text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሮበርትፎሽ፡ ብርክት ዝበለ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ዕድላት ኣሎ። ኣብዚ ከባቢ’ዚ፡ ዝካረ፡ ዝግዛእ ቪላታትን ባዶ መሬትን ካልእን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ሮበርትፎስቡስተደር ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኮይኑ ኣብቲ ቦታ ኣስታት 246 መንበሪ-ኣባይቲ ይውንን። እዚ ኣባይቲ’ዚ ኣብ ከባቢታት ቢግደዮ፡ ሮበርትፎሽን ኦነሰትን ይርከብ።
ብዜካ’ዚ፡ ኣብ ሮበርትፎሽ ብርክት ዝበላ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ይርከባ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ’ዚ ምምሕዳር ከባቢ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት፡ እንግሊዘኛ፡ ፈረንሳይ፡ ጀርመን፡ ቼክ፡ ሲንሃሊ፡ ዓረበኛ፡ ባንግላደሽ፡ ዳሪ፡ ራሻ፡ ሶማለኛን ትግርኛን ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብዚ 6800 ነባሮ ዘለዎ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ኣስታት 140 ምዝጉባት ማሕበራት ይርከባ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ማሕበራዊ ህወት ናይ’ዚ ከባቢ፡ ኣዝዩ ንጡፍ ወይ ልዕሊ ንቡር እዩ ክበሃል ይከኣል። ከም መርኣያ ናይ’ዚ ከኣ፡ ምምሕዳር ከተማ፡ ንተቐማጦ ዘአንግዶ ብርክት ማሕበራዊ ንጥፈታት ይርከብ። እዚ ንጥፈታት’ዚ፡ ስፖርት፡ ባህሊ፡ ከባብያዊ ንጥፈታት ከምኡ ውን ማሕበራዊ-ምኽርታት ዝማእከሉ ንጥፈታት ዝድህስስ ይርከቦ።
ኣብ ሮበርትፎሽ፡ ምስ ሽወደናዊ ቤተ-ክርስትያን ምትእስሳር ዘለወን ብርክት ዝበላ ሰበኻታትን ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባትን ውን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማኣከል ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ድኳናት መዓልታዊ ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ ድኳናትት ክዳውንቲ፡ ድኳናት ኣቍሑ ገዛ፡ ድኳናት ኤለክትሮኒክ፡ ድኳናት ስፖርታዊ ነገራት፡ ፋርማሲ፡ ባንኪ፡ ቤት-ንባብ፡ ኣብያተ-መግቢ ከምኡ ውን እንዳ-ሻሂታት፡ ይርከብ። ብዜካ’ዚ እዞም ዝስዕቡ ማእከላት ወይ ኣብያተ-ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ንኣብነት ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊን)፡ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት፡ ከማኡ ውን ቤት-ጽሕፈት ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ውን ኣብ ማእከል ከተማ ተደኲኖም ይርከቡ።
ኣብ ከተማ ኡምዮ፡ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ክትረኽብዎ እትኽእሉ ኣገልግሎታት፡ ብቐሊሉ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ንኣብነት በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት)፡ ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪን-ካሳ) ክመኡ ውን ውን ቤት-ጽሕፈት በዓል-መዚ ኢሚግረሽን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብ ሓባራዊ መርበብ-ሓበሬታ ኡምዮን ከባቢኡን ብምእታው፡ ዝርዝር መደባት ናይቲ ዞባ፡ ባህላዊ ሓበሬታ፡ ካርታን ካልእ ከገድሰኩም ዝኽእል ንጥፈታትን ብዝርዝር ክትራዩ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ነቲ ንቆልዑ ዝግበር ኣገልግሎታት መውዓሊ-ቦታን ክንክንን ዝበለጸ ንምግባሩ ሓያል ጻዕርትታ ኣብ ምግባር ወትሩ ምስ ተጸምደ እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዝዕድሚኣኦም ህጻናት ዝእንግዳ 15 ማእከል ህጻናት ይርከባ። እዘን ማእከላት። መውዓሊ-ህጻናትን ማእከል ማሕበር ወለድን ይክረብአን። እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 6 ክሳብ 12 ዝርከቡ ህጻናት፡ ቅድሚ ትምርህትን ድሕሪ ትምርህትን ዝዘናግዕሉ መጽንሖ ቦታታት ውን ኣለዎም። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ 5 ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ይርከባ። ተመሃሮ እኹልን ብሱልን ፍልጠት ንኽቐስሙ ካብ ዝብል እምንቶ ብምብጋስ፡ ሓላፍነትን ተበግሶታት ምውሳድን። መለለዪ ትምህርታዊ ኣገልግሎታት ከተማ ሮበትስፎሽ እዩ። ኣውንታዊ ኣተሓሳስባ ወይ ድማ ዕድላት ካብ ዕንቕፋታት ይበዝሕ ዝብል ርዳኢት፡ ነብሰ-ምትእምማን ዘዕቢ ብምዃኑ፡ ብዓቕምኻ ወይ ውን ብናይ ገዛእ ርእስኻ ሓሳባት ሽግራት ክትፈትሕ ይገብረካ። ተሳትፎን ግሉጽነትን ምስ ናይ ምምሃርን ድሌትን ተበላሓትነት ተደሚሩ መሪሕ ኮምፓስ ትምህርታዊ ዕላማታትና እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይትን ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ብማእከል-ትምህርቲ ላር-ሰንትሩም ይእለ። መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ድሕሪ ምጥንቓቕኩም፡ ቋንቋ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ ዝብል፡ ልዕል ዝበለ ናይ ቋንቋ ትምርህቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኩሎም ኣብ መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ዝሳተፉ ሰባት፡ ንሞያን ትምህርትን ዝምልከት ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ውን ኣሎ። ካብ ቢግድዮ ውጽእ ኢልካ፡ ዳልካርልሶ ፎልክ-ሆግስኩላ እትበሃል፡ ህዝባዊ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ትርከብ። ኣብዛ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ናኡ ሙዚቃ ኣንፈት ዘለዎ ትምህርታት ክትመሃሩ ትኽእሉ። ትምህርቲ ክትቕጽሉ ምስ እትደልዩ ውን፡ ኣብ ናይ 6 ማይል ርሕቀት እታ ካብ ኩሉ ኵርነዓት ዓለም ዝመጹ ኣስታት 36000 ተመሃሮ ኣኣንጊዳ እትርከብ፡ ኡምዮ ዩኒቨርስቲ ኣላትኩም።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ ናይ ዞባ ሆስፒታል ይርከብ። ኣብዚ ሆስፒታል’ዚ፡ ሓካይም፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናት ከማኡ ውን ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታት ወይን ነፍሰ-ጾራት ይርከቦ። ንህጹጽ ወይ ውን ፍሉይ ጥዕናዊ ክንክን ናብ ሆስፒታል ኣውራጃ ሰሜን ሽወደን (ኖርላንድስ ዩኒቨርሲተትስ ኹክሁስ) ምኻድ የድልየኩም። ክንክን ስኒ ብዝምልከት፡ ናብ ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ ወይ ፎልክታንድ-ቮርደን ክትከዱ ትኽእሉ። ብርክት ዝበሉ ናይ ግሊ ሓካይም ስኒ ውን ኣብቲ ቦታ ኣለዉ እዮም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ምምሕዳራዊ ትካላት ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ክተማ ሮበርትፍሽ፡ ናብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ንምምልላስ፡ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎት ይርከብ። ብኣውቶቡስ ንከተማ ሾለፍትዮ ሰዓት ንከተማ ኡምዮ ከኣ 45 ደቓይቕ ይወስድ። ኣገልግሎት መጎዓዝያና፡ ስሉጥን ጽፉፍን እዩ ክበሃል ይከኣል። ናብተን ኣብቲ ከባባኢ ዝርከባ ከተማታት፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰዓት እትኸይድ ኣውቶቡስ ኣላ። ካብ ከተማታት ኡምዮን ሾለፍትዮን ናብ ስቶክሆልም ወይ ውን ካልእ ከተማታት ኣውሮጳ ዝኸዳ ነፈርቲ ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ናትካ ትካል ንምግባር ጽቡቕ ዕድላት ኣሎ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ፡ ኣስታት 900 ትካላት ኣለዋ። ክበዝሓ ኣለወን ዝብል ድሌት ውን ኣለና። ናይ ባዕልኹም ትካል ክትገብሩ መደብ ምስ ዝህልወኩም፡ ክትውከሱና ትኽእሉ። ንሕና ውን ብወገና። ዘድሊ ናይ ሓገዝ መስኖታት ክትረኽቡ፡ ትምህርትን ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ ምኽርታት ክንልግሰልኩም ንኽእል።
ንግዳዊ ወይ ትካላዊ ጽላት ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ብናይ ምስናዕ ኢንዱስትሪታት ዝተዓብለለ እዩ። 20 ምእታዊ ካብ ነባሮ ከተማና፡ ኣብተን ኣብ ምስናዕ ዝነጥፋ ኢንዱስትሪታት ተቆጺሮም ይሰርሑ። ኣብ ሕርሻዊ መዳይ ውን ኣንተኾነ፡ ኣስታት 8 ሚእታዊ ነባሮ ይሰርሑ። እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብዚ ቦታ፡ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ኮይኑ። ኣስታት 750 ሰራሕተኛታት ኣለዎ።


c: text/html

text:
ናይ ኣሜሪካ ሃገራዊ ኣገልግሎት ትንበያ ኩነታት ኣየር ‘’ተራእዩ ዘይፈልጥ’’ ቅልውላው ኢሉ ዝፀውዖ፣ ውሕጅ ዘዕለቕለቖም ከባቢታት ቴክሳስን ሉዊዚያናን ሕዚ እውን ብማይ እናተወሓጡ ይርከቡ። ዛጊት እንተወሓደ ሽዱሽተ ሰባት ሞይቶም ኣስታት 30,000 ድማ ካብ መንበሪ ገዛውቶም ተመዛቢሎም ኣብ ጊዚያዊ መዕቖቢ ይርከቡ።ኣብ ስርሓት ህይወት ምድሓን ኣብ መንጎ ፌደራላዊን መንግስታት ክፍለ ግዝኣታትን፣ናይ ውልቂ ጉጅለታት ሓገዝ ወሃብትን ተራ ዜጋታትን ዘሎ ምውህሃድን ምትሕብባርን ዝምልከት ሰበስልጣን ናእድኦም ይገልፁ ኣለው።ፕረዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ብሓደጋ ንዝተጠቕዑ ከባቢታት ሎሚ ንምብጻሕ ቴክሳስ ኣትዮም አለው።
ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን ነቶም ከቢድ ውሕጅ ካብ ዘዕለቕለቖም ከባቢታት ቴክሳስ መውፅኢ ስኢኖም ንዝተቐርቀሩ ሰባት ብሄልኮፕተራት ኣቢሎም ትማሊ ሶኑይ ከውፅኡ ውዒሎም ኣለው።ነበርቲ ናኣሽቱ ጀልባታቶም ገይሮም ንጎረባብቶምን መውፅኢ ንዝስኣኑን ከውፅኡ ውዒሎም።ካብቲ ዘዕለቕለቐ ከባቢታት ዝወፁ ነበርቲ ዕግበቶም ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
“ከውፅኡና ብምምፅኦም ዕድለኛታት ኢና፤ካብዚ ዝኸፍአ ምኾነ ነይሩ።ስለዚ ሕጉስቲ እየ።”
ፕረዝዳንት ትራምፕ ኣብ ፃዕርታት ህይወት ምድሓን ንዝተዋፈሩ ትማሊ ሶኑ ናእድኦም ገሊፆም።
“ጎረቤት ንጎረቤት ክሕግዞ ሪኢና፣ዓርኪ ንዓርኩ ክሕግዞ፤ዘይፍለጥ ሰብ ንዘይፈልጦ ክሕግዝ ኣብ ኩሉ ሪኢና።ብቴሌቪዥን ሪኢኹም፤እዚ ዘደንቕ ስራሕን ፍቕርን ሪኢኹምዎ ኣለኹም።”
እቶም ፕረዝዳንት ኣብ ዝተጎድኡ ኽፋላት ቴክሳስን ሉዊዚያናን ምሉእ ሓገዝ ፌደራላዊ መንግስቲ ከምዘይፍለዮም ብምግላፅ ኣብ ናይ ቴክሳስ ፃዕሪ 8,500 ሰራሕተኛታት ፌደራል ይሳተፉ ከምዘለው ሓቢሮም።
“ዳግመ ምትካል እግሪ ነዊሕን ኣፀጋሚን ጉዕዞ እዩ። ፌደራል መንግስቲ ድማ ኣብዚ ብድልውነት ደው ኢሉ ይርከብ፤ነቲ ፃዕሪ ንምሕጋዝ ድልዊ እዩ።”
