text:
ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ንምዕዛብ ዝተላዕከ ተዓዛቢ ጉጅለ ሕብረት ኣውሮጳ ዝመርሓ ሓላፊት እቲ ልዑኽ መስርሕ ምርጫ ፅፁይ ኣይነበረን ምኽንያቱ ድማ ፖለቲከኛታት’ታ ሃገር እዮም ኢለን።
ኣብ ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ መደረ ዘስምዓ ሓላፊት ጉጅለ ተዓዛቢ ሕብረት ኣውሮጳ ማሪዥ ሻኽው ኣብ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ንዝተርኣዩ ፀገማት ጠንቁ ፖለቲከኛታት እዮም ኢለን።
“ንፈለማ ግዜ ዘድመፁ ሓሙሽተ ሚሊዮን መናእሰይ ሓዊሱ ህዝቢ ኬንያ ንዴሞክራሲያዊ መሰሎም ኣየሰተማቐሩዎን።መራሕቲ ፖለቲካ ንነፃ ትካላት ብምጥቓዕ ነቲ መስርሕ ምርጫ ኣበርዒኖምዎ፤ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ወገናት ልዝብ ከይካየድ ኣብ ክንድኡ ምስሕሓባት ክንህሩ ገይሮም እዮም።”
ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ልኡኽ እቲ መስርሕ ንኣድመፅቲ ዘጉሃየ ነይሩ፤ ፖለቲካዊ ፍሕፍሓት ዝፈጠሮ ማህሰይቲ እታ ሃገር ተኸፋፊላ ክትቕፅል ገይሩዋ’ሎ ይብል።
ሻኽው ሓድሽ ዝተኣታተወ ኤሌክትሮኒክስ ናይ ምርጫ መሳርሒ ኣድመፅቲ ብበዝሒ ክወፁ ብምትብባዕ 15 ሚሊዮን ኬንያዊያን ድምፆም ክህቡ እንተገበረ እውን ኬንያዊያን ንዝነበሮም ስግኣት ግን ኣየወገደን ኢለን ።
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ዝተደገመ ምርጫ ኣስታት 7.6 ሚሊዮን ጥራሕ ኣድሚፆም።
ኦዲንጋን ምኽትሎም ኮይኖም ዝተወዳደሩን ንባዕሎም ፕረዚደንትን ምኽትል ፕረዚደንትን ገይሮም ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ ቃለ ምሓላ ክንፍፅም ኢና ድሕሪ ምባሎም መራሕቲ ንኹሉ ዘሳትፍ መንግስቲ ክምስርቱ ኣብ ኬንያ ፃውዒት እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።


c: text/html

text:
By Awet Mengstab on Thursday, 12 May 2011
ሓይሊ ሞት ተሳዕረ !
“ዎ ሞት፡ ኣበይ ኣሎ ብልሕኻ፧ ኣታ ሲኦልከ፡ ኣበይ ኣሎ ዓወትካ፧
ብልሒ ሞት ሓጢኣት እዩ፡ ሓይሊ ሓጢኣትውን ሕጊ እዩ።
ግናኸ ነቲ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ገይሩ
ዓወት ዚህበና ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ።”
(1ቈረ.15.55-57)
ቀደም ቆልዓ ከለኹ ይዝከረኒ ዓርቢ ስቕለት ክኸውን እንከሎ፣ ኣዴና ናብ እንዳ መድሃኔኣለም ቤተክርስትያን ሒዛትና ትኸይድ ኔራ። ቆልዑት ስለ ዝነበርና ማይ ክንሰቲ ወይ’ውን ገለ ነገር ክንበልዕ ይፍቀደልና እኳ እንተነበረ፣ እቲ ዓላማ ጾምካ ምውዓል እዩ ኔሩ። ኣብቲ እዋን እቲ ዝዓበየ ሕቶ ዝኾነኒ ዝነበረ “ስለምንታይ እዮም ንየሱስ ቀቲሎሞ፣ ገባሪ ጽቡቕዶ ኣይነበረን?” ዝብል እዩ ኔሩ። ንቐተልቱ ድማ እጸልኦም ኔረ። ዓርቢ ስቕለት ከም ናይ ጓሂ መዓልቲ ኮይና እያ ትስምዓኒ ኔራ። ከመይሲ እቲ ሕያዋይ የሱስ ስለ እተሰቕለን ዝሞተን። ንዕኡ ክሓስብ እንከለኹ ድማ ጓሂ ይስምዓኒ ስለ ዝነበረ ብዝተኻእለኒ መጠን ጾመይ ክውዕል እየ ዝፍትን ኔረ። ሰንበት፣ ትንሳኤ ወይ ፋሲካ ምስ ኮነ ግና እቲ ናይ ዓርቢ ስምዒታት ኩሉ ይጠፍእ።
ምልስ ኢልና ደቀ-መዛሙርቲ የሱስ ኣብ እዋን ስቕለቱ፣ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ከምዝነበሩ እስከ ንሕሰብ። ተስፋ ጌሮምዎ ዝነበሩ፣ ብዙሕ ድንቅን ተኣምራትን ዝገበረ መራሒኦም እዩ ናብ ኢድ ሮማውያን ኣሕሊፉ እተዋህበ። ከም ናብ ማሕረዲ እትኹብከብ በጊዕ ስቕ በለ እንበር ንርእሱ ክከላኸል ኣይፈተነን። ጴጥሮስ እኳ ኣይሰለጦን እንበር ክከላኸለሉ ፈቲኑ ኔሩ። ምስ ሞተን ምስ ተቐብረን ድማ ነገራቶም ኩሉ ምስኡ እዩ ተቐቢሩ ነይሩ። ትንሳኤ ይርኣዮም ኣይነበረን። ድሕሪ ደጊም እንታይ እዮም ክገብሩ፣ ናበይ እዮም ክኸዱ፣ ኣይፈልጡን ነበሩ። ኩሉ ነገራቶም ሓዲጎም እዮም ስዒቦሞ ኔሮም። ድሕሪ ‘ዚ ግና ንቕድሚት ከኺዶም ዝኽእል ተስፋ ኣነበረን። ስለዚ ድማ ኩሎም ናብቲ ናይ ቀደም ተግባራቶም ክምለሱ ጀመሩ። ተስፋ ሃዋርያት ግና ጸልሚቱ ኣይተረፈን። እቲ ተስፋ ጌሮምዎ ዝነበሩ የሱስ ሞት ኣጽኒዑ ክሕዞ ኣይከኣለን። ንሞት ስዒሩ ተስኤ። ተስፋኦም ድማ ተሓደሰ።
ዓለም ብብዙሕ ነገራት ትናወጽ ኣላ። ምንቅጥቅጥ መሬት፣ ምዕልቕላቕ፣ ህቦብላ፣ ውግእን ናዕብን... ወዘተ መኽፈቲ ናይ ነፍሲወከፍ ዜና ዓለም እዩ ኮይኑ ዘሎ። ብዙሓት ጠፊኦም፣ ብዙሓት ዝነበሮም ስኢኖም፣ ብዙሓት ፈተውቶም ሓሊፎም። ህዝብና‘ውን ካብዚ ኣደዳ መዓት ኣየምለጠን። ኣብ ፍቖዶ ባሕርን ምድረበዳን ይጠፍእ ኣሎ፣ ገለ ድማ ከርተት ይብል ኣሎ። ሞትን ስቓይን ዝነገሰ ዀይኑ እዩ ዝስምዓካ። ኣብዚ እዋን እዚ እቲ እንኮ ተስፋ ክኾነና ዝኽእል እቲ ንሞት ስዒሩ ዝተንስኤ ክርስቶስ እዩ። ጸላኢ ክሓርድን ከጥፍእን እዩ ዝመጽእ፣ ክርስቶስ ግና ህይወት ምስ ተረፉ ክህብ እዩ ዝመጽእ። ከመይሲ ንሱ ንኹሉ ሓይሊ ሞት ስዒሩ እዩ።
ሓደ ታሪኽ ክነግረኩም። ሓደ ቆልዓ ምስ ኣቦኡ ይጓዕዝ ነበረ። ብድንገት ሓደ ንህቢ ናብታ ዝጓዓዙላ ዝነበሩ መኪና ኣተወ። እቲ ቆልዓ ኣለርጂ ናይ ሕንዚ ንህቢ ስለዝነበሮ ክመጾ ዝኽእል ስቓይ ተረዲኡ ብራዕዲ ኣንቀጥቀጠ። ኣቡኡ ግና ኢዱ ዘርጊሑ ነቲ ንህቢ ቆለቦ። ንቕሩብ ደቓይቕ ድሕሪ ምዕሟኹ እንደገና ፈነዎ። ቁሩብ ሃዲኡ ዝነበረ ቆልዓ እንደገና እቲ ንህቢ ክበርር ምስረኣዮ ክርዕድ ጀመረ። ኣብኡ ግና “ኣጆኻ ወደይ ኣይትፍራህ፣ ርኤ እቲ ሕንዚ ኣብ ኢደይ ኣትዩ እዩ፣ ደጊም ክጎድኣካ ኣይክእልን እዩ።” ብምባል ኢዱ ዘርጊሑ ኣርኣዮ።
ክርስቶስ ብመስማር ክሽንከር እንከሎ እንበኣር ንሓይሊ እቲ ብሰንኪ ሓጥያትና ዝመጸ ሞት እዩ ካባና ዝወሰዶ። ነዚ እተረድኤ ጳውሎስ ከምዚ ይብል፣ “ዎ ሞት፡ ኣበይ ኣሎ ብልሕኻ፧ ኣታ ሲኦልከ፡ ኣበይ ኣሎ ዓወትካ፧ ብልሒ ሞት ሓጢኣት እዩ፡ ሓይሊ ሓጢኣትውን ሕጊ እዩ። ግናኸ ነቲ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ገይሩ ዓወት ዚህበና ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ።” (1ቈረ.15.55-57) እንብእርከስ ንዘክር፣ ድሕሪ ሕጂ እቶም ዘሎና ነቲ ምእንታና ዝሞተን ዝተንስኤን እንበር ንርእስና ምእንቲ ከይንነብር ኢሉ እዩ ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ዝሞተ እሞ ብኹሉ ናብራና ንዕኡ ብምኽባር ንንበር (2ቈረ.5.15)።
ጸሎት-
ዎ ኣምላኽ ብሞት ወድኻ ንሓጥያተይ ስለ ዝደምሰስካ ብትንሳኤኡ ድማ ሓድሽ ህይወት ስለ ዝሃብካኒ ኤመስግነካ። ብኹሉ ዕድመይ ንዓኻ እናኣኽበርኩ ክነብር መሪጸ እየ’ሞ ብጸጋኻ ደግፈኒ። ብስም የሱስ ኣሜን!
Posted by Awet Mengstab
ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመት የሱስ ኣብዚ ምድሪ ብኣካል ኣብ ዝመላለሰሉ ዝነበረ እዋን: ንብዙሓት ከም ዝፈወሰን እንጌራ ከም ዝመገበን: ካብ ማእሰርቲ ሓራ ከም ዘዉጽአ: ካልእ ብዙሕ ተኣምራት’ውን ከም ዝገበረን ኣብ ብዙሕ ክፋላት መጽሓፍ ቅዱስ ነንብቦ ኢና። ካብዚ ዝተላዕለ ድማ ብዙሓት ሰባት ይስዕብዎ ነይሮም። እንተኾነ የሱስ እቶም ዝስዕብዎ ዝነበሩ ብዛዕባ መንነቱ ብትኽክል ዝተረድእዎ ከም ዘይነበሩ ስለ ዝፈለጠ: ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ከምዚ ኢሉ ክሓትት ከሎ ንርኢ: “የሱስን ደቐ መዛሙርቱን ናብ ዓድታት ቂሳርያ ናይ ፈልጶስ ከዱ፡ ነቶም ደቐ መዛሙርቱ ከኣ ኣብ መገዲ፡ ሰብ መን እዩ ይብሉኒ ኣለው ኢሉ ሓተቶም” (ማር 8:2)። እቲ ዝገርም ድማ እቶም ሰባት ቅኑዕ ርድኢት ብዛዕባ የሱስ ስለ ዘይነበሮም ገሊኦም “ዮሃንስ መጥምቕ፡ ኤልያስ ካልኦት’ውን ሓደ ካብ ነብያት እዩ” (ማር 8፡28) ክብሉ ከለው ንርእዮም።
ሎሚ’ውን እንተኾነ ብዙሓት ብዛዕባ መንነት የሱስ ብዙሕ ክብሉ ይስምዑ እዮም። ገሊኦም ነቢ ገሊኦም ድማ ልኡኽ ኣምላኽ: ኣብ ዘበኑ ካብ ዝነበሩ ሓደ ንፉዕ ፈላስፋ ዝብሉ’ውን ኣይተሳኣኑን። ኣነን ንስኻትኩምን ከም ሰዓብቲ ክርስቶስ፡ ከምቲ ንደቂ መዛምርቱ ዝሓተቶም ሕቶ እንተ ዝገጥመና፡ መልስና እንታይ ምኾነ፧ ካብዚ ቀጺልና እምብኣር ገለ ካብ ሓቐኛ መንነት ክርስቶስ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ክንርኢ ክንፍትን ኢና።
የሱስ ኣምላኽ እዩ
እግዚኣብሄር፡ ኣምላኽ ምዃኑ ካብ ዝልለየሎም ባህርያት ሓደ ናይ ምፍጣር ሓይሉ: ሰማይን ምድርን ኣብኡ ዘሎ ኩሉ ፍጥረትን ፈጠረ። ዘልኣለማዊ: መጀመርታን መወዳእታን ዘይብሉ፡ ንጉስ ወይ ገዛኢ ኩሉ ምዃኑ፡ ከም ፈጣሪ’ውን ክብሪን ኣምልኾን ምዉሳድ ከም ዝግበኦ ምጥቃስ ይከኣል። እዚ ባህርያት እዚ ድማ ኣብ ሰብ ኮነ ወይ ኣማልኽቲ ተባሂሎም ካብ ዝጥቀሱ ኣስማት ዘይርከብ እዩ።
የሱስ ግን ኣምላኽ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ እዚ ባህርያት እዚ ከም ዘለዎ ንርኢ። ኣብ ዮሃ 1፡13‐14 ከምዚ ይብል ''ቃል ብመጀመርታ ነበረ፡ እቲ ቃል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቃል’ዉን ኣምላኽ ነበረ። ብእኡ ኩሉ ኾነ፡ ካብቲ ዝኾነ ዘበለ ድማ ብዘይ ብእኡ ዝኾነ የልቦን። እቲ ቃል ድማ ስጋ ኮነ። . . . ክብረቱ ድማ ከም ክብሪ ናይቲ ሓደ ወዱ ነብኡ ረኤና።” ኣብዚ ብዛዕባ ወዲ ማለት እቲ ስጋ ለቢሱ ዝመጸ የሱስ እዩ ዝዛረብ ዘሎ። ካብዚ ጽሑፍ ከም እንርድኦ ድማ እቲ ቃል (የሱስ) ብመጀመርታ ከም ዝነበረ: ኣምላኽ ከም ዝኾነን ፈጣሪ ኩሉ ምዃኑን ከኣ የርእየና። እዚ ማለት ኣምላኽ ኣብ ዘፍጥረት፡ ሰማይን ምድርን
ኣባታቶም ዘሎ ኩሉን ክፈጥር ከሎ ከምዚ ይኹን እናበለ ይፈጥር ኔሩ።
እዚ ድማ ኣብ እብራዉያን 1፡2¸10 “ኣምላኽ ንኣና በቲ ወራስ ኩሉ ዝገበሮ ብእእ’ዉን ዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና . . . ብተወሳኺ ብዛዕባ ወዱ፡ ንስኻ ካብ ቀደም ንምድሪ ሰረትካያ ሰማያት’ውን ግብሪ ኣእዳዉካ እዮም” እናበለ ይነግረና። ስለዚ ከምቲ ገሊኣቶም ዝብልዎ፡ የሱስ ፍጡር ወይ ልኡኽ ኣምላኽ ዘይኮነስ፡ ንሱ ፈጣሪ ኩሉ ሰማይን ምድርን ኣብኣቶም ዘሎን እዩ። ነዚ ኢና ድማ ንየሱስ እቲ ንኣምላኽ ዝተወሃበ ክብሪን ኣምልኾን እንህቦ። እግዚኣብሄር ኣቦ ዘልኣለማዊ ኣምላኽ እዩ፡ መጀመርታ ይኹን መፈጽምታ የብሉን። ንሱ ዘሎን ንዘልኣለም ህያዉ ኮይኑ ዝነብርን ኣምላኽ እዩ። የሱስ ድማ ልክዕ ከም ኣቦ ዘልኣለማዊ ኣምላኽ እዩ። ኣብ ራኢ1፡8 ከምዚ ዝብል ቃል ብዛዕባ እግዚኣብሄር (ኣቦ) ነንብብ፡ ''ኣልፋን ኦሜጋን ኣነ እየ: ይብል እቲ ዘሎን ዝነበረን ዝመጽእን ኩሉ ዝኽእል እግዚኣብሄር ኣምላኽ።” ልክዕ ከምቲ ንኣቦ ዝተዋሀበ መንነት እዚ መንነት ንክርስቶስ የሱስ ክወሃቦ ከሎ ድማ ኣብ ራእ 22፡13 ነንብብ። ''ኣልፋን ኦሜጋን፡ ቀዳማይን ዳሕራይን መጀመርታን መወዳእታን ኣነ እየ።'' ሓደ ግዜ እዉን እግዚኣብሄር ንሙሴ ኣብ በረኻ ምስ ተገልጸሉ፡ ሙሴ ብዛዕባ ስሙ ወይ መንነቱ ክሓቶ ከሎ ኣምላኽ ከምዚ ኢሉ መሊስሉ ''... እቲ ዘሎኹ እየ ዘለኹ ...'' (ዘጽ 3፡14)። እዚ ድማ እቲ ቀደም ኣምላኽ ኣቦታቶም ማለት ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ይስሓቕ፡ ያእቆብ፡ ዝነበረ፡ ሕጂ’ውን ህያዉ ከም ዝኾነ ክገልጸሎም ስለ ዝደለየ እዩ። ብተመሳሰሊ ድማ ጸሓፊ ናይ እብራዉያን የሱስ ህያዉን ዘልኣለማዉን ምዃኑ ክግልጽ ከሎ ከምዚ ይብል፡ ''የሱስ ክርስቶስ ትማልን ሎምን ንዘልኣለም ንሱ እዩ። (እብ 13፡8) እዚ ድማ ኣምላኽነት የሱስ ቅድሚ ናብ ምድሪ ምምጽኡ ወይ’ውን ኣብዚ ምድሪ ክሳዕ ዝነበረ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ሎሚ’ዉን የሱስ ኣምላኽ ምዃኑ እዩ ዘርእየና ዘሎ። እዚ ኣምላኽነት እዚ ኣብ ሞንጐ ዘቋርጽ ዘይኮነስ ንዘልኣለም ዝነብር እዩ። የሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ሓደ ጊዜ ከምዚ ኢሉ ኣሎ ''... ዎ ኣቦይ ሕጂ ድማ በቲ ዓለም ከይተፈጥረት ኣባኻ ዝነበረኒ ክብሪ ኣባኻ ኣኽብረኒ (ዮሃ 17፡5)። ስለዚ የሱስ ኣብዛ ምድሪ ኣስታት 30 ዓመት እኳ ከም ሰብ እንተ ተመላላሰ፡ ዓለም ቅድሚ ምፍጣራ ምስ ኣቦ ብኣምላኻዊ ክብሪ ይነብር ከም ዝነበረ ካብቲ ጽሑፍ ንርዳእ። ናይ እብራዉያን ጸሓፊ ደጊሙ’ውን ብዛዕባ የሱስ ንደቂ ሰባት ዘገልግሎ ኣገልግሎት ዕርቂ ክዛረብ ከሎ ከምዚ ይብል፡ ''ከምኡ ድማ የሱስ መድሕን ዝሓሸ ኪዳን ኰነ። እቲኣቶምሲ ከይነብሩ ብሞት ስለ እተኸልከሉ፡ ብዙሓት ነበሩ። እዚ ግና ... ዘይሓልፍ ክህነት ኣለዎ (እብ 7፡22-24)።'' ብተወሳኺ ከምዚ ይብል፡ ''መጀመርታ መዓልታት ወይስ መወዳእታ ህይወት ዘይብሉ፡ ግናኸ ንወዲ ኣምላኽ ተመሊሱ ንሓዋሩ ካህን ኰይኑ ይነብር ኣሎ'' (እብ 7፡3)።
ካልእ ካብቶም ኣምላኽነት የሱስ ዝገልጹ ባህርያት፡ የሱስ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ገዛኢ፡ ጐይታ ወይ ንጉስ ስለ ዝኾነ እዩ። ጳዉሎስ ብዛዕባ እግዚኣብሄር ኣቦ ክዛረብ ከሎ ሓደ ጊዜ ''እቲ ብጹእ በይኑ ከኣ ስልጣን ዘለዎ ንጉስ ነገስታት ጐይታ ጐይቶት’ዉን ... '' (1ጢሞ 6፡15) ብምባል ገሊጽዎ ኣሎ። የሱስ ድማ ባዕሉ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ክዛረብ ከሎ፡ ''. . . ኣብ ሰማይን ምድርን ኩሉ ስልጣን ተዋሂቡኒ ኣሎ።'' ኣብዚ ምድሪ ብዙሓት ሓያላት ሰባት ተንሲኦም እኳ እንተኾነ ከምዚ የሱስ ዝብሎ ጌሮም ግን ኣብ ሰማይን ኣብ ምድሪን ክስልጥኑ ኣይተራኣዩን። ደጊሙ’ውን የሱስ ሓደ ጊዜ ንጲላጦስ ከምዚ ኢሉ ክምልሰሉ ከሎ ነንብቦ፡ ''ጲላጦስ ድማ እምብኣርከስ ንስኻ ንጉስ ኢኻ በሎ: የሱስ ከኣ ንጉስ ምዃነይስ ንስኻ እኳ ትብል ኣለኻ'' (ዮሃ 18፡37) በሎ። ምናልባት ገሌና እሞ ኣብዛ ምድሪ ብዙሓት ጐይቶት ወይ ነገስታት ኣለዉን'ዶ፧ ክንብል ንኽእል ኢና። እቲ ዝገረም ግን ነቶም ዘለዉ ኩሎም ጐይቶት የሱስ ጐይቶኦም፡ ነቶም ነገስታት ድማ ንጉሶም ምዃኑ እዩ ቃል እግዚኣብሄር ዝነግረና። ነዚ ስለ ዝተረድኡ እዮም በዓል ዳዊት ኣብ ብሉይ ኪዳን ብመንፈስ ተደሪዀም ንክርስቶስ ጐይታይ እናበሉ ዝጽዉዕዎን ዘምልኽዎን ዝነበሩ (ማቴ 22፡41-46)። ኣብ ሓድሽ ኪዳን’ዉን ሃዋሪያት ጐይታ እናበሉ ይጽዉዕዎ ጥራሕ ዘይኮኑን ''ጐይታይን ኣምላኸይን ''እናበሉ እዮም ዝስዕብዎ ዝነበሩ (ዮሃ 20፡28)።
ኣምላኽነት የሱስ ካብ ዝገልጹ ካልኦት ባህርያት ድማ ሓጥያት ክሓድግ ስልጣን ስለ ዘለዎ እዩ። ቃል እግዚኣብሄር ከምዚ ይብል፡ ''ንወዲ ሰብ ኣብ ምድሪ ሓጥኣት ክሓድግ ስልጣን ከም ዘለዎ ምእንቲ ክትፈልጡ ...” (ሉቃ 5፡24)። የሱስ ሓጢኣት ሰባት ክሓድግ ምስ ረኣዩ፡ ስልጣን የሱስ ብግቡእ ስለ ዘየለለይዎ፡ ብዛዕባ መንነቱ ከም ዝተደናገሩ፡ ኣብ ሉቃ 7፡48 ነንብብ። ''. . . ንኣኣ ድማ ሓጢኣትኪ ተሓዲጉልኪ በላ።” እቶም ምስኡ ኣብ መኣዲ እተቐመጡ ከኣ ብልቦም፡ እዚ ሓጥኣት ዝሓድግሲ መን እዩ ክብሉ ጀመሩ።''
ስለዚ የሱስ ነቢ ወይ ልኡኽ ኣምላኽ ጥራሕ ኔሩ እንተ ዝኸዉን፡ ሓጢኣት ክሓድግ ኣይምኻኣለን። ኣምላኽ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ ግን የሱስ ንዓይን ንዓኻትኩምን ሓጢኣትና ክሓድገልና ብቑዕ ኾይኑ ኣሎ። ክብሪ ንስሙ ይኹን።
ኣቐድም ኣቢልና የሱስ ኣምላኽ ምዃኑ ብዙሓት ጥቕስታት ካብ ብምጥቃስ ክንርኢ ጸኒሒና። እንተኾነ የሱስ ከም ኣምላኽ ጥራሕ ዘይኮነስ ከም ወዲ ኣምላኽ ኮይኑ’ውን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቂሱ ኣሎ። እዚ ድማ ንብዙሓት ሰባት ንኽርድእዎ ኣሸጊርዎም ኣሎ። ንኣብነት ተኸተልቲ እምነት ምስልምና እንተ ረኣና፡ የሱስ ከመይ ኢሉ ወዲ ኣምላኽ ተባሂሉ ስለ ዘይተረድኦም ''ኣምላኽ ኣይውለድ ኣይዉለድ'' ይብሉ። እዚ ድማ የሱስ ብባህርያዊ መገዲ ዝተወልደ ስለ ዝመስሎም ክኸዉን ይኽእል እዩ። ገለ ጉጅለ ክርስትና ኢና ዝብሉ፡ ግናኸ ዘይኮኑ ድማ ከምኡ ዝመስል ምድንጋራት ኣለዎም። ንኣብነት ተኸተልቲ እምነት ሞርሞን ወይውን ንገዛእ ርእሶም ቤተ ክርስትያን ዳሕረዎት ቅዱሳን ናይ ክርስቶስ (The church of late saints of chrst) ብምባል ዝተጸወዑ፡ ብዛዕባ ወዲ ኣምላኽ የሱስ ክዛረቡ ከለዉ፡ ክርስቶስ ካብቲ ዘልኣለማዊ ዝኾነ ኣቦ ብባህርያዊ መገዲ ከም ኩሉ ሰብ ካብታ ሰብ ዝኾነት ማርያም ከም ዝተወልደ ይነግሩ። መጽሓፍ ቅዱስ እንተ ርኢና ግን ብዛዕባ ምዉላድ የሱስ ከምዚ ይብለና ''... ማርያም ድማ ሰብኣይ ከይፈልጥኩስ ከመይ ኢሉ ክኸዉን እዩ በለቶ። እቲ መልኣኽ ከኣ እቲ ዝዉለድ ቅዱስ ወዲ ኣምላኽ ክብሃል እዩ” (ሉቃ1፡34-35)። ስለዚ የሱስ ዋላ’ኳ ካብ ማርያም እንተ ተወልደ፡ ኣወላልድኡ ብመንፈስ እምበር ብባህርያዊ መገዲ ከም ዘይነበረ ንርዳእ።
የሱስ ወዲ ኣምላኽ እዩ ክንብል ከለና እምበኣር፡ እቲ ኣምላኽ ዝኾነ የሱስ ኣብ ሰማይ ዝነበሮ ስልጣን ሓዲጉ፡ ከም ወዲ ንኣብኡ ዝለኣኽ፡ ንእግዚኣሄር ኣቦ ከኽብር ስጋ ለቢሱ ከም ዉሉድ ኣብ ምድሪ ተገሊጹ። ''እቲ ቃል’ውን ኣምላኽ ነበረ . . . እቲ ቃል ስጋ ኮነ፡ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ከኣ ኣባና ሓደረ። ክብረቱ ድማ ከም ክብሪ ናይቲ ሓደ ወዲ ነብኡ ርኤና” (ዮሃ1፡1-14)። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ገለ ወደይ ወይ ዉሉደይ
ዝተባህሉ ኣለዉ።
ንኣብነት ኣብ ሆሴ 11፡1 እግዚኣብሄር ንእስራኤል ወደይ ክብሎም ከሎ፡ ኣብ እዮ 1፡6 ከምኡ’ውን እዮ 38፡7 ድማ መላእኽቲ፡ ደቂ ኣምላኽ ተባሂሎም ክስመዩ ነንብብ። እዚ ድማ ኣምላኽ ዉሉድ ኢሉ ዝጸውዖም ብስጋ ስለ ዝወለዶም ዘይኮነስ፡ ነቲ ኣምላኻዊ ትእዛዝ ተገዚኦም ዝኸዱ ስለ ዝነበሩ እዩ። የሱስ ክርስቶስ ድማ ወዲ ኣምላኽ ዝተባህለ፡ ንኣቦ ዘኽብርን ዝእዘዝን ልኡኽን ተራ ሓደ ዉሉድ ዝጻወት ኣካል ናይ ስላሴን ስለ ዝነበረ እዩ።
የሱስ ኣብዚ ምድሪ ከም ዉሉድ ኮይኑ ክመላለስ ከሎ፡ ኩሉ ነገር ካብ እግዚኣብሄር ኣቦ ተዋሂብዎ ነይሩ። ስለ ዝኾነ ድማ እቲ ቅድሚ ሕጂ ንሰባት ብዛዕባ እግዚኣብሄ ኣቦ ዝነበሮም ርድኢትን ፍልጠትን ነቶም ዝተኸተልዎ ዘበሉ ኩሎም ከብርሃሎም ከሎ ንርኢ። ''... ካብ ኣቦይ ኩሉ ተዋሂቡኒ ኣሎ። ንወዲ ብጀካ ኣቦ ሓደ እኳ ዚፈልጦ የልቦን። ነቦ ከኣ ብጀካ ወዲን እቲ ወዲ ክገልጸሉ ዚፈቱን፡ ዝፈልጦ የልቦን” (ማቴ11፡27)። ደጊሙ’ዉን ጸሓፊ መልእኽቲ ናብ እብራዉያን፡ የሱስ ክርስቶስ ናይ ኣቦ ክብሪ ነጸብራቕን ቅርጺ ባህርዩን ከም ዝኾነ ይነግረና (እብ1፡3)። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ድማ፡ የሱስ ሓደ ጊዜ ሃዋርያት ነቦ ኣርእየና ኢሎም ምስ ሓተትዎ “... እቲ ንዓይ ዝርኣየ፡ ነቦ ርኣየ'' ዝበሎም (ዮሃ 14፡9)። እዚ ማለት የሱስ ወዲ ኣምላኽ ተመሲሉ ነታ ኣብ ኣቦ ዝነበረት ብርሃን ንደቂ ሰብ ክርእዩ ጌርዎም። ኣምላኽ ሕያዋይን ፈቃርን ምዃኑ ድማ ብወዲ ጌሮም ሰባት ክርድኦም ክኢሎም። ልዕሊ ኩሉ ከኣ እታ ቅድሚ ሕጂ ክትርከብ ዘይከኣለት ኣብ ኣቦ ዝነበረት ህይወት፡ የሱስ ክርስቶስ ከም ወዲ ኣምላኽ ኮይኑ ምስ ተገልጸ፡ ሰባት ነዛ ህይወት እዚኣ ክረኽብዋ ክኢሎም። ኣብ 1ይ ዮሃ 11-12 ከምዚ ይብል “ኣምላኽ ናይ ዘልኣለም ህይወት ከም ዝሃበና፡ እቲ ምስክር እዚ እዩ እሞ፡ እዛ ህይወት እዚኣ ኣብ ወዱ ኣላ። እቲ ወዲ ዘለዎ ህይወት ኣላቶ፡ ወዲ ኣምላኽ ዘይብሎ ግና ህይወት የብሉን።'' ስለዚ የሱስ ከም ኣምላኽ ጥራይ ዘይኮነስ ወዲ ኣምላኽ ኮይኑ ምግላጹ’ውን ከም ወዲ ኣምላኽ ጌርካ ምቕባሉን ብዙሕ ረብሓ ኣለዎ። ከመይሲ ንወዲ ኣምላኽ ኣብ ሰማይን ምድርን ኩሉ ስልጣን ተዋሂብዎ እዩ (ማቴ 28፡18)። እቲ ስልጣን ድማ ማዕረ ኣቦ እዩ (ዮሃ 5፡18-24)። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ እዩ ንየሱስ ከም ወዲ ኣምላኽ እንተዘይተቐበልካ እግዚኣብሄር ኣቦ’ውን ኣይቅበለካን እዩ። ንወዲ ምኽሓድ ድማ ንኣቦ ምክሓድ ማለት እዩ። ኣብ 1ዮሃ 2፡23 ከምዚ ነንብብ “... ነቲ ወዲ ዝኽሕዶ ዘበለ ኩሉ፡ ንእኡ እቲ ኣቦ የብሉን፡ ነቲ ወዲ እንተኣመነ ግና፡ እቲ ኣቦ ኣለዎ።'' ነዚ ምእንቲ ከረድኣና ድማ እዩ ሓደ ግዜ የሱስ ከምዚ ዝበለ “መገድን ሓቅን ህይወትን ኣነ እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን። ንኣይ እንተ ትፈልጡንስ ነቦይ’ውን ምፈለጥኩምዎ ኔርኩም” (ዮሃ 14፡6-7)። ስለዚ'ዩ እምበኣር ሓደ ሰብ ናብ እግዚኣብሄር ኣቦ ክመጽእ፡ ነቲ ኣብኡ ዘላ ህይወት’ውን ክረኽባን ብዛዕባ ኣቦ’ዉን ክፈልጥ እንተደልዩ ብየሱስ ክርስቶስ (ወዲ ኣምላኽ) ክኣምንን ኣብ ልቡ ከኣ ከም ጐይታኡን ኣምላኽን ክቕበሎ ግድን ዝኾነ።
እሞ ንስኻ ነዚ የሱስ እዚ ተቐቢልካዮ’ዶ፧ እንተ ዘይተቐቢልካዮ ሕጂ ከምቲ ቶማስ ኣብ ዮሃ 20፡28 “ንስኻ ጐይታይን ኣምላኸይን ኢኻ'' ብምባል ዝተቐበሎ ልብኻ ከፊትካ ተቐበሎ። ተቐቢልካዮ እንተ ኾንካ ድማ ስለቲ የሱስ ዝገበረልካ ውዕለት ኣመስግኖ።
የሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ ምዃኑን ናብዛ ምድሪ ክመጽእ ከሎ ድማ ከም ሓደ ንኣቡኡ ዝእዘዞ፡ ወዲ ኣምላኽ ብምዃን ንኣቦ ከም ዘኽበሮን ዝተኣዘዞን ኣቐዲምና ርኢና። ኣብ ብዙሕ ቦታ ድማ የሱስ ንገዛእ ርእሱ ወዲ ሰብ እናበለ ክጽዉዕ ከሎ ንርኢ። ንኣብነት ናብታ መበገሲ ጥቕሲ ናይ’ዚ ጽሑፍ ምስ እንምለስ “... ሰባት ንወዲ ሰብ መን እዩ ይብልዎ ኢሉ ሓተቶም” ዝብል ኣብ ማቴ 16፡13 ነንብብ። ኣብዚ የሱስ ንርእሱ ወዲ ሰብ ኢሉ ክጽዉዕ ከሎ ነንብብ።
እዚ ድማ ኣምላኽ ብስጋ ሰብ ምግላጹ (Incarnation) የርኢ። “... እቲ ቃል’ውን ኣምላኽ ነበረ ... እቲ ቃል ስጋ ኾነ” (ዮሃ1፡1-14)። ብተወሳኺ ኣብ እብ 10፡5 “ስለዚ ናብ ዓለም ክኣቱ ከሎ፡ ይብል፡ ስጋ ኣዳሎኻለይ...'' ዝብል ንርኢ። ስለዚ የሱስ ንርእሱ ወዲ ሰብ ኢሉ ክጽውዕ ከሎ ስጋ ሰብ ለቢሱ ስለ ዝተመላለሰ እዩ።
ወዲ ሰብ ምዃን ንምንታይ ኣድለየ ኢልና’ውን ክንሓትት ባህርያዊ ክኸዉን ይኽእል እዩ። እቲ ምኽንያት ድማ ኣብ ቃል እግዚኣብሄር ንረኽቦ። ኣብ ታሪኽ ደቂ እስራኤል ሓደ ሰብ እንድሕር ኣብ ባርነት ወይ ድኽነት ኣትዩ ሓራ ንኽወጽእ ሓደ ተበጃዊ የድልዮ። እዚ ተበጃዊ እዚ ድማ ብደም ወይ ብስጋ ዝምድና ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ዘሌ 25፡25-26 ከምዚ ዝብል ነንብብ “ሓዉካ እንተተሸገረ እሞ ካብ ርስቱ ገለ እንተሸጠ እቲ ዚቐርቦ ዘመዱ መጺኡ ነቲ ሓዉ ዝሸጦ ይበጀዎ...።” ኣብ ጥቕሲ 48‐49 ድማ “ሓዉካ እንተደኸየ እሞ ርእሱ ... ኣብ ዓሌት ጓና እንተሸጠ ... ሓደ ካብ ኣሕዋቱ ይበጀዎ ወይ ... ካብ ዓሌቱ፡ ካብ ዘመድ ስጋኡ ሓደ ይበጀዎ ... ።'' ከምኡ ድማ የሱስ ንዓና ደቂ ሰባት ካብቲ ዝነበርናዮ ክፋእ፡ ማእሰርትን ባርነትን ክብጀወና እንተኾይኑ ናይ ግድን ሰብ ክኽዉን ስለ ዝነበሮ’ዩ ንርእሱ ወዲ ሰብ እናበለ ዝጽውዕ ዝነበረ። ኣቐድም ኣቢሉ’ውን ሓደ ንሰባት ዝተዋህበ ቃል ተስፋ ከም ዝነበረ ክንዝንግዕ የብልናን። ማለት ኣዳምን ሄዋንን ብሰይጣን ስሒቶም ሓጢኣት ብምግባሮም ካብቲ ዝነበሮም ክብሪ ድማ ምስ ዝወደቑ፡ እቲ ዝነበሮም ክብሪ ብሓደ ካብ ዘርኦም ከም ዝምለስ ቃል ተስፋ ካብ ኣምላኽ ተዋሂብዎም ኔሩ (ዘፍ 3፡14-15)። ነዚ እዩ ከኣ የሱስ ወዲ ሰብ ኮይኑ ዝተጋህደ።
ጳዉሎስ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ዝኾነ የሱስ ንምንታይ ወዲ ሰብ ከም ዝኾነ ከብርህ ከሎ ከምዚ ይብል፡ “ንሱ ብመልክዕ ኣምላኽ ክንሱ፡ ነቲ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ከም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን። መልክዕ ባርያ ወሲዱ ርእሱ ኣሕሰረ፡ ሰብ’ውን መሰለ፡ ብንብረቱ ከም ሰብ ኮይኑ ተረኽበ። ርእሱ ክሳዕ ሞት ኣትሓተ፡ ክሳዕ ሞት ኣብ መስቀል እኳ ደኣ ተኣዘዘ” (ፊሊ 2፡6-8)። ደጊሙ’ዉን ንምንታይ ከም ዝተበጀወና ክገልጽ ከሎ፡ ከምዚ ይብል “የሱስ ክርስቶስ ካብ ዓመጻ ዘበለ ሓራ ምእንቲ ከዉጽኣና፡ ንርእሱ’ዉን ንሰናይ ግብሪ ዝቐንእን ገንዘቡ ዝኾኖን ህዝቢ ምእንቲ ኬንጽህ ኢሉ ነፍሱ በጃና ኣሕለፈ” (ቲቶ 2፡14)። ስለዚ የሱስ ወዲ ሰብ ኮይኑ ምምጽኡ ንዓይን ንዓኻን ክሕሸና እዩ ኔሩ።
መዛዘሚ
ካብዚ ኩሉ ዝርአናዮ እምበኣር፡ የሱስ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ፡ ገዛኢ፡ ሓያል ሓያላን፡ ንጉስ ነገስታት፡ ጐይታ ጐይቶትን ዝኾነ ዘልኣለማዊ ኣምላኽ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ኩሉ ጊዜ ከም ጐይታን ኣምላኽን ክፍራህ፡ ክምለኽን ክኽበርን ይግበኦ። ኣብዛ ምድሪ ክመጽእ ከሎ ድማ ከምቲ ወዲ ንኣብኡ ዝእዘዝ፡ የሱስ ከም ወዲ ኣምላኽ ብምዃን ንኣቦ ኣኽበረን ተኣዘዘን። ንዓና ሰባት ድማ ካብ ድኻምና፡ ሓጢኣትናን ወድቀትናን ክብጀወና ስለ ዝነበሮ፡ ስጋ ሰብ ብምልባስ ወዲ ሰብ ኮይኑ ኣብ ምድሪ ተመላለሰ። ነፍሱ ኣብ ክንዳና ብምሕላፍ ድማ ጽዋእ ሞት በጃና ወሰደ። ነቶም ሓደ ጊዜ በቲ ንሱ ዝገበሮ ውዕለት መስቀል ኣሚኖም ከም ጐይታኦምን ኣምላኾምን ዝተቐበልዎ ንኽወስድ ድማ ሓደ ጊዜ ብክብሪ ክገሃድ እዩ። ሎሚ፡ የሱስ መን እዩ ምስ እትባሃል፡ እንታይ ኢልካ ምመለስካ፧

