text:
ብ የማነ ሃይለ፡
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ፈጻሚ ዳይረክተር ሃገራዊ ኮሚሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ፕሮፌሰር ታደሰ መሓሪ ብዛዕባ ምዕባለ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና ኣመልኪቱ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገርና ቃለ መጠይቕ ኣካዪዱ ነይሩ። ጽሟቕ ትሕዝቶኡ ድማ እንሆ፦
• ፕሮፌሰር ታደሰ፡ ኣብ ሃገርና ዓመታዊ ብዙሓት ተመረቕቲ ይፈርዩ ኣለዉ። እዚ፡ ኣብቲ ሃገርና ትገብሮ ዘላ ናይ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ጻዕሪ ክሳብ ክንደይ ጽልዋ ኣለዎ?
እዘን ዘለዋና ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ ካብ ዝጅምራ ድሮ 10ይ ዓመተን ቀሪበን ኣለዋ። ስለዚ፡ ኣብ ውሽጢ 10 ዓመት ዳርጋ ጀመርቲ እየን ክንብለን ንኽእል። ጀመርቲ ኮይነን ግን ዘይነዓቕ ኣበርክቶ እየን ዝገብራ ዘለዋ። ምስ’ዚ ኩሉ ዘለና ጸገማት ብዙሓት መንእሰያት ብዝተፈላለዩ ዓውደ ትምህርቲ ዓመት ዓመት እናመረቓ ነቲ ምዕባለ ሃገር ድርኺት ዝኾኑ ተመረቕቲ የፍርያልና ኣለዋ። ብውሕዱ ኣብ ዓመት ካብ 2500 ክሳብ 2700 ዝኾኑ ብዲግርን ብዲፕሎማን፡ ሕጂ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ኮሌጃትና ብናይ ድሕረ ምረቓ ናይ ማስተርስ ደረጃ የፍርያ ኣለዋ።
• ናይ ሎሚ ዓመት ተመረቕቲኸ ክንደይ ይበጽሑ?
ዛጊት’ኳ እቲ ዝርዝር ኣብ ኢድና እንተዘይሃለወ፡ ብገምጋም ግን ሎምዘበን ብዲግሪን ብዲፕሎማን እንተወሓደ 2700 ዝኾኑ ተመሃሮ ክምረቑ ትጽቢት ይግበር። 59 ናይ ዲግሪ ፕሮግራማት ወይ ዴፓርትመንትስ ኣለና። ልዕሊ 45 ናይ ዲፕሎማ ፕሮግራማት ኣለና። 12 ዝኸውን ናይ ድሕረ ምረቓ ወይ ናይ ማስተርስ ፕሮግራማት ኣለና። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ናይ ሓፈሻዊ ሕክምናን ሕክምና ስኒን medical doctors ኣለዉና። ስለዚ እቶም ዝምረቑ ተመሃሮ ካብ ኩሉ’ዚ ትካላት’ዚ ማለትና እዩ።
• ፕሮፌሰር ታደሰ፡ ቀደም ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ እያ ነይራ ኣብ ሃገርና። ኣብዚ እዋን እዚ ዳርጋ ሸሞንተ ኮሌጃት በጺሐን ኣለዋ። እሞ እዚ ከም ተመኩሮ እንታይ ረብሓ ረኺብናሉ?
እወ፡ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጥራይ እያ ነይራ። ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጽቡቕ ሰጒማ፡ ጽቡቕ ማዕቢላ ነይራ። ድሕሪ ናጽነት እውን እንተኾነ፡ ክሳብ ትሽዓተ ዝኾና ፋካሊቲታት (ኮሌጃት) ኔረናና። ናይ ድሕረ ምረቓ ትምህርቲ እውን ኣብ ዝተወሰነ ዓውዲ ትምህርቲ ተጀሚሩ ነይሩ። እዚ እናኾነ ግን፡ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝነበረ መሳለጥያታት ትምህርቲ ውሱን እዩ ነይሩ። ኣብ ዓመት ክንቅበሎ እንኽእል ቁጽሪ ተማሃሮ ካብ 1000 ክሳብ 1200 ጥራይ እዩ ነይሩ። ካብኡ ንላዕሊ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ነይሩ። እቲ መሳለጥያታት ትምህርቲ ስለዝድርተና ዝነበረ ማለት እዩ። ስለዚ እቶም ሓሊፍኩም ንብሎም ተማሃሮ 2.4 ፡ 2.6 ካብኡ ንላዕሊ ዘምጽኡ ጥራይ እዮም ኔሮም ማለት እዩ። ኣብ ኣስመራ ጥራይ ድማ’ዩ ነይሩ እቲ ላዕለዋይ ትምህርቲ። ካብ 2004 – 2005 ኣካዳምያዊ ዓመት ጀሚሩ እዘን ሸውዓተ ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ ምስ ተመስረታ ግን፡ እቲ ዝርግሐ ሰፊሑ ኣብ ኩሉ ዞባታት ሃገርና ከይዱ ማለት እዩ።
ካልኣይ፡ እቲ ዕድል ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ፡ ዋላ’ኳ ከምቲ እንደልዮ ኣይኹን፡ ብመጠኑ ግን ኣስተኻኺልናዮ ኢና። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ካብ 4000 ክሳብ 5000 ዝኣኽሉ ተማሃሮ ዓመት ዓመት ናብ ዲግርን ዲፕሎማን ናብዘን ዘለዋና ላዕለዎት ትምህርቲ ነእቱ ኣለና። ኣብ ሓደ ሓደ እዋናት እኳ እቶም ማትሪክ ዝሓልፉ ስለዝውሕዱ እምበር፡ እዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና ክሳብ 5000 ተማሃሮ ከምህራ ይኽእላ እየን። እዚ ምስቲ ናይ ቀደም ናይ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ክንርእዮ ከለና ዳርጋ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ወሲኽና ኣለና ማለት እዩ። ጠቕላላ ቁጽሪ ተመሃሮና እንተርኢናዮ፡ ናይ ሓልሓለን ፓራዲዞ ዝበሃል ካምፓስን ወሲኽካ 5000 ተማሃሮ እዮም ዝበጽሑ ኔሮም። ሕጂ ግን ኣስታት 13000 – 14000 ዝኾኑ ተመሃሮ ኣብዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትና ኣለዉ። ብሰለስተ ዕጽፊ ወሲኹ ማለት’ዩ። እዚ’ውን እኹል ኣይኮነን። በዚ ዓጊብና ማለት ኣይኮነን፡ ብዙሕ ዝጎድለና ኣሎ። ብዙሕ ክንጽዕሮ ዝግበኣና ነገራት ኣሎ። ካብቲ ዝነበረ ግን ከነዕብዮ ክኢልና ወይ እቲ ዕድል ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ ከነስፍሖ ክኢልና ኣለና ክንብል ንኽእል።
• እዘን ኮሌጃት ተደኲነናሉ ዘለዋ ቦታታት መምስ’ቲ ዝህብኦ ዓውደ ትምህርቲ ዝኸይድ ድዩ ፕሮፌሰር?
ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ክድኮና ከለዋ ኣብቲ ዝግበአን ቦታ እየን ተደኲነን። ንኣብነት ኮሌጅ ስነ-ፍልጠት ባሕርን ቴክኖሎጂን ናይ ባጽዕ እንተድኣ ርኢና፡ እቲ ቀንዲ ቦታ ኣብ ባጽዕ እዩ። እቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ናይ ስነ-ባሕሪ ስለዝኾነ እዩ ኣብ ባጽዕ ክኸውን ተመሪጹ። ኮሌጅ ሕርሻ ሓመልማሎ እንተድኣ ርኢና እውን፡ ኣብቲ ሩባ ዓንሰባ ዝወርደሉ ቀንዲ ቦታ እዩ ዘሎ። ብሰፊሕ ናይ ሕርሻ ቦታ ዘለዎ ድማ እዩ። ኣብ ዓዲ ቐይሕ ዝርከብ ኮሌጅ ስነ-ጥበብን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን እንተርኢና ድማ፡ ኣብቲ ታሪኻዊ ቦታ እዩ ዘሎ። እቲ ምኽንያት ከኣ፡ ናይ ታሪኽን ናይ ኣርኢዮሎጂን ካልእ ንዕኡ ዝመስል ዓውድታትን ስለዘምህር እዩ። ስለዚ፡ ኩለን በቦትአን እየን ሒዘን ዘለዋ።
• እዘን ኮሌጃት ምስ ካልኦት ትካላት ዘለወን ሽርክነት ከመይ ይመስል?
ናይ ደገን ናይ ወጻእን መሻርኽቲ ዝበሃል ኣሎ። ኩለን ኮሌጃት ምስ ናይ ውሽጢ መሻርኽተን ማለት ምስ ሚኒስትሪታት ኣብያተ ጽሕፈት መንግስትን ሽርክነት ኣለወን። ኮሌጅ ሕርሻ ሓመልማሎ እንተድኣ ከም ኣብነት ወሲድና፡ ምስ ሚኒስትሪ ሕርሻ ምስ ምርምር ሕርሻ ናይ ሓልሓለ ጥቡቕ ዝምድና እዩ ዘለዎ። እቲ ክወሃብ ዝግበኦ ትምህርትን ክፈርዩ ዝግበኦም ክኢልታትን፡ እቲ ስርዓተ ትምህርቲ ወይ ካሪክለም፡ ኩሉ ምስ’ዘን ናይ ውሽጢ መሻርኽቲ እናተረዳዳእካ እዩ ተጸኒዑ ዝጸፍፍ። ብድሕሪኡ ከኣ እዩ ካሪክለም ዝምደብ። በዝን በትን ምኽንያታት እዚ ዓውደ ትምህርቲ እዚ የድልየና እዩ ምስ ተባህለ ተጸኒዑ ዝንደፍ። እዚ ጥራይ ንበይኑ ኣኻሊ ስለዘይኮነ ግን፡ ናይ ወጻኢ መሻርኽቲ ዝበሃል ከኣ ኣለና። ኩለን ኮሌጃት ምስ ናይ ወጻኢ መሻርኽተን፡ ኣብ ካብ ሃገር ወጻኢ ምስ ዝርከባ ኮሌጃት ይኹና ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ፡ ዩኒቨርሲታት ጥቡቕ ዝምድና ይገብራ ማለት እዩ። እዚ፡ እቲ ዝወጽእ ዘሎ ስርዓተ ትምህርቲ ወይ ካሪክለም ብዓለም ደረጃ ተቐባልነት መታን ክህልዎ፡ ተወዳዳሪ ክኸውን ይግዘና። እቶም ዝምረቑ ተማሃሮ እውን ብዓለም ደረጃ ኣብ ዝኸዱ ከይዶም ሓደ ዓይነት ክኸውን ስለዘለዎ እቲ ብቕዓት፡ ምስኣቶም እውን እናተረዳዳእካ ይስራሕ ማለት’ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ብሕልፊ ኣብቲ ናይ ድሕረ ምረቓን ናይ ቤት ትምህርቲ ሕክምናን ትምህርቲ፡ ካብ ደገ ፈተንቲ እናምጻእና ኢና ከምዝፍተኑ ንገብር። ነቲ ካሪክለም ወይ ነቲ ስርዓተ ትምህርቲ ተቐባልነት ከምዝረክብ፡ ነመርቖም ዘለና ተማሃሮ ከኣ ብቑዓት ምዃኖም ከረጋግጹልና እዞም ናይ ደገ መሻርኽቲ ከምዝተሓጋገዙና ንገብር ማለት እዩ።
• እዘን ትካላት ላዕለዋይ ትምህርቲ፡ ኣብዚ ናይ 10 ዓመት ዕድሚአን ክንደይ ዝኣኽሉ ተመሃሮ ኣፍርየን ኣለዋ?
ብልክዕ ንምዝራብ፡ እዞም ሎምዘበን ዝምረቑ ዘለዉ ከይወሰኽካ፡ 20,160 ተመሃሮ ኣብዚ ዝሓለፈ ሸውዓተ ዓመት ተመሪቖም ኣለዉ። እዚኣቶም ኣብ ዝተፈላለየ ዓውደ ስርሓት ተዋፊሮም ግቡእ ኣበርክቶ ዝገብሩ ዘለዉ እዮም። ኣብቲ መጀመርያ ሕጽረት ናይ መማህራን ስለዘሎ መማህራን ኮይኖም የገልግሉ ኣለዉ። ብድሕሪኡ ግን ብመሰረት መንግስቲ ኣውጺእዎ ዘሎ መደባት፡ ካብ ሰለስተ ዓመት ንላዕሊ ካብቲ ሞያ ወጺኦም ክሰርሑ ስለዘይብሎም፡ ናብቲ ዝተማህርሉ ሞያ እናኸዱ ስርሖም ከምዘሰላስሉ ክግበር ውጥን ተታሒዙ፡ ኣብ ትግባረ ይኸይድ ኣሎ። ኣብዚ፡ ናይ ሕርሻን ሕክምናን ተማሃሮ ከም ኣብነት ክንወስዶም ንኽእል። ካልእ ምናልባት ኣብዚ ክንጠቕሶ ዝግብኣና ናይ ዕደና ትምህርቲ እዩ። ማይኒንግ ኢንጂነሪንግ፡ ፕሮሰሲንግ ኢንጂነሪንግ ዝበሃል ትምህርቲ ተጀሚሩ ኣሎ ኣብ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ። እዞም በዚ ሞያታት’ዚ ዝምረቑ ተማሃሮ፡ ቅድሚ ምምራቖም፡ ኣብዘን ናይ ዕደና ኩባንያታት እናኸዱ እቲ ዝግባእ ናይ ስራሕ ተመኩሮ ከምዝቐስሙ ይግበር ማለት እዩ። እዚ ከኣ፡ ነቶም ካብ ወጻኢ እናመጹ ብኣሽሓት ዶላራት ዝኽፈሉ ዘለዉ፡ ግን ከኣ ካብዞም ነምህሮም ዘለና ዘይፍለዩ ወይ ብልጫ ዘይብሎም፡ ንምትካእ ይሕግዘና።
• እቲ ኣክረዲቴሽን ወይ ተፈላጥነት ናይዘን ኮሌጃትናኸ ከመይ ኣሎ?
ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ኤውሮጳ ኣክረዲት ዝገብራ ናይ ብሕቲ ኩባንያታት ኣለዋ። ብኸምኡ ኣክረዲቴሽን ይካየድ እዩ። ኣክረዲቴሽን ወይ ከኣ ተፈላጥነት ክበሃል ከሎ ብሓፈሽኡ ግን፡ ሓንቲ ትካል ላዕለዋይ ትምህርቲ በቲ ትህቦ ዓይነት ትምህርቲ፡ በቲ ትነድፎ ካሪክለም ወይ ስርዓት ትምህርቲ፡ በቶም ተውጽኦም ተማሃሮ እዩ ዝምዘን። ሕጂ ዋላ ናይ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ እንተራኢና፡ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ብቕዕቲ ዩኒቨርሲቲ እያ ኢሉ ዲፕሎማ ወይ ሰርቲፊኬት ዝሃበና ትካል ኣይነበረን። ግን ምስ ናይ ውሽጢ መሻርክትን ምስ ናይ ደገ መሻርኽትን እናተሓባበርካ ይጽናዕ ስለዝነበረ፡ እቲ ስርዓተ ትምህርቲ ክምደብ ከሎ ካብ ደገ እናመጹ ይተሓባበሩ ስለዝነበሩ፡ ተማሃሮና ክምረቑ ከለዉ እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ከምዝቐሰሙ ባዕላቶም የመርምርዎም ስለዝነበሩ፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ተቐባልነት ነይርዎ። ንሱ ድማ’ዩ እቲ ተቐባልነት ዝህባ ንሓንቲ ላዕለዋይ ትምህርቲ እትህብ ትካል። ነዚ ንምግባር ከኣ እዘን ዘለዋና ትካላት ወይ ከኣ ኮሌጃት ላዕለዋይ ትምህርቲ ምስ ናይ ደገ መሻርኽተን ጥቡቕ ዝምድና ከምዝህልወን ንምግባር ይጸዓረሉ ኣሎ። ድሮ፡ ብዙሓት ካብኣተን ምስ ናይ ደገ መሻርኽተን ጥቡቕ ዝምድና ገይረን ኣብ ምልውዋጥ ናይ ተማሃሮን ናይ መማህራንን ምትሕግጋዝ ኣብ ስርዓተ ትምህርትን በጺሐን ኣለዋ። እቲ ተፈላጥነት እኮ፡ ነቲ
ዝወሃብ ዘሎ ፕሮግራም ዝወሃብ ተፈላጥነት እዩ። ካልእ ግን ብዓቢኡ ክንጠቕሶ ዝግበኣና ኣስታት 350 – 400 ዝኾኑ ካብዞም መማህራንና ብሕልፊ እቶም ተሓጋገዝቲ መማህራን ንደገ ሰዲድና ነምህሮም ኣለና። ትምህርቶም ዛዚሞም ዝተመልሱ ኣለዉ። ገና ዝመሃሩ ዘለዉ እውን ኣለዉና ማለት እዩ። ኣብ ዝሰደድናዮም ቤት ትምህርቲ ኣብ ኤውሮጳ ይኹን ኣብ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤስያ ይኹን ኣፍሪቃ፡ ካብቶም መማህርቶም በሊጾም እንተዘይኮይኑ፡ ካብኣቶም ድሒሮም ዝመጹና ተመሃሮ የለዉን። ከም ኣብነት፡ ኣብ ጃፓን ዝሰደድናዮም ተመሃሮ ኣዝዮም ካብቶም መማህርቶም በሊጾም፡ ብልጫታትን ናይ ገንዘብ ሓገዛትን ወሲዶም፡ ናይ ዶክትረይት ትምህርቲ ከምዝቕጽሉ ዝገበርዎም ኣለዉ። ስለዚ፡ እቲ ኣብዚ ዝወሃብ ትምህርቲ ቀሊል ኣይኮነን። ብዓለም ደረጃ ተቐባልነትን ተወዳዳርነትን ከምዝህልዎ ተገይሩ እዩ ዝወሃብ ዘሎ።
• ኣብ ዓቕሚ መማህራንና ንገብሮ ዘለና ጻዕሪኸ ኣብ ምንታይ ደረጃ ይርከብ?
ኣብዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትና ካብ ዘለዉና ብድሆታት ሓደ ሕጽረት መማህራን እዩ። ሕጽረት መማህራን እቲ ናይ ብሓቂ ሓኒቑ ሒዙና ዘሎ ብድሆ እዩ። ነዚ ንምቅላል፡ ካብ ደገ ብልዑል ናይ ወጻኢ ሸርፊ መማህራን እናኣምጻእና ንሰርሕ ኣለና። እዚ ግን ቀጻልነት ክህልዎ ስለዘይክእልን ስለዘይግባእን፡ ሓደ ስትራተጂ ሓንጺጽና ኢና ክንጓዓዝ ጀሚርና። እቶም ዘለዉና ብሉጻት እንብሎም ተሓጋገዝቲ መማህራን ኣብ ደገ ከይዶም ተማሂሮም ክምለሱና ንሰዶም ማለት እዩ። ካልኣይ ናይ ድሕረ ምረቓ ትምህርቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብዘለና ዓቕሚ ሂብና፡ ተማሂሮም ከም መማህራን ከምዘገልግሉ ይግበር። ሳልሳይ እዚ ናይ ምልእኣኽ ትምህርቲ እዩ። ኣብዘን ኮሌጃት እዚኣተን ክመሃሩ ዘይክእሉ ኣብ ሚኒስትሪታት ዝሰርሑ ዘለዉ ዜጋታት ብናይ ምልኣኣኽ ትምህርቲ ናይ ማስትረይትን ካብኡ ዝለዓለ ደረጃን ከምዝመሃሩ ጌርካ እንተተኻኢሉ ናብተን ኮሌጃት ክኸዱ፡ እንተዘይተኻኢሉ ከኣ ኣብ ትርፊ ግዚኦም ከምዝሕግዙና ክግበር እዩ። ካልእ እንጥቀመሉ ዘለና ኣብ ደገ ዘለዉ ኤርትራውያን ብሕልፊ ከኣ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዘለዉ ምሁራት ኤርትራውያን ኣብ ትርፊ ግዚኦም ከምዝሕግዙና ንገብር ኣለና። ኣብ ዝጥዕሞም እዋናት እናመጹ ብሕልፊ ኣብዚ ናይ ድሕረ ምረቓ ፕሮግራም ይሕግዙና ኣለዉ ማለት እዩ። ስለዚ ብኹሉ መዳዩ ብዙሕ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።


c: text/html

text:
ዮሃኒሲ
ፃፌዳ ላዔንꬆ ኪታ
ጌሉዋ
ዮሃኒሳ ላዔንꬆ ኪታ፥ ዬሱሲ ኪቴዳ ኣማኒያዋንታ ካሌꬂያ ጪማ ዮሃኒሲ ፃፌዳ። ፃፌቴዳዌካ፥ ዶሬቴዳ ጎዳቲሳኔ ኢዚ ናናቱዋሳ። ኢዛካ ሄ ዎዴ ዴዒያ ኣማኒያ ኣሳ ሺቁዋ ቤሳው። ሃ ቃንꬃ ኪታይ ፃፌቴዳዌ ኡንቱንቱ ኢቱ ኢቱዋና ሲቄታናዳን ሃሳዪሳናሳኔ ዎርዶ ኣስታማራቱዋፔኔ ኡንቱንቱ ቲሚርቲያፔ ናጌታናዳን ቆፊሳናሳ።
ሼምፓቱዋ ኡባቱዋሲ ኢሜቴዳ ቃንꬃ ቆፋቱዋ
ጌሉዋ (1-3)
ሲቁ ኡባፔ ቦላ (4-6)
ዎርዶ ቲሚርቲያፔ ናጌታናዳን ኦዴቶዋ (7-11)
ዉርሴꬃ ቁቲያ (12-13)
1
1-2
ታኒ ኣማኒያዋንታ ካሌꬂያ ጪማይ፥ ሂንቴንቶ፥ ዶሬቴዳ ጌኒዉኔ ኢዚ ናናው *
ሃ ዳቢዳቢያ ፃፋይ፤ ኑ ጊዶን ዴዒያ ቃሲ ኑናና ሜꬊናው ዴዓና ቱማቴꬃ ዲራው፥ ታኒ ሂንቴና ቱሙ ሲቃይ። ቃሲ ታ ፃላላ ጊዴናን፥ ቱማቴꬃ ኤሪያ ኡባቱ ሂንቴና ሲቂኖ።
3 ፆሳ ኑ ኣዉዋኔ ኣ ናዓ ዬሱሲ ኪሪስቶሳ ኣꬎ ኬካቴꬃይ፥ ማሮቴꬃይኔ ሳሮቴꬃይ ቱማቴꬃኒኔ ሲቁዋን ኑናና ኢቲፔ ጊዶ።
ቱሙዋባኔ ሲቁዋባ
4
ፆሳ ኣዉ ኑና ኣዛዜዳዋዳን፥ ኔ ናናቱዋፔ ኣማሬዳዋንቱ፥ ቱማቴꬃን ዴዒያዋ ቤዓዴ ታኒ ዳሮ ናሼታዲ። 5
ሲቆ ጌኔ፥ ሃዒካ ኑኒ ኡባይ ኢቱ ኢቱዋና ሲቄታና ማላ፥ ታኒ ኔና ዎሳይ፤ ሃ ኣዛዙ ካሴዴፔ ኑናና ዴዒያ ኣዛዙዋፔ ኣቲን፥ ታኒ ኔው ኦራꬃ ኣዛዙዋ ፃፊኬ። 6
ሲቁዋ ጊያዌ ኑኒ ፆሳ ኣዛዙዋ ናጊዴ ዴዒያዋ ጊያዋ። ቃሲ ኮዪሩዋፔ ሂንቴ ሲሴዳዋዳንካ፥ ኣ ኣዛዙ ኣዬ ጎፔ፥ ሂንቴ ኡባይ ሲቁዋን ዴዓናዋ።
7
ኣዪሲ ጎፔ፥ ዬሱሲ ኪሪስቶሲ ኣሳ ጊዲዴ ዬዳዋ ኣማኖኮ ጊያዋንቱ፥ ባሌꬂያ ዳሮ ኣሳቱ፥ ጋዴ ጊዶ ጌሌዲኖ። ሄዋ ማላ ኡራይ ኦኒኔ ኣሳ ባሌꬂያዋኔ ኪሪስቶሳ ኤቄቲያዋ። 8
ሂንቴ ኦꬄዳዎ ኩሜንꬃ ዎይታ ኣካናፔ ኣቲን፥ ኑኒ †
ኦꬄዳዋ ባዪዜና ማላ፥ ሂንቴና ናጊቴ።
9 ኪሪስቶሳ ቲሚርቲያፔ ሃኪያ ኡራዉኔ ቃሲ ኣ ቲሚርቲያን ዴዔና ኡራው ፆሳና ኢቲፔቴꬃይ ባዋ። ኪሪስቶሳ ቲሚርቲያን ዴዒያ ኡራው ፆሳ ኣዉዋናኔ ኣ ናዓና ኢቲፔቴꬃይ ዴዔ። 10 ኦኒኔ ሂንቴኮ ዪዴ፥ ሃ ቲሚርቲያ ኣሄናን ኣጎፔ፥ ሂንቴ ጎሌ ኣ ጌሊሶፒቴ፤ ሳሮካ ጎፒቴ። 11 ኣዪሲ ጎፔ፥ ኣ ሳሮ ጊያ ኡራይ ኣ ኢታ ኦሱዋ ኣናና ጊሼቴ።
ዉርሴꬃ ሳሮታ
12 ታኒ ሂንቴንቶ ፃፋናው ኮዬዳ ዳሮባይ ዴዔ፤ ሺን ዋራቃታኒኔ ቃላሚያን ፃፋናው ኮያቤይኬ፤ ሺን ኑ ናሼቻይ ፖሌታና ማላ፥ ሂንቴናና ዶናን ሃሳያናው ሂንቴኮ ባና ጋዴ ቆፓይ።
13 ሲቆ ጌኔ፥ ፆሳይ ዶሬዳ ኔ ሚቻቲ ናናይ ኔና ሳሮ ሳሮ ያጊኖ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 22 November 2020
ኤርትራ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ ሃገራት ንመነባብሮ ደቀንስዮ ዝኸፈአት ሃገር ምዃና ብዓርቢ 20 ሕዳር ዝወጸ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ገሊጹ።
ኣፍሪካን ቻይልድ ፖሊሲ ፎረም ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ጫድን ኤርትራን ንደቀንስትዮ ዘይምችኣ ሃገራት ብምባል ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ከቐምጠን እንከሎ፣ ብኣንጻሩ ብዙሕ ክመሓየሽ ዘለዎ ሕግታት እኳ እንተለወን ሞሪሸስ፣ ቱኒዝያን ደቡብ ኣፍሪቃን ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከምዘለዋ ኣፍሊጡ።
እቲ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ዘተኮረሎም መምዘኒታት ጥዕናዊ ኩነታት፣ ደረጃ ትምህርቲ፣ ሕጋጋትን ፖሊሲታትን መንግስታት ኣብ ጉዳይ ደቀንስትዮ ገለ ካብቶም ብዝለዓለ ደረጃ ዝረኣዮም እዮም።
ብፍላይ ኣብዚ ሕጂ እዋን ምስ ለበዳ ኮቪድ 19፣ ብዝያዳ ደቀንስዮ ኣብ ናይ ገዛ ስራሕ ከምዝጽመዳ ምግባሩ ብሓደ ወገን፣ ካብ ትምህርትን ስራሕን ምብኳረን ብካልእ ወገን፣ ዋላ ኣብተን ደሓን ለውጥታት ኣምጺኤን ዝነበራ ሃገራት’ውን ንድሕሪት ከምዝጉሰሳ ኮይነን ከምዘለዋ ሓቢሩ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ርእሲ’ቲ ጸቓጢ ባህሊ ሕብረተሰብ፣ ምስ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝተሓሓዝ እውን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝወርድ ግፍዕታት ብዝተፈላለያ ኣህጉራውያንን ኤርትራውያንን ማሕበራት ግብረሰናይ ክስነድ ጸኒሑ’ዩ።
ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት 23% ካብ ኣፍሪቃውያን ደቀንስትዮ ናይ መባእታ ደረጃ ትምህርቲ ዘይወዳኣ እየን።
ኣብ 2050 ዓመተምህረት ናብ ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ክድይብ ምዃኑ ዝንገረሉ ቁጽሪ ኣፍሪቃውያን ደቀንስትዮ፣ ንምሕያለን ካብ ሕጂ ወፍሪ እንተዘይተገይሩሉ፣ ኣብ ሕብረተሰባት ዝወርድ ክሳራ መዳርግቲ ከምዘይርከቦ እቲ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ኣተሓሳሲቡ።
================


text:
‘ቫንቴጅ ኤየር ራልይ’ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ውሽጢ 35 መዓልታትን ኣብ 37 መዕርፎ ነፈርቲን ንምብጻሕ መዲቡ ከምነበረን እቲ ወፍሪ ከምዝተኣጓጎለን’ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ።
‘ኣብ መበል ዕስራ ክፍለ ዘመን ዝተሰርሓ ነፈርቲ ዝካፈላሉ ምርኢት በረራ ካብ ክሪት ማልታ ናብ ኬፕ ታውን ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ንዓሰርተ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣቋሪጹ ንምሕላፍ መደብ ከምዝነበሮምን፣ ዕስራ ካብ’ተን ነፋርቲ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝተታሓዛን’ ተገሊጹ።
ፋና ትካል ዜና ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ድማ ‘ካብ ሱዳን ናብ ግዝኣት ኣየር ኢትዮጵያ ዝኣተዋ ዕስራ ነፈርቲ፣ ኣብ ጋምቤላ ንክዓርፋ ከምዝተገብረ ንቢሮ ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ብምጥቃስ ጸብጺቡ’።
‘ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ፣ እተን ዕስራ ነፈርቲ ከመይን ስለምንታይን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተዋ ይጻረ ከምዘሎ’ውን’ ሓቢሩ።
ኣብ ምርኢት በረራ ‘ቫንቴጅ ኤየር ራልይ’ ይሳተፍ ዝነበረ እንግሊዛዊ ኣብራሪ ማውሪስ ኬርክ፣ ናብ ሰማይ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምእታው ሃለዋቱ ተሰዊሩ’ ዝብል ሓበሬታ ትማሊ ከምዝተቃለሐ ዝዝከር’ዩ።


text:
ናይ ኣደ ቛንቃዃ ንምምራጽ ኣብቲ ናይቲ ቛንቓ ሽም ጠዉቅ።
ክትርጓም ዝደለኻዮ ቛንቋ ኣብቲ ቛንቃ ብምጥዋቅ ምረጽ።
ነቶም ቃላትን ሓረጋትን ንምርካብ ናይ ምትርጓም ኽፍልታት ምረጽ።
ጉጅለ – ቀዳማይ ደረጃ ቃላትን ሓረጋትን ብዛዕባ ሓደ ፍሉይ ኣርእስቲ እዩ፡፡
ንኣብነት፥ ኣብ ከባቢኻ ምዝዋር
ምድብ – ክፍልታት ናይ ኣብዚ ጉጅለ ዝርከቡ ቃላትን ሓረጋትን
ንኣብነት፥ ኣብ ዉሽጢ ኣብ ከባቢኻ ምንቅስቃስ ዝብል ጉጅለ ኣንፈት፡ ናይ ከተማ ቦታታት ከምኡ’ዉን መጉዓዝያ ዝብሉ ምድባት ኣለዉ፡፡
ሓረግ – ዝርዝር ናይ ኩሎም ኣብ ትሕቲ ሓደ ምድብ ዝርከቡ ቃላትን ሓረጋትን፡፡
ተወሰኽቲ ምልክታትን መላጉማትን
– ነቲ ትርጉም ናብቲ ቀንዲ ቛንቃኻን ምምላስ ኣብዚ ጠዉቅ፡ ናብ ዝነበርካዮ ክትምለስ እንተደሊኻ እንደገና ክትጥውቅ ትክእል እኻ።
– ናይ ዝተተርጓመ ናይ ድምጺ ፋይላት ክትሰምዕ ጠዉቕ።
– ንምውራድ እዚ ብሓንሳብ ክሊክ ይግበሩ
– ናብ ተፈተውቲ ንምዉሳኽ ጠዉቅ፡ ተፈተውቲ ኣብ ትሽዑእቲ ተጠቃምይ ዝጥቀማላ ዘሎ መሳርሕ ጥራይ እዩ ዝጸንሕ እንበር ናብ ካልእ ክሰጋገር ኣይክእልን እዩ።
– ናብ ቀንዲ ገጽ ንምምላስ ኣብ ዚጠዉቅ
ኣብዚ ተገሊጾም ዘለዉ ሰነዳት ዉሕዳት ምሩጻት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገራት ዝጥቀምሎም እዮም።


text:
ኤርትራ ብምትሕብባር መድኬር ዝተባህለ ጀርመናዊ ማሕበርን መንግስቲ ኤርትራን ዝተሃንጸ ሕክምና እዝኒ፡ኣፍንጫን ጎረሮን ተመሪቑ።
ብምትሕብባር መድኬር ዝተባህለ ጀርመናዊ ናይ ምትሕግጋዝ ማሕበርን መንግስቲ ኤርትራን ብ1.5 ሚልየን ዩሮ ዘተሃንጸ ማእከል ሕክምና እዝኒ፡ኣፍንጫን ጎረሮን ተወዲኡ ዘድሊ መሳርሒታት ተተኺሉሉ ኣገልግሎት ክህብ ከምዝጀመረ ሓላፊ ናይ'ቲ ሕክምና ዶክተር ስሞኦን ሃይለ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ።
"ምስፋሕ ናይቲ ህንጻን ምትካል ናይ ምዕቡላትን ዘመናዊ መሳለጥያታትን ኣብ ርእስ'ቲ ኣብ ስራሕ ዝህቦ ኣሳልጦ፡ምስ ጀርመናውያን ሓካይም ኣብ ዝግበር ምልውወጥ ተመኩሮ ዓቢ ተራ ኣለዎ" ይብል ዶ/ር ስሞኦን።
ሲስተር ገነት ብጊደኣ ምትካል ኤኣርቪ መመርመሪ መሳርሒ ነቲ ኣብ ቆልዑ ዘጋጥም ጸገም ናይ ምስማዕን ምዝራብን ክእለት ክፈትሕ ከምዝኾነ ኣረዲኣ።
ሆስፒታል እዝኒ፡ኣፍንጫን ጎረሮን መደቅሲ ክፍልታት፡ንቅድሚ መጥባሕትን ድሕሪ መጥባሕትን ዘገልግሉ ክፍልታት፡ ሲቲ ስካንን ካልእ መሳለጥያታትን ተተኺሉሉ ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይርከብ።