ኣብ ልዕሊ መንበሪ ገዛውትን መሰረተ ልምዓትን ዝወረደ ዕንወት ርኡይ እዩ።ሰበስልጣን ግን ቀዳምነት ምድሓን ህይወት ሰባት እዩ ይብሉ።ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ግሬግ ኣቦት ኣገልግሎት ኤሌትሪክ ናብ ዝነበሮ ንምምላስ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወይ ክልተ መዓልታት ክጅምር እዩ ኢሎም።
“ዝጠፍአ ሓይሊ መብራህቲ ምዕራይ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ስራሕቲ ምዃኑ ንርዳእ ኢና።ብዘይካ ኤሌክትሪክ ክተሰርሕ ኣይትኽእልን።….መግብን ማይን ንዘድልዮ ኩሉ ምቕራብና እውን ክነረጋግፅ ኣለና።”
ፕረዝደንት ትራምፕ ካብ ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ሉዊዚያና ጆን ቤል ኤድዋርድስ ብዝቐረበሎም ሕቶ ትማሊ ሶኑይ ህፁጽ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣፅዲቖም ኣለው።
ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ መጋቢት ዕላዊ ዝገበሮ በጀት ንፕሮግራማት ህፁፅ ሓገዝ ናይ ፌደራልን ንግድያት ውሑጅ ዝውሃብ ረድኤትን ዓብዪ ምጉዳል ገይሩ እዩ።ፕረዝዳንት ትራምፕ ግን ኣብ ቴክሳስን ሉዊዚያናን ንዳግመ ሕውየት ወይ ምትካል እግሪ ዝውዕል ብኮንግረስ ዝፀድቕን ቢሊዮናት ዶላር ከድልይ እዩ ኢሎም ኣለው።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ህወሓት፣ሰፊሕ ውድባዊ ምንቅስቃስ ይካየደሉ ዝነበረ ቆላ ተምቤን ሎሚ ድማ ኣብ ሞንጎ ገዛኢ ፓርቲን ኣባል‘ቲ ፓርቲ ዝነበሩን ምስ ኣንድነት-መድረኽ ዝተሰለፉን ኣቶ ስዬ ኣብራሃን ከቢድ ንሕንሕ ዝራኣየሉ ዓውዲ-ውድድር-መረፃ ኮይኑ‘ሎ።
ኣነ መማረፂ ሓሳብ ሒዘ‘የ መፂኤ ዘለኹ።ንሳቶም ነቲ ዘቅርቦ ዘለኹ ሓሳብ፣ ይፋዊ ናይ መኸተ ሓሳብ ከምፅኡ ኣይካኣሉን።ኣብ ክንድኡ ሒዞምዎ ዘለው ሓደ ውሽጢ ውሽጢ ብኣባላት ኣቢሎም ዝሰድዎ ነውራም ዝኾነ ናይ መፀለምታ ስራሕ‘ዩ፣እቲ ካልኣይ ንህዝቢ ምፍርራሕ‘ዩ ኢሎም ኣቶ ስየ።
ኣብ እዋን ደርጊ ዝተፈፀመ ገበን ቀይሕ ራዕዲ ተዝንቱን ብኣቶ ሃይለ ገሪማ ዝተሰርሐትን ሰነዳዊት-ፊልም ዝሓዘቶም ምስልታት ግፍዒ ንህዝቢ እናተራኣየ፣ምስ‘ዞም ነዚ ግብሪ‘ዚ ዝፈፀሙ ሰባት‘ዩ ስየ ኣብራሃ ዓሪኹ ዘሎ እናተባሃለ ወፍሪ ፀለመ ይካየደለይ‘ሎ ኢሎም።ከምኡውን ኣብ‘ቲ ሕሉፍ መረፃ ብኣባላት ቅንጅት ዝተጠቅሰ ዘረባ እናተጠቀሙ ሕማቅ ወፍሪ ብገዛኢ ፓርቲ ይካየደለይ‘ሎ ኢሎም ኣቶ ስየ ኣብራሃ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ወሃቢ-ቃል ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣቶ ጎበዛይ ወ/ኣረጋይ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኣብ መንግስታዊ ሚድያታት እቲ ዝተባሃለ ፊልም ተራእዩ እንተኾይኑ ርግፀኛ ኣይኮንኩን፣ኣነ‘ውን ኣይራኣኹን ኢሎም።
እታ ፊልም ናብ ህዝቢ ንከይትቀርብ ኣይተኣገደትን፣እቲ ጉዳይ ስለምንታይ ከምዝተላዕለ ኣይተረደአንን፣ተወዳዳራይ ፓርቲ ነቲ ፊልም ኣቅሪቡ እንተኾይኑ ድማ፣ፍፃመታት ስርዓት ደርፍ ንከይዝንቶ ንከይላዓል ዝኽልክል ሕጊ መረፃ ዘሎ ኣይመስለንን ኢሎም።ኣስዒቦም፣ብዛዕባ ደርጊን ኣብ‘ዚ ቀረባ ድማ ቅንጅት ብዛዕባ ፀረ ህዝቢ ትግራይ ዘካየድዎ ወፍሪ ቅር ዝብሎ ሰብ ኣሎ እንተኾይኑ፣መፍትሒኡ ምስኣቶም ዘይምሕዋስ፣ምስኣቶም ዘይምዕራኽ‘ዩ እቲ ትኽኽል ዝመስለኒ ኢሎም።
ብሕልፊ ኣብ‘ቲ ሕሉፍ ምርጫ ኣንፃር ህዝቢ ትግራይ ዝተገብረ ወፍሪታት፣
ትኽኽል ከምዘይነበረ፣እቲ ንስልጣን ይወዳደር ዘሎ ህወሓት፣ኣልዒሉ እንተተዛረበ፣ዘይሕጋዊ ኣይኮነን ይብሉ ወሃቢ-ቃል ምምሕዳር ክልል ትግራይ።
ንሙሉእ ቃለ-ምልልስ ክልቲኡ ወገን ኣብ‘ዚ ይጠውቁ፣


text:
ብመሰረት ጸብጻብ እቲ ትካል ኣብ መወዳእታ ዓመተ 2016 ኣብ መላእ ዓለም 65.6 ሚልዮን ሰባት ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ተሓቢሩ።
ብተወሳኺ እቲ ትካል ልዕሊ ፍርቂ ካብ ስደተኛታት ዓለም ካብ ሃገራት ሶርያ፡ኣፍጋኒስታን ደቡብ ሱዳን ዝመጹ ምኳኖም ይገልጽ።
ኣብ 2016 ዓ.ም ጥራይ አስታት 2 ሚልዮን ሓተቲ ዑቕባ ዝተመዝገቡ ክኾኑ ኸለው ጀርመን ብብዝሒ ስደተኛታት ምቕባል ቀዳመይቲ ክትስራዕ ከላ ኣሜሪካ፡ ጣልያንን ቱርኪን ድማ ካብ ሳልሳይ ክሳብ ራብዓይ ብቅደም ሰዓብ ይስረዓ።
ጸብጻብ እቲ ትካል ብተወሳኺ ኣብ ምምዕባል ዝርኸባ ሃገራት ን84 ሚእታዊት እዞም ስደተኛታት ዘዕቖባ ምኳነን ይሕብር።
“ብዘይ ሰላም እቶም ኣብ ውሽጢ ደቡብ ሱዳን ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ 4 ሚልዮን ሰባት ወይ ስደተኛታት ናብ መነባብርኦም ክምለሱ ኣይኽእሉን።”
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ ኣብቲ ኣጋጣሚ ከምዚ ኢሎም።
“ኢትዮጵያ ካብ ስቕያት ሃዲሞም ሰብኣዊ ሓገዝ ደልዮም ንዝመጹ ኩሎም ሰባት ዶባታ ክፉት እዩ። ኢትዮጵያ ነዚ ንምግባር ቃል ኣትያ’ያ ካልኦት እውን ተመሳሳሊ ተግባር ክካይዱ ተተባብዕ።”
ኣብ መወዳእታ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፍሊፖ ግራንደ ከምዚ ኢሎም።
“እዚ መዓስከር ንልዕሊ 50,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣዕቑቡ ይርኸብ። ዓብይ ይመስል ግን ኸአ ልዕሊ ዓቐን ዝሓዘ’ውን ይመስል ግን ካብቶም ኣርባዕተ ሚልዮን ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ወጻኢ ዝተመዛበሉ ደቡብ ሱዳናዊያን ንእሽቶይ ክፋል’ዩ ሒዙ ዘሎ።”


text:
ኣብ ቀረባ እዋን ነበርቲ ኸተማ ሽረ እንዳስላሰ ኣብታ ኸተማ ዝስራሕ ዘሎ መንገዲ ፅፈቱ ዝሓለወ ብዘይምኻኑ ገና ተሰርሑ ክይተወደአን ተመርቁ ከይተረከበን ፈጋዕጋዕ ኢሉ ክብሉ አማሪሮም ኔሮም'ዮም።
አቶ ተኽላይ ገረዝጊሄር ገብረማርያም ኣብታ ኸተማ ምኽትል ኸንቲባን ሓላፊ ቤት-ፅሕፈት ልምዓትን ንግድን ኢንዱስትሪን፣ ሕቶ ነበርቲ ኸተማ ሽረ እንዳስላሴ ናብ ፊደራል መንግስቲ በዓል-ስልጣን መንገዲ ቀሪቡ ቀፃሊ እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ'ዩ ክብሉ ምስ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ አብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ተዛሪቦም።
ካብቲ በዓል-ስልጣን ዝመፁ ተወከልቲ ምሳናን ምስቶም ነቲ ጥርዓን ዘቅረቡ ሰባትን ተራኺቦም ኣብ መስከረም ወይ ጥቅምቲ ዝናብ ምስ አብቅዓ እቲ ዝተበላሸወ ከም ብሓድሽ ንክስራሕ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ'ዩ ኢሎም። አቶ ተኽላይ ነቲ እቶም ነበርቲ ሕቶ ስለ ዘቅረብና ዓረና ኢኹም ተባሂልና ክብሉ ዘቅረብዎ መረረት'ውን አሉታ ሂበም'ሉ።
እቲ ፕሮጀክት ናይ ፌደራል'ዩ ብዝብል ጥርዓና አብ ምምሕዳር'ቲ ከባቢ ሰማዒ ስለ ዘይረኸበ ፌደራል መንግስቲ ንኽሰምዓና ሰላማዊ ሰልፊ ክንገብር ኢልና እንተሓተተና'ዉን አይተፈቅደልናን በዚ'ውን መሰል ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር አይተሓለወልናን ክብሉ ምስ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ተዛሪቦም ምንባሮም ይዝከር።


text:
ካብ ትሻዓተ ምብራቃውን ደቡባውን ኣፍሪቃ ዝተወከሉ ኪኢላታትን መግብን ሰበ-ስልጣንን ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ተኣኪቦም‘ለው።ምኽንያት - ህዝቢ‘ቲ ዞባ መግቢ ናይ ምርካብ መሰሉ ዝረጋገፀሉ መስርሕ ንምጥጣሕ።
ካብ ካልኦት ኣጀንዳታት ቀዳማይ ትኲረት ዝረክብ፣ህዝቢ ብፍላይ እቲ ድኻ መግቢ ንከይረክብ ዓንቂፉ ዘሎ ፀገም ኣየናይ‘ዩ ንዝብል ሕቶ ዝምልስ‘ዩ።
ንቪኦኤ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ኣቦ-መንበር ጥምረት መርየት ኬንያ ኦድንዳ ሉሙምባ፣ኣስታት ሰማንያ ሚእታዊ ሓረስቶት ኣፍሪቃ ኣብ ንእሽተይ ግራት ዝናበሩ‘ዮም፣እቲ ዘግርም ግና ፖሊሲ መርየት‘ዛ ኣህጉር ነቶም ድኻ ሓረስቶት ዘይኮነስ ናብ ሃብታማት ዘዛዘወ‘ዩ ኢሎም።
”ክንዲ ዝተኻኣለ ቁፅሪ ሓረስቶት ናብ ፍርያት ንክኣትውን ተረባሕቲ ንክኾኑን ዝድለ እንተኾይኑ፣ፖሊሲታት፣ስሪታትን ኣሰራርሓን ዳግም ክፍተሽ ኣለዎ።ኣዝዮም ሒደት ኣብ ሰፋሕቲ ሕርሻ ዝዋፈሩ ሃብታማት፣ንሙሉእ ህዝቢ መግቢ ክቅርቡ‘ዮም ኢልካ ምፅባይ ተመራፃይ ኣይመስለንን”ይብሉ።
ሚስተር ሉሙምባ ወሲኾም፣ዝዓበየ ሕርሻ ኣፍሪቃ፣ካብ‘ቲ ዝፍለጥ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ወፃኢ‘ዩ ዝርከብ ይብሉ።ናእሽቱ መርየት እናሓረሱ ዝናበሩ ገባሮት ዘተኣማምን ናብራ ኣብ ርእሲ ዘይምርካቦም፣ኣብ‘ታ ቁራፅ መርየት‘ውን ኢንቨስት ክገብሩ ዘይኽእሉን፣ምናዳ ዋንነቶም ዘይተረጋገፀ እንተኾይኑ፣ ንቀፃላይ ዘበን ኣዝመራ ምፅባይ ከምዘፀግመሎም ሓቢሮም።
ፀገም ማይን መሳለጥያታትን‘ውን ርእሶም ዝኻኣሉ ዕንቅፋታት ኮይኖም ከምዘለው ይገልፁ ሚስተር ሉማምባ።
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዳይረክተር ፕሮጀክት ሓረስቶት ደቂ-ኣነስትዮ ዝኾነት ፋጢማ ሸቦድየን ሓንቲ ካብ‘ቶም ተሳታፊት‘ቲ ኣኼባ‘ያ።ንሳ ክትዛረብ ከላ፣ብሕልፊ ንደቂ-ኣነስትዮ ኣማእኪላ ክትዛረብ ከላ፣ኣብ ወረቀት ዝፃሓፉ ፖሊሲታትን መምርሕታትን ዘይትግበሩ ምኻኖም ዓብዪ ዕንቅፋት‘ዩ ትብል።
“ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ፣ተራ ደቂ-ኣነስትዮ ኣዝዩ ኣገዳሲ‘ዩ።ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ‘ዚ ዞባና ዝበለፃ ኣፍረይቲ ስለዝኾና ጥራሕ ዘይኮነስ፣ብደረጃ ስድራ‘ውን እንተሪኢኻዮ፣ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ ምጣኔ ኣመጋግባ ኣገዳሲ ተራ ስለዘለወን‘ውን‘ዩ።ሕፅረት መግቢ ኣብ ንዛረበሉ ሰዓት፣ደቂ-ኣነስትዮ‘የን ስለ ቆልዑን ሰብኡትን ኢለን ከይበልዓ ዝሓድራ።ስለዚ፣ንመግቢ ዝምልከት ስትራተጂ ኣብ ዝሕንፀፀሉ መድረኽ፣ደቂ-ኣነስትዮ ማእከላይ ስፍራ ክሕዛ ይግባእ”ትብል ንሳ።
ሸቦድያንን ሉሙምባን፣ክልተ ካብ‘ቶም ኣብ ናይሮቢ ንውሕስነት መግቢ ኣማእኪሉ ዝዝቲ ዘሎ ኣኼባ ይሳተፉ ዘለው ኣርባዓን ሓሙሽተን ኪኢላታት፣ሓንፀፅቲ ፖሊሲ፣ፖለቲካዊያን፣ተሓለቅቲ መሰላትን ካልኦትን‘ዮም።
እቲ ብወኪል ሕ/መ መሰላት መግቢ ዝምራሕ ዘሎ ኣኼባ፣ቀረብ መግቢን ሰብኣዊ መሰላትን ኣጣሚሩ ክዝቲየሉ‘ዩ።ከምኡውን ሃገራት ህዝበን ብሕልፊ እቲ ድኻ ህዝቢ መግቢ ዝረኽበሉ መስርሕ ከመይ ከምዝተግበራ ክግምግም‘ዩ።
ንኣብነት ሕገ-መንግስቲ ኬንያን ደቡብ ኣፍሪቃን፣ኩሉ ህዝቢ መግቢ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎ ዝብል ዓንቀፅ ኣስፊሩ‘ሎ።
ተሳተፍቲ ኣኼባ ናይሮቢ፣መርበብ ሰበ-ስልጣን ብፍላይ ኣባላት ፓርላማ - ክዝርግሕን፣ሕገ-መንግስቲን ሕግን‘ዘን ሃገራት ኣጠናኺሩ፣መግቢ ዝባፃሓሉን ውሕስነት መግቢ ዝረጋገፀሉን መስርሕ ከጣጥሕ‘ዩ።
ኣብ‘ቲ ኣኼባ ይሳተፍ ዘሎ ወኪል ሕ/መ፣ድሕሪ‘ቲ ናይ ናይሮቢ ኣኼባ ንዝወፅእ ሓባራዊ መግለፂ ተቀቢሉ፣ናብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ባይቶን ትካላትን ሕ/መ ከቅርብ‘ዩ።
ሕ/መ ብመሰረት ዝዘርገሖ ፀብፃብ፣ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ህዝቢ ዓለም ዝተማለአ መግቢ ኣይረክብን፣ልዕሊ ክልተ ቢልዮን ህዝቢ ድማ ኣገዳሲ ሚኒራልን ሃናፂ መግቢን ኣይረክብን።ኣስታት ሽዱሽተ ሚልዮን ህፃናት ዓለም፣ሳኣን ዝተማለአ መግቢን ዝስዕብ ሕማማትን መዓልታዊ ይሞቱ።
ህዝቢ መግቢ ክረኽቡ መሰሎም‘ዩ ዝብል ዓንቀፅ ኣብ‘ቲ ኣብ 1948 ብኣቆፃፅራ ኣውሮዻውያን ዝፀደቀ ኣድማሳዊ ኣዋጅ መሰል ሰባት ዝተሓቆፈ ምኻኑ ዝዝከር‘ዩ።


text:
ሓረስቶት ከመይ ጌሮም ምስሕሓ መሬት ኣወጊዶም ዝያዳ ምግቢ የፍርዩ?
