text:
ምዕራፍ ሓደ
“ምዉት ክነሱ . . . ብእምነቱ ይዛረብ ኣሎ”
1. ስድራ ቤት ኣዳምን ሄዋንን ናብ ገነት ኤድን ከይኣትዉ ዝዓገቶም እንታይ እዩ፧ ኣቤልከ እንታይ ኪርኢ እዩ ሃረር ዚብል ነይሩ፧
ኣቤል ነተን ኣብ ኵርባ ሃዲአን ሳዕሪ ዚበልዓ ዝነበራ ኣባጊዑ ይጥምተን ነበረ። ኣማዕድዩ ኸኣ ኣብ ርሑቕ ዝነበረ ድሙቕ ዘይኰነ ብርሃን ይርኢ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብታ ቦታ እቲኣ፡ ነታ ናብ ገነት ኤደን እተእቱ መገዲ ንምሕላው፡ ብልሓ ሃልሃል ዚብል እትሽክርከር ሰይፊ ኸም ዘላ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ሓደ እዋን ወለዱ ኣብኣ ይነብሩ ነይሮም እዮም፣ ሕጂ ግና ንሳቶም ኰኑ ደቆም ናብኣ ኺኣትዉ ኣይክእሉን እዮም። ኣቤል ናብ ሰማይ ኣንቃዕሪሩ እናጠመተ ብዛዕባ ፈጣሪኡ ኺሓስብ ከሎ፡ እቲ ፍሽፍሽ ዚብል ዝነበረ ንፋስ ንጸጕሪ ርእሱ ፈይፈይ ኬብሎ ኸሎ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። ኣቤል፡ ደቂ ሰብ እንደገና ኣባላት ስድራ ቤት ኣምላኽ ኪዀኑ ዚኽእሉ እንተ ዀይኖም ኣተሓሳሲብዎ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ነዚ ኺርኢ ድማ ሃረር ይብል ነይሩ እዩ።
2-4. ኣቤል ሎሚ ብኸመይ እዩ ዚዛረበና ዘሎ፧
2 ኣቤል ሎሚ ይዛረበካ ኣሎ። እሞኸ፡ ክትሰምዖ ትኽእል ዲኻ፧ እዚ ፈጺሙ ዘይከኣል ኰይኑ ይስምዓካ ይኸውን። ከመይሲ፡ እዚ ኻልኣይ ወዲ ኣዳም ካብ ዚመውት ነዊሕ ገይሩ እዩ። ሬሳኡ ናብ ሓመድ ካብ ዚቕየር ድማ ዳርጋ 60 ዘመናት ገይሩ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ምዉታት፡ “ገለ እኳ ኣይፈልጡን እዮም” ይብለና። (መክ. 9:5, 10) ብዘይካዚ፡ ኣቤል እተዛረባ ሓንቲ ቓል እውን ትኹን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይተመዝገበትን። ከመይ ገይሩ ደኣ እዩ እሞ ኺዛረበና ዚኽእል፧
3 ሃዋርያ ጳውሎስ ብመንፈስ ተደሪኹ ብዛዕባ ኣቤል፡ “ምዉት ክነሱ ኸኣ፡ ብእምነቱ ይዛረብ ኣሎ” በለ። (እብራውያን 11:4 ኣንብብ።) ኣቤል ብምንታይ ከም ዚዛረበና ኣስተብሂልካዶ፧ ብእምነቱ እዩ ዚዛረበና። ንሱ ነዛ ብልጽቲ ባህርይ እዚኣ ዘጥረየ ናይ መጀመርታ ሰብ እዩ። ድልድልቲ እምነት ብምርኣዩ፡ ክንስዕቦ እንኽእል ህያው ኣብነት ሓዲጉልና እዩ። ካብቲ ዝሓደገልና ኣብነት እንተ ተማሂርናን ኣስኣሰር እምነቱ ኽንስዕብ እንተ ጽዒርናን፡ ታሪኽ ኣቤል ህያው ኰይኑ ይዛረበና ኣሎ ማለት እዩ።
4 ግናኸ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኣቤል ብዙሕ ዘይተጠቕሰ ኽነሱ፡ ካብኡን ካብ እምነቱን እንታይ ኢና ኽንምሃር እንኽእል፧ እስከ ቐጺልና ንርአ።
ብግዜ “ምስራት ዓለም” ምንባር
5. የሱስ ንኣቤል ምስ “ምስራት ዓለም” ኣተሓሒዙ ዝገለጾ ስለምንታይ እዩ፧ (እግረ ጽሑፍ እውን ርአ።)
5 ኣቤል ኣብ መጀመርታ ታሪኽ ደቂ ሰብ እዩ ዚነብር ነይሩ። የሱስ ንኣቤል ምስ “ምስራት ዓለም” ኣተሓሒዙ ገሊጽዎ ኣሎ። (ሉቃስ 11:50, 51 ኣንብብ።) ኣብዚ ዓለም ኪብል ከሎ፡ ነቶም ካብ ሓጢኣት ኪብጀዉ ዚኽእሉ ደቂ ሰብ የመልክት ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ። ኣቤል ካብ ደቂ ሰብ እቲ ራብዓይ እኳ እንተ ነበረ፡ ብኣረኣእያ ኣምላኽ፡ ካብ በጃ ኺጥቀም ዚኽእል ናይ መጀመርታ ሰብ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። * ኣቤል ጽቡቕ ጽልዋ ኺገብሩሉ ምስ ዘይክእሉ ሰባት ይነብር ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ።
6. ኣቤል እንታይ ዓይነት ወለዲ እዮም ነይሮምዎ፧
6 እታ ናይ መጀመርታ ስድራ ቤት፡ ነዊሕ ከይጸንሐት ዜሕዝን ኵነታት ኬጋጥማ ጀመረ። እቶም ወለዲ ኣቤል ዝነበሩ ኣዳምን ሄዋንን ምልኩዓትን ሓያላትን ነይሮም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ኰይኑ ግና፡ ከምኡ ኢሎም ኣይቀጸሉን፣ እዚ ድማ ተፈሊጥዎም እዩ። ኣብ ፈለማ ፍጹማትን ተስፋ ዘለኣለማዊ ህይወት ዝነበሮምን እዮም ነይሮም። ጸኒሖም ግና፡ ካብ የሆዋ ኣምላኽ ዓለዉ፡ ካብታ ቤቶም ዝነበረት ገነት ኤደን ድማ ተሰጕጉ። ካብ ኵሉ ንላዕሊ፡ እንተላይ ካብቲ ንዘርኦም ዜድልዮም ነገራት፡ ትምኒት ርእሶም ብምቕዳሞም ፍጽምናን ናይ ዘለኣለም ህይወትን ሰኣኑ።—ዘፍ. 2:15–3:24።
7, 8. ቃየል ምስ ተወልደ፡ ሄዋን እንታይ እያ ኢላ፧ እንታይከ እያ ሓሲባ ኽትከውን እትኽእል፧
7 ኣዳምን ሄዋንን ካብ ገነት ምስ ተሰጕጉ፡ ናብራ ኸቢድዎም ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ በዅሪ ወዶም ምስ ተወልደ፡ ቃየል ኢሎም ሰመይዎ፣ ሄዋን ከኣ፡ “ብረድኤት የሆዋ ወዲ ወሊደ” በለት። ሄዋን ከምኡ ኽትብል ከላ፡ ነቲ የሆዋ ሓንቲ ሰበይቲ ነቲ ንኣዳምን ንሄዋንን ዘዕለዎም እኩይ ዜጥፍእ “ዘርኢ” ኸም እትወልድ ኣብ ገነት ዘተስፈዎ ተስፋ ዘኪራ ኽትከውን ትኽእል እያ። (ዘፍ. 3:15፣ 4:1) እሞኸ፡ ኣብቲ ትንቢት እተጠቕሰት ሰበይቲ ንሳ ኸም ዝዀነት፡ ቃየል ከኣ እቲ ተስፋ እተኣትወሉ “ዘርኢ” ኸም ዝዀነ ገይራ ሓሲባ ደዀን ትኸውን፧
8 ከምኡ እንተ ሓሲባ፡ ተጋግያ እያ ነይራ። ብዝያዳ ድማ፡ ንሳን ኣዳምን ንቃየል እቲ ዘርኢ ኸም ዝዀነ ነጊሮምዎ እንተ ነይሮም፡ ኣዐብዮምዎ ደኣ እምበር ኣይጠቐምዎን። ድሕሪኡ፡ ሄዋን ካልኣይ ወዲ ወለደት፡ ብዛዕባኡ ግና እቲ ዘርኢ ኸም ዝዀነ ዚሕብር ሓሳባት ከም ዝሃቡ ኣይተገልጸን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣቤል ኢሎም እዮም ሰምዮምዎ፣ ትርጉሙ ድማ “ትንፋስ” ወይ “ከንቱነት” ማለት እዩ። (ዘፍ. 4:2) ከምኡ ኢሎም ምስማዮም፡ ኣቤል ካብ ቃየል ከም ዝተሓተ ገይሮም ስለ ዝሓሰቡ፡ ብዛዕባኡ ብዙሕ ትጽቢት ከም ዘይነበሮም ዚሕብር ደዀን ይኸውን፧ ክንግምት ጥራይ ኢና እንኽእል።
9. ሎሚ ዘለዉ ወለዲ ኻብቶም ቀዳሞት ወለዲ እንታይ እዮም ኪምሃሩ ዚኽእሉ፧
9 ሎሚ ዘለዉ ወለዲ ኻብቶም ቀዳሞት ወለዲ ብዙሕ ትምህርቲ ኺረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ወላዲ እንተ ዄንካ፡ ብኣዘራርባኻን ብተግባራትካን ንደቅኻ ትዕቢትን ህርፋንን ስስዐን ዲኻ እተስርጸሎም፧ ወይስ ንየሆዋ ኣምላኽ ኬፍቅሩን ምስኡ ዕርክነት ንምምስራት ኪጽዕሩን ኢኻ እትምህሮም፧ እቲ ዜሕዝን ግና፡ እቶም ቀዳሞት ወለዲ ሓላፍነቶም ኣይፈጸሙን። ይኹን እምበር፡ ዘርኦም ተስፋ ነይርዎም እዩ።
ኣቤል እምነት ዘጥረየ ብኸመይ እዩ፧
10, 11. ቃየልን ኣቤልን እንታይ ዓይነት ስራሕ እዩ ነይርዎም፧ ኣቤልከ እንታይ ባህርይ እዩ ኣጥርዩ፧
10 እቶም ክልተ ቘልዑ ኺዓብዩ ኸለዉ፡ ኣዳም ንስድራ ቤቶም ዜድሊ ነገራት ኪምእርሩ ዜኽእሎም ስራሕ ኪሰርሑ ኣሰልጢንዎም ኪኸውን ይኽእል እዩ። ድሕርዚ፡ ቃየል ሓረስታይ፡ ኣቤል ከኣ ጓሳ ዀነ።
11 ይኹን እምበር፡ ኣቤል ዝያዳ ኣገዳሲ ዝዀነ ነገር ገይሩ እዩ። እወ፡ ድሕሪ ግዜ እምነት ኣጥርዩ እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ብዛዕባ እዛ ብልጽቲ ባህርይ እዚኣ ጽሒፉ ኣሎ። ሕስብ እሞ ኣብሎ! ንኣቤል ኣብነት ዝዀኖ ሰብ ኣይነበረን። ብኸመይ ደኣ እዩ እሞ ነታ ኣብ የሆዋ ኣምላኽ ዝነበረቶ እምነት ዘጥረያ፧ ነዛ እምነት እዚኣ ንኼጥሪ ዝሓገዞ ሰለስተ ነገር ንርአ።
12, 13. ኣቤል ብዛዕባ ፍጥረታት የሆዋ ምስትንታኑ፡ ንእምነቱ ዘደልደለሉ ብኸመይ እዩ፧
12 ፍጥረት የሆዋ። የሆዋ ንምድሪ ረጊሙዋ ስለ ዝነበረ፡ እሾኽን ተዀርባን ተብቍል እያ ነይራ፣ እዚ ኸኣ ንሕርሻ ዚዓናቕፍ እዩ። ምስናይዚ ግና፡ ምድሪ ንስድራ ቤት ኣቤል ብህይወት ኪነብሩ ዚሕግዞም ምግቢ ተፍሪ ነይራ እያ። ኣዕዋፍን ዓሳታትን ዚርከብዎም እንስሳታት ከኣ ኣይተረግሙን ነይሮም፣ ኣኽራንን ቀላያትን ኣፍላጋትን ባሕርታትን ኰነ ሰማያትን ደበናታትን ጸሓይን ወርሕን ከዋኽብትን እውን ኣይተረግመን ነይሩ። ኣቤል ኣብ ኵሉ ቦታ፡ ነቲ ዜደንቕ ፍቕርን ጥበብን ሕያውነትን እቲ ንዅሉ ዝፈጠረ የሆዋ ኣምላኽ ዜንጸባርቕ ነገራት ኪርኢ ይኽእል ነይሩ እዩ። (ሮሜ 1:20 ኣንብብ።) ብዛዕባ እዚ ብሞሳ ምስትንታኑ ኸኣ ንእምነቱ ኣደልዲሉሉ ኪኸውን ኣለዎ።
13 ኣቤል ብዛዕባ መንፈሳዊ ነገራት የስተንትን ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። ንመጓሰኡ ኺጓሲ ኸሎ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። ከም ጓሳ መጠን ብዙሕ እዩ ዚጕዓዝ ነይሩ። ልሙዕ ሳዕርን ጽሩይ ማይን ጽላል ዘለዎ መዕረፍን ምእንቲ ኺረክብ፡ ነተን ተኣፈፍቲ እንስሳታት ሒዙ ብጎቦታትን ስንጭሮታትን ቀላያትን ይኸይድ ነይሩ እዩ። ካብ ኵሉ ፍጥረታት ኣምላኽ፡ መሪሕነትን ዕቝባን ሰብ ዜድልየን ዝያዳ ተኣፈፍቲ እንስሳ፡ ኣባጊዕ እየን ነይረን ኪዀና ዚኽእላ። እሞኸ፡ ኣቤል ንሱ እውን ካብ ዝዀነ ይኹን ሰብ ንላዕሊ ዝያዳ ጥበብን ሓይልን ካብ ዘለዎ ኣካል መምርሕን ዕቝባን ሓልዮትን ከም ዜድልዮ ተገንዚቡ ነይሩ ደዀን ይኸውን፧ ብዛዕባ እዚ ኣብ ጸሎቱ ይጠቅስ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ እዚ ኸኣ ንእምነቱ ኣደልዲሉሉ እዩ።
14, 15. ኣቤል ብዛዕባ እንታይ የሆዋ ዘተስፈዎ ተስፋታት እዩ ኼስተንትን ዚኽእል ነይሩ፧
14 ተስፋታት የሆዋ። ኣዳምን ሄዋንን ካብ ገነት ኤደን ስለምንታይ ከም እተሰጕጉ ንደቆም ኣዘንትዮምሎም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ስለዚ፡ ኣቤል ኬስተንትነሉ ዚኽእል ብዙሕ ነገራት ነይርዎ እዩ።
15 የሆዋ፡ ምድሪ ርግምቲ ኸም እትኸውን ተዛሪቡ ነይሩ እዩ። ኣቤል እሾኽን ተዀርባን ይርኢ ስለ ዝነበረ፡ እዚ ቓላት እዚ ኸም እተፈጸመ ኼስተብህል ክኢሉ እዩ። ብዘይካዚ፡ ሄዋን ብጻዕሪ ጥንስን ሕርስን ከም እትሳቐ የሆዋ ተነብዩ ነይሩ እዩ። ኣቤል ኣሕዋቱ ኺውለዱ ኸለዉ ፍጻመ እዚ ቓላት እዚ ርእዩ ኪኸውን ኣለዎ። የሆዋ ድማ ሄዋን ፍቕርን ኣቓልቦን ሰብኣያ ኽትረክብ ሚዛኑ ዘይሓለወ ድሌት ከም ዚህልዋን ኣዳም ከም ዚመልካን ኣቐዲሙ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ኣቤል ከኣ ነዚ ብዓይኑ ርእይዎ እዩ። እወ፡ ቃል የሆዋ ወትሩ ምሉእ ብምሉእ ዜተኣማምን ምዃኑ ተዓዚቡ እዩ። ስለዚ እምበኣር፡ ኣብቲ ኣምላኽ ብዛዕባ “ዘርኢ” ዘተስፈዎ ተስፋ ኺኣምን ብቑዕ ምኽንያት ነይርዎ እዩ። እቲ “ዘርኢ” እቲ፡ ሓደ መዓልቲ ነቲ ኣብ ኤደን ዝጀመረ ኽፉእ ነገራት ኬወግድ እዩ።—ዘፍ. 3:15-19።
16, 17. ኣቤል ካብ ኪሩቤል የሆዋ እንታይ እዩ ተማሂሩ ኪኸውን ዚኽእል፧
16 ኣገልገልቲ የሆዋ። ንኣቤል ሰናይ ኣብነት ዝዀኖ ማንም ሰብ እኳ እንተ ዘይነበረ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ ምድሪ ዝነበሩ መስተውዓልቲ ፍጡራት ግና ሰባት ጥራይ ኣይኰኑን ነይሮም። ኣዳምን ሄዋንን ካብ ገነት ምስ ተሰጕጉ፡ የሆዋ ንሳቶም ኰኑ ዘርኦም ናብኣ ኺኣትዉ ኸም ዘይክእሉ ገበረ። መእተዊ ገነት ኤደን ዚሕልዉ ኪሩቤልን—ዝለዓለ ማዕርግ ዘለዎም መላእኽቲ—ብልሓ ሃልሃል ዚብል እትሽክርከር ሰይፍን እውን ኣቐመጠ።—ዘፍጥረት 3:24 ኣንብብ።
17 ኣቤል ብቝልዕነቱ ነቶም ኪሩቤል ኪርኢ ኸሎ እንታይ ይስምዖ ኸም ዝነበረ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። እቶም ኪሩቤል ስጋ ሰብ ለቢሶም ስለ ዝነበሩ፡ ክሳዕ ክንደይ ሓያላት ከም ዝዀኑ ኺርኢ ይኽእል ነይሩ እዩ። እታ ወትሩ ሃልሃል እትብልን እትሽክርከርን ዝነበረት “ሰይፊ” እውን እተፍርህ እያ ነይራ። ኣቤል ኪዓቢ ኸሎ፡ እቶም ኪሩቤል ተመንይዎም ካብ ቦታኦም ኬልግሱ ኸለዉ ርእዩ ደዀን ይኸውን፧ ኣይረኣየን። እዞም ሓያላት መላእኽቲ እዚኦም፡ ንሓያሎ ዓመታት ለይትን መዓልትን ካብ ቦታኦም ምንቕ ኣይበሉን። ስለዚ፡ ኣቤል፡ የሆዋ ኣምላኽ ጻድቃንን ጽኑዓትን ኣገልገልቲ ኸም ዘለዉዎ ተረዲኡ እዩ። ኣቤል እቶም ኪሩቤል ከም ስድራ ቤቱ ዘይኰኑስ፡ ንየሆዋ እሙናትን እዙዛትን ምዃኖም ኪርኢ ይኽእል ነይሩ እዩ። እዚ መላእኽቲ ዝገደፍዎ ኣብነት፡ ንኣቤል እምነቱ ኣደልዲሉሉ ኪኸውን ከም ዚኽእል ፍሉጥ እዩ።
18. ሎሚ እምነትና ኼደልድል ዚኽእል እንታይ እኹል ነገራት ኣሎና፧
18 እወ፡ የሆዋ ብፍጥረትን ብተስፋታቱን በቶም ኣገልገልቱ ዝዀኑ መላእኽቱ ዝገደፍዎ ኣብነትን ገይሩ ብዛዕባ ርእሱ ገሊጹ እዩ። ኣቤል ብዛዕባ እዚ ምስትንታኑ ኸኣ ንእምነቱ ኣደልዲሉሉ እዩ። እሞኸ፡ ኣቤል በቲ ዝገደፎ ኣብነት ገይሩ ይዛረበና ደይኰነን ዘሎ፧ ብፍላይ መንእሰያት፡ ኣባላት ስድራ ቤቶም ዝገበሩ ይግበሩ ብዘየገድስ፡ ኣብ የሆዋ ኣምላኽ ናይ ሓቂ እምነት ኬሕድሩ ይኽእሉ እዮም። ሎሚ እውን ንሕና ንእምነትና ኼደልድለልና ዚኽእል እኹል ነገራት ኣሎና፣ ገለ ኻብዚ ኸኣ፡ እቲ ማእለያ ዘይብሉ ኣብ ዙርያና ዘሎ ዜደንቕ ፍጥረትን ምሉእ መጽሓፍ ቅዱስን ብእምነቶም ኣብነት ዝዀኑ ሓያሎ ሰባትን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ።
መስዋእቲ ኣቤል ብሉጽ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
19. ድሕሪ ግዜ ኣቤል እንታይ እዩ ተገንዚቡ፧
19 እታ ኣቤል ኣብ የሆዋ ዝነበረቶ እምነት እናደልደለት ምስ ከደት፡ ንእምነቱ ብተግባር ዚገልጸሉ መገዲ ኺረክብ ደለየ። ይኹን እምበር፡ ሰብ ነቲ ፈጣሪ ዩኒቨርስ ዝዀነ ኣምላኽ እንታይ እዩ እሞ ኺህቦ ዚኽእል፧ ኣምላኽ ካብ ደቂ ሰብ ህያብ ኰነ ሓገዝ ከም ዘየድልዮ ንጹር እዩ። ድሕሪ ግዜ ኣቤል፡ ብቕኑዕ ድራኸ ተላዒሉ ንየሆዋ ኻብቲ ዘለዎ ጥሪት እቲ ብሉጽ እንተ ሂብዎ፡ እዚ ፈቃር ኣቦ እዚ ኸም ዚሕጐስ ተገንዘበ።
20, 21. ቃየልን ኣቤልን፡ ነፍሲ ወከፎም ንየሆዋ እንታይ መስዋእቲ እዮም ኣቕሪቦም፧ ንሱኸ እንታይ ምላሽ ሃበ፧
20 ኣቤል ካብ መጓሰኡ ገለ ኣባጊዕ ኪስውእ ተዳለወ። ነተን ብሉጻት ዝዀና በዅራት ሓርዩ ብምሕራድ፡ ነቲ ምሩጽ ኢሉ ዝሓሰቦ ኣካላተን ንመስዋእቲ ኣቕረበ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ቃየል እውን በረኸትን ሞገስን ኣምላኽ ኪረክብ ደልዩ፡ ካብ ኣታኽልቱ መስዋእቲ ኣቕረበ። ድራኸኡ ግና ካብ ድራኸ ኣቤል እተፈልየ እዩ ነይሩ። እቲ ፍልልይ ከኣ ክልቲኦም ኣሕዋት መስዋእቶም ኬቕርቡ ኸለዉ እዩ ተራእዩ።
21 ክልቲኦም ደቂ ኣዳም፡ ኣብ ቅድሚ ኪሩቤል ኰይኖም ብመሰውእን ብሓውን መስዋእቶም ኣቕሪቦም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ ምድሪ ዝነበሩ ህያዋን ወኪላት የሆዋ እቶም ኪሩቤል ጥራይ እዮም ነይሮም። ሽዑ ድማ የሆዋ ምላሽ ሂቡ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “የሆዋ ናብ ኣቤልን ናብ መስዋእቱን ብሞገስ ረኣየ” ይብል። (ዘፍ. 4:4) ኣምላኽ ብኸመይ ሞገሱ ኸም ዘርኣየ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይገልጽን እዩ።
22, 23. የሆዋ ናብቲ ኣቤል ዘቕረቦ መስዋእቲ ብሞገስ ዝረኣየ ስለምንታይ እዩ፧
22 ኣምላኽ ንኣቤል ሞገስ ዘርኣዮ ስለምንታይ እዩ፧ በቲ ዘቕረቦ ዓይነት መስዋእቲ ድዩ፧ ኣቤል እስትንፋስ ዘለዎ ህያው እንስሳ መሪጹ ነቲ ኽቡር ደሙ ብምፍሳስ እዩ መስዋእቲ ኣቕሪቡ። እሞኸ፡ እዚ ዓይነት መስዋእቲ እዚ ኽሳዕ ክንደይ ክቡር ዋጋ ኸም ዘለዎ ይግንዘብ ነይሩ ድዩ፧ ኣምላኽ ካብ ግዜ ኣቤል ሓያሎ ዘመናት ጸኒሑ፡ ነቲ “ገንሸል ኣምላኽ” ዝዀነ፡ ንጹህ ደሙ ኸኣ ዝፈሰሰ ፍጹም ወዱ ዘቕረቦ መስዋእቲ ንምምልካት መስዋእቲ ኣበር ዘይብሉ ገንሸል ተጠቒሙ እዩ። (ዮሃ. 1:29፣ ዘጸ. 12:5-7) ይኹን እምበር፡ ኣቤል ብዛዕባ እዚ ብዙሕ ፍልጠት ኣይነበሮን ኪኸውን ይኽእል እዩ።
23 ሓደ ብርግጽ እንፈልጦ ነገር ግና፡ ኣቤል ካብቲ ዝነበሮ ጥሪት እቲ ብሉጽ ንመስዋእቲ ምቕራቡ እዩ። የሆዋ ናብቲ ኣቤል ዘቕረቦ መስዋእቲ ጥራይ ዘይኰነስ፡ እንተላይ ናብ ኣቤል እዩ ብሞገስ ዝረኣየ። ከመይሲ፡ ኣቤል በታ ንየሆዋ ዝነበረቶ ፍቕርን ኣብ የሆዋ ዝነበረቶ ናይ ሓቂ እምነትን ተደሪኹ እዩ መስዋእቲ ኣቕሪቡ።
24. (ሀ) እቲ ቃየል ዘቕረቦ ዓይነት መስዋእቲ ጕድለት ከም ዘይነበሮ ብኸመይ ንፈልጥ፧ (ለ) ቃየል ሎሚ ምስ ዘለዉ ሓያሎ ሰባት ዚመሳሰል ብኸመይ እዩ፧
24 ኵነታት ቃየል ግና እተፈልየ እዩ ነይሩ። የሆዋ “ናብ ቃየልን ናብ መስዋእቱን . . . ብሞገስ ኣይረኣየን።” (ዘፍ. 4:5) እቲ ቃየል ዘቕረቦ ዓይነት መስዋእቲ ጕድለት ኣይነበሮን፣ ከመይሲ፡ ጸኒሑ ሕጊ ኣምላኽ፡ ፍረ ምድሪ ንመስዋእቲ ኪቐርብ ፈቒዱ እዩ። (ዘሌ. 6:14, 15) ይኹን እምበር፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ቃየል፡ “ግብሩ እከይ” ከም ዝነበረ ይገልጽ እዩ። (1 ዮሃንስ 3:12 ኣንብብ።) ቃየል ብላዕለ ላዕሊ ንኣምላኽ ተወፋይነት ከም ዘሎካ እንተ ኣርኢኻ፡ እኹል ከም ዝዀነ ተሰሚዕዎ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ሎሚ እውን ሓያሎ ሰባት ከምኡ እዩ ዚስምዖም። ኣብ የሆዋ ናይ ሓቂ እምነት ኰነ ንየሆዋ ፍቕሪ ኸም ዘይነበሮ ነዊሕ ከይጸንሐ ብግብሩ ተጋሂዱ እዩ።
25, 26. የሆዋ ንቃየል እንታይ መጠንቀቕታ እዩ ሂብዎ፧ ቃየል ግና እንታይ እዩ ገይሩ፧
25 ቃየል ሞገስ የሆዋ ኸም ዘይረኸበ ምስ ተገንዘበ፡ ካብ ኣብነት ኣቤል ኪምሃር ጽዒሩ ድዩ፧ ኣይጸዓረን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ነዲሩ ንሓዉ ጸልኦ። የሆዋ፡ ልቢ ቃየል እንታይ ይኸውን ከም ዘሎ ረኣየ እሞ፡ ንቃየል ብትዕግስቲ ኼረድኦ ጸዓረ። መገድታቱ ናብ ከቢድ ሓጢኣት ይመርሖ ኸም ዘሎ ኣጠንቀቖ፡ መገዱ እንተ ቐይሩ ኸኣ “ሞገስ” ከም ዚርከብ ኣተስፈዎ።—ዘፍ. 4:6, 7።
26 ቃየል ነቲ ኣምላኽ ዝሃቦ መጠንቀቕታ ዕሽሽ በሎ። ነቲ ምንኣሱ ዝዀነ ሓዉ ኣቤል ከኣ ምስኡ ናብ መሮር ኪኸይድ ነገሮ፡ ኣብኡ ድማ ቐተሎ። (ዘፍ. 4:8) በዚ ኸምዚ ኣቤል፡ ሃይማኖታዊ መስጐጕቲ ዝበጽሖ ናይ መጀመርታ ሰማእት ኰነ። ዋላ እኳ እንተ ሞተ፡ የሆዋ ግና ኣይረስዖን።
27. (ሀ) ኣቤል ከም ዚትንስእ ክንተኣማመን እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧ (ለ) ሓደ መዓልቲ ምስ ኣቤል ከም እንራኸብ ርግጸኛታት ክንከውን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
27 ብምሳልያዊ ኣዘራርባ፡ ደም ኣቤል ፍትሒ ደልዩ ናብ የሆዋ ኣምላኽ ጠሪዑ እዩ። ኣምላኽ ከኣ ነቲ እኩይን ገበነኛን ዝነበረ ቃየል ብምቕጻዕ ፍትሒ ኣውጺኡ እዩ። (ዘፍ. 4:9-12) ብዝያዳ ኸኣ፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ዘሎ ብዛዕባ እምነት ኣቤል ዚገልጽ ጸብጻብ ሎሚ ንዓና ይዛረበና ኣሎ። ዕድመ ኣቤል—ምናልባት ሚእቲ ዓመት ኪኸውን ይኽእል—ምስ ዕድመ እቶም ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሩ ሰባት ኪነጻጸር ከሎ ሓጺር እኳ እንተ ነበረ፡ ኣቤል ንዕድሚኡ ንየሆዋ ብዜሐጕስ መገዲ እዩ ተጠቒሙሉ። ቅድሚ ሙማቱ ፍቕርን ሞገስን ሰማያዊ ኣቦኡ የሆዋ ኸም ዝረኸበ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። (እብ. 11:4) ስለዚ እምበኣር፡ ኣብቲ ደረት ዘይብሉ ተዘክሮ የሆዋ ምህላዉን ኣብ ምድራዊት ገነት ናይ ዘለኣለም ህይወት ንኺረክብ ትንሳኤ ይጽበ ኸም ዘሎን ክንተኣማመን ንኽእል ኢና። (ዮሃ. 5:28, 29) እሞኸ፡ ምስኡ ኽትራኸብ ዲኻ፧ እወ፡ ሕጂ ኪዛረብ ከሎ እንተ ሰሚዕካዮን ነታ ሓለፍ ዝበለት እምነቱ እንተ ቐዲሕካያን ምስኡ ኽትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
^ ሕ.ጽ. 5 እታ “ምስራት ዓለም” እትብል መግለጺት፡ ዘርኢ ምዝራእ፡ ማለት ምውላድ ዚብል ሓሳብ ስለ እትሓቍፍ ነቶም ቀዳሞት ዘርኢ ደቂ ሰብ እተመልክት እያ። የሱስ ነቲ ናይ መጀመርታ ዘርኢ ዝዀነ ቃየል ዘይኰነስ፡ ንኣቤል ምስ “ምስራት ዓለም” ኣተሓሒዙ ዝገለጾ ደኣ እሞ ስለምንታይ እዩ፧ ውሳነታቱን ተግባራቱን ከም ዚሕብሮ፡ ቃየል ደይመደይ ኢሉ እዩ ኻብ የሆዋ ኣምላኽ ዓልዩ። ስለዚ፡ ንሱ እውን ከም ወለዱ ትንሳኤ ኺረክብን ካብ በጃ ኺጥቀምን ዚኽእል ኣይመስልን እዩ።