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዳስ ሓውያስ
“... ዝኣቱ’ምበር ዝወጽእ ነይርአና”
Thursday 03, January 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
“ዳስ ሓውያስ ዝኣቱ’ምበር ዝወጽእ ነይርአና” ዝብል ምስላ፣ ብሂል እናሰምዐ ዚዓበየ፣ ኣበይ ዝነበረ፣ ዳስ ሓውያ? እንታዋይ እዩ’ኸ ሓውያ…? ኢሉ ኪሓትትን ኪመራመርን ግድን’ዩ። እቲ ነዚ ምስላ ዝወለደ ፍጻሜ ኣማኢት ዓመታት ስለዝገበረ’ሞ ኣብ እዋኑ ድማ ብጽሑፍ ስለዘይተሰንደ፣ ዛንታ ሓውያ ኣፈ ታርኽ፣ ያታ ኮይኑ’ እዩ ጸኒሑ። ኣብ መስረት’ዚ ታሪኽ’ኳ ዳርጋ ዝሰማምዑ እንተኾኑ፣ ዚተፈላለዩ ተረኽቲ ዝውስኽዎን ዝንክይዎን ፍጻሜታት ኣሎ። እዚ ኸኣ ናይ ኣፈ ታሪኽ ኣበር ክሳብ ዝኾነ፣ ብዛዕባ ሓውያ ከነንብብ እንከሎና ያታነቱ ከይዘንጓዕና ኪኸውን ይግባእ።
ቅድሚ ዛንታ ሓውያ ምጽዋይና፣ ታርኻዊ መንጸፍ’ዚ ያታ’ዚ ምድህሳስ ግዲ ይብለና። ንግሰነት ኣኹሱም እናተዳኸመ ምስ ከደ ኣብ ታሽዓይ ዘመን ድሕሪ ልደተ ክርስቶስ፣ ኣቢሉ በለው ዝብሃል ሓደ ቀቢላ ናይ በጃ ንሰሜናዊ ግዝኣት ኣኹሱም ወረሮ፣ ጎይቶት ናይ’ዚ መሬት’ዚ ኮኑ። እቲ ፍሉጥ ዕብለላ በለው ድማ ኣብ ሰምሃር ብናይ ሕርጊጎ ሕጡምሎን ናይባት፣ ኣብ ምዕራባዊ ቆላ ብናይ ባርካ በለው፣ ኣብ ከበሳ ከኣ ብናይ ሰራየ በለው ዝውከል ነበረ። እዚ ሕጂ ንጸውየሉ፣ ናይ ከበሳ ብፍላይ ክኣ ናይ ሰራየ በለው እዩ።
ኣብዚ ናይ በለው ወራርን ዕብለላን እዋን፣ ኣኹሱም፣ ብደቡባዊ ግዝኣታ ዝመጸ ካልእ ቀታሊ ወራር ሓደጋ ወደቓ። ኣገው፣ ኣብ መበል ዓስራይ ዘመን ድሕሪ ልደተ ክርስቶስ፣ ንግስነት ኣኹሱም መንዚዖም ኣብ ላስታ ቤተ ምንግስቶም ብምዱኳን “ዛጌ” ብዝብል ስም ዝፍለጥ ሓድሽ ስርወ- ንግስነት መስረቱ። ንምውዳቕ ንግስነት ኣኹሱም ዝሓገዙ ካልኦት ምኽንያታት’ኳ እንተለዉ፣ ወራር በለው ብሰሜን ንምውዳቕ ንግስነት ኣኹሱም ዘቀላጠፈ ኪኸውን እንከሎ፣ ወራር ኣገው ብደቡብ ብቐንዱ ውድቀት ንግስነት ኣኹሱም ዘምጸአ ተርእዮ እዩ።
እዞም ክልተ ሓይልታት ንኣስታት ሰለስተ ዘመን ኣብ ዘዝሓዙዎ ስልጣን ምስ ጸንሑ ሓድሽ ፖሎትካዊ ሃዋህው ተፈጥረ። ወረስት ንግስነት ኣኹሱም ኢና ብሃልቲ፣ “ሕጋው” ንግስነቶም ከምልሱ ካብ ሸዋ፣ ሕጂ’ወን ካብ ደቡባዊ ወገን፣ ንግስነት ኣገው መጥቃዕት ፈነዉ። እዚ ናይ ሽዋ ወራር ካብ ኣገው ንግስነት ከሕድግ ኣብ ርእሲ ምኽኣሉ፣ ብዙሓት ቀቢላታት ፣ (ስድራቤታት) ኣገው ንሰሜን ገጾም ክስደዱ’ወን ገዲዱ እዩ። እቲ ንሰሜን ብፍላይ ናብ’ዚ ሕጂ ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ መሬት ናይ ምምጻኦም ምኽንያት ግን፣ እት ወራር ጥራይ ጌርካ ኪግለጽ (ክውሰድ) ኣይግባእን።
ዝኾነ ኮይኑ፣ ዛንታ ሓውያ ዝመርሓና ቀራና‘ዚ እዩ። ምርኻብ ናይ ከበሳ በለውን ካብ ላስታ ተፈናቒሎም ዚመጹ ኣገውን።
ዓመቱ ብልክዕ ንምሃብ ኣይከኣልን’ዩ፣ ግን ኣብ መበል ዓሰርተው ሰለስተ ዘመን ድሕሪ ልደተ ክርስቶስ ሙዃኑ ይግመት። “ደግያት ድዕቡል” ተባሂሎም ዝጽውዑ መስፍን በለው ንሰራየ ይገዝኡ ነበሩ። ምቕማጦም ዓዲ ጋውል፣ ሰራየ፣ ከይነበረ ኣይተርፍን ዝብል ግምት ኣሎ። ክሳብ ሎሚ ኸኣ ኣብ ዓድ ጋውል፣ ኣብ ወሰን’ት ዓዲ፣ “ዓዲ በለው” ዝብሃል፣ ቀዳሞት በለው ከም ዝነበሩ ዝእምት ኣሰራት ኣሎ። (ዝያዳ ተመራመርቲ ፣ የጉልሕዎ)
ደግያት ድዕቡል፣ ቅድስቲ ሃና እተባህለት፣ ሓንቲ ውላድ ነበረቶም። “ወዲ ጓልኩም ክወርሰኹም’ዩ….” ተባሂሉ ስለዝተማረተሎም፣ ብወዲ ጓሎም ንኸይውረሱ፣ ንቅድስት ሃና ጓሎም ኣይ ንመርዓ ኣይ ንውላድ ምስ ወዲ ተባዕታይ ከም ዘይትራኸብ ጌሮም “ወሺቦማ” ይነብሩ ነበሩ ይብሃል።
ደግያት ድዕቡል፣ ሓደ ካብ ላስታ መጹኡ ዝብሃል ኣገው ከም ኣገልጋሊ ኣሕደሩ። ስሙ ብኽልተ መልክዕ እዩ ዝንገር። “ብመሰረት ዓሌት ህዝቢ መረብ ምላሽ” ኣብ ዘርእስታ መጽሓፍ፣ “ኣንበሳጅር” ተባሂሉ ክስመ ከሎ፣ “ዛንታ ኤርትራ” ኣብ ዘርእስታ መጽሓፍ ድማ፣ “ኣሞተጅር” ተባሂሉ ይጽዋዕ ከምዝነበረ ይግለጽ። ብዙሓት ዛንታ ሓውያ ይፈልጡ እዮም ዝብሃሉ ዓበይት ሰባት ድማ፣ በዚ ዳሕረዋይ “ኣሞተጅር” ይጽዋዕ ከም ዝነበረ ዝፈልጡ።
ቅድስቲ ሃና ን ኣሞተጅር ብማዕዶ ተፍቕሮ፣ ኣገልገልታ ብልዑል ጥንቃቐ ብሳዕሪ ገኒዞም ናብ መንበሪ ቤታ ከምጹኡላ ድማ ትእዝዞም። ወዮ ዝፈተወቶ ጎበዝ ከም ባህጋ ይመጽኣላ’ሞ ብስጋ ትራኸቦ። ድሕሪ ድላያ ምፍጻማ ከኣ፣ ኣገልገልታ፣ ብኸምታ ዝእተዉዎ ብቕጽበት የውጽእዎ። ኣዲኣ፣ ብዕድል ጓለን ይሓዝና ስለዝነበራ ነዚ ስጉምቲ’ዚ ክትወስድ ከላ ኣተባቢዐንኣ እየን ይብሃል። ቅድስቲ ሃና ጥንስ ትሕዝ። ዒራ ተወሺባ’ላ ኢሎም ስለዝቐሰኑ ኣቦኣ ጥንሳ ከይፈለጡ ኣብ ሕርስ ትበጽሕ’ሞ ወዲ ትገላገል። እቲ ነገር ስለዝተሰትረ ጓሎም ምውላዳ ከይፈለጡ ቆልዓ ይዓቢ። ኣብቲ ከባቢ ዝተፈልጠ ተጻዋታይ “ጥምቢ፣ ቃርሳ፣ ሻኹ”…..ድማ ይኸውን።
ድግያት ድዕቡል ቆልዑ ክጻውቱ ከለዉ ምርኣይ ይፈትዉ ነይሮም ይብሃል። ሓደ መዓልቲ ከም ልማዶም ዝጻወቱ ቆልዑ ክርእዩ ይመጹ’ሞ፣ እዚ ኩሉ ግዜ ክስዕር ዝርእዩ ቆልዓስ ወዲ መን’ዩ በጃኹም? ኣየ’ዚ’ስ ወድ ወድኻ ወይ ወዲ ጓልካ እንተዝኸውን፣ ኢሎም ተገረሙሉ። ዓጀብቶም ከኣ ብሓደ ቃል፣” ጎይታይ፣ ዝበልናኩም ክትገብሩ መብጽዓ እተዉልንምበር ወድ መን ምዃኑ’ስ ምነገርናኩም” በልዎም።
“ደግያት ድዕቡል፣ ሕራይ በሉ’ሞ ፣ ዓጀብቶም፣ ገለ ነገር ከይገብሩ ቃል ኣእትይም፣ እት ቆልዓ ካብ ኣገልጋሊኦም “ኣሞተጅር” ‘ዝተወልደ ወድ ቅድስቲ ሃና ጓሎም ምዃኑ ገለጽሎም። ድግያት ነገራቱ ደንጽይዎም፣ ማንም ዓሰባ እሞ ኸኣ ዘይዓሌትና ንጓለይ ክእትዋ ኢሎም ካብ ዓቐን ንላዕል ሓረቑን ጎሃዩን።” እቲ ኹሉ ጓሎም ንኸይትወልድ ዝገበርዎ ጥንቓቐታት ብላሽ ምትራፉ ኣዕበድበዶም።
በዚ ዝኣክል ድማ፣ መብጽዕኦም ጠሊሞም ኣሞተጅር ክቕተል ኣዘዙ። እት ኣቀታትላ ብብዙሕ ዓይነት’ዩ ዝዝንቶ፣ ማዕረ ቁመቱ ኣብ ዘኹዓትዎ ጉድጓድ ኣእትዮም ብጠቕጣቕ (ኣራግጽ) ኣፍራስ ከም ዘቕተሉዎ ይግለጽ። እዚ ምስ ኮነ፣ ድግያት፣ ብዝገበርዎ ብዙሕ ተጠዓሱ’ሞ “ኣነ’ስ ጅረይ እንካ እየ ዝቐተልኩ” ሎም ንወዮ ወድ ጓሎም፣ ዝጽውዓሉ ዝነበረ ስም ኣትሪፎም ‘ጅር ገደላ” ክብሉ ስመዮዎ።
“ድግያት፣ ንነዊሕ መገሻ ነቐሉ። ክሳብ ዝምለሱ ንሓደ ዓመት ስልጣኖም ‘ጅር ገደላ ከጽንሖ ይሓስቡ’ሞ ነጋሪት ኣዋጅ ኣጸዊዖም ኣወጅ ይብሉዎ። ንሱ ግን፣ ነጋሪት ጋው ጋው ኣቢሉ ዝተባህሎ ገዲፉ፣ “ኣለም ንዘልኣለም ንጅር ገደላ” ኢሉ ኣወጀ ይብሃል። ንዓመት ይብልዎ፣ “ንዘልኣለም’ ይብል፣ መልስ ‘ንዓመት በል” ይብሉዎ “ንዘልኣለም” ኢሉ ይቅጽል….. ብኸምዚ ጎቦ ልቦም ይብገሱ፣ ከይተመልሱ ድማ ኣብ መገሻኦም ብሕማም ይሞቱ።
ጅር ገድላ ስልጣን ኣቦሓጎኡ ወሪሱ ገዛኢ ሰራየ ኮነ። ስልጣን ምስ ሓዘ ግን ኣይደቀሰን። ኣብ ኣቦኡ ዝተፈጸመ ግፍዐኛ ኣቀታትላ ኣብ ኩርምቱ ነኺስዎ እዩ ዓብዩ። ኣብ ልዕሊኡ፣ ወዲ ጓል ብወዲ ጓሉ ኸኣ ብሕጋዊ ኣገባብ ካብ ውሽጥ’ቲ ዓሌትን ማሕበራዊ ቦታን ዘይተወልደ ምዃኑ ንነብሱ ከም ምሉእ ወራሲ’ቲ ስልጣን ጌሩ ክወስዳ ውሕስነት ከልኦ። በለው፣ ስልጣኖም “ንማንም ወዲ ጓል” ተታሒዙ ንዊሕ ከምዘይዕገሱ ገምገመ። ሓሲቡ ሓሲቡ ድማ ነባሪ መደቀስ ዝኾኖ ምህዞ ኣምጸአ።
ሓደ ግዜ እዚ ዘይብሃል እኽለ ማይ ዝፈሰሶ ዓቢ ውራይ ኣዳለወ’ሞ ንኹሎም ዓሌት ኣዲኡ (በለው) ክበልዑን ክሰትዩን ዓደሞም። እንዳኖኡ ዘበለ፣ ሰብኣይ፣ ሰበይት፣ ቆልዓ ሓደ ከይተርፍ ተባሂሉ ብምንባሩ ብዓሌቶም ግምጥል በሉ ከምዝ ክብሃል ከሎ ግን፣ እቶም እቲ ስልጣን ዝብጽሖም ናይ ቀረባ ማይ ቤት ድግያት ድዕቡል’ምበር ብምሉኦም በለው (ሰራየ) እዮም ተጸዊዖም ማለት ኣይኮነን። እቲ ንዳስ ዝተመርጸሉ ቦታ፣ ካብ ዓድ ጋውል ንምዕራብ ርሕቕ ኢሉ ኣብ መሬት ዓዲ ጉረቶ ነበረ። ካብ መንደፈራ ንዓረዛ ኣብ ዝወስድ ጽርግያ ኣብ መበል ዕስራን ሓደን ኪሎ ሜተር፣ ካብ ጽርግያ ኣስታት 400 ሜትሮ ንጸጋም ርሒቑ ዝርከብ ቦታ እዩ። እት ዳስ ጥቓ” ምድንባር ሩባ ማይ ጎሮንጓሕን፣ ሩባ ማይ መንጉዳን ተተኽሉ ነበረ። ብምብራቕ ብዓዲ ጋውል መጽእካ ክትርእዮ ከሎኻ ጎልጎል እዩ ። መእተዊኡ ድማ ብእኡ ነበረ። ምዕራባዊ ወገኑ ግን ደንደስ ሩባ ማይ መንጉዳ ህልም ዝበለ ገደል እዩ። እቲ ካልኣይ ኣፍደገ ናይቲ ዳስ ድማ ኣብዚ፣ ልክዕ ኣብት ገምገም ገደል ነበረ። እት ስግር ደንደስ ናይ ሩባ መንጉዳ ብብራኸ ማዕረ’ቲ ዳስ ዝተሰርሓሉ ገምገም ስለዝኾነ፣ ብወገን ምብራቕ ክትርእዮ እንከሎኻ፣ ክልቲኡ ዝተላገብ ጎልጎል ‘ምበር ብማእከሉ ሩባ ሰንጢቕዎ ዝሓልፍ ኣይመስልን።
እቲ ንምርጫ ናይቲ ቦታ ብጣዕሚ ኣደናቒ ይገብሮ።
እቲ ጅር ገደላ ዘዳለዋ ሽሻይ መዓናጡ ዝቖራርጽ ሓሞት ሓርማዝ ኣትይዎ ኔሩ ይብሃል። በዝ ዘኣክል፣ እንዳኖኡ ብቕርጸት ለለው ክብሉ ኸለዉ በቶም ቀርቡዎም ዝጸንሐ ቀጥቀጥቲ እናኣጨፍጨፈ ናብት ኣስታት ሓምሳ ሜትሮ ዝምንውሑ ጸድፊ ሸለው ኣበሎም። ንርበቶም- ኣየናይ ህይውት በቲ ገደል’ቲ ጸዲፉ ክሰርር።
ካብ’ቶም ዕዱማት፣ ገብርሂወት ዕውር ዝብሃል፣ ብጎርዞ ጓሉ ተመሪሑ ድንጉዩ ዝመጸ ሰብ ነበረ። ገብርሂወት ዕዉር፣ ናብቲ ዳስ፣ ዝመርሕ ኣንፊ ቅልቕል ምስ በሉ፣” እንታይ ደኣሉ’ዚ ዳስ ሕልምልም ዝብል ዝመስል፣ ወጃዕጃዕ ኣይስምዕን ኣለኹ። እስኪ ርኣዩ” በላ ንጓሉ። ለተገርግስ እዩ ስማ ነይሩ ይብሃል ጓሉ። ነገራት ከስተውዕሉ ድማ ኮፍ በሉ። “ናብዛ ዳስ ዝኣቱ ‘ምበር ዝወጽእ ኣይርኣኹን ኣቦየ” ክትብል መለሽትሉ።” ኣሕ! ኣጥፊኡና’ዶ’ዚ ድቓላ፣ ንኺድ በሊ ሓፍተላይ!” ኢልዋ ካብቲ መቕዘፍቲ ክሃድሙ ተበገሱ። ክሳብ ለይቲ ሎሚ እታ ቦታ ሓፍተላይ ትብሃል ኣላ።
ጅር ገደላ ካብ ዓሌት ኣዲኡ “ገብርሂወት ዕውርን ጓሉ ከምዝተረፉ ይፈልጥ’ሞ ቶሎ ካብ ዘለዎ ደሊኹም ኣምጹኡለይ” ኢሉ ብዙሓት ፈረሰኛታት ይልእኽ። ለተገርግስ ናብኣቶም ገጾም እናዳሮኑ ክምጹ ብርሑቕ ትርእዮም’ሞ ነቦኣ ትነግሮ። ካብ መንገዲ ኣላጊሶም ኣብ ሓደ ስንጭሮ “ውሓጥና መሬት” ኢሎም ይሕብኡ ። በዚ ምኽንያት’ዚ እታ ስንጭሮ “ማይ መሓጥ” ተባሂላ ትጽዋዕ ኣላ። እቶም ኣቦን ጓልን ነቶም ሰብ ኣፍራስ እናጋለቡ ክሓልፉ ከለዉ ንነፍስ- ወከፍ ጋላብ ፈረስ ድማ ጸጸር እናኣቐመጡ ቆጸርዎም። ኣርብዓ ኔሮም ድማ ይብሃል። ነዊሕ ከይዶም ስኢኖሞም ምስ ተገምጠሉ ከኣ ብፍቕዲ’ተን ጸጸር ኩሎም ከም ዝተመልሱ ኣረጋገጹ። ድሕሪ’ዚ ገብርሂወትን ጓሉን ካብ ግዝኣት ጅር ገደላ ወጺኦም ዝነብርሉ ዓዲ ንምርካብ ብእግረይ ኣውጽእኒ ገስገሱ። ኣብ ተራእምኒ ክበጽሑ ኸለዉ መስይዎም ዝተደረሩላ ቦታ “ደሪረ” ዝብል ስም ሒዛ ተርፋ ኣላ። ማዕረባ’ውን ምድር ዓሪብዎም ምስ ሓደሩ ዝወጸ ስም’ዩ ይብሃል። ኣብ መወዳእታ፣ ሰገነይቲ በጽሑ’ሞ ኣብዝ ሕጂ ዓሰርወ ዝብሃል ዘሎ በሪኽ ቦታ ሰፊሮም ከማዕድዉ ከለዉ ለተገርግስ ነቦኣ ዝባን ስራየ ይርኣየኒ ኣሎ በለቶ፣ እዚ “ዓሰርወ” ንጽውዖ ዘለና በረኻ ከኣ ካብታ ዝባን ስራየ ትብል ዘረባ ዝወጸ እዩ። ይብሉ።
ዓበይት ገዛ ሓውያ
“ኣብሓጎና ገብርህየት፣ ካብ ጅር ገደላ ዝኣኽለና ርሕቕና ኢና ኢሎም ኣብ ዓሰርወ ምስ ኣዕረፉ፣ ኣንበሳ ምስ ጓሎም ክውሕጦም ይደሊ። ካብ መዓት ጅር ገደላ ወጺእና እንተበሉ’ስ መዓት ኣንበሳ ከኣ ጸኒሕዎም። ብዝኾነ፣ ሓንካሾኦም ሰዲዶም እንተገደፉ፣ ብዕድል ኣምላኽ፣ ኣብ ጎሮሮኡ ሸኺሎምሉ፣ ኣንበሳ ጋሕ ይብል ኣሎ። ቅሻረቱ( ፈረኡ) ከኣ ቅልጥ ቅልጥ ኣቢሎም ይሕዙዎ። ሽዑ ሰገነይቲ ከም ዓዲ ኣይተጣየስን ዚነበረ። ዓሰርው ከኣ ምድር ድግራ ( ደግራ ልብአ) እዩ ዝነበረ።ጓሶት ደግራ ንወዮ ኣቦሓጎና ገብርሀየት ዝቐተልዎ ኣንበሳ ምስ ረኸቡ፣ ይርኣየሎም፣ ቆርበቱ ቀሊጦም “ኣንበሳ ቀትልና ‘ኢሎም ንደግራ ጓይላን ጨፈራን ይገብርዋ። ንሶም ከኣ ነዚ ምስ ሰምዑ ማንም ለማን ተመሲሎም ንደግራ ይኸዱ።’ እንታይ ዝገበሩ እዮም እዞም ሆ እናበሉ ጓይላ ዝጻወቱ ዘለዉ”ኢሎም ይሓቱ’ሞ ‘ኣንበሳ ዝቐተሉ እዮም” ዝብል ምላሽ ይወሃቦም።”ፈረኡ’ስኪ ኣርእዩና ‘በልዎም’ ኣቦሓጎይ ገብርህየት። ‘ፍረ እንተበልካ ፍረ ትመስክር። ከምዛ ‘ቲ ኣንበሳ ፍረ ዘይነበሮ ዕንይንይ ዕንይንይ ኮነ።
በሉ ኣንበሳስ ባዕለይ እየ፣ ቐቲለዮ ፣ እንሆ ከኣ ፈረኡ’ ኢሎም ካብ ለቖታኦም መሰስ ኣቢሎም ነታ ፍረ ኣርኣዮዎም ንደግራ። ደግራ፣ “ ናይ ኣንበሳ ዝቐተልካ በል ጓልን መሬትን ተቀበል’ ኢሎም ። እዚ ክሳብ ሎሚ “ ዓዲ ሓውያ” ዝጽዋዕ ዘሎ መረት ሰገነይቲ ሽዑ ነቦሓጎይ ገብርህየት ከም ዝተዋህቦም እዩ ዝዝንቶ። እታ ጓል ግን ዕውር ኮይኖምኒ ኢላ ኣብያ “ይብሃል።
“ኣቦሓጎይ ገብርህየት፣ ካብ ምሉእ ዓሌቶም ንሶምን ጓሎምን ጥራይ ምትራፎም ድቓስ ከልኦም። ትውልዶም ከይጸንት ፈርሁ። ድሕሪ ብዙሕ ሓሳብ ከኣ ጓለይ መዓረይ፣ ጅርና ጸኒቱ ከይተርፍሲ ንዋሰብ’ በልዋ። ብጣዕሚ ሰንበደት። “ ኣቦን ጓልን’ዶ ይዋሰቡ፣ ሰብ’ከ እንታይ ይብለና?”” ከኣ በለቶም።…….ቆርበት ዝብኢ ተኸዲና ዕዳጋ ከም እትውዕል ገበሩ’ሞ ፣” እሂ እንታይ በለ ሰብ?” በሉዋ። ቆርበት ዝብኢ ምኽዳና ኣገሪምዎም ምሉእ ዕዳጋ ዋኒኑ ገዲፉ ንዕኣ ክርእን ብኣ ክዛረብን ከም ዝውዓለ ገለጸትሎም። ካልኣይ መዓልቲ ዕዳጋ ከኣ ሰደድዋ። ዝበዝህ ሰብ ወያ ናይ ብ ኣምሆይ እንዲያ ደኣ’ዚኣ ‘ኢሉ ሸለል ከም ዝበላ፣ ዝግደሱላ ከም ዝውሓዱ ነገረቶም። ሳልሳይ መዓልቲ ከኣ ከምኡ ዕዳጋ ኣውረድዋ። “ሎምስ ኣቦየ ዘቃልበለይ’ኳ ኣይረኸብኩን፣ ሰብ ውራይ ስርሑ ክገብር ውዒሉ” ከኣ በለቶም።” በሊ ካባይ ምስ ወለድኪ’ወን ከምኣ እያ፣ መጀመርታ፣ ካብ ኣቦኣ ወሊዳ ካብ ኣቦኣ ወሊዳ ‘ይብሃል፣ ድሐር ግን ሰብ ምስ ለመዶ ዝዛረበሉ’ኳ ኣይርከብን፣” ቢሎም፣ ኣረድእዋ ኣቦሓጎይ ገብርህየት፣ ረደየት’ሞ ሸውዓተ ወዲ ከኣ ወለዱ። ገለ ካብኣቶም ንሰራየ ተመልሶም ኣብ ጥሻ ኣቦሓጎታቶም ሰፈሩ። እዞም ሸውዓተ ደቒ ገብርህየት ዝፈረዩዎም ኣብ ሰራየ፣ ኣኮለጉዛይ ፣ ሓማሴን፣ መታሕት ከምኡ’ወን ትግራይ ፋሕ ኢሎም ኣለዉ።….እዞም ዘይሓውያ ‘ካብ ጓልኩም እንዳኣልኩም ትውለዱ” ኢሎም ይዋዘዩልና’ሞ፣”ዋላ ካብ ኣደና ንወለድ ኣታ ሳላ ከምኣ ዝገበረና’ስ እባ ከምኹም ንረግጻ ኣለና’ዛ መሬት’ ኢልና ስቕ ነብሎም። ይብሉ።
ዓበይቲ፣ ደቂ ሓውያ፣ ኣቦሓጎኦም ዝወሰድዎ ስጉምቲ ኩርዓት እናተሰምዖም። ገሊኦም ሓውየቶት ከኣ፣ ነዚ ምስቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝዝንቶ ፣ደቂ ሎጥ ካብ ኣቦአን ወሊደን ዘርአን ካብምጽናት ዘድሓን ኦ ኣመሳሲሎም ምክኑይን ቅዱስን ይገብርዎ።
ካብተን ሓውየቶት ዘለውወን ዓድታት፣ ዓዲ ጋውል ሰገነይቲ፣ ዓዲ ሓውያ፣ ዓዲ ቀ ተኹላ፣ ዓዲ ሕረት፣ እንዳ ኣማኑኤል፣ ኩዶ ፈላሲ፣ መፋልሶ፣ ወቀርቲ፣ ምኳነን ብዝርዝር ፣ እቲ ብጅር ገደላ ከጠፍእ ዝተፈርደ ዘርኢ፣ ብ ኣቦሓጎና ገብርህየት ዕውር፣ስለዝሓወየ እዩ ዓሌትና ሎሚ “ሓውያ ዝብሃል ዘሎ፣ ክብሉ፣ ዓበይቲ ተወለድቲ ሓውያ ብኩርዓት ይገልጹ።
እዚ ሎሚ፣”ዳስ ሓውያ’ዝብሃል ዘሎ ኣሰማምያ እምብኣር ኣብ እዋን’ቲ ፍጻሜ ኣይነበረን። እቲ ዓሌት፣ ኣቦን ጓልን ብዝገብሩዎ መውስቦ ስለዝተሰአ ወይ ስለዝሓወየ እዩ ካብቲ”ሓውያ’ ዝብል ድሓር ዝተዋህቦም ስም ሓውያ ምባል ዝመጸ እዩ። ኣብዚ፣ ዳስ ሓውያ፣ “ምቕጥቓጥ ደቂ ኣፎርታይ” ወን ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ ይዕለል። “ኣፎርታይ” ንሓውየቶትዝወለደ ፣ሓደ ካብቶም ሸውዓተ ደቂ ንጉስ ምጭ ምዃኑ፣ ንሱ ንደግያት ዓንደሃይማኖት፣ ደግያት ሓለንጋይ፣ ንደግያት ድዕቡል ከም ዝወለደ ድማ ይዝንቶ።
ጅር ገደላ ኣብ ልዕሊ ጎይትነት በለው ዘውረዶ ሱር በተኽ መጥቃዕቲ ስልጣን ናብ ኣገው ንኽመሓላለፍ ኣኽኢሉ። ኣድኸመ -ምልጋእ ዝብሃሉ ኣብ ሰራየ ዝዓብለሉ ኣገው ድማ ወረስቲ ናይቲ ስልጣን ኮኑ።
ዛንታ ሓውያ፣ ብሕሉፍ ፍትወት ስልጣን፣ ሕሉፍ ጽልእን ሕሉፍ መውስቦን ዝተኣለለመ ታሪኽ እዩ። ኒሕን ሕነን ከኣ ነዞም ሰለስተ ሕሉፋት ዘንቀሳቕሱ ናይቲ ታሪኽ ድረኽቲ እዮም። ዛንታ ሓውያ ኣብ መንጎ ዚተፈላለዩ ኣህዛብ ግኑን ዝነበረ ናይ ምትዕብላልን ህላዌኻ ምርግጋጽን ረጽሚታት በቲ ዝመረረ፣ ኣዝዩ ድራማዊ መልክዑ የንጸባርቕ ። ርግጽ፣ ኣብ ተረትን ዝናን ዝተመርኮሰ ስለዝኾነ ሓያሎ ንምእማኑ ዘጸግሙ ባእታታት ኣለዉ። እቲ ዛንታ ገና መልሲ ዘይሃበሉ፣ ስለምንታይን ከመይን ከኣ፣ ምናልባት ዝብዓሞቑ ታሪኻዊ መጽናዕትታት ኣብ መጻኢ ይምለስ ይኸወን።
ኣብ ዕለታዊ ናብራና፣ ተቀልቂሉ ሽርብ ንዝብል ወይ ሓንሳብተራእዩ ድሓር ህጣሙ ንዝጠፍእ ነገር ብዳስ ሓውያ’ ንምስሎ። እዝቲ ምስላ ሓድጊ ናይ’ዚ ትራጀዲያዊ ፍጻሜ እዩ። ካብዚ ንእግሬ መንገድና ንመሃሮ ‘ምበኣር ፣ ዝኾነ ኣብ ያታና እንረኽቦ ምስላ ወይ ብሂል ታሪኻውን ማሕበራውን ሰራውር ከም ዘለዎ እዩ። እቲ ሰራውር ተመርሚሩ ቁምነገሩ ምስ ተፈልጠ እዩ ድማ ያታ ትርጉሙ ዝጎናጸፍ- ዘኹርዕ፣ ዘነይት ፣ ዛንታ ያታ ኣሎና ዘበል።
“ዳስ ሓውያ ‘ዘውኽኦ ዛንታ መስረት ዝኾነ ቦታ‘( ሃርፈ ጉረቶ) ፣ ኣብዚ ግዜ ‘ዚ፣ መደበር ጥዕና ተሰሪሕዎ ይርኸብ፣ እቲ ክንደይ ህዝቢ ንሞት ዝተፈርደሉ ቦታ ድሕሪ ኣማኢት ዓመታት ማእከል ጥዕና ኪከውን ምምራጹ ፣ ዘደንጹ ኣጋጣሚ እዩ።
ቦታ ናይዚ ኩሉ ፍጻሜ ዝኾነት፣ ዓዲ ጉረቶ፣ ምስ ግዜ መስሕብ በጻሕቲ ከም እትኸውን ኣየጠራጥርን
መወከሲ
“መስረት ዓሌት ህዝቢ መረብ ምላሽ”
“ዛንታ ኤርትራ”
“ደቀባት ህዝብታት ኤርትራ”


text:
ሱዳን ሰራዊታ ካብ የመን ክትስሕብ ኣል ሑቲ የጠንቅቕ
Radio Erena: 05 February 2018
ሱዳን ኣብ የመን ኣዋፊራቶ ዘላ ሰራዊት ክትስሕብ መራሒ ናይቲ ብሑቲ ዝፍለጥ ዕጡቕ ሓይሊ ኣጠንቂቑ።
ኣልሑቱ ብተሌቪዥን ሃገሩ ኣብ ዘመሓላለፉ፣ ህዝቢ ሱዳን ደቁ ኣብ ሓድሕድ ኩናት የመን ክኣትዉ ድሌት ከምዘይብሉ ብምሕባር፣ ኣንጻር እዚ ናይ ፕረዚደንት ኣልበሽር ውሳኔ ከቓወም ጸዊዑ።
ፕረዚደንት በሽር ምእንቲ ገንዘብ ክብል፣ ንረብሓታት ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን የገልግል ኣሎ ዝበለ እትኢ መራሒ፣ እዘን ሃገራት ንየመን ንምግምማዕ ኣጀንዳ ኣመሪካ ኣብ ምስሳይ'የን ዝርከባ ክብል ወቒሱ።
ሱዳን ኣብ ጎኒ ስዑዲ ዓረን ሕቡራት ኢማራትን ዝተሰለፈ ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰራዊት ናብ የመን ከምዝልኣኸት ኣይርሳዕን።
ሑቲ ኣቐዲሙ'ውን፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ የመን መጥቃዕቲ ንኽትፍጽም፣ መንግስቲ ኤርትራ ወደብ ዓሰብን መዓርፎ ነፈርትን ምፍቃዱ ከምዝኾነነ ኣይርሳዕን።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝመራሕቱ ኤርትራ እትርከበን መላፍንቲ ዘለዎ ሓይልታት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፣ ቢሎናት ዝግመት ሓይሊ ገንዘብን ዘመናዊ ኣጻውርን ኣሚኑ ኣብ የመን ዘካይዶ ዘሎ ኵንት ፍረ ከምዘይረኸበሉ ብሰፊሑ ይግምገም።
======================


text:
ትግርኛ (Tigrinska)
ናብ ናትና ናይ ትግርኛ ገጻት እንቋዕ ብደሓን መጻእካ። ኣብዚ ብዛዕባ ናይ ሽወደን ስርዓተ ትምህርቲ፡ ብዛዕባ ናይ በዓል መዚ ትምህርቲ ፍሉይ ስነ-ምምህርናዊ ዕማምን ብዛዕባ ናትና ፍሉያት ኣብያተ ትምህርቲን ከተንብብ ትኽእል።
ኣብ ሽወደን መባእታዊ ትምህርቲ ግድነታዊ ኾይኑ ብትሽዓተ ዓመተ ትምህርቲ ይቐውም። ኣማራጺ መባእታዊ ትምህርቲ ንዘድልዮም ተመሃሮ፡ ፍሉይ መባእታዊ ትምህርቲን ፍሉይ ቤት ትምህርቲን ኣሎ።
ብዛዕባ ናይ ሽወደን ስርዓተ ትምህርቲ ብዝያዳ ኣንብብ
ናትና ዕማም
በዓል መዚ ትምህርቲ ፍሉይ ስነ-ምምህርና (SPSM)፡ ቈልዑ፡ መንእሰያትን ዓበይትን ተግባራዊ ብቕዓቶም ብዘየገድስ ናብ ክበጽሕዎ ዝዓለሙሉ ደረጃ ትምህርቲ ንኽበጽሑ ኵነት ንኽረኽቡ ይሰርሕ። ነዚ ብመንገዲ ፍሉይ ስነ ምምህርናዊ ሓገዝ፡ ትምህርቲ ኣብ ፍሉያት ኣብያተ ትምህርቲ፡ ቀረብ ናውቲ ትምህርቲን መንግስታዊ ቍጠባዊ ሓገዝን ነተግብሮ።
ብዛዕባ ናትና ዕማምን ኣብያተ ትምህርቲናን ብዝያዳ ኣንብብ