ሕርሻ፡ ኣብ ደሓን ዝኮነ ጊዜ'ውን ኣዝዩ ከቢድ ስራሕ'ዩ። እቲ ትሓርሶ መሬት ናትካ ምዃኑ ክተረጋግጸሉ እትኽእል ሰነድ እንተዘይብልካ ድማ መሊሱ ከም ዘኽብዶ ንምርድኡ ዘጸግም ኣይኮነን።
ንኣብነት፡ ኣብ ጋና መረጋገጺ ወረቐት ዋንነት መሬት ዘለዎም 10 ሚኢታዊት ሓረስቶት ጥራይ'ዮም።
እዚ፡ ኣብ ተኣፋፊ ኩነታት የውድቖም ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ምስሕሓብ ከምርሕ'ውን ዝኽእል'ዩ። ኣብ ርእሲኡ'ውን፡ ልቓሕ ንምርካብ እተቕርቦ ትሕጃ መሬት ጥራይ እንተኾይኑ፡ ልቓሕ ንምርካብ ኣሸጋሪ ክኸውን ይኽእል'ዩ።
ስለዚ ድማ'ዩ 'ላንድማፕ' ዝተባህለ ኩባንያ ቴክኖሎጂ፡ ሓድሽ ተንቀሳቓሲ ቴለፎን ብምምሃዝ፡ ብመገዲ ጂፒኤስ ንናኣሽቱ ሓረስቶትን ቃጽዖታቶም ብምድህሳስ ኣብ ካርታ የስፍር።
በዚ ድማ፡ እቶም ሓረስቶት፡ ወግዓዊ ውጥን ናይቲ መሬትን፡ በቶም ዳህሰስትቲ፡ ልምዳውያን መራሕትን ላዕለዋይ ቤት ፍርድን ዝተፈረመ ሰነድ ዋንነት ይቕበሉ።
"ናይ መሬት ዋንነት ውሕስነት ዘይምህላዉ፡ ቀንዲ ማሕንቖ ኣብቲ መሬት ዝግበር ወፍርን ንጥፈታት ሕርሻን'ዩ" ብምባል ይገልጽ፡ ሓደ ካብ መስረትቲን ሓላፊ ቴክኒክን ላንድማፕ፡ ቶማስ ቫሰን።
"ብዘይ ግቡእ ሰነድ፡ መሬት ናይ ምስኣን ርኡይ ዝኾነ ሓደጋ ኣሎ። ከምኡ'ውን፡ ብዘይ ሰነድ ፋይናንስ ንምርካብ መብዛሕትኡ እዋን ኣጸጋሚ'ዩ፡ ምኽንያቱ ሓረስቶት ከቕርብዎ ዝኽእሉ ትሕጃ ሰነድ ጥራይ ስለዝኾነ"።
ንቕያ ዘበለ ውዕላት
ኣብ መንጎ ሓረስቶትን ነቲ ምህርቶም ዝዕድጉ ኩባንያታት ምግቢ'ዉን ምስሕሓብ ከጋጥም ይኽእል'ዩ።
ብተለምዶ ምትእስሳሮም፡ ኣብ ክልቲኡ ወገን ብዘሎ ምትእምማን ዝተመስረተ'ዩ ጸኒሑ። እንሓንሳብ ግን፡ እተን ናይ ምግቢ ኩባንያታት እቶም ኣፍረይቲ ዝኣተውዎ ቃል ኣይተግበርዎን ብምባል ነቶም ሓረስቶት ኣይከፍሎኦምን እየን።
ስለዚ ድማ'ዩ፡ ሓደ ፍረሽማርት ፎር ፕሮቪናንስ ዝተባህለ ትካል፡ ኩባንያታት ምግቢን ሓረስቶትን በቲ ቢቲኮይን ዝበሃል ዲጂታል ባጤራ ዝጥቀመሉ ኣገባብ ናይ ዲጂታል ውዕላት ክሰርሑ ምእንቲ ሓደ ንዋይ (ኣፕ) ተንቀሳቓሲ ቴለፎን ኣማዕቢሉ።
እቲ ንዋይ (ኣፕ) ብመገዲ ናይ ሳተላይት ስእልታት ኣቢሉ ግስጋሰ ፕሮጀክትታት ሕርሻ ክቆጻጸር ይኽእል። ምህርቲ ድሕሪ ምእታዉ ኸኣ፡ ዋጋ ናይቲ ፍርያት ብርትዓዊ ናይ ዲጂታል ኣገባብ (ኣልጎሪዝም) ይውስን።
እቲ ቴክኖሎጂ ካልእ ጥቕሚ'ውን ኣለዎ'ዩ። "ኣገባብና፡ ዝኾነ ግዱስ ውልቀሰብ፡ ብኸመይ፡ መዓስ፡ ኣበይ፡ ኩነታት ዕዳጋ፣ ናይ ንግዲ ዋጋ፡ ኣብ ገዝኦም ዝቕርብዎ ምግቢ ከም ዝፈሪን ዝዕሸግን፡ ከምኡ'ውን ይጎዓዓዝን ይበጽሕን፡ ክፈልጥ ይኽእል" ብምባል መስራቲ ጆብ ኦየቢሲ ይገልጽ።
ምክፍፋል ጸገማት
ሓቂ'ዩ፡ ምዕብላት ኣገባባት ቴክኖሎጂ (ሃይቴክ) ጥራይ ኣይኮኑን ንሓረስቶት ዝሕግዙ ዘለዉ። ኣዝየን ምዕቡላት ዘይኮና ቴለፎናት'ውን፡ እዋናዊ ናይ ዕዳጋ ዋጋ፡ ትንበያ ኩነታት ኣየርን፡ ብቐንዱ ድማ እቲ ንዓመታት ክግበር ዝጸንሐ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎታት ከም ዝረኽቡ ኣኽኢሎኖኦም'የን።
ክሳብ ሕጂ፡ ሓረስቶት፡ ምስ ኣእካሎምን እንስሳታቶምን ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ምስ ዘጋጥሞም ናብቶም ናይቲ ከባቢ ሰብ-መዚ መንግስቲ'ዮም ዝኸዱ ነይሮም።
እዞም ሰብ-መዚ እዚኣቶም ግን፡ ሓንሳብ ኣብ ሰሙን'ዮም ናብቲ ገጠራት ምብጻሕ ዝገብሩ። ኣብ መንጎ'ዚ ግን እቶም እንስሳታት ክሞቱ ወይ ኣእካል ናይቶም ሓረስቶት ክጠፍኡ ይኽእሉ'ዮም።
"ቴክኖሎጂ ብዙሕ ዕድላት'ዩ ዝኸፍት፡ ኣብ ሕርሽኦም ዘሎ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ይኹን፡ ንፍርያቶም ዕዳጋ ኣብ ምርካብ ወይ ናይ ክሌማ ለውጢ ንምብዳህ" ይብል ኬኒ እዋን፡ መስራትን ኣካያድን 'ዊፋርም'።
"እዞም ንኣሽቱ ምዕባለታት ኣብ መነባብሮ ንኣሽቱ ሓረስቶት ዓቢ ጽልዋ ክገብሩ ይኽእሉ'ዮም"።
ፋይናንስ ንሕርሻ
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ሓረስቶት ኣገልግሎት ፋይናንስን ፋይናንሳዊ ውሕስነትን ዝረኽብሉ ዕድላት በቶም ምህዞታት ቴክኖሎጂ ቀዳምነት ክወሃቦ ዘለዎ ነገር'ዩ ይብል ሮስ ቤርድ፡ ዋና ኣካያዲ ቪሌጅ ካፒታል ዝባህለ ትካል ስልጠና ኢንቨስትመንትን ንግድን።
ኣብቲ 90 ሚኢታዊት ሕርሻዊ እቶት ኣፍሪቃ በቶም 33 ሚልዮን ንኣሽቱ ሓረስቶት ዝሕፈሱሉ ኩነታት፡ ሃብቶም ከኻዕብቱን ፋይናንሳዊ ውሕስነት ክህቦም ዝኽል ሓገዛት ክግበረሎም ኣግዳሲ'ዩ ብምባል ቤርድ ይምጉት።
ዳርጋ ክልተ-ሲሶ ናይቲ ኣብ ትሕቲ-ሳሃራ ኣፍሪቃ ዝረከብ ህዝቢ፡ ብ$1.25 (95ፒ-ሳንቲም ዓዲ እንግሊዝ) ንመዓልቲ ይነብር።
"ትሑት ዋጋ ዘለወን ምዕቡላት ቴለፎናት፡ ነቶም ሓረስቶት ቅድሚ ሕጂ ክረኽብዎ ዘይከኣሉ ኣገልግሎት ፋይናንስ ሂበነኦም ኣለዋ። ከም ልቓሕ፡ ውህለላ፡ ወፍርን ሕሳባት ኣታዊታትን ብቐሊሉ ክሰርሕሉ ዝኽእሉ ኣገባባትን ንከረኽቡ ግን፡ ሓበሬታ የድልዮም፡ እዚ ግን ኣዝዩ ክቡር ብምዃኑ ልዕሊ ዓቕሚ ናይቶም ሓረስቶት'ዩ" ይብለ ኣቶ ቤርድ።
ንሱ ከም ዝብሎ፡ ኣፍሪቃ ዝሓሸ ትሕተ-ቅርፊ የድልያ'ሎ። እቶም ሓረስቶት ምሉእ ብምሉእ ተጠቀምቲ ቴክኖሎጂ ክኾኑ እንተድኣ ኾይኖም ድማ ናጻ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ክህልዎም ዝበለጸ ምኾነ።


text:
ኣብ ኣፍሪካ ንHIV/AIDS ንምክልኻል ዝተገብረፁ ምንቅስቓሳት ዝለዓለ ውፅኢት ምምዝጋቦ ዋና ዳይረክተር ትካል ኤዲስ ሕቡራት መንግስታት ገሊፆም።ኣብ ኤዲስን ብፆታዊ ርክብ ዝመሓላለፉን ሕማማት ዘተኮረ ዓለምለኸ ጉባኤ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እንትኽፈት ዝተዛረቡ እቶም ዋና ዳይረክተ ሚሼል ስድቤ ንዝተረኸቡ ውፅኢታት ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ንዝነበሩ ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ ክምስገኑ ከምዘለዎም እውን ገሊፆም።
ሕማም HIV/AIDS ከም ሓዱሽ ሕማም ካብዝፍለጥ ቅድሚ 30 ዓመታት ጀሚሩ ኣፍሪካ 24 ሚሊዮን ዜጋታት በቲ ሕማም ስኢና እያ።ብኤዲስን ብፆታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብ ኣፍሪካ ዝብል ዓለምለኸ ጉባኤ ወይ ICASA ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እንትኽፈት እዞም ፈተናታት ኣብምምካት ዝተገብሩ ፃዕርታትን ዝተረኸቡ ውፃኢታትን ተዘሪቡሉ።
ዋና ዳይረክተር ትካል ኤዲስ ሕቡራት መንግስታት ሚሼል ሲዲቤ ከምዝበልዎ ብፍላይ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ንHIV/AIDS ብምክልኻል ዝለዓለ ውፅኢት ዝተርአየሎም እዮም ኢሎም።
ስድቤ ከምዚ ኢሎም ኣለው።’’ ኣብ ኣፍሪካ ንእነካይዶ ናይ ምክልኻል ፃዕሪ ከምዘይሰርሕ ይነግሩና ከምዝነበሩ ምዝካር የድልየና።ሎሚ ግን እዞም ሰባት እዚኦም ምግጋዮም ኣረጋጊፅኩም ኣለኹም።ሎሚ ልዕሊ 6.8 ሚሊዮን ዝኾኑ ሰባት እቲ ሕክምና እናተኸታተሉ እዮም። ‘’
እቶም ዋና ዳይረክተር ኣብቲ ትማሊ ሰንበት ዝተኸፈተ ጉባኤ ንዝተረኸቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ጆርጅ ቡሽን ብዝተመዝገበ ውፅኢት ኣመስጊኖምዎም።ምሕካም ከምዝክኣል ኩሉ ኣብዘይኣመነሉ እዋን ናይ ህፁፅ እዋን ናይ ኤዲስ ፕሮግራም ረድኤት ብምሕንፃፅ ንዝወሰንዎ ውሳነ ንፕሬዝዳንት ቡሽ ክነምስግኖም ይግባእ ኢሎም።
ቅድሚ ሒደት ዓመታት ን HIV/AIDS ንምክልኻል ከም መርአያ ይቑፀራ ዝነበራ ክልተ ሃገራት ዩጋንዳን ሴኔጋልን ኣብዚ ሕዚ እዋን ናይቲ ቫይረስ ምስፍሕፋሕ ኣብዘለዎ ጠጠው ንኽብል ዝገበራ 32 ናይ ኣፍሪካ ሃገራት ከምዘለዋ እቶም ዋና ዳይረክተር ሓቢሮም።
ኣብቲ ጉባኤ መደረ ዘስምዑ ናይ ቀደም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ቡሽ ናይ ህፁፅ እዋን ናይ ኤዲስ ፕሮግራም ረድኤት ፔፕፋር ዝተመስረተሉ ከይዲ ኣረዲኦም።ሎሚ ካብ 30 ሃገራት ንላዕሊ ንዝርከቡ ፕሮግራማት ፀረ ኤዲስ ከምዝሕግዝን ሳላ ናይ ኣሜሪካ ሓገዝን ናይ ኣጋራትን ጠንካራ ፃዕርታት ኣብዝሓለፉ 10 ዓመታት ልዕሊ 450 ሽሕ ህፃናት ካብ HIV ነፃ ኾይኖም ተወሊዶም ኣለው’ውን ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብዝሓለፉ ዓመታት ኣፍሪካ ንኤዲስ ንምውጋእ ብመንፅር ዝሃበቶም ምላሽ ኣብ ኩሎም ግንባራት ጭቡጥ ውፅኢታት ተረኺቦም ኣለው ኢሎም።ብምቕፃል እቲ ቫይረስ ካብ ኣደ ናብ ቆልዓ ንኸይመሓላለፍ ብዝግባእ ንምክልኻል ምኽኣሉ ሎሚ ክዕወት ዝኽእል ዕላማ እዩ።ብሚሊዮን ዝቑፀሩ ኣፍሪካዊያን ናይ ፀረ HIV መድሓኒት እናስረኸቡ እዮም ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ኣብዘረብኦም ንናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ናይ ህፁፅ ሓገዝ ናይ ኤዲስ ፕሮግራም ፔፕፋር ተጋብራዊነት ኣብ ናይትማሊ መኽፈቲ ጉባኤ ንዝትረኸቡ ጆርጅ ቡሽ ኣመስጊኖምዎም።ፕሬዝዳንት ቡሽ ንዝሃብዎ ኣመራርሓ’ውን ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ሽልማት ኣበርኪቶምሎም።


text:
ላዕለዋይ ፌደራላዊ ቤት ፍርዲ ኢትዮዽያ፣ንክልተ ስዊድናዊያን ጋዜጠኛታት ናይ 11 ዓመት ማእሰርቲ በይኑ።ብመንፅር ክልቲኦም ጋዜጠኛታት ፈፂሞምዎ ዝተባሃለ ጥፍኣት፣ዝተበየኖም መቅፃዕቲ ትሑት ምኻኑ‘ውን ተገሊፁ።
