text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ብራና ማለት ካብ ቆርበት ጤል፥ በጊዕ፥ ምራኽን ….. ወዘተ ዝዳሎ ከም ወረቐት ዘገልግል ዝነበረ ኮይኑ፥ ንኽትጽሕፈሉ፥ ክትስእለሉን ክትደጕሰሉን (ክትሽፍነሉ) ተባሂሉ ብጥንቃቐን ርእሱ ብዝኽኣለ ብልሓትን ዝዳሎ ንስራሕ ጽሕፈት ዝጠቅም እዩ። ከምዚ ሎሚ ዓለምና ብወረቓቕቲ ከይመልኣት፥ ዘመናዊ ቤት ማሕተማት ከይተመሥረቱ፥ ናይ ጽሕፈት መኪናን ኮምፒተራትን ከይተማህዙ ከለዉ፥ ብሓፈሻ ናይ ወረቐት ስራሕን ዝተፈላለዩ መሣርሒ ሥነ-ጽሑፍን ከይማዕበሉ ከለዉ፥ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዓለምና ንነዊሕ ዘመናት ብራና ይጥቀማ ከምዝነበራ ኣብ ማህደር ታሪኽ ተሰኒዱ ንረኽቦ። ኣብ ሃገርና ኤርትራ እንተ ኾነ’ውን ንመንፈሳዊ ኣገልግሎት ዝኾኑ ቅዱሳት መጻሕፍቲ፥ ንማሕበራዊ ናብራን ሕግታት እንዳባን ዝጥቀሙሎም ታሪኻዊ መዛግብቲ ኣብ ብራና ተጻሒፎም ንረኽቦም። ብሓፈሻ ብራና ብድሕሪ ደቂ-ሰባት ካብ ቀጸላ እምኒን ዕንጨይትን ምጽሓፍ ቀጺሎም ዘማዕበልዎ ኣገባብ መጽሓፊ ብራና ምዃኑ ይንገር። እስከ እምበኣር ንሎሚ ብዛዕባ እዚ ኣብ ገዳማትን ኣድባራትን ኣብ ሓያሎ ቤተ መዛግብትን ተዓቂቡ ዝርከብ ጥንታዊ ቅርስናን ዕቁር ታሪኽናን ዝሓዘ መጽሓፈ- ብራና ዓቕምና ብዝፈቕዶ መጠን ዘዳለናዮ ሓጺር ጽሑፍ ንከታተል።
ብራና ክዳሎ ከሎ እቲ ቆርበት ብዕንጨይቲ ተወጢሩ፥ ጸጕሩ ተፋሒቑ፥ ብጨውን ዝተፈላለየ ቀመማትን ተነስኒሱ፥ ዓቐኑን ቅርጹን ተደላዲሉ ብግቡእ ምስ ተጻፈፈ ንዝኾነ ስራሕ ጽሕፈት ድልው ይኸውን። እዚ ከቢድ ድኻምን ረቂቕ ብልሓትን ዝሓትት ኣገባብ ሥነ-ጽሑፍ ብራና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናማዕበለን እናሰፍሐን ንነዊሕ ዘመናት ቀጸለ። እቶም ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ብነዊሕ ጊዜን ኣድካሚ ኩነታትን ዝተዳለዉ መጻሕፍቲ ብራና ድማ ኩሎም ብዙሕ ጥንቃቐን ክንክንን ዘድልዮም እዮም። ምኽንያቱ ጽሑፋት ብራና ብማይ፥ ጠሊ፥ ሓዊ ባልዕን ሰረቕትን ብቐሊሉ ክበላሸዉን ክጠፍኡን ስለዝኽእሉ ብጥንቃቐን ሓላፍነታዊ ክንክንን ክትሓዙ ግድን ይኸውን። ብፍላይ ኣብተን ዓበይቲ ኦርቶዶክሳውያን ገዳማት ኤርትራ ብዝሒ ዓቕሚ ሰብን ነናቱ መደብ ዕዮን ስለ ዝነበረን፥ ብደረጃ ክፍሊ ሥነ-ጽሑፍ ብምቛም፥ ገለ ቆርበት ኣኪቦም ዘልፍዑን፡ ተመሳሳሊ ዓቀንን መስመርን ዘለዎ ጌሮም ዘዳልዉ፥ ገሊኦም ከኣ መጽሓፊ ዝኸውን በብዓይነቱ ቀለም ካብ ኣቝጽልትን ዝተፈላለየ ነገራትን ኣወሃሂዶም ዘቕርቡ፥ ገሊኦምውን እቲ ዘድሊ ኩሉ ጽሑፋት ብጥንቃቐ ጽሒፎም ብስእሊ ኣወቂቦም ገበር ናይቲ መጽሓፍ ደጕሶም (ሸፊኖም)፥ ሥርዓተ-ገዳሞም ከም ዝእዝዞ መደብ ዕዮኦም ፈጺሞም ንማሕበሮም ብትግሃት ዘረክቡ ዝነበሩ ኣበው ውሑዳት ኣይኮኑን።
ብተወሳኺ እዞም ብራና ናይ ምጽሓፍ ፍሉይ ሞያን ብቕዓትን ዝነበሮም ኣቦታት በቲ ዘለዎም ተውህቦ ንቤት እግዚኣብሔር ከገልግሉን ፍቓድ ማሕበሮም ክፍጽሙን ደኣ እምበር ካብዚ ወጻኢ ዝደልይዎ ዝኾነ ውልቃዊ ረብሓን ዘየድሊ ዝናን ኣብ ሕይወቶም ዘይሕሰብ ነገር እዩ። ምኽንያቱ ከምቲ ቅዱስ ወንጌል ‘’ወዘኣትሓተ ርእሶ ውእቱ ይከብር’’ ማለት ‘’እቲ ርእሱ ዘትሕት ልዕል ክብል እዩ’’ (ማቴ 23፡12) ክብል ዝገለጾ፥ እዞም እሙናት ኣቦታት ከኣ ብትሕትናን ፍቕርን ዝግለጽ ሕይወት ጥራይ እዩ ቀንዲ ዕላምኦም ዝነበረ። ካብቶም መንፈሳውያን ኣማሓደርቲ ኣቦታትና ድማ ‘’እግዚኣብሔር ዕሴተ ጻድቃን፥ ዓስበ ትሑታን ይኽፈልኩም’’ ተባሂሎም ብጸሎተ-ማሕበር ምርቓን ቡራኬን ይወሃቦም። እቲ ኣብ ብራና ዝተጻሕፈ ቅዱሳት መጻሕፍትን ገድለ-ቅዱሳንን ድማ ከከም ኵነታቱ ናብ ካልኦት ገዳማትን ኣብያተ-ክርስቲያናትን ብምልኣኽ ውሉደ-ክህነት ክረብሕሉን ህዝበ-ክርስቲያን ክባረኽሉን ይነብር። እቶም ዝተረፉ መጻሕፍቲ ብራና ከኣ ብግቡእ ክንክን እናተታሕዙ ንመንእሰያት መምሃርን ኣብ ቤት ንባብን ንመወከስን ተባሂሎም ይዕቀቡ። እዚ ሎሚ ኣሎና እንብሎ ኩሉ ጥንታዊ ቅርስታትን ታሪኻዊ መዛግብትን ከኣ ኣብ ብራና ተዓቂቡ ዝጸንሐ ምዃኑ ክንዝንግዖ ኣይግባእን።
ንኣብነት ኣብ ገዳም ደብረ ቢዘን ብ1492 ዓ.ም.ፈ ብከምዚ ኣገባብ ዝተዳለወ መጽሓፍ ሰማንያ ወኣሃዱ (፹፩) ዝበሃል፥ ጽዕነት ኣድጊ ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ እተን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንና እትቕበሎም 81 ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣብ ብራና ተጻሒፎም ከም ሓደ ዓቢይ መጽሓፍ ተጠርኒፉ ክትርእዮ ከሎካ፥ ብጣዕሚ ዘገርምን ዕጹብ ድንቂ ስራሕን ካብ ምባል ሓሊፍካ ካልእ ዝበሃል ነገር የልቦን። ምኽንያቱ እዚ ብሉይ ኪዳን ምስ ሓዲሽ ኪዳን ዝሓዘ መጽሓፍ ሰማንያ ወኣሓዱ ዝበሃል ክሳብ ሎሚ ተወዳዳሪ ዘይተረኽቦ፥ በዓል ሰለስተ ዓምደ ጽሑፍ፥ 48 X 39 ሴንቲ ሜትር ዝመጠኑ፥ 45 መስመር ጽሑፍ ዘለዎ፥ 1152 ገጻት ዝሓዘ፡ ግዙፍ መጽሓፍ ቅዱስ ንዝርኣየ ሰብ፡ ኣብቶም ቀዳሞት መንፈሳውያን ኣቦታትና ዝነበረ ጽንዓት እምነትን መንፈሳዊ ትግሃትን ብሓቂ ሠናይ ቅንኢ ዘሕድረልካ ግብራዊ ትምህርትን ኣብነትን እዩ። ስለዚ ንዝኾነ መንፈሳዊ ዕዮ ይኽበድ ወይ ይፍኮስ ብዘየገድስ ብእምነትን ሠናይ ድሌትን እንተ ተቐቢልካዮ ብደገፍ ኣምላኽ ዕዮኻ ሰሊጡ ንህዝብኻ ንበረኸትን ንመጻኢ ወለዶታት ድማ ዓቢይ ክብረት ይኸውን። ስለዚ ክቡር ታሪኽን ጥንታዊ ቅርስን ኣሎና ክንብል እንተ ደኣ ኮይንና ዝሓለፈ ብምዕቃብን ንመጻኢ ተጊህካ ብምስራሕን ጥራይ እዩ መጻኢ ወለዶና ካብ ቤተ ክርስቲያኑ ክረብሕ ዝኽእል።
መጽሓፈ--ብራና
ኣብ ጥንታዊ መጻሕፍቲ ብራና እምበኣር ቅዱሳት መጻሕፍቲ፥ ታሪኽ ሕይወት ቅዱሳን፥ መንፈሳዊ ተኣምራት፥ ናይ ደቂ ሰብ ወለዶታት፡ ዘመነ-መንግሥታት፥ ኣገደስቲ ታሪኻዊ ፍጻሜታት፥ መግለጺ ናይ ቦታታት፥ ኣቃውማ ዓድታትን ከተማታትን …….. ወዘተ ሰፊሕ ዓውደ ትምህርትን ምንጪ ሥነ-ፍልጠትን ዝኾኑና ብጽሑፍን ስእልን ተሰኒዶም ንረኽቦም። ኩሎም ጥንታዊ ናይ ብራና ጽሑፋትና ድማ መሠረት ናይዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎ ዘመናዊ ሥነ-ፍልጠትን ደረጃ ምዕባለን ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ኩልና ከም ንፈልጦ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንና ኣብ መንፈሳዊ፥ ማሕበራዊ፥ ባህላውን ታሪኻውን ሕይወት ህዝብናን ሃገርናን ዘበርከተቶም ነገራትን ቅርስታትን ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን። ተገዲሱ ሕሉፍ ታሪኹ ዘይፈለጠ ህዝቢ ድማ፥ መጻኢ ሕይወቱን ክብሪ መንነቱን ብግቡእ ዘይፈልጥ ስለ ዝኸውን፥ ጥንታዊ ቅርስታትናን ብዋጋ ዘይሽነን መንፈሳዊ ንብረትናን ብጥንቃቐ ዓቂብና ብሓላፍነታዊ መገዲ ምጥቃም ናይ ኩልና ህዝበ ክርስቲያን ሞራላውን ማሕበራውን ሕድሪ ምዃኑ ክንፈልጦ የድሊ።
ኣብ መደምደምታ ሓዋርያ ጳውሎስ ነቲ ብወንጌል ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወለዶ ጢሞቴዎስ ወዱ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ‘’ክትመጽእ ከሎኻ እቲ ኣብ ጢሮኣዳ ምስ ቀርጳ ዝሓደግክዎ ባርኖስን እቲ መጻሕፍትን፥ ምናዳ እቲ ብራናታት ተማልኣለይ’’ በሎ (2ጢሞ 4፡13)። ካብዚ ጥቕሲ እዚ ክንርድኦ ከምንኽእል ቅዱሳት መጻሕፍቲ ቅድም ኣብ ብራናታት ከም ዝተጻሕፉን ብጽቡቕ ስለ ዝተዓቀቡውን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶታት እናተሰጋገሩ፥ ሎሚ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ተተርጕሞም ብርሃን ወንጌል መገዲ ሕይወትን ክንፈልጥ ይጠቕሙና ኣለዉ። ንሕና ድማ ኣብ ኣብያተ ክርስቲያናትን ገዳማትን ዝርከቡ ኩሎም መጻሕፍቲ ብራና ብዘተኣማምን ደረጃ ንምዕቃቦም ዓቕምና ብዝፈቕዶ መጠን ዘድሊ ጻዕርን ወፈያን ክንገብር በዚ ኣጋጣሚ ከነዘኻኽር ንደሊ። ብተወሳኺ ከኣ ኣብ ኣባይቲ ውሉደ ክህነትን ዓበይቲ ዓድን ዝርከቡ ብራናታት ብግቡእ ተታሒዞም ንመጻኢ ወለዶና ኣብ ምስግጋር እጃምና ከነበርክት ከምዝግብኣና ኣይንዘንግዕ። ስለምንታይሲ ብጽሑፍ ዝተዓቀበ ታሪኽ ፍጹም ዝመውት ኣይኮነን። ብትሕትና ሠናይ ነገር ንኽንሰርሕ ኣምላኽ ልብና የነቓቕሕ።
ምንጪ (tewahdo.org)
ምንጪ (tewahdo.org)


c: text/html

text:
ኣገዳሲ ዕድመ ንህዝባዊ ኣኼባ ዋሽንግቶን ዲሲን ከባቢኣን
ዕዙዝ ሕውነታውን ገድላውን ሰላምታና ብድሕሪ ምቕዳም፡–
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ኣቲናዮ ዘለና ተሃዋሲ መድረኽ ቃልስን ኣገጣጥምኡን ብዝምልከት ንዓሚቕ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣዳልዩ ምህላዉ ይሕብር።
እዚ ብኣቦ መንበር ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ተጋ/ዮሃንስ ኣስመላሽ ዝምራሕ ህዝባዊ ኣኼባ’ዚ ብዙሕ እዋናዊ ኣገዳሲ ሃገራዊ ጉዳያትን ነጥብታትን ዝድህስስ መድረኽ ኮይኑ፡ ህዝቢ ንፖሎቲካዊ ልዕላውነት መሰላቱን ሓርነቱን ይለዓል-ይወደብ-ይዕጠቕ ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቴማ ቅኑዕ ኣንፈትን መንፈስን ሓድነት ብምኽታል፡ ቃልስና ብቀዳምነት ጸረ’ቲ ሓባራዊ ጸላኢ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምቕናዕ ምዃኑ ይሕብር።
ኩልኹም ኣብ ሃገርና ዓይነታዊ ደሞክራስያዊ ለውጥን ፍትሕን ንምርግጋጽ ኣብ ዘይሕለል ቃልሲ ትርከቡን ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራን ተቐማጦ ዋሽንግቶን ዲሲን ከባቢኣን ኣብዚ ኣገዳሲ መድረኽ’ዚ ተኻፈልቲ ክትኾኑ ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ብክብሪ ይዕድም።
ኣኼባ ዝግበረሉ ቦታ Hampton Inn Hotel, 501 York Avenue North East Washington Dc
ኣኼባ ዝካየደሉ ዕለት 15 ጥቕምቲ 2016
ኣኼባ ዝጅምረሉ እዋን ሰዓት 1 ድሕሪ ቀትሪ
መተሓሳሳቢ
ኣብ እዋኑ ጀሚርና ብኣግኡ መታን ክንውድእን ግዜና ብኣገባብ መታን ክንጥቐምን ኣብቲ ተወሲኑ ዘሎ ሰዓት ክትርኸቡ ንምሕጸን።
ብደሓን ምጹ
ኣዳላዊ ሽማግለ
08 ጥቕምቲ 2016
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10489

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኢጣሊያዊ ተወላዲ ከተማ ሮማ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ፓውሎ ዳሎሊዮ ኣብ ሶሪያ ከተማ ራቃ ካብ ዝጭወዩን ልክዕ ዕለት 29 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ኣርባዕተ ዓመቶም ከምዘቑጸሩን ሎሚ ኣውን እንተዀነ ሃለዋቶም ከምዘይፍለጥ እንክንገር፡ ብተደጋጋሚ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣባ ዳሎሊዮን ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝተጨውዩ ሃለዋቶም ዘይተፈልጠ ናጻ ክልቀቑ ጻውዒት ከምዘቕረበን፡ ልሚ ዕለት 29 ሓምሌ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዞባ ከተማ ሮማ ጐዳና ኖመንታና ኣብ ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ዮሴፍ ንኣባ ዳሎሊዮን ካልኦት ኣብ ሶሪያን ዒራቕን ዝተጨውዩ ንጹሓን ዜጋታት ንምዝካርን ናጻ ክልቀቑን ጻውዒት ዘቕርብ ናይ ጸሎትን ኣስተንትኖን ስነ ስርዓትን መስዋዕተ ቅዳሴን ከምዝዓረገ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጋብሬላ ቸራዞ ሓቢረን።
ኣባ ዳሎሊዮ ኣብ ሶሪያ ማር ሙሳ ማሕበረሰብ ገዳማውያን ዝመስረቱ ምዃኖም እንክንገር፡ ስምምዕን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራን ምትሕስሳብን ዝዓሰሎ ምንባር ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን ክህሉ ኣብ ሶሪያ ዘገልግሉ ወዲ ቤተ ክርስቲያን ክዀኑ እንከለዉ፡ እቲ ብኣባ ዳሎሊዮ ናይ ዝተመስረተ ማሕበር ገዳማውያን ኣባል ኣባ ጁሃድ ዩሰፍ ኣባ ዳሎሊዮን ካልኦት ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተጨውዩ ንጹሓን ዜጋታት ናጻ ክልቀቑ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዘሳተፈ ናይ ሓባር ጸሎት ዕለት 29 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ከምእተኻየደ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ከምዝገለጹ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣባ ጂሃድ ዩሰፍ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ብስልኪ ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ቤተ ክርስቲያን ወትሩ ስለ ኵሎም ዝተጨውዩ ንጹሓን ዜጋታት ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ሰብ ጽቡቕ ድላይን እናሓበረት ከምእትጽልን እዚ ድማ ኣብ ሓይሊ ጸሎት ዘለዋ እምነት መሰረት ዝገበረ ምዃኑ ኣመልኪቶም፥ ኣባ ዳሎሊዮ ካብ ዝጭወዩ እነሆ ኣርባዕተ ዓመት ኣቑጺሮም ከምዘለዉን ኣብ መንጐ ዝተፈላያ ሃይማኖታት መንፈስ ሕውነት ክሰርጽን ምትሕብባርን ምትሕልላይን ክህሉ ዝጽዕሩን እዮም። እቲ ኣብ ሶሪያ ዘሎ ውግእ ብሓቂ ነቲ ኣብታ ሃገር ዝነበረ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራን ብሓፈሻኡ ናይታ ሃገር መለለዪ ዝነበረ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ጽባቔ ኣቑሲሉን ንሓደጋ ኣቃሊዑን ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። እንተዀነ ግና ሎሚ እውን እቲ ስላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ዘለዎ ጽባቔ ከይህሰይ ብዙሓት ኣባላት ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ብሓባር ይጽዕሩ ምህላዎምን ንሓደ ሕብረተሰብ ብርቱዕ ዘብሎ እቲ ኣብ መንጐኡ ዝነበሮ ሕውነት ምዃኑ ድማ ሓቦሮም እዚ ሕውነት’ዚ ድማ ማሕበረ ክርስቲያን ዘቃልሖን ዝነብሮን ሓቂ እዩ። ቤተ ክርስቲያን ነቲ ዝተፈልየ ኩሉ ኣእዳዋ ንሰላምን እንገዳን ፍቕርን ብመሰረት ወንጌል እትዝርግሕ እያ፡ እዚ ድማ ሎሚ ከም ቀደም ብዘይምቁራጽ ኣብ ዝዀነ ይኹን ስቓይን መካራን እውን ትሃሉ ዘይትዝንግዖ ጸዋዕታኣ እዩ ይብሉ።
ሰብ ብእምነቱ ብዝስዕቦ ርእየት ዓለም ዘይኰነ ብዘለዎ ሰብኣዊ ክብርን ሓደን እንኰን ዘይተደጋጋምነት ምዃናዊ ክብሩን መሰረት እቲ ዘሎ ባህላውን ሃይማኖታውን ሰነ ኣእምሮኣውን ፍልልያት ከምዘሎ ኰይኑ እቲ ኣብ ብዙሕነት ዝንበር ሓደኣውነት ቤተ ክርስቲያን እተነቓቕሖን ብቓልን ሕይወትን እትነብሮን ኣገልግሎት እዩ። ሰላምን ምዑዝ ናይ ሓባር ናብራ ሱቕ ኢሉ ዝመጽእ ዘይኰነስ ዕለት ብዕለት ሰብኣውነት ዘማእከለ ኣከያይዳ ብምንባር ዝመጽእ ልምምድ ዘድልዮን ናይ ዕለት ብዕለት እትካይዶ ጻዕሪ ውጽኢት እዩ ምስ በሉ፥ ኣባ ዳሎሊዮ ኣብ ኣፍሪቃን እስያን ኰታ ኣብቲ ውጥረትን ውግእን ዘለሉ ከባብ ሰላም ክረጋገጽ ከይተሓለሉ ዘገልግሉ እዮም፡ ብዙሕ ጸገምን መከራን እውን ይሃሉ ደቂ ሰላምን ደቂ ብርሃንን ምዃን ፈጺሙ ዘይኹለፍ ጸዋዕታ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ናይ FECCLAHA ኣባል ፈዳሚት ኮሚቴን ምኽትል ኣበ መንበርን ኮይና ተመሪጻ!
ልኡኽ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኣብቲ ካብ 25-27 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም.ፈ ኣብ ኡጋንዳ ዝተካየደ መበል 14 ሥሩዕ ኣኼባ ማኅበር ፈክልሃ ከም ዝተሳተፈ ዝዝከር እዩ።
ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ጉባኤ፦ ጸሓፊን ምኽትልን ምምራጽ፡ ብኽኢላታት ኣባላት ናይቲ ማኅበር ዝተጸንዐ ሓዲሽ ንድፈ ቕዋም ምዝታይን ምጽዳቕን፡ ምእንቲ ሰላምን ምዕባለን ብሓባር ንምሥራሕ ዝሕግዙ ብክኢላታት ኣስተምህሮ ምሃብን ነበረ። ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ናይ’ቲ ማኅበር ምኽትል ጸሓፊ ኮይና ክትምረጽ ከላ፡ ናይ ኮንጐ ቤተ ክርስቲያን ድማ ጸሓፊት ኮይና ተመሪጻ።
ፈክልሃ (FECCLAHA)፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ምሥራቕን ዓበይቲ ቀላያት ዝርከባ ሃገራት ዘጠቓልል ማኅበር እዩ።
ልኡኽ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፡ ድኅሪ ጉባኤ ፈክልሃ ኣብ ኡጋንዳ ዝርከብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምብጻሕ ኣካዪዱ።


text:
ካቢነ ምኒስቲራት ኢትዮጵያ ‘ካብ ሎሚ ጀሚሩ ህጹጽ ጊዜ ኣዋጅ ከምዝትግበር’ ኣፍሊጡ።
እቲ መንግስታዊ ኣዋጅ ‘ሕገ መንግስቲን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን ካብ ሓደጋ ንምክልኻልን ንምሕላውን ሰላምን ድሕነትን ሃገርን ህዝቢ ናይ ምኽባርን ሓድነትን ማዕርነትን ህዝቢ ናይ ምርግጋጽ፣ ዜጋታት ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ናይ ምዝውዋር መሰሎምን ንምርግጋጽን ኣብ ዝመረጽዎ ቦታ ናይ ምንባርን ሃብቲ ምኽዕባት መሰሎም ንምርግጋጽ ሓላፍነት ኣለዎ’ ኢሉ ስለዝኣምን’ዩ ነዚ ኣዋጅ’ዚ ተግቢሩ’ ይብል ካቢነ ሚኒስትራት።
እቲ መግለጺ ወሲኹ፣ ቁጠባ ሃገር እናተጎድአ፣ ንብረት እናበረሰ ህዝቢ ብሰላም ወጺኡ ናይ ምምላሱ ዕድል እናተዛበዐ ከምዝቀጸለን ህዝቢ ካብ መንግስቲ ሓለዋ ንክግበረሉ ከምዝሓተተን ጠቒሱ’ሎ።
እቲ ኣዋጅ ኣብ ስራሕ ዝውዕለሉ ጊዜ ግና ኣብ’ቲ መግለጺ ኣይተነጸረን። ብመሰረት ሕገ መንግስቲ’ታ ሃገር፣ ካቢነ ሚኒስትራት ካብ 3 ክሳብ 6 ኣዋርሕ ዝውዕል ኣዋጅ ክትግብር ከምዝኽእልን፣ ከናውሖ ስልጣን ከምዘለዎን ይሕብር።
እዚ ምዕባለ’ዚ ድሕሪ ሕቶ ካብ ስልጣን ምውራድ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ምኻኑ’ውን ዝፍለጥ’ዩ።


text:
ዋዕላ ቢዝነስ ኢትዮጵያ ኣብ ጃፓን…
መቐለ ጥሪ 29/2010(ድወት) ዋዕላ ቢዝነስን ኢንቨስትመንትን ኢትዮጵያ ኣብ ጃፓን ከተማታት ኮቤን ናጎያን ተጀሚሩ።
እቲ ሎሚ ዝተጀመረ ዋዕላ ቢዝነስን ኢንቨስትመንትን ክሳብ ፅባሕ ረቡዕ ዝቕፅል ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ብሚኒስትር ዲኤታ ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ኣክሊሉ ሃይለሚካኤል ዝምለስ ጉጅለ ልኡኽ ዲፕሎማሲ ቢዝነስ ኢትዮጵያ ድማ ኣብቲ ዋዕላ እናተሳተፈ ይርከብ።
እቲ ጉጅለ ልኡኽ ቅድሚ ምጅማር እቲ ዋዕላ ትማሊ ኣብ ጃፓን ኦሳካ ኣብዝርከብ ኩባንያ መድሓኒት ሮሆቶ ዑደት ኣካይዱ ምስ ፈፀምቲ ስራሕ እቲ ኩባንያ ድማ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ዕድላትን ኣማራፅታትን ኢንቨስትመንት ዘትዩ።
ሚኒስትር ዲኤታ ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ኣክሊሉ ኣብቲ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዝለዓለ መጠን ዘለዎ ኣፍርዩ ሓይሊ ብተመጣጣኒ ዋጋ ከምዝርከብ ተዛሪቦም።
ብተወሳኺ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካዊ ምርግጋዕ ተመራፂት ቐጥታዊ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ክትኸውን ከምዘኽኣላ ካብ ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት።
ኢትዮጵያ ዝተሳተፈትሉ ምርኢት ንግድን ኢንቨስትመንትን ኣብ ኩዌት ከምዝተኻየደ እውን ቤት ፅሕፈት ኣቐባሊ ቃል ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ።


