text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅንያቱ ቅዱስ ሚካኤል ሰነ ኣብዒልካ ካብ ፀሓይካን ዝናምካን ንዓና ዝኸውን ሃበና ጐይታየ ኢልካ ግራትካ ኣዋዲድካ መዓንጣኻ ሸጥ ኣቢልካ ቆልዓ ሰበይቲ ኣኸቲልካ ብተስፋ ትዘርእሉን ግራትካ ካብ ባልዕ መሬትን ሰማይን ንምክልኻል ተጊህካ እትሕልወሉን ዘመን ሕርሻ የዘኻኽር። ኰይኑ ግን ግዜ ብዝፈጠሮ ከምቲ ጋዜጠኛ ተኽለ ኣንዋር ‘ኣቱም ሰባት’ ክብል ናብ ንቡር ክንምለስ ዝጽውዕ ኣንቱም ሰባት ዘብሉ መንእሰያትና ክንዲ ከምቲ ናይ ኣቦታቶምን ኣደታቶምን ኣብ ሕርሻ ሓላል መሬት ዝወፍሩ ድሕሪ መጋረጃ ኰንካ ኣብ ጸለመ ዝወፈሩ ኣጸጊሞምና ገለ በሉና ስለዝበሉ ከም ሓቁ እኳ ኣይመዋዕልትና ኣይመዛርብትና ኢልና ክንሓልፍ ዝምረጽ እንተኾነ ብዙሓት ዘዕበናዮም ስለዝኾነ ናይ ውሉድ ነገር ኰይኑና ብዛዕባ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ቁሩብ ክነመልክት ተገዲድና።
እዞም ኩነታት ኣገዲድዎም ፈቀዶኡ ተዘርዮም ዘለው ደቂ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እታ ቤተክርስትያንን ልኡካንን ዝበሃል እሞ ስምዑዎ ኣባቴ ኤሎም ነቲ ኩሎም ኣብ ዘመናዊ መራኸብቲ ሓፋሽ ዘሎ እርይ ቊጽር ኣቢሎም ሰዲዶምለይ ርእየን ሰሚዔን ገሪሙኒ። ካብ ኩሉ ጸለመ ብጸለመኡ መሠረት አልቦ ዓጽሚ ቅዱሳን ኣቦታትና ዝትንክፍ ተራገም እኳ ዘብል እንተኾነ ኣሠር መምህሮም ተኸቲሎም ብብርቱዕ ጻዕርን ሰማዕትነትን ዝኰስኰሱና ግን ነቲ ‘ደቂ እቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ምእንቲ ክትኮኑ ንጸላእትኹም ኣፍቅሩ ምእንቲ እቶም ዘሳድዱኹም ጸሎት ግበሩ’ (ማቴ 5.25) ዝብል ቃል ጐይታ ስለዘስረጹልና እግዚአብሔር ኣብ ልቦም ይምልሶም ንብል።
ሓደ ካብቲ ዝሰደዱለይ ዓለም ኣይትጹርኒ ዝብል ዝመስል ሓደ መንእሰይ ሻቦጥ ሒዙ ነዛ መሬት እናተሳሃላ ውጻእ ተስፋጸን እናበለ ጋኔን ዘውጽእ ክመስል ይግዕር። ብከምኡ ብቀሊሉ ዝወጽእ ጋኔን እንተዝኸውን ንኩልና ምሓሸ ነይሩ። ምናዳ ነዞም ንጸለመን ንምቚንጻብን ምናዳ ኸኣ ኣብ ድሕነት ነፍስን ሥጋን ንዝተወፈያ ትካላት ከምኡ ጌርካ ምዝላፍ ዘዀለሰካ ኢድ ምንካስ ይመስል።
መልስን ግብረ መልስን!
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ነቲ ካብ ነፍሲ ኣድሕን ጀሚርካ ክሳብ ዝለዓለ ሕክምና ካብ ጻት ናብ ጻት ሃይማኖት ወገን ዓሌት ከይፈለየ ብሕልና ብጽፈት ኣገልግሎት ዝህብ ዝነበረ ትካላት ጥዕና ጸላኢ እኳ ብዘይገበሮ ኣገባብ ንምህጋር ንዝተሃንደዱ ኣይፋልኩም ካቶካዊት ቤተክርስትያን ንሰብ ብነፍስን ብሥጋን ክትረድእ ከምቲ ለኣኺኣ ሓደራ ኢሉ ዝተላበዋ ንጥሙይ ክትዕንግል ንጽሙእ ከተጥልል ንሕሙም ክትፍውስ ንዝሓዘነ ክተጸናንዕ ኮታስ ሸሸውዓተ ነጥብታት ዝሓዛ ናይ ነፍስን ናይ ሥጋን ናይ ምሕረት ሥራሕ እዩ ተልእኮኣ እንተበለት፥ ከምቲ እንግሊዛውያን ንከልቢ ክትሓንቆ እንተደሊኻ መጀመርያ ሕማቅ ሽም ሃቦ ደሓር ሕንቆ ዝብልዎ ባዶ ሰለስተዶ ባዶ ሽድሽተ እናበልካ ዝግበር ወፈራ ጸለመ ግዜኡ በጺሑ እቲ ሓቂ ምስ ተጋህደ ክፍለጥ እዩ። ከምቲ ኣበው ዝምስልዎ ነገሩ ‘ሓሶትን ስንቅን እናሓደረ ይፈኵስ’ ስለዝኾነ ኣይንህወኸሉን።
ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን!
ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን መአስ ጀሚራ ንዝብል ሕቶ ምስቲ በዓላቶም ብሃርያ ጉብኤ በዓለ ቅዱሳን ጴጥሮስን እንዝክሮ ‘ንስኻ ከውሒ ኢኻ ኣብዛ ከውሒ እዚኣ ከኣ ቤተክርስትያነይ ክሃንጽ እየ’ (ማቴ 16.18) ጀሚራ ኣብ ምድሪ ሓበሻ በቲ ብሓዋርያ ፊሊጶስ ዝተጠምቀ ህጽዋ ሕንደኬ (ግሐ 8.27) ብቅዱስ ኣቡነ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ብትሥዓቱ ሮማውያን ቅዱሳን ኣብ ሻድሻይ ዘመን ኣብ መጨረሻ ከኣ ሕዳሴ ብቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ዩስጢኖስ ብውረድ ተዋረድ ዝመጸት እያ።
ኣብ ጒዕዞ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምቲ ንመምህራ ዘጋጠመ ማለት ካብቶም 12 ሓዋርያት ሓደ ክርዳድ ኰይኑ መንገዲ ጥፍኣት መሪጹ ንመምህሩ ኣሕሊፉ ዝሃበ ኩሎም ልኡኻታ ጽሩይ ስርናይ ኣይኮኑን። ሓሓሊፉ ክርዳድ ኣይሰኣንን። ምስ ግዜዚ ሕገ ቀኖናን ካልእ ስርርዓትን ምስ ማዕበለት ከኣ ነቶም ከምዚ ዚኣመሰለ ጠባያት ዘርእዩ ነናይ ዘመኑ ይሁዳታት ወይ ክርዳድ ንበሎም ክትውግዝ ኣይውክሉናን እዮም ክትብል ተረኺባ እያ።
ዘመነ መግዛእቲ ጣልያንን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራን!
መግዛእቲ ቱርክን ናይ ሓጸይ ቴድሮስ ተቃውሞን ናይ ማህዲስት ወራራትን ነናቱ ቦታ ሃልይዎ እታ ብሰንኪ ካቶሊካውቲ ቤተክርስትያን መግዛእቲ ጣልያን ኣትያ ትበህል ክነተኩር። ኣብ ዘመነ መግዛእቲ ጣልያን ከም ኩሎም ኤርትራውያን ኤርትራዊ ካቶሊክ ምናዳ ውሉደ ክህነት ክሳብ ምሥጢረ ኑዛዜ ክፈትሑ ዝተገደዱ ንእዝጊ ሒዞም ግን ንኩሉ ኣደራዕ ዝሓለፉ ጀሚርካ ድሕሪ ብርቱዕ ፋሽሽታዊ ሌላን ጉሌላን መግዛእቲ ጣልያን ተሓሊፉስ ብ1930 ዓም ቀዳማይ ጸሊም (ንምሉእ ሓበሻን ኣፍሪቃን ዝውክል) ጳጳስ ኣቡነ ኪዳነማርያም ክሳብ ምሻም ዓቢ ዋጋ ዝኸፈለት እያ።
እቲ ዘገርም ዘዝመጸ መግዛእቲ ነዛ ቤተክርስትያን እዚኣን ትካላትን ክዓጹን ክህግርን ምህንዳዱ ኮይኑ መግዛእቲ ጣልያን ንኤርትራ ጐቢጡ ምስ ሓዘ ቀዳማይ ገዛኢ ዝነበረ ሜጀር ጀነራል ጋንዶልፊ ኰይኑ ካብ 1890-1892 ዝነበረ ተቀዳዲሙ ኣብ ምጽዋዕ ብደናግል ደቂ ፍቅሪ ዝካየድ ዝነበረ ድኻታት ዝምገቡሉ ዘኽታማት ዝእለዩሉ ከምኡ እውን ቤትትምህርቲ ዓጸወ።[1] ኣብ ርእሲ እዚ ነቲ ግብረሠናይ ዝወጽእ ንዝነበረ ኣብ 1888 24,000 ፈረንካ ፈረንሳ ንዝነበረ ብ1891 ናብ 6,000 ፈረንካ ፈረንሳ ከምዘንቈልቈል ገበረ እሂ ደኣ እንተበልካ ካልቶካዊት ቤተክርስትያን ተጻይ መግዛእቲ ጣልያን ስለዝተፈረጀት ዝብል ምኽንያት ተዋህበ።[2] ዝገደደ ዓመጽ ከኣ ንመንበረ ጴጥሮስ ነቶም ብመሪሕነት ኣብ ፈረንሳ እትርከብ መራሒት ማሕበረ ልኡካን ብካልእ ናይ ጣልያን ክትክኡ ቀድምነት ኣገልግሎት ከኣ ኣብኡ ንዝርከቡ ጣልያን ክወሃብ ኣገደዱ።[3]
ምስጓጒ ፈረንሳውያን ልኡካነ ወንጌል!
ቀጺሎም ብምኽንያት ሠውራ ደግያት ባህታ ሓጐስ (ኣባ ጥመር) ፈረንሳውያን ዘበሉ ልኡካን ብዘይ ምንም መርተዖ ተደናገጽቲ ተባሂሎም ተሓግሒጎም ክወጹ ብምእዛዝ ብ1895 ኣሰናበትዎም። መርትዖ እንተረኸቡ ኢሎም ኣብ ከረንን ምጽዋዕን ኣብ ኣኽሩርን ንዝርከብ ዝነበረ መንበሪ ማሕበረ ልኡካን ብሓደ ዕለት ብሓደ ሰዓት ብሓይሊ ብምእታው በርበርዎ ምንም ግን ኣይረኸቡን።[4]
ጽንዓት አባ ክፍለማርያም!
ብሳልሳይ ደረጃ ኣባት ነፍሲ ደጊያት ባህታ ሓጐስ (ኣባ ጥመር) ዝነበሩ ካቶሊካዊ ካህን ኣባ ክፍለማርያም ንዝበሃሉ ኣሲሮም ብዛዕባ ደጊያት ባህታ ሓጐስ ዝፈልጥዎ ዘበለ ክነግሩ ብርቱዕ መርመራ ገበሩሎም ንሶም ግን ካቶሊካዊ ካህን እሞ ከኣ ኣባት ነፍሲ ይመውት ይሥዋዕ ደኣ እምበር ምሥጢር ኣይነግርን ኢሎም ምስ ኣቅበጹ ንሞት ተፈርዱ ደሓር ግን ዓገብ ዝብሉ ግዲ ረኺቦም ንምሉእ ሕይወቶም ኣብ ዓሰብ ክሕየሩ ተፈርዱ። አባ ክፍለማርያም ፍርዶም ተቀቢሎም ንክሕየሩ ካብ ሰገነይቲ ጥራሕ እግሮም ድሕሪ በቕሊ ተኣሲሮም ብልዕሊ እሾዅ በለስ እናተጐተቱ ንባጽዕ ወረዱ። እዚ ሥቃይ እዚ ናይ መሬት ኣቀማምጣኡን እሾዅ በለሱን ምስቲ ቅልጣፌ ዝጐታኦም ዝነበራ ኣባቕል ንክልተ መዓልቲ ቀሊል ኣይነበረን። ድሕሪ መሪር ጒዕዞ ናይ ክልተ መዓልቲ ባጽዕ በጺሖም ካብኡ ኣብ ዓሰብ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ተኣሲሮም ናብ ፍሉይ ቦታ ጽምውን ርሑቅን ውሰድዎም ተባሂሎም ናብ ዋስደምባ ተወሲዶም ኣብኡ ዓሪፎም መቃብሮም ኣብኡ ኣሎ።[5]
መሰል ግሂሱ መሰል ዝኸልእ ናይ ትማሊ አዋጅ!
ራብዓይ ግፍዒ ፋሽሽታዊ ጣልያን ካብ 1890 ዓምፈ ንሃገረ ኤርትራ ከም ግዝኣቱ ካብ ዝእውጅ ዝኾነ ብካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዝውነን ንብረት ምንም ሕጋዊ መሰልን መሠረትን ብዘይብሉ ንግዚኡ ንክጥቀሙሉ ጥራይ ይኹን ዝብል ኣዋጅ ኣዊጁ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ኣብ መደካን ሽናራን ዝነበረ ሰፊሕ መሬት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብ1894 ዓምፈ ተሃጊሩ ካብ ሃገረ ጣልያን ዝመጹ ጐበጥቲ ተዋሂቡ።[6]
ብሓምሻይ ደረጃ ኣብ ከረን ዝነበረ ገዛኢ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ምንም ከይትገብር ብምእጋድ እቲ ኮሚሳርዮ ኣብኡ ዝነበረ ክሳብ ኣብቲ መዕበይ ዘኽታማት ኣትዩ ነቶም ኣብቲ ግዜቲ ከም ባርያዩ ዝሽየጡን ዝልውጡን ዝነበሩ ዘድሓንዎም ክልተ መንጢሉ ናብ ጐይቶቶም ከምዝመለሰ ኣውን ኣባ መቶድዮ ይትርኹ።[7]
ነቶም ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዘድመዩ ደም እቶም ሰማዕታት ውሒጥዎም!
መግዛእቲ ፋሽሽታዊ ጣልያ ኣፓርታይድ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃስ ይኹን ኣብ ካልእ ሃገራት ከይሳዕረረ ናይ ኤርትራ ኣፓርታይድ ከመይ ከምዝነበረ ብዝተፈላለየ መራኸቢታት ተዘንትዩ ተጽሒፉ ተደሪፉሉ። ኤርትራዊ ገዛእ መሬቱ ከይረግጽ ከም ሰብ ከይረኤ ነቲ ሕስም ብዙሓት ገሊጾሞ። ብልሙድ ኮሚሽታቶ እንብሎ ካምፖ እስታቶ ሓበሻ ኣይሽንኳይ ክረግጾ ብማዕዶ ክጥምቶ እኳ ዘይፍቀደሉ ግዜ። ገለ ከባቢታት ሓበሻ ጨሪሱ ተወዝ ክብለሉ ዘይነበሮ ክሳብ ኣብቲ ቤት ኣምላኽ ዝኾነ ኩሉ ፍጡር ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ማዕረ እዩ ዝበሃለሉ ኣብያተ ክርስትያን ከይተረፈ ፍልልይ ነሩ። ኤርትራዊ ወደባት ካብ ራብዓይ ክፍሊ ንላዕሊ ከይመሃር ኣዊጆም ኣርባዕተ ናይ ቊጽሪ መደባት ማለት ምድማር ምቅናስ ምርባሕ ምክፋል ክሓልፍ የብሉን ኢሎም። ክሳብ ሳእኒ ክወድዩ መሰል የብሎምን ዝብል ግህሰት ነሩ።
ኰይኑ ከምቲ ኣቡነ ኣብርሃ ኣብ በዓለ ቅዱሳን ሓዋርያት ጴጥሮስን ጳውሎስን ዝበልዎ ‘ሕዝብና ተቀባል ጋሻ እዩ።’ ወላ ነቲ ክሓርዶን ከጥፍኦን ከጽንቶን ንዝመጸ ከም በዓል ጒዲት መሓመድ ግራኝ ከምዝተቀበሉ ደም ሰማዕታት ውሒጅ ኮይኑ ነቶም ከጥፍኡ ዝሓሰቡ ከምዝወሓጦም ዝሰበኽዎ መግዛእቲ ጣልያን እውን ማስጣ ኩሉ በጺሕዎም ብ1941 ዓምፈ እንግሊዛውያን ሓግሒጎም ኣውጽኦም። ከባቢ ከረን ናይ ጥንቚልሓስ ውግእን ህድማን ሞትን መቊሰልትን ሽንፈትን ከዘንትውዎ ከሎ ዘገርም እዩ።
ዘመነ መግዛእቲ እንግሊዝ!
እቲ መቐረቱ ዘይውዳእ ባህሊ ዓድና ናዕዳን ወቐሳን ከም ዳእላን ምቚር መሕለፍ ግዜን ዝወስዶ ‘ኣዲኣ ዶ ሓውትኖኣ ይሕሻ’ ኢለን ጎርዞታት ንመርዓት እንዳ ወዲ እንክትኣቱ ዝሳሃልዋ እዚኦም ሓደ ካብቲ ሓደ ዘይሕሹ ኰይኖም ነቲ መግዛእቲ ጣልያን ነበርቲ መሲልዎም ካብ ደቂ ኣባት መንዚዖም ዶማንያለ መሬት መሬት መንግሥቲ እናበሉ መገበቲ ሃብቲ ክኾኖም ዝተኸልዎ ሕርሻስ ይኹን ፋብሪካ ክሳብ እታ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተተኽለት ካብ ኣሥመራ ንባጽዕ ኣቊሑት ተመላልስ ዝነበረት ተለፈሪካ እትበሃል ብሰማያ ሰማይ ሸተት ተብል ዝነበረት ሓጺነ መጺን ከይተረፈ ለይትን መዓልትን ኣግዒዞም ወሰዱ።
ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ እዚኦም እውን ኣይቀደውዋን ብሱዳን ብምእታዎም ብናይ ሎሚ ኤጳርቅና ባረንቱ ጀመሩ። ኣብኡ ምዕብል ዝበለ ማእከል ወይ መዋፈሪ ስብከተ ወንጌል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ይረኽቡ። ኣላታን የብላን ይህግርዎ ቅንይ ኢሎም ከይሓፈሩ ናይ ኤርትራ ማእከል ፖሊስ ይገብርዎ።[8]
'ዲቪደ ኤት ኢምፐራ' ማለት ከፋፊልካ ግዛእ!
እንግሊዛውያን ዝፍለጡሉ ነቲ ‘ካብ ክፉእ ዝገብሩኻ ክፉእ ዝምህሩኻ’ ዝብል ምስላ ሃገርና ዘመልክት ሮማያውን ማዕረ እዝጊ ርእሶም ክሰርዑ ኣብ ዝፈተኑሉ ግዜ ግዝኣት ምስ ሰፍሐ እቲ ዝገዝእዎ ናብኦም ከየቅልብ ነንሕድሕዱ ክባላዕ ዲቪደ ኤት ኢምፐራ ማለት ከፋፊልካ ግዛእ ዝብል ሰይጣናዊ ስልቲ፥ እንግሊዛውያን እውን ኣብ ዝኸድዎ እንክጥቀመሉ ኣብ ኤርትራ ግን ከም ሕማም መንሽሮ ኰይኑ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ዘሳቅየና ብቀቢላን ብከባብን ብሃይማኖትን ንክበታትኑ ብዙሕ ምክፍፋል ከምዘእተው ዝዝከር እዩ። ሓደ ካብዚ ንካቶሊዊት ቤተክርስትያን ከተውድቅ እንተዀይኑ ሰላሕታዊ ብዝኾነ መንገዲ ከንሻ ነእቱ ንጐስጒስ ኢሎም ነቲ ገርሂ ዝኾነ ሕዝብና ኣብ ሓደ ክርስቶስ ንዝኣምን ምእንቲ ክመቃቅሉ ብውሽጢ ውሽጢ ብዙሕ ገሮም።[9] ካልእ ናይ ኣውራጃታት ምክፍፋልን ዝገደደ ከኣ ደርጊ እውን ዝተጠቅመሉ ቆላ መታሕት ዝብል ምስ ሱዳን ክቊረን ዝብል ሰይጣናዊ ክፍፍል ኣብ ኤርትራ ንምትእትታው እምነት መታሕት እስልምና እዩ ዝብል እውን ኣታኣታትዮም። እዚ ኩሉ ብሓፈሻኡ ንኤርትራ ንምሕቃቅ እኳ እንተኾነ ኣብ ክርስትያንን ኣስላምን ካቶሊኽን ከንሻን እናበልካ መቃቂልካ ብሓንሳብ ንከይትሓድር ነበረ።
ብዝኾነ እዚኦም እውን ግዜኦም በሊዖም ሓለፉ። እቲ ዝዘርእዎ መርዚ ግን ክሳብ ሎሚ ዘዝመጸ ዓማጽን እምባገነን ገዛእን እናተጠቅመሉ ገና ዝተመሃርናን ዝተሰቈረናን ኣይመስልን። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነት ምስ ኢትዮጵያ ፈደረይሽን ዝብል ተበጺሑስ ሓጸይ ሃይለሥላሴ ደበኽ በሉ።
ዘመነ ሓጸይ ሃይለሥላሴ!
እቲ ታሪኻዊ ትንተና ንሊቃውንቲ ገዲፍና ዘመነ ሓጸይ ሃይለሥላሴ ብቀንዱ ነቲ ናይ እንግሊዝ ምክፍፋል ተኸቲሉ ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ምስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኣፋጢጥካ ካቶሊካዊ እምነት ናይ ደቂኣባት ማሕበረ ክርስትያን እምነት ኣይኮነትን ውንጭቅ ውንጭቅ ክትብል ብሒላብ ጃልባ ብፋሽሽቲ ጣልያን ዝመጸት እያ ዝብል ጐስጓስ ብምክያድ ማሕበር ኣንድነትን ሕብረትንዶ ክርስትያንዶ ኣስላምዶ እናበለ ኣብዚ እውን ኣብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብሰላሕታስ ይኹን ብግህዶ ብዙሕ ወራራት ተኻዪዱ።
ኣብ ዘመነ ሓጸይ ሃይለሥላሴ ብቐንዱ እቲ ዝተገብረ ምጽንባር ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ማለት ምፍራስ ፈደረይሽን ብብዙሓት ቀልቢ ዘለዎም ስለዘይተዋሕጠ እቶም ኣብ ዓውዲ ፖሎቲካ ዓደይ ዓደይዶ ሕብረትዶ ኣንድነትዶ ኤርትራ ንኤርትራውያንዶ ኣል ራቢጣዶ ማሕበር ሸውዓተዶ ኣብ ዝበሃል ዝነበረ ምንቅስቃሳት ከም ዓለሞም ዝተዋስኡ ካቶሊካውያን ብዙሓት ነበሩ ኰይኑ እቶም ብትምህርቲ ዝበሰሉን ዝመጽእ ዝሕሞምን ዝነበረ ካህናትና መነኮሳትን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብሕጊ ቤተክርስትያን ኣብ ምንም ፖሎቲካዊ ምንቅስቃስ ክሕወሱ ስለዘይፍቀደሎም ኣብ ቦታኦም ኰይኖም ዓገብ ክብሉን ሕብረተሰብኣዊ ትምህርቲ ቤተክርስትያንን ዓው ኢልካ ምምሃር ጥራይ ነበረ። ልዕሊ እቶም ብረት ዓጢቆም ዝጋደሉ እዚኦም ተባዓት ኣቦታት እዚኦም ስለዝመረርዎ መግዛእቲ ሓጸይ ሃይለሥላሴ ብዛዕባ ፍትሕን መሰልን ናጽነት ወዲሰብ ዝሰበኸን ዝመሃረን ወይልኡ ዚዓይነቱ ከጒባዕብዕ ጀመረ። ምፍርራህ ሓሊፉ በብሓደ ክቅፍድ ከሳድድ ጀመረ።
ብዙሕ ቊምስናታት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ምናዳ ኣብ ከባቢ በጐስ ምስ ሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ ሕዝቢ ኤርትራ ብምትሕሓዝ ከም ጸላእቲ ተራእየን ዝተራሰያ ዝነደዳ ብ1970 ብፁዕ ኣቡነ ኣብራሃ ፍራንሷ ንመንበረ ሮሜ ዘመሓላለፍዎ ጸብጻባት ይሕብር። ብዓቢኡ ድሕሪ ምፍራስ ፈደረይሽን ‘ሓርነት ተመንየ ልምን ኣቢለ ብኢዱ ስሒበ ናብ ቤተይ ኣእትየዮስ ሕሉፍ ሓሊፍዎ ናይ ሕይወት ደቀይን ኣዲኦምን ናብ ሕይወተይን ንብረተይንዶ ምተበጸሓኒ ሓውይ! ቈርበቱ ረቒቑ ብዅሪ ወደይ እንተተጠማመቶኸ ማዕረ ክንድዚ ዘጨኻክን እንታይ ነበሮ። ጽልእን ቂምን በቀልን ወሪሱና ብደም ሓውና ሰኺርና ነዕበድብድ ኣሎና። ብዘኢ ኸኣ ኣምላኽ በዓል ነገርና ኰይኑ ከይጠብእ ቀልጢፍና ንተዓረቕ። ዓዳቦ ሓላፍነተይ መሰለይ ብቋንቋንኡ ሕዝቢ መንግ ጓስዩ ይኽእሎ ቢሎም ሓላፍነተይ መሰለይ ምሳለይ ዝበሃል ኣብ ዓድና ከይስማዕ ኣዊጆም ሓርነት ኣሕዋት ቀበሩ፣ ሓርነት ደቂ እግዚአብሔር ዝስምዖ ሰብ ንሕሰም ካብ ክግዛእ ብሕሱም ክቕተል ይቐርብ።’እንክብሉ ኣትሪሮም ተዛሪቦም ነሮም።
ብፁዕ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራንሷ ብ1971 ዓምፈ ኣብ ንግደት ቅዱስ ሚካኤል ከረን!
ብዓቢኡ ድሕሪ ህልቂት ዖናን በስክዲራን ብፁዕ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራንሷ ብ1971 ዓምፈ ኣብ ንግደት ቅዱስ ሚካኤል ከረን ዘቅረብዎ ታሪኻዊ ስብከት ‘ኢትዮጵያ ቀደም ሃገር ክርስትያን እያ ይበሃል ነበረ። ከመይ መራሕቱ ክርስትያን ስለዝነበሩ። ሎሚ ግን መራሕቲ ኢትዮጵያ ሥራሕ ክርስትና ሓድጎም ተግባር ኣረምነት ክፍጽሙ ይርከቡ ኣለው። ካልእስ ይትረፍ እቲ ኣይትቅተል ዝብል ትእዛዝ ኣማልኽ እኳ ጠፊእዎም። ሠራዊት ኢትዮጵያ ቘልዓ ሰበይቲ ቐቲሎም ኣናብስ ዝቐተሉ ክመስሉ እናፈከሩ። ኣንበሳ ገዳይ እናበሉ ኣትዮምና። ነዚ ዝገበሩኸ ኣብ ምንታይ ኣሚኖም እዮም! ኣብ ፈረስ! ኣብ ብረት! ኣብ ሓይሊ! ኣብ ጉልበት! ነዚ አሚኖም እንተዀይኖም ኣንታ በዓል ፈረስ ብፈረስ ኣይትመካሕ ክዕንቀፍ እዩ! ኣንታ በዓል ብረት ብብረትካ ኣይትመካሕ ክሕንግድ እዩ! ኣንታ ብዓ ጒልበት ብሓይሊ ጒልበትካ ኣይትመካሕ ክደክም እዩ። ካብዚ ሓይሊ እዚ ሓይሊ እግዚአብሔርን ሓይሊ ሕውነትን ይሕሸካ። ሓውኻ ናይ ዝቀተልካ ዝተዓወትካ ኣይምሰልካ። ብሞቱ ሓውኻ እዩ ረቲዑካ። ብስም እግዚአብሔር ንብለኩም ኣሎና ኣይትቕተሉ| ኣይትቕተሉ! ኣይትቅተሉ!’ ክብሉ ተረኽቡ። እዚ ብዓቢ ትብዓት ዝሰበኽዎ ሓቀኛን ፍትሓውን ስብከት ንመላእ ሕዝቢ ኤርትራ ኣስላሙ ክርስትያኑ ዘተሓባበረን ንቃልሲ ሓርነት ቈሪጹ ከምዝለዓልን ዝገበረ ኣጋጣሚ ነበረ።
ገድሊ ካህናትን መነኰሳትን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን!
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ከም ኣርእስቲ መሪጽያ ዘሎና ‘እምነተይ ወልደኣብ ወልደማርያም እዩ’ እትብል ሓረግ ዝበሉ ኣባ ብርሃነመስቀል ተኽሉ ዐፅመ-ነጌ ሓደ ካብኦም ኰይኖም ብዙሕ ግዜ ተኣሲሮም እዚ ዘይበሃል ግፍዒ ወሪድዎም ክሳብ ሃለዋቶም ዘጥፍኡ ምቅጥቃጥ ሓሊፎም ንሞት እውን ተፈሪዶም ነበሩ ግን ነዚኦም እውን ከምቲ ናይ ኣባ ክፍለማርያም ኣብ ዘመነ መግዛእቲ ጣልያን ገለ ዓገብ ዝብሉ ተረኺቦም ጽሉል እዮም ኢሎም ኣብ ናይ ቤት ማሕዩር ካብ ኣሥመራ ተንከስ ከይበሉ ክነብሩ ተፈሪድዎም ክሳብ ዕለተ ዕረፍቶም ካብ ገዳም ዘርአ ክህነት ኣሥመራ ተንከስ ከይበሉ ነዚ ኣይትርኣዩ ኣይትስምዑ ኢልዎም ቀቅድሚ ናጽነት ዓሪፎም ኣብ ዓዶም መጻሉ ደቀምሓረ ኣኰለጉዛይ ተቀቢሮም። ብሕሱም ዝተሃድኑን ዝተኣሥሩን መነኰሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ነፍሰኄር ኣባ ኣጐስጢኖስ ተድላ ኣባ ማሲሞ ተወልደ ነፍሰኄር ኣባ ኤፍረም ተድላ ወዘተ ምስ መረሮም ንቤተክርስትያን ኣሰናብትና ኢሎም ብረቶም ኣልዒሎም ንገድሊ ዝተጸምበሩ ስውእ ተጋዳላይ ዶክተር ኣባ ይስሓቅን ካልኦትን ኣብ ቀጻሊ መደብና ክነቅርቦ ኢና።
ይቅጽል
[1] Kevin O’Mahoney, “The Ebullient Phoenix”. A History of the Vicariate of Abyssinia (vol. 1). Asmara: Ethiopian Studies Centre 1992, p.68
[2] Ibidem.
[3] Ibid., 75,78
[4] Ibid., 83
[5] Ibid., 84
[6] Ibid., 77
[7] Metodio da Nembro, “La missione dei Minori cappuccini in Eritrea” (1894-1952), edizioni Ist. Storico dei Cappuccini collana Biblioteca seraphico-capuccina, 1953. 45.
[8] Ibid., 243
[9] Ibid., 148


c: text/html

text:
17 መጋቢት 2021 – ሕብረት/ምልአት ሕይወት
17 መጋቢት 2021 – ሕብረት/ምልአት ሕይወት
“አምላኽ ንወዱ ናብ ዓለም ዝለአኾ፥ ዓለም ብእኡ ምእንቲ ኽትድኅን እምበር ንዓለም ኪፈርድ ኢሉ አይኮነን።” 3:17 “አነ ንዓለም ብርሃኑ እየ፥ እቲ ዚስዕበኒ ኸአ ብርሃን ሕይወት ኪረክብ እምበር ብጸልማት አይኪኸይድን እዩ” ዮሓ. 8:12 ክርስቶስ ጎይታና አብዚ ዓለም እዚ ዝመጸ ነፍሲ ወከፍና ካብ ጸልማት ወሲና ብርሃን ክንረክብ እዩ። ብርሃን ተቐቢልና አብ ዓለም ብርሃንን ጨው ኮይና ዓለምና ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ንእግዚአብሔር አምልኾ ክብሪ ክንህብ፡ ብተወሳኺ ወዲስ ሰብ እቲ ናይ መወዳእታ ዕላማኡ ንኽበጽሕ ክንሕግዝ። “ብርሃንውን አብ ጸልማት የብርህ፥ ጸልማት ከአ አይሰዓሮን” ዮሓ. 1:5 3:17 እዞም ቃላት እዚአቶም አብዚ ግዜ እዚ ዓለምና አብዚ ዓሚቕ ዝኾነ ጸልማት እትነብረሉ ዘላ ግዜ ብሓቂ ከነስተውዕለሉ ዘለና ቃል እዩ።ብዘይ ክርስቶስ ዓለምና ሰላም ሓጎስን ክተርክብ ከተስተማቕር አይትኽእሊን እያ። ካብ ክርስቶስ ወጻኢ ጸልማትን ኃጢአትን ጥራይ እዩ። ኩሉ ንኽርስቶስ ዝነጽግ ካብ ትእዛዛቱን ቃላቱ ወጻኢ ዝመላለስ አብ ጸልማት ይነብር። ናበይ ገጹ ይኸይድ ከምዘሎውን አይፈልጥን፡
ብዙሓት አኅዋትን አኃትን አብ ስራሕ፡ ትምህርቲ፡ አብ ቢዝነስ፡ ወዘተ ንእምነት ንጎድኒ ገዲፍና ወይ ከም ካልአይ ደረጃ ጌርና እንመላለስ ብዙሓት አለና። ከምውጽኢት አብቲ ናይ ዓለም ጥሒልና ንነብር፡ ዕላማ መፍጠሪና ረሲዕና ንነብር። አብ ጸልማት ንነብር፡ ሓጎስ ሰላም ቅሳነት አይነስተማቅርን አይንረክብን፡ ዝኾነ ከዕግበና አይክእሊ፡ ምኽኒያቱ እቲ ብርሃን ክርስቶስ ስለዘይመረጽና፡ ብርሃን ክርስቶስ ምሳና ስለዘየሎ፡ ጸልማት ስለዝመረጽና። ካብ ሓቂ ናይ ሕይወት ወጻኢ ንነብር። አብዚ ግዜ ጾም እዚ እቲ ሓደ ክንእርሞ ዘለና ባሕሪ እዩ። ዓለምና አብ ጸልማት ትነቢር ምኽኒያቱ አመነቲ ክርስትና ሕብረት/ ምልአት ናይ ሕይወት ስለዝጎደሎም፡ ነፍሲ ወከፍ መዓልታዊ ሕይወቶም መንፈሳዊ ትርጉም ክህብዎ ስለዘይከአሉ። መንፈሳዊን ስጋዊን አወሃሂዶም ክነብሩ ስለዝተረኽቡ። እቲ ሓቀና ሓዋሪያ ናይ ክርስቶስ ካብ ዓለም ክፍለ ዘይኮነ አብ ዓለም ከም መባኩዕቲ ኮይኑ ክነቢር እዩ ተጸዊዑ። አመንቲ ክርስቲና አብ እምትና ጽኑዓት ኮይና መቐረት ዝህብ ጨው ኮይና ክንርከ ይግበአና። አመንቲ ክርስቲና ምስ እምነትና ተዋሃሂድና ክነቢር እንተንጅምር፤ አብ ዓለምና እቲ ዝዓበ ለውጢ ንረአና ነርና።ውጺኢት ድኅነትና አብቲ መዓልታዊ ሕይወትና፡ አነባብራና፡ ተጋባርታን ዝተወሰነ እዩ። ስለዚ ሎሚ ንገዛእ ርእስና ከምዚ እንዳበልና ክንሓትት ይግበአና፡ “አብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲን ሰዓቲን ደቂቅን ሕይወተይ አብ ስርሐይ፡ አብ ዕረፍተይ አብ ኩሉ ምንቕስቃሰይ፡ እዚ ሕብረት እዚ ዶ እንብር አለኹ፧
እግዚአብሔር ክፈጥር ከሎ ኩሉ ፍጥረት ንአገልግሎት ሰብ እዩ ፈጢሩዎ። እንተኾነ አዳም ብትዕቢትን አንነትን ናብ ዓለም ኃጢአት አእመተወልና። ከምውጺኢት ናይዚ ውድቀት እቲ አብ መንጎ ኩሎም ፍጡራትን ዝነበረ ስኒት ክብተን ተረኽበ፡ አእምሮ ወዲ ሰብ ክደክም ተረኽበ፡ ድሌታትና ድኹም ኮነ፡ ብቀሊሉ ከም እንወድቅ ኮና፡ እቲ ናይ ምፍቃር ድሌታትናን ነጻነታትናን ደኸመ። ሰብ ቆሰለ፡ አብቲ ንኽመሃር ዘለዎ ክእለትን ነቲ ስቡቕ ዝብሎ ንኽሓፍስን ስንኩል ኮይኑ ተረኽበ፡ እቲ አብ መንጎ ሰብን እግዚአብሔር ዝነበረ ኪዳን ተበትከ። እዚ ዘይምእዛዝ ዘምጽኦ ኃጢአት ንሰብ ጥራይ ዘይኮነ ንኩሉ ፍጡር ክጸሉ ተረኽበ። ዓለምና ጽብቕቲ እያ ምኽኒያቱ ብእግዚአብሔር ስለዝተፈጥረት፡ እዚ ጽባቐ እዚ አብ መወዳእትኡ ክበጽሕ ጊና ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ስራሕ ይኸዊን።
ሳዕቤን ናይዚ ኩሉ ፍልጠትና ክእለትና አብ ክንዲ ንጽቡቕ ንዕቤት ወድስብን ፍጥረት ኩሉን ንዕንወት ከነውዕሎ ክኢልና። አብ ክንዲ ንወዲ ሰብ ዝሃንጽ እንሰርሕ ብተግባራትናን ክእለትና ፍልጠትናን ንወዲ ሰብ ዘዕኑን ንነገራት ዘብርስን ሰሪሕና። በዚ ከአ ዓለምና ክብሪ ወዲ ሰብ አጢፍአ አብ ስቅያትን ሞትን ሓዘንን ስደትን፡ ጨቃኒን ተጨቃኒን፡ ትርከብ አላ። አብዚ ናትና ጊደ እንታይ እዩ፡ ትምህርትና፡ ክእለት ዘረባና፡ እግዚአብሔር ዝሃበና ጸጋ ዕድመ፡ ጥዕና፡ ሕይወት፡ ንምንታይ ንጥቀመሉ፧ ንሰናይ፡ ጽቡቕ፡ ንሰላም፡ ንፍቅሪ፡ ሕውነት ወይስ ንሕማቅ ንጽልኢን፡ ንዕንወትን፧
እግዚአብሔር መሓሪ አቦ እዩ፡ ምሕረቱ መወዳእታ የብሉን። አብ ልዕሊ እቶም ዝወደቅና ደቁ ክርሕራሃልና ተረኺቡ፡ በቲ ሓደ ወዱ ከአ ከድኅነና አከተሰአና ተረኺቡ። ናብቲ መጀመርታ ፍጥረትና ክመለሰና ተረኺቡ፡ “ውሉድ አምላኽ ተባሂልና ምእንቲ ኽንጽዋዕ እግዚአብሔር አቦ ኸመይ ዝበለ ፍቕሪ ከም ዝለገሠልና እሞ ርአዩ! ውሉድ አምላኽውን ኢና ”1ዮሓ. 3:1 ብምሕረቱ ኸአ ንመንግስተሰማያት ሕጹያት ገበረና። ስለዚ አባና አብ አመንቲ መዓልታዊ ሕይወትና አብ ጸሎት ብምትጋህን ብምንቃሕን ዓለምና እንደገና ቦታ ድሕነትን ሓጎስ፡ ሰላም፡ ንኽትከዊን ክንሰርሕ እግዚአብሔር ይዕድመና።
እቲ እግዚአብሔር ዝሃበና ተልእኾ እቲ ሰናይ ዝኾነ ዜና ናይ ክርስቶስ ብሕይወትና ቃላትና ተግባራትና ንዓለም ምምስካርን ምስባኽን እዩ። በዚ መንገዲ ጥራይ እዩ ሕግታት ዓለም፡ ማሕበራትና፡ ቤተክርስቲያና፡ ወዘተ ክርስቲያናዊ መንፈስ ለቢሰን ሓቀኛታት አገልግልቲ ሰብ ኮይነን ክርከባ ዝኽእላ።ንሕና ተኸተልቲ ወይ ሓዋሪያት ክርስቶስ አብቲ መዓልታዊ ምንቕስቓስናን ኩነታት ሕይወትናን ሕውነት ክንዘርእ አለና፡ ሰብአይ ይኹን ሰበይቲ አብ ኩሉ ምንቅስቓሱን ርክባቱን ብዕምቀት ክርስቲያናዊ መንፈስ ዝነብር እንተኾይኑ፡ ፍቕሪ አምላኽ ጽባቐ መንግስቱን የንጸባርቕን የመሓላልፍን። ከም ክርስቲያን እዚ መለለዪ ወይ ማሕተም እዚ አብ መዓልታዊ ርክብና፡ አብ ስድራቤታትና፡ አብ ጎረባብትና፡ አብ ስራሕና ክነብሮም ይግበአና። እዚ ሕይወት እዚ ወይ ማሕተም ክርስቲና እዚ መግለጺ ትሕትና፡ እምነት፡ ሓቀኛ ሓዋሪያነት፡ ህድአት፤ ለወሃት፡ ምሕዝነት ደገፍ እዩ። መንፈሳዊ ሕይወትና ካብቲ አብ መዓልታዊ እንገብሮ ስራሓትን ፈሊኻ ዝርአ አይኮነን። ስለዚ አብ ሕይወትና ሕብረት ዘለዎ ህይወት ክነቢር አለና ኽንቢል ከለና፡ አብቲ ኩሉ እንገብሮ መዓላታዊ ተግባራትና ሓደ ዓሚቅ ዝኾነ ሕብረት ምስ ክርስቶ ክህልወና አለዎ ማለትና እዩ። መንፈሳዊን ስጋዊን ሕይወትና አወኃድና ክንጎዓዝ አለና ማለትና እዩ። በዚ ጥራይ እና ምልአት ዘለዎ ሕይወት ክነብር እንኽእል። እዚ ሕብረት እዚ ነቲ ኩሉ ስራሓትና ይጸልዎ እዩ። እዚ ዓይነት ሕይወት አብ ንለማመደሉ ግዜ ከይተረደአና ኩሉ ስራሓትና ናብ አምልኾን፡ ጸሎት ክቕየር እዩ። ካብ ልባትና ተግባራት ፍቕሪ ፡ ተግባራት ዕርቂ፡ ተግባራት ምስጋና፡ መንፈሳዊ ሕብረት፡ ክውሕዝ እዩ። እግዚአብሔር ነዚ የብቀዓና!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 16 March 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ሶማሊላንድ ወተሃደራዊ መዓስከር ክትሃንጽ ምኻና ካብ ከተማ ሞቓድሾ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣምሳያ ናይቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ከባቢ ወደባዊት ከተማ በርበራ ክትሃንጾ መዲባ ዘላ ወተሃደራዊ መዓስከር፡ ንሓይልታት ጸጥታ ፍሉይ ወተሃደራዊ ስልጠና ክትህብ ምኻና ተገሊጹ።
ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ሶማሊላንድ ካብ ሶማልያ ተነጺላ ሉኣላዊት ሃገር ክትከውን ዘለዎ ድሌት ድሕሪ ምግላጽ፡ ሓያል ዓቕሚ ሰራዊት ምህናጽ ንዓና ኣገዳሲ እዩ ኢሉ።
ካብ ሰበስልጣን ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ግና ዝኾነ መግለጺ ኣይተዋህበን።
እዚ ኢማራት እትሃንጾ ወተሃደራዊ መዓስከር፡ ን30 ዓመታት ክትቆጻጸሮ ዘኽእላ ስምምዕ ኣብ ርእሲ ምፍራማ፡ ኣብ ከባቢ የመን ምህላዉ ዝያዳ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ንሓደጋ ዘቃልዕ እዩ ክብሉ’ዮም ተንተንቲ ፖለቲካ ዝገልጹ።
ብውግእ ሓድሕድ ዝሕመስ ዘሎ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ናይ ሓያሎ ሃገራት ወተሃደራዊ መዓስኬር ይኸውን ብምህላዉ፡ ናይ ውክልና ዓውደ ኩናት ከይከውን ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ስግኣቶም ይገልጹ።
ዛጊት ናይ ቱርኪ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ቻይና፡ ጃፓንን ፈረንሳን ዝኣመሰላ ሃገራት ወተሃደራዊ መዓስከራት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ይርከብ።
======================