text:
ሎሚ፡ ምስ ኣሮን መሳርሕተይ ብስራሕ ናብ ሮሰን ገይሽና። ሮሰን እትበሃል ቁሸት፡ ባከ ንእትበሃል ቁሸት ረጊጽና ምስ ሓለፍና ኢና ክንብጽሓ ዝነበረና። ነቲ ኣብ መንጐአን ዘሎ ናይ ኣስታት 10 ኪ.ሜ. ፍልልይ፡ ቈጸራና ንምርካብ ብልዑል ፍጥነት እናተሓንበብና ኢና ሸፊናዮ። ኣብቲ ቅጥራን ከም ረጒድ ዓለባ ጡጥ ተነጺፉ ዝነበረ በረድ ከም ዘራጊቶ ዑብ ኣበልናዮ። እቲ ዳእላ ዘይፍለዮ ኣሮን፡ “በየን ደኣ ረኺብካዮ‘ቲ ኣቸራቶረ ሕጂ፡” ኢሉ‘ዩ ቀሊዱለይ ነቲ ኣብ‘ተን ቀዳሞት 50 ኪ.ሜ. ለመም ክብል ዘጥፋእኩዎ ግዜ ብምምልካት።
ናይ ሎሚ ጕዕዞና፡ ከም ኣመልና “ሮሰን ትጽብቕ“፡ “ኣይፋል ባከ‘ባ” ኢልና እናተፈኻኸርና ኢና ጀሚርናዮ። መዳሕንቲ ኣሮን ኣብ ሮሰን ብምቕባሩ፡ ምስ‘ታ ቁሸት ዘለዎ ምትእስሳር ልክዕ ከም ዘይተወልደ ናጽላ ምስ ኣደኡ እዩ። ስራሕ ምስ ወዳእና ክወጽእ እንከለኹ ከም ገለ ብኽፍሉ እንተ ኣላጊሰ፡ ንዘረባ ዘረባ ኣምጸኦ ሮሰን እንተ ተላዒላ ካርታ ናይ ጕግል ከፊቱ ልዕሊ ሽሕ ግዜ ንኣደዃኹና ሮሰን ኣርእዩኒ ይኸውን እዩ። እነ ድማ ምስ ባከ ዘሎኒ ፍቕሪ ብዝከኣለኒ እናገለጽኩ፡ ክምክቶ እፍትን።
ኣሮን፡ ዕድመኡ 60ታት ካብ ዝኣቱ ክልተ ዓመታት‘ዩ ኣሕሊፉ። ሱሳ ዓመት ምስ መለአ፡ ኵልና መሳርሕቲ ተኣኪብና ዘብዓልናሉ ከም‘ዚ ሎሚ ኰይኑ‘ዩ ዝስመዓኒ። መንፈስ ዳእላን ወዲ ዕስራታት ዝዓብለሎ ኣሮን፡ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝነበረ ናይ ስራሕ ኣኼባና ጥሮታ ንኽወጽእ ከም ዝወሰነ ምስ ነገረና፡ እቲ ወትሩ ንግሆ ቡን ክንሰቲ ኣፍና ዘየኽድነና ዕላሉ ክንስእኖ ምዃና ተሰቊሩና ይመስለኒ፡ ኵልና መሳርሕቲ ተዓዚምን ኢና ርኢናዮ። ምኽንያት ጥሮታ መውጽኢኡ ከይነገረና እንፈልጦ ብምዃኑ ምሕባርና ኣየድለዮን።
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት፡ ብዙሕ እዋን ብምኽንያት ስራሕ ብሓደ ካብ ቤት ጽሕፈትና ገይሽና ኣለና። ናብ ሮሰን ግን ብሓደ በጺሕና ኣይንፈልጥን ኢና ዝነበርና። ስለዚ፡ እዛ ጕዕዞና ካብ ንምድባ ጀሚሩ፡ መዓልታዊ ዝተወልደላ ገዛ እንዳ‘ዓለቦኡ ከርእየኒ ምዃኑ ደጋጊሙ ሓቢሩኒ ነይሩ። ኣነ ንዓሚለይ፡ ንሱ ድማ ንዓሚሉ መምስ ሓደስቲ ኣስራሕቶም ኣራኺብና ውዕል ምስ ኣፈራረምናዮም ድማ፡ ብቐጥታ ናብታ ተወሊዱ፡ ዓዂዅን ዝዓበየላን ገዛኦም ኣምራሕና።
ኣብ 1880ታት ዝተሰርሐት ገዛኦም፡ ብኾቦርታ በረድ ተዓብዒባ ጸንሓትና። ናብ ድርኵኺት ዘሕልፍ መንገዲ ብባዴላ ጸራሪግና ድማ ሓለፍና። ካብቲ 15 ዲ.ሴ. ትሕቲ ዜሮ ናይ ደገ ዛሕሊ ውጺእና፡ ኣብታ ብሓቀኛ ምስሊ ሓንቲ ስድራ ዘርእዩ ኣቕሑ ገዛ ናብ ከባቢ 10 ዲ.ሴ. ልዕሊ ዜሮ ዝምቘት ቤት ኣቲና ደው በልና። ናብቲ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝርከብ ቤት ሕጽቦን ማሽን መመቚ ገዛ ዝርከቦን ቦታ በቲ ደረጃታት መሪሑኒ ንታሕቲ ተነቝተ። ኵነታት መመቚ ማሽን ጽቡቕ ምህላዉ ድሕሪ ምርግጋጽ ድማ ናብ ሳሎን ዝርከቦ ክፍሊ ተመለስና።
ኣብቲ ክፍሊ ናብ ዝርከቡ ኣሳእል እናኣመልከተ ድማ፡ ብዓልመን ምዃኖም በብሃደ እናሓበረኒ ናብቲ ናብ መውጽኢ ባብ ወገን ዝርከብ መንደቕ ኣምራሕና። ናብ ሓንቲ ኣብቲ መንደቕ ዝነበረት ስእሊ እናመልከተ ድማ፡ “እዚ ድማ ኣቦሓጐይ‘ዩ፡” በለ ኣሮን ሰሓቑ ምቍጽጻር እናሰኣነ። ኣነ‘ውን ኣይደንጐኹን ሰሓቐይ ፈነዅዎ።
ኣሮን ካብ ኣቦኡ ዝወረሶ፡ ኣዝዩ ውፉዩ ኣባል ጸጋማይ ሰልፊ እዩ። ኣቦኡ፡ ቀደም ኣባል ናይ ሓንቲ ካብ’ተን ብሰልፊ ዕዩ ዝፍለጣ ሰልፊታት ምናባሩ ብዙሕ ግዜ ኣውጊዑኒ ነይሩ እዩ። ንኣብነት ሰልፊ ማሕበርነታዊ ደሞክራሲያውያን ሓደ ካብ’ቶም ሰልፊታት ኰይኑ፡ ንሽወደን ንነዊሕ ግዜ ዝመረሐን ብብዙሕ መልክዓት ዝለወጠን ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ምስ መላፍንቱ ከም እኒ ጸጋማይ ሰልፊ ስልጣን ተቘጻጺሩ ዝርከብ እዩ።
ሰራሕተኛታት ምስ ዝሓብሩ፡ ሕንባበ ለውጢ ናይ ሓንቲ ሃገር ከም ዘቀላጥፉ፡ ሽወደን ሓንቲ መርኣያ እያ። ቀደም ተመሃራይ ማእከላይ ደረጃ ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ፡ ፖሊቲካ ዝብል ዓውደ ትምህርቲ ኣብ እንመሃረሉ ዝነበርና ግዜ፡ “ሰውን ሰው የምያሰኘው ስራ ነው፡” እትብል መትከል ማሕበርነት ወትሩ‘የ ዝዝክራ። ኣብቲ ግዜ‘ቲ ገዛ–ቤት ትምህርቲ–ገዛ ክመላለስ እንከለኹ፡ ነዚኣ ዝድርዑ ብዙሓት ጭሮሖታት ምስ ስእሊ ማርክስ፡ ኤንገልስ ከምኡ‘ውን ለኒን ኣብ መንደቕ ፋብሪካ ዕሹግ መግቢ ሶፕራል (ብልማድ እናዳ ሳርቺ ንብሎ ዝንበርና) መዓልታዊ ዝዕዘቦም ትርኢት‘ዮም ዝነበሩ። ኣደይ፡ “ጳጳሳት ተረኺቦምለይ‘ሲ ኣብዚ ይግትሩዎም!” ኢላ ጽላኣታ ክትስንዱ‘ውን ሕጂ ኰይኑ ይስመዓኒ።
ማሕበርነት፡ ህዝቢ ንኽቕበሎ ይስግደድ ብምንባሩ፡ ዘኽርህ‘ዩ ዝነበረ። “ንሰብ ሰብ ዝገብሮ ስራሕ‘ዩ” ዝብል ኣበሃህላ ግን፡ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኰነ። ኣሮን ኣቦሓጐይ ዝበሎ ስእሊ፡ ምስሊ ናይ ካርል ማርክስ‘ዩ ዝነበረ። ኣቦ ኣሮን ንማርክሳዊ ኣተሓሳስባ ብግብሪ ዝሰርሓሉ ብምንባሩ፡ ብዙሕ ሽግራት ይገጥሞ ምንባሩ ኣሮን ኣዘንትዩለይ ነይሩ። ኣቦ ኣሮን ከቢድ ናይ ጕልበት ስራሕ እናሰረሐ ደቁ ኣብ ዝብጻሕ ዘብጸሐ ጻዕራም ሰብ‘ዩ ነይሩ። ኣቦ ኣሮን ወትሩ ንስራሕ ክወፍር ንማርክስ ተሳሊሙ ክወጽእ ብስእለ–ኣእምሮይ ቀረጽኩዎ።
ምስሊ ተሳሊምካ ንስራሕ ምውፋር ናብ ኤርትራ መሊሳትኒ። ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት‘ዩ። ሓንቲ ዘመድይ፡ ወላዲኣ ኣቦይ ኪዳነ ንስራሕ ክወፍሩ እነከለዉ፡ ነታ ኣብ ሓደ መንደቕ ናይ ሳሎን ክፍሊ ተሰቒላ ዝነበረት ስእሊ እናጠመቱ ገጾም ኣማዕቲቦም ክወጽኡ ምስ ረኣየቶም፡ “ኣቦ እንታይ ትገብር፧” ትብሎም።
“ንማራያም ቅዱስ መዓልቲ ‘ከተውዕለኒ ኣልምና ‘ዛ ጓለይ፡” ኢሎማ ናብ ስራሖም ይብገሱ።
“እታ‘ቦ መን ኣደይ ማርያም‘ያ ኢሉካ፧“
“መን‘ከ ኣይኰነትን ኢሉኪ፧“
“እታ‘ቦ እዚኣ ሞናሊዛ ትበሃል ናይ ዓለም ዝጸበቐት ሰበይቲ‘ያ። ኣደይ ማርያም ኣይኰነትን።” ጓለ‘ቦይ ኪዳነ ካዕካዕ እናበለት ኣደኣ ንምጽዋዕ ከደት።
“ኵለን ሕደ ዛ‘ጓለይ፡ ኵለን ጽቡቓት።“
ኣደኣ ነቲ ዕላል ተጸንበራኦ። ንሰን‘ውን ወትሩ ከም ዝሳለማኣ ብዕሊ ሓበራ። ጓለ‘ቦይ ኪዳነ ሰሓቓ ምቍጽጻር ስኢና ክትዛረብ ኣየከኣለትን።
ኣቦይ ኪዳነ፡ ብልቦም ዝኣመኑዎ ብምግባሮም ስኽፍ ከይበሎም ንስራሖም ወፈሩ። ኣብ ስራሖም – ስራሕ ኤሌክትሪክ – ዕዉትን ህርኵትን ዝነበሩ ኣቦይ ኪዳነ፡ ብጻዕሮም ንደቆም ኣብ ዝብጻሕ ዘብጽሑ እዮም። ብዙሓት ካብ ደቆም ንነብሶም ኰይኖም ንህዝቦም ዝዀኑ እዮም።
እዞም ክልተ ኣሳእል፡ ምስሎም ዘይኰነ ብድሕሪ‘ቲ ዝረአ ምስሊ ዝሓዝዎ ረዚን ሓሳባት ይዓዝዝ። ኣሮን ርጋጽ እግሪ ኣቦኡ ስዒቡ፡ ህርኵትን ሰሪሑ ዘስርሕን ሰብ ንኽኸውን፡ እቲ ረዚን ሓሳብ ኣብ ህይወቱ ልዑል ግደ ከም ዘበርከተ ርግጸኛ እየ። ከም ጀማሪ ሰራሕተኛ ኣብ ስራሕ ደርገፍ ክብል እነከለኹ፡ ብዙሓት መሳርሕተይ ሓጊዞምኒ እዮም። ብፍላይ ኣሮን ግን፡ ሓብሒቡኒን ምስ ብዙሓት ናይ ስራሕ መሻርኽት‘ውን ኣላልዩኒ። ካብ ስራሕ ወጻኢ‘ውን ኣብ ብዙሓት ንጥፈታት ምስኡ ንኽሳተፍ ዓዲሙኒን ተማሊኡኒን።
ኣብዚ ዕድመኡ‘ዚ፡ ንልዕሊ ሳላሳ ዓመታት ኣብ ማራቶን ስቶክሆልም ንኽጐዪ ይዳሎ ኣሎ። ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ‘ውን ምስኡ ንምስታፍ ምድላዋት ንኽገብር ጽልዩኒ። ዓመት መመላእታ‘ውን ጐየ ኣለኹ፡ ዋላ‘ኳ ንማራቶን ዝበቅዕ ምድላዋት ኣጻፊፈ እንተ ዘይበጻሕኩዎ። ኵነታት ኣሮን ክርእዮ እንከለኹ፡ ንሓደ ነገር ብእምነት ምስ እትዕልመሉ ዘይከኣል ነገር ከመዘየለ እርዳኣ።
ቅድሚ ሕጂ ምስ ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ኣዕሩኸይ፡ “ማይ ብራዘር ፍሮም ኣናዘር ማዘር” (ካብ ካልእ ኣደ ዝውለድ ሓወይ) እናተበሃሃልና ክንጸዋዋዕ እዝክር። ብተመሳሳሊ፡ ብዙሕ እዋን ካብ ስራሕ ወጻኢ ኣብ እንንቀሳቐሰሉ ኣጋጣሚ፡ ንኣሮን ከም ኣቦይ ኣላልየዮ ኣለኹ። ነቲ ዳእል፡ ክልቴና ስሒቕና ኣይንጸግበሉን ኢና። ተኲረን ዝርእያና ኣዒንቲ፡ ወይ ኣእምሮኦም ንሕብሪ ቈርበትና ብምንጽጻር ዝብሉዎ ጠፊኡዎም ክወጃበሮም ርኢና ብሰሓቕና ኢና ስቓዮም ንቕንጥጦ።
ኣሮን‘ውን ብዛዕባይ ዝጥቀመላ ካልእ መስሓቕ ኣላቶ። ኣብ ስራሕና፡ ንዓይ ንምርካብ ዝመጸአ ሰብ ንኽደሃዩሉ ምስ ሓተተ፡ ኣሮን፡ “ሓደ ሰብ ይደልየካ ኣሎ፡” ይብለኒ።
“እንታይ ዝዀነ፧” ኢለ ድማ እሓቶ ኣነ።
“ወዲ ዓድኻ‘ዩ መስለኒ።“
“ካብ ባከ ድዩ መጺኡ፧” ደጊመ እሓቶ።
ባከ፡ መጀመርያ ሽወደን ምስ ኣተኹ ንዓመት መመላእታ ዝተቐምጥኩላ ቁሸት ብምዃና፡ ዳርጋ ዓለመይ‘ያ ነይራ። ነታ ኣሮን “ኣነ ወዲ ሮሰን” እናበለ ዝምከሓላ ንምምላስ ኢለየ ባከ ከም ዓደይ ገይረ ዝመለስኩሉ ኣብዛ ዝርርብና። ካብዚ ብምብጋስ፡ ወዲ ጎዶቦኡ ምዃነይ‘ውን ብዙሕ እዋን ኣላልዩኒ ኣሎ።
ጕዕዞ መልሲ ናብ ቤት ጽሕፈትና ኣብ ምቕናዕና፡ ኣሮን ብዛዕባ ቍልዕነቱ ኣዕሊሉኒ። ሮሰን ብዙሓት ብበረድ ናይ ምንሽርታት ስፖርት ብደረጃ ሃገርን ዓለምን ፍሉጣት ዝዀኑ ስፖርተኛታት ዘፍረየት ቁሸት ምዃና ነገረኒ። ንሱ ዝተወልደላ መዓልቲ፡ ወዲ ሮሰን ዝዀነ ስፖርተኛ ኣብቲ ብቫሳ ሎፐት ዝፍለት ናይ 90 ኪ.ሜ. ውድድር ምንሽርታት በረድ ተዓዊቱ። ጋዜጠኛታት ንብዓልቲ-ቤት ተዓዋቲ ደዊሎም፡ ሰብኣያ ምዕዋቱ ከመይ ከም ዝተሰመዓ ሓተቱዋ።
“በጃኹም ግደፉና፡ ካብኡ ዝዓቢ ሓጐስ እነሀ ኣብዚ። ጐረቤተይ፡ 4 ኪ.ግ. ዝምዘን ናጽላ ወሊዳላ፡” ኢላ‘ያ መሊሳ። እቲ ክውለድ እንከሎ 4 ኪ.ግ. ዝተመዝነ ኣሮን፡ ምስ ልዕሊ ዕስራ ዝኣኽሉ ኣብ ሓደ ዓመት ምስኡ ዝተወልዱ ቈልዑ እናተጻወተን እናተማህረን ምዕባዩ፡ ነቲ ሕጂ ሓደ‘ውን ቈልዓ ዘይረኣዮ ገደናኦም እናመልከተ መጻወቲ ኵዕሶ እግሪ ዝነበረ ቦታ ኣርኣየኒ።
ብዓልቲ-ቤት ተዓዋቲ ምንሽርታት በረድ፡ ቈልዓ ምውላድ ልዕሊ ዓወት ሰብኣያ ዘሐጐሳ፡ ምናልባት ክብሪ ሰብ እትፈልጥ ሰብ ምንባራ ኰይኑ ይስመዓኒ። እዚ ምስቲ ውላድ ከም ሃብቲ ዝርኢ ኣፍሪቃዊ ባህሊ ድማ ኣዝዩ ተመሳሰለኒ።
ስእሊ ማርክስን ባዕለይ ኣብ ኣእምሮይ ዝሰኣልኩዎ ምስሊ ኣሮን ብዕሸሉን ካብ ኣእምሮይ ከይበነኑ፡ ጕዕዞ ምምላስ ጀመርናዮ። ዕላልና ኣብ ዙርያ‘ቲ ሓንሳብ ምስ ተወለዐ ዘይቅህም ውግእን ወረ ውግእን ዓለማና ገይርና፡ የማናይ እግረይ ክሳብ ማኪናና ክትነፍር እትደሊ ኣችራቶረ ረገጽኩ። ዘይተጸርገ በረድን ኵርባታትን ክረክብ እንከለዅ ብደመ–ነፍሲ ፍጥነተይ እናቐነስኩ ክዝውር እዝክር። ኣእምሮይ ግን፡ ብዝዀነ ስእሊ ዝብገስ ደራኺ ሓሳብ ንምርካብ የሰላስል ነይሩ። ምኽንያቱ፡ ንገዛይ ብኣእምሮይ ኵሉ መናድቓ ዳህሲሰ፡ ዋላ ሓንቲ ጥር እትብል ስእሊ ዘይሰቐልኩላ ምዃንይ ዘኪረ ስኽፍክፍ በለኒ።
ኣመንቲ ምስልምና፡ ዝዀነ ንእምነት ዝውክል ምስሊ ከም ዘየዘውትሩ ሓሲበ። ኣመንቲ ክርስትና ዘዘውትሩዎም ምስሊታት፡ ቅዳሓት ማሪታውያን እምነታት ኤውሮጳ ብሓፈሻ ወይ‘ውን ግሪኽ ብፍላይ ምዃኖም ዘኪረ፡ ካብ‘ቶም ምስሊታት ንላዕሊ እቲ ዝውክልዎ ሓሳብ ክንቲት ኰይኑኒ። ምእመናን ሂንዱ ዘዘውትሩዎም ጣኦታት፡ መጥፍኢ ሽጋራ ዝመስለሉ ኣጋጣሚ‘ውን ተቐጂሉኒ።
ጸኒሐ ድማ፡ ንኣሮን ከም ኣቦይ ከላልዮ እንከለኹ ሕብሪ ቈርበትና ርእዮም ኣእምሮኦም ደው ዝበሎም ንጉደኒ ገዲፈ፡ ኣሮንን ኣነን ዝዓበናሉ ሕብረተ–ሰብ ማሕበርነት ዝዓንዱ ምዃኑ ፍሽኽ ኣበለኒ። ኣሮን “ኣቦሓጎይ” ዝበሎ ኣቦ ኣቦሓጐይ ምዃኑ ድማ ተገንዘብኩ፣ ኣብ ሓደ ካብ‘ቶም ሌጣ ዘለዉ መናድቐይ ቦታ ክሓዝኣሉ ድማ ወሲነ።


text:
3.3 ድምጺ እግዚኣብሄር ምስማዕእግዚኣብሄር ነቶም ብቅንዕናን ብምሉእ ልቦምን ዝደልይዎን ዝጽውዕዎን ይርከበሎም እዩ። "ክትጽውዑኒ መጺኹም ድማ ክትልምኑኒ ኢኹም እሞ ክሰምዓኩም እየ። ብምሉእ ልብኹም እንተ ደሌኹምንስ ክትደልዩኒ ክትረኽቡኒውን ኢኹም።" ኤር29፡11። እግዚኣብሄር ፍቓዱ ክገልጸልና በቲ ዘለማመደና መገዲ ንድምጹ ክንሰምዕ ይግብኣና። ﷽ክቐንዓካ ነፍስኻውን ብህይወት ክትነብርሲ ኣብዛ ኣነ ዝብለካ ዘለኹ ቃል ንድምጺ እግዝኣብሄር ደኣ ስማዕ። ኤር 37፡20
ብዙሕ ግዜ፡ ቅድሚ ሕጂ ኣብ መንፈሳዊ ጉዕዞና ዘይተለማመድናዮ፡ ኣብ ዝምድና ክንገብር ከሎና ወይ ድማ ኣብ ምርጫ፡ እግዚኣብሄር ብፍሉይ ክዛረበና ንጽበ ኢና። ከምዚ ዓይነት ትጽቢት ንብዙሕ ሰብ፡ ብቐሊሉ ፍቓድ ኣምላኽ ከላልየሉ(ክፍለጠሉ) ካብ ዝኽእል መገዲ(ኣገባብ) ኣውጺኡ፡ ናብ ዘይተደለየ መንፈሳዊ ምድንጋር የእትዎ እዩ። ብኸምዚ ድማ ንብዙሓት ፍቓድ ኣምላኽ ምፍላጥ፡ ከቢድን ኣሸጋርን ጌሮም ክርድእዎ ጌርዎም። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ክልእ መዳይ ናይ ህይወትካ ውሳኔ ወይ ምርጫ ክትገብር ከሎኻ፡ እግዚኣብሄር ብምንታይ ተዛርቡካ? ብኸመይ እቲ ውሳኔ ፍቓድ ኣምላኽ ምዃኑ ፈሊጥካ? ብቓል ኣምላኽ፡ መንፈስ እግዚኣብሄር ውሽጥኻ ብዘቐመጦ ዕረፍቲ ወይ ሰላም፡ ብሕልሚ ወይ ራኢ፡ ብትንቢት ብኹነታት፡ ወዘተ። እግዚኣብሄር ብዙሕ ሳዕን ብብዙሕ መገድን እዩ ዝዛረብ እሞ፡ ከም ዳዊት ንድምጹ ጽን በል። እግዚኣብሄር ድማ ብእትርድኦ ቋንቋ ክዛረበካ እዩ።
3.4 ናይ ኣሕዋት ደገፍን ምስክርነትን
ካብቶም ኣብ ጉዕዞ ናይ ህይወትና ንገብሮም ምርጫታት፡ ናብ መርዓ ዝቐንዐ ዝምድና ጌርካ ናይ ህይወት ብጸይቲñ(ብጻይ) ክትመርጽ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ከበድቲ ውሳኔታት እዩ። ኣብ ከቢድ ዝኾነ፡ ምርጫታት ክትፈርሕ ወይ ክትጠራጠር ባህርያዊ እዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ ናይ ምግጋይ ተኽእሎ ድማ ኣሎ። ብባህሪና ብዙሕ ድኻም ስለዘሎና፡ ኣብ ድኻምና ዝሕግዙና ኣሕዋት ወይ ኣሓት ክህልውና ብጣዕሚ ኣገዳሲ እዩ። መንፈስ እግዚኣብሄር ዘለዎም ዓርኪ(መሓዛ)፡ ከጻልዩና፡ ምኽሪ ክህቡና፡ ካብ እግዚኣብሄርውን መልሲ ተቐቢሎም ኣብ ውሳኔናን ምርጫናን ደገፍን ምስክርነትን ክኾኑና ይኽእሉ እዮም። ገለገለ ግዜያት፡ ስምዒታዊ ስለዝኾንካ፡ ወይ ብገለልተኛ ኣእምሮ ኬንካ ንድምጺ ኣምላኽ ስለዘይትጽበ ነቲ እግዚኣብሄር ዝህበካ መልሲ ከይትሰምዖ ወይ ውን ሰሚዕካ ከይትቕበሎ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ከምዚ ኩነታት እግዚኣብሄር ብኣሕዋት ጌሩ እዩ ዝዛረበካ።
ቃል እግዚኣብሄር ኣገዳስነት ምኽሪ ኣጉሊሑ እዩ ዘርእየና። ﷽እቲ ዓሻ፡ መገዱ ኣብ ኣዒንቱ ቅንዕቲ እያ፡ ጥበበኛ ግና ምኽሪ ይሰምዕ ምሳ.12፡15። ኣብ ዓበይቲ ውሳኔታት ናይ ህይወትካ ምኽሪ ዘይምሕታት ዕሽነት እዩ። ካባና ንላዕሊ ንመጽሓፍ ቅዱስ፡ ንባህርያት ሰብ፡ ንናትና ውህበትን ድኻምን ዝፈልጡ ኣለው። ዋላኳ ንምኽሮም ብምሉኡ እንተ ዘይተቐበልናዮ፡ ነቲ ዝህቡና ሓሳባት ተጠንቂቕና ብምርኣይ ብዙሕ ረብሓ ክንረክብ ንኽእል ኢና። እቲ ንኻልኦት ጽቡቕ ምኽሪ ዝህብ ከይተረፈ ምኽሪ የድልዮ እዩ።
መዘራረቢ ነጥብታት
-እግዚኣብሄር ዝድልየና ዘበለ ይፈልጥ እንከሎ፡ ስለምንታይ እዩ ጸሎት ዝምህረና?
- ብዘይካ ንዘድልየና ነገር ምሕታት፡ ናይ ጸሎት ካልእ ዕላማ (ኣብዚ ኣርእስቲ እዚ) እንታይ እዩ?
- ዝኾነ ነገር ክትገብር ክትሓስብ ዘሎካ፡ ካብ ቃል ኣምላኽ ዶ ዝድግፈካ ቃል ትደሊ?
- ካብ ተመክሮኻ፡ ንድሌትካ መሰረት ክኾነካ፡ ዝተጠቀምካሉ ቃል ኣካፍል? ብኸመይ መሪጽካዮ ወይ ተዋሂቡካ?
- ኣብ ህይወትካ ድምጺ ኣምላኽ ብኸመይ መገዲ ትሰምዕ?
- ብፍላይ ኣብ ውሳኔታት፡ ስለምንታይ እዩ ድምጺ ኣምላኽ ምስማዕ ቀሊል ዘይኮነ?
- ምርጫ ወይ ውሳኔ ክትገብር ከሎኻ፡ ናይ ኣሕዋት ደገፍ ወይ ምኽሪ ትሓትት ዶ? እቲ ምኽሪ ክሳዕ ክንደይ ጠቒሙካ?
- ኣብ ምኽሪ ወይ ሓገዝ ዘድልየካ ግዜ፡ ተማኽሮ ሰብ ብኸመይ ትመርጽ?
- ዉሳኔ ወይ ምርጫ ክትገብር ከሎኻ፡ እግዚኣብሄር ብኣሕዋት ጌሩ ዝተዛረበካ እዋን ኣሎ ዶ? ነቲ መልእኽቲ ተቀቢልካዮ ዶ?
4. ንቕኑዕ ምርጫ ዝሕግዙ ረቛሒታት
እግዚኣብሄር ኣብ ዘበናት ኩሉ ንሰብ ዘረጋግጸሉ ነገር፡ ካብ ሰብ ድማ ዘይወሰዳ ህያብ፡ ﷽ነጻ ፍቓድ እያ። ካብ መመርታ ካብ ኣዳም፡ ሓጢኣት ናብ ዓለም ምስ ኣተወ፡ ክርስቶስ ከም መድሓኒ ምስ መጸ ስለ ሓጢኣት ሰብ ድማ ኣብ መስቀል ውዒሉ ናይ ምድሓን ኣፍደገ ምስከፈተ፡ እግዚኣብሄር ንምርጫ ሰብ ጓዕጺጽዎ ኣይፈልጥን። ኩሉ ግዜ ግና ሰብ ነቲ ቅኑዕ ምርጫ ክመርጽ እዩ ዝምዕድ። ንኣብነት ካብ ሞትን ህይወትን፡ ህይወት ሕረ። ካብ መርገምን በረኸትን፡ በረኸት ሕረ። ካብ ዘልኣለማዊ ምድሓንን ጥፍኣትን፡ ምድሓን ሕረ። ካብ ጽድቅን፡ ረሲእነትን፡ ጽድቂ ሕረ ወዘተ። ቃል ኣምላኽ ደጋጊሙ ዘነጽሮ ካልእ ሓቂ ግን፡ ሰብ ነቲ ዝገብሮ ምርጫ ብውልቂ ተሓታቲ እዩ። ምኽሪ ወይ ሓሳብ ዝለገሰልካ፡ ንምርጫኻ ይሕተተልካ ማለት ኣይኮነን።
መብዛሕትኡ ግዜ፡ ንዝበሰሉ ሰባት ዘጋጥሞም ብድሆ ኣብ ሞንጎ ቅኑዕን ዘይቅኑዕን ምርጫታት ምፍላይ ኣይኮነን። እቲ ምርጫታት ቅኑዕ ከሎውን ኣብ መንጎ ዝሓሸን ዝበለጸን ፈላሊኻ ከተለሊ እዩ እቲ ዝኸበደ። ነቲ ምርጫ ዝያዳ ዘኽብዶ፡ ናይ ሂወት ብጸይቲ(ብጻይ)፡ ኣብ ዕድሜኻ ሓደ ግዜ ጥራይ ትመርጾ ምርጫ ስለዝኾነ እዩ።
ናብ መርዓ ዝቐንዐ ዝምድና ኣብ እንገብረሉ ግዜ ንዝጋጥመና ምርጫታት ብጥንቃቐ ክንሓሰበሉ ይግበኣና። ከም ሰብ ብዙሕ ምርጫ ከጋጥመና ይኽእል እዩ፡ ከም ብመንፈስ ኣምላኽ ንምራሕ ሰባት ግን፡ ብኹሉ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ መገድታት (ጸሎት፡ ቃል ኣምላኽ፡ ድምጺ ኣምላኽ ብምስማዕን፡ ምኽሪን ደገፍን ኣሕዋት) ጌርና፡ ንኣምላኽ ባህ ዘብል ንዓና ድማ ናብ ዕረፍትን በረኸትን ዘእቱ ምርጫ ክንመርጽ ኣሎና። ነዚ ንምግባር ኣብ ግምት ከነእትዎም ዘሎና ረቛሒታት እዞም ዝስዕቡ እዮም።
4.1 ኣማኒ/ኣማኒት
እቲ ቀዳማይ ኣብ ምርጫና ብዘይውልውል ኣነጺርና ክንርእዮ ዘሎና፡ እምነት ናይቲ(ናይታ) ክንመርጾ(ጻ) ንሓስብ ዘሎና ሰብ እዩ። ኣብዚ ብዝኾነ ካልእ ብልጫታት ናይቲ(ታ) ሰብ ተደሪኽና ግድድፍ(ቀተmታቶተmቕዘቅ) ከይንገብር ቃል ኣምላኽ ኣትሪቱ የጠንቅቐና። ﷽ምስቶም ዘይኣምኑ ኣብ ሓደ ኣርዑት ኣይትጸመዱ፡ ማለት ንጽድቅን ሓጢኣትን እንታይ ኣራኺብዎ፡ ወይስ ንብርሃን ምስ ጸልማት እንታይ ሕብረት ኣልይዎ፡ ክርስቶስ ምስ ብልያል እንታይ ምስምማዕ ኣለዎ፡ ወይስ ንኣማኒ ምስ ዘይኣማኒት እንታይ ግደ ኣለዎ?... ንሕና ቤት መቕደስ ህያው ኣምላኽ ኢና። 2ቆረ.6፡14-16። ስለዚ ኣማኒ/ኣማኒት ምዃኑ(ምዃና) ጥራይ ዘይኮነ፡ ብስለት መንፈሳውነት ክንርኢውን ጽቡቕ እዩ።
ብዙሓት ሰባት ብጉልባብ ቀረባ ኣምላኽ እዩ(ያ) ኣብ መስርሕ ጎይታ ምቕባሉ(ላ) ኣይትርፍን እዩ ብዝብል ምስ ዘይኣመንቲ ናብ መርዓ ወይ ሕጸ ዝኣትው ኣለው። እዚ ጌጋ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንብዙሓት ካብቶም ከምኡ ጌሮም ናብ ውሳኔ ዝኣትው፡ ካብ ህይወት ኣምላኽ ኣርሒቅዎም እዩ። እምበኣር ብእንገብሮ ምርጫ፡ ነዛ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዓቢ ዓስቢ እተምጽኣልና፡ ዘልኣለማዊ መንግስቲ ድማ ተውርሰና እምነትና ከይነጥፍእ ንጠንቀቕ። ብኣንጻሩ መዋርስቲ ንጸጋ ህይወት ዝኾነና ሓዊ(ሓፍቲ) ክንመርጽ ኣሎና፡ (1ጴጥ.3፡7)።
4.2 ባህርያት
ንሰብ መንነቱ ባህርያቱ እዩ። ባህርያት ድማ ብቐሊሉ ዝልወጥ ኣይኮነን። ከምዚ ሓደ ጸሓፋይ ዝበሎ “ጽባቐ ሓላፊ እዩ፡ ባህርያት ግና ነባሪ እዩ”። ምስ ሰብ ክትነብር ከሎኻ፡ ቀንዲ ዘገድሰካ ባህርያቱ እዩ። ምስ ዘይተፈታዊን ሓማቕን ባህርያት ዘለዎ ሰብ ምንባር ክሳዕ ክንደይ ኣጸጋሚ ከም ዝኾነ፡ ዝኾነ ሰብ ብቐሊሉ እዩ ዘስተውዕሎ። ምስ ሕማቕ ባህርያት ዘለዋ ሰበይቲ ምንባር ከመይ ከም ዝመስል ንጉስ ሰለሞን ብኸምዚ ገሊጽዎ፡ ﷽ካብ ምስ ነግራምን መሰቀቒትን ሰበይቲስ ኣብ በረኻ ምቕማጥ ይሓይሽ(ኣብ ልዕሊ ናሕሲ ብሓደ ወገን ምቕማጥ ይሓይሽ) ምሳ.21፡9-19። ከምኡውን ምስ ከም በዓል ናባል ዝኣመሰሉ ሕማቕ ባህርያት ዘለዎም ሰብኡት ምንባርከ ብኸመይ ምስተገልጸ?( 1ሳሚ.25፡3)።
ብኣንጻሩ ድማ ምስ ጥዑምን ተፈታውን ባህርያት ዘለዎ ሰብ ክነብር ዘይብህግ ሰብ የሎን። ከም ኣብ ምሳ.31 ዘላ ደገኛ ሰበይቲ ጽቡቕ ባህርያት ዝመልአት ሓብቲ፡ ናብራ ከመይ ይጥዕም? ኩሉ ዘበን ህይወትካ ንዓኣ እናነኣድካ ዓሪፍካ ተሕልፎ። ከምኡውን ብባህርያቱ ነቲ ኣብ 1ጢሞ.3፡2-5 ተጠቒሱ ዘሎ ኤጲስቆጶስ ዝመስል ሰብኣይከ? ኤልሳቤጥ ወይ ሩት እንተዝምልሳ!
ስለዚ ናብ መርዓ ዝቐንዐ ዝምድና ኣብ እንገብረሉ ግዜ፡ ናይቲ(ታ) ንመርጾ(ጻ) ሰብ ባህርያት ኣብ ግምት ከነእትዎ ይግበኣና። ልቦና፡ ዓቕሊ፡ ትሕትና፡ ለውሃት፡ ሕያውነት፡ ደግነት፡ ርእስኻ ምግታእ፡ ፍቕሪ፡ ምስትውዓል፡ ገለ ካብቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም መግለጺ ጽቡቕ ባህርያት ተጠቒሶም ዘለው እዮም። ምንጪ ናይዚ ኩሉ ጽቡቕ ባህርያት ድማ ፍርሃት እግዚኣብሄር እዩ።
4.3 ምግጣም
ምግጣም ብዝተፈላለየ ነገራት ክግለጽ ይከኣል እዩ። ኣብ ግዜ ምርጫ ኣብ ግምት ከነእትዎ ዝግብኣና፡ ምስቲ(ታ) ሰብ ክሳዕ ክንደይ ክንጋጠም ንኽእል ዝብል እዩ። ኣብዚ ከም ናትካ ናይ ግሊ ኩነታት፡ ደረጃ ትምህርቲ፡ ዝንባሌ፡ ናይ መጻኢ መደብ፡ ናይ ምርድዳእ ክእለትካ፡ ድሕረ ባይታን ካልእን ኣብ ግምት ከተእትው ትኽእል ኢኻ። ዕላማ ናይዚ ረቛሒ እዚ ተመሳሳልነት ምዕባይ ዘይኮነስ፡ ሓባራዊ(mችtችሽባ) ምግጣም ምህላው ምርግጋጽ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ገለገለ ነገራት ፍልልያት ምህላው ንዝያዳ ምግጣም ስለዝድግፍ። ምግጣም እንተሎ ኩሉ ግዜ ምርድዳእ፡ ምስምማዕ፡ ምድግጋፍን፡ ምፍታውን ኣሎ። ﷽ነቲ ኣምላኽ ዘጋጠሞስ፡ ሰብ ኣይፍለዮ ማቴ.19፡6።
4.4 ምፍታው (ምቅብባል)
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ሰለስተ ረቛሒታት ምስ ሓለፍናዮ፡ ብድሕሪኡ ዝመጽእ፡ እቲ(ታ) ሰብ ክሳዕ ክንደይ ደስ የብለና(ተብለና) ወይ ንቕበሎ(ንቕበላ) እዩ። ኣብዚ ፈላሊና ክንርእዮ ዝግበኣና፡ ምፍታውና(ምቅባልና) ስምዒታዊ ድዩ ወይስ ምኽኑይ። ከም ናይ ኣምላኽ ሰባት ኣእምሮና(ሓሳብና) ንስምዒትና ክገዝኦ፡ እቲ ንመርጾ ድማ ሕልናናን ሓሳባትናን ዝድግፎ ክኸውን ይግባእ። ስምዒታዊ ዝኾነ ምፍታው፡ ምኽንያት ዘይብሉ ምስ ነቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ሮቓሒታት ዘየማልእ ሰብውን ከጋጥመና ዝኽእል እዩ። ብኣንጻሩ ምኽኑይ ምፍታው(ምቅባል) ካብቲ ዘሎና መንፈሳዊ መንነት ዝብገስ ኮይኑ፡ ነቲ(ታ) ሰብ ካብ ዘሎና ኩለንተናዊ ምድናቕ እዩ ዝመጽእ።
እምበኣር፡ ኣብ እንገብሮ ምርጫታት ብመንጽር እዚ ዝተገልጸ ምኽኑይ ምፍታው(ምቅባል) ናብቲ ሰብ ዘሎና ስሕበት ክንርእይ ጽቡቕ እዩ። ነቶም ኣሕዋት ﷽ምንጭኻ ይባረኽ፡ በታ ሰበይቲ ንእስነትካ ባህ ይበልካ ምሳ.5፡18። ከምኡውን ነተን ኣሓት። ﷽ፈታውየይ ኣብ ማእከል ኣወዳት ከም ምልዖ ኣብ ማእከል ኣእዋም ዱር እዩ። ኣብ ጽላሉ ባህ ኢሉኒ ተቐመጥኩ... መሃ.2፡3
መዘራረቢ ነጥብታት
- እግዚኣብሄር ንሰብ ናጻ ፍቓድ/ምርጫ ብምሃቡ ተድንቆ ዶ?
- ህይወት ድምር ናይ ምርጫታት ምኻና፡ ንትመርጾ ምርጫ ድማ ብግሊ ተሓታቲ ምኻንካ ይርድኣካ ዶ?
- ጳውሎስ ነዚ ኣማኒ ምስ ኣማኒ ዝብል ሓሳብ ኣትርር ኣቢሉ ገሊጽዎ፡ ስለምንታይ ይመስለካ? እስኻኸ (ኺ) እንታይ ትብል?
-ሳዕቤን ናይ ምስ ዘይኣማኒ ምቑራን እንታይ እዩ፡ ዘርዚርካ ግለጾ?
- ንሰብ መልክዑ ባህርያቱ እዩ፡ ዝብል ኣዘራርባ ቅኑዕ ድዩ? ብኸመይ?
- ኣብ ብጻይካ (ብጻይኪ) ክትርእዮ እትደሊ ባህርያት ዘርዝር?
- ካብ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለዉ(ዋ) ቅዱሳን፡ ዝንኣድ ባህርይ ዘለዎም(ወን) ጥቀስ?
- ምግጣም ከም ሮቓሒ ምቅማጥ ኣገዳሲ ድዩ? ስለምንታይ?
- ስምዒታዊ ምፍታውን ምኽኑይ ምፍታውን ፈላሊኻ ግለጸን?
- ምፍታው (ምቅባል) ከም ሮቓሒ ምቅማጥ ኣገዳሲ ድዩ? ስለምንታይ?
ናብ መርዓ ዝቐንዐ ዝምድናታት (part 1)
ይቅጽል
ናብ መርዓ ዝቐንዐ ዝምድናታት (Part 2)
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ሱዳን፣ ሲቪላዊ ስርዓት ንምምስራት፣ ኣብ መንጎ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶን ተቓወምቲ ፖለቲካውያን ውድባትን ናይ ዘተ መድረኻት ይካየድ ኣሎ።
ትማሊ ሰኑይ 29 ሚያዝያ ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ክልቲኦም ወገናት፣ ክሳብ ምርጫ እታ ሃገር ዝካየድ፣ ግዝያዊ ናይ ልፍንቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም ተመያይጦም።
ብጀነራላት ዝተመርሐ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ምዃኑ ድሕሪ ምእዋጁ፣ ህዝቢ ሱዳን፣ ምእላይ በሺር ጥራይ ዘይኮነ፣ ምሉእ ናይ ስርዓት ለውጢ ብምጥላብ ተቓውሞኡ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ይቕጽል ብምህላዉ’ዩ፣ እቲ ባይቶ ምስ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ናብ ምይይጥ በጺሑ ዘሎ።
እንተኾነ፣ ሓያሎ እስላማውያን ሰለፍታት ሱዳን፣ ኣብቲ ምይይጥ ብዘይምስታፈን፣ ንዓኣተን ገሊሉ ዝቐውም መሰጋገሪ መንግስቲ ከምዘይቅበልኦ ይገልጻ ኣለዋ።
ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ከገልግል ዝጸንሐ ስርዓት ሸሪዓ ከምዘእለ እኳ እንተገለጸ፣ ኣኽረርቲ እስላማውያን ሰልፍታት ከምዘይጻወር’ዩ ዘጠንቅቕ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ስርዓት ከሰጋግር ብምጽዋዕ ሓይልታት ፖሊስ እታ ሃገር ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ የካይዱ ምህላዎም ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ይጠቕሱ።
===================