text:
ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ክፍለ ከተማ ሓድነት መምህር ሓዳስ በርሀ
- ኣካቢት ቀዋሚ ኮሚቴ ሕግን ምምሕዳርን ክፍለ ከተማ ሓድነት ወ/ሮ ኤልሳ ኪዳነማርያም
ቀዳማይ ክፋል
ኣብ ሕገ መንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 40 ንኡስ ዓንቀፅ ሰለስተ ዋንነት መሬትን ሃፍቲ ተፈጥሮን ገፀር ይኹን ከተማ ናይ መንግስትን ህዝብን ጥራሕ ምዃኑ ይድንግግ። መሬት ዘይሽየጥ፤ ዘይልወጥ ሓበራዊ ንብረት ብሄራት፣ ብሄረ ሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ከም ዝኾነ እውን ኣብ ተመሳሳሊ ዓንቀፅ ንኡስ ዓንቀፅ ሽዱሽተ ሰፊሩ ንረኽቦ። እዞም ኣገላልፃታት ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዋንነት መሬት ብፖሊሲ ደረጃ እንታይ ከኸውን ከም ዘለዎ ብንፁር ዘቕምጡ እዮም። እዚ እውን ጉዳይ መሬት ኣብ ጭቡጥ ኢኮኖሚያውን ፖለቲካውን ኩነታት ሃገርና ዘለዎ ብፅሒት ዝለዓለ ምዃኑ ኣብ ግምት ስለዝኣተወ እዩ። ብመሰረት እዚ መሬት ብመንግስቲ ዝመሓደር ንብረት ህዝቢ ምዃኑ በቶም ዝተገለፁ ሕግታት እኳ ምርግጋፅ ዝከኣል እንተኾነ ኣብ ምሕደርኡ ዝርኣዩ ሓላፍ ዘላፋት መሪሕነት ግን ህዝቢ ሰፋሕቲ መረረታት ዘስምዐሉን ጠንቂ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ዝኾነሉን ፀገማት ከምዘለዉ ሰነዳት ገምጋም ውድብን መንግስትን የመላኽቱ።
ፀገም ምምሕዳር መሬት ኣብ ገፀር ይኹን ከተማ ዝርአ ዋላ እኳ እንተኾነ ኣብ ከተማታት ግን ዝገደደ መልክዕ ኣለዎ። ምኽንያቱ መሬት ከተማ ብባህሪኡ ፀቢብን ተደላይነቱ ልዑልን እዩ። ካብዚ ብዝብገስ ተጠላብነቱ ምስ ምስፍሕፋሕ ከተማ እናተኣሳሰረ ኣዝዩ ተባራዓይ ሕቶ ዝኾነሉ ኩነታት ኣሎ። ስለዚ ብዝተዋደደን ሓድነት ብዘለዎን ኣገባብ እንተዘይተመሪሑ ምንጪ ኣካብነት ክራይን መንቀሊ ጉድለት ሰናይ ምምሕዳርን ካብ ምዃኑ ዓዲ ኣይውዕልን። በዚ መግለፂ ንዝግለፅ ኣወፋፍራን ተግባራዊ ስራሕትን ማእኸል ገይርና እምበኣር ኣብ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓድነት ዘሎ ምሕደራ መሬት ብመሰረት ውፅኢታት ዳህሳስ ቤት ምኽሪ እንታይ ከም ዝመስል ዝድህስስ ምድላው ኣቕሪብና ኣለና።
ኣሰራርሓን ስነ ምግባርን ኣባላት ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንምውሳን ተመሓይሹ ዝወፀ ደንቢ ቁፅሪ 58/2002 ምስ ምክትታልን ምቁፅፃርን መንግስታዊ ኣካላት ተዛሚዱ ኣብ ዓንቀፅ 50 ዘቐመጦም ዝርዝር ዕላማታት ኣለዉ። ካብቶም ዕላማታት እቲ ሓደ ስራሕቲ መንግስቲ ብመሰረት ሕግን ስርዓትን እናተፈፀሙ ምዃኖም ከምኡ እውን ኣብ መንጎ ኣካላት ክልላዊ መንግስቲ ዝተዋደደ ኣሰራርሓ ምህላው ንምርግጋፅ ምዃኑ ዝገልፅ እዩ። ካብ እዚ ሓላፍነት ተበጊሱ ቤት ምኽሪ ክፍለ ከተማ ሓድነት ሓደ መንግስታዊ ኣካል ኮይኑ ኣብቲ ክፍለ ከተማ ንዘለዉ ፈፀምቲ ኣካላት ንፁር ዝኾነ ስርዓት ደገፍን ክትትልን ዘርጊሑ ይሰርሕ። ከም ክፍለ ከተማ ሽዱሽተ ቀወምቲ ኮሚቴ እቲ ቤት ምኽሪ ኣለዉ። ካብዚኣቶም ሰለስተ ብቀዋምነት ይሰርሑ፤ እቶም ሰለስተ ግና ምስ ካልእ ስራሕ ብተደራብነት ነቲ ናይ ቤት ምኽሪ ዕማም ዝፍፅሙ እዮም። ኩሎም ኣጠቓላሊ መንፈስ መገልገላይነቶምን ምርግጋፅ ውክልና ህዝቦምን ክርአ ከሎ ፅቡቕ ምንቅስቓስ ዘለዎም ምዃኖም ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ክፍለ ከተማ ሓድነት መምህር ሓዳስ በርሀ ገሊፀናልና። ንመርአዪ ዝኸውን ኣፈፃፅማ ስራሕ ቀወምቲ ኮሚቴ ኣብ 2010 ዓ.ም ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት ክንወስድ ከለና ጉዳይ ማሕበራዊ፣ ሕግን ምምሕዳርን ከምኡ እውን በጀትን ኦዲትን ስርርዖም ቅድሚት ኮይኑ ዝተረፉ ሰለስተ ቀወምቲ ኮሚቴ ድማ ኣብ ማእኸል እዮም። ድሕሪት ዝተብሃለ ግን የለን። ብመንፅር እዚ ኣፈፃፅማ ኣብያተ ምኽሪ ጣብያ ክርአ ከሎ እውን ከም ክፍለ ከተማ ካብ ዘለዋ ሓሙሽተ ጣብያ ሰለስተ ቅድሚት፣ ሓንቲ ማእኸል ሓንቲ ድማ ድሕሪት ዝተሰርዓ እየን።
ኣብ ክሊ ከምዚ ዝበለ ናይቲ ቤት ምኽሪ ንመደባትካ እናገምገምካ፣ እናተሰራራዕኻን እናተመሃሃርካን ምኻድ ግን እቲ ቤት ምኽሪ ዕግበት ዘይረኸበሉን እምነት ዝሰኣነሉን ሓደ ዓብዪ ጉድለት ኣሎ። እቲ ጉድለት፣ ከም ክፍለ ከተማ ምስ ፈፃሚ ኣካል ብፍላይ ኣብ ዙርያ መሬትን መሬት ተንከፍ ስራሕትን ተኣሳሲሩ ምስ ዝምልከቶም ፈፀምቲ ኣካላት ተዋዲድካን ሓድነት ፈጢርካን ካብ ዘይምኻድ ዝብገስ እዩ። ናይቲ ጉድለት ክብደት ክሳብ ክንደየናይ ምዃኑ ንምርኣይ ገለ መነፃፀርታት ወሲድካ ምድህሳስ የድሊ።
ብመሰረት እዚ ከም ክፍለ ከተማ ከባቢ 22 መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ኣለዋ። ምስ እዚኣተን እቲ ቤት ምኽሪ እናተናበበን እናተረዳድአን ይኸይድ። ካብቲ ሰስራሕኻ እናሰራሕኻ ተናቢብካ ምኻድ ዝነቅል ብዘይካ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ ንግድን ኢንዱስትርን ኣብ ካልኦት ኣብያተ ዕዮ ነቲ ቤት ምኽሪ “ሓጋዛይን ደጋፋይን እዩ” ኢልካ ናይ ምውሳድ መንፈስ ፅቡቕ ምዃኑ መምህር ሓዳስ የረድኣ። “ቤት ምኽሪ ሓጋዛይ እዩ” ምባል ጥራሕ ዘይኮነስ ብቤት ምኽሪ ዝሕበሩ ጉድለታት ብግዘ ክትፈትሕ ዝግበር ፃዕሪ እውን ከም ቤት ምኽሪ እምነትን ኣፍልጦን ዝተውሃበን ኣብያተ ዕዮ ኣለዋ። ንኣብነት ቤት ፅሕፈት ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መግዓዝያን ካብተን ኣብ መወዳእታ 2009 ዓ.ም ብፅቡቕ ኣፈፃፅመአንን ዝተዋደደ ስራሕተንን ብቤት ምኽሪ ኣፍልጦ ዝተውሃበን ኣብያተ ዕዮ ሓንቲ እያ።
ብኣንፃሩ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን ድማ እቲ ቤት ምኽሪ ዕግበትን እምነትን የብሉን። “ንምንታይ እዩ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብዚ ቤት ዕዮ እምነትን ዕግበትን ስኢኑ?” ንዝብል ሕቶ እተን ኣፈ ጉባኤ ዝሃባና ዝርዝር መብርሂ ምስ ምሕደራ መሬት ዝተኣሳሰሩ ሰፋሕቲ ጉድለታት ስለዘለዉ እዩ። ሓደ ካብቶም መግለፅታት መሬት ኣብ ምዓልኡ ክውዕል ዘይምግባር እዩ። ንኣብነት ኣብታ ክፍለ ከተማ ሰባት መነባብርኦም ክልውጡሎም ንዝተፈላለዩ ንግዳዊ ምንቅስቓሳት ተባሂሎም ብደኣንት ይኹን ብኻልእ ዘፈር ኣብ 1998 ዓ/ም ይኹን ኣብ ካልኦት ዝሓለፉ ዓመታት ዝተዓደሉ መስርሒ ቦታታት ኣለዉ። ይኹን እምበር እቶም ንመስርሒ ቦታ መሬት ዝተዓደሉ ወገናት ዝተውሃቦም መሬት ኣብቲ ክሰርሕሉ ዝተውሃብዎ ዕላማ ዘየውዕሉ ምህላዎም ቤት ምኽሪ ብተደጋጋሚ ኣብ ዘካየዶም ዳህሳሳት እናረጋገፀ ርኢቶታት እናሃበ መፂኡ እዩ።
ኣብዚ ከም ኣብነት ዝተገለፀ ንስራሕቲ ሕርሻ ከተማ መሬት ብሊዝ ዝተውሃቡ ነቲ ናይ ከተማ ሕርሻ ስራሕ ገዲፎም መንበሪ ገዛ ሰሪሖም ዝነብርሉ ኩነታት እዩ ተረኺቡ። ኣብዚ ክልተ ጉድለታት ኣለዉ። እቲ ሓደ ንመስርሕን መሸጥን ቦታ ዝተውሃቦም ኣካላት ብመሰረት ዝተውሃቦም ኣንፈት ክሰርሑ ዘድሊ ደገፍን ክትትልን እናገበርካ ዘይምኻድ እዩ። ካልኣይ ጉድለት ድማ ካብ ኣንፈት ወፃኢ መሬት ኣብ ዘይምዓልኡ እንትውዕል ሕግን ኣሰራርሓን ተኸቲልካ መሬት መንግስቲ ብግዚኡ ስርዓት ኣትሒዝካ ኣብ መዓልኡ ክውዕል ዘይምግባር ኣሎ።
ከምዚ ዓይነት ጉድለት ብቤት ምኽሪ ካብ ባይታ ተዳህሲሱ ንፈፀምቲ ስራሕ ሓበሬታ እንትወሃብ ቀልጢፍካ ኣቲኻ መፍትሕ ዘይምቕማጥ ከዓ ካልእ ፀገም እናፈጠረ ዝኸይድ እዩ። ብሰንኪ እዚ ኣብ ሕብረተሰብ ዝበፅሑ ጉድኣታት ምህላዎም ምግንዛብ የድሊ። ንሱ እውን ብቆርቆሮ ሰሪሑ ክጥቀመሉ ዝተውሃቦ መሬት ስኣን ክትትል ምግባር ክሳብ ስሩዕ ገዛን ህንፃን ዝሰርሐሉ ተፀቢኻ ድሓር ብገምጋም ምስ ተሓበረ ብግብረ ሓይሊ “ኣፍርስ” ምባል ንኽሳራን ንዘይተደለየ ጎንፅን ከሳጥሕ ከምዝፀንሐ ይፍለጥ እዩ። ንሱ ጥራሕ ዘይኮነ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር እውን እዩ። ነቶም ከምዚ ዝበሉ ፀገማት “ንምንታይ ብኣግኡ ዘይትፈትሑዎም?” ኢሉ ቤት ምኽሪ ንፈፀምቲ ኣካላት እንትሓትት ዝወሃብ መልሲ ዘዕግብ ኣይኮነን። እዚ እውን “መሬት ተዋሂብዎም ኣብ ዘይምዓልኡ ዘውዕሉ ዘለዉ ኣካላት ዝተውሃቦም ግዘ ውዕሊ ምስ ወድኡ ክነሕድጎም” ዝበሃለሉ ኩነታት ኣሎ። ይኹን እምበር እዚ ኣግባብነት ዘይብሉ ኣካይዳ እዩ። እግሪ እግሪ ስጉምቲ እናወስድካ ምስትኽኻል ወይ ኣሕዲግካ ንኻልኦት ምዕዳል ዝመሰሉ መፍትሒ ምውሳድ ይከኣል ነይሩ። ነቶም ከምዚ ዝብሉ ምስ መሬት ተዛሚዶም ዝርኣዩ ዘለዉ ጉድለታት ዘድሊ መረዳእታ እናሓዝካ ክሳብ ተሓታትነት ዝኽየደሉ ኩነታት ከምዝህሉ ኣካቢት ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳይ ሕግን ምምሕዳርን እቲ ክፍለ ከተማ ወ/ሮ ኤልሳ ኪዳነማርያም ገሊፀናልና።
ኣብ ክፍለ ከተማ ሓድነት ካብ ዘለዉ ሰፋሕቲ ፀገማት ምሕደራ መሬት እቲ ካልእ ምስ ውራ መሬት ዝተዛመደ ጉዳይ እዩ። በብከባቢኻ ካብ ዝተውሃበካ መጠን ትሕዝቶ መሬት እናስፋሕኻን እናሓፀርካን ምሓዝ ኣሎ። ኣብዚ እውን መንግስቲ ብንፁር መሬቱ ክፈልጥ፣ ዋንነት ሕድሕድ ሕብረተሰብ ብግልፂ ስርዓት መረዳእታ ክተሓዝ ርኢቶን ውፅኢት ዳህሳስን እቲ ቤት ምኽሪ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ ኣወሃህባ ኣገልግሎት ተዛሚዱ ኣብ ዙርያ መሬት ብቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን ግቡእ ኣገልግሎት ከም ዘይወሃብ ቤት ምኽሪ ክፍለ ከተማ ሓድነት ኣብ ዳህሳሱ ኣረጋጊፁ እዩ። ካብቶም ግቡእ ኣገልግሎት ዘይወሃበሎም ተግባራት ሓደ ተገልጋላይ ብምምልላስ ይግለፅ።
ምስ ስራሕቲ መሬትን መሬት ተንከፍን ተኣሳሲሮም ከም ክፍለ ከተማ ኣብ ቤት ምኽሪ ዕግበትን እምነትን ዘይፈጠሩ ተግባራት እቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ጥራሕ ዘይምዃኖም ካልኦት መርአይታት ድማ ኣለዉ። ንኣብነት ምስ ካሕሳ ዝተዛመደ ፀገም ኣሎ። እዚ እውን መሬቶም ንዝተፈላለዩ ስራሕቲ ልምዓት ተላዒሉ ብመስርሕ ካሕሳ ዝግብኦም ገንዘብ ተዋሂቦም፤ ተለዋጢ መሬት እውን ተዓዲሎም። እቲ ንልምዓት ዝተብሃለ ቦታ መንግስቲ ናብ ልምዓት ኣብ ምእታው ስለዝደንጎየ ግና ካብቲ ነባር መሬቶም ክሳብ ሕዚ ዘይተልዓሉ ኣካላት ኣለዉ። እዚ ብስፍሓት ኣብ ከባቢ እንዳስላሰ ዝግለፅ ምዃኑ እተን ኣፈ ጉባኤ ገሊፀናልና እየን። ካብዚ ሓሊፉ መሬቱ ክለዓል ተባሂሉ ካሕሳ ተዋሂቡዎ ላውጣ መሬት ግን ዘይተዉሃቦ ንከባቢ ሽዱሽተ ዓመት ኣብቲ ነባርን ንልምዓት ክለዓል ዝተብሃለን መሬቱ ስቕ ኢሉ ዝተቐመጠ ነባሪ ድማ ኣሎ። ናይዚ ምኽንያት እቲ ንላውጣ ተባሂሉ ዝተፀንዐ መሬት ፈለማ ሰብ ትሕዝቶ ዝነበርዎ ምዃኑ ከይተፃረየ ንካሕሳ ድልዊ ኣብ ዝኾነሉ ግዘ “ሰብ ትሕዝቶ ኣለና” ስለዝበሉ ሕዚ ኣብ ክርክር ብምህላው እዩ። እቶም ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት ካሕሳ ዝተውሃቦም ኣካላት ሕዚ ለውጢ መሬት ክወሃቦም እንተዝበሃል ብመንፅር ነባራዊ ኩነታት ዕዳጋ ኣብቲ እዋን ዝተውሃቦም ካሕሳ፣ ገዛ የስርሖምዶ ኣየስርሖምን? ካልእ ሕቶ ኣለዎ። ስለዚ ስራሕቲ ብዝተወዘፉን ብዝሓደሩን ቁፅሪ ካልእ ፀገም ምልዓሎም ኣይተርፍን።
ኣብቲ ፈፃሚ ኣካል ካልእ ትኹረት ዘይተውሃበሉ ጉዳይ ነቶም ከምዚ ዝበሉ ፀገማት እናዳህሰሰ በብእዋኑን ዘዝቐደመን እናፈታሕኻ ኣብ ክንዲ ምኻድ ዘዝመፀ ሓላፊ “እቲ ፀገም ዝፀንሐ ፀገም እዩ” እናበለ ዝሓልፎ ምዃኑ እዩ። ስለዚ ዝፀንሐ ፀገም ዘምልከቶ እንተኾይኑ ናይ ሕዚ ፀገም ከመይ ገይሩ ክፈትሕ ይኽእል? እዚ ምህዳም ምዃኑ ግልፂ እዩ። ኣብዚ ጉዳይ ቤት ምኽሪ ተደጋጋሚ ውሳነ ሓሳባትን ርኢቶታትን ይህብ። ብወገን ፈፃሚ ስራሕ ግን ሰማዒ ኣይተረኸበን። ጉድለታት እንትሕበሩልካ ኣብ ክንዲ ወሲድካ ክተስተካኽል ምፅዓር ንቤት ምኽሪ ትኽክል እዩ ኢልካ ዘይምርኣይ፣ ከም ዝስዕበካ ዘሎ ገይርካ ምውሳድ ይርአ። ንኣብነት ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ኣብ ዝተሳለጠ ስሩዕ ጉባኤ ቤት ምኽሪ እቲ ክፍለ ከተማ፣ ንምምሕዳር ሓደ ዕዮ ተዋሂቡ ምንባሩ ምክትል ኣፈ ጉባኤ ክፍለ ከተማ ሓድነት ወ/ሮ ዛፉ በላይ ዝገለፃልና ጉዳይ ኣሎ። ንሱ እውን ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን ዝግባእ ገምጋም ተገይሩ ምስትኽኻል ክግበር ዝሕብር ዕዮ ገዛ እዩ። ይኹን እምበር ወርሒ ጥሪ 2010 ዓ.ም ናብ ዝተሳለጠ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ምንም ለውጥን ገምጋምን ከይተገበረ እዩ መፂኡ። ስለዚ ኣብዚ ክውሰድ ዝግባእ ስጉምቲ እዩ ክውሰድ ዘለዎ እምበር ለመናን ትፅቢትን ኣብ ስልጣን መንግስትን ህዝብን ብፍፁም ተቐባልነት ኣይክህልዎን።
ቤት ምኽሪ ክፍለ ከተማ ሓድነት ድማ ጉዳይ መሬት ናይ ሓደ ቤት ፅሕፈት ስራሕ ጥራሕ ምስቲ ዘይምዃኑ ነቲ ቤት ፅሕፈት ጥራሕ ዘይኮነስ “ህዝባውን መንግስታውን ስራሕ እዩ” ዝብል እምነት ኣለዎ። ካብዚ ተበጊሱ ኣብ መሬትን መሬት ተንከፍ ስራሕትን ናይ ዘካየዶም ዳህሳሳት ውፅኢት ንሓባር ኮሚቴን ስትራቴጂክ ኣመራርሓ እቲ ክፍለ ከተማን ብፅሑፍ ኣፍሊጡ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ንቤት ምኽሪ ምምሕዳር ከተማ መቐለ እውን ዘፍለጠሉ ኩነታት ዋላ እንተሃለወ ዛጊድ ዝመፁ ውፅኢት ግን የለን። ካብ ከምዚ ዝበለ ክያዶን ፀገማት ምሕደራ መሬት ክፍለ ከተማ ሓድነትን ተበጊስና እቶም ፀገማት ብዓይኒ ፈፃሚት ስራሕ እቲ ክፍለ ከተማ ከመይ እዮም ዝርኣዩ?፣ ንምንታይ እዮም ፍታሕ ዘይግበረሎም? ብስሩኸ ብቐፃልነት ከመይ ንምኻድ እዩ ተታሒዙ ዘሎ ንዝብሉ ሕቶታት ኣብ ቀፃሊ ትሕዝቶና ክንምልሶም ምዃንና ክንሕብር ንደሊ።


text:
ጋዜጣታት ሱዳን ኣንጻር ግብጺ ዝቐንዐ ጽሑፋተን ደው ከብላ መንግስቲ ሱዳን ጸዊዑ
Radio Erena: 13 March 2018
ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ሱዳን ኣንጻር ግብጺ ዝቐንዐ ጽሑፋተን ደው ከብላ መንግስቲ ሱዳን ከምዝጸውዐ ተሓቢሩ።
ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሱዳን ናብተን ጋዜጣታት ኣብ ዝልኣኾ መተሓሳሰቢ፣ ናብ ግብጺ ዝቐንዐ ጸለመ ይኹን ናብ ምትፍናን ዝደፋፍእ ጽሑፋት ካብ ምእንጋድ ክቑጠባ ኣጠንቂቑ።
መንግስቲ ሱዳን ነዚ መጠንቀቕታ ዘቕረበ፣ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ግብጺ ጀነራል ዓባስ ሙሽተፋ ከማል ብሰንበት 11 መጋቢት ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ካርቱም ዕጹው ዝርርብ ድሕሪ ምክያዱ'ዩ።
ኣብ መንጎ ሱዳንን ግብጽን ተኸሲቱ ዝጸንሐ ምስሕሓብ ንምህዳኡ ክልቲኤን ሃገራት ብዝወሰድኦ ዲፕሎማስያዊ ተበግሶ፣ ሱዳን ካብ ግብጺ ስሒባቶ ዝጸንሐት ኣምባሳደራ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ካይሮ ከምዝመለሰቶ ኣይርሳዕን።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳምሕ ሹክሪ ኣብ ደቡብ ሱዳን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣካይዱ።
እቲ ሚኒስተር ኣብ ናይ ጁባ ዑደት ምስ ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት ብምርኻብ ኣብ ህሉው ኩነታት እቲ ዞባን መርገጺ ግብጽን ብዝምልከት ተዘራሪቡ።
ብጉዳይ ናይል ምስ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ውዱእ ስምምዕ ክትበጽሕ ዘይክኣለት ግብጺ፣ ናይል ምስ ዘዋስነን ሃገራት ስልታዊ ዝምድና ተደልድል ከምዘላ ይግለጽ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳምሕ ሹክሪ ናይ ደቡብ ሱዳን ዑደቱ ዛዚሙ ናብ ኬንያ ኣምሪሑ ኣሎ።
======================


text:
ኣብ ሃገረ ሽወደን፡ ኣብ ዩኒቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን ኣብ ምምሃር ተጸሚዶም ዝርከቡ ሰባት፡ ብዙሓት እዮም። ገለ ካብዚኦም ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ምስ ወድኡ ብቐጥታ ኣብዚ ደረጃ ምምሃር ዝጅምሩ። ገሊኦም ከኣ፡ ንዝተወሰን ግዜ ድሕሪ ምስራሕ፡ ሓድሽ ፍልጠት ንምቕሳም ካብ ዝብል፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ምምሃር ይጅምሩ። ኣብ ሽወደን፡ ዕድመ፡ ቀቢላውን ማሕበራውን ድሕረ-ባይታ፡ ኣካላዊ ስንክልና ወይ ውን ጾታዊ ዝምባሌታት ብዘየገድ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድል ንኹሉ ክፉት እዩ። ስለዝኾነ ከኣ`ዩ፡ ዩንቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብየተ-ትምህርታት ሽወደን፡ ብብዙሕነት ናይተን ሓቊፈንኦም ዝርከባ ተመሃሮ ዝልለያ። ትምህርቶም ንምክትታል ናብ ሽወደን ዝውሕዙ ዜጋታት ናይ ካልኦት ሃገራት ውን፡ ብዙሓት እዮም።
ናይላዕለዋይደረጃቤት-ትምህርትን፡ክትመሃርዎዝደለኹምትምህርትንምረጹ
ኣብ ሽወደን፡ ካብ ሰሜን ክሳብ ደቡብ ፋሕ ኢለን ዝርከባ ኣስታት 50 ዩኒቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን ኣለዋ። መብዛእሕትአን ካብዚኣተን መንግስታውያን ክኾነ እንከለዋ፡ ገለ ውሑዳት ከኣ ትካላዊ-ተቕዋማት እየን። ኩለን እዘን ዝተጠቕሳ ዩኒቨርሲታት ነቶም ኣብአን ትምህርቶም ዝወድኡ ተመሃሮ ምስክርነት ዝተጠናቐቐ ትምህርቲ ይህባ እየን። ዓይነታዊ-ትሕዝቶ ናይቲ ዝህብኦ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኸኣ፡ ብመንግስታዊ ቤት-ጽሕፈት ኣቦ-ወንበር ዪኒቨርሲታት (Universitetskanslersämbetet (UKÄ) ዝተሰምየ መንግስታዊ በዓል-መዚ ቊጽጽር ይካየደሉ።
ኣብ ሽወደን፡ ዩኒቨርስትን ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ኣለዉ። ንዩኒቨርሲቲ ካብ ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዝፈልዮ ነገር ከኣ፡ ዩኒቨርሲቲ ኩሉ ግዜ መጽናዕታዊ ትምህርቲ (ናይ ዶክትረይት መዓርግ ትምህርቲ) የአንግድ ምዃኑ እዩ። ማእከላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ውን ኣቭ ውሱን መጽናዕታዊ ሜዳታት መጽናዕታዊ ትምህርቲ ከአንግዳ ዘኽእለን ፍቓድ ክረኽባ ይኽእላ እየን።
እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ክትመሃሩ ትመርጹ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ድዩ ወይሲ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ክትመሃሩ ትደልዩ ዝብል ሕቶ፡ እንታይ እዩ እቲ ነዓኹም ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር ኣብ ዝብል ዝተሰረተ እዩ። ኣብ ግምት የእቲኹም ክትሓስብሉ ዘለኩም ነገር፡ ኣብ እገለ ዩኒቨርሲቲ ወይ ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ እንታይ ዓይነት ኮርሳት ኣሎ፡ ግዝፊ ናይ’ቲ ማእከል ትምህርቲ፡ ኣበይ ይርከብ ካልእ ኣገዳሲ ትብልዎ ነገርን ዝድህስስ ክኸውን ኣለዎ። ገለ ዩኒቨርሲቲታን ማእከላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን፡ ኣብ ከም ስነ-ጥበብ ወይ ቴክኒንክ ዝኣመሰለ ውሱን ዓውዲታት፡ ትምህርቲ ዘተኰራ እየን። ኮይኑ ግን፡ መብዛሕትአን ዩኒቨርሲቲታን ማእከላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን፡ ብዙሕ ዓውዲታት ትምህርቲ ዝሓቆፈ ናይ ትምህርቲ መደባት ኣለወን።
እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ውን ሞያ ክትመሃሩ ትደልዩ ዝኾነ ኣምር ምስዘይህልወኩም፡ ኣብዚ ገጽ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ Studera.nu ብምእታው፡ ዜነቃቕሕ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ሓበሬታ ግን፡ ብቋንቋ ሽወደን ዝተዳለወ እዩ። ዓይነት ስራሕን ሞያን ንምምራጽ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ውን ሓበሬታ ኣለኩም። እዚ ሓበሬታ`ዚ ናብ ብዙሕ ቋንቋታት ተተርጒሙ ዝቐረበ እዩ።
ናብ መርበብ-ሓበሬታ ስቱደራ-ኑ ንምእታው (Till Studera.nu)
ናብ መርበብ-ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንምእታው (Till Arbetsförmedlingen)
ግድንድንድዩሽወደናዊዜጋክኸውንዘለኒ?
ኣብ ሽወደን ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ወይ ውን ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንምምሃር ሽወደናዊ ዜጋ ወይ ውን ቀዋሚ-ነባሪ ሽወደን ምዃን ግድን ኣይኮነን።
ናይ ምምልካትን ክፍሊት ትምህርትን ካብ ምኽፋል ምእንቲ ክትድሕኑ ግን እዚ ዝስዕብ ምምላእ የድልየኩም፡
- ዜጋ ኣውሮጳዊት ሃገር፡ ወይ ውን ዜጋ ናይ ሓንቲ ካብ ኣባል ሃገራት ኣውሮጳዊ ቊጠባዊ ምትሕግጋዝ (ነርወይ፡ ሌኽተንስተይን፡ ኣይስላድን)ወይ ውን ዜጋ ሃገረ ስዊዘርላንድ ክትኮኑ ኣለኩም።
ወይከኣ
- ኣብ ሽወደን ቀዋሚ ወይ ውን ግዝያዊ መንበሪ-ፍቓድ (ግዝያዊ ፍቓድ ግን ብምኽንያት ትምህርቲ ዝተዋህበ ክኸውን የብሉን)ክህልወኩም ኣለዎ።
ነዚ ነጥብታት`ዚ ካብ ምምላእ ሕድገታት ንምግባር ዘኽእል ፍሉይ ኲነታት ውን ኣሎ እዩ። ብዛዕባ`ዚ ብዝምልከት ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ Antagning.se ኣቲኹም ኣንብቡ።
ካልእናይምምሃርመንገዲታት
ናይ ካልእ ደረጃ ትምህርቲ ድሕሪ ምዝዛምኩም ዘሎ ዝቕጽል ኣማራጺታት፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ጥራይ፡ ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ሞያዊ ቤት-ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ (högskolestudier)፡ ምስ ኣስራሕቲ ብቐረባ ብምውህሃድ፡ ግብራውን ክልስ-ሓሳባውን ትሕዝቶ ዝሓቆፉ ኣብ ዝተፈላለዩ ሞያዊ-ጽላታት ዝተኮሩ ናይ ትምህርቲ ዕድላት የአንግድ እዩ። ነዚ ዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ www.yrkeshogskolan.se ኣለኩም። ኣብ ህዝባዊ ማእከል ትምህርቲ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ (folkhögskola)፡ ዝተፈላለዩ ንጽል ኮርሳትን ምሉእ ፕሮግራማትን ክትመሃሩ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ ሽወደን፡ ዝተፈላለየ ዓውዲ-ፍልጠት ዝድህስስ ብርክት ዝበለ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ዘአንግዳ፡ ኣስታት 175 ህዝባዊ ማእከላት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ኣለዋ።
ብዜካ`ዚ፡ ህዝባዊ ማእከላት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ንምምሃር ከም መዳለዊ-መኣዲ ኮይነን ከገልግላኹም ይኽእላ እየን። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ www.folkhogskola.nu ኣለኩም።
Page last updated 2018-03-29


