text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ካብ ዕለት 27 ሕዳር ክሳብ ዕለት 2 ታሕሳስ 2017 ኣብ ምያማርን ባግላደሽን ናይ ሰላም ልኡኽ ብዝብል ቃል ተመሪሑ ዘካይድዎ መበል 21 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ ዑደት ንሓዋርያዊ ዑደት ቅድሚ ምንቃሎም ከምቲ ልሙድ ሮማ ናብ ዝርከብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዓባይ በጺሖም ሓዋርያዊ መገሻኦምን ነቶም ኣብ መገሻኦም ዘሰንዮምን ንዝራኸዎም ሕዝብታትን ኣቢያተ ክርስትያንን መራሕትን መንፈሳውያን መራሕትን ንኣማላድነት ቅድስቲ ማርያም ኣወኪፎም ፡ ዕለት 26 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ምሸት ሰዓት ትሽዓተን ኣርብዓን ደቓይቕ ሮማ ካብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ ፊውሚቺኖ መዕርፎ ነፈርቲ ነቒሎም ነቶም ዘሰንይዎም ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ ናይ ዝተፈላለያ መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠይናታት ሰላምታኦም እንከቕርቡ፥ ሰናይ ጉዕዞን ልዋም ለይቲ ይግበረልና፡ ስለ ስራሕኩም ኣገልግሎትኩም ድማ አመስግን፡ ስሉጥን ፍርያማ ተልእኾ ይኹነልኩም ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ቅዱስ ኣቦና በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ነተን ናይ ኣየር በረራ ዶባተን ዘቋርጹለን ሃገራት መንግስታን መራሕትን ርእሰ ብሔራትን ማለት ንናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላን፡ ንመንግስትን ሕዝብን ኢጣሊያ ሰናይን ብሩህ መጻኢ ምንዮት ዝገለጽሉ ናይ ቴሌግራም መልእኽቲ ከምዘመሓላልፉ ክምልከት እንከሎ፡ ተመሳሳሊ መልእኽቲ እውን ንናይ ክሮኣዚያን ቦዝኒያን ኤርዘጐቪናን ንሞተነሮን ንሰርቢያን ቡልጋርያን ቱርክን ጆርጂያን ኣዘበጃንን ቱርከመስታንን ፓኪስታንን ህንድን ርእሰ ብሔራት እውን ከምዘመሓለፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ምያንማርን ወግዓዊ ክሌኣዊ ርክብ 2 ግንቦት2017 ዓ.ም. ከምእተጀመረን ቅድስቲ መንበር ወኪሎም ምስ ምያንማር ዘድልዩ ክሌኣዊ ርክባት ዘሳልጡ ኣብ ታይላንድ ካምቢጃን ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽን ኣብ ላኦስ ናይ ቅድስቲ መንበር ወኪልን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ቻንግ ኢ ናም ከምዝዀኑ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ እታ ናይ ቀደም በርማኒያ እዋናዊት ምያንማር ብናይ 2015 ዓ.ም. ብዝተኻየደ ናይ ሕዝቢ ቆጸራ ብዝሒ ሕዝባ 54.800.000 ከምዝዀነ። ብዙሃን ሕዝቢ ምያንማር ናይቲ ኣብታ ሃገር ዝተመስረተ ቡድሃዊ ቪፓሳና ሃይማኖት ሰዓቢ ክኸውን እንከሎ እምነት ክርስትና ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ካብ ጎኣ ከምዝኣተወን በቲ ኣብታ ሃገር ብዝነበረ ስርዓት ድማ ልኡካነ ወንጌል ከምእተሰጉ ኣዘኻኺሩ፡ ኣብ 18ን 19 ክፍለ ዘመን ልኡካነ ወንጌል ናብ ምያንማር ዳግም ክምዝኣተዉን እምነት ክርስትና ኣብቲ ባማራ እተሰምየ ኣኽረርቲ ሰዓብቲ ብድሃ ዝነብርሉ ከባቢ እንተዘይኰነ ኣብ ካልኦት ከባቢ’ታ ሃገር ክኣትዉ ከምዝኸኣሉን ኣብዚ እዋን’ዚ ቤተ ክርስቲያንን ክርስትያን ማሕበረሰብን ልኡካነ ወንጌልን ብነጻነት ከምዝነብሩ የመልክት።
ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ እንግሊዝ ናጻ ወጺኣ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እውን እንተተበገሰ እታ ሃገር ዓሌት ተኰር ብዝዀነ ሕድ ሕዳዊ ውግእ ተሓሚሳ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 1964 ዓ.ም. ወተሃደራዊ ስርዓት በትረ ስልጣን ምስ ሓዘ እታ ሃገርን ሕዝብን ንብዙሕ ስቓይን መከራን ከምእተዳረገን ኩሉ ኣብታ ሃገር ዝነበረ ናይ ቤተ ክርስቲያን ንብረት ዘበለ ድማ ተወርሰ። ልኡካነ ወንጌል ድማ ተሰጉ።
ካብ 1990 ዓ.ም. ንነጀው እታ ሃገር ንቤተ ክርስቲያን በራታ ከምዝኸፈተትን በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ምያንማራውያን ኣባላት ውሉደ ክህነት ካብ ሃገሮም ወጻኢ ንዝለዓለ ትምህርቲ ክወጹ ከምእተፈቐደሎምን ድሕሪ 2010 ዓ.ም. ምርግጋጽ ስርዓት ደሞክራሲ ስዒቡ ኣብ 2014 ዓ.ም. ኣብ ምያንማር ወንጌል ዝበተበሰረሉ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ቤተ ክርስቲያን ብወግዒ ከተብዕል ከምዝኸኣለት ናይ ቅድስቲ መንበር ዜና ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብዚ ዋን’ዚ ኣብ ምያንማር 16 ሰበኻታን 900 ካህናትን 2,400 ገዳማውያን ደናግልን በሸሓት ዝቝጸሩ መምሃራን ትምህርተ ክርስቶስን ከምዘለዉን። ውሉደ ክህነትን ውሉደ ማሕበረ ደናግልን መብዛሕቲኦም መንእሰያት ምዃን እውን እንክንገር፡ ብካሪታስ ናይ ዝጽዋዕ ናይ ቅድስቲ መንበር ማሕበር ተራድኦ ኣብ ምያንማር ብ 800 ሰራሕተይናታት ዝመሓደር 16 ጨናፍር ኣባይቲ ጽሕፈት እውን ከምዘሎን፡ ቤተ ክርስቲያን በዚ ናይ ረድኤት ማሕበር ኣቢላ እተቕርቦ ደገፍን መደብ ሕንጸን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ኰነ በቶም ኣብ ምያንማር ብዝክረቡ ልኡካነ መንግስታት ኣዚዩ ዝድነቕ እውን ምዃኑ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ ናይ ምያንማር ነበር ርእሰ ከተማ ያንጐን ርእሰ ሰበኻ ዕለት 8 ጥቅምቲ 1991 ዓም. ከምእተመስረተን ኣብዚ እዋን’ዚ 69 ዓመት እድሜ ብዘለዎም ሊቀ ጳጳሳ ብብፁዕ ካርዲናል ቻርለስ ማኡንግ ቦ ጉስነት ዝምራሕ እውን ምዃና የመልክት።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ምያንማር ኣትዮም
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ዕለት 27 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ሸሞንተ ኣብ ያንጐን ኣብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዕርፎ ነፈርቲ በጺሖም ኣብ ታይላንድን ካምቦጃን ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ኣብ ላኦስ ሓዋርያዊ ወኪል ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ቻንግ ኢን ናይ ምያንማርን ቅድስቲ መንበርን ናይ ክሌኣዊ ርክብ ስነ ስርዓት ሓላፊ ናብታ ኣይሮፕላን ደይቦም ንቕዱስነቶም ዓጂቦም ካብታ ኣየር ምስ ወረዱ ብናይታ ሃገር ርእሰ ብሔር ህቲን ክያዋ ፍሉይ ምኒስትርን ኣብ ምያንማር ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓ ጳጳሳትን ልዕሊ 100 ዝግመቱ ብባህላዊ ኣልባሳት ዝተሰለሙ ሕጻናትን ብናይ ምያንማር ክቡር ዘብዐይና ብዘቕረቡሎም ናይ ክቡር ሰላምታ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ብቐጥታ ናብቲ ኣብ ያንጐን ዝርከብ ቤተ ሊቀ ጳጳሳት ከይዶም፡ ብግሊ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ካብ ዘመሓላለፍዎ ምንጪ ዜና ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቅዱስነቶም ከምቲ ናይቲ ሓዋርያዊ ዑደት መደቦም ዕለት 28 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብቲ ዝዓረፍሉ ናይ ሰበኻ ያንጐን ቤተ ጳጳስ ብናይ ምያንማር ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት 11፡15 መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ፍርቂ መዓልቲ ምሳሕ ተቛዲሶም ምስ ናይ ምያንማር ሓይሊ ምክልኻል ዋና ኣዛዚ ጀነራል ሃላኢንግ ከምእተራኸቡን፡ ድሕሪ እዚ ግላውን ሓጺር ርክብ ቅዱስነቶም ምስቶም ጀነራል ሚን ኣኡንግ ህላኢንግ ዕለት 30 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ወግዓዊ ርክብ ከካይዱ ምዃኖም ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡ ኣብቲ ዘካይድዎ ሓጺርን ግላዊ ርክብ ስነ ስርዓት ምልውዋጥ ህያብ ከምእተፈጸመ ነቕዱስነቶም ኣብቲ መገሻ ዘሰንዩ ዘለዉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ዝሃብዎ ውግዓዊ ጋዜጣዊ ምግለጺ ጠቒሶም ድሕሪ ምሕባር፥ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ያንጐን ቤተ ጳጳስ ኣብ ምያንማር ምስ ዝርከቡ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ላዕለዎት መንፈሳዊ መራሕቲ ልክዕ ሰዓት 10፡00 ምስቶም 17 ናይ ቤተ ቡድሃን ቤተ እስላምን ቤተ ሂንዱን፡ ቤተ ኣይሁድን፡ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን መንፈሳዊ መራሕትን ብናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ተሰንዮም ከምእተራኸቡን ኣብቲ ርክብ ንቕዱስ ኣቦና ምስቶም ናይ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕቲ ዘላለዩ ናይ ሰበኻ ፓተይን ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጆን ሃሳነ ህግዪ ክዀኑ እንከለዉ፥ ኣብቲ ርክብ ቅዱስ ኣቦና ድሕሪ እቶም መንፈሳው መራሕቲ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣብ ዝለገስዎ ቓል፡ መዝሙረ ዳዊት ጠቒሶም ኣሕዋት ክሓብሩ ክንደይ ሰናይን ጥዑምን እዩ ቢሎም ሕብረት ወይ ሓድነት ክበሃል እንከሎ ሓደ ዓይነት ምዃን ማለት ኣይኰነን። ሕብረት ክበሃል እንከሎ ሓደ ዓይነት ምዃን ማለት ኣይኰነን እዚ እውን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓይነት ሃይማኖት እውን ከምኡ እዩ። ዝተፈላለና ኢና ነፍሲ ወከፍ ሃይማኖት ንኻልእ ዘካፍሎ ናተይ ዝብሎ ናይ ገዛእ ርእሱ ሃብትታትን ባህልን ኣለዎ። እዚ ዝኸውን ድማ ሰላም ምስ ዝህልው እዩ። ሰላም ዝሕነጽ ኣብ ዘሎ ፍልልይ እዩ። ሕብረት ምስ ኣብ ፍልላይትና። እንተዘይኰነ መግዛእቲ እዩ ዝኸውን። ሃማኖታውን ዓሌታውን ሕዝባውን ባህልታና ዘለዎ ሃብቲ ኣፍልጦ ምሃብ የድሊ። በቲ ዘለኵም ፍልልያት መሰረት ድማ ነዛ መልክኣ ምድረ ሃብታ ሃገርኩም ክትሃንጹ ትኽእሉ። ፍልልይ ምስ ዝከሓድ ግን ኩሉ መንቀሊ ጸገም እዩ ዝኸውን። ኣብ ምያንማር ዘሎ ፍልልያት ናይታ ሃገር ሃብቲ እዩ። ዘሎ ፍልልይ ከፍርሓና የብሉን። ስለምታይ ደቂ ሓደ ኣቦ ስለ ዝዀንና። ኣሕዋት ኢና። በዚ መገዲ’ዚ ጥራሕ እዩ ሰላም ክሕነጽን ውስሕ ክኸውንን ዝኽእል። ኣብ ልዕሌኹም ባህላዊ መግዛእቲ ክዕወት ኣይትፍቀዱ፡ ብምክብባርን ምቅብባልን ኣብ ፍልልያ እዩ እቲ እውነተይና ናይ ሰላም መሰረት። መለኮታዊ ቅኑይ ውህደት ነቲ ፍልልያት ከከም መንነቱ ነናቱ ድምጺ ዝስምዓሉ ንቅዋሜ ሓደ ዓይነት ቃና ኩነት እዩ። እዚ ኸኣ ሰላም ይበሃል ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ቅዱስነቶም ድሕሪ ምሳሕ ናብታ ሓዳስ ርእሰ ከተማ ዝዀነት ን ፒ ታው ብነፋሪት ተጓዒዞም ኣብ ቤተ መንግስቲ ምስ ርእሰ ብሔር ህቲን ክያውን ምስተን ኣብ 1991 ዓ.ም ናይ ሰላም ኖበል ተሰላሚትን ንልዕሊ 15 ዓመት ኣብ ቤታዊት ማሕቡስ ሕይወተን ዘሕለፋ ናይ እዋናዊት ምያንማር ኣማኻሪት መንግስትን ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒ. ኡንግ ሳን ሱ ክዪ ወግዓዊ ርክብ ከምዘካየዱ ዲ ቦሶሎ ሓቢሮም።
ናይ ምያንማር ርእሰ ብሔርን መንግስቲ ምያንማርን ንቅዱስነቶም ወግዓዊ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ኣቀባብላ ተገይርሎም ክሌኣዊ ርክብ ምስ ኣካየዱ ድሕሪ እዚ ወግዓዊ ርክብ ቅዱስ ኣቦና ምስ ናይ ምያንማር ላዕለዎት ኣካላትን በርገሳውያን ማሕረሰብን ኣብታ ሃገር ምስ ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ተራኺቦም ቀዳማይ ወግዓዊ ዘረባኦም ከምዘስምዑ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዲ ቦሶሎ ኣስዒቦም፥ ናብ ምያንማር ዘምጽኣኒ ነታ ኣብዛ ሃገር ንእትርከብን ነቶም ውሁዳን ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ እምነት ንምጽናዕን ኣብ ናይ ሃገርን ሕዝብን ጥቕሚ ንምርግጋጽ ኣብ ዝግበር ጉዕዞ ቀንደይና ተዋሳኢት ንኽዀኑ ንምብርትታዕ እዩ። ዕለት 4 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ኣብቲ ናይ ቅድስቲ መንበርን ምያንማርን ናይ ሓባር ርክብ ብወግዒ ኣብ ዝተጀመረሉ ዕለት ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ዝገለጽዎ ሓሳብ ጠቒሶም እቲ ማንም ንጹልን ግሉልን ዘይኰነሉ ቅኑዕን ፍትሓውን ሕብረተሰብ ንምሕናጽ ዝግበር ጉዕዞ ናይ ዕርቅን ሰላም ጎዳና እዩ ምስ በሉ ምያንማር እታ ሕዝባ ብዙሕ ስቓይ ዘሕለፈላ ሃገር ብእግዚኣብሔር ውበትን ውህበትን ዝተዓደለት እያ፡ እቲ ልዑል ሃብታ ድማ እቲ ብሕድሕድ እዚዩ ዝተሳቐየ ሕዝባ እዩ ከምዝበሉ ገሊጾም።
ዘሎ ሃይማኖታዊ ፍልልያት ንምግምማዕን ዘይምትእምማንን ምኽንያት ዘይኰነስ ንጽኑዕ ሓድነትን ምሕረትን ምክብባንርን ምቅብባልን ብሓጺሩ ናይ ሃገራውነት ጥበብ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ስለዚህ ሃይማኖታት ነቲ ንነዊሕ ዓመት ዝተኻየደ ሕድሕዳዊ ግጭት ዘስዓቦ መንፍሳን ስነ ኣእምሮኣውን ኣካላውን በሰላ ፈውሲ ኰይኑ ዓብይ ተስፋ ዝዘርእን ሓባሪ ብሩህ መጻኢ ክዀና ዝተጸውዓ እያተን። ሃይማኖታዊ ባህሊ ንሰላምን ንሓልዮት ድኻታትን ንሕንጸት ኣብ ኣውነተይና ዕሴታትን መሰረት እዩ። መንእሰይ ወለዶ ንቕንዕናን ንምሉእነትን ንምትሕብባን ዝሓጽ እዩ። ከምኡ እውን ዝተረጋገጸ ስርዓት ዴሞክራሲ ዘጽንዕን ሓድነት ኣብ ሰላም ዘበርትዕ እዩ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዲ ቦሶሎ ኣስዒቦም ቅዱስ ኣቦና ድሕሪ እዚ ርክብ ናብ ያንጐን ብነፋሪት ናብቲ ዝዓርፍሉ ቤተ ሊቀ ጳጳሳት ብናይ ምያንማር ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት 18.20 ንምሕዳሮም ከምእተመልሱ ኣፍሊጦም።


c: text/html

text:
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ሳልስቲ እዚ ንሓያሎ ዓመታት ኣደስኪሉዎም ዝጸንሐ ብዕድመ ዝደፍኡ ገዳይም ተጋደልቲ ከይተረፉ፡ ነናብ ኣሃዱታቶም ክርከቡ ብምእዛዝ ወርሓዊ ደሞዞም ኣብ ኣሃዱታቶም ምስ ኣተዉ ጥራሕ ክኺፈሉዎ ኣዚዚ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ እቲ ስርዓት፡ ነተን ኣብ ሚኒስትሪታት ዝሰርሓ ደቀንስትዮ ተጋደልቲ እውን ከይተረፈ ብሓይልታት ይውድበን ምህላዉ ምንጭታትና ሓቢሮም። ስርዓት ህግደፍ ድሕሪ'ቲ ክልቲአን ሃገራት፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንኣጀማምራኡ ብዝምልከት ዝተኻሰሳሉ ኣብ ግንባር ጸሮና ዘጋጠመ ንጹሃት ዜጋታት ክልቲኡ አህዛብ ዝቐዘፈ ኩናት፡ " ኩናት ተኣዊጁና ኣሎ፡ ብሕጂ እውን ናይ ኩናት ሓደጋ የንጸላልወና ኣሎ!" ብምባል ንዜጋታት ኣብ ሻቕሎት ሸሚሙ ስግኣት ዘሪኡሎም ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ውሽጢ ሃገር ሓቢሮም።
ኣብ ርእስ'ዚ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ኣሃዱታቶም ርሒቆም ዝጸንሑ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝቐልጠፈ ነናብ ቦተኦም ክምለሱ ብምእዛዝ፡ ነቶም ብግፍዓዊ ምሕደራ እቲ ስርዓት ተማሪሮም ብኢደ ዋኒኖም ካብ ኣሃዱታቶም ንዝኾብለሉ መንእሰያት ብምግፋፍ ኣብ ከባቢ ኣቑርደት ኣብ ዝርከብ ቦታ ኣኪቡዎም ምህላዉ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
እዚ ስርዓት፡ ነቲ ዳርጋ ብምሉእ ድምጺ ኣባል ሃገራት ዝሓለፈ፡ ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝኸሶ ርኽበታትን እማመን መርማሪት ኮሚሽን ንምጉልባብ፡ ናይ ኩናት ስግኣት ከምዘሎ ብምምሳል ህዝቢ ንምርባሽ ብፍላጥ ብዝኣልሞ ዘሎ ናይ ራዕዲ ዘመተ፡ ህዝቢ፡ ምስ ኩሉ እቲ ኣብ መላእ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ሕጽረታት ሃለኽትን ናህሪ ዋጋን ዕለታዊ ህይወቱ ንምምራሕ ተሸጊሩ፡ ዕለተ ለውጥን ድሕነትን ክቀላጠፈሉ ይጽበ ከምዘሎ ምንጭታትና ኣረዲኦም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 20 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 04 December 2017
ሕቶ ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ብምልኣት ዝምለስ ተባራዒ ኮይኑ ክቕጽል’ዩ።
ንሕና ደቂ ሰባት ሳላ ተፈጥሮኣዊ ትዕድልትና እንታይ ከም ዝሕሸና፡ እንታይ ከምዘዋጸኣና ንግንዘብ ኢና። ኣገንዝቦና ግን ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክሰፍሕን ክጸብብን ይኽእል። ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወትና ማለት፡ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊ፣ ስቪካዊ …ወዘተ እንታይ ክንገብር ከም ዘለና ብኸመይ ክንጎዓዝ ከም ዘለና ክንመርጽ ኣእምሮ ተዓዲልና ኢና። ልክዕ’ዩ ስነ-ፍልጠት ንወዲ-ሰብ ምስ እንስሳዩ ዝምድቦ። ንጉስ ማሕበራዊ እንስሳ ድማ ይብሎ። እንተኾነ ግን ወዲ-ሰብ ካብ ካልኦት እንስሳታት ዝተፈልየ፡ ናይ ምስትውዓል፡ ምምዝዛን፡ ምምማይ፡ ምፍራይ ፍሉይ ዓቕሚ ዝተዓደለ ፍጡር ብምዃኑ ዝግበረሉ ትጽቢት ብኡ መጠን’ዩ።
ሰባት ከም ኣካል ኣምሳል ማሕበራዊ እንስሳ መጠን ኣብ ዕለታዊ ንጥፈታቶም ክጋጨው፡ ዝተፈላለየ ርእይቶ ከማዕብሉ ይእኽእሉ’ዮም። ከም’ቲ ኣብ ኣካሎም ኮነ መልከዖም ሓደ ዘይኮኑ’ሞ ነውሪ ዘይኮነ’ሞ ዘየገርም፡ ናይ ተፈጥሮ ጉዳይ’ዩ ኢልካ ቅቡል ገይርካዮ ትኸይድ፡ ኣብ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኣተሓሳስባኦም እንተተፈላለዩ ከገርም የብሉን። ብኣንጻሩ እኳ ደኣ ዝተፈላለየ ሓሳባት ብምምንጫው ዝሓሸ ኣማራጺታት ክትረክብ ዕድል ዝህብ ብምዃኑ ክምጎስ’ዩ ዝግበኦ። ምኽንያቱ ሰባት ናይ ባህሪ ፍልልይ ኣለዎም። እቲ ባህሪ ናብ ሰላማዊ ሓባራዊ ናብራ ዝዘንበለ ድዩ ወይስ ናብ ውልቃውን ዕግርግር ግን ክምዘን ክምመ ኣለዎን ይግባእን። ናይ ርእይቶ ፍልልይ ስለ ዘጋጠመ ዘይንቡር ገይርካ ክውሰድ፡ ሰባት ናይ ግድን ኣብ ኩሉ መዳይ ኣብ ሓደ ክመጽኡ ኣለዎም፡ ኣብ ሓደ እንተዘይመጺኦም ከምዚ’ዮም ምባል ኣሉታዊ ፍርዲ ምሃብ ግን ልክዕ ኣይኮነን።
ደቂ-ሰባት ኣብ ዙርያ’ቲ ከም ሰባት ሓደ ዝገብሮም ዘይፈላለይሉ መሰረታዊ መሰላት፡ ብከምዚ እንተተ መራሕና እንተተ መሓደርና ሰላም ንክረክብ ንምዕብል ዝብል ርእይቶ ከማዕብሉ ቅዱስ ሓሳብ ‘ዩ። ነቲ ፍልልይ ከም ፍልልይ ተቐቢሎም ብግቡእ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ከመሓድርዎ እንተዘይክኢሎም ኣንፈቱ ኣስሒቶም ናብ ምፍልላይ፡ ምስሕሓብ፡ ግጭት ከምርሕ እንተደፊአሞ ግን፡ ቀላሲ ዝሰኣነ ናይ ደንበርበር ጉዕዞ ክኸውን ናይ ግድን’ዩ። ደቂ-ሰባት ባዕሎም ክሓስብሉ ምርጫ ከውስድሉ ’ዩ ኣእምሮ ተዓዲልዎም። ስለዚ እቲ ብሰብ ዘይኮነ ብተፈጥሮ ዝተዓደለ ናይ ምሕሳብ ሓርነት ብሰብ ክንፈጉ ኣይግባእን። ከም ህግደፍ ዝበለ ነፋጊ እንተመጽአ ድማ ኣይፋልካን ብዝብል ንመሰሎም ክከላኸሉ ኣለዎም። ህይወት ወዲ-ሰብ ካብ ሓርነታዊ መሰላት ምጉንጻፍ ወጻኢ ምቓረት የብላን። ስለዚ ህይወትን ክብረትን ወዲ-ሰብ በተሓሳስባን ብሕግን ውሕስነት የድሊዮ። ደሞክራስን ደሞክራስያዊ ምሕደራን ሕግን ሕጋዊ ትካላዊ ኣሰራርሓን ከኣ ፍቱናት ወሃብቲ ውሕስነት ንህይወትን ክብረትን’ዮም።
ደሞክራሲ ብርግጽ ፍትሓውያንን ጨቆንትን ዝምድርሉ ኣምር ብምዃኑ፡ መን ሓቀኛ ኣብ ምርዳእን ምምራጽን ንገለ ግሩሃት ድንግርግር ክብሎም ይኽእል’ዩ። ሓቀኛ ደሞክራሲ ግን፡ ንህይወት ውሕስነት ዝህብ፡ ሓባራውነት ዘለምልም፡ ሓርነታዊ መሰላት ዘረጋግጽ ብድሌት ብዙሓት ዝግራሕ’ዩ። ስለዚ ከኣ፡ ንኣብዝሓ ህዝቢ ዘይጠቅም እንተደኣ ኮይኑ ሓቀኛ ደሞክራሲ ኣይኮነን። ኣብ ዝኾነ ሃገር ዝኾነ ህዝቢ መሰሉ ክኽበርሉ ይደሊ። ከም ሰብ ክነብር ድማ ክነብር ዘኽእሎ መሰረታዊ ነገራት ክረክብ ኣለዎ። ካብ ሃገራዊ ጸጋታቱ ሰሪሑ ተጠቃሚ ክኸውን፡ ኣብ ጉዳይ ፖለቲካዊ ምሕደራኡ ብተመሳሳሊ ተዋሳኣይ ክኸውን ኣለዎን ይግባእን። እዚ መሰላት’ዚ ድማ ምልክነት፡ ጸረ-ደሞክራስያውነትን ልዕልና ኣብ ዝሓዘሉ ዝርከብ ኣይኮነን። ውሑዳት ከም ቃሕታኦም ዝዝውርዎ ኣልቦ ደሞክራሲ ኣልቦ ሕጊ ዝኾነ ሃዋህው እንተነጊሱ፡ እቲ መሰል ዝበሃል ሽዑ ንሽዑ ይድፈር ይርገጽ። ሰባት ናይ ተፈጥሮ ሰባት ክንሶም፡ ብዝኾነ ኣጋጣሚ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ብዝተወጥሑ እኽብካብ በጋሚዶታት ኩሉ ተፈጥሮኣዊ መሰላቶም ክግፈፉ ይረኣዩ። መለኽቲ ከም ክብሪ ዘለዎም ሰባት ዘይኮነ፡ ከም መገልገሊ ኣቕሓ ቆጺሮም ኣብ ድሌቶም የውፍርዎም።
ስለዝኾነ ከኣ፡ ደሞክራሲ ዘይከም ህግደፋውያን ጠማዚዞም ዝህብዎ ትርጉም ዘይኮነ፡ ኣብ ህይወት ደቂ ሰባት ዘለዎ ኣገዳስነት ግዜን ቦታ ኣይፈልን። ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም ክለዓል እንከሎ ሕቶ ደሞክራሲ ኣብኡ ኣሎ። ክብረት መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላት እንተኢልካ ሕቶ ደሞክራሲ ኣብኡ ኣሎ። ነጻ መራኸቢ ብዙሓን እንተኢልካ ሕቶ ደሞክራሲ ኣብኡ ኣሎ። ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓት ኢንተኢልካ ሕቶ ደሞክራሲ ኣብኡ ኣሎ። ጾታዊ ማዕርነት ኮነ ሃይማኖታዊ ነጻነት እንተልዒልካ ሕቶ ደሞክራሲ’ዩ። ርትዓዊ ቁጠባዊ ተጠቃምነት እንተልዒልካ ሕቶ ደሞክራሲ’ዩ ዝመጽእ። ሕቶ ፖለቲካዊ ስልጣን እንክለዓል ሕቶ ደሞክራሲ’ዩ። ስለዚ ደሞክራስን ህይወት ወዲ-ሰብን ዝተኣሳሰረ’ዩ። ሓቀኛ ደሞክራሲ ውሕስነት ህይወትን ማዕርነት ብምዃኑ ኣብ ኩሉ ዓውድታት ኣድላይነት ኣለዎ።
ደሞክራስን ኣድላይነቱን ክሳብ ክንድዚ ዕዙዝ ምዃኑ ተገንዚብና፡ ምስ’ቲ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ውልቀ መልክነት ከነነጻጽሮ ምስ እንፍትን ፈጺሙ ኣይጠዓዓምን። ስለምንታይ ፍትሕን ጸረ ፍትሕን ወይ ድማ ጽድቅን ሓጥያትን ከም ማለት ስለ ዝኾነ። ጉጅለ ህግደፍ ኣማሓዳሪ ዘይኮነ ገዛኢ’ዩ። ዝኸተሎ ፖሊሲ ድማ ፍትሒ ዘይኮነ በትሪ’ዩ። ህግደፍ ምስ ደሞክራስን ደሞክራስያዊ መትከላትን ዘራኽብ ባህርን ተግባርን የብሉን። ህግደፍ ኣብ ስልጣን ንኽቕጽል ክብል ንደሞክራሲ ትርጉሙ ኣዛቢዑ ህዝቢ ኣብ ደሞክራሲ ዘለዎ ርድኢት ንምብልሻው’ዩ ክሰርሕ ጸኒሑን ዘሎን። እዚ ጉጅለ ሓንሳብ ህዝቢ ኤርትራ ስለዘይሰልጠን ኣብ ደሞክራሲ ዘለዎ ርድኢት ትሑት ስለዝኾነ ደሞክራሲ ኣየድሊዮን ይብል። ካልእ ግዜ ኣብነታዊ ደሞክራሲ ኣለኒ ይብል። ቀጺሉ ደሞክራሲ ምዕራባውያን ኣፍሪቃውያን ንምግዛእ ዝጥቀምሉ ሜላ’ዩ ይብል። መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ክስዕስ፡ ህዝቢ መጋለቢ ሜዳ ኮይኑ ዝተባህሎ ክሰምዕ ዝተኣዘዞ ክፍጽም ኣለዎ ዓይነት መንገዲ ይኽተል። እዚ ዘርእየና ሕቶ ደሞክራሲ ሕቶ መሰል ስለዝኾነ ክሳብ መሊኡ ብሓሳብን ብተግባርን ዝምለስ ምቅላስ መተካእታ ዘይብሉ ምዃኑ’ዩ። ነዚ ከኣ’ዩ ተባራዒ ሕቶ ህዝብታት ኮይኑ ዝቕጽል ዘሎ።
ደሞክራሲ ሓሳብ ስለዝኾነ ረቂቕ’ዩ። ደሞክራሲ ካብ ድኳን ዝሽመት ሸቐጥ ኣይኮነን። ኣረኣእያ’ዩ። ደሞክራሲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣየድልዮን ክብሉ እንከለው ህግደፋውያን ኣብ ህዝብታት ኤርትራ ዘለዎም ንዕቀት’ዮም ዝገልጹ ዘለው። ከምኡ ክብሉ ክገብሩ እንከለው ካብ ዘለዎም ውሽጣዊ ተርባጽ፡ ሕሉፍ ስሰዐን ዝነቅል’ዩ። ብዝኾነ ሕቶ ደሞክራሲ ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ብፍላይ ብዙሕ ኣብ ዝኸርተቱ ህዝብታት ኤርትራ፡ መድረኽ ክንዲ ዝተረረ ይትረር፡ ግዜ ክንዲ ዝወሰደ ይውሰድ ‘ምበር፡ ኣይከኣልን ኢልካ ትገድፎ ወይ ትርሰዖ ዛዕባ ኣይኮነን። እቲ ኣንጻር መልኪ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ብኸምቲ ዝድለ ክሳብ ዝምለስ ሕቶ ደሞክራሲ ተግባራዒ ሕቶ ህዝብታት ኤርትራ ኮይኑ ክቕጽል’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 01-12-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እዚ ዋዕላ እዚ ሎሚ ምሸት ዕለት 13 ሚያዝያ 2017 ክጅምር እዩ ግናኸ በቲ ኣብቲ ናይ ዋዕላ ቦታ ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብምኻዱ ዓሰርተታት ካብ ተሳተፍቲ ኣድማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ።
እቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱ ናይቲ ስርዓት ፕረሲደንት ኣፈወርቂ ተቓወምቲ እዮም። ዝለዓለ ኣማኻሪ ናይዚ ስርዓት ኣዚ ጽባሕ ኣንጻር ድሌታት ናይ ሰልፊ ዘካየድ ምተዛረበ ነይሩ ።
እዚ ዋዕላ በቲ ምምሕዳር መንእሰይ ናይዚ እንኮ ሰልፊ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ እዩ ተዳልዩ። ድሕሪ ቀትሪ ዝጀመረ ጎስጢ ድሕሩ ናብ ብርቱዕ ዝኾነ ግርጭት ማዕቢሉ።
ብጋዜጠኛ ንከንቲባ ጃክ ሚከርስ ናይ ቨልደሆቨን ዝቐረበ ሕቶታት፥-
ጋዜተኛ፥- ኣብ ፈልደሆቨን ከንቲባ ሚከርስ ደሓንዶ ኣምሲኻ ክቡር ሚከርስ
ከንቲባ ጃክ ሚከርስ፥ ከመይ ኣምሲኻ።
ጋዜጠኛ፥ እዚ ዕንወት እዚ እንታይ እንታይን ስለምንታይከ ነዚ ውሳኔ ክትወስድ ገሩካ።
ከንቲባ ጃክ ሚከርስ፥ ድሕሪ እዚ ቀረባ መዓልትታት እዚ ዋዕላ ክካየድ ይመስል። ከም ዝመስለኒ ኣብ ነዘርላንድ ናይ ምእካብን ሓሳብካ ምግላጽን ናጽነት ኣገዳሲ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ እየ ነዚ ዋዕላ ደው ከብሎ ዘይተራእየኒ። እንተኾነ ድሒሩ እተደኣ ህዝባዊ ስነስርዓት ኣብ ሓደጋ ዝወድቕ ኣልዩ ኣብ መጠርስታ ንዝቕጽል መዓልትታት ብርግጽ ንህዝባዊ ስነስርዓት ኣብ ሓደጋ ገጹ ዘምርሕ ምዃኑ ብምርኣይ ከምኡ እውን ናብኡ ገጹ ብምምርሑ ናይ ሰዓት 19:50 ነዚ ውሳኔ እዚ ክወስድ ከምዘሎኒ ተራእዩኒ።
ጋዜጠኛ፥ እዚ ኣቐዲሙ ነቶም ሎሚ ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተሳተፉ ሰባት ፍሉጥ እንዲዩ ናብ ጌጋ መስመር ዝኸደን በዚ ውሳኔ እዚ ዝደልይዎ ኣይሃብካዮምንዶ ?
.
ከንቲባ ጃክ ሚከርስ፥ ናይቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱ ውጽኢት ጥራሕ ኣይኮነን እንታይ ደኣ እቲ ምልክታት ናይ ዝመጽእ መዓልትታት እዩ። እቲ ኣብ ጸጥታን ህዝባዊ ሰነስርዓትን ኣብ ፈልደሆቨን እዩ ዝገደሰኒ። ኣብ ዘሓለፈ ሰዓታት ውረድ ደይብ ተኻይዱ እዩ ናብዚ ውሳኔ እዚ ንከውስድ ዝደረኸኒ እዚ ከኣ ሕማቕ ኣጋጣሚ እዩ ምኽንይቱ በቲ ሓደ ሸነኽ ኣብ ነዘርላንድ ናይ ኣኼባ ምውዳብን ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽን መሰል ክቡር እዩ ይኹን እምበር ልዕሊ ኩሉ እቲ ጠቕሚ ወይ ረብሓ እዩ ዘገድስ።
ጋዜጠኛ፥- ኣብቲ ናይ ዋዕላ ዝካየደሉ ሆተል ብዙሓት ዝሓድሩ ኣለዉ እዚኦምከ ካብቲ ሆተል ክወጹ ዲዮም?
ከንቲባ ጃክ ምከርስ፥ እወ፥ ኣብዚ እዋን እዚ ብኡ ኢና ንሰርሕ ዘሎና ምስቲዋዕላ ዝካየደሉ ኮኖንግስሆፍ ሆተል ማንም ሰብ ኣብ ጽርግያ ዝሓድር ንከይርከብ ኣብ ምውዳብን ምርግጋጽን ኣሎና። ከምኡ እውን ንዝመጽእ ሰዓታትን ለይትን ምናልባት ኣውን ስዕቡ ዝመጽእ መዓልትታትን ዘገልግል ፍታሕ ነናዲ ኣሎና።
ንጹር ክኽውን እቲ ዋዕላ ጽባሕ ሰዓት 7:30 ክጅምር ግን ከኣ በመሰረት እዚ ምኽልካል ዝወጻክዎ ውሳኔ ኣይክቕጽልን እዩ።
ጋዜጠኛ፥- ብሩህ እዩ ከንቲባ ጃክ ሚከርስ የቐንየልይ ናይዚ ምሸት እዚ መብርሂኻ።