text:
Radio Erena: 21 December 2016
ስዑዲ ዓረብ ካብ ግብጺ እትሽምቶ ዝነበረት በርበረ ደው ከምዘበለቶ ሚኒስትሪ ኣከባቢ፣ ማይን ሕርሻን እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ካብ ቀጠር እትፍኖ ማዕከን ዜና ኣልዓረብ ብዘቕረበቶ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ ሚኒስትሪ ኣብ መግለጺኡ፣ ስዑዲ ካብ ግብጺ እተምጽኦ ዝነበረት በርበረ ደው ንምባል ዝወሰነትሉ ምኽንያት፣ ኣብ ትሕዝቶኡ መድሃኒት ጸረ-ባልዕ ዘራእቲ ስለዝረኸብት ምዃኑ’ዩ ዘመልክት።
እቲ ሚኒስትሪ ብተወሳኺ ካብ ግብጺ ዝሽመት ፍረታት፣ ኣሕምልትን ፍርያት ስጋን ጸባን’ውን ምጽራይ ክገብረሉ ምዃኑ ጠቒሱ።
ሓላፊ ንሰደድ ዝቐንዐ ሕርሻ ግብጺ ሃኒ ሑሰን፣ ንጋዜጣ ሃገሩ፣ ንኣልኣሕራም ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ እቲ ናይ ስዑዲ ውሳኔ ካብ ለካቲት 2017 ግብራዊ ከምዝኸብውን ብምርግጋጽ፣ ነቲ ጉዳይ ንምጽራይ ርክብ ሰበ ስልጣን ክልትኤን ሃገራት ክካየድ ተመዲቡ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ግብጺ ዓመታዊ 15 ሽሕ ቶን በርበረ ናብ ስዑዲ ዓረብ ክትልእኽ እንከላ፣ ብዝሒ ዓመታዊ ናይ እትልእኮ ፍርያት ሕርሻን እንስሳን ከኣ ብሓፈሻ 270 ሚልዮን ዶላር ይበጽሕ።
ስዑዲ ዓረብ ካብ ግብጺ እትሽምቶ ዝነበረት በርበረ ደው እትበል ዘላ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ዲፕሎስያዊ ምውጣጥ ተኸሲትሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ስዑዲ፣ ነቲ ካብ ግብጺ እትሽምቶ ዝነበረት በርበረ ደው ድሕJሪ ምባላ፣ ካብ ኢትዮጵያ ክትትክኦ ተኽእሎ ከምዘሎ ተንተንቲ ይእምቱ።
ምስ ግብጺ ድሕሪ ምስሕሓባ፣ ስዑዲ ምስ ኢትዮጵያ ሓድሽ መድረኽ ዝምድና ከፊታ ትርከብ።
ላዕለዋይ ልኡኽ እታ ሃገር’ውን ኣብቲ ንግብጽን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕብ፣ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶ ዝሓለፈ ሰሙን ዑደት ኣካይዱ’ዩ።
ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ብጉዳይ ሶርያ ምስሕሓብ ድሕሪ ምኽሳቱ፣ ስዑዲ ናብ ግብጺ እትልእኮ ዝነበረት ነዳዲ ጠቕሊላ ደው ከምዘበለቶ’ውን ዝዝከር’ዩ።
========================


text:
ሕቶ(38): ብዛዕባ “ተንጂም” ክትዛረቡ ከለኹም ዓይነት ሲሕሪ ምዃኑ ገሊፅኩም ኢኹም፤ ሲሕሪ እንታይ እዩ?
መልሲ:
ሲሕሪ ከም አባህላ ዑለማታት ኢስላም ሲሕሪ ማለት ኽግለፅ ብዘይኽእል ሕቡእ ዝኾነ አካይዳ ሕቡእ ፅልዋ ዘሕድር ኩሉ ሲሕሪ ይበሀል። በዚ መሰረት ጥንቈላን ተንጂምን `ውን የጠቓልል። እኳደአስ ካብ አዘራርባን አገላልፃን `ውን በዚ ዝጠቓለል ከምዘሎ ኢና ንርዳእ። ከምቲ ነብይና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ብሓዲሦም “ካብ አገላልፃ ሲሕሪ አሎ።”(25) ዝበሉ። ናቱ ምኽኒያት መግለፂ ዘይብሉ ኮይኑ ፅልዋ ዘሕድር ኩሉ ሲሕሪ ይበሀል።
Title: ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይበሀል ዶ?
Question (47): ሙስሊም ብዝፀብፀቦ ሓዲሥ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም “አብ ሞንጎ እቲ ሰብን ሽርኪ ኩፍርን ዘሎ አፈላላይ ሶላት ምግዳፉ እዩ።”(28) ዝብል ሓዲሥ አሎ፤ ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይኾን ድዩ?
Answer:
እወ! ከም ብሓፈሻ ክረአ. ከሎ ሽርኪ እዩ። ምኽኒያቱ ብትህኪት ኮይኑ ሶላቱ ዝገደፈ ሶላት ዝገደፈሉ ምኽኒያት ስሚዒቱ ስዒቡ ብዕሽነቱ ስለዝኾነ። ስለዚ ስምዒቱ ካብ ትእዛዝ አላህ ተቀዳምነት ሂቡዎ ማለት ይኸውን። ብመሰረት እዚ ሽርኪ ገይሩ ንብል። አላህ ዓዘ ወጀል ብቁ....2019-03-02


text:
በዓል ዒድ ኣልፈጥር ኣብ መላእ ዓለም ይኽበር ኣሎ…
መቐለ 27 ግንቦት 2011(ድምፂ ወያነ) በዓል ዒድ ኣልፈጥር ኣብ መላእ ዓለም ብዝተፈላለዩ ሃይማኖታዊ ስነ-ስርዓት ምኽባር ተጀሚሩ።
ኣብ ግብፂ ድማ ልዕሊ 3ሽሕን 189 ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ ኣብ ጠረጴዛ ዝተዳለወ ምግቢ ንምርኢት ብምቅራብ ይክበር ኣሎ።
ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ ንውሓት ዝሓዘን ንድምቀት እቲ በዓል ዝላዐለ ግደ ዘበርክት ዘሎ እቲ ምርኢት ምግቢ ካብ ፆመ ረመዳን ንዝነበሩ ተተልቲ እቲ እምነት ብመልክዕ ሓገዝ ምሳሕ ንክምገቡ ዝተገበረ እዩ።
ነቲ ምርኢት ምግቢ ልዕሊ 7ሽሕ ሰባት ዘተኣናግደ እዩ ዝበለ ኣፍሪካ ኒውስ ኣበ ምብራቓዊ ኣንፈት ካይሮ ኣብ ትረከብ ከተማ ከምዝተዳለወ ገሊፁ።
ቅድሚ ሐዚ ኣብ ሕቡራት ዓረብ ኤምረትስ ኣብ 2018ዓ.ም ፈረንጂ 2ሽሕን 983 ነጥቢ 64 ሜትሮ ንውሓት ዘለዎን ልዕሊ 6ሽሕ ህዝቢ ብመልክዕ ምሳሕ ዘገልገለን ተመሳሳሊ ኣብ ጠረጴዛ ዝተዳለወ ምግቢ ተዳልዩ ምንባሩ እቲ ሓበሬታ ኣዘኻኺሩ።


text:
ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ቃልዕ መንገዲ
ቀዳማይ ክፋል
ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ቃልዕ መንገዲ ፡
ህ.ግ.ዲ.ፋውያን በቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ዝፍጽምዎን በደላት፡ ግፍዒ ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ ንሳቶም ንኣምነሉ ባዕሎም ዝብልዎ፡ ዝጽሕፍዎ ካብ ክውንነትን ሓቕነት ዝረሓቐ ናብ ቃልዕ ዘይገላበጡላ መንገዲ ኣብጺሓቶም ኣላ፡ ገገለ ናይ’ዚ እዋናዊ ተርኽቦ፡ ምስ’ቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተባህለ፡ ካብ ቃሎምን ጽሖፍምን ዝተረኽበ’ዩ።
ብዕለት 5 መስከረም 2006 ኣብ ሓዳስ ኤርትራ ንህዝቢ ዝተዘርገሐ ሓበሬታ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒተራት ህ.ግ.ዲ.ፍ ነቲ ናይ ዕለት 24 ነሓሰ ኣብ ኣዳራሽ ዝተዘርበ ደጊሙ።
ኣብ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ዑደት ዓዲ ጣልያን ብፕረሲደንት ኢሰያሳ ዝተኻየደ ናይ ልቕሶ ጋዜጣዊ ዋዕላ እንታይ ተባሂሉ ? ኩሉኹም ሰሚዕኽምዎን ንጽቡቑን ንሕማቑን ድማ ናይ ታሪኽ መሰኻክር ምዃንኩም ኣይተርፈኩምን’ዩ።
ኣብ’ታ ብቋንቋ እንግሊዘኛ ኣብ ሻድሻይ ሻብዓይን መስመር ዘሎ ትሕዝቶ፡ ናይ ግምታት ወይ ስክፍታ ኣዘራርባ ዘይኮነስ፡ ብንጹሩን ብብሩህን ሰፊሩ ይርከብ።
ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈውርቂ ኣብ ጋዜጣዊ ዋዕላ
ኣብ ጋዜጣዊ ዋዕላ ግን ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቒ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ዝበሎ
ኩሉ ተረሲዑ፡ ንሕና ድኻ ሃገር፡ ከመይ ገቢርና’ና ንኻልኦት ሃገራት ንሕግዝ፡ ንሕናስ ነቶም ከቢቦምና ዘለዉ ሽግራት ንምቅላልን ንምፍታሕን ንጋደል ዘሎና ህዝቢ፡ ነዳዲ ሃልዩና ድዩ ኮይኑስ፡ ወይስ ካብ ምንታይ ኣምጺና ንሕግዝ ክብል ነቶም ጋዜጣኛታት ሓቂ ንምምሳል ብምግራም ተዛሪቡ።
እዚ ከኣ ብቀዳምነት ነቲ ብደቒቕ መግለጺ ዝሃበሉ፡ እሞ ከኣ ነቲ ብድሆታት ንምግጣም ኣብ ዝለዓለ ደረጃ በጺሑ ክብል እንከሎ፡ እቲ ሕቶ ናይ ናይ ገንዘባዊ ወይ ምጣነ ሃብታዊ ትሕዝቶ ዘይኮነስ፡ እቲ ጉዳይ ናይ ምምሕዳሩን፡ ናይ ዓቕምን ብቕዓትን፡ ናይ ግዜን ሕቶ ጥራሕ’ዩ ዝብል’ዩ ዘስምዕ ዝነበረ።
ይኹን’ምበር ኣብ’ቲ ብዕለት 21 መስከረም 2006 ኣብ’ቲ ንሓርነት.ኮምን ተጎርባ.ኦርግ ዝለኣኽዎ ጽሑፍ፡ ነዚ ሎሚ ቀለሙ ከይነቐጸ መንግስቲ ህ.ግ.ኢድ.ፍ ኣሉታ ዝህበሉ ዘሎ ጉዳይ ህዝቢ መታን ክፈልጦ ተገይሩ።
http://www.nharnet.com/Archives/Archive_2006/Sept_2006/Antonio_T_Sept2106.pdf
ሎሚ ህ.ግ.ዲ.ፍ በቲ ብገዛእ ርእሱ ዝፈጥሮ ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ማሕበረ ቁጠባዊ ሽግራት ’ምበር ካልእ ዝተንከፎ ይብሉን። እዚ ተግባራት ከኣ ልዕሊ ኩሉ ነቲ ስልጣን ካብ ኢድ ህ.ግ.ዲ.ፋውያን ከይወጽእ፡ ህዝቢ ስልጣን ከይምንዝዖም ካብ ዘለዎም ፍትሓትን ስግኣታትን’ዩ። ትማሊ ዝተዘርበ፡ ሎሚ ክቅይርዎን ክልውጥዎን ከኣ ዘሰክፎምን ዘጸግሞም ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ኣርእስቲ ክልተ ኣገደስቲ ጉዳያት ክለዓል ዝኽእል ዘሎ ይመስለኒ። እዚ’ውን ህዝቢ ክፈልጦን ክርዶን ዘለዎ’ዩ።
ቀዳማይ
ኣብ ወጻኢ ይኹን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ደጋፊ ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ንግፍዕታት ህዝቡ ጸማም እዝኒ ሂቡ ዝኸይድ ዘሎ፡ ነቲ መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝብልዎ ቃላቱን፡ ነጥበ ስርዓቱን ሓደ ሓደ ግዜ’ውን ቃና ወይ ዜማ ናይ’ቲ ኣዘራርባ ከይቀየሩ ዝዛረቡ ሰባት፡ ናይ 24 ነሓሰ ዘረባ ፕረሲደን ኢሰያስ ሎሚ እንታይ ይብሉ፡ ንምዃኑ ከም መራሕቶም ዘረባ ንምጥዋይ ንስለ ዘየሕፍሮም ከም መራሕቶም ክጋለበጡ ግድነት’ዩ። ይኹን’ምበር ይበሉ ኣይበሉ ዘገድስ እንተዘይኮነ፡ ብዓብዩ ነቲ ንሳቶም ሆ ሆ እንዳበሉ ንስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዕድምኡ ንኽናዋሕ ዝገብርዎ ዘለዎ ሃልኪ ብዕለት 24 ኣብ ናቕፋ ተመጉሶም፡ ኣብ ጋዜጣዊ ዋዕላ ድማ ተኻሒዶም። ኢሰያስ ንሕና ድኻ ዓዲ’ና ክብል ተዛሪቡ፡ ብኣንክሮትን፡ ብምግራምን ከኣ ተዛሪቡሉ።
ካልኣይ
ህዝቢ ኤርትራ ደቑን ደቂ ደቁን ዝኸፈለሉ ዘየካትዕ መሰሉን ሰብኣዊ ክብሩን፡ ተነፊግዎ ንስ ዘይረኸቦ፡ መሰላትን ክብርን ጸጋን ክብርን፡ ተቃወምቲ ሓይልታት ጎረባብቲ ሃገር ብዋጋ ግፉዕ ኤርትራዊ ዜጋ ድላዮም ክገብሩ ይርከቡ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጽንብል በዓል ነጻነት 1994 ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሱዳን ዝነበሮ ሚዛን፡ ንተቃወምቲ ሓይልታት ዝገበረሎም ዘሎ ሓለፋታት እንተተዘኪሩ፡
መንግስቲ ኤርትራ ምስ ፈደራላዊ መንግስቲ ዝነበሮ ዝምድናታት፡ ሎሚ ምስ ተቃወምቲ ሓይልታት ብዘለዎ ዝምድናታት ዝግበረሞ ዘሎ ሓለፋታት እንተዘይረሲዑ፡
ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ክውንን ሓቐኛ ኩነታት ክሃድም፡ ኣብ ምድሪ ቤት ዝተዛረቦ፡ ኣብ ገበላ ዘረቡኡ ክለዋውጥ ክሳብ እቲ ልዑል ኣምላኽ ዝሃበና ህዋስ ንሰምዓሉ ዘሎና እዝኒ ክንክሕድ ቀሪብና ኣሎና።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ድኻ ሃገሪና ክብል እንከሎ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ ዘይተኣደና ልግስና ንተቃወምቲ ሓይልታት ጎረቤት ሃገር ክገብር እንከሎ ብኸምይ ይልካዕ ይምዘን፡ መንግስቲ ኤርትራ ንዝምውሎፈነወ ሬድዮ፡ መደብ ቲቪ ብልክዕ እዚ ወጻኢታት ኣለዎ እንተዘይተባህለ ልዑል ወጻኢታት ዝግበረሉ ምዃኑ ዝየጠራጥር’ዩ።
እዚ ከኣ ዝህብና ቃሉ ከስምዕ ዘይተጠቐመሉ ህዝባዊ ኣገልግሎት ንጓናታት ይዕደልን፡ መወራዘይ ይግበር ምህላዉ ንጹርን ብሩህን ኮይኑ ኣሎ።
ይቕጽል
7 ጥሪ 2006
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2613


text:
ሸኽ መሓመድ ሑሴን ኣላሙዲ ቢልየነር`ዩ ፡ ኣብ ዓለም ካብ መንጎ ዝሃብተሙ ኣፍሪቃውያን ምዃኑ`ውን ብብዙሓት ይእመን። ንትካላት ንግዱ ከመሓድር ኣብ ዙርያ ዓለም ይዘውር፡ ምስ መራሕቲ ሃገራት`ውን ይራኸብ። ሎሚ ግን ብብልሽውና ንገዛእ ርእሱ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተሓይሩ ይርኸብ`ሎ።
ንሱ ዝሓለፈ ቐዳም`ዩ ተኣሲሩ-ኣብ ስዑዲ ዓረብ። ካብ መንጎ ብተመሳሳሊ ምኽንያት ተኣሲሮም ኣብ ሪያድ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ሪዝ ካርልተን ኣብ ናይ ምድሪ ምንጻፍ ዝድቅሱ ዘለዉ ሃብታማትን ሰበ-ስልጣን ስዑድያን ሓደ ኾይኑ`ሎ።
እቲ ክሶም ብንጹር ኣይፍለጥን- ግን ኣብ ለንደን ዝርከብ ወሃቢ ቃል ኣላ-ሙዲ ቲም ፐንድሪ ናብ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝለኣኾ ኢሜይል፡ እቲ ማእሰርቲ፡ ኣብ ዙርያ ዓለም ንዘሎ ኣብያተ-ንግዲ ኣላሙዲ ኣይትንክፎን`ዩ ይብል።
“እቲ ብስዑድያ ዝካየድ ዘሎ ምርመራ ክስታት፡ ናይ ስዑድያ ውሽጣዊ ጉዳይ`ዩ። እቶም ሸኽ `ውን ብተሪር ነጺጎሞ`ለዉ። ኣብ ዙርያ ዓለም ዘሎ ንግዶም`ውን በቲ ኩነታት ኣይትንከፍን`ዩ፡ ኻልእ ንህቦ ርእይቶ ግን የብልናን።”
መንግስቲ ስዑድያ ብሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ናይ ውልቂ ባንኪ ሕሳብ ናይ`ቶም ዝተኣስሩ ጥራይ`ዩ ዝድስክል`ምበር፡ ንኻልኦት ተዛመድቲ ኣብያተ-ንግዲ ኣይምልከትን`ዩ ብምባል ንኣውፈርቲ ሓቢሩ`ሎ።
መሓመድ ኣላ-ሙዲ፡ ኣብ 1946 ካብ ኢትዮጵያዊት ኣዲኡን ካብ ስዑዳዊ ኣቦን ከምዝተወልደ ይእመን። ኣብ መፋርቕ 60`ታት ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝሰገረን፡ ድሕሪ ከባቢ 20 ዓመታት፡ ትሕቲ መሬት መኽዘን ነዳዲ ብምህናጽ ቢልየነር ከምዝኾነ ይግለጽ።
ድሕሪኡ ንግዱ ናብ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ሰፊሑ- ኣብ ሽወደን ዝዓበየ መጻረዪ ነዳዲ ብምውናኑ ተጠቃሳይ`ዩ። ከም ሓበሬታ ብሎምበርግ፡ ጽሩይ ሃብቲ ኣላሙዲ፡ ከባቢ 10 ቢልዮን ዶላር `ዩ።
ንማእሰርቲ ሸኽ ኣላሙዲ፡ ኢትዮጵያውያን ብቐረባ`ዮም ዝከታተልዎ ዘለዉ፡ ሄኖክ ጋቢሳ ንጉዕዞ ኣላሙዲ ክከታተል ዝጸንሐ ኣብ`ዚ ኣብ ዋሺንግተን ሊ-ዩኒቨርሲቲ ክፍሊ ሕጊ መምህርዩ። ኣብ ኢትዮጵያ $3.5 ቢልዮን ዝግመት ኣብ ነዳዲ፡ ማዕድን ወርቂ፡ ሲሚንቶን ሕርሻን ዝጠመተ ወፍሪ ከምዘለዎ ይገልጽ።
እንተኾነ ኣላሙዲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ከምኡ ዝበለ ንብረት ክውንን ሕጋዊ ባይታ ኣለዎ እንተኾይኑ ናይ ሕቶ ምልክት የቕርብ። ስዑዲ ዓረብ ድርብ ዜግነት ስለዘይተፍቅድ፡ ኣላሙዲ ናብ ስዑዲ ዓረብ ክኣቱ ኸሎ ናይ ኢትዮጵያ ፓስፖርቱ ኣረኪቡ ክኸውን ኣለዎ ክብል`ውን ይከራኸር፡ “ኣላሙዲ ኣብ ኢትዮጵያ ይወለድ`ምበር ስዑዳዊ ዜጋ `ዩ። ሕጊ ኢትዮጵያ ድማ ንዜጋታት ወጻኢ ዝምልከት ጽኑዕ መምርሒ ኣለዎ። ነዚ ሰብ`ዚ ግን ክፉት ኮይንሉ። ኣብ ኢትዮጵያ ከምድላዩ ከውፍር፡ ምሉእ ፍቓድ ተዋሂብዎ።”
ኣብ`ዚ ቀረባ ዓመታት፡ ኣብ ናይ ትውልዲ ዓዱ ኢትዮጵያ ጸገማት ኣጋጢሞሞ`ዮም። ኣብ`ቲ ብኦሮሞ ዝዕብለል ከባቢ ፡ ደርባ ሚድሮክ ዝተባህለ ኩባንያ ሸኽ ኣላሙዲ፡ ኣብ ሲምንቶን ማዕድን ወርቂን ኣውፊሩ`ሎ።
ናይ ስራሕ ዕድል ዝሓቱ መንእሰያት ኣብ ልዕሊ ትካላት ተቓውሞን መጥቃዕትን ድሕሪ ምፍጻም፡ ከባቢያዊ ኣመሓደርቲ ንትካላት ማዕድን ኣላሙዲ ስራሕ ደው ብምባል፡ መንእሰያት`ቲ ኸባቢ ኣብኡ ከሰርሑ ኣላሙዲ ክፍቅደሎም ጠሊቦም`ዮም: “ኣብ`ዚ ቐረባ እዋን፡ ኣላሙዲ ምስ ሓለፍቲ ኦሮሚያ፡ ጽቡቕ የለን። ምኽንያቱ፡ ንገለ ካብ ትካላቱ ወሲዶም ንመንእሰያት ከከፋፍሉ ስለዝደለዩ”
ህዝቢ ኦሮሞ መብዛሕቲኡ ካብ ወፍሪ ኣላሙዲ ኣይተረብሐን ይብል ሄኖክ ጋቢሳ።
ኣብ ለጋ ደምቢ ዘሎ ናይ ህዝቢ ህይወት እንተሪኢኻ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድል ኮነ ናይ ክሊኒክ ዕድል ዘይብሎም`ዮም፡ ከምኡ`ውን ናይ ስራሕ ዕድል ኣይረኸቡን ። እንተኾነ መብዛሕቲኡ ሃብቲ ናይ`ዚ ቢልየነር ካብ`ዚ ኸባቢ`ዚ`ዩ ዝመጽእ። ኣብ ዓመት 5,000 ኪሎግራም ወርቂ ይሓፍስ ይብል እዚ ንጉዕዞ ሸኽ መሓመድ ኣላሙዲ ዝከታተል ምሁር ሕጊ፡ ሄኖክ ጋቢሳ።
ኣብ ስዑድያ፡ ብዘይካ ኣላሙዲ ካልኦት ዓበይቲ ሰበ-ስልጣንን ነጋዶን`ውን ተታሒዞም ይርከቡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማኦ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 13 April 2020
ምስፍሕፋሕ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብዝብል ኣብ ኤርትራ ናይ ውሸባ ግዜ ካብ ዝእወጅ፣ ካብ 30 መጋቢት ክሳብ እዛ ስቱድዮ ዝኣተናላ ሰዓት፣ ኣገልግሎት ማይ ዘይረኸበ ከባቢታት ኣስመራ ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
ብፍላይ ኣብ ከባቢታት ኣኽርያ፣ ሓድሽ ዓዲ፣ መድሽቶ፣ ዕዳጋ ዓርቢ፣ ከባቢታት ኣባሻውል፣ ኣርባዕተ ኣስመራን ከባቢ ገጀረትን ጎዳይፍን ኣብ ዝርከብ ገለ ክፋል ከባቢታት፣ ብሻምብቆታት ይኹን ብቦጣን ዝዕደል ማይ ካብ ዘይረክብ ልዕሊ ሰሙኑ ኣሕሊፉ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ሚኒስትሪ ጥዕና፣ ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ቀዳማይ ስጉምቲ ምሕጻብ ኣእዳው ምዃኑ ጎስጓስ የካየድ እኳ እንተሎ፣ ኣብዚ ዝተጠቅሰ ከባቢታትን ካልእን ግና ህዝቢ ኣይኮነን ንኢዱ መሕጸቢ፣ ንመግቢን መዓልታዊ ኣገልግሎታትን ተሸጊሩ ይርከብ።
ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ’ውን ነዊሕ ሰዓታት ዝቛረጸሉ ግዜ ስለዝበዝሕ፣ መነባብሮ እቲ ተወሸብ ዝባህል ዘሎ ህዝቢ ከቢድ ምህላዉ’ዮም እቶም ነዚ ሓበሬታ ዘርድኡ።
ኣብ ርእሲ’ዚ መግቢ ንምሽማት፣ ንምጥሓን ይኹን ካልእ ዕለታዊ ናብራ ንምምራሕ ዘድሊ መሰረታዊ ጉዳያት ንምስላጥ፣ ንሓደ ኣባል ስድራ፣ ካብ ምምሕዳር መንቀሳቐሲ ፍቓድ ከውጽእ ስለዘለዎ፣ እዚ ንባዕሉ’ውን ካልእ መሰናኽል ፈጢሩ ከምዘሎ’ውን እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ “ኣረጋውያን ሰበ ስልጣናትና ቅድሚ ሰቦም’ዮም ተወሺቦም” ኣናበለ ህዝቢ ዘባጭወሎም ዘሎ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ይኹን ካቢነ ሚኒስተራቱ፣ ብፍላይ ሚኒስተር ጥዕና፣ ዛጊት ናብ ህዝቢ ቀሪቦም ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኮረና ቫይረስን ኣብ ኤርትራ ፈጢርዎ ዘሎ ናይ ጥዕናን ማሕበረ ቁጠባዊ ብድሆታትን ብዝምልከት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃብሉን።
ብኣንጻር እዚ፣ ወከልቲ ህግደፍ፣ ኣብ ውሽጢ ዓድን ኣብ ወጻእን ንዝርከብ ህዝቢ፣ ናይ ኮረና ቫይረስ ክኸፍል የገድዱ ምህላዎም ይፍለጥ።
ስእሊ፣- ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ
===============


text:
መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ምዕራብ ኦሮሚያ ብነፈርቲ ዝተደገፈ መጥቓዕቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ከምዝቐፀለን ሰባት ብዕጡቕ ሓይሊ መንግስቲ ይሞቱ ከምዘለውን ነበርቲ ገሊፆም።ብኻልእ ወገን ኣብ ዞባታት ቀሌም ወለጋን ምዕራብ ወለጋን ብርክት ዝበሉ ናይ መንግስትን ውልቅን ባንክታት ብዕጡቓት ሓይልታት ከምዝተዘረፉን ሰባት እውን ከምዝተጨውዩን ተፈሊጡ።
ኣዲሱ ሰርቤሳ ዝተባህለ ነባሪ ወረዳ ቤጊ ንዕጡቓት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/ ኢና ንደሊ ብዝብል ሰባት ብዕጡቓ መንግስቲ ይቕተሉ ኣለው ኢሎም።ትማሊ ሓደ ሎማ ድማ ካልእ ሰብ ከምዝተቐትለን ኣብ ኣቤ ሻንጎ ድማ ኣርባዕተ መንበሪ ኣባይቲ ብዕጡቓት መንግስቲ ከምዝተቓፀሉን ገሊፆም።
ወቢ ነሞምሳ ዝተባህለ ነባሪ ብወገኑ ካብ 3 ጥሪ ክሳብ ትማሊ ሓሙሽተ ጥሪ 5, 2011 ዓ.ም ኣብ መዓልቲ ክልተ ግዜ ኣብ ዙሪያ እታ ከተማ ነፈርቲ ብዝፈፀምኦ ደብዳብ ትካላት መሰረት ልምዓት መንግስቲ ከምዝዓነው ገሊፆም።
“ቀዳም ስዓት ሸውዓት ኣብ ከተማ ቄለም ደብዳብ ነፈርቲ ተፈፂሙ።ካልኣይ ቤት ትምህርቲ ተደብዲቡ።ትካላት ኔትወርክ ስለዝተወቕዑ ኔትወርክ ይቆራረፅ ኣሎ።ትማሊ ኣብ ልዕሊ እታ ከተማ ሰለስተ ደብዳብ ነፈርቲ ተፈፂሙ’ሎ።እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ስግኣት ወዲቑ’ሎ።”
በቲ መጥቓዕቲ ህይወት ሰብ ንምጥፍኡ ዝፈልጡዎ ከምዘይብሎም ብምሕባር ናይ ሓረስቶት ፍሪያት ቡንን ካልኦት ንብረታትን ከምዝዓነወ ዝገለፁ ኣቶ ወቢ ነበርቲ ቄለም ንብረቶም እናራሕርሑ ናብ ከተማታት ጊዳሚን ቤግን ኣብ ምህዳም ከምዝርከቡ ገሊፆም።
ሎሚ እውን ኣብ ቀሌም ወለጋን ከባቢኡ ደብዳብ ነፈርቲ ከምዝተፈፀመ ተፈሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ እዚ መብርሂ ንምሕታት ንሰበስልጣን መንግስቲ ዞባ ቄለም ወለጋን ክልል ኦሮሚያን ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዞባታት ቄለም ወለጋን ምዕራብ ወለጋን ናይ መንግስትን ውልቅን ባንክታት ብዕጡቓት ሓይልታት ከምዝተዘረፉን ሰባት ከምዝተጨውዩን ነበርቲ ገሊፆም።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ቅድሚ ስዓት ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ዞባ ቄለም ወለጋ ከተማታት ገባ ሮቢ፣ጫንቃ፣ቅቤን መቻርን ባንክታት ከምዝተዘረፉ ኣቶ ቡሉሱማ ዱፌራ ዝተባህሉ ናይ ዓይኒ ምስክር ሓቢሮም።
“ገንዘብ ንምውፃእ ናብ ባንኪ ከይደ ነይረ።ሪጋ በዚሑ ነይሩ።መብዛሒቲኦም ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ዝኾኑ ኣስታት 19 ዕጡቓት መፂኦም።ክልቲኦም ባንክታት ጎኒ ንጎኒ ስለዝነበሩ ብኩንታል መሊኦም ብመኪና ፅዒኖም እናደረፉ ወሲዶምዎ።”
እቶም ዕጡቓት ኣብ ከተማ ገባ ሮቢ ናይ ዝርከብ ንግዲ ባንክን ትካል ሕብረት ስራሕ ኦሮሚያን ኣካየድቲ ስራሕን ተሓዝቲ ገንዘብን ብድምር ንኣርባዕተ ሰባት ዓፊኖም ከምዝወሰዱዎም ኣቶ ብሉሱማ ተዛሪቦም።
ሓላፊ ፀጥታ ቄለም ወለጋ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ተሓቲቶም ባንክታት ምዝራፎም ከምዝፈልጡ ብምግላፅ ካብቲ ከባቢ ሪሒቖም ስለዝርከቡ ዝርዝር ሓበሬታ ከምዘይብሎም ንቪኦኤ ገሊፆም።
ናይ ኢትዮጵያ ንግዲ ባንኪ ኣካያዲ ስራሕ ምዕራብ ዲስቲሪክት ኣቶ ግርማ ጪብሳ ንቢቢሲ ኣብዝሃብዎ ቃል ሓሙሽተ ጨንፈራት ባንኪ ብዕጡቓት ከምዝተረፉን ካልኦት ሓሙሽተ ጨንፈራት ምዕናዎምን ገሊፆም።ካብ ዝተጨወዩ ኣርባዕተ ሰራሕተኛታት ባንኪ ክልተ ከምዝተፈትሑ እውን ሓቢሮም።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ እውን መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ሽዱሽተ ወረዳታት ንዝርከቡ 10 ባንክታትን ሓደ ናይ ልቓሕን ውሕለላን ትካል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝዘረፉ ገሊፆም።ኣብ ኣርባዕተ ወረዳታት ዝርከቡ ኣስታት 37 መንግስታዊ ትካላት ብሓዊ ኣባሪዖም ክብሉ ዋና ኣመሓዳሪ ናይቲ ዞባ ኣቶ ገመቺስ ተመስገን ንቪኦኤ ገሊፆም።
ኣብ ላሎሳቢ ወረዳ ልዕሊ 20 ኣባያተ ፅሕፈት መንግስቲ ከምዝተቓፀሉ እውን ኣማሓዳሪ ወረዳ ኣቶ ጂሪኛ መላኩ ንቪኦኤ ሓቢሮም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ናይ ኦሮሞ ዴሞክራቲክ ፓርቲ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ኣቶ ታየ ደንደኣ ትማሊ ንርእይቶ ኣብዝሃብዎ ር እይቶ ምኽንያት ኣብቲ ክልል ይኽሰት ናይ ዘሎ ስእነት ሰላምን ዘይምርግጋእ ኦነግ እዩ ኢሎም።
ኦነግ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ክልቲኦም ወለጋ ኣብዝተኻየደ ወራር ባንክታት ኢዱ ከምዘይብሉ ገሊፁ’ሎ።ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቶሌራ ደባ ንቪኦኤ ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ዝንቀሳቐስ ናይ ኦነግ ዕጡቕ ጉጅለ ንባንክታት ከምዝዘረፈ ዝግለፀ ዘሎ ሽም ኦነግ ንምፃልም እዩ።ዕጡቓት ኦነግ ንባንኪ ይዘርፉ እዮም ኢልና ኣይንኣምንን።እዚ ንናይ ኦነግ ሽም ንምፅላም ዝካየድ ዘሎ ውዲት እዩ።”
መንግስቲ ብነፈርቲ ዝሕገዝ ውግእ ከፊቱ’ሎ ዝበሉ ኣቶ ቶሌራ ይካየድ ዘሎ ውግእ ደው ኢሉ ዘይምርድዳእ ብሰላማዊ ኣገባብ ክፍታሕ ኦነግ ድልዊ እዩ ኢሎም።