text:
ንባባት፡ 1ዮሓ 4፡11-16፥ ግ. ሓ. 1፡15-17፥ ዮሓ 17፡11-19
ሎሚ አብ ገለ ሃገራት መዓልቲ አደታት ተባሂሉ ብፍሉይ ተዘኪሩ ይብዓል። ዓለማዊ ብዓል እዩ ግን መንፈሳዊ ትርጉም እውን ክውሃቦ ይክአል ስለዚ ብቍምስና ደረጃ ወይ እውን ብሰበኻ ደረጃ ነደታት ብዝርኢን ተልእኮ አደ አብ ክርስትናን ምስ አደታትና ክህልወና ዘለዎ ርክብን ክነስተንትን ጽቡቕ አጋጣሚ እዩ። አስተንትኖና ከስ ነቲ አብ ሓንቲ አደ ዘሎ ጸጋን አገሎትን ርኢና ክንርኢ እሞ መጀመርያ ምስአን ኮና ንአምላኽ ክነመስግን ከምኡ ነቲ ኩሉ አብ ስድራና አብ ሕይወትና አብ ቍምስናና ኩለን አደታት ዝገብርኦ ክነመስግን ይግባእ። አደ ዘላቶ ኩሉ አልኦ ከምዝብሃል ነገራት አብ ኩሉ ከምቲ ዝድለ ክኾነልና ሓደ ክነግብሮ ዘሎና ነደ እቲ ዝግብአ አገልግሎት ክብርን ፍቕርን ክንህባ ከሎና እዩ።
አብ ወርኂ ግንቦት ምህላውና ዘሓጉስ እዩ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት፥ ወርኂ ማርያም፥ ወርኂ ናጽነት ሃገርና፥ መዓልቲ አደታት እዩ፥ ከምኡ ሎሚ ማርያም ፋጢማ ብኹላ ቤተ ክርስትያን ተዘኪራ እትብዕለሉ ዕለት እዩ። አብ ግንቦት 13 1917 ንሰለስተ ጓሶት ቆልዑት አብ ፖርቱጋል አብ ሓደ ግራት ካብ ፋጢማ ውጽእ ኢልካ ተራእያቶም። መልእክቲ ፋጢማ ነታ ብስነኪ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ሰላም ስኢና እትሕመስ ዝነበረት ዓለምና ሰላምን ፍቕርን ክወርድ ከም እትደልን ከምኡ ብዙሓት ብናይ ዘመኑ አልቦ እግዚአብሔር ትምህርቲ ተጸልዮም ካብ አምላኽ ዝርሕቁ ዝነበሩ አብ ልቦምን አብ አምላኽን ክምለሱ ክጽልዩ ዝነገረትሉ ተርእዮ እዩ ነሩ። መዓልቲ አደታት አብ ወርኂ ግንቦት ምስ እዚ አተሓሒዝና ክንርእዮ እንተ ኸአልና ዓሚቕ ምስጢርን ትርጉም ይሕዝ። ካብ አደታት ንላዕሊ አብ ወላዲተ አምላኽ ዝቐረበ የለን ስለዚ ወርኂ ማርያም ወርሕኽን እያ።
ቅ. ዮሓንስ አብ ወንጌሉን አብ መልእኽትታቱን ብዝያዳ ዝዛረበሉ ብዛዕባ ፍቕሪ እዩ። አምላኽ ፍቕሪ እዩ ድሕሪ ኢሉ ኩሉ ዘሎና ካብ ፍቕሪ እዩ ተዋሂብና አብ ፍቕሪ ክነብር ከሎና ኢና ብዝያዳ ንአምላኽ ክንመስሎን ክንረኽቦን እንኽእል ይብለና። ዘየፍቅር አምላኽ ምስኡ የለን ይብለና። አብ መዓልቲ አደታት ፍሉይ ነገር ክንሓስበሉ ዘሎና ነቲ ካብአን ብነጻ ዝውሃበና ጸጋ ፍቕሪ ክንስተንትን ዝበለጽ ዕድል እዩ።
ደረት ዘይብሉ ፍቕሪ፡
ፍቕሪ አደ ዝበለጸን ዝዓበየን እዩ። አደ ንውላዳ ከምኡ ንኻልእ ክተፍቅር እንከላ ምንጪ ፍቕራ መሰረቱ አብ ባህራ እዩ። ወላዲት ንውሉዳ ተፍቕር ብወገን ሕጻን አዲኡ ክትፍቅሮ ዝገበሮ ወላ ሓንቲ ዝገበሮ ወይ እውን ኽገብረላ ዝኽእል የብሉን፥ ወላ ነቲ እተፍቕሮ ዘላ እውን ክፈልጦ አይክእልን እዩ። ግን ወላዲት አብ ውሉዳ ዘልአ ፍቕሪ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኩነት እዩ።
ናይ ዝኾነ ሓቀኛ ፍቕሪ ምንጪ አብቲ አብ ቅድስት ስላሴ ዘሎ ፍቕሪ እዩ መሰረቱ። ሓደ ካብቲ ኢየሱስ ደጋጊሙ ዘስተምሃሮ ዓቢ ትምህርቲ ምንጪ ናይ ኩሉ ፍቕሪ ከም ዝኾነ ክገልጽ እንከሎ “ከምቲ አቦ ዝፍቅረኒ አነ ኸአ አፍቅረኩም” ኢሉና። እግዚአብሔር አቦ ንወዱ ካብ ዘለዓለም ይወልዶ፤ ንዘለዓለም ሰማያዊ ፍቕሩ አብ ልዕሊኡ ከም ዝፈስስ ይገብር። ወልድ ነቲ ናይ አብኡ ፍቕሪ ብግብሩ አይኮነን ዝረኽቦ፥ ንሱ ብርእሱ ናይ አብኡ ፍቕሪ እዩ። ወልድ ነቲ ንፍቕሪ አብኡ ንኻልኦት ንአና ይህቦ፥ ከምቲ አቦ ዝፍቅረኒ አፍቀርኩኹም ይብለና። ክርስትያን ማለት አመሓላላፊ ፍቕሪ አምላኽ ማለት እዩ። እዚ ፍቕሪ ብዝያዳ ገሊኡ ዝርአ አብ ናይ ሓንቲ አደ ፍቕሪ እዩ። ንሳ ከምቲ አምላኽ ብዘይ ሓንቲ ዝገበርናዮ ዘፍቀረና ከምኡ አደ ንውሉዳ ሓንቲ ከይገበረላ ተፍቅሮ።
ጥዑያት ውሉዱታት አደታትና እንተ ኾና፥ ነቲ ብዘይ ሓደ ዝገበርናዮ ዘፍቅራና ካብአን ስለ ዝተወለድና ጥራሕ ዘፍቅራና ነቲ ካብአን ዝተዋህበና ፍቕሪ አብ ካልኦት ክነመሓላልፎ ይግብአና። ብሓቂ ንፉዓት አርድእት ክርስቶስ እንተ ኾና ከምቲ ንሱ ብዘይ ቅድመ ኩነት ከም ናይ አብኡ ገሩ ዘፍቀረና ንሕና እውን ንኻልኦት ከምኡ ክነፍቅር ትእዛዙ እዩ።
ክልተ ደረጃታት ፍቕሪ፡
ፍቕሪ ክልተ ወገን ወይ ደረጃ አልኦ። ፩ያ ፍቕሪ ንቕበል። ቅ. ዮሓንስ ከምዚ ይብል “ፍቕሪ ማለት ኸአ ኸምዚ እዩ፥ አምላኽ ባዕሉ ስለ ዘፍቀረና ንኃጢአትና ኼርሕቕ ኢሉ ንወዱ ስለ ዝሰደደልና እዩ እምበር ንሕና ስለ ዘፍቀርናዮ አይኮነን” (1ዮሓ 4፡10)። መጀመርያ ዝተቐበልናዮ ዘይኮነ ፍቕሪ የብልናን፥ አነ ዘፍቅር መጀመርያ ብኻልእ ሓንቲ ዘበርከትክዎ ዘይብለይ ከንሰይ ስለ ዝተፈቐርኩ እዩ። (አደይ አቦይ አዕሩክተይ. . . የፍቅሩኒ)፥ መጀመርያ ምንጪ ፍቕሪ አብ ዓለም ካብ አምላኽ እዩ። ብወገን ፍጡር እታ ሓንቲ ዕጭኡ ነቲ አምላኽ ዝሃቦ ፍቕሪ ምቕባል ወይ ምንጻግ እዩ። ብወገን አምላኽ ኩሉ ጊዜ እቲ ፍቕሪ ክፉት እዩ፥ አይጸልእን እዩ።
፪ይ ፍቕሪ አብ ካልእ ክመሓላለፍ አለዎ እንተ ዘይኮነ ምሉእ አይኮነን ብሳዕበኑ ክመውት ይኽእል እዩ። ነቲ ዝተቐበልካዮ ፍቕሪ አብ ካልኦት ምምሕልላፍ ባህሪ ፍቕሪ ዝእዝዞ ነገር እዩ። ንዝተቐበልናዮ ፍቕር ካብኡ ከይሃብና ንርእስና ጥራሕ ሒዝና ሱቕ እንተ በልና ይመውት። በዚ ምኽንያት ኢየሱስ ከምዚ ኢሉና፥ ትእዛዛተይ ብምሕላው አባይ ንበሩ፥ “ተፍቅሩኒ እንተ ድአ ኮንኩም ትእዛዛተይ ሓልዉ ነነድሕድኩም ተፋቐሩ”። ፍቕሪ ስምዒት አይኮነን፥ ንድለትና ክንእዝዝን ክንቆጻጸርን ንኽእል ኢና፥ ክነፍቅር ክንውስን ንኽእል። እዚ መሰረታዊ ናይ ሓደ እሙን አገልጋሊ መምርሒ እዩ። ኵሉ ዝውሃበና ዘበለ ክንካፈሎ ምእንቲ እዩ፥ ብፍላይ ንፍቕሪ ብዝርኢ ሓቂ እዩ። ንዝተቐበልካዮ ፍቕሪ ክትመልስ ዘይትኽእል እንተ ኾንካ ምሉእ ወይ ፍረ ዘለዎ ክኸውን አይክእልን እዩ።
ፍቅሪ አደ፡
ፍቕሪ ብዓስቢ አይኮንኩን ዝረኽቦ ግን ከምሓላልፎ ክህቦ እኽእል እየ፥ እዚ ምንጪ ናይ ኩሉ ፍቕሪ ብኸመይ ክግለጽ ይክአል። አብ ሓንቲ ነፍሰ ጾር አደ ንመልከት። አብ ግዜ ጽንሳ ደም አብቲ ሕፃን ይመሓላለፍ። ድሕሪ ሕርሳ ንሕፃና ጸባ ተጥብዎ። ነተን ቀዳሞት ክልተ ዓመት ልዕሊ ዝኾነ ናታ ነገር ንሕፃና እያ እትህቦ ድቃሳ ሕይወታ ዓይና ልባ. . . ኩሉ ግዚአ ድኻማን አድህቦአን ልባን ቀልባን አብ ሕፃና እዩ። ከምዚ እናገበረት እንከላ ፍቕሪ ምናልባት ብቐጥታ አይ ኮነን እንበር ካብ ሕፃና ከምኡ ካብ አምላኽ ትቕበል። ሓቀኛ ፍቕሪ ከምዚ አብ ተለቭዥን እንርእዮ አይኮነን። ከምቲ አብ አደና ከምኡ አብ አቦና እንርእዮ እዩ።
በዚ ምኽንያት እዩ ነደታትና እነፍቅረን። ከመይ ኢልና ከም እነፍቅር ምሂረናና፥ ነቲ ካብ አምላክ ዝተቐበልኦ ፍቕሪ ሂበናን። ከመይ ገርን ምስ ካልኦት ክንካፈሎ ከምዘሎና ኸአ አስተምሂረናና እዚ ኸአ ምሳና ብምክፋለን እዩ። መጠን እቲ ዝሃባና ፍቕሪ መጠኑ ክነኽብረን ክነፍቅረን ይግብአና።
አብ ናይ ሎሚ ንባባት እንተ አተኮርና አምላኽ ክንፋቐር ከም ዝአዘዘ ንርኢ። ክነፍቅር እንተ ኾና ክነማልኦ ዝግብአና ነገራት አሎ፡
ንአምላኽ ሰሚዕካ ምኽአል
ንጸገም ካልኦት ብተገዳስነት ክትሕግዝ ፍቓደኛ ምዃን፥
ምእንቲ ድሕነት ካልኦት ኢልና ነፍስና በጃ ክንህብ ከምዘሎና።
እዞም ሰለስተ ነገራ ብፍሉይ መለለዩ ናይ ሓንቲ አደ እዮም። ሓደ ካብቲ ፍሉይ ባህሪ አደታት ሰሚዐን ጽን ኢለን ይኽእላ። ንአምላኽ፥ ንርእሰን፥ ንሕፃነን፥ ንስድርአን ንጎረበተን፥ ንቤተ ክርስትያነን፥ ንዓድን ሰሚዐን ይኽእላ። አደታት ደንገጽቲ እየን ርሕሩሓት ብንብዓተን ፍቕረን ዝገልጻ ርሕሩሓት ፍጥረት እየን በዚ እዩ በደኻ/ኺ ተለምን ኢልና ንሰባት እንሓትት። አደታት ምእንቲ ስድርአን ምእንቲ ኹሉ ኢለን ዘይገብርኦ መስዋዕቲ የለን ስለዚ ባህሪ አደታት ፍሉይ እዩ።
ናይ ሓንቲ ጓል አንስተይቲ ፍቕሪ ቅድሚ አደ ወይ ሰበይቲ ምዃና እዩ ዝጅምር። አብ ሕነጸት ሓንቲ ስድራ ከም እንርእዮ ሓደ ሰብአይን ሓንቲ አደን ቅድሚ ብፍቕሪ ተጠሚሮም አብ ውላድ ክበጽሑ ከለዉ እቲ ውሉድ ፍረ ፍቕሪ እዩ ስለዚ ሰብአይን ሰበይትን አብኦም ዘሎ ፍቕሪ ውሉድ ይፈጥር። እቲ አብ መንጎ ክልተ ወለዲ ዘሎ ፍቕሪ አብቲ ካብኦም ዝውለድ ሕፃን ይመሓላለፍ። ካብኡ ናብኡ ካብቲ ሓንቲ አደ አብ ውሉዳ ዘለዋ ፍቕሪ ዝዓቢ የለን። አደናን አቦናን እታ መጀመርያ ዘስተምህሩና ከመይ ገርና ከም እንፍቅርን ነቶም ሓገዝ ዘድልዮም ከመይ ገርና ክንምልስን ከምዝግብአና እዮም ዘስተምህሩና። ስለዚ ወለድና ብፍላይ አደና ኹሉ ዘልአ ዝሃበትናን ዘአየትናን እያ።
ቤተ ክርስትያን እውን ብብዙሕ መገዲ ከምቲ ሓንቲ አደ እትገብረልና ስለ እትገብር አደና ኢልና ንጽውዓ። ከመይ ኢልና ክንፋቀር ከምዘሎና ተስተምህረና ከምኡ አብ ነነድሕድና ብፍላይ ነቶም ጽጉማት ሓገዝ ዘድልዮም ክንሕግዝ ከምዘሎና ስለ እተስተምህረና አደና ንብላ። ካብአ ምስጢራት ንቕበል፥ ቃል አምላኽ ከመይ ኢልና ክንሰምዕ ከምዘሎና ንምሃር፥ ከም ደቂ አምላኽ አብ ሓቅን ፍቕር ሰላም ከመይ ኢልና ክነብር ከምዘሎና አነጺራ ተስተምህረና።
ሎሚ አብዚ ፍሉይ መዓልቲ አደታት ንኹለን አደታት ንኹለን አብ ቦታ አደ ኮይነን ስራሕ አደ ፍቕሪ አደ ዘርእያ፥ ዘዕብያ ኩለን ፍቕርና አኽብሮትና ምስጋናና ክነቕርበለን ግቡእና እዩ። ንኹለን ነተን ሥጋውን መንፈሳውን መዕበያ ዘስነቓና ክንዝክረን ክንጽልየለን ግቡእ እዩ።
ነደ ምኽባር ማለት ንምልእቲ ስድራ ምኽባር ማለት እዩ፥ ስለዚ አብ ሕብረተሰብና አብ መዕበያና ንደቅና ፍቕሪ አደ ብዝያዳ ክርድኡን ከፈልጡን ክንምህሮም አሎና። ብግዳማዊ ነገራት ጥራሕ ዘይኮነ ካብ ውሽጥና ዝተላዕለ ክነመስግን ክነኽብር ይግባእ። አብ ቤት እቲ ቀዳማይ መምህር ፍሪቕ አደ አቦ እዩ እዩ፥ አቦ ንደቁ አብ አዲኦም ዘለዎ ፍቕሪ ክገልጽ እንተ ዘይክአለ ንሶም ጽባሕ ከምኡ እዮም ዝኾኑ ስለዚ ቀዳማይ መመህሪ ፍቕሪ አደ አቦ እዩ።
አደታት ሎሚ አብዚ ፍሉይ ዕለትክን ዘዘኻክሮ አልኦ ማለት አመሓለላለፍቲ ፍቕሪ አምላኽ ክትኮና፥ ከም ሽምዓ ንርእሳ መኺኻ ንኻልእ ብርሃን እትኸውን ንርእስኽን መስቀል ጸርክን ብርሃን ገዛኽንን ቤተ ክርስትያንክንን ሕብረተሰብክን ክትኮና ሓደራ። ልዕሊ ኹሉ መምህራን ጸሎት ክትኮና እሞ ምሕረት ሰላም ፍቕሪ ጥበብ ንቤትክን ክትምህራ። ንማርያም አብ ጎንኽን ገርክን ነቲ አምላኽ ዝሃበክን ጸዋዕታ ከምቲ አምላኽ ዝደልዮ ክትመርሓ ኩሉ ጊዜ ጸልያ።
ሎሚ ምብአር ነቲ ካብ መጀመርያ ፍቕረን ሓልዮተን ኩሉ ብሕይወተን ዘርአያና አደታትና ዓባያታትና አሞታትና ሓትኖታትና፥ እተን ዘዕበያና ፍቕረንን ተገዳስነትን ዘርአያና ኩለን በዚ ብሩኽ መዓልቲ እታ ቀዳመይቲ ህያብና አብ ጸሎት መስዋዕቲ ቅዳሴ ከምኡ አብ ጸሎተ መቍጸርያን ብፍሉይ እናዘከርና ክነመስግነን።
ወላዲተ አምላኽ አደና ንኹለን ደቃ ዝኾና አደታት ፍቕራና ሓልዮታን ጽላላን አይፈለኽን እናበልኩ ብሩኽን ቅድስና ዝመልኦ መዓልቲ አደታት ይግበረልክን እብል።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ቀዳማይ ክፋል
ታሪኽ መግለፂ ሕሉፍን ህልውን ኩነታት ሓንቲ ሃገር፣ ህዝብን ከባብን ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ንቐፃሊ ኣሚትካ ንዝስራሕ ስራሕ እውን እንተኾነ መሰረት የንፅፍ። ብፍላይ ከዓ ንዕብየትን ምዕባለን ሓጋዚ
ከተማ ዓዲግራት ብኽፋል
እንትኸውን ብዝበለፀ እቲ ታሪኽ ምቁር ክኸውን ምችው ባይታ ይፈጥር። ነዚ ክልስ ሓሳባዊ ኣገላልፃ ብተግባር ኣደጊፍና ምጉላህ ከድሊ እዩ። ስለ ዝኾነ ታሪኽ ሓደ ከባቢ ብምድህሳስ ምስ ህልዊ ኩነታት እናተሓሓዝና ንምርኣይ ካብ ርእሰ ከተማ ክልልና ከተማ መቐለ ንኣንፈት ሰሜን 120 ኪሎ ሜትሮ ብሓሳብ ሓቢርና ንጓዓዝ። እዚ ርሕቐት ምስ ተጓዓዝና ዙርያኣ ምሉእ ብጎቦታት ተኸቢባ ኣብ ሰጣሕ መይዳ ዝተዘርግሐት ከተማ ንረክብ። ብፍላይ ኣጋ ምሸት ኣብ’ቶም መዓርግ ኮይኖም ዝኸበብዋ ጎቦታት ኮይኑ ብመብራህቲ ዕንበባ መሲላ ኣብ ዝወቀበትሉ እዋን ንዝረኣያ ሰብ ንኹሉ ግዘ ዘይርስዖ ፍሉይ ጠውላሕታ ትፈጥረሉ። እዛ ከተማ ንመቐለ፣ ኣኽሱምን ኤርትራን ኣብ ዝወስዱ ዓበይቲ ፅርግያታት ብምህላዋ ካብ 16 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ማእኸል ንግዲ ክትከውን ከም ዝኸኣለት ይንገረላ።
ብ1630 ዓ/ም ብደጃዝማች ክፍለ ዋህድ ደብረፅዮን ተጣየሻ፤ ብ1936 ዓ/ም ብከንቲባ ስዩም ብያድግልኝ ቤት ማዘጋጃ ዝቖመላን ንፈለማ እዋን ፕላን ዝተሰርሐላን ከተማ እያ። ድሕሪ እዚ ኣብ ከባቢ 1940፣ 1970 ዓ/ም ዝነበሩ እዋናት ንክልተ ግዘ ውሱን ምምሕያሽ ፕላን ተገይሩላ። ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ 1987 ዓ/ም ብትካል ብሄራዊ ፕላን ከተማታት ዝሓሸ ፕላን ብምስራሕ ብርኪ ከተማነታ ዝበለፀ ክሰፍሕን ክምዕርግን ተገይሩ። ኣብ 1999 ዓ/ም ድማ ንዓሰርተ ዓመት ዘገልግል ሓዱሽ ፕላን ተዳልዩላ ነይሩ፡፡
ኣብ ውሽጢ እታ ከተማ ዝርከብ ህዝቢ ንስራሕ ህርኩት ካብ ምዃኑ ብዝብገስ እታ ከተማ “ተምሳሌት ስራሕ” ዝብል ስያመ ተዋሂብዋ። ንጉሆ ካብ ዝሓደርካሉ ወፂእኻ ጎደናታት እታ ከተማ እንትተማዓድዎም መናእሰይ ብበዝሒ ይጓዓዙሎም። ርፍድ ምስ በለ ድማ እቶም ብንጉህኡ ዝረኣኻዮም መናእሰይ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ተፀሚዶም ትዕዘቦም። እዚ ኩነታት ንነዊሕ እዋን ዝፀንሐ መግለፂ ህዝቢ እታ ከተማ እዩ።ሎሚ፣ ሎሚ ብፍላይ ድሕሪ 2003 ዓ/ም ስትራተጂ ልምዓት ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ ብዝበለፀ ተግባራዊ እናኾነ ምስ መፀ ኣብ ፅላል እዚ ስትራተጂ ዘዕቝቡ መናእሰይ እናተበራኸቱ፣ ዓርሶም እናኸኣሉን ከተማኦም ብፅቡቕ ስም እናፀውዑን ይመፅኡ ኣለው። በዚ ድማ ካብ 2004 ዓ/ም ጀሚሩ በቢዓመቱ ንተኸታተልቲ ሰለስተ ዓመታት ብብርኪ ክልል ኣፍልጦ እናረኸበት፣ ብስርርዓ ቅድሚት እናመርሐት ዝተፈላለዩ ሽልማታት ትወስድ ምህላዋ ይፍለጥ፡፡
ኣብ ስራሕ ፅኑዕ እምነት ታሪኽ ዘለዎ ህዝቢ ዝወነነት ከተማ ዓዲ-ግራት ኢና ዝኒሀና።ኣብ’ታ ከተማ ኣብ 23 መሰረታዊ ውዳበታት፣ 313 ጉጅለታት ልምዓት፣ 310 ዋህዮታትን 1,740 ኔትዎርክታትን ዝተወደቡ 7,740 ትካላት ዘንቀሳቕሱ 8,563 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ኣለው። ኩሎም መንቀሳቐስቲ ደኣንት 100 ምኢታዊ ብውዳበታት ዝተጠርነፉ እዮም።ካብዚኦም እቶም 95 ምኢታዊ ድማ መሪሕ ኣባላት እዮም። መሪሕ ኣባላት ምዃኖም ቅድመ ግንባር ኮይኖም ክተሃናነፁ፣ ክደጋገፉን ክበቕዑን ከም ዘኽኣሎም ሓላፊ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ከተማ ዓዲ-ግራት ኣይተ ዳዊት ሙሉ ወርቅ ይገልፁ፡፡
ከም ኣገላልፃ እቶም ሓላፊ ብዋናነት ኣብ ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ዘሎ ክፍተት ብምዕባስ ኣብ ግንባር ደኣንት ካብ መባእታዊ ሰራዊት ተበጊሱ ናብ ብርኪ ሰራዊትነት ከብፅሕ ዘኽእል ትልሚ ኣብ 2007 ዓ/ም ተሓንፂፁ እቲ ስራሕ ተጀሚሩ። ኣብ መንቀሳቐሲ ደኣንት ኣብ ፅሬት፣ እዋናውነት፣ ተፀባይነትን ክራይ ኣካብነትን ዝነበሩ ክፍተታት ብምቕራፍ ነቲ ሓይሊ ልምዓት መስመር ንምትሓዝ ከዓ ከም ከተማ ሰፊሕ ስራሕ ተሰሪሑ። ኣመራርሓ እታ ከተማ ንባዕሉ ካውንስል ደኣንት ብዝብል መፀውዒ ብምውዳብ ነባራት ደኣንት ብምድጋፍን ብምጥንኻርን መዳይ እወንታዊ ስራሕ ኣሳሊጡ እዩ። ሓደሽቲ ትካላት ኣብ ምጥያሽን ናብ ስራሕ ክተኣሳሰሩ ኣብ ምግባርን እውን ኣብ’ዚ ዓመት 2,620 ተተሊሙ ክሳብ ትሸዓተ ወርሒ 1,883 ትካላት ደኣንት ክፍጠሩ ክኢሎም እዮም፡፡
9,850 ትካላት ደኣንት ባዕሎም ንባዕሎም፣ ኣብ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ብ142 ነጥቢ 7 ሚልዮን ብር ምትእስሳር ዕዳጋ ክረኽቡ ተተሊሙ 4,908 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 9,922 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ብ133 ነጥቢ 9 ሚልዮን ብር ዕዳጋ ምትእስሳር ዕዳጋ ዝረኽብሉ ዕድል ተፈጢሩ። ዕድል ስራሕ ብምፍጣር መዳይ 14 ሽሕን 670 ትካላት ቀዋምን ግዝያውን ስራሕ ክፍጠረሎም ተተሊሙ ልዕሊ 12 ሽሕ ተፈፂሙ እዩ። ልቓሕ ንምሃብ እውን ከባቢ 48 ሚልዮን ብር ተተሊሙ 26 ነጥቢ 8 ሚልዮን ብር ተፈፂሙ እዩ። ኣብ’ዚ መዳይ ግን ሰፊሕ ክፍተት ዘለዎ እዩ። መበገሲኡ ድማ “እተን ትካላት ልቓሕ ብርኪ ዕብየት መሰረት ዝገበረ በቲ ደኣንት ትፅቢት ዝገብሮ ልቓሕ ኣብ ምቕራብ ክፍተት ስለ ዘለዎ እዩ። ስለዚ ኣብ ልቓሕ ዘሎ ፀገም ምስ ዝምልከቶ ኣካል እናተረዳዳእኻ መሰረታዊ መፍትሒ ክቕመጦ ዝግባእ እዩ፤” ክብሉ ኣይተ ዳዊት ይገልፁ፡፡
ደኣንት ለውጢ የምፅእ ኣሎ እዩ ክበሃል እንተኾይኑ ብኣተሓሳስባን ክእለትን እናበቕዐ ኣብ ካፒታል ብዘምፅኦ ምዕባለ ካብ ሓደ ብርኪ ናብ ዝቕፅል ትካላዊ ስግግር ምክያድ ግድን እዩ። ንኣብነት ኣብ ከተማ ዓዲ-ግራት ኣብ 2007 ዓ.ም ብርኪ ስግግር ደቀቕቲ እንተርእይና ካብ ጀማሪ ናብ ዓባዪ 3,247 ትካላት ክሰጋገሩ ተተሊሙ 2,514 ተፈፂሙ እዩ። ካብ ዓባዪ ናብ ምብቃዕ ትልሚ 986 ፍፃመ 755፣ ካብ ምብቃዕ ናብ ጀማሪ ንእሽተይ ትልሚ 502 ፍፃመ 205 እንትኾን ብድምር አብ ደቀቕቲ ትካላት 4,735 ትካላዊ ስግግር ከካይዱ ተተሊሙ 3,474 ተፈፂሙ ኣሎ። ጠለብ ቴክኖሎጂ እውን እንትንድህስስ 8,563 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ዝስማዕምዕዎም ቴክኖሎጅታት ክጠልቡ ተተሊሙ 7,578 መንቀሳቐስቲ ቴክኖሎጂታት ከተኣታትው ክኢሎም እዮም፡፡
ብምኽንያት እዚ ካብ 2003 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ከተማ ዓዲ-ግራት ኣብ ስራሕቲ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ ተሓቝፎም ናብርኦም ዘመሓይሹ ዘለው መናእሰይ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተበራኸቱ እዮም። እዚ ዘፈር ዘይተምሃረ ሓይሊ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ ብኮሌጃትን ዩኒቨርስቲታትን ኣቢሎም ብምሕላፍ ብዝተፈላለዩ ሞያታት ዝተመረቑ መናእሰይ እውን እንተኾኑ ኣብ እዚ ዘፈር እናተመደቡ መበገሲ ካፒታል ብምሓዝ ኣብ ውልቀ ስርሖም ክዋፈሩ ዝግበረሉ ኩነታት ተበፂሑ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ 2007 ዓ/ም ኣብ ስራሕቲ ምንፃፍ መልክዐኛ እምኒ /ኮብልስቶን/ ካብ ዝተዋፈሩ 963 መናእሰይ እቶም 418 ብርኪ ትምህርቶም ዲፕሎማን ልዕሊኡን እዮም፡፡
እዚ ኣተሓሳስባ ቅድሚ ሰለስተ ዓማውቲ ዘይነበረን ካብዚ ሕልፍ ብዝበለ ድማ ሕብረተሰብና እውን እንተኾነ ንስትራተጂ ልምዓት ደቀቕትን ኣናእሽተይን ብትኽክል ካብ ዘይምርዳእ ዝብገስ “ደቅና ዲግርን ዲፕሎማን ሒዞም ኣብ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ከመይ ገይሮም ይውደቡ? ስራሕ መንግስቲ ንምንታይ ዘይረኽቡ?” ዝብል ዘይተቐረፈ ኣተሓሳስባ ነይርዎ እዩ። እቲ ኣብ ሕብረተሰብ ይኹን መንቀሳቐሲ ደኣንት ዝነበረ ኣተሓሳስባ ኣመራርሓ ከተማ ዓዲ-ግራት ብሳላ ተደጋጋሚ መድረኽ እናፈጠረ ምስ ሕብረተሰብ ምልዛቡን ብተግባር ኣብቲ ዘፈር ተዋፊሮም ለውጢ ንዘምፅኡ መናእሰይ ተመክሮኦም ከካፍሉ ምግባሩን ሎሚ እቲ ኩነታት እናተቐየረ እዩ።
ከም ውፅኢቱ ድማ “ብፅሬት፣ እዋናውነት፣ ተፀባይነትን ክራይ ኣካብነትን ኣብ ደኣንት ብስፍሓት ዝረኣዩ ዝነበሩ ክፍተታት አናተቐረፉ ማሕበራዊ ፀገማት ኣብ ምድጋፍ፣ ፀጥታ ከባቢ ኣብ ምሕላው፣ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ምፍታሕ ብውዳብኦም ኣቢሎም ሰፊሕ ስራሕ እናሰርሑ እዮም። ንኣብነት ቅድሚ 2003 ዓ.ም ‘ደኣንት ግብሪ ክኸፍል ኣይብሉን’ ብምባል ፊት ንፊት ዝመፅእ ዝነበረ ሓያል ተቓውሞ ተሪፉ ሎሚ ብዘይ ምንም ፀገም ብውዳበኦም ኣቢሎም እናለዓዓሉ ኣባላቶም ብምእማን ብእዋኖም ተሰሊፎም ግቡኦም ይፍፅሙ ኣለው። ኣብ ልቓሕ ዘሎ ፀገም ንምፍታሕ እውን ዕቋር እናዓቖሩ፣ ባዕሎም ንባዕሎም ተወዲቦም ዕቁብ እናኣተው ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ብምስላፍ ፀገማቶም ባዕሎም ዝቐርፉሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ፡፡” ክብሉ ኣይተ ዳዊት የረድኡ፡፡
ብብርኪ ከተማ ዘለዉ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ዝፈጥርዎ ዘለዉ ልምዓታዊ ኣተሓሳስባን ክእለትን መሰረቶም ውዳበታት እዮም። ኣብ ውዳበታቶም ኮይኖም ብመሰረት ዘውፅእዎ ትልሚ እናተደጋገፉን እናተሃናነፁን ብምኻዶም ብድምር እቲ ዝተገለፀ ለውጢ ክመፅእ ክኢሉ ኣሎ። እዚ ከይድን ውፅኢትን ምስ’ቶም ኣብ ተግባር ዘለው ትካላት ደኣንነት ክተኣሳሰር ስለ ዝግብኦ ኣብ ውዳበታት እንታይ ለውጢ ኣሎ? ዝብል ጉዳይ ንምፍታሽ መርኣያ ዝኾኑና መሰረታዊ ውዳበ ዘፈር መፍረይቲ /ሓፂን መፂንን ዕንፀይትን/ ከተማ ዓዲግራት ብኣብነት ክንርእይ።እዞም ውዳበ ኣብ 2004 ዓ/ም 70 ኣባላት ሒዞም እዮም ተጣይሾም። ኣብ 2005 ዓ/ም ናብ 101 ዓብዮም። ብውዳበኦም ኣቢሎም እናተደጋገፉ፣ እናተሃናነፁን ብምኻድ ተሞክሮኦም ንዘይተወደቡ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ብግልፂ እናካፈሉ ምስ ከዱ ኣብ 2006 ዓ/ም 144 ኣባላት በፂሖም፣ ኣብ 2007 ዓ/ም ድማ 223 ኣባላት ክበፅሑ ክኢሎም እዮም። ምሉእ ትሕዝቶ ተመክሮ መሰረታዊ ውዳበ ዘፈር መፍረይትን ውልቀ ትካላት እዚ ውዳበን ኣብ ካልኣይ ክፋል ንምድህሳስ ብሓሳብና ኣብታ “ተምሳሌት ስራሕ” ዝበልናያ ከተማ ዓዲ-ግራት ሓቢርና ንፅናሕ።


text:
ብሃይላይ ወዲቐሺ
ብመሰረት እቲ ዝተበተነ ወረቐት ዕድመ ካብ 11 ሰዓት ኣጋምሸት ኣትሒዙ፣ ሰባት ኣብ ቀፅሪ ሓወልቲ ሰማእታት ምትእኽኻብ ጀመሩ። ምኽንያት መተኣኻኸቢኦም ታሪኻዊ ፊልሚ ቤዛ ንምምራቕ ኮይኑ ዕለቱ 15 ሰነ 2008 ዓ/ም እዩ ነይሩ። እቲ ፊልሚ ኣብ ስርሒት ሓንቲ ጅግና ተጋዳሊት ህወሓት ማእኸል ገይሩ ዝተሰርሐ እዩ። ሰብ ብበዝሒ እናተኣኻኸበ ምስከደ ናብቲ ፊልሚ ዝረኣየሉ ኣዳራሽ ሓወልቲ ሰማእታት ኣቲና ቦታና ሓዝና። ካብ ላዕለዎት ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ትግራይ እውን ኣተዉ።
ፈለማ ዝኽሪ ሰማእታት ተገበረ። ብምቕፃል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣይተ ኣለም ገብረዋህድ መኽፈቲ መደረ ኣስምዑ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ማእለያ ዘትብሎም ግፍዕታት ከም ዝተፈፀሙ፣ እንተኾነ እቲ ህዝቢ ድምብርፅ እንተይበለ ክሳብ መወዳእታ ብትረት ተቓሊሱ ከም ዝተዓወተ ኣዘኻኸሩ። ጫፍ ብልሒ እቲ ቃልሲ ዝነበሩ ካብ ማህፀኑ ዝወፅኡ ተጋደልቲ ድማ መስደመም ፅንዓት ተላቦሶም ዝፈፀምዎ ጅግንነት ገና ከም ዘይተነገረ ብምግላፅ ታሪኽ ገድሊ ኣብ ምምሕልላፍ ናይ ባዕሉ ግደ ንዝፃወት ፊልም ቤዛ ንዘዳለወ ጋዜጠኛ ብርሃነ ንጉሰ አመስገኑ። “ታሪኽ ገድሊ ብሓፈሻ፣ ታሪኽ ተጋዳልቲ ህወሓት ድማ ብፍላይ ገና ኣይተነግረን፤ ካልኦትኩም እውን ኣሰር ጋዜጠኛ ብርሃነ ንጉሰ ስዓቡ” ብምባል እውን መልእኽቶም ኣመሓላለፉ። ጋዜጠኛ ብርሃነ ንጉሰ ንፊልም “ቤዛ” ዘዳለወ መንእሰይ እዩ። ፊልም ቤዛ ተጀመረ። ድሕሪ ምርኢት ክልተ ስዓትን ርብዕን ድማ ተዛዘመ።
ታሪኻ ብፊልሚ ዝተሰርሐላ ተጋዳሊት ኣዜብ በቀለ ኣብ ዝተሳተፈትሎም ዓውድታት ውግእ ብዙሓት ብፆታ እናቐበረትን ብዙሓት ብፆታ ኣካሎም እንትስንከሉ እናረኣየትን እያ ተጓዒዛ። ንሳ እውን ብ1972 ዓ.ም ኣንፃር ጀብሃ ኣብ ዝተገበረ ውግእ ብኸቢድ ተወቒዓ ናብ ሕክምና ኣተወት። ድሕሪ ሕክምና ምስሓወየት ቀልጢፋ ናብ ኣሃዱኣ ክትምለስ ተሃንጠወት። እንተኾነ፣ ሽዑ ብበዝሒ ናብ ገድሊ ዝተፀምበራ ሓደሽቲ ደቂ ኣንስትዮ ስለ ዝነበራ ክትዕልም መምርሒ ወረደላ።
ድሌት ተጋዳሊት ኣዜብ ናብ ግንባር ምኻድ እንተነበረ እውን መምርሒ ውድብ ምኽባር ግድን ስለ ዝኾነ ኣብ ዝተመደበቶ ማእኸል ታዕሊም ኣትያ ክትዕልም ጀመረት። ኣብዚ መንጎ ግና ንተጋዳሊት ኣዜብ ጠቕሊሉ ካብ ግንባር ዝፈልያ ኩነት ተፈጠረ። እቲ እዋን፣ ህወሓት ኣብ ከተማ ዝነበረ መሓውር ስርዒታ ስለዝተበታተኸ ካብ ግንባር ተጋደልቲ እናመልመለት ናብ ስራሕቲ ስርዒት ክትልእኽ ዝተገደደትሉ እዩ ነይሩ። ብመሰረት እቲ ድማ፣ ተጋዳሊት ኣዜብ ነቲ ተልእኾ ክትፍፅም ብላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት ተሓረየት። እምብኣርከስ ፊልም ቤዛ እዚይን ካሊእን ጅግንነታዊ ዛንታ ዝሓዘ እዩ። እቲ ፊልሚ ምስ ተዛዘመ ኣዳራሽ ብድሙቕ ጣቕዒት ገዋሕታ ፈጠረ።
ንፊልም ቤዛ ድሕሪ ምርኣይና፣ ኣላዪ እቲ መድረኽ ዝነበረ ተስፋይ ገብረዮሃንስ “ሰርፕራይዝ!” በለና። “ዘሓጉስ ዘይተፀበኹሞ ነገር ክነግረኩም” ወይም “ብስራት” ማለቱ እዩ። ቀፂሉ ተጋዳሊት ኣዜብ ኣብቲ ኣደራሽ ምሳና ከም ዘላ ገለፀ። ኣብቲ ግዘ እቲ አደራሽ ዳግማይ ብጣቕዒትን ፋፃን ደመቐ። ገሊኡ ሰብ ዝተሰወአት እዩ ዝመስሎ ነይሩ። ገሊኡ ድማ ብህይወት ከምዘላ እንተፈለጠ እውን ኣብኡ “ክትርከብ እያ” ኢሉ ኣይተፀበየን። ተጋዳሊት ኣዜብ በቀለ ጉባኤ ክዳንን ሽዳ (ኮንጎ) ጫማን ገይራ ናብ መድረኽ ወፀአት።
ስምዒታ ክትገልፅ ዕድል ተውሃባ። “ልዕሊ ኹሉ እዚ ቓልሲ እዚ ናይ ሓደን ክልተን ኣይኮነን” ኢላ ዘረበኣ ጀመረት። ቀፂላ ድማ “ክብርን ምስጋናን ንህዝቢ ትግራይ። ህወሓትት እንትትቃለስ ንህዝቢ ትግራይ ፅላላ ብምግባር እያ” ብምባል እቲ ታሪኽ፣ ናይ ህዝቢ ትግራይ ከም ዝኾነ ገለፀት። ቅፅል ኣቢላ ድማ “ክብርን ሞጎስን ንሰማእታትና። ክብርን ሞጎን ነቶም ኣካሎም ዝጎደሉ ብፆትና” ኢላ ሰማእታትና ንፃት እውን ክርስዑ ከም ዘይብሎም፣ እቶም ኣካሎም ዝጎደሉ ተጋደልቲ እውን ክብሪ ከም ዝግበኦም ብኣፅነኦት ገለፀት።
መዳለዊ እቲ ፊልም ጋዜጠኛ ብርሃነ ንጉሰ እውን ሓሳቡ ክገልፅ ዕድል ተውሃቦ። ፅሟቕ ዘቕረበ ሓሳብ መንግስቲ፣ ውድብን ሰብ ሃፍትን ንታሪኻዊ ፊልምታት ቆላሕታ ክህቡ ከም ዝግባእ ዝሕብር እዩ። ብፍላይ እቶም ታሪኻዊ ፍፃመታት ገድሊ ብፊልሚ እንትኾኑ ዝበለፀ ሰሓብትን እቲ ወለዶ እንተይተሰላቸወ ዝርእዮምን ስለ ዝኾኑ ታሪኽ ገድሊ ንምሕላፍ ፊልሚ ቆላሕታ ከም ዘድልዮ ደጋጊሙ ዝተዛረቦ እዩ። ኣብ ትግራይ ቤት ትምህርቲ ፊልሚ ከም ዘድሊ እውን ምስ ምኽንያቱ ሓተተ።
ኣብ መወደእታ፣ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይ ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስ ኣለም ባሌማ መዕፀዊ መደረ ከስምዑ ተዓዲሞም ናብ መድረኽ ወፅኡ። “እቲ ዝርኣናዮ ፊልሚ ንዘይነበረ ሰብ ንምእማኑ ከፀግም እዩ። ኣብ ውድብ ብዙሕ ተሰሪሑ። ዘይተሰርሐ፣ ዘይተገብረ የለን። ግን ኣይተዛረብናዮን፤ ኣይፀሓፍናዮን፤ ብፊልሚ ኣይሰራሕናዮን” ብምባል ተዛረቡ። ቀፂሎም ድማ “ብጣዕሚ ግሩም ዝኾነ ፊልሚ እዩ። ብርሃነ ቀፅለሉ። ብዝኸኣልናዮ ክንሕግዝ ኢና። ካልኦት እውን ናብ ከምዚ ዝበለ ስራሕ እተዉ” ዝብል ንምስራሕ ዘለዓዕል ዘረባ ኣስምዑ።
ስዓት ሰለስተ ምሸት ሕልፍ ምስ በለ እቲ ስነ ስርዓት ምረቓ ከም ዝተዛዘመ ተገለፀ። ነቲ ፊልሚ ዝተኸታተሉ ዕዱማት፣ ገሊኦም ብዛዕባ ኣሰራርሓ እቲ ፊልሚ ገሊኦም ብዛዕባ ንተጋዳሊት ኣዜብ ዝበፅሓ ፈተና ገድልን ቆራፅነታን፣ ገሊኦም ድማ ብዛዕባ ከቢድነት እቲ ህወሓት ዝሓለፈቶ ገድሊ እናዋግዑ ናብ ገዝኦም ጉዕዞ ቀፀሉ። ማእኸል ስሕበት ወግዒ ግና ተጋዳሊት ኣዜብ በቀለ እያ ነይራ።
ኣነ እውን ካብኡ ዝወፅአ ስምዒት ኣይነበረንን። ቀንዲ ኣብ ኣእሙሮይ ዝመላለስ ዝነበረ ሓሳብ ግና ሓይሊ ፊልሚ እዩ። ኣብ ውሽጢ ክልተ ስዓታት እቲ ባሕሪ ዝኾነ ምስ ተጋዳሊት ኣዜብ ዝተኣሳሰረ መሪር ታሪኽ ገድሊ ኣብ ፊልሚ ቤዛ ሪእናዮ። እቶም ብርክት ዝበሉ ኣብኡ ዝተረኸቡ ሰባት እንተይተሰላቸዉ፣ ኣብ ሓፂር ግዘ፣ ባሕሪ ዝኾነ ታሪኽ ርእዮም፣ ነቲ ታሪኽ ፈሊጦም ወፂኦም። ዋላ እኳ ንሱ እውን ብውሑድ ዝግለፅ እንተኾነ ኣብ መፃሕፍቲ ዝሓሸ ምንቅስቓስ ኣሎ። ብፍላይ ሕዚ ድማ ባዕላ ውድብ ኣትያቶ ኣላ። እቲ ኣብ ኣእሙሮይ ዝመላለስ ዝነበረ እምበኣር ውድብ ይኹን መንግስቲ ትግራይ ታሪኽ ገድሊ ንምስናድ ኣብ ፊልሚ እውን ከተኩሩ ከም ዘለዎም እዩ። ስለዚ እቲ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይ ኣምባሳደር ዶክተር ኣዲስ ኣለም ባሌማ ንመንግስቲ ወኪሎም ዝኣተውዎ ቃል ንምትግባር ውዓል ሕደር ዘድልዮ ኣይኮነን። ታሪኽ ብፊልሚ ክሰርሑ ንዝንቀሳቐሱ ሰብ ሞያ ምሕጋዝ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ክሳብ ገንዘብ መዲብካ ሰብ ሞያ ብምውዳብ ምውፋር እውን የድሊ። ኣብ መወዳእታ፣ ታሪኽና እናዓቀብና ታሪኽ ንስራሕ! ኢለ ክሰናበት።