c: text/html

text:
3ይ ክፋል
ቅሬታ—“ቅር ዜብል ነገር” ምስ ዚህልወና
“ኣብ ጉባኤይ ዘላ ሓብቲ ገንዘብ ከም ዝሰረቕኩዋ ገይራ ብሓሶት ከሲሳትኒ። ካልኦት ደቂ ጉባኤይ ነዚ ምስ ፈለጡ፡ ኪውግኑ ጀሚሮም። ጸኒሓ፡ እታ ሓብቲ ኣነ ኸም ዘይሰረቕኩዋ ዜረጋግጽ ሓድሽ ሓበሬታ ኸም ዝረኸበት ነጊራትኒ። ዋላ እኳ ይቕረታ እንተ ሓተተትኒ፡ ብሰንኪ እቲ ዝበጽሓኒ በደል ብልበይ ይቕረ ኽብለላ ዝኽእል ኰይኑ ኣይተሰምዓንን።”—ሊንዳ።
ንስኻኸ ኸም ሊንዳ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትካ ብዝገበርዎ ነገር ብዙሕ ተጐዲእካ ዲኻ፧ እቲ ዜሕዝን፡ ገሊኦም ክርስትያናት ካልኦት ብዝገበርዎ ነገር ስለ እተጐድኡ፡ መንፈሳዊ ንጥፈታቶም ተጸልዩ እዩ። ንዓኻኸ ኸምኡ ድዩ ኣጋጢሙካ፧
‘ካብ ፍቕሪ ኣምላኽ ኪፈልየና’ ዚኽእል ኣሎዶ፧
ቅር ንዘበለና ኣማኒ ዝዀነ ብጻይና ይቕረ ኽንብለሉ ኣዝዩ ኪኸብደና ይኽእል እዩ። ከመይሲ፡ ክርስትያናት ንሓድሕዶም ኪፋቐሩ ኢና እንጽበ። (ዮሃንስ 13:34, 35) ኣማኒ ዝዀነ ብጻይና እንተ በዲሉና፡ ከቢድ ጓህን ስቓይን ኪስምዓና ይኽእል እዩ።—መዝሙር 55:12።
ኣብ መንጎ ክርስትያናት ሓደ ነቲ ሓደ ‘ቕር ዜብል ነገር’ ዚገብረሉ እዋን ኪህሉ ኸም ዚኽእል መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ። (ቈሎሴ 3:13) ንዓና ብውልቂ ኸምኡ ኼጋጥመና ኸሎ ግና፡ ኪኸብደና ይኽእል እዩ። ነዚ ምእንቲ ኽንዋጽኣሉ ኺሕግዘና ዚኽእል ነገር ይህሉዶ፧ ነዚ ዚስዕብ ሰለስተ ቕዱስ ጽሑፋዊ ስርዓታት እስከ ርአ፦
እቲ ሰማያዊ ኣቦና ዅሉ ይፈልጥ እዩ። የሆዋ ንዅሉ፡ እንተላይ ነቲ ዜጋጥመና ዘይፍትሓውነትን ነቲ እዚ ዜስዕቦ ስቓይን ይዕዘቦ እዩ። (እብራውያን 4:13) ክንሳቐ ኸለና እውን ይስምዖ እዩ። (ኢሳይያስ 63:9) ‘ጸበባ ወይ ጭንቂ’ ወይ ካልእ ነገራት፡ ዋላ እውን ኣገልጋሊኡ እንተ ዀነ፡ ‘ካብ ፍቕሪ ኣምላኽ ኪፈልየና’ ፈጺሙ ኣይፈቅድን እዩ። (ሮሜ 8:35, 38, 39) እዝስ ንሕና እውን ዝዀነ ይኹን ነገር ወይ ሰብ ካብ ኣምላኽ ኪፈልየና ኸይንፈቅድ ኣየለዓዕለናንዶ፧
ይቕረ ምባል ኪብሃል ከሎ፡ ነቲ በደል ኣቕሊልካ ምርኣይ ማለት ኣይኰነን። ነቶም ዝበደሉና ይቕረ ኽንብለሎም ከለና፡ ነቲ ተግባሮም ኣቕሊልና ንርእዮ ወይ ነመኽንየሉ ማለት ኣይኰነን። የሆዋ ንሓጢኣት ዘይሰምሮ እኳ እንተ ዀነ፡ መሰረት እንተ ረኺቡ ግና ይቕረ ይብል እዩ። (መዝሙር 103:12, 13፣ ኣንባቆም 1:13) ንኻልኦት ይቕረ ኽንብለሎም ኬተባብዓና ኸሎ ድማ፡ ንዕኡ ኽንመስሎ እዩ ዚሓትተና ዘሎ። ንሱ “ንዘለኣለም . . . ኣይቅየምን” እዩ።—መዝሙር 103:9፣ ማቴዎስ 6:14።
ቂም ክንሓድግ ከለና፡ ንርእስና ኢና እንጠቅም። ብኸመይ፧ ነዚ ዚስዕብ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። ሓደ ወይ ክልተ ኺሎ ግራም ዚምዘን እምኒ ኣልዒልካ፡ ኢድካ ዘርጊሕካ ሒዝካዮ ኣለኻ ንበል። ንሓጺር እዋን ነቲ እምኒ ሒዝካዮ ምጽናሕ ብዙሕ ኣየሸግረካን ይኸውን። ንንውሕ ዝበለ እዋን ሒዝካዮ ኽትጸንሕ እንተ ኢልካ ግና እንታይ ኢኻ እትኸውን፧ ክንደይ ዚኣክል ግዜ ኢኻ ሒዝካዮ ኽትጸንሕ እትኽእል፧ ንገለ ደቓይቕ፡ ንሓደ ሰዓት፡ ወይ ካብኡ ንዚነውሕ ግዜ ሒዝካዮ ኽትጸንሕ ትኽእልዶ፧ ኢድካ እናረብረበ ኸም ዚኸይድ ዜጠራጥር ኣይኰነን። ልክዕ እዩ፡ ክብደት እቲ እምኒ ኣይቅየርን እዩ። ንዝነውሐ ግዜ ሒዝካዮ ብዝጸናሕካ መጠን ግና፡ እናኸበደ ዝኸደ ዀይኑ እዩ ዚስምዓካ። ቂም እውን ከምኡ እዩ። ዋላ እውን ንእሽቶ ቒም ንዝነውሐ ግዜ ሒዝናዮ እንተ ጸኒሕና፡ ዝያዳ እዩ ዚጐድኣና። የሆዋ፡ ቂም ክንሓድግ ምትብባዑ እምበኣር ዜገርም ኣይኰነን። ምሕዳጉ ንጥቕምና እዩ።—ምሳሌ 11:17።
“የሆዋ ባዕሉ ኸም እተዛረበኒ እዩ ተሰሚዑኒ”
ሊንዳ ነታ ኣማኒት ዝዀነት ብጸይታ ቒም ከይትሕዘላ ዝሓገዛ እንታይ እዩ፧ ሓደ ኻብቲ ዝሓገዛ ነገራት፡ ይቕረ ንምባል ብዛዕባ ዚድርኽ ቅዱስ ጽሑፋዊ ምኽንያታት ምስትንታና እዩ። (መዝሙር 130:3, 4) ንኻልኦት ይቕረ ኽንብለሎም ከለና፡ የሆዋ እውን ንዓና ይቕረ ኸም ዚብለልና ምፍላጣ ንሊንዳ ይቕረታ ኽትገብር ደሪኽዋ እዩ። (ኤፌሶን 4:32–5:2) እዚ ሓሳባት እዚ ብኸመይ ከም ዝጸለዋ ኽትገልጽ ከላ፡ “የሆዋ ባዕሉ ኸም እተዛረበኒ እዩ ተሰሚዑኒ” ኢላ እያ።
ድሕሪ ግዜ፡ ሊንዳ፡ ቂም ክትሓድግ ክኢላ እያ። ነታ ሓብቲ ብናጻ ይቕረ ኢላትላ እያ፣ ሕጂ ድማ እታ ሓብቲ እቲኣ እትፈትዋ መሓዛኣ እያ። ሊንዳ ኸኣ ንየሆዋ ተገልግሎ ኣላ። የሆዋ ኸምኡ ኽትገብር ከም ዚሕግዘካ ኣይትጠራጠር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Part III Interview with President Isaias Afwerki ቃለ መጠይቕ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሳልሳይ ክፋል
ቃለ መጠይቕ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ሳልሳይ ክፋል
መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ፡ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘካየዶ ቓለ መጠይቕ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ሳልሳይ ክፋል’ቲ ቓለ መጠይቕ፡ ብዛዕባ ኣብ ገማግም ሶማል ዝተኸስተ ቐርስና፡ ውሽጣውን ግዳማውን ሳዕቤናቱን መፍትሒኡን ኣብሪሁ። ሓደሓደ ወገናት ንዅነታት ሶማል ብምምዝማዝ፡ ንማያዊ ገማግማ ኢንዳስትርያዊ ሓተላ ይጕሕፍሉ ምህላዎም’ውን ገሊጹ። ትካላት መድሕን ንተርእዮ ቐርሰና ምኽኒት ብምግባር ንመኻዕበቲ ኣታዊታተን ከም ዝጥቀማሉ፡ ዓበይቲ ሃገራት ቀርሰና ንምግታእ ብዝብል ጕልባብ ኣብ ገማግም ሶማል፡ ወሽመጥ ዓደንን ደቡባዊ ቐይሕ ባሕርን መራኽብ ኵናት ኣዋፊረን ምህላወን ሓቢሩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጭን ማዕልቦን ፈለግ ኒል ዝተቐልቀለ ምስሕሓባት ብምትዃር፡ ንሃገራት ኒል ኮነ ንኻልኦት ሃገራት ዝኸውን እኹል ሃብቲ ማይ ምህላዉ፡ እንተኾነ እቲ ጕዳይ ምስ ፓለቲካዊ ጕዳያት ተኣሳሲሩ ኣብ ዘየድሊ ምፍሕፋሕ ከም ዘምረሐ ጠቒሱ። ኤርትራ ምስ ሃገራት ኣዕራብን እስራኤልን ዘሎዋ ርክብ ኣመልኪቱ፡ ኤርትራ ምስ ዝኾነ ይኹን ወገን ኣብ ኪዳን ከም ዘይትኣቱ ኣገንዚቡ። ንጕዳይ ዘተ ፍልስጤማውያንን እስራኤላውያንን ኣመልኪቱ’ውን ኤርትራ ስምምዕ ኦስሎ ካብ ዝተኸተመሉ እዋን ኣትሒዛ ኣብቲ ስምምዕ ዕቃበታት ከም ዝነበራ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት በብእዋኑ ዝፍተን ዘተ ሰላም ኣዎንታዊ ውጽኢት ንኽርከቦ ትጽቢት ከም ዘይግበረሉ ሓቢሩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ኣብ ደቡባዊ ቐይሕ ባሕሪ፡ ወሽመጥ ዓደን፡ ገማግም ሶማልን ህንዳዊ ውቅያኖስን ቀርሰና ይካየድ ኣሎ። ነዚ ተግባር’ዚ ብኸመይ ትርእዮ? ብኸመይከ’ዩ ኽፍታሕ?
መልሲ፡- እዚ ተርእዮ’ዚ ውጽኢት ናይቲ ኣብ ሶማልን ኣብ መላእ ከባቢናን ዘሎ ዘይምርግጋእ’ዩ። ሶማላውያን ከኣ ግዳይ ናይ ዞባውን ኣህጉራውን ኣጀንዳን ምትእትታዋትን ኮይኖም። ኣብ ሶማል መንግስትን መንግስታዊ ትካላትን ስለ ዘየልቦ፡ ክብረት ዘሎዎን ሂወት ዘውሕስን፡ ርግኣትን ቅሳነትን የልቦን። ሶማላውያን ድማ ናብ ካልእ ኣማራጺታት ንኸማዕድዉ ተገዲዶም። ኣብ ሶማል ባዶነት ብምህላዉ፡ ንረብሓታትን ሃብትን ሶማላውያን ዝከላኸል ዓቕሚ የልቦን፣ በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ሃብቲ ዓሳ እታ ሃገር ኣብ ጥቕሚ ሓይልታት ወጻኢ ይውዕል ኣሎ። ከም ሳዕቤኑ ኸኣ ሶማላውያን ኣደዳ ጥሜት፡ ሕማማት፡ ሽቕለተ ኣልቦነትን ስደትን ኮይኖም። ኣብ ከምዚ ዝኣመአለ ዅነታት ሕግታት ንክኽበሩ ዝሕግዝ ሃውህው ብዘይምህላዉ ድማ ሶማላውያን መንእሰያት ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባራት ንኽወድቁ ተደሪኾም። ባህርያዊ ዅነታት ኣብ ዝስኣነሉ እዋን፡ መንፈስ ተስፋ ምቝራጽ እናዛየደ ይኸይድ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባራት ናይ ምውዳቕ ተኽእሎ ከኣ ይልዕል። ስለ’ዚ ቐርሰና ሶማላውያን ተጠቀምቲ ሃብቲ ባሕሮም ክኾኑ ብዘይምኽኣሎም ዝተቐልቀለ ተርእዮ እዩ። ገማግም ባሕሪ ሶማል ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጽእ ኢንዳስትርያዊ ሓተላ ዝጐሓፈሉ ቦታ ኾይኑ’ሎ። እዚ ፍጻመ’ዚ ልሙድ ተርእዮ ኾይኑ ምህላዉ ዝእመን ሓበሬታ’ሎ። ሶማላውያን ተጠቀምቲ ሃብቶም ክኾኑ ብዘይምኽኣሎምን ኢንዳስትርያዊ ሓተላ ኣብ ገማግም ማያት ሶማል ይጐሓፍ ብምህላውን ቀንዲ ምኽንያታት ቀርሰና’ዮም ማለት ኣይኮነን፣ እቲ ቐንዲ መንቀሊ ቐርሰና ኣብ ሶማል መንግስትን መንግስታዊ ትካላትን ስለ ዘየሎ’ዩ።
እቲ ፍታሕ ኣብ ኢድ ሶማላውያን እዩ ዘሎ፣ ሶማላውያን ጥራይ ከኣዮም ነዚ ጕዳይ’ዚ ዝፈትሕዎ። ነቲ ጕዳይ ንምፍታሕ ብዝተፈላለያ ሃገራት ዝተላእካ ዓበይቲ መራኽብ ኵናትን ዝተራቐቐ ተክኖሎጅን ኣየድልን። እዚ ዝተጠቕሰ መሳርሒታት ንተርእዮ ቐርሰና ከጥፍእ ኣይከኣለን። በንጻሩ እቲ ዅነታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናገደደ ይኽይድ ኣሎ። ብወገንና እቲ መሰረታዊ ፍታሕ፡ ሶማል ከም መጠን ሉኣላዊት ሃገር ሓድነታ ተሓልዩ ሕጋዊ መንግስቲ ቆይሙ፡ ኣድማዒ መንግስታዊ ትካላት ምስ ዝምስረት ምዃኑ ንኣምን። ኣብ ግዜ ዝሑል ኵናት፡ ማለት ቅድሚ ስርዓት ስያድ ባረ ምውዳቑ፡ ሶማል ወተሃደራዊ ትካላት፡ ሓይሊ ባሕርን ዓቕሚ ምክልኻልን ነይሩዋ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ከምኡ ዝአመሰለ ስርዓትን መንግስታዊ ትካላትን እንተ ዝነብር ተርእዮ ቐርሰና ኣይመጋጠመን። ሶማል ርግኣትን ሰላምን እንተ ዝሰፍና፡ ዕድላት ስራሕ ምነበረ፡ ሶማላውያን ናብ ስደት ከምርሑ ኣይምተገደዱን ነይሮም። ኣህጉራውያን ኩባንያታት ካብ ቀርሰና ብተዘዋዋሪ መንገዲ ይረብሓ እየን። ብገማግም ሶማል ዝሓልፋ ንብረት ዝጽዕና መራኽብ፡ እቲ ኸባቢ ጸጥታኡ ዘየተኣማምን ብምዃኑ ልዑል ክፍሊት መድሕን ከም ዝኸፍላ ይግበር። ኣብ’ዚ ዝተጠቕሰ ከባቢ ድሕነት መራኸብ ንግዲ ንምውሓስ ብዝብል ምኽኒት ከም ብላክዎተር ዝኣመሰላ ብብሕቲ ዝነጥፋ ትካላት ሓይሊ ጸጥታ ኣለዋ። ኩባንያታት መድሕን’ውን ልዑል መጠን መኽሰብ ክሓፍሳ ጀሚረን። ንኣብ ቀርሰና ዝተዋፈሩ መራኽብ ዝጨውዩ ውልቀሰባት ካሕሳ ዝኽፈሎም እንተደኣ ኾይኑ፡ ካልኦት ተመሳሳሊ ተግባራት ንኽፍጽሙ ዘተባብዕ’ዩ። ቀርሰና ንኽቕጽል ዝደፋፍኡ ብዙሓት ወገናት ኣለዉ፣ እቶም ዝያዳ ዝረብሑ ከአ ዘይሶማላውያን እዮም። ተርእዮ ቐርሰና ክፍታሕ ዝኽእል፡ ኣብ ሶማል ርግኣት ምስ ዝሰፍንን ሶማላውያን ጕዳዮም ባዕሎም ንኽፈትሑ ዕድል ምስ ዝወሃቦምን፡ ሕጋዊ መንግስትን መንግስታዊ ትካልን ምስ ዝቐውምን እዩ። ኣብቲ ከባቢ ዓበይቲ መራኽብ ኵናት ኣመሪካ፡ ፈረንሳ፡ ቻይና፡ ጀርመን ወዘተ… ምውፋር ዘምጽኦ ውጽኢት የልቦን። ኤርትራ ንቐርሰና ካብቲ ኣብ ሶማል ዘሎ ፓለቲካውን ጸጥታውን ኵነታት ነጺላ ኣይትርእዮን እያ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ካብ’ዚ ጕዳይ’ዚ ከይወጻእና፡ ዓበይትን ማእከሎትን ሃገራት ሰላምን ጸጥታን ቀይሕ ባሕሪ ውሕስነቱ ዘተኣማምን ክኸውን ይግባእ ብምባል ላዕልን ታሕትን ክብላ እንከለዋ፡ ሃገራት እቲ ከባቢ ግን እጃመን ከየበርከታ ኣማዕድየን ይዕዘባ ኣለዋ። ኤርትራ ነዚ ተኣፋፊ ጕዳይ’ዚ ብኸመይ ትሕዞ’ላ።
መልሲ፡- ኤርትራ ንምትእትታው ወጻኢ ኣይትቕበሎን’ያ፣ ከምዚ ዝኣመሰለ ምትእትታዋት ዘይምቕባላ ድማ ብስምዒትን ፓለቲካዊ ምኽንያታትን ኣይኮነን። ሃገራት እቲ ኸባቢ፡ ጕዳያተን ንኽፈትሓ ናጻ እንተ ኾይነን፡ ዓቕምታተን ኣወሃሂደን ብግብራውን ተክኒካውን መዳያት ነቲ ሽግር ክፈትሓኣ ይኽእላ እየን። ናይ ጸጥታ ሽግር እንተ’ሎ ዝተራቐቐ ተክኖሎጅን ዓበይቲ መራኽብ ኵናትን ናብ’ቲ ኸባቢ ብምጕራት ንምፍትሑ ኣይመድለየን። ሃገራት እቲ ኸባቢ ንሓድሕደን ብምትሕግጋዝ፡ ሓገዝ ወጻኢ ከይሓተታ ብዓቕመን ክፈትሓኦ ምኸኣላ። እቶም ኣብ ተግባራት ቀርሰና ተዋፊሮም ዘለዉ ሰባት ብፋይበር ግላስ ዝተሰርሓ ጀላቡ እዮም ዘንሳፍፉ፣ መዳፍዕ ኮነ ካልእ ከበድቲ ኣጽዋር የብሎምን። ፈኰስቲ ብረት ክዓጥቁ ይኽእሉ፣ ነዚ ዘይሕጋዊ ተግባራቶም ዝገትእ ሓይሊ ስለ ዘየልቦ፡ እቲ ፈኰስቲ ብረት ከድምዕ ይኽእል። ማያዊ ስፍሓት ገማግም ሶማል ምስ መቐጸልታኡ ዝኾነ ህንዳዊ ውቅያኖስ ተደሚሩ፡ መራኽብ ኵናት ብልዑል መጠን ብዝሒ እንተ ተዋፈራ’ውን ንምቍጽጻሩ ዘጸግም’ዩ። ብወተሃደራውን ተክኒካውን ምኽንያታት ኣብቲ ኸባቢ ተጓሪቱ ዘሎ ኣጽዋርን መራኽብ ኵናትን ሽግር ቀርሰና ንኽፈትሕ እንጽበዮ ኣይኮነን። ንሶማላውያን ዕድል እንተ ተዋሂቡ፡ ምስተን ኣብ ከባቢ ቐይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደን ዘለዋ ሃገራት ብምድግጋፍ፡ ንሽግራት ቀርሰና ምፍታሕ ምተኻእለ። እዚ ግን ምስቶም ኣብ ቀርሰና ረብሓ ዘሎዎም ወገናት ዝቃዶ ኣይኮነን። ንቐርሰና ምኽኒት ገይረን ኣጀንዳታተን ኣብዚ ኸባቢ ከተግብራ ዝደልያ ሓይልታት ከም’ዚ ዝኣመሰለ ምትሕግጋዝ ኣብ ግብሪ ክውዕል ድሌት የብለንን። ዝምልከተን ሃገራት ንምድግጋፍ ፈተነ ኣብ ዝገብራሉ እዋን፡ በተን ኣብ ምጕህሃር ቅልውላው ረብሓ ዘለወንን ኣብ ማያት ከባቢና መራኽብ ኵናት ኣዋፊረን ዘለዋን ሓይልታት ይብደሃ። ኣብ’ዚ ኣገዳሲ ዝኾነ ማያዊ መስመር ቅልውላውን ዘይምርግጋእን ንክቕጽል ጥቕሚ ዘሎወን ሓይልታት ከም ዘለዋ ክፍለጥ ይግባእ። እዘን ሓይልታት እዚኣተን ኵናት ኣንጻር ግብረ ሽበራን ቀርሰናን ብምክያድ ዘተኣማምን ሃዋህው ክንፈጥር ኢና ብምባል ዘጕባዕብዓ እየን። እዚ መግለጽታት እዚ ብደገ ክስማዕ እንከሎ ሰናይ ዘረባ ይመስል፣ እቲ ሓቂ ግን ብኣንጻሩ’ዩ። እዚ ናይ ሓሶትን ምድንጋርን መግለጽታት፡ ቀንዲ ዕላማኡ ኣብ ከባቢና ቅልውላውን ሽግርን ከም ዝቕልቀል ብምግባር ነቲ ቕልውላው ንምምሕዳር እዩ። እዚ መግለጽታት እዚ ንኸባቢ ቐርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ዝምልከት ዝተወጠነ ሕቡእ ኣጀንዳ ንምሽፋን ዝቐርብ’ዩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጪ ፈለግ ኒልን፡ እቲ ፈለግ ዝሓልፈለን ሃገራትን ዝቕልቀል ምስሕሓባት ኣሎ። መበገሲ እዚ ምስሕሓባት’ዚ እንታዩ? ኤርትራኸ ብኸመይ ትርእዮ?
መልሲ፡– ኣብዚ ተጠቒሱ ዘሎ ኸባቢ ዓሰርተ ሃገራት ኣለዋ። ንሕና ኣብቲ ምትእኽኻብ ከንኣቱ ኣይደለናን። ብዙሕ ነገራት ኣብ ግምት ብምእታው ከም ተዓዛቢ ኣባል ክንኸውን መሪጽና። እዚ ሕጂ ዝዝረበሉ ዘሎ ጕዳያት ፖለቲካዊ መልኽዕ ሒዙ ኣሎ። እቲ ዕላማ ኸኣ ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጭን መዕለብን ቅልውላው ንምፍጣር’ዩ። ኣብ መንጎ ምስርን ሱዳንን ይኹን እተን ሃገራት ምንጪ ኢና በሃልትን ውዲት ብምእላም፡ ረብሓ ዅሎም ወገናት ዘውሕስ ስምምዕ ምእንቲ ከይብጻሕ`ዩ እቲ ዝድለ ዘሎ። እቲ ብስም ጕዳይ ማይ ኒል ተባሂሉ ዝለዓል ዘሎ ኣርእስቲ፡ መሸፈኒ ናይ ካልእ ኣጀንዳ ኮይኑ፡ ጸቕጢ ብምግባር ኣብ መንጎ ሃገራት ኒል ዘይምቅዳው ንምፍጣር`ዩ። እቲ ዘሎ ዓቕምታት ማይ እንተ ተዓዘብና፡ ዳርጋ ዅለን ሃገራት ከምቲ ዝድለ ኣይተጠቕማሉን ምባል ይከኣል። ብፖለቲካዊ መዳይ ዘይኮነ ብተክኒካዊ ወገን ክንዛረብ እንከለና፡ ትሕተ ቕርጺ ኣዋዲድና ዝብላ ሃገራት እውን ከምቲ ዝድለ ኣይተጠቕማሉን። ብፍላይ ኣብዘን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ንማይ ፈለግ ኒል ከምቲ ዝድለ ኣብ ጥቕሚ ዘውዓለ ወገን ኣይነበረን። በቲ ቕድሚ ሕጂ ዝተገብረ ስምምዓት ዝበዝሐ እጃም ይብጸሓና ዝብላ ምስርን ሱዳንን’ውን ከምቲ ዝድለ ኣይተጠቕማሉን። እታ 80% ካብ ማይ ሰማያዊ ኒል ካብ መሬታ ከም ዝምንጩ እትገልጽ ኢትዮጵያ እውን ንሕርሻ ይኹን ምምንጫው ጸዓት ብ2% ወይ 3% እዃ ኣብ ግብሪ ኣየውዓለቶን። እተን ዝተረፋ ብምሉአን ትሕቲ 20% ናይ ማይ ኒል ዝምንጭዋ ሃገራት ዝናብን ካልእ ኣማራጽታት ኣሎወን። ማይ ኒል ገዲፍካ ናይ ዝናብ ካልእ ምንጭታትን ኣለወን። ንነፍስ ወከፍ ሃገር ንበይና እንተ ረአና፡ ኵነታት መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽ፡ ነዚ ዓቕምታት’ዚ ኣብ ጥቕሚ ኣውዒላዶ? ንሕርሻ ይኹን ንምምንጫው ጸዓት እቲ ዝድለ ትሕተ ቕርጺ ኣዋዲዳዶ? ዝብል ሕቶታት እንተ ኣቕረብና መልሱ ኣይፋል`ዩ። ንምምዕባል ሕብረተሰብ ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ዘሎ ዓቕምታት ካብ ሓደ ፡ ክልተ ወይ ሰልስተ ሚእታዊት ዘይበዝሕ`ዩ። ስለዚ ናይ ብሓቂ ጸገም ማይ ኣሎ ድዩ ዝብል ሕቶ ይለዓል። ብግብሪ ዋሕዲ እንተ’ሎ እተን ሃገራት ምንጪ ይኹና ናይ መዕለቢ ሃገራት ብጽሒትና ኣይረኸብናን ብምባል ግጭት ወይ ምስሕሓብ ክፈጥራ ይኽእላ። እቲ ሓቂ ግን ከምዚ ኣይኮነን፡ ዋሕዲ ማይ ከም ዘየልቦ ርዱእ ነገር ኮይኑ መካትዒ ጕዳይ `ውን ኣይኮነን። ከም ዝመስለኒ እቲ ዕላማ ነናትካ ጕጅለ ወይ ክበብ ንምፍጣር’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ነዚ ጕዳይዚ መዝሚዙ፡ ኣብ ልዕሊ ኻልኦት ሃገራት ጸቕጢ ክፈጥር ይፍትን ኣሎ። ምስ ገለ ካብተን ሃገራት ኒል ክበብ ብምፍጣር፡ ምስ ጕዳይ ማይ ኒል ርክብ ዘይብሉ ኣጀንዳታት ንምትግባር ይሕልን ከም ዘሎ ብሩህ’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት፡ ሓደ ንሱ ዝቈጻጸሮ ቀጽሪ ክምስርት ይሓሰብ ይኸውን። እቲ ሕቶ ግን ኣድላይነት ናይ ከምዚ ዘኣመሰለ ቀጽሪ እንታይ’ዩ? ከምዚ ዓይነት ቀጽሪ ምስ ረብሓታት እተን ሃገራት ከመይ ዝኣመሰለ ሓባራዊ ጥቕሚ ኣሎዎ? ናይ ብሓቂኸ ኣብ መንጎ እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ምንጪ ብሓደ ወገን፡ ሱዳንን ምስርን በቲ ካልእ ምስሕሓብ ዘልዕል ፍልልያት ኣሎዶ? እዚ ጕዳይ ብፍላጥ ካብ ባዶ ዝተላዕለ’ዩ። ኣብዚ ከባቢ’ዚ ወጥርን ዕግርግርን ምስ ተፈጥረ፡ ብድሕሪኡ ነቲ ቕልውላው ምምሕዳር ይመጽእ። ናይ ማይ ጸገም የልቦን፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጭን መዕለብን ኣብ ምክፍፋል ማይ ዝተላዕለ ግጭት የልቦን። ኵሉ’ቲ ነገር ካብ ባዶ ዝተበገሰ’ዩ። ምቹእ ባይታን ሃዋህውን እንተ ዝህሉ እዘን ሃገራት ብሓንሳብ ኮፍ ኢለን ነቲ ጕዳይ ብህድኣትን ልቦናን ዘተ ኽገብራሉ ምኽኣላ። ዘሎ ዓቕምታት ማይ ንናይ ኵሉ ረብሓ ብዘውዕል መንገዲ፡ ንሕርሻ ይኹን ንኻልእ ጥቕምታት ዝከኣል እዩ። ማያዊ ዓቕምታት ኒል ንኤርትራ ብምድማር ንብምሉኣተን ዓሰርተ ሃገራት ኣኺሉ ዝተርፍ እዩ። ብርእይቶና እዘን ሃገራት እዚኣተን ካብዚ ሕጂ ኣትየንኦ ዘለዋ ደልሃመት ክወጽኣ ይግባእ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ደልሃመት ምጥሓል ነቲ ጕዳይ መሊሱ ስለ ዝሓላልኽ። ምትሕልላኽ ጥራይ ዘይኮነ’ውን ነተን ሃገራት ብዘይምቕላብ ኣብቲ ሕቡእ ኣጀንዳታት ከም ዝኣትዋ ይኾና። እተን ሃገራት ምንጪ ተባሂለን ዝጽወዓ፡ ምስ ሱዳን ይኹን ምስ ምስሪ ኣብ ግጭት ክኣትዋ ረብሓ የብለንን። በንጻሩ እቲ ሃብቲ ማይ ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ኒል ቍጠባዊ ዝምድናታት ብምምስራት፡ ነቲ ዘሎ ዓቕምታት፡ ኣብ ረብሓ ዅሉ ህዝብታት ውዒሉ፡ እቲ ተረፍ ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ክስደድ ምተኻእለ። ሃገራት ኣዕራብን ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ሃብቲ ማይ ኒል ገንዘባዊ ወፍሪ ክገብራ ምኸኣላ። ካብ ኤውሮጳን እስያን ወፍርታት ንኽመጽእ ዕድል ምነበረ። በዚ ኣገባብ’ዚ ኣብ ሃገራት ምንጭን፡ መዕለብን ፈለግ ኒል ዝነብሩ ወለዶታት ዝረብሑሉ ዕድል ክኽፈት ምተኻእለ ነይሩ። ኣብዚ እዋን`ዚ ግን እቲ ጕዳይ ኣብ ምንቛትን ፖለቲካዊ ሕልኽላኻትን ዘንቢሉ ኣሎ። ሃገራት ኒል ኣብ ነንሓድሕደን ከምዚ ዘኣመሰለ ምስሕሓብ ኣየድልየንን እዩ። ንረብሓታት ናይ ሎምን መጻእን ወለዶታት ዘይጠቅም ጥራይ ዘይኮነስ ትርጕም እውን የብሉን።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ምስ ማዕከናት ዜና ዓረብ ኣብ ዝገበርካዮ ቃለ መጠይቕ፡ ጕዳይ ኒል ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ክተኣሳሰር ኣይግባእን ብምባል ምኽሪ ትህብ ኔርካ። ብግብሪኸ ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ዝተኣሳሰረዶ ይመስለካ?
መልሲ፡- ንዅሎም ወገናት ዘጠቓልል መኣዲ ዘተ ክህሉ ይግባእ። ኣብ ባእስን ምስሕሓባትን ብምእታውን፡ ነቲ ጕዳይ ብምምዝማዝን ፖለቲካዊ ጥቕምታት ምርካብ ምፍታን ትርጕም የብሉን። እቲ ዝሓሸ ፍታሕ፡ እተን ዝምልከትን ሃገራት ብሓደ ኮፍ ኢለን ብህድኣንት፡
ልቦናን ውድዓውነትን ብዛዕባ’ቲ ጕዳይ ዘትየን ንረብሓ መጻኢ ወለዶታት እንተ ኣውዓለኦ’ዩ።
ብየዋህነት ይኹን ብዘይምርዳእ ኣብቲ መጻወድያ ብምእታው እቲ ምስሕሓብ ብመንገዲ ማዕከናት ዜና ይግለጽ ኣሎ። ሓቂ’ዩ ማዕከናት ዜና፡ ናተን ኣዎንታዊ ተራ ኣለወን፣ እንተኾነ ኣሉታዊ መዳያት እውን ስለ ዘሎወን ክንጥንቀቕለን ይግባእ። ማዕከናት ዜና ብዘይምስትውዓል ኣብ ጸርፍን ኣብ ዘይድለ ዘረባታት ከም ትጥሕል ስለ ዝገብራ፡ እቲ ቁም ነገር ጐሊሑ ኣይግለጽን። ሃገራት ፈለግ ኒል ንሕቶ ማይ ኒል ከም ፓለቲካዊ ጕዳይ ክቕርብዎ አይግባእን፣ እዚ መሰረታዊ ጕዳይ እዩ። ሕቶ ማይ ኒል ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ምትሕንፋጹ፡ ናብ ካልእ ዘየድሊ ሓደገኛ ኣንፈት ከም ዝወስድ ኵሉ ሰብ ክግንዘቦ ይግባእ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ እቲ መረዳእታ ካብ ናይ ቀደም ዝሓሸ’ዩ። ግዜ እናተናውሓ ብዝኸደ፡ ብዙሓት መንግስታትን ትካላትን ናብ መጻወድያ ንኸይኣትዋ ነቲ ዝእለም ዘሎ ስቱር ወዲት ከስተውዕላሉ ጀሚረን ኣለዋ። ስለ’ዚ ኣብ ምንጭን ማዕልቦን ዝርከባ ሃገራት ኒል፡ ኣብቲ ተጻዊዱለን ዘሎ መፈንጠራ ንኸይኣትዋ ክጥንቀቓ ይግባእ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣብ መንጎ ኤርትራን ሃገራት ኣዕራብን ብሓደ ወገን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን እስራኤልን በቲ ኻልእ ዘሎ ዝምድና ብኸመይ ይረአ? ሓደሓደ ፖለቲከኛታትን ማዕከናት ዜናን ዓረብ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሸነካት ምትእስሳር ከም ዘሎ ይገልጹ። እዚ ካብ እንታይ ብምብጋስ’ዩ?
መልሲ፡- እዚ የዋህነት`ዩ ዝመስል። ንሕና ብዙሕ ደኺምናሉ ኢና። ትማሊ ትማሊ ኣብ ኣኼባ ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ኮፍ ኢልና እንከሎና ንጕዳይና ኣልዒሎም ይዛረቡ ነይሮም። ካብ ወርሒ ከም ዝመጻእና ዘምስል ኣቀራርባ ነይሩ። ክስትውዓል ዝግባእ ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ናይ ዓረብ ጥራይ ኣይኮነትን። ሓያሎይ ኣባል ሃገራት ኣብ ኣፍሪቃ ስለ ዝርከባ፡ ዓረባዊትን ኣፍሪቃዊትን ማሕበር ብምባል ክትስመ ይግባእ ነይሩ። ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት ኣዕራብ ኣብ ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ኣባል ስለ ዝኾና ኣፍሪቃውያን ኣይኮናን ምባል ብስነ-መጐት ቅቡል ኣይኮነን። ዓረብ ወይ ከኣ መምዘኒ ኣባልነት እቲ ማሕበር ምስ ኵነታት መበል 21 ክፍለ ዘመን ክሳነ ይግባእ። እዚ ሕጂ ዝስረሓሉ ዘሎ ኣገባብ ግዜኡ ዘሕለፈ እዩ። ኣነ ብንጹር ሓቢረ’የ። ንሕና ካብ ዝኾነ ይኹን ወገን መንነት ክንረክብ ወረቐት ፍቓድ ኣየድልየና እዩ። ባህልና፡ ታሪኻዊ ህላወናን፡ ኣብዚ ኸባቢ ዘሎንና ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣን ባዕሉ ይምስክር። ከምዚ ዘኣመሰለ ጕዳይ ብስምዒት ክፍጸም ኣይግባእን። እዚ ሽግር እዚ አብዚ ዘሎ ጸገም እዩ። እተን ብኣድማዕነት ክሰርሓ ዝግብአን ሓይልታት ቁም ነገር ስለ ዘይገበራ፡ ቀንዲ ጕዳይ ሃገራት ኣዕራብ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣትዩ ኣሎ። እቲ ክትዕ ብዛዕባ ትርጕም ዘይብሉን ንኣሽቱ ጕዳያትን ኮይኑ። ረብሓታት ዘውሕስ ምትእኽኻብ የልቦን። ኣብ መንጎ እዘን ሃገራት ምውህሃድን ምምልላእን እንተ ዝህሉ እዚ ከባቢ’ዚ ብዘይምግናን ኣህጉራዊ ሓይሊ ክምስረት ምበቕዐ ነይሩ።
ሕቶ፡- እዚ ከባቢ ክትብል እንከሎኻ ሃገራት ኣዕራብ ማለትካ ድዩ?
መልሲ፡- እወ ሃገራት ኣዕራብ። እዚ ኸባቢ እዚ ካብ ናይ ዓለም ጠቕላላ ስፍሓት ሓሙሽተ ሚእታዊት ዘይበዝሕ ስፍሓት ሒዙ ኽነሱ፡ ልዕሊ ሱሳ ሚእታዊት ካብቲ ዕቑር ነዳዲ ዓለም
ይውንን። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ናይ ዓለም ጂዮ ስትራተጂ፡ ተኣፋፊ ቦታ ሒዙ ይርከብ። እዚ ኾይኑ ግን ሎሚ ንሕና ኣበይ ኣለና? ንሕና ኽብል እንከሎኹ ዓረብ ንኹን ዘይዓረብ ኣፍሪቃዊ ንኹን ወይ ሰሜናዊ ሓውሲ ደሴት ዓረብ ወይ ደቡብ ወይ ማእከል ብምጥቕላል’የ። እቲ ዝገርም ነገር ብፍልላጥ ይኹን ብየዋህነት፡ ካብቲ ናይ ሓባር ጕዳያት ብምውጻእ ምስ ሓባራዊ ረብሓታት ናይዞም ህዝብታትን ሃገራትን ርክብ ኣብ ዘይብሉ ንኣሽቱ ጕዳያት ብምልዓል ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ምትእስሳሮም’ዩ። እዚ ድማ ናብ ትርጕም ዘይብሉ ጓል መንገድን ክትዕን የእቱ። ኣብነት ናይቲ ፍረ ኣልቦ ክትዓትን ሕቶታትን ንስኻ ዓረብ ዲኻ? ወይስ ኣይኮንካን? ኣባል ማሕበራ ሃገራት ኣዕራብ ዲኻ? ወዘተ … እዮም። ብመሰረቱ
ኣብ ክንዲ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዕንክሊል ምእታው ኣብ ኣገደስቲ መትከላት፡ ብውድዓዊ መንገዲ ምዝታይ ይግባእ። ሃገራት እዚ ከባብን ኵሎም ኣዕራብን ንገዛእ ርእሶም ክሓቱ ታሪኻዊ ግዴታ ኣሎዎም። ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣበይ ኣለና? ኣብ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ንነብር ዲና ዘለና? ዝብል ሕቶታት ከልዕሉ የድሊ። ምስቲ ሕጂ ንዓለም ኣጋጢምዋ ዘሎ ፋይናንስያዊ ቅልውላው እቲ ዕድል ንሃገራት ኣዕራብ ምስ ግዜ ዝሑል ኵናት ወይ መወዳእታ 20 ክፍለ ዘመን ብምንጽጻር ሕጂ ዝሓሸ’ዩ ዘሎ። ስለዚ እቲ ክትዕ ካብዚ ኩርናዕ`ዚ ክብገስ ይግባእ።
ንጕዳይ ዓረብን እስራኤልን ብዝምልከት እቲ ጕዳይ ናብ ዕጹው ማዕጾ በጺሑ ኣሎ። ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ሓዲሽ ነገር የልቦን። ካብታ ስምምዕ ኦስሎ ዝተፈረመትላ ዕለት ርእይቶና ገሊጽና ኢና። ነቲ ተዋስኦ ካብ መጀምርታ ንከታተሎ ስለ ዝነበርና፡ እቲ ኣገባብ ከም ዘየዋጽእ ሓቢርና። ሓደ ግዜ ወይ ክልተ ወይ ድማ ሰለስተ ግዜ ምግጋይ የጋጥም’ዩ። ብድሕሪኡ ግን ኣብ ጌጋኻ ምቕጻል የዋህነት’ዩ። ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ሓዲሽ ነገር ኣይርከቦን’ዩ። ኣብዚ ዘሎ ውሁብ ኵነታት፡ ቁም ነገር ዘለዎ ዘተ ክካየድ ኣይንጽበን። ዘተ ውጽኢት ከም ዘይብሉ ዝፍለጥ እንተደኣ ኮይኑ ስለምንታይ ይቕጽል? ምቕጻሉኸ ንረብሓ እስራኤል ድዩ ንረብሓ ዓረብ? ንናይ ክልቲኦም ረብሓ ኣይኮነን። ህላወ እስራኤል ኣብዚ ኸባቢ ብግብሪ ኣሎ። ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት’ኳ እንተኾነት፡ ብዙሓት ሃገራት ኣዕራብ ብወግዒ ኣይፈልጥኣን። ኣብዚ ከባቢ ንምንባር ዝሕግዝ ዝሓሸ ኣማራጺ እንታይ`ዩ? እዚ ቅልውላው’ዚ ንዓቕምታት ህዝብታትን ሃገራትን ዓረብ እናኣህለኸ ንወሎዶታት ዝመሓላለፍ መወዳእታ ዘይብሉ ሕልኽላኻት ብምፍጣር ንዘለኣለም ክቕጽል ድዩ? ኣብ መጀምርታ ተስዓታት ይዝከረኒ ምስ ፍልስጤማውያን ተሰሓሒብና ኔርና፣ ቅድሚኡ እውን ዘይምርድዳእ ነይሩና። ብግልጺ ዘተ ኦስሎ ንቕድሚት ከም ዘይስጕም ገሊጽና። በዚ መሰረት መንግስቲ ራማላ ትርጕም ስለ ዘይነበሮ ኣይፈለጥናዮን። ኣብዚ እዋን`ዚ ፍልስጤማውያን ኵላቶም ኣዕራብን መንግስቲ ራማላ ትርጕም ከም ዘይብሉ ኣሚኖም ኣለዉ። እቲ ንፍልስጤማውያን ስምምዕ ኦስሎ ንኽፍርሙ ዘገደዶም ምኽንያት እንታይ`ዩ? ስምምዕ ኦስሎ ብመሰረቱ ዕላማኡ እንታይ’ዩ? ሃገረ ፍልስጤም ንምቛም ተስፋ ነይሩ ድዩ? ኣብዘን ዘሓለፋ ዓመታት እተዓዘብናዮ፡ ሓሓሊፎም ሓዲሽ ምህዞ ምምጻኦም’ዩ። ክትነብር እትኽእል ሃገረ ፍልስጤም ይብሉ፣ ጸኒሖም ድማ ክልተ ሃገራት ብሓንሳብ ምንባር ይብሉ፣ ሳልሳይ ግዜ ካኣ ሓድሽ ቅጽል ይመሃዝ፡ እዚ ኣገባብ’ዚ ከም ዝመስለኒ ንህዝብታትን ሃገራትን እዚ ኸባቢ ምንዓቕ’ዩ። እቲ ዕላማኡ ቕልውላው ከይተፈትሐ ግዜን ዕድላትን ንምጥፋእ’ዩ። ኣብዚ ዘለናዮ መጀመርታ 21 ክፍለ ዘመን፡ ሃገራት ኣዕራብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረቛሒታትን ናይ ሓባር መረዳእታን ምእንቲ ኽህልወን ሓሳባተን ዳግም ብምኽላስ ፍጻመታትን ምዕባለታቶምን ብዝግባእ መንገዲ ክግምግማ የድሊ። ንስም ኤርትራ ብምልዓል ሓንሳብ ምስ እስራኤል፡ ጸኒሕካ ድማ ምስ ኢራን ሳልሳይ ምስዚ ወይ ምስ ካልእ ወገን ምትእስሳር ዘስሕቕ ነገር’ዩ። ብሓጺሩ ክብሎ ዝደሊ ንሕና ንመሸጣ እንወርድ ኣይኮናን። ምስ ዝኾነ ወገን ከኣ ምስሕሓባት ኮነ ንግዲ የብልናን። ኣብ ልፍንቲ ምስዚ ወገን’ዚ ወይ ምስቲ ኣይንኣቱን ኢና። ንኸምዚ ዓይነት ዘረባታት ዝደጋግም ወገን ድማ ኣብ ናቱ ስነ-መጐት ኣይንኣቱን ኢና። ከምዚ ዓይነት መግለጺ ፖለቲካዊ ብስለት ዝጐደሎ’ዩ። ኤርትራ ንእሽቶይን ሓዳስን ሃገር እያ፣ ኣብ መጀምርታኣ እያ ዘላ። ዝኾነ ወገን መንነት ክህበና ኣይንደልን። ካብቶም ዘለዉ ልፍንታት ወይ ምትእኽኻባት ኣብ ዝኾነ ክንኣቱ ኣይንደልን። ኤርትራ እትደልዮ ነገር እንተሎ ርግኣትን ምዕባለን ናይዚ ከባቢ’ዩ። ብውልቀይ ኣብዚ ኽባቢ እንታይ ትምነ ብምባል እንተ ተሓቲተ፡ ኵላተን ሃገራት ሰሚረን ዘሎወን ዓቕምታት ኣወሃሂደን፡ በቲ ዘሎወን ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣ፡ ሓንቲ ካብተን ርእሰ ሓያላን ሃገራት ዓለም ክኾና ምተመነኹ ምበልኩ ነይረ። እዚ ኣብ ግብሪ እንተ ውዒሉ፡ ናይዚ ኸባቢ ርእሰ ሓያላን ካብ ቻይና፡ ህንድን ጃፓንን ከምኡ’ውን ካብ ኤውሮጳ ዝሓየለት ክትኸውን ትኽእል ኢያ። ኤውሮጳ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ፋይናንስያዊ ሽግራት ጥሒላ ኣላ፣ ኣብ ቀረባ እዋን ንኽትገላገል እውን ትጽቢት የልቦን። ስለዚ እቲ ዕድል ናይዚ ኸባቢ’ዩ። እቲ ዝድለ ዓቕምታት ኣሎ፣ እዚ ኸባቢ ኣብ ናይ ዓውለማ ስርዓት ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ሒዙ’ሎ። ነዚ ክንጥቀመሉ ምተገብኣ። ብኣተሓሳስባ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ምንባር ግን ፋይዳ የብሉን። ብዛዕባ ዓረባውነት፡ መን ኣባል ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ኮይኑ መንከ ዘይኮነ? መን ምስ መን ኣሎ? ኣብ ኣየነይቲ ልፍንቲ ወይ ኪዳን ኣለኻ? ዝብል ዘረባታት ትርጕም የብሉን። ንኤርትራውያን ድማ ኣየድልየናን’ዩ።
ንእስራኤል ብዝምልከት ብናተይ ርእይቶ፡ እስራኤላውያን በቲ መዓልታዊ ንዕዘቦ ዘለና ምዕባለታት በዚ ሕጂ ዝኸድዎ ዘለዉ መንገዲ፡ ናብ ናይ መጻኢ ወለዶታት ጥፍኣት እዮም ዘምርሑ ዘለዉ። ምናልባት እዚ ዝኽተልዎ ዘለዉ ፖሊሲታት ንክቕጽሉ ኣብዚ እዋን እዚ ዘሎ ኣህጉራውን ዞባውን ሃውህው ሓጊዙዎም ይኸውን። ብኸምዚ ምቕጻል ግን ናብ ጥፍኣት እስራኤላውያን’ዩ ዘምርሕ። እስራኤላውያን ናብዚ ዝኽተልዎ ዘለዉ ኣገባብ ቅድሚ ምቕጻሎም ብዕትበት ክሓስቡ ይግባእ። ሓቂ’ዩ ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ዓረብ ምድኻምን ምጕጅጃልን ይረአ’ዩ፣ ንእስራኤላውያን ዝሕግዝ ኣህጉራዊ ዅነታት እውን ኣሎ። እቲ እስራኤላውያን ዝኽተልዎ ዘለዉ ፖሊሲታት ግን ኣብዚ ኸባቢ’ዚ ንረብሓታቶም ዘገልግል ኣይኮነን። እስራኤላውያን ኣብዚ ኸባቢ ክህልዉ እንተ ኾይኖም ምስ ህዝብታት እዚ ኸባቢ ምንባር ዝሓሸ ኣማራጺ’ዩ። እዚ ኣማራጺ’ዚ ድማ ናቱ ጠለባት ስለ ዘሎዎ እስራኤላውያን ክፍጽምዎ ይግባእ። ነዚ ሕጂ ዘሎ ንእስራኤላውያን ላዕለዋይ ኢድ ዝህብ ኵነታት ዓለም ተመርኵስካ ምኻድ ግን ንረብሓታት እስራኤል ዘየገልግል`ዩ። ጕዳያት ብልቦና ፍታሕ ክርከበሎም ይግባእ፣ በዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ኣብ ክልተኦም ወገናት ዘሎ አረኣእታት ንመጻኢ ተስፋ ዝህብ ኣይመስልን። ብቐጻሊ ሓዲሽ ፈተነ ሰላም ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ንነፍስኻ ምቕሻሽ`ዩ። እስራኤላውያን ይኹኑ ዓረብ ኣብ ጥቕሚ ዘይብሉ ዘተ ሰላም ዕንክሊል ምባል ነዚ ዘሎ ወለዶ ኾነ መጻኢ ወለዶ ዝጠቅም ኣይኮነን።
-
VOA Tigrigna: Friday January 20, 2017
11-
-
Eritrean and Afghan Migrants Clash in Germany Refugee Shelter, 6 Injured
12-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 20, 2017)
16-
-
Eritrean President Isaias Afwerki with Saudi Cable Executives
12-
-
Video: Live US President Donald Trump Inauguration (January 20, 2017)
27-
-
VOA Tigrigna: Thursday January 19, 2017
26-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 19, 2017)
30-
-
Video: Eritrean Artist Ftsum Beraki – Interview 2017
38-
- See all
-
Video: Awet Teklebrhan – Dgemeley | ድገመለይ – New Eritrean Music 2017
47-
-
Video: Eritrean Nahom Yohannes and Temesgen Gide Interview with ERi-TV
81-
-
Video: Millon Eshetu – Gor Beyney | ጎር በይነይ – New Eritrean Music 2017
89-
-
Video: Tedros (Wedi) Rezene – Swnwano – New Eritrean music 2017
99-
- See all