text:
መብዛሕትኦም ደገፍቲ’ቲ ሕብረት ንዲሞክራስን ለውጥን ዝተባህለ ተቃዋሚ ፓርቲ ዝኾኑ ሰልፈኛታት ቦርድ ምርጫ ንገዛኢ ፓርቲ’ታ ሃገር ዘድልው’ዩ ክብሉ ይኸሱ። እቲ ቦርድ ነጻ፡ፍትሓውን ግሉጹን ምርጫ ከካይድ ኣይክእል’ዩ’ውን ይብሉ።
ሰነተር ተቃውሚ ፓርቲ ሕብረት ንዲሞክራስን ለውጥን ዝኾኑ ጄምስ ኦረንጎ ነቲ ንተቃውሞ ዝወጸ ህዝቢ ብምምራሕ ‘ለውጢ እንተዘየለ ምርጫ የለን’ ዝብል ጭርሖ አስሚዖም፡ ቦርድ ምርጫ’ታ ሃገር ፍትሓዊ ዝኾነ ምርጫ ክኻየድ ኣይኽእልን’ዩ እውን ኢሎም።
‘ኣብዛ ሃገር ምርጫ ክካየድ እንተኾይኑ ብመሰረት ቕዋም ኬንያ ነጻን ፍትሓውን ዝኾነ ምርጫ ክኻየድ ዝከኣለና ኹሉ ክንገብር ቆሪጽና ኢና። እቲ ምርጫ ነፍሲ ወከፍ ድምጺ ዝቁጸረሉን ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ድምጹ ክህብ ዕድል ዝረክበሉን ክኸውን ኣለዎ።’
ሶኑይ ዝተካየደ ተቃውሞ ኣብ መደረታት ኣይበጽሓን ምክንያቱ ፖሊስ ዘንብዕ ጋዝን ማይን ብምጥቃም ንተሳተፍቲ’ቲ ተቓውሞ በቲኖም።
ሚስተር ኦረንጎ መንግስቲ ምስ ተቓወምቲ ፓርቲታት ብምርኻብ ንምርጫ ቦርድ ዝምልከት ትርጉም ዘለዎ ዝርርብ ክሳብ ዘካይድ እቲ ተቃውሞ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሶኑይ ከምዝካየድ ገሊጾም።
ኬንያ ፕረዝደንታዊን ናይ ቤት-ምኽሪ ምርጫ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2017 ዓ.ም ከተኻይድ መደብ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እቲ ቤት ምኽሪ፣ ተቖጻጻራይ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን፣ መንግስቲ ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ከምዝሓገዘ ዘረጋግጽ መርተዖ ኣይረኸበን፣ እንተኾነ ኤርትራ ንናይ’ቲ ዞባ ዕጡቃት ጉጅለታት ትሕግዝ ኣላ ብዝብል ሪፖርት ጉጅለ ተቖጻጻራይ ከምዝተሻቀለ ሓቢሩ’ሎ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኤርትራ ምስ ጂቡቲ ካብ ዝተጋጨወትሉ ቅድሚ 7 ዓመታት ንዳሓር፣ብዛዕባ ሃለዋት ጂቡታዊያን ምሩኻት ኹናት ሓበሬታ ንክትልግስ ሓቲቱ።
ናይ’ዚ እዋን ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ጸጥታ እንግሊዛዊ ኣምባሳደር፣እቲ ንሶማልያን ኤርትራን ዝምልከት ውሳነ፣ናብ ድምጺ ድሕሪ ምቅራቦም፣ ብ14 ደገፍ፣ ዜሮ ተኣቅቦን፣ 1 ተቃውሞን ሓሊፉ’ሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ‘ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ዘሕለፎ ውሳነ፣ንናይ ገዛእ ርእሱ ሕጋዊ ስልጣን ዘናኣኣሰ’ዩ’ ክብል ነጺግዎ። "ንዝሓጸረ እዋን ንኤርትራን ነቲ ዞባን ክሃሰዮ’ዩ፣ ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ግና እቲ ግዳይ ዝኸውን ዓለም-ለኸ ሕግን፡ ምምራት ሕጋዊ ስልጣን ባይቶ ጸጥታ ኣብ ምዕቃብ ኣህጉራዊ ሰላምን ጸጥታን`ዩ "
ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ አምባሳደር ኤርትራ አብ ሕቡራት ሃገራት ግርማ አስመሮም አብዚ ምስማዕ ይኸአል።
ድሕሪ ስነ-ስርዓት ድምጺ ኣብ ልዕሊ’ቲ ረቂቅ፣ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታን ዝምልከተን ሃገራትን ዝሃብዎ ሪኢቶ ኣተሓሒዝና ኣቅሪብናልኩም ኣለና (ብእንግሊዝኛ’ዩ)


text:
ጉዕዞ ኤርትራን ህዝባን ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ብዙሕ ሓጐጽጐጽን ውረድ ደይብን ዘይተፈልዮ ምዃኑ ንኹልና ንጹር እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ ነዚ ዘይርጉእ ማዕበል ናይ ምህዳእ ቃልሲ ከኣ ኩሉ ዋጋ እንዳተኸፈሎ ማዕሪኡ ቀጻሊ ጸኒሑን ኣሎን። እቲ ዘይርጉእነት ከከም ናይቶም ነቲ ዘይርጉእነት ዝፈጥርዎ ኣካላት ባህርን ናይቲ ዝዋስእሉ ግዜ ምዕባለን ዝተፈላለዩ ጠባያት ዝጸንሕዎን ዘለዉዎን እዩ። መድረኻት ናይ ርሑቕ ገዛእቲ፡ ዝተፈላለዩ ስርዓታት ኢትዮጵያን ሕጂ ኣብ መስርሕ ዘሎ ስርዓት ህግደፍን በብመልክዑ ምረት ወጽዓ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝግለጸሎም እዮም።
ብዙሕ ንድሕሪት ከይተመለስና፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ምረት ወጽዓ ኣዝዩ ዓሚቝን ብዙሕ መልከዓት ዝሓዘን እዩ። ፖለቲካዊ ናጽነት የለን ቁጠባዊ ሓርነት’ውን ከምኡ። ኩሉ መሰላት ዕጹው እዩ፡ ፍትሒ’ውን ካብኡ ኣይፍለን። ህዝባዊ ተሳትፎን ትካላዊ ኣሰራርሓን የለን፡ ብኣንጻሩ ናይ ሓደ ኣልማማ ዝድህኽ ፍሉይ ጉጅለ ትምክሕትን ጸቢብነትን ሰማይ ዝዓረገ እዩ። ፍርሒ፡ ስግኣትን ዘይምትእምማንን ሳዕሪሮም ኣለዉ። ደረት ዘየብሉ ግዱድ ውትህድርናን ክሳብ ብደረጃ ቤተሰብ ናብ ታሕቲ ወሪድካ ዘሎ ጸቢብ ምቁጽጻርን እንተውሲኽካሉ ከኣ እቲ ጉዳይ መመሊሱ’ዩ ዝመርር። እቲ ኣዝዩ ኣተሓሳሳቢ ጉዳይ ከኣ ናይቲ ነዚ ኩሉ ሕማቕ ምስሊ ዓጺፉ ምእንቲ ራህዋ ዝቃለስ ዘሎ ኣካል ድሌትን ሓይልን ኣተሃላልዋ ትሕቲ ትጽቢት ምዃኑ እዩ።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ካብቲ ብዙሕ ምርጫታት ናይቲ ነዚ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ሕማቕ ኤርትራዊ ምስሊ ቀይሩ ናብ ሓድሽን ዝሓሸን ምዕራፍ ናይ ምስግጋር ትውልዳዊ ሓላፍነት ዘለዎ መንእሰይ ስደት ምዃኑ እዩ። ዋሕዚ ኤርትራዊ መንእሰይ ናብቲ ግዝያዊ መዕገሲ’በር መሰረታዊ ፍታሕ ዘይኮነ ስደት ኣብ ቀጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝብን ሳዕቤኑ ዘሰንብድን ዘስግእን ምዃኑ ሎሚ ኣይኮነንዶ ንኤርትራዊ ንሕብረተሰብ ዓለም እውን ዘየደቅስ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና ዋላ’ኳ ግዝያዊ መስተርሆ ንምርካብ ካብ ኤርትራ እንተወጻእና ኤርትራ ግና ወርትግ ካባና ከምዘይትወጽእ ዕለታዊ ህይወት ነፍሲ ወከፍና ዝምስክሮ እዩ። ክንሓዝን ክንሕጐስ፡ ክንጥዒ ክንሓምም፡ ክንጠሚ ክንጸግብ፡ ከምኡ እውን ክንውለድን ክንመውትን እንከለና፡ ኤርትራ ምሳና ኣላ። ስለዚ ብዛዕባ እዛ ንሕና’ኳ ካብኣ እንተወጻእና ንሳ ግና ካባና ዘይትወጽእ ኤርትራና ብጽሞና ክንሓስብ ትውልዳዊ ግደታና እዩ። እቲ ንሳ ካባና ስለ ዘይትወጽእ ብዛዕባኣ ምሕሳብና ቅኑዕን ናይ ግድንን እዩ። እቲ ንሓስቦ ብዛዕባ ብኸመይ ይርህዋን ትቐስንን ዘይኮነ፡ ብዛዕባ ብኸመይ እቲ ተጻዒንዋ ዘሎ ኣርዑት ሓጺን ይተርር ክኸውን እንከሎ ግና፡ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። ዘሕዝን ጥራይ ዘይኮነ ንደለይቲ ለውጥን ራህዋ ከቢድ ሓላፍነት ዘሰክም እዩ።
እቲ ኣብ ልዕሌና ክፍጸም ዘይንደልዮ ሕማቕ፡ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ክፍጸም ክንፈቅድ ከምዘይብልና ርዱእ እዩ። እቶም ካብ ኤርትራ ወጺእና ግዝያዊ ትንፋስ ረኺብና ዘለና፡ ኣብቲ ንሕና ዝጸናሕናዮ ጭንቂ ዝገደፍናዮም፡ ወለዲ፡ ኣሕዋትን ቤተሰብን ብዓብዩ ከኣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣለዉና። ንሳቶም’ውን ከማና ራህዋ ከም ዝጽበዩ ካባና ንላዕሊ ዝርደኣሎም የለን። በቲ ኣብ ወጻኢ ዝረኸብካዮ ብዝምድናዊ ኣረዳደኣ ዝሓሽ ናጽነትን ነገራዊ ዋንነትን ተጠቒምካ ንራህዋኦም ምጽዓት እምበር፡ ንወጽዓኦም እናዘከርካ እህህህህ ምባልን ውሱን ነገራውን ገንዘባውን ደገፍ ምግባርን መሰረታዊ ፍታሕ ከም ዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ በኺሩ ዘሎ ብናይ ለውጢ ቃልሲ ዝረጋገጽ እምበር ብገንዘብ ዝግዛእ ስለ ዘይኮነ። ሕሉፍ ሓሊፉ ንጉጅለ ህግደፍ “ፎእ ውርቅኻ ፎእ ጨርቅኻ” ኢልካ ራሕሪሕካዮ ወጺእካ ከተብቅዕ፡ ተመሊስካ ኣብ ከባቢኻ ናብ ዘለዉ ናይ ጭቆና ትካላቱ ውጥም ቅልቅል ምባል ግና፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ዓዲ ዝገደፍካዮም ተጸበይቲ ራህዋ ወገናት ምፍራድ እዩ።
ከምቲ ወለድና “ዓድኻ ዓዲ እንጀራኻ እዩ” ዝብልዎ ምስቲ ዘለኻዮ ከባብን ስርዓቱን ምልላይን ምስናይን ኣድላይ እዩ። እዚ ማለት ግና ኤርትራውነትካ ሓጢጥካ ትገድፎ ማለት ኣይኮነን። እንተዝፍተን’ውን ኣይከኣልን። ንኤርትራ ክትዝክራ እንከለኻ ግና ነቲ ኣብ ዓዲ ኣብ ማዕበል ወጽዓ ዝጣራዕ ዘሎ ህዝቢ መመሊሱ ዘጥሕል ዘይኮነስ፡ ናይ ራህዋ ባና ዝጋልህ ክኸውን ይግበኦ። ሎሚ ኣብ ቅድሚ እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘሎ ኤርትራዊ ናይ ማይን ሓውን ምርጫን ኣሎ። በቲ ሓደ ወገን ካብ ራህዋን ናጽነትን ህዝቢ ቀጻልነት ጭቆና ህግደፍ መሪጽካ ናይ ጣዕሳ መንገዲ ምሓዝ። እዚ እቲ ሓዊ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ዕድመ ህግደፍ ኣሕጺርካ ራህዋ ንምንጋስ ኣብ መስርዕ ቃልሲ ንለውጢ እጃምካ ንምብርካት ኣብ ቃል ኪዳንካ ምጽናዕ። እዚ ከኣ እቲ ማይ እዩ። ኮታ ኤርትራን ውጹዕ ህዝባን በቲ ሓደ ወገን፡ ህግደፍን ናይ ወጽዓ ትካላቱን ከኣ በቲ ካልእ ወገን ተፋጢጦም ኣለዉ። ኣብዚ “ነየናይ ትመርጽ?” እዩ እቲ ፈታኒ ሕቶ። ንኩነታት ሃገርና ብሓላፍነታዊ ሕልና ናይ ዘንበበ ወገን ምርጫ ኤርትራን ህዝባን ከም ዝኸውን ርዱእ’ዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ምስ ህግደፍ ዝዓብድ ተዓሚቱ “ሃገርን ህዝብን ጽቡቕ ኣለዉ” እናበለ ዝዝምር ኤርትራ ምስኡ ከምዘላ ዝዘንግዐ ኤርትራዊ የለን ማለት ኣይኮነን። ነዚ ግጉይን ንሃላዋታ ዘይምጥንን ምርጫ ዝተዓዘበት ኤርትራና፡ ኣፍ ኣውጺኣ ናይ ምዝራብ ዕድል እንተ እትረክብ፡ እንታይ መበለት ከኣ ኩልና እንርደኦ እዩ።


text:
May 12, 2018
‘ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳብ ናጽነት’ ብፍላይ ንተማሃሮ ቢት ትምህርቲ ዋርሳይ-ይከኣሎ፡ ሳዋ፡ ታሪኽ ኤርትራ ንምምሃር ዝተዳለወ ኣስከሬን ምህሮ (outline) እዩ። መጀመሪያ፡ ንመምሃራን ከም መበገሲ ምህሮ፡ ንተማሃሮ ኸኣ ከም መዘኻኸሪ ጽሑፍ ንኸገልግል እዩ ተዳልዩ። ይኹን`ምበር፡ ካብ ሳዋ ወጻኢ፡ ብቐዳምነት ከኣ ኣብ ሓይሊታት ምክልኻልን ንመንእሰያት ኣብ ውሽጢን ወጻኢን፡ ከም ናይ ታሪኽ ኤርትራ መባእታዊ መምሃሪ ከገልግል ስለዝኽእል፡ ብመጽሓፍ ተሓቲሙ ይዝርጋሕ ኣሎ።
ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳብ ሎሚ፡ ዓሚቚ ምርምር ተገይሩሉ ዛጊት ኣይተጻሕፈን። ኤርትራውያን ተመራመርቲ፡ ብብዝሕን ዓይነትን ፈርዮም ናይ ታሪኽ፡ ስነ ጥንቲ፡ ስነ ሰብ፡ ስነ ልሳን፡ ወዘተ ሰፊሕን ዓሚቚን ምርምር ብምግባር ታሪኽና ብግቡእ ንምጽሓፍ ዝጽበየና ዘሎ ሃገራዊ ዕማም ዓቢ`ዩ። ነዚ ብድሆ`ዚ ክገጥሙ ዝበቕዑ ምሁራት ኤርትራውያን መንእሰያት ንምፍራይ ከኣ ቀጻሊ ጻዕሪ ከድሊ`ዩ። ኣብ`ዚ መዳይ`ዚ፡ እዚ መባእታዊ ትምህርቲ ታሪኽ`ዚ፡ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ተገዳስነት ብምቕስቃስ፡ ምቕሉል ተራ ክህልዎ ዝኽእል ይመስለና።


text:
ረዳት ኢንስፔከተር ኣዳነ ሃፍቱ
ካልኣይን መዛዘምን ክፋል
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፋል ሕታምና 17 መስከረም 2009 ዓ/ም ኣብ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ጣብያ ሰላም ክልተ ዕሸላት ቆልዑ ብዘይፈልጥዎ ሓጥያት ክሳዶም ብካራ ተሓሪዶም ሞይቶም ከምዝተረኸቡ ገሊፅና ነይርና። ኣባላት ፖሊስ እቲ ወረዳ እውን በቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ መሰረት እቶም ቆልዑ ካብ ምስ ዝፈልጥዎ ቀረባ ቤተሰብ ወፃኢ ምስ ካሊእ ዘይፈልጥዎ ሰብ ክኸዱ ከምዘይኽእሉ ኣብ መደምደምታ ምብፅሖም ይዝከር። ካብዚ ተበጊሶም እቶም ጉጅለ ምፅራይ ገበን ንወላዲት መወትቲ ወ/ሮ ህንፃ ወዲ ሓው ኣቦአን ዝኾነ ተጠርጣሪ ኣብ ቁፅፅር ንምውዓል ናብ ዝተፈላለየ ኣንፈት ተዋፊሮም ምንባሮም ዝብሉን ካልኦት ዓበይቲ ነጥብታት ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ኣቕሪብና ነይርና። መቐፀልትኡ ድማ ካልኣይ ከም ዝስዕብ ተዋዲዱ ቀሪቡ ኣሎ።
ኣባላት ምፅራይ ገበን ክፍለ ከተማ ሓወልቲ እቲ መስካሕክሒ ገበን ዝፈፀመ ኣካል ተጠርጣሪ መዝገበ ደስታ ገብረህይወት ኣብ ቁፅፅር ንምውዓል ምድላዎም ወዲኦም ተንቀሳቐሱ። እቲ ኩነታት ብዝነበሮ ክብደት መሰረት ብዋና ኣመሓዳሪ እቲ ክፍለ ከተማ ዝምርሑ ካብ ፍትሒ፣ ዓቀብቲ ሕጊ፣ ፖሊስን ፀጥታን ዝተውፃእፅኡ ኣካላት ብጉጅለ ተወዲቦም ብዝረቐቐን ዝቐልጠፈን መንገዲ ተጠርጣሪ ኣብ ቁፅፅር ንምውዓል ብኣግባቡ ክምራሕ ተገበረ።
ብመሰረት እዚ ሓደ ጉጅለ ኣብ ከተማ መቐለ፣ ካልኣይ ጉጅለ ተጠርጣሪ ማጨለት ይሕፀብ ነይሩ ናብ ዝተብሃለሉ ቦታ እንዳባሃደራ (ወረዳ ደጉዓ ተምቤን)፣ ሳልሳይ ጉጅለ ድማ ቤተሰቡ ናብ ዝርከብሉ ከባቢ ተንቀሳቒሶም እዮም። እቶም በብ ከባቢኡ ዝተዋፈሩ ጉጅለታት በብ ግዚኡ ዝተረኸበ ምልክትን መረዳእታን ብኣካል ይኹን ብስልኪ ሓበሬታ እናተለዋወጡ ቀፀሉ። ብመሰረት እቲ ናብ ዝተፈላለየ ኣንፈት ዝተገበረ ቕልጡፍን ቴክኒካውን ክትትል ድማ ድሕሪ ክልተ መዓልቲ ተጠርጣሪ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሕጊ ውዒሉ ዝብል ብስራት ተሰምዐ።
ኣባላት ምፅራይ ገበን ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ንተጠርጣሪ ኣብ ቁፅፅር ኣውዒሎም ምርመረኦም እንተካይዱ ካብ ኣንደበቱ ናይ ክሕደት ቃል እዮም ዝፅበዩ ነይሮም። ይኹን እምበር ተጠርጣሪ መዝገበ ደስታ ነቲ ገበን ባዕሉ ከም ዝፈፀሞ እምነት ቃሉ ሂቡ እዩ። ተጠርጣሪ ምስ ወለዲ መወትቲ ዝኾኑ ቤተሰቡ ብዝነበሮ ፅልኢ “ሰብ ከይኸውን ገይሮምኒ፣ ፈዊሶምኒ” ካብ ዝብል ሕዱር ቂም ተበጊሱ ንወላዲት እቶም ቆልዑ ዝኾና ወ/ሮ ህንፃ በሪሁ ንምቕታል ካብ ዕዳጋ ዓዲ ሓቂ ብ30 ብር ካራ ዓዲጉ። ኮይኑ ግና ንሰን ብምኽንያት ሕማም ናብ ሕክምና ወፅየን ብምፅነሐን ሽዑ ንሽዑ ሓሳቡ ቀየረ። እዚ ተጠርጣሪ ቅድም ኢሉ ናብቲ ገዛ ይኣትውን ይወፅእን ስለዝነበረ ነቲ ዝነበሮ ቤተሰባዊ ቅርበት ተጠቒሙ ነቶም ቆልዑ “ኩኪስ ክዕድገልኩም” ኢሉ ኣታዓሻሽዩ 17 መስከረም 2009 ዓ/ም ኣብ ሓወልቲ ሰማእታት ዳሕረዋይ ቀፅሪ ነቶም ዕሸላት ብካራ ሓሪዱ ከምዝቐተሎም ኣይከሓደን።
ተጠርጣሪ ነቲ ገበን ድሕሪ ምፍፃሙ ጅብሩኽ ኣብ ዝርከብ እንዳኪዳነ ምህረት ቤተክርስትያን ሓዲሩ ንፅባሒቱ ኣብ ወረዳ ሳዕስዕ ፃዕዳ እምባ ጣብያ ኣግኣዚ ናብ ዝርከባ እኖሓጉኡ ብምኻድ ካብአን ቅርሺ ተቐቢሉ ንሱዳን ክኸይድ ስንቁ እናቛፀረ ከምዝተትሓዘ ንመርመርቲ ምፅራይ ገበን ባዕሉ ቃሉ ሂቡ እዩ። ኣባላት ምፅራይ ገበን ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ተጠርጣሪ ብዝሃቦም እምነት ቃል መሰረት ክሲ መዝገቡ ኣፃፊፎም ብዕለት 27/01/2009 ዓ/ም ናብ ዓቃቢ ሕጊ ከም ዘመሓላለፍዎ ረዳት ኢንስፔክተር ኣዳነ ሃፍቱ ይገልፅ።
ዓቃቢ ሕጊ ዞባ መቐለ ብወገኑ ነቲ ክሲ መዝገብ ብዝግባእ መርሚሩ ተጠርጣሪ መዝገበ ደስታ ገብረህይወት ብዕለት 17/01/2009 ዓ/ም ኣብ ልዕሊ ጓል ሓው ኣቦኡ እትወልዶም ወዲ 10 ዓመት ሃፍቶም ገብረኪሮስን ወዲ ሸውዓተ ዓመት ህፃን ያሬድ ገብረኪሮስን ዝተብሃሉ ቆልዑ ናብ ሓወልቲ ሰማእታት ዳሕረዋይ ቀፅሪ ወሲዱ መስካሕክሒ ብዝኾነ ፍፃመ ገበን ብካራ ሓሪዱ ቀቲልዎም እዩ ብምባል ዓቃቢ ሕጊ ብዕለት 10/02/2009 ዓ/ም ብገበን ሕጊ ቁፅሪ 539/1ሀ ብክልተ ተደራረብቲ ገበን ክሲ መስሪቱ።
ተኸሳሲ ቅድሚ ቃል እምነት ክሕደት ምሃቡ መከላኸሊ ጠበቓ ክገብር ዕድል ተዋሂብዎ ዓቕሚ የብለይን ስለ ዝበለ ሕገ-መንግስታዊ መሰሉ ንምኽባር ካብ ማሕበር ጠበቓታት ትግራይ ክልተ ተኸላኸልቲ ጠበቓ ብመንግስቲ ተገይርሉ እዩ። ተጠርጣሪ ነቲ ገበን ከም ዝፈፀሞ ዋላ እኳ እንተኣመነ ብጠበቕኡ ኣቢሉ እቲ ፍርዲ ንኽቃለለሉ ክሟጎት ድሕሪ ምፅናሕ ተኸሳሲ ብዝቐረብሉ ክልተ ተደራረብቲ ክስታት መዝገብ ንሕብረተሰብ ከምህር ብዝኽእል (ብደረጃ ክልተ እርከን 39) ክቕፃዕ ኣለዎ ብምባል ዓቃቢ ሕጊ ተሟጒቱ እዩ።
ነቲ ክሲ መዝገብ እናተኸታተለ ዝፀንሐ ቤት ፍርዲ ዞባ መቐለ ብዕለት 11 ሕዳር/2010 ዓ/ም ኣብ ማእኸላይ ቤት ፍርዲ ከተማ መቐለ ኣብ ዝዋዓለ መገባእያ ተኸሳሲ መዝገበ ደስታ ገብረህይወት ብዕድመ ልክዕ ፅኑዕ እስራት ክቕፃዕ ከምዝወሰነ ዓቃቢ ሕጊ ዞባ መቐለ ኣይተ ዮሴፍ በርሀ ይገልፁ።
እወ! ልዕልነት ሕጊ ኣብ ዝተረጋገፀሉ ሃገር ገበን ፈፂምካ ምምላጥ ኣይከኣልን። እሞ ድማ ኣብ ልዕሊ ሕማቕን ፅቡቕን ዘይፈልጡ ቤተሰባዊ ፍቕሪ ኣሚኖምን ኣኽቢሮምን ዝቐረቡኻ ቆልዑ ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ካብ ሓደ ሕሊና ዘለዎ ሰብ ኣይትፅበን። ካልኦት ዝተፈላለዩ መበገሲ ምኽንያታት ዘለዎም ጎንፅታት እንትፍጠሩ እውን ኣብ ክንዲ ብሕግን ብቤተሰብን ምድናይ ብባዕልኻ ዝውሰዱ ኣማራፅታት ሳዕቤኖም ኣቐዲምካ ምግንዛብ የድሊ መልእኽትና እዩ።


text:
ዝክረ ዕረፍት ኣቡነ ዮናስ ኣብ ገዳሞም ደብረ ጽጌ ተኸቢሩ!
ካብ ዓበይቲ ቅዱሳን ሃገርና ዝኾኑ ኣቡነ ዮናስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት ገዳማት መሥሪቱ፡ ካብ ኣምላኹ ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ኣብ 95 ዓመት ዕድሚኡ፡ ብ17 መጋቢት 1499 ዓ.ም ብሰላም ዓረፈ። ዓመት መጽአ 17 መጋቢት ዝክረ ዕረፍት ኣቡነ ዮናስ ብፍሉይ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይ ዓይኒ ትምዛእ ኣብ ዝርከብ ገዳም ደብረ ጽጌ ይኽበር።
ሎሚ ዓመት’ውን ካብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝመጹ ኣበምኔት ገዳማት፡ ገዳማውያን፡ ሊቃውንት መምህራን፡ ውሉደ ክህነት፡ ምእመናንን ምእመናትን ናይ በረኸቶም ተሳተፍቲ ኮይኖም።
ንኽብሪ እዚ በዓል እዚ ካብ ዋዜማ ጀሚሩ ጸሎተ ሰዓታትን ስብሐተ ማኅሌትን በጺሑ። ኣብ ወጋሕታ ድማ መጽሓፈ ገድሊ ኣቡነ ዮናስ ተነቢቡ።
ድኅሪ ቀትሪ ክሳዕ ሰዓት 2፡30 ድ.ቀ. ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተሠርዐ ዑደተ ታቦት ተቓንዐ። ታቦት ካብ ላዕላይ ቤተ ክርስቲያን ብለባስያን ውሉደ ክህነትን ሊቃውንትን ምእመናንን ምእመናትን ተዓጂቡ ሠለስተ ጊዜ ዘይሩ። ብድኅር’ዚ ናብ ታሕቲ እንዳ ኣዴታት ወሪዱ ኣብ ዝተዳለወሉ ቦታ ምስ ቆመ፡ ነቲ በዓል ዝምልከት ብሊቃውንት መዘምራን ያሬዳዊ ዜማ ቀሪቡ። ስብከተ ወንጌል ምስ ገድለ ኣቡነ ዮናስ ብምትእስሳር ምስ ተዋህበ፡ ብጸሎተ ምህላን ናይቲ በዓል ፍጻመ ኮነ።


text:
መግለጺ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብኣጋጣሚ መበል 54 ዓመት ዝኽሪ ታሪኻዊት ኵናት ተጎርባ
ዕለት 15 መጋቢት 2018 መበል 54 ዓመት ዝኽሪ ናይ’ታ ኣብ መንጎ ጅግና ሰራዊት ሓርነት ኤርትን ጎበጣዊ ሓይሊ መግዛእቲ ኢትዮጵያን ዝተኻየደትላ ታሪኻዊት ኲናት ተጎርባ ኢያ። ዂናት ተጎርባ ብዕለት 15 መጋቢት 1964 ኣብ ባርካ እትርከብ “ቶጎርባ” ዝተባህለት ቦታ ኢያ ተኻይዳ።
ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ሰውራና ብዕሸሉ ከሎ ንምጥፋእ ፈቲኑ ምስ ተሓለሎ፡ ነቲ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ሃልሃልትኡ ኣብ መላእ ሃገር ክዝርጋሕ ዝጀመረ ገድሊ፡ ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምቅሃም ስሩዕ ሰራዊቱ (ጦር-ሰራዊት)፣ ብዘመናዊ ኣጽዋር ኣዕጢቑ ናብ ኤርትራ ኣበገሶ። 15 መጋቢት 1964 ከኣ መደባቱ ክፍጽመላ ተሃንዲዱ ዝወፈረላ መዓልቲ ነበረት። ኣብ መንጎ ሓይልታት ጸላእን ኣብ መንጎ ስዉእ ጅግና መሓመድ ዓሊ ኢድሪስ “ኣቡ ሪጀላ” ዝመርሐን ሰለስተ ጋንታታት ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ዝተኻየደ ውግእ፣ ጅግና ሰራዊት ሓርነት ትብዓትን፣ ጅግንነትን፣ ተወፋይነትን፣ ተዓጢቁ ነቲ ሰፍ ዘይብል ሓይሊ ሰብን ኣጽዋርንተሰኪሙ፣ንከጥፈኦ ዝመጸ መግዛእታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ከቢድ ስዕረት ብምስዓብ ዛሕ-ዛሕ እናበለ ከም ዝምለስ ገበሮ። ኣብ‘ዚ ውግእ‘ዚ፡ ጸላኢ 84 ዝኾነ ካብ መኮንናቱን ስራዊቱን ክመትዎ ከለዉ ብዙሓት ከኣ ቍሰሉ። ሒዝዎ ዝመጸ መደባት ንምዕዋት‘ሲ ይትረፍ ብኣገባብ ክሃድም ኣብ ዘይክእለሉ ኩነታት በጽሐ። ብወገን ሰራዊት ሓርነት ከኣ ንዘልኣለም ዝዝከር ጅግንነታዊ ታሪኽ ገዲፎም 18 ዝኮኑ ሓርበኛታት ተሰውኡ።
ካብ’ቶም ኣገደስቲ ውጽኢታት ኵናት ተጎርባ፡ ኣብቲ ግዜ‘ቲ ኣብ ኣፍሪቓ ዝሓየለ ሰራዊት ተበሂሉ ዝዝነየሉ ዝነበረ ሓይሊ ዝውንን ዝነበረ መግዘእታዊ ሓይሊ ኢትዮጵያ፣ ቅልጡፍ ኵናት ኣካይድካ ብቐሊሉ ክድምሰሱ ዝኽእሉ ውሑድ ዝቝጽሮም ሸፋቱ ኢሉ ዝግምቶም ዝነበረ ኤርትራውያን ተጋደልቲ፡ ካብ‘ቲ ንሱ ዝገመቶ ዝለዓለ ዓቕምን ተወፋይነትን ዘለዎም ኣብ ርእሲ ምንባሮም፣ ብህዝቢ ዝድገፍ ናይ ርሑቕ ቀረባን ሃገራዊ ዕላማ ዝውንኑን ምዃኖም’ውን እቲ ዝተኻየደ ኵናት ኣረጋጊጽዎ ኢዩ። ከምኡ‘ውን እቲ ኣብ ውሱን ቦታታት ተሓጺሩ ዝነበረ መቓልሕ ሰውራና ናብ ኩሉ ኩርናዓት ኤርትራ ክዝርጋሕን፡ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ሰውርኡ ዝያዳ ክተኣማመንን፣ ንተሳትፎ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ከተባብዕን፡ ታሪኻዊት ኵናት ተጎርባ ደራኺ ተራ ተጻዊታ።
ድሕሪ ነዊሕ ቃልስን ሰፍ ዘይብል መስዋእትን፣ ህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ዓወት ብምርግጋጽ፡ መሬትና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ሓራ ብምውጻእ፡ ኤርትራ ሃገርና ልዑላውነታ ክረጋገጽ በቕዐ፡
መሬትና ሓራ ድሕሪ ምውጻእ፣ ብሰንኪ’ቲ ሕሱም ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ህዝብና ተነፊግዎ ዝነበረ መሰራታዊ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ካብቲ ዘሕለፎ ከቢድ ወጽዓን ጭቆናን ተናጊፉ፣ ብሩህ ተስፋታት ዝሓዘለ ሓዲሽ ሞዕራፍ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ተኸሲቱ ኢዩ፣ ዝብል ዓቢ ተስፋ ኣብ ህዝብና ሰፊኑ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ። መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ግን፣ ምልካዊ ስርዓት ብምቛም፡ መጻኢ ዕድል ሃገር ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምቍጽጻሩ ኣእቲዩ፣ ንኤርትራ ኣብ ዓባይ ቤት መእሰርቲ ቀይሩዋ ይርከብ። ካብ መዓልቲ ናጽነት ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ሰፍ ዘይብል ግፍዕን መከራን ከውርድን፣ ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲታቱ፣ ሓድነት ህዝብና ንምብትታን ዘይፈንቀሎ እምንን ዘይመሃዙ ሽርሕን የልቦን። ከምኡ’ውን ልዑላውነት ሃገርና ኣብ ዓቢ ሓደጋ ከም ዝወድቕ ገይርዎ ይርከብ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት፣ ዕላማታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሽትኡ ንምብጻሕ ዝቃለሱ ውድባት፣ ብጀካ ኣብ ዕላማታቶም ቀጥ ኢሎም ቃልሲ ምቕጻል ካልእ ኣማራጺ ኣይነበሮምን። ብርግጽ ኣብቲ ግዜ’ቲ፣ ብሰንኪ’ቲ ዝተረጋገጸ ዓወትን፣ መሬትና ካብ ባዕዳዊ ሓይሊ ነጻ ምዃኑን ዝፈጠሮ ናይ ሓጎስን ደስታን ኩነታት፣ ዝሰፍሐ ኣካላት ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ ከም እንደገና ኣብ ቃልሲ ኣድማዒ ተሳትፎ ንክህልዎ ከቢድ ምንባሩ፣ እቶም ሃገራውያን ውድባት ብግቡእ ይፍልጥዎ ነይሮም። እንተኾነ ግን ድሕሪ ቅሩብ እዋናት፣ ባህርያት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ዝመርሖ ምልካዊ ጉጅለ እና ተጋለጸ ምስ መጸ፣ ናይ ህዝቢ መርገጻት’ውን እናበርሀ ከደ። ናይ ተቓውሞ ድምጺ’ውን ክዓቢ ጀመረ። ብፍላይ ድማ ብሰንኪ ጸሕታሪ ፖሊስቲት ስርዓት ህግደፍ፣ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ውግእ ብምእታው፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ይኹን ኣብ ልዕሊ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራት ሰፍ ዘይብል መከራን ዕንወትን ብምስዓቡ፣ ንጉጅለ ህግደፍ ዝቃወም ኣካላት ቁጽሩ እና በዝሐ ክኸይድ ባህርያዊ ነበረ።
ኤርትራዊ ተቓውሞ ሓይሊ ዘካይዶ ዘሎ፣ ብሰንኪ ናይ ኣረኣእያን ሓቢርካ ናይ ምስራሕን ኩነታት ቦኺሩ ብምህላዉ፣ ብማዕረ’ቲ ንኤርትራ ከቢብዋ ዘሎ ፈታንን በዳህን ተደላይነታ ሽሕ’ኳ እንዘይኮነ፣ ደምበ ተቓውሞ ሓይሊ ካብ’ዚ ኩነታት’ዚ ኣውጺእካ፣ ዕዙዝ ገድላዊ ግደ ንኽህልዎ ብዙሕ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ። ኣብዚ መዳይ’ዚ እቲ ናይ ሓባር ጠርናፊ ሃገራዊ ጽላል ዝኾነ፣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ’ቲ ኣትይዎ ዘሎ ቅልውላው ብምውጻእ፣ ዕዉት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣካይድካ፣ ኣብዚ ተሃዋሲ መድረኽ መሪሕ ገድላዊ ግደ ንኽህልዎ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንመርጽን።
ሃገርና ኤርትራን ህዝባን ኣቲየሞ ዝርከቡ ወሳኒ ታሪኻዊ መድረኽን፡ ከምኡ’ውን ስርዓት ህግደፍ ነቶም ኣብ ተጎርባን ኣብ ኩሉ ጅግንነታዊ ግጥምያታት ዝተሰውኡሉ ዕላማታት ጠሊሙ፣ ንልዕሊ 25 ዓመት ዝኸውን ዕላማታትን ባህግታትን ሰውራና ዘየንጸባርቕ ስርዓት ኣብ ምቛም ይቕጽል ብምህላዉን፣ ኩሎም ሓይልታት ዲሞክራስያዊ ለውጢ፣ ኣብ ዝሓለፈ መድረኽ ፋሕ-ፋሕ ኢልካ ምቅላስ ዘስዓቡ ዓቢ ክሳራ ብሩህ ስለ ዝኾነ፡ ፍልልያቶም ወጊዶም ብሓባር ተጠርኒፎም ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ቃልሶም ከኻዕብቱ ዓቢ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ብምዝኽኻር፣ እዚ ሓይልታት’ዚ ሕድገታት ገይሩ ተጠርኒፉ ክቃለስ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ተሪር ጻዊዒት የቕርብ። እዚ ምስ ዝፍጸም ጥራሕ ኢዩ ከኣ ሕድሪ ስዉኣት ኵናት ተጎርባን ኩሎም ስዉኣትናን ዝትግበርን፡ ሓርነትን ፍትሕን ማዕርነትን ዝሰፈና ሃገር ንምህናጽ ዝካኣል።
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ስደትን ዝነብር ህዝብና’ውን፣ ሓድነቱ ኣደልዲሉ፣ ክበታትንዎ ንዝደልዩ ጉጅለታት ባእታታትን ነጺጉ፣ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዕቱብ ተሳትፎ ንኽህልዎ ንጽውዕ። ከምኡ’ውን ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ታሪኻዊ ኲናት ተጎርባ፣ ኣባላት ስራዊትን ጸጥታን፣ ነቲ ዓማጺ ስርዓት ራሕሪሖም ኣብ ጎድኒ ህዝቦም ደው ብምባል፣ ሓርነትን ፍትሕን ማዕርነትን ዝሰፈና ሃገር ኣብ ምሕናጽ እጃሞም ከበርክቱ ግሃድኤ ጻውዒቱ የቕርብ።
ኣብ መደምደምታ፣ ክብርን መጎስን ንስዉኣትን ሓርበኛታን ተጎርባን፣ ዘልኣማዊ ክብሪ ንኹሎም ጀጋኑ ስውኣት ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን ስዉኣት ሰውራናን ብምቕራብ፣ ክሳብ’ቲ ዝተሰውኡሉ ዕላማታት ብምልኡ ዝረጋገጽ ኣበርቲዕና ክንቃለስ ምዃንና ቃልና ነሐድስ።
ኤርትራ ሃገርና ናጽነታ ዓቂባ ትንበር !!
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ !!.
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንስዉኣትና !!
ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
15/03/2018
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10955