ፌደራላዊ ቤት ፍርዲ ንማርቲን ሸቤን ዮሃን ፐርሰንን ገበነኛታት ኢኹም ዝበሎም ብክልተ ክስታት‘ዩ።ክልቲኦም ጋዜጠኛታት ምስ‘ቲ ብመንግስቲ ኢትዮዽያ ጉጅለ ፈጣሪ ራዕዲ‘ዩ ተባሂሉ ዝተሰየመ ኦብነግ ተራኺቦም፣ንሞያ ጋዜጠኝነት ተከዊሎም ኣብ ልዕሊ ህዝቢን መንግስቲን ኢትዮዽያ ጉድኣት ንምውራድ፣ንዒላማ ግብረ-ሸበራ ኦብነግ ደጊፎም፣ ተዓጢቆም፣ሃብቲ-ነዳዲ‘ታ ሃገር ንዝርከበሉ ስፍራ፣ኳዕቲን ኩነታት‘ቲ ፕሮጀትክን ምስ ሰራዊት ኢትዮዽያ ዘለዎ ምትእስሳርን ሓለዋን ተዓዚቦም፣ ንምዕዋት ዒላማ ኦብነግ እናተንቀሳቀሱ ከለው ስለዝተማረኹ፣ንግብረ-ሸበራ ደጊፎም ብዝብል ገበን ተኸሲሶም‘ለው።
ንኣድማሳዊ ኣምራትን ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያን ጥሒሶም፣ንህዝቢ ስግኣት ዝፈጥር ነገር ንምፍጣር ናብ ኢትዮዽያ ስለዝኣተው፣ንናይ‘ታ ሃገር ፖለቲካዊ ሉኣላዊነት ጥሒሶም ዝብል ክሲ‘ውን ተረቲዖምሉ‘ዮም።
ዝሓለፈ ሰሙን ብይን ጥፍኣት ድሕሪ ምውሃቡ፣ብመሰረት ዓቃቢ-ሕጊ ንቤት-ፍርዲ ዘቅረቦ ጠለብ፣እቲ ዝዋሃቦም ፍርዲ ረዚን ክኸውን ተሓቲቱ ነይሩ።እንተኾነ እቲ ቤት-ፍርዲ ኣፍኩስዎ‘ሎ ነቲ ብይን።ስለምንታይ ከምዚ ዓይነት ብይን ሓሊፉ ንዝብል፣ጠበቃ ተኸሰስቲ ኣቶ ስለሺ ቀፀላ ዝሃብዎ ሪኢቶ ”እቲ ቤት-ፍርዲ ናይ ምፍኳስ ስልጣን ኣለዎ።ስለዚ ዝቀደመ ህይወቶም ገበን ከምዘይፈፀሙ ስለዝሕብር፣ኣብ መስርሕ ብይን ድማ ከም‘ዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ስለዘሎ‘ዩ ናይ ሎሚ ብይን ክፈኩስ ዝሓገዞም” ዝብል’ዩ።
ኣብ እዋን ሙግት፣ናይ ተኸሰስቲ ምስክራት ኮይኖም ዝቀረቡ ክልተ ጋዜጠኛታት‘ዮም።ብመሰረት‘ቲ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ክልቲኦም ተኸሰስቲ፣ስርሖም ይፍፅሙ ከምዝነበሩ ዝጠቅስ‘ዩ ነይሩ።ብቁዕ መከላኸሊ ኣይነበረን ማለት ድዩ? ንኣቶ ስለሺ ዝቀረበ ሕቶ‘ዩ።ንሶም ክምልሱ ከለው”ንሕና እቲ ዝቀረበ ክሲ ግጉይ ከምዝኾነ ከረጋግፀልና‘ዩ ኢልና ኣቅሪብና ኣለና።ሓደ መርተዖ ይሕግዝ‘ዩ ኢልካ ተቅርብ፣እቲ ቤት-ፍርዲ ነቲ መርተዖ ገምጊሙ ብይን ይህብ።ይግባይ ክነትሕዝ እንተኾይኑ ገና ንዘራረበሉ ኣለና” በሉ።
ካልኣይ ጠበቃ ተኸሰስቲ ኣቶ ደበበ ባልቻ ብወገኖም፣እቲ ብይን ክዋሃብ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣይነበረንን ኢሎም።
ዓቃቢ-ሕጊ ንብረት‘ቶም ተኸሰስቲ ብይን ንክዋሃበሉ ብመሰረት ዘትሓዞ ጥርዓን፣ኩሎም እቶም ዝተታሓዙ ንብረት ተኸሰስቲ ናብ ኢድ መንግስቲ ንክህገሩ ወሲኑ‘ሎ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ ኣብ ኢትዮዽያን ጂቡቲን ኣምባሳደር ስዊድን ከምኡውን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ቀዋሚ ልኡኽ ስዊድን ጀምስ ኣድላንደር ጉዳይ ክልቲኦም ጋዜጠኛታት፣ምስ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ኢትዮዽያ ይዘራረቡሉ ከምዘለው ጠቂሶም ይብል ፀብፃብ መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ሶሪያ ተፈፂሙ ንዝተባሃለ መጥቓዕቲ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ‘’ኣሰቃቒ’’ ክብሉ ብምኹናን ኣሜሪካ እትህቦ ግብረ መልሲ ካብ 24 ክሳብ 48 ስዓታት ዓብዪ ውሳነ ከፍልጥ እየ ክብሉ ሎማ ሶኑይ ገሊፆም።
ትራምፕ ምስ ካቢንኦም ድሕሪ ምርኻቦም ነቲ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ዝወስድ ሶሪያ፣ሩሲያ፣ኢራን ወይ ኩሎም ብሓባር ዝሕተቱ እንተኾይኖም ኣሜሪካ ክትረኽቦ እያ፤ “ኣዚዩ ከቢድ ከቢድ ነገር ኢና ንሪኢ ዘለና’’ኢሎም።
ቅድም ክብል ናይ ኣሜሪካ ሚንስትር ምክልኻል ጂም ማቲስ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሶሪያ ወታደራዊ ስጉምቲ ክትወሰድ ከምዝኽእል ምልክት ሂቦም ኣለው።
ሎማ ሶኑይ ምስ ናይ ኳታር ሸኽ ታሚን ቢን ሓማድ ኣል-ታኒ ኣብ ፔንታጎን ኣብዝተራኸብሉ እዋን ‘’ቅድሚ ኩሉ ክንሪኦ ዘለና ኩሎም ኬሚካላዊ ኣፅዋር ንክውገድ መረጋግፂ ዝሃበት ሩሲያ እናሃለወት ሕዚ እውን ስለምንታይ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ከምዘሎ እዩ’’ ኢሎም ማቲስ።
ማቲስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሃገሮም ምስ መሻርኽትና፣ኔቶ ኳታርን ካልኦትን ክተሰርሕ እያ ኢሎም።


text:
ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ከባቢ ከተማ ኣሶሳ ካብ ዝርከብ ወረዳ ያሶ ተመዛቢልና ዝብሉ ኣሽሓት ኢትዮጵያዊያን ኣባላት ብሄረሰብ ኣምሓራ ኣብ ፍኖተ ሰላምን ቺግናን ብኣካል ተረኺቦም ሪአ ዝበሉ ኣባል ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያን ተፀዋዒ ምዕራብ ኢትዮጵያን ኣቶ ተስፋየ ታሪኩ እዮም።ተፈናቒልና ንዝብሉ ዝተወሰኑ ሰባት ከምዘዘራረቡ ዝገለፁ ኣቶ ተስፋየ ኣብ ፍኖተ ሰላም ጥራሕ ህፃውንቲ፣ደቂ ኣንስትዮ፣መናእሰይን ብዕድመ ዝደፍኡ ዓበይትን ዝርከቡዎም ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ሰባት ከምዝርኣዩ ኣረጋጊፆም።
ኣምሓርኛ ተዛርብቲ ኢኹም፤ተወለድቲ ክልል ኣምሓራ ኢኹም፤እዚ ከባቢ ኣይናትኩምን፤ብህፁፅ ውፁ፤ኢሎም ፖሊሳት ብግዲ ከምዘውፅኡዎም ኣቶ ተስፋየ ገሊፆም።
ማእኸለዎት ናይ ፅዕነት መኻይን ንመጎዓዝያ ካብ ጅቡኦም ክሳብ 360 ቕርሺ ኸፊሎም ክሳብ ከተማ ቡሬ ምጉዓዞም ከምዝገለፅሎም’ውን ኣቶ ተስፋየ ሓቢሮም።
ኣብ ሕገ መንስግቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ኢትዮጵያዊ ኣብ ዝደለዮ ኽፋል እታ ሃገር ተንቀሳቒሱን ሰሪሑን ናይ ምንባር መሰል ኣለዎ ስለ ዝብል ካብ ጎንደርን ጎጃምን ናብቲ ከባቢ ብምዃድ ካብ ልዕሊ 20 ዓመታት ክሳብ ሓሙሽተን ሽዱሽተን ዓመታት ኣብቲ ከባቢ እናሰርሑ መነባብርኦም ይመርሑ ዝነበሩ ዜጋታት ምዃኖም ገሊፆምለይ ክብሉ እቶም ኣባል ኣመራርሓ መኢኣድ ሓቢሮም።
ኣብቲ ከባቢ ይነብሩ ኣብዝነበርሉ እዋን ግብሪ እናኸፈሉ ዝኾነ ይኹም ሕጋዊ ግቡኦም እናማልኡ ከምዝፀንሑን ሕዚ ግን ብዘይሓሰብዎ ኣገባብ ብህፁፅ ክትወፁ ኢኹም ብዝብል ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ከምዝበፅሖምን ገሊፆምለይ ኢሎም።
ኣሽንዃይዶ ንብረትን ጥሪትን ንምሻጥ ወይ ፅዒኖም ናብ ትውልዲ ዓዶም ክወስዱን ኣባላት ስድራ ንኽራኸቡ’ውን ግዜ ከምዘይሃብዎም ኣቶ ታሪኩ ሓቢሮም።
ኣባላት ብሄረሰብ ኣምሓራ ካብ ክልል ቤንሻንጉል ግሙዝ ካብ ወረዳታት ያሶን ቡለንን ካብ ሕጊ ወፃኢ ብዝኾነ ኣገባብ ብሓይሊ ብዛዕባ ምብራሮም መብርሂ ንኽህቡና ናብ ሰበስልጣን እቲ ክልል ንዝሓለፉ ክልተ ማዕልታት ዝገበርናዮ ፈተነ ኣይሰለጠን።ኣዲስ ኣበባ ንዝርከብ ፌደራል ፖሊስ ሓቲትና’ውን እቲ ጉዳይ ከምዘይምልከቶም ገሊፆምና ኣለው።
ዋና ኣምሓዳሪ ወረዳ ያሶ ዝኾኑ ኣቶ ታደሰ ሻምበል ዳኜ ኣዲስ ኣድማ ንዝተብሃለት ጋዜጣ ኣብዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ‘’ካብ ዝኾነ ይኹን ክልል ዝመፁ ሰባት ነቲ ወረዳ እንድሕ ዘይኣፍሊጦምን ዘይኣፍቂዶምን ዘይሕጋዊያን ስለዝኾኑ ናብ ዝመፅእሉ ንኽምለሱ ኣብ ስምምዕ በፂሕና ኢና’’ ኢሎም ኣለው።ካብ ገበንንካብ ናይ መንግስቲ ዕዳ ነፃ ምዃኖምን ዘረጋግፅ ናይ መሰነይታ ደብዳቤ እንድሕር ኣሚፂኦም ናይቲ ክልል መንግስቲ ኣየባርሮምን ኢሎም።
ኣቶ ታደሰ ‘’ዘይሕጋዊያን’’ ኢሎም ዝፀውዕዎም ሰባት ናብ ዝመፅእሉ ንኽምለሱ ዝተወሰነ ብፓርትታት ብኣዴን፣ኦሆዴውን ኣጋር ፓርቲ ብዝኾነ ብክልላዊ መንግስቲ ቤንሻንጉል ጉምዝን ምዃኑ ኣብቲ ቃለ ምልልስ ተዛሪቦም።


text:
ባይቶ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ “መኸተን ልምዓትን ንደርማስ ምዕባለ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብ12ን 13ን ታሕሳስ መበል 14 ምዱብ ኣኼባኡ ኣብ ከተማ ባጽዕ ኣቃኒዑ።
ኣቦ-መንበር ባይቶ ኣቶ ኢብራሂም ዓሊ ሼኽ፡ ባይቶ – ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ከም ድንድል ኮይኑ፡ እዋናዊ ጠለባት ህዝቢ ኣብ ምስማዕን ትግባረኡ ኣብ ምክትታልን ረዚን ሓላፍነት ተሰኪሙ ይሰርሕ ከምዘሎ ድሕሪ ምምልካት፡ ን2018 ዝተታሕዙ መደባት ኣብ ምትግባር፡ ኣባላት ባይቶ ግቡእ ተራኦም ክጻወቱ ተላብዩ።
ዋና ኣካያዲ ስራሕ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ክብሮም ዓንደሚካኤል፡ ህዝቢ ኣብ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ኣጥርይዎ ንዘሎ ንቕሓትን ተመኲሮን ከሐይሎ ብምዝኽኻር፡ ኣብ 2018 ቀዳምነት ተዋሂብዎም ዘለዉ መደባት ብዝምልከት መብርሂ ሂቡ።
ኣብ’ቲ ኣኼባ፡ ንዝተፈላለዩ ጽላታት ከምኡ’ውን ምምሕዳራዊ ጉዳያት ዝምልከት ጸብጻባት ቀሪቡን ሰፊሕ ዘተ ተኻዪዱሉን።