text:
ላዕለዋይ ባዓል ስልጣን ግብፂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ መገሻ ንክፍፅሙ ዘቅረብዎ ሕቶ ይግምገም ከምዘሎ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣፍሊጡ።
ካብ ማይ ኣባይ 86 ሚእታዊ ተዋፅእ ኢትዮዽያ ነቲ ካብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ግድብ ኣብ‘ዚ ሩባ‘ዚ ክሃንፅ‘የ ኢላ ዘፍለጠት ኣብ‘ዚ ቀረባ‘ዩ ነይሩ።
መንግስቲ ግብፂ ነዚ ዝተጠቅሰ መገሻ ክፍፅም ድልየት ከምዘለዎ ዝሓበረ ድማ ድሕሪ‘ቲ ህንፀት ግድብ ወግዓዊ ምኻኑ ስዒቡ‘ዩ።
ብቴሌፎን ተሓቲቶም ሪኢቶኦም ዝሃቡ ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም፣እቲ ሕቶ መገሻ ከምዝቀረበ ኣረጋጊፆም‘ለው።
”ሓቂ’ዩ ምክትል ቀ/ሚ እዮም ነቲ ሕቶ ዘቅረቡ።ይኹን‘ምበር ዝርዝር ትሕዝቶን እቲ መገሻ መዓስ ከምዝፍፀምን ብክልቲኤን ሃገራት ተራእዩ ዝውሰን‘ዩ ዝኸውን” ይብሉ እቶም ኣምባሳደር።
ምክትል ቀ/ሚ ግብፂ ምስ ሰበ-ስልጣን ኢትዮዽያ ዝህልዎም ቀንዲ መዘራረቢ ኣጀንዳ፣እቲ ኣብ ኣባይ ክህነፅ ተወጢኑ ዘሎ ግድብ ህዳሴ እንተኾይኑ ዝተሓተቱ ኣምባሳደር ዲና ዝርዝር‘ቲ ኣጀንዳ ኣብ ጊዚኡ ክጥቀስ‘ዩ ኢሎም።
ኢትዮዽያ ንግድብ ኣባይ ንከይትሃንፅ ግብፂ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ክተታዓናቅፍ ከምዝፀንሐት ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ደጋጊሞም ከምዝገለፁ ዝዝከር‘ዩ።ኣብ ግብፂ ዝተኸሰተ ህዝባዊ ማዕበል ዘስዕቦ ለውጢ ኣብ ቅድሜና ንሪኦ ጉዳይ‘ዩ ዝበሉ ኣቶ መለስ ኣስዒቦም፣
“እቶም ቅድሚ ሎሚ ዝነበሩ መንግስታት ይኽተልዎ ዝነበረ ፖሊሲ ንፁር‘ዩ።ኣብ ኢትዮዽያ ግድብ ኣባይ ንክህነፅ ድልየት ኣይነበሮምን።
ኢትዮዽያ ኣብ ሩባ ኣባይ ግድብ ንከይትሃንፅ፣ዝስዕብዎም ዝተፈላለዩ ስትራተጂታት ነይሮም።ልዕሊ ሚእቲ ዓመት ዝዘለቀ‘ዩ።ግብፂ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ እንግሊዝ ኣብ ዝነበረትሉ መዋእል‘ዩ ጀሚሩ” ኢሎም ኣቶ መለስ ዜናዊ።
እንግሊዛውያን ሕርሻ ጡጥ ኣብ ግብፂ ስለዝነበሮም ንሕና ከይፈቀድና፣ኣብ ላዕላይ ክፍሊ ኣባይ ዘለኽን ሃገራት ንማይ ኣባይ ከይትጥቀማሉ ዝብል ፖሊሲ ይትግበር ከምዝነበረ ኣቶ መለስ ንፓርላማ ኢትዮዽያ ገሊፆም‘ዮም።
ብመንፅር ኢትዮዽያ ግና እቲ ኩነታት ዝዕወት ኮይኑ ኣይተረኽበን‘ውን ኢሎም ቀ/ሚ መለስ፣ንሶም ወሲኾም ”ኣፄ ምንሊክን እንግሊዝን ውዕል ዶብ ኣብ ዝተፈራረሙሉ ጊዜ፣ተመሳሳሊ ነገር ክገብሩ ፈቲኖም ነይሮም ግና ኣይተዓወቱን።ኣፄ ምኒልክ ዝተወዓዓልሉ ነገር ኣሎ እንተኾይኑ፣ዋሕዚ ሩባ ኣባይ ኣየቋርፅን ኢልካ ፈርም ተባሂሎም ፈሪሞም‘ዮም።ብዘይካ እግዚሄር ንዋሕዚ‘ቲ ሩባ ከቋርፆ ዝኽእል ሓይሊ የለን።ኣየቋርፆም ኢሎም ምፍራሞም ኣልቦ ትርጉም‘ዩ” ይብሉ።
ብምኽንያት‘ዚ ንኢትዮዽያ ክእግዳ ዝኽእል ሕጊ ስለዘይነበረ፣ግብፃውያን ካልኦት ስትራተጂታት ይጥቀሙ ከምዝፀንሑ ኣቶ መለስ ይጠቅሱ።እቶም ስትራተጂታት ይብሉ እቶም ቀ/ሚ ሓደ ኢትዮዽያ ልቃሕ ገንዘብ ንከይፍቀደላ ምዕንቃፍ፣ብተዘዋዋሪ ምህዋኽን ገዚፍ ሰራዊት ሃኒፅካ ምፍርራሕን‘ዮም።እዞም ስትራተጂታት‘ዚኣቶም ሎሚ‘ውን ኣይተቀየሩን ዝብሉ ኣቶ መለስ ዜናዊ፣ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ገለ ዘተባብዕ ምልክታት ይኽሰቱ‘ለው ኣብኡ ኢና ክነትኩር ንደሊ‘ውን ኢሎም።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ግብፂ ኣብ ኢትዮዽያ ካብ ዝፍፅምዎ መገሻ ድማ ኩነታት ግብፂ ኣበይ ከምዝርከብ ሓባሪ ምልክት ክርከብ ይኽእል ይኸውን‘ዩ ይብል እስክንድር ፍሬው ካብ ኣ/ኣ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ግብፃዊ በዓል-ስልጣን ኣብ ኢትዮጵያ መገሻ ንክፍፅሙ ጠለብ ኣቅሪቦም
- እስክንድር ፍሬው
ኢትዮጵያ ነቲ ጠለብ ይግምግሞ'ለኹ ትብል
ላዕለዋይ ባዓል ስልጣን ግብፂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ መገሻ ንክፍፅሙ ዘቅረብዎ ሕቶ ይግምገም ከምዘሎ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ብጉልባብ ዕርቂ ዝፍጸም ዘሎ ገበን
Published: 30 July 2017
መወከሲ ዝኸውን መዝግበ-ቃላት ደኣ፥ ኣብዚ ኣብ ቀረባ የብለይን እምበር፥ እቲ “-ዕርቂ-” ዝብል ቃል፥ ምስምማዕ, ምልዛብ, ምትዕራቕ, ምርድዳእ, ምቅርራብ ካብ ምባል ዝሓልፍ፥ ካልእ ትርጉም ክህልዎ ዝኽእል ኣይኮነን። ብዝኾነ ብዘይ ሕድገት ዝብጻሕ ዕርቂ ግና የልቦን። ስለዚ’ዮም ዓደቦና’ውን “-ዝወለደ እንተለሓሰ፥ ዝበደለ እንተኸሓሰ፥ ኣባጅጎስ ክንደይኮን ምተሓጎሰ-” ዝብሉ። ብዘይ ንስሓን ጣዕሳን ግና፥ ዕርቂ ክመጽእ ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን።
ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ቤተ-ክርስቲያን-ተዋሕዶ ድማ፥ ክንዲ ሓደ እምባ ዝኣክል ዝተኾመረ ጸገም ከምዘሎ፥ ንሕና እቶም ኦርቶዶክሳውያን ጥራይ ዘይኮነ፥ ዓለም ብዓለሙ ዝፈልጦ ጉዳይ’ዩ። ብዙሓት’ውን እቲ ጉዳይ፥ ምስ ማእሰርቲ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዝተጀመረ ዝመስሎም እንተለዉ ዘገርም ኣይኮነን። እቲ ሓቂ ግና ካብኡ ርሒቑ ዝኸይድ’ዩ። ከመይሲ እቲ ኣብ ኣሥመራ ዘሎ ሥርዓት፥ ኣብ 1991 መጀመርታ እግሩ ኣሥመራ ከዕርፍ ከሎ፥ ቤተ-ክርስቲያንና ከም ሓንቲ ትካል’ቲ መንግሥቲ ተቘጺራ፥ ብዘይ ኣፍልጦን ምስምማዕን ሕዝቢ ተዋሕዶ፥ መራሒ ክሾመላ ዝተረኽበ ባዕሉ እቲ ሥርዓት’ዩ።
እዚ ማለት ድማ፥ ዓገብ ክብል ዝኽእል ኣካል ስለ-ዘይተረኽበ፥ ብዓባያ እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ኢድ’ቲ ሥርዓት ከም-ዝጸንሐትን፥ ገና’ውን ሕጂ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሮም ትርከብ ከም-ዘላን፥ ክሕባእ ዘይክኣል ኩሉ ዝፈልጦ ናይ ኣደባባይ ምስጢር’ዩ። በዚ ኩነታት’ዚ ክሓሙን ክቕንዘዉን ዝጸንሑ ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዉሑዳት ኣይኮኑን። ነቶም ሰብ ፖለቲካ ከስምዕ ዝኽእል ኃይሊ ግና ኣይተረኽበን። ስለዚ ከኣ’ያ እታ ቤተ-ክርስቲያን፥ ካብቲ ክትኮኖ ዝግብኣ መንፈሳዊ መስመር ወጻኢ፥ መጋበሪት ፖለቲካ ክትከውን ተገዲዳ ትርከብ ዘላ።
ርግጽ’ዩ ብናይ ባዕላ ሲኖዶስ እትምራሕን፥ ፓትርያርክ ዘለዋን ነፃ ቤተ-ክርስቲያን መሲላ ክትርአ ጸኒሓ’ያ። እዛ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ ግና፥ ነፃ ኣይነበረትን ነፃ ኮይና’ውን እትፈልጥ ኣይኮነትን። ይኹን እምበር ብስማ ብዙሕ’ዩ ተገይሩ። ብዙሕ’ውን ይግበር ኣሎ። ብዛዕባ’ቲ ዝበሃልን ዝግበርን ኩሉ ግና፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ትፈልጦ ነገር ኣለዋ ክበሃል ኣይከኣልን። ስለዚ ከኣ’ያ ዝተባህለቶ ክትገብርን ዝተጻሕፈላ ከተንብብን ትርከብ ዘላ። ኩሉ ነገር ከኣ እቶም ሰብ ፖለቲካ፥ ከም-ዝመደቡዎን ዝሓንጸጹዎን ክኸይድ ከም-ዝጸንሐ’ዩ ዝፍለጥ።
እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር ተታሒዛ ኣላ እናተባህለት ከላ ግና፥ ነቶም ሰብ ፖለቲካ ቅሳነት ክህቦም ዘይክእል ሓደ ክስተት ተፈጢሩ። ንሱ ድማ እቲ ኣብ መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም ዝካየድ ዝነበረ፥ ናይ መንእሰያት ኦርቶዶክሳዊ ምንቅስቓስ እዩ። ማለት እቲ ኣብኡ ዝግበር ዝነበረ ኦርቶዶክሳዊ ንጥፈታት፥ በቶም ሰብ ፖለቲካ ብጽቡቕ-ዓይኒ ዝጥመት ኮይኑ ኣይተረኽበን። እዚ ከኣ ኣብ ልዕሊ’ታ ቤተ-ክርስቲያን፥ ፖለቲካዊ ነድሪ ክፈጥር ዝኽእል ምኽንያት ኮይኑ ተረኺቡ። እዚ ክፍለጥ ዝኸኣለ ከኣ፥ እቲ ናይ “ሃማመተኤ” ዋና-ተጸዋዒ ዝነበረ ሙሐዲን ሸንገብ። ኣብ 2000 ኣብ ባረንቱ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ፥ “…ሠለስተ ጸላእቲ ኣለዉና። ንሳቶም ከኣ ወያነ, ኤይድስን, መንፈስን እዮም…” ዝበሎ ኣበሃህላ ክጥቀስ ካብ ዘለዎ ሓደን ዋናን ነጥቢ’ዩ።
ከመይሲ እቶም ሰብ-ፖለቲካ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሉእ ብምሉእ ተቘጻጺሮማ’ኳ እንተ-ነበሩ፥ እቲ ኣብ መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም ዝግበር ዝነበረ፥ ናይ መንእሰያት መንፈሳዊ-ምንቅስቓስ ግና፥ ቅሳነት ክህቦም ዝኽእል ኮይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ ከኣ ህልውና’ዚ ምንቅስቓስ’ዚ ከብቅዕ ወይ ክዕጾ ከይተኻእለ፥ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ተቘጻጺርናያ ኣሎና ምባል ከም-ዘይከኣል ስለ-ዝተረድኦም፥ ህልውና’ዚ ማኅበር’ዚ ሓንሳእን ንሓዋሩን ከጠፍእ፥ እቶም ሰብ ፖለቲካ ዓጢቖም ዝለዓሉሉ ዋና ውራዮም ክኸውን ክኢሉ። ስለዚ’ውን ነቲ ኣብ መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም ዝካየድ ዝነበረ፥ ናይ መንእሰያት ኦርቶዶክሳዊ ምንቅስቓስ፥ ዘይሕብሩ ሕብርን ዘይስሙ ስምን ሂቦም፥ ካብ ሕዝቢ ክንጽሉዎ ኣበርቲዖም ከም-ዝተንቀሳቐሱ ዝፍለጥ’ዩ።
ነዚ ተኸቲሉ ድማ፥ እቲ ብበዓል ሙሐዲን-ሸንገብ ዝምራሕ ዝነበረ፥ ሃገራዊ ናይ መንእሰያት ማኅበር፥ ብድሕሪ መጋረጃ ኮይኑ ኣብ እንዳ-ማርያምን እንዳ-ሥላሴን፥ ይርከባ ኣብ ዝነበራ ናይ መንእሰያት ማኅበራት ዘነጻጸረ ሓደጋ ብምፍጻም፥ ክሳብ መጽሓፍ-ቅዱስ ምንዳድ ዝበጽሐ ዕብዳን ከም-ዝተፈጸመ፥ ዘይፈልጦ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። እዚ ኩሉ’ዚ ግና ናይቲ ሕቡእ ኣጀንዳ ዋዜማ’ዩ ደኣ’ዩ ዝነበረ እምበር፥ እቲ ቀንዲ ኵናት ክውርወር ኣነጻጺሩ ዝነበረስ፥ ናብ መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም ምዃኑ፥ ብኹሎም’ቶም ብጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ዘይድቅሱ፥ ኦርቶዶክሳውን ዝተፈልጠ’ዩ ነይሩ።
መወዳእታኡ ድማ ኣብ 2005፥ እቲ ምስ ሥነ-ምግባር ዝፋለጥ ባህርያት ነይሩዎ ዘይበሃል ናይዝጊ ክፍሉ፥ እቲ ኣብ መካነ-ሕይወት፥ ዝካየድ ዝነበረ ኦርቶዶክሳዊ ንጥፈታት ክዕጾ ምስ-ኣዘዘ፥ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያን ክግበር ዝጸንሐ ፖለቲካዊ-ምትእትታው፥ ገንፊሉ ግልጺ ኮይኑ ክርአ ዝኸኣለሉ እዋን’ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ፓትርያርክ-እጦንዮስ ግና ኣብ ታሪኽ እታ ሓዳስ ቤተ-ክርስቲያን፥ ንመጀመርታ ግዜ ክበሃል ይከኣል፥ ነዚ ትእዛዝ’ዚ ከተግብሩዎ ከም-ዘይክእሉ፥ ዘለዎም ኣቕዋም ግልጺ ገይሮም ብትብዓት ክቃወሙዎ ጸጋ ረኺቦም።
ነዚ እምቢታ’ዚ ግና፥ እቶም ሰብ ፖለቲካ ክጻወሩዎ ዝኽእሉ ኮይኖም ኣይተረኽቡን። ከም ሳዕቤን’ዚ ኩሉ’ዚ ከኣ’ዮም፥ መጀመርታ እቶም ሠለስተ-ካህናት መካነ-ሕይወት፥ ማለት ቀሲስ ገብረ-መድኅን ገብረ-ጊዮርጊስ, ዶክተር ቀሲስ ተክለኣብ መንግሥተኣብ, ዶክቶር ቀሲስ ፍጹም ገብረ-ንጉሥ፥ ተኸባኺቦም ኣብ መቑሕ ከም-ዝኣትዉ ዝተገብረ። እንሆ ድማ ንእምነቶም ወይ ንክብሪ ቅድስቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን ክብሉ፥ ንልዕሊ 12-ዓመት መመላእታ ተሞቒሖም ይርከቡ ኣለዉ። እዚ መውቃዕቲ’ዚ ግና፥ ኣብቶም ብኽብሪ እንዝክሮም ብሉጻትን ምሩጻትን ካህናትና ጥራይ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይነበረን።
ብምቕጻል ድማ እቶም ሰብ ፖለቲካ፥ ነቲ ሲኖዶስ ከም መጋበሪ ብምጥቃም፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዘይስሞም ስም ብምሃብ፥ ዘይናቶም ሕብሪ’ውን ብምልካይ፥ ካብ መዓርጎም ከም-ዝወርዱን ካብ ሥልጣኖም ከም-ዝሰዓሩን ገይሮሞም። እዚ ኩሉ’ዚ ከኣ ነታ ቤተ-ክርስቲያን ከም መጋበሪ-ፖለቲካ ክጥቀሙላ ካብ ዝነበሮም ዕላማ ዝብገስ ደኣምበር፥ ኣብቶም ካህናት መካነ-ሕይወት ኮነ፥ ኣብቶም ፓትርያርክ ንማእሰርቲ ዝበጽሕ ገበን ስለ-ዝተረኽቦም ኣይነበረን። ብገበን ዘሕትት መርትዖ እንተ-ዝህልዎም እሞ፥ ክሳብ ሎሚ ኣብ ፍርዲ ከየቕረቡዎም ስቕ ኣይምበሉን። ኣብቲ ሕግን ሕጋዊ-ኣሠራርሓን ኣለዎ ዘይበሃል ሃገር ግና፥ ሰብኣዊ-መሰል ብእግሪ ክርገጽ እንተ-ተራእየ ዘገርም ኣይኮነን።
እምበኣር ከምቲ ዓደምሓራ “-ኃይል ካለ ሕግ ምናባቱ-” ዝብሉዎ። ሕጂ’ውን ንሕና ከም ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶ መጠን፥ እቲ ብዘይ ሕግን ፍትሕን፥ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያንና እናተፈጸመ ዝርከብ ዘሎ ግፍዒ፥ እቲ ስቓዩ ኣይተሰማዓናን ክንብል ኣይንኽእልን። እቲ ዓቕምና ካብ ምውሓዱ ዝተላዕለ፥ ክንድ’ቲ ክንገብሮ ዝግበኣና ድምፅና ዓው ኣቢልና ከነእዊ ብዘይ ምኽኣልና ግና፥ እንሆ እቲ ፖለቲካዊ-ኃይሊ ከም ዓለቕቲ ኣብ ጎሮሮ ቤተ-ክርስቲያን ተተኺሉ፥ ደማ’ውን መጽዩ ከማስና ይርከብ ኣሎ። ሕጂ’ውን ነዛ ቤተ-ክርስቲያን ካብ ርእሳ ክወርዱ ዝደልዩ ስለ-ዘይመስሉ፥ ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ሓዲሽ ናይ ተንኮል ገመድ ክፍሕሱ ምርካቦም፥ ክንደይ’ኳ ዘሕዝን’ዩ።
ነዚ ከም ኣብነት ዝጥቀስ ከኣ፥ እዚ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሰሙናት፥ ብጉልባብ ዕርቂ ከተግብሩዎ ዝደልዩ ዘለዉ፥ ብተንኮልን ቅጥፈትን ሓሶትን ዝተኣልመ ድራማ’ዩ። ቅድሚ ዓመት ኣቢሉ ይገብር’ውን ተመሳሳሊ ናይ ሸፈጥ-ፈተነ ተኻይዱ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ኣብቲ ሽዕኡ እዋን ፓትርያርክ-እንጦንዮስ፥ በደሎም ኣሚኖም ይቕሬታ ከም-ዝሓተቱ ዘምስል ተዋስኦ’ዩ ተማሂዙ ዝነበረ። እቶም ፓትርያርክ ኣይቃለይን ኢሎም ስለ-ዝተቓወሙዎ ግና፥ እቲ ኣባ-ሉቃስ ዋና ኣጋፋሪ ብምዃን ዝተሳተፉዎ፥ ተንኮልን ቅጥፈትን ክፈሽል ከም-ዝኸኣለ ዝፍለጥ’ዩ። ኣባ-ሉቃስን ጎይቶት ኣባ-ሉቃስን ግና፥ ብተግባሮም ዝሓፍሩን ዝጠዓሱን ኣይኮኑን።
ሎሚ’ውን ነቲ ዓሚ ዝፈሸለ ድራማ ሒዞም’ዮም፥ ኣብ መድረኽ ክቐርቡ ንርእዮም ዘሎና። ግዳስ ካብ ጌግኦም ክመሃሩ ዘይደልዩ ተረርቲ ልቢ ደኣ ኮይኖም እምበር፥ ኣብቲ ዓሚ ዝሓፈሩሉን ዝተዋረዱሉን መድረኽ ብምድያብ፥ ተመሊሶም ነቲ ቅጥፈትን ሓሶትን’ቲ ክደግሙ ምድላዮም፥ ንሳቶም ዘይሓፍሩ እንተ-ኾኑ’ውን፥ ንሕናስ ኣብ ክንድኦም ምሕፋርና ኣይተርፍን እዩ። ብዝተረፈ ዓሚ ዝኾነ ዝተገብረ ዕርቂ ከይሃለወ’ዩ፥ ዕርቂ ከም-ዝተገብረ ዘምስል ናይ ሓሶት ተዋስኦ ተዳልዩ ዝነበረ። ግዳስ “-ብሽንቲ ኣንጭዋ ዝተነድቀ መንደቕሲ፥ ድሙ ክንቁ ከሎ ይፈርስ-” ከም-ዝበሃል፥ እቲ ብኣባ-ባስልዮስ እናተሓገዙ ኣባ-ሉቃስ ዝነደቑዎ መንደቕ፥ ሽዕኡ ንሽዕኡ’ዩ ከም ሕንፃ-ኢያሪኮ፥ ሃደሽደሽ ኢሉ ክፈርስ ዝተራእየ።
ብድሕር’ዚ እውን ካልእ ናይ ሓሶት ተዋስኦ ተፈቲኑ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ንጽንዓት ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣሸኒፍካ ክሕለፍ ስለ-ዘይተኻእለ ግና፥ እዚ ካልኣይ ፈተነ’ውን ብዘይ ገለ ፍረ ክፈርስ ‘ዩ ዝተራእየ። እዚ ኩሉ’ዚ ምስ ፈሸለ ከኣ፥ እቶም ሰብ ፖለቲካ እቲ ሕርቃኖም ስለ-ዝገንፈለ፥ “-ሕነ ቀራናትሲ ንጓዕማማት-” ከም-ዝበሃል፥ ነቶም ኣብ ከቢድ ናይ ሽምግልና ዕድመ ዝርከቡ ፓትርያርክ፥ ምስ ሰብ ክራኸቡ ኣብ ዘይክእሉሉ ስዉር ቦታ፥ ወሲዶም ዓሺጎሞም ከም-ዝጸንሑ’ዩ ዝፍለጥ። ኩነታቶም ክፍለጥ ስለ-ዘይተኽእለ ከኣ፥ ብዙሓት ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ብኩነታት ጥዕና ቅዱስ ኣቡኦም፥ ክሻቐሉ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
ሕጂ ድማ እንሆ ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልስልዮስን፥ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ተቐባልነት ሲኢኑ ዝፈሸለ ድራማ ሒዞም፥ ናብ መድረኽ ክቐርቡ ንርኢ ኣለና። እቲ ብመንገዲ ገዳማት ኣቢሉ ናብ ኤውሮጳ በጺሑ ዝርከብ ዘሎ ዜና ከም-ዝሕብሮ። እቲ ዕርቂ ተባሂሉ ብመራኸቢ ብዙኃን ዝዝርጋሕ ዘሎ ዜና፥ ዋላ ሓንቲ ዝጭበጥ ፍረ ዘይብሉ ባዶ ምዃኑ’ዮም ዘጠንቅቑ ዘለዉ። እቲ ላዕሊ ላዕሊኡ ሲኖዶስን ገዳማትን ከም-ዝተሓወሱዎ ዘምስል ዘሎ መግለጺ። ንሓሶትን ምትላልን ዝበሃል ዘሎ ደኣምበር፥ እቲ መድረኽ ብሙሉኡ ፖለቲካ ዝተቘጻጸሮ ወይ ዝዓብለሎ ምንባሩ’ዮም፥ እቶም ገዳማውያን-ኣቦታት ዝዛረቡ ዘለዉ።
ኣብቲ ዕለት 9-ሓምለ 2009 ዓ/ም ( 16/07/2017 ) ዝተገብረ ጉባኤ መጺእካ ክዝረብ ከሎ። እዚ ብመንገዲ-ገዳማት ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም-ዝብሎ። ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ከም ተራ ፈላሲ ኮይኖም’ዮም ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ወተሃደራት ኮይኖም ዝመጹ። እንተኾነ እቲ ዕርቂ ከምዚ ኣይኮነን ነይሩ ብምባል፥ እቶም ጳጳሳትን ገዳማውያን ኣቦታትን ድምፂ-ተቓውሞ ስለ-ዘስምዑ፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ሓንቲ ናይ ጳጳስ ቆቡዕ ጥራይ ክወሃቦም ክኢሉ። እቶም ጳጳሳትን ናይ ገዳማት ኣቦታትን ግና፥ በቲ ዝኾነ ኩሉ ሕጉሳት ኣይነበሩን። ብመሠረቱ እቲ ጉዳይ ግልጺ ኮይኑ ክርአ ዝኸኣለ፥ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ምስ በጽሑ፥ ኩሎም ጳጳሳትን ገዳማውያን-ኣቦታትን ብዓቢይ ክብርን ናፍቖትን ተቐቢሎም ክሳለሙዎም ከለዉ፥ እቶም ክልተ ዴማሳውያን ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ግና፥ ነዛ ንዓይኖም’ውን ግልጽ ኢሎም ክርእዩዎም፥ ዝደልዩ ኮይኖም ኣይተረኽቡን።
ስለዚ’ውን ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ እናሃለዉ፥ ቅዳሴ ክቕድስ ኢሎም ሰጢጦም ዝኣተዉ፥ እቶም ካድረ ተለዊጦም ዘለዉ በዓል-ግዜ ኣባ-ባስልዮስ’ዮም። ቡራኬ ክገብሩ’ውን ዕድል ክህቡዎም ኣይደለዩን። ስለዚ ድማ’ዮም እቲ ዕርቂ ከምዚ ኣይነበረን ብምባል፥ ጳጳሳት ኮኑ ገዳማውያን-ኣቦታት ዓው ኢሎም ክቃወሙ ድምፆም ዘስምዑ። ኣብቲ መኣዲ ቅዱስ-ቁርባን’ውን፥ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ከም ዘይተሳተፉ’ዩ ዝፍለጥ። ብድሕሪ ቅዳሴ እቶም ናይ ዕርቂ ሽማግለ ዝነበሩ ኣባ መልከ-ጼዴቅ ሓጺር ዘረባ ክዛረቡ ከለዉ። ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ-እንጦንዮስ ድማ፥ ኣብ ክንዳይ ኮንካ ሰላምታ ኣብጽሓለይ ስለ-ዝበሉኒ፥ መልእኽተይ የብጽሕ ኣለኹ ክብሉ ድማ ተሰሚዖም። ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ግና ከምኡ ክብሉ ኣይወከሉዎምን።
ብድሕር’ዚ ኣብቲ መድረኽ ዝወጸ ሓደ ቀሺ በረኸት ዝተባህለ እዩ። እዚ ቀሺ’ዚ እቲ ዝንበብ ጽሑፍ ኣብ ናይ ኢድ ተሌፎን ሒዙዎ’ዩ ቀሪቡ። ምስ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዝተበጽሐ፥ ናይ ዕርቂ ሰነድ ብምባል ድማ’ዩ ከቕርቦ ዝተራእየ። ንሱ እዚ ቀሺ’ዚ ሓደ ካብቶም በዓል ኣባ-ሉቃስ ዝመልመሎም ዴማሳውያን ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብቲ ንሱ ዘቕረቦ ጽሑፍ ድማ፥ ከምዚ ዝስዕብ ቃላት ነይሩዎ።
- መናፍቕ ኮይነ ምጽንሐይ ብኽታመይ ኣረጋግጽ።
- ኣብ ሥልጣን ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ፥ ብዘይ ኣፍልጦ ሲኖዶስ፥ ማኅተመይ ተጠቒመ ዝዘርጋሕኩዎ ጽሑፋት ይቕሬታ እሓትት።
- ካብ ሕጂ ንደሓር ሥልጣን ዝበሃል ኣየድልየንን እዩ። ዝበልኩሙኒ ኮይነ ክኸይድ’የ ዝደሊ።
- በቲ ንስኻትኩም እትህቡኒ መምርሒ ተማእዚዘ ከም-ዝኸይድ ድማ ኣረጋግጽ።
ዝብል ትሕዝቶ ዝነበሮ ጽሑፍ ፥ በቲ ምልምል በዓል ኣባ-ሉቃስ ዝኾነ ቀሺ ኣቢሉ ምስ ተነበ፥ ኩሎም ጳጳሳትን ገዳማውያን-ኣቦታትን፥ ነቲ ጽሑፍ ዓው ኢሎም ከም-ዝተቓወሙዎ’ዩ፥ እቲ ብመንገዲ ገዳማት ኣቢሉ ኤውሮጳ ዝበጽሐ ዜና ዝዛረብ ዘሎ። እዚ ርኡይ ዝኾነ ተንኮል’ዩ ብምባል’ውን፥ እቶም ገዳማት ኮኑ ጳጳሳት ነቲ ዝተባህለ ኩሉ ክቕበሉዎ ኮነ ክሰምዑዎ ኣይደለዩን። ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ብወገኖም እንተኾኑ’ውን፥ መልሲ ክህቡ ሚክሮፎን ክወሃቦም ሓቲቶም ምንባሮም እቲ ዜና ሓቢሩ’ዩ። እንተኾነ ኣብቲ ኃይሊ-ፖለቲካ ተቘጻጺሩዎ ዝነበረ መድረኽ፥ ንክዛረቡ’ውን ዕድል ክህቡዎም ኣይደለዩን። ኣዛርቡዎም ዝብል ድማፂ ምስ-በዝሐ ከኣ፥ በዓል ኣባ-ሉቃስ እቲ ኩነታት ካብ ምቁጽጻር ከይወጽእ ስለ-ዘፍርሆም፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ናብ ቤተ-መቕደስ ከእትዮሞም ከም-ዝተገደዱ’ዩ እቲ ዜና ዝሕብር።
እቲ ሕዝቢ ግና መስቀሎም ከይተሳለምና ኣይንኸይድን ኢና ብምባል፥ ካብ ቤተ-ክርስቲያን ከም-ዘይከይድ ኣትሪሩ ስለ-ዝሓዞም፥ ከይፈተዉ ካብ መቕደስ ከውጽኡዎም ግድነት ኮይኑዎም። እቲ ሕዝቢ ድማ ሓዘኑን ጓሂኡን ምጻር ስኢኑዎ፥ ኣዒንቱ ብንብዓት እናተሓጽበ መስቀሎም ክስዕም ከም-ዝኸኣለ’ዩ፥ እቲ ብመገዲ ገዳማት ኣቢሉ ዝበጽሓና ዜና ዝሕብር። እምበኣር እቲ በዓል ኣባ-ሉቃስ ዕርቂ ተፈጺሙ ብምባል፥ ዝዝርግሑዎ ዘለዉ ብተንኮልን ሓሶትን ዝተላዕጠጠ ተዋስኦ ነዚ’ዩ ዝመስል። ነዚ ዕርቃኑ ዝወጸ ተዋስኦ’ዚ ሕዝቢ ተዋሕዶ ኣሚኑ ይቕበለና’ዩ፥ ዝብል ተስፋ እንተደኣ ኣልዩዎም ከኣ፥ ፈጺሙ ዘየወጻጽኦም ምዃኑ ጥራይ ኢና ክንነግሮም ንኽእል።
ብዝተረፈ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ፥ ነቲ ን12-ዓመት መመላእታ ክቡር ዋጋ ዝኸፈሉሉ ክቡር ታሪኽ ገዲፎም፥ ይቕሬታ ሓታቲ ኮይኖም ከም-ዝቐረቡ ንምምሳል ዝቐርብ ዘሎ ተዋስኦ፥ ንበዓል ኣባ-ሉቃስ ደኣ ይመስሎም ይኸውን እምበር፥ ንሕና ሕዝቢ ተዋሕዶ ኮነ፥ ከምኡ’ውን ማኅበረ-ሰብ ዓለም ይቕበሎ’ዩ ኢሎም ተስፋ እንተ-ዘይገበሩ’ዩ ዝሕሾም። ብዝተረፈ እቲ ቀጻሊ ጉዕዞ በዓል ኣባ-ሉቃስ፥ ኣብ ምንታይ ንምብጻሕ ምዃኑ፥ ካብቲ ቀሺ በረኸት ዝተባህለ ዝበሎ ቃል ምርድኡ ይከኣል’ዩ። “-እቶም ፓትርያርክ ሥልጣን ኣየድልየንን’ዩ ኢሎም-” ዝብል ኣበሃህላ፥ ሓዲሽ ፓትርያርክ ንምምራጽ ዘኽይድ መንገዲ ይመስሎም ስለ-ዘሎ’ዩ።
እዚ ግና ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ብዝኸፍአ መልክዑ፥ ካልእ ውግዘትን ኩነኔን ተነጽሎን ከስዕብ እንተ-ዘይኮይኑ፥ስጉምቲ’ውን ይኹን ከኽይድ ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። እቲ ሕጊ ጥሒስካ ምኻድ ከኽይድ ዝከኣል ነይሩ እንተ-ዝኸውን ድማ፥ እዚ ዝሓለፈ 13-ዓመት ክኽየድ ምተኻእለ ነይሩ’ዩ። ስለ ምባል እንተደኣ ኮይኑ ደኣ፥ ፓትርያርክ መሪጽናስ ተባሂሉ እንድዩ። እዚ ፓትርያርክነት’ዚ ግና፥ ኣብ ብሎኮ-ጎዳይፍ ተሓጺሩ ዝተረፈ ደኣምበር፥ ብማኅበረ-ሰብ ዓለም ኣፍልጦ ረኺቡ’ዩ ዝበሃል ታሪኽ የልቦን። ሕጂ’ውን “-ነዚ ክትግዕታዶ ትርህጻ-” ዝብል ትዕዝብቲ ከትርፍ እንተ-ዘይኮይኑ፥ እቶም ካብ መዓርገ-ጵጵስና ወሪዶም፥ ካድረ-ፖለቲካ ክኾኑ መሪጾም ዘለዉ ኣባ-ሉቃስ፥ ክበጽሑዎን ከስልጥዎን ዝኽእሉ ነገር የብሎምን።
በቲ ሓደ ሸነኹ ግና፥ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ዝሕበነሎም ኣቦታት ምህላዎም ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን። ንሳቶም ድማ ናይቲ ክቡርን ዓቢይን ታሪኽ ዘለዎ፥ ናይ ገዳም ደብረ-ቢዘን ኣቦታት እዮም። ኣብዚ ንጥፍኣት ቅድስቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያንና፥ ብመሪሕነት ኣባ-ሉቃስ ዝግበር ዘሎ፥ ሕግን ቀኖናን ዝጠሓሰ ተግባር’ዚ ኢዶም ሓዊሶም ክርከቡ ኣይደለዩን። ኣብዚ ጉባኤ’ዚ ንከይሕወሱ ዝወሰዱዎ ስጉምቲ ድማ፥ ክንደይ’ኳ ብታሪኽ ከመስግኖም ዝነብር ዝነኣድ ውሳኔ’ዮም ወሲዶም። ክብሪ’ቲ ቅዱስ-ገዳሞም ክሕልዉ ምኽኣሎም ድማ፥ ሕዝቢ ተዋሕዶ እናተሓበነሎም ክነብር እዩ።
ብዝተረፈ ቅድስቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያንና፥ ብኣዚዩ ከቢድ ዝኾነ ፈተና እና-ተፈተነት ትሓልፍ ምህላዋ፥ ንሕና እቶም ብጸጋ-ጥምቀት ዝወለደትና ደቃ ጥራይ ዘይኮነ፥ ማኅበረ-ሰብ ዓለም ከይተረፈ’ውን ዝፈልጦ ጉዳይ’ዩ። ናይ ፖለቲካ-ኣርዑት ከቢዱዋ ካብ እተእዊ’ውን፥ ዉሑድ ዓመታት ኣይኮነን። ሕጂ’ውን እቲ ስቓይ ብዝኸፍአ መልክዑ፥ እናወሰኸን እናገንፈለን ክመጽእ’ዩ ዝርአ ዘሎ። እቲ ዝሓለፈ ከይኣክል ገና ሕጂ’ውን፥ እቲ ዝሓለፈ ጌጋ ክድግሙዎ ብምድላይ፥ ካብ ቀኖና ወጻኢ ባዕላቶም ፓትርያርክ ክሸሙ፥ ዘኽእሎም ሜዳ ከጣጥሑ’ዮም ኣብ ጸደፍደፍ ዝርከቡ ዘለዉ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያንና ዝፍጸም ዘሎ፥ ንዕቀትን ውርደትን ከኣ ተጻዊርናዮ ክንከይድ ዘጸብቐልና ኣይኮነን። ስለዚ’ውን ነዚ ሕግን ቀኖናን ዝጠሓሰ ተግባር’ዚ፥ ድምፅና ዓው ኣቢልና ክንቃወሞ ክንክእል ኣሎና። እንተደኣ ክንጥቀመሉ ክኢልና፥ ብዙሕ ከነድምዓሉ እንኽእል ናይ መራኸቢ ብዝኃን መድረኽ ኣሎ። ብዝተረፈ ሕቶና ካልኣይቲ ዘይብላ ሓንቲ’ያ። ንሳ ድማ እቶም ሰብ ፖለቲካ ካብ ቤተ-ክርስቲያን ኢዶም ከውጽኡ እነቕርቦ ሕቶ’ዩ። እቲ ን26-ዓመት መመላእታ ኣብ ዝባን ቤተ-ክርስቲያን ተጻዒኑ ዝርከብ ዘሎ ኣርዑት-ፖለቲካ፥ ኣውርዱዎ ኢልካ ምሕታት ንዓና ዝምልከት፥ ዕዮ ገዛ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ።
ብዝተረፈ “-ዘዛቘነ ሰይጣን ከየቐሸሸ ኣይገድፍን-” ከም-ዝበሃል እንተ-ዘይኮይኑ፥ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ኢድ ብምምላስ ክፍጸም ዝጸንሐ ዕንወት፥ ውግዘትን ተነጽሎን እንተ-ዘይኮይኑ፥ ዝዓበሰሎም ነገር’ውን የልቦን። ስለ-ምንታይ ነዚ ናይ ጥፍኣት መንገዲ’ዚ ይመርጹዎ ከም-ዘለዉ’ውን ክትርድኦ ዘጸግም ነገር’ዩ። ብዝኾነ ሕቶና ሕቶ ሕዝቢ ተዋሕዶ፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ፍትሑዎም ኣብ ምባል ጥራይ ዝውዳእ ኣይኮነን። ንሕና ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት፥ ካብ ቤተ-ክርስቲያንና ኢዶም ኣልዒሎም ክወጹ ኢና ንሓትት ዘሎና።
“ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል-!
ወለወላዲቱ ድንግል-!
ወለ-መስቀሉ ክብር-!”
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ


text:
ብሰንኪ ዕንደራ ምኩሓን ኢትዮጵያውያን (Ethiopian Chauvinists)፥ ኢትዮጵያ ነተን ኣብ ዝኾነ እዋን ክምስረታ ተኽእሎ ዘለወአን ሕቡኣን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ (Ghost States of the Horn) ኣብ ምምስራት ደኣ ተቀላጥፍ ከይትህሉ ምስትብሃል የድልየና ኣሎ። እዚ ከብለኒ ዝኸኣለ ድማ ምስ ምልዕዓል ዳግመ-ኢትዮጵያውነት; ብርኡይ ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ሓዊስካ ዘርኢ ካርታን ጨፈራ መንእሰያትን ተረፍ-መረፍ ስርዓተ-ደርግን ዳግማይ ይኽሰት ስለዘሎ፣ ንኤርትራ ዳግማይ ምትንካፍ ማለት ሳዕቤኑ ኣዝዩ ሓደገኛን ኣዕናውን እዩ ክኸውን።
ከም’ቲ ኣቦና ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ኣብ 1940ታት ኣብ ኣኼባ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ተረኺቡ ዝበሎ; ኤርትራ ሰላም እንተዘይረኺባ; ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ተረኺቡ ማለት ዘበት እዩ። ከምኡ’ውን ኣቦና ወልደኣብ ወልደማርያም ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ዝሃቦ መጠንቀቕታ; “ነዛ ዘውዲ እዚኣ ዝተንከፈ ወይልኡ” ዝበሎ; ንኤርትራ ምትንካፍ ማለት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ኣይርከብን ከምኡ ድማ እቲ ዝተንከፋ ቀሲኑ ኣይሓድርን ማለት እዩ።
ስለ’ዚ ነዞም ንኤርትራ ክጎብጥዋ ዝሓስቡ ኢትዮጵያውያን ልቦና ክገብሩ በዚ ኣጋጣሚ ይምሕጸኖም። እንተዘይኮነ ንሕና ኤርትራውያን ንልዕላውነት ሃገርና ከነውሕስ ተገዲድድና እንገብሮ ስትራተጂካዊ ቃልሲ (strategic struggle) ሳዕቤኑ መጀመርታ ዕንወት ኢትዮጵያ ከኸትል እዩ። ድሒሩ ድማ ዘይነበረ ሓደሽቲ ተርእዮታት ፖለቲካዊ ነውጺ ክፈጥር እዩ።
ሓቀኛ ካርታ ኢትዮጵያ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ጣልያን ዝነበረ
እዚ ሕጂ ዘላ ኢትዮጵያ ብከመይ ጌትካ ናብ ምርግጋእን ሰላምን ተምጽኣ እቲ ዝዓበየ ስራሕ ማንም ኢትዮጵያዊ ክኸውን ይግብኦ። ካብዚ ሓሊፎም ግና ሃገር እንዳማቶም እንተቋሚቶም ነታ ዘላ ኢትዮጵይያ ብፍጹም ክኸስርዋ ጥራሕ ዘይኮነ ገና ብሕጂ’ውን እናተመቓቐላን ኣብ ነንሕድሕደን ኲናት እናገበራን ዝነብራ ንኣሽቱ ሃገራት ምፍጣር እዩ።
ኩሉ ወዲ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክፈልጦ ዘለዎ ሓቂ እንተሃልዩ ኢትዮጵያ ከም እንደገና ንኤርትራ ገጻ ትሓልም እንተሃልያ – ውጽኢቱ ሓደገኛ ሳዕቤን እዩ ዘለዎ።
ንኤርትራ ምትንካፍ ማለት ተኣጒዱ ዘሎ እሳተ-ጎመራ ምኽፋት ማለት እዩ። ብሕጂ 100 ዓመት ክወስድ ዝኽእል ሕንፍሽፍሽን ኲናትን ስቅያትን ድህረትን ውን ከስዕብ ይኽእል እዩ።
ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ፍሉይን ሓድሽን ካርታ ሰለዎ ዳግማይ ስርርዕ ክህልዎ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2013 ኣብ http://www.awate.com ብሓደ ካብቶም ሓያላት ግን ከኣ ንባዕሉ ሕቡእ(Ghost) ዝኽክነ ብAli Selim ዝፍለጥ ጸሓፊ(ሕጂ እኮ ብሌናይ ወዲ ከረን ከም ዝኮነ ተፈሊጡ ኣሎ) ዝተጻሕፈት article “#Ghosts_of_the_Horn” ዘርእስታ ጽሕፍቲ ንተኽእሎታት መጻኢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣሚቱ ኔሩ። ንመጻኢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ብከምዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ካርታ ኣቕሪብዎ ኣሎ።
ተኽእሎ 1
ተኽእሎ 2
ተኽእሎ 3
ንዝያዳ ነታ ጽሕፍቲ ክትትውከሱ ትኽእሉ ኢኹም።
http://awate.com/ghosts-of-the-horn/
ኣብዚ ጉዳይ ኣትኲረ ዝሃብክዎን ክንክተሎ ኣለና ዝብሎ ስትራተጂካዊ ሓሳብ ድማ እንሆ ብመልኮ ድምጺ ቀሪቡ ኣሎ።
1ይ ክፋል፥ ልዕላውነት ሃገረ ኤርትራን ዳግመ-ትንሳኤ ኢትዮጵያውነትን ብኸመይ ስትራተጂ ክንቃለሶ ይግባእ?
2ይ ክፋል፥ ኢትዮጵያውያን ክፈልጥዎ ዘለዎ ሓቂ፥ ካብ ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ምሕባር፣ ኢትዮጵያ ፋሕ-ፋሕ ምባል ይቐልል።


text:
11 ሚያዝያ፡2011 ኣገዳሲ ጻውዒት ኣኼባ ንኹሉ ኤርትራዊ፡ ምእንቲ ናይ ሕልና ዝኽሪ ኤርትራውያን ግዳያት ድርብ ጃምላዊ ሓደጋ ጥፍኣት
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!!
ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት ህዝቢ
ኣብዚ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መሰክሕ ግፍዕታት ስርዓት ኢሰያስ ተጸሚዱሉ ዘሎ ግዜ፣ እቲ ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ብሕርሻን መጓሰን ዝነብር ህዝቢ ንጥፍኣቱ ዝሃቀነ ሓድሽ መርድእ ካብ መንግስቲ ህግደፍ ተነጊሩዎ ኣሎ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ ዝቐነየት ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝነበሩ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ከምዘለዉ ብመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ነጊርናሎም ዝነበርና ግዳያት፡ ድሒኖም ከምዘለዉ ትማሊ ምሸት ዝረኸብናዮ ገና ምርግጋጽ ዘድልዮ ኣፈናዊ ሓበሬታ የረድእ።
ሓንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ዝተበገሰት፡ ዝነቐለትሉ ዕለት ዘይተፈልጠ ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝርከቡ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ኣለዉ።
‘ክምብል በለ እምበር ኣይተኻዕወን’ ዝብል ምስላ ኣሎ። ሕጂ ግን እቲ ነገር ድሮ ተኻዕዩ ስለዘሎ ምዕራዩ ቐሊል ኣይኮነን። ከበደ ፈኾሰ እቲ ዕማም ብዘይካኻ ዋና ስለዘይብሉ ግን ኣብ ሑጻ ከይተሰትየ ኸሎ ዝርካቡ ክትሓፍስ ልቦናኻ ሓዊስካ ኢደይ ኢድካ በል።


text:
3 ሕግታት-ኒውተን
ኣይዘክ ኒውተን ብ 1643 ተወሊዱ 1727 እዩ መይቱ፣ ንሱ ምስቶም ንዓለም ፍሉይ እጃም ዘበርከቱ ተመራመርቲ`ዩ ዝቁጸር። ኒውተን ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ስነ-ፍልጠት እዩ ዝነጥፍ ኔሩ። ንኣይዘኽ ኒውተን ብፍሉይ ዘዘክሮ ብሂል ትፋሕ እዩ። ንሱ ኣብ ትሕቲ ኦም- ትፋሕ ኮፍ ኢሉ እንከሉ ትፋሕ ካብቲ ገረብ ወዲቃ ኣብ ርእሱ ከም ዝወቀዐቶ ይዝንቶ፣ ነታ ትፋሕ ክትወድቕ ዝገደዳ ምኽንያት ንምፍላጥ መርመራ ድሕሪ ምግባር፡ ኒውተን ስሕበት ዝብል መትኸል ኣቚሙ ። 3 ሕግታት ኒውተን‘ውን ንሱ ዘቆሞም መትከላት`ዮም ፣ ንዕኡ ንምኽባር ድማ ናይ ምንቅስቓስ 3 ሕግታት ኒውተን ተሰምዮም።
እቶም 3 ሕግታት እንታይ‘ዮም ንምንታይ`ዮም ከ ዝገልጹ፧
እታ ቀዳመይቲ ሕጊ ድሮ ኣብ ምንቅስቃስ ወይ ኣብ ጸትታ ንዘሎ ኣካል እያ ትገልጽ። ሓደ ኣብ ጸትታ ዝርከብ ኣካል ካብ ካልእ ዝመጸ ሓይሊ ክሳብ ዘይተንከፎ ከም ቀደሙ‘ዩ ጸትኡ ዝቅጽል ወይ ኣብ ምንቅስቃስ ዝርከብ ኣካል፡ ካብ ካልእ ዝመጸ ሓይሊ ክሳብ ዘይተንከፎ ከም ቀደምዩ ምንቅስቃሱ ዝቅጽል ፍጥነቱ ኣይውስኽን ወይ ኣይንክን ዩ።
1ይ ኣብነት ናይ ቀዳማይ ሕጊ ኒውተን/// ዝተቀልዐት ክዑሶ ደው ከብላ ዝኽእል ሓይሊ ክሳብ ዘይረኸበት ፍጥነት ይኹን ቅልጣፈ ብዘይ ምውሰኽ ሱቅ ኢላያ ትበርር፣ ኣብ ዓለም ክብደት ንዘለዎ ዘበለ ብ 9,807 m/s² ዝስሕብ ሓይሊ ክሳብ ዘሎ ግን ዝተቀልዐት ክዑሶ ኣብ ምድሪ ክትዓልብ ግዲ ይኾና።
2ይ መረዳእታ ናይ 1ይ ሕጊ ኒውተን/// ኣብ ምድሪ ጸት ኢላ ዘላ ክዑሶ ካልእ ሓይሊ መጽዩ ክሳብ ዘይተንከፋ፣ ንኣብነት ሰብ፣ እንስሳ፣ ወ.ዘ.ተ ኣይትንቀሳቐስን እያ፣ እዚ ቀዳማይ ሕጊ ኒውተን እዩ።
2ይ ሕጊ ኒውተን/// ሓደ ረዚን ነገር ፍጥነት ከም ዝውስኽ ንምግባር ወይ ምንቅስቓስ ሓይሊ የድሊ። እቲ ሓይሊ ድማ ማዕረ ርባሕ ርዝነትን ፍጥነትን፣ ናይቲ ፍጥነት ክውስኽ ተደልዩ ዘሎ ኣካል እዩ። ናይዚ ፎርሙላ (Eng. Formula) ነዚ ዝስዕብ ይመስል///
2ይ ሕጊ ኒውተን እምበኣር ሓይሊ=ፍጥነትxርዝነት እዩ ፣ ይብል። ቅልል ዝበለ መራዳእታ ነዚ ዝስዕብ ርአ///
a=10m/s² m=20kg
ሕቶና ን ሓይሊ ወይ ድማ F ርኸብ`ዩ፦
ዘክርዎ! (m=ሜትሮ ከምኡውን s²=ሰከንድ፣ ስክዌርድ) (kg=ኪሎ ግራም) እዩ። ፍጥነትን ርዝነትን እንተ ተራቢሖም ኩሉ ግዜ ውጽኢት Newton እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ሓይሊ ብኒውተን ዝተሰምየ መዐቀኒ`ዩ ዝምጠን። እቶም ዝተዋህቡና ኣሃዛት ንፍጥነትን ርዝነትን ብምጥቃም እምበኣር ሕቶና ንመልስ!
F=10m/s²x20kg
F=200N (Newton)
መልሲ ብሙሉእ-ሓሳብ///ሓደ 20ኪሎ ዝኽብደቱ ነገር 10ሜትሮ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰከንድ ስክዌርድ ፍጥነት ንምሃብ ፡ 200N (ኒውተን) ሓይሊ የድልየና ን 40.ኪሎ ድማ ዕጽፉ ወ.ዘ.ተ፦
3ይ ሕጊ ኒውተን ድማ ሓይልታት ብጽምዲ እዮም ዝዓዩ ይብል።ሓይሊ ተጠቂምካ ትገብሮም ዘበሉ ስጉምትታት ግብረ መልሲ ኣለዎም`ዩ። እቲ ግብረ መልሲ ድማ ማዕረ`ቲ ዝተጠቀምካሉ ሓይሊ ኮይኑ ግናኸ ኣንጻር እዩ። ንመረዳእታ ነዚ ስዕብ ተንቀሳቃሲ ምስሊ ተዓዘብ!///
እንታይ ኣስተውዒልካ ፧ እታ (ብጸጋም) ቀዳምይቲ ዘላ ዓረር ነታ ስዒባ ትመጽእ ምስ ሃረመታ፣ ሓይሊ`ታ ቀዳመይቲ ዓረር ክሳብ`ታ ሓሙሸይቲ ይበጽሕ ፡ካብኡ ግን ኣይቅጽልን`ዩ፡ ልክዕ ከምቲ ናይ መጀመርያ ሓይሊ ግናኸ በንጻሩ ይምለስ።
ሮኬት ነዚ መትከል እዚ ብምጥቃም እያ ክትበርር ትኽእል፡ ብኸመይ ንዝብል ሕቶ ፡ ሓንቲ ሮኬት ኣብ ውሽጣ ነዳዲ ኣለዎ ንኣብነት ፈሳሲ-ኦክስጅን፣ እቲ ኦክስጅን ኣብ ሓደ-መዋጸኦ ጥራይ ዘለዎ መትሓዚ ተጨቢጡ`ዩ ዝርከብ። እታ ሮኬት ክትበርር ምስ ዝድለ ነቲ ሓደ በይኑ ዝኾነ መውጽኢ ከፊትካ ነቲ ፈሳሲ-ኦክስጅን ተቃጽሎ፣ እቲ ዝቃጸል ሓዊ በቲ ሓደ ከም መውጽኢ ዝተዋህቦ ኣፌፌት እዩ ክወጽእ ዝኽእል። እቲ ዝወጽእ ነዳዲ፦ ኣየር ክጉንጽ ናይ ግድን`ዩ፡ እቲ ኣየር ድማ ነታ ሮኬት ንላዕሊ ይነድሓ። እዚ 3ይ ሕጊ ኒውተን`ዩ።


text:
መግለጺ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ኤርትራ፡ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ፣ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን
እዚ፥ ስምረት ገዳማት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስን ቀሺ ሃብቶም ርእሶምን ዝኣወጅዎ ውግዘት ምኽንያት ብምግባር ዝወጽአ ዘሎ መግለጺ ኣህጉረ ስብከታት ሰሜን ኣሜሪካ፥ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕ እዩ።
ቅዱስ እንጦንዮስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ወፓትርያርክ ዘሃገረ ኤርትራ፥ ብ13 ጥሪ. 2006፥ ”ሕጊ እንተ ረገጽካዮ ተመሊሱ እዩ ዝረግጸካ” ዝበልዎ ረዚን ትንቢታዊ ቃል ብግብሪ ክፍጸም ንርእዮ ስለዘሎና ንኣምላኽ ነመስግን።
ኣህጉረ ስብከታት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብተደጋጋሚ ክገልጾ ከምዝጸንሐ፥ ኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስን ቀሺ ሃብቶም ርእሶምን፥ ንኹነታት ጳጳሳት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብምምዝማዝ፥ “ዋና ኣማሓዳሪ፥ ፈጻሚ ኩሉ ጉዳያት” ዝብል ስም ተጠቒሞም፥ ቤተ ክርስቲያን ምሉእ ብምሉእ ጅሆ ሒዞማ ጸኒሖም እዮም። ካብዚ ዝነቐለ፥ ንልዕሊ ዓሰርተ (10) ዓመታት፥ ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያንን ኣገልገልታን ዘውረድዎ ሃስያ፥ ኣብ ውሽጢ ምእመናን ዘስረጽዎ ምፍልላይ፥ ዘውረድዎ ግፍዒ፥ ዕንወት፥ ውግዘትን ምፍልላይን ብዓቕሚ ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ክዝርዘር ዝከኣል ኣይኮነን።
እዞም ክልተ ውልቀ-ሰባት፥ ካብ ሓላፍነት ቤተ ክርስቲያንን ካብቲ ደረት ኣልቦ-ስልጣኖምን ተኣልዮም ኣለዉ። እዚ፥ ጽቡቕን ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚትን እዩ። ቤተ ክርስቲያን ክትድበስ፥ ምስ ኣሓት ኣብያተ ክርስቲያናት ኮነ ምስ ኣድማሳዊ ሕብረት ኣብያተ ክርስቲያናት ብኽብሪ ክትስራዕ፥ ሓቢርና ንኣምላኽ ከነምስግን እንተኾይኑ ግና፥ እቲ ቀኖናዊ ግህሰት ምስ ዝዕረን ካብ መንግስታዊ ተጽዕኖ ናጻ ምስ እትኸውንን ጥራይ እዩ። እዚ ዝኸውን ድማ፥ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፓትርያርክ እንጦንዮስ ነቲ ኣብ ልዕሊ ጳጳሳት ዘንበርዎ ውግዘት ንኸልዕልዎ ዕድል ክወሃቦም ይግባእ።
በዚ መሠረት፥ ኣህጉረ ስብከታት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፥ ነቲ ገዳማውያን ኣቦታት ዝወሰድዎ ስጉምቲ ብኣድናቖት እናኣመጎሰ፥ እዚ ዝስዕብ ለበዋታትን ጻውዒትን ብኣኽብሮት የቕርብ፣
- ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ቅዱስ እንጦንዮስ ካብ ዘለዉዎ ማሕዩር ብህጹጽ ነጻ ውጺኦም ናብ ሕጋውን መንፈሳዊን መንበሮም ይመለሱ።
- እቶም ብሰንኪ እምነቶም ዝተኣስሩ ኣገልገልቲ ቤተ ክርስትያንን ምእመናንን ይፈትሑ።
- ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ካብ መንግስታዊ ተጽዕኖ ናጻ ኮይና ብቀኖናዊ ፓትርያርክ ዝምራሕ ቅዱስ ሲኖዶስ ትመሓደር።
- ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ሰንሰለታ ሓልያ ብሓደ መጓሰ ክትምራሕ፥ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ቅዱስ እንጦንዮስ ኣብ መንበሮም ተመሊሶምውግዘታዊ-ፍትሓት ክህቡን ወግዓዊ-ዕርቂ ክግበርን።
- ስምረት ገዳማውያን ኣቦታት ዝጀመርክሞ ዝነኣድ ስጉምትን መንፈሳዊ ትብዓትን ክትቅጽልዎ፥ ስለ ሓቂ፥ ፍትሕን ርትዕን ድማ ወትሩ ብጸሎት ክትነቕሑ ንምሕጸን።
- ጳጳሳትንገዳማውያን ኣቦታት ብኦርቶዶክሳዊ ሓድነት ተጠርኒፍኩም ንዝጸንሐ ከቢድ ውግዘትን ምፍልላያትን ብምሕረትን ዕርቅን ንኽውዳእ ክትጽዕሩ ንላቦ።
7.ምእመናን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፥ “ዓገብ” ብዘይምባልና ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ወሪዱ ዘሎ ከቢድ ግህሰት፡ ስደትን ሞትን ተረዲእና “ኣቦና ይፈትሑ” ኢልና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ክንቀርብ ይግባእ።
ልዑል ኣምላኽ መዓልቲ ሓቂ፥ ዕርቅን ሰላምን ይሃበና። ዕድመን ጥዕናን ንቅዱስ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ሂቡ፥ ንቤተ ክርስቲያንናን ሃገርናን ድማ ሰላምን ምሕረትን የውርደልና። ኣሜን።
መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት ሰሜን ኣሜሪካ፥ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን
16 ጥቅምቲ 2014 (፮ ጥቅምቲ ፳፻፯ ዓ.ም ግእዝ)


text:
Radio Erena: 13 June 2019
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ንሓንቲ ኤርትራዊት ሓታቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራ ከምዝሰጎጓ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ፈረንሳ፣ ኤርትራዊ ዜግነት ንዘለዋ ሓታቲት ዑቕባ ክትሰጉግ ኣብዚ ልዕሊ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋና’ዩ።
እታ ብስጳኛ ከምዝኣተወት ዝተሓበረት ኤርትራዊት፣ ብ8 ግንቦት ኣብ ዶብ ፈረንሳ፣ ብፖሊስ ድሕሪ ምትሓዛ፣ ጉዳያ ብቤት ፍርዲ ክርአ’ዩ ጸኒሑ።
እንተኾነ ተቐባልነት ስለዘይረኸበ፣ ብ6 ሰነ ብመንገዲ ኣየር ቱርኪ ናብ ኤርትራ ተሰጉጓ።
ኣብ ፈረንሳ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሑዞም ምስጓግ ዝጽበዩ ዘለዉ ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት፣ ናብ ኤርትራ ከይኣትዉ ፍቓድ ከልኪልዎም ከምዘሎ ኣቐዲሙ ክጥቀስ ጸኒሑ’ዩ።
እዛ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ኤርትራ ዝተሰጎገት ኤርትራዊት ግና፣ ናይ ኤርትራ ፖስፖርት ስለዝጸንሓ፣ ብዘይዝኾነ መሰናኽል ናብ ኤርትራ ክትስጎግ ከምዝኸኣለት ይግለጽ።
ኤርትራውያን፣ ናብ ኤርትራ ከይስጎጉ ዝብል መርገጺ ሒዛ ዝጸንሐት ፈረንሳ፣ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደትሉ ምኽንያት፣ ንተጣበቕቲ መሰል ስደተኛታት ፈረንሳ ኣቖጢዑ ኣሎ።
እንተኾነ፣ መንግስቲ ፈረንሳ፣ እቲ መርገጺ ሕጂ’ውን ከምዘይተቐየረ ብምጥቃስ፣ እቲ ምስጓግ ናይዛ ኤርትራዊት፣ ዝተፈልየ ጉዳይ ምዃኑ ከረድእ ፈቲኑ።
ፈረንሳ፣ ካብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ንዝተሰጎጉ ይኹኑ ናይ ኢጣልያ መንበሪ ፍቓድ ንዝጸንሖም እሞ ዝሓሸ ማሕበራዊ ሓገዛትን ካልእ ኣማራጺ ንምርካብን ንዝመጹ ኤርትራውያን፣ ን10 ዓመታት ዝጽንሕ ዑቕባ ክትህብ ምጽንሓ ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ብዝሒ ስደተኛታት ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዛየደን፣ ኣብ ጎደናታት ዝነብሩ ሰባት እናበዝሑ ብምኻዶምን፣ ጉዳይ ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ኣብዛ ሃገር ሓደ ካብ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ክትዓት ኮይኑ ይርከብ።
================


text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዘካይድኦ ዘለዋ ውግእ ጠጠው ኣቢለን ኣብ መንጉአን ዘሎ ኣፍላላይ እንድሕር ዘይፈቲሐን ማዕቐብ ከምዝገብረለን ኣጠንቂቑ።
እቲ ውሳነ ብምሉእ ድምፂ ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት እዩ ሓሊፉ።ኣብ ክልቲአን ሱዳናት ዓብዪ ናይ ነዳዲ ረብሓ ዘለዋ ቻይናን ሩሲያን ኣቐዲም ኣቢለን ኣብቲ ማዕቐብ ዘለወን ተኣቅቦ ገሊፀን ነይረን።ኣብ መወዳእታ ግን ነቲ ውሳነ ደጊፈንኦ።
እቲ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንዘሕለፎ ውሳነ ዝድግፍ እዩ።
ክልቲኦም ወገናት ደብዳብ ነፈርቲ ሓዊሱ ኩሎም ተፃብኦታት ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ጠጠው ኣቢሎም ዘሰሓሕቡዎም ጉዳያት ንምፍታሕ ብሕብረት ኣፍሪካ ዝምራሕ ዝርርብ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙናት ንኽክካየድ ይፅውዕ፡እቲ ውሳነ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ቻይና ሊ ባዶንግ ትማሊ ረቡዕ ከምዝገለፅዎ ቤጂንግ ኣብ መንጎ ጁባን ካርቱምን ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ እናኸፍአ ዝኸይድ ዘሎ ርክብ ኣዝዩ ከምዝሻቐላ ብምግላፅ ክልቲኦም ወገናት ናብ ድርድር ንኽምለሱ ፀዊዖም።
ነቲ ውሳነ ዘርቀቐት ዩናይትድ ስቴትስ መርገፂ ኩሎም ምዕራባዊያን ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ኣንፀባሪቓ።እቲ ብ15 ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ዝፀደቐ ውሳነ ንናይ ሕብረት ኣፍሪካ እማመ ሰላም ዝድግፍ እዩ ትብል ኣሜሪካ።
ኣምባሳደር ሱዛን ራይስ ክልቲአን ሱዳናት ኣብ ጫፍ ዅናት ከምዝርከባን ህይወት ክልተ ሚሊዮን ሰባት ናብ ዝበለዐ ዝሓለፈ ግጭት ናይ ምምላስ ዕድል ከምዘለወንን ኣጠንቂቐን።
ዩናይትድ ስቴትስ ክልቲኦም ወገናት ብሙሉኡን ብዘይ ውዓል ሕደርን ቶኽሲ ጠጠው ንኸብሉን ንኹሎም ባእታታትን ውሳነ ቤት ምኽሪ ሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፍሪካን ንኸተግብሩ ትፅውዕ ምስ በላ ኣምባሳደ ራይስ ኣስዒበን ከምዚ ኢለን። ‘’ሓዲኦም ወይ ድማ ክልቲኦም ነዚ እንተ ድኣ ዘይፈፂሞም እዚ ቤት ምኽሪ’ዚ ስጉምቲ ንምውሳድን ማዕቐብ ንምንባርን ኩሉሻዕ ድልዊ እዩ።’’
ኣብቲ ናይ ትማሊ ረቡዕ ኣኼባ ምንስቴር ጉዳያት ካብኔት ደቡብ ሱዳን ደንግ ኣሎር ጁባ ምስ ናይቲ ቤት ምኽሪ ውሳነ ክትትሓባበር እያ ኢሎም።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ሱዳን ዳፋ ዓላ ኤልሓጅ ዓሊ ዑስማን ዕርቂ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ክልቲአን ሃገራት ዘለው ዘይተፈትሑ ጉዳያት ከምዝፈትሕን እቲ ጉዳይ ካብ ኢድ ኣፍሪካዊያን ንኸይወፅእን ዘለዎም እምነት ገሊፆም።


text:
መልሲ ንኣቶ ሳልሕ ቃዲ ጁሃር!!!!
መልሲ ንኣቶ ሳልሕ ቃዲ ጁሃር!!!!
“ዓቢ ሰብ ክጋገ ፡ ጌጋኡ ክንዲ እምባ ይኸውን” ኣባሃህላ ቐዳሞት፡
ኣቶ ሳልሕ ቃዲ፡ ካብቶም መቓልሰተይ፡ መሰታይ፡ መምህር፡ ጻሓፋይ፡ ኢለ ዝቖጽሮ ሰብ ነበረ። ኣብ ቃል ኣቶ ሳልሕ ክምርኮስ “ኣፍካ ከምድላይካ ትበልዓሉ እምበር፡ ከምድላይካ ኣይትዛርበሉን” ኢሉ ዝእርም ሰብ ነበረ። መርበብ ዜና ዓዋተ፡ ምስ ጀመረ፡ ዕባይ ከተማ “ ከረን”፡ብምዃኑ፡ መሰረት ብምግባር፡ ተጋዳላይ፡ ስደተኛ፡ ዝተማህረ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ከም መሰጋገሪ ድልድል ኣብ ህዝብና፡ ክኸውን ይኽእል ዝብል እምነት ነበረኒ። ሕጂውን፡ ተስፋ እገብር፡ ናብ ልቡ ተመሊሱ፡ ኣብቲ ትጽቢት ዝግበሮ ዘሎ፡ ሽግር ህዝብና ኣብ ምፍታሕ፡ ከይሰልከየ፡ ከም መሰጋገሪን፡ ኣራኻብን፡ ኣብነትን፡ ኣራምን፡ ዓራቕን፡ ጠርንፍን፡ኮይኑ ክሰርሕ ክሳብ ሓይልን፡ ዕድመን ዝሃቦ፡ ኣገልጋሊ ህዝቡ ንክኸውን እትስፎ። ኣብዛ ሳዓት እዚኣ ግና ተስፋ ኣቑሪጹኒ ይርከብ፡ ትዕዝብተይ ክገልጽ ይጅምር።
- ኣቶ ሳልሕ፡ መርበብ ዓዋተ፡ “ሓቅን፡ ኣታዓራቕን፡ ሓሳብካ ብነጻ ምግላጽ” እዩ ዓላማኣ፡ ኣስዕብ ኣቢልካ “ምምሃርን ወይ ምሕባርን፡ ምትብባዕን፡ ምድልዳልን ወይ መሰረተ ጽንዓትን” ካብ ኮነ፡ ንምንታይ ካብ መሰረተ እምነቱ ዘንብዔ?
- ህዝቢ ኤርትራ ቆላኡ ደጋኡ፡ ኣስላማይ ክስታናይ፡ ኣብ ሓደ ባይቶ ተኣኪቦም ዝዘተይሉ ኣብ “ቤት ገርጊስ” ኣስመራ 1946 ዓመተ ምህረት ነበረ። ዳግማይ ናይ ህዝቢ ባይቶ ከም ህዝቢ ኣብ ምንታይ ኩነታት ንርከብ፡ እንታይ ይሓይሽ ዝተባህለላ፡ 2010 ኣብ ኣቃቂ ወይ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ እዩ። ካብ 1946 ክሳብ 2010 ናይ ህዝቢ ብጉዳይ ሃገሩ ዘትዩ! እንተዳኣ ኮይኑ፡ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ወይ ብህዝባዊ ሓይልታት ቀጺሉ ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ክኸውን እንከሎ ውድባውን ጸቢብን እዩ ዝነበረ።
- ታሪኽ ኣመጻጽኣ ገድሊ ምድጋም ኣየድልን ኩሉ ዝፈልጦ ስለዝኾነ፡ እንተኾነ ኣጀማምራኡ፡ ኣብ ካይሮ ዩኒቨርሲቲ ብተመሃሮን፡ ብዓበይትን፡ ደቂ ዉሱን ዓለትን፡ እስልማና ኣመንትን፡ ስለዝተመስረተ፡ ጽበትን ዓብላልነት፡ ጠባያቱ ተግባሩን፡ ዝጀመሮ በደል ኣብ ህዝቢ፡ ክስብ ሕጂ በሰላኡ ኣይሓወየን።
- ኣቶ ሳልሕ፡ ኣብ ጽሑፉ “ ኣብ ሱዳን ዘለዉ ስደተኛታት ብደቂ ከበሳ ተረሲዖም” ክብል ጸሓፈ። ኣቶ ሳልሕ ካብ 1965 ንደሓር ዝተገብረ ግፍዕታት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምዕራባዊ ቆላ ዘስዓቦ በደል ብኣሻሓት ዝቑጸር ኣካል ህዝብና ንስደት ስለ ዘምረሔ፡ መንእሰይ ከበሳ ስቕ ኢሉ ኣይረኣዮን፡ ካብ ከተማት ኤርትራ ኮነ፡ ካብ ከተማት ኢትዮጵያ ሕነ ንኽፈዲ ንመዳ ኤርትራ ናብ ቃልሲ ኣምርሔ፡ ኣብ መዳ ግና ከምቲ ዝተመነዮ ኣይጸንሖን። ካብ ዜጋኻ ዘይትጽበዮ ሽግርን፡ ተጋድሎን ጸንሖ። ቃልሲ፡ ከቢድን መሪርን ነበረ።ኣብ ቃልሲ ኣትዩ እጃሙ እና ኣበርከተ፡ ከም ሰላይ ተቖጺሩ ዝተቐንጸሉ፡ ዉሑዳት ኣይኮኑን። 1969 ድሕሪ ጉባኤ ኣደቡሓ እንታይ ተርኽበ?፡ ናይ ዉድብ ምብትታንን፡ ምፍንጫልን፡ ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ኣቀናጻልን ነበረ።1977 ፋሉል ተባሂሉ ዝተቐንጸለ ተጋዳላይ ዉሑድ እኮ ኣይነበረን። ናብ ህግደፍ ኣትዩ ኣብ ኩናት ባጽዕ ኣትዩ ብጨው ተበልዔ። መንእሰይ ከበሳ ብኽልተ በትሪ ተቐጥቐጠ፡ ንኽሃድም ዝተገብረ ብመራሕቲ ተሓኤ፡ ተረሲዑ ድዩ?
- ኣቶ ሳልሕ፡ ብሓቅነትን፡ ብግሉጽነት፡ ኣብ ሕድገትን፡ ኣብ ዕርቕነትን፡ ዝመርገጹ! ኣብ ኣዋሳ ዝተገብረ ጉባኤ፡ ፍትሓውን፡ ዲሞክራሲ ዝዓሰሎን፡ ከዝነበረ መዝገበ። ኣስዕብ ኣቢሉ ሲቪካውያን ማሕበራት ወካሊ ኣቶ ተኽላይ ኣብራሃ ኣትዩ ምስ ተባህለ፡ “ሰማይ ፈረሰ” ዝዓይነቱ ጽሑፍት ኣብ መርበብ ዓዋተ ተመዝገበ።
- ዉድብ ኩናማ፡ ኣብ ልዕሊ ስዉእ ተጋዳላይ ዓዋተ፡ ዝሃብዎ ርእይቶ ወይ ዕቃበ፡ መሰል ዜግነቶምን፡ መሰል ብሄርነቶም፡ መሰል ዉድቦም፡ ተጋሂሱ ካብ ኣባልነት ባይቶ ንኽስጎጉ፡ ዓቢ ቃልሲ ብኣቶ ሳልሕን ብጾቱን ተኻየደ፡ ዉድባት ተዳሙ (ጂሃዳውያን) ኣብ ባይቶ ብዝነበሮም ዓብላልነት “ንዉድብ ኩናማ ካብ ባይቶ ክስጎጉ ዉሳነ ኣሕለፉ” ኩናማ ካብ ባይቶ ተገለሉ። ብሰንኪ ኣቶ ሳልሕ ባይቶ ሕንፍሽፍስ ኣተዎ፡ ክሳብ ሕጂ ባይቶ መንነቱ ኣጥፊኡ ይርከብ።
- ኣብ ልዕሊ ዶክተር ኣርኣያ ደበሳይ፡ ዶክተር ዑቕባዝጊ ዮሃንስ፡ ዶክተር ኣፈወርቂ ጳውሎስ፡ ዶክተር ኪዳነ መንግስታ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ መሰረት ኣልቦ፡ ዘይውርዝዩ፡ ሓልፍነት ዝጎደሎ፡ ካብ ኣቶ ሳልሕ ዘይትጽበዮ ድፍረትን ግህሰትን፡ ጭልቅዕነትን፡ ኢልካ ዝሕለፍውን ኣይኮነን። ጽዩፍነት ተራእየ ንነብሱ ልዕሊ ጳጳስ ሰሪዑ ክዘንፍ ተርኽበ።
- ኣቶ ሳልሕ፡ ኣብ ልዕሊ ማንም ዜጋ ባጀላ ናይ ምሃብ መሰል የብሉን፡ እንተኾነ፡”ጭጉራፍ ወቒዓ ተእዊ” ከም ዝባሃል፡ መርዛም ብርዒ ሒዙ ኢዱ ከንዉሕ ኣይነበሮን፡ ኣንውሔ ዳኣ።
- ኣቶ ሳልሕ፡ ነቲ ኣብ ቪየና ቭርጂንያ ዝተገብረ ኣኼባ ናይ 22-23 ጥቅምቲ 2014 “ መስቀላውያን”፡ ኢሉ ሰየሞ። ግዜ ሕጅራ ከነዝክሮ፡ ነቢ ሞሓመድ፡ንሰዓብቱ “ከይንበርስ ንስኹም ናብ መርየት ሓበሻ ኪዱ፡ ንጉስ ሓበሻ ተቐባሊ ጋሻ እዩሞ ኪዱ ኢሉ ከም ዘሳናበቶም” ኣብ ሓዲስ ኣሎዶ ኣይኮነን? “ኣስላም ዓረብ ብሴፍ ኣመኑ፡ እንተ ኣስላም ሓበሻ ብመልእኽቲ ኣመኑ” ዝብል ከምዘሎ ተረሲዑድ? ኣብ ምድሪ ሓበሻ (ኤርትራ ኮነ ኢትዮጵያ) ኣመንቲ እስልምናን ክርስትናን ሓቢሮም ከም ዝነብሩ ተረሲዑዶ? ኣቶ ሳልሕ፡ እዚ ኣኼባ ክምስገን ዝነበሮ እዩ። ኣቶ ሳልሕ፡ ስለ ዘይፈተዎም መስቀላውያን ኢሉ ክሰሚ፡ ናይ ገበን ገበን እዩ።
- ኣቶ ሳልሕ፡ ጽቡቕ ፍቓዱ ኮይኑ፡ “ንሕናን ዕላማን” ኢልኩም ሰይሙ በለ። “ዘዕበኻዮ ዱሙ፡ ሃይለማርያም ስሙ” ኣቶ ሳልሕ፡ እንታይ ወረደካ?
ናይ መዳ ኤርትራስ፡ ይትረፍ “ ኪዳነን፡ ወልዳይ” ኣብ ከሰላ ከም ሽጉርቲ ከም እተሓርዱ፡ ረሲዕካዮዶ?
- ኣቶ ሳልሕ፡ ካብ ትግርኛ ዝዛረቡ ስድራቤት ዝውለድ፡ ትግሪኛ ንኸይዝረብ ወይ ከይጻሓፍ ኣብ መርበብ ዓዋተ ዝኽልክል ሰብ እዩ።
- ኣብ መርበብ ዓዋተ፡ “ንዓሊ ሳልም፡ ህዝቢ ከበሳ ገበቲ መርየት፡ መርየት ባርካ ወሪሮሞ፡ ክርስትያን ጎበጥኹም” እናበለ ሓዊ ንኸሳዉር፡ ዓገብ ከይበለ፡ ናይ መሰል ጽሑፍ ስለ ዝኣምን፡ ኣይክልክሎን፡ ኢሉ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና ንኸናውጽ ዕድል ዝህብ ሰብ ነበረ። ኣይተ ዓሊ ሳልም ካድር ናይ ህግደፍ ኣብ ስደት ካብ ዝርከቡ በታተንቲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ከምዘገልገለ ታሪኽ ይምስክሮ። ኣቶ ሳልሕ ብሰንኩ፡ ተጸርፈን፡ ተዘልፈን፡ ኣነውን ከይተርፍኩ፡ ወይ በሃሊ ኣቕርብ ወይ ንስኻ ኮንካ ትርከብ ኢለ ነይረ።
- ኣቶ ሳልሕ፡ “ግሉጽነትን፡ ኣታዓራቕን፡ሓቅነትን” ካብ ኮነ መርግጹ! ንምንታይ ብሓሳብ ምስ ዘይሳማምዕዎ፡ ኣስማት እናሃበ ኣብ ምትህልላኽ ዝኣቱ? ኣቶ ዮሰፍ ገብረሂወት፡ ብዝጽሕፎ ርትዓውነት ዘለዎ መጎተ! ኣብ ክንዲ ጭብጢ፡ ብጭብጢ፡ ዝምጎቶ፡ “ማሕበር ኣንድነት” ኢሉ ኣጠመቖ። ማንም ዜጋ መሰል ኣለዎ፡ ርእይቶኡ ክዛረብ፡ ክጽሕፍ፡ ክቃወም፡ ክድግፍ፡ ስቕ ንኽብል ናይ ዉልቂ መሰል እዩ። ማን ዜጋ ንሓደ ዜጋ፡ ኣፍካ ሓዝ፡ ናይ ምባል መሰል የብሉን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ገበን እዩ። ኣቶ ዮሰፍ ኣብ ዝምጉተሉ እዋን፡ ኣድነት እናተባህለ ተዘልፈ።
- ብዛዕባ ስደተኛታት ኤርትራውያን፡ ሓደን ዝሓሊ፡ ካልእን ከም ዘይሓሊ እናገበርካ ምኽሳስ! ንማንም ዘርብሕ፡ ኣይኮነን። ኣሕዋትና ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ሽግሮም ኣይተፈትሔን፡ ስዒቡ፡ ድሕሪ ነጻነትስደዱ ገደደ። ነዚ ኹሉ ጸገም ስርዓት ኢሳያስ ዘምጽኦ ምኻኑ እናተፈልጠ፡ ነቲ ዝውጻዕ ዘለ ህዝቢ ቆላ ኾነ ደጋ፡ ፈላሊኻ ምርኣይ ዘይሓላፍነታዊ እዩ። ዘይተወጽዔ ብሄርን፡ ዘይተወጽዔ ሃይማኖትን ኣብ ኤርትራ መን ኣሎ? ኣብዚ ጉዳይ ከም ዘይምልከተካ፡ ኣእዳውካ ኣጣሚርካ ዘይራኣዮ እዋን፡ ሓቅነት ዘይብሉ ክስታት መድለየዶ?። ህዝብና ኣይጠዓሞን ፍትሒ ኣይረኸበን፡ ምእንቲ ፍትሒ፡ ብግልጺ ክንዘራረብ ኣለና ማለት “መስቀላውያን” ዘብል ድዩ?
- ህዝብኻ ኣብ ዝተጥርነፈሉን፡ ዝተኣኻኽበሉን እዋን፡ እንታዩ ጸገምና? ሓቢርና ክንሰርሕ ዘየኽእለና እንታዩ ከስርሓና ዘይክእል? ኣብ እንብለሉ፡ ኣቶ ሳልሕ፡ ንምንታይ ኣብዚ ሰዓት እዚ ኣጸያፊን፡ ዓንቃፍን ኣተሓሳስባ ኣተወ? ዝብል ሕቶ ክምለሽ ናይ ግድን ይኸውን። እዚ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ሕሊናዊ ሕቶ እዩ።
- ኣቶ ሳልሕ፡ ንኣቶ ዓሊ ሳልም ህዝቢ ዘናቑት ጽሑፉ ኣብ መርበብ ዓዋት ክዝርጋሕ እንከሎ! ናይ መጀመርያ መግለጺ ቁጽሪ ሓደ ካብ ኤርትራውያን ንምጥጣሕ ሃገርዊ ዘተ ዝተላእከ ፡ መሃርን ሃናጽን ኣብ ዓዋተ ንኸይወጽእ ከልከለ። “ኣነን ሓጺሩኒ ይብለ ንሱን ተደቢሩ ይስዕስዕ” ከምዝባሃል፡ ኣቶ ሳልሕ ነቲ ብግልጺ ዝተገብረ ኣኼባ ናይ መስቀላውያን ክብል ደፈረ።
- ተጋደላይ ዓብደላ ሱለይማን ሓላፊ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ዝነበሮ ኣኼባ፡ ኣብ ኣኼባ ብሱልን ሃናጽን ኣስተምህሮ ከም ዝሃበ፡ “ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ከይተፈትሔ ዝጸንሔ ምዃኑ ደጋጊሙ ኣብርሄ” ኣብ እዚ ኣኸባ ተሳቲፉ ጥራሕ ዘይኮነ ብ ኣፍልጦ ታርኽ ህዝብና ገለጸ። ኣብዚ ምስታፉ መስቀላዊ የብልዶ?
- ኣቶ ሳልሕ፡ ንወይዘሮ ሶፍያ ተስፋማርያም ፡ኣፈ ቀላጤ ህግደፍ ኣብ ሰምየን ኣመሪካ ዘኒፋትኒ፡ ወይስ መሰለይ ጊህሳትኒ ኢሉ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ከምዘይ ኣቕረበ፡ ህዝቢ ገንዘብ ከምዘዋጺኤ ንጠበቓ ዝዝከር እዩ።ዉሳነ ፍርዲ ኣብ ምንታይ ከም ዝዓለበ ፍሉጥ መግለጺ ኣይተዋህቦን። ገለገለ ሰባት ኣብ ልዕሊ ኣቶ ሳልሕ ቅንዕናኡ ሕቶ ዘለዎም ኣለዉ።
ሕጂ ድኣ ንምንታይ ንባዕሉ ዘናፊ፡ ገሃሲ፡ ኣቖናጻቢ፡ ደፋሪ፡ ተጻራፊ ወይስ ዘርጊ ኮይኑ ተረኽበ?።
ሓቅነትን ግሉጽነት መሃርነትን ምትብባዕን መሰል ዜጋ፡ መሰል ብሄር፡ መሰል እምነት ንዝኣምን፡ መሰል ንዘይኣምን፡ ኩሉ ዜጋ ብሰላም ብቕሳነትን ካብ ድንቁርናን ድኽነትን ህዝብና ንኽወጽእ እንተድኣ ንሓልየሉ ኮና? ኣብ ምክብባርን ትዕግስትን ዝተመርኮሰ ክንጽፍን ክንምህርን ይግባኣና።
ናይ ሃገርና ጸገም ነዊሕን ኣድካምን ተሓላልኽን ስለ ዝኾነ ለበዋና ኣብ ምርድዳእ ዝዓለም ኮይኑ፡ ንህዝብና ካብ ጸላም መነባብሮን፡ ፍትሓውነትን ከነንብሮ ቅዋምን ህዝባዊ ስርዓትን ዲሞክራሲን ክጥጥዕ፡ ናይ ኩሉ ዜጋ ተሳታፍነት ይሓትት።
ዓወት ንዉጹዕ ህዝቢ ኤርትራ
ፍትሂ ይንገስ
ሃይለ ገብረትንሳኤ
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና
22 ሕዳር 2014