text:
ኣሽሓት ወታደራት ከምዝሕዝ ትፅቢት ዝግበረሉ ሓይልን ሓልታት ፀጥታ ማልን ንሰሜናዊ ከባቢታት እታ ሃገር ካብ ዓመፅትን ኣሸበርትን ንምምንዛዕ ንሓደ ዓመት ክዘምቱ እዮም።
ብኣህፁረተ ቃል AFISMA ብዝብል ስም ክፅዋዕ ተወስኒ ዘሎ ልኡኽ ቅድሚ ዝቕፅል ወርሒ መስከረም 2013 ኣ/ፈ ኣይዋፈርን።
ናይ ማግረብ ኣል-ቃይዳን ምንቅስቓስ ሕብረትን ጂሃድን ምዕራብ ኣፍሪካን ኣብ ሰሜናዊ ማሊ ይንቀሳቐሱ ካብዘለው ጉጅለታት ገሊኦም እዮም።
15 ሃገራት ኣብ ዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ንዝተኻየደ ድርድር ዝመርሑ ናይ ፈረንሳይ ኣምባሳደር ጌራርድ ኣራውድ ናይቲ ውሳነ ቀንዲ ሸቶ ሓቀኛ ፖለቲካዊ ከይዲ ክጅምር ምሕጋዝ እዩ ኢሎም።ስዒቦም ‘’ ውሳነና ናይ ኹናት ኣዋጅ ኣይኮነን።’’ኢሎም።
ኣብታ ሃገር ዘተኣማምንን ንኹሉ ዝሓቖፈን ምርጫ ንኽህሊ ናብዘምርሕ ምስረታ ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን ሃገራዊ ሓድነትን ዘረጋግፅ ናይ መሰገጋገሪ እማመ ንኽሰላሰል እቲ ውሳነ ይፅውዕ።
ነቲ ሓይሊ ዝኸውን በጀት ገና ኣይተወሰነን።ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪሙን ብወለንተኛታት ዝወሃብ ኣብርክቶ ክሕገዝ ኣለዎ ክብሉ ሓሳብ ሂቦም ኣለው።ኣፍሪካዊያን ግን ነዚ ሓሳብ እዚ ኣይድግፉዎን።ፍሉጥ በጀት ከይተቐመጠሉ ልኡኽቱኡ ንኸዐውት ኣይኽእልን ብምባል።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ማሊ ተይመን ክውሊባሊ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብታ ሃገር ሕጋዊ መንግስቲ ዳግም ንኽትከል ዝሕግዝ ስለዝኾነ ታሪኻዊ እዩ ኢሎምዎ።


text:
Radio Erena: 04 February 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ንምውጻእ ዓቕሚ የብሉን ክብል ግዝያዊ ኣመሓዳሪ ክልል ትግርይ፣ ዶ/ር ሙሉ ነጋ ገሊጹ።
ንሱ ነዚ ዝገለጸ፣ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ምስ ንማሕበረሰብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ዝርርብ ኮይኑ፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ይውጻእ ኣብ ዝብል ንዝቐረበ ሕቶ ኣብ ዝመለሰሉ እዋን’ዩ።
ኣቐዲሙ’ውን ኣዛዚ ናይቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከብ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ጀነራል በላይ ስዮም፣ ምስ ህዝቢ ከተማ መቐለ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ ሰራዊት ኤርትራ ናብ ትግራይ ባዕሉ ከምዝኣተወን እዚ ድማ ከም ኣዛዚ መጠን ኣዝዩ ሕማቕ ከምዝስዖን ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝተመዘዘ ግዝያዊ ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ፣ ሙሉ ነጋ፣ ነቲ ካብ ንማሕበረሰብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ንዝስማዕ ዝነበረ ተቓውሞታት ምላሽ እብ ዝሃበሉ ድማ፣ “እንተ ደሊኹም ኪዱ ናብቲ መኸተ ትብልዎ ዘለኹም ቃልሲ ተጸንበሩ” ክብል’ውን ተዛሪቡ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ንዘለዉ ሰራዊት ኤርትራ ክቖጻጸር ይኹን ካብቲ ክልል ንኽወጽኡ ከገድድ ዓቕሚ ከምዘይብሉ ህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን እናነጸረሉ ይመጽእ ከምዘሎ፣ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝውሕዝ ዘሎ መልእኽታት የረድእ።
ገለ ክፋል ናይቲ ግዝያዊ ኣመሓዳሪ፣ ንማሕበረሰብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ዝሃቦ ምላሽ ኣብ ታሕቲ ብምጥዋቕ ስምዑ።
=========


text:
Radio Erena: 27 January 2016
ብመንገዲ ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ዘሎ ዕለቱ ዝወደቐን ጥዕንኡ ዘይተረጋገጸ ዕሹግ መግብታትንሃለኽቲ ነገራትን ንተሰነይን ከባቢኡን ኣጥለቕሊቑ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እዚ ተርእዮ’ዚ ካብ ነዊሕ እዋን ክሕበር ዝጸንሐ ኮይኑ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና እቲ ብዝሒ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ንሂሩ ምህላዉ’ቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
ኣብ ኣስመራን ካልኦት ከተማታት ኤርትራውያን ኣብ ጎደናታት ይኹን ኣብያተ ሸቐጣት ከም ብሽኮቲ፣ ዘይቲ፣ ጸባን ጽሟቕን ዝኣመሰለ ጥዕንኡ ዘይተረጋገጸን ዕለቱ ዝወደቐ መግብታት ብብዝሒ’ዩ ዝርአ ዘሎ።
ምምሕዳር ከተማታት ነዚ ንምቁጽጻር ዘዋፈሮም ኣባላት፣ ሓያሎ ካብቲ ዕሹግ መግብታት ክሕዙን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ከኣ ከንድድዎን እኳ እንተኸኣሎ፣ እቲ ዝበዝሕ ዕዳጋ ብውሽጢ ውሽጢ ብምዃኑ፣ እቲ ብመንገዲ ሱዳን ዝኣቱ ዘሎ ትዕንኡ ዘይተረጋገጸ መግብታት ብወግዒ ኣብ ዘይተመዝገበ መኻዚኖታት ተኸዚኑ ምህላዉ’ውን እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
ኣብ ኤርትራ እኹል መሰረታዊ መግብታት ክህሉ ብዘይምኽኣሉ፣ ነጋዶ ብመንገዲ ሱዳን- ተሰናይ ጥዕንኡ ዘይተረጋገጸንን ዕለቱ ዝወደቐን መግብታት ብኮንትሮባንዳ ከእትዉ ካብ ዝጅምር ዓመታት ኣቑጺሩሎ።
=======================


text:
ጸሎት ንግስተ ሰማያት ዕለት 26 ግንቦት 2019 ዓ.ም.
ምስ ር.ሊ.ጳ ንጸሊ
Regina Coeli
Regina coeli, laetare, alleluia.
Quia quem meruisti portare, alleluia.
Resurrexit, sicut dixit, alleluia.
Ora pro nobis Deum, alleluia.
V. Gaude et laetare, Virgo Maria, alleluia.
R. Quia surrexit Dominus vere, alleluia.
Oremus:
Deus, qui per resurrectionem Filii tui Domini nostri Iesu Christi mundum laetificare dignatus es, praesta, quaesumus, ut per eius Genetricem Virginem Mariam perpetuae capiamus gaudia vitae.
Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen.
ጸሎት ንግሥተ ሰማያት
ኦ! ናይ ሰማይ ንግሥቲ ትሓጐሲ ሃሌሉያ።
-ንምጻሩ ግብእቲ ኮይኒ ኢኺ ሃሌሉያ።
ከም ዝበሎ ተንሢኡ እዩ ሃሌሉያ።
-ኦ! ኣደ ኣምላኽ ለምንልና ሃሌሉያ።
ኦ! ድንግል ማርያም ተሓጐሲ ሃሌ ሉያ!
ጐይታና ብሓቂ ትነሢኡ እዩ ሃሌሉያ!
ጸሎተ ንግሥተሰማያት እንታይ እዩ
ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ማለት እንታይ ማለት እዩ?
ንግሥተ ሰማያት ትብል ማሕሌት ሓንቲ ካብተን ኣርባዕተ ማሕሌታት ላቲን እኖና ድንግል ማርያም (እተን ካላኦት ሠልስተ ኦ ፍቅርት ኣደ መድሓኒ -ኣልማ ረደምቶሪስ ማተር፣ ሰላም ለኪ ኦ ንግሥት ሰማያት - ኣቨ ረጂና ቸሎሩም፣ ሰላም ለኪ ኦ ንግሥት - ሳልቨ ረጂና ዝብላ እየን)።
እዚ ጸሎት እዚ ኣብ ዘመነ ፋሲካ ካብ ሰንበት ትንሣኤ ክሳብ ሰንበት ጰራውሊጦስ ከክንዲ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ክድገምን ክንዲ ተንበርኪኽካ ዝግበር ከኣ ምልክት ትንሣኤ ማለት ዓወት ኣብ ልዕሊ ሞት ብምዃኑ ከኣ ደው ኢልካ ክድገም ዝወሰኑ ብ1742 ዓምፈ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 14 ነበሩ።
ልክዕ ከም ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ኣብ መዓልቲ ሠልስተ ግዜ ይድገም፣ ኣዚ ከኣ ንነፍሲወከፍ ዕለት ብማርያም ኣቢልካ ንእግዚብሔር ንምውፋይ ንግሆ ፍርቂ መዓልቲ ምሸት ይድገም። ብመሠረት ሓደ ናይ ቀደም ባህሊ እዚ ጥንታዊ ማሕሌት እዚ ካብ ሻድሻይ ክፍለ ዘመን ክሳብ 10ይ ክፍለዘመን ኣብ ዝነበረ ግዜ ዝተደርሰ ከምዝኾነን ኣብ ከባቢ ፍርቂ መበል 13 ዘመን ኣብ ጸሎተ ዳዊት ፍራንቸስካውያን ተኣታትዩ ይድገም ከምዝነበረ ዘመላኽቱ ጽሑፋት ኣለው፣ ብኣርባዕተ ሓጸርቲ ሓረጋት ዝቆመ ኮይኑ ነፍሲ ወከፍ ሓረግ ብሃሌሉያ ትዛዘም፣ ናብ እግዚትነ ማርያም ንግሥተ ሰማያት ብምእመናን ዚዓርግ ጸሎት ኮይኑ ብትእንሳኤ ክርስቶስ ምስኣ ንምሕጓስ ዚግበር እዩ።
ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ዝሓለፈ 6 ሚያዝያ 2015 ዓምፈ ድሕሪ ዕለተ ፋሲካ ቅድሚ ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ምድጋሞም ነዚ ጸሎት እዚ ክንደግም እንከሎና ኣብ ልብና ክህሉ ዘለዎ ሓሳባት ከምዚ ክብሉ ገሊጾም ነሮም
‘ንእኖና እግዚእትነ ማርያም ክትሕጐስ እናዓደምና ንልምና፣ ከመይ እቲ ኣብ ማሕጸና ዝተሸከምቶ ከምቲ ዝበሎ ካብ ሙታን ስለዝተንሠኤ ንሕና ከኣ ኣብ ኣማላድነታ ንምሕጸን፣ ከም ሓቁ ሓጐስና ነጸብራቅ ናይ እኖና ድንግል ማርያም እዩ፣ ከመይ እኖና ድንግል ማርያም ንኩሉ ናይ ወዳ ነገራት ብእምነት ኣብ ልባ ተዋህልሎ ነበረት ገናውን ተዋህልሎ ኣላ፣ ነዚ ጸሎት እዚ ክንደግም እንከሎናኸስ በዚ መንፈስ ውሉድነት ተደፊእና ኣደና ስለዝተሓጐሰት ንሕናውን ንተሓጐስ ንበል፣’ እንክብሉ ገሊጾሞ ነሮም።


text:
መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ቅድሚ ቻርተር !
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
9 ግንቦት 2010
ሃገራውን ህዝባውን ጉዳያት ኣብ ፍትሓውን ርትዓውን፡ እዋናዊ ፖለቲካዊ ንጥፍታት፡ ብሕጊ ክምእዘዝ ዝጠልብ’ዩ። ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኩነታት ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ንዝፍጸሙ ጌጋታት ከኣ ብሕጊ መሰረት ይእረሙን መንገዶም ከም ዝሕዙ ይገብር። ሕጋዊ መስርሕ ህዝባዊ መኽሰብ ኣለዎ። ናይ ዘተ መኣዲ ዝኸፍት’ዩ። ፍረ ዘለዎ ውጽኢት ዝርከቦ’ዩ።
ደቂ ሰባት፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሕብረተ ሰብ፡ ሃገር ከም ሃገር፡ ፖለቲካውያን ይኹኑ ዘይፖለቲካውያን ማሕበራት ኣብ ዘካይድዎ ናይ ሓባር ስርሓት፡ ካብ ውሳኔታቱ ጀሚሩ ኣፈጻጽምኡን ትባሬኡን ንዝምልከት ኩሉ ግዜ ብሕጊ ዝተገደበ እዩ። ብሕጊ ተወሲኑ ከኣ ይፍጸም። ብሓባርዊ መርሓ ሕጊ ዝተተኽለ ከኣ እቲ ማሕበር ብሕጊ ናይ ሓባር ይኸውን።
ኤርራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ናይ ሓባርዊ ጽላል ተቃውሞ ሓይልታት’ዩ። ይኹንም’በር ኣብ ህንጻ ውድብ ኪዳን፡ ኣብ ህንጻ ስርዒታዊ ቅርጻ ኪዳን፡ ኣብ ተሳትፎን ኣገባብን ዝጎደሎ ብዙሕ እንተሃለወ፡ በቲ ክሳብ ሕጂ ክኸይድ ዝጸንሐ ምጥርናፍ ናይ ሓባር’ዩ። ኪዳን በቲ ዝተሰማማዕሉ ሕጋታት ክቅየድ ግዱድ’ዩ። ቀይዲ ወይ ሕጊ ዘይብሉ ምትእኽኻብ ኩሉ ሰንኮፍ’ዩ።
ኣብ ውሽጢ ኪዳን ክስራሕ ናይ ዘለዎም ጉዳያት በቲ እዋናዊ ወይ ህልዉ ስምምዓት መሰረት ዝጸደቐ ቻርተርን ቅዋምን’ዩ ክዕመም ዝግባእ። እዘን ኣብ ኪዳን ኣባላት ዝዀን ውድባት ብዘይካ እቲ ናይ ብዊንተአን ምድግጋፍን ምሕዝነት ከርእይኦ ዝግብአን ከም ኣብ ናይ ሓደ ዕላማ ዝቃለሳ ዘለዋ ውድባት መጠን ብሕጊ ዘሕትተን’ዩ።
ምድግጋፍ ይጽናሕ እንተደኣ’ልና፡ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ይረፍ ማለት ኣይኮነን። ወይ’ውን ኣብ ሓድሕድ ምድግጋፍን ምትብባዕን እንተዘይሃልዩ፡ ነቲ ደገፍ ዝተነፍጎ ሓይሊ ብሕጋዊ መሰሉ ኣብ ኪዳን’ውን ክትዕምጽጾ ማለት ኣይኮነን።ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝኽእል ሓደ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ኣመልኪቱ ዝሓተቶ ሕቶ እዋናዊ ኣሰራርሓን ጠለብ ናይ ዋዕላ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብሕጋዊ ኣሰራርሓ ባህሪ ክተኣታቶን፡ ክንዮ ምውዳቕ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ’ውን ዘቛመተ ሓሳብ መትከላዊ እዩ።
እስከ ካብ’ቲ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ሕጋዊ መስርሑ ንዝምልከት ካብ ቻርተር ኤ.ዲ.ኪ ገገለ ዓንቐጻት ወሲድና እንታይ ከም ዝብል ንመልከቶ።
ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ
ዓንቐጽ 8
ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ብቑዕ ኮይኑ ንዝረኣየኦ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ክውንናን ህዝቢ ኤርትራ ንምዕጋብ ክንቀሳቐሳሉን ቅዋማዊ ምክልኻልን ሓርነትን ይህልወን “።
ካልኣይ ምዕራፍ ዕላማታት
ዓንቐጽ ወይ ቁጽሪ 3 ፡
ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ትሕዝቶ ሓፈሻዊ መትከላት ኤዲ.ኪ ባህሊ ዲሞክራስን፡ ሰላም፡ ሓባራዊ መንብሮ ሃናጺ ዘተ ምዝርጋሕ።
ሳልሳይ ምዕራፍ
ኣገባብ ቃልሲ ዓንቐጽ 3 ወይ ቁጽሪ 3፡
ኣብ መንጎ ውድባት ዝኽሰት ፍልልያትን ግርጭታትን ንምፍታሕ መሓ ዘተ ምጥቃም።
ቀዳማይ ምዕራፍ
ዓንቐጽ 8፡
ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ብቑዕ ኮይኑ ንዝረኣየኦ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ክውንናን ህዝቢ ኤርትራ ንምዕጋብ ክንቀሳቐሳሉን ቅዋማዊ ምክልኻልን ሓርነትን ይህልወን “።
ኣብ ዝሓለፈ ቀሩብ ዓመታት ኣብ ብዘተፈላለየ መዳይ፡ ኣብ ክሊ ኪዳን ይኹን ብተምሳል ኪዳን ናይ ዝንቐሳቐሱ ሓይልታት፡ ክሳብ ናይ ዋዕላ ብሩስለስ ዘሎ እዋን ክንደይ ተዘሪቡን ተጻሒፉን’ዩ። እስከ ገገለ ነተን ኣባላት ኪዳን ዝዀና ውድባት ኣብ’ቲ ስምምዓት ብዛዕባ ክኸድኦ ዘለወን መስርሕ ቃልሲ ዝፈቕደለን ቅዋማት እንታይ ይመስል፡ ቸርተር ኪዳን ይብል ውድባት ብቁዕ ኮይኑ ንዝረኣየኦ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ክውንናን፡ ህዝቢ ንክዓግብ ክንቀሳቐሳሉ ዘፍቐደ ስምምዕ፡ ጉዳይ ብሩስለስ ብዝለዕለ ደረጃ መሪሕነት ኪዳን ኣብ መነጻጸሪ ነቐፈታ፡ ቀጺሉ ከኣ ካብ ሕጊ ወጻኢ ብዝተገብረ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንገገለ ውድባት ከዋስን ተራእዩ። ምእንቲ’ዚ እቲ ኣብ ብሩስለስ ዋዕላ ዘካየደ ሓይልታት፡ ነቲ ብቁዕ’ዩ ኢሉ ዝወነኖ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ፖሊሲ ተመሊሱ ናብ ኪዳን ከርክቦ ነይርዎ ማለት’ዩ። ምኽንያቱ ናይ’ቲ መሪሕነት ሕቶ ንሱ’ዩ ነይሩ። ብካልእ ሸነኽ ከኣ እቲ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ናይ’ተን ሰልፍታት ኣብ ኪዳን ክስርሓሉ ዝግባእን ዘይግባእን ገደብ ክገብረሉ ነይርዎ’ውን ከስምዕ ይኽእል። ንኣብነት ምስ መንግስቲ ኣሜሪካን ሕቡራት ሃገራት ኤውሮጳ ብዘይካ ብመሪሕነት ኪዳን ብኻልእ ክፍጸም የብሉን ዝብል ተወሳኺ ዓንቐጽ የድሊ ነይሩ ማለት ኽኸውን ኣለዎ ናይ’ቶም ካብ ኪዳን ክሲ ዝቐረበሎም ሓይልታት ቅቡል ክኸውን።
ካልእ’ውን ካብ’ዚ ኣካይዳ፡ እቲ ኣባላት ውድባት ብቑዕ’ዩ ዝበልኦ ኣብ ኪዳን ንገገለ ዘየዋስእን፡ ተቐባልነት ከይረክብ እንተደኣ ዝገብር ኮይኑ፡ እዚ ወይ እዚ ዓንቐጽ ኣብ ውሽጡ ዘይንፈልጦ ምስጢር ሓቑፉ ክህሉ ዘይክእል ኣይኮነን። ንሱ እንታይ’ዩ፡ እተን ውድባት ብቑዕ’ዩ ዝበልኦ ብዝል ኣበሃህላ ብመንጽሩ ኩሉ መዳያዊ ዘይሓቕን ዘይክውንን፡ ጭብጢ ዘይብሉ ክስታት ኣሎ። ብፍላይ ካብ’ቲ ዓበይቲ ክስታት ክርስትያናዊ፡ ከበሳዊ ይበሃል።
ካብ’ቲ ዝገርም ድማ ኣብ ኪዳን እስላማዊ ሃማኖታዊ ሰልፍታት፡ ኣውራጃውያን ሰልፍታት መደብ ዕዮታቶም ኣዊጆም ንሃማኖታትን ንኣውራጃታትን ነዲፎም፡ ኣጽዲቖም እንዳተቃለሱን፡ ኣብ ኪዳን ሓደ ዝዛረቦም ዘይብሎም ክነሶም፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ብክርስትያናዊ፡ ብከበሳዊ መልክዕ ተወዲቡ ክቃለስ መደብ ትልምን ዘይብሉ ሓይልታት፡ ባዕላቶም ጠንቝሎም፡ እዚ ከበሳዊ’ዩ፡ እዚ ክርስትያናዊ’ዩ ክብሉን ክጽሕፉን ይርከቡ። እቲ ክሲ ብኡ ኣይውዳእን፡ ነቲ ሓድነት ዝፈጸመ ውድባት፡ ዝሓሸ ፍታሕን ኣማራጽን፡ ንሓድነት መሬትን ህዝብን ዝዕቕብ ቅዋምን ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ እንዳሃለዎ እዚ ናይ ጽገና ሰልፊ’ውን ይብልዎ። እዚ ዕልመናዊ ዝዀነ ሰልፊ፡ ካብ’ታ መጀመሪያ ፊደል ንድፊ ቅዋሙ ብቀለም ዘስፈራ፡ ክሳብ ሙሉእነት ቅዋም ኮይና ብእውጅ መልክዕ ናብ ህዝቢ ትበጽሕ፡ እቲ ክትኸዶ ዘለዎ ሙሉእ መስርሕ ዝሓለፈ፡ ናይ ጽገና፡ ናይ ክርስቲያን፡ ናይ ከበሳ እንዳበሉ ዝጽሑፍን፡ ኣብ ኪዳን ብዓብዩ ከም ናይ ካልእ ዓለም ወይ ናይ ጓኖት ፖለቲካ ርእዮም ዝሓልፉ እዮም።
እቲ ክሲ ጥራሕ ከም ክሲ፡ ሞጎተን ሓቕን ክቐርበሉ ዝኽእል እዩ። እንተዀነ ነቶም ምስልምና ሃይማኖት ዝኣምኑ፡ ናይ ዝተፈላልየ ሕብረ ብሄራዊ ጉጅለታት መበቆል ዘለዎ ጀጋኑ ኤርትራውያን ብሃይማኖቶምን ብመበቆሎሙ ዝኸሓደ ክሲ’ውን እዩ ነይሩ። ካብ’ቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ከኣ ነቲ ኣንጻር ምልኪ ንወጽዓታት ህዝቢ ኣመልኪቶም ዘልዓልዎ ጭርሖታት፡ ተመሊሱ ናብ’ቶም ሙሉእ ግዜኦም ኣብ ቃልሲ ዝበለዩ ጀጋኑ ሃገራዊ ዋዕላ ዝየደገፉ ብጾት ዘቕነዔ ክስታት’ውን እዩ።
ብቑዕ’ዩ ዝበልኦ፡ ተባሂሉ ከብቕዕ፡ እዚ ሰልፊ እከለ ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክኸይድ’ዩ ዝብል ክሲ ኣሎ። መተካእታ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክኸውን’ዩ ይብሉ። እዚ ኣብ መዝገብ ክሲ ሰፊሩ ዘሎ ሰልፊ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘለዎ መርገጽ ካብ ናይ ኩለን እንተዘይተነጺሩ እንተዘይሕሹን ከም ዘይሓምቕን፡ ነቲ ክሲ ከም ዘየዳምቕን ርእዩ’ዩ። እሞ ደኣ ኸ እዚ ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ዝብል ሚዛን ዝበጽሐ ኪዳን፡ እዚ ናይ ጽገና ሰልፊ’ዩ ኣብ ዝብል ሚዛን ዝበጽሐ ኪዳን ንስለምንታይ ነዞም ሓይልታት ህ.ግ.ዲ.ፍ ሓቅፎም ይኸዱ ኣለዉ። እዚ ባዕሎም ክምልስዎ ዘለዎም’ዩ።
ካልኣይ ምዕራፍ ዕላማታት
ዓንቐጽ ወይ ቁጽሪ 3 ፡ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ትሕዝቶ ሓፈሻዊ መትከላት ኤዲ.ኪ ባህሊ ዲሞክራስን፡ ሰላም፡ ሓባራዊ መንብሮ ሃናጺ ዘተ ምዝርጋሕ።
እዚ ብክሲ ተጠቒዑ ዘሎ ሰልፍታት፡ ኣብ ዝሓለፈ እዋኑ፡ ብዝያዳ ተጸሪፉን፡ ተኸሲሱ ክነሱ፡ ብዝለዓለ ደረጃ ውድብ ብኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ንዝዀነ ዘየተጸንዐን ዘይተፈልጠን ክሲ ሕንጡይ መልሲ ከይወሃብ፡ እቲ ጉዳይ ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከይዝርግ ብዓቕሊ ምርኣዩ እንዳበለን፡ ኣብ ዝኸዶ ሃገራት ከኣ ብዛዕባ ኪዳን ልዕሊ ኩሎም ኮይኑ ክጣበቕን ክኸላኸልን ተራእዩ። ኣብ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤውሮጳ ብኣካል ዝነበርክሉ ኣኼባታት ስውእ ተጋዳላይ ስዩም ዑቕባሚካኤል ዝመርሖ፡ ኣቦ/መ ብጻይ ወልደየሱስ ዓማር ዝመርሖ፡ ናይ ዜናን ባህልን ቤ/ጽ ሓላፊ ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ዝመርሖ፡ ኣብ ሱዳን ይኹን ኢትዮጵያ ከም ፖለቲካዊ ቤ/ጽ ሓላፊ መሓመድ ኣርትዓ፡ መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም፡ ጀምዕ ኣሕመድ፡ ም/ ኣቦ/መ ብጻይ ማሕሙድ ድራር፡ ብጻይ መሓመድ ኑር ኣሕመድ ብተመሳሳሊ ኣኼባ ከዘውትሩ ጸኒሖም’ዮም። እዚ ሓቂ’ዩ።
እቲ ሓድነት ሰልፍታት ዝለገሶ ጸጋ ከኣ ከም’ቲ መጠን ሰፊሕ ዝርጋሐ ኣባላቱ፡ ኣብ ዝከደ ከይዱ ዝገብሮ ኣኼባታት፡ ካብ ሕቶ ኪዳን ከምልጥ ስለ ዘይክእል፡ ነቲ ጉዳይ ኪዳን ዘልዕሎ ሕቶታት ብዘይካ ንሓድነት ብሓባር ክንሰርሕ ዝብል መምርሒታቶም እንተዘይኮኑ ካብኡ ወጻኢ ካልእ፡ ቁስሊ ዝትንክፍ፡ ጥርጣረታት ዘሕድርን ቢሂል ክዛረቡ ክዛረቡ ኣይሰማዕኹን። ብኣንጻሩ ንሓድነታዊ ኪዳን ንምሕያል ንኣባላቱ ጽሮት ክገብሩ፡ ኣብ ሓባርዊ ስርሓት ተጸሚዶም ዝከኣሎም ዓቕምን ክእለትን ከበርክቱ ምስ ናይ ሓላፍነታዊ ሃገራዊ ክብርታቱ’ዩ።
ኣምባሳዶር ኣድሖኖም ገብረማሪያም፡ ድሕሪ ሓድንታዊ ጉባኤ ንልዕሊ 6 ወርሒ ዝኣክል ብከቢድ ሕማም ክሳቐ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ትንፋስ ረኺቡ ካብ ዓራቱ ምስ ተስኤ ሕክምና ከይወድአ ናብ’ቲ ቃልሱ ተመሊሱ፡ ሂውተይ ጥዕናይ ከይበለ፡ ኣብ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚት ሽማግለ ኣትዩ፡ ድሕሪ ቁርብ እዋን ንዑደት ኤውሮጳ ወፊሩ፡ ነቲ ካብ ህዝቢ ዝቐርበሉ ዝነበረ ሓድነታዊ ጉዳይ ኪዳን ብውሕሉል መንገዲ ከርብን ንህዝቢ ከዕግንብ በቒዑ፡ በቲ ኣድሓኖም ብዛዕባ ኪዳን ዝገበሮ መግለጺ ከኣ ንመጻኢ ናይ ሓባርዊ ስርሓት ኪዳን ዓብይ ተስፋ ተነበረሉ።
ኣብ’ዚ ሓድነት ተጠርኒፉ ዘሎ ሓይልታት፡ ኣብ ኪዳን ዘለዎ ሚዛን ርእዩን ንጹርን’ዩ። ብዘሎኒ ሓበሬታውን ኣብ መጽብዛሕትኡ ግዜ ብናይ ውድባቶም ወጻኢ፡ ብውድባቶም ጉዳይ ኣብ ዝኸድዎ ሃገራት፡ ጉዳይ ኪዳን ጎስዮምን፡ እዚ ጉዳይ ኪዳን’ዩሞ ንመሪሕነት ኪዳን ሕተቱ ኣይበሉን፡ ብኣንጻሩ ጉዳይ ኪዳን ምስ ዝለዓል ከም መሪሕነት መጠን ንዘለዎም ሓላፍነት፡ ንክብሪ ኪዳን፡ ንክብሪ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ በቲ መምርሒ ኪዳን ዝፈቕዶ ኣገባብ ሙሉእ ናይ ኣኼባ ግዜኦም ብዛዓብ ኪዳን ተዛሪቦም ንህዝቢ ክጉስጉሱን፡ ኣብ ጎኒ ክዳን ጠጠው ክብሉ ከይተሓለሉ ክቃለሱ ጸኒሖም’ዮም። በዚ ኣገባብ ከኣ መትከላት ኤዲ.ኪ ባህሊ ዲሞክራስን፡ ሰላም፡ ሓባራዊ መንብሮ ሃናጺ ዘተ ምዝርጋሕ፡ ብተግባር ኣርእዮምን ፈጺሞምን’ዮም። እዚ ከኣ ኣብ ሰነድ ዝሰፍር ምስጋና ዘየድሎ ሞያ ቃልሲ’ዩ።
ብኣንጻር ናይ’ዚ ልዑላ ሓላፍነት ዝተሰከመ መሪሕነታት፡ ኣብ ኖርወይን ኣውስትራሊያን ብናይ ወጻኢ ጉዳይ ቤ/ጽ ሓላፊ ብጻይ በሽር ኢስሓቕ ዝተገብረን ዝተባህለን ደጊመ ንሃልኪ ግዜ ክጽሕፍ ኣይደልን። እቲ ዝተባህለ ኩሉ ኣንጻር ኪዳንን ሓድነቱን መጻኢ ጉዕዞ ዝሃሲ’ዩ ዝነበረ። ነዚ ርኡይ ዓመጽን ኣካይዳ ኪዳን ሙሉእ ጸብጻብ በጺሕዎ ዝገበሮ ነገር ኣይነበሮን።
ኣብ ፓልቶል ብኣቦ/መ ፈጻሚት ሽማግለ ኪዳን ብጻይ ተወልደ ገብረስላሴን፡ ኣቦ/መ ማእከላይ ባይቶ ዓብደላ ማሕሙድ ዝበልዎ’ውን ብተመሳሳሊ ዓቕሎም ጸንቒቆም ዝበልዎ ብሂል፡ ምስ’ቲ ንሓድነት ኪዳን ክካየድ ዘለዎ ጎስጓስ ዘሕይልን፡ ዘበርትዕን ከምዘይነበረ ኩሉ ሰማዒ ሚዛኑን ገምጋሙን ሂብዎም ኣሎ።
ሳልሳይ ምዕራፍ
ኣገባብ ቃልሲ ዓንቐጽ 3 ወይ ቁጽሪ 3፡
ኣብ መንጎ ውድባት ዝኽሰት ፍልልያትን ግርጭታትን ንምፍታሕ መርሓ ዘተ ምጥቃም።
ጉዳይ ዘተ ኪዳን መዓስዩ ክፍጸምን ክስራሕን፡ ጉዳይ ኣብ ውሳኔ በጺሑ፡ ይደገፍ ኣይደገፍ ኣብ መርስሕ ትግባሬ ምስ ኣተወ ድዩ ክኸውን፡ እቶም እንተደልዮም ይስዓቡ ወይ ይውጽኡ ንዝብሉ ድዩ እቲ ዓንቐጽ ሰፊሩ? ብተረድኦ ዓቕሚ ምስኣን ይኹን ዘይምድላይ እንተዘይኮይኑ ከምኡ ኣይመስለንን። ቻርተር ኪዳን ብቅንዕና ፍትሒ ሕጊ ንምጋስ መባእታዊ ኤርትራዊ ጽላል ዝሃገጎ ካብ ኰነ፡ ናይ ኣቕዋ`ራጭ መነገዲ ክመርጽ ኣይግበኦን፡ በዚ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ ከኣ ንይምስለ ደኣ’ምበር ክስርሓሉ ከም ዘቆመ ዘረድኦ ብዙሕ ምኽንያት ክጥቀስ ይከኣል። ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ፍልልያቱ ዘተ ኣከይዱ ዶ ይበሃል ይኸውን ? ሃገራዊ ዋዕላ ንምክያድ ፍልልያት ኣይነበረን ዝብል ዶ ይህሉ ይኸውን፡ ተስፋ እገብር ኣይነበረን ዝብል ከይርከብ፡ ደጊም ፍርልልያት ንምጽባብ ሓደ ኪዳን ካልእ ስርሓት’ኳ እንተሃለዎስ ንጉዳይ ብኸመይ ክፈትሖም ጸኒሑ ስለ ዝፈልጥ ፍታሕ ስኢኑ ኣይብልን፡ ዘይድሌት ግን ኣሎ። እዚ ከኣ ነቲ ክረም ዝደልይዎ ሓይሊ ከም ኣጋጣሚ ተጠቒመምሉ።
ኣብ መደምደምታ
ካብ’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ስምምዕ ወጻኢ ዝተባህለን ዝተግብረን ዘየሎ ክነሱ፡ ነቲ ስምምዓት ንምድብዛዝ ክንደይ ክስታት ተደራሪቡ ክቀርብ ጸኒሑ። እዚ ግን ትርጉምን ሓቕነትን ዘይብሉ ክስታት’ዩ።
ሃገራዊ ዋዕላ በዚ ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ ክፍጸም የብሉን በሃላይ’የ። እተተፈጺሙ ከኣ ብዙሕ ዘሻቕል ነገር የብሉን። ነገሩ ተሃዊኸን ይኽዕዎ፡ ተደቢርተን ከኣ ይኣሪኦ ኮይኑ እዩ ዝስምዓኒ። ናይ ሎሚ ማራቶን ጉያ ሃገራዊ ዋዕላ ከኣ ዘገም’ልና ብዘተን ብልዝብን፡ ብሕጋዊ መስርሑን ኣገባቡን ምስ መላእ ህዝብና ክንጋብኦ ምዃና ዘጠራጥር ነገር የብሉን።
ሃገራዊ ዋዕላ ሓምለ፡ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ደምበ ተቃውሞ ዘግሃዶ ንጹር ጉዳይ እንተሃለወ፡ ናይ ልዕላውነት ሕግን ፍትሕን፡ ተጸዋርነትን ምቕብባልን፡ ምክብባርን ዘሎ ፍልልይ’ዩ።
ህዝብና ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ብተሳትፎይ’ዩ፡
ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ውሽጢ ውድባት ኣባላት ኪዳን እኹል ተዘሪብሉን ተዘቲሉ በሲሉ ሙሉእ ዕግበት ኣብ ዝተረኽበሉ’ዩ ተኻይዱን ዝካየየድ ዘሎን ዝብሉ፡
ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ መጻኢት ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ሰረት ዘንብረን፡ እቲ ሓቐና ኪዳን ዘዘትሮ ኣገባብ መስርሕ’ዩ፡ ኣብ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ብተመሳሳሊ ክመሓደር ዝብሉ፡ ርእይቶኦም እዩ፡ ኩሉ ከኣ ብዓይኒ መለክዒ ሓላፍነት ክርእዮን ሓላፍነት ክስከመሉን ይግባእ።
ከም ውልቀ ሰብ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተኸተሎ ግጉይ መስርሕ ንዘሎኒ ርእይቶ፡ ካብ ዘሎኒ ተረድኦን፡ ናይ ዝኸይድ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንቻርተር ተጻራሪ ብምዃኑ፡ ብቀጻሊ ንምእንቲ ርትዕን ፍትሕን፡ ምልኣት ዲሞክራሲያን ንይምሰል ዘይኮነስ ብሓቂ ትርጉሙ ክሳብ ዝረጋገጽ ቀጻሊ’ዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=726