text:
1ስለዙይ ምእንቲ ኸይንጠፍእ ናብቲ ዝሰማዕናዮ የመና ኽነቕልብ ይግብአና እዩ። 2እቲ ብመላእኽቲ ዝተነግረ ቓል ክትእዘዞ ዝግባእ ሓቂ ኻብ ኮነ ኲሉ ዝብድልን ዘይእዘዝንውን ፍርዱ ዝቕበል ካብ ኮነ 3ንሕና ግዳ ንኽንድዙይ ዝኣክል ዓብዪ ድኅነት ሸለል ክንብል እንተለና ኸመይ ጌርና ኽነምልጥ ንኽእል? እዙይ እቲ ብመጀመርታ ብጐይታ ዝተነግረ ድኅነት በቶም ዝሰምዕዎ ተረጋጊጹልና እዩ። 4እግዚኣብሔር ከዓ ብምልክትን ብዘደንቕ ነገራትን በብዓይነቱ ብዝኾነ ተኣምራትን በቲ ኸም ፍቓዱ ዝዕድሎ መንፈስ ቅዱስን ገይሩ ምስክርነቶም ኣጽኒዑ እዩ። 5ነታ ብዛዕባኣ እንዛረብ ዘለና እትመጽእ ዓለምስ ኣብ ትሕቲ መላእኽቲ ኣየግዝኣን። 6እኳ ደኣ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ንስኻ እትሓስቦ ሰብ እንታይ እዩ? ወይ ንስኻ እትኃልየሉስ ሰብ እንታይ እዩ? 7ካብ መላእኽቲ ንቑሩብ ጊዜ ኣንኣስካዮ፤ ኣኽሊል ክብርን ግርማን ደፋእኻሉ፤ ኣብ ልዕሊ ግብሪ ኣእዳውካ ኸዓ ሸምካዮ፤ 8ንዅሉውን ኣብ ትሕቲ ኣእጋሩ ኣግዛእኻሉ ኢሉ መስኪሩ ኣሎ። ንዅሉ ኸግዝአሉ እንተሎ ንእኡ ዘየግዝኦ ሓንቲ እኳ ኣይኃደገን። ሕዚ ግና ዅሉ ኸም ዝተገዝአሉ ኣይንርእን ዘለና። 9ነቲ ኻብ መላእኽቲ ንቑሩብ ጊዜ ኣንኣስካዮ ተብሂሉ ዝነበረ ኢየሱስ ግና ብምኽንያት ሞቱ ሕዚ ኣኽሊል ክብርን ምስጋናን ደፊኡ ንሪኦ ኣለና። እዙይ ከዓ ንሱ ብጸጋ እግዚኣብሔር ምእንቲ ዅሉ ሰብ ስለ ዝሞተ እዩ። 10እቲ ዅሉ ምእንትኡ ዅሉውን ብእኡ ዝተፈጥረ ንብዙኃት ውሉድ ናብ ክብሪ ምእንቲ ኸእትዎም ነቲ ናይ ድኅነቶም መራሒ ብመከራ ፍጹም ክገብሮ ተገብኦ። 11- 12እቲ ዝቕድስን እቶም ዝቕደሱን ካብ ሓደ ዝተረኽቡ እዮምሞ። በዝ ምኽንያት እዙይ ከዓ ስምካ ነኅዋተይ ክነግሮም እየ፤ ኣብ ማእኸል ማኅበርውን ምስጋናኻ ኽዝምር እየ ስለ ዝብል ኣኅዋተይ ክብሎም ኣይኃፍርን እዩ። 13መሊሱ ከዓ ኣነ ኣብኡ ኽእመን እየ። መሊሱውን ኣነን እቶም እግዚኣብሔር ዝሃበኒ ውሉድን እኔና ይብል። 14እቶም ውሉድ ሥጋን ደምን ዝለበሱ ሰባት ስለ ዝኾኑ ኢየሱስውን ከምኣቶም ሰብ ኮነ እዙይ ከዓ ብሞቱ ነቲ ኣብ ልዕሊ ሞት ሥልጣን ንዘለዎ ዲያብሎስ ምእንቲ ኽስዕሮ እዩ። 15ነቶም ብናይ ሞት ፍርኃት ምሉእ ዕድሚኦም ባራዩ ኾይኖም ንዝነበሩ ኸዓ ሓራ ምእንቲ ኸውፅእ ኢሉ እዩ። 16ንዘርኢ ኣብርሃም እምበር ንመላእኽቲ ኸድኅን ኣይመጸንሞ። 17ስለዙይውን ርህሩህን እሙንን ንእግዚኣብሔር ዘገልግል ሊቀ ካህናት ምእንቲ ክኸውን ንኃጢኣት ሕዝቢውን ሥርየት ምእንቲ ኸውህብ ነቶም ኣኅዋቱ ብዅሉ ኽመስሎም ተገብኦ። 18ንሱ ባዕሉ ኽፍተን እንተሎ ተሳቕዩ እዩ እሞ ነቶም ዝፍተኑ ኽረድኦም ይከኣሎ እዩ።
Copyright
Learn More


text:
"ጥንታውያን ደርፍታት ፍቅሪ ትግርኛ"
ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ስለ ጥንታዉያን ደርፍታት ፍቅሪ ዝምልከት ዘቅረብክዎ ጽሑፍ፡ ከም ዝቅጽል ጠቂሰ ምንባረይ ዝዝከር ኢዩ። ብሕልፊ ግና፡ ነቶም ኣንቢቦም ርእይቶኦም ብሰፊሕን ብሓጺርን ዝለገሱለይ ካብ መዓሙቊ ልበይ ዝፈልፈለ ምስጋና ከቅርበሎም እፈቱ። ምኽንያቱ ክብደት ናይ ዝዀነ ጽሑፍ ብደራሲ ከይኰነስ፡ እንታይድኣ ኣንበብቲ እናተመላለሱ ብዘቅርብዎም ሃነጽቲ ጽሑፋት ስለ ዝምዘን። እዚ ድማ መርበብ ማዶተ ንዝቆመሉ ዓላማ ተርእዮ ከም ዝኸውን ብሓላፍነትን ብሓልዮትን ንኣምን።
እዞም ብቀጻሊ ተጠቂሶም ዘለው መሰጥቲ ደርፍታት፡ ኣብ መበል 1910 ዓመተ ምህረት ፈረንጂ ብዶክቶር ካርሎ ኮንቶ ሮሲኒ ዝተመዝገቡ ኢዮም። ብኣዋዳድቃ ቃላትን (spellings) ስልቲ ኣዘራርባን ብዘመልክት፡ ካብ’ዚ ሎሚ እነዘውትሮም ፍልይ ዝበሉ ኢዮም። ቋንቋ ምስ ግዜ ዝልወጥ ኢዩ (language changes with time).
ብዝተረፈ ንቀደም በሉ...... ተፈደሉ...
- ብሺሕ ወርሒ ዝወጸት ከም ኣቡን
ናታስ ሕሉፍ ኢዩ ኣይ ከም ሰቡን።
- ጐልሓም ጐልሓም ኣቲ ጐልሓም
ከናፍራ ከም ዝግኒ ዝቆሓም።
- ከም ማዕተበይ ጸላም ከም ማዕተበይ
ትመጺ'ዶ ክሰደልኪ ሰበይ።
- ጸላም! ጸላም! ኣቲ ጸላም...
እምባሕ ! እምባሕ ኣበልክኒ ከም ላም።
- ቀያሕ ደረት ከም ዝናር ዓቀይታይ
ብኣኺ'ዶ ክሰናበት ጐይታይ።
- ኣይ ቀያሕ! ኣይ ከደረይቲ
ድቃስ ከላእኽኒ ድቃስ ለይቲ።
- ኣስመራ ነይረ እንኪምለስ
ጨጒሪ ርእሳ መለሰለይ ጠለስ።
- ከረን’ዶ ኣይዓድክን ጸግኢ በለስ
ከም ጻዕዳ ጣፍ ዓጺፍካ እትኹለስ።
- ከረን’ዶ ኣይዓድኽን ምስ ላልምባ
ብመሳልል ዘይርከብ ልባ።
- ኣብ ድሕሪ እንዳይ ተኺለያ ወይኒ
ክበልዓ ኢለ ጠምዩኒ… ጠምዩኒ...
ከይበልዓኪ ኣቡን ገዝቱኒ።
- ከም ሞጎጎ ጸሊም ከም ሞጎጎ
ከም እኽለ ማይ ኩሉ ዝብህጎ
ከም ጻዕዳ ጣፍ ከልዕለካ ተጎ።
- ቀጢን ኣምዑት ከም ሃዳናይ ተመን
ፈጣሪኻስ እዝጊ ጐይታኻስ መን?
- ሰገነይቲ ዓዱ ጥቃ ኖጻ
ከም ጠበንጃ ትርኲ ባሕሪ ወጻ።
- ሰገነይቲ ዓዱ ከም ከቶሊኽ
ሕሱም ፍቅሪ ኣለዎ ሰብ ዝመልኽ።
- በታኺየይ ውሉድ እዞም ጐላሉ
ስዒመካ ደሞ ክብል ኣሉ።
- ጐተናኻ ከም ዳዕሮ ዘጽልል
ሓኒኸ እምበር ምበልኩኻ እልል።
ይቅጽል….
Sponsored Ads


text:
ገበር | ሞት መወዳእታ ዅሉ ድዩ፧
መንደፍ ሞት
ብዙሓት ሰባት ብዛዕባ ሞት ኪዛረቡ ኣይደልዩን እዮም። ኰይኑ ግና፡ ውዒሉ ሓዲሩ ዅላትና ኻብ ሞት ኣይነምልጥን ኢና። መንደፍ ሞት ከኣ በሊሕን ዜሳቕን እዩ።
ሞት ወላዲና፡ መጻምድትና፡ ወይ ውሉድና ንኽንቅበሎ የጸግመና እዩ። እዚ ብዘይተጸበናዮ ድንገተኛ ዅነታት ወይ ከኣ ውዒሉ ሓዲሩ ኺመጽእ ይኽእል እዩ። ኣመጻጽኣኡ ብዘየገድስ ግና፡ ካብቲ ሞት ዜስዕቦ ስቓይ ኬምልጥ ዚኽእል ሰብ የለን፣ ኣዝዩ መሪር ከኣ እዩ።
ኣቦኡ ብሓደጋ መኪና ዝሞቶ ኣንቶንዮ፡ “ሞት ልክዕ ከምቲ ገዛኻ ዓጽዩ፡ ንዅሉ መፋትሕ ዚወስዶ ሰብ እዩ። ንሓንሳእ እውን ይኹን ናብ ቤትካ ኽትምለስ ኣይትኽእልን ኢኻ። ተዘክሮታት ጥራይ እዩ ዘሎካ። እዚ ኸኣ ንዓኻ ሓድሽ እዩ። ኣዝዩ ዘይፍትሓዊ ብምዃኑ፡ ንኽትቅበሎ እኳ እንተ ኸበደካ፡ ምንም ክትገብር ኣይትኽእልን ኢኻ” በለ።
ኣብ 47 ዓመት ዕድሚኣ ሰብኣያ ብሞት እተፈልያ ዶረቲ፡ ኣብ ኣእምሮኣ ንእተፈጥረ ሕቶታት መልሲ ኽትረኽበሉ ወሰነት። መምህር ትምህርቲ ሰንበት ብምዃና፡ ሞት መወዳእታ ዅሉ ኸም ዝዀነ ገይራ ኣይትሓስብን እያ ነይራ። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ ሞት እንታይ ከም ዜጋጥም ብንጹር ክትገልጾ ኣይትኽእልን እያ ነይራ። ንሓደ ኣገልጋሊ እቲ ኣባሉ ዝዀነት ቤተ ክርስትያን ኣንግሊካን፡ “ምስ ሞትና እንታይ ኢና እንኸውን፧” ኢላ ሓተተቶ። ንሱ ድማ፡ “ብልክዕ ዚፈልጥ ሰብ የለን። ኣብ መጻኢ እንርእዮ ነገር እዩ” ኢሉ መለሰላ።
እሞኸ፡ ምስ ሞትና እንታይ ከም እንኸውን “ኣብ መጻኢ እንርእዮ ነገር” ጥራይ ድዩ፧ ወይስ ሞት መወዳእታ ዅሉ እንተ ዀይኑ ወይ እንተ ዘይኰይኑ፡ ኣብዚ ግዜ እዚ እውን ክንፈልጠሉ እንኽእል መገዲ ኣሎ፧


text:
ነቶም ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዘለዉ ዘክሮም
“ነቲ ብእምነት ዝገበርኩምዎ ግብርን ብፍቕሪ ዝጸዓርኩምዎ ጻዕርን . . . ከየቋረጽና ንዝክሮ ኣለና።”—1 ተሰ. 1:3።
1. ጳውሎስ ብዛዕባ እቶም ንየሆዋ ብትግሃት ዘገልገልዎ ሰባት እንታይ እዩ ዚስምዖ ነይሩ፧
ሃዋርያ ጳውሎስ ነቶም ምእንቲ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ኢሎም ብዙሕ ዝጸዓሩ ክርስትያናት ዘኪርዎም እዩ። “ኣብ ቅድሚ ኣምላኽናን ኣቦናን ነቲ ብእምነት ዝገበርኩምዎ ግብርን ብፍቕሪ ዝጸዓርኩምዎ ጻዕርን ሳላ እታ ኣብ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዘላትኩም ተስፋ ዘርኣኹምዎ ተጻዋርነትን ከየቋረጽና ንዝክሮ ኣለና” ኢሉ ድማ ጸሓፈ። (1 ተሰ. 1:3) እወ፡ የሆዋ እውን እንተ ዀነ፡ ነቲ እቶም ብተኣማንነት ዜገልግልዎ ሰባት ብፍቕሪ ዚጽዕርዎ ጻዕሪ፡ ይንኣስ ይብዛሕ ብዘየገድስ ይዝክሮ እዩ።—እብ. 6:10።
2. ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ እንታይ ኢና ኽንምርምር፧
2 ቀደም ይኹን ሕጂ ዘለዉ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትና፡ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ዀይኖም ንየሆዋ ንምግልጋል ብዙሕ መስዋእቲ ኸፊሎም እዮም። ገሊኣቶም ብኸመይ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ከም ዘገልገሉ ኽንርኢ ኢና። ብዘይካዚ፡ ኣብዚ ግዜና ብዛዕባ ዘሎ እተፈላለየ ዓይነት ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ክንምርምር ኢና፣ ነቶም ብፍሉይ መገዲ ምእንቲ ኼገልግሉ ኢሎም ገዛእ ርእሶም ዘቕረቡ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብኸመይ ክንዝክሮም ከም እንኽእል እውን ክንርኢ ኢና።
ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት
3, 4. (ሀ) ገሊኦም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት ብኸመይ እዮም ዜገልግሉ ነይሮም፧ (ለ) ብስጋ ዜድልዮም ነገራት ብኸመይ ይማልኣሎም ነይሩ፧
3 የሱስ፡ ካብ ዚጥመቕ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ኣብ መላእ ዓለም ኪበጽሕ ዚግብኦ ዕዮ ኸም ዚጅምር ገበረ። (ሉቃ. 3:21-23፣ 4:14, 15, 43) ድሕሪ ሞቱ ድማ፡ ሃዋርያቱ ንዕዮ ስብከት ኣብ ምስፋሕ መሪሕ ግደ ነበሮም። (ግብ. 5:42፣ 6:7) ከም ፊልጶስ ዝኣመሰሉ ገሊኦም ክርስትያናት፡ ኣብ ፍልስጥኤም ከም ወንጌላውያንን ሚስዮናውያንን ኰይኖም ኣገልጊሎም እዮም። (ግብ. 8:5, 40፣ 21:8) ጳውሎስን ካልኦትን ድማ ካብኡ ርሒቖም ተጓዒዞም እዮም። (ግብ. 13:2-4፣ 14:26፣ 2 ቈረ. 1:19) ከም እኒ ስልዋኖስን (ሲላስ) ማርቆስን ሉቃስን ከኣ፡ ቀዳሕቲ ወይ ጸሓፍቲ ዀይኖም ኣገልጊሎም እዮም። (1 ጴጥ. 5:12) ክርስትያን ኣሓት እውን ምስቶም እሙናት ኣሕዋት ኰይነን ዓይየን እየን። (ግብ. 18:26፣ ሮሜ 16:1, 2) እቲ ባህ ዜብል ተመክሮኦም ድማ፡ ንናይ ክርስትያን ቅዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ተሓጒስና ኸም እነንብቦ እዩ ዚገብረና፣ የሆዋ ንኣገልገልቱ ብጽቡቕ ከም ዚዝክሮም ከኣ ዜርኢ እዩ።
4 ነቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ፡ ብስጋዊ መዳይ እንታይ ደገፍ እዩ ዚግበረሎም ነይሩ፧ ሓድሓደ ሳዕ፡ ክርስትያናት ዝዀኑ ብጾቶም ተሓጒሶም ይቕበልዎምን ይድግፍዎምን እኳ እንተ ነበሩ፡ እቶም ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ግና ከምኡ ኺግበረሎም ከም ዚግባእ ገይሮም ኣይሓስቡን እዮም ነይሮም። (1 ቈረ. 9:11-15) ገሊኦም ውልቀ ሰባትን ጉባኤታትን ብፍታው ይድግፍዎም ነይሮም እዮም። (ግብሪ ሃዋርያት 16:14, 15፣ ፊልጲ 4:15-18 ኣንብብ።) ጳውሎስን መጓዕዝቱን እውን ንወጻኢታቶም ምእንቲ ኺሽፍኑ፡ ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ ይሰርሑ ነበሩ።
ኣብ ግዜና ዘለዉ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ
5. ሰብኣይን ሰበይትን ዝዀኑ ሰብ ሓዳር፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዜሕልፍዎ ህይወት እንታይ ይስምዖም፧
5 ሎሚ እውን እንተ ዀነ፡ ብዙሓት ክርስትያናት ኣብ እተፈላለየ ዓይነት ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ይካፈሉ እዮም። (“እተፈላለየ ዓይነት ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።) እሞኸ ብዛዕባ እዚ ዝመረጽዎ ሞያ እንታይ ይስምዖም፧ ነዛ ሕቶ እዚኣ ኽትሓትቶም ትኽእል ኢኻ፣ ከምኡ ብምግባርካ ድማ ክትከሓስ ኢኻ። ሓደ ኣብነት እስከ ንርአ፦ ስሩዕ ፈላምን ፍሉይ ፈላምን ሚስዮናውን ኣብ ወጻኢ ሃገር ኣባል ስድራ ቤት-ኤልን ኰይኑ ዘገልገለ ሓደ ሓው፡ “ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ሓደ ኻብቲ ኣብ ህይወተይ ዝገበርክዎ ዝበለጸ ምርጫ እዩ። ወዲ 18 ዓመት ከለኹ፡ ወይ ዩኒቨርሲቲ ወይ ናይ ምሉእ ግዜ ስራሕ ወይ ከኣ ፈላምነት ክመርጽ ነበረኒ። ካብ ተመክሮይ ከም ዝረኣኽዎ፡ የሆዋ ነቲ ናብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ኣቲኻ ንዕኡ ንኸተገልግሎ እትገብሮ መስዋእትታት ኣይርስዖን እዩ። ዓለማዊ ስራሕ እንተ ዝመርጽ ነይረ፡ ነቲ የሆዋ ዝሃበኒ ዝዀነ ይኹን ተውህቦ ዀነ ኽእለት ኣይምተጠቐምኩሉን ነይረ” በለ። ሰበይቱ ድማ፡ “ነፍሲ ወከፍ ዕዮ ንኽዓቢ ሓጊዙኒ እዩ። ነቲ ቐደም ዝነበረና ምሾት ዓቂብና ኽንቅጽል እንተ ንደሊ ኔርና፡ ነቲ የሆዋ ብተደጋጋሚ ዝገበረልና ዕቝባን ዝሃበና መምርሕን ኣይምተመከርናዮን። ንየሆዋ በብመዓልቱ ስለቲ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት እነሕልፎ ዘለና ህይወት አመስግኖ እየ” በለት። ንስኻኸ ብዛዕባ ህይወትካ ኸምኡ ኺስምዓካ ትደሊዶ፧
6. የሆዋ ብዛዕባ እቲ ንዕኡ እነቕርበሉ ኣገልግሎት ከመይ ይስምዖ፧
6 ሓቂ እዩ፡ ገሊኦም ብምኽንያት ኵነታቶም ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ኪካፈሉ ኣይክእሉን ይዀኑ። የሆዋ ነቲ ብምሉእ ነፍሶም ዚገብርዎ ጻዕሪ ኣኽቢሩ ኸም ዚርእዮ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና። ንብምሉኦም ኣባላት ጉባኤ ቈሎሴ እውን ሓዊስካ፡ ብዛዕባ እቶም ጳውሎስ ኣብ ፊልሞን 1-3 ዝጠቐሶም ሰባት እሞ ሕስብ ኣብል። (ኣንብብ።) ጳውሎስ ኰነ የሆዋ ኣኽቢሮም እዮም ዚርእይዎም ነይሮም። እቲ ሰማያዊ ኣቦና ዝዀነ የሆዋ፡ ነቲ እተቕርበሉ ኣገልግሎት እውን ኣኽቢሩ እዩ ዚርእዮ። ኰይኑ ግና፡ ነቶም ሕጂ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዘለዉ ኽትድግፎም እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ንፈለምቲ ምድጋፍ
7, 8. ፈላሚ ምዃን እንታይ እዩ ዜጠቓልል፧ ካልኦት ኣባላት ጉባኤኸ ንፈለምቲ ብኸመይ ኪሕግዝዎም ይኽእሉ፧
7 ልክዕ ከምቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ወንጌላውያን፡ ቅንኣት ዘለዎም ፈለምቲ እውን ንጉባኤታት ምንጪ ምትብባዕ እዮም። ብዙሓት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ን70 ሰዓታት ኣብ ኣገልግሎት ኬሕልፉ ይጽዕሩ እዮም። እሞኸ ብኸመይ ክትሕግዞም ትኽእል፧
8 ሼሪ ዝስማ ፈላሚት፡ “ፈለምቲ በብመዓልቱ ናብ ኣገልግሎት ስለ ዚኸዱ፡ ድልዱላት እዮም ዚመስሉ። ኰይኑ ግና፡ ንሳቶም እውን እንተ ዀኑ ምትብባዕ የድልዮም እዩ” በለት። (ሮሜ 1:11, 12) ንእተወሰነ ዓመታት ፈላሚት ኰይና ዘገልገለት ካልእ ሓብቲ እውን፡ ብዛዕባ እቶም ኣብ ጉባኤኣ ዘለዉ ፈለምቲ ኽትገልጽ ከላ፡ “ኣበርቲዖምን ብቐጻልን እዮም ዚዓይዩ። ገሊኦም ኣሕዋትን ኣሓትን ብማኪና ኺወስድዎም፡ ምግቢ ኺጋብዝዎም፡ ንነዳዲ ዚኸውን ሒደት ገንዘብ ኪህብዎም፡ ወይ ከኣ ካልእ ገንዘባዊ ሓገዝ ኪገብሩሎም ከለዉ፡ ኣዝዮም እዮም ዜማስዉሉ። ከምኡ ምግባር፡ ብሓቂ ኸም እትሓልየሎም ዜርኢ እዩ” በለት።
9, 10. ገሊኦም ኣስፋሕቲ፡ ነቶም ኣብ ጉባኤኦም ዘለዉ ፈለምቲ ንምሕጋዝ እንታይ እዮም ገይሮም፧
9 ንፈለምቲ ኣብ ኣገልግሎት ክትሕግዞም ትደሊዶ፧ ቦቢ ዝስማ ፈላሚት፡ “ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ ኣብ ዘሎ መዓልትታት፡ ዝያዳ ደገፍ የድልየና እዩ” በለት። ኣብቲ ቦቢ ዘላትሉ ጉባኤ እተገልግል ካልእ ፈላሚት ድማ፡ “ድሕሪ ቐትሪ መገላግልቲ ምርካብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ” በለት። ሕጂ ኣብ ቤት-ኤል ብሩክሊን እተገልግል ዘላ ሓብቲ፡ ብዛዕባ እቲ ፈላሚት ኰይና ዘሕለፈቶ እዋን ብሓጐስ ክትገልጽ ከላ፡ “ሓንቲ ማኪና ዝነበረታ ሓብቲ፡ ‘መገላግልቲ እንተ ስኢንኪ፡ ደውልለይ፣ ኣነ መጺአ ምሳኺ ኸገልግል እየ’ ትብለኒ ነበረት። ፈላሚት ኰይነ ንክቕጽል ብሓቂ ሓጊዛትኒ እያ” በለት። ሼሪ እውን፡ “ንጽል ዝዀኑ ፈለምቲ፡ መብዛሕትኡ እዋን ድሕሪ ኣገልግሎት፡ ጽምዋ ይስምዖም እዩ። ንንጽል ኣሕዋት ወይ ኣሓት፡ ሓሓሊፍካ ናብ ኣምልኾ ስድራ ቤትካ ኽትዕድሞም ይከኣል እዩ። ኣብ ካልእ ንጥፈታት እውን ምሳኻ ኸም ዚካፈሉ ምግባር፡ ድልዱላት ንኪዀኑ ኺሕግዞም ይኽእል እዩ” በለት።
10 ዳርጋ ን50 ዓመት ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዘገልገለት ሓንቲ ሓብቲ፡ ንድሕሪት ምልስ ኢላ ብዛዕባ እቲ ምስተን ንጽል ዝዀና መገላግልታ ፈላሚት ኰይና ዘሕለፈቶ እዋን ክትገልጽ ከላ ኸምዚ በለት፦ “ሽማግለታት ኣብ እተወሰነ ኣዋርሕ ይበጽሑና ነበሩ። ብዛዕባ ጥዕናናን ዓለማዊ ስራሕናን ጥራይ ዘይኰነስ፡ ዜተሓሳስበና ነገራት እንተ ኣልዩ እውን ይሓትቱና ነበሩ። ብሓቂ እዮም ዚግደሱልና ነይሮም። ሓገዝ ዜድልየና እንተ ዀይኑ ንምፍላጥ፡ ናብ መንበሪና ይመጹ ነበሩ።” እዚ ሓሳብ እዚ፡ ነቲ ንጳውሎስ ኣብ ኤፌሶን ተቐቢሉ ዘተኣናገዶን ጳውሎስ ዘመስገኖን ሰብኣይ የዘኻኽረካ ይኸውን።—2 ጢሞ. 1:18።
11. ፍሉይ ፈላሚ ዄንካ ምግልጋል እንታይ የጠቓልል፧
11 ገሊአን ጉባኤታት በቶም ምሳታተን ዜገልግሉ ፍሉያት ፈለምቲ ተባሪኸን እየን። ብዙሓት ፍሉያት ፈለምቲ ዝዀኑ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ 130 ሰዓት ኣብ ኣገልግሎት የሕልፉ። ንመብዛሕትኡ ግዜኦም ኣብ ኣገልግሎት ወይ ብኻልእ መገድታት ኣብ ምሕጋዝ ስለ ዜሕልፍዎ፡ ዓለማዊ ስራሕ ኣይሰርሑን እዮም። ኣብ ኣገልግሎት ምእንቲ ኼተኵሩ፡ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር በብወርሑ እተወሰነ ገንዘብ ይህቦም እዩ።
12. ሽማግለታትን ካልኦት ኣስፋሕትን ንፍሉያት ፈለምቲ ብኸመይ ኪሕግዝዎም ይኽእሉ፧
12 ንፍሉያት ፈለምቲ ብኸመይ ክንሕግዞም ንኽእል፧ ኣብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ዜገልግል ምስ ብዙሓት ፍሉያት ፈለምቲ ዚራኸብ ሽማግለ፡ ከምዚ በለ፦ “ሽማግለታት ብዛዕባ ዅነታቶም ፈሊጦም ብኸመይ ኪድግፍዎም ከም ዘለዎም ምእንቲ ኺውስኑ፡ ንፍሉያት ፈለምቲ ኼዘራርብዎም ኣለዎም። ገሊኦም ኣስፋሕቲ፡ ፍሉያት ፈለምቲ እተወሰነ ገንዘብ ስለ ዚውሃቦም፡ ደገፍ ከም ዘየድልዮም ገይሮም ኪሓስቡ ይኽእሉ እዮም፣ ኰይኑ ግና፡ ብብዙሕ መገዲ ኺሕግዝዎም ይኽእሉ እዮም።” ፍሉያት ፈለምቲ እውን ልክዕ ከም ስሩዓት ፈለምቲ፡ መገላግልቲ ኺረኽቡ ኸለዉ የማስዉሉ እዮም። እሞኸ ኣብዚ መዳይ እዚ ኽትሕግዝ ትኽእልዶ፧
ንገየሽቲ ሓለውቲ ምሕጋዝ
13, 14. (ሀ) ብዛዕባ ሓለውቲ ወረዳ እንታይ ኢና ኽንዝክር ዘሎና፧ (ለ) ነቶም ኣብ ዕዮ መገሻ ዜገልግሉ ንምሕጋዝ ብውልቅኻ እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
13 ሓለውቲ ወረዳን ኣንስቶምን፡ መብዛሕትኡ እዋን ብመንፈሳዊ መዳይ ድልዱላት ከም ዝዀኑ ጌርካ እዮም ዚርኣዩ። ኰይኑ ግና፡ ንሳቶም እውን እንተ ዀኑ ምትብባዕን መገላግልትን የድልዮም እዩ፣ ናብ መደባት ምዝንጋዕ ኪዕደሙ ኸለዉ እውን ባህ ይብሎም እዩ። ሓሚሞም ናብ ሆስፒታል እንተ ኣትዮም እሞ፡ መጥባሕቲ ወይ ካልእ ሕክምና ዜድልዮም እንተ ዀይኑኸ፧ ኣብቲ ኸባቢ ዚርከቡ ኣሕዋትን ኣሓትን ዜድልዮም ዘበለ ኼማልኡሎምን ኪግደሱሎምን ከለዉ፡ ኣዝዮም እዮም ዚሕጐሱ። እቲ ንመጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት ዝጸሓፋ “ፍቑር ሓኪም” ዝነበረ ሉቃስ እውን እንተ ዀነ፡ ንጳውሎስን ንኻልኦት መጓዕዝቱን ይድግፎም ነይሩ እዩ።—ቈሎ. 4:14፣ ግብ. 20:5–21:18።
14 ገየሽቲ ሓለውትን ኣንስቶምን፡ እቲ ኻብ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽ ዚርከብ ፍቕርን ምትብባዕን የድልዮም እዩ። ሓደ ሓላው ወረዳ፡ “ኣዕሩኸይ መዓስ ምትብባዕ ከም ዜድልየኒ ዚፈልጡ እዮም ዚመስሉ። ብምስትውዓል ስለ ዚሓትቱኒ፡ ብዛዕባ እቲ ዜተሓሳስበኒ ነገራት ንኽዛረብ ሓጊዙኒ እዩ። ጽን ኢሎም ብምስማዕ ጥራይ፡ ብዙሕ እዮም ዚሕግዙኒ” በለ። ሓለውቲ ወረዳን ኣንስቶምን ነቲ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ብደረጃ ውልቀ ሰብ ዜርእይዎም ተገዳስነት ኣዝዮም እዮም ዜማስዉሉ።
ንኣባላት ስድራ ቤት-ኤል ምድጋፍ
15, 16. እቶም ኣብ ቤት-ኤልን ኣብ ኣዳራሻት ዓብዪ ኣኼባን ዜገልግሉ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ እንታይ እዮም ዚገብሩ፧ ብኸመይከ ኢና ኽንድግፎም እንኽእል፧
15 እቶም ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ቤት-ኤልን ኣብ ኣዳራሻት ዓብዪ ኣኼባ ዜገልግሉ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ዚዕየ ዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ይድግፍዎ እዮም። ኣብ ጉባኤኻ ወይ ኣብ ወረዳኻ ቤት-ኤላውያን እንተ ኣልዮም፡ ከም እትዝክሮም ብኸመይ ከተርኢ ትኽእል፧
16 ኣሕዋትን ኣሓትን ንፈለማ እዋን ናብ ቤት-ኤል ኪመጹ ኸለዉ፡ ስድራ ቤቶምን ፈተውቶምን ሓዲጎም ስለ ዝመጹ፡ ይናፍቑ እዮም። ኣብ ቤት-ኤል ዘለዉ መሳርሕቶምን ኣባላት ጉባኤኦምን ኣዕሩኽ ኪዀንዎም ከለዉ፡ ኣዝዮም እዮም ዜማስዉሉ። (ማር. 10:29, 30) እቲ ዚሰርሑሉ ሰዓታት፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ኣብ ኣኼባታት ጉባኤን ኣብ ኣገልግሎት ወፍርን ንኺካፈሉ ዘይክልክሎም እኳ እንተ ዀነ፡ ሓሓሊፉ ግና ኣብ ቤት-ኤል ተወሳኺ ዕዮ ኺህልዎም ይኽእል እዩ። ጉባኤታት ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንቤት-ኤላውያንን ንዕዮኦምን ከም ዜማስዋሉ ዜርእያ እንተ ዀይነን፡ ኵሉ ኺጥቀም ይኽእል እዩ።—1 ተሰሎንቄ 2:9 ኣንብብ።
ነቶም ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝመጹ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ምሕጋዝ
17, 18. ኣብ ወጻኢ ሃገር ምግልጋል እንታይ እዩ ዜጠቓልል፧
17 እቶም ኣብ ወጻኢ ሃገር ንኼገልግሉ ፍቓደኛታት ዚዀኑ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ እቲ ዜጋጥሞም ምግብን ቋንቋን ባህልን ኵነታትን፡ ካብቲ ዝለመድዎ ኣዝዩ እተፈልየ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት ለውጢ ንኺገብሩ ፍቓደኛታት ዚዀኑ ስለምንታይ እዮም፧
18 ገሊኦም ሚስዮናውያን ኰይኖም፡ ብቐንዱ ኣብ ኣገልግሎት ወፍሪ እዮም ዜተኵሩ፣ ነቲ ዝረኸብዎ ፍሉይ ስልጠና ድማ ንኻልኦት ሰባት ኣብ ምሕጋዝ ይጥቀሙሉ እዮም። ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ከኣ፡ ነቲ ዜድልዮም መሰረታዊ ነገራት ንምሽፋን፡ መንበርን እተወሰነ ገንዘብን ይህቦም እዩ። ካልኦት ኣብ ወጻኢ ሃገር ዜገልግሉ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ንኼገልግሉ ይምደቡ እዮም፣ ኣብያተ ጽሕፈት ጨንፈር፡ ኣብያተ ጽሕፈት ትርጕም፡ ኣዳራሻት ዓብዪ ኣኼባ፡ ወይ ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ምህናጽ እውን ይሕግዙ እዮም። ምግብን መንበርን ካልእ ዜድሊ ነገራትን ድማ ይማልኣሎም እዩ። ልክዕ ከም ኣባላት ስድራ ቤት ቤት-ኤል፡ ኣዘውቲሮም ኣብ ኣኼባታት ስለ ዚእከቡን ኣብ ኣገልግሎት ስለ ዚካፈሉን፡ ብብዙሕ መገዲ ምንጪ በረኸት እዮም።
19. ብዛዕባ እቶም ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝመጹ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ፡ እንታይ ኢና ኽንዝክር ዘሎና፧
19 ነቶም ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝመጹ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኽትዝክሮም እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧ ብቐዳምነት፡ እቲ ኣብቲ ኸባቢ ዚብላዕ ምግቢ ሓድሽ ኪዀኖም ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ምግቢ ኽትጋብዞም ከለኻ፡ ነዚ ኣብ ግምት ከተእትዎ ትኽእል ኢኻ፣ እንታይ ኪበልዑ ኸም ዚደልዩ ወይ እንታይ ሓድሽ ዓይነት ምግቢ ኺፍትኑ ኸም ዚደልዩ ኽትሓትቶም ትኽእል ኢኻ። ነቲ ናይቲ ሃገር ቋንቋን ባህልን ንኺለምድዎ ኺጽዕሩ ኸለዉ፡ ተዓገሶም። ንዅሉ እቲ እትብሎም ንኺርድእዎ ግዜ ኺወስደሎም ይኽእል እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ ንገሊኡ ቓላት ብኸመይ ከም ዜድህይዎ ብምንጋር ክትሕግዞም ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባኡ ኺመሃሩ ይደልዩ እዮም።
20. ነቶም ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልትን ንወለዶምን ክትዝክረሉ እትኽእል ዝበለጸ መገዲ እንታይ እዩ፧
20 ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግልቲ ዀኑ ወለዶም ብዕድመ ይደፍኡ እዮም። ወለዲ እቶም ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር እንተ ዀይኖም፡ ደቆም ኣብቲ እተመደቡሉ ቦታ ኪቕጽሉ እዮም ዚደልዩ። (3 ዮሃ. 4) ሓቂ እዩ፡ እቶም ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ እውን እንተ ዀኑ፡ ወለዶም ክንክን እንተ ኣድልይዎም፡ ብዚከኣሎም ዓቕሚ ይከናኸንዎምን ናባታቶም ከይዶም ብምብጻሕ ይሕግዝዎምን እዮም። ኰይኑ ግና፡ እቶም ብዕድመ ዚደፍኡ ዘለዉ ወለዲ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ደገፍ እንተ ኣድልይዎም፡ እቶም ኣብ ከባቢኦም ዚርከቡ ኣሕዋትን ኣሓትን ንዓታቶም ብምሕጋዝ፡ ንናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኺድግፍዎም ይኽእሉ ይዀኑ። ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኣብቲ ኣብ ዓለም ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ዕዮ ኸም ዚካፈሉ ዘክር። (ማቴ. 28:19, 20) እሞኸ ንስኻ ወይ ጉባኤኻ ነቶም ደገፍ ዜድልዮም ወለዲ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኽትሕግዝዎም ትኽእሉዶ፧
21. ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ብዛዕባ እቲ ኻልኦት ዚገብሩሎም ሓገዝ እንታይ ይስምዖም፧
21 እቶም ናብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዚኣትዉ ሰባት፡ ንገንዘባዊ ጥቕሚ ኢሎም ዘይኰኑስ፡ ንየሆዋን ንኻልኦትን ኪህቡ ስለ ዚደልዩ እዮም ከምኡ ዚገብሩ። ነቲ ንስኻ እትገብረሎም ዝዀነ ይኹን ሓገዝ ድማ የማስዉሉ እዮም። ኣብ ወጻኢ ሃገር እተገልግል ሓንቲ ሓብቲ፡ “ሞሳኻ እትገልጽ ንእሽቶ ደብዳበ እውን እንተ ዀነት፡ ካልኦት ብዛዕባኻ ኸም ዚሓስቡን በቲ እትገብሮ ኸም ዚሕጐሱን ትሕብረካ እያ” ብምባል፡ ስምዒት ብዙሓት ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ገለጸት።
22. ብዛዕባ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት እንታይ ይስምዓካ፧
22 ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ኣቲኻ ንየሆዋ ምግልጋል፡ ዜሐጕስን ዜዕግብን እዩ። ከቢድ እኳ እንተ ዀነ፡ ብዙሕ ትምህርቲ እትረኽበሉን ዜዕግብን እዩ። ነቲ ንዅሎም እሙናት ኣገልገልቲ የሆዋ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣምላኽ ዚጽበዮም ዘሎ ዜሐጕስ ኣገልግሎት ድማ ብዚግባእ ዜዳሉ እዩ። ሃየ እምበኣር፡ ኵላትና ነቲ ነቶም ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዘለዉ ኣሕዋትና ‘ብእምነት ዚገብርዎ ግብርን ብፍቕሪ ዚጽዕርዎ ጻዕርን ከየቋረጽና ንዘክሮ።’—1 ተሰ. 1:3።