text:
እዚ ኣብ ማዕከናት ዓለም ተዘርጊሑ ንሰምዖ ንርእዮን ዘለና ዘሕዝን ናይ ወዲ ሰብ መሸጣ ኣብ ሊብያ ብዓይኒ ኣፍሪቃውያን ኣበይ ዳኣ ኔርኹም ንብሎም። ብሐቂ ንሕና ከም ኤርትራውያን ብዙሕ ኣሎ ክንብሎ ንደሊ፡
ኣብ መርቶዖ ዝተሞርከሰ ኤርትራውያን ኣሕዋትና ኣብ ሲናይ ተሐሪዶም ከም ብዕራይ ዓዕ እናበሉ ኩሊቶም ኣብ ዕዳጋ ንመሸጣ ውዒሉ ኸሙኡ ውን ደቂ ኣንስትዮና መጻወቲ በደዊን ኮይነን ተዓሚጸን ኢየን ፡
ኣብ ዘበነ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዝወረዶ መከራ ንመን ወሪዱዎ? ሕጂ ውን ተሐተትቲ ነዚ ሐሳረ መከራ እቶም ሸፋቱ ህግደፋውያን ሙኻኖም ዝተረጋገጸ ሐቂ ኢዩ።
እምበኣርከስ እዚ ሕጂ ውን ዜናታት ዓለም ጫውጫው ዝብላሉ ዘለዋ ናይ ሊብያ ኩነታት ኣብ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ስድራ በጺሑ ስለዝኾነ ንሕና ከም ኤርትራውያን ኣትሪርና ዳኣ ንኹንኖም እምበር ሕጂ ውን
ንዓና ሐድሽ ኣይኮነን።ነቶም ኣብ መሐዩር ዝሳቀዩ ዘለዉን ከምኡውን ንመሸጣ ኣውሪዶሞም ዘለዉ ኣፍሪቃውያን (ኤርትራውያን)ቅጽበታዊ ፍታሕ ኽገብሩሎም ንጽውዕ ብዝፍጽሙዎ ዘለዉ ኢ ሰብኣዊ መሰል
ንኹንኖም። እምበኣር ሕጂ ውን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ብተደጋጋሚ ምንቅቃሕን ምዝኽኻርን ናትና ሐላፍነት ይኻውን ማለት ንደገ ምውጻእ ፍታሕ ኣይኮነን ንነብስኹምን ንስድራቤትኩምን ኣብ ሐደጋ
ምስጣሕ ኢዩ፡ስለዚ ኣብ ዘለኻዮ ዄንካ ቃልሲ ምቅላስ ኢዩ እቲ ኣማራጺ።ከምቲ ሕሉፍ ታሪኽ ኣብ ግዝየ ገድሊ ኣብ መንጞ ጸላኢ ኮይኖም ዝጋደሉ ዝነበሩ ሕጂ ውን ኣንታ መንእሰይ ኣማራጺ ኣለካ፡እንዳራኣኻ ኣብ ገደል
ምጽዳፍ ወይ ውን ክሳድካ ብጸላኢ (ዳዒሽ )ምሕራድ ኣይትምረጽ፡ታሪኽ ሰሪሕካ ሞት ኢዩ ‘ቲ ዝሐሸ።ኣንቱም ብዕድመ ቁሩብ ዝደፋእኩም ነዚ ኑኡስ ውለዶ ኣይተተባብዕዎም ንደገ ኽወጹ እንተ ተኻኢሉ
ምኽሪ ለግሱሎም ስጋብ ክንደይ ሐደገኛ ሙኻኑ ምውጻእ ካብ ዓድኻ፡ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ኮይኖም ክቃለሱ ከምዝኽእሉ ውን ሐብሩዎም። እዚ ኹሉ ህልቂት ኣብ ሰሀራ ዝተፈጸመ ቀዳማይ ተሐታቲ
ሽፍታ ህግደፍ ክኸውን ከሎ እቶም ተቀቢሎም ቀተልትን ሐረድቲ ዳዒሽ ኣብ ሰሃራ ኻኣ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሙዝጉባት ኢዮም።
ኣብ ኣፍሪቃ ዓበይቲ ሰብ ስልጣን ዝገብሩዎ ዘለዉ ኣኬባታት ኣብ ሰሃራ ሊብያ ግፍዒ ንኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንምዕጋት ውን ፡ብዙሕ ምዝርራባትን ሙኩራት ናይ ቶረሪዝም ወታሀደራት ምቅርራባት
ካብ ሙልእ ኣፍሪቃ ይዋጹኡ ምህላዎም ምንጭታት ይገልጹ።እዚ ኹሉ ህልቂት ኣፍሪቃውያን ሳኣን ብሓባር ኣውያትና ምስማዕ ደም ኣፍሪቃዊ ኣብ ሰሀራ ከም ማይ ውሒዙ ኢዩ ።
ኣብዚ ግዝየ ግን ብዝሒ ኣፍሪቃውያን ኣብ ሳሃራ ካብ መጠን ንላዕሊ እሞ ኻኣ ብዓበይቲ ዜና ዓለም ስለ ዝተቃለሔ ኩለን ሃገራት ብሐባር ስምዕተኤንን ምረትንን የስምዓ ኣለዋ።
እምበር ሕጂ ውን ኣፍሪቃውያን ታሪኽ ንስራሕ ንኹሎም ተጻባእትና ብሃይማኖት ብዓልየት ወዘተ… ክፈልዩና ንዝመጹ ሐይልታት ብሐባር ንመክቶም ።
ኩለን ሃይማኖትን ቡሄራትን ነናተን ክብርታተን ስለዘለወን ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ዘየስማምዕ ማሕለኻታት ንምስጋር ግን ናትና ንቅሐትን ሐላፍነትን ወሳኒ ኢዩ፡ ሃገር ማለት
ናይ ሐባር ኢዩ ሃይማኖት ካኣ ናይ ግሊ እምነት ምዃኑ ኣጸቢቅና ፍልልያቶም ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ።እዚ ናይ ኹሉ ኤርትራዊ ሕልሚ ኣብ ግብሪ ኣቶርጝምቲ ባዕላህና ንሕና ኩልና
ደቀባት ሰብ መሬት ኢና ካብ ደገ መጺኡ ዘማሐድረና ሰብ ውን ኣይነፍቅድን።ነዚ ኹሉ ድልየትን ባህጊ ህዝብናን ኣብ ግብሪ ከነርእዮ እንትኾይና ነዚ ኣብ መንጎ ተቃወምቲ ዝረኤ ዘሎ
ዘየሰማምዕ ነገራት ኣብ ጞኒ ገዲፍና ነዛ ከም ጨው እናሐቀቀት ትጠፍእ ዘላ ሃገርና ንምድሐን ተንጓየይ ምሐሸ ኔሩ።ውድብ ምህላው ኣይጽላእን ኢዩ ማዕረማዕረኡ ግን እቲ
ቀዳማይ ዓማጺ ህግደፍ ክድምሰስ ከምዘለዎ ተረሲዑ ኣብ ሕድሕድ ዘይሰማማዓሉ ደረጃ በጺሑ መን ኢዩ እቲ መሪሕ ተራ ዝጻወት ዘሎ ምልላዩ ኣጸጋሚ ኮይኑ ኣሎ።
ኣሰራርሐና መገዲ እንተዘይ ተዓርዩ ወግሔ ጸብሔ ኣብ ዘርባን ጓል ዘረባን ዕንኪልል ምባል እምበር ትርጉም ኣይክህሉዎን ኢዩ ቃልስና።እዚ ካብ ተመኩሮ ዝሐለፍናዮ ሕጂ ውን
ዝቅጽል ዘሎ ኣሰራርሐ ኢዩ፡ እታ ተዋጻኣና ሐንትን መራርን መስርሕ ኣላ፡ ንሳ ኻኣ ኣብ ህዝቢ ወሪድካ ኩሉ ሐላፍነት ምሀብ፡እንድሕር ውድባት እንዳማረርካ ትቃለስ
ሃሊኻ ግን ዓንቃፊ እምበር ሐጋዚ ኣይኮንካን ። ኩልኻ ተቃላሳይ ኣነ ውጹዕ ኢየ ትብል ተቀላጢፍካ ፍታሕ ግበር ሕጂ ውን ንኹሉ ቃልስኻ ባዕልኻ ወንኖ።
ንህዝቢ ኤርትራ ንቃለስ እንተሃሊና ኩሉ ተቃዋማይ ብሐላፍነት ነዚ ሽፍታ ህግደፍ ካብ ሱሩ ምሒና ምጉሕፍ ኢዩ።ንዝኾነ ውጹዕ ኣካል ምስንሪኢ
ንዝተበደለ ምሕጋዝ ንዝበደለ ኻኣ ብትሪ ምቑዋም ኣድላይ ኢዩ።
ብዝተረፈ ምኽርን ሐሳባትን ካብ ኣንበብቲ ንጽበ እንታይ ኮን ይኻውን መፍትሒ ነዚ ኹሉ ዘየሳማምዕ ዘሎ?
ፍትሐዊትን ዲሞክራሲት ኤርትራ ንምህናጽ ሻማ ሻማ ንበል።


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብ መበል 57 ዓመቶም ዓሪፎም።መንግስታዊ ቴለቪዥን ኢትዮጵያ ኣብ ወፃኢ ክሕከሙ ድሕሪ ምፅንሖም ምዕራፎም ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣዊጃ’ላ።ድሕሪ ናይ ልዕሊ 20 ዓመታት ስልጣኖም ውርሻ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ በቲ ሓደ ገፅ ኣብ ኢትዮጵያ ቕልጡፍ ዕብየት ብምርግጋፅ ብኻሊእ መልክዑ ድማ ኩሎም ዓይነታት ተቓውሞታት ብምዕፋን ይዝከሩ።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ንስርዓት ደርጊ ንዝደምሰሰ ኢህወድግ ብምምራሕ ኣብ 1991 ኣ/ፈ መንግስታዊ ስልጣን ሒዞም።ኢህወደግ ንዓሰርተታት ኣሽሓት ተቓወምቲ ኢትዮጵያዊያን ንዝኣሰረን ንዝረሸነን ኮምንስታዊ መላኺ ስራዓት ደርጊ ንኸብቅዕ ገይሩ እዩ።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ኢትዮጵያ ካብ ዓዘቕቲ ድኽነት ንኽትወፅእ ብምግባሮም ይንኣዱ።
ገዛኢ ፓርቶም ብሕቡራት መንግስታት ዝተሓንፀፀ ሸቶታት ልምዓት ምልኒየም ኣካል ሃገራዊ ፖሊስ ንክኸውን ገይሩ እዩ።ብመሰረት ሕቡራት መንግስታት እታ ሃገር ኣብቶም ዝሓለፉ ሸውዓተ ዓመታት 60 ሚእታዊ በጀታ ኣብ ሕርሻ፡ኣብ ትምህርቲ፡ጥዕናን ኣብ ካልኦት ካብ ድኽነት ዘውፅኡ ዘፈራትን ኣውዒላቶ እያ።


text:
ሓዲሽ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ምስ ኤርትራ፡ ሰላም ንምፍጣር ኣበርቲዑ ከምዝሰርሕ ኣፍሊጡ`ሎ። ዝርዝር እማመ ሰላም ሓዲሽ መንግስቱ ዛጊድ እንተዘይተነጸረ`ኳ፡ ካብ`ቶም ዝሓለፉ መራሕቲ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ጻዊዒት ሰላም ፍልይ ዝበለ`ዩ ዝብል ብዙሓት ዝሓዝዎ ተስፋን እምነትን ኮይኑ`ሎ።
ነዚ ጻዊዒት`ዚ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ምላሽ ቁሩብ ዝለዘበ `ኳ እንተኾነ፡ ካብ`ቲ `ልዑላዊ መሬት ይከበር` ዝብል መርገጽ ዝተቐየረ ነገር የለን። ካብ መንግስቲ ወጻኢ፡ ብዝተፈላለዩ ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራት`ውን ርእቶታት ኣይተሳእነን። ንሎሚ ካብ `ኤርትራዊ ሃገራዊ መድረኽ ንዘተ` ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተ ኣቦ-መንበር መድረኽን፡ ኣብ ቶዎር ዪንቨርሲቲ ፕሮፈሰር ዓለማዊ ጥዕናን`ዩ። ምምልካት ዶብ ናብ ሰላም ዝወስድን፡ ንዲሞክራሲ ማዕጾ ዘርሕውን`ዩ ይብል።
ምስኡ ዝተገብረ ምሉእ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዓመተ ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን ይግበረልና-!! – ካህን ተክለ-ማርያም ምርካጽዮን ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ብሩክ ዘይመጽእ በስመ-እግዚኣብሔር ዘመነ ማርቆስ-ወንጌላዊ 2010 ዓ/ም ዓመተ ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን ይግበረልና-!! ዓውደ-ዓመት ተባሂሎም ካብ ዝኸብሩ ብዙሓት በዓላትና ሓደ፥ እቲ “-ቅዱስ-ዮሓንስ-” ብምባል ዝፍለጥ ናይ ዓመት መጀመርታ-ዕለት ምዃኑ፥ ነዚ ክፈልጥ ዘይክእል ዘሎ ኣይመስለናን። ስለ-ዝኾነ ድማ ሕዝብና ኣብዚ በዓል‘ዚ
ብሩክ ዘይመጽእ በስመ-እግዚኣብሔር
ዘመነ ማርቆስ-ወንጌላዊ 2010 ዓ/ም
ዓመተ ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን ይግበረልና-!!
ዓውደ-ዓመት ተባሂሎም ካብ ዝኸብሩ ብዙሓት በዓላትና ሓደ፥ እቲ “-ቅዱስ-ዮሓንስ-” ብምባል ዝፍለጥ ናይ ዓመት መጀመርታ-ዕለት ምዃኑ፥ ነዚ ክፈልጥ ዘይክእል ዘሎ ኣይመስለናን። ስለ-ዝኾነ ድማ ሕዝብና ኣብዚ በዓል‘ዚ “-እንቋዕ እግዚኣብሔር ብደሓነ ሰላም ናብዚ ሓዲሽ-ዓመት‘ዚ ኣብጽሓና!!-” ብምባል ሓጎሱን ሠናይ ትምኒቱን ክገልጽ ዝስመዓሉ እዋን እዩ። ብዝተረፈ ቅነ ቅዱስ-ዮሓንስ መሬት ብኣዝርእቲ ተሰሊማ እትረኣየሉ፥ ናይ ራሕስን ልምላሜን እዋን ‘ውን ስለዝኾነ፥ ኣብ ኅብረተ-ሰብና ፍሉይ ክብሪ ዘለዎ ኣውደ-ዓመት ኮይኑ ዝርከብ ዘሎ’ውን ስለዚ’ዩ።
ከም ዝፍለጥ በዓል ሓዲሽ-ዓመት፥ መሠረቱ ልደት ጎይታና ኢየሱስ-ክርስቶስ እዩ። ግዳስ ምዕራባውያን ዘብዕሉዎ ወርሒ-ታሕሣሥ ኮይኑ ከብቅዕ፥ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያንና ግና፥ ኣብ ወርሒ መስከረም‘ያ ከተብዕሎ ትርከብ ዘላ። ከመይሲ መጽሓፈ-ስንክሳር “-ወኣመ ኣሚሩ ለመስከረም፥ በዛቲ ዕለት እንተ ይእቲ ዓውደ-ዓመት ዘግብፅ, ወብሔረ-ኣግዓዚት, ወዘኖባ-” ብምባል ኣቐሚጡዎ ኣሎ። ግዳስ ስለምንታይ መስከረም በዓል ሓዲሽ-ዓመት ክኽውን ከም-ዝተመርጸ፥ መጽሓፈ-ስንክሳር ዝጠቐሶ ነገር የልቦን።
መጽሓፍ-ቅዱስ እንተኾነ‘ውን፥ ጎይታናን መድኃኒናን ኣብ ቤተ-ልሔም ምውላዱ እንተዘይኮይኑ፥ ንዕለትን ዓመትን ኣመልኪቱ ዝበሎ ነገር ምህላዉ ኣይፍለጥን። ኣብ ዘመነ- መንግሥት ኣውግስጦስ-ቄሣር ከምዝተወልደ ስለ–ዘመልክት ግና፥ በዚ ኣቢልካ እቲ መዓስ-? ዝብል ናይ ግዜ ሕቶ መልሲ ክርከቦ ከምዝኸኣለ ምርድኡ ኣየጸግምን። ይኹን እምበር እቲ ናይ ክርስቲያን-ዓለም፥ ንኣቈጻጽራ-ዘመን ብዝምልከት ኣብ ሓደ ተጠርኒፉ ክጐዓዝ ብዘይ ምኽኣሉ፥ እተን ናይ ምዕራባዊ-ዓለም ኣብያተ-ክርስቲያናት፥ ኣብ ወርሒ-ታሕሣስ በዓል ሓዲሽ-ዓመት ከብዕላ ከለዋ፥ እተን ምብራቓውያን ድማ፥ ኣብ ወርሒ-መስከረም ዓውደ-ዓመተን ገይረን ይጐዓዛ ምህላወ‘ዩ ዝፍለጥ።
ብመሠረቱ ክርአ ክሎ ግና፥ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ምንም እንተኾነ ዝፈላሊ ምኽንያት ክህሉ ኣይምተገብአን። ከመይሲ ናይ ኩላትና መሠረትን ጉንድን ክርስቶስ እዩ። ግዳስ እቶም “-ወነኣምን በኣሓቲ ቅድስት ቤተ-ክርስቲያን፥ እንተ ላዕለ ኩሉ ጉባኤ–ዘሓዋርያት-” ብምባል ኣብ 381 ዓ/ም፥ ኣብ ጉባኤ-ቁስጥንጥያ፥ ሐድነት ቤተ-ክርስቲያን ከረጋግጹ ዝኸኣሉ ኣቦታት፥ ንኣቈጻጽራ ዘመን ብዝምልከት ግና፥ ማንታ መንገዲ ሒዞም ከምዝኸዱ ኢና ክንርኢንኽእል።
እዚ ግና ብኸምኡ ተፈላሊኻ ክኽየድ ቅቡል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ከመይሲ ክርስቶስ ናይ ፍቕርን ሓድነትን እምበር፥ ናይ ጽልእን ምፍልላይን ኣምላኽ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ክርስቶስ ዝመሠረቱ ክርስቲያናዊ-ዓለም፥ ክልተ ዝተፈላለየ ናይ ኣቈጻጽራ-ዘመን ሒዙ፥ ብማንታ-መንገዲ ክጐዓዝ ምርካቡ፥ ብጠቕላላ ሕዝበ-ክርስቲያን ተሓጕሱ ተቐቢሉዎ’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።
ብዝተረፈ እተን ናይ ምብራቕ ኦርቶዶክስ ኣብያተ-ክርስቲያናት፥ እቲ ናይ ግብፂ ቤተ-ክርስቲያን ሊቀ-ጳጳሳት ዝነበረ ዲሜጥሮስ፥ ኣብ መወዳእታ ካልኣይ-ሚእቲ ክፍለ-ዘመን ዘዳለዎ ባሕረ-ሓሳብ ዝኽተላ ኮይነን ክርከባ ከለዋ። እተን ናይ ምዕራብ ኣብያተ-ክርስቲያናት ድማ፥ ኣብ መወዳእታ 16-ሚእቲ ክፍለ-ዘመን፥ ናይ ሮማ ቤተ-ክርስቲያን ሊቀ-ጳጳሳት ዝነበረ ጎርጎሬዎስ ዘዳለዎ እየን ዝኽተላ ዘለዋ። እዚ ክልተ ዝተፈላለየ ባሕረ-ሓሳብ‘ዚ ከኣ‘ዩ፥ ነቲ ክርስቲያናዊ-ዓለም ማንታ-መንገዲ ሒዙ ከምዝኸይድ ገይሩዎ ዝርከብ ዘሎ።
ብዝኾነ እዚ ሕጂ ሒዝናዮ ንጐዓዝ ዘሎና ማንታ-መንገዲ፥ ንኹላትና ከርብሓና ዝኽእል ስለዘይኮነ፥ በዓል ሓዲሽ-ዓመት ኩሎም ክርስቲያን ብኃባር ዘኽብሩሉ ምልዛብ ክግበር፥ ናይ ኩሎም ክርስቲያን ተስፋን ትጽቢትን እዩ ዝብል እምነት’ዩ ዘሎና። ስለዚ‘ውን እቲ ናይ ሰላምን ፍቕርን ኣምላኽ ናይ ምቅርራብን ምልዛብን መንፈስ ምእንቲ ክዕድለና፥ “-ሃበነ ንኅበር በዘዚኣከ መንፈስ-ቅዱስ-” እናበልና ክንጽሊ ከም-ዝግብኣና፥ ነቶም ቅኑዕ መንፈስ ዘለዎም ኩሎም፥ ምርድኡ ዝኸብዶም ኣይመስለናን።
ብዝተረፈ ንሕና ከም ሕዝብን ከም ሃገርን መጠን፥ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ጸበባ እንርከብ ዘሎና ሕዝቢ፥ ከም ምዃንና መጠን፥ እቲ ሕጂ ኣብ ሃገርና ዘሎ ህልው ኩነታት፥ ከደቅሰና ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ከመይሲ ህልውና ሰላምን ሕግን ፍትሕን ምህላዉ ከይተረጋገጸ፥ ድቃስ ክወስደና ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ፥ ኩነታትና ከም ክትሓርስ ዝደለየት‘ሞ፥ ኣብ ብርቱዕ ጻዕሪ እትርከብ ጥንስቲ መሲሉ’ዩ ዝርከብ ዘሎ እንተ-ተባህለ፥ ጌጋ ኣበሃህላ ኣይኮነን።
ስለዚ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ካልእ፥ ንዓና ከም ሕዝቢ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘድልየና ዘሎ፥ ሰላምን ፍትሕን’ዩ። እዚ ኩሉ’ዚ ግና ብትምኒት ጥራይ ክመጽእ ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ከመይሲ ተመጺውትካ ዝርከብ መሰል የልቦን። ንሕና ግና ከም ደቂ-ሃገርን፥ ከም ደቂ’ታ ዓባይ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያንን መጠን፥ እዚ ኩሉ ናይ ሕጊ ግህሰት እናተፈጸመ ከሎ፥ ተሰማሚዑና ኣሎ ብዘስምዕ ዓይነት፥ ከነጣቕዕ ደኣ ኢና ዝጸናሕና እምበር፥ ዓገብ-!! ክንብል ዘኽእለና ትብዓት ኣርኢና ኢና ክንብል ኣይንኽእልን።
ስለዚ’ውን እቲ ክሳብ ሕጂ ምሳና ዝጸንሐ ፍርህን ሕመቕን፥ ቀንጢጥና ብምድርባይ “-ይኣክል-!! ክንብል እንተደኣ ዘይኪኢልና፥ ብምኽንያት’ዚ ሓዲሽ-ዓመት “-ዮሓንሰየ ኣቶ ኣብሪሁዋ ንባይቶ-” ስለ-ዝበልና ጥራይ፥ እቲ ተጻዒኑና ዘሎ ኣርዑት ካብ ዝባንና ክወርድ ይኽእል’ዩ ዝብል ሰንኮፍ ኣተሕሳስባ ክህልወና ኣይግባእን።ብዝተረፈ በዓል ቅዱስ-ዮሓንስ፥ ከም ናይ ሓዲሽ-ዓመት መጀመርታ-ዕለት መጠን፥ ጽቡቕ ምምናይና ኣይተርፍን እዩ። ሠናይ ዘመን ይኹነልና ኢልካ ምምናይ’ውን ጌጋ ኣይኮነን። ይኹን እምበር ብጥዑስ-ልቢ ብንስሓ ኣቢልና፥ ናብ ኣምላኽ ክንምለስ ከይከኣልና፥ ብትምኒት ጥራይ ክርከብ ዝኽእል ሰማያዊ ረድኤት የልቦን። ስለዚ’ውን እቲ ንሕና ከም ሕዝቢ፥ ምስ ከበሮን ጓይላን ክንገብሮ ንርአ ዘለና ዕብዳን፥ መወዳእታ ክንገብረሉ እንተደኣ ዘይኪኢልና፥ እቲ መከራን ጸበባን ክውዳእ ከም-ዘይክእል ምርድኡ ከድልየና እዩ።
ብዝተረፈ እቲ ምሳና ዘሎ ጸበባን መከራን፥ ድሕሪ ደጊም ተጻዊርናዮ ክንከይድ፥ ዘኽእለና ኃይሊ’ውን ጽንቅቕ ኢሉ ተወዲኡና ስለ-ዝኾነ። ብዘይ ረድኤት ኣምላኽ ባዕላትና መኪትና ክንዓግቶ እንኽእል መዓት’ዩ ክንብል ስለ-ዘይንኽእል “-ኅድግ ለነ ኣበሳነ፥ ወኢትነጽር ምግባረ ኃጢኣተነ፥ ወተወከፍ ንስሓነ-” እናበልና ኣበርቲዕና ክንጽሊ ኣብ ዝግበኣና ግዜ፥ ንርከብ ምህላውና ክንዝንግዕ ኣይግባእን።
ብዝተረፈ ሰብ ዘይዘርኦ ከም-ዘይዓጽድ ሓዋርያ ቅዱስ-ጳውሎስ ተዛሪቡ ኣሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ እውን ማኅበራዊ-ሕይወት ሕዝብና፥ ኣብ ደኃን ኩነታት ይርከብ ኣሎ ኢልካ ክዝረብ ከም-ዘይከኣል፥ ካብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሓቢእና ክንሓብኦ እንኽእል ምስጢር ኣይኮነን። ከመይሲ ኣብዚ እዋን’ዚ ብኹሉ መንገድናን ኣከያይዳናን፥ ካብቲ እግዚኣብሔር ክንከውን ዝደልየና፥ ኣዚና ርሒቕና ንርከብ ምህላውና፥ ካብቲ ዘሎ ህልው ኩነታትና ንላዕሊ ክዛረብ ዝኽእል የልቦን። ብሓጺሩ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክቐርብ ዝኽእል ገጽ ዘሎና መሲልና ኣይንርአን ዘሎና
ይኹን እምበር እቲ ቅዱስ-ጽሑፍ “-ግብሪ ጸልማት ደርቢና ኣጽዋር-ጽድቂ ንልበስ። ብጓይላን, ስኽራንን, ምንዝርናን, ዕብዳንን ግና ኣይኮነን-” ከም-ዝብሎ፥ ሕጂ’ውን ኣብዚ ሓዲሽ-ዓመት ክንሰግር ከሎና፥ ምስ እግዚኣብሔር ዝተዓርቀ ሕይወት ሒዝና ደኣምበር፥ ከምቲ ዝጸናሕናዮ ኮንና ምንም ለውጢ ከይገበርና፥ “-ርሑስ ዓውደ-ዓመት ይግበረልና-” ብዝብል ጽቡቕ ትምኒት ጥራይ፥ ክመጽእ ዝኽእል፥ ሰማያዊ ረድኤት የልቦን። ብዘይ ጣዕሳን ንስሓን ድማ፥ ምስ እግዚኣብሔር ኣብ ዕርቂ ከብጽሓና ዝኽእል፥ ካልእ መንገዲ ኣሎ ክንብል ኣይንኽእልን። ስለ’ዚ እቲ ሕያው-ኣምላኽ ኃጢኣትና ክንእመን ዘኽእል፥ ጸጋን ትብዓትን ይሃበና።
እወ ! ንሕና ከም ሕዝቢ መጠን ሓሲሙናን መሪሩናን ንርከብ ዘሎና ሕዝቢ ምዃንና፥ ዓለም ብዓለሙ ዝፈልጦ ናይ ኣደባባይ ምሥጢር እዩ። ካብኡ ንኻብኡ ድማ ንሕና ከም ኦርቶዶክሳውያን መጠን፥ እቲ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያንና ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕ ክንዝክር ከሎና፥ ካብ ዝኾነ እዋን ብዝበለጸ ሰማያዊ-ረድኤት ኣብ ንደልየሉ ህሞት ንርከብ ምህላውና ክንዝንግዕ ኣይንኽእልን። ከመይሲ እቲ መንበረ-ፓትርያርክ ወይ ሲኖዶስ፥ ብሳምቡእ-ፖለቲካ ዘተንፍስስ ኮይኑ ይርከብ እናሃለወ፥ ደሓን ኣሎና ክንብል ምስቲ ሕጂ ኣብ ባይታ እናተፈጸመ ዝርከብ ዘሎ ግህሰተ-ሕጊ ክሳነየልና ዝኽእል ኣይኮነን። ትርጉም ዘይብሉ ህልውና ሒዝካ እነብር ኣለኹ ምባል ከኣ፥ ኣብ ዝኾነ ከብጽሓና ይኽእል’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።
ስለዚ’ውን ህልውና ቤተ-ክርስቲያና ንከቢድ ሓደጋ ተጋሊጹ ኣሎ ኣብ ዝበሃለሉ ሰዓት፥ ኣብ ክንዲ “–ስምዓነ ኣምላክነ ወመድኃኒነ-” ብምባል ማዕጾ ቤት-ኣምላኽ ንዅሕኵሕ፥ ሕዝብና ከበሮ ኣልዒሉ መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ጓይላ ኣትዩ፥ ክዘልልን ክዕንድርን ይውዕልን ይሓድርን ኣሎ ክበሃልሲ ንበረኸት ድዩ ንመርገም ክኾነልና ዝኽእል-?! እስኪ ርግእ ኢልና ምስ ገዛእ ሕልናና ክንዛረብ ንፈትን።
ብዝተረፈ እቲ ምሳና ዝጸንሐ ሕመቕ ተሰኪምና፥ ናብዚ ሓዲሽ-ዓመት ንኣትወሉ ምኽንያት ክህልወና ስለ-ዘይግባእ፥ ካብ ዝኾነ ግዜ ብዝበለጸ
“-ያድኅነነ እመዓቱ፥
ይሰውረነ በምሕረቱ፥
በንተ-ማርያም ወላዲቱ-”
እናበልና፥ ማዕጾ ቤት-ኣምላኽ እንዅሕኩሓሉ እዋን ክኸውን ከም-ዝግባእ፥ ካብ ገዛእ ሕልናና ንላዕሊ ነቲ ዘሎ ሕሰምን መከራን፥ ክርድኦ ዝኽእል ክህሉ ኣይምተገብአን። ንሕና ግና ዓለም ብዛዕባና ምርዳእ ክሳብ ዝሰኣና፥ እናሞትና ንስሕቕ ሕዝቢ ኮንና ኢና ንርከብ ዘሎና። ስለዚ ድማ ኢና ኣብቲ መራኸቢ ብዙኃን ብገለ ጸሓፍቲ “-እዚኣቶምሲ ሞይቶም ከለዉ፥ ከይሞቱ ይፈርሁ-” ዝብል መግለጺ ክወሃበና ዝርከብ ዘሎ።
ይኹን እምበር እቲ ኣብ ዝባንና ተጻዒኑ ዝርከብ ዘሎ ጾር፥ ምስካሙ ስኢንና ከቢዱና እናሃለወ ከሎ ግና፥ ደሓን ዘሎና ክንመስል ምስ ከበሮን ጓይላን ክንውዕልን ክንሓድርን ንገብሮ ዘሎና ዕንደራ፥ ንዓለም እነገርም ሕዝቢ ኮንና ንርከብ ምህላውና፥ ሓቢእና ክንሓብኦ እንኽእል ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ምሳና ዝጸንሐ ፍርህን ሕመቕን ቅንጥጥ ኣቢልና፥ ምስቲ ዝውዳእ ዘሎ ዓመት ከነፋንዎ፥ እቲ ሕያው-ኣምላኽ ጸጋን ትብዓትን ክህበና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና። ኣሜን።
ብዝተረፈ እዚ ንቕበሎ ዘሎና ዘመነ-ማርቆስ-ወንጌላዊ። መከራ ጸበባ ሕዝብና ዝውድኣሉን፥ ዓመተ ፍትሕን, ሰላምን, ራህዋን, ቅሳነትን ዝኾነሉ ዘመን ክኸውን። እቲ ዝበጽሕ ዘሎ ጸሎትን ዝቐርብ ዘሎ መሥዋዕትን፥ ከም ምዑዝ መሥዋዕቲ-ዕጣን፥ ኣብ ሰማየ ሰማያት ቀሪቡ፥ ኃጢኣት ሕዝብና ዝድምስስን፥ ናይ ሰማይ በረኸትን ጸጋን ምሕረትን ዘፍስስን ክኸውን ናይቲ ኩሉ ዝኽእል እግዚኣብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና። ዝተባረኸን ዝተቐደሰን በዓል ሓዲሽ-ዓመት ድማ ይግበረልና ኣሜን-!!!
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ብኣቶ ተወልደ ሃብተሚካኤል ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን ሓጂ ጀሚል ኣማን ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህን ኣባላት ባይቶን ዝምራሕ ልኡኽ ብሚያዝያ 16, 2012 ምስ ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ዋሽንግቶን ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም። ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታት ኣስፊሖም ዘትዮም። ኣብዚ እዋን'ዚ ህዝቢ ኤርትራ
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2012/04/EMDJ_PR.pdf[/embed]
ፈጻሚ ኣካል ምንቅስቓስ ንደሞክራስንፍትሕን ኤርትራ(ምደፍኤ)፡ ኣብ ጽባሕ ምዝዛም ኣኼባ ማእከላይ ሽማግለ፡ ማለት ካብ ዕለት6-ሚያዝያ 2012 ኣብ ናይ ቀትርን ለይትን ሰዓታት ጽዑቕ ኣኼባታት ብምክያድ፡ ኣብ ኣገደስቲ ዛዕባታት ተመያይጡ ኣገዳሲ መድረኻዊ ውሳኔታት ብምምሕልላፍ ፡ ኣኼብኡ ብዓወት ዛዚሙ፡፡
ፈጻሚ ኣካል ምደፍኤ፡ ማእከላይ ሽማግለ ውድብና ንዘቐመጦ መድረኻዊ ገምጋማትን፡ ዝሓንጸጾም ናይ
ማእከላይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ካብ 31 መጋቢት ክሳብ ሚያዝያ 10 2012 ኣብ ዘሎ ጊዝያት ስልሳይ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ፡፡ ማእከላይ መሪሕነት ኣብዚ ኣኻባኡ እዚ ንህልዊ ሃገራውን፣ ዞባውን፣ ዓለማውን ኩነታት ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓፋሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝተኻየዱ ዕማማት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ብዕምቆት
ኣነ ነዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ክጽሕፍ ዘገደደኒ ምኽንያት፡ እታ፡ „ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም ሃገር ኤርትራ“፡ እትብል፡ ብሽማግለ ፖለቲካዊ ጉዳያት፡ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ዝተዳለውትን ኣብ ህዝቢ ዝተዘርገሔት ሰነድ እያ። ኣነ ሰነድ’ዚ ብተገዳስነት ኣንቢበ ምስተረዳኣኒ፡ ኣብ ኣእምሮይ ብዙሕ ሕቶታት ተቐላቒሎም። ሓደ ካብቶም ሕቶታት፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንሃገራዊ
ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ጥቅምቲ 2011 ናብ ሕዳር 2011 ብሓደ ወርሒ ስለምንታይ ከምዝተሰጋገረ ህዝቢ መረዳእታ መታን ክረክብ ፡ ንኣቦ ወንበር ኮምሽን ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ከነዘራርቦም ኣቐዲምና ፈቲንና ስለዘይሰለጠና፡ ኣብ ናይ ሰኑይ 10 ጥቅምቲ መደብና፡ ብቐረባ ክንረኽቦ ንዝኸኣልና ኣባል ኮምሽን
(ሃብተማርያም ሚካኤል ካሊፎርንያ/ሳክራመንቶ)
ብዕለት 10/09/11 ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ዝተዘርግሔ ናይ ኣባላት ደግሓኤ ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ከምኡ’ውን ኤውሮጳ ዘውጽእዎ ቴማ ወድዓዊ ሓቅነት ዘይብሉ ስለዝኾነ ውሻል ናይ መርሕቲ ኰንካ ውድባዊ ዓብላልነት ንምርግጋጽ እዩ።
ወኻርያስ ጻድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር ከምዝብሃል፡ ሓለይቲ ሃገራዊ ጉባኤ ክመስሉ ካብቲ ዝተገልጸ ንምጥቃስ ዝኣክል እዘን
I ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ነዚ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ብሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጸመ፡ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጉባኤ እውን ብመራሕቲ ኪዳን ተደግመ ዝብል ኣርእስቲ ካብቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ባይታ ዝነበረን እቲ ሕጂ ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ባይታ ዘሎን ብምምስሳል ዝረኣኽዎ ስእሊ እዩ። ድሕረ
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2011/10/ECDM-Manifesto-Political-Vision-and-Ideals-final-version.pdf[/embed]
ዘገርም አዩ ኣላጋጭ ነቲ መሰረታዊ ፍታሕ ንህግደፍ ካብ ስሩ ምሒኻ ናብ ናይ ታሪኽ ጉሓፍ ደርቢኻ ንህዝብናን ሃገርናን ንምድሓን ተባሂሉ ንምሉእ ዓመት ክስረሖ ዝጸንሐ መስርሕ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ብኹሉ ኩርኑዓት ዓለም ጽዑቅ ምንቅስቓስን ናህሪ ተሳትፎ መንእሰያትን ናህሪ ምሁራትን ደቂ-ኣንስትዮን ኣብ ደምበ ተቓዉሞ ተራእዩ ዘይፈልጥ ተሳታፍነት ብሩህ
ክቡር ኣቶ መልስ ዜናዊ
ቀዳማይ መኒስተር ፌደራላዊ ደሞክራስያዊ ረፓብሊክ ኢትዮጵያ
ዝዓዘዘ ሰላምታ ድሕሪ ምቕዳም፡
ብምኽንያት መስዋእቲ ኣባላት ጉጅለ ባህሊ ፖሊስ ኦርክስትራ ትግራይ ኣብ መንግዲ ቆቦ - ሆርሞት ብዝጋጠማ ሃንደበታዊ ሓደጋ ምግልባጥ መኪና ብስም ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብሓፈሻ ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ፡ ንህዝቢ ትግራይን ዝተሰመዓና መሪር ሓዝና ንገልጽ።
እዞም
ምርጫ ወከልቲ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ፡ ኣብ ለንደን
እቲ ብምኽኒያት 50 ዓመት ወርቃዊ ኢዮቤልዩ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ብጨናፍ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዞባ ኤውሮጳ ዝተዳለወ ታሪኻዊ በዓል ብዓወት ተጸንቢሉ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ንላዕሊ ሕሰምን ኣደራዕ መከራን እንዳወርዶ ይርከብ፡፡
ካብኡ ስዒቡ መድረኽ ንኣደ ወንበር ሽማግለ ሙሉ ነጋሲ ተዋሂቡ። ኣደ ወንበር ድሕሪ እቲ ሽማግለ ዘካየዶ ልዕሊ 36 ኣኼባታትን ዘፍረዮ ቑምነገራትን ፤
ዒስራን ሰለስተን (23) ኣባላት ኮማንዶ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብ21 ሓምለ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኢዶም ከምዝሃቡ ዲሞክራስያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ሓቢሩ።
13አባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ስርዓት ምሕደራ ህግደፍ ሓሲምዎም ሃገሮም ለቒቖም ብዕለት 14 ሓምሌ 2011ዓ.ም ናብ የመን አትዮም፡
ብዕለት 07 ሓምለ 2011 ዓሰርተ ሓደ ኣባላት ግዱድ ወተሃደራዊ ዕስክርና መንእስያት ዓፋር ካብቲ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ብምህዳም ካብ ከባቢ ዳህላክ ብምብጋስ ናብ ኣልሓያ ዝተባህለት ወደብ የመን ምእታዎም ተረጋጊጹ። ምንጭታትና ከም ዝሕብርዎ ምክንያትመህደሚ ናይዞም መንእሰያት እዚኣቶም ነቲ ኣብ ባሕሪ ዝተረኽበ ዕጭኡ ምርሻን ምዃኑ ዝተመሓላለፈ ኣረሜናዊ ውሳኔ ስርዓት ህግደፍ ብምንጻግ፡ ኣብ ከባቢ ዳህላክ ዓሳ ንምግፋፍ ምስ ወረዱ፡ ፋይቨር ዝዓይነታ ወተሃደራዊ ጀልባ ንምህዳኖም ምስ ተጓየየት፡ ነብሶምንምድሓን ኢዶም ንሰበ ስልጣን ክህቦ ምግዳዶም ይሕብሩ። ዕድመ ናይዞም መንእሰያት እዚኣቶም ካብ 15 – 28 ከም ዝበጽሕ ብድሕሪ ምሕባር ከኣ፡ ኣስማቶም ከምዚ ዝስዕብ ምዃኑ ብተወሳኺ ኣረጋጊጾም።
ማእከላይ መሪሕነት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ደግሓኤ ካብ ዕለት 30 ሰነ ክሳብ 5 ሓምለ 2011 ኣብ ዘሰላሰሎ 2ይ ስሩዕ ኣኼብኡ፡ ኣብ ህልዊ ዓለማዊ፣ ከባብያዊ፣ ሃገራዊ፣ ውድባዊ፣ ደምበ ተቓውሞ ብሓፈሻ፡ ኣብ ሕቶ ብሄራትን ብሄረ ሰባትን ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባርና ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽንን ኣመልኪቱ ብሰፊሑ ተመያይጡ ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላልፉን።
ብ30 ሰነ 2011 7ተ መንእስያት ዓፈር ብወተሃደራዊ ጅልባ ፈይቨር ዝዓይንታ ካብ ኣርዑት ጭፍጫፊ ስርዓት ህግደፍ ብምህዳም ካብ ጢዖ ተበጊሶም ናብ ወደብ ሑዶይዳ የመን ምእታዎም ተረጋጊጹ። መሓውራት ስለያ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ምስ ዘምልከቶም መንግስታዊ ሰብ መዚ የመን ንምምላሱም ጽዑቕ ርኽባት ንምክያድ ምብጋሶም ምንጭታት የሕብሩ።
ተጋዳላይ በሺር ኢስሓቕ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብዕለት 28 ሰነ 2011 ምስ ሓላፊ ክፊሊ ኣፍራቓ ኣብ ወጻኢ ጉድያት ዓዲ እንግሊዝ ተራኺቡ።
መእተዊ ፡-
ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ሓርነቱን ካብ ባርነት ንምግልጋልን ከቢድ መስዋእትን ኩቡር ዋጋን ከፊሉ፡ ኣብ ሃገሩ ሓራ ኮይኑ ክነብርን ብኤርትራውነቱ ክሕበንን; ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሑስ ጸጥታን ቅሳነትን ብዘይ ዝኾነ ብሄራውን ሃይማኖታውን ናይ ቋንቋን ኣፋላላይ፡ ከቢሩ ክነብር ድልየታቱ እዩ ኔሩ። እንተኾነ ግን ባዕዳዊ ገዛኢ ሓይሊ ካብ ኤርትራ ድሕሪ ምውጽኡ፡ ዘጋጠመ ኣብ ትጽቢት ህዝቢ ኣይነበረን ።
ሰሚናር ግ.ሃ.ድ.ኤ ከመይ ነይሩ ንዝብሉ? ብ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤሪትራ ኣብ ኢንድያናፖሊስ ብ 25 ሰነ / 2011 ዝተኻይደ ሰሚናር፡ ፍናን ዝሓዘለን ፡ መጻኢ ዓወት ህዝቢ ኤሪትራ ከኣ ናይግድን ከምዝረጋገጽ ዝእንፍትን፡ ዘረጋግጽን ኣዚዩ ዘሐጕስ ሰሚናር ኢዩ ነይሩ።
ሃገራዊ ኮሚሽን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዕዉት ሲምፖዝዮም ከምዘቃነዐ ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፉ ኣባላት ናይቲ ኮምሽን ሓቢሮም።
እቲ ‘’ጉዕዞ ኤርትራ ናብ ዲሞክራሲ፡ ዝርርብ ኣብ ቅዋማዊ ጉዳያት” ብዝብል ቴማ ካብ ቀዳም 25/06/2011 ክሳብ ሰንበት 26/05/2011 ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝተኻየደ ዋዕላ፡ ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ብምትሕብባር ምስ ኣባላት ሽማግለ ህዝቢ ንሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ኢዩ ተወዲቡን ኣዋሃሂዱን።
ስርዓት ህግደፍ ዓትዒቱ ካብ ዝሕዘና፡ ብጭቆናን ብራዕዲን ካብ ዝሳቕየናን፣ ዓመታት ኣቕጺሩ’ዩ። እቲ ብትሪ ምልከ ጭቆናኡ ዝልለ ስርዓት ናይ ሰሜን ኮረያ ኢዩ ተባሂሉ ብናይዚ እዋንዚ ተኸታተልቲ ታሪኽ ይንገር፡ ግንከ ጉጅለ ኢሰያስን መዛምርቱን ነዚ ብጭቆንኡ ዝተለለየ ስርዓት ሰሜን ኮረያ፣ ብዓመጽ ተወዳዲሩ ብልጫ ወሲዱ ክትብል ትደፍር።
ሓንቲ ሽማግለ ህዝቢ ንሃገራዊ ጉባኤ – ስዊዝ፡ በቶም ካብ ከተማታት በርን ፡ ኒው-ሻተል፡ ሶሎቱን፡ ኣራው፡ ቮ(Vaud)፡ ጀነቭ፡ ባዝል፡ ዙሪክ፡ ሉዘርን፡ ሽዋይዝ፡ ሉጋኖን ፍሪቡርግን ዝመጹ፡ ኣብ ተቓዉሞ ደንበ ዘለዉ ኤርትራዉያን፡ ብ 27 ለካቲት 2011 ቖይማ። ኣብዚ ኣኼባ’ዚ፡ እቶም ዝበዝሑ ተሳተፍቲ መንእሰያት እዮም ነይሮም።
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓደ ካብቶም ተስፋ ህዝቢ ዝኾነ ምንቅስቓስ ምኾኑ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ልክዕ እዩ አብ ጉዕዝኡ ብርክት ዝበለ ዕንቅፋታት ኣጋጢምዎ ኔሩ እዩ። ድሕሪ እዚ ኩሉ ሽግራት ግን ከም ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ ስለ ዝወጸ ዝተረረን ዝበርተዐን ክኽእውን ኣኺኢልዎ እዩ።
ኣብ’ዚ ሰሙናት`ዚ ዝወጸ ”ብስም ዝተኣረመ ጸብጻባት ዋዕላ” ዝብል ዝርዝር ጸብጻባት ናይ ሰባትን ጸለመታትን ዝሓዘ እዩ ። እዚ ዘቃልዖ ነገራት እንተሃልዩ ንተኻፈልቲ ዋዕላ ዘይኮነስ ንኣካይዳ ሰልፊ ህዝቢ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ደረጃ በጺሑ ምህላዉ እዩ ዝገልጽ።
እቲ ሸውዓተ ወርሒ ኣቢሉ ተሪፍዎ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ፡ እንታይ ንግበር ወይ ነሰላስል ዝብል ኣርእስቲ ቀንዲ ናይቲ ኣኼባ ትሕዝቶ ዝነበረ ቅድሚ ምጅማሩ ሽማግለ ፖለቲካ ኣቶ ኣለም ዘቢብ ብዛዕባ ህልዊ ኵነታት ኤርትራን ህዝባን ስፍሕ ዝበለ መግለጺ ድሕሪ ምሃቡ፡ ቀጺሉ ኣቶ ሰዓድ መ/ሙሳ ኣባል ሃገራዊ ኮሙሽን ብወገኑ ብዛዕባ ሃገራዊ ኮሙሽን ኣልዒሉ ስራሓትን እንታይ ከምዝተሰላሰለን ኣብሪሁ።
ብቀዳም ዕለት 18.12.2010 ኣብ ዝተገብረ ክፉት ኣኼባ ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን ኣብ መደብ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤን ንኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ዙሪክን ከባቢኣን መግለጺ ተዋሂቡ።
አብ ከተማ ሎራኽ(ጀርመን)ን አብ ከተማ ባዝል(ሰዊዘርላንድ)ን ከባቢታትን ንቕመጥ ኤርትራውያን ብቀዳም 15 ጥሪ ዘዳለናዮ መጠነ ሰፊሕ ኣኼባ-ህዝቢ ብድሙቕ ዓወት ተደምዲሙ፡፡
ሎሚ ዕለት 2 ጥሪ 2011 ሽማግለ ኮሚሽን ጨንፈር ኦሃዮ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣብ ከተማ ኮሎምቦስ ኣካይዱ።
ሽማግለ ንሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ናይ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ መደብ ስርሑ ድሕሪ ምግምጋም ህዝባዊ ኣኼባ ንምጽዋዕ መደባቱ ሰሪኦዑ ኣብ ምንጣፍ ይርከብ።
ትማሊ ቀዳም ታሕሳስ 18/2010 ካብ ሰዓት 2፡00 – ክሳብ 6፡30 ድ፡ቀ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብ ኮሎምቦስን ሲንሲናትን ካልኦት ንኣሽቱ ከተማታት ኦሃዮን ዝነብር ነቲ ሓያል ቁርን በረድን ተጻዊሩ ብጉዳይ ሃገሩ ክዝቲ ምዕባለ ኮሚሽን ክከታተልን ንመጻኢ ጉዕዞኡ ሓሳቡ ከፍስስን ብኣዝዩ ዘሐብን ቁጽሪ ንርባዕተ ሰዓት ዝኣክል ክዝቲ ዉዒሉ ።
ብዕለት 6 ኅዳር 2010፡ ዶ/ር ክብርኣብ ይሥሓቕ፡ “ነባሪ ሰላም ብመትከላት (መገዲ) ሃገራዊ ዋዕላ” ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፡ ትምህርቲ ንሕዝቢ ኣቕሪቡ ነበረ። ኣቶ ጸጋዘኣብ ዮውሓንስ ኣብ ምምሕዳር’ቲ ኣኼባ፡ ከምኡ መምህር ማሕሙድ ኣደም ናብ ቛቓንቛ ዓረብ ብምቱርጋም ተሓባበሩ።
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ትማሊ ምሸት ሰንበት ሕዳር 5፣ 2010 ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ፤ ሓደ ኣዝዩ ኣገዳስን እዋናውን ኣኼባ ተጋቢኡ ኣምስዩ።
ዝሓለፈ ቀዳም ሕዳር 20 ጥቅምቲ 2010 ኣባላት ኮሚሽን ንሃገራዊ ዋዕላ ንህዝቢ ቦስቶንን ከባብን ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶም።