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ዕለት 8 መስከረም 2020 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ክፍለ ሃገር ካላብሪያ ብምኽንያት በዓለ ማርያም ኣብ ዝፈጸመዎ ሓዋርያዊ ንግደት ካብ ናይ ሕዝቢ ሓቀይና ውፉይነት ዓለመ ገበን ረቛሒታትን ኣጉል እምነታትን ምውግድ ከምዘድልይ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ብኣጽንዖት ከምዘተሓሳሰቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብዙሓት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ጽልዋ ንኽገብሩ መንፈሳዊ ውርሻታትን መንፈሳዊ ባህልታትን ከም መጋበርያ ከምዝጥቀሙሉን መጋበርያ ጥንቆላን ማሪትን ከብቅዕ ዕለት 15 ነሓሰ 2020 ዓ.ም. ጳጳሳዊ ዓለም ሓቆፋዊ ናይ ስነ ማርያም መጽናዕታዊ ተቕዋም ንዘቑሞ ናይ ትንተናን መጽናዕትን ገበን ጉጅለታትን ማፍያን ክፍሊ መጽናዕቲ ወግዓዊ ኣብ ዝገብረሉ ዕለት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸኮ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ከምዘተሓኣሰቡን ተክለ ሰብነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ካብ ጽልዋ ናይ ገበን ጉጅለታት ናጻ ምግባር ኣዚዩ ህጹጽን ኣገዳስን ምዃኑ ከምዘመላኸቱ ክዝከር እንከሎ እዚ ናይ ቅዱስነቶም ምዕዶ ኣብቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘቃልሕዎ ዝሓበሩ ደ ካሮሊስ ኣስዒቦም፥
ክዕቀብ ዝግብኦ ውርሻ
ብጽዕ ካርዲናል ፓርሊን ኣብ ክፍለ ሃገር ካላብሪያ ወረዳ ካታንዛሮ ብምኽንያት ዓመታዊ በዓል ቅድስተ ማርያን ጸጋዊት ሓዋርያዊ ንግደት ፈጺሞም ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፥ ነቲ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ፥ ንእሽተይ ሉርደስ እክብሉ ገሊጾም፥ “እቲ ብእምነትን ባህልን ያታን ዕዮን ሃብትም ዝኾነ ከባቢ ንቀቢጸ ተስፋነት ኣበርቲዑ በቲ ቅዱስ ውርሻታት ኣቢሉ ከወግድ ኣተሓሳሲቦም፡ እዚ ሃብታም ዝኾነ ህዝባዊ ሃይማኖታውነት ካብ ዓለመ ገበን ክነጽሕ ሓደራ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ነዚ ሓሳብ እዚ እውን ብጹዕነቶም ድሕሪ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ካብ ጋዜጠይናታት ዝቐረበሎም ሕቶ እንክምሉስ፥ ህዝባዊ ሃይማኖታውነት ካብቲ ዘይናቱ መግለጽታት ኵሉ ብፍላይ ካብ ዓለመ ገበን ክነጽሕ ኣለዎ፥ እዚ ኸኣ ናይ ኩሉ ሓላፍነት እዩ ከምዝበሉ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።
ዝተፈላለየ ዓይነት ኣጉል እምነት
ኣብቲ ናይ ገበን ጉጅለታት ኣብ ዝንቀሳቐሱሉ ከባቢ ኢጣሊያ ኣብ እዋን መንፈሳዊ ዑደት ብፍላይ ናይ ማርያም ቅዱስ ምስሊ ብምቕዳም ዝግበሩ መንፈሳዎ ዑደታት ኣብቶም ብሕቡእ ኣብ ከባቢኦም ናይ ገበን ጉጅለታት መራሕቲ ምዃኖን ዝንገረሎም ኣባይቲ ፊት ክሓልፍን ኣብኡ ናይ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ቅዱስ ምስሊ ክሰግድ ምግብር ጥራሕ ዘይኮነ ተመሳሳሊ ካልእ ዓይነት ጸያፍ ጸረ እምነት ተግባር ዝኾኑ ንኣብነት ኣጉል እምነታትን ቅዱሳት ምስልታትን ህዝባዊ ሃይማኖታውነት ካብ ዓለመ ገበን ክነጽሕ ኣለዎ፡ እዚ ኸኣ እቲ ህዝባዊ ሃይማኖታውነት ዘለዎ ክብሪ ክዕቀብን ብትኽክል ንኽግለጽን ንኽንበርን መታን እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ህዝባዊ ሃይማኖታውነት ናይ እምነት መግለጽን መግለጺ ኣብ ብምዃኑ ከይሰሓት ምሕናጽ ሓላፍነታ እዩ ከምዝበሉ ደ ካርሊስ ኣፍሊጦም።


text:
1ምስልኻ ዘቖመ ሕብርታት ዘይሳነደጓሕን ልኡምን ከም ወርሕን ጸሓይንትነብረሉ ስፍራ ኣብ ኣንጻር ዝቖመንፋሱ ዘይራኸብ ዝሑልን ውዑይን።ልቕብቃብ ናይ ላኻ ምንጻፍካ ተንኮበትጨንገርን እሾኽን ምንባርካ ኣብ ኣግነት፡ብጨዋም ትረዊ፡ ቅዳሕካ ማይ ባሕሪኣብ ሽያኽ ናይ ሑጻ ባርካዊ ነባሪ፡ማእከል ዘየብልካ እንትርፎ ፈጣሪ፡ […]
Read More ‘ኤርትራውነት’
መስለኒ፡ ሕሰም ጽምዋኻ ዝፈጠሮ ፍርሒ ዝሓደረ ጭንቀት ዝዘርኣልካ ቀዝሒ ምጻሩ ስኢንካስ ብሂግካ መጸግዒ፡ ከም እኖኣ ዝሰኣነት ዕየት ብባህጊ ዕንጋሎን ሕቚፍን እተሕገብግብ፡ ከተምሰውስው ከተማስው ተሸጒጥካ ንኽትመውቕ ካብ ማእከል ሞሊቕካ ናብ ‘ማእከል’ ክትድቕደቕ፡ ቀው! ኢለ ርእየካስ፡ ከብደይ በሊዕካኒ ወሪሩኒ ድንጋጽ። ከም ነቢ ድሕነት ኣብ ዝኸበርካሉ ከም ሸዊት ሓጋይ ኣብ ዝተብሃግካሉ ከም ቆልዓ መብጽዓ ኣብ ዝተረረኻሉ ቃልካ ከም […]
Read More ሰብኣውነት
ዕጹፍ መጽሓፍ ከይተገንጸለ ዕጹው ማዕጾ ከይተራሕወ ኣሎ ድዩ ተኽእሎ ክነብብ ‘ዝደሊ ኣብ ውሽጢ ንዘሎ ይከኣል ድዩ ክትለሊ? እቲ መጽሓፍ ኣብ ኢድካ ሒዝካዮ መሸጐር ውሽጥኻ እምቢ ረጊጥካዮ ምሳኻ ንዘሎስ ካብ ካልእ ትደልዮ ውሽጥኻ ሰፈሩስ ማዕዶ ትደሃዮ! ንቡር እኮ’ዩ! ንቡር እኮ እዩ ንድሕሪት ምምላስ ናብ መንቀሊኻ ምርኣይ ምጥማት ምቕባል ስዕረት ሕሉፍ ምፍታሽ ተረጋጊእካ ዳግማይ ንምብጋስ ምንጻህ እኮ’ዩ […]
Read More ንቡር እኮ’ዩ
ነቓዓት ውሽጠይ ቃለ-ጠቢባን ከምዚብሎ ንብድሆታት ህይወት መመሰሊ ዝገብሮ፡ ‘ዳይሞንድ’ እቲ ክቡር እምኒ መንቅቡ’ዩ ጽባቔኡ፡ ዝገብሮ ደማቒ ነቓዓት ውሽጡ’ዮም ዝገብርዎ ምሒር መብለጭለጪ ምብልጭላጩ ድማ’ዩ ሓይሉ ዝውስኾ’ውን ክብሪ፡፡ ነዚ ኣሚነ ህይወተይ ንምድማቕ ሓይሊ ወሲኸ ብድሆታት ንምግጣም ባዕለይ ንባዕለይ ኣብ ዘተ ጸሚደ በሰላታት ውሽጠይ ክጽብጽብ ጀሚረ፡፡ እዋን ነይሩ ሓይለይ ዝደኽመኒ ነዛ ጸሓይ’ኳ ዘይኣምና ተስፋ ዝጠልመኒ እዋን ነይሩ ሞራል […]
Read More ነቓዓት ውሽጠይ
ሓንቲ መዓልቲ! ኣነ ንጒስ ንስኺ ንግስቲ ይዂን ከኣ ደሓን ኣብ ልዕሌኺ ኣነ፡ ንስኺ ብታሕቲ፡ ሓንቲ መዓልቲ! ኣብ ኣደራሽ ሳዕሲዒት ሕቑፈይ ተነጺፍኪ ብወንን ባህታን ክትቆጻጸዪ፡ ሓደ መዓልቲ! ኰይንና ከዋኽብቲ ኣብ ሰማያት ፍቕሪ ብድምቀት ክንዝምቢ ሓንቲ መዓልቲ! ንስኺ መርከብ ኣነ ዘዋሪ ከነንሳፍፍ ኣብ ውቅያኖስ ፍቕሪ ሓንቲ መዓልቲ! ኣብ ጽሙው ደሴት ኣብ ትሕቲ ጽላል በዓቲ ኣብ ፍሱህ ዕረፍቲ […]
Read More ንዓኺ’የ (2)
ርቀት ብርሃን ዘይድህሰስ ጽባቐ ክብደት ጸላም ዘይድፈር ውቃበ፡ ትርኢትኪ’ዩ ኣብ ‘ዒንተይ ዘሎ። ኣዒንቲኺ መኽመስመስቲ ከም ማግኔት ካብ ርሑቕ ሰሓብቲ ምስ ቀረበካዮም ተዋጋእቲ! ከናፍርኪ ፍንጥሕ! ኢሎም ከም ፍዮሪ ተፈንሺሮም ዘመንዩ ክትዓልበሎም ንህቢ ኰይንካ ክትመጽዮም! ሴፍ ዝዓተረ ቃል ግና ከይድፈሩ ሓላዊኦም! ኣፍልብኺ ሰፊሕ ናሕሲ ዝሓዘለ ክልተ ጥፍሒ እንተጠመትካዮ ዝነጽገልካ ተዝዝታዊ ሕንዚ! ዋርድያኡ ዕትበት ገጽኪ በየን ሓሊፍካ ክርከብ […]
Read More ንዓኺ’የ
ፈጣሪ ተቐሚጡ ኣብ ላዕሊ ንወዱ ሰዲዱ ሕሰም ምድሪ ክኣሊ። ወዱ፣ ኣይከኣለን ኣይኮነን ንምድሪ፣ ንወዲ ሰብ ካብ ባዕሉ፣ ንነብሱ ኣየድሓነን። ተገሪፉ፣ ተሰቒሉ ተገኒዙ፣ ተቐቢሩ፣ ዝርኣዮ’ኳ የልቦን ይብሃል ግና ተንሲኡስ ዓሪጉ። ቅድሚ ምትሓዙ፣ ምእሳሩ እቲ ንሱ ዘይከኣሎ ሰብ ቆጺሩሉ፣ ‘ሃዋርያት’ ሸይሙ፣ ‘ኪዱ ንምድሪ ዙሩ ቃለይ ኣበስሩ ብሽመይ ምሒልኲም ሓቅነት ኣእምኑ’ ኢሉና ይብሉ። […]
Read More እምነት ዶ ዕሽነት፧
ነውጺ ጠፈር ዝፈጠሮ ወጥሪ ዝናብ ኮይኑ ይፈስስ ንምድሪ ምድሪ ኣይጸሮን፣ ተኣኪቡ ዕቚባ ደልዩ ንባሕሪ ውሒዙ። ኣይነቐለን ካብ ነብሱ ኣይነበረን ንነብሱ ተኸሊሱ ተሓፊሱ ንኻልእ’ዩ ኣንጊሱ። ስደተኛ! ምስኪናይ! ነውጺ ዓዱ ዝፈጠሮ ወጥሪ ተነቒሉ ይፈልስ ንባዕዲ ኣብ ዓዲ ፈሊሑስ ይግንፍል ንወጻኢ ናብ ውሽጢ ኣህዛብ ጽኑሓት ሰብ ርስቲ። የዕርቕዎ የዕቊርዎ ይዘርእዎ የፋይርዎ ዘርኢ […]
Read More ግብሪ
ዘይተምውቕ ጸሓይ፣ እንተበረቐት እንተደመቐት እሞ ምስ ተወቕሰት፣ ደበና ኣመኽንያ ‘ኣይኣነን’ እንተበለት፣ ብርሃና ኣበይ ከደ፧ እቲ ብደበና ዘይዕገት። (ድምጺ እንጽርጽሮተይ እዩ በጨቕታ ዓቕሊ ጽበተይ) ምስ ረኣዂዂም ቅንአይ ዘንቀሎ ከይደ ንዓደይ ናብራዂም ክነብሮ። (ኣይብተግባርን ብሓሳብ ደኣ) በብውልቂ በብጽምዲ ሰሊምኲሞ ‘ቲ መንገዲ ምኻድኲም ብዘብዘብ ምምላስኲም ዘገምታ ትማሊ ኣብ ዝባንኲም ሎሚ ተሰቒልኲም ርግጽ ወሲድኲሞ ንጽባሕ ምብጻሕኲም፣ ኣብ ጽላል ናጽነት […]
Read More ዕርቃን
ኣብ ግራት ሃንቀውታ ሕልሚ ዝዘርኣሉ ኣብ ቃጸሎ ሕልሚ ኣትየ ዝበስለለኡ ጽራይ ህንጡይ ዕድመይ ፍቕሪ ዝረውየሉ ንእስነተይ ዝረኣየ፧! ንእስነት ዝፈልጥ ሕልሙ ዘይተጨውየ፧ ካብ ሰማያት ዓደይ ኮኾብ ዘውርደሉ ንውርሒ ኣብ ድምቀታ ‘የለኽን‘ ዝብለሉ መላጒም ኣፍልበይ ልጓም ዝበትከሉ ‘ሓለፈ‘ ዝቀናጠዋለይ ዳዕሮ ብኽንድኡ ዝመስለኒ ጸጒረይ፣ ንእስነተይ ዝረኣየ፧! ዝኽሪ ዝመልሰለይ […]
Read More ንእስነተይ ዝረኣየ
ኣብ ዝግታ ‘ቲ ባሕሪ ህድኣት ማዕበላቱ ዳሕረዋይ ጫፍ ዕምሪ፣ ጸሓይ ኣብ ምዕራባ ዋግዋጎ ጽላሎት ‘ዒንትኺ ምስ ደብዘዛ፣ ኣበይ ትጸንሒ እንድዒ ኣብ ዓራት ዶ ኣብ ኲርሲ ምስ ሰብ ዶ በይንኺ ኣብ ማእከል ዶ ኣብ ኣብ ጸግዒ ግን ክትዝክርኒ ኢኺ። ዝኽሪ ንእስነት ኣብ እርጋን ይደምቕ ጣዕሳን ሓዘንን ሽዑ ይዓሙቚ ፍቕሪ እንተነይሩ ከኣ […]
Read More ስእለይ ተማልኢ
ዓደይ! ተወሊድኪ ጻንታ፡ ትህደኒ ብቓጻ ትወልዲ መማንታ፡ ዝዀኑኺ ቃንዛ። ዓደይ! እቶም ዝቃጸዩ ዘየናሕስዩ ክገብሩኺ ‘ነበረት’ ሐሕስሙ ይፍሕሱ፡ ቅዳሴ-ጸሎቶም ዝያሜታት ደርፎም ሽምኪ ዘማእከለ’ዩ። ደቂ ማህጸንኪ፡ ከም ክልተ ሹም ንህቢ ሕድሕድ ዝናቖሩ ክብሕቱ ቆፎኺ፡ ሓዲኦም ጨካን ከርሱ እቲ ካልእ ጸቢብ ርእሱ፡ ኣይንሓሰዩ ኣይተሓላለፉ፡ ክብርኺ ኣራኺሶም ኣካልኪ እናድመዩ ብሽምኪ ንሽምኪ ይምሕሉ። (ማሕላኦም ሓሶት ሓጢኣቶም’ኳ ይርእይሉ […]
Read More ‘ተስፋ ምሕረት’
ደልየኪ ብዓይኒ ህጻን ኣብ ከብዲ ሰሌዳ ብወኒ ንእስነት ኣብ ጐደና ኣብ ሜዳ ኣብ ከርሲ መጻሕፍቲ ብፍልጠታዊ ሜላ፣ ደልየኪ ኣብ ግንባር ብዓረር ደም ከፊለ ደም ኣኽፊለ ‘መስዋእቲ’ ብምድራር፣ ደልየኪ ኣብ ‘ደራሻት ባይቶ ብልዝብ፣ ብምጒት ብሕቶ፣ ደልየኪ ብብርዒ ኣብ ወረቐት ምቚሕ ዘኽፈለኒ ዘእተወኒ ጸልማት፣ ደልየኪ ኣብ መዓስከራት ስደት ብናይ ትኳቦ ዕንጋለት፣ ደልየኪ ኣብ ሰሃራ ኑባ […]
Read More ኣበይ’የ ተጋግየ
ንግርማ ደበና ም’ምራኸይ ምስ ንፋስ በናኒ ንእምባ በረድ ምጽግዐይ መኻኺ ብረስኒ፡ ፍርቁ ግርህነት ፍርቁ ዕሽነት። ድሕሪ ዝናብ ዝሓፍሶ ምህርቲ ድሕሪ ሓጋይ ዘሎ ሓምላይ ወቕቲ ርእየ ምትስፋወይ ንእምነት ኣሚነ ምጽባየይ፡ ፍርቁ ቅንዕና ፍርቁ ባህጊ፡፡ ደበና ተስፋ ኣብ ምህፋፉ ህንጡይ እምነት ቁልቁል ኣብ ምህታፉ፡ ዘሎ ህሞት፡ እንታይ ይስመ!? ፍቕረይ የማን 12/2016 […]
Read More ኣብ ቀብሪ ፍቕሪ
ልክዕ! ህይወት ዝርእየሉ ነብሰይ ዝረኽበሉ እንከንብቦ፡ ጽን ኢሉ ሰማዒ ምስጢረይ ሰታሪ ቃንዛይ ተኻፋሊ ሓጎሰይ ጸንባሊ እንክጽሕፎ፡ ግጥሚ’የ ዝኣምን ናብ ደብሩ ዝነግድ ክጽሊ ክሰግድ፡ ግጥሚ ብርዒ ወላዲኡ ደብተር መሕደሪኡ ውነይ ዝጊላኡ፡ እንታይ ክጽሕፈሉ እንታይ ከንብበሉ ብህላወኺ ሃሲሱ መቐረቱ ‘ጒድሉ፡ ግጥሚ ከንብብ ሓይለይ […]
Read More ግጥመይ ኲኒ


text:
ኣብ ዝሓለፈ መወዳእታ ሰሙን ልዕሊ 3,000 ሰባት ካብ ሰሜን ኣፍሪካ ተላዒሎም ብሜዲትራኒያን ኣቢሎም ናብ ጣሊያን ኣትዮም ኣለው።ኣብቶም ዝሓለፉ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ሓደገኛ ጉዕዞ ፈፂሞም ናብ ሲሲሊ በዝሒ ዝኣተው ሰባት 40 ሽሕ በፂሑ’ሎ።
እዚ ኣሃዝ እዚ ኣብምሉእ ዝሓለፈ ዓመት 2013 ኣ/ፈ ኣብ ሲሲሊ ምስ ዝኣተው ዳርጋ ማዕረ ኮይኑ’ሎ ይብል IOM።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መብዛሕቲኦም ካብ ሊቢያ ዝተበገሱ 42 ሽሕ ስዱዳት እዮም ኣትዮም።
ኣብ ዝሓለፈ 2013 ቁፅሪ ዝጠለቑ ሰባት 700 ከምዝነበሩን ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ግን 17 ጥራሕ ምዃኖምን IOM ሓቢሩ።
ወሃቢት ቃል IOM ክርስቲያን በርቲያም እቲ ናይ 40 ሽሕ ሰባት ናይ ምድሓን ስሪሒት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ሓንቲ ጀልባ ብሓዊ ተባሪዓ ናብ 400 ዝኾኑ ሰባት ጠሊቖም ድሕሪ ምማቶም ብጣሊያን ዝተኣወጀን ሜር ኖስትረም ብዝብል ሽም ዝፅዋዕን ወፍሪ እዩ ኢለን።
ኣብ ዓለምለኸ ማያት ሓዊሱ ኣብ ሜዲትራኒያን ባሕሪ ኣብ ማዕልቲ 24 ሰዓታት፣ኣብ ሰሙን ሸውዓተ ማዕልታት ትሕሊ ዓባይ መርከብ ከምዝተመደበትን ኣድሕን ህይወት እናተቐብሉ የድሕኑዎም ከምዘለውን ሓቢረን።ኣብታ መርከብ ናይ ሕክምና መሳለጥያታትን ንቶም ሰባት ዝሕግዙ ዝሰልጠኑ ሰራሕተኛታት ን ከምዘለው ገሊፀን።
ኣብ ዝሓለፈ ዓርብን ቀዳምን ዝድሓኑ ልዕሊ ስለስተ ሽሕ ስዱዳት ሶሪያዊያን፣ሞሮኮዊያን፣ግብፃዊያን፣ኤርትራዊያን፣ሱማሊያዊያን፣ናይጀሪያዊያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ትሕሪ ስሃራን ምዃኖም IOM ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 17 December 2020
ሰራዊት ኢትዮጵያን ሚሊሻን፣ ዶብ ብምስጋር ኣብ ከባቢ ኣል ፋሺጋ፣ ጃባል ኣቡጡዩር ኣብ ዝተባህለ ከባቢ፣ ኣብ ሓለዋ ንዝነበረ ሰራዊት ሱዳን መጥቃዕቲ ምፍጻሞም፣ ካቢነ ሚኒስተር ሱዳን ኮኒኑ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ብትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ህዝቢ ሱዳን፣ ካብ ኵናት ንዝሃደሙ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ኣዕቝቡ ክነሱ፣ ካብ ወገን ሰራዊት ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ ምፍናዉ ከምዘተሓሳሰቦ ጠቒሱ።
በቲ ብሰሉስ 15 ታሕስስ፣ ምሸት ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ከምዝበጽሐ መልእኽቲ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣመልኪቱ።
ዓብደላ ሓምዶክ ብተወሳኺ፣፣ ሰራዊት ሱዳን፣ ተጻብኦታት ንምምክያትን ዶባት ሱዳን ኣብ ምውሓስን ንዘለዎ ብቕዓትን እምነትን ኣሞጉሱ።
ሰራዊትን ሚሊሻን ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከባቢ ፋሽጋ ኣብ ዝርከብ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬታ፣ ተደጋጋሚ እዋን መጥቃዕቲ ከምዘካይድ ዝፍለጥ።
==========


text:
ኮፊ ኣናንን ካፌር ሶላናን ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን መፍትሒ ንምርካብ ይጽውዑ፡ ፋይላት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ካብ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ናብ ኮንግረስ ኣሜሪካ ይሰጋገር
ሙሉእ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ኣገዳስነት ምፍታሕ ግጭታት ኣብ መላእ ኣፍርቃ ተስማሚዖም።ደገፍ መወልቲ ንዞባ ዳርፉር-ሱዳን ንምርካብ ኣኼባ ኣብ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍርቃ ኣብ ዝተበረ እቶም ለገስቲ ኣስታት 1 ቢልዮን 175 ሚሊዮን ዶላር ንሰላምን ምርግጋእን ንዳግመ ህንጸት እቲ ዞባ ኣውፍዮም ክብል ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።እቶም ተሳተፍቲ እቲ ኣኼባ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ግጭት ንሕብረት ኣፍርቃ ንኽርከብ ተሰማሚዓም።ኣብዚ ኣኼባ ልዕሊ 40 ሃገራት ከምእውን ዓሰርተታ ዘይመንግስታዊያን ማሕበራትን ስቪል ሕብረተሰብን ተሳቲፎም።
ኣብ መንጎ ዋና ጻሓፊ ው.ሕ.ሃ ኮፊ ኣናን፤ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣልፋ ኮናረን ወጻኢ ጉዳያት ኤውሮጳዊ ሕብረት ካፌር ሶላናን ኣብ ዝተገበር ርክብ ብዛዕባ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ግጭት ብፍላይ ንሰላም መስርሕን ዕርቕን ሶማል፤ ዶባዊ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን፤ ግልጹነትን ቕኑዑነት ምሕደራ ኣብ ዝብላ ነጥብታት ተዘራሪቦም ክብል እቲ ዜና ጥቒሱ።
ድሕሪ እቲ ርካብ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግላጺ፡ ሚስተር ኮፊ ኣናን ንዶባዊ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብተገዳስነት ይከታተሎ ከዘሎ ብምጥቓስ ኤርትራ ነቲ ናቱ ፍሉይ ልኡኽ ሊዮድ ኤክሶርሲ ወጻኢ ጉዳይ ካናዳ ነበር ከምዘይተቐበለቶ ጠቒሱ።እዚ ድማ ነቲ ንምሕጋዝ ዝግበር ዘሎ ጻዕታት ማለት ንትግባረ ብይን ኮሚሽን ዶብ ኣተዓናቒፍዮ ክብል ሚስተር ኮፊ ኣናን ኣስሚርሉ።ንሱ ነዊሕ ርክብ ምስ ቕዳማይ ሚስተር ኢትዮጵያ መለስ ዜናዊ ከምዝገብረ ብምጥቓስ ኣብ ርክቡ ብዛዕባ ግጭት ክልቴኤን ሃገራት ስላማዊ ፍታሕ ንምርካብ ከምተዘራረቡ ዘርዚሩ።ነቲ ልኡኽ ው.ሕ.ሃ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንጆን ኦዲሽን ምክትሉ ኮይኑ ክሰርሕ ከምዝመዘዞ ኣፍሊጡ።ድሕሪ ርክብ ቐዳማይ ሚኒስተር ንሰላማዊ ፍታሕ ድሌት ኢትዮጵያ ከምዘረጋገጸሉን ንጉዳይ ዳርፉር ኣመልኪቱ ድማ ሃገሩ ኣብ ዳፉር ሰላም ንኽሰፍን ነቲ ዝግበር ዘሎ ጻዕርታት ከምእውን ኣብ ሶማል ዝካየድ ዘሎ ድገፉ ኣረጋጊጹ ክብል ኣናን ጠቒሱ።ሚኒስተር ኮፊ ኣናን ነቲ ኣብዚ ወርሒ ዝተኻየድ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ኣብ ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ኢትዮጵያ ኣብ መስርሕ ድሞክራሲ እተርእዮ ዘላ ዓብይ ዝላ ምዃኑ ድሕሪ ምጥቓስ ነቶም ኣብቲ ምርጫ ዝተሳተፋ ኩለን ሰልፍታት ዮሃና ኢሉ።ኣስዒቡ ንምሕያል ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ዶሞክራሲያዊ መስርሕ ኩለን ፖለቲካዊ ሰልፍታት ነቲ ውጽኢት ንኽቕበለኦ ጸዊዑ።
ሚስተር ካፌር ሶላና ብወገኑ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ዶባዊ ግጭት ስክፍትኡ ገሊጹ።እቲ መስርሕ ሰላም ናብቲ ዝድለ ገጹ የምርሕ ከምዘለን ምዕባለ ከምዘይራእየን ብምሕባር እቲ ኩነታት ኣንጻር ኩሉ ሰብ ዝጽበዮ ይኸይድ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።ኤውሮጳዊ ሕብረት ፍታሕ ንምንዳይ ጻዕርታቱ ክቕጽል ምዃኑ ገሊጹ።ነዚ ጸገም ፍታሕ ንምንዳይ ኣብ መንጎ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ው.ሕ.ሃ. ርክብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።ንሱ ምስ ቐዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ኣብ ዝገብሮ ርክብ ኣመልኪቱ ዶባዊ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ፍታሕ ንምንዳይን ዲሞክራሲያዊ ምዕባል ኣብዚ ዞባ ኣብ ዝብሉ ጉዳት ከምተዘራረበ ገሊጹ።ብዛዕባ ምቕባል ፍሉይ ልኡኽ ው.ሕ.ሃ. ኣገዳስነቱ ኣረጋጊጹ።ብዛዕባ ዳግማይ ምውላዕ ኩናት ኣብ መንጎ ክልቴን ሃገራት ብመሰረት ልኡኽ ው.ሕ.ሃ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝረኸቦን ቐዳማይ ሚኒተር ኢትዮጵያ ከምዘርጋገጸሉን ትጽቢት ከምዘየላ ኣፍሊጡ።ንመርገጺ ኢውሮጳዊ ሕብረት ኣመልኪቱ ምስ ው.ሕ.ሃን ሕብረት ኣፍሪቃን ብምትሕብባር ነቲ ኩነታት ንከታተሎ ክብል ገሊጹ።ካፌር ሶላና ንዲሞክራኢያኢ ምርጫ ኢትዮጵያ ደገፉ ብምግላጽ መንግስትን ተቓወምቱን ነቲ ውጽኢት ንኽቕበሉ ጸዊዑ።ነቲ ዝረአ ዘሎ ድርቅን ንምብርባር ቁጠባን ዓብይ ሓገዝ ብኤውሮጳዊ ሕብረት ክግበር ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ብተመሳሳሊ ዜና ርክብ ኣስመራን ዋሽንግቶን ናብ ዝተሓተ ደረጃ ከምዝወረድ ተፈሊጡ።ንሱ ድማ ብምኽንያት መብል 14 ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ስታድዮም ኣስመራ ኣብ ዝተገበረ ፕረስድንት ኢስያስ ኣብ ልዕሊ ኣሜርካ ብዝፈነዎ መጥቃዕቲ እዩ።እቲ ዲፕሎማሲያዊ ልኡኽ ኣመርካ ስም ኣመሪካ ልዕሊ ሓደ ግዜ ክደጋገም ድሕሪ ምስምዑን ብሓገዝ ተርጎምቲ ነቲ ነቕፌታ ድሕሪ ምርዳኡን ነቲ ብዓል ገዲፎም ምውጸኦም እቲ ዜና ኣብሪሁ። እቶም ኣመርካዊያን ዲፕሎማሰኛታት ካብ ውጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ብዛዕባ እቲ መደረ መብርሂ ክዋሃቦ ከምዝሓተቱ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።ነቐፌታ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካ ድሕሪ ማዕክናት ዜና ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዋሽንግቶን ዝፍነው ዝነበረ መጥቓዓቲ ዝመጽእ ዘሎ እዩ።እዚ ድማ ወጻኢ ጉዳይ ኣመሪካ ንኤርትራ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ድሕሪ ምኽሳሱ ከምእውን ኣባል ኮንግረስ ኣመርካን ሓላፊ ዴስክ ኣፍርቃን ሚስተር ክርስቶፈር ስሚዝ ንመንግስቲ ኤርትራ ብምግሃስ ናጽነት፤ ሃይማኖትን ፖለቲካን ኣብ መጀመሪያ ሰሙን ናይዚ ወርሒ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻቡ እዩ።ኣብቲ ጸብጻብ ኤርትራ ካብተን ቐንዲ ሰብኣዊ መሰል ዝግህሳ ሃገር ክብል ጥቒስዋ።ንሱ ንምፍታሕ እቲ ግጭት ከምዝፈሽለ ድሕሪ ምሕባር ሰላም ናይ ዘይምስፋንን ዘይምርግጋእን ንኤርትራ ሓላፍነት ኣሰኪሙ።ኣስዓቢ ልኡኽ ኮንግረስ ኣመርካ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ምብጻሕ ኣመልኪቱ እሱራት ብፍላይ ኣብ መስከረም 2001 ዝተዳጎኑ ስብ ስልጣናት ንኽፍትሑ ዝገበሮ ጻዕሪ ከዝፈሽለ ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን ተሓጋጋዚ ውጻኢ ጉዳያት ኣመሪካን ጉዳያት ኣፍሪቃን ሚስተር ደናልል ያማማቶ መርገጺ ሃገሩ ብዛዕባ ናጽነትን ዲሞክራስን ዘይቕየር ምዃኑ ኣረጋጊጹ።መንግስቲ ኤርትራ ድማ ርክባት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ እዚ እምነት መሰርት ብምግባር ከምዝህነጽ ትፈልጥ እያ ኢሉ።
ተዓዘብቲ ከምዝበልዎ መጥቓዓቲ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካ ከም ግብረ መልሲ ነቲ ፋይል ኤርትራ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝብል ካብ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ ናብ ኮንግረስ ኣመሪካ ድሕሪ ምስግጋሩንን ንመጀመርታ ግዜ ሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስን ዝብል ፋይል ብዛዕባ ኤርትራ ምኽፋቱን እዩ ክብሉ ኣፍሊጦም።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2911