text:
ሃገራትን ህዝብታትን
ኢንዶነዥያ
ኢንዶነዥያ ብ17,000 ደሴታት ዝቘመት ሃገር እያ። ህዝባ ምቕሉላትን ዕጉሳትን ትሑታትን ተቐበልቲ ኣጋይሽን ብምዃኖም እዮም ዚፍለጡ።
ኣብ ኢንዶነዥያ ልሙድ ዝዀነ መኣዲ፡ ሩዝ ምስ ካልእ ቀመም ዘለዎ ጸብሕን ፍረታትን የጠቓልል። ኣብ ገሊኡ ቦታታት፡ ኣባላት ስድራ ቤታት ኣብ ተንኮበት ኮፍ ኢሎም ሩዝ ምስ ካልእ ምግቢ ብኢዶም ይበልዑ። ብዙሓት ኢንዶነዥያውያን፡ ምግቢ ብኢድካ ምብላዕ፡ ዝጠዓመ ምዃኑ እዮም ዚዛረቡ።
ኢንዶነዥያውያን ስነ ጥበብን ሳዕስዒትን ሙዚቃን ይፈትዉ እዮም። ሓደ ኻብቲ ዝውቱር መሳርሒ ሙዚቃ ኢንዶነዥያ ኣንክሎንግ ዚብሃል እዩ፣ እዚ ድማ ኣርቃይ ኣብ መቓን ጌርካ እዩ ዚስራሕ። እቲ ኣርቃይ ኪውቃዕ ከሎ፡ ሓደ ፍሉይ ኖታ ወይ ቅኒት ከም ዜድሂ ጌርካ ይቃነ። ሓደ ጣዕመ ዜማ ንምውቃዕ፡ ብዙሓት ተጻወትቲ ተሓባቢሮም፡ ነፍሲ ወከፎም ኣብ ልክዕ ግዜ ነናቶም ኣንክሎንግ ኬወዛውዙ ኣለዎም።
ክሳዕ መበል 15 ዘመን ድ.ክ.፡ ኢንዶነዥያ ብዓብይኡ ብሃይማኖት ሂንዱነት፡ ድሕሪኡ ኸኣ ብቡድህና ተጸልያ ነይራ። ክሳዕ መበል 16 ዘመን ኣብ ዝነበረ እዋን ግና፡ እስላም ኣብ ባህሊ ኢንዶነዥያ ደልዲሉ ሰረተ። ኤውሮጳውያን ቀመማት ደልዮም ኣብ መበል 16 ዘመን ናብታ ሃገር መጹ፣ ምሳታቶም ድማ ሃይማኖታት ህዝበ ክርስትያን ተኣታተዋ።
ብዕዮ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቶም ኣብ ብዘላ ዓለም ዚፍለጡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ካብ 1931 ኣትሒዞም ኣብ ኢንዶነዥያ ብንጥፈት ይንቀሳቐሱ ኣለዉ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ኣብ ኢንዶነዥያ ልዕሊ 22,000 ናይ የሆዋ መሰኻኽር ይርከቡ፣ ኣብታ ሃገር ከኣ፡ ንጽሙማን ንምርካብ ፍሉይ ጻዕሪ ይገብሩ ኣለዉ። ኣብ ቀረባ እዋን፡ ሞት የሱስ ክርስቶስ ንምዝካር ብናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ እተገብረ ፍሉይ ኣኼባ ቛንቋ ምልክት፡ ልዕሊ 500 ሰባት ተኣኪቦም ነይሮም።
መጽሔት ንቕሑ! ብ98 ቛንቋታት፡ እንተላይ ብኢንዶነዥያንኛ (ባሃሳ ኢንዶነዥያ እውን ዚብሃል) ትሕተም


text:
1ታ ዒሾንሦ ታ ሚሾንሦ! ጎኔ ኬኤዞያታቴ ታኣኒ ዒንሢ ዔርዜሢ ሃጊ ዒንሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቂፆና ዶዲባኣ፥ ናይ ማዔያ ሃሣ ሃያ ዓጮ ማሊፆና ዓኣ ዓሲ ማሂ ማዓንዳኣፓዓቴም ዶዲ ዓያናና ዓኣ ዓሲ ማሂ ታ ዒንሢ ዔርዛኒ ዳንዳዒባኣሴ። 2ዶዲ ሙኡዚ ሙዓኒ ዳንዳዑዋያ ዒንሢ ማዔሢሮ ታ ዒንሢ ዑሼሢ ዲኢቂ ማዓንዳኣፓዓቴም ዶዲ ሙኡዚ ታ ዒንሢ ሙኡዚባኣሴ፤ ሃሢ ታቴያ ዒንሢ ዶዲ ሙኡዚ ሃጊ ሙዓኒ ዳንዳዑዋያኬ። 3ዎይቲ ጌዔቴ ሃሢያ ዒንሢ ሃያ ዓጮ ዓሶ ማሊፆና ዓኣያኬ፤ ዎሊ ዒንሢ ቂኢራያና ማርማያናታሢሮ ሃያ ዓጮ ዓሶ ማሊፆና ዓኣኔ ጌይሢቱዋዓዳ? ፆሲ ዓሲ ማዒጻ ዒንሢኮ ዓቴም ሃያ ዓጮ ዓሶ ዒንሢ ማዒባኣዓዳ? 4ዒንሢዳፓ ፔቴሢ፦ “ታ ጳውሎሴ ዓሲኬ” ጋዓዛ፥ ባጋሢ ሃሣ፦ “ታኣኒ ዓጲሎሴ ዓሲኬ” ጌይፆና ዒንሢ ፆሲ ዓሲ ማዒፆ ሃሺ ሃያ ዓጮ ዓሲ ማዒባኣዓዳ? 5ዓካሪ ዓጲሎሴንታ ጳውሎሴንታ ዓይጎዳይ? ዔያታ ዒንሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃንዳጉዲ ማሄ ፆሲም ማዻ ዓሶኬ፤ ዔያታ ፔቴ ፔቴሢ ማዻሢ ጎዳ ዔያቶ ማዻንዳጉዲ ዓይሤ ጎይጾኬ፤ 6ሚፆ ዓኣፖ ታ ዱኡቄኔ፤ ዓጲሎሴ ዋኣፆ ዑሼኔ፤ ባቃልሲ ዑጊሴሢ ጋዓንቴ ፆሲኬ። 7ዬያሮ ዼኤፖ ማዾ ማዼሢ ባቃሎ ዑጊሴ፥ ፆዛሢ ማዓንዳኣፓዓቴም ዱኡቄሢንታ ዋኣፆ ዑሼሢንታቱዋሴ። 8ዜርፆ ዱኡቄሢና ዋኣፆ ዑሼሢና ሄኮኬ፤ ዬያታ ፔቴ ፔቴሢ ፔኤኮ ማዾጉዴያ ዔያታ ማዼ ዛሎ ዒንጎ ባኮ ዔካንዳኔ። 9ዓይጎሮ ጌዔቴ ኑኡኒ ፆሲም ዎላ ማዻዞንሢኬ፤ ዒንሢ ጋዓንቴ ፆሲኮ ጎዦና ማኣሮና ማዓያኬ። 10ፆሲ ታኣም ዒንጌ ኮሹሞ ዒንጊፆ ጉዴያ ኮሺ ዔራ፥ ማኣሪ ማዣ፥ ሃኣሚጉዲ ቦኦኮሎ ታ ቦኦኮልቄኔ፤ ባጋሢ ታኣኒ ቦኦኮልቄሢዳ ማኣሮ ማዣኔ፤ ጋዓንቴ ፔቴ ፔቴሢ ዎማይዲ ዔሪ ማዣንዳቴያ ኮሺ ዔራኒ ኮይሳኔ። 11ዓይጎሮ ጌዔቴ ፔቴና ቦኦኮልቂንቴማፓ ዓታዛ ዖኦኒያ ሜሌ ጊዳ ቦኦኮልቃኒ ዳንዳዑዋሴ፤ ዬይ ቦኦኮላሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴታሢሮኬ። 12ዬያ ቦኦኮላሢዳ ዎርቄና ማዔቴያ ቢራ ዓንጊና ሃሣ ኮሺ ሚዛጲ ሹቺናኣ ማዖም ሚሢና ሃሣ ማኣቲና ማዔቴያ ሃውሊና ማዣይ ዓኣቶ፡- 13ፔቴ ፔቴሢ ዓይጎና ማዤቴያ ዔርታንዳ ዎጌ ኬሊ ሙካንዳኔ፤ ዬና ኬላ ፔቴ ፔቴ ዓሳ ማኣሮ ማዤሢ ዓይጎናታቴያ ታሚዳ ዓጊንቲ ዛጊንታንዳሢሮ ዱማዺ ዔርታንዳኔ። 14ማኣሮ ማዤ ዓሢኮ ማዻ ታሞና ሙይንቱዋዖ ዶዲ ዓቴቴ ዬይ ዓሢ ፔ ማዾ ዛሎ ዒንጎ ባኮ ዔካንዳኔ። 15ማዻ ታሚና ሙይንቲ ባይቄ ዓሢ ጋዓንቴ ማዻ ዛሎ ዒንጎንዶ ባኮይዳፓ ዓታንዳኔ፤ ዬይ ያዺ ማዔቴያ ዓሢ ታማ ጋውሌንቴ ዓቴያጉዲ ማዒ ዻቃንዳኔ። 16ዒንሢ ዒንሢ ቶኦኪና ፆሲኮ ጌኤሺ ማኣሪ ሃሣ ፆሲኮ ዓያና ዒንሢዳ ናንጋያታሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? 17ዓካሪ ዓሲ ፆሲኮ ጌኤዦ ማኣሮ ሻሄቴ ፆሲ ዒዛ ዓሢ ባይዛንዳኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ፆሲኮ ጌኤዦ ማኣራ ዒዛም ዱማዼያታሢሮኬ፤ ዬይ ጌኤዦ፥ ዱማዼ ማኣራ ዒንሢኬ። 18ዖኦኒያ ፔና ጌሾፓ፤ ሃያ ዓጮ ዔራቶ ጎይጾና ዔራ ማሂ ፔና ዛጋ ዓሲ ዓኣቶ ፆሲኮ ጎኔ ዔራቶ ዴንቃኒ ፔና ዔኤያ ማሂ ዛጎንጎ። 19ዓይጎሮ ጌዔቴ ሃያ ዓጮ ዔራታ ፆሲ ቤርታ ዔኤያቶታሢሮኬ፤ ዬይያ፡- “ፆሲ ‘ዔሮኬ’ ጋዓ ዓሶ ዔያቶኮ ጌኖ ማሊፆና ዔያቶ ዓርቃኔ” ጌይንቴሢጉዲኬ። 20ዬያጉዲ ሃሣ፡- “ፆሲ ሃያ ዓጮ ዔሮ ዓሶኮ ማሊፃ ጉሪ ባኣዚ ማዔሢ ዔራኔ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴኔ። 21ዬያሮ ቢያ ባካ ዒንሢሮ ማዔሢሮ ዓይጎ ዓሲያ ፔ ማዻ ባኣዚና ሄርሺንቶፓ። 22ጳውሎሴ፥ ዓጲሎሴ፥ ጴፂሮሴ፥ ሃይ ዓጫ፥ ናንጋ፥ ሃይባ፥ ሃሢ ዓኣ ባኮ ማዔቴያ ሃጊ ሙካንዳ ባካ ቢያ ዒንሢሮኬ። 23ዒንሢ ጋዓንቴ ኪሪስቶሴሮኬ፤ ኪሪስቶሴ ሃሣ ፆሲሮኬ።
Copyright
Learn More


text:
ኣብ ቅድሚ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ነቲ ብስራት ምምጓት
‘እዚ ሰብኣይ እዚ ኣብ ቅድሚ ኣህዛብን ነገስታትን ስመይ ኪጸውር፡ ንዓይ ሕሩይ ኣቕሓ እዩ።’ (ግብ. 9:15) ጐይታና የሱስ ከምዚ ዝበለ፡ ብዛዕባ እቲ ክርስትያን ካብ ዚኸውን ነዊሕ ዘይገበረ ኣይሁዳዊ ሰብኣይ እዩ፣ እቲ ሰብኣይ እቲ ኸኣ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ እዩ ነይሩ።
ሓደ ኻብቶም “ነገስታት፡” ኔሮ እቲ ሃጸይ ሮሜ እዩ ነይሩ። ኣብ ቅድሚ ኸምዚ ዝበለ ገዛኢ ንእምነትካ ኽትማጐተላ ኣጋጣሚ እንተ ትረክብ ከመይ ምተሰምዓካ፧ ክርስትያናት ንጳውሎስ ኪመስልዎ ምትብባዕ ተዋሂብዎም ኣሎ። (1 ቈረ. 11:1) እቲ ጳውሎስ ኣብ ግዜኡ ንዝነበረ ሕጊ እተጠቕመሉ መገዲ፡ ኣብነት ይዀነና እዩ።
ኣብ ምድሪ እስራኤል ዝነበሩ እስራኤላውያን ብሕጊ ሙሴ ይመሓደሩ ነበሩ፣ ኣብ ኵሉ ኸባቢ ዝነበሩ ቐናኣት ኣይሁዳውያን እውን ብእኡ ይምርሑ ነበሩ። ካብ ጰንጠቈስጠ 33 ድ.ክ. ኣትሒዙ ግና ናይ ሓቂ ኣምለኽቲ ንሕጊ ሙሴ ኺሕልዉ ኣይግደዱን እዮም ነይሮም። (ግብ. 15:28, 29፣ ገላ. 4:9-11) ይኹን እምበር፡ ጳውሎስ ኰነ ኻልኦት ክርስትያናት ነቲ ሕጊ ኣየነኣኣስዎን፣ እዚ ድማ ንሓያሎ ማሕበረሰብ ኣይሁድ ብዘይ ገለ ጸገም ኪምስክሩሎም ኣኽኢልዎም እዩ። (1 ቈረ. 9:20) ጳውሎስ ብዙሕ ሳዕ ናብ ምኵራባት ይኣቱ፡ ኣብኡ ኸኣ ነቶም ብዛዕባ ኣምላኽ ኣብርሃም ዚፈልጡን ነቶም ብቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ኼዘራርቦም ዚኽእልን ሰባት ይምስክረሎም ነበረ።—ግብ. 9:19, 20፣ 13:5, 14-16፣ 14:1፣ 17:1, 2።
እቶም ሃዋርያት፡ ንየሩሳሌም ዕዮ ስብከት ዚመርሑሉ ቐንዲ ማእከል ክትከውን ሓርዮምዋ ነበሩ። ኣብ ቤተ መቕደስ ኣዘውቲሮም ይምህሩ ነበሩ። (ግብ. 1:4፣ 2:46፣ 5:20) ሓደ እዋን፡ ጳውሎስ ናብ የሩሳሌም ምስ ከደ፡ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ኣተወ። በዚ ኸምዚ ድማ እቲ ኣብ መወዳእታኡ ናብ ሮሜ ኸም ዚውሰድ ዝገበሮ ሕጋዊ መስርሕ ጀመረ።
ጳውሎስን ሕጊ ሮሜን
ሰበ ስልጣን ሮሜ ብዛዕባ እቲ ጳውሎስ ዚሰብኮ ዝነበረ እምነት እንታይ ዓይነት ኣረኣእያ እዩ ነይርዎም፧ መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ ንምርካብ፡ ሮማውያን ንሃይማኖታት ብሓፈሻ ብዛዕባ ዝነበሮም ኣረኣእያ ኽንፈልጥ ኣሎና። እቶም ኣብ ሃጸያዊ ግዝኣቶም ዝነበሩ ህዝቢ ሃይማኖቶም ምስ ሃገር ወይ ምስ ስነ ምግባር ዚጻባእ እንተ ዘይኰይኑ፡ ዝደለይዎ ኺስዕቡ ይኽእሉ ነይሮም እዮም።
ሮሜ ነቶም ኣብ ግዝኣታ ዝነበሩ ኣይሁድ፡ ሰፊሕ መሰል ሂባቶም ነይራ እያ። ባክግራውንድስ ኦቭ አርሊ ክርስችያንቲ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ “ኣይሁድነት ኣብ ሃጸያዊት ግዝኣት ሮሜ ፍሉይ መሰላት ረኺቡ ነይሩ እዩ። . . . ኣይሁድ ሃይማኖቶም ኬካይዱ ናጽነት ነበሮም፣ ኣማልኽቲ መንግስቲ ሮሜ ኼምልኹ ድማ ኣይግደዱን እዮም ነይሮም። ንማሕበረሰቦም ብናይ ገዛእ ርእሶም ሕጊ እናኣመሓደሩ ኺነብሩ እውን ይኽእሉ ነይሮም እዮም” በለት። ብዘይካዚ፡ ኣይሁድ ኣብ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ኪካፈሉ ኣይግደዱን እዮም ነይሮም። * ጳውሎስ ኣብ ቅድሚ ሰበ ስልጣን ሮሜ ንክርስትና ኺማጐተሉ ኸሎ፡ ነቲ ሕጊ ሮሜ ንእምነት ኣይሁድ ገይሩሉ ዝነበረ ዕቝባ ኺጥቀመሉ ኣጋጣሚ ነበሮ።
ተጻረርቲ ጳውሎስ፡ ንህዝብን ንሰበ ስልጣናትን ኣንጻር ጳውሎስ ንምልዕዓል እተፈላለየ መገድታት ፈቲኖም እዮም። (ግብ. 13:50፣ 14:2, 19፣ 18:12, 13) ብዛዕባ ሓደ ፍጻመ እስከ ንርአ። ኣብ ጉባኤ የሩሳሌም ዝነበሩ ክርስትያን ሽማግለታት፡ ጳውሎስ “ምስ ሙሴ ዚጻረር ክሕደት” ይምህር ከም ዘሎ ዚገልጽ ወረ ኣብ መንጎ ኣይሁድ ከም እተወርየ ሰምዑ። እዚ ወረ እዚ፡ ኣይሁድ ክርስትያናት፡ ጳውሎስ ንስርዓታት ኣምላኽ ከም ዘየኽብር ገይሮም ከም ዚሓስቡ ኺገብሮም ይኽእል ነይሩ እዩ። ኣባላት ዋዕላ ኣይሁድ እውን፡ ክርስትና ኻብ ኣይሁድነት ዝወጸ ኽሕደት ከም ዝዀነ ገይሮም ኪእውጁ ይኽእሉ ነይሮም እዮም። ከምኡ እንተ ገይሮም ከኣ፡ ምስ ክርስትያናት ዚሓብሩ ኣይሁድ ኪቕጽዑ ይኽእሉ ነይሮም። ማሕበረሰብ ኬግልሎም ይኽእል ነይሩ፣ ኣብ ቤተ መቕደስ ኰነ ኣብ ምኵራባት ከይሰብኩ እውን ኪኽልከሉ ይኽእሉ ነይሮም። ስለዚ፡ ሽማግለታት ጉባኤ ንጳውሎስ፡ ናብ ቤተ መቕደስ ከይዱ፡ ኪገብሮ ግዴታ ዘይብሉ ነገር ብምግባር እቲ ዚውረ ዝነበረ ወረ ሓሶት ምዃኑ ኼርኢ መኸርዎ።—ግብ. 21:18-27።
ጳውሎስ ከምቲ እተባህሎ ብምግባሩ ኸኣ፡ ‘ነቲ ብስራት ኪማጐተሉን ብሕጊ ኺስርቶን’ ኣጋጣሚ ረኺቡ እዩ። (ፊል. 1:7) ኣብ ቤተ መቕደስ፡ ኣይሁድ ናዕቢ ኣልዓሉ፡ ንጳውሎስ ድማ ኪቐትልዎ ደለዩ። ሓደ ሮማዊ ሓለቓ ሽሕ ከኣ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ኣእተዎ። ጳውሎስ ድማ፡ ኪገርፍዎ ምስ በሉ፡ ሮማዊ ምዃኑ ገለጸ። በዚ ኸምዚ ድማ፡ ናብታ ሮማውያን ንይሁዳ ዜመሓድሩላ ዝነበሩ ኸተማ ቂሳርያ ተወስደ። ኣብኡ ኸኣ፡ ንሰበ ስልጣን ኪምስክር ዜኽእሎ ፍሉይ ኣጋጣሚ ረኸበ። እዚ ድማ፡ ነቶም ብዛዕባ ክርስትና ብዙሕ ኣፍልጦ ዘይነበሮም ሰባት ዝያዳ ኺፈልጡ መገዲ ኸፈተሎም።
ግብሪ ሃዋርያት ምዕራፍ 24፡ ጳውሎስ ኣብ ቅድሚ እቲ ብዛዕባ እምነት ክርስትና እተወሰነ ኣፍልጦ ዝነበሮ ፌሊክስ እቲ ሮማዊ ኣመሓዳሪ ይሁዳ ኸም ዝቐረበ ትገልጽ። ኣይሁድ ንጳውሎስ፡ ሕጊ ሮሜ እንተ ወሓደ ብሰለስተ መገዲ ኸም ዝጠሓሰ ኸሰስዎ። ኣብ መላእ ግዝኣት ሮሜ ንዝነበሩ ኣይሁድ ከም ዘናዓበ፡ መራሒ ኑፋቐ ኸም ዝዀነ፡ ነታ ኣብ ትሕቲ ዕቝባ ሮማውያን ዝነበረት ቤተ መቕደስ ኬርክስ ከም ዝፈተነ ገለጹ። (ግብ. 24:5, 6) እዚ ኽስታት እዚ፡ ብሞት ኬቕጽዖ ይኽእል ነይሩ እዩ።
ሎሚ ዘለዉ ክርስትያናት፡ ጳውሎስ ነዚ ኽስታት እዚ ብኸመይ ከም ዝሓዞ ምምርማሮም ጠቓሚ እዩ። ጳውሎስ ብህድኣትን ብኣኽብሮትን እዩ ተዛሪቡ። ብዛዕባ ሕግን ነብያትን ጠቒሱ እዩ፣ ‘ንኣምላኽ ኣቦታቱ’ ኼምልኽ መሰል ከም ዘለዎ ድማ ገሊጹ እዩ። እዚ መሰል እዚ፡ ኣይሁድ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ሮሜ እተዋህቦም መሰል እዩ ነይሩ። (ግብ. 24:14) ጸኒሑ ድማ፡ ጳውሎስ ኣብ ቅድሚ እቲ ሹም ዝነበረ ጶርቅዮስ ፌስጦስን ኣብ ቅድሚ ንጉስ ሄሮድስ ኣግሪጳን ንእምነቱ ተማጐተላ።
ኣብ መወዳእታ፡ ጳውሎስ ብዘይ ኣድልዎ ምእንቲ ኺስማዕ ኢሉ፡ ናብቲ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝለዓለ ስልጣን ዝነበሮ፡ ማለት “ናብ ቄሳር ይግባይ ኢለ ኣለኹ!” በለ።—ግብ. 25:11።
ጳውሎስ ኣብ ቤት ፍርዲ ቄሳር ቈመ
ጸኒሑ ሓደ መልኣኽ ንጳውሎስ፡ “ኣብ ቅድሚ ቄሳር ደው ክትብል ኣሎካ” በሎ። (ግብ. 27:24) ኔሮ እቲ ሃጸይ ሮሜ ኺገዝእ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን፡ ኵሉ ጕዳያት በይኑ ኸም ዘይፈርዶ ገሊጹ ነይሩ እዩ። ኣብተን ናይ መጀመርታ ሸሞንተ ዓመት ግዝኣቱ ድማ፡ ነዚ ሓላፍነት እዚ ንኻልኦት ሂብዎም ነበረ። ዘ ላይፍ ኤንድ ኢፒስልስ ኦቭ ሰይንት ፖል ዘርእስታ መጽሓፍ ከም ዝገለጸቶ፡ ኔሮ ዚፈርዶ ጕዳይ ኪቐርበሉ ኸሎ፡ ብዙሕ ተመክሮን ጽልዋን ምስ ዘለዎም ኣማኸርቱ ዀይኑ ኣብ ቤተ መንግስቱ ይፈርድ ከም ዝነበረ ትገልጽ።
ነቲ ጳውሎስ ዘቕረቦ ይግባይ ሰሚዑ ዝፈረደሉ ኔሮ ባዕሉ እንተ ዀይኑ ወይ ካልእ ሰብ ንጕዳይ ጳውሎስ ሰሚዑ ንኔሮ ጸብጻብ ሂቡ እንተ ዀይኑ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይገልጽን እዩ። ዝዀነ ዀይኑ ግና፡ ጳውሎስ ንኣምላኽ ኣይሁድ ዜምልኽ ምዃኑ ኸም ዝገለጸ፡ ንዅሎም ሰባት ከኣ ንመንግስቲ ግቡእ ኣኽብሮት ኪህቡ ኸም ዘተባብዐ ርዱእ እዩ። (ሮሜ 13:1-7፣ ቲቶ. 3:1, 2) ጳውሎስ ኣብ ቅድሚ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ነቲ ብስራት ንምምጓት ዝገበሮ ጻዕሪ ድማ ተዓዊቱሉ እዩ፣ ከመይሲ፡ ቤት ፍርዲ ቄሳር ናጻ ኣውጺእዎ እዩ።—ፊል. 2:24፣ ፊሞ. 22።
ነቲ ብስራት ክንማጐተሉ እተዋህበና መዝነት
የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ንዓታቶምን ንኣህዛብን ንምስክር ምእንቲ ኪኸውን፡ ምእንታይ ኣብ ቅድሚ ሹማምንትን ነገስታትን ክትቀርቡ ኢኹም” ኢልዎም እዩ። (ማቴ. 10:18) በዚ መገዲ እዚ ንየሱስ ወኪልካ ምቕራብ ፍሉይ መሰል እዩ። ነቲ ብስራት ክንማጐተሉ ኣብ እንገብሮ ጻዕሪ ሕጋዊ ዓወታት ክንረክብ ንኽእል ኢና። ዘይፍጹማት ሰባት ዚውስንዎ ነገር ነቲ ብስራት ምሉእ ብምሉእ ‘ብሕጊ ኸም ዘይስርቶ’ ርዱእ እዩ። ካብ ግፍዕን ዘይፍትሓውነትን ነባሪ እፎይታ እተምጽኣልና መንግስቲ ኣምላኽ ጥራይ እያ።—መክ. 8:9፣ ኤር. 10:23።
ይኹን እምበር፡ ሎሚ እውን ክርስትያናት ንእምነቶም ኪማጐቱላ ኸለዉ ስም የሆዋ ኪኸብር ይኽእል እዩ። እምበኣር፡ ንሕና እውን ከም ጳውሎስ ብህድኣትን ብኣኽብሮትን ብዜእምን መገድን ክንዛረብ ንጽዓር። የሱስ ንሰዓብቱ፡ “ከመይ ከም እትማጐቱ፡ ኣቐዲምኩም ከይትሓስቡ፡ ኣብ ልብኹም ኣንብርዎ፣ ከመይሲ፡ ኵሎም ተጻረርትኹም ብሓባር ኪቃወምዎ ወይ ኪከራኸርዎ ዘይክእሉ ኣፍን ጥበብን ክህበኩም እየ” ኢልዎም እዩ።—ሉቃ. 21:14, 15፣ 2 ጢሞ. 3:12፣ 1 ጴጥ. 3:15።
ክርስትያናት ኣብ ቅድሚ ነገስታትን ሹማምንትን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ንእምነቶም ኪማጐቱላ ኸለዉ፡ ነቶም ብኻልእ መገዲ መልእኽቲ ክርስትና ኺበጽሖም ዘይክእል ሰባት ኪምስሩሎም ኣጋጣሚ ይረኽቡ እዮም። ገሊኡ ኣብ ኣብያተ ፍርዲ ዝረኸብናዮ ዓወታት፡ ሕጊ ኸም ዚመሓየሽ ብምግባር፡ ንናይ ምዝራብን ምምላኽን ናጽነት ውሕስነት ሂቡ እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ኣብያተ ፍርዲ እንረኽቦ ውጽኢት ብዘየገድስ፡ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ፈተና ኼጋጥሞም ከሎ ዜርእይዎ ትብዓት ንኣምላኽ የሐጕሶ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 8 ጀምስ ፓርከስ ዝስሙ ጸሓፊ ኸምዚ ይብል፦ “ኣይሁድ . . . ናይ ርእሶም ሕጊ ኺስዕቡ መሰል ነይርዎም እዩ። ሮማውያን ነዚ መሰል እዚ ብምሃቦም ሓለፋ ኣይገበሩን፣ ከመይሲ፡ ንእተፈላለየ ኽፋል ሃጸያዊ ግዝኣቶም መሰል ርእሰ ምምሕዳር ይህቡ ነይሮም እዮም።”