text:
ኣብ ዓለም ዘለው ዲክታተራት ሓደ ንኹሎም ዝገዝኦም ባህርይ ኣሎ። ንሱ ድማ መሰል ህዝቢ ኣየኽቡሩን፡ መሰል ውልቀሰባት ኣየግድሶምን፡ ልዕላውነት ሃገርውን ኣይንታዮምን። እታ ቀንዲ እተገድሶም ስልጣኖም ኢያ። ብስልጣኖም ዝመጾም ዝኾነ ስጉምቲ ክወስዱ ድልዋት ኢዮም። ኢሳያስ ብፍላይ ሕልፍ ዝበለ ጨካን ኢዩ።
ናይዝጊ ክፍሉ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ክሕከም ጸኒሑ ከም ዝዓረፈ ዝፍለጥ ኢዩ።ከምኡ’ውን ኣብቲ ንሳላሳ ዓመታት ዝተኻየደ ቃልሲ፡ ታሪኽ ናይዝጊ እንታይ ከም ዝነበረ ዳርጋ ንዝኾነ ኤርትራዊ ብሩህ ኢዩ። ህልም ዝበለ ኣንጻር ደሞክራስያውያን ተቓለሰቲ ከም ዝነበረ ማንም ዘይስሕቶ ኢዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ገለ ብጾት ኣብ መዳ “ኢቫን ናይ ኤርትራ” ኢሎም ይሰምይዎ ከም ዝነበሩ ትዝ ይብለኒ። ኣነውን ብርሑቚ ይኹን’ምበር ናይዝጊ እፈልጦ ከምዝነበርኩ፡ ቀንዲ ገባርን ሓዳግን የማናይ ኢድ ኢሳያስ ከም ዝነበረ ኢዩ ዝፍለጥ። ኢሳያስ በላ ናይዝጊ በላ ከምዝነበረ ማንም ዝኽሕዶ የለን።
ሕጂ ግን ታሪኽ መዋቲ ናይዝጊ ገዲፍና፡ ናይ ጭካኔ ኢሳያስ ንዛረብ። ናይዝጊ ሕማቕ ጌሩ’ሞ ሕማቕ ይፈደ ኣይንብልን። ብፍላይ ብባህልና “ምውት ኣይትኽሰስ” ከምዝበሃል። ናይዝጊ ብታሪኹ ክኽሰስ ይነብር እምበር መሰሉ ክኽበር ኣለዎ። ሓመድ ሃገሩ ዝነፍጎ ዋላ ሓደ ኣካል ክህሉ ኣይግባእን።ዋእ! ኢሳያስ ግን ንሕስያ ዘይብሉ ጨካን ኢዩ።ኣብ ኣእምሮ እዚ ሰብ’ዚ “ሰብ፡ ሰብ ኣይመስሎን” ንሰብ ከም ኣቕሓ ተጠቒሙ ኢዩ ዝደርብዮ። ዳርጋ ንኹሎም ናይ ቀረባ ብጾቱ ዝነበሩ ተበሳጭዮም ካብ ህዝቢ ከም ዝንጸሉ ጌሩ ይደርብዮም። ኣብ ዓዲ ጥልያን ንኢሳያስ ዕድመ ልኽዑ ከገልግል ዝጸንሐ ዓንደማርያም ሓደ ኣብነት ኢዩ። ኢሳያስ ከም ብልያረዶ ሰባት ምስ ሰባት እናጋጨወ ዝነብር ሕሉፍ ጨካን ኢዩ። ንኢሳያስ ዘይፈለጠ ይፍለጦ። መን ኣሎ ኢሳያስ ተጠቒሙ ዘይከሓዶ። ኢሳያስ መን ኣልዎ ካብ መጀመርያ ስጋብ መጨረሻ ብዕርክነት ይኹን ብብጻይነት፡ ምስኡ ዝተጓዕዘ? በዓል የማነ ማንኪ’ውን ዝድርበይላ መዓልቲ ኣላቶም። ንሳቶም እውን ይፈልጥዋ ኢዮም። ግን’ከ ከመይ ጌሮም ካብታ ዝኣተውዋ ዓዘቕቲ ይውጽኡ?
ሽሕኳ፡ መዋቲ ናይ ቃልሲ ታሪኹ ብገበን ዝተላዕጠጠ እንተ ዀነ፡ናይ ቀብሪ መሰሉ ብስድራ ቤቱ ውሳኔ መሰረት ክሕሎ ኣለዎ ንብል ። በወገነይ እውን ነቶም ንጹሃት በተ-ሰቡ ጽንዓት ይሃቦም እብል። ቀጺለውን ነቶም ኣብዚ ግዜ’ዚ ብረይሳ ናይዝጊ ናብ ዓዲ ክኣቱ ዘይምፈቃዱ ምኽነያት በምግባር ላዕልን-ታሕተን ዝባሉ ዘለው ከም በዓል መስከረም ዝኣመሰሉ ህግደፋውያን ልክዕ ኣለው ኣይቃወመምን። ሕቶይ ግን ነቶም በሻሓት ዝቑጸሩ ኣብ ፈቖዶ ጐዳጉዲ ዝጠፍኡ ዘለው ሃገራውያን’ከ ኣይሪእዎምን ድዮም? ስጋብ መኣስ ኢዮም፤ ኢሳያስ ዝደገፎ ክድግፉ፡ ኢሳያስ ዝጸልኦ ክጸልኡ ክብሩ?
በሉ ክሕደት ኢሳያስ ኣብ ኣኣፍደገኹም በጺሓ። ኢሳያስ ንናይዘጊ’ኳ ዝኸድዖ እንታይ ትጽበዩ? ኢሳያስ ኣይኮነን’ዶ ንሂውት ዘለዎስ ንረይሳ ዝቋጻጸር ሰብ ኢዩ። ካብዚ ስርዓት’ዚ እንታይ ትጽበዩ?
ስርዓት ህግደፍ ሎሚ ኣይኮነን ረይሳ ንዓዲ ምእታው ከልኪሉ። ካብ ብዙሓት ሃገራት ብዙሓት ረሳታት ኢዮም ናብ ዓዲ ምእታው ተኸልኪሎም።ንኣብነት ሓደ ኣዚዩ ዘሕዝን ታሪኽ ክገልጸልኩም። ሓደ ኤርትራዊ ዓቢ ሰብኣይ፡ ብዕድመ ዝደፈአ እሞ ከኣ ሕሙም ብመንኮርኮር ሰድያ ዝኸይድ፡ ኣብ ሮተረዳም ይነብር ነበረ።ውዱ ገለ ውዲ 18 ዓመት ይኸውን ድማ ይናብዮ ነበረ። እዚ ቆልዓ ኣብ ሆላንድ ኢዩ ተወሊዱ ዝዓበየ። እዚ ንሞት እናተቓረበ ዝኸይድ ዘሎ ሰብኣይ፡ ሽሕኳ ብእመነት እሰልምና፡ ኣብ ዝሞተካዮ ሃገር ምቕባር ልሙድ እንተ ነበረ፡ሃገሩ ኣዝዩ ይፈቱ ስለ ዝነበረ፡ኣብ ሃገሩ ንኽቕበር ታናቢዩ ነታ ዕለት ሞቱ ይጽበ ነበረ። ከምኡ’ውን እዚ ኣቦ ምስ ሞተ እቲ ዝናብዮ ዝነበረ ወዱ ሽግር ከየጋጥሞ፡ እተን ክለተ ካብ ምኢይቲ ይኹና ካሊእ፡ ብኣግኡ ይኸፍለን ነበረ። ሞት ኣይትተርፍን’ሞ፡ ሞት ኣብ ማዓልታ መጺኣ ሰብኣይ ሞተ። እቲ ወዱ ድማ ከምታ ለበዋ ኣቦኡ ናብታ ዓዱ ውሲዱ ክቐብሮ፡ ናብቲ ቆንስል ስርዓት ህግደፍ ዝርከበሉ ንደሄክ ከፍቅድ ከደ። እቲ ቆንስል ድማ ናይቲ ግብኡ ዝፈጸመ መዋቲ ዘይኮነ ዝዓጠጦ፡ ነቲ ቆልዓ ጸብጺቡ ጸባጺቡ “እዚኤን እንተዘይከፈልካ ረይሳ ኣቦኻ ዓዲ አይከኣቱን ኢዩ” በሎ። እቲ ቆልዓ ድማ ገንዘብ ስለ ዘይነበሮ ከኸፍል ኣይከኣለን።ኣብቲ ግዜ’ቲ ዝነበረ ሓዘን ናይቲ ማዋቲ ዘይኮነስ ናይቲ ስርዓት ጭካኔ ኢዩ። እሞ፡ ሰማ ዘሃገርኩም፡ ኣብ በብዓዱ ክንደይ ረይሳ ዘየተኸልከለ?
ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ፡ ስርዓት ህግደፍ ንማንም ኤርትራዊ ዝጠቅም ኣይኮነን። ብውልቀሰብ ደረጃ ይኹን፡ ብህዝቢ ደረጃ ወይድማ ብሃገር ደረጃ ኣዕናዊ’ምበር ጠቓሚ ስርዓት ኣይኮነን።ፖሊሲታ ቱ ብሙሉኡ ንሽሙ ብሃገራውነት ሸፊኑ፡ ኣብ ስልጣን ዝነብረሉ ቃልስታት ኢዩ ዘካይድ ዘሎ። ስለዚ እቲ ክኸውን ዘልዎ፡ ርግእ ኢልካ ሓሲብካን ተንቲንካን እዚ ስርዓት’ዚ ወጊድካ ህዝቢ ዝጠቅም ስርዓት ምፍጣር ኢዩ።
ቅድሚ ለውጢ ግን ኣተሓሳስባና ክልወጥ ኣለዎ። ኣብ ዝሓለፈ ናይ እንግሊዘኛ ጽሑፈይ ከም ዝገለጽኩዎ፡ ናይ ሰናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ የድልየና’ሎ። ኣብ በዓል ለንደን ኮፍ ኢልካ ንጉባአ ምቅዋም ቀሊል ኢዩ። ኣብኡ ኣቲኻ ምቅላስ ግን ቀሊል ኣይኮነን። መብዛሕትና ንዋዕላ ወይድማ ጉባአ እንቃዎሞ “ኣነ ዘይዋዓልኩላ ወይ ድማ ሰልፈይ ዘይወዓለላ ዳስ፡ ነጸልማ” ዝዓይነቱ ኮይኑ ይስማዓኒ። እቲ ኣተሓሳስባ ክኸውን ዘለዎ “ኣነ ይሃሉ ኣይሃሉ ንህዝቢ ዝጠቅም ምስ ዝኸውን ክድግፎ ኣሊኒ” ዝብል ኣተሓሳስባ ክነግስ ኣለዎ። ሓቂ ክንዛርብ እንተ ኮይና ኮፍ ኢልካ ንተቓወምቲ ምቅዋም ለውጢ ከነመዝግብ ኣይንኽእልን። እዚ ከብለኒ ዝኻኣለ፡ ምስኩሉ ኣኽብሮት፡ ከም በዓል ሰላም ዘኣመሰሉ ጽሓፍቲ ኣብ ለንድን ኮፍ ኢልካ ብዛዕባ እቲ ዝተኻየደ ጉባአ ብወረ ጥራይ ምፍላጡ ከቢድ ምዃኑ ስለ ዘፈልጥ ኢዩ። 600 ካብ ኩሉ ኩርናዓት ወኪሎም ዝተሳተፍዎ ጉባአ ብርሑቚ ብብርዒ ምፍራድ ብህዝቢ ምጽዋት ኢዩ።
ኣብ መጨረሻ ግን እቲ ፍታሕ ስርዓት ህግደፍ ወጊድካ ኩላትና ብሰላም እንነበረሉ ሓደ ደሞክራሰያውን ፍትሓውን ሰርዓት ምትካል ኢዩ። እዚ ድማ ቃልሲ ይሓትት። ኢድካ ኣጣሚርካ ንተቓወምቲ ጥራይ ምቅዋም መፍትሒ ኣይርከቦን። ልክዕ ኢዩ ሃናጺ ነቐፈታ ሓደ ናይ ቃልሲ ሜላ ምዃኑ ይኣምን ኢየ። ገለ እጃም ከየበርከትካ ኮፍ ኢልካ ምምዳር ግን ነቲ ዘሎ ሽግር መፍትሒ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ።


text:
ሰላማት ኣሕዋት ብሓበራ፣
በጃኹም ነዛ ጽሕፍተይ ክሳብ መወዳእታ ከይተሃከኹም ኣንብብዋ ከሕልፎ ዝደለኹ መልእኽቲ ስለ ዘሎኒ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ኮኾብ ስነ-ጥበባዊት ወይኒሓረግ ብዘጋጠማ ሕማም ምኽንያት ብምግባር ቁሩብ ተገደስቲ ኣሕዋት ኮይንና ንምሉእ ህዝብናን ቤተሰብናን ኣሕዋትናን ኣብ FaceBook ብምዝርጋሕ ሓገዝ ሓቲትና ትዓዊትና።
ከምኡውን ኩሎም ኤርትራውያን ስን-ጥበባውያን ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም በቢ ዘለውዎ ምስ ህዝቦም ብምዃን ሓጊዞማ።
ቤኪ ድማ ኣብ ሱዳን ግብጺ ብምኻድ ክትሕከም ድሕሪ ምጽናሕ ሒሽዋ ንዓዲ ተመሊሳ ነይራ።
ንሕና እቶም ሓገዝ ንሓትት ዝነበርና ድማ ምስ ናይ ምስጋና መግለጺ ወሲኽና ኣብ FaceBook ኣውጺእና "የቐንየልና ብስምናን ብስማ ዝተገብረላ ሓገዝ ድሒና ዓዳ ተመሊሳ ኣላ" ኢልና ኔርና። እንተኾነ ግን ፍቓድ ኣምላኽ ኮይኑ ሕጂ ካባና ተፈልያትና።
ሕጂውን እንተኾነ 7 ደቃ ብዘይ ሓደ ሓገዝ ሓዲጋቶም ስለ ዝኸደት እቶም ናይ ቅድም ኮሚቴ ትኣኪብና መሳለዪ ደቃ ሓገዝ ክንሓተሎም ወሲንና ከም ቀደምና ኣብ FaceBook ምስ ዘርጋሕና እቶም ርሕሩሓት አሕዋት ናይ ለውሃት ሓገዛት ክዝርግሑ ከለዉ እቶም ካልኦት ድማ ናይ ፖለቲክኦም መሸቀጢ ክግብርዎ ይርኣዩ።
ሎሚ ንግሆ ምስ ሓደ ሰብ ተደዋዊልና ከነዕልል ከለና ድማ ኣብዚ ናይ ምውጻእ ኣርእስቲ ኣቶናሞ፡ "እወ ምሓገዝና ግን በዓል ኣልጋስ እቲ ሓሚማ ኸላ ዝኣከብዎ ገንዘብ ኣበይ ከም ዝገበርዎ ስለ ዘይንፈልጥሲ ካብ ንዓኣቶም ምሃብሲ ንደቃ ምሃብ ይሓይሽ ኢልና"ኢሎም ኢሉኒ።
ኣሕዋት ግርም እቲ ዝተዋህበ ምስጋናን መልእኽትን ኣየንበብክዎን ሓደ ቃልዩ።
ሂበ ነይረ ኣይበጽሓን ድማ ካልእዩ።
ንምዃኑ ብርግጽ ተወፍዩ ድዩ ወይስ ንምምሳል እዩ ?????
ወዮ ደኣ ምምባብ ኣይፈቱን ከንና እምበር እቲ ዝተወፈየሉ ናይ ባንክ ሕሳብ ብጀካ ቤኪ ካልእ ሰብ, ቅርሺውን ትኹን ከውጽእ ከምዘይክእል ተገይሩ ከም ዝተኸፍተ ደጋጊምና ኣብቲ ንህቦ ዝነበርና ሓበሬታታት ይግለጽ ነይሩ እዩ። በዚ ዝተኣማመኑ ድማ ኣብኡ ወፍዮም።
ስለዚ ክትህቡ እንተዘይ ደሊኹም ምርጭኹምዪ፣ መሰልኩም ከኣ እዩ ግን ንጽቡቕ ዕላማ ንዝተላዕሉ ሰባት ኣብ ናይ ጥቕምኹምን ድኽመትን ናይ ፖለቲካ መድረኽኩም ሽም ንኽትረብሕሉ ካብ ምፍታን ግን ስቕ ምባል ናይ ክብርኹ ሚዛን ምኾነ።
ነቶም ኣብቲ ናተይ ምስቶም ዘይሕለሎም ደቂ ኮሚቴይን ብምትእምማን ዝወፈኹም ኩልኹም ድማ በዚ ኣጋጣሚ ብሽመይን ብሽሞምን ልባዊ ምስጋናይ የቕርበልኩም። ለውሃትን ልግስን ባህልና ድማ ኣይንረስዕ።
ኣልጋ ፍስሓጽዮን
“ሎሚ ንፋቐር”ጽሓይ ዓሪባ። ብርሃን ግን ኣይረሓቐን። ቀጽሪ ኤክስፖ፡ ድምቀቱ ኣይነከየን። ዋሕዚ ሰባት ጃሕጃሕትኡ ቀጺሉ። እቲ ቁጽሪ መመሊሱ ይውስኽ። ከባቢ ሞለቨር ክለብ መሕለፍ መካይ...Posted by ፕሮጀክት ዘለላ ወይኒ Project Zelela-Weyni on Saturday, 20 February 2016
Toronto & surrounding communities: please mark the date on your calendars so that we all can join together to bring awareness to this great benefit for our beloved Weynehareg's childrenPosted by Savana Entertainiment on Sunday, 21 February 2016


text:
ትማሊ እቲ ናዕቢ ብተኹሲ ድሕሪ ምብታኑን ሎም'ውን ሓደ ሓደ መንእሰያት " ተሓቲትኩም ክትምለሱ ኢኹም" ተባሂሎም ከምእተኣስሩን ዓበይቲ ግን ከምዘይተተንከፉን ምንጭታትና ገሊፆም።
ትማሊ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ብዝተኸስተ ናይ መንእሰያት ናዕቢ፡ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ጽዑቕ ተኹሲ ከም ዝተሰምዐ ምንጭታት ካብታ ከተማ ምሕባሮም ዝዝከር እዩ።
እቲ ናዕቢ ድሕሪ ምግጣሙ ሒደት ሰዓታት ከኣ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣስመራ ተቓውሞታት ከም ዘምሰየን፡ ፓሊስ ቶኽሲ ከም ዝኸፈቱን ብምግላጽ፡ ዜጋታቱ ክጥንቀቑ ተማሒጺኑ።
እቲ ፍጻሜ ምኽሳቱ ምስተገልጸ፡ ብዙሕ ከይደንጎየ፡ ነቲ ዝተኻየደ ሰልፊ ዘርእን ምኽንያት ናይቲ ናዕቢ እንታይ ምኻኑ ዘረድእ፡ መግለጺ ሓጂ ሙሳ መሓመድ፡ ፕረዚደንት ቦርድ ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላምያ፡ ቅድሚ ምእሳሮም ዘርኢ፡ ሓጺር ቪድዮ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምዝርግሑ እቲ ክስተት ክውን ምንባሩ መስኪሩ።
ኣብታ ነቲ ዝተኻየደ ናዕቢ እተርኢ ሓጻር ቪድዮ፡ ድምጺ ተኹስን ህድማ ሰባትን ብንጹር'ዩ ዝረአን ዝስማዕን። እቲ ዝተሰምዐ ተኹሲ እንታይ ዓይነት ጉድኣት ከምዝወረደ ክሳብ ሕጂ ኣይተፈልጠን። ይኹን እምበር፡ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል እቲ ናዕቢ ከምዘጋጠመን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት ከምዝተበተንን ኣብ ትዊተር ሓቢሩ ኣሎ።
እንተኾነ፡ ኣብቲ ዛዕባ ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ናብ ምኒስትሪ ዜና ደዊልና እኳ እንተነበርና፡ እቲ ምኒስተር ኣብ ኣኼባ ምህላዉ ስለዝተሓበርና ምዕባለታት ክንፈልጥ ኣይከኣልናን። ኣብ ናይሮቢ ካብ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ክንረኽቦ ዝሓለንና ሓበሬታ እውን ኣይተዓወተን።
ብኻልእ ወገን ግን ኣባል ኤምባሲ ጥልያን ኣብ ኣስመራ ሚስተር ዲየጎ ሶሊናስ እቲ ፍጻሜ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ከምዘጋጠመን ኣብ ሓጺር ግዜ ከምዝተበተንን ሕጂ ግን ኩሉ ነገር ርጉእ ምህላዉን ንቢቢሲ ሓቢሩ። ብኣንጻሩ ግን እሙናት ምንጭታት፡ ሎሚ እውን ኣኽርያ ኣብ ጽኑዕ ሓለዋ ምህላዋን ሰባት ከምዝተአስሩ ሓቢሮም።
ንምዃኑ መንቀሊ እቲ ናዕቢ እንታይ እዩ?
ኣብ መፋርቐ መስከረም ናይዚ ዓመት፡ ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላምያ ናብ መንግስቲ ክትሰጋገር ዘዋሪ መልእኽቲ ክመዝበጽሓን ኮሚተታት ወለዲ እተ ቤት ትምህርቲ፡ እዛ ቤት ትምህርቲ ብገንዘብ ህዝቢ ስለዝተሰርሐት ናይ ህዝቢ ቤት ትምህርቲ ከኣ ስለዝኾነት መንግስቲ ኣይወረሳን እዩ ኢሎም ከምዝተቓወሙን ምስ ተማሃሮን ወለድን ብኣኼባ ከምእተዘራረቡን ይሕብር።
ኣብቲ ብ 15/10/2017 ዝተኻየድ ብስእልን ድምጽን ኣብ ቪድዮ ክሊፕ ዝተቐረጸ ኣኼባ ወለድን ተማሃሮን፡ እስታዝ ሓጂ ሙሳ መሓመድ፡ "እቲ ዘምጻእኩሞ ሓሳብ ኣይድግፎን እየ። ምስ ሐሳብና ዘይሰማማዕ መምርሕን ትእዛዝን ተቐባልነት ከምዘይበሉን እታ ቤት ትምህርቲ ሃይማኖት ምስልምና ብዘፍቅዶ ስነ-ምግባርን ባህልን ክትምራሕ ከምዝግባእ ፤ እተን ተሸፊነን ዝመጽኣ ተማሃሮ ደቅና እየን፡ ኣስላም እየን፡ ዝትንክፈን የሎን። ስለዚ ንሕና ንዝኾነ ክመጽእ ዝኽእል ነገር ቅሩባት ኢና ዘለና። ምኽንያቱ ሰብ ኣብ ሃይማኖቱን ስነ-ምግባሩን ዘይከናኸንን ዘይእሰርን ዘይመውትን የሎን" ኢሎም።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ መግለጺኦም ከኣ እቲ ኣኼበኛ ከጣቕዓሎም ይረአን ይስማዕን። እቶም ወዲ 93 ዓመት ኣቦ ቀጺሎም፡ " እዚ ቤት ትምህርቲ እዚ 2800 ተማሃሮ ኣለዉዎ። 5600 ወለዲ ተማሃሮ እውን ኣለዉ። ስለዚ፡ ንኣስታት 10ሽሕ ዝገማገም ህዝቢ ከተሕርቖን ከተቕሕሮን ኣይግባእን እዩ። እዛ ቤት ትምህርቲ ከኣ ብገንዘብና ብገንዘብ ህዘቢ እያ ተሰረሓ። ሃይማኖት ከኣ፡ ካብ ሕማቕ ከልኪሉ ናብ ጽቡቐ እዩ ዝመርሕ። ንሕና ኣስላም ኢና፡ ሃይማኖትና ብዘፍቅደልና ሸሪዓ ከኣ ኢና ንእዘዝ።" ክብሉ ነቲ ተጋባኢ ገሊጾሙሉ። ብድሕረዚ ከኣ እዮም እቶም ኣቦ ተኣሲሮም።
ማእሰርቲ እዞም ውሩይን ቅቡልን እስታዝ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑርን ግዱድ ምስግጋር እታ ቤት ትምህርቲ ስዒቡ እዩ እምበኣር እቲ ትማሊዝተኸስተ ናይ ቅሬታ ናዕቢ ተኸሲቱ ይብሉ ምንጭታትና።
እቶም ከባቢ 100 ምዃኖም ዝተሓበረ ንሰልፊ ዝወጽኡ ተማሃሮ ዲያእ ኣብ ዓቢ መስጊድ ተኣኻኺቦም "ኣቦታትና ፍትሑልና፡ ቤት ትምህርትና ክፈቱልና" ኢሎም እናጨርሑ ናብ ጎደና ሓርነት ምስ ኣምረሑ እዩ ንምብታኖም ንሰማይ ተተኪሱን ዕግርግር ስዒቡን።
ብዛዕባ እዚ ፍጻሜ ተወሳኺ ሓበሬታ ምስተረኽበ ክንሕብረኩም ኢና።