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 27 ሰነ 2019 ዓ.ም. ኣብ ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ማሕበር መበል 41 ዓውደ ኣኼባ ዝተሳተፉ ብናይቲ ውድብ ጠቕላሊ ኣመሓዳሪ ኾሴ ግራዚያኖ ዳ ሲልቪያን ካብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ መስከረም 2019 ዓ.ም. ንኽትክእዎም ብዝተሓርዩ ሓድሽ ተኸታሊኦም ቻይናዊ ኵ ዶንግዩ ዝተሰነዩ ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ሚከለ ራቪያት ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ጥምየት ምሉእ ብምሉእ ምውጋድ፡ ጥሜት-ባዶ ዝብል ኩሉ ዝስተይ ጽሩይ ማይ ክረክብን ስእነት መግቢ ብምውጋድን ዝብል ናይ ዓለም ሓቆፍ መግብን ሕርሻን ውብድ መደብ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝተዓትሩ ስጉምትታት እውን ንምጥቃስ ዝከኣል እተዀነ እቲ መደብ ሎሚ እውን ዓቢይ ብድሆ ከምዝዀነ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 27 ሰነ 2019 ዓ.ም. ንተጋባእያን ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን መበል 41 ዓውደ ኣኼባ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ መርሓዊ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃል ዘስመሩሉ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ፡
ናይ ኣሕዋት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰን ክብርን ምኽባር
ኣብ ዓለም ናይቲ ዘሕዝን ፍጻሜ ጥምየትን ስእምነት መግብን ዘሀልዎ መሰረታዊ ምኽንያት ኣለሊኻ ንምውጋዱ ዝድግፍ ኣሰራርሓ ዘለዎ ኣገዳስነት ዝገለጹ ቅዱነቶም፡ ብፍላይ ዘይምትሕልላይን ኣብ ናይ ካልእ ስቓይ ትውሳኤ ምጉዳልን ዝብል ዘይተገዳስነትን ነቲ ዓለም ሓቆፍ ግዴታ ዘቕርቦ ሕቶ ከምቲ ዝጠልቦ ዘይርከብ ማሕበራውን ፖለቲካዊ ፍቓድን እንከመምልክቱ፡
ስእነት መግብን ስእነት ዝስተይ ጽሩይ ማይን ናይ ድኻታት ሃገራት ውሽጣውን ንድኻታት ሃገራት ጥራሕ ዝምልከት ሕቶ እይኰነን፡ ንነፍሲ ወከፍና ዝምልከት ጉዳይ እዩ፡ ብቀጥታ ይዅን ብተዘዋዋሪ ብኣገባባትና ናይ ኣሕዋት ስቓይ ክህልው ዝገብር ኩነት ኣብ ምፍጣር ንሳተፍ ንኸውን፡ ስለዚህ ኩላትና ናይቶም ኣብ ቀቢጸ ተስፋ ኩነት ናይ ዝርከቡ ኣሕዋትና ገዓር ጽን ክንብልን፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰሎምን ክብሮምን ተሓሊሎም ንኽነብሩ ዘኽእሎም ተቐባልነት ዝረክብን ዝትግበርን መስፈርት ንምቕራብ ዝተጸዋዕና ኢና፡
ናይ ሓድሽ ወለዶ ሓላፍነት
ምብኻን ንምንካይን ምውጋድን ናይ ነፍሲ ወከፍ ማሕበራዊ ሓላፍነት ኣስተውዕሎ ምዕባይን ከምዘድልን፡ ሓድሽ ወለዶ ነቲ ኣብ መጻኢ ንዝስዕቦ ተካኢ ትውልዲ ዘሕዝን ጐዳኢ ማሕበራዊ ኵነት ነዊሕ ተቐባልነት ረኺቡን ጸርካዮ ምንባርን ዝብል ምርጫ ጠሪሹ ተቐባልነት የብሉን ዝብል ገቢራዊ ምስክርነት ንኸውርስ ዘብቅዖ ናይ ሓጺርን ናይ ነዊሕን መደብ ምሕንጻጽ ዘለዎ ኣድላይነት ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ መንጐ ጥምየትን ስደትን ዘሎ ርክብ
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝለገስዎ ምዕዳን ኣስዒቦም፡ ኣብ መንጐ ምህድራዊ ምዝባዕን ዘይምርግጋእን ኣልቦ ውሕስነት መግብን ጸኣት ስደተይናታትን ዘሎ ምትእስሳር ከመላኽቱ እንከለዉ፡
ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓመታት ዝርአይ ዘሎ መጠነ ሰፊሕ ጸኣት ስደተይናታት ናይ ሓደ ሃገር ጸገም ናይ መላእ ስድራ ቤት ፍጥረት ሰብ ሽግር ምዃኑ ዘመላኽት እዩ፡ ስለዚህ ኣብቲ ተኣፋፊ ዝዀን ከባቢ ዓለም ናይ ሕርሻ ልምዓት ከባቢ ናብቲ ዝነበሮ ሰናይን ቀጻልነቱን ብምሕያል ምንቕቓሕ የድሊ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ሃብቲ ገንዘብ ብምውፋርን ዕደ ጥበብ ብምምዕባልን በቲ ሓደ ከኣ ሓዳስን ተሓባባርን ምዕባለን ዝድግፍ ፖለቲካ ምሕንጻጽ።
ናይ ዓለም ሓቆፍ መግብን ሕርሻን ውድብን ናይ ካልኦት ዓለም ሓቆፍ ውድባትን ዕላማ
በቲ ኣብ ላዕሊ ብዝተገልጸ ሓሳብ መሰረት ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ውድብን ዓለም ሓቆፍ ውድባትን ዘለወን ዓቢይ ግደ ምስትውዓል ይከኣል፡ ማለት ብቕዓት ዘለዎ ግብኡ ዝዀነ ጽኑዕን በሊሕን ንዅሉ ዝውሕስ ብፍላይ ንድኻታት ናይ ሓባር ሰናይን ሃብቲ ተፈጥሮን ተጠቀምቲ ንኽዀኑ ዝድግፍ መምርሒ ምሕንጻጽ የድሊ፡ እዚ ናይ ዓለም ሓቆፍ ውድባት ዕላማ ብመንግስታትን ብናይ ግልን ብበርገሳውያን ማሕበራትን ክድገፍ ኣለዎ፡ ቅድስቲ መንበር ምስ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ውድብ ብምትሕብባር ጥምየትን ስእነት መግብን ካብ ምድሪ ዓለም ንምጥፋእን ብሉጽ መጻኢ ንዓለምን ሰብኣዊ ፍጥረትን ውሑስ ንምብጋር ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ደገፋ ቀጻሊ ምዃኑ ኣረጋጊጾም ዝለገስዎ ቃል ከምዘጠቓለሉ ራቪያርት ሓቢሮም።


text:
7ይ ክፋል – ሰብ
ሰብ
ዓለም ታሪኽ ወዲ ሰብን: ታሪኽ ድሕነት እግዚኣብሔር እትገልጽ ቦታን ስፍራን ኢያ። ስለዚ እግዚኣብሔር ከም “ፈጣሪ ሰማይን ምድርን” ምእማን ማለት ኩሉ እቲ ኣብዚ ዓለም እዚ እንርእዮን እንድህስሶን ፍጥረት: ተግባረ ኢድ ኣምላኽ ምኻኑ ምቕባል ማለት ኢዩ። ኣምላኽ ብመጀመርታ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ምድሪ ቅርጺ ዘይብላ ነበረት። ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝናወጽ መዓሙቕ ባሕሪ ሰፊኑ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዝምቢ ነበረ። ሽዑ ኣምላኽ “ብርሃን ይኹን” በለ። ብርሃን ድማ ኾነ። ኣምላኽ ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝኾነ ረኣየ። ፍጥረት ብሓፈሻ ከምኡውን እዛ እንነብረላ ዓለም: ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣስተንትኖና ዝረኣናዮ ክብሪ ኣምላኽ: ህላዌ ኣምላኽ ዝገልጹ ኢዮም።
አብ ዘፍ1: 26-27
ኣምላኽ ከኣ “ብመልክዕና ኸም ምስልና ሰብ ንፍጠር። ንዓሳ ባሕርን ነዕዋፍ ሰማይን ንእንስሳ ዘቤትን ንብዘላ ምድርን ኣብ ምድሪ ለመም ንዝብል ኩሉ ለመምታን ይግዝኡ” በለ። ኣምላኽ ድማ ብመልክዑ ሰብ ፈጠረ። ብመልክዕ ኣምላኽ ፈጠሮ። ተባዕታይን ኣንስተይትን ገይሩ ፈጠሮም። እዚ ሓሳብ እዚ ወዲ ሰብ ብኣምሳል ኣምላኽ ዝተፈጥረ ኢዩ ዝብል ትምህርቲ ወይ ሓቂ ካብ ቁዱስ መጽሓፍ ዝመንጨወ ትምህርቲ ኢዩ። ስለዚ ነዚ ጸጋ ወይ ህያብ እዚ ተቐቢሊና ክንክእል የድሊ: ነዚ ህያብ ዝሃበ እግዚኣብሔር ንምምስጋን ወትሩ ክንዕጠቕ የድሊ: ፍረ ናይዚ ህያብን ጸጋን እዚ ኣብ ሕይወትና ንኽዓቢ ወትሩ ክንሰርሕ : ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ብትብዓት ብኣምሳል እግዚኣብሔር ከምዝትፈጠርና ክንምስክር፤ ንዑኡ ክንመሲል:
እግዚብሔር ብኣምሳሉ ፈጠረ ክንብል ከለና እንታይ ማለትና ኢዩ እዚ ማለት፦ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣስተንትኖና ዝገለጽናዮ “ ነፍሲ ወከፍና እንታይነትን ንጽባቐን እግዚኣብሔር ክነንጸባርቕ ስለዝተደለ .. እግዚኣብሔር ጽባቕኡ ኣባና የንጸባርቕ: ንሱ ኣብ ሕይወት ነፍሲ ወክፍና መደብ ስለዝነበሮን ስለዘዎ እዩ:: ነፍሲ ወከፍና ኣብቲ ንሱ ዘዳለዎ መንግስተ ኣምላኽ ንኽንኣቱ ሕጹያት ስለዝገበረናን ስለዝኽናን እዩ::
በየናይ መገዲ ኢና ንሕና ሰብ ብኣምሳል እግዚኣብሔር ተፈጢሩ ክንብል እንበቅዕ! እንኮ ፍጡር ብናጽነት ንፈጣሪኡ ኽፈልጥን ኸፍቅርን ክእለትን ሓይልን ዘለዎ ፍሉይ ፍጥረት ብምኻኑ ብምርኣይ:: እንኮ ፍጡር ኣብቲ ናይ እግዚኣብሔር መለኮታዊ ሕይወት ንኽሳተፍ ብፍቕሪ ዝተፈጠረን ዝተጸወዕን ምካኑ ብምእማንን ብምርኣይን።
ንሱ ከም ብኣምሳል ኣምላኽ ዝተፈጥረ ብገዛእ ርእሱ ንእግዚኣብሔር ክፈልጥን ምስኡ ሕብረት ክገብርን ብነጻነት ዝተጸውዕ ፍሉይ ፍጥረት ኢዩ። ሰብ ኣብ መደብ ፍጥረት ኣምላኽ ፍሉይ ዝኾነ ቦታ ይሕዝ፦ ከመይ ንሱ “አምሳል ኣምላኽ” ኢዩ፥ ኣብቲ ባሕሪኡ: ነቲ መንፈሳውን ግዙፍን ወገን ኣወሃሂዱ ዝርከብ ፍጥረት ኢዩ። ተባዕታይን ኣንስተይትን ኮይኑ ነቲ ናይ ምፍጣራ ስራሕ ንኽቅጽል ዝተሓርየ ኢዩ፥ እግዚኣብሔር ፈታዊኡ ዝገበሮ ፍሉይ ፍጥረት ኢዩ።
ቅ.መጽሓፍ ብዛዕባ ኣፈጣጥራ ሰብን ኣፈጣጥራ ካልኦት ፍጡራትን እንክዛረብ እንከሎ: ኣፈጣጥራ ሰብ ካብ ናይ ካልኦት ዝተፈልየ ምኳኑ ይገልጽ። “ኣምላኽ ድማ ብመልክዑ ሰብ ፈጠረ። ብመልክዕ-ኣምላኽ ፈጠሮ፤ ተባዕታይን ኣንስታይን ገቢሩ ፈጠሮም”። ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝምስክረልና እቲ ሓቂ: ደቂ ሰባት ካብ ምስሊ እግዚኣብሔር ዝተፈጥሩ ኢዮም። እቲ ሓቂ ማእከል እምነት ክርስትናና ከኣ እዚ ኢዩ። ቤተክርስትያንን ኩሎም መማህራን ትምህርተ መሎኮትውን እንተኾኑ ነዚ ዓቂ እዚ ተቀቢሎም ኢዮም ክምህሩን ክምስክሩን ጸኒሖም። እዚ ኣርእስቲ ወይ መልእኽቲ እዚ ኣብ ብሉይ ኪዳን ይኹን ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንሓደ እንታይነት ወይ ወዲ ሰብ ንምርዳእን ምፍላጥን ከም ሓደ መፍትሕ ገሮም የቕርብዎ።
መጽሓፍ ቅዱስ “ብኣምሳል-ኣምላኽ” ተፈጥረ እንዳበለ ንወዲሰብ ገሊጹዎ ይርከብ። ምስጢር ወዲ ሰብ ካብቲ ምስጢረ እግዚኣብሔር ፈሊኻ ክርኣ ኣይክእልን። ሰብ ብአምሳል እግዚአብሔር ከምዝተፈጥረን ንፈጣሪኡን ከፍቅርን ክፈልጥን ከምዝኽእልን፡ አብ ልዕሊ ኩሉ ምድራዊ ፍጡር፦ ንእግዚአብሔር እናወደሰ ክገዝእን ክጥቀመሎምን ከምዝተሾመን የስተምህር።
“እቲ ንስኻ እትዝክሮ ሰብ፡ እቲ እትሓልየሉ ወድ ሰብሲ እንታይ ኢዩ፧ ካብ መላእኽቲ ቁሩብ አንአስካዮ፥ ብኽብርን ጊጽን ከአ ከለልካዮ። አብ ልዕሊ ኩሉ ግብሪ አእዳውካ ሸምካዮ፥ ንኹሉ አብ ብትሕቲ እግሩ ጌርካሉ” መዝ. 8:5-7
ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብኣምሳል እግዚኣብሔር ዝተፈጥረ ኢዩ። እዚ ማለት ወዲ ሰብ ነጻ ዝኾነ ምርጫ ንክገቢር ነጻነት አለዎ ማለት ኢዩ። እንተኾነ በቲ ናጽነቱ ተጠቂሙ ነቲ አብኡ ዝነበረ ምሽጣዊ ምስሊ አምላኽ ከጥፍእ ኪኢሉ። አንጻር አምላኹ ክኸይድ ጀሚሩ። ግጉይ ምርጫ ገበረ። በዚ ምኽኒያት እቲ ዝነበሮ ምስሊ ክባላሾ ኽ ኢሉ።
“ብሰሪ ሓደ ሰብአይ ኃጢአት ናብ ዓለም አተወ፥ ብምክኒያት ኃጢአትውን ሞት መጸ፥ ኩላቶም ስለ ዝበደሉ ድማ ሞት ናብ ኩሉ ሰብ ተመኃላለፈ። ሮሜ. 5:12.
እቲ ሰናይ ነገር ግና እግዚአብሔር ርሕሩሕን ፈቃርን አምላኽ ስለዝኾነ ነቲ ዝነበረና ምስሊ አምላኽ ናብቲ ንቡር ንምምላስ እቲ ዘፍቅሮ ሓደ ወዱ ይሰድድ። “ነቲ ቅድም ትነብርሉ ዝነበርኩም ብኽፋእ ትምኒት ዝተበላሸወ አረጊት ሰብነትኩም ቀንጥጡ፥ በተሓሳስባኹም እውን ተሓደሱ። ነቲ በርአያ እግዚአብሔር፥ ብጽድቅን ብቕድስናን ዝተፈጥረ ሓድሽ ሰብ ከአ ልበስዎ።
እግዚኣብሔር ንኹሎ ፍጡር “ይኹን” ብማለት ሓንቲ ቃል እናተጠቀመ ድኅሪ ፈጢርዎ ንኩሉ ተመልከተ’ሞ ጽቡቕ ምኳኑ ረኣየ። ኣብቲ ዘብህግን ደስ ዝብልን ኩሉ ዘማልኤን ቦታ ንመሬት ምእንቲ ኺዓያን ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኤደን ኣቐመጦ። ዘፍ 2:15 እዚ ናይ ኪዳን መስርሕ ኢዩ። ኣምላኽ ንሕዝቢ እስራኤል ካብ ምድሪ ግብጺ ወሲዱ፡ ኣብ መዓርን ጸባን ትውሕዝ መሬት ኣቀሚጥዎ። ንሰብ ካብቲ መሬታዊን ምድረ-በዳዊን ባህሪኡ ወሲዱ፡ ኣብ ሓደ ጽቡቅ ቦታ ኣስፊርዎ። ኣምላኽ ናይ ሰብ ጽቡቅ ኢዩ ዝደሊ። ካብ ሓደ ጥሩሑን ንቁጽን ቦታ ወሲዱ፡ ኣብ ሓደ ጽቡቅን ፍርያምን ኩነት ኣቀመጦ። ሰብ ኣብዚ ጀርዲን ናይ ምዕያይን ምሕላውን ስራሕ ወይ ተልእኾ ይህልዎ። ምዕያይ ናይ ኣምልኾ ኣንቀጽ ኢዩ። ምሕላው ሃይማቶታዊ ትርጐምውን ኣለዎ። እዞም ክልተ ቃላት፡ ንኣምላኽ ምምላኽን ምግልጋልን፡ ትእዛዛት ኣምላኽ ምሕላው (ኣብ ግብሪ ምዎዓል የመልክቱ። ንስራሕ ዘመልክቱ ጥራይ ዘይኮኑ፡ ሰብ ምስ ኣምላኽ ዘለዎ ርክብ ዘመልክቱ ኢዮም።
ጀርዲን ናይ ዕርክነታዊ ርክብ ኣምላኽን ሰብን ምልክት ኢዩ። እዚ ርክብ እዚ ኽኩስኮስን ክሕለውን ይግበኦ። ኣምላኽን ቃላቱን ክሕለዉ ኣለዎም። እቲ ኣብ ዘፍጥረት እንረኽቦ ቃል እግዚኣብሔር እዚ ሓቂ እዚ የዘንትወልና – ብካልእ ወገን ከኣ ሰብ ክሳብ ፣ ክንደይ ዓቢ ምኳኑ ከረድእ፡ እግዚኣብሔር ብቃል ጥራይ ዘይኮነስ ብኢዱ ብኽብሪ ከም ዝፈጠሮ ይዛረብ “እግዚኣብሔር ኣምላኽ ከኣ ንሰብ ካብ ሓመድ ምድሪ ገበሮ፡ ኣብ ኣፍንጭኡ ድማ ትንፋስ ሕይወት ኡፍ በለሉ’ሞ እቲ ሰብ ህያው ነፍስ ኵነ። (ኦ.ዘፍ 2፡7) ይብል።
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ “ነፍሲ” ዚብል ቃል ንሕይወት ሰብ ወይ ከኣ ንመላእ ሰብኣዊ ኣካል እዩ ዜስምዕ። “ከመይ እቲ ንሕይወቱ ኬድሕና ዚደሊ ኬጥፍኣ እዩ፥ እቲ ንሕይወቱ ምእንታይ ዜጥፍኣ ኸኣ ኪረኽባ እዩ” ። ማቴ 16:25 ግና ከኣ ነፍሲ ኪበሃል ከሎ፤ ነቲ ናይ ሰብ ውሽጣዊ ኣተናኡ፤ ኣብኡ ዝዓበየ ግምት ንዝወሃቦ ኩነቱ፤ ነቲ ኣምሳል ኣምላኽ ዚገብሮ ወገኑ ከመልክት ይርከብ፤
ነፍሲ ማለት እቲ ኣብ ሰብ ዘሎ መንፈሳዊ ሠረት ኢዩ። “ነቲ ነፍስን ስጋን ኣብ ገሃነም ኬእቱ ዚከኣሎ ደኣ ፍርህዎ እምበር፥ ነቶም ንሥጋ ዝቐትሉ፥ ንነፍሲ ግና ኪቐትልዎ ዘይከኣሎም ኣይትፍርህዎም” ሰብ ግዙፍ ሥጋዊ ኣካሉ ኣብቲ ናይ “ኣምሳል-ኣምላኽ” ክብሪ ግርማ ዚሳተፍ እዩ። ንሱ ሰብኣዊ ግዙፍ ሥጋ እዩ፤ ከመይሲ ቦታ መንፈሳዊት ነፍሲ ሕይወት ዝረኸበ ኢዩ፤ እቲ ኣብ ምሥጢራዊ ኣካለ-ክርስቶስ: ታቦት-መንፈስ ቅዱስ ኪኸውን ዝተመደበሉ ከኣ እቲ መላእ ሰብኣዊ ኣካል ኢዩ። “መቕደስ ኣምላኽከ ምስ ጥዖታት እንታይ ስምምዕ ኣለዎ! ኣምላኽ “ምስኣቶም ክነብር ኣብ መንጎኦም እውን ክመላለስ እየ፥ ኣነ ኣምላኾም ክኸውን እየ፥ ንሳቶምውን ሕዝበይ ኪኾኑ እዮም” ከምዝበለ፥ ንሕና ቤት መቕደስ ሕያው ኣምላኽ ኢና። 1ቆሮ 6:19-20 እቲ ካብ ግዙፍ ነገር ሥጋ፤ ሕይወት ዘለዎ ሰብኣዊ ኣካል ዚኸውን ብሳላቲ መንፈሳዊት ነፍሲ ስለዝኾነ እዩ።
ኣብ ሰብ ዘሎ: መንፈስን ግዙፍን ነገርን: ክልተ ዝተወሃሃደ ባሕርያት ገቢርካ ዚሕሰብ ዘይኮነስ፤ እቲ ምውህሃዶም ሓደ ባሕርይ እዩ ዜቕውም። ሰብ: ኣምሳል ኣምላኽ ብምኻኑ ናይ ሰብ ክብረ ግርማ ዝጨበጠ ኣካል እዩ። ርእሱ ዚፈልጥን: ዚቆጻጸርን: ነጻ ብዝኾነ መንፈስ ከኣ ርእሱ ንኻልኦት ዜወፊ: ምስ ካልኦት ሰባት ኣብ ኅብረትን ሱታፌን ዚኣቱ እዩ። ምስ ፈጣሪኡ ኪዳን ኪኣቱ፤ ካልእ ፍጡር ኪገብረሉ ዘይከኣሎ፤ ንኣምላኹ ብእምነትን ብፍቕርን ንኺምልሸሉ ብመደብ ጸጋ ዝተጸውዐ ኢዩ።
እግዚኣብሔር ብተወሳኺ ንወዲ ሰብ ንውልቑ ክነብር ኣይፈጠሮን እንታይ ደኣ ምስ ካልኦት ንክነብር። ማሕበራዊ ወይ ሓበራዊ ሕይወት ንኽነቢር። ኣብ መጀመሪያ ፍጥረቱ እግዚኣብሔር ንሰብ ብዝምድና ንኽነብር ፈጠሮ። ሰብአይን ሰበይትን ጌሩ ሓደ ምስ ሓደ ንኽነብሩ ፈጠሮም። እግዚአብሔር ሰብ አይን ሰበይትን ብሓባር ፈጠሮም፡ ሓደ ነቲ ካልእ ኪኾኑ መደቦም። ቃል አምላኽ ድማ ነዚ እንርደአሉ ዝተፈላለየ አብነት አብ ቅዱስ መጽሓፍ የቅርበልና። “ሰብአይ በይኑ ኪነብር ጽቡቕ አይኮነን፤ ንአኡ እትሰማማዕ ደጋፊት ክገብረሉ። እየ” ስለዚ መጽሓፍ ቅዱስ ወዲ ሰብ ምስ ካልኦት ንኽነብር ከምዝተፈጥረ ብግልጺ ይምህረና። ምስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ዝምድና ክህልወና ምስ ሓውና- ምስ ገዛ ርእስና።
ኣብሉይ ኪዳን እንተረኣና “ብኣምሳል-ኣምላኽ” ተፈጥረ ዝብል ትምህርቲ ናይ ብሉይ ኪዳን ወይ ሓቂ ብምስሊ ክርስቶስ ምልኣት ክረክብ ንረኽቦ። ኣብ ትምህርቲ ሓዲስ ኪዳን ብዛዕባ እዚ 2 ምዕባለ ክንርኢ ንኽእል፦ እቲ ምሉእ ምስሊ ኣምላኽ ዘልዎ ባዕሉ ክርስቶስ ኢዩ። ክርስቶስ ናይቲ ዘይርኣ ኣምላኽ ምስልን፥ ልዕሊ ኹሉ ፍጥረት ዝኾነ በኹሪ ወዱ ንእግዚኣብሔር እዩ። ቆላ.1.15 ሰብ ነቶም ኣቐዲሙ ዝፈለጦም፥ ንሱ ንብዙሓት ኣኅዋት በኹሮም ምእንቲ ኺኸውን፥ ንምስሊ ወዱ ኺመስሉ ቐድም መደቦም ሮሜ. 8፡29 ከምኡውን ነቲ ንእኡ ምእንቲ ኺፈልጥ እቲ ፈጣሪኡ በርኣያኡ ዚሕድሶ ዘሎ አብነት ዝለበስኩም ስለ ዝኾንኩም ንሓድሕድኩም ኣይትተሓሳሰዉ። ቆላ 3:10 ስለዚ ምሕዳስን ለውጥን የድሊየና። እዚ ምሕዳስዚ ብትምህርቲ ሓዲሽ ኪዳን ብኸመይ ይካየድ ብመገዲ ምስጢራት ልዕሊ ኩሉ ብምስጢረ ቁርባን። ሰብ እምበኣር ብመልክዕን ብኣምሳልን እግዚኣብሔር ዝተፈጥረ ሕይወት ዘለዓለም ዝህብን ውሽጣዊ ሕይወት እግዚኣብሔር ዘሳትፍን እስትንፋስ ኣምላኽ ዝተቐበለ ኢዩ። በዚ ከኣ ሕይወቱ ብናይ ሥጋን ዓለምን ነገር ዓጊባ ክትነብር ዘይከኣል ኢዩ። እቲ ዝተቐበሎ ሀብቲ ጸጋ ናብቲ እግዚኣብሔር ዝመደበሉ መጻኢን መወዳእታ ዘይብሉን ዘለዓለማዊ ሕይወት ኣቢሉ ሃረር ከም ዝብልን ናብኡ ገጹ ከም ዘተኩርን ዝጓዓዝን ገይሩ ኢዩ ፈጢሩዎ። ንመጻኢ ዕላማ ክዓትር ኣብ ዝገብሮ ጉዕዞ ከኣ እግዚእብሔር ይረከብ። ብኻልእ ኣዘራርባ እቲ አብቲ እግዚኣብሔር ዝመደበሉ መደብ ዝመላለስ ሰብ እግዚአብሔር ይርከብ፡ ምስ እግዚአብሔር ይሓብር። እግዚኣብሔር ዝረኸበን ምስ እግዚአብሄር ብሕብረት ዝጎዓዝ ከአ መጻኢ ሕይወቱን ዕላማኡን ረኺቡ ማለት ኢዩ።
ምኽኒያቱ ወዲ ሰብ አብዚ ዓለም እዚ ብእምነትን ፍቕርን ንአምላኽ ንኽረክብ ዝተጸወዕ ኢዩ። ሰብ እምበአር ምእንቲ እግዚአብሔር ዝተፈጥረ ኢዩ። እቲ ካብ ኩሎም ፍጡራት ንናይ መጻኢ ሕይወት ዘማዕዱ ንቅድሚት ዝጥምት፡ ከምቲ ዳዊት አብ መዝሙሩ 89፡5-6 ዝዝምሮ “ሕይወት ውዲ ሰብ ነቲ ንግሆ በቒሉ ምሸት ዚጽምሉ ዕንባባ ሜዳ ኢዩ ዚመስል” ኢሉ አሚኑ ዝጎዓዝ ፍጡር ሰብ ጥራይ ኢዩ፡
እግዚኣብሔር በቲ ዓቢይ ፍቕሩ ንዓለምን ኣብኣ ንዘለዉ ኩሎም ፍጡራትን እካ እንተ ፈጠረ እቲ ቀንዲ ናይ ምፍጣር ዕላማ ግን ሰብ ንምፍጣር ኢዩ ዝነበረ። በዚ ከኣ ንሰብ ኣብ ርእሲ ኩሎም ሥልጣን ዝሀቦ። ዘፍ. 1፡26 እንተኾነ ግና ብዙሕ ግዜ ደቂ ሰባት ኩሉ ዘድሊየና ካብ እግዚአብሔር አምላኽና ክንረኽቦን – በቲ እንረኽቦ ከአ ክንዓግብን እናኸአልና ከለና ዕግበትና ካብ ፍጡራት ከማና ንደልዮ። ዕድላትናን ጸዋዕታናን ዘለዓለማዊ ክንሱ ተስፋና አብ ኃልፊ ነገር ንገብሮ። ዝለዚ ዘለዓለማዊ ጸዋዕታና አይንረስዕ። ነቲ እግዚአብሔር አምላኽና ክህበና ኢሉ ቃል አትዩልና ዘሎ ዘይበርስ ውርሻን፡ ዘለዓለማዊ ክብርን አይንረስዕ። እዚ ዕላማ መፍጠሪና፡ነቲ ንሱ ዘዳለወልና መንግስተ ሰማያት ንኽንወርስ። ወድ ሰብ እግዚኣብሔር ዝሀቦ ሓላፍነት ብምውሳድን ትእዛዛቱ እናሓለወ ምስ ኣምላኹን ምስ ኩሎም ፍጡራትን ብሰላም ይነብር ነበረ። ሕይወቶም ምልኣት ረኺቡ ብምልኣት ሰላምን፣ ቅሳነትን፣ ስምምዕን ዝሰፍኖ ኩነት ረኽበ፡ እዚ ከኣ ካብቲ ምስ ኣምላኹ ዝነበሮ ርክብ ዝመንጨወ ኢዩ ነይሩ። ነዚ ክብሪን ጸጋን ህያብን ኣምላኽ ክነጥፍእ ግና ንኽእል ኢና፥ ስለዚ ምልአት ዘለዎ ሕይወት ንኽነብር፤ ነዚ ኩሉ ክንጭብጥን ክነስተማቅርን ምስቲ ፈጣሪና ትእዛዛቱ ብምሕላው ሓቀና ዝኾነ ርክብ ክንምስርት የድሊ። ካብ ፈለማ ኣትሒዙ፤ ወዲ ሰብ ንዓለም ከመሓድር ብኣምላኽ ዝተዋህቦ መዝነት ቅድሚ ኹሉ ኣብ ሊዕሊ-ርእሱ ኪፍጽሞ ዘለዎ ኢዩ፤ ርእስኻ ምምላኽ። እቲ ቀዳማይ ጸዋዕታና እምበአር ነፍሲ ወከፍና ርእሱ ክመልኽ አለዎ። እዚ ኢዩ ኸአ ካብቶም ካልኦት ፍጡራት ወይ እንሣታት ዝፈሊየና።
“ከመይ ኩሉ እቲ ኣብ ዓለም ዘሎ፥ ፍትወት ሥጋን ክፋእ ትምኒትን ዓይንን ብሃብትኻ ዕቡይ ምኻንን፥ ካብ ዓለም እዩ እምበር ካብ ኣቦ ኣይኮነን። ዓለምን እቲ ኹሉ ፍትወታን ኃላፋይ እዩ፥ እቲ ፍቓድ ኣምላኽ ዚገብር ግና ንዘዓለም ይነብር” ። 1ዮው2:16-7 ብናይ ፍትወት ስጋ ጣዕሚ ከይንታለል – ካብ እንስሳ ፍሉይ ዝገብረና፥ ብህርፋን ምድራዊ ነገራት ከይንታለል – መጀመርያ መንጉስቱን ጽድቁን ድለዩ ዝተረፈ ኩሉ ክወሃበኩም ኢዩ፥ ብትዕቢት ተጻይ እግዚኣብሔር ከይንኸይድ። እዚ ንመላእኽቲውን ኣይጠቐመን፡ ትሕት ክንብል። በዚ ኸኣ እቲ ካብ ኩሉ’ቲ ዚርኣ ፍጥረት፤ ሰብ ጥራሕዩ “ንፈጣሪኡ ኪፈልጥን ከፍቅርን ዕቕሚ ዘለዎ” ዝብል ሓቂ ወይ ትምህርቲ ርዱእ ክኸውን ዝኽእል።
ከምቲ ኣቐዲማን ዝበልናዮ: አብ ምእንቲ ርእሱ ኢሉ ኣብ ምድሪ ዝፈጠሮ ኡንኮ ፍጡር ሰብ ኢዩ። ንሱ ንበይኑ ከኣ፤ ብፍልጠትን ብመደብ ፍቕርን ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ሕይወት ኪሳተፍ ዝተጸውዐ ኢዩ። ነዚ ዕላማዚ ስለ ዝተፈጥረ ኸኣ፤ ናይቲ ክብሪ-ግርማኡ መሠረታዊ ምንጪ ኮይኑ ይርከብ። ንሕና ኩሉና ኸኣ ብቕሉዕ ገጽ ክብሪ ጎይታ ኢና ነንጸባርቕ፥ እዚ ካብቲ መንፈስ ዝኾነ ጎይታ ዝመጸ ኽብሪ ኸኣ ናብ ምስሊ ኣርኣያኡ እናተለወጥና፥ ካብ ክብሪ ናብ ክብሪ ንኃልፍ። 2ቖሮ. 3፡18 ከምይ ንሕና ኣሁድ ኮንና ግሪኻውያን፥ ባሮት ኮንና ጭዋታት ኩሉና ሓደ ሰብነት ምእንቲ ኽንከውን ብሓደ መንፈስ ጠጠመቕና፥ ሓደ መንፈስውን ሰተና። ቆሮ.12፡13
ሕብረት ምስ ክርስቶስ ካብ እምነት ብጥምቀት ዝመጽእ ኢዩ። ንእየሱስ ክርስቶስ ብምእማን ኩሉኻትኩም ውሉድ ኣምላኽ ኢኹም። በዚ ኸኣ ካብቲ ኣረጊት ሰብነት ብሙማት ሓዲሽ ሰብነት ንለብስ። ከመይ ብኽርስቶስ ዝተጠመቑም ዘበልኩም ንክርስቶስ ለቢስክምዎ ኢኹም። ገላ.3፡27 ንስሓ ቅድስ ቁርባን ካልኦትን ከኣ ነዚ ኩሉ ኣቐዲምና ንዝበልናዮ ዘሐይሉ ይኾኑ። ብምስሊ ኣምላኽ ተፈጢርና ንሓይሊ መንፈ ቅዱስ ምስጋን ይኹኖ ከኣ ብመንገዲ ምስጢራት ብኽርስቶስ ጎይታ ምልኣት ንረክብ። ኣብ ሕቑፊ እግዚኣብሔር ኣብ ከኣ ንነብር። “ስጋይ ዝበልዕ ደመይ ዝሰቲ አነ አብኡ ይነብር ንሱ ኸአ አባይ ይነቢር” ዝብል ቃል ክርስቶስ ክንዝክር ንኽእል።
ብሓቂ ኪረኣ ከሎ፤ ናይ ወዲ ሰብ ምስጢሩ ኪንጸር ዝከኣል: ብመንጽርቲ ሥጋ ስለበሰ ቃል ኪጥመት ከሎ ኢዩ። ፍሰሃን ተስፋን.22.1 ምስጢር ወዲ ሰብ ብሓቂ ግሉጽ ዝኸውን: ኣብ ምሥጢር’ቲ ሥጋ ዝኾነ ቃል ጥራሕ ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ ቀዳማይ ሰብ: ኣምሳል ናይቲ ክመጽእ ዝነበሮ ክርስቶስ ጎይታ ኢዩ። ክርስቶስ እቲ ሓዲስ ኣዳም: ናይ ኣቡኡ ምሥጢሪን ፍቕርን ብምግላጽ: ንሰብ ብርእሱ ብምልኣት ይገልጾ: ነቲ ልዑል ጸዋዕታኡ ድማ የፍልጦ። ንሱ “መልኽዕ ናይቲ ዘይረኣ ኣምላኽ: ነቲ ናይ መጀመርታ ኃጢኣት ካብ ዝፍጸም ግዜ ኣትሒዙ ተባላሽዩ ዝነበረ መለኮታዊ ኣምሳል ንደቂ ኣዳም እንደገና መሊሱ ዝሃቦም ፍጹም ሰብ ኢዩ።
Abba Hagos Teesfagabir