text:
ፕረዚደንት ኮሚሽን ኣውሮጳ ዥን ክላውደ ጃከር ሕብረት ኣውሮጳ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ንምግታእ ኣብ ሃገራት ሰ/ኣፍሪቃ መዓስከር ስደተኛታት ምምስራት ዝብል አጀንዳ ከምዝሰረዞ ሎሚ ዓርቢ ኣፍሊጦም።
ሕብረት ኣውሮጳ ካብ ቱርኪን ሃገራት ሰ/ኣፍሪቃ ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ናብቲ ኣህጉር ዝውሕዙ ስደተኛታት ንምግታእ መፍትሒ ኣብ ምንዳይ ከምዘይተሰማምዑ'ውን ተሓቢሩ'ሎ።
ኣብ ወርሒ ሰነ ዝተኻየደ ዋዕላ ሕብረት ኣውሮጳ ስደተኛታት ብባሕሪ ዝካየድ ሓደገኛ ጉዕዞ ከይፍጽሙ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ መዓስከር ስደተኛታት ምምስራት ዝብል ውጥን ቀሪቡ ምንባሩ ይዝከር።
እንተኾነ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዝረኸቦ ዘይዕጉብ ግብረ መልሲን ሕቶ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ሕጋዊነትን ተግባራዊነትን እቲ መደብ እቲ መደብ ምስራዙ ፕረዚደንት ኮሚሽን ኣውሮጳ ገሊጾም።
ንሶም ኣብ ከተማ ቱኒዝ ምስ ቀዳማይ ሚንስተር'ታ ሃገር ዮሱፍ ቻሃድ ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ "ደጊም እቲ መደብ ተሰሪዙ'ዩ ካብ መጀመርያ'ውን ክውጠን ኣይነበሮን" ኢሎም።


text:
መድሕናት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 9 7 2019
ንነብስካን ንንብረትካን ንምውሓስ ክትኣትዎም እትኽእል ዝተፈላለዩ ዓይነት ውልቃውያን መድሕናት ኣሎዉ። ገለ ሓደጋ እንተ ኣጋጢሙ ብሓደ መድሕንናይቲ መድሕን ዝኣተኻሉ ሰብ ወይ ንብረት ካሕሳ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ሓደ ናይ ውልቂ መድሕን ካብቶም ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነትን ብዓል መዚ ጥሮታን ዝኣልዩዎም ሓፈሻዊ መድሕናት ይፈላለዩ እዮም። ኣብቶም ሓፈሻውያን መድሕናት፡ ከም ማሕበራዊ ውሕስነት እውን ዝፍለጡ፡ ካልእ ገዲፍካ ናይ ሕማም ክፍሊት፡ ጥሮታን መተካእታ ደሞዝ ወለዲን እቱው እዩ። ኣብ ልዕሊ እቲ ማሕበራዊ ውሕስነት፡ ንነብስካን ንንብረትካን ተወሳኺ መድሕን ክህልወካ ኣድልዪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ መድሕን ምስ ሓንቲ ትካል መድሕን ትኣትዎ። እቲ ንሓደ መድሕን ትኸፍሎ መጠን ገንዘብ ክፍሊት ወይ ክፍሊት መድሕን ይብሃል።
መድሕን ገዛ
ሓደ መድሕን ገዛ፡ ኵሉ ሰብ ዘድልዮ ሓደ ኣዚዩ ኣገዳሲ ውሕስነት እዩ። ኣብ ሽወደን ዳርጋ ኵሉ ሰብ መድሕን ገዛ ኣሎዎ። ንስኻውን ከምኡ ክህልወካ ትምከር። እቲ መድሕን ካልእ ገዲፍካ ኣብ እዋን ባርዕ ሓዊ ንንብረት፡ ብልሽትን ስርቅን የውሕስ። ኣብቲ መድሕን ገዛ፡ መድሕን ተሓታትነት፡ ናይ ሕጋዊ ክርክር መድሕን፡ ውሕስነት መጥቃዕቲን መድሕን መገሻን እቱዋት እዮም።
ውልቃዊ መድሕን
መድሕን ቈልዓ
መብዛሕትም ወለዲ ንደቆም መድሕን ክኣትውሎም ይመርጹ እዮም። ሓደ መድሕን ቈልዓ ንኣብነት ኣብ እዋን ነባሪ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ስንክልና፡ ውላድካ ንነዊሕ ግዜ እንተ ሓሚሙን ኣብ ነባሪ ናይ ምስራሕ ዓቕሚ ምስኣንን ካሕሳ ይኸፍል። ሓደ መድሕን ቈልዓ እንታይ ከም ዝሓቑፍ ይፈላለ እዩ። ስለዚ ቅድሚ ምፍራምካ እቲ መድሕን ንምንታይ ከም ዘገልግል ከተንብብ ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ጽቡቕ መድሕን ቈልዓ ኣብ እዋን ሕማምን ሓደጋን ካሕሳ ይኸፍል እዩ።
ናይ ሕማምን ሓደጋን መድሕን
ናይ ሕማምን ሓደጋን መድሕን፡ እንተ ሓሚምካ ወይ ሓደጋ ኣጋጢሙካ፡ ቍጠባዊ ካሕሳ ይህበካ።
ናይ ሂወት መድሕን
ናይ ሂወት መድሕን፡ እንተ ሞትካ ነቶም ብሂወቶም ዝተረፉ ካሕሳ ክህብ ይኽእል እዩ።
መድሕን ንማኪና
ማኪና ትውንን እንተ ዄንካ ነታ ማኪና ንኽትዝውራ ብመሰረት ሕጊ ናይ ግድን ናይ ትራፊክ መድሕን ክህልወካ ኣሎዎ። እቲ ናይ ትራፊክ መድሕን ካብታ እታ ማኪና ዝዓደግካሉ ዕለት ጀሚሩ ክእቶ ኣሎዎ። እታ ማኪና መድሕን ዘይብላ እንተ ዄይና፡ ናይ ትራፊክ መድሕን ክፍሊት ክትከፍል ኢኻ። እታ ናይ ትራፊክ መድሕን ክፍሊት እታ ማኪና መድሕን ናይ ዘይብላ ነፍስ ወከፍ መዓልታት ይውሰድ። ካብቲ ንመድሕን ዝኽፈል ዋጋ ድማ ኣዚዩ ዝለዓለ እዩ።
እቲ ናይ ትራፊክ መድሕን ንዅሉ ናይ ሰባት መጕዳእቲን መጕዳእቲ ኣብ ናይ ካልእ ሰብ ንብረትን ይሽፍን እዩ። ነታ ማኺና ተወሳኺ መድሕን ክትኣትወላ እንተ ደሊኻ፡ ምሉእ ወይ ፍርቂ መድሕን ክትኣትወላ ትኽእል ኢኻ።


text:
ካብ 2009 ኣትሒዙ ንዝተነብረሉ እገዳ ክልዓል ዝሓትት ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሕጂ’ውን ኣንጻር መንግስቲ ሶማል ንዝኾኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ብምድጋፍ ጸጥታ እታ ሃገር ንምዝራግ ይሰርሕ ኣሎ ክብል ተቖጻጻሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘቕረቦ ሓድሽ ጸብጻብ ወቒሱ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣልሸባብ ንዝርከቦም ዕጡቓት ሶማል ከምዝድግፍ ዝኾነ መርትዖ የለን ብምባል፣ እቲ ብባይቶ ጸጥታ ዝተነብረሉ እገዳ ክልዓል ብተደጋጋሚ ክሓትት እኳ እንተጸንሐ፣ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ከካይዶ ብዝጸንሐ ደቒቕ መጽናዕቲ፣ ምስ ኣልሸባብ ቅርበት ዘለዎም ከም ዓብዲ ኑር ስዒድ ዓብዲ ወሊን መሓመድ ወሊ ሸኽ ኣሕመድ ኑርን፣ ዝኣመሰሉ ዕሉላት ተቓወምቲ መንግስቲ ርክባት ምክያድ ይቕጽሎ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እቲ ሓደ ካብ ጎይቶት ኵናት ሶማል ምዃኑ ዝግለጽ ዓብዲ ወሊ ምስቲ ኣብ ኣመስራ ዝመደበሩ ዶክተር ዛካርያ መሓመድ ሓጂ ዓብዲ ዝምራሕ ሓይልታት ኪዳን ሶማል ምትእስሳር ከምዘለዎ’ዩ ጸብጻብ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ዘመልክት።
ሮይተርስ ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ንዘለዎም ሰባት ብምውካስ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ’ውን፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስዞም ሶማልያውያን ብዛዕባ ምወላን ካልእ ጉዳያትን ብዕጹው ከምእተዘራረበ ጠቒሱ።
መሓመድ ወሊ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ንምዝርራብ ምስ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን መሓመድ መንታይ ኣብ ካርቱም ተራኺቡ ከምእተዘራረበ’ውን ተቖጻጻሪ ጉጅለ መርትዖ ከምዘለዎ የመልክት።
ኣባል ወትሃደራዊ ስለያ ነበር ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኣቶ መሓመድ መንታይ፣ ብሰንኪ ተመሳሳሊ ጉዳይ መንግስቲ ኬንያ ኣብ 2009 ካብ ሃገሩ ከምዝሰጎጎ ይግለጽ።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራን ሶማልን ብዝምልከት 500 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ ከቕርብ ምዃኑ ድሮ ተሓቢሩ እኳ እንተሎ፣ ብፍሉይ ንኤርትራ ዝምልከት 80 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ’ውን ኣዳልዩ ኣሎ።
እቲ 500 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ ብኣባላት ባይቶ ጸጥታ ዝኾነ ተቓውሞ ስለዘይገጠሞ ናብ ህዝቢ ክዝርጋሕ ምዃኑ ዝሓበረ ሮይተርስ ድማ፣ እቲ ብፍሉይ ንኤርትራ ጥራይ ኣመልኪቱ ዝቐረበ 80 ገጻት ዝሓዘ ጸብጻብ ሩስያ ብዘቕረበቶ ተቓውሞ ኣይክዝርጋሕን’ዩ።
ወኪል ሩስያ ናብ ኣቦመንበር ኮሚቴ እገዳ ኤርትራን ሶማልን ኣምባሳደር ኪም ሱክ ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ፣ እቲ ጸብጻብ ርትዓዊ ዘይኮነን፣ መሰረት ዘይብሉ መደምደምታን ለበዋን ዝሓቖፈ ብምዃኑ መንግስቲ ሩስያ ከምዝቓወሞ’ዩ ገሊጹ።
ኢጣልያ ብወገና፣ ዋላ’ኳ ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ተቓውሞ እንተዘይብላ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ኣብ ዕደና እተገልግል ሄሊኮፕተር ንመንግስቲ ኤርትራ ምሻጡ፣ ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ሸመተ ኣጽዋር ዝጥሕስ’ዩ ዝብል ነጥቢ ግና ብትሪ ነጺግዎ።
ኣምባሳደር ኢጣልያ ሴዛር ማሪያ ራጋግሊኒ፣ ኢጣልያ ነታ ሄሊኮፕተር ንመግስቲ ኤርትራ ዝሸጠሉ ንሲቪላዊ መዓላ ደኣምበር ንዝኾነ ወትሃደራዊ መሳለጥያ ከምዘይኮነ’ዩ ጠቒሱ። ብዛዕባ መሸጣ እታ ሄሊኮፕተር ብዝምልከት’ውን ናብ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሓበሬታ ከምዝሃበ ኣረዲኡ።
እንተኾነ ተቖጻጻሪ ጉጅለ መንግስቲ ኤርትራ ነታ ሄሊኮፕተር ኣብ ወትሃደራዊ መዓላ ይግልገለላ ኣሎ ክብል’ዩ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ።
ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሳ ዘላ ቻይና’ውን ንመኽዘን ዓበይቲ መካይንን ካልእ ኣቝሑን ብዝብል ኣብ ኤርትራ ዝሃነጸቶ ዲፖ ወይ ማእከል፣ መኽዘን ታንክታት ዝርከቦ ወትሃደራዊ ኣጽዋር ኮይኑ ምህላዉ ዝእንፍት ነጥቢ ብምቕራቡ ሕጉስቲ ከምዘይኮነትን ቻይና ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ከምዘይጥሓሰትን፣ ዲፕሎማሰኛኣ ኣረዲኡ።


text:
ሓደ ተራ ቱኒዝያዊ፡ “ ሎሚ እቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ርእየዮ ዘይፈልጥ ገጽ ቱኒዝያ እርኢ ‘ለኹ። ቅድም፡ ኩላትና ንሕሱ፡ ብሓሶት ነንሕድሕና ንጠቓቓዕ ኔርና። ሎሚ (እቲ መላኺ ምስ ተኣልየ) ግን ነንሕድሕድና ተኣማሚና ኢድ ንኢድ እናተሓጋገዝና ብሓባር ንሰርሕ ኣለና።” ይብል።
20 ሰነ፡ ልቢ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትትንክፍ፡ ምእንቲ ናጽነት ልኡላውነት ብድምር 84,000 ስውኣትና ንዝክረሉ ፍልይትን ክብርትን ዕለት ኢያ። ምኽንያቱ ሕልናና ኣእምሮና ብክልተ ዝተፈላለዩ ስምዒት ተዋሒጡ ስውኣት ንዝክር።
ህዝቢ ኤርትራ ሓርነት ንምርካብ ዝኸፈሎ መስዋእቲ ብኣሃዝ ኣብ ወረቐት ተጻሒፉ ክትርእዮ ኸለኻ ጥራይ ኳ ዘሰንብድ እዩ። ድርኩኺት ህድሞን ኣግነትን መረባዕን ኤርትራውያን ስድራቤታት ሰጊርካ፡ ምስ ነፍሲ-ወከፍ ‘ቲ ኣብ መንደቕ ክብረት ዝነበር ዘሎ ኣሳእሎም ፊት ንፊት ክትጠማመት ከለኻ ግን እቲ ኣሃዝ ብኣሽሓት ተራቢሑ ዝያዳ ትርጉምን ርዝነትን ስለዝህበካ ካብ ስንባደ ሓሊፍካ ትርጉም ነብስኻ ክትሓትት ትግደድ፡
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ብመምህር ተስፉ ዘውደ።
መልሲ ክህበሉ ኣድላይ ኮይኑ ኣይተራእየንን። ብሓፈሽኡ ንኣንበብትን ተዓዘብትን እገድፎ። ኣብቲ ወፍሪ ባርነት ዝብል ጽሑፍ ናይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝቐዳሕክዎ የለን። መሰል ደራሳይ (copy right) ንመላእ ትሕዝቶ ናይ ደራሲ ደጊመ እንተ ዝጽሕፎ ኣበሃህለኻ ልክዕ ክኸውን ምኸኣለ። ይኹን እንበር ኣነ ባርነት ናይ መስፍናዊ ኣገላልጻ ባርያን ጭዋን ዝብል ናይ ትውልዲ ልዑልን ትሑትን ኣምር ዝያዳ የስምዕ። ብኣጋላልጻና ጭዋ ኮይኑ ጊላነት ግን ናብ ምምዝማዝ ገጻ ዝያዳ ተዘንብል። ሕጂ ኣብ ናይ ቃላት ኣተራጉማ እንተዘይ ነድህብ ዝሓሸ ነይሩ ይመስለኒ።
ከም ኣረዳድኣይ እዚ ሎሚ ዝህነጽ ዘሎ ፓርቲ ንዑ ምሳይ ጥራሕ ተወደቡ ዝብልዩ ኢለ ኣይግምትን። ኣነ ውድበይ
ኣቐሚጠ ምስ ህዝቢ ክብገስ ወሲነ ኣሎኹ ክብል ከሎ ከኣ ካብቲ መግለጺታቱ ተበጊሰ ካልኦት ውድባትውን ከምቲ ናቱ
ከገብሩ ዝጸልእን ዝቃወምን ኣይመስለንን።
ሰልፊ ተቓውሞ ኤርትራውያን ኣብ ፍራንክፈርት (ጀርመን) ብምኽንያት መስከረም 18 መስከረም ዕለተ ጃምላዊ ማእሰርቲ ፖለቲካውያን እሱራትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ህግደፍ – ብስእሊ….
ደና ሓርነት ኣብ ነዊሕ ሓተታ ዘስፎሮ ጽሑፉ ዘጠቓልሎ 1) ብዛዕባ ጸገም መፋጥርቲ ደቂ ሰብ ምዃና…ኤውሮጳውያን ዃ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅድሚ 100 ዓመታት፣ ዝነበረ ኩነታት ንሪጋ ባኒ ዘይኮነስ ምሳሕ ንክረኽቡ ኪሎሜቶራት ከምዝተሰሩዑ…ኣብ ሻድሻይ ወራር ገሊኦም ደቀሃገር ምስሃደሙ 13,000 ዝኾኑ ተጋደልቲ ን120,000 ዝኾኑ ገጢሞም ከምዝተዓወቱ ..ንነዊሕ ዝጥምት ናይ ሓደ ሰብ መሪሕነት ከምዝነበረ… ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጌና ኣሎ: ዝብል ነይሩ።
ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ዝተወደበ፡ ህዝብና ዝወርዶ ዘሎ ኣደራዕን ጭኮናን፡ ንምግልጋሉ ክውሰድ ዘለዎ መንገድታት ቃልስን ዝዝቲ ናይ ምምኽኻር ኣኼባ ሎሚ 24 ሰነ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ፡ ተኻይዱ።
ኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ለንደን ብሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ( ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ'ዚ ጠውቑ)


text:
ንዓና ንኤርትራውያን ካብ’ዚ ዝሓሰመ ግዜ ክመጸና ይኽእል’ዶ?
ንዓና ንኤርትራውያን ካብ’ዚ ዝሓሰመ ግዜ ክመጸና ይኽእል’ዶ?
ርሑቕ ከተማዕዱን ንመጻኢ ክትጥምትን ኣዝዩ ከቢድ ነገር’ዩ። ደቂ-ሰባት ከአ ኣብ ዘለውሉ ግዜ ኴይኖም ብዘለዎም ሕሰመ-መከራ ጥራይ ተዓብሊሎም ንርሑቕ ከማዓድዉን ናብ መጻኢ ጠሚቶም ዘላቒ ፍታሕ ከትልሙ/ክህንድሱን ይጽገሙ። “ሽግር መባኣሲ” ከም ዝብሃል ከአ፣ ኣብ ልዕሊ ዓቢ-ቀላይ ብሓደ እናንሳፈፉ መርከብ-ድሕነት ካብ ህቦቡላ(ማዕበል) ከድሕኑ ክንዲ ምቅላስ ሓድሕድ ይዋጠጡ። እሞ ደረት-ትርኢት ደቂሰባት ይኹኑ ናይ ሕብረተሰባት፣ ምስ ኵነታት ራህዋን መከራን፣ ይፈላለ’ዩ ክንብል ንኽእል’ዶ? መርከበኛታት ንመርከብ-ድሕነት ካብ ህቦብላ ቀሊሶም ናብ ምድሪ-ኣማን ኣቢሎም ሰቦምን ማሎምን ከስግሩ ከኣ፦ ብዙሕ ጥበብን ዓቕልን፣ ብዙሕ ጽሮትን ጻዕርን፣ ልዕሊ ኵሉ ከኣ ሰሚርካን ሓቢርካን ምሥራሕ ይህልዎም። ብዘይካ’ዚ ከኣ እቲ ኣብ ኣፍ ባሕሪ ዘጋጠሞም ዕንቅፋታት ኣብ ማእከል ምስ በጽሑ ካዕበት ሽግር ከልዕል ከም ዝኽእል ኣብ ቅድሚ ዓይኒ-ሕልናኦም ኣቐሚጦም ከሎ-ጌና ክዳለውሉ ይግባእ።
ምስ ኵዉንነት ኤርትራ ከነተኣሳስሮ ከሎና ከአ፣ ህልዊ ፖለቲካውን ማሕበረ-ቁጣባውን ኵነት ሃገርና ብተማሳሳሊ ኣዝዩ ከቢድ ኣሎ። ሎሚ ገና ንህግደፍ ምግጣም ተሳኢኑና ንሳቐ ኣሎና። ጽባሕ ህግደፍ ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ኣህጉራውን ዞና’ውን ሓይልታት ክንገጥም ንጥለብ ንኸውን። ምኽንያቱ ህግደፍ ድሮ ብሃገር ምስ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ክኣትወላ ዓይኑ ከም ዘይሓስየሉ ዛጊት ኣተንቢሁ’ዩ።
እቲ ፍልልዩ እምብኣር፣ ከምቲ ኣብ ኣፍ-ባሕርን ኣብ ማእከል ዓበይቲ-ማያትን መሲልና ክንርእዮ ዝፈተና፣ ናይ ከበድቲ ከቢድ ብድሆ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብ ዓይነ-ሕልና ናይ ደለይቲ ፍትሒ ንምቕማጥ ዝኣክል’ዩ። ዕላማና ንመጻኢ ሞትን ጥፍኣትን ንምንባይ ዘይኰነስ፣ ግዜ እንተዘይሰሪሕካሉ ይሰርሓልካ ብምዃኑ፣ ንናይ ሎሚ ዕዮ-ገዛና ኣማሊእና መታን ክንከይድ’ዩ። ናይ ሎሚ ዕዮ-ገዛና ብሓድነት ምብጋስ’ዩ። ሓድነት ዘዐውቶ ከአ ኣብኡ ምስ በጻሕና ኢና ሓቀኛ ዓቐኑ ብኣሃዝ ክንምጥኖ ዝከኣል። በቲ ክርከብ ንትስፈዎ ዓወት ጎልቢትና ከአ ንካልኦት ዝቀላቐሉ ሽግራት ኣብ ምግጣም ዘይድፈር ሓይሊ ይህልወና። ሻቡ ነቲ ጉልቦትና ርእዮም’ውን ናብ ሃገርና ቀንጠብጠብ ክብሉ ኣይደፍሩን ጥራይ ዘይኰነስ፣ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ሻርነት ክሕዙ’ውን ይመጣጠሩ ይኾኑ። ከምቲ ኣበው ዝብልዎ እቲ ጕዳይ፣ “ሸላውን ዘለዎ ኣብ ጅብኡ’የ፣ ከምዓልካ ‘ብልዎ እንዳጸውዑ’የ”፣ ስለ ዝዀነ።
ኣብ ታሪኽ፣ ቅሱን እዋን ዘበነ ጣዕሚ ክኸውን ከሎ፣ ሕሱም እዋን ከአ ጀጋኑ መራሕትን ሓብሓብትን ህዝቢ ዝወለድሉ ህሞት’ዩ። እዚ ዘሎናዮ እዋን ከአ ዘበን ሕሰመ-መከራ ኢዩ። እሞ ኣሸበሸብ፣ እቶም ጀጋኑ ድኣ ንምንታይ ሎሚ ህዝቦም ክመርሑን ከድሕኑን ዘይቅልቀሉ እነተተባሂሉ፤ እቲ ሕቶ ተመሊሱ ናባና ናብ ህዝቢ’ዩ ዝምለስ። ጅግና ንወልድ ህዝቢ፣ ጅግና ነምክን ህዝቢ ብምዃና! ስለዚ ቅድሚ ዝኣገረ’ሞ ከም ህዝብን ከም ተቓለስትን ጕዳይ ሓድነትና ንግበር፣ ስዒቡ እቲ ጅግና ዓደብኡ ካብ ማእከልና ብድድ ክብል’ዩ፤ መን እፈልጥ ከአ እቲ መድሕና ጅግና፣ ንስኻ ኣብ ማዕዶ ዘሎኻ’ውን ትኸውን።
ብቓልስና ክንዕወት ኢና!
ውድቀት ንምልኪ!
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስዋኣትና!
ርእሲ ዓንቀጽ
ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
27 ጥሪ 2020


text:
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኢትዮጵያ ብገበናት ሽብር ኣብ ልዕሊ ዝኸሰሶም 18 ኣባላት ናዳዪ ፍታሕ ሙስሊም ማሕበረሰብ ካብ ሸውዓተ ክሳብ 22 ዓመታት ፅኑዕ ማእሰርቲ ፈሪዱዎም።
እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ናይ ሎማዕንቲ ሰኒ መጋባእያ ብእኒ ኣቡበክር ኣሕመደ ኣብ ዝፅዋዕ መዝገብ ኽሲ ብሽብር ገበናት ዝተኸሰሱ 18 ኣባላት ኮሚቴ ናዳዪ ፍታሕ ሙስሊም ማሕበረሰብን ካልኦትን ኣብ ኣርባዕተ ምድብ ኸፊሉ ቀፂዑዎ ኣሎ።
ኣብቲ ገበን መራሕቲ ነይሮም ዝበሎም ኣቡበክር መሓመድ፣ ኣሕመዲን ጀበል፣ያሲን ኑርን ካሚል ሸምሱን ንሕድ ሕዶም ካብ ዝተትሓዝሉ ጀሚሩ ናይ 22 ዓመታት ፅኑዕ ማሰርቲ ንክቕፅዑ ፈሪዱዎም ኣሎ።
ኣብ ካልኣይ ምድብ ዝተቐመጡ ድማ በድሩ ሑሴን፣ሳቢር ይርጉ፣ መሓመድ ኣባተ፣ኣቡበክር ኣለሙን ሙኒር ሑሴንን ሕድሕዶም ናይ 18 ዓመታት ፅኑዕ ማእሰርቲ ንክቕፅዑ ወሲኑ’ሎ።
15 ፅኑዕ ማእሰርቲ ዝተፈረዶም ድማ ሸኽ መከተ ሙሄ፣ኣሕመድ ሙስጣፋ፣ሸኽ ስዒድ ዓሊ፣ሙባረክ ኣደምን ኻሊድ ኢብራሂምን እዮም።
ሙራድ ሽኩር፣ኑሩ ቱርኪ፣ሸኽ ባህሩ ዑመርን ዮሱፍ ጌታቸውን እውን ንሕድ ሕዶም ብሸውዓተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ንክቕፅዑ እቲ ቤት ፍርዲ ፈሪዱዎም ኣሎ።
እቲ ቤት ፍርዲ ውሳነ ኣብዘስምዓሉ እዋን ኩሎም እሱራት ‘’ኣላህ ወኣኽበር’’ ዝብል ድምፂ ከስምዑ ከለው ኣብቲ መጋባእያ ዝተረኽቡ ስድራን ፈተውትን እሱራት ምዃኖም ዝግመቱ ድማ ክበኽዩ ተራኢዮም ኣለው።
እቲ ቤት ፍርዲ ካብዚ ብተወሳኺ ገበነኛታት ማእሰርቲ ወዲኦም ምስ ወፁ ንሓሙሽተ ዓመታት ክመርፁን ክምረፁን፣ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ዋሕስ ወይ ምስክር ንከይኾኑን ዝኣመሰሉ ስቪላውን ፖለቲካዊ መሰሎም ኣጊዱዎም ኣሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ብገበናት ሽብር ዝኸሰሶም 29 ሰባትን ክልተ ትካላትን ነይሮም።እቲ ቤት ፍርዲ 10 ተኸሰስቲ ውልቀሰባትን ክልተ ትካላትን ምክልኻል ከየድለዮም ብነፃ ኣሰናቢቱዎም ፤ሓደ ድማ ኣብዘየለሉ ተፈሪዱዎ’ሎ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ንዕለት 5 ነሐሰ ዝቀረበ ቃለ ወንጌል ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ወንጌል ዮሓንስ 6.22 “ሽዑ እቶም ሕዝቢ ኢየሱስ ኮነ ደቀ መዛሙርቱ ኣብኡ ከም ዘየለዉ ምስ ፈለጡ ናብተን ጃላቡ ደይቦም ንኢየሱስ ኬናድይዎ ናብ ቅፍርናሆም መጹ። ኣብ ስግር ባሕሪ ምስ ረኸብዎ ከኣ “መምህር! መኣዝ ደኣ ናብዚ መጻእካ?” በልዎ። ኢየሱስ ድማ “እተናድዩኒ ዘሎኹም እንጌራ በሊዕኩም ስለ ዝጸገብኩም ኢኹም እምበር፡ በቲ ዝረኣኹምዎ ትእምርቲ ከም ዘይኮነ ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። እምበኣር ምእንቲ እቲ ሓላፊ መግቢ ዘይኮነስ ምእንቲ እቲ ወዲ ሰብ ዚህበኩም ንዘለዓለማዊ ሕይወት ዚኸውን ምግቢ ጸዓሩ። ምኽንያቱ እዚ ሓቂ ከም ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣቦ ብማኅተሙ መስኪሩሉ እዩ” ኢሉ መለሰሎም። ስለዚ ንሳቶም “ፍቓድ ኣምላኽ ክንመልእሲ እንታይ ንግበር?” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ “ፍቓድ ኣምላኽ በቲ ንሱ ዝለኣኾ ክትኣምኑ እዩ” በሎም።” “ሽዑ ንሳቶም “ርኢና ክንኣምነካስ እንታይ ትእምርቲ ትገብር? እቲ እትገብሮኸ እንታይ እዩ? ከምቲ ‘ኪበልዑ ካብ ሰማይ እንጌራ ሃቦም’ ዚብል ተጻሒፉ ዘሎ ኣቦታትና ኣብ በረኻ መና በልዑ” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ “ነቲ ናይ ሓቂ እንጌራ ካብ ሰማይ ኣቦይ እዩ ዝሃበኩም እምበር ነቲ እንጌራ እቲ ካብ ሰማይ ዝሃበኩምሲ ሙሴ ከም ዘይኾነ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ምኽንያቱ እቲ ካብ ሰማይ ዚወርድ ንዓለምውን ሕይወት ዚህብ ናይ ኣምላኽ እንጌራ እዩ” በሎም። ሽዑ ንሳቶም “ጐይታይ! ነቲ እንጌራ እቲ እንዶ ኲሉ ሳዕ ሃበና?” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ ከምዚ በሎም፦ “ናይ ሕይወት እንጌራ ኣነ እየ፣ እቲ ናባይ ዚመጽእ ኣይኪጠምን፣ እቲ ብኣይ ዚኣምን ድማ ከቶ ኣይኪጸምእን እዩ።” ዝብል ነበረ።
ክንዮ ዕለታዊ መግብን ጭንቅን ምስጋር!
ቅዱስነቶም ነታ ምድላይ ኢየሱስ ትብል ቃል ወንጌል እንደገና ብምጥቃስ ንኢየሱስ ክንደልዮ ጥራይ ዘይኮነ ክንፈልጦ ከምዘሎና ብምምልካት ንኢየሱስ ምድላይን ምርካቡን ክንዮ እቲ ግዝያዊ ዕግበትን ፍታሕ ንዋታዊ ጸገማትን ክሰግር ከምዘለዎ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
ምስ እግዚብሔር ዘሎና ርክብከስ ርክብ ባርያ-ጐይታ ኣይኮነን!
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ዝስዕብዎ ዝነበሩ ሥጋዊ ጥሜት ምዕንጋል ጥራይ ዘይኮነስ መንፈሳዊ ጥሜት እውን ከርውን ከጽግብን ነቲ ዓሚቚ ጥሜት ዝዕንግል መንፈሳዊ መግቢ ይህቦም፣ እዚ ከኣ እቲ ንዘለዓለማዊ ሕይወት ዝወሃብ ዕለት ዕለት ከም ዕለታዊ እንጌራ ዝወሃበና ቃሉ ሥጋኡን ደሙን እዩ፣ ኮይኑ ግን እቲ ሕዝቢ ከምቲ ብዙሕ ግዜ ንዓና ዘጋጥመና ገና እቲ ትርጉም ኣይተረደኦምን ሕጊ ብምሕላውን ብባርነትን ዝርከብ መሲልዎም እዚ ግበር እዚ ኣይትግበር ዝብል ዝርዝር ብምንዳይ “ፍቓድ ኣምላኽ ክንመልእሲ እንታይ ንግበር?” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ “ፍቓድ ኣምላኽ በቲ ንሱ ዝለኣኾ ክትኣምኑ እዩ” በሎም ይብል።
ግብሪ እግዚብሔር ንምፍጻም ብኢየሱስ ምእማን የድሊ!
ብዙሕ ግዜ ብባህርና ንኢየሱስ ምስ ሰማዕና ንእግዚአብሔር ከሐጒስ እንታይ እግበር ዝብል ሕቶ እዩ ዝመጸና! ኮይኑ ግን ሥራሕ እግዚብሔር ንምፍጻም በቲ ዝለኣኾ ወዱ ምእማን እዩ።
በዓለ ባዚሊካ ሳንታ ማርያ ማጆረ!
ዓመት መጸ ዕለት 5 ነሐሰ በዓለ ባዚሊካ ሳንታ ማጆረ ስለዝዝክር ቅዱስነቶም ነዚ በዓለ ድንግል ማርያም ብምዝካር እኖና ድንግል ማርያም ኣብ እንገብሮ ጒዕዞ እምነት ክትድግፈናን ወትሩ ኣብ ታሕጓስ መደብ እግዚብሔር ኣብ ሕይወትና ክትሕግዘናን ንለምና ድሕሪ ቢሎም ምስ ምእመናን ብሓባር ጸሎተ መልአከ እግዚብሔር ኣዕሪጎም፣