text:
ባድመ ንመናውሒ ዕምሪ ስልጣን ክትከውን ኣይግባእን
ባድመ ንደም ምፍሳስ ከም ምኽንያት ተጌራ እትውሰድ ቁሸት’ያ። ኣብ መንጎ ኣሕዋት ህዝቢ ኣድላዪ ዘይኮነ ኲናት ተወሊዑ ልዕሊ 100 ሽሕ ህይወት ጠፊኡ’ዩ። ብወገን ኤርትራ ልዕሊ 70 ሽሕ ብወገን ኢትዮጵያ ልዕሊ 50 ሽሕ ዘየድሊ መስዋእቲ ከምዝተኸፍለ ይዝረብ። እዚ ኣዝዩ ዘሕዝን ኣብ ታሪኽ ጸሊም ነጥቢ ኣምቢሩ ዝሓለፈ ስጋብ ሕጂ በሰልኡ ዘይሓወየ ስምብራት ገዲፉ ሓሊፉ’ሎ።
ኣብ ሞንጎ ኤርትራውን ኢትዮጵያውን ዝተወልዐ ኲናት እቲ ጠንቂ ብሓቂ ዶባዊ ምስሕሓብ ዝፈጠሮ ድዩ? ጉዳይ ዶብ ብስልጡን ኣገባብ ኮፍ ኢልካ ተዛቲኻ ክፍታሕ ዝኽእል ዶ ኣይኮነን። ብስረይ ስሬኻ ክትፈትሕ ምፍታን ሳዕቤኑ እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣቐዲምካ ምግማትን ምእማትን ዘይምኽኣል ለባም ጠፊኡ ማለት ድዩ? ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብጉልባብ ዶብ ሽርሒ ተፋሒሱ ዝተወልዐ ምዃኑ ብኣጋ ይፍለጥ ከምዝነበረ ብዙሓት ተንተንቲ ፖለቲካ ርእይቶታቶም ኣቐሚጦም እዮም።
ኣብ ጽባሕ ናጽነት ንህዝቢ ኤርትራ ዘይጭበጥን ዘይትግበርን መብጽዓታት ተኣትዩሉ’ዩ። ካብቶም ሕልሚ ቀትሪ መብጽዓታት ብኣብነት ዝጥቀስ።
“ኤርትራ ሲንጋፑር ክንገብራ ኢና” ዝብል ንብዙሓት ዘዘራረበ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣዝዮም ብዙሓት ዝተደናገሩሉ መብጽዓ ኔሩ።
ኤርትራ ናበይ ገጻ ትኻይድ? ከመይ ትለምዕ? ንጹር ፖሊሲ ልምዓት ኣቐዲምካ ምሕንጻጽ ከምዘድሊ ዘካትዕ ኣይኮነን። ኤርትራ ግን እትምርሓሉ ፖሊሲታትን ስትራቴጂታትን ከይሓንጸጸት ብስምዒት እትንዳሕ ሃገር ክትከውን በትረ ስልጣን ዝጨበጡ እኽብካብ ጉጅለ ከምዝበየኑላ ብተግባራቶም ኣረጋጊጾም’ዮም።
ዝኣተውዎ መብጽዓ ብቁጠባ ኣብነት ኣፍሪቃ ኣብ ሓጺር እዋን ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና ዝብል ካብ ጎስጓስ ዘይሰግር ምእንቲ ዕምሪ ስልጣን ውልቀሰባት ተባሂሉ ዝተዘመረ ጃህራ ምዃኑ ህዝቢ ክርዳእ ምስ ጀመረን ሕቶታት ብምልዓል ኣብ መዋጥር ምስ ኣተው። “ንሕና’ኮ ናጽነት ኢና ኣምጺእና’ምበር ካብ በረኻ ገንዘብ ሒዝና ኣይኣተናን። ነዛ ሃገር ጥራሕ ካዝና ኢና ተረኪብናያ። ገዛ ገዛ ኣውደ ኣመት መጸ በጊዕ ክንሓርድ ኣይትጸበዩ። ካልኦት ብድዐታት ቃላት ክድርጉሑ ጀሚሮም።
ውልቀ ጋዜጣታት ንጉድለታት ናይ’ቲ መሪሕነት ብጭብጥታትን መርትዖታትን እናደገፉ ሓቅታት ከቃልሓ ምስ ጀመራ ተቐዳዲምካ ውልቀ ጋዜጣታት ብምዕጻውን ጋዜጠኛታት ብምእስርን ድምጺ ህዝቢ ክዕፈን ፈተነታት ተጌሩ።
ቁጠባዊ ውድቀት ኤርትራ ባይታ ዘቢጡ ማሕበራዊ ቅልውላው ነጊሱ “እታ ከም ሲንጋፖር ክትከውን ዝተባህለት ኤርትራ መግለጺኣ ድኽነት ብምዃኑ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ዓለምለኻዊ ሕግን ስርዓትን ዝተኸተለ ኣክንዲ ዝኸውን ብዓመጽን ክትራንን ብኮንትሮባንድ እንዳማረርካ ቁጠባ ኤርትራ ንኽበራበር ከንቱ ፈተነታት ስለዝተገብረ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ምትፍናን ዘይምትእምማንን ፈጢሩ፡ ኣብ እንካ ሃባ ዝመትከሉ ንሓባራዊ ረብሓ ብሓባር ተደጋጊፍካ’ዩ ዕብየት ዝረጋገጽ ዝብል ኣምር ብምስሌነታት ህግደፍ ተጣሒሱ። ሳዕቤኑ ናብ ጎነጽን ምልታምን የእትዩ።
ካብዚ መዋጥር’ዚ ንምውጻእን ቀልቢ ህዝቢ ኤርትራ ኣንፈቱ ንክስሕት ብጉልባብ ዶብ ምስ ኢትዮጵያ ኲናት ብምውላዕ ሕቶ ህዝቢ ንምድፋን ናብ ዘይተደልየ ምፍሳስ ደም ኣቲና።
ባድመ ከም ኣጀንዳ ኮይና ስነ ኣእምሮ ኤርትራዊ ብምስላብ ዝምድና ኣሓት ህዝብታት ኣብ ሓደጋ ወዲቑ። ብሓባር ኣክንዲ ምዕባይ ደማዊ ኲናት ተወሊዑ ሃፈጽትኡ ስጋብ ሕጂ ይልብልበና ኣሎ፡፡
እታ ከም ጠንቂ ተጌራ ትልዓል ቁሸት ባድመ ዝፈሰሰ ደም ምስ ፈሰሰ ህይወት ኣማኢት ኣሸሓት ምስ ጠፍአ ስጋብ ሕጂ ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣይ ኲናት ኣይ ሰላም ኮይኑ ህዝቢ ክልቲኡ ጎረባብቲ ኣብ ስክፍታ ኣሎ።
ህዝቢ ንሰላም ብሃንቀውታ እናተጸበየ ዝምድና ክልቲኡ ህዝቢ ናብ ንቡር ንክምልሶ ጻዕርታት እኳ እንተነበረ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጸቢብ ጉጅለ።
ባድመ ከይተውሃበኒ ሎሚ ኣይሰምዕ ጽባሕ ኣይሰምዕ ብዝብል ሰበብ ንሰላም ዘለዎ ቅሩብነት ብምሕንጋድ ብህዝቢ ኤርትራ ቁማር ምጽዋት ቀጺሉሉ።
ባድመ ንመናውሒ ዕምሪ ስልጣኑ ይጥቀመላ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ግን በዚ ክድህለል ኣይብሉን። ባድመ ንመናውሒ ዕምሪ ስልጣን ዓመጽቲ ክትከውን ኣይግባእን። ይኣክል ሰንፈላል፡ ይኣክል ፍርሕን ምሽቑራርን።


text:
እቲ ብሰንበት ዝነበረ ጉዳይ ዕርቂ ካብ ቅድሚ 6 ወርሒ ኣቢሉ ዝጀመረ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ካብ ቤትጽሕፈት ፓትርያርክ ዝርከብዎም : ቀሺ በረኸት ዝበሃል ኣገልጋሊ ናይ ቤተክርስትያን እንዳቆርቆስ፡ ናይ ሰበኻ ዓዲ ቀይሕ ሓላፊ፡ ምስ ገለ ፈለስቲ ብምትሕብባር ናይ ዕርቂ ፈተነ ጌሮም ኔሮም:: እቲ ኣብቲ እዋን ዝተገብረ ፈተነ ዝሓዘት ጽሕፍቲውን ኣብ መርበባት ሓበሪታ (ኢንተርነት) ወጺኣ ኔራ።
እቲ ቀንዲ ምኽንያት (ገለ ቅርበት ዘለዎም ኣብቲ ጉዳይ ከምዝበሉዎ) ዝስራሕ ዘሎ ድራማ ከምይ ጌርካ ንህግደፍ ዝምእዘዝ ሓዲሽ ፓትሪያሪክ ናብ ስልጣን ተምጽእ እዩ:: እቶም ተቀይዶም ዘለው ኣቡነ ኣንጦንዮስ ኣብ ልዕሊ ኣቡነ ሉቃስ (እዞም ሕጂ ኣብ መንበረ ፓትርያርክ ዘለው ዘይወግዓዊ ጳጳስ) ዝርከብዎም ኣባላት ቤተክህነት ውግዘት (excommunication) ኣዚዞም ስለዝነበሩ እዪ።
እንበኣርከስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብሞት እንተተፈልዮም እቶም ተወጊዞም ዘለው ኣቡነ ሉቃስን ሰዓብቶምን ነቲ ስልጣን ክወርስዎ ኣይክእሉን እዮም፡፡ ስለዚ እቲ ናይ ዕርቂ ፈተነ ቀንዲ ዕላማኡ ነቲ ውግዘት ኣልዒልካ ኣቡነ ሉቃስ ኣብ ስልጣን ክመጹ ባይታ ምጥጣሕ እዩ።
ኣብቲ ናይ ፈለማ ዕርቂ እዋን ኣቡነ ኣንጦንዮስ፡ ውግዘት ብሕጊ በተክርስትያን ዝጸድቅን ዝፈርስን ስለዝኾነ፡ ግብጺ ድማ ክፈልጡ ስለዘለዎምን ምእመናን ድማ ክሕበሩን ጠሊቦም። ጠለቦም ተነጺጉ ንሶም ድማ ናብ ዝገደደ ኩነታት ዘለዎ ማሕዩር ኣትዮም።
እቲ ፈተነ ግን ኣየቋረጸን፡ ሕጂ'ውን ዝሓለፈ ሰንበት እቶም በደልቲ ይቅረ ሓቲቶም፡ ኩሉ ድማ ናብ ዝነበሮ ክምለስ ምዃኑን ሓቢሮም ን ኣቡነ ኣንጦንዮስ ናብ ቤተክርስትያን ኣምጺኦሞም። ኣብ እንዳማርያምን ካልእ ቤተክርስትያንን ግን ብኣንጻሩ ነታ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኢንተርኔት ፈሪሞምላ ተባሂላ ተዘርጊሓ ዝነበረት ወረቀት ኣንቢቦማ። ኣብ እንዳ ማርያም ነታ ወረቀት እቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቅሰ ቀሺ በረኸት እዩ ኣንቢብዋ:: ድሕሪ ምንባብ እታ ደብዳቤ፡ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ክዛረቡ እኳ እንተሓተቱ: ተኸልኪሎም።
ክዛረቡ ይትረፍ፡ ቡራኬ ክህቡ እኳ ኣይተፈቅደሎምን:: ሽዑ ንሽዑ ቀሺ በረኸት ብዓውታ ኩሉ ሰብ ክወጽእ ኣዚዙ:: እቲ ኣማኒ ቀልጢፉ ስለዘይወጸ ግና እቶም ሲቪልን፡ ነጸላን ተኸዲኖም ዝመጹ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት እናዳደፍኡ ከውጽዎ ክኢሎም። ን ኣቡነ ኣንጦንዮስ ድማ ናብቲ ተሓይሮምሉ ዝነበሩ ቤት መሊሶሞም ኣለው::
ከም ርእይቶና: እቲ ጉዳይ ኣብዚ ዘቋርጽ ኣይኮነን፡ ዝቅጽል'ድማ ይመስል:: ስለዚ ኩሉ ኤርትራዊ ክነቅሓሉን ብዑቱብ ድማ ክሰርሓሉን ንላቦ::


text:
ኤርትራ፡ ምግንፋልን ምዝሕታልን ሃገራውነት (The Rise and Fall of Eritrean Nationalism)
ኤርትራ፡ ምግንፋልን ምዝሕታልን ሃገራውነት (The Rise and Fall of Eritrean Nationalism) ብ ኣማኑኤል ሳህለ ዓደይ ዓደይ፡ ሽባኻይ ሽባኻይ፡ ገዲፈክን ከይደ ንበረኻይ
ኤርትራ፡ ምግንፋልን ምዝሕታልን ሃገራውነት
(The Rise and Fall of Eritrean Nationalism)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ዓደይ ዓደይ፡ ሽባኻይ ሽባኻይ፡ ገዲፈክን ከይደ ንበረኻይ…..። ዓደየ ሸዊት ለምለም፡….ንሳዶ ትጥለም… ይብሃል ነይሩ። ከምኡውን፡ ሰስኑ፡ ሴፍን ዋልታን ኩኑ፡ ዝዓድና ከይኣትዎ ጓና….። ዓደየ ዓዲ ጀጋኑ፡ በዓል መንዮም ዝጠለሙ…..። ከምዚኣቶም ዝመሰሉን ካልኦት ሃገራዊ ፍቕሪ ዚቕስቕሱን ደርፍታትን መዝሙራትን ጭርሖታትን፡ ድሕሪ ነዊሕን ስቓይ ዝመልኦን ዘመን፡ ኣብ ሜዳ፡ ዓወት ንሓፋሽ! ብዚብል ብድሆ ተዛዚሞም እዮም።
ስምዒት ኤርትራዊ ሃገራውነት፡ በቲ ብ 1988 እተኻየደን ኣብ ኣፍሪቃ መወዳድርቲ ዘይብሉን ምድምሳስ ናደው ዘኸተለን ኵናት ኣፍዓበት እዩ ኣብ ጥርዙ ዝበጽሐ። ኣብቲ ግዜቲ መን ከም ኤርትራዊ! ኩሉ ይከኣሎ! እንተ ተባህለስ ምግናን ኣይከውንን። ህዝቢ ኤርትራ ንዘበናት ብባዕዳውያን ገዛእቲ ኪርገጽ ምስ ጸንሐ፡ ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ሰራዊቱን ኣጽዋሩን ዚምካሕ ዝነበረ ጸላኢ ኪድምስሶ ኸሎ፡ ናይ ዘበናት ቁስሉ ሓውዩሉ ማለት እዩ።
ይኹንምበር፡ ኤርትራዊ ሃገራውነት ካብ ጥንቲ ዝነበረ ኣይኮነን። ንኣብነት፡ ቅድሚ ምምጻእ ጣልያን ወይ ምፍጣር ጀዮግራፍያዊትን ፖለቲካዊትን ኤርትራ፡ ሓደ ወዲ ከበሳ ወይ ወዲ ቖላ ናይ ሃገራውነት ስምዒት ምናልባት እንተ ነበሮ፡ ኣብታ እተወልደላ ዓዱ ወይ ኣብ ዓሌቱ እተመስረተ እንተ ዘይኮይኑ፡ ምሉእ ሃገራዊ ስምዒት ኪህሉዎ ዚኽእል ኣይነበረን። ባሕረምድራዊ ወይ መረብምላሻዊ እየ ኪብል እውን ዚኽእል ኣይነበረን።
ኣብ ሃገር ጣልያን ከይተረፈ፡ ኣብቲ ሓርነታዊ ቃልሲ ዚካየደሉ ዝነበረ ዘመን (1860ታት)፡ ገለ ክፋላት ህዝቢ ጣልያን፡ ናጽነት ዚደልዩ ኣይመስሉን እዮም ነይሮም። ነቲ ሓርነታዊ ኵናት ራሕሪሖምዎ ንዓዶም ዚምለሱ ዝነበሩ እውን ብዙሓት እዮም ነይሮም። ምኽንያቱ ድማ፡ ካብቲ ሃጸያውነት ግዝኣት ሮማ ዝፈረሰሉ ግዜ ጀሚሩ፡ ሃገር ጣልያን ኣብ እተፈላለያ ኣውራጃታት ተመቓቒላ እያ እትነብር ነይራ። ስለዚ ሽሕኳ፡ ብ1871 ሃገር ጣልያን ነጻነታ ኣረጋጊጻ እንተ ተሰርሐት፡ ኢጣልያውነት ወይ ኢጣልያዊ ሃገራውነት ግን ገና ይስራሕ እዩ ነይሩ ኪብሃል ይከኣል። እተወድአውን ኣይመስልን።
ኣብዚ ኣጋጣምዚ ግን፡ ጥዑይን ዘይጥዑይን ሃገራውነት ከም ዘሎ ድማ ክንግንዘብ ይግባእ። ጥዑይ ሃገራውነት፡ ናይ ልዕልናን ናይ ምውራርን ዕላማ የብሉን። እቲ መሪሕነት ይኹን ወይ እቲ ህዝቢ፡ ከምቲ ንሃገሩ ዚፈትዋን ዘኽብራን፡ ንኻልኦት ሃገራት እውን ይፈቱን የኽብርን እዩ። ዘይጥዑይ ሃገራውነት ግን ኣብ ጃህራን ፈኸራን፡ ኣብ ደረት ዘይብሉ ናይ ልዕልና ስምዒትን እተሰረተ እዩ። ከም ኣብነት ድማ፡ እታ ቅድሚ ካልኣይ ውግእ ዓለም ንነብሳ ከም ጽሩይ ዓሌት ገይራ እትወስዳ ዝነበረትን ልዕሊ ኩለን ሃገራት ከም ዝኾነት እትሓልም ዝነበረትን ጀርመን፡ እታ ንዓለም ብርሃን ሮማዊ ስልጣኔ ክትህብ እትሓልም ዝነበረት ሃገር ጣልያን፡ ከምኡውን እታ ንጉስና ካብ ጸሓይ እዩ መጺኡ ብምባል ንነብሳ ከም ፍልይቲ ሃገር ገይራ ትወስዳ ዝነበረት ጃፓን፡ ኪጥቀሳ ይኽእላ። እዚኣተን ሰለስቲአን፡ ንዓለም ሓዊ ኣእትየን፡ ንነብሰን ድማ ጎዲአን እየን። ውጽኢት ዕንደራአን፡ ውርደትን ዕንወትን ምዃኑ ምስ ተረድአን ድማ፡ ናብ ልበን ተመሊሰን ምስ ጎረባብተን ተሳንየን ብሰላም ይነብራ ኣሎዋ።
ብሓፈሻ ኪረአ ከሎ፡ ሃገራውነት ኣብ ወድሰብ ኪኽሰት ዝኸኣለ፡ ሃገራት ኪፍጠራ ምስ ጀመራ እዩ። ቅድሚኡ ግን፡ ኣብ መብዛሕትኡ ክፋል ዓለም፡ ኣብ ትሕቲ ጭቆና ዝመልኦ ግዝኣት (empire) ኮይኑ ይመሓደር ብምንባሩ (ንኣብነት፡ ግዝኣት ባቢሎን፡ ግዝኣት ፋርስ፡ ግዝኣት ሮማ፡ ግዝኣት ኦቶማን ወዘተ)፡ እቲ ናይቶም ጭቁናት ህዝቢ ሃገራውን ሓርነታውን ስምዒታት ኣብ ገለ ወገናት ይለዓል ነይሩ እዩ። ብፍላይ ድማ እቲ ግዝኣት ኪፈርስ ኸሎ፡ እተፈላለየ ህዝቢ ክልላቱ ብምሕላው ዓሌታዊ ወይ ሃይማኖታዊ ስምዒታቱ ይገልጽ ነይሩ እዩ። ገሊኡ ይድቆስ፡ገሊኡ ድማ ይሽፍት ነይሩ።
ብኣንጻሩ፡ ተኣማንነት (loyalty) ወይ ምእዙዝነት፡ ንስምዒት ሃገራውነት ከህስሶ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ 1940ታት ምስ ጣልያን ክንቅጽል ኣሎና ዚብሉ ብሮ ኢጣልያ ዚብል ስም ዝነበሮም ዜጋታት ኤርትራ ነይሮም እዮም። ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ብ 1776 ኣመሪካ ናጽነታ ክትእውጅ ከላ፡ ካናዳ ግን ነቲ ምስ ሃገር እንግሊዝ ዝነበራ ምትእስሳር ከተቋርጾ ኣይደለየትን። ካብ ኩሉ ዘገርም ግን፡ ክፋል ሃገር ጣልያን ዝኾነት ሲቺልያ፡ ኣብ 1940ታት፡ ባህላን ታሪኻን ራሕሪሓ ምስ ኣመሪካ ክትሓብር ተደጋጋሚ ፈተነ ትገብር ከም ዝነበረት ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ክንምልከቶ ንኽእል ኢና። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና ግን፡ ናይ ካናዳ ተግባር፡ ናይ ተኣማንነት ጉዳይ ኪኸውን ከሎ፣ ናይ ሲቺልያ ግን፡ ኣብቲ ካብ ምስ ስድራቤትካ እናተሳቐኻ ምንባርስ፡ ምስ ጓና ብሰላም ምንባር ይሓይሽ ዚብል ኣተሓሳስባ እተመርኮሰ ይመስል።
ኣብ መብዛሕትኡ ክፋላት ኣፍሪቃ፡ ሃገራውነት ኪምዕብል ዝኸኣለ ብሰንኪ ኮሎኒያሊዝም እዩ። ይኹንምበር፡ ከም ሓቅስ መብዛሕትኡ ኣርቲፊሻል እዩ ነይሩ፡ ከመይሲ ብሱሩ ምንም ርክባት ዘይብሎም ህዝብታት ኣኻኺብካ፡ ዶባት ሰናኒዕካ፡ ስም ኣጠሚቕካ፡ ሕብራዊት ባንዴራ ኣንበልቢልካ፡ ብኣንጸባረቕቲ ቃላት እተኾሓሓለ ቅኔያዊ መዝሙር ኣቀናቢርካ፡ ብሓይሊ፡ ሃገራዊ ስምዒት ይሃልኹም ክትብሎም ከሎኻ፡ ንግዜኡስ ይሰምዑኻ ይኾኑ እዮም፡ ግን ብኣእምሮኦም ደኣብምበር፡ ብልቦም ከም ዘይሓበሩ ክትፈልጥ ይግባእ። ኣብ መንጎ እቶም ምሳኻ ኾይኖም ሃገራዊ መዝሙር ዚዝምሩ ዜጋታት ድማ፡ መዓልቶም ዚጽበዩ ባእታታት ከም ዘለዉ ክትግንዘብ ይግባእ።
ኤርትራዊ ሃገራውነት ብመጠን ናይቲ ተኸታታሊ መግዛእታዊ ዘመናት ጭቆና እዩ እናዓበየ መጺኡ። በዚ መሰረትዚ፡ ኤርትራዊ ሃገራውነት ዳርጋ ግብረመልሳዊ እዩ ነይሩ ወይውን እዩ ኪብሃል ይከኣል። ኣብ ግዜ ጣልያን ኪፍጠር ጀሚሩ፡ ኣብ ግዜ እንግሊዝ ፖለቲካዊ ባህርያትን ቅርጽታትን ሒዙ፡ ብግዜ ፈደረሽን ማእከላውነት ሒዙ፣ ብግዜ መግዛእቲ ሃጸያዊት ኢትዮጵያ፡ ናብ ሃገራዊ ቃልሲ ተሳጊሩ፣ ብግዜ ደርጊ ኣብ ጥርዙ ብምብጻሕ ብናጽነትን መንግስታዊ ስርዓትን ተደምዲሙ። ይኹንምበር፡ ኪቕጽል ኣይከኣለን። ብእተፈላለየ ውሽጣዊውን ወጻእን ረቛሒታት ድማ እናዘሓለን እናኣንቆልቆለን ዚኸይድ ዘሎ ይመስል።
ናይዚ ምንቍልቋልዚ ቀንዲ ጠንቂ፡ ህግደፍን ፖሊሲታቱን ኪኸውን ከሎ፡ ስዒቡ ድማ እቲ ንኹሉ ሃገራት ዚትንክፍ ዘሎ ናይ ልኡላውነት ሕቶን፡ ግሎባላዊ ንግድን ስደትን ግሎባላዊ ባህልን (planetary culture) እዩ። እቲ ቐዳማይ፡ ፖለቲካዊ ምስልቻው ኪፈጥር ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ ሸለልትነትን ንኣይ ይጥዓመኒ ዚብል ባህርያትን ኣምጺኡ።
ብቐዳምነት ደረጃ፡ ሃገራውነት፡ ብውሑስ ዶባትን፡ ብናይ ሓባር ተመክሮን (shared experience) ናይ ርሑቕን ቀረባን ናይ ሓባር ታሪኽን፡ ብናይ ሓባራውንን ብሩህን ራኢን፡ በቲ ንህዝቡ ዚሓሊ ማእከላውን ኣሳታፍን መንግስትን ወዘተ ኪዓብን ኪድልድልን ከሎ፣ ብሰነፍ መንግስትን ግጉይ ፖሊሲታትን፡ ብኣዕናውን ንዕምሪ ናይቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ ንምንዋሕ ተባሂሉ ዚካየድ ከንቱ ኵናትን ዘስዕቦ ቁጠባዊ ዕንወትን ስደትን ድማ የንቆልቍል። ኣብዚ ግን፡ ሃገራውነት ፈጺሙ ዚጠፍኣሉ ኩነታት ኪፍጠር ከም ዚኽእል እውን ክንርስዕ ኣይግባእን። ንሃገራውነተን ብዶላር ዚሸጣ ሃገራት ከም ዘለዋ ንምርካብ ብዙሕ ምድላይ ዘድልዮ ኣይኮነን።
ብኻልኣይ ደረጃ፡ ኣብዚ ብሓያላን ሃገራትን ብውድብ ሕቡራት ሃገራትን፡ ልኡላውነት ሃገራት ዚገሃሰሉ ዘሎ ዘመን፡ ብተወሳኺ ድማ ኣብዚ ግሎባላዊ ንግድን ግሎባላዊ ባህልን ክብርታትን ነቲ ሃገራዊ ቁጠባን ባህልን ክብርታትን ዓብሊሉሉ ዘሎ ዘመን፡ እቲ በዚ ዚፍጠር ኩነታት ነቲ ስምዒት ሃገራውነት ኣብ መላእ ዓለም ከም ዚዝሕትል ገይሩዎ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ ብምኽንያት ብዝሒ መራኸቢ መሳርሒታትን፡ ናይ መጎዓዝያ መሳለጥያታትን፡ ናይ ሃብታማት ሃገራት ምኽፋት ዶባትን ምቕባል ስደተኛታትን፡ እቲ መንእሰያት ኣብ ሃገሮም ዝነበሮም ርሱን ፍቕሪ ኣብታ እትቕበሎምን እተዐንግሎምን ሃገር ምስ ኣተዉ፡ ቀስ እናበለ ይዝሕልን ይቕህምን ኣሎ። መንእሰያት፡ ነቲ ኣብ ባዕዲ ሃገር ዚረኽቡዎ መሰላትን ቁጠባዊ ረብሓታትን ምስቲ ኣብ ሃገሮም ከለዉ ዘሕለፉዎ ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ሕሰምን ከወዳድሩዎ ኣብ ዚጅምሩሉ እዋን፡ ናይ መንግስቶም ጽልኣት ኪወርሶም ይኽእል እዩ። እዚ ጽልኣትዚ ሽሕኳ ንስምዒት ሃገራውነቶም ቀልጢፉ ዘይጸልዎ እንተ ኾነ፡ ኣብቶም ደቆም ዚህሉዎ ሳዕቤን ግን ብቐሊሉ ዚረአ ኣይኮነን። ቖልዑ፡ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃገርን ዘሎ ፍልልይ ብቐሊሉ ኪግንዘቡዎ ኣይክእሉን እዮም።
ስምዒት ሃገራውነት ብሓደ ግዜ ዚፍጠር ወይ ብሓደ ግዜ ዚጠፍእ ተርእዮ ኣይኮነን፡ ግን ካብ ሃገርካ ምርሓቕን፡ ምስቲ ዘሎኻሉ ኣከባቢ ምሕዋስን፡ ቀስ እናበለ ነቲ ባህልኻን ልምድኻን ስለ ዘህስሶ፡ ንስምዒታትካ ድማ ብኡ መጠን ከቕህሞ ይኽእል እዩ።
እስራኤላውያን ካብ ሃገሮም ምስ ተሰጎጉ፡ ከም ጀርመናውያን ወይ ከም ሩስያውያን ኮይኖም እዮም ንዘመናት ኣብ ሃገር ጓና ዚቕመጡ ዝነበሩ። ገለ ውሑዳት እንተ ዘይኮይኖም ድማ፡ ሃገራዊ ስምዒቶም ኣጥፊኦም እዮም ነይሮም። ደሓር ግን፡ ስቓይን ግፍዕን ነቲ ራህዋን ተስፋን እናዓብለሎ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፡ ንታሪኾምን ንመበቆሎምን ኪዝክሩዎ ጀሚሮም፡ ከድሕኖም ዚኽእል እንኮ ሓይሊ ድማ፡ ሃገራዊ ስምዒት ምዃኑ ተገንዚቦም።
ኣብ ሃገርካ ዚጓነፈካ ስቓይን ሕሰምን ከምኡውን ኣብ ሃገር ጓና ዘጋጥመካ ራህዋን ጣዕምን ምቾትን፡ ክልቲኡ ንሃገራዊ ስምዒትካ ከህስሶ ይኽእል እዩ። እቲ ቐዳማይ ነቲ መሪሕነትን ንትካላቱን ከም እትጸልእ ብምግባር ነቲ ርሱን ሃገራዊ ፍቕሪ ብገለ ሸነኻቱ ከቕህሞ ኸሎ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ ኣብ ልብኻ ሓድሽ ኣማራጺ ሃገር ብምፍጣር፡ ነቲ ናብቲ ራሕሪሕካዮ ዝመጻእካ ሃገር ዘሎካ ናይ ምምላስ ባህጊ ከዳኽሞ ይኽእል እዩ። እዚ ተርእዮዚ፡ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ዚረአ እኳ እንተ ዘይኮነ፡ ፈጺሙ የልቦን ግን ኪብሃል ኣይከኣልን
ስምዒት ሃገራውነት ንውሕስነት ሃገር መሰረት እዩ። ሃገራውነት እንተ ዘይህሉ ነይሩ፡ ወድሰብ ምእንቲ ዓዱን ሃገሩን ህዝቡን ናጽነቱን ኣይምሞተን። ስለዚ፡ ኤርትራውያን ኩልና፡ ሃይማኖትን ኣውራጃን ቀቢላን ብዘየገድስ፡ ንሃገርና ቀዳምነት ክንህባ ይግባእ። ከምቲ ኣብ 50ታት ኣብ ኤርትራ ዝነበራ ማሕበራት ፍቕሪ ሃገር (ሽዑኳ ፍቕሪ ሃገር ካልእ ትርጉም እዩ ነይሩዎ) ኣብዚ ግዜውን ኣብ ወጻኢ እንቕመጥ ኤርትራውያን፡ ማሕበራት ፍቕሪ ሃገር ምምስራት ኣገዳሲ እናኾነ ይኸይድ ኣሎ።
ኣብዚ የማናይውያን ዚዕብብሉ ዘለዉን ወድሰብ ድማ ካብ ሞትን ስቓይን ዕንወትን ንኸምልጥ ናብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለማት ዚውሕዘሉ ዘሎ ዘመን፡ ከምኡውን መንእሰያት ኣንፈቶም ዚስሕቱሉ ዘለዉ እዋን፣ ሓድነትና ኣደልዲልና፡ ስምዒት ሃገራውነትና ኣሓዲስና፡ ናብታ ሃብታምን ብቐደማ ንኹሉ ሰብ ሓቚፋን ኣዓንጊላን እትነብር ዝነበረት ሃገርና ክንሓስብ ይግበኣና።
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
- Details
- Hits: 2528
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት ገምጋማዊ ስልጠና ኣካይዱ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሓለፍትን መተሓባበርትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳታትን ከተማታትን ተወከልቲ ከተማታት ዞባን ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኽ ኣብ ከተማ ማይጨው ገምጋማዊ ስልጠና ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት 2009 ዘካየደ እንትኸውን ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት እዚ ፍርቂ ዓመት ከም ትካል ኣብ ጎደና ለውጢ ዝርከብ ኮይኑ ኣብ ህንፀት ልምዓት ሓይሊ ሰብን ህዝባዊ ምንቕናቕን ዘሎ ምንቅስቓስ ፣ኣብ ሒሳብ መዛግብቲ ዝትግበር ዘሎ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስትራተጂ፣ ኣብ ኣከብትን ከፈልትን ግብሪ ምስ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ዝተተሓሓዘ ኣብ ኣዋጃት፣ ደምብታትን ምምርሕታትን ግንዛበ ኣብ ምዕባይ ዘሎ ምንቅስቓስን ኣብ ኣተሓሕዛ ዘመናዊ ስርዓት መረዳእታን ዘሎ ጠንካራ ምንቅስቓስ መሪሕነት ልምዓታዊ ሰራዊት እቶትን ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ዓሪፍዎ ክሰፋሕ ዝግበኦ ተሞክሮን ውፅኢታዊ ኣፋፃፅማ መዳባትን ተመዝጊቡ እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ምስዋር ግብሪ ንዝተዋፈሩ ኣካላት ዝውሰዱ ሕጋዊ መምሃሪ ስጉምትታትን ምስ ምቑራፅ ቅብሊት ዝተተሓሓዘ ኣብ ተወሳኺ እሴት ታክስን ተርን ኦቨር ታክስን ዘሎ ምንቅስቓስን ተወሳኺ ፃዕሪ ከም ዘድሊ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ምስዚ ብተዛማዲ ኣብዚ በጀት ዓመት ከም ብዓል መዚ ኣብ ምጥንኻር ልምዓታዊ ሰራዊት እቶት ኣብ ቁልፊ መደብ ምስ ምድላው ብቑዕ ቁመና ዘለዎም ብስርዓት ውፅኢት ተኮር ዝተቓዩ ትልምታት፣ ምድላው ፈፀምቲ ዓቕምታትን ተግባር መሰረት ዝገበሩ ህንፀታትን ብምልክዕ ኔትወርክታት፣ መዓልታዊ ህንፀትን ዓርሰ ምምህሃርን ብኣግባቡ ብምክያድ ዝተማልአ መስርሕ ደገፍን ክትትልን ተግባራዊ ብምኻኑ ጠንካራ ሰረዊት እቶት ብምውናን ኣብ ቁልፊ መደባት ብሉፅ ኣፈፃፅማ ብምስርሑ ኣብ ዓበይቲ መደባት ዘዕግብ ውፅኢት ምምዝጋብ ተኻኢሉ። በዚ መሰረት ኣብዚ በጀት ዓመት ብበዓል መዚ ክእከብ ዝተተሓዘ እቶት 3.65 ቢሊዮን ኮይኑ ኣብዚ ፍርቂ ዓመት ክሳብ ጥሪ መወዳእታ 63.3 ሚእታዊ ከም ዝተኣከበ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ልምዓታዊ ትልሚ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ በሪሁ ወ/ሚካኤል ሓቢሮም።
ኣብቲ ገምጋማዊ ስልጠና ብተሳተፍቲ ምስ ምቑራፅ ደረሰይ ዝተተሓሓዘ ኣብ ነጋዶን ተጠቃሚ ህዝብን ዘሎ ግንዛበ፣ ከምኡ እውን ደረሰይ ኣብ ዘይቖርፁ ኣካላት ዝውሰዱ ሕጋዊ ስጉምትታትን ቅፅዓትን፣ ኣብ ሒሳብ መዛግብቲ ዘሎ እዋናዊ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስትራተጂ፣ ምስ ውሳነ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብርን ምርግጋፅ ፍትሓዊ ስርዓት ምሕደራ ግብርን ከምኡ’ውን ኣብ ዕግበት ተገልገልትን ቅሬታን ዘሎ ኩነታት ዝብሉ ዛዕባታት መሰረት ዝገበሩ ሕቶታትን ርአቶታትን ዝተልዓሉ ኮይኖም ነዞም ዝተልዓሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ድማ ብመተሓባበርትን ክኢላታትን ከይዲ ስራሕቲ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብቶም ዝተልዓሉ ዛዕባታት ኣብ ምቑራፅ ደረሰይ፣ ከይዲ ኦዲት ስትራተጂ ሒሳብ መዛግበቲ፣ ኣብ ግብሪ መጭበርበርቲ ዝትግበሩ ደገፍን ክትትልን ዝወስዱ ቅፅዓታትን ዝተተሓሓዘ ግብረ መልስን ርኢቶታትን ተዋሂብዎም።
ኣብቲ ገምጋማዊ ስልጠና ካብ ዝተሳተፉ ኣካላት ሓለፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓድዋ ወ/ሮ መብራት ይፍጠርን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓዲ ግራት ኣይተ ገ/ስላሴ ገ/ብሄርን ካብቲ መድረኽ ጥንካረታትን ድኽመታትን እናፈተሸ መፍትሒ ዘቕምጥ ድልዱል ሰራዊት ሲቪል ሰርቫንት እቶት ከም ዝተረጋገፀ ፣ዕግበት ተገልገልቲ ንምርግጋፅ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ብምጥንኻር ኣብ ዝቕፅል ካልኣይ ፍርቂ ዓመት ኣፈፃፅማ እቲ ትካል ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምዕባይን ካብቶም ዝቐረቡ ብሉፃት ተሞክሮታት ቀሚርካ ንምስፋሕን ተግባራዊ ንምትግባርን ዝሕግዙ ፍረ ሓሳባት ጨቢጦም በዓል መዚ ልምዓት እቶት መርአያነቱ ሓሊው ንክቕፅል ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትዮም።
ሃይላይ ገ/ገርግስ
ክኢላ ርክብ ህዝቢ በዓል መዚ ልምዓት እቶት
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ መላሩድ ብዙሓት ሰባት ኣብ ቪላን ተራ ገዛውትን ይነብሩ፡ ግን ከኣ ብዙሕ ዚካረ ኣፓትመንት ኣሎና። ዝበዝሐ መንበሪ ኣባይቲ በቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ኣባይቲ Mellbo ይውነን። ኣብቲ ናይ መለሩድ ወብሳይት ብዛዕባ ኣካረይትን ደላሎን ብዛዕባ ምስቲ ወብሳይቶም ዘራኽብ መሰጋገርን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ስታት 12% ተቐማጦ መለሩድ ኣብ ሽወደን ዘይኮነ ኣብ ካልእ ሃገር እተወልዱ እዮም። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታት ንምጥቃስ፤ ሲርያ፡ ታይላንድ፡ ሰርብያ፡ ቦስንያ፡ ክሮሽያ፡ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ፖላንድን ሆላንድን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣስታት 100 ማሕበራት ዘለዉዋ መለሩድ ሰፊሕ ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። ነቶም ሙዚቃ ዚፈትዉ ከኣ ብዙሓት ናይ መዝሙርን ኦርከስትራን ጉጅለታት ኣለዉ።
ኣብ መለሩድ ብዙሓት ሃይማኖታውያን ማሕበራት ኣለዋ። ካባታተን ንምጥቃስ፤ ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ሚስዮን ቤትክርስትያን፡ ስሚርናን ናይ መለሩድ ክርስትያን ማእከል ይርከቡ። ናይ እስልምና ማሕበርውን ኣሎ። ዝቐረበ መስጊድ ኣብ ትሮልሃታን ይርከብ። ኣብ ናይ መለሩድ ወብሳይት ብዛዕባ ማሕበራት መለሩድ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል መለሩድ ናይ ዜጋታት ቤትጽሕፈት፡ ቤትንባብ፡ ባንክ፡ ነንበይኑ ዓይነት ድኳናት፡ ሰለስተ ሰከንድሃንድ ቡቲክ፡ ሓከምቲ፡ ሓከምቲ ስኒ፡ መጸበቒ ጸጕሪ፡ ማሕበራዊ ኣብያተጽሕፈት፡ ኣብያተመግቢ፡ ናይ መሐምበሲን ናይ ስፖርትን ኣደራሽ ወዘተ. ይርከቡ። ኣብ ቶሮልሃታን ዓቢ ዕዳጋ ኣሎ፡ እቲ ዝቐረበ ኢከያ ድማ ኣብ ኡደቫላ እዩ ዘሎ።
ብተወሳኺ፡ ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ናይ ስፖርት ሜዳታትን ጂምን መሐምበስን ናይ ስነጥበብ ቤተመዘክርን ክልተ ሲነማታትን፡ ከምኡውን ናይ ቨስትስቨርየ ዝበለጸ konsertlokaler ይርከብ። ቤትጽሕፈት ዕዮን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣብ ቨነርስቦሪ ይርከቡ፡ ግን ኣብ መለሩድ ድማ ኣገልግሎት ይህቡ እዮም። ቤትጽሕፈት ቀረጽ ኣብ ትሮልሃታን ኣሎ። ኣብ መለሩድ ፖሊስ ጣብያ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ መለሩድ ኮምዩን ኣብ እተፈላለየ ቦታታት ኣርባዕተ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ኣብ ማእከል መለሩድ ናይ ህጻናት ኣለይቲ ኣለዉ። ብዛዕባ ንጥፈታት ቤትትምህርቲ ህጻናት ተወሳኺ ኣንብብ። ኣብ ሓሙሽተ መባእታ ኣብያተትምህርትና ናይ ዕረፍቲ ቦታ ኣሎ። ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ነቲ ናይ ህጻናት ንጥፈታት Svenska kyrkan barnverksamhet.ተካዪዶ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ መላሩድ ኮምዩን ነቶም ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 6 ዝመሃሩ ዝኸውን ሓሙሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ሓንቲ ከኣ ነቶም ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 7-9 ዝመሃሩ እያ። እተፈላለየ መደባት ዘለዎ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ብዛዕባ ናይ መለሩድ ትምህርትን ክንክን ህጻናትን ዝያዳ ከተንብብ ትኽእል። ብተወሳኺ ናይ ሙዚቃን መዝሙርን ትልሂትን ስልጠና ዚህብ ባህላዊ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ መለሩድ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብዘይካ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኮርሳት፡ ቋንቋ ሽወደንን ናይ ሕብረተሰብ ምልላይ ንወጻእተኛታትን፡ ናይ ኮምፕዩተር ኮርሳትን ገለ ናይ ሞያ ስልጠናን ይህብ።
ዝቐረብ ኮለጅ እቲ ኣብ ትሮልሃታን ዘሎ Högskolan Väst እዩ። ኣብ መለሩድ እናነበርካ ኣብ ዮተቦሪ ወይ ካርልስታድ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር ትኽእል። ኣብ 20 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ዳልስ-ሎንየድ፡ ብኮለጅ ደረጃ ዚወሃብ ናይ ስነጥበብ ስልጠና ኣሎ። ኣብ ኡደቫላ ናይ ኮለጅ ሰንትሩም ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል መላሩድ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክ ዘለዎ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ህዝብን ብሕታውን ሕክምና ስኒ ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ በከፉሽ (25 ኪ/መ)፡ ኣብ ትሮልሃታንን ኣብ ኡደቫላን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቶም ምስ ሰበስልጣን ኪራኸቡ ከለዉ ተርጓማይ ዚደልዩ ኪወሃቦም እዩ። ተርጎምቲ በቲ ኮምዩን እዩ ቆጸራ ዝተሓዞም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
መላሩድ ምስ ካርልስታድ፡ ትሮልሃታንን ዮተቦርን ስሩዕ ናይ ባቡር ርክብ ኣለዋ። ኣውቶቡሳት ናብ ካልእ ናይ ዳልስላንድ ኮምዩናት፡ ከምኡውን ክሳዕ ቨነርስቦርይን ትሮልሃታንን ይኸዳ። ብዛዕባ ሰዓታት ንቕሎ ኣብቲ Västtrafik ተወሳኺ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መላሩድ ውሑድ ዓበይቲ ዋኒናት ጥራይ እዩ ዘለዋ። ግን ኣማኢት ነኣሽቱ ዋኒናትን ምዕቡል ንግድን ኣሎና። ዝበዝሑ ተቐማጦና ኣብ ቤትትምህርትን ክንክንን ይሰርሑ። ዓበይቲ ዋኒናት ብቐንዲ ኣብ ትሮልሃታንን ኡደቫላን ይርከባ። እቲ ኮምዩን ነቶም ዋኒን ኪጅምሩ ዚደልዩ ይሕግዞም። እቲ ኮምዩን ከመይ ገይሩ ኣብ ቁጠባዊ ህይወት ከም ዚሕግዝ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።