text:
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን!
ብዛዕባ ትእዛዛት እግዚአብሔር ዝጀመርናዮ ኣስተንትኖ ሎሚ ኣብታ መጨረሻ የብጽሓና። ክንበብ ከኣ ሰሚዕናዮ። እዘን ቃላት እዚኤን ናይ ትእዛዛት እግዚአብሔር ፍጻሜ ከይመስላና ክንዮ ብዙሕ ነገር ኣሎ። እዚ ከኣ ጉዕዞኻ ብትእዛዛት እግዚአብሔር ካብ ምፍጻም ጀሚርካ ንኩሉ እቲ ኣብኡ ዝተዓደለ ብልኻ ምትንካፉ የድሊ። ተጠንቂቅና ክንመልከቶ ከሎና ሓዲስ ትሕዝቶ ክንውስኸሉ ንኽእል፣ እቲ ቃል ኣምላኽ ከምቲ ዝሰማዕኩምዎ ‘ሰበይቲ ብጻይካስ ይኹን ገዝኡ ከምኡ እውን ዝኾነ ናቱ ንብረት ኣይትመነ’ እንክብል ኣብተን ብዛዕባ ዝሙትን ስርቅን ዝምልከታ ትእዛዛት እውን ስለዝጽምበራ ፍሉይ ተልእኮ ናይዘን ቃላት እዚኤን ናይዛ ትእዛዝ እዚኣስ ኣንታይ ኮን ይኸውን! ጽማቊ ናይተን ክልተ ትእዛዛት ዶ ይኸውን! ወይስ ክንዮኡ ኣሎ!
ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና ኩለን ትእዛዛት ኣብ ሕይወትና ደረት የቊማ! ክንዮ እዚ ደረት ምስ ዝኸይድ ወዲሰብ ምስ እግዚአብሔር ንዘለዎ ርክብ ብምቚሳል ገዛእ ርእሱን ብጻዩን የዕኑ። ክንዮ እዚ ደረት እዚ ምስ እትኸይድ ገዛእ ርእስኻ ተዕኑ ምስ እግዚአብሔር ንዘሎካ ርክብን ምስ ብጾትካ ንዘሎካ ርክብን እውን ተዕኑ። ትእዛዛት እግዚአብሔርከስ ነዚ የመላኽተልና። በዛ ናይ መጨረሻ ትእዛዝ ገቢሩ ናይ ኩለን ሓጢኣት ሱር መሠረት ሓደ ውሽጣዊ ሓይሊ ከምዝኾነ እዚ ኸኣ ሕማቅ ምንዮት ወይ ትምኒት ከምዝኾነ ይገልጸልና። ኩሉ ሓጢኣት ካብ ሕማቅ ትምኒት ይውለዱ። ኩሎም። ከመይ እዚ ሕማቅ ትምኒት መጀመርያ ንልቢ ከንቀሳቅስ ይጅምር በዚ ከኣ ኣብዚ ማዕበል እዚ ዚኣተወ ወትሩ ሕጊ ከፍርስ ይርከብ። እዚ ምፍራስ ሕጊ እዚ ሓደ ቅዋማዊ ገበናዊ ወይ ሲቪላዊ ሕጊ ዘይኮነስ ንገዛእ ርእስኻን ንካልኦትን ዘቊስል ምፍራስ ሕጊ እዩ።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌል ኣነጺሩ ይነግረና ‘ከመይሲ እንካብ ልቢ ወድ-ሰብ ዚወጽእ ክፉእ ሓሳባት ምንዝርና ስርቂ ቅትለት ዝሙት ስስዐ ክፍኣት ምጥፍፋእ ስድነት ቅንኣት ጸርፊ ኵርዓት ዕሽነት ኵሉ እዚ ክፉእ ነገራትዚ ካብ ውሽጢ ይወጽእ፣ ንሰብ ከኣ የርክሶ’ (ማር 7.21-23) ከኣ ይብል። በዚ ኸስ እቲ ብትእዛዛት እግዚአብሔር ዝተገብረ ጉዕዞ ነዚ ደረጃ እዚ እንተዘይትንክፍ ፍጹም እምበይምኾነን ማለት ንልቢ ወዲሰብ ምትንካፉ እዩ እቲ ቀንዲ ቊምነገሩ። ከመይ እዚ ኩሉ ክፍኣት ካበይ ይውለድ ዝብል ሕቶ ክለዓል ግድን እዩ። ትእዛዛት እግዚአብሔር ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ንጹር እዩ። መጨረሻ ወይ ዓሥራይ ትእዛዝ እግዚአብሔር ከኣ ነዚ እዩ ዘነጽረልና። መዓልቦ ዓሥራይ ትእዛዝ ከስ ልቢ ወዲሰብ ኮይኑ እቲ ልቢ ነጻ ነጻ እተዘይኮይኑ ዓወትና ቊሩብ እዩ። እቲ ግድልከስ እዚ እዩ። ንልብና ካብዚ ሡር ኩሉ ሓጢኣት ዝኾነ ክፉእ ነገራት ክፉእ ትምኒት ሓራ ክንገብሮ ኣሎና። ነዚ እንተዘይገርና ትእዛዛት እግዚአብሔር ንረኣዩለይ ስምዑለይ እንጥቀመለን ኮይነን ከም ደቂ እግዚአብሔር ዘይኮነ ከም ባሮት ንነብር ማለት እዩ። ክንዮ መጋረጃ ናይ ፈሪሳውነትን ቅኑዕ ኰንካ ክትረአ ምድላይን ሓደ ዘይተፈትሐ ክፉእ ነገር ይሕባእ።
ነዚ ጉድ እዚ ካብ ሡር መሠረቱ ኣጋሊጽካ ምውጋዱ የድሊ ከምዚ ብምግባርና ከኣ ንድኽነትናን ዕርቃናን ስለዘርእየና ቅዱስት ትሕትና ክንላበስ ንኽእል። እስኪ ነፍሲ ወከፍና ናብ ሕልናኡ ተመሊሱ እዘን ክፉኣት ትምኒታት እዚአን ወትሩዶ ይቀላቀላኒ! መንፈስ ቅንኣት መንፈስ ዝሙት መንፈስ ሕሜት ይቀላቀለኒዶ! እዚኤን ኩለን ካብ ውሽጢ ልቢ እየን ዝመጻ። ነዘን ሕቶታት ብምድጋም መርመራ ሕልና እንተገበርና ንነፍሲወከፍና ክሕግዛና እየን። ወዲሰብከስ ናይዛ ቅድስቲ ትሕትና ግድነት ኣለዎ። ከምዚ ብምግባር ባዕሉ በይኑ ካብዚ ጸገም እዚ ክገላገል ዝኽእል ከምዘየለ ንግንዘብ። በዚ ከኣ ናብቲ ከድሕኖ ዝኽእል እግዚአብሔር ይግዕር። ነዚ ጉዳይ’ዚ ቅዱስ ጳውሎስ ብዘየዳግም መንገዲ ይገልጾ። ኣብ ሮሜ 7.7-24 ከኣ ተጻይ እዚ ክፉእ ሃረርታ ኣይትመነ ንዝብል ትእዛዝ እግዚአብሔር ሕጊ መንፈስ ሕይወት ከምዝህብን ናይ ደቂ እግዚአብሔር ተስፋ እንታይ ከምዝኾነን የብርህ።
ብዘይ ውህበት መንፈስ ቅዱስ ባዕልኻ ክትእረም ምሕሳብ ከንቱ እዩ። ዘሎ ዘየሎ ሓይልና ኣኪብና ባዕልና ንልብና ከነንጽሖ ምጽዓር እውን ዘይከኣል እዩ። ምስ እግዚአብሔር ንክንራከብ ልብና ብሓቅን ብነጻነትን ክንከፍት የድሊ። ከምዚ ብምግባር ጥራይ እዩ ዚከኣል እምበር ብጻዕርና በይኑ ፍሬ ክነፍሪ ኣይንክእልን። ንቅድሚት ንክንደፍእ ንክንዕወት ዘኽእለናኸስ መንፈስ ቅዱስ ጥራይ እዩ።
ዕዮ ገዛ ትእዛዛት ቅዱስ መጽሓፍከስ ቃል ንቃሉ ብምእዛዙ ኣብ ምልኣት ድሕነት ዘብጽሓና ኮይኑ ክስመዓና እንከሎ ንጋገ። ንትእዛዛት ቃል ንቃሉ ጥራይ ብምሕላው ዝብጻሕ ድሕነት የልቦን። ቀንዲ ዕዮ ገዛ ትእዛዛት እግዚአብሔር ንወዲሰብ ናብ ሓቂ ንምብጻሕ ኮይኑ እዚ ከኣ ቅድሚ ዝኣገረ እታ ሓቀኛ ኩነቱ ክፈልጥ ድኽነቱ ክስቈሮ በዚ ከኣ ልቡ ክኸፍት ንምሕረት እግዚብአብሔር ሃንጐፋይ ኢሉ ክቅበል እዚ ግላዊ ምኽፋት ልቢ ከኣ ይልውጦ የሐድሶ እውን። ንልብና ከሐድሶ ዝኽእል እንኮ ኸስ እግዚአብሔር ጥራይ እዩ ነዚ ግን ንሕና ልብና ምስ እንኸፍተሉ ጥራይ እዩ። ንሱ ንኩሉ ይገብር ኮይኑ ግን ንሕና ልብና ክንከፍተሉ ኣሎና።
እዘን መወዳእታ ቃላት ናይ ትእዛዛት እግዚአብሔርከስ ኩልና ለመንቲ ምዃና ክንክንዘብ ኣብ ቅድሚ እቲ ዘይስሩዕ ልብና ኰፍ ክንብል ዘኽእሉናን ኮይኖም ነቲ ንኣይ ይጥዓመኒ ዝብል ናብራ ገዲፍና ብመንፈስ ድኻታት ኰና ንመንግሥቲ እግዚአብሔር ዝተገባእና ኰና ከም ደቂ እግዚአብሔር ንክንድሕንን ብመንፈስ ቅዱስ ንክንመሃርን ይሕግዙና። ዝመርሓና መምህርና መንፈስ ቅዱስ ስለዝኾነ ክድግፈና ነፍቅደሉ። ለመንቲ ኢና ነዚ ጸጋ እዚ ንለምን።
‘ብመንፈስ ድኻታት ብፁዓን እዮም ከመይ መንግሥተ ሰማያት ንኣታቶም እያ’ (ማቴ 5,3) እወ እቶም ካብ ኩሉ ምድንጋራት ኣምሊጦም ድኻምነቶም ተኣሚኖም ብዘይካ እታ እንኮ መድሓኒት ዝኾነት ምሕረት እግዚአብሔር ባዕሎም ንባዕሎም ክድሕኑ ከምዘይክእሉ ዚኣምኑ ብፁዓን እዮም። ንልብና ከሕዊ ዝኽእልከስ ምሕረት እግዚአብሔር ጥራይ እዩ። እቶም ክፉእ ትምኒታቶም ፈሊጦም ብጥዑስን ትሑትን ልቢ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔርን ካልኦትን ከም ቅኑዓት ዘይኮነስ ከም ሓጢኣተኛታት ዚቀርቡ ብፁዓን እዮም። እታ ቅዱስ ጴጥሮስ ንጐይታ ዝበላ ጽብቅቲ ሓረግ ንዘክራ እስኪ ‘ኦ ጐይታይ ካባይ ረሓቅ ኣነ ሓጢኣተኛ እየ’። ደጋጊምና እተበልያ ኣይትሓስመናን እያ ‘ኦ ጐይታይ ካባይ ረሓቅ ኣነ ሓጢኣተኛ እየ’። ጽቡቅቲ ጸሎት እያ።
ከምዚ ዚገብሩ ሰባት ርሕራሔ ዝስምዖም ሰባት እዮም። እዞም ሰባት እዚኦም ንካልኦት ምሕረት ዝልግሱ እዮም ከመይ ባዕሎም ነቲ ምሕረት ስለዘስተማቀርዎ። እግዚአብሔር ይሃበለይ።


text:
ሽልማት ኖቤል ሰላም 2021 ንተቓለስቲ ሓሳብ ብናጽነት ምግላፅ ብዝብል ክልተ ጋዜጠኛታት ተዋሂቡ::
ናይ ኖርወይ ኮሚቴ ኖቤል ናይ ኖቤል ሰላም ሽልማት ንፊሊፒናዊት ጋዜጠኛ ማሪያ ሪሳን ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ዲሚትሪ ሙራቶቭን "ቅድመ ኩነት ዲሞክራስን ነባሪ ሰላም ዝኾነ ሓሳብ ናይ ምግላፅ ናፃነት ንምሕላው ንዝገበሩዎም ፃዕርታት" ሎሚ ዓርቢ ሸሊሙዎ ኣሎ።
ኣብ ኦስሎ ኣብ ዝተኻየደ ስነስርዓት ኣደመንበር ኮሚቴ ኖርወጃን ኖቤል በሪት ሬይስ ኣንደርሰን ንተዓወቲ ወግዓዊ ኣብዝገበራሉ እዋን "ሚስ ሪሳን ሚስተር ሙራቶቭን ኣብ ፊሊፕንስን ሩሲያን ሓሳብ ብናጽነት ምግላፅ ንክረጋግፅ ብትብዓት ብምቅላሶም ናይ ሰላም ሽልማት ይወሃቦም ኣሎ’’ኢለን።
እቲ ኮሚቴ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ማሪያ ሪሳ ኣብ ሃገራ ብዘይኣግባብ ምጥቃም ስልጣን፣ምጥቃም ህወከትን ውልቀ ምልክነት እናዓበየ ምኻድን ብዘይፍርሒ ብምቅላዕ ኣፍልጦ ረኺባ ኣላ።ከም ሓንቲ መርማሪት ጋዜጠኛን ሓንቲ ካብ ፈጠርቲ ኩባኒያ ዲጂታላዊ ሚዲያ ራፕለርን ሪሳ ኣብ ናይ ፕረዚደንት ሮድሪጎ ዱተርቴ ኣሰሓሓቢ ወፍሪ ፀረ ሓሽሽ ጠሚታ ትንቅፍ።
ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ዲሚትሪ ኣንደርየቪች ሙራቶፍ ኣብ ሩሲያ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ብድሆታት ንዓሰርተታት ዓመታት ንናይ ምዝራብ ነፃነት ብምቅላስ ተሸሊሙ ኣሎ።
ክልቲኦም ጋዜጠኛታት 1.1 ሚሊዮን ዶላር ሽልማት ክማቐሉ እዮም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ድሬዳዋ ቺኩን ጉንያ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ለበዳ ከምዝተለዓለ ቤት ጽሕፈት ጥዕና’ታ ከተማ ኣፍሊጡ።እቲ ምስ ደንጊ ዝቀራረብ ሕማም ቅድሚ ሎሚ ኣብ ክልላት ዓፋርን ሶማሌን ተራእዩ ከምዝነበረ ዝተሓበረ ኮይኑ ክሳብ ሎሚ ምስቲ ሕማም ዝመሳሰል ምልክታት ዝተርኣዮም 3,756 ሕሙማት ተፈሊዮም ምህላዎም እቲ ቤት ጽሕፈት ሓቢሩ’ሎ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጥዕና ከተማ ድሬዳዋ ዶ/ር ፋኣድ ከዲር እቶም ሕሙማት ኣብ ትካላት ጥዕና ድሬዳዋ ዝተሓከሙ ምዃኖም እንተኾነ ክሳብ ሕጂ በቲ ሕማም ዝሞተ ሰበ ከምዘየለ ሓቢሮም። ምልክት ናይቲ ሕማም ዝተርኣዮም ናብ ሕክምና ክኸዱ ዝመዓዱ ዶ/ር ፉኣድ እቲ ሕማም ከም ዓሶ ብጣንጡ ስለዝመሓላላፍ ኣብ ድሬዳዋ ንሰለስተ ዓመታት ዘገልግሎ ብከሚካል ዝተኣለኸ 197 ሽሕ ዛንዚራ(ላምስያ) ከምዝተዓደለ ገሊፆም።ኩሉ ሰብ ከባቢኡ ከጽርይን ዝዓቖረ ማይ ምድፋን ከምዝግባእ ሰሰብሞያ ወሲኾም መኺሮም ኣለው።


text:
ብናይ ጀርመን ትካል ግብረ ሰናይ ትውነን ‘ሲዎች’ ዝተባህለት መርከብ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዘድሓነቶም 42 ስደተኛታት ሒዛ ንትእዛዝ ሰበ ስልጣን ሮማ ብምጥሓስ ኢጣልያ ኣትያ።
ካፕቴን’ታ መርከብ ኩነታት’ታ መርከብ ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ ተአፋፊ ብምንባሩን ዓለምለኸ ናይ ህጹጽ እዋን ሕጊ ማያት እታ መርከብ ኣብ ደሴታት ላምፓዱሳ ክትዓርፍ ከምዘኽእላ ገሊጾም።
ይኹን ደአ እምበር ብመሰረት ኣብ ወርሒ ሰነ ዝወጸ ኣዋጅ ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ማትዮ ሳልቪኒ ብዘይፍቓድ ናብ ማያት’ታ ሃገር ዝኣትው መራኽብ ከምዝሕግሩን ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ ከምዝኸፍሉን ክገልጹ ጸኒሖም ‘ዮም።
ቤት ፍርዲ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢጣልያ ነቶም ስደተኛታት ኣብ ማያት ከለው ሓገዝ ናይ ምሃብ እንበር ናይ ምቕባል ሓላፍነት ከምዘይብላ ምግላጹ ንኢጣልያ ኣሓጉስዋ’ሎ።
እዛ ሎሚ ናብ ደሴታት ላምፓዱሳ ዝኣተወት ስደተኛታት ዝጸዓነት መርከብ ካብ ሰነ 12 ነቶም ስደተኛታት ካብ ገማግም ሊብያ ካብ ተድሕን ጀሚራ ኣብ ዓለምለኸ ማያት ምጽንሓ ይፍለጥ።
11 ካብቶም ስደተኛታት ብሰንኪ ኩነታት ጥዕና ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ካብታ መርከብ ከምዝወሰዶም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ሬሳ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ኣብ ኢትዮጵያ ዝወደቐት ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ዝነበሩ 28 ኬንያዊያን ናይሮቢ ኣትዩ። ሬሳ እቶም ግዳያት ንክቕበር ንስድራቤቶም ከምዝተዋህበ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብታ ነፋርቲ ካብ ዝነበሩ 32 ኬንያዊያን ሬሳ እቶም 28 ዝሓዘት ነፋርቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ትማሊ ንግሆ ኣብ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ጀሞ ኬንያታ ከተማ ናይሮቢ ምእታዋ ተፈሊጡ’ሎ።
አባላት ስድራ’ቶም ግዳያት’ውን ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ተረኺቦም ምንባሮም ተገሊጹ’ሎ።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኬንያ ማኒካ ደማን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን’ታ ሃገር ንአባላት ስድራቤት ግዳያት ተቐቢሎም፡ኣዘራሪቦም።
“ምስቶም ስድራቤታት ናይ ምርኻብ አጋጣሚ ረኺብና ኔርና። ናይ መወዳእታ ናይ ስንብት ዓለምለኸ ስነ- ስርዓት ጸሎት ንምግባር አጋጣሚ ረኺብና። ንሸውዓት ኣዋርሕ ብጓሂን ሓዘንን ተዋሒጦም’ዮም ጸኒሖም።ቐቢሮም ነዚ መዛዘሚ ክገብረሉ ተስፋ ንገብር።”
ሬሳ እቶም ግዳያት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኬንያ ስነ ስርዓት ጸሎት ምስ ተገብረሉ ንስድራቤት ተዋሂቡ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ቦሌ ተበጊሳ ድሕሪ ቁሩብ ደቓይቕ ኣብ ከባቢ ቢሾፍቱ ዝወደቐት ቦይንግ 737 ማክስ ዝዓይነታ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተሳፊሮም ዝነበሩ ተጉዓዝቲን ኣባልት’ታ ነፋሪት ብምልኦም በቲ ሓደጋ ምሟቶም ይዝከር።
ቦይንግ ንግዳያት ክሳብ 50 ሚልዮን ዶላር ካህሳ ከምዝህብ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 10 August 2017
ካብ ሰልፊ ሪፖብሊካን፣ ኣባል ባይቶ ኣመሪካ ዝኾነ ዳና ሮሃርባሸር፣ ኣመሪካ ኣንጻር ኣልሸባብ ኣብ ዘለዋ ጉዳያት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ሓቢራ ክትሰርሕ ጸዊዑ።
እቲ ንሓደ ክፋል ካሊፎርንያ ዝወከለ ኣባል ባይቶ፣ ብቋንቋ እንግሊዝ ምስ ዝፍኖ ሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ጸሓፊ ምክልኻል ኣመሪካ ጀምስ ማቲስ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዘተ ከካይድ’ውን ተላብዩ።
ንሱ፣ ንረብሓ ክልቲኤን ሃገራት ምቅርራብ ክጅመር ኣለዎ ክብል’ዩ ዝገልጽ።
ስትራቴጅያዊ ኣቀማምጣ ዘለዋ ኤርትራ፣ ብሰንኪ’ቲ ናይ የመን ኩነታት፣ ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ ግዝያዊ ረብሓታት ዝረመርኮሰ ስልታዊ ዝምድና እንተዘይኮይኑ፣ ካብ ዞባውን ኣህጉራውያን ጉዳያት ተነጺላ’ያ ትርከብ።
ምስ ኣልሸባብ ርክብ ከምዘለዎ ዝተገልጸ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ካብ 2009 ኣትሒዙ ባይቶ ጸጥታ እገዳ ተነቢርሉ ኣሎ።
እቲ መንግስቲ እገዳ ንኽለዓለሉ ዘካየዶ ፈተነታት ዛጊት ከምቲ ዝድለ ክዕወተሉ ኣይከኣለን።
በንጻሩ እቲ መንግስቲ እገዳ ካብ ዝተነብረላ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት ክሽምት ስለዝፈተነ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ክትግበር ኣብ ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ከምዝወሰነ ኣይርሳዕን።
====================


text:
ናይ ኢትዮጵያ ምርጫ ክካየድ ትሕቲ ሓደ ወርሒ ኣብ ዝተረፈሉ እዋን ኣምባሳደራት ሕብረት ኣውሮፓ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦም።ናይ ግንቦት መረፃ ሓደ መዘራረቢ ኣርእስቲ ነይሩ ተባሂሉ’ሎ።
ነባሪነቶም ኣዲስ ኣበባ ዝኾኑ ኣምባሳደራት ኣባል ሕብረት ኣውሮፓ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ዝተራኸቡ ትማሊ እዮም።ብርክት ዝበሉ ዛዕባታት ዝዳህሰሰ ኣኼባ ነይሩ እውን ተባሂሉ’ሎ።
ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ጀነራል ጉዳያት ኣውሮፓ ዝኾኑ ካሳ ገብረዮሃንስ ጉዳይ ምርጫ ኣብቲ ዝርርብ ምልዓሉን ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም እቲ ምርጫ ብዕዉት ከም ዝዛዘም ንቶም ልኡዃት ከምዝገለፁሎምን ሓቢሮም።
እቲ ምርጫ ዴሞክራሲያዊ፣ነፃን ፍትሓውን ንኸውን መንግስቲ ከምኡ እውን ቦርድ ምርጫ የካይድዎ ዘለው ምድላዋት ትኹረት ዝተውሃቦን ጉዳይ ነይሩ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ልኡኽ ሕብረት ኣውሮፓ ግን ኣብቲ ዝርርብ ብዛዕባ ዝተልዓሉ ጉዳያት ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን።
ዝሓለፉ ክልተ ምርጫታት ዝተዓዘበ ሕብረት ኣውሮፓ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ምርጫታት ዘቕረብናዮም ፀብፃባት ኣይተቐበለናን ክብል ምኽንያት ብምሃብ ነዚ ናይ ሎሚ ምርጫ ከምዘይዕዘብ ኣፍሊጡ’ሎ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይዓደመናን እውን ኢሉ’ሎ።
ሕብረት ኣውሮፓ ብትዓዛቢነት ዘይምስታፉ ዝኾነ ይኹን ፅልዋ የብሉን ዝበለ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕብረት ኣፍሪካን ናይ ውሽጢ ሃገራት ሲቪክ ማሕበራትን ነቲ ምርጫ ክዕዘብዎ እዮም ኢሎም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መጋቢት – 06.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 18:21-35
ሽዑ ጴጥሮስ ቅርብ ኢሉ “ ጎይታይ! ኃወይ እንተ በደለንስ ክንደይ ሳዕ ይቕረ ኽብለሉ፧ ክሳዕ ሾብዓተዶ፧” በሎ። ኢየሱስ ድማ “ ሾብዓተ ሳዕ ሰብዓ ደአ እምበር ክሳዕ ሾብዓተ አይብለካን “ በሎ። ስለዚ መንግሥተ ሰማያት ምስ አገልገልቱ ኪጸባጸብ ዝደለየ ንጉሥ ትመስል። ኪጸባጸብ ምስ ጀመረ ዓሠርተ ሽሕ ምክሊት ዕዳ ዘለዎ ሰብ አምጽእኡሉ። ዚፈድዮ ምስ ሰአነ ግና እቲ ጎይታኡ ንሱን ሰበይቱን ደቁን ዘለዎ ሃብቲ ኹልን ኪሸይጥ እሞ እቲ ዕዳ ኪኽፈል አዘዘ። እቲ አገልጋሊ ድማ ናብ እግሩ ተደፊኡ “ ጎይታይ፥ ተዓገሠኒ ደአ እምበር ኩሉ ኽፈድየካ እየ” እናበለ ሰገደሉ። እቲ ጎይታኡ ድማ ነቲ አገልጋሊ ደንገጸሉ እሞ ፈትሖ፥ ዕዳኡውን ኃደገሉ። እቲ አገልጋሊ ምስ ወፀ ግና፥ ካብቶም ብጾቱ ሚእቲ ዲናር ዕዳ ዘለዎ ሓደ አገልጋሊ ረኸበ እሞ፥ ‘ አባኻ ዘሎ ዕዳ ፍደየኒ’ ኢሉ ሓኒቑ ኃዞ። ሽዑ እቲ ብጻዩ አገልጋሊ ‘ ተዓገሠኒ፥ ኩሉ ኽፈድየካ እይ እናበለ ተደፈኡ ለመኖ። ንሱ ግና አበዮ፥ ከይዱ ድማ ክሳዕ ዕዳኡ ዚፈድዮ አእሰሮ። እቶም ብጾቱ አገልገልቲ ድማ እቲ ዝገበሮ ነገር ርእዮም አዝዮም ጎሃዩ፥ ከይዶምምውን እቲ ዝኾነ ኹሉ ነገር ንጎይትኦም ነገርዎ። ሽዑ ጎይታኡ ጸዊዑ ‘ አታ ሕሱም አገልጋሊ፥ አነ ስለ ዝለመንካኒ ብዘሎ ዕዳካ ኃደግኩልካ። ንስኻኸ ከምቲ አነ ዝመሓርኩኻዶ ነቲ ብጻይካ ክትምሕሮ አይምተገባ አካን፧’ በሎ። ጎይታኡ ኸአ ተቔጢዑ ኹሉ ዕዳኡ ፈጺሙ ክሳዕ ዚፈዲ ንዜሳⷅዎ አኅሊፉ ሃቦ። እምበአር ንስካትኩም ድማ ነፍስ ወከፍኩም ንኃዉ ካብ ልቡ በደሉ እንተ ዘይኃደጉሉ፥ ሰማያዊ አቦይውን ከምኡ ኺገብረኩም ኢዩ።
አስተንትኖ
ሕቶ ጴጥሮስ አብዚ ዝሰማእናዮ ቃል አምላኽ ንጹር ኢዩ ነሩ። ጎይታይ! ኃወይ እንተ በደለንስ ክንደይ ሳዕ ይቕረ ኽብለሉ፧ ክሳዕ ሾብዓተዶ፧” በሎ። ኢየሱስ ድማ “ ሾብዓተ ሳዕ ሰብዓ ደአ እምበር ክሳዕ ሾብዓተ አይብለካን “ በሎ። ማለት አብ ሕይወትና ኩሉ ግዜ ብዘይ ምቁራጽ ክንምሕር ከምዘለና ኢዩ እቲ መልእኽቲ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ። ምሕረት እቲ ዝለዓለ መግለጺ ማሕተም ፍቕሪ ኢዩ። ስለምንታይ ግና ክንምሕር ንሕተት። ክልተ ምኽንያት ክንርኢ ንክእል፦ መጀመርታ ምሕረት ቅድሚ ንኻልኦት ምጥቃሙ ንገዛእ ርእስና ምኻኑ ክንፈልጥ አለና፡፡ ምኽኒያቱ ሓደ ሰብ አብ ቂምታን ጽልእን ዝነብር፡ ሓደ ሰብ ክምሕር ዘይክእል ምስ ግዜ ንገዛእ ርእሱ ኢዩ ዘዕኑ፡፡ ቂምታን ጽልእን አብ ሕይወት ወዲ ሰብ መርዚ ናይ ሕይወት ኢያቶም። ምሕረት ግና ፈውሲ ሕይወት ኢዩ፡፤ ምሕረት ወዲ ሰብ አብ ሕይወቱ ብሰላም ቅሳነት ክነብር ይሕግዞ። ስለዚ ኢና ምሕርት ቅድሚ ንኻል ኦት ተቕሚ ርእስና ኢዩ ንብሎ። እቲ ካል አይ መንፈሳዊ መል እኽቲን ጠቕሚን ምሕረት ንዓና ደቂ ሰባት መዓልታዊ ካብቲ ልዑል አምላኽና ምሕረት ንሓትትን ንደሊን ኢና ኢና፡ ሓደ ሰብ ናብ መንበረ ኑዛዜ ክኸይድ ከሎ ፍትሓት ምሕረት ደሊዩ ኢዩ ዝኸይድ። ግና ቅድመ ኩነት ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክንርደኦ አለና። እምበአር ንስካትኩም ድማ ነፍስ ወከፍኩም ንኃዉ ካብ ልቡ በደሉ እንተ ዘይኃደጉሉ፥ ሰማያዊ አቦይውን ከምኡ ኺገብረኩም ኢዩ። ስለዚ ካብዚ ቃል እዚ እንመሃሮ ምህረት ክንቅበል መጀመርታ ምህረት ክንህብ ትግበአና።
ስለዚ መንግሥተ ሰማያት ምስ አገልገልቱ ኪጸባጸብ ዝደለየ ንጉሥ ትመስል። ኪጸባጸብ ምስ ጀመረ ዓሠርተ ሽሕ ምክሊት ዕዳ ዘለዎ ሰብ አምጽእኡሉ። ዚፈድዮ ምስ ሰአነ ግና እቲ ጎይታኡ ንሱን ሰበይቱን ደቁን ዘለዎ ሃብቲ ኹሉን ኪሸይጥ እሞ እቲ ዕዳ ኪኽፈል አዘዘ። እቲ አገልጋሊ ድማ ናብ እግሩ ተደፊኡ “ ጎይታይ፥ ተዓገሠኒ ደአ እምበር ኩሉ ኽፈድየካ እየ” እናበለ ሰገደሉ። እቲ ጎይታኡ ድማ ነቲ አገልጋሊ ደንገጸሉ እሞ ፈትሖ፥ ዕዳኡውን ኃደገሉ። አብዚ ቃል አምላኽ እዚ ጎይታ – አገልጋሊ ዝብሉ ቃላት ንረክብ። እቲ ጎይታ እግዚአብሔር አምላኽ፤ እቲ መሓሪ አቦ፤ ነቲ ኩሉ ሓጢአትናን፡ ክፍአትናን ፡ ዕዳናን ይቅረ ዝብል አምላኽ ክኸውን ከሎ። እቲ አገልጋሊ ከአ ንሓና ነፍሲ ወከፍና ፍጡራቱ ኢና። እቲ አገልጋሊ ናብ እግሪ ጎይትኡ ተደፊኡ “ ጎይታይ፥ ተዓገሠኒ ደአ እምበር ኩሉ ኽፈድየካ እየ” እናበለ ሰለዝለመነ ካብቲ ጎይትኡ ምሕረት ረኸበ። ንሕናውን አብ መዓልታዊ ሕይወትና አብ እግሪ አምላኽና ቀሪብና ኦ አቦይ በዲለካ ኢየ እሞ መሓረኒ እናበልና ምሕረት ምስ እንሓትት ምሕረት ክንቅበል።
ዝኸበርኩም ከምቲ አቀዲምና ዝበልናዮ እቲ ምህረት ዝቅበል ግና ምህረት ክህብ ቅሩብ ክኸውን ይግብኦ። እቲ አገልጋሊ ግና አብዚ እሙን ኮይኑ አይተረኽበን። ካብ ጎይትኡ ምሕረት ተቀቢሉ ምስ ወፀ ፥ ካብቶም ብጾቱ ሚእቲ ዲናር ዕዳ ዘለዎ ሓደ አገልጋሊ ረኸበ እሞ፥ ‘ አባኻ ዘሎ ዕዳ ፍደየኒ’ ኢሉ ሓኒቑ ኃዞ። ሽዑ እቲ ብጻዩ አገልጋሊ ‘ ተዓገሠኒ፥ ኩሉ ኽፈድየካ እይ እናበለ ተደፈኡ ለመኖ። ንሱ ግና አበዮ፥ ከይዱ ድማ ክሳዕ ዕዳኡ ዚፈድዮ አእሰሮ። እቶም ብጾቱ አገልገልቲ ድማ እቲ ዝገበሮ ነገር ርእዮም አዝዮም ጎሃዩ፥ ከይዶምምውን እቲ ዝኾነ ኹሉ ነገር ንጎይትኦም ነገርዎ። ሽዑ ጎይታኡ ጸዊዑ ‘ አታ ሕሱም አገልጋሊ፥ አነ ስለ ዝለመንካኒ ብዘሎ ዕዳካ ኃደግኩልካ። ንስኻኸ ከምቲ አነ ዝመሓርኩኻዶ ነቲ ብጻይካ ክትምሕሮ አይምተገባ አካን፧’ በሎ። ጎይታኡ ኸአ ተቔጢዑ ኹሉ ዕዳኡ ፈጺሙ ክሳዕ ዚፈዲ ንዜሳቕይዎ አኅሊፉ ሃቦ። እምበአር ንስካትኩም ድማ ነፍስ ወከፍኩም ንኃዉ ካብ ልቡ በደሉ እንተ ዘይኃደጉሉ፥ ሰማያዊ አቦይውን ከምኡ ኺገብረኩም ኢዩ።
አብዚ ነቲ አብ ዘጽአት ምዕራፍ 34፡ 6-9 ዘሎ ክንዝክር ንኽ እል። ኣነ እግዚኣብሔር መሓርን ጸጋውን ኣምላኽ፡ ንኵራ ደንጓዪ፡ በዓል ዓቢይ ፍቕርን ሓቅን ክሳብ ሽሕ ወለዶ ፍቅረይ ዝሕሉ፡ ዓመጽን ምፍራስ ሕግን ኃጢኣትን ይቕረ ዝብል። ግናኸ ንበዳሊ ከይቀጻዕኩ ዘይሓድጎ… እየ። ሙሴ ድማ ቐልጢፉ ኣብ ምድሪ ፍግም ኢሉ ሰገደ። ከምዚ ዚስዕብ እናበለ ከኣ ጸለየ፦ ጐይታይ ኣብ ዓይንኻ እንተ ደኣ ጸጋ ረኺበስ በጃኻ ንስኻ ምሳና ኺድ። እዚ ሕዝቢ እዚ ተሪር ክሳድ እካ እንተ ኾነ ዓመጽናን ኃጢአትናን ይቕረ በለልና፥ ሕዝብኻ ጌርካ ኸአ ተቐበለና። ኣሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ዕለት 26 መስከረ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ንምሉእ እገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ተዘኪሩ ከምዝወዓለን፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ዕለት 25 መስከረም 2020 ዓ.ም. ንውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም መበል 75 ጉባኤ መራሕቲ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ንምሉእ እገዳ ኑክለሳዊ እጽዋር ጻውዒት ከምዘቕረቡን ዕለት 26 መስከረም ኣብ ትዊተር ማሕበራዊ መረብት ኣብ ዝፈነውዎ መልእኽቲ፡ ኵሉ ኣብ ምውጋድ ጅምላዊ ኣዕናዊ ኣጽዋር ውግእ ኣብርቲዑ ክዓዪ ከምእተላበዉ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ማርኮ ጉወራ የዘኻኽሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 26 መስከረም፥ “ዓለም ብዘይ ጅምላዊ ረፍራፊ ኣጽዋር ውግእ ክኸውን! ሰብኣዊ ፍጥረት ካብቲ ንመላእ ዘርእሲ ሰብ ስግኣት ዝኾነ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ክኸውን ንጐይታ ናይ ሰላም ጸጋ ንለምኖ” ዝብል መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበሩ ጐወራ ኣስዒቦም፥ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ካብ 2013 ዓ.ም. ሰላምን ድሕነት ውሑስ ንምግባር ብዝብል መርሕ ቃል ዘቖመ መዓልቲ ክኸውን እንከሎ፡
ልዕሊ ፍርቂ ብዝሒ ሕዝቢ ዓለም ኣቶሚክ ኣጽዋር ኣብ ዝውንና ሃገር ይነብር
ኣብ ዓለም ግትኣት ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝብል ሰረተ ሓሳብ ዝቃላሕ እውን እንተኾነ፡ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ሎሚ እውን ኑክለሳዊ ኣጽዋር ኣብ ዓለም ዓቢይ ስግኣትን ዘሰክፍን ከምዝኾነን ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ሕዝቢ ዓለም እቲ ልዕሊ ፍርቂ ዝሽፍን ኣብተን ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝውንና ሃገራት ዝነብር ምዃኑ የመላኽት።
ዘተ ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ንእገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር
ዕለት 2 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ጠቕላሊ ዓውደ ኣኼባ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ብዝዕባ ምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ክመክር ከምዝኾነ ክሕበር እንከሎ፡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ሰሜን ኮርያን ኢራንን ዘካይድኦ ዘለዋ ኑክለሳዊ መርሓ ግብሪ ብኣተኵሮ ይከታተል ከምዘሎን ሕቡራት መግንስታት ኣመሪካ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ብናይ 2015 ዓ.ም. ውዕሊ ዛዕባ ኑክለሳዊ ኣጽዋር መሰረት ኣብ ኢራን ተደንጊጉ ዝነበረ ማዕቅብ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ዘብቅዕ እውን እንተኾነ ክናዋሕ ድላይ ከምዘለዎ ከፍልጥ እንከሎ፡ ይኹን ደኣ እምበር ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ካብቲ ናይ 2015 ዓ.ም. ውዕሊ ዛዕባ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ኣብ 2018 ዓ.ም. ገዛእ ርእሱ ከምዘንሳሕበ ይፍለጥ።
ዕገዳ ምርባሕን ግትኣትን ኑክለሳዊ ኣጽዋር
እንነብረሉ ዓለም ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ክኸውን ዝብል ዓቢይ ብድሆ ብኽልተ ዓለም ሓቆፍ ውዕላት ምልኩት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ቀዳማይ ኣብ 1970 ዓ.ም. እገዳ ምርሓብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝብልን እዚ ስምምዕ እዚ እተን ነቲ ውዕሊ ብኽታመን ዝተቐበለኦ ሃገራት ዕደጋ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ከየካይዳን ዝኽልክል ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ኣብ 2017 ዓ.ም. ዝጸደቐ ግትኣት ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝብል ውዕሊ ከምዝኾነን እዚ ውዕሊ እዚ ካብ ምእጋድን ምሉእ ብምሉእ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምጥፋእን ዝብልን ቅድስቲ መንበር ነዚ ውሳኔ’ዚ ካብተን ብኽታመን ካብ ዝተቐበለኦ ሃገራት ብቐዳምነት ትጥቐስ።
ር.ሊ.ጳ.፥ ውዕላት ናብ ግብሪ ምትርጓም
ዓለም ሓቆፍ ንምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝድርኽ ዓለም ሓቆፋዊ ሕጊ ኣብ ግብር ክውዕል ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 25 መስከረም 2020 ዓ.ም. ናብ ሕቡራት መግንስታት ዓለም ጠቕላሊ ዓውደ ኣኼባ መራሕቲ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘተሓሳሰቡ ዘዘኻኸሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጉወራ ኣስዒቦም፥
ምብኻን ርእሰ ማል
ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ንምምራት ዝባኽን ሃብቲ እናሓሰቡ፥ “ንናይ ዓለም ሰላምን ድሕነትን ስግኣት ካብ ዝኾኑ ድኽነትን ለብዕን ኣሸባርነትን ብቐዳምነት ዝጥቀሱ እንተድኣ ኮይኖም ነዞም ስግኣት እዚኣቶም ብግቡእ ንምግጣምን ንምውጋድን እቲ ንንኑክለሳዊ ኣጽዋርን ንቅድድም ኣጽዋር ውግእን ዝባኽን ሃብቲ ገንዘብ ብምጥቃም ብትኽክል ስሉጥ ብዝኾነ ኣገባብ ነቲ ስግኣት ሰላምን ድሕነት ንምብዳህ ከውዕሎ ከምእተላበዉን፥
ምርብሕ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ፍርሒ የራብሕ
ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምርባሕ ዝብል ውሳኔን ተግባርን ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት እተን ሓያላት ሃገራት ዝተመረሓሉ መትከል፥ ኣብ ስግኣት ዝጸንዔ ፍርሒ ዘራብሕን ርክባት ኣህዛብ ዝምርዝን ዘተ ዘተዓናቕፍን እዩ፡ ምእንቲ እዚ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ እቲ ንሕድ ሕዳዊ ምትእምማን ዘተዓናቕፍ ሃዋሁ ክኣልይ ጻውዒት ከምዘቕረቡ የዘኻኽሩ።