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ዕለት 27 ሰነ 2017 ዓምፈ ናይ ጵጵስናኦም ብሩራዊ ኢዮቤል ማለት መዓርገ ጵጵስና ካብ ዝለብሱ ናይ 25 ዓመት ዝኽሪ ምስ ኩሎም ኣብ ሮማ ዝርከቡ ብፁዓን ካርዲናላት ኣብ ሓዋርያዊ መንበሮም ዝርከብ ቤተጸሎት ቅዱስ ጳውሎስ ብሓባር ናይ ምስጋና ቅዳሴ ከምዘዕረጉ ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ ዜና ሓቢሩ፣
ናይ ሎሚ ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት ይገብር ቅዱስነቶም ብዕለት 20 ግንቦት 1992 ዓምፈ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ንመዓርገ ጵጵስና እንክሓጽይዎም ሥዩመ ኦካ ብማለት ናይ ብወኖስ ኣየርስ ሓጋዚ ጳጳስ ክኾኑ ሾምዎም፣ ብዕለት 27 ሰነ 1992 ዓምፈ ከኣ ናይታ ከተማ ሊቀ ጳጳስ ብዝነበሩ ብፁዕ ካርዲናል ኣንቶንዮ ኳራቺኖ ምስ ብፁዕ ኣቡነ ኤሚልዮ ኦኘኖቪችን ናይ ኡባልዶ ካላብረሲ ሊቀ ጳጳስ ኮይኖም ብኣንብሮተ እድ መዓርገ ጵጵስና ኣለበስዎም፣ ቅዱስነቶም ከም መሪሕ ቃል ናይ ጵጵስናኦም ዝመርጽዋ ናይቲ ክቡርን ቅዱስን ሊቅ ቤተክርስትያንን ዝኾነ በዳ ብዛዕባ ጸዋዕታ ማቴዎስ ወንጌላዊ ዝበለን ቃላት ‘ብዓይኒ ድንጋጸን ምሕረትን ጠመቶ ሓረዮ ከኣ’ ዝብላ ነበራ፣ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ዕለት 2 ሰነ 1997 ዓም ከኣ ተሓጋጋዚ ናይ ብወነስ ኣየርስ ሊቀ ጳጳስ ተሾሙ ብዕለት 28 ለካቲት 1998 ዓም ከኣ እቶም ዝሾሙዎም ሊቀጳጳስ ስለዝዓረጉ ንሶም ተኪኦሞም ናይ ኣርጀንቲና ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን መራሒ ኮኑ፣ ቀጺሎም ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ብዕለት 21 ለካቲት 2001 ዓም ሥዩመ ቅዱስ ሮበርቶ በላርሚኖ እንክብሉ ናብ መዓርገ ካርዲናልነት ኣደየብዎም፣
ነዚ ታሪኽዚ ንምዝካርን ነቲ ቅድሚ ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት መሪሕ ቃል ጵጵስናኦም ገሮም ዝመርጽዎ ‘ብዓይኒ ምሕረት ጠሚቱ ንዝሓረዮም’ ንምምጋንን ልሚ ንግሆ ብብዙሓት ካርዲናላት ተሰንዮም መሥዋዕተ ቅዳሴ ዘዕረጉ፣
ነቲ ምስኦም ሓቢሮም ነዚ ናይ ምስጋና ቅዳሴ ዘዕረጉ ካርዲናላት ‘ንናይ ሎሚ መንእሰያት ሓለምቲ ኣቦሓጎታት ክኾኑ ኣለዎም` እንክብሉ ነዊሕ ዕድመ ሽሕኳ ጸጋ እንተኾነ ኣብ ቤተክርስትያን ግን ሽምግልና እናኣሰሰኻ ከምዚ ኢና ነርና እናበልካ ንመጻኢ ናይ መንእሰይ ወለዶ ከይሓሰብካ ኣብ ታሪኽ ጥራይ ተዓጺኻ ምንባር ጥራሕ ከምዘየድሊ እንታይ ደኣ ከምቲ ኣቦና ኣብርሃም ኣብ ዘመነ ሽምግልናኡ ዝገበሮ ኣብ እግዚኣብሔር ኣሚንካ ተስፋኻ ኣብኡ ምንባር ከምዝግባእ ገሊጾም፣
ንኩሎም ኣብነት ኣብርሃም ንምኽታል ብምጽዋዕ ከኣ ከምቲ ኣብርሃም ምስ እግዚኣብሔር እናተዛተየ ቃሉ ዝሰምዕ ዝነበረን ብእምነት ዝእዘዞ ዝነበረን ንሕናውን ሎሚ ነተን እግዚኣብሔር ንኣብርሃም ‘ተንሥእ ተመልከት ተስፋ ግበር’ ዝበለን ቃላት ነስተንትን ኢሎም፣ ኣብርሃም እግዚኣብሔር እንክጽውዖ ኣብዚ ንሕና ንርከቦ ዕድሜ እዩ ነሩ ንጡረታ ገጹ እዩ ይጐዓዝ ነሩ ንከዕርፍ፣ ሕስብ እሞ ኣብልዎ ሓደ ኣጸቢቁ ዝሸምገለ ሰብኣይ ክንደይ ሕማምን ስቃይን ሒዙ ዝጐዓዝ ንዝነበረ ከም ንሓደ መንእሰይ ዝእዝዝ ተንሥእ ተጐዓዝ ይብሎ፣ እዘን ቃላት እዚአን ሎሚ ንዓና ምናዳ ኣብ ከባቢ ዕድመ ኣብርሃም እንርከብ ንነፍሲወከፍና ይድግመና ኣለዋ፣ ስለዚ ካርድናላት ጸብጸብቲ ዕድመ ሽምግልናን ኣኽረርቱን ዘይኮኑስ ንመንእሰይ ወለዶ ሰናይ ዝምነዩ ‘ሓለምቲ ኣቦሓጎታት’ እዮም ክኾኑ ዘለዎም፣ ሕወትና ኣብ ታሪኽና ንዓጽወሉ ግዜ ኣይኮነን። ጐይታ ታሪኽኩም ገና ንመጻኢ ዝምልከት ተልእኾ ዝሓዘ ክፉት ነገር እምበር ዕጽው ኣይኮነን፣ ስለዚ ከምቲ ናይ ኣብርሃም ንነፍሲወከፍና ተንሥእ ተመልከት ተስፋ ግበር ይብለና ኣሎ፣
ምናልባት ገሊኦም ጽቡቅ ቤተክርስትያን ዘይደልዩ `ካላ እዛ ቤተክርስትያን እዚኣ ከኣ ቈንቈና ታሪኽ ሽምግልና ጥራይ ሒዛ’ ክብል ይኽእል፣ እዚ ግን መሰረት ዘይብሉ ጌጋ ኣተሓሳስባ እዩ፣ ንሕና ወለዲ ኢና ኣቦሓጎታት ኢና፣ እዚ ዘይስምዓና እንተኾይኑ ኦ ጐይታ መንፈስ ኣቦነትን ኣቦሓጎነትን ክስምዓና ጸጋኻ ሃበና ንበል፣ ከም ኣቦሓጎታት ነቶም ትርጉም ሕይወት ክፈልጡ ደልዮም ሃንቀው ዝብሉ ደቂ ደቅና ተመኲሮና ክነካፍሎም ኣሎና፣ ዓለምና ሎሚ ሰናይ ዝምነዪ ሓለምቲ ኣቦሓጎታት የድልይዋ ካብዚ ከኣ እቶም ንኣሽቱ ንክንበዩን ንቅድሚት ክግስግሱን ዕዮ ገዛኦም ክፍጽሙን ሓይሊ ክረኽቡ እዮም፣ ሎሚ ጐይታ ንነፍሲወከፍና ኣቦሓጎታት ክንከውንን ሓይሊ ጉብዝና ክስመዓናን ግዲ ይብለና ኣሎ ከመይ መንእሰያት ካባና ነዚ እዮም ዝጽበዩ፣ ስለዚ ንጐይታ ኣባሓጎታት ናይ ምዃን ጸጋን ናብ መንእሰያትና እነመሓላልፎ ናይ ምሕላም ጸጋን ዓድለና ኢልና ንለምኖ፣ እንክብሉ ስብከቶም ምስ ዛዘሙ ኣብ ፍጻሜ ቅዳሴ ንኩሎም ኣብቲ ቅዳሴ ዝተሳተፉ ካርዲናላት ኣመስጊኖም፣


text:
ደረጃ ትምህርቲ መምሃራን ኣብ ምዕባይ ውፅኢታዊ ስራሕቲ ተሰሪሖም
መቐለ ሰነ 10/2009(ድወት) መምሃራን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ልዕሊ 2ይ ዲግርን ልዕሊኡን ደረጃ ትምህርቲ ክህልዎም ንምግባር ዝተሰርሑ ስራሕቲ ጭቡጥ ውፅኢት ከምዘመዝገቡ ሚኒስቴር ትምህርቲ ኣፍሊጡ።
ቑፅሪ 2ይ ዲግርን ልዕሊኡን ዘለዎም መምሃራን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ 25ሽሕ ከምዝበፅሐን እዚ ኣሃዝ ኣብ 2012ዓ.ም 33ሽሕ ንምብፃሐ ከምዝተተለመን ሚኒስትር ዲኤታ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ እቲ ሚኒስቴር ኣይተ ሳሙኤል ክፍሌ ሓቢሮም።
ኣብዚ ዓመት ልዕሊ 6ሽሕን 200 መምሃራን 2ይን 3ይን ዲግሪ ትምህርቶም ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ክከታተሉ ዝተገበረ ኾይኑ ፅሬት ትምህርቲ ንምምሕያሽ ልምዓት መምሃራን ወፃኒ ከምዝኾነ ገሊፆም።
ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ፅሬት ትምርቲ ንምምሕያሽ ፓኬጃት መረጋገፂ ፅሬት ተግባራዊ ንምግባር፣ ዓቕሚ መምሃራንን ኣመራርሓን ንምዕባይን ስርዓት ኣወሃህባ ትምህርቲ ክመሓየሽን ይስርሑ ከምዘለ’ውን ገሊፆም።
እዚ አብ ቐፃሊ ናብ ኢንዳስትሪ ዝመርሖ ቑጠባ ኣብ ዝግበር ስግግር ብቑዕ ሓይሊ ሰብ ንምፍራይ ወሳኒ ከምዝኾነ ኣይተ ሳሙኤል ሓቢሮም።
ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ንመንግስቲ ብዝተበፅሑ ስምምዓት ካብ ሃገራት ቻይና፣ ሩሲያ፣ ቱርኪ፣ ህንዲ፣ ሃንጋሪን አውስትራሊያን ልዕሊ 260 ስልጠና 2ይን 3ይን ዲግሪ ከምዝተረኸበ አፍሊጦም። (ግዜኢ)


text:
ኣይተ ብስራት ወልደሳሚኤል
ኣብ ኤጀንሲ ማዕድንን ኢነርጅን ክልል ትግራይ ዝርከብ ከይዲ ስራሕ ልምዓትን ምምሕዳርን ሃፍቲ ማዕድን ቀንዲ ልእኽትኡ በብ ወረድኡ ዘለዉ ፀጋታት ሃፍቲ ማዕድን ብምፅናዕን ብኣግባቡ ብምምራሕን ኣብ ስራሕቲ ልምዓት ክልልናን ሃገርናን ምችው ኩነታት ምፍጣር እዩ። እዚ ኣብቶም በብግዚኡ ዝካየዱ ስራሕቲ ልምዓት ደጋፊ ኮይኑ ሰፊሕ ዕድል ስራሕ ብምፍጣር ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ክልልና ብምርግጋፅ ሸርፊ ወፃኢ ሃገርና ኣብ ምዕባይ ዝለዓለ ብፅሒት ከበርክት ትፅቢት ይግበር።
ወረዳ መረብ ለኸ ካብተን ኣብ ክልልና ዝተፈላለዩ ፀጋታት ማዕድን ዝወነና ወረዳታት ሓንቲ እያ። ኣብዛ ወረዳ ከም ሳፋየር፣ ወርቂ፣ እምነ በረድ፣ ሑፃ፣ እምንን ፀፀርን ዝበሉ ናብ ቅርሺ ዘይተቐየሩ ግን ድማ ኣብ በረኻ ዝፈሰሱ ሃፍቲ ማዕድናት ይርከቡ። ነዚ ሃፍቲ እዚ ብኣግባቡ እናማሓደርካ ተጠቃምነት ሕብረተሰብ ብምርግጋፅ መንግስቲ ካብ “ሮያሊቲ” ክረኽቦ ዝግባእ ኣታዊ ንምዕባይ ከም ቤት ፅሕፈት ፃዕርታት ይግበሩ እዮም። ይኹን እምበር ምምሕዳር እታ ወረዳ ንሃፍቲ ማዕድን ከምቶም ካልኦት መደባት ቆፂሩ ሂቡ ኣብ ምቕባል ክፍተት ኣሎ።
ኣብ 2009 ዓ/ም ምስ ትልምን ፍፃመን ብምንፅፃር ተታሒዞም ዝነበሩ ዓበይቲ መደባት 3,170 መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ተጠቀምቲ ንምግባር መደብ ተታሒዙ ካብዚኦም 1,092 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 2,913 ስራሕ ዘይነበሮም መናእሰይ ኣብ 135 ማሕበራት ኣብ ወርቂ፣ ሑፃ፣ እምኒ፣ ሳፋየር ተወዲቦም ክንቀሳቐሱ ዕድል ስራሕ ተፈጢሩሎም እዩ። ካብኣቶም ድማ እቶም 37 ማሕበራት ልዕሊ 200 ሽሕ ሃፍቲ ከዋህልሉ ብምኽኣሎም ሎምዘበን ናብ ደኣንት ተሰጋጊሮም ይርከቡ። እቶም ዝተረፉ 257 ድማ ነቲ ዕድል ኣብ ክንዲ ምጥቃም ካብ ሕጊ ወፃኢ በብውልቆም ስለዝንቀሳቐሱ እቲ ትልሚ ክፍፀም ኣይከኣለን።
ካብዞም ዝተፈላለዩ ማዕድናት ሓደ ሚልዮንን 600 ሽሕን ብር ካብ ሮያሊቲ ኣታዊ ንምግባር መደብ ተታሒዙ ልዕሊ ዝተትሓዘ ትልሚ ክልተ ሚልዮንን 279 ሽሕን 570 ብር ክፍፀም ተኻኢሉ እዩ። ከምኡ እውን 120 ኪሎ ወርቂ ናብ ብሄራዊ ባንኪ ንምእታው መደብ ተታሒዙ እቲ ብፀሊም ዕዳጋ ዝፍፀም ዘይሕጋዊ ተግባር ክበራኸት ብምኽኣሉ 25 ነጥቢ 34 ኪሎ ግራም ጥራሕ እዩ ተፈፂሙ።
ኣብ 2009 ዓ/ም ዝነበሩ ኣፈፃፅማ መደባት ኣብ ሮያሊቲ ልዕሊ ትልሚ ምፍፃሙ፣ ንስራሕቲ ማዕድን ብውሱን ሓይሊ ሰብ ክሽፈን ዝተገበረ ፃዕሪ ዝናኣድ ነይሩ። ብኣንፃሩ ድማ ኣመራርሓ ወረዳ ምስ ብትሕቲኡ ዘለዉ ኣመራርሓ ጣብያ ተዋዲዱ ዘይምስርሑ፣ ፀሊም ዕዳጋ ምብርኻቱ፣ ኣብ ተሓራሲ መሬት ካብ ሕጊ ወፃኢ ዘይሕጋዊ ጠቆምቲ ማሽን ሒዞም ዝንቀሳቐሱ ኣካላት ዘይምቁፅፃር ነዚ ኩሉ እኹል ሓይሊ ሰብ ብብርኪ ወረዳን ጣብያን ዘይምህላዉ ዝብሉ ጥንካረታትን ድኽመታትን ምንባሮም ተገምጊሙ እዩ። ኣብ 2010 ዓ/ም እውን 3,400 መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ወርቂ፣ ሑፃ፣ ፀፀርን ካልኦት ማዕድናትን ዕድል ስራሕ ንምፍጣር ካብ ዝተትሓዘ መደብ ዛጊድ ኣብዚ ፍርቂ ዓመት እቶም 1,745 መናእሰይ እቲ ዕድል ስራሕ ተፈጢሩሎም ኣሎ። እቶም ዝተረፉ መናእሰይ ድማ ኣብቶም ተሪፎም ዘለዉ ኣዋርሕ ክውደቡ እዮም ተባሂሉ ትፅቢት ዝግበር እኳ እንተኾነ ሐዚ እውን ብሰንኪ እቶም ብውልቆም ክንቀሳቐሱ ዝደልዩ ኣካላት ብምሉእነት ዘይክፍፀም ይኽእል እዩ ዝብል ዓብዪ ስግኣት ፈጢሩ ይርከብ።
ኣብዚ ዓመት ካብ ሮያሊቲ ኣርባዕተ ሚልዮንን 600 ሽሕን ብር ክርከብ ተተሊሙ ዛጊድ ዘሎ ፍፃመ ሓደ ሚልዮንን 452 ሽሕን 153 ብር እዩ። እዚ እውን እቲ ትልሚ ብብርኪ ክልል ነታ ወረዳ ተለጢጡ ዝተውሃበ መደብ ዋላ እኳ እንተኾነ እቶም ብሕጋዊ መንገዲ ዝተወደቡን ዘይተወደቡን ኣካላት ኣብ ፀሊም ዕዳጋ እናኸዱ ክሳብ ሽረን ሱዳንን ዝሸጥሉ ኩነታት ምህላዉ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ናብ ብሄራዊ ባንኪ ዝኣቱ ወርቂ ትልሚ 200 ኪሎ ግራም ኮይኑ ክሳብ ሐዚ ዘሎ ፍፃመ ግን ሸውዓተ ነጥቢ 84 ኪሎ ግራም እዩ። እዚ ዝቐነሰሉ ምኽንያት እውን እቲ ኣብ ፀሊም ዕዳጋ ዝግበር ምንቅስቓስ ዘይምቁፅፃሮም ዝወለዶ ክፍተት እዩ።
ብሓፈሻ እቶም ኣብ 2009 ዓ/ም ዝነበሩ ክፍተታት ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ከም ወረዳ ኣብ ኣካላት ፀጥታ ነቶም ኣብ ሃፍቲ ማዕድን ዝተዋፈሩ ዘይሕጋውያን ኣረይትን ደለልትን ኣብ ምሓዝን ምቁፅፃርን ዓብዪ ፀገም ከምዘሎ ኣብ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማዕድን ወረዳ መረብ ለኸ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ማዕድን ኣይተ ብስራት ወልደሳሚኤል ይገልፁ።
ካልእ ኣብቲ ወረዳ ንዘሎ ሃፍቲ ማዕድን በብ ብርኩ ዘለዉ ኣካላት ብኣግባቡ ኣብ ምቁፅፃርን ምምሕዳርን ዓብዪ ክፍተት ኣሎ። ብፍላይ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ከምኡ እውን ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ እታ ወረዳ ነቲ ሓይሊ ሰብ ወዲቦም ምስ ኣምፅኡ ብኸመይ ይንቀሳቐሱ ከም ዘለዉ ኣብ ባይታ ወሪዶም ኣየረጋግፁን። ካብዚ ዝብገስ ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ቤተሰበን ተኪአን ካብቲ ውዳበ ወፂአን እየን። ብርክት ዝበሉ ብሕጋዊ መንገዲ ዝተወደቡ ማሕበራት እውን ዘይሕጋዊ ጠቆምቲ ወርቂ ማሽን ብምምፃእ ይኹን ኣብ ፀሊም ዕዳጋ ተዋፊሮም ይርከቡ። ካሊእ ዘይሕጋውያን መቕረብትን ዓደግትን ሒዝካ ናብ ሕጊ ክተቕርቦም እንተለኻ ብነፃ ክልቀቑ ዝግበረሉ ኣሰራርሓ ኣብ ንኡስ ወረዳ ጭላ ኣብ ዘለዉ ዳያኑ ከም ዝርአ ኣይተ ብስራት ይገልፁ።
ብሓፈሻ ብብርኪ ክልል ዘሎ ስርዓት ቁፅፅርን ምሕደራን ሃፍቲ ማዕድን ምስቲ በብ ወረድኡ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ እንትነፃፀር ኣዝዩ ዝላሕለሐ እዩ። ኣብዚ መዳይ በብደረጅኡ ተሓታቲ ክኸውን ዝግበኦ ኣካል ክህሉ ብዘይምኽኣሉ እቲ ሃፍቲ ብሓደ ሓደ ኣከብቲ ክራይ ይውረር ኣሎ። ብማሕበር ተወዲቦም ተጠቃምነቶም ከረጋግፁ ኣፍልጦ ዝረኸቡ ኣካላት እውን ገሊኦም ብሕጋዊ መንገዲ ገሊኦም ካብ ሕጊ ወፃኢ ይንቀሳቐሱ ብምህላዎም ዝምልከቶ ኣካል ነዚ ትኹረት ሂቡ መስርሕ ተሓታትነት ከነፅር ይግባእ።


text:
ኬንያ: ኣርባዕተ መደበራት ቴሌቪዥን ፈነወ ንኸየካዪዳ ብመንግስቲ ተኣጊደን
Radio Erena: 04 February 2018
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኬንያ ኣርባዕተ መደበራት ቴሌቪዥን ፈነወ ንኸየካዪዳ ብመንግስቲ ምእጋደን ከምዘተሓሳሰቦ ገሊጹ።
እቲ ባይቶ ጀኔቫ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እተን ናይ ብሕቲ መደበራት ተሌቪዥን፣ ንሓሙሻይ መዓልተን ካብ ፈነወ ምእጋደን፣ ንመሰልን ናጽነትን ሓሳብካ ምግላጽ ዝጥሕስ’ዩ ክብል ነቒፉ።
ኣብ ዝሓለፈ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ምጥፍፋእ ኔሩዎ ክብል ነቲ መስርሕ ምርጫ ዝተሓሰሞ ሕጹይ ተወዳዳሪ ነበር ራይላ ኦዲንጋ፣ ብሰሉስ 30 ጥሪ ንደገፍቱ ኣኪቡ ‘ናይ ህዝቢ ፕረዚደንት’ ብዝብል ናይ ሓሶት ቃለ መሓላ ኣብ ዝፈጸመሉ እዋን፣ እተን መደበራት ተሌቪዥን ነቲ ፍጻሜ ከየመሓላልፎኦ ካብ መንግስቲ መጠንቀቕታ ተዋሂቡወን ከምዝነበረ ይግለጽ።
እንተኾነ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ደገፍቲ ራይላ ኦዲንጋ ነቲ ናይ ሓሶት ፕረዚደንታዊ ቃለ መሓላ ንምዕዛብ ኣብ ዝተኣከቡሉ፣ እተን ናይ ብሕቲ መደበራት ቴለቪዥን ነቲ ስነስርዓት ሸፈነ ብምሃበን መንግስቲ ኬንያ ስጉምቲ ከምዝወሰደለን’ዩ ዝግለጽ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ፣ እተን መደበራት ቴለቪዥን ብቕጽበት ፈነወአን ክጅምራ ክጽውዕ እንከሎ፣ ነቲ ናይ ምእጋድ ትእዛዝ ዘመሓላለፉ ሰበስልጣን መንግስቲ ከኣ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ መብርሂ ንኽህቡ ንዕለት 14 ለካቲት ጸዊዑ’ሎ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኬንያ፣ እተን መደበራት ተሌቪዥን ጸጥታ ሃገር ብምጥሓሰን መርመራ ክሳብ ዝግበረለን ተዓጽየን ክጸንሓ’ዩ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ፣ ራይላ ኦዲንጋ ንዝገበሮ ናይ ሓሶት ቃለ መሓላን፣ መንግስቲ ዝወሰዶ ምዕጻው ናይ ብሕቲ መደበራት ተሌቪዥንን ድሕሪ ምኹናን፣ ኩሎም ወገናት ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ወጥሪ ከህድእዎ ይጽውዕ።
ሕብረት ኤውሮጳ ብወገኑ ተመሳሳሊ መግለጺ ድሕሪ ምሃብ፣ ተበዲለ ዝብል ወገን፣ ጥርዓኑ ናብ ቤት ፍርዲ ብምቕራብ ግቡእን ሕጋውን መፍትሒ ክረኽበሉ ክጽዕር ይግባእ ክብል ንክልቲኦም ወገናት ጸዊዑ።
=========================


text:
“We will be very much happy if the conference succeeds to solve even a few of our problems” ወልደየሱስ
ሃገራዊ ገለ፡ ሃገራዊ
1) ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ብኸመይ ይድልድል
2) ህግደፍ ካብቲ ሒዙዎ ዘሎ ቦታ ስልጣን ብኸመይ ይእለ፡ ከምኡ ድማ
3) ድሕሪ ምእላይ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን፡ መሰጋገሪ ስርዓት ብኸመይ ይትከል ዝብሉ ኢዮም። ነዞም ዛዕባታት እዚኣቶም ዝተፈላለዩ ኣረኣእያታት ብዝውንኑ ውልቀሰባት ይኹኑ በርገሳውያን ወይ ፖለቲካውያን ውድባት ዝተፈላለዩ ፍታሓት ክቐርብሎም ይኽእሉ። ብወገነይ ኣብ ጉዳይ ሓድነት ህዝቢ (ዋላ’ውን ጉዳይ ሓድነት ህዝቢ ኢዩ ንቓልሲ ደሞክራሲ ሓኒቑ ሒዝዎ ዘሎ ዝብል ኣምር ኣካታዒ እንተኾነ) ፡ መሰል ውልቐሰብ ብምሕላው ጥራሕ እዩ ሓድነት ህዝቢ ክሕሎ ዝኽእል ኢለ ኣትሪረ ምተጣበቕኩ ። ጉዳይ ሓድነት ህዝቢ ኣብ ምእላይ ስርዓት ጥራሕ ተሓጺሩ ዝተርፍ ዛዕባ ኣይኮነን። ሓድነት ዝህሉ ሃገራውነት’ውን ምስ ዝህሉ ኢዩ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኣዝዩ ተሃስዩ ዝርከብ ሃገራውነት ኢዩ። ኣብዚ ዋዕላ እዚ ጉዳይ ሃገራውነት ከም ቀዳማይ ዛዕባ ተሰሪዑ እንተ ዝኸውን ምሓሸ እብል። ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ሰንሰለታዊ መግዛእቲን ብሰንኪ’ቶም ኣርሒቖም ዘይጥምቱ መራሕቲ ሓርነታዊ ቃልሲን ሱታፌ ኣብ ሃብቲ ሃገር ይኹን ኣብ መስዋእቲ ምዕሩይ ከምዘይኮነ ርዱእ ኢዩ። እዚ፡ ነዚ ንቃልሲ ደሞክራሲ ተታሓሒዝዎ ዘሎ ህዝቢ ክንድቲ ከሰክፎ ኣይግባእን። እዚ ማለተይ ግን ብዛዕባ ሓድነት ህዝቢ ኣይንዛረብ ማለት ኣየስምዕን፡ እኳ ዳኣ ብዘይሕብእብእ ዝተፈላለዩ ጽሑፋትን ሓሳባትን፡ ካብ ንሕናን ዕላማናን ክሳብ ዘኤርትርያን ኮቨናንት፡ ኣብ ቅርዓት ኣውጺእና ክንካትዓሎም ይግባእ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓደ ድምጺ (99.9%) እወ ንናጽነት ኢሉ ኣድሚጹ’ዩ። ከምዚ ዓይነት ሓድነት ዘርኣየ ህዝቢ ሓድነት የብልካን ኢልና ኣንጻር ሓድነቱ ከይንሰርሕ ድማ ክንጥንቀቕ ይግባእ። ኣብዚ ክንርድኦ ዝግባኣና ኮይኑ ዝስማዓኒ ግን፡ እዚ ሕጂ ዝጋባእ ዋዕላ ቅዋም ኤርትራ ንምንዳፍ ስለዘይኮነ፡ እኹል ዓቕምን ተሳትፎ መላእ ሃገር’ውን ስለዘይህሉ፡ ካብዚ ዋዕላ ዝፈሪ ዝኾነ ውሳኔ ከም መሰጋገሪን ከም ለበዋን ንመጻኢት ኮሚሽን ቅዋም ኣብ ነጻ ሃገር ጥራሕ ኢዩ ከገልግል ዝኽእል። እዚ ዋዕላ ወዳእ ነገር መሲሉ ከይርኤ ድማ ክጥንቀቕ ይግብኦ። ኣነ ኣብ
1) እዚ ሕጂ ዝጋባእ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ዝመርጾ ኣካል
2) ኣብ ኤርትራ ውሽጢ ዘሎ ኣብዚ ዋዕላ ክጋባእ ዕድል ዘይረኸበ ሓይልታት ፡ውልቐሰባት ይኹኑ ትካላት ከምኡ ድማ
3)ኣብ ደገ ዝርከቡ ውልቐሰባት ይኹኑ ዉዱባት ግን ድማ ሕጂ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ክሳተፉ ዕድል ዘይረኸቡ ይኹኑ ግቡእ ምድላዋት ዘይገበሩ ሓይልታት ዝሳተፍዎ ኣብ መሰረታዊ ሕጋውን ሰላማውን ደሞክራሲያውን ቀይድታት ናይ ስልጣን ዝኣምን ብሓባር ኮይኑ መሰጋገሪ መንግስቲ ክፈጥር ይኽእል ምበልኩ። ሕጂ ካብዚ ዋዕላ ዝምረጽ ኣካል ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ንነብሱ ከም መሰጋገሪ መንግስቲ እንተ ሰይሙ እቲ ዝተረፈ ኣካል ብኸመይ ይጽምበሮ ብንጹር ከቐምጥ ይግብኦ። መንግስቲ እንድሕር መስሪትካ ክትቆጻጸሮ’ውን ስለዝግብኣካ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ድማ እቲ ብሽምካ ብዙሕ ነገር ክውድእ ዝኽእል ናይ ስደት መንግስቲ ንምቁጽጻሩ ሓያል ተበላሓትነትውን ስለዝሓትት። ኣድላይነቱ ተራእዩ ምስ ምሉእ መቆጻጸሪ ኣገባብ ክምስረት ይግባእ።
እዚ ከምኡ’ውን ከምቲ ካልኦት እሞ ረዚን ጽሑፈይ
1) ብመንገዲ መሰልና ደሊና ነዚ ዋዕላ ኮነ ኢልካ ንምዝራግ ዝዓለመ ዝመስል ንባብ ሰሚዕና። መንእሰያት EMDHR ንራዲዮ መሰልና ከምዘካይድዎ ተሓቢረ። ልቢ ጎበዝ ኣብ ደረቱ ኢዩ ኢልካ ዕሽሽ ክበሃል ይከኣል ይኽውን። ካብዚ ታሪኻዊ ጌጋ እዚ ግን ክመሃሩ ይግብኦም። ብወገነይ ብዛዕባ ኣወኻኽላ ህዝቢ ዘሎኒ ሓበሬታ ድማ፡ ካብ እቲ ከባቢ 322 ዝኸውን ተጋባኣይ ዳርጋ 50% ክርስትያን 47%እስላም ከምእውን ካልኦት ምዃኖም’ዩ።
ኣሰናዳኢት እቲ ካልኣይ እቲ ብግሎባል ሶሊዳሪቲ ዝወጸ ጽሑፍ’ዩ። ስለምንታይ’ዩ ግሎባል ሶሊዳሪቲ ወግሔ ጸብሔ ስክፍታታት ክንዲ ምድርዳር ዓቕሙ ንምፍታሕ ናይቲ ሽግር ዘየውዕሎ? ኣብ መንጎ ተፈላሊዮም ዘለው ኣካላት እንታይ ኢዩ ተረኺቡ? መሰረታት ውድባት እንታይ ይብሉ’ለው? ዝብል ሕቶታት ኣልዒሉ ፍታሕ ኣብ ምንዳይ እንተዝጽመድ ዶ ኣይመምሓረሉን!ንጽልዋ ይኹን ምትእትታው ናይ ደገ ሓይልታት ብዝምልከት እንተኾይኑ ከኣ፡ ብሓደ ደው እንተበልካ ጥራሕ ዶ‘ኣይኮነን ንናይ ደገ ሽግራት ንረብሓኻ ክትቕልሶ ትኽእል? ተራ ናይ ግሎባል ሶሊዳሪቲ ኣብ’ዚ ጉዳያት’ዚ ብዝምልከት ግን የተዓዛዝብ’ዩ ጥራሕ ኢየ ክብል ዝደሊ። ሽማግለ ኣብ ከምዚ ዓይነት ፖለቲካ ክኣቱ ድልየት ከምዘይነበሮውን ተረዲኤ። ወዲኤ ንምስዳድ ኣብ ዝሸባሸበሉ ዝነበርኩ ሰዓት ክልተ ኣገደስቲ ትዕዝብትታት ተቐልቒሎም። ዶ/ር ኣንገሶም ኣጽብሃ ኣብ መስከረም.ነት ዘስፈሮ ብሉጽ ጽሑፍ፡ ነቲ ሕጂ ኣብዚ ዋዕላ ክሳተፍ ዘይከኣለ ንመጻኢ ብኸመይ ብሓባር ይስራሕ እዚ ዋዕላ ክሓስበሉ እላቦ። ነቶም ዝተጠቕሱ ዛዕባታት ብኻልእ መንገዲ እንተ ዝፍትሑ ምሓሸ ኢሎም ርእይቶታቶም ከፍስሱ ኢዮም። ክሳብ ካብ ግዝኣት ሕጊን ሰላማውን ደሞክራሲያውን ኣምራት ዘይረሓቑ ድማ ማእከላይ መንገዲ ክርከብ ኣየሸግርን ኢዩ።እዚ ማለት ኩሉ ጉዳይና ብሕግን ብሰላማዊ መንገድን ነሰላስሎ ሕዝባዊ ተሳትፎ ድማ ነውሕስ። ቅዋም ኣሜሪካ ንምንዳፍ ኣቦታት ኣሜሪካ ኣብ ፊላደልፊያ ንኽንደይ ጽንኩር መዓልታት ከምዝተኣከቡን ክሳብ ክንደይ ፈታኒ ምንባሩን ዝዝከር’ዩ። እዚ ሕጂ በዚ ዋዕላ ኣቢሉ ዝጸድቅ ቅዋም ይኹን ፕሮግራም ንናይ ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ፕሮግራም ዝድግፍ ኮይኑ ክወጽእ ኣይግብኦን። ብቐንዱ ሃገራዊ ቅዋም’ ውን ስለዘይከውን፡ ብድምጺ ናይ ሕዝቢ ስዒሩ ክወጽእ ዝኽእል ጠርናፊ ፕሮግራምውን ስለዘይህልወና ብኻልኣይ ደረጃ ድማ ብዝተሓተ ፕሮግራም ጥራሕ ኢዩ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ስደት ክሰርሕ ዝኽእል። ነዚ ረዚንን ኣገዳስን ዛዕባታት ብትዕግስቲን ብምጽውዋርን ብተበላሓትነትን ኣብ መዛዘሚኡ ንምብጻሕ ኩሉኹም ተጋባእቲ ሓደራ ናይ ኩሉ ፈታው ሰላምን ምዕባለን መጻኢት ኤርትራ ትቕበሉ ኣለኹም ። ደጊመ ከዘኻኽረኩም ! ፈተውቲ ሃገራዊ ዋዕላ ተመሲሎም ነዚ ረዚን ሕቶታት መዝሚዞም ዋዕላ ክዘርጉ ንዝደልዩ፡ ኣለልዩ፡ ኣይፋል ድማ በሉ። ታሪኻዊ ሓላፍነት ኢዩሞ ፡ ሃየ ሓደራ! ጉዳይ ምእላይ ስርዓት ህግደፍ ድማ፡ ብቐዳምነት ኣብ ኤርትራ ንመዋእል ዝጸንሐ ሕጅ’ውን ዝገዝእ ዘሎ ንውልቀ ነጻነት ዝግብት ኣተሓሳስባ ምስዓር ኣብ ቅድሚት ብምስራዕ፡ ግን ድማ ህግደፍ ኣብ መወዳእታ ሰዓት ነቲ መስሉ ከኽብር ደው ዝበለ ህዝቢ ከይዕምጾ ኩሉ ምድላዋት ንግበር ምበልኩ። ከምኡ ድማ ኣብ ድሕሪ ምእላይ ስርዓት ህግደፍ ንዝህሉ መሰጋገሪ መንግስቲ፡ ዓማር ኣቦ ወንበር ሰዴህኤ ዋዕላ ክዕወት ይግብኦ፡ ንምንታይሲ ዓወት ሃገራዊ ዋዕላ ማለት፡ ኤርትራውያን ብልዙብን ለባምን መንገዲ ዘሰማምዕዎምን ዝፈላልይዎምን ነጥብታት ኣለልዮም፡ እቲ ንኹሉ ክሓቁፍ ዝኽእል ሓባራዊ ርድኢት መወከሲ ገይሮም ንድሕነት ሃገር ተበጊሶም ማለት ኢዩ። ህግደፋውያንን ደገፍቶምን፡ ንሃገራዊ ዋዕላ ፍሽለት ይምነይሉ። እዞም ንሃገራዊ ዋዕላ ፍሽለት ዝምነዩ ባእታታት ኣብ ትምኒት ጥራሕ ተሓጺሮም ኣለው ኢልካ ምእማን ዕሸልነት ኢዩ። ብኣንጻሩ፡ ካብ ሕልሚ ሓሊፎም ብዝተፈላለየ መንገዲ ኣብ ዋዕላ ተረኺቦም በታኒ ሓሳባት ብምቕራብ ንዋዕላ ክዘርጉ ክፍትኑ ይኽእሉ ይኾኑ ኢዮም ኢልካ ምሕሳብ ለባም ኢዩ።