text:
ሎሚ ዓመት ዘካየድናዮ ሓምሻይ ዙር ሃገራውን ክልላውን መረፃ ካብ ሕሉፍ ከይድታት መረፃ ብታሪካዊነቱ ክልተ ነገራት ይፈልይዎ። እቲ ሓደ እዚ ከይዲ ክገሃድ ብብስለት ዝመርሐ በዓል ራእይ መራሒና
ፍፁም ዴሞክራሲያዊ መረፃና ብተሳትፎ ህዝቢ እንትዕወት
ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ብህይወት ኣብ ዘየለሉ ንፈለማ እዋን ዝተኻየደ መረፃ እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ ካብ ማንም እዋን ንላዕሊ ፍፁም ሰላማዊ፣ ፍትሓዊ ዴሞክራስያውን ብህዝቢ ተኣማንነት ዘለዎን ፤ መረፃ ኾይኑ ብምሕላፉ እዩ። ዴሞክራሲና ሓፂር ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ ልዕሊ ዕድምኡ ግና ኣዐርዩ ንቕድሚት ሰጒሙ እዩ። ከምዚ ኢሉ ንክስጉም ዘኽአልዎ ምኽንያታት ብዙሓት እኳ እንተኾኑ መረፃና ብዘይ ኣፈላላይ ሃይማኖት፣ ፆታን እምነት ፖለቲካን ክካየድ ከምዘለዎ ኣብ ሕገ መንግስቲ ሃገርና ብግልፂ ተደንጊጉ ኣብ ተግባር ስለዝወዓለ እዩ። በዚ ድማ ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ሃገርና በቲ ዝተነፀፈ ጥጡሕ ሕጊ ተመርኵዞም ዴሞክራሲያዊ መረፃ ከካይዱ ብምብቀዖም እዩ።
ተወላዲት ኣመሪካ ጂን ከርክፓትሪክ “ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝካየዱ ዴሞክራሲያዊ መረፃታት ኣብነት ዴሞክራሲ ጥራሕ ኣይኮኑን።... መንፈስ ውድድር ክዓስል ብምግባር እቲ ሓቀኛ ውድድር ዴሞክራሲያዊ ክኸውን ይገብሮ። ተወዳደርቲ ዝህልዎም ናይ ምእካብ ነፃነት ተጠቒሞም ንዓመፅን ህውከትን ከውዕልዎ ኣይግባእን።ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ዝካየዱ መረፃታት ንኹሉ ዘካትትን ዘየጠራጥርን ኮይኑ ከካየድ ኣለዎ። እቶም ተነሓናሕቲ ውድባት ፖለቲካ ይኹኑ ህዝብታት ነቲ መንግስቲ እወንታዊ ነቐፌታታትን ኣመራፅታትን እናቕረቡ እንትኸዱ ዴሞክራሲ እናዓምበበ ይኸይድ።በዚ ድማ ዜጋታት ዝመስሎም ውድብ ይመርፁ...።” ክትብል ገሊፃቶ ከምዝነበረት “ዴሞክራሲ” ካብ ዝብል መፅሓፍ ዝረኸብናዮ መረዳእታ የመላኽት።
ኣብ ሃገርና ስርዓት ዲሞክራሲ ዝበሃል ንጨንኡ ኣይነበረን።“ሀ” ኢሉ ዝጀመረ ድሕሪ ምድምሳስ ወታደራዊ ስርዓት ደርግ ኮይኑ ነቲ ስርዓት ንምውዳቕ ይቃለሱ ዝነበሩ 17 ዝኾኑ ውድባት ፖለቲካ ዝተሳተፍሉ መረፃ ብምክያድ እዩ ተጀሚሩ። በዚ ድማ ነቲ ዕሸል ስርዓት “ዴሞክራሲ” ተሎ ክዕምብብን ሱር ክሰድድን ከምዝኽእል ህወሓት /ኢህወዴግ ብመትከል ኣሚኑ ስለዝተቓለሰሉ ዝተተግበረ ኾይኑ። ብ 1987 ዓ/ም / ድሕሪ ምፅዳቕ ሕገ መንግስት/ ቐዳማይ ሃገራውን ክልላውን መረፃ እንትካየድ “ሰላማዊ ቓልሲ ክናካይድ ኢና” ዝብል ተበግሶ ዝነበሮም ዝተፈላለዩ ውድባት ፖለቲካ ዝተሳተፍሉ ፈላማይ መረፃ ተኻይዱ። ህዝቢ ድማ “ይኾነንን ይመርሐንን እዩ” ንዝበሎ ውድብ ፖለቲካ ምሉእ ኣፍልጦ ዝሃበሉ እታ ሃገር ካብ ናይ ዓፈና ኣገዛዝኣ ናብ ሓዱሽ ዲሞክራሲ ስግግር ምግባራ ዝተረጋገፀሉ ከይዲ መረፃ ነይሩ።
ካብ ቐዳማይ ዙር መረፃ ጀሚሩ ተሳትፎ ህዝቢ ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናዓበየ መፂኡ። ህዝብና ካብ “ኢዲሞክራሲያዊ” ስርዓት ተናጊፉ በብ ሓሙሽተ ዓመት ዝወስዳ መምረፂት ካርዲ ዋጋ ከምዘለዋ ተረዲኡ ንዝኣመኖ ውድብ እናመረፀ ነቲ ብቓልሱ ዘረጋገፆ ሓዱሽ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እናማዕበሎ ይኸይድ ኣሎ። ሎሚ ዓመት እውን ዕለት 16 ጉንቦት ንመበል ሓምሻይ ግዘ ክልላውን ሃገራውን መረፃ ብዘይ ገለ ዕንቅፋት ምሉእ ሰላማውን ዴሞክራሲያውን ኮይኑ ተኻይዱ ኣሎ። ኣብዚ መረፃ እዚ ንምስታፍ መምረፂ ካርዲ ዘውፀአ ህዝቢ ኢትዮጵያ ልዕሊ 36 ሚልዮን ነይሩ። ብደረጃ ትግራይ ክረአ እንተሎ እውን ክልተ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን ህዝቢ ኣብ እዋኑ መምረፂ ካርዲ ኣውፂኡ ነይሩ። እዚ ምስ ናይ 2002 ዓ/ም እዋን መረፃ እንትነፃፀር ናይ 263 ሽሕ ህዝቢ ዕብየት ኣርእዩ እዩ። እዚ ንባዕሉ ብጣዕሚ ዓብዪ ዴሞክራሲያዊ ተሳትፎ ኮይኑ ካብዚ እቲ 99 ምኢታዊ ህዝቢ ድምፂ ምሃቡ ድማ ህዝብና ነዚ ዴሞክራሲ ዝኸፈሎ መስዋእቲ የስተማቕሮ ምህላው መረጋገፂ እዩ። መላእ ህዝቢ “ይመርሐንን ልምዓተይ ከረጋግፀለይ ይኽእል እዩ” ንዝበሎ ውድብ ንምምራፅ ካብ ስዓት ሸሞንተ ናይ ለይቲ ጀሚሩ ተራ ብምሓዝ ካብኡ ዝድለ ኹሉ ፈፂሙ እዩ። ሎሚ ዓመት ዝተመዝገበ ቑፅሪ መራፃይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ምስ ኣብ ራብዓይ ሃገራውን ክልልውን መረፃ ዝተሳተፈ ህዝቢ እንትነፃፀር ናይ ሽዱሽተ ሚልዮን ህዝቢ ሓለፋ ነይርዎ።
ሎም ዘበን ዝተኻየደ ሓምሻይ ዙር ሃገራውን ክልላውን መረፃ ክልተ መሰረታውያን ትርጉማት ነይረምዎ። በቲ ሓደ ገፅ ብዜካ ተሳትፎ ህዝቢ ዝረጋገፅ ዴሞክራሲያዊ መረፃ ከምዘየለ ብፅንዓት ዝኣመነ ህዝቢ ምህናፅ ከምዝተኻኣለ ዘረጋገፀ እንትኸውን በቲ ካልእ ገፅ ድማ ሉኣላዊ ስልጣን ህዝቢ ብሓይልን ትምክሕትን ምጭፍላቕ ከምዘይከኣል ትምህርቲ ምሃቡ እዩ። እዞም ለውጥታት እዚኦም ኣብ ኩሎም ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ሃገርና ብዘይ ኣፈላላይ ዕድመ፣ብሄር ሃይማኖትን ፆታን ንክሰርፁ ፃዕሪ ዝገበረ ውድብ ህወሓት/ኢህወዴግ እዩ። ንባዕሉ ብዴሞክራሲያዊ መስመር ዝግራሕ ውድብና መርኣያ ሰላምን ዴሞክራስን ብምዃን ኣብ ባይታ ዝረአን ዝጭበጥን ስራሕ ክሰርሕ ብምኽኣሉ ሓምሻይ ዙር መረፃና ብዘይ ገለ ዕንቅፋት ፍፁም ሰላማውን ዴሞክራሲያውን ኮይኑ ብዓወት ተዛዚሙ ኣሎ።
ከምቲ ዝፍለጥ ኣብ ሃገርና ክልተ ጫፍ ዝረገፁ ውድባት ኣለዉ። መነባብሮ ህዝብና ዘመሓይሽ ፖሊስን ስትራተጅን ዘለዎምን በዚ ተፈቲኖም ዝለዓለ ለውጢ ዘምፅኡ ውድብ ኢህወዴግ በቲ ሓደ ገፅ በቲ ካልእ ገፅ ድማ ውልቀ ረብሓታቶም ንምምላእ “ሃረምረም” ዝብሉ ናይ ክራይ ምእካብን ናይ ጥፍኣትን ውድባትን ጉጅለታትን ከም ዘለዉ ይፍለጥ። እቶም ሃርጓፍ ድልየቶም ንምምላእ ላዕልን ታሕትን እናበሉ ዝመፁ ውድባት ፖለቲካ ቕድሚ እቲ መረፃ ምክያዱ “እንተዘይመሪፅኩምና ዕግርግር ኣልዐልና፣ ነዛ ዓዲ ብህውከት ክንርምሳ ኢና” እናበሉ ኸበሮ ህልቂት እንትወቕዑ ተሰሚፆም እዮም። ነዚ እውን እዩ ኣምለኽቲ ስርዓት ደርግ ዝኾኑ ከም “ሰማያዊ” ፓርትን መሰላቱን ንፅሃት ዜጋታትና ብኣይኤስ ኣይኤስ ብግፍዒ እንትሕረዱ ነቲ መስካሕክሒ ግፍዒ ክቃወም ንዝመፀ ህዝቢ ኣዲስ ኣበባ ናብ ዕግርግርን ህልቂትን ከእትዉ ፈቲኖም ዝነበሩ።
ይኹን እምበር ንዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ልምዓትን ጠጠው ዝበለ ብሱልን ጭዋን ዝኾነ ህዝቢ ብኣመራርሓ ህወሓት/ኢህወዴግ ክህነፅ ብምኽኣሉ ሓምሻይ ዙር መረፃና ድሌት ፈጠርቲ ዕግርግር እንተየማለአ ብሰላም ተዛዚሙ እዩ። ኣካል ትምኒት እኒ ሰማያዊን ካልኦት ናይ ጥፍኣት ጉጅለታትን ዝኾነ ዓረና እውን ኣብ ሓምሻይ ዙር መረፃ እንትሳተፍ ክልተ ሸቶታት ብምሓዝ ተሳቲፉ ነይሩ። እቲ ሓደ ሸቶ ነቲ ስነ ምግባር መረፃ ስለዘይፈረመ ካብ ሕግን ስርዓትን ሃገርና ብምህዳም ኣብ እዋን መረፃ ዕግርግር ንምፍጣር እኹል ምድላው ገይሩ ከምዝነበረ ካብ “እመ ርሃብ ይሓይሽ ኵናት” /ካብ ምጥማይ ኵናት ይሓይሽ/ ክብል ኣቦ መንበር ዓረና ብርሃኑ በርሀ ብዕለት ሸሞንተ ግንቦት 2007 ዓ/ም ኣብ ኣደራሽ ቤት ማዘጋጃ ከተማ መቐለ ንደገፍቱ ካብ ዝተዛረቦ ዘረባ ንርዳእ።
በቲ ካሊእ ወገን ድማ ዓረና ሕጋዊ ሽፋን እናላበስካ ኩነታት ምስተዓዘብካ “እቲ ከይዲ መረፃ ፍትሓዊ ኣይነበረን” ምእንታን ንምባል ክጥዕም ድምፂ ንዘይ ምሃብ ወሲኑ ኣትዩ እዩ። እዚ ድማ ብጭቡጥ ኣብ ክፍለ ከተማ ኵሓ እትርከብ መረፃ ናቑጣ “እምባ ፍቓዱ ለ” ዝተመዝገበ ኣባል ዓረና ፅጋቡ ቖባዕ ከይመረፀ ተሪፉ እዩ። ፅጋቡ ቖባዕ ነዚ እንትገብር ልዕሊ 20 ዝኾኑ ኣዝማዱን ቐረባ ቤተሰቡን እውን ካብቲ መረፃ ክሃድሙ ገይርዎም እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እውን ንቦርድ መረፃ ዘመዝገቦም ተዓዘብቱ ነቲ መረፃ ከይዕዘቡ ከልኪሉ እዩ። እዚ ድማ ብጭቡጥ ኣብ ክልል መረፃ መቐለ ክፍለ ከተማ ኵሓን እንደርታን ነቲ መረፃ ክዕዘቡ ዘመዝገቦም 80 ሰባት ከይተዓዘብዎ ምትራፎም ብቦርድ እተን ናቑጣ መረፃ ተረጋጊፁ እዩ። እዚ ድማ ንከይዲ ዴሞክራሲያዊ መረፃ ዘለዎም ንዕቐት ኣብ ርእሲ ምግላፁ ምልክት ስዕረቶምን ውድቀቶምን እውን ኮይኑ ተረኺቡ እዩ።
ብወገን ተቓወምቲ ዝነበረ “እንተዘይበላዕኹዎ በተንክዎ” ዝዓይነቱ ኣካይዳ ከምዚ ዝበለ መግለፅታት ዝነበርዎ ኮይኑ ኣብ ሓምሻይ ዙር ሃገራውን ክልላውን መረፃ ተሳተፊ ዝነበሩ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ዝሃብዎ ምስክርነት ክነቕርብ። ብቐዳምነት ኣብ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ጣብያ ሕዳሰ ናቑጣ መረፃ 14 ተረኺቦም ዘድመፁ ኣቦ መንበር ህወሓት ኣይተ ኣባይ ወልዱ ንከይዲ እቲ መረፃ ከምዚ ክብሉ ገሊፀምዎ ነይሮም።
“ሓምሻይ ዙር ሃገራውን ክልላውን መረፃና ሰላማውን ዴሞክራሲያውን ብዝኾነ ኣገባብ ተሳሊጡ ኣሎ። ህዝቢ ካብ ለይቲ ጀሚሩ ስርዓት ዘለዎ ሰልፊ ሒዙ ባዕሉ ኣብነት ናይቲ ዴሞክራሲያዊ መረፃ ኮይኑ ኣሳሊጥዎ እዩ። እዚ ድማ ውፅኢት ናይቲ ዴሞክራሲ ንክዕምብብ ዝኸፈልናዮ ክቡር መስዋእትነት እዩ።”
ንነዊሕ እዋን እኹል ምድላው ዝተገበረሉ ሓምሻይ ዙር ሃገራውን ክልላውን መረፃ ብኹሉ መለክዕታቱ ካብ እዋን ምዝገባ ክሳብ ድምፂ ምሃብን ከይዲ ቖፀራን እንትምዘን ፍፁም ሰላማዊ፣ ዴሞክራሲያውን ብህዝቢ ተኣማንነት ዘትረፈን ነይሩ። ብዙሕ ትምህርቲ እውን ኣሕሊፉ ሓሊፉ ኣሎ። እቲ ሓደን ዓብይን ዘሕለፎ ትምህርት ነቲ መረፃ ንምዕንቓፍ ዝፍትኑ ሓይልታት ባይታ ክስእኑ ብምግባር ጠበቓ ሰላምን ዴሞክራስን ኮይኑ መሕፈትፈቲ ዘስእን ህዝቢ ተፈጢሩ ምህላዉ እዩ። ነዚ እውን እዩ ብዘይ ገለ ዓንቀፍቀፍን ናይ ፀጥታ ስግኣትን ክፍፀም ዝኸኣለ። ስለዝኾነ ኣብዛ ሃገር ዝንቀሳቐስ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውዳብ ካብ ሓምሻይ ዙር መረፃ ንዝንተ እለት ዝኾኖም ትምህርቲ ክቐስም ከምዘለዎም ዘርአየ እዩ።
“ኣብ ሃገርና ብዙሓት መንግስታት ሓሊፎም እዮም። እቶም ዝሓለፉ መንግስታት ነናይ ባዕሎም ተፈጥራዊ ባህሪ ሒዞም ዝመፁ እኳ እንተኾኑ ኩሎም ግና ዴሞክራሲያዊ መረፃ ኣካይዶም ኣይፈልጡን። ሎሚ ግና ሳላ ቓልስና ንመበል ሓምሻይ ግዘ ፍፁም ዴሞክራሲያዊ ዝኾነ መረፃ ንምክያድ በቒዕና ኣለና። እዚ መረፃ ጎደሎ ዘይተርኣየሉ መረፃ ኮይኑ እዩ ሓሊፉ። ብዘይ ኣፈላላይ ሃይማኖት፣ እምነት ፖለቲካን ፆታን ዝተኻየደ ከይዲ መረፃ እዩ። እዚ ድማ ህዝብና ባዕሉ ዋርድያ ሰላም ኾይኑ ምህላዉ እዩ ዘርእየኒ “ ክብላ ዝተዛረባና ድማ ኣብ ክፍለ ከተማ ኵሓ ናቑጣ መረፃ “እመባ ፍቓዱ ሀ” እናድመፃ ዝረኸብናየን ወይዘሮ ኬርያ መሓመድ ሳሊሕ እየን።
ዴሞክራሲና ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓምበበን ሱር እናሰደደን ንክኸይድ ዝገበርዎ ዘተፈላለዩ ምኽንያታት ኣለዉ። ካብኦም ሓደ ህዝቢ በብ እዋኑ ይምዝገቡ ብዘለዉ ስራሕቲ ልምዓት ማዕረን ፍትሓውን ብዝኾነ መንገዲ ተጠቃሚ እናኾነ ምምፅኡ እዩ ዘርእየና። ህዝብና ነዚ ጥንኩር ስብእና እዚ ክውንን እንተሎ ቕድሚ እቲ መረፃ ምክያዱ ተወዳደርቲ ውድባት ፖለቲካ ኣብ ልምዓት፣ሰላምን ዴሞክራስን ዘለዎም መርገፂ ብዝግባእ ክመምዩን እኹል ግንዛበ ክሕዙን ብምኽኣሎም እዩ። እቲ ዝሓዝዎ ግንዛበ ድማ ንቐፃላይ ሓሙሽተ ዓመት ብጎደና ልምዓት፣ ሰላምን ዴሞክራስን ዝመርሖም ውድብ ንክመርፁ ዕድል ፈጢርሎም እዩ።
“ኣነ ጓል 84 በዓልቲ ዕድመ ፀጋ እየ። ቕድሚ ሐዚ ኣብ ዝተሳለጡ ኣርባዕተ መረፃታት ተሳቲፈ ነይረ።ኣብ ሰዓተይ ኣድሚፀ ድማ ንሓሙሽተ ዓመት ዝመርሐኒ ውድብ መሪፀ ነይረ። ሎሚ እውን ንቐፃላይ ሓሙሽተ ዓመት ዝመርሐኒ ውድብ ክመርፅ እየ መፂአ። ዝኣመንክሉን ቐላብየን ዝኾነ ውድብ ድማ መሪፀ ይኸይድ ኣለኹ” ክብላ ዝተዛረበና ድማ ነባሪት ክፍለ ከተማ ኵሓ ኣብ መምረፂ ናቑጣ “ሃክ” ዝረኸብናየን ኣደይ ንግስቲ በዛብህ እየን።
መረፃ 2007 ዓ/ም ቕድም ክብሉ ካብ ዝተኻየዱ መረፃታት እንትነፃፀር ብኹለ መንኡ ዝበለፀ፣ ተሳትፎ ህዝቢ ዘዕበየን ብህዝብን መንግስትን ምሉእ ኣመኔታ ኣትሪፉ ዝሓለፈ እዩ። ህዝቢ እንትመርፅ እንተሎ ፀገም ንዘለዎም መረፅቲ ቐዳምነት እናሃበ ካብ ለይቲ ስዓት ትሽዓተ ጀሚሩ ስርዓት ሰልፊ ብምሓዝ እዩ ተጀሚሩ። እቲ መረፃ ተጀሚሩ ክሳብ ዝዛዘምን ውፅኢት መረፃ ክሳብ ዝፍለጥን ምሉእ ምትሕብባር ህዝቢ ኣያቋረፀን። እዚ ድማ ብዴሞክራስን መረፃን ዝኣምን ሕብረተሰብ ተሃኒፁ ምህላዉ ዘርኢ ከምዝኾነ መተሓባባሪ ቦርደ መረፃ ዞባ ደቡብ ትግራይ መምህር ሰለሞን ቦጋለ ገሊፆምልና እዮም።
ኣብ ሃገርና መረፃ እንትካየድ ጥንኩር ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንምህናፅ ከም እታወት ዝኾን እምበር ለውጢ መንግስቲ ንምምፃእ ጥራሕ ዝግበር መረፃ እንተኾይኑ መግለፂ “ዴሞክራሲ” ክኸውን ኣይኽእልን። ነዚ እውን እዩ ውድብናን ልምዓታዊ መንግስትናን ንዜጋታት ናይ ምምራፅ ምሉእ መሰል ዝሃበ። ዜጋታት ነዚ መሰል እዚ ከም እታወት ተጠቒሞም ነቲ ዘሎ መንግስቲ ንምቕፃል ወይ ድማ ንምልዋጥ ዘኽእል ነፃ መሰል ዝሃቦም። እዚ መሰል እዚ ዝተጎናፀፈ ህዝብና መረፃ 2007 ዓ/ም ከም ዝተፀበዮ ሰላም ኾይኑ ተዛዚሙ ኣሎ። በዚ ድማ ውድብናን መንግስትናን ኩርዓት ይስመዖም። ነዚ ስዒቡ ዝመፅእ ውፅኢት ድማ ኩሎም ውድባት ፖለቲካ ንውሳነ ሓፋሽ ተገዛእቲ ክኾኑ ኣለዎም።
መረፃና ብዘይ ገለ ናይ ፀጥታ ስግኣት ክሓልፍ ህዝብና ዘርአዮ ተወፋይነት ዝምስገን ኾይኑ ሐዚ እውን ሰላሙ ባዕሉ ንባዕሉ ናይ ምሕላውን ምኽባርን ባህሉ ከጠናኽሮ ይግባእ። ኣብ እዋን መረፃ ዝተሃነፀ ሰራዊት ሐዚ እውን ምህርቲ ንምዕፃፍን ስራሕቲ ከተማ ንምጥንኻርን እንገብሮ ዘለና ወፍሪ ካብ ማንም እዋን ንላዕሊ ተጠናኺሩ ክኸይድ ይግበኦ። ውድብና እውን ካብ ማንም እዋን ንላዕሊ ነዚ ህዝቢ እዚ ካብ ዓዘቕቲ ድኽነት ክሳብ ዝናገፍ ኣበርቲዑ ክሰርሕ እዩ።
ህዝቢ ዝኣመነ ውድብ ይዕወት!


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ሎሚ እውን ኣብ ገለ ከተማታት ከምዝቕፀለ ይግለፅ ኣሎ።ኣብ ዞባ ቦረና ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ነበርትን ብዝተኻየደ ግጭት ኣርባዕተ ሰባት ምሟቶምን ካልኦት 18 ምቑሳሎምን ተጠቒሱ’ሎ።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ሸዋ ከተማ ወሊሶ ድማ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑን ካልኦት ሕቶታትን ዝሓዙ ነበርቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምክያዶም ተሓቢሩ።
ትማሊ ዝተላዕለ ተቓሞታት ሎሚ`ውን ቀጺሉ ካብ ዝወዓለለን ከተማታት ሓንቲ ሻሸመኔ`ያ። ህዝቢ`ታ ከተማ ነቶም ትማሊ ዝሞቱ ንምቕባር ኣብ ዝወጻሉ እዋን ኣእዳዉ ኣጣሚሩ ዶር መረራ ጊዲና ይፈትሑልናን ካልኦት ዝተፈላለዩ መልእኽትታትን የመሓላልፍ ከም ዝነበሩ ነበርቲ ንቪኦኤ ሓቢሮም። "እህወደግ ኣኺልካና ኢኻ፡ ኢህወደግ ኣኺልካና፡ ኣኺልካና"
ብዝተኣሳሰረ ዜና ናይ ኦሮሚያ ገዛኢ ፓርቲ ኦህዴው ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ብዝተኻየዱ ሰልፍታት ንዝጠፍአ ህይወትን ኣብ ንብረት ብዘጋጠመ ጉድኣትን ሓዘን ከምዝተሰምዖ ኣፍሊጡ’ሎ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ማእኸላይ ኮሚቴ ኦሄዴው ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዝተሰምዖም ዓብዪ ሓዘን ብምግላፅ ኣብ ሻሸመኔን ዞባ ምዕራብ ሃረርጌን ጉድኣት ዘብፅሑ ኣካላት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ንመራኸቢ ብዙሃን መንግስቲ ገሊፆም ኣለው።
ካልእ ንቪኦኤ ዝተዛረበ ወሃቢ-ቃል ኦሮምያ ኣዲሱ ኣረጋ፡ ኣብ ሻሸመኔን ካልኦት ኸተማታትን ብሓይልታት ጸጥታ ዝተቐትሉ 8 ምብጽሖም ብምግላጽ፡ ተሓተቲ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝኣተዉ ገሊጹ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ትምህርቲ ቋንቋ ጀርመን ን ስደተኛታት
ናይ ፎልክስ ሆኽ ሹለ ናጻ ትምህርቲ መደባት
- እንታይ፧ ካብ A1 ክሳብ A2 ናይ ናጻ ትምህርቲ ቋንቋ ጀርመን
- ንመን፧ ንኹላቶም ሓተቲ ዑቕባ
- ብ ኸመይ፧ ኣብ ጥቓኹም ዘሎ ፎልክስ ሆኽ ሹለ ተመዝገቡ
- ወረቓቕቲ፧ ናይ መንበሪ ፍቓድ ወረቐትኩም፡ ከምኡ ውን ናይ ምምሕዳር ዝተመዝገብኩምሉ ምስክር
- ሓገዝ፧ ኣብ ናይ ምኽርን ምዝገባን እዋን ምጹና!
- ኩሉ ናይ ትምህርቲ ትሕዝቶታት
ናይ ናጻ ናይ ምትሕንፋጽ ሕብረተ ሰብ (ኢንተግራስዮን) ትምህርቲ
- እንታይ፧ ካብ A1 ክሳብ B1 ናይ ናጻ ትምህርቲ ቋንቋ ጀርመን
- ንመን፧ ን ዑቕባ ሓተቲ ካብ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢራን፡ ዒራቕን ሶርያን
- ብኸመይ፧ ኣብ ኣቲኹም ብ ኢንተርነት ተመዝገቡ።
- ወረቓቕቲ፧ ናይ መንበሪ ፍቓድ ወረቐትኩም፡ ከምኡ ውን ናይ ምምሕዳር ዝተመዝገብኩምሉ ምስክር
- ሓገዝ፧ ኣብ ናይ ምኽርን ምዝገባን እዋን ምጹና!
- ኩሉ ናይ ትምህርቲ ትሕዝቶታት:
ባዕልኻ ምምሃር
ብ ኣፕ ጌርካ ቋንቋ ምምሃር
ስማርት ሞባይልን ኢንተርነትን እንተለኩም በዛ ናይ ነጻ መሃሪት ብ ፍልክስ ሆኽ ሹለ ዝተዳለወት ”Einstieg Deutsch” ትብል ኣፕ ጌርኩም ተመሃሩ።


text:
ቀዳማይ ክፋል
ሕገ-መንግስቲ ላዕለዋይ ሕጊ እዛ ሃገር እዩ። ኩሎም ሕግታት ሃገርና ድማ ካብ እዚ ሕገ-መንግስቲ ይፍልፍሉ፣ ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር ዝኾነ ይኹን ሕጊ ተፈፃምነት ኣይህልዎን፣ ዝኾነ ሕግን ልምዳዊ ኣሰራርሓን ነቲ ሕገ-መንግስቲ እንተተፃቢኡ ተፈፃምነት ኣይህልዎን፤ ኢትዮጵያ ዘፅደቐቶም ዓለም-ለኸ ስምምዓት ኣካል ሕጊ ሃገርና እዮም፤ ይብል ሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራስያዊ ሪፖብሊክ ኢትዮጵያ (ፌ.ዴ.ሪ.ኢ.) ዓንቀፅ ትሽዓተ ይድንግግ። እዚ ሕገ-መንግስቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰል ዜጋታት ብዝግባእ ዘረጋገፀን ንህይወትን ንብረትን ዜጋታት ውሕስነትን ከውሊ ሕግን ዝሃበን ሕገ-መንግስቲ ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ዝኾነ ይኹን ሰብ ብፆታ፣ ብሄር፣ ሃፍቲ፣ ሃይማኖት፣ ፖለቲካ፣ ዘርእን ካልኦት ኩነታትን ኣፈላላይ ከምዘይግበረሉ፤ ኩሉ ሰብ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ ምዃኑን ኣብ ዓንቀፅ 25 ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ተደንጊጉ ይርከብ። ብመሰረት እዚ መትከላትን ዕላማታትን ሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራስያዊ ሪፖብሊክ ኢትዮጵያን ሕግታት ሃገርናን ኣብ ምርግጋፅ ተጠቃምነት ደቂ-ኣንስትዮ ከውሊ ፆታዊ ጥቕዓትን መድልዎ ሃፍትን ንብረትን ከይበፅሐን ብንፁር ሕጊ ኣቐሚጡ እዩ። እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ዓንቀፃት ኣብ ዝርዝር ትሕዝቶን መሰልን ሓለዋ ፆታዊ ጥቕዓት፣ ከለላ ሃፍትን ንብረትን ደቂ ኣንስትዮ ዝምልከት ምስ ፖሊሲ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ከመይ ተደጋጊፎም ይኸዱን ይፍፀሙን ዝብሉ ዝርዝር ጉዳያት ዝሓዙ እዮም።
ሕገ-መንግስታዊ መሰረቶም እንትርአ እውን ሃገራዊ ፖሊሲ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ እዋን ስግግር መንግስቲ ኢትዮጵያ ብ1986 ዓ.ም. ብዝርዝር ዝተሓንፀፀን ኣብ 1987 ዓ.ም. ኣብ ዝወፀ ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ዝለዓለ ውሕስና ህይወትን ንብረትን፣ ፀረ-መድልዎ ሕግታትን ባህላዊ ልምድታትን ኣወጊዱ እዩ። ደቂ-ኣንስትዮ ሃገርና ምስ መዘነአን ዝኾኑ ደቂ-ተባዕትዮ ብዘይምንም ቅድመ ኹነት ማዕረ ተጠቀምቲ ዝኾናሉ ዕድል ኣቐሚጡ እዩ። እንሆ ድማ ሎሚ ደቂ-ኣንስትዮ ሃገርና ካብ ድሕረትን ዘይፍትሓዊ ፆታዊ መድልዎን ዘናግፍ ሕጊ ብምህላዉ ብዝሓሸ መልክዑ ኣብ ሃገራዊ ፖሊሲ ዝተሓንፀፀን ኣብ ሕገ-መንግስቲ ዝሰፈረን መሰለን ብዘይምንም ፅዕንቶን ፆታዊ ኣፈላላይን ውዳበአን ብምጥንኻር ተረባሕቲ ዝኾናሉ ዕድል ክፍጠር ኪኢሉ እዩ።
ኣብ ሃገራውን ክልላውን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትና ንማዕርነትን ተጠቃምነትን ደቂ-ኣንስትዮ ብዘረጋግፅ መልክዑ ፍሉይ ጠመተ ተዋሂብዎ ክወፅእ ኪኢሉ እዩ። ኣብ ዓንቀፅ ሽዱሽተ ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ክልላዊ ሕገ-መንግስቲ ተጠቒሱ ከም ዘሎ ንወዲ-ተባዕታይ ዝተውሃበ መሰል ንጓል-ኣንስተይቲ እውን ዜግነታዊ ማዕርነትን ተጠቃምትን ከምዝገብርን ንተባዕታይ ፆታ ከምዘይውግንን ይድንግግ። እዚ ድማ ዜጋታት ፆታዊ ኣፈላላይ ከይተገበረሎም ማዕረ ተጠቀምቲ ከምዝኾኑ የረጋግፅ። ብምዃኑ እውን ሃገራዊ ፖሊሲ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና መሰል ምርካብ ዜግነት ከምዘለወን ዝደንገገ እንትኾን፣ ኣብ እቲ ሃገራዊ ሕገ-መንግስቲ እውን ብተመሳሳሊ ኣፈላላይ ከምዘየለ ምርዳእ ይካኣል። ኣብ ዓንቀፅ ሸውዓተ ሕገ-መንግስቲ ፌደራል ወሲድካ እንትርአ ብተባዕታይ ፆታ ዝተገለፀ ንጓል-ኣንስተይቲ እውን ከምዝገልፅ ይድንግግ። እዚ ማለት ድልየት ሕገ-መንግስቲ ብፆታ ወዲ-ተባዕታይ ዝተጠቐሰ ንጓል-ኣንስተይቲ እውን ፆታዊ ማዕርነት ደቂ-ተባዕትዮን ደቂ-ኣንስትዮን ንምግጋፅ ከምዝኾነን ክስመረሉ ይግባእ።
ኣብ ዓንቀፅ ትሽዓተ ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ሕገ-መንግስቲ ወሲድካ እንትርአ እውን ከምቲ ኣብ ሃገራዊ ፖሊሲ ጉዳይ ደቂ-ኣንስትዮ ዝተጠቐሰ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ምስፋሩ ኣገዳሲ ብምዃኑ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ዝፀንሑ ጐዳእቲ ልምድታትን ልምዳዊ ኣሰራርሓታትን ኣብ ኣካለን፣ ኣብ ተጠቃምነተንን ካልኦት ወፅዓታትን ከይበፅሐን ከውሊ ሕጊ ሂቡ እዩ። ብተመሳሳሊ ኣብዚ ዓንቀፅ ንኡስ ዓንቀፅ ኣርባዕተ ከምዝተደንገገ ኢትዮጵያ ዘፅደቐቶም ዓለም-ለኸ ስምምዓት ኣካል ሕገ-መንግስቲ ተገይሮም ተወሲዶም እዮም። ኣብ ሃገራዊ ፖሊሲ ጉዳይ ደቂ-ኣንስትዮ ዝሰፈሩ መሰልን ረብሓን ደቂ-ኣንስትዮ ዝሕልዉ ዓለም-ለኸ ስምምዓት ኢትዮጵያ ትቕበል ምዃና እውን ተቐሚጡ እዩ።
ቕድም ክብል ብብርኪ ዓለም ኮነ ብብርኪ ኣህጉር ክረአ ዝፀንሐ ፆታዊ መድልዎ ደቂ-ኣንስትዮ እናሰፍሐን እናተጋደደን ስለዝኸደ ኣንፃር ምዕባለን ዕቤትን ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዘይኮነስ ንዕቤት ሓንቲ ሃገር ተሳትፎን ፆታዊ ማዕርነትን ወሳኒ ምዃኑ ርዱእ እናኾነ ስለዝመፀን ሰብኣዊ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ህይወት ኮነ ንብረት ክኽበር ስለዘለዎን ብበርኪ ዓለም ኣድማሳዊ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ተደንጊጉ እዩ። ከምኡ እውን ምውጋድ ዝኾነ ይኹን ኣፈላላይ ፆታዊ ኣድልዎ ደቂ-ኣንስትዮ ስለዝፀደቐ ኣብ ፖሊሲ ሃገርና ተኻቲቱ እዩ። ብመሰረት እቲ ዝተጠቐሰ ድንጋገ ኢትዮጵያ ዘፅደቐቶም ዓለም-ለኸ ስምምዓት ቅቡል ብምግባርን ኣብ ሕገ-መንግስትና ብምክታትን ኣካል ሕጊ ሃገርና ኾይኖም እናተተግበሩ ይርከቡ።
እዚ ልዕል ክብል ዝተጠቐሰ መሰል ነፃነት ፆታዊ ማዕርነት ከምዘለዎ ኣብ ሃገርና ኹሎም ፆታታት ማዕረ ምዃኖም ኣብ ዓንቀፅ ሸውዓተ እዚ ሕገ-መንግስቲ ዝተደንገገ፣ ኣካላት ሕብረተሰብ ሃገርና ብሄር፣ ብሄረ-ሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ እንትኾኑ እዚኦም ድማ ክልቲኦም ፆታ ዝሓዘ ደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ብሓባር ከም ህዝቢ ሉኣላዊ ሰበ-ስልጣን እዛ ሃገር ምዃኖም ኣብ ዓንቀፅ ሸሞንተ ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፖብሊክ ኢትዮጵያ ተረጋጊፁ እዩ። ብመሰረት እዚ ደቂ-ኣንስትዮ እውን ሉኣላዊ ሰብ ዋና ናይቲ ስልጣን ምዃነን ምርዳእ ይግባእ ።
ብመሰረት ዓንቀፅ 10 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደን ክልተን ሕገ-መንግስቲ ፌደራል ወሲድካ እንትርአ ድማ ኣብ ሃገራዊ ፖሊሲ ጉዳይ ደቂ-ኣንስትዮ፣ ዓለምለኻዊ ስምምዕነት ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ደቂ-ሰባትን ካልኦት ስምምዓትን መሰረት ተገይሩ ሕገ-መንግስታዊ እምነ ኩርናዕ ኾይኑ ሰብኣዊ መሰላትን ነፃነትን ካብ ተፈጥሮ ዘርኢ ወዲ-ሰብ ዝፍልፍሉ ዘይጠሓሱን ዘይገሃሱን እዮም ብምባል ተደንጊጎም እዩም። ስለዚ ደቂ-ኣንስትዮ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰለን በዚ ሕገ-መንግስቲ ከምዝተኸበረ ዕላዊ ኾይኑ ይርከብ።
ኣብ መሰረታዊ መሰላትን ነፃነትን ወሲድካ እንትርአ እውን ኣብ ሕገ-መንግስቲ ፌደራል ዓንቀፅ 13 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ፣ ኣብ ዝኾነ ብርኪ ዝርከቡ መውፃእቲ ሕጊ፣ ፈፀምቲ ሕጊን ኣካላት ዳይነትን መሰረታዊ መሰላትን ነፃነትን እዚ ሕገ-መንግስቲ ከኽብሩን ክኽበሩ ክገብሩን ግቡእን ሓላፍነትን ከምዘለዎም ደንጊጉ እዩ። እዚ መትከል ምስ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ኣጣቢቕካ እንትርአ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓለምለኻዊ፣ ኣህጉራውን ሃገራውን ሕግታትን ፖሊሲን ሃገርና ዝተኻተቱ መሰላት እንትፎቲ እተኽብሮም እንትትፀልእ እትገድፎም ኣይኮኑን። ኣብ ፆታዊ ማዕርነት፣ ፆታዊ ጥቕዓትን ካልኦት ኣብ ህይወት ኮነ ንብረት ዝበፅሕ ምዝመዛን ኩሉ ሕብረተሰብን እቶም ዝተጠቐሱ ሰለስተ ኣካላት መንግስትን ንከኽብሩን ክኽበር ክገብሩን ግቡእ ከም ዘለዎም ዘመላኽት ድንጋገ እዩ።
ምስ ድሑር ልምዲ ዝተኣሳሰር ንልዕልነት ወዲ ተባዕታይ ቅቡል ካብ ዝገብር ኣጉል ኣተሓሳስባ ዝብገስ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ብሰብ ሓዳረንን ካልኦትን ካብ ዝነኣሰ ክሳብ ዝለዓለ ጉድኣት ኣካልን ሓደጋ ሞትን ዘብፅሕ መውቓዕቲ ከምዘሎ ጉሁድ ሓቂ እዩ። ነዚ ድሕረትን ፆታዊ ጥቕዓትን ንምውጋድ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትና ዝሃቦ ውሕስና እንታይ ይመስል? ኢልካ እንትርአ ክኽበሩ ዘለዎም ግቡኣት እውን ከምዝስዕብ ተቐሚጡ እዩ።
ሕገ-መንግስትና ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ
ሰብ፣ ሰብኣዊ ፍጡር ብምዃኑ ጥራሕ ዘይድፈርን ዘይግሃስን ብህይወት ናይ ምንባር መሰል ከምዘለዎ ኣብ መሰል ድሕንነት ህይወትን ኣካላዊ ነፃነትን ኣመልኪቱ ዓንቀፅ 14 ሕገ-መንግስቲ ፌደራል ይድንግግ። መሰል ብህይወት ምንባር መሰረት ብምግባር እውን ኣብ ዓንቀፅ 15 ሰፊሩ ከምዘሎ፣ ዝኾነ ሰብ ብዘይካ ብሕጊ ጥፍኣተኛ ኾይኑ፣ ከቢድ ገበን ፈፂሙ ተባሂሉ ዝወሃብ ቅፅዓት ሞት ብኻሊእ ህይወቱ ከምዘይስእን እንትድንግግ፤ ኣብ ዓንቀፅ 16 እውን መሰል ኣካላዊ ደሕንነት መሰረት ብምግባር ዝኾነ ሰብ ኣብ ኣካሉ ጉድኣት ከይበፅሖ ዝኸበረ መሰል ከምዘለዎ ኣቐሚጡ እዩ። መሰል ነፃነት መሰረት ብምግባር ዓንቀፅ 17 ናይቲ ድንጋገ ዝኾነ ሰብ ካብ ሕጊ ወፃኢ ነፃነቱ ከምዘይስእን ኣቐሚጥዎ ይርከብ። ብተመሳሳሊ ዓንቀፅ 18 ኢ-ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ዝተኸልከለ ምዃኑ እንተመልክት፣ ዝኾነ ሰብ ብጭካነ፣ ሰብኣዊ ክብሩ ዘዋርድ ኣተሓሕዛ ወይ መቕፃዕቲ ከይበፅሖ ውሕስና ከምዘለዎ ደንጊጉ እዩ። እዚ መሰል ማዕርነት መሰረት ብምግባር ልዕል ክብል ከም ዝረአናዮም ዝኾነ ሰብ ብፆታ ይኹን ብኻሊእ ኣፈላላይ ከይተገበረሉ ማዕረ መሰልን ጭቡጥ ውሕስነት ሕግን ከምዘለዎ ዓንቀፅ 25 ይድንግግ።
መሰል ሓለዋ ውልቀ ህይወት ኣመልኪቱ እውን ዓንቀፅ 26 ዝኾነ ሰብ ውልቀ ህይወቱ፣ ክብሩ፣ መሰል መንበሪ ገዝኡን ሰብነቱን ከይፍተሽ ዝተኸበረ መሰል ከምዘለዎ ተቐሚጡ እዩ። ኣብ ውልቀ ዋንነቱ ዘሎ ንብረት ከይተሓዝ ውሕስና ምሃብ ብምባል እውን ይገልፆ። ብመሰረት እዚ ሰብኣዊ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ምኽባር ብሕጊ ዝተውሃበን ክብርን ድሕንነትን ሓለዋ ሃፍትን ንብረትን፣ ዝኾነ ይኹን ፀርፊ፣ መግረፍቲ፣ ዓመፅ፣ ኣገዲድካ ምድፋር፣ ቅትለት፣ ኣካላውን ስነ-ልቦናውን ጥቕዓት ንኸይበፅሐን ሕገ-መንግስትና ዝለዓለ ሓለዋ ሂብወን እዩ። ብተወሳኺ ምስ መዘነአን ደቂ-ተባዕትዮ ማዕረ ተጠቃምነት ምርካብ መሰለን ከምዝኾነ ካብ መሰረታዊ መትከላት ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ምርዳእ ይከኣል።
እዚ ኾይኑ ብተግባር እንትርአ ደቂ ኣንስትዮ እዚ ዝኣክል ሕገ-መንግስታዊ ውሕስና እናሃለወን መግረፍቲ፣ ምጉዳል ኣካል፣ ክሳብ ሓደጋ ሞት ብሰብ ሓዳረን ኮነ ብኻልኦት ደቂ-ተባዕትዮ እንትጉድኣ፣ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ጥቕዓት እንትበፅሐን ወዘተ ይርአ። ካብዚ ብዝተፈለየ ድማ ካብ ህፃናት ክሳብ ዕድመ ዝደፍኣ ደቂ ኣንስትዮ መነወሪ ፆታዊ ጥቕዓት ብምፍፃም ካብ ቐሊል ክሳብ ከቢድ ገበን እናተፈፀመ ይርከብ። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ዓንቀፅ 13 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ዝተቐመጡ መሰላት ተፈፃምነት ክህልዎም ሓላፍነት ከምዘለና ክንፈልጥ ይግባእ። ኣብ ዝቕፅል ሕታም ግደ ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ኣብ ምኽባር ዴሞክራስያዊ መሰል ደቂ-ኣንስትዮን ካልኦት መትከላት ሕገ-መንግስትን ክንድህስስ ኢና።