text:
Radio Erena: 18 July 2021
ባይቶኣዊ ምርጫ ሶማል ዝካየደሉ ዕለት ብወግዒ ተገሊጹ።
ብመሰረት ወጺኡ ዘሎ መደብ፣ ኣስማት ሕጹያት ተወዳደርቲ ንባይቶ ኣብ 24 ሓምለ ክግለጽ እዩ። ላዕለዎት ኣባላት ባይቶ ኣብ 25ን 28ን ሓምለ ክምረጹ እዮም።
22 ወናብር ካብ ላዕለዋይ ባይቶ ንወከልቲ ሶማሊላንድን ፑንትላንድን ተሓዚኡ ኣሎ። ሓፈሻዊ ምርጫ ታሕተዋይ ባይቶ ከኣ ኣብ 12 ጥቅምቲ ክካየድ እዩ።
ብኻልእ ወገን ኣልሸባብ ተቖጻጺሩዋ ዝጸንሐ ኣብ ማእከላይ ሶማል እትርከብ ከተማ ባድወይን፣ ብሰራዊት መንግስቲ ከምዝተመንዘዐት፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣልሸባብ፣ ቅድሚ ክልተ ሳምንታት ኣብ ዘካየዶ መጥቃዕቲ እዩ ነታ ከተማ ተቖጻጺሩዋ ጸኒሑ። ነቲ መጥቃዕቲ ክምክቶ ዘይከኣለ ሰራዊት ሶማል፣ ኣዝሊቑ ድሕሪ ምጽናሕ እዩ ናብ ዳግማይ መጥቃዕቲ ኣትዩ።
ኣብ ናይ ቃጻ መጥቃቲ ጥራይ ተሓጺሩ ዝጸንሐ ኣልሸባብ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ክፋል እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ወተሃደራዊ መዓስከራት መንግስቲ ሶማል፣ ሓሓሊፉ መጥቃዕታት ኣብ ምክያድ ይርከብ።


text:
ወታደራት ኤርትራ ኣብ ክልል ትግራይ ምብራቓዊ ዞባ ወረዳ ኢሮብ ን63 ሰላማዊያን ሰባት ከምዝቐተሉን 58 ኣባይቲ ከምዘቃፀሉን ንማሕበረሰብ ኢሮም ዝሕለቕ Irob Advocacy Association ዝተብሃለ መንግስታዊ ዘይኮነ ትካል ኣፍሊጡ።ኣብዚ ዞባ ወረዳ ሳዕስዕ ፃዕዳ እምባ ወታደራት ኤርትራ 16 ለካቲት 2013 ዓ\ም ንሽዱሽተ ሰላማዊያን ሰባት ከምዝቐተሉ ሓደ ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየ ናይቲ ከባቢ ነባሪ ንቪኦኤ ገሊፁ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ወታደራት ኤርትራ ኣብ ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ወረዳ ታሕታይ ቆራሮ ኣብ ዝኣተውሉ እዋን ኣብ ሓንቲ ጣቢያ ጥራሕ ካብ 16 ክሳብ 80 ዓመት ዝዕድሚኦም 30 ደቂ ተባዕቲዮ ከምዝቐተሉ ኣባላት ስድርኡን መተዓብይቱን ዝተቐተሉዎ ሓደ መንእሰይ ንቪኦኤ ገሊፁ።
ነባሪነቱ ኣብከተማዓዲግራት ዝኾነ ናይ Irob Advocacy Association ኣቦ ወንበር ኣቶ ስዩም ዮሃንስ ንቪኦኤ ብስልኪ ከምዝገለፆ ወታደራት ኤርትራ ኣብ ወረዳ ኢሮብ ቅትለትን ፆታዊ ዓመፅን ፈፂሞም፣ንብረት ሰሪቖም፣ መንበሪ ኣባይቲ ኣቃፂሎም ክብል ገሊፁ። ብፍላይ 28ን 29 ታሕሳስ 2013 ዓ\ም ዘውረዱዎ ጥፍኣት ‘’63 ሰባት ከምዝተቐተሉ ብኣባላትና ኣረጋጊፅና’’ ዝበለ ኣቶ ስዩም እቲ ቁፅሪ ክሳብ 70 ከምዝበፅሕ ሓቢሩ።
ብባህሊ ኢሮብ ፆታዊ መድፈርቲ ዘጋጠመን ደቂ ኣንስትዮ ክዛረባ ከቢድ ብምዃኑ ብምቁፅሪ ንምግልፃ እንተፀገመ እውን እቲ ገበን ምፍፃሙ ግን ርግፀኛታት ኢና ክብል ኣቶ ስዩም ገሊፁ።
መውኸንን ሓረዞን ኣብ ዝተብሃሉ ጣቢያታት ናይ ሚሊሽያታት ኣባይቲ ብዝብል ሰበብ 58 ኣባይቲ ብወታደራት ኤርትራ ከምዝተቓፀሉ ኣቶ ስዩም ወሲኹ ገሊፁ።
እቲ ቅትልተን ካልኦት መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ንዋና ፈፃሚ ስራሕ ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ዶክተር ሙሉ ነጋ በእካል ረኺቡ ከምዝነገሮም ብምሕባር ‘’ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ሓዘኖም ገሊፆምለይ እዮም፤ከምዝገምገምናዮ ግን እቲ ኩነታት ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ እዩ ዝመስል’’ ኢሉ።
እቲ ቅትለትን ምቅፃል ኣባይትን ዝተፈፀመ ኣብ ዓለቴና፣ እንዳሞሳ ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ ጣቢያታት ምዃኑን ዝተቐትሉ ብዕድመ ዝደፍኡ ዓበይትን ዝርከቡዎም ብበዝሒ ማንእሰይ ደቂ ተባዕቲዮን ዝተወሰና ደቂ ኣንስትዮን ይርከብኦም ክብል ገሊፁ።
ተሓተቲ ናይዚ ኹሉ ጥፍኣት ወታደራት ኤርትራ ብምዃኖም ብዘይውዓል ሕደር ካብ ትግራይ ክወፁ ኣለዎም ኢሉ ኣቶ ስዩም።
ሓደ ንደሕንነቱ ብምስጋእ ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየ ኣብ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ወረዳ ሳዕስዕ ፃዕዳ እምባ ጣቢያ ኮማሱብሓ ቑሸት ውታፋ ነባሪ ዝኾነ 16 ለካቲት 2013 ዓ\ም ሽዱሽተ ስቪላት ብወታደራት ኤርትራ ተረሺኖም ኢሉ።
ውታፋ ኣብ ዝተብሃለ ቑሸት ጥራሕ ናይ ሸሞንተ ገባራት ኣባይቲ ብወታደራት ኤርትራ ተቓፂሎም ክብል ሽሞም ዘርዚሩ።
ናይ ዕጡቓት ሚሊሽያ ብዝብል ሰበብ ዕጡቓት ናይ ዘይኮኑ ብዙሓት ኣባይቲ ተቓፂሎም ኣለው ኢሉ።’’ናይ ኣሕዋተይ፣ስድራይን ናይ ጎረበተይን ብምልኡ ተቓፂሎ፤ ታሕታይ ዝባን ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ናይ 13 ገባራት ገዛውቲ ተቓፂሎም፣ኣዚዩ ብዙሕ እዩ ንምዝራብ እውን ከቢድ እዩ’’ ክብል ይገልፅ።
ወታደራት ኤርትራ ንሰባት ክቐትሉ ከለው ይኹን መንበሪ ኣባይቲ ከቃፅሉ ከለው ግደፉ ዝብሎም ስለዘየለ ዕላምኦም ንናይ ትግራይ ብሄር ንምጥፋእ እዩ ክብል ኣምሪሩ ይገልፅ።
እንስሳ ከምድልየቶም እናወሰዱ ከምዝሓርዱ ብምግላፅ ህዝቢ ትግራይ ይሳቐ እዩ ዘሎ ‘’ማሕበረሰብ ዓለም ብትኽክል እናሰርሐ እንተኾይኑ እዚ ሰራዊት ካብዛ ሃገር ፀንቂቑ ክወፀልና ክሕግዘና ንደሊ ኢና’’ ክብል መልእኽቱ ኣሕሊፉ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ከተማ እንዳስላሴ ጣቢያ ባዶ ክልተ ነባሪን ናይ ትውልዲ ዓዱ ኣብ ወረዳ ታሕታይ ቆራሮ፣ጣቢያ ማይ ጥምቀት ዝኾነን ንደሕንነቱ ክብል ሽሙ ክግለፅ ዘይደለየን መንእስይ ምሁር ወታደራት ኤርትራ ኣብ ትውልዲ ዓዱ 8 ህዳር 2013 ዓ\ም ካብ 16 ዓመት ዕሸል ክሳብ 80 ዓመት ዝዕድሚኦም ብዙሓት ሰባት ከምዝቐተሉ ገሊፁ።ናይ ስጋ ኣዝማዱን ዝፈልጦም መተዓብይቱን ኣዕርኽቱን ከምዝተቐተሉ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ሓይልታት ፌደራል 8 ሕዳር 2013 ዓ\ም ናብ እንዳስላሰ ኣብዝኣተውሉ እዋን ወታደራት ኤርትራ ብጣቢያ ማይ ጥምቀት ክሓልፉ ከለው ንፁሃን ሰባት ቀቲሎም ይብል።
ብማይ ጥምቀት ኣቢሉ ክሓልፍ ከሎ ንብዙሓት ሰላምዊያን ሰባት ምቕታሎም ከምዝፈልጥን ዝፈልጦም ሰባት፣ገሊኦም ድማ ኣዝማዱን ደቂ ዓዱን ምዃኖም ገሊፁ።
ኣብ ልዕሊ ዘይተዓጠቑ፣ኣብቲ ከባቢ ውግእ ኣብ ዘይነበረሉ፣ኣብቲ ከባቢ ሰራዊት ትግራይ ወይ ሚሊሽያ ኣብ ዘይነበረሉ ወታደራት ኤርትራ ዘውረድዎ ግፍዒ እዩ ይብል።
‘’8 ሕዳር 2013 ዓ\ም ስቕ ኢሎም ፈቐዶ ኣባይቲ እናኣተው፣ኣብ መንገዲ ዝረኸቡዎ 30 ሰባት ቀቲሎም። ካብዚኦም እቶም ሰለስተ ሰባት ጥራሕ እዮም ብስርዓት ኣብ ቤተ ክርስቲያትን ተቐቢሎም።ዝተረፉ 27 ግን ኣብ ዝተቐተልሉ ቦታን ባይታን እዮም ተቐቢሮም’’ ኢሉ።
ካብ ሓደ ገዛ ክልተ፣ሰለስተ ሰባት ዝተቐተሉ ከምዘለው ብምግላፅ ኣሽማት ናይቶም 21 ሰባት ዘርዚሩ።ህይወቱ ንምድሓን ካብ ሑመራ መፂኡ ኣብዚ ህይወቱ ዝሰኣነ ተኸስተ ንጉሴ ሓዊሱ ክሳብ 21 ዝዘርዘሮም ነበርቲ ጣቢያ ማይ ጥምቀት ምዃኖም ምስ ሓበረ እቶም ትሽዓተ ግን ካበይ ከምዝመፁ ዘይፍለጡን መንነት ወረቐት ዘይብሎም ኣብኡ ተቐቲሎም ዝተቐበሩን እዮም ክብል ገሊፁ።
ኣብ ኣክሱም ዝተፈፀመ ጭፍጨፋ ይኹን ኣብ ኢሮብን ካልኦት ከባቢታትን ዝተፈፀሙ ቅትለታት ኣብ ልዕሊ ደቂ ተባዕቲዮ ዘተኮሩ እዮም።ኣብ ማይ ጥምቀት ዝተቐተሉ እውን ኩሎም ደቂ ተባዕቲዮ ብምዃኖም ተመሳሳሊነት ኣለዎ።
ኣብ ቀረባ ናብ ጣቢያ ማይ ጥምቀት ተጓዒዙ ከምዝነበረን ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ከባቢ ሰፊሮም ከምዝርከቡን እቲ መንእሰይ ገሊፁ።
‘’ናይ ሚሊሽያ እዮም’’ ብዝብል ብኣማእቲ እንስሳት ማይ ጕዕ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ቤት ትምህርቲ ዓጊቶም ካብ ዝሕዙወን ልዕሊ ሓደ ሰሙን ከምዝገበራ ገሊፁ።’’እቲ ዝገርም ድማ ካብዞም ኣጣልን ኣባግዕን እናሓረዱ እዮም ዝቅለቡ’’ ይብል ብምውሳኽ።
ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኣብያተ ትምህርቲ፣ጣቢያታት ጥዕናን ክልኒካትን ኩሉ ንብረቶም ብወታደራት ኤርትራ ከምዝተሰረቑን ከምዝዓነውን ብምሕባር ባዶ ምትራፎም ብአካል ተረኺቡ ከምዝርኣዮ ሓቢሩ።
ኣብ ህዝቢ ትግራይ ይወርድ ኣሎ ዝበሎ ህልቂት መወዳእታ የብሉን ዝበለሱ ንሱ ‘’ኣብ ትግራይ ዝተረፈ ንብረት የለን፣ብወታደራት ኤርትራ ተወሪሩ፣ዓለም ንሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ኣብ ምውፃእ ክሕግዘና ይግባእ’’ ክብል መልእኽቱ ኣሕሊፉ።
ኣብ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ተፈፂሞም ዝተብሃሉ ገበናት ቕትለት፣ምቅፃል ኣባይትን ካሎትን ዝተሓተቱ ዋና ኣመሓዳሪ ናይቲ ዞባ ኣቶ ሃይለስላሰ ተስፋይ ንቶም ዝቐረቡ ክስታት ኣይረጋገፁን፤ኣሉታ እውን ኣይሃቡን።’’ኣነ ሓበሬታ ተኣኪቡ፣ምስ ተወደበን ምስ ተተንተነን ጥራሕ እየ ዝህብ ካብዚ ወፃኢ ኣይህብን እየ’’ ኢሎም።
ካብ ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ሰሜን ምዕራብ መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።
ይኹን እምበር ኣብ ቀረባ ምስ ቪኦኤ ቃለ መጠይቕ ዘካየዱ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ጊዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ሙሉ ነጋ ኣብዚ ሪፖርት ንዝተጠቐሱ ክስታት ከይኮነስ ብሓፈሻ ኣብ ትግራይ ብዛዕባ ዝተፈፀመ ተዛሪቦም ኣለው ።
ናይ ፀጥታን ድሕነትን ስራሕ ብዙሕ ፃዕሪ ስለዘድልዮ ይጅምሩዎ ከምዘለው ብምግላፅ ‘'ህዝብና ሪኢዎ ዘይፈልጥ ከቢድ ሓደጋ ወሪዱዎ ኣሎ’'ኢሎም።ዕንወት ንብረት፣ምጥፋእ ይወት ሰባት፣ፆታዊ መጥቓዕቲ፣ዕንወት መስረተ ልምዓት ከምዝወረደን በቲ ኵናት ብዙሕ ዕንወት ወሪዱ ካብ ናይ ውልቀሰባት ክሳብ ህዝባዊን ዓበይቲ ትካላት ብዝተፈላለዩ ከምዝተስረቑን ከምዝዓነውን ገሊፆም ዶክተር ሙሉ።
ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወፁ ቃለ ምልልስ ካብ ዝገበርናሎም ሰባት፣ካብቲ ህዝብን ካብ ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ይቐርብ ንዘሎ ፃውዒት ዶክተር ሙሉ ነጋ ክምልሱ ከለው ሰራዊት ኤርትራ ይኹን ካሊ ሓይሊ ካብ ትግራይ ክወፅእ ኣለዎ ኢሎም።
መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ወታደራት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣይተሳተፉን ክብሉ ይነፅጉዎ።ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዝርከቡ ላዕለዎት ሰብስልጣን ግዚያዊ ምምሕዳር ግን ወታደራት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ዝለዓለ ጭፍጨፋን ቅትለትን ከምኡ እውን ስርቅን ዕንወትን ንብረት ኣብ ምፍፃም ከምዝርከቡ ይገልፁ።
ሓደ ሽሙን ሓላፍነቱን ክግለፀሉ ዘይደለየ ወታደር ኤርትራ ቅድም ክብል ምስ ቪኦኤ ክፍሊ ትግርኛ ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ ወታደራት ኤርትራ ኣብ ዝኣተውለን ዝተፈላለያ ከተማታት ትግራይ ነቲ ህዝቢ ካብ መጥቓዕቲ ይከላኸሉ ነይሮም ኢሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ይፍፀሙ ኣለው ንዝተብሃሉ ገበናትን መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላትን ከምዝምርምር ገሊፁ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 06 April 2018
ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ተደናጉዩ ዝጸንሐ ዝርርብ ኣብ ጉዳይ ናይል ኣብዚ ሰሙን’ዚ ከምዝጀመረ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣሕመድ ኣቡ ዘይድ ገሊጹ።
ንሱ ብዝሃቦ መግለጺ መሰረት፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳምሕ ሹክሪ ብዛዕባ’ቲ ኢትዮጵያ እትሃንጸ ዘላ ዲጋን ኣብ ልዕሊ ግብጺ ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋታትን ብዝምልከት ዝተጀመረ ዘተ ንምቕጻሉ ብሮቡዕ 4 ሚያዝያ ናብ ካርቱም ከምዝኣተወ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢን ሓለፍቲ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን’ውን ኣብቲ ዘተ ከምዝተሳተፉ ጠቒሱ።
እቲ ርክብ ኣብ ወርሒ ለካቲት ክካየድ ተወጢኑ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዝተኻየደ ተደጋጋሚ ተቓውሞታትን ናዕብን፣ ዘይርጉእ ፖለቲካዊ ኩነታት ስለዝጸንሐ’ዩ ንክልተ ወርሒ ተደናጉ’ዩ።
ኢትዮጵያ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ድሕሪ ምምዛዛ፣ እቲ ዝርርብ ብኡ ንብኡ ክቕጽል’ያ ወሲና።
ምህናጽ እቲ ብዕብየቱ ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ዲጋ ተሃድሶ ናይ ኢትዮጵያ ንረብሓታት ግብጺ ብኣሉታ ክጸልዎ’ዩ ብዝብል ምኽንያት’ዩ መንግስቲ ግብጺ ብትሪ ዝቃወሞ ዘሎ።
እንተኾነ ኢትዮጵያ እቲ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ክውድእ ትጽቢት ተነቢርሉ ዘሎ ዲጋ፣ ንረብሓታት ግብጽን ሱዳንን ብዘይሃሲ ኣገባብ የሰላስሎ ከምዘሎ’ያ ትገልጽ።
ሱዳን’ውን ኣብዚ መዳይ እዚ ምስ ኢትዮጵያ ብምስምማዕ፣ ካብ ናይል ግብጺ ጥራይ ዘይኮነት ኢትዮጵያን ሱዳንን’ውን ብማዕረ ክረብሓሉ ከምዘለወን ትምጉት።
ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ንቁጠባን ምዕባለን እታ ሃገር ስትራቴጃዊ ረብሓ ከምዘለዎ መንግስቲ እታ ሃገር ይጠቅስ።
====================


text:
ሚንስትራት ጉዳያት ወጻኢን ሃብቲ ማያት ኢትዮጵያ፥ግብጽን ሱዳንን ሎሚ ኣብ ከተማ ካርቱም ተራኺቦም: ተዘራሪቦም።
ኣብ ልዕሊ ግድብ ህዳሴ ዝካየድ ልዝብ ቅድሚ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ብዘይ ስምምዕ ካብ ዝቋረጽ ንደሓር በዚ መልክዕ ልዝብ ክካየድ ፈላማይ’ዩ።
ኣብቲ ኣብ ከተማ ካርቱም ዝተኻየደ ናይ ሰለስተ ሃገራት ልዝብ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ሚንስትር ሃብቲ ማያትን ጸዓትን ዶ/ር ስለሺ በቀለ ምስ መዘነኦም ናይ ሱዳንን ግብጺን ሚንስትራት ተራኺቦም ተዘራሪቦም።
ኢትዮጵያ ዝያዳ ከቐራርብ ይኽእል’ዩ ዝበለቶ ሃሳብ ኣብዚ ናይ ሎሚ ምይይጥ ምቅራባ ወሃቢ ቃል ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ አቶ መለስ አለም ንድምጺ ኣሜሪካ ብቴሌፎን ገሊጾም።
“ብአና ወገን ነዚ ምይይጥ ዝኸውን ከቐራርብ ዝኽ እል ሓሳብ አብቲ መድረኽ ቀሪቡ’ሎ እዚ ሓሳብ ተቀባልነት እንተረኺቡ ከም ሰናይ ስጉምቲ ክ ውሰድ ይኸአል ኣብቲ ሓሳብ ዝርዝር ርእይቶ ምሃብ ግቡእ ኣይኮነን ገና እቲ ልዝብ ኣይተወደአን።”
ሰለስቲኣን ሃገራት ኣብ ካይሮ ቅድሚ ሓሙሽተ አዋርሕ ምስምማዕ ስኢነን እቲ አኼባ ብዘይስምምዕ ተበቲኑ ዛጊት ክኻየድ ኣብ ዝጸንሓ ልዝብ ኣብ ምንታይ ተሰማሚዔን አለዋ ክበሃል ይከአል ንዝብል ድማ አቶ መለስ አለም ከምዚ ክብሉ መልሲ ሂቦም።
“ኣብ መንጎ ሰለስቲኣን ሃገራት ዓብይ ግድብ ህዳሴ ጥራይ ዘይኾነስ ምስ አጠቃቕማ ማይ አባይ ብዝተሓሓዝ ንዘበናት ዝጸንሓ አፈላላይ አሎ’ዩ ካብ ወገን ሱዳን ዓብይ ለውጢ መጺኡ’ሎ እቲ ህንጸት ንዓኣቶም’ውን ለውጢ ዘምጽዕ ረባሕ ከምዝኾነ ጌሮም ወሲዶም አለው ብወገን ግብጺ’ውን ሰናይ ስጉምቲታት ኣለው አፈላላይ ጥራይ አይኮነን ዘለው ስምምዕ ምፍራሙ ከም ዓብይ ስጉምቲ ክውሰድ አለዎ ባዕሉ ልዝብ ምጅማሩ ከም ዓብይ ስጉምቲ ክነአድ ዘለዎ’ዩ”ኣለው።


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ከተማ ኵሓ ዝተሃነፀ ሆስፒታል ሕክምና ዓይኒ ግልጋሎት ምሃብ ጀሚሩ
እቲ ማእኸል ሕክምና ዓይኒ ብሓልየት ዝተፈላለዩ ገበርቲ ሰናይ ትካላት እዩ ተሃኒፁ። ፕሮይክቶ ቪዥን ዝተባሃለ ስፔናዊ ገባሪ ሰናይ ንህንፀት እቲ ሆስፒታል 6 ሚልዮን ቕርሺ ኣበርኪቱ እዩ።
“ሂማልያ ካታራክ ዝተባሃለ ኣሜሪካዊ ትካል ብወገኑ 6 ሚልዮን ዝግምቶም ዓለም-ለኻዊ ደረጀኦም ዘማልኡ ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ዓይኒ ከምኡ’ውን መካይንን ብሓገዝ ሂቡ እዩ” ኢሎም ሕክምናዊ ሓላፊ እቲ ሆስፒታል ድ/ር ጥላሁን ኪሮስ።
ኣማሓዳሪ እቲ ሆስፒታል ኣይተ ተስፉ ሓረጎት ኣብ ትግራይ ሕክምና ዓይኒ ምስ ካልኦት ሕክምናዊ ግልጋሎት ተፃቢቡ ዝወሃብ ምስ ምንባሩ እቲ ተሃኒፁ ዘሎ ሆስፒታል ልዑል ኣበርክቶ ክህልዎ እዩ ኢሎም።
ፕሮይክቶ ቪዥን ኣብ ትግራይ ን16 ዓማውቲ ናፃ ሕክምና ዓይኒ ኣብ ምሃብ ዝረከብ ገባሪ ሰናይ ትካል እዩ።
እቲ ሆስፒታል ምስ ውሽጣዊ ናውቱ 17 ሚልዮን ቕርሺ ወዲኡ’ሎ


text:
Radio Erena: 09 September 2019
ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ዘለዉ መራሕቲ ሃገራት ዓለም፣ ንዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ፣ ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሻሙናይ ደረጃ ሒዙ።
መዝገብ ዕሉላት መለኽቲ ሃገራት ዓለም ኣስፊርዎ ብዘሎ ስም ዝርዝር መራሕቲ መሰረት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ዘለዉ መራሕቲ እቲ ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ኢሉ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ኣስፊርዎ ዘሎ፣ ፕረዚደንት ካሜሮን ፖል ቢያ’ዩ።
86 ዓመት መሊኡ ዘሎ ፕረዚደንት ካብ ሜሮን ፖል ቢያል፣ ካብ 1975 ኣትሒዙ ነታ ሃገር ን44 ዓመታት መሪሑዋ ኣሎ።
ኣብ ስልጣን ንነዊሕ ዓመታት ብምጽንሑ ኣብ ካልእይ ደረጃ ተሰሩዑ ዘሎ መራሒ’ውን ካብዛ ብድኽነትን ድሕረንት ክትገላገል ዘይክኣለት ኣህጉር ኣፍሪቃ ኮይኑ፣ ንኢኳቶርያል ጊኒ ካብ 1979 ኣትሒዙ ን40 ዓመታት ዝመርሐ፣ ወዲ 77 ዓመት ፕረዚደንት ቲዮዶር ኢብያንግ ንጌዋማ ባሳጎ’ዩ።
ብሳልሳይ ደረጃ ድማ ላዕለዋይ መራሒ ኢራን ዓሊ ኻሜናኢ’ዩ ዝስራዕ።
ካብ 1981 ኣትሒዙ፣ ፕረዚደንት ኢራን ዝነበረ ኻሜናኢ፣ ኣብ 1989 ናይ ስልጣን ዘበኑ ከብቕዕ ምስ፣ ናይ ፕረዚደንትነት ጽፍሒ ናብ ካልእ ዜጋ እታ ሃገር ኣሰጋጊሩ፣ ንሱ ግና ዘይትንከፍ ላዕለዋይ መራሒ እታ ሃገር ኮይኑ። ወዲ 80 ዓመት ዓሊ ኻሜናኡ፣ ብጠቕላላ ንኢራን ን38 ዓመታት መሪሑዋ ኣሎ።
ዝነውሐ ዓመት ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ ራብዓይ ደረጃ ዝሓዘ መራሒ’ውን ካብ ኣፍሪቃ’ዩ። ኣቐዲሙ ካብ 1979 ክሳብ 1992 እንደገና ድማ ካብ 1997 ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብድምር ንንኮንጎ ብራዛቪል ን35 ዓመታት ዝመርሕ ዘሎ ወዲ 75 ዓመት፣ ዴኒስ ሳሱ ንጌሶ።
ሓሙሽተ ዓመታት ድሕሪ ውድቀት ጨኻን ስርዓት ኻሜሩዥ፣ ኣብ 1984፣ ናብ ስልጣን ምስ ዝመጸ መራሒ ካምፖድያ ሁን ሰን፣ ን35 ዓመታት ካብ ስልጣን ኣይተኣልየን። 67 ዓመት ዝዕድሚኡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሁን ሰን፣ እብ ስልጣን ብዝጸንሖ ዓመታት ብደረጃ ዓለም ኣብ መበል ሓሙሻይ ተሰሪዑ ኣሎ።
ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝስደዱላ ዘለዉ ሃገረ ኡጋንዳ፣ ወዲ 74 ዓመት መራሒኣ፣ ፕረዚደንት ዩዌሩ ሙሴቬኒ፣ ን33 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ፣ ኣብ መዝገብ ዕሉላት መለኽቲ መበል ሻዱሻይ ተሰሪዑ ኣሎ።
ፕረዚደንት፣ ጎረቤት ሱዳን ዝኾነት ቻድ፣ ኢድሪስ ደቢ ንዕሉል መላኺ እታ ሃገር ሓሰን ሃብረ ኣብ 1990 ድሕሪ ምእላዩ፣ ንሱ’ውን ዘይእለ መራሒ ኮይኑ ን29 ዓመታት፣ ኣብ መንበር ስልጣን ተኾይጡ ኣሎ።
ኣፍሪቃ፣ መካነ መለኽቲ ምዃና ዝያዳ ንምርግጋጽ፣ እንተተደልዩ፣ ኣብ ስልጣን ነዊሕ ዓምታት ካብ ዝተቐመጡ 10 መራሕቲ ሃገራት ዓለም፣ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ሓውስካ፣ እቶም ሽዱሽተ ካብዛ ኣህጉር ምዃኖም ምፍላጥ ጥራይ እኹል’ዩ።
ካብ 1991 ኣትሒዙ ን28 ዓመታት ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ፣ ወዲ 73 ዓመት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብዚ መዝገብ እዚ ሻሙናይ ደረጃ’ዩ ሒዙ ዘሎ።
28 ዓመታት ስልጣን ክመልእ ሒደት ኣዋርሕ ተሪፈንኦ ዘለዋ መራሒ ካዛኪስታን፣ኑርሱልጣን ናዛርባየቭ፣ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ተኸቲሉ ታሽዓይ ቦታ ክሕዝ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ታጃኪስታን፣ ኢሞማሊ ራሃሞን ድማ ብ27 ዓመታት 10 ደረጃ ይስራዕ።
ንሩዋንዳ ካብ ዓሌታዊ ግጭት ዘድሓነ’ዩ እናተባህለ ዝውደስ ፕረዚደንት ርዋንዳ፣ ፓል ካጋመ ካብ 1994 ድማ ካብ ኣኮኡ ስልጣን ዝተለገሰሉ ፕረዚደንት ጅቡቲ፣ እስማዒል ዑመር ገለ ካብ 1999 ኣትሒዞም፣ ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝርከቡ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ’ዮም።
=======================


text:
ካብ ቤት ፅሕፈት ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ዝተውሃቦም ፍቓድ እውን ዕላማ እቲ ሰልፊ ሓደሽቲ ዝመፁ ባህልታትን ግብረ-ሰዶማዊነትን ንምክልኻል ምዃኑ ይገልፅ።
ቅድሚ ሎሚ ነዚ ዝምልከት መልእኽቲ ዝሓዘ ቪሲዲ ከምዘሐተመ ዝገለፀ ኣቦ መንበር ማህበረ-ወይንየ ኣቡነ-ተክልሃይማኖት መምህር ደረጀ ነጋሽ እዚ ጉዳይ እዚ ሃይማኖቱ ብዘየገድስ ንኹሉ ኢትዮጵያዊ ዝምልከት እዩ ኢሉ።
ህዝቢ ግንዛበ ዝረኽበሉ ካሊእ መንገዲ ሰላማዊ ሰልፊ ብምዃኑ ምስ ናይ ኣዲስ ኣበባ መናእሰይ ፎሮም ብምዃን ሓባራዊ ምንቅስቓስ ይግበር ከምዘሎ ኣፍሊጡ’ሎ።
እቲ ሰልፊ ብኽልቲኦም ማሕበራት ዋላ እንተተዳለወ እውን ዕላምኡ ናይ ብዙሓት ኢትዮጵያዊያን ደገፍ ከምዘለዎ መምህር ደረጀ ይገልፅ።ህዝቢ ኢትዮጵያ ንግብረ-ሰዶም ዝቃወም ህዝቢ እዩ፤ካብ ኡጋንዳ ብዝለዓለ ኢትዮጵያ እያ ትቃወሞ ምስ በለ ኣስዒቡ ‘’ኣብ መዳይ ይማኖት፣ፖለቲካ፣ጥዕና ብሓፈሻ ብኹሉ ነገር ጠንቂ ስለዝኾነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ነቲ ሰልፊ ዝድግፎ እዩ’’ኢሉ።
መሰል ገደብ ስለዘለዎ ርክብ ተመሳሳሊ ፆታ ሰብኣዊ መሰል ኣይኮነን ሕግታት ክወፁ ከለው ሃገራዊ ወድዓዊ ኩነታት፣ሃይማኖትን ባህልን ኣብ ግምት ኣትዮም እዮም ዝወፁ፤ናይ ኢትዮጵያ ባህሊ ድማ ኣሽንዃይዶ ነዚ፣ሰባት ብግልፂ ክሰዓዐሙ እውን ኣይፈቅድን ኢሉ።
ብዛዕባ ክመፅእ ዝኽእል ፅዕነቶ ምዕራባዊያን እንትዛረብ እውን ‘’ምዕራባዊያን ነዚ እኩይ ተግባር፣ክፉእ ተግባር፣ንትውልዲ ዘህልቅ ተግባር፣ወለዶ ንከይቕፅል ዝገብር ተግባር ብሰበብ ረድኤት ንምስፍሕፋሕ ክሰርሑ እዮም።ንሕና ግን ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክንቕበሎ ኣይግባእን’’ኢሉ መምህር ደረጀ።
ናይ ኢትዮጵያ መቕፅዒ ሕጊ ገበነኛ ዓንቀፅ 629 ተግባር ግብረ-ሰዶም ቀላል ማእሰርቲ ዘቕፅዕ ገበን እዩ ከምዝብል ዝገለፀ መምህር ደረጀ ሓደ ቀሊል ናይ ስርቂ ተግባር ዝፈፀመ ሰብን ንትውልዲ ዘጥፍአ ንዝበሎ ተግባር ግብረ ሰዶምን ብማዕረ ክርአዩ የብሎም ኢሉ።እቲ ሕጊ ኣዚዩ ኸሪሩ ክመሓየሽ ኣለዎ እውን ኢሉ ብምውሳኽ።
ንቃወም ዘለና ንተግባር ግብረሰዶም እምበር ንግብረሰዶማዊያን ምቕታል፣ምብራር ዝብል ኣይኮነን፤ግብረሰዶም ክስፋሕፋሕ ኣለዎ ኢሎም ይንቀሳቐሱ ኣብ ልዕሊ ዘለው ግን መንግስቲ ሕጋዊ ስጉምቲ ክወስድ ኣለዎ ኢሉ ኣቦ መንበር እቲ ማሕበር መምህር ደረጀ ነጋሽ።


text:
ግብፃዊያን ድምፆም ንኽህቡ ብዝፅውዑ ፅሑፋት ዝተሸፈና መኻይን ኣብ ጎደናትታ ስዊስዝ ካናልን ኢስማይሊያን ሕገ መንግስታዊ ረፈረንደም ንኽካይድ ኣብዝፅውዕ ምርኢት ጥሩምባ ይነፍሓ።ሰባት ድምፆም ንኽህቡ ደገፍቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ኣበርቲዖም እናደፍኡ እዮም።
ወግዓዊ ዘይኮኑ መለክዒታት ብመሰረት ዝበልቶም Sky News Arabia ዝተብሃለት ቻነል ኣብ ናይ ትማሊ ሰሉስ ፈላማይ ምሃብ ድምፂ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ግብፂ ካይሮን ኣሌግዛንደሪያን 46 ሚእታዊ ድምፂ ሂቡ’ሎ።ኣብ ካልኦት ከተማታት ብመሰረት እታ ናይ ቴሌቪዥን ቻናል ኣብ ዳሚየታ 50 ሚእታዊ፣ኣብ ሻርቂያ 40 ሚእታዊ፣ኣብ ኣሱት፣ጋርቢያን ኢስማኢሊያን ድማ 35 ሚእታዊ ኣድሚፁ’ሎ።ፁኑዕ ትሕዝቶታት እስላማዊ ሕውነት ኣብ ዝኾና ከተማታት ሉክሰርን ሰሜን ሲናይን ግን ትሑት ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
መንግስታዊ ቴሌቪዥን ግብፅን ፍሉጣት ደገፍቲ መንግስትን ዝኾነ ናይ ሳተላይት ቻነላት ግብፃዊያን ‘’እወ’’ ኢሎም ንኸድምፁ ዝፅውዕ መልእኽቲ የሕልፋ።ንዝታገደ እሳላማዊ ሕውነት ዝድግፋ መብዛሕቲአን ናይ ሳተላይት ቻነላት ተዓፂየን ኣለዋ።Al Jazeera Direct ግን መጠን ከድምፅ ናይ ዝወፀ ህዝቢ ውሑድ እዩ ክትብል ፀብፂባ’ላ።እስላማዊ ሕውነትን ካልኦት ዝተወሰኑ ፓርትትታን ህዝቢ ነቲ ምርጫ ክሕሰሞ ፀዊዖም ኣለው።
ናይ ግብፂ ናይ ስግግር ቀዳማይ ምንስቴር ሓዘም ኤል-ቤብላዊ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ቁፅሪ ከድምፃ ዝወፃ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዒትዮ ዝበዝሓ እየን።90 ሚሊዮን ካብ ዝፅጋዕ ህዝቢ ግብፂ 52 ሚሊዮን ከድምፅ ዝኽእል እዩ።ቀዳማይ ምንስቴር በብላዊ በቲ ዝወፀ መጠን ህዝቢ ዕጉብ እዮም።
ኣብቲ ፈላማይ ማዕልቲ ቁፅሪ ኣድመፅቲ ደቂ ኣንስትዮን ብዕድመ ዝደፍኡን ዝለዓለ እዩ።ኣብዝተኻየደ መባእታዊ መፅናዕቲ 55 ሚእታዊ ደቂ ኣንስትዮን 45 ድማ ደቂ ተባዕቲዮን ኣድሚፆም ኣለው ኢሎም ንሶም።እቲ ህዝቢ ብከምዚ ምውፅኡ ግብፃዊያን መፃኢ ዕድል ሃገሮም ኣብ ኢዶም ከእትው ምድላዮም ንዓለም ንምርኣይ እዩ ኢሎም ኣስዒቦም።
እቲ ሕገ መንግስታዊ ረፈረንደም ተቐባልነት እንተድኣ ሪኺቡ ሓድሽ ፕሬዝዳንታውን ፓርላመንታውን ምርጫ ክካየድ እዩ።
ፀጥታ ንምጥንኻር ፖሊስን ወታደርን እታ ሃገር ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ተዋፊሮም ኣለው።ኣብ ናይ ትማሊ ሰሉስ ምሃብ ድምፂ ኣብ መንጎ ደገፍትን ተቓወምትን መሓመድ ሞርሲ ብዝተልዓለ ግጭት ልዕሊ 10 ሰባት ተቐቲሎም።
እቲ ሓድሽ ሕገ መንግስቲ ኣብ እዋን ፕሬዝዳንትነት መሓመድ ሞርሲ ኣብ 2012 ኣ/ፈ ንዝፀደቐ ቻርተር ዝትክእ እዩ።ንእስላማዊ ቛንቛ ፍሒቑ፣ንደቂ ኣንስትዮ ብዙሕ ነፃነት ሰራዊት እታ ሃገር ድማ ስልጣኑ ዘጠናኽርን እውን እዩ።