ባይቶ ኣብ መወዳእታ፡ ህንጸት ትካላት ጥዕና ዒላ-ባቡን ባዳን ክቀላጠፍ፡ ቀረብ ማይ ዳህላክን ኩነታት መጓዓዝያ ከረን- ናቕፋን ፍታሕ ክናደየሉ፡ ብውሕጅ ዝተበላሸወ ጽርግያታት ኣፍዓበት-ሽዕብ፡ ሽዕብ-ጋሕቴላን ባጽዕ-ፎሮን ጽገና ክግበረሎም ዝብሉን ካልኦትን ወሳኔታትን ለበዋታትን ኣሕሊፉ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ምምሕዳር ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ብ11 ታሕሳስ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ኣብ 2017 ንዝተሰላሰለ መደባት ብምግምጋም፡ ኣብ 2018 ክትግበር ኣብ ዝተወጠነ መደባት ዘትዩ።
ኣብ ማሕበራዊ፡ ቊጠባዊ፡ ልምዓታዊ ትሕተ-ቅርጻውን ካልእን መዳያት ንዝተተግበረን ዘይተተግበረን መደባት ኣመልኪቱ ኣብ ዝቐረበ ጸብጻባት ሰሚዑን ዘትዩሉን። ሎምዘበን ክራማት ከበሳ ድኹም ብምንባሩ፡ ኩነታት ዘራእቲ ከም’ቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ከምዘይኮነ ድማ ተሓቢሩ።
ተሳተፍቲ፡ ብርሰት ኣግራብ እናሳዕረረ ይመጽእ ስለዘሎ ግቡእ ኣቓልቦ ክወሃቦ፡ ምትእትታው መጐጎ ኣድሓነት ብዝተጸንዐ ኣገባብ ክድፋኣሉ፡ ኮማዊ ልምዓት ብዝሓየለ ክቕጽል፡ ዝብሉን ካልኦትን ሓሳባት ኣቕሪቦም።


text:
“ከባቢ ኣየር ዝብክል ዘበለ ኩሉ ንምንካይ ቅንዕናን ግልጽነን ትብዓትን ሓላፍነትን ይሓትት፡ ብፍላይ ከኣ ናይተን ሓያላትን ኣዚየን ከባቢ ኣየር ናይ ዝብልክላ ሃገራት”
ስምዖን ተ. ኣርኣያ- ከተማ ቫቲካን
“እቲ ጭቡሕ ሓደጋ ንመጻኢ ትውልዲ ዕንወትን ምድረ በዳነትን ረሳሕን ምሕዳግ ዝብል እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ነዚ ሓደጋ ብዓንተውኡ ንምብዳሕ ምሉእን ጭቡጥን ኵለንተናዊ ስነ ምህዳራዊ ምኽዋን ኣገዳሲ እዩ” እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ሕጹጽን ኣገዳስን ተግባር ዝሓበሩ፡
ምስ ዓለም ሓቆፍ ሓልዮ ስነ ምህዳር ካቶሊካዊ ምንቅስቓስን ቃል ኪዳናዊ ጥምረት ዝተፈላለያ ናይ ኵለንተናዊ ምዕባለ ሓልዮ ካቶሊካውያን ማሕበራትን ብምትሕብባር ብውልቃውን ማሕበራውን ቤተ ክርስቲያናውን ደረጃ ኣብ ምክንኻን ዘፍጥረት ክኽወን ዝግብኦ ተግባራት ብሰፊሕ ዝትንትን ምክንኻን ዘፍጥረት መንፈሳውን ሰብኣውን ሓላፍነትን ጥዕና ዘፍጥረትን ተማራዃሱ ምዃኑ ብሰፍሕ ዘመላኽት ይሴባሕ ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ መሰረት ዝገበረ ናይ ሓባር ቤትናን ኣብ መሬት መጻኢ ሕይወትን ንምድሓን ብዝብል ኣርእስቲ ጳጳሳዊ ሓልዮ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ቤት ጽሕፈት ዘሰናደዎ ካብ ዕለት 5 ሐምለ ክሳብ ዕለት 6 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ንዝተሳተፉ ተጋባያን ሎሚ ኣብ ቀለመንጦንስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ኣብ ዘስምዕዎ ቃለ ምዕዳን ክኸውን እንከሎ፡ ቅዱነቶም በዚ ኣጋጣሚ’ዚ እውን ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ኣብ ፖላንድ ብዛዕባ ስነ ምህዳር ንኽዝትይ ዝተጸውዔ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ እናሓሰቡ፡ እቲ ናይ 2015 ዓ.ም. ዋዕላ ፓሪስ ዘመልክቶ ውሳኔ ንምክንኻን ምህዳር መሰረት ምዃኑ እንክሕብሩ፥
ኢሎም።
ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ሃብቲ ገንዘብን ናይ ዓለም ባንኪ ቤትን ስሉጥ መደብ ህዳሴ ክድግፋ
ኣብ ምንካይ ብከላ ተፈጥሮ ኣየርን ከባብን ከይዲ ንሃገራት ዝምልከት ጥራሕ ዘይኰነስ፡ “ናይ ዞባታት ኣባይቲ ምሕደራን በርገሳውያን ውድባት፡ ናይ ኤኮኖሚ ተቕዋማትን፡ ናይ ሃይማኖትን ናይ ኵለንተናዊ ስነ ምህዳር ባህልን ትግባረን ከተባብዓ ይግባእ” እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ኣተሓሳሲቦም፡ እቲ ኣብ ሳን ፍራንሲስኮ ካብ ዕለት 12 ክሳብ ዕለት 14 መስከረም 2018 ዓ.ም. ብዛዕባ ትግባረ ምንካይ ብከላ ኣየርን ከባብን ዝዝትይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ብቑዕን ተፈጻምን ሓሳባት ከቕርብ ሓደራ ቢሎም፡ ኣብዚ መዳይ ናይ ቁጠባን ኤኮኖምን ተቕዋማት እውን ክጻወተኦ ዝግብአን ዓቢይ ተራ ኣለወን”፥
ይብሉ።
ኢፍትሓውነት ዘይሰዓር ኣይኰነን
ቅዱስ ኣቦና ምልስ ቢሎም ንዅለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት እናሓሰቡ፡ ብፍላይ ኣቢያተ ክርስቲያን ስነ ህዳራዊ ለውጢ ንምድጋፍን ንምትብባዕን ዓቢይ ግደ ከምዘለወንን፡ መንእሰይን ደቀባት ሕዝብታትን ኣብ ዝቕጽሉ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ክልተ ሲኖዶት ማእከል ከምዝኸውንን ብፍላይ ከኣ ብድሆ ኵለንተናዊ ምህዳር ማእከል ዝገበር ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ብሓቂ እቲ ዘሕዝን በቲ ሓድሽ ዓይነት ናይ ምብኻንን ሃልክነትን ባህሊ ዘስፍሕ መግዛእቲ ናይ ደቀባት መሬት ክበሓትን ክምንዛዕን ባህሎም ክርገጽን ምርኣይ እዩ ምስ በሉ፥ ነቶም ተጋባእያን ኣብ ስነ ምህዳር ክንክንን ኵለንተናዊ ስነ ምህዳርን ክተግሁን ንመሰረታዊ ለውጢ ክዓዩን ኣበራቲዖም፡ “ኢፍትሓውነት ፍጺሙ ዘይተሰዓሪ ኣይኰነን” እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣጠቓሊሎም።


text:
ሕዳር 17, 2017
ሰላም ሰላም ፍቁራት ደቀይ ኣባላት ጩራ ባንድ፡
ከመይ ትኾኑ ኣለኹም ምስ መላእ ስድርኹም። እቲ ርእስኻ ኣዚሩ መዓንጣኻ ኣሕሪሩ ድሕር ግን ተስፋ ዝህብ ሞራልካ ሓፍ ዘብል ድምጽኹም መልእኽትኹም ምስ መሳጢ ሙዚቃኹም ምስ ሰማዕኩ ሓጎሰይን፡ ኣድናቆተይን ክገልጸልኩም ክጽሕፈልኩም ሓሲበ፡ መዓልቲ ዘይተወድኤ ግዲ ኮይኑ ግን ክሳብ ሎሚ ጸኒሔ።
ፍቁራት ደቀይ፡ ኣብ ሃገርና ስም ይመርሕ ጥዋፍ የብርህ ዝብል ምስላ ኣሎ፡ እሞ ናይ ብሓቂ ንስኻትኩም ድማ ጩራ ብርሃን ኴንኩም ተሰሚዕኩሙኒ። ጽሓይ ጩራኣ ክትሰድድ ምስ ጀመረት ድማ ኣብ መንጎ ጠጠው ኣይትብልን እያ፡ ቀስ እናበለት ንመላእ ሜሬት ትኸድና። ካብቲ ብዙሕ ዝሰማዕክዎ “መግዛእቲ ከቢዱ ኣዳም ተዋሪዱ ምስ ጥራይ ዝባኑ፡ ኣብቲ ጥሙይ ከብዱ ፡ ዓይኑ ይብራህ ዝርኣየ ዘሎ፡ ዓርከይ ሓወይ መታዓቢትይ መጻውተይ ትኽ ትንፋሰይ፡ ኣዚ ሓላል ህዝቢ ከምዚ ድዩ ኢዱ፡ ኣንይኳዶ ንሕና ዓለም’ውን ሰንቢዱ.. ወዘተ...” ምስ ስማዕኩ: ኣብ ክንዲ ኣሳእል ናይ ቤት ትምህርታታት፡ መዋእለ ህጻንት፡ ዩኒቨርሲታት፡ ክሊኒካት ሆስፒታላት፡ ሕርሻታት፡ ናይ ቆርበት፡ ናይ ሲሚንቶ፡ ናይ ጡብ፡ ናይ ሳምና ናይ ዓሳ፡ ናይ ጨው ኢንዱስትርያታት፡ ኣሳእል ናይ ኣብ ፈቀዶ ዓዲ፡ ፈቀዶ በረኻ፡ ፈቀዶ ስንጭሮ ዝረከቡ በቢዓይነቶም ቢት ማእሰርትታት፡ እሱር ብሰንሰልት ኢዱን እግሩን ተመቁሑ፡ ዝባኑ ተመሊጡ፡ ኣእዳውን፡ ኣእጋሩን ጠበሳታት መሊኡ፡ ኣደዳ ቃንዛ፡ ሽሕር፡ ጥሜት፡ ኮይኑ ምስ ራኣኹ፡ መንእሰይ ኣብ ምድሪ ኣጻምእ ክህደን፡ ክትኮስሉ፡ ክወድቅ፡ ክስሓል፡ ክመውት፡ ጃልባታት ከጠልልቃ ክጥሕላ ዝሰጥመ ምስ ሰጠመ ዝተረፈ ሬሳታት ካብ ባሕሪ ዘቁቅካ ክወጻእ፡ ብቪድዮታት ምስ ረኣኩ፡ ከምዚ ኹሉ ተሓዲሱኒ፡ ርእሰይ ሒዛ “ይኣኽለኪ፡ ውሓጥዮ” ትብለኒ ዘይብለይ በኽየ በኽየ ንብዓተይ ጸንቂቀ። ግዜ ምስ ተናውሔ ዝረሳዕካዮ ይመስለካ፡ ለካ መዛኻከሪ ክርከብ ከሎ ሓንጎል ኣይርስዕን እዩ። ዘኪረ ድማ ኣብ ስሳታት ተማሃሮ ኣድማ ክንገብር፡ ፖሊስ ጠበንጃ ንላዕሊ እናተኮሱ ዘይኮነስ ብበተሪ ከጓዪይና፡ ክንብርትዖም ከሎና ዓይንኻ ዘንብዕ ጋዝ መሳሊ ክስዱልና፡ የዕራብ ክወሩና ኢሎም ብዝብል ፕሮፓጋንዳ ቁሸታት መታሕት ይቃጻላ ኣለዋ ሰብ ይእሰር፡ ይቅተል፡ ይሃድም፡ ይስደድ፡ ስራሕ ኣራዊት ጥኑሳት ብሳንጃ ከብደን ክብተታ ክትሰምዕ ከተንቀጥቅጥ ምእማን ክትስእን፡ ኣብ ሰብዓታት ኣብ ማእከል ኣስማራ ተዅሲ ተጀሚሩ፡ ለይቲ ጥሪ 31, 1975, ካብ ስራሕ ኣምስዩ ንገዝኡ ክምለስ ከሎ ብዙሕ ሰብ ኣደዳ ጥይት ኮይኑ፡ ተቀማጣይ ኣስመራ ካብ ከተማ ንገጠራት ክሃድም ዓቅሉ ጸቢብዎ ንኸተማ ክምለስ፡ ኣብ ገጠር ዝነበር ንኸተማ ክኣቱ ህዝቢ ከልበትበት ክብል፡ መንእሰይ ካብ ገጠራት ከተማታት ተባሕጉጉ፡ ካብ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴ ይኒቨርሲቲ ከይተረፈ ንሜዳ ክስለፍ ክኣቱ፡ ናብ ተጋድሎ ሓርነትን ህዝባዊ ሓይልታትን፡ ክጽንበር፡ ካብ ከተማታት ብሕልፊ ካብ ኣስመራ ኣብ ባንክታት፡ ሆስፒታላት ናይ መንግስቲ ቤት ጽሕፈታት፡ ትካላት፡ ጋራጃት ዝስርሑ ዝነበሩ ገንዘብን ሰነዳትን ሒዞም ሓዳሮም እቁሪሮም ደቆም ኣዘክቲሞም ንብረኻ ክኣትው፡ ፍልጠቶምን፡ ተሞክሮኦምን፡ ኣብ ሜዳ ዝተገብረ ቅያታት ጀሚሮም ክምህሩ ከማዕብሉ፡ ኩሉ ከም ሲነማ ኣብዚ ዓይነይ ተራእዩኒ!! ከምኡውን ንግሆ ኣርባዕተ መጋቢት 1975 ዘኪረያ። ጴጥሮስ ሐዋይ ናይ መምህር ዓንዶምን የማነን ኣብ ማእከል ኣስማራ ብጦርሰራዊት ተኺቢቢም ከም ዝተስውኡ ወዲ ዋህይኡ ኣማሃጽዮን ድማ ከም ዝተኣስረ ምስ ስምዐ ኣይወዓለ ኣይሓደረ ንበረኻ ከይዱ። ይውእ ኣማሃጽዮን ድሐር ብምቅጥቃጥ ኣብ ኢዲ መርመርቲ ዓሪፉ። ኣቦይ ንጽባሒቱ ንግሆ ገዘይ መጺኡ፡ ኣብ ማኪናኡ ከሎ ብደቅይ ኣጺዊዑ፡ ገጹ ትኪ ተኺዲኒ ኣዒንቱ ደም ሰሪበን “ኣበባ ጓለይ ኣማሃጽዮን ተታሒዙ፡ ጵጥሮስ ሎሚ ለይቲ ገዛ ኣይሓደረን፡ ገለ ዕድል እንተገብርና ንዕናይ ሬስኡ ንድለ” ክብለኒሞ ሰንቢደ ኣእሙሮይ ማሕ ክብለኒ ዘኪረ። ስንቱን ስንቱን ይብሉ እዞም ኣሕዋትና፡ እወ ንድሕሪት ተመሊሰ፡ ክዝክሮ ዘይደሊ ዘኪረ።