text:
ንእምነት ሙሴ ቕድሓያ
“ሙሴ ምስ ዓበየ፡ ወዲ ጓል ፈርኦን ከይብሃል ብእምነት ኣበየ።”—እብ. 11:24።
1, 2. (ሀ) ሙሴ ወዲ 40 ዓመት ምስ ኰነ እንታይ ውሳነ እዩ ገይሩ፧ (ኣብዛ ገጽ እዚኣ ዘላ ስእሊ ርአ።) (ለ) ሙሴ ምስ ህዝቢ ኣምላኽ መከራ ኺጸግብ ዝሓረየ ስለምንታይ እዩ፧
ሙሴ ኣብ ግብጺ እንታይ ከም ዚረክብ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ነቲ ሃብታማት ዚነብሩሉ ሰፋሕቲ ኣባይቲ ርእይዎ እዩ። ንሱ ኸኣ ኣባል ስድራ ቤት ንጉስ እዩ ነይሩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ኵሉ ጥበብ ግብጻውያን ተማህረ” ይብል። እዚ ኸኣ፡ ስነ ጥበብን መጽናዕቲ ስነ ኰዀብን ሕሳብን ካልእ ዓይነት ስነ ፍልጠትን ዜጠቓልል ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ግብ. 7:22) ነቲ ሓደ ተራ ግብጻዊ ዚምነዮ ሃብትን ስልጣንን ፍሉይ መሰልን ብቐሊሉ ኺረኽቦ ይኽእል ነይሩ እዩ።
2 ሙሴ ወዲ 40 ዓመት ምስ ኰነ ግና፡ ነታ ዘዕበየቶ ስድራ ቤት ንጉስ ግብጺ ኣስደሚምዋ ኪኸውን ዚኽእል ውሳነ ገበረ። ሓደ ተራ ግብጻዊ ዚነብሮ ንቡር ናብራ ዘይኰነስ፡ ምስ ባሮት ኪነብር ሓረየ። ስለምንታይ፧ እምነት ስለ ዝነበሮ እዩ። (እብራውያን 11:24-26 ኣንብብ።) ሙሴ ብእምነት ተደሪኹ፡ ክንዮ እታ ዚርእያ ዝነበረ ዓለም እዩ ጠሚቱ። መንፈሳዊ ሰብ ስለ ዝነበረ፡ ኣብቲ “ዘይርአ” የሆዋን ኣብ መብጽዓታቱን እምነት ነይርዎ እዩ።—እብ. 11:27።
3. ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ኣየኖት ሰለስተ ሕቶታት እየን ዚምለሳ፧
3 ንሕና እውን ክንዮ እቲ ብዓይንና እንርእዮ ነገራት ብምጥማት፡ “ምስቶም ነፍሶም ንምድሓን ዚኣምኑ” ኽንከውን ኣሎና። (እብ. 10:38, 39) እምነትና ምእንቲ ኸነደልድል፡ ብዛዕባ ሙሴ ኣብ እብራውያን 11:24-26 እንታይ ከም እተጻሕፈ እናመርመርና ነዚ ዚስዕብ ሕቶታት ክንምልሶ ንጽዓር፦ እታ ንሙሴ ዝነበረቶ እምነት፡ ንትምኒት ስጋ ንኺነጽጎ ዝደረኸቶ ብኸመይ እያ፧ ሙሴ ምስ ተጸርፈ፡ እምነት ነቲ ዝረኸቦ ፍሉይ መሰላት ኣገልግሎት ንኼማስወሉ ዝደረኸቶ ብኸመይ እያ፧ ሙሴ ‘ናብቲ ዚረኽቦ ዓስቢ ዝጠመተ’ ስለምንታይ እዩ፧
ንትምኒት ስጋ ነጸጎ
4. ሙሴ ብዛዕባ ‘ባህታ ሓጢኣት’ እንታይ እዩ ዚፈልጥ ነይሩ፧
4 ሙሴ፡ እምነት ስለ ዝነበረቶ፡ ‘ባህታ ሓጢኣት’ ግዜያዊ ምዃኑ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ገሊኦም ሰባት፡ ህዝቢ የሆዋ ባሮት ኰይኖም ኣብ ዚሳቐዩሉ ዝነበሩ እዋን፡ ሽሕ እኳ ግብጺ ኣብ ኣምልኾ ጣኦትን ጥንቈላን ተኣሊኻ እንተ ነበረት፡ ሓይሊ ዓለም ኰይና ትገዝእ ከም ዝነበረት ይገልጹ ይዀኑ። ይኹን እምበር፡ ሙሴ፡ ኣምላኽ ነቲ ዅነታት ኪቕይሮ ኸም ዚኽእል ይፈልጥ ነይሩ እዩ። እቶም ኣብ ተድላ ርእሶም ጥራይ ዜተኵሩ ዝነበሩ ሕንቁቓት ሰባት ዝበልጸጉ እኳ እንተ መሰሉ፡ ሙሴ ግና እኩያት ከም ዚጠፍኡ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ እዩ፡ ‘ንግዜኡ ብሓጢኣት ባህ ኪብሎ’ ዘይደለየ።
5. ‘ንግዜያዊ ባህታ ሓጢኣት’ ንኽንቃወሞ ዚሕግዘና እንታይ እዩ፧
5 ንስኻኸ ‘ንግዜያዊ ባህታ ሓጢኣት’ ብኸመይ ክትቃወሞ ትኽእል፧ ባህታ ሓጢኣት ቀልጢፉ ዚሓልፍ ምዃኑ ኣይትረስዕ። ብዓይኒ እምነትካ፡ ‘ዓለም ትሓልፍ ከም ዘላ’ ርአ። (1 ዮሃ. 2:15-17) ዘይንስሑ ሰባት እንታይ መጻኢ ኸም ዘለዎም ድማ ኣስተንትን። ‘ኣብ መንደልሃጺ ስፍራ እዮም ዘለዉ፡ ብስምባድ እውን ኪውድኡ እዮም።’ (መዝ. 73:18, 19) ሓጢኣት ንኽትፍጽም ምስ እትፍተን፡ ‘እንታይ መጻኢ ኺህልወኒ እየ ዝደሊ፧’ ኢልካ ሕተት።
6. (ሀ) ሙሴ፡ “ወዲ ጓል ፈርኦን ከይብሃል” ዝኣበየ ስለምንታይ እዩ፧ (ለ) ሙሴ ቕኑዕ ምርጫ ዝገበረ ዀይኑ ዚስምዓካ ስለምንታይ እዩ፧
6 እታ ንሙሴ ዝነበረቶ እምነት፡ ብዛዕባ እቲ ንህይወቱ ዚመርሓሉ ዕዮ ጥበባዊ ምርጫ ንኺገብር ሓጊዛቶ እያ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ሙሴ ምስ ዓበየ፡ ወዲ ጓል ፈርኦን ከይብሃል ብእምነት ኣበየ” ይብል። (እብ. 11:24) ሙሴ፡ ኣባል ስድራ ቤት ንጉስ ኰይኑ ንኣምላኽ እንተ ኣገልጊልዎ፡ ሃብቱን ፍሉይ መሰላቱን ተጠቒሙ ንእስራኤላውያን ኣሕዋቱ ኺሕግዞም ከም ዚኽእል ብምሕሳብ ኣብ ግብጺ ኺተርፍ ኣይፈተነን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ንየሆዋ ብዅሉ ልቡን ብዅሉ ነፍሱን ብዅሉ ሓይሉን ኬፍቅሮ እዩ ወሲኑ። (ዘዳ. 6:5) እቲ ዝገበሮ ውሳነ ድማ ካብ ብዙሕ ጓሂ ሰቲርዎ እዩ። ከመይሲ፡ መብዛሕትኡ እቲ ኣብ ግብጺ ዝሓደጎ መዝገብ፡ ብእስራኤላውያን ተገፊፉ እዩ። (ዘጸ. 12:35, 36) ፈርኦን ተዋሪዱን ተቐቲሉን እዩ። (መዝ. 136:15) ሙሴ ግና፡ ካብ ጥፍኣት ድሒኑ እዩ፣ ኣምላኽ ድማ ንዕኡ፡ ንዅሎም እስራኤላውያን ናብ ድሕነት ንኺመርሖም ተጠቒሙሉ እዩ። ህይወት ሙሴ ናይ ሓቂ ትርጕም ነይሩዋ እዩ።
7. (ሀ) ብመሰረት ማቴዎስ 6:19-21፡ ንግዜኡ ዘይኰነስ፡ ኣርሒቕና ኽንጥምት ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ (ለ) ኣብ መንጎ ስጋውን መንፈሳውን መዝገብ ዘሎ ፍልልይ ዜጕልሕ ተመክሮ ኣዘንቱ።
7 መንእሰይ ኣገልጋሊ የሆዋ እንተ ዄንካ፡ እምነት፡ ህይወትካ እትመርሓሉ ዕዮ ንኽትመርጽ ክትሕግዘካ እትኽእል ብኸመይ እያ፧ ብዛዕባ ዚመጽእ መደብ ምስ እትገብር ጥበበኛ ኢኻ። ግናኸ፡ እታ ኣብ መብጽዓታት ኣምላኽ ዘላትካ እምነት፡ ግዝያዊ መዝገብ ክትግብር ድያ እትድርኸካ ወይስ ዘለኣለማዊ፧ (ማቴዎስ 6:19-21 ኣንብብ።) ሶፊ ዝስማ ፍሉይ ክእለት ሳዕስዒት ዝነበራ ሰብ፡ ነዛ ሕቶ እዚኣ ኽትምልሳ ኣድልዩዋ ነይሩ እዩ። በዚ ሞያ እዚ እተፈልጣ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ዚርከባ ኩባንያታት፡ ንሶፊ ናጻ ትምህርትን ናይ ስራሕ ኣጋጣሚታትን ከም ዚህባኣ ኣተስፈዋኣ። ሶፊ፡ “ኣኽብሮት ኪውሃበኒ ኸሎ፡ ንግዜኡ ባህ ኣቢሉኒ ነይሩ እዩ። አረ ሕሉፍ ሓሊፈስ፡ ካብ መዛኖይ ጸብለል ከም ዝበልኩ ዀይኑ ተሰሚዑኒ ነይሩ እዩ። ግናኸ፡ ሕጕስቲ ኣይነበርኩን” በለት። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ነታ፡ ያንግ ፒፕል ኣስክ—ዋት ዊል ኣይ ዱ ዊዝ ማይ ላይፍ (መንእሰያት ዚሓትትዎ ሕቶታት—ንህይወተይ ኣብ ምንታይ መዓላ እየ ኸውዕላ፧) ዘርእስታ ቪድዮ ረኣየታ። ኣስዒባ ድማ ከምዚ በለት፦ “ዓለም፡ ዓወትን ኣኽብሮትን ዝሃበትኒ፡ ኣብ ክንዲ እቲ ንየሆዋ ብምሉእ ልበይ ዘቕርቦ ኣገልግሎት ምዃኑ ተገንዘብኩ። ስለዚ፡ ናብ የሆዋ ልባዊ ጸሎት ኣቕረብኩ። ሽዑ ነቲ ናይ ሳዕስዒት ሞያይ ኣቋረጽክዎ።” ብዛዕባ እቲ ዝገበረቶ ውሳነኸ እንታይ እዩ ዚስምዓ፧ ከምዚ ብምባል ገለጸት፦ “ነቲ ናይ ቀደም ናብራይ ኣይናፍቖን እየ። ሎሚ፡ ምሉእ ብምሉእ ሕጕስቲ እየ። ምስ ብዓል ቤተይ፡ ፈላሚት ኰይነ አገልግል ኣለኹ። ህቡባት ኣይኰንናን፣ ብዙሕ ስጋዊ ነገራት እውን የብልናን። ግናኸ፡ የሆዋን ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስን መንፈሳዊ ሸቶታትን ኣሎና። በቲ ዝገበርክዎ ውሳነ ፈጺመ ኣይጠዓስን እየ።”
8. ንሓደ መንእሰይ እንታይ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ምኽሪ እዩ ብዛዕባ ስራሕ ጥበባዊ ውሳነ ንኽገብር ኪሕግዞ ዚኽእል፧
8 የሆዋ፡ ንዓኻ ዚጠቕመካ እንታይ ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ሙሴ፡ “ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኽትፈርሆ፡ ብዅሉ መገዱ ኽትመላለስ፡ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ድማ ከተፍቅሮ፡ ብዅሉ ልብኻን ብዅሉ ነፍስኻን ከተገልግሎ፡ ምእንቲ ኺጽብቐልካ፡ እዚ ኣነ ሎሚ ዝእዝዘካ ዘሎኹ ናይ እግዚኣብሄር ትእዛዛትን ሕጋጋቱን ክትሕሉ እንተ ዘይኰይኑስ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኻባኻ ዚደልዮ እንታይ እዩ፧” በለ። (ዘዳ. 10:12, 13) መንእሰይ እንተ ዄንካ፡ ንየሆዋ ንኸተፍቅሮን “ብዅሉ ልብኻን ብዅሉ ነፍስኻን” ንኸተገልግሎን ዜኽእለካ ስራሕ ምረጽ። ከምዚ ዓይነት ስራሕ ምስ እትመርጽ ድማ፡ ‘ንጽቡቕካ’ ኸም ዚኸውን ክትተኣማመን ትኽእል ኢኻ።
ነቲ እተዋህቦ ፍሉይ መሰላት ኣገልግሎት ኣኽቢሩ ረኣዮ
9. ሙሴ ነቲ እተዋህቦ ዕዮ ንኺፍጽሞ ኸቢድዎ ነይሩ ኪኸውን ዚኽእል ስለምንታይ ምዃኑ ግለጽ።
9 ሙሴ፡ “ካብ መዝገብ ግብጽስ ነቲ ቕቡእ ብምዃን ዚጽረፎ ጸርፊ ዝበዝሐ ሃብቲ ገይሩ ቘጸሮ።” (እብ. 11:26) የሆዋ ንሙሴ፡ ንእስራኤላውያን ካብ ግብጺ ኣውጺኡ ምእንቲ ኺመርሖም ኢሉ፡ “ቅቡእ” ኪኸውን መዚዝዎ ነይሩ እዩ። ሙሴ ነቲ መዝነት እቲ ምፍጻሙ ኣሸጋሪ ኸም ዚኸውን፡ ሕሉፍ ሓሊፉ እውን “ጸርፊ” ኸም ዜምጽኣሉ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ከመይሲ፡ ኣቐድም ኣቢሉ፡ ሓደ ኻብ እስራኤላውያን ንዕኡ፡ “መን መስፍንን ፈራድን ገይሩ ኣብ ልዕሌና ሸመካ፧” ብምባል ኣቃሊልዎ ነይሩ እዩ። (ዘጸ. 2:13, 14) ጸኒሑ እውን፡ ሙሴ ባዕሉ ንየሆዋ፡ “ከመይ ገይሩ ፈርኦን ኪሰምዓኒ፧” ኢሉ ሓቲትዎ ነይሩ እዩ። (ዘጸ. 6:12) ነቲ ተቓውሞ ምእንቲ ኺዳለወሉ ኢሉ ድማ፡ ስግኣቱን ስክፍታኡን ንየሆዋ ነገሮ። እሞኸ፡ የሆዋ ንሙሴ፡ ነቲ ኸቢድ ዕዮ ንኺፍጽሞ ብኸመይ እዩ ሓጊዝዎ፧
10. የሆዋ ንሙሴ፡ ኣብ ዕዮኡ ዘዕጠቖ ብኸመይ እዩ፧
10 ቀዳማይ፡ የሆዋ ንሙሴ፡ “ኣነ ምሳኻ ክኸውን እየ” ብምባል ኣረጋገጸሉ። (ዘጸ. 3:12) ካልኣይ፡ “ከምቲ ክዀኖ ዝደሊ፡ ክኸውን እየ” ዚብል ሓደ መዳይ ትርጕም ስም የሆዋ ብምግላጽ ምትእምማን ኣሕደረሉ። * (ዘጸ. 3:14 NW) ሳልሳይ፡ ብሓቂ ብኣምላኽ ከም እተላእከ ዜረጋግጽ ተኣምራዊ ነገራት ንኺፍጽም ክእለት ብምሃብ ኣዕጠቖ። (ዘጸ. 4:2-5) ራብዓይ፡ ብጻይን ኣፈኛን ብምዃን ኣብ ዕዮኡ ምእንቲ ኺሕግዞ ንኣሮን መረጸሉ። (ዘጸ. 4:14-16) ቀቅድሚ ሙማቱ ኣብ ዝነበረ እዋናት፡ ኣምላኽ ንኣገልገልቱ ዝዀነ ይኹን ዕዮ ንኺፍጽሙ ኼዕጥቖም ከም ዚኽእል ብምትእምማን፡ ነቲ ንዕኡ ዝተክኦ መራሒ፡ ማለት ንእያሱ፡ “እቲ ቐቅድሜኻ ዚኸይድ ድማ ንሱ እግዚኣብሄር እዩ፡ ንሱ ምሳኻ ኪኸውን እዩ፡ ኣይጠልመካን ኣይሐድገካን ከኣ፡ ኣይትፍራህ ኣይትሸበር ድማ” በሎ።—ዘዳ. 31:8።
11. ሙሴ ነቲ እተዋህቦ ሓላፍነት ኣኽቢሩ ዝረኣዮ ስለምንታይ እዩ፧
11 ሙሴ ነቲ ኸቢድ ዝነበረ ሓላፍነት ንኺፍጽሞ የሆዋ ስለ ዝሓገዞ፡ ነቲ ሓላፍነት እቲ ‘ኻብ መዝገብ ግብጺ ኸም ዚበዝሕ’ ገይሩ ብምምልካት ኣኽቢሩ ረኣዮ። ኣገልጋሊ እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ምዃን መወዳድርቲ የብሉን። ኣብ ግብጺ መስፍን ኴንካ ምግልጋል፡ ምስቲ “ቕቡእ” የሆዋ ዄንካ ምግልጋል ኪነጻጸር ከሎስ እንታይ ዋጋ እሞ ኣለዎ፧ ሙሴ ነቲ እተዋህቦ ሓላፍነት ኣኽቢሩ ብምርኣይ ስለ ዘማሰወሉ ተባሪኹ እዩ። ምስ የሆዋ ፍሉይ ርክብ ኪህልዎ ኽኢሉ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ የሆዋ ንሙሴ፡ ንእስራኤላውያን ናብ ምድሪ ተስፋ ኺመርሖም ከሎ፡ “ዓብዪ መፍርህ ነገር” ንኺፍጽም ኣኽኢልዎ እዩ።—ዘዳ. 34:10-12።
12. ኣኽቢርና ኽንርእዮ ዘሎና፡ ካብ የሆዋ እተዋህበና ፍሉይ መሰላት እንታይ እዩ፧
12 ንዓና እውን መዝነት ተዋሂቡና ኣሎ። ከምቲ የሆዋ ንሃዋርያ ጳውሎስን ንኻልኦትን ብወዱ ኣቢሉ ንኣገልግሎት ዝመደቦም፡ ንዓና እውን ብወዱ ኣቢሉ ንኣገልግሎት መዲቡና ኣሎ። (1 ጢሞቴዎስ 1:12-14 ኣንብብ።) ኵላትና ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ንኽንእውጅ፡ ፍሉይ መሰል ተዋሂቡና ኣሎ። (ማቴ. 24:14፣ 28:19, 20) ገሊኣቶም ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ዀይኖም ይዓይዩ ኣለዉ። እተጠምቁ ብሱላት ኣሕዋት፡ ኣገልገልቲ ጉባኤን ሽማግለታትን ብምዃን ኣብ ጉባኤ ንዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን የገልግልዎም ኣለዉ። ይኹን እምበር፡ ዘይኣመንቲ ኣባላት ስድራ ቤትካን ካልኦትን ነቲ እዚ ፍሉይ መሰላት እዚ ዘለዎ ዋጋ ኣቕሊሎም ይርእይዎ፡ ወይ ከኣ ጥቕሚ ርእስኻ ብምስዋእካ ይጸርፉኻ ይዀኑ። (ማቴ. 10:34-37) ክሳዕ ምሕላል እንተ ኣብጺሖምኻ፡ እቲ ዝገብርካዮ መስዋእቲ ግቡእ እንተ ዀይኑ ወይ ከኣ ዕዮኻ ኽትፍጽም ብሓቂ ትኽእል እንተ ዄንካ ኽትሓስብ ክትጅምር ትኽእል ኢኻ። ከምዚ እንተ ኣጋጢሙካ፡ እምነት፡ ንኸይትሕለል ክትሕግዘካ እትኽእል ብኸመይ እያ፧
13. የሆዋ ቲኦክራስያዊ ሓላፍነትና ንኽንፍጽም ብኸመይ እዩ ዜዕጥቐና፧
13 የሆዋ ምእንቲ ኺሕግዘካ፡ ብእምነት ለምኖ። ስግኣትካን ስክፍታኻን ግለጸሉ። ከመይሲ፡ ንኣገልግሎት ዝመዘዘካ ንሱ እዩ፡ ንኺሰልጠካ ድማ ኪሕግዘካ እዩ። ብኸመይ፧ በቲ ንሙሴ ዝሓገዘሉ መገዲ። ቀዳማይ፡ የሆዋ፡ “ከበርትዓካ፡ ክረድኣካ፡ ብየማነይቲ ኢድ ጽድቀይውን ክድግፈካ እየ” ብምባል ከም ዚሕግዘካ ኣረጋጊጹልካ ኣሎ። (ኢሳ. 41:10) ካልኣይ፡ “እወ ተዛሪበ ኽፍጽሞ ኸኣ እየ፡ ኣሚመ ኽገብሮውን እየ” ብምባል መብጽዓታቱ እሙን ምዃኑ የዘኻኽረካ እዩ። (ኢሳ. 46:11) ሳልሳይ፡ ኣገልግሎትካ ምእንቲ ኽትፍጽም፡ “ካብ ንቡር ዝሓለፈ ሓይሊ” ይህበካ እዩ። (2 ቈረ. 4:7) ራብዓይ፡ ከም ሓላዪ ኣቦ መጠን፡ ኣብ ኣገልግሎትካ ንኽትጸንዕ ዚሕግዙኻ፡ ‘ንሓድሕዶም ዚተባብዑን ዚተሃናነጹን’ ኣብ መላእ ዓለም ዚርከቡ ናይ ሓቂ ኣምለኽቲ ዝዀኑ ኣሕዋት ሂቡካ ኣሎ። (1 ተሰ. 5:11) የሆዋ ሓላፍነትካ ንኽትፍጽም ኬዕጥቐካ ኸሎ፡ እታ ኣብኡ ዘላትካ እምነት ክትድልድል እያ፣ ነቲ ዝረኸብካዮ ፍሉይ መሰላት ኣገልግሎት ከኣ ካብ ዝዀነ ይኹን ምድራዊ መዝገብ ዝበዝሐ ሃብቲ ጌርካ ኽትቈጽሮ ኢኻ።
“ናብቲ ዚረኽቦ ዓስቢ ጠመተ”
14. ሙሴ ዓስቢ ኸም ዚረክብ ርግጸኛ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
14 ሙሴ፡ “ናብቲ ዚረኽቦ ዓስቢ ጠመተ።” (እብ. 11:26) እወ፡ ብዛዕባ መጻኢ ዝነበሮ ፍልጠት ውሱን እኳ እንተ ነበረ፡ ነዚ ፍልጠት እዚ፡ ንኣረኣእያኡ ኺጸልዎ ፈቐደሉ። ከም ኣቦሓጎኡ ኣብርሃም፡ ንሱ እውን የሆዋ ንምዉታት ከም ዜተንስኦም እምነት ነበሮ። (ሉቃ. 20:37, 38፣ እብ. 11:17-19) እቲ ብዛዕባ መጻኢ በረኸታት ዝነበሮ ተስፋ፡ ነተን ተሰዲዱ ዘሕለፈን 40 ዓመት ኰና ነተን ኣብ በረኻ ዝነበረለን 40 ዓመት፡ ብኸንቱ ዝሓለፋ ዓመታት ገይሩ ንኸይርእየን ሓጊዝዎ እዩ። መብጽዓታት ኣምላኽ ብዛዕባ ዚፍጸመሉ መገድታት ብዝርዝር ዘይፈልጥ እኳ እንተ ነበረ፡ ኣዒንቲ እምነቱ ነቲ ዘይርአ ዓስቢ ኺርእያ ይኽእላ ነይረን እየን።
15, 16. (ሀ) ኣብ እንረኽቦ ዓስቢ ኸነተኵር ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ (ለ) ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣምላኽ፡ እንታይ በረኸት ንኽትረክብ ኢኻ እትህንጠ፧
15 ንስኻኸ፡ ‘ናብቲ እትረኽቦ ዓስቢ’ ትጥምት ዲኻ፧ ንሕና እውን ከም ሙሴ፡ መብጽዓታት ኣምላኽ ብዛዕባ ዚፍጸመሉ መገድታት ብዝርዝር ኣይንፈልጥን ኢና። ንኣብነት፡ እቲ ብርቱዕ ጸበባ ዚፍጸመሉ “ምዱብ እዋን መዓስ ምዃኑ” ኣይንፈልጥን ኢና። (ማር. 13:32, 33) ኰይኑ ግና፡ ብዛዕባ እታ መጻኢት ገነት ካብ ሙሴ ንላዕሊ ንፈልጥ ኢና። ብዘይካዚ፡ ንዅሉ ነገራት ብዝርዝር ዘይንፈልጦ እኳ እንተ ዀንና፡ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣምላኽ ብዛዕባ ዚህሉ ህይወት ዚገልጽ ኣተኲርና ‘ኽንጥምቶ’ እንኽእል እኹል ዝዀነ መለኮታዊ መብጽዓታት ከም እተዋህበና ንፈልጥ ኢና። ብዛዕባ ሓዳስ ዓለም ብሩህ ተስፋ ምሓዝና፡ ቅድም መንግስቲ ኣምላኽ ንኽንደሊ ይድርኸና እዩ። ብኸመይ፧ ነዚ ዚስዕብ እሞ ሕሰበሉ፦ ብዛዕባ ሓንቲ ቤት ብዙሕ ፍልጠት የብልካን ንበል። ነታ ቤት እቲኣ ምዓደግካያዶ፧ ከም ዘይትዕድጋ ፍሉጥ እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ብዛዕባ ሓደ ነገር ብሩህ ተስፋ እንተ ዘይብልና፡ ነቲ ነገር እቲ ህይወትና ኣይንውፍየሉን ኢና። ስለዚ እምበኣር፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት መንግስቲ ኣምላኽ ዚህሉ ህይወት፡ ብዓይኒ እምነት ኣነጺርና ኽንርእዮ ኣሎና።
16 ነቲ ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ ዘሎካ ተስፋ ብዝያዳ ብሩህ ምእንቲ ኽትገብሮ፡ ናብቲ ኣብ ገነት ዚህልወካ ህይወት ኣተኲርካ ‘ጠምት።’ ነቲ ናይ ምሕሳብ ክእለትካ ተጠቐመሉ። ንኣብነት፡ ብዛዕባ ህይወት እቶም ቅድሚ ክርስትና ዝነበሩ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተጠቕሱ ሰባት ከተጽንዕ ከለኻ፡ ምስ ተንስኡ እንታይ ኢልካ ኸም እትሓትቶም ሕሰብ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ዳሕሮት መዓልትታት ዘሕለፍካዮ ህይወት እንታይ ኢሎም ከም ዚሓትቱኻ ሕሰብ። ምስቶም ኣብ ዝሓለፈ ዘመናት ዝነበሩ ኣቦሓጎታትካ ኽትራኸብ ከለኻን ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ዝገበረሎም ነገራት ክትምህሮም ከለኻን ክሳዕ ክንደይ ከም እትሕጐስ እሞ ሕሰብ። ብዛዕባ እቶም ኣብ ሰላማዊ ዅነታት ዚነብሩ ሓያሎ ኣራዊት ክትመሃር ከለኻ ኽሳዕ ክንደይ ከም እትሕጐስ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። ናብ ፍጽምና ገጽካ ኽትከይድ ከለኻ፡ ንየሆዋ ኽሳዕ ክንደይ ብዝያዳ ኸም እትቐርቦ ኣስተንትን።
17. ብዛዕባ እቲ ዘይርአ ዓስብና ብሩህ ተስፋ ምሓዝና፡ ሎሚ ብኸመይ ይሕግዘና፧
17 ብዛዕባ እቲ ዘይርአ ዓስብና ብሩህ ተስፋ ምሓዝና፡ ሕጂ ብእምነት ንኽንመላለስን ንኽንሕጐስን ኣብቲ ዜተኣማምን ዘለኣለማዊ መጻኢ እተመርኰሰ ውሳነታት ንኽንገብርን ይሕግዘና። ጳውሎስ ንቕቡኣት ክርስትያናት፡ “ንዘይንርእዮ ተስፋ እንተ ገበርና ግና፡ ብተጻዋርነት ተሃንጢና ኢና እንጽበዮ” ኢሉ ጸሓፈሎም። (ሮሜ 8:25) እዚ መሰረታዊ ስርዓት እዚ፡ ንዅሎም እቶም ተስፋ ናይ ዘለኣለም ህይወት ዘለዎም ክርስትያናት ይምልከቶም እዩ። ዛጊት ዓስብና እኳ እንተ ዘይረኸብና፡ እምነትና ድልድልቲ ስለ ዝዀነት፡ ‘ነቲ እንረኽቦ ዓስቢ’ ብትዕግስቲ ንጽበዮ ኢና። ንሕና እውን ከም ሙሴ፡ ንዅሉ እቲ ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዘሕለፍናዮ ዓመታት ከም ዝባኸነ ጌርና ኣይንርእዮን ኢና። ኣብ ክንዳኡስ፡ ነቲ፡ “እቲ ዚርአ ንግዜኡ እዩ፡ እቲ ዘይርአ ግና ንዘለኣለም እዩ” ዚብል ጥቕሲ መጽሓፍ ቅዱስ ንኣምነሉ ኢና።—2 ቈረንቶስ 4:16-18 ኣንብብ።
18, 19. (ሀ) እምነትና ሒዝና ንኽንቅጽል ክንቃለስ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ (ለ) ኣብዛ እትቕጽል ዓንቀጽ እንታይ ኢና ኽንምርምር፧
18 እምነት፡ “ናይቲ ዘይርአ ነገር መርትዖ” ንኸነስተውዕል ትሕግዘና። (እብ. 11:1) ሓደ ስጋዊ ሰብ ንየሆዋ ምግልጋል ክሳዕ ክንደይ ክቡር ምዃኑ ኣይረኣዮን እዩ። ነዚ ሰብ እዚ፡ መንፈሳዊ መዝገብ “ዕሽነት” እዩ። (1 ቈረ. 2:14) ንሕና ግና፡ ነቲ ብዓለም ዘይርአ ነገራት ክንርኢ፡ ማለት ናይ ዘለኣለም ህይወት ረኺብና ኽንነብርን ትንሳኤ ኺፍጸም ከሎ ኽንዕዘብን ተስፋ ኣሎና። ልክዕ ከምቶም ብግዜ ጳውሎስ ዝነበሩ እሞ፡ ንጳውሎስ “ዓጃው” ዝበልዎ ፈላስፋታት፡ ሎሚ ዘለዉ መብዛሕትኦም ሰባት እውን እቲ እንሰብኮ ተስፋ ፈጺሙ ትርጕም ዘይብሉ ዀይኑ እዩ ዚስምዖም።—ግብ. 17:18።
19 ኣብዛ እምነት ዘይብላ ዓለም ንነብር ስለ ዘለና፡ እምነትና ሒዝና ንኽንቅጽል ክንቃለስ ኣሎና። “እምነትካ ኸይትጠፍእ፡” ንየሆዋ ለምኖ። (ሉቃ. 22:32) ንሳዕቤን ሓጢኣትን ነቲ ብሉጽ ኣገልግሎት የሆዋን ንተስፋ ናይ ዘለኣለም ህይወትን ኣዒንትኻ ቛሕ ኣቢልካ ርኣዮ። እታ ንሙሴ ዝነበረቶ እምነት፡ ክንዮ እዚ ነገራት እዚ ንኺርኢ ሓጊዛቶ እያ። ኣብዛ እትቕጽል ዓንቀጽ፡ እምነቱ ነቲ “ዘይርአ” ንኺርኢ ብኸመይ ከም ዝሓገዘቶ ኽንምርምር ኢና።—እብ. 11:27።