text:
Radio Erena: 09 April 2018
ሚሊሻ ኣል ሑቲ ናይ የመን፣ ንሓደ ኤርትራዊ ነጋዳይ ከምዝቐተሉ ማዕከን ዜና ኣልዓረብያ ንምንጭታቱ ካብታ ሃገር ብምጥቃስ ሓቢሩ።
እቲ ብሰሉስ 3 ሚያዝያ ኣብ ደቡባዊ የመን ኣብ እትርከብ ገማግም ባሕሪ ኣል ላሕያ ዝተቐተለ ኤርትራ፣ ከም ሩዝ፣ ፊኖ፣ ዘይትን ካልእ ሃለኽቲ ነገርትን ንምሽማት ብጃልባ ናብታ ሃገር ዝኣተወ’ዩ።
ዝሸመቶ ነገራት ኣብ ጃልባ ጽዕኑ ኣብ ዝተበገሰሉ እዋን፣ ብሰንኪ ኵናት ንዝወርድ ዘሎ ዕንወት መሕወይ ግብሪ ተወሳኺ ክፍሊት ተሓቲቱ፣ ክኸፍል ፍቓደኛ ብዘይምዃኑ፣ ሓደ ዕጡቕ ኣባል ሑቲ ቶኪሱ ከምዝቐተሎ’ዩ እቲ ምንጪ ዝጠቕስ።
ሚሊሻ ሑቲ፣ እቲ ኤርትራዊ ነጋዳይ ካብ ዝተፈቕደ ንላዕሊ ፊኖን ካልእን ሃለኽቲ ነገራትን ሒዙ ናብ ኤርትራ ክኸየድ ብምፍታኑ ከምዝቐተልዎ’ዮም ዝገልጹ።
እንተኾነ ምስኡ ዝነበሩን መሳርሕቱን ነቲ ብሑቲ ዝቀረበ ሓበሬታ ሓሶት ምዃኑ ብምግንዛብ ንቕትለት እቲ ተራ ነጋዳይ ተቓዊሞም።
ኣባላት ሚሊሻ ሑቱ ምፍርራሕን ጸቕጢን ብምግባር ነቲ ቅትለት ክዓብጥዎ ይፍትኑ ከምዘለዉ ዝጠቐሰ እቲ ምንጪ፣ ወዱ ንሓደ ካብኣቶም’ውን ኣሲሮሞ ከምዘለዉ ኣመልኪቱ።
ብስዑዲ ዓረብ ዝምርሓ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፣ ብ ልዕሊ ሕuቲ መጥቃዕቲ ካብ ዝጅምራ ኣብዚ ክልተ ዓመት፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ናብ የመን እናተመላለሱ ህወይቶም ክመርሑ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳን ነጋዶን ተሰናኺሎም ከምዘለዉ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብሰንኪ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ኣብ የመን ተቐርቒሮም ዘለዎ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ብተደጋጋሚ የመልክቱ።
====================


text:
ሕቶ
ኢየሱስ ክርስቶስ መን እዩ?
መልሲ
ከምቲ “ኣምላኽ ኣሎዶ እዩ?” ንዝብል ሕቶ ዘይኮነስ፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ከምጽነበረ ኣዚዩም ውሑዳት ሰባት ጥራይ እዩም ዝተራጠሩ። 2000 ዓመታት ኣቢሉ ይገብር ኢየሱስ ኣብ ዓለም ኣብ እስራኤል ዝነብር ዝነበረ ሰብ ምዃኑ ብሰፊሑ ቅቡል እዩ። ኣርእስቲ ብዛዕባ ምሉእ መንነት ኢየሱስ ክለዓል ምስጀመረ እዩ እቲ ክትዕ ዝጅምር። ዳርጋ ነፍስወከፍ ፍሉጥ ሃይማኖት፡ ኢየሱስ ነቢይ ወይከኣ ናይ ኣምላኽ ሰብ ምንባሩ ይምህሩ። ግናኸ እቲ ጸገም ዝመጽእ ቅዱስ መጽሓፍ ኢየሱስ ልዕሊ ሓደ ነቢይ፡ ልዕሊ ቅኑዕ መምህር ወይ ልዕሊ ናይ ኣምላኽ ሰብ ምንባሩ ስለዝምህረና ኢዩ።
ሲ. ኤስ. ለዊስ ኣብ “Mere Christianity” “መይር ክሪስቲያኒቲ” ኣብ ዘርእስቱ መጽሓፉ እዚ ዝስዕብ ጽሒፉ “ኣብዚ፡ እቲ ብሓቂ ዓሻ ዝኾነ ኣበሃህላ ደቂ ሰባት ብዛዕባኡ [ኢየሱስ ክርስቶስ]፡ ‘ንኢየሱስ ከም ዓቢይ ናይ ሞራይ መምህር ክቕበሎ ቅሩብ እየ፡ ኣምላኽ እየ ምባሉ ግና ኣይቅበሎን ኣየ’ ዝኮነ ሰብ ከይብል ክኽልክል እየ ዝፍትን ዘሎኹ። ። ከምኡ ክንብል ድማ ዘይግባእ ነገር እዩ። ሓደ ተራ ሰብ ዝነበረ እሞ ከምቲ ኢየሱስ ዝበሎ ነገራት እንተዝብል ነይሩ ሓደ ዓቢይ ናይ ሞራል መምህር ኣይበይ ምኾነን። ንሱ ሓደ ዕቡድ [ዝተጠብሰ እንቋቝሖ እየ ምስ ዝብል ሰብ ዝዳረግ] ወይከኣ ናይ ሲኦል ዲያብሎስ ምኾነ ። ዘዋጻኣካ ክትገብር ኣሎካ። እዚ ሰብ ወይ ወዲ ኣምላኽ ክኸውን [እዩ ኸኣ!]፡ ወይ ድማ በንጻሩ ሓደ ጽሉል ሰብኣይ ወይ ካብኡ ዝገደደ ክኸውን ኣለዎ። ዓሻ ኢልካ ክትገድፎ ትኽእል፡ ወይውን ጡፍ ክትብለሉ ትኽእል፡ ሰይጣን እዩ ኢልካውን ክትቀትሎ ትኽእል፡ ወይ ድማ ኣብ እግሩ ተደፊእካ ጐይታን ኣምላኽን ክትብሎ ትኽእል። ግናኸ ብሓዕባ ሓደ ዓቢ ሰብኣዊ መምህር ምዃኑ ናብ ቁምነገር ዘይብሉ ዘደናግር ነገር ኣይነድህብ። ከምዚ ዕድል ኣይገደፈልናን። ንሱ ከምኡ ክገብር ኣይደለየን።”
ስለዚ፡ ኢየሱስ መን እየ ይብል? ቅዱስ መጽሓፍከ መን እዩ ይብለና? ፈለማ ኢየሱስ ኣብ ዮሓ. 10፡30 ዝበሎ ንርአ፡ “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና”። ብላዕሊ ላዕሊኡ ክንርእዮ ከሎና ኣምላኽ ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ ኣይመስልን። እንተኾነ፡ ነቲ ኢየሱስ ዝበሎ መልሰግብሪ እቶም ኣይሁድ እንተሪኢና፡ “በቲ ምጽራፍካን ሰብ ከሎኻ ገዛእ ርእስኻ ኣምላኽ ብምግባርካን እምበር በቲ ጽቡቕ ግብርታትካ ኣይኮነን ብዳርባ እምኒ እንቐትለካ” (ዮሓ. 10፡33)። እቶም ኣይሁድ ኢየሱስ ኣምላኽ ምዃኑ ከምነገሮም ተረዲእዎንም እዩ። ቀጺሎም ኣብ ዘለዉ ጥቕስታት እንተኾነውን ኢየሱስ ነቶም ኣይሁድ “ኣነ ኣምላኽ እየ ኣይበልኩን” ኢሉ ፈጺሙ ኣይኣረሞምን። እዚ ድማ ኢየሱስ “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና” (ዮሓ. 10፡30) ክብል ከሎ ብሓቂ ንሱ ኣምላኽ ምዃኑ እዩ ዝነግር ዝነበረ። ዮሓ. 8፡58 እውን ካልእ ኣብነት እዩ፡ “ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፥ ኣብርሃም ከይተወልደ ከሎ ‘ኣነ ኣሎኹ’“። እንደገናውን ኣይሁድ እምኒ ኣልዒሎም ንኢየሱስ ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ሃቀኑ (ዮሓ. 8፡59)። ኢየሱስ ንመንነቱ ‘ኣነ ኣሎኹ’ ኢሉ ከበስር ከሎ፡ ቀጥታዊ መግለጺ ናይቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዘሎ ስም ኣምላኽ እዩ ዝገለጸ (ዘጻ. 3፡14)። ኢየሱስ ዝተዛረቦ ንሱ ኣምላኽ ምዃኑ ስለዝገለጸ ከም ጸርፊ ገይሮም እንተዘይወስድዎ ነይሮም ንምንታይ እቶም ኣይሁድ ንኢየሱስ ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ሃቀኑ?
ዮሓ. 1.1 “ብቐደሙ እቲ ቓል ኣብ ኣምላኽ ነበረ” ይብል። ዮሓ. 1፡14 ድማ “እቲ ቃል ሰብ ኮነ” ይብል። እዚ ከኣ ብንጹር ኢየሱስ ስጋ ዝለበሰ ኣምልኽ ምዃኑ የርኢ። ቶማስ እቲ ወዲ መዝሙር ንኢየሱስ ከምዚ ኢሉ ጸውዖ፡ “ጐይታይን ኣምላኸይን” (ዮሓ. 20፡28)። ኢየሱስ ድማ ኣይኣረሞን። ሃዋርያ ጳውሎስ ንኢየሱስ ብኸምዚ ኢሉ ይገልጾ፡ “… ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ” (ቲቶ. 2፡13)። ሃዋርያ ጴጥሮስውን ልክዕ ከምኡ ይብል “ … ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ” (2ጴጥ. 1፡1)። እግዚኣብሄር ኣቦውን ምስክር ምሉእ መንነት ኢየሱስ እዩ፡ “ግናኸ ብዛዕባ ወልድ ከምዚ ይብል ‘ኦ ኣምላኽ ዝፋንካ ንዘለዓለም ዓለም ክህሉን ማሕበር መንግስትኻ ድማ ቅዱስ ክኸውን እዩ’”። ትምቢታት ብሉይ ኪዳን ኣምላኽነት ክርስቶስ የበስሩ፡ “ሕፃን ተወሊዱልና፥ ወዲ ተዋሂቡና እዩ፥ ንሱ ከኣ ገዛኢና ኪኸውን እዩ። ንሱ ‘ግሩም መኻሪ’፡ ‘ብርቱዕ ኣምላኽ’፡ ‘ዘለዓለማዊ ኣቦ’፡ ‘መስፍን ሰላም’ ተባሂሉ ክጽዋዕ እዩ” (ኢሳ. 9፡6)።
ስለዚ ድማ ሲ. ኤስ. ለዊስ ንኢየሱስ ከም ሓደ ቅኑዕ መምህር ምእማን ኣማራጺ ኣይኮነን ኢሉ ይማጐት። ኢየሱስ ብንጹርን ብዘየማትእን ኣምላኽ ምዃኑ ገሊጹ እዩ። ንሱ ኣምላኽ እንተደኣ ዘይኮኑ፡ ኢየኡስ ሓሳዊ እዩ ማለት እዩ፡ ስለዚ ድማ ነቢይ ወይ ቅኑዕ መምህር ወይ ናይ ኣምላኽ ሰብ ኣይኮነን ማለት እዩ። ናይ ዘመንና “ምሁራት” ካብ ቃላት ኢየሱስ ብምርሓቕ፡ ነቲ ቅዱስ መጽሓፍ ብዛዕባኡ ዝብሎ “እቲ ሓቀኛ ታሪኻዊ ኢየሱስ” ኣይተዛረቦን ይብሉ። ግናኸ ንሕናስ መን ኰንና ኢና ብዛዕባ ኢየሱስ በለ ወይ ኣይበለን ኢልና ንቓል ኣምላኽ ክንካትዖ? ከምይ ኢሉ እዩኸ ካብቲ ኢየሱስ ዝነበረሉ እዋን 2000 ዓመታት ድሒሩ ዝመጸ ሰብ እሞ ድማ ልዕሊ እቶም ምስኡ ዝነበሩ፡ ምስኡ ዘገልገሉን ብኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ዝተማሩን ሰባት ብዛዕባ ኢየሱስ እንታይ በልን ኣይበለን ዝበለጸ ኣረኣእያ ክህልዎ ዝኽእል” (ዮሓ. 14፡26)?
ግናኸ ሕቶ ብዛዕባ ሓቀኛ መንነት ኢየሱስ ንምንታይ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ? ኢየሱስ ኣምላኽ ምዃኑን ዘይምኻኑን ንምንታይ የገድስ? ኢየሱስ ብግዲ ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ እንብለሉ ቀንዲ ምኽኒያት ኣምበኣር፡ ንሱ ኣምላኽ እንተ ዘይከውን ነይሩ፡ ሞቱ ዋጋ ሓጢኣት ኩሉ ዓለም ንምኽፋል እኹል ኣይበይ ምኾነን (1ዮሓ. 2፡2)። ኣምላኽ ጥራይ እዩ ክንድዚ ዝኣክል መወዳእታ ኣልቦ መቕጻዕቲ ክኸፍል ዝኽእል (ሮማ፡ 5፡8, 2ቆሮ. 5፡21)። ዋጋ ሓጢኣትና ክኸፍል ዝኽእል ኢየሱስ፡ ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ። ንክመውት ድማ ሰብ ክኸውን ነይርዎ። እምብኣር ድሕነት፡ ብእምነት ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራይ ኢያ እትርከብ። ኣምላኽነት ኢየሱስ ድማ ንሱ እቲ እንኮ መገዲ ድሕነት ብምዃኑ እዩ። ኣምላኽነት ኢየሱስ፡ ንሱ “መገድን ሓቅን ሕይወትን ኣነ እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን” (ዮሓ. 14፡6) ኢሉ ብምብሳሩ እዩ።
English
ኢየሱስ ክርስቶስ መን እዩ?


text:
ስርዓት ጭቆና ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዜጋታቱ እዮም ተኪኦሞ
ኣብዛ ዓለምና ደቂ ሰባት እንነብሮ ድሩት እኳ እንተኮነ: ውልቀ መለኺ ገዛኢ ሃገረ ኤርትራ ግን ነዚ ዝረስኦዖ ይመስል። ነተን ተሪፈንኦ ዘለዋ ዕድመ ልዕሊ ኩሉ ውልቃዊ ክብርን ዝናን ስለ ዘገድሶ ሃርና ኤርትራን ህዝባን ካብ ዝከፈኤ ናብ ዝከፍኤ ኣሳጢሕዋ ይርከብ
እቲ ገበን: ካብ ገበን ናብ ገበን ምስ ተደጋገመ መዋጽኢ ሲኢኑሉ ለኪመ ለካኪመ ምጥፋእ ይሕሸኒ ኢሉ ተታሒዝዎ ኣሎ።
ማለትሲ ህዝቢ መሪርዎ ዓቕሊ ጽበት ዘምጽኦ ውላዱ ፈጭ ኢሉ ፈቐዶ ባሕርን ምድረበዳን ይጸንት ኣሎ። መሰል ህዝቢ ዝበለ ዓዱ ተሓሪሙ ጠላም ተቖጺሩ መዋእል ኣብ ስደት ከርተት ይብል ኣሎ ።
ግብኡ ዝሓተተ: ስልጣን ንህዝቢ ይረከብ ዝበለ: ኣብ ማእሰርቲ ይበሊን በብሓደ ይመውትን ይሓቅቕን ኣሎ። እቲ ን30 ዓመት መሪር ቃልሲ ኢልና ነዘንትወሉ: ባዕዳዊ ጨቛኒ ስርዓት ኣባሪርካ :ህግደፋዊ ጨቛኒ ስርዓት ንምትካል ከምዘይነበረ ኩልና ንፍልጦ እዩ። ኮታ ስርዓት ጭቆና ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዜጋታቱ እዮም ተኪኦሞ እምበር: ጭኮናን ግፍዕንሲ ካብ ዝባኑ ኣይወረደን።
መቸም ንውዲ ዕዳጋ ዓርቢ ወዲ ዕዳጋ ሓሙስ ይፈልጦ ከምዝብሃል፡ ኣእዛን ህዝቢ ኤርትራ ብኣመሪካ ዝብላ ቃላት ጸሚመን እንድየን ዘለዋ። ንኣመሪካ ብኸመይ ይፈልጦን፡ ካብ ቀደም ዝጸንሐ ናይ ቅንጸላ ተግበራቱን፡
እስከ ብዛዕባ ውልቀ መላኺ ሃገርና ኤርትራ፡ ተመን ዝነበረ ናብ ገበል ዝተቐየረ ድሕረ ባይታኡ ንምልላይ ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ዝተዘርግሐ ብመጽሄት ዲሞክራስያዊት ኤርትራ( ዕላዊ ልሳን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ) ዘይረከብኩሞ ንክትረክቡዎ ነዚ ዝስዕብ ሰነድ ኣንብቡ ንሚዛንኩም ንምሕጋዝ ዝኣክል። ከምዚ ድማ ይብል፡
ሃገራዊ ክድዓት ኣብ ታሪኽና ዋናታቱ ዘለውዎ’ዩ
ኣብ ጉዕዞ’ቲ ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዘበገሰቶ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝተፈላለዩ ውልቀ ሰባት ንሰውራና ብምኽዳዕ ኣብ ደንበ ጸላኢ ተሰሊፎም’ዮም። ብውልቀሰባት ዝፍጸም ክድዓት ኣብ ሰውራና ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ብዙሓት ሓርነታዊ ቃልሲ ዘካይዳ ዝነብራ ሃገራትን ውድባትን’ውን ከይተረፈ ዝተራእየን ዝርአ ዘሎን ተርእዮ’ዩ። ኮይኑ ግን ብውልቀ ሰባት ዝፍጸም ክድዓት ዋላኳ ኣብ እዋኑ ዝፈጠሮ ዕንቅፋት እንተነበረ ከብጽሖ ዝኽኣለ ጉድኣት ግን ኣዚዩ ድሩት እዩ ነይሩ።
ተሐኤ ካብ ትምስረተሉ ዕለት ጀሚራ ክሳብ ሕጂ ንረብሓን ጥቅምን ህዝቢ ኤርትራን ሰውራኡን ይትረፍዶ ኣሕሊፋ ክትህብስ ዋላ ንኽሊት’ውን ትኩን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣውሪዳቶ ከምዘይትፈልጥ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ። ይኹን እምበር ኣብ ውሽጣ ተወሊዶም ዝዓኾኹ ተፍንጨልቲ ጉጅለታት ኣብ ልዕሊ ሓድነት ህዝብናን ሰውርኡን
ጉድኣት ብምፍጻሞም ቃልሲ ህዝብና ኣዚዩ ከም ዝናዋሕን ዝኸፈሎ መስውእቲ ከም ዝተዓዛዘርን ምግባሮም ዝክሓድ ሓቂ ኣይኮነን። ብዘይካዚ ሃይማኖታውን ኣውራጃውን ቀቢላውን ስምዒታት ኣለዓዒሎም ንህዝብና ክፈላልይዎ ዘይፈንቀልዎ እምኒ ኣብ ልዕሊ ዘይምንባሩ ንሰውራና ብዕሸሉ ከሎ ንምብርዓን’ውን ዝክኣሎም ዘበለ ኩሉ ገይሮም,ዮም። እዚ ተርእዮ’ዚ ብፍላይ ካብ መወዳእታ 1969 ዓ/ም/ፈ ዘሎ ክሳብ 19970 ዘሎ ግዜ ዝተራእየ’ዩ። ተደላይነት ናይ’ቲ ግዜ’ቲ ጀሚሩ ዝተፈጸመን ክፍጸም ዝጸንሐን ናይ ክድዓት ተርእዮታት ዋናታቱ መን ምኻኖም ምሕባሩ እዋኑ ዝጠልቦ ዘሎ ጉዳይ ጥራይ ዘይኮነስ እቲ ክድዓት ክጅምር ከሎ ዘይተወልደ መንእሰይ ወሎዶ’ውን ክፈልጦ ታሪካዊ ኣገዳስነት ስለ ዘሎዎ’ዩ። እስከ እቲ ካብ መወዳእታ 1969 ጀሚሩ ብጉጅለ ኢሳያስ ዝትራእየን ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሰውሩኡን ጉድኣት ዘስዓቦን ናይ ክድዓት ፍጻመታት ንርአ።
እቲ ኣብ 1969 ዓምፈ ጀሚሩ ኣብ ጎቦታት ዓላን ገማግም ካርነሽምን ሓኪሉ ሰውራ ኤርትራ ንምብርዓን ሒዅ ዝብል ዝነበረ ብኢሳያስ ዝምራሕ ጉጅለ ጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓኡ ንምሕላው ክብል ምስ ስርዓት ሃይለስላሴ ብምትሕብባር ሰውራ ኤርትራ ንምጥፋእ ዝገበሮ ወስታታት ታሪኽ ፈጺሙ ዝርስዖን ምሕረት ዝገብረሉን ኣይኮነን ።
እዚ ክድዓት’ዚ ዝተራእየሉ ቀንዲ ምኽንያት መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ኤርትራ ሽግር ንምፍታሕ ኣብ ትሕቲ ዝብል ሽፋን ኣብ ከተማ እስመራ ብ17 ጥቅምቲ 1969 ዓምፈ
ሰበ ስልጣን መንግስትን መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ዝተሳተፍዎን ጉባኤ ብምክያድ ምስ ሰውራ ኤርትራ እትዝቲ ብደግያት ገብረዮውሃንስ ተስፋማሪያም እትምራሕ ናይ ሰላም ኮሚቴ ኣቑማ ክትንቀሳቀስ ድሕሪ ምጅማር’ዩ። ዕላማኦም ዝነበረ ድማ፡ ምቹእ ግዜን ቦታን መሪጽካ ብምዝታይ ኣብ ሞንጎ ሰራዊት ኢትዮጵያን ገድሊ ኤርትራን ተባሪዑ ዝነበረ ብረታዊ ጎንጺ ጠጠው ዝብለሉ መንገዲ ንምንዳይ ምንባሩ ይሕብር።
እታ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተመዘዘት ናይ ሰላም ኮሚቴ: ንመጀመርያ ግዜ
ምስቶም ካብ ተሐኤ ተፈንጭሎም ኣብ በረኻ ዓላ ዓስኪሮም ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣብርሃም ተወልደን ሰሎሞን ወልደማርያምን ካልኦትን ብደብዳቤ ተራከበት። ብደግያት ገብረዮውሃንስ ተስፋማርያም ኣቦ ወንበር ኢትዮጳዊት ናይ ሰላም ኮሚቴ ዝተጻሕፈት ንሰላም ትጽውዕ መልእኽቲ ምስ በጽሓቶም ክኣ ምስኣ ብኣካል ክራከቡ ፍቓደኛታት ምኻኖም ገለጹ። በዚ መሰረት ደጊያት ገብረኪዳን ተሰማ ናይ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ተጸዋዒ ዳኛ፡ ለተና ኮለኔል ገብረእግዚኣብሔር መሓረና ናይ ኤርትራ ክፍለ ሃገር ፖሊስ ምክትል ኮሚሽነር፡ ግራዝማች ተስፋሚካኤል ጆርጆ ወረዳ ኣመሓዳሪ ደቀምሓረ ዘለውዋ
ልእኽቲ ንመጀመርያ ግዜ ታሕሳስ 7: ንካልኣይ ግዜ ድማ ታሕሳስ 14 1969 ዓ/ም/ፈ ብምምልላስ: ምስቶም ሓለይቲ ህዝቢ ክርስትያን ክመስሉ ብስም ክርስትያን እናሸቀጡ ናይ ምፍንጫል ጉዕዞ ተተሓሒዘሞ ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣብ በረኻ ዓላ ተራኪባ ተዛተየት። ምስ’ዛ ኮሚቴ እዚኣ ተራኪቦም ካብ ተዛተዩ ተጋደልቲ ኢሳያስ ኣፎርቅን: ሰሎሞን ወልደማርያምን: ሃበተስላሰ ገብረመድህን: ወለንኪኤል ሃይለን: በራኺ ንጉሰን ካልኦትን ነይሮሞም።
መብዛሕትኡ ምንጭታት ናይ’ዚ ተረኽቦ’ዚ ተስፋሚካኤል ጆርጆ ኣብ ክፍላ ሰብዓታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ምእታው ካብ ዝተገብረ ምርመርራ ዝተረኽበ ኢዩ። ገለ ምስ’ዞም ተፈንጪሎም ዝነበሩ ተጋደልቲ ዝምድና ዝነበሮምን: ደቂ’ቲ ቦታ ዝኾኑ እሙናት ምንጭታት ከም ዘረጋገጽዎ ግን: ኣብርሃም ተወልደ ምስ ገለ ስዓብቱ ንሉኡኻት ኢትዮጵያ ክቕበሎም ድሉው ከምዘይነብረ’ዩ ዝሕበር። ብወገኑ ንውድብ ተሐኤ ወኪሎም ክዛተዩ ዝተዋህቦም ሓላፍነት ከምዘየሎ ድሕሪ ምሕባር፡ ንብድሕሪ ሕጂ ርኽክብ ክግበር እንተ ኮይኑ ክኣ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ውድብ ድሕሪ ምምይያጥ ክሕበሮም ምኻኑ ኣፍሊጡ፡ ናብ ዝመጽዎ ክምለሱ ከም ዝነገሮም ይዝከር። ብዘይካ’ዚ ኣብርሃም ተወልደ ንባዕሉ፡ ዋላ’ኳ ምስ መሪሕነት ተሐኤ ገለ ዘይምርድዳእ እንተነበሮ፡ ካብቶም ኣብ ውድባዊ ጉባኤ ክእረም ይኽእል’ዩ ዝብል እምነትን ትጽቢትን ዝነበሮም ተጋደልቲ ብምንባሩ፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ካብ ተሐኤ ብመሰረቱ ክፍለ ድሌት ይኩን ዕላማ ከምዘይነበሮ ዝእምቱ ሓበረታዊ ክሊታት ነይሮም’ዮም።
ኣብ ሞንጎኦም ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ድሕሪ ምምዕባሉ፡ ኢሳያስ ኣፎርቅን ሰለሙን ወልደማርያምን ንኣብርሃም ተወልደን ስዓብቱን ጎስዮም፡ ምስ’ታ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተላእከት ናይ ሰላም ኮሚኦተ ተመዅሊዮም ብምርኻብ፡  > ዝብል ጠለብ ኣቕረቡ። ኣብዚ’ እቲ ዘገርም ዝያዳ ሃገራውን ህዝባውን ሓላፍነት ዝተሰምዖም፡ እቶም ብስም ህዝቢ ኤርትራ ንቃለስ ኣሎና እናበሉ ዝሽቅጡ ዝነብሩ ኢሳያስን ደቂምዛሙርቱን ዘይኰኑስ፡ እቶም በንጻሩ ንሰውራ ኤርትራ ኣብ ዕሸሉ ከሎ ንምብርዓኑ ውዲታዊ ተልእኮ ስርዓት ኢትዮጵያ ንምትግባር ተላኢኾም ዝመጹ ኤርትራውያን ምንባሮም’ዩ። ዋላ’ዃ ጉጅለ ኢሳያስ ዘቕረበትሎም ርእይቶ ንኢትዮጵያዊ መግዛእታዊ ዕላማ ዘገልግል እንተነበረ፡ በንጻሩ ኣባላት ናይ’ታ ኮሚቴ ነዚ ዘይምቕባሎም ብሙሉኦም ኤርታውያን ስለ ዝነበሩን፡ ንህዝቦም ኣሕሊፎም ንምሃብ ሕልናኦም ስለ ዘየፍቀደሎምን’ዩ። ብወገን ኢሳያስን ስዓብቱን ዝቐረበሎም ጠለብ ድሕሪ ምስማዖም ክኣ፡ መንግስቲ ወገናውን ሃይማኖታውን ፍልልያት ኣተባቢዑ ኣብ ውሽጢ ዜጋታቱ ምንዓብ ክፈጥር ዕላምኡ ከምዘይኮነ ድሕሪ ምሕባር፡ ርእይቶኦም ተቐባልነት ከምዘይብሉ ገለጽሎም። ስዒቦም ንጉጅለ ኢሳያስን ስዓብቱ ኣብ’ቲ ኣንጻር ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ ዝካየድ ቃልሲ ጽንዓት ዘይብሎም ምዃኖም ድሕሪ ምምዛን፡ ምሕረት ሓቲቶም ኢዶም ብሰላም ክህቡ ድሌት እንተልይዎም፡ መንግስቲ ክቕበሎም ድሉው ምኻኑ ሓበርዎም። ነዚ ሰራም ጻውዒት’ዚ ድማ ኢሳያስን ስዓብቱን ሓንጎፋይ ኢሎም ኣብ ርእሲ ምቕባሎም ከምኣቶም ዝኣመሰሉ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ብምንባሮም ክሳብ ኩሎም ዝተኣኻከቡ ግዜ ክውሃቦም ካብኡ ሓሊፉ ክድዓቶም ተሓኤ ፈሊጣ መታን ስጉምቲ ከይትወስደሎም ድማ መንግስቲ ዘካይድዎ ርኽክብን ዝተበጽሐ ስምምዓትን ብምስጢር ክትሓዘሎም ሓተቱ። እዚ ድማ ብልኡኻት መንግስቲ አትዮጵያ ተቐባልነት ረኸበ።
ድሕር’ዚ ኮሚቴ ሰላም ኢትዮጵያ ኣስመራ ተመሊሳ ብዛዕባ ምስ ጉጅለ ኢስያስ ዘካየደቶ ርኽክባትን ውጺታቱን ዝምልከት ነቲ ቀንዲ መሃንዲስ ናይ’ቲ ውዲት ኣብ ልዕሊ ምንባሩ፡ ኰላይ’ውን ኤርትራ ዘምሓድር ዝነበረ ልዑል ራስ ኣስራተ ካሳ ብምስጢር ኣቕረበትሉ። ልዑል ኣስራተ ካሳ ብወገኑ ኮሚተ ሰላም ነቲ ጉጅለ ኢሳያስ ዘቕረቦ ሓድነት ህዝብና ዝሃሲ ርእይቶ ዘይምቕባላ ነቐፋ።  > ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ ነቶም ኣቦ ወንበራ ዝነበሩ ደጊያት ገብረዮውሃንስ ተስፋማርያም ሓላፍነት ድሕሪ ምሽካም ኣብ ትሕቲ ዋንነቶም ኣብ ዳዕሮ ቃውሎስ ዝነበራ ናይ ጸባ ከብትን ካልእ ንብረትን ድሕሪ ምህጋሩን ከም ዝእሰሩ ገበሩ።
ኣብቲ እዋን እቲ ንባዕሉ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጲያ ነዚ መዘዘኛ ዝኾነ ውዲት’ዚ ብንጹር ይፈልጦን ይከታተሎን ነይሩዶ ኣይነበረን ንዝብል ሕቶ ክሳብ ሎሚ ኣከታዒ ዘሎ ጉዳይ ምኻኑ’ዩዝፍለጥ። ይኹን’እምበር ልዑል ኣስራተ ካሳ ድሕር’ታ ናይ ሰላም ኮሚቴ ምምላስን ጸብጻባታ ምቕራባን ግዜ ከይወሰደ ነታ ብኢሳያስ ኣፎርቂ እትምራሕ  > እትብሃል ውድብን ኣባላታን ሰልስተ ምርጫታት ኣቅረብሎም።
ንሳተን ክኣ
ቀዳማይ፡ ኩሎም ምሕረት ሓቲቶም ድሕሪ ምእታው ከም ኣድላይነቱ ኣብ ትምህርቲ ይኹን ናይ ስራሕ ዓለም ተዋፊሮም ብሰላም ክነብሩ፡
ካልኣይ፡ ወይ ካብ ጀብሃ ምፍላዮም ብዕሊ ንምግሃድ፡ ኣብ ልዕሊ ጀብሃ ወትሃደራዊ መጥቃዕትታት ብምክያድ፡ ዘሎዎም ጽልኢ ብግልጺ ድሕሪ ምርግጋጾም፡ ናይ መሳርያ ሓገዝ ክግበረሎም ከም ዝክኣል፡
ሳልሳይ፡ ወይ ድማ ኩሎም ምሕረት ሓቲቶም ድሕሪ ምእታዎም፡ ወትሃደራዊ ትምህርቲ ተዋሂብዎም፡ ምስ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብምትሕብባር ኣብ ልዕሊ ጀብሃ ዘለዎም ጽልእን ቅርሕንትን ንምውጻእ ሒነኦም ምፍዳይ ዝብሉ’ዮም ነይሮም
ኮይኑ ግን፡ እታ ብመንግስቲ ዝተላእከት ናይ ሰላም ኮሚቴ ምስጢራዊ ጽብጻባታ ተቕርብ እምብር፡ ኢሳያስን ስዓብቱን ብሚስቲር ክትሓዘሎም ዝሓተትዎን፡ ቢኢትዮጵያውያን ዝተዋህቦም መብጽዓን ኣብ ግብሪ ክውዕል ፈጺሙ ኣይካኣለን። ስርዓት ሃይለስላሴን ኣመሪካን ምስጢራዊ ሓበረታ ምልውዋጥ ዝብል ጽኑዕ ስምምዕ ስለ ዝነበሮም ድማ፡ ነዚ ውዲት’ዚ ኣመሪካውያን ክበጽሕዎ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ካብቲ ግዜ’ቲ ኣትሒዞም ድማ፡ ምስ መራሕቲ ሰልፊ ናጽነት ናይ ብሕቶም ምስጢራዊ ርኽክብ ንምምስራት ተጛየዩ። ኣብዚ ኣመሪካውያን ቀንዲ ዘገድሶም ዝነብረ ድሕነትን ውሕስነትን ናይ ኣብ መደበራት ቃኘውን ጉራዕን ካልእ ቦታታት ኤርትራ ዝነበረ ናይ ራድዮ ርክክብ ማእከላቶምን ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበሮም ጠቕምታት ብኸመይ ይረጋገጽ ዝብል’ዩ ነይሩ። ምስ’ዚ ኣብ ዞናና ከስዕቦ ዝኽእል መልከዐምድራዊ ለውጥን፡ ናይ ሓይሊ ምቅይያራትን ብዘየገድስ፡ ነዚ ውሕስነታት’ዚ ከረጋግጽ ምስ ዝኽእል ዝኾነ ክላዘብን፡ ኣብ ስምምዕ ክበጽሑን ድሉዋት ምንባሮም’ዩ።
ብዘይካዚ ኣብ መጀመርያ ስብዓታት ዝተቐልቀሉ ብጸሊም መስከረም ዝፍለጡ ደባይ ተዋጋእቲ ፍልስጤም ኣብ ልዕሊ ትካላት ኣመሪካን እስራኤልን መጥቃዕቲ ከካይዱ ጀሚሮም ስለ ዝነብሩ፡ ዞባውያን ናይ ሓርነት ምንቅስቃሳት ምስኦም ብምትሕብባር፡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዝርከብ ትካላቶምን ኣባላቱን መጥቃዕቲ ከየውርዱ ዝብል ስግኣት ነይሩዎም’ዩ። ምስ’ዚ ብምትእስሳር ምስ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ብፍላይ ድማ ምስ ውድብ ሓርነት ፍልስጤም ዝነበራ ዝምድና ኣብ ጸብጻብ ብምእታው፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ምናልባት ምስ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጸረን ኣመሪካ ዝኾኑ ሓይልታት ብምምሕዛው፡ ኣብ ኤርትራ ነዚ ተልእኮ’ዚ ክትፍጽም ትኽእል’ያ ዝብል መበገሲ ዘይብሉ ጥርጠራ’ውን ነይሩዎም’ዩ።
ስለ’ዚ መንግስቲ ኣመሪካ ነዚ ምክልኻል ጉጅለ ኢሳያስ እምንቲ መሳርሒት ክትከውን ከም ትኽእል ንምፍላጥ ግዜ ኣይወሰደላን። ምስኣ ንምርኻብ ድማ፡ ካብቶም ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተወኪሎም ዝነበሩ ንተስፋሚካኤል ጆርጆ መረጸት። ንሱ ዝተመርጸሉ ምኽንያት ድማ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ተልእኮ ኣመሪካውያን ንምፍጻም ዝነበሮ ድሉውነት፡ ኣመሓዳሪ ወረዳ ደቀምሓረ ስለዝነበረ’ዩ። ጉጅለ ኢሳያስ ዓስኪራትሉ ዝነበርረት ድማ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳሩ ስለዝነበረ’ዩ። ብስራሕ መንግስቲ እናምኽነየ ወግሐ ጸብሐ ካብ ደቀምሓረ ንዓላ ምምልላስ ድማ ስርሐይ ኢሉ ተተሓዞ። ኣብዚ እቲ ዘገርም ቁ ሰለዳ ኣስመራ 78 ዝኾነት ናይ መንግስቲ ላንድሮቨር ተፋሚካኤል ጆርጆ ጥራይ ይጥቀመላ ዘይምንባሩ’ዩ ኢሳያስ ስዓብቱን ኣብ ውሽጢ ዓላ ኣዘውቲሮም ይጥቀምላ ምንባሮም ሕቦእ ኣይነበረን።
ካብ መጋቢት 1970 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ተስፋሚካኤል ምስ ኢሳያስ ደጋጊሙ ድሕሪ ምርኻቡ፡ ንሃብተስላሰ ገብረመድህን ኣሰንዩ ምስ ሓደ ኣብ ትሕቲ ናይ  > ብዝብል ሽፋን ስለላዊ ተግባራት ዘካይድ ዝነበረ ሪቻርድ ኮፕላንድ ዝተባህለ ኣመሪካዊ ኣባል ማእከላይ ስለላ ሲኣይኤ ክራኸቡ ኢሳያስ ናብ መድበር ቃኘው ለኣኾም። ሪቻርድ ኮፕላንድ ምስ ሃብተስላሰ ኣብ ዝገበሮ ርኽክብ፡ ብዛዕባ እንታይነት ሰልፊ ነጻነትን ዕላምኡን ገለ ዝርዝራዊ ሓበረታ ድሕሪ ምውህላሉን ድሌታቶም ድሕሪ ምግንዛብን፡ ብሓባር ክግበር ዝክኣል እንተልዩ ንምፍታሽ ብዝብል ምኽኒት፡ ምስ’ቶም ቀንዲ መራሕቲ ርኽክብ ክስርዓሉ ሓተቶ። ድሕሪ’ዚ ሃብተስላሰ ናብ ዓላ ተመሊሱ ብዛዕባ ዝገበሮ ርኽክብ ንብጾቱ ምስ ሓበረ ምስ ኣመሪካውያን እንደገና ቈጸሮ ክግበር መምርሒ ተዋሂብዎ፡ ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ምስ ሪቻርድ ኮፕላንድን ሪቻርድ ስወልስ ዝተባህለ ካልኣዩ ኣመሪካዊ ርኽክብ ተገብረ። ኣብ’ዚ ብዛዕባ’ቶም ቀንዲ መራሕቲ ሰልፊ ናጽነትን ውድቦም ዝምርሓሉ ሓፈሻዊ ቅዋማትን ዝምልከት፡ ኣብ ሞንጎኦምን ጀብሃ ካብ ዴሳውያን ሃገራትን ውድብ ሓርነት ፍልስጤምን ኣቢላ ሓገዝ ምርካብ፡ ብወገኖም ምስ ኣመሪካውያን ክምስርትዎ ዝደልዩ ዝምድናን ከመይነቱን ንዝሕብር ዕላዊ ጽሑፍ ብስም ላዕለዋይ ኣዛዚ መደበር ቃኘው ዝነበረ ኮሌኔል ማውዘር ክልኣኸሎም ሓተቱ።
ድሕሪ’ዚ ነዚ ኣመሪካውያን ዘቕረብዎ ጠለባት ዘጠቓለለት ደብዳቤ ኢሳያስ ልኣኸሎም። ትሕዝቶኣ ክኣ በዚ ዝስዕብ ክጽሞቕ ይከኣል።
ቀዳማይ፡ ኣብ በረኻ ዓላ ዘለው ተጋደልቲ ክርስትያን ብምዃኖም፡ በታ ካብ ዴሳውያን ሃገራት መንግስታት ሃገራት ዓረብን ዘይትኣደነ ሓገዝ ትረክብ ዘላ ጀብሃ፡ መዓልታዊ ቅንጸላን ማሕረድትን ኣብ ልዕሊኦም ይካየድ ምህላው፡
ካልእይ፡ ጀብሃ ትኽተሎ ዘላ ፖለቲካ ኢስላማዊ ጸጊዕነት ዘጥቅዖ ኣብ ልዕሊ ምኻኑ፡
ዝምድናኡ ድማ ምስ ፍሉጣት ጸላእቲ ኣመሪካን እስራኤልን ዝኾና ሃገራት ኣዕራብ ዝተኣሳሰረ ክኸውን እንከሎ፡ ሰልፊ ናጽነት ግን ገስጋሲ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ንምክያድ ተበጊሱ ዘሎ ውድብ ምኻኑን፡ ደገፍ ኣመሪካውያን ከምዘድልዮን ዝሕብር’ዩ ነይሩ።
ኣመሪካውያን ብወገኖም ዝተላእከሎም ደብዳቤ ብሓጎስ ድሕሪ ምቕባሎም፡ ኢሳያስ ባዕሉ መጺኡ ክራኸቦም ሓተቱ። በዚ መሰረት ድማ ተስፋሚካኤል ንኢሳያስ ካብ ዓላ ሒዝዎ ኣስመራ ኣተወ። ሪቻርድ ኮፕላንድ ክኣ ራብዓይ ርእሱ ኮይኑ፡ ኣብ ጥቓ ካተድራል ቅዱስ ፍራንሲስኮ ዝርከብ ዝነበረ ገዛ ናይ ሓደ ሚስተር ቦውሊንግ ዝተባህለ ኣባል ማእከል ክፍሊ ስለላ መድበር ቃኘው ብሚስጢር ተራኸብዎም። ኮፕላንድን ብጾቱን ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ጉጅለ ኢሳያስን ኣብ በረኻ ዓላ ብዛዕባ ዝትኻየደ ምጢራዊ ርኽክብን፡ ከምኡ’ውን ናይ ጀብሃ ኩነታትን ኣብዚ መዳይ’ዚ ዝነበራ ኣመለኻክታን እኩል ሓበረታ ነይሩዎምዩ። ካብዚ ተበጊሶም መሳርሒ ናይ’ቲ ኣብ ፈቐዶ ዝርከብ ኤምባሲታትና መጥቃዕቲታት ዘካይድ ዘሎ ፍልስጢኤማዊ ጸሊም መስከረም ዘይምዃንኩምን፡ ኣብ ልዕሊ ንብረትናን ኣባላትናን መጥቃዕቲ ካብ ምክያድ እንተተቖጢብኩም፡ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ክትከላኽለሉ ድሉዋት ምዃንኩም ውሕስነትኩም ምስ ተረጋግጹልና ማተርያላዊ ሓገዝ ከነቕርበልኩም ድሉዋት ምዃና ንምሕባር ኢና ጸዊዕናካ ክብሉ ንኢሳያስ ኣፍለጥዎ። ምስ’ዚ ኣተሓሒዞም ነዚ ቅድመ ተደላይነታት ዘማልእ፡ ማለት፡
ቀዳማይ፡ ህልውና ቀጻልነት መደበር ቃኘው ምስ ዘውሕስን፡ ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ንዝምስረቱ ካልኦት ተመሳሰልቲ መደበራት ዝተሓባበርን፡
ካልኣይ፡ ጸረ ዴሳዊ መርገጽ ዘለዎምን ምስፍሕፋሕ ዴስነት ዝጻረርን፡
ሳልሳይ፡ ሓንቲ ዲሞክራስያዊት መንግስቲ ኤርትራ ንምትካል ዝቃለስን ውድብ፡ ኣብ ዕሙቕ ዝበለ ስምምዕ ክኣትው ድሉዋት ምዃኖም ሓበርዎ።
ካብዚ ቀጺሎም፡ ኣመሪካውያን ጉጅለ ኢሳያስ ምስኦም ዝኣተዎ ከዳዕ ውዲት፡ ኣብ ቅድሚ ህልውናን ሓያልነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ክዕወት ከምዘይክእል ኣቐዲሞም ነቒሖምሉ ስለ ዝጸንሑ፡ ኣብቲ ንተሓኤ ካብ መድረኽ ቃልሲ ንምልጋስ ዘካዶ ግጥምያ ብዛዕባ ክኽተሎም ዝግብኦ ስልትታትን ተውሳኺ ምክርታት ምስናይ ውሕስነታቱ ለገሰሉ። እዚ ክኣ ድሓር ምእንታን ሰልጢኖም ክምለስዎ፡ ብቐዳምነት ውሑዳት ካብ መራሕቲ ውድብ ብምሕረት ክኣትዉ፡ እቶም ዝተረፉ ክኣ፡ ብመሪሕነት ኢሳያስ ኣብ በረኻ ኣንጻር ጀብሃ ቃልሶም ከም ዝቅጽሉ ብምግባር ክጅምር ከምዘለዎ ሓበርዎ። እዚ ድሕሪ ምግባሩ ክኣ ወትሃደራዊ ጸብለልነቱ ንምርግጋጽን ኣብ ልዕሊ ጀብሃ ዘካይዶ መጥቃዕዪ ንምሕያልን፡ ምስ ልዑል ኣስራተ ካሳ ብምስምማዕ ካብ ተወላዶ ኤርትራ ጥራሕ ዝተመልመሉ ሓይሊ ኮማንዶ ኣሰልጢኖም ክልእኽሉ ምኻኖም ተመባጽዕሉ። ጀብሃ ካብ ማኣከላይ ምብራቕ ትረኽቦ ዝነበረት ሓገዝ ኣቋሪጹ ውድቀታ ንምቅልጣፍ ክኣ፡ ኣብ ሞንጎ እስራኤልን ሃገራት የዕራብን ውግእ እንደገና ከም ዝናኸስ ብምግባር፡ ሃገራት የዕራብ ኣብ ዋኒነን ጥራሕ ተሓጺረን ክነብራ ከምዝተርፋን፡ ሓገዘን ከምዘቋርጻን ክገብሩ ይኽእሉ ምኻኖም ኣርጋገጽሉ። ድሕሪ’ዚ ሪቻርድ ኮፕላንድ ምስ ተስፋሚካኤል ጆርጆ ኮይኑ፡ ባዕሉ ኣብ ዝዝውራን ናይ ድሕሪት መሳኹታ ብመጋረጃ ዝተሸፈነትን ዲፕሎማትክ ካዲላክ ኒኢሳያስ ኣሳፊሩ፡ እሞ ኣብ ኩሉ ኣፍደገታት ኣስመራ ቡርቱዕ ፈተሻታት እናተኻየደ ዝነበረሉ እዋን፡ ብዘይ ስኽፍታ ባንደራ ኣመሪካ እናንበልበሉ ብመንገዲ ነፋሲት ወጺኦም ምስ ብጾቱ ከም ዝጽንበር ገበርዎ።
ኢሳያስ ነዚ ተቛማሪ መልእኽቲ ሒዙ ዓላ ድሕሪ ምምላሱ፡ ብኡ ንብኡ ካብ ተጋድሎ ሓርነት ምፍላይና ንኣውጅ ክብል ንብጾቱ ኣፍለጦም። ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣብርሃም ተወልደ ካብ ተሓኤ ዘፍሊ ዝኮነ ይኹን ምኽንያት የብልናን፡ የግዳስ ኣብ ጉባኤ ብምስታፍ ንህዝብና ሰውራናን ዘገልግል ውሳኔታት ኣብ ምሕላፍ ግደና ከነበርክት’ዩ ዝግብኣና ክብል ነቲ ኢሳያስ ዘቕረቦ ርእይቶ ኣትሪሩ ምቅዋሙ ይዝከር። በዚ ምኽንያት ክኣ ኣብ ሞንጎ ብኢሳያስ ትምራሕ ንፈንጨል ትብል ጉጅለን፡ ብኣብርሃም ተውልደ ትምራሕ ኣይንፈንጨል ትብል ጉጅለን ሓደ ወርሒ ዝኣክል ዝወሰደ ክትዕ ተኻይደ።
ብዘይካ’ዚ፡ ኣብርሃም ቅድም ክብል ኢሳያስ ኣፎርቅን ሰሎሞን ወልደማርያምን ምስ ልኡኻት ኢትዮጵያ፡ ስዒቡ ክኣ ኢሳያስ በይኑ ቃኘው ኣትዩ ምስ ኣመሪካውያን ብምስጢር ብምርኻቦም ኣብ ልዕሊ ሰውራ ኤርትራ ተወዳዳሪ ዘይብሉ ክድዓት ፈጺሞም ክብል ኰነኖም።
ካብ’ዚ ንድሓር ኢሳያስን ሰሎሙንን፡ ኣብርሃም ክሳብ ዘሎ ናይ ምፍንጫል ሕልሞም ከዐውቱ ከምዘይክእሉ በርሃሎም። እዚ ብምኻኑ ኢሳያስ ነታ ዘበግሳ ዕላማ ንምዕዋት ተሪፋቶ ዝነበረት፡ ኡንኮ መንገዲ ኣብርሃም ተወልደ ምልጋስ ስለ ዝነበረት፡ ቅድሚኡ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ተራእዩን ተሰሚዑን ብዘይፍለጥ ኣገባብ ብወርሒ ግንቦት 1970 ዓ.ም.ፈ ብመርዚ ከምዝቐተለ ገለፀ። ስውእ ኣብርሃም ተወልደ ስዓቢ ሃይማኖት ካቶሊክ ስለ ዝነብረ፡ ኣብ ዝተሰውኣሉ ከባቢ ዝርከብ ቤተ ክርስትያን ኪዳነ ምሕረት ዓላ ብኣባ ፍቕርየስ ካሕሳይ ዝተባህሉ ካህን ፍትሓት ተገይርሉ ብለይቲ ተቐብረ።
ካብ’ቶም ኣብ መወዳእታ 60ታትን መጀመርታ 70ታትን ኣብቲ ምስ ስርዓት ሃይለስላሰን ኣመሪካውያንን ዝትኻየደ ውዲታዊ ርኽክባት ቀንዲ ተዋሳእቲ ዝነብሩ ባእታታት ክሳብ ሕጂ ብህይወት ተሪፉ ዘሎ ኢሳያስ ጥራሕ እዩ። ሃብተስላሰ ገብረመድህን ኣባል  > ነይሩ ኣብ ትሕቲ ዝብል ክሲ ኣብ መጀመርያ 70ታት ተቐንጺሉ። ሰለሙን ወልደማርያም ኣባል ናይ > እዩ ትባሂሉ ተኣሲሩ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ክሃድም ፈቲኑ ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ ኣብ ከባቢ 1978 ብሓለዋ ሰውራ ከምዝተቐንጸለ ይፍለጥ። ኣብ መወዳእታ ክኣ ተስፋሚካኤል ጆርጆ ብ13 ሚያዝያ 1992 ጩው ዝበለ ቀትሪ ኣብ ማእከል ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብኢሳያስ ዝልኣኾም ወይጦታት ተቐትለ። ካላኦት ኣብቲ እዚ ትያትር’ዚ ዝስርሓሉ ዝነበረ እዋን፡ እሞ ብዛዕባ’ቲ ዝእለም ዝነበረ ብውዲት ብርሑቕ ይኹን ቀረባ ኣፍልጦ ነይሩዎም ዝብሃሉ፡ ገሊኦም ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ብሓላዋ ሰውራ ክቕንጸሉ ከለው፡ ካላኦት ውግእ እናተኻየደ ከሎ ብድሕሪት ተሃሪሞም፡ ኣብ ውግእ ተሰዊኦም ኣብ ትሕቲ ዝብል ሽፋን ዝጠፍኡ ክኣ፡ ከም ስውእ ወለንኪኤል ሃይለ ዝኣመሰሉ ይርከብዎም። በዝ ከም’ዚ ብፍላይ’ቶም ኣብ መወዳኣታ ምስ ኣብርሃም ተውልደ ደው ኢሎም ዝነበሩ ከም ብዓል ተወልደ ኢዮብን፡ በራኺ ንጉሰን፡ ኢሳያስ ተወልደን ዝኣመሰሉ ካልኦት ተጋደልቲ ጠፊኦም’ዮም።
ዕላማ ናይ’ዚ ኩሉ ዝተካየደ ቅንጸላታት ድማ፡ ኢሳያስ ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ምስ ስርዓት ሃይለስላሴን ኣመሪካውያንን ዝኣተዎ ውዲት ዝውዓሎ ኣልጊስካ ምስጢር ንምድፋን ምኻኑ ብሩህ’ዩ። ካብዚ ክበርሃልና ዝኽእል ነገር እንተል’ዩ ክኣ እዚ ሕጂ ንሪኦ ዘለና ዝምድና ስርዓት ኢሳያስን ኣመሪካውያንን፡ ጌጋ ሕጂ ዝቕልቀል ዘሎ ዘይኮነስ ካብ’ቲ እዋን’ቲ ኣትሒዙ መሰረት ዝሓዘን፡ እናተደኮነ ዝመጸን ምኻኑ’ዩ። መሰረት ናይ’ዚ ዝምድና’ዚ ክኣ ኢሳያስ ካብ’ቲ እዋን’ቲ ኣትሒዙ ጥቕሚ ኣመሪካውያን ኣብ ዞናና ንምሕላው ሓንሳብ ንሓዋሩ ዝኣተዎ ዕሱብነትን ዝሃቦ መብጽዓን’ዩ። ኣመሪካውያን ንኢሳያስ መተካእታ የብሉን ክብሉ ከለው ክኣ፡ መንቀሊኡ እዚ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን።
ኣብ መወዳእታ ንግዱዳት ትዓዘብትን ኣሕዋትና ኤርትራውያንን ከነረጋግጾ ንደሊ ግን ሓደ ሓቂ ኣሎ። እዚ ክኣ ከምዚ ዝኣመሰሉ ጸሊም ዝታሪኾም ኢሳያስን ስዓብቱን፡ ንኻልኦት ብኽድዓት ክኸሱ ብዝኾነ ይኹን መለኪዒታት መሰል ይኹን ብቕዓት ዘይብሎምን ምዃኑ’ዩ። ልክዕ ከምቶም ዝሓለፉ መሰልቶምን ክኣ፡ ህዝብና ውዒሉ ሓዲሩ ክፈረዶም ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
(ምንጪ ሓበረታ ድሞክራስያዊት ኤርትራ ሕታም ቁ 32 ንሓሰ -መስከረም 1999)
ዑ/ኤል ተ/ጽዮን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2633