ካብ ቀረባን ርሑቁን መጺኡ ነታ እግዚኣብሄር ዝሃበና ቅድስቲ መሬትና ዓድና ወሪሩ ዝገዝኣና፡ ካብ ሜሬትና ሐግሒግና ኣውጺእና ሰላምን ራህዋን ረኪብና ክንነብር ምእንቲ ን30 ዓመታት ዝኣክል ዓቢ ምስ ንእሽቶ፡ ጓል ምስ ወዲ፡ ሰብኣይ ምስ ሰብይቲ ሓቢርና ተቃሊስና ፡ ደም ኣሽሓት ፈሲሱ፡ ስድራቤታት ተባታቲኑ፡ ስድት ገኒኑ፡ ኤኮነሚ ዓንዩ ኣግርብ በሪሱ፡ መሬት ዳርጋ ምድረበዳ ኾይኑ፡ ገለ ካብ ባህልታትና ልምድናን ናብ ዘይነበረ ጸይቂ ተለዊጡ ከብቅዕ ኢሳያስ ምስ ጉጅልኡ ን26 ዓመታት ዝኣክል ህዝቢ ኣደዳ ኩሉ ዓይነት ሕሰማትን ጥሜትን፡ ሕማምን፡ ማእሰርትን ሞትን ምሕቃቅን ኮይኑ ካን ነዛ ምንባር ሲኢኑ ከም ውሕጅ እናንተሰደ ኣብ ምጽናት ገጽና ንከይድ ኣሎና እናበልኩ ኣስተንቲነ። ብዝኾነ ዘዕለልኩኹም ሓዘነይን ናይ ነዊሕ ዓመታት ተዘክሮታተይን ካብ ኣእሞሮይ ኣወግን ኣቢለ፡ ማየይ ሰትየ እፎይ ኢለ ገጸይ ተሐጺበ “ኣውራጃ ሃይማኖት እናበልና ምፍልላይ ይትረፍና፡ ንፋቀር፡ ንፋቶ ሱባኤ ንእቶ ውዘተ ንዝብል ደርፍታትኩም ኣቃልቦይ ሂበሉ።
ፍቁራት ደቀይ፡ እወ ደቀይ ኤርትራ ዝወለደትለይ ደቀይ፡ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ወጺኣ እቲ ዝደለ ነጻነታ ክትረክብ ኣብ ትቃለሰሉ ዝንበረት እዋን ቀዳሞት ስነ ጥበባውያን ሙዚቀኛታት ኤርትራውያን ዓቢ ተራ ተጻዊቶም። ጥልያን - ካብ ስግር ባሕሪ ዝመጸ በቲ ሓደ ሸነኽ መግዝእቱ ከስፋሕፍሕ መንእሰይ ኤርትራ ንልብያ ወሲዱ ኣንጻር ኣሕዋቱ ዝኾኑ ህዝቢ ኣሰሊፉ ኣደዳ ስንክልናን፡ ሞትን ክገብሮም ከሎ በቲ ሐደ ወገን ድማ ምእንቲ ርእሱ ክብል ብርሃጽ ኤርትራዊ ኣብ ሙሉእ ሃገር መንገድታት፡ መንገዲ ባቡር ከይተረፉ ሰሪሑ። ከምኡውን ርእሲ ከተማን ንኣሽቱ ከተማታትን ፈጢሩ፡ ምስኡ ሒዝዎ ዘይከይድ ህንጻታት ብዓለም ደረጃ ዝዕቀብ ሰሪሑ። እንጊሊዝ ንብረታት ቀናጢጡ ወሲዱ፡ ግን ቤትምሃርትታት ክፊቱ ዘመናዎ ኣገባብ ኣታኣላልያ ፖለቲክ’ውን ኣታኣታትዩ። ደርጊ ጨካን’ዩ ኔይሩ፡ ስልጣኑ ክሳብ ዘይተጻባእካዮ ግን ክሳዕ ጣፍ ብኣየር ካብ ኢትዮጵያ ይልእክ ነይሩ። ከምኡ ድማ ኣቀዲመ ከም ዝጠቀስክዎ እቶም ቀዳሞት ተቃለስቲ ሙዚቀኛታት በቲ ዘለዎም ጥበብ ንህዝቢ ስለ ዘምሃሩ፡ ዘናቃቅሑ፡ ዘባራትዑ ናይ ዝኾነ ይኹን ዓይነት መቅጻዕቲ ወይ ማእሰርቲ ካብ ገዛኢ ኣየጋጠሞምን። ኣብ ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮረያ ተባሂላ ትጽዋዕ ኢ-ሰብኣዊነት ተግባራት ዝፍጸማ ዘሎ ንባኣዕልኹም ቀንዲ ግዳይት ዝኾንኩም ኤርትራ ግን ኣሽንኳይዶ ንኢሳያስን ነቶም ካልኣት ሰበ ስልጣን ኣግሂድካ ክትወቅሶም፡ ወይ ህዝቢ ስለ ወጽዓኡ ክዛረብ፡ ነጻ ሓሳብ ክትሓስብ ትኽእል ኢኻ ተባሂልካ እንተተተጠርጢርካ”ውን ወይለኣ ህይወትካ እዩ።
ፍቁራት ደቀይ፡ ንስኻትኩም ካብቲ ኩሉ ሓሳረ መከራን፡ በቢዓይነቱ ኣማውታ ሞትን ወጺእኩም፡ ኣብ እስራኤል ዓሊብኩም። ልዕሊ 12/13 ሰዓታት ኣብ መዓልቲ እናሰራሕኩም፡ እሞ ምስ ዘይርቡሕ ደሞዝ ዳርጋ መግዝእቲ፡ ክኩምሕክኩም ዝዘይምመሞራልኩም ኣየውደቅክሙን፡ ርእስኹም ኣይኣድነንኩምን። ከመይ ዝኣመሰለ ባንድ ኣቁምኩም ፡ ነታ ስምኩም ኣኽቢርኩም፡ ኣብ ህዝቢ መንፈሳዊ ማዕበል ተላዓዕሉ ዘለኹም ኮይኑ እስምዓኒ። ኣብ እዋን ድሓን ኣብ ባህልና ውላድ ጎሬባትክ ዉላድካ እዩ ኔይሩ፡ ቆልዓ ክዓቢ ከሎ፡ ኩሉ ይምዕዶ፡ ኩሉ የፍቅሮ፡ ምስ ዝድለ ድማ ኩሉ ይኣልዮ ይቀጽዖ። ስለዚ ኣነ ከኣ ብእትገብርዎ ዘለኹም ኣስተዋጽኦ ኣዝየ ሕጉስቲ እየ፡ ይኾርዓልኩም ድማ፡ እንተኾነ ንሽሮ እንተወሰኽካሉ ጠስሚ እዩ’ሞ ሕጂ ከም ኣደ መጠን ሓድ ሓደ ነገራት ከካፍለኩም።
እቲ ኩሉ ወዲ ሃገር ሀረር ዝብሎ ዘሎ ሰላም ክመጽእ ብርእስኹም ጀሚርኩም ርእሰ ለውጥ - self-transformation - ጌርኩም እጃምኩም ተበርክቱ ኣለኹም፡ ኢለ እየ ዝኣምን። እንተኾነ ልቢ ሰብ ተተናዃላይ እዩ፡ ሓንሳእ ኣታሓሳስባይ ለዊጠ እየ ኢልካ ስቅ ምባል ኣይኣክልን እዩ። ወግሔ ጸብሔ ርእስኹም ፈትሹ።
ለውጢ ከተምጽእሲ ብመጀመርታ ጥዕና ክህልወካ ኣለዎ። ብዘይ ጥዕና ትገብሮ ነገር የልቦን። ሕማማት ኣብ ሽምግልና ክትከይድ ምስ ጀመርካ ኣይኮነን ዝጅምር ገና ብዓንተብኡ ኣብ ንእስነትካ’ዩ። ስለዚ ካብ ንጥዕናካ ዝጻብእ መስተን ብልዕን ርሓቁ። ካብ ‘ፍረን ኣሕምልትን፡ ጥረመረን ኣይትቆጠቡ። ንግሆ ትንስእ ኢልካ ክልተ ኩባያ ምውቅ ማይ ኣብ ጥራይ ከብድኻ ምስታይ ኣብ ጽቡቅ ጥዕና ኣወንታዊ ተራ ኣለዎ፡
ፍልጠት መወዳእታ የብሉን ወትሮ ክትማሃሩ፡ ክትፈልጡ ጸዕሩ። መጀመርታ ፍልጠት ግን ፍርሓት እግዚኣብኪሄር ሙዃኑ ዘክሩ። ኣንዋር ሳዳት ናይ ግብጺ መራሕ መንግስቲ ዝነበረ ኣብ ምምራቅ ናይ ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ መደረ ሂቡ። “ምስክር ወረቀት ስለ ዝሓዝክም ትምሃርቲ ዝወዳእኩም ከይመስለኩም። ትምህርቲ ሕጂ ኢኹም ትጅምርዎ ዘለኹም ፍቅሪ መጻሕፍቲ፡ ፍቅሪ ንባብ ይሕደርኩም። ኣብ ዘለኹም ኣሊኹም ካብ መጻሕፍቲ ዝደለኹሞ ርእሰ-ነገር - subject - ክትማሃሩ ትኽእሉ ኢኹም” ኢልዎም። “ኣብዚ ጽንኩር ኩነታት ነዛ ሕዝናያ ዘለና ሙዚቃ ትጠልቦ ከነማልእ ክንደይ ጸገም’ዩ ዘለና፡ ትምህርቲ ከመይ ጌርና ኢና ንውስኸሉ ክትብሉኒ ትኽእሉ ኢኹም። ይርድኣኒ፡ እንተኾነ መንፈሳዊ ሓይሊ ኣይጽንቀቅን’ዩ።
ፍቁራት ደቀይ፡ እምንቶኹምን ሓይሉኹምን ኣብ ትሕትናን መትሕግጋዝን እምበር ኣብ ኣንነትን ምውድዳርን ከይክውን ሓደራ። ከመይ እቲ ቀዳማይ ፍቅርን ዓወትን ከምጽእ ከሎ እቲ ካልኣይ ዕንወት ጥራይ እዩ። ሰብ ጽቡቅ ክረክብ ከሎ ተሓጎሱ ጥራይ ዘይኮነ እግዚኣብሄር ዝፈትዎ ነቲ ሰብ ዘሕጎሶን ዝጠቅሞን ክትገብሩ ተጋደሉ። ናይ ብጻይኩም ዓውት ልኽዕ ከም ናትኩም ጌርኩም ወሲድኩም ተሓጎሱ፡ ጓሂኡ ድማ ጓሂኹም ይኹን፡ ብጻይኩም ሐውኹም ፈታዊኹም ወይ ወዲ ሃገርኩም ጥራይ ኣይኮነን ኩሉ ሰብ ዘበለ ፍጠር ኣምላኽ እዩ።
ፍቁራት ደቀይ፡ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ምንባር ሲኡኑ ይሳቀ ኣሎ፡ ኣይከም ናይ ወለዲትን፡ እወ እታ ወላድ መኻን ዝኾነት ወላዲት፡ ኣይከም ናይ ደቂ ኣንስትዮን፡ ካብኡ ናቡኡ ድማ ዝገደደ ናይ ኣዋልድ’ዩ። ኣብ ዝጉብዛሉ ዕድሜኤን ምኽሪ ኣደታተን፡ ጽላል ኣቦታተን ዘድልየን ጊዜ፡ ሳዋ ከይደን፡ እተን ክከላኸሉለን ዝግብኦም ዓበይቲ ኣሕዋተንን፡ ኣያታተንን፡ ኣቦታተንን፡ ገለ ዘይፈልጣ ክብረን ይቅንጥጥወን። ንኣታቶም መዝሓል ውዑይ መዛናግዒ እዩ፡ ንዓታተን ግን - ዋላ ብድሕሪኡ እንተተመርዓዋ እንተወለዳውን፡ እቲ ተመክሮ እቲ ንምሉእ ህይወተን ክገድፈን ዘይክእል በሰላ እዩ። ሓንቲ ጓል ካብ ምግሃስ ክትድሕን “በጃኻ ኣይትቅረበኒ ከይልክመካ ኤይድስ ኣለኒ” እንተበለቶ ኤይድስ ከም ዘይብላ ስለ ዝፈልጥ፡ ድላዩ ክገብር “ድሐን ክልተና ሓደ ኢና ኣነውን ኣለኒ” እናበለ ስርሑ ገይሩ ሰሚዔ። እዚ ገበንዚ ልክዕ ከም ቅትለተ ነብሲ’ዩ እንተበልኩ ኣየጋነንኩን። ጓል ኣንስተይቲ ዘይትኽበረሉ ዓዲ ዓዲ ኣይኮነን። ኣቱም ፍቁራት ደቀይ ጊሌኹም ተመርዒኹም ኢኹም። ነተን ብጾትኩምን፡ መሳድድትኹምን ኣደ ደቅኹምን ኣኽብርወን፡ ዕዮ ገዛ መወዳእታ የብሉን፡ ማዕርኤንን ልዕሊኣንን ስርሑ፡ የፍቅረኪ’ይ ምባል ኣይኣክልን’ዩ፡ ፈቃር ሰብኣይ ንሰብይቱ “ቅሰኒ፡ ዕርፊ፡ ተማሃሪ፡ ንስኺ እንተተማሃርኪ መኽሳቡ ንደቅና’ዩ” ዝብል። ጓል ኣንስተይቲ ተማሂራ፡ ኣብ ኩሉ ጽፍሒ ናይ ስራሓትን ክትካፈልን ኣብ መሪሕነት ክትርከብን እዩ ዝግባኣ። ኣተን ክቡራት ፍቁራት ኣዋልድ ደቀይ፡ ኣባላት ጩራ ባንድ ከም ኣብ ኩሉ ቁጽርኽን ኣዝዩ ዉሕድ’ዩ። እስቲ እትበዝሓሉ መንገዲ ሃስስ በላ። ኣቱም ሰብኡት፡ እዚ ንምብግባር ብሙሉእ ልብኽኩም፡ ብኹሉ እንትናኹም ሐግዙ፡ ሓንቲ ሀገር ብሓደ ሰብ፡ ብሓደ ስድራቤት፡ እያ ትጅምር’ሞ፡ ብፈሪሃ እግዚኣቢሄር ምህላውኩም፡ ብስነ ስርዓትኩም፡ ብሞራልኩም፡ ብፍቅረ ሰብን፡ ፍቅሪ ፍትሕን ስራሕን ኣበነት ኩኑ።
ፍቁራት ደቀይ ዓለም ስደተኛታት ጸሊኣትሉ ኣብ ዘላ እዋን ንሕና ብዘይካ ባሕሪ መዲተራንያን ሓንጎፋይ ኢሉ ዝቅበለና ዘይብልና ኣማዕድያ ንርእያ ዘለና ሃገርና ክንመለሳ ኢና። ገዛ ኣቦናን ኣዴናን ተዓጽዩ፡ ቤት ኣባሓጎታትና ፈሪሱ፡ መዕለብ ጨራሩ ኮይኑ፡ ግን ርእስና ለዊጥና፡ እቲ ሰብን ሀገርን ከምዕብል ዝኽእል እጊዚኣቢሄር ዝፈትዎ ስራሕ ሒዝና፡ ይቅረ ተባሃሂልና ፡ተማሓሒርና እንተዘይኣቲና፡ እቲ ብርነት ስሙ ለዊጡ ክቅጽል እዩ። ኣነ ዝኣምነሉ ሎሚ ልዕሊ 50 ምዝዕድሚኡ ኤርትራዊ ክምዕድ፡ ጊጋታት ከይድገም ክጽሕፍ፡ እቲ ሓቀኛ ቲሪኽ ክንግር ድኣ’ምበር፡ ናይ ቀደም ጉጅለ ኣብ ሰላሳታት፡ ናይዛ ዳሕራይቲ ጉጅለ ኣብ ሰለስተ ተኻፋፊላካ፡ ሓቂ ይኹም ኣይኹን - ናይ ቀደም ዝኣረገ ዝና ሒዝካ ክምርሕ እየ ኢልካ ስምካ ቀያይርካ ላዕልን ታሕትን ምባል ኣይቅብሉን እዩ፡ እይገቡኡን ከኣ’ዩ። እሞ ኣቱም ፍቁራት መንእሰያት ደቀይ ኩልኹም፡ ነዚ ዝብለኩም ዘለኹ ልባዊ ኣቃልቦ ሃቡሉ። ኤርትራ ናትኩምን ናይቶም ሕጂ ተወለዶም ዘለው ብድሕሪ ሕጂ ዝወለዱ ደቅኹምን ደቂ ደቂኹምን እያ። ናትና ናይ ሽማገለታት ኣይኮነትን።