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፊ ንኽዀኑ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝተሰምዩን ሓላፍነቶም ዕለት 22 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ብወግዒ ዝጅምሩ ማተዮ ብሩኒ ምስ ቫቲካን ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየደዎ ቃለ መሕትት፡ ቅድም ቀዳድም ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንዘሕደሩሎም እምንቶን ነዚ ሓላፍነት’ዚ ብቑዕ ቢሎም ስለ ዝሓረይዎም ኣመስጊኖም እዚ ሲመት ኣገልግሎት ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅድስቲ መንበር ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን እዩ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፊ ማተዮ ብሩኒ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ቤት ጽሕፈት ናይ መራኸቢ ብዙሓን ጉዳይ ስርሒት ብምውህሃድን ኣብ ቅድስቲ መንበር ምስ ናይ ዝተፈላለያ ናይ ውሽጥን ወጻእን መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠናታት ዝካየድ ዘተ ብምምራሕ ዘገልገሉን፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፍትን ግዚያዊ ሓለፍን ምስ ዝነበሩ ብስምረት ዝተሓባበሩ ዝነበሩን ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻን ናይ ቅድስቲ መንበርን ናይ ሃገረ ቫቲካን ፍጻሜታትን ብቐረባ ናይ ዝከታተሉ ልኡካን ጋዜጠይናታት ዕዮ ብምውጣን ዘገልገሉ እዮም።
ስለ ሲመቶም ክገልጹ እንከለዉ፡ ንዓይ ዓቢይ ክብሪ እዩ፡ ንኣይን ንታሪኸይን ዕዮታተይን ምስ ብጾተይ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ንዝፈጸምክውዎ ዕዮ ኩሉ ዘድንቕን ዘኽብርን እዩ፡ ስለዚህ ነቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ልዕለይ ዘንበርዎ እምንቶ በሪኸ ክርከብ ናይ ኩሉ ምትሕብባርን ጸሎትን የድልየኒ ቢሎም፡ እዚ ሲመት ነቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ኰነ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ውሽጣዊ ዕዩ ክብሪ ዝህብን ዘለዎ ሰብኣውን ፍልጠታውን ሃብትታት ኣፍልጦ ዝህብ እዩ፡ ስለዚህ ነቲ ብቅዱስ ኣቦና ድላይን ብኣኦም ተመሪሑ ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዝረጋገጽ ንዘሎ መደብ ሕዳሴ ጭቡጥ ምልታ እዩ።
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ሙያዊ ሕይወተይ ብዙሕ ጻዕቒ ስራሕ ዝተመልኦ እዩ ዝነበረ፡ ዋላ’ኳ ኣብ ቀዳማይ መስርዕ ዝጥቀስ ሓላፍነትን ኣይንበረኒ፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ዓቢይን ንእሽተይን ዝበሃል ሓላፍነት ዘይኰነ ኩሉ ከከም ጸዋዕታኡ ኣብ መደብ ምድሓን ኣምላኽ ሱታፌ ከከም ጸዋዕታኻ ምውሳእ እዩ ዘሎ፡ ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዘገልግል ሓላፍነት እዩ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ቅድስቲ መንበርን ብጠቕላላ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዘገልግል ድምጺ ቅድስቲ መንበር እዩ። ኣብዚ ዝተወሃበኒ ሓላፍነት እቲ ዘሎኒ ተመርክሮ ድዩ ከም ኣቦ ስድራ እውን ዘሎኒ ሓላፍነትን ብበዓልቲ ቤተይን ብናይ ጓለይን ፍቕሪ ተደጊፈን ብመሳርሕተይን ኵሎም ምትሕብባርን ዝሳለጥ እዩ፡ ገና ካብ ንእስነተይ ምስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ምንቅስቓስ ዝነበረኒ ተዋሳእነትን ኣብ ደጋዊ ክፍሊ ከተማታት ሮማን ህልውናን ኣብ ዝካየድ ናይ ግብረ ሰናይ መደባት እውን ተሳታፊ ከምዝነበሩን እዚ ዅሉ ተመክሮ’ዚ ኣብቲ ዝተወሃበኒ ሓድሽ ሕላፍነት ዓቢይ ደገፍ እዩ ቢሎም፡ ምስቲ ኵሉ ዘሎኒ ተምሳጥ ሎሚ ነታ ካብ ኣናስራ ናይ ኩሉ ብፍላይ ንድኻታት ሓላፋ ንእትብል ቤተ ክርስቲያን ፍልይ ብዝበለ መገዲ ቅዱስ ኣቦናን ቅድስቲ መንበርን ብምግልጋል ንኽነብሮ እጽዋዕ ኢሎም።
ኣባ ፈደሪኮ ሎምባርዲ ቅድሚ ናይ ቫቲካን ረዲዮ ደሓር እውን ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ኰይኖም ኣብ ዘገልግልሉ እዋን ኣብ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ንክሰርሕ ዕድል ሂቦምንን ኣብዚ ኣገልግሎት’ዚ ተሳታፊ ኰይነን ደሓር እውን ምስ ናይ ግረግ ቡርከን ፓሎማ ጋርሲያ ኦቨኸሮን ኣመራርሓ ተዋሳኢ ኰይነን ድሓር እውን ምስቶም ዕለት 21 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓልፍነቶም ንዘብቅዑ ዘለዉ ዓርከይን መሳርሕተይን ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ብልቢ አመስግን እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ዋይት ሃውስ ንቫይረስ ኮሮና ሓይሊ ዕማሙ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ከምዝዓጽዎ ኣፍሊጡ።
ነቲ ሓይሊ ዕማም ዝመርሕ ምኽትል ፕረዚደንት ኣሜሪካ ማይክ ፐንስ፥ ኣብ መወዳእታ`ዚ ወርሒ ግንቦት ወይ መጀምርያ ወርሒ ሰነ፥ ስራሕና ናብ ዝምልከተን ትካላት መንግስቲ ክነሕልፎ ኢና ኢሉ። ማሕበራዊ ምፍንታት ክንቅጽሎን ክፍለ-ግዝኣታት ድማ ኣብ ድሕነቱ ዝሓለወ ምኽፋት ክጽመዳን ይግባእ ኢሉ። ነቐፍቲ ግን ኣብ ክንዲ ነቲ ሓይሊ ዕማም ምፍራሱ- ናብ ሓይሊ ዕማም ሕውየት ምስግጋሩ ምበለጸ ብምባል ምስቲ ውሳነ ኣይሰማምዑን።
መድሃኒት የብሉን ኮቪድ-19 እንተኾነ ናይ ኣሜሪካ ምምሕዳር መግብን መድሃኒትን፥ ኣብ ሕሙማት ኢቦላ ዝተጠቕመ መድሃኒት ኣብ ሕሙማት ኮቪድ -19`ውን ክጥቀምሉ ኣፍቂዱ`ሎ።
ነቲ ረምደሲቪር ዝተባህለ መድሃኒት ዘፍረየ ግሊድ ሳይንስ ዝተባህለ ትካል፥ ነቲ መድሃኒት ነቶም ኣብ ኤውሮጳ እስያን ዘይማዕበላ ሃገራት ዘለዉ ዝኸውን ንምፍራዩ ምስ ካምፓኒታት መድሃኒት ይዘራረብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ`ሎ።
ከም ሓበረታ ሰበ-ስልጣን ጥዕና ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ምስተፈተነ፡ ንሕሙማት ቫይረስ ኮሮና ብ30% ቅልጣፈ ከምዘሕወየ ተራእዩ`ሎ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ኣብዚ እዋን ቫይረስ ኮሮና ካብ ዋይት ሃውስ ዳርጋ ከይወጸ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ትራምፕ ትማሊ ናብ ክፍለ ግዝኣት ኣሪዞና ብምብራር፥ ንሓደ ሕጂ መሸፈኒ ገጽ ዝሰርሕ ዘሎ ካምፓኒ በጺሑ። እቲ ሆኒወል ዝብሃል ኣብ ኣሪዞና ዝርከብ ካምፓኒ ኣብ ምርምራት ጠፈር ዝነጥፍ`ኳ እንተኾነ ሕጂ ንሰራሕተኛታት ጥዕና ዘገልግል ማስኬራታት ገጽ `ዩ ዘፍሪ ዘሎ። ትራምፕ ኣብቲ እዋን ብዙሓት ሃገራት ካብ ካልእ ቦታታት ሕማቕ ማስኬራታት ይልእካልና`ልዋ ናይ ሃኒወል ማስኬራ ግን ዝበለጸ`ዩ ክብል ተዛሪቡ።
ክፍለ ግዝኣት ኣሪዞና ኣብቲ ዝመጽእ ወርሒ ሕዳር ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ`ውን ካብተን ዓውዲ ኩናት ዝብሃላ ዘለዋ ሓንቲ`ያ።
ኣብ ኣመሪካ መልከፍቲ ቫይረስ ኮሮና ክውስኽ`ዩ ዝብል ሪፖርት፡ ምምሕዳር ትራምፕ ኣይቅበሎን። ኤኮኖሚ ሃገርና ዝኽፈተሉ ግዜ ሕጂ ኣኺሉ`ዩ ክብል ዝኣወጀ ፕረዚደንት ትራምፕ፥ ትማሊ ብዛዕባ`ዚ ንሪፖርተራት ክዛረብ ከሎ " ህዝብና ተባዕ ተዋጋእይ`ዩ። ገለ ሰባት ብሕማቕ ክጉድኡ ድዮም? እወ፣ ግና ሃገርና ክትክፈት ኣለዋ" ኢሉ። ኣስዒቡ ቫይረስ ኮሮና ብክታበት ወይ ብዘይ ክታበት ምሕላፉ ኣይተርፎን`ዩ ክብል ተዛሪቡ።


text:
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ናይ ዑቕባ ሓተታኻ ምስ ዝንጸግ ተገዲድካ ክትምለስ ትኽእል’ዶ?
እወ
ብሓይሊ ክትምለስ ክትግደድ ኢኻ፡ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ እንተ ኣቲኻን ናይ ዑቕባ ሓተታኻ ተነጺጉ፡ ብፍቶትካ ክትምለስ እውን ፈቓደኛ እንተዘይኬንካ? ኣብ ከምዚ ኩነት፡ ናብ ከባቢ ናይ ሸንገን ኣባላት ሃገራት ንኸይትኣቱ ንነዊሕ ግዜ ክትክልከል ትኽልከል። ተገዲድካ መምለሲኻ ወጻኢታት እውን ባዕልኻ ክትስከሞ ትግደድ።
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ጀርመን ናብ ናይ መበቆልዓድኻ ክትምለስ ትሕግዘካ ድያ፧
እወ
ናብ ዓድኻ ክትምለስ ምስ እትደሊ፡ ጀርመን ዘድሊ ዘበለ ሓገዝ ክትገብረልካ ኢያ። ኣዝዮም ብዙሓት ደገፋት ብመንግስቲ ጀርመን ዝወሃቡ ኣለዉ፡ ንዓድኻ ንምምላስን፡ ናብ ንቡር ሂወትካ ንምክንዋንን።
ተወሳኺ »
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ዩነቨርስቲታት ጀርመን ንኹሉ ሰብ ክፉት ድዮም?
ኣይፋል
ብሓፈሽ ኡ ዩነቨርስቲታት ጀርመን ንኹሉ ክፉት ኣይኮነን፡ ገለ ቤት ትምህርቲታት ፍሉይ ናይ ምዝገባ ፕሮግራማት ንወጻእተኛታት እኳ እንተኣለዉዎም፡ ኣብዘን ቤት ትምህርቲታት ንኽትኣቱ መንበሪ ፈቓድ የድልየካ።
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ካብ 18 ንታሕቲ ዝኾኑ ቆልዑት ኩሎብ ብርግጽ ዑቕባ ክረኽቡ እዩም?
ኣይፋል
ዝቐርቡ ጉዳያት በብሓደን ብውልቀን ይረኣዩ፡ ብዘየገድስ ኣየናይ ዕድመ ኣለዎም። ዕድመ ኣብ ዝኾነ ጉዳይ ወሳኒ ግደ የብሉን። ንቖልዑት መንበሪ ፈቓድ ብርግጽ ክወሃቦም እዩ ዝምበሃል ነገር የለን።
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ቋንቋ እንግሊዝኛ ኣብ ጀርመን ከንቀሳቕሰካ ይኽእልዶ?
ኣይፋል
ኣብ መዓልታዊ ስርሓት ኣመሓደርቲ ምሕደራታትን መብዛሕትኦም ሰራሕተኛታት ካምፓኒታት ቋንቋ ጀርመን ጥራይ ዝዛረቡ። ብጣዕሚ ሒደት ናይ ስራሕ ዕድላት ቋንቋ ጀርመን ኣጸቢቕካ ከይመለኽካ ዝርከቡ።
ተወሳኺ »
ደላሎ ኣብ ጉዕዞኻ ክሕልዉኻ ይኽእሉ ድዮም?
ኣይፋል
ክትፈልጦ ዘለካ፡ ደላሎ ኣካል ናይ ውዱባትን ጥርኑፋንትን ጃንዳ ገበናውያን ክመ ሙኻኖም እዩ። ንዖኦም ዘገድሶም እቶት ገንዘብ ጥራይ እዩ። መብዛሕትኦም እንተተሃረምካ ኮነ ኣብ መንገዲ እንተሞትካ ዘገድሶም ኣይኮነን። ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ንኦይሮጳ ወይ ንጀርመን ምስ እትመጽእ ንሂወትካ ኣብ ሓደጋ ተእትዋ ኣለኻ።
ተወሳኺ »


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ዓለም ካብ ኲናትን ግጭትን ክትርሕቕን ኣብ ክንድኡ ኣብ ዙሪያ ዓለም ዘለው ግጭታት ንምፍታሕ ሓድሽ ፃዕርታት ዲፕሎማሲያዊ ፅምዶታት ክህሉን ሎማዕንቲ ሰኑይ ፀዊዖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ኒው ኒዮርክ ይካየድ ኣብ ዘሎ መበል 70 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ሎም መዓልቲ ሰኑይ ኣብዘስምዕዎ መደረ ‘’ተረዳዲእና ብሓባር እንተድኣ ዘይሰሪሕና ብሳዕቤኑ ክንሳቐ፤ሓቢርና እንተድኣ ሰሪሕና ድማ ሓያላት ክንኸውን ኢና ኢሎም።
መራሕቲ መንግስታት ፀቅጢ ብምግባር ዘምፅእዎ ነገር እንተሃለወ ናዕቢ ክለዓዓሉ ምግባር'ዩ ክብሉ'ውን ወሲኾም። እንተኾነ ግን ኦባማ ንወታደራዊ ሓይሊ ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ እስላማዊ ናዕበኛታት ዳዕሽ እተካይዶ ዘላ ወፍሪን ተኸላኺሎም።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪ ሙን ብወገኖም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ኣብ የመን ዝፍፀም ደብዳባት ነፈርቲ ብህፁፅ ጠጠው ክብል ፀዊዖም።
ሙሉእ ትሕዝት ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ሃገረ ዴኒማርክ፡ ምስ ሽወደን ዘረኽባ ዶብ፡ ክሳብ ወርሒ ግንቦት ናይ ዓመተ 2022 ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ክትከታተሎ ምዃን ገሊጻ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት፡ ይብል መንግስቲ ዴኒማርክ፡ ስግኣት ናይቲ ብእስላማውያንን ብእተወደቡ ጉጅለታት ገበንን ክመጻ ዝኽእል ሓደጋ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዝወሰደቶ ስጉምቲ ምዃኑ ገሊጹ። ምክትታል ዶባት፡ ኣብ ወቕቲ ቀውዒ …Läs mer »
Harmony Media News Magazine 14/10/2021
Harmony Media News 13/10/2021
ቻይና ንብዝሑነት ህይወት ሚልዮናት ዶላራት መዲባ
ኣብ ዝምዕብላ ዘለዋ ሃገራት ዘሎ ሓደጋ ብዙሕነት ህይወት (biodiversity) ንምክልኻል፡ ቻይና፡ 230 ሚልዮን ዶላር ምስልዓ ተገሊጹ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ኣመሓላሊፉ። ትማሊ ሰሉስ፡ ንብዙሕነት ህይወት ብዝምልከት UN ኣብ ዘካየዶ ቪርቹዋል ዘተ (ብቪድዮ ዝካየድ ዘተ)፡ ፕረዚደንት ቻይና፡ ዢ ዢንፒን፡ ሃገራት ነዚ ዕላማ ክብላ ገንዘብ ከዋጽኣ ጸዊዑ። እዚ ዘተ፡ ንሰሙን ኣቢሉ ዝጸንሕ …Läs mer »
ፌስቡክ: ኣብ ልዕሊ መንእሰያት: ቀይዲታት ኣንቢሩ
ፌስቡክ ድሕሪ ዝመጾ ወቐሳታት: ቆልዑ ኣብ ገጻቱ ብቀይዲ ዝጥቀሙሉ ኣገባባት የተኣታቱ ምህላዉ ተገሊጹ። ብመሰረት እዚ: ቆልዑ: እንድሕሪ ካብ ዝግባእ ግዜ ንላዕሊ ኣብ ኢንስታግራም ግዜ ኣጥፊኦም ዕረፍቲ ንክወስዱ ዝጎጥዮም ፕሮግራም ክህሉ እዩ ክብል AP ሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ ወለዲ: ንንጥፈታት መንእሰያት ደቆም ክከታተሉ ዝኽእሉ ኣገባብ ክህሉ ምዃኑ ገሊጹ። ፌስቡክ ኣብ ቀረባ …Läs mer »
ክላርና፡ ንኣከፋፍላ ዝምልከት፡ ኣገደስቲ ምምሕያሻት ኣተኣታትዩ
ፋይናንሳዊ ናይ ዕድጊ ኩባንያ ክላርና፡ ንኣከፋፍላ ዝምልከት፡ ምምሕያሻት ከምዝገበረ ኣቃሊሑ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። ኩባንያ ክላርና፡ ነቲ ገደብ ግዜ ዘይነበሮ ኣገባብ ኣከፋፍላ ከምዘቋረጾ ድሕሪ ምሕባር፡ ንኣከፋፍላ ዝምልከት፡ ገደብ ግዜ ክገብረሉ ምዃኑ ገሊጹ። እዚ ዝኾነሉ ዘሎ ምኽንያት፡ እቶም ዓማዊል፡ ካብ ነዊሕን ክቡርን ዝኾነ ናይ ምኽፋል መስርሕ ንኽድሕኑ ተባሂሉ ምዃኑ ተገሊጹ። …Läs mer »
ቀይዲ በተኽ ዝኮና ኣብያተ ትምህርቲ ክዕጸዋ እየን
መንግስቲ ንምክትታል ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን ዝሓሸ ዕድል ብምሃብ: ከቢድ ጒድለት ንዘለወን ኣብያተ ትምህርቲ: ክዓጹ ይደሊ ምህላዉ: ትማሊ ሓሙስ ቆንስላዊ ለበዋ ምቕራቡ: ሚኒስተር ትምህርቲ: ኣና ኤክስትሮም: ገሊጻ። እዚ ቆንስላዊ እማመ: ካብ ሰነድ ናይ ዝሓላፈ ጽድያ ዝመንጨወ ኮይኑ: ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘሎ ሕጊታት ክተርርን ቀይዲ በተኽ ኣካየድቲ ክዕገቱን ዝገብር እዩ ተባሂሉ’ሎ። ብመሰረት …Läs mer »
ሓተቲ ዑቕባ፡ ብዛዕባ ሕጊ ሽወደን ዝምልከት፡ ማሕበራዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ክግደዱ እዮም
ካብ ሎሚ ዓርቢ ዕለት 01 ጥቅምቲ ጀሚሩ፡ ኩሎም ሓተቲ ዑቕባ፡ ንሕጊ ሽወደን ብዝምልከት፡ ማሕበራዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ክግደዱ እዮም ክብል ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ሽወደን ከምዝገለጸ ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። እዚ መባእታዊ ማሕበራዊ ትምህርቲ ሕጊ ሽወደን፡ ንኹሎም ልዕሊ 15 ዓመት ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ፡ ግዴታዊ ናይ ቃል ትምህርቲ ኮይኑ፡ ኣብ ክልተ እብረ ተኸፊሉ፡ …Läs mer »
Harmony Media News Magazine 30/09/2021
ኤኳዶር፥ ብሰንኪ ኣምባጓሮ እሱራት፡ ልዕሊ 100 ሰባት ሞይቶም
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኤኳዶር፡ ኣብ መንጎ ክልተ ተጻረርቲ ጒጅለታት፡ ብሰንኪ ዘጋጠመ ኣምባጓሮ፡ ብውሕዱ 116 ሰባት ከም ዝሞቱ ሰብመዚ እታ ሃገር ገሊጾም። ከምዚ ዝበለ ጎነጽ፡ ኣብ ኣብያተ ቤት ማእሰርቲ ዘጋጥም እኳ እንተኾነ፡ ክንድዚ ብዝሒ ዘለዎም ሰባት ክሞቱ ግና፡ ፋልማዩ ምዃኑ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። እዞም ጎነጽ ዝፈጸሙ እሱራት፡ ሊቶራል ካርቼሪ፡ ሃገረ ኤኳዶር …Läs mer »


text:
ፕሮግራም ኣባይቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፈ ሸሞንተ ዓመታት 400 ሽሕ ኮንዶሚነማት ሃኒፁ።ኣብ ናይ ነዊሕ እዋን ትልሚ ሓደ ሚሊዮን ኣባይቲ ክሃንፅ ተሊሙ እዩ።ፍርቂ ሚሊዮን ኮንዶሚኒዮማት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክህነፁ ትፅቢት ይግበር።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዓብዪ ናይ ኣባይቲ ጠለብ ከምዘሎ ኣቶ ብስራት ክፍሌ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ኣርክቴክ ልምዓት ከተማ ይገልፁ።
እቲ ናይ ኣባይቲ ፕሮጀክት ኣብ 2004 ኣ/ፈ ከምዝጀመረን ሽዑ ናይ 300 ሽሕ ናይ ኣባይቲ ሕቶ ከምዝነበረን ይገልፁ።ምዝገባ ምስተጀመረ ግን 450 ሽሕ ሰባት ከምዝተመዝገቡን እዚ ዘርእዮ ሓቂ ድማ ካብቲ ትፅቢት ንላዕሊ ከምዝዝኾነን ይሕብሩ።
ኣቶም ኮንዶሚኒዮማት ዝተሓተን ማእኸላይ እቶት ንዘለዎምን ነበርቲ እዮም ዝህነፁ ዘለው።
ምንስቴር ልምዓትን ህንፀትን ኣባይቲ ኣቶ ኣስራት ኣስገዶም መንግስቲ ኩሎም ዘይስሩዕ መፅለሊታትን ዝተሓተ ደረጃ ዘለዎም ኽፋላት ከተማታትን ብብቑዕ ኣባይቲ ንምትካእ ድልየት ኣለዎ ይብሉ።
ዳርጋ 70 ሚእታዊ ከባቢታት ከተማ ደረጅኦም ዘይሓለው ስለዝኾኑ ናይተን ከተማታት መልክዕን ደረጃ መነባብሮን ክንልውጦ ኣለና ይብሉ ኣቶ ኣስራት።
እቶም ፕሮግራማት ኣባይቲ ንኣሽሓት ሰባት ናይ ስራሕ ዕድል ይፈጥረሎም ኣለው።ዝተሓተ ኣታዊ ዘለዎም ነበርቲ ድማ ካብ ባንኪ እናተለቅሑ ወነንቲ መንበሪ ገዛውቲ እናኾኑ እዮም።
ብዙሓት ኮንዶምኒዮማት ኣብ ወሰና ወሰን ከተማ ኣዲሰ ኣበባ ተሃኒፆም ኣለው።እዚ ማለት ድማ ዝተሓተ ኣታዊ ዘለዎም ስድራታት ካብ ማእኸል ከተማ ሪሒቖም ይነብሩ ኣለው ማለት እዩ።
ምሁር ማሕበራዊ ሳይንስ ዝኾኑ ኣቶ ከተማ ኣዲስ ኣሽሓት ስድራታት ተገሊሎም ክነብሩ ምግባር ዝፀንሐ ናይ ኢትዮጵያዊያን ማሕበራዊ ናይ ኣነባብራ ኣገባብ ይቕይሮ እዩ ይብሉ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሃፍታምን ድኻን ጎረቤት ኮይኖም ይነብሩ።ኣታዊኦም ኣብ ግምት ዘእተወ ብዙሕ ህዝቢ ኣብ ሓደ ከባቢ ክነብሩ ምግባር ኣሉታዊ ተፅዕኖ ክህልዎ ይኽእል እዩ ክብሉ ክኢልታት የጠንቅቑ።ናይ ከተማ ቀያሲ ኣቶ ብስራት ክፍሌ ግን እዚ ናይ መንግስቲ ትልሚ ኣይኮነን ይብሉ።
ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ኣባይቲ ልምዓት ከም ኣብነት ብምውሳድ ኩለን ከተማታት እታ ሃገር ነዚ የፈፅማ ኣለዋ።መንግስቲ ልዕሊ ኣባይቲ ዘለው ሽግራት እውን ኣብ ግምት ከእቲ ኣለዎ ይብሉ ኣቶ ብስራት።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2020 ኣ/ፈ ደርጅኦም ዘይሓለው ኣባይቲ ደረጅኦም ብዝሓለው ሓደሽቲ ኣባይቲ ንምትካእ ተሊሙ’ሎ።


text:
Radio Erena: 14 April 2020
ውድብ ጥዕና ዓለም፣ ንኤርትራ፣ ጂቡቲ፣ ሱዳንን ሶማልንን ዝለገሶ ናውቲ ሕክምና ሎሚ 14 ሚያዝያ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣተወ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓደ ሚልዮን መሸፈኒ ኣፍን ኣንጫን ማስክ፣ ጓንቲን ንመተንፈሲ ዝሕግዝ መሳርሒታትን ዘተቓለለ ናውቲ ሕክምና፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኩለን እተን ሃገራት ክከፋፈል ምዃኑ፣ ኣፈኛ ውድብ መግብን ሕርሻን፣ ኤሊሳቤጥ ባይርስ ካብ ጀኔቫ ሓቢራ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ዝልኣኾ ናውቲ ሕክምና፣ ብቀዳምነት ንሰብ ሞያ ጦና ዘገልግልን ኣስታት 30 ሽሕ ሕሙማት ንምሕጋዝ ዘኽእልን’ዩ።
እቲ ውድብ፣ ምስ መሻርኽቲ ሃገራት ብምትሕብባር ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝልኣኽ ሓገዝ፣ ንኣዲስ ኣበባ ከም መናሃርያ ክጥቐመሉ’ዩ ከምዝወሰነ’ዩ ዝግለጽ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናብ 32 ሃገራት ኣፍሪቃ ዝልኣኸቶ ሓገዝ፣ ብ13 ሚያዝያ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምእታው’ውን እቲ ውድብ ኣረጋጊጹ።
ዩኒሴፍ’ውን ኣቐዲሙ ናብ ኤርትራ ተመሳሳሊ ሓገዝ ከምዝልኣኸ ገሊጹ’ዩ።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት፣ ቻይናዊ ቢልዮነር ጃክ ማ ዝልኣኾ ተመሳሳሊ ሓገዝ ዝጸዓነት ነፋሪት፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምብጋሳ ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ ክትምለስ ከምዝተገደደት’ዩ ዝንገር።
ብዛዕባ’ዚ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝነጸጎ ዝተገልጸ ሓገዝ፣ ብወገን’ቲ ወኪል ኮይኑ ነቲ ሓገዝ ዘከፋፈለ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ወናኒ ዓሊባባ፣ ቻይናዊ ጃክ ማ ዝተዋህበ ወግዓዊ ሓበሬታ የለን።
==============


text:
ካብ ዕንወት ህንጸት ኣይንጽበን
መቐጸልታ ናይ”ቲ ኣብ ቀዳመይቲ ሕታም ብዛዕባ ሓጽቢ፤ ጽርግያ፤ ህንጻ፡ ሎሚ ድማ ነቶም መንግስትና ተዓዊቱ ንመንግስቲ ሱዳን ምስ ተቓወምቲ ምብራቕ ሱዳን ዓሪቕዎም ነተን ኣብኡ ዘለዋ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ሱዳን ዝነበረ መደበረን ዳርጋ ዓጽዩዎን፤ መንግስትና ንኢትዮጵያ ብኹሉ ሸናኻት ዓጽዩዋ ሕጂ ድማ ንእስላማዊ ምንቅስቓስ ሶማል ሓገዝ እንዳሃበ ብሶማል ኣትዩ ንኢትዮጵያ ፋሕፋሕ የእትዩላ። ውግእ ኣብ ሃገርና ካብ ዝእጎድ ብሶማል ኣቲኻ ንኢትዮጵያ ሓምሽሽካ ልዕልናኻን ዶብካን ምምላስ ቅኑዕ እዩ ዝብሉ ዘይሓፍሩ ሃዋርያት ህግድፍ ንኽርድኡ በዚ ዝስዕብ ሓሳባት ከብርሆ ክፍትን እየ።
መንግስቲ ኤርትራ እታ ዝቐለለት ክገብራ ዝነበሮ ምስ ናቱ ተቓወምቲ ዘለዎ ሽግር ምጽባብ፤ ካብ ኣብ ምእመናን ሃይማኖት ዘለዎ ኢድ ኣእታወነት ምስሓብ፤ ካብ ኣብ ዓለም ዘየለ ኣብ ሕጊ ሃምረቢ ዘይተገበረ ኣብ መሰርሕ ምሕደራ ዓለም ዘየሎ ንዓቕሚ ኣዳም/ሂዋን ዝበጽሑ ውላድኩም ካብ ሰራዊት ስለ ዝሃደሙኒ ወይ ኣምጽእዎም ወይ 50.000 ናቕፋ ክፈሉ ወይ ኣብ ማእሰርቲ ትበልዩ ዝብል ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ምቚጣብ ካብ ፓትሪያሪክ ብዘይ ገበን፤ መሻይኽ ብዘይ-ገበን ምእሳር እንተዝቚጠብ ቁሩብ ናይ ስልጣኑ ጊዜ መናውሔ እንተዝብሉ ሰብ ዝቕበሎ ሓሳብ ምኾነ። ነዚ ጽቡቕ ህንጸት,ዚ ግን ንሱ ኣይገብሮን ሰዓብቱዉን ኣይመኽርዎን ከም ሸልቶን ሪመርኪዮን ጎደና ዕንወት እንበር ጎደና ህንጸት ስለ ዘይመረጹ።
ካብዚ ብምንቃል እዚ ጉጅለ,ዚን ሰዓብቱን ናይ ውድቀቶም መንገዲ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ ካብ ዝበጽሕ ሓያለ ኣዋርሕ ሓሊፉ ናብ ዓመታት ተጸጊዑ ከም ዘሎ ባዕሎም ከም ዝርድእዎ ዘካትዕ ኣይኮነን። እቲ ተቓዉሞ ዝበሃል ንዓዓቶም ምስ መራሕኦም ኣብተን ብግሉጽ ብዋሕዲ ድዩ ብብዝሒ ዝቃወማ ዘለዋ ውድባት ተሓጺሩ ዘሎ እዩ ዝመስሎም ዘሎ። ብኣንጻሩ ህዝቢ ኤርትራ ብኸብዱ ጽልኣቱ ኣብ ጉጅለ ህግደፍ ልዕሊ እዘን ውድባት በጺሑ ከም ዘሎ ግን ዝተረድኦም ኣይመስሉን። እተን ውድባት ዘለወን ተጻብኦ ሕጋዊ ፖለቲ -ካዊ ኣምር እዩ። ህዝቢ ኤርትራን ህግድፍን ዘሎዎም ተጻብኦ ግን ድጉል ቂምታ ዝተሓወሶ ምዃኑ ህግድፍ ኣብታ እትመጽእ ተካሊት ማዓልቱ ዝንበብ,ዩ። እዙይ ድማ ስቕ ኢሉ ዝበቖለ ኣይኮነን ብደገን ብውሽጥን ካብ ዝኸይድ መሰርሕ ተቓዉሞታት እንዳዓበየን እንዳዓኾኸን ዝመጸ ውጽኢት ቃልሲ ምዃኑ ክርድኡ ይግባእ። ሕዱር ሕማምን ምሕደራ ህግድፍን እቱይ ናብ ሞት እቱይ ናብ ወድቀት ተጸበይቲ ምዃኖም ዓለም ዝሰማማዓሉ ኣድማሳዊ ስነ-ሞጎት እዩ። ምኽንያቱ ካብ 1994 ብሓፈሻ ካብ 2002 ድማ ብፍላይ ንስልጣን ህግድፍ ዘሕጽር እንበር ንስልጣን ህግድፍ ዘናውሕ ስራሕ ኣይተራእየን።
ህግድፍ ደንቆሮ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዘይሓስብ ምኳኑ ንምግማት ዝኣክል ኣብ ኤርትራ ፓትሪያሪክን ሙፍትን እሞ ኸኣ ህዝቢ ዝድግፎም ክኣስር ከሎ ኣብ ጥራይ ዝባኑ ቀትሪ መዓልቲ ቆፎ ንህቢ ይሰብር ከም ዘሎ ክርድኦ ኔሩዎ። ስለ,ዚ ህግድፍ በትረ-ስልጣኑ ዘላ እመስሎ ይኸውን። ብወገነይ ደፋኢ ሲኢኑ ኣንበር የሎን በሃላይ እየ።
እቲ ከገብሮ ዝነበሮ መሰረታዊ ዕዮ ገዛ እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ኮይኑ እቲ ኣብ ሱዳን ፈጺምዎ ዝበሃል ናይ ዕርቂ ሓገዝ ናይ ሓቅን ዘላቒ ፍታሕን ዘምጽእ ከም ዘይኮነ ነቶም ከም ፍታሕ ዝተረኸበ መሲልዎም ንግዚኡ ፈኽፈኽ ዝብሉ ዘለዉ ንኸይርድኡ ዝተማህሩ ሰዓብቱ ምእንቲ ክፈልጡ ንመንግስቲ ሱዳን ምስ ናይ ምብራቕ ተቓወምቶም ገይረዮ ዝብሎ ዕርቂ ምስ ሱዳን ንባዕሉ እዩ ታዓሪቑ እንበር ንመንግስቲ ሱዳን ከጥቅዕ ኢሉ ከምቲ ዝውረ ክሳብ ብኸቢድ በርትን ድሩዓት መኻይንን ዝውንን ሓይሊ ሃደንደዋ ኣይነበረን። እዙይ ምዃኑ መንግስቲ ሱዳን ይፈልጡ ተቓወምቲ ይፈልጡ ባዕሉ ህግድፍ እዉን ይፈልጥ እዩ። እዙይ ማለተይ ግን ንይምሰል በቲ ሕ/ሰብ ብጃ ዝዛረቡ ጉጅለ ኣይነበሩን ማለተይ ከም ዘይኮነ ኣንባቢ ክርድኣለይ ይደሊ። እዞም ነዚ ዓሌት እዚ ንውክል ኢና ዝብሉ ውልቀ-ሰባት ኣብ ኣስመራ ኮፍ ኣቢሉ ኣብ ራድዮ እንዳዛረበ ታንክታቱን ድሩዓት መኻይኑን ኣምሪሑ ባዕሉ መንግስቲ ኤርትራ ይዋግኦም ከም ዝነበረ ንመንግስቲ ሱዳን ክሳብ ተራ ወተሃደራቱ ዝፈልጥዎን ኣብቲ ውግእ ውዒልና ዝብሉን ኣብዚ ዘሎኹዎ ሀገር ይርከብዎም። ብፍላይ ብፍላይ እኳ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዓሰብ ገዲፉ ንብረቱ ብፖርት-ሱዳን ወደብ ክጥቀም ምስ ጀመረ ናይ ነዳዲ ውዕል ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ሱዳንን ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ውዑል ምስ ተፈረመ የኽፍኣለይ ከይበለ ከም በዓል ጀ. ተኽለ ማንጁስ ዝመርሖ ክ/ሰራዊት ኣብ ዶብ ሱዳን ቀዋሚ መደበር ክሳብ ሕጂ ኣሰሩ ኣሎ እዩ።
ኣነ ከም ሰብ ብርእይቶይ ዘቕርቦ ሓደ ሓቀኛ ክውንነት ናይዞም በጃ ዝበሃሉ ሕ/ሰብ ብፍላይ ሀደንደዋ ብዝብል ዝፍለጡ ኣብ ወተሃደራዉን ቀዋሚ ቦታን ስልጠናን ወሲዶም ኣብ ሓጺር ጊዜ ክሳብ ታንክን ድሩዓት መኻይንን ሚንጣዕን ጌሮም ክንዲ ሱዳን ዝኣክል መንግስቲ ከዳኽሙ እሞ ኸኣ ናይ ደቡብ ውግእ ጠጠው ኣብ ዝበለሉ ጌዜ ክእምነካ ዝኽእል ባይታ የሎን። ኣብ ቦታ እዞም ዓሌት እዚኦም ጀብሃ ልዕሊ 27 ዓመት ዝኽውን ኣብ ንሶም ዘለዉሉ ቦታ ተቐሚጣ 2% ካብኦም ብዕግበት ወይ ብንቕሓት ወይ ብሃገራዊ ጻውዒት ኣሰሊፋ ኣይትፈልጥን ዋላ እንተተፈተኑ ኣብ ሰሙኖም ኣብ ከሰላ ትረኽቦም። ስለ,ዚ ካብዚኦም ዓሌት ንምስላፍ 0% ትጽቢት ኔሩ፡ ይጋገ ተልየ ካልኦት ክእርሙኒ እቕበሎ እየ። ፈውሲ ማሕላ ካብዞም ዓሌት እዚኦም ሐደ ሰብ ከመይ ዓብዩ ብኸመይ ተማሂሩ ኣይፈልጥን ሓመድ-ድሄ ዝበሃል ንፉዕ ካድር ኔሩዎም ኣብ ጀብሃ ብኹሉ ሸነኹ ዳርጋ ምዕቡል ዝኾነ ሰብ ከምቲ ካብ ብሱል ጥረ ዝበሃል ምስላ እዚ ሰብ እፈልጥ! ዋላ”ኳ ኣፍልጦይ ናይ ውልቀ-ሰብ ይኹን ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ተቓወምቶም እንዳበለ ዘመኽንየሉ ተንኮል ንምቅላዕ እኹል መረዳእታ ንምቕራብ ዝኣክል እየ ኣምጺኤዮ። እቲ ንዓኦም ካብ ምስላፍ ንኸምልጡ ባይታ ዝኾኖም ምኽንያት ሃደንደዋ ናይ ሱዳንን ሃደንደዋ ናይ ኤርትራን ዋላ ብዶብ ዋላ ብወለዶ ክትፈልዮም ኣሸጋሪ”ዩ በቲ ዘሎኒ ኣፍልጦ። በዚ መሰረት እቲ መንግስቲ ኤርትራ ዘቕርቦ ሸፈጥ ዳርጋ ኣንጭዋ ፊሒራ ትረኽቦ ሚስጢር ምንባሩ ዝሃብኩዎ መረዳእታ እኹል እመስለኒ። ምናልባሽ ሰብ ዝቕበሎን ዝኣምኖን መንገዲ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ሓይሊ ዘለዎም ምንቅስቓስ ፈጢሮም ንምብራቕ ሱዳን ከቢድ ሳዕቤን ከምጽኡ ዝኽእሉ ሓይሊ ሕ/ሰብ ሕ/ሰብ በንዓሚር ብዘለዎም ዓቕሚ ይኹን ኣቃማምጣን ኣሰላልፋን ክእመን ምተኻእለ ህግድፍ ግና እዞም ዓሌት እዚኦም መሳርሒ ክኾኑ ስለ ዘይደለዩ ኣብኡ ኣይነበሩን ኣብቲ ዕርቂዉን የለዉን።
እዚ ኩሉ ኸኣ ንሕለፎ ኣብቲ ዕርቂ መን ተጠቒሙ ዝብል ንምጻእ። እንበኣር ተጠቃሚ ናይ,ዚ ዕርቂ መንግስቲ ሱዳን እዩ። ንሶም ድማ ኣይኮኑን ዕረቑና ኢሎም ንመንግስቲ ዝለመኑ መንግስቲ ኤርትራ እዩ እታ ብጸገሙ ክዕረቐኩም ደልየ ትብል ኣምር ስለ ዘሰከፈቶ ምስ ተቓወምትኹም ክዓርቀኩ -ም ክብሎም ከሎ ነቲ ኣምሲሉ ሰላም ከሊእዎም ዝነበረ ሓንጎፋይ ኢሎም ክቕበልዎ ናይ ግድን ይኸውን። እንኳዕ ተጠቐምሉ ኸኣ መንግስቲ ሱዳን ገበርቲ ጽቡቕ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝኾኑ። ብዝተረፈ እቲ ኲውንነት ናይ መንግስቲ ኤርትራ ዝብሎ፤ ካልእ ዝገብሮ፤ ካልእ ምዃኑ ሱዳን ኣጸቢቖም ይፈልጥዎ ኢዮም። መንግስቲ ሱዳን በዚ ጥራይ ኣይኮኑን ተዓዊቶም ኣብ ደቡብዉን ተዓዊቶም ነዚ ኩሉ ክዕወትሉ ከለው ዋጋ እንዳከፈሉ ኢዮም። ምኽንያቱ ጠቕሚ ሰላም ስለ ዝተረድኦም ብኡኡ ጥራይ ኣይተወሰኑን ኣብ ዳርፎርዉን ንዘለዉ ተቓወምቶም ኣብ ዘተ ኣትኪሎም ብምሓዝ ምኽንያትን ከምልጥሉ ዝኽእሉ መህደሚ ከሊኦሞም ኢዮም። እዚ ድማ እዩ ሃገርን ንብሰ ምትእምማንን ዝበሃል። ንተቓወምቶም ክቕበልዎም ከለው ካብ ስልጣን በቲ ዝዓግብሉ ካብ ሃብቲ ብሓባር ክጥቀምሉ ሃይማኖትን ባህልን ተኻባቢሮም ክነብሩ ኣምየን ኢሎም ምቕባሎም ንጎረቤት ትምህርቲ ቅንኢ ዘሕድር ስራሕ ሰሪሖም ኢዮም። ስለ,ዚ ንብሱ ዝተኣማመን መንግስቲ ንተቓወምቱ ብድሆ ኣብ ጠረበዛ ክብል ምኽኣል,ዩ። እዙይ መንግስቲ ህግድፍ ክምርጾ ኣይክእልን ምኽንያቱ ንዕንወት እንበር ንህንጸት ሃገር ሓሊሙ ስለ ዘይፈልጥ። መንግስቲ ሱዳን እዚ ጥራይ ኣይኮነን ብልጫ ዘርእዮ ዘሎ ኣብ ህላዌ ፓርቲታት ዝኣምን ብሕጊን ብቕዋምን ዝቕየድ መንግስቲ እዩ። ካልእ ተወሳኺ ብልጫ ነቶም ክሓቚፍዎም ዝደለዩ ብዘተ ዝተሰማምዕዎም የሕዋቶም ሰብ ደቡብ ይኩኑ ሰብ ምብራቕ ቦታ ግደፍሎም ምስ ተባህለ ምክትል ዝነበረ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ዝነበረ ናይ መጎዓዝያ ዝነበረ ከምኡዉን ተወሰኽቲ ካልኦት ሚኒስተራት ካብ ቦትኦም ሕራይ ንሰላም ክብሉ ብዘይ ገለ ሽግር ቦትኦም ክሓድጉ ክትርኢ ከሎኻ ኣብ ኤርትራውያን ምተኻእለ,ዶ ኣብ ዝብል ሕቶ የእትወካ። ካብ ተቓወምቲዉን እትዋትን ዝርኤ ፍርያትን ዘየለ ክነሱ ክዋጠጡ ምርኣይ ልሙድ እዩ ኣብ መራሕቲ ኤርትራ። ኣብ መንግስቲ ኤርትራ እሞ ኸኣ እቲ ቀንዲ ሽግር ዓዲ ዘጥፍእ ዘሎ ነዚኣ ክሓልፋን ክነቕሓላን ስለ ዘይከኣለ እዩ። ብዝተረፈ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ተቓወምቲ ምዕራቕ ፍታሕ ከም ዘምጽእ ዝርዳእ እንተድኣ ኮይኑ ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ተቓወምቲ ይበዝሓ ንዔዔን ክኣሊ ምሓሾ፡ እንተኾነ ክገብሮ ኣይክእልን ንህጸት ስለ ዘይተበገሰ። በዚ እንበኣር እቲ ገይረዮ ዝብሎ ዕርቂ ንሱዳን ዘላቒ ክኸውን እዩ። ንኤርትራ ግን ናይ ጊዚያዊ ናይ ነዳዲ ሽግር ወይ ዘራእትን ኣትክልትን ዝርከበሉ ንኡስ ጊዜ ምሽማት,ዩ። እዙይ ግን መንግስቲ ሱዳን ክሳብ ፍቓደኛታት ዝኾኑ ወይዉን ህግድፍ ባዕሉ ከምቲ ኣመሉ ክሳብ ዝዕጾ ዝኸይድ,ዩ።
ይቕጽል ……
ፍስሓጽዮን ገብረ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2510