text:
5ይ ክፋል ክቡራት ተኸታተልቲ! ድሕሪ ማህረምቲ ኮሎኔል ስምኦን ገብረድንግል ናብ ኩሎም አካላት መንግስትን ግንባርን ብዝወረደ ህጹጽ መምርሒ፡ ብጥቆማ ኣማሓዳሪ ን/ዞባ ዓረዛ መሓመድ ሓምድን ኣዛዚ ክ/ሰ 31 ኮ/ል ክብሮም ዳኘው (ወዲ ኣቸቶ)ን ኣብ ደብሪ ኣብነ መርቆርዩስ ከም ዝተረኸበ፡ ድሕሪ ገለ ናይ ተኹሲ ምልውዋጥ ነጋዳይ ሳምሶን ገረዝጊሄር (ወዲ ቀሺ) ብዕለት 19.10.2007 ካብ ኣባላት ክ/ሰ 31 ብዝተተኮሰ ጥይት...
HAARP / MANMADE DISASTERS, WHITE HOUSE HOW THE CLINTON FOUNDATION, UN, NGOS RIPPED OFF HAITI & OTHER HAARP VICTIMS EW YORK – Former President Bill Clinton developed a methodology of exploiting epidemics and natural disasters to raise hundreds of millions in...
ካብ ሳክትዝም ዝትቐድሐ ምስጢራዊ ሰነድ (ነጋዶ ፍቐረን ሳምሶንን) 4ይ ክፋል ኣብ ሳልሳይ ክፋል፡ ተደጕሉ ዝጸንሐ ምፍሕፋሓት ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ብሰንኪ ሞት ፍትው መንእሰይ ፍቕረ ዓንደማርያም ተሳቢቡ ኣብ ጠርዚ ኣብ ዝበጸሓሉ እዋን፡ ሃንደበት ብቀዳም ዕለት 13.10.2007 ሰዓት 7፡00 ምሸት ድሕሪ ጥዕናዊ ስፖርት፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ኮ/ል ስምኦን ገብረድንግል ኣብ ከባቢ ባር ኣኪላ ኣብ ጥቓ መንበሪ ገዛ ኣብ መኪና...
ዘይወግሕ መሲሉዋስ ኣብ ቦኽርኣ ትጽሕጽ! ዝኸበርኩም ተኻታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት! ኣብዚ በጺሕናዮ ዘሎና መድረኽ፣ እቲ ሕቡእ ምስጢራት እንዳ ህግደፍ ዳርጋ ደፋእ እንዳበለ ክቕላዕ ንርእዮ ኣሎና። መኽንያቱ ድማ ንሓቂ እንተድኣ ብርእሳ ቀቢርካያ ብኣግራ ከኣ ከምትወጽእሲ ባህርያዊ ስለዝኾነ። እወ! መስጣ እቲ ከም ውሕጅ ዝፈስሰ ደም ንጹሃት ጀጋኑ ኤርትራን፣ መስጣ እቲ ራእዪኡ ዝተጠልመ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ድኣ...
ጥንታዊ ባህልን ኣፈታሪኽን ደቂ ኣገእዝያን ከምዝሕብሮ፤ ብግምት ኣስታት ካብ ሓደ ሽሕ ዓመታት ንላዕሊ ቅ.ል.ክ. ኣቢሉ ይኸውን፣ ኣግኣዝያን ዝተባህሉ ስማውያን ህዝብታት፣ካብ ከባቢ የመንን ጆርዳንን ኢራቕን ተበጊሶም፣ብቀዪሕ ባሕሪ ኣቋሪጾምን ፈለግ ኒል ተኸቲሎምን፣ንወገን ከበሳ ክሳብ ፈለግ ተክዘ፣ኣብዚ ሎሚ ኤርትራን ትግራይን ዝብሃል ዘሎ ቦታ ተሃዘቡ። ካብኡ ከኣ ንወሎን በጌምድርን ጎጃምን ሰሜናዊ ሸዋን ተስፋኽፍሑ።...


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓላፊ ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ዛይድ ራኣድ ኣል ሑሴን ኣብ የመን ኣብ መንበሪ ከባቢታትን ትካላት ሕክምንና ሓዊሱ ይፍፀሙ ዘለው መግሃስትታት ብዓለምለኸ ነፃ ወገን ክምርመር ሎማዕንቲ ሓሙስ ፀዊዖም።
የመናዊያን ስቪላት ብሰንኪ ብረታዊ ግጭት ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ክፃወሩዎ ካብ ዝኽእሉ ንላዕሊ ተሳቒዮም እዮም ይብሉ ኣብ መግለፂኦም።
ሎሚ እውን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ተሓታትነትን ፍትሕን ስቓዮም ቀፂሉ’ሎ፤ማሕበረሰ ዓለም ነዚ ዘይፍታሓዊ ኩነታት ድሕሪ ደጊም ክፃወሮ የብሉን ኢሎም።
ሕቡራት መንግስታት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ የመን ኣብቶም ዝሓለፉ 18 ኣዋርሕ ኣሽሓት ዝተቐትልሉን ሚሊዮናት ብዘይ ምግቢ ዝተረፍሉን ብዙሓት መግሃስቲ ሰብኣዊመሰላት ዝሓዘ ፀብፃብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣውፂኡ’ሎ።
ካብ መጋቢት 2015 ክሳብ ነሓሰ 2016 ኣብ ዘሎ እዋን ኣስታት 3,800 ስቪላት ተቐቲሎም ካልኦት 6,700 ድማ ብሰንኪ እቲ ግጭት ቆሲሎም ኣለው።
እንተወሓደ 7.6 ሚሊዮንሰባት ሕፅረት ኣመጋግባ ኣጋጢሙዎም ኣሎ፤ካልኦት ሰለስተ ሚሊዮን ሰባት ድማ ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣለው።


text:
Radio Erena: 09 February 2021
ኣብ ሶማል፣ ኣባላት ባይቶ ሓድሽ ፕረዚደንት ክምረጽ ብዘይምኽኣሉ፣ እታ ሃገር ናብ ተወሳኺ ፖለቲካዊ ወጥሪ ትሽመም ከምዘላ ተሓቢሩ።
ስልጣኑ ኣብ 8 ለካቲት ንሓድሽ ዝተመርጸ ፕረዚደንት ከረክብ ዝነበሮ፣ ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስትን መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ፣ ምርጫ ኣባላት ባይቶ ይኹን ፕረዚደንት ክካየድ ኣይከኣለን።
እቲ ፕረዚደንት፣ ንመራሕቲ ርእስ ምምሕዳራት ፑንትላንድ ጁባላንድን ከም ኣውራ ጠንቂ ዘይምክያድ ምርጫን ተፈጢሩ ናይ ዘሎ ፖለቲካዊ ወጥርን ይወቕሶም ኣሎ።
ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ ፕረዚደንት፣ ናይ ግዳም ሓይልታት’ውን ኣብዚ ተፈጡሩ ዘሎ ወጥሪ ኢድ ከምዘለዎም ኣመልኪቱ።
መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳር ጁባልናድን ፑንትላንድን ብወገኖም፣ ስልጣን ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ብሰኑይ 8 ለካቲት 2021 ስለዘብቅዐ፣ እቲ ፕረዚደንት ንሶማልን ፈደራላዊ መንግስትን ከምዘይውክል ይነጽግዎ ኣለዉ።
እዚ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስትን ርእሰ ምምሕዳራትን ተፈጢሩ ዘሎ ሶማል፣ ምስቲ እታ ሃገር ዘለዋ ጸጥታዊ ሃጓፍን ሰንኮፍ ምምሕዳር መንግስትን፣ እንደገና ናብ ውድቀት ከይተምርሕ ተሰጊኡ ኣሎ።
ሶማል፣ ን22 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ስርዓት ስያድ ባረ ኣብ 1991 ድሕሪ ምውዳቑ፣ እታ ሃገር ናብ ምብትታን ሕንፍሽፍሽን’ያ ወዲቓ።
ንኩለን ‘ተን ዝተፈንጨላን ክፍንጨላ ዝደልያ ዘለዋን ርእሰ ምምሕዳራት ዝጥርፍን ማእከላይ መንግስቲ ንምቛም ኣብ ዝካየድ ዘሎ ናይ ነዊሓ ዓመታት መስርሕ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ዝሓሸ ተስፋ እኳ እንተራእዩ፣ ናብ ድሕሪት ከይምለስ ሓያሎ ወገናት ስክፍትኦም ይገልጹ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ሶማል፣ ኣብ ከባቢ’ቲ መራሕቲ ርእስ ምምሕዳርት ምስ ፕረዚደንት ፋርማጆ ኣኼባ ዘካይድሉ ዝነበሩ ዞባ፣ ብ8 ለካቲት፣ ኣብ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 13 ሓይልታት ጸጥታ ከምዝተቐትሉ ተሓቢሩ።
ኣብ መንገዲ ዝተጻወደ ነታጕ፣ ብመካይን ንዝጎዓዙ ዝነበሩ ኣባላት ጸጥታ ዞባ ጋልምዱግ፣ ዒላማ ዝገበረ ምንባሩ ሓላፊ ጸጥታ ጀነራል መስዑድ ማሕመዱ ኣረጋጊጹ።
==================


text:
ልኡኽ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ምስ ሚኒስትሪታትን ሃገራውያን ማሕበራትን ዘትዩ
ኣ. ዜ. ኤ.
ኣብ ኤርትራ ናይ 5 መዓልታት ዑደት ዘካይድ ዘሎ ቴክኒካዊ ልኡኽ ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ4 ለካቲት ምስ ሚኒስትሪታትን ሃገራውያን ማሕበራትን ኤርትራ ተራኺቡ ዘትዩ።
እቲ ልኡኽ፡ ኣብ ሰለስተ ቀዳምነታት ኤርትራ፡ ማለት ፍርዳዊ ኣካላት፡ ስንኩላንን ውሕስነት ማይን ሓበሬታ ብምእካብ፡ ቴክኒካዊ ምትሕግጋዝ ንምእማም ዝዓለመ’ዩ።
ኣብ መኽፈቲ ናይ’ቲ ርክብ፡ ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኤርትራ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ዝበቘለት ሃገር ብምዃና፡ ነቲ ጉዳይ ኣብ መስርሕ ህንጸት ሃገር ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት፡ ጽላታት፡ ፖሊሲታትን ፕሮግራማትን ትሰርሓሉ ምህላዋ ብምሕባር፡ እቲ ሕጂ ዝዝረበሉ ዘሎ፡ ኤርትራ ኣብ 2014 ብመሰረት ዘቕረበቶ ሃገራዊ ጸብጻብ ዝተቐበለቶ ለበዋታት፡ ነዚ እምነትን ጻዕሪን ልኡኽ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ምስ ሚኒስትሪታትን ሃገራውያን ማሕበራትን ዘትዩ ዘንጸባርቕ ምዃኑ ሓቢሩ።
ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ኣስዒቡ፡ ንዝተፈላለያ ሚኒስትሪታትን ሃገራዊ ማሕበራትን ዝምልከት ናይ ምውህሃድ ባይታ ብምፍጣር ኣብ 2015 ዝተኻየደ ጻዕሪ ምክትታል ከምእተገምገመን ኣብ 2016 ዝቕጽል ናይ ስራሕ መደብ ወጺኡ ከምዘሎን’ውን ገሊጹ።
ተሳተፍቲ፡ ኣብ’ቲ ኤርትራ ዝሰርዓቶ ቀዳምነታት ዘካየደቶን እተካይዶ ዘላ ጻዕሪን ክግበር ዝግብኦ ተክኒካዊ ምትሕግጋዝን ብዝምልከት ተመያዪጦም። ኣብ መዛዘሚ’ቲ ርክብ፡ ኣወሃሃዲት ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ሓላፊት ፕሮግራም ልምዓት ው.ሕ.ሃን ሚስስ ክርስቲን ኡሙታኒ፡ ኣብ ኤርትራ ዋላ’ኳ ብድሆታትን ሕጽረታትን እንተሎ ዓበይቲ መደባት ይሰላሰል ከምዘሎ፡ ቤት-ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ብመሰረት ቀዳምነታት መንግስቲ ኤርትራ ድማ ኣብ ሽርክነት ዝተመርኰሰ ኣበርክቶ ይገብር ከምዘሎ ኣብሪሃ።
ንሳ ብተወሳኺ፡ ተነዲፉ ዘሎ መደብ ቀልጢፉ ተጻፊፉ፡ ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ንምዕዋቱ ዘድሊ ቴክኒካዊን ፋይናንሳዊን ደገፍ ክገብር ቅሩብ ምዃኑ ኣረጋጊጻ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።
አቀድም አእኵቶቶ ለእግዚአብሔር በኢየሱስ ክርስቶስ በእንተ ኵልክሙ እስመ ተሰምዓት ሃይማኖትክሙ ውስተ ኵሉ ዓለም። (ሮሜ ፲፩፡፰)
ኣቐዲመ ንዂልኻትኩም ብኢየሱስ ክርስቶስ ሃይማኖትኩም ኣብ ኵሉ ዓለም ስለተሰምዐት፡ ንእግዚአብሔር አመስግን። (ሮሜ 11፡8)
ክቡራንን ክቡራትን፡ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትነብሩ ሕዝበ ክርስቲያን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሆስፒታል ተዓቒብኩም እትርከቡ ሕሙማነ ሥጋ፡ ኣብ ሓያል ጻዕሪ እትርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕና፡ ኣብ ሓለዋ ሃገርን ልምዓትን ዘለኹም ሠራዊት ምክልኻል፡ ኣብ ተሃድሶ ዘለኹም ናይ ሕጊ እሱራት፡ ብሓፈሻ ኵልኹም ሕዝቢ ኤርትራ እንቋዕ ካብ ፳፻፲ወ፫/2013 ዓመተ ምሕረት ዘመነ ማቴዎስ ወንጌላዊ፡ ናብ ፳፻፲ወ፬/2014 ዘመነ ማርቆስ ዜናዊ፡ ብደሓነ ሰላም ኣብጸሓናን ኣብጸሓኩምን እናበልና ሠናይ ትምኒትና ንገልጸልኩም።
ወትባርክ ኣክሊለ ዓመተ ምሕረትከ ወይጸግቡ ጠላተ ገዳም፡ ወይረውዩ ኣድባረ በድው። (መዝ ፷፬፡፲፩)
ኣክሊል ዓመተ ምሕረት ትባርኽ፡ ናይ ምድሪ በረኻታት ጠሊ ይጸግቡ፡ ኣብ ምድረ በዳ ገቦታት ይረውዩ። (መዝ 64፡11)
ዘመን ሓሊፉ ዘመን ክትካእ ዝገበረ ጐይታ ዘመናት ልዑል እግዚአብሔር እዩ፡(ዘፍ፩፡፲፬-፲፰/1፡14-18) ። በዚ ድማ ንፍጥረታት ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ኣምጺኡ፡ ትውልዲ እናሕለፈን ትውልዲ እናተክአን መጋብን ሰራዕን ኮይኑ ዘናብር ባዕሉ እግዚአብሔር ኣምላኽ እዩ። (ዳን ፪፡፳-፳፪/2፡20-22)
እምበኣር ነዚ መሠረት ብምግባር መደምደታ ብሉይ ኪዳን መጀመርታ ሓዲስ ኪዳን ዝኾነ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ፡ ናይ ዘመን መሰጋገሪ ብምዃኑ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፡ ካብ ብሉይ ናብ ሐዲስ፡ ካብ ዘመነ ኵነኔ ናብ ዘመነ ምሕረት ንዝተሰጋገርናሉ ዓቢይ ውዕለት ብምስትውዓል፡ ካብ ክፉእ ርሒቕና ብቕንዕናን ብሓቅን በዓልና ክንዝክሮን ከነኽብሮን ሠሪዓትልና ኣላ።
፳፻፲ወ፫/2013 ዓመተ ምሕረት ኵልኻትኩም ከም እትፈልጥዎ ብሕማም ኮቪድን ፈታኒ ተጻብኦን ከምዘሕለፍናያ ንዂላትና ግሉጽ ኢዩ። ሕጂ ግና ዘመኑ “ማቴዎስ ተሳዕረ ማርቆስ ነገሠ” ዝበሃለሉ ዘመን፡ ኣምላከ ምሕረት ዘመነ ሰላም፡ ዘመነ ራህዋ፡ ዘመነ ፍቕሪ ክገብረልና ቡራኬናን ሠናይ ትምኒትናን ንገልጸልኩም።
ብተወሳኺ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍትና “ዘለዎ ንዘይብሉ የማቕል” (ሉቃ ፫፡፲/3፡10) ተባሂሉ ከም ዝተኣዘዘ፡ ምትሕግጋዝ ንቡርን ክቡርን ባህልና’ውን ስለዝኾነ ንጽጉማት ክንዝክር፡ ብሕማም ንዝሳቐዩ ወገናትና ክንበጽሕ፡ ንዝሓዘኑ ከነጸናንዕ፡ንዘኽታማትን ንዘይብሎምን ካብ ዘለና ምምቃል ከይንርስዕ እናበልና፡ ኣብ’ዚ ሓድሽ ዓመት ብፍቕርን ምትሕልላይን ሠናይ ግብርን ክንዓይይ፡ ንዘይተሠርሐ ክንሠርሕ፡ ንዝተጀመረ ኽንፍጽም ብቕንዕና መንፈስ ክንትንሥእ ይግባእ።
ብረድኤት ርሑቀ መዓት ወብዙኃ ምሕረት፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ቅድስት ቤተ ክርስቲያናን ሃይማኖትናን ከጽንዓልና፡ ሃገርና’ውን ክልልት በግርማ ሕጽርት ብመንፈስ ቅዱስ ገይሩ ከንብረልና፡ እዚ ዓመት እዚ፡ ዓመተ ሰላምን ቅሳነትን ክገብረልና፡ ንዝሓመሙ ፈውሰ ምሕረቱ፡ ንዝተጸገሙ ድማ ራሕዋ ሂቡ፡ ፍረ ዘራእትና ክንሓፍስን፡ ሓድነትና ኣጽኒዕና ብፍቕርን ሕውነትን ክንነብርን ሓደራ ንብል። ኣብ መወዳእታ እግዚአብሔር ንወርኃ ክረምት ባሪኹ፡ ብዝናም ኣብቊሉ፡ ብፀሓይ ኣብሲሉ፡ ንዝሃበና ልምላሜ ናብ ፍረን ቆፎን ከምኡ’ውን ናብ ብርሃነ መስቀሉ ከብጽሓና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
እግዚአብሔር ሃገርና ይባርኽ!!!
ብፁዕ ወቅዱስ ቀዳማዊ ቄርሎስ ፭ይ ፓትርያርክ ወርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት
ዘኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ
መስከረም ፳፻፲ወ፬/ መስከረም 2021


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከባብታት ኦሮሚያ ዝካየድ ህዝባዊ ተቓውሞ 3ተ ወርሑ ዘሕለፈ ክኸውን ከሎ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ምዕራብ ኣርሲ ዝተራእየ ብተኹሲ ዝተዓጀበ ግጭት ግን ዝሓየለ ምንባሩ ኩሎም ወገናት ይገልጹ። ኣብ`ቲ ግጭት 7ተ ኣባላት ጸጥታ ከምዝተቐትሉ መንግስቲ ክገልጽ ከሎ፡ ብወገን ምንቅስቓስ ተቓውሞ ድማ፡ ብርክት ዝበሉ ሰለማውያን ሰባት ከምዝሞቱ ይገልጹ።
ብዛዕብኡ መግለጺ ዝሃቡ ሚንስተር ኮሚኒኬሽን ጌታቸው ረዳ፡ ካብ ኣስመራ ዝተላእኩ ኣባላት ግንባር ናጽነት ኦሮሞ፡ ኣርበኞች -ግንቦት 7ተ፡ ከምኡ`ውን ኣብ ውሽጢ ሃገር ብሕጋዊ መንገዲ ዝቃለስ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ፡ ኣብ ምልዕዓል`ቲ ናዕቢ ኢድ ከምዘለዎም ከሲሶም።
ነዚ ምላሽ ዝሃበ ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቶለራ ኣደባ፡ “ ቅድሚ ሎሚ ዝኾነ ዓይነት ተቓውሞ ከጋጥም ከሎ ከምኡ ስለዝብሉ፡ ክሳብ ሎም ስለምንታይ ከምዝደንጎዩ`ውን ኣይተረደኣናን “ ድሕሪ ምባል ፡ ስበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ነቲ ሕቶ መሰል ዝህብዎ ምላሽ እናለዋወጥዎ ከምዝጸንሑን፡ ሎሚ ግን ህዝቢ ነቲ በደል ክሽከሞ ካብ ዝኽእል ንላዕሊ ምስ ከደ ናብ ኦነግን ምስ ካልኦትን የሳብብዎ`ለዉ ኢሉ።
ኣብ`ቲ ክሲ ዝተጠቕሰ ግንቦት 7ተ ብወገኑ ብሓላፊ ጉዳይ ወጻኢኡ ኣቶ ንኣምን ዘለቀ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ “ እቲ ዝተለምደ ናይ ወያነ ባህርይ `ዩ “ ብምባል “ኣብ ልዕሊ ህዝቢ መንግስታዊ ሽበራ የውርድ ኣሎ” ኢሉ። ኣተሓሒዙ፡ ኣርበኞች ግንቦት 7 ፡ “ነዚ ስርዓት ንምውጋድ፡ ኣብ ጎኒ ኦሮሞ ህዝብና ኾይኑ ክቃለስ`ዩ” ኢሉ።
በቲ ናዕቢ ዛጊድ ልዕሊ 200 ሰባት ከምዝሞቱ፡ ኣህጉራውያን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
ተወሳኺ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