text:
(ብድምጺ ንምስማዕ ኣብዚ ጽቕጥ)
ብቀለታ ኪዳነ
ኣቐዲምና እዚ ሎሚ ነቕርቦ ዘሎና መደብ ዓመተ 2016 ተወዲኡ ዓመተ 2017 ንኣትወሉ ዘሎና እዋን ብምዃኑ ንዅሎም ኣብ ርሑቕን ቀረባን ዘለዉ ደቂ ሃገር ርሑስ ብዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን ክገብረልና ከምኡ’ውን ንዅላትና ደቂ ሃገር ፖለቲካዊ ኮነ ሃይማኖታዊ ዝንባሌና ብዘየገድስ እዚ ዝውዳእ ዘሎ ዓመት 2016 ነቲ ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ምሉእ ዓለም ኣትዩ ዘሎ ጸገማት፡ ፍልልያት፡ ጽልኢ፡ ቅርሕንቲ፡ ስእነት፡ ስደት፡ ጓሂ፡ ሞት፡ ሒዚዎ ክኸይድን እዚ ንኣትዎ ዘሎና 2017 ዓመት ከኣ ዓመት ሰላም፡ ፍቕሪ ፡ሓድነት፡ ምክብባር፡ ምትሕልላይ፡ ከምኡ’ውን ዓመት ምትሕድዳግን ምርድዳእን ኰይኑ መንግስቲ ኮነ ህዝቢ ኤርትራ ሓድሽ ልብን መንፈስን ክሰኵዑ እሞ ዅላትና ኣብቲ ንደልዮን ንረብሓ ኵልና ዝዀነን ራህዋን ሰላምን ቅሳነትን ክንበጽሕ ብልቢ ንምነ።
ክቡራትን ክቡራንን ደቂ ሃገር ከመይ ወሪሕኩም?
ከመይ ወሪሕኩም ምባልና ዳርጋ ብዝተፈላልየ ምኽንያት በቲ ከነቕርቦ ዝጸናሕና መደብ ሓቅን ብጋህድን ከይተራኸብና ብምውራሕና ኢዩ። ብዙሓት ተኸታተልቲ መደብና ብምድንጓዩ ከም ዝተሻቀሉን ብዝተፈላልየ መንገዲ መራኸቢታት ከም ዝረኸቡናን ዝሓተቱናን ካብኡ ሓሊፉ እውን ብመንገዲ መስከረም ነት ኵነታትና ንምፍላጥ ከም ዝተኸታተሉን ዝሓተቱን ከም ዝበጽሓናን ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት መደንጐዪና ከኣ ብዘይካ ተክኒካዊ ካልእ ከቢድ ዘሰክፍ ኵነታት ከም ዘይነበሮ እናሓበርና ንዅልኹም እቶም ንህላዌናን ኵነታትናን ንምፍላጥ ዝሓተትኩምን ዝተገደስኩምን ልባዊ ምስጋናና ነቕርብ። ከምኡ’ውን ምኽንያት መደንጐይና ብእዋኑ ዘይምሕባርና ካብ ልቢ እቕሬታ ንሓትት።
መደብና ኣብ ምሉእ ዓለም ብኣሽሓት ሰማዕትን ኣንበብትን ተኸታተልትን ከም ዘለዉዎን ካብቲ ዝተጸበናዮ ንላዕሊ ምዃኑን ባዕሉ እቲ እዋናዊ ተክኖሎጂ ብግልጺ ስለዝሕብሮ ሎሚ ኣብ ወጻኢ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ውሽጢ ሃገር እውን ብዙሓት ሰማዕትን ተኸታተልትን ከም ዘለዉና ማንም ሰብ ኮምፒተሩ ጠዊቑ ክፈልጦን ከረጋግጾን ዝኽእል ሓቂ ስለዝዀነ ኣብ ሓጺር ጊዜ ክንድዚኦም ተኸታተልቲ ምርካብና መደባትና ንህዝብና ክስዕቦን ክከታተሎን ኣገዲሱዎ ምህላዉ ንዓና ዓቢ ጭብጢን መተባብዕን ኰይኑና ኣሎ። ዝዀነ ይኹን ጸገማት የጋጥመና ከኣ እቲ ኣብ ውሽጢ ኮነ ኣብ ግዳም ንህዝብና ጨኒቑዎ ዘሎ ናይ ሓቀኛ ሓበሬታ ምርካብን ናይ እቲ ሓቅን ጭብጥን ዘለዎ ኵነታት ብጋህዲ ብዘይ ፍርሕን ስኽፍታን ዝርከበሉን ዝዝረበሉን ኵነታት ክሳብ ዝርከብ ከኣ በታ ዘላትና ንእሽቶ ዓቕሚ ጕልበትናን ዓቕምናን ጊዜናን ካብ ህዝብና ከም ዘይንበቆ ነረጋግጽ።
ከምቲ ኣቐዲምና ብምድግጋም ዝሓበርናዮ ተበግሶ መደብና ነቲ ህዝብና ብቐሊሉ ክደፍሮ ዘይክእል ንመንግስቲ ኮነ ንተቓወምቲ ዝግበር ነቐፌታ ንሕና ዝወረደ ይውረደና ክንደፍሮን ነቲ ሓቂ ንብሎን ሓቂ ምዃኑ ህዝቢ ዝፈልጦን ዘይፈልጦን ብጋህዲ ንምድርጓሕን ንህዝቢ ንምትሕልላፍን ኢዩ። ብፍላይ ከኣ እቲ ሓላፍነት ወሲዱ ንህገርን ህዝብን ዘመሓድርን ዘካይድን ዘሎ መንግስቲ ብምዃኑ እቲ መንግስቲ ክገብሮ ዝርኤ ንህዝብና ክጐድእ ይኽእልዩ ንብሎ ጌጋታት ግልጺ ብዝዀነ ንምቅላዑን ንኽእረም ጸቕጢ ንምግባርን ኢዩ። እዚ ማለት ሃገርና ብፍትሕን ብቕዋምን ብባይቶን ክትመሓደር እሞ ኣብ ሃገርና ሰላምን ፍትሕን ቅሳነትን ክሰፍን፡ ስለንደሊ እምበር ካልእ ፍሉይ ዓላማ ወይ ምስቲ ብደቅና ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ብብዙሕ መስዋእቲ ዘምጻእናዮን ዝተኸልናዮን መንግስቲ ጽልኢ ስለዘሎና ኣይኮነን። ዝዀነ ዜጋ ንመንግስቲ ይፍተዎ ይጽልኣዮ ኣብ ሃገሩ ብነጻን ብዘይ ፍርሕን ክመላለስ፡ ከም ንደሊ ኣይንሓብኦን። ሃገር ብሕጊ ትመራሕ እምበር መን ይመርሓ መን የመሓድራ ግን ንዓና ዝምልከት ጕዳይ ከም ዘይኮነ ንኣምን።
እቲ ምስ ገለ ካልኦት ተቓወምቲ ዝፈላልየና ካኣ እዚዩ፡-
እቲ ንሕና ንገብሮ ጐስጓስ ህዝብና ተሰማሚዑን ተላዚቡን ኵላትና ዜጋታት ኤርትራ ፖለቲካዊ እምነትናን ሃይማኖትናን ብዘየገድስ ብሰላምን ብፍቕርን ብፍትሕን ንነብረላ ዲሞክራስያዊትን ፍትሓዊትን ሃገር ንምምስራት ኣሽንካይዶ ዓቕሚ ዘይብልና ዋላ ዓቕሚ እንተዝህሉ’ውን ካልእ ዝሓዝናዮ መተካእታ ዘይብልና ነቲ ዘሎ መንግስቲ መንቍስካ ነታ ብመስዋእትን ብተወዳዳሪ ዘይነበሮ ቃልስን ህዝቢ ዝመጸት ሃገር ንዋያን ንጸላእትን ኣሕሊፍካ ንምሃብ ስለዘይኮነ ከም ኣበሃህላ እውን ተቐባልነት ዘለዎ ኣይኮነን።
በቲ ካልእ ውገን ከኣ ሎሚ ኣብ ሃገርና ድምጺ ጥይት ስለዘይተሰምዔ ጥራሕ ሃገር ብጣዕሚ ቅስንቲ ህዝቢ እውን ኣዝዩ ሕጉስ ምህላዉ ብልቦም ዘይኮነ ብመልሓሶም ዝልፍልፉ ንሃገር ዝያዳ ህዝቦም ከም ዝሓልዩላ ኣምሲሎም ዝገልጹን ሕልንኦም ዝሸጡን ደቂ ሃገር ከም ዘለዉ ንርእዮምን ንሰምዖምን ኣሎና። እወ ኣብ ሃገርና ናይ ሕድሕድ ምቅትታልን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ናይ ሃይማኖትን ዓሌትን ምውጣጥን ዘይምህላዉ ዘየሓጕስ ኣይኮነን። እዚ ግን ምስቲ ህዝብና ኣብ ምሉእ ዓለም ዝረኽቦ ዘሎ ጸገማት ኣረኣኢኻ ህዝብና ሕጉስ ኣሎ ንምባል ዘኽእል ኣይመስለናን።
እወ ሰላም ርእዩ ንዘይፈልጥ ህዝቢ እዚ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ብጠበንጃ ወይ ብስለያ ዝሕሎ ሰላም ጽቡቕ ክመስሎ ይኽእልዩ። ከምቲ ህዝብና ዝደልዮን ዝተጸበዮን ዝተቓለሰሉን ብመንገዲ ሰላም ሰሪሕናሉ እንተንኸውን ከኣ ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራን ሓሙሽተን ናይ ናጽነት ዓመታት ሃገርና ኣብታ ዝተነበናያ ሲንጋፖር ክትበቅዕ ትኽእል ከም ዝነበረት ንምፍላጡ ግን ብዙሕ ናይ ሳይንስ ወይ ታሪኽ መርመራ ዘድልዮ ኣይኮነን።
እቲ ዘሕዝን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ግን መንግስቲ ሓሲሙዎስ ካብኡ ዝሓይሽ እጆኹም ኣነ ኣሎኹ ዝብል ኣብ ወጻኢ ንሃገርን ህዝብንሲ ይትረፍ ንባዕሉን ንውድቡን ብቕንዕናን ብፍትሕን ብፍቕርን ክመርሕ ዝኽእል ተቓዋሚ ውድብ ወይ ፓርቲ ዘይምህላዉ ኢዩ። እዚ ማለት ኣብ ወጻኢ ሃገር ተሰዲድካ ሃገርን ህዝብን ከተመሓድር ይከኣልዩ ንማለት ዘይኮነ ሎሚ ኣብዚ ሕሱም ጽንኩር ኩነታት ነዚ ኣብ ምሉእ ዓለም ተበቲኑ ዘሎ ህዝቢ ኣሎናካ ብምባል ክጥርንፉን ክእክቡን ዘይከኣሉ ኣብ ኤውሮጳን ኣሜሪካን ትሓቢኦም ናይ ቀደም ታሪኾምን ጅግንነቶምን ፍትሓውነቶምን ብምግላጽ ናይ ሎሚ ግስርጥና ምምሕዳር ከዘንትዉ ዝውዕሉ መራሕቲ ወይ ካድራት ሰውራ ነበር ግን ውሑዳት ከም ዘይኮኑ ንሰምዖምን ንዕዘቦምን ከም ዘሎና ዝስሓት ኣይኮነን።
ብወገንና ነቲ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ኣመሓዳድራን ኣከያይዳን ዘይንሰመምዓሉን ዘይንድግፎን ንኹን እምበር ከምቶም መንግስቲ ኤርትራ ክጠፍእ ኣለዎ፡ ሻዕብያ ዝበሃል ፍጥረት ቀደም ሽፍታ ነሩ ሎሚ ሽፍታሎ ክምንቈስ ኣለዎ፡ ኤርትራ ናጻ ኣይወጸትን ገና ኣብ መግዛእቲ ዘላ ሃገር ኢያ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ጌጋ ኢዩ ነሩ፡ ተጋደልቲ ሻዕብያ ናይ ሓደ ሰብ ዓሳክር ኢዮም ነሮም። ስዉኣት ሽፍታ ንምግልጋል ዝተሰዉኡ ኢዮም ። ክብረትን ዝኽርን ዝግብኦም ኣይኮነን ምስ ዝብሉ ተቓውምቲ ዘሎና ፍልልይ ከኣ ካብቲ ምስ ስርዓት ህግደፍ ዘሎና ፍልልይ ኣዝዩ ዝዓበየ ኢዩ።
እቲ ተቓወምቲ ዝብል ስም ነዚኣቶም እውን ዘጠቓልል እንተዀይኑ ከኣ ንሕና ተቓወምቲ ኣይኮናን። ደገፍቲ ህዝቢ እምበር ደገፍቲ መንግስቲ እውን ስለዘይኮና ግን ንዓና ዝኸውን ስም ንምርካብ ሃሰው ኣብ ምባል ንርከብ ከም ዘሎና ክንሓብኦ ኣይንደልን።
ገለ ካባና ነታ ደለይቲ ፍትሒ ትብል ቃል ዘይንቕበላ ብሃልቲ ኢዮም። እንተዀነ ግን ፍትሒ ዝገብር እምበር ፍትሒ ዘይደሊ ስለዘየልቦን ዋላ እቲ ንሃገርን ንህዝብን ጠሊሙ እከይ ክገብርን ኣብ መንጎ ኣህዛብ ህውከት ክጽሕትርን ዝውዕል ዘሎ ተቓዋሚ ኢየ ዝብል እውን እንተዀነ ንነብሱ ከም ደላይ ፍትሒ እምበር ከም ካልእ ስለዘይቆጽራን ንነብሱ ደላይ ፍትሒ ክጽውዓ ይውዕል ስለዘሎን እዚኣ’ውን ካብቶም ጠለምትን ፈላለይቲ ወገናውያንን ገበርቲ እከይን ትፈልየና ኰይና ኣይረኸብናያን።
ሎሚ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝመርሑ ዘለዉ ስኣን ዓቕሞም ድዩ ብተንኮሎም ህዝቢ ብሕግን ፍትሕን የመሓድሩዎ ከም ዘየለዉ ካብ ቤት ትምህርትን ሆስፒታላትን ቤት ማእሰርትታት ይበዝሕ ከም ዘዀነ ብዙሕ ጊዜ ክዝረብን ክጽሓፍን ንዕዘቦ ዘሎና ጕዳይ ኢዩ። ዝተኣስረ ክኣቱ እምበር ከም ‘’ዳስ ሓውያ’’ ክወጽእ ከም ዘይርኤ እውን ንርእዮን ንዕዘቦን ምህላውና ዘይስሓት ኢዩ። ኣብ ሃገር ስርቅን ጉቦን ሳዕሪሩ ጥራሕ ዘይኮነ ግስርጥና ምሕደራ ፈሊሑ ከም ዝገረርን ዝፈሰስን እውን ምስጢር ኣይኮነን። ኣብ ሃገር ዘሎ ምሕደራ ኣይኮነንዶ ንዓና ንሰብ ማዕዶ ነቶም ኣብ ውሽጡ ዘለዉ ሰበስልጣን እውን እታ ተሲቒሎማ ዘለዉ ኣውቶቡስ ኣበይ ከም ትወስዶም ከም ዘይፈልጡ ተደጋጊሙ ዝተገልጸ ጕዳይ ኢዩ።
ናይዚ ኵሉ መበገስን ጠንቅን ምኽንያትን ካኣ ፍትሓዊ ምሕደራ ዘይምህላው ኢዩ፡-
መንግስቲ ኣብ ሃገር ስለምንታይ ፍትሓዊ ምሕደራ ከም ዝህሉ ዘይገብር? ንዝብል ሕቶ ብዙሓት ክምልሱ ከለዉ ፍትሒ ንኸተተግብር ፍትሓዊ ክትከውን ኣሎካ። ብነብስኻ ዘይትጅምሮ ፍትሓውነት ግን ኣብ ታሕቲ ጥራሕ ክሰርሕ ኣዝዩ ከም ዘጸግም ከኣ ይገልጹ።
እቲ ጸገም ሃገርና እንታይ ምዃኑ ኣብ ዝተመራመርናሉ ጊዜ ንብዙሓት ገዳይም ተጋደልትን ዓበይቲ ዓድን ሓቲትና ኣብ ባህሊ ህዝባዊ ግምባር ተጋጊና ኢልካ ምእማን ነውሪ ምዃኑ’ዮም ኣዕሊሎምና። ነቲ ዘጋጠመ ጌጋታት ርእዩን ኣስተባሂሉን እዚኣ ተጋጊና ኔርና ኢሉ ምስ ፈላጣትን ክኢላታትን ደቂ ሃገር ተመያይጡን ተማኺሩን ክልወጥን ክመሓየሽን ተጋጊና ምባል ፈውሲ ናይ ሓደ ጌጋ ምዃኑ ዘይኣምንን ዘይቅበልን መንግስቲ ከኣ ውዒሉ ሓዲሩ ንባዕሉ ጥራሕ ዘይኮነ ንሃገሩን ህዝቡን ከይለከመ ከም ዘይተርፍ ዝተረጋገጸ ሓቂ ኢዩ ብማለት ከኣ ስግኣቶም የረጋግጹ።።
መንግስቲ ኤርትራ ንዝሓለፈ ኮነ ንዘሎ ጌጋታት ኣሚኑን ተቐቢሉን ምስ ህዝቡ መፍትሒ እንተዘይረኺቡሎም ከኣ ንኸዶ ዘሎና መንገዲ ኣዝዩ ኣስጋእን ኣሰካፍን ምዃኑ ይኣምኑ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ስቕታ ምምራጹ ጽባሕ እታ ጸገም ከም ዘይትሓልፈሉ ይሕብሩ። መራሕቲ ተጋጊና ነርና ሎሚ ንዑ መፍትሒ ንርከብ ምባል መኽበሪኦም እምበር መዋረዲኦም ከም ዘይኮነ ካብ መራሕቲ ሃገራት ጐረባብቶምን መራሕቲ ሃገራት ዓለምን ክምሃሩ ዘይምኽኣሎም ከኣ ኣዝዩ ይገርም። ሃገር ከምዚ ዘላቶ ምኣዝኑ ዘይፍለጥ ሕንፍሽፍሽ ምምሕዳር ክሳብ ክንደይ ዕድመ ክህልዋዩ ግን ዘሰክፍ ኢዩ።
ሎሚ መንግስቲ ንሃብታማት ሲቪል ኮነ ወትሃደራት እዚ ሃብትኹም ካበይ ኣምጺእኩሞ ምባል ጀሚሩ ኣሎ ንሰምዕ። ምናልባት ንገለ ነገሮም ዝደለየ ከጥቅዖም ይኽእል ይኸውን። ነዚ ኵሉ ናይ ምስራቕ ዕድል ዘለዎን ስርቂ ዝለመደን ብፍላይ ብዓል በትሪ እንተዀይኑ መንግስቲ ተቘጻጺሩ ክእርሞ ዘለዎ ዕድል ግን ብርእይቶና ጸቢብ ኢዩ።
ሰብ ሕግን ትሓታትነትን እንተዘይፈሪሑ ብተፈጥሮኡ ስሱዕ ጉኑፍ ኢዩ። ተቖጻጻርነትን ትሓታትነትን ዘይብሉ ምሕደራ ፈጢርካ ንወዲ ሰብ ክትቆጻጸሮ ከኣ ኣብ ዓለም ፍጹም ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን’ዩ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ወዮ ግዳ ዝስረቕ ቦታ ኣይህቡዎን ኢዮም እምበር ብፍላይ ኣብ ኣገልግሎት ተመዲቡ ዝሰርሕ ሰብ ንሓንቲ መዓልቲ ኣምሲሓ ዘይተድርር ደሞዝ እናተኸፍለ ሰሪቕካ ወይ ጉቦ በሊዕካ ኢልካ ክትውንጅሎ ግፍዒ ኢዩ። ‘’ካብ ክፉእ ዝገብሩኻ ክፉእ ዘልምዱኻ’’ ከም ዝበሃል ሎሚ ኣብ ሃገርና ትኣታትዩ ዘሎ ስርቅን ጉቦን ምህላዉ ዘይኮነ እቲ ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ዘይነበረ ረሳሕ ባህሊ ምትእትታዉ ኢዩ። እቲ ብጽፈቱን ብሕልናኡን ዓመጽን በለጽን ሓጥያትን ዘይፈቱ ዝነበረ ጭዋ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከምዚ ወዲቑ ኣሎ ክትሰምዕ ከኣ ብፍላይ ነቶም ናይ ዕድመ ጸጋ ዘሎና ክንቅበሎስ ኣዝዩ ይኸብደና ኢዩ።
ሎምቅነ ሓደ ወዲ ሰላሳን ሓሙሽተን ዓመት መንእሰይ ብሰንኪ ገንዘቡ ካብ ኡጋንዳ ተወሲዱ ኣብ ኬንያ ከም ዝተቐትለ ሰሚዕና። እዚ ሰላሳን ሓሙሽተን ዓመት ዕድመ ጥራሕ ዝነበሮ ኤርትራዊ መንእሰይ ብሚልዮናት ዝቝጸር ገንዘብ እሞ ከኣ (ዩሮ) ምዓስ ሰሪሑ ኣከቦ? ሓደ ካብቲ ንህዝብና ከዛርብ ዝስማዕ ዘሎ ወረ ኢዩ። ሎሚ ኣብ ሃገርና ንእሽቶ ስልጣን ዘላቶ እውን ሰለስተ ኣንስትን ሰለስተ መካይንን ዘይብሉ ትከሰስ’ዩ ክበሃል ንሰምዕ።
ነዞም ካብ ወጻኢ ንሃገርና በጺሖም ዝምለሱ ሰባት ኣብ ሃገርና ሰብ ብኸመይ ከም ዝነብር ኣዝዩ ይገርሞም ኢዩ። ምኽንያቱ ሎሚ ኣብ ሃገርና ባኒ ዘይኮነስ ገንዘብዩ ዝብላዕ ይብሉ። እቲ ቀደም ጋር ነብሲ ዝብሃል ዝነበረ ሽሕ (1000.00) ሎሚ ኣብ እንዳ መግቢ ኣጥፊእካዮ ከም ትምለሰ ሰበይቲ እውን ብሓደ ሽሕ ንስድራ ቤታ ዝኸውን መግቢ ዘምቢል ከም ዘይትመልእ ይገልጹ።
እቲ ሓበሬታ ንብዙሓት ሓቲትና ሓቂ እምበር ሓሶት ዝብል ኣይሰማዕናን። እሞ ህዝቢ ኤርትራ ድኣ ኣብዛ ሰብ ከም ድላዩ ዘይነግደላን ዘይሰርሓላን ሃገር ብኸመይ ይነብር ኣሎ? ኣዝዩ ኣስደማሚ ኢዩ።
ከም ዝብሉዎ ገንዘብ ንዘለዎ ኣስቤዛ ንምግዛእ ጸገም ከም ዘየልቦ ይዛረቡ። እቲ ጸገም ግን ገንዘብ ካበይ እንታይ ሰሪሕካ ይምጻእ?
መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ጥራሕ ዘይኮነ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘሎና እውን ብምኽንያት ሸርፊ ይቐጽዓና ኣሎ ዝብሉ ብዙሓት ኢዮም። 50 ወይ 60 ናቕፋ ትሽረፍ ዝነበረት ዶላር መንግስቲ ስለዝተቖጻጸሮ ሎሚ ኣብ ደገ ብጸሊም ኮነ ቀጠልያ ምሽራፍ ስለዘየልቦ ዶላር ኣብ 20 ናቕፋ ወሪዳላ ይብሉ። እቲ ቀንዲ ጕድኣት ግን ኣብ ዕስራ ምውራዳ ዘይኮነ ኣስቤዛ ስለዘይሓሰረን ብዕስራ ናቕፋ ክትገዝኦ ትኽእል ቍምነገር ዘለዎ ነገር ስለዘየልቦን ኢዩ እውን ይብሉ።
መንግስቲ ኵነታት ፋይናንስን ናይ ወጻኢ ሸርፍታትን ክቈጻጸርን ሕጋዊ መንገዲ ከትሕዞን ግቡእ ምዃኑ ይኣምኑ። ውሳነ መንግስቲ ንዓቕምን እቶትን ህዝቡ ዘይቃዶን ንጕድኣቶም ዘይጥንቀቕን ብመጽናዕቲ ዝካየድ ኣይኮነን ስለዝብሉ ግን ብጣዕሚ ይጕህዩ።
እቲ ዝገርም ግን ይብል ሓደ ሎምቅነ በጺሑ ዝመጸ ሰብ፡ ሰብ ብማይን ብመብራህትን ክሳቐ እንተዘይኰይኑ ካበይ ኣምጺኡ ክበልዕን ክሰትን ከም ዝርኤ ብጣዕሚ ይገርሞ። ከም ኣበሃህላኡ ኵነታቱ ንምርዳእ ክሳብ ዘጸግሞ ኣዝዩ ከም ዝተደናገረ ይሕብር። ንሕና ዶላራት ሒዝና ኣቲና ምኽኣሉ እናስኣንና ንሱ በተን ንሰምዔን ወይ ሰብ ዝፈልጠን እቶቱ ብኸመይ ተደሪሩ ከም ዝሓድር ይገርመኒ ከኣ ይብል። እዛ ሃገረ ኤርትራ ብኸመይ ትነብር ከም ዘላ ኣዝዩ ይገርሞ እሞ እቲ ነዛ ሃገር እዚኣ ኣቡነ ፍሊጶስ ባሪኾማን መሪቖማን ዝብሃል ሓቂ ምዃኑ ኣሚነ ብማለት ይምስክር።
ኣብ ምዕራባዊ ሃገራት ዓለም ዝነብር ህዝብና ሃገራቶምን መንግስታቶምን ይበርኮ ነቲ ክሰርሕ ዝኽእል ዓቕምን ክእለትን እንተልዩዎ ናይ ስራሕ ዕድል ክፉት ኢዩ። ብዝዀነ ይኹን ምኽንያት ክሰርሕ ንዘይከኣለ ከኣ ንቐለቡን ንመንበሪኡን ንትምህርቲ ደቁን ዝሓሊ መንግስቲ ኣለዎ። እዚ ኰይኑ ዋላ እቲ ኣብ ዝለዓለ ናብራ ዝነብር ህዝብና ካብቲ ጽቡቕ ናብርኦም እታ ድኽነት ሃገሩን ፍቕሪ ህዝቡን ከም ዝናፍቕ ግን ሓሶት ኣይኮነን።
ስለዝዀነ ከኣ ህዝብና ካብዚ ነንሓድሕዱ ብሃይማኖት ብዓሌት ብኣውራጃ ብውድብ ክባላዕ ዝውዕል ዘሎ ናብራ ደምበ ተቓውሞ ምስማዕ ንሃገሩ ገጹ ክሃድም ኣይምጸልኤን። ንዓዱ ገጹ ቍሊሕ ከይብል ግን እቲ መንግስቲ እውን ከምዚ ንርእዮን ንሰምዖን ዘሎና ኣይብላዕ ኣይስተ ኰይኑና ኵሉ ወዮ ኰይኑ ብማለት ከኣ መፍትሒ ጸገም ኵነታት ሃገርናን ህዝብናን ካብ ውሽጢ ኮነ ካብ ደገ ተባዕ ሰላማዊ ፍታሕን ለውጥን ሰላምን ከምጽእ ዝኽእል ምስኣኑ ኣዝዩ ሓርቢቱዎ ይርከብ ኣሎ ዝብሉ ውሑዳት ኣይኮኑን።
እዚ ኵሉ እናዀነ ግን ከም ህዝቢ ኤርትራ ገሩ ሃገሩ ዝፈቱን ዝናፍቕን ሰብ ከም ዘየልቦ ብዙሓት ክትንትኑ ትሰምዕ። ምኽንያቱ ንኽትፈልጥ ምስ ትመራመር ከኣ እቲ ንኤርትራዊ ሃገሩ ዘፍትዎ ሃገሩ እውን ትፈትዎ ስለዝነበረት ኢዩ። ማንም መንእሰይ ክዓቢ ከሎ ፍቕሪ ናይ ኣቡኡን ኣደኡን ጥራሕ ኣይኮነን ዝረክብ ነሩ። ሓወቦታቱ ኣሞታቱ ሓትኖታቱ ኣኮታቱ ጐረባብቱ ደቂ ዓዱ ደቂ ወረዳኡ ደቂ ኣውራጃኡ ደቂ ሃገሩ እውን ኵሎም ከም ውላዶም ይፈትዉዎን ይከናኸኑዎን። እዚ ፍቕርን ሕውነትን እዚ እናርኣየን እናተመገበን ስለዝዓቢ ከኣ እቲ ሎሚ ኣብ ስደት ክረኽቦ ዘይክእል ፍቕርን ሓልዮትን ሃገሩን ህዝቡን ይናፍቕ እሞ ሃገሩ ይዝክርን ብምስዳዱ ይሓዝንን ከይቀሰነ ይነብርን።
ብፍላይ ብዙሓት ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኦም ንሃገሮም ክገሹን ምስ ህዝቦም ክረኣኣዩን ዘይክእሉ ደቂ ሃገር ከኣ ብጣዕሚ ከስቈርቍሩን ክሓዝኑን ትሰምዕ። ብሂወቶም ጥራሕ ዘይኮነ ዋላ ሬሳኦም ከይተረፈ ሓመድ ዓዱ ዝተነፍጎ ከም ዘሎ ክትዝክር ከሎኻ ከኣ የስደምመካ። ብሂወት ጥራሕ ዘይኮነ ዋላ ገለ ሬሳታት እውን ኣብ ጕድጓድ ተቐሚጡ ለውጢ ይጽበ ምህላዉ ከኣ ስዉር ኣይኮነን።
ንብዓል ናይዝጊ ክፍሉ ዘይኮነት ሃገር ኢልካ ካኣ ትጸናናዕ፡-
ኣብ ቀብሪ ናይ ናይዝጊ ክፍሉ ብጓሉ ዝተገብረ መደረ ክትሰምዕ ከሎኻ ከኣ ሕሉፍ ታሪኽ ሂወቱ ብዘየገድስ ንምግራም ምግራም ትውስኸሉ ንሓዘን እውን ሓዘን ትድርበሉ።
ንሳ ኣቡኣ ንዓዱ ከይዱ ክቕበር ክሳብ ነስመራ ዝኣክል ገሻ ስለ ዘይሰለጣ ኣብ ቀብሩ ‘’ኣቦይ ኣብ ዝሰለጠና እዋን ንዓዱ ከይዱ ክቕበር ስለዝዀነ ንሎሚ ኣብ መጽንሒ ጕድጓድ ክጸንሕ እምበር ክቕበርን ብሓመድ ክድብደብን ኣይኮነን። ስለምንታይ ንዓደይ ዘይከድኩ ከይብልን ኣብ ዓዱ ከም ዘሎ ክኣምንን ክቐስንን ግን እዘን ኣብ መንዲል ቆጺረ ካብ ዓድና ዘምጻእኩወን ሓመድ ኣብ ትርኣሱ ክጸንሓ ኢየን’’ ብማለት ነተን ካብ ኤርትራ ዝተማልኣተን ሓመድ ኣብ ትርኣሱ ከተቐምጠን ከላ ዋላ ነቶም ጨካናት ዝበሃሉ ብዙሕ መስዋእትን ሞትን ዝረኣዩ እሞ በኽዮም ኣዒንቶም ቅሩብ ንብዓት ጸረር ዘየብሉ እውን ከተብክዮም ትዓዚብና ኢና።
ኣብዛ ክንዲ ሰፍኢ ትኸውን ብዙሕ መስዋእትን ቃልስን ዘሕለፈት ሃገርና ኤርትራ ክንድዚ ዝኣክል ቆጺርካ ዘይውዳእ ሽግርን መከራን ክርከብ ከኣ ንሕልና ዘለዎ ዘብኪ ኢዩ።
እዚ ንሃገሩ ኤርትራኳ ኣጸቢቑ ዘይፈልጣ ዝነበረ ህዝብና ሎሚ ኣብ ምሉእ ዓለም ፋሕ ብትን ኣትዩዎ ጥራሕ ዘይኮነ ፍቕርን ስምምዕን ስኢኑ ነንሓድሕዱ ክካሰስን ክመናጨትን ክውዕል ከሎ ክትዕዘብ ከኣ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ንሓዘንን ሽግርን ብኽያትን ከም ንቡር ወሲዱ ለሚዱዎ ኢዩ ዝበሃል ሓቂ ከይከውንሞ መጻኢ ኵነታት ሃገርና መፍቶ ጸላእቲ ከይትኸውን ዘሰክፍ ኢዩ። ተዛሪቦም ዘስምዑ ሃሪሞም ዘድምዑ ተቓወምቲ ስለዝሰኣነ ጥራሕ መንግስቲ ማንም ከይተቖጻጸሮን ከይሓተቶን ከምሓድር ክብል ኣብ ከምዚ ሃገርና በጺሓቶ ዘላ ኵነታት ክትበጽሕ ክንርኢ ግን ነቶም ሃገር ዘመሓድሩ ዝመስሎም ዘለዉ ሰባት ንሂወቶም ኮነ ንታሪኾም ውዒሉ ሓዲሩ ከይተንከፎ ስለዘይተርፍ ዕላማና ደፊርካ ነቲ ሓቂ ምዝራብ’ዩ ካብ በልና ሎሚ እውን ህዝቢ ኤርትራ ስምዒቱ ብነጻ ክዛረብ እንተዝፍቀደሉ እንታይ ክብሎም ከም ዝኽእል ኣጸቢቖም ስለዝፈልጡዎስ ሎሚ እውን ምኣዝኖም ከተዓራርዩ ከየትሓሳስብናዮም ስቕ ኣይንብልን።
ኣብ መደምደምታ ከኣ ከምቲ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ እዛ ትኸይድ ዘላ ዓመት 2016 ሕሰምናን ጸገማትናን ሒዛ ክትከይድ እሞ ዓመተ 2017 ከኣ ናይ ራህዋን ሰላምን ቅሳነትን ክገብረልና ንኣምላኽ ዝከኣሎኳ እንተዀነ ድለዩ ክትረኽቡ፡ ኳሕኵሑ ክኽፈተልኩም ከም ዝበለና እውን ክንርስዕ ኣይግብኣናን። ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ከኣ ብብወገንና ንኽሰምዑ ትሰምዕ እዝኒ ይፍጠረሎም ንብል።
ኣብ ሓድሽ ዓመት 2017 ብኻልእ መደብ የራኽበና
ርሑስ ብዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን
ዘለዓለማዊ ዝኽርን ክብርን ነቶም በጃ ሃገር ዝሓለፉ ጀጋኑ!!


text:
1ታና፥ ጋርቻሢዳፓ ዳኪንቴ ኪኢታ፡- ቦንቺንታ ዒንዴሎና ናኣቶናም፤ ታ ዒንሢ ጎኔና ናሽካኔ፤ ዬይያ ታና ሌሊቱዋንቴ ጎኔሢ ዔራ ዓሳ ቢያ ዒንሢ ናሽካኔ፤ 2ዬይ ጎኔሢ፡- ኑኡና ዎላ ዓኣያ፤ ሃሣ ሃጊ ሴካ ናንጊና ናንጋንዳያኬ። 3ዬያሮ ፆሲ፥ ዓዳሢና ናዓሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴናኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ፥ ማኣሪጻ፥ ኮሹማ ጎኑሞና ናሹሞና ማዒ ኑኡና ዎላ ማዖንጎ። 4ኔኤኮ ናኣቶይዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ ፆሲ፥ ዓዳሢ ኑና ዓይሤ ጎይፆ ጉሙርቂሢና ዶዲ ዓኣንቴ ታ ዔያቶ ዴንቄሢሮ ሚርጌና ታና ዎዛሳኔ። 5ቦንቺንታ ዒንዴሌ! ሃሢ ታ ኔም ጻኣፓ ዓይሢፃ፦ “ዎሊ ኑ ናሽኮም” ጋዓ ቤርታኣፓ ዓኣ ዓይሢጾ ማዓንዳኣፓዓቴም ዓኪቱዋሴ። 6ጎኔ ናሹሞ ጌይሢ፡- ፆሲ ዓይሥሢ ኩንሥሢኬ፤ ዬይ ዓይሢፃ ቤርታ ዒንሢ ዋይዜሢጉዲ “ናሹሞና ናንጉዋቴ” ጋዓያኬ። 7ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዓሲ ማዒ ጴዼሢ ጉሙርቁዋ፥ ሚርጌ ዻቢሻ ዓሲ ዓጮይዳ ኬስኬኔ። ዬያጉዴ ዓሲ ቢያ ሉኡቃያና ኪሪስቶሴ ዒፃ ሞርኬኬ። 8ዒንሢኮ ጋዓንቴ ላቢ ማዾና ባካ ጉሪ ዓቱዋጉዲ ዒንሢ ዔሩዋቴ፤ ዒንጎ ባኮ ኩሙሢና ዔካኒ ዶዱዋቴ። 9ኪሪስቶሴ ዔርዜ ባኮና ዶዲ ናንጉዋኣሢና ዬያይዳፓ ሃኪ ዓኣዻሢና ዎላ ፆሲ ባኣሴ፤ ኪሪስቶሴ ዔርዜ ባኮና ዶዲ ናንጋሢና ጋዓንቴ ፆሲ፥ ዓዳሢና ናዖና ዎላ ዓኣኔ። 10ሓያ ዔርዚፆ ዓርቁዋዖ ዖኦኒያ ዒንሢ ኮይላ ሙኬቶ ሾኦቺንሢ ዒዛ ዔኪፖቴ፤ ሃሣ ሳራሢታዖ ሳራሢፖቴ። 11ዓይጎሮ ጌዔቴ ዒዛ ሳራሤ ዓሲ ዒዛኮ ፑርቶ ማዾ ዎላ ማዻያ ማዓንዳሢሮኬ። 12ታ ዒንሢም ፃኣፓኒ ኮዓ ባኣዚ ሚርጌ ዓኣኔ፤ ጋዓንቴ ቢያሢ ፃኣፒ ሌሊ ኬኤዛኒ ታ ኮዑዋሴ፤ ባሼ ሚርጌና ኑ ዎዛዻንዳጉዲ ታኣኒ ሙኪ፥ ዎሊ ኑ ዛጊ ጌስታኒ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ታ ጌሣኔ። 13ቦንቺንቴ፥ ኔ ጌሬሎ ናኣታ “ኮሺዳ?” ኔና ጋዓኔ።
Copyright
Learn More


text:
ንዓመተ 2016 ተፋኒና ንሓዳስ ዓመት 2017 ክንቅበል ናይ ስዓታት ግዜ ጥራይ ተሪፉና ‘ሎ። ግዜ ካብ ስዓት ናብ መዓልቲ ካብ መዓልቲ ናብ ሰሙን ከምኡ እናበለ ብወርሕን ዓመትን እናተኻኸአ ክሕምበብ ህያብ ተፈጥሮ ‘ዩ።
ግዜ ዑደት ሓልዩ ኣብ ዝሕምበበሉ እዋን ድማ ደቂ ሰባት ብኡ መጠን ናብርኦም ንምምሕያሽ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ምርኣይ ዘገርም ኣይኮነን።
ዓመተ 2016 ትዛዘም ኣላ፡ እዛ ዓመት ኣብ ኩነታት ሃገርና ኣንቢራቶ ዝሓለፈት ነጥቢ እንታይ ይመስል ንገለ ነጥብታት ብምልዓል ናይ ሎሚ ሓሙስ 29 ታሕሳስ 2016 ትሕዝቶ ትንታኔ ዜናና ኣብ ዙርያ እዚ ዓንኬል ከድህብ ሓሪናዮ ‘ለና።
———————————–/////////////////———————————
ዓመተ 2016 ንዘቤታዊ ቅልውላው ሃገርና ናብ ዝበረኸ ደረጅኡ ንምብጻሕ ዝተዓለመላ ዓመት ምዃና ካብ መፈለምትኣ ክረኣዩ ዝጀመሩ ክስተታት ኣማላኽቲ ምንባሮም ኣብ ግዚኡ ብዝምልከቶም ኣካላት ተገሊጹን ተተንቲኑን ‘ዩ።
ጉዳይ ምቕያር ባጤራ፡ ምዕናው መንበሪ ኣባይቲ ዝፈጠሮ ሰለሎ፡ ኣብ ልዕሊ ተዓለምቲ መበል 29 ዙርያ ኣብ ማእኸል ከተማ ኣስመራ ብህግደፍ ዝተፈጸመ መቕተልቲ፡ ብወሰኽ መሃያ ተመሳሚሱ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሰራዊት ዝተገብረ ዝምታን ዝፈጠሮ ሕማቕ ስምዒትን ገለ ካብቶም ኣብዚ ዓመት ዝተራእዩ ዘቤታዊ ቅልውላዋት ኮይኖም ተነጽሎን ልሕሉሕ ዲፕሎማስን ድማ ብሰንኪ ዘይቅርዑይ ፖሊሲ ወጻኢ ጉዳያት ምልካዊ ህግደፍ ንሃገርና ዘጋጠሙዋ ብኣህጉራዊ ደረጃ ዝምዘኑ ሃሰያታት ‘ዮም።
ኣብ ጉዳይ ባጤራ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ከውጽኦ ዝጸንሐ ንሓድሕዱ ዝራጸም መግለጺታት ንሃብቲ ዜጋታት ኣብ ማሕፉዳ ህግደፍ ክኣቱ ብምግባር፡ ዜጋታት ምስ ገንዘቦም ክሽገሩ ዝለዓለ ተራ ተጻዊቱ ሕጂ ‘ውን ከምኡ ኢሉ ይቕጽል ‘ሎ። ዝኾነ ሰብ ካብ ሕማቕ ነገራት ወጻኢ ንዘለዎ ገንዘብ ኣብ ዝደለዮ እዋን ንዝደለዮ መዓላ ክጥቀመሉ መሰል ኣለዎ ጥራይ ዘይኮይነ ኣብ ባንኪ ናይ ምቕማጥን ዘይምቕማጥን ጉዳይ ‘ውን ነቲ ወናኒ እቲ ገንዘብ ዝምልከት ከም ዝኸውን ኩሉ ዝስማማዓሉን ኣብ መላእ ዓለም ዘሎን ክውንነት ‘ዩ።
እቲ ሓቂ ከምዚ እናሃለወ ግና ዓመተ 2016 እቲ ሓቀኛ ኣሰራርሓ ካብ ሃገርና ቦኺሩ ህዝቢ ኣብ ጉዳይ ገንዘቡ ከም ዘይምልከቶ ምልካዊ ህግደፍ ገባሪ ሓዳጊ ክኸውን ዝተራእየላ ዓመት ከም ዝኾነት ‘ዮም ዜጋታት ዝሕብሩ። ሎምስ ካብ ሰብ ሓሊፉ ናቕፋ ተኣሲሩ ዝተባህለላ ዓመት ምንባራ ድማ ይምስክሩ።
ህግደፍ መንበሪ ኣባይቲ ዜጋታት ብትርጉም ኣልቦ ምኽንያት ከፍርስን ንስድራቤታት ካብ ማሙቕ ቤቶም ከፈናቕልን ካብ ዝጅምር ሓጺር ግዜ ኣየቑጸረን ዝበሉ እቶም ዜጋታት ዓመተ 2016 ግን እኩብ ድምር እዚ ዘሕዝን ተግባር ጉጅለ ህግደፍ ንሕራነ ዜጋታት ዝያዳ ዝገንፈለ ኣብ ዓመተ 2016 ‘ዩ ነይሩ።
ምርሻን ዜጋታት ኣብ ስግረ ዶብ፡ መቕተልትን ምጉሕጓሕ ውሽጣዊ ናውቲ ኣካላት ዜጋታት ኣብ በረኻታት ሲናይ፡ ቀለብ ዓሳ ኣብ ማያት ማእኸላይ ባሕርን ዝተፈላለየ ግፍዕታት ኣብ መዓስከራት ስደተኛታትን ከም ልሙድ ዝተወስዱ መግለጺታትና ኮይኖም ምጽንሖም ዝጠቐሱ ድማ ካልኦት ዜጋታትና ‘ዮም።
እቶም ዜጋታትና ኣብቲ ቅድም ኢሎም ዝለኣኹልና ሓበሬታ ኤርትራውያን በብዝኸድናዮ ሓደጋታት ከጋጥሙና ለሚድናዮ ጸኒሕና ኢና ድሕሪ ምባል ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ናይዛ እንዛዝማ ዘለና ዓመት ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ኮርመናዕ ዝተዓለሙ ‘ሞ ኣብ ዓሰብ ተመዲብኩም ኣለኹም ተባሂሎም ብኣስመራ ክሓልፉ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብጠያይቲ ዕሱባት መላኺ ኢሳይያስ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዝተጠበሱላ ዓመት ‘ውን ብምኳና ዓመተ 2016 ካብ ካልኦት ዓመታት ብዝያዳ ሕማቕነታ ተመዝጊባ ምህላዋ ኣነጺሮም።
ብመዳይ ወሰኽ መሃያ ‘ውን ዓመተ 2016 ብፍላይ ንኣባላት ሰራዊት ጸርጸር ዘበለት ዓመት ምንባራ ተገሊጹ ‘ዩ። ምልካዊ ህግደፍ እቲ ገይረዮ ዝበሎ ወሰኽ መሃያ ንኩሎም ኣባላት ሰራዊት ዘካተተ ኣብ ርእሲ ዘይምዃኑ ካብቲ ቅድም ኢሉ ነቶም ኣባላት ዝበጽሖም ዝነበረ መጠን ገንዘብ ኣዝዩ ዘንቆልቆለ ብምኳኑ ንሕርቃን ሰራዊት ኣጋዲዳ ብኣዝዩ ዝገርም ናብ ስደት ክውሕዙ ዝገበረት ‘ውን ‘ያ።
ኣብ ጉዳይ ዲፕሎማሲ ‘ውን ዝኾነ መራሒ ኣብዛ ዓመት ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝገበረ ዘይምንባሩ ተነጽሎ እዚ ጉጅለ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሑ በጺሑ ምህላው መርኣያ ‘ዩ።
ነዞም ኩሎም ድምር ኣቢልና ምስ እንሪኦም ዘይምዕሩይ ምሕደራን ጉጉይ ፖሊሲ ወጻእን ህግደፍ ዝወለዶም ‘ዮም።
ዓመተ 2016 ብኸምዚ ሓሊፋ፡ ዓመተ 2017 ክንቅበል ድማ ክልተ መዓልቲ ተሪፈናና ኣለዋ። እሞ ዓመተ 2017 ዓመተ ዓወት ሰላምን ዴሞክራስን ንምግባራ ክሳብ ክንደይ ተዳሊና ኣለና ኩልና ነብስና ንፈትሽ፡ መልእኽቲ ዜጋታትና ‘ዩ።


text:
Erena on Facebook
መንግስቲ እስራኤል ግፋ ከካይድ መዲቡ
ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ከምዘለዎ ዝንገረሉ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ብሙሉኦም ክጥረዙ’ለዎም ክብል ምስ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ፣ ኩሎም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከእትዎም መደብ ከምዘለዎ ይገልጽ።
ኤሊ ዪሻይ ብተወሳኺ ካብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ምላሽ ኮነ ደገፍ ከይተጸበየ ካብ ዕለት 15 ጥቅምቲ ጀሚሩ፣ ገዛ ገዛ ብምእታው ግፋ ክካየድ መደብ ከምዘለዎ ሓቢሩ።
ብዙሓት እስራኤላውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኣህጉራውያን ትካላትን፣ ነዚ ናይ ኤሊ ዪሻይ መግለጺ፣ ‘ዓሌታዊን፣ ርኡይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰልን’ዩ’ ክብላ ኣብ ልዕሊኡ ተሪር ነቐፌታ ኣቕሪበን።
እቲ ሚኒስተር፣ ቅድሚ’ዚ ተጠቒሱ ዘሎ ዕለት ማለት ቅድሚ 15 ጥቅምቲ ብፍቓዱ ናብ ሃገሩ ክምለስ ዝደለየ ስደተኛ፣ ካብ ቤት ጽሕፈቱ ገንዘባዊ ሓገዝ ክግበረሉ ምዃኑ’ኳ እንተገለጸ፣ ብፍላይ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ ጻውዒት ብተደጋጋሚ ከምዝነጸጉዎ ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ሰነ ቤት ፍርዲ እስራኤል ብዝወሰኖ መሰረት ከባቢ 1,500 ዝኾኑ ደቡብ ሱዳናውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱ ተገይሩ’ዩ።
እንተኾነ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ኣብ ሃገሮም ብሰንኪ ዘሎ ፖለቲካዊ ምሕደራ ተገዲዶም ዝወጹ’ደኣምበር ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ብዘይምዃኖም፣ ናይ ስደተኛ መሰሎም ተሓልዩ፣ እንተወሓደ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ዝጣየሱሉ መንገዲ ክናደ ኣለዎ ክብሉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።