text:
ሽኮር ናብ ወፃኢ ምልኣኽ ክጅመር እዩ…
መቐለ ጳጉሜን 04/2009(ድወት) ኣብዚ በጀት ዓመት ስራሕ ዝጅምሩ ፋብሪካታት ሽኮር ጠለብ ውሽጢ ዓዲ ብምምላእ ናብ ወፃኢ ንምልኣኽ ዓቕሚ ከምዝፈጥሩ ሚኒስቴር ትካላት ልምዓት መንግስቲ ገሊፁ።
ሚኒስትር እቲ ሚኒስቴር ዶክተር ግርማ ኣመንቴ ከምዝበልዎ ኣብዚ በጀት ዓመት ጠለብ ሽኮር ውሽጢ ዓዲ ብምምላእ ብቐዋምነት ናብ ወፃኡ ምልኣኽ ክጅመር እዩ ኢሎም።
መንግስቲ ካብ 2008ዓ.ም ጀሚሩ ሽኮር ናብ ወፃኢ ንምልኣኽ ይሰርሕ ዋላ’ኳ እንተነበረ ብዝተፈጠረ ፀገም ምውዳድ ንዝሓለፉ ኽልተ ዓመታት ምዕዋት ከምዘይትኽኣለ ተዛሪቦም።
እቲ ምዝንጋዕ ዝተፈጠረ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ዝሳለጡ ህንፀት ፋብሪካ፣ ኣብ ልምዓት መስኖን ቓንጫ ሽኮርን ስራሕቲ መሰረተ-ልምዓት ብዝተዋደደ መንገዲ ብዘይምስርሑን እቲ ሓደ ብእዋኑ እንትዛዘም እቲ ኻልእ ብምዝንግዑ እዩ ኢሎም።
እቲ ፀገም ንምፍታሕ ድማ ኣብዚ ሐዚ እዋን እቶም ፋብሪካታት ተዋዲዶም ክሰርሕሉ ዝኽእሉ ፍኖተ ካርታ ከምዝተዳለወ እቶም ሚኒስትር ገሊፆም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ኽልተ ፋብሪካታት ኦሞ ኩራዝ ተዛዚሞም ሙሉእ ንሙሉእ ሽኮር ምፍራይ ንምጅማር ከምዝተዳለዉ ዝገለፁ ዶክተር ግርማ ፋብሪካ ሽኮር ትንዳሆ ድማ ስራሕቲ ልምዓት ቓንጫ ሽኮር ብምዝዛሙ ኣብ ቐፃሊ ወርሒ ጥቅምቲ ምፍራይ ክጅምር እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት 300ሽሕ ቶን ሽኮር ናብ ውሽጢ ዓዲ ከምዝኣተወ ብምግላፅ ኣብዚ ዓመት ክኣቱ ካብ ዝተትሓዘ መጠን ሽኮር ናብ 50ሽሕ ቶን ከምዝተሓተ ድማ ኣመልኪቶም።


text:
ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታታት ኤርትራ፡ ቡዙሕ ጊዚየ ንሕና “ናጻ” ኢና ተባሂሉ ክዝረብን ክጽዓድን ይሰምዕ’የ፡ የግዳስ ከም ዑቱብ-ሓቂነት ዘለዎ ጽዕዶ ወሲደዮ ኣይፈልጥን። እቲ ምንታይስ “ናጻ” ካብ ምንታይ ሙኻኖም፡ ንጹር መግለጺ ስለዘይህቡሉን፡ ብተግባር እዉን “ናጻ” ሙኻኖም ብርግጽ ከእሙኑ ስለዘይኽእሉ ብሙኻኖም እዮ። “ናጻ” ኢና ክብሉ ይጸንሑ እሞ፡ ብድሕሪ መጋረጃ ድማ ኣእዳዉ ናይ ህቡኣን (ghost)፡ ብሩኡይ ኣጻብዕቶም ከንቃሳቑሱ ስለዝርኣዩን ሓሳባቶም ከንሂ ስለዝስሙዑን’ዩ።
ካብዚ ቀጻሊ ዝዳጋገም ተርእዮታትን ዳይነሚክስን ብምንቃል፡ “ናጻ” የ ወይ “ናጽነት” ኣሎኒ ኢልካ ክትጽዕድ እንተኼንካ፡ ብቀዳምነት ምጣኔ-ሃብቲ ንፖሎቲካ ስለዝመርሕ፡ ንጹርን ጽኑዑን መትከላትን ፖሊሲታት ኣብ ምጣኔ-ሃብታዊ ኣካናዉናኻ ክህልወካ ኣለዎ። ብዝኾነ ኣምር ናጻ ን ናጽነት ኣብ ገብረ-ገብነት፡ ሰብኣዉነትን ጉቡኣት ዝቶሞርኮሰ ኮይኑ ፡ እንታይ ክገብር ኣለኒ? እንታይ’ዩ ኸ እቲ ቁኑዕ ክኸዉን ዝግብኦ? ንዝብል ሕቶታት ኣቀዲሙ ብምልኣት ብሓሳብን ተግባራትን ዝመለሰ ምስ ዝኸዉን’ዩ። ናጻን ናጽነት ካብ ጽቡቕ ድሌታትካን መርትዖ ዘለዎ ምኽንያት ነቂሉ፡ ብዘይ ግዳማዊ ጸቕጥታት፡ ጽልዋታት፡ ምወላታት፡ ሓሳባት …ወ.ዘ.ተ፡ ብናይ ገዛእ-ርእስኻ ሰናይ ድሌታትካን ዉሳኔታትካን ትሓስቦምን ተተግብሮሙን ነገራት ፡ በቶም ባዕልኻ ንነብስኻ ዝገበርካላ-መግቲኢታት ተቀይድካን ሓሲብካ ተትግብሮም ወይ ትብሎም (conscious free will )እዮም።
ኣብ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊን ንጥፈታት ሙሉእ ብሙሉኡ “ናጻን ናጽነትን” ዝብሃል ጉዳይ ብተግባር ኣሎ ድዩ (does free will exist) ዝብሉ ሕቶ ብገለ ግራቜናት፡ ዉልቃዊ ናጽነቶም ንካልኦት ዝመጠዉ: ነቲ ሓቂ ንምዝንባዕ ተባሂሉ ይልዓል’ዩ። እወ “ናጻን ናጽነትን” ካብ ገዛእ ርእስኻን ካብቲ ትነብረሉ ማሕበረ-ኮም ስለዝሙንጩ ህሉዉ’ዩ። ኣብ ዓለም ደቂ ሰባት ተሓጋጊዞም ስለዝነብሩ፡ ሓገዝ ምንዳይን ሓገዝ ምርካብን ነዉሪ ኣይኮነን። ከምኡ እዉን እቲ ዛዕባን ዕላማ ጽሑፈይን ኣይትታሓገዝ ወይ ኣይትሓግዝ ንምባል ኣይኮነን። እንታይድኣ መን ይሕግዘካ፡ ስለምንታይ ይሕግዘካ፡ ካብ መን ትቕበል፡ ንመን ሓገዝ ትሓትት…ወ.ዘ.ተ ብንጹር ዝፈለጥካን “ንናጻ”ን ናጽነትካን” ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ዘየሳጣሕካ ክትከዉን ኣሎካ፡ ናብ ዝብል ምኽሪ ዝዛዘወ እዩ።
“ናጻ”ን ናጽነትን” ክህልወካ ከም ቀዳማይ ምርጫኻ ምስትወስዶ ፡ ብተኻእለ መጠን፡ ኣብ ምጣኔ-ሃብታዊ ዓቕምታትካን ሃልክታትካን፡ ብቀጥታ ካብ ኣባላትካ፡ ዘካየድካዮም ወፍሪታት፡ ዝተወፈየልካ-ዉርስታት፡ ምእካብ ወፈያታት ገንዘብ (fund raising)…ወ.ዘ.ተ ብዝተረኽበ ኣብ ርእሰ-ምኽኣል (self-reliance) ዝተሞርኮሰ ወይ ድማ ምስ ንስኻ ትነጥፈሉን ዕላማታት ቀጥታዊ (ቱኹላዊ) ርኽክብን ናይ ረብሓታትር-ግርጭት (conflict of interest) ዘይብሎም፡ ኣካላት ዉሽጣዊን ግዳማዊ ሓይልታት፡ ተማጻደቕቲ ናይ ቃልስታትካን ሽግራትካን ዝኾኑ፡ መወልቲ ኣናዲኻ ክትረክብ ኣሎካ። ካብዚ ወጻኢ ጉሉጽነት ዝጎደሎን ኣብ ኣዝዩ ረቂቕ-ስልቲ ዝተሞርኮሰ ምወላ ምስ ዝኸዉን “ናጻ”ን ናጽነትን” ዘሎካ ዘይኮንካ፡ መሳሪሒ ናይቶም ዝምዉልኻ ኢኻ። እቲ ምንታይስ እቶም ዝሙዉሉኻ፡ ከምዚ ሓለይትን ደገፍትን ኮይኖም ይቐርቡኻ፡ ብተግባር ግን ንምጽላዉካን ንሙቑጽጻርካን ዝዓለሙ እዮም። ብርግጽ ንስኻ እዉን እንተኾነ ትፈልጦ ሓቂ ‘ዩ ፖሎቲካዊ ዉድባት፡ ምንቅስቓሳት፡ ግንባራት…ወ.ዘ.ተ ናይ “ግብረ-ሰናይ ማሕበራት” ከምዘይኮና ኩሉ ዝገብርኦ ወፈያታት ፖሎቲካዊ ሕሳባት ከምዘለዎ’ዩ።
ፈቲኻ-ጸሊእካ፡ ወትርግ መወልቲ ኣብ ፖሎቲካዊ፡ ማሕበራዊ ዉሳኔታትካ ኣዝዩ ጽኑዕ ጽልዋ ክህልዎም’ዩ። እቲ ዝብሉኻን ዝደልይዎ እንተዘይጌርካ ድማ ምጣኔ-ሃብታዊ ምወልኦም ደዉ ኣቢሎም፡ ከም ዓጽሚ ኣብ ጎሮሮ ኮይኖም: ኣይንላዕሊ ኣይንታሕቲ ተሓኒቕካ ከምትወድቕ ይገብሩኻ።
ፖሎቲካዊን ምጣኔ-ሃብታዊ ዕላማ ዘለዎም፡ ናይ ግዳም ይኹን ናይዉሽጢ መወልቲ ሓይልታት፡ ስለዝደለኻዮም፡ ስለዝዓደምካዮምን ስለዝለመንካዮም ኣይኮኑን ዝሙዉልኻ፡ እንታይ ድኣ፡ ነቲ ዝደልይዎ ፖሎቲካዊ ወይ ምጣኔ-ሃብታዊ ዕላማ ንምዕዋት ኣገዳሲ ንዋት ኴንካ ምስዝረኽቡኻ’ዩ። ኣገዳሲ ንዋት ክትከዉን ባዕሎም ይፈጥሩኻ ወይ ድማ ብግርህና ዝጀመርካዮ ምንቅስቓስ ኣብ ከርስኻ ናቶም ሰባት ይጸፍዩልካ። ብመንገዲ ዝተጸፍዮ ሰባቶሙን፡ በቲ ዝምዉልኻ ገንዘብን ገይሮም ድማ፡ ናብ ዝደለይዎ መዓላታት ወይ ማኣዝን ንምንቅስቓስካ ይመርሕኻ። እቲ ዘንቀልካሉ ድንግል ሓሳብን ዕላማን ድማ ብኸምዚ ብልሓት ተጨዉዩ፡ መኻዕበቲ ፋይናንሳዊ ትሕዝትኦሙን ፖሎቲካዊ ጡማሓቶሙን ኬንካ ትተርፍ።
ብኸመይ ብልሓታት እዮም፡ እቶም ተመወልቲ ከንሶም፡ ንካልኦት ዝሙዉሉ ገንዘብ ዝረኽቡ? ኣብ ዘመነ ዓዉላማን (globalization) ኣብ ናይ ምዕራብ ሃገራት፡ ኣንካይዶ ዝተወደቡ ጉጂለ ሰባት’ሲ፡ ሓደ ዉልቀ-ሰብ እዉን እንተኾነ፡ ሕጋዊ ሲቪላዊ ማሕበር፡ ዘይመንግስታዊ ዉድብ፡…ወዘ.ተ ብምምስራት ኣብ ሰብኣዉነታዊ ሓገዛት፡ ኣብ ምምዕባል ትምህርቲ፡ ኣብ ክንክን-ጥዕና፡ ኣብ ህዝባዊ-ሜላ፡ ሕብረተሰብኣዊ-ጉዳይ፡ ተጣባቂ ንሰብኣዊ መሰል፡ ተጣባቂ ጸረ-ግርዘት፡ ተጣባቂ መሰል ደቂኣንስትዮ፡ መንእሰያት፡ ሃይማኖት፡ ማሕበረኮም፡ …ወ.ዘ.ተ ብምምስራት፡ ኣብቲ ዝነብረሉ ሃገር፡ ብዘፍቕዶ ሕጊ መሰረት ተመዝጊቡ፡ ክንቃሳቐስ ዉሑስ መሰላት ዘለዎ’ዩ። ንኸምዚ ዓይነት ንጥፈታት ተባሂሉ፡ ካብቲ መንግስቲ ዝኣከቦ ቀረጻት ዝሕዛእ፡ ህዝባዊን መንግስታዊን ገንዘብ ስለዝህሉ፡ ቀጥታ ተጠቃሚ ናይ’ዚ ገንዘብ ንክትከዉን ንስኻ፡ ንጥፈታትካን ምትእስሳራትካን ወሳኒ’ዩ ።
ብሕጋዊ ብልሓት ማሕበርካ ምስ ኣመዝገብካ፡ ከም መወከሲ (reference) ዝጥቀሙልካን ትጥቐመሎሙን ፍርዝን ዝበሉ ዓለምለኻዊ ዉድባት፡ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊን ክብደታትን ተሳማዕነት ዘለዎም ዉልቀሰባትን ናይ ገበላ ምምኻር ጉጂለታት(Lobby group) ክትረክብ ንዕብየትካን ምንቅስቓስካን ወሳኒ’ዩ። እዚ ክልተ ረቛሒታት ምሰተማልእ፡ ማሕበርካ ርዝነትን ተሰማዕነት (Leverage) ይህልወካ እሞ፡ ድሕሪኡ ሻምቡቆ መስመር ገንዘብ ከም ዋሓዚ ማይ ቦሽቦሽ ይብልን ኣብ ሕጋዊ መጋባእያታት ናይ ዞናዊን ዓለምለኻዊ ዉድባት ድማ ቀጻሊተሳታፊ ትኸዉን።
ድሕሪ ሙሉእ ተቃባልነት ምርካብካ (recognition) መወልቲ ሓይልታት ዘድልየካ ገንዘብ ትም ኢሎም ኣይኮኑን ዝህቡኻ። እንታይድኣ!
- እቲ ዝኸፍኤ መልክዑ፡- መወልትኻ ኣብ ናቶም መርበብ ብቀጥታ ንዝወጠንዎ ዉጥናት ንምትግባርን፡ ንሶም ብድሕሪ-መጋረጃ ኮይኖም፡ ኣብ ቅድሜ ዓለምለኻዊ መጋባእያታት ከም ተጣባቂ፡ ኣቕራቢ ክሲ፡መዳሪ….ወ.ዘ.ተ (speaker, presenter …etc) ኬንካ ንክትቀርብ ከም መጉሉሒ ድምጺ ይጥቀሙልካ (ንመረዳእታ ንስርዓት ሱዳን ኣብ ዓለምለኻዊ መጋባእያታት ከጥቕዑ እንተ ደልዮም፡ ነቲ ክብልዎ ዝደለዩ፡ ኣብ ክንዲ ባዕሎም፡ ብሱዳናዊ ዜጋ ጌሮም ይብልዎ) ።
- እቲ ዝሓሸ መልክዑ ድማ፡ በቲ ዕላማታትካን ንጥፈታት ንስኻ ተካይዶ፡ ከሕጉዙ እንተወሲኖም፡ ኣቀዲምካ ናይቲ ከተካይዶ እትደሊ ንጥፈታት ዉጥን ሓንጺጽካ፡ ነቲ ዉጥን ንምትግባሩ ዘድሊ ሃላኺታት፡ንዋትን መሳለጥያታት፡ ክንድዚ ዝግመት ገንዘብ ባጄት የድሊ ዝብል እማሜ ብጹሑፍ መሰቕረብካ፡ ንከተካይዶ ኣጽዲቆም ኣዉንታ መልሲ (green light) ይህቡኻ እሞ፡ ድሕሪኡ ነቲ ዝተወጠነ ዉጥን ብተግባር ተካይዶ።
ዝምዉልኻ ገንዘብ፡ መብዛሕትኡ ጊዚያት ድሕሪ እቲ ንጥፈታት ምክያዱካ’ዩ። የግዳስ፡ ንኣጣቃቕማ ገንዘብ ኣብ ዝተሓስቦ ማዓላ ዉዒሉ ዶ ኣይዉዓለን ንምፍላጥ፡ ዘካየድካዮ ንጥፈታትን ዘዉጻካዮ ወጻኢታት ብዝምልከት ወይ ዝሕብር፡ ብደረቕን ተንቃሳቓሲ ስእልታትን ቪድዮታትን፡ ጽሑፋትን ናይ ዝተኸፍለሉ ገንዘባዊ ቅብሊታት ከተቕርቦሎም ትሕተት ኢኻ። ከምዚ ኢሉ ድማ፡ እቲ ናይ ምድንጋርን ምሕጋዝን ጉዕዞ ዕንክሊል ይቕጽል። ኣብዚ ሕጂ ክልዓል ዝግብኦ ኣገዳሲ ሕቶ ኣሎ። ንሱ ድማ እንተድኣ ካልኦት ክገብርዎ ዝኽእሉ ኾይኖም፡ ኣብ ክንዲ ንስኻ ብቀጥታ ነታ ሻምብቆ ዋሓዚት ገንዘብ ባዕልኻ ትሓልባ፡ ስለምንታይ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ኣካል፡ ሓሊቡ ዘምጻልካ ትቕለብ ከምዘሎኻ ክትሓስበሉ ዝግባእ ቀንዲ ጉዳይ’ዩ። እንታይ ዝብል ምስላ ኣሎ “ለማናይ’ሲ ንካልእ ለማናይ እንተቶኾበ፡ ዝሓሰቦ ድኣ ኣለዎ እንበር፡ ዝትኮበሉ ዶ ምስ ቶኾበ” ዝባሃል ምስላ’ዩ። ከመይ ገይሩ’ዩ ሓደ ለማናይ ካብተን ዝለመነን ቁሩብቁራቦ ንካልኣይ ለማናይ ዝቶኩብ? ኣብ ክንዲ መሳሪሒ ን ጊዳይ ናይ’ቶም በብቑሩብ ዕላማኻ፡ ዲሞክራሳዉነትካ፡ ሃገራዊ ኒሕካ ዝቐተሉ “መወልቲ” ኰንካ ዕንዝራ ምቕያር፡ ኣስተብህሎን ጽሬትን ዘለዎ ጉዕዞ ምምራጽ ከድልየካ’ዩ።
ኣይፋለይን! ዝሃበ! እጊዚኣብሔር ይሃቦ! እንተኸፈሉልና እሞ እንታይ ኣለዎ፡ ደይ ብሽምናን ዝተማእረረ ገንዘብ’ዩ! በሊዑ ዘብላዓካ እንታይ እሞ ኣለዎ! ዉድብ ፍላን ሰልፊ ፍላን ምንቅስቓስ ፍላን ዶ ኣይሓገዙናን!…ወ.ዘ.ተ እንዳተባህለ ዝኸየድ ጉዑዞ፡ ኣብ ክንዲ መፍትሒ ጸገም: ባዕሉ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገም ኮይኑ፡ ነቲ ኩሉ ሃልክታትካ ንኮንቱ ዘባኽንን፡ ኣብ ተካይዶ ቃልስታት፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ዝቀየስካዮ ዕላማታት ዘዕዉት፡ እንኮ መመንጨዊ ፖሎቲካዊ ስልጣንን ፋይናንሳዊ ዓቕምታት መወልትኻ ዘራጋግጽን ዘኻዕብትን ጥራይ ኮይኑ ከገልግል’ዩ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
m.zerut@gmail.com
15/03/2018


text:
ዝሓለፈ ወርሒ ብዕጡቅ ሓይሊ ዓፋር (ኣርዱፍ) ተጨውዮም ዝተወስዱ ክልተ ጀርመናውያንን ክልተ ኢትዮዽያውያንን ተለቂቆም እንተኾይኖም ዝተፈልጠ ነገር ከምዘየለ ሓደ ባዓል ስልጣን ምንስቴር ኢትዮዽያ ገሊፆም።
ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ዳይረክተር ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ ከምዝገለፅዎ፣እቶም ዝተጨውዩ ኣርባዕተ ሰባት ይለቀቁ ኣይለቀቁ ክሳብ ሎሚ ኣየረጋገፅናን ዘለና ኢሎም።
ኢትዮዽያ ናብ ካልእ ስጉምቲ ቅድሚ ምንቃላ፣ሽማግለታት ዓዲ ዝጀመርዎ መስርሕ ምፍታሕ‘ቶም ጭውያት ዕድል ክንህብ ኢና ኢልና ገሊፅና ነይርና ኢና ዝበሉ ኣቶ ጌታቸው፣እቲ መንግስቲ ጀርመን‘ውን ይነጣጠፈሉ ዘሎ መስርሕ ክሳብ‘ቲ ቃለ-ምልልስ ዝሃቡሉ ሰዓት ኣፍርዩ እንተኾይኑ ዝረኸብዎ ሓበሬታ ከምዘየለ ጠቂሶም።
ኢትዮዽያ እቶም ዝተጨወዩ ብሰላም ዝምለሱሉ ዕድል ሙሉእ ንሙሉእ ክሳብ ዝፅንቀቅ ብዓቅሊ ነቲ መስርሕ ክትቅፅለሉ ምኻና‘ውን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣እቶም ዝተጨወዩ ሰባት ብመሰረት ባህሊ ዓፋር ከምዝተለቀቁ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታቶም ከምዘረጋገፁ ፕረዚደንት ተሓላቂ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ዓፋር ኣቶ ኣሕመድ ጋዓዝ ገሊፆም።
ምንስትር ወፃኢ ጀርመን ግና፣እቶም ይዝረበሎም ዘሎ ዝተጨወዩ ጀርመናዊያን ተለቂቆም እንተኾይኖም መረጋገፂ ክህብ ከምዘይኽእል፣ ብተወሳኺ ስለ ድሕነት‘ቶም ኣብ‘ቲ መስርሕ ይሳተፉ ዘለውን፣ንምፍታሕ እቲ ምስሕሓብን ኢሉ ተወሳኺ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ከምዝቁጠብ ምግላፁ ሮይተርስ ዝፈነዎ ዜና ሓቢሩ።


text:
ብምኽንያት ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ንቀዳም ዕለት 02.06.2018 ኣብ ፍራንክፈርት በዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ሰዓትን ቦታን ሰፊሕ ሰሚናር መዲብና ከምዘለና ንሕብር።
ኣብዚ ሰሚናር እዚ ንነጻነት ንምምጽእ ዝተኻየደ ቃልሲን፣ ጉዕዞን ፣ተምክሮ ፣ ብገዳይም ተቃለስቲ ክቀርብ ከሎ ብምሁራት ዲማ ብዛዕባ ነጻነትን ሓርነትን ዝምልከት ትንተናን ኣስተምህሮን ክቀርቡ ተመዲቡ ይርከብ።
ብተወሳኺ ኣብ ከባቢና ንመጻኢ ክግበር ዘሎ ኣገባብ ኣከያይዳ ቃልስን ከምኡውን በቲ ተተኺሉ ዘሎ ሕጋዊ ማሕበር ዝምልከት ኣርእስትውን ኣብቲ ሰሚና ክዝተየሉ ምዃኑ ንሕብር።
ኣብዚ ሰሚናርዚ ኩሉ ተሳታፋይ ሓሳቡን ርእይቶኡ ክህብን ብንጥፈት ክሳተፍን ንኩሉ ንዕድምን ነተባብዕ።
ድሕሪ ናይ ፖሊቲካ መደብ ናይ ዕላል መደብ ክቅጽል ኣዩ።
ኩሉም ኣብ ፍራንክፉርትን ከባቢኡን ትርከቡ ደለይቲ ፍትሒ (ተቃወምቲ ውድባት፣ ሰልፊታት፣ ስቪካውያን ማሕበራትን፣ ነጻ ኣካላትን) ኣብዚ ሰሚናር ተገዲስኩም ክሳተፍ ብኽብሪ ንዕድም።
ሰሚናር ዝካየደሉ ጊዘን ቦታን:
ዕለት ፡ ቀዳም ዕለት 02.06.2018
ሰዓት ፡ ካብ 15፡00 ክሳብ 24፡00 (ፍርቂ ለይቲ)
ኣዳራሽ ፡ ዛልባው ጋሉስ
SAALBAU Gallus
Frankenalle 111
60326 Frankfurt am Main
ሓበረታ ብባቡር ትመጹ፡
ብኤስባናት ወይ ሽትራሰንባናት ናብ ጋሉስ ዝኸዳ ወሲድኩም ካብቲ ጋሉስ ሃልትሽተለ ኣስታት 200 መትሮ ምስቀጸልኩም ብየማን ሸኘኽ ዝርከብ ኣዳራሽ ናይ ሳልባው እዩ።
ብድሓንምጹ
ሽማግለህዝባዊምልዕዓልፍራንክፈርትንከባቢን


text:
ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ብፍላይ ድማ ናይ ኦሮሚያ ተቓውሞ ብዝምልከት ሓያል ውሳነ ዘድልዮ ሓሳብ ኣብ ቀረባ ኣቕሪቡ እዩ።ናይዚ ውሳነ ቀንዲ ደገፍቲ ድማ ብብዝሒ ኣባላት ኣብቲ ፓርላማ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘ ናይ ሶሻሊስትን ናይ ዴሞክራትን ጉጅለ እዩ።
ኣባላት ልዑኽ ናይዚ ጉጅለ ካብ ዝሓለፈ ረቡዕ ጀሚሮም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዑደት ክፍጽሙ ጸኒሖም ኣለው።
እቲ ጉጅለ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ፣ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርትታትን ስቪክ ማሕበራትን ከምኡ እውን ምስ ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪካ ምዝርራቡ ሎሚ ኣማሲዩ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ጉዳይ ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ከምዝተዘራረቡ ኣብ ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ናይ ሶሻሊስትን ዴሞክራትን ጉጅለ ፕሬዝዳንት ጃያኒ ፒቴላ ገሊጾም።
‘ቀንዲ ስራሕ ቀዳማይ ሚኒስትር ዴሞክራሲ ምርግጋጽ ከምዝኾነ ብጽኑዕ ገሊጸሎም ኣለኹ።ነጻነትን ናይ ሓሳብ ብዙህነትን ምርግጋጽን ዓብዪ መራሒ በዚ ኣንፈት እዩ ዝሰርሕ።እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር በዚ መስመር እዚ ክሰርሑ ሓቲተዮም ኣለኹ።’
ንሶም ብተወሳኪ እቲ ውሳነ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንዝተኻየደ ተቓውሞ መንግስቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ምጥቃሙ ብምንቃፍ፣ዝተኣስሩ ንክፍትሑን ዝተፈጸመ ቕትለት እውን ብነጻ ወገን ክምርመርን ይሓትት።እቲ ጉጅለ ብዛዕባ እቲ ውሳነ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ምዝርራቡን ኣወንታዊ ምላሽ ምርካቡን ገሊጾም።
ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ካብ ምዝራብ ዝዘለለ ዝወስዶ ስጉምቲ የለን ዝብል ወቐሳ ከምዝቐረበን እቲ ሓቂ ግን ካብኡ ዝተፈለየን እዩ ይብል እቲ ጉጅለ።
እቲ ጉጅለ ኣብ ጉዳያት ስደት፣ሽበራን ኣብ ካልኦት ጉዳያትን ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያን ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪካን ተዘራሪቡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሰሉስ 12 ሓምለ 1994 ኣብ ልዕሊ ኣካለ-ስንኩላን ማይሓባር፡ ፋሽስታዊ ረመጽ መንግስቲ ህግደፍ ዝተኸዓወላ ዕለት’ያ። ካብ ርእሰ-ፋሽስቲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብዝተዋህበ ቀጥታዊ መምርሒ፡ ነቶም ህያው ሓወልቲ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝብና ዝኾኑ ሓርበኛታት፡ ነታ ዝተረፈት ፍርቂ ኣካሎም፡ ብናይ ጠያይቲ ኣድራጋ ዝተጨፍጨፉላ ጸላም ዕለት። እዚ ኣረሜናዊ ፍጻመ’ዚ ከኣ፡ ወግዓዊ ናጽነት ኤርትራ ቀዳማይ ዓመቱ ኣብ ዝበሓተሉ ረፍዲ ዝተፈጸመ’ዩ።
እቲ ብቃልስን መስዋእትን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ደቁን፡ ኣብ ስልጣን ዝደየበ ስርዓት ህግደፍ፤ እቲ ብስም ስውኣት፣ ስንኩላንን ስድራ ቤት ስውኣትን ዝነግድ ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ፤ እቲ ብጊሓቱ ሓምለ 1994፡ ንዕሸል ናጽነትና ክበሃል ዝተነስነሰ ናይ ፈንጠዝያ ሰቲ ከይነቐጸ፡ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ኣራዊታዊ ጃምላዊ ጭፍጨፋ ክፍጽም እንከሎ፡ ዕላማን ትርጉምን ነይርዎ። ጨካን ውልቀ-መላኺ ኢሰያስን ስርዓቱ መንግስቲ ህግደፍን፡ ንዝኾነ ይኹን ናይ ህዝቢ ተቓውሞ ዘይጻወር ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብጭካነ ዝዓጽድ ጸረ-ህዝቢ፣ ጸረ ሰላም፣ ጸረ ደሞክራስን ጸረ-ልምዓትን ምዃኑ ንምርኣይ’ዩ ነይሩ። ገና ብጊሓቱን (ብ1994)፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብሓሶት ዝሽሕጠሎም ቅርሲ ሓርነታዊ ቃልስና ዝኾኑ ኣካለ-ስንኩላንን ክፍጽሞ እንከሎ ከኣ፡ መንግስቲ ህግሓኤ/ህግደፍ፡ ዝዓበደ ፋሽስቲ፡ ፍጹም ናይ ዕንወትን ብርሰትን መንግስቲ ምዃኑ ዘርእይ’ዩ ነይሩ። ነቲ፡ ነዚ ንዝረኣየን ንዝሰምዐን ህዝቢ ከኣ፡ ”ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብእስ፡ ነይሕድረኒ’’ ዘብል’ዩ ነይሩ። ነቶም ስምዒቶም ብሰላማዊ ሰልፊ ንምግላጽ መሰረታዊ መሰሎም ዝተጠቕሙ፡ ሓርበኛታት ኣካለ-ስንኩላን ብምጭፍጫፎም ጥራሕ ዝሕጸር ኣይነበረን። ናብ’ቶም ዝተረፉ ምልዮናት ህዝብታት ኤርትራ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ’ውን ነይርዎ። ’’እዚ መንግስቲ፡ ንስንኩላን’ኳ ዘይመሓረስ፡………….” ኣቢሉ፡ ንህዝብታትና ርእሶም ደፊኡ፤ ክሳዶም ኣድኒኑን፤ ኣፎም ለጒሙን፡ ብጭካነ ዝጋረፍ ስርዓት ምዃኑ፡ ኣጃጁዩ ንክገዝኦም ዝዓለመን መልእኽቲ’ዩ ነይርዎ። እነሆ ከኣ፡ ነዚ ነውሪ’ዚ ክገብር ዝዓረቦ፡ ዕሉል ደመኛ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ኣግሂዱ።
ፋስሽታዊ ስርዓት ህግደፍ፡ እዚ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ድቃስ ዝኸልእ፡ ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብኢ ምዃኑ ዘግሃደ ኣራዊታዊ ፍጻመ’ዚ፡ ኣብ ሎም ( ሓምለ 2017) ኮይንና ኢና ንዝክሮ ዘሎና። ድሕሪ 23 ዓመታት፡ ህዝብታትና ናይ ሰብ ክብሮም ተቐንጢጡ፤ ከም ብሕታዊ ንብረት ኢሰያስን ስርዓቱን ተቖጺሮምን ሓሲሮምን፤ ምፍጣሮም ክሳብ ዝጸልኡ ገይሩ ዝገዝእ ፋሽስታዊ ስርዓት ምዃኑ ተጋሂዱ። ንሃብትን ጥሪትን ሃገር ገቢቱ፡ ህዝብታትና ብናይ ድኽነትን ዓጸቦን ኩርማጅ ዝግረፉላን ዝማስኑላን፡ ካብ ህልዊ ንታሕቲ ሂወት/ናብራ ከሕልፉ ይርከቡ። ዘዝቦቖሉ መንእሰያት፡ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ብባርነት ዝግዝኡላ፤ ኩሎም መጻኢ ዕድላቶም ዝተኾልፉላ፤ ሸኾና ሕብረተሰብ ዝተመናናሃላ ሃገር ኮይና። ብዙሑነታዊ ብሄራዊ ህላወን መንነትን ህዝብታትና ዝኸሓደን፡ ብህግደፋዊ ጭርሖ ‘’ሓደ ህዝቢ - ሓደ ልቢ’’ ጥፍኣትን ዕንወትን ተበይንሎም፡ ቀጻልነቶም ኣብ ሓደጋ ዝወደቐላን፡ ህንጸት ኤርትራዊ ሃገርነት ዝተኾልፋ ሃገር ኮይና ኣላ። እታ ሕመረት ሕብረተሰብ ዝኾነት ስድራቤት’ኳ ከይተረፈ፡ ዝዓነወትሉ ሕሱም እዋን ኮይኑ። ብውሽጢ - ኣብ ልዕሊ ህዝብታትና፤ ብግዳም ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ኣሕዋት ጎረባብቲ ህዝብታትን ሃገራትን ብዝጻሕተሮም ኲናትን ወራርን፡ ሰብኣውን ነገራውን ሃብቲ ሃገርና፡ ክህንኮቱን ክዓንውን ኮይኖም። ብድምር ከኣ፡ ከቢድ ህግደፋዊ ብርሰትን ምርማስን፡ ኣፎም ከፊቶም ክውሕጥዎ ዘንባህቕውሉ ኩነታት ፈጢሩ ኣሎ። ኣማን ብኣማን ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ፡ ካብ’ቲ ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብኢ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኸፍእ ጸላኢ ከምዘይብሎም፡ ጋህዲ ኮይኑ ይርከብ።
ሎሚ፡ ንሓምለ 12 (መዓልቲ ጭፍጨፋ ኣካለ-ስንኩላን ደቂ ህዝቢ ኤርትራ) ክንዝክር እንከለና፡ ስርዓት ህግደፍ ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብኢ ምዃኑ፡ ንምዝኽኻር ጥራሕ ኣይኮነን። እዚ ንሃገርን ህዝብን ኤርትራ፡ ኣንጊሁ በዚ ዝሓሰመ ነውርን ፋሺስታዊ ተግባርን ክዓጽድ ዝጀመረ መንግስቲ ህግሓኤ/ህግደፍ፡ (ካብ ሽዕኡ ጀሚሩ)፡ “ጽባሕ ይሕሾ ይኸውን” ዘይበሃል ደመኛ ጸላኢ፡ ይተሓሓዞም ምንባሩ ንምግንዛብን፡ ተሞኩሮ ንምቕሳምን፡ ንምዝኽኻርን’ዩ። እቶም ክሳብ ሕጂ ዝሰዓቡ፡ ልዕሊ 20 ዓመታት ናይ ስልጣን ዕድሜኡ ዘግሃድዎ ሓቂ’ውን ንሱ’ዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝብታትና ካብ ዝጸንሖን ዘለዎን ክቱር ንዕቀት ተበጊሱ፡ ሃገር ብዘይቅዋምን ቅዋማዊ ስርዓትን ክመርሕ ጸኒሑን ኣሎን። ንህዝብታትና፡ ናይ ሰብ ክብሮም ገፊፉ፣ ኣሕሲሩን ኣዋሪዱን፤ ባዕዳውያን ገዛእቲ ይፍጽምዎ ካብ ዝነበሩ ነውርታት ብዝኸፍእ ክገርፎም ይርከብ። ንቡር ብዘይብሉ፡ ከም ብሕታዊ ጥሪቱን ንብረቱን ገይሩ ብምርኣይ፡ ብሕሱም ፖለቲካዊ ዓፈናን ድኽነትን ኣዋሪዱ ክገዝእ ጸኒሑን ኣሎን። ውህሉል ናይ ልዕሊ 26 ዓመታት ፋሺስታዊ መግዛእቱ ከኣ፡ ድኽነትን ዓጸቦን ወሲኹሎም፡ ክሳብ ምብታን ስድራቤት ዘስዓበ ስደትን ብርሰትን ኣኸቲሉ እነሆ።
ማዕረ ማዕሪኡ ክኣ፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ህዝብታትና፡ ጭቡጥ ፖለቲካዊ ተሞኩሮኦም ብዝሃቦም ትምህርቲ፡ ንሃገርና ኤርትራ፡ ካብ ስርዓት ህግደፍ ዝኸፍእ ደመኛ ጸላኢ ከምዘይብላ ዝተገንዘቡሉ እዋን’ዩ። ህዝብታትና፡ ካብ’ዚ ቅኑዕ ተረድኦ’ዚ ተበጊሶም፡ ንስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ቃልሲ፡ ኣብ ሓያል ምርብራብ ይርከቡ። ምስ’ቲ ኩሉ ቁጠዐኦም፣ተቓውሞኦምን ናይ ለውጢ ባህጎምን ግን፡ ንናይ ቃልሲ ቅሩብነቶምን ናይ ለውጢ ባህጎምን ዝምጥን ብቑዕ መሪሕ ውድብ ኣይረኸቡን። ንወሳኒ ዓቕምን ግደን ሓፋሽ ዝኣምን፤ ንንቑሕን ወሳንን ተሳትፎኦም ዘተኣናግድ፤ ዱልዱል ሰውራዊ ደሞክራስያዊ መሪሕ ውድብ ብዘይምርካቦም፡ ናብ’ቲ ዝብህግዎ ናይ ለውጢ ጥርዚ ክበጽሑ ኣይከኣሉን። ብሰንኪ’ዚ ሓቂ’ዚ ከኣ፡ ደንበ ተቓውሞና ማእዝኑ ኣጥፊኡ ኣብ ቀንፈዘው ይዓርቦ ኣሎ። ህዝብታትና፡ ኣብ ልዕሊ ደንበ ተቓውሞኦም ዝነበሮም ተስፋ የንቆልቁል ኣሎ። ካብ ፍኑው ተቓውሞ ንላዕሊ ከኣ ክብርኽ ኣይከኣለን። እዚ ክውንነት’ዚ ድማ፡ ዕድመ’ቲ ደመኛ ጸላኢ ህዝብና ዝኾነ ስርዓት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ንምንዋሕ’ዩ ዘገልግል ዘሎ። ኣብ’ዚ፡ ሓሳረ-መከራ ህዝብና ሱር ሰዲዱ፡ ከቢድ ናይ ምርማስን ብርሰትን ሓደጋ ኣንጸላልዩሉ ዘሎ እዋን፡ ናይ መሪሕ ውድብ ሕቶ፡ ብቑዕ ምላሽ ይጠልብ ኣሎ። ሕጂ’ውን ካብ ትማል ንላዕሊ፡ ህዝብታትና ኣሚኖም ናብ ውራይ ሃገር ዝልእክዎ ብቑዕ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መሪሕ ውድብ ይጠልቡ ኣለዉ።
ውድብና ኤስደለ፡ ነዚ ሓቂ’ዚ ብግቡእ ብምርዳእ፡ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ብርሰት ንምድሓን ብሓደ ወገን፤ ንብሩህ መጻኢ ዝኸውን ዱልዱል መሰረት ንምንባር ከኣ በቲ ካልእ ወገን፡ ብናይ “ኣፍ-ኣርክቡ” ናህርን ተወፋይነትን ክንቃለስ ንጥለብ ምህላውና ብምስትውዓል ብጽንዓት ክቃለስ ይርከብ። “ተዛሪቡ ዘስምዕ - ሰሪሑ ዘድምዕ”፡ ብቑዕ መሪሕ ደሞክራስያዊ ውድብ ንምዕኳኽ ዝካየድ ቃልሲ፡ ናይ ዕማማቱ ቀዳምነት ገይሩ ክረባረብ ይርከብ። ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ ንክውገድ፤ ወጽዓ ህዝብታትና ንከብቅዕ፤ ሓምለ 12 ዝተጨፍጨፉ ስንኩላትናን ብዘይምቁራጽ ዝሃልቁ፣ ዝስወሩን ዝበሳበሱን ዘለዉ ህዝብታትናን ንክድበሱ፤ ምዩቕ ከይበልና እንነብረላ ህዝባዊት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ክዉን ንምግባር፡ ብሕታዊ መንገዱ ንሱ’ዩ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ኤስደለ
ሓምለ 2017


text:
ብተስፋማርያም ሓጎስ:
ህዝቢ ኤርትራ ንኣማእት ዓመታት ብዝተፈላለዩ ገዛእቲ ሓይልታት ንምግላጾም ዘስካሕክሑ ግፍዕታት ወሪድዎ እዩ ። ኩሎም እቶም መሬት ኤርትራ ዝረገጹ ገዛእቲ ሓይልታት ነናቶም ካብ ኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ዘይጠፍእ በሰላ ጥራይ ዘይኮነስ ንውሉድ ወለዶታት ብምረት ዝዝከር ዘሎ እዩ ። ብፍላይ እቲ ዘመነ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣስካሕካሒ ኣረሜናዊ ግፍዕታት ካብቲ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ቬትናም ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ዝዳረግ እዩ እንተበልናስ ምግናን ኣይከውንን ።
እቲ ኣብዚ ጸቒጠ ከስምረሉ ዝደሊ ናይቶም ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ዘይኮነስ እቶም መሳርሒ ባዕዳዊ ገዛእቲ ኮይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሰውራናን ዘውርድዎ ዝነበሩ ኣስካሕካሒ ግፍዕታት እዩ ።
ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሰ ካብ ናይ ምዕራብ መንግስታት ዘይተኣደነ ኣጽዋር ጥራይ ኣይኮነን ዝወሃቦ ኔሩ ፣ ንወተሃደራቱ ዘሰልጥኑ ካብ በዓል ህንድን ኣሜሪካን ካልኦት ናይ ምዕራብ መንግስታት ውን ንሰራዊቱ ዘመናዊ ታዕሊምን ስልጠናን ይግበረሉ ኔሩ እዩ ። ንገረብ ብሓኽላ ከም ዝበሃል ንኤርትራውያን ብኤርትራውያን ንምጥፋእ ብመንግስቲ እስራኤል ፍሉይ ናይ ኮማንዶ ኣሃዱ ካብ ኤርትራውያን ተመልሚሎም ይስልጥኑ ኔሮም ። ዋላ እኳ ገለ ውሑዳት ካብዞም ኮማንዲስ ኩነታት ተረዲእዎም ንሜዳ ናብ ቃልሲ እንተ ተጸምበሩ እቶም ዝበዝሑ ግን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ካብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዝጠፍእ ኣይኮነን።
ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ሰራዊቶም ብምኽታብ ማእለያ ዘይብሎም ኤርትራውያን ኣብ ዝለዓለ ወተሃደራዊ መዓርግ ዝበጽሑ ኔሮም ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት መሪሕ ተራ ዝጻወቱ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም ። ኢትዮጵያ ኣብ ኩሎም ምስ ሶማል ዘካየደቶም ኲናት መሪሕ ተራ ዝተጻወቱን ንሰራዊት ሶማል ራዕዲ ዝፈጠሩን ኣብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም። ኣብቲ ምስ ሰውራ ኤርትራ ዝተገብረ ናይ ሰላሳ ዓመት ደማዊ ቃልሲ ውን ኣብቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣማእት ዝተፈላለየ ወተሃደራዊ መዓርግ ዝነበሮም ኤርትራውያን ኔሮም እዮም። ምእንቲ ከብዶም ዓድታት ኤርትራ ብወተሃደራት ኢትዮጵያ ብሓዊ ክቃጸላ፣ ኣዴታትን ህጻውንትን ኣብ ገዛ ዓጽዮም ሓዊ ከንድድዎም ፣ ነፍሰ ጾራት እቲ ህጻን እንተ ተወሊዱ ወንበዴ ክኸውን እዩ ብምባል ሰራዊት ኣምሓራ ብሳንጃ ከብዲ ጥኑሳት ክዝልዝሉ ከለዉ ከም ኤርትራውያን መጠን ኣየሕመሞምን !
ኣብ ኲናት መውጋእትን ምምራኽን ክህሉ ባህርያዊ ክነሱ ተጋደልቲ ኣብ ዝማረኹሉ ግዜ እዞም ኣብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሰበስልጣን ኣብ ልዕሊ እቶም ምሩኻት ኲናት ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዒ መግለጺ ቃላት ኣይርከቦን እዩ።
ኣብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ እንመጽእ ውን እቶም ዝበዝሑ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም። ኣብዚ ግን ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኣብ ዝጠዓሞም ግዜ ነተን ነፈርቲ ውግእ ሒዞም ናብ ካልእ ሃገር ዝሃደሙን ብኡ ኣቢሎም ናብ ቃልሲ ዝተጸምበሩን ጀጋኑ ምንባሮም እዩ። ኤርትራውያን ኣብረርቲ ናይ ውግእ ነፈርቲ ኢትዮጵያ ጉዳይ ሃገሮም ዝተረድኦምን መጋበርያ ጸላኢ ክኾኑ ዘይመረጹ እዮም እንተበልኩ ውን ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን።
ብስርዓት ሃይለስላሰ ዝጀመረ ግፍዕታትን ህልቂትን ስዒቡ በቲ ነቲ ስርዓት ዝተክአ ብሰብ ጽሩራ ዝምራሕ ወተሃደራዊ ስርዓት ደርጊ ዝቐጸለ ኣረሜናዊ ግፍዕታት ህዝቢ ኤርትራ ቆሲሉ ሰንኪሉ ተሰዊኡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ንባዕዲ ሃገር ተሰዲዱ። ኣብዚ ሃገሮምን ህዝቦምን ከዲዖም ኣብ ጎድኒ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኮይኖም ኣብ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዶም ዝጸምበሩ ከዳዓት ደቂ ሃገር ፣ ስርዓት መግዛኣቲ ተደምሲሱ ኤርትራ ነጻ ምስ ኮነት በቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸምዎ ገበን እንታይ ኮን ተሰሚዕዎም ይኸውን ? ዓዲ መን እዩ ዓንዩ ? ደቂ መን እዮም ተሰዊኦም ? ደቂ መን እዮም ሰንኪሎም ? ዋጋ ክድዓቶምን ጥልመቶምን ኣብ ልዕሊ ሰውራ ኤርትራን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ዘውረድዎ ግፍዕን ቅትለትን ረኺቦምዶ ? እቲ ኣይኮነንዶ ንኤርትራውያን ንኢትዮጵያውያን ምሩኻት ውን ከይተረፈ ምሕረት ዝገብር ውድብ ህዝባዊ ግንባር ነዚኦም ውን ምሕረት እዩ ሂቡዎም ።
ዓድኻን ኣዴኻን ኣይጥለማን እየን ! እቲ ምንታይሲ መተካእታ ስለ ዘይብለን። ትማል ጭፍራ ወያነ ብዶብ ኣሳቢባ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ መጠነ ሰፊሕ ወራር ምስ ከፈተት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ታተ ዝብል ህጻን ክሳብ ብምርኩስ ዝኸይድ ሽማግለ ከም ቆፍኡ ዝተተንከፈ ንህቢ በዓል በትሪ በትሩ በዓል ሴፍ ሴፉ ፣ በዓል ጎራዴ ጎራዴኡ መዚዙ ነታ ጭፍራ ዘይርሳዕ ትምህርቲ ሂቡዋ እዩ ። ኣብዚ ግዜ እዚ ውን እዞም ከዳዓት ደቂ ሃገር ኣብ ጎድኒ ጭፍራ ወያኔ ኮይኖም እነሆ ኣብ መላእ ዓለም ኣጀንዳ ወያነ ኣብ ምትግባርን ኤርትራ ንኢትዮጵያ ኣማሕሊፎም ንምሃብን ንመንግስቲ ኤርትራ ከጸልሙ ይውዕሉ ኣለዉ ። ዘይወግሕ መሲልዋ ኣብ ቡኽራ ትሓርእ ።
እዚ ክድዓት ናይ ኤርትራውያን ከምቶም ቅድሚ ስርዓት ወያነ ዝነበሩ ስርዓታት ደርግን ሃጸይ ሃይለስላሰን ከም ዝመኽኑን ንጉዕዞ ህንጸትን ልምዓትን ሃገርን ብዓቢኡ ከኣ ንህላወ ሃገር ክዓግቶን ኣይክእልን እዩ። ወይለኹም ኣንቱም ከዳዓት ነኸስቲ ጡብ ኣዲኦም ! እቶም ሃገረይ ወይ ከኣ ሞት እንብል ተቐበልቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝኾንና ኤርትራውያን ኣብ ጥቓኹም ኢና ዘለና ፣ ንነፍሲ ወከፍ እትገብርዎ ምንቅስቓሳት ብደቂቕ ኢና እንከታተሎ ። ብሃገር ጸወታ የለን ! ብሃገር ምቍማር ሳዕቤኑ ከቢድ እዩ ። ዝርኢ ዓይኒ ዝሓስብ ኣእምሮ እንተ ደኣ ሃልዩኩም አኣብቲ ዘለኹሞ ሃገር ልኡላውነት ሃገር ማዕረ ክንደይ ረዚን ምዃኑን ኣብ ልዕሊ ከዳዓት ዝውሰድ ስጉምቲ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ክትዕዘቡ ፈትኑ። ልኡላውነት ሃገር እንተ ደኣ ዘይተሓልዩን ዘይተኸቢሩን ልኡላውነትን ክብርን ህዝቢ ክኽበርን ክህሉን ኣይክእልን እዩ ።
ርዝነትን ክብርን ሃገር ዘይርዳኣኩም በሃማትን ሕልናን ኣዕሚቑ ዝሓስብ ኣእምሮ ዘይብልኩም ደኣ ኮይንኩም እንበር ናጽነት ኤርትራ ክበሃል እንከሎ ኣብ ቅድሚ ዓይንኹም ክረኣየኩም ዘለዎም እቶም ናጽነት ኣብ ምምጻእን ምውሓስን በጃ ዝሓለፉ ሰማእታት እዮም ። ናይዞም ኩሎም ሰማእታት ኤርትራ ዝፈሰሰ ደሞም ኣብ ሓደ እንተ ዝእከብ ክንዲ ምንታይ ቀላይ ኮን ምኾነ ? እቲ ኣዕጽምቶም ኣብ ሓደ እንተ ዝእከብከ ክንዲ ምንታይ ጎቦ ኮን ምፈጠረ ? እዚ ኩሉ ዝፈሰሰ ደምን ዝተሰብረ ኣዕጽምትን ኣነ ኤርትራዊ ክኸውንን ኣብ ሃገረይ ኮሪዐ መታን ክነብርን እዩ ኢልና ክንሓስብ ኣለና ። እዞም ወገን ወገን ዝሽትቱን ብሃገር ዝቋመሩን ከዳዓት ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ኢሎም ምስቶም ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ንምጥፋእ ከይደቀሱ ዝሓድሩ ናይ ምዕራብ መንግስታት ብምትሕብባር ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ወይጦታት ወይለኦም ! ኤርትራ ሃገር ሰማእታት ሃገር እቶም ሕሩያት እያ ፣ ናይቶም ሕሩያት ሕድሪ ዝተቐበሉ ሕሩያት ህዝቢ እያ ። ኤርትራ ብዝረብሑን ዘይረብሑን እትድፈር ሃገር ኣይኮነትን ! ንምምጻኣ ሕሩያት ተኸፊሎም እዮም ንምዕቃባ ድማ ሕሩያት ሴፎምን ጎራዴኦምን ዓቲሮም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትርብዒት መሬት ኤርትራ ኣብ ሓለዋ ከም ዘለዉ ፍለጡ ! ብደምና ዘምጻእናያ ሃገር ብደምና ከም እንዕቅባ ክንነግረኩም ንፈቱ ። ንነጻነትናን ዓንዲ ጽንዕትናን ክንቕንቕ ዝኽእል ሓይሊ ኣብዛ እንነብረላ ፕላኔት ከቶ የለን ! ንኹሎም ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ተጻባእትና ትሕቲ መሬት ኣስፊርና ኣብታ ቅድስቲ ሃገርና ብነጻነት ኮሪዕና ንዘለኣለም ከም እንነብር ብተኣማንነት እንዛረቦ ሓቂ እዩ ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
<< ናዛዚተ ኵሎሙ እኩያን እለ ይተመኀፀኑ ኅቤሃ። ናብኣ ዝምሕጸኑ ኩሎም ሓጥኣን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጠበቅኦምን ናዛዚቶምን እያ።
ካብ ዝሓለፍ ዝቀጸለ …
ኣባ ሕርያቆስ ኣብ ቅዳሴ ማርያም  > ኢሉ እዩ። እዚ'ውን ኣብ መርዓ ቃና ዘገሊላ ብተግባር ተራእዩ እዩ። ዮሓ. 2፣1-11። ታሪኹ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ መጀመርታ ተኣምር ኣብ ዝገብረሉ ኣብ መርዓ ቃና ዘገሊላ ምስኡ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያምን ደቀ መዛሙርቱ ተረኺቦም እዮም። ምኽንያቱ ኣደ ጸዊዕካ ወዲ ፣ወዲ ጸዊዕካ ኣደ ስለዘይግደፍ፣ ከምኡ ከኣ ደቂ መዛሙርቲ ጸዊዕካ መምህር ምግዳፍ ስለዘይከኣል ኩሎም ናብ መርዓ ተጸዊዖም። ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዘለዎ ቦታ ኩሉ ኩሉ ግዜ ኣላ። ናቱ ስም ኣብ ዝጽወዓሉ ኩሉ ናታ ስም'ውን ይጽዋዕ እዩ። ምሥጢረ ድኅነት ተጀሚሩ ስጋብ ዝፍጸም ኣይተፈለየትን። ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ወሊዳ ዘዕበየት ፣ ሓዚና ዝተሰደት ፣ ኣብ ግዜ ኣስተምህርኡ ዘይተፈለየቶ ፣ ኣብ ግዜ ስቅለቱውን ካብ እግረ መስቀሉ ዝተረኽበት ብምዃና ንዓኣ ካብ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ፣ ንጐይታና ካብ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ምፍላይ ኣይከኣልን። ስለዚ እዩ ወንጌላዊ  > ዮሓ.2። ክብል ዝተዛረበ።
መርዓ ዝገበሩ ሰባት ጸገም ኣጋጢምዎም ። ይኣክል እዩ ኢሎም ዘዳልውዎ ወይኒ ተወዲኡ። እቶም ወይኒ ዝቀድሑ ዝነብሩ ሰባት ብጣዕሚ ተጨንቁ። ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም እዞም ሰባት ወይኒ ምስተወደኦም ምስ ረኣየት እሶም ከይነገርዋ ሽግሮም ፈሊጣ፣ በዓል ውራይ ከይሓፍሩ ከይሕመዩ ሓዚና ፣ ኣደ ስለዝኾነት ንወዳ  > ኢላቶ። እሱ'ውን  > ኢልዋ። እዚ ቃል ናይ ዘይምቅባል ወይ ናይ እምቢታ ዘይኮነ ናይ ምቅባል ቃል ወይ ዘረባ እዩ። ምኽንያቱ ብናይ እስራኤል ባህሊ  > ዝብሉ ኣበሃህላ ናይ ምቅባልን ናይ ኣክብሮትን ፍቕርን ቃል እዩ። ምሥጢሩ ከኣ ኣደይ ግበርለይ ኢልኪ እንተለሚኪኒ ኩሉ ክገብረልኪ እየ ኣይከውንን እዩ ኣይብለክን እየ። ምሳኺ እንታይ ባእሲ ክርክር ኣሎኒ ድዩ? ማለቱ እዩ። እዚ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣዲኡ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ዘለዎ ፍቕርን ኣኽብሮትን ዘርእይ እዩ።
እታ መበለት ሰበይቲ ወዳ ምስ ሞተ ነቲ ተኽብሮን ትምግቦን ዝነበረት ነብየ እግዚአብሔር ኤልያስ  > 1ይ ነገ,17፣17-24። ኢላቶ እያ። ኣብዚ ምሳኻ እንታይ ኣሎኒ ዝብል ኣበሃህላ ፣ኣኽብሮት ዘይገልጽ ኔሩ እንተዝኸውን  > ኣይምበለቶን ኔራ። እሱ'ውን ንወዳ ብጸሎት ካብ ሞት ኣተሢኡላ እዩ። ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ጌርጌሴኖስ ሃገር ኣብ ዝመጻሉ እዋን  > ማቴ.8፣28-31። ስለዚ እዚ ናይ ኣኽብሮ ቃል እዩ።
ስለምንታይ ግዜይ ኣይበጽሐን ኢልዋ እንተ ኢልና ብዛዕባ እዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት እዮም።
- መጀመርታ እቲ ወይኒ ጨሪሹ ብምልኡ ኣይተወድአን ኔሩ። ምኽንያቱ በቲ ቅሩብ ዘሎ ኣበርኪትዎ ኔሩ እንተዝኸውን ነቲ ዝነበር ኣበርኪትዎ እምበር እንታይ ሓድሽ ነገር ተጌሩ ኢሎም ንተኣምሩ ኣይመድነቅዎን ኔሮም። ስለዚ እቲ ወይኒ ጨሪሹ ስጋብ ዝወዳእ ተጸቢዩ። ጊዜይ ኣይበጽሐን ማለቱ  >
- ይሁዳ ወጺኡ ስለዝነበረ ተመሊሱ ስጋብ ዝመጽእ ክጽበዮ ማለቱ እዩ። እሱ ኣብ ዘይብሉ ተኣምራት ጌሩ ኔሩ እንተዝኸውን  > ብምባል ንሓጥያቱ ምኽንያት ምስ ረኸበ ኔሩ።
- ካልእ ከኣ  > ክብል ከሎ ንግዚኡ ነቲ ወይኒ እንተኾነ ቀንዲ ምሥጢሩ ግና ወይኒ ደመይ ንበጃ ዓለም ዝፈሰሉ ግዜ፣ ወይኒ ደመይ ኣብ መልዕልተ መስቀል ዝወሃበሉ ግዜይ ገና ኣይበጽሐን ማለቱ እዩ።
ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ናይ ኣደነት ስርሓ ናይ ምምላድ ስርሓ ድሕሪ ምፍጻማ ተጨኒቆም ዝነበሩ ኣገልገልቲ ተመሊሳ  > ኢላቶም። ኣቡኡ ከኣ ከም ሥርዓት ምጽራይ ኣይሁድ ሽዱሽተ ኣጋንእ እምኒ ተተኺሉ ነበረ፣ እቲ ኣጋንእ ከክልተ ወይ ሰሰለስተ ዝንግሪር ዜግብእ እዩ። ጊዜኡ ምስ በጽሐ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣማላድነት ናቱ ተኣምራት ንምግላጽን ንምፍጻምን  > እቶም ኣገልገልቲ ከምቲ ዝተኣዘዝዎ ገበሩ። ነቲ ማይ ከኣ ብተኣምራቱ ናይ ወይኒ ለዊጥዎ። እዚ ዝኾነ ብናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣማላድነት እዩ።
ሓደ ደራሲ ከምዝበሎ   ከይተለመነት ንረድኤት ማዕረ ክንድዚ ካብ ፈጠነት ንዝለመና ድኣ ደስ ከተብሎ ከተሐግሶ ከመይ ትተግህ ትኸውን።>> ካልእ'ውን    > ኢሉ እዩ።
ስለዚ ብውሽጢ በአፍአ ብነፍስ ብሥጋ ይቅረ ክብለልና ምእንቲ ሓጥያትና ክገድፈልና ከስተሥርየልና ለምልንልና እንዳበልና ንምሕጸና።
ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምሕረትን ሳህልን ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣማላድነት ኣይፈለየና!
(For those who do not have Geez, please visit this link) NAZAZITE KULOMU EKUYAN ELE YITEMHTSENU HBEHA (2)
(For those who do not have Geez, please visit this link) NAZAZITE KULOMU EKUYAN ELE YITEMHTSENU HBEHA (2)
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
* ትርጕም
ቅኔ፥ “ቀነየ” ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ግሢ ዝወፅአ ኾይኑ “ተቀነየ፡ ገጠመ፡ ቈዘመ፡ ዘመረ፡ ተፈላሰፈ. . . ” ማለት እዩ። ሰብ ብፍልጠት ተራቒቑ፡ ኣመሣጢሩ፡ መሲሉ፡ ግጥሚ ገጢሙ ካብ ርእሱ ኣንቂዑን ካብ ልቡ ኣፈልፊሉን ዘቕርቦ ድርሰት እዩ። ብሓፈሻ ንእግዚአብሔር ዚቐርብ ሓድሽ ምስጋና፡ ቅኔ ንብሎ። (መዝ. 149፥1)።
ድርሰተ ቅኔ፡ ጊዜ ከይወሰኖ በብእዋኑ ዚነብር ብምዃኑ፣ ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝተጀመረ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ የረድኣና። ኣብ ዘመነ ንጉሥ ዳዊት ከምዚ ዝብል ንረክብ፥ “ ንእግዚአብሔር ኣመስግንዎ፡ ስሙ ጸውዑ። ግብርታቱ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ንገሩ። ንእኡ ዘምሩ፡ ቃንዩሉ። ብዛዕባ ዅሉ ተኣምራቱ ተዛራረቡ።”(1ይ ዜና 16፡8-9) ከምኡ ውን ኣብ ትንቢተ ኢሳይያስ “ንፍቁረይ ብዛዕባ ኣታኽልቲ ወይኑ እቕነየሉ (እዝምረሉ) ኣሎኹ።” (ኢሳ. 5:1) ዝብል ኣሎ። ናይ ቅኔ ጥንታውነትን መንፈሳውነትን ውን ኣብ ሓድስ ኪዳን ተገሊጹ ኣሎ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽታቱ ኪጠቅስ ከሎ፥ “ግናኸ ብመዝሙርን ምስጋናን ብመንፈሳዊ ቅኔን ብልብኹም ንጐይታ እናተቀኔኹምን እናደረስኩምን ንሓድሕድኩም እናተዛራረብኩምን፡ መንፈስ ይምላእኩም።” (ኤፌ. ፭፥፲፱/ 5:19)፣ “ብመዝሙር ውዳሴን መንፈሳዊ ቅኔን ንሓድሕድኩም ክትምሃሩን ክትመዓዱን፡ ብልብኹም ውን ብጸጋ ንኣምላኽ እናዘመርኩም፡ ቃል ክርስቶስ ብዅሉ ጥበብ መሊኡ ይኅደርኩም።” (ቈላ. ፫፥፲፮-፲፯/3:16-17) ይብል።
*ታሪኽ
ናይ ግእዝ ቅኔ፥ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ዓሚቝ ምሥጢርን፣ ሰፊሕ ኣገልግሎትን ነዊኅ ታሪኽን ዘለዎ መንፈሳዊ ድርሰት እዩ።
ናይ ግእዝ ቅኔ ካበይ መጽአ፧ መንከ ደረሶ፧ ንዝብል ሕቶ ግና ሊቃውንቲ ነናይ ርእሶም መልሲ ኣለዎም። ገሊኦም ቅዱስ ያሬድ፣ ገሊኦም ተዋነይ፣ ገሊኦም ዮሓንስ ገብላዊ . . . ። ብሓፈሻ ግና እቶም መንገዲ ቅኔ ዝተኸተሉ ድርሰተ ያሬድ ዝኾኑ ፀዋትወ ዜማ፡ ቅድሚ ድርሰተ ቅኔ ስለዝነበሩ፡ ናይ ግእዝ ቅኔ ደራሲ ቅዱስ ያሬድ ምዃኑ ኣየጠራጥርን። ኣሰረ ፍኖት ቅዱስ ያሬድ ስዒቦም ብድኅሪኡ ዝተንሥኡ ሊቃውንት ግና ንቅኔ፡ ብስምዕን ወርቅን ኣሀብቲሞም፣ ምሥጢሩ ኣራቒቖም፣ መንገዱ ኣዕሚቖም፣ መንበር ዘርጊሖም፡ ጉባኤ ኣስፊሖም ከም ዘማዕበልዎ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ።
ኣቦታት በብጊዜኡ ዝተፈላለዩ ቅኔታት እናደረሱ፣ ኣእምሮኦም እናዕበዩ፣ መንፈሶም እናሐደሱ፣ ብኃጢኣት ዝተዓንቀፈ ሰብነቶም እናወቐሱ፥ ምረት ገሃነመ እሳትን ጣዕመ መንግሥተ ሰማያትን እናሓሰቡ፣ ምእንቲ እዛ ርትዕቲ ሃይማኖቶም ኪምስክሩን ምሥጢራተ እግዚአብሔር ኪዛረቡን ይነብሩ። ብቅኔ ካብ ዘይምፍላጥ ናብ ምፍላጥ ተሰጋጊሮም፡ ብመነጸር ቅኔ ንዝርኃቐ ኣቕሪቦም ንዝደቐቐ ኣጕሊሖም እናተመልከቱ፥ ብሉያት ምስ ሓዲሳት፥ ሓዲሳት ምስ ሊቃውንት ኣሰማሚዖም ይትርጕሙን ጉባኤ ሠሪዖም ይምህሩን። ምእንቲ’ዚ ኣቦታት፡ ነዚ ሞያ ቅኔ የኽብርዎ፣ እቲ ሞያ ድማ ንእኦም ኣኽቢርዎም ይነብር።
* ቅኔ ብምንታይ፧ ብኸመይ፧ መዓስን ኣበይን ይቝጸር፧
ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኮነ ጉባኤ ትምህርቲ፥ ዚዝረፉን ዚቝጸሩን ቅኔታት፡ ብትኅዝቶን መልክዕን ምስቲ ኵነታት፡ ወቕትን ጊዜን፡ በዓላትን ዝተተኃኃዙ እዮም። ዘመነ ጽጌ፥ ዘመነ ልደት፥ ዘመነ መርዓዊ፥ ዘመነ ጾም፥ ዘመነ ፋሲካ (በዓለ ኃምሳ ) ከምኡ እውን ዘመነ ክረምቲ እዮም። ኣብ ዘመናት ዘለዉ ቀንዲ ሃይማኖታዊ ፍጻሜታትን ተፈጥሮኣዊ ክሥተታትን ከኣ መሠረት እዮም። ንምሳሌ፥ ዘመነ ክረምቲ ንቅኔ ዝጥዕም ኮይኑ፥ ዝናም፡ ነጐዳ፡ በረድ ውርጪ፡ ማይ፡ ማዕበል፡ ልምላሜ ኣትክልቲ. . . ከም ወርቂ ከቝጽሩና ይኽእሉ። ኣብ ዘመነ ጽጌ ፥ ምስ ስደት እግዝእትነ ማርያም ዝተኣሳሰሩ ታሪኻት፣ ብዛዕባ ጽጌያት (ዕንባባታት)፣ ብዛዕባ ፍሬ፣ ብዛዕባ ምኅላፍ ክረምትን ምምጻእ ሓጋይን ቅኔ ምቝጻር ይከኣል። ኣብ ዘመነ ጾም ብፍላይ ኣብ ዓቢይ ጾም ምስ ጾም ጐይታ ዝተተኃኃዘን ብዛዕባ ከበሮ ዘይምህራም . . . ወዘይመስሎ ዝኣመሰሉ ብምልዓል ምቝጻር ይከኣል። ጥምየት፥ ጽምኢ፥ መከራ፥. . . ወዘይመስሎ ናይ ተማሃሪ መፈላሰፊ ነጥብታትን ቃላትን እዮም።
ዘመነ ፋሲካ፡ ካብ ትንሣኤ ክሳዕ ጰራቅሊጦስ ብዛዕባ ነገረ ትንሥኤን ዕርገትን ዝኣመሰሉ ይቝጸሩ። በዓላትን ክሥተታት ዘመንን ኵሎም ወርቂ እዮም።
ብተወሳኺ፡ መንፈሳውያን ኮኑ ሥጋውያን በዓላት ናይ ቅኔ መቝጸሪታት እዮም። ናይ ዓመትን ናይ ወርኅን በዓላት ኮኑ ታሪኻት መበገሲ ብምግባር ፡ ቅኔ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ከምኡ ውን ኣብ ካልኦት ክቡራት ቦታታት ምቝጻርን ምቕራብን ይከኣል። ስንክሳር፡ ገድላት ወዘይመስሎ ብምንባብ፡ በብዕለቱ ዚዝከሩ ቅዱሳንን ቅዱሳትን ብምዝካር ምቝጻር ይከኣል።
፨ ቅኔ፡ ዕለታዊ ካብ ልቢ ዚፍልፍል ሓድሽ ድርሰት ስለዝኾነ፡ ዚበዝኁ ዚዝረፉ ቅኔታት ቃል ብቓል ይጽንዑ እምበር ኣይጸሓፉን ነበሩ። እንተኾነ ግና፡ ድርሰት ናይ ቅኔ ፡ ጊዜ ከይወሰኖ፡ በብጊዜኡ ብሉያት ምስ ሓዲሳት፥ ሓዲሳት ምስ ናይ ሊቃውንቲ ብምስምማዕ ተተርጕሙ፥ ዓሚቝ ምሥጢር ተሰኪሙ ካብ ልቢ ሊቅ ኪፍልፍል ዚነብር ብምዃኑ፡ ሎሚ ዘለዉ ሊቃውንቲ ኾኑ ዚኃለፉ ሊቃውንቲ ዚደረስዎም ቅኔታት ብምእካብ ብጽሑፍ መልክዕ ምቕማጥ ይግባእ። ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ብግቡእ ዘይተማህረ ሰብ ንቤተ ክርስቲያን ከገልግል ስለዘይክእል ፡ ነዚ ዝተዋህበና ጸጋ ትውፊት ኣቦታት፡ ኣብ እግሮም ተቐሚጥና ክንመሃሮን ብዚግባእ ክንጥቀመሉን ይግብኣና።
ስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ተጋዳላይ ኣልኣዛር፥ ካብ ኣቡኡ ኣቶ ቀለተ ዘርአን፡ ኣዲኡ ወ/ሮ ገብርኤላ ዘርአጋብርን ኣብ ከተማ ኣስመራ ገዛ ከኒሻ ተወሊዱ ኣብ ገዛ ባንዳ ጥልያን ዓብዩ።። ኣልኣዛር ጌና ንእሽቶ ተመሃራይ እንከሎ እዩ ኣብ ፖለቲካ ዓለም ዝኣተወ። እዚ ድማ ካብ ኣቦታቱ ዝወረሶ ሃገራዊ ሓርበኝነትን ስምዒትን ዝወረሶ እዩ ነይሩ። ኣልኣዛር በቲ ዝነበሮ ፍቕሪ ሃገር፡ ካብ ሱሳታት ኣትሒዙ ናብ ሃገራውን ፖለቲካውን ቃልሲ ዝተሳተፈ። በዚ ኣቢሉ ኣልኣዛር_ኣብ ማሕበር ሸውዓተ፡ ኣብቲ ናይ ኣስመራ ምስጢራዊ ስርዒት ኣባል ኮይኑ ክነጥፍ ጀመረ። ብድሕሪ እዚ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከይዱ ብረት ከምጽእ ተላእከ። ካብ ኣዲስ ኣበባ ከምታ ዝተባህለቶ መደብ ብርክት ዝበለ ብረት ሒዙ ምስ ብጾቱ ናብ ኣስመራ ተመልሰ። ብረት ሒዙ ከም ዝመጸ ብኣባላት ስለያ ስርዓት ሃይለስላሴ ምስ ተፈልጠ፥ ንብጾቱን ነቲ ብረትን ከም ዝወጽእ ገበረ’ሞ ንሱ’ውን ክቃለስ ናብ ብጾቱ ተጸንበረ። ንኣልኣዛር ምሓዝ ዝሰኣነ ስለያ ጸላኢ ከኣ ንኣቡኡ ኣቶ ቀለተ ዘርኤን ንኣዲኡ ወ/ሮ ገብርኤላ ዘርኣጋብርን “ወድኹም ኣበይ ኣሎ? ኣምጽእዎ” ብምምባል ብዙሕ ኣሳቐዮም።
ድሕሪ እዚ ሜዳ ወጺኡ እናተቃለሰ እንከሎ፡ ምስ ተወልደብርሃን ዝበሃል ብጻዩ ስንቂ ከምጽእ ምስ ተላእከ ኣብ በለዛ ብኮማንዲስ ተታሒዙ ተኣስረ። ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ከኣ ፈራዳይ፥ “ስለምንታይ ንሜዳ ወጺኢካ?” ኢሉ ሓተቶ። ኣልኣዛር ከኣ “ንባንደራይ ክብል እየ” ኢሉ መለሰ። ፈራዳይ ብዙሕ ባንደራታት ኣቕሪቡ ስለ ዝጸንሐ፥ “ኣየነይቲ ካብዚአን እያ ባንድራኻ?” ኢሉ ሓተቶ። ካብ ማእከል ብዙሓት ባንደራታት ድማ ፈልዩ “እዚኣ እያ ባንደራ ሃገረይ” ኢሉ ነታ ባንደራ ኤርትራ ኣልዒሉ ብድፍረት ኣርኣዮም። ድሕሪ’ዚ ብጻዕሪ ናይ ክቡር ወላዲኡ ኣቶ ቀለተ ዘርአ፥ ኣልኣዛር ካብ 1961 ክሳብ 1963 ካብ ዝተኣሰረላ ቤት ማእሰርቲ ናጻ ክወጽእ ከኣለ።
ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጸ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ዝቃለሶ ዝነበረ ቃልሲ፥ በቲ ናይ ማእሰርቲ ርዒዱ ወይ ተዳሂሉ ኣየቋረጾን። ቀጺሉ ናብርኡ እንዳኣካየደ መጽሔታት ምዝርጋሕን ምውዳብን ካልእ ስራሓትን እንዳማለአ ይነጥፍ ነበረ። ሓደ ግዜ ካብቶም መጽሔት ዝዓደሎም ሓደ፡ ነታ መጽሐት ከንብባ ከሎ ብስለያ ይተሓዝ። እዚ ዝተታሕዘ ሰብ “ነዛ መጽሔት መን እዩ ሂቡካ?” ዝብል ሕቶ ምስ ተሓተተ “ኣልኣዛር ሂቡኒ” ኢሉ መለሰ። ስለያ ብቐጥታ ናብ እንዳ ቀለተ ዘርአ ይመጹ’ሞ ንመርዓ ኣልኣዛር ዳስ እንዳተሰርሐ፥ ኣልኣዛር ብማዕዶ ምስ ረኣዮም ንእሽቶ ወረቕት ጽሒፉ ካብቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት ንሓደ “ነቦይ ሃበለይ” ኢሉ ይህቦ። ስለያ ንኣልኣዛር ሒዞሞ ምስ ከዱ፡ ኣቶ ቀለተ ናብ ጠበቓ ኣቶ ተኽለ ካሳ ከዱ። ነቲ ጠበቓ “ወደይ ኣልኣዛር ኣብ ድሮ መርዓኡ ብወተሃደራት ተታሒዙ ኣሎ” ኢሎም ይሕብርዎ። እቲ ጠበቓ ከኣ መርዓዊ ክቡር ስለዝኾነ ክእሰር ኣይግባኣን’ዩ ብዝብል መጎት ናብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕረበ። ቀዳም መዓልቲ ከኣ ቤት ፍርዲተኸፊቱ ንኣልኣዛር ፍርዲ ተዋህቦ። እቲ ፍርዲ ከኣ ካብ ከተማ ኣስመራ ከይወጽእን፥ እንደገና ኣብ ከምዚ ስራሓት ምስ ዝዋፈርን ዝጽበዮ ናይ ሞት ፍርዲ ምዃኑ ብዝብል መጠንቀቕታ ካብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝወጽእ ተገብረ።
እንተኾነ ሕጂ እውን ኣልኣዛር ነቲ ቃልሱ ብምቕጻል ምስ ተጋደልቲ እናተራኸበ፥ ተጋደልቲ ዝለኣኽዎ የማልእ ነበረ። ሓደ መዓልቲ ምስ ተጋደልቲ ክራኸብ ኣብ መዓልዲ መሬት ደቀ-ምሓረ ደምበዛን ይኸይድ”ሞ እንደገና ብኮማንዲስ ተታሕዘ። እቲ ዝሓዞ ኣባል ኮማንዲስ “ንስኻ ካብ ቤት ፍርዲ ዝተዋህበካ መጠንቀቕታ ኣሎካ፡ ኣብዚ እንታይ ክትገብር መጺእካ?” ክብል ንኣልእዛር ሓተቶ። ኣልኣዛር ከኣ እንዳ ኣባሓጎይ ክርኢ መጺኤ ክብል መልሲ ሃቦ። እቲ ኮማንዲስ ንመንግስቲ እንተ ኣረኪብዎ፥ ኣልኣዛር ሞት ክፍረድ ምዃኑን ስለ ዝተረደአ እሞ ድማ ንወለዲ ኣልኣዛር ይፈልጦም ስለ ዝነበረ ኣሕሊፉ ንጸላኢ ኣይሃቦን። ኣብ ክንድኡ ’’ ንስኻ በቲ መንግስቲ ተፈሪዱካ ዘሎ ሞት እዩ ዝጽበየካ፥ ግን ከኣ ምእንቲ እቶም ወለድኻ ምሒረካ ኣሎኹ” ኢሉ ኣጠንቂቑ ኣፋነዎ። ሕጂ’ውን ኣልኣዛር ጌና ከም ቀደሙ ነቲ ቃልሱ ቀጺልዎ እምበር ኣየቋረጾን። ከምዚ እናገበረ እንከሎ ኣብ ግዜ ደርግ እንደገና ስሙ ኣብ ዝርዝር ጥርጡራት ስለ ዝጸንሐ ወተሃደራት ናብታ ኣልኣዛር ዝሰርሓላ ዝነበረ ኣንዳ ባራቶሎ መጹ። ነቲ ሓላፊ ኢጣልያዊ ከኣ ስም ኣልኣዛር ጠቒሶም ኣምጸኣልና በልዎ። እቲ ኢጣልያዊ ኣልኣዛር ብምኽንያት ስራሕ ውጺኡ ኣሎ ኢሉ ኮፍ ኣበሎም። እዚ ኢጣልያዊ ንሰብኣይ ሓብቱ ብቋንቋ ጣልያን ገይሩ ንኣልኣዛር “ኣብዚ ከይትምለስ ኢልካ ንገሮ” በሎ። ሽዑ ኣልኣዛር ብኣ ኣቢሉ ብ1975 ናብ ሜዳ ወጺኡ።
ኣብ ሜዳ ምስ ተሰለፈ ነታ ቅድም ክብል ኣብ ዓዲ እንከሎ ዝነበረቶ ናይ ምምራሕ መኪና ሞያኡ ሓቢኡ ኣብ ሓይልታት ሰራዊት ማለት ኣብ ቦጦሎኒ 375 ኣብ ከቢድ ብረት ተመደበ። ሓደ እዋን ኣብ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ኣብ መንጎ ሰራዊት ሓርነትን ወተሃደራት ጸላእን ኣብ ዝተገብረ ውግእ መካይን ስለዝተማረኻ፥ ነተን ዝተማረኻ መካይን ንምውጻእ “መራሕቲ መካይን ዝነበርኩም” ከበሃል እንከሎ ተሳኢኖም ክጭነቑ ምስ ሰምዐ፡ ነቲ ሽግር ንምቅላል “ኣነ ኣሎኹ” ኢሉ ነተን ማካይን ከም ዝወጻ ካብ ዝገበሩ ሓደ ንሱ ነይሩ ። ከምኡ ተዘይገብር ግና ነተን ዝተማረኻ መካይን ጸላኢ መሊሱ መወሰደን ነይሩ። ካብ’ቲ እዋን’ቲ ኣትሒዙ ሞያኡ ምምራሕ መኪና ምዃኑ ተፈልጠ’ሞ ኣብ ክፍሊ መጎዓዝያ ተመዲቡ ንሰራዊትን ህዝብን ዝኸውን ኣድላዪ ነገራት ኣብ ምቕራብ ክሳብ 1981 ብትብዓትን ብቆራጸትን ተቓሊሱ።
ብድሕሪ 1981 ከኣ ከም ሰቡ ንሃገረ ጀርመን ተሰዲዱ። ኣብታ ዝነብረላ ዝነበረ ሃገር ጀርመን’ውን ከይተረፈ ብሓቦን ፍቕሪ ሃገርን ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ከይዘንገዐ፡ ቅድም ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰራዊ ባይቶ ደሓር ድማ ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሱ ቀጺሉ። ኣልኣዛር ብህይወቱ እንከሎ፥ “ጸላኢ ኣይኮነንዶ፡ ህይወተይ፡ ሞይተ”ውን ረሳይ ኣይረክብን እዩ” ይብል ነይሩ። ቀጺሉ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ከየልገሰ እንተ መይተ፡ ኣስከረነይን ኣስከሬን ብጾተይን ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ኢስያስ’ዩ ናብ ዓዱ ተመሊሱ ዝቕበር’ውን ይብል ነይሩ።
ኣልኣዛር፡ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ነታ ምእንቲ ሃገሩን ህዝቡን ኢሉ ዝተሰለፈላ ዕላማ የማን ጸጋም፥ ወለቕ ዘለቕ ከይበለ ብጉልበት ይኹን ብንዋት ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ ብዝሓደሮ ሕማም ብ16 ማዝያ 2016 ዓሪፉ። ብ22 ማዝያ 2016 ከኣ ኣብ ፕራግፍሪድሆፍ ሃገረ ጀርመን ሓመድ ኣዳም ለቢሱ። ኣልኣዛር ከምታ ባህታ ሓጎስ ሞይቶም ኣብ መሬት ዓደቦኦም ከይተቐብሩ ጸኒሖም ድሕሪ ሱሳ ዓመታት ኣስከረኖም ናብ ዓዶም ተመሊሱ ዝተቐብረ፥ ሕጂ እውን ኣስከረን ኣልኣዛርን ኩሎም ኤርትራውያን ሕስርብኛታትን ድሕሪ ውድቀት ኢሳያስ ኣብ ዓዶም ዝቕበረሉ ግዜ ክመጽእ’ዩ። ኣልኣዛር ዋላ’ኳ ካብ ዝፈትዎም ስድራቤቱን መቓልስቱን ብሞት እንተተፈልየ፡ ጽንዓቱን መትከሉን ግና ናብ ዝትክእዎ ደቁ ስለዘውረሰ ታሪኹ ህያው ኮይኑ ንዘለኣለም ክዝከር እዩ።


text:
26 ሚያዝያ 2012
ኣብ እንዳ 22 ክፍለሰራዊት ልዑል ተፈታውነት ዝነበሮም 3ተ ኣባላት ብህግደፍ ከምዝተረሸኑ ሓደ ዜጋ ኣቃሊዑ
ብሰንኪ ኣደራዕ ምሕደራ ህግደፍ ኣብ ቤተ ተሃድሶ ቤሉል ግዳይ ስንክልና ምስ ኾነ ብሙርኩስ ተደጊፉ ናብ ስደት ኣምሪሑ ኣብ ሃገረ እስራኤል ንልዕሊ 2ተ ዓመታት ድሕሪ ምቕማጥ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ዘሎ ኣባል እንዳ 22 ክፍለሰራዊት ዝነበረ መንእሰይ ገብረሂወት ሃብተ ዝተብሃለ ዜጋ ምስ ሬድዮ ወጋሕታ ሳሊና ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ከምዝሓበሮ እዚ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብሓይሊ ዓፊኑ ዝገዝእ ዘሎ ናይ ውሑዳት ጉጅለ ኣብ እዋን ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንብዙሓት ሓርበኛታት ተቃለስቲ ዜጋታትና ሽርሕታትን ምስምሳትን እንዳማሃዘ ይቕንጽሎም ከምዝነበረ ኣቃሊዑ።
እዚ ኣብ 5ይ ዙርያ ናብ ሳዋ ወሪዱ ኣብ ኮር 2001 ምስ ተመደበ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈጥረ ዶባዊ ኩናት ናብ እንዳ 22 ተወዝዑ ግቡኡ ድሕሪ ምፍጻሙ ኮብሊልካ ብዝብል ምስምስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ የእትዮም የማነይቲ እግሩ ብምስንካል ንኣስታት 5ተ ዓመታት ብሙርኩስ ክጓዓዝ ከምዝገበርዎ ዝሓበረ እቲ ዜጋ ብጀካ እቲ ኣብ ገዛእ ነብሱ ዘውረድሉ ማህሰይቲ ደቂ ኣሃዱኡ ንዝነበሩ 3ተ ዜጋታትና ኣመሳሚሶም ከምዝቐተልዎም’ውን ቃሉ ሂቡ’ዩ።
እዞም መራሒ ጋንታ ክፍለ ማትያስ ሓኪም ጋንታን ቦጦሎኒን ዮናስ ያቆብ (ወዲ ያቆብ) ከምኡ’ውን ብድፍረቱን ቅይኡን ዝፍለጥ ኣማኑኤል ዓንዶምን ዝበሃሉ ዜጋታት ኣብ መላእ ኣሃዱ ክፍለሰራዊት 22 ብሓለፍትን ተራን ሰራዊት ልዑል ተቐባልነትን ተፈታውነትን ከምዝነበሮም ዘዘኻኸረ መንእሰይ ገብረሂወት ንሬሳ ኣማንኤል ዓንዶም ብቃሬዛ ገይሮም ናብቲ ተሃድሶ ብምምጻእ ንስኹም ድማ ጽባሕ ከምዚኣ ብምባል ናይ ታህዲድ ፕሮፖጋንዳ ከምዝነዝሕሎም ድማ ሓቢሩ’ዩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ብጾተይ ዝተፈጸመ መርሸንቲ ዋላ’ኳ ብዙሓት ደቂ ኣሃዱይ ይፈልጥዎን ይዛራረብሉን እንተነበሩ ኣብ ቅድሚ ህዝበይን ዓለምን ቀሪበ ግና ምስክርነተይ ስለዝሃብኩ ናይ ሕልና ዕረፍቲ ተሰሚዑኒ’ዩ ዝበለ መንእሰይ ገብረሂወት ሃብተ ብዙሓት ወተሃደራት ብኢድ እቲ ስርዓት ጠፊኦም ክነሶም ተሰዊኦም ዝብል ናይ ኣሽካዕላል መርድእ ከምዝንገረሎም ድሕሪ ምዝኽኻር ብፍላይ እቲ ግዳይ ናይቲ ስርዓት ዝኾነ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ንዝራኣዩ እከይ ተግባራት ህግደፍ ከቃልዕ ከምዘለዎ ኣተሓሳሲቡ’ዩ።
---------------------------------------//////----------------------------------------
26 ሚያዝያ 2013
ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ይወርድ ዘሎ በደል ኣቃልቦ ክግበረሉ ንዝቐረበ ለበዋ ግብጺ ተቃዊማቶ
ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዘቃልሕዎ ሓበሬታ ከምዘረጋገጾ ጸጥታን ዝተወደበ ገበንን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ፎረም ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዝጥምት ኣጀንዳ ኣብ መንጎ ተሳተፍቲ ርሱን ምስሕሓብ ኣኸሲቱ’ዩ።
ፕረዚደንት ናይጀሪያ ነበር ኦሉሴንጎ ኦባሳንጆ ብኣቦመንበርነት ዝመርሖ እቲ ፎረም ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ መራሕቲ ሃገራት ብሩንዲ ሶማልያ ሩዋንዳን ሱዳንን ከምኡ’ውን መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ነበርን ፍሉጣት ኣፍሪቃውያን መሁራትን ኣብ ዘለዉሉ’ዩ ዘይሕጋዊ ዝውውር ሰባት ዘይሕጋዊ ዝውውር ገንዘብን ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ዝብሉ ኣጀንዳታት ዝርርብ ኣካይዱ።
ኣብቲ መድረኽ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ዘቕረበት ኤርትራዊት ዶ/ር ሜሮን እስቲፋኖስ እቲ ፎረም መንግስታትን ግዱሳት ትካላትን ምትሕብባር ክገብሩ ለበዋ ብምቅራብ ግዳይ ሕሱም ስቃይ ይኾኑ ንዘለዉ ኤርትራውያን ኣለኹልኩም ክብሎም ዝሓተተት ኮይና እቲ ለበዋ ብወገን ግብጺ ተቃውሞ ገጢሙዎ’ሎ።
ኣምባሳደር ግብጺ ኣብ ኢትዮጵያ መሓመድ እድሪስ ኤርትራውያን ጸገም ዝገጥሞም ዘሎ ዘይሕጋዊ ዝውውር ይገብሩ ስለዘለዉ’ዩ ስለዝኾነ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ሓገዝ ኣይግብኦምን’ዩ ክብል ንለበዋ ሜሮን ከምዝተቓውሞ እቲ ሓበሬታ ኣነጺሩ።
እቲ ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝምልከት ኣጀንዳ ሓያል ምስሕሓብ ዘኸሰተ ኮይኑ ፕረዚደንት ናይጀሪያ ነበር ኦባሳንጆ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ታቦ ኢምቤኪን ካልኦት ፕረዚደንታትን ድማ ንመርገጺ ኣምባሳደር ግብጺ ከምዝኾነኑዎ ተጠቂሱ’ሎ።
ብዙሓት ተሳተፍቲ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ንምሕጋዝ ምንቅስቓስ ክግበር ዝጠልብ ርኢቶ ሂቦም’ዮም።
እዚ ናይ ግብጺ መርገጺ ኣብ ቀረባ ኢሳይያስ ብሉኡኻቱ ኣቢሉ ፈለግ ኒል ሉኡላዊ ዋንነት ግብጺ’ዩ ክብል ዝሃቦ መግለጺ ምስቲ ብገበናት ሲናይ ኣቢሉ ዝሓፍሶ ዘሎ ሸርፊ ወጻኢ ብምትእስሳር ግብጺ ነቲ ከባቢ ከይትዓጽዎ ንዘቕረቦ ምሕጽንታ ከም ውዕለት ተቆጺሩ ዝተኸፈለ ክኸውን ከምዝኽእል ተንተንቲ ፖለቲካ ይሕብሩ።
--------------------------------------////////---------------------------------------
26 ሚያዝያ 2013
ኤርትራውያን ዜጋታት ብቀንዲ ግዳያት ዝኾነሉ ዘመናዊ ንግዲ ደቂ ሰብ ብዘሕዝን መልክዑ ይቕጽል ኣሎ
ካብ ግፍዕታት መላኺ ስርዓት ህግደፍ ንምህዳም ዶብ ሓሊፎም ናብ ጎረቤት ሱዳን ዘምርሑ ዜጋታትና ግዳይ ዘስካሕክሕ መሸጣ ናውቲ ውሽጣዊ ኣካላት ደቂሰብ ይኹን ከም ዘለዉ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ቋንቋ እንግሊዝኛ ዝተዘርገሐ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ንኤርትራዊት ሽወደናዊት ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰል ደቂ ሰባት ሜሮን እስቲፋኖስ ጠቒሱ ዝወጸ ዜና ኣብ ኢድ በዳዊን ኣትዮም ኣብ በረኻታት ሲናይ መከራ ይጸግቡ ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን መዓልታዊ ካብ 15-20 ናይ ርድኡና ጻውዒት ቴሌፎናት ከም ዝስማዕ ገሊጹ።
ሜሮን እስቲፋኖስ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ደሃይ እቶም ግዳያት ንምፍላጥ ናብ ሲናይ ኣብ ዝደወለትሉ እዋን ነታ ቴሌፎን ዝተቐበለት ኣደ ብ5 ሰብኡት ትዕመጽ ከም ዝነበረት ንምፍላጥ ከም ዝኸኣለት ገሊጻ’ያ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ብገበነኛታት በዳዊን ነጋዶ ደቂሰብ እንተተታሒዞም ዘለዎም ኣማራጺ ወይ ክሳብ 50 ሺሕ ደላር ከፊሎም ሂወቶም ምድሓን ወይ ከኣ መተካእታ ዘይብላ ሂወቶም ምስኣን ምዃኑ ድማ ሜሮን እስቲፋኖስ ወሲኻ ሓቢራ’ያ።


text:
ኣብ ናይጄርያ ሸፋቱ ን 51 ሰላማውያን ነበርቲ ቀቲሎም
ቅድም ክብል ናይ ከብቲ ጓሓሉ ከምዝነበሩ ዝተነግረሎም ሸፋቱ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ናይጄርያ ኣብ ዝርከብ ገጠር ን 51 ዓበይትን ህፃውንትን ሰባት ቀቲሎም ኣባይቲ 'ውን ብምቅፃል ኣብሪሶም።
ካብቶም መወትቲ ትሕቲ 10 ዓመት ዕድመ ዘለዎም ህፃውንቲ ይርከብዎም። ገለ እቶም ሬሳታት ድማ ተቆራሪፆም እዮም ተረኺቦም። እዚ መጥቃዕቲ ዘጋጠመ ኣብ ግዝኣት ካዱና ከባቢ ቢርንን ግዋሪ ኣብ ዝርከብ ግዋስካ ዝበሃል ቦታ እዩ።
ካብ'ቲ መጥቃዕቲ ዝደሓኑ ሰባት ከምዝበልዎ፤ እቶም ሸፋቱ ቀዳም ድሕሪ ቀትሪ እዮም ንግዋስካ ከቢቦም ዝሓዙዋ።
ገዛውቲ ኣቃፂሎም፣ ጠያይቲ ምስተኮሱ ሰባት ብፍርሒ ምህዳም ጀሚሮም - መብዛሕትኦም ከይፈለጡ ናብቶም ዕጡቓት ገጾም ሃዲሞም።
ነበርቲ ናይቲ ኸባቢ ንፕረዚደንት ሙሓመድ ቡሃሪ ፖሊስን ወተሃደራትን ልኢኹ ብቕልጡፍ ኣብቲ ምስ ግዝኣት ዛምፋራ ዘዳውብ ከባቢ ንዘለዉ ነበርቲ ሓለዋ ክገብር ፀዊዖም።
ዝሓለፈ ወርሒ 14 ሰራሕተኛታት ዕደና ኣብ ከባቢ ቢርንን ግዋሪ ብዕጡቓት ከምዝተቐተሉ ተገሊፁ ነይሩ።
ነበርቲ ግዋስካ ከምዝበልዎ፤ እቶም ቀዳም መዓልቲ መጥቃዕቲ ዝፈፀሙ ዕጡቓት ቅድም ክብል ናይ ከብቲ ጓሓሉ ዝነበሩ እንትኾን ቅንይ ኢሎም ግን ኣብ ገማግም እቲ ግዝኣት ኣብ ዝርከቡ ገጠራት ሽፍትነት ዝጀመሩ እዮም።
ኣብቲ መጥቃዕቲ ግዳያት ካብዝኾኑ ገሊኦም፤ ኣባላት ናይ'ቲ ነበርቲ ንባዕሎም ክከላኸሉ ዘጣየሽዎ ሓይሊ ምልሻ ዝነበሩ እንትኾን፤ እዚ ሓይሊ ቅድም ኢሉ ናይ ከብቲ ጓሓሉ መጥቃዕቲ ምስኣብፅሑሎም ዘጣየሽዎ እዩ ነይሩ።


text:
እንኮ መፍትሒ ጸገማት ህዝቢ ኤርትራ ቃልስን ቃልስን ጥራሕ’ዩ፡፡
ሰውራዊ ቃልሲ ዝውላዕ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን፡፡ፍትሒ ተጓዕጺጹ ህዝቢ ክብደል እንከሎ፡ ትካላት መንግስቲ ንውሑዳት ሰበስልጣናት ጥራሕ ከገልግላ ከለዋ ልምድታትን ባህልታትን ሕ/ሰብ ክድወን እንከሎ ኮታስ ሰላም ህዝቢ ተዘሪጉ ምዕባለ፡ ጎቲሙ ናብ ምጽናትን ምብራስን ክሰጋገር እንከሎ ሰውራዊ ምንቅስቓስ የድሊ ጥራሕ ዘይኮነስ ብቅልጡፍ ክውላዕ ናይ ግድነት ግድነት ይኸውን፡፡
ሰውራ ባዕሉ ዝመጽእ ወይ ከኣ ብሓደ ውልቀሰብ ዝብገስ ኣይኮነን፡፡ ዲሞክራሲያዊ ብዝኾነ ውዳበን ድልዱል ሓድነትን ዝተፈወነ ምስዝኸውን’ዩ፡ ውጽኢት ዝህልዎ፡፡
ንህዝቢ ኤርትራ እዚ ምንጋር ንቀባሪ ምርዳእ’ዩ፡፡ እቲ ምንታይ’ሲ ኣብ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ህዝቢ ዝጠጅኦ ሰውራ ብሳላ ጽኑዕ ቃልሱን መስዋእቱን እታ ዝተደልየት ናጽነት ከምጽእ ኣኽኢሉ’ዩ፡፡ ብሓድነት ዝደልደለ ሰውራ ከምዝዕወት ኣመስኪሩ ሓሊፉ’ዩ፡፡ ስለዚ ከኣ ኣድላይነት ሰውራ ምኽሪ ኣየድልዮን፡፡ ምዝኽኻሩ ግን ኣገዳሲ’ዩ፡፡
ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብዝበኣሰ ኣገባብ ክፉእ ባርነት ኣጋጢምዎ’ሎ፡፡ ሰላም ስኢኑ፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ተሓሪሙ፡ ኩሎም ልምድታቱን ባህልታቱን ብህግደፍ ተመንዚዖም ናብ ምብትታን ገጹ ኣምሪሑ ይርከብ፡፡ መርዓ፡ ሓዘን፡ ልደት፡ ማሕበራዊ ምንቅስቓስ ኮታስ እቶም ያታዊ ባህልታትን ልምድታትን ኤርትራውያን ሎሚ ኣሰሮም ጠፊኡ ኣክንድኦም ዘይምትእምማን፡ ስግኣትን ሽቑረራን ሳዕሪሮም መን ንመን ክሕግዝ ናብ ዝብል ታሪኽ ተሰጋጊሮም ኣለዉ፡፡
እዚ ህግደፍ ዘተኣታተዎ ኣነዋርን ዘይስነ-ሞጎታዊን ሰይጣናዊ ባህሊ ከኣ ህዝቢ ከም ህዝቢ ናብ ስደት ክውሕዝ ኣገዲዱ’ዩ፡፡ እዚ ሎሚ ዘሎ ስደት ድማ ብብርሰት ዝግለጽ’በር ስደት ኢልካ ኣቕሊልካ ኣብ ዝዝረበሉ ኣይኮነን ተበጺሑ ዘሎ፡፡
ኣብ ኤርትራ ዘይተነግረ’በር ዘይተገብረ ግፍዒ የለን፡፡ ብህግደፍ ዘይፍትሑ መሰረታውያን ሕቶታት ህዝቢ እምበኣር ክሳብ ለይቲ ሎሚ ተኣጂሎም ዝፍወሱ ግን ከኣ ዘይተፈወሰ መንሽሮ ኤርትራውያን ኮይኖም ይቕጽሉ ኣለዉ፡፡ እዚ ክሳብ መዓስ? ሕቶ ኩልና ኤርትራውያን’ኳ ዋላ እንተኾነ ግቡእን ግብራውን መልሲ ግን ኣይሃብናሉን፡፡
እምበኣር ኤርትራ ከም ሃጸያዊ መንግስቲ ሮማ ገማዕማዕ ኢላ ከይፈረሰት እንከላ ኤርትራውያን ሰውራ ክንውልዕ ንግደድ፡፡ ተበታቲንና፡ ናተይ’ባ ናተይ’ባ ገዲፍና ፖለቲካዊ ፕሮግራምና ንደሓር ኣቐሚጥና ህዝብን ሃገርን ነድሕን’ሞ፡ ህዝብን ሃገርን ኣድሒንና ዲሞክራሲ ንትከል’ሞ፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ነረክብ’ሞ ደሓር እቲ ፖለቲካዊ ፕሮግራምና ምስ ህዝብና ብምዃን ንፈውኖ፡፡ ሕጂ ግን ህግደፍ ኣተኣታቲዎ ዘሎ ናይ ጥፍኣትን ብርሰትን ፖሊሲታት ነጥፍኣሉ፡ ሓደ ጸላኢና ንሱ ስለዝኾነ ጸላኢና ንስዕረሉ ሰውራ ኤርትራ ንወልዕ!
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
21 ሚያዝያ 2018


text:
ናርዶስ ኣደ ሰለስተ ቆልዑት እያ። ስደተኛ ኮይና ካብ ሃገራ ካብ ትወጽእ ሸሞንተ ዓመታት ጌራ ኣላ። ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነብረትሉ፡ ሰብኣያ ካብቲ መወዳእታ ዘየብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምልጥ ናብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ኣምሪሑ። ነዚ ዝፈለጡ ኣሃድኡን ምምሕዳር እቲ ትነብረሉ ዝነበረት ኣከባቢን 50,000 ናቕፋ ክፈሊ ኢሎም ንግሆን ምሸትን እንዳ ተመላለሱ ኣሸገርዋ። ናርዶስ ትብል “ኖን ዶ እቲ ዝተባህለ ገንዘብ ክኸፍል ንደቀይውን ዝብላዕ ክረኽበሎም ኣይእልን ኔረ።” እቲ ዝነበረ ናይ ኩፖን ትረኽቦ ዝነበረት ኣስቤዛውን ተሓዲጋ፣ ንደቃ ተብልዖ ጨነቓ። ከምዚ ኢላ ከኣ ልዕሊ ዓመት ጸኒሓ። ድሕሪ ዓመት ግን፣ ሰብኣያ ኣብ ጁባ ደቡብ ሱዳን ስራሕ ረኺቡ ቁሩብ ክንቀሳቐስ ስለ ዝጀመረ፣ ናርዶስ ምስ ደቃ ከተርክቦ ተዘራሪቦም። ንሳውን ንሓሳቡ ተቐቢላቶ።
ናርዶስ ዛንታኣ ክትቅጽል ከላ፡ ካብ ኣስመራ ክወጽእ ሓሲበ ኣይፈልጥን ኔረ ግን ቀጻሊ እንዳመጹ ምስ ኣሸገሩኒ ምስኡ ከኣ ኣነ ካብ ሰብኣየይ፣ ደቀይ ከኣ ካብ ኣብኦም ተፈልዮም ክዓብዩ ስለዘይደለኹ ከይወዓልኩ ከይሓደርኩ መንገዲ ከጣይቕ ጀመርኩ። ዓደቦይ ከባቢ ሰንዓፈ ስለዝነበረ ናብኡ ክበጽሕ ጸገም ኣይነበረንን። ግና ካብኡ ዘሎ መንገዲ እዩ እቲ ዝኸበደ። ክሳብ ሰንዓፈ ዘሎ ኬላታት ክሓልፎ ከምዝኽእል ይፈልጥ ኔረ፣ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ይኸይድ ስለዝነበርኩ ከኣ ብዙሕ ኣይፍርሓንን። ኮይኑ ግና ምስቲኣብ ልበይ ዘሎ ሓድሽ ሓሳብ ኣብ ሽዑ በጺሑስ ዋላ ናብ ሰንዓፈ እዩ ኣፍሪሑኒ። መወዳእታኡ ግን ተበጊሰ። ምስ ሓደ ቤተ ሰብ ተዘራሪበ፣ ንሱ ከኣ ዓዲ ከይዱ ሰብ ረኺቡለይ ኣብ ሳልስቲ ተመሊሱ። ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ከኣ ተበጊስና።
ካብ ኣስመራ ናብ ዓዲ ቐይሕ ኢና ኣውቶቡስ ተሳፊርና። ፍርቂ መዓልቲ ይኸውን ከኣ በጺሕና። ካብ ዓዲ ቀይሕ ከኣ ተምሲሕና ናብ ሰንዓፈ መሊስና ተሰቒልና። እዚ ዝገበርና ካብ ዓዲ ቐይሕ ዝመጻ ኣውቶቡሳት ብዙሕ ተፍቲሽ ስለዘይግበረለን ኢና። ብሰላም ከኣ ናብ ሰንዓፈ ኣቲና። ኣብ ሰንዓፈ ጠጠው መጠው ከይበልና ኢና ጉዕዞ ጀሚርና። ካብ ሰንዓፈ ክንወጽእ ከለና ከባቢ ሰዓት ክልተ ኔሩ፣ ሓሙሽተ ሰዓታት ዝኸውን ከኣ ብእግሪ ተጓዒዝና። እቲ ቅንያት ዓመታዊ ዝበዓለሉ ንግደት ኣብ ሰንዓፈ ስለዝነበረ ብዙሕ ሰብ እዩ ኔሩ፣ ገለ ናብ ሰንዓፈ ዝኣቱ ገለ ከኣ ካብ ሰንዓፈ ዝወጽእ። ነዛ ዕድል ክንጥቀመላ ኢና ከኣ ካብ ኣስመራ ኣብቲ ቅንያት ተበጊስና።
መንገዲ ካብ ሰንዓፈ ናብቲ ናይ ቆጸራ ቦታ ነዊሕ እዩ ኔሩ። እቲ ቦኽሪ ወደይ ባዕሉ እዩ ከይዱ፣ እተን ክልተ ኣዋልድ ደቀይ ግን ነታ ንእሽተይ ኣነ ነታ ምዕባያ ድማ እቲ መንገዲ ዝወስደኒ ዝነበረ ቤተሰበይ እዩ ጸይርዋ። ዕራርቦ ምስ ኮነ ከኣ ኣብቲ ቦታ ቆጸራ በጺሕና። እቲ ኣስጋራይ ኣብ ሓደ ጽላል ኮፍ ኢሉ ጸኒሑና። ደንጒይኹምኒ ኢሉ ገርጨው ገርጨው ኢሉልና መጀመርያ ደሓር ግን ጉዳይ መንገድና ክንገብር ተሰማመዕና። ድሕሪዚ እቲ ቤተሰበይ ሰላም መንገዲ ኢሉኒ ምስቲ ኣስጋራይ ሓዲጉኒ ከይዱ። እቲ ኣስጋራይ ከኣ ዝነበራና መንገዲ ሓጺር ሙዃኑን፣ ግን ሓንቲ ኬላ ከምዘላን እንተ ሓቲቶምኒ ከኣ ንበዓል ኢልና ሰንዓፈ ከምዝጸናሕናን ኣነ በዓል ቤትኪ ምዃነይን ትንገርዮም ኢሉኒ። ንሓደ ሰዓት ዝኸውን ሓንቲ ጎቦ ዜርናያ፣ ብድሕሪ እቲ ጎቦ ከኣ ወትሃደራት ጸኒሖምና። ከምዝበሎ ናበይ ኢኾም ኢሎም ሓቲቶምና፣ ንሱ ከኣ ንገዛ ኢና ኢልዎም።
እቶም ወትሃደራት ብዙሕ ኣይሕተቱናን፣ ክዳውንተይ ጓል እቲ ከባቢ ከም ዝመስል ጌረ እየ ተኸዲነ ኔረ። ሕለፉ ምስ በሉና መንገድና ቀጺልና፣ ኣነ እሞ ብፍርሒ ኣብ ዝኣትዎ እዩ ጨኒቑኒ ኔሩ። ኣምላኽ ግን ብሰላም ይሕሊፍና። ካብዚ ቦታ ሓደ ሰዓት ዝኸውን ምስ ከድና ኣብ እግሪ ጎቦ ገዛ ረኺብና። ኣብዚ ምስ በጻሕና፣ ኣነ ኣብዚ እየ ዝሓድር ንስኺ ግን በዛ ናይ እግሪ መንገዲ ሒዝኪ እዛ ጎቦ ውጽያ ይብለኒ። ለይቲ እዩ ኮይኑ፣ ሰዓት ኣይነበረንን እምበር ሰዓት 9 ይኸውን ኔሩ እዩ። ኣብቲ ሰዓት ሰለስተ ቆልዑ ሒዘ ናበይ ክኸይድ፣ ኣይከይድን ኣብጽሓኒ ወይ ከኣ ምሳኻ እየ ዝሓድር ኢለዮ። መወድእትኡ ሕራይ ኢሉኒ፣ ወጋሕታ ክብገስ ምስ በልክዎ።
ኣይትውጋሕ ወጊሓ መሬት እምበር ኣነስ ክትወግሕ ኣይደለኹዋን ኔረ። ሰዓት ኣርባዕተ ኮይኑ ተስኢ ኢሉኒ። ተሲኤ፣ ደቀይ ከተስኦም ብኽንደይ ጋዳ፣ መወዳእትኡ ግን ተሲኦም፣ ናብ ባባ ክንከይድ እንዳ በልኩ ሕራይ ኢሎምኒ። ወጺና ካብታ ገዛ፡ እታ ናይ እግሪ መንገዲ ከኣ ኣርእዩኒ፣ እዚኣ ሒዝኪ ኢኺ ትኸዲ ኢሉኒ። ምሳይ ግን ቁሩብ ደቓይቕ ወጺኡ እዩ ናብታ ጎቦ። እታ ጎቦ ምስ ደቀይ ከቢዳትኒ እያ። ፍርቒ ሰዓት ኢና ደይብና። ንጸጋም ንየማን እንዳኸድካ ኢኻ ትድይቦ እቲ መንገዲ፣ ንስያፍ እዩ። ደሓን ይእተዉ እቶም ብእኡ ዝደየቡን ዝሓለፉን፣ ደሓን እዩ እቲ መንገዲ ከምቲ ዝፈራሕክዎ ኣይኮነነ ኔሩ። ነታ ጎቦ ክወርዳ ከለኹውን ከምኡ እዩ፣ ግን ክወርዳ ዝያዳ ኣፍሪሓትኒ። ስለደቀይ እየ ፈሪሔ፣ ይርእዮም እሞ የደንግጹኒ።
በቲ ኮይኑ በቲ ወሪድናያ። ጸሓይ ኣይበረቐትን ኔራ፡ መሬት ግን ወጊሑ እዩ። ካብዚውን መንገዲ ኔሩና ግን ጎልጎል እዩ፣ ደኺመ ጓለይ ከየውረድክዋ ካብ ዝባነይ ክልተ መዓልቲ ኮይኑ። ደቀይ ደኺሞም ጠምዮም። ኣምላኽ ረዲእና ግና፣ ወትሃደራት ናይ ኢትዮጵያ ረኪቦምና፣ መግቢ ማይ ሂቦሙና። የዕርፉ ኢሎሞም ንደቀይ ደቂሶም ውዒሎም። ካብዚ ናብ እንዳ ኣባጉና ወሲዶሙና፣ ቀጺሎም ከኣ ናብ ማይ ዓይኒ መዓስከር ስደተኛታት ኣስጊሮምና። ኣብ መዓሰከር ማይ ዓይኒ ስደተኛታት ሸሞንተ ወርሒ ጸኒሔ፣ ካብኡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣቢለ። ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝመጽእ ሸውዓተ ዓመተይ ኮይኑ ኣሎ። ምስ ሰለስተ ደቀይ ሓንቲ ገዛ ተኻሪና ኢና ንነብር፣ ስብኣየይ ይሕግዘኒ እዩ ግን ናብራ ኣዲስ ኣበባ ንግሆ ንግሆ እዩ ዝውስኽ ዝኣኸለ ኣይኣኽለካን እዩ። ዝጀመርክዎ መንገዲ ናብ ኤውሮጳ ወይ ኣሜሪካ መጀመርያ ኣይነበረንን፣ እዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ግን ጀሚረ ኣለኩ፣ ክንደይ ይወስድ ኣይፍለጥን እዩ። ኣምላኽ ይሓግዘኒ ድሕሪ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ዓመት ይሰልጠኒ ይኸውን፣ ትብል ናርዶስ ዛንታኣ ክትዛዝም ከላ።
ከም ናርዶስ ብዙሕ ሽግር የሕሊፈን፣ ሽግረን ተወዲኡ ኢለን ዝሓስባ፣ ግን ከኣ ላንላንጋ ኮይነን ዝተረፋሞ ኣብ ዝሓሰብኦ ከይበጽሓ ኣብ ጠልጠል ዘለዋ ብዙሓት ደቀንስትዮ እየን። ክሳዕ ዓሰርተ ዓመታት ዝኣክል ኣብ ከተማታት እንዳ ተቐመጣ ዘለወን ሕጋዊ መንገድታት ዝጽበያ ደቀንስትዮ ቁጽረን ውሑድ ኣይኮነን። ዝነበረን መንገዲ ተበላሺዩወን ወይውን ዝጀመርኦ ወለሓደ ዘይብለን፣ ብሓወላ ብዝረኽብኦ ገንዘብ ናብርአን እንዳገበራ ሂወተን ሂወት ደቀንን ይመርሓ ኣለዋ።