text:
ስዑዲ ዓረብ፣ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ክሰርሕሉ ዘይግባእ 12 ናይ ስራሕ ንጥፈታት ኣውጺኣ
Radio Erena: 01 February 2018
ስዑዲ ዓረብ፣ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ክሰርሕሉ ዘይግባእ 12 ናይ ስራሕ ንጥፈታት ኣውጺኣ።
እታ ሃገር ብዘውጽኣቶ ሓድሽ ኣዋጅ፣ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ክነጥፉ ዘይግባእ ስራሕ ኢላ ዘርዚራቶ ካብ ዘላ ንጥፈታት፣ ኣብያተ መሸጣ ሰዓት፣ መነጽር ዓይኒ፣ ቴሌፎን፣ መካይን፣ ናይ ገዛ ኣቑሑ፣ ናይ መጋየጺ መናጽፍ፣ ስፉይ ክዳውንቲን ኣብያተ ሕብስትን ይርከቦ።
እቲ ኣብ ዝመጽእ ኣዋርሕ ኣብ ግብሪ ክውዕል ምዃኑ ተሓቢሩ ዘሎ ኣዋጅ ብዘይካ'ዚ፣ ዋንነት ናይ ከምዚ ዝኣመሰለ ትካላት ብስዑዳውያን ጥራይ ከምዝበሓት ብምንጻር፣ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ብፍቓድን ኣፍልጦን መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ስዑዳውያን ወነንቲ ኣብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ትካላት ክሰርሑ ከምዝኽእሉ የመልክት።
ስዑዲ ዓረብ፣ ነዚ ኣዋጅ እዚ ተውጽእ ዘላ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ወይ ኢቓማ ዘይብሎም ናይ ወጻኢ ዜጋታት ኣብ እትሰጎሉ ዘላ እዋን'ዩ።
ብዘይካ'ዚ እታ ሃገር ሰሊዓቶ ዘላ ንነፍሲ ወከፍ ወጻእተኛን ኣባላት ስድራቤቱን፣ ዓመታዊ ክኸፍልዎ ዝግባእ መጠን ገንዘብ ካብ ዓቕሚ'ቶም ዝበዝሑ ኣብ ናይ ጉልበትን ናይ ገዛ ስራሕ ዝተዋፈሩ ወጻእተኛታት ብምዃኑ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣሽሓት ወጻእተኛታት ካብታ ሃገር ክወጹ ይግደዱ ኣለዉ።
ድሕሪ'ዚ ተኸታታሊ ሓድሽቲ ኣዋጃት፣ ኣምኢት ኤርትራውያን ስድራቤቶም ናብ ግብጽን ሱዳንን የሰጋግሩ ከምዘለው ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
=================


text:
ኣብ ቱኒዝያ ብዝተላዕለ ህዝባዊ ተቓውሞ ልዕሊ 300 ሰባት ተኣሲሮም ምህላዎም ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ሓቢሩ። ብመሰረት እቲ ሓበሬታ ኣብ ሓያሎ ከተማታት ቱኒዝያ ንዝኾነ ዝለዓል ህዝባዊ ተቓውሞ ንምብታን ወተሃደራት ተዋፊሮም ምህላዎም ድማ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቱኒዝያ ብህዝባዊ ተቓውሞ ትሕመስ ዘላ ግብረመልሲ ናይቲ ዝውስኽ ዘሎ ዋጋ ቀረባት ፣ ወሰኽ ቀረጽን ሽቕለት ኣልቦነትን ከምዝኾነ'ዩ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ካብታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሮይተርስ፣ ኣብ ታላ ዝተባህለት ምስ ኣልጀርያ እትዳወብ ከተማ ዝተጎሃሃረ ህዝባዊ ተቓውሞ: ነቑጣ ሃገራዊ ጸጥታ ከምዝተቓጸለ ተሓቢሩ። ኣብቲ ነቑጣ ዝነበሩ ኣባላት ፖሊስ ድማ ክሃድሙ ከምዝተቐስቡ ሮይተርስ ንምንጭታት ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብምጥቃስ ገሊጹ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ቱኒዝያ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ: ኣብ ተግባራት ስርቅን ቅጥፈትን ዝተዋፈሩ 339 ሰባት ከምዝተኣስሩ ኣፍሊጡ። ንሱ እቲ ተቓውሞ ካብ ዝጅመረሉ ኣትሒዙ ብሓፈሻ ኣስታት 600ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ምህላዎም ብተወሳኺ ሓቢሩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን።
ቲ'ዚጉዳእ መን እዩ።
(Click For PDF)ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ናይ እምባ ስብከቱ ካብ ዘምኃሮም ትምህርቲ ሓደ  > ዝብል ይረከቦ። ማቴ.5፣43-44፣ ብዙኃት ነዚ ቃል ዋላ እንተፈለጥናዮ ጸላእትና ክንፈቱን፣ ክንምርቖምን ብዛዕብኦም ንጽልየሉ ምኽንያት እንታይ ከምዝኾነ ብዘይምስትውዓልና ነዚ ነገር እዚ ክንገብሮ ንጽገም።  > ብምባል ከም ትእዛዝን ግዴታን ጥራሕ ጌርና ንምልከቶምውን ኣይንጠፍእን ኢና።
እዚ ቃል ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ቃል ከምዚ ክብል ከሎ ዓሚቕ ትሕዝቶን መልእኽትን ኣለዎ። ናይ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ቅዱስ ኣቦ ዮሓንስ ኣፈወርቒ ብሕቶኣዊ ዝዀነ ኣመኽንዩ ከምዚ ብምባል የብርኃልና።
<< ደቀይ ካልእ ሰብ ጌሩኒ ትብልዎ ጉድኣት እንታይ እዩ? ሓሪቑ ጸሪፉኒ ፣ ደይስመይ ኂቡ ኣኽፊኡኒ ዝብል ድዩ ? እዚ ጉድኣቱ እንታይ እዩ? ብፍጹም ጉድኣት የብሉን። ምኽንያቱ እዚኦም ነገራት ጉድኣት ዘይኰኑ ትዕግስቲ እንተኃልዩካ ጥቅሙ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ።
ኣብ ልዕሌኹም ጉድኣት ንምብጻሕ ዝደሊ ሰብ ገና ክጅምሮ ከሎ ዝገብሮ ኣይፈልጥን እዩ። ዝገብሮ ኹሉ ፈትዩን ፈቒዱን ኣይኮነን። ዋላ እኳ ንዓኹም ዝጎድአ እንተመሰሎ ንገዛእርእሱ እንዳጎድአ እዩ። ናይ ብዙኃት ጸገም ጎዳእን ተጎዳእን መን ምዃኑ ፈሊኻ ዘይምፍላጥ እዩ። ምኽንያቱ ነዚ ፈሊና ንፈልጥ እንተእንኸውን ንገዛእ ርእስና ንምጉዳእ ኣይምተበገስናን ኔርና፣ ካልኦት ጸገም ምእንቲ ከጓንፎም ኣይምጸለናን ኔርና። ንማንም ምጉዳእ ከምዘይንኽእል ምስ ፈለጥና ምስ ተረደኣናን ኔሩ። እቲ ዝዓበየ በድል ድማ ክፍኣት ምቅባል ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ክፍኣት ምፍጻም እዩ። ስለዚ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ንኻልእ ሰብ በዲልኩም እንተኰንኩም ንገዛእ ርእስኹም ውቐሱ። ካልእ ክፋእ ጌርኩም እንተኾይኑ ግና ንዓኹም ዝገበርኩም ጽቡቕ ነገር እዩ እሞ ጸልዮሉ። ዋላ እኳ እቲ ሰብ ንዓኹም ክጠቅም ኢሉ ዚገብሮ እንተዘይኰነ ብምዕጋስኩም ግና ዓቢ መንፈሳዊ ረብሓ ትረኽቡ። ክፋእ ጌሩኒ ትብልዎ ሰብ ብተግባሩ ክፉኣት ከምዝዀነ ሰባት ቃለ እግዚአብሔር ክፋረዶም እዩ። ንሳኻትኩም ግና ምስትዕገሱ ንግዚኡ ዋላ እንተተጎዳእኩም እንተመሰለኩም ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝተዛረቦ ዓስብኹም ኣብ ሰማይ ብዙሕ እዩ።>> ይብል ።
/Homily on the Gospel of St. Matthew, Hom.18/፡፡
ካብዚ እንታይ ክንርዳእ ንኽእል፣ ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሌና ክፋእ እንተገበረ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቒ ከምዝተዛረቦ ትዕግስተኛቲ እንተሰኒቕናያ ናብ ክብርን፣ ናብ ሽልማት ልዕል እንዳበና ኢና ንኸይድ ማለት እዩ። ኮይኑ ግና እሱ ዝርእዮ ንዓና ንምጉዳእ ጥራሕ ስለዝኽዕነ እቲ እንረኽቦ ሽልማት ኣይረኣዮን እዩ። እንተዝረኣዮ ኔሩ (እዚ ናይ ኣኽሊል ሽልማት ስለንረክብ ስለዝርዳእ።) እቲ ኹሉ ዝገብሮ ኣይምገበሮን ኔሩ። ስለዚዩ ነቲ ኣብ ልዕሌና ከምዚ ዝገብር ሰብ ንጽልየሉ፣ ሓደ ምረረ ገሃነም ጣዕመ መንግሥተ ሰማያት ካብ ዘይምፍላ ዝተላዕለ እሱ ንገዛእ ርእሱ እንዳጎድአ ስለዝኾነ። ካልኣይ ድማ ንዓና ናብ ሹመትን ሽልማትን እንዳደፍኣና ስለዝኾነ ማለት እዩ።
ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ሓደ ዝንገር ታሪኽ ኣሎ። ሓደ ዓላዊ ሰብ ንሓደ ክርስቲያን መከራ የጽንዓሉ። እቲ ክርስቲያን’ውን  > እንዳበለ ይጽልይ። ኣብ ዳኅራይ ዘመን ዓላውያን ሓሊፉ ዘመን ክርስቲያን ይኸውን። እቲ ዓላዊውን ( ነቲ መከራ ዘጽንዓሉ ዝነበርኩ ክርስቲያን ) ሎሚ እንተዝረኽበኒ ብተራኡ (ብግዲ) ከመይ ምስ ገበረኒ? ይብል። ነዚ ዝሰምዑ ሰባት  > ከምዚ እንዳበለ እዩ ዝጽልየልካ ዝነበረ።>> በልዎ። እቲ ዓላዊውን  > ብምባል ተመሊሱ ኣሚኑ፣ ተጠሚቑ። (ወንጌል ኣንደምታ)።
ስለዚ ንዓና ከምዚ ዝገብሩና ሰባት ክንወቕሶምን ክንከሶምን ኣይግበኣናን እዩ ማለት እዩ። ኮይኑ ግና ክንዕገሶምን ክንጽልይሎምን ከለና ኣብ ላዕሊ ከምዝተገልጸ ንሕና ክርስቲያን ንድኅነቶም ምኽንያት ንኸውን።
እግዚአብሔር ኣምላኽና ነዚ ክንገብር ክርእ ከሎ ኣዝዩ እዩ ደስ ዘብሎ። ምኽንያቱ ናይ ብባህርይኡ ፈቓር ዝኾነ ኣምላኽና ከሙኡ ከኣ ንኻልኦት ከንፍቅር ብኣርኣያኡን ኣምሳሉን ንዝተፈጠርና ደቁ ስለዝምልከት ። እግዚአብሔር ካብ ባህርዩ ዝተላዕለ ርኅርኁን ለዋኅን ኣምላኽ ስለዝኾነ ኣብ ልዕሊ ሓጥኣንን ጻድቃንን ዝናብ የዝንብ። ንሕና'ውን ካቡኡ ዝተወልድና ደቑ ንዕዑ መሲልና ንኹሉ ከነፍቅር ይግበኣና እግዚአብሔር ኣምላኽና ከኣ እዚ እዩ ዝደሊ። እዚ ከኣ ከም ሕግን ትእዛዝን ጥራሕ ዘይኮነ ኣቐዲሙ ከምዝተገልጸ ብዙሕ ረብሓ ንረኽበሉ ስለዝዀነ እዩ።
ሳኦል ኣቐዲሙ ንቤተክርስቲያን ኣብዚሑ ዘሳጒጋ ፈሪሳዊ ኔሩ። ቅዱስ እስቲፋኖስ ብዳርባ እምኒ ክውገር ከሎ ምስኦም ሓቢሩ ናይ ኣይሁድ ክዳን ይሕሉ ኔሩ። ክርስቲያን ግና ብዛዕቡኡ ኣጸቢቖም ይጽልዩ ኔሮም። ናይ ጻድቅ ሰብ ጸሎት ብስርሓ ኣዝያ ኃይሊ ትገብር ስለዝኾነት ሳውል ንክርስቲና ምስጓግ ገደፎ። ምግዳፍ ጥራሕ ኣይኮነን። ነታ ዘሳጒጋ ዝነብረ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ቅዱስ ጳውሎስ ተባኂሉ ከገልግላ ጀሚሩ። ባዕሉዉን ከምዝተዛረቦ ካብ ካልኦት ሓዋርያት ንላዕሊ ኣዝዩ ደኸመ። ንዘሳጎግዎ ኣብዚሑ ይጽሊ ነበረ። ሮሜ.9፣3።
ስለዚ ሕዝበ ክርስቲያን ምውቓስ ምኽሳስ ምስ እንደሊ ንዝጸርፉና ፣ንዝረጒሙና ፣ዘሳጒግናን፣ ዘይኮነ ንገዛእ ርእስና ምውቓስ እዩ ዝግበኣና። ስለ ዝሰራሕናዮ ሓጢኣት ንገዛእ ርእስና ምኽሳስ ጥቕሚ እምበር ጉድኣት የብሉን። ክንጽልይ ከለና ስለዝገብረናዮ ሓጢያት እምበር ብዛዕባ ክፍኣት ካልኦት ብምሕሳብ ክኸውን የብሉን። ብቅጥነተ ኅሊና (ብምስትውዓል) ምስ እንርእዮ፣ ንሕና ንገዛእ ርእስና እንተዘይጎዲእናያ ንዓና ክጎድእ ዝኽእል ማንም የለን።
ነዚ ክንገብር ንሰብ ብምፍታው ሰብ ዝኾነ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ይሓግዘና። ወላዲተ ኣምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
ጾምና ይባርኸልና። ይትባረክ አምላከ አበዊነ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር።
ወለወላዲቱ ድንግል።ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ኣብ ላዕሊ ከም ዝተገለፀ ሃገርና ኣብ ውሽጢ ፖለቲካዊ ቅልውላው ትርከብ፡፡ እዚ ቅልውላው ነቲ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት መሰረት ጌርካ፤ ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሕ ዘኽእል ፖለቲካዊ ከይዲ ኣብ ቀረባ እዋን እንተዘይ ተጀሚሩ ሃገርና ከም ሓደ ህልውናን ሉኣላዊትን ዝሓለወ ሃገር ንምቕፃል ኣፀጋሚ ናብ ዝኮነሉ ኩነታት ክንበፅሕ ኢና ዝብል እምነት ኣለኒ፡፡ ናይዚ ሕዚ ሃገርና እትርከበሉ ፖለቲካዊ ኩነታት
ቀንዲ ምክንያት ድማ እንተነኣሰ ኣብቲ ሕገ-መንግስቲ ዝተቐመጡ ሰብኣውን ፖለቲካውን መሰላት ምትግባር ዘይምኽኣል እዩ፡፡ ንመፍትሒኡ ሰፊሕ ዴሞክራስያዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ብምፍጣር ክጅመር ኣለዎ፡፡ በቲ ሕገ-መንግስቲ ኣፍልጦ ዝረኸቡ ዴሞክራስያዊ መሰላት ኣብ ተግባር ንምውዓል ዝጅመር ፖለቲካዊ ከይዲ እቲ ቀንዲ ዕላምኡ ምህዳር ዴሞክራሲ ብምስፋሕ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ክህልዎ ዝግባእ ናይ ምቁፅፃር ዓቕሚ ክውስኽ ምግባር፤ተኣማንነት ዘለዎ ምምሕዳር ንምምስራትን ድሕሪ እዙይ ድማ ናይቲ ዴሞክራሰያዊ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ዕምቆትን ስፍሓትን እናወሰኸ፤እናደልደለን ዝኸደሉ መንገዲ ምዕራይ ይኸውን፡፡
ሕዚ ሃገርና ካብ ዘላቶ ፖለቲካዊ ቅልውላው ንምውፃእ ኣብቲ ሕገ-መንግስቲ ዝተረጋገፁ ሰብኣውን ፖለቲካውን መሰላት ብዘይ ምንም ምሽርራፍ ኣብ ተግባር ብምውዓል፤ ኩሎም ሓይልታት ፖለቲካ ብዘይ ምንም ፅዕንቶ ብስላማዊ ፖለቲካዊ ውድድር ዝሳተፍሉ ኩነታት ብምምችቻው ክጅመር ይግባእ፡፡
ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ሕብረተሰብ ብሲቪክ ማሕበራት ኣቢሉ እዚ ብተናፀልን ብውልቀን ዝገብሮ ሰፊሕ ተሳትፎ፤ ሕዚ ሃገርና ዘላቶ ፖለቲካዊ ኩነታት ብዕቱብ ክግንዘብ ብምግባር ፖለቲካዊ ተሳትፍኡ ከዕቢ ይግባእ፡፡ ኣብ ከይዲ ድማ ህዝቢ ኣብ ኣሰራርሓ መንግስቲ ዘለዎ ፅዕንቶ ዘዕብየሉ፤ ብሰፊሕ ህዝባዊ ተሳትፎ ዝምራሕ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝበለፀ ምትእምማን ዝፈጥረሉ፤ ቅሬታታቱን ዝሪኦም ጉድለታትን ብዘይ ፍርሒ ዝመኻኸረሉ፤ ካብዙይ ተላዒሉ ድማ መፍትሒ ዘቕርበሉ ፖለቲካዊ ኩነታት ክፈጥር ኣለዎ፡፡ ምስ እዚ ጎኒ ንጎኒ እቲ ሕብረተሰብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስብኡ ምሰ ዝጥዕሞን ናይ ሃገርና ፖለቲካዊ ፀገማት ክፈትሕ ይኽእል እዩ ኢሉ ዝኣምነሉ ፖለቲካዊ ፓርቲ ብእምነት ዝውደበሉ ኩነታት ክመቻቾ ይግባእ፡፡ ኣብዚ ከይዲ በብግዚኡ እናተጠናኸረ ሰላማውን ዴሞክራሰያውን ብዝኾነ ኣግባብ እዞም ፀገማት ብምፍታሕ እቲ ቅልውላው ምውጋድ ዝከኣለሉ ኩነታት እናጎልሀ ምምፅኡ ዝርእየሉ፤ብምኳኑም ኣብ መንጎ እቲ ሕብረተሰብን ሓይልታት ፖለቲካን ዝህሉ ምትእምማን እናጠንከረ ዝኸደሉ ኩነታት ክፍጠር ይግበኦ፡፡
ኣብ መወዳእታ ድማ ግዜን ሕግን ሓሊኻ ዝግበር ነፃ፤ ዴሞክራስያዊ፤ ምልኣተ ህዘቡ ዘሳተፈን ተኣማንነት ዘለዎም ዓለም ለኻዊ ተዓዘብቲ መረፃ ዝተሳተፍሉ መርፃ ብምክያድ እቲ ሕብረተሰብ ዝደልዮ ፖለቲካዊ ፓርቲ ክምረፅ ምኽኣል ይግባእ፡፡ ሓይልታት ፖለቲካ እውን ካብዚ ከይዲ ዝርከብ ውፅኢት መረፃ ብፀጋ ዝቕበልሉ፤ነዚ ተግባራዊ ንምግባር ድማ ዝስማዕምዕሉ ኩነታት ክፍጠር ኣለዎ፡፡
እዚ ሰፊሕ ምንቅስቃስ ዝሓትት ኣብ መወዳእታ እውን ኣብ ዝቕፅል ዘመነ መረፃ ዘብቅዕ ፖለቲካዊ ከይዲ ንምፍፃም ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከቡ ፖለቲካዊ ፓርትታት ተስማዕሚዖም ዝኽእልዎ ነዚ ከይዲ ዝመርሕ መሓውር ክፍጠር ይግበኦ፡፡ እዚ ምስ ፖለቲካ ፓርትታት ብምስምማዕ ዝፍጠር ዕላምኡ ኣብ ላዕሊ ንዝተገለፁ ኩነታት ምዕዋት ዝኾነ ኣካል ካብ ናይ መንግስቲ ዕለታዊ ስራሕ ተፈልዩ ቀንዲ ስርሑ ዘሎ ቅልውላው ኣብ ምፍታሕ፤ ኣብ ላዕሊ ዝተገለፀ መረፃ ምክያድ ይኸውን፡፡ ኣብዚ ወቕቲ እቲ ናይ መንግሰቲ መሓውር ዕላታዊ ስርሑ ከይተኣጓጎለ ከም ዝነበሮ ስርሑ ይቕፅል፡፡ እዚ ከይዲ ንዝተዓለመሉ ሽቶ ክወቅዕን ብዝተሳኸዐ ኩነታት ክጠናቐቕ ብፍጥንት ክሳብ መፃኢ መረፃ ዝለዓለ ናይ ፖለቲካ ስራሕ ክሰርሕ ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለኒ፡፡
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጡ ዕላማታትን ናይ መፍትሒ ሓሳባትን ተግባራዊ ንምግባር ካብ ምዝራብ ምፅሓፍን ዝሓለፈ ብርክት ዝበሉ ጭቡጥ ስራሕቲ ከም ዘለዎም ግልፂ ይመስለኒ፡፡ እዚ ሰፊሕ ስራሕ ብዝተፈላለዩ ሙያ (Discipline) ፍልጠት ዘለዎም ሰባት መጀመርያ እቲ ሓሳብ ብኣግባቡ ኣጠናኺሮም እንተዘቕምጥዎን ካብዙይ ዝተልዓለ ዝርዝር ትልሚ ወፂእሉ እንተዝትግበር ዝበለፀ ውፅኢት ይህልዎ እብል፡፡ እዚ ምንቅስቓስ ገዛኢ ፓርትን ንሱ ዝመርሖ መንግስትን እቶም ፀገማት ብግልፂ እናተዛረቦምን ንምፍታሕ ድሌት ዘለዎ ምዃኑ እናገለጸን ስለ ዝኾነ፤ ኣብ ውሽጡ ዘለው ፀገማት (እቶም ፀገማት ንምፍታሕ ዝገብሮ ምንቅስቓስ ዘይድግፉ ኣካላት ከምዘለው ግልፂ ስለ ዝኾነ) ፈቲሑ፤ ኣካል ምፍታሕ እቲ ፀገም ክኸውን እዩ ካብ ዝብል እምነት ይብገስ። መፍትሒ ሓሳባት ሓፈሻዊ ባህሪ ገዛኢ ፓርቲን ካልኦት ሓይልታት ፖለቲካን ብሓባር፤ ሕገ መንግስቲ ዝፈቕዶም መሰላት ብሙሉእ ከይተሸራረፈ ተግባራዊ ንምግባር ዘክእል ኩነታት ንምፍጣር ይኸውን።
እቲ ዝተጠቐሰ ኩነታት ንምፍጣር እንታይ ክግበር ኣለዎ ንዝብል ሓሳብ፤ ሓይልታት ፖለቲካ ባዕሎም ብዝገብርዎ ምኽክርን ልዝብን ዝርዝር ኣካይድኦ ዝውሰን እንተዝኸውን ይምረፅ። እዚ ከምዘሎ ኮይኑ ሓደ ሓደ ክርኣዩ ዘለዎም ጉዳያት ንምጥቋም ግን መሊስካ ክርኣዩ ዝግበኦም ሕግታት ክህልዉ እዮም። ንኣብነት ሕግታት መረፃ፣ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ናይ ሚድያን ፓረትን ምዝገባ ወዘተ። ብሓፈሻ ህዝቢ ወዲቡ ሓሳቡ ብነፃ ገሊፁ፣ ናብ ድላዩ ፖለቲካዊ ውድብ ተፀንቢሩ ብድልየቱ ክመርፅ፣ ውድባት ሓሳባቶም ብድላዮም ብናይ መንግስቲ ሚድያ ሓዊሱ ብዘይ ዝኮነ ፅዕንቶ ክገልፁ፣ ብመንፅር ሕጊ ኩነታት ምምዕርራይን ኣብ ተግባር ክውዕልን ምግባር።
ከም ብሓዱሽ ክውደቡ ዝግበኦም ኣካላት እውን ክህልው እዮም። ንኣብነት መረፃ ቦርድ፤ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት፣ መንግስታዊ ሚድያታት ወዘተ። ውፅኢት እቲ ሓፈሻዊ ምንቅስቓስ ዝልካዕ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝለዓለ ምንፈስ ምትእምማን ብምፍጣር ነፃ ዴሞክራስያዊ መረፃ ተኻይዱ፤ ውፅኢቱ ተኣማንነት ዘለዎ ኮይኑ ክፍፀም እንትኽእል እዩ።
ኣብዚ ከይዲ ሓይልታት ፀጥታ ከምቶም ካልኦት ናይ መንግስቲ ፈፀምቲ ስራሕ ኣካላት ኣብ ዝኾነ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኢድ ካብ ምእታው ክዕቀቡ ኣለዎም። ዋና ዕላመኦም ወሰን ሓገር ምሕላውን ሰላምን ምርግጋዕን ክሰፍን ላዕለውነት ክረጋገጽ ምግባር ይኸውን። ካብዚ ብተወሳኺ ሓይልታት ፖለቲካ ዝተስማምዕሉ ዝኾነ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ካብ ዘኾነ ሓይሊ ጥቕዓት፤ ምንግስቲ ይኹን ካልኦት ሓይልታት ፖለቲካ ካብ ዘዋፍርዎ ናይ ህዝቢ ዴሞክራስያዊ ምቅስቓስ ዝግድብ ወይ ውፅኢት እቲ ምንቅስቓስ ብዝተፈላለየ መንገዲ ፅዕንቶ ንምፍጣር ዝግበር ምንቅስቓስ ክቆፃፀሩ ኣለዎም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ገዛ ክትካረ ወይ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ብዙሓት ናይ ኪራይ ትካላት እተፈላለየ መንበሪ ኣባይቲ የቕርባ። ኣብ ውሽጢ ከተማን ውጽእ ኢልካ ኣብ ቢ፡ ሾዲንገ፡ ቫላ፡ ስትሮንግሸ፡ ዩሊታ/ኤስሾፒን ብየርቪክን ፉርሸ ዚብሃል ቦታታትን።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ
ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዘይካ ሽወደን፡ ዓረብ ሶማሊ፡ ታይ፡ ትግርኛ፡ ትግረ፡ ዳሪ፡ ኣልባንያ፡ ፋርስ፡ ኣምሓርኛ፡ ኩርማንጂ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳን ስዋሂሊን ይዝረብ።
ብጉግል ትራንስለይት ገርካ ነቲ ናይ ካትሪንሆልም ወብሳይት ናይ ካልእ ቋንቋ ክትልውጦ ትኽእል
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ካትሪንሆልም ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ካልእ ኣብያተክርስትያንን ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን ንጡፋት ማሕበራትን ናይ ስደተኛታት ማሕበራትን ኣለዋ። ነዚ ማሕበራት ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ደብተር ክትረኽቦ ትኽእል።
ናይ ካትሪንሆልም ናይ ጃልባ ክላብ ሓንቲ ካብተን ንጡፋት ክላባት እያ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ካትሪንሆልም ኣብቲ ግሩም ዝኾነ ሰርምላንድ ይርከብ። ኣብኡ ንዙረትን ተፈጥሮ ንምርኣይን ንፋስ ንምውሳድን ንኣካልን ነፍስን ንምሕዳስ ተኽእሎታት ኣሎ።
ኣብዚ እተፈላለየ ስነጥበባዊ፡ ባህላዊን ስፖርታውን ምርጫታት ኣሎ። ስፖርትሰንትሩም ኣብ ሽወደን ሓደ ካብቶም ዓበይቲ እዩ። ዳርጋ ንእሽቶ ኦሊምፒክ ቁሸት እዩ። ኣብኡ ኣስታት 40 ዓይነታት ስፖርት ኪጽወት ይከኣል።
ብዛዕባዚ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወከስ።
ኣብ ካትሪንሆልም ኣብ ብዙሕ ስፖርታዊ ንጥፈታት ክትሳተፍ ትኽእል። ኣብቲ
kommunens evenemangskalender ተመልከት።
ኣብቲ
ቱሪስት ወብ ከኣ ዚረአን ዚግበርን ነገራት ክትውከስ ትኽእል። ነቲ ኣብ ውሽጢ መደበር ባቡር ዚርከብ ቤትጽሕፈትና ብጽሓዮ።
ኣብ ካትሪንሆልም እዚ ዚስዕብ ናይ ኣገልግሎት ትካላት ትረክብ፣ ሆስፒታል፡ ማእከል ጥዕና፡ ቤትንባብ፡ ባንኪ፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ ሰከንድሃንድ ድኳን፡ ኣብያተመግቢ፡ ግሮሰሪን መሐምበሲ ቦታን። ኣብ ዝበዝሕ ቦታታት ዋይ ፋይ ኣሎ፡ ንኣብነት ኣብ ቤትንባብ ኤንገልን፡ ስፖርትሰንትሩም፡ ስታድስፓርከን፡ ኡንግዱምሁሰት ፐሮነን፡ ናይ ዩሎ መዘናግዒ ቦታ።
ናይቲ ኮምዩን ኣቀማምጣ ንዓበይቲ ከተማታት ሽወደን ቀረባ ይገብሮ። ናብ ስቶክሆልም ብባቡር ኣስታት ሓደ ሰዓት ይወስድ። ልዕሊ ክልተ ሰዓታት ንየተቦርይ፡ 40 ደቓይቕ ንኤስኪልቱናን ንኖርሾፒንግን።
ኣብ ማእከል ካትሪንሆልም ዚርከብ ናይ ኤንገልን ናይ ባህሊ ገዛ፡ ናይ ኣረጋውያን መአከቢ እዩ። ኣብኡ
ቤትንባብ፡
ናይ ኮንሰርት ኣደራሽ ከምኡውን ንቤትጽሕፈት መድህንን ቤትጽሕፈት ቀረጽን ዝሓዘ ናይ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብዚ ኮምዩንዚ 22 ናይ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ይርከብ። ኣብቲ
ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ወብሳይት ዚብል ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ኣብኡ ብዛዕባ ነፍስወከፍ ቤትትህምርቲ ህጻናትን ካልእን ከመይ ከም እንሰርሕን ዚገልጽ ሓበሬታ ኣሎ።
ብዛዕባተን ናጻ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣብቲ ናይቲ
ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብዚ ኮምዩንዝን ኣብ ስትሮንግሸ፡ ቫላ፡ ቢ፡ ዩሊታ፡ ብየርክቪክ፡ ሾልዲንገን ፉርሾን፡ ዓሰርተታት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብ ካትሪንሆልም ሰለስተ ናጻ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ኣብዚ ኮምዩንዚ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ንሳተን እተፈላለየ ሳብጀክት ዘለዎ ሃገራዊ ፕሮግራም ኣለወን። ገሊኡ ፕሮግራም ናብ ናይ ሞያ ህይወት ይወስደካ። እቲ ካልእ ድማ ንተወሳኺ ትምህርቲ የዳልወካ።
ኣብቲ ኮምዩን ንዓበይቲ ዝዓለመ ትምህርቲውን ኣሎ።
ናይዚ ኩሉ እኩብ ሓበሬታ ኣብ
ናትና ወብሳይት ተመልከት
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብዚ ኮምዩንዚ ከም በጽሒ ኣብ ቪያዲካት ክትመሃር ትኽእል። እዚ ኣብ ኮምዩናት ካትሪንሆልምን ቪንጎከርስን ሓፈሻዊ ናይ ስራሕ ዕዳጋን ናይ ምውህሃድን ናይ ትምህርቲ ንዓበይትን ምምሕዳር እዩ።
ኣስተምህሮ ምልላይ ምስ ሕብረተሰብ ንሓደስቲ መጻእቲ
እዚ ፕሮግርምዚ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ምስ ሕብረተሰብ ሽወደንን ከመይ ከም ዚነጥፍን ዘላሊ ትምህርቲ እዩ።
ትምርህቲ ንስደተኛታት ብቋንቋ ሽወደን
እቲ ብኣሕጽሮተቃል ከም ኤስኤፍኢ ዚፍለጥ ፕሮግራም ነቶም ሽወደን ዘይኮነስ ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ዚወሃብ ትምህርቲ እዩ።
እዚ ነቶም 16 ዓመት ዝመልኡ ኣብ ሽወደን ዚቕመጡ ስደተኛታት ዚወሃብ ትምህርቲ እዩ። እቲ ትምህርቲ መሰረታዊ ባህርያት ቋንቋ ሽወደን እዩ ዚህብ።
ነፍስወከፍ ነቲ ቋንቋ ተሎ ንኪኽእሎን ኣብ ስራሕ ኣትዩ ብነብሱ ኪሓድርን ንመሰላቱን ግዴታኡን ንኺፈልጥን ደገፍ ይወሃቦ። ናይቲ ትምህርቲ ንውሒ ኣብ ናይቲ ተመሃራይ ዛጊት ዘኻዕበቶ ፍልጠትን ናይ ቋንቋ ፍልጠት ተውህቦኡን እተመርኮሰ እዩ።
ናይ ቋንቋ ካፈ
ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ካፈ ሓደስቲ ብጾት ብምጥራይ ነቲ ቋንቋ ክትለማመዶ ትኽእል። ቪያዲዳክት ምስ ናይ ካትሪንሆልም ቤትንባብ ኮይኑ ነዚ ናይ ቋንቋ ካፈ የዘጋጅዎ። ኣብኡ ስደተኛታትን ሽወደናውያንን ይራኸቡን ብሽወደን ይዛርቡን ቡን ይሰትዩን። ብዘይወግዓዊ መገዲ ባህልን ቋንቋን ነጽንዕ ነቲ ቋንቋ ሽወደን ድማ ንለማመዶ።
ፊልም ብዛዕባ
ናይ ቋንቋ ካፈ ኣብ ኩልቱርሁሰት
መሰረታዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
እዚ ነቶም ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድመኦምን ነቲ ኣብ መባእታ ትምህርቲ ዚወሃብ ፍልጠት ዘይቀሰሙ ዝዓለመ እዩ። እቲ ትምህርቲ ወለንታውን ዘየኽፍልን እዩ።
ዕላማን ናይቲ ትምህርቲ ዚወስዶ ግዜን ባዕልኻ ኢኻ እትውስኖ። እናሰራሕካ ወይ ካልእ እናተመሃርካን ነዚ ትምህርቲዚ ክትወስዶ ትኽእል። ቪያዲዳክት ነቶም ናይ ምምሃር ጸገም ዘለዎምውን ይምልከቶም እዩ። ፍሉይ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ድማ ይብሃል።
ካልኣይ ደረጃ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
ካልኣይ ደረጃ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ነቶም ዓበይቲ ኮይኖም ስራሕ ንምርካብን ትምህርቲ ንኽቕጽሉን ብማለት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ኮርሳኣት ኪመሃሩ ዚደልዩን ዝዓለመ እዩ።
ዩኒቨርሲቲ፡ ኮለጅን ናይ ሞያ ኮለጅን
ኣብ ካትሪንሆልም ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ። ቪያዲዳክት ምስ ዩኒቨርሲትን፡ ኮለጅን ናይ ሞያ ኮለጅን ኮይኑ ይሰርሕ። ስለዚ ኣብ ካትሪንሆልም ኴንካ ብዙሕ ዓይነት ትምህርቲ ክትመሃር ትኽእል ማለት እዩ።
ካምፑስ ቪያዲዳክት
ኣብ ናይ ኮለጅ ደረጃ ክትምሃር እትደሊ፡ ነቲ ኣብ ኩልበርይስካ ሁሰት ዘሎ ካምፑስ ቪያዲዳክት ዚርከብ ኣገልግሎትን ተክኒካዊ መሳለጥያን ክትጥቀመሉ ትኽእል። ኣብኡ እዚ ዚስዕብ ይርከብ፤ መራኸቢ መርበብ፡ ኮምፕዩተር፡ ሓታሚት፡ ፎቶኮፒ፡ ፋክስ፡ ናይ ቪደዮታት መሳርሒ፡ ስልኪ-ኣልቦ መርበብን ቡንን ሻህን ውዑይ ቸኮላታ እትዕድገሉ ቦታታትን።
እቲ ቦታ ኩሉ ግዜ ክፉት እዩ። ሓድሓደ ግዜ ኣስትምህሮ ወይ ትምህርቲ ዚህቡ ኪካረዩዎ ከለዉ ግን ዕጹው እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ካትሪንሆልምስ ኩልበርይስካ ዚብሃል ናይ ወረዳ ሆስፒታል ኣሎ። ነቲ ሆስፒታልን ንሰለስተ ናይ ህጻናት ክሊንክን ናይ ወረዳ ነርስ ክሊኒክን ዝጠርነፈ ማእከላት ጥዕናን ዘካይዶ ናይ ሰርምላንድ ወረዳ እዩ። ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን መርበብ ናብዚ ዚስዕብ ዘራኽብ መሳገሪ መርበብ ኣሎ፤ ሆስፒታል፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ስኒ ሕክምናን ፋርማሲን።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩንን ትካላትን ማእከል ጥዕናን ከም ኣድላይነቱ ናይ ትርጉም ሓገዝ ይህብ። ነቲ ዝምልከቶ ትካል ተወከስ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ካትሪንሆልም ጀዮግራፍያዊ ኣቀማምጣ ብርቂ እዩ። ኣብኡ ናይ ምብራቕን ምዕራብን ህዝቢ ይራኸብ። 15 ኪሎመትር ራድዩስ ዘለዎ ኮይኑ ሲሶ ናይ ሽወደን ህዝቢ ይሕዝ። ካብ ስቶክሆልም ናብ ካትሪንሆልም ብባቡር ካብ ሰዓት ዚውሕድ ይወስድ። ክሳዕ የተቦርይ ክልተ ሰዓት። ካልኦት ብቐሊሉ ብባቡር ኪብጽሑ ዚኽእሉ፡ ኖርሾፒን፡ ሊንሾፒን፡ ኤስኪልቱናን ቨስተሮስን እዮም። መብዛሕትኦም ተቐማጦ ካትሪንሆልም ንስራሕ ኣብቲ ጥቓኦም ዘሎ ከተማታት በጺሖም እዮም ዚምለሱ።
ካብ ኖርሾፒን፡ ኒሾፒን፡ ኤስኪልቱናን ኦረብሮን ናብ ካትሪንሆልም ብማኪና ዳርጋ ሓደ ሰዓት ይወስድ።
ናይ ኖርሾፒንን ናይ ስቶክሆልም ስካቭስታ መዓርፎ ነፈርቲ ካብ ሓደ ሰዓት ዚውሕድ ናይ ማኪና ጕዕዞ ይወስድ። ኣብኡ ብዙሕ ምጽባይን ሪጋን የልቦን።
ኣብዚ ብዙሕ ዘይረሓሓቓ ነኣሽቱ ከተማታት ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብዘይካ ናይ ካትሪንሆልምስ ኮምዩን ወረዳ ሰርምላንድን እተን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ኤስኮኤፍ፡ ኤሪክሶን፡ ክሮንፎገል፡ ናይ ሰርምላንድ ግራፊስካን ፊንያ ፕሪፋብን
ኣብዚ ኣብ
ናይ ካትሪንሆልም ኮምዩን ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ትምልከት
በጺሕካ እትምለሶ ናይ ስራሕ ዕድላትውን ኣሎ። ስቶክሆልም፡ ኦረብሮ፡ ኤስኪልቱና፡ ኖርሾፒንን ሊንሾፒንን ካብ ካትሪንሆልም መገዲ ሓደ ሰዓት እየን።


text:
ገዛኻ
ከም ሓዲሽ መጻኢ ኣብ ሽወደን ናብ ሎማ ኮሙን ትመጽእ ከለኻ፣ ካብ ኮሙን ሓገዝ ናይ መንበሪ ገዛ ይዋሃበካ፣ እቲ ሓሳብ ግን ቁሩብ ጸኒሕካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ገዛ ክትረክብ አዩ፣ ስለዚ ብቕልጡፍ ኣብ ሪጋ ናይ መንበሪ ገዛ መስራዕካ ብጣዕሚ ደስ ዝበለ እዩ።
ዘኣተኻዮ ገዛኻ ጽቡቕ ዝተሰማሚዑካ ክኸውን ተስፋ አንዳ ገበርና፣ ሓዲሽ ህይውት ክትግምር ድማ ንምኔ። ኣብዚ ገዛ’ዚ ክትነብር አንተ ዘይ ከእልካ ውይ እንተ ዘይ ደለኻ ግዴታ ናይ ምድላይ ሓዲሽ መንበሪ ገዛ ሓላፍነትካ እዩ። ኣብ ሪጋ ናይ መንበሪ ገዛ መስራዕካ ብጣዕሚ ዓቢ ኣገዳስነት ዘሎዎ እዩ ስለ’ዚ ብቕልጡፍ ኣብ ሪጋ ናይ ኮሙን ወይ ባሕታውያን ወነንቲ ህንጻ ተመዝገብ፣ ብዞሕ ግዜ ዝወስድ ሪጋ ድማ እዩ።
ቡፕላትስ ሲድ ኣብነት ብኮሙን ዝውነኖ ህንጽታት ሪጋ እትሕዝሎም እዩ። ተቖጻጻሪ መትከል አግሪ ብዛዕባ’ዚ ክትሓጋገዘካ ይኸል እዩ።
መቐመጢ ገዛ ውይ ገዛ ክትገዝእ አንት ደለኻ ምስ ደላላይ ክትራኸብ ትክእል እኻ። ኣብ ምርብብ አንተርነት ኣብ መላእ ሽወደን ምሳኻ ዘሎ ገዛውት ክትርኢ ትኽእል እኻ።
ሓገዝ ንኣርጋውያን ወይ ምስ ስንኩልናኦም ዝክነብሩ ክትረኽብ ትኽእል እኻ ግን ብፍላይ ኣብ መርብብ አንተርነት ፍሉይ ገዛውት ንቶም ኣብ ገዛ ክቕመጡ ዘይ ኽእሎ ኣሎ።
ኣቅሑ ገዛኻ
መዝነት ናይ ምግዛእ ብኣቕሑ ገዛ ባዕልኻ አኻ ትሽከሞ፣ ግን ካብ ሎማ ኮሙን ደገፍ ክዋሃበካ ይካኣል፣ ንኣብነት ምስ ተሓጋጋዚ መደብ አግሪካ ተራኺብካ ኣብ መኽዘን ብህያብ ዝመጸ ኧቕሑ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ። ከምኡውን ናይ ባንክ ቁጽሪ ሕሳብን መለለይ ቁጽሪን ምስ ተዋሃበካ ካብ ማእከላይ ኮመቴ ደገይ ትምህርቲ (CSN) ገንዘብ ልቓሕ ወሲድካ እቲ ንገዛኻ ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር ንኣብነት ከም ካይላን ኣቕሑን ዘኣማሰለ ክትገዝእ ትኸል እኻ። አዚ ልቓሕ እዚ ግን ምስ ሓፋሻዊ ዋጋ ወለድ ዝትመልሶ ልቓሕ እዩ። ከምኡውን ትማሃር አንተደኣ ደለኻ ናይ ካብ ናይ ምህሮ ልቓሕ ክትወስድ ትክእል እኻ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ተቆጽጻሪ መደብ መትከል አግረኻ ሕተት።
ማእከላይ ኮመቴ ደገይ ትምህርቲ
ውሕስንት ንነብስኻን ገዛኻን
ከም ተኻራዪ መጠን እቲ ተኻሪኻዮ ዘልኻ ገዛ ምስ ሓንቲ ትካል መድሕን ኣባይቲ እትው ክኸውን ሓላፍነትካ`ዩ። መድሕን ገዛ፤ ነዓኻ፣ ንስድራኻ፣ ነገዛኻን ንንብረትካን ቁጠባዊ ውሕስነት`ዩ። ገለ ኣብ ቤትካ እንተ ተሰሪቑ፤ ትካል መድሕን ኣብይቲ ናትካ ናይ ሕጋውን፤ ተሓታትነታውንን ዘረፋን ውሕስነት ይህበካ። መብዛሕትኦም ትካላት መድሕን ኣባይቲ ናይ መገሻን ከምኡ`ውን ከጓንፉ ዝኽእሉ ናይ ሕጊ ምስሕሓባትን ውሕስነት ዘማለኡ`ዮም።
ዝተፈላለየ ውሕስነት ዘአንግዳ ቡዙሓት ትካላት ኣለዋ። ንዓኻ ዝኾነካ ንኽትረክብ ዋጋን ቅጥዕታትን ከተዋዳድር ትኽእል ኢኻ። ብዝተኻእለ መጠን ቀልጢፍካ ውዕል መድሕን ገዛኻ ክትፈራረም ጽቡቕ`ዩ፥ እንተ ተኻኢሉ ኣብ ቀዳመይቲ ሰሙን ናይቲ ሓድሽ ትኣትዎ ገዛኻ። ንናይ መትከል እግሪ ተሓጋጋዚኻ ሓገዝ ሕተት።
ከም ተኸራዪ መጠን ክትሓስቦ ኣገዳሲ ዝኾነ
ከም ተኻረይቲ መጠን ክትሓስብዎ ዘለኩም ገለ ኣገደስቲ ነገራት ኣለዉ። ንኣብነት ቤት ሕጽቦ ብከመይ ይሰርሕ፥ በብዓይነቱ ምምማይ ጓሓፍ መታን ዳግመ ክስራሕን ኣብ ውሽጢ ገዛ ምትካኽ ከምዘይፍቀድን። ብፍላይ ነታ ትነብረላ መንበሪ ዝምልከቱ ሕግታት ክትፈልጥን ክትክተሎምን ሕሰብ ብዝበልጸ ኣገባብ ካኣ ተኸናኸኖም። እቶም ሕግታት እንተ ዘይተኸቲሎም ኣካራዪ ውዕሉ ከኽትም ይኽእል። ኣካራዪ ውዕሉ ከኽትመሉ ዘኽእሎ ጠንቅታት ኣብቲ ናይ ውዕል ክራይ ወርቐት ከተንበቦ ትኽእል ኢኻ።
ምምልካት ጸገም/ብልሽውና
እንድሕር ዝኾነ ጸገም ኣጓኒፉ ወይ ኣብ ገዛኻ ዝተበላሸወ ነገር እንተ ዳኣ ሃልዩ ናብ ምምሕዳር ከባቢ ሎማ ወይ ውን ሎማ ኮሙን ብ 040-641 10 00 ከተመልክት ትኽእል ወይ ውን ናብ info@lomma.se. ምሳና ክትራ ኸብ ከለኻ ኩሉ ግዜ ቁጽሪ ገዛኻ ሃብ። እንድሕር ህጹጽ ጸገም ቤት ምምሕዳር ተዓጽዩ ከሎ ኮይኑ፥ ናብነት ምልሗኽ መስመር ማይ ወይ ዝተበላሸወ ፍርጅ ብ 040-676 93 73 ደውል።
ምኽታም ውዕል መንበሪ ገዛ
ውዕል ክራይ ገዛኻ ክትዓጹ ከለኻ ንኣካራዪኻ ብጽሑፍ ከተቕርበሉ ኣለካ። ግዜ መዕጸዊ ውዕል ሰለስተ ኣዋርሕ`ዩ።
Sidansvarig: Felicia Mellgren
Senast uppdaterad: 2017-12-08


text:
ኣኼባ ፈጻሚት ሽማግለን ኣባላት ባይቶን ሰዲህኤ
ኣኼባ ፈጻሚት ሽማግለን ኣባላት ባይቶን ሰዲህኤ
ብዕለት 5 ግንቦት ፈጻሚት ሽማግለ፡ ብዕለት 6 ግንቦት ናይ ኣባላት ባይቶ ሰዲህኤ ኣኼባ ኣኼባ ተኻይዱ። ኣብ’ዚ ክልቲኡ ኣኼባታት ኣቦ መንበር ሰልፊ ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ ብዛዕብ ህሉው ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን፡ ከባቢናን ዓለም ኣዛሚዱ ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ። ንዕላማን መደባት ሰልፊ ንምውዕዋት ካብ ክንጥቀመሎም ዘለና ኣዋራ መሳርሒ ኣፍልጦን ትዕግስትን ተጻዋርነት’ዩ ክብል ሰዲህኤ ብዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ዝርከበሉ ዘሎ ኩነታት ብሰፊሑ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ብዕለት 5 ግንቦት 2018 ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ንነፍ ወከፍ ቤት ጽሕፈታት ፈጻሚት ጸብጻብ ኣርባዕተ ወርሒ ንቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ኣቅሪበን። እቲ ጸብጻባት ዝተሰርሐን ገገለ ክሳብ ሕጂ ዘይተዓመ ኣብ መጻኢ ክትግበር ዘለዎ መደባት ሰልፊ ደሚሩ ዝቀረበ’ዩ። ኣብ’ቲ ዝቀረበ ጸብጻብ ኣብ ቀረባ እዋን ክስራሕ ንዘለዎ ዝተፈላለየ ፕሮጅክት ተዛሪቡን ተመያይጡን ኣብ ስምምዕ በጺሑ። ብተወሳኺ ኣኼባ ፈጻሚት ሽማግለ ጸብጻብ ቤት ጽሕፈታት ድሕሪ ምስምዑ ሰልፊ ተኦቅጻጻሪ ክህሉ ስለ ዘለዎ ንዝቀረበ ሓሳብ ሕጹይ ኣሰንዩ ዘቅረበ ተደጊፉ ንባይቶ ቀሪቡ።
ብዕለት 6 ግንቦት ብተመሳሳሊ ኣኼባ ኣባላት ባይቶ ተኻየዱ፡ ናይ ዝሓለፈ ኣኼባ ባይቶ ደቃይቕ ድሕሪ ምጽዳቁ ብፈጻሚት ሽማግለ ዝቀረበ ጸብጻብ ንባይቶ ቀሪቡ፡ ብተወሳኺ ንመደባት ፕሮጀክት ኣጽዲቁ፡ ኣብ መወዳእታ ንዝቀረበ ሕጹይ ተቆጻጻሪ (ኦዲተር) ንምኳን ነባር ተጋዳላይ ኤፍሬም ተፈራ ብሙሉእ ድምጺ መሪጹ።
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ


text:
ባንኪ ኮመንወልዝ ኣውስትራልያ ሓበሬታ ናይ 20 ሚልዮን ዓማዊሉ ጠፊእዎ
ባንኪ ኮመንወልዝ ኣውስትራልያ ናይ ኣስታት 20 ሚልዮን ሰባት ናይ ባንኪ ሓበሬታ ዝሓዘ መዝገብ ከምዝጠፍኦ ኣሚኑ።
ኣሽማት፣ ኣድራሻ፣ ናይ ባንኪ ቁፅሪ ሒሳብ ከምኡ ድማ መግለፂ አታውን ወፃእን ዝሓዘ መዝገብ ኣብ ክልተ ማግኔታዊ ክሪታት ተኸዚኑ ዝፀንሐ እንትኾን ኣብ 2016 ሓደ ናይ ደገ ትካል ኣዕንዩ ካብ ኣገልግሎት ወፃኢ ክገብሮ እዩ ተሓሲቡ ነይሩ።
ግን ከኣ እቶም ሓበሬታ ዝተኸዘነሎም ክሪታት ብክውንነት ክዓንዩ ከምዝተገበረ ዘረድእ መረጋገፂ ዘይምቕባሉ ጥራይ ከይኮነስ፤ እቲ ባንኪ ስግኣት ምህላዉ ንዓማዊሉ ኣይተዛረበን።
እቲ ባንኪ ናብ ዕዳጋ ኣክስዮን ኣውስትራልያ ኣብ ዝፀሓፎ መግለፂ፤ እቶም ናይ 15 ዓመታት መረዳእታ ዝተኸዘነሎም ክርታት ውሑስ ብዝኾነ መገዲ ምዕናዮም ከረጋግፅ ከምዘይከኣለ ገሊፁ።
ግን ከኣ ይብል እቲ ባንኪ፤ "ገለልተኛ ብዝኾነ ኣካል ብዝተገበረ ረቂቕ ምርመራ" እቶም ሓበሬታ ዝኸዘኑ ክሪታት ክውገዱ ከምዝተገበረ ልዑል ተኽእሎ ኣሎ።
ብተወሳኺ ድማ ኣብቶም ክሪታት መፍትሕ፣ ፒን ወይ ከኣ ካልእ ቁፅሪ ሒሳብ ዓማዊል ናብ ሓደጋ ዘእቱ ምስጥራዊ ሓበሬታ ከምዘይተኸዘነ ገሊፁ።
ሕዚ እውን እንተኾነ ቁፅፅር ይገብር ብምህላዉ፤ ኣብ ልዕሊ ናይ ዓማዊሉ ሓበሬታ ግህሰት ከምዝተፈፀመ ዘረጋግፅ ዋላ ሓደ መረዳእታ ከምዘየለ ኣስሚሩሉ።
'ቅቡል ዘይኮነ'
ኣብ ባንኪ ኮመንወልዝ ተጠባባቒ ሓላፊ መሰረታዊ አገልግሎታት ባንኪ ዝኾነ አንገስ ሱሊቫን ነቲ ፍፃመ "ቅቡል ዘይኮነ" ክብል ዝገለፆ እንትኾን፤ እቲ ፍፃመ ኣብ ልዕሊ ዓማዊል ንዝፈጠሮ ዝኾነ ዓይነት "ምትእጉጓልን ሻቕሎትን" ከኣ ይቕረታ ሓቲቱ።
እዚ ብምሽጥር ክተሓዝ ናይ ዝነበሮ ሓበሬታ ግህሰት ዝተቓልሐ፤ ባንክታት ኣውስትራልያ ጥቡቕ ዝኾነ ምርመራ ይግበረለን ኣብ ዘለሉ እዋን እዩ።
ዝሓለፈ ወርሒ፤ እቲ መርማሪ ኣካል ባንኪ ኮመንወልዝ ካብ ዝሞቱ ዓማዊሉ ምሟቶም ፈሊጡ እናሃለወ ክፍሊት ይእክብ ነይሩ ዝብል ክሲ ቀሪቡሉ ነይሩ።
ሚኒስትር ፋይናንስ ኣውስትራልያ ስኮት ሞሪሰን ሓለፍቲ ባንኪታት ኣብቲ ምርመራ ብዝቐርቦም መረዳእታ ክሳብ ማእሰርቲ ዝበፅሕ ሓያል መቕፃእቲ ክስዕቦም ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።


text:
ህጹጽ መጸዋዕታ ንኹሎም ፖለቲካዊ ውድባትን ደለይቲ ፍትሕን
ብዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝብና ዝተነስነሰ ጠያዪት ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝተቓለሐን ንኹሉ ኣማኒ ምስልምናን ክርስትናን ዘስደመመ ተርእዮ እዩ። ሎሚ እቲ ኣንጸላልዩና ዘሎ ከቢድ ናይ ሓደጋ ደበና ከም ዝመጾ ክሓልፍ እዩ ኢልካ ዝግደፍ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራን ስርዓት ህግደፍን ሕቖን ከብድን ካብ ዝኾኑ ዓመታት ኣቚጺሮም ስለ ዘለዉ፡ እዚ ከምዚ ዝበለ ሓደጋ ኣብ ሓደ ጠረጴዛ ኮፍ ኢሎም ብሰላም ክፈትዎ ኢልካ ትምኒት ዝግበረሉ ኣይኮነን። ህዝብን ጸረ-ህዝብን በበይኑዩ ኣጀንዳኦም። ህግደፍ ዝዓበየሉን ዝኣረገሉን ኣጀንዳ ይገብር ኣሎ። ህግደፍ እታ ዝፈልጣ ናይ ኣፈታትሓ ግርጭት ስልቲ፡ ብረትን ዓረርን ስለ ዝኾነት ሕጂውን ቆሉዑን ኣንስትን ኣረጋውያንን ካብ ምጭፍጫፍ ድሕር ክብል ኣይኮነን።
ህግደፍ ካልእ ሓደገኛ ሜልኡ ብሓሶት ምጥቛስ`ዩ። ኣብ ሃገርና ናይ ሰብኣዊ መሰልን ናይ ፖለቲካን ሕቶ ክለዓል ከሎ ነቶም ኣብ ግንባር ቀዳምነት ዝተሰርዑ ኣካላት፡ ኣብ ሕብረተሰብና ተቐባልነት ከይረኽቡ ዝተፈላለየ ጸለመታት ክልጥፍ ድሕር ዘይብል ምዃንኑ`ዩ። እዚ ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ዝተራእየ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ሰፊሕ ተቓውሞ እውን እንተኾነ ልክዕ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናይ እስላም ጥሩፍነት`ዩ እናበለ ብካድራቱ ክዋፈረሉጀሚሩ ከምዘሎ ፈሊጥና ኣለና። ብርእይቶና እቲ ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ ምእንቲ ሰብኣውን ሃይማኖታውን መሰሎም ዝተላዕሉ ተባዓት ሃገራውያን ዘልዓልዎ ክምስገንን ክተባባዕን ዝግበኦ ሰውራዊ ተበግሶ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ንኩሎም ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን፡ ንኩሎም ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ብሓፈሽኡ ድማ ንኹሎም ደለይቲ ፍትሒ ብማዕረ ዝብጸሖም ጉዳይ እዩ። ህግደፍ ስርሑ ደው ከብል ኣይኮነን፡ ደለይቲ ፍትሒ`ኸ?
ብርእይቶና እዚ ጽባሕ ድሕሪ ጽባሕ ዝበሃሎ ጉዳይ ኣይኮነን። ቆጸራታት ኣናዊሕና ኣኼባታት እናተጸበና ዘሰማማዓና ክንደሊ ሃሰስ ንብለሉ ግዜ የለን። እቲ ኩሉ ግዜ ንዝምሮ ናይ ህዝብን ሃገርን መዝሙር ልባዊ እንተኾይኑ፡ ኣብዚ እሙናት ዝኾኑ ኣካላት ኩሎም ብህጹጽ ተራኺቦም ናይ ኣፈርክቡ ስጉምቲ ክወስዱ ኣለዎም ንብል። ህዝብና ኣጆካ ዝብሎ እዩ ስኢኑ እምበር ካብዚ ሕጂ ወሪድዎ ዘሎ ዝኸፍእ መዓሙቕ ስለ ዘየለ ኣብ ልዕሊ ናይ ሓባር ጸላኢኡ ክለዓል ጸገም ከምዘይብሉ ብዙሓት ምልክታት ይረኣዩ ኣለዉ። ስለዚ ውድባትና ደድሕሪ ዘጋጠመ ተርእዮ ዘብዘብ ኣብ ክንዲ ምባል መሪሕ ተረአን ክጻወታሉ ዝግባእ እዋን ሕጂ`ዩ ንብል። ኤስደለ ምስ ኩሎም ነዚ ሓሳብ ዝሰማምዑ ደለይቲ ፍትሒ ብዘይዝኮነ ቅድመ ኩነት ዓቅምታቱ ኣዋሃሂዱ ክሰርሕ ድሉው ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ ክገልጽ እፈቱ።
እቶም በቲ ጨካን ስርዓት ተላኢኽኩም ኣብ ልዕሊ ኣሓትኩምን ኣሕዋትኩምን እዚ ዘይበሃል ግፍዒን ቅንጸላን እተካይዱ ዘለኹም ወተሃደራትን ናይ ስለያ መሓውራትን ህግደፍ፡ ዓንኬላት ህግደፍ እናጸበበ ኣብ ዝኸደሉ ግዜ ውዒሉ ሓዲሩ ንዓኹም እውን ዝምሕር ስለ ዘይኮነ፡ ንኣረሜናዊ ተልእኾ ህግደፍ እምቢ ኢልኩም ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝብኹም ክትስለፉ ጻውዒት ነቕርበልኩም። እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብኹም ትገብርዎ ዘለኹም በደል፡ ጽባሕ ንግሆ ሓደ ክልተ ዝፈጸምዎ ጌጋ`ዩ ኢሉ ኣሕሊፉ ክህበኩም እምበር፡ ኣነየ ግጉይ መምርሒ ኣመሓላሊፈሎም ኢሉ ንንስሓ ወይ ንፍትሒ ዝቐርብ ስርዓት ኣይኮነን - ስርዓት ኢሰያስ።
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዘለኹም ደለይቲ ፍትሒ፥ ካልእ ኣካል ተበግሶ ወሲዱ ክሳብ ዝጽወዓኩም ኣይትጸበዩ። ብሰንኪ ወይ ብሳላ`ቲ ነዊሕ ናይ ስደት ዓመታት ነንሕድሕዱ ዘይፋለጥ ኣካል ስለ ዘየለ ካብ ከባቢያዊ ሰላማዊ ሰልፍታት፡ ክሳብ ህጹጽ ዓለም-ለኻዊ ሰላማዊ ሰልፍታት እናገበርና ንስለ`ቲ ኩሉ ኣበሳ ህግደፍ ዝቐስም ዘሎ ህዝብና ድምጽና ከነስምዕ ሕጂ`ዩ እዋኑ ንብል።
ዘለኣለም ተወጺዑ ዝነብር ህዝቢ የለን!
ደላይ ፍትሒ ወትሩ ሰዓሪ`ዩ
ዝኽርን ክብርን ንኩሎም ስዉኣትና
ካብ ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ኤስደለ
2 ሕዳር 2017


text:
ሰላም ክቡራት ነበብቲ፡ ብመጀመርያ ምስ እዛ 1ይቲ ታሪኻዊ ሰነዳት ዝሓዘት መጽሓፈይ
ሰላም ክቡራት ነበብቲ፡ ብመጀመርያ ምስ እዛ 1ይቲ ታሪኻዊ ሰነዳት ዝሓዘት መጽሓፈይ “ኤርትራ ካብ መግዛእቲ
ናብ መስራቲ ምንጋድ ደቂ-ሰባትን ዘበናዊ ባርነትን
“Eritrea from colonialism to the Founder of Human trafficking and Modern slavery” ትብል ከላልየኩም ኣፍቅዱለይ፡መጽሓፈይ ብእንግሊዝ ኮይና ክሳብ 718 ገጻት ዝሓዘት ኢያ፡ ሓቝፋቶ ዘላ ሰነዳት ድማ ጥንታዊ ታሪኽን፡ ጕዕዞ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ክኸውን ከሎ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክወርድ ዝጸንሔን ዘሎን ግህሰታትን ግፍዒታትን መቕዘፍትን ብምሁራትን፡ ጋዜጠኛታትን፡ ብመንግስታትን፡ ብገበርቲ ሰናይን፡ብተጣበቕቲ ማሕበራትን፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራትን ምስ ናተይ መሰነይታ ጽሑፍን ዝተፈላለየ ስእልታትን፡ ምሳሌታትን ብሂላትን ናይ ዝተፈላለዩ ፊሎዞፈርስ ዝሓዘት መጽሓፍ ኢያ፡
mብፍላይ ትሕዝቶ መጽሓፈይ ነቶም ኣብ መጽናዕትን፡ምስናድ ታሪኽን፡ ምጽሓፍን፡ምምሃርን ዘለዉ ድማ ኣድላዪት ኢያ፡ኣብ ሓጺር መዓልቲታት ድማ ኣርእስትታት ትሕዝቶ መጽሓፈይ ምስ ሓጺር መግለጺ ኣብ ዝተፈላለየ ወብሳይት ምስ ስእሊ መጽሓፈይ ክትወጽእ ምዃና ንኹሎም ተገደስቲ ክሕብር ደስ ይብለኒ። መጽሓፍ ክገዝኡ ንዝደልዩ ተገደስቲ ድማ በዚ ዝስዕብ ኢሜይል This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ክጠልቡ ይኽእሉ ኢዮም።
የቐንየለይ!ኣምላኽ ይባርኽኩም፡ምስ ሰናይ ትምኒት
ዶ/ር ኣብርሃም ጳውሎስ.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ታሪክ ሠለስቱ ደቂቅ ንሕፃናት
ከመይ ቀኒኹም ሕፃናት ሎሚ ብዛዕባ ታሪኽ ሠለስቱ ደቂቅ ክንመሃር ኢና!
ኣናንያ ኣዛርያ ሚሳኤል ዝበሃሉ ሠለስተ መንእሰያት ነበሩ። እዞም መንእሰያት’ዚኦም ብምርኮ ኣብ ባቢሎን ይነብሩ ነበሩ። ኣብቲ ነቢይ ዳንኤል ብልዒ ንጉሥ በሊዑ ንኸይረክስ ቆሎ ቘርጢሙን ማይ ሰትዩን ክኃድር ከሎ፣ እዞም ሠለስተ መንእሰያት ከኣ ምስኡ ሠሚሮም ነበሩ። ንእግዚአብሔር ድማ ኣዝዮም ይፈትውዎ ነበሩ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ንጉሥ ናቡከደነጾር ኣዚዩ ነዊኅ ብወርቂ ዝተገብረ፡ ምስሊ ኣቒሙ ንዅሉ ሕዝቢ ናብዚ ምስሊ’ዚ ክሰግድ፡ እቲ ዘይሰገደ ግና ኣብቲ እቶን ሓዊ ክድርበ ምዃኑ ኣወጀ። እዞም ሠለስተ እስራኤላውያን መንእሰያት ግና ኣብቲ ዝተባህለ እቶን ሓዊ ከይድርበዩ ኣይፈርሑን። ንንጉሥ ከኣ “ኦ ንጉሥ ንሕና ነዚ ንስኻ ዘቖምካዮ ምስሊ ኣይንሰግድን፣ ምኽንያቱ እነምልኾ ኣምላኽ ኣሎና፡ ካብዚ ሓዊ ድማ ከድኅነና ስለዝኽእል ንእኡ ጥራይ ኢና ንሰግድ” በልዎ።
እቲ ንጉሥ’ውን ነቲ ዝቖመ ሓወልቲ ክሰግዱ ፍቓደኛታት ብዘይ ምዃኖም ተቖጢዑ፡ ነቲ እቶን’ውን ካብቲ ዝነበሮ ሸውዓተ ዕጽፊ ወሲኹ ክነድድን ናብቲ እቶን ሓዊ ክድርበዩን ኣዘዘ።
ብድኅሪ’ዚ ኣሲሮም ናብቲ እቶን ሓዊ ደርበይዎም። እቲ ሃልሃልታ ነቶም ዝደርበይዎም ብርሑቕ ቀተሎም። ንኣታቶም ግና ዋላ ሓንቲ’ኳ ኣይተንከፎምን። ምኽንያቱ እግዚአብሔር ኣምላኽ መልኣኹ ሰዲዱ ካብቲ ሓዊ ኣድኃኖም። ምስቲ መልኣኽ ኮይኖም ኣብ ውሽጢ ሓዊ እናተዘዋወሩ ከመስግኑ ንጉሥ ምስ ረኣዮም፡ ዝነበሮ ጣዖታዊ ሓሳብ ለዊጡ፡ “እቲ ንባሮቱ መልኣኹ ልኢኹ ዘናገፎም ኣምላኽ ይባረኽ!” ኢሉ ብዛዕባ ዕቤትን ቅድስናን እግዚአብሔር ኣምላኽ መስከረ። ነቶም ሠለስተ መንእሰይት ድማ ኣብ ዞባታት ባቢሎን ሸሞም።
ስለዚ ዝኸበርኩም ሕፃናት ንእግዚአብሔር ኣምላኽና ብምሉእ ልብናን ሓሳብና ከነፍቅሮን፡ ንእኡ ጥራይ ድማ ከነምልኽን ኣሎና። ነዚ ንምግባር ድማ እግዚአብሔር ኣምላኽ ይሓግዘና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ሰብ ዘይተጸበዮ ናይ ዶናልድ ትራምፕ ዐወት፡ አብ ርእሲ ስደተኛታት ኣፍሪቃውያን ብሕልፊ ኤርትራውያን ኣሉታዊ ተጽዕኖ ከምዝህልዎ ኣብ ምጥያስ ስደተኛታት ተናጢፎም ዝርከቡ ኣመሪካውያን ይገልጹ። ግደ ሓቒ ክንዛረብ እንተኾዩኑ ግን እዚ ሓደገኛ ኲነታት ዝተኸስተ ብግዜ ምምሕዳር ኦባማ ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን። ዘለናዮ እዋን ካብ ዝሓለፈ ፍሉይ ዝገብሮ ዝተወስዱን፡ ዝውሰዱ ዘሎዉን፡ ንመጻኢ ክውሰዱ ዝተወጠኑ ስጉምታትን ምስናይ ምጉብዕባኡ ስለ ዝካየድ ዘሎ ኢዩ። ካብዚ ብምብጋስ ብዙሓት ብጌጋ ክርድእዉ ስለ ዝኽእሉ ብጽሞና ተመልኪቶም ኣድላይ ስጒምቲ ንምውሳድ ክዳለዉ ስለ ዝግባእ ንምትሕስሳብ ኢየ። ኣብ ቅድሚኡ/አ ዘሎ መስናኽል ጢሒሱ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ሓደ እግሩ ክተክል ንዝኸኣለ ሰብ ንምድጋፍን ንምክልኻል ናይ ዝኾነ ይኹን ዜጋ ሓላፍነት ምዃኑ ንከዘኻክር ኢለ ኢየ። ንኣብ ወደል-ሕልው ወይ ሽመልባ ዝርከብ ኤርትራዊ ስደተኛታ ግን እዚ ናይ ዝማዕበላ ሃገራት ናይ ሰፈራ ፖሊሲ ብሩህ ኢዩ። ምክንያቱ ሓዉ፡ ብጸይቱ፡ ወዲ/ጓል ቑሸቱ ካብ ሚሒር ምጽባይ ሞት መሪጹ/ጻ ኣደዳ ወሮበላታት ሲናን ማእከላይ ባሕርን ክ(ት)ኸውን ኣብ ቅድሚ ዐይኑ ስለዝርኢ ዘሎ ኢዩ። ብሓጺሩ ናይ ቀዋሚ ሰፈራ ዕድል ናብ አመሪካ ወይ ኣብ ካልኦት ሃብታማ ዐዲ ፈረንጂ ንምርካብ ዘሎ ዕድል ብ ’ኣንጺፋ ቁልጭ’ እንተመሰልክዎ ኣይተጋገኹን ወይ ኣይባዕለግኩን። መራሕቲ ሻዕብያ ናይ ኢዶም ድአ ኣይሰአኑ እምበር፡ ብሰንኪ እቲ ካብ ሳሕል ዘተአተውዎ ጥንታዊ/ገባራዊ ዝኾነ ድሑር ምሕደራኦም፡ ካብ 400,000 ንላዕሊ ዝግመት ኤርትራዊ በጽሒ፡ መበለት፡ ቀዳሲ፡ ጥበበኛን፡ ኮታ ብሓፈሽኡ መጻኢ ሂወቱ ኣብ ምህናጽ ዝነበረ ወዲ ሰብ ኣከላቢቶም ካብ ሀገር ከም ዝስደድ ጌሮሞ ኢዮም። ብዙሓት ኣብ ሱዳንን፡ ኢትዮጵያን፡ ብመጠኑ ድማ ኣብ እስራኤል ተዳጒኖም ይርከቡ። ምስ ነባር ስደተኛታት ደሚርካ ክሳብ ፍርቂ ሚልዮን ዝግመት ኤርትራዊ ስደተኛ ከምዘሎ ዘየጠራጥር’ኳ እንተኾነ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ናብ እዘን ብንዋይ ዝተዐደላ ሃገራት ዝአተዉ ስደተኛታት ቅጽሪ ካብ 10% ዝነአሰ ኢዩ። ንኤርትራውያን ይኹን ንአፍሪቃውያን ደለይቲ ዐቅባ ናይ ፖሊቲካ ይኹን ኤኮኖሚ ብዘየገድስ፡ መንገዱ ካብ ዝሕርፍፍ ሓያሎ እዋናት ኣቕጺሩ ኢዩ።
መብዛሕቶኦም ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ብድሕሪ ነዊሕን ኣህላኽን ጉዕዞ ብመንገዲ ደቡብ አመሪካ ኣቢሎም በቲ መሪርን ብንውሓቱ ዝዝረበሉን ናይ ኣመሪካን ሜክሲኮን ናይ 3,200 ኪሎሜቴር ዶብ ሶሊኾም ኢዮም ንአመሪካ ዝአትዉ። አቐድም ኣቢሉ፡ ማለት ቅድሚ ሓሙሽተ ሽዱሽተ ዐመት ዉሱናት ሰባት በዚ ደቡባዊ መስመር ብምሱላኽ ዑቅባ ምስዝሓቱ ዝጽበዮም ናይ ምጥራዝ ዕድሎም ኣዝዩ ጸቢብ ኢዩ ዝነበረ። ምኽንያቱ፡ ጒዳዮም ተጻርዩ ክሳብ መዕልቦ ዝረክብ ንግዜኡ ተለቒቖም ብድሕሪ ብዙሕ ገድሊ ድማ ናይ መቀመጢ ፍቃድ ይውሃቦም ስለ ዝነበረ። ግዜ እንዳደፍኤ ምስ ከደ፡ ሂወት ስደተኛታት ድማ ኣብ ሃዋሁ ተንጠልጢሉ ክነብር ባህርያዊ ስለዘይኮነ፡ ኤርትራውያን ናብ ሰሜን ኣመሪካ ካብ ቅድም ብተዐጻጸፈ መንገዲ ዝውሓዘሉ ጥበብ በብእዋኑ ካብ ምፍጣር ዐዲ ኣይወዐሉን። ገሊኦም ከምኩብኩብታ ካብ ሓደ ሃገር ናብ ሓደ ሃገር እንዳንጠሩ ሸቶኦም ክወቕዑ ክፍትኑ፡ ገሊኦም ድማ ክሳብ 50,000 ዶላር ጥረ ገንዝብ ኣትሒዞም ባዕሎም ንባዕሎም ዝወሓሱ ጻዕራማት ስደተኛታት ምፍጣሮም ንምሕባር ኢዩ። ብአንጻሩ ብሚልዮናት ናብ ኣመሪካ ብሕጋውን ብዘይሕጋውን ናብ አመሪካ ዝፈልሱ ኣህዛብ ንከፊል ናይ ኣመሪካ ህዝቢ ከየተሓሳስቦ ኣይተረፈ። ብሕልፊ ነቲ ንዐለም ክዝውራ ዝጸንሔ ክርስትያን ጻዕዳ ብዙሕ ጥርጣሬን ፍርህን ኢዩ ኣሕዲርሉ ዝርከብ። ብዘይጥርጥር ናይ ኣቶ ትራምፕ ዑዉት ምርጫ ካብዚ ፈሊኻ ዘይርኤ ኢዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ቁጽሪ ኤርትራውያን ሶለኽቲ ናብ ኣመሪካ እንዳጨመረ ይኸይድ ኣሎ። ምስዚ ዝተተሓሓዘ ድማ ቁጽሪ ኣብ ቀይዲ ዝርከብ ሰባት ምውሳኹ ናይ ኣብያተ ፍርዲ መዛግብቲ ይገልጹ። እቲ ካብ ኩሉ ዘተሓሳስብ ድማ ዳርጋ ንመብዛሕቶም ኣመልከቲ ዑቕባ በቲ ዝመጽዎ ክጠፍኡ ናይ ኣመሪካ ቤት ፍርዲ አብ ምውሳን ስለ ዝርክብ ኢዩ። ንአብነት ኣብ ፍሎሪዳ ተቐይዶም ዝርከቡ ሽውዐት መንእስያት ዘቕረብዎ ኣቤቱታ ቤት ፍርዲ እዝኒ ከይሃበ ናብ ‘ዐዶም’ ክጥረዙ ወሲኑ ኣሎ። ነቲ ውሳኔ ተግባራዊ ንምግባር ድማ ናይ መንግስቲ ኣካላት ኣብ ምሽብሻብ ይርከባ። ብተመሳሳሊ መልክዕ ኣብ ቴክሳስ፡ሚሽጋን፡ ሰሜን ጀርሲ፡ ሉውዚያና፡ ጆርጂያ ቤት ማእሰርትታት ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ሂወቶም ብቀጢን ገመድ ተንጠልጢላ ከም እትርከብ ኣብዚ ጒዳይ’ዚ ተዋሲኦም ዝርከቡ ገበርቲ ሠናይ ይገልጹ። ናይዞም ኣብ እተፈላለያ ኣውራጃታት ኣመሪካ ተሓይሮም ዝርከቡ ኤርትራውያን ዕጫ እንተኾነው ካብቶም ኣብ ፎልሪዳ ንጥርዝያ ዝተበየነሎም ደቂ ሀገሮም ፍሉይ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ነዚ ዝጠራጠር እንተሎ ዝሓልፉ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣብ ኮማ ዝጸንሔ ሰብ ጥራይ ኢዩ። ኣብ አመሪካ ዝነፍስ ዘሎ ሰራም ንፋስ ንብዙሓት ግዳያት ዝምቡዕ ምሕደራ ቀይዲ በትኽ ኢሳይያስ ብአልማማ ከምዝትንክፎም ከይደቀስካ ዝተሓልመ ሓቂ ኢዩ። ነዚ ንምቕዋም ኣብ ኢድ ነፍስወከፍና ዘላ ሓንቲ መሳርያ ክንጥቀም ይግባእ። ንሱ ድማ ብኢሳይያስ ዝምራሕ መንግስቲ ደጊምካ ደጋጊምካ ኣብ አደባባይ ምግላጽ ኮይኑ፡ ኤርትራዊ ስደተኛ ድማ ብኢኮኖሚ ዝተጠቕዔ ስዱድ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ብሑሱም ፖለትካዊ ጭቖና ከምዝሳቐ ተሓላቓይ ኴንካ ምቕራብ ጥራይ ኢዩ።
ምንም’ኳ ዘለናዮ እዋን ዘየመኒ እንተኾነ ንአሽቱ ናይ ዕድል መሳኹቲ ምኽፋቶም ንዕዘብ። ንአብነት ንኽጥረዙ ዝተበየነሎም ኤርትራውያን ናይታ ሃገር ‘ወኪል’ ዝኾነ ተቐማጣይ ዋሽንግቶን፡ ኤርትራውያን ምዃኖም ክምስክረሎም ብ ኢሚግርሽን አመሪካ ዝቐረበሉ ሕቶ ዕሽሽ ብምባሉ ብዋሕስ ክልቀቑ ዝተበየነሎም ዉሑዳት ይርከብዎም። ኣብዚ አብ ሃገሮም ዘይረኸብዎ ናይ ሀቤስ ኮርፐስ ሕጊ ምጥቃሞም ንዕዘብ። እዚ ዝኾነሉ ዋና ምኽንያት ድማ መንግስቲ ኣመሪካ ን180 መዐልቲ ካብ “ኤምባሲ ኤርትራ” መልሲ ብዘይምርካቡ ንዘይተወሰነ ግዜ ድማ ወድሰብ ክቕየድ ሕጊ ስለዘየፍቕዶ ኢዩ። ካብ ቤት ማእሰርቲ ድአ ይውጽኡ’ምበር ካብቲ ናይ ምጥራዝ ሓደጋ ወጺኦም ማለት ኣይኮነን። ሚስተር ትራንፕን ደገፍቱ ዝኾኑ የማናውያንን ጸበብቲ ብሄርተኛታትን፡ ይትረፍ ካብ ዐዃይ ሕብረተሰብ ዝፈለቑ ጸለምቲ ኣፍሪቓውያን፡ ነቶም ብትምህርትን ብጥበብን ዝተዐጥቁ ሶርያውያንን፡ ህንዳውያን ካልኦት ካብ ካልኣይ ዐለም ዝመጹ ዜጋታት’ውን እንተኾኑ ማዕጾ ይዕጾ ምህላዉ ኣብ ደምበላስ ዝርከብ ጓሳ ከይተረፈ ዝዕዘቦ ዘሎ ኢዩ። እዚ ሓዲሽ መንግስቲ ኣመሪካ ነዚ ጸረ ፍልሰት ዝኾነ ሕግታት ንምትግባር ዝአክል ንዋይ ከምዝምድበሉ ኣብ ተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ገሊጹ ኢዩ። ካብ ሰሪ መዐቱ የውጽኣና-ኣላህ የስቱር- ኢዩ ዘብል። እምበኣርክስ ብሃይማኖት፡ ብእንዳ፡ብፖለቲካ ዘሎ ፍልልያት (ንግዜኡ) ኣብ ጎኒ ገዲፍና ነዞም ግዳያት ሻዕብያ ዝኾኑ ቀቢጸ ተስፋ መንእሰያት ንማጎተሎም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ መዕቖቢ ስደተኛታት ዝነብሩ አስታት 500 ኤርትራዊያን
ኣብ ኢትዮጵያ መዕቖቢ ስደተኛታት ዝነብሩ አስታት 500 ኤርትራዊያን፣ ደቡብ ሱዳናዊያንን ስደተኛታት ናብ ጣሊያን ንምስግጋር ይስራሕ ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ዋሽንግተን —
ብኻልእ ዜና ድማ ገፈፍቲ ዓሳ ሊቢያ ኣብዝተባለሸወት ጀልባ ብፅምእን ጥምየትን ናይ ዝሞቱ 28 ሰባት ሬሳ ምርካቦም ተፈሊጡ።
መንግስቲ ጣሊያንን ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያንን ሰብኣዊ መተሓላለፊ ብዝብል ሓድሽ ተበግሶ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ጣሊያን ንምስጋር ብሓባር ይሰርሑ ኣለው ክትብል ሪፖርተር ድምጺ ኣሜሪካ ጆሰፊን ማኪነና ካብ ከተማ ሮማ ትገልጽ።
“መንግስቲ ጣሊያን ምስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ካቶሊካዊት ገባሪ ሰናይን ትካል ካራታስ ምስ ከባቢያዊ ገባሪ ሰናይ ብምትሕብባር ሰብኣዊ መተሓላላፊ ተባሂሉ ብዝፅዋዕ ተበግሶ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝርከቡ መዕቖቢ ስደተኛታት 500 ኤርትራዊያን፣ሶማሊያዊያንን ደቡብ ሱዳናዊያንን ስደተኛታት ንምሕጋዝ ኣብ ውሽጢ ዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ክሰርሑ እዮም።”
ምኽትል ሚኒስትር ወፃኢ ኢትዮጵያ ወ/ሮ ሂሩት ዘመነ ምስ ልኡኻት ጣሊያን ኣብ ዝተራኸባሉ እዋን ኣዚዮም ሓገዝ ንዘድልዮም ሰባት ዝጠመተ ምዃኑ ብምሕባር ነዚ ሰብኣዊ ሓገዝ ብሓጎስ ተቐቢልንኦ ኣለዋ።
እቲ ካብ ጣሊያን ዝመፀ ጉጅለ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ንዝርከቡ መዕቖቢ ስደተኛታት ናይ መጀመሪያ ዳህሳሱ የካይድ ከምዘሎ እውን ተፈሊጡ’ሎ።
እዞም ገበርቲ ሰናይ ቅድሚ ሎሚ እውን ምስ መንግስቲ ጣሊያን ብምትሕብባር ብተመሳሳሊ ኣገባብ ንሶሪያዊያን ስደተኛታት ናብ ጣሊያን ዘእተውዎም ክኾኑ ከለው ንኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ክወስዱ ግን ንፈለማ ግዜ እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሊቢያዊያን ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ማያት ሰብራታ ዝተበላሸወት ጀልባ ናይ ኣርባዕተ ደቂ ኣንስትዮ ሓዊሱ ናይ 28 ሬሳ ምርካቦም ተፈሊጡ።
ብፅምኢ ማይን ጥምየትን ዝሞቱ ይምስሉ ዝበሉ ሰበ ስልጣን ሊብያ ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ኣብዝተዳለወ መቓብር ተቐቢሮም ኣለው’ውን ክብሉ ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ሚያዝያ 21, 2017
ቪኦኤ ዜና


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ለገደንቢ ዝርከብ ኩባንያ ዕደና ወርቂ ሜድሮክ ዘስዓቦ ከሚካል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እቲ ከባቢ ዘውረዶ ጉድኣት ብምቅዋም ህዝቢ ሻኪሶ ሎሚ ሶኑይ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዱ።መንግስቲ ቕልጡፍ መፍትሒ ንምሃብ ቃል ምእታው እውን ከንቲባ ናይታ ከተማ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም ኣለው።
ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየ ነባሪ ንድምጺ ኣሜሪካ ከምዝገለፆ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዝተኻየደ ሰልፊ ኣስታት 40 ሽሕ ነበርቲ ከተማ ሻኪሶ ተሳቲፎም ኣለው ይብል።
“ኣብቲ ተቓውሞ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት እዮም ተላዒሎም።ናይ መንነት ዘይኮነስ ናይ ምንባርን ዘይምንባርን ሕቶ እዩ።ፖለቲካዊ ሕቶ እውን ኣይኮነን።ቅድሚ ሕጂ ኣብ ጉጂ ድውያትን ዓይነስውራትን ብኣጠቓላሊ ናይ ኣካል ጉድኣት ተራእዩ ኣይፈልጥን።ሚንስትር ሓይልታት ምክልኻል ኣቶ ሞቱማ መቃሳ ብኣካል መፂኦም ነቢዖም እዮም ተመሊሶም።ኣካሎም ንዝጎደሉ 41 ህፃናት ሪኦምዎም እዮም እዩ።”
እቲ ውልቀሰብ ወሲኹ ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ከምዝነበረን ሳያናይድ ዝተባህለ ኬሚካል ደው ክብልን ከምዝተሓተተ እውን ሓቢሩ።ከንቲባ ከተማ ሻኪሶ ኣቶ ኣረሬ ዋሬ ሰልፊ ከምዝነበረ ብምርግጋፅ ብሰላም ምዝዛሙ ሓቢሮም።እቲ ህዝቢ እቲ ከሚካል የውርዶ ዘሎ ሓደጋ ምላሽ ከይረኸበ ናይቲ ኩባኒያ ኮንትራት ምሕዳስ ኣግባብነት የብሉን ኢሉ ይሓትት ከምዘሎን መንግስቲ ቕልጡፍ ምላሽ ከምዝህብን ገሊፆም።


text:
ዶንግ ፋንግ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ልምዓት ሓይሊ ንፋስ ክወፍር እዩ…
መቐለ ግንቦት 11/2009(ድወት) ኮርፖሬሽን ኤሌክትሪክ ዶንግ ፋንግ ዝተብሃለ ኩባኒያ ቻይና ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ንፋስ 120ሜጋ ዋት ሓይሊ ዘፈልፍል ፕሮጀክት ክሰርሕ’ዩ።
ዥንዋ ንዳይሬክተር ኮሚዩኒኬሽን ርክብ ህዝቢ ሚኒስትር ማይ መስኖን ኤሌክትሪክን ኢትዮጵያ ኣይተ ብዙነህ ቶልቻ ፀሪሑ ከምዝገለፆ ካብ ሓይሊ ንፋስ 120ሜጋ ዋት ዘፈልፍል ፕሮጀክት ኣብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ክሃንፅ’ዩ።
እዚ ፕሮጀክት ዶንግ ፋንግ ዝተብሃለ ኩባኒያ ቻይና ብልዕሊ 257ሚሊዮን ዶላር ዝህነፅ ኾይኑ ህንፀቱ ኣብ ውሽጢ 18 ኣዋርሕ ክዛዘም’ዩ።
ነዚ ፕሮጀክት ዝውዕል 85ሚኢታዊ ገንዘብ ካብ ባንኪ ኤግዚም ቻይና ዝሽፈን ኾይኑ ዝተረፈ ድማ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝሽፈን ተገሊፁ ኣሎ።
ኢትዮጵያ ብተኸታታሊ ይዓቢ ንዘሎ ቑጠብኣ ዝውዕል ጠለብ ሓይሊ ንምምላእ ሐዚ ካብ ዘለዋ 4ሽሕን 200ሜጋ ዋት ሓይሊ ኣብ 2020ዓ.ም ፈረንጂ ናብ ልዕሊ 17ሽሕ ሜጋ ዋት ንምዕባይ ትሰርሕ ከምዘላ ይፍለጥ። (ዥንዋ)


text:
ደቂ ኣንስትዮ ካብ ማሕበራዊ ድረ ገፃት ይርሕቓ ኣለዋ
ትሕቲ 19ዓመት ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ብማሕበራዊ ድረ ገፃት ብዝበፅሐን ፆታዊ መጥቃዕቲ ካብቶም ማሕበራዊ ድረ ገፃት ክርሕቓ ምኽንያት ይኾነን ከምዘሎ ተገሊፁ።
1ሽሕን 2ተን ደቂ ኣንስትዮ መሕትት ዘምልአ ፕላን ኢንተርናሽናል እተን 48ሚኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ ብማሕበራዊ ድረ ገፃት ፆታዊ መጥቃዕቲ ዝበፅሐን ኾይነን ረኺቡ’ዩ።
ጓል 19ዓመት ሮዛ ንስካይ ኒውስ ብኣካል ክበሃሉ ዘይኽእሉን ዘይፈልጦምን ኣብ ማሕበራዊ ድረ ገፃት ይገጥሙኒ’ዮም ክትብል ገሊፃትሉ’ያ።
ኣምብሪን ጓል 15ዓመት ህፃን ኾይና መብዛሕትኦም ትጥቀመሎም ዝነበረት ማሕበራዊ ድረ ገፃት ፆታዊ መጥቃዕቲ ዘንፀባርቑ መልእኽታት ይበፅሑዋ ብምንባሮም ከምዝዓፀወቶም ትዛረብ።
ደቂ ኣንስትዮ ብኣከዳድነአን ይኹን ፅባቕአን ፆታዊ መጥቃዕቲ ከምዝበፅሐን ድማ ትዛረብ።
ኣብቲ መፅናዕቲ ተሳተፍቲ ካብ ሞንጎ ዝነበራ 73ሚኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ በቶም ማሕበራዊ ድረ ገፃት ክበፅሑወን ካብ ዝኽእሉ ኣድለይቲ ዘይኾኑ መልእኽታት ንምርሓቕ ስጉምቲ ከምዝወስዳ’ዩ ተገሊፁ።
(ስካይ ኒውስ)