ፍቁራት ደቀይ፡ ኤርትራ ገዛእታ ስም ይቀያይሩላ እዮም እቲ ህዝቢ ግን ንሱ’ዩ። ኤርትራ ናይ ትማኢ ድሕሪ ጥልያን ዘይኮነስ ኣማኢት ዓመታት ዝዕድሜእ ናይ ገዝእ ርእሳ ሕግን ስርዓትን ተጻኒዑ ዝጸደቀ ኣለዋ። ስርዓት ኣታዓዓድላን ኣታሓሕዝን ሜሬት ከምኡ’ውን መርዓ ሞት፡ ፍትሕ ውዘተ እሎ። መሰል ሰብስ ይትረፍ፡ እንሳሳ’ውን መሰል ኣለዎ። ንምሳሌ ዝሓመመት ኣድጉ ጽዕነት ጺጶሚኦ ምስ ዝርከብ ብሕጊ ይቅጻዕዩ’ዩ። እቲ ሕግታት ኤርትራ ተማሳሳላይ ድኣ ይኸውን እምበር ኩሉ ሓደ ኣይኮነን። ንምሳሌ ኣብ ኩናማ ሓደ ሰብ፡ ሰብ ምስ ዝቀትል፡ ኣቦ ቀታሊ ወይ ቀረባ ስግኡ ኣብቲ እንዳ መዋቲ ከይዱ፡ “ቀታል ወድኹም እንሆ ኣምጺኤልኩም፡ እንተደለኹም ቅተልዎ እንተደሊኹም ድማ ጊልያኹም ግበርዎ” ይብሎም። መብዛሕትኢ ጌዜ ስድራ ምውት ዘገልግሎም ይመርጹ። ስድራ ቀታልን መዋታይን ኣብ እንዳ ሙዉት ተእኪቦም ካብ ዳንጋ ናይ ኣቦ ወይ ዝኾነ መቅርብ ምውትን፡ ካብ ዳንጋ ቀታላይን ንእሽቶ ደም ኣንቂዖም ም ወሲዶም ይሓዋውስዎ። ጽልኢ የብልናን ሐደ ኢና ዝብል መልእኽቲ’ዩ። ሺሻይ ቀሪቦም ድማ ሓቢሮም ይብልዑ ይስትዩ። ነገር ኣብኡ ይዕጾ፡ ኣብ ከበሳ ድማ ብመውስቦ ይዓርፍ።
ፍቁራት ደቀይ፡ እዛ ደብዳበይ ንዓኹኡም ይጽሓፋ እምበር ፡ ትሕዝቶኣ ንኹሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ዘለዎ ኣልዩ እያ። “ኩሉ ዓይነት ፍልልያት ገዲፍና፡ ንፋቀር ንጺሊ ሱባኤ ንእቶ፡ ሐቢርና ንሰላም ንፍትሒ ንቃለስ ኢልኩም። ካብ ብዙሕ ሸነኻት ህዝብና ድማ ከማኡ ይስማዕ ኣሎ። ክቡር ኣቦና ሸኽ ሓጂ ሙሳ ኑር ዘርእይዎ ጽንዓት ኣብ የከቲቲ 31, 2017 ተማሃሮ ቤትትምህርቲ ኣል ድያ ኢስላምያ ዘዝስድዎ ስጉምቲ፡ ኣብ ደገ ኣብ ስደት ዘሎ ህዝቢ ዘርኣዮ ደገፍን ምትሕብባርብን፡ ኣብ ገሊኡ ኣንስቲ ኣስላም ስእሊ ናይ ብጹዕ ኣቦና ፓትርያርክ ኣንጦንዮስን ፡ ክርስትያን ናይ ክቡር ኣቦና ሸኽ ሓጂ ሙሳ ኑር ሒዘን ምስ ማእለይ ዘይብሉ ህዝቢ ኣብ ኤሜባሲታትን ቤተመንግሳትን ኣደባባይትን ክትርኢ ከለኻ፡ ዕጹብ ድንቂ ደንቂ እዩ። መንፈሳዊ ማዕበል ዓጋቲ ዘይብሉ ተጀሚሩ’ሎ ኢለ እኣምን።
ፍቁራት ደቀይ ኣባላት ጩራ ባንድ እንደገና ብትገብርዎ ዘለኹም ቅዱስ ስራሕ ኣገናዕ ይብለኩም፡ እንቋዕ ሓገስኩም። ነዚ ንኽትገብሩ ዘኽእለኩም እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ምስጋና ይብጽሓዮ። ሬሳታት ዝሐቀቁ ደቂ ሃገር ተረኪብና፡ ናይ ደቂ ኣዳም ክብሪ ዝልለልብሱላ፡ እሱራትና ተፈቲሖም፡ ሰብ ገበን ኣብ ፍረዲ ቀሪቦም፡ ስደተኛ ናብታ ከበድ ዋጋ ዝኸፈለላ ህገሩ ዝምለሰላ ጊዜ ቀረባና ይኹን፡ ኣሜን።
ፍቁራት ደቀይ ደጊም ነዊሕ የዕሊሊኩም’የ እሞ ብምርቃን ሰዓመትን ኣብዚኣ ክፋነወኩም።
ኣዴኹም ኣበባ


text:
ብመሰረት እዚ ብሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ሎሚ ሶኑይ ዝጸደቐ ሓድሽ መምርሒ ንስርሒት ህይወት አድሕን ዝንቀሳቀሳ መራክብ፡ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ብቴሌፎን ምስ ዝህብዎ ሓበሬታን ናይ መብራህቲ ምልክት ጥራይ ናይ ህይወት አድሕን ስርሒት ከየካይዳ ይኽልክል።ብተወሳኺ እዘን መራኽብ ዳሕሳስ ኣብ ዓለምለኸ ማያት ጥራይ ከኻይዳ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ጥልያን ንዝተጸግዑ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ጥራይ ክሕግዙ ይእዝዝ።
እዚ መምርሒ ብተወሳኺ ነዚ መምርሒ ዝጠሓሳ መራኽብ ኣብ ወደባት ጥልያን ክዓርፋ ከምዘይፍቐደለን ይገልጽ።
ገለ ወገናት ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ምስ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ይተሓባበራ እየን ክብሉ ክኸሱ ምጽንሖም ዝፍለጥ ኮይኑ እተን ትካላት ግን ነዚ ክሲ ብምቅዋም ብፓርላማ እቲ ሃገር ንዝተኻየደ ክልተ ምርመራ ይጠቕሳ።
ካብ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ጁዲዝ ሳንደርላንድ “ኣብ ባሕሪ ዘጋጥም አሰቃቂ ሓደጋ፡ ኣብ ሊብያ ዘሕልፍዎ ዓመጽን ኣብ ግምት ብምእታው ሃገራት ኣውሮጳ ምስ ጥልያን ብምትሕብባር ነቲ ናይ ዳሕሳስን ህይወት አድሕን ስርሒታት ክሳብ ወሰን ሊብያ ከስፍሑ እምበር ናብ ገማግም ጥልያን ጥራይ ክውስኑ ኣይግባእ”ይብላ።
እዚ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝጸደቐ መምርሒ ሓገዝ ወሃብቲ መራኽብ ናብ ማያት ሊብያ ዝአትው ህይወት ሰብ ከጥፍእ ዝኽእል ክእለ ዘይኸአል ሓደጋ ምስ ዝሕልው ጥራይ’ዩ ይብል።
እዚ መምርሒ ንቀዳማይ ሚንስትር ፓውሎ ጀነቲሎኒ ከጋጥሞም ዝጸንሓ ጸረ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣርእያታት ደው ንምባልን ዋሕዚ ስደተኛታትን ንምግታእ ዝወሰድዎ ዳሕረዋይ ስጉምቲ’ዩ።
ብተወሳኺ ኣብ ጉዳይ ምጥያስ ኣብ ጥልያን ዘለው ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ጉዳይ ዜግነት ኣብ ጥልያን ዝተወልዱን ነበርቲ ጥልያን ሓያል ክትዓት ኣብታ ሃገር ይኻየድ ምሕላው ይግለጽ ኣሎ።
ንጉዳይ ዜግነት ዝምልከት ዝቐረበ ረቒቅ ንካልእ ጊዜ ምትሕልላፉ ዝገለጸ መንግስቲ ጥልያን ኣቐዲሙ ኣብ ጥልያን ዝተወልዱ ቆልዑ ዜግነት ሽዑ ንሽዑ እንተዘይኮነ ድማ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ቤት ትምህርትታት እታ ሃገር ምምሃሮም ይወሃቡ ዝብል ምንባሩ ይፍለጥ።


text:
ንደመር ብኣምሓርኛ፡ ንጥፋእ ማለት’ዩ ብትግረ።
ኣትላንታ ጆርጅያ ካብ’ዛ ክነብረላ ዝተዓደልኩ “ብሚዛነይስ ገነት” ከተማ ቻርሎት ሰሜን ኣመሪካ ብመኪና ኣርባዕተ ሰዓት ዝወስድ ርሕቀት’ያ ትርከብ። ስለ ዝኾነ ድማ ቀብሪ መርዓ ሓዘን ዝመስል ምብጻሕ እንከጋጥም፤ ናብ ኣትላንታ ኣንጊህካ እንተ ገሽካ፡ ምሕዳርካ ናብ ቻርሎት ምምላስ ዝመስል’ዩ ናብራናን ጉርብትናናን። እዛ ትማሊ ቐዳም ነሓሰ ኣርባዕተ ዝኸድኩዋ መገሻ ግን ንኤርትራውነት ብዝምልከት ፍልይ ዝበለ ትምህርትን ነጸብራቕን ክርእን ክሰምዕን ዝተጸበኹላ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣትላንታ 2018 ንምስታፍ ኢዩ ኔሩ።
ፈስቲቫል ኣትላንታ 2018.
መደብ ፈስቲቫል ካብ ዓርቢ ክሳዕ ሰንበት’ዩ ተሰሪዑ። ንኣይ ግን ኣብ’ተን መዓልታት ክሰርሕ መደብ ወጺኡለይ ስለዝነበረ ዝቕይረኒ መሳርሕቲ ክረክብ ኔሩኒ። ኣብ መወዳእታ ዝሓሰብኩዎ ሰሊጡኒ፡ ኣብ’ዘን ቀዳመ ሰንበት እዚኣተን ኣብ ክንዳይ ዝሰርሕ ኣነ ድማ ኣብ’ተን ዝስዕባ ቀዳመ ሰንበት ኣብ ክንድኡ ክሰርሕ ሕራይ ዝብለኒ ሕያዋይ መሳርሕቲ ምስ ረኸብኩ፡ ካብ’ቶም ደጋጊሞም ብዛዕባ’ቲ ፈስቲቫል ዘዘኻክሩና ግዱሳት ተቐማጦ ቻርሎት ትኬት ገዚአ ናብ ፈስቲቫል ከም ዝኸይድ ኣረጋገጽኩ። ስለ’ዚ ከም’ቲ ስሩዕ፡ ዓርቢ ክሳዕ ሰዓት ትሽዓተ ናይ ምሸት ክሰርሕ ስለዝነበረኒ ቀዳም ኣንጊሀ ክኸይድ መዲበ ተሰናድኹ። ጽባሕ ክኸይድ እናበልኩ፡ ዓርቢ ምሸት ስራሕ ቅድሚ ምዕጻወይ ባኮታት ከመዓራሪ የማነ ጸጋም ክብል እነከለኹ ከኣ ኣብ’ዛ ዓንዲ ሕቖይ፡ በዚ መጺኣ ዘይብላ ውግኣት ሸቕ ተብለኒ’ሞ ኣይ ንላዕሊ ኣይ ንታሕቲ ትንፋስ ዝሓጸረኒ መሲሉ ተሰምዓኒ። ሓመድ ኣብ ጥቓይ ስለዘጸንሐ’ምበር ሰለስተ ግዜ በስመ ኣብ ወልደ መንፈስ ቅዱስ ኢለ ሓመድ ክለኽያ ኣይምጸላእኩን ኔረ።
ኮይኑ ግን መንገደይ ምእንቲ ከይትተርፈኒ፡ ወዮ ንኻልኦት ኣብ’ዚ እነሀለ ግዝእዎ ዝብሎም ዝነበርኩ ናይ ሕቖ መደገፍታ Mueller Lumbar Back Brace ገዚአ ተዓጠቕኩ። ከምኡ’ውን Ibuprofen ዝበሃል ፈውሲ ቓንዛ ገዚአ ብዘይ ናይ ሓኪም ፍቓድ ክውሰድ ዘይግብኦ መጠኑ ሓሊፈ ከም’ታ ሓኪም ዝእዝዛ እናወሰድኩ ክኸይድ ተበገስኩ። መሓለውታ ድማ ቅድሚ ሳልስቲ ዝገዛእኩዋ
Hidden Motives in Every Day Life: The Elephant In the Brain – Kevin Simler Robin Hanson 2018 ትብል ሓዳስ መጽሓፍ ምሳይ ተማሊአ፡ ኣብ ጎረበተይ ካብ ትርከብ ስታርባክስ Grande latte + extra shot {ሓቂ’ሓይሽ ፍሪ-ድሪንክ ስለዝንበረት’የ ወስኹላ ኢለዮም!} ሒዘ፡ ኣብ ዩ-ቱይብ ዘሎ ሰበር ዜና ብዛዕባ ማዕበል ለውጢ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ሰሰሚዐ ንበይነይ እናሰሓቕኩ፡ ስሕት ኢለ ድማ ኣቫሎን 120 ኪሎ ሜትር ኣብ ሰዓት ትኸይድ ከምዝነበረት ከይዘንጋዕኩ ነቲ ብድምጺ ዝሰምዖ ቪድዮ ክርኢ እናፈተንኩ፡ መንገዲ ኣርባዕተ ሰዓት ጀሚረዮ። እንተስ ንግሆ ኮይኑ እንተስ ቀዳም ኮይኑ ግን ኣብ ማእከል ከተማ ይኹን ኣብ’ቲ ብማእከል ቻርሎት ሓሊፉ ንኣትላንታ ብሕምብርታ ዝስንጥቓ Interstate 85 (I - 85) ዝቆራቖሳ ብዙሓት መካይን ኣይነበራን። ስለ’ዚ ሰዓት ዓሰርተ ንግሆ ናብ’ቲ ናይ ፈስቲቫል ቦታ Eritrean community Center በጻሕኩ። እንተኾነ ግን ክሳዕ ሽዑ ዘይድሃብኩሉ ኩነታት ኔሩ። ናይ ቀዳም መደብ ፋዱስን ፈረቓን ተመሲሓካ ከምዝጅመር ተዓጽዩ ምስ ጸንሓኒ ኢየ ተለፈነይ ፈቲሸ ዝተገንዘብኩ። ካብኡ ዝሓይሽ እማራጺ ስለዘይነበረ፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ስታርባክስ ከየደ መጽሓፈይ ገንጸልኩዋ። ኣብ ገጽ 7 ምስ በጻሕኩ ዕላማ ናይ’ታ መጽሓፍ፡ “What will emerge from this investigation is a portrait of the human species as strategically self-deceived, not only as individuals but also as a society.” ዝብል ነጸብራቕ ባህርይ ደቂ-ኣዳም እናስተንተንኩ ሰዓት ኣኺሉ ናብ ኣኼባ ተጸንበርኩ። ኣብ’ቲ ኣዳራሽ ዝነበርና ሰባት ንሚእቲ ንምልኣ ኣይመስለንን። ካብ’ቶም ተኣከብቲ ሓደ ኽልተ ፈውሲ ግስም እንተዘይኮይኑ ዳርጋ ኩላትና፡ ዝግዝጎ’ምበር ቆሎ ዓተር ክንቁርጥም ዘይንኽእል ኢና ኔርና። ስሩዕ መደብ ክሳዕ ዝጅመር በቦታና ሒዝና ቁሊሕሊሕ ምስ ጀመረና፡ ኣብ’ቲ ኣስተምሃርቲ ኮፍ ዝብሉሉ ጠረጴዛ ዝተዓዘብኩዎ፡ ተረፍ ናይ ዓርቢ ኮይኑ፡ ናብ ዓሰርተ ዝበጽሕ ኣብ ብጫ ወረቐት ዝሰፈረ ኣስማት ናይ ውድባት ኔሩ።