text:
ንስለ ድኻ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ንዝጭበጥ ቁጠባዊ ለውጢ ንበገስ
Posted on December 12, 2016 by asmaraonline
1 Comment
ተወልደብርሃን ገብረ
መእተዊ
ትዝ ይብለኒ። ኣብ መወዳእታ 2005 ኢዩ። ኣብ ሓደ ቤት መስተ ምስ ብዙሓት ብጾት ኮፍ ኢልና ከምቲ ልሙድ ኣስመራ ቢራ እንዳ ሰተና ንዕልለሉ ኣብ ዝነበርና ጊዜ ኢዩ። ሓደ ሰብ ንቓለ-ምልልስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣመልኪቱ ዝበሎ ኢዩ። እዚ ሰብ ኣብ ካልእ ጥርዚ ናይቲ ባር ንበይኑ ኮፍ ኢሉ ዝነበረ ሰብ ኢዩ። ቃለ-ምልልስ ኩቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ዝጀመረሉ ሰራሕተኛ እቲ ቤት መስተ ነቲ ሙዚቃ ደው ብምባል ንኤሪ-ቲቪ ዓው ኣበለታ። ብኸምዚ ዝስዕብ ካኣ ተመላለሱ፡-
- ተኣንጋዲ፡ ካብ ኮፍ ዝበሎ ተላዒሉ ኢዱ እንዳ ኣወሳወሰ ዓው ኢሉ “ሰሚዕናዮ ኢና እስከ ዕጸውልና። የግዳስ እቲ ሙዚቃ ቀጽልልና” ክብል ነታ ሰራሕተኛ ደርጓሓላ።
- ኣእንጋዲት፡ ዘቅረበት ኢያ ትመስል “ኦይ ሓሳዊ ሕጂ’ዶ ኣይኮነን ንመጀርታ ዝፍኖ ዘሎ? ማዓስ ኢኻ ትሰምዖ? ብምባል መለሰትሉ።
- ተኣንጋዲ፡ ተቐቢሉ “ትም በሊ ንብለኪ ጥራሕ ግበሪ” ድሕሪ ምባል የዕንቱ ንየማን ጸጋም እንዳ ጠመታ “ማዓስከ ዘይሰማዕናዮ እንታይ ሓዱሽ ነገር ኣለዎ…ናይ ቀደም ዝተመለኣ ኢንተርቬው ካሴት ኢዩ ዝተቐየረ ነገር የብሉን” ኢሉ ኮፍ በለ።
ድሕሪ’ዚ እቶም ኣብቲ ቦታ ዝነበርና በቲ ቁምነገሩ እንዳ ተገረምና በቲ ዝኾነ ነገር ክንስሕቕ ተገደድና። ንሕናውን በቲ ምቁራጽ ሙዚቃን ምውሳኽ ድምጺ ኤሪ-ቲቪን ሕጉሳት ኣይነበርናን። የግዳስ ልቢ ኣዕቢና ዲና ወይ ፈሪሕና ቀዲምና ዕጸውልና ወይ እዚ ብጻይና ዝበሎ ሓቁ ኢዩ ዝብል ቃል ኣይወጻናን። ግን ካኣ ኩሉ ኣብቲ ቤት መስተ ዝነበረ ሰብ ምስ እዚ ብጻይ ብሓሳብ ዝተሰማምዐ ኢዩ ዝመስል ዝነበረ።
እዚ ዘጋጠመኒ ከም ኣብነት ይብሎ ኣለኹ እምበር እቲ ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ንቓለ-ምልልስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም ቁም ነገር ርእዩ ምክትታል ካብ ዝገድፎ ልዕሊ 15 ዓመታት ዘቑጸረ ኮይኑ ይስማዓኒ። ስለዚ ቃለ-ምልልስ ክቡር ፕረዚደንት ዕላማኡ ንገለ ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራውያን ይምስጥ ይኸውን እምበር ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ትርጉም ካብ ዘይህልዎ ዓመታት ሓሊፎም ኢዮም። ምኽንያቱ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ክንዮ ፈንጠዝያ “በለስ” ናይ ናብራኡ ጸገም ቁጠባዊ-ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ምኳኑ ኣዳዕዲዑ ዝፈልጥ ህዝቢ ኢዩ። ድላይና ንበል ህዝቢ ኤርትራ ካብ ፖለቲካውያን መራሕቱ ተስፋ ካብ ዝቖርጽ ነዊሕ ኮይኑ ኢዩ። ህዝቢ ከየዕገበ ብምርዓድ ጥራሕ ዝመርሕ መራሒ ካኣ ኣይኮነን ንህዝቢ ንገዛእ ርእሱ እንተኾነውን ናብራ ኣይኮነን ዝነብር።
ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎኒ ሰውራታት ኤርትራ ክስለፍ እንከሎ ክንዮ ሓራ ኤርትራ ንዘመነ ሕረስ ሓረስታይ፣ ንገድ ነጋዳይን ተመሃር ተማህራይን ኣንቃዕሪሩ ይርእይ ስለ ዝነበረ ኢዩ። ነቲ ዝተወሰነ ሓርጎጽጎጽ ግዲፍና መረሕቲ ሰውራታት ኤርትራውን እንተ ኾኑውን ነቲ ሰውራ መሪሖም ነጻነት ኤርትራ ክውን ንምግባር ኪኢሎም ኢዮም። ብፍላይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብዝገበሮ ታሪኽ ሎሚ እንሕበነሉ ታሪኽ ኢዩ። ህዝባዊ ግንባር ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓደ ቅርዓት ብምስላፍ ነቲ ንብዙሓት ተዓዘብቲ ሕንቅል ሕንቅሊተይ ዝነበረ ሕቶ ናጽነት ኤርትራ ክዉን ኣብ ምግባር ዓቢዪ ተራ ዝተጻወተ ግንባር ኢዩ። ሎሚ ድሕሪ 25 ዓመታት ነጻነት ኤርትራ ብዛዕባ ህዝባዊ ግንባር ብዙሕ ምዝራብ ይከኣል ኢዩ። ርግጽ ኢዩ ኣብ ዉሽጢ እዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት ህዝባዊ ግንባር ዝፈጸሞ ጌጋታት ሓደን ክልተን ኢልካ ዝጽብጸብ ኣይኮነን። ታሪኽ እዚ ግምባር ግን ብዝሓለፉን ብዘለዉን ኤርትራውያን ዝተሃንጸ ብቀንዱ ድማ ብህዝቢ ኤርትራ ዝውነን ስለ ዝኾነ በዚ ዝወራዘ ዝኾነ ይኹን ኣካል ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ምኳኑ ክርዳእ ዘለዎ። እዚ ንማንም ግልጺ ክኸውን ይግባእ። ምኽንያቱ ነዚ ክቡር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምንሻው ማለት ብደም ጀጋኑ ምውርዛይ ኢዩ።
ኣወንታዊ ጎድንታት መንግስቲ ኤርትራ
እቲ ሕጂ ንዛረበሉ ኣርእስቲ እምባኣር ጉዳይ ሕሰምን ድኽነትን ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ሓዳስ ኤርትራ ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ትምራሕን ትማሓደርን ዘላ ሃገር ኢያ። መንግስቲ ኤርትራ ካኣ ይባሃል። ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ስሙ ናብ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ስለ ዝተቀየረ ሓዱሽ መሪሕነት ኢዩ ኢልና ክንሓስብ ወይ ክንከራኸር ኣይንኽእልን ኢና። ምቕያር ስም ዓይነታዊ ስለ ዘይነበረ ሓዳስ ኤርትራ ንፍተዎ ንጽላኣዮ ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ትምራሕ ዘላ ሃገር ኢያ። ህዝባዊ ግንባር ነጻ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ምምራሕ ዕዉት ኣይኮነን ኢልና ምክርኻር ግና ብብዙሕ መከራኸሪ ነጥብታት ምርግጋጽ ዝከኣል ይመስለኒ። ሓደ ካብኡ ቁጠባዊ ፖሊሲ ህዝባዊ ግንባር ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ታሪኹ ሪኢዩዎ ዘይፈልጥ ድኽነትን ሕሰምን ኣቃሊዑዎ ዘሎ ሓቂ ኢዩ። ድሕሪ 25 ዓመታት ምብሓት ስልጣንን ቁጠባን ሃገርና ህዝባዊ ግንባር ሎሚ ብዓቕሚ ደረጃውን ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ከም ዘሎ ዘከራኽር ኣይኮነን። እዚ ኩነተ ትሑት-ዓቕሚ (low capacity) ህዝባዊ ግንባር ንህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ነቲ ዝበዝሐ ድኻ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብፍላይ ዓቢዪ መስገደል ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን።
ብዙሓት ወገናት ካብዚ ብምብጋስ ይመስለኒ ህዝባዊ ግንባር ክእለ ኢዩ ዘለዎ እምበር ክጽገን ኣይክእልን ኢዩ ይብሉ። ብርእይቶይ እዚ ኣባሃሃላ እዚ ግብራዊ ኣይኮነን ጥራሕ ዘይኮነስ ኣዕናዊውን ኢዩ። ምኽንያቱ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ንህዝባዊ ግንባር ብዝሓሸ ክትክእ ዝኽእል ዓቕሚ ዘለዎ ሓይሊ ብዘይ ምህላዉ በቲ ሓደ ፈጺሙ ዝፈሸለ ሓይሊ ስለ ዘይኮነ ድማ በቲ ካልእ ንህዝባዊ ግንባር ንምትዕርራዩ ኩሉ ዜጋ ክደፍእ ይምረጽ። ብፍላይ እቲ ንህዝባዊ ግንባር ብናይ ደገ ደገፍ ንምእላይ ላዕልን ታሕትን ዝብል ኣካል ሳዕቤኑ ፈሊጡ ንጽገናዊ ለውጢ ኣብ ዝግበር ድፊኢት ብኣወንታ ክንቀሳቐስ ይግባእ። ብተመሳሳሊ እቶም ሃገር ትምዕብል ኣላ፣ ህዝቢ ኣብ ራህዋ ኢዩ ዘሎ፣ ዕድመ ንመንግስትናን መሪሕነቱን፣ ወዘተ-ተረፈ እና በሉ ዝዝምሩ ኣካላትውን እንተኾኑ ብማዕረ ኣዕናዊ ተራ ይጻወቱ ምህላዎም ፈሊጦም ንጉጉይ ፖሊሲ መንግስቲ ህዝባዊ ግንባር ንምእራም ዝከኣሎም ክገብሩን ነቲ ቅኑዕ መንገዱ ካኣ ክድግፉን ከተባብዑን ይግባእ። “ዝነገሰ ንጉስና ዝበረቐት ጻሓይና” ዝዓይነቱ ብናይ “ዘበነ እኒ እኒ ሕምባሻ እንከሎ እምኒ” ስነ-ሓሳብ ክንከይድ ዘመኑ ኣይኮነን።
ብወገነይ ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ድኽመት ከም ዘለዎ ፈጺሙ ዘከራኽር ጉዳይ ኣይኮነን። ከምቲ ንብዙሓት ዝርድኦም ፈጺሙ ዝደኸመ ሓይሊ ግን ኣይኮነን። ካብቲ ሓያል ጎኑ ንኣብነት ንምጥቃስ፦
- መንግስቲ ኤርትራ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ዝነበሮ ናይ ሓድነት ታሪኽ ክዕቅብ ኪኢሉ ኢዩ፡- ህዝቢ ኤርትራ ተራ ህዝባዊ ግንባር ኣብዚ ጉዳይ ኣናኢሱ ዝርእዮ ኣይመስለንን። ገለ ወገናት ህዝቢ ኤርትራ ድኹም ኢዩ። ስለ ዝኾነ ኣንጻር እዚ ዝጭቁኖ ዘሎ መንግስቲ ክለዓል ኣይክእልን ኢዩ ዝብሉ ኣይተሳእኑን። ይኹን እምበር “ተጽግበኒ ቅጫ … ” ኢዩ ነገሩ።
- መንግስቲ ኤርትራ ንባህላዊ ብዙሕነት ህዝብታት ኤርትራ ምስ ሓድነት ኣጣዓዒሙ ዝኸደን ዝኸይድ ዘሎን ኢዩ፡- ነዚ ንምርዳእ ንዘለውና ተወዲብና ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንቃለስ ኣለና ዝብሉ ሓይልታትን ከፋፋሊ ናይ ፖለቲካ መስመራቶምን ምግንዛብ ኣኻሊ ኢዩ። እዚ ተራ ህዝባዊ ግንባር ኣብ መጻኢ እምነ-ኩርናዕ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ኢዩ። ብዘየገድስ እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት ማለት ኢዩ።
- መንግስቲ ኤርትራ መላኺ ስርዓት ኢዩ፡- ይኹን እምበር መንግስቲ ኤርትራ ንሓደ ወገን ወይ ዓልየት ወይ እምነት ተኸተልቲ ብምግልጋልን ናይ ስልጣኑ ሓብሓብቲ ብምግባርን ንስልጣኑ ዘናውሕ ዘሎ ሓይሊ ኣይክነን። መንግስቲ ኤርትራ ቅድም ቀዳድም ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ሓድነት ምኳኑ ዝፈልጥን ንሓድነት ኤርትራውያን ዝሰርሕን ሓይሊ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓድነቱ ዝመጾ ከምዘይፈቱ ዝፈልጥን ዝርዳእን ሓይሊ እውን ኢዩ።
- መንግስቲ ኤርትራ ናብ ገጠር ዝጠመተ ፖሊሲ ኣለዎ፡- መንግስቲ ኤርትራ ዋላኳ ንኸተማታት ኤርትራ ዳርጋ ፈጺሙ ዘብረሰ ፖሊሲ ይሃልዎ እምበር ንገጠራት ኤርትራ ዝጠመተ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ምሃቡ ግን ዝናኣድ ኢዩ። ዋላኳ ምስቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝባኸነ ጉልበት ዜጋታት ዝዳረግ ኣይኹን እምበር መንግስቲ መበገሲ ዝኸውን ትሕተ-ቅርጽታት ዓሚሙ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ትምህርቲ፣ ጥዕና፣ ሕርሻን መራኸብታትን። ንኸተማታት ዕሽሽ ምባሉ ግን ምስቲ ምግባት ቁጠባን ንተቓውሞ ህዝቢ ካብ ምፍራሕን ዝብገስ ምኳኑ ናይ ዕዳጋ ሚስጢር ኢዩ።
- መንግስቲ ኤርትራ ሰላምን ምርግጋእን በቲ ሓደ ሓያል ናይ ምክልኻል ሰራዊት ድማ በቲ ካልእ ዘረጋገጸ መንግስቲ ኢዩ፡- ብዘይካዚ መንግስቲ ሓያል ናይ ምክልካል ሰራዊት ዝፈጠረ ጥራሕ ዘይኮነ ተሓፋሪ ሰራዊት ክሃንጽ ዝኻኣለ ሓይሊውን ኢዩ። በዚ ድማ ንሕልሚ ኢትዮጵያውያን ዳግም ዘበርዓነ ሰራዊት ክምልምል ኪኢሉ ኢዩ። ንፕሮፖጋንዳ ኢትዮጵያውያንን መሻርኽቶምን ንጎኒ ገዲፍና ሰራዊትና ንጸላእቱ ዘባህርር ኣቃውማን ተወፋይነትን ከም ዘለዎ እቶም ጸላእቱ ከይተረፉ ኣይክሕድዎን ኢዮም። መጻእቲ መራሕቲ ኤርትራ ነዚ ሓይሊ’ዚ ንኽመርሑ ብቕዓት ዘለዎም ክኾኑ ይግባእ። ኤርትራ ሃገርና ንሰራዊትና ክመርሕ ዘይክእል መራሒ ከተእንግድ ዝከኣል ኮይኑ ኣይስማዓንን።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስኩዎም ብልጫታት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሓደ ሃገር ዝህልዎም ኣወንታዊ ተራ ማለት ኣብ ማሕበረ-ቁጠባዊ ይኹን ፖለቲካዊ መዳርግቲ የብሎምን። ነዝን ካልእን ምኽንያታት መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ጊዜ’ዚ እንኮን ኣማራጺ ዘይብሉ ሓይሊን ክኸውን ዘኽእሎ ኢዩ። ንገለ ውሑዳት እዚ ተራታት መንግስቲ ኤርትራ ከም ቀሊል ይርእይዎ ይኾኑ። ግን ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ቀንዲ ካብ ዝግደሰሎም ረቋሒታት ምኳኖም ፈጺምካ ዘይምዝንጋዕ ጽቡቕ ኮይኑ ይስማዓኒ።
ድኽመታት መንግስቲ ኤርትራ
ይኹን እማበር መንግስቲ ህዝባዊ ግንባር ነዚ ዘንጸፎ ኣገዳሲ ባይታ ወይ ብልጫ ንዕቤት ሃገርን ናብራ ህዝብን ኣይተጠቀመሉን ጥራሕ ዘይኮነስ ፈራፊዑዎውን ኢዩ። መሰረታውያን ጸገማት ህዝባዊ ግንባር ብዙሓት ኢዮም። እዞም ጸገማት ዉሑዳት ነይሮም እንተ ዝኾኑ ብዙሕ ኣይመዛረበን። ብዙሓት ስለ ዝኾኑ ኣብቶም ብቐዳምነት ንህዝብናን ንሃገርናን ንሓደጋታት ከቃልዑ ዝጸንሑን ዘለዉን ኣድሂበ ክጠቅስ ክፍትን ኢየ።
መሰረታውያን ጸገማት/ድኽመታት ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ፦
- ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎ ቁጠባዊ ፖሊሲ ጉጉይ ኢዩ፡- ፍጹም ጉጉይ ኢዩ ምኽንያቱ ሚኒስተር ፊናንስ ወይ ቁጠባ ዝመርሖ ዘይኮነስ ናይ ሰልፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ዝከታተል ዝመርሖ ኢዩ። ስለዚ ስርዓት ዘለዎ ቁጠባዊ ምሕደራ (economic governance) ኣብ ኤርትራ የለን ማለት ይከኣል ኢዩ። ብዘይካ’ዚ ቁጠባ ኤርትራ ብስርዓተ-ሓበሬታ ዝተሰነየ ኣይኮነን። በዚ ምኽንያት ስሩዕ ቁጠባዊ ፖሊሲ ንምትግባር የጸግም። ኩሉ ቁጠባዊ ስርዓተ-ሓበሬታ ኤርትራ ካብዝን ካብትን ሓበሬታ ኣኪብካ ዝወሃብ እምበር ብስሩዕ ካብ ሃገራዊ ስታቲስቲክስ ዝርከብ ኣይኮነን። ስሩዕ ስታቲስቲክስ ኣብ ዘይብሉ ሃገር ብመንግስቲ ይኹን ብኣውፈርቲ ውጥን ኣውጺእካ ከተተግብር ኣይከኣልን ኢዩ።
- ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ጸረ ብሕታዊ ወፍርን ብሕታዊ ስራሕን ኢዩ፡- ካብ ቀዳማይቲ ማዓልቲ ናጽነት ኤርትራ መንግስቲ ህዝባዊ ግንባር ንብሕታውያን ትካላት ንግዲ ዘሳጎገን ዘሳጉግ ዘሎን መንግስቲ ኢዩ። ሎሚ ሃብቲ ሃገርና ዝኾኑ ኣውፈርትን ርእሰ-ማሎምን ፍቐዶ ኣፍሪቃ ተሳጒጉ ንረብሓ ካለኦት ይውዕል ምህላዉ ናይ ኣደባባይ ሚስጥር ኢዩ። ብሰንኪ’ዚ ጉጉይ ፖሊሲ መንግስቲ ህዝባዊ ግንባር ህዝብና ኣደዳ ስደትን ውርደትን ኮይኑ ኣሎን ጸኒሑን ጥራሕ ዘይኮነስ ንሰፍ ዘይብል ድኽነትውን ተሳጢ ሑ ኣሎ። ሃገርና ኣይኮነን’ዶ ንናይ ደገ ኣውፈርቲ ንሃገራውያን ኣውፈርቲውን ምችእቲ ኣይኮነትን።
- ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምሕደራ ዓቅሚ-ሰብ ዝኽተሎ ፖሊሲ ጉጉይ ኢዩ፡- በዚ ምኽንያት ህዝቢ ኤርትራ ብቁጠባውን ማሕበራውን ሕሰም ይሳቐ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ኣኼባ ካብኔ ሚኒስተራት ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ በዚ ጉዳይ ተኣሚኑ ምንባሩ ኣብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ጽሑፈይ ገሊጸዮ ነይረ። ቀንዲ ምኽንያት እዚ ድሑርን ጉጉይን ምሕደራ ዓቅሚ-ሰብ ዜጋታት ኣብ ዝደልዩዎን ብሞዮኦምን ስለ ዘይሰርሑ በቲ ሓደ እቶም ኣብ መንግስታዊ ትካላት ዝሰርሑ ድማ ብዝግባእ ስለ ዘይዓጥቁን ስሩዕ ትካላዊ ኣሰራርሓ ስለ ዘየለን በቲ ካልእ ንኣፍራይነት ሰራሕተኛታት ክሃስዮ ጸኒሑን ኣሎን ጥራሕ ዘይኮነ ብሰንኪ እዚ ጉጉይን ድሑሩን ምሕደራ ዓቅሚ-ሰብ ህዝብና ወትሩ ምስ ኣማረረ ኢዩ።
- ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ንናይ ህዝቢ ድምጺ ኣይሰምዕን ኢዩ፡- ብተዛማዲ ካብ ተሞኩረይ እቶም ኣብ ንኡስ ዞባን ካብኡ ንታሕትን ዘለዉ ምስቲ ህዝቢ ዝሓሸ ዝምድናን ምርድዳእን ኣለዎም ባሃላይ ኢየ። ይኹን እምበር እዞም ታሕተዎት ኣማሓደርትን ሓለፍትን ብዓቅሚ ድሩታትን ናይ ምውሳን ስልጣን ስለ ዘይብሎምን ዘይሩ ዘይሩ ህዝቢ ምስቓዩ ኣይተረፎን። ካብ ናይ ዞባ ኣማሓደርቲ ጀሚርካ ንላዕሊ ግን ኣብ ናሕድ-ሕዶም ስለ ዘይናበቡ ጉዳይ ህዝቢ ዳርጋ ሰማዒ የብሉን እንተ ተባህለ ዝተጋነነ ኣይኮነን።
- ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ንሰብ-ኣዊ መሰላት ከም ምግያጽ ኢዩ ዝርእዮ፡- በዚ ምኽንያት ብዙሓት ዜጋታት ብዘይ ኣገባብ ኣብ ቁጽጽር ዊዒሎምን ሃለዋቶም ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነተ-ናብራ ይርከቡ ኣለዉን። ብዛዕበኦም ምህታትውን ዋላ ቤተ-ሰብ ኮይንካ ከም ሕንቃቐ ኢዩ ዝረኣ። ብዘይካ እቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝወርድ ዘሎ ስቓይን መከራን ብስም ሰብ-ኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ እቲ ሓፋሽ ህዝቢ ዝወርድ ዘሎ መከራውን ቀሊል ኣይኮነን። ንኣብነት እቲ ብሓሶት ዝተበገሰ ማዕቐብ ኤርትራ-ሶማሊያ ሕጂ ምስሉ ቀይሩ ማለት ግህሰት ሰብ-ኣዊ መሰላት ብዝብል ሽፋን ካብ ዝቅልቀል ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ሎሚ ንኤርትራውያን ጉዳይ ሰብ-ኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ወይውን ንካልኦት ዝምልከት ተገይሩ ኢዩ ዝረኣ። እዚ ብጣዕሚ ዘተሓሳስብን ዘፍርሕን ኢዩ። ንሕና ኤርትራውያን ንጉዳይና ተረዲኡና ድዩ ከይተረዳእና ንኻለኦት ኣሕሊፍና ንህቦም ኣሎና። ኣብ ክንዲ ብሓደ ድምጺ መንግስቲ ናብ ፍርዲ ከምጽኦም ድፊኢት ምግባር ወይ ትም ወይ ድማ ናብ ዘይምልከተና መጋባእያታት ንርከብ ኣሎና። ሕጂውን “ክምብል በለ ኣይተኻዓወን” ከም ዝባሃል ብሓደ ሸነኽ መንግስቲ ኤርትራ ንእሱራት ኤርትራውያን ናብ ሕጊ ከቕርቦም በቲ ካልእ ካኣ ሓፋሽ ህዝቢ ንመንግስቲ ኤርትራ ቀይሕ መብራህቲ ክሰደሉ ይግባእ። ጉዳይ ዜጋታትና ንዩኤን ይኹን ንዩኤሳት ዝምልከት ጉዳይ ዘይኮነስ ንዓና ንኤርትራውያን ዝምልከት ኢዩ።
- ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ስሩዕ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ የብሉን፡- ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ክንዮ ስም ዝኸይድ ስልጣን የብሉን። ከም ኣብ ቁጠባ ወይ ፊናንስ ጉዳያት ወጻኢ ዝምእዘንን ዘማሓድርን ቤት ጽሕፈት ፖለቲካዊ ጉዳያት ህዝባዊ ግንባር ኢዩ። ከምኡ እንተዘይከውን ነይሩ መገሻታት ሚኒስተር ወጻኢ ኤርትራ ኣጃቢ ወይ ኣጀብቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ሚኒስተር ክኾኑ ምስ ተዓዘብና ነይርና። ግን ኣይኮነን። እዚ ንባዕሉ ንቡር ፖለቲካዊ ምሕደራ ሃገር ኣይኮነን። ከም ሳዕቤን ናይዚ ዘይንቡር ፖለቲካዊ ምሕደራ ኤርትራ ንብዙሕ ሓደጋታት ተቃሊዓ ጸኒሓን ኣላን። ርግጸኛ ኢየ ዝኾነ ዲፕሎማት ካብ ምስ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ምስ ኣቶ የማነ ገብረኣብ (ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ) ክራኸብ ከም ዝመርጽ። ነዚ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ይኹን ብዛዕባ ኤርትራ ዝገደስ ወጻእተኛ ኣሎ ማለት ዝከኣል ኣይኮነን።
በዞም ሊዒለ ዝጠቀስኩዎም መሰረታውያን ጸገማት ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ መንግስቲ ኤርትራ ዘይሰማምዑ ሃገራውያን ኤርትራውያን ኣይሰኣኑን ዘይኮነስ ዘንጸርጽሩውን ክህልዉ ከም ዝኽእሉ ይርዳእ ኢየ። ገለ ሃገራውያን ኤርትራውያን ጠንቂ ናይዚ ኩሉ ጸገማት መንግስቲ ኤርትራ ዘይኮነስ ናይ ግዳም ጸላእትናን ተሓባበርቶምን ዝፈጠርዎ ሽግር ወይ ጸገም ኢዩ ዝብሉውን ኣለዉ። ብኣንጻሩ ካኣ ንኩሉ እዚ ዝተጠቅሰ ጸገማት ምሉእ ብምሉእ ዝሕተት መንግስቲ ኤርትራ ጥራሕ ኢዩ ዝብሉውን ክህልዉ ኢዮም። እዚ ይኹን እቲ ሃገራውያን ኤርትራውያን እንተላይ እቶም ንሃገርና ዝመርሑ ዘለዉ ብግልጺ ክንዛረበሉን መፍትሒ ከነናድየሉን ዘለና ጉዳይ ስለ ዝኾነ ካብ ኣብ ጓል መንገዲ ኣቲና ዕንክሊል ናብ ዘብል ጉዳያት ነድህብ ኣብ ንድኻ ህዝብናን ሃገርናን ዘርብሕ ሓባራዊ ዘተ ብምጽማድ ነቲ ሃገር ዘማሓድር ዘሎ መንግስቲ ክንዮ መብጻዓታት ዝኸይድ ለውጢ ክገብር ድፊኢትን ሞራላዊ ድጋፍን ክንገብረሉ ዝሓሸ ኮይኑ ይስማዓኒ።
ኣብዚ ኩላትና ክንፈልጦ ዝግባኣና ክልተ ተቓረንትን ንሓድ ሕዶም ፍጹም ተጋራጨውትን ሓይልታት ኣለዉና ኢዮም። ንሳቶም ካኣ፦
- ብሸነኽ መንግስቲ ዘለዉ ሃገራውያን ኤርትራውያን ክኾኑ እንከለዉ ብዙሕ ጊዜ ከም ደገፍቲ መንንግስቲ ዝረኣዩ ኢዮም፡- ደገፍቲ መንግስቲ ንበሎም ሕሉፋት ሃገራውያን ብዘየገድስ ሃገራውያን ኤርትራውያን ኢዮም። ንህዝቦምን ንሃገሮምን ብዝመሰሎም ከገልግሉን ክሰርሑን ዜግነታዊ ሓላፍነቶም ኢዩ። ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኖም ነጻ ርእይቶ የብሎምን ምባል ግን ፈጺሙ ዝከኣል ኣይኮነን። እንተ ደገፉውን ገበን ኣይኮነን። ይኹን እምበር ሰብ ካብ ንዘይፈልጦን ንዘይድግፎን ንዝፈልጦን ንዝድግፎን ክገንሕ ኢዩ እቲ ዝቐለለ። ፈታዊ ኮይንካ ትፈትዎ እንዳ ተጋገየ ትም እልካ ምርኣይ ፈታዊ ኣየብለካን ኢዩ። ፈታዊ ወይ ደጋፊ ኮይንካ ምጽፋዕ ኣየሰምብርን ኢዩ። ወየ ንጉስ ዳዊት፡- “ጻድቕ ብለውሃት ይውቃዓኒ ከምእዉን ይዘልፈኒ፡ እዚ ንዓይ ዘይቲ ርእሲ ኢዩ። ካብ ኩፉ ኣት ሰባት ግና ኩሉ ጊዜ ካብ ተግባሮም ክሕሎ ስለ ዝጽሊ ክብሪ ኣይክቕበልን ኢየ” ይብል -መዝ፡ 141፡5። ስለዚ እቶም ደገፍቲ ዝመስለኩም ነቲ እትድግፍዎ መንግስቲ ናይ ለውሃት መጽፋዕቲ ሃብዎ። ነቶም ንብዓት ሓርገጽ ዝነብዑ ግና ኩላትና ኣንጻሮም ዘይኮነ ኣንጻር ስነ-ሓሳቦም ደው ንበል። እቲ መንግስቲ ካኣ ናይ ለዋሃት መጽፋዕቲ ክጽፋዕን ነቲ መጽፋዕቲ ብኣወንታ ተቐቢሉ ከተግብር ካኣ ልብን ብልሃትን ይሃቦ።
- ብሸነኽ ተቓወምቲ ዘለዉ ኤርትራውያን ሃገራውያን ኢዮም፡- ንመንግስቲ ኤርትራ ብምቁዋሞም ክሳብ ንኤርትራውነቶም ንምምንዛዕ ዝኸይድ ወስታታት ብቐንዱ ሕሉፍን ጥሩፍን ኣተሓሳሰባ ዘንቀሎ ስለ ዝኾነ ቅቡል ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ብደምበ ተቓወምቲ ዘሎ ኣጠማምታ ንደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝብልዎም ወገናት እውን ካብኡ ብዘይፍለ ጥሩፍ ኢዩ ክባሃል ይኽእል። ንመንግስቲ ምቁዋም ዝነበረን ዘሎን ኢዩ። ንመንግስቲ ንቃዎሞ ንስለ ምቁዋም ኣይኮነን። መንግስቲ ንህዝብን ሃገርን ኣየርብሕን ኢዩ ኣብ ንብሎም ነገራት እምበር ንፖለቲካዊ ረብሓ ጥራሕ ኣይኮነን።
እዞም ክልተ ደምበታት ዝውንንዎ ርእይቶታት ናይ ዉሑዳት ምኳኑ ምዝንጋዕ ግን ኣይግባእን። እቲ ዘሕዝን ግን ክልቲኡ ወገን ንህዝቢ ብፍላይ ድማ ነቲ ብቑጠባዊ ሕሰም ዝጻቐ ዘሎ ህዝቢ ግዲ ዘለዎ ኣይመስልን ኢዩ። ናብ ተሞክሮ ፖለቲካ ኤርትራ ተመሊስና ምስ እንሪኢ እዚ ፖለቲካዊ ጥሩፍነት ኣብ መንጎ ጀብሃን ህዝባዊ ግንባርን ዝተራኣየ ኢዩ። ክሳብ ሕጂውን ዘሎ ይመስለኒ። ፖለቲካዊ ጥሩፍነት ዘሎን ዝነበረን ኢዩ። ንዓና ንኤርትራውያን ግን ደም ዘፋሰሰ ስለ ዝነበረን ህዝብናውን ክሳብ ሕጂ ብምረት ዝዝክሮ ስለ ዝኾነ ናብኡ ገጽና እንተ ዘይከድና ይሓይሽ።
መደምደምታ
መንግስቲ ኤርትራ መብጻዓታት ብምድርዳር ንህዝቢ ኤርትራ ከወናውኖ ድሕሪ ምጽናሕ ሎሚ ነቲ ዘይትግበር መብጻዓ ህዝቢ ስለ ዝነቓሓሉ ገዲፍዎ ኢዩ። ምኽርን ማዕዳን እውን እቲ መንግስቲ ኣዚዩ ዝፍንፍነን ቃላት ኢየን። እሞ’ኸ? እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ተዳኺሙ ኢዩ። እቶም ኣብ ስደት ዘለኹም ዜጋታት ግን ብዘየወላውል መንገዲ ክትነግርዎ ይግባእ። ደገፍርና ለውጢ ብፍላይ ድማ ቁጠባዊ ለውጢ ምስ እትገብሩ ጥራሕ ኢዩ ክትብሉ ክትኽእሉ ኣለኩም።
ሎሚ ብቐዳምነት ዘገድሰና ህዝብናን ሃገርናን ብቑጠባ ማዕቢሎም ክቡር ናብራ ክነብሩ ኢዩ። ልክዕ ኢዩ ኣብ ሃገና ዘሎ መንግስቲ ዲሞክራስያዊ ኣይኮነን ንፖለቲካዊ ብዙሑነትውን ኣየተኣናግድን ኢዩ። ግን ቁጠባዊ ሂወት ህዝቢ ኣብ ሕማቅ ደረጃ እናሃለወ ኣብ ካላኣዊ ዝኾኑ ጉዳያት 24/7 ምክርኻር ንሂወት እቲ ሓፋሽ ህዝቢ ከም ምጉሳይ ኢዩ ዝቑጸር። ሕቶ ሰብ-ኣዊ መሰላትን ጉዳይ ብዘይ ፍትሒ ዝተኣስሩ ዜጋታትን ንምምጓት ናይ ግድን ፖለቲካዊ ብዙሑነት ዝሓትት ኣይኮነን። ኣብ ዝኾነ ጊዜን ኩነታትን ብተቓወምቲ ኮነ ብደገፍቲ ክላዓል ዝኽእልን ጉዳይ ኢዩ። ብፍላይ ድማ ደገፍቲ መንግስቲ ኢና ባሃልቲ ወይውን ብድሕነት ሃገርና ንግደስ ኢና ባሃልቲ ንዘለኩም ጽልዋ ተጠቂምኩም ያዕ ምባል ክትክእሉ ኣለኩም።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታት ኤርትራ!!