text:
ኣብ 21-ክፍለ ዘበን ታሪኽ ክጥምዘዝ ኣይግባእን
ነዚ ጽሑፍ‘ዚ ከስፍር ዝደፋፍኣኒ፡ እቲ ዶክ. ሙስጦፋ ለስዳይ ኣብ ሃገር ስውዲን ዝነብር ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ዘዳለዎ እሞ ትሕዝቶኡ ንምልላይ ዝገበሮ ሓበረይታ እዩ። ኣብቲ ንሱ ዝገበሮ መግለጺ ገለ ነጥብታት ትምህርቲ ዝህቡ እኳ እንተ ኣለውዎ፡ ብሓፈሻ ክርአ
ነዚ ጽሑፍ‘ዚ ከስፍር ዝደፋፍኣኒ፡ እቲ ዶክ. ሙስጦፋ ለስዳይ ኣብ ሃገር ስውዲን ዝነብር ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ዘዳለዎ እሞ ትሕዝቶኡ ንምልላይ ዝገበሮ ሓበረይታ እዩ። ኣብቲ ንሱ ዝገበሮ መግለጺ ገለ ነጥብታት ትምህርቲ ዝህቡ እኳ እንተ ኣለውዎ፡ ብሓፈሻ ክርአ ግን እቶም ክርስትያን ነቶም ኣስላም ከም ዝዓመጽዎምን ዝበደልዎምን፡ ብወገን ኣስላም ነቶም ክርስትያን ዝገበርዎ ዓመጽ ከም ዘይነበረን ዝመስል፥ እቲ ቀንዲ ድማ መበቈል ህዝቢ ጀበርቲ ንምፍላጥ፡ ዝብል እዩ ነይሩ። መብዛሕትኡ ነቲ ንሱ ዝሃቦ ሓበረይታ ዘፍርስ ካልእ ሓበረይታ ዝርከቦ ከኣ እዩ። ገለ ነጥብታት ድማ ኣብዚ ጽሑፈይ ክጠቅስ እየ። ግን ኣብቲ ናቱ ከም ጠቓሚ መበገሲ ዝርእዮ፡ ዝዀነ ኣርእስቲ ንሃይማኖት ይዅን ንዓልየት ዝምልከት‘ውን፡ ከይተፈርሀ ወይ ከኣ ከይተናሕፈ ምስ ዝዝረቦ ጥራይ ካብቲ ዓንኬለት ኮለል ክንወጽእ ስለ እንኽእል፡ እዩ። ከም ዘሎኒ ኣቓልቦ፡ እቲ ክርስትያን ነቲ ናይ ሃይማኖት ዝሓለፈ ታሪኽ ይዅን ንዓልየት ዝምልከት፡ ክልዓል ዝያዳ ዝፈርሆ ኰይኑ እዩ ዝስምዓኒ፡ ነዚ ድማ እቲ ምኽንያት መፍርሂኡ እንታይ ኰን ይኸውን ኢልካ መጽናዕቲ ዘድልዮ እዩ። ብቕሉዕ ምስ ዝዝረቦ ድማ፡ እቲ ብዕድመ ይዅን ብባህላውን ስልጣኔን ኣብቲ ከባቢ ዝሓልፎ ዘይብሉ፡ ምንም ዘፍርህ ክህልዎ ከም ዘይክእል ዘጠራጥር ኣይኰነን። ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ነቲ ዶክ. ሙስጦፋ ዝበሎ፡ ኣብዞም ዝስዕቡ ክፍልታት ክኸፍሎም ይደሊ፥ 1) ብዛዕባ ዓልየትን መንነትን ጀበርቲ ንምፍላጥ ዝገበሮ መጽናዕቲ፡ እዚ ከኣ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ናይ መጽናዕቱ ከም ዝነበረ፥ 2) ጀበርቲ ኣብ ኤርትራ ካብ‘ቶም ትግሪኛ ዝዛረቡ ዝያዳ ደቀ-ባት ምዃኖም ዘምስል ነጥብታት፥ 3) ኣስላም በቶም ክርስትያን ከም ዝተወረሩን መስጊዳቶም ከም ዝፈረሱን፥ 4) ምስልምና ኣብ ኤርትራ ካብ 1908-1914 75% ዝነበረሉ እዋን ከም ዝነበረ ወዘተ ኣብ ጽሑፍ ረኺበ እብል፥
ቅድም ስለ‘ቲ ዝገበሮ መጽናዕትን ጻዕርን ዋላ‘ውን ንዓይ ጥምዙዝ ታሪኽ ወይ ሓበረይታ እዩ ዝብል ኣረዳድኣ እንተ ኣሎኒ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ፡ ብሃይማኖትን ዓልየትን‘ውን እንተዀነ፡ ከይፈራህካ ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ ሃዋህው ይፈጥር ይኸውን‘ዩ ኢለ ስለ ዝትስፎን፡ በዚ ድማ ኣወንታዊ ውጽኢት ይርከቦ ይኸውን ስለ ዝብል፡ ኣይጸላእክዎን።
1)ኣብ ኣገላልጻኻ ጀበርቲ ዘርኢ ናይ ብዘበነ መሓመድ ናብ ሓበሻ ዝመጽኡ ምዃኖም እቲ ምስልምና ሃይማነቶም‘ውን ክንድኡ ዘበን ከም ዘለዎ ተተንብህ፥ እዚ ብስነ-ምርመራ ንምርግጋጹ ዘይክኣልን ኣብ ተምሳል ክውንነቱ ከኣ ዘይመስል እዩ። ብተምሳል ጀበርቲ ከም ኣፍሪቃውያን ዓልየት ሓበሻ እምበር፡ ካልእ ስለ ዘይመስሉ፥ መስሊሞም ማለት ዓልየቶም ቀይሮም ከስምዕ ኣይግባእን። ካብኡ ተረፈ፡ ነቲ ፈቲኻ ኣይፈቲኻ ኣነ እየ ኣዴኻ እዩ ዘዘኻኽረካ። ከመይሲ እቶም ንሕና ኢና ጽሩያት ኣዕራብ፡ ዝብሉ ደቂ ስዑዲ ዓረብ፡ ነቶም ኣስላም ኣብ ክልተ ዓረቢን ዎ ምትዓረቢን ኢሎም እዮም ዝኸፍልዎም፡ ዝብል ይስማዕ‘ዩ፡ ማለቶም ከኣ ብሞበቆል ዓረብን፡ ብሃይማኖት ምኽንያት ዓረብ ክመስሉ ዝደልዩን ማለት እዩ፥ ነቶም ኣስላም ሓበሻ‘ውን፡ ከምቲ ቅኑዕ ዝግብኦ ኣስላም ሓበሻ ኢሎም እዮም ዝፈልይዎም ይብሃል። ስለዚ ከም‘ቲ ቈልዓ ንወለዱ ዝመስል፡ ሓደ ክፋል ህዝቢ‘ውን ብመልክዕ ይዅን ብባህሊ ብቛንቋ፡ ነቲ ዝቐርቦ ዓልየት እዩ ዝመስል፥ ነዚ መርትዖ እዚ ከፍርስ ዝኽእል ከኣ የልቦን፥ ነዚ ከፍርስ ዝፍትን ከኣ ቤላ-ቤለው ማለት ጽውጽዋይ ጥራይ ኰይኑ እዩ ዝተርፍ። ካብኡ ተረፈ ስለ ዝመስለምኩስ፡ ባህሊ ዓረብ ወሲደ ዓልየተይ‘ውን ዓረብ ከምስል እየ፡ እተዀይኑ፣ ምስሉይ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ከኣ እቶም በለው ይዅኑ እቶም ኣግኣዝያን ተሓዋዊሶም ሓደ ከም ዝዀኑ ትዛረብ፡ እሞኸ ድኣ እቲ ጀበርቲ ምስ ዓልየት ኣግኣዝያን ዘይተዳቐለ ብጽርዩ ኣሎ ማልት‘ዶ እዩ፧ እቲ ዓብላሊ ባህሊ ዓረብ፡ ብሃይማኖት ምስኡ ድማ ንቋንቍኡ ኣጸጊዑ ንብዙሓት ዓልየታት ዓረብ ኰይኑ ከም ዝስምዖም ገይሩ እዩ፥ ነዚ ዓቢ ኣብነት ዝዀኑ ከኣ እቶም ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ዘይመስለሙ፣ ንሕና ኣዕራብ ኢና ፈጺሞም ኣይብሉን እዮም፡ ነዚ ንምርግጋጽ ኣብ ግብጺ ዘልዉ ኣብ ሱርያ ዘለዉ ኣብ ዒራቕ ዘለዉ ወዘተ መረጋገጺ እዮም። ስለዚ እቶም ሓበሻ ወይ ኣግኣዝያን፡ ባህልናን ጥንታዊ ሃይማኖትናን፡ ቋንቋናን ንዓና ቅድሚት ክስራዕ ኣለዎ፡ ይብሉ ስለ ዝዀኑ እዮም መስለኒ፡ እቶም ገለ ክፋል ብጀበርቲ ዝፍለጡ፡ እቲ ቀንዲ ምስ ኣግኣዝያን ሕዋስ ክህልዎም ዘይደልዩ ዘለዉ እምበር፡ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን‘ዩ፡፡ ኣብቲ ናይ ዓልየታት ምምቕቓል ዝገበርካዮ ከኣ፡ መታሕት ከምቲ መጸውዒ ዓልየቶምን ቋንቍኦምን ታሪኽ‘ውን ዝምስክሮ፡ ማለት እቲ ትግሬ ዝብል ምስቲ ትግሪኛ ዝብል መበቈሉ ሓደ እዩ፣ ግን፡ መብዛሕትኦም ደቂ መታሕት ኣስላም ስለ ዝዀኑ፡ በታ በለው ወይ በጃ እትብል ጌርካ ህዝቢ ትግሬ ካብ ንህዝቢ ትግርኛስ ንህዝቢ ጀበርቲ ከተቕርቦ ዝደለኻ ትመስል። ዋላ እኳ ህዝቢ ትግሬ ምስ ህዝቢ ጀበርቲ ኣብ ላዕለዋይ ወለዶ ሓደ ምዃኑ ሓቂ እንተዀነ፡ ግን ህዝቢ ጀበርቲ ካብ ምስ ትግሬስ ምስ‘ቶም ትግሪኛ ዝያዳ ዝቐርብ ከይከውን ብግቡእ ምሕሳብ የድሊ።
2) እቲ ካልኣይ ጀበርቲ ዝያዳ ካብ‘ቶም ትግርኛ ዝዛረቡ ደቀባት ኤርትራ እዮም ዝብል ኣበሃህላኻ እዩ፥ ነዚ ክዉን ንምግባር፥ እቶም ኣድከመ-ምልጋእ፡ ቅድሚ 600-ዓመት ካብ ኣምሓራን ዓጋመን ዝመጽኡ እዮም፥ ከምኡ ከኣ ኣብ ዘበነ ጥልያን ካብ ትግራይ ዝመጽኡ እዮም ትብል፥ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ሓንቲ ሃገር ሓበሻ ስለ ዝነበራ፣ እቲ ካብ ዓጋመን ብዘበነ ጥልያን መጺኦምን ንዝብል፡ ሓደ ህዝቢ ከም ምዃኑ መጠን፡ ከም ካብ ሓመስየን ንሸላሎ፡ ካብ ሰራየ ናብ ኣድያቦ፡ ከም ካብ ከበሳ ናብ ቈላ ወይ ካብ ዓዲ ናብ ደምበ፡ ወይ ካብ ካብ ኣከለጉዛይ ናብ ሰራየ ካብ ሃገረሰብ ናብ ከተማ፡ እቲ ምግዓዝ ኣብ ማእከል ህዝቡን ዓልየቱን ስለ ዝዀነ፡ ካብ ካልእ ቦታ መጺኡ ኣየስምዕን እዩ። እቲ ፍልልዩ እንታይ እዩ፡ እቶም ኣብ‘ዚ ቀረባ እዋን ብድሕሪ ጀበርቲ እዮም መጽኦም ትብሎም ዘለኻ፡ ከምቲ እትብሎ እንተዀይኑ፡ ንሳቶም ምስቲ ኣብኡ ዝጸንሐ ሓደ ምዃኖም ስለ ዝኣምኑን ዝቕበልዎን፡ ብመውስቦ ተሓዋዊሶም ሓደ ኰይኖም ወነንቲ ናይ‘ቲ መርየት እዮም ዝዀኑ፣ እቶም ጀበርቲ ግን ከም ናትካ ኣገላልጻ፡ ቅድም ብሃይማኖት ኣስላም ብምዃኖምን ካልእ ዓልየት ኢና ስለ ዝብሉን፣ ተነጺሎም ምንባር እዮም ዝመርጹ ዝመስሉ፡ ስለዚ መርየት ብምግዛእ ጥራይ እዮም ክውንኑ ዝኽእሉ እምበር፡ ምስቲ ወናን መርየት ተሓዋዊሶም ወነንቲ ክዀኑ ኣይክእሉ እዮም። ኣብ‘ቲ ንስኻ ናይ ህዝቢ ጀበርቲ እትገብሮ መጽናዕቲ፡ እቲ ዝሓሸ፣ ህዝቢ ጀበርቲ ኣብ ሀገረሰባት ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ካብ ኣበዋት ኣቦታቶም ዝወረስዎም ዓድታት ምስ መርየቶም ክንደይ ፐርሰንት እዮም፣ መጽናዕቲ ጌርካ ስም እተን ዓድታት እንዳ ሰመኻ ኣቕርብ እሞ፡ ነቲ ካብ ትግራይ ዝመጻእኩም ኢኹም ዝብል በዚ ትረትዖ፥ ንምዃኑ ኣነ እኮ ጀበርቲ ሓማስየን እየ ዝብል ሰብ‘ውን ሰሚዐ ኣለኹ፣ እዚ ማለት ከኣ ከም እቶም ናብ ሰራየ ዝመጽኡ ኣይኰንኩን ማለት እዩ ነይሩ፥ ኣብቶም ናይ ሰራየን ሓማስየንን በዚ መዳይ ፍልልይ ኣለዎም ድዩ የብሎምን፡ ኣነ ዝፈልጦ የብለይን። እቲ ምፍላስ ናይ ኣድከመ ምልጋእ ቅድሚ 600-ዓመት ትብሎ አሎኻ፡ ኣብዚ ዘበንና ግን ቅድሚ 800-ዓመታት እንተ ትብሎ እዩ ዝያዳ ሓቂ ዝኸውን። እዚ ትብሎ ዘሎኻ ከኣ ሓቂ እዩ ዝመስል፡ ማለት ብኣፈታሪኽ ካብ ኣቦታትና ዝተነግረና እዩ፡ ኣብ መጽሓፍ ሙሲንገር‘ውን ተጻሒፉ ኣሎ። ግን ምስቲ ኣብኡ ዝጸንሐ ህዝቢ በለው ከም ማይን ጸባን ተሓዋሲሱ ከኣ ሓደ ኰይኑ እዩ። ተጸኒዑ ክረጋገጽ ዘድልዮ ደኣ እዩ እምበር፡ እቲ ህዝቢ ኣድከመን ኣምልጋእን ካብ ሃጸይ ማራ ተክልሃይማኖት ዝተፈረና ኢና፡ ንሱ ድማ እታ ንግስቲ ዩዲት ብደቡብ ሓይላ ንህዝቢ ክርስትያን ምስ ኣባሳበሰትን፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምስ ኣፍረሰትን፡ ሓገዝ ኣንጻራ ክዋጋእ ዝኸደ፡ ድሓር ኣብ ላስታ ሰፈሩ ዝገበረ እዩ፥ እቲ ማራ ዝብል ቃል መጸዋዕታ ንገለ ድሕሪኡ ዝሰዓቡ ዘርኡ ዝወሃብ ዝነበረ መጸውዒ ከኣ፡ ንሳቶም ቅድም ኣብ ምራራ ይነብሩ ከም ዝነበሩ ንከይርሳዕ እዩ፣ ይበሃል እዩ፥ እዚ ሓቂ እንተዀይኑ እምበኣር፡ እቲ ኣድከመ ምልጋእ ናብቲ ቅድም ኣቦሓጎታቱ ዝነብርዎ ዝነበሩ ቦታ እዩ መጺኡ፡ ክበሃል ይከኣል እዩ። እቲ ንሕና ካብ በለው ኢና በዚ ካብ ህዝቢ ትግሪኛ ዝያዳ ኤርትራውያን ኢና ትብሎ ከኣ፥ ከምቲ ዝበልክዎ፡ እቲ በለዉን እቲ ሓበሻን ከም ማይን ጸባን ተሓዋዊሱ ክትፈላልዮ ዘይከውን እዩ። ወዮ ድኣ ኣቀራርባኻ ዘይንጹር ኰይኑ እምበር፡ ነዚ ተሓዋዊሱ ሓደ ምዃኑ፡ በቲ እቲ ዝወሐደ ዓሌት ኣብኡ ተሰትዩ እዩ ዝተርፍ ዝበልካዮ፡ ባዕልኻ መሊስካዮ ኢኻ። እቲ ትግሪኛ ዝዛረብ ህዝቢ፡ ኣብ ግእዝ ምስ‘ቶም ትግረ ሓደ ምዃኑ፡ ኣብ ሓበሻ ሓደ ምዃኑ፡ ካብዚ ሓሊፉ ናይ ሰማዊ ዓልየት ከም ዘለዎ‘ውን ዘጠራጥር ኣይኰነን። እቲ ናትካ ምስሓት ምስተን ግእዝ ወይ ሓብሺት ዝበሃላ፡ ንሕና ጀበርቲ ደም የብልናን ዝብል ኣቕዋምካ እዩ። ስለዚ እቲ ናይ በለው ደም ከምቲ ኣባኻ ዘሎ ኣብቲ ትግሪኛ/ግእዝ ዝዛረብ‘ውን ኣሎ፣ በዚ ብበለው ዝጽውዑ ሰድራ ንፈልጥ፡ ነቲ ደም ትግሪኛ ኣብኣቶም ዘሎ ከኣ ኣይክሕድዎን እዮም፡፡ ቁልዑ ብኣቦኦም‘ኳ እንተ ተጸውዑ፡ ናይ ኣዲኦም ደም‘ውን ከም ዘለዎም፡ ከምኡ እዚ ድማ ርዱእ እዩ በሃላይ እየ። ብተወሳኺ ከም መተሓሳሰቢ ኣብ‘ዚ ከስፍሮ ዝደሊ፡ ብመሰረት ኣፈጣጥራ ኣምላኽ፡ ካብ ኣዳምን ሄዋንን ጥራይ ካብ ኰንና፡ እቶም ጀበርቲ በዚ መበቆሎም ኣሕዋት እቶም ትግርኛ ዝዛረቡ እዮም። ብናይ ኦቨልሽን እንተ ረኣና‘ውን እቲ ሆሞ ዛብያን ብመሰረት ስነ-ፍልጠታዊ መጽናዕቲ ካብ ቅርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ዓለም ተዘርጊሑ እዩ ዝበሃል፡ ስለዚ በዚ እውን ምስቶም ትግሪኛ ዝዛረቡ ሓደ እዮም። ኣምላኽ መፍትሕ ናይ መንግስተ ሰማይ ንኣዕራብ እዩ ሂብዎም ዘሎ፡ ስለዚ ዓረብ ክመስል ኣሎኒ ወይ ኣምላኽ ቋንቋ ዓረብ ጥራይ ስለ ዝሰምዕ፡ ብቛንቋይ ገዲፈ ብቛንቋ ዓረብ ክጽሊ ኣሎኒ፡ በዚ ድማ ባህልኻ ቋንቋኻ ነቶም መበቈልካ ዝዀኑ ክርስትያን ወይ ኣረሚን‘ውን ነይሮም ክዀኑ ዝኽእሉ ኣቦሓጎታትካን ዝቐረቡ ዓልየትካን፡ ብዘርኢ ካብኦም ከም ዘይተፈጠርካ ክትክሕድ ግን ምስ ምሁራት ናይ 21-ክፈለ ዘበን ዝሰማማዕ ኣይኰነን- ከመይ‘ሲ ካልእ ሃይማኖት ተቐቢልካ ማለት ዓልየትካ ቀይርካ ማለት ስለ ዘይኰነ።
3) እቲ ኣብ ልዕሊ ኣስላም ዝወረደ ግፍዕታት ወይ ፖለቲካዊ ተጽዕኖታት ብፍላይ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ዕሙቕ ዝበለ ድሕሪ ባይታ ኣለዎ፣ ትብል። ብሓቂ ኣብዚ ዓቢ ቃል‘ዚ ብኣንጻሩ ክብሃል ዝግብኦ ኢኻ ኢልካ፡ እብል ኣነ፥ ዓገብ‘ውን እብል። ኣቐዲመ ባህሪ ሃይማኖት ተዋህዶ ከም መእተዊ ሓበረይታ ክህብ እደሊ፣ ሃይማኖት ተዋህዶ ቀንዲ ትሕዝትኡ ኦሪታዊ እዩ፡ ስለዚ ባህሪኡ ከም ይሁድ እዩ። ይሁዳውያን ኣምላኽ ከም ንዕኦም ጥራይ ዝመረጾምን ናይ ብሕቶምን ስለ ዝወስድዎን፡ ክሰብኩስ ይትረፍ፡ ዘርእና ኣይኰንካን ኢሎም ካብ ሃይማነቶም ዝኽልክሉ እዮም። ኣመንቲ ህዝቢ ኦርቶዶክስ ሓበሻ‘ውን ንሕና ምሩጻት ኢና እምበር ከም ካልኦት ኣህዛብ ዝተሰበኽና ኣይኰንናን ኢሎም ስለ ዝኣምኑ፡
እቲ ሃይማነቶም ከም‘ቶም ኣይሁድ እዮም ዝርእይዎ ማለት ናይ ብሕቶም እዩ እምበር፡ ሃይማኖትና ከነስፋሕፍሕ ኣሎና ዝብል የብሉን። ነዚ ሙንሲንገር‘ውን ኣብ መጽሓፉ የረጋግጾ እዩ። ስለዚ ምስቲ ንስኻ ዝበልካዮ ወይ ኣብ መጽሓፍካ ሰፊሩ ዘሎ ዝሰማማዕ ኣይኰነን። እቲ ኵነታት ምስ ኢማም ኣሕመድ ተቐይሩ፣ እዚ ከኣ ንሱ ወራር ከም ዘይተርፎ ስለ ዝፈለጠ፡ ንሰሜን ክደፍእ እየ ኢሉ፡ ትብል። ከምኡ ከም ዘይኰነ ብዙሓት ጭቡጣት ታሪኻት ስለ ዝርከቡ፣ ከምኡ ኣይነበረን ጥራሕ እየ ዝብል፡ ዓገብ‘ውን ምስኡ። እቲ ወረ ኢማም ኣሕመድ ኣዝዩ ተጋኒኑ፡ ቀታሊ ሓራዲ መጺኡ ተባሂሉ፡ ይሃድም ነይሩ ኢልካ ነቲ ጨካን ኣረሚናዊ ተግባራት ኢማም ኣሕመድ ከተፍልሶ ብምድላይካ ከኣ ኣዝዩ ዓገብ፥ ብዘበኑ ክንደይ ፈለስቲ ኣብ ገዳሞም ከለዉ፡ ከም ዝተቐትሉን ከምኡ‘ውን ቈልዓ ሰበይቲ፣ ኣብያተ በተክርስትያናት ከም ዝዓነዋን፡ እቲ ናቱ ኣመራርሓ ድማ ርሕራሐ ከም ዘይነበሮን ዝምስክሩ እኹላት ጽሑፋት ስለ ዘለዉ፡ ደጊመ ዓገብ እየ ዝብል። ታሪኽ ከም ዘለዎ ምስ ዝቐርብ ጥራይ እዩ መሃርን ኣራምን ዝኸውን እሞ። ካብ 7 ክርስትያን 1 ኣስላማይ ይእመን ነይሩ፥ ከምኡ‘ውን እቶም ጀበርቲ እሙናት ስለ ዝነበሩን፡ ብምኽንያት ቋንቋ ዓረብን፡ ጀበርቲ ከም ኣምባሳደራት ይለኣኹ ነይሮም፡ ትብል፥ ሙሲንገር ብዛዕባ እቶም ኣብ ኵዶፈላሲ ዝነበሩ ኣስላም ዝያዳ እሙናት ከም ዝነበሩ ይሕብር እዩ፥ ምስኡ ብምትሕሓዝ ከኣ፡ እቶም ከም ማይኖሪቲ (ውሑዳት) ኣብ ግብጺ ዝነበሩ ክርስትያን‘ውን እቶም ካብ ኣስላም ዝተኣምኑ ከም ዝነበሩ ብምምዝዛን ይሕብር እዩ፥ ስለዚ እቶም ኣብ ኵዶፈላሲ ዝነበሩ ኣስላም ወይ ጀበርቲ እሙናት ዝገበሮም ምኽንያትሲ፡ ማይኖሪቲ (ውሑዳት) ስለ ዝነበሩ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ምኽንያቱ ሓደ ውሑድ ጕጅለ ኣብ ዓይኒ ብዙሓት ኣትዩ ናብ ጐንጺ ከይመጽእ ብስኽፍታን ጥንቃቐን እዩ ዝነብር። እቲ ኵነታት ናይ ክርስትያን ኣብ ግብጺ እሙናት ዝገበሮም‘ውን ተመሳሳሊ እዩ። ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት 50-ሽሕ ኣስላም ተጠሚቖም፡ ካብ ዝጥመቑስ ክከላኸሉ ነይርዎም ዝበልካዮ፡ ቈስቋሲ ዶ ኣይመስልን። ስለዚ ታሪኽ ዝጽሕፍ ወገን ክወስድን ክሮዃርዅን ኣይግባእን። ህዝቢ ሓበሻ ብፍርሂ ሓደ ዕስሪት ዘይኣክል ኣብ እምነቱ ከም ዝነበረ ዝሕብር ጽሑፍ‘ውን ኣሎ፣ ስለዚ እቶም ተገዲዶም መስሊሞም ዝነበሩ‘ውን ይዀኑ። ልክዕ ገለ ክፋል ኣስላም በቲ ክርስትያናዊ ፓለቲካ ዝተሳቐይሉ እዋን ነይሩ እዩ፣ እዚ ግን ቅድሚ ሓጺር ዘበናት ኣብ ዘበነ ሃጸይ ሃይለ ስላሰ እዩ፡ እቲ ኣነ ዝፈልጦ፡ ንሱ ከኣ ዓለማዊ ገዛኢ እዩ ነይሩ። ግን ኣብ መጀመርያ ማለት ቀደም ዘበን፡ ጠንቂ ኰይኑ ክወርር ዝጀመረ ምስልምና ምዃኑ ታሪኽ ዝምስክሮ ዘየጠራጥር ሓቂ እዩ። እቲ ክርስትና ኣብ ሓበሻ ንሽሕ ዓመት ዝኸውን ብምስልምና ከም ዝተሳቐየን፡ ብመቕተልን ብባርነትን መከራ ከም ዝጸገበን ንምጽናቱ ሕልሚ ከም ዝነበረን ከኣ ዝየማትእ ርጉጽ እዩ። ሃጸይ ዮሃንስ ኣንጻር ማህድን ግብጽን ይዋጋእ ነይሩ፡ ካብ ምባል፡ ማህድን ግብጽን ንሃጸይ ዮሃንስ ይወርርዎ ነይሮም‘ሲ ይከላኸል ነይሩ፣ እዩ ነቲ ክዉን ታሪኽ ዝገልጽ እሞ፡ ታሪኽ ኣይጠምዘዝ። እቶም ጠቐናታት ኣብ ልዕሊ ጀበርቲ ዝካየዱ ብዙሓት እዮም፣ (ጠቀንቲ እቶም ክርስትያን ማለት ምዃኑ ርዱእ እዩ) ኣብ 1940 ዓ.ም. ከም ወጻእተኛታት ኣዕራብ ተራእዮም ትብል፣ እዚ እቲ እዋናዊ ፖለቲካ፡ ኤርትራ ትሕበርዶ ትፈለ ዝነበረ ዘምጽኦ እዩ ጐሊሑ እምበር፡ እቲ ኣተሓሳስባ ህዝቢ ኣንጻር ጀበርቲ ብሓንሳብ ዝመጸ ለውጢ ከም ዘይኰነ ርዱእ እዩ፥ ንምዃኑ ኣንጻር ጀበርቲ ጥራይ ዶ እዩ ነይሩ፧ ግን እዚ ምስ ናይ ቀደም እቲ ክርስትና ኣብ ምስልምና ዝነበሮ ዘይምትእምማን ክትሓሓዝ‘ውን ይኽእል እዩ። ይዅን እምበር፡ ንስኻ ከም ናይ ፖለቲካል ሳይንስ ምሁር ምዃንካ መጠን፡ ነቲ ምኽንያት ፈሊኻ ከተቕርቦ ይግባእ እምበር፡ ብድብድቡ ናብ ህዝቢ ክትልጥፎ ኣይግቡእን። ንኣብነት ኣብ እዋን ሽግር ብዘበነ ሃጸይ ሃይለስላሰ፡ ክርስትያን ኣብ ሀገረሰብ ንስድራቤት ኣስላም ምስ ደቆም ዘዕቈቡ ብዝተነግረኒ እፈልጥ እየ። ዘየትዓርቕ ካብ ትግራይ መጺእኩም የዕቍብናኩም፡ ካብዚ ክንሰጕጐኩም ኢና ዝብሉና‘ዩ ትብል። ነቲ ካብ ትግራይ መጺኦም እትብሎ ኣብ ላዕሊ ርእይቶይ ሂበሉ ኣለኹ፣ ከም ኣብ‘ዛ እዋን እዚኣ፡ ዝበሃል ዘሎ ከተምስሎ ግን፡ ሎምስ ህዝቢ ክርስትያን ኤርትራ መዕለቢኡ ጠፊእዎ ብቓላት ምባሉ ዘፍርህ መከራ ዝወርዶ ዘሎ፡ ተኣኪቡ ኣውዒሉ ከምዚ ዝብል ክርስትያን ኣሎ፧ እዝስ ብዘይኰነ እቶም ገለ ጀበርቲ ተጠርኒፍኩም ስሙ ተጸልምዎ ዘለኹም እዩ። ገሊኦም ቃላትካ፡ ከም ታሪኽ ዝልገጹ ዘይኰኑስ ከም ናይ ሕንሕነ እዮም ዝመሉ፣ ብዛዕባይ ካብ ተዛረብካስ ብዛዕባኻ ክዛረብ እየ፣ ንዓኻ መን ሃበካ ላይሰንስ ብዛዕባይ ክትዛረብ፣ ዝኣመሰሉ ቃላት፡ ናይ ምዙን ታሪኽ ዘቕርብ ሰብ ዘይኰኑስ፡ ብዘየገድስ ክረትዕ ኣሎኒ፡ ዘለዎ ናይ ድርቅና መጐተ ጥራይ እዩ ዝመስል። ነቲ እቶም ጀበርቲ ልዕሊ እቶም ዓይኒ ዘውደቕካሎም ኣግኣዝያን ደቀባት ምዃኖም ንምርግጋጽ፡ በቲ ብሃይማኖት ካብ ብረሱል ዝተቐበሉ በቲ ካብ በለው- ኣብዚ ዳሕረዋይ ከኣ 1878 ገለ ህዝቢ ጀበርቲ ናብ ኤርትራ ዝመጽአ ከም ዝህልዉ ኣተምብህ ኣቢልካ፡ ዝበዝሕ ኣብ ኤርትራ ህዝቢ ክርስትያን ከኣ ካብ 1910-1948 ካብ ትግራይ ከም ዝመጽአ፡ ስለዚ ኣብዚ እውን ጀበርቲ ዝያዳ ካብ ህዝቢ ኣግኣዝያን ደቀባት ከም ዝዀኑ ትሕበር። በዚ ከኣ ብዅሉ ረቲዕካ ኰይኑ ይስምዓካ ማለት እዩ። ክንጽር ዘለዎ፡ እቲ ህዝቢ ጀበርቲ ቅድሚ 1878 ካብ ኵሎም ጀበርቲ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ፡ ክንደይ ሚእታዊት እዩ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ነይሩ፡ እሞ ኸኣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተባህለ ኣብ ሃገረስብ ርስቲ ጢሳን ገደናን ካብ ኣቦታቱ ዝወረሰ፡ ዝሃብካዮ ሓበረይታ
የልቦን። እቲ ዝሃብካዮ ስታትስቲክ ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ናይቲ ግዝየ‘ቲ ከኣ፡ ንሰነ ምጉት ይሕግዘካ እምበር ክውንነቱ ኣዝዩ ዘይመስል እዩ። መንከ ቈጸሮ ኣበየናይ ሰነድከ ተረኽበ፣ እዝስ ከም መበገሲ መጽናዕቲ ደኣ ክርአ ነይርዎ እምበር፡ ብዙሕ መጽናዕቲ ከይተገብሮ፡ ንመርትዖ ጭብጢ ዝቐርብ ኣይኰነን። ቀጨውጨው ደኣ ከይብሎም እምበር ዝብል ቃል እንዳ ወሰኽካ፡ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ወይ ከበሳ ኣብ ጽሑፍ ዝረኸብካዮ ሓቢርካ፡ ካብኣቶም ክልተ ጥራይ ክጠቅስ፣ ብዝሒ ኣስላም ካብ 1908-1914 75% ነይሩ፥ ከምኡ‘ውን ብዝሒ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ብምልኡ ሙሲንገር ብዝበሎ፡ 300-ሽሕ ነይሩ ትብል። ነቲ 75% ኣስላም ነይሮም ዝብል፤ እዚ ማለት እኮ ኣብ ሳልሳይ ወይ ራብዓይ ወለዶ እዩ። ስለዚ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ወለድኡ ንድሕሪት ክሳብ‘ዚ እትብሎ ዘለኻ ዓመተምህረት እንተ ዝምለስ‘ሲ፡ ኣብ ኣስላማይ ኣቦ-ሓጎ ወይ እኖ-ሓጎ ዝመጽእ ይበዝሕ ማለት ድዩ፧ ኣይመስለንን፡ እኳ ድኣ፡ ገለ ዓመታት ካብኡ ንድሕሪት እንተ ተመሊሱስ ዳርጋ ኵሉ ብጀካ ኵናማን ናራን ናብ ክርስትያን ወለዲ እዩ ዝመጽእ። እቲ ነዚ ሓበረይታ ረኺቡ ዝጸሓፈ ሰብ፡ ምናልባሽ ኣብ ሓደ ኵርናዕ ኤርትራ ዝያዳ ኣስላም ዝነበርዎ ነይሩ ክኸውን ኣለዎ። ነቲ ብምልኡ ህዝቢ ኤርትራ ሙሲንገር 300,000 እዩ ኢልዎ ንዝብል ከኣ፥ መንሲንገር ፈጺሙ ከምኡ ኣይኰነን ኢሉ። እቲ ንሱ ኣብ ሰራየ ከሎ ኣብ መጽሓፉ ዘስፈሮ ከምዚ እዩ ዝብል፥ „ህዝቢ ሰራየ 300,000 እንተ ገመትክዎስ ዝተጋጌኹ ኣይመስለንን፥“ እዩ ዝበለ እምበር፡ ቍጽሪ ህዝቢ ኤርትራ ብምልኡ ኣይኰነን ዝብል። ነታ ነዚ እትምልከት ኣብታ መጽሓፉ ዘላ ከምታ ዘላታ ከስፍራ እፈቱ፤ „Ich glaube nicht zu übertreiben, wenn ich das Volk vom ganzen Serae auf mindestens 300,000 Seelen schätze.“ እያ እትብል፡፡ እቲ እንተ ገመትክዎ ዝብል ቃል ድማ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ፥ ከመይሲ ግምት ከም ግምት እዩ ዝቐርብ እምበር ከም ጭብጢ ኣይኰነን ዝቐርብ። ኣነ ነዚ ዝሕብር ዘለኹ፡ ሓቅነቱ ንምሕባር እምበር፣ ንስኻ ከምኡ ሰሚዕካ ወይ ኣንቢብካ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ሙሱንገር ኣብ ኵዶ ፈላሲ ከሎ ዝበሎ፥ „እቲ ምስልምና ኣብዚ ኣዝዩ ውሑድን ጋሻን እዩ። እቶም ኣስላም ኣብዚ እዮም ዝቕመጡ እምበር መርየት ግን ኣይውንኑን እዮም። ብዝሖም ኣብ ኵዶ ፈላሲ 1/3 ኰይኑ፡ ኵሎም ከኣ ሸቃጦን ኣላሞን እዮም።“
ንጉስ ኣስሓማ እቲ ቀዳማይ ዝመስለመ ሓበሻ ዝበሃል ዘሎ፣ ብጀካ ብኣፈ ታሪኽ ብሄረ ገለ ጀበርቲ ኢና ዝብሉ፡ ብካልኦት ሕብረተሰባት ኤርትራ ወይ ብጽሑፍ ዝገሰነደ እዚ ታሪኽ ይፍለጥ ዶ እዩ፧ ወይ‘ሲ ከምቲ ሕጂ ክትፍጠር እትድለ ዘላ ብሄረ ጀበርቲ፡ እዚ‘ውን ክፍጠር ዝተሓስበ ታሪኽ እዩ፧ ንምዃኑ እቲ ንጉስ በይኑ ሓደ ሃይማኖት ወሲዱ ንህዝቡ ዘይጸለወ ተሰሚዑ ኣይፈልጥን፣ ግን ንመልሲ ዘይርከቦ ናብ ተኣምራት ንምጽጋዕ ስለ ዝከኣል፡ ብተኣምራት መፍትሒ ክግበሮ ይከኣል ይኸውን። ንምዃኑ ሓቂ እንተዀይኑስ መቓድሾ ቤት መቕደስ ስለ ዝነበረት እያ ከምኡ ተጸዊዓ ዝብል ኣፈ ታሪኽ ኣሎ፣ ምናልባሽ እቲ ክርስትና ክሳብ ኣብኡ ነይሩ ይኸውን፡ ስለዚ ኣብ መጽሓፍ ታሪኽ ክሰፍር ይግባእ‘ዶ፧ ብዛዕባ‘ቶም ናብ ሃገር ሓበሻ ዝተሰደዱ ካብ መጽሓፍ ናይ ቢን በሽር ይስሓቕ ተረኺቡ ዝተተርጐመ ከምዚ ይብል፥ ብዘይ‘ቶም ኣወዳት ቈልዑ 83 ሰባት ናብ ምድሪ ሓበሻ ንዑቕባ ምርካብ ከም ዝተሰደዱ፥ ሓንቲ ካብ‘ቶም ናብ ሃገር ሓበሻ ተሰዲዳ ዝነበረት ኡም ሳልማ እትብሃል ዝብለቶ ሓበሬታ ነዚ ይመስል፥ „ኣብ ሃገር ሓበሻ ምስ በጻሕና፡ እቲ ንጉስ ብጽቡቕ ተቐበለና፣ ከም ኣገባብ ሃይማኖትና ብዘይ ምግፋዕ ንነበር ነበርና፥ ጸኒሖም እቶም ባኑ ቍረሽ መታን እቲ ንጉስ ካብ ሃገሩ ናብ ዝመጽናዮ ሃገርና ክሰጐና ምስ ህያባቶም ንንጉስ ዝወሃቡ ልኡኻት ሰባት ሰደዱ፣ ክልተ ካብቶም ልኡኻት እቶም ቀንዲ ጸላእቲ ሞሓመድ ነበሩ‘ሞ፥ ንገለ ሰባት፡ ኣብዚ መርየት ግዝኣት ናይ ንጉስኩም፡ ናብ ናይ ጌጋ እምነት ዘላገሱ ካባና ሃዲሞም መጺኦምኹም ኣለዉ። ንሳቶም ነቲ ኣምላኽ ናይ ህዝቦም ክሒዶም፡ ሓደ ንሕና ዘይንፈልጦ ኣምላኽ ፈጢሮም ኣለዉ። ነዞም ብዘይፍለጡ መናፍስቲ ተመሪሖም ዝዀብለሉ፡ ንሕና ናብ ሃገርና ክንመልሶም ንንጉስኩም ንልምኖ ኣሎና በልዎም። እቶም መብዛሕትኦም ህያባት ከኣ ቈርበት ከም ዝነበሩ ትሕብር።“ ብምቕጻል እቲ ንጉስ፣ እቲ ራኢ ናይ‘ቶም ናባና ዝመጽኡን እቶም የሱስ ዝበሎም ቃላትን ምንጮም ሓደ እንድዮም፥ ኢሉ መለሰሎም ትብል። ስም ናይ‘ቶም ክልተ ቀንዲ ጸላእቲ ሞሓመድ ከኣ ዓምርን ዓብደላህን ይበሃሉ ከም ዝነበሩ፡ ትሕብር። ብድሕሪ‘ዚ ዓምር ናብ ንጉስ ኬድና ከነእምኖ ኣሎና ስለዘበለ ናብ‘ቲ ንጉስ ከይዶም፡ ዓምር ነቲ ንጉስ፡ „ዎ ንጉስ እቲ ንሳቶም ብዛዕባ የሱስ ዝብልዎ መስደመም እዩ፣ ናባኻ ከም ዝመጽኡ ጌርካ እሞ ባዕልኻ ብዛዕባ የሱስ ሕተቶም በሎ፤“ ትብል። „እቲ ኣብ የሱስ ዓሚቝ እምነት ዝነበሮ ንጉስ ከኣ፡ ብዛዕባ የሱስ ዝሓትት ሰብ ልኣኸ፥“ ትብል። ብምቕጻል እቶም ዝተሓተቱ፡ እቲ ናትና ነቢ ነቲ ራኢኡ ከምዚ ኢሉ ገሊጹልና፡ „የሱስ እቲ ኣገልጋሊ ኣምላኽ፡ ናቱ ንቢ- ናቱ መንፈስ- ናቱ ቃል እዩ፡ ኢሉና፣ ኢሎም መለሱ። እቲ ንጉስ ነዚ ምስ ሰምዐ ዓጊቡ፡ ብሓቂ የሱስ ከምኡ እዩ እምበር ካልእ ኣይኩነን በለ፥“ ትብል። እቲ እዚ ኣብ ሃገራት ዓረብ እንዳ ዞርን፡ መጻሕፍቲ ብኣዕራብ ዝተጻሕፉ እንዳ ኣጽንዐን ነዚ መጽሓፍ ዝጸሓፈ ሰብ፡ ኮንስልማን ዝበሃል ጀርመናዊ፡ እቶም ኣብ መንጎ ንጉስን ኣብ‘ቶም ልኡኻት ደቂ ቍረሽን ዝተገብሩ ዝርርብ፡ ስኑዳት ምዃኖም ይሕብር እዩ።
ክቡር ኣቶ ዶክ. ሙስጠፋ! ኣብዚ ጽሑፍ ናይ ኮንሰልማን ብምምርኳስ ክልተ ነጥብታት ነቲ ንስኻ ዝበልካዮ ዘፍርስ ክጠቅስ፣ ንሶም ከኣ እቲ ሓደ ነጥቢ፣ እቶም ስደተኛታት ከምቲ ዝበልካዮ ብሕማቕ ዘይኰኑስ ብጽብቕ ይተሓዙ ከም ዝነበሩ፥ እቲ ካልእ ከኣ እቲ ንጉስ፡ ኣብ የሱስ ዓሚቝ እምነት ዝነበሮ ደኣ እምበር፡ ከም ዘይመስለመ እዩ። ብተወሳኺ እቲ ጐንጺ ኣብ ዝቐረቡ ኣሕዋት ዝግበር ክሳብ ክንደይ ሕማቕ ምዃኑ፡ እቶም ደቂ ዓልየቶም ደቂ ቍረሽ እዮም ክሳብ ንሃገር ሓበሻ ዝተኸታተልዎም።
ሙስንገር ኣብ ዝገበሮ መጽናዕቲ ንዅለን ብሄራት ኤርትራ ዋላ እተን ዝነኣሳ ክሳብ ናራ፡ ሽዕኡ ብባርያ ትፍለጥ፡ ኣብ መንጎ ጦርዓን ሳሆን ዘሎ ፍልልይ ከይተረፈ፡ ረኺብወንን ሓንቲ ብሄር ከየትረፈ፡ ኣብ መጽሓፉ ሰኒድወንን ኣሎ፥ እተን ኣብኡ ዘይተጻሕፋ እታ ብሄረ ራሻይዳ ባዕሉ መንግቲ ብሄር ኤርትራ ከም እትኸውን ዝገበራን፡ እዛ ሕጂ ክትፍጠር እትድለ ዘላ ብሄረ ጀበርትን እየን። ኣብ ዘበነ ሰውራ‘ውን ምስ ናይ ሙንሲንገር ሓደ እዩ፡ ማለት ብሄረ ጀበርቲ ትብሃል ኣይነበረት። ዶክ. ሙስጠፋ‘ውን እቲ ዓልየት ጀበርቲ ፍሉይ ምዃኑ ዘረጋግጽ ኣይረኸብካን፡ እታ ሓንቲ ርግጽ እትመስል፡ እታ ኢፋት ትበሃል ቦታ ጀበርቲ ትጽዋዕ ከም ዝነበረት፡ በዚ መሰረት እቶም ኣብኣ ዝነብሩ ዝነበሩ ብስማ ጀበርቲ ከም ዝተጸውዑ፡ እዚኣ ጥራይ እያ ከም ጭብጢ ክትርአ እትኽእል። ኣብ ኢትዮጵያ‘ውን እቶም ጀበርቲ ዓልየትና በይኑ እዩ ኣይበሉን። ስለዚ ከምዚ ዝኣመሰሉ ሓሳባትን ሕቶታትን ከመጽኡን መልሲ ክርከበሎምን ንቡር እዩ።
እቲ ቍጽሪ ኣግኣዝያናውያን ውሑድ እዩ፡ ክትብል ከለኻ፡ ነቶም ኣግኣዝያን ብዝዀነ መልክዕ ክትወቕዖም ዝደለኻ ኢኻ ትመስል፡ ንስኻ ጥራይ ነቶም ትግሪኛ ዝዛረቡ ክርስትያን ዝበሃሉ ኢኻ ከኣ ዓይኒ ኣውዲቕካሎም ትመስል እምበር፡ ነቶም ትግሬ ነቲ ቋንቋ ግእዝ ዝያዳ ዓቂቦሞ ዘለዉ፡ ከም ኣግኣዝያን ኣይትርእዮምን ኢኻ ትመስል፡ ንምንታይ ምናልባሽ ስለ ዝመስለሙ ኰን ይኸውን። እዚ ውሑዳት ዝብል መግለጺኻ ከኣ ካብ ክዉን ዝረሓቐ እዩ፣ ምኽንያቱ ካብ‘ቲ ኣግኣዚ ዓሌት ክበዝሕ ዝኽእል ሓደ‘ኳ የልቦን። ሙሲንገር እቲ ንዅለን ብሄራት ዘጽንዐ፣ ከምቲ ቅድም ዝተባህለ፡ ብጀካ ነዞም ሕጂ መንግስቲ ኤርትራ ዝፈጠሮም ራሻይዳ፡ ንዅለን ብስመን ጠቒስወን ዘሎ፥ ብዝሒ ናይ‘ቲ ግእዝ ካብ ወልቃይት ክሳብ ገምገም ባሕሪ ነዚ ሓሊፉ ክሳብ ታካ ተዘርጊሑ ከም ዝርከብን ብዙሕ ህዝቢ ምዃኑን እዩ ዝገልጾ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ሕጂ ነቲ ኵሉ ግእዛዊ ትግሪኛን ትግሬን ዓልየት‘ሲ ይትረፍ፡ ነቲ ክፋሉ ማለት ነቲ ትግሪኛ ዝዛረብ ጥራይ‘ውን ዝዛይዶ ብሄር ኤርትራ የልቦን።
ጀበርቲ ምሁራት እቶም ክርስትያን ግን ድያቆን እዮም ዝመሃሩ ትብል። እቲ ቀዳማይ ናብ ከተማ ዝስደድ ዝሕረስ መርየት ወይ ዝጓሰያ እንስሳ ዘይብሉ እዩ፣ ናብ ከተማ ዝኸደ ከኣ እዩ ዝያዳ ትግጉም ትምህርትን ሸቐጥን ዝፈልጥ። ነዚ እቲ ናብራ ናይ ይሁዳውያን ዓቢ ኣብነት እዩ፥ ማለት ካብ ዘበነ ናቡከድናጾርን ሮማውያንን ጀሚሮም ተሰዲዶም መርየት ዝሕረስ ስለ ዘይነበሮም፡ በዚ ሰብ ባንክን ደላሎን ኰይኖም ብትምህርቲ‘ውን ኣብ ዓለም እቶም ዝለዓሉ ኰይኖም፡ በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ፡ እቶም ኣብ ዓለም ዓብላልነት ዘለዎም እዮም ክብሃሉ ይኽእሉ። ስለዚ ንምንታይ ከምኡ ኰይኑ ኢልካ ምኽንያት ምሕታት እዩ እቲ ናይ ልቦናን ምሁራትን እምበር፡ ነዞም ኣግኣዝያን ዝብሃሉ እንታይ ተኽፍኦም ትርከብ ዝሓለነ ጥራይ ክኸውን ኣይግባእን።
ሓደ ብተሞክሮ ሰብ ዝዕዘቦ ኣሎ፡ ንሱ ከኣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጐንጺ ኣብ መንጎ ክልተ ኣሕዋት ብፍላይ ኣብ ዘይማዕበላ ሃገራት፡ ካብ ምስ ጓኖት ዝግበር ጐንጺ ዝበኣሰ እዩ ዝኸውን፥ ስለዚ ቅድሚ ሕጂ ከም ብሄር ተሓሲብኩም ካብ ዘይትፈልጡ፡ ሕጂ‘ውን ብጀካ ገለ ክፋል ዝተወደብኩም ጀበርቲ ንነብስኹም ከም ፍሉያት ብሄር ትፈልጥዋ እምበር፡ ነዚ ዝቕበለኩም ካብ ዘይሃለወ፥ ትግሪኛ ስለ ዝዀንኩም ጥራይ እዩ፣ ንትግርኛ ዝያዳ ኣይዓልየትናን ኢልኩም እትነጽጉ ዘለኹም፥ ዘብል እዩ። ብሄረ ትግሪኛ ምዃን ከኣ ምንም ዘሕፍር የብሉን።
መብዛሕትኡ ዝበልካዮ ትሕዝትኡ፡ ምዙን ማለት ክዉን ታሪኽ ንምቕራብ ዘይኰነስ፡ ጀበርቲ ፍሉይ ብሄር ከም ዝዀኑን ዝያዳ ካብ‘ቶም ኣግኣዝያን ደቂ ከበሳ ድማ ደቀ-ባት ከም ዝዀኑን፡ ከምኡ ድማ ኣስላም ብክርስትያን ከም ዝተበደሉን፡ መርትዖታት ንምቕራብ እዩ ነይሩ። ነዚ ዝበልካዮ፡ ብልቢ ባዕልኻ ትኣምነሉ እንተዀንካ እቶም ሓቅታት ካልእ ከም ዝዀኑ፡ ንሓበረይታ ኣብ ጽሑፋት ዝርከቡን ዝሰማዕክዎምን ብቐደም ተኸተል ንዓኻን ንኣንበብትን ሓበረይታ ኣብዚ ከስፍር እየ። ከም መበገሲ ከኣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኣስላም ዝወረደ ግፍዕታት ወይ ፖለቲካዊ ተጽዕኖታት ብፍላይ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ዕሙቕ ዝበለ ድሕሪ ባይታ ኣለዎ፣ ዝብል ቃልካ ክወስድ እየ፥ ከም ካልኣይ መበገሲ ድማ እቲ ምንጪ ጸላኢ ባህልን ሃይማኖትን ናይ ሓበሻ፡ እቲ ዓብላሊ ብጀካ ናቱ ሃይማኖትን ባህልን ቋንቋን ዘይጻወር ዓረብ ወሲደ፡ ብምስልኦም ክጅምር፥ ለው ተልጋ ሓበሽ ዎ ሓነሽ ኣቕትድሉ ኣል ሓበሽ ከሊሁ ኣል ሓነሽ (ንሓበሻን ተመንን እንተ ረኺብካ ንተመን ገዲፍካ ንሓበሻ ቅተል)።
ኣብ ገለ ዓልየታት ኣስላም፡ ሓደ ክርስትያን ከይቀተሉ ክምርዓዉ ፍቑድ ኣይነበረን። እቶም ዝምርዓዉ እኹላት ዝቕተሉ ክርስትያን እንተ ዘይረኺቦም፡ ንሓንቲ ዓዲ ንግሆ ኣገሪሆም ንሓደ ክርስትያን ካብ ገዝኡን ስድርኡን ፈልዮም ቀቲሎም ብሓጎስ ናብ ዓዶም ይምለሱ‘ሞ፡ እቶም ዓዲ ከኣ ነቶም ቀተልቲ ብናይ ሓጎስ ዋዕዋዕታ ይቕበልዎም። እዚ ኣብ መጽሓፍ ካስታንሆሶ ኣብ ገጽ xcii ይርከብ።
„Encompassed on all sides by the enenies of their religions, the Abyssinians slept near a thausend years, forgetful of the worled by whom they were forgotten“ (Gibbon, chap. slvii).
እቶም ሓበሻ ዳርጋ ንሓደ ሽሕ ዓመት ዝኸውን፡ በቶም ጸላእቲ ሃይማነቶም ብዅሉ ሸነኽ ተኸቢቦም፡ ብዓለም ድማ ተረሲዖም ነቢሮም እዮም፥ ይብል (ጊቦን፡ ኣብ ምዕራፍ slvii)
Bruce calls the local Muhamedans Gebberti, and speaking of them (vol. iii, p 45) says: „These are the people who at particular times have appeared in Europe, and who have been strait taken for and treated as ambassadors, although they have generaly turned out to be thieves and sharpers. ብሩስ ነቶም ኣብ ማእከል ክርስትያን ዝነብሩ ጀበርቲ ኢሉ ይጽውዖም፣ ብዛዕብኦም ከኣ ኣብ መጽሓፉ (Bd. iii, S. 45) ከምዚ ይብል፤ እዚኦም ኣብ ዝተወሰነ እዋን፡ ከም ልኡኻት ኣምባሳደራት ናብ ኤሮጳ ዝመጽኡ እሞ ከም ኣምባሳደራት ዝሕሰቡ ዝነበሩ እዮም፥ ዋላ‘ኳ ሰረቕትን መዳናገርትን እንተ ነበሩ፥ ይብል።
Der Haupthandelsplatz für Sklaven ist Zaila (Munzinger) Seite 127 እቲ ቀንዲ ዕዳጋ ባርያ ዘይላ እዩ ነይሩ። (ሙንሲንገር ዝበሎ)
so seltsam sie klingen mag- die glaubt, dass die Chiristen die Sklaverei mit dem Zweck ausrötten wollen, das islamische Reich zu Grunde zu richten. „ክትሰምዖ ዘስደምም‘ኳ እንተዀነ፡ እቲ ኣቝዋም ናይ ኣዕራብ፡ ነቶም ክርስትያን ከም ባሮት ሸጥካ ከም ዝጠፍኡ ጌርካ፡ ኣስላማዊ መንግስቲ ንምምስራት እዩ፥“ (ሙንሰንገር ዝበሎ።)
ክሳብ ሕጂ ህዝቢ ሓበሻ ብምኽንያት ሃይማነቱ ብኣስላም ዝወርዶ ዘሎ ኣረሚናዊ ብድዐ ጌና ኣየቋረጸን፡ ነዚ ኣብ ብዓል ሲና ንመንእሰያት ኤርትራውያን ዝወረዶም፣ ኣብ መንገዲ ናብ ኤሮጳ ርእሶም ዝተቘርጹ፡ ከም ባራዩ ዝተሸጡ፣ ኵሊቶም ዝሽየጡ ክንደይ ኣረሚናዊ ብዕልግና ዝወርዶም ወዘተ እኹል ምስክር እዩ። ኣብዚ እውን ነዚ ኣረሚናዊ መግፋዕቲ ዝወርዶም ዘሎ፡ ብዓል በሽር ይሳቕ እንታይ ኢሎም ብዙሕ ሰብ ዝፈልጦ እዩ። በዚ ናይ ብድዐ በሽር ይስሓቕ ዝበሎ‘ኸ ክንደይ ኣስላም ኰን ዓግብ ኢሎሞ ይዀኑ፧ ዋላ ኣብ መጀመርታ ምምስራት ተ.ሐ.ኤ. ንትግሪኛ ዝተዛረቡ ሰባት፥ ያዞል፡ ማተሽተቕል ኣልቛ ዳ ሂና፡ ይበሃሉ ነይሮም እዮም፥ እቲ ህዝቢ ኣግኣዝያን ወይ ክርስትያን ወይ ወዲ ከበሳ እትብሎ ዘለኻ ክኣ፡ ቋንቍኡ ይዅን ኵሉ ባህሉ ከይጠፍኦ ብዝተሞኮሮ ጌና ኣብ ስግኣት እዩ ዝነብር። ብንቕጻል፡ እቶም ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ንኣብነት ኣብ ስዑዲ ዓረብያ ዝተሰደዱ ኤርትራውያን ክርስትያን፡ በቶም ኤርትራውያን ኣስላም ከመይ ዝኣመሰለ ምትሕብባርን ሓገዝን ኰን ይግበረሎም ነይሩ ይኸውንን፡ ኣሎን፧ ብዝብል ከም ሕቶ ጥራይ ከቕርቦ እደሊ።
ኣብ መጨረሽታ፣ ብዙሓት ኤርትራውያን ተበራቢሮም ንዝሓለፈ ታሪኾም ዝግደሱን ዝረኸብዎ ፍልጠት ንህዝቦም ክዝርግሑን ተስፋ እገብር። ልክዕ ከምኡ ድማ ሕጂ ኣብ‘ዚ ናይ መበል 21-ክፍለ ዘበን፡ ነቲ ዝሓለፈ ክንመሃረሉ እምበር ነቲ ክዉን ክንቅይሮ ከም ዘይንኽእል ኣስተውዒልና፡ ግን ኣካል ታሪኽና ምዃኑ ኣሚንና ውሽጡ ንምብርባር ድሕር ክንብል ኣይግብኣናን። ብክዉን ታሪኽና ምፍላጥ ጥራይ እዩ፣ ናብ ሓቂ ምትእምማን ዘእትወና እሞ።
ምስጋና ዘካርያስ።