ኣይደጎየን ግን፡ ንሱ ተላዒሉ፡ መደብ ቀዳም ዝጀመሩ ካብ ፈስቲቫል ደንቨር ዝረቐቐ ወረቐት ሒዞም፡ ኣብ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ጸቒጦም፡ Think Tank ዝመስል’ዩ ኣኻይዳና ዝመስል ኣቐራርባ ከንጸባርቑ ዝፍትኑ ይመስሉ ኔሮም። ብዘይምግናን ግን ኣፈታትሓ ህሉው ኩነታት ኣብ ግምት ዘእተወ ትሕዝቶ ኣይነበሮን መጽናዕቶም። ልዕሊ ኹሉ ንኣይ ዘሰምበደኒ ድማ ካብ’ቶም ኣስተምሃርቲ ሓደ ምስ ዘውድን ደርግን፡ ሻዕብያን ወያነን ዘሎ መረረ ዓበይትን መራሕትን ሓሊፉ “ንደመር ብቛንቋ ትግረ ም(ን)ጥፋእ ማለት’ዩ” ምስ በለ ዝተቓልሐ ጣቕዒት ኢዩ።
ኣብ’ዚ ልበይ ዘሎ ናብ ባይታ ዱብ ከብሎ ኢየ።
ማለት’ሲ ብወገነይ ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ናይ’ቲ ኣስተምህሮ ክግንዘብ ጽን ክብል እንከለኹ፡ ኣኳ ኡንኮ ትብላዕ ከይነኸስኩ ጣቕዒት ምስ ሰማዕኩ፡ እታ ናይ ሕቖይ ውግኣት ሸቕ ክሳዕ ተብለኒ ንቕድሚትን ንድሕሪትን ጠሚተ ኣበይን ምስ መንን ከም ዝነበርኩ ክፍትሽ ፈተንኩ። ምናልባት ዓይነይ ዝመልኣለይ እንተ ረኸብኩ ሃሰስ እናበልኩ ግን ስነይ ነኺሰ ቃንዛይ ተጸሚመ ኣብ ዝነበርኩዎ ኮፍ ምባል ቀጸልኩ። ይኹን ደኣ’ምበር ካብ ኣትላንታ ዝመጽኡ ብዙሓት ከም ዘይነበሩ ተገንዘብኩ። ካብ ቻርሎት ድማ ካልእስ ይትረፍ እቶም ትኬት ዝሸጡለይ ሰባት’ውን ኣይነበሩን። ንመብዛሕትኦም ተሳተፍቲ፡ ካብ ዕላሎምን ኣዘራርባኦምን እንኪግምቶም ኣጸቢቖም ዝፋለጡ ዓበይትን መራሕትን ዝበዝሕዎ ኣኼባ’ዩ ኔሩ። እቶም ካብ ቻርሎት ዝመጽኡ’ውን ዳርጋ ኩላቶም ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተጋደልቲ ዝነብሩ እዮም። ይኹን ደኣ’ምበር ኣብ መንጎ ኣስተምህሮ ካብ ገለ ሰባት ጣልቃ ናይ ምእታው ፈተነታት ይንጸባረቑ ኔሮም። ብፍላይ ሓደ ንጡፍ ኣባል ደለይቲ ፍትሒ ዝመስል መንእሰይ ዘርእዮ ዝነበረ ኣገባብ ግን ዝገርም ጥራይ ዘይኮነ ዳርጋ ዘስግእ’ውን ይመስል ኔሩ። ደጋጊሙ ካብ ምቕማጡ ክትንስእ፡ ብናህሪ ክዛረብ፡ ስሕት ኢሉ ድማ ማይክሮፎን መንጢሉ ክምድር ይረአ ኔሩ። ተዛሪቡ ተዛሪቡ ኣብ መወዳእታ፡ እንተ ዘይኮነ ግን ኣብ’ዚ ልበይ ዘሎ ናብ ባይታ ዱብ ከብሎ’የ ብምባል፡ ኣብ’ቲ ፈስቲቫል ንሓሳባቱ ንድሌቱ ንጸገሙ …. ተረዲኡ ኣጆኻ ዝብሎስ ይትረፍ ናይ ልቡ ክዛርብ ዝፈቕደሉ መድረኽ’ውን ከምዘይነበረ ኣስተማሲሉ ከደ። ኣነ ድማ ንበይነይ ከምዘይነበርኩ ተገንዘብኩ። ኣስተምህሮ ተወዲኡ ናብ ሕቶን መልስን ምስ ተሰግረ፡ ኣብ ኣኼባ ዝነበሩ ሰባት ምናልባት 100 እንተኾይኖም 70 ምናልባት 70 እንተኔሮም ድማ 50 ዝግመቱ ንሕቶ ኣእዳዎም ኣልዒሎም ምቅድዳም ኮነ’ሞ፡ ብትሕዝቶ ናይ’ቲ ዝቐረበ ኣስተምህሮ ዝግረም ዝነበረ ንበይነይ ከምዘይነበርኩ ተገንዘብኩ።
ምእንቲ ሰላም ወላ ምስ ሰይጣን።
ኣማስያይ ኣይሓሰመንን! በ’ተሓሕዛ ጸጉሪ ርእሱ ምስ’ቲ ዝበሃል ዝነበረ ምውሓጥ ዝኣበዮ ዝመስል ዝነበረ መንእሰይ ዝመሳሰል፡ ኣርቲስት ግርማይ ዓንዶም መደቡ ሒዙ ቀረበ። ግርማይ ሰላምታ ኣቐዲሙ ዘረብኡ ንምጅማር፡ ኣብ’ቲ ናብ ፈስቲቫል ከቕርቦ ዘምጽኦ መልእኽቲ፡ ምናልባት ቅር ክብሎ ዝኽእል ሰማዒ እንተ ሃልዩ፡ ስምዒት ናይ ሰባት ንምትንካፍ ዕላማ ከምዘይብሉ ገሊጹ፡ ይቕረታ ብምቕዳም’ዩ ነቒሉ። ዘረብኡ ሕጽር ምጥን ዝበለ፡ ወለም-ዘለም ዘይብሉ፡ ናይ ትግርኛ ይኹን ናይ እንግሊዝ ቃላት ዘይውሕዱዎ፡ ሰባት ክብሉኒ እዮም ዘይብል፡ ኣብ ርእሱን ኣብ ትሕዝቶ መልእኽቱን ዝተኣማመን፡ ብሞይኡ ዝሕበን፡ ንኻልኦት ኣረአያ ዝኸውን ድሙቕ ኮኾብ ኢዩ። ጸብጻቡ ናብ ደርፊ ዘተኩር ኮይኑ፡ ስነ ጥበባውያን ወይ ድማ ደረፍቲ ኣብ ኤርትራ ዘጋጥሞም ጸገም ካብ ሕዱር ባህሊ ናይ ህዝቢ ዝጅምር’ዩ ይብል’ሞ፡ ምግዳል ክሳብ ክንደይ ከምዝበደሎ ብኣንክሮ የዘኻኽር። ነቲ ክብሎ ዝጽዕር ዝነበረ ሓሳባት፡ ኣብ ስራሓቱ ዘጋጠሞ ኣብነት ሓዊሱ ንምብራህ ድማ ኣብ ሓንቲ ጻዕሩ ካብ ደገፍቲ ዘጋጠሞ ዘለፋ ሓደ ብምባል፡ ኣብ ቀረባ እዋን፡ ባንዴራ ኤርትራ ሒዙ መንገዲ ሰላም እንቋዕ ተኸፍተ ዝብል ድምጺ ንምቅላሕ ምስ ኢትዮጵያውያን ስለ ዝተሓወሰ ካብ ተቓወምቲ ዘጋጠሞ ዘይተጸበዮ ኩነታት ብተምስጦ ይዝክር’ሞ፡ ምእንቲ ሰላም ወላ ምስ ሰይጣን ክሰርሕ ድሕር ከምዘይብል ኣትሪሩ ብምዝራብ ምሳሉ ኣነጺሩ፡ ሓጺር መልእኽቱ፡ ኣብ’ተን ዝተመደባሉ ውሑዳት ደቓይቕ ወድአ።
ክወጽእ እንከሎ እግሪ እግሩ ስዒበ፡ ወደይ ሃብሮም ልዕሊ ኩሎም፡ ናብ’ዚ ፈስቲቫል ብምምጽአይ ክጣዓስ’የ ውዒለ’ሞ መደብካ ምስ ሰማዕኩ ተሓጒሰ፡ መምለሲ እግሪ ኣስኒቕካኒ ብምባል፡ ምስጋናይን ኣድንቖተይን ገሊጸ፡ ንመዘከርታ ናይ ክልቴና ስእሊ ተሳኢልና። ኣሕጽር ኣቢለ ድማ ከም’ቲ ዝበልካዮ ስነ ጥበብ ብዘይ ጥየት ኣተሓሳስባ ደቂ ሰባት ዝልውጥ ዓውዲ ፍልጠት ኢዩ። ስነ ጥበብ ማለት (art) እንተ ኾይኑ፡ ደርፊ ሓደ ክፋሉ ስለዝኾነ ከም’ዚ ከማኻ ዝመስሉ ከዋኽብቲ ይዋስኡሉ። ካልኣይ ስነ ጥበብ (art) ማለት ድርሰት ዝሕውስ እንተ ኾይኑ ባቢሎን ትብል መጽሓፍ ዶክተር ክብረኣብ ፍረ ኣንቢብካያ ክትከውን ተስፋ እገብር። ሳልሳይ ስነ ጥበበ (art) ማለት ኣባሃህላ (communication) እንተኾይኑ ማዕበል ለውጢ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ንወያነን ሻዕብያን ምስ መዳፍዖምን ወተሃደራቶምን ቀባሕባሕ ከብሎም ንርኢ ኣለና። ራብዓይ ስነጥበብ (art) ምብህሃል (negotiation) እንተኾይኑ፡ ምስ ጎደለ ከም’ዚ ዝወዓልናዮ ንምቑጻሮም ዘሕፍር ውድባትን ናይ ሲቪክ ማሕበራትን ከም ታሓግ ኣሳፊሖም ዓድን ዓውድን ቀባሕባሕ ዘብሉሉ ፈስቲቫል ክረአ ይኽእል’ዩ፡ በልኩዎ’ሞ ብድጋሚ ኣድንቖተይን ምስጋናይን ገሊጸ ናብ መደቡ ክኸይድ ተፋነኹዎ።
ንእግረ መንገደይ፡ ሀ) ፖለቲካዊ ዓውደ ንቕሓት ህዝባዊ ዘተ ኣብ ጉዳይ ሃገር - ሃብተማርያም ሚካኤል 2016 ለ) RESILIENCE volume 1 – JAMAL SHOKAY 2018 መጻሕፍቲ ገዚአ፡ ብኽልተ ኣእዳወይ ሕቖይ እናደገፍኩ ብእዋኑ ናብ መሓድሮይ ከድኩ። መጻሕፍተይ ሕልፍ ሕልፍ ኢለ ምስ ረኣኹወን፡ ቀስ ኢለ ክርእየክን ይሕሸኒ ብምባል፡ ምስ’ታ ንግሆ ዝጀመርኩዋ The Elephant In The Brain መጽሓፈይ ኣምሰኹ።
ዝኾነ ኾይኑ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሕቆን ዘሎ ናይ ለውጢ ፖለቲካ መኣስ ከም ዝጽዒ እንድ ዒ’ምባር፡ ንኢትዮጵያ/ኣምሓራ ከም ጸላእቲ ናይ ኤርትራ ጠሚቱ ፖለቲካ ክጸሙቕ መዋእሉ ዝበልዐ ናይ ምግዳል ኣረኣእያ ምንቅስቓስ ናይ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንምልካዊ ቅዲ ኣመራርሓ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም ዘይፈርስ ጎቦ ዝጥምት ናይ ምቅዋም ኣረኣእያ ምንቅስቓስ ናይ’ዛ ዓለም ዕዳጋ’ውን ሕውዝውዝ ዘብሎ ማዕበልዩ ኣጋጢሙዎ ዘሎ። ካልእ ንምባል ዘይኮነ’ሲ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኢትዮጵያ/ኣምሓራ ጸላእትና እዮም ክብለኩም ዝጸናሕኩኮ ቀሺሸኩም ኢየ’ምበር፡ ጽልኢ ዝበሃል የብልናን። ጎረባብትናን መነባብርትናን ጥራይ ዘይኮነ እንታይዶ ፍልልይ ኣለና ኢዩ፡ ሓደ’ኮ ኢና ምስ ኢትዮጵያ ብምባል መንገዲ ሰላም ኣስፊሉ ታሪኹ ምሰ’ሐደሰ፡
https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2018/08/04/eritrea-africas-most-repressive-state-begins-to-open-up
https://www.economist.com/leaders/2018/08/02/how-to-make-eritrea-africas-north-korea-less-horrible
ንተቓውሞ ኣጋጢሙዎ ዘሎ ፈተና ቀሊል ኣይኮነን። ዓንዲ ሕቖ ፖለቲካኦም ብኢሳያስን ብህግደፍን ጥራይ ዘይኮነ ብኢትዮጵያን ኣምሓራን ዝሓደሮም ስግኣትን ህልኽን ኢዩ ዝመስል። ዝገርም’ዩ። ብወገነይ ማዕበል ለውጢ Team Lema ሓይሎምን ህላወኦምን ከም ዘይዘንግዖ ዝዘንግዑ ኣይመስለንን። ይኹን ደኣ’ምበር ከም ኣተሓሕዛኦም ይትረፍ ንኢሳያስን ህግደፍን ክፍንቅሉ፡ ብዕላማ ክጥርንፎም ዝኽእል ናይ ሓባር ረቛሒ ክረኽቡ ስለዘይከኣሉ፡ ብዝሖምን ኣኻይዳኦምን ተስፋ ዘቑርጽ ኮይኑ ንተጸበይቱ ከም ዘረብረበ’ውን ዝዘንግዕዎ ኣይመስለንን። ልዕሊ ኹሉ ግን ፕረሲደንት ኢሳያስ ምስ ማዕበል ለውጢ Team Lema ተመሳሲሉ ነታ ብዘይካ ህላወኡ ሂወት ዘይብላ ውድቡ፡ ሓዲሽ ኣየር እተተንፍሰሉ መስኮት ኣርሕዩ፡ ንታሪኹ ንስሙን ምስ ሰላም ዘተኣሳስር ሓዲሽ ናይ ታሪኽ ምዕራፍ ኣመዝጊቡ ከም ዘሎ ምዝኽኻር ዝደልዩ ኣይመስለንን። እዚ ኩነታት’ዚ ፍሉይ ኣድህቦ ደቂ እዋን ዝሓትት እምበር ዘባህርር መልክዕ የብሉን። እንድዕሉ እንታይን ስለምንታይን ከም ዝኾነ ግን ካብ ዓንኬል ጽልእን ህልኽን ዝወጽእ ሓሳባት መድረኽ ክረክብ ዘይምኽኣሉ ንደለይቲ ለውጢ ወይ ድማ ንደለይቲ ፍትሒ ዘሰክሞ ዕዮ ገዛ ቀሊል ኣይኮነን። ሓሳባት ልበይ እንተ ዝሰምረለይ ከም’ዚ ትማሊ ብስም ዝተንጸባረቐ ኣስተምህሮ ነ’ተሓሳስባ ካልኦት ክልውጥ ቅድሚ ምህንዳዱ ንባዕሉ ምስ ጠለባት እዋን ዝመሳሰለሉ ሓሳባት እንተ ዘማዕብል ኔሩ ትምህርቱ ክሰምዕ ዝእከብ ህዝቢ ካብ ኣዳራሽ ