text:
ዜና ፅሑፍ ወርሒ ሰነ 2009
- Last Updated on 10 July 2017
- Hits: 173
30/10/2009
ኣብ በጀት ዓመት 2010 መንግስቲ ፌዴራል ዝመደቦ በጀት ንዝተዓለመሉ ዓላማ ንከውዕል ካብ ቅድሚ ሕዚ ብዘጠናኸረ መልክዑ ክቅፅል ከምዘለዎ ኣባላት ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ገሊፆም፡፡
እቲ ቤት ምኽሪ ዝተወሃቦም በጀት ብኣግባቡ ንዘይጥቀሙ ትካላት ብሕጊ ተሓተቲ ንክኾኑ ምውሳን እውን ገሊፆም እዮም፡፡ እቶም ኣባላት ቤት ምኸሪ ድሕሪ ውሳነ ምሕላፍ ኣብ ዝሃብዎ ርእቶ ኣብ መንግስታዊ ትካላት ዝርኣ ጉድለት ኣጠቃቅማ በጀት ኣብ በጀት ዓመት 2010 ንኸይድገም ካብ ሕሉፍ ብዝጥንክር መልክዑ ቁፅፀር ከንገብር ኢና ኢሎም፡፡ ሪኢቶኦም ካብ ዝሃቡ ኣባላት ቤት ምኽሪ ሓንቲ ዝኾና ወይዘሮ ኣለሚቱ ቱፋ ከምዝበልኦ ሕድሕድ በጀት ንዝተዓመሉ ዓላማ ንኽውዕል ምግባር ሓላፍነት ቤት ምኽርን ኢሉ እውን ናተይ ብምዃኑ ትካላት በጀትን ብስርዓት ንኽጥቀማ ፃዕሪ ክንገብር ኢና ኢለን፡፡ ቅልጡፍ ዕብየት ሃገርና መሰረት ገይሩ እውን በጀት እታ ሃገር ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናዓበየ ምምፅኡ እቶም ኣባላት ገሊፆም እዮም፡፡ ኣብ ኣተኣኻኽባ ግብሪ ምዕባይ ግንዛበ ሕብረተሰብ ከምዝግባእ እውን እቶም ኣባላት ገሊፆም እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣባላት ኣመራርሓ ፖሊስ ክልል ሱማሌ ብድርቂ ንዝተጎድኡ ወገናት ልዕሊ 1 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ብር ሓገዝ ሂቦም፡፡
ኮሚሽነር ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ስማሌ ፋርሃን ጣሂር ብርካድሌ ኣብታ ክልል ብድርቂ ንዝተጎድኡ ወገናት ኣባላት ፖሊስ እቲ ኮሚሽን ብሓፈሻ ናይ ሓደ ወርሒ መሃይኦም ወፍዮም እዮም፡፡ ሰላምን ድሕንነትን እቲ ክልልን ህዝብን ብዘተኣማምን ብርኪ ካብ ምርግጋፅ ብዝዘለለ እቶም ኣባላት ዝገብርዎ ሓገዝ ዘጋጥሙ ፀገማት ብሓባር ንምፍታሕ ዘሎ ባህሊ ዘዕቢ እዩ ኢሎም፡፡ ብድርቂ ዝተጎድኡ ዜጋታት ዳግም ንምጥያሽ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ኣባላት ፖሊስ እቲ ክልል ሓገዞም ኣጠናኺሮም ከምዝቕፅሉ እውን ኣፍሊጦም፡፡ ኣብታ ክልል ብድርቂ ንዝተጎድኡ ወገናት ኣካቢ ኮሚቴ መተኣኻኸቢት ሓገዝ ሰብሳቢ ኣይተ ከድር መዓልን ዓሊ እቶም ኣባላት ፖሊስ እታ ክልል ዝገበርዎ ሓገዝ ንኻልኦት እውን መርኣያ እዩ ኢሎም ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ኣብ ውሸጢ ሃገርና ብዝተሰርሑ ስራሕቲ ዓለም ለኸ ተሰማዕነት ኢትዮጵያ ክወስኽ ምኽኣሉ ቐዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም፡፡
ኣይተ ሃይለማርያም ነዚ ዝገለፁ ንሕቶታት ኣባላት ቤት ምኽሪ ምላሽ ኣብ ዝሃብሉ እዩ፡፡ ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓለም ለኸ መድረኻት ብምስታፍ ድምፂ ኣፍሪካዊያን ክተስምዕ ምኽኣላ ገሊፆም፡፡ ኣብ ዝተሳተፍሎም ኩሎም መድረኻት ድማ ረብሓኣን ረብሓ ኣፍሪካዊያን ንምርግጋፅ ተንቀሳቂሳ እያ ኢሎም፡፡ ካብዚኣቶም ድማ 60 ሃገራት ኣብ ዝተሳተፍሉ ኢንሼቲቪ ዋን ቤልት ዋን ሮድ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ክተዕውተሎም እትኽእለሉ ምችው ኩነታት ፈጢሩላ እዩ ኢሎም፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ብቴክኖሎጂ ፣ህንፀት ዓቕሚ ፣ፋይናንስ መባፅሕ ዕደጋን ኣብ ዘለዎም መድረኻት ክተሳትፍ ኣኽኢልዋ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ጉጅለ 7 ሃገራት ኣብ ዝተሳተፋትሉ እዋን ድማ ምስ ለውጢ ከባቢ ኣየር ተኣሳሲሩ ድምፃ ክተስምዕ ክኢላ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብቲ ዓውዲ ዘለወን ቅዋም ክፍትሻ ሓቲታ እያ ምባሎም ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
29/10/2009
ካብ ስዑድ ዝምለሱ ዜጋታት ምዝንጋዕ ይርኣ ምህላው ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብቶም መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ዝወሰኾም 30 ተወሰኽቲ መዓልታት እውን ተኾይኑ ምድንጓያት ይርኣ ምህላው ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣፍሊጡ ኣሎ፡፡ እቲ ሚኒስተር ኣብ ዝሃቦ መግለፂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተወሃቦ ግዘ ገደብ 30 መዓልታት ኣብ ስዑድ ዓረብያ ዘለው ኢትዮጵያውያን ዜጋታት ንምምላስ ኣጠናኺሩ ይሰርሕ ምህላው ገሊፁ፡፡ ኢትዮያውያን ኣብቲ ዝተውሃበ ግዘ ገደብ ከይተዘናግዑ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ፃውዒት ዘቕረበ እቲ ሚኒስተር ክሳዕ ሎሚ ቁፅሪ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተው ተመለስቲ ዜጋታት 50 ሽሕ በፂሑ ከምዘሎ ምግላፁ ንሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ጠቒሱ ኢቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ከፈልቲ ግብሪ ብእዋኖም ዝግበኦም ግብሪ ከኸፍሉ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሓድነት ፀዊዑ፡፡
ግብሪ ንሓፈሻዊ ምንቅስቃስ ልምዓት ሃገር ዝውዕል ምዃኑ ዝተዛረቡ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ በዓል መዚ ልምዓት እቶት እቲ ክፍለ ከተማ ኣይተ ሞላ ታደሰ ፣ ኣብ ተመሳሳሊ ብርኪን ዓይነትን ዝርከቡ ከፈልቲ ግብሪ ኣብ ዝኸፈልዎ ኣፈላላይ ገንዘብ ከምዘየለ ኣዘኻኺሮም ብፍላይ ጠለብ ማሕበረሰብ ንምሙላእ ዝጠቅም ግብሪ ብምኽፋል እጃሙ ከወፊ ኣተሓሳሲቦም፡፡ ኣብ እዋን ግብሪ ከእከብ ግቡእ ምዃኑ ዘፍለጡ እቶም ሓላፊ ኣስዒቦም ብብርኪ ‘’ሀ’’ ዝስርዑ ከፈልቲ ግብሪ ካብ 1 ሓምለ ክሳዕ ጳጉሜን ዝተመደበሉ ክሊ ግዜ እዩ ኢሎም፡፡ ብብረኪ ‘’ሐ’’ ካብ ጅማሮ ሓምለ ክሳብ 30 ጥቅምቲ ምዃኑ ተፈሊጡ፣ ከፈልቲ ኣብ ዝምልከቶም መዓልቲ ግብሪ ኣታዊ ክገብሩ ይግባእ ክብሉ ሓቢሮም፡፡ ብዘይሕጋዊ ማሕተም ዘይስሩዕ ንግዲ ብምስላጥን ቅብሊት ተበፃሒ ዘይምግባር ብሰፊሕ ዝረኣ ማሕለኻ እቶት ግብሪ ምዃኑ ዝጠቐሱ ኣይተ ሞላ ታደሰ፣ ኣብ ኸምዚ ዝበለ ዝተረኸቡ ነጋዶ ናይ ፅሑፍ መጠንቀቕታ ክወሃቦም ከምዝተገበረ ገሊፆም፣ ኣብ ዘይስሩዕ ዘይተባባዕን ንጥፈት ንምእላይ ግቡኡ ብምፍፃም ብዝተዘርግሓ መስርዕ-ስርዓት ብምንጣፍ ኣብ ቀፃሊ ተረባሕነቶም ከረጋግፁ ይግባእ ኢሎም ይብል ፀበፃብ ክኢላ ፕረስ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክፍለ ከተማ ሓድነት ተክለማርያም ኣስመላሽ ፀብፂቡ፡፡
ኤጀንሲ ውሕስና ምግብን ፈጠራ ዕድል ስራሕ ከተማታትን ፌዴራል ብስርሖም ፅቡቕ ኣፈፃፅማ ንዘርኣዩ ሰራሕተኛታት ሸልማት ሂቡ፡፡
እቲ ኤጀንሲ ካብ 9 ክልላትን 2 ምምሕዳር ከተማታት ፅቡቕ ኣፈፃፅማ ንዘርኣያ ትካላት ግልጋሎት ሓደ ማእኸል ዝህቡን ሰብ ሞያን ኣፍልጦ ሂቡ ዘሎ፡፡ ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከቡ 371 ግልጋሎት ሓደ ማእኸል ወሃብቲ ትካላት ብኣፈፃፅምኦም ፅቡቅ ውፅኢት ዝረኸቡ 60 ማእኸሎትን 60 ሰብ ሞያን እዮም ተመሪፆም፡፡ ነቶም 60 ማእኸላት ምስክር ኣፍልጦ ዝተወሃበ እንትኸውን ካብዚ ብዝዘለለ ግልጋሎት ሓደ መስኮት ዘዐወቱ ማእኸላት ድማ ነነብሰ ወከፎም ሓደ ዲስክቶፕ ኮምፒውተር ተሸሊሞም እዮም፡፡ ኣብ ክልልና ከተማ ኮረም ዝመፁ ኣይተ ሃይለመስቀል ባራኪ ከምዝበልዎ እዚ ሽልማት ምውሃብ ንዝሓሸ ስራሕ ከም ዘለዓዕልም ገሊፆም እዮም፡፡ ዳይሬክተር ግልጋሎት ሓደ ማእኸል እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ዘውዱ ጌታቸው ብወገኖም ኣብ ሃገርና ዝርከቡ ትካላት ግልጋሎት ሓደ ማእኸል ተመሳሳሊ ዓቅሚ ንክህልዎም እናተሰርሓ እዩ ምባሎም ኣብቶም ማእኸላት ዝርኣዩ ፀገማት ንምፍታሕን ምስ ክልላት ብሓባር እናተሰርሓ ምኳኑ እውን ገሊፆም እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣብ በጀት ዓመት 2010 ምይይጥ የሳልጥ ኣሎ፡፡
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣብ በጀት ዓመት 2010 ረቂቅ በጀት መንግስቲ ፌዴራሊዝም ዲሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ዘተ ይገብር ከምዘሎ ተሓቢሩ፡፡ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ፌዴራል ዝመያየጠሉ ዘሎ ረቂቅ በጀት ዓመት 2010 ፣በጀት መንግስቲ ፌዴራል 2010 ልዕሊ 320 ነጥቢ 8 ቢሊዮን ብር ክኸውን ቅድሚ ሎሚ ቤት ምኽሪ ሚኒስተር ውሳነ ኣሕሊፉ ምንባሩ ይዝከር ከም ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
28/10/2009
ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ምስ ፕሬዝዳንት ጋና ናና ኢኩፎ ኦዶ ኣብ ሃገራዊ ቤተ መንግስት ዘትዮም፡፡
ኢትዮጵያን ጋናን ንልዕሊ ፍርቂ ሚኢቲ ዓመት ዝፀንሓ ታሪካውን ዕውትን ርክብ ዘለዎን ሃገራት ምኳነን ዝገለፁ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ፣ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ቃልሲ ፀረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ንምምስራት ውዳበ ሓድነት ኣፍሪካ ዝለዓለ ተራ ከምዝነበረን ኣዘኻኺሮም፡፡ ኢትዮጵያ ምስ ጋና ብዘፈራት ኢኮኖሚ ዘለዎ ምትእስሳር ልምድን ተሞክሮን ንምልውዋጥ ድሌት ከምዘለዎም እውን ገሊፆም፡፡ ፕሬዝዳንት ጋና ናና ኢኩፎ ኦዶ ብወገኖም ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ዘጠናኽር ሓበራዊ ኮሚሽን ተጠናኺሩ ክቕፅል ከምዝግባእ ገሊፆም፡፡ ፕሬዝዳንት ናና ኢኩፎ ኦዶ ኢትዮጵያን መራሕታን ሕብረት ኣፍሪካ ንዝሓለፉ 54 ዓመታት ብምትእንጋድ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዘካየድኦ ቃልሲ ፀረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ንዘበርከትዎ እጃም ኣፍልጦ ንኽረኽቡ ጋና ሓላፍነት ወሲዳ መበገሲ ሓሳብ ከምእተቅርብ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ሕብረት ኣፍሪካ ሓምለ ኣብ ዘካይዶ ኣኼባኡ ኣብ ዝተመረፁን ወሰንቲ ዛዕባታትን ኣፈፃፅምኦምን ትኹረት ክገብር ኣብ ስምምዕ ምብፅሑ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳኝ ገሊፆም፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብ መዛዘሚ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ እቲ ሕብረት ኣብዛ ኣህጉር ኣጃሙ ከበርክት ኣብ መበል 27ን28ን ጉባኤታት ብመሪሕነት ፕሬዝዳንት ሩዋንዳ ፖል ካጋሜ ስራሕቲ ሪፎርም ንኽሰርሑ ኣብ ኣጀንዳታት ስምምዕነት ምብፅሑ ገሊፆም፡፡ እቲ ኣብ ወርሒ ጥሪ ዝካየድ ኣኼባ ስሩዕ ንኽብሃል ኣብ ሓምለ ዝካየድ ኣኼባ ድማ ዘይስሩዕ ንኽብሃል ውሳነ ኣሕሊፉ፡፡ እዚ እውን እቲ ሕብረት ሓደ ሓደ ዘይትኽክል ዝኾነ ኣሰራርሓታት ብምውጋድ ኣብቶም ኣጀንዳታት ንክዝትን ካብዚ ሓሊፉ እውን ውሳነ ንክሓልፍን ንተግባራውነቶም ናይ ባዕሉ ኣስተዋፅኦ ንኽገብር ብምሕሳብ እዩ፡፡ ተፈፃምነት ውሳነታት እቲ ሕብረት ንምግምጋም ብኮምሽነር ሕብረት ኣፍሪካ ፣ኣብ ውሽጢ ቤት ፅሕፈት ኣቦ ወንበር ጉጅለታት ብምምስራት ንኽትትል እውን መንገድታት ከምዘመቻችዉ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም እዮም ይብል ፀብፃብ ኢዚኣ፡፡
ምስሕሓብ ኤርትራን ጅቡቲን ብሰላዊ መንገዲ ንምፍታሕ ኢትዮጵያ ኣብ ጎኒ ሕብረት ኣፍሪካ ኮይና ከም ትሰርሕ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም፡፡ ሕበረት ኣፍሪካ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ብሰላማዊ ኣገባብ ንምፍታሕ፣ ኮሚሽነር ሰላምን ፀጥታን እቲ ሕብረት ስማኤል ቻርጉይን ናብ ኤርትራ ክልእኽ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ፡፡ መራሕቲ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ መበል 29 ስሩዕ ጉባኤ ክፍፀም እንከሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ክልቲኤን ጎረባብቲ ሃገራት ዝተፈጠረ እዋናዊ ምትፍናን ንምፍታሕ ዝተጀመረ መፅናዕቲ ክቅፀል ድሌት ከም ዘለዋን ምስ ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካን ኢጋድን ክትሰርሕ ምዃና ተዛሪቦም፡፡ ጎንፂ ጅቡቲን ኤርትራን ዝፀንሓ ምዃኑ ዘዘኻኸሩ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ፣እቲ ብሓድሽ መልክዕ ዝተወልዐ እዋናዊ ምስሕሓብ ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ብዝተፈጠረ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያዊን ምትህልላኽ ኳታር ሰራዊታ ብምስሓባ ዝሰዓበ ምኳኑ ገሊፆም፡፡ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ሙሳ ፋቂ መህመት ብወገኖም ፣ኣብ መንጎ ክልቲኤን ጎረባብቲ ሃገራት ዝተፈጠረ ፀገም ብሰላም ንምፍታሕ ፃዕርታት እቲ ሕብረት ቀፃሊ ምዃኑ ኣረዲኦም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኢትዮጵያን ስዑድ ዓረብን ስትራጂካዊ ርክበን ኣጠናኺረን ከም ዝቕፅላሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም፡፡
ኣብ መዕፀዊ መበል 29 ስሩዕ ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ ኢትዮጵያ ምስ ስዑድ ዓረብ ዘለዋ ስትራቴጂካዊ ርክብ ኣጠናኺራ ከም ትቕፅለሉ ዝሓበሩ ኮይኖም፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ እታ ሃገር ኣድላር ጀበር ኣብ ምሕዝነት ክልቲኤን ሃገራት ዘትዮም፡፡ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ኢንቨስትመንት፣ ንግዲ፣ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝብን ካልኦት ዘፈራት ንምትሕብባር ኣብ ስምምዕ በፂሖም ኣለው፡፡ ክልቲኤን ሃገራት ዘለዎን ታሪካዊ ርክብ ብኩለመዳያዊ ንምስፋሕ ድሌት ከም ዘለዎን ኣብቲ ዘተ ዝተመያየጡ ኾይኖም፣ ሕጋዊ መንበሪ ዘይብሎም ኢትዮያውያን ዜጋታት ናብ ሃገሮም ንኽምለሱ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ተወሳኺ 30 መዓልታት ምስግና ኣቕሪቦም፡፡ ኣብ ስዑድ ልዕሊ 450 ሽሕ ህጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ኢትዮጵያውያን ዘለው ኮይኖም ዛጊድ ግና ካብ 50 ሽሕ ዘይበዝሑ ጥራይ ምዃኖምን ናብ ዓዶም ንምምላስ ሰነድ መገሻ ዝወሰዱ ቁፅሪ ስደተኛታት ኢትዮጵያ 110 ሽሕ ምብፅሑ ኣብ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት ይበል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
27/10/2009
ቐዳማዊት እመቤት ወይዘሮ ሮማን ተስፋይ ፕሬዝዳንት ምክልኻል ኤች ኣይቪ ቐዳሞት እመቤታት ኣፍሪካ ኮይነን ተመሪፀን፡፡
ቀዳመይቲ እመቤት ወይዘሮ ሮማን ጎኒ ንጎኒ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዝተሳለጠ ጉባኤ እየን ፕሬዝዳንት ኮይነን ተመሪፀን፡፡ ወይዘሮ ሮማን ነቲ ጥምረት ንዝቕፅል ክልተ ዓመታት ፕሬዝዳንት ኮይነን ክመርሓ እየን፡፡ ቀዳመይቲ እመቤት ቢርክኖፋሶ ዝኾና ወይዘሮ ኣጃቪ ሲካ ካሬ ድማ ምክትል ፕሬዝዳንት ኮይነን ተመሪፀን፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ትካል 6 ቐዳሞት እመቤታት ብኣባልነት ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ጌሩ መሪፁ ኣሎ ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ትካል ሓባሲ ንብዓት ብመሰረት ህዝቢ ዝሃቦ መፍትሒ ሓሳብ ግቡእ መስተኻኸሊ ኣብ ዘይገበሩ 12 ሓለፍቲ ስራሕ ክሲ ምምስራቱ ኣፍሊጡ፡፡
ዋና ሓባሲት ንብዓት ወይዘሮ ፎዝያ ኣሚን ንቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣፈፃፅማ ስራሕ 11 ኣዋርሕ እቲ ትካል ኣብ ዘቕረባ እዋን ትካለን ብዝገብሮ ምፅራይ በደል ምህላው ኣብ ዘረጋገፀሉ መስተኻኸሊ ኽግበር መፍትሒ ሓሳብ ምቕራቡ ኣዘኻኺሩ፡፡ ይኹን ድኣ እምበር ነቲ መፍትሒ ሓሳብ ተግባራዊ ኣብ ዘይገበሩን ምኽንያቶም ኣብ ዘየቕረቡ ሓለፍቲ ትካላት ኽሲ ተመስሪቱ ኣሎ ኢለን፡፡ ክሲ ካብ ዝተመስረተሎም ሓለፍቲ ኮሚሽነር ኮሚሽን ኣብያተ ህንፀት ክሲ ደቡብ ሓዊሱ ኣብ 11 ከተማታት ኣብ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ምዃኑ እውን እተን ዋና ሓባሲት ንብዓት ኣብሪሀን፡፡ ከተማታት ኣዲስ ኣበባ ፣ባህርዳር ፣ደብረማርቆስ ፣ሃዋሳን ካብተን ክሲ ዝተመስረተሎም ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ዝርከቡለን ከተማታት እየን፡፡ ትካል ሓባሲ ንብዓት ህዝቢ ብኣዋጅ ብዝተወሃቦ ስልጣን መሰረት ኣብ ዝቕፅል በቲ ዝቐረበ መፍትሒ ሓሳብ ተግባራዊ ዘይገብሩ እንተሃልዮም ክሲ ክምስረት ምዃኑ ገሊፁ እዩ ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ኢትዮጵያን ሱዳንን ክልቲኣዊ ርክበን ኣብ ዘጠናኽራሉ ጉዳያት ምዝታየን ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ፡፡
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኢፌድሪ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ምስ ሱዳናዊ መዘነኦም ኣብራሃም ጋንዱር ኣብ ዝገበርዎ ምይይጥ እተን ሃገራት ዝነበረን ክልቲኣዊ ርክብ ኣብ ዘጠናኽራሉ ጉዳያት ሓቢረን ክሰርሓ ተስማዕሚዖም፡፡ እቶም ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ክልቲኤን ሃገራት ጎኒ ንጎኒ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ እዮም ዘትዮም፡፡ ታሪኻዊ ርክብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣዝዩ ውፅኢታዊ እዩ ዝበሉ ዶክተር ወርቅነህ ፖለቲካዊ ምትእስሳር እተን ሃገራት ኣብ ዝለዓለ ብርኪ በፂሑ ኣሎ ኢሎም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ህዝብን መንግስትን ሱዳን ኣብ ጉዳይ ህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ንዝሓዝዎ ቅዋም ምስጋንኦም ኣቕሪቦም፡፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንድር ብወገኖም ብመንግስታት ጥራሕ ከይኮነስ ብርክብ ህዝቢ ዝተመስረተ ክልቲኣዊ ርክብ ኢትዮ ሱዳን ኣብ ዝሓሸ ምጥንኻር ይርከብ ኢሎም፡፡ ብተመሳሳሊ ዜና ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ወርቅነህ ምስ ቐዳማይ ሚኒስተር ሶማልያ ሀሰን ኣል ካይሪ ዘትዮም እዮም ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡
ልዕሊ 600 ኪሎ ሜትር ዝሸፈነ መዋሰኒ ክልላት ቤንሻንጉል ጉሙዝን ክልል ኦሮሚያን ተኸሊሉ፡፡
እቲ ምኽላል ሓበራዊ ሰነድ ምምሕዳራዊ ትልምታት ልምዓት ንምፍፃምን ህዝባዊ ሓድነት እተን ክልላት ንምጥንኻርን ከምዝሕግዝ እውን ተሓቢሩ፡፡ ሓበራዊ ኮንፈረንስ ሰላም እተን ክልላት ኣብ ከተማ ነቀምቲ ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን እቲ ሰነድ ዛጊድ ብዘይምድላው ህዝብታት ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብዝለዓሉ ጎንፅታት ዘይምርድዳእ ተረባሕቲ ልምዓት ከይኮኑ ፀኒሖም እዮም፡፡ ኣብቲ ኮንፈረንስ ዛጊድ ቅድም ክብል ብርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮሚያን ቤንሻንጉል ጉምዝን ብኽታሞም ዘረጋገፅዎ ሰነድ ምምሕዳራዊ ወሰን ፀብፃብ ኣፈፃፅምኡ ቀሪቡ ምስ ህዝቢ ዘተ ተገይሩሉ እዩ፡፡ ብተሳተፍቲ እቲ ኮንፈረንስ እቲ ሰነድ ተግባራዊ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ዘጋጠሙ ዕንቅፋት ብቕልጡፍ መፍትሒ ክረኽቡ ኣለዎም ዝብል ሓሳብ ተላዒሉ እዩ፡፡ እቲ ሰነድ ናብ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ቀሪቡ ክፀድቕ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
26/10/2009
መበል 57 ፍሉይ ኣኼባ ሚኒስተራት ኢጋድ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተሳሊጡ፡፡
ኣኼባ ሚኒስተራት በይነ መንግስታት ንልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ ጎን ንጎኒ መበል 29 ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ መበል 57 ኣኼባ ሚኒስትራት ኣሳሊጡ፡፡ ኣብቲ ኣኼባ ኣብ ዘተሓሳስብ ብርኪ ዝበፅሓ ዛዕባ ድሕንነትን ሰብኣዊ ቅልውላው ደቡብ ሱዳን ቐንዲ ጠመተ ተዋሂብዎ እዩ፡፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሃገርናን ኣቦ መንበር ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ኢጋድን ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ መእተዊ ዘረባ ዘስምዑ እንትኾኑ ፣ኣብ ዘረበኦም ኸይዲ ህንፀት ሰላም ሃገረ ደቡብ ሱዳን ከም ብሓድሽ ክርኣ ከምዝገባእ ሓቢሮም፡፡ ሚኒስተራት ጉዳያት ወፃኢ ኣባል ሃገራት ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝዓሰለ ጎንፂ ስምምዕነት ሰላም ከም ብሓድሽ ተግባራዊ ብዝኾነሉ ኸይዲ ተሳተፍቲ ንምዃን ተስማዕሚዖም እዮም፡፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ፣ሕብረት ኣውሮፖ ቻይናን ካልኦት ሓገዝቲ ኣብ ኸይዲ ህንፀት ሰላም ደቡብ ሱዳን ርብርብ ክገብሩ እቶም ሚኒስተር ፃውዒት ከምዘቕርቡ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተርኣየ ባርኖስ ኣሜሪካ ንምክልካል ሓረስቶት ዘካይድዎ ዘለው ባህላዊ ሜላ መካላኸሊ ኣጠናኺሮም ክቅፅሉ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ፀዊዖም፡፡
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ኢሊ ባቡር እቲ ባርኖስ ዝካየድ ዘሎ ዝርከብ ፃዕሪ ዝተዓዘቡ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ኣብ ስራሕቲ ምክልካል እቲ ሓደጋ ኩሉ ክረባረብ ይግባእ ኢሎም፡፡ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ እቲ ባርኖስ ካብ መንጎ ዝተርኣሎም ወረዳታት ኣብ ወረዳ ኢሎ ምስ ዝርከቡ ክኢላት ሕርሻን ሓረስቶት እቲ ከባብን ዘትዮም፡፡ እቲ ባርኖስ ኣብ ምህርቲ ዘስዕቦ ጉድኣት ንምክልካል ዝስርሑ ስራሕቲ ንሓደ ኣካል ዝግደፍ ኣይኮነን ዝበሉ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ኩሉ ምርብራቡ ኣጠናኺሩ ክቕፅል ኣተሓሳሲቦም፡፡ መረዳእታ ሚኒስተር ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ከምዘመላክቶ ካብቲ ስሩዕ ባርኖስ ዝተፈለየን ዝተፈላለያን ቅድሚ ሕዚ ኣብ ኣፍሪካ ተራእዩ ዘይፈልጥ ካብ ኣሜሪካ ዝመፀ ፋልዋርም ዝተበሃለ ባርኖስ ኣብ ሽድሽተ ክልላት ሃገርና ተራእዩ እዩ፡፡ ሓደጋ ባርኖስ ንምክልካል ሓደ ሚኢቲ ሊትሮ ፀረ ባልዕ ኬሚካል ንክልላት ዘከፋፈለ ሚኒስተር ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ሓረስቶት ዝተፈላለዩ ሜላታት ክጥቀሙ ይግበር ምህላው ገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኤቢሲ፡፡
ኢትዮጵያ ሕማም ኣንቅፂ ሕንጠያት ካብ ዘጥፍኣ 42 ሃገራት እታ ሓንቲ ምዃና ኣረጋጊፃ፡፡
ካብ ትካል መድሕን ህፃናት /ዩኒሴፍን/ ትካል ሓለዋ ጥዕና ዓለም ዝተወከለ ሓበራዊ ጉጅለ ኣብ ዘካየዶ ዳህሳስ ካብ መላእ ሃገርና ሕማም ኣንቅፂ ምጥፋኡ ኣረጋጊፁ፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና ዶክተር ከበደ ወርቁ ኢትዮጵያ ግልጋሎት ጥዕና ህፃናትን ኣዴታትን ንምምሕያሽ ጠመተ ሂባ ምስራሓ ገሊፆም፡፡ ነዚ ከም መርኣያ ድማ ሽቶታት ልምዓት ሚሊኒየም ካብ ዝተትሓዘሉ ግዘ ገደብ ኣቐዲማ ተግባራዊ ብምግባር ዝጭበጥ ለውጢ ክተመዝግቦ ምክኣላ ገሊፆም እዮም፡፡ ንሕንጠያት ዘጥቅዕ ሕማም ኣንቅፂ ንምጥፋእ ካብ 1999 ክሳብ 2009 ዓመተ ፈረንጂ ብስፍሓት በቲ ሕማም ካብ ዝተጠቅዑ 59 ዞባታት ጠመተ ብምግባር 15 ሚሊዮን ነብሰፁር ኣዴታት ክታበት ክወሃባ ኪኢለን እየን ኢሎም፡፡ በዚ ድማ ክሳብ 2011 ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ካብ ክልል ሶማሌ ወፃኢ እቲ ሕማም ኣብ መላእ ሃገር ጠፊኡ ፀኒሑ ዝነበረ እንትኾን ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ካብ መላእ ሃገርና ምጥፋኡ ገሊፆም እቲ ዝተረኸበ ውፅኢት ንምቕፃል ትኹረት ተዋሂቡ ክስራሕ እዩ ምባሎም ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ዝተወደባ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዘፈር ኢንቨስትመንት ሕርሻ ንምውፋር ምንቅስቃስ ምጅማሩ ሚኒሰተር ጉዳት ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ሚኒስተር ምስ ኤጀንሲ ሕብረት ስራሕ ማሕበራት ፌዴራል ብምትሕብባር ኢኮኖሚያዊ ተሳትፎን ተጠቃምነትን ደቂ ኣንስትዮ ንምዕባይ ኣብ ዘኽእል መዳይ ትኹረት ጌሩ ኣብ ዘዳለዎ ሃገር ለኸ መድረኽ ዘተ እዩ ዝገለፁ፡፡ ነቲ መድረኽ ዝመርሓ ሚኒስተር ሚኒስትር ጉዳያት ደቂ ኣንስትዮ ህፃናትን ወይዘሮ ደሚቱ ሃምቢሳ ኣብ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም በቢ ብርኩ ማሕበራት ደቂ ኣንስትዮን ዩንየናትን ብምጥያሽ ኣብ ዘፈር ኢንቨስትመንት ሕርሻ ክዋፈራ ምድላዋት እናገተበረ እዩ ኢለን፡፡ በቲ ዝተዓቖረ ልዑል ሃፍቲ ድማ ደቂ ኣንስትዮ ከከም ጭቡጥ ኩነታት ከባቢኣን ኣብ ዝተፈላለዩ እቶት ዝረኽባሎም ዓውድታትን ዋጋ ብምውሳኽ ኣብ ምውህሃድ ፍርያት ሕርሻ ክዋፈራ ምዃነን እተን ሚኒስተር ገሊፀን፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ነቲ ስራሕ ንምጅማር ካብ ዝተፈላለዩ መዳርግቲ ኣካላት ዝተውፃፅኡ ኣባላት ዘለውዎ ኮሚቴ ዝተጣየሸ ምዃኑ ሓቢረን ክበል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
23/10/2009
ኢትዮጵያን ዴንማርክን ርክብ ክልቲኣዊ ንምጥንኻር ድልየት ከምዘለወን ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ እተን ሃገራት ገሊፆም፡፡
ሚኒስተር ድኤታ ጉዳያት ወፃኢ ወይዘሮ ሂሩት ዘመነ ተወካሊ ዴንማርክ ዓለም ለኸ ትሕብብር ልምዓት ሞርተን ጄስፔርሰን ትማሊ ኣብ ቤት ፅሕፈተን ኣዘራሪበን፡፡ ኣብቲ ዘተኦም ንብዙሕ ዓመታት ዝዘለለ ርክብ እተን ክልተ ሃገራት ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ምጥንኻር ከምዝግባእ እቶም ስራሕ ሓለፍቲ ኣብ ስምምዕ በፂሖም እዮም፡፡ ሞርተን ጄስፔርሰን ከምዝበልዎ ዴንማርክን ኢትዮያጵን ዘለወን ክልቲኣዊ ርክብ ኣብ ቡዝሓት ዘፈራት ዝተመስረተን ውፅኢታዊን ዝበሃል እዩ ኢሎም፡፡ እቲ ርክብ ብቁጠባ ፣ነባሪ ኣየር፣ ብቀረብ ሓይሊ ስራሕቲ ኢንቨስትመንት ሰትራጂክ ኣጋርነት ምድጋፍ መሰረት ዝገበረን ዝነኣድን ምዃኑ ገሊፆም፡፡ ስለዝኾነ እውን መረዳድኢ ሰነዳት ሓዊሱ ምስ ሚኒስተር ቤት ፅሕፈት ብምፍርራም እቲ ርክብ ንምጥንኻር ክስራሕ ከምዝግባእ ብዕምቆት ከምዝተዛተዩ ገሊፆም፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ጉዳያት ወፃኢ ሂሩት ዘመነ ብወገነን ርክብ ዴንማርክን ኢትዮጵያን ኣብ ዝመፁ ዓመታት ብዝሓሸ ከምዝጠናኸር ኣረጋጊፀን፡፡ ዴንማርክን ኢትዮያን ኣብ ዝመፅእ ሓሙሽተ ዓመታት ዘለወን ምትሕብባር ብምንታይ መልክዕ ክቕፅል ይግባእ ኣብ ዝብል ጉዳይ ብስፍሓት መኪረን እየን ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ሱዳን ዳርፉር ዘስፈሮም ቁፅሪ መክበርቲ ሰላም ሓይሊ ንምንካይ ኣብ ስምምዕ በፂሑ፡፡
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብዚ ውሳነ ክበፅሕ ዝካኣለ ኣሜሪካ ነቲ ተልእኮ ምክባር ሰላም ተታሒዙ ዝነበረ በጀት 600 ሚሊዮን ዶላር ክንክይ ፅዕንቶ ምግባር ሲዒቡ እዩ፡፡ በዚ እውን ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ንውድብ ሕቡራት መንግስታት ጥሙር ምክባር ሰላም ሓይሊ ተልእኮ ብ30 ሚኢታዊ ክንክይ ከምዝክእል እናተነገረ እዩ፡፡ እቲ ምንካይ ሓይሊ መኽበርቲ ሰላም ኣብ ክልተ ምዕራፍ በቢ ሽድሽተ ኣዋርሕ ኣፈላላይ ክፍፀም እዩ እናተበሃለ ዘሎ፡፡ ካብ 13 ሽሕ ሰራዊት መኽበሪ ሰላም ውሽጢ ኣብቲ ፈላማይ ምዕራፍ 1ሽሕን 600 ዝንክይ እንትኾን ኣብ 2018 ወርሒ ሰነ መወዳእታ ድማ ቁፅሪ እቶም መኽበርቲ ሰላም ናብ 8 ሽሕን 735 ክወርድ ክግበር እዩ፡፡ ቁፅሪ ኣባላት ፖሊስ ድማ ኣብ ክልተ ዙርያ ካብ 3ሽሕን 150 ናብ 2ሽሐን 500 ትሕት ክብል እዩ፡ መንግስቲ ሱዳን እቲ መክበሪ ሰላም ሓይሊ ክንኪ ምግባር ኣብቲ ከባቢ ሰላምን ፀጥታን ንምርግጋፅ ከምዝከበደ እንድሕር ገሊፁ እቲ ቤት ምኸሪ ነቲ ውሳነ ዳግም ከምዝግመግም ተገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ትካል ተራድኦ ልምዓት ኣሜሪካ ንመወሃሃዲ ውፅኢት ፀባ ኢትዮጵያ ደገፍ ናውቲ ገይራ፡፡
እቶም ናውቲ ኣስታት 8 ሚኢቲ ዶላር ዝዋግኦም እንትኾን ማሽናት መዐሸጊ ፀባ፣ ፍርጅን ካልኦት ምኳኖም ተገሊፁ፡፡ እቲ ድጋፍ ክልላት ኣምሓራ፣ ኦሮሚያ፣ ደቡብን ትግራይን ንዝርከቡ 24 መወሃሃድቲ ፀባ ከም ዝተወሃበ ተገሊፁ፡፡ እቲ ዝተገበረ ሓገዝ ብኣሻሓት ንዝቁፀሩ ኣቅረብቲ ፀባ ዕድል ዕዳጋ ከም ዝፈጠረ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
22/10/2009
ኣብ ኣፍሪካ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ሓደ እቲ ጎዳእቲ ልማዳዊ ተግባራት ንምድሓን ፖሊስታት ዋላ እኳ እንተሃለው ኣብ ኣተገባብርኦም ፀገማት ከምዘለው ተገሊፁ፡፡
ጀንደር ኢዝ ማይ ኣጀንዳ ብዝብል ዝተሰየመ ወፍሪ ኣብ ኣፍሪካ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ድምፂ ብምትሕብባር ዘዕግቡ ስራሕቲ ምስራሖም ተገሊፁ፡፡ እቲ ወፍሪ ደቂ ኣንስትዮ ኣፍሪካ ኣብ ትምህርቲ ፣ሰላም፣ ሕርሻን ካልኦት ዛዕባታትን ዘለዎን ተሳትፎ ንምጥንኻር ዝሰርሕ እዩ፡፡ ኣብ ኣፍሪካ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ዘዕብዩ ማዕቖፋት ፖሊስ ንክወፁን ማዕርነት ፆታ ምርግጋፅ ኣብ ዝካኣለሉ ኩነታትን 2ተ መዓልታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘተ ከካይድ እዩ፡፡ ዓበይቲ ነጥብታት እቲ ዘተ ኣብ መበል 29 ኣኼባ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ከምዝቐርብ እውን ተገሊፁ እዩ፡፡ ዕድሜኦም ንትምህርቲ ዝበፅሑ 65 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ኣፍሪካውያን ዕድል ትምህርቲ ከምዘይረኸባ መረዳእታታት ዩኒሴፍ የመላኽት ይብል ፀብፃብ ኢቢሰ፡፡
መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ዝሃቦ ግዘ እፎይታ ዝተዛዘመ ኾይኑ ዜጋታትና ናብ ሃገሮም ንምምላስ ዝግበር ፃዕሪ ተጠናኺሩ ከምዝቅፅል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ገሊፁ፡፡
መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ኢትዮጵያውያን ሓዊሱ ብዘይሓጋዊ ፍቃድ መንበሪን መስርሕን ዝነበሩ ዜጋታት ካብታ ሃገር ንክወፅኡ ዝሃቦ ግዘ እፎይታ ካብ ዝዛዘመ ክልተ መዓልቲ ሓሊፎም፡፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዜጋታት ናብ ሃገሮም ናይ ምምላስ ፃዕሪ ኣጠናኺሩ ከምዝቀፀለሉ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ፡፡ ካብዚ ብዝሓለፈ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስዑድ ብድፕሎማሲያዊ መስመር ርክብ ብምጥንካር ግዜ እቲ ምሕረት ኣዋጅ ክናዋሕ ደጊሙ ሓቲቱ ከምዘሎ ኣፍሊጡ፡፡ ኣብዚ ከይዲ ምናልባት መንግስቲ ስዑድ ድሕሪ ሕዚ ዜጋታት ብሓይሊ ዝወፅእ እንትኾኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ንምቕባል ምድላው ምግባሩ እቲ ሚኒስተር ገሊፁ፡፡ ክሳብ ሕዚ 111 ሸሕ ዝኾኑ ወገናት ናብ ሃገሮም ንክምለሱ ሰነድ ጉዕዞ እንተወስዱ ኳ ግን ዝተመለሱ እቶም 45 ሽሕ ጥራሕ እዮም፡፡ ትማሊ ዕለት 500 ወገናት ዝተመለሱ እንትኾኑ ሎሚ ዕለት 630 ተወሰኽቲ ዜጋታት ናብ ሃገሮም ክኣትው እዮም ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር፡፡ እቶም ዝበዝሑ ዜጋታት ኣብ መወዳእታ ስግኣት ክምለሱ ብምውሳኖም ሕፅረት መጓዓዝያ ብምፍጣሩ ጣብያታት ኣውሮፕላን ምጭንናቁን ዜጋታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ኣሉታዊ ተፅዕኖ ፈጢሩ እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ጉባኤ ማሕበር ጋስትሮሎጂ ንትሮሎጂ ሃገራት ኣፍሪካን ማእከላይ ምብራቅን ኣብ ጉዳይ ሕክምና ደዌ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክሳለጥ እዩ፡፡
8ይ ጉባኤ ጋስትሮሎጂ ንፈለማ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ኮይኑ፣ እቲ ዓውዲ ኣብ ዓብይን ንእሽተይን ከሽዐ ፣ ከረጢት ሓሞትን ካልኦትን ጥዕናዊ ኩነታት ዘፅንዕ ሳይንስ ዝገለፁ ፕሬዝዳንት ማሕበር ጋስትሮኢንትሮሎጂ ኢትዮጵያ ዶክተር ብርሃኑ ረዳ፣ ኣብ ሕማማት ደዌ ኣካላት ዘምህሩ ፣ሕክምናዊ ምርምር ዘካይድን ሰብ ሞያ ኣብቲ ጉባኤ ልምድታቶም ከቕርቡ ምዃኖም ገሊፆም፡፡ ኢትዮጵያ ኣብቲ ኣብ ኣፍሪካን ማእከላይ ምብራቅን ዝወሃብ ዘሎ ሕክምናዊ ልምድታት ነድሪ ከሽዐ ፣መዓንጣን ፣ፀላም ከብድን ተሞክሮ ብምውህላል ኢትዮጵያን ሰብ ሞያ ድማ ብመስርሒ ኢንድስኮፒ ተጠቂሞም ስልጠና ከም ዝወሃቦም እቶም ፕሬዝዳንት ኣብሪሆም፡፡ ኣብቲ ካብ 28 ስነ ክሳዕ 2 ሓምለ 2009 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣዳራሽ ሕቡራት ሃገራት ዝሳለጥ 8ይ ጉባኤ ኣብ ኣፍሪካን ማእከላይ ምብራቅን ኣብ ሕክምና ነድሪ ከሽዐ ፣መዓንጣን ፀላም ከብዲን ዘጓንፉ ፀገማት ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝካየድ ኮይኑ ልዕሊ 20 ሃገራትን 400 በቲ ዓውዲ ተሞክሮ ዘለዎም ተመራመርቲን ከም ዝሳተፉ ትፅቢት ይግበር፡፡ እዚ ጉባኤ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ሃገራት ኣፍሪካ ግብፅን ናይጀርያን ተኻይዱ ምንባሩ ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
21/10/2009
ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ማይ ክሕዝ ኣብ ዝኽኣለሉ ብርኪ እንትበፅሕ ዝመደርሉ ስትራቴጂ ተሓንፂፁ ይስራሕ ኣሎ ኢሉ ሚኒስተር ማይ መስኖን ኤሌክትሪክን፡፡
ሚኒስተር እቲ ሚኒስትር ኢንጅነር ስለሺ በቀለ ኣብ ኡጋንዳን ኢንቴቤ ብዛዕባ ዝተኻየደ ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ተፋሰስ ናይል ኣመልኪቶም መግለፂ ሂቦም፡፡ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ብቐንዱ ፕሮጀክት ፍልፍል ሓይሊ ምኳኑ ገሊፆም እቲ ህንፀት ኣብ ሃገራት ግብፅን ሱዳንን ከብፅሓ ዝኽኣል ኣሉታዊ ፅዕንቶ መሰረት ዝገበረ መፅናዕቲ ምክያዱ ኣዘኻኺሮም፡፡ ኣብ መንጎ እተን ሃገራት ዝበለፀ ምትእምማን ንምፍጣር እውን ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ጀሚሩ ብትካል ፈረንሳይ መፅናዕቲ ከካይድ ብዝበፅሓኦ ስምምዕ መሰረት ተወሳኺ መፅናዕቲ እናተኻየደ እዩ ኢሎም፡፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ማይ ኣብ ዝሕዘሉ ላዕለዋይ ብርኪ እንትበፅሕ ብዛዕባ ኣጠቓቕማኡ ኢትዮጵያ ስትራቴጂ ሓንፂፃ ትንቀሳቀስ ኣላ ኢሎም፡፡ ህንፀቱ ድማ ን24 ሰዓታት ከይተቋረፀ ይሳለጥ ምህላው ንጉባኤተኛታት ምግላፆም ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ባንኪ ኢንቨሰትመነት ኣውሮፖ ኣብ ኢትዮጵያ ዝዓበየ ፕሮግራም ፋይናንስ ክጅምር እዩ፡፡
እቲ ባንኪ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ከምዘመላክቶ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ሰሙን ንክልተ መዓልቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝገብሩ ምክትል ፕሬዝዳንት ባንኪ ኢንቨሰትመንት ኣውሮፖ ፒም ቫን ባሌኮም ኣብ ኢትዮጵያ ፈላሚ ዝኾነ ፕሮግራም ፋይናንስ ዕላዊ ክገብሩ እዮም ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር፡፡ እዚ ተዋዳዳራይ የብሉን ዝተበሃለ ፕሮግራም ሚኒስተር ፋይናንስን ኢኮኖሚያዊ ምትሕብባር ዶክተር ኣብርሃም ተኸስተ ፣ብፕሬዝደንት ባንኪ ልምዓት ኢትዮጵያ ጌታሁን ናና ብተወካሊ ሕብረት ኣውሮፖ ኣምባሳደር ቻንታል ሄበርቸችን ካልኦት ኣካላትን ኣብ ዝተረኸብሉ እዩ ዕላዊ ክኾን፡፡ ብምክትል ፕሬዝደንት ፒምቫን ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ ኢንቨስትመንት ኣውሮፖ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝህልዎ ፃንሒት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ፣ማሕበረሰብ ንግድን ሚኒስተር ፋይናንስን ኢኮኖሚያዊ ምትሕብባር ዶክተር ኣብርሃም ተኸስተን ክዝቲዩ እዮ፡፡ ባንኪ ኢንቨስትመንት ኣውሮፖ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ካብ 1976 ጀሚሩ ንኢትዮጵያ ልዕሊ 4 ሚኢቲ ሚሊዮን ዩሮ ገንዘብ ንመፈፀሚ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ሓገዝ ገይሩ እዩ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ንምዕባይ ካርጎ ኣፍሪካ ኣብ ቶጎ ዝተበፅሓ ስምምዕነት ተግባራዊ ክኸውን ይግባእ ኢሎም ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ፀውዖም፡፡
ፕሬዝዳንት ሙላቱን ፕሬዝዳንት ዓለም ለኸ ትካል ሲቪል ኣቬሸን ኦሉመይዋ ቤናርድ ኣሊዩ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ኣዘራሪቦም፡፡ ኣብቲ ዘተ እውን ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ፣ብ1999 ኣብ ኮንጎ ዝተገበረ ኣህጉራዊ ሓፈሻዊ ኣኼባ ዘፈር ሲቪል ኣቬሽን ኣፍሪካ ንምዕባይ ዝተበፅሓ ስምምዕነት ተግባራዊ ክኸውን ከም ዝግባእ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ገሊፆም፡፡ ፕሬዝዳነተ ዓለም ለኸ ትካል ሲቪል ኣቬሽን ኣሉመይዋ ቤናርድ ኣሊይ ብወገኖም ኣብ ኣፍሪካ ቀዳማይ ዝኮነ ነፈርቲ ፅዕነት ኢትዮጵያ ኣብ ኮንጎ ሎሜ ዝተበፅሓ ስምምዕነት ተግባራዊ ንክኸውን ይሰርሕ ከም ዘሎ ገሊፆም፡፡ ዓለም ለኸ ደረጅኡ ዝሓለወ ስርዓት ካርጎ ንክዝርጋሕ ብቀፃልነት ትካሎም ሓገዝ ከም ዝገብር ገሊፆም እዮም ይበል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ንጉጅለ ልኡኽ ሰብ ሞያ ሕክምና መጥባሕቲ ልቢ ንዘሳልጡ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተቐቢሎም ኣዘራሪቦም፡፡
እቶም ሰብ ሞያ ሕክምና ኣብ እስራኤልን ኣሜሪካን ግልጋሎት ሕክምና መጥባሕቲ እናሃበ ዝርከቡ ሴቭ ዘ ቸልድረን ሄርትን መንዲንግ ከድሽን ካብ ዝተበሃሉ ክልተ ትካላት ዝተውፃፅኡ እዮም ይብል ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር፡፡ እቶም ኣባላት ጉጅለ ልኡኽ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት መንግስቲ ሕሙማት ልቢ ንምሕጋዝ ዝጀመሮም ፃዕርታት ክብ ናብ ዝብላ ብርኪ ንምብፃሕ ዘኽእል ሓገዝ ህንፀት ዓቕሚ ከም ዝገብሩ ገሊፆም፡፡ ብተወሳኺ እቶም ልኡኻት ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ እስራኤል ኣብ ትምህርቲ ሕክምና መጥባሕቲ ልቢ ዘለው ሰብ ሞያ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ህዝቦም ንምግልጋል ድልዋት ምዃኖም ንቀዳማይ ሚነስተር ኣረጋጊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵውያን ሰብ ሞያ ግድብ ኣብ ታንዛንያ ፕሮጀክት መፈልፈሊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ስቴግላር ጆርጅ ፕሮጀክት ተግባራዊ ተሞክሮ ንምክፋል ሎሚ ታንዛንያ ክኣትዉ እዮም፡፡
ዳይሬክተር ቤት ፅሕፈት ኮምኒኬሽን ፕሬዝዳንት ታንዛንያ ጆን ማጉፋሊ ኢትዮጵውያን ሰብ ሞያ ግድብ ሎሚ ኣብ ዳሬ ሰላም ከም ዝኣትውን ኣብ ዙርያ እቲ መፈልፈሊ ሓይሊ ፕሮጀክት ምስ ሰብ ሞያ እታ ሃገር ከምዝዝትዩ ገሊፆም፡፡ ፕሬዝዳንት ማጉፋሉ ኣብ ሃገራዊ ቤተ-መንግስት ማጎጎኒ ምስ ሰብ ሞያ ግድብ ታንዛንያ ኣብ ዝገብርዎ ስምምዕ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ክፋል እታ ሃገር ኣብ ዝርከብ ሩባ ሩጃ መፈልፈሊ ሓይሊ ግድብ ብቅልጡፍ ክህነፅ ድልየት ከምዘለዎም ተዛሪቦም፡፡ ማጉፋሊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብታ ሃገር ዝህነፁ ዓበይቲ ፕሮጀክታት 2ሽሕ 100 ሜጋ ዋት ከፈልፍሉ ትፅቢት ዝግበረሉ መፈልፈሊ ሓይሊ ማይ ስቴይግላር ፕሮጀክት ሓደ እዩ፡፡ መንግስቲ ታንዛንያ ምስ ኢትዮጵያ ብምትሕብባር እዚ ፕሮጀክት ክውን ንምግባር እናሰርሓ ምኳኑ ፕሬዝዳንት ማጉፋሊ ገሊፆም ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
20/10/2009
መሰረተ ልምዓት እዛ ሃገር ንምርግጋፅ ኣብ ትሕቲ ሚኒስቴር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ዝተጣየሻ 4ተ ትካላት ብሓባር ይሰርሑ ምህላዎም ተገሊፁ፡፡
ካብ ሃገራዊ ኢንስቲትዩት ሰኒቐን ፣ካብ ኤጀንሲ ደረጃታትን ምስምዕማዕ ምዘናን ኢትዮጵያ ፣ካብ ቤት ፅሕፈት ኣክሪዲቴሽንን ዝተውፃፅኡ ሓለፍቲ ኣብ ኢቢሲ ኣብ ዘካየድዎ ዘተ ፅሬት ምህርትን ግልጋሎት ንምሕላው ተዋዲዶም ይሰርሑ ምህላዎም ገሊፆም፡፡ ኣርባዕቲኦም ትካላት ቅድሚ ሕዚ በቢ ውልቆም ይሰርሑ ከምዝነበሩ ሕዚ ግና ብሓባር ኮይኖም ዘጋጠሞም ፀገማት ብቀሊሉ ንምፍታሕ ከም ዘክኣሎም ገሊፆም፡፡ ቤት ፅሕፈት ኣክሪዲቴሽን ኢትዮጵያ ግልጋሎት ወሃብቲ ናውቲ ምፍታሽ ዘክእል ብፍቓድ ትካላት ድኣ እምበር ኣገዲዱ ክፍተሽ ከምዘይክእል ገሊፁ፣ ነዚ ፀገም መፍትሒ ይህብ እዩ ተባሂሉ ዝተኣመነሉ ደንቢ ኣብ ቐረባ ከምዝወፅእ ተገሊፁ፡፡ ንዘጋጠሞም ፀገም ውስንነት እታወታት ንሕፅረት በቲ ዘፈር ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብን ንምፍታሕ ካብ ባንኪ ዓለም 50 ሚሊዮን ዶላር ልቃሕ ከምዝተረኸበ ኣብቲ ዘተ ተገሊፁ ይበል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ቻይና ምስ ኢትዮጵያ ገበነኛታት ንምልውዋጥ ዘኽእል ስምምዕነት ኣፅዲቓ፡፡
ኣብ ቤት ምኽሪ መወሰኒ ሕጊ ቻይና ቐሪቡ ዝፀደቐ እቲ ስምምዕነት ከልቲኤን ሃገራት ዝደለይኦም ኣብ ዝተፈላለዩ ገበናት ዝተሳተፉ ዜጋታት ኣሕሊፈን ክወሃሃባን ዘኽእለን እዩ፡፡ እቲ ስምምዕ ገበነኛታት ኣሕሊፍካ ንምሃብ ዘኽእል ግቡእ ዓይነታት፣ ኣሕሊፍካ ንምሃብ ዝካኣሉ ዓይነታት ገበን ኣይንህብን ዝብላ ምክንያት ጉዳያት ክፍሊት ወፃኢ ዝኣምሰሉን ዝርዝር ጉዳያት ዘካተተ እዩ፡፡ ኢትዮጵያን ቻይናን ገበነኛታት ንምልውዋጥ ዘኽእለን ስምምዕነት ቅድሚ 3ተ ዓመታት ምኽታመን ይዝከር እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ሕጋዊ ፍቓድ መንበሪን መስርሕን ዘይብሎም ኣብ ስዑድ ዓረብ ዝነብሩ ኢትዮጵውያን ስደተኛታት ኣብ ሃገር ሰሪሕካ ምዕባይን ምክባርን ከምዝካኣል ተረዲኦም ናብ ሃገሮም ክምለሱ መራሕቲ ሃይማኖት እስልምና ፀዊዖም፡፡
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ መራሕቲ ሃይማኖት እስልምና ኣብ ስዑድ ዓረብ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ክብሪ ፣ነፃነትን ዕብየትን ኣብ ሃገር ምኳኑ ተረዲኦም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ይግባእ ኢሎም፡፡ ፕሬዝዳንት ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ጉዳት እስልምና ኣዲስ ኣበባ ሼክ መሓመድ ኑር ሼክ ኣሕመድ ሸፊ፣ እቲ ቤት ምኸሪ ተመለስቲ ስደት ንምጥያሽ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ኣብ ጎኒ መንግስቲ ኮይኖም ከም ዝሰርሑ ኣረጋጊፆም፡፡ ኣብ ስዑድ ዓረብ ሕጋዊ ፍቓድ መንበሪ ንስራሕ ዘይብሎም ልዕሊ 450 ሽሕ ኢትዮጵውያን ዋላ እኳ እንተሃለው እቲ ኣዋጅ ካብ ዝኣወጁ ንነዘ ናብ ዓዶም ዝተመለሱ ግና ካብ 50 ሽሕ ኣይበልፅን ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣባላት ሓበራዊ ቤት ምኽሪ ሃገር ለኸ ውድባት ፖለቲካ ኣብ ክልል ጋምቤላ የሳልጡ ኣብ ዘለው ስራሕቲ ልምዓት ዑደት ኣካይዶም፡፡
ኣባላት እቲ ሓበራዊ ቤት ምኽሪ ምስ ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል ኣይተ ሰናይ ኢኩርን ካልኦት ሓለፍቲ ስራሕን ድሕሪ ምዝታዮም ዑደቶም ትማሊ ጀሚሮም እዮም፡፡ ኣብ ልምዓት ሃፍቲ ሰብ፣ ትካላት ጥዕና ፣ኢንቨስትመንት ካልኦት ዘፈራት ኣብ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ዑደት ከካይዱ እዮም፡፡ ኣብ ዑደትን ኢህወዴግ ሓዊሱ 9ተ ሃገር ለኸ ውድባት ፖለቲካ ኣብ ምስታፍ ይርከቡ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
19/10/2009
መዓልቲ ፐብሊክ ሰርቪስን ንመበል 11 እዋን ካብ ሎሚ ጀሚሩ ን7ተ መዓልታት ኣብ ሃገርና ክኽበር እዩ፡፡
እቲ መዓልቲ ብስነ-ምግባር ዝተመስገነ ፐብሊክ ሰርቪስን ንህዳሰ ኢትዮጵያ ብዝብል መሪሕ ቃል እዩ ዝኽበር፡፡ ቤት ፅሕፈት ጉዳት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ነቲ በዓል ኣመልኪቱ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ፣ፐብሊክ ሰርቪስ ንህዝቢ ብትሕትና ዘተኣናግድ ንሕቶ ህዝቢ ቅልጡፍ ፍትሓዊ ምላሽ ዝህብ፣ ኣሰራርሓ ግልፅነት ተሓታትነትን ዘለዎ ክኾን ይግባእ ኢሉ፡፡ ኣብ ሃገር ይምዝገብ ብዘሎ ዕብየት ልክዕ መነባብሮ ሲቪል ሰርቫንት ንምምሕያሽ ተጠቃምቲ እቲ ልምዓት ንምግባር ዝግበሩ ፃዕርታት እውን ተጠናኺሮም ከምዝቕፅሉ ኣፍሊጡ እዩ፡፡ እቲ በዓል እንትኽበር ድማ ዛጊድ ዕውታት ዝኾኑ ኣፈፃፅማ ፐብሊክ ሰርቪስ ኣጠናኺርካ ንምቕፃል ዘለው ጉድለታት ድማ ንኸማልኡ ቃል ብምእታው ክኾን ይግባእ ምባሉ ድማ ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ፅባሕ ጀሚሩ ንሓደ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ እዩ፡፡
ኣብቲ ጉባኤ ጉዳያት ኣህጉር ኣፍሪካ ዘተ ዝካይድሎም እንትኾን ፣ምስ ህልው ኹነታት ዝተሓሓዝ ጉዳይ ፀጥታ ሶማልያን ፣ሊቢያን ኣጀንዳ ክኾኑ እዮም ተባሂሉ እውን ትፅቢት ይግበር፡፡ ብመሰረት መርሃ ግብሪ ፅባሕን ድሕር ፅባሕን ቀወምቲ ተወከልቲ ኣባላት እቲ ሕብረት ኣኼባ ካካይድ እዩ፡፡ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢን ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ነቲ ጉባኤ ኣድላይ ኩሉ ቅድመ ምድላው ምግባሮም ገሊፆም እዮም፡፡ ተሳተፍቲ እቲ ጉባኤ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝመፅሉ እዋን ነበርቲ እቲ ከተማ ብዝተለመደ ምትእንጋድ ጋሻ፣ ተሳተፍቲ ክቕበሉ ፀዊዖም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ወርቂ ኣብ ዝፈርየለን ሓሙሽተ ክልላት ሃገርና ናይ መጀመርታ ማእኸል ዕድጊት ከምዝህነፅ ሚኒስተር ማዕድን ነዳድን ሃፍትን ተፈጥሮ ጋዝን ኣፍሊጡ፡፡
ኣብቲ ሚኒስተር መተሓባበሪ ፍርያት ባህላዊ ማዕድንን ሓጋዚ ዳይሬክተርን ኣይተ ጂክሲ ኪዳኔ እቶም ማእኸላት ዕድጊት ዝህነፁ ኣብ ትግራይ ደቡብ፣ጋምቤላ ፣ቤንሻንጉልን ክልል ኦሮሚያ ምዃኖም ገሊፆም፡፡ መረፃ ቦታ እቶም ዝህነፁ ማእኸላት ዝተካየደ ኮይኑ መህነፂ በጀት እውን ከምዝተላቀቀን ህንፀት ዝጀመራ ክልላት እውን ከምዘለዎ እዮም እቶም ሓጋዚ ንዳይሬክተር ዝገለፁ፡፡ እቶም ማእኸላት ዕድጊት ምህናፆም ኣብ ምህርቲ ወርቂ እናተርኣየ ዘሎ ኮንትሮባንድ ንግዲ ንምንካይ ከምዝሕግዝ ኣይተ ጂክሳ ገሊፆም እዮም፡፡ መፍረይቲ ወርቂ እቶም ማእኸላት ብቀረበኦም ቀዳማይ ብርኪ ማእከላት ዕድጊት ምህላዎም እቲ ምህርቲ ናብ ሕጋዊ ዕዳጋ ንክኣትው ናይ ባዕሉ ብፅሒት ክህልዎ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣስተምህሮ ሕገ መንግስቲ ኣብ ሕብረተሰብ ንምስራፅ ስትራቴጂክዊ ሰነድ የዳሉ ምህላው ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ኣፍሊጡ፡፡
ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ህዝብታት ተስማዕሚዖም ንዘፅደቕዎ ሕገ-መንግስቲ እኹል ግንዛበ ንኽህልዎም ንምግባር መዓልቲ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ከም ሓደ መድረኽ ክጥቀመሉ ፀኒሑ እዩ፡፡ ኣብ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ቀዋሚ ኮሚቴ ሓድነት ዲሞክራሲን ኣስተምህሮ ሕገ-መንግስቲ ህንፀት ሰላምን ከምዝገለፆ ኣብ መዓልቲ ብሄር ብሄረሰባትን ካልኦት መንገድታትን ተጠቂምካ ሕብረተሰብ ንምምሃር ዝተኻየደ ርሕቐት ዘዕግብ ኣይኮነን፡፡ ብምዃኑ እውን ይብላ ፀሓፊት እቲ ቀዋሚ ኮሚቴ ወይዘሮ ፍረወይኒ ገብረዝሄር ዜጋታት ኣብ ሕገ-መንግስቲ ፅቡቅ ዝበሃል ኣረኣእያ ንክህሉ ንኹሉ ዝሓቐፈ ሰነድ ኣስተምህሮ ሕገ-መንግስቲ እናዳለወ እዩ፡፡ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን እቲ ሰነድ ተግባራዊ ንምግባር ንቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ዝለኣኸ አንትኸውን እቲ ቤት ምኽሪ ዝበፅሖ ኸይዲ ተራእዩ ናብ ስራሕ ክእቶ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
16/10/2009
በብ ዓመቱ 15 ሰነ ዝኽበር መዓልቲ ሰማእታት ትግራይ ፋሽስቲ ስረዓት ደርጊ ዘብፅሖ ጨፍጫፍ ካብ ምዝካር ሓሊፉ ሓድሽ ወለዶ ተመሳሳሊ ታሪክ ንኽይድገም ቃል ዘሓድሰሉ ምዃኑ ምክትል ኣቦ መንበር ህወሓት ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ገሊፆም፡፡
እቲ መዓልቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣዳራሽ ሚሊኒየም ተዘኪሩ ኣሎ፡፡ ኣብቲ ስነ-ስርዓት ዝተረኸቡ ምክትል ኣቦ ወንበር ህወሓት ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ደርጊ ዝፈፀሞ ጨፍጫፍ ብዙሓት መናእሰይ ኣብ ጎኒ ህወሓት ንክሓልፍ ጌሩ እዩ ምስበሉ ውድቀት ደርጊ ዘቃለጠፈ ምንባሩ እውን ገሊፆም እዮም፡፡ ዶክተር ደብረፅዮን ካብዚ ሕዚ እዋን ሃገርና ዜጋታቱ ኣብ ማዕርነትን ሓድነትን መሰረቱ ዝነበሩላ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ዝነግሰላ ምኳና ገሊፆም እዮም፡፡ እቲ መዓልቲ ሰማእታት ካብ ምዝካር ብተወሳኺ ዜጋታት ከምኡ ዝኣምሰሉ ስርዓት ንከይርኣን ኣብ ጎኒ ሕገ መንግስቲ ደው ንክብሉ ቃል ዘሕድሰሉን እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵያን ኬንያን ኣብ ምስፋን ሰላምን ምጥንኻር ልምዓትን እዚ ዞባ ሓቢረን ክሰርሓ ተስማዕሚዐን፡፡
እቲ ስምምዕ ንምዕባይ ዓቕሚ ኣዋሳን ክልቲኤን ሃገራትን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪካን ትኩረት ዝገበረ እዩ፡፡ ሚኒስተር ገንዘብ ኬንያ ሄነሪ ርትች ብዕውት መልክዑ ምትግባር እቲ መርሃ ግብሪ ንክልቲኤን ሃገራት ዝርብሕን ፀገማት እዚ ዞባ ዝፈትሐን እዩ ኢሎም፡፡ ሚኒስተር ፌደራልን ኣርባሕቲ እንስሳን ኣይተ ካሳ ተኽለብርሃን ብወገኖም ንምዕዋት እቲ መርሃ ግብሪ ክልቲኤን ሃገራት ብሓባር ክሰርሓ ይግባእ ኢሎም፡፡ ንመፈፀሚ እቲ መርሃ ግብሪ ሕብረት ኣውሮፖ ኣብ ኣርባዕተ ዓመት ዝኽፈል 7 ነጥቢ 3 ቢሊዮን ሽሊንግ ልቃሕ ምፅዳቕ ንካፒታል ኤፍ ኤም ኬንያ ፀሪሑ ኢቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ካብ 20 ክሳብ 27 ሰነ 2009 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝካየድ መበል 29 ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ኣድላይ ቅድመ ምድላው ከምዝተገበረ ተገሊፁ፡፡
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን ብሓባር ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ነበርቲ ብዝፀንሓ ትውፊት ኣቀባብላ ጋሻ ንተሳተፍቲ እቲ ጉባኤ ከተኣናግዱ ፀዊዖም፡፡ ብወገን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ መንገዲ ፣ማይን መብራህትን ካልኦት መሰረታዊ ኣቅርቦታትን ንምምላእ ከምዝተዳለወ እንትግለፅ ፖሊስ እታ ከተማ ብወገኑ ብመዳይ ምንቅስቃስ ትራፊክ ቅድመ ምድላው ምውጋኑ ገሊፁ፡፡ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ መበል 28 ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካ ምትእንጋዳ ኤፍቢሲ ኣዘኻኺሩ፡፡
ካብ ስዑድ ዓረብ ናብ ሃገሮም ንኽምለሱ ዝምልከቶም 85 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ክሳብ ትማሊ ሰነድ ጉዕዞ ወሲዶም ኢሉ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ፡፡
ሓላፊ ሚኒስተር እቲ ቤት ፅሕፈት ዶክተር ነገሬ ሌንጮ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ 35 ሽሕ ኢትዮጵውያን ዓዶም ዝኣትው ኮይኖም ኣብ ዝተረፉ ሒደት መዓልታት ሕጋዊ ፍቓድ መንበሪን ስራሕን ዘይብሎም ኢትዮጵውያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ፀዊዖም፡፡ ሱዑድ ዓረብ ዘውፅኣቶ ገደብ ግዘ 90 መዓልታት ክዛዘም 3 መዓልታት ዝተረፎ ኮይኑ ዝተረፉ ኣብተን ዝተረፋ መዓልታት ብቕልጡፍ ሰነድ ክወስዱ ፀውዖም፡፡ ኣብተን ዝተረፋ መዓልታት ካብ ነፈርቲ ብተወሳኺ ብሸነኽ ጅቡቲን ሱዳንን ብመርከብ ምጉዕዓዝ ከም ዝጀመረ ዝገለፁ ዶክተር ነገሬ ሌንጮ ቁፅሪ ተመለስቲ እናወኸ እኳ እንተኸደ ብመንፅር ኣብታ ሃገር ይነብሩ እዮም ተባሂሎም ምስ ዝግመቱ ግን ውሑድ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ መግለፂኦም ጉዳይ ኤርትራን ጅቡቲን ሃገርና ብቕርበት ትከታተሎ ከምዘላን መበል 29 ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝካድን ካብ ምግላፆም ብተወሳኺ ኣብ ሓደ ሓደ ከባብታት ዝተርኣየ ባርኖስ ኣሜሪካ ዘብፅሖ ጉድኣት ንምክልካል ርብርብ ይካየድ ኣሎ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ስትራቴጂያዊ ጉዳያት ትኹረት ዝገበረ ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ተፋሰስ ሩባ ኣባይ ኣብ ኡጋንዳ ኢንቴቤ ተሳሊጡ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ሓዊሱ ካልኦት መራሕቲ ሃገራት ተፋሰስ ኣብቲ ጉባኤ ተረኺቦም እዮም፡፡ ኣብዚ ቅድሚ 4 መዓልታት ዝጀመረ ጉባኤ ኣብ ዙርያ ብርሰት ኣግራብ ምውሳኽ በዝሒ ህዝቢ፣ምስፍሕፋሕ ኢንድስትሪን ካልኦት ጉዳያትን ዝተዋፈሩ እዮም፡፡ አባል ሃገራት ተፋሰስ ኣብ ምክልኻል ፀገማትን ሓበራዊ ተጠቃምነትን ኣብ ዘረጋፀሉ መንገድታት እውን ከም ዝዝትዩ ነቲ ዘተ ዝተኸታተሉ ሚኒስተር መስኖን ኤሌክትሪክን ኤፍድሪ ዶክተር ኢንጅነር ስለሺ በቀለ ገሊፆም፡፡ ኣባል ሃገር ማዕቀፍ ምትሕብባር ተፋሰስ ኣባይ ኣብ ፖርላማ ዘይፀደቁ ንክፀድቁ ሓሳብ ኣቅሪቦም እዮም፡፡ ቡርንዲ ፣ዲሞክራክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ፣ግብፂ ፣ኢትዮጵያ ፣ኬንያ ፣ሩዋንዳ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ቱንዝያን ኡጋንዳን ኣባላት ሃገራት ተፋሰስ እንትኾና ኤርትራ ብተዓዛብነት ተሳቲፋ እያ፣፣ ሃገራት ናይል እቲ ሩባ ፍትሓዊ ብዝኮነ መልክዑ ንምጥቃም ብተደጋጋሚ ዘተ ምክያዶም ዝፍለጥ እዩ ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
14 /10/2009
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ብላዕለዋይ ኮሚሽነር ኮምሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፊሊፕ ግራንድ ዝተመርሓ ጉጅለ ልኡኽ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተቐቢሎም ኣዘራሪቦም፡፡
እቲ ዘተ ብዋናነት ኣብ ሓደ ሓደ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ብዘሎ ዘይምርግጋዕ ምክንያት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝሰደዱ ዜጋታት ዘላቒ ድጋፍ ክረኽቡ ንምግባር ዝግበር ፃዕሪ ኣጠናኺርካ ክቕፅል ኣብ ዘክእሉ ጉዳያት ዘተኾረ እዩ ነይሩ፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ንኣተሓሕዛ ስደተኛታትን ንህንፀት ዘላቂ ሰላምን ዝተዋደደ ፃዕሪ ኩሎም ኣካላት የድሊ ኢሎም፡፡ ኮሚሽነር ፊሊፕ ግራንድ ብወገኖም ኢትዮጵያ ስደተኛታት ተቐቢላ ኣብ ምትእንጋድ ትፃወት ዘላ ዝለዓለ ተራ ንኢዶም፡፡ ላዕለዋይ ኮሚሸን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስ ኢትዮጵያ ዘሳልጦም ስራሕቲ ኣጠናኺሩ ከም ዝቅፅል ምግላፆም ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣፍሊጡ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ኢትዮጵያ ንካልኦት ሃገራት ኣብነት እዩ ኢሎም ላዕለዋይ ኮምሽነር ኮምሽን ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡፡
መዓልቲ ስደተኛታት እዚ ዓመት ጉኝየል ኣብ ዝተበሃለ መዕቀቢ ስደተኛታት ኣብ ዝተኸበረሉ እዋን ዝተረኸቡ ኮምሽነር ፊሊፕ ግራንድ ኢትዮጵያ ኣብ ፅዕፅዕ ሰራሕቲ ልምዓት ተፀሚዳ፣ ዋላ ድርቂ ኣጋጢምዋ ስደተኛታት ተቐቢላ ተተኣናግደሉ መንገዲ ግን ዘተባብዕ እዩ ኢሎም፡፡ ማሕበረሰብ ዓለም ኢትዮጵያ ንስደተኛታት ትገብሮ ክንክን ፈጠራ ዕድል ስራሕን ኣፍልጦ ክህብን ሓገዝ ክግበረላን ይግባእ ኢሎም፡፡ ፖሊስ ምትእንጋድ ስደተኛታት ኢትዮጵያ ካብ ሰናይ ድሌት ህዝብን መንግስትን ዝነቅል ምዃኑ ብምግላፅ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውደብ ሕቡራት ሃገራት ሓገዝ ከምዝገብር ቃል ኣትዮም ይበል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ኣሚር ክዌት ሺኽ ሳባህ ኣል ኣሕመድ ኣል ጀቤር ኣል ሳቤህ ኣብ ቤት ማእሰርቲ እታ ሃገር ንዝነበሩ ኢትዮጵያውያን ምሕረት ሂቦም፡፡
እቲ ምሕረት ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብ ቤት ማእሰርቲ እታ ሃገር ዝርከቡ ኢትዮጵውያን ምሕረት ክግበረሎም ንኣሚር እታ ሃገር ብዘቕረብዎ ዕላዊ ሕቶ እዩ ተዋሂቡ፡፡ ኣብ ኩዌት ዕላዊ ዑደት ዝገበሩ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሃገርና ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ነቲ ውሳነ ብምንኣድ ብሽሞምን ብሽም መንግስቶምን ኣመስጊኖም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ምስ ኣሚር ኩዌት ኣብ ዝገብርዎ ዘተ ኣፈላላይ ኳታርን ሃገራት ወሽመጥ ባሕርን ብዲፕሎማሲያዊ መንገዲ ክፍታሕ ፅኑዕ ድሌት ኢትዮጵያ ምዃኑ ብምግላፅ ኩዌት ክልቲኦም ወገናት ንምሽምጋል ዝወሰደቶ ተበግሶ ንክዕወት ኢትዮጵያ እጃም ከምትዋፃእ ገሊፆምሎም፡፡ ኣሚር ኩዌት ሸኽ ሳቤህ ብወገኖም ኢትዮጵያ ካብ ጥንቲ ጀሚራ መሓዛ ሃገራት ዓረብ ብፍላይ ኩዌት ምዃና ብምዝኽኻር ንመሪሕ ደገፍ ዝርርብ ሃገራት ወሽመጥን ኳታርን ዘርኣየቶ ተበግሶ ንኢዶም ይበል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
13 /10/2009
ዓለም ለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ንፈለማ ኣብ ሃገርና ምኽባሩ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገርን ብዙሓት ስደተኛታት ተቐቢላ ንዘዕቐበት ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ዝሃበ እዩ ኢሉ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ፡፡
ሚኒስተር እቲ ሚኒስቴር ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ኢትዮጵያ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ተቐቢላ ብዝግባእ ተተኣናግድ ከምዘላ ገሊፆም ብቐፃልነት ምስቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ሓቢራ ከም እትሰርሕ ሓቢሮም፡፡ ካብ ሃገራት የመን፣ ኤርትራ ፣ደቡብ ሱዳንን ሶማሊያን ኣብ ሃገሮም ካብ ዘሎ ኩናት ጥምየትን ንምህዳም ናብ ኢትዮጵያ ከምዝመፁ ዶክተር ወርቅነህ ገሊፆም፡፡ ላዕለዋይ ኮሚሽነር እቲ ኮምሽን ፊሊፕ ግራንድ ብወገኖም ቁፅሪ ስደተኛታት እናዛየደ ምምፅኡ ስዒቡ ነቶም ስደተኛታት ዝግበር ሓገዝ ተጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ ኢሎም፡፡ ዓለም ለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ምኽባሩ ንስደተኛታት ዘለቂ መፍትሒ ንምሃበን ሃገሮም ብብርኪ ዓለም ዘለዋ ተቐባልነት ዝያዳ ንምጉላህ ከምዝሕግዝ እውን ተገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ፖርክ ኢንድስትሪ ሃዋሳ ሃገርና ኣብ 2017 ዓመተ ፈረንጂ ቀዳማይ ማእኸል ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ንምዃን ንዝሓዘት ትልሚ መሰረት እዩ ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ፡፡
ኣይተ ሃይለማርያም ነዚ ዝበሉ ሎመዓንቲ ስራሕ ዝጀመረ ፖርክ ኢንድስትሪ ሃዋሳ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ እዩ፡፡ ምዝሕሓል ኢንቨስትመንት ወፃኢ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዝተርኣያሉ እዋን ኢትዮጵያ ካብ ወፃኢ ዓድታት ዝለዓለ መጠን ኢንቨስትመንት ክትኣቱ ምኽኣላ እውን ገሊፆም፡፡ ቐዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብቲ ፖርኪ ኢንድስትሪ ዝርከባ ትካላት እውን ዑደት ኣካይዶም፡፡ ኣብ ስነ-ስርዓት ምጅማር ስራሕ ኢንድስትሪ ፖርክ ሃዋሳ ስራሕ ንዝጀመሩ ሰብ ሃፍቲ እውን ኣፍልጦ ተዋሂቡ እዩ፡፡ ፖርክ ኢንድስትሪ ሃዋሳ በቢ መዓልቱ 1 ቢሊዮን ዶላር ኣሜሪካ እቶት ክረክቡ ትፅቢት ዝግበረሉ እዩ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ካብ ስደት ንዝምለሱ ዘለው ዜጋታት ንዘጋጥሞም ፀገም ንምፍታሕ ስነ ልቦናዊ ሓገዝ ክረኽብሎም ከምዝግባእ ኣብ ዩንቨርስቲ ኣርሲ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ኣመላኺቱ፡፡
እቲ ዩንቨርስቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክልል ኦሮሚያን ኣብ ገጠር ከባቢታት ኣብ ዝነብሩ 1ሽሕን 99 ካብ ስደት ኣብ ዝተመለሳ ደቂ ኣንስትዮ ብዝገበሮ መፅናዕቲ ዝተፈላለዩ ፀገማት ከምዝበፅሖም ኣረዲኦም፡፡ መንቀሊ እቲ ፀገማት ድማ ኣብ ስደት ኣብ ዝነበራሉ እዋን ዝበፅሓን ስቃይን ምንግልታዕን ዝፈጠረለን ስነ ልቦናዊ ፅዕንቶን ብምኽንያት ሕፅረት ቁጠባ ዝገጥም ዘሎ ስራሕ ስእነትን እዩ ኢሉ፡፡ መተሓባበሪ እቲ ጉጅለ መፅናዕቲ ኣብቲ ዩንቨርስቲ ምክትል ፕሬዝዳንት መፅናዕትን ግልጋሎት ማሕበረሰብን ዶክተር ቃሲም ካብ ስደት ዝምለሱ ዜጋታት ዝተፈላለዩ ማሕበራዊን ስነ-ልቦናውን ፀገማት ጥዕናን ኣለዎም ኢሎም፡፡ ካብ 2006 ክሳብ 2009 ዓ/ም ካብ ስደት ኣብ ዝተመለሳ ደቂ ኣንስትዮ ብዝተገበረ መፅናዕቲ መሰረት ብምግባር ካብ ምኽሪ ስነ ልቦና ክሳብ ግዝያዊ ሓገዝ ስልጠና ተገይሩለን እዩ፡፡ ካብ ስደት ንዝተመለሱ ኣብ ዓድኻ ስራሕካ መነባብሮኻ ምልዋጥ ይካኣል እዩ ዝብል ኣተሓሳስባ ምሓዞም መበገሲ ካፒታል ንዘይብለን 250 ደቂ ኣንስትዮ ኣብ 20 ማሕበራት ብምውዳብ ሓገዝ 200 ሽሕ ብር ተገርሩለን እዩ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
12/10/2009
17ውድባት ፖለቲካ ካብ ሕጊ ፀረ ራዕዲ ክሳብ ኣዋጅ ታክሲ ንምዝርራብ ተስማዕሚዖም፡፡
እቶም ውድባት ሎመዓንቲ ኣብ ዘካየድዎ መበል 12 ዙር ምይይጥ ቅድሚ ድርድር ካብ ዝቐረቡ 13 ኣጀንዳታት ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ኣዋጃት ዝብል ርእሲ ዝቐረቡ 6 ኣጀንዳታት ንምዝርራብ ተስማዕሚዖም፡፡ ንምድርዳር ካብ ዝተመረፁ ኣጀንዳታት ሕጊ ፀረ ራዕዲ ነፃነት፣ መረዳእታ፣ መራኸብቲ ሓፋሽን ኣዋጅ ኣጣይሻ ገበርቲ ሰናይን ይርከብዎም፡፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ኢህወዴግ እቶም ኣዋጃት ክመሓየሹ ዝብል ቅዋም ከምዘይበሉ ብምግላፅ ኮይኑ ግን ተቓወምቲ ውዳባት ክመሓየሹ ይግበኦም ዝበልዎ ዓንቀፃት እንተቐሪቦም ክደራደር ቅሩብ ምዃኑ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት እቲ ግንባር ኣይተ ሽፈራው ሽጉጤ ገሊፆም፡፡ 6 ውድባት ፖለቲካ ክንዘራረበሉ ይግባእ ኢሎም ዘቐረብዎ ኣዋጅ ህፁፅ እዋን ኢህወዴግ እዛ ሃገር ኣብ ትሕቲ እቲ ኣዋጅ እናሃለወት ክደራደር ፍቓደኛ ከም ዘይኮነ ገሊፁ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ሮብዕ ኣብ ዝተኻየደ መበል 11 ዙር ምይይጥ ንሕጊ መረፃ ሓውሲ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ምዝታዮም ይዝከር፡፡ ኢህወዴግ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዓንቀፅ 39 ዝቐረበ ረቂቕ ንዘራረበሉ ዝብል ረቂቅ ውድባት ኣብ ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ንምድርዳር መሰል የብሎምን ኢሉ፡፡ ካሊእ እቶም ውድባት ኣለው ዝበልዎም እሱራት ፖለቲካን ሕልናን ኣብ ኢትዮጵያ ከምኡ ዓይነት እሱር ስለዘየለ ክደራደር ኣይክእልን ኢሉ ኢህወዴግ ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
መራሕቲ ሃገራት ተፋሰስ ናይል ኣብ ስምምዕነት ኢንቴቤ ዘይትስማዕምዕሎም ጉዳያት ንምፍታሕ ድሕሪ ፅባሕ ሮብዕ ኣብ ኡጋንዳ ክዝትዩ እዮም፡፡
ምከትል ሚኒስተር ጉዳያት ኣፍሪካ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ግብፂ ኣሞዲ ሎዛ ኣብቲ ዘተ ካብ ኣጠቓቕማ ሩባ ናይል ብተወሳኺ ክድህሰሱ ኣብ ዝግበኦም ፖለቲካዊ ጉዳት እተን ሃገራት ክለዓሉ እዮም ኢሎም፡፡ ኣብ 2010 ዓመተ ፈረንጂ ዕላዊ ዝኾነ ስምምዕነት ኢንቴቤ ኣባል ሃገራት እቲ ተፋሰስ ዘሎ ሃፍቲ ማይ ናይል ሓበራዊ መሰል ምምሕዳርን ምልማዕን ከምዘለወን የቕምጥ፡፡ ኣብቲ ፍትሓዊ ኣጠቓቕማ ሩባ ናይል ክህሉ ዝገብር እዩ ዝተበሃለ ስምምዕ ሃገራት ኢትዮጵያ ኬንያ፣ ኡጋንዳ፣ ሩዋንዳን ቱንዝያን ፈሪመን እየን፡፡ ግብፅን ሱዳንን እቲ ስምምዕ ኣብ ኣጠቓቕማ ሃፍቲ ማይ ፅዕንቶ ዝፈጥር እዩ ብምባል ኣይፈረማን ይበል ንሱዳን ትርቡን ዝፀርሐ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 5 ኣዋርሕ ካብ ሃገራት ኤርትራ፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝተሰደዱ ልዕሊ 54 ሽሕ ሰባት ተቐቢላ ኣዕቑባ ከምዘላ ተገሊፁ፡፡
ንምምሕዳር ጉዳይ ስደተኛታትን ተመለስቲ ካብ ስደትን ሃገርና ፀሪሑ ኢቢሲ ከምዝፀብፀቦ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ሃገራት ኤርትራ ፣ሶማሊያ፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝኣተው 850 ሽሕ ስደተኛታት ኣዕቑባ ኣላ ኢሉ፡፡ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኢትዮጵያ ካብተን ስደተኛታት ብምቕባል ዝመርሓ ዘለዋ ሃገራት እያ ምባሉ እውን እቲ ምምሕዳር ገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
መብዛሕቲኦም ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግር ካብ ዝተተሓዘ ፖሮጀክታት ልምዓት ሓይሊ ንፋስ ብውልቀ ሰብ ሃፍቲ ክሰርሑ ትልሚ ከምዝተተሓዘ ሚኒስተር ማይን መስኖን ኤሌክትሪክሲትን ገሊፁ፡፡
ምክትል ዳይሬክተር መፅናዕትን ልምዓትን ኢነርጂ እቲ ሚኒስተር ኣይተ ሳህለ ታምሩ ክሳብ ሕዚ ኣብቲ ዘፈር ተሳትፎ ውልቀ ሰብ ሃፍቲ ከምዘየለ ብምግላፅ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ መንግስቲ ዴንማርክ ብዝተረኸበ ሓገዝ ምድላው ሰነዳት ኣሰራርሓ ጨረታ ፣ ስምምዕ መሸጣ ሓይሊ ፣ውሕስና ማዕቀፍ ሕጊን ምንፃር ብውልቀ ዘፈር ዝለምዑ ፕሮጀክታትን ተኻይዱ ኣሎ ኢሎም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ሓይሊ ንፋስ 324 እዋን ካብ ሓይሊ ንፋስ 324 ሜጋ ዋት ፍልፍል ሓይሊ ተረኺቡ ከምዘሎ ንኣይተ ሳህሉ ፀሪሑ ኢቢሲ ፀብፂቡ፡፡
8ይ ጉባኤ ማሕበር ሓረስቶት ወረዳ ሓውዜን ነታ ማሕበር ንዝቕፅሉ 3ተ ዓመታት ካብ ዝመርሑ ኣሰራርሓን ኣካላት ቁፅፅር ኮሚቴን ምምራፁ ተሓቢሩ፡፡
ኣብቲ ን2 መዓልቲ ዝተኻየደ ጉባኤ ኣብ ዝሓለፈ 5ተ ዓመታት ኣብታ ወረዳ በታ ማሕበር ኣብ ልምዓት መስኖ፣ ምትእትታው ሓደሽቲ እታዎታት ሕርሻን ሃፍቲ እንስሳን ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮን ዝሓሸ ስራሕቲ ምስርሖም ይግለፅ፡፡ ይኹን እምበር ምስ ጉጅለታት ልምዓት ተኣሲርካ ዘይምስራሕ ብኽነት እኽሊ ማይ ዘይምዕጋትን ጠንቂ ሰነይ ምምሕዳራት ካብ ፍልፍሎም ዘይምድራቕን ገና ዘይተሰገሩ ፀገማት ሓረስቶት እታ ወረዳ እዮም፡፡ ኣብ መዛዘሚ እቲ ጉባኤ ኣባላት እታ ማሕበር ንዝቕፅል 5ተ ዓመታት ነቶም ፀገማት ንምፍታሕ ዝተትሓዙ ተወሰኽቲ ዕማማት ንምዕዋትን ቃል ብምእታው ምጥቕላል ኪኢላ ፕረስ ወረዳ ሓውዜን ተኽለማርያም ተካ ፀብፂቡ፡፡
09/10/2009
ኣብ ክልል ኢትዮ-ሶማልያ ተጠቃምነት ተሳትፎን ደቂ ኣንስትዮ ንምርግጋፅ ዝግበሩ ዘለው ምንቅስቃሳት ብመርኣያይነት ዝፅራሑ ምኳኖም ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣባላት ኮከስ ደቂ አንስትዮ ገሊፀን፡፡
ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝገበርዎ ዑደት ኣብ በቢ ብርኪ ዝርከቡ ኣብያተ ምኽሪን ኣፈፀምቲ ኣካላትን ደቂ ኣንስትዮ ዘለዎን ተሳትፎ ዝገምገሙ እንትኾኑ ኣብቲ ክልል ይበፅሕ ዝነበረ ብዝበዛ ጉልበት ደቂ ኣንስትዮ ንምትራፍ ምንቅስቃስ ይግበር ከምዘሎ ገምጊሞም፡፡ በዚ እውን ኣብቲ ክልል ዝተቓልዑ ስራሕ ዝበረታታዕ ምኳኑ እቶም ኣባላት ቤት ምኽሪ ገሊፆም እዮም፡፡ ኣብቲ ክልል ንድርቂ ኣብ ዝተሳጥሑ ከባብታት ድርቂ ንምፅዋር ዘኽእል ቀለብ እንስሳ ኣብ ምልማዕ ዝሳተፋ ደቂ ኣንስትዮ ብምንፃር ተጠቃምነትን ምርግጋፅ ዝሓሸ ረብሓ ከምዝህልዎ ተገሊፁ እዩ፡፡ ኣብቲ ክልል ደቂ ኣንስትዮ ዝገብርኦ ዘለዋ ምንቅስቃስ ዝበረታታዕ ምኳኑን እዚ መርኣያ ዝኾነ ስራሕ ተጠናኺሩ ክቕፅል ከምዝግባእ እውን ኣባላት ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኮከስ ደቂ ኣንስትዮ ፃውዒት ኣቅሪበን እየን ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ጅቡቲ ፣ኢትዮጵያ መመሓላፊ ናብ ዝተፈላለዩ ሃራት ትልእኽ ምህርቲ ፖታሽ ዝኸውን ወዲብ ሃኒፃ፡፡
እቲ ወደብ ኣብ ሰሜናዊት ክፋል እታ ሃገር ኣብ ዝርከብ ታጅራ ኣብ ዝተበሃለ ከባቢ ዝተሃነፀ እንትኾን ፣ብዋናነት ኢትዮጵያ ንወፃኢ ንዝትልእኾ ምህርቲ ፖታሽ ከም መተሓላለፊ ዘገልግል እዩ፡፡ ብ90 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ወፃኢ ዝተሃነፀ እቲ ወደብ ኣብ ብዓመት 4 ሚሊዮን ቶን ናብ ወፃኢ ዝለኣኽ ፖታሽ ንምምሕልላፍ ዓቅሚ ኣለዎ፡፡ እቲ ወደብ ጅቡቲ ትሃንፆም ካብ ዘላ 4ተ ሓደሽቲ ወደባት 2ይ እንትኸውን ፣ኣብቲ ዘፈር ዝተዋፈሩ ብርክት ዝበሉ ትካላት ወፃኢ ኣብ ዝርከቡለን ክልላት ዓፋርን ትግራይን ኣብ ቐረባ ርሕቐት ዝርከብ እዩ፡፡ ጅቡቲ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኩለ መዳያዊ ግልጋሎት ዝህብ ወደብ ዶራሌህ ዘለዎ እንትኾን ፣ን100 ሽሕ ዘመናዊ ዱኺዒ መሰሰኒ ምህርቲ ን100 ሽሕ ጥረ ምረን ዝክዝኑ ቦታታት ኣለውዎ፡፡ ኢትዮጵያ 95 ሚኢታዊ ንግድ ወፃኢ ብወደብ ጅቡቲ ኣቢላ ተሳልጥ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ብብር 50 ሚሊዮን ዝተሃነፁ ትካላት ማይ ግልጋሎት ምሃብ ጀሚሮም፡፡
ኣብ ትግራይ ዞባ ደቡብ ተካኢ ሓላፊ ማይ፣ ማኣድንን ኢነርጂን ኣይተ ተሾመ ደበሳይ ኣብ መዛዘሚ እዚ በጀት ዓመት ብብር 50 ሚሊዮን ወፃኢ ኣብቲ ዞባ ካብ ዝተጀመሩ ትካላት ማይ ማእኸል 60 ሚኢታዊ ህንፀት ተዛዚሙ ንግልጋሎት በቂዖም እዮም ኢሎም፡፡ ፅሩይ ዝስተ ማይ ግልጋሎት ኣብ ዘይተበፅሓለን ገጠር ጣብያታት ብዝተቀመጠሎም ግዘ ገደብ ተሃኒፆም ንግልጋሎት ካብ ዝበቅዑ ማእከል እቶም 36 መጎልበቲ ፍልፍላት እንትኾን እቶም ዝተረፉ ላዕለዋይን ማእኸላይን ዓሚቅ ጎዳጉዳት ማይ እዮም፡፡ ኣብተን ህንፀት ዝተካየደለን ገጠር ወረዳታትን ቀበሌታትን ልዕሊ 42 ሽሕ ማሕበረሰብ ተጠቃሚ ፅሩይ ዝስተ ማይ ኮይኖም እዮም፡፡ በቶም ህንፀታት ፅሩይ ዝስተ ማይ ግልጋሎት ሽፋን ፅሩይ ዝስተ ማይ እታ ዞባ ካብ ዝነበሮ 60 ነጥቢ 3 ሚኢታዊ ናብ 70 ነጥቢ 60 ሚኢታዊ ሓፍ ክብል ኪኢሉ እዩ፡፡ ብኣንፃሩ ኣብ ቀበሌታት ዝተጀመሩ 65 ፕሮጀክታት ብምክንያት ከይዲ ጨረታን ካብቲ ሕብረተሰብ ብዝዋፃእ 15 ሚኢታዊ ወፃኢ ምጉታት ምክንያት ህንፀቶም ከምዝተጓተተን እዚ ፀገም ብምፍታሕ እቶም ህንፀታት ማይ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ ብምዝዛም ንግልጋሎት ንምብቃዕ እናተሰርሓ ምኳኑ ኣይተ ተሾመ ደበሳይ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
08/10/2009
ኣብ ዝቕፅል ዓሰርተ መዓልታት ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ሃገርና ዝህሉ ኩነታት ኣየር ንሕርሻ ኣዝመራ ዝለዓለ ጥቕሚ ከምዝህልዎ ኤጀንሲ ብሄራዊ ሜትሮሎጂ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ኤጀንሲ ካብ ሰነ 4 ጀሚሩ ንተኸታተልቲ 10 መዓልታት ዝህሉ ኩነታት ኣየር ኣመልኪቱ ካብ ዘውፅኦ መግለፂ ደቡብ ምዕራብ፣ ሰሜን ምዕራብን ማእኸላይ ክፍልታት ሃገርና ዝናብ ክህሉ ዝኽእለሉ ኩነታት እናተጠናኸረ ክኸድ እዩ ኢሉ፡፡ ሕዚ እውን ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምዕራብን ምብራቕ ወለጋ ሓውሲ ኣብ ክልል ኣምሓራ ምዕራብን ምብራቕ ጎጃምን ሰሜን ጎንደር ፣ከባቢታት ባህርዳር ካብዚ ብተወሳኺ እውን ኣዲስ ኣበባ ዝናብ ክረኽባ እየን፡፡ ኣብ ክልል ትግራይ ዞባታት ምዕራብ ማእኸላይን ክልላትጋምቤላን ቤንሻንጉል ጉምዝን መብዛሕቲኡ ክፋላት ብተመሳሳሊ ስሩዕ ዝናብ ከምዝረኽባ ኣፍሊጡ፡፡ እዚ ዝናብ ዕብየቶም ንዘይዛዘሙ ናይ ሓፂር ግዘ ፍርያታት እዋን ቀውዒ ፅቡቕ ዝበሃል ጥቅሚ ስለዝህልዎ ሓረስቶት ኣብ ሕርሻ ምንቅስቃስ ሰፊሕ ምርብራብ ንክገብሩ ፃውዒት ኣቅሪቦም እዮም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ልዕልነት ሕግን ሰናይ ምምሕዳርን ንምዕሳል ዝሕግዝን ግልጋሎት ነፃ ድጋፍ ሕጊ ንምሃብ ዘክእለን ማዕቆፍ ሕጊ ተዳልዩ፡፡
ሃገርና ካብ መንጎ ዝተቐበለቶም ዓለም ለኸ ሕግታት ዜጋታት ተጠቀምቲ ስርዓት ፍትሒ ንክኾኑ ዝተደንገጉ ሕግታት ዘጠቃልልሉ ሕጊታት ይርከብዎም፡፡ ነዚ መበገሲ ብምግባር ድማ ብዝተፈላለያ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲን ማእከላት ሕግን ዓቅሚ ንዘይብሎም ዜጋታት ናፃ ግልጋሎት ድጋፍ ሕጊ ይወሃብ እዩ፡፡ እዚ ክሳብ ሕዚ ብዝተበታተነ መልክዑ ክወሃብ ዝፀንሓ ግልጋሎት ናፃ ድጋፍ ሕጊ፣ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዝተወደበ መንገዲ ንክስራሕ ዘክእል ስትራቴጂ ማዕቆፍ ሕጊ ከምዝተዘርግሓ ኣማካሪ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ ኣይተ ደሳለኝ መንግስቴ ይዛረቡ፡፡ ግልጋሎት ናፃ ድጋፍ ሕጊ ንምርካብ ዝመፁ ዜጋታት ኣብ ቤት ፍርዲ ፋይል ንምክፋት ፣ንምጉዕዓዝን ካልኦት ምምሕዳራዊ ወፃእታት ንምሽፋን እኳ ዓቅሚ ዘይብሎም ብምኳኖም ጠበቓታት ንዝህብዎ ናፃ ግልጋሎት ዕንቅፋት ይኮኖም ከምዝነበረን ኣብ ዝመፅእ በጀት ዓመት ናብ ስራሕ ዝኣቱ እዚ ማዕቆፍ ሕጊ ግና እዞም ምምሕዳራዊ ወፃእታት ብመንግስቲ ክሽፈኑ ዝግበር ብምኳኑ ነቲ ዝነበረ ፀገም ከምዘቃልል ኣይተ ደሳለኝ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ሕጋዊ ፍቓድ መንበርን ስራሕን ዘይብሎም ኣብ ስዑድ ዓረብ ዝነብሩ ኢትዮውያን ካብታ ሃገር ንክወፁ ኣብ ዝተቐመጠ ግዘ ገደብ ናብ ሃገሮም ንምምላስ ዛጊድ 82 ሽሕ ን343 ኢትዮጵያውያን ተመዝጊቦም፡፡
ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ንእዋናዊ ጉዳያት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ለመዓንቲ ጥራሕ 1ሽሕን 400 ኢትዮጵውያን ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣተው ኣፍሊጡ፡፡ ሜድሮክ ኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ንተመለስቲ ስዑድ ዓረብ ሓገዝ 10 ሚሊዮን ብር ከምዝገበረ ኣፍሊጡ፡፡ እቲ ትካል ኣብ ዩንቨርስቲ ዩኒቲ ንሓደ ሚኢቲ ተመለስቲ ዜጋታት ናፃ ዕድል ትምህርቲ ብምሃብ ንሓደ ሚኢቲ ህፃናት ድማ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሸሙናይ ክፍሊ ብናፃ ንምምሃር ቃል ኣትዩ እዩ፡፡ ንሓደ ሚኢቲ ሰባት ድማ ዕድል ስራሕ ንምፍጣር ከምዝፈቀደ እዩ መግለፂ እቲ ሚኒስተር ዘመላኽት፡፡ ዓለም ለኸ መዓልቲ ስደተኛታት 13 ሰነ ኣብ ክልል ጋምቤላ ከምዝኽበር እውን ኣፍሊጡ እዩ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 850 ሽሕ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ስደተኛታት ዝርከቡ እንትኾን እዚ በዓል ዝኽበር ድማ ኢትዮጵያ ኣብዚ መዳይ ንእትገብሮ ኣስተዋፅኦ ኣፍልጦ ንምሃብ ምኳኑ ተገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ልዕሊ 400 ሄክታር መሬት ንሓምለዋይ ከባቢ ዝስማዕማዕ ሃገር ቦቀል ኣግራብ ኣብ ምስፍሕፋሕ ከም ዝርከብ ማእከል ኣግራብ ጉለሌ ኣፍሊጡ፡፡
ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ኮምኒኬሽን እቲ ማእከል ኣይተ ያሬድ ጌታሁን ከምዝገለፅዎ እዚ ማእከል ኣብ 705 ሄክታር መሬት ዩንቨርስቲ ኣዲስ ኣበባን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን ብሓባር ዘጣየሽዎ እዩ፡፡ ኣብዚ ውሽጢ ድማ ኣብ ልዕሊ 400 ሄክታር መሬት ሃገር ቦቆል ዝራእቲ ኣግራብ ንምስፍሕፋሕ ስራሕቲ ይስራሕ ከምዘሎ ገሊፆም፡፡ ኣብ ኢትዮያ ብዓይነት ፈላማይ ዝኾነ እዚ ማእከል ኢኮኖሚያዊ ረብሓኦም ዝለዓለ ዝኮኑ ሃገር ቦቆል ኣግራብ ናይ ምሕላው ምክንካንን ስራሕቲ ምስፍሕፋሕን ብምስላጥ ንትውልዲ ንክምሓላፍ ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊፆም፡፡ እዚ ማእከል ኣብ 2002 ዓ/ም እንትጣየሽ ኣስታት 240 ሃገር ቦቆል ኣግራብ ኣብ ውሽጡ ሒዙ ከምዝነበረን ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ሃገርና ብዝተካየደ ምትእስሳር ኣግራብ ዛጊድ 700 ሃገር ቦቆል ኣግራብ ኣብቲ ማእከል ይርከብ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
07/10/2009
ዓለም ለኸ መዓልቲ ለገስቲ ደም ኣብ ሃገርና ይኽበር ኣሎ፡፡
‘’እንታይ ክገብሩ ይደልዩ? ደም ምልጋስ ሕዚ ይለግሱ ኩሉ ግዘ ለጋሲ ደም ይኹኑ’’ ብዝብል መሪሕ ቃል ካብ ሎመዓንቲ 7 ሰነ 2009 ዓ/ም ጀሚሩ መዓልቲ ለገስቲ ደም ምኽባር ተጀመሩ ኣሎ፡፡ ንኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ ክሳብ 5 ጳጉሜን 2009 ዓ/ም ብዝተፈላለዩ ምድላዋት ምኽባሩ ከምዝቕፅል ዋና ዳይሬክተር ባንኪ ደም ኢትዮጵያ ዶክተር ሃብተማርያም ደምወዝ ገሊፆም፡፡ ንመበል 14 ግዘ ዝኽበር መዓልቲ ለገስቲ ደም ብኣጋጣሚ ዝተጎድኡ ተሓከምቲ ቅድሚ ምሟቶም ነድሕን ዝብል ዕላማ ሒዙ ከም ዝኽበር እውን ገሊፆም፡፡ ድልየት ደም ኢትዮጵያ ንምምላእ ልዕሊ 250 ሽሕ ለገስቲ ደም ዘድልዩ ዋላ እኳ እንተኾነ ኣብዚ ሕዚ እዋን 10 ሽሕ ስሩዓት ለገስቲ ደም ከምዝርከቡ ተገሊፁ እዩ፡፡ ኣብ 9 ኣዋርሕ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት 200 ሽሕ ዩኒትደም ክረክብ እዩ ተባሂሉ ተተሊሙ ዝነበረ እንትኸውን እቲ 134 ሽሕ ዩኒት ደም ምእካብ ካብ ትልሚ 88 ሚኢታዊ ምፍፃሙ እቶም ዳይሬክተር ገሊፆም እዮም፡፡ ባንኪ ደም ኢትዮጵያ ባህሊ ምልጋስ ደም ንምዕባይ ብዝተፈላለየ መራኸብቲ ሓፋሽ ንምልላይ ብዝተፈላለየ ፕሮግራማት ይሰርሕ ከምዘሎ ተገሊፁ እዩ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ንምክልኻል ካንሰር በሪ ማህፀን ደቂ ኣንስትዮ ቅድመ ምርመራ ካንሰር ክግበር ይግባእ ተባሂሉ፡፡
ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዙርያ ቅድመ ምርመራ ካንሰር በሪ ማህፀን ግልጋሎት ሕክምናን ምሕካም ዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕበረሰብን ዝተውፃፅኣ ደቂ ኣንስትዮ ተዛራሪቡ፡፡ ኣብ ዘውዲቱ ሆስፒታል በዓል ሞያ ምርመራ ክፍሊ ካንሰር በሪ ማህፀን ሲስተር ፅጌ ተኸስተ እቲ ሕማም ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ሞት ዘብፅሕ ምኳኑ ገሊፀን ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ተበፃሕነት ትካላት ሕክምና ደቂ ኣንስትዮ ትሑት ብምኳኑ ነቲ ሕማም ምስፍሕፋሕ ምኽንያት ይኸውን ኣሎ ድሕሪ ምባል ቅድመ ምርመራ እቲ ሕማም ብምግባርን ክትባት ብምውሳድን እቲ ሕማም ምክልካል ከምዝካኣል ገሊፀን፡፡ ኣብቲ መድረኽ ተሳተፍቲ ሓደሽቲ ዝመፁ ልምድታት ፣መናእሰይ ንዘይተደለዩ ወልፊ ተገዛእቲ ምኳኖም ድሕሪ ምግላፅ እዚ እውን እቲ ሕማም ምብእኣስ ምኽንያት ስለዝኾነ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ጥቡቕ ቁፅፅር ክግበር ከምዝግባእ ገሊፆም፣ ከምዚኦም ዓይነታት መድረኻት ክጠናኸሩ ከምዝግባእ እውን ተላብዮም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 1 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ንሕማም ካንሰር በሪ ማህፀን ዝተቓልዓ እንትኾና 80 ሚኢታዊ ድማ ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝነብራ እየን እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ዞባ ዳውሮ ቤት ህንፀት ተሪጫ ዝርከቡ ተሃነፅቲ ንዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ቦንድ ዓዲጎም፡፡
እቶም ተሃነፅቲ ዕድጊት ቦንድ ዝፍፀሙ ዋንጫ ግድብ ህዳሰ ኢትዮያ ኣብ ከተማ ተርጫ ምብፅሑ ምኽንያት ብምግባር እዩ፡፡ ሓላፊ እቲ ቤት ህንፀት ዋና ኢንስፔክተር መንግስቱ ኩማሎ እቶም ተሃነፅቲ ካብ ቀለቦም ብምንካይ እንትኸውን ኣብቲ ቤት ህንፀት ኣብ ዝተፈላለዩ ብርኪ ስራሕ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት እውን ዕድጊት ቦንድ ፈፂሞም እዮም፡፡ እቶም ተሃነፅቲ ብዕድጊት ቦንድ ብተወሳኺ ካብ ውፅኢት ስራሕቲ ኢደ ጥበብ ብመልክዕ ውህብቶ ኣበርኪቶም እዮም፡፡ እቶም ተሃነፅቲ እቲ ግድብ ክሳብ ዝዛዘም ዓቅሞም ዝፈቐዶ ሓገዝ ከም ዝገብሩ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቁልጡፍን ፍትሓውን ተበፃሕነት ሓበሬታ ንምርግጋፅ ዓቅሚ ሰብ ሞያ እቲ ዘፈር ንምጥንካር ብተኸታታሊ ከም ዝስራሕ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብ ክልል ጋምቤላ ንዝርከቡ ሰብ ሞያ መራኸብቲ ሓፋሽን ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ስልጠና መዕበይ ዓቅቢ ይወሃቦም ኣሎ፡፡ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ህንፀት ምስልን ርክብ ህዝብን እቲ ቤት ፅሕፈት ዶክተር ኣብድራህማን ናስር ኣብ መኽፈቲ እቲ መድረኽ ስልጠና ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ቅልጡፍን እዋናውን ሓበሬታ ናብ ህዝቢ ክበፅሕ ንምግባር ዓቕሚ ሰብ ሞያ እቲ ዘፈር ምጥንኻር ወሳኒ እዩ ኢለን፡፡ ኣብ ሃገርና ተጀሚሩ ንዘሎ ልምዓት ፣ሰናይ ምምሕዳርን ስርዓት ዲሞክራሲን ንምጥንካር ሰብ ሞያ እቲ ዘፈር ዘለዎም እጃም ዝለዓለ ምዃኑ ገሊፀን ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
06/10/2009
ኣብ ክልላት ጠንቂ መበገሲ ጎንፂ ዝኾነ ምሕደራዊ ምሕንፃፅ ውስን ብቅልጡፍ ክፍፀም ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ኣርባሕቲ እንስሳት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣተሓሳሲቡ፡፡
እቲ ቀዋሚ ኮሚቴ ንሚኒስተር ጉዳያት ኣርባሕቲ እንስሳትን ፌዴራልን ኣብ ባጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ኣፈፃፅማ ስራሕ 10 ኣዋርሕ ኣብ ዝገምገመሉ ኣብ ነባር ማእከላት ኣርባሕቲ እንስሳታት ንግልጋሎት ዘይበቅዑ መሰረተ ልምዓታት ናብ ስራሕ ዝኣትውሉ ኩነታት ክፍጠር ተላብዩ፡፡ ፀብፃብ በጀት ዓመት 2009 እቲ ሚኒስተር ዘቕረቡ ሚኒስተር ኣይተ ካሳ ተክለብርሃን ኣብ በጀት ዓመት 27 ሽሕን 162 ኣርባሕቲ እንስሳት ብቁሸት ንምትእኽኻብ ተተሊሙ ዝነበረ ህንፀት መሰረተ ልምዓት 210 ህንፃታት መሰረተ ልምዓት ከም ዝተዛዘሙ ገሊፆም፡፡ ኣብ ገለ ከባብታት ሕቶታት ምህንፃፅ ወሰን ናብ ጎንፂ ከም ዘምርሑ ዝገለፁ ሚኒስተር ካሳ ምስ ክልላትን ዝምልከቶም ኣካላትን ብሓባር ብምውዳድ ፀገም ክፍታሕ ምኽኣሉ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ንምቁፅፃር ዘጋጠመ ድርቂ ብሓባር ምስራሕ ከም ዘድሊ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም፡፡
እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ምስ ናይ ሶማልያ መዘነኦም ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ምብራቅ ኣፍሪካን ዘጋጠመ ድርቂን ንምክልካል ብሓባር ንምስራሕ ኣድሂቦም ዘትዮም፡፡ ኣይተ ሃይለማርያም ኣብተን ዓውደ ሕርሻ ኢትዮጵያ ዘላ ዕማም ሶማልያ ከም ተሞክሮ ክትጥቀመሉ ከም ዝግባእ ድሕሪ ምጥቃስ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፈጠራ ዕድል ስራሕ እውን ሶማልያ ከም መርኣያ ክትወስዶ ከም ትኽእል ሓቢሮም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማልያ ሓሰን ዓሊ ብወገኖም ኢትዮጵያ ንህዝብን መንግስትን እታ ሃገር ትገብሮ ዘላ ኣበርክቶ ብምንኣድ ብቀፃሊ ኣብ ቀረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክን ካልኦት ዝኣምሰሉ ምስ ኢትዮጵያ ክትሰርሕ ከም ትደሊ ተዛሪቦም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንኣመራርሓን ኣባላት ቀዋሚ ኮሚቴ በጀት ኦዲትን ኣብያተ ምኽሪ ከተማታት ወረዳታትን መዕበይ ዓቅሚ ስልጠና ሂቡ፡፡
ኣብ ሓደሽቲ ኣዋጃት፣ ኣታዊ ግብርን ምሕደራ ግብርን፣ ኣዋጅ ኤስዛይዝን ቀረፅን፣ ስርዓት ኣወሳስና ግብርን፣ ኣተኣላልያ ቅሬታ ሪፎርምታት ግብሪን መሰረተ ዝገበረ ንኣባላት ኣመራርሓ ቀዋሚ ኮሚቴን በጀትን ኦዲትን ኣብያተ ምኽሪ ከተማታት ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ብዓል መዚ እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ በላይ ገብረወልድ ተዛሪቦም፡፡ ኣይተ በላይ ቁጠባዊ ዓቅሚ እቶት ንምዕባይ ዝምጥንን ዝድግፍን ሰርዓት ምሕደራ ግብርን ድልድልን ምምሕያሽን ወሳኒ ብምዃኑ ብደረጃ ሃገር ዝተመሓየሹ ኣዋጃት ግብርን ምሕደራ ግብርን ኣብ ሓምለ 2008 ረቂቅ ናብ ትግበራ ከም ዝተኣትወ ኣፍሊጡ፡፡ ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና ብወገኖም ነባራትን ሓደስቲ ኣዋጅትን ዘመሳሰልዎምን ፍልልያቶምን መሰረት ዝገበረ ዝተወሃበ ስልጠና ምዕባይ ዓቅሚ ዝሓሸ ግልጋሎት ክንህበላ ትግበራ ክንኣቱን ይሕግዘና እዩ ምባሎም ላዕለዋይ ክኢላ ርክብ ብዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሃይለኪሮስ ሓቢሩ፡፡
05/10/2009
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳኝ ምስ ሚኒስተር ድኤታ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኳታር መሓመድ ቢን ኣብድራህማን ኣልተን ካብ ቤት ፅሕፈቶም ተቀቢሎም ኣዘራሪቦም፡፡
እቶም ሚኒስተር ድኤታ ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኳታር ኣሚር ሼህ ታሚም ቢኒ ዝተልኣኸሎም መልእኽቲ ኣረኪቦም እዮም፡፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኢፌዴሪ ኣብ መንጎ ኳታርን ሃገራት ወሽመጥ ባሕሪ ዝተፈጠረ ዘይምቅድዳው ብድፕሎማሲያዊነት መንገዲ ንኽፍታሕ ድጋፍ ከም ትገብር ዝገለፀ እንትኸውን ኢትዮጵያ ኣሜሪካ ኩዌት ዝጀመርዎ ዲፕሎማሲያዊ ፀዓሪ ከምትድግፍ ገሊፁ እዩ፡፡ ኣሚር ኳታር ሸክ ታሚም ቢኒሃመድ ኣልታኒም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ምግባሮም ዝፍለጥ እዩ ኣብዚ እዋን እውን ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ኣብ ንግዲ ፣ኢኮኖሚ ጉዳያት ድሕንነት ሓበራዊ ስምምዕነት ዊዒለን እየን፡፡ ኢትዮጵያ ምስ ኳታር ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ስምምዕነት ዝጀመረት ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ብ1995 እንትኸውን ድሕሪ ግዘ ግን ካብ መራኸቢ ሓፋሽ ኳታር ሓደ ዝኾነ ኣልጀዚራ ብቀጥታን ብተዛዋርን ምስ ፈጠርቲ ግብረ ራዕዲ ርክብ ኣለዎ ዝብል ሓበሬታ ዕላዊ ብምግባሩ ኣብ 2008 ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ርክበን ተቋሪፁ እዩ፡፡ ኮይኑ ግን ኣሚር ኳታር ሼህ ሃማድ ቢን ካሊፍ ኣልታኒ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣብ ኢትዮጰያ ብዝገበርዎ ዕላዊ ዑድት እዘን ሃገራት ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ደጊመን ርክብ ንክምስርታ መንገዲ ኮይንወን እዩ ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት መጓዓዝያ ህዝቢ ዝለዓሉ ፀገማት ንምፍታሕ ካብ ቀፃሊ ዓመት ጀሚሩ ጂ.ፒ.ኤስ ክግጠም ምዃኑ ተገሊፁ፡፡
ዳይሬክተር ኮምኒኬሽንን ርክብ ህዝቢን ንግልጋሎት መጓዓዓዝያ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣይተ ሰለሞን ኣምባቸው ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት መጓዝያ ሰራሕተኛታት ብርክት ዝበሉ መረረታት ከም ዝቐርቡ ገሊፆም፡፡ ኣብ ኣሰራርሓ ተሽከርከርቲ ተጠቀምቲ ከም ፀገም ዘልዕልዎም ሓሳባት ከም መበገሲ ብምግባር ስጉምትታት ዲስፕሊንን ትምህርቲ ካብ ምሃብ ብዝዘለለ እቲ ፀገም ንምፍታሕ ዝተመቻቸወ ኣሰራርሓ ዘይምህላው ተገሊፁ እዩ፡፡ ነዚ እውን እቲ ትካል ምስ ኣሽከርከርቲ ተተሓሒዞም ምትላል ተግባት መፍትሒ ክኸውን እዩ ዝበሎ ዝሓሸ ስርዓት መጓዓዝያ ኣይ.ቲ.ኤስ ንምትግባር ከስርሕ ዝፀንሓ እንትኸውን ፣ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ መዛዘሚ ምዕራፍ ይርከብ ኢሎም፡፡ እቲ ስርዓት ቴክኖሎጂ ጂ.ፒ.ኤስ መንበቢ ማሽናት ኣብዘን ተሽከርከርቲ ብምጥቃም ቅድሚ ሕዚ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዝርኣ ዝነበሩ ፀገማት ንምፍታሕን ምንቅስቃስ እተን ኣውቶብሳት ንምቁፅፃር ዘኽእል እዩ፡፡ ሓላፊት ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እቲ ትካል ወይዘሮ ፅጌረዳ ፍቅሩ እቲ ቴክኖሎጂ ናብ ስራሕ ንምእታው 410 ኣውቶብሳት ኣብ ፈለማ ምዕራፍ 200 ኣውቶብሳት ድማ ናይ ፈተነ ግልጋሎት ንክህባ ምድላወን ገሊፀን፡፡ ግልጋሎት ፐብሊክ ሰርቢስ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብ410 ኣውቶብሳት ግልጋሎት ትራንስፖርት እናሃበ ዘሎ እንትኸውን ኣብ መዓልቲ ካብ 75 ሽሕ ንላዕሊ ሰራሕተኛታት ኣብ ምጉዕዓዝ ይርከብ ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቅድሚ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክፍለ ከተማ ኮልፎ ቀራንዮ ብልሙድ ቆሸ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ከባቢ ብዝበፅሓ ሓደ ሓላፊ እቲ ቢሮ ኣይተ ኤፍሬም ግዛው ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ 7 ነጥቢ 5 ሚሊዮን ዝዋግኡ ምግቢ፣ መስተ፣ ክዳውንትን ናይ ገዛ ኣቅሑትን ሕብረተሰብ ድጋፍ ከምዝገበረ ገሊፆም፡፡
ሕጋዊ ትሕዝቶ ንዝነበሮም 13 ሰባት መሬትን ገንዘብን ከምዝተወሃቦም ገሊፆም ፣ኣብቲ ከባቢ ተካርዮም ይነብሩ ካብ መንጎ ዝነብሩ 54 ውልቀ ሰባት ነቶም 35 10/90 ኮንደሚኒየም መንበርን ድጋፍ ዝተገበረሎም እንትኾኑ ነቶም ዝተረፉ ድማ ብዝተፈላለዩ ምኽንያት ዝግበረሎም ድጋፍ ከም ዝተጓተተ ገሊፆም፡፡ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብላስቲክን ጭቃን መንበሪ ሰሪሖም ይነብሩ ካብ ንዝነብሩ 102 ውልቀ ሰባት መንጎ ድማ ንነቶም 76 መንበሪ ገዛን ሓገዝ ገንዘብን ከምዝተገበረሎም ኣይተ ኤፍሬም ገሊፆም፡፡ ንዝተረፉ 23 ውልቀ ሰባት ድማ ኣድላይ መረዳእታ ኣማሊኦም ክመፁ ዝተኣዘዙ እንትኾኑ ሰለስተ ውልቀ ሰባት ድማ ነበርቲ እቲ ከባቢ ከም ዘይነበሩ ብዝተገበረ ምፅራይ ንምፍላጥ ተካኢሉ እዩ፡፡ ብቀፃሊ ድማ ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩን ንሓደጋ ተቀላዕቲ ዝኮኑ ውልቀ ሰባት ናብ ካሊእ ቦታ ንምዝውዋር ከብ ስግኣት ሓደጋ ናፃ ዝኮነ ህይወት ክመርሑ ምግባር ቀንዲ ተግባር እቲ ምምሕዳር ምዃኑ ተገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ብምኽንያት ዘይምምጥጣን ስርዓት ምግቢ ዝመፅእ ፀገም ድኽድኸ ህፃናት ብዘላቅነት ንምቅራፍ ዝስራሕ ፕሮጀክት ተግባራዊ ምዃን ከም ዝጀመረ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና ኣፍሊጡ፡፡
ልዕሊ 3 ሚሊዮን ዶላር በጀት ኣብ ዝተመደበሉ መርሃ ግብሪ 13 ትካላት ተዋዲዶም ንምስራሕ ዘክእል ስምምዕነት ሰቆጣ ከምዝተፈራረሙ መተሓባበሪ ስርዓት ምግቢ እቲ ሚኒስቴር ኣይተ ቢራራ መለስ ገሊፆም፡፡ ክሳብ 2022 ዓ/ም ዝፀንሕ ስምምዕነት ሰቆጣ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን ንመርኣያነት ኣብ ዝተመረፀ 29 ወረዳታት 4 ሚሊዮን ዜጋታት ብምጥቅላል ዝስራሕ እዩ፡፡ ዕድሚኦም ትሕቲ ክልተ ዓመት ዝኮኑ ህፃናት ነቲ ፀገም ከይቃልዑ ንምክልካል ፣ቐረብ ዝተመጣጠነ ምግብን ምገባ ኣብያ ትምህርትን ተግባራዊ ንምግባር ኣብ ስምምዕነት ካብ ዘለው መደባት እቶም ቀንዲ እዮም፡፡ ንቀዳማይ ዙር ፕሮግራም ልዕሊ 3 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ በጀት ተመዲቡ ቅድመ ምድላዋት ይሰርሑ ከምዘለው እቲ ሚኒሰተር ኣፍሊጡ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ብሕፅረት ዝተመጣጠነ ምግቢ 38 ሚኢታዊ ህፃናት ፀገም ድኽዳኸ ከምዘጋጥም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተካየድ መፅናዕቲ የመላኽት ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
01/10/2009
ሚኒስተር ቤት ፅሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ንምብቃዕን ናብ ኣመራርሓ ንምምፃእን ዘካየድኦ ስራሕቲ ክንድቲ ዝድለ ዘይምካኖም ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ሀዝቢ ኣፍሊጡ፡፡
ቆዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ህፃናትን ደቂ ኣንስትዩን ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣፈፃፅማ ስራሕ ትሽዓተ ኣዋርሕ ዘፈር ህፃናትን ደቂ ኣንስትዮን ዝተፈላለያ ሚኒስቴራት ቤት ፅሕፈታት ገሊፆም፡፡ እቶም ትካላት ደቂ ኣንስትዮ ናብ ኣመራርሓ ንምምፃእ ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ትምህርትን ካልኦት ዓቅሚ መዕበይ ስራሕትን ክንዲ እቲ ዝድለ ከምዘይስራሕ ተገሊፁ፡፡ ኣካቢት እቲ ቆዋሚ ኮሚቴ ወይዘሮ እምዮ ቢተው ዓቅሚ ደቂ ኣንስትዮ ንምዕባይ ሓፀርትን ነዋሕይን ዕድላት ትምህርቲ ብምምችቻው ብቅዓት ዘለዎን ደቂ ኣንስትዮ ናብ ኣመራርሓ ኣብ ምምፃእ ትኹረት ተዋሂብሉ ክስራሕ ይግባእ ኢለን፡፡ ሓለፍቲ እተን ትካላት ድማ እቲ ቆዋሚ ኮሚቴ ዘልዓሎ ም ክፍተታት ከም እታወትነት ብምውሳድ ንደቂ ኣንስትዮ ዓቅሚ መዕበይ ስልጠናታት ካብ ምሃብ ብዝሓለፈ ብጭቡጥ ናብ ኣመራርሓ ከዕብዩ ንምግባር ከምዝሰርሑ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ዩንቨርስቲ ባህርዳር ኣካዳሚ ማሪተይም ኢትዮጵያ ዘሰልጠኖም 59 መርከበኛታት ኣመሪቑ፡፡
ምክትል ፕሬዝዳንት ኮሚኒኬሽን ኢንፎርሜሽን ስትራቴጂ እቲ ዩንቨርስቲ ዶክተር ፍቅረሰላም ጋረድ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምረቓ እቲ ትካል ኣብ ሃገርና ብኤሌክትሮኒክ መካኒካል ምህንድስና መርከብ ተምሃሮ ኣሰልጢኑን ንምምራቕ ብሕታዊ እዩ ኢሎም፡፡ ተመረቕቲ ኣብ ዝሓለፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ ኣብ ዓለም ለኸ ትካላት መርከብ ተቆፂሮም ንምስራሕ ዘክእሎም ፍልጠትን ልምድን ረኺቦም እዮም፡፡ ተመረቕቲ ተምሃሮ ብዘርኣይዎ ሞያዊ ብቅዓት ናይ ስልጠና ግዜ ኣዋጅ ቅድሚ ምዝዛሙ ካብ ዓበይቲ ትካላት መርከብ ዓለም ውዕሊ ቁፃር ንምፍራም ከምዝከኣሉ ገሊፆም እዚ ድማ ንሃገርና ተወሳኺ ሽርፊ ወፃኢ ዝርከበሉ መንገዲ ምኳኑ ሓቢሮም፡፡ መርከበኛታት ኣብ ዕዳጋ ዘለዎ ተደላይነት መሰረት ብምግባር ድማ እቲ ዩንቨርስቲ ናይ ቅበላ ዓቅሙ ከምዘዕቢ ዶክተር ፍረሰላም ገሊፆም፡፡ ጀኔራል ማናጀር ኣካዳሚ ማሪትየም ኢትዮጵያ ሚስተር ኣቪሻይማርዘያኖ ተምሃሮ ብፍልጠትን ስነ ምግባርን ብዓለም ለኸ ደረጃ ተወዳደርትን ስርዓትን ዝገበርዎ ስልጠና ከም ዝወሰዳ ገሊፆም፡፡ እቲ ኣካዳሚ ኣብ ዝሓለፉ 12 ዙራት 1 ሽሕን 2ሚኢትን መርከበኛታት ኣሰልጢኑ ናብ ዕዳጋ ዓለም ክኣትው ዝገበረ ኮይኑ ሕዚ ድማ 238 ተምሃሮ ኣብ ምስልጣን ከም ትርከብ ተገሊፁ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ሕጋዊ ፍቓድ መንበሪን መስርሕን ዘይብሎም ኣብ ስዑድ ዓረብያ ዝነበሩ ኢትዮጵውያን ብግጉይ ሓበሬታ ከይተዘናግዑ ኣብ ዝተወሃባ ግዘ ገደብ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ሓፈሻዊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት እስልምና ፀዊዑ፡፡
መንግስቲ ስዑድ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ሕጋዊ ፍቓድ መስርሕን መንበሪን ዘይብሎም ኣብ ሃገራ ንዝነብሩ ወፃእተኛታት እታ ሃገር ንክወፁ ናይ ሰለስተ ወርሒ ግዘ ገደብ ከም ዝሃበት ይዝከር፡፡ ኣብ ስዑድ ዓረብ ካብ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ካብ 400ሽሕ ዝዛይድ ሕጋዊ ፍቓድ መንበሪን ስራሕን ዘይብሎም ብምዃኖም መንግስቲ ኢትዮጵያ ዜጋታት ግዜ መደብ ምሕረት ተጠቒሙ ዜጋታቱ ናብ ሃገሮም ንክምለሱ ፃዕሪ እንዳገበረ ይርከብ፡፡ ትሑተ ኮይኑ ግና ቁፅሪ ተመለስቲ ብመዳይ ትፅቢት ምግባር ትዕቀን ከምዝኾነን ፣ዝተወሃበ ግዘ ገደብ ምሕረት ንክዛዘም 20 መዓልታት ተሪፎም ኣለው፡፡ ፕሬዝዳንት እቲ ቤት ምኽሪ ሸኽ መሓመድ ኣሚን ጀማል እቲ ቤት ምኽሪ ዜጋታት ስቅያትን ምንግልታዕን ከይበፅሖም ንምግባር እንዳሰርሓ ከምዝርከብ ብዝተፈላለየ ኣጋጣምታት ናብ ስዑድ ኣብ ዘቕንዕሉ እዋን ምስ ዜጋታት ሃገርና ግዘ ከይተወሰኸ ብህፁፅ ናብ ሃገሮም ንክምለሱ ከምዝተመኻኸሩ ሓቢሮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡


c: text/html

text:
ካብ ሰነዳት ታሪኽ
Part 2
ሃብትኣብ ጽገ
ካልኣይ ክፍሊ
I. ቀረብ መኻይን ጽዕነት
ማዕረ ማዕረ’ቲ ምዕጣቕ ሰራዊት: ምብራቕ ጀርመን: እቲ ዓቕሚ ምንቅስቓስ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክብ ንምባልን ኣብ ዘተኣማምን ደረጃ ንምብጻሕን ዓቢ ተራ ነይርዋ ኢዩ:: ኣብቲ ቤ.ጽ. ናይ ሚስተር ላምበርት ዝተረኽበ: ናይ ዕለት 15.6.1977 ናብ አሪክ ሆነከር ዘተላእከ ተለግራም: ብዛዕባ’ዚ ሓበሬታ ሒዙ ይርከብ:: ብኡ መሰረት: ምብራቕ ጀርመን 500 ሓባ: W50 ዝዓይነተን መኻይን ጽዕነት ንኢትዮጵያ ክትህብ ድሉውቲ ከምዝነበረት ሆነከር ይሕብር:: እተን መኻይን ንወተሃደራዊ ወይ ሲቪላዊ ኣገልግሎት ክውዕላ ኢዩ:: ኣብቲ ቀጺሉ ዝመጸ መዓልቲ ኸኣ ብግብሪ 530 ዘውህብ ስምምዕ ተፈሪሙ:: ኣብ ምድላው’ተን መኻይን ግን ሽግራት ተፈጢሩ:: ብመሰረት’ቲ ሚስተር ኪሊንከርትስ: ተኸታታሊ ጉዳያት ምብራቕ ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ: ዝለኣኾ ተለግራም: ካብተን ዝለኣኻ መኻይን: እተን 200 ብሞደል ኣንጎላ ተሰሪሐን: ኣብ ወደብ ሮስቶክ ኣብ መርከብ ክጸዓና ክብላ ከለዋ: ስርዓት ኢትዮጵያ ከምተን ዝደለየን ሞደላት ከምዘይኮና ኣፍሊጡ:: ካብዚ ብምብጋስ: ኤምባሲ ምብራቕ ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ: ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ: ነዘን ሞደላት’ዚአን ከምዝቕበለን ከፍቅድ ከእምኖ መምርሒ ተዋሂብዎ:: ክሊንከርት ግን ነዚ መምርሒ’ዚ ስለዘይተራእዮ: መልእኽቲ ጥርዓን ናብ ሚስተር ቨርነር ላምበርትስ ሊኢኹ:: ቨርነር ላምበርትስ: ኣብቲ እዋን’ቲ ኩሉ ንጥፈታት ምብራቕ ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ ዘወሃህድ ዝነበረ በዓል ስልጣን ኢዩ:: ክሊንከርት ኣብ ደብዳቤኡ ከምዝገለጾ: „ኢትዮጵያ ትደልየን ዘላ ዓበይቲ መኻይን: ንምግዕዓዝ ሰራዊት ዘገልግላ ኮይነን: ብምኽንያት ክሊማ ናይ’ዚ ሃገር: ማለት ከበሳ: ዝናም: ለይቲ ዛሕሊ: ብተንዳ ዝተሸፈና ክኾና’ዩ ዝመርጽ:: እንተድኣ: እዘን ዘይተደለያ – ሞደል ኣንጎላ- ተሰዲደን ግን: እቲ ኣብ ልዕሊ ምብራቕ ጀርመን ዘለዎ እምነት ክትንከፍ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ:: እዚ ኸኣ ኣብቲ ቁጠባውን ፖለቲካውን ዝምድናታትና ምስ ኢትዮጵያ ብዘይ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣይሓልፍን ኢዩ::“
እዚ ኩነታት’ዚ ኣብ መወዳእታ ካልእ ተዋሳኣይ: ተራ ከምዝህልዎ ጌሩ:: እሱ ኸኣ: ኣለክሳንደር ቻልክ ኮይኑ: ሓላፊ ጽላት ንግዳዊ ምውህሃድ ኢዩ:: ናብ ኤምባሲ ምብ/ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ: ተለግራም ብምልኣኽ ከኣ: እተን ኢትዮጵያ ዘጠለበተን ዓበይቲ መኻይን ክለኣኻ ከምዝኾና ሓቢሩ:: ብዛዕባ’ተን ኣብ ሮስቶክ ክጽዓና’የን ዝተባህላ መኻይን: ዝተዋህበ ሓበሬታ ልክዕ ከምዘይኮነን: ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሚኒስ. ምክልኻል ኢትዮጵያ: ዝኾነ ይኹን ንጥፈታት ከይግበርን ኣጠንቂቑ:: ኣብዛ ተለግራም’ዚኣ: ብመኪና ዝተጻሕፈ ክታም ኣለክሳንደር ቻልክ ሃልይዎ: ኣብ ትሕቲ ክታሙ ከኣ ብኢድ ዝተጻሕፈ ክታም ቨርነር ላምበርትስ ኣለዎ:: እዚ ማለት ከኣ ቻልክ ድልየት ኢትዮጵያ ንምምላእ: ብፉሉይ ከምዝነጥፍ የርኢ:: ኣብዚ: እቲ ምስ መሪሕነት ኢትዮጵያ ዘሎ መንፈስ ሓባራዊ ምትእምማን ንምድልዳል: ዝዓለመ ፖለቲካዊ ገምጋማት ተራ ከምዝተጻወተ ዝስሓት ኣይኮነን:: እዚ ማለት ከኣ ፖለቲካዊ ደገፍ ናይ’ቲ ሰልፊ ንምርካብ: ብዝምልከቶ ኣባል ናይ’ቲ ሰልፊ ብምፍራም ኣረጋጊጹ:: ካልኣይ ሰፊሕ ቀረብ ዓበይቲ መኻይን ሞደል W50 ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 1978 ተኻይዱ:: እዚ: ብመሰረት’ቲ ናይ 10.2.1978 ዝቐረበ ጠለብ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ኮይኑ: ኣብቲ ኣንጻር ሶማልያ ዝተኻየደ መጥቃዕታዊ ስርሒታት ከገልግላ ዝተባህላ: ሓደ ሽሕ ዓበይቲ መኻይን ሞደል W50 ዘጠቓለለ ኢዩ:: ብተወሳኺ ከኣ: 300 ሞደል W50 ንሲቪላዊ መዓላ ተጠሊበን:: ነቲ ዝነበረ ወተሃደራዊ ኩነታት ንምግላጽን: ኣድላይነት ወተሃደራዊ ሎጊስቲክ ብዝያዳ ንምብራህ: ከኣ ሓንቲ ኮሚቴ ተመዚዛ ንምብ/ጀርመን ብምኻድ: ምስ ቨርነር ላምበርትስ ተራኺባ:: ላምበርትስ ብወገኑ: ነቲ ልኡኽ ኢትዮጵያ ዘቕረቦ መርትዖታት ብመልክዕ ደብዳቤ ጺሒፉ: ናብ አሪክ ሆነከር ከምዝስዕብ ጌሩ ኣቕሪብዎ:- መጥቃዕትታት ኢትዮጵያ: ብኸምቲ ዝተሓንጸጾ ይኸይድ ከምዘየሎ: (…) ኣብ ምክልኻል ከተማ ሃረርን: ሓድሓደ ቦታታት ከባቢ ድሬዳዋን: ዝዓለመ መጥቃዕትታት ሶማል: ሰራዊት ኢትዮጵያ: ብሃንደበት: ኣብቲ ወተሃደራዊ መስመራት ሰራዊት ሶማል ዝነበረሉ ወገን: ኣብ ምዉት ቦታ ኣትዩ:: በዚ ምኽንያት: ኢትዮጵያ ኣብ ገለ ከባብታት 30 ኪ.ሜ.: 60 ኪ.ሜ.: ኣብቲ ገሊኡ ከኣ ክሳብ 100 ኪ.ሜ. ክትደፍእ ኪኢላ:: እዚ: ምስ ወተሃደራዊ ኣማኸርቲ ሶቭየታውያንን ኩባውያንን ብሓባር ዝተሓንጸጸ መደብ: ንሰራዊት ሶማል ኣብ ሃረርን: ድረዳዋን: ጅጅጋን ከርዲንካ: ናብ ሶማል ከየንሳሕቡ መንገዲ ንምዕጋት ዝዓለመ’ዩ ነይሩ:: እዞም ዝተጠቕሱ ሰራዊት ሶማል: እቶም ብሉጻትን ዳርጋ ፍርቂ ናይ’ቶም ምዱባትን ዕጡቓትን ሰራዊት ሶማል ብምዃኖም (30000): ነዚኦም ምስዓር: ወራር ሶማል ምሕምሻሽ ማለት ከምዝኾነ ክፍለጥ ይግባእ::
እዚ መጥቃዕቲ ኢትዮጵያ: ብቀንዱ ኣብ መወዳእታ ወርሒ 2 ወይ ፈለማ ወርሒ 3 ኢዩ ተመዲቡ ነይሩ:: ስለዚ: እዚ ሕጂ ብሃንደበት ተፈጢሩ ዘሎ ምቹእ ወተሃደራዊ ዕድል: ብዝበለጸ ንምምዝማዝ: ኣገዳሲ ኢዩ:: ኣብ ግብሪ ኸኣ: ማሕንቖታት መጎዓዝያ: ብዝያዳ ጎሊሒ ይርአ ኣሎ:: ብፍላይ: ቀረብ ወተሃደራዊ ሎጊስቲክስ ንምግዕዓዝን: ህዝባዊ ኣገልግሎት ንምርግጋጽን: ናብ ወጻኢ ብዓሰብ ዝለኣኽ ሰደድ ንምግዕዓዝ: እዘን መኻይን ጽዕነት የድልያ ኣለዋ::
ኣብቲ ዘተን ውዕልን: ኢትዮጵያ ክሳብ 30% ምንካይ ዋጋ ኣብተን ዓበይቲ መኻይን ክግበር ደፊኣ:: ብተወሳኺ: ኣብ ነዊሕ ዝኽፈል ለቓሕ ሓቲቶም:: ነዚ ዝተዋህበ ምኽንያት ከኣ: እተን ናይ 5ቶን መኻይን ጽዕነት: ናይ ምብ/ጀርመን ጥራይ ክኾና: መንግስቲ ኢትዮጵያ መደብ ኣለዎ:: ካብ ካልኦት ሃገራት ንምግዛእ ዝነበሮ መደብ ከቋርጽ እንተድኣ ኮይኑ: ምብራቕ ጀርመን ተወዳዳሪ ዝኾነ ኩነታት መሸጣ ክትፈጥር ትጽቢት ዝግበረላ ኢዩ:: ስለዚ: ናይ’ዘን ልዕሊ 1000 መኻይን ሞደል W50 ንምሻጥ ዝግበር ውዕል: ንመጻኢ ውዕላት ባብ ክኸፍት ተስፋ ይግበረሉ::
ብወገን ልኡኽ ምብ/ጀርመን: ከምኡ ዝኣመሰለ ተኽእሎታት ከምዝመጽእ ጥርጥር ስለዘይነበሮም: ኣብ ርእሲኡ’ውን መሪሕነት መንግስትን ሰልፍን ምብ/ጀርመን: ንኢትዮጵያ ኣብቲ ኣጋጢምዋ ዝነበረ ወተሃደራዊ ኩነታት ንምድጋፋ ድልየት ስለዝነበሮም: እቲ ውዕል ንምኽታሙ: መተካእታ ኣይነበሮምን:: ካብዚ ብምብጋስ ብዕለት 15.2.1978 ንኢትዮጵያ ኣዝዩ ምቹእ ዝኾነ ውዕል ክፍረም ተኻኢሉ:: በቲ ውዕል መሰረት: ምብ/ጀርመን ንኢትዮጵያ 500 ዓበየቲ ወተሃደራዊ መኻይን W50: ብተወሳኺ 300 ዓበይቲ መኻይን ንሲቪላዊ ስራሕ ዝኾና መደላት: 200 ከኣ ቦጣት ክትሸጠላ ነይርዋ:: ዋጋ ሓንቲ መኪና ካብ ነፍሲ ወከፍ ሞደል: ካብ 11000 ክሳብ 15000 ዶላር ኣቢሉ ክኸውን ከሎ: ዋግአን ብድምር 48.5 ሚልዮን ዶች ማርክ ኣቢሉ ይኸውን:: እቲ ክፍሊት ኣብ 5 ተመቓቒሉ: ማለት 15.12.78, 15.6.79, 15.12.79, 15.6.80, 15.12.80 ክኽፈል ተረዳዲኦም:: ኣብ’ዚ ውዕል’ዚ ካልእ ዘገረም ነገር እንተነይሩ: ምብ/ጀርመን ኣብ ካልእ ጽላታት’ውን ደገፍ ምሃባ’ዩ:: ንኣብነት: ኣብ ሓፈሻዊ ኣገልግሎት: ግብሪን ቀረጽን…ወዘተ ኣዝዩ ምቹእ ኩነታት ምፍቃዳ ኢዩ:: ካልእ ዘገርም ከኣ: ምብ/ጀርመን ኣብ ሃይማኖት ዘይትኣምን ክንሳ: ኣብቲ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝገበረቶ ውዕል: ካብ ዓቕመን ንላዕሊ ዝኾነ መለኮታዊ ሓይሊ (ፎርስ መጆር) ዕንቅፋት እንተተፈጢሩ: ክፍሊት ከቋርጽ ተሰማሚዐን::
II. ወደባት
ሓገዛት ምብ/ጀርመን ናብ ኢትዮጵያ ክበጽሕ እንተኾይኑ: እቲ ፍሉይ መራኸቢ ባሕሪ: ወደብ ዓሰብ ብምዃኑ: ፍሉይ ቆላሕታ ዘድልዮ ኢዩ:: ብዕለት 1.7.1977 ዝተኻየደ መጽናዕቲ ምብ/ጀርመን: ብዛዕባ ወደብ ዓሰብ ከምዝስዕብ ይመስል ነይሩ:-
ብድምር 14 መራኽብ ዘራግፋን: ክራጋፋ መስርዐን ዝጽበያን መራኽብ ኣብቲ ወደብ ነይረን
ቀጥታዊ ተኽእሎ ሰደድ ድሩት ነይሩ
ኣስታት 5 ሽሕ ቶን ቡን ንሰደድ ዝተዳለወ ኣብቲ መኽዘናት ናይቲ ወደብ ነይሩ
እቲ ውዳበ ሰደድ ቡን: ኣብ ኢድ ናይ ግሊ ኩባንያታት ብምንባሩ: እቲ ጉዳይ: ምስ መደብ ግዜአን ክሰማማዕ ነይሩዎ::
ስለ’ዚ ጉጅለ መጽናዕቲ ምብራቕ ጀርመን: እዚ ጽላት ሰደድ: ኣብ ኢድ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክሰጋገር ሓሳብ ኣቕሪቡ:: ከም ሳልሳይ ነጥቢ: እቲ ወደብ ኣብ ተክኒካዊ ብቕዓቱ: ብዙሕ ጉድለታትን ሕጽረታትን ከምዝነበሮ ተራእዩ:: ንኣብነት: ሓንቲ 25 ቶን ተልዕል: ቀዋሚት ክሬን ጥራይ ነይራ:: ካብ 3 ክሳብ 5 ቶን ዘልዕላ ከኣ 5 ተንቀሳቐስቲ ክሬን: 10 ፎርክሊፍት: ነይረን:: ዓቕሚ ምጽዓንን ምርጋፍን ናይ’ቲ ወደብ: 800 ቶን ቡን ወይ እኽሊ ንመዓልቲ: ምዃኑ ብተዛማዲ ትሑት ኢዩ:: ኣብ ርእሲ’ዚ: ክልተ ሰሓብቲ መኻይን ጥራይ ኣለዋ:: ኣብቲ ስዒቡ ዝመጸ ዓመታት: ነዞም ማሕንቖታት’ዚኦም ፍታሕ ምምጻእ: ቀንዲ ቆላሕታን ሓገዝን ምብራቕ ጀርመን ሲሒቡ:: ኣብ መጨረስትኡ: ኸኣ ብመልክዕ ፕሮጀክት ምብ/ጀርመን: እቲ ምህናጽ ናይ’ቲ ወደብ ክካየድ ተመዲቡ::
ድሕሪ ጥሪ 1977 ሚኒስትሪ ትራንስፖርትን መራኸብታትን ኢትዮጵያን ሚኒስትሪ ህንጻ ምብ/ጀርመንን ሓባራዊ ዘተታት ከካይዱ ጀሚሮም:: ብወገን ኢትዮጵያ: ምጽዋዕ ብኸፊል ንሓደ ሓጺር ግዜ’ውን ኣብ ኢድ ህ.
.ሓ.ኤ. ብምውዳቓ: እዚ ፕሮጀክት’ዚ ዓቢ ቁጠባውን ፖለቲካውን ትርጉም ከምዘለዎ ተገሊጽ:: ብተወሳኺ: ወደብ ዓሰብ: እቲ ዝዓበየ ወደብ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንምግባሩ ምዃኖም ኣብሪሆም:: ብወገን ምብ/ጀርመን ከኣ: ነዚ መደብ’ዚ ክውን ንምግባር: ክሕግዙ ቁሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም:: ምእንት’ዚ ከኣ ሓባራዊ ፕሮቶኮል ተፈራሪሞም::
ነቶም ኪኢላታትን: ኢንጂኔሪታትን: መንበሪ ትኸውን መርከብ ክትዳሎ ከኣ ሓሳብ ቀሪቡ:: ብተወሳኺ: ምዝርጋሕ መገዲ ባቡር ካብ ዓሰብ ናብ ኣዲስ ኣበባ: ከም ፕሮጀክት መጽናዕቲ ክካየደሉ ሓሳብ ቀሪቡ:: ብመሰረት ፕሮቶኮላዊ ውዕል 10.2.78: ምብ/ጀርመን ንምምራሕን ንምውህሃድን ናይ’ቲ ሓፈሻዊ መደብን ፕሮጅክትታትን: ከም ሓላፍነት ተቐቢላ:: ብተወሳኺ: ፍሉይ ህንጻዊ ስራሕ: ከም ምህናጽ መዐሸጊ መራኽብን ምእላይ ጭቃን ባዕላ ከተካይድ መዲባ:: ኣብ ርእሲ’ዚ: ቀረብ መሳርሕታት ወደብን: ህንጻዊ መሳርሕታትን መኻይንን: ምድላው ሰራሕተኛታትን ኪኢላታትን ህንጻ: ንዝምልከት ዕማም ንምፍጻም ቅሩብነታ ገሊጻ:: እቲ ስራሕ ኣብ ሰለስተ መደብ ተኸፋፊሉ ክፍጸም መደብ ወጺኡ:: ኣብቲ ቀዳማይ መድረኽ: ዓቕሚ ምጽዓንን ምርጋፍን ናይ’ቲ ወደብ ዘሐይል ህጹጽ ስጉምቲታት ክውሰድ ተመዲቡ:: ኣብቲ ካልኣይ መድረኽ: መርበብ ክረናት ወደብ ብምዝርጋሕ: እቲ ወደብ ከምዝዓቢ ክግበር ኢዩ:: ብተወሳኺ: ዕምቆት’ቲ ወደብ ክውስኽን: ወደብ ንኣሽቱ መራኽብ ክሰፍሕን: ሓደሽቲ መኽዘናት ክስራሕን መደብ ወጺኡ:: ኣብ ሳልሳይ መድረኽ: ሓደሽቲ መዐሸጊ መራኽብን መኽዘናትን: ቀረብ “ዘመናዊ” መሳርሕታት ወደብ ክዳለውን ተመዲቡ:: ብተወሳኺ: ቅድሚ ወደብ ዘሎ ከባብታት ክፈሓር መደብ ወጺኡ:: ብግዜ ክርአ ከሎ: እቲ ስራሕ ካብ 1978 -1981 ክፍጸም ተመዲቡ:: እቲ ፕሮጀክት: ብቐረብ ቡን ኢትዮጵያ ክምወል ተወሲኑ::
…..ይቕጽል

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብገበናት ሽብር ዝተኸሰሱ 29 ውልቀ ሰባባትን ክልተ ትካልት ንዘቕረብዎ ናይ ኽሲ ተቓውሞ ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ብናይታ ሃገር ሕጊ መሰረት ዝቐረበ ኣይኮነን ክብል ሎማዕንቲ መልሲ ሂቡ።
ንሙስሊም ማሕበረሰብ ብምውካል ንመንግስቲ ጥርዓን ንምቕራብ ብዝብል ናይ ዝተጣየሸ ኣባላት ኮሚቴን ክልተ ትካላትን ሎማዕንቲ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ኣለው።ሕገ መንግስትን ኢትዮጵያ ዝኣተወቶም ዓለምለኸ ውዕላትን ተጣሒሶም ዝብልን ኣዋጅ ፀረ ሽብር ዝምልከትን ብጠበቓታት እቶም ተኸሰስቲ ንዝቐረበ ጥርዓን መልሲ ዝሃበ ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ዝቐረቡ ተቓውሞታት ርትዓዊ ኣይኮኑን ክብል መልሲ ሂቡ።
ናይ ተኸሰስቲ ጠበቓታት እቲ ጉዳይ ናይ ሕገ መንግስቲ ብምዃኑ ጉዳያት ሕገ መንግስቲ ናብ ዘፃሪ ጉባኤ ንኽልኣኽ እቶም ተኸሰስቲ ዝሓተትዎ እውን ኣግባብነት የብሉን ክብል ዓቃቢ ሕጊ ተቓዊሙዎ’ሎ።ዝርዝር መከራኸሪ ነጥቢ ኣይቐረበን ብዝምል።
እቲ ሕጊ ፀረ ሽብር ናይ ዜጋታትን ናይ ሰላማዊ ሰባት ደሕንነትን መሰልን ንምሕላው ሕገ መንግስቲ መሰረት ገይሩ ዝወፀ እዩ ኢሉ ዓቃቢ ሕጊ።
ካብቶም ተኸሰስቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ’ውን ብሓይልን ብምፍርራሕን ከይኮነስ ምሉእ ብምሉእ ሕጊ ተኸቲሉ እዩ ኢሉ ዓቃቢ ሕጊ።ኣብ ናይ መንበሪ ገዛውቲ ተኸሰስቲ ዝተፈፀመ ፍተሻ’ውን ከምኡ ሕጊ እታ ሃገር ብዝፈቕዶ መሰረት እዩ ኢሉ’ሎ።
መበል 28 ተኸሳሲት ወ/ሮ ሓቢባ መሓመድ ዝቐረበን ኽሲ ካብ ካልኦት ተፈሊዩ ይርአ ዝብል ተቓውሞን ጥርዓንን እቶም ተኸሰስቲ ዝቐረቡዎም ክስታት ብኣፈፃፅማ ገበን ኣድማ ስለዝኾነ ናይተን ተኸሳስቲ ጉዳይ ካብቶም ኻልኦት ተፈሊዩ ዝርአ ኣይኮነን ክብል ዓቃቢ ሕጊ ተቓዊሙዎ።
እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ኽርክር ምስ ሰምዐ ብይን ንምሃብ ን27 ሕዳር ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።


text:
ሓይልታት መንግስቲ ሱማሊያን ሕብረት ኣፍሪካን ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ብዘለዎ ኣል-ሸባብ ተታሒዞም ዝነበሩ ግዝኣታት መሊስና ተቖፃፂርና ኢሎም።እቲ መጥቓዕቲ ኣል-ሸባብ ሒዙዎም ካብ ዝርከቡ ዝተረፉ ፅኑዓት ትሕዝቶታት ንምምሓው ገና ይጅመር እዩ ዘሎ ኢሎም ሓደ ብዓል ስልጣን መንግስቲ።
ኣካል ዓቃቢ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካ /AMISOM/ ብዝኾኑ ወታደራት ኢትዮጵያ ዝተሓገዙ ሓይልታት ሱማሊያ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ስርሒቶም ዝጀመሩ ዝሓለፈ ዓርቢ እዮም።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ሱማሊያ ዓብዲራሕማን ኦማር ዑስማን ወታደራት ኣብ ትሕቲ እቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ዝነበራ ቁልፊ ከተማታት መሊሶም ተቖፃፂሮምወን፤ዓብዪ ዕንቅፋት እውን ኣየጋጠመን ይብሉ።
ዛጊድ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ሓይልታት ሱማሊያን AMISOMን እንተወሓደ ኣብ ክልተ ዞባታት በይን ባኩልን ንዝረክባ ሓሙሽተ ከተማታት ካብ ኣል-ሸባብ መንዚዖም ኣለው ኢሎም።
ኣብ ደቡብ ሱማሊያ ዝዓበየ መደብር ኣል-ሸባብ ዝነበረት በርዱሑቦ ሓዊሱ ክልተ ከተማታት ኣብ ዞባ ጌዶ ይርከባ።
ወሃቢ ቃል ኣሚሶም ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ይመፁ ከምዘለው እንተሪኦም መብዛሕቲኡ ግዜ የንሳሕቡ እዮም እንተበሉ እውን ነበርቲ ግን ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብቲ ከብቢ ከቢድ ውግእ ከምዝሰምዑ ገሊፆም ኣለው።
ዑስማን ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ጀሚሩ ይካየድ ዘሎ ውግእ ናይ ዝዓበየ ወታደራዊ ወፍሪ መጀመሪያ ምዃኑ ከምዚ ይብሉ ‘’ዕላማና ኣል-ሸባብ ተቖፃፂሩዎም ዝርከቡ ኩሎም ከባቢታት ክሳብ ንሕዞም እዚ ስርሒት እዚ ጠጠው ንዘይምባል እዩ።’’
ናይ ስልጣን ክፍተት ከይፍጠር መንግስቲ ኣብተን ነፃ ዝወፃ ከተማታት ሰብኣዊ ሓገዝ ብምቕራብ መሰረታዊ ዝኾኑ ኣገልግሎታት ንምሃብ ከባቢያዊ ምምሕዳር የጣይሽ ኣሎ ኢሎም ዑስማን።
መራሒ ኣል-ሸባብ ኣሕመድ ኣብዲ ጎዳኔ ንጂሃድ ደጋዲ ኣብዝኾነ ሓደ መርበብ ሓበሬታ ኣብዘውፅኦ ናይ ድምፂ መልእኽቲ ሱማሊያዊያን ኣንፃር ናይ ወፃኢ ሓይልታት ብረት ከልዕሉ ፀዊዑ’ሎ።
‘’ተዋጋእቲ ንሃይማኖትኩም ንምሕላውን ኣንፃር ፀላእቲ ንምውጋእን እፅውዕ ኣለኹ’’ ምስ በለ ‘’ኣሽሓት ኪሊ ሜትር ተጓዒዞም ዝመፁ ወታደራት ኢትዮጵያ ክስዕርኹም የብሎምን’’ ኢሉ።


text:
ፕሬዚደንት ትራምፕ "ንስደተኛታት ስድነት ብዝመልኦ ዘረባ ኣናሽዩ"
ከምቲ ዝብሃል ፕሬዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ብስደት ናብ ኣሜሪካ ዝፈለሱ ዜጋታት ስድነት ብዝመልኦ ኣዘራርባ ዘሊፍዎም።
ፕሬዚደንት ትራምፕ ብሓሙስ [11 ጥሪ] ንኣባላት ባይቶ "ስለምንታይ ኢና ነዞም ካብ ጽዩን ሃገራት ዝመጽኡ ሰባት እንቕበል?" ከምዝበሎም ዋሺንግቶን ፖስት ሓቢሩ።
እቲ ትንብህታ ነቶም ካብ ሃይቲ፡ ኤል ሳልቫዶርን ሃገራት ኣፍሪቃን ዝመጹ ሰባት ዝምልከት ኢዩ ነይሩ።
ዋይት ሃውስ [ቤት መንግስቲ ኣሜሪካ] ነቲ ብናይ ኣሜሪካ ናይ ዜና ማዕከናታ ዝተረጋገጸ ርእይቶ ኣይነጸግዎን።
"ገለ ፖለቲከኛታት ዋሽንግቶን ንረብሓ ወጻኢ ሃገራት ክቃልሱ ክመርጹ ከለው፡ ፕሬዚደንት ትራምፕ ግና ንረብሓ ኣሜሪካውያን ኢዩ ዝቃለስ" ኢሉ ኣፈኛ ዋይት ሃውስ ራጅ ሻህ።
"ፕሬዚደንት ትራምፕ ዝቃለስ ዘሎ ነቶም ሃገርና ንምሕያልን ቁጠባና ንምምዕባልን ከምኡ'ውን ንሕብረተሰብ ኣሜሪካ ከበርክቱን ምስቲ ህዝቢ ክውሃሃዱን ዝኽእሉ ሰባት ክንቅበል ይግባእ።
ነቶም እንቕበሎም ሰባት ከምተን ካልኦት ሃገራት ዝገብርኦ ኣብ ብቕዓት ዝተሞርከሰ ክኸውን ይግባእ" ድማ ኢሉ ራጅ።
"ትራምፕ ንሂወት ናይቶም ጻዕረኛታት ኣሜሪካውያን ዝፈታተን መጻንሕን ድኹምን ሓደገኛን ስጉምታት ጨሪሱ ኢዩ ዝነጽጎ፡ ነቶም ናብ ኣሜሪካ ብሕጋዊ መንገዲ ብምምጻእ ዝሓሸ ሂውት ዘናድዩ ድማ የነኣእስ" ኢሉ ራጅ።
ከምቲ ዝብሃል ፕሬዚደንት ትራምፕ ነቲ መግለጺ ዝሃቦ ኣባላት ባይቶ ካብ ክልቲኡ ሰልፍታት ብዛዕባ ጉዳይ ኢሜግሬሽን ንምዝርራብ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ምስ በጽሕዎ ኢዩ።
ሴኔተር ሪቻርድ ዱርቢን ኣባል ዴሞክራቲክ ሰልፊ መንግስቲ ኣሜሪካ ንዜጋታት እተን ብተፈጥራዊ ሓድጋን ኲናትን ለበዳ ሕማምን ዝተሃስያ ሃገራት ግዜያዊ መንበሪ ፍቓድ ክትህቦም ክሓትት ጸኒሑ።
በንጻሩ ፕሬዚደንት ትራምፕ ነቶም ኣባልት ባይቶ ኣብዘዛረብሉ እዋን፡ ኣሜሪካ ከም ብዓል ኖርወይ ዝእመሰላ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ክትቅበል ኣለዋ ኢሉ። ቀዳማይ ምኒስተር ኖርወይ ሓደ መዓልቲ ቅድሚ እዚ ፕሬዚደንት ትራምፕ ምስ ኣባላት ባይቶ ዝገብሮ ርክብ በጺሕዎ ነይሩ።
ፕሬዚደንት ትራምፕ ዓሚ ሰነ ብዛዕባ ኢሜግሬሽን ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ"ኩሎም ደቂ ሃይቲ ሕማም ኣይድስ ኣለዎም" ኢሉ ከምዝነበረ ኒው ዮርክ ታይምስ ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ሓቢሩ ነይሩ።
ገለ ካብቲ ኣንጻር ናይ ፕሬዚደንት ዝተዋህበ ቅልጥፍ ግብረ-መልሲ፦
"ነቲ ምሕረት ዘይግበረሉን ንቤት ጽሕፈት ፕሬዚደንት ኣሜሪካ ዘዋርድን መግለጺ እኹንኖ" ኢሉ ኤሊጃ ካሚንግስ፡ ኣባል ባይቲ ሜሪላንድ ካብ ዴሞክራቲክ ሰልፊ ኣብ ዝገብሮ ትዊት።
እቲ ብፕሬዚደንት ትራምፕ ዝተዋህበ መግለጺ፡ "ኣሜሪካ ዳግማይ ሓያል ሃገር ንምግባር ዘይኮነ ኣሜሪካ ሃገር ጸዓዱ ንምግባር ዝሓለን ኢዩ"፡ ኢሉ ሴድሪክ ሪችሞንድ፡ ጸሊም ኣሜሪካዊ ኣባል ባይቶ ካብ ሰልፊ ዲሞክራት።
ሚያ ላቭ፡ እቲ እንኮ ኣባል ኮንግረስ ኣሜሪካዊ ወዲ ሃይቲ ድማ ፕሬዚደንት ትራምፕ ነቲ ዝሃቦ "ጨካን ዘዋርድን ዘናሹን" መግለጺ ይቕረታ ክሓትት ጠሊቡ።
እንተኾነ፡ ዋይት ሃውስ ነቲ ዝቐርበ ነቐፌታት ነጺግዎ።
ሐደ ብዓል ስልጣን ትራምፕ ንሲ ኤን ኤን ከምዝበሎ "እቲ ዝተባህለ ንነበርቲ ዋሺንግቶን ዘሕርቕ እኳ ኣንተኾነ፡ ኣባላት ቤት ጽሕፈቱ ግና ነቲ ዝበሎ ከቃልሑ ኢዮም ዝብሃል"።
በቲ ኣብ ኣሜሪካ ዘሎ ኩነታት፡ ኣሽሓት ኣማኢት ስደተኛታት ክጥረዙ ተኽእሎታት ከምዘሎ ይግለጽ።


text:
፳፬/24 ሓምለ ዕረፍቱ ለቅዱስ ኣባ ኖብ/24th July The Death Of St. Abanoub
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
፳፬/24 ሓምለ ዕረፍቱ ለቅዱስ ኣባ ኖብ
ቅዱስ ኣባ ኖብ ካብ ቅዱሳት ስድራ ኣብ ንሒሳ ዝተባህለት ከተማ ግብጺ ዝተወልደ ቅዱስ ኣቦ እዩ። ወለዱ ክሳብ ወዲ 12 ዓመት ዝኸውን ብሃይማነቱን እምነቱን ጸኒዑ ንኽነብር ብግቡእ መሃርዎ። ንሱ ከኣ ቤተ ክርስቲያንንምኻድንቅዱሳት መጻሕፍቲ ምንባብን ይፈቱ ነበረ። ኣብቲ ግዜ እቲ ዲዮቅልጥያኖስንክርስቲያን ከጥፍእ ዝከኣሎዝገብረሉ ግዜ ስለ ዝነብረ፡ቅዱስ ኣባኖብ ምእንቲ ክርስቶስ ኢሉ ደሙ ከፍስስ ይሓስብ ነበረ። ከምወትሩ ሓደ መዓልቲ ናብ ቤተ ክርስቲያን ከደ እሞ ኣብቲ ቤተክርስቲያን እቲ ካህን ንምእመናን ክምህሮምን ከበራትዖምን “ጣኦታት ካብ እነምልኽስለ ክርስቶስ ኢልናሙሟት ይሕሸና፡ ንሱ ከኣ ቃሉ ስለዘይሕሶ ኣብ ሰማያት ዓስብና ክህበና እዩ” ክብሎም ከሎ ሰምዖ። ሽዑ ቅዱስ ኣባኖብ እናኣስተንተነን እንዳሓዘነን ናብ ቤቱ ተመልሰ።ስድርኡ ኣቐዲሞም ሞይቶም ስለዝነበሩ፡ነቲ ሓዲጎምሉ ዝነበሩ ኩሉ ሃብቲ ገንዘብን ወርቕን ንድኻታት ክህቦም ወሰነ እሞ ንኩሎም ነቶም ድኻታት ናይታ ከተማ ገንዘቡን ወርቁን ሂብዎም ናብ ሃገረ ገምኑዲ ክከይድ ተበገሰ። ክኸይድ ከሎ ሓደ መኮነን ረኸቦእሞ እምነቱ እንታይ ምኻኑ ሓተቶንሱ ድማ ኣብ ቅድሚ እቲ መኮነን ከይፈርሐ ብጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝኣምን ብትብዓት መስከረ። እቲ ጨካን መኮነን ድማ እዚ ክበሃል ዘይከኣል መከራን ስቓይን ኣውረደሉ። ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ግና መልኣኹ ሰዲዱ የናግፎ ነበረ። ኣብ ልዕሊ እቲ ጨካን መኮንን ውን ብዙሕ ትእምርቲ ተፈጸመ። ክበልዕ እንከሎ ኢዱ ደርቐ፡ ወታደራቱ ዓይኖም ዓወሩ። ኩሉ ፈቲኖም ምሟት ምስኣበዮ ከኣ ናብ ኣትሬብ ዝተባህለት ዓዲ ወሰድዎ። ኣብኡ ምስበጽሑ ከኣ እቶም ወታሃደራት እቲ ኩሉ ኣብኦም ዝተፈጸመ ተኣምራት ርእዮም ዕጥቆም ፈቲሖም ኣብ ቅድሚ እቲ ንጉስ ደርብዮም ብኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣመኑ። ኣብ ኣትሬብ ድማ እቲ ንጉስ ንቅዱስ ኣባ ኖብ ብብርቱዕ ስቓይ ኣሳቐዮ፡ ኣብ ፍሉሕ ማይ ኣእተዎ፡ ኣብ ሓዊ ኣእተዎ። ርሱን ሓጺን ብእዝኑ ኣእተወሉ ኩሉ ግን ሓንቲ ክገብሮ ኣይከኣለን፡ ምኽንያቱ እግዚእብሔር መልኣኹ ሰዲዱ የናግፎ ነበረ። ብድሕሪ እዚውን ብመጋዝ ገይሩ ስግኡ ቆራረጾ፡እግዚእብሔር ከኣ መልኣኩ ሰዲዱ ኣሕወዮ። ብድሕሪ እዚ ዝገብርዎ ምስጠፍኦም ናብ ከተማ እስክንድርያ ወሰድዎ፡ ኣብኡ`ውን ብዙሕ ስቓይ ኣሳቀይዎ ኣትማን ሰደድሉ ገለ ክገብርዎ ግን ኣይከኣሉን እኳ ድኣ ካብቶም ኣትማን ሓደ ናብ ክሳድ እቲ ንጉስ ተጠምጠመ፡ ነቲ ተመን ካብ ክሳዱ ከውርዱሉ ድማ ንጠንቋሎ ሓተተ ግን ኣይተካእሎምን ብድሕሪኡ ነቲ ተመን ካብ ክሳዱ ከውርደሉ ንቅዱስ ኣባ ኖብ ለመኖ፡ ቅዱስ ኣባኖብ ድማ ነቲ ተመን ካብ ክሳድ እቲ ንጉስ ክወርድ ኣዘዞ እሞ እቲ ተመን ከኣ ተኣዚዙ ወረደ። ብድሕሪ እዚ’ውን ከም እንደገና ብሓዊ ገይሮም ከቃጽልዎ ኣዘዘ ግን ኣይተኻእሎምን። ኣቅፋሓስ ካብ ዝበሃል ሃገር ድማ ዮልዮስ ዝበሃል ናብኡ መጽአ እሞ ገድሉ ጸሓፈ።እቲ ንጉስ ኩሉ ገይሩ ምስደኸመ ንክሳዱ ክቖርጽዎ ኣዘዘ። ሽዑ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተገለጸሉ እሞ ኣጸናንዖ፡”ስጋኻ ዝተቐመጠሉ ቦታ ንኹሉ ፈውሲ ክኸውን እዩ፡ ኣብ ግዜ ሽግሩ ብስምካ ዝተማሕጸነ፡ ገድልኻ ዝጸሓፈ፡ መዘከርታኻ ዝገበረ፡ኩሉ ሓጢኣቱ ክሓድገሉ እየ፡መንግስተ ሰማያት ከኣ ከውርሶ እየ” ክብል ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ብድሕሪ እዚ ብዕለት ፳፬/24 ሓምለ ብሴፍ ገይሮም ክሳዱ ቖረጽዎ፡ ተጋድልኡ ከኣ ወዲ 12 ዓመት ከሎ ፈጸመ። ስጋኡ ድማ ቅዱስ ዮልዮስ በዓል ኣቅፋሕሲ ኣልዒሉ ናብ ንሒሳ ወሲዱ ቀበሮ። እቲ ናይ መከራ ግዜ ምስ ሓለፈ ከኣ ብስሙ ቤተ ክርስቲያን ሰርሑ ኣብኡ ከኣ ብዙሕ ትእምርቲ ተፈጸመ።
ሰላም ለኖብ እንተ ሰርዐ እምከርሳ
ለታሕተ ምድርንሒሳ
መኮንን ዕሉው ጽጉበ ኃጢኣት ወኣበሳ
እንዘ ያውዕያ ለስጋሁ በፍልሓተ ተይ ወፒሳ
እምፍቅረ ክርስቶስ ኢክህለ ለነፍሱ ያግኅሳ።
ተወሳኺ ሓበሬታ
ብዛዕባ ገድሊ ቅዱስ ኣባ ኖብ እትገልጽ ብትግርኛ ዝተተርጎመት ካሴት ብቤት ትምህርቲ ሰንበት ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን መድሃኔ ኣለም ኣብ ቅድስት ሃገረ እስራኤል ተዘርጊሓ ስለ ዘላ፡ ኩሉኹም ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም እትርከቡ ኣመንቲ ክትጥቀሙላ ምስ እትደልዩ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ክትውከሱና ትክእሉ ኢኹም።
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን መድኃኔኣለም
ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል ከተማ ተልኣቪቭ
ፖ.ሳ.ቁ 35144 ኮድ 61351
ቁ.ፋክስ 00972777502126
ቁ.ስልኪ 00972543253673 ወይ 00972777502126
face book : mahberemaryam israel
website: www.mahberemaryamisrael.com
በረኸትን ኣማላድነትን ናይ ቅዱስ ኣባ ኖብ ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን! ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ኣብ ሰላም፣ምዕባለን ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ዝተሓፀረ ፖሊሲ ኣለና'ውን ይብሉ
ኣሜሪካ ኣብ ምኽባር ሰላምን ፀጥታ’ቲ ዞባ ኣብ ጎኒ ኢትዮዽያ ኮይና ከምትሰርሕ ኣምባሳደር ዩ-ስ ኣብ ኢትዮዽያ ዶናልድ ቡዝ ኣፍሊጦም።ከም መጠን ሓንቲ ካብ‘ተን መሻርኽቲ፣ኢትዮዽያ ንዘጋጥማ ስግኣት ድሕነት ንምፍታሕ ሓቢርና ክንሰርሕ ኢና ኢሎም።
ኣብ ኢትዮዽያ ናይ ዩ-ስ ባዓል-ሙሉእ ስልጣን ኣምባሳደር ዶናልድ ኢ-ቡዝ፤ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ልዕሊ ሚእቲ ዓመታት ዝሰገረ ምኻኑ ድሕሪ ምዝኽኻር፣ሃገሮም ምስ ኢትዮዽያ ዘለዋ ርክብ ኣብ ኣፍሪቃ ብመንፅር ዘለዋ ክልተኣዊ ዝምድና ካብ‘ቶም ብዙሓት እቲ ኣገዳሲ‘ዩ ይብሉ።
ታኼላ ርክብን ዝምድናን ኢትዮዽያን ኣሜሪካን ኣብ ሰለስተ ከምዝግለፅ ዝሕብሩ ኣምባሳደር ዶናልድ ቡዝ፣ሓደ ኣብ ሰላምን ፀጥታን ሓቢርካ ምስራሕ፣ካልኣይ ምርግጋፅ ዕብየትን ቁጠባን ኣብ ኢትዮዽያ ሳልሳይ ምዕሳል ዴሞክራሲ፣ሰብኣዊ መሰላትን ምሩፅ ምሕደራን’ዮም ኢሎም።
ብዛዕባ ሰላምን ፀጥታን ኣብ ዝገለፅሉ እዋን ”ኢትዮዽያ ኣብ ህውከት ዝዓሰሎ ዞባ፣ ደሴት- ህድኣት‘ያ።ከምኡውን ኢትዮዽያ ንዞባዊ ግጭታት ንክትፈትሕ፣ኣብ ኣፍሪቃ ዓቃቢ-ሰላም ናብ ዘድልዩሉ ስፍራ ሰራዊት ክተዋፍር ንፅበያ ኢና።ግብረ ሸበራን ፅንፈኛነትን ኣብ ምግታእ‘ውን ትተሓጋገዝ‘ያ” ኢሎም።
ናብ ኢትዮዽያ ካብ ዝተመደብሉ እዋን ጀሚሮም ንምሕያል ንግድን ኢንቨስትመንትን ክልቲኤን ሃገራት ፍሉይ ቆላሕታ ከምዝሃቡ ይገልፁ ኣምባሳደር ቡዝ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣመልኪቱ ሓድሽ ፖሊሲ ነፂሩ‘ሎ።ኣሜሪካ ነቲ ሓድሽ ፖሊሲ መንግስቲ ኢትዮዽያ ትድግፍ ድያ ዝብል ሕቶ ካብ ሓደ ጋዜጠኛ ቀሪብሎም ኣምባሳደር ቡዝ ዝሃብዎ መልሲ
ምስ ኢትዮዽያ ተሓጋጊዝና ክንሰርሕ ኢና ምስ በሉ “ፈጠራ ራዕዲ ንምፍሻል ሓባራዊ ረብሓ ኣለና።ነዚ ዞባ ንምህዋኽ ንዝግበር ፃዕሪ ኣብ ምፍሻል‘ውን ንተሓጋገዝ ኢና።ስለዚ ኢትዮዽያ ንዘጋጥማ ስግኣት ፀጥታ ኣብ ምምካት‘ውን እንተኾነ ሓቢርና ክንሰርሕ ኢና ኢሎም”።
ኣምባሳደር ዶናልድ ቡዝ ኣብ ዘረበኦም፣ምስ መንግስቲ ኢትዮዽያ ሙሉእ ንሙሉእ ንረዳዳእ ኢና ማለት ኣይኮነን፣እንተኾነ ኣብ‘ቶም ዘሰማምዑና ተሓባቢርና ክንሰርሕ ኢና ኢሎም።


text:
ካብ ትማሊ ጀሚሩ ኣብ ከተማ ጎንደር ብጠንቂ ዝተላዓለ ግጭት ንብረት ከምዝዓነወን ህይወት ከምዝጠፍአን፣ ወኪል ኮሚተ ሕቶ መንነት ወልቃይት’የ ዝብሉ ኣቶ ኣደራጀው ዋኜ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ኣብ ጎንደር ብፌደራል ፖሊስ ኢትዮጵያ ተኸቢቦም ዝነበሩ ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱ’ውን፣ ኢዶም ከምዝሃቡ ኣፍሊጦም።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ፣ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝዓረዱ ሓይልታት ፀረ ሰላም መምርሒ እናተቀበሉ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን፣ ሰባት ዝቀተሉን ብሕጊ ዝድለዩን ካብ ዝነበሩ እቲ ሓደ ተጠርጣሪ ሎሚ ኢዱ ከምዝሃበ ገሊፁ።
እቲ ተጠርጣሪ ሎሚ ንፖሊስ ኣምሓራ ኢዱ ከምዝሃበ ሃገራዊ ሓበሬታን ኣገልግሎት ድሕነትን፣ ፌደራል ፖሊስን ግብረ-ኃይሊ ፀረ ግብረ-ሸበራን ኣፍሊጡ።
ብጠንቂ ዝተፈጥረ ህውከት፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰባትን ኣብያተ ንግዲን ጥፍኣት ከምዝወረደ’ውን እቲ መንግስታዊ መግለፂ ሓቢሩ።


text:
መሰረት’ዩ ዝብሃል፡ ከም ሽሙ መሰረት ናይታ እናሓንቐቐ ዝዓበየላ ኣርባዕተ ዝኣባላታ ስድራ ቤት እዩ። ትርጉም ሽሙ ብተግባር ከመስክር ዘንቀደ እዩ ዝመስል፡ ክንዲ ሰብ ኣኺሉ ልቢ ካብ ዝሰቍር፡ ኩሉ እንተናኡ መስተርሆት እታ ዘፍቕራ ቤቱ ኣብ ምርግጋጽ ዝወፈየ ህርኩት መንእሰይ’ዩ። ጌና ተመሃራይ መባእታ ደረጃ እናሃለወ፡ ንዘንጸላልው ዝነበረ ክብደት መነባብሮ ስድራ ቤቱ፡ ከቃልል ከይተሓለለ ሓርኮትኮት በሃላይ’ዩ። ትምህርቲ ተዓጽዩ ክረምታዊ ዕረፍቲ ኣብ ዝጅምረሉ እዋን፡ ዘይከም መዛንኡ፡ ከዕርፍን ክጻወትን ከይመረጸ፡ በለስ እናሸቐጠ ብዓቕሙ ኩነታት ገዝኡ ከመሓይሽ ዝጓየ ሃብሮም መንእሰይ ምንባሩ መተዓብይቱ ይምስክሩ።
ኣቦ መሰረት ኣብ ሞያ ስራሕ ዕንጸይቲ ዝተዋፈረኮይኑ ንንውሕ ዝበለ እዋን ዝሰርሐ እዩ። ምስ ምውሳኽ ክብደት መነባብሮን ወሰኽ ክራይ ገዛን ህይወት ቤቱ እናመረረ መጸ። ዝርካበን ተዋህሊለን ዝመጻ ወርሓዊ መሃያ፡ ኪኖ ኽራይ ገዛ ዘይሓልፋ ብምንባረን ተወሳኺ ምንጪ ኣታዊ ምንዳይ ግዴታ ነበረ። ነዝን ወዲ ከምዝን ብእዋኑ ዘስተውዓለ ቦኽሪ ገዛ መሰረት፡ ነዛ ነብሱ ኣብ ዘየእትዋ ኣይነበሮን። ኣንጻር እብረ ትምህርቱ፡ ኣብ ሓደ ትካል ስርሓት ዕንጸይቲ ተቘጺሩ ይሰርሕ ምንባሩን፡ ይኹን ድኣ’ምበር ዝረኽቦ ዝነበረ ውዕለት ኣኻሊ ብዘይ ምንባሩ፡ ወትሩ ቕሳነት ዝኸልኦ ዝነበረ ጉዳይ እዩ ኔሩ። ካብ ሓደ ትካል ናብ ካልእ እናተናጠረ ዝኣክል ሞያን ክእለትን እናደለበ መጸ። ተዋፊርሉ ዝነበረ ሞያ ቕልጡፍ ለውጢ ኸምጽኣሉ ከምዝኽእል ስለዝኣመነ፡ ሃሙን ቀልቡን ኣብ ምዕባይ እዚ ሞያ ወፈዮ። ከም እምነቱ በዚ ሞያ ክረኽቦ ዝጀመረ ኣታዊ፡ ህይወት ገዝኡን ኣሕዋቱን ብመጠኑ ተቓለለ። ከዕርፍ ከይበለ ቀዳመ-ሰናብቲ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ዀይኑ ዝሰርሖም ዝነበረ ፍርያት ውሃ ዘበሉ ምንባሮም መተዓብይቱ ይዝክሩ። ኣብ ከባቢ ገዛውቱ ዝጥለብ ዝነበረ ኣቕሓ ጎይትኡ ዀነ። ወላዲ መሰረት ኣብ መጀመሪያ 40ታት ዝርከብ ኣቦ ብምንባሩ፡ ግደ’ቲ ጨው ዘይነበሮ ግፋ ኮይኑ፡ ወትሃደር ካብ ዝኸውን፡ ክብደት መነባብሮ እዛ ስድራ፡ ልዕሊ ማንም ካልእ እዋን በኣሰ።
ብኸምዚ ሓላፍነት ስድራኡ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ዝባን መሰረት ኮይኑ፡ እናተሓጎሰ ኸከናውኖ ጀመረ። ተመሃራይ ካልኣይ ደረጃ ብምንባሩ፡ እታ መርዘን ወለድን ዘዝዓኾኹ መንእሰይን ዝነበረት ቤት ትምህርቲ 12 ክፍሊን መደበር ታዕሊምን ሳዋ፡ ሓለፋ ኹሉ ድቃስ ክትከልኦ ጀመረት። ነታ ቑሩብ ትንፋስ ክትሰኵዕ ዝጀመረት ቤቱ ዝዓበየ ፈተነ ምዃኑ ዝተረድኦ መሰረት፡ ነንበይኑ ምኽንያታት እንዳፈጠረ፡ እንሓንሳብ ውን ኮነ ኢሉ ኣብ ዝመሃሮ ዝነበረ ደረጃ ትምህርቲ እናደገመ ቑሩብ ተሳለየ፡ ኣብ መጨረሽታ ትምህርቱ ብምቑራጽ ምሉእ መዓልቲ ክሰርሕ ጀመረ። ጉዳይ’ቲ እናሓደረ ዘገርምን ዘስሕቕን “ፍቓድ መንቐሳቐሲ ወረቐት” ንመንእሰይ መሰረት’ውን ስለዘይንሕፍ “ጭርጭር ዓበደ” ዝዓይነቱ ኣተሓባባእ እናተጻወተ ዝከኣሎ ፈተነ፡ ክሳብ መዓስ ? እዩ’ሞ ከምዚ እናበልካ። ነዛ ንሩሕካ ንውልቕኻ፡ ናበይን፧ ንምንታይን፧ ትንቐሳቐስ ምህላውካ፡ ፍቓድ መንቐሳቐሲ ኣትሕተተሉ ሃገር፡ እናሓደረ ዘደንጹ ተርእዮ ዓድና ብምዃኑ፡ ዕጫ ዝበዝሐ ኤርትራዊ መንእሰይ “ግፋ” ሓደ መዓልቲ ከጋጥሞ ምዃኑ ኣሚኑ ስርሑ ቐጸለ። ውዒላ ሓዲራ እታ ዝፈርሓ ዝነበረት ኣጋጣሚ ገጠመቶ። ተገፊፉ ናብ ናቕፋ ድሕሪ ምኻድ ን– ኣዋርሕ ተዓለመ። ክብደትን መነባብሮን ታዕሊም ዘይጽወር’ኳ እንተነበረ፡ ንመሰረት’ሲ ጉዳይ’ታ ብዘይ ሓጋዚን ኣላይን ዝገደፋ ስድራ ቤቱ እዩ ዘይጽወር ኮይኑዎ ዝነበረ። ዋላ’ኳ ድሕሪ ታዕሊም ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ይምደብ እኸውን’የ ኢሉ ይትስፎ እንተነበረ፡ ነብሱ ግዲ ይነግሮ ኔሩስ፡ እንተዘይኮነ’ኸ ኢሉ ዝጭነቖ እበዝሕ ምንባሩ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተራኺብና ድሕሪ ምዕላልና ነጊሩኒ’ዩ። ዕድል’ውን ኣንጻሩ ዝወገነት ክትመስል፡ ካብ ዝፈርሖን ዘጨንቖን ዝነበረ ኣይወጸን፡ መሰረት ናብ ግንባር ዓሰብ ዘሎ፡ ከባቢ ቡሬ ተመደበ።
ኣብቲ መጀመርያ እዋን ገለ ፍታሕ እንተረኸብኩ ብምባል፡ ኩነታት’ታ ብዘይ ሓጋዚ ገዲፍዋ ዝመጸ ስድራቤቱ ንኣብ ጥቓኡ ዝነበሩ ሓለፍቱ ከረድኦም ፈተነ፡ ዝወሃቦ ዝነበረ ግብረ-መልሲ ኪኖ ምድንጋጽን ምጥባርን ምድዕዓስን ዝሓልፍ ብዘይ ምንባሩ፡ ልዕሊ ካልእ እዋን ንህላዌኡ ክሳብ ዝፈታተኖ ከጨንቖ ጀመረ። ይኹን ድኣ’ምበር ሎሚ’ዶ ጽባሕ ፍታሕ ይግበረለይ እናበለ ከይተሓለለ ጥርዓኑ ብምቕጻል ንኣዋርሕ ዝኸውን ተጸበየ። ንዘቕርቦ ዝነበረ ምሕጽንታ ጸማም እዝኒ ተዋሂቡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሕሉፍ ተሓሊፉስ “መን ኴንካ ኢኻ ንስኻ፧ ኩሉ ኣብዚ ዘሎ ጸጸገማቱ ኣለዎ” ዝብል ኣቃጫጭ ዝመልኦ ምላሽ ሓላፊኡ ኣጸቢቑ ይዝክሮ። ድሕሪ’ዚ እዩ እምበኣር መንእሰይ መሰረት፡ ዝዀነ ይኹን ሰብኣዊ ፍታሕ ክግበረሉ ከምዘይክእል ዘረጋገጸ፡ ግላዊ ስጉምቲ፡ እቲ ኣማራጺ ዘይብሉ ምኹኑ ዝኣመነ። ናብ ኣስመራ ምምጻእ ካብቲ ዝነበሮ ቦታ ዘይሕሰብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዋላ ብዝኾነ ተኣምር እንተሰለጦ’ውን ኣደዳ ማእሰርትን ከልበትበትን ኮይኑ፡ ካልእ ሽግር ስድራቤቱ ከምዝኸውን ስለዝበርሃሉ፡ መሰረት ክልእ ዝሓሸ ኣማራጺ ከናዲ ተገደደ። ኣቲ ሓደን ዝሓሸን ኢሉ ዝሕሰቦ ከኣ ዓዲ ምቕያር ነበረ፡ ብኸመይን ምስ መንን፧ ግን እቲ ካልእ ዘይስገር ኣጋጣሚ ዀኖ። ኣጻምእ ቡሬ ይትረፍ ንበይንኻ፡ መኻይድቲ ሃልዩካ’ኳ ንጋዳን ንህይወት ዝፈታተንን እንተዀነ፡ ካብ ድሕሪ ክልተ ሰለስተ ዓመት እሞ ኽኣ፡ ንኽልተ ሰለስተ ወርሒ ንዕረፍቲ ኢልካ ትጽበ፡ “ዝረኸበ ይርከበኒ፡ ምፍታን ይሓይሽ” ብምባል፡ መስለዂ መገድታት ሃሰው ምባል ጀመረ። ድሕሪ ቑሩብ ኣፈናዊ መጽናዕትን ልዝብን ምስ ገለ ኣብ ጥቓኡ ዝነበሩ ብጾት፡ መዓልቲ ምብጋስ ምስ ሓደ ካልኣዩ በተኸ።
ብመሰረት ገምጋሞም፡ መገዲ ክልተ ወይ ሰለስተ መዓልቲ፡ ክወስደሎም ከም ዝኽእል ኣሚኖም’ኳ ኣንተተበገሱ፡ ዘይከምቲ ገምጋሞም፡ ኣብ መንጎ ጕዕዞኦም መኣዝኖም ሰለዘጥፍኡ ንሓሙሽተ መዓልታት ብዘይምቍራጽ ተጓዕዙ፡ ጽንኩርነት እቲ ጉዕዞ ማዕረ ንህወት ዝፈታተን ኮነ። ሒዞሞ ዝተበገሱ ስንቕን ዝስተ ማይን ኣብ ሳልሳይ መዓልቶም ስለዝተወድኦም ብዘይ ዝዀነ ይኹን ዝብላዕ፡ ሽንቶም እናሰተዩ ንኽልተ መዓልታት፡ ኣይ ምዉታት ኣይ ስሩራት ኮይኖም ከምዝተጉዓዙ ምስ ኣዕለለኒ፡ ቕድሚ ነዊሕ እዋን ዝርኣኽዎ ፊልም ኣዘኻኸረኒ። ዛንታ መሰረት ግን ፈጠራዊ ዘይኰነ ክዉን ሓቒ ብምዃኑ፥ ዝብሎን ዝሓስቦን ጠፊኡኒ ጋን ተሰራሕኩ። ተኣምራት ጥራይ’ዩ ክኸውን ዝኽእል’ምበር፡ ሓደ ሰብ ሽንቲ ገዛእ ርእሱ እናሰተየ፡ እሞ ኽኣ ኣብ ማእከል ምድረ-በዳ፡ ንኽንደይ ዝኣክል እዋን ክጸንሕ ይኽእል እናበልኩ፡ ክምልሶ ዘይክእል ሕቶታት ኣብ ቅድመይ ድርድር ኣበልኩዎ። ኣብ ኣእምሮይ ዝመጸኒ ዝነበረ መልስታት ኣእማኒ ብዘይምንባሩ ፡ ካልእ መለኮታዊ ደገፍ ከምዝነበሮም ክኣምን ተቐሰብኩ። እዚ ኩሉ ዘይእመን ፍጻሜታት ሰጊሮም መሬት ኢትዮጵያ ምስ ረገጹ፡ ኩነታቶም ኣሰካፊ ብምንባሩ፡ ብቐጥታ ናብ ኣብ ከባቢኦም ዝርከብ ሕክምና ተወስዱ’ሞ፡ ኩነታቶም ክሳብ ዝመሓየሽ ንሰሙን ዝኣክል ኣብቲ መደበር ጥዕና ጸንሑ፡ ርኡይ ለውጢ ድሕሪ ምምጻእ፡ ስሩዕ ምዝገባ ስደተኛ ሓሊፎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምርሑ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ቅድሚ ናብ መዓስከር ዓዲ-ሓሩሽ ምኻዶም ብ IOM ይምዝገቡ። ስእሊ፡- IOM
መከራ መሰረት ኣብዚ ዘብዕ ኣይነበረን። ኣብ ኣዲስ ኣበባ እግሩ ካብ ዘንበረላ ዕለት ጀሚሩ፡ መውዓሊ ዝኾኖ ስራሕ ሃሰው ክብል ጀመረ። ገለ ብራሕቒ ዝነብረሉ ኸባቢ፡ ገለ’ውን ሰኣን ስምምዕ ክፍሊት ቀልጢፉ ናብ ስራሕ’ኳ እንተዘይተዋፈረ፡ ተጓይዩ ኣብ ደሓን ዝበሎ ክጸንሕ ከምዘለዎስ ኣይሰሓተን። ከም መደቡ ሓደ መዓልቲ ናብ’ተን ኣቐድም ኣቢሉ ዝበጽሐን ትካላት ክዘራረብ ብምባል እናተጓየየ ኸሎ፡ ሃንደበት ከቢድ ሓደጋ መኪና ኣጋጠሞ። ዝወረዶ ማህሰይቲ ሓደገኛ ብምንባሩ፡ ዝተሰብረ ጸጋማይ እግሩ ክሳብ ዝጽገን፡ ንብዙሕ ኣዋርሕ ዓዲ-ውዒል ኰይኑ፡ ሰኸም’ቶም ኣጸጊዖሞ ዝነበሩ መሓዙቱ ዀነ። ካብ ዝነበሮ ግዚያዊ ስንክልና ሓውዩ ነብሱ ዝኽእለሉ እዋን ክርኢ ብዘይ መጠን ተሃንጠየ። ኣብ ከባቢ ኣርባዕተ ወርሑ ደሓን ዝለዝኾነ፡ ናብቲ ዝመደቦ ስራሕ ኣተወ። ነዊሕ ከይጸንሐ ርኡይ ለውጢ ኣታውን ዕቤት ስራሕን ስለዘርኣየ ንነብሱ ኰይኑ፡ ነታ ኣብ ድሕሪት ዝገደፋ ምጭውቲ ስድራቤቱ ክሕግዝ ጀመረ። ዋላ’ኳ ብዙሕ ኣይኹን ድኣ’ምበር፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ወርሒ፡ ንገለ ነዃላት ቤቱ ክሽፍና ይኽእላ እየን ዝበለን ካብ ምልኣኽ ቡዂሩ ኣይፈልጥን። በዚ ኣካይዳ ካብ ዝኸይድ ድሮ ዓመቱ ኣሕሊፉ ዘሎ መሰረት፡ እንተዝኽእል’ሲ እንታይ ምገበረ፧ ትብል። ደሃይ እታ ዝፈትዋ ስድራቤቱ ኣብ እንግደዓ ምንኣስ ሓዉ ወዲቓ ከምዘላ ድሒሩ ኣተንቢሁለይ’ዩ። ሞራልን ተበግሶን እዚ ብቑል ከይበለ ሓላፍነት ገዝኡ ዝተረከበ መንእሰይ እንክትዕዘብ፡ ብዙሕ ነገራት’ዩ ኣብ ቅድሜኻ ቕጅል ዝብለካ። ኩነታት ዓድና ከምዚ ሕጂ ዘለዎ እንተዘይከውንስ፡ እንታይ ኮን ምገበረ መንእሰይ መሰረት፧ ኣበየናይ ደረጃ ዕቤት’ከ ምሃለወ፧ እዛ ዝተጠቕሰት ስድራቤት’ከ ኣብ ከመይ ደረጃ ምሃለወት፧ ትብል። መን ይፈልጥ ዛንታ መሰረት፡ መሰረት ተስፋ ዘይምቑራጽ፡ ዘይምሕላል ኰይኑ፡ ኣብነት ዝበዛሕና መንእሰያት ስደተኛታት እንተዀነ፧


text:
Date: Saturday, 04 November 2017
ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ንነጻነትናን ንክብርናን ብዘይ ናይ ማንም ደገፍ በይንና ረዚን መስዋእቲ ከፊልና ዝተዓወትና ፍሉያት ህዝቢ ኢና። ህዝቢ ኤርትራ ብትሽዓተ ብሄራትን ክልተ ሃይማኖትን ዝቖመ ሕብረተሰብ እዩ። ኣብ ታሪኹ ብዓሌት ይኹን ብሃይማኖት ዘይገራጮ ብፍቕርን ስኒትን ተሓቛቚፉ ዝነብር ህዝቢ እዩ። ኣብዛ እንነብረላ ፕላኔት ኣህዛብ ብዓሌታውን ሃይማኖታውን ነውጺ ክተሃናኮቱ ይነብሩ። ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ እቲ ዝኸፍአን ንመላእ ህዝቢ ኣፍሪቃ ኣብ ክወጽእዎ ዘይክእሉ ዓዘቕቲ ሸሚምዎም ዘሎ ዓሌታውን ሃይማኖታውን ግርጭት እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ግና ክርስትና ይኹን ምስልምና ካብቶም ኣብ ዓለም ኣቐዲሞም ዝተቐበሉ ክነሱ ካብቶም ብስኒትን ብፍቕርን ሓድሕድ ብምክብባር ዝነብሩ ኣህዛብ ዓለም ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ህዝቢ እዩ።
ንሕና ኤርትራውያን ንልዕሊ ሽሕን ሓሙሽተ ሚእትን ዓመታት ብእምነትና ይኹን ብብሄርና ዋላ ንሓንቲ መዓልቲ ይኹን ከይተገራጮና ብስኒትን ፍቕርን ሰላምን ዝነበርና፣ ኣብ መርዓ ብሓንሳብ ኣብ ሓዘን ብሓንሳብ ኣብ ሃገራውን ሃይማኖታውን በዓላት ብሓንሳእ እንነብር ፍሉያት ኣህዛብ ካብ ዓለም እኮ ንሕና በይንና ኢና። እዚ ዘቕንኦም ጎሓላሉ ነዚ ፍሉይ ሓቢርካ ናይ ምንባር ዘማዕበለ ሕብረተሰብ ኤርትራ ፋሕ ብትን ንምእታው ዓሌታውን ሃይማኖታውን ግጭት ኣሳዊሮም ሓድሕድ ከተሃናኹቱና ባዕዳውያን ገዛእትን ኣብ ከባቢና ዘለዉ ጥሩፋትን ዝመሽመሹ መንግስታትን ኩሉ ግዜ ካብ ምፍታን ዓዲ ውዒሎም ኣይፈልጡን። እዚ ክብል እንከለኹ ጥሩፋት( Radicals) ካብ ክልቲኡ ሃይማኖት ማለተይ እዩ። እዚ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ቦታ የብሉን። እወ ህዝቢ ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ገዛእቲ ሓይልታት መግለጺ ቃላት ዘይርከቦም ክንደይ ግፍዕታት ርእዩን ኣሕሊፉን እዩ፣ ካብ ኩለን ብሄራት ካብ ክልቲኡ ሃይማኖታት ክንደይ ሃገረይ ዝበሉ ጀጋኑ ሓርበኛታት ተሓኒቖም ፣ ተረሺኖም ፣ እናረኣዩ እናሰምዑ ኣብ ባሕሪ ተደርብዮም፣ ክንደይ ከኣ ንኤውሮጳ ተወሲዶም ዓዶም ከይምለሱ ተኸልኪሎም ብኡ ኣቢሎም ሓቒቖም ተሪፎም እዮም። ንጸላኢ ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣስላማይ ይኹን ክርስትያን ፍልልይ የብሉን ክልቲኦም እዮም ዝርሸኑን ዝእሰሩ ን። ስርዓት ሃይለስላሰ ንህዝቢ ኤርትራ ክሓርድን ክርሽንን ከቃጽልን እንከሎ ኣስላማይ ክስታናይ ኢሉ ኣይፈለየን፣ ስርዓት ደርጊ ውን እዚ ኣብ ልዕሊ ሰውራን ሰላማዊ ህዝቢ ብናፓል ቦምብን ክላስተር ቦምብን ህዝቢ ከህልቕ እንከሎ ብሄር፣ ሃይማኖት ጾታ ኣይፈለየን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፣ ሃይማኖት ናይ ብሕቲ ሃገር ግን ናይ ሓባር፣ ናይ ሃገር እምበር ናይ ብሄር መንነት የብልናን። ንሕና ንሕና ኢና፣ እወ እቶም ፍሉያትን ብሉጻትን ክቡር ባህሊ እንውንን ፣ ሓድነትና ካብ ዓረ ዝተረረ ። ነዚ ሓድነትናን ምትሕቝቛፍናን ምክብባርናን ክዘርግ ዝኽእል ሓይሊ ከቶ የለን። ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገርና ዝዝረቡ ናይ ኩለን ብሄራትና ቋንቋ ክንመሃር ዝኽልክለና ኣካል የለን፣ ደስ ይብለና የዅርዓናን የሐብነናን እቲ ምንታይ ናትና ስለ ዝኾነ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ እዩ መንግስቲ ኤርትራ ኩለን ብሄራትና መባእታዊ ትምህርቲ ብቋንቋ ኣደ ክኸውን ዝገበረ ። ኣብ ኤርትራ ዓረብን ትግርኛን ኦፊሽያል ቋንቋ ( Official language) እዮም።እዚ ናቱ መረዳእታ ኣለዎ ። እዚ ክበሃል ከሎ ግን ቋንቋ ዓረብ ንኣስላም ወይ ነቶም ዓረብ ድዛረቡ ጥራይ ኣይኮነን፣ ንኹሉ ኤርትራዊ ብማዕረ ይብጽሖ ክመሃሮ ከኣ ዝኽልክሎ ኣካል የለን። መንግስቲ ኤርትራ ንሃይማኖት ዘይከም ካልኦት ሃገር ከም መምርሒ ኣይጥቀመሉን እዩ።
ሰብ ብዛዕባ ሃይማኖቱ ክመሃር ደልዩ ኣብቲ ኣብያተ ጸሎት ክምህርን ክመሃርን ነጻ እዩ። እቲ ሓደ ነፍሲ ወከፍና ክንፈልጦን ክንርድኦን ዘለና መሳጊድና ይኹና ኣብያተ ክርስትያናትና መጋበርያ ጸላእትን መጫጭሒ እከይ ተግባራት ክኾና የብለንን። እምነትና ንውልቅና እያ ደቅና ኣይንማላኣላ ሰበይትና ኣይንማላኣላ። ብእንኣምኖ ሃይማኖት መሰልን ክብርን ኤርትራን ኤርትራውነትን ክንትንኪ ኣይነፍቅድን ኢና። ባዕዳውያን ኣመንቲ ምስልምና ይኹኑ ኣመንቲ ክርስትና ሃገራት ይኹና መንግስታት ንሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ድሕሬና እምበር ቅድሜና ኣይፈልጥኦን እየን ፣ ብዝኾነ ይኹን መዐቀኒ ንዓና ሃይማኖት ክምህራና ኣይክእላን እየን። እዚ ሃገር ከም ካልኦት ሃገራት ብእምንን ሓመድን ዝቖመ ሃገር ኣይኮነን ! እንተላይ ብደምን ኣዕጽምትን ጀጋኑ ኣቦታትናን ኣያታትናን ኣዴታትናን ዓባያታትናን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝቖመ እዩ ። ንዓና ንኹልና ኤርትራውያን ክንከባበርን ክንፋቐርን ክንተሓላለን ከም ማይን ጸባን ተወሃሂድና ክንነብር ዘኽኣለና ከኣ እዚ ደምን ኣዕጽምትን ጀጋኑና ሓቚፉ ዘሎ መሬትን እዮም። መንዩ ኣብዚ ቅዱስ መሬት፣ ቅቡእ ህዝቢ ኣትዩ ክፈላልየናን ሰላምና ክዘርግ ዝፍትን ? ይከኣልደኸ ? ፍጹም ክከኣልስ ይትረፍ ኣይሕሰብን ውን። ከመዮ ሰብኣይ ዝበሎ ተዋዛየይ እየ ፣ ሕቖ ሰበይተይ እናደረዘ ዝዋዘየለይ ግን ኣይፈቱን እየ ! ኣብ ከምዚ እከይ ውጥናት ንምትግባር ብናይ ወጻኢ ሓይልታት ዝዋፈሩ ብገንዘብ ዝተዓስቡ ወይጦታት መናውራታት ንምግባር ክፍትኑ ይኽእሉ ይኾኑ፣ መወዳእትኦም ግን እንታይ እዩ ክኸውን ? መንግስቲ ኤርትራ ልቢ ከዕቢ ደልዩ እምበር ኣይኮነንዶ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ዝግበር እከይ ጥንስስ ክኽወሎስ ፣ ኪኖ ሃገሩ ዘሎ ውን ኣይክወሎን እዩ ። ከምቲ ለባማት ኣቦታትና ዝብልዎ ኣብ ኣጻምእ ቦታ ካብ ዒላ ማይ ክትሰቲ ከሎኻ ነቲ ነታ ዒላ ዝኾዓተ ሰብ ዘክር ።
ኣብዛ ሎሚ ለይትን ቀትርን ብዘይ ፍርሒ ትንቀሳቐሰላን ትነብረላ ዘለኻን ቀሲንካ ክትነብር ከሎኻ ነቶም ደሞምን ኣዕጽምቶምን ከስኪሶም በጃ ዝሓለፉ ሰማእታት ኤርትራ ዘክር ! ብድሕሪኡ ኣስላማይ ኣብ መስጊድ ክርስትያን ድማ ኣብ ቤተ ክርስትያን ኬድካ ጸሎት ኣዕርገሎም፣ ንሕድሮም ከይትጠልም ከኣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽካ ተማባጻዕ። ናይ ዝረብሑን ዘይረብሑን ባዕዳውያን መንግስታት ዕሱብ ኮይንካ ናይ ዝኾነ ሃይማንኖት ጥሩፍነት ኣብ ኤርትራ ከተእቱን ሰላም ህዝቢ ክትዘርግ ምፍታን ማለት ንሰማእታት ኣብ መቓብሮም ምጕዳእ ማለት እዩ ። ኣብዚ ክንጥንቀቐሉ ዘለና ነገር ሎሚ እቶም ቀደም ማሕበር ሰውራ ገሊፉ ንደገ ዝሰንደዎም ኣብ ጥላም ሳእኒ ወያነ ተምበርኪኾም ኣንጻር ኤርትራ ክምድሩ ዝውዕሉ ዘለዉ ከዳዓትን፣ ናይ ኣውራጃዊ ሕማም ዘለዎም ምሽሙሻትን ናይ ስልጣን ህርፋን ዘለዎም ከሓድቲ ሕድሪ ሰማእታትን ነዚ መዝሚዞም ኣብ ናይ ኣስላም ምንቅስቓስ ኣምሲሎም ከጎሃህሩ ዝውዕሉ ዘለዉን ክንጥንቀቐሎም ኣለና። ኣብዚ ኩልና ከም እንፈልጦ ብወያነ ዝተዓስቡ ጳጵሳትዶ ኣቕሽሽቲ ኢና እናበሉ ኣንጻር መንግስቲ ክልፍልፉ ዝውዕሉ ዘለዉ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ተኸተልቲ ኢና እናበሉ ናብ ካድራት ወያነ ዝተቐየሩ ከም ዘለዉ ክንዝንግዖ የብልናን። ወያነ ኣብ ትግራይ ንዝተሰደዱ መንእሰያት ንገሊኦም ኣቕሽሽቲ ንገሊኦም ድያቆናት ኣጠሚቑ ንደገ ይሰዶም ከም ዘሎ ናይ ኣደባባይ ምስጢር እዩ። ኣብ መላእ ኣሜሪካን ኤውሮጳን መዓልቲ መዓልቲ ኣቕሽሽቲ ተተፈንጪሎም ናቶም ቤተ ክርስትያን ክኸፍቱ ይውዕሉ ኣለዉ፣ እዚ ብርግጽ ተልእኾኡ ሃይማኖት ድዩ ? ኣይኮነን ደጊኡ ሃይማኖት ውሽጡ ግን ንህዝቢ ኤርትራ ብኣውራጃ ከፋፊልካ ሓድነቱ ንምፍራስ ዝዓለመ ናይ ግዳማውያን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣጀንዳ እዩ።ህዝቢ ኤርትራ ብሰማእታት ደቁ ዝመጾ ኣይፈቱን እዩ። መንግስቲ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳይ ኢዱ ኣየእቱን፣ ኣብ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ናይ ሃይማኖት ትምህርቲ ኣይወሃብን፣ ሃይማኖታዊ ትምህርቲ ኣብ መሳጊድን ኣብያተ ክርስትያናትን ኣድባርትን ይኹን እንተበለ ኣይቆጻጸርን ኣይከታተልን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ጉዳይ ሃገር ላዕለዋይ ኢድን ሓላፍነትን ተሓታትነትን ዘለዎ መንግስቲ ስለ ዝኾነ ፣ ክከታተልን ክቆጻጸርን ኣድላዪ ስጉምቲ ክወስድ ሓላፍነቱን ግቡኡን እዩ። ኣብዚ ማንም ዕሱብን ተለኣኣኽን ሕቶን ርእይቶን ክህብ ዝኾነ መሰል የብሉን። ሰላምና፣ ፍቕርና ሓድነትናን ምክብባርናን ክዘርግ ዝፍትን ኣይንዕገሶን ኢና ! ሕድሪ ኣለና ! ሕድሪ ሰማእታትና ነዛ ቅድስቲ ሃገር ሰማእታት ሰላማን ርግኣታን ንምዝራግ ብዝረብሑን ዘይረብሑን ጸላእቲ ኣብ ኤርትራ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት ( ምስልምናን ክርስትናን ) ከተኣታትዉ ዝፍትኑ ክንከላኸለላ ። ስለዚ ኣቐዲምና ኣይፋልካን ግደፍ ንብሎ ብድሕሪኡ ግን እታ እንፈልጣ ሓለንጊ ሰውራ ኣብ ዝባንካ ክትዓልብ ምዃና ፍለጥ ንብሎ። ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ረኺብዋ ዘሎ ሰላምን ርግኣትን ጸዓዲት ኣሓ ሓሪዱ ኣይረኸባን ፣ ብሉጻት ነዛ ዓይኑ ርእዩ ዘይጸገቦም ኣባጽሕን ጎራዙትን ደቁ ከፊሉ እዩ ረኪብዋ። ስለዚ ጠንቀምቀም ኣይትበሉ ! ሓፋሽ ነዲሩ ሓንሳብ ሴፉ እንተ መዚዝዋ ክሳድ ጸላእቲ ከይመንደበት ትምለስ ከይመስለኩም። ብሓዊ ዝጻወት እንተ ነደደ ክበኪ የብሉን።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና!!!
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ!!!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!!!


text:
ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ “ክስርቲያንን ቡድሃውያንን ናይ ሓባር ጉዕዞ ኣብ ጎደና ዘይጐነጻዊ ቃልሲ” ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ንሰዓብቲ ሃይማኖት ቡድሃ በዓለ ቨሳክህ ማለት ነዘብዕልዎ ቡድሃ ዝተወልደሉን ናይ ትዕድልቲ ጥልቂ መንፈስ ብርሃን ዓቢይ በዓል ናይ እንቋዕ ኣብጽሓኩም መግለጺ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፈ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣና ፖቸ ሓቢረን።
እቲ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ እቲ በዓል ንመላእ ሰዓብቲ ሃይማኖት ቡድሃ ኣብ ስድራ ቤቶም ዕለታዊ መነባብርኦምን ሓሴትን ሰላምን ክጽገዉ ተመንዩ፥ ለምዘበን ብሓባር ኣብ ናይ ሰላምን ናይ ዘይጐነጻዊ ቃልስን ባህሊ ንምስትንታንን እዚ ናይ ሰላም ባህሊ ኣብ መላእ ዓለም ንምንቕቓሕ ዝካይድ ጻዕሪ ኣብቲ ብዙሕ እዋን ሃይማኖት ካብቲ ቀንዲ ትርጉሙ ነጺልካ ንዓመጽን ፍልልያትን መጋበርያ ኣብ ዝዀነሉን ብስም ሃይማኖት ዓመጽን ኣድልዎን ምኽኑይ ኣብ ዝዀነሉ ዘሎ እዋንን እቲ ናይ ካልኣዊ (ናይቲ ካባኻ ብባህልን ሃይማኖትን ዓሌትን..) ናይ ካባኻ ዝተፈልየ ኣሰርን ተዘክሮን ንምድምሳስን ንምጥፋእን ብሓፈሻኡ ብስም ሃይማኖት ዝፍጸሙ ጸረ ሰብኣዊ ተግባራት ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ብዙሓት ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰዓብቲ ሃይማኖት መጋበርያ ሰላም ምዃኑ ብምስትውዓል ክምስክሩን ነቲ ሓቀይና ናይ ሃይማኖት ትርጉም ከቃልሑን ሰዓብቲ ሃይማኖት ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ተግባር ንስላም ናይ ምትሕብባር መገዲ ዘቕንዓ ከምዝኾነ ብቓልን ሕይወትን ከመልክቱ የተሓሳስብ።
ብዙሕ እዋን ሃይማኖት ንኸፓልትኹን ማለት ንፖለቲካዊ ረብሓን ንፖለቲካዊ ኣህላኽነትን ንምጥቃም ዝጓየዩ ከምዘለዉን ብኻልእ መዳይ እውን ኣብ ዓለም ዘሎን እናሰፍሔ ዝኸይድ ዘሎ ድኽነትን ዘሕዝን ንውናኔ ናይ ውግእ ኣጽዋር ቅድድም ኣብ ዝሰፍሓሉ ዓለም ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዓለም ለኻዊ ምትሕብባር ብምርግጋጽ ቀንዲ ናይ ሃይማኖት ትርጉም ኣብ ምስፋሕ ሰላም ክጽመዳ ምርኣይ ዘሕጉስ እዩ።
ኢየሱስ ክርስቶስን ቡድሃን እውን ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ብምንቕቓሕ መጋበርያ ሰላምን ሓነጽቲ ሰላምን እያቶም ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ዕለት ሓደ ጥሪ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዘመሓላለፍዎ ዓለም ሓቆፍ መልእኽቲ ሰላም፥ “ኢየሱስ ዓመጽ ኣብ ዝተመልአ ዘመን ዝነበረ ክኸውን እንከሎ ልቢ ሰብ ድማ ቀንዲ ዓመጽን ሰላም ዝነጻጻረሉ ዓውዲ ከምዝዀነን እቲ ቀንዲ ዓውደ ውግእ ድማ ልቢ ሰብ ምዃኑ ኣስተምሃረ” (ማር. 7, 21 ረአ) እንክብሉ ገሊጾምን “ዘይጎነጻዊ ቃልሲ ኣግባብ ናይ ፖለቲካ ንሰላም እዩ” እንክብሉ ተንቲኖም “ኢየሱስ ናይ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ መገዲ ባዕሉ ክሳብ ፍጻሜ ሕይወቱ ኣብ መስቅል ሞቱ ኣነጺሩ ብምምልካት ብመገዲ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ሰላም ከዊኑን ብስጋኡ ቅርሕንትን ጽልእን ጠሪሹ ክዓንው ገይሩ እዩ” (ኤፈ. 2,14-16) ስለዚህ “ናይ ኢየሱስ ሰዓቢ ምዃን እቲ ብኣኡ ዝቐረበ መገዲ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ምስዓብ ማለት እዩ” ዝበልዎ ሓሳብ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ከምዘስመረሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፖቸ ሓቢረን።
ናይ ቡድሃ ሃይማኖት መሠረት ዝዀነ ቡድሃ ንገዛእ ርእሱ ናይ ሰላምን ዘይጐነጻዊ ቃልሲ መልእኽቲ እዩ። ኣብቲ፥
ድሃማፓዳ ዝተሰየመ ጽሕፉት ቡድሃ ኣብ ዓንቀጽ 17 ፍቕዲ 3 “ቁጣዔ ብዘይ ተቖጣዕነት ክፍኣት ብሰናይ ሓሳር ብለጋስነት ሓሶት ብሓቂ ሰዓሩ፡ ዓወት ጽልእ ይወልድ ስለምታይ ተሳዓሪ ንሓዘን ስለ ዘቃልዕ ሰላማውያን ኣብ ሰላም ዝነብሩ እያቶም ስለምታይ ዓወት ኰነ ስዕረት ኣብ ዘይብሉ ኩነት ስለ ዝህልዉ” (ከማሁ፡ ዓንቀጽ 15, ፍቕዲ 5)
እንክብል የረድእ ስለዚህ “ርእሰ ምቁጽጻርን ርእሰ ምልክን ርእሰ ዓወትን ካብቲ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ዝፍጸም ዓወት ልዑል እዩ፡ ሓደ ኣብ ዓውደ ውግእ መርኣያ ዘይብሉ ዓወት ክዓትር ዝከኣሎ እዩ። እቲ ክቡር ዓወት ግና ኣብ ኵሉ ነገር እቲ ገዛእ ርእሱ ዝመልኽን ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝዕወትን እዩ” (ከማሁ፡ዓንቀጽ 8 ፍቕዲ 4) ይብልን።
ከምዚ ዝኣመሰለ ልዑልን ክብሩን ኣስተምህሮታትን ብዙሓት ክፍሊ ሕብረተሰብ ንምትግባሩ ዝተሳእኖ ኰይኑ ዓመጽን ግጭትን ምስ ዘስዓቦ እዋናውን ዝሓለፈን ቁስሊ እናተጸባጸበ ገዛእ ርእሱ ካብ ዓመጽን ግርጭትን ናጻ ምውጻእ ዝተሳእኖ እዩ ዝመስል። እዚ ድማ ዘቤታዊ ውግእን ኤኮኖሚያውን ማሕበራውን ባህላውን ስነ ኣእምሮኣውን ምህዳራውን ውግእ የስዕብ ኣሎ። ዓመጽ ካልእ ማሕበራዊ ዓመጽ ክወልድ ምርኣይ ክንደይ የሕዝን ነዚ ኩሉ ርኢኻ፥ “ብኹሉ መዳይ ምርጫ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ኣግባብ ሕይወትን ኣነባብራን ምግባር ክሳብ ክንደይ ሕጹጽ ኣገዳስነት ዘለዎ ምዃኑ ተስተውዕል” (ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 15 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም.)።
“ነፍሲ ወከፍ ሃይማኖት ዘለዎ እንኰታውንነት ኣፍልጦ ብምሃብ ዓመጽ ቅድሚ ኣብ ምድሪ ምዕላቡ ካብ ልቢ ሰብ ከምዝምንጭውን እዚ ካብ ልቢ ሰብ ዝምንጭው ቅርጺ ተዋሂብዎ ድማ ማሕበራዊ ዓመጽንን ጽልእን ከምዝኸውን ናይ ሓባር ርድኢት ኣሎ። ምእንቲ’ዚ መንቀሊ ዓመጽ ብምልላይ ንነንናትና ንነፍሲ ወከፍ ሰዓቢ ሃይማኖታትና ነቲ ካብ ልቢ ዝምጭው ዓመጽ ከመይ ገይሩ ክስዕሮን ብፍላይ እቲ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ኣግባብ ሕይወት ክኸውን ካብቶም ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ጀሚርና ከነስተምህሮን ካብ ልቢ ዝተዓመጹን ዓማጽያንን ኰታ ኩሉ ልብን ኣእምሮን ሰብ ብፍላይ ድማ ናይ ሕጻናት ከፍቅርን ምስ ገዛእ ርእሱን ምስ ከባቢኡን ኣምሳሉን ብሰላም ክነብር ምህናጽን ብዘይ ፍትሒ ሰላም ከምዘየለን ብዘይ ምሕረት ሓቀይና ፍትሒ ከምዘየለን ዓመጽን ግጭትን ቀዲምካ ንምክልኻልን እቲ ዝተገማምዔ ሕብረተሰብ ክሰምርን መራኸቢ ብዙሓን ጽልእን ዓመጽን ንምክልኻል ዝሕግዙ ክዀኑን ንሓቀይና ታሪኽ መምሃርን ናይ ታሪኽን ናይ ሃይማኖት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ንመጋበርያ እከይ ከይውዕሉ ብትኽክል ዝትንትን ሓሳብ ዝቐረብሉ ክኸውን ምግባርን ንሰላም ምጽላይን ናብ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ዝወስድ መገዲ ክስዕብ ዝሓንጹ ይዅኑ”
ከምዝበሉ ዝገለጻ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፖቸ ኣስዒበን እቲ መልእኽቲ፥ፍቱዋት ኣዕሩኽ ሰዓብቲ ሃይማኖት ቡድሃ፥
“ብሓባር ነጢፍና ኣብ ኣባይቲ ስድራናን ኣብ ማሕበራዊ ተቛማትናን ብሔርን ሃይማኖታውን ተቛማት ኩሉ ናይ ሕይወት ሓድሽ ናይ ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ብምንቕቓሕ ዓመጽን ብምቅዋምን ብምንጻግን ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ክኽበር መታን ብሓባር ንዕየይ። በዚ መንፈስ’ዚ ቅዱስቲ ቤተ ክርስቲያን ሰላማውን ፍሱሕን በዓለ ቨሳክህ ትምነየልኩም”
ብዝብል ሓሳብ ምስ ኩለን ሃይማኖታት ዝግበር ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕህ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ንናይ ቡድሃ ሃይማኖት ላዕለዎት መንፈሳዊ መራሕትን ሰዓብትን ዘመሓላለፎ መልእክቲ ከምዘጠቓለለ ኣፍሊጠን።


text:
ካብዛ ወርሒ እዚኣ ኣትሒዙ፡ ኣብ መንጎ ሰሙን ኣብ ዚግበር ኣኼባ፡ ንመርኣዪ ዚኸውን ሰለስተ እተፈላለየ ኣቀራርባታት ኣይኪህሉን እዩ። የግዳስ፡ እዚ ደብተር ኣኼባ ህይወትን ኣገልግሎትን እዚ፡ መእተዊ ሕቶን ጥቕስን ንዚቕጽል ተመላሊስካ ምብጻሕ መገዲ ዚጸርግ ሕቶን ዝሓዘ ንመርኣዪ ዚኸውን ዝርርባት ኪህልዎ እዩ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን፡ ንመርኣዪ ዚኸውን ዝርርብ እተርኢ ሓንቲ ቪድዮ ጥራይ ክትቀርብ እያ። ነፍሲ ወከፍ ኣስፋሒ ድማ፡ ካብቲ ንመምሃሪ እንጥቀመሉ ናውቲ ነየናይን መዓስን (ኣብ ናይ ፈለማ ምብጻሕ ወይ ኣብ ተመላሊስካ ምብጻሕ) ከም ዚጥቀም ባዕሉ ኺውስን ይኽእል እዩ። ብዘይካዚ፡ እዚ ደብተር ኣኼባ እዚ፡ ንዚቕጽል ተመላሊስካ ምብጻሕ ዚኸውን ክልተ ዝርርብ ሒዙ ኺወጽእ እዩ። እዚ ኣቀራርባ እዚ ኸኣ፡ ኣብቲ ነቶም “ናብ ናይ ዘለኣለም ህይወት ዘንቀዱ” ናይ ምምሃር ሸቶና ኸነተኵር ኪሕግዘና እዩ።—ግብ 13:48።
ክፍልታት ተምሃሮ፦ ካልእ መምርሒ እንተ ዘይተዋሂቡ፡ ተምሃሮ ነቲ ንመርኣዪ ዚኸውን ዝርርባት ተጠቒሞም ክፍሊ ኬቕርቡ ኣለዎም።


text:
ፍዳታኹና 26 ኤመሪልጉድናዂዲኤልብድናዂዲ ዋሳ፣ፋሪዕእክባሙርቛብሊንኹዱዂ
(Democratic Organization of Blin Nation-Eritrea)
ሕክም ኢትይቢዩዂ እን ሰላምድ ፈድረሽን ኢትዮቢየዲ ኤርትረዲር ነበክል ቱናኹሲ ግን ግናይድ በሻቑ በሻቑ እርጋዂሲ ደንጎቢልኻ ንርትክ ኤርትረት ሒልድ ስላሕድ ዓመሙኻላ። ፋርሳን ድገ ቁር እና ዕምጭ ኒስ እግም እግምድ ፋኲ ዪኖ 1961 እክልል ፋርሳን፣ እድሪስ ዓዋተሲ መቅርሕሰዉ ና ግንፍፍ እድኖ ናከዊሲ ና ብርድ ሓረርድኖ ኣና ዊህር ዪኖ ከደን ፍኑኹ። ናት ለሄኲኑኻ ዪና ኤንትት ዪና ተንን ዪና ክልል ዪና ገን ዪና ሻን ዪና ማስ ለመለምየንቱታት በለዲ ከውድር መታን ለብኑዂር ሰንከልኑኽር ጋይትኑዂር። ሰኾረጝን አመትት ደንቢ 1991 ሲ ኢትዪቢትር ንር ታለይቱር ሰዓርኖ ኤርትረት ሓረርኑዂላ። እን ሕርየቲታ ዪና ነብክል ትዃኒሰና ትብቶ ዲየዉ ኢሳይስዲ ኒ ክረምዲ ስዊኒዂላ። ና ቂጦራ ተከዉድኖኻ ዪነት እና ናን ቋልናዂ ጨዓትሲ ቛሊሰነኩና እንኩኑዂ። 1991 ብርፍ ዮ ኻ ናን ኣኽራሲክ እና ጣልመንሲ ለመለም ደዉ ዪላ። ናይዲ ፍትሕዲር መታን ፍዲትና ናንኽር ህንበኲ።
ዪን ብሊና ሙርቛ ኤሪዉል በጀኸዉ ፊዳታት ጃቢስንዂን የጝነኽር ዪና ወረቢል ላ ወክትል 1000 ኤወይሲ ኤርስ ሰላምድ መንደርተዉ ደኲስናኽር ግን። ዖነዲ በስክዲረዲ ባብ ጀንገረንዲ ጣቑር ብረዲ ላዶንትል ጁፈደዉ ገብሩቑርደዉሲ ኮደረንኻ ላ ወክትል ዓሳክር ሕኩም ኢትዮቢዉ ናንድ ገሪ ቆልዕኻ የተመው ገሪ እኲንኻ መብልተዉ ገሪ ልጝትትኻ ኤበሰዉ ና ኢብድኻ ጨነተዉ ናን ኣክራሲኪ ሺብስገውር ታና ና ስጙጝድ እስገውር ህንበነኲና። ና ስጙድ ሆስፒታል እኽን ክኒር ልጝን ኣኽን ገዉርሱ ቋልኒ። እማ ክረዲ ዲደዲት ብሊና ሙርቛ ድግምድ ዱዉሳዂሉ ኣኽጊ ዕምጭ ኢትዮቢዂ ኳራ ኒ ኣኮርሉ ፍረሪ ግንሉ። ለመለምየንቱትር ዪና ጃብል ለብኑኹር ጂራ ፊዮሪትል ሰቐልስኑዂር መካዪንድ ጎተትሱኑኽር ና ገሽድ ደለምኖ ደርብል ገጥ ሲነ ኣኽን ድገታት ሓረርድኖ ኣኽን ፊድኢን ኣኽኖ ታንተርዊል ገንደሉኑ ኣኽን ለበዉሲ ሙርቛ ብሊንዂ ኣንገፍዳዂዲ ደበልቶ ለመለም ያዂዲ ደርብ ሓበራዂዲ ነብረዲ ኣቚዲ እስበደዲ እዋዂ ኣኸውድ ታሪኽ ል በሀር ኣካን ሻዂዂ።
ወልወላዕሊ በህሪ ርድቕ ላዶን ኩ ናተልድ ፈርደንኻ ወንተረግረሪ ሪሒ ግን። እና ና ሪሒት በቐቕገዉና እና ግርጋ ኒሂትል ኣኽን ወላ ደቒቕዲ ሰከንዲ ንበክሊ ኣኽን ኤልብድኖሎም ዋጅብ ግን። ና ልጝል እንብላዋዂልድ ደባንዲ ዓማረዲ ናይ ከዋዂዲ ናዕስድኖ ና ብር ጅብርተው ፍዳታት ና ዓይብሲ ኒ ኣካንሊ ገእሲኖ ኮዶ ሪሕዲ ህንብናኽር ዱ ሙዂር ኣኽሮ ህንበኩሉ።
ዲመክ ኤልብሰዉ ኣኽድኖኻ እና ኮሊ ኒኒ ሓረርስቶ ግናይዲ በሄርዲ እንጋዂ እምነት ስዴጋዂ ስታትድ ፍተትሰጋዂ ሻማ እስነ ለመለም ዪኖ ሰልፍ ብርፍ ኣኽሮ ዪን ብሊና እክባ ሻኽናዂስ ቡቑስነኩን እንኲንዂን። ኒንኻ ናን ኣኽራሲክ ሰርገልጋዂ ኣኸውድ ናጝር ብሀር ክድመት ጨበረኩና። ኒ ብሀርድኻ ብሊንሲ ና ናይ መታን ለመለም ዪድኖ ጉናኽር ኣኸዉድ ንኪኽር ዪና ሽጛነስ ውስገዉ ዋድኖ ዋሳ ዪነኩን።ፋሪዕ እክባ ብሊን ሙርቛ ሆደ ንሪ ተዓየብረዉ ብሊና እመሪ ‘’ዓሕ’’ ዪጚን ንኪ እክብሶ ኮድጚሮ እመሪ ኣኽንለ ያግራዂ መድ ናትካዂ ግን። ዪና ክልል ንኪ ከደምጋዂ እመሪ ኒሪ ጨልምረሪ ግን የነኲ እማ ሆደዲ ጒትኖ ሳድነኲንኲም። ኮዶ እኺርኺርሲ ሓሽምድና ለገደዉዱኹ መጋስስ ጝን። ዪና ፍዳታትሲ እንቛሪ እስና ኩ ኢዉርናርሲ ዱዋዂ ሙቑል ክድመት ኣኸዉድ ናድ ስማርነኲን። ዪና ኮሊዲ ወረበዲት ክብር እወዉ ዪና ፍዳታት። ኩ ፍዳታትሲ ከበርደና ኩል ወንተራዂ እድዂ ኣኸውድ ክብር ዪና ፍዳታታዂሲ ጠላቑኖ ሻኽኒ። ፍድታታ ፊና ኽር ኒን ጝን ደኳዂዲ ህንባዂዲ።
ክብር ዪና ፍዳታታዂ ዋጅብ ግን !!!
ታና ናዂ ክብርዲ ፍትሕዲ ሻኽረሪ ኤርትረትል ኣኽሮ ግን!!!
ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኑዂ -ኤርትራ (Democratic Organization of Blin Nation-Eritrea) This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ኤርትኖና ቐደርደነኲ።


text:
ካብ ዝምስረት መበል 52 ዓመቱ ኣቝጺሩ ዘሎ ካብ ኩለን ሰበኻታትን ማሕብራትን ዝመጹ ተመሓሮ ዘርእ ክህነት ብፍልስፍናን ቲዮሎጊያን ዘድልዮም ትምህርቲ ኣጽጊቡ በቢዓመቱ ልኡካነ ወንጌል ካህናት ናይ ዝተፈላለያ ማሕበራት ዘፍሪ ዘሎ ካቶሊካዊ ተቕዋም ቲዮሎጊያ ነቲ ብመስዋዕተ ምስጋና ዘጀመሮ ዓመተ ትምህርቲ 2016/2017 ዓ.ም, ብምስጋና ንምዝዛም 24 ሰነ 2016 ዓ.ም. ብማህሌት ዝጀመረ ቀጺሉ ብሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ መንግስትኣብ ተስፋማርያም ዝተሰርዐ ዓበይቲ ኣሕሉቕ ገዳማት ብሁባሬ ብሁባሬን ተመሃሮ መምህራንን ኣባላት ቤት ጽሕፈትን ሐለፍቲ ስነ መዕበያን ዘሳተፈረ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዝዓረገን ብፁዕ ኣቡነ መንግስተኣብ ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥ ኣታ ሕያዋይ መምህር ናይ ዘለዓለም ሕይወት ክወርስሲ እንታይ ክገብር ዝብል ኣብ ወንጌል ዝተነብረ ታሪኽ ኣማኪሎም እቲ ሕቶ ዘቕርበ መንእሰይ ንዅላትና ዝውክል ምዃኑ ገሊጾም ናይ ስነ ልቦና ሊቅ ፉልተን ፍራንከን ትርጉም ዘለዎ ሕይወት ንምንባር ዘድልዩ እንክብል ኣብ ዝገለጾም ሰለስተ ቅዉም ነገራ ማለት ክትመርጽ ክትዛመድ ክትዓቢ ክትሳቐ ኣሎካ ንዝበሎ ሓሳብ ሓደ ብሓደ ተንቲኖም ሓደ ምርጫ ግድን እዩ። ከሉ ከኣ ዝምድና ማለት ምስ እግዚኣብሔር ዕርከነትን ምስ ብጻይ ከኣ ሕውነት የድልየና። ክትዓቢ ከኣ ክትሳእቐ ኣሎካ፡ ኣብ ምዕባይ ዝኽፈል ነገር ኣሎ። ነዚ ድማ መንፈስ ተጋድሎ ተወፋይነት ጽሞና ብዝብሉ ግብረኣውያን ቃላት ከምዝተንተኑ ናይ ሰበኻ ኣስመራ ምንጪ ዜና ሓቢሩ።
ድሕሪ መስዋዕተ ቅዳሴ ድማ ኣካያዲ ተቕዋም ቲዮሎጊያ ኣባ ኣብርሃ በኵሩ ከም ኣባል ንኡሳን ኣሓው ማሕበር ካፑቺን ናይቲ ተቕዋም ናይ 2016 - 2017 ዓ.ም. ናይ ትምህርቲ ዘመን ክውንቶን ጸብጻባትን ኣበርክቶ መምሃራንን ህሉው ኩነታት ተመሃሮን ቀጺሎም እውን እቲ ተቐዋም ብሉጽ ንምግባር ዝተካየዱ ምምሕያሻት ከምዝገለጹን ብስነ ኣሓዝ ብዝተራቐ ቤተ መጻሕፍቲ ንምርግጋጽ ብዕቱብ ይስራህ ከምዘሎን ምትሕግጋዝ ኣብ መንጐ ተመሃሮን መማህራንን እውን ንምሕያል ዝድርኹ ፍጻሜታት እውን ይትግበር ከምዘሎን ኣመልኪቶም ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ዘመን እቲ ተቕዋም ዘካየዶም መንፈሳዊ መደባትን መነቓቕሒ ትምህርታት እውን ከምዝቐረቡን ብሓፈሻው ቀዳማይን ካልኣይን መንፈቕ እቲ ተቕዋም ተመስሎኡ ብሰፊሕ ከምዝገለጹ ዝሓበረ ናይ ሰበኻ ኣስመራ ምንጪ ዜና ኣስዒቡ፥ ኣብ መወዳእታ ድማ እቶም ትምህርቶም ብዘዕግብ ነጥብ ዘጠቓለሉ ካብ ጳጳሳዊ ኡርባኒያኑም መንበረ ጥበብ ዝተላእከሎም ናይ ምጥንቓቕ ትምህርቲ መረጋግጺ ባችለር ካብ ኢድ ብፁዕ ኣቡነ መንግስትኣብ ተስፋማርያም ከምእተቐበሉ ኣፍሊጡ።


text:
ካብ ዓዲ ጥልያን ናብ ሜዳ ብምውራድ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ተመዲባ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝናበየትን ዝኾስኮሰትን፣ ናብ ቃልሲ ዘሰለፈትን ክብርቲ ሓርበኛ ተጋዳሊት ኣዴና ዛይድ ርእሶም ብዝሓደራ ሕማም ኣብ መበል 77 ዓመት ዕድሚኣ ብምዕራፋ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ መንግስተ ሰማያት ይቀበልኪ ንብል።
ንቤተሰባን ኩሎም ‘ቶም ሓልዮታ ረኺቦም
ህይወት ድሕሪ ጥልመት
ዝኸበርካ ጀነራል ስብሓት ኤፍረም፡
ካብ ኩሎም ንዕድመ ስልጣን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ዝከላኸሉን ስቃይ ህዝቢ ኤርትራ ዘብእሱን ዘለዉ ልሙሳት መሳርሕትኻ ንዓኻ ምሕራየይ፡ ተራኻ ንምቁንጻብን ወይ ንምንኣድን ኢለ ኣይኮንኩን። የግዳስ ብኣኻ ኣቢለ ናብ ካልኦት ሰበስልጣን ህግደፍ ከሕልፎ ዝደለኹ ኣገዳሲ መልእኽቲ ስለዘሎኒ’የ። ከምዘይትስሕቶ፡ ንነዊሕ ዓመታት ብተራን
ጎዲምና ከንተርፍ ንበራበር
ኣብ ቀዳማይ ክፋልን ፡ ዓማጻይ ኣብ ዝዕመጹ ሰባት ክጥቀመሎም ይኽእል ‘ዩ ኢለ ዝሓሰብክዎም እከይ ጥበባትን ሳዕቤኑን፡ ከምኡ ‘ውን እቶም ግዳያት ዝኾንና ኣብ ምንታይ ክንነቕሕ ከምዘለና ንኣንባባይ ክሕብር ፈቲነ ‘ለኹ። ኣብ ካልኣይ ክፋል ከኣ ሓደ ርእይቶ ወሃባይ ብዝሃበኒ ርእይቶ ምርኩዝ ጌረ ካብ ላንጋ ላንጋ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/08/ኩልዕቲ-ሽም-1.pdf"]
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/08/FITHI_SPECIAL-AUGUST-EDITION.pdf"]
ኣማኑኤል ሳህለ
ብ 1871 ሃገር ኢጣልያ ነቶም ገዛእታ ሰጒጓ ናጻ ምስ ወጸት: ኢጣልያስ ከም ሃገር ተፈሊጣ: ኢጣልያውያን ግን ከም ህዝቢ ተፈጢሮም ዲዮም? ዚብል ዘረባ ይቃላሕ ነይሩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ: ነታ ሓዳስ ሃገር ኣብ ሓድነትን ራእይን እተመርኮሰ ፍሉይ ባህርይ ወይ መንነት ዘልብሱዋ ህዝቢ ምስኣ ተፈጢሮም ዲዮም ከም
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/08/ብምኽንያት-ፈስቲባል-ትግራይ-ኣብ-ስያትል-ብ-ስኤመለ-ሰሜን-ኣሜሪካ-ዝተዳለወ-ጽሑፍ.pdf"]
ካብ ሊብያ ዝተበገሱ ኣስታት 700 ሰባት ዘሳፈረት ጃልባ ሎሚ 5 ነሓሰ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ከምዘጋጠማ ሓይሊ ባሕሪ ኣየርላንድ ሓቢሩ:: ኣብ’ታ 25 ኪሎሜተር ካብ ገማግማ ባሕሪ ሊብያ ሓደጋ ዘጋጠማ ጃልባ ዝነበሩ ብዙሓት ሰባት ሞይቶም ክኾኑ ከም ዝኽእሉ ሓካይም ብዘይ ዶብ ገሊጹ:: ኣህጉራዊ ውድብ ስደተኛታት ኣብ
ኣንታ እዛ ጀኔቫስ’ምበር ድሮ ስምብራት ገዲፋ ኣብ መድረኻ ።
ፈስቲቫል ህ.ግ.ድ.ፍን ፍሽለታቱን።
ኩልና ከምንዝክሮ ህ.ግ.ድ.ፍ ንባህልን ልምድን ክብርታት ሕብረተሰብና ብምብራዝ ብእዉጅን ዘይእዉጅን ኣገባብ ድሕሪ ምእጋዱ ንምሉእ ዓመት ብናቱ ናይ ጥፍኣት ብዓላት ተኪኡ ሓንሳብ ምጅማር ሓንሳብ ምዝዛም ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እናሰመየ ብዓላትን ፌስቲቫላትን ብምድላው ኣሽሓት ዶላራት ዝግሕጠሉ
ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት 2015: ብዝሒ ናይ’ቶም ኣብ ኖርወይ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ቆልዑ: ድሕሪ ኣፍጋኒስታን እቲ ዝበዝሕ ከምዝኾነ ተገሊጹ:: ብመሰረት ጸብጻብ ኢመግረሽን እታ ሃገር ካብ ኤርትራ ዑቕባ ዝሓተቱ ቆልዑ 288 ክኸውን ከሎ ካብ ኣፍጋኒስታን: 458: ካብ ሶርያ 31 ኢዮም:: ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኖርወይ 264 ትሕተ
ሳላ ምዕቡል ተክኖሎጂ መራኸቢታት ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም: ኣብ ውቅያኖስ ኣብ ሰማይ ዝፍጸም ኣብ ቤትካ ኮፍ ኢልካ: ኣብ ጉዕዞ ኮንካ ትከታተሎ:: ዘሕዝን: ዘደስት: ዘነድር: ዘተባብዕ ፍጻሜታት ትዕዘብን ትሰምዕን:: ክንዲ ጽፍሪ ኣብ ትኸውን መሳርሒ ሰኒድካ ኣብ ዘድለየካ ጊዘን ቦታን ደጊምካ ትውከሶ:: በዚ ምዕባለ’ዚ ዝርዕድን ክዓብሶ ዝፍትንን
ኣማኑኤል ሳህለ
ብተመክሮታትን ተምሳላትን ምስልታትን: ብምግንዛብን ምዝማድን ምንጽጻርን: ከምኡውን ብእተጠላለፈ ህዋሳዊ ፈትልታት ዝመልአ ሓንጎል ወድሰብ: ካብ ምሕሳብ ኣየዕርፍን። ሰብ: ምሕሳብ ደው ምስ ዘብል: ምንባሩውን ኣይፈልጥን። በዚ ምኽንያትዚ ኸኣዩ ደካርት እተባህለ ፈረንሳዊ ፈላስፋ: እሓስብ: ስለዚ ኣለኹ: (cogito ergo sum) ዝበለ።
ሓንጎል ወይ ኣእምሮ ሰብ: ብባህርያቱ ተመራማሪ እዩ። እቲ
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ
ሃገረይ፣ ሎሚ ቕነ ስምኪ ኣብ ማዕከናት ዜና ዓለም ብኽልተ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት እናተደጋገመ ገኒኑ ቀንዩ።
በቲ ሓደ፣ ብሃራት ተወጣሕቲ ብሽግለታ ኤርትራውያን ዳኒኤል ተኽለሃይማኖትን መርሃዊ ቅዱስን ብመንገዲ ‘ታ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ክለብ ኣብቲ ህቡብ ቅድድም ብሽግለታ ዓለም Tour De France ናይ መጀመርያ ኤርትራውያን ኣፍሪቃውያንን ተሳተፍቲ ክኾኑ ምብቅዖም
ብ.ጴጥሮስ ተኽሉ፡(ሓላዪ)01/08/2015
መሰልካ ክትመዝን፣ ፈውሶ’ቲ መርዘን
ኣይትፍኮስ ርዘን! ብጭብጢ ግን ሓዘን፡
ካብ ኣፍልጦኻ ንላዕሊ ሓያል ክትበሃል
ብምግዳስ ጠለብ ህዝቢ ምስትብሃል
ብፍትሒ ዝሰሓል በሊሕ ከይደሃል
ህዝባዊ-ጠለብ መልስ ክብል ከሎ ሃልሃል፡
ሕልናዊ መግብኻ ሓቂ
ንቅንዕናኻ ዘይንከ ስንቂ
ንኹሉ የአንጊዱ ዘዕገበ
ቅቡል’ዩ! ዘይብሉ ዝድርበ፡
ገምጋም ግበረሉ ፍረ ጻዕሪ
ብኸንቱ ኣይተሕልፎ ጊዜኻ ከተማዓራሪ
ልዕሊ ኹሉ እምነት ዝጎደላ ፍቕሪ
ናብ ምፍራሳ’ያ ይትረፍዶ ከተዕሪ፡
እምነትካ ዘርጒድ
ኢሳያስ ቀይሕ መስመር ሰጊሩ ንኢትዮጵያ ክወርር ምስ ዝፍትን: ኢትዮጵያ ዳግማይ ከም ዘይትንስእ ስጉምቲ ከም እትወስደሉ ዝጸንሐ ፖሊሲን ስትራተጂ ሃገሩ ከምዝኾነ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ገሊጹ:: ንሱ : ምስ ጽንዓት ዝተሰምየ ኣብ ኣሜሪካ ዝመደበሩ ራድዮ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ: ኢሳያስ ዓቕሙ ብምድኻሙ ንኣሽቱ ምትኹታኹ ይገብር
ስርዓት ህግደፍ፥ ንኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ምሉእ ብምሉእ ንምልማሳን ምርማሳን ዘካይዶ ዘሎ ሓደገኛ ተግባራቱ፥ ኣዝዩ ሓያል ብዝኾነ መገዲ ይቕጽሎ ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ፥ ንተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ሓንቲ ካብተን ናይ ስለያ ትካላቱ ንምግባራን ብዘለዎ ሓይሊ ኣብ ምሉእ ምቁጽጻሩ ንምእታው ብቐጻሊ ይዓየሉ ኣሎ።
እታ ቤተ ክርስቲያን ባህላዊት ሃይማኖት ንምግባራን፥ መራሒ
ስርዓት ህግደፍ ሓደ ካብቲ ካብ ነዊሕ እዋን ክጥቀመሉ ዝጸንሐን ዘሎን ሽጣራታትን ተንኮላትን፡ ኣብ መንቀራቅሮ ኣትዩ መውጽኢ ምስሓርበቶ፡ ካብ ተሓታትንት ንምህዳም፡ ሓቅታት ንምጥምዛዝን ተሓላቂ ንምምሳልን፡ ንህዝቢ ኤርትራን ዓለምን ንምድንጋር ዘውጽኦን ዘካይዶን ዘቆጸልጽል መግለጺታትን ዘካይዶ መናውራታት’ዩ። ኮሚሽን ተጠባዊ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት፡ ነቲ በቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሑ ከምዝተሸርበ ብመርበብ ሓበሬታ demo.assenna.com ተጠቒሱ ዝነበረ 1ይ ጸሓፊ ኤምባሲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኢማራት ዓረብ ነበር ኣልኣሚን ናፍዕ ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ከምዝሓተተ ምንጭታት ሓቢሮም።
ነቲ ሓበሬታ ኣብ ኣውስትራልያ ዝመደበራ መርበብ ሓበሬታ farajat.net ‘ውን ኣረጋጊጻቶ።
ኣቶ ኣልኣሚን ናፍዕ፣ “ እቲ ስርዓት
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/08/Strategy-Adi.pdf"]
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ቲቢ ኤረ ምልካዊ መራሒኡ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠየቕ “ብሰንኪ እቶም ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ መንእሰያት ዝበኵር ዕማም የለን፣ ብዘይብኣቶም ኳ ይሰልጠና ናይ ጉልበት ጸገም የብልናን” ፣ እናበለ “ክኸይድ ዝደለየ ይኺድ” ዝዓይነቱ ዘይሓላፍነታዊ መልእኽቲ ዝዳሕድሐ ምልካዊ ስርዓት፣ ኣብ ኤውሮጳ ብሰንኪ
ኣብ ጅቡቲ፣ ሖልሖል ኣብ ዝብሃል ቦታ ተታሒዞም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብፖሊስ ጅቡቲ ከምዝተጋፍዑ ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ኣብቲ ቦታ ተታሒዞም ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣንቀሳቐስቲ ተባሂሎም ሸውዓተ ሰባት ዓሊ ሰባሕ ሰቢሕ ናብ ዝተባህለ ካልእ ቦታ ተወሲዶም ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ይሕብሩ።
እቲ ኩነታት እቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንኣተሓሕዛኦም
እታ ብሰንኪ ጃምላዊ ሕቶ ዑቕባ ኤርትራውያን ተጻወቲ፣ ካብ ተሳታፍነት ኣህጉራዊ ውድድራት ንነዊሕ ኣቋሪጻ ዝጸንሐት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ኣብ መጻረዪ ዋንጫ ዓለም 2018፣ ኣብ መንጎ 140 ሃገራት ተሰሊፋ ክትሳተፍ ምዃና ፊፋ ሓቢሩ። ።
ኣብቲ ኣብ ራሻ ዝካየድ ዋንጫ ዓለም ንምስታፍ፣ ካብ 5 ክሳብ 13 ጥቅምቲ
ንኤርትራ ካብ ሕሰም ንምድሓን ስምረት የድሊ
ጻዋዒት ንኹሎም ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ሃገራት
ኣርኣያ ደበሳይ ፕሮፈሰር ኣብ ዩኒቨርሲቲ ደላወር ኣሜሪካ
መእተዊ- ” ድምጺ ኤርትራ” ዝተሰምየ ጉጅለ ኣብ’ዚ ቀረባ ጊዜ ክልተ ዓንቀጻት ጽሒፉ:: እቲ ናይ ፈለማ ” ቅልጡፍ ኣድማዕን ነባሪ ፍታሕ ንሕሰም ኤርትራ” ኣብ ዓዋተ.ኮም ግንቦት 16, 2015: እቲ ካልኣይ
ንኹሉ ወዲ ሃገር ሓልፍነት ዝስምዖ፡ ግዱስን፡ ተቖርቛርን ብህዝቡን፡ ብሃገሩን! ንዝተሰዉኡን፡ ኣብ ቤት ማእሰርትን፡ ኣደራዕ ዝዓሰሎ ኣገልግሎትን ዝርከቡ፡ ኣብ ስደት ኮይኖም ከይደቀሱ ንዝሓድሩን፡ ኩሎም ጽንዓትን፡ ኣስተውዕሎን፡ ንጹርን ዝኾነ ኣተሓሳስባን፡ ሕላናኦም ከየዕረቡ ኣብ ቃልሲ ዝርከቡን፡ ሰላምን ትዕግስትን ምስ ኩሉ ተጻዋርነት፡ ኣብ ክብ ዝበለ ምርድዳእን፡ ምክብባርን ክህሉዉ እናተመነኹ፡
ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዘካየዶ ዑደት፡ ኣብ ከባቢናን ዳርጋ ኣብ መላእ ዓለምን፡መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ቐኒዩ ኣሎ።ኦባማ፡ ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክገበር ምዃኑ፡ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን ዓቢይ ዛዕባ ኮይኑ ከምዝነበረ ናይ ቐረባ ተዘኽሮ’ዩ።
ኦባማ፡ናይታ ዓባይን ሓያልን ሃገር ዝኮነት ኣሜሪካ፡መራሒ ከም ምዃኑ መጠን፡ ካብ ጫፍ ናብ
ንኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ነባሮ ኮሎራዶ -
ኣኼባ ኣብ`ዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ክዝቲ`ዩ።
ንባይቶ ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ኮሎራዶ፣
ንህዝብዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፣
ንሂሩ ንዝበጋግሰ ዘሎ ኣህጉራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ኤርትራውያን ንፍትሒ፣
ንቕድሚት፡ ንሕና ከም ህዝቢ ከነተኩሮሎም ዝግባእና መደረኻዊ ጉዳያት
ንዕለት 15 ነሃሰ 2015፡ ኣብ ክለብ ኤርትራዊ ማሕበረ-ሰብ ኣብ ኮሎራዶ።
ንሰዓት 3፡30 ድሕሪ ቀትሪ፡
ብተገዳስነት መጺእኩም ግዴኹም
ከይንጠፍእ እናሰሓቕና
ብሓባር ነድሕና ሃገርና
Tesfamariam Wel.
29/o7/2015
Norway
ደገፍቲ ተቓወምቲ ምባል ይጽናሓልና
ኣብ ጠልጠል ዘላ ሃገር ቅድም ነድሕና
ዕድል ኣይንሃቦም ጸላእቲ ከይጎብጥና
ስወር ከይትብል ኣይንዓኹም ኣይንዓና
ንጉዳይና ኣይንርአዮ ብህልኽ ብጽልኢ
ኩፍእ እናረአኻ ዓገብዩ ምባል እንድዒ
ብሕልፊ ኣብ ግዳም ዘለና ስደት ወጻኢ
ተጠመቲ ኣይንኹን ብሕማቕ ተጸዋዒ
ካብ ብማዕዶ ዝዕዘቡ ኣየብቲ ኣይምስቲ
ጎራሓት እና ጋጨዉ ዝነብሩ መታለልቲ
ሓሚቑ ጸቢቑ ኣብ መትክሉ
ኣማኑኤል ሳህለ
ንኹሉ ግዜ ኣለዎ: ይብል ነበረ ንጉስ ሰሎሞን። ማለት ብናይ ሕጂ ኣዘራርባ: ኣብ ትሕቲ ውልቀመላኺ ንምንብርካኽ: ኣብ ትሕቲ ውልቀመላኺ ንዘይምንብርካኽ። ንህግደፍ ምጽዋር: ንህግደፍ ንዘይምጽዋር። ኽልተ ካብ ሚእቲ ንምኽፋል: ኽልተ ካብ ሚእቲ ንዘይምኽፋል። ኣብ መቓብር ደቅኻ ንምስዕሳዕ: ስለ ዝሳዕሳዕካ ደኒንካ ንምብካይ። ዓድኻ ገዲፍካ ንምኻድ: ንዓድኻ ንምምላስ:
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/07/Teshay-1.pdf"]
ብ 25 ሓምለ ኣብ ዜና ኣሰና ከምዝትዘርግሐ፣ ከም ምኽትል ኣምባሳደር ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኢማራት ዓረብ ዝዓዪ ዝነበረ 1ይ ጸሓፊ ኣልኣሚን ናፍዕ ከምዝራሕርሖ ዝተገንዘበ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ ብኣጋጣሚ ኣብ ኣስመራ ዝጸንሐ ኣምባሳደር ኢማራት ዓረብ ዑስማን መሓመድ ዑመር ናብ ምዱብ ናይ ስራሕ ቦትኡ ናብ ኢማራት
እታ ትውልዲ ዓደቦ፣ ቀዳማይ ጸሊም ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝኾነት ሃገረ ኬንያ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት፣ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብዝገበሮ ወግዓዊ ምብጻሕ፣ ብሃፈጽታ ተስፋ ፉሕፉሕ ክትብል ቀንያ።
ወሓለታት ስነጥበበኛታት ዝወቀጡዎ ምስሊ ኦባማ ዝተለጠፎ ማልያታትን ፖስተራትን ኣብ ጎደናታት ክሸጡ ዝቐነዩ ርሂጸ በላዕ፣ ትርኢትን መልእኽትን ኦባማ ከይሓልፎም ቴለቭዥናት
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/07/ክንዲ-ብጽይና-መሳርሕትና.pdf"]
መንነት ከም መጣልዒ- ኬነት ካውንዳ ኣብ 1924 ኣብ ኩብዋ ሰሜን ሮደዥያ ተወሊዱ:: ኣብ 1949 ጸረ-መግዛእቲ እንግሊዝ ኣብ ዝተገብረ ቃልሲ መሪሕ ተራ ነበሮ:: ኬነት ካውንዳ ኣብ 1950 ዋና ጸሓፊ ናይ’ቲ ንናጽነት ዝተቃለሰ ኣፍሪቃዊ ሃገራዊ ባይቶ ኮይኑ ንዛምቢያ ናብ ናጽነት ዘብቅዐ’ዩ:: ንሱ ዛምብያ ኣብ 1964 ናጽነታ ምስ
ኣብ ኣቡዛቢ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ 1ይ ጸሓፊ ዝነበረ ኣልኣሚን ናፍዕ፣ በቲ ስርዓት ናይ ስራሕ ግዜኻ ኣእኪልካ ተባሂሉ ናብ ኣስመራ ክምለስ ድሕሪ ዝተዋህቦ መጸዋዕታ ነቲ ስርዓት ራሕሪሑ ኣብ ወጻኢ ተሸሪቡ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቶ ኣልኣሚን ናፍዕ፣ ብኣባላት ኤምባሲ ናይቲ ስርዓት ኣብ ኣቡዛቢ ወግዓዊ መፋነዊ
ኤርትራ ኣብ ገዛእ ርእሳን ኣብ ከባቢኣን ዘሎ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካውን ጸጥታውን ቅልውላው፡ ከምኡ’ውን ዘለዋ እስትራተጂካዊ ኣገዳስነትን ተጠማትነትን፡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣብ ተኣፋፊ መድረኽ ትርከብ። ገለ ኣንበብትን ሰማዕትን፡ ጽቡቅ፡ ሕማቅን ዘሎኒ ስክፍታን ስለዝገለጽኩ “ ከመይ ኣፍካ ከልቢ ይሽነሉ” ዝብሉ ኣይስኣኑን፡ ባህርያውን ዝጽበዮን’ዩ ድማ። የግዳስ ሰላምን ብልጽግናን
ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ መብዛሕትኡ ክሽነታት (መግቢ ዚስርሓሉ ክፍሊ-ቤት) ምዕራብ ኤውሮጳን ኣመሪካን: ትኪ ኣለሊያ ጢጥ እትብል መሳርሒት ኣላ። ኣብቲ ክሽነ: እቶን ወይ ጋዝ ወሊዕካ ምስ እትርስዖ: እቲ ኽፍሊ ብትኪ ይመልእ እሞ: እታ መሳርሒት ጢጥ ወይ ጭር ብምባል ንኣኻን ንኽፍሊ መጥፋእቲ ሓውን ትሕብር። ቤትካ ከይተሃሞኸ ኸሎ ኸኣ ቦምቤረ
ድምጽና ዝብሃል ብኤርትራውያን ሰብ ሞያ ዝቖመ ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሩ ጉጅለ፣ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝነጥፍ ሓዱሽ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ብህጹጽ ንምምስራት ዘኽእል ናይ ስራሕ ውጥን ዘርጊሑ።
እቲ ድምጽና፣ ሎሚ 23 ሓምለ 2015፣ ውጥን፣ ንህጹጽ ትግባረ፣ ምምስራት ሓድሽ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ
ዕጡቕ ተቓውሞ ኣምጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምራሕ ናብ ኤርትራ ከም ዝኣተወ ዝንገረሉ ብርሃኑ ነጋ ዝተባህለ ሓደ ካብ መስራቲ ናይቲ ግንቦት ሰባት ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ተቓዋሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ስጉምቱ ኣብ መንጎ ‘ቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ተቓወምቲ ዝተፈላለየ ግብረመልስታት ኣለዓዒሉ።
ገሊኦም እህወደግ 100 ካብ ሚእቲ ኣብ
The world economic forum ኣብቲ ብመጠን ሚእታዊት ሓፈሻዊ ዘቤታዊ እቶተን (GDP) ኣብ ዓለም ዝለዓለ ህዝባዊ ዕዳ ዘለወን ሃገራት ኢሉ ዘዋደዶ ናይ 20 ሃገራት መዝገብ መበል 6ይቲ ሰሪዑዋ።
በቲ ኣብ ጸብጻባት IMF ተመርኵሱ ዝተጻሕፈ ጸብጻብ መሰረት፣ እተን ካብ ናይ ኤርትራ ንላዕሊ ዝለዓለ ዕዳ ኣለወን ተባሂለን ተጠቒሰን ዘለዋ
ኣማኑኤል ሳህለ
ወድሰብ ናብ ወርሒ ወይ ናብ ማርስ ብምኻድ ነዘን ጠፈራውያን ኣካላት ይድህስሰንን ይምርምረንን ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ባሕሪ ጠሊቑውን ነቲ ምስጢራት መዓሙቕ ማያት የጽንዖን ይምርምሮን ኣሎ። ካብዚ ምርመራታትዚ ድማ ብዙሕ ኣርባሒ ዝኾነ ውጽኢታት ረኺቡን ይረክብን ኣሎ።
ሽሕኳ ንዩኒቨርስ ምምርማር ከቢድን እተሓላለኸን ኣሸጋርን እንተ ኾነ: ነቲ ናይ ወድሰብ