text:
Events
Building a National Democratic Movement for Political Transition
18 Dec 2017
ህዝባዊ ሰሚናር
ስቶክሆልም፡ ሽወደን
16 ታሕሳስ 2017
ምህናጽ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ንፖለቲካዊ ስግግር ኣብ ኤርትራ
ሰላም። ከመይ ኣለኹም፧
ኣብዚ፡ ምስ ክቡራት ገዳይም ተጋደልቲ ብጾት ብሓባር፣ ብዛዕባ ህሉው ኵነታትን መጻኢ ክስተታትን ሃገርናን ህዝብናን፡ ንምዝታይ ጽቡቕ ዕድል ብምርካበይ ዓቢ ደስታ እስምዓኒ። ነቶም ላዕልን ታሕትን ኢሎም፡ ነዚ ሰሚናር’ዚ ዚወደቡ ህርኩታት ኣሕዋት ድማ፡ ብልቢ አመስግን።
ከም መእተዊ ንናይ ሎሚ ኣኼባና፡ ብዛዕባ ኣወዳድባን ውጽኢትን ናይቲ ኣብ ፍራንክፈርት ኣብ 20-22 ጥቅምቲ ዚተኻየደ ዋዕላ መቐይሮኣዊ ምትሕብባር፡ሕጽር ዚበለ መግለጺ ከቕርብ እየ። ኣብቲ ፈለማ እዋን፡ እንተላይ ነተን ኣብኡ ዘይተሳተፋ ፖለቲካዊ ውድባት ዘሳትፍ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ናይሮቢ፡ ኬንያ፡ ኣብ ሕዳር 2015 ዚተኻየደ ዋዕላ ሃገራዊ ምምኽኻር ኢዩ ተወጢኑ ነይሩ። እቲ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኪካየድ ተሓሲቡ ዚነበረ ዋዕላ፡ ብጠንቂ ዚተፈላለዩ ምኽንያታት፡በብእዋኑ ኪመሓላለፍ ይግደድ ከም ዚነበረ ኵሉ ዚፈልጦ ሓቂ ኢዩ።
ኣብቲ ፈለማ መዓልቲ፡ እቲ 25 ዚኣባላቱ ሓድሽ ቦርድ መድረኽ ሃገራዊ ዘተ መስራቲ ኣኼብኡ ኣካይዱ። ኣብቲ ዚሰዓበ ክልተ መዓልቲታት ድማ፡ እቲ 42 ወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባት፡ በርጌሳዊ ማሕበራትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ዚተሳተፉዎ ዋዕላ መቐይሮኣዊ ምትሕብባር ሃገራዊ ዘተኡ ብምስልሳል ናይ ሓባር መዘክር ምርድዳእ ብምውጻእ ዕዮኡ ዛዚሙ። ትሕዝቶ ናይቲ መዘክር፡ ብመንጽር’ቲ ኣቐዲምና ዘንበርናሉ ትጽቢት፡ ዚተማልአን ሓያልን’ኳ እንተዘይኰነ፣ ኣብ መስርሕ ጥርናፈ ኣረኣእያ ፖለቲካዊ ተቓውሞ ኤርትራዊ ዳያስፖራ፡ ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት የመልክት።
ምስ’ዚ ሓጺር መእተዊ’ዚ፡ ኣብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ዘተና፡ ማለት፡ ምህናጽ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ንፖለቲካዊ ስግግር ቅድሚ ምእታወይ፣ ምምጻእ ናጽነትን ቀጻሊ ህላወ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራን፡ ሕጋዊ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ንሃገራዊ ርእሰ-ውሳኔ ዘረጋግጽ፡ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት ምዃኑ ኣስሚረ ከዘኻኽር እፈቱ።
ኵላትና ከም እንፈልጦ፡ ናጽነት ሃገረ ኤርትራ (1) ብዚተናውሐ፡ ጽንኩርን ዚተሓላለኸን ብረታዊ ቃልሲ፤ (2) ብዓቢ መስዋእቲ ብሉጻት ኤርትራውያን መንእሰያት፣ (3) ብሰፊሕ ዕንወት ሃገራዊ ቍጠባ ኤርትራ፣ (4) ብከቢድ ማህሰይቲ ደረጃ መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ፣ (5) ብዘይተኣደነ ዝርገት ማሕበራውን ስድራቤታውን ህይወት ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ ዚተረኽበ ድሙቕ ዓወት ኢዩ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ግን፣ ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ጻማ መስዋእቱ ዚረኽበሉ፣ ባህጉ ንሰላም፡ ፍትሒ፡ ልምዓትን ራህዋን ዘርውየሉ፣ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ከቕውም ኣይከኣለን። መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ሃገር፡ ብመንገዲ ረፈረንደም፡ ምስ ኣረጋገጸ፣ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ህዝቢ፡ ብመንገዲ ናጻ ሃገራዊ ምርጫ፡ ነቲ ምልካዊ ስርዓት ካብ ስልጣን ኪኣሊ ይዅን ነቲ ዚደልዮ መንግስቲ ከቕውም ዕድል ኣይረኸበን።
እቲ በቲ ምልካዊ ስርዓት ዚተፈጸመ ጥልመት መሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልሲን ክድዓት ሃረርታ ህዝቢ ኤርትራ ንሓርነትን፡ ኣደራዕ ሓሳረ-መከራ ኣስዒቡ። እቲ ሕሱም ስቓይ ከይኣክል፣ ከምቲ ‘ዕግርግር ዕዳጋ ንሰራቒ ይጥዕሞ’ ዚበሃል፣ ሎሚ ሰፊሕ ዘመተ ምንሻው ብረታዊ ቃልሲ፣ ምቍንጻብ ክብሪ ናጽነት ሃገር፣ ምምርሳሕ መስዋእቲ ሰማእታትና፣ ምክፋእ ወፈያ ጀጋኑ ሓርበኛታትና፣ ኪካየድ ንዕዘብ ኣለና። ቀንዲ ዕላማ ናይ’ዚ ተጻባኢ ዘመተ’ዚ ድማ፡ ምብላል ሕጋውነት ፍትሓዊ ብረታዊ ቃልሲ ህዝብና ከም ዚዀነ ኪስሓት የብሉን።
ስለ’ዚ፡ ናብቲ ቀንዲ ናይ ሎሚ መዓልቲ ኣርእስቲ ዘተና ቅድሚ ምእታወይ፣ (1) ናጽነት ኤርትራ ብብርቱዕ ጻዕርን ከቢድ መስዋእትን ተጋዳላይን ህዝብን ዚመጸ፡ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ፤ (2) ቀጻሊ ህላወ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ከም ብሌን ዓይንና ክንከላኸለሉ ዝግባኣና ቅዱስ ሃገራዊ ግዴታ ምዃኑ፣ ኣብዚ ደጊመ ከስምር እፈቱ። ኤርትራ፡ ከም ዓለማ፡ ኣብ መስርዕ ኣህጕራዊ ኮም ናይ ናጻ ሃገራት ግቡእ ቦታኣ ምሓዝ ኣገዳሲ ሃገራዊ መሰል ከም ዚዀነ ፈጺሙ ኪስሓት፡ኪዝንጋዕ ወይ ኪቈናጸብ ኣይግባእን። ጠንቂ ናይቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ህሉው ክዉንነት ሃገርና፡ ስቓይን ሓሳረ-መከራን ህዝብና፡ እቲ ምልካዊ ስርዓት’ምበር ናጽነት ኣይኰነን።
ኣብዚ፡ ኣብ ሃገርና ውድዓውን ባዕላውን ኵነታት ንለውጢ በሲሎሙሉ ዘለዉ እዋን፣ (1) ነቲ ምልካዊ ስርዓት ብምእላይ መሰጋገሪ መንግስቲ ምምስራት፣ (2) እቲ ዚትከል ሓድሽ መንግስቲ ደሞክራስያዊ ስግግር ከም ዘፈጽም ምርግጋጽ፣ (3) ሃገር ካብ ምንቍልቋል፡ ህዝቢ ካብ ኣደራዕ ሓሳረ-መከራን ስቓይን ዘድሕን ደሞክራስያዊ ምሕደራ ምትካል፣ ናይ ኵሉ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ኤርትራዊ ሓላፍነት ኢዩ። ከምዚ ኪበሃል እንከሎ ድማ፣ ሰለስተ ነገራት፡ ማለት፡ (1) ስሩዕ ለውጢ ምምጻእ ከቢድ ዕማም ምዃኑ፤ (2) እቲ ድሕሪ ለውጢ ዚስዕብ፡ መስርሕ ፖለቲካዊ ስግግር ናብ ደሞክራስያዊ ምሕደራ፣ ካብኡ ዚኸበደ፡ ጽንኩርን ዚተሓላለኸን ምዃኑ፣ (3) ኣድማዒ ኣፈጻጽማኡ ዓቢ ውሕልነት ከም ዚሓትት፣ ምግንዛብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን።
እቲ ኣብዚ ንዓና ልዕሊ ዅሉ ዘገድስ ቁምነገር ድማ፡ ሎሚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ (1) ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ዚከኣል ምዃኑ ምእማን፣ (2) ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ብጻዕርን ቃልስን ግድነት ኪመጽእ ምዃኑ ምትእምማን ኢዩ። ህላወ ተስፋ፡ እምነትን ምትእምማንን፣ ሓቦ ዘስንቕ፡ ጽንዓት ዘሕይል፣ ወሳኒ ረቛሒ ናይ ዓወት ኢዩ።
ነቲ ብሉይ ስርዓት፣ ምስ ኵሉ ሕግታቱ፡ ትካላቱ፡ ኣከያይዳኡ፡ ወዘተ.፡ ብምእላይ፣ ሓድሽ ተካኢ ስርዓት ኣብ ምትካል፣ ውሱን ገደብ ዚሓለወ መዳለዊ ግዜ ወይ መሰጋገሪ መድረኽ ከድሊ ኢዩ። እቲ ኣሰጋጋሪ ፖለቲካዊ መስርሕ፡ ኣብ ሓደ እዋን፡ ለውጥን ቀጻልነትን ጠሚሩ ኪሓቍፍ ኣለዎ፤ ለውጢ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት፣ ቀጻልነት ናጻ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ። ብተወሳኺ፡ ነቲ ሓድሽ ስርዓት ምድልዳል፣ ዚሰርሑ ትካላት ምምስራት፡ ምህናጽን ምሕያልን ከድሊ ኢዩ።
መብዛሕትኡ እዋን፡ ፖለቲካዊ ስግግር ካብ ሓደ ድሑር፡ ጨቋኒ ስርዓት ናብ ሓደ ምዕቡል፡ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዘመሓላልፍ መስርሕ ኢዩ። ይዅን’ምበር፡ እቲ መስርሕ ብትሕዝቶ፡ ቅርጽን ውጽኢትን ኪፈላለ ከም ዚኽእል ምግንዛብ የድሊ። ስለምንታይ፧ ኣብ ከምዚ ናትና ክዉንነት፡ ሰለስተ (3) ተኽእሎታት ወይ ሲናርዮታት ክንጽበ ስለ እንኽእል።
እዚ ማለት ድማ፡ እቲ ሓድሽ ስርዓት፡-
(1) ተመሳሳሊ ወይ፡ ንይምሰል፡ መልክዑ ዚቐየረ መቐጸልታ ናይቲ ብሉይ፤
(2) ካብቲ ብሉይ ዚኸፍአ፤
(3) ካብቲ ብሉይ ዚሓሸ፡ ኪኸውን፤ ይኽእል።
ካብዞም ሰለስተ ተኽእሎታት’ዚኣቶም፡ እቲ ንሕና እንደልዮን፡ ክዉን ንምግባር እንቃለሰሉን ዕላማ፣ ብቅዋም ዘመሓድር፣ ግዝኣተ-ሕጊ ዘስፍን፣ ደሞክራስያዊ መትከላት ዚኽተል፣ መባእታዊ መሰላት ዜግነት ዘኽብር፣ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዘውሕስ፣ ስርዓተ-ምሕደራ ምምጻእ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ፡ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ምቕያር ኰነ ደሞክራስያዊ ስግግር ኣብ ምምጻእ፣ ሓያሎ ዘቤታውን ዞባውን ብድሆታት ከጋጥሙ ከም ዚኽእሉ ምግንዛብ፣ ነቲ ኣሉታዊ ስንብራቶም ብኣግኡ ብምምካት ዕድል ዚህብ፡ ንዓወት ሓባራዊ ቃልስና ወሳኒ ረቛሒ ኢዩ።
ብቐዳምነት፡ ካብ ባህርይ ናይቲ ስርዓት ዚምንጭዉ፡ ሽዱሽተ (6) ቀንዲ ዘቤታዊ ብድሆታት ከነለሊ ንኽእል። እዚኣቶም ድማ፡(1) ምሒር ምልኪ፡ (2) ሕሉፍ ዓመጽ፡ (3) ሕሉፍ ብኽነት፡ (4) ምሒር ዝሩግነት፡ (5) ምሒር ሓሳድነት፡ (6) ሕሉፍ ብድዐ፡ ኢዮም።
(1) ምሒር ምልኪ፡- እዚ ዘሎ ስርዓት፡ ፍጹም ስልጣን ዚገበተ፣ ብግቡእ ዚሰርሑ መንግስታዊ መሓውር ኰነ ትካላት ዘይብሉ፣ ስልጣኑ ብጐነጻዊ ሓይሊ ዘርግእ፣ ሕሉፍ ምልካዊ ስርዓት ኢዩ።
(2) ሕሉፍ ዓመጽ፡- ንዅሉ ባህርያዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ጸጋታት ሃገር ብሒቱ፣ ብዚተፈላለዩ ኣገባባት፡ ዚተፈላለዩ ምስምሳት እናተጠቕመ፣ ባህርያዊ ጸጋታት ሃገር፡ ንብረት መንግስቲ፡ ገንዘብ ህዝቢ፡ ዚዘምት ዓማጺ ስርዓት ኢዩ።
(3) ክቱር ብኽነት፡- ኣፍራዪ ሰብኣዊ ዓቕሚ ሃገር፣ ኣታዊታት ባህርያዊ ሃብቲ ሃገር፣ ንዋት፡ ንብረትን ገንዘብን ህዝቢ፡ ብፋሉላዊ መንገዲ እናዘረወ፡ ዘባኽን ስርዓት ኢዩ።
(4) ኣመና ዝሩግነት፡- መሰረታዊ ጠለባት መነባብሮ ህዝቢ ዘየማልእ፣ ኣብዚ ዘለናዮ መበል 21 ዘመን፡ ዘሕፍር ናይ ኩፖን ቍጠባ ዘመሓድር፤ ብክቱር ብልሽውና ዚልለ፣ ጃህራ ዚድራሩ፣ ዝሩግ ስርዓት ኢዩ።
(5) ምሒር ሓሳድነት፡- ኣብ ኤርትራ፡ ንዚዀነ ጽቡቕ ንቕሎ ወይ ሰናይ ምዕባለ ብግስ ክብል እንከሎ ዚቕንጥስ፣ ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ኰነ ኢሉ ድኽነት ሃገርን ስቓይ ህዝብን ዘዕምቝን ዘስፋሕፍሕን ሓሳድ ስርዓት ኢዩ።
(6) ሕሉፍ ብድዐ፡- መሰረታዊ ደሞክራስያዊ፡ በርጌሳውን ሰብኣውን መሰላት ህዝቢ ረጊጹ፣ ህድግለነ ዘይብሉ ኣረሜናዊ ሓይሊ እናተጠቕመ፣ ብዘይ ዚዀነ ሕጋዊ ቀይዲ ወይ ሞራላዊ ሕልና ዚገዝእ ብድዐኛ ስርዓት ኢዩ።
ኣብ ርእሲ’ዞም ዚተዘርዘሩ ሽዱሽተ ቀንዲ ዘቤታዊ ብድሆታት፣ ካልኦት ከጋጥሙ ዚኽእሉ፡ ምስ ኵነታት ዞባና ዚተኣሳሰሩ፡ ከነስተብህለሎም ዚግባእ፡ ጀኦፖለቲካዊ ብድሆታት’ውን ኣለዉ።
ዞባና፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን፡ ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ኣለዎ።እተን ኣብቲ ዞባና ዚርከባ ሃገራት፡ ንነዊሕ እዋን፡ ኣብ ቀጻሊ ዘቤታዊ ቅልውላውን ሓድሕዳዊ ባእስን ዚጠሓላ፣ ህዝብታተን ብሓፈሻዊ ቍጠባዊ ድሕረትን ዘስካሕክሕ ድኽነትን ዚሳቐዩ፣ ብኲናት፡ ህውከትን ዘይርግኣትን ዚልለያ ኢየን። እዚ ጀኦፖለቲካዊ ክዉንነት’ዚ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ሃገርና ስርዓት ንምቕያርን ደሞክራስያዊ ምሕደራ ንምምጻእን ዚካየድ ቃልሲ ኣሉታዊ ስንብራት ኪህሉዎ ከም ዚኽእል ምግንዛብ፣ ብኣግኡ ንምምካቱ ምድላው፣ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ።
ነዞም ውሽጣውን ግዳማውን ብድሆታት እዚኣቶም ኣብ ግምት ብምእታው፣ ነቲ ብሉይ ስርዓት፣ ርግኣት ሃገረ ኤርትራ ብዘውሕስ መንገዲ ብምእላይ፣ ደሞክራስያዊ ስግግር ንምርግጋጽ ምቅላስ፣ እቲ ቀንዲ እዋናዊ ዕማም ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራ ኢዩ። ኣብ መወዳእታ ትንታኔ፡ ለውጥን ስግግርን ነዞም ዚስዕቡ ዕላማታት ከውሕሱ ይግባእ።
(1) ቀጻሊ ህላወ ናጻ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ፤
(2) ድሕነት፡ ርግኣትን ጸጥታን ሃገረ ኤርትራ፤
(3) ሓድሽ ቅርጺ፡ ደሞክራስያዊ ኣቃውማን ትሕዝቶን መንግስቲ ኤርትራ፤
(4) ምምሕዳር መሰጋገሪ ፍትሒ፡ ግዳያት በደል ምኽሓስ፡ ሃገራዊ ዕርቂ ንምስፋን፣
(5) ምድልዳል ደሞክራስያዊ ውክልና ዚሓዘሉ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዅሉ መዳያት ብዙሕነቱ፡ ዘሳትፉ፣ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዘለዎም ትካላት ፖለቲካውን ቍጠባውን ምሕደራ፣ ብግቡእ ዚሰርሑን ጠለባት ህዝቢ ዘማልኡን ማሕበራዊ ኣገልግሎታት።
ነዞም ኣገደስቲ ዕማማት እዚኣቶም ብብቕዓት ንምፍጻም ዚሰርሕ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ምህናጽ ሎሚ እዋኑ ዚኣኸለ እመስለኒ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ እጃሙ ንምብርካት ድማ፡ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራዊ ዳያስፖራ፡ ብቐዳምነት፡ ካብ ኣብ ናይ ትማሊ ፋይዳ-ኣልቦ ምስትንታን ኰነ ካብቲ ኣሉታዊ ፖለቲካ ናይ ህልኽን ቅርሕንትን ኪገላገል ይግባእ። ሃናጺ መኣዝን ብምሓዝ ድማ፡-
(1) ብመንገዲ ኣሳታፊ ልዝብ ሓባራዊ ራእይን ናይ ሓባር ስራሕን ንምዅስኳስ፤
(2) ደሞክራስያዊ ለውጢ ብኤርትራዊ ዋንነት ንምድራኽ፤
(3) ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዘሎ ደሞክራስያዊ ተቓውሞ ንምሕያል፤
(4) ኪኖ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን፡ መስርሕ ዳግመ-ቅየሳ መንግስትን ህንጸት ሃገርን ንምዕዋት ተሳትፎኡ ንምዕዛዝ፤ ሃገራዊ ሕልናን ጽንዓትን ተዓጢቑ ኪሰርሕ ይግባእ።
እዚ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ’ዚ ሸቶኡ መታን ኪወቅዕ፡ ብውሓዱ፡ ኣብዞም ዚስዕቡ መሰረታውያን መትከላትን ቀንዲ ክብርታትን ኪምርኰስ ኣድላዪ ይኸውን።
(1) ኤርትራ፡ ናይ ሓባር ሃገር ናይ ኵሉ ኤርትራዊ ስለዚዀነት፣ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ብማዕረ መሰል፡ ማዕረ ግዴታ፡ ማዕረ ዕድል ዚነብረላ ናይ ጽባሕ ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ፤
(2) ቅዋማዊ መንግስቲ ምትካል። ቅዋም ሰረት ግዝኣተ-ሕጊ፣ ውሕስነት መሰረታዊ መሰላት፣ ማዕከን ልኡላውነት ህዝቢ፣ ምንጪ ኵሉ ሕጋዊ ስልጣን ኢዩ።
(3) ኣሳታፊ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዚውክል፣ ብናጻ ድሌት ህዝቢ ዚቐውምን ዚፈርስን፣ ንመሰላት ደቀንስትዮን ውሑዳትን ፍሉይ ውሕስነት ዘረጋግጽ፣ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምቛም።
(4) ህዝቢ መዓልታዊ መነባብሮኡ ብድሌቱ ንምስራዕን፣ ንፖለቲካዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ህይወቱ ኣብ ዘገድሱ ውሳኔታት ድምጹ ንምስማዕን ዘኽእል፣ ዘይምእኩል ስርዓተ ምምሕዳር ምትእትታው።
(5) ቅልጡፍ ቍጠባዊ ልምዓት ዚድርኽ፡ ኣፍራዪ ዓቕሚ ኤርትራዊ ሓይሊሰብ ዘበራብር ማክሮ-ቍጠባዊ ፖሊሲ ቐይስካ ብምትግባር፣ መነባብሮ ህዝቢ ምምሕያሽን ራህዋ ምስፋንን፤
(6) ልኡላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ፣ ናብ ሓድሽ ዞባዊ ዝምድናታት ናይ ፖለቲካዊ ምትሕግጋዝን ቍጠባዊ ውህደትን ዘተኰረ፣ ሰላማዊ ሓባረ-ምንባርን ጽቡቕ ጕርብትናን ምዅስኳስ።
ጽን ኢልኩም ስለዝሰማዕኩምኒ ብልቢ አመስግን።
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ሓበንን ንሰማእታትና!


text:
ሰብ ሃፍቲ ኣብ ትግራይ ሃብቶም ከውፍሩ መንግስቲ ትግራይ ፀዊዑ
መቐለ ሓምለ 03/2009(ድወት) ዓውደ ኢንቨስትመንት ንምዕባይ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ይስርሑ ብምህላዮም ኣብ መላእ ሃገር ዝርከቡ ሰብ ሃፍቲ ኣብ ትግራይ ሃብቶም ከውፍሩ ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ዶክተር ኣምባሳደር አዲስ ኣለም ባሌማ ፀዊዖም።
ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ዓለምለኸ ዕዳጋ ዝጠልቦም ኣልባሳትን ዓለባን ዘፍርዩ ሰብ ሀፍቲ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ተቐቢሉ ናብ ምፍራይ ክኣቱ ትማሊ ብዕሊ ተመሪቑ።
ብብርኪ ዓለም ዝህሉ ቑጠባዊ ተወዳዳርነት ንምርግጋፅ ኣብ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ፍሉይ ማእኸል መዕበዪ ክእለት ብምጥያሽ ነቲ ኢንዳስትሪ ዝምጥኑ ስራሕቲ ከምዝስርሑ ዝገለፁ ኣምባዳሰር አዲስኣለም ባሌማ ትግራይ ዘለዋ ድሌትን ምችውነት ኢንቨስትመንትን ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ መላእ ሃገር ዝርከቡ ሰብ ሃፍቲ ሃብቶም ከውፍሩ ፀዊዖም።
ህንፀት እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ቑጠባዊ ተጠቃምነቱ ብምዕባይ ክእለት ክረኽብ ከምዝሓገዞ ዝገለፁ መናእሰይ ዮውሃንስን ገብረ ድማ መናእሰይ ስደት ካብ ምምዕዳው ኣብ ሃገሩ ሰሪሑ ዝልወጠሉ ዕድል ከምዘሎ ንምርኣይ ዝሕግዝ’ዩ ኢሉ።
መንእሰይ ሰለማዊት ሃፍቱ ብወገና እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ተሃኒፁ ንምረቓ ምብቅዑ ከምዘሐጎሳ ብምግላፅ መግለፂ ትክክለኛ አንፈት ለውጢ እዛ ሃገር ምዃኑ ዘመላኽት’ዩ ክትብል ገሊፃ።
ኣብ ስነ ስርዓተ እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ዝተረኸቡ ኣካቢ ቦርድ ኮርፖሬሽን ልምዓት ፓርክታት ኢንዳስትሪ ዶክተር ኣርከበ ዕቑባይ’ውን ኣብቶም ዝቅፅሉ 10ዓመታት ቑጠባ እዛ ሃገር ካብ መሰረቱ ንምልዋጥ ኢትዮጵያ ንልምዓት ፓርክታት ኢንዳስትሪ ዝሃበቶ ትኹረት ሓደ መሳርሒ ምዃኑ አብሪሆም።
ትግራይ ደማ ንስራሕን ለውጥን ድልው ዝኾነ ህዝብን ሓይሊ ሰብን ዘለዋ ክልል ብምዃና ሰብ ሃፍቲ መዋእሎም ብምውፋር ተጠቀምቲ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ገሊፆም።
ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ብሙሉእ ዓቕሙ ናብ ምፍራይ እንትሰጋገር ን20ሽሕ ሰባት ዕድል ስራሕ ክፈጥር ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር።


text:
2017ዓ.ም.ፈ ኣብ ዓውደ መጓዓዝያ ኣየር ድሕንነት ዝተሓለወ ዓመት ተባሂሉ
መቐለ ታሕሳስ 24/2010(ድወት) ዝሓለፈ 2017ዓ.ም.ፈ ኣብ ታሪኽ መጓዓዝያ ኣየር ድሕንነት ዝሓለወ ዓመት ኮይኑ ከምዝተመዝገበ ሓደ መፅናዕቲ ዕላዊ ጌሩ፡፡
ቱ 70 ዝተብሃለ ሆላንዳዊ ኣማካሪ ኢንዳስትሪ ኣቭየሽንን ዛ ኣቭየሽን ሴፍቲ ኔትዎርክን ዝተብሃሉ 2ተ ትካላት ዘካየድዎ መፅናዕቲ ከምዘመላኽት 2017ዓ.ም.ፈ ኣብ ታሪኽ መጓዓዝያ መንገዲ ኣየር ዓለም ድሕንነቱ ዝተሓለወ ዓመት ኮይኑ ተዛዚሙ ኣሎ፡፡
ከምሓበሬታ እቶም ትካላት ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ዋላ ሓንቲ ነፋሪት መጓዓዝያ ተጓዓዝቲ ብደረጃ ዓለም ዘጋጠመ ሓደጋ ኣይነበረን፡፡
ይኹን’ምበር ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት እቲ ዝበዝሐ በረራ ኣየር ዝተኻየደሉ ዓመት እዩ ተባሂሉ ኣሎ፡፡
ቱ ሰብዓ ዝተብሃለ ኣማኻሪ ትካል ግና ኣብ መጓዓዝያ ኣየር ውሱን ሓደጋ ምርኣይ ከምፅቡቕ ኣጋጣሚ ክኸውን ይኽእል’ዩ ንድሕንነት ተጓዓዝቲ ክብል ገሊፁ፡፡


text:
ፈረንሳይ ሓዱሽ ፕሮጀክት ተሓዳሲ ሓይሊ ከምዝጀመረት ተገሊፁ፡፡
መቐለ መጋቢት 04/2010(ድወት) ፈረንሳይ ካብ ተሓዳሲ ዝርከብ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንምዕባይ 700 ሚልዮን ዩሮ መዲባ ሓዱሽ ፕሮጀክት ሓይሊ ፀሓይ ከምዝጀመረት ተገሊፁ፡፡
ፕረዝደንት ፈረንሳይ ኢማኑኤል ማክሮን ሃገሮም ኣብ ዓውደ ኢንቨስትመንት ተሓዳሲ ሓይሊ ትኹረት ጌራ ከምትሰርሕ ገሊፆም፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ዓለም ዘጋጥማ ዘሎ ለውጢ ኩነታት ኣየር ብዝግባእ ብምርዳእ መፍትሒ የድሊ ክብሉ ዝገለፁ ማክሮን ነዚ ድማ መፃኢ ጠለብ ሓይሊ ውሕስ ከባቢ ኣየር ንምፍጣር ዝሕግዝ ተሓዳሲ ሓይሊ ክኸውን ከምዘለዎ ገሊፆም፡፡
እታ ሃገር ሐዚ ዝጀመረቶ ፕሮጀክት ተሓዳሲ ሓይሊ ብቐፃሊ እውን ብምጥንኻር ክሳብ 2022ዓ.ም.ፈ ኣብ ዘለው ዓመታት ተወሳኺ ልዕሊ 861.5ሚልዮን ዶላር ኢንቨስት ከምትገብር ገሊፆም፡፡
ፈረንሳይ ኣብ 2015ዓ.ም.ፈ ኣብ ፓሪስ ብዝተበፅሐ ስምምዕነት ምንካይ ናብ ከባቢ ኣየር ዝልቀቕ መጠን ካርበንዳይ ኦክሳይድ ክሳብ 2030ዓ.ም.ፈ ትጥቐመሉ ሓይሊ እቲ 40 ሚኢታዊ ካብ ተሓዳሲ ሓይሊ ንምግባር ተሊማ ትሰርሕ ከምዘላ ፀብፃባት የመልክቱ፡፡