text:
በዚ ኸኣ ኣርዑት ምንኵስና ለቢሱ ካብቲ ናይ ቅድም ብዝጸንዐ ተጋድሎኡ ቀጸለ። ናብቲ ኣብ ቀረባኡ ዝነበረ ገዳም እናኸደ’ውን ነቶም መነኮሳት ብቃለ እግዚአብሔር ይሓንፆምን የጽንዖምን ነበረ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ኣባ ለትጹን ከም ልምዱ ናብቲ ገዳም ምስ ከደ፡ ኣበምኔት እቲ ገዳም ሓሚሙ እናተጻዕረ ኵሎም መነኮሳትን ሕዝብን ከቢቦሞ እናበኸዩ ጸንሕዎ። ኣብ ዙርያኡ’ውን ሠራዊተ ሰይጣናት ሰፊሮም ምስ ረኣየ ንዅሎም መነኮሳትን ሕዝብን ካብ ቤቱ ኣውፅኦም። እቲ ኣበምኔት ንኣባ ለትጹን “ኣነ ዘይገበርክዎ ኃጢኣት የለን፣ ምሕረት ዘይግብኣኒ እየ እሞ ኦ ኣባ ኣብ ጸሎትካ ዘክረኒ፣ እዚ ዅሉ ዝበጽሓኒ ብሠሪ ኃጢኣተይ እዩ እሞ ንኃጢኣተይ ኣስተሥርየለይ . . . ” ብምባል እናተጻዕረ ክዛረቦ ጀመረ። ነቲ ዝገበሮ ኃጢኣቱ ብዝርዝር ክነገሮ ከሎ ኸኣ፦ “ኣነ ሢመተ ክህነት ዘይተቐባእኩ ከለኹ፡ ናብ ዘይፈልጡኒ ዓዲ ብምኻድ ብሓሶት ካህን እየ ኢለ ጸሎተ ቅዳሴ ሠሪዐ፡ ቅዱስ ሥጋን ክቡር ደምን ኣቐቢለ። ብሥራይ መርዚ እናገበርኩ’ውን ንብዙኃት ቀቲለ። ምስ ኣደይ ወላዲተይ ብዙኅ ጊዜ ይዝሙ ስለዝነበርኩ ኣደይ ፀኒሳ ክተወልድ ምስ ቀረበት ብሥራየይ ፈውሲ ኣስቲየ እቲ ሕፃን ኣብ ማኅፀና ከም ዝመውት ገይረ። . . . ኣቦይ ኃጢኣተይ ተዘርዚሩ ዘይውዳእ እዩ። ሕጂ ግና ኣብ ኣፍ ሞት ኣለኹ እሞ በእንተ እግዚአብሔር ኣብ ጸሎትካ ዘክረኒ” በሎ።
ብድኅር’ዚ ነፍሱ ካብ ሥጋኡ ተፈልያ ኣጋንንቲ እናገረፉ ክወስድዋ ከለዉ ኣባ ለትጹን ምስ ረኣየ ኣምሪሩ በከየ። ‘በእንተ እግዚአብሔር ኣብ ጸሎትካ ዘክረኒ’ ክብል ዝተማኅጸኖ፣ ከምኡ’ውን ‘ሰብ ኣብ ክንዲ ብጻዩ ንሕይወቱ በጃ ኣኅሊፉ ክህብ ካብዚ ዝዓቢ ፍቕሪ የልቦን።’ ዝብል ቃለ ወንጌል ብምዝኻር ኽሳዕ ሞት ብዘብጽሕ ተጋድሎ እናተጋደለ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኽምሕረሉ ለመነ። ሊቀ መላእኽት ቅዱስ ሚካኤል ካብ ጐይታ ተላኢኹ፦ ‘እዚ ኃጥእ ሰብ’ዚ ምሕረት ዘይግብኦ እዩ እሞ ምእንትኡ ኢልካ ክሳዕ ሞት ኣይትብጻሕ” በሎ። ኣባ ለትጹን ግና ተስፋ ከይቈረጸ ብጽኑዕ ተጋድሎ ጾምን ጸሎትን ይቕጽል ነበረ። ምእንቲ እቲ ኃጥእ’ቲ ብኸምዚ ተጋድሎ ኣብ ባሕሪ ጠሊቁ ከሎ ኸኣ ሞተ። እንተኾነ ግና ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንቕዱስ ሚካኤል ልኢኹ ንነፍሱ ናብ ሥጋኡ መሊሱ ሕያው ገበሮ። ብዓቢይ ግርማ ተገሊጹ’ውን ንኣባ ለትጹን “ኦ ፍቑረይ ለትጽን ስለምንታይ ምእንቲ እዚ ገለ ሠናይ ግብሪ ዘይብሉ ኃጥእ ርእስኻ ተሕስም፡ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ካብ ዝነብሩ ከምዚ ሰብ’ዚ ዝበደለ የልቦን፡” በሎ። ኣባ ለትጹን ከኣ “ኦ ኣምላኸይን ጐይታይን ምእንታይ ነዛ ነፍሲ እዚኣ መሓራ፣ ዘይትምሕራ እንተ ዄንካ ግና ንነፍሰይ’ውን ምስኣ ውሰዳ” እናበለ ኣብ ቕድሚ ጐይታ ተማህለለ። ኣየ ፍቅረ ብጻይ ክሳዕ ሞት!
ሰማዔ ጸሎተ ቅዱሳን ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ እታ ነፍስ’ቲ ኃጥእ ንምሕረት ዘብቕዕ እኳ እንተዘይተረኽበላ፡ ምእንቲ ኣባ ለትጹን ግና ኣይ ንሕይወት ኣይ ንኵነኔ ከይኾነት ከም ዘይተፈጥረት ከም ሓመድ ክትኸውን ኣዘዘ። ኣባ ለትጹን ነዚ ምስ ረኣየ እምብዛ ተሓጐሰ፣ ብምሕረትን ለውሃትን እግዚአብሔር እናተደነቐ ድማ ምስጋናኡ ኣቕረበ።
ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለቲ ተጋድሎኡን ቅድስናኡን ንኣባ ለትጹን ዘይኃልፍ ዘለዓለማዊ ቃል ኪዳን ኣተወሉ።
ኣብ መወዳእታ ኸኣ ኣባ ለትጹን ጽኑዕ ተጋድሎኡ ፈጺሙ፡ ንእግዚአብሔር ኣሥሚሩ፡ ንሕዝበ ክርስቲያን ዓስብን በረኸትን ዝኸውን ቃል ኪዳን ተቐቢሉ፡ 17 ሰኔ ብሰላም ዓሪፉ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ተሰጋገረ።
ምሕረት እግዚአብሔር፣ ኣማላድነት ኣባ ለትጹንን ምስ ዅልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን!


text:
Radio Erena: 07 January 2015
ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ሓተቲ ዑቕባ ዝቕየድሉ ክፉት ቤት ማእስርቲ ሖሎት፣ ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ እሱራት ሒዙ ብምህላዉ፣ መንግስቲ እስራኤል ነቶም ልዕሊ ትሽዓተ ኣዋርሕ ዝተቐየዱ ክፈትሕ ምዃኑ ተገሊጹ።
ድሮም’ውን ሓያሎ ተፈቲሖም ከምዘለዉ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ እስራኤል ኣረጋጊጹ።
ማዕከን ዜና ሃረጽ ኣቕሪብዎ ብዘሎ ጸብጻብ መሰረት፣ እቲ ካብ ዝህነጽ ካልኣይ ዓመቱ ዘሕለፈ ክፉትር ቤት ማእሰርቲ ሖሎት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትር ዝርከብዎም ኣስታት 3360 ሓተቲ ዑቕባ ቀይዱ ይርከብ።
ሖሎት ካብዚ ብዝሒ’ዚ ንላዕሊ ኽቕይድ ዓቕሚ ከምዘይብሉ ኣካያደቲ’ቲ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ጥርዓን ከምዘቕረቡ ኣይርሳዕን።
መንግስቲ እስራኤል ንሖሎት ከስፍሖ ወይ ከኣ ካልእ ተመሳሳሊ ቤት ማእሰርቲ ክሃንጽ ከምዝክእል ግምታት ክወሃብ እኳ እንተጸንሐ፣ ትማሊ ብዝቐረበ ጸብጻብ ሃረጽ መሰረት ግና፣ እቲ መንግስቲ ንሓደሽቲ እሱራት ቦት መታን ክርከብ ነቶም ሎሊ ትሽዓት ወርሒ ዝተቀየዱ ክፈትሖም ወሲኑ ኣሎ።
እንተኾነ እዚ ውሳኔ’ዚ’ውን ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ኣካልት እታ ሃገር ዘተን ክትዓትን ኣለዓዒሉ ስለዝርከብ፣ መጻኢ እቶም ኣብ ሖሎት ተታሒዞም ዝርከቡ ይኹን ብሕጂ ናብቲ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ዝኣትዉ ሓተቲ ዑቕባ ክንጸር ኣይከኣለን።
እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሓተቲ ዑቕባ ብእትኽተሎ ፖሊሲ፣ ኣሽሓት ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ዘይርጉእ ህወይት ኣብ ምምራሕ ከምዝርከቡ ይፍለጥ።
============================


text:
Radio Erena: 26 November 2020
ኣብ ኤርትራ፣ ርኡይ ዋሕዲ መሰረታዊ መግብታት፣ ንሓያሎ ስድራቤታት ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ሸሚምሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ እታ እንኮ ብመንግስቲ እትዝርጋሕ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ድማ፣ ስድራቤታት ንደቆም ጥዑይ ኣመጋግባ ከዘውትሩ ዝመክር ዓንቐጽ ምስፍራ፣ ምስ ላግጺን ብድዐን ከምዝጽብጸብ ራድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ወሃብቲ ርእይቶ ኣመልኪቶም።
ኣብ ኤርትራ፣ ንነዊሕ ዓመታት ዝጸንሐ ናይ መነባብሮ ጸገማት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ምስ ምግታእ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ንኣስታት 8 ኣዋርሕ ዝተኣወጀ ምዕጻውን ወራር ዕስለ ኣንበጣን ፈጢርዎ ዘሎ ስግኣት ተደማሚሩ፣ ሓያሎ ስድራቤታት ኤርትራ፣ ተጸበይቲ ናይ መግቢ ረዲኤት ኮይነን ኣለዋ።
ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝነበር ህዝቢ’ውን፣ ብኩፖን ወርሓዊ መቖነን መሰረታዊ መግብታት ንምርካብ፣ ካብ ወርሒ ናብ ወርሒ ኣብ ዝሰሓገሉ ጽንኩር መነባብሮ፣ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፣ ‘ንደቕኹም ጥዑይ ኣመጋግባ ከተዘውትሩ ክንመኽረኩም’ ብምባል ሃምበርገር ብዝበልዑ ናይ ወጻኢ ቆልዑ ኣሰንያ፣ ኣብ ናይ ሰሉስ 24 ሕዳር ሕታማ ምዝርጋሓ፣ መግለጺ የብሉን ክብሉ እቶም ወሃብቲ ርእይቶ ደምዲሞም።
ብመሰረት ጸብጻብ ዩኒሴፍ፣ ኣብ መላእ ኤርትራ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ሰሜናዊን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ ከምኡ ድማ ዞባታት ዓንሰባን ባርካን ዝርከቡ ኣሽሓት ቆልዑ፣ ብዋሕዲ መሰረታዊ መግብታት ይሳቐዩ ምህላዎም ኣብ ወቕታዊ ጸብጻቡ ምስፋሩ ይዝከር።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል፣ ኣብ ኤርትራ፣ ን10ታት ኣሽሓት ቆልዑ ናይ መኣዛዊ መግብታት ሓገዝን ተወሳኺ ቪታሚናት ከምኡ ድማ ክታበታት ይህብ ምህላዉ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር፣ እንኮ ጋዜጣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዓምድታታ ብዛዕባ ኣከሻሽና መግብን ምኽሪ ኣመጋግባ ቆልዑን ክትዝርግሕ’ያ ትርአ።
ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ናይቲ ኣብ ህዝብና ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩ ዘሎ ኵናት ትግራይ ካብ ዝጅምር ዛጊት ዝኾነ ዜና ዘይብላ እታ ጋዜጣ፣ ኣብተን ብመርበብ ሓበሬታ እትዝርግሐን ዘለ 4 ገጻታ፣ ዝበዝሐ ትሕዝቶኣን ኣሳእሉን ናይ ወጻኢ ሃገራት’ዩ።
እታ ጋዜጣ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ከይተስፋሕፍሕ ተባሂላ፣ ካብ ወርሒ ሚያዝያ ኣትሒዛ፣ ንኣስታት 8 ኣዋርሕ፣ ካብ ናይ ወረቐት ሕትመት ኣቛሪጻ’ያ ትርከብ።
================


text:
Radio Erena: 19 August 2018
ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፍወርቂ፣ ናብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ዑደት ከካዪድ ምዃኑ፣ ማዕከን ዜና ብሉምበርግ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
ቀንዲ ዕላማ ዑደት’ቲ ፕረዚደንት ብንጹር ዝተሓበረ’ኳ እንተዘየለ፣ ምስቲ ንክልል ኣምሓራ ዝወከለ ጉጅለ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ናብ ኤርትራ ዑደት ብምግባር ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ኣምሓራ ዘካየዶ ስምምዕ ክተሓሓዝ ከምዝኽእል ግን ይንገር።
ሓላፊ መራኸቢታት ክልል ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብፍላይ ከኣ ናብ ክልል ኣምሓራ ናይ ኢትዮጵያ ክበጽሕ ምዃኑ’ኳ እንተሓበረ፣ እቲ ዑደት ዝካየደሉ ግዜ ግና ከምዘይገለጸ፣ ብሉምበርግ ብተወሳኺ የመልክት።
ጉጅለ ልኡኽ ክልል ኣምሓራ ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ዘካየዶ ዘተ፣ እቶም ተቓወምቲ ሓይልታት ብረቶም ኣውሪዶም ናብ ኢትዮጵያ ብምእታው ፖለቲካዊ ንጥፈታቶም ከካዪዱ ኣብ ስምምዕ ምብጽሖም ይግለጽ።
ኣቐድም ኣቢሎም ተመሳሳሊ ስምምዕ ዝፈረሙ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሮም ተቓወምቲ ሓይልታት ኦሮሞ፣ ዝሓለፈ ሰሉስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም ከምዘለዉ ዝሓበራ ማዕከናት ዜና፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዘቖማ ሓዳስ ኮሚቴ ክመያየጡ ምዃኖም የመልክታ።
ንዳግማይ ዑደት ፕረዚደንት ኢሰያስ ናብ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዛጊት ዝተዋህበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።
እዚ ብውሑዳት ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ጥራይ ዝካየድ ዘሎ ርክባትን ስምምዓትን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ብንጹር ይሕበሮ ስለዘየለ፣ ኣብ ሓያሎ ስግኣት ፈጢሩ ከምዘሎ ብሰፊሑ ይግለጽ።
============================


text:
ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ሰፊኑ ዝርከብ ወጥሪ ከምዘስግኣ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ጆን ከርቢ ሎሚ ሰሉስ 11 ጥቅምቲ ገሊጾም።
ጆን ከርቢ ነዚ ዝገለጹ: ንኩነታት ኢትዮጵያ ብዝመልከት ካብ ድምጺ ኣመሪካ ንዝቐረበሎም ሕቶ ምላሽ ኣብ ዝሃቡሉ ክኸውን እንከሎ፤ ኣመሪካ: ብ10 ጥቅምቲ ብፕረዚደንት ሙላቱ ንባይቶ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ሕቶ መሬትን መመሓየሺ ሕግታት ምርጫን ዝኣመሰሉ ዘይዕግበታት ተቓወምቲ ወገናት: መንግስቲ ክፈትሖም ምውሳኑ ንዝተዋህበ መግለጺ ምፍላጣ ብተወሳኺ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዘቕረቦም ሓሳባት ኣብ ትግባረኡ ንምብጻሕ ሃገሮም ከምእተበረታትዕ ድማ ገሊጾም።
ጆን ከርቢ ብተወሳኺ ኣመሪካ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ንዝኣወጆ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ብፍላይ ድማ ሰባት ብዘይ ፍርዲ ምሓዝ፤ ገደብ ምግላጽ ናጻ ሓሳባት፤ ናይ ምእካብ እገዳን ሕላፍ ሰዓት ምድንጋግን ዝኣመሰሉ ስጉምትታት ንምትግባሮም ዘድለየሉ ምኽን ያታት ግልጺ ክኾኑ መንግስቶም ከምዝደሊ ኣብቲ ኣጋጣሚ ብተወሳኺ ኣረዲኦም።
ምትእትታው እዞም ስጉምታት እዚኣቶም ስርዓት ንምትሓዝ ዝተሓስቡኳ እንተኾኑ ዓፈና ናጻ ድምጺን ኣብ መሰላት ኢትዮጵያውይን ነብሰ ጉድኣት ከስዕብ ብዘኽእል ጣልቃ ምእታው ፍታሕ ካብ ምዃን ንዝተፈጥሩ ሽግራት ዘጎሃህሩ እዮም ክብሉ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ጆን ኪርቢ ኣተሓሳሲቦም።


text:
ሽጋራ ምትካኽRökning - tigrinska
ኣብ ትኪ ናይ ሽጋራ ብዙሓት መርዛማት ባእታታት ኣለዉ። ሽጋራ ምትካኽ ዝተፈላለዩ መጕዳእትን ሕማማትን ከስዕበልካ ይኽእል እዩ። ወልፊ ናይ ሽጋራ ምትካኽ ክሕዘካ ይኽእል እዩ፡ ግን ምቍራጹ ይከኣል እዩ።
ሽጋራታት ትሕዝቶ ናይ ዝነቐጸ ኣቝጽልቲ ዝኾነ ትምባኾ ኣለዎም። ኣብ ትምባኾ እቲ መርዛም ባእታ ኒኮቲን ኣሎ። ከምኡ'ውን ኣብ ሽጋራታት ብዙሓት ካልኦት መርዛማት ባእታታት ኣለዉ።
ሽጋራ ምትካኽ መጕዳእትን ሕማማትን ከም መንሽሮ ከስዕብ ይኽእል።
ከምኡ'ውን ትምባኾ ኣብ ስንቀን፡ ሽጋራ፡ ፒፓን ሺሻን ኣሎ። ኤለክትሮናዊ ሽጋራ መብዛሕትኡ ግዜ ትሕዝቶ ናይ ኒኮቲን ኣለዎም።
ፍርያት ናይ ትምባኾ ወይ ኒኮቲን ዘለዎም ንትሕቲ 18 ዓመት ሰባት ክሽየጡ ኣይፍቀድን እዩ። እዚ ሕጊ ንመንእሰያት ንኽከላኸለሎም እዩ ዘሎ።
ሰብ ስለምንታይ ሽጋራ የትክኽ?
ሓደ ሓደ ሰባት ጥዑም ኢዩ ወይ ናይ ደስደስ እዩ ወይ ናይ ዘይግድሶም ሰባት እዩ ኢሎም ስለ ዝሓስቡ ሽጋራ የትክኹ። ሓደ ሓደ ሰባት ንኣብነት ክሻቐሉ ወይ ክጭነቑ ከለዉ ህድኣት ምእንቲ ክስምዖም ኢሎም ሽጋራ የትክኹ። ግን ብሓቂ ሽጋራ ብምትካኽ ኣይትሃድእን ኢኻ መሊስካ ድኣ ብዝያዳ ትጭነቕ እምበር። ካልኦት ዝሓሹ ትሃድኣሎምን ጽቡቕ ከም ዝስምዓካ ዝገብሩን ኣገባባት ኣለዉ።
ንስኻ ምናልባት ንምፍላጡ ህንጡይ ስለ ዝኾንካ ምትካኽ ሽጋራ ክትፍትን ትደሊ ትኸውን። ምናልባት ዓቢን ንብሱ ዝኸኣለን ሰብ ንኽትመስል ሽጋራ ምትካኽ ትደሊ ትኸውን። ወይ ብዙሓት ካልኦት ሰባት ስለ ዝገብርዎ ሽጋራ ተትክኽ ትኸውን።
ዳርጋ ዝኾነ ሰብ ንመጀመርታ ግዜ ከትክኹ ከልዉ ጥዑም ይጥዕም ዝብል የለን። ዕግርግር ወይ ጽርውሩው ክብለካ ይኽእል እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ወልፊ ከትሕዘካ ይኽእል እዩ
ሽጋራ ምትካኽ ብቐሊሉ ወልፊ ከትሕዘካ ይኽእል እዩ። ወልፊ፡ ኣካላት ገለ ነገር ምርካብ ይለምድን እንደገና ይደልዮን ማለት እዩ። ሽዑ ዘይምትካኽካ ከቢድ ኾይኑ ይስምዓካ።
ሽጋራ ምትካኽ ንጥዕናኻ ሕማቕ እዩ
ሽጋራ ምትካኽ ምስ ጀመርካ ዳርጋ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ኣብ ኣካላትካ ሓደ ሓደ ነገራት ከተስተብህል ኢኻ።
- ኣስናንካ ብጫ ይኾኑ።
- ብዝያዳ ትስዕል።
- ዝያዳ ፈጸጋ ይወጹኻ።
- ብቕዓት ኣካላትካ ይሓምቕ።
- ኣብ ጐረሮኻ ቃንዛ ይገብረልካ ወይ ብዙሕ ግዜ ትሓምም።
- ጾታዊ ስሚዒትካ/ኪ ክለዓል ከሎ መትሎ ክወትር ወይ ርሕምኺ ክጥልቂ ትሽገር/ሪ።
ሽጋራ ምትካኽ መጕዳእትታትን ሕማማትን ከስዕብ ይኽእል
ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ንኣብነት ናይ ልብን ሳንቡእን ሕማም ከተጥሪ እቲ ተኽእሎ ዝዓበየ እዩ። ዳርጋ ፍርቂ ካብቶም ሽጋራ ዘትክኹ ሰባት ካብቲ እንተ ዘየትክኹ ነይሮም ክሞትሉ ዝግብኦም ግዜ ኣቐዲሞም ይሞቱ።
ብዙሓት ሰባት ሽጋራ ምትካኽ ሓደገኛ ሙኳኑ ይፈልጡ እዮም፡ ምትካኽ ግን ይቕጽሉ። ንስኻ ምናልባት ንዓይ ዝኾነ ሕማም ኣይክሕዘንን ኢዩ ወይ ኣብ ቀረባ ግዜ ምትካኽ ከቋርጽ እየ ኢልካ ትሓስብ ትኸውን።
ነፍሰጾር እንተ ኴንኪ ሽጋራ ኣይተትክኺ
ነፍሰጾር ከለኺ ሽጋራ ተትክኺ እንተ ኾንኪ እቲ ኣብ ማህጸን ዘሎ ቈልዓ መርዛማት ባእታታት ካብ'ቶም ሽጋራታት ናብ ነብሱ ይኣትዉ እዮም። እቲ ቈልዓ ብኸቢድ ክጕዳእ፡ ቅድሚ ግዜ ክውለድ ወይ ኣብ ማህጸን ክመውት ሓደጋ ኣሎ። ንብምልኡ ግዜ ጥንሲ ይምልክት። ክትጠንሲ መዲብኪ እንተ ኣለኺ ዄንኪ ሽጋራ ምትካኽ ኣቋርጺ።
ኣብ ጥቓ ሽጋራ ዘትክኹ ሰባት ምህላው እውን ጐዳኢ እዩ
ኣብ ጥቓ ሽጋራ ዘትክኹ ሰባት ንኣብነት ኣብ ሓደ ክፍሊ እንተ ኣሊካ፡ ናብ ነብስኻ መርዛም ነገራት ይኣቱ። ልኡም ኣትካኺ ይበሃል (Passiv rökning)። እዚ ልክዕ ባዕልኻ ከም ተትክኽ ዘለኻ መጕዳእትታትን ሕማማትን ከስዕብ ይኽእል።
ቈልዑ ብዝያዳ ንትኪ ተኣፈፍቲ እዮም። ስለዚ ኣብ ጥቓ ቈልዑ ከተትክኽ የብልካን።
ኣብ ቤት ምግቢ፡ እንዳ ቡን፡ ናይ ስራሕ ቦታታት፡ ናይ ቤት ትምህርቲ ጐልጎል፡ ኣብ ደገ ሆስፒታልን ብዙሓት ካልኦት ቦታታትን ሽጋራ ምትካኽ ክልኩል እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ትደሊ ዲኻ?
ኵሉ ሰብ ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጽ ይኽእል እዩ። ንሓደ ሓደ ሰባት ቀሊል እዩ። ካልኦት ሰባት ዋላ እውን እንዳ ደለዩ ሽጋራ ምትካኽ ከቢድ እዩ ኢሎም ይሓስቡ።


text:
ብረት ዝሓዙ ሰባት፡ ኣብ ኬንያ ንሓደ ዘመናዊ ሆቴልን ህንጻ ኣብያተ-ጽሕፈትን ኣጥቂዖም- ኣብ ህይወት ሰብ ጉድኣት ወሪዱ`ሎ።
ሎሚ ሰሉስ ሰዓት 3፡30 ድሕሪ ቀትሪ፡ ዕጡቓት ኣብ ዱሲት ዲ2 ዝተባህለ ሆቴል ናይሮቢ ተኹሲ ከፊቶም።ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እንተወሓደ ሓደ ፍንጀራ`ውን ሰሚዕና ኢሎም ።
ትካላት ዜና ኬንያ፡ ብዙሓት ሰባት በቲ መጥቃዕቲ ተቐቲሎም ይብላ`ለዋ። ካብ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ግን ምርግጋጽ ኣይተኻእለን።
ናይ ሶማል ጥሩፋዊ ዕጡቕ ጉጅለ ኣልሸባብ፡ ነቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ። ጽንሕ ኢሉ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ ድማ፡ ኣብ`ቲ ቦታ መሪር ግጥም ቀጺሉ ከምዘሎ ይገልጽ።
ንሪፖርተር ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ሶማል ሓሩን ማዕሩፍ ዝተዛረበ ፕረዚደንት ኮሚቴ ኦሎምፒክ ሶማል ዝነበረ ዱራን ፋራሕ፡ ንሱ ምስ ብጾቱ ናብቲ ሆቴል ክኣትዉ ክብሉ፡ ተኹስን ፍንጀራን ከምዝተቐበሎምን ብሓደ ሸነኽ ከም ዝሃደሙን ገሊጹ`ሎ።
ፋራሕ ብተወሳኺ፡ ብዙሓት ዝቖሰሉ ከምዝርኣየን፡ እቶም ዕጡቓት ገና ኣብ`ቲ ህንጻ ኣለዉ ኢሉ ከምዝኣምንን ተዛሪቡ።
ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኬንያ ኤሪክ ኪራተ፡ ሓይልታት ጸጥታ ነቲ ህናጻ ይፍትሽዎ ከምዘለዉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ።
ንሱ ምስ ቪኦኤ ብተሌፎን ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ “ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ይኹን ካልእ፡ ትካላት ጸጥታ መርሚሮም ዝርዝር ሓበረታ ክህቡሉ`ዮም” ኢሉ ።
ብኣሶሾይትድ ፕረስ ዝተፈነወ ቀጥታ ቪድዮ፡ ኣብ ኣፍደገ `ቲ ሆቴል መካይን ክነዳን ሰባት ካብ`ቲ ሆቴል ክሃድሙን፡ ወተሃደራት ድማ ናብ`ቲ ህንጻ ክኣትዉን የርኢ ኔሩ።
እዚ ናይ ናይሮቢ መጥቃዕቲ ዝስማዕ ዘሎ፡ ሓደ ቤት-ፍርዲ ኬንያ ንሰለስተ ተጠርጠርቲ በቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ናይ ናይሮቢ ወስትገይት ሞል ዝተባህለ ዘመናዊ ዕዳጋ ዝተፈጸመ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምኽሳሱ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ`ዩ።
በቲ ሽዕኡ ማለት ኣብ 2013 ብኣልሸባብ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 67 ሰባት ምሟቶም ይዝከር።


text:
Radio Erena: 05 July 2018
ኣብ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ ዕጡቓት ኢትዮጵያ ምዃኖም ዝተገልጹ ኣስታት 30 ዝኾኑ ወተሃደራት፣ ብመንገዲ ኦምሓጀር ናብ ሃገሮም ንምስጋር ኣብ ዝፈተንሉ፣ ብሰራዊት ኤርትራ ተኸቢቦም፣ ብዓርቢ 22 ሰነ ኣብ ከባቢ ገርገፍ ከምዝተታሕዙ ድሒሩ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቶም ዕጡቓት፣ ሓርበኛታትን ኣባላት ግንቦት ሸውዓተን ናይ ዝተባህለ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ናይ ልፍንቲ ተቓውሚ ሓይሊ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዝገለጹ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት፣ ኣቐዲሞም’ውን ሓያሎ ዕጡቃት ብተመሳሳሊ መንገዲ ናብ ኢትዮጵያ ሰጊሮም ከምዘለዉ ኣፍሊጦም።
እቶም ዕጡቓት ናብ ሃገሮም ንምስጋር ብእኩብ ተበግሶታት ዝወስዱ ዘለዉ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተራእዮ ብዘሎ ናይ ደሞክራስን ሰላምን ተስፋታት ብምርኣይ’ዮም።
ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ግንቦት ሸውዓተ፣ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተበጊሱ ዘሎ ለውጢ ተስፋታት ከምዘለዎ ብምእማን፣ ከካይዶ ዝጸንሐ ብረታዊ ጎነጽ ንግዜኡ ደው ከምዘበሎ ኣቐዲሙ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትሕቲ ኢዱ ንዝጸንሐ መራሕ ናይቲ ዕጡቕ ጉጅለ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ ብምሕረት ክፈትሕ እንከሎ፣ ኣብ ስደት ንዝነበረ ካልኣዩ ዶክተር ብርሃኑ ነጋ ከኣ ኣብ ልዕሊኡ ዝተመስረተ ክስታት ብምሉኡ ከምዝሰረዘሉ ኣፍሊጡ’ዩ።
እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተወሊዱ ዘሎ ናይ ለውጢ ሃዋሁ፣ ኣብ ኤርትራ ንዝመደበሮም መራሕቲ ተቓወምቲ’ውን ናብ ሃገሮም ከምዝኣትዉ ምግባሩ ኣብ ዝሓለፈ ተገሊጹ’ዩ።
=======================


text:
ካብ ዝተፈላለያ ክፍላተ ግዝኣት ዩናይትድ ስቴትስ ናብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝኣተው ትግራዎት ኢትዮጱያዊያን፣ ኣብ ፊት ንፊት ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ሎሚ ሓሙስ ድምጾም ኣቃሊሖም።
ኣብ’ቲ ሰልፊ መደረ ዘስመዐ ፕረዚደንት ቤት ጽሕፈት ማሕበር ተጋሩ ሰሜን ኣሜሪካ ኣሉላ ሰሎሞን ዕላማ’ቲ ናይ ሎሚ ሰልፊ ‘ንጨቋኒ ዝበሎ ምምሕዳር ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ንምቅዋምን ንምርጫ ትግራይ 2012 ንምድጋፍን’ ከምዝኾነ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ሰልፊ ንዝተሳተፉ ኤርትራዊያን’ውን ኣመስጊኑ ኣቶ ኣሉላ ሰሎሞን። አሉላ ኣስዒቡ ‘ዕላማ እቲ ሰልፊ፣ ህዝቢ ትግራይ፣ ንናይ 2012 ዓ/ም ምርጫ ንምክያድ ንዝጀመሮ ንጥፈት ንምድጋፍ፣ ድምጺ እቶም ተጋሩ ብምኻኖም ጥራሕ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኢትዮጵያ፣ ሳኣን ፍትሒ ይሳቀዩ ንዘለው ናይ ፖለቲካ እሱራት ንምቅላሕ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይቅበልን ስለዝበለ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑድያን የመንን ይሳቀዩ ንዘለው ዜጋታት ድምጾም ንማሕበረ ሰብ ዓለም ንምቅራብ እዩ’ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 10 December 2018
ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላ ፋርማጆ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስጢራዊ ስምምዓት ምክያዱ፣ ኣባላት ባይቶ እታ ሃገር ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ እማመ ብሰንበት 9 ታሕሳስ ኣቕሪቦም።
ማዕከናት ዜና ሶማል ብዘቕርብኦ ዘለዋ ሓበሬታ መሰረት፣ እቶም 92 ኣባላት ባይቶ፣ ኣብ ዘቕረብዎ እማመ፣ እቲ ፕረዚድነት ንሃገራዊ ባይቶ ከይተወከሰን ንህዝቢ እኹል ሓበሬታ ከይሃበን ምስ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝከተሞ ስምምዓት፣ ንቅዋም እታ ሃገር ዝጥሕስ’ዩ ብዝብል’ዮም እቲ ፕረዚደንት ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዑ ዘለዉ።
ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ቅዋም ካብ ዝፈቕደሉ ስልጣን ንላዕሊ ተመጢጡ፣ ንሕግታትን ስርዓትን ፈደራሊዝም ሶማል’ውን ትሒሱ ኣሎ ክብል እቲ በቶም ኣባላት ባይቶ ዝቐረበ እማመ ብተወሳኺ ይወቕስ።
ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሶማል፣ ብዛዕባ’ዚ ብኣባላት ባይቶ ቀሪቡ ዘሎ እማመ ዝኾነ መግለጺ ኣይሃበሉን።
እንተኾነ፣ ነቲ ፕረዚደንት ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ እማመ ካብ ኣባላት ፓርላማ ዝተረከበ ኣፈኛ ፓርላማ ሶማል መሓመድ ሙርሳል፣ ዓብዲራሒም፣ ኣብ ስሩዕ ኣኼባ ፓርላማ እታ ሃገር ከልዕሎ ትጽቢት ኣሎ።
ፓርላማ ሶማል፣ 275 ኣባላት ዘለዎ ኮይኑ፣ ንፕረዚደንት ካብ ስልጣኑ ክኣልዩ ዓብላሊ ድምጺ ክርከብ ኣለዎ።
ፕረዚደንት ሶማል፣ ምስ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርዝራቱ ንህዝቢ ብጽኑር ዘይተገልጸ፣ “ስሉሳዊ ስምምዕ ሰላም” ዝተሰምየ ርክባት ምክያዱ ዝዝከር’ዩ።
==================