text:
ሰብ ተመኒና ብቁዕ ሰብ ዝሰኣና ንሕና ኤርትራውያን ጥራሕ ኮይኑ ይስመዓኒ ኣሎ። ዋላ ሃሰው መሰው እንተበልና ትርኢቱ ሰብ ግን ከኣ ሳጥናኤል ዝመጋብሩ ‘ምበር ንዓና ዝከውን ሲ ዓይኑ ይብራህ ኮይኑ ። ኣቱም ሰባት መርገም ከይንብሎ በዓል ማርያም ኣስመሬቲ እናሃለወት ዘልዓልናዮ ዕጫ’ዩ ኢልና ከይንድምድም ኣብ ክብርን ሓልዮትን ምርድዳእን ምትሕግጋዝን ከምኡ ‘ውን ብሰላምን ስኒትን እንኣምን ህዝቢ ኢና። ብምርጫና ዘምጽእናዮ ተካል ተራኸቦ ‘ዩ ከይንብል ድማ፡ ናጽነት ‘ዶ ወይስ ባርነት ይሕሸኹም ኢሉ ናብ ምርጫ ዘቅረበና ኣካል ዘየለ ምዃኑ ‘ዩ። እንታይ ‘ዳኣሉ እዚ ኩሉ ህውታተ? መንፈስና ህድኣት ክስእንን ምርግጋእ ክሓርሞን ኸ መን ፈቀደ? ርብዒ ዘመን መዓናጡና ሕርር ኩምትር እናበለ ትም ኢልና ንዕዘብ ዘለናኸ መፈጸምትኡ ንምርኣይ ድዩ? ኣይፋል ንባርነት ኣብ መስርሕ ምርጫ ወይ ሪፈረንደም ጥራሕ ኣይኮነን። እንተላይ ኣብ መስርሕ ጭቆናን ዓፈናን ማእሰርትን መርሸንትን ጭፍለቃን መርገጽትን ብሓፈሻኡ ኣብ ከይዲ ባርነታዊ ኣገዛዝኣ ‘ምበር።
ስሓቅ፡ ፍሽክታ፡ ሓጎስ፡ ፍስሃ፡ ታሕጓስ፡ ወካዕካዕ፡ ሓበን ከምኡ ‘ውን ተስፋ ትምኒት ሃንቀውታ ትጽቢት ጥሙሕ ኮታስ ሰሰናዩን ጸጽቡቕን ዘበለ ኩሉ ከምዘይናትናን ከምዘይብጽሓናን ጌርና ካብ ንወስዶ እዚ ‘ዩ ዘይበሃል ዓመታት ሓሊፉ ‘ሎ። እኳ ድኣስ ሕራሮት፡ ቁጠዓ፡ ነድሪ፡ ሕራነ፡ ሓዘን፡ ቃንዛ ቁዘማ፡ ውድቀት፡ ተስፋ ምቁራጽ፡ ኣልቦ ርግኣትን ህድኣትን፡ ፍርሒ፡ ራዕዲ፡ ሹቁራረን ስክፋትን፡ ጥፍሽናን ነብሰ ውርደትን ብሓፈሽኡ ሕልናን ኣእምሮን ዝህውትት ኣብ ቀጻሊ ምሕማስ ዘውደቀን ናብ ሰንኮፍን ኣሻቃልን ኩነታት ዘሳጠሓን መድረኽ በጺሒና ንርከብ። እዚ እቲ ዘለናዮ ሃለዋት ንምግላጽ ደኣምበር ዕላልናስ ካልእ ‘ዩ ክኸውን። ነቲ ኣብ ኣርእስቲ ናይ’ዚ ጽሑፍ ዝገልጽ ዝምልከት ‘ዩ ክኸውን።
“ከይንስሕቅ ውሽጢ ሕሙም ኮይና፡ ስቅ ኢልና ከይንዕዘብ ድማ ጉዳይና ምዃኑ ‘ዩ” ኣየናይ ጉዳይ?
- ጉዳይ ኤርትራዊ መንነት ‘ምበር
- እቲ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ‘ከ
- እወ ብዛዕባ ‘ቲ ኣጋጢምና ዘሎ ቀራና መገዲ ‘ውን ‘ምበር
- ካልእ ከኣ ኣሎ ‘ምበር ጉዳይ ናይቲ ብሓይሊ ዝመርሓና ዘሎ ‘ሞ ብዛዕባና ቅጭጭጭ ከይበሎ ኣብ ምብራስና ጥራሕ ተዓጢቁ ዘሎ ግለት ስርዓት።
- ተወሳኺ ‘ውን ኣሎ ህዝቢ ምዃና ዘንጊዑ ከም ባህ ዝበሎን ኣፉ ዘምጸኣሉ ዝዛረብን እዚ ሓካል መራሒ ከም ክንቲት ኣፍኪሱ ሰብኣዊ ክብርና ዝዘናጥለና ዘሎስ ናትና ጉዳይ ‘ዶ ኣይኮነን? በሉ ነዚስ ‘ታይ ከምንብሎን ከምንገብሮን ‘ዩ ሓርቢትና ዘሎ።
ኤርትራዊት እዝኒ መዓስ ኮንያ ጽቡቕ ክትሰምዕ? እታ ዓይንናኸ መዓስ ኮን ይኸውን ባህታ ብዝፈጥሩ ነገራት ዓጊባ ንረኽባ? ዝቆሰለ ውሽጥና መመሊሱ ዝጎድእ ‘ምበር ዝሕክምን ዝፍውስን ኣጋጣሚ ካን ከየጋጠመና ክንሓልፍ። ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ጉዳይ መራሕቱ ልዑል ጠመተ ክገብር ንቡር ከም ምዃኑ መጠን ብዝኾነ ኣጋጣሚ ንዘካይድዎ ዕላል ወይ ቃለ መሕተት ብጽሞናን ብተገዳስነትን ይከታተሎ ‘ዩ። ምኽንያቱስ ንህዝብን ሃገርን ዝምልከት እንተስ ሓድሽ ነገር ወይ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥብታት ሒዙ ክቀርብ ‘ዩ ተባሂሉ ስለዝእመነሉ ብፍላይ ከኣ ውሽጣውን ግዳማውን ኩነታት ዘካተተ ጸብጻባት ይኩን መግለጺታት ዝኾነ ዜጋ ከይተኸታተለ ከሕልፎ ኣይደልን ‘ዩ። ዝያዳ ኩሉ ድማ ትማሊ እንታይ ተፈጺሙ ሎሚ ‘ኸ ‘ታይ ይስራሕ ከም ዘሎ ጽባሕ ወይ መጻኢ እዋናት ክዕመሙ ተሓንጺጾም ዘለው መደባት’ኸ ‘ታይ ‘ታይ እዮም ክፈልጥ ስለ ዝደሊ ‘ዩ። ስለዝኾነ ‘ዩ ‘ውን ሓደ መራሒ ሃገር መግለጺ ክህብ ‘ዩ ዝብል ዘረባታት ኽጋዋሕ ከሎ ኣቀዲሙ ልዑል ግምትን ትጽቢትን ዝግበረሉ። እዚ ዓይነት ተረኽቦ ግን ንዓና ንኤርትራውያን ካብ ዝበኹረና ርብዒ ዘመን ተቆጺሩ ኣሎ። ኣቱም ኣሕዋት ንህዝብናን ሃገርናን ዘርብሕ ጉዳይ ንሓንቲ መዓልቲ ከይሰማዕናን ከይረኣናን ን25 ዓመታት ክንጋዕሲ ሃየንታ ‘ዶ የብሉን?
ኣብ መስኮት ተሌቪዥን ብዝቀርብ ምስሉይ ዘረባ ከመይ ጌሩ’ዩ ነቲ ነዳሪ ስምዒትና ከህድኦ ዝክእል። ናይ ትማሊ ልሳን ተረሲዑ ሎሚ ብካልእ ኣርእስቲ ዓጀውጀው ምባል’ከ ኣብ ትዕዝብቲ ዘኣቱ ‘ዶ ኣይኮነን። ብዛዕባ ወሰኽ መሃያን ምሕያል ኣፍራይነትን ተሓቲትኻ ብጉዳይ ኣባይቲ መልሲ ትህበሉ ዲኻ? ኣብ ኩነታት ማሕበረ ቁጠባ ህዝቢ ኣመልኪቱ ንዝቀረበልካ ሕቶ ‘ዶ ምስ ጉዳይ ፖለቲካውን ግዳማውን ኣንፈት ኣተሓሕዝካ ይምለስ ‘ዩ? ጥዕና እንተለክን ጽባሕ ንሪኣክን ‘ዩ ነገሩ።
ነቲ ቃለ መሕተት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝብል ስርዓተ ኣዘራርባ ብወገና ላግጫ ምስ መሃንዘል ኢሳይያስ ክንብሎ ዘድፍር ‘ዩ። እቲ ምንታይሲ ይትረፍ ህዝብን ሃገርን ዝመርሕ ሙሉእ ጥዕና ዝተዓደሎ ሓደ ኤርትራዊ ዜጋ እንተኾነ ‘ውን ኣስተውዒሉን ኣመዛዝኑን ዘውጽኦ ልኡም ቃላት ‘ምበር ኣፉ ዘምጽኣሉ ዝዛረብን ሃጠው ቀጠው ዝብልን ኣይኮነን። ናብ ኩላትና ዝቀርብ ሕቶ ግን ኣሎ? ኣብ ተሌቪዥን ከምዚ ዝኣመሰለ ንዕቀትን ብደዐን ካብ ኣስመዓናስ መላእ ህዝቢ ኣብ ዘይከታተለሉ ቦታ ኾይኑ ‘ኸ እንታይ ዓይነት ቃላት የውጽእ ይኸውን? ማዕረ ክንድ’ዚ ዝኣክል ጸርፍን ምቁንጻብን ‘ኸ ህዝቢ እንታይ ኣበሳ ስለ ዘለዎ ‘ዩ? እናተረግጸን እናተዶቅሰን ስቅ ስለ ዝመረጹ ድዩ? ብሓቂ እብለኩም ኣለኩ ካልእ ከይመስለኩም።
- እናተጸረፍና ስቅ
- እናተገረፍና ሕትም
- ተጨውና እናተረሽናን እናተቀንጸልናን ትም ንብል
- ኣሕዋትናን ኣሓትናን ግዳይ ምሕሳር ምቅጥቃጥን ሞትን ክኾኑ ከለው ‘ውን ኣባይ ኣይወረደን ኢልና ብስቅታን ክሳድና ጠዊናን ስነ ንሓልፎ ‘ዩ።
ነዚ ዝተዓዘበ ውልቀ መላኺ ድማ፡ ቃሕታይ እንተገበርኩ እንተተጻረፍኩ ዋላውን እንተዘንጠልኩ ዝመጸኒ የለን ኢሉ። ቀይዲ በተኽ ክኸውን ኣክእልዎ ዘሎ።
ደቅዛ ሓላል መሬት ውልድ ‘ቶም ክቡራት ህዝቢ ኣለኩም ‘ዶ? ብወገንኹም ንላግጫ መሃንዘል ኢሳይያስ እንታይ ዝብል ሽም ሂብኩም ትኾኑ? ካብ’ቲ ዘገርምን ዘስደምምን ልሳኑ ብዛዕባ መራሕቲ ዓለም ዝስመዖ ኣዝዩ ዘሰሕቅ ዘረባ ‘ዩ። እዞም ሰባት እዚኦም ብሚዛን መሃንዘል ዝልክዑ ኣይኮኑን። ካልእ ይትረፍ ብህዝቦምን ሃገሮምን ሚሒር ዝግደሱን ብፍቅሮም ዝነደዱን እዮም። ክንድኦም ዓቅምን ብቅዓትን ዘይብልካ ግና ኣብ ምዝንጣሎምን ምሕማዮምን ተዋዓልካ እንታይ ፋይዳ ኣለዎ። ኣንታ መሃንዘል ኣበይ ኣለካ ዘይበልዎኸ ኣብ’ዚ ኣለኹ እንተበለ መን ሰማዒ ኣለዎ።
ብዘረባ ምዕንጅሉ፡ ውሽጥና ተቃጺሉ ተቃጺሉ ጥራሕ ዘይኮነ ‘ውን ቃል ቃል ኢሉ ‘ምበር ኣመና ጓሂ ምስ ኮነና ድማ ናብ ወቀሳን መርገምን ኣቲና። ተራጊምና ተራግምና ነምጽኦ ፋይዳ ስለ ዘየለ ካብ ‘ታ መንባሩ ክንኣልዮ ንቃለስ ኣለና። እንተ ‘ቲ ከም ክንቲት ዘፍኩስን ፈለል ፈለል ዘረብኡ ግና ብሰሓቅ ከይንሓልፎ ውሽጥና ሓሚሙን ዶኽ ኢሉን ምህላው ‘ዩ። ኣይይይ ከም ዝመሰሎ ይኩን ተባሂሉ ብትዕዝብቲ ጥራይ ከይንሰግሮ ድማ እቲ ኩሉ ሃለፍለፍ ዝብሎን መትሓዚ ዘይብሉን ዘረብኡ ምስ ጉዳይና ዝጣመር ኮይኑ። ዝቀረበን ዝረሓቀን ክፈልጦን ዘለዎ ከኣ ላግጫ መሃንዘል ኢሳይያስ ኣብ ግበታ ስልጣን ክሳብ ዘሎ እንትርፎ ዓፈርፈርን ቁም ነገር ዘይርከቦ ልሳንን ኣብዚ እቶ ዝብሃል ርቡሕ ዘረባ ክንሰምዓሉ ፍጹም ዝሕሰብ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ድማ ብዘይካ ዕንደራን ትምክሕትን ካልእ ዝፈልጦ ስለዘይብሉ ‘ዩ።


text:
መእተዊ፡ ቁጠባዊ ወጥርታት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ተጋሂዱ ዘሎ፡ እኩብ ድምር ናይ ዝተፈላለዩ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ሮቛሒታት እዩ። ኣብዚ እዋናት እዚ ዓለምለኻዊ ናይ ቁጠባ ኪኢላታት ከምዝሕብርዎ ኣብ 33 ሃገራት ኣፍሪቃን ዓለምና ዝላዓለ ምዝንባላት ናይ ቁጠባዊ ቀረባትን ጠለባትን ናህሪ ዋጋታት መግቢ፡ትሑት ዓቕምታት ኣህለኽቲ (Consumers) ክርኤ ምኻኑ ይጡቑሙ። ኣብ ዓለምና ኣዝዩ ልዑል ናህሪታት ዋጋ ነዳዲን ጽዓትን ቁጠባዊ ቅልዉላዉ እታ መራሒት ቁጠባ ዓለምና ዝኾነት ኣመሪካ ምግሃዱ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለምና ቀጻሊ ወትሃደራዊ ረጽምታት ምክያዱ፡ ንቁጠባዊ ዓቕምታት ዓለምና ብቀዋምን ቀጻልን ንከይዓብን ቁጠባዊ ቅልዉላው (Inflation)፡ ሃሚ (Depression)ጋህዲ ንክከዉን ካብ ዝደረኹ ሮቛሒታት እዮም። ጎኒ ጎኒ እዚ ክብሎ ዝጸናሕኩ ቁጠባዊ ትልምታትን ንጥፈታትን ዓለምለኻዊ ቁጠባዊ–ዓዉላማ (Globalization) ንኣምር ቁጠባዊ ንጥፈት ህዝብን ሃገርን (Nation-state) ዶባት ሰጊሩ ዝገብረ ዘሎ ምጥርናፋትን ምንጥጣፍን ዘስዕቦ ጸቕጢ፡ ንዕዳጋታት ኣዝየን ድኻታትን ድኹማትን ሃገራት ግዳይ ስለዝገብረን ዘሎ እዩ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ሃገራት ቀርኒ–ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ኤርትራ፡ ኣብ ቁጠባዊ ወጥርታት ክኣትዋ ምኻነን ርድኡ እዩ። ከም ዉጽኢት ናይዚ ቀንዲ ኩነታትን፡ ከም ኣብ መስርሕ ኣይሰላም ኣይኩናት ኩነት ኩነታትን፡ ኢደ–ኣዝዉራዊ ኩናት ዘለዋ ኢትዮጵያን ኤርትራን ድማ ብከቢድ ቁጠባዊ ወጥርታት ይሳቀያ ከምዘለዋ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ እዩ። ብማዕረ ድማ ቁጠባዊ ዓቕምታተን ባይታ ዘቢጡ ይርከባ። ንኤርትራ ካብ ከባቢኣን ዓለምን ነጺልካ ክትገልጻ ብፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ስነፍልጠት እኳ ንጸቢብ ባዕላዊ መደምደምታ ዘዉድቕ እንተኾነ፡ ንዓና ዘገድሰና ናይ ኤርትራ ሃገርና ስለዝኾነ ግን ኣብኡ ዝያዳ ብሙቱካር ንህሉው ኩነታት ቁጠባዊ ወጥርታት ብሓርፋፍ መገዲ ክድህስሶ ክፍትን እየ።
መንግስት ኤርትራ ዝተፈላለየ ኣካላዉን ማሕበራዊ ቅርጻታት (Physical and social infrastructure) ማለት ጽርግያታ፡ መዕርፎ–ነፈርትታት፡ ራህያታት፡ ሓጽብታት፡ ኣብያተ–ትምህርትታት፡ ዘመናዊ ናይ ልምዓት ግራዉቲ፡ ጥሙር–ማሕረስ፡ ምግፋሕን ምዕማቕን ወደባት ኤርትራ፡ …ወ.ዘ.ተ ብወፍርታት ዋርሳይ ይክኣሎ እኳ እንተሰርሔ፡ ዛጊት ግን ኣብ ኤርትራ በዚ ዝተሰርሔ ትሕተ–ቅርጻ ተጠቂምካ ዉሕስነት መግቢ (Food security)ን ዝስተ ጹሩይ ማይ ተራጋጊጹ ድዩ ንዝብል ሕቶ ብርጡብ ምምላስ ከድሊ እዩ። ኣብ ዓመተ 2006ን 2007 ድሓን ዝኾነ ኣዝመራን ዝናብን ስለዝነበረ፡ ከምቲ ዝድለ እኳ እንተዘይነበረ ኤርትራ ብከፌል ናይቲ ዘድልያ ዓመታዊ ቀለብ ምህርቲ ኣእትያ እያ። ብሓፈሽኡ ምልዉዋጥ ክሊማ ዓለም ዝፈጠሮ ናይ ዝናብ ሕጽረታትን ኣብዘየድሊ ወቕቲ ምዝናብን ወይ ዝናብ ጸያቂ ማዕጺድን ባልዕ–እኽልን እኳ እንተነበረ፡ ንኣብነት ኣብ ዓመተ 2007 ኣስታት 3 ሚልዮን ኩንታል ዝግመት ኣእካልን ኣስታት 1 ሚልዮን ኩንታል ዝግመት ጥሬታት ከም ኣዳጉራ፡ ፉል፡ ባሎንጋ፡ ዓተር፡ ብርስን፡ ሰበረ…ወ.ዘ.ተ እስትራተጂካዊ ኣእካልን ፍርያትን ከም ጡጥ፡ ስምስም፡ ምህርቲ ነይሩዋ። እዚ ምህርቲ እዚ ብዘይካ ብ ዘመናዊ ብመስኖን ሞቶራት ጮንጋዕቲ ማይ ዝሰትዩ ጀራዲን ኣራንሽ፡ መንደሪን፡ ኣሕምልቲ፡ ኮመደረ: ጉዕ–በርበረ፡ ሽጉርቲ…ወ.ዘ.ተ ኣብ ኣፍ–ሂምቦል፡ ሳዋ፡ ኣለቡ፡ ዓላ፡ ማይዓይኒ፡ መሎበርን፡ ዓድ–ዑመር…ወ.ዘ.ተ ዝፈረዩ እዩ።
እዚ እቶት እዚ ንዓመታዊ ዉሕስነት መግቢ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ምርግጋእ ዕዳጋን ዘራጋግጽ ከምዘይኮነ ንጹር እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ዉሕስነት ዓመታዊ ቀለብ መግብን ምርግጋእ ዕዳጋን ክራጋገጽ ብዉሑዱ፡ ኤርትራ 6 ሚእቲ ሽሕ ሜትሪክ ቶን ዓመታዊ እቶት ምህርቲ ክትሓፍስ ኣለዋ። ነዚ እቶት እዚ ክትሓፍስኦን ቀጻልነትን ክህልዎ እንተኾይኑ ድማ፡ ንካብ ሰማይ ዝዘንብ ዝናብ ተጸቢኻ፡ ዘይቡቑዕ ኣጣቃቅማ ማይ እንዳኣዘዉተርካን ልምዳዊ ኣጋባብ ማሕረስ እንዳተጠቀምካን ኣይክኣልን እዩ። እቲ እንኮ ዘዋጽእ፡ ኤርትራ ንኹሉ ዘለዋ ዕዱን ሃብቲ መሬትን ሓመድን ብዘመናዊ ሕርሻ ኢንዱስትሪ (Agro-Industries) ክትጥቀም ክትበቕዕ ኣለዋ። ፍሉጥ እዩ ኤርትራ ነዚ ክትበቕዖ ድማ ዓሰርተታት ቢልዮናት ዝግመት ገንዘባዊ ወፍሪ፡ ጥዑይ ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ትካላዊ ምሕደረታትን ሰብኣዊ ጸጋታትን ማሕበራዊ ምዕብልናን (Human Resources and Social Development) ተዛማዲ ሰላምን ቅሳነትን ኣብ ዉሽጥ ህዝባን ምስ ጎራባብታን ስግረጎራባብታ ሃገራት ዓለም ክህሉዋ ከድሊያ ምኻኑ ሩድኡ እዩ። እዚ ድማ ዛጊት ኣብ ኤርትራ ዝተበጽሔ ቅድመ–ዕየራ ኣይኮነን።
ሓቕታት ካይጓሲ ምእንቲ፡ ኣንኳይ ዶ ኤርትራ ብናይ ሰላሳ ዓመታት ኩናት ዝዓነወት፡ሓዳስ ሃገርን ኣብ ቀጻሊ ኩናት ወረ ኩናት ዓዘቕቲ ተሸሚማ ዘላ ሃገር፡ እተን ንዘላኣለም ናጻ ሃገራት ኔርና ዝብላን ዘይተደነ ነገራዉን ፋይናንሳዉን ሓገዛት ካብ ሓያላት ሃገራት ዓለም ዝረኽባ ባዓል ኢትዮጵያ፡ ግብጺ…ወ.ዘ.ተ እዉን እንትኾና ዛጊት ዉሕስነት መግቢ ዘራጋገጻ ከምዘይኮና ፍሉጥ እዩ። ንመረዳእታ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 1970 ታት ጀሚሩ ዓመት መጸ ካብ 7-16 ሚልዮን ዝግመት ህዝባ ኣብ ትሕቲ ምጽዋት ማሕበረሰብ ዓለም ዝቶሞርኮሰ ናይ ምንባር ሂወት ዘለዎ እዩ። ሕጂ ድማ ነዚ ዝስዕብ ቀለበት ብምጥዋቕ ነቲ ኩነታታ ክምዘን ይክኣል እዩ።
http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601116&sid=aNIn56zv9eb4&refer=africa
http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/ASAZ-7DJDTF?OpenDocument
ብተዛማዲ ብዓመታዊ ዉሕስነት መግቢ ምስ ከባቢና ዘለዋ ሃገራት ሶማልያ ኬንያ ኢትዮጵያ ክነዋዳድራ ምስ ዝድለ ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘላ ኣይትመስልን። ኣብ ሓደጋ ስለዘየላ ግን ጽቡቕ ኣላ ወይ ጽቡቕ ትስጉም ኣላ፡ ዉሕስነት ዓመታዊ ቀለብ እዉን ኣራጋጊጻ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ብምዝማድ ንዓጸቦ ዝተቃልዔት ኣይኮነትን ንምስማዕ እየ። ኣብ ዕዳጋታት ኤርትራ ኩሉ ዝድለ ሃለኽቲ ነገራት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ፡ የግዳስ ናህሪ ዋጋታት ኣሎ። ናህሪ ዋጋታት ክጋሃድ እንኮሎ መንግስትን ብሕታዊ ትካላትን ዶሞዝ ሰራሕተኛ ክዉሰኻ ዝግባኣ ከንሱ፡ እዚ ዘይምግባሩ ንናይ ምዕዳግ ዓቕምታት ተጠቀምቲ ህዝቢ ባይታ ከምዝዘብጥ ገይርዎ ኣሎ። መንግስት ኤርትራ ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ፖሊሲታቱ ክቕይር ዘይምድላዩ ድማ ነቲ ኩነታት መመሊሱ የጋድዶ ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ።
ካብዚ መርትዖታትን ዘለዎ ኩዉንነት ብምንቃል፡ ኤርትራ ብቀሊሉን ኣብ ዝሓጸረ እዋናት ዉሕስነት መግቢ ከተራጋግጽ ከምዘይትኽእልን ሕጽረታት ጠለብን ቀረበን ከጋጥም ምኻኑ ፍሉጥ እዩ። እዚ ማለት ግን ከምቲ ሓደ ሓደ ስንጊንጢራት ምስሌኔ–ባዕድታት ወይ ሓደስቲ ማሕበር ኣንድነት ዝኾኑ ዝብልዎ፡ ኤርትራ ንዘላኣለም በዚ ሕጽረታት ክትጥቃዕ ክትነብር እያ ወይ ብቁጠባዊ ዓቕማ ኪኢላ ክትነብር ኣይትኽእል እያ ማለት ኣይኮነን። ብወገነይ ከም ግዝያዊ ጸገማት ምስቲ ነዚ ኩነታት ዝፈጠሮ ፖሎቲካዊ ስርዓት ዝኸይድ ገይረ እየ ዝርእዮ። እዚ ክብል እንኮሎኹ ግን ኣብ ሓንቲ ለይቲ ይቕየር እዩ እዉን ማለተይ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ተቃሊሱ ናጽነት ዘራጋገጸ፡ ሕጂ እዉን ተቃሊሱ ተኣምር ልምዓትን ምዕብልናን ፖሎቲካዉን ቁጠባዊ ማሕበራዊ ፍትሒ ከራጋግጽ ከምዝኽእል ይፈልጥ እየ። ነዚ ንምግባር ግን ክማዓራረን ክንጸፍን ዝግብኦ ቅድመ–ኩነታት ከምዘሎ ንዝኾነ ሰብ ንጹር እዩ።
ሃገር ኤርትራን ህዝብ ኤርትራን 2 ወደባትን ቡዙሓት ማርሳታትን ፈጺሙ ዝይተተንከፈ ሃብቲ ባሕሪን ንዘራእቲ ልሙዕ መሬትን ትሕዝቶ ሓመድን ህርክትና ዝዉንን ህዝቢ ከንሱ፡ ብሕጽረታት መግቢ ክሳቀ ዝግብኦ ኣይነበረን፡ ካብ ኮነ ግን ኣዝዩ ዕቱብ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገማት ከምዘሎ ዝሕብረና ዘሎ። ኣብ ሓደ ሃገር ቁጠባዊ ቅልዉላዋት ክጋሃድ እንኮሎ፡ ብቀጥታ ንፖሎቲካዊ ፖሊሲታትካ ኢኻ ክትጥምት ዝግባኣካ። ምኽንያቱ ፖሎቲካዊ ፖሊሲታትካ ብቀጥታ ንቁጠባዊ ኩነታትካ ስለዝጸልዎ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ቁጠባዊ ኩነታትካን ፖሊሲታትካን ንፖሎቲካዊ ኩነታትካን ፖሊሲታትካን ይጻላለዉ። ስለዚ ቁጠባዊ ቅልዉላዉ ኤርትራ ተወሳኺ ሮቓሒታት ናይ ከባቢን ስግር ከባብን ጸቕጥታት እኳ እንተሃለዎ፡ እቲ ቀንዲ ጸገም ዉሽጣዊ ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ፖሊሲታት እቲ ህሉዉ ፖሎቲካዊ ስርዓት ዝፈጠሮምን ዉጽኢት ናይ ጉጉይ ፖሊሲታቱ እዮ።
ብገለ መርትዖታታት መታን ከሰንዮ፡ ዕዳጋታት ኤርትራ ብ ቁጠባዊ ትካላት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተዓብለለ እኳ እንተኾነ፡ እቶም ኣቀዲሞም ድካናት ዝዉንኑ፡ናይ ምእታዉን ምስዳድን ንግዲ ፍቃድ ዘለዎም ነጋዶ፡ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ቀረጻዉን ቁጠባዉን ጸቕጥታት፡ እገዳታትን ዉድድራትን እቲ ስርዓትን ቁጠባዊ ትካላቱን ኮይኖም ብመጠኑ ከምዝነጥፉ ፍሉጥ እካ እንተኾኑ፡ እቲ ዉሽጣዊ ዕዳጋ ዝሓቶ ቀረባት ከምድላዮም ከምጽኡን ክዝርጉሑን ስለዘይክእሉ፡ ዉሽጣዊ ዕዳጋታት ኣብ ቀጻሊ ሓርጎጽጎጻት፡ ናህሪታት፡ ቅልዉላዋት ይርከብ ኣሎ። ነዚ ክዉንነት እዚ ብንጹር ንምርኣዩ በዚ ዝስዕብ ቕማሶ ዝርዝራት ምኹኑይ ክገብሮ ክፍትን እየ።
ዕዳጋታት ኤርትራ መዓልታዊ ብዕጽፊ ዋጋ ዝንህር እኳ እንተኾነ ብዕለት 28/03/2008 ናይ ገለ መሰረታዉያን ኣድለይቲ ነገራት ከምዚ ዝስዕብ ነይሩ፡
1. ሓርጭ ፊኖ ን 1 ኪሎ 28 ናቕፋ፡ ን1 ኩንታል ድማ 2700 ናቕፋ።
2. ሽኮር ን1 ኪሊ ኣብ ርትዓዊ ድኳን ወይ ናይ ቀበልየ ብመልክዕ ወርሓዊ ሞቕነን ዝዉሃብ ብሕሳብ 11.30 ናቕፋ፡ ኣብ ዕዳጋታት ድማ ንኪሎ ብሕሳብ 26 ናቕፋ።
3. ማሸላ ን1 ኩንታል 1600 ናቕፋ ን ርብዒት ድማ ብ35 ናቕፋ።
4. ቡልቱግ ን 1 ኩንታል 1700 ናቕፋ። ን1 ርቢዒት ቡልቱግ 60 ናቕፋ።
5. ጻዕዳ ጣፍ ን 1 ኩንታል ካብ 3200-3400 ናቕፋ።
6. ቀይሕ ጣፍ ን 1 ኩንታል ካብ 2000-2200 ናቕፋ።
7. ዘይቲ ብልዒ ን 1 ሊትሮ ኣብ ርትዓዊ ድኳን ወይ ናይ ቀበልየ ብመልክዕ ወርሓዊ ሞቕነን ዝዉሃብ ብሕሳብ 38 ናቕፋ፡ ኣብ ዕዳጋታት ድማ ንሊትሮ ብሕሳብ 80 ናቕፋ።
8. ኣረቒ ን 1 ጥርሙዝ 30 ናቕፋ ክሽየጥ ዝግብኦ፡ ኣብ ዕዳጋታት 100 ናቕፋ ይሽየጥ ኣሎ።
9. ቢራ ን 1 ጥርሙዝ 7 ናቕፋ ክሽየጥ ዝግብኦ ኣብ ዕዳጋታት 30 ናቕፋ ይሽየጥ ኣሎ።
10. ዋጋታት ነዳዲ ብመንግስትን ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ዝሽየጥ ኣሎ ኣዝዩ ኩቡር እኳ እንተኾነ ምንሃር ነዳዲ ፖሎቲካን ዕዳጋታት ዓለም ዝፈጠሮ ብሙኻኑ እዩ። ናህሪ ዋጋታት ነዳዲ፡ ኣንኳይ ዶ ንኤርትራ ዋላ እዉን ንምዕራብ ዓለም ተንኪፍዎም ዘሎ ጉዳይ ስለዝኾነ፡ ከም ነጥቢ ኣልዒለ ክዛረበሉ ቡዙሕ ኣይመርጽን። እዚ ጭቡጥ ዝርዝራዊ ሓቤረታታት እዚ ሓርፋፍ ዝኾነ ስእሊ ዕዳጋ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ክህበና ከምዝኽእል ንጹር እዩ።
እቲ ብቁጠባዊ ትካላት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝዉነን ርትዓዊ ድካናት ነቲ ህዝቢ ዘድልዮ እኹል ቀረባት ከቕርብ ስለዘይክእል፡ ህዝቢ ይግደድ እዩ ካብቲ ብሕታዊ ክፋላት ቁጠባ ዝኾነ ድካናት ክዕድግ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ድርብ ዕጽፊ ዋጋ ከፊሉ ዘድልዮ መዓልታዊ ነገራት ከምዝረክብ ይኽዉን ኣሎ።
ሕብረተሰብ ወትሃደራዊ መሳርዕ ኣይኮነን። ሕብረተሰብ ብወርሓዊ መቕነን ከተካይዶ ኣጸጋሚ እዩ። ንክልተ ሰብ መቕነን ሽኮር 3 ኪሎ ንወርሒ መቕነን እኽሊ 10 ኪሎ …ወ.ዘ.ተ ንወርሒ እንዳመጠንካ ከተናብሮ መዝነት መንግስት እዉን ኣይኮነን። መንግስት ከምዚ ብቀዳማይ ኣብ ዕዳጋ እኽሊ መንደፈራ ኣእኻል ዝሸጡ ሓረስቶት ዝሃገሮም እዉን ከቃርጽ ዘለዉ ተግባራት እዩ። ሓረስታይ ምህርቲ እኽሊ ኣፍርዩ፡ በደልኡ ንልብሱ፡ ንወልፊ ቡኑ ሻሂኡ፡ ንጸብሒ መማቕርት ዝኾኖ…ወ.ዘ.ተ ገንዘብ ስለዘድልዮ፡ እኽሊ ሸይጡ ክዕድግን ክብረልዉዉጥ ከካይድን ናይ ግድን እዩ። ሕጽረታት መግቢ ኣብቲ ሃገር ህሉዉ ከንሱ፡ መንግስት ንእኽሊ ዝሸጡ ሓረስቶት ወይ ነጋዶ ዝገፍፍን ዝህግርን እንተኾይኑ፡ መንግስቲ ንሕጽረታት መግቢ ከም መሳርሒ ፖሎቲካዊ ንዋት ይጥቀመሉ ከምዘሎ ጥራይ እዩ ከመስክር ዝኽእል።
መንቀሊ እዚ ቁጠባዊ ቅልዉላዉ እንታይ እዩ፡ መንቀሊኡ ከምቲ ኣብ መእተዊ ጽሑፈይ ዝገለጽክዎ እኩብ ድምር ናይ ዝተፈላለዩ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ሮቛሒታት እዃ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ መንቀሊኡ ግን ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ፖሊሲታት ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። መንግስት ንሓደ ሕብረተሰብ ብመልክዕ ብመንግስት ጥራይ ዝዉነን ተራድኣዊ–ቁጠባን (Cooperative) ኣዝዩ ጸቢብ ዓፋኒ ፖሎቲካን ከማሓድር እንተሃቂኑ፡ ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ቅልዉላዋት ከጋጥሙ ግድነታዊ እዩ። እዚ እዩ ድማ እቲ መንቀሊ እቲ ጸገም። መንግስት ኣብ ክንዲ ዓበይት ቁጠባዊ ትልምታትን ምቁጽጻራትን ዝገብር፡ መንግስት ርትዓዊ ድኳናት ዝስመዮ ከፊቱ ኪሎ ጨዉ ኪሎ በርበረ ክሸይጥ ዝዉዕል እንተኾይኑ፡ ነቲ ዓበይቲ ቁጠባዊ ትምልታትን ምቁጽጻራትን ዝኸዉን ግዝየን ሓሳብን እዉን የብሉን። ብዓቢኡ ግን ነቲ ብሕታዊ ቁጠባ (Privet sector) ብግብርን ሓሳብን ይዓግቶን ይቃዎሞን ስለዘሎ፡ ናጻ ዉድድራት ዕዳጋ (Free market competition) ተቆጽዩ፡ ቀረባት ብሓደ ወገን ጥራይ ከምዝቀርብ ይኸዉን፡ እቲ ንቀረባት ዝቕርብ ኣካል ድማ ሕጽረታት ናይ ወጻኢ ሽርፊ ከጋጥሞ እንኮሎ ነቲ ጠለብ ሕብረተሰብ ዘድልዮ ክቕርብ ምስዘይክእል ናይ ቀረብን ጠለብን (Supply and Demand) ዘይምምጥጣን ይገጥም፡ እዚ ድማ ንቁጠባዊ ቅልዉላዋት ዝዕድም ዘሎ።
ቀዳማይ፡ ንኤርትራ ግን እዚ ጥራይ ኣይኮነን ኣጋጢሙዋ ዘሎ። ብዓቢኡ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ናይ ኣይኩናትን ኣይሰላምን መስርሕ ስለዘላ፡ ነዚ ኩነታት እዚ ንምልዋጥ መንግስት ኤርትራ ይኹን መንግስት ኢትዮጵያ ኣብዘይ ቀጥታዊ ኩናት እዮም ዝርከቡ። መንግስት ኤርትራ ንኩሎም ተቃወምቲ መንግስት ኢትዮጵያ ዘድልዮም ፋይናንሳዉን ነገራዉን ሓገዛት ይህቦም ኣሎ፡ ብኣንጻሩ ድማ መንግስት ኢትዮጵያ ከምኡ ይገብር ኣሎ። ነዚ ዘይቀጥታዊ ኩናት እዚ ንምምዋሉ ዘይተደነ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ዝሓትት ምኻኑ ፍሉጥ እዩ። መንግስት ኤርትራ ነተን ካብ ደገ ንዉሽጥ በጻሕት፡ ንስድርኦም ንምንባይ ዝሰድዎ ገንዘብን፡ ካብ ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራዉያን ዝረኽበንን ዝሸማጥጠንን ናይ ወጻኢ ሸርፊ ገንዘብ ኣስታት 300 ሚልዮን ዝግመት ኣብ ዓመት፡ ኣብ ከምዚ ዘዉዕለን እንተኾይኑ ሽግር ምኻኑ ፍሉጥ እዩ።
ካልኣይ፡ መንግስት ኤርትራ ኣዝዩ ዉሑድ ሰደዳት (Export) ንማእከላይ ምብራቕን ዓዲ ጥልያንን ዝገብር እኳ እንተኾነ፡ ካብዚ ዝርከብ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንዓመት ካብ 20 ክሳብ 37 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ንላዕሊ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ግን መንግስት ኤርትራ ካብ ደገ ንዉሽጥ ብናይ ወጻኢ ሸርፊ ዓዲጉ ዘእትዎ (Import) ኣስታት 800 ሚልዮን ናቕፋ ዝግመት ዓመታዊ ወጻኢ ይገብር። ስለዚ ዘይምምዝዛን ወጻኢን ኣታዊን ዘለዎ መንግስት እዩ። ሓደ መንግስት ካብ ኣታዊኡ ወጻኢኡ ዝበዝሕ እንተኾይኑ ድማ ንፍጹም ጥፍሽና ዝመርሕ መስርሕ ቁጠባ ፖሊሲ እዩ። ኣብ ሕጊ ስነቁጠባ ኣታዊኻ ክዉሕድ እንኮሎ ወጻኢኻ ከተዉሕድ ናይ ግድን እዩ። መንግስትና ግን ፍሉይ ዝዓይነቱ መንግስት እዩ። ኣታዊ ናቱ እንዳዉሓደ ክኸይድ እንኮሎ፡ ወጻኢታቱ ዘብዝሕ ብምኻኑ እዩ።
ሳልሳይ፡ መንግስት ኤርትራ እቲ ንተቃወምቲ ዉድባት ጎረባብቲ ሃገራት ምምዋል ዝዉዕል ገንዘብ እንተዘቛርጾ፡ እቲ ንእኦም ንምንባይ ዝጠፍእ ገንዘብን ንዋትን ኣብ መዓላ ህዝቡን ልምዓትን እንተዘዉዕሎ፡ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕጽረታት ጠለብን ቀረብን ሃለኽቲ ነገራት ብመጠኑ ምሸፈነ ነይሩ ዝብል ግምታት ኣሎኒ።
ራብዓይ፡ ቁጠባዊ ቅልዉላዋት ከጋጥም እንኮሎ ወትሩ፡ ናህሪ ሃለኽቲ ብነገራት ሰማይ ክዓርግ እንኮሎ፡ መንግስት ዘእትዎ ቀረጽ ድማ መሬት እዩ ዝዘብጥ፡ ጎኒ ጎኒ እዚ እቲ ሰራሕተኛ ናይቲ ሕብረተሰብ ዶሞዝ ስለዘይዉሰኽን ዑደተን ሸርፍ ገንዘብ ስለዝላዋወጥ፡ ኣብ ሓደ ግዝየ መንግስትን ሕብረተሰብን ኣብ ሽግር ብሓባር እዮም ዝወድቑ። ንኣብነት ናይ ዚንባብወ ኩነታት ክንዕዞቦ ንኽእል ኢና። ስለዚ መንግስት ይኹን ብሕታዊ ኣስራሕቲ ብመጠን እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ናህርታት ዕዳጋ ዶሞዝ ሰራሕተኛ ክንዲ ዝዉስኹ ትም ምባሎም፡ ነቲ ወጥርታት የጋድዶ ኣሎ።
ሓሙሻይ፡ መንግስት ካብዘይ ሕጋዊ ቁጠባዊ ንጥፈታትን ብሕትዉናን ክዕገስን ክላቀቅን ኣለዎ፡ መንግስት ባዕሉ ቁጠባዊ ኮንትሮባንዳን ደለላን (Contrabandist & Broker) ዘካይድ እንተኾይኑ፡ እቲ እቶት ናይቲ ኮንትሮባንዳዊ ቁጠባዊ ንጥፈታት ገንዘባዉን ነገራዉን ድለላታት፡መኻዕበቱ ማሕፉዳ ዉልቀሰባት እምበር፡ ቁጠባዊ መፍትሒ እቲ መንግስትን ህዝብን ኣይከዉንን እዩ። ልዕሊ ኽሉ ድማ ንቁጠባዊ ብልሽዉናታት ክስዕርርን ዓሚቕ ሱር ክተክል መገዲ ዝጸርግ እዩ። ልዕሊኡ እዉን ንሃብቲ ሃገር ማለት ንካብ ኣታዊ ዉሽጥ ሃገር፡ ንካብ ዓለምለኻዊ ለቃሕ ባንክታት፡ ንዝተፈላለየ ልምዓታዊ ጽላታት ብለገስቲ ማሕበራትን ሃገራትን ዝተረኽበ ገንዘብ ካይተረፈ ብሻማ–ሻማ፡ ብጉጅለይ–ጉጅለኻ፡ ብጃንዳይ–ጃንዳኻ፡ ብዘመደይ–ዘመድካ ንብሕቶም ይማቀልዎ። ህዝቢ ብቁጠባዊ ቅልዉላዋትን ጥሜትን እንዳተሳቀየ እንኮሎ እዉን ብቢልዮናት ዝግመት ቀዋምን ተንቀሳቃስን ንብረት (Assets) ይዉንኑ።


text:
ብዝሒ ካብ ደቡብ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ዝስደዱ ዘለው ፍልሰተኛታት ብዝለዓለ ደረጃ ብምውሳኹን ተወሳኺ መዕቖቢ ካምፕ ይሰርሕ ምህላዉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ጉዳይ ስደተኛታት ኣፍሊጡ።
ኣብ መዓልቲ ኣስታት ሓደ ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ኢትዮጵያ ይኣትው ከምዘለው ዝገለፁ ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል ናይ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣቶ ክሱት ገብረ እግዚኣብሄር ቅድሚ ሕጂ ካብ ዝነበረ ብዓሰርተ ዕፅፊ ምዕባዩን ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ሰሙናት ኣስታት 31 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ምእታዎምን ኣፍሊጦም።
ኣብ ገለ ከባቢታት ክፍለ ግዝኣታት ጆንግለይን ኣፐርናይልን ውግእ ብምቕፃሉ ናይ ነፈርቲ መጥቓዕቲ ከምዘሎ ኣብ ገሊኡ ድማ ብሰንኪ ሕፅረት ምግብን ሃዲሞም ዝመፁ እዮም ክብሉ ምኣቶ ክሱት ይገልፁ።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ሪያክ ማቻር ኣብ ቐረባ እዋን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሳልቫ ኪር ብረታዊ ቓልሲ ክካይድ ምፅውዖም ይዝከር ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።