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ዝሓለፈ ሰሙን 74 ስደተኛታት ካብ መዳጎኒ ማእከላት ሊብያ ናብ ኒጀር ምግዓዙ ሓቢሩ። እቶም 52 ህጻናት፡ 22 ደቂ ኣንስትዮን 1 ወዲ ተባዕታይ ዝርኸብዎም ስደተኛታት ሓሙስ ታሕሳስ 14 ለይቲ ካብ ሊብያ ናብ ኒጀር ከምዝተወስዱ ተሓቢሩ’ሎ።
ወኪል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ኒጀር ኣሌሳንድራ ሞረሊ ብዛዕባ’ቲ ኩነታት ከምዚ ትብል።
“ ሎሚ ኣብዚ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ናመይ ዝተረኸብናሉ ምክንያት ነቲ ንካልኣይ ጊዜ ካብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ዝገዓዙ ስደተኛታት ንምቕባል እዩ። እቶም ሎሚ ንቕበሎም 74 ስደተኛታት መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራ ኮይኖም = ዝበዝሑ አላይ ዘይብሎም ወይ ምስ ስድራ ቤቶም ዝተፈላለዩ ህጻናት እዮም። ኒጀር መሰጋገሪ እዩ ፡ እንተኾነ ኣብዚ ሓገዝ ይረኽቡ ብዝያዳ ድማ ተስፋ ክረኽቡ’ዮም።”
እቶም ስደተኛታት ኣብ ዋና ከተማ ኒጀር ናመይ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን ተወከልቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ተቐቢሎም ናብ ውሑስ መንበሪ ከምዝወሰድዎም ተገሊጹ’ሎ።
“ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት እዞም ስደተኛታት ውሑስን ክብሪ ዘለዎም ናብራ ክመርሑ 1,3000 ቦታታት ሓቲቱ’ሎ። እዘን ቦታታት ድማ ነቲ ሰብኣዊ ቃልሲን ሰብኣዊ ምግዕዓዝ ስደተኛታት ንምክያድ ጽቡቕ ዕድል ዝህብ’ዩ” ክብላ ወኪል ናይ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ኣብ ኒጀር አሌሳንድራ ሞረሊ ገሊጸን።
እዚ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ምግዕዓዝ ስደተኛታት ካብ መዳጎኒ ማእከላት ሊብያ ናብ ኒጀር መበል ካልኣይ ጊዜ ዝተኻየደ ምኳኑ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ብዝሒ ዘለዎም ስደተኛታት፡ ሓተቲ ዑቕባን ግዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ጨካን ኣተሓሕዛ ኮይኖም ምህላዎም ይፍለጥ።
በዓል ስልጣን ህዝባዊ ሓበሬታ ቤት ጽሕፈት ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ኒጀር ልዊስ ዶኖቫን ብወገና ከምዚ ትብል።
“ መንግስቲ ኒጀር ነዞም ስደተኛታት ግዝያዊ ቦታ ብምፍቓዶም ብጣዕሚ ነመስግን። ብተወሳኺ ንምጥያስ እዞም ስደተኛታት ምስ ካልኦት ሃገራትን መንግስታትን ንዘራረብ አለና” ኢለን።
ንሳ እቲ ትካል ብተወሳኺ ስደተኛታት ንግዝያዊ መዕቖቢ ካብ ሊብያ ናብ ሳልሳይ ሃገር ዝግዕዝሉ መስርሕ ዝያዳ ይሰርሓሉ ምህላው’ውን ትሕብር።
ሊዊስ ደኖቫን ብተወሳኺ “ እዞም ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ኣይክእሉን። ኣብ ሊብያ ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት እዮም ዝርከቡ፡ ክሳብ ናብዚ ዝመጽሉ ሰዓት ኣብ መዳጎኒ ማእከላት እዮም ጸኒሖም ስለዚ ሃገራትን መንግስታትን ነዞም ስደተኛታት ነባሪ መፍትሒ ክሳብ ዝርኸብ መጽንሒ ከዳልው ንጽውዕ” ትብል።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ኣስታት 44,300 ዝተመዝገቡ ስደተኛታት ከምዘለውን ካብዚኦም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ 2018 ናብ ግዝያዊ መዕቆቢ ናብ ካልኦት ሃገራት ከምዝግዕዙ ኣፍሊጡ’ሎ።
መብዛሕትኦም ካብቶም ኣብ ናይ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ሊብያ ዝተመዝገቡ ስደተኛታት ካብ ዒራቕ፡ሶርያ፡ ገለ ግዝኣታት ፍልስጤም፡ ኤርትራ፡ዳርፉርን ተወላዶ ኦሮሞ ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ምኳኑ ይግለጽ።


text:
ሓጺር ታሪኽ ገድሊ ናይ ገዳም ሰማዕት ደምበላስ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!
ሓጺር ታሪኽ ገድሊ ናይ ገዳም ሰማዕት ደምበላስ
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ብጥንታውነቶምን ታሪኾምን ቅድስናኦምን ዝፍለጡ ብዙኃት ገዳማት ኣለዉ። ሓደ ካብኣቶም ከኣ ገዳም ሰማዕት ደምበላስ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ገዳም ምሉእ ብምሉእ ዓንዩ ንብዙሓት ዓይነት ሕማማት ዝፍውስ ጸበል ጥራይ ዝርከቦ ቅዱስ ቦታ ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ።
እዚ ገዳም እዚ ሓደ ካብቶም ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝዓነዉ ገዳማት ሃገርና ኤርትራ ኮይኑ ኣብ ላዕላይ ጋሻ ባርካ ኣብ ደምበላስ ዝበሃል ከባቢ ንኡስ ዞባ ሞልቂ ዝርከብ እዩ፣ እዚ ገዳም እዚ ክምስረት ከሎ እምበኣር ካብ ሃገር ሮማ ካብ ዝመጽኡ ቅዱሳን ኣቦታት ብ333 ዓ.ም እዩ ተመስሪቱ። እዞም ቅዱሳን ኣዚኣቶም ካብ ሮማ ናብ ሃገርና ዝምጽእሉ ምኽንያት፡ ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ሃገረ ኢጣልያ ሃይማኖት እቲ ህዝቢ ብክርስትና ጸኒዑ ይቕመጥ ነበረ። እቲ መንግስቲ ከኣ ብክርስትና ሃይማኖት ቆይሙ ብሃጸይነት ይገዝእ ስለዝነበረ፡ ኣረማውያን ኩሉ ግዜ ብቅንኣት ነቲ ኣማኒ ህዝብን መንግስትን ክጻረሩ ጀመሩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ሮማውያን ብውግእ ተዓዊቶም ክገዝኡ ከለዉ እቲ መንግስቲ ኮነ እቲ ኣማኒ ህዝቢ ብሰላምን ህድኣትን ይነብሩ ነበሩ።
ይኹን እንበር እቶም ጸረ ክርስቶስ ዝኾኑ ኣረማውያን ስዒሮም ንሮማ ኣብዝሓዙላ እዋን ነቶም ኣመንቲ ክርስትና ከጥፍእዎም ኣዝዩ ሓያል ዝኾነ ግፍዕን ቅትለትን ፈጸሙ። እቶም ኣመንቲ ድማ ስቓይን ቅትለትን ምስበዝሖም ምስ ንጉሶም ካብ ሮማ ምእንቲ ሃይማኖቶም ናብ ስደት ኣምርሑ። ብቀይሕ ባሕሪ ጌሮም ከኣ ናብ ሃገርና ኤርትራ ኣተዉ። መጀመርያ ከኣ ኣብ ከባቢ እንድርታ ዓዲ ዓቀይቲ ኣብ እትበሃል ዓዲ ኣተዉ። ሽዑ እዋን ግዜ ክረምቲ ስለ ዝነበረ ኩሎም ኣብ ብዓትን ጎዳጉድን ክኸርሙ ከለዉ፡ እቲ ንጉሶም ግን ነቲ ኩሉ ዝናብን ቁርን ኣብ ዝናቡ እና ዘነበ ኣብ ሓንቲ ዓባይ ገረብ ደይቡ ከረመ።
ብድሕሪ እዚ መስቀል ምስ በረቐ ኩሎም ተኣኻኸቡ እሞ ተተሓሒዞም ኩሎም ብሓባር ናብ ውገን ደምቢያ መደባ ኣተዉ። ኣብዚ ድማ መንፈሳዊ ተልእኽኦም ንምፍጻም ኣምላኻዊ ተልእኾ እናተዋህቦም ተኸፋፊሎም ናብ ወገን ምዕራብ በጌ-ምድር ብምዝዋር ንኣንገሬብ ኣተዉ። ካብዚ ውን እና ተኸፋፊሉ በብቑሩብ ተጓዒዞም ናብዚ ገዳም ሰማዕት ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ደምበላስ ኣተዉ ኣብዚ ድማ ንነዊሕ ተቐመጡ። ኣብዚ ገዳም እዚ ብውልቅን ብሕብረትን ጸሎት የብጽሑ መግቦም ድማ ብሞቕነን እናተመቓቐሉ ይነብሩ ነበሩ። እቲ ንመቑነን ዝጥቀሙሉ ዝነብሩ ጣሳታት ዉን ከም ቅርሲ ክሳዕ ሕጂ ኣብዚ ገዳም ይርከብ ኣሎ።
ከምዚ ኢሎም እኳ እንተነብሩ እቶም ጸረ ክርስቶስ ዝኾኑ ኣረማውያን ንህዝበ ክርስቲያን ንምጥፋእ(ንምጽናት) ተወሊዶም ንኽስይፍዎም ዉን ደድሕሪኦም ተዳልዮም ሰዓቡ። እቶም ቅዱሳን ኣቦታት ዉን ክመጽዎም ክስይፍዎም ምኳኖም ብመንፈስ ቅዱስ ይግለጸሎምን ይፈልጡን ነበሩ። እቶም ኣረማውያን ኣብኦም ዝበጽሑለን ዕለታት ከይተረፈ መንፈስ ቅዱስ ይነግሮም ነበረ። ምስ ቀረብዎም ድማ ሓደ ካብኣቶም ናብ ዝባን ደብሪ እትበሃል ዓዲ ክነግረሎም ለኣኹ። ንሱ ድማ በጃኹም!! ኣነኸ! እቲ ብስም ክርስቶስ ክወስዶ ዝተመነኽዎ ሰማዕትነት መዓስ ክፍጸመለይ፧ ምሳኹም ክስየፍ’ሲ ሕደጉኒ በጃኹም ኢሉ ለመኖም። ንሳቶም ግን ፍቓድ እግዚኣብሔር ስለዝኾነ ንስኻ ዉን ሰማዕትነት እትቕበለሉ ኣብኡ እዩ ኢሎም ኣረድእዎ።
ንሱ ኸኣ ትእዛዝ ናይ ኣቦታቱን ኣሕዋቱን ብምኽባር ሕራይ ኢሉ ተቐቢሉ ናብ ደቡባዊ ምብራቕ ዓረዛ እትርከብ ዝባን ደብሪ ከደ። ኣብኡ ምስ በጽሐ ድማ ኣልኣሜዳ ዝበሃል ማለት እቲ መጀመርታ ዝተቐበሎም ንጉስ ኢትዮጵያ ረኸቦ፡ ሽዑ ነቶም ህዝቢ ዝባን ደብር ከምዚ ክብል ተዛረቦም፡ ኣብዚ ኣብ መንጽርና ዘሎ ቦታ ብጾተይ (ኣሕዋተይ) ሰማዕትነት ክርስቶስ ብኢድ ኣረማውያን ክስየፉ ስለ ዝኾኑ ኩነታቶም ንምፍላጥ ከምኡ ዉን ታሪኾም ንምጽሓፍ ተበገሱ በሎም። ንሳቶም ድማ ሕራይ በል ምርሓና ኣበይ እዩ ኢሎም ኣጨነቕሉ፡ ንሱ ኸኣ ኣነ ኣብዚ ዘለኽዎ እዩ ዕረፍተይ ስለዚ ኣይከይድን እየ በሎም፡ እሞ ንሕና ደኣ ኣበይ ኢልና ክንከይድ መን ከርኤና በልዎ። ንሱ ድማ ደሞም ከም ትኪ ንሰማይ ከዓርግ ስለዝኾነ ነቲ ትኪ ተመልኪትኩም ኪዱ ምስ በሎም እቲ ትኪ ብቑጽሪ እቶም ሰማእታት ፸፯ (77) ከም ሰርቢ ዝናብ እናተራእዮም ጉዕዝኦም ቀጸሉ።
ብድሕሪ’ዚ እቲ ሓደ ሰማዕት ብቕጽበት በዚ መጺኡ ዘይተባህለ ሓደ ኣሞራ ተመን ሒዙ ክሓልፍ ከሎ ኣብ ርእሲኡ ስለዘውደቐሉ በቲ ተመን ተነኺሱ ኣብታ ቦታ ሰማዕትነቱ ፈጸመ። እቶም ሰብ ዝባን ደብር ግን ጉዕዞኦም ብምቕጻል ኣብቲ ገዳም ኣተዉ እሞ እቶም 77 ሰማዕታት ምእንቲ ስም ክርስቶስ ብኢድ ኣረማውያን ብ5 ግንቦት (ግእዝ) ተሰይፎም ረኸብዎም። ሽዑ እቲ ሬሳኦም እቶም ሕዝቢ እናረኣይዎም ከም ሓሰኻ እናተሓላለኸ ናብዚ ሕጂ ሕሙማት ዝፍወሱሉ ዘለዉ ጉድጎድ ከኣትዉ ረኣይዎም እምበር ኣይቀበርዎምን። ሽዑ እቶም ህዝቢ ነቲ ንብረቶምን ታሪኾምን ሒዞም ንዓዶም ተመለሱ።
ነቲ ኣብ ቦታኦም ብተመን ተነኺሱ ሰማዕትነት ዝተቐበለ ሰማዕት ክሳዕ ሎሚ ዓመት ዓመት እናኣቐደሱ የኽብርዎን የብዕልዎን ኣለዉ።
እቶም ኣረማውያን ኣብዛ ቦታ እዚኣ ልክዕ 78 ሰዓብቲ ክርስቶስ መነኮሳት ከምዘለዉ ፈሊጦም ስለ ዝነበሩ ነፍሲ ወከፍ ሓደ ንሓደ ክስይፍ ብምባል ብቑጽሪ እቶም መነኮሳት 78 ሰየፍቲ ለኣኹ። እንተኾነ ግን ካብቶም ቅዱሳን ኣቦታት ሓደ ናብ ዝባን ደብሪ ስለዝተላእኸ እቶም ዝተረፉ 77 ነበሩ። ካብቶም 78 ሰየፍቲ ሓደ ከኣ ዝስይፎ ስኢኑ ከይሰየፈ ተረፈ። ሰይፎም ክምለሱ ከለዉ ኣብ ሓደ ቦታ ምስ ሓደሩ እቶም ዝሰየፉ 77 ኣረማውያን ብጸሎት እቶም ሰማዕታት ሞይቶም ክሓድሩ ከለዉ እቲ ዘይሰየፈ ኣረማዊ ግን ብህይወቱ ሓዲሩ ተረኽበ። ኣምውታ ናይቶም ኣረማውያን እንተትሓተ ድማ ነዚ መልሲ እዚ ክህብ ከኣለ።
በረከትን ረድኤትን ጸሎትን ናይዞም ቅዱሳን ሰማዕታት ምስኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን። ኣሜን!!!
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!
ምንጪ፥ መጽሓፍ መልክዐ ሰማዕት ዘደምበላስ


text:
ኣቕድም ኣቢሉ ነጻ ምርጫ ትካል ጋምብያ ሰለስተ መራሕቲ ፖለትካውያን ስልፍታት ንውድድር ፕረሲደንትነት ተቐቢሉ ኣመዝጊቡ። ንሳቶም ድማ ፕረሲደንት ያህያ ጃመህ: ኣዳሙ ባርውን ማመህ ካንደህን ኮይኖም ተመዘጊቦም።
ድሕሪ ዝተገብረ ህዝባዊ ምርጫ ድማ መራሕ ሰልፊ ነጻ ጽምዶ ሰልፍታት ብ45.5% ኣብ ልዕልቲ ን22 ዓመታት ንጋምብያ ከም ፕረሲደንት ክመርሕ ዝጸንሐ ያህያ ጃመህ ተዓዊቱ። ያህያ ጃመህ 36.7% ድምጺ ረኺቡ። ሳልሳይ ተወዳዳሪ ማመህ ካንዶ ንናይ ጋምብያ ደሞክራስያዊ ኮንግረስ መሪሑ ዝተዋዳደረ ድማ 17.8% ድምጺ ረኺብ። ድሕርዚ ደሞክራስያዊ ምርጫን ውጽኢቱን ን 22 ዓመታት ከም ፕረሲደንት ኮይኑ ንጋምብያ ክመርሕ ዝጸንሐ ጃመህ፣ ንተመሪጹ ዘሎ ፕረሲደንት ኣዳሙ ባርው እንቋዕ ዓወተካ ብምባል ስዕረቱ ተቐቢልዎ ኣሎ። ስልጣኑ ብሰላም ከምዘመሓላልፍውን ቃል ኣትዩ። ንህዝቢ ጋምብያ ድማ ምዕባለን ሰላምን ተመንዩ። እዚ ምርጫ ህዝቢ ክዕወት ካብ ዘኽኣለ ረቛሒታት ወጻኢ ካብታ ሃገር ዘለው ጋምቢያውያን ናብቲ ሃገር ከመሓላልፍዎ ዝጸንሑ ሓበረታን ሰራዊት ውግእ ጋምብያ ነቲ ምርጫ ዋሕስነት ኮይኖም ብምክታተሎምን ምዃኑ ይንገረሉ። ኣብ ግዜ ምርጫ ዝተራእየ ዕግርግር ኣይነበረን። ክሳብ ዕለተ ምርጫ ኩሉ ብሰላምን ውርዙይ ፖለቲካዊ ቃልስንዩ ተኻይዱ። ናይዚ ጽቡቕ ምርጫ መርኣያ ሰራዊት ውግእን መራሕቶምን ኣብቲ ህዝቢ ሓጎሱ ዝገልጸሉ ዘሎ ጎደናታትን ኣዳባያታትን ተረኺቦም ነቲ ሓጎስ ህዝቢ ሓቢሮሞ ምርኣዮምዩ።
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
8 መጋቢት ዓለም-ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ዓለምና ብደረጃ ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ረኺበን ካብ ዝዝከራ ኣገደስቲ ዕለታት ሓንቲ እያ። እዛ ዕለት ብሕቡራት ሃገራት ብ1975 ወግዓዊ ተፈላጥነት ክሳብ እትረክብ ብዝተፈላለዩ ወረድ ደይባት እያ ተጓዒዛ። ኣገዳስነት ዝኽሪ 8 መጋቢት ኣብ ከባቢ 1909 ከም ዝተቐላቐለን ብ28 ለካቲት 1910 ኣብ ኒውዮክር ኣብ ዝተኻየደ ኮንፈረንስ ከኣ ክትጐልሕ ከም ዝጀመረት ዝተፈላለዩ መዛግብቲ ይገልጹ።
ኣብቲ መጀመርያ ግዜ ብዛዕባ ኣገዳስነት 8 መጋቢት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ጐሊሖም ዝረኣዩ ዝነበሩ፡ ሕቶታት ኣብ መሰል ጓለንስተይቲ ማዕረ ወዲ ተባዕታይ ስራሕ ምሓዝን መሰል ምድማጽ ኣብ ምርጫታትን ዘተኩሩ ከም ዝነበሩ ይፍለጥ። ዋላኳ ኣገዳስነት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ቀልጢፉ ተቐባልነት እንተረኸበ፡ ናብ ዓለም ለኻዊ ወግዓውነት 8 መጋቢት ንምምጻእ ግና ነብሱ ዝኸኣለ መስርሕ ነይርዎ። ኣብ መጀመርታ ግዜ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ነዛ ዕለት ኣብ በበይኑ መዓልታት የኽብረኣ ነይረን። ን8 መጋቢት ስራሕ ናብ ዘይስረሓላ ናይ ዝኽሪ መዓልቲ ንምብጸሓ ከኣ ነብሱ ዝኸኣለ ጻዕሪ ዝሓተተ ናይ ቃልሲ መስርሕ ነይሩ። ኣብ ምኽባር እዛ መዓልቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ነናተን መስርሕ ክነብረን እንከሎ፡ ኣብቲ መጀመርያ ግዜ ኣብተን ሶሻሊስታዊ ስርዓት ዝተኸተላ ሃገራት ዝያዳ ተቐባልነትን ክብደትን ነይርዋ። ብ1975 ብሕቡራት መንግስታት ከም ዓለምለኸ መዕልቲ ደቂ ኣንስትዮ ካብ እትምዝገብ ንድሓር ግና፡ እነሆ 8 መጋቢት ከም መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ መላእ ዓለም ትዝከር። ነዛ ዕለት ዝምልከት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዓለም ለኻዊ ጭረሖ ዝቃላሕ ኮይኑ፡ ናይ ሎሚ ዓመተ- 2018 ጭረሖ 8 መጋቢት ”ሎሚ ኣብ ገጠራትን ከተማታትን ህይወት ደቂ ኣንስትዮ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ዝሰጋገረሉ እዋን እዩ” ዝብል እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ናብዚ መሰለን ንክሕሎ ዘቃለሓሉ ናይ ሓባረን መድረኽ ዝበጸሓ ብቓልሰን እምበኣር ብህያብ ኣይኮነን። ጉዕዞ ቃልሲ 8 መጋቢት ሓርፋፍን ዋጋ ዘኸፈለን እምበር ልሙጽ ኣይነበረን ። ድሓር ግና ብዙሓት ቅንዕና ናይቲ ደቂ ኣንስትዮ ዘልዓለኦ ናይ መሰል ሕቶ ዝተረድኡ መራሕቲ ሃገራትን ደቂ ተባዕትዮን’ውን ስለ ዝተንጸንበርዎ እቲ ዓወት ዘተኣማምን ኮይኑ። እንተኾነ ወግዓውነት 8 መጋቢት መቃለሲ ኣጋጣሚ እምበር ናይ መወዳእታ ዓወት ደቂ ኣንስትዮ ኣይነበረን ኣይኮነን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ እነሆ እቲ ቃልሲ ቀጻሊ ኮይኑ። ቀንዲ ትርጉም ናይቲ ቃልሲ ከኣ እቲ ንደቂ ኣንስትዮ ዝጭቁን ኣካል ኣተሓሳስባኡ ግጉይ ምዃኑ ክርዳእን ኣካል ሕቶ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ክኸውን ምብቃዑን እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ “መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብዘይሓቀኛ ተሳትፎ ደቂ ተባዕትዮ ኣይዕወትን እዩ” እንብል።
ደቂ ኣንስትዮ መሰለን ተሓልዩ ዕድል እንተረኺበን ኣብ ኩሉ መዳያት ማዕረ ደቂ ተባዕትዮ ከበርክታ ከምዝኽእላ ብተግባር ኣረጋጊጸን እየን። ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ኣብዚ መዳይ ጐሊሐን ዝረኣያ ኣብነታውያን እየን። ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ከምቲ ከም ኣደ ጀጋኑ ወሊደን ዘዕብያን ኣብ ግዜ ስራሕ ተጸሚደን ዘድመዓ ምዃነን፡ ኣብቲ ናጽነት ሃገረን ንምርግጋጽ ዝተኻየደ ዘይከኣል ዝመስል ዝነበረ ዝተኻእለሉ መሪር ቃልሲ፡ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታትን መዳያትን ኣብነት ተግበርቲ መስተንክራዊ ስረሓት ኮይነን እየን። እዚ ኣብ ብረታዊ ቃልስና ዘርኣየኦ ጀግንነት፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ምህናጽ ዲሞክራስያዊት ኤርትራን ምኽሓስ ህዝቢ ኤርትራን ክደግመኦ ዝነበረ ዓብይ ትጽቢት ግና ኣይተተግበረን። ሎሚ ብተግባር ክንርእዮ እንከለና፡ ብዘገርም ኩነታት ምስቲ ዝመጸኦ በሪኽ ግደ ዘይሳነ እንተ ዘርዚርካዮ መመሊሱ ኣብ ዘቐንዙ ሕማቕ ደረጃ ይርከባ ኣለዋ። ደቂ እተን ጀጋኑ ዋዕሮታት ኣብ ዓደን ሰላምን ቅሳነትን ሓሪምወን፡ ኣብ ምድረበዳ ይሃልቃን ኣብ ዘይሕጋዊ መርከባት ይወልዳን ኣለዋ። ኣብ ደንበ ተቓውሞና ከኣ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ከም ቀንድን ኣሰካፍን ጸገም ኣብ ዝግለጸሉ ደረጃ በጺሕና ኣለና። ኣብ እንዳ ህግደፍ ምዝሕታል ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ምኽንያቱ ፍሉጥ እዩ። ብመንጽር እቲ ዘብርከተኦ በቲ ጨቋኒ ስርዓት ስለ ዝተጠልማ። እንተኾነ ካብቲ ኣዝዩ ዝመረረ ጽንኩር ብረታዊ ቃልሲ’ኳ ዘየንዘልሓጣ ነቲ ዝጠለመን ጉጅለ ህግደፍ ካብ ናይ ምንብርካኽን ናይ ለውጥን ቃልሲ ክርሕቃ ኣይነበረንን።
ምስዛ ዓለም ለኻዊ መዓልቲ 8 መጋቢት፡ ደቂ ኣንስትዮ ከመይ ጸኒሕና? ናበይከ ነማዕዱ ኣለና? ኣብ ዝብል መዋጽኦ ዝድህስሳላ መድረኽ ምዃና ፍሉጥ እዩ። ብመንጽር’ዚ ነዛ ዕለት ምኽንያት ብምግባር ኣብዚ ዓመትዚ፡ ኣብ ሃገር ሆላንድ ከካይደኦ መዲበናኦ ዘለዋ ኣንጻር ህግደፍ ናይ ተቓውሞ ሰልፍን ሰሚናርን መደብ ተስፋ ዝህብ ኮይኑ፡ እቲ ተበግሶ ቀጻሊ እምበር ዓመት ተጽቢኻ ኣብ ቅነ 8 መጋቢት ጥራይ ዝለዓል ክኸውን ኣይግበኦን። እዚ ንመጀመርያ ግዜ ኩለን ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ፖለቲኣዊ ይኹን ማሕበራዊ ኩነታተን ብዘየገድስ ብሓባር ዝካይድኦ ሰልፍን ሰሚናርን ሰፊሕ ጽላል ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ናብ ምምስራት ከብጽሐን ዓብይ ትጽቢት ሰዲህኤ እዩ።
ጉዳይ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ጉዳይ ፍርቂ ሕብረተሰብ ስለ ዝኾነ፡ ንዓኣተን ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ ኩሉ ክጽዕተሉ ዝግበኦ ዕማም እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ “ብዘይተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕወት ቃልሲ ኮነ ለውጢ የለን” ኢልና እንጭርሕ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ካብ መሰረታዊ እምነቱ ነቒሉ፡ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ደቂ-ኣንስትዮ ፍርቂ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ኢየን። መሰለን ብሕጊ ተሓልዩ፡ ብግብሪ ኣብ ኵሉ ህይወት ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ማዕረ ተሳትፎ ከም ዝህልወን ንምግባር፡ ሰዲህኤ ከይተሓለለ ክሰርሕ ኢዩ።” ብዝብል ኣስፊሩ፡ ንጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ቀንዲ ጉዳዩ ወሲዱ ክቃለሰሉ ዝጸንሐን ዘሎን ንመጻኢ’ውን ዝቕጽሎ።
ሎሚ’ውን “ደቂ ኣንስትዮ ተንስኣ ተሎ ዝረኽበናዮ’ሎ ካብ ተመኩሮ” ዝብል ዜማ ተኽሊንክኤል ገብሩ ድማ ነባሪ እዩ


text:
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ወርዳ ሳንታ ክላራ ናይ ኣስታት
ፍርቂ ሚልዮን ዶላር ፋይናንሳዊ ሓገዝ ተዓዊቱ
ቤት ጽሕፈት ንምጥያስ ስደተኛታት ወይ ከኣ ኦፊስ ኦፍ ረፊጁ ሪሰትልመንት ተባሂሉ ዝፈልጥ ፈደራላዊ ትካል ናይ መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ንማሕበርኮም ኤርትራውያን ኣብ ሳንታ ክላራ በቲ ዘቐረቦ ናይ ሰለስተ ዓመት ናይ ስራሕ ፕላን ምርኩስ ብምግባር ናይ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ($495,030) ዶላር ኣሜሪካ ፋይናንስዊ ሓገዝ ኣበርኪቱሉ።
ነቲ ዝተረኽበ ፋይናንሳዊ ዓወት ኣመልኪቱ ንኣባላት ኣብ ዝዝርገሖ መልእኽቲ ኣቦ ወንበር እቲ ማእከል ኢንጂነር ረጋ ተኸስተ “እዚ ተረኺቡ ዘሎ ፋይናንሳዊ ዓወት ንዝመጹ ሰለስተ ዓመታት ንዝካየዱ ንጥፈታት ዝሽፍን ኮይኑ፡ ነቶም ኣቀዲሞም በቲ ኮሚኒቲ ክካየዱ ዝጸንሑን ዝካየዱ ዘለውን ዝተፈላለዩ መደባት ብዝበለጸን ዝሰፍሓን መዳይ ንኸነሳላስሎም ክኽእለና እዩ”። ኣስዒቡውን ከሉ ኣባልን ማሓዛን እቲ ኮማዊ ማእከል ነቲ ተወጢኑ ዘሎ መደባት ኣብ ምዕዋት ከይተሓለለ ክሰርሕ ተላብዩ።
እዚ ኣብ 2008 ዝተመስረተ ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ወርዳ ሳንታ ክላራ፡ ካብ ኩሉ ሃይማነታዊ፡ ጾታዊ፡ ዓሌታውን ጸግዕታት ናጻ ዝኾነ ንመኽሰብ ዘይቆመ ኮማዊ ማሕበር እዩ። እዚ ማሕበረኮም ካብ ዝምስረት ክሳብ ሎሚ ን ኣስታት 5000 ዜጋታት ኣገልግሎት ሂቡን ይህብ ኣሎን።
ናብ ሳንታ ክላራን ከባቢኡ ንዝመጹ ኤርትራውያን ስደተናታት፡ ናይ ቋንቋ ደገፍ፡ ናይ ምምራሕ መኪና ትምህርቲ፡ ናይ ትምህርቲ ሓገዝ፡ ን ኢመግረሽን ዝምልከቱ ምኽርታትን ሓበሬታትን ምሃብ፡ ን ኤርትራውያን ይጠቕሙ እዮም ዝብሎም ዝተፈላለዩ ኣብ ጥዕና፡ ፋይናንስ፡ ስርዓተ ሕጊ ኣሜሪካን ዝተኮሩ ዝተፈላለዩ ኣስተምህሮታትን ምድላውን ገለ ካብቶም በዚ ማእከል ዝካየዱ ስርሓት እዮም።
ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብ www.eritreancommunity.org ተወከሱ::


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላኽ ኣሜን፣
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ደብረ ኢየሱስ ብእምነት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ዝተመስረተት ኣብ ሃገረ ኖርወይ ከተማ በርገን እትርከብ ቤተክርስትያን እያ።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ደብረ ኢየሱስ በርገን ብመሰረት ቃለ ኣዋዲ ብዝተዳለወ ናይ ምምሕዳር መምርሒ ትምራሕን ብናይ ኤርትራ ሲኖዶስ ትመሓደር ቤተክርስትያን እያ። እዛ ቤተክርስትያን ካብ ዓሌት፣ ወገንን ነጻ ዝኾኑ ኤርትራዉያን ዝተመስረተት ክትከውን እንኮላ፣ ንኹሉ ኤርትራዊ አማኒ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኮምኡውን ንዝኾነ አማኒ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ክተገልግል ዝተመስረተት እያ።
ዕላማ ናይዛ ቤተክርስትያን ድማ ንኩሎም ሰዓብቲ ኦርቶዶክስ ዝኾኑ ኤርትራዉያንን ብሓፈሻ አመንቲ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶን ነቲ ዝሓልፍ ምድራዊ ኣተሓሳስባ በቲ ዘይሓልፍ ሰማያውን ዘልኣለማውን ክብርን ሂወትን ለዊጦም ብፍቕሪ፣ ብሰላምን ብሓባር ኮይኖም ንእግዚኣብሔር ከመስግኑላን መንግስቲ ወንገል ክመሃሩላን እዩ።
እዛ ቤተክርስትያን ብመንገዲ ዻዻሳት፤ካህናት ፤ ድያቆናት ከምኡውን መማህራን ናይ አግዚኣብሄር መንግስቲ ወንጌል ኣብ ምስባኽን ትምህርቲ ወንጌል ምስፍሕፋሕን ትሰርሕ:: ተወሳኺ እዛ ቤተክርስትያን ዕላማኣ ንእምነት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ምስፍሕን መንፈሳዊ ኣገልግሎታ ዝተማልአ ክኸውን ምግባርን እዩ።
ሓጺር ታሪኽ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ደብረ ኢየሱስ በርገን ኖርወይ 2011-2017
መንፈሳዊ ቪድዮ ካብ ናይ 2ይ ዓመታዊ ክብረ በዓል ደብረ ኢየሱስ በርገን 2013
መንፈሳዊ ቪድዮ ካብ ናይ 1ይ ዓመታዊ ክብረ በዓል ደብረ ኢየሱስ በርገን 2012


text:
ሓጸርቲ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን 5ይ ክፋል
ኣማኑኤል በርሀ
ርእይቶ፥ ናይ ሚእቲ ዓመት ታሪኽ፡ ኣብ ሓደ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ” ጠርኒፉ ክጽሕፎ ምኽኣሉን እቲ ዝተኸተሎ ቅዲ ኣጸሓሕፋን ኣዝዩ ዝድነቕ እዩ። እታ መጽሓፍ ሓንሳእ ምስ ጀመርካያ ክትውድኣ ምዃንካ ኣቐዲምካ ኢኻ ትፈልጥ፤ እዚ ድማ ምልከት ናይ’ቲ ሒዝዎ ዘሎ ስራሕ ዘጉልሕ እዩ።
ሕቶ፥ “የቡርቃ ዝምታ” ትብል መጽሓፍካ እየ ቀዲመ ኣንቢበያ፤ ኣብኣ ናይ ታሪኽ ጸሓፋይ ኴንካ ተሰሚዕካኒ። ድሒረን ኣብ ዝሰዓባ መጻሕፍትኻ ድማ ዋላ’ኳ ቅዲ ኣጸሓሕፋኻ ተሓዚ እንተኾነ፡ ናይ ጋዜጠኛ ሞያ ርእየልካ። ኣብዛ ናይ ሕጂ መጽሓፍካ ኸኣ ዝተሓዋወሰ ሞያ ዘለካ ትመስል። ኣብ ሞያኻ ወይ መዓርግካ ትፈራረቐኒ ኢኻ ንዓይ። ኣብ ሞያ ስነጽሑፍ ንነብስኻ ኣበይ ተቐምጣ?
መልሲ፥ ተወራረስቲ ኮይኖም ይስምዑኒ። ተውህቦ ዘለዎም ጋዜጠኛታት ዕድመ እናደፍኡ ብዝኸዱ ናብ ድርሰት ስነጽሑፍ ይሰጋገሩ እዮም። ተመራማሪ ታሪኽ ወይ ጸሓፊ ታሪኽ ክትከውን ንዕኡ ዝምልከት ትምህርቲ ክትወስድ ሓጋዚ እዩ። ብዙሕ ብምንባብን ብልምዲን እውን ንነብስኻ ከም ጸሓፊ ታሪኽ ክተዳልዋ ትኽእል ኢኻ። ኣነ ጸሓፊ ታሪኽ ኽኸውን ሓሲበዮ ኣይፈልጥን እየ። ኣብ ዒስራታት ዕድመ ኣብ ዝነበርኩሉ፡ ልብወለድ ምጽሓፍ ይብርሃኒ ነይሩ። ኣብቲ እዋን “የቡርቃ ዝምታ” ጽሒፈ። ድሒረ ዝጸሓፍክወን መዘክራት ድማ ፖለቲካዊ ቁምነገረን ይበዝሕ። ሕጂ ግዜ ዝበልዑ ታሪኽ ሓዘል ትረኻታት’የ ክሰርሕ ዝመርጽ።
ሶፍያ መንግስተኣብ
ርእይቶ፥ መጻሕፍትኻ ብምሉኦም ዝድነቑ እዮም፤ብሕልፊ ድማ መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ። ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ “ሳንድያጎ ከም ካራክተር” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ መጽሔት መንእሰይ ዝወጸት ቁምነገር ሓዘል ኮመድያዊ ትሕዝቶ ዝነበራ ጽሕፍትኻ’ውን ፍሉይነት ነይርዋ እዩ። ኣብ’ታ መጽሔት ተሳታፍነትካ ብምውሓስ ወይ ከም ናይ ሳንድያጎ ፍሉይ ዓምዲ ብምሓዝ ምስ ኤርትራውያን መንእሰያት ዘሎካ ምትእስሳር ክተዕብዮ እላቦ።
1ይ ሕቶ፥ ራእሲ ኣሉላ እንግዳ (ኣባነጋ) ትግራዋይ በዓል ተምቤን ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ” ፍሉይ ታሪኽ ኣቕሪብካ’ለኻ። ካበይ ኢኻ ኣምጺእካዮ?
መልሲ፥ ቅድም ቀዳድም ስም ኣቦ ራእሲ ኣሉላ፡ “እንግዳ” ኣይኮነን። እንግዳ ዝብል ስምካበይ ከም ዝመጸ ፍሉጥ ኣይኮነን። ልክዕ ስም ኣቡኡ “ቁቢ” እዩ። ቁቢ ሳሆን ኦሮሞን እዩ።
ኣደ ኣሉላ ጓል ሓማሴን እያ። ንዓይ’ውን ክሳዕ ቅድሚ ቅሩብ ግዜ ስም ኣቦ ኣሉላ እንግዳ እዩዝመስለኒ ነይሩ። እቲ ሓበሬታ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ብ1961 ኣብ ዘሕተሞ ናይ ብላቴን ጌታማህተመ ስላሴ ወልደመስቀል መጽሓፍ እየ ረኺበዮ። ኣሉላ ዝብል ስም’ውን ኣብ ትግርኛትርጉም ኣይትረኽበሉን ኢኻ። ኣብ ሳሆን ኦሮሞን ግና ትርጉም ኣለዎ። ሃጸይ ዮሃንስንራእሲ ኣሉላ “ዓዲ ኣዴኻ ኣመሓድር” ኢሉ’ዩናብ ኤርትራ ሰዲድዎ። ገለ ተጋሩ ነዚ ብዛዕባ ኣሉላ ዝገለጽክዎ ሓቅታት ኣልዒሎም ኣብ ሶሻል ሚድያ መርገም ዝተሓወሶ ዘየድሊ ከም ዝተዛረቡ ሰሚዐ ኣለኹ። ዝተጋነነ ወቐሳ’ዩ። ክካትዑ እንተኾይኖም እውን ጭብጢ ክሕዙ ኣለኦም።
2ይ ሕቶ፥ ኣሉላ ካብ ሓማሴን ዝውለድ ምዃኑ ነዚ ወለዶ እንታይ ትርጉም ይህቦ?መልሲ፥ ምንም ትርጉም ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። ራእሲ ኣሉላ በዲኡ ኤርትራዊ ስለዝኾነ፡ ኤርትራዊ ብኣሉላ ይኾርዕ እዩ ወይ ክኾርዕ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። ታሪኽ ንስለ ታሪኻውነቱ ኢልካ ስለትዛረበሉ ጥራሕ’ዩ ክግለጽ ተደልዩ። ራእሲ ኣሉላ ንመንን ንምንታይ ዕላማን ተቓሊሱ እዩ እቲ ዘገድስ። ኣሉላ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓለን ዓሰርተ ዓመታት፡ ግፍዒ ዝፈጸመ ክፉእ ሰብ ምንባሩ እዩ ዝፍለጥ። ተጋሩ ንኣሉላ ከም ናቶም ገይሮም ብምርኣዮም ተቓውሞ ክህሉ ዝኽእል ኮይኑ ኣይስመዓንን።
3ይ ሕቶ፥ ኣውዓሎም ሓረጎትከ?
መልሲ፥ ተመሳሳሊ እዩ። ኣውዓሎም ሓረጎት’ውን ኣብ ታሪኽ ኣሻማዊ እዩ። ኣብ ዓወት ውግእ ዓድዋ ልዑል ተራ ከም ዝነበሮ ዝነገረሉ ኣውዓሎም፡ መበቈላዊ ዓዱ ዓዲ ቘንጺ ኤርትራ እዩ። ኣብ ስግር መረብ ካልእ ታሪኽ ተዋሂብዎ ኣሎ። ኣውዓሎም ኣብ ዓድዋ ናይ ዝኽሪ ታሪኽ ክስረሓሉ ግና ዘግብኦ ኮይኑ እስመዓኒ።
ሙሴ ተስፋማርያም
ርእይቶ፥ ኣገባብ ኣጸሓሕፋኡ ኣዝዩ መሳጢ እዩ። ብሕልፊ ማህደር ኑረነቢ ሓንሳእ ምስ ጀመርካዮ ኣቋርጾ ኣይመጸካን’ዩ። ደራሲ፡ ስድራ ኑረነቢ መሰረት ወይ መንጸፍ ገይሩ፡ በቲ መሳጢ ኣዘናትዋኡ፡ ታሪኽ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጸባሪቕዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ በብእዋኑ ይገጥምዎ ንዝነበሩ ብድሆታትን ተጻብኦታትን ብጅግንነትን ተወፋይነትን ይስዕሮም ምንባሩ እዩ ዘዘንቱ መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ። ንተመሃሮ ካልኣይ ደረጃን ትካላት ላዕለዋይ ትምህርትን ዓብዩ መወከሲ መጽሓፍ ኮይኑ ከገልግል ምዃኑ ድማ እምነተይ እዩ።
ሕቶ፥ ነዚ ንማህደር ኑረነቢ መሰረት ወይ መንጸፍ ጌርካ ኣዳሊኻዮ ዘሎኻ ናይ ታሪኽ መጽሓፍ፡ ኣብ መጻኢ ዝያዳ ክተስፍሖን ክተዕብዮን ትሓስብዶ?
መልሲ፥ ማህደር ኑረነቢ ታሪኽ 100 ዓመት ዝሓዘ ሓደ መጽሓፍ እዩ። ንብድሕሪ ሕጂ ተመሊሰ ክርእዮ ኣይኮንኩን። ካልኦት ጸሓፍቲ ታሪኽ ከም መወከሲ ተጠቒሞም ካልእ ዝዓበየን ዝሰፍሐን መጽሓፍ ከዳልዉ ተስፋ ‘ገብር። ምሳይ ግና ተፈላሊና ኢና።ንጉዳይ ኤርትራ ዝምልከት ካልእ መጽሓፍ ክጽሕፍ ሓሳብ ኣሎኒ። ህዝቢ ኤርትራ ምስ ስርዓታት ሃይለስላሴን ደርግን ዝገበሮ ቃልሲ ገና ኣይተላዕለሉን’ዩ ዘሎ።
ይቅጽል
ምንጪ Qadie manche ቀደርኩ
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
ኪኢላታት ሕቡራት መንግስታት ትምህርትን ኣብያተ ትምህርትን ንግዳያት ድርቅን ጥምየትን ቀርኒ ኣፍሪካ ህፁፅ ረድኤት ዝቐርበሎም ኣገደስቲ ኣካላት እዮም ክብሉ ኣፍሊጦም።
ኣብ ደቡብን ማእኸላይን ሱማሊያ ዝርከቡ ካብ ሓሙሽተ ዓመት ክሳብ 17 ዓመት ዝዕድሚኦ 2.3 ሚሊዮን ዝግመቱ ህፃውንቲ እቶም 1.8 ሚሊዮን ወይ’ውን 78 ሚእታዊ ዝኾኑ ካብ ትምህርቲ ወፃኢ ምዃኖም ትካል ህፃናት ሕቡራት መንግስታት /ዩኒሴፍ/ ኣፍሊጡ።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ከምዝሓበሮ ካብ ትምህርቲ ወፃኢ ዝኾኑ ህፃውንቲ ብዕፅፊ ክውስኽ እዩ ይብል።ኣብ ገሊኦም ኣብያተ ትምህርቲ ድማ ናብ ስርሖም ዝምለሱ መምህራን እቶም ርብዒ ጥራሕ ከምዝኾኑ እቲ መፅናዕቲ ይገልፅ።
መሰረታዊ ዝኾኑ ቀረባት ብምሃብ ህፃውንቲ ዘጋጥሞም ሽግራት ዝቃለሉሎም ኣብያተ ትምህርቲ እዮም ዝበላ ወሃቢት ቃል ዩኒሴፍ ማሪክሲ መርካዶ ዩኒሴፍ ነቲ ጉዳይ ጠመተ ንኽግበረሉ ይፅውዕ ኢለን።
ኣስዒበን ድማ ኣብያተ ትምህርቲ ምግቢ፡ማይን ክንክን ጥዕናን ዝቐርበሎም ቦታትት ምዃኖምን ክሳብ ክልተ፡ሰለስተ ዓመት ዝዕድሚኦም ህፃውንቲ ምግቢ ክረኽቡ ምእንታ ደቆም ናብ ቤት ትምህርቲ ዘምፅኡ ስድራታት’ውን ኣለው ኢለን።ብምቕፃል ‘’ህፃውንቲ ዘድሊዮም ምግቢ እናረኸቡ ንመፃኢ ዕድሎም ወሳኒ ዝኾነ ትምህርቲ ዝከታተልሉ ዘተኣማምን ቦታ እዩ።’’ይብላ።
ማሪክሲ መርካዶ ብምውሳኽ ኣብያተ ትምህርቲ ህይወት ኣድሕን ናይ ኣመጋግባ፡ፅርየት፡ምርግጋእን ተስፋን ሓበሬታ ዝቐርበሉ ስፍራ እዩ ኢለን።
ትምህርቲ ንህፃውንቲ ጥራሕ ከይኮነስ ንማሕበረሰብን’ውን ንሰብኣዊ ምትሕግጋዝ ኣድላይ ዝኾኑ መንገዲታት ዝቐርበሉ ህፃውንቲ ናይ መፃኢ ተስፍኦም ዝረኽብሉ ቦታ እውን እዩ ኢለን ማሪክሲ።
ናብቶም ኣዐሪዮም ግዳያት ዝኾኑ ህፃውንቲ ትምህርቲ ንምብፃሕ ኣፀጋሚ ኣብዝኾነሉ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣዐሪዮም ሓገዝ ዘድሊዮም ኣብ ደቡብን ማእኸላይን ሱማሊያ፡ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ሰበኽ ሳግም፡ኣብ ጥቕኦም ኣብዝርከቡ መዕቖቢ ስደተኛታትን ዝርከቡ ህፃውንቲ እዮም ይብል ዩኒሴፍ።ኣብ መፅልሊ ስደተኛታት ዳዳብ ሽፋን ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ኣብ 2006 ኣ/ፈ ካብ ዝነበሮ 87 ሚእታዊ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ናብ 32 ሚእታዊ ምውራዱ ፀብፃብ ዩኒሴፍ ይሕብር።


text:
ካርታ ሽወደንን ጐረባብታ ሃገራትን
ስእላዊ መግለጺ-ዮሰፊን በርገር
ተፈጥሮን ክሊማን
ተፈጥሮኣዊ ቅርጺ ናይ ሰሜንን ደቡብን ሽወደን ካብ ነንሕድሕዱ ዝተፈላለየ እዩ። ሰሜን ሽወደን፡ ኣኽራንን ዱርን ቀላያትን ዝበዝሖ እዩ። ዝበዝሑ ወሓይዝ ሰሜን ሽወደን ሃድሮ-ኤለክትሪካዊ ጸዓት ንምምንጫው የገልግሉ። ኣብ ማእከላይ ሽወደን ብዙሕ ጫካታት ኣሎ። ኣብ ደቡብ ሽወደን ብዙሕ ናይ ሕርሻ ቦታን ለሰን ኣሎ። ኣብ ምዕራባውን ምብራቓውን ገማግም ባሕሪ ብዙሓት ደሴታትን ነዊሕ ገማግምን ኣሎ። እተን ዝዓበያ ደሴታት፡ ኦላንድን ዮትላንድን ኮይንነን ኣብ ምብራቓዊ ገማግም ባሕሪ ካብ ስቶክሆልም ንደቡብ ይርከባ። ናይ ሽወደን ዝዓበየ እምባ፡ እቲ ኣብ ኣብ ሰሜን ሽወደን ዝርከብ ከብነካይሰ ተባሂሉ ዝፍለጥ 2099 ሜተር ዝንውሓቱእኣምባ እዩ።
ኣብ ሽወደን እቶም ዝዓበዩ ሰለስተ ቀላያት ቬነርን፡ ቬተርን ሜላረንን እዮም።
ምንጪ ስእሊ፡ ኩዩስ
ሽወደን ኣርባዕተ ወርሓት ኣለዋ። ጽድያ፡ ሓጋይ፡ ቀውዒን ክረምትን። ኣብ መንጎ እዚኣተን ዓቢ ናይ ምቐት ፍልልይ ኣሎ። ናይ ሽወደን ኩነታት ኣየር በቲ ናይ ኣትላንቲክ ውዑይ ጋልፍስትሪም ይጽሎ። ስለዚ ሽወደን ካብተን ኣብ ተመሳሳሊ ሰሜናዊ ቦታ ዘለዋ ካልኦት ሃገራት ዝሞቐት እያ ኪብሃል ይከኣል።
ሕዙእ ተፈጥሮ
ሕዙእ ተፈጥሮ፡ ብምኽንያት ፍሉያትን ተነቀፍትን ብርቅታትን ጽቡቓትን ዝኾኑ እንስሳታትን ኣታኽልትን ምህላው ብመንግስቲ ኪሕዛእ እተወሰነ ቦታ እዩ።ኣብ ሽወደን ኣስታት 4000 ሕዙእ ናይ ተፈጥሮ ቦታታት ኣሎ። ማለት ናይ ቀደም ዱራት፡ ዓበይቲ ኣኽራናት፡ ናይ ሕርሻ ቦታታት ወይ ኣርኪፐላጎ ደሴታት። ኣብ ዝኾነ ሕዙእ ናይ ተፈጥሮ ቦታ፡ እንታይ ክትገብር ወይ ከይትገብር ዚሕብር ታቤላ ኣሎ። ኣብ እተፈላለየ ሕዙእ ናይ ተፈጥሮ ቦታ፡ እተፈላለየ መምርሒታት ኣሎ።
ምርኢት ኣኽራን
ስእሊ: Colourbox
ህዝባዊ መሰላት
ኣብ ሽወደን ህዝባዊ መሰላት ዚብሃል ሕጊ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ቦታትት ከምኡውን ኣብ ዋና ዘይብሉ መሬት ብናጻ ክትዛወር ከም ዘሎካ ይገልጽ። ይኹንምበር ህዝባዊ መሰላት ኪብሃል ከሎ ነቲ ቦታ ክንጥንቀቐሉን ከነኽብሮን ከም ዘሎናውን ይገልጽ እዩ። ህዝባዊ መሰላት ኣብተን ናይ ሽወደን ኣርባዕተ መሰረታውያን ሕግታት ሰፊሩ ኣሎ። እንታይ ክትግብር ወይ ከይትገብር ድማ ይውስን። ኣብቲ
www.naturvardsverket.se ብእተፈላለየ ቋንቋታት እተዳለወ ብዛዕባ ህዝባዊ መሰላት ዚገልጽ ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ብመሰረት ህዝባዊ መሰላት ክትገብሮ ዚግበኣካ ነገራት
- ኣብቲ ተፈጥሮ ብእግርኻ፡ ብብችክለታ ብፈረስ ክትዛወር ትኽእል፡ ግን ጥቓ ገዛውቲ ኣይትኹን። ኣፍደገ ምስ እትኸፍት ብድሕረኻ ዕጸዎ።
- ኣብ ናይ ብሕቲ መገድታት ብእግርኻ፡ ብብችክለታ ብፈረስ ክትዛወር ትኽእል።
- ንለይቲ ቴንዳ ክትተክል ትኽእል። ንነዊሕ ግዜ ቴንዳ ክትተክል ምስ እትደሊ ነቲ ዋና መሬት ሕተቶ።
- ክትሕምብስ፡ ብጃልባ ክትዛወር ትኽእል፡ ግን ጥቓ ገዛውቲ ኣይኹን።
- ዕምባባ መሮርን ዓጋምን ቃንጥሻን ክትቅንጥብ ትኽእል።
- ኣብ ገማግም ባሕሪ ብስልኪ ዓሳ ክትገፍፍ ትኽእል ከምኡውን ኣብተን ሓሙሽተ ዓበይቲ ቀላያት ሽወደን።
- ብጥንቃቐ ሓዊ ክትኣጉድ ትኽእል፡ ግን ኣብቲ ፍሉይ ንመእጎዲ ዝኸውን ቦታ እንተ ገበርካዮ ይምረጽ። ብግዜ ሓጋይ ሓዊ ምእጓድ ክልኩል እዩ።
ኣብቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ብመሰረት ህዝባዊ መሰላት ክትገብሮ ዚግበኣካ ነገራት
- ብልዕሊ ግራት፡ ጃርዲን ወይ ሕሩስ መሬት ኣይትኺድ።
- ኣብቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ማኪናን ሞቶርሳይክልን ምዝውታር ክልኩል እዩ።
- ኣብ ናይ ኣጋር መገድን ፓርክን ናይ ጆጊንግ መገድን ተሽከርካሪ ምዝውታር ክልኩል እዩ።
- ኣብ ድሩቕን ንፋስ ዘለዎ ቦታን ሓዊ ኣይትእጎድ። እቲ ሓዊ ኪላባዕ ይኽእል እዩ።
- ቀጥታ ኣብ ልዕሊ ከውሒ ሓዊ ኣይትእጎድ፡ ኪስንጠቕ ስለ ዚኽእል። ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ወርሓት ሓጋይ ሓዊ ምእጓድ ክልኩል እዩ።
- ገረብ ወይ ቆጥቋጥ ኣይትጕዳእ፡ ወይ ንገዛኻ ኣይትውሰዶም።
- ኣብ ጃርዲን ዚበቁል ፍረታት፡ ዓጋም፡ ኣሕምልቲ ወይ ዝኾነ ኣብ ግራውቲ ዚበቁል ኣይትውሰድ
- ኣብ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ጎሓፍ ነገር ኣይትደርቢ።
- እንስሳታት ክትሃድን ወይ ክትጎድእ ኣይግባእን። ናይ ኣዕዋፍ እንቋቝሖ ኣይትውሰድ ወይ ንነኣሽቱ ደቆም ኣይትሓዞም።
- ኣብ ነኣሽቱ ቀላያት ወይ ካልእ ማያት ብዘይ ፍቓድ ዓሳ ኣይትግፈፍ።
- ካብ መጋቢት 1 ክሳዕ ነሓሰ 20 ከልብኻ ፈቲሕካ ኣይትዛወር።
- ካብ 1 መጋቢት ክሳብ 20 ነሓሰ ኣብ ዘሎ ግዜ ከልብኹም ብዘይልጓም ኣይተዛውሩ። ኣብዚ እዋን`ዚ እንስሳታት ጫካ ዝወልዱሉ እዋን እዩ። ልጓም ዘይብሉ ከልቢ ነቶም ዕሸላት እንስሳታት ከሰንብዶም ወይ ውን ሃስያ ከውርደሎም ይኽእል። ከልቢ ኩሉ ግዜ ልጓም ክትገብሩሉ ኣገዳሲ እዩ።
- ኣብ ሕዙእ ቦታ ዝበቆለ ዕንባባታት ክትቅንጥቡ ክልኩል እዩ። ክልኩል ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ፡ ኣብ ምጽናት ዝርከቡ ዓይነት ኣትክልቲ ንምዕቃብ ዝብል እዩ።
ሕዛእቲ ተፈጥሮ ኣብ ጎቦ ሀረስታ
ስእሊ: Maria Nobel
ሓለዋ እንስሳስታት
ኣብ ሽወደን ንሓለዋ እንስሳታት ዚምልከት ሕጊ ሃልዩ፡ ሕገ-ድሕነት እንስሳታት (Djurskyddslagen) ተባሂሉ ይፍለጥ። እቲ ሕጊ እንስሳታት ብኸመይ ክተሓዙን ክእለዩን ኣለዎም ዝብል መምርሒታት ዝሓቆፈ እዩ። ሕመረት መምርሒታት ክንክን እንስሳታት፡ እንስሳታት ጽቡቕ ጌርና ንምሓዝን ካብ ስቓይን ሕማምን ክንከላኸለሎም ክንጽዕር ከምዘለናን ዝጽውዕ እዩ።
ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ
ሽወደን ዓቢ ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ኣለዋ፡ እቲ ቀንዲ ድማ ዱርን ማዕድንን ሓይሊ ማይን እዩ።
ካብ ፍርቂ ንላዕሊ ዝኾነ መሬት ሽወደን ብዱር እተሸፈነ እዩ። መብዛሕትኡ ጽሕዲ እዩ። ጸዓትን ኤለክትሪክን ዋዕን ካብ ወሓይዝ ካብ ኑክለይሳዊ ሓይሊን ካብ ናይ ወጻኢ ነዳድን ይምንጩ። ናይ ንፋስ ሓይሊውን ኣብ ጥቕሚ ይውዕል እዩ።
ዳርጋ 7.5% ናይ ሽወደን መሬት ንሕርሻ ይዝውተር። ኣብ ሕርሻ ካብ 5% ናይቲ ህዝቢ ይሰርሑ። ኣብዚ ግዜዚ እኽልን ናይ ከብቲ ሳዕርታትን ድንሽን ናይ ዘይቲ ፍረን ሽኮር ዘውጽኡ ድንሽን ይዝርኡ። እቲ ኣገዳሲ ናይ ሽወደን ሕርሻ ምስ ጸባ እተተሓሓዘ እዩ።
ቁጠባ
ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ኣቕሑ ምሻጥ ንሽወደን ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ። ሽወደን እታ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝበዝሐ ማዕድን እትሸይጥ ሃገር እያ። ኣብ መፈለምታ 19 ክፍለ ዘመን ኢንዱስትሪ ክትተክል ምስ ጀመረት ብዙሕ ድማ ክትሸይጥ ጀሚራ። ሉሕ፡ ኣቻዮ፡ ወረቐት፡ ሓጺን ሸይጣ። ብድሕርዚ ኣብ 19 ክፍለዘመን ከም መኻይን፡ ተለፎን፡ ናይ ጽዕነት መኻይን ኩሽነቲን ካልእ ማሺንን ክትሸይጥ ጀሚራ። ሕጂ ግን ብዙሕ ክንድቲ ዝሓለፈ ዝምብዝሑ ኣይትሸይጥን ኣላ። ንኣብነት ከም ኣቕሑት ገዛን ክዳንን ዝኣመሰሉ ነገራት ኣብ ወጻኢ እዮም ዚስርሑ ዘለዉ፡ ግን ብናይ ሽወደን ኩባንያታት ይሽየጡ። ካልእ ኣዚዩ ኣገዳሲ ንጥፈት እቲ ናይ ተለኮሙኒከሽንን ናይ ኢንተርነት ተክኖሎጅን እዩ።
ስእሊ: Colourbox
ትሕተቅርጺ
ሽወደን ብፍላይ ኣብቲ ብዙሓት ሰባት ዝነብሩሉ ቦታ ብዙሕ መገዲ ጽርግያን ናይ ባቡር መገድን ኣለዋ። ዝበዝሕ መገዲ ባቡር ኣብ ከባቢ ስቶክሆልምን የተቦርን ደቡብ ሽወደንን ይርከብ። ኣብ ሰሜን ሽወደን ግን ብኣውቶቡስ ወይ ብማኪና ምግያሽ እዩ ልሙድ። እቶም ነዊሕ መገሻ ዝኸዱ ነፋሪት እዮም ዘዘውትሩ። ኣብተን ዝዓበያ ከተማታት መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ። እቲ ኣብ ጥቓ ስቶክሆልም ዚርከብ ኣርላንዳ መዓርፎ ነፈርቲ እቲ ዝዓበየ እዩ። ናይ የተቦሪ መዓርፎ ነፈርቲ ላንድቨተር ይብሃል። እቶም ኣብ ደቡብ ሽወደን ዝቕመጡ ግን ነቲ ኣብ ኮፐንሃገን ዚርከብ ካስትሩፕ ዚብሃል ናይ ደንማርክ መዓርፎ ነፈርቲ እዮም ዚጥቀሙ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
Tigrinya (ትግርኛ)
ብምኽንያት ውግእ፣ ፖለቲካዊ ግፍዒ፣ (ጾታዊ) ዓመጽ ወይ ካልእ ኣሰቃቒ ተመክሮታት
መበቆል ዓዶም ክገድፉ ዝተገደዱ ስደተኛታት ናብ ማእከል ማሕበረ-ስነ-ኣእምሮ
ስደተኛታት „ረፉግዮ ቱሪንገን“ ይመጹ። ኣብ ጀርመን ብዙሓት ካብ‘ዞም ስደተኛታት
ብተዘክሮታት ናይ ዝሓለፍዎም ተመክሮታት ከምኡ‘ውን ኣብ መበቆል ዓዶም ብዘሎ
ሓደገኛ ኩነታት ብኣሉታ ይጽለው። ሽሕ‘ኳ እዚ ተመክሮታት ኣብ ዝሓለፈ እዋን
እንተጋጠመ፣ ጸኒሑ ብዝመላለስ ቀጻሊ ተዘክሮታት ይሳቐዩ። ስለ‘ዚ ብተመሳሳሊ መስርሕ
ከም እንደገና ዝሓልፉ ዘለው ኮይኑ የስምዖም። ኣብ ገለ እዋናት፣ ጭንቀት ወይ ሕርቃን
ክስምዖም ይኽእልዩ፤ ልቢ ብቕልጡፍ ትሃርም ወይ ቃንዛ ርእስን ካልእ ኣካላዊ ቃንዛን
ይስምዖም። ብሰንኪ እዞም ቃንዛታት መብዛሕትኡ እዋን ኣብ ሓካይም ይበጽሑ፤ እቲ
ዝወሃብ ከኒታት ግን ኩሉ ግዜ ኣይሕግዝን። ኣብ ገለ ስደተኛታት ምሸት ክትድቅስ
ዘይምኽኣልን ምብህራርን የጋጥም‘ዩ። እዞም ኩሎም ዝተጠቕሱ ምልክታት ንቡር ግብረ-
መልስታት ንዘይንቡር ፍጻመታት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ረፉግዮ ቱሪንገን፣ ናይ ስነ-ኣእምሮ ክኢላታትና ስነ-ኣእምሮኣዊ ምኽሪ ይህቡ።
ኣማኸርቲ ማሕበራዊ ጉዳያት ድማ ምስ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ድሕነት (ሶሻልኣምት)
ከምኡ‘ውን ቤት-ጽሕፈት ወጻእተኛታት (ኣውስላንደርቢሆርደ) ብምርኻብ፣ ኣብ ሕቶታት
መስርሕ ዑቕባ፣ መንበሪ ፍቓድ፣ መንበሪ ገዛ ከምኡ‘ውን ኣብ ሕቶታት ሕማም፣ ስራሕ፣
ቆልዑ ከምኡ‘ውን ትምህርቲ ምኽርታት ይልግሱን ይሕግዙን። ብተወሳኺ፣ ሕክምናዊ
ምኽሪ፣ ኣካላዊ ክንክን ከምኡ‘ውን ብመልክዕ ኣርት (ስነ-ጥበብ) ዝወሃብ ኣገባብ ፍወሳ ኣብ
ኣብያተ-ትምህርቲ ንህብ።
ኣብ ረፉግዮ ቱሪንገን፣ ህልው ጸገማትን ኣሰቀቕቲ ተመክሮታትን ዝፍትሕሉ ኣተኣማማኒ
ሃውህው ንፈጥር። ንሰምዕ፣ ግዜን መረዳእታን ንህብ። ናይ ሓባር መንገዲ ንምርካብ
ዕድላት ንፈጥር።
ብኽብረትኩም ቆጸራ ንምሓዝ ኣቐዲምካ ብምሕባርን ብምውዳብን ጥራይ እዩ ዝከኣል።
ሰራሕተኛታትና ናጻ ቦታ ኣብ ዝረኸቡሉ እዋን ብቕልጡፍ ክሕብሩኹም እዮም። ውልቃዊ
ሓበሬታትኩም ብሚስጢር‘ዩ ዝተሓዝ። ናይ መጀመርያ ናይ ምኽሪ መደብ ንምስራዕ፣
ብሰንኪ ዘሎ ልዑል ድሌት ናይ ምኽሪን ጠለብ ናይ ፍወሳ ማእከላትን፣ ክሳብ ገለ ኣዋርሕ
ክወስድ ይኽእል‘ዩ። ክትርዱኡልና ድማ ብትሕትና ንሓትት።
ኣድራሻኹም ምስ ዝቕየር ወይ ኩነታት ጥዕናኹም ምስ ዝኸፍእ ንዓና ሓብሩና። እቲ
ዝወሃብ ምኽርን ክንክንን ብጥርሑ (ብዘይክፍሊት) እዩ። ናይ ጉዕዞ ወጻኢታት‘ውን
ይሽፈን‘ዩ። ተርጎምቲ‘ውን ኣብ ጎድንኹም ኣለው። ኣብ‘ዚ፣ እቲ ናይ መመዝገቢ ፎርም
ክርከብ ይከኣል‘ዩ (ብኽብረትኩም ነቲ ፎርም ብቛንቋ ጀርመን ወይ እንግሊዘኛ ምልእዎ)።
ኣድራሻ
ላሳለሽትራሰ 8
07743 የና
ተሌፎን፣ (03641) 22 62 81
ፋክስ፣ (03641) 23 81 98
ሺለርሽትራሰ 44
99096 ኤርፉርት
ተሌፎን፣ (0361) 60 26 80 79
ፋክስ፣ (0361) 74 42 95 66
ኣድራሻ ናይ ሰራሕተኛታት ኣብ‘ዚ ክርከብ ይከኣል‘ዩ (መርበብ)።
ዝኾነ ርእይቶ ወይ ነቐፌታ ብዛዕባ ስራሕና ወይ ሰራሕተኛታት ኣለኩም ድዩ? እቲ
ዝወሃብ ሓበሬታ ብምስጢርን ስም ብዘይምጥቃስን ይተሓዝ። የቐንየልና ንእትህብዎ ግብረ-
መልሲ።
ብኽብረትኩም ነዚ ዝስዕብ ተወከሱ፣
ተሌፎን፣ 03641/ 226281
ኢመይል፣ koordination@refugio-thueringen.de


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 65 guests and no members online
- Details
- Written by ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን
- Published: 06 March 2017
በዓል 8 መጋቢት 2017
ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ምስ ኩሎም ንዲሞክራስን ማሕበራዊ ማዕርነትን ንምንጋስ ዝቃለሱ ሓቢረን፥ ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ንዕለት 11.03.2017 8መጋቢት ኣህጉራዊት መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ ንምዝካር ይዳለዋ ኣሎዋ። እዛ መዓልቲ እዚኣ ሰብኣዊ መሰልን ጾታዊ ማዕርነትን ብከምይ ይረጋገጽ ብዝብል ንናይ ሓባር ተርድኦ ከነጥሪ ትጽውዓና መዓልቲ ሰለ ዝኮነት ሎሚውን ኣብ ዛልባው ኒድ ንክንራከብ ብኽብሪ ንጽውዕ።
መራክቢ ቦታ
ዛልባው ኒድ
Saalbau Nied
Heinrich-stahl str 3
65934 Frankfurt
ካብ ሰዓት 15:00 ድሕሪ ቀትሪ እዩ።
ንመሰልና ባዕልና!!!
ብድሐን ምጽኣ/ኡ
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ‘ቤት ትምህርቲ ሰንበት’ ዝብል ብቐጥታ ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ደኣ ኣይሃሉ እምበር፡ እዚ ሕጂ ኣብ ኣብያተ ት/ሰንበት ዝግበር ማለት ንሕፃናት ኣብ ቤተ እግዚኣብሔር ንሕገ እግዚኣብሔር ምምሃር ግና ዝነበረ’ዩ። ንምሳሌ፥ ኣብ ዘዳግም “ነዚ ትእዛዝ እዚ ኣብ ልብኹምን ኣብ ኣእምሮኹምን ኣንብርዎ፡ ንምልክት ከኣ ኣብ ኣእዳውኩም እሰርዎ፡ ኣብ ግንባርኩም ድማ ክታብ ይኹን፡ ኣብ ቤትኩም ኮፍ ምስ በልኩም፡ ኣብ መገዲ ክትከዱ ከሎኹምን ኣብ ምድቃስኩምን ኣብ ምትንሣእኩምን ብእኡ እናተዛረብኩም፡ ንደቅኹም ምሃርዎም” ዝብል ንባብ ንረክብ ኢና። (ዘዳ. 11፡18-21)
እስራኤላውያን ንደቆም ሕገ እግዚኣብሔር ክምህርዎም ተኣዚዞም እዮም። በዚ ምኽንያት ድማ ንደቆም ኣብ ቤቶምን ኣብ ቤት እግዚኣብሔርን ሕገ ኦሪት እናመሃሩ ከም ዘዕበዩዎም መጽሓፍ ቅዱስ ይሕብረና።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዝሰብከሉ ዝነበረ እዋን ደቀ መዛምርቱ “ኣብ መንግሥተ ሰማያት መን ይበልጽ፧” ኢሎም ምስ ሓተትዎ፡ ኣብ ማእከሎም ሕፃን ደው ብምባል ‘እንተ ዘይተመለስኩም፡ ከምዚ ሕፃን'ዚ እንተ ዘይኮንኩም ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ ከም ዘይትኣትዉ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ።’ ብምባል ንሕፃናት ናይ ትሕትና ምሳሌ ገይሩ ከም ዝገለጾም ንርዳእ። (ማቴ. 18፡2-4) ብዛዕባ ትሕትና ኣብ ዝመሃረሉ እዋን’ውን “ እቲ ሓለቓ ኪኸውን ዚደሊ ድኅሪ ኵሉን ኣገልጋሊ ኵሉን ይኹን” ድኅሪ ምባል “ካብዞም ከምዚኣቶም ዝበሉ ቘልዑ ንሓደ ብስመይ ዚቕበል ዘበለ ንኣይ እዩ ዚቕበል” ብምባል ሕፃናት ናይ ኵሉ መንፈሳዊ ግብሪ ምሳሌ ከም ዝኾኑ ተዛሪቡ እዩ። (ማር. 9፡35-36)
ሕፃናት ናብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክመጹ ርእዮም ደቀ መዛሙርቱ ምስ ገሠፅዎም፡ ጐይታ ግና ከምዚ ክብል ተዛረበ “መንግሥተ ሰማያት ንኸምዚኣቶም ዝበሉ እያ እሞ ኅደግዎም ሕፃናት ናባይ ምምጻእ ኣይትኽልእዎም” ብምባል ሕፃናት ናብ እግዚኣብሔር ክቐርቡ ዝግብኦም ምዃኖም ኣረድኦም። (ማቴ. 19፡14)።
ቤተ ክርስትያና ውን ስብከተ ወንጌል ንምስፋሕ ካብ ዘድልዩዋ ነገራት ሓደ ምምሥራት ቤት ትምህርቲ ሰንበት ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ክርስቲያን ብዙኃት ቤ/ት/ሰንበት ተመሥሪቶምን ይምሥረቱን ኣለዉ።
ትምህርቲ ሰንበት፦ ማለት ፍልልይ ፆታ ከይተገብ9ረ ሕፃናትን መንእሰያትን ደቂ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓተ ትምህርቲ ኣብ ዕለተ ቀዳምን ሰንበትን ዓበይቲ በዓላትን ኣብ ዝምችእ ናይ ዕረፍቲ ጊዜን ኣብ ዓፀደ ቤተ ክርስቲያን ተረኺቦም እምነትን ሥርዓትን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ዝመሃርሉን ዘጽንዕሉን ብሠናይ ግብሪ ድማ ንኻልኦትን ነንሕድሕዶምን ኣርኣያ ዝኾኑሉ ቤት ትምህርትን ሥልጠናን ብምክፍፋል ከኣ ዝተፈላለየ መርሓ ግብርታትን መደባትን ብምሥራዕ ዝኾነ ክፋል ሰዓት መዓልቲ ምስ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን (ቅዳሴ፡ ዋዜማ፡ ጸሎተ ሠርክ ወዘይመስሎ) ብዘይጋጮ ኣገባብ መደባቶም ኣብ ዓፀደ ቤተ ክርስቲያን ከካይዱ ይኽእሉ።
ዕላማን ተግባርን ትምህርቲ ሰንበት።
ቤተ ክርስቲያን ንዅሉ ክትምህር ግቡኣ እዩ። ብፍላይ ድማ ነቶም ካብ ሕፃንነቶም ጀሚሮም ብመንገዲ ቅዱሳን ኣቦታቶም ኪምርሑን ኣሠር ፍኖተ ቅዱሳን ኪኽተሉን ዘለዎም መንእሰያት ከምቲ ኣብ ምሳሌ “ንቘልዓ እታ ኪኸደላ ዚግብኦ መገዲ ኣላምዶ እሞ ምሉእ ሕይወቱ ኻብኣ ኣይኬልግስን እዩ።” ዝብሎ ዝያዳ ቈላሕታ ሂባ ቅኑዓትን ብቑዓትን ተተካእቲ ምፍራይ ካብቲ ቀንዲ ዕላማታታ እዩ። ብምዃኑ ድማ መንእሰያት ብመንፈሳዊ ትምህርትን ሥነ-ምግባርን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔርን ሰብን ብጥበብን ምስትውዓልን ክዓብዩን ንቤተ ክርስቲያን ካብ መናፍቓን ከም ብሌን ዓይኖም ኪሕልውዋን፡ ከምኡ'ውን ነቲ ካብ ኣቦታቶም ዝተመሃርዎ መንፈሳዊ ትምህርቲ መንፈሱን ዜማኡን ኣበሃህላኡን ዓቂቦም ናብ ወለዶ ምስግጋር ምእንቲ ኪኽእሉ እቲ ዝዓበየ ዕላማ ቤተ ክርስቲያን እዩ።
በዚ መሠረት ቐንዲ ዕላማ ትምህርቲ ሰንበት
1. ከምቲ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ተኣዚዙ ዘሎ ሕፃናት፡ ቈልዑ፡ መንእሰያት ኵሎም ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔርን ሰብን ብጥበብን ብምስትውዓልን ከምዝዓብዩ ምግባር፡ (ሉቃ. 18 ፥16 መክ. 12፥1 ምሳ. 22፥6)።
2. ኵሎም መንእሰያትን ሕፃናትን ሃይማኖትን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ብሥርዓትን ብኣገባብን ከም ዝፈልጡን ከምዝርድኡን ምግባር።
3. ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነትን ሥርዓትን ትውፊትን ኣብ መንእሰያት ተሓልዩ ከይተለወጠ ከይተበረዘ ብቐጥታ ካብ ትውልዲ ናብ ትውልዲ ምትኅልላፍ።
4. መንእሰያት ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰንበት እናተማህሩ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ብዝግባእ ፈሊጦም ብነገረ መለኮትን ብሃይማኖትን ከምኡውን ብናይ ጥንታዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ብስለት ኽረኽቡን ንወለዶም ከም ዝትክኡን ንናይ ጽባሕ ቤተ ክርስቲያን ብኃላፍነት ንምርካብ ብቑዓት ንኺኾኑ ምግባርን።
5. መንእሰያት ደቂ ቤተ ክርስቲያን ኣብነትን ኣሰርን ኣቦታቶም ከም ዚስዕቡ ብምግባር ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ሥራሕ ቤተ ክርስቲያን ብኣላይነት ኣቦታቶም ተሳተፍቲ ንኺኾኑ ምዅስኳስ።
6. መንእሰያት ፈጸምቲ ሕግን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ምእንቲ ኪኾኑ ቃለ እግዚኣብሔር ተማሂሮም ንወለዶምን ካብኦም ንዝዓበዩን ኣኽበርቲ ንኺኾኑ፡ ብሓፈሻ ብሃይማኖትን ሥነ ምግባርን ተሓኒፆም ንኺዓብዩን ጽቡቕ ኣርኣያን ኣፍረይቲ ዜጋታትን ንኺኮኑ ምኽኣል።
7. መንእሰያት ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ኣብ መንፈሳውን ማኅበራውን ናብራኦም ንዝገጥሞም ዝኾነ ይኹን ነገር ብምኽሪ ኣቦታቶም ብመንፈሳውነት ንኸኅልፍዎን ነንሕድሕዶም ንኺረዳድኡን ክበረታትዑን ምኽኣል።
8. ሕፃናትን መንእሰያትን ናይታ ጥንታዊትን ታሪኻዊትን ዝኾነት ቤተ ክርስቲያኖም ሃብትን ጸጋን ዓውድታት ሥነ ጥበባታን ታሪኻን ትውፊታን ብዝግባእ ንኽፈልጡን ኣበርክቶኦም ንኸዕዝዙን ምቹእ ጊዜን ኣገባብን እናኣዋደድካ ብትምህርቲ ምሥልጣን።
ምንጪ፦ መምርሒ ትምህርቲ ሰንበት


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ ኣሜን!! ሳልሳይ ሰሙን ዓብዪ
ጾም ምኵራብ ምኵራብ ክብሃል እንከሎ ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ
ኣብ ኣብያተ ጸሎት ኣይሁድ ዝውዓሎ የዘክረካ ብፍላይ ክኣ እቲ ኩሉ ዝኽእል ጎይታ ሕጻን
ኮይኑ ካብ ሄሮድስ ክስደድ ክሳብ ኣብ መስቀል ምስቃል ዝወረዶ ግፍዒ ኩሉ ተቐቢልዎ
ሓሊፉ ኣብ ቤት ጸሎት በጺሑ መናገዲ ገይረሞ ምስ ጸንሕዎ ግን ካብ ገመድ ጭጉራፍ
ተቲዑ ኣሳጎጎም ይብለና!!
ኣብቲ ቅዱስ መጽሓፍና ክብሪ ቤት መቕደስ ማዕረ ኽንደይ ምዃኑ ኣነጺሩ ይነግረና እዩ!!
ልዑል ፈጣሪና ኽኣ ኣቐዲሙ " ቤተይ ንኹሉ ቤት ጸሎት እያ" ይብለና!!
ሎሚኸ፧ ኣብያተ ክርስትያናትና ኣብያተ ጸሎት ድየን፧
"እተፍቅሩኒ እንተ ኾንኩም ትእዛዛተይ ሓልዉ" ከምዝበለና ብፍላይ ኣብቲ ቅዱስ ቦታ
ትእዛዛቱ ንሓሉ!
" ን እግዚኣሔር ምፍቃር ክኣ ትእዛዛቱ ምሕላው እዩ ትእዛዛቱ ኽኣ ከቢድ ኣይኮነን"
ቦአ ኢየሱስ ምኵራብ አይሁድ: ወምሐረ ቃለ ሃይማኖት ወይቤሎሙ ምጽዋተ አበድር እመሥዋዕት
አነ ውእቱ እግዚአ ለሰንበት ወአቡሃ ለምሕረት እግዚአ ውእቱ ለሰንበት ወልደ ዕጓለ እመሕያው::
ሰላም: ሰንበት ኣክብሩ ሠናየ ግበሩ ቢጸክሙ ኣፍቅሩ ነዳያነ ወመስኪናነ መሐሩ ከመ ትእመኑ አንትሙ
ቦአ ኢየሱስ ምኵራበ አይሁድ መሐረ ቃለ ሃይማኖት ወየቤሎሙ ሰንበት አክብሩ ሰላመ ተናገሮሙ
ወአእኮቱ ፈጣሪሆሙ::


text:
ምስባክ
<< ዐርገ እግዚአብሔር ብይባቤ ወእግዚእነ በቃለ ቀርን
ዘምሩ ለአምላክነ ዘምሩ። እግዚአብሔር ብደሃይ መለከት ዓረገ፣ ምስጋና ኣምላኽ ዘምሩ ዘምሩ፣
ምስጋና ንጉስና ዘምሩ ዘምሩ። መዝ.፵፮፡፭ (47:5)
ሮሜ.10-1። 1ይጴጥ. 3-15። ግ.ሓዋ.1፣-1-12። ወንጌል .ሉቃ.24፣45።
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
> መዝ.46-5።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ለይቲ ለይቲ ዝሓድረሉ ፣ ሓሙስ መዓልቲ ኣስቆሮታዊ ይሁዳ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣይሁድ ኣህሊፉ ዝሃበላ ቦታ ። ቅዱሳን ሓዋርያት ብዛዕባ ነገረ ምጽአት ሓቲቶም ዝተረድኡላ ፣ ካብ ሙታን ተሢኡ ኣብ መበል ኣርብዓ መዓልቲ ዝዓረገላ እምባ ( ጎቦ) ደብረ ዘይቲ እያ። ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብዛ ቦታ እዚኣ እዩ ዓሪጉ።
ኣቐዲሙ ቅዱስ ዳዊት ከምዝተዛረቦ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ እንዳረኣይዎ ናብ ሰማይ ዓሪጉ።  > ከምዝብል መዝ. 46፣5።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሓቒ ከምዝዓረገ ናይ ቤተክርስቲያን ሊቅ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቒ ከረድእ ከሎ ። ንሕማም ዝሰማምዖ ግዙፍ ሥጋ ተዋሂዱ ከሎ ቅድሚ ሥቅለቱ ኣቀዲሙ ኣብ ልዕሊ ባሕሪ ዝኸደ፣ ሎሚ ንንፋስ ከፊሉ ክዓርግ ክንርእዮ ከለና ዋላሓደ ኣይጠራጠር ። ምስ ግዙፍ ሥጋኡ ከየተለወጠ እዩ ዓሪጉ። ሃይ.አበው ዘዮሓንስ አፈወርቒ ክፍሊ 13 ቁጽሪ 15
አንቃዕድዎተ ዐይን
ወዘንተ እንዘ ይብሎሙ ተለዐለ ወነሥአቶ ደመና ወዐርገ ሰማየ እንዘ እሙንቱ ይኔጽሩ ኅቤሁ ወተሠወረ እምአዕይንቲሆም። ዮሓ.1-9።
ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ሰማይ ዝወጻኹ ብርሕቀት ( ብምርሓቅ) እምበር ብርቀት ( ረቂቅ ብምዃን) ኣይኮነን። እዚ ማለት ኣቀዲሙ ዝተዋህዶ ሥጋ ኣርቂቁ ግዝፍነቱ ኣጥፊኡ ዘይኮነ ምስ መለኮቶ ተዋሂዱ ሓደ ግዙፍ ሥጋ ግዝፍነቱ ከይገደፈ ካብ ዓይኒ ብምርሓቕ ልዕል ልዕል ብምባል ናብ ሰማይ ብምውጻእ እዩ።
ብትምህርቱ ዝተጸናንዑ ብተኣምራቱ ዝተማረኹ፣ ሓዳሮም ወለዶም፣ ሃብቶም ሥልጣኖም ዝገደፉ ሓዋርያት ንሰለስተ ዓመትን ሰለስተ ወርሕን ሓቢሩ ምስኦም ዝጸንሐ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሥጋ ክፍለዮም ከሎ ብናፍቆት ተታሒዞም ናብ ሰማይ ክወጽእ ከሎ ኣቶኪሮም ይርእይዎ ነበሩ። ዘርኣዮም ፍቕሪ፣ ሑሩ ወመሃሩ ብምባል ዝኣዘዞም ኣገልግሎት ከመይ ከምዝወጽእዎ እንዳሓሰቡ ኣቶኪሮም ረኣይዎ።
ዕርገተ ልቦና
ክንጽልይ ኮነ ክንዛረብ፣ ክንጸውም ከለና ኮነ ክንምገብ ፣ ክንሰርሕ ከለና ኮነ ከነዕርፍ ናይ ኣምላኽና ውዕለታ ብምዝካር ብምሕሳብ ኣብ ውሽጢ ዕስራን ኣርባዕተን ሰዓት ንኽንደይ ዝኣኽል ደቂቅ ዕርገት ልቦና ንዓርግ። ንምሰጥ?
ሓዋርያት ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብኣካለ ሥጋ ሓቢሩ እንዳሃለወ ዝኣዘዞም ትእዛዝ ንምፍጻም ስጋብ ሕይወት መፈጸምታ ተኣሚኖም ሓደራ ዝተዋህቦም ብተግባር ኩሉ ፈጾሞም እዮም፣ ንሕና ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ዘለና ምእመናን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መብልዒ ማል ከምዝተወልደ፣ ናብ ግብጺ ምስዳዱ ፣ ናይ ደቂ መዛሙርቱ እግሪ ብምሕጻብ ትሕትና ብምርኣይ ዝሃበና ሓደራ ኣብ መስቀል ተሸንኪሩ ስለና ኢሉ መከራ ተቀቢሉ ዘርኣየና ፍቕሩ ፣ ንኣልኣዛር ካብ ሙታን ብምትንሣእ ብናይ ገዛእ ርእሱ ሥልጣን ካብ ሙታን ብምትንሣእ ተስፋ ነገረ ትንሣኤ እንዳዘከርና ብሓሳብና እዳዓረግና ልብና ልዕል እንዳበልና ክርስቲያናዊ ምግባራት ምስ ሃይማኖት ኣተሓባቢርና ብምሓዝ ክንሕልዎ ይግባእ።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ብዕርገቱ ዕርገተ ልቦና ይሃበና። በረከትን ኣማላድነትን ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣይፈለየና።
(For those who do not have Geez, please visit this link) BEALE ERGET
(For those who do not have Geez, please visit this link) BEALE ERGET
ወስብሓት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ናይቲ ኮምዩን ኣካራዪ ገዛ የርንበራረንፋስቲግሀት ይብሃል።ኣብዚ ትካልዚ ሪጋ ክትሕዝ እንተደ ሊኻን ብዛዕባ ዝካረገዛውቲ ሓበሬታ እንተደሊኻን ኣብቲ
የርንበራረን መርበብ ክትድሊ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ግኖሸ ኮምዩን ብዙሓት ገዛ ዘካርዩ ናይ
ብሕቲ ወነንቲ ገዛውቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብኡ እተፈላዩ ጉጅለታት ቋንቋ ኣለዉ። እቲኮምዩን ካብ ነዊሕጀሚሩ ካብ ምሉእ ዓለምዝመጹ ስደተኛታት ኣለዉዎ። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታትእዞም ዚስዕቡእዮም፣ቪየትናም፡ቻይና፡ ሰርቦክሮዋት፡ ቦስንያ፡ ፊንላንድ፡ቺለ፡ ፖላንድ፡ ሩመንያ፡ዳንማርክ፡ሶማሊንዓረብን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ግኖሸ ዓቢናይ ማሕበራት ንጥፈት ኣሎ።ዝበዝሓ ግን ናይ ሃይማኖትን ስፖርትን ማሕበራት እየን፡ግን ናይ ረብሓ ማሕበራት እውን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ግኖሸ እተፈላለየናይ ኣገልግሎት ትካላት ኣለዋ፡ ከም ማእከል ጥዕና፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ሕክምና ስኒ፡ መሸጣ መስተ፡ ግሮሰሪ፡ ፋርማሲ፡ናይ ክዳውንቲ ድኳናት፡ናይ መጸባበቕን ገጸበረከትን ድኳናት፡ ሰከንድሃንድ ድኳን፡ ባንካ፡ ቤትንባብ፡ ሲነማ፡ መዘናግዒቦታ፡ እንዳበንዚና፡ እንዳኬክን ቤትመግብን።
ኣብዚ፡ናይ መሐምበስን ስፖርትን ኣደራሽ ምስ መዘናግዒኡ፡ናይ ስፖርት መሳርሒታት ወዘተ ኣሎ።ኣብ ጥቃ ቀላያት ብዙሕ ናይ መሐም በሲቦታታት ኣሎ።እቲ ስቱረሞሰ እተባህለ ሃገራዊ መናፈሻን እቲ ሃይሻፓራል እተባህለ ፓርክን ዓበይቲ ናይ ቱሪስት መስሕብ እዮም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብተን እተፈላለያ ናይቲ ኮምዩን ዞናታት ንደቂ 1-5 ዝዕድመኦም ዘገልግላ ኩሉኩሉ16 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ።ሰለስተ ካባታተንብኻልእ ኣካል ዝካየዳፍሉያት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት እየን።ነቶም ካብ 6-12 ዝዕድመኦምን ወለዶምዚሰርሑንንሳቶም ድማ ኣላዪነት ዚደልዩን ህጻናትናይ ዕረፍቲ ገዛ ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብቲ ኮምዩን
ሽድሽተ መባእታን
ሓደ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርትን (16-18 ዕድመ) ኣሎ። እቶም ኣብ ገዝኦም ሽወደን ዘይዛረቡ ህጻናት ብቛንቋ ኣደኦም ትምህርቲ ይወሃቦም እዩ።እዚ ንኣታቶም ንቛንቋኦም ከማዕብሉን ብዛዕባ ባህሎም ኪፈልጡን ይሕግዞም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ግኖሸ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲ ዚብል ፕሮግራም ኣሎ።ንሱ ብመገዲ መሰረታውንካልኣይደረጃውን ከምኡውን ብሽወደን ንወጻእተኛታት ዚብል መልክዕ ይወሃብ።
ነቶም ኣብዚ ዘይተወልዱን መሰረታዊ ኣፍልጦ ቋንቋ ሽወደን ኪህሉዎም ዝደልዩን ተቐማጦ ኮምዩንና ኣብቲ ሓፈሻውን ሞያውን ዝኾነ ናይ ኤስኤፍኢ ስልጠና ኪሳተፉ ንዕድም።ድሕሪ ኤስኤፍኢ ቅሩብጸኒሑ እቲ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ገለ ሳብጀክት እውን ይሕወሶ እዩ፡ከም ማተማቲክ፡ ማሕበራዊ ፍልጠት፡ከምኡውን
ኣብ ውሽጢ መሰረታዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ዚካየድ ናይ ምድላው ኮርሳት፡ከም ንኣብነት ምድላው ምዝዋር ማኪና፡ሞያን ናይ ስራሕ ባህልን ምልላይ ምስ ሕብረተሰብን።እቲ ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ብመዓልቲ እዩ ዚወሃብ፡ግን እቲ ኤስኢፍኢ ምሸት እውን ይወሃብ እዩ።
እቲ ዝቐረበ ኮለጅ ኣብ ዮንሾፒንግን ቡሩስን እዩ ዘሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ግኖሸ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ማእከላት ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ ቨርናሞ (30 ኪ/መ) ይርከብ። ንክንክን ስኒ ብዚምልከት ናይቲ ወረዳ ’ህዝባዊ ሕክምና ስንን’ ብሕታዊ ሕክምና ስንን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ግኖሸ ኮምዩን ን50 ቋንቋታት ዚትርጉም ኣገልግሎት ትርጉም ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብቲ ኮምዩን ብባስን ብባቡርን ምጕዓዝ ቀሊል እዩ። እተን ናብ ኩስት ዝኸዳ ባቡራት ብመንጎ ዮተቦሪን ካልማር/ካርስክሩናን ይሓልፋ። ንሳተን ኣብ ግኖሸ ደው ይብላ። ኣብ ኣልቨስታ ናብ ስቶክሆልምን ማልመ/ሾፐንሃም ዘላግብ መራኸቢታት ኣሎ። እተን ናይቲ ወረዳ ኣውቶቡሳት ነቲ ኮምዩን የገልግላ። እቲ ዝዓበየ መስመር ኣውቶቡስ 201 እዩ። ንሱ ንዪስላቨድ-ግኖሸ-ሂለርስቶርፕ-ቨርናሞ የራኽብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ግኖሸ ኮምዩን ዋኒናት ዝመልኦ ኮምዩን እዩ። ዝበዝሓ ዋኒናት ነኣሽቱን ናይ ስድራቤትን እየን። ግን ዓበይቲ ከኣ ኣለዋ። እታ ዝዓበየት ወሃቢት ስራሕ ባዕላ እታ ናይ ግኖሸ ኮምዩን እያ። ንሳ ኣስታት 900 ሰራሕተኛታት ኣለውዋ። ካልኦት ዓበይቲ ዋኒናት ከኣ እዘን ዚስዕባ እየን፣ Brännehylte Handels AB, Thule Sweden AB, Garo AB, Troax AB ከምኡውን Hillerstorps Trä AB.


text:
Share List
Related posts:
- ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኣስመራ ብትብዓት ዝተቓወሙ ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ኣብ ቤትማእሰርቲ ዓሪፎም።
- ኣብ ከተማ ለንደን ስርዓት ኢሳይያስ ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ኣኼባ ተሰሪዙ።
- VOICE OF ASSENNA: ዝርርብ ምስ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ብዛዕባ ምስጓጒ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ካብ ሆላንድ
- ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት፡ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኢማራት ይዕንድር፡ ኣብርሃም ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ `ዱባይ ሞል` ይሽምት፡ ኤረቲቪ ብስም ኢሳይያስ ልቢወለድ መልእኽቲ ዮሃና ትፍኑ ፡ ሃ/ማርያም ደሳለኝ እሱራት ይፈትሕ፡ ቤትማእሰርቲ ይዓጹ።
- ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኣስመራ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ እንዳማርያም ንዝርከብ መባእታን ካልኣይን ደረጃ ቤትምህርቲ ትምህርቲ ከረክቡዎ ንዘቕረበሎም ትእዛዝ ንዝነጸጉ ሓሙሽተ ካህናት ኣሲሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
- VOICE OF ASSENNA: ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ እንዳማርያም ንዝርከብ ቤትምህርቲ ከረክቡዎ ንዘቕረበሎም ትእዛዝ ንዝነጸጉ 5 ካህናት ኣሲሩ
- እዋናዊ ዜና – ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ መድረሳ ኣል ዲያእ ንዝተባህለት ኣብ ኣስመራ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ማሕበረሰብ እስላም ንምዕጻው ንዝወሰዶ ስጉምቲ ብምቅዋም መንእሰያትን ህዝብን ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ኣስመራ ንዘካየዱዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምብታን ብርቱዕ ቶኽሲ ከምዝኸፈተ ምንጭታት ሓቢሮም።
- ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝተቓወሙ ላዕለዎት ሰበስልጣን ናይ ተኣሰሩሉ ጽኑዕ ቤትማእሰርቲ ዒራዒሮ ቀንዲ ሓላፊ ኮይኑ ንነዊሕ ዓመታት ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዘገልገለ ለተናል ኮለኔል ኢሳቕ ኣርኣያ (ወዲ ሓኪም) ብሕማም ዓሪፉ።
- ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቲ ኣብ ሓልሓለ ዝርከብ ኮለጅ ቢዝነስን ኢኮኖሚክስን ሃንደበት ስታላታት ኣእትዩ ስለዝዓጸዎ መደብ ትምህርቱ ከቋርጽ ከምዝተገደደ ምንጭታት ሓቢሮም።
- ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንኣሽባብ ወተሃደራዊ ደገፍ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ኣብ ዶብ ሶማልን ኬንያን ተታሒዞም ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ ጋማን ነጻ ከምዝተለቁ ወኪል ኣሰና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣረጋጊጹ።
- ዳይረክተር ጀነራል ተለኮሙኒኬሽን ዝነበረ ተጋዳላይ ሰለሙን ሃብቶም ኣብ ቤትማእሰርቲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ተሰዊኡ።
- ኣብ ከተማ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ግዱሳት ደለይቲ ፍትሒ፣ መበል 14 ዓመት ምሕዩር ናይ ፖለቲካ እሱራትን ጋዜጠኛታትን ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ምኽንያት ብምግባር ሃንደበት ኣብ ማዕጾን መናድቕን ኤምባሲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ስእልታት ግዳያት ብምጥቃዕ፣ እቶም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ጻውዒት ኣቕሪቦም።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
- Details
- Hits: 2769
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንመሓውር ክኢላታት ወረዳታትን ከተማታትን ዓቕሚ መዕበዪ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ።
ሓደሽቲ ኣዋጃት ኣታዊ ግብርን ምምሕዳርን ግብርን፣ ስርዓት ኣወሳስና ግብርን ኣተኣላልያ ቅሬታን ይግበአንን፣ ምሓዝ ሃፍትን ምምሕዳራዊ መቅፃዕትን መሰረት ብምግባር ንመሓውር ክኢላታት ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን፣ ንትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ንፍሉይ ኦዲተራትን ኣብ ከተማ ኣክሱም ካብ ዕለት 13 ክሳብ 17/04/2009 በጀት ዓመት ዓቕሚ መዕበዪ ስልጠና ከም ዝሃበ ምኽትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ኣገንዚቦም።
ቑጠባዊ ዓቕሚ ኣታዊና ንምዕባይ ነዚ ዝምጥንን ዝድግፍን ስርዓት ምምሕዳር ግብርን ምጥንኻርን ምምሕያሽን ወሳኒ ብምዃኑ ብብርኪ ሃገር ዝተመሓየሹ ኣዋጅ ኣታዊ ግብርን ምምሕዳር ግብርን ኣብ ወርሒ ሓምለ 2008 በጀት ዓመት ፀዲቑ ናብ ተግባር ተኣትዩ እዩ። እዞም ሓደሽቲ ኣዋጃት ንንውሕ ዝበሉ ዓመታት ተበታቲኖም ዝፀንሑ ኣዋጃትን ደንብታትን ናብ ሓደ ብምውዳብ ግልፅነትን ተሓታትነትን ብምስፋን ምስ ዝበፃሕናዮ ቁጠባዊ ዕብየት ንምዝማድ እዚ ስልጠና ክፍተታትና እናፅበብና ዓቕምና እነጎልብተሉ ስሉጥን ቀፃልነት ዘለዎን ግልጋሎት ንምሃብ ዝሕግዝን ከፈልቲ ግብሪ ከከም ኣታዊኦም ክኸፍሉ ዝገብር ምኻኑ እቶም ምክትል ዋና ዳይሬክተር ገሊፆም።
ቐንዲ ዕላማታት ምምሕያሽ ኣታዊ ግብርን ምምሕዳር ግብርን ብተግባር ሪፎርምታት ግብሪ ኣብ ምፍፃም ዘፀግሙ ዝነበሩ ድንጋገታት ግልፅነት ንኽህልዎም ብዝተበታተነ መንገዲ ኣብ ስራሕ ዝፀንሑ ኣዋጃት ብምውህሃድ ብምምሕዳር ግብሪ ዝምርሑ ድንጋገታት ዓርሶም ክኢሎም ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ብምግባር ኣብ ከፈልቲ ግብሪ ዝበፅሕ ዝነበረ ምንግልታዕ ብምውጋድ ፍትሓዊ ስርዓት ኣከፋፍላ ግብሪ ንምዝርጋሕ ዝዓለመ ሙያዊ ስልጠና እዩ።
ዜጋታት ሓንቲ ሃገር ዝኸፍልዎ ግብሪ ኣብ ድሌት ዝተመሰረተ እንተይኮነስ ኣታዊኦም መሰረት ዝገበረ ብሕጊ ተገዲዶም ንልምዓት ሃገሮም ዝኸፍልዎ ግቡእ ኮይኑ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ንምስላጥ ዝኽፈል እንትኸውን ሰራሕተኛታት ልምዓት እቶት ዓቕሞም እናዕበዩ ንኸፈልቲ ግብሪ ብዝገበርዎ ደገፍን ክትትልን ብዓርሰ ተበግሶ ምኽፋል ግብሪ መግለፂ ስልጥኑን ዜግነታዊ ጉቡእን እናኾነ ይመፅእ ከም ዘሎ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ብተወሳኺ ግልፂ ገይሮም።
ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና ኣይተ ሃ/ስላሴ ገ/ሂወትን ወ/ሮ ትርሓስ ገዛእን ብወገኖም ነባራትን ሓደሽትን ኣዋጃት ዘመሳስልዎምን ኣፈላላዮምን መሰረት ብምግባር ዝተውሃበ ስልጠና ዓቕምን ክእለትን ካብ ምዕባይ ብተወሳኺ ወረዳታትን ከተማታትን ተሞክሮታት ዝተለዋወጥናሉን ተሞክሮ ዝቐሰምናሉን እዩ ክብሉ ገሊፆም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ነዚ እዩ ጐይታ ሃብታም መንግሥተ ሰማያት ካብ ዝኣቱስ ገመል ብዓይኒ መርፍእ ክኃልፍ ይቐልል ዝበለ” ቅዱስ ሓዋርያ ታዴዎስ
ታዴዎስ ማለት ዘርእን ማእረርን፡ ካህነ ኣምላኽ ማለት እዩ። ቍጽሩ ምስ ዓሰርተው ክልተ ሓዋርያት ኮይኑ ሃገረ ስብከቱ ሶርያ እዩ። ሊቀ ሓዋርያት ጴጥሮስ ኣሰንይዎ ናብ ሃገረ ስብከቱ ሶርያ ኣምርሐ። ኣብ መንገዲ ንሓደ ሓረስታይ “እንጌራ እንተሎካ ሃበና፧” ኢሎም ምስ ሓተትዎ ንሱ ድማ “ሕጂ ንጊዜኡ ምሳይ የብለይን። እንተኾነ ንስኻትኩም ነዞም ኣብዑረይ ኂዝኩምለይ ጽንሑ እሞ ንገዛይ ከይደ ከምጽኣልኩም” ኢልዎም ናብ ገዛኡ ኸደ።
ቅዱሳን ሓዋርያት ድማ፥ እዚ ሰብ’ዚ ከምቲ ንሱ ንኣና ሠናይ ዝገብረልና ዘሎ ንሕና’ውን ንሱ ኸይዱ ክሳብ ዝምለስ ክንሓርሰሉን ክንዘርኣሉን ዘይንጸንሕ ተባሃሂሎም ታዴዎስ እናሓረሰ ጴጥሮስ እናዘርአ ነታ ግራት ወዲኦም ኣብቍሎም ኣፍርዮም ኣሰዊቶም ኣጽንሑሉ። እቲ ሓረስታይ ምስ ተመልሰ በዚ ዕፁብ ተኣምራት እናተደነቐ ኣብ እግሮም ወዲቑ ብምስጋድ “ንስኻትኩምሲ እንታዎት ኢኹም፧ ኣማልኽቲ ዲኹም፧ በጃኹም እቲ ኣነ ኽገብሮ ዚግብኣኒ ንገሩኒ እሞ ክስዕበኩም” በሎም።
ቅዱሳን ሓዋርያት ድማ “ንቕድም ነዞም ኣብዑር ልማኖ ኣብጽሓዮም” በልዎ። ኻብቲ ሰዊት ኂዙ ኸብጽሖም ኪኸይድ ከሎ ኣብ መንገዲ ዝረኸብዎ ሰባት “ኣብ ዘይእዋኑ እዚ ሰዊት ሥርናይ እዚ ኻበይ ረኺብካ ኣምጺእካዮ፧” እናበሉ ምኅላፍ መንገዲ ኸልእዎ። ንሱ ግና ነቶም ኣብዑር ልማኖ ንዋናኦም ሂቡ መዕረፊ ሓዋርያት ንኸዳሉ ይህወኽ ስለዝነበረ መልሲ ኸይሃቦም ናብ ቤቱ ኣተወ።
እዚ ዜና’ዚ ናብ መኳንንቲ እታ ሃገረ በጽሐ እሞ ጸዊዖም ነቲ ዝኾነ ነገር ኵሉ ክነግሮም ብምፍርራህ ሓተትዎ። ንሱ ድማ ከይነከየን ከይወሰኸን ነገሮም። ንሳቶም ድማ “ነዞም ሰዓብቲ ክርስቶስ እዚኣቶም ንርእዮም ኣሎና መሠርያን እዮም። ስለዚ ናብ ዓድና ኣትዮም ክምህሩ ስቕ ኢልና ክንርእዮም የብልናን” ተበሃሃሉ። ገሊኦም ሰባት ከኣ “ነዚኦም ተቓዳዲምና እንተ ደኣ ቐቲልናዮም እቲ ኣምላኾም ዝደለይዎ እዩ ዝገበረሎም ስለዝበሃል ሓዊ ወይ ድማ ማይ ኣይኂ ኣውሪዶም ከየጥፍኡና ክንሓስበሉ ኣሎና” በሉ።
ብሓሳብ ደዪቦም ኣውሪዶም ዝሙት ከም ዝጸልኡ ፈሊጦም፡ ናብ ዓዶም ምእንቲ ከይኣትዉ ንሓንቲ ዘማዊት ሰበይቲ ብዘይ ክዳን ዕራቓ ኣብ ልዕል ዝበለ በሪ ናይታ ዓዲ ሰቒሎም ኣጽንሕሎም።
ቅዱሳን ሓዋርያት ግና ናብ እግዚአብሔር ጸለዩ። “ለይኩኑ ከመ ጸበል ዘቅድመ ገጸ ነፋስ ወመልአከ እግዚአብሔር ለይሳቅዮሙ” ከምዝብል ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ካብቲ ዘላቶ ቦታ ኣልዒሉ ኃዲግ ሰማይ ኃዲግ ምድሪ ሰቕላ።
ነዚ ተኣምራት’ዚ ዝረኣዩ ሕዝቢ’ቲ ዓዲ ኣሚኖም ተጠምቁ። እታ ዘማዊት ሰበይቲ’ውን ኣሚና ተጠሚቓ ኣገልጋሊት ቤተ ክርስቲያን ኮነት።
ቅዱሳን ሓዋርያት ከኣ ቤተ ክርስቲያን ሓኒፆም፡ ካብቶም ዝኣመኑ ሕዝቢ ዲያቆናትን ካህናትን ጳጳሳትን ሸሙሎም።
ሓደ ሃብታም ናብ ሓዋርያት ከይዱ “ሕይወት ክረክብሲ እንታይ ክገብር፧” ኢሉ ሓተቶም። ቅዱሳን ሓዋርያት ድማ ኵሉ ትምህርተ ሃይማኖትን ቃል ወንጌልን ሥነ ምግባርን መሃርዎ። እቲ ሃብታም ከኣ “ነቲ ዝበልኩምኒ እንተፈጸምኩ ከማኻትኩም’ዶ ተኣምራት ክገብር እኽእል እየ፧” ምስ በሎም “እምበኣርከስ ዘሎ ሃብትኻ ንድኻታት ሂብካ መንን” በልዎ።
ንሱ ግና ገቢረ ተኣምራት ብገንዘብ ስለ ዘይሸጡሉ ተቖጢዑ ንሓዋርያ ታዴዎስ ብጐረርኡ ሓነቖ። ሓዋርያ ታዴዎስ ድማ “ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እኳ ኸምዚ ናትካ ዝኣመሰለ ስለ ዝረኸበ እዩ ‘ሃብታም ናብ መንግሥተ ሰማያት ካብ ዝኣቱስ ገመል ብዓይኒ መርፍእ ክኃልፍ ይቐልል’ ዝበለ” (ማቴ. 19፡24) ኢሉ ገሠፆ።
ንሱ ግና ደጊሙ ብጐረርኡ ሓኒቑ ክቐትሎ ደለየ። ኣብ መንጎ እዚ ሓደ ሰብኣይ ገመሉ ኂዙ ብቕድሚኦም ኪኅልፍ ርእዮም ናብኦም ጸውዕዎ። ንሠራሕ መርፍእ ድማ መርፍእ ክሰደሎም ለኣኹሉ። ነዚ ነገር’ዚ ኣቐዲሙ ሰሚዕዎ ዝጸንሐ ሠራሕ መርፍእ ንሓዋርያት ዝኃገዘ መሲልዎ ዓይኒ መርፍእ ኣግፊሑ ለኣኸሎም።
ንሳቶም ግና ነቲ ሃብታም ምኽንያት ከይኮኖ ኢሎም “ከምቲ ልክዑ ጌርካ ደኣ ለኣኸልና” ኢሎም ለኣኹሉ። ንሱ ድማ ከም ኵሉ ዓይኒ መርፍእ ጌሩ ሠሪሑ ሰደደሎም እሞ ቅዱሳን ሓዋርያት እቲ ልሙድ ጸሎቶም ኣብጺሖም ነቲ በዓል ገመል ምስ ገመሉ በታ ጸባብ ዓይኒ መርፍእ ሠለስተ ጊዜ ኣታኃላለፍዎ።
እቲ ሃብታም ከኣ ነዚ ተኣምራት’ዚ ምስ ረኣየ፡ ብግብሩ ተጣዒሱ ኽዳኑ እናቐደደ ኣብ ትሕቲ እግሪ ሓዋርያት ወዲቑ ምሕረት ግበሩለይ በሎም። ብኡ ንብኡ ድማ ምሕረት ተጌሩሉ ኣሚኑ ተጠምቀ።
ብድኅር’ዚ ሓዋርያ ታዴዎስ ጽንዓት እምነቶም ኣረጋጊጹ ብሰላም ተፈናንዩ ናብ ፍልእዋን እትበሃል ምድረ ይሁዳ ከደ። 2 ሐምሌ ድማ ጥዑም ድቃስ ወሲድዎ እንከሎ ብሰላም ዓረፈ።
በረኸቱን ረድኤቱን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
“ርሑስ ሓድሽ ዓመት፡ ቃልሲ ከኣ ቀጽሉ ምኽንያቱ ካልእ መተካእታ ስለ ዘየለ” እዚ ካብቲ ነባርን ዝተኸብረን ናይ ነጻነት ተቓላሳይ ኣብራሂም መሓመድ ዓሊ ናብ ናይ ቀደም ብጾቱን ናብዞም ናይዚ እዋንዚ ምእንቲ ፍትሒ ዝቃለሱ ዘለዉን ዘመሓላለፎ ሓያል መእኽቲ እዩ።
ኣብዚ ምስኡ ኣብ 5 ለካቲት 2018 ካብቲ ዘለዎ ፖርት ሱዳን ዝተኻየደ ናይ ተለፎን ርክብ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካ ዝካየድ ዘሎ ምዕባለታት ብልቢ ይከታተሎ ከም ዘሎ ጠቒሱ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ዝኾነ ተቓላሳይ ካብዚ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ቃልሲ ከይስልኪ ኣትሪሩ ኣተባቢዑ። ምኽንያቱ ድሕሪቲ መሪር ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕጂ’ውን ቅኑዕ ምምሕዳርን ፍትሕን ይጽበ ስለ ዘሎ።
ብዛዕባቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት ብጾቱ ብዝነበሩ ብትግርኛ ዝተሓትመት መጽሓፍ ኣብ ዝሃቦ ርኢቶ፡ ኣበርክተኦም ኣዝዩ ክቡርን ዋጋ ዘለዎን እዩ፡ ምኽንያቱ ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ማሕበራዊ ፍትሒ ንክረጋገጽ ዝተነጽፈ መሰረት ከም ታሪኽ ክምዝገብ ኣዝዩ ኣድላይ ስለ ዝኾነ ኢሉ።
ኢብራሂም ጉዳይ ጥዕንኡ ኣብዚ እዋንዚ ክጻወሮ ዝኽእል ምዃኑ፡ እንተኾነ ኣብ ጐደናታት ናይታ ግዜ ንእስነቱ ዘሕለፈላን ሕጂ ዝነበረላ ዘሎን ከተማ ፖርትሱዳን ከም ድላዩ ክዛወር ኣይከኣለን።
ቀዳማይ ስእሊ 2001፡ ኢብራሂም መሓመድ ዓሊ፡ ስዉእ ስዩም ዑቕባሚካኤል ሓረስታይ፡ ናይ ሎሚ ኣቦመንበር ሰዲህኤ መንግስተኣብ ኣስመሮምን መዓመድ ዓሊ ኢብራሂም ኣብ 2013 ኣብ ከሰላ ዝተጨውየን ዝትሳተፍዎ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ እንዳመረሐ የርኢ። ካለኣይ ስእሊ 2018 ድማ፡ ኣብቲ 6ይን ንተሓኤ-ሰባ ናብ ሰልፊ ዘሰጋገረን ጉባአ እንዳድመጸ የርኢ።
ነቶም ብዛዕባኡ እንፈልጥ ኢብራህም መሓመድ ዓሊ፡ ኣብ ቃልሲ ኣብ መፋርቕ 60ታት ተሳቲፉ። ደሓር ካብ 1975 ክሳብ 1981 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ኮይኑ ተቓሊሱ። ድሕሪ እዚ ተሓኤ ኣብ 1981 ኣብ ወተሃደራዊ መዳይ ተሳዒራ፡ ምፍንጫላት ምስ ኣጋጠመ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ-ሰውራዊ ባይቶ ካብ ዝሃነጹ ሓደ እዩ። ካብ 1995 ክሳብ 2001 ኣቦመንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ-ሰውራዊ ባይቶ ኮይኑ መሪሑ። ካብ 2002 ክሳብ 2008 ድማ ናይ ተሓኤ-ሰባ ኣፈባይቶ ነይሩ። ብዘይካዚ ኣብ 1999 ካብቶም ኣብ ምፍጣር ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ዓብይ ግደን ኣበርክቶን ዝነበሮም ሓደ እዩ። ነቲ ምሕዝነት ከኣ ካብ 2000 ክሳብ 2001 መሪሕዎ። ኢብራሂም ዋላ’ኳ ካብ 2005 ንደሓር ናይ ጥዕና ጸገም እንተኣጋጠሞ፡ ማዕዳኡን ምኽሩን ንኤርትራውያን ተቓለስቲ ክሳብዚ ሕጂ ምስ ሰልፊ ደሞክራሲ ዝገብሮ ዘሎ ኣየቋረጸን።