text:
እታ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ምስቲ ገዛእ ርእሱ እስላማዊ መንግስቲ ቢሉ ዘሰመየ ዕጡቓት ሓይሊ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ኣብ ኩናት ዝነበረት ሃገረ ዒራቕ ዳግም ንምሕናጽ ዝዝትይ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ኣብ ኵዋይት ከተማ ከምእተኻየደ ልኡኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ኤልቪራ ራጐስታ ካብ ዘመሓላለፍፈኦ ጸብጻብ ክፍለጥ ተክኢሉ ኣሎ።
እቲ ዋዕላ ንናይ ዒራቕ ዳገም ሕንጸት መሳለጢ ብቑዕ ገንዘብ ንምቕራብ ዝሃቀን ንናይ ኵወይት ርእሰ ብሔርን ዒራቕን ሓባራዊ ኣቦ መንበርነት ተመሪሑ ዝተኻየደ ኰይኑ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን ሕብረት ኤውሮጳን ናይ ዓለም ባንኪ ዘሳተፈ ምንባሩ ራጎስታ ሓቢረን፡ መንግስቲ ዒራቕ ንዳግማይ ሕንጸት ሃገሩ 88.2 ሚሊያርድ ዶላር የድሊ ይብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ሚላኖ ካቶሊካዊ መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ኣቀማጣ መሬት ፖለቲካ መምህርን ናይ ዓለም ሓቆፍ ስነ ፖለቲካ ምርምር ተቛም ኣባል ፕሮፈሰር ኣንድረያ ፕለባኒ ብወገኖም ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ኣብ ኵወይት ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ዛዕባ ዳግማይ ሕንጸት ዒራቕ ኣገዳሲ እዩ። ኣብቲ ናይቲ ከባቢ ሃገር ኣብ ዝዀነትን ንሓዳስ ዒራቕ ብዙሕ ቅርበት ተርኢ ኣብ ዘላ ሃገር ኵዋይት ምክያዱን ከምኡ እውን ጸረ እስላማዊ መንግስቲ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ብቐዳምነት ዝሳተፋ ሃገራት ዝተመርሔ ብምንባሩ ዓቢይ ትርጉም ዘለዎ እዩ ምስ በሉ፡ እቲ ውህደት ኣብ ጸረ እስላማዊ መንግስቲ ዝንበር ጥራሕ ዘይኰነ ኣብ ጉዳይ ሕንጸት እውን ዝግለጽ ዘሎ ጥምረት ብምዃኑ ዓቢይ ፖሊቲካዊ ዲል እዩ፡ ኣብ ዒራቅ ሰላም ንምርግጋጽ ዝድግፍ ጥራሕ ዘይኵነ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ሃገራት እውን ተስፋ ከተኣታትው ዝኽእል እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኪዳንን ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን
ኣብዚ ታሪኻዊ ዝኾነ ሃገራዊ ዋዕላ ንምእታው ንሽባሸበሉ ዘሎና ህሞት ሓደ ሓደ ኣገደስቲ ዝኾኑ ነገራት ብጥንቃቀ ክንርእዮም ዝግባእ ይመስለኒ። እቲ ብወገን ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ዝተፈጸመ ዘይንፁር ኣገባብ ኣወኻኽላ ተሳተፍቲ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ቦታኡ እንዳሃለወ--መምርሒ ሃገራዊ ኮሚሽን ብጀካ
ኣብዚ ታሪኻዊ ዝኾነ ሃገራዊ ዋዕላ ንምእታው ንሽባሸበሉ ዘሎና ህሞት ሓደ ሓደ ኣገደስቲ ዝኾኑ ነገራት ብጥንቃቀ ክንርእዮም ዝግባእ ይመስለኒ።
እቲ ብወገን ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ዝተፈጸመ ዘይንፁር ኣገባብ ኣወኻኽላ ተሳተፍቲ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ቦታኡ እንዳሃለወ–መምርሒ ሃገራዊ ኮሚሽን ብጀካ ነቶም ኣብ ጽፍሒ መሪሕነት ፖለቲካዊ ዉዱባት ዘሎዉ ንተራ ኣባላት ብማዕረ ምስህዝቦም ክውከሉ እንዳሓበረ–ኣብ ዞባታት ዘለዉ ኮሚሽነራት ግን ካብ ፖለቲካዊ ዉደባ ነጻ ዝኾኑ ሰባት እንተተሳኢኖም ጥራሕ ኢዮም ኣባላት ፖለቲካዊ ዉዱባት ዝውከሉ ዝብል ናቶም መምርሒ ሓንጺጾም።(ኣፍልጦይ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ንሰሜን ኣሜሪካ ዝምልከት ኮይኑ ምስዘድሊ ድማ ብመርትዖታት ክስነ ይኽእል)።
ኣብ ካልእ ዞባታት ኣሜሪካ ብኸመይ ተሳላሲሉ ንጹር ሓበሬታ የብለይን፡ ኣብ ከባቢና፡ ዋሺንግቶን ዲሲ ግን ሰለስተ ካብ ፖለቲካዊ ዉደባ ነጻ ዝኾኑ ሰባት ቀዳምነት ብምሃብ መሪጽና።
ናብቲ ቀንዲ ኣርእስተይ ፡ተሳታፍነት ናብ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ንምእታው ግን፤ ተራ ፖለቲካዊ ዉደባን ነጻን ዝበሃሉ ዝተዛብዑ ኮይኖም ዝተራእዩኒ ኣምራት ብሕጽር ዝበለ ከብርህ ክፍትን ኢየ።
ተሳትፎ ሕዝቢ ኣብ ዴሞክራሲ ብኸመይ ይረጋገጽ? እቲ ስነሓሳብ ስፍሕ ዝበለ ስለዝኾነ ኣብዛ ሓጻር ጽሑፈይ ጥልቕ ኢለ ክትንትን ኢለ ኣይምድርን ኢየ፡እንተኾነ ግን መባእታዊ ዝብሎ ነገራት ንምምላስ፡ ተሳትፎ ሕዝቢ ኣብ ዴሞክራሲ ብዝተውደበ ፖለቲካዊ ስነሓሳብ ንዝቖሙ ፖለቲካዊ ዉዱባት ብነጻ ብምምራፅ ኢዩ ዝረጋገፅ። እንተዘይኮነ ውልቐ ሰባት ብምስታፍ ተሳትፎ ሕዝቢ ከተረጋግፅ ኣይከኣልን። ብሓጺር ኣዘራርባ ህዝቢ ብፖለቲካዊ ራእይኡ ኢዩ ዝውከል። እንተዘይተጋግየ ኣብ ናይ ኣሜሪካ ሰኔት ካብ 100 2 ነጻ ስኔተራት ካብ 435 ተወከልቲ ሕዝቢ ግን ነጻ ዝኾነ ኣባል የሎን።
እቲ መጎት ድማ ከምዚ ኢዩ ዝመስለኒ፡ ሃገር ብዝተጠርነፈ ፖለቲካዊ ስነሓሳብ ክትምራሕ ግድን ኮይኑ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ግን ኣዝዮም ዉሑዳት ኣብቲ ጥርናፈ ዘየለዉ ነቲ ይሓይሽ ዝበሉዎ ጥርናፈ ብምድጋፍ ከዕውትዎ ይፍትኑ። እቶም ፖለቲካዊ ውዳበ ዘለዎም ድማ ነቶም ድምፆም ከዕዝዙሎም ዝኽእሉ ነፃ ሰባት ንምኽሳብ ይፅዕሩ።
ኣብ ጉዳይና ንምምላስ፡ኣብዚ ዝኸይድ ዘሎ ጉባኤና እቲ ዝበዝሕ ድምፂ ን“ነጻ” ዝበሃሉ ሰባት ኢዩ ተዓዲሉ። እቶም ነፃዝበሃሉ ናይ ብሓቂ ነጻ ዲዮም ካልእ ኣርእስቲ ንኻልእ ግዜ ኮይኑ፡ ካብ 500 ድምጺ 300 ፖለቲካዊ መስመሩ ንዘየነጸረ ምዕዳል ፡እቲ ክብ ኢለ ዝጠቀስክዎ ናይ ዴሞክራሲያዊ ፖለቲካ ሕዝባዊ ኣወኻኽላ ብኣንጻር ስሺያሊስታዊ/ኮሚኒስታዊ ኣወኻክላ ንጎድኒ ገዲፍና፡ ነቲ ገና ተተፋኒኑ ዘሎን ኣብ ፍልልያቱ ንምጽባብ ዓቢ ብድሆ ገጢሙዎ ዘሎ ሕዝቢ ኤርትራ 300 “ነጻ” ብኻልእ ኣዘራርባ 300 ዉዱባት ብምግባር ከመይ ገይሩ ኢዩ ክፍታሕ ኣዚዩ ኣጸጋሚ ሕቶ ኢዩ።እዚ ክፍጠር ዝሕሰብ ዘሎ ባይቶ ከም ሓደ ፖለቲካዊ ዉደባ ኮይኑ ዲዩ ሕዝቢ ኣብ ጎድኑ ክጥርንፍ ወይስ እቶም 300 “ነጻ” ሰባት ብመንገዶም ሓዲሽ ዉደባ ክፈጥሩ? እቲ ዝፍጠር ሓዲሽ ዉደባኸ ፖለቲካዊ ራእይ/ዝምባሌ ዘይብሉ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ባይቶ ወይ ዉዱብ ዲዩ ክኸውን? ብመሰረቱ እዚ ህንጻ እዚ ኣንጻር ፖለቲካዊ ዉደባ ዝቐንዕ ፖለቲካዊ ሰረቱ ህግደፍ ምልጋስ ጥራሕ ዝብል ፖለቲካዊ ዉደባ ዲዩ ክኽውን? እቲ ድሌት ኣብ ቦታኡ እንዳሃለወ ከምዚ ዓይነት ዉደባ ክንፈጥር ናይ ብሓቒ ንኽእል ዲና? ወይስ ህግደፍ ክወድቕ ቐሪቡ ኢዩ እሞ ኣብ ስልጣን ከመይ ንድይብ ኢዩ እቲ መስርሕ?
ቅድሚ ሕጂ ንኣምባሳዶር ኣድሓኖም ጠቒሰ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ዝምባሌታት ወይ ውደባታት ገሊጸ ነይረ፡ንሱ ድማ፤ ብሊበራል ዴሞክራሲ ዝኣምን፡ ብሓፈሻኡ ውልቓዊ መሰላት ደቒ ሰባት እንተተኸቢሮም ሰላምን ዴሞክራሲን ግዝኣተ ሕጊን ክነግሱ ይኽእሉ ኢዮም ዝብል ወገን፣እቲ ክብረታት(ቫሊዩ) ናይቲ ክልተ ዓበይቲ ሃይማኖታት ኤርትራ እንተተኸቢሩ፡ ኤርትራ ብኽልቲኡ እዚ ኣዕኑድ እዚ ስለ ዝቖመት እቲ ዝድለ ዘሎ ሰላም ዴሞክራሲን ግዝኣተ ሕጊን ክነግስ ኢዩ ዝብሉን፣ኣይፋሉን ኤርትራ ብብሔራት ዝቖመት ሃገር ኢያ መሰል ብሔራት እንተሓሊና ጥራሕ ድማ ኢና ነቲ እንደልዮ ዘሎና ሰላም ዴሞክራሲን ግዝኣተ ሕግን ከነንግስ ንኽእል ዝብሉ። ፍልልያትና ኣብዚ ካብ ጸበበ፡እቲ ፖለቲካዊ ፍልስፍና ናይ ኣወኻኽላ ናይ ዴሞክራሲ እውን ከየልዓልና ፡ ኣብ ምጽባብ እዞም ፍልልያት እዚኦም ዶ ከነድህብ ይግብኣና ወይስ ሓደሽቲ 300 ፖለቲካዊ ውዳቤታት ምፍጣር፡ መልሲ ንኣንበብቲ ይገድፎ ግን ዝብሎ ለኒ።
ገለ ካብ ቅንዕና ዝተበገሰ ክኸውን ይኽእል ኢዩ፡ ገለ ግን ንተቓውሞ ኤርትራ ንምፍራስ ዝሰርሕ ዘሎ ኣካል ክኸውን ስለዝኽእል ብወገነይ ከቕርቦ ደሊየ ዘሎኹ እማመ እዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ኤርትራዊ ዴሞክራሲያዊ ኪዳን ድሕሪ እዚ ዝካየድ ሃገራዊ ጉባኤ መሪሕነቱን ልኡላውነቱን ሓሊዩ ከም ፍሉይ ፖለቲካዊ መሪሕነት ክቕጽል ኣብዚ ዝመፅእ ጉባኤ ድማ ነዚ ህላዌነት እዚ ዝዕቕብ ዝኾነ ዓይነት ሽርክነት ምስ “ነፃ” ኣካላት ክገብር።
ተሞክሮይ ከም ኣባል ሽማግለ ኮሚሽን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ነዚ ጉዳይ ብጥንቃቀ ክርእዮ ኣገዲዱኒ ኢዩ።
ኣብ መጻኢ ነዚ ዝተናኸፍኩዎ ጉዳያት ብሰፊሑ ክዝርዝር ክፍትን ኢየ።
ሳምሶን ረድኣብ
ዋሺንግቶን ዲሲ
10/5/2011


text:
'ብቤት ፍርዲ ዝተበየኖም ወይካኣ ዓቃቢ ሕጊ ክሲ ዝተታሓዞምን ጉዳዮም ይጻረይ ዘሎ መራሕቲ ፖለቲካን ውልቀ-ሰባትን ብሰንኪ ዝፈጸምዎ ጥፍኣት ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ። ነገር ግን፣ ምሕዩሽ ሃገራዊ ምርድዳእ መታን ክፍጠር ከምኡውን ዴሞክራሲያዊ ባይታ ንምስፋሕ ተባሂሉ፣ ገሊኦም ክሶም ተገቲኡን ብመሰረት ሕጊ ምሕረት ተገይሩሎም ሕጊን ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ብመሰረት ዝፈቕዶ ዝውሰዱ ፍታሓት ክህልው’ዮም ዝብል እምነት ኣለና። እዚ ዝፍጸም ድማ ንዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ብዝሐ ፓርቲያዊ ስርዓትን ንምጥንኻር ተባሂሉ’ዩ' ኢሎም ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ።
ኢትዮጵያ ንተቓወምቲ ንምዕፋን ጅምላዊ ማእሰርቲ ዝርከቦ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኣሲስ ኣበባ ዝርከብ “ማእከላዊ” ዝበሃል ቤት ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ እሱራት መስቀይቲ ብምፍጻም ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ እሱራት ንምፍታሕን ቤት ማእሰርቲ ንምዕጻውን ዝሃቦ መግለጺ ጽቡቕ’ኳ እንተኾነ ዘይተወድኡ ብዙሓት ነገራት ግን ኣለው ክብል ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣፍሊጡ።
ቅድሚ ሎሚ ተአሲሮም ዝተፍትሑ ውልቀሰባት ብወገኖም መንግስቲ ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ክኽሕዶ ዝጸንሓ እሱራት ፖለቲካ አሚኑ ክፈትሖም ምውሳኑ ዘሕጉስ’ዩ ግን ከምዝተለምደ ናይ ፖለቲካዊ መታለሊ ኮይኑ ኣይተርፍን ድሕሪ ምባል ኩሎም ኣብ ዝተፈላለየ ቤት ማእሰርቲ ዘለው ናይ ፖለቲካ እሱራት ድማ ክፍትሑ ኣለዎ ኢሎም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
መፍቀሬ ሰብ እግዚኣብሔር፡ ንኣዳም ካብ መሬት ዝፈጠሮ፡ ትእዛዙ ምስ ኣፍረሰ’ውን “ኦ ኣዳም መሬት ኢኻ እሞ ናብ መሬት ድማ ትምለስ” ኢሉ ናብ መሬት ዝመለሶ፡ በቲ ዝሃቦ ተስፋ’ውን ካብ መሬት ከልዕሎን ከድኅኖን ሥልጣን ዘለዎ እግዚኣብሔር ጥራይ እዩ። በዚ ኸኣ እቲ ብመለኮቱ ዘይርአ እግዚአብሔር ንሰብ ምእንቲ ከድኅኖ ፍጹም ሰብ ኮነ፡ ብሥጋ ተጋህደ።
እግዚአብሔር ስለምንታይ ሰብ ኮነ፧
እዚ ዓቢይ ምሥጢር እዩ። ካብ ፍጥረታት ንዅሉ ኣምሊኡን ኣጠናቒቑን ኪፈልጥን ኪምርምርን ዚኽእል የልቦን። በቲ መንፈስ ቅዱስ ዝገለጸሎም ኣበው ዝተናገርዎ ግና እንሆ፦
• እግዚአብሔር “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ/ ከም መልክዕናን ኣምሳልናን ሰብ ንግበር” ኢሉ ንሰብ ካብ ሓመድ መሬት ፈጠሮ። እዚ ብናይ አብ ልቢ ሓሲቦም፤ ብናይ ወልድ ቃል ተዛሪቦም፤ ብናይ መንፈስ ቅዱስ እስትንፋስ ንዝፈጠርዎ ሰብ ምስ ወደቐ፡ “ንግበር ሰብአ” ኢሉ ዝተዛረበ ቃል ናብ ኣዳም መጽአ። ካብ መሬት ንኣዳም ዝገበረት ኢድ ድማ ተዘርግሐ። (መዝ. 144፡7)
• “ኦ ኣዳም መሬት አንተ ወትገብእ ውስተ መሬት / ኦ ኣዳም መሬት ኢኻ እሞ ናብ መሬት ከኣ ክትምለስ ኢኻ” ኢሎም ነቲ ሥላሴ ብናይ አብ ልቢ ሓሲቦም ፡ ብናይ ወልድ ቃል ፈሪዶም፡ ብናይ መንፈስ ቅዱስ ሕያውነት ኣጽኒዖሞ ዝነበሩ ፍርዲ ንኸልዕል እቲ ዝፈረደ ኣካላዊ ቃል ናብ ኣዳም መጽአ።
• ኣዳም ብሰንኪ ኃጢኣቱ ንድምፂ እግዚአብሔር ፈሪሁ ይነብር ነበረ። “. . . ድምፅኻ ኣብ ገነት ሰሚዐ ፈራሕኩ፡ . . .” (ዘፍ. 3፡10-13) ከምዝብል። ሕዝቢ እስራኤል ኣብ ከረን ሲና ንነቢይ ሙሴ ኣብ ዝተዛረበሉ ጊዜ፦ “ንሰምዕ ኣሎና ንስኻ ባዕልኻ ተዛረበና፡ ኣምላኽ ግና ምእንቲ ከይንመውት ኣይዛረበና” (ዘፍ. 20፡19) በልዎ። በዚ ድማ እግዚአብሔር ነቲ ኣብ ደቂ ሰብ ዝነበረ ፍርሒ ኃጢኣት ንኸርሕቕ ሰብ ኾነ። ኣማኑኤል ቋንቋ ሰብ እናተዛረበ ሕጊ ጠባይኣውን መጽሓፋውን እናፈጸመ ብሥርዓት ሰብ ተመላለሰ። ንድምፁ ሰሚዑ ኣብቲ በለስ ንዝተኃብአ ኣዳም ደልዩ ረኸቦ። (ሉቃ. 15፡4-7)
• ሰብ፡ ነቲ ዝተዋህቦ ትእዛዛትን ሕግታትን ኪፍጽም ኣይከኣለን። በዚ ኸኣ እግዚአብሔር ናባና መጺኡ፡ ኣተግቢሩ፡ ሠሪሑ ሓዲስ ሕገ ወንጌል ሃበና።
እግዚአብሔር ሰብ ኮይኑ ንሰብ ብኸመይ ኣድኂንዎ፧
“እግዚአብሔር ንዓለም ካብ ዝፈጠረሉ ጥበብ፡ ሰብ ኮይኑ ንዓለም ዘድኃነሉ ጥበብ ዝያዳ የደንቕ’ ይብል ቅዱስ ቄርሎስ። ከመይ! ሰብ ንምድኃን ንሕሊና ዘደንቕ ምሥጢር ተፈጺሙ እዩ።
• ኣዳም ካብ ኅቱም መሬት ተፈጢሩ ኪኃጥእ ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ግና ካብ ኅቱም ድንግልና ኣዴና ድንግል ማርያም ተወሊዱ ንኣዳም ኣድኃኖ።
• ኣዳም ካብ ንጹሕ መርገም ካብ ዘይብሉ መሬት ተረኺቡ ክብድል ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ግና መርገመ ሥጋን መርገም ነፍስን ካብ ዘይብላ እግዝእትነ ማርያም ተወሊዱ ኣድኃኖ።
• ኣዳም ካብ ዓለመ መላእክቲ ተሰዲዱ ኣብ መንጎ እንስሳታት ተረኸበ፡ መድኃኔ ዓለም ግና ኣብ መብልዕ ማል ተወልደ።
• ኣዳም ብበደሉ ካብ ገነት ናብ ሲኦል ተሰዲዱ እዩ። መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ድማ በደል ዘይብሉ እንከሎ ካብታ ብገነት ትምሰል ምድረ እስራኤል ናብታ ብሲኦል ትምሰል ምድረ ግብጺ ተሰደ።
• ኣዳም ወዲ 30 ዓመት መንእሰይ ኮይኑ ተፈጢሩ፡ 7 ዓመት ኣብ ገነት ነቢሩ፡ ብኽፉእ ምኽሪ ሰይጣን ተታሊሉ ውልድነቱ ክስእን ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ግና ኣብ 30 ዓመቱ ተጠሚቑ ኣድኃኖ።
• ኣዳም ብምኽንያት ብልዒ ካብ ገነት ኪስጎግ ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ድማ “ሰብ ብቃል እግዚኣብሔር እምበር ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብርን እዩ።” ኢሉ ንፍቓድ ሥጋን ስስዕትን ሰዓሮ።
• ዲያብሎስ ንኣዳም ኣብታ ካብ ምድሪ ተፈልያ ንእትርከብ ገነት ብብልዒ እንተሰዓሮ፡ ጐይታ ድማ ናብታ ካብ ከተማ ርኂቓ እትርከብ ናብ ገዳመ ቆሮንቶስ ከይዱ ብጾም ሰዓሮ።
• ኣዳም ሕጊ ጥሒሱ ካብ ጸጋ እንተ ዓረቐ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ድማ ጸጋ ኣዳም ኪመልስ ዕራቑ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተሰቕለ።
• ኢድን እግርን ኣዳም ናብ ዕፀ በለስ ከምርሑ ኸለዉ፡ ኢድን እግርን መድኃኔ ዓለም ግና ብቕንዋት ኣብ መስቀል ተሸንከረ።
• ዕዳ ኣዳም ፍጡራን ክኸፍልዎ ኣይኸኣሉን። ወልደ እግዚአብሔር ሕያው ወወልደ ማርያም ሥግው ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና ሰብ ኮይኑ ዕዳና ከፈለልና። ኣዳም ኪቕበሎ ዝግብኦ ኵሉ ባዕሉ ተቐቢሉ ንኣዳም ናጻ ኣውፅኦ።
• ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍጹም ካሕሳ ክሓሰና። ኣብቲ ዓፅሚ ኣዳም ዝዓረፈላ ጐልጐታ ተሰቒሉ፡ ካብ ሞት ኣድኃነና። ኃይሊ መቓብር ስዒሩ፡ ርኂቕና ንዝነበርና “ደቀይ” በለና። (ማቴ. 27፡33፣ 1ይ ቆሮ. 15፡56) ዝተዓጽወት ገነት ተኸፍተት፡ ምሉእ ዕድሚኡ ኣብ ባሕሪ ኃጢኣት ጥሒሉ ዝነበረ ፊያታዊ ዘየማን ዓቢይ ብሥራት ተነግሮ፦ “ሎሚ ምሳይ ኣብ ገነት ኣሎኻ” (ሉቃ. 23፡43) ዝብል። ገነት፡ ነቶም ካብ ኃጢኣት ናብ ጽድቂ ተመሊሶም ኣብ የማኑ ንዝቘሙ ምኽፉታ ኣበሠረና።
“እግዚአብሔር ሰብ ኮነ ክንብል ከሎና ብኸመይ እዩ፧”
ወልደ እግዚአብሔር ናብዛ ዓለም መጺኡ፡ ብሥጋ ማርያም ተገሊጹ ክበሃል ከሎ ኣብ ዙርያኡ ብዙኅ ክንፈልጦ ዝግብኣና ኣሎ።
ቅድሚ ዓለም ብዘይ ኣደ ካብ ናይ ባሕርይ ኣቦኡ አብ፡ ድኅሪ ዓለም ድማ ብዘይ አቦ ካብ ድንግል ማርያም ብሥጋ ዝተወልደ ወልደ እግዚአብሔር፡ ሥጋ ተዋሒዱ ሰብ ዝኾነሉ ምሥጢር ዓቢይ እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያ ጴጥሮስ “ንስኻ ኸውሒ ኢኻ፡ ኣብ ልዕሊ እዚ ኸውሒ እዚ ድማ ንቤተ ክርስቲያነይ ክሓንፃ እየ” ዝበሎ፡ መሠረት ሃይማኖት ዝኾነ ትምህርቲ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው እግዚአብሔር ኢኻ።” ዝብል እዩ። (ማቴ. 16፡16-18) ኣብ ቅድሚኡ ቘይሙ፡ ወልደ አምላኽ ናይ ባሕርይ ወዲ ኢኻ ኢሉ ስለዝጸውዖ ብፁዕ ተባህለ።
ሎሚ’ውን ንሕና መለኮት ምስ ሥጋ ፍጹም ከምዝተዋሓደ ኣሚንና፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ እዩ፡ ንአብ ናይ ባሕርይ ወዱ እዩ ኢልና ምእማን ይግባእ። እቲ ዓስቢ ብፅዕና ዘውህብ እዚ ሃይማኖት እዚ እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ብሂል አበው፡
ቅዱስ ኣባ ኣርሳንዮስ
8. ምስ እግዚኣብሔር ምንባር ይሕሸኒ።
ኣቦና ማርቆስ ንቅዱስ ኣርሳንዮስ፡ “ኣቦና ንምንታይ ኢኹም ምሳና ክትኮኑ ዘይትደልዩ፤” ቅዱስ ኣርሳንዮስ፡ “ኣምላኽ ይፈልጥ ከም ዘፍቕረኩም፡ ግና ኣብ ሓደ ግዜ ምስ ኣምላኽን ሰብን ክኸውን ስለዘይከኣል እዩ። እልፊ ኣእላፍ ሰማያዊ ሰራዊትን ሰማያዊ ጽፍሕን ብሓደ ፍቓድ እዩ ዝነብር፡ ሰብ ግና ብዙሕ እዩ ድልየታቱ። በዚ እየ ኣምላኸ ገዲፈ ምስ ሰባት ክኸውን ዘይደሊ።”
9. ድቃስ ከም ዘይጠቅም።
ቅዱስ ኣባ ኣርሳንዮስ ከምዚ ይብሉ ነበሩ “ሓደ ዝጋደል መነኰሰ ሓንቲ ሰዓት ንድቃስ ትኣኽሎ እያ”።
10. ዘይውዳእ በረኸት እግዚኣብሔር ንቅዱሳኑ።
ኣቦና ዳኒኤል ብዛዕባ ቅዱስ ኣባ ኣርሳንዮስ ክዛረብ ከሎ ከምዚ ይብል ነበረ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ገዳም ምሳና ይነብር ነይሩ። ንዕኡ ዝኾውን ስርናይ ኣብ ዓመት ከኣ ኣብ ንእሽቶ መስፈሪ ንህቦ ነበርና። ክንበጽሖ ከሎና ኩልና ካብቲ ዝሃብናዮ ስርናይ ንምገብ ነበርና።
11. ካብ ኣገልግሎት ብዘይጸሎት ጸሎት ብዘይኣገልግሎት ይሓይሽ።
ሓደ እዋን ቅዱስ ኣርሳንዮስ ንኣቦና እስክንድር፡ “ስራሕካ ምስ ወዳእካ ብሓንሳብ ክንበልዕ ምጻኒ” በሎ። ቅዱስ እስክንድር ድማ፡ “ኣጋይሽ እንተመጹኒ’ኸ፤”፡ “ኣጋይሽ እንተመጹኻ ምስኦም ተመገብ።” ይብሎ። ቅዱስ እስክንድር ብመደብ ይኸይድ ስለዝነበረ ኣብ ስርሑ ግዱስ እዩ ነይሩ። ቃል ቅዱስ ኣርሳንዮስ ከይየዕብር እዋን መግቢ ምስ በጽሐ ስርሑ ስለዘይወደአ ክሳዕ ዝውድእ ጸነሐ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ እስክንድር ምስ ደንጎዮ፡ ኣጋይሽ መጺኦሞ ማለት እዩ ኢሉ በለዐ። እስክንድር ግና ስርሑ ምስ ወደአ ናብ ቅዱስ ኣርሳንዮስ ከደ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ፡ “እንታይ ደኣ ኣብ እዋን መግቢ ዘይመጻእካ፤” በሎ። ቅዱስ እስክንድር ድማ፡ “ስራሕካ ምስ ወዳእካ ምጻኒ ስለዝበልካኒ ሕጂ ወዲአ” ኢሉ መለሰሉ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ እስክንድር ጥንቁቕ ምዃኑ ምስ ረኣየ ተገረመ። ከምዚ ድማ በሎ፡ “መዓልታዊ ጸሎትካ ምእንቲ ክትጽሊ ኣቀዲምካ ጾምካ ፍታሕ ማይካ ስተ እንተዘይኮይኑ ቀልጢፉ ሕማም ከጥቅዓካ እዩ” በሎ።
12. ናብራ ብሕትውና ገድሊ ከምዘድልዮ።
ቅዱስ ኣርሳንዮስ ምስ ገለ ኣሕዋት ብሓደ ቃንጫ ዝነበሮ ቦታ እና ሓለፉ ከለዉ። “እንታይ ደኣ እዩ እዚ ምንቅጥቃጥ ኢሉ ሓተቶም፤ እዚ ናይ’ዚ ቃንጫ እዩ” በሉዎ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ፡ “ናብራ ብሕትውና ዝነብር ሰብ ሓደ ድምጺ ናይ ዑፍ እንተሰምዐ ልቡ ኣይሃድእን። ክንደይ ካባኹም ከምዚ ዓይነት ናይ ቃንጫ ምንቅጥቃጥ ዘለኩም፤” ኢሎም ብምሕታት ። ናብራ ብሕትውና ገድሊ ከምዘድልዮ ሓበርዎም።
13. ኲናት ጸላኢ ሰናያት ምስ ቅዱሳን።
ኣብ ሓደ እዋን ቅዱስ ኣርሳንዮስ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ እስክንድርያ እትርከብ ከተማ ካኑቡስ እንከሎ፡ ሓንቲ ሃብታም ጓልኣንስተይቲ መንእሰይ ፈሪሃ እግዚኣብሔር ዘለዋ መጸቶም። ኣብዚ እዋን ቅዱስ ኣርሳንዮስ ዘይኮነ ኢጲስቆጶስ ቴዎፍሎስ ተቀበላ። እታ መንእሰይ ካብ ሮማ ዝመጸት’ያ ዝነበረት። ንኢጲስቆጶስ ቴዎፍሎስ ድማ ቅዱስ ኣርሳንዮስ ንኽትርኢ ለመነቶ። ቴዎፍሎስ ድማ፡ ሓንቲ ጓልኣንስተይቲ መንእሰይ ካብ ሮማ ንዓኻ ክትርኢ መጺኣ ኣላ በሎ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ ንኽርእያ ፍቓደኛ ኣይነበረን። ነዚ ምስ ሰመዐት እታ መንእሰይ ከይራእኹዎስ ኣይከይድን፡ ምኽንያቱ ሰብ ዘይኮነስ ነቢይ ክርኢ ኢለ እየ መጺአ ዘለኹ፡ ኢላ ናብቲ ዝጽልየሉ ቦታ ከደት። ኣብ ኣፍ ደገ እቲ ዝጽልየሉ ስፍራ ብምንባሩ ከኣ ክትርእዮ ኣይጸገማን። ኣብ እግሩ ተደፊኣ ድማ ክትስዕሞ ፍግም በለት። እናሓረቐ ከምዚ እናበለ ኣተንሰኣ፡ ገጸይ ክትርእዪ እንተደሊኺ ኣብ ቅድሜኺ ኣለኹ። ረኣይኒ። ብሕፍረት ዝኣክል ክትጥምቶም ኣይከኣለትን። ካብ ገዛኺ ክትወጺ ዘይግበኣኪ ነዚ ኩሉ መንገዲ ከመይ ገይርኪ ተጻዊርኪ መጺኺ፤ ንኣንስቲ ሮማ ከይድኪ ንኣርሳንዮስ ርአዮ መጺአ ክትብልዮም እሞ ኩለን አንስቲ ሮማ ናብዚ ክመጻ ዲኺ ደሊኺ፤ እታ መንእሰይ፡ “ፍቓድ ኣምላኽ እንተኾይኑ ናብዚ ዝኾነ ንኸይመጽእ ክነግሮም እየ ኣብ ጸሎትካ ጥራይ ዘክረኒ” በለቶ። መልሲ ቅዱስ ኣርሳንዮስ፡ “ገጽኪ ካብ ልበይ ንክሓኮ ንኣምላኽ ክልምኖ እየ” ። ነዚ ምስ ሰመዐት ሕማቕ ተሰመዓ። ንከተማ ምስ በጸሐት ብክቱር ሓዘን ሐመመት። ቲዎፍሎስ ነዚ ምስ ፈለጠ ክበጽሓ ከደ። ቅዱስ ኣርሳንዮስ ኣብ ጸሎትካ ዘክረኒ ምስ በልኩዎ፡ “ገጽኪ ካብ ልበይ ንክሓኮ ንኣምላኽ ክልምኖ እየ” ኢሉኒ ኢላ ንሓዘና ጠንቂ ነገረቶ። ቲዎፍሎስ ድማ፡ ሰበይቲ ምዃንኪ ኣይትረስዒ፡ ደሓር ከኣ ጸላኢ ሰናያት ብኣንስቲ ገይሩ እዩ ንቅዱሳን ዝዋግኦም። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ ቅዱስ ኣርሳንዮስ ዝተዛረበኪ። ኩሉ ግዜ ከኣ ምእንታና ቀጻሊ እዩ ዝጽሊ። ስለዚ ኣይትጨነቒ። ሓሳባ መድኃኒት ረኺባትሉ ናብ ዓዳ ተሓጒሳ ብሰላም ተመልሰት። አቡነ ኣርሳንዮስ ከኣ ኩሉ ግዜ ኣብ ጸሎት ይዝኩርዋ ነበሩ።
በረኸቶም ምስ ኩልና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን። ኣብ ዝቕጽል ድማ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ትሕትና ብመንጽር ብሂል ኣበው ከነቕርበልኩም ኢና።
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር። ኣሜን!!!
(For those who do not have Geez, please visit this link) KIDUS ARSANIOS (2)