text:
ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን እንታይ እዮም ዝብሉ ዘለው? ካብ ብዓል ጣፍስ ብዓል ኣፍ። እቲ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1947 ዓ.ም.ፈ. ካብ ኣምባሳደር ፎርስተር ዱለስ ጀምሩ ድኣ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኣሜሪካን ዓባይ ብሪጣንያን ከይከውን ዘሎ? እስከ መጻሕፍተ ታሪኽ ብምግንጻል ነቲ ታሪኽ ክንፈልጦ ንፈትን
ዋሽንግተን — ብምኽንያት መገሻ ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ረክስ ተለርሰን ኣብ ኣፍሪቃ፡ ንድምጺ ኣሜሪካ ዝተዛረቡ ኣብ ግዜ ቀዳማይ ጆርጅ ቡሽ ሓላፊ ጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነበሩ ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን፡ ኩባንያታት ኣሜሪካ ኣብ ኤርትራ ኢንቨስትመንት ክገብራ ከምዝኽእላን፡ ኤርትራ ኣብ ስትራተጂካዊ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ብምህላዋ፡ ንሃገራዊ ጸጥታ ኣሜሪካን ኤርትራ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ተዛሪቦም።
እስከ ነዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘለ፣ቃለምሕታት ፍሉይን ገዲምን ኣምባሳደርን መንግስቲ ሕቡራት ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ከምኡውን ምክትል ሰክሬታሪ ኦፍ ስቴት ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሄርማን ጀ. ኮሀን፣ እንታይ ከም ምዃኑ ስትራተጂካዊ ዓላማኡ ንከታተሎ።
ብ1991 ዓ.ም.ፈ.ገርሀኛ ህዝብን ተጋዳላይን አርትራ፣ ኣብ ከተማታት ኤርትራ፣ ነጻነት ይኣይ ተረኺባ ኢሉ፣ ክጭፍር ከሎ፣ ኣብ ለንደን ግና ብዘይ ድልየት ህዝብን ሰራዊትን ዝተኻየደ ስዉር ኣጀንዳ፣ ግን ከኣ ንሃገር ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ፣ ኣኼባ ለንደን በዞም ስእሎም ኣብ ላዕሊ ትርእዩዎም ዘሎኹም ውዲታውያን ቶኳሉ ይካየድ ነይሩ።
ነቲ ብCode ፕሮጀክት “ተኽሊ” ወይ “Nurcery” ዝፍለጥ፣
sourc: http://www.ehrea.org/DIA%20Kagnew%20CIA%20Connection.pdf
ግንከኣ ብሰላሊ ኣሜሪካ ኢሰያስ ዝምራሕ ዝነበረ ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፣ ተዓዊቱ ነስመራ ክኣቱ ከሎ፣ ብወርሒ ግንቦት 1991 ዓ.ም.ፈ. ድማ፣ ብትእዛዝ መንግስቲ ኣሜሪካን እንግሊዝን፣ ብረቂቕ ውዲት ተኣሊሙ ዝተሓንጸጸ፣ ታሪኻዊ መደብ ዕዮ፣ ኣብ ግብሪ ንምትግባር፣ ብሄርማን ኮሀንብን ብሓደ ኣባል ስለላ መርበብ ኤም.ኣይ.6ን፣ ዝምራሕ ሕቡእ እጀንዳ ዝነበሮ ኮንፈረንስ ፣ ዕሱባት ኢሰያስ ኣፈወርቅን ሒዳሪናይ መለስ ዜናዊንን ተኵኻፊሎሞን፣ ነቲ ምስጢራዊ ውዕል ድማ ውዕል ኣትዮምሉ። እዚ ኮንፈረንስ እዚ ግና ካብ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሕቡእ እዩ። ትርጉሙ ግና ሎሚ ድሕሪ 28 ዓመታት ይግሃድ እሎ።
Interview with Ambassador Herman J. Cohen, former Assistant Secretary of State for African Affairs
መንዩ ኣምባሳደር ሄርማን ጀ. ኮሀን? ካብ 1968 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ 2018 ዓ.ም.ፈ. ማለት ንኣስታት 50 ዓመታት ንመንግስቲ ኣሜሪካ ወኪሉ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ መንግስቲ ኣሜሪካ ዘገልገለ ምኩር ኣባል ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ሀርማን ጀ. ኮሀን እዩ።
-
ላዕለዋይ ኣማኻሪ ዓለምለኻዊ ምትሕንፋጽ ኣፍሪቃ ካብ 1993 ክሳብ 1998 ዓ.ም.ፈ.
Senior Advisor, Global Coalition for Africa (1993-1998)
-
ምክትል ሰክረታሪ ሃገራዊ ጉዳይ ኣሜሪካ፣ ኣብ ፍሉይ ጉዳይ ኣፍሪቃ ካብ 1989 ክሳብ 1989 ዓ.ም.ፈ.
Assistant Secretary of State for Africa (1989-1993)
-
ፍሉይ ሓጋዚ ንፕረሲደንትታት ኣፍሪቃን፣ ልዑል ዳይረክቶር ኣብ ጸጥታዊ ጉዳይ ኣፍሪቃን Special Assistant to the President and Senior Director for Africa, National Security Council (1987-1989)
-
ቀንዲ ልዑል ምክትል ሰክረታሪ ስለላዊ መርበብን ምርምርን ሃገራት ኣፍሪቃ ፣ ካብ 1980 ክሳብ 1984 ዓ.ም.ፈ. Principal Deputy Assistant Secretary of State for Intelligence and Research (1980-1984)
-
ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ጋምብያን ሰኔጋልን ካብ 1977 ክሳብ 1980 ዓ.ም.ፈ.
-
U.S. Ambassador to Senegal, Gambia (1977-1980)
-
ዳይረክተር ኣብ ጉዳያት ማእከላይ ኣፍሪቃ ካብ 1969 ክሳብ 1974 ዕ.ም.ፈ.
Director for Central African Affairs (Department of State) (1969-1974)
-
ዋና ሓላፊ ምስዮን ኣብ ኪንሳሻ ዲሞክራስያዊት ረፓብሊክ ኮንጎ.ካብ 1968 ክሳብ 1969 ዓ.ም.ፈ. Chief of Mission, Kinshasa, Democratic Republic of the Congo (1968-1969)
ኣስተብህል፣ ኣምባሳደር ሐርማን ጀ. ኮሀን ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ ለንደን ምስ ኢሰያስ ኣፈወርቅን መለስ ዜናዊን ዝተውዓዓሎ ስዉር ውዕል፣ ክሳብ ሕጂ እንዳ ተተግበረ ይኸይድ ኣሎ። ኣብዚ እዋንዚ በብእዋኑ ሓላዪ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይኑ፣ብፍላይ ሓንሳብ ኣብ ዶባዊ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ ሓንሳብ ኣብ መንጎ ህግደፍን ወያኔን ዘሎ ፍልልያት እንዳምጽአ፣ኣብ ሜድያታት ሓላዪ ኮይኑ ክቐርብ ይርአ እዩ። እቲ ሓቂ ግና ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመሰረቱ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኣሜሪካን፣ ዓባይ ብሪጣንያን፣ እስራኤል ድኣንበር፣ ኣብ ኢድ ወያኔን ህግደፍን ከምዘይኮነ፣ ነቶም ብዛዕባ ስትራተጂካዊ ዓላማ ምዕራባውያን፣ ብፍላይ እኳድኣ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝከታተሉ ክኢላታት፣እቲ ሓቂ በሪሁ እዩ ዝርኣዮም።
-
ጽዮናውያን፣ነቲ ዋና ዘይብሉ መስኪን ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ነዞም ክናናን ምናናን ህግደፍን ወያኔን ኣዋፊሮም፣ ብገረብ ብሓኽላ ገሮም ጸላኢኡ ንኸይፈልጥ የደንቁሩዎ ኣለው። እዚ ፈሪሃ እግዚ-ኣቢሔር ዘለዎ ገርሀኛ ህዝቢ እዚ ክልዓል ከሎ ግና፣እዞም ወረበላ ዝኾኑ ናውቲ ጽዮናውያን ህግደፍን ወያኔን፣ ረሳሕ ታሪኽ ነቲ ወለዶ ገዲፎምን፣ ነቲ ዝዘመቱዎ ገንዘብ ድማ ከይበልዑዎ ክዓርቡ ከለውን ብዓይኑ ክርእዮም እዩ።
-
ሄርማን ኮሀን ብፍላይ ካብቲ ንነጻነት ኤርትራን ኢትዮጵይታን ዘበርዓነሉ እዋን፣ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ፣ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሶማልን፣ ብሓፈሻ ንቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት ንኽብል፣ ኣብ ህውከትን ኣብ ባርነትን ንክኣቱ ገልዳሕ ይብል ኣሎ። በብግዜኡ ኣብ ሜድያታት እንዳተቓላቐለ፣ ሓልዪ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተመሲሉ ብስነኣእምራዊ ውዲት ዝተላዕጤጠ ሕሱር ፕርፖጋንዳ ከካይድ ክርአ ከሎ ግና ፣ ነቶም ንውዲት ምዕራባውያን ዝፈልጡ ሰባት ኣዝዩ ዘስደምም እዩ።
-
እቲ ኩሉ ሄርማን ኮሄን ዘተስፉዎ ዘሎ ዘይፍጸም ተስፋታት ግና፣ ንስልጣን ወያኔን ህግደፍን ኣናዊሕካ፣ ኣብ መወዳእታ እቲ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ጀጋኑኡን ሓርበኛታትን ስኢኑ፣ ኣላሽ ምስበለ፣ ጽዮናውያን ሽዑ ነቲ መሬቱ ንኽዘምቱዎን ክቆጻጸሩዎ ጥራይ እዩ። ስለዚ እዚ ሰብዚ፣ ኣብ ጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኣስታት 50 ዓመታት ዝኣክል ዝቃለስ ዘሎ፣ ወኪል ስቴት ዲፓርትሜንት መንግስቲ ኣሜሪካ ኮይኑ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ሃጸያውያን ለይትን መዓልትን ዝሰርሕ ዘሎ እዩ። ሄርማን ኮሀን ንረብሓ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ይሓስብ aዩ ዝብል ሰብ እንተልዩ ግና፣ ዓሻ ጥራይ እዩ።
ሓበሬታ ፤Q: What were the U.S.’s objectives in trying to stabilize Ethiopia, Eritrea, Mozambique and the other countries facing political turmoil?
“ኤርትራ መላኺ ስርዓት ኣለዋ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ቻይና`ዩ ሰልጢኑ። ብእኡ ሞደል`ዩ ዝመርሕ። ግን ኤርትራ ብተዛማዲ ጽቡቕ ትኸይድ ዘላ ትመስል-ንኣብነት ንኢትዮጵያ ሓገዝ መግቢ ክንህብ ኸለና ንኤርትራ ሓገዝ መግቢ ኣይሃብናያን። ማይን ካልእን ኣለዎም። ዝሓሸ ውዳበታት ድማ ኣለዎም። ናይ ወጻኢ ኢንቨስትመንት`ውን ይመጾም ኣሎ” ኢሎም።
ኤርትራን ኢትዮጵያም ኣብ`ቲ ንቡር ዕዳጋ እንተተመሊሶም፡ ዝሓሸ ከምዝኸውን`ውን ተዛሪቦም። ሀርማን ኮሀን፡ ብዛዕባ ኣብ ምውዳቕ ደርግ ዝነበረ ኩነታትን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊን ፕረዚደንት ኢሳያስን ኣብ ወደብ ብሓባር ንምስራሕ ዝተገብረ ስምምዕን፡ ምጅማር ኩናትን ኣልዒሎም`ውን ተዛሪቦም ኣለዉ።
ርእይቶና፤ እዞም ክልተ ውድባት ህ.ግ.ሓ.ኤርትራን ወያኔን ድኣ ብምኽርን ምዕዶን ስለላ መርበብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝምርሑ ከይኮኑ? እቲ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ኣምባሳደር ሄርማን ኮሀንን፣መለስ ዜናውን፣ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ዝተኻፈሉዎ፣ ምስጢራዊ ዋዕላ ለንደን፣ኣጀንዳኡ ከመይን እንታይን ከምዝነበረ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይፈልጦዶ ነይሩ እዩ? ኣብቲ ድሕሪ ነጻነት ዝተገብረ ዶባዊ ኲናት ባዱመከ፣ ኢድ ኣእታውነት መንግስቲ ኣሜሪካ ነይሩዎ ድዩ፣ ወይስ በዞም ክልተ መራሕቲ ህግደፍን ወያኔን ጥራይ እዩ ተወሊዑ? እስከ ነዚስ ጉዳይ እዚ ብምርምርን መጽናዕትን ገርና ንከታተሎሞ፣ ነቲ ውዲታዊ ትሕዝቶኡ መታን ክንፈልጦ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 26 February 2016
ናብ ኤርትራ ዑደት ዘካየዱ ኣርባዕተ ኣባላት ፓርላማ ስዊዘርላንድ ዝገጥሞም ዘሎ ተቓውሞ፣ ፍትሓዊ ኣይኮነን ክብል ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ ቶኒ ሎሸ ገሊጹ።
እቲ ቆንስል ምስ ምዕከን ዜና ለ’ኤብዶ ኣብ ዘካየዶ ዝርርብ፣ ነቶም ኣርባዕተ ኣባላታ ፓርላማ ስዊዘርላንድ ናብ ኤርትራ ክበጽሑ ዘተባብዓሉን መእተዊ ቪዛ ዝሃቦምን ምኽንያት፣ ንህሉው ኩነታት በዒንቶም ክዕዘቡ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ነቶም ኤርትራ ሰሜን ኮርያ ኣፍሪቃ’ያ ዝብል መርገጺ ዝሓዙ ግና ቪዛ ምሃቦም ትርጉም የብሉን ክብል’ውን ደምዲሙ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሓደ ካብ ዓበይቲ መዘራረቢ ኣርእስታት እታ ሃገር ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ካብ የመናውያን ሰልፍታት እታ ሃገር፣ ስደተኛታት ናብ ዓዶም ዝምለስሉ መንገዲ ክናደ ኣለዎ ክብሉ እንከለዉ፣ ጸገማውያን ሰልፍታት ከኣ ናብታ ብቤት ምእሰርቲ እትምሰልን፣ ሰሜን ኮርያ ናይ ኣፍሪቃ እናተባህለት እትግለጽን ኤርትራ ዝምለስ ስደተኛ የለን ክብሉ’ዮም ዝማጎቱ።
ምምላስ ስደተኛታት ፓርላማ እታ ሃገር ክምልሶ ዘይክኣለ ጉዳይ’ዩ ክብል’ውን ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብ ዝሕእለፈ ቅንያት ናብ ኤርትራ ዑደት ዘካየዱ ኣርባዕተ ኣባላት ፓርላማ ስዊዘርላንድ’ውን ኣብ ኤርትር ዘሎ ኩነታት ከምቲ ብማዕከናት ዜና ዝግለጽ ኣይኮነን ብምባል፣ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዳግመ ግምት ክገብረሉ ምጽውዖ ብትሪ’ዮም ተነቒፎም።
እቶም ስዊዘርላንዳውያን፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ በብእዋኑ ሃለዋቶም ዘጥፍኦም ጋዜጠኛታት፣ ፖለቲከኛታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ካልኦት ዜጋታትን ኣብ ግምት ከየእተዉን፣ ኣብ ኤርትራ ናጻ ማዕከን ዜና ከምየዘየለ ከየስተብሃሉን፣ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ተራኺቦምን ኣብ ኤርትራ ተዛዊሮም ጥራይ ስለዝተመልሱ፣ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከሕትት ዝኽእል ጸገም የለን ምባሎም’ውን፣ ብማዕከናት ዜናን ፖለቲከኛታትን ብትሪ’ዮም ተነቒፎም።
እቶም ኣርባዕተ ስዊዘርላንዳውያን ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ኣብታ ሃገር ቶኒ ሎሸ ብዝገበረሎም ዕድመ መሰረት ናብ ኤርትራ ከምዝበጽሑ’ዩ ዝግለጽ።
67 ዓመት ዝዕድሚኡ፣ ስዊዘርላንዳዊ ቶኒ ሎሸ፣ ናይ ክብሪ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ’ዩ።
==========================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 24 September 2019
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንመጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ መንበሪ ኣባይቲ ዝምልከት ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ግብሪ ዘውዓሎ ኣዋጅ፣ ንተኻራይቲን ኣካረይቲን የሰሓሕብ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እቲ 1 ነሓሰ 2018 ኣትሒዙ ዝተኣወጀ ሓድሽ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ መንበሪ ኣባይቲ፣ ኣብ መንጎ ኣካረይትን ተኻረይትን ዝጸንሐ ምፍሕፋሕ ብዝበኣሰ ከጋድድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ካብ ሓያሎ ወጋናት ስግኣታት ክቀርብ ጸኒሑ’ዩ።
ብመሰረት እቲ መንግስቲ ክትግበር ዘውጽኦ ኣዋጅ፣ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ ኣባይቲ ብዓቐን ስፍሓትን ዝርከበሉ ከባቢታትን ዝምርኮስ ኮይኑ፣ 20 ትርብዒት ሜትሮ ንእትግመት ተራ መንበሪ ገዛ እቲ ዝኸበረ መጠን ወርሓዊ ክፍሊታ 600 ናቕፋ’ዩ።
ተኻረይቲ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ተሰሊዑሎም ዘሎ መጠን ክፍሊት ክራይ መንበሪ ኣባይቲ፣ ከም ካንሸሎ ንዝኣመሰለ ብሓባር ዝጥቀምሉ ክፉት መሬት ፣ ንሓደ ትርብዒት ሜትሮ ብሕሳብ 50 ሳንቲም ክኸፍሉ’ዩ ይግደዱ።
ይኹን’ምበር፣ ካብ ሓንቲ 20 ትርብዒት ሜተር እትገምት ገዛ፣ ኣቐዲሙ ዝነበረ ክሳብ 3 ስሕ ናቕፋ ዝግመት ወርሓዊ ክፍሊታ ናብ 600 ናቕፋ ምውራዱ፣ ኣካረይቲ፣ እቲ ገዛ ንወደይ ወይ ጓለይ ክህቦ’የ ወይ ድማ ከምኡ ዝኣመሰለ ዝተፈላለየ ምስምሳት እናተጠቕሙ ንተኻረይቲ የከላብትዎም ምህላዎም’ዩ ዝግለጽ።
ብመሰረት መንግስቲ ዘውጽኦ ኣዋጅ፣ ኩሉ’ቲ ናይ ክራይ ውዕላት ብመንገዲ ምምሕዳራት ጥራይ ከምዝሰላሰል እኳ እንተተገልጸ፣ እቲ መንግስቲ ንትግባሪኡ ብዕቱብ ይከታተሎ ከምዘሎ’ዮም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት ዝጠቕሱ።
ግና ህዝቢ እምነት ኣጉዲሉ ከምዘሎ ካብ ኣስመራ ዝተወከስናዮ ሓደ ሓደ ወገናት የረድኡ።
እቲ መንግስቲ፣ ቅድሚ ሕጂ ንዞባ ማእከል ጥራይ ዝምልከት ዘውጽኦ ተመሳሳሊ መምርሒ ኣብ ግብሪ ክውዕል ብዘይምኽኣሉ ንኣካረይትን ተኻረይትን ከምዘናቖተ ኣይርሳዕን።
ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ብዕጽፍታት እናነሃረ ክመጽእ ዝጸንሐ መጠን ክፍሊት ክራይ መንበሪ ኣባይቲ፣ ሓደ ካብቲ ዝኸበደ ብድሆታት ማሕበረ ቁጠባዊ ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ’ዩ።
==============


text:
ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ዝካየድ ህዝባዊ ቃልሲ፡ ቀንዲ ዓላማኡ እቲ ሕብረተሰብቲ ካብ ጭቆና ተጋላጊሉ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮኡ ለውጢ ንምምጻእ ኢዩ። ለውጢ ክበሃል እንከሎ እቲ ጨቋኒ ስርዓት ተለዊጡ ህዝቢ ዝሳተፎ፤ ዝቆጻጸሮ ህዝባዊ ስርዓት ምቛም ማለት ኢዩ። ህዝባዊ ስርዓት ድማ እቲ ህዝቢ መሰሉ ተሓሊዩ ሓደ ኣብ ልዕሊ ሓደ ብባህሊ ይኹን ብሃይማኖት ዕብለላ ዘይብሉ ብማዕረ ዝነብረሉ ስርዓት ማለት ኢዩ። ብሓጺሩ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝነገሰሉ ስርዓት፡ መሰል ዘጋታት ዝሕለወሉ ስርዓት ማለት ኢዩ። ኣብ መጨረሻ እዚ ህዝባዊ ስርዓት’ዚ ከይዱ ከይዱ ኣብቲ መነባብሮ ሕብረተሰብ ናይ ናብራ ለውጢ የምጽእ። ተዘይኮነ ሓደ ሕብረተሰብ ዝፈትዎም ደቁ ዘሰውእን ንብረቱ ዘወፍን ንጽድቂ ኢሉ ኣይኮነን። ወይ ድማ ንቕያ’ውን ኣይኮነን። ሓደ ሕብረተሰብ ብታሪኽ ጥራይ ኣይነብርን ኢዩ። እወ! ታሪኽ ግደ ኣለዎ። ብጌጋኻ እትእረመሉን ብጽቡቚ ከኣ እትሕበነሉን ኮይኑ ብህልዊ ኩነታት ኢኻ እትነብር። ካብዚ ሓሊፉ ናብ ምዕባለ ዘይትግበር ነጻነት ንሽሙ ታሪኽ ኰይኑ ኢዩ ዝተርፍ። ህግደፋውያን ናይ ሕጂ ምዕባሌ ገዲፎም ብዝሓለፈ ናሪኽ ኢዮም ክቑዝሙ ዝነብሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ከካይድ እንከሎ፡ ንታሪኽ ኣይኮነን ወይ ድማ ንጸድቂ’ውን ኣይኮነን። ባዕዳዊ ስርዓት ኣውዲቑ ሓደ ካብኡ ዝሓሸ ፍትሓውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ንምህናጽ ኢዩ ነይሩ። ወለዲ ዝፈትውዎም ደቆም ዝኸፈሉ ንባዶ ቅያ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ሓደ ፍትሓውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ተተኺሉ ኣብታ ዝፈትውዋ ሃገሮም ምዕባሌ ንምምጻእ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ስደት ከርታት ናብራ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ’ውን ተመሊሱ ሃገሩ ንኸማዕብል ኢዩ ድልየቱ ነይሩ። ናይ ትምህርቲ ዕድል ሲኢኑ ዝነበረ መንእሰይ’ውን ዕድል ረኺቡ ንኽማሃር ኢዩ ነይሩ። ምኽንያቱ መንእሰይ ትውልዲ መሰረት ምዕባለን ቀጻልነትን ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ስለ ዝኾነ። ሓረስታይ’ውን ሰላምን ርግኣትን ረኺቡ ዝሓሸ እቶት ንኽረክብ ኢዩ ነይሩ።ነጋዳይ’ውን ናጽነት ረኺቡ ከም ልቡ ክኣቱን ክወጽእን ምስ ዝኽእል ኢዩ ከፍሪ ዝኽእል። ኰታ ብሓጺሩ ዓላማ ናይቲ ቃልሲ ንምዕባሌን ራሕዋን ዝዓለመ ኢዩ ነይሩ።
ፍረ እቲ ቃልሲ ግን ዓላማኡ ሲሒቱ ኢዩ። ሓቂ ክንዛረብ እንተ ዀይኑ፡ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ዓመት ምምሕዳር ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ክብል ጀሚሩ? ካብ ስርዓት ህግደፍ ስርዓት ደርጊ ይሓይሽ ክብል ጀሚሩ። እዚ ክብል ከሎ ህዝቢ ኤርትራ ስርዓት ደርጊ መሪጹ ኣይኮነን። ናጽነት ሃገሩ’ውን ጸሊኡ ኣይ ኰነን። ዝተቓለሰናሉን ዝተመነናዮን እዚ ኣይነበረን ማለቱ ኢዩ። ሓቁ ኢዩ ድማ። ከም ፍትሒ፤ ፍትሒ ኣይረኸበን።ከም ዲሞክራሲ፤ ዲሞክራሲ ኣይነገሰን። ብሓደ ሰልፊ ዝዕብለል እሞ ብሓደ መላኺ ውልቀ-መራሒ ዝጥቃዕ ስርዓት፡ ሓንቲ ሰንቲ ሜተር ንቐድሚት ክጉዓዝ ኣይከኣለን። በንጻሩ ኣብ ክንዲ ፍትሒ ማእሰርቲ፤ ኣብ ክንዲ ኣብያተ-ትምህረቲ ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ኣብ ክንዲ ኣብያተ-ሕክምናን ክሊኒክን ማዓስከራት ዝበዝሓ ሃገር ኰነት። መነባብሮ’ውን ኣብ ክንዲ ሕረስ-ሓረስታይ ንገድ-ነጋዳይ ዝኸውን፡ ስርዓት ህግደፍ ዘሎ ሓይልታት ቁጠባ ኣብ ኢዱ ጨቢጡ፡ ሙሉእ ሕብረተሰብ ኣብ ድኽነት ዓዘቕቲ ወዲቑ ይርከብ። እቲ ብግዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ፎቖዶ ስደት ፋሕፋሕ ኢሉ ዝነበረ ሕብረተሰብ’ውን ኣብክንዲ ናብ ሃገሩ ገጹ ከምርሕ፡ በንጻሩ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ንስደት ይውሕዝ ኣሎ። ሰብ ከይዛረብ ኣብየት ከይብል ብፍርሒ ተዋሒጡ። ከምቲ ምሳሌ ዝብሎ “ ዳስ ሓውያስ ዝኣቱ’ምበር ዝወጽእ ነይብላ” ከም ዝበሃል ናብ ቤት-ማእሰርቲ ዝኣቱ’ምበር ካብ ቤት-ማእሰርቲ ዝወጽእ ኣይረኣናን። ብሓፈሽኡ እዛ ሃገርዚኣ ብዘይ ፍትሒ፡ ብዘይ ቅዋም እትግዛእ ናብ ሓደ ዓቢ ቤት-ማእሰርቲ ካንሸሎ ተለዊጣ ትርከብ። በሉ’ስ ከ! ህግደፋውያን በየናይ ስነመጎት ኢኹም ነዚ ስርዓት’ዚ ክትካላኸልሉ እትፍትኑ? ካብ ስርዓት ህግደፍ ስርዓት ደርጊ ይሓይሽ ዘየብል እንታይ ኣሎ? ኣቶ ኢሳያስ ወዲ ሃገር ስለ ዝዀነን(ንሱ ከማን ኣብ ሕቶ ምልክት ዘሎ ጉዳ ኢዩ) ንሽሙ ባንደራ ስለ ዘሎን ድዩ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስርዓት ደርጊ ዝሓይሽ?
ክቡራት ኣንበብቲ! ከስምረሉ ዝደለኹ ቀንዲ ነጥቢ፡ ናጽነት ሓደ ሃገር ምስ ምዕባሌ ዝተኣሳሰረ ኢዩ። ናብ ምዕባሌን ራህዋን ህዝቢ ዘይኸስት ናጽነት እንታይ ዓይነት ናጽነት ክበሃል ይካኣል? ንናጽነት ኤርትራ ዝተኸፍለ ዋጋ ከቢድ ኢዩ። እዚ ከቢድ ዋጋ’ዚ ናብ ምዕባሌን ጸጋን ሕብረተሰብ እንተዘይተተግቢሩ ናጽነት ንሽሙ እንታይ ዋጋ ኣለዎ? ናጽነትን ላዕላውነትን ሓደ ሃገር መሰረቱ ልዕላውነት ህዝቢ ኢዩ። ህዝቢ መሰሉ እንተ ዘይ ተሓሊዩ፡ ናብርኡ እንተ-ዘይተመሓይሹ፡ ናጽነት ንሽሙ እንታይ ትርጉም ይህልዎ? ጭቆና፡ ጭቆና ኢዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ ኢዩ ድማ ናብ ካልኣይ ቃልሲ ተኣትዩ። ንሕና ጥራይ ኣይኮናን ናብ ካልኣይ ቃልሲ ኣቲና ዘሎና። ብዙሓት ሃገራት መጀመርያ ንሽሙ ናጽነት ኣምጺኤን ናብ ህልም ዝበለ ሓርነታዊ ቃልሲ ከም ዝኣተዋ ታሪኽ ይሕበረና ኢዩ።
ካብዚ ቀጺለ፡ መቸስ ነብስኻ ምስ ካልኦት ምንጽጻር ናይ ለባም ኣተሓሳስባ ይመስለኒ። ምኽንያቱ ድማ ደረጃኻ ትፈልጥ ማለት ኢዩ። ናይ ኢሳያስ ምስ ዘይመዘናኻ በትሪ ምውጥዋጥ፡ ማለት ምስ በዓል ኣሜሪካ ኣብ እግሮም ኮይንካ ምጽራፍ ገዲፍና፡ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ተዓዊታ ብ1993 ከም ሃገር ተፈላጥነት ኣብ ዝረኸበትሉ ግዜ፡ ምዕራባውያን ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣሜሪካ፡ ንምዕባሌ ተስፋ ኣለወን ዝተባህላ ሃገራት ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ ሓንቲ ኤርትራ፤ ቀጺላ ኢትዮጵያ፤ቀጺላ ኡጋንዳ፤ ቀጺለን ሩዋነዳን ድሞክራቲክ ረፓብሊክ ኮንጎን ነበራ። ዲሞክራቲክ ረፓብሊክ ኮንጎ ገዲፍና፡ እስከ እዘን ሰለስተ ዓድታት ምስ እዛ ድሕሪት ተሪፋ ዘላ ሃገረ-ኤርትራ ነነጻጽረን።ኡጋንዳ ኣብ ትሕቲ ፕረሲደንተ ሞሰቨኒ ብቑጠባ ይኹን ብፖለቲካ ካብ ኤርትራ ከም እትሓይሽ ማንም ዝጠራጠር የለን ። ብዙሓት ካብ ኤርትራ ዝተሰዱ መንእሰያትን ከምኡ ድማ ኣብ ሃገሮም ምንቅስቓስ ዝሰኣኑ ነጋዶን እኳ ድኣ አዕቚባ ትርከብ። ሩዋንዳ’ውን ዓለም ዝመስከረላ ዝሓሸ ስርዓት መስሪታ፡ ናይ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝገበት ሃገር ኢያ። ኢትዮጵያ’ውን ባዶ ፕሮፓጋንዳ ስርዓት ህግደፍ ንወሰን ገዲፍና፡ ዓለም ዝምስከረላ ምዕባሌታት ተመዝግብ ምህላዋ ክንክሕዶ ኣይንኽእልን። ኢትዮጵያ ብህንጻ ድሕረ-ባይታ ጥራይ ኣይ ኰነትን ትስጉም ዘላ። ብሸነኽ ቁጠባ ብሓፈሽኡ ዕዙዝ ዕብየት ተመዝግብ ከም ዘላ ዓለም ዝመስከሮ ኢዩ። ኣነ ከም ዝመስለኒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቀንዲ ኣተኩሮኡ ኣብቲ ናይቲ ሃገር ዓንዲ ሕቘ ዝኾነ ሕርሻ ኢዩ።እዚ ድማ 85% ቁጠባ እቲ ሃገር ኣብ ሕርሻ ዝተመርኰሰ ስለ ዝዀነ ኢዩ።ብሓፈሽኡ ከም ዝተዓዘብኩዎ በቲ ወጺኡ ዘሎ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ትራንስፎርመሸን መደብ፡ ናይ ሓጽቢ ኣባይ ምህናጽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ጠቕላላ ድኽነት ንምጥፋእ ህዝቢ ተላዒሉ ኣሎ ክበሃል ይከኣል።እግኢኣብሄር ድማ ይሓግዞም። ምዕባሌን ዕብየትን ጐረባብቲ ሃገራት ከኣ ጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ክቡራት ኣንበብቲ! ነዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ክጽሕፍ ዘተሳስኣኒ (Addis Ababa and Djibouti: Mannequin and Plastic) እትብል ብሳልሕ ቃዲ ዝቐረበት ጽሕፍቲ ምስ ኣንበብኩ ኢዩ። ሓው ሳልሕ ዘወፍዮ ዘሎ ናይ ቃልሲ ኣስተዋጽኦ እናመስገንኩ፡ መቸስ ከምዚ ዝኣመሰለ ውድዕነት ዝመልኦ ጽሑፋት ከተንብብ ከሎኻ ሃገራዊ ስምዒት ይሕድረልካ’ሞ ብዙሕ ድማ ትሓዝን። ሓው ሳልሕ ሓቁ ኢዩ፡ ብግዜ ስሳታትን ሰብዓታትን ማዕቢለን ዝነበራ ወደባት ባጽዕን ዓሰብን፡ ሎሚ ድሕሪ 50 ዓመታት ዓንየንን መኺነንን ክተርፋ ኣዝዩ ዘሕዝን ኢዩ።ግን ከኣ ስለምንታይ ከምዚ ኪኸውን ኪኢሉ ኢልና ምስ እትሓት መልሱ እንታይ ይኸውን?
ስርዓት ህግደፍ ብፍላይ ኢሳያስ ኣብ ጐደና ምዕባሌ ዘይሎ ፍጠረት ኢዩ።ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወጻኢ ሽርሕታትን ውዲታትን ገበናትን ኣብ ምእላም ኢዩ ዝርከብ። ገበን ዘይብሉ ንጹሕ ዘይጋ ምእሳር፡ ህዝቢ ዝበልዖ ሲኢኑ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ሰላም ዝኸልኡ ሸፋቱን ተሮሪሰትን ምቕላብ። እስከ ኣእምሮ ዘሎካ ዘጋ እዚ ኹሉ ኢሳያስ ዝብሮ ዘሎ ጸረ ሰላም ንህዝቢ ኤርትራ ይጠቕም ድዩ? ኢሳያስ ኩሉ ግዜ ንስልጣኑ ዘናውሕሉ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ኣብ ደገ ሽግር ኢዩ ዝጽሕትር። ምስ ኩሉ ድማ ይጻላእ።”ንሱ ጥራይ ጥዑይ። ዓለም ኩሉ ሸርሒ። ሕቡራት መንግሰታት ብላሽ። ሕቡራት ሃገራት(ኣሜሪካ) መዝመዝቲ። መራሕቲ ኣፈሪቃ ሕበረት ከደምቲ።” እዛ ሓንጎል እዚኣ ብርግጽ ጥዕና የብላን። ካብ እትሓምም ነዊሕ ግዜ ኰይኑ ኣሎ ይብለ ኩም ኣሎኹ። እቶም ዓይኖም እናረኣየ ዝዓወሩ፡ እዝኖም እናሰምዐ ዝጸመሙ፡ ሰብኣይ ናይ ኣእምሮ ጥዕና ከም ዝተቓወሶ እናፈለጡ ዝስዕብዎ ዘለው፡ናቱ ሕማም ዝሓደሮም ክኾኑ ኣለዎም። ሓደ ግዜ ጌጋ ተሕልፈሉ። ክልተ ግዜ ጌጋ’ውን ትጽመሞ። ን20 ዓመታት በሻሓት ሂወት ዝተጸወተን፡ ሃገር ብኹሉ ነሸነኻቱ ኣብ ዓዘቕቲ ዘእተወን ስቕ ኢለካ ይረኤ? ሕጂ ሞ ዝገሸላ ዓዲውን የላን። ኩሎም ዲክታተራት ኣዕሩኹ ተዓልዮም ኢዮም።
ንዑ’ድኣ ሎምስ ኩላሀና ንሕሰበሉ።ይኣክል ንበል።ኣብ ማሀጸን ኣደ ዘሎ ህጻንን፡ ኣብ መቓብር ዝኣተወ ረይሳን እንተዘይኮይኑ፡ ስርዓት ህግደፍ ንምቕያር ኩሉ ክትስእ ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ብጀካ ንውሑዳት፡ ጥቕሚ ህዝቦም ሓሪዶም ዝበልዑ፡ ሎሚ ሙሉእ ሕበረተሰብ ብስርዓት ህግደፍ ዘይተጠቕዐ የለን።ዘሕፍር ኢዩ። ኣብ ቱኒዘያ ዝነበረ ስርዓት ትኣልዩ። ስርዓት ሙባረክ እውን ተዓልዩ። ጋዳፊ’ውን ሙባረክ ዘወጸላ ኣፍደገ ንኽወጽእ ተዳለዩ ኣሎ። ናይ የመን ዓሊ ዓበደላ ሳሊሕ’ውን ተኣልዩ። መን ተሪፉ። ኢሳያስ ካብ ኩሎም ዝኸፍኤ ገበነኛ ከንሱ ብለውጢ ተኸቢቡ በይኑ ተሪፉ።
ንእሽቶይ ከሎኹ ኣቦይ ዝነግረኒ ጽውጽዋይ ሎሚ ትዝ ይበለኒ። ኣብ ሐደ ሃገር ከም ኢሳያስ ዝበለ ሓደ ጨካን ንጉሰ ነበረ። እቶም ዝገዝኦም ዝነበረ ህዝቢ መነባብሮኦም ኣብ ሕረሻ ዝተመረኮሰ ነበረ። ኮይኑ ግን እዚ ንጉስ ሓደ ሓርማዝ ነበሮሞ፡ ኩሉ ግዜ እዚ ሓርማዝ’ዚ ኣብቲ ዘራእቲ ናይዞም ገባር እናኣተወ ብእገሩን ብኣፉን ነቲ ዘራእቶም የባላሽወሎም ነበረ። ክኽልክለዎ እውን ኣይፍቀደሎምን። እንተ ከልከልዎ ድማ ይቕጽዑ። ስለዚ ሓደ ግዜ ኩላቶም መሪርዎም፡ “ናብቲ ንጉስ ንጥራዕ ። እንተ ሓቢርና ንኹላትና ክኣስረና ኣይኽእልን።” ኢሎም ዘተዩ። ሓደ ካብኦም’ውን ንኽመርሖም እሞ ኣብቲ ቅድሚ ንጉስ ምስ በጽሑ ድማ “እዚ ሓርማ እዚ” ክብል እሞ እቶም ዝተረፉ ድማ “ጐይታይ ኣጥፊኡና፡ ናቒሉና” ንኽበሉ ተሰማምዑ። ከም ስምምዖም ድማ ናብቲ ጨካን ንጉሰ ቀረቡ። መራሒ ከም ስምምዖም ኣብ ቅደሚ ንጉስ ቀሪቡ፡”እዚ ሓርማዘ’ዚ” በለ ሰለስተ ጌዜ።ዝተረፉ ፈሪሖም ኣጽቅጥ ኣበሉ’ሞ፡ ንጉሰ ከኣ ትቕብል ኣቢሉ” ኢሂ’ሞ ሓርማዘይ እንታየደኻ ጌሩካ” በሎ።” ዋእ! ጐይታይ በይኑ ኮይኑ’ሞ ካልኣይ ግበሩሉ ማለተይ ኢየ።” በለ ይበሃል። ኣቦይ እዚ ዛንታ’ዚ ምንጋሩ ሓደ ዓላማ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ሓድንት ስጋዕ ክንደይ ኣድላይ ምዃኑ ንምምሃር ኢዩ።
ኣብ መጨረሻ ክብሎ ሕጂ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ዝዕወት ብቓልሲ ኢዩ። ከምቲ ናይ ብረታዊ ተጋድሎኡ ተቓዋሚ ሓይልታት ክጥርነፍ ኣለዎ።ውድበ-ውድብካ፤ ሰልፈይ-ሰልፍኻ ተሪፉ፡ ንጥቕሚ ውድብ ወይ ሰልፊ ዘይኮነ፡ ንጠቕሚ ህዝቢ ኢሉ ክቃለስ ኣለዎ።ስርዓት ህግደፍ ክወድቕ ዝኸእል ብጥሙር ግንባር ኢዩ። እዚ ሕጂ እንኽተሎ ዘሎና መንገዲ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ሓደን እንኮን ከዐውት ዝኽእል ኣገባብ ኢዩ። ስለዚ ሕጂ’ውን ንሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ንዳሎ።
Comment: fitiwi@planet.nl


text:
ሱዳን ኣብቲ ኣብ ትግራይ ቀጻሊ ውግእ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ንኽትሽምግል ዘቕረቦ ዕድመ ሰበ – ስልጣን ኢትዮጵያ ኣይተቀበልዎን ።መንግስቲ ሱዳን እቲ ዝነበሮም ኣቕዋም ስለ ዝሕረቆ ሰንበት ናብታ ጐረቤት ሃገር ዝዀነት ኢትዮጵያ ኣምባሳደርኣ ከምእትስሕብ ገለጸት ።ቀዳማይ ሚንስተር ሱዳን ዓብደላ ሃምዶክ ብረቡዕ ምስ ጸሐፊ ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንክን ብጉዳይ ኣብ ስምየናዊ ዞባ ኢትዮጵያ ዝተከስተ ግጭት ድሕሪ ምዝታዮም እቲ ውግእውን ካብ መወዳእታ 2020 ኣትሒዙ ስጋብ ሕጂ ዝተፈናቐሉ ስደተኛታት ቁጽሪ ኣስታት 53,400 ከመዘለዉ ኣብ ሰዳን ገሊጹሉ ጌና ውን ይቅጽል ከምዘሎ ኣተሐሳሲቡ።
ቀዳማይ ሚንስተር ሃምዶክ ዘቅረቦ ጻውዒት ቢኢጋድ ኣቢሉ ናብ ኩለን ዓድታት ዘጠቃለለ ኢዩ ጻውዒት ሰዲዱ።እንተኾነ ግን ብሐሙስ ኢትዮጵያ ደንጉያ ዝሀበቶ ምላሽ ዕለት 8/5/2021 ኣፈኛ ናይቲ መንግስት ኣቢይ ኣሕመድ ሱዳን ነቲ ኣብ ሰምየን ኢትዮጵያ ዝከየድ ዘሎ ውግእ ማእከላይ ኮይና ክትዓርቅ ከምዘይትኽእል ነቲ መልእኽቲ ነጺጋቶ።ካብቲ ዝይመቀብሊኦም ሐደ ኻኣ ሱዳን መሬትና ወሪራ ሒዛ ኸላ ከመይ ጌራ ኢያ ዓራቂት ትኸውን ዝብል መግለጺ ሀበት።


text:
ኣብ መጋቢት 25,2017 ዓ.ም ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቨርጅንያ ዘካየዶ ናይ መጀመርያ ኣኼባ ድማ ኣብ ጉዳያት ፋይናንሳዊ ሓገዝ ንትምህርትን መስርሕ መነባብሮ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ብዝምልከት ንክልተ አጋይሽ ብምዕዳም ተመክሮኦም ንተሳተፍቲ ኣኻፊሎም።
እቲ ምትእኽኻብ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ወርሒ ዝኻየድ ምዃኑን ተሳተፍቲ ብወለንትኦም ኣብ ንሓድሕዶም ብምውዳብ ዝዳልውዎ ምኳኑን ኣብቲ ኣኼባ ዝዝተየሎም ወይ ዝለዓሉ ጉዳያት ድማ ካብ ተሳተፍቲ ብዝለዓሉ ኣርእስታት ዙርያ ምኳኖም ነቲ ፈላማይ ኣኼባ ዝወደቡ ይሕብሩ።
እቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት ዝተኻየደ አኼባ ካብ ዝወደቡ ሓንቲ ዝኾነት ወ/ሮ ብስራት ዮሴፍ ብዛዕባ ምውዳብ እቲ ኣኼባ፡መዛተይ ጉዳያትን ዕዱማት አጋይሽን ከምዚ ክትብል ተረድእ።
ብስራት ኣብ ኣሜሪካ ዝነብሩ ኤርትራዊያን ሰብ ሞያን ዋኒን ናብዚ ምትእኽኻብ ንክሳተፉ ንምዕዳምን ብዛዕባ እቲ ምትእኽኻብ ኣፍልጦ ንክህልዎም ዝወስድዎም ተበግሶታትን ዘጋጠሞም ብድሆ እንተሎ ሓቲተያ ከምዚ ኢላ ትምልስ።
ብዛዕባ እቲ ምትእኽኻብ ምስ ኣዳለውቲ ዝተኻየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝተመርሓ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ደሕንነት ሎሚ ቅነ ዝርዝር ውጥን ስርሑ ኣውጺኡ። ሓላፊ’ቲ ቤት ጽሕፈት ሚንስትር መከላኸሊ ሲራጅ ፈጌሳ ኽኮኑ ኸለው ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ዝረአዩ ጸገማት ጸጥታ ነባሪ ፍታሕ ንምምጻእ መሓውራት ጸጥታ ፈደራልን ክልል ብጥምረት ምስራሕ ኣድላይ’ዩ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ እዋናዊ ጉዳያት ሃገር ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ መንግስቲ ዝተዘራረቡ ተቓወምቲ ግን ህላወ’ቲ ቤት ምኽሪ ከምዘይፈለጡ ገሊጾም።
እቲ ብቀዳማይ ሚንስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝተመርሓ አኼባ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ደሕንነት ሰበ ስልጣን ፈደራልን ክልላትን ኣመራርሓ መሓውራት ጸጥታ’ታ ሃገር ብነባሪነት ምሕላው ብዝብል ዘዳለዎ ዝርዝር ውጥን ስራሕ’ውን ምግላጹ መሓውራት ዜና እታ ሃገር ገሊጸን።
ንመሓውራት ዜና እታ ሃገር መግለጺ ዝሃቡ ሚንስትር ምክልኻልን ሓላፊ’ቲ ቤት ጽሕፈት ቤት ምኽሪ ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ እዮም።


text:
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ በይናዊ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ኣዋጅ ከምዘውጸአ፣ መንግስታዊ ምንጭታት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ብሰምበት ኣብ ዘውጸኦ ግዚያዊ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ኣዋጅ፣ ክሳብ ወርሒ ጥቅምቲ 2017 ክጸንሕ ምዃኑ ተፈሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ውሳኔ ዝወሰደ፣ ኣብ ዞባታት ብሉ ናይልን ደቡብ ኮርዶፋንን ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ዕጡቓት ተቓወምቲ፣ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ’ ታ ሃገር ንኽሳተፉ ዕድል ንምኽፋት ምዃኑ ገሊጹ።
ኤስ.ፒ.ኤል.ኤም.ኤን ከምኡ’ውን ብሚኒ ሚናዊ ዝምራሕ ምንቅስቓስ ናጽነት ሱዳንን፣ ምንቅስቓስ ፍትሕን ማዕርነትን (ጀም)፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ጥቅምቲ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ወሲዶም ምንባሮም ዝዝከር’ዩ።
መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቲ ሓይልታትን’ታ ሃገር፣ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘካየዱዎ ዘተ ሰላም፣ ብዘይ ፍረ ከምዝተዛዘመ፣ ከምኡ’ውን ንዞባ ዳርፉር ሰብኣዊ ረዲኤት ንምብጻሕ ብዝምልከት ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተማእከለ ዘተ ብዘይ ስምምዕ ድሕሪ ምቁራጹ፣ ንዘይተወሰነ ግዜ ከምዝተናወሐ ዝዝከር’ዩ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ንኣማሓዳሪ ዞባ...
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ንኣማሓዳሪ
ዞባ ቀይሕ-ባሕሪ – ሱዳን ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ26 ግንቦት ኣብ ሰዓታት ቅድሚ- ቐትሪ፡ ንኣማሓዳሪ ዞባ ቀይሕ-ባሕሪ ሱዳን ዶክተር መሓመድ-ጣህር ኤላ ኣብ ኣዳራሽ ሃገር ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ።
ኣብ’ቲ ርክብ፡ ክልተኦም ወገናት፡ ኣብ ምድንፋዕ ክልተኣዊ ታሪኻዊ ዝምድናታትን ትግባረ ኣቐዲሞም ዝተበጽሑ ስምምዓትን ብዝምልከት Read more
ወሳኒ ስጉምቲ ንምብርባር ምሉእን ዕቑርን ዓቕሚ...
ወሳኒ ስጉምቲ ንምብርባር
ምሉእን ዕቑርን ዓቕሚ ኣህጉር ኣፍሪቃ
ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምምስራት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ/ሕብረት-ኣፍሪቃ፣ ኩሎም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ርእይቶኦምን መልእኽቶምን ብጽሑፍ ከቕርቡ ብዝቐረበ ሕቶ መሰረት፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ኣደ-መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ዝሰደዶ ጽሑፍ ምሉእ ትሕዝቶ እንሆ፣- Read more
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣ ኣብ ምዕዋት...
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣
ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት
እጃሞም ንምብራካት ድልዋት
ምህላዎም ኣረጋጊጾም።
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣ ጥርናፈኦምን ውዳቤኦምን ብምሕያል ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት እጃሞም ንምብርካት ድልዋት ምህላዎም፣ ኣብ ዘካየድዎ ገምጋማዊ ኣኼባ ደጊሞም ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ን9ይ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ንምግምጋምን ውጥን ስርሕ ንምውጻእን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ብደረጃ ጀርመን ንዝካየድ ናይ መኸተ ንጥፈታትን ሃገራዊ ምትእኽኻባትን ብኣድማዕነት ንምምራሕ ዓቕሚታቶም ብምውህሃድ ንዝጀመርዎ ስርሓት ብዝለዓለ ክቕጽልዎ ምዃኖም ኣብሪሆም። Read more
ኤርትራውያን ተቐማጦ ሎስ-ኣንጀለስ፣ ጽንብል...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ሎስ-ኣንጀለስ፣
ጽንብል መበል 22 ዓመት ናጽነት ብድምቀት ኣብዒሎም።
ኤርትራውያን ተቐማጦ ሎስ-ኣንጀለስ – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ “መኸተ ድርዕና፣ ስራሕ ክብርና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ – መበል 22 ዓመት ናጽነት ብድምቀት ከምዝጸንበሉ፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ። Read more
ኣብ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ 1968 ከምኡ’ውን 1970 14
ኣብ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ 1968
ከምኡ’ውን 1970 14
by Dirar Fessahaye | ኣብ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ 1968 ከምኡ’ውን 1970 14 ሸቶታት ብምምዝጋብ ብሉጽ ኣመዝጋቢ ሸቶ ዝነበረን ኣብቲ ናይ 1968 ውድድር ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ብዘርኣዮ ብሉጽ ብቕዓት ብኣፍቀርቲ ስፖርት ሃገርና ‘The man of Asmara ወዲ ኣስመራ’ ዝብል ስም ዝተዋህቦ ህቡብ ኣይቮርያዊ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ሎረን ፖኩ ኣብ መበል 22 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ንምስታፍ ትማሊ ሰንበት 19 ግንቦት 2013 ኣስመራ ኣትዩ። Read more


text:
Radio Erena: 27 July 2018
ፕረዚደንት ቻይና ዚ ዢንፒንግን ቀዳማይ ሚኒስተር ህንዲ ናረንድራ ሞድን ኣብ ርዋንዳ ምብጻሕ ኣካይዶም።
ፕረዚደንት ዚ ዢንፒንግን ኣብ ከተማ ኪጋሊ ድሕሪ ምእታው ምስ ፕረዚደንት ፓል ካጋመ ብ23 ሓምለ ኣብ ንግንድ ቁጠባዊ ምትሕግጋዝን ዘተኮረ 15 ስምምዓት ከቲሞም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ናሪንድራ ሞዲ ብወገኑ ብ24 ሓምለ ምስ ፕረዚደንት ካጋመ ኣብ ዘካየዶ ተመሳሳሊ ርክብ፣ ኣብ ምህናጽ ኢንዱስትራዊ ፓርክን ምምዕባል ሕርሻን ርዋንዳ ዝውዕል ናይ 200 ሚልዮን ዶላር ልቓሕ ተሰማሚዖም።
ፕረዚደንት ቻይና ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ርዋንዳ ዑደቱ ዛዚሙ ናብ ሰኔጋል ከምርሕ እንከሎ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ህንዲ ከኣ ናብ ኡጋንዳ ከይዱ።
ፕረዚደንት ህንዲ ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ጸዓት፣ ኤሌክትሪሲቲን ሕርሻን ዘተኮረ ናይ 205 ሚልዮን ዶላር ልቓሕ ምስ ፕረዚደንት ዮዌሪ ሙሴቬኒ ተሰማሚዑ።
መራሕቲ ናይተን ኣብ ዓለም ብብዝሒ ህዝብን ቁጠባን ዓርሞሽሽ ዝኾና ሃገራት ኤስያ ሃገራት ኣፍሪቃ ምብጻሕ ዘካይዱ ዘለው፣ ቅድሚ’ቲ ካብ 25 ክሳብ 27 ሓምለ ኣብ ደቡባዊ ኣፍሪቃ፣ ከተማ ዮውሃንስበርግ፣ ዝተኣንገደ መበል 10ይ ዋዕላ ብሪክስ ምስታፎም’ዮ።
ብሪክስ ኣሕጽሮተ ቃል ናይተን ብቁጠባ ዓርሞሽሽ እናኾና ዝግስግሳ ዘለዋ ሓሙሽተ ሃገራት፣- ብራዚል፣ ሩስያ፣ ህንዲ፣ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን’ዩ።
====================


text:
ናይ ኣፍሪካ ምርጫታት ናብ ህውከት፣ግዕዝይናን ከም ድላይኻ ምግባርን ዘዘምብሉ እዮም።ኣብታ ክፍለ ዓለም ከይዲ ምድማፅ ነፃን ሚዛናውን ንክኸውን ዴሞክራሲያዊ መስርሕ ክጠናኸር ኣለዎ ይብሉ እቶም ክኢላታታ።
ኣብ ያውንደ ኣብዝተዳለወ ኮንፈረንስ ዝተሳተፉ ከም እኒ ኮምሽነር ሃገራዊ ምርጫ ካሜሩን ታምቤ ቲኩ ክርስቶፈር ዝኣመሰሉ ክኢላታት ድሕሪ ምርጫ ኣብ መንጎ ዓሌታት ህውከት ዝተወልዐሉ ናይ 2007 ኣ/ፈ ናይ ኬንያ ፕሬዝዳብታዊ ምርጫ፣ኣብ 2011 ኣ/ፈ ኣብ ዴሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ዝስዓበ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን ኣብ ኣይቨሪ ኮስት ቅድሚ ሰለሰት ዓመታት ንዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውፅኢቱ ኣይቅበልን ዝበልሉ ቀንዲ መርእያታት እቲ ሽግር እዮም።
ኣብ ኣፍሪካ ክዋደዱ ዝፀንሑ ስርዓት ምርጫታት ኣይሰርሑን ዘለው ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ስለዚ እውን እዩ ልዕሊ 80 ምእታዊ ውፅኢት ምርጫታት ዘሰሓሕቡ ዘለው።ምርጫ ብዝግባእ ኣይተኻየደን፣ተሰሪቑ እዩ ዝብሉ ሰባት ኢኻ ትረክብ።ክንሰርሐሉ ዘለና ጉዳይ እዩ’’ኢሎም።
ደቡብ ኣፍሪካ፣ናምቢያን ሰኔጋልን ብሕገ መንግስቲ ዝተጣየሹን ናይ ምጭብርባር ዕድል ዘትሕቱን ብተነፃፃሪ ፅኑዕ ነፃ ኮምሽናትን ምርጫ ዘለወን ሃገራት እየን ይብሉ ክኢላታት።
ዴሞክራሲያዊ መስርሕ እናዓበየ ኣብዝኸደለን ሃገራት ተኣማኒ ምርጫ ንኽህሊ ዝሰርሕ The International Foundation for Electoral Systems ዝተብሃለ ትካል ኣብ ከይዲ ምርጫ ናይቲ ህዝቢ ኣረኣእያ ቁልፊ ታራ ኣለዎ ይብል።ንሰራሕተኛታት ምርጫ ምስልጣን፣ምውፃእ ሕጊ ምርጫ፣ምዝገባ መረፅቲ፣ናይ ምርጫ ናውቲ ምዝርጋሕን ውፅኢት ብግልፂ ዕላዊ ዝግበረሉን ኩሉ ብግዜ ዝተቐመጠ ስርዓት ምድላዋ ምርጫ ኣብ ቦትኡ ክህሊ ምግባር ማለት እዩ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ተወለድቲ ዛላምበሳን ከባቢኣን ኣብታ ከተማ ካልኣይ ብርኪ ንክኽፈት ኣብ ፃዕሪ ይርከቡ፡፡
ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዝተዋፈሩ ተወለድትን ደገፍትን ዛላምበሳ: ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ዝኣተወሎም መፅባዓ 100,000 ብር ሓዊሱ ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ገንዘብ ከምዘተኣኻኸቡ ነቲ ኣብ መቐለ ዝተጣየሸ ኮሚቴ ዘተሓባብሩ ኣይተ ምሩፅ ደስታ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም፡፡
እቶም ተወለድቲ በቲ ዝተዋህለለ ገንዘብ ዝዓደግዎ ዝተፈላለዩ ናውቲ ትምህርቲ ኣብ ዛላምበሳ ተረኺቦም ንምምሕዳር እቲ ቤት ትምህርቲ ኣረኪቦም፡፡ ህዝቢ ድማ ብድምቀት ተቐቢልዎም፡፡
ነባሪ ከተማ ዛላምበሳ ባላምበራስ ረዳ ኣድሓኖም እቶም ተወለድቲ ንዝገበርዎ ሓገዝ ንኢዶም ነበርቲ እታ ከተማ እውን ክንተሓባበር ኣለና ኢሎም፡፡
ኣማሓዳሪ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ኣይተ ነጋ በርሀ ዳግመ ህንፀት ዛላምበሳ ንኹሉ ኢትዮጵያዊ ስለዝምልከት ኣብ ውሽጥን ኣብ ወፃኢን ዓዲ ዝርከብ ኢትዮጵያዊ ክተሓባበር ፀዊዖም፡፡


text:
ብርጋዴር ጀነራል ተከስተ ሃይለ ንቪኦኤ ካብ ስዊድን ከምዝገለፆ፣ኣብ ማእሰርቲ ክልተ ሰባት ተሰዊኦም‘ለው።ንድሕነት ናይ ስድራ-ቤቶም በዚ ሬድዮ ኣቢለ ከረድእ ስለዘይደሊ ንጊዚኡ ገዲፈዮ‘ለኹ ይብል።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ መላእ ኤርትራ፣ኣኼባታት እናተካየደ ኣብ ልዕሊ ሓደ ሰርኩላር ዝርርብ ይግበር ከምዘሎን፣ዕላምኡ ድማ ንድምፂ ተቃውሞ ሰራዊት ንምግምጋምን ኣለሊኻ ንምእሳሮምን ምኻኑ ጠቂሱ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣21 ጥሪ 2013 ኣብ ምንስቴር ዜና ኤርትራ ዝተፈጥረ ነገር፣ዘሻቅል ኣይኮነን፣መንግስቲ ስቅታ ዝመረፀሉ ምኽንያት ድማ ’ደረስቲ ሓሶት’ ባይታ ንከይረኽቡ ኢሉ ምኻኑ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ገሊፆም።
ንኢሪና መግለፂ ዝሃቡ እቶም ፕረዚደንት፣ኣብ ወፃኢን ውሽጥን ዘለው ኤርትራውያን፣ሓበሬታ ክሓቱ ባህርያዊ‘ዩ።መንቀሊኡ ድማ ሃገራዊ ተገዳስነት ዘጉልህ‘ዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ መግለፂ ካብ ምውፃእ ዝተቆጠበ፣ካብ ባህሉ ወፃኢ‘ኳ እንተዘይተባሃለ ’ንዝኸሰሩ ባእታታት’ ባይታ ንዘይምሃብ‘ዩ ኢሎም እቶም ፕረዚደንት።
መንግስቶም ኣብ ጊዚኡ፣ሙሉእ ሓበሬታን መግለፂን ከምዝህበሉ‘ውን ኣፍሊጦም።


text:
Radio Erena: 06 May 2018
ኣብ ጂቡቲ ኣብ ልዕሊ ነፈርቲ ኲናት ኣመሪካ ዘጋጠመ ክልተ ሓደጋታት፣ ቻይና ብዝዘርገሓቶ ናይ ጨረርታ ብርሃን’ዩ ተባሂሉ ንዝወጸ ክሲ፣ መንግስቲ ቻይና ናይ ኣሉታ መልሲ ሂቡሉ።
ወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ብዕለት 4 ግንቦት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣቕሪባቶ ዘላ ክሲ መሰረት ዘይብሉ’ዩ ክብል ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡ።
ብዕለት 3 ግንቦት ዳና ዋይት ካብ ፐንታጎን ኣብ ዘቕረበቶ ክሲ፣ ቻይና ኣብ ጂቡቲ ከባቢ መዓስከር ለሞንየ ብዝወንጨፈቶ ናይ ጨረርታ ብርሃን ኣብ ልዕሊ’ተን ካብ ወፍሪ ተመሊሰን ዝዓርፋ ዝነበራ ነፈርቲ ናይ ሞተር ጸገም ብምፍጣሩ እቲ ሓደጋ ከምዝተላዕለ’ያ ሓቢራ። ንሳ ብተወሳኺ፣ ኣብ ጂቡቲ ዓስኪሩ ዘሎ ሰራዊት ቻይና ብጌጋ ዘይኮነ፣ ኮነ ኢሉ ከምዝገበሮ’ያ ትገልጽ።
እቲ ጨረርታ ብርሃን ወይ ሌይዘር፣ ኣስታት 10 ኪሎሜተር ካብ መዓስከር ለሞንየ ኣቢሉ ከምዝተወንጨፈ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ቻይና፣ ነዚ ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝቐርበላ ዘሎ ክሲ ናይ ኣሉታ መልሲ ካብ ምሃብ ሓሊፋ ዝኾነ መብርሂ ኣይሃበትን። ኣብዚ ሓድሽ ከፊታቶ ዘላ ናይ ጂቡቲ መዓስከር ስለምንታይ ናይ ጨረርታ መሳርሒታት ከምዝተኸለት’ውን ብሩህ ኣይኮነን ክብሉ ወተሃደራውያን ተንተንቲ ይገልጹ።
ቻይና ኣብ ጂቡቲ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣብ ዝኸፈተትሉ፣ ሰበስልጣን ኣመሪካ ነቲ ኣብታ ሃገር ዓስኪሩ ዘሎ ሰራዊቶም ከቢድ ስግኣት ክኸውን ምዃኑ ብተደጋጋሚ ከጠንቅቑ ከምዝጸንሑ ይግለጽ።
=====================


text:
ኣኼባ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ብዓወት ተዛዚሙ
ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ትማሊ ምሸት ቐዳም 23 ጥቅምቲ፡ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ነቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ ነሓሰ 9 ንዝተኻየደ ሰፊሕ ሃገራውን ህዝባውን ዋዕላ ብዝምልከትን፤ነቲ ኣብ መጻኢ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ንኹለን ውድባትን ማሕበራትን ህዝብን ዝሓቖፈ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ተካይድ ዞባዊ ሽማግለ ንምምራጽን ዝዕላሙኡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ ተጋቢኡ ኣምስዩ።
ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ትማሊ ምሸት ቐዳም 23 ጥቅምቲ፡ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ነቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ ነሓሰ 9 ንዝተኻየደ ሰፊሕ ሃገራውን ህዝባውን ዋዕላ ብዝምልከትን፤ነቲ ኣብ መጻኢ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ንኹለን ውድባትን ማሕበራትን ህዝብን ዝሓቖፈ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ተካይድ ዞባዊ ሽማግለ ንምምራጽን ዝዕላሙኡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ ተጋቢኡ ኣምስዩ።


text:
ገለ ተቓወምቲ ፓርትታት ኣብቲ ምርጫ ኣይንሳተፍን ድሕሪ ምባሎም ኢትዮጵያ ንሃገራዊ ምርጫ ዳግም ኣናዊሓቶ።ኣባል መሪሕነት ተቓዋሚ ፓርቲ ይልቃል ጌትነት እታ ሃገር ኣብዚ ሕዚ እዋን ምርጫ ንምክያድ ድልውቲ ኣይኮነትን ኢሎም።ብዛዕባ ምንዋሕ ናይቲ ምርጫ ሪኢቱኦም ዝሃቡ መራሕቲ ተቓዋሚ ፕሮፌሰር መራራ ጉዲና ብወገኖም ዝካየድ ምርጫ ናይ ኢትዮጵያ መሰረታዊ ፀገማት ሰላም፣ምርግጋእን ዴሞክራን ከምኡ እውን ትርጉም ዘለዎ ምዕባለን ስለዘየምፅእ ትርጉም የብሉን ክብሉ ገሊፆም።ናይ ዩናይትድ ስቴት ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣንቶኒ ብሊንከን ‘ወትሃደራዊ ሓይልታት፣ ናብ ገሊኡ ዞባታት ትግራይ ሰብኣዊ ረድኤት ንከይኣትዉ ዝዓገቱሉን እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ዝተረጋገጸ ጸገማትን ንዩናይትድ ስቴትስ ኣተሓሳሲብዋ ኣሎ ኢሎም።
ወታደራት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወፁ፣መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ንናይ ክልል ኣምሓራ ካብ ትግራይ ከውፅእን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣምሓራ ዝርከቡ ክፋላት ክልል ትግራይ ናብ ትግራይ ክምለሱን ብሊንከን ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ፀዊዖም።
ብቅድሚ ትማሊ ቀዳም ምስ ተወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባት ዝተራኸባ ሓላፊት ኮሚሽን ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ወይዘሪት ብርትኳን ሚደቅሳ 28 ግንቦት 2013 ዓ\ም ዝካየድ ምርጫ እንተወሓደ ንክልተ ወይ ሰለስተ ሰሙናት ተናዊሑ ኣሎ ኢለን።ምሕታም ናይ ምርጫ ካርድታትን ካልኦት ስራሕትን ንምዝዛም ዝብሉ ምኽኒያታት ጠቒሰን ኣለዋ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናይ መናውሒ ምኽኒያት ለበዳ ኮቪድ 19 ነይሩ።እቲ ፈላማይ ምንዋሕ ምስ መራሕቲ ክልል ትግራይ ወጥሪ ክንህር ገይሩ።መራሕቲ ትግራይ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ስልጣኖም ኣብቂዑ እዩ ክብሉ ብምእዋጅ ናይ ባዕሎም ክልላዊ ምርጫ ኣካይዶም ኢትዮጵያ ድማ ዘይሕጋዊ እዩ ክትብል ፀዊዓቶ።
ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣብ ትግራይ ይካየድ ብዘሎ ኵናት ኣሽሓት ተቐቲሎም፤ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ተወልደቲ ትግራይ ምፅናት ዘርኢ ተፈፂሙ ዝብል ክሲ ክተቐርብ ገይሩዋ።ምፅናት ዘርኢ ‘’Ethnic Cleansing’’ ካብ ሓደ ከባቢ ንህዝቢ ብሓይሊ ብምብራርን ብምቕታልን ፆታዊ ዓመፅ ብምፍፃም ሓዊሱ ብኻልኦት ህውከትን ዝፍፀም በደል ዝምልከት እዩ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣንቶኒ ብሊንከን ብቅድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ‘’ወትሃደራዊ ሓይልታት፣ ናብ ገሊኡ ዞባታት ትግራይ ሰብኣዊ ረድኤት ንከይኣትዉ ዝዓገቱሉን እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ዝተረጋገጸ ጸገማትን ንዩናይትድ ስቴትስ ኣተሓሳሲብዋ ኣሎ። እዚ ተቐባልነት ዘይብሉ ኩነታት’ዚ፣ን5.2 ሚልዮን ተጸባዪ ረድኤት ዝኾነ ህዝቢእቲ ክልል ኣብ ሓደጋ ዘውድቅ እዩ’' ይብል።
መሰኻኽር ንረድኤት ይዓፅው ወይ ይሰርቁን ብጉጅለ ፆታዊ ዓመፅ ይፍፅሙ ኣለውን ዝበሉዎ ወታደራት ኤርትራ ብዘይውዓል ሕደር ካብ ትግራይ ክወፁ እቲ መግለፂ ደጊሙ ኣተሓሳሲቡ ኣሎ።
‘’ሰበ ስልጣን ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰራዊት ኤርትራ ክወጽእ ብተደጋጋሚ ቃል ኣትዮም እዮም’‘ ይብል እቲ መግለፂ።
’መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሓይልታት ክልል ኣምሓራ ካብ ክልል ትግራይ ከውጸኦምን ምዕራባዊ ትግራይ ናብ ትሕቲ ቁጽጽር ጊዚያዊ መንግስቲ ትግራይ ንክምለስን ንክሰርሕ ንምሕጸን ኣለና’’ ይብል እቲ መግለፂ።
ቀ\ሚ ኣብዪ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂን ንፈጸምቲ ግፍዒ ናብ ፍርዲ ንከቅርብዎም ፀዊዑ ኣሎ መግለፂ ኣንቶኒ ብሊንከን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ኣብዝሓለፉ ማዕልታት ብትዊተር ኣብ ዝፀሓፍኦ መልእኽቲ ፍልኡይ ልኡኽ ፌልትማን ንቀዳማይ ምንስቴር ኣብይን ካልኦት መራሕቲ ኢትዮጵያን ከምገለፁሎም ሰብኣዊ ረድኤት ንዘድልዮም ሚሊዮናት ህፁፅ ስጉምቲ ምውሳድ የድሊ ኢለን።ቶኽሲ ጠጠው ምባል ንምስፋንን እዚ ግጭት ከብቅዕን ምስ መሻርኽትና መሓዙትናን ምስራሕና ክቕፅል እዩ ኢለን።ንሰን ብምውሳኽ ፆታዊ ዓመፅን ንጋዜጠኛታት ዒላማ ምግባርን ሓዊሱ ኣብ ትግራይ ዝቐፀሉ ፀብፃባት መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ፤ፈፀምቱ ክሕተቱ ኣለዎ ኢለን።ኤርትራ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ዝኣተወቶ ቃል ወታደራታ ካብ ኢትዮጵያ ክተውፅእ ኣለዋ ኢለን ኣምባሳደር ሊንዳ።
ናይ ኖቤል ናይ ሰላም ሽልማት ተዓዋታይ ቀዳማይ ምንስቴ ር ኣብይ እዚ ናይ ሎሚ ምርጫ ነፃን ፍትሓውን ከምዝኸውን ቃል ኣትዮም እዮም።
ብልፅግና ፓርቲ ኣብ ፓርላማ ዓብላላይ ወንበር እንተስዒሩ ኣብይ ኣብ ስልጣኖም ክፀንሑ እዮም።ኣብ ካልኦት ክፋላት እታ ሃገር ሓልሓሊፉ ደማዊ ናይ ብሄር ወጥርታት ኣብ ዘለሉ ብዛዕባ እቲ ምርጫ ሕቶታት ምልዓሎም ቀፂሉ ኣሎ።
ኣብ ምርጫ ካብ ምስታፍ ንርእሱ ናይ ዘግለለ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቦ ወንበር ፕሮፌሰር መራራ ጉዲና ንጋዜጠኛ ቪኦኤ ጄሚስ ባቲ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድን መንግስቶምን ‘'ናይ ውልቀ ምልክነት ምርጫ’' ኢሎም ዝፀውዕዎ ምርጫ ብምክያድ ቅቡልነትን ናይ ወፃኢ ረድኤትን ንምርካብ ክብሉ ንምክያድ እዮም ክትልሙ ዝፀንሑ ኢሎም።
እዚ ምርጫ ንሰለስተ መሰረታዊ ሽግራት ናይታ ሃገር ኣይፈትሕን ዝበሉ ንሶም ‘’ቀዳማይ ሕቶ ፀላቒ ሰላምን ምርግእን፣ ካልኣይ ዴሞክራቲክ ኢትዮጵያ እቲ ሳልሳይ ድማ ትርጉም ዘለዎ ቁጠባዊ ምዕባለ እዮም’’ ኢሎም።
ንዜጋታት ትርጉም ዘይብሉ እዩ ኢሎም ወሲኾም።
ህብር ኢትዮጵያ ዴሞክራቲክ ፓርቲ ናይ ዝተብሃለ ውድብ ዳይረክተ ጉዳያት ምርጫ ዝኾኑ ይልቃል ጌትነት ንኣሴሸትድ ፕረስ ከምዝበሉዎ ውድቦም እታ ሃገር ኣብዚ ሕዚ እዋን ምርጫ ንምክያድ ድልውቲ እያ ኢሉ ኣይኣምንን ኢሎም።
‘’ምስ ሱዳን ዘሎ ናይ ዶብ ጉዳይ ብተዋሳኺ ኣብ መላእ እታ ሃገር ብዙሕ ናይ ሰላምን ፀጥታን ፈተናታት ኣለው’’ ዝበሉ ይልቃል ጌትነት ድሕነት ሚሊዮናት ሰባት ኣብ ሕቶ ወዲቑ ኣሎ ኢሎም።’’እቲ ገዛኢ ፓርቲ ከምዝሓስቦ ከይኮነስ ምርጫ ነዞም ፀገማት ኣይፈትሕን።ቅድሚ ኩሉ ኣብ ብዙሓት ዛዕባታት ሃገራዊ ዘተ ፈለማ ክመፅእ ኣለዎ’'ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓሙሽተ ሰኔተራት ዩናይትድ ስቴትስ ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፍሉይ ልኡኽ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ጀፍረይ ፌልትማን ኣብ ዝፀሓፉዎ መልእኽቲ ናይ ትግራይ ግጭት ኣብ ዝቐፀለሉ እዋን ፍታሓዊ ምርጫ ክካየድ እንተኾይኑ ሻቖልታቶም ገሊፆም ነይሮም።
ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ነዚ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ እቲ ምርጫ ነፃ ምዃኑ ንምርግጋፅ ፃዕርታት ይገብር ኣለኹ ኢሉ።ቦርድ ምርጫ 36.2 ሚሊዮን ከምዝተመዝገቡ ኣፍሊጡ ኣሎ።ኣስታት 50 ሚሊዮን ክምዝገቡ ተስፋ ነይሩዎ።
ናይ ኣሜሪካ ምንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ‘'ኣብ መላእ እታ ሃገር ዝቐፀለ ፖለቲካውን ናይ ብሄረሰባት ምትፍናን ኣዚዩ ኣሻቒሉና ኣሎ’’ክብል ዝሓለፈ ዓርቢ ገሊፁ ኣሎ።


text:
መንግስቲ ኡጋንዳ፣ነቲ ኣድማ ምስጓም ናብ ስራሕ ዝብል ሰልፊ ዳግም ንከይላዓል ዝእግድ ተወሳኺ ስጉምቲ ይውስድ‘ሎ።እቲ ሰልፊ ኣብ ኣብያተ-ፅሕፈት መንግስቲ ንዝራኣይ ብልሽውናን ግኑን ዝቅባበን ብምቅዋም‘ዩ ተባሪዑ።እዚ ምዕባለ‘ዚ፣ገለ ሰባት፣እቶም ነዊሕ ዘመን ዝመርሑ ፕረዚደንት ካብ ስልጣኖም ንክወርዱ‘ደኾን ይደፍኦም? እናበሉ ይሓቱ።
ዓይኒ ዓለም ናብ‘ቲ ኣብ ምህዳን ቀዛፊን ናፅነት ሊብያን ኣብ ዘቋምተሉ ጊዜ፣ኡጋንዳውያን ብናይ ገዛእ-ርእሶም ለውጢ‘ዮም ተጨኒቆም ዘለው።መንግስቲ ኡጋንዳ 25 ዓመታት ኣብ ዘቁፀረሉ እዋን፣ብዙሓት ዜጋታት፣ብብልሽውናን ሕማቅ ቁጠባዊ ምሕደራን ኣማሪሩዎም‘ሎ።
ኣድማ ምስጓም ናብ ስራሕ፣ንፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ ከቢድ መልእኽቲ ከሕልፍ‘ዩ ዝብል እምነት ኣለዎም እቶም ተቃወምቲ።ኣብ‘ቲ ሰልፊ ዝሳተፉ ሰባት፣ማካይኖም ንድሕሪት ገዲፎም ብእግሮም ንክጓዓዙ ዝወሰኑ‘ውን‘ዮም። ብጠንቂ ምኽባር ዋጋ ነዳዲ‘ዮም ዝቃወሙ ዘለው።
እዚ ሰልፊ ዝሓለፈ ሚያዝያ ክጅምር ከሎ፣ህውከት ተላዒሉ ትሻዓተ ሰባት ተቀቲሎም‘ዮም።ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተካየደ ሰልፊ ግና፣ፖሊስ ንዘንብዕ ጋዝ ተጠቂሙ፣ንመራሕቲ‘ቲ ሰልፊ ድማ ብገበን ክሕደት ከሲሱ፣እሱራት ናይ ገዛ ገይሩዎም።ድሒሩ ክካየድ መደብ ዝተታሓዘሉ ሰልፊ፣ብሰንኪ መራሕቲ ስለዝተኣሰሩ ብቀንፈዘው‘ዩ ሓሊፉ።
ፕረዚደንት ሙሰቨኒ ኣብ ልዕሊ‘ቲ ሰልፊ ሪኢቶ ኣይሃቡን ኣብ‘ዚ ቀረባ። ፖሊስ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ግና፣ናይ ቀዳም ሰልፊ ዝተከልከለ፣ፈቃድ ስለዘይተሃበ‘ዩ ኢሉ‘ሎ።ቅድም ኢሉ ዝወፀ መግለፂ ፖሊስ፣ነቶም ተቃወምቲ፣ ንሰላም ህዝቢ ክዘርጉ፣ንመንግስቲ ክግልብጡ ወጢኖም ኢሉ ዝኸሰሰ ነይሩ።
ኣብ ቤቶም ንክፀንሑ ዝተኣዘዙ መራሒ ተቃወምቲ ኪስይ ቤስጅየ ብወገኖም፣ማዕረ እቶም ኣብ ግብፂ፣ቱኒስያን ሊብያን ንመለኽቲ ዘንበርከከ ህዝባዊ ማዕበል ከንቀሳቅስ’የ ዝብል እምነት የብለይን ይብሉ።
ብስጅየ ”ናፅነተይ ንጊዚኡ ክግድብዎ ይኽእሉ ይኾኑ።ኣብ መወዳእትኡ ግና፣ ርግፀኛ‘የ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ክንስዕሮ ኢና።ከም’ቲ ካልኦት ኣፍሪቃውያን ኣሕዋትና ዝገበርዎ ማለት‘ዩ” ይብሉ።
ኣብ ኡጋንዳ ህዝባዊ ዘይዕግበት ሱር ሰዲዱ‘ሎ።ኣብ መስከረም ሃገራዊ መጠን ዝቅባበ ኣብ ዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ኣገባብ 28 ሚእታዊ ክዘብጥ ከሎ፣ንመብዛሕተኦም ኡጋንዳዊያን ናይ ዕለት መግቢ ምርካብ ከቢድ ገይሩዎ‘ሎ።
ኣባል ሶሾል ዴሞክራቲክ ፓርቲ ሚካኤል እምቤይክ፣መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ፀጋታት‘ታ ሃገር ዘለዎ እጀታ ብልጫ ኣለዎ ይብል።
ማባይክ ወሲኹ ”ነዛ ሃገር ንምምሕዳር ብቁዕ ፀጋታት ኣለና ኢልና ኢና ንኣምን።ሕማቅ ዕድሎት ኮይኑ ግና፣ብኣፅብዕቲ ዝቁፀሩ ሒደት ሰባት፣ ንሃብቲ‘ዛ ሃገር ብሒቶምዎ ኢኻ ትሪኢ።ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት፣ ሃብቲ ዘጥረየ ውልቀ-ሰብ፣ብቀጥታ ድዩ ብተዘዋዋሪ ምስ‘ቲ ስርዓት ዝተኣሳሰር‘ዩ” ዝብል ገምጋም ኣለዎ።
ንነዊሕ ኣብ ስልጣን ዝፀንሑ መራሕቲ ሰሜናዊ ኣፍሪቃ ካብ ስልጣን ክወርዱ ክትሪኢ ከለኻ፣ሚስተር ሙሰቨኒ‘ደኾን ይኾኑ እቶም ቀፃላይ ባዓል ዕፃ ኢልካ ክትሓትት ከምትግደድ ገለ ወገናት ይዛረቡ።
ሚስተር እምቤይክ ግና፣መንግስቲ ኡጋንዳ ካብ‘ቲ ኣብ ቱኒስያ፣ግብፂን ሊብያን ተመክሮ ስለዝረኸበ‘ዩ፣ነቲ ዝሓለፈ ሰሙን ክካየድ ዝነበሮ ተቃውሞ ቀልጢፉ ዝኾሎፎ ይብል።
ተንታኒ ፖለቲካ ዝኾነ ኒኮለስ ሲንጎባ ግና፣ኩነታት ኡጋንዳ ካብ‘ቲ ናይ ሰሜናዊ ኣፍሪቃ ፍልይ ዝበለ‘ዩ፣ስለዚ ለውጢ ክመፅእ እንተኾይኑ፣ካብ ውሽጢ ገዛኢ ፓርቲ‘ዩ ክነቅል ዘለዎ ዝብል ገምጋም ይህብ።
ኣብ ኡጋንዳ ኣድማ ምስጛም ናብ ስራሕ ተዓንቂፉ
መንግስቲ ኡጋንዳ፣ነቲ ኣድማ ምስጓም ናብ ስራሕ ዝብል ሰልፊ ዳግም ንከይላዓል ዝእግድ ተወሳኺ ስጉምቲ ይውስድ‘ሎ።እቲ ሰልፊ ኣብ ኣብያተ-ፅሕፈት መንግስቲ ንዝራኣይ ብልሽውናን ግኑን ዝቅባበን ብምቅዋም‘ዩ ተባሪዑ።እዚ ምዕባለ‘ዚ፣ገለ ሰባት፣እቶም ነዊሕ ዘመን ዝመርሑ ፕረዚደንት ካብ ስልጣኖም ንክወርዱ‘ደኾን ይደፍኦም? እናበሉ ይሓቱ።


text:
ብዛዕባ ክታበት ትጠራጠር ኣለኻ ዲኻ?
ምጥርጣር ጌጋ ኣይኮነን። ንሕና ኣብ ምውሳን ምእንቲ ክንሕግዘካ ኣብዚ ገጽ እዚ ብዛዕባ ጸረ ኮረና ክትባት ዝገልጽ ሓበሬታት ዝሓዙ ሓያሎ ሊንክታት ኣስፊርና ኣለና።
ምጥርጣር ጌጋ ኣይኮነን። ንሕና ኣብ ምውሳን ምእንቲ ክንሕግዘካ ኣብዚ ገጽ እዚ ብዛዕባ ጸረ ኮረና ክትባት ዝገልጽ ሓበሬታት ዝሓዙ ሓያሎ ሊንክታት ኣስፊርና ኣለና።
ብዛዕባ እዚ ክታበት ከምጽኦም ዝኽእል ጐድናዊ ሳዕቤናትን ናይ’ቲ ክትባት ውጽኢታውነቱን እጠራጠር እየ
ኣብ ጸረ ኮሮና ክትባት ውሕስነት ልዕሊ ኹሉ እዩ ዝስራዕ ። ልክዕ ከምቶም ኣብ ነዘርላንድስ ዝወሃቡ ከም ጸረ ኢንፍሉወንዛ፣ ፖልዮ ወይ ንፍዩ ዝኣመሰሉ ክትባታት ነዚ ክትባት ብዝምልከት እውን ኣዝዩ ጽኑዕ ዝኾነ መምዘኒ ብቕዓታት እዩ ዘሎ።
ሓቂ እዩ ጸረ ኮሮና ክትባት ተኸቲብካ እንከለኻ እውን ብኮሮና ቫይረስ ክትልከፍ ትኽእል ኢኻ። ይኹን እምበር ናይ ብሓቂ ንኽትሓምም ዘሎ ዕድል ግን ኣዝዩ ውሕድ እዩ። ብዘይካዚ እንተ ተኸቲብካ ነቲ ኮሮና ቫይረስ ከተመሓላልፎ ዘሎ ዕድል እውን ኣዝዩ ውሑድ እዩ ዝኸውን።
ኩሉ ብዛዕባ ጐድናዊ ሳዕቤናትን ውጽኢታውነትን (ብቛንቋ እንግሊዝኛ)
ክትባት ምኽታብ ስለ ዘጨንቐኒ እጠራጠር ኣለኹ
እዚ ፈጺሙ ዘገርም ኣይኰነን፥ ካብ 5 ነዘርላንዳውያን እቲ 1 መርፍእ ምውጋእ የፍርሖ እዩ። ናብቲ ክትባት ዝግበረሉ ቦታ ምኻድ ዘፍርሃካ ክኸውን እውን ይኽእል እዩ። ከምዚ ክኸውን ኣይግባእን ምኽንያቱ ክትባት ከቢድ ሕማም ንኸይትሓምም ይከላኸለልካ ኢዩ።
ክትባት ዘጨንቐካ ምስ ዝኸውን ምኽሪ (ብቛንቋ ነዘርላንድስ)
ኣብ ኢንተርነት ዝተፈልየ ሓበሬታ ስለ ዘንበብኩ እጠራጠር እየ
ብዙሓት ሰባት ብዛዕባ ጸረ ኮሮና ክትባት ዝረኽብዎ ሓበሬታ ካብ ኢንተርነትን ማሕበራዊ መራኸብታትን እዩ። ሓበሬታታት ብቕልጡፍ እዮም ዝዝርግሑ። ሓድሓደ ግዜ ቅኑዓት ምዃኖምን ዘይምዃኖምን ንምርግጋጽ ብዙሕ ግዜ ኣይህልወካን እዩ። ኵሉ ዝብሃል ነገር ሓቂ ኣይኰነን። ሓድሓደ ግዜ እዚኦም ክእመኑ ዝኽእሉ ግምታትን ርእይቶታትን ጥራይ እዮም። ኣብ ብዛዕባ ጸረ ኮሮና ዝምልከቱ ኣርእስትታት እውን ከምኡ እዩ ዘጋጥም።
ጽቡቕ ጌርካ ሓበሬታ ከም ትረክብ ግበር (ብቛንቋ እንግሊዝኛ)
ኣይኣመንካሉን ኣለኻ?
ክትባት ብግዴታ ኣይኰነን። ህድእ ኢልካ እንደገና ሕሰበሉ። ብዛዕባ እዚ ምስ ፈተውትኻን ስድራ ቤትካን ተዘራረብ።
ክንደይ ዝኣኽሉ ሰባት ቅድሜኻ ከም ዝተኸትቡ ንኽትፈልጥ ትህንጠይ ዶ? እምበኣር ነቲ ናይ ጸረ ኮሮና ክትባት ሰሌዳ (ዳሽ ቦርድ) ርኣዮ፥
ሰሌዳ ኮሮና (ብቛንቋ እንግሊዝኛ)
ንውልቃዊ ሓበሬታት ናትካ ብኸምዚ ኣገባብ ኢና ንዕቅቦምም፦
መንነትካ ዝፈልጥ ወላ ሓደ ሰብ የልቦን። ነቲ ናይ ክትባት መኽተቢ ቦታታት ትርእዮ መንነትካ ከይተፈለጥካ እዩ።
ኣብዚ ወብ ሳይት እዚ ዝዀነ ይኹን ውልቃዊ ሓበሬታት ናይ ሰባት ኣይነቐምጥን ኢና።
ሰባት ኣበየናይ ክፋል እዚ ወብ ሳይት ምብጻሕ ከም ዝገበሩ ጥራይ ኢና ንከታተል፣ እዚ ዝግበር ድማ ነዚ ወብ ሳይት እዚ ንምምሕያሽ ብምባል እዩ።


text:
Radio Erena: 17 September 2020
ኣብ ኡጋንዳ፣ ኣብ መንጎ ዜጋታት እታ ሃገርን ካብ ደቡብ ሱዳን ዝመጹ ስደተኛታትን ብዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ብውሕዱ 10 ሰባት ከምዝተቐትሉ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
እቲ ኣብ ዞባ ማዲ ኦኮሎ ዝተኻየደ ግጭት፣ መንነቶም ዘይተነጸረ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ልዕሊ ሓደ ዩጋንዳዊ ጓሳ መጥቓዕቲ ድሕሪ ምፍጻሞም ከምዝተጎሃሃረ’ዩ ተመልኪቱ።
ዩጋንዳውያን ነበርቲ ሓንቲ ቁሸት ተወዲቦም ድሕሪ ዘካየድዎ መጥቃዕቲ፣ ሓደ ህጻን ምስ ኣዲኡ ዝርከቦም 10 ስደተኛታት ክቐትሉ እንከለዉ፣ 10ታት ካልኦት ኣቑሲሎም።
ብርክት ዝበለ ኣጓዱን መጽለሊ ስደተኛታት’ውን ኣቓጺሎም።
ኣብቲ ከባቢ፣ ኣብ መንጎ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳንን ዜጋታትን ዝኾኑ ነበርትን ተፈጢሩ ንዘሎ ምትፍናን ንምህዳእ መንግስቲ ኡጋንዳ ተወስኽቲ ሓይልታት ጸጥታን ሰራዊትን ኣዋፊሩ ይርከብ።
ኣብ ኡጋንዳ፣ ኣስታት 1 ሚልዮን ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ከምዘለው ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ይሕብር።
==============


text:
Category: ሃገራዊ ዜና
ብውሑዱ 190 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም
Radio Erena: 26 September 2021 ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት፣ ብውሑዱ 190 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዝደሓኑ፣ ተጣበቕቲ መሰል ስደተኛታት ገሊጾም። ሓያሎ ህጻናትን ጥዕናዊ ጸገም ዘጋጠመን [...]
ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ውድድር ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም፡ 2ይ ደረጃ ብምሓዝ ተዓዊቱ
Radio Erena: 24 September 2021 ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ፡ ብዓርቢ 24 መስከረም ኣብ ፍላንደርስ በልጅዩም ኣብ ዝተሰላሰለ፡ 161 ኪሎ ሜትር ዝርሕቐቱ፡ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ውድድር ሻምፕዮን ቅድድም [...]
ኣብ ኵናት ትግራይ፣ ስምምዕ ምቑራጽ ቶዅሲ ክትግበር እንተዘይክኢሉ፣ ኣመሪካ ተወሳኺ እገዳ ከተንብር ምዃና ኣጠንቂቓ
Radio Erena: 23 September 2021 ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝተዋፈሩ ኣካላት፣ ስምምዕ ምቁራጽ ቶዅሲ ከተግብሩን ሰብኣዊ ረዲኤት ድማ ብዘይመሰናኽል ክኣቱ እንተዘይፈቒዶምን፣ ኣመሪካ ተወሳኺ እገዳ ከተንብ [...]
‘ንህወሓት ብኵናት ምስዓር ዝከኣል ኣይመስለንን።’ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት
Radio Erena: 22 September 2021 ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ንህወሓት ብኵናት ምስዓር ዝከኣል ኣይመስለንን'ዩ ክብል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረሽ ገሊጹ። እቲ ዋና ጸሓፊ፣ ብኣጋጣሚ' [...]
“ኣብ ማይዓኒን ዓዲ ሓሩሽን ዝነብሩ ልዕሊ 25 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ብዘይ ናይ መግብን ማይን ረዲኤት፣ ልዕሊ ክልተ ኣዋርሕን ሰለስተ ሰሙንን ጌሮም።”
Radio Erena: 21 September 2021 ኣብ መዓስከራት ትግራይ፣ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን በደልን ደው ክብል ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ። እቲ ብሰኑይ 2 [...]
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣ ኣብ መበል 88 ውድድር ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ትሳተፍ ኣላ
Radio Erena: 21 September 2021 ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣ ኣብቲ ካብ ሰንበት 19 መስከረም ክሳብ ሰንበት 26 መስከረም፣ ኣብ ቤልጁም ዝካየድ ዘሎ መበል 88 ውድድር ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ትሳተፍ ኣላ [...]
“ኣብ ማይዓኒን ዓዲ ሓሩሽን ዝነብሩ ልዕሊ 25 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ብዘይ ናይ መግብን ማይን ረዲኤት፣ ልዕሊ ክልተ ኣዋርሕን ሰለስተ ሰሙንን ጌሮም።”
Radio Erena: 21 September 2021 ኣብ መዓስከራት ትግራይ፣ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን በደልን ደው ክብል ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ። እቲ ብሰኑይ 20 መስ [...]
መንግስቲ ኤርትራ፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፈትሕ ኣመሪካ ተማሕጺና
Radio Erena: 20 September 2021 መንግስቲ ኤርትራ፣ ንኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፈትሕ ቤት ጽሕፈት ተሓጋጋዚ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ተማሕጺኑ። እቲ ቤት ጽሕፈት፣ ብምኽንያት ዝኽሪ ፍጻሜ ጸሊም [...]
18 መስከረም 2001 ኣብ መላእ ዓለም ብዝርከቡ ኤርትራውያንን ፈተውቲ ኤርትራን ትዝከር
Radio Erena: 19 September 2021 18 መስከረም ምእሳር ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን፣ ብኤትራውያን፣ ፈተውቲ ኤርትራን ዝተፈላለዩ ኣህጉራውያን በርጌሳውያን ማሕበራትን ተዘኪራ። እዞም ዝኾነ ፍርዲ ይኹን ናብ [...]
ፕ. ጆ ባይደን፣ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ኲናት ብዝተኣሳሰር፣ ተወሳኺ ማዕቀብ ክንበር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ
Radio Erena: 19 September 2021 ፕረዚደንት ጆ ባይደን፣ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ኲናትን ኣስዒቡዎ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላውን ብዝተኣሳሰር፣ ተወሳኺ ማዕቀብ ክንበር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። እዚ ዲፕሎማስያዊን ቁጠባዊ [...]


text:
Radio Erena: 16 May 2016
ፈረንሳ ንፌስቡክ ብጽኑዕ ካብ ዝቖጻጸራ ሃገራት ቀዳመይቲ ምዃና ተሓቢሩ።
ሓንቲ ካብ ተጣበቕቲ ናጽነት ፕረስ ምዃና እትግለጽ ፈረንሳ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2015 ጥራይ ኣብ ፌስቡክ ካብ ዝተኸፍቱ ሚልዮናት ገጻት ን37,990 ክዕጾ ንወናኒ ፌስቡክ ማርክ ዙከርበግ ጥርዓን ከምዘቕረበት ጸብጻብ መርበብ ሓበሬታ ስታቲስታ ኣፍሊጡ።
መንግስታት ካብ ፌስቡክ ክእለዩ ጥርዓናት ካብ ዘቕረብሎም ብዝሒ ገጻት፣ እዚ ናይ ፈረንሳ ኣብ ቀዳምይ ደረጃ ክስራዕ እንከሎ ብኻልኣይ ከኣ ህንዲ ብ30,126 ተሰሪዓ ኣላ።
ብመሰረት እቲ ስታቲስታ ኣቕሪብዎ ዘሎ ዝርዝር፣ ንፈረንሳን ህንድን ተኸቲለን ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት ብብዝሒ ዝዓጸውኦ ገጻት ፈስቡክ- ብቅደም ተኸተል ተሰሪዐን ካብ ዘለዋ ሃገራት ቱርኪ(6574)፣ ጀርመን(554)፣ እስራኤል (431)፣ ኦስትርያ (105) ሩስያ(84) ብራዚል ከኣ 41’ዩ።
ገጻት ፌስቡክ ብምዕጻው ቀዳማይ ቦታ ሒዛ ዘለ ፈረንሳ፣ ምስቲ ኣብታ ሃገር ዝሓለፈ ዓመት ዝተፈጸመ ክልተ ሽበራዊ መጥቃዕታት ሽበራ ዝተኣሳሰር ምዃኑ’ያ ትገልጽ።
ከም ፌስቡክን ትዊተርን ዝኣመሰለ ማሕበራዊ ሜድያታት፣ ኣብ ምስፍሕፋሕ ደሞክራስን ለውጥን ዓቢ ኣበርክቶ ይገብር እኳ እንተሎ፣ ሓያሎ ሃገራት ናይ ሽበራን ካልእ ስግኣታትን እናቕረባ ክዓጽውኦ ወይ ከኣ ጽኑዕ ምቑጽጻር ክገብራሉን ይርኣያ ኣለዋ።
ፌስቡክ ካብ ኣገልግሎት ኢንተርነት ጠቕሊሉ ከምዝወጽእ ዝገበራ ቻይና፣ ኢራንን ሶርያን ኣብዚ ብስታቲስታ ቀሪቡ ዘሎ ዝርዝር ሃገራት ተጠቐምቲ ኢንተርነትን ፌስቡክን ኣይኣተዋን።
ኣብ ከም በዓል ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ዘሎ ውሑድ ኣገልግሎት ኢንተርነት ከኣ ብዝሒ ተጠቓሚ ፌስቡክ ኣብ ግምት ክኣቱ ዝኽእል ኣይኮነን።
ብናጽነት ፕረስ ድሕሪ ኤርትራ ኣብ ዝተሃተ ደረጃ ተሰሪዓ እትርከብ ኢትዮጵያ’ውን፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ትሽዓተ ብኢንተርነት መልእኽቲ ዘመሓላልፉ ሰባት (ብሎገራት) ክትቅይድ እንከላ ሎሚ ዓመት ከኣ ብዛዕባ ኩነታት ግጭት ኦሮሞ ዝብምልከት ብፌስቡክ መልእኽቲ ንዘመሓላልፈ ዜጋኣ ብሽበራ ከሲሳ ኣላ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ’ውን፣ “ፌስቡክ ጨንፈር ኣየርላንድ፣ ኣንጻረይ ጽዑቕ ናይ ጽልኢ ዘመተ ኣካይዱ፣” ብምባል፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ክሲ ከምዝመስረተ ጋዜጣ ኣይርሽ ታይምስ ተመልክት።
======================


text:
እዛ ሃገር አብ ሐደጋ ‘ላ ኤርትራዊ ብሓድነትካ ሎሚ አድሕና ! ብተስፋይ ተኽለ (ሳንዲያጎ ሰ.ኣ )
እዛ ሃገር አብ ሐደጋ ‘ላ ኤርትራዊ ብሓድነትካ ሎሚ አድሕና
ብተስፋይ ተኽለ (ሳንዲያጎ ሰ.ኣ )
ቅድሚ አርባዕተ ዓመት አቢሉ፣ ዓለም ለኻዊ ሐይልታት ብፍላይ ከአ አሜሪካ እትመርሖ ምዕራባዊ ዓለም ጂኦ ፖለቲካዊ ጽልዋታቶምን ቁጽጽሮምን አብ ዞባ ቀርኒ አፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ንምብርታዕ፣ አበርቲዖም ድሕሪ ምንቅስቓስ፣ ነቲ ዕዮቲ ንምስላጥ ብመጀመርያ ክውሰድ ዘለዎ፣ አብ መንጎ መንግስታት ኢሳያስ ዝመርሐ ኤርትራን፣ ብኢህወደግ እትምራሕ ኢትዮጵያን ዘሎ ጎንጽን ፍልልያት ወጊድካ ንክልቲኦም ብምኽሳብ ጽልዋ ቁጽጽርካ ምርግጋጽ ዝብል ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ተንቀሳቐሱ። ናቶም ጂኦ ፖለቲካዊ ስትራተጂ እምበር፣ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ስቓይን መከራን ግን ዕጅብ’ውን አይበሎምን። ነዚ ተልእኾዚ ንምፍጻም ከአ ቀንዲ መተግበርቲ ዝኾንኦም ኮራኹር ሃገራት፣ ንስዑድያን ሃገራት ኢመረይትን ሐላፍነት ብምሃብ ዕዮኦም ጀመሩ። ንነዊሕ እዋን ብስዉር ርኽክባት እንዳተኻየደ ጸኒሑ ከአ፣ አብ ኢትዮጵያ ሐድሽ ምዕብልና ተኸስተ። ዝነበረ ናይ ኢህወደግ መንግስቲ ውሽጣዊ ተሐድሶ ከነካይድ አለና ብዝብል፣ ናይ መሪሕነት ምቅይያር ድሕሪ ምክያዱ፣ አብይ አሕመድ አብ ስልጣን ደበኽ በለ። ካብዚ እዋን እዚ ከአ ተሰማዕነት ኮነ ዓብላልነት ናይ ህወሐት እንዳጎደለ አብ ክልል ትግራይ ጥራሕ ከምዝሕጸር ኮነ። ኢሳያስ ናይ ነዊሕ ዓመታት ስዉር ሕልሙን፣ ውልቃዊ ሕነ ዝፈድየሉ ምቹእ እዋንን ከም ዝተፈጥረሉ ኮይኑ ተሰምዖ። ነቲ ዕርቅን ሰላምን ዝብል ንጎኒ ሐዲጉ ከአ፣ “Game Over” (ግጥም አኸለ) ብዝብል ጭርሖ አብዝሔ። አስመራ አዲስ አበባ ናይ አብይን ኢሳያስን መንገዲ ማይ ኮነ። አብይ አሕመድ መጀመርያ ንህዝቢ ኤርትራ ክሃምልን ከደናግርን “ምስ ኤርትራ ሰላም ክንገብር ኢና ንውዕሊ አልጀሪስ ከአ ብምልኡ አብ ግብሪ ከነውዕሎ ኢና” በለ። ህዝብና ይኹን አህዛብ ኢትዮጵያ’ውን ናይ ሰላም ሃዋርያ ሎሚ ተረኽበ ብዝብል ዓለለ ተሐጎሰ። ይኹንምበር እቲ ዝተሐልመ ሰላምን መብጽዓን ሐሞዂሽቲ ድአ ኮነ። እቲ አብ መንጎ ክልተ ሃገራትን አህዛብን ክግበር ዝግብኦ ንጹር ውዕልን ስምምዓትን ተሪፉ፣ አብ መንጎ ኢሳያስን አብይ አሕመድን ከምኡውን ለአኽቲ ጎይቶቶምን ዝፈልጥዎ ስዉር ስምምዓት ኮይኑ ተረፈ። አርእስቲ ሰላምን ዕርቅን ተሪፉ፣ አርእስቲ ድሕነትን ሐድነትን ኢትዮጵያ ቀንዲ ዋኒንን ስራሕን ኢሳያስ ኮነ። እቲ ዝኸፍኤ ከአ ኢሳያስ ንህዝቢ ኤርትራ አዝዩ ስለዝነዓቖ፣ “ደጊም ስልጣነይ ንአብይ አሕመድ አረኪበ ኢየ ….. ሐደ ህዝብን ሃገርን እምበር ክልተ ህዝቢን ሃገር ዝብል ዓሻ ኢዩ ….. ጉዳይ ዶብ ዘይኮነስ ክንዮው ዶብ ክንሐስብ አለና …” ብምባል፣ ን20 ዓመት ምሉእ ደቆም አብ ጎዳጒዲ ድፋዕ ከምዘየብለየ፣ ኤርትራውያን ዘይተጸበይዎ መቓልሕ አዋጅ አብ ማእከል አዲስ አበባ አስምዔ። አብይ አሕመድ’ውን ብወገኑ፣ ነቲ ንህዝብና ከሃምል ዝበሎ ቃል ዓጺፉ፣ እንቋዕ ድአ ንኢሳያስ ሐዝና’ምበር ጉዳይ ኤርትራስ ደጊም አብ ኢድና ኢዩ ብዘስምዕ መግለጺ፣ “ንሕና ሐደ ህዝቢ ኢና …. ዓሰብ አነን ኢሱን ክንካፈላ ኢና …. ደጊም ናይ ወጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ባዕለይ ኢየ …. “ ምባል ጀመረ። ንህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን “ ግደፍ ዘለዉስ እቶም አቐዲሞም ካባና ዝተፈልዩ’ውን ክምለሱና ኢዮም ….. ናይ 30 ዓመታት ዝተኻየደ ውግእ ኤርትራ ናይ ከንቱነት ኢዩ … ኢትዮጵያ ዳግም ወናኒት ቀይሕ ባሕሪ ክትከውን ናይ ባሕሪ ሐይሊ ከነቕውም ኢና” ብዝብል ከለዓዕልን ስምዒት ህዝቢ ኢትዮጵያ ከጎሃህር ከአ ጀመረ። ኩሎም ተረፍ ደርጊ ዝነበሩ ጀነራላት’ውን ከይተረፈ ምፍካር ጀመሩ። ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ አብ ሐዲግ ሰማይ ሐዲግ ምድሪ ጠልጠል በለ። አይ እሙን ሃገራዊ መንግስቲ ረኺቡ ንመንነቱን ሃገራዊ ልዑላውነቱን ዝጣበቕ ክረክብ፤ አይ ስጡምን ጥርኑፍን ዘድምዕ ዓውደ ተቓውሞ ረኺቡ ተስፋ ክገብር፣ ኩሉ ንህዝብና’ስ ወዮ ድአ ኮኖ። መስደምም ኢሳያስ አብ ቀረባ ግዜ ንኤርትራውያን አጸቢቑ ተስፋ ከቑርጽ “ ነዛ ሃገር ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና እንዳበለ ብባዶ መብጽዓ ንህዝቢ ኤርትራ ንነዊሕ እዋን ከዓሽዎን ከሃምሎን ድሕሪ ምጽናሕ፣ ነቲ ኮነ ኢሉ ሰብአዊ ዓቕሚታቱ በታቲኑ፣ ቁጠባዊ ሃብቲ ኤርትራ አዕንዩ ክዘርጎ ዝጸንሔ ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ “እዛ ሃገር ሐንቲ የብላን አበይ ዘሎ ሉል ቀይሕ ባሕሪ ኢዩ፣ ቀደም ዝነበረ ፋብሪካ ጥርሙዝን ዓለባን እኳ የብላን …. ማይ ኤለትሪክ የለን ደሞዝ መኽፈሊ ተሳኢኑ” ክብል ወሪሑ አብ መወዳእታ እንከ ከይሐፈረ ከይሐነኸ፣ “ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ተፈልያ ክትቅጽል አይትኽእልን ኢያ” ክብል ዓው ኢሉ ብዘይቃል ዓለም ሐዲሽ መርድእ አዊጁልና ምህላዉ ኢዩ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ! ክቡር ተባዕ መንእሰይ ኤርትራ!!
ካብዚ ንጹር ዘየጋጊን ዘየዳድን እዉጅ መልእኽቲ ከዳዕ ኢሳያስ አፍወርቂን አብይ አሕመድን እንታይ ዝያዳ ክበርሃልካ ኢኻ እትጽበ? ከም እትሕረድ ላም ክሳብ ጎዛዝዮም ስጋአ ዝወስዱ፣ ቆርበታ ወይ ዓጽማ ከአ እንካ ኢሎም ክሳብ ዝቶኽቡልካ ዲኻ ደቂስካ ክትጽበዮም? ናይዞም ክልተ ውዲተኛታት መራሕቲ ንጹር ዕላማ ብዘየጋጊ መንገዲ፣ በቲ ብክንደይ መስዋእትኻን መስዋእቲ ብሉጻት ደቅኻን ዘማዕቆብካዮን ዘውሐስካዮን ነጻነትካ ከንቱ ምግባርን፣ ንሃገራዊ ልዑላውነትካ አብ ዋጋ ዕዳጋ አውሪዶም ናብታ ዝነበርካያ ውርደትን ሐሳርን ክትወርድ ኤርትራ ሃገርካ ንዕዳጋ ወሪዳ አላ። ንዕዳጋኦም ብሰላም ተዋግዮም ንዓኻ ሸይጦም ወዋጋኦም ከይወስዱ ከአ፣ ንመደቦም ዝዕንቅፍ ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ተረኽቡ። እዚ ንአብይን ኢሳያስን ዕረፍቲ ልቢ ከልኦም። ስለዚ ናይ አብይ አሕመድ ኢትዮጵያ ንውሽጣዊ ስዉር ሐርበኛአ ሰላዪ ኢሳያስ አፍወርቂ ሒዛ፣ ውራያ ከይተሰከፈት ከተካይድን መደባ ሰሪዓ ክትዋጋእን ተሸባሸበት። ዋናን ወናኒትን ቀይሕ ባሕሪ ክትከውንን፣ ኤርትራውያን ጉም ኢሎም ብኽሳራ ክተርፉን፣ ቅድም ቀዳድም ንህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ግድነት ምውጋድ ስለዝመረጹን ዝወሰኑን ከአ ንውግእ ክዳለዉ ከረሙ። እንሆ ከአ ብዕለት 3 ሕዳር 2020 ባርዕ ኲናት ብነፈርትን ብአጋርን ጀመሩ። ህዝቢ ትግራይ ነቲ ብሸነኽ አብይ አሕመድ ዝተፈነወሉ ወራር ብኩሉ ሸነኽ ምስ ተሐምሸሸ፣ አብይ ረዳት ናይ ኢሳያስ ሐቲቱ እንሆ ብኹሉ ኩርናዓት ምስ ትግራይን ኤርትራን ዘዳውብ ካልእ ግንባር ተኸፊቱ፣ ንህዝቢ ኤርትራን ደቁን አብ ዘይምልከቶም ኲናት ክጠብሶም ይርከብ። አብዚ ጥራሕ ከይተሐጽረ ካብ ወደብ ዓሰብ ዝብገሳ ናይ ሃገር ኢማራት ድሮን ንህዝቢ ትግራይ ከጥቅዓ ብምጅማር፣ ክብደት ናይቲ ኲናት ዛይዱ ዞባ ቀርኒ አፍሪቃ ሰላማ ናብ ፍጹም ምዝርራግ ዘብጽሕ ደረጃ ይሰጋገር አሎ። ህዝበይ ውዲታዊ ሽርክና ኢሳያስን አብይ አሕመድን አብ ትግራይ እንተተዓዊቱ፣ እቲ ቀንዲ ዝህረም ዕላማ ብርግጽ ንስኻን፣ ምፍራስ ሃገራዊ ልዑላውነትካን ምዃኑ ከሎ ጌና ተገንዘብ። ነዚ ዕሽሽ ኢልካ ምስ እትሐልፎ ከቢድ ዋጋ ደቅኻን ደቂ ደቅኻን ከኽፍለካ ኢዩ።
እዚ ውግእ’ዚ አዝዩ ሐደገኛ አብ ትግራይን ህዝቢ ትግራይን ተወሲኑ ዝሕጸር ዘይኮነስ፣ ከይዱ ከይዱ ጠንቃምን ሰራምን፣ ንሃገራዊ ልዑላውነት ኤርትራ ዝግህስ መስርሕ፣ ዓጋቲ ዘይብሉ አብ ተግባር ንምውዓል ዝቕጽል ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር አይኮነን። ስለዝኾነ ከአ ሎሚ ህዝቢ ትግራይ በዞም ክልተ ውዲታዊ ሽርክና ኢሳያስን አብይ አሕመድን ጎይቶቶምን እንዳተቐጥቀጠ ከሎ ትም ኢልካ ምርአይ፣ ነቲ ጽባሕ ክትጸሮ ዘይትኽእል ድቦላ ሐደጋ ክሳብ አብ ርእስኻ ዝወድቕ ትም ኢልካ ምጽባይ ብሐቂ ዕሽነት ኢዩ። ህዝበይ እዚ ሐደጋ’ዚ ሎሚ አብ ማዕዶኻ ከሎ ክዕጸፍን ክቕልበስን እንተዘይክኢሉ፣ እታ ሃገር አላትኒ እትብላ ኤርትራ እንዳርአኻ እንዳሰማዕካ ወይ ካብ ኢድካ ክትጠፍእ ኢያ ወይ ንምምላሳ አዝዩ ሰፍ ዘይብል ዋጋ ክትከፍል ኢኻ። ቅድሚ ሕጂ ንክንደይ አውያትና ዕሽሽ ኢልካዮ ኢኻ። ሕጂ’ውን ዝርዳእ አእምሮ ዝሰምዕ አእዛን አምላኽ ይሃብካ። ንህዝቢ ትግራይን ደቁን ሎሚ ምድጋፍካ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ረብሐኻን ክብርኻን መታን ከተዕቁብ እምበር፣ ንሳቶምስ ደጊፍናዮም አይደገፍናዮም ንብሄራዊ መንነታዊ ክብሮምን መሰሎምን ከረጋግጹ አብ ከተማ ኮነ ገጠር፣ አብ ዱር ኮነ ጎቦታት ትግራይ ብትብዓት ተዋጊኦም ከምልስዎ ኢዮም። መልእኽተይ ነቶም ናይ “ትግራይ ትግርኚ” ዝኾነ ናይ ትግርኛ ተዛረብቲ መንግስቲ ክምስርቱ ዝብል ፍርሂ እትዘርኡ ኤርትራውያን ዝብሎ ሐደ ነገር ከየዘኻኸርኩዎም ክሐልፍ አይደልን። ንሕና ኤርትራውያን ንክልቲኡ ቅዱስ ሃይማኖታትና ክርስትና ይኹን ምስልምና ካብቶም ቀዳሞት ዝተቐበልናዮ ህዝቢ ኢና። ክልቲኡ ቅዱስ እምነትና ከአ ካብቶም አብ መላእ አፍሪቃ ዝርከቡ አህዛብ ብዝተፈልየ መልክዕ፣ ምልክት ሕድሕድ ምጽውዋር፣ ምልክት ሐድነት፣ ምልክት ሐይልና ኮይኑ ንምሉእ መዋእልና ከም ህዝብን ሃገርን ጠርኒፉና ክኸይድ ዝጸንሔ ኢዩ። ብተሳትፎ ኩልና ከአ ኤርትራ እትብሃል ሃገር ነጻ አውጺእናያ። ሐቂ ኢዩ አብ መንጎ ከም ብዓል ኢሳያስ አፍወርቂ ዝተባህሉ ስዉራት ሰለይቲ ሰሊኾም ብምእታው፣ አብ ሐድነትና ዝርግርግን ምጥርጣርን ከምዝአትወና፣ ሕድሕድና ከአ ከም ዘይንተአማመን ከምዝገበሩና ስዉር አይኮነን። እዚ ግን ድሌትን ባህግን መላእ ህዝቢ ኤርትራ አይኮነን። በቲ ንሶም ዘጻወዱልና መንገዲ ምስ እንኸይድን፣ አብ ሕድሕድና ምጥርጣርን ፍርህን ምስ እነስፍንን፣ ነዚ ናይ ፍርሂ መንፈስ እዚ ክንስዕሮ ምስ ዘይንኽእል ግና፣ ብገዛእ ግጉይ አተሐሳስባና ተጠሊፍና፣ ከም ሃገር ደው ክንብል ብሐቂ ከጸግመና ኢዩ። እቲ ናይ “አግአዝያንዶ እንታይዶ” ዝብል ፍርሂን ስግአትን’ውን እንተኾነ፣ ናይ ውሱናት ግዳ ከአ አብ ሃገራዊ ውሳኔና ተጽዕኖን ግደን ክገብሩ ዘይኽእሉ ክነሶም፣ ባዕልና አተዓባቢና ናይ ስግአት መንፈስን ፍርሂን ምፍጣርን ምዝራእን፣ ንሐድነትና ከም ህዝቢ ሃሳዪ አብ ልዕሊ ምዃኑ፣ ንጸላእቲ ኤርትራ ዘገልግል ፕሮፓጋንዳ ባዕልኻ ምንዛሕ ኢዩ። ስለዚ ድልድልትን ብሐድነታ እትልለ ኤርትራ ክውንቲ ናይ ምግባር፣ አብ አሉታዊ ይኹን አወንታዊ አተሐሳስባና ስለዝሙርኮስ፣ ባዕልና ንሐድነትና ዝፈታተን አብ ድብያ ጸላእትና ዘውድቐና መፈንጠራታት ከይነብዝሕ ንጠንቀቕ።
18 ሕዳር 2020


text:
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
እቲ ብስም ማሕበር መንእሰያት ዝፍለጥ http://www.ypfdj.com/ ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም፡፡
ካልእይ መወዳእታ ክፋል
መንግስቲ ፈልስጢን ኣየድልን እዩ። መንግስቲ እንተደለዩ ከኣ ምስ ህዝቢ የርዳኖስ ሓደ ኮይኑ መንግስቲ መስሪቶም ክቅጽሉ ይግባእ ኢሉ ኢሰያስ ኣፈውርቂ። ጕዳም ዘረባ። ጽቡቕ ንባብ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኣፍቶን ብላደት ዝተባህለ ጋዜጣ ልኡኽ ናብ ኣስመራ ኸይዱ፡ እቲ ጋዜጠኛ ካብ ሽወደን ክብገስ እንከሎ ንሰበ ስልጣን መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክዘራረብ ብፍላይ ምስ ፕረሲደንት ቃል መሕተት ከካይድ ከም ዝዀነ ተፈሊጡ ቆጸራ ተታሒዙ ምስ መሳርሕቱ ተበጊሱ።
ከምቲ ኩሉ ዝርእዮን ዝጸምዖን ዘሎ፡ ኣብዚ ግዜ ህግደፋዉያን ነቲ ኣብ ልዕሊ መራሕቶም ዝተኣወጀ እገዳ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ናይ ሃገር ጉዳይ ኣምሲሎም ንህዝብና ንምድንጋር ዚገብርዎ ዘለዉ ግስጓስ ካብቲ ህዝብና ወሪዱዋ ዘሎ ናይ ጥምየት ሓለንጊ ንላዕሊ ተረኪቡለይ፡ ህዝቢ ንምድንጋር ከምቲ ናይ ኩሉ ጊዜ ፉሹል ፈተነኦም ላዕልን ታሕትን ክብሉ ይረኣኣዩ ኣለዉ።
ብሰንኪ ጻሕታሪ ተግባራት መሪሕነት (ህ.ግ.ደ.ፍ.) ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ዝወጸ ውሳኔ ብይን ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ብምዝካር ንኣባላት ህ.ግ.ደ.ፍ. ካናዳ ዝተዋህበ መተሓሳሰቢ ዘሐጉስ ስጉምቲ ብምውሳድኩም ሓጎሰይ ወሰን የብሉን።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ስርዓት ህግደፍ ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐስ፡ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ኣሸባብ፡ ‘የዕጥቕን ይድግፍን ኣሎ’ ብዝብል ክሲ እገዳ መሸጣ ኣጽዋር፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቱን ገንዘቡን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ጌርሉ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብሰንኪ ዝኽተሎ ዘይሓላፍነታውን ዓንዳሪን ኣካይድኡ ሃገርና ኤርትራ ብማሕበረሰብ ዓለም ተነፊጋን ተነጺላን ምስላ ኣብ ዓለም ድማ ብሃናጺ ኣበርክቶኣ ዘይኮነስ ብኣዕናውን ተጻባኢን ካብ ዝምሰል ዓመታት ኣቑጺሩ’ሎ።
ፈቲቫል ህ.ገ.ደ.ፍ. አብ ፍራንክፎርት ከምቲ ህዝቢ ዝጽበዮን ዝደልዮን ኩነታት ልምዓት ሃገር፤ ፖለቲካዊ ምሕደራ ህዝብን፤ ሐዲሽ ኩነታት ክፈልጥ ዝህንጠዮ ዘይኮነስ ሐጺር መሰረተ አልቦ ነገራት አዳልዩ ንጊዜኡ ገንዘብ ዘምጽእ መደብ ጓይላ ወጋሕ ትበል ለይቲ ዓዲሙ ብዘይ ናይ ዝሐለፈ ስራሐት ጸብጻብ፤ ብዘይ ህልዊ ኩነታት ገለጻ፤ ብዘይ ናይ መጻኢ ጽቡቕ ራእይ መደባት አብ ናይ ባዶ ዝትሕዝትኡ ሃለውለው ዝበዓል ፈስቲቫል ኮይኑ አሎ፡፡
ሓዲሽ ሓበረታ ንሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፈርት ኣንጻር ፈስቲቫል ጉጂለ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዝሓለፈ ስሙን ንዕለት 18.07.2009 ዓ.ም ካብ ስዓት ሰለስተ ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየድ ከምዝኾነ ተገሊጹ ነይሩ ኮይኑ ግን ኣብዚ ዕለትዝን ሰዓትን ጉጂለ ህ.ግ.ድ.ፍውን ሰላማዊ ሰልፊ ከካይድ
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ከምቲ ኩሉ አረሜናዊ ተግባራቱ ንህዝቢ ዝነበሮ ባህሉ፤ ልምዱን መነ ባብሮኡን ንምጥፋእን ንምብራስን ኩሉ ወዲ ሃገር ብግርህነቱ ከሎ ንሱ ግን ብመደብ ህዝቢ ዝጠፍአሉን ሃገር ዝባድመሉን ካብ መጀመርያ ዝሐንጸጾ ስዉር መደብ ኢዩ፡፡ እዚ ሕጂ ተታሐሒዙዎ ዘሎ ምፍንቓል ዓድታት’ውን መቐጸልታ ናይቲ በብጊዜኡ አብ ልዕሊ መሬትን ህዝብን ዝተፈጸመ ኢሰብአዊ ተግባራቱ ምዃኑ ንኹሉ ወዲ ሃገር ብሩህ ክኸውን አለዎ፡፡
ኣብዚ ዝሐለፈ ሳምንታት ዝተፈላለየ ጸለመ ኣንጻር ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን (ማ.ም.ኤ) – ቦስቶን፡ ብህግደፋውያን ክጽሓፍ ቀንዩ። ምኽንያቱ ኸኣ፡ ንዝተፈላለያ ብሄራት ኢትዮጵያ ዝውክላ ማሕበራት፡ ነቲ ኣዳራሽ ማ.ም.ኤ ተኻሬን ክጥቀማሉ ስለዝተፈቕደ።
እምባአር ከስ፡ ነቲ ልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እነሆ ንዓርቢ ዕለት 24.10.2008 ዓ.ም.ፈ፡ አቦ ወንበር ውድብ ,,ግንባር ሃገራዊ ሓድነት ኤርትራ,“፡ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ፡ ጋሻ ናይ ,,Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ ዓዲምናዮ አሎና። እዛ ናትና „Chat Room“ እትኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ማእከላይ ምዕራብ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ ዘጅምረሉ ግዜ ካአ፡ ሳዓት 21፡00 እዩ።
እቲ ካብ ዕለት 8 ክሳብ 10 ነሓሰ 2008 ዘተኻየደ ፌስቲቫል ህግደፍ ብህጻናትን በቶም ሒደት ወይጦታትን ጨርባሕባሕ ክብል ከምዝቐነየ አብኡ ዝወዓለ ልኡኽና ሓቢሩ።
ብታሕሳስ 2/2007 ኣምባሳዶር ኤርትራ ኣቶ ኣሕፈሮም ንኣብ ኦታዋን ከባቢኣን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ውግእ ክጅምር ኢዩ ዝብል ኣርእስቲ ሒዙ ህዝባዊ ኣኼባ ጸዊዑ።
ኣብዚ ኣኼባዚ ዝተሳተፉ ሰባት ምስኡ ደሚርካ ክሳብ 70 ኣቢሎም ይኾኑ።


text:
ሰነድ ቪድዮ “ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት” ስለምንታይ?
Source StylesFormatFontSize
“ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ገዛእ ሃገርካ ወይ’ውን ካብዚ ብዝዓዘዘ ኣብ ቤትካ ወይ’ውን ካብ ገዛእ ርእስኻ ይጅምር”
“ኤርትራውያን ነበርቲ እገለ ካብኣቶም ዝድለ ግቡኣት ከማልኡ ቅሩብነቶም ገሊጾም” ዝብልን ዝመሳሰልን ጥራይ ዋሕዚ ዜናታት መንግስታውያን መራኸቢ-ብዙሃን ኤርትራ ኣብ ዝደጋገመሉ፡ ንመሰረታዊ መሰል ሰብ ዝገልጽ ቪድዮ ምድላው ኣገዳሲን እዋናዊን ይገብሮ። ግቡኣቱን ግዴታቱን እምበር መሰረታውያን መሰላቱ በቲ ዝምልከቶ መንግስቲን ምምሕዳርን ተሓቢሩዎ ንዘይፈልጥ ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት (1948) ናብ ትግርኛ ብምትርጓም ኣብ ኤርትራዊ ዓንኬላት ንምብጻሓ እንሆ ሓደ ዕዉት ስራሕ ተኻዪዱ።
እዛ “ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት” ብዝብል ኣርእስቲ ተተርጒማ ካብ ወርሒ ሕዳር 2016 ኣትሒዛ ናብ ህዝቢ ተዘርጊሓ ዘላ ሰነድ ቪድዮ፡ ብዋና ኣካያዲን መስራቲን መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ ኣቶ ተስፋልደት መሓረና ዝፈረየት ኰይና፡ ብጋዜጠኛ ተመስገን ደበሳይ ዝተኣልየት ኢያ። ነዛ 25 ደቓይቕ እትኸይድ ሰነድ ካብ እንግሊዘኛ ብውሕሉል ቋንቋ ናብ ትግርኛ ዝተረጐሙ ድማ ዑቕባይ ገብረመድህን፡ ሳሙኤል ገብረሂወት፡ ገብርኤል ጓንጉል እዮም።
እዛ ሰነድ ብኣዝዩ መሳጢ ምቅንባር ናይ ድምጺን ግራፊካዊ ምንቅስቓስን ተሰንያ፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ በበይኑ ሕሰም ደው ክብል ትጽውዕ እሞ ዳሕራይ ድማ ነቶም 30 ዓንቀጻት ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ትዝርዝር። ኣብዛ ስራሕ ኣብ በበይኑ ሃገራት ዝርከቡ 34 ስነ-ጥበበኛታት፡ ጋዜጠኛታት፡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ስድራቤት ግዳያት ዘይሕጋዊ ማእሰርቲን ተሳቲፎም ኣለዉ።
ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ብጽሑፍ ጥራይ ተርጒምካ ምዝርጋሑ ቀሊል ደኣ ይንበር እምበር፡ ብድምጺን ቪድዮን ምስራሑ ግን ምስቲ ናይ ባህሊ ንባብን ምቹእነትን ዝያዳ ውጽኢት ክህሉዎ ይገብር።
ግዳይ ተደጋጋሚ ዓመጻት በበይኖም ሓይልታት ዝዀነ ህዝቢ ኤርትራ ግቡእን መሰልን ንምፍላይ’ውን ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ’ዩ በጺሑ። እዚ ርኡይ ምድንጋር ኣብቶም ዘወርቲ ዓመጽ ሰበ-ስልጣን ዘይኰነስ ኣብቶም ንዓመጽ ንቃለስ ኣሎና ዝብሉ “ተጣበቕቲ” ወይ “ተቓወምቲ” ናይቲ ስርዓት’ውን ከይተረፈ ተደጋጊሙ ስለ ዝርአ ንዅሉ ብማዕረ እትምልከቶ ኣገዳሲት ሰነድ’ያ።
ምትርጕምን ምዝርጋሕን እዛ ሰነድ ኣዝዩ ኣገዳሲ--ክንዲ ዝዀነ ከኣ ኣብ ቢቢሲ’ውን ከይተረፈ ንዕኡ ዝምልከት መደብ ተዳልዩ ነይሩ--እኳ እንተዀነ፡ ክንድ’ቲ ክበጽሖን ክዀኖ ዝግበኦን ዝርጋሐ ዝረኸበ ግን ኣይመስልን። ንምዃኑ መበገሲ፡ ኣድላየትን ፍሉይነት እዚ ዕዮ እንታይ እዩ? ነዚ ሕቶ ንምምላስ ንኣርባዕተ ሰባት ኣዘራሪብና ኣሎና፤
ተስፋልደት መሓረና (መስራቲን ዋና ኣካያዲን መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ/ዋና ኣፍራዪ’ያ ፊልም)፤ መሰረታዊ መሰላ ሰብ ኣብ ዘኽብሩን ብንቘልዑና እንከሎና’ውን ሕቶታት ክንሓትትን ድላይና ክንገልጽን ኣብ ዘተባብዑ ስድራቤት’የ ዓብየ። ድሕራይ ካብ ሃገረይ ተሰዲደ መሰል ሰብ መሰረታዊ ኣምር ምዃኑ ኣብ ዝኣምንን ዝሰርሕን ሕብረተሰብ ምስ ኣተኹ፡ ብዛዕባ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ክሓስብ ኣኽኢሉኒ።
ነዛ ቪድያ ንኸዳሉ ድፍኢት ዝዀነኒ ቀንዲ ምኽንያት ግን ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ተመሊሰ ዝረኣኹዎን ዘጓነፈኒ ዘይተጸቡኹዎ ክስተትን እዩ። ቀንዲ ሕልመይ ኣብ ኣስመራ ናይ ሓበሬታ መራኸቢታት (IT) ቤት ትምህርቲ ንምኽፋት’ዩ ነይሩ። እቲ ቤት ትምህርቲ ድማ ነቶም ምስ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ንኽላለዩን ክዋስኡን ዕድል ዘይረኸቡ ባይታ ምፍጣር’ዩ ነይሩ ዕላማኡ። ምስኡ ተኣሳሲሩን ብማዕረ ዝኸይድን ድማ ኣብ ኣስመራ ዝመበሩ መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ ክኸፍት ሕልሚ ነይሩኒ።
ኣስመራ ኣብ ዝኸድኩሉ እዋን ድሮ’ታ ዝኣተኹላ ምሸት፡ ኣብ ከባቢ ስድራቤተይ ዝቕመጡሉ ከባቢ ሓደ እንዳ ወርቂ ድኳን ተዘሚቱ ሓዲሩ። ድሕሪኡ ፖሊስ መጺኦም ንምሉእ ነባሪ’ቲ ከባቢ (ሓደ ብሎክ) ኣሲሮሞ። ብዘይካ ስድራይ ኵሉ እቲ ገዛውቲ ተኣሲሩ፣ እንኮላይ እታ ንስድራይ ኣብ ዘቤታዊ ስራሓት እትተሓጋገዞም ዝነበረት መንእሰይ።
ከምዚ ዝመስል ሃንደበታዊ ግፋን ጃምላዊ ማእሰርቲን--እሞ ከኣ ብዘይ ዝዀነ ምኽንያት--ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝውቱር እኳ እንተ ነበረ፡ ኣብ ሓራ ሃገር ግን ዘደንጹን ዘተሓሳስብን’ዩ ነይሩ። ነዚ መሊሱ ዘብእስ ድማ ሓንቲ መዓልቲ ሓዲረ ምስ ሓደ ዓርከይ ንቝርሲ ክኸይድ ከለኹ፡ ሓደ ሰብኣይ ንሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ መንእሰይ ኣብ ጽግርያ ዓው ኢሉ ክገንሓን ከጕባዕባዓላን ገጢሙኒ። ጸኒሓ ንሳ ተእዊ ንሱ ድማ ክሃርማ ጀሚሩ።
ከምዚ ዝመስል በበይኑ ኣጋጣሚታት ኣብ ካልኣይ መዓልተይ ከጓንፍ ከሎ ዘይንቡር ኣጋጣሚ ዘይምዃኑ ክግንዘብ ኣይተጸገምኩን። ቀዲሙ ኣብ ሓንጐለይ ዝመጸ ድማ ብዛዕባ መሰረታዊ መሰላት ደቂ-ሰብ ዘፋልጥ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ክበጽሖ ብዝኽእል መገዲ ከናዲ ከም ዘሎኒ ዘኪረ። ምኽንያቱ እተን ኣጋጣሚታት ኣብ ብዙሕ ህዝቢ ሰፊኑ ዝነበረ ስእነት ግንዛበ ሰብኣዊ መሰል ዝሕብራ’የን። ስለዚ ምስ ብዙሓት መሰርሕተይን ኣብዛ ስራሕ ዝተሳተፉን ዜጋታት ኰይነ ነዛ ቪድዮ ከዳሉ ዝደኸምኩን ተገዲሰ ዝዓየኹን መልሲ ነቲ ነዊሕ እዋን ኣብ ሓንጐለይ ዝተቐመጠ ንሰብኣዊ መሰል ንምፍላጥን ምዝርጋህን ዝዕላማኡ ሕልሚ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ እዚኣቶም መሰረታውያን ብትውልዲ ዝምልከቱኻ ሰብኣዊ መሰላት እምበር ሓለፋታት ዘይምዃኖም ክፈልጥ ከኣ መሰል ኣለዎ።
ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ስርዓት ዳርጋ ንዅላቶም መሰረታውያን መሰላት ዝገፍፍ እዩ። ኣብያተ-ማእሰርቲ ኤርትራ ኣብ ፍርዲ ዘይቀረቡን ገበኖም ዘይተፈልጠን ንጹሃን ግዳያት ኣዕለቕሊቑ ኣሎ። ሃገራዊ ቅዋም ኣይተተግበረን፣ ናጻ ፕረስ የለን፣ ፖለቲካዊ ዓመጽ ዝወለዶ ቍጠባዊ ሕሰም ተዀሊዑ ኣሎ።
ኵሉ ዓንቀጻት ኣህጉራዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ንተመሳሳሊ ዕላማን ሓርነትን ዝጽውዕ ደኣ ይዅን እምበር፡ ገለ ኣብነት ንምጥቃስ ዓንቀጽ ኣርባዕተ ናይቲ ኣዋጅ፡ “ሓደ ሰብ እኳ ጊልያ ክኸውን ወይ ብጊላነት ከገልግል ኣይግባእን፣ ጊላያነትን መሸጣ ሰባትን ብዅሉ መልክዓቱ ክልኩል እዩ፡” ይብል። እዚ ዓንቀጽ’ዚ ኣብ ሃገርና ምስ እንርእዮ ብቕሉዕ ተጣሒሱ ኣሎ። መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ናብ ጊላያነት ዝኸደ ዓስክርናን ተዓሲቦም ክነብሩ ግደዱ ኣለዉ። ካብታ ሃገር፡ ካብቲ ስርዓትን ኣብ ፈቐዶኡ ዝርከቡ ኣሰጋገርቲ፡ ደለልቲን ሸየጥቲን ዘይሕጋዊ ንግዲ ሰብ ንምህዳም ሓርነቶም ንምርካብን ድማ ክንደይ መሰናኽል ክሰግሩ ይግደዱ ኣለዉ።
ስለዚ እምበኣር ነዚ ዝመስል መሰረታዊ ኣዋጅ ብኤርትራዊ ቋንቋ ምድላዉ ዓቢ ስራሕ ይገብሮ፣ ንዝወለዶታት መወከሲ ኰይኑ ክቕጽል ምዃኑ ከኣ ኣተባባዒ’ዩ።
ካሳሁን ቸኮል (ዋናን ኣካያዲን ሬድ-ሲ ፕረስን ኣፍሪቃ ዎርድል ፕረስን)፤ እዛ ንኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት እትገልጽ ቪድዮ ኣዝያ ኣገዳሲትን እዋናዊትን ስራሕ ኢያ። ኤርትራ ካብተን ፈረምቲ ኣህጉራዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ደኣ ትዅን እምበር፡ ኣብ ግብሪን እቲ ዝነበረ ትጽቢትን ግን ብኣንጻሩ’ዩ። ንህዝቢ ኢና እንውክል ዝብሉ መንግስታት ካብኣቶም ዝጥለብ ዘበለ ትጽቢታት ከተግብሩን ብዘጕደሉዎ ድማ ክሕተቱን ኣለዎም። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ መሰላቱን ግቡኣቱን ክፈልጥ ምሉእ መሰል ኣለዎ። ዝሓለፈ 25 ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ግቡኣቱ ከተግር እምበር መሰላቱ ክሓትትን ክረክብን ዕድል ኣይተዋህቦን። እዛ ቪድዮ ድማ ዳርጋ ንዅሉ ኤርትራዊ ክባጻሕ ብዝኽእል ቋንቋ፣ እንታይ ግዴታታት ከማልኡን እንታይ መሰላት ክሓቱን ከም ዘለዎም ብጽቡቕ እተርኢ ኢያ። እዛ ሰናድ ኣዝያ ዓባይን ኣገዳሲትን ደኣ ትዅን እምበር፡ ነዚኣ ከም መበገሲ ወሲድና ግን ኪንዮኡ ክንከይድ ኢና ንጽበ። ህዝቢ ኤርትራ እንታይ መሰላት ከም ዘለዎ ክፈልጥ ክኽእል ኣለዎ፣ ድሕሪኡ ጥራይ ከኣ’ዩ መሰላቱ ብግቡእ ንኽሓትትን ጐዲሉዎ ዘሎ ብቐረባ ክርዳእን ዝኽእል።
ዳኒኤል ረዘነ (ተጠባቒ ሰብኣዊ መሰላት/ክኢላ ኣህጉራዊ ሕጊ)፤ ኵሉና ከም እንፈልጦ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኰነ ኢልካ መሰልን ግዴታን ሓናፊጽካ ናይ ምቕራብ ወግዓዊ ኣዘራርባ ኣሎ። ሕሉፍ - ሓሊፎም'ውን፡ ላዕለዎት ሰብ-መዚ "መሰለ-ግቡእ" ዝብል ሓረግ ክጥቀሙትርኢ ኢኻ። ዝዀነ ጨቋኒ ከምኡ'ዩ ዝገብር። ህዝቢ መሰላቱ ፈሊጡ ከይነቅሕን ንመሰላቱ ደማ ተጊሁ ከይቃለስን መታን፡ ወትሩ ግዜ ግቡእ ልዕሊ መሰል ክርአ ዝግብኦ ጉዳይ ምዃኑ'ዩ ከፍልጥ ዓንገረር ይብል። እቲ ሓቂ ግን መሰል ዘይፈልጥ ኣተገባብራ ግቡኣት ምልኪጥራይ'ዩ ዘንግስ። ንሱጥራይ ዘይኰነ፡ ገለ-ገለ መሰላት፡ ግቡእካ ፈጺምካ ኣይፈጸምካ ብዘይገደስ፡ ብዀነ ይዅን ምድራዊ ሓይሊ ክግሃሶ ዘይግበኦ መሰላት'ዩ። ንኣብነት፡ ክልተ ካብኡ ምጥቃስ ይከኣል፤ ብዘይ ፍርዳዊ መስርሕ ከይትእሰር ወይ ከይትርሸን ብሕጊ ዝተሸነነልካ መሰል'ዩ።
ኣገዳስነትናይዚተሰሪሑዘሎስራሕ፡ምስቲኣብኤርትራነጊሱዘሎሕጊ-ኣልቦነት ንመጠን ዝሓለፈ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኣዛሚድካ ክትርእዮ እንከለኻ ፡ብዙሕ መብርሂ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ይዅን እምበር፡ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ዘተኰረ ሰነዳት፡ እሞ ድማ ከም "ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት" ዝኣመሰሉዎ ኣገዳሲ ሰነድ፡ ብኸምዚ ዝበለ ውሕሉል ኣቀራርባ ክዳሎ ምኽኣሉ፡ ዝነኣድ ተበግሶ ኰይኑ፡ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት መሰረታዊ ኣፍልጦን ኽህሉ ሓጋዚ ተራ ክህሉዎ ምዃኑ ይርኣኒ። ሰብኣዊ መሰላት ክኽበር እንተዀይኑ፡ ካብቲ መሰረታዊ ነገራት ሓደ፡ ሓበሬታ ብቐሊሉ ናብ ህዝቢ ከም ዝባጻሕ ምግባር'ዩ።
ከዲጃ ዓሊ (ተጣባቒት መሰላት ደቀንስትዮ)፤ ሃገራዊ ሓርነታዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ብመትከል ሕቶ ሰብኣዊ መሰል`ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ናጽቱን ሰብኣዊ ሓርነቱን ንምርግጋጽ ንፍርቂ ዘመን ተጋዲሉ፣ ሃገራዊ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ።እዚ ታሪኻዊ ዓወት’ዚ ብሱታፈን ቃልሲን ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተረጋገጸ ሃገራዊ ዓወት እዩ። ካብ ሃገራዊ ናጽነት ናብ ሓርነታዊ መድረኽ ንምስጋር ግን መንግስቲ ኤርትራ ኣየኽኣለን ጥራይ ዘይኰነስ ካብ ብዓንተቦኡ ንትስፉው መጻኢ ዘሰጋግር መገድታት ክዓጹን ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ስጕምታት ክወስድን ጀሚሩ።
ኣብ ኤርትራ ግፍዒ ገንፊሉ፡ ሰብኣዊ መሰላት ብጃምላ ተጋሂሱ፣ ኤርትራዊ ብዘይገበን ይእሰር፣ ብዘይ ፍርዲ ይበሊ፣ መንእሰይ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ወፍሪ-ባርነት ይበሊ፣ ዕድል ረኺቡም ዝሃድሙ፣ ኣብ ጕዕዞኦም ሞትን ኣብ መጻወድያ ደለልቲን ሽቃጦ ወዲ-ሰብ ይወድቁ፣ ካብኦም ዝተረፉ ኣብ ምድሪ-በዳ ብጸሓይን ጽምኢን ይሞቱ፣ ዝደሓኑ ኣብ ማእከል ባሕሪ ቀለብ ዓሳ ይዀኑ፣ ውሑዳት ከኣ ኣብ ዓዲ ስደት ከርተት ይብሉ።
ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸዶ ዝተናወሐ ጕዕዞ ኣብ መስርሕ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ፖለቲካዊን ባህላዊን ክውንነት ህዝቢና ዝገደፎ ዘይሃስስ ስምብራት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ምስ ኣህጉራዊ ውዕላትን ስምምዓትን ብሓፈሻ፡ ዓለምለኻዊ ሕግታትን ኣዋጅን ሰብኣዊ መሰላትን ብፍላይ፡ ንምልላይ፡ ንቕሓትና ክብ ብምባል፡ ኣፍልጦና ንምስፋሐን ባህሊ ሰብኣዊ መሰላት ንምድንፋዕን ንምዕዛዝን ሕጂ ወሳኒ ግዜ’ዩ። ነዚ ብምግንዛብ ሰፊሕ ወፍሪ ኣብ ኵሉ መዳያት ብፍላይ ብመገዲ መራኸቢ-ብዙሃን ምክያድ ንምዕዋቱ ዘለዎ ኣድላይነት ናይ ኵሉና ሓላፍነት ምዃን ብምግንዛ ነዚ ብመርበብ ሓበሬታ ኣዝማሪኖ ዝተወሰደ ተበግሶ ንምዕዋት እጃመይ ንምጽዋትን ድማ ኣብዚ ናይ ቪድዮ ሰነድ ተሳቲፈ። እዚ ሰፊሕን ቀጻሊን ናይ ምንቃሕን ምስትምሃርን መደብ ኣብ ውሱናት ተደሪቱ ዝተረፍ ስለ ዘይኰነ፡ ውልቀ-ሰባት፡ በርጌሳውያን ማሕበራት፡ ፖለቲካውያን ውዱባት መራኸቢ-ብዙሃንን ነዚ ዕዮ ክቕጽለኦ እጽውዕ።
ብደሳለ በረኸት ዝተተርጎመ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ብቋንቋ ትግረ ኣብዚ ጠዊቕኩም ከተንብብዎ ይከኣል።


text:
ብዕለት 06፡ ግንቦት 2013 Tigray Today ❷❹ ዝተብሃለ ቅድሚ 7 ኣዋርሕ ጉራጌ ቱደይ 24 ብዝብል ሽም ዝተፈጠረ ዳሕራይ ሽሙ ዝተቀየረ ናይ ፌስቡክ ገፅ (ልዕሊ 5,300 ሰዓብቲ ዘለውዎ) ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ስእሊ ብምልጣፍ ዳእላዊ ሕታም ለጢፉ ነይሩ። እቲ ስእሊ ኣእዳዉ ብመቁሕ ዝተሳስረ ብፖሊስ ተታሒዙ የርኢ። እቲ ብቛንቋ ኣምሓርኛ ዝተፅሓፈ ፅሑፍ “ኣቦወንበር ህወሓት ዝነበረ ኣብ ከባቢ ቆላ ተንቤን ዓሪድሉ ኣብ ዝነበረ ናይ ህበይ ጉድጓድ ፅዕፁዕ ውግእ ድሕሪ ምክያዱ ሓለውቱ ሓሞኽሽቲ እንትኾኑ ዶብረፅዮን ገብረሚካኤል ግን ኢዱ ሂቡ። …እቲ ጁንታ ክሕደት ሃገር ድሕሪ ምፍፃሙ ስጉምቲ ምስተወሰደሉ ናብ ቆላ ተንቤን ሃዲሙ ሰባት ኣሰልጢኑ ሰባት ክቅንፅልን ከፈናቅልን ፀኒሑ እዩ። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ዶ/ር ደብረፂዮን ገ/ሚካኤል ኢዶምን እግሮምን ተኣሲሮም ምስ ኣይተ ስብሓት ነጋ ተሓዊሶም ኣለዉ ዝብል ዜና እንተዝሰምዕ ብሕሱም ታሕጓስ ምወደቅኩ።” ይብል። እቲ ሕታም ልዕሊ 163 ግዜ ተኸፋፊሉ ነይሩ። ይኹን’ምበር ሓቅቼክ ብመንደዪ ስእሊ ጉግል ብዝገበሮ ምፅራይ እቲ ምስሊ ዝተቀናበረ ምኳኑን እቲ ፅሑፍ’ውን መደናገሪ ዳእላ ምኹአኑን ብምርግጋፅ ነቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ቅንብር ኢልዎ ኣሎ።
ካብ ጥቅምቲ 24፤ 2013 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ መንጎ ህወሓት ዝመርሖም ሓይልታትን ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ውግእ እናተካየደ ፀኒሑ እዩ። እቲ መንግስቲ ፌደራል ንኸተማ መቀለ ብሕዳር 20 2013 ዓ.ም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅሩ ኣትይዋ እዩ። ድሒሩ’እን ላዕለዎት ወታደራውን ፖለትካውን መሪሕቲ ህወሓት ክሃድን ፀኒሑ እዩ። ክሳብ ሕጂ ውን ከም በዓል ነበር ፕረዚደንት ክልል ትግራይ ኣባይ ወልዱ፣ ነበር ምክትል ፕረዚደንት ትግራይ ዶ/ር ኣብራሃም ተከስተ ብዙሓት ተታሒዞም ይርከቡ። ሃገራዊ ሓይሊ ምኽልኻል ኢትዮጵያ ብጥሪ 8 2013 ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ላዕለዎት መራሕቲ ህወሓት፡ ኣስመላሽ ወልደስላሴ፣ ኣባይ ፀሃየን ስዩም መስፍንን ስጉምቲ ተወሲዱሎም ከምዝተቀተሉ ሓቢሩ ነይሩ። ቀፂሉ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ናይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ተባሂሉ ናይ ድምፂ መልእኽትታት ይወፅእ ነይሩ።
ይኹንደኣ’ምበር ሓቅቼክ ብማይክሮሶፍት ቢንግ ብዝገበሮ ምፅራይ እቲ ምስሊ ካብ ሓደ ቪድዮ ከምዝተወስደን ንነበር ዋና መካየዲ ስራሕ ሜቴክ ሜ/ጀ ክንፈ ዳኘው ብሕዳር 6 2013 ዓ.ም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተታሒዞም እንትመፁ ዘርኢ ምካኑ ኣረጋጊፁ ኣሎ። እቲ ምስሊ ብናይ ዶ/ር ደብረፅዮን ዝተቀየረ ናይ ሜ/ጀ ክንፈ ስእሊ የርኢ። እቲ ቪድዮ ንምርኣይ ነዚ መላግቦ ይጠውቁ።
ትሕዝቶ ናይቲ ፅሑፍ፡ ኣብ ፈለማ ሰበር ዜና ኢሉ ይጅምር ቀፂሉ’ውን ከምዚ እንተዝሰምዕ ብታሕጓስ ምወደቅኹ ብምባሉ እቲ ሕታም መደናገሪ ዳእላ ይገብሮ።
እቲ ናይ ፌስቡክ ገፅ ብዙሓት ናይ ሓሶት ሓበሬታታት ክጥቅዕ ፀኒሑ እዩ። ኣብዚ ዝስዕብ’ውን ምፅራይ ሓቅነት ተገይርሉ ሓሶት ሓበሬታ ከምዝለጠፈ ተረጋጊፁ ነይሩ።
ዋላኳ ብዙሓት መራሕቲ ህወሓት ይቀተሉን ይተኣሰሩን ብዛዕባ ዶ/ር ደብረፅዮን ግን ዝተብሃለ ነገር የለን። ሓቅቼክ ብዝገበሮ ምፅራይ ነቲ ሕታም መደናገሪ ዳእላ ምካኑ የረጋግፅ። ብተወሳኺ’ውን ዶ/ር ደብረፅዮን ከምዝተትሓዙ ስለዘየርኢ ነቲ ምስሊ ቅንብር ኢልዎ ኣሎ።
መፃረዪት፡ ረሆቦት ኣያለው
ተርጓሚ፡ ሓጎስ ገብረኣምላኽ
ኣራሚ ፅሑፍ፡ ኤደን ታፈሰወርቅ
እዚ ምፅራይ ኣካል’ቲ አብ ትሕቲ ክፍሊ መፅናዕትን ምድንፋዕን ዝመሓደር ሓቅቼክ ኮይኑ፤ ብ5 ቋንቋታት ከኣ ይሕተም።


text:
ኣብ ኣፋፍኖት ዕርበት ተሸሚሙ፡ ገለ ዕሱባትን ገለ ግሩሃትን ጥራይ ሓቒፉ፡ ጽንቃቕ ዓመታት ዕምሪ እንዳፈቐደ ዝርከብ ጸላኢ ሰናያት ኢሳይያስ፡ ሕጂ ‘ውን ብዘይጣዕሳ ኣዳም፡ ኣብ ክንዲ ብርሃን… ጸልማት፡ ኣብ ክንዲ የማን… ጸጋም፡ ኣብ ክንዲ ስርየት… ሓጥያት፡ ኣብ ክንዲ እምነት… ጥልመት፡ ኣብ ክንዲ ልምዓት …ጥፍኣት፡ ኣብ ክንዲ ዕብየት…ውድቀት፡ ኣብ ክንዲ ክብረት… ሕስረት፡ ኣብ ክንዲ ሰላም… ኩናት ሓሪዩ ብደም ንጹሃት ተጠላቒዩ፡ ባህሪያዊ ሞትን እርጋንን እንዳርኸበቦ’ውን፡ ኣብዚ ናይ መወዳእታ ግዚኡ ካብ ትማል ከይተማሃረ፡ ኣብ መገዲ ሓሶትን ክሕደትን ተሸሚሙ፡ ዕምሪ ስልጣኑ ከናውሕ ይጽዕር ኣሎ፡፡ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘተኣታተዎም ሃገርና መዕደሪት ዞባውያን ጎባልል ዝገብሩ ፖሊሲታት ከይወዓለ ከይሓደረ ውጽኢቱ ኣብዚ ቅንያት በመገዲ ቀጠር ኣቢሉ ክረአ ጀሚሩ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ ብስም ሰብኣዊ መሰላት ንግዳማውያን ሓይልታት ከደናግር ገለ እሙናት ሰዓብቱ ኣዋፊሩ ኣብዚ ቅንያት ብኸውሊ ትልኽ ይብል ኣሎ፡፡
“ምስ ሰሓትካ ምኽሪ ይርከብ፡ ምስ ጠረጥካ እግሪ ይእከብ” ከም ዝብሉዎ ለባማት፡ ንምኽርን ማዕዳን ዝበቅዕ ግዜን ዝግደስ ዜጋን ስኢኑ፡ መሳፍሒ ባይታ፡ መተዓልልቲ ጎረባብቲ ተሓሪሙ ከብቅዕ፡ ከምቲ ልሙድ ንበዓል የማነ ማንኪ ኣዋፊሩ፡ ንኣህጉራውያን ውድባት ክምሕጸን ህርድግ ይብል ኣሎ፡፡ ኣብ ቀረባ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ማንኪ፡ ናብ ዓዲ ጥልያን ተጓዒዙ፡ ንኣባላትን መንእሰያት ህግደፍን ከምኡ’ውን ምስ ገለ ተወከልቲ ኣህጉራዊ ትካላት ክላዘብ መደብ ተሓንጺጹ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ የማነ ማንኪ፡ ኣብ ወርሒ 6/ 2018 ባይቶ ሕቡራት ሃገራት (Human rights council) ንግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ስርዓት ህግደፍ፡ ዝምልከት ቅድሚ ውሳነ ምሕላፉ፡ ምስ ዝምለከቶም ሓለፍቲን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ክላዘብ፡ ናብ ሽወደንን ሃገራት ስካንድ ኒቪያን ከምዝገይሽ ተፈሊጡ ኣሎ፡፡ ኣብ ሽወደን ብኣባላት ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ኮንፍረንስ ተሳቲፉ መደረ ከስምዕ እዩ፡፡ ምስ የማነ ማንኪ ብሓባር ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ዲፕሎማሲያዊ ጻዕርታት ከካይድ መደብ ዝተዓደሎ ካልእ ወኪል ድማ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀዳማይ ጸሓፊ ሚሽን ኤርትራ ኣቶ ነቢል ስዒድ እዩ፡፡
ብጀካ እዞም ብበዓል ማንኪ ክሰላሰሉ ዝተወጠኑ እዋናዊ መደባት፡ ኣብ 2018፡ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ተወሳኺ እገዳን ጸቕጥታትን ንከይግበር ዝወረደ ካልእ መምርሒ ከኣ “ኣብ ሚዲያን ህዝባዊ ዲፕሎማሲን” ዘድሃበ እዩ፡፡ 23 ኣባላት ህግደፍ ዝተሳተፍዎ ናይ ሚዲያ መጽናዕቲ ካብ ወርሒ 12/2017 ጀሚሩ ክካየድ ጸኒሑ እዩ፡፡ እቶም ኣፈናዊ መጽናዕታት ከምዘነጸርዎ “ኣብ ኩሉ ዓይነት ሚዲያ mainstream media & social media ስርዓት ኢሳይያስ ዓበይቲ ውድቀታት ከምዘጓነፍዎ ተኣሚኑ እዩ፡፡ ቀጺሉ ኢሳይያስ፡ ኣብ ኣጠቓቕማ ሚዲያን ጎስጓሳትን ዘጓነፉ ኪሳራታት ንምምሕያሽ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝተፈላለዩ መምርሒታት ኣውሪዱ ኣሎ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ መራኽቦ ብዙሃን፡ ኣብ ታሪኽን ዛንታታት ብረታዊ ቃልስን ከምኡ’ውን ኣንጻር ምንቅስቓሳት ተቓወምትን ኣድሂቦም ክነጥፉን ብዓቕሚ ሰብን ናውትን ክመሓየሹ ኣዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ወጻእ ብፍላይ፡ ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤምባሲታትን ቆንስሊያታትን ኣብ ኣጠቓቕማ ሚዲያ ዝረኣዩ ጸገማትን ዘጓነፎም ሕጽረታትን ዝምልከት መጽናዕታት ብምክያድ ንኣምባሳደር ኢጣሊያ ፍስሃጽዮን ጴጥሮስ ከረክቡ ተኣዚዞም ኣለው፡፡
ብካልእ ገጽ፡ ንነዊሕ ዓመታት ተቋሪጹ ዝነበረ ናይ ህዝቢ ኣኼባታት ክበራበርን፡ እዋናዊ ጽሑፋት ህግደፍ ብቀጻሊ ተዳሊዮም ናብ ህዝቢ ክፍነው ኣዚዙ ኣሎ፡፡ ምስ ምዕራባውያን ኣሜሪካን ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ከምዝተጀመረ፡ ቁጠባ ሃገር ንምዕባይ መንግስቲ ኣብ ምኽዛን ማይን ውሕስነት መግቢን ኣድሂቡ ይሰርሕ ከምዘሎ ከምኡ ውን ጽልዋ ናይ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ “ቀቢላዊ” ምዕባለታት ዝምልከቱ ኣንፈታት ዘለዎም ጽሑፋት ብተኸታታሊ ክዳለው መደባት ኣውሪዱ ኣሎ፡፡
ጉዳይ ቀጠርን ሱዳንን ናይዚ እዋን እቲ ቀንዲ ኣጀንዳ ኢሳይያስ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቀጠራውያን ዓቃብቲ ሰላም ካብ ራስዱሜራ ከምዝወጹ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ቅድሚ ኣዋርሕ ድማ ኣብ ሞንጎኦም ዝተበጽሐ ስምምዓት ብምፍራስ ብመንግስቲ ቀጠር ኣብ ዳህላክ ዝተሃንጸ ርሻውንቲ ተሃጊሩ እዩ፡፡ ምስ ምዕጻው ዶባት ሱዳን ተደማሚሩ፡ ርክብ መንግስቲ ሱዳንን ቀጠርን ንኢሳይያስ ኣብ ዝኸፍአ ሻቕሎት ኣብ ዝሸመመሉ ሰዓት፡ ህላወ ወትሃደራዊ ቤዝ ኣብ ዓሰብ፡ ነቲ ጉዳይ ካብ ዞባዊ ሓሊፉ ብዙሓት ሃገራት ዝተሓወስኦ ኣጀንዳ ኣህጉራዊ ምትፍናን ኮይኑ ኣሎ፡፡
ዝኸበርኩም ደለይቲ ፍትሒ!
ጉጅለ ኢሳይያስ: ካብ እዋን ናብ እዋን ባይታ ዝዘበጠ ዘቤታዊን ዓለም ለኻዊን ተቐባልነቱ ንምምሕያሽ: ኣብ ሚዲያን ዲፕሎማሲን ኣድሂቡ መደባት የሰላስል ኣሎ፡፡ ነፍሰ-ወከፍ ስርሓት እንዳተኸታተልኩ ብመልክዕ እዋናዊ ዛዕባ ከምዘቕርበልኩም እንዳ ገለጽኩ: ከም ወትሩ ኣብ መላእ ዓለም እንርከብ ደለይቲ ፍትሒ: ብስምረትን ሓድነትን ክንምክቶን: ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝተኻየደ ማእለያ ዘይብሉ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት በቢወገና ክነቃልዕን እላቦ፡፡
PART-3 will continue
By: SACTTISM


text:
‘ኣብ ኢህወዴግ መዝነት መሪሕነት በቢተራ ይብጸሓና’ ዝብል ኣሰራርሓ ኣይጸንሐን ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ’ ይብል ናይ ሎሚ ጋሻና ኣቶ ኣታኽልቲ እምባየ።
‘መሪሕነት ዝምዘዝ ብመንጽር ጽፉፍ መስርሕ ገምጋም’ ምዃኑ’ውን ይገልጽ። ኣብ ኢህወዴግ ውልቀ-ሰባት ኣይኮኑን ዝግምገሙ ውድባት’ምበር፣ ኢህወዴግ ዝነጸሮም መደባት ኣለው፣ ኣብ ገምጋም ድማ ዝራኣይ እከለ እንታይ ገይሩ ዝብል ዘይኮነስ ውድባት ኣብ ምዕዋት እቲ መደባት ዝነበረት ተራ’ዩ’ በለ ኣታኽልቲ እምባየ።
ኣብ’ዘን ዝቕጽላ ሒደት መዓልታት ዝእከብ ማእከላይ ኮሚቴ ኢህወዴግ ንፈጻሚ ስራሕ ዘቕርበሉ ሪፖርት ገምጊሙን ኣማሓይሹን ኣቦ መንበርን ምክትል ኢህወዴግ ክመርጽ’ዩ።
እቲ ብማእከላይ ኮሚቴ ኢህወዴግ ዝምረጽ ኣቦ መንበር፣ ብቀጥታ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ንክኾን ኣብ ፓርላማ ቀሪቡ ድምጺ ከምዝግበረሉን ስልጣን ከምዝርከብን ኣቶ ኣታኽልቲ ሓቢሩ።
ማእከላይ ኮሚተ ኢህወዴግ ካብ ኣርባዕቲኦም ኣባል ውድባት 45 ኣባላት ብሓፈሽኡ 190 ኣባላት ዝሓቆፈ ላዕለዋይ ኣካል ኢህወዴግ’ዩ።


text:
Category: ዜና ኤርትራ
ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ግዒዞም
Radio Erena: 22 October 2021 ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝገዓዙ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። ካብ ሓሙስ 16 መስከረም ክሳብ ሰሉስ 20 [...]
ሽወደን፣ ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ ንሰሚናር ህግደፍ ምክራያ ከምዘጣዓሳ ገሊጻ
Radio Erena: 22 October 2021 ኣብ ሽወደን ከተማ ስቶኮልም እትርከብ ናይ ኣመንቲ ጴንጠቖስጣል ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ፣ ሰበ ስልጣን ህግደፍን ሰዓብቶምን ንዘካየድዎ ሰሚናር ምክራያ ከምዘጠዓሳ ከምዝገለጸ [...]
ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ንዝኽሰስ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ኣስፊራቶ
Radio Erena: 21 October 2021 ኣኽባር ሕጊ ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ግኑን ስም ንዘለዎ፣ ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ዝተባህለ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ሰባት ኣስፊርዎ። [...]
ኤርትራ መበቆል ዘለዋ ነርስ ኣብ ብሪጣንያ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ቃልሲ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና ተሸሊማ
Radio Erena: 21 October 2021 ኤርትራ ዝመበቆላ፣ ምብራቕ ገብረህይወት፣ ኣብ ብሪጣንያ ብእትሰርሓሉ ሞያ ነርስ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ሓያል ጻዕሪ፣ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና፣ ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ቦ [...]
ብሪጣንያ፣ ዝስጎጉ ስደተኛታት ምቕባል ዝኣበያ፣ ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ናይ ቪዛ እገዳ ከተተግብር ምዃና ኣጠንቂቓ
Radio Erena: 20 October 2021 ብሪጣንያ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ስደተኛታትን ጉዳዮም ዝተነጽገ ሓተቲ ዑቕባን ንምስጓግ ብዘውጽኣቶ መደብ መሰረት፣ ዜጋታተን ምቕባል ንዝኣበያ ሃገራት ፣ ናይ ቪዛ መቕጻዕቲ [...]
ክታበት ኣንጻር ኮቪድ ዘይጀመራ ሃገራት ዓለም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ተሪፈን
Radio Erena: 20 October 2021 ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ክታበት ኣንጻር ኮረና ቫይረስ ዘይጀመራ ሃገራት ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ከምዝተረፋ ንጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ። ምስዘ [...]
ኦሎምፒካዊ ኣትሌት ህዝቅኤል ተወልደ፣ ክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ሰይሩ
Radio Erena: 19 October 2021 ህዝቅኤል ተወልደ፣ ብኤርትራውያን ኣትለታት ተታሒዙ ንዝጸንሐ ክብረወሰን ማራቶን ሰይሩ። እቲ ኦሎምፒካዊ ኣትሌት፣ ንክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ክሰርብ ዝኸኣለ፣ ብሰንበት 17 ጥቅ [...]
ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ደብዳብ ከምዘካየዳ ተገሊጹ
Radio Erena: 18 October 2021 ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ተደጋጋሚ ደብዳብ ከምዘካየዳ ዝተፋለለያ ማዕከናት ዜና ገሊጸን። ብሚሊሻታት ዝተፈላለያ ክልላት ተደጊፉ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ኵናት [...]
‘ኣብ ትግራይ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ስደተኛታት ተዓቝቦም ዝነበሩ 12 ኤርትራውያን ተጨውዮም’
Radio Erena: 18 October 2021 ኣብ ትግራይ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ተዓቝቦም ዝጸንሑ 12 ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ሰሊኾም ብዝኣተዉ ዕጡቓት ከምዝተጨውዩ ኮሚተን ወደብትን ሰለማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ [...]
ድምጺ ውጹዓት ኤርትራውያን ንምዃን ዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል
Radio Erena: 17 October 2021 ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቶም ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ዜጋታቶም ድምጺ ንምዃን ዘካይዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል ኣሎ። እዞም ኣብ ሃገራ [...]


text:
Radio Erena: 11 September 2018
ኤርትራ ናብ በይናዊ በዓል ስልጣን ንምዕባለ (ኢጋድ) ንመበል ሳልሳይ ግዜ ክትምለስ እያ።
ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈነወ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ኤርትራ ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ናይዚ ሰሙን’ዚ፣ ናብ ኣባልነት ኢጋድ ክትምለስ ቅድመ ምድላዋት ተወዲኡ ከምዘሎ ይገልጽ።
ኤርትራ ኣብ 2007 ኣባልነታ ካብ ኢጋድ ስሒባ ኔራ። ኣብ 2011 ዳግማይ ትመለሶ ደኣምበር፣ ኣብ 2017 ከም ሓድሽ ካብቲ ዞባዊ ምጥርናፍ ተገሊላ እያ ጸኒሓ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና ኢጋድ ካብ ዕለት 12 መስከረም ጀሚሩ ንክልተ መዓልታት ዝጸንሕ ዋዕላ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ከካዪድ እዩ።
ኣብዚ ኤርትራ ክትሳተፎ ምዃና ዝተገልጸ ዋዕላ፣ ውግእ ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን ዘብቅዓሉ ስምምዕ ሰላም ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪርን ተቓዋሚኡ ሪክ ማቻርን ክፍረም ትጽቢት ይግበረሉ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ በይጂንግ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ቢዝነስ ቻይናን ኣፍሪቃን፣ ክልቲኦም ተቐናቐንቲ ደቡብ ሱዳን፣ ብመንጎኝነት ኣባላት ኢጋድ ድሕሪ ዘካየዱዎ ዘተ ኣብ ስምምዕ ክበጽሑ ከምዝኸኣሉ ገሊጹ።
መንግስቲ ደቡብ ሱዳንን ተቓወምቱን ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ብተደጋጋሚ ክፍርሙ’ኳ እንተጸንሑ፣ ሓደ ነቲ ካልእ ብምውንጃል ነቲ ስምምዕ ክጥሕሱዎ ተራእዮም እዮም።
ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ መሃመት፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈጥረ ናይ ሰላም ሃዋሁ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝነበረ ወተሃደራዊን ፖለቲካዊን ወጥሪ ኣህዲኡዎ ብምህላዉ፣ ኣብቲ ዞባ ሓድሽ ተስፋ ሰላምን ምዕባለን ይረአ ኣሎ ክብል ተስፍኡ ገሊጹ።


text:
ኤርትራ ንብዙሕ ግዜ ዝነበርኩላ ሃገር ስለዝኾነትን ዝፈልጦን ዝፈትዎን ህዝቢ ስለዝኾነን ፅቡቕ ጎረቤት ንምዃን ዘኽእለና ኩነታት ክንፈጥር ንኽእል ኢና ዝብል ግምት ኣለኒ ኢሎም።ስለዚ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ተመኻኺረ ኣለኹ ኢሎም።
ከም ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራት ብሰላም ንምንባር፣ናይቲ ህዝቢ ርክብ ከየቛረፀ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ርክቡ ንክቕፅልን ፅቡቕ ጎረቤት ክኸውን እዩ ድልየትና ኢሎም ብምውሳኽ።
ናይ ፕሬዝዳንትነት ስልጣኖም ኣብ መወዳእታ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ መስከረም ከምዝውድኡ ዝገለፁ ፕሬዝዳንት ግርማ እቲ ናብ ናይ ኤርትራ ናይ ምዃድ ሓሳብ ስልጣን ዘመኖም ምስወድኡ ከምዝኸውን ገሊፆም።
መንግስቲ ኤርትራ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ከይተተግበረ ዕርቅን ድርድር ዝብሃል የለን ኣብ ዝብለሉ እዋን፤መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ናይቲ ኮምሽን ውሳነ ተቐቢለዮ ኣለኹ ነገር ግን ነቲ ውሳነ ንምትግባር ኮፍ ኢልና ክንዘራረብ ኣለና ዝብል መርገፂ ሒዞም ኣብዝርከበሉ ንምትዕራቕ ይክኣል እንተኾይኑ ’’እዚ ብኽልቲኡ ወገን ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ዝኸረረ መሲሉ ይርኣየኒ።እቲ ዘይምርድዳ ኣጋዲዶም ኣበኣእሰምዎ እምበር ጉዳይ ዶብ ዘፃልእ ክኸውን የብሉን።ነቲ ዶብ ዝውስን ህዝቢ እዩ።እቲ ህዝቢ ኣብዚ እየ እንተ ኢሉ ኣብዘለዎ ክኸውን ኣለዎ።ኣብ ኤርትራ እየ ዝብል እንተኾይኑ ኣብ ኢትዮጵያ ኢኻ ዝብል ሕጊ የብልናን።እቲ ርክብ እንተኾነ እውን ህዝቢ ክራኸብ፣ክኣቱን ክወፅእን ከምዝነበሮ ንክኸውን እዩ ድልየተ።’’
ብዛዕባ እዚ ናይ ሽምግልና ፃዕሪ ምስ ካልኦት ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ተዘራሪበሙሉ እንተኾይኖም ተሓቲቶም ንግዚይኡ ምግላፅ ኣድላዪ ከምዘይኮነን ምዕባለ ምስ ተረኸበ ግን ናብ መንግስቲ ቐሪቡ ኣወንታ ንኽረክብ ክግበር እዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ እውን ናይ መእተዊ ፍቓድ/ቪዛ ኣይክልክሉንን።ነቲ ዝሓሰብኩዎ ትልሚ እውን ክፈትዉዎ እዮም ኢለ እየ ዝግምት ብሉ እምነቶም ገሊፆም።
ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ክንመኻኸረሉ ኢና ኢሎም ብምውሳኽ።
ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ምስ ናይ ኤርትራ መንግስቲ ወኪላት ተዘራሪበምሉ እንተኾይኖም ዝተሓተቱ ፕሬዝዳንት ግርማ ዛጊድ ከምዘይተራኸቡ ግን ሰናይ ድልየት ንምርካብ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንምርኻብ ከምዝፍትኑ ገሊፆም።
ኣብዝሓለፈ ዓመት ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃየልማሪያም ደሳለኝ መንግስቲ ኤርትራ ፍቓደኛ እንተኾይኑ ናብ ኣስመራ ተጓዒዘ እውን እንተኾነ ንምዝርራብን ንምድርዳርን ቅሩብ እየ ኢሎም ነይሮም።ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝተውሃበ ምላሽ ግን ቅድሚ ኩሉ ናይ ዶብ ኮምሽን ካብ ዝወሰነልና መሬት ውፁ ዝብል እዩ።ፕሬዝዳንት ግርማ ካብዚ ዝተፈለየዶ ትፅቢትዶ ይገብሩ ይኾኑ? ‘’እዚ ዘይሩ ዘይሩ ኣዐሪየ ስለዘይርኣኹዎ ነቲ ዝርዝር ከፅንዖ ድልየት ኣለኒ።እንታይ እዩ እቲ ኣፈላላይ? እንታይ እዩ እቲ ዘይንሰማምዐሉ ዘለና ዝብል ክምርምሮ እደሊ እየ።’’
ናብ ኤርትራ ዝገሽሉ ማዕልቲ ከምዘይፈልጡን እንተኾነ ግን ንልኡኽ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ መሪሖም ንምዃድ ድምልየት ከምዘለዎም ሓቢሮም።
21 ዓመት ምሉእ ኣብ ኤርትራ ተቐሚጠ እየ ዝበሉ ፕሬዝዳንት ግርማ ኣብ ዝተፈላልየ ሓልፍነታት ሰሪሐ እየ ኢሎም።ስለዝኾነ ድማ በቲ ህዝቢ ተፈላጥነት ኣለኒ ኢሎም።
ንናይ ኤርትራ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ እንተረኺብኩምዎም ናይ መጀመሪያ ሕቶኹም እንታይ ምኾነ ኢልና ሓቲትናዮም ናቶም መልሲ’’እዚ ንዓኹም ኣይዝረብን።ምሽጥር ክህሊ እዩ።ብዝርዳእ ቛንቛ ኢኻ ንምዝርራብ ትኽእል።’’


text:
ስጳኛ ሓዲሽ ናህሪ ኮሮናቫይረስ ብምርኣያ ከፊላዊ እገዳ ጌራ። ሰለስተ ሚልየን ነበርቲ ማድሪድ ብዘይካ ናብ ስርሖም፣ ናብ ድኳናትን ናብ ሕክምናን ካብ ገዝኦም ከይወጹ ተነጊርዎም ኣሎ።
ኣብያተ መስተን መግብን ኣይተዓጽዋን ግን ሰዓታተን ቀልጢፈን ክዓጽዋን፥ ኮፍ መበሊ ብ50% ከጉድላን ተኣዚዘን ኣለዋ።
እቲ ብስምምዕ ቀዳማይ ሚንስተር ፐድሮ ሳንቸዝን ናይ ስጳኛ ብርክት ዝበላ ርእሰ-ምምሕዳራትን ዝተገበረ ውሳነ፥ ኣብ ኩለን ካብ 100,000 ህዝቢ ንላዕሊ ዘለወን ከተማታት ተግባራዊ ክኸውን ዝእዝዝ`ዩ።
ስጳኛ ድሕሪ ብሪጣንያ ኢጣልያን ፈረንሳይ ብልዕሊ 31,000 ሞት ራብዓይቲ ደረጃ ሒዛ ትርከብ።
ኣብ እስራኤል ከኣ ፡ ሰባት ካብ ገዝኦም ካብ ሓደ ኪ.ሜ ንላዕሊ ርሒቖም ሰልፊ ከይገብሩ ዝኽልክል ሕጊ ፓርላማ`ታ ሃገር ኣሕሊፉ።
ደገፍቲ`ቲ ሕጊ ነቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ መትሓዝቲ ኮሮናቫይረስ ንምዕጻፍ ኣድላይ እዩ ክብሉ ከለዉ-ተቓወምቱ ድማ ነቲ ኣብ ጥቓ ኣፍደገ መንበሪ ገዛ ቀዳማይ ሚንስተር ብተደጋጋሚ ዝካየድ ዘሎ ሰልፍታት ጠጠው ንምባል ዝዓለመ`ዩ ይብሉ።
ኣብዚ ኣሜሪካ ክልተ ካብ መንጎ ኣብ ዓለም ዝዓበያ መንገድታት ኣየር 32.,000 ሰራሕተኛታት ካብ ስራሕ ደው ከብሉ ምግዳዶም ይገልጹ። ኣሜሪካን ከምኡ ድማ ዩናይትድ ዝተባህላ መንገድታት ኣየር ኣሜሪካ፥ ካብ ፈደራል መንግስቲ ተወሳኺ ህጹጽ ሓገዝ ስለዘይተገብረልና ሰራሕተኛታት ክነጉድል ግድን`ዩ ይብላ`ለዋ። ክልቲኤን መንገድታት ኣየር፡ ኣብቲ መጀመርያ ናይ ኮሮናቫይረስ ግዜ ኣብ መጋቢት ካብ ፈደራል መንግስቲ 25 ቢልየን ዶላር ሓገዝ ክፍሊት ሰራሕተኛታት ተገይሩለን ኔሩ`ዩ ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ዲዝኒ ወርልድ ዝተባህለ ናይ መዘናግዒ ኢንዱስትሪ ኣሜሪካ`ውን 28,00 ሰራሕተኛታት ካብ ስራሕ ከምዘውጽእ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን`ዩ።


text:
Radio Erena: 10 December 2015
ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ኪዳን ሃገራት ዓረብ፣ ኣብ የመን ዘዋፈሮም ሽዱሽተ ኮሎምብያውያን ወትሃደራትን ኣውስትራልያዊ ኣዛዚን ከምዝተቀትሉ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ የመን ኣንጻር ሑቲ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ኣስታት 800 ዝኾኑ ዜጋታት ኮሎምብያ ብውትህድርና ተዓሲቦም ኣብታ ሃገር ተዋፊሮም ከምዘለዉ ክጥቐስ ጸኒሑ’ዩ።
መብዛሕቶም እቶም ኣብ የመን ተዋፊሮም ዘለዉ ኮሎምብያውያን ካብ ሰራዊት ኮሎምብያ ዝተፋነወ ምዃኖም’ዩ ዝንገር።
እቶም ካብ ኮሎምብያ ዝተዓስቡ ወትሃደራት፣ ኣብ ሰሙን ክሳብ ሓደ ሽሕ ዶላር ክኽፈሎምን ድሕሪ ምዝዛም ናይ የመን ኵናት ከኣ ዜግነት ኢማራት ዓረብ ክወሃቦም ምዃኑን መብጽዓት ከምዝተኣትወሎም፣ ኣል ባዋባ ዝተባህለ ማዕከን ዜና የመልክት።
ፊሊፕ ስቲትማን ዝተባህለ ኣውስትራልያዊ፣ ነቶም ካብ ኮሎምብያ ተኣኻኺቦም ናብ የመን ዝኸተቱ ወትሃደራት ክምረሕ ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምዝተዓስበ ይንገረሉ።
እንተኾነ ብዛዕባ ምውፋር ኮሎብያውያን ዕሱባት ይኹን ካልኦት ዜጋታት ብዝምልከት ካብ ስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ኣብዚ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ብዘይካ ሱዑዲ ዓረብን ሃገራት ወሽመጥን፣ ሱዳንን ግብጺን’ውን ሰራዊተን ልኢኸን ኣለዋ።
ሰኔጋል ናይ እትርከበን ሓደ ሓደ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ምስቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ኪዳን ዝጽንበር ሰራዊት ከምዝልኣኸ ይግለጽ’ኳ እንተኾነ፣ ካብተን ሃገራት ዝተዋህበ ወግዓዊ ሓበሬታ ዛጊት የለን።
ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ሰራዊታ ናብ የመን ከምዘይልኣኸት እትግለጽ ኤርትራ ከኣ ኣብ ምስልጣን ‘ቲ ብሃገራት ዓረብ ዝድገፍ ሰራዊት መንግስቲ የመን ትነጥፍ ምህላዋ ምንጭታት ዜና ማእከላይ ምብራቕ ይጠቕሱ።
==============================


text:
Radio Erena: 13 May 2021
ኬንያ፣ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ብምሉኡ ደው ኣቢላቶ።
እታ ሃገር ነዚ ስጉምቲ ትወስድ ዘላ፣ ሳልስቲ ድሕሪ’ቲ ምስ ሶማል ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድናኣ ብመንጎኝነት ቀጠር ናብ ንቡር ከምዝተመልሰ ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን’ዩ።
በዓል መዚ ኣቭየሽን ኬንያ ኣብ ዘመሓላለፎ ሓበሬታ፣ ብዘይካ ንህጹጽ ሕክምናዊ ሰብኣውን ጉዳያት፣ ኩሉ’ቲ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያታት ካብ 11 ግንቦት ክሳብ 9 ነሓሰ ደው ኢሉ ክጸንሕ ከምዝተወሰነ ኣፍሊጡ።
ኬንያ፣ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያ ደው ከተብሎ ዝወሰነትሉ ምኽንያት ኣየነጸረትን።
እንተኾነ፣ በዓል መዚ ኣቭየሽን ሶማል፣ ጫት ዝጸዓና ናይ ንግዲ ነፈርቲ ኬንያ ድሕሪ ምእጋዱ ዝተወስደ ግብረ መልሲ ክኸውን ከምዝኽእል ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ግምታቶም ይህቡ።
ኣቐዲመን ብጉዳይ ዋንነት ክሊ ማይ ክሰሓሓባ ዝጸንሓ ሶማልን ኬንያን፣ ምስ ምርጫ ሶማል ተተሓሒዙ ድማ ኬንያ ንርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ ብምድጋፍ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጣልቃ ትኣቱ ኣላ ብዝብል ክሲ፣ መንግስቲ ሶማል ኣብ ናይሮቢ ዝነበረ ኣምባሳደሩ ብምስሓብ፣ ዝምድንኡ ኣዛሕቲሉ’ዩ ጸኒሑ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ድማ፣ መንግስቲ ሶማል፣ ምስ ኬንያ ኣዛሕቲልዎ ዝጸንሐ ዝምድና ብሓገዝ ቀጠር ናብ ንቡር ከምዝተመልሰ ኣፍሊጡ።
ቀጠር፣ ዝምድና እዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ናብ ንቡር ንምምልስ ምስ ክልቲኦም ፕረዚደንታት ብምርኻብ ክትሰርሕ ከምዝጸንሐት፣ ሚኒስተር ጉዳያት እታ ሃገር፣ ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱልራሕማን ኣልታኒ ንሮይተርስ ገሊጹ።
መንግስቲ ኬንያ፣ ብዛዕባ’ቲ ብመንጎኝነት ቀጠር ናብ ንቡር ተመሊስ ዝብሃል ዘሎ ዝምድና ወግዓዊ መግለጺ ከይሃበሉ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ ብሃንደበት ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ክብል ወሲኑ።
==================


text:
Radio Erena: 03 December 2014
ኣልሸባብ ኣብ ኬንያ ዝፍጽሞ ዘሎ ተደጋጋሚ ጃምላዊ ቅትለት፣ ጸጥታ ኬንያን ሃገራት ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃን ኣብ ሓደጋ ከምዘሎ ዘመልክት’ዩ ክብሉ ኣማኸርቲ ጸጥታ ሃገራት ምዕራብ ገሊጾም።
ጉጅለ ኣልሸባብ ናብ ትምሊ ሰሉስ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ኣብ ዞባ ማንደራ ኣብ ምጽራብን ምኹዓትን ንህንጻ ዝኸውን ኣእማን ዝተዋፈሩ 36 ናይ ጉልበት ሰራሕተኛታት ምርሻኑ፣ ኣብ ኬንያ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት’ውን ሻቕሎት ፈጢሩ ምህላዉ’ዩ ዝግልጽ ዘሎ።
ዕጡቓት ኣልሸባብ ነቶም ኣብ ቴንዳታቶም ደቂሶም ዝነበሩ ሰለማውያን ሰባት በብሓደ እናውጽኡ ከምዝረሸነዎም’ውን ናይ ዓይኒ መሰኻክር ኣረጋጊጾም።
እቲ ሽበራዊ ጉጅለ፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ 22 ሕዳር ኣብቲ ዞባ ሓንቲ ናይ መጓዕዝያ ኣውቶቡስ ብምጭዋይ ን28 ሰለማውያን ሰባት ከምዝረሸነ ዝዝከር’ዩ።
እቲ ምስ ኣልቃዒዳ ከምዝሓበረ ብወግዒ ዘፍለጠ ጉጅለ፣ ኣብ ክልቲኡ’ቲ ፍጻሜታት፣ ካብ ቁርኣን ክጠቕሱ ንዘይክኣሉ ሰለማውያን ሰባት በብሓደ ምርሻኑ፣ ኣሰር ናይቲ ኣብ ሃገራት ለቫንተ ብፍላይ ከኣ ሶርያን ዒራቕን ዝንቐሳቐስ ዘሎ ጉጅለ ዳዒስ ይስዕብ ከይህሉ ዝብል ትንታነታት ይወሃቦ ኣሎ።
ሃገራት ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃን ማሕበረሰብ ዓለምን ሓባራዊ ስጉምቲ እንተዘይወሲዶም ከኣ ኣልሸባብ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ዝፍጽሞ ዘሎ ዘስካሕክሕ ቅትለት ሰለማውያን ሰባት ክቕጽሎ ምዃኑ እቶም ክኢላታት ጸጥታ ኣጠንቒቖም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ጸጥታ ኬንያ ኣብ ሓደጋ ወዲቕሉ ኣብ ዘሎ እዋን ፕረዚደንት ጆሞ ኬንያታ ንሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገርን ኣዛዚ ፖሊስን ካብ መዝነቶም ሰጕጉ።
እቲ ፕረዚደንት ነዞም ሰበ ስልጣን ካብ መዝነቶም ሰጉግ ዘሎ፣ ጸጥታ እታ ሃገር ኣብ ምሕያል ዝግባእ ኣበርክቶ ኣይገበሩን ብዝብል’ዩ።
============================


text:
FNAN Zoom drop-In: Announcement
ስሩዕ ናይ ፍናን ምኽርን ሓበሬታን ኣገልግሎት ካብ 05 ነሓሰ 2020 ጀሚራ ረቡዕ፡ረቡዕ 7:00PM - 9:00PM
FNAN Zoom drop-In:
ስሩዕ ናይ ፍናን ምኽርን ሓበሬታን ኣገልግሎት
https://zoom.us/j/97871611926
Room: 97871611926
Every Wednesday 7:00PM - 9:00PM GMT
ካብ 05 ነሓሰ 2020 ጀሚራ ረቡዕ፡ረቡዕ 7:00PM - 9:00PM
ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ፍናን ንማሕበረሰብና ናይ ምኽርን ሓበሬታን ኣገልግሎት ብስሩዕ መደብ ካብ 5 ነሓሰ 2020 ጀሚራ ሰሙናዊ ረቡዕ፡ረቡዕ ናይ ክልተ ሰዓት ኣገልግሎት ካብ 7:00PM ክሳብ ሰዓት 9:00PM ብዙም ZOOM ኣቢላ ክትህብ ምዃና ብትሕትና ተበስር።
ኣብዘን ሰዓታት ፍናን ሰብ-ሞያ ወለንተኛታታ ቀሪባ፡
ንቤተሰብ ዝምልከቱ ማሕበራዊ ጉዳያት ፍታሕ ከተናዲ
ዓርከ-ተምሃርነት ኣስፊና ቀጻሊ ድጋፍ ንመንእሰያት ክትህብ
ህጻናትና ብግቡእ ክህነጹ ዝበለጸን እዋናዊን ሓበሬታት ከተወፊ
ኣእሞሮኣዊ ግንዛቤታትና ከነዕቢ ክትላቦ
ነብስና ኣማዕቢልና ከመይ ኣቢልና ናብ ስራሕ ዓለም ከምነምርሕ
ብኸመይ ህይወት ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ክንመርሕ ከምእንኽእል
እዚኦምን ነዚኦም ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ጉዳያት፡
መልሶም ምሳኹም ሓቢራ ክትፍትሽ ተቐሪባ ኣላ።
በረኸትኩም ኣይፈለየና።
Read More


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈጠረ ሕፅረት መሰረታዊ ሸቐጣት ምግቢ ሕዚ’ውን ኣይተፈትሐን።ወኪል ቪኦኤ ኣብዝተዘዋወረሎም ሹቓት ሽኮርን ዘይቲ ብልዕን ኣብ ዕዳጋ ኣይነበረን።እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሕፅረት መንግስቲ ዋጋ ንምትማን ናይ ዝወሰዶ ስጉምቲ ውፅኢት ከምዝኾነ ወነንቲ እቶም ሹቓትን ተቓወምትን ይዛረቡ።
ኣብ ሓደ ናይ ችርቻሮ ሹቕ ወኪልና ዘዘራረቦ መንእሰይ ሰራሕተኛ እቲ ሕፅረት ንከባቢ ክልተ ኣዋርሕ ዝፀንሐ ከምዝኾነ ይገልፅ።
ምኽንያቱ ድማ ይብል ንሱ እቶም መከፋፈልቲ ስለዘየለውን ነጋዶ’ውን ክቕርቡ ስለዘይኽኣሉን እቲ ሕፅረት ከምዝተፈጠረ ይሕብር።ፍቖዶ ጣቢያታት ዝተጣየሹ ናይ ሸመቲ ማሕበራት ሽኮርን ዘይትን ዝኣመሰሉ ኣቑሑት ካብ መንግስቲ ተረኪቦም ክሸጡ ከምዝፀንሑን እንተኾነ ግን ነቲ ሽግር ከምዘይፈትሐን እቲ መንእሰይ ይገልፅ።
እቲ መንእሰይ ‘’ናይ ዋጋ ናህሪ ተፈጢሩ ጥራይ ከይኮነስ እቲ ዋጋ ብዕፅፊ እዩ ወሲኹ።ብፍላይ ድማ ናይ ሸመቲ ማሕበራት ምስውሰድዎን ተመን ምስወፀን ዋጋ ብዕፅፊ እዩ ወሲኹ።መንግስቲ እውን ዝኣክል ቀረብ ዘለዎ ኣይመስለንን።ብዘይ ቀረብ እዩ ተመን ዘውፅአ።’’ይብል።
ድሕሪ ናይ መንግስቲ ተመን ዋጋ እቲ ዕዳጋ ክረጋጋእ ከምዘይኽኣለን ካብ ፈቖዶ ሹቓት ሽኮርን ዘይትን ከምጠፍአን ወሲኹ ይገልፅ።
ብመራኸቢ ብዙሃን እታ ሃገር ዝተነበበ መግለፂ መንግስቲ ግን እቲ ሽግር ብህፁፅ ከምዝቃለል የረድእ።መንግስቲ ዝለዓለ መጠን ዘለዎ ናይ ብልዕሊ ዘይቲ ናብ ውሽጢ ሃገር ኣእቲዩ’ሎ ይብል እቲ መግለፂ።
ቅድም ኢሉ ዝነበረ ኣሰራርሓ ብምልዋጥ ኮላይ ኣብ ናይ ችርቻሮ ሹቓት’ውን ከምዝቐርብ ኣፍሊጡ’ሎ።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ትማሊ ኣብ ሓደ ናይ ምይይጥ መድረኽ ከምዝተዛረብዎ መንግስቲ መሰረታዊ ሸቐጣት ካብ ወፃኢ ሃገር ምእታው ከምዝቕፅል ገሊፆም ኣለው።እቲ ናይ ምክፍፋል ስራሕ ግን ቸርቸርቲ ከምዝሓውስ እውን ከምዚ ይብሉ።’’ ጉዳይ ምክፍፋል ብዝምልከት ብኣከፋፈልትን ብቸርቸርትን ንክኸውን ኢና ንደሊ።ንሕና ባዕልና ንኽነከፋፍል ኣይንደልን።ፈቖዶ ከተማ ሓደ ወይ ክልተ ኣከፋፈልቲ ክኾኑ ግን ኣይንደልን።ውድድር ክህሊ ስለ እንደሊ ፈቖዶ እታ ከተማ ብዙሓት ኣከፋፈልቲ ንኽህልው ኢና ንደሊ።’’ይብሉ።
ናይ ኢትዮጵያዊያን ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ ኢዴፓ ኣብዚ ሰሙን ኣብዘውፅኦ መግለፂ ንዝተፈጠረ ሽግር መሰረታዊ ሃለቕቲ ኣቑሑት ንመንግስቲ ተሓታቲ ገይርዎ’ሎ።ናብራ’ውን ፈፂሙ ኣብዘይሕሰብ ደረጃ በፂሑ’ሎ ይብል ኢዴፓ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ንናይ ተቓወምቲ ወቐሳታት ከናእሶ እዩ ፀኒሑ።ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ኣብቲ ናይትማሊ መድረኽ ምይይጥ ከምዝበልዎ’ውን መንግስቲ ናብ ናይ ዋጋ ቁፅፅር ዝኣተወ ዕዳጋ ዘይፈጠሮ ግቡእ ዘይኮነ ወሰኽ ዋጋ ብምፍጣሩ እዩ ይብሉ።


text:
ጠቕሙን ረብሐታቱን ፍጹም ዘየለሊ፣ ኩሉ ምስ አጥፍኤ ብጣዕሳ ዘእዊ’ስ፣ እንታይ ኮን ክንብሎ ኢና? “ታሪኽ ርእሱ ይደግም” ከም ዝብሃል፣ ናይ ዘመነ አንድነት ዝነበረ ፖለቲካ ሚዛን ምክፍፋልን ፍልልይን፣ እዚ ሕጂ ዘንጸባርቕ ዘሎ ብዝተፈላለየ ርእይቶ ዝዘቕበበ ክውንነት ኤርትራውያንን ተመሳሳሊ ባህርይ አለዎ። ጣልያን ካብ ኤርትራ ተሳዒሩ ምስ ወጸ፣ እንግሊዝ’ውን ንዕኡ ተኪኡ ምስ አተወ፣ ሃጸይ ሃይለስላሴ ነተን አብ ትሕቲ ጣልያን ዝነበራ ኤርትራን ሶማልያን ንዓይ ኢየን
Read more
መትከልን መትከላዉያንን። አብ መስርሕ ቃልሲ እቲ ወሳኒ ረቋሒ ናይ ዓወት ዕላማ ምኳኑ ርዱእ ይመስለኒ ነዚ ከምጭቡጥ ወሲድና ድማ ናብ ትግባሬኡን ተግበርቱን ከነተኩር ንግደድ። ዓማጽን ንዓመጽ ዝጻረሩ ባእታታትን አብ ዝገብርዎ ረጽሚ እቲ ህዝባዉን ዉልቃዉን ዝፈሊ ወይ ዘለሊ እቲ አብ ነፍሲ ወከፍ ስጉምቲ ዘርእይዎ ፍጻሜዩ ። ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ዝግበር ንጎኒ አጸጊዕና ሓቀኛ ባህሪ ናይቲ ቃልስን ባህሪ ናይ ተግበርቱን ወይ መራሕቱን ንግሁድን
Read more
መግለጺ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ውሓዲለ ሓርበኛ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝዀነ ሃገር፡ ኣብ ጎረቤቱ ካብ ዝፍጠር ኣሉታዊ ይኹን ኣወንታዊ ምዕባለታት ጽልዋ፡ ናጻ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ። ስለዝዀነ፡ ኣብ ጎረቤት ሃገር፡ ኢትዮጵያ፡ ተፈጢሩ ዘሎ ኲናት ሓድሕድ ንዂሎም ጎረባብቱ፡ ኣውራ ከኣ ንሃገርና፡ ፈጢሩሉ ዘሎ ቅጽበታዊ ኣሉታዊ ጽልዋ ርኡይ ኰይኑ’ሎ። ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት፡ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲን ክልል ትግራይን፡ ዝማዕበለ ምስሕሓብ፡ ሰላማዊን ዲሞክራሲያዊን ድሌት ብዘሰነዮ
Read more
تصريح صادر عن الإجتماع الطاريء للمجلس المركزي لتنظيم الوحدة من أجل التغيير الديمقراطي أيها الشعب الإرتري المناضل من المعروف والطبيعي أن أي دولة في هذا العالم تتأثر وتؤثر سلبًا أو إيجابًا من أي تطور يحدث في داخلها أو في جوارها، ولا يمكنها البتة، أن تسلم من انعكاسات ذلك. عليه فإن الحرب الداخلية التي اندلعت في الجارة إثيوبيا قد تركت ظلالها
Read more
ንሃገራዊ ህልውና ኤርትራ ዝጻባእን ዝጻረርን አካል እንተሎ፣ ሎሚ ንምሕዝነት ኢሳያስን አብይን ይደግፍ። ብ ተስፋይ ተኽለ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ክቡራት ደቂ ሃገር አቦታትና ክምስሉስ “ገ እንዳበሉኻ’ዶ ትጋገ” ይብሉና ነበሩ። ብዛዕባ እዚ ዝካየድ ዘሎ ዘሕዝን ኲናት አብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ አብይን ክልላዊ መንግስቲ ህዝቢ ትግራይን ጌና ይቕጽል አሎ። እዚ ውግእዚ ንኤርትራውያን ከይተረፈ አብ ሚዛንን ገምጋምን መርገጽን ከይተረፈ ፈላልዩዎም ይርከብ። አብ ትሕቲ
Read more
እንታይ እዩ ወሪዱና ?ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር ሰላም ኩቡራት ተካታተልቲ ወይብ ሳይታት፡ሎሚ እነልዕሎ ኣርእስቲ ‘’ እንታይ እዩ ወሪዱና’’ ዝብል ክኸዉን ዝደረኸና ፣ እዚ እንርእዮ እንሰምዖን ዘሎና ሃዋሁው ዝነቐለ ኮይኑ ነቶም ብስቕታ ንልእላውነት ሃገር ንሓድነት ህዝብን፣ፍትሕን፣ዲሞክራስን፣ግዝኣተ-ሕግን ዝቃለሱ ሓርበኛታት፡ኣብ ቦቶኦም ኮንካ (empathize)ምስ እትሓስብ፡ እንታይ’ዩ ወሪድዎም ? እንታይ እዮም ኮይኖም ? ዝብሉ ዘለዉ ኮይኑ ይስማዓና። ነዚ ጹሑፍና እትኻታተሉ ኣሕዋት ፡ ፍትሓውያን፣ንልእላውነት ሃገርን ሓድነት
Read more
Statement of Eritrean Political Forces On the Current Developments in Ethiopia We, the allied Eritrean Political Forces (EPF) in forced exile, received with shock and consternation the Ethiopian media reports of armed flare up in mid-night of 3 to 4 November 2020 because of the internal misunderstandings that existed between Ethiopian political forces. We no doubt followed with deep concern
Read more
እዛ ሃገር አብ ሐደጋ ‘ላ ኤርትራዊ ብሓድነትካ ሎሚ አድሕና ብተስፋይ ተኽለ (ሳንዲያጎ ሰ.ኣ ) ቅድሚ አርባዕተ ዓመት አቢሉ፣ ዓለም ለኻዊ ሐይልታት ብፍላይ ከአ አሜሪካ እትመርሖ ምዕራባዊ ዓለም ጂኦ ፖለቲካዊ ጽልዋታቶምን ቁጽጽሮምን አብ ዞባ ቀርኒ አፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ንምብርታዕ፣ አበርቲዖም ድሕሪ ምንቅስቓስ፣ ነቲ ዕዮቲ ንምስላጥ ብመጀመርያ ክውሰድ ዘለዎ፣ አብ መንጎ መንግስታት ኢሳያስ ዝመርሐ ኤርትራን፣ ብኢህወደግ እትምራሕ ኢትዮጵያን ዘሎ ጎንጽን ፍልልያት ወጊድካ
Read more
واقع الحال الحقيقة الواضحة والمرة في الوقت ذاته، التي يجب الاعتراف بها، وواقع الحال يؤكدها من خلال الأحداث الجارية والحرب الدائرة بين التغراي والحكومة المركزية في أديس أبابا، وهذا الأمر يقودنا إلى التفكير إلى ما سيؤول إليه الأمر، وفق نتائج هذه الحرب، فهي دونما شك ستعيد رسم خارطة المنطقة في الحالتين، في حالة انتصار التغراي وتحقيقهم لأحلامهم في إقامة دولة
Read more
ደሃይሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበርሰላም ኩቡራት ንፍትሒ ዝቃለስ ህዝብና፡ እዋኑ እዋን ተጠንቀቕ፣ጽዊዒትን፣ምሕጸንታን፣ኢና ንነብር ዘሎና። ህዝብና፡ ቀሲኑዝነብረሉ እዋን ዘይፈልጦ መዋእል ኮይኑ፡ነታ ድሕሪ ሳላሳ ዓመታት ዝወሰደ ብረታዊ ቃልሲን፣ኣሽሓት ደቁ ከፊሉ ዘምጽኣ መሬታዊናጽነት፡ኣብ ሓደጋ እትኣትወሉን፡ከምኡ’ቲ 1998 ጀሚሩ ኣብ ታሕሳስ 2000 ብነፍሲሄር ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ መለስዜናውን፣ብውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣልጀርስ ዝተፈረመ ውዕል መሰረት ጠጠው ዝበለ ኣምሳላዊ ዶባዊ ውግእ፡ክዝከርከሎ ኣብ ክልተ ዓመት ዘይኣክል፣ዕስራን ትሽዓተን ሽሕ
Read more
ዕብዳን መራሓቲ እዚ ሰሙን እዚ ክልተ ዓበይቲ ፍጻሜታት ክንዕዘብ በቂዕና ኣሎና ። ክልቲኡ እቲ ተረክቦታት ምስ ሰላምን ድሕንነት ደቂ ሰባት ዝምልከት ኮይኑ ፣ ሓደ ወገን ነታ ዲሞክራሲ እትብል ኣምር ኣንጺፉ ንነዊሕ እተጓዘ ህዝቢ ስለ ዘኮነ ፣ እቲ ዝተጓነፎ ጸገም ብቀሊል ክፍትሖ እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ግን ኣንፈት ዲምክራሲ ስለ ዘይብሉ ኣብ ህዝብን ንብረትን ዕንወት ከሰዒብ ምዃኑ እናፈለጠ ኣብ ስልጣን
Read more
إفتتاحية من شيم نظام الهقدف التستر خلف الأحداث والقيام بأعمال قذرة! إعتاد نظام الهقدف منذ زمن طويل على تنفيذ جرائمه البشعة بحق الشعب الإرتري متخذاً من الأحداث الدولية الكبيرة ستاراً واقياً لجرائمه القذرة. عندما ينشغل العالم بهذه الأحداث الملفتة يقوم النظام الديكتاتوري بتنفيذ أجنداته الهدامة في غفلة المجتمع الدولي لإطالة حكمه وإشباعاً لجشعه السياسي. في منتصف التسعينات حاول النظام الديكتاتوري
Read more
بيان المجلس الوطني الارتري بشأن اندلاع الحرب في إقليم تجراي الإثيوبي تابعنا بكل أسف منذ صباح الرابع من نوفمبر 2020م ما ورد من بيانات رسمية وتصريحات في وسائل إعلام الحكومة الفيدرالية الإثيوبية والحكومات الإقليمية في كل من إقليمي تجراي وأمهرا تشير إلى اندلاع معارك في إقليم تجراي. ونحن في المجلس الوطني الإرتري للتغيير الديمقراطي نعبر عن أسفنا البالغ لاندلاع هذه
Read more
መግለጺ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዛዕባ ኣብ ትግራይ ተባሪዑ ዘሎ ኩናት ካብ ወጋሕታ 4 ሕዳር 2020 ማዕከናት ዜናታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን፣ ክልላዊ መንግስታት ትግራይን ኣምሓራን፡ ኣብ ትግራይ ኩናት ከም ዝተባረዐ ብወግዒ ዝሕብር በብወገኖም ዝሃብዎ መግለጺታት ተኸታቲልና። ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስን፣ ብሰፊሕ ዘመተ ኣንበጣን ኣብ ዝሳቐየሉ ዘሎ እዋን መርድእ ኩናት ምስማዕ ኣዝዩ ኣጒሃይን ኣሕዛንን’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ክምዕብል
Read more
እከይ ተግባራት መላኺ ስርዓት ህግዲፍ፡ ኣብ ከውሊ ሓድሽ ኣህጉራዊ ፍጻሜታት መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ፡ንህርፋን ፖለቲካዊ ስልጣኑ ዘዕግብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ እከይ በደላት ግፍዕን ዘካይደሉ ኣብ ከውሊ ሓድሽ ኣህጉራዊ ፍጻሜታት እዩ። ህዝቢ ኤርትራን። ህዝቢ ዓለምን ኣቓልቦ ኣብ ዝስሕብ ሓድሽ ኣህጉራዊ ፍጻሜታት ኣብ ዝተራእየሉ፡ መላኺ ስርዓት ኣድብዩ ብምጽናሕ እከይ ተግባራቱ ይፍጽምን ንረብሕእ ዕድመ ስልጣኑ ከኣ ይጥቀመሉ። መላኺ ስርዓት
Read more
መግለጺ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ምስሕሓብ ካብ 3 ናብ 4 ሕዳር 2020 ኣብ ዘውግሕ ናብ ጎንጺ ከም ዝማዕበለ ብማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ምስ ተሓበረ ኣዝዩ ኣሕዚኑና። ብፍላይ ድሕሪ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ክልላዊ ምርጫ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣብ ሕድሕዶም፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ከም ዘይፈልጦ ዝገልጽ ኣዋጃት ከውጽኡ
Read more
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ’ውን አስተውዕል!! ብተስፋይ ተኽለ ደበሳይ ሕ/መንግስታት አሜሪካ 11/02/2020 ክቡር ተቓላሳይ ህዝብና! ንብዙሕ ዘመናት አብ ገዛእ መሬትካ፣ ሰላምን ቅሳንነትን ስኢንካ፣ ብዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ሐይልታት፣ ከምዝተሃሰኻን ከም ዝተደሃኽካን፣ ክሳብ ሎሚ ካብ ዝኽሪታትካ ዘይተኸወለ፣ እቲ ዘይሐወየ በሰላ ውግእን ኲናትን ስንብራትካ ባዕሉ ዝምስክሮ ኢዩ። ብፍላይ አብቲ ዝሐለፈ ናይ 30 ዓመታት ብረታዊ ተጋድሎኻ፣ ንኽትግምግሞ አዝዩ አሸጋሪ ዝኾነ፣ ሰብአዊ ሂወትን ጉልበትን፣ ጥሪትን ንብረትን፣ በቲ ጨካን
Read more
ቃል መሪር ሓዘን ብምኽንያት ዕርፍቲ ሃገራዊ ጋዜጠኛ ብርሃነ ወልደገብርኤል (ሱዳን ናው) ዓቢ ኤርትራዊ ጋዘጠኛን ሓርበኛ ተቓላስን ኣቶ ብርሃነ ወልደገብሪኤል ብዝሓደሮ ከቢድ ሕማም ብሰኑይ ዕለት 26/10/2020 ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩና። እቶ ብርሃነ ወልደገብሪኤል (ብብርሃነ ሱዳን ናው ዝፍለጥ) ምእንቲ ህዝቡን ሃገሩን ደኺመ ከይበለ ንነዊሕ ዓመታት ክቃለስ ዝጸንሐን፣ ሓደ ካብ’ቶም ዓቢ ኣስተዋጽኦ ዝገበሩን ሃገራውያን ሓርበኛታት ኢዩ። ሞት ከምዚ ዓይነት ውፉይን ሓላይ ህዝብን
Read more


text:
ጽውጽዋይ ምስሓብ ኤርትራ ካብ ትግራይ፣ ግን ከኣ፡ እቲ ዶብ ኣበይ ኢዩ? ብ መስፍን ሓጎስ
ጽውጽዋይ ምስሓብ ኤርትራ ካብ ትግራይ፣ ግን ከኣ፡ እቲ ዶብ ኣበይ ኢዩ?
ብ መስፍን ሓጎስ
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ኣቢዪ ኣሕመድ፡ ብ23 መጋቢት 2021 ኣብ ኣኼባ ወከልቲ ህዝቢ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ካብ ዝሃቦ መልሲታት፡ ንተሳትፎ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ብወግዒ ኣሚኑ። ይኹን’ምበር፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወጽእ ግዜ ክወስድ ምዃኑ’ውን ተኣሚቱ። ሰለስተ መዓልታት ድሕሪኡ፡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊቱ ካብ ኢትዮጵያ ክስሕብ ተሰማሚዑ፡ ሓይሊታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘሎ ዶብ ብቕጽበት ክሕልዎን ክቆጻጸሮን ኢዩ፡ ዝብል መግለጺ ኣውጺኡ። እዚ ብሳላ ሓያል ጸቕጢ ኣውሮጳዊ ሕብረትን ምምሕዳር ባይደንን፡ ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣሉታ ዝተረጋገጸ ተሳትፎ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ’ዩ። እቲ መግለጺ ብዙሓት ኣገደስቲ ሕቶታት ዘልዕል’ዩ። ሓደ ካብኡ፡ ጠንቂ ግጭት ኢትዮጵያ-ኤርትራ ንዝዀነን፡ ንምዝዛሙ ወይ ምቕጻሉ ዝውስንን ኢዩ።
ዳግመ-ውደባን ምቅይያርን ከም ምስሓብ፡
ንሕቶታት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ መልሲ ክህብ ከሎ፡ ኣቢዪ ኣሕመድ፡ ሰራዊት ኤርትራ ዶብ ኢትዮጵያ ዝሰገረ መልሰ-ግብሪ ንናይ ህወሓት ምትዂቷኽን፡ ብሰንኪ ሃንደበታዊ ምድኻም ሰራዊት ኢትዮጵያ ንኤርትራ ጸጥታዊ ውሕስነት ክህብ ዘይምኽኣሉን’ዩ ኢሉ ኣመኽንዩሉ። ኢትዮጵያ፡ ዓቕሚ ሰራዊታ ናብ ናይ ቅድመ-ኲናት ዝነበረ ደረጅኡ ዳግም ምስ ሃነጸቶ ከኣ ህላወ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ከብቅዕ ምዃኑ ንኣባላት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ኣረጋጊጹሎም። እዚ ከኣ፡ ኢትዮጵያ፡ ከመይ ጌራ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልታት፡ ንሰራዊታ ቅድሚ ምጅማር ኲናት ናብ ዝነበሮ ደረጃ ብቕዓት ኣደይባ ዶባታ ትሕሉ፡ ንኤርትራ ዘድልያ ጸጥታዊ ውሕስነት ትህብን፡ ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ይትግበርን፡ ዝብል ተወሳኺ ሕቶታት የስዕብ። ኢትዮጵያ ነቲ ብዘይ ሓገዙ – እስከ ክትስዕሮስ ይትረፍ – ምዕጋቱ’ውን ዘይትኽእል ህ.ወ.ሓ.ት. ከሎ፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክስሕብ ጠለብ ከተቕርብ ኣብ ዘኽእላ ኲነት የላን። ኢሳያስ’ውን፡ ፍጹም ጥፍኣት ህወሓት ዕላማ ሒዙ ከሎ፡ ንከምዚ ዝኣመሰለ ጠለብ ኣይቅበልን’ዩ።
መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢዪ ብዛዕባ ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ፡ ካብ ናይ ህዝባዊ ዝምድናታት ተዋስኦ ዝሓልፍ ኣይኰነን። ምንቅስቓሳት ሰራዊት ኣብ ባይታ ከም ዝሕብሮ፡ ስርዓት ኢሳያስ፡ ብምትሕብባር መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ዳግም ይውድብን፡ የደልድልን’ዩ ዘሎ። ንህወሓት፡ ብቀንዱ ከኣ ንህዝቢ ትግራይ፡ ናይ ምጥፋእን ምዕናውን ፖሊሲ ዘመተ እናቐጸለ፡ ነቲ እስሕብ ኣሎኹ ዝብሎ፡ ሓቂ ከምስል ንሰራዊቱ ብቐጻሊ ኣብ ምቅይያር ቦታታት ይርከብ ኣሎ። ቅድሚ መግለጺ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ሽዱሽተ ብርጌዳት ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ መሊሱ። እዘን ብርጌዳት፡ ኣካላት ዝበዝሐ ውግኣት ናይ ዝተሳተፋን ዝዓበየ ክሳራታት ዘጋጠመንን ሰለስተ ኣጋር ክፍላተ ሰራዊት’የን። ምኽንያት ናብ ኤርትራ ምምላሰን ድማ፡ ካብ ትግራይ ንምስሓበን ዘይኰነስ ንምዕራፈንን ዝጎደለ ዓቕሚ ሰበን ምምላእ ዝዓለመን ጥራይ ኢዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር መግለጺ ካብ ዝገብር ንድሓር፡ ኣብ ውሽጢ ትግራይ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ትግራይን ኤርትራን፡ ሰፋሕቲ ናይ ሰራዊት ምንቅስቓሳት ከም ዘለዉ እሙናት ምንጭታት ይሕብሩ። ስለዚ ድማ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት 2021፡ ሓደ ብሚሊሻ ዝቖመ ክፍለ ሰራዊት ናብ ማእከላይ ኤርትራ ተመሊሱ። ሓደ ናይ ክፍለ ሰራዊት 23 ኣሃዱ’ውን ናብ ኤርትራ ምምላሱ ዝገልጽ ሓበሬታ’ሎ። ቅልጡፍ ናይ ኩነታት ምቅይያር፡ ቦታታት ወተሃደራዊ ኣሃዱታት ብልክዕን ኣብ ግዜኡን ንምግላጽ ኣየኽእልን ዘሎ። ይኹን’ምበር፡ ገለ ኣሃዱታት ናብ ኤርትራ ተመሊሰን፡ ገለ ድማ ናብ ዶብ ገጸን ቀይረንን ይዂና’ምበር፡ እቲ ሓቂስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ትግራይ ንዝርከብ ሰራዊቱ ኣደልዲሉዎ’ምበር ኣየውሓዶን ዝብሉ ዝእመኑ ምንጪታት ሓበሬታታት ኣለዉ። እዞም ምንጪታት’ቲ ከባቢ፡ ክሳብ መወዳእታ መጋቢት/መጀመርታ ሚያዝያ፡ ”ዝተረፈ” ክፋል ህወሓት ንምድምሳስ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክሳብ 40 ሚእታዊ ካብ ሰራዊቱ ኣብ ትግራይ ኣስፊሩ ምህላዉ ይሕብሩ።
ኣብዚ እዋን፡ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ትግራይ ወተሃደራዊ ግጥማት እናሓየለ ይመጽእ ኣሎ። ወሰኽ ሰራዊት ኤርትራ ከፊላዊ ምኽንያት ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልእ ምኽንያት ከኣ፡ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምንቅስቓስ ከሎ ብህ.ወ.ሓ.ት. ብዝግበረሉ ድብያታትን ኣብ ሓደስቲ ቦታታቱ ብዝውሰድ መጥቃዕቲታትን’ዩ። ኣብ መወዳእታ መጋቢት 2021፡ ንኣብነት፡ ክልተ ናይ ክፍለ ሰራዊት 16 ተንቀሳቐስቲ ብሪጌዳት ካብቲ ንጡፍ ውግኣት ዘለዎ መታሕት ትግራይ ናብ ቢያራን ባድመን በጺሖም። እዘን ክልተ ዓዲታት ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ካብ ዘሰሓሕባ ዝነበራ’የን። ክልል ትግራይ ንኤርትራ ከተረክበን ስለ ዘይደለየት ግን፡ ክሳብ እዚ ዘሎ ኲናት ዝጅምር ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ጸኒሐን። ዋላ’ውን እቲ ዝተረፈ ሰራዊት ኤርትራ፡ ብተመሳሳሊ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዘሎ ዶብ ክሰፍር እንተ ደለየ፡ ልክዕ ሕንጻጽን ሕጋዊነትን ዶብ ገና ኣይተፈትሐን ዘሎ።
ዘይተፈትሐ ዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ድሕሪ ናይ 1998-2000 ዶባዊ ኲናት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ዶብ ክሕንጸጽ ውሳነ ኣሕሊፉ። ህ.ወ.ሓ.ት. ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብመጀመርታ ነቲ ውሳነ ነጺጉዎ፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ኣተገባብርኡ ዘተ ኪግበር ጠሊቡ። ኢሳያስ ድማ ኩሉ ናይ ዘተ ፈተነታት ነጺጉ፡ ኣብ ክንድኡ፡ ብመሰረት ዝሓለፈ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን፡ እቲ ዶብ ኣብ ባይታ ክሕንጸጽ ብትሪ ጸቒጡ። ናይ’ቲ ዝሰዓበ ዓሰርተ ሽዱሽተ ናይ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ዓመታት ዝኸበደ ጾር ከኣ ኤርትራ ተሰኪማቶ።
ኣቢዪ ኣሕመድ ብ2018 ኣብ ስልጣን ምምጽኡን፡ ንውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ብዘይ ቅድመ-ኲነት ምቕባሉን፡ ንኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ሕነኡ ናይ ምፍዳይ ምቹእ ባይታ ፈጢሩሉ። ነቲ ጸኒዑ ኣብ ዘመነ ስልጣን ህ.ወ.ሓ.ት. ዝጸቕጠሉ ዝነበረ፡ ዶብ ኣብ ባይታ ናይ ምሕንጻጽ ጠለቡ ክንዲ ዝቕጽሎ፡ ንዕኡ ንጎኒ ኣቐሚጡን ንጎረቤቱ ክልል ትግራይ ጎስዩን፡ ምስ ኣቢዪ ኣሕመድ ናይ ሓባር ውዲት ኣለሙ። ናብ ናይ ሓድ-ሕድ ርእሰ ከተማ ምዱብ ዑደታት ብምግባር፡ ምጥፋእ ህ.ወ.ሓ.ት. ቀዳማይ ናይ ሓባር ጉዳዮም ጌረሞ ወሲደሞ። ብፍላይ ናይ ኤርትራ ፕረዚደንት፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ትግራይ ጥራይ ተወሲኑ ዝነበረ ጸላኢየይ ዝብሎ ህ.ወ.ሓ.ት፡ ውልቃዊ ሕነኡ መታን ክፈዲ ንጥቕሚ ሃገሩ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ሰሪዑዎ።
ዋላ’ውን ምድምሳስ ህ.ወ.ሓ.ት. ነዞም ክልተ መራሕቲ ናይ ሞትን ህይወትን ጉዳይ እንተ ዝነብር፡ ጥቕሚ ኲናት ኣብ ምልክት ሕቶ ዝኣቱዩ። ዋላ’ኳ ዘይተፈጸመ እንተ ኰነ፡ ወያነ ተደምሲሱ ኢልና እንተ ደምዲምና፡ ሎሚ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ዲና ዘሎና? ካብዚ ኩሉ ህልቂትን ናይ ወለዶታት መቕዘፍትን፡ ውሑድ ክፍሊትን ገለ ኣገባብ ማእከላይ ስምምዕን፡ ወይ እንካ ሃባ፡ ተገይሩ እንተ ዝነብር ክሳብ ክንደይ ጠቓሚ ምዀነ? እዚ ሕቶታት’ዚ ነቲ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ማዕረ ተዋሳኣይ ዝዀነ ህ.ወ.ሓ.ት’ውን ዝምልከት’ዩ።
መደምደምታ፡
ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ጉዳይ ዶብ ገና ኣይተፈትሐን። ዶብ ኣብ ባይታ እንተ ዘይተሓንጺጹን ጉዳይ ዶብ ሓንሳእን ንሓዋሩን እንተ ዘይተፈቲሑን፡ ግጭት ኣብ መንጎ ሃገራት ብቀጻሊ ክነቱግ ይኽእል’ዩ። ስለ ዝዀነ ከኣ፡ ጉዳይ ዶብ ናብ ቀዳምነት/ቅድሚት ክምለስን ቀዋሚ ፍታሕ ክረክብን፡ ንኣሜሪካ፣ ንሕብረት ኣውሮጳ፣ ንሕብረት ኣፍሪካን ሕቡራት ሃገራትን ኣገዳሲ’ዩ። ምፍታሕ ምስሕሓባት ኣብ መንጎ ህሉዋት ይኹን ድሕሪ ሕጂ ንዝመጹ መንግስታት ይኹን ካልኦት ተዋሳእቲ ክልቲኦም ሃገራት፡ ኣዝዩ ልዑል’ዩ። ከምዚ ንፕረዚደንት ኢሳያስ (ወይ ዝስዕቡ ናይ ክልቲኦም ሃገራት መራሕቲ) ብክልቲኦም ወገናት ብሓባር ዝጸደቐን ብንጹር ዝተለለየን ኣህጉራዊ ዶብ ንምስጋር መመኽኔታ ኣይህቦምን’ዩ። ኣብዚ ህሉው ዶባዊ ምስሕሓብ ወይ ግጭት፡ መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ብዘይ ሓባራዊ ስምምዕ ብንጹር ዝተሓንጸጸን ኣብ ባይታ ዝተመልከተን ዶብ፡ ትርጉም ኣይህልዎን’ዩ። ብተመሳሳሊ’ውን ሕቶ ምትሕግጋዝ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ሃገራት።
ለበዋታትና፦
መጀመርታ፡ ህሉው ኲናት ትግራይ ብቕጽበት ከብቅዕ። ተዓዋቲ ዘይብሉ ኲናት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ናብኡ ዘብጽሑ ሕቶታት’ውን ብዘተ ክፍትሑ ስለ ዝኽእሉ። ስለዚ፡ እዞም ዝስዕቡ ሓሙሽተ ነጥቢታት ቀልጢፎም ክትግበሩ የድሊ፦
- ብሳልሳይ ኣካል ዝረጋገጽ ቅጽበታዊ፡ ምሉእን፡ ዘይቅድመ-ኲነታዊን ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ፣
- ብኣህጉራዊ ተዓዘብቲ ዝረጋገጽ ቅጽበታዊ ምቊራጽ ተጻብኦታት፡ ምኽፋት መስመራት ሓገዝ ነቲ ብኲናት ዝተጸልወ ከባቢታትን፡ ምርግጋጽ ድሕነት ሲቪላዊ ህዝብን ስደተኛታትን፣
- ህጹጽ ምምልካት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣
- ፖለቲካዊ ዘተ ኣብ ኩሎም መዳያት ናይቲ ግጭት፡ እንኰላይ ኣብ ዝምድናታ ትግራይ ምስ ኤርትራ፣
- ናጻ ምጽራይ ንኩሎም ኣብ ትግራይ ተፈጺሞም ዝብሃሉ ገበናት ኲናትን፡ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን።
ብዛዕባ ነዚ ኣብ ምትግባር ከጋጥም ዝኽእል ጸገማት ዘይጭበጡ ትጽቢታት የብልናን። ባህሪይ ናይቲ ግጭት፡ ህሉው ኪዳን ረብሓታት፡ ብኩሎም ዝግበር ደረጃ ዕቤት ፖለቲካዊን ወተሃደራዊን ወፍሪታት (እንኰላይ መጠንን ዓቐንን ወፍሪታቶም)፣ ልዕሊ ኩሉ ድማ ህልኻዊ ባህሪይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ዘበርክቶ፡ ምህሙን ተስፋ’ዩ። እዚ እንተ ኮይኑ ከኣ ክኸውን ዝኽእል ምርጫ፡ ምቕጻል ናይዚ ኣሰቃቒ ኲናት፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ክስዕብ ምስ ዝኽእል ዝኽፍአ ስቓይን፡ ዞባዊ ዘይምርግጋእን’ዩ። ጽልዋ ኲናት ትግራይ፡ ኣብቲ ዞባ ዘሕደሮ ስምብራት ርኡይ ኰይኖ’ሎ። ገና ከኣ ዝዓበየ ሓደጋ የንጸላሉ’ሎ። ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ እዚ ግጭት’ዚ ክቕጽል ከፍቅድ ኣይግባእን። ሰራዊት ኤርትራ ክስሕብ ኣብ ልዕሊ ክልቲኦም፡ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን፡ ውሁድን ቀጻልን ጸቕጢን፡ ብናጻን ኣህጉራዊን ኣካል ዝረጋገጽ ቅጥዒታት ዝትግበር፡ ቅጽበታዊ ስጉምቲ ክወስድ ኣለዎ። እዚ ኣወንታዊ ጸቕጢ ንሰላም’ምበር ምትእትታው ኣይኰነን። ክልቲኦም መንግስታት፡ እቲ መልእኽቲ ጽኑዕን ንጹርን ምስ ዝኸውን፡ ከምዚ ዓይነት ጸቕጢታት ዘይስምዖም ከም ዘይኰኑ ንፈልጥ ኢና።


text:
ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ ብዘጋጠመ ናይ ፍንጀራ መጥቓዕቲ 98 ሰባት ምቁሳሎም ዝሞተ ሰብ ግን ከምዘየለ ኮሚሽን ኮሚሽነር ፈደራል ፖሊስ ዘይኑ ጀማል ንድምጺ ኣሜሪካ ኣፍሊጦም። ካብቶም ዝቖሰሉ 15 ከቢድ ጉድኣት ዝበጽሖም ምኳኑ በተወሳኺ ተፈሊጡ'ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ንዘተአታትውዎ ዘለው ለውጢ ንምድጋፍ ሎሚ አብ አዲስ አበባ ዝተኻየደ ሰልፊ ካብ ዝተሓባበሩ ሓደ ኣብ ዩኒቨርሲቲ አምቦ መምህር ዝኾነ ስዩም ተሾመ “ ኣብቲ መድረኽ ስለዝነበርኩ ቁሩብ ነገራት ክርእይ ክኢለ እየ። ቅድሚ’ቲ ፍንጀራ ቁሩብ ዕግርግር ኔሩ” ድሕሪ ምባል ድሒሩ ኣብ ናይ ፖሊስ መኪና ዝተጻወዱ ነታጊ ከምዝተረኽበ'ውን ሓቢሮም።
እቶም ፖሊስ ኮሚሽነር ብተወሳኺ ብምክንያት’ቲ ፍንጀራ ዝሰዓበ ምድፍፋዕን ምርግጋጽን ሓደጋ ዝበጽሖም ሰባት ከምዘለው ገሊጾም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ ካብቶም ዝቖሰሉ ሰባት 57 ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል አገልግሎት ሕክምና ይግበረሎም ከምዘሎ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 30 October 2018
መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ሻሕኪሩ ዝጸንሐ ዝምድና ከመሓይሽ ምዃኑ ንመንግስታዊ መግለጺ እታ ሃገር ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፣ ነቲ ዝምድና ንምምሕያሽ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ምስ ፕርዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክራኸብ መደብ ኣሎ።
ይኹን’ምበር ክልቲኦም መራሕቲ ዝራኸብሉ ዕለትን ቦታን ኣይተነጸረን።
ተሓጋጋዚ ፕረዚደንት ሱዳን ፈይሰል ሓሰን ኢብራሂም ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናብ ኣስመራ ከምርሕ ምዃኑ ዝሓበረት ጋዜጣ ኣል መጋር ብወገና፣ ድሕሪ ዝተኻየደ ዞባዊ ጻዕርትትታት ሱዳን ምስ ኤርትራ ዝምድንኣ ንምምሕያሽ ተበግሶ ትወስድ ከምዘላ ገሊጻ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ ኤርትራ ዝምድንኡ ከመሓይሽ ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ፣ ፕረዚደንት ግብጺ ኣብ ካርቱም ዘካየዶ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዛዚሙ ድሕሪ ምምላሱ’ዩ።
ሱዳን፣ ግብጽን ኤርትራን ስግኣት ይፈጥራላ ከምዘለዋ ብምጥቃስ፣ ካብ መጀመርያ ወርሓት ናይዚ ዓመት’ዚ ምስ ኤርትራ ዘዋስና ዶባት ክትዓጹ ከምዝወሰነት ኣይርሳዕን።
=====================


text:
ሕጂ’ውን ከቢድ መጠንቀቕታን መተሓሳሰብን ንህዝቢ ጽንዓደግለን ቶርዓን
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብለባማትን መስተውዓልቲን ኣሕዋት ደቂ ሃገር ዝተገልጸ።
ስርዓት ህግደፍ ደም ዝለመደ ጽምኣቱ ንምርዋይ ኩሉ ዓይነት ተንኮላትን ሽርሕታትን እናተጠቀመ ኣብ መንጎ ኣውራጃታት፡ ወረዳታት፡ ዓድታት፡ የሕዋት፡ ሕሉፍ ሓሊፍዎ’ውን ኣብ መንጎ ሓዳርን፡ ወላድን ውላድን እናኣተወ ባእስን ቅርሕንትን ብምፍጣር ብኡ ጌሩ’ውን ደምን ሞትን ከምዘስዕብ ዝገብር ተንኮለኛ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ሎሚ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኣብ ዝኾነሉ እዋን ነቲ ብለባማት ደቂ ዓድን ሃገርን ዝተዓጽወ መዝገብ ባእሲ ኣብ መንጎ የሕዋት ህዝብታት ጽንዓደግለን ቶርዓን እንደገና ንምውላዕ በቲ እከይ ተግባራቱ ንሓደ ተወልደብርሃን ተስፋይ ዝተባህለ መንእሰይ ተወላዲ ጽንዓደግለ ብዘስካሕክሕን ብዘጸይፍን ኩነታት ሂወቱ ከምዝሓልፍ ጌሮም ፡ ንሱ ጥራሕ ከይኣኽሎም ከኣ ብድሕሪ ሞቱ’ውን ንኣካላቱ ብንኽትኣምኖ ዘሸግር ኩነታት ጎዛዝዮም ፋሕፋሕ ከምዘበልዎ ናይ ቀረባ ፈለጥቲ ስድራቤት መዋቲ ሓቢሮም።
እዚ ከምኡ ኢሉ እናሃለወ ከሎ ጉዳመኛ ስርዕት ህግደፍ ነቲ ጽልኢ ናብ ዝለዓለ ጥርዚ ንምብጻሕ ነቶም ቀተልቲ ሒዝናዮም ኣሎና፡ ኣብ ዝገበርናዮ መርመራ ድማ ገበነኛታት ምዃኖም ማለት እወ ንሕና ኢና ቀቲልናዮ ኢሎም ተኣሚኖም ኣለው። ስለምንታይ ዳኣ ቀቲሎሞ እሞ ምስ ቀተልቲ ወድና ዶ ከተራክቡና እሞ ብሕጋዊ መንገዲ ክሲ ክንምስርት እንተበሉዎም ክትከሱ ትክእሉ ኢኹም ስለምንታይን ብኸመይን ግና ምስ መንግስቲ ኢና ንዛረብ ስለ ዝበሉ ጉዳዮም መንግስቲ ባዕሉ ክሪኦ ኢዩ ተባሂሎም።
ንሱ ጥራሕ ከይኣክል ኣቦታት ክምስሉ ከለው እንታይ ይብሉ ኣብ ጥቓ ትኪ ዘሎ ቆልዐ ኣይተብኪ ምኽንያቱ ትኪ ሰርሲርዎ ድሮ የዒንቱ ክነብዕ ጀሚሩ ስለዘሎ ክበኪ እንድሕሪ ጀሚሩ ንብዓቱ ምዕገቲ የብሉን።ብተንኮልን ክፍኣትን ዲግሪ ዝሰቐሉ ጃንዳ ህግደፍ ከኣ ነታ ጠልጠል ኣቢሎማ ዘለው ፈትሊ መታን ኣጸቢቖም ክበትኩዋ ከምዚ ክብሉ’ውን ይዛረቡ ኣለው፡ ቅድሚ ንተወልደብርሃን ምቕታሎም ገለ መዓልታት ኣቀዲሞም ንሓንቲ መርዓት ከም ዝሃረሙዋ’ውን ተኣሚኖም ኣለው ኢሎም።
እዚ ግና ኮነ ኢልካ ዝተገብረ ትያትር ምዃኑ እናሓበርና ስምዒታት ንምልዕዓል ዝገበር ዘሎ ድሑር ሜላ ኢዩ ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣይኮነን ክሸጡና ክዋገዩልና ከለው ኢና ንፈልጦም።
ስለዚ ኩቡራት የሕዋት ህዝብታት ጽንዓደግለን ቶርዓን ሓደራኹም ቁስልና ከይንሓክኽ ቀደም ዝሓለፈ ምፍሳስ ደም እንተስ ብግርህና እንተስ ብዕሽነት ከይንደግሞ’ሞ መፍተት እዞም ጎሓላሉ ከይንኸውን ብዝፈስስ ደምና ዝረውዩ፡ ብስቓይና ዝሕጎሱ፡ ኣብ መንጎና ብዝፍጠር ባእስን፡ ቕርሕንትን፡ ጽልእን ዕድመ ስልጣኖም ዘናውሑ ሕጂ’ውን ደጊመ ደጋጊመ ዓሻ ክልተ ግዜ ይውቃዕ ኢሎሞ ለባማት ኣቦታት ፡ ካልኣይ ግዜ ከይንውቃዕን ኣብ ከምኡ ዝኣመሰለ ናይ ምፍሳስ ደም ኩነታት ከይንወድቅ ነቲ ዝሕሰበልና ዘሎ ተንኮላት ብዕቱብነትን ብልቦናን ከነስተብህለሉ ሓደራ።ሓደራ ብሰማይ ፡ ሓደራ ብምድሪ።
የሕዋት ክፋቐሩ ጸላኢ የባርሩ!! ከምዝበሃል ተፋቒርና ነቲ ብሂወትናን ብሂወት ደቅናን ብዓቢኡ ከኣ ብሃገርናን ህዝብናን ዝጻወት ዘሎ ገባሪ እከይ ስርዓት ቅልጽምና ሰብሲብና ኢደይ ኢድካ ኢልና ሓሕ ንበሎ! ሓሕ ንበሎ።
በዚ ኣጋጣሚ ንኹሎም ስድራቤትን ቤተሰብን መዋቲ ንኢዮብ ጻድቕ ዘጸናንዔ ኣምላኽ የጸናንዕኩም ኢዱ እውን የንብረልኩም!!!
ሰላምን ፍቕርን ንሃገርና!
ሰማእታትና ወትሩ ይዘከሩ!
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ!
ፍስሃየ ሓጎስ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1310


text:
ኣብ ለንደን ኦሎምፒክ ጉያ ዓሰርተ ሽሕ ሜትሮ ዝተሳተፉ ኢትዮዽያዊ ገረዝጊሄር ገ/ማርያምን ኤርትራዊ ተኽለማርያም መድህንን፣ብዙሕ ዝዝክርዎ ሓባራዊ ተዘክሮታት ኣለዎም።
ክልቲኦም ኣትሌታት ኣብ መድረኽ ኦሎምፒክ ለንደን ሓቢሮም ኣብ 10 ሜትሮ ተወዳዲሮም።ተኽለማርያም መበል ሻውዓይ፣ገረዝጊሄር መበል ሻምናይ ኮይኖም ነቲ ውድድር ዛዚሞም።
ገረዝጊሄር ኣብ ፀጋማይ እግሩ ናይ ጨዋዳ ፀገም ከምዘጓነፎን፣ሓኪሙ ኣብ‘ቲ ውድድር ንከይሳተፍን ከምዝሓተ ግን ዝትከኦ ካልእ ኣትሌት ስለዘይነበረ ጥራሕ ከምዝተወዳደረ ገሊፁ።
ተኽለማርያም ብወገኑ ምስ እንግሊዛዊ ሞ ፋራሕ ኣብ እዋን ጉያ ምስሕሓብ ይኹን ምጉናፅ ከምዘይነበረ፣ዝውቱር ናይ ኣትሌታት ቅዲ ጉያ ከምዘፈላለዮም ጠቂሱ።
ብሓፈሽኡ ክልቲኤን ሃገራት ካብ‘ቲ ናይ ቤይጅንግ ኦሎምፒክ ዝተረኽበ ሽልማት ዝታሓተ ሜዳልያ ሒዘን ንዓደን ከምዝተመልሳ ግና ዝፍለጥ‘ዩ።
ተሳተፍቲ ኦሎምፒክ ለንደን ኣጋይሽና ኮይኖም
- በትረ ስልጣን
ኣብ ለንደን ኦሎምፒክ ጉያ ዓሰርተ ሽሕ ሜትሮ ዝተሳተፉ ኢትዮዽያዊ ገረዝጊሄር ገ/ማርያምን ኤርትራዊ ተኽለማርያም መድህንን፣ብዙሕ ዝዝክርዎ ሓባራዊ ተዘክሮታት ኣለዎም።


text:
ጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣኖም ምስ ወረዱ ፓርላማ እታ ሃገር ሲይሪል ራምፓፎሳ ሓድሽ ፕረዚዳንት ደቡብ ኣፍሪቃ ገይሩ ብወግዒ መሪፁዎም።
ራማፎሳ ብሕታዊ ሕፁይ ኮይኖም ብምቕራብ ብዘይ ድምፂ ኣብ ከተማ ኬፕ ታውን ተመሪፆም ኣለው።እቲ ዜና ብዋና ዓቃቢ ሕጊ ሞጎይንግ ሞጎይንግ ኣብ ፓርላማ ምስተገለፀ ኣብ ፓርላማ ኣባላት ANC ብመዝሙርን ሳዕስዒትን ታሕጓሶም ከምዝገለፁ ተፈሊጡ’ሎ።
ጃኮብ ዙማ ብመራሕቲ ገዛኢ ፓርቲ ክወርዱ ክሕተቱ ድሕሪ ምጽናሕ ትማሊ ካብ ስልጣኖም ለቂቖም።
ራማፎሳ ብርክት ዝበሉ ፈተናታት ይፅበይዎ።ሓደ ካብኦም ኣብ ደውታ ዝርከብ ቁጠባ እታ ሃገር ምህናፅ እዩ።ምኽትል ፕረዚደንት ዝነበሩ ራማፎዛ ንዙማ ክትክእዎም ዝነበሮም ንሶም እንተኾኑ እውን ተቓለስቲ ንቁጠባዊ ነፃነት ዝተባህለ ተቓዋሚ ውድብ ቅድሚ እቲ ምርጫ ካብቲ ፓርላማ ወፂኦም መራሕቲ ናይቲ ውድብ ጁሊየስ ማሌማ ውድቦም ንቅቡልነት ምርጫ ራማፎሳ ድምፆ ምሃብ ከምዘይደልን ኣብ ክንድኡ እቲ ፓርላማ ተበቲኑ ሓድሽ ምርጫ ክካየድን ድልየቱ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኩልና ደስ ዘብል ጾታዊ ርክብ ክህልወና ንደሊ ንኸውን ፡ንስኻ ውን ብርግጽ ትደልሊ ትኸውን ፡ሓቂ ድዩ?ጎድኒ ጎድኒ እዚ ከኣ ናይ ጾታዊ ሕማማት ከም በዓል ኤች ኣይ ቪ ኤድስን ምክልኻል ጥንስን ኣፍፍልጦ ክህልወና ይግባእ፡ስለምንታይ?ንገዛእ ርእስኻን ንጥዕናኻን ክትሕሉ ስለዝግባእ፡ኣብ ጾታዊ ርክብ ክትዓግብን ደስ ኢሉካ ክትገብርን እንተኾንካ እቲ እትገብሮ ጾታዊ ርክብ ንጥዕናኻ ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ዘየስግእን ናይ ዘይተደልየ ጥንሲ ስግኣታት ዘይብሉ ክኸውን ኣሎዎ፡ ቕድሚ ኩነት ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ንዓኻ ዝበለጸ ክትውስን ይግባእ፡5 ምኽርታት ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ዝበለጸ ንዓኻ
1.ካብዚ ተምሃር
ብዛዕባ መከላኸሊ ማዕረ ክንድይ ዝኣክል ፍልጠት ኣሎካ?እቲ ኣርእስቲ ባዕልኻ ኣንብቦ ካብኡ ባዕልኻ ኣየናይ መከላኸሊ እዩ ንዓኻ ዝበለጸ ትውስን ማለት እዩ።ኣማራጺታት መከላኸሊ ጥንሲ ውሑድ ከምዘይኮነ ዘክር፡ከኒና ፡ድያፍራግም፡ስፖንጅ፡መርፍእ ፡ናይ ማሕጸን፡ቫጃይናል ሪንግ (ኣብዚ ክሊክ ብምግባር ኣንብብ)ኮንዶም ጥራሕ እዩ ካብ ጥንስን ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማትን ኤድስን ዝከላኸል።
መብዛሕትኦም ክሳብ ሕጂ ዝተማህዙ መከላኸሊታት ንደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዝተዳለዉ እዮም ፡ኮንዶምን ፡ምምካን ዘርእን ጥራሕ እዩ ወዲ ተባዕታይ ዝጥቐም እዚ ማለት ግን ወዲ ተባዕታይ ውን ካብ ጾታዊ ሕማም ንክልኻል ጥዕናኡን ጥዕና መጻምዱን ክሕሉ ይግባእ።
2.ብዛዕባዚ ተዛረብ
መጻምዲ እንተደኣ ኣላትካ፡ብጾታዊ ርክብ ክትዓግብን ደስ ክብለካን ከምእትደሊ ሓብራ፣እዚ ንምግባር ከኣ ውሑስ ክትከውን ኣገዳሲ ምኻኑ ግለጸላ፡ኣየናይ መከላኸሊ ክትጥቀሙ ከምዘሎኩም ውን ምእንቲ ክትመርጹ ኣሳትፋ፡ብዛዕባ መከላኸሊ ዘንበብካዮ ውን ሓብራ፡ከንብብን ክፈልጥን ምእንቲ ከንብብ ውን ክትዕድምዮን ብሓንሳብ ኮንኩም መከላኸሊ ምእንቲ ክትጥቀሙን ኣሳትፋ።
እቲ ኣብ መጎኹም ዘሎ ግልጽነትን ድልውነትን ነቲ ፍቕርኹምን ምሕዝነትኩምን ዘድልድል እዩ።ዘተ ናይ ክልተኹም ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ፡ካብቲ ብዛዕባ ካልእ እትዛረብዎ ኣርእስቲ ብዘይ ውሕድ ክትዘራረቡ ኣሎኩም፡ከም ዙረት/ምዝንጋዕ፡ትምህርቲ ስራሕን ካልእን፡ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ዘሎኩም ዘረባ ማዕረ ዝማዕበለ፡ጾታዊ ርክብኩም ከኣ ዝበለጸ ይኸውን።
3.ሓዳስ መጻምዲ ስለዘላትካ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክትዛረብ ትሓፍር ዶ ትኸውን?
ሓድሽ መጻምዲ እንተደኣ ኣላትካ ፡ዳርጋ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምዝርራብ ኣሸጋሪ እዩ፡ ኮንዶም ብምጥቃም ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ይግባእ፡ብኮንዶም ምጥቃም ጾታዊ ሕማማት ከይመሓላለፈኩም ይከላኸል፡ዋላ እካ ዝኾነ ምልክታት ናይ ሕማም እንተዘየሎ፡ክሓልፈካ ወይ ከተመሓላልፊልካ ይከኣል እዩ።ጾታዊ ሕማማት ልክዕ ከም በዓል (ሰዓልን እንፍሉወንዛን)ልሙድ እዩ።ስለዚ ዋላ እካ ዝኾነት ጋል ኣንስተይቲ ጽርይቲ እትመስልን (መዓልታዊ እትሕጸብን እንተመሰለት)፡ወይ ከኣ ሕያወቲ/ምዕብልቲ እንተመሰለት(ዝበለጸት እንተመሰለት)ጾታዊ ሕማምት ክህልዋ ኣይክእልን ማለት ኣይኮነን።ብዛዕባ ኮንዶም ተወሳኺ ኣብዚ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ(ጽሑፍ ብዛዕባ ኮንዶምን ዓቀንን)
4.ካልእ ተወሳኺ መጻምዲ ኣለዋኻ’ዶ?
ካልኦት መጻምዲታት ክትቕይር መደብ እንተሎካ ኮንዶም ክትጥቀም ይግባእ፡ካብ ጾታዊ ሕማማትን ካብ ጥንስን ምእንቲ ክትከላኸል፡ንስኻ ናይ ገዛእ ርእስኻ ዝበለጽካ ዓርኪ ኢኻ፡መጻምድኻ ኮንዶም ሒዘን ክመጻ እየን ኢልካ ኣይትእመን፡ኩሉ ግዜ ኣብ ጁባኻ ዝተወሰነ ኮንዶም ሓዝ።ከምቲ ሓንቲ ዘይትፈልጠካ ጛል ክዳን ክትመርጸልካ ዘይትሰማማዕ-ስለምንታይ ኩሉ ግዜ ኮንዶም ሒዛ ክትመጽእ እያ ኢልካ ትኣምን፡ጥዕናኻ ክትሕልወልካ ማለት ድዩ?ንገዛእ ርእስኻ ሓላፍነት ወሲድካ ኣብ ቦርሳኻ ኮንዶም ሓዝ።ተወሳኺ ብዛዕባ ኮንዶም ኣብዚ ኣንብብ(ብዛዕባ ኮንዶምን ዓቐንን)
5.ርክብካ ናይ ሓቂ ድዩ?
ንነዊሕ ግዜ መጻምዲ ስለዘላትካ ኮንዶም ክተቓርጾ ዶ ትደሊ ኣሎኻ?ጽቡቅ!ቅድሚ ኮንዶም ምጥቃም ምቁራጽኩም ግን ተመርመሩ በዚ ከኣ ውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ምእንቲ ክህልወኩም፡እቲ መርመራ ጌርኩም ምስ ወዳእኩም ክሳብ ውጽኢት እትቕበሉ ውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ትገብሩ፡ብድሕሪኡ እቲ ውጽኢት ምስተቐበልኩም እሞ ነጋቲቭ ምስ ኮንኩም(ካብ ጾታዊ ሕማማት ኤች ኣይ ቪ ኤድስ ነጻ ምስኮንኩም)ውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ትፍጽሙ ማለት እዩ።
ጾታዊ ሕማማት ኣበይ ንምርመሮም?
እዚ ኣብ ኩሉ ናይ እንሹራንስ ጥዕና ማእከላት ወይ ካልኦት ዝተወሰና ናይ ጥዕና ማእከላት ናይ ጾታዊ ሕማማት ሕክምናታት ናይ ምኒስትሪ ጥዕና፡ብዛዕባ ጾታዊ ሕማማት ጾታዊ ርክብ ዓይነት መከላኸሊ ዝኾነ ሕቶታት እንተሎኩም ውን ምስ ምኒስትሪ ጥዕና ኽታማኸሩ ትኽእሉ ኢኹም።ሰራህተኛታትን ሰራሕተኛታት ማሕበራዊ ጉዳያት ናይ ሕክምና ሊቪኒስኪ ወይ ብውልቒ ከምኡ ውን ከም መጻምዲ ዝኾነ ኦኣይነት ጾታዊ ሽግራት ከም ጾታዊ ዓመጽ ወይ ብሓይሊ ናይ ጾታዊ ዓመጽ ግዳይ እንተኾንኩም እሞ ንጾታዊ ሕማማት ኣብ እትቃልዕሉ ሓደጋ እንተሎኹም ፡ንምሕጋዝኩም ድልዋት እዮም።
ቀዋሚት ዝኾነት መጻምዲ ኣላትካ ዶ? ዝቀያየሩ መጻምዲታት ኣለዋኻ ዶ?መልሲ ብዘየገድስ ፡እቲ ቀንዲ ዘገድስ ደስ ዘብል ጾታዊ ርክብ ክህልወካ እዩ።ሕጂ ኩሉ ዘድሊ ሓበሬታ ስለዘሎካ ፡እቲ ትኽክለኛ ዝኾነ መከላኸሊ ንኽትመርጽ ኣዝዩ ዝቐለለ ክኾነልካ እዩ፡ክትሕጎስን ክትዘናጋዕን ኢኻ፡ተዘናጋዕ!


text:
ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝጸንሓ ኹናት ብምዝዛም ሓባራዊ አዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን አጽዲቀን። ኣሜሪካ ኣብ መንጎ ሃገረ ኤርትራን ፈደራል ዲሞክራቲክ ሪፖብሊክ ኢትዮጵያን ን20 ዓመታት ዝጸንሓ ግጭት ብምዝዛም ሓምለ 9 ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላምን ጸጥታንን ብሓጎስ ተቐቢላቶ’ላ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር አብይ አሕመድን ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂን ብትብዓት ንህዝብታት ክልቲኦም ሃገራት ናብ ሰላም፡ብልጽግናን ፖለቲካዊ ለውጢ ብምምርሖም ንንእድ።
ዝምድና ክልቲኣን ሃገራት ናብ ንቡር ንምምላስን ንምትግባር እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈረመ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ህዝብታት ክልቲኣን ሃገራት ኣብ ሓባራዊ ፖለቲካዊ፡ቁጠባዊን ማሕበራዊ ዝምድንኦምን ባህጎምን ከተኹሩ ዕድል ዝህብ’ዩ።
ኣሜሪካ ድማ ነዚ መስርሕ ሰላም ኣብ ምትግባሩ ነዚ ኸይዲ ዘድልይ ሓገዝ ንምብርካት ድልውነታ ትገልጽ ዝበለ መግለጺ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ብተወሳኺ ኩሎም ወገናት ብርእሰ ተአማንነትን ግሉጽነትን ክሰርሑ ነተባብዕ ኢሉ’ሎ።
እቲ መግለጺ ኣብ መወዳእታ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝፍጠር ሰላም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕሪን ምርግጋእ፡ ጸጥታን ምዕባለን ዝፈጥር’ዩ ይብል።


text:
ብጊዜ ጽብሓት ካብ እግዚኣብሄር ዝናም ለምኑ እቲ መባርቕ ዝገብር እግዚኣብሄር ካብ ነፍሲ ወከፍ ሳዕሪ ኣብ ግራት ሰርቢ ዝናም ከዝንመሉ እዩ።' ዘካ 10፡1
ምንቕቓሕ ቃል ንቓሉ ክንርድኦ ከሎና ካብ ምብዕዛዝ ምብርባር፡ ምትንሳእ ከመልክት ከሎ ልክዕ ከምቲ ብጊዜ ሓጋይ ብጸሓይ ቀምሲሉ ወይ ጸልምዩ ዝጸንሐ ተኽሊ ዝናም ምስ ዘነበ ዝጥጥዕን ዝበራበርን፡ ቤተክርስትያን ድማ መንፈስ ኣምላኽ ብሓይሊ ክግለጽ ምስ ጀመረ ካብቲ ባዕዚዛቶ ዝነበረት ትትንስእ ማለት እዩ።
ምንቕቓሕ ግና ስቕ ኢሉ ዝመጽእ ነገር ኣይኰነን። ኣብ ታሪኽ ምልስ ኢልና እንተ ረኣና ምንቕቓሕ ንጸሎት ስዒቡ ዝመጽእ ፍጻመ ከም ዝዀነ ንርኢ። ኣብ ግብ 1፡14 እቶም ደቀ መዛሙርቲ ተኣኪቦም ከየብኰሩ ሓቢሮም ይጽልዩ ምንባሮም ነንብብ። ከምኡ'ውን ኣብ ግብ 2 ሓቢሮም ብሓንሳእ ምንባሮም ንርኢ። እዚ ምእካብ'ዚ ንጸሎት ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ድማ እዩ መንፈስ ቅዱስ ብድንገት ካብ ሰማይ ብብርቱዕ ደሃይ መጺኡ ከም ልሳን ሓዊ ኣብ ነፍሲ ወከፎም ዝተቐመጠ። ከምኡ'ውን ኣብ ምዕራፍ 4 ሃዋርያት መሊሶም ኣብ ጸሎት ምስ ኣተዉ መንፈስ ቅዱስ መሊሱ ከነቓቕሖም ከሎ ንርኢ።
ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ኣምላኽ ንቤተክርስትያን እቲ ዘጥፍኣቶ ሓይሊ ክመልሰላ ከሎ ዝተጠቕመሉ ማርቲን ሉተር ኣብ ታሪኽ ብጸሎቶም ካብ ዝፍለጡ ሰባት ሓደ እዩ ነይሩ። ኩሎም እቶም ኣኣብ ዘመኑ ኣብ ቤተክርስትያን ምንቕቓሕ ንምምጻእ ጐይታ ዝተጠቀመሎም ሰባት ከም ጆን ወስሊ፡ ኢቫን ሮበርትስ፡ ዊልያም ሲሞር ዝኣመሰሉ ሰባት እቲ ኣብ ዘመኖም ዝነበረ ምንቕቓሕ እንተ ረኣናዮ ጸሎት ዘሰነዮ እዩ ነይሩ። ክብሪ ኣምላኽ ክግለጽ ዝነበሮም ጽምኣት ኣብ ቅድሚኡ ብዘይ ምቁራጽ ምስ ገለጹ ክብሪ ኣምላኽ ርእዮም።
ሎሚ ምንቕቓሕ ክመጽእ እቲ መፍትሒ ኣበይ እዩ ዘሎ? እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ጥቕሲ 'ዝናም ለምኑ እግዚኣብሄር ድማ ከዝንም እዩ' እዩ ዝብል። ሎሚ እቲ እንጸምኦ ዘሎና ምንቕቓሕ ክመጽእ እንተ ዀይኑ ኣብ ሓጢኣት ዘለዉ ሰባት ተረቲዖም ብንስሓ ናብ ጐይታ ኪመጹ እንተዀኖም ብዘይ ምሕላል ገጽ እግዚኣኣብሄር ክንደሊ ይግብኣና። ሎሚ ንቤተክርስትያን ዘድልያ ዘሎ ገጽ እግዚኣብሄር እዩ። ሙሴ ''ገጽካ ምሳና ዘይከይድ እንዀይኑ ካብዚ ኣይተደይበና'' ኢሉ ንኣምላኽ ዝለመኖ ብዘይ ክብሪ እግዚኣብሄር ሓይሊ ዘይብሎም እኳ ደኣ ሒደት ህዝቢ ስለዝኾኑ ብጸላእቶም ክጥቅዑ ስለ ዝኽእሉ እዩ።
ስለዚ ዝኸበርኩም ህዝቢ ኣምላኽ ቤተ ክርስትያን ሎሚ ምስ ክብሪ ኣምላኽ እንተ ዘይከይዳ፡ ኣብዚ ሰይጣን ብዓቢ ሓይሊ ተበጊሱሉ ዘሎ እዋን ክትሰዓር ትኽእል እያ።
ስለዚ ከም ወትሩ፡ ዋላኳ ንሒደት ኣዋርሕ በዛ መንፈሳዊት ጋዜጣ ርክብና ኣቋሪጽና እንተነበርና፡ ሕጂ ግና ናይ ጸሎት ኣገልግሎትና ብምቕጻል ተጊህና ክንጽሊ ኢና።
ኣብዚ ወርሒ እዚ ዝህልወና ናይ ጸሎት ኣርእስቲ
1. ኣብ ወርሒ ለካቲት መደምደምታ ኪረክብ ተስፋ ተገይሩሉ ዘሎ ሰላም ሃገርና ኢድ ኣምላኽ ኪሕወሶ።
2. ቅድሚ ሕጂ ርኢናዮ ዘይንፈልጥ ምንቕቓሕን ኢድ ኣምላኽን ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ኪፈስስ ንጸሊ።
ጐይታ ይባርኽኩም!
'ጸሎትን ምንቕቓሕን'
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
18 ዝዕድሜኣ ናሚብያዊት: ክሪስቲን ምቦማ: ካብ ኦሊምፒክስ ከም ትሰናበት ተጌራ ተባሂሉ።
ዝተሰናበተትሉ ምክንያት ድማ: ካብቲ ብ World Athletics ዝተወሰነ መጠን ተስተስትሮን ዝልዕል ነዝዒ ኣብ ኣካላታ ስለ እተረኽበ እዩ ተባሂሉ’ሎ። ምቦማ: ነቲ ን30 ዓመታት ተታሒዙ ዝነበረ ክብረ ወሰን ጒያ 400 ሜትሮ ዝሰበረት ኣትሌት እያ። እዛ ብረቡዕ ኣብ ፖላንዳዊት ከተማ ቢድጎሽች: ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም: ነዚ ክብረ ወሰን ዝጨበጠት ኣትሌት ኣብቲ ኣብ ቶክዮ ዝካየድ ውድድር ንወርቂ ማዳልያ ተሓርያ ምንባራ ተፈሊጡ። እንተኾነ ግን፡ ናሚባውያን ተወዳደርቲ ዝኾና ምቦማን ዘላሊት ማሲሊንጊን ልዕል ዝበለ መጠን ነዝዒ ተስተስትሮን ኣብ ኣካላተን ስለ ዘለወን ካብ ውድድር ክእገዳ ምዃነን ኮሚተ ኦሊምፒክ ኣፍሊጡ’ሎ።
ክልቲኣተን ኣትሌታት: ስድራቤተን ይኹን ኣሰልጣኒአን ብዛዕባ ኣዚ ኲነታት ዝፈልጥዎ ነገር ኣይነበሮምን ክብል ኮሚተ ኦሊምፒክስ ናሚብያ ገሊጹ’ሎ።


text:
ሓተታ 18 መስከረም 2021
ኣብ ክልል ትግራይ ተኸሲቱ ንኣስታት 11 ኣዋርሕ ዝቕጽል ዘሎ ቅልውላው፡ ዝሓለፈ ሕዳር 2020፡ ወያነ፡ ኣብ ልዕሊ ፈደራላዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ሰሜን እዚ፡ ብዝፈጸሞ ናይ ቃጻ መጥቃዕቲ ዝተወልዐ፥ እቲ ጃንዳ እውን ባዕሉ ዝተጃህረሉ፡ ከም ብርሃን ጸሓይ ድሙቕ፡ ዘይማትእ ፍጻሜ እዩ።
ውጥን ናይቲ ሕልማዊ ዕንደራ፡ ነቲ 80% ኣጽዋር ኢትዮጵያ ዝዓጠቐ፡ ኣብቲ ክልል ዝነበረ፡ ልዕሊ 30,000 ሰራዊት ደምሲስካን ዕጥቁ መንዚዕካን፡ ናብ ኣዲስ-ኣበባ ብምግስጋስ፡ መንግስቲ ምግልባጥ፣ ድሕሪኡ እንተተኻኢሉ ንኤርትራ ምውራር እዩ ነይሩ።
ድሕሪ’ቲ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ኣብ ዝተቓልዐ ምስጢራዊ ሰነድ ወያነ ከምዝክሽሖ ድማ፡ እቲ ውጥን ኣብ ኣኼባ ማእከላይ ሽማግለ ናይቲ ውድብ ተዘትይሉ ዝጸደቐ እዩ ኔሩ።
ዕንደራ ወያነ፡ ዛጊት ኣውሪድዎ ዘሎ ዕንወትን ኣኸቲልዎ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላውን፡ እምብዛ ከቢድ እዩ።
ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ድሙቕ እናኾነ ግን፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፡ ነዚ መዳርግቲ ዘይብሉ ገበን ብምኽዋል፡ ንወያነ ካብ ተሓታትነት ንምድሓን ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ሓጢኣት ናብ ካልኦት ንምስልባጥ፡ ብስም ሰብኣዊ መሰልን ሰብኣዊ ሓገዝን ክካየድ ዝጸንሐ ኣእዛን ዘደንቁር ውሁድ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተ፡ ኣዝዩ መስደመም እዩ።
ገበናት ወያነ፡ ኣብ ሕዳር ዝጀመረ ኣይኮነን። ኣብ 1998 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኲናት ብምእዋጅ ዘውረዶ ዕንወትን ኣብ ሰላማዊ ህዝቢ ዝፈጸሞ ሰፊሕ ናይ ኲናት ገበንን ብጭብጢታት ስኑድ እዩ። ባዕላቶም ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ኣውሓስቲ ኮይኖም ዝፈረምሉ፡ ናይ መወዳእታን ቀያዲን ብይን ብምሕሳም፡ ን20 ዓመታት ኣብዚ ዞባ ዝፈጠሮ ወጥሪ፣ ኣብ ሶማል ዝፈጸሞ ወራርን ዕንወትን፣ ኣብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘውረዶ ግፍዒን በደልን ከቢድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰልን፡ ብቀንዱ፡ ብባርዀት ኣመሪካን ሰብ-ኪዳና ሃገራተ ኤውሮጳን ምንባሩ ድማ፡ ታሪኽ ዝሰነዶ ዘሕንኽ ዛንታ እዩ።
እዚ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ፡ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኣሉታ ዝጸለወ፡ ጸጥታዊ ሽግርን ሰብኣዊ ቅልውላውን እምበኣር፡ መቐጸልታን ውጽኢትን ናይቲ ወያነ ኣብ 27 ዓመታት ዘመነ ስልጣኑ፡ ገዚፍ ምወላን ምትብባዕን ሃገራት ምዕራብ ሰኒቑ ክፍጽሞ ዝጸንሐ፡ ኩሉ ዝፈልጦ ገበናት እዩ።
ወያኔ፡ ብቁጥዐ ህዝቢ፡ ካብ ስልጣን ምስ ተደርበየ ድማ፡ ብቕብጸተ-ተስፋ፡ ናብ ሽርሓዊ ተግባር ብምውራድ፡ ነቲ ኣብዚ ዞባ ዝተኸስተ ናይ ሰላምን ምትሕብባርን ሃዋህው ንምዝራግ፡ ኣብ ትግራይ ተሸጒጡ ክዕንቅጽ ጸኒሑ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ነብሰ-ቅትለታዊ ስጉምቲ ወሲዱ።
ኣብዚ ወያነ፡ ብርዑድ መንፈስ ናብዚን ናብቲን እናተላኽዐ ዘዕለብጠሉ ዘሎ፡ ናይ ቅብጸት ሰዓታት እምበኣር፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ነብሱ ክከላኸልን ድሕነቱ ከውሕስን ባህርያዊን ሕጋዊን መሰሉ’ዩ።
ግደ ሓቂ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ክኹነኖ ዝግባእ፡ ጃንዳ ወያነ፡ ካብ ሕጋዊ ተሓታትነት ንምምላጥ፡ ንህዝቢ ትግራይ ጀሆ ሒዙ ንኸቢድ ሕሰም ንምቅልዑ ዝፈጸሞን ዝቕጽሎ ዘሎ ኣዕናዊ ተግባራትን’ዩ። ነዚ ሚልዮናት ቆልዓ-ሰበይቲ ኣብ ደልሃመት ዝሸመመ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ኣብ ክንዲ ምኹናን፡ ብዝተፈላለየ ጸቕጢታት፡ ንውሑዳት መጋበርቲ ገበነኛታት ከተድሕን ምህቃን ከኣ፡ ታሪኽ ይቕረ ዘይብሎ ዘይፍትሓዊ ተግባር እዩ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት እምበኣር፡ ብኣመሪካን ሰብ-ኪዳና ዝኾና ሃገራት ኤውሮጳን፡ ዝሓልፉ ውሳኔታትን ዝውሰዱ ስጉምቲታትን፡ ቀንዲ ኣዕኑድ ኣህጉራዊ ሕግታትን፡ ከምኡ’ውን ናጽነትን ልዑላዊነትን ሃገራትን ህዝብታትን ዝግህሱ፥ ኣብ ጠቐነን ምስይጣንን ዲፕሎማስያዊ ምጒጣጥን ዝእምኑን ዝምርኮሱን ስለዝኾኑ፡ ብርትዕን ሕግን ቅቡላት ኣይኮኑን።


text:
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ዘካይዶ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ ተወሳኺ 9 ቢልዮን ዶላር ከምዘድልዮ ሓቢሩ። ኣብዚ ዞባ በብጊዝኡ ዘጋጥሙ ግጭትን ለውጢ ክሊማን ንነበርቲ'ቲ ዞባ ተወሳኺ ጸገም ኮይኑ ከምዘሎ'ውን ወሲኹ አረዲኡ'ሎ።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ክፍሊ ሰብኣዊ ጉዳያት ኣተሓባባሪ ህጹጽ ረድኤት ማርክ ሎውሎክ ኣብ መላእ ዓለም ካብ ነፍሲ ወከፍ 70 ሰብ ሓደ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ዘድልዮ ኩነታት ይርከብ ኢሎም።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ 11 ሃገራት ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ ካብ 106 ሚልዮን ዶላር ክሳብ 1.65 ቢልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ዘድልዮም ውጥናት ሓንጺጹ'ሎ።
ብተወሳኺ ኣብ ኣርባዕተ ካብዘን 11 ሃገራት ማለት ሪፖብሊክ ኮንጎ: ናይጀርያ: ደቡብ ሱዳንን ኢትዮጵያን እቲ ዘድልይ ሓገዝ ክውስኽ ከምዝክእል ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።
ኣብ ዲሞክራቲክ ሪፖብሊክ ኮንጎ ብሰንኪ ግጭት ሕርሻዊ ምህርቲ'ታ ሃገር ምንቁልቋል ውሕስነት መግቢ ዘይብሎም ኣስታት 12.8 ሚልዮን ሰባት ኣለው: ብተደጋጋሚ ዝረአ ሕማም ኮሌራን ኢቦላን'ውን ነቲ ኩነታት አጋዲድዎ ይርከብ።
ናይጀርያ ዋላዃ ሓንቲ ካብተን ዝሃብተመት ሃገር እንተኾነት ብሰንኪ መጥቓዕቲታት ቦኮ ሃራም ኣብ ሰሜናዊ ክፋል'ታ ሃገር ዝርከቡ ሰለስተ ዞባታት ጥራይ 7.1 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ የድልዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ደቡብ ሱዳን ብሰንኪ ዘጋጠመ ግጭት ዳርጋ ፍርቂ እቲ ህዝቢ ውሕስነት መግቢ የብሉን።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ዘጋጠመ ደርቂ'ውን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ተጸበይቲ ሓገዝ ክኾኑ ገዲድዎም'ዩ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ መላእ ዓለም ንዘለው 93.6 ሚልዮን ሰባት ንምሕጋዝ 21.9 ቢልዮን ዶላር ከምዘድልዮ ይገልጽ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 09 July, 2014
የመን፣ ናብ ኤርትራ የመርሕ ንዝነበረ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ኣብ ትራንዚት ድሕሪ ምሓዛ ብኡ ንብኡ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘረከበትሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ የመንን ኢትዮጵያ ብዘሎ ብገበን ንዝድለዩ ውልቀሰባት ናይ ምርኽኻብ ስምምዕ ምዃኑ ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሓማድ ኣል ዓዋዲ ኣረጋጊጹ።
እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን የመን ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ የመንን ካብ 1999 ኣትሒዙ ብዘሎ ስምምዕ፣ ብሕጊ ንዝድለዩ ሰባት ኣብ ዝሕዛሉ ግዜ ክረኻኸባ ዝፈቐድ ብምዃኑ’ዩ መንግስቲ የመን ንኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘረከቦ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን ብቴሊቪዥን እታ ሃገር ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና፣ ብክሲ ሽበራ ዝህደን ዝነበረ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽጌ ብምትሕብባር ኣባላት ጸጥታ የመን ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዎ ኣፍሊጡ።
እቲ ዋና ጸሓፊ ናይቲ ብግንቦት 7 ዝፍለጥ ተቓዋሚ ውድብ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ፣ ናይ ብሪጣንይ ዜግነተ’ውን ስለዘለዎ፣ ብሪጣንያ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕቶ ኣቕሪባ ኣላ።
ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ፣ ብመንገዲ ኣየር የመን ካብ ዱባይ ናብ ኣስመራ እናምርሐ ኣብ ትራንዚት ናብ ሰንዓ ኣብ ዝኣተወሉ’ዩ ብኡ ንብኡ ብኣባላት ጸጥታ እታ ሃገር ኣብ ቀይዲ ኣትዩ።
ብጉዳያት ደሴታት ዝቑር ሓንሽ፣ ምትሓዝ የመናውያን ገፍፍቲ ዓሳን ምድግጋፍ ንተቓወምቲ ሁቲን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ቁርቁስ ዝጸንሐ መንግስቲ የመን፣ እዚ ሕጂ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ ብዝበኣሰ ናብ ምትፍናን ከምርሖ ከምዝኽእል’ዩ ዝትንተን።
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ተመሳሳሊ መርገጺ ዘለወን ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ የመንን ሱዳንን፣ ኣብ 2002 ሓያሎ ስምምዓት ዝሓቖፈ ብ’ሰንዓ ፎሮም’ ዝፍለጥ ስሉሳዊ ኪዳን ከምዘቖማ’ውን ዝዝከር’ዩ። ሱዳን ብወግዒ ካብቲ ኪዳን እኳ እንተዘይሰሓበት፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ስልታዊ ዝምድና መስሪታ ትርከብ።
ጅቡትን ሶማልን’ውን ድሒረን ነቲ ኪዳን ብዘይወግዓዊ መንገዲ ከምዝተጸንበርኦ’ዩ ዝግለጽ።
===========================


text:
Radio Erena: 05 January 2015
ኤርትራዊት መንእሰይ ዝተመርዓወ ወዱ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ነበረ፣ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ሞይቱ ተረኺቡ።
እቲ 39 ዓመት ዝዕድሚኡ ፊደል ኦዲንጋ ዝተባህለ ወዱ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ነበረ ራይላ ኦዲንጋ፣ ቀዳም ምሸት ኣብ ደገ ኣምስዩ ናብ ገዝኡ ድሕሪ ምእታዉ፣ ናብ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ከምዝሞተ’ዩ ጸብጻብ ፖሊስ ኬንያ ዝሕብር።
ጠንቒ ሞቱ ዛጊት ክፍለጥ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ፖሊስ ኬንያ ነታ ልዋም ጌታቸው ዝተባህለ ኤርትራዊ በዓልቲ ቤቱን ካልኦት ዝቐርብዎ ሰባትን መርመራ ከካይድ ጀሚሩ ምህላዉ’ዩ ይጥቐስ።
ፊደል ኦዲንጋ ምስ ቀዳማይቲ በዓልቲ ቤቱ ቬሮኒካ ዋንጅሩ ድሕሪ ምፍትሑ፣ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶምን ካልኦት ኤርትራውያን ኣብ ዝተዓደምሉ ኣብ 2012 ምስ ልዋም ጌታቸው ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ቃል ኪዳን ከምዝኣሰረ ማዕከናት ዜና ኬንያ ይሕብራ።
ብሞት እቲ ሃብታም ነጋዳን ፖለቲከኛን ዝነበረ ፊደል ኦዲንጋ፣ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ዝርከቦም ሓያሎ መራሕቲ ሃገራትን ዲፕሎማሰኛታትን ናብ ስድራቤት ቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ነበረ ራይላ ኦዲንጋ ናይ ሓዘን መልእኽታት ይሰዱ ኣለዉ።
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንታ ከኣ፣ ኣብ መንበሪ ቤት ሞዋቲ ብምብጻሕ ንበዓልቲ ቤቱ ልዋም ጌታቸውን ንወለዱን ጽንዓት ይሃብኩም ኢሉ።
ራይላ ኦዲንጋ ካብ 2008 ክሳብ 2013 ቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ኮይኑ ከምዘገልገለ ይፍለጥ።
==============