text:
ካርታ መንገዲ ዘላቒ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን፤ ክነሰተባህለሎም ዝግባእ ነጥብታትን ሓይልታትን
* ኣብዚ ፅሑፍ ዝተጠቀክምሉ ኣቆፃፅራ ዘመን ጎርጎሮሳዊ (ፈረንጂ) እዩ
ዘለናዮ እዋን ኣብ ታሪኻዊ ርክብ ክልቲኡ ህዝቢ ወሳናይ ምዕራፍ ክነመዝግበሉ ንኽእል እዋን እዩ፡፡ እንተኾነ ግን ኣብዚ ምዕራፍ ዝፍጠር ለውጢ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ናብ ዝኸፍአ ወይ ድማ ናብ ዝሐሸ ኩነታት ክዓቢ ዝኽእል፤ እቶም ኣብ ክልቲአን ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣብ ኤርትራ ዝረኣዩ ዘለው ለውጥታት ከምኡ ውን ብዓብይኡ ኣብ ዘቦና ዝረኣዩ ዘለው ንቡራትን ሓደሽትን ጂኦፖለቲካዊ ለውጥታት ብዝግባእ ኣስተውዕሊና ምስእነኣልዮምን ንክልቲኡ ህዝቢ ብዝጥዕም መልክዑ ምስእንውድኖምን እዩ፡፡
ኣብ ኤርትራ ዝርኣዩ ዘለው ፖለቲካዊ ምዕባለታት
ኣብዚ ከይዲ ብዝበለፀ ኣብ ኤርትራ ኣዝዮም ገዚፍ ሳዓቤን ዘለዎም ለውጥታት ይረኣዩ ኣለው፡፡ ኤርትራ ድሕሪቲ ክካየድ ዘይነበሮ ኩናት 1998-2000 ናብ ኣዝዩ ከቢድ ቅልውላው ኣትያላ፡፡ ኤርትራ ኣብዚ ሓዚ እዋን ኣብ ኣፍደገ ዕንወትን ዳርጋ ውን ከም ሃገር ህልውንኣ ዘይተረጋግፀሉ ኩነታት በፂሓ ኣላ፡፡ ነዚ ኩሉ ሕሰምን መከራን ተሓታቲ ዋላ ውን እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ዝዓበየ ሰንኪ እንተኾነ፤ ኣብ ኣተሓሳስባ ገለ ክፋል ህዝቢ ኤርትራን ከምኡ ተቓወምቲ ውድባት ኢና ዝብሉ በቢኩርንዑ ዝስምዑ ሓይልታት ውን ከስተባህልሎም ዝግብኡ ነጥብታት ኣለው፡፡
እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስትን ንዕኡ ዝዝውር ውልቀ መላኽን ናይ መወዳእታ መዓልቶም እናቖፀሩ ዝርከብሉ ኩነታት እዩ ዘሎ፡፡ ኤርትራ መሉእ ንሙሉእ ዝፈረሰት ሃገር እካ እንተዘይተብሃለት፤ ኣብ ሓውሲ ምፍራስ ጢሒላ አቲ ዓፋኒ ስርዓት ውን ነገራት ካብ ቁፅፅር ወፃኢ እንዳኾንዎ ኣብ ሸንኮሎል ይርከብ፡፡ ሎሚ ኣብ ኤርትራ መንግስቲ ኣሎ ካብ እትብል፤ ዝተፈላላዩ ወዲኑ ጉጅለታት ከምድልየቶም ህዝቢ ዘሰራጥይሉ፣ ኣብ ዒጋም ጠሓስ ሕጊ ኣልቦነት ኣትዮም ዘይሕጋውያን ስራሕቲ ዝፍፅምሉ፣ ህዝቢ ኤርትራ ንህልውና ሃገሩ ራሕሪሑ እግሩ ናብ ዝመርሖ ዝስደተሉን ኩነታት ሰፊኑ ይርከብ፡፡ መንግስቲ ከም ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን እታ ሃገር ክፍፅሞም ዝግባእ ተልእኾታት ጠጠው ናብ ምባል ገፁ እዩ፡፡ ተቓውሞ ህዝቢ ውን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳሓየለ ብግልፂ ምስቲ ዓፋኒ ስርዓት ናብ ምልታም ዝበፅሓሉ ኩነታት ይርኣይሎ፡፡ ነዚ ኣብነት ክኸውን ዝኽእል ከዓ እቲ ብመራሕቲ ሃይማኖት ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ነቲ ስርዓት ዝወቅስ ምንቅስቓሳትን ከምኡ ውን ህዝቢ ኤርትራ ኣንፃር ጅምላዊ ግፋን ምዕጣቕ ብረትን ዝገብሮም ዘሎ ተቓውሞታትን እዮም፡፡
ብመዳይ ወተሃደራዊ ሓይሊ፤ ቁፅርን ዓቕምን ወተሃደራዊ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳሽቆልቆለ ናብ ኣዝዩ ዝደኸመ ቑፅሪ በፂሑ ይርከብ፡፡ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ኣቢሉ ዳን ኮኔል ኣውፅኢዎ ዝነበረ ሓበሬታ ከምዝምስክሮ እቲ ኣብ እዋን ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ከባቢ 200-300 ሽሕ ዝግመት ቁፅሪ ዝነበሮ ስሩዕ ሰራዊት ኤርትራ ናብ 70-80 ሽሕ ወሪዱ ከምዝነበረ እዩ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ምንቁልቃል ቀፂሉ ስሩዕ ሰራዊት ኤርትራ ከባቢ 50-60 ሽሕ ክበፅሕ እዩ ኢልካ ምግማት ይከኣል፡፡ በዚ ለውጢ ዝተልዓለ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ገዚፍ ሻቕሎት ኣትዩ ይርከብ፡፡ እቲ ቐንዲ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘሀውኽ ጉዳይ ግን ድሕሪ እቲ ብወፍሪ ፎርቶ ዝፍለጥ ኣብ 2013 ዝተርኣየ ዓመፅ ወተሃደራት ኤርትራ፤ ናብ ኩሉ ክፋላት ምክልኻል ሓልታት ሊሒሙ ቅድሚ ሕጂ ዘይነበረ ሃዋህው ምፍጣሩ እዩ፡፡
በቲ በለ በቲ ኣብ ኤርትራ ዘይተሓሰበ ለውጢ እሞከኣ ኣብ ዝሓፀረ መዓልቲ ክፍጠር ከምዝኽእል ምግማት ጥራሕ ዘይኮነ ምድላዋት ጌርካ ምፅባይ ኣማራፂ ዘይብሉ ውራይ እዩ፡፡ እቶም ክፍጠሩ ዝኽእሉ ተርእዮታት፤ 1) ላዕለዋት መራሕቲ ወተሃደራት መንግስቲ ኤርትራ ብፍላይ እቲ ሕጂ ኣዛዚ ሓይልታት ኮይኑ ዘሎ ጀነራል፤ ናብ ስልጣን ዝመፀሉ ኩነታት ክህሉ ይኽእል፡፡ እዚ ክልተ ዝተፈላለየ መልክዕን ኣንፈንት ክህልዎ ይኽእል፡፡ በቲ ሓደ ገፅ ላዕለዎት ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ናብ መንግስታዊ ስልጣን ወፂኦም ወተሃደራዊ መንግስቲ ኤርትራ ክስየም ዝኽእለሉ ተርእዮ እንትኸውን፤ በቲ ካልእ ገፅ ድማ ከምቲ ኣብ ግብፂ ድሕሪ ውድቀት ሙባረኽ ዝተርኣየ ሓለፍቲ ወተሃደራት ንግዚኡ ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምፅናሕ ንስቪላዊ ጉጅለ ከረክቡሉ ዝኽእል ተርእዮ እዩ፡፡ ኢዚ ካልኣይ ተርእዮ ብርግፅ ንድሕነት እታ ሃገር ኣዝዩ ወሳኒ ዋላ እንተኾነ፤ ሓለፍቲ ወተሃደራት ካብቲ ናይ ህግደፍ ዑሙት ኣተሓሳስባ ናይ ምውፃእ ተኽእለኦም ኣዝዩ ትሑት ሰለዝኾውንን ንኩሎም ኤርትራውያን ሓይልታት ናይ ምስታፍ ዕድል ኣዝዩ ፀቢብ ስለዝኸውንን ለውጢ ከምፅእ እዩ ኢልካ ምፅባይ ከቢድ እዩ፡፡ 2) ሓደገኛ ዝኾነ ብኣዝዝቲ ወተሃደራት ክፍጠር ዝኽእል ለውጢ፡፡ ብርግፅ ካብቲ ቀዳማይ ተኽእሎ ወፃኢ ማእኸለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ነቶም ላዕለዎት ሓለፍቶም ራሕሪሖም ናይ ባዕሎም ኣንፈት ስዒቦም ክፈጥርዎ ዝኽእሉ ተርእዮ ኣዝዩ ትሑት እንተኾነ፤ ዘይተሓሰቡ ለውጥታት ምስ ዝፍጠሩ ሰስዓብቶም ሒዞም ናብ ግጅለኣዊ ንሕንሕ ክኣትዉ ይኽእሉ ይኾኑ፡፡ እዚ ኣዝዩ ሓደገኛን ኤርትራ ከም ሃገር ናብዘይትቕፅለሉ ብርኪ ከብፅሕ ዝኽእልን እዩ፡፡ 3) ህዝባዊ ዓመፅ – ናይ ምኻን ተኽእልኡ ኣመና ትሑት እዩ፡፡ ስለምንታይ ሲ ኤርትራዊ መንእሰይ ሰደት ከም እንኮ መማረፂ ወሲድዎ ስለዘሎ፡፡ ስለዚ ኣይኮንን ወላ እንተዘይበልና ግን ኣዝዩ ትሑት እዩ፡፡ እንተኾነ ግን ብወተሃደራዊ ሓይልታት ዝጥለፍ ስለዝኸውን ካብቶም ላዕለዎት ተርእዮታት ዝፍለ ኣይኸውንን፡፡
ብወገን ኢትዮጵያ ዝርኣዩ ዘለው ምዕበለታት
ኣብ ኢትዮጵያ ንውሻጣዊ ፖለቲካዊ ሃዋህው እታ ሃገር ክልውጥ ዝኽእል ምዕባለ የለን፡፡ ምስ ኤርትራ ብዛዕባ ዘለናን ክህልወና ዝኽእል ርክብን ብዝምልከት ግን ሓድሽቲ ሓይልታት ዋላ እንተዘይተሃብሉ፤ ሓድሽቲ ምትእታዋትን ሽርክናን ዝጀመሩ ሓይልታት ውጥም ቅልቅል ዝብልሉ ክነታት ኣሎ፡፡ እዞም ሓይልታት ኣብ ክልተ ዝኽፈሉ እዮም፡፡ ሓደ መሊኡ ነፃነት ኤርትራ ዘይቕበል ካብ ስዕረት ስርዓት ደርጊ ንነዘ ብቐፃልነት ኣብቲ መትከል ፀኒዑ ዝቐፀለ ኣብ መልክዕ ዘይብሉ ጠቕላላይ ሓድነትን ፅውፅዋይ ታሪኽ ኢትዮጵያን ተመርኪሱ ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ እያ እንዳበለ መርትዖ ዘየብሉ ሓድነት ዝሰብኽ እዩ፡፤ እዚ ሓይሊ ንውሽጣዊ ትምክሕተኛን ሕቡእ ዘርኣዊ ሽርሕታቱ ኢትዮጵያውነትን ሕውነትን ዝብልዎም ደርፍታት ዘዘውትር እንትኸውን ብባህግን ድሌትን ካብቲ ብምኒሊካዊ ኣተሃሳስባ ዝፍለጥ፤ ኣብ ዕሉል ፅልኣት ትግርኛ ተዛረብቲ ዝተመስረተ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ዝሕምበብ እዩ፡፡ ካልኣይ ኣብ ነዊሕ ቃልሲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተወሺጡ ዝፀንሐ ነዚ ኣተሓሳስባ ዝድግ ውሕዳት ትግርኛ ተዛረብቲ ዘሰጉምዎ ብጉርሕን ግርህነትን እቲ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተፈጠረ ፖለቲካዊ ደብ ናብ ማሕበራውን ባህላውን ዶብ ክቕየር ዝፅዕር እዩ፡፡ እዚ ሓይሊ ድሕሪ እቲ ንሱሙ ደብ ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተባሂሉ ዝፍለጥ ኩናት ጎለሁ ዝወፀ እንትኾውን፤ ብመንፈስ ግን ንነዊሕ እዋናት ኣብ ውሽጢ ፖለቲካዊ ካልሲ ህዝቢ ትግራይ ተወሺጡ ዝፀንሐ እዩ፡፡ ዋላ ውን ኣብ ዝተፈላለዩ መደረኻት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ እንዳተስዓረ ዝመፀ እንተኾነ፤ ብተደጋጋሚ ንገለ ኣመራርሓ ህወሓት ዓቕሞምን ፖለቲካዊ ትሕዝትኦምን ንጎኒ ገዲፉ፤ ትውሊዲ ሓረጎም እንዳመዘዘ እንዳወንጅለ ምስ ኤርትራ ፉሉይ ትሕዝቶ ከምዘለዎም ብምምሳል፤ ውድው ህወሓት ኣብ መርሕን ነባራዊ ኩነታትን ተደሪኹ ዝተቐበሎ ነፃነት ኤርትራ ዝነፅግ ሓይሊ እዩ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ሓይሊ ካብ ውልቀ ሰባዊ ምትእኽኻብ ሓሊፉ ናይ ምውዳብ መልክዕ ዝሓዘ ኮይኑ፤ ወድዓዊ ብዝኾነ ኣገባብ ምስ ደምበ ትምክሕተኛ ሓይልታት ኢትዮጵያ ግምባር ፈጢሩ ይርከብ፡፡
ካርታ ዘላቒ ሰላም ኢትዮጵያን ኣበይ ይዓርፍ?
ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓቢረን ክለምዓን ንሓበራዊ ረብሓ ነናይ ነብሰን ኣበርክቶ ክገብራ ይግባእ፡፡ ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ክህሊ ዝኽእል ርክብ፤ ውን ዋላ ሓላፍ ዘላፍ እንተበሮ ኣብቲ ቅድሚ ኩናት ዝነበረ ምትሕብባርን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ እዋናት ኣመስኪረን እየን፡፡ ብርግፅ ቅድሚ ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ ርክብ፤ ዘይስሩዕ ባህርታቱ ተበሊፁ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ዘካይዶም ዝነበሩ በለፃት ውስንነትን ግድፈትን ከምዝነበሮ ብቡዝሓት ዝእመነሉ እዩ፡፡ ብዝኾነ አቲ እዋን ኢኮኖሚ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ከምኡ ውን ሰሜናዊ ክፋል ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ዝተኣሰሰሩ ምኻኖም፤ ድሕሪ ኩናት ዝተፈጠሩ ምዕባለታት ይምስክሩ፡፡ ኢኮኖሚ ኤርትራ ድሕሪ ኩናት ናብ ፍፁም ውድቀት ዘምረሐ እንትኸውን፤ ሰሜን ኢትዮጵያ ብፍላይ ትግራይ ድማ ብሰዓቤናት እቲ ኩናት ከምዝተሃሰየ ግልፂ እዩ፡፡ ስለዚ እዘን ሃገራት ካብ ሓባራዊ ረብሓ ኣዝየን ከምዝጥቀማ ሩሑቕ ትንተና ምኻድ ኣይደልን፡፡ ኢኮኖማዊ ረብሓ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ መዳይ ድሕንነትን ጂኦፖለቲዊ ስትራቴጂካዊ ረብሓታት ውን ናይ ሓባር መኽሰብ ኣለወን፡፡ ንዝበለፀ ርድኢት እቶም መዕርፎ ነጥብታት ሓበራዊ ረብሓ ኣበይን ከመይን ከምዝኾኑ ንምርኣይ ክፍትን፡፡
ወደብ/በሪ ባሕሪ
ኤርትራ ካብ ራስቄሳር ክሳዕ ራስዱሜራስ ዝተዘርግሐ ኣስታት 1200 ኪ/ሜ ዝንውሑ በሪ ባሕሪ ትውንን፡፡ ካብዚ ነዊሕን ሰፊሕን በሪ ባሕሪ ተጠቃሚት ክትከውን እንተ ኾይና ናይ ውሽጣ ኢኮኖማዊ ዓቕሚን ምስ ገረባብታ ዝህልዋ ኢኮኖማዊ ምትእስሳር ዝውስኖ ይኸውን፡፡ ውሽጣዊ ዓቕሚ ኤርትራ ብጣዕሚ ንእሽቶ ጥራሕ ዘይኮነ፤ ብሰንኪ ስእነት ትክክለኛ ፖሊስን ሰላማዊ መንግስትን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳደቐቐ ይኸይድ ኣሎ፡፡ ስለዚ ኢኮኖሚ ኤርትራ ንፀጋታት ባሕራ ኣይድግፍን ዓቅሚ ውን የብሉን፡፡ ትሑት ኢኮኖማዊ ዓቕሚ ኤርትራን ኣዝዩ መሰከፊ ሃዋህው ፖለቲካን ሰላምን ኤርትራ ከዓ ወደባታ ተጠለብቲ ከይኮኑ ካብኡ ሓሊፉ ውን ብመዳይ ቱሪዝም ክርከቡ ዝኽእሉ መኽሰባት ከይትረክብ ይገብራ፡፡
ናብ ሸነኽ ኢትዮጵያ ክንመፅእ ከለና፤ ዋላ ውን ስእነት ወደብ ካብ ሱሉጥ ኢኮኖማዊ ዕብየት እንተዘይከልከላ፤ ካብ ወደባት ኤርትራ ዝርከብ ረብሓ ግን ብፍላይ ንትግራይን ገለ ክፋላት ሰሜን ኢትዮጵያን ኣገዳሲ እዩ፡፡ ብርግፅ ካብ ገለ ወገናት ኢትዮጵያ ብመስመር ባቡር ንራኸብ ስለዘለና ኣብ ወደባት ኤርትራ ኣይደረኽን ዝብሉ እንተሃለው፤ ወድዓዊ ሓቂ ምኽሓድ እዩ ክኸውን፡፡ ንኣብነት ህሉው ሰደድ ትግራይ ኣመልኪትና ንዛራብ እንተሃሊና ካብ ምዕራብ ትግራይ ናብ ወደብ ጁቡቲ ወይ ውን ወደብ ፖርት ሱዳን ዝህሉ ርሕቐትን ብተነፃፃሪ ናብ ወደብ ምፅዋዕ ዘሎ ርሕቐትን ኣብ ሰነ-ሓሳብ መኽሰብ ኮና ምስላሕ እኹል እዩ፡፡
ሓይሊ ኤሌክትሪክን ተዛመድቲ ልምዓታትን
ሰፊሕ ልምዓት ክተምፅእ ገዚፍ ግልበት ኤሌክትሪክ ይሓትት፡፡ ኢትዮጵያ ካብ ዝተፈላለዩ ፍልፍላት ማለት ካብ ንፋስ፣ ፀሓይን ጂኦተርማልን ብፍላይ ድማ ካብ ሰፊሕ ተፈጥሮ ወሓዝቲ ሩባታት ዝለዓለ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ኣለዋ፡፡ ብርግፅ ኤርትራ ውን ዋላ ብሱን መልክዑ ይኹን እዞም ፀጋታት ብዑቑር ሓፍቲ ደረጃ ኣለውዋ እዮም፡፡
ኣብ ህልው ኩነታት ግን ኢትዮጵያ ብተግባር ነዞም ፀጋታት ኣብ ምምዕባልን ኣብ ምጥቃምን ትርከብ፡፡ ብግልባጡ ከዓ ኤርትራ ኣይኮነን ሓደስቲ ናይ መሰረተ ልምዓት መዋቕራት ክትዝርግሕ፤ ነቶም ዝነበሩ ውን ብኣግባቡ ክጥቀመሎም ናብ ዘይትኽእል ደረጃ በፂሓ ኣላ፡፡ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዳርጋ የለን፡፡ ከተማታት ኤርትራ ዳርጋ ፀሊሚተን ኣለዋ፡፡ ዘፍሪ ክፋል ኢኮኖሚ ውን ብሕፅረት ሓይሊ ጠጠው ናብ ምባል በፂሑ ኣሎ፡፡ ንቐፃሊ ልምዓት ክትሓስብ እንተኾይና ውን ከምቲ ሕጂ ዘላቶ ተነፂላ ምስዝኸውን ኣዝዩ ከቢድ እዩ ዝኸውን፡፡ ብዝበለፀ ድማ ካብ ዜሮ ምጅማርን ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ሓፍቲ ምጥቃምን ፍልልዩ ኣዝዩ ዓብዩ ስለዝኾነ፤ ምስ ኢትዮጵያ ትፈጥሮ ኣብ ሓበራዊ ረብሓ ዝተመስረተ ምትእስሳር ዕዙዝ ኣበርክቶ ኣለዎ፡፡ ስለዚ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ዕደል ክጥቀመሉ ይግባእ፡፡
ብመዳይ መስኖ ሕርሻ/ተከዘ
ኢትዮጵያዊ ሰፊሕ ናይ መስኖ ሕርሻ ከፍሪ ዘኽእልን ሃፍቲ ማይን ተሓራሳይ መሬት ኣለዋ፡፡ ካብዚ ዓሚቕ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣብ ምዕራን ሰሜን ምዕራብን ትግራይ ዝርከቡ ሩባ ተከዘን ሰፋሕቲ ጎላጉልን ተጠቀስቲ እዮም፡፡ ኤርትራ ውን ኣብ ከባቢ ጋሽ ባርካ ዘሎ ሰፊሕ ተሓራሳይ መሬት ተጠቒማ ካብ መስኖ ሕርሻ ክትርባሕ ትኽእል፡፡ ኣብዚ ከይዲ ጉዳይ ረባ ተከዘ ከም ሓበራዊ ረብሓ ክልዓል ይኽእል፡፡ ተከዘ ኣብ ምዕራብ ትግራይን ደቡባዊ ምዕራብ ኤርትራን ናይ ሓባር መዋሰኒ ሩባ ኮይኑ የገልግል፡፡ እዚ ዝተፀቐሰ ክልቲኡ ከባቢ ሩባ ተከዘ ንናይ ሓባር ረብሓ ብምውዓል ንክልቲኡ ህዝቢ ክጠቅም ይኽእል፡፡ ዛጊት ክልቲአን ሃገራት ካብ ሩባ ተከዘ ክርብሕኦ ዝኽእላ ኣይረኸባን፡፡ ሰለዚ እዚ ሓደ መዕለቢ ሓበራዊ ረብሓን መፀዋዕታ ሰላምን ክኸውን ይኽእል፡፡
ሓፈሻዊ ምትእስሳር ቁጠባን ዕዳጋን
ኤርትራ ቅድሚ ኩናት 2000 ዳርጋ ካብ 60-70 ሚኢታዊ ኢኮኖማዊ ምትእስሳራ ምስ ኢትዮጵያ ነይሩ፡፡ ብሰንኪ እቲ ብፋሕጣራይነት ህግደፍ ዝተጀመረ ኩናት እዚ ምትእስሳር ተበቲኹ፡፡ ኤርትራ ነዚ ቁጠባዊ ምትእስሳርን ዕዳጋን ብካል ምትእስሳርን ዕዳጋን ክትክኦ ኣይከኣለትን፡፡ እንሆ ድማ ሰዓቤኑ ሕድሕድ ስድራ ኤርትራ የንካሕኩሕ ይርከብ፡፡ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው ክሳዕ ብጥምየት ዓፀቦን ዝግለፅ እዩ፡፡ ህዝቢ መሰረታዊ ድልየታቱ ከማልእ ውን ናብ ዘይክእለሉ ደረጃ በፂሑ ይርከብ፡፡
ሰዓቤን ኢቲ ምቁራፅ ርክብን ምትእስሳርን ግን ኣብ ኤርትራ ጥራሕ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ሴሜናዊ ክፋል ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ትግራይ ውን እዩ፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 11 ዓመታት ስሉጥ ልምዓት ተካይድ ኣላ፡፡ ኣብ ትግራይ ውን ኣካል ናይዚ ስሉጥ ልምዓት ይረኣይ ኣሎ፡፡ እንተኾነ ግን ኣብ ገለ ክፋላት ከባቢ ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ኢኮኖማዊ ምንቅስቓስ ሕጂ ውን ዝሑል እዩ፡፡ ኣብዞም ከባብታት ልምዓት የለን ማለት ኣይኮነን፡፡ ግን ናብ ሓደ እንፈት ጥራሕ ዝጥምት ተሓፂሩ ዝተረፈ እዩ፡፡
ምስ ኤርትራ ምዑሩይ ኢኮኖማዊ ምትእስሳር ምስዝፍጠር እዚ ከባቢ ብቡዙሕ መልክዑ ይጥቀም፡፡ ሓደ ናይቲ ገዚፍ ምትእስሳር መተሓላለፊ መንገዲ ሰለዝኸውን ሰፊሕ ዕዳጋን ዕድል ስራሕን ይፈጥር፡፡ ብካልእ ገፁ ድማ እቲ ሎሚ ብወተሃደራት ኪልቲአን ሃገራት ተሓፂሩ ተሪፉ ዘሎ ተፈጥረኣዊ ምትእስሳር ከባብታት ክልቲአን ሃገራት ናብ ንቡር ይምለስ፡፡
ዓንቀፍቲ እዚ መንገዲ ሰላም
1. ህግደፍን ህግደፋዊ ኣተሓሳስባን፡ ህግደፍ ዝቐረፆ ኣብ ፅልእን ፈጠራ መንነትን ዝተመስረተ ህንፀት ሃገራዊ መንነት ኤርትራ ንዘላቒ ሰላም ክልቲኡ ህዝቢ ሓደገኛ እዩ፡፡ እዚ ሓውሲ ፋሽሽታዊ ዝኾነ ኣብ ጃህርን ናይ ፈጠራ ታሪኽ ዝተመስረተ ኣረኣእያ፤ ህዝብታት ኤርትራ ምስ ጎረባብቶም ከምኡ ውን ብባህልን ታሪኽን ዝተኣሰሰሮም ህዝብታት ዘናኽስን ናብ ዘለኣለማዊ ቅርሕንቲ ዘእቱ እዩ፡፡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዋላ ውን ብ ታሪኻዊ፣ ባህላውን መበቆላውን ምትእስሳር ሓደ ዝኾኑ ህዝብታት ትግርኛ ተዛረብቲ፣ ዓፋር፣ ሳሆን ኩናማን ዝካፈላ እንተኾነ፤ ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም ትግርኛ ተዛረብቲ ዘሎ ኣብ መዳይ መንነትን ታሪኽን ዝግበር ውጥጥ ንሰለም ዝዕድም ኣይኮነን፡፡ ስለዚ እዚ ካብ ነባራዊ ሓቂ ሪሒቁ ናይ ካልኦት ህዝብታት መንነትን ታሪኽን እዳፅላእልአ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ክፈጥር ዝደሊ ኣተሓሳስባ፤ ብወገን ኤርትራ መአረምታ እንተዘይተገይሩሉ ነቲ መንገዲ ሰላም ምዕንቃፉ ኣይተርፍን፡፡
2. ደምበ ትምክሕቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሙሉእ ነፃነት ኤርትራ ዘይቅበል ወይ ውን ገለ ክፋል ኤርትራ ዝብህግ ሓይሊ ነቲ ክፍጠር ዝኽእል ሰለም ኣዝዩ ዓንቃፊ እዩ፡፡ እዚ ሓይሊ ኢትዮጵያ ዋላ ውን ዝተስዓረን ትርጉም ዘይብሉን ሓይሊ እንተኾነ፤ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘይምትእምማን ክሰፍን፣ ንሳላም ኣብ ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ካብ ንህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ፅልኣት ተበጊሱ ዘተዓናቕፍን ህዝባዊ ምርድዳእ ከይፍጠር ኣብ ዝንቀሳቐስን ሐይሊ እዩ፡፡ እዚ ሓይሊ ኣብ ህዝባዊ ረብሓ ዘለዎም ረቓሒታት ዘይኮነ ንምትእጉጋል መንገዲ ሰላም ምልክታዊ ረብሓ ዘለዎም ከም ጉዳያት ባድመን ዓሰብን እንዳልዓለ፤ ኣብ ውሽጣዊ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ዝኸሰሮ ህዝባዊ ድጋፍ ከከሓሕስ ዝደሊ እዩ፡፡
3. እስላማዊ ምንቅስቓሳት ኤርትራ፡ ኣብ ህልው ኩነታት ኤርትራ ዝተዓጠቑን ዘይተዓጠቑን እስላማውያን ሓይልታት ኣለው፡፡ ገለ ካብዚኣቶም ጥሩፋት እንትኾኑ ገሊኦም ከዓ ልዝባት እዮም፡፡ ብዝኾነ መበቆል እዞም ሰልፍታት ናብቲ 1960ታት ዝነበረ ካብ ፅዕንቶ እስላማውን ዓረባውን ኣተሓሳስባ ቡዙሕ ዝፍለ ስለዘይኮነ፤ ኣንፃር ምስ ኢትዮጵያ ክህሉ ዝኽእል ሰላማዊ ርክብ ጠጠው ክብል ይኽእል እዩ፡፡ እዚ ብፍላይ ናይ ዞባና ጂኦፖለቲካዊ ሽርሕታት ክሕወሶ ከሎ ናብ ሐደገኛ ሓይሊ ውን ክቕየር ዝኽእል እዩ፡፡
ንዕውትነት ካርታ መንገዲ ሰላም ክስርሓሎም ዝግባእ ውራያት
1. ታሪኽን ኣፀሓሕፈ ታሪኽን፡ ታሪኽ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብፍላይ ከበሳ ኤርትራን ትግራይን ኣዝዩ ዝተሓለለኸ እዩ፡፡ እዞም ክልተ ህዝብታት ክሳዕ ምሰረታ ባዕዳዊ መግዛእቲ ጣልያን ናይ ሓባር ታሪኽ ኣለዎም፡፡ ነዚ ሓቂ ፀሓፍትን ፖለቲከኛታትን ክልቲአን ሃገራት ዝተፈላለየ ትርጉምን ትሕዝቶን ክህብዎ ይርአ እዩ፡፡ ሰለዝኾነ ከዓ ሓደ ዘየረዳድእ ነጥቢ እዩ፡፡ ብፍላይ ህግደፍ ዝፀሓፎ ታሪኽ ኣብ ገለ ክፋል ህዝቢ ከበሳ ኤርትራን ከም ታሪኽ ዝተወሰደን ካብ ሓቃዊ ታሪኽ ሓሊፉ ዝፀንሓ ፅልእን ጎንፅን ከምዘሎ ዘሎ ዘምስል ታሪኻዊ ኣፀሓሕፋ ክእረም ይግባእ፡፡ ከምኡ ውን ብወገን ኢትዮጵያ ዝፀሓፉ ነቲ ሓበራዊ ታሪኽ ናይ በይንኻ ዘምስሉ ኣገባባት ክፈተሸን ክእረሙን ይግባእ፡፡
2. እቲ ኩናት 2000 ሰዓቤናቱን ምሕካም የድሊ፡፡ እቲ ክካየድ ዘይነበሮ ኩናት ዝፈጠሮ ኣብ ገለ ክፋል ክልቲኡ ህዝቢ ዝተፈጠረ ቁስልን ስምብራቱን ብሓልዮትን ምትሕስሳብን እንደፈወስካ፤ እቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ዝተገበረ ሓበራዊ መስዋእትን ብፃይነት እንዳግላህካ ሃናፃይ ብዝኾነ ኣገባብ ምስጥጣም ምፍጣር፡፡
3. ኣብ ሓርፋፍ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ተሸጊጦም ክነብሩ ዝደልዩ ፖለቲካውያን ሓይልታት ምትእምማን ምርድዳእን ከይፍጠር ስለዝገብሩ በቢግዚኡ ምፍሻልን ካብ ህዝቢ ምንፃልን፡፡
4. ብ ወገን ኤርትራ ኣብ ደምበ ተቓወምቲ ዘሎ ናይ ሓባር ፖለቲካዊ ራኢ ዘይምህላውን ዘይምቅዳውን ኣዝዩ ዘሻቕል ስለዝኾነ፤ ናብ ናይ ሓባር መለቲካዊ መስርሕ ዝመፅሉ ከይዲ ኣብ ሓፂር ግዜ ምስላጥ፡፡ ምክንያቱ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሃዋህው ኣብ ዘይተሓሰበ ግዜ ዘይተሓሰበ ለውጢ ከምፅእ ስለዝኽእል፡፡ ኣብዚ ኤርትራውያን ሓይልታት ዴሞክራስያውያን መማእኸልቲ ሓሳባት ብቁልጥፍ ኣምፂኦም ክረዳድኡ እንተዘይኪሎም፤ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ከይተሓሰበ ድንገት ምስዝወድቕ ኤርትራ ናብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ክትኣቱ ትኽእል እያ፡፡
5. ኣተኣላልያ እቲ ኣብ ጉዳይ ዶብ ዘሎ ኩነታት ክሳዕ ምሰረታ ህዝባውን ዴሞክራስያውን መንግስቲ ኤርትራ ከምዘለዎ እንተዝፀንሕ፡፡ ድሕሪ ምስረታ ሓድሽ መንግስቲ ዘለቓ ሰላምን ረብሓታትን ክልቲኡ ህዝቢ መሰረት ጌርካ ብልዝብ ዝፍታሕ እንተዝኸውን፡፡
6. ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምእንተ ምምላስ ንቡር ጉርብትናን ታሪኻዊ ምትእስሳርን ዝካየድ ዘሎ ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዝፀንሓ ንብረቶም ናይ ምምላስን ተግባራት ፍትሓዊ ዳይነትን ብተመሳሳሊ መንገዲ ኣብ ኤርትራ ዝተወረሰን ዝጠፍአን ንብረት ኢትዮጵያን ድሕሪ ምሰረታ ሓዱሽ መንግስቲ ዝምለሰሉን ካሕሳ ዝርከበሉን ኣገባብ ካብ ሕጂ ክሕሰበሉ ይግባእ፡፡
************


text:
ቃለ መጠይቕ | ብረንት ሸንክ
ሓደ ተመራማሪ ኢኮሎጂ ብዛዕባ እምነቱ ዝገለጾ
ብረንት ሸንክ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዚነብር ጡረታ ዝወጸ ብዓል ሞያ ኣከባቢ እዩ። ኣብ መንጎ ኣትክልትን እንስሳታትን ኣከባብን ብዛዕባ ዘሎ ሓድሕዳዊ ጽግዕተኛነት ከኣ መጽናዕቲ ይገብር ነይሩ እዩ። ስለምንታይ እዩ ኣብ ፈጣሪ ዚኣምን፧ ንቕሑ! ብዛዕባ እቲ ንሱ ዜጽንዖ ስነ ፍልጠትን እምነቱን ሓቲታቶ ኣላ።
ኣተዓባብያኻ ኸመይ እዩ፧
ኣቦይ መካኒካዊ መሃንድስ እዩ ነይሩ። ብዙሕ ግዜ፡ ብዛዕባ ሕሳብን ስነ ፍልጠትን ብውዕዉዕ ስምዒት ይዛረበኒ ነይሩ። ቈልዓ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ኣብቲ ኣብ ጥቓ ገዛና ኣብ ኒው ፓሪስ፡ ኦሃዮ፡ ሕ.መ.ኣ. ዚርከብ ወሽመጥ ማያትን ራህያታትን ዝነበሩ ኣትክልትን እንስሳታትን ይምስጠኒ ነይሩ። ስለዚ፡ ናብ ዩኒቨርሲቲ ፐርዱ ምስ ኣተኹ፡ ኢኮሎጂ ኸጽንዕ ወሰንኩ።
ብዛዕባ ሃይማኖት ተገዳስነት ነይሩካዶ፧
እወ ነይሩኒ። ኣቦይ ንሃይማኖት ሉተራን ከጽንዕ የተባብዓኒ ነይሩ። ሓደ ኻብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ መጀመርታ እተጻሕፈሉ ቛንቋታት ዝዀነ ኪኒ ዚብሃል ተራ ግሪኽኛ ኣጽኒዐ እየ። ንመጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብዙሕ ኣኽብሮት ኣማዕቢለ እየ።
ብዛዕባ ኽልሰ ሓሳብ ፍልቀት እንታይ ርእይቶ ኣሎካ፧
ቤተ ክርስትያንና ተቐቢላቶ ነይራ እያ። መሳርሕተይ ይኣምኑሉ ነይሮም እዮም። ስለዚ፡ ሕቶ ኣይፈጠረለይን ነይሩ። ግናኸ፡ ኣብ ኣምላኽ እውን እኣምን ነይረ እየ። ክልቲኡ እምነት ይሰማማዕ እዩ ዚብል ዘይንጹር ሓሳብ ነይሩኒ። ንመጽሓፍ ቅዱስ ኣኽብሮት እኳ እንተ ነበረኒ፡ ካብ ኣምላኽ ከም ዝመጸ ግና ኣይመስለንን ነይሩ።
ነቲ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎካ ርእይቶ ዝቐየሮ እንታይ እዩ፧
ስቲቭን ሳንዲን ዚብሃሉ ኽልተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንዓይን ንደቢ ሰበይተይን መጹና። መጽሓፍ ቅዱስ ናይ ስነ ፍልጠት መምሃሪ መጽሓፍ እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ብስነ ፍልጠታዊ መዳይ ልክዕ ምዃኑ ኣርኣዩና። ንኣብነት፡ ብዛዕባ ኣምላኽ፡ “ንሱ እዩ ኣብ ልዕሊ እታ ኸባብ ምድሪ ዚቕመጥ” ይብል። (ኢሳይያስ 40:22) “ንምድሪ ኣብ ገለ ዜብሉ የንጠልጥላ” እውን ይብል። (እዮብ 26:7) ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ካብ ሳተላይት ብእተሳእለ ፎቶግራፍ ገይረ ኢኮሎጂ አጽንዕ ነበርኩ፣ ስለዚ፡ እዚ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ መሰጠኒ። እዚ ኸኣ፡ ዋላ ሓደ ሰብ ነታ ኣብ ገለ ዘይብሉ እተንጠልጠለት ከባብ ምድሪ ቕድሚ ምስኣሉ፡ ነዊሕ ይገብር እዩ ተጻሒፉ። ኣነን ብዓልቲ ቤተይን ምስ ስቲቭን ሳንዲን ኴንና መጽሓፍ ቅዱስ ከነጽንዕ ከለና፡ እተፈጸመ ትንቢታትን ግብራዊ ዚኸውን ምኽርን ዜዕግብ መግለጺታትን ፈለጥኩ። በብቝሩብ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ቃል ኣምላኽ ምዃኑ ኣመንኩ።
ብዛዕባ መበቈል ህይወት ዝነበረካ ሓሳብ መዓስ ቀይርካዮ፧
ሓደ እዋን፡ ስቲቭ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ፡ “እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ንሰብ ካብ ሓመድ ምድሪ ገበሮ” ዚብል ንጹር ሓሳብ ኣርኣየኒ። (ዘፍጥረት 2:7) እቲ ቐዳማይ ሰብ እተሰነደ ታሪኽ ህይወት ኣለዎ። እዚ ኸኣ፡ ‘መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ስነ ፍልጠታዊ ሓቅታት ይሰማማዕ ድዩ፧’ ዚብል ሕቶ ኣበገሰለይ። ስቲቭ ድማ ነቲ ጕዳይ ምርምር ክገብረሉ ኣተባብዓኒ፣ ኣነ እውን ከምኡ ገበርኩ።
እሞ ብዛዕባ ፍልቀት እንታይ ፈሊጥካ፧
ብዙሕ ነገራት። ሓደ ጥራይ እኳ እንተ ጠቒሰ፡ ክልሰ ሓሳብ ፍልቀት ንመበቈል እተፈላለየ ጅር እዩ ኺገልጽ ዚፍትን። ህይወታውያን ከኣ ብኸም ልብን ሰናቡእን ኣዒንትን ዝኣመሰለ ብውጽኢታዊ ኣገባብ ዚዓዪ ኣካላት እዮም ቈይሞም። ኣብ ማይክሮስኮፓዊ ጽፍሒ እውን፡ ኣብ ውሽጢ ዋህዮታት ብመስተንክራዊ መገዲ እተነድፉ ‘ማሽናት’ ኢና እንርኢ። ናይ እዚኣቶም ንድፊ ኻበይ መጺኡ፧ ብሉጽ ስርዓተ ማሽን ዘለዎም ህይወታውያን ብዝሓሸ ደረጃ ብህይወት ስለ ዚቕጽሉ፡ እቲ ብሉጽ ስርዓተ ማሽን ብኣውቶማቲክ ባዕሉ ኸም ዚሕረ፡ ፍልቀታውያን ይዛረቡ እዮም። እዚ ሓሳብ እዚ ግና፡ ‘እቲ ስርዓተ ማሽንከ ኻበይ መጺኡ፧’ ንእትብል ሕቶ ኣይምልሳን እዩ። ብዙሓት ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ ክልሰ ሓሳብ ፍልቀት ንዅሉ ሕቶታት ይምልስ ኢሎም ከም ዘይኣምኑ እውን ፈሊጠ እየ። ሓደ ፕሮፌሰር ስነ እንስሳ፡ ካብ ክልሰ ሓሳባት ፍልቀት ንሓዲኡ እኳ ኸም ዘይኣምነሉ ምስጢሩ ኣካፊሉኒ እዩ። ስራሑ ምእንቲ ኸይስእን ግና፡ ርእይቶኡ ብጋህዲ ኣይገለጸን።
ብዛዕባ ኢኮሎጂ ዘሎካ ፍልጠት ንእምነትካ የደልድሎዶ፧
እወ፡ የደልድሎ እዩ። ስራሐይ ብዛዕባ ሓድሕዳዊ ጽግዕተኛነት ህይወታውያን ዚግበር መጽናዕቲ የጠቓልል። ኣብ ምድሪ፡ ኵሎም ህያዋን ፍጥረታት ናይ ካልእ ጽግዕተኛ እዮም። ንኣብነት፡ ዕምባባታትን ኣናህብን ክንወስድ ንኽእል ኢና። ሕብርን ምዑዝ ሽታን ምጽምጸን ቅርጽን ዕምባባታት፡ ንኣናህብ ንምስሓብን ብጽገ ንምልካዮምን ተባሂሉ እዩ ተነዲፉ። ኣናህብ ከኣ ምጽምጸ ኪመጽዩን ጽገ ሓደ ዕምባባ ናብ ካልእ ተኽሊ ወሲዶም ኬጸግዩን ተባሂሎም እዮም ተነዲፎም። ብንጹር እምበኣር፡ ዕምባባታትን ኣናህብን ሓደ ነቲ ኻልእ ዜድልዮ ኸም ዜማልኡ ዀይኖም እዮም ተነዲፎም።
‘ኣብ ምድርና ዘሎ ብምሉኡ ስርዓት ህይወት ካብ ዕንወት ናብ ዝነበሮ ናይ ምምላስ ዓቕሙ፡ ህይወት ብኣምላኽ ከም እተነድፈት የእምነኒ እዩ’
ኣብ ስርዒት ኢኮ፡ ሓድሕዳዊ ጽግዕተኛነት ብዝሰፍሐ ደረጃ ንርኢ ኢና። ሓደ ስርዒት ኢኮ፡ ኣሽሓት እተፈላለዩ እንስሳታትን ኣትክልትን ባክተርያን ዕስን ዚርከብዎ ኮም ወይ ጕጅለ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኵሎም እንስሳታት ምግብን ኦክስጅንን ንምርካብ ኣብ ኣትክልቲ ይምርኰሱ እዮም፣ መብዛሕትኦም ዕምባባ ዘለዎም ኣትክልቲ ኸኣ ኣብ እንስሳታት ይምርኰሱ እዮም። ዋላ እኳ ስርዒታት ኢኮ ኣዝዩ እተሓላለኸ እንተ ዀነ፡ ኣብኡ ዘለዉ ህይወታውያን ድማ ተነቀፍቲ እኳ እንተ ዀኑ፡ ንመዋእላት ብህይወት ኪቕጽሉ ይኽእሉ እዮም። ብብከላ ምስ ተጐድኡ እኳ ኸይተረፈ፡ ምንጪ እቲ ብከላ ምስ ተወገደ፡ ነዊሕ ከይጸንሐ ሓደ እተሓላለኸ ስርዒት ኢኮ ኸም ብሓድሽ ይምዕብል። ብዛዕባ እቲ ኣብ ምድርና ዘሎ ብምሉኡ ስርዓት ህይወት ካብ ዕንወት ናብ ዝነበሮ ናይ ምምላስ ዓቕሙ ኽሓስብ ከለኹ፡ ህይወት ብኣምላኽ ከም እተነድፈት እኣምን እየ።
ስለምንታይ ናይ የሆዋ ምስክር ኴንካ፧
ሰብኣዊ ሕብረተሰብ ንኣከባቢ ዜዕንወሉ መገዲ፡ ኣመና የተሓሳስበኒ ነይሩ። ስርዒታት ኢኮ ኻብ ዕንወት ናይ ምምላስ ዓቕሚ ኸም ዘለዎ እኳ እንተ ፈለጥኩ፡ ፈጺሙ ዘይጸንት ግና ኣይኰነን። ብመሰረት ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ኣምላኽ ‘ነቶም መጥፋእቲ ምድሪ ኸም ዜጥፍኦም፡’ ካብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ፈለጥኩ። (ራእይ 11:18) እዘን ቃላት እዚአን ንዓይ ኣገደስቲ እየን ነይረን። መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ቀጸልኩ፡ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዜቕርቦ ተስፋ ርግጽ ምዃኑ በብቝሩብ ኣስተውዓልኩ።
እምነተይ ንኻልኦት ምክፋል የሐጕሰኒ እዩ፣ ምስ ገሊኦም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት እውን መጽሓፍ ቅዱስ ኣጽኒዐ እየ። ወዲ 55 ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ሰባት ነቲ ፈጣሪ ህይወትን ነቲ ንሱ ነዛ እተደንቕ ምድርና ዘለዎ ዕላማን ኪርድኡ ንምሕጋዝ ዚኸውን ዝያዳ ግዜ ምእንቲ ኽረክብ፡ ኣቐዲመ ጡረታ ወጻእኩ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣምላኽ ንምድሪ ዘለዎ ዕላማ እንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንምድሪ ዝፈጠራ ስለምንታይ ምዃኑ፡ መከራ መዓስ ከም ዜብቅዕ፡ ከምኡውን ኣብ ዚመጽእ ምድሪ እንታይ ከም እትኸውንን ነቶም ኣብኣ ዚነብሩ ሰባት እንታይ ከም ዜጋጥሞምን ይገልጽ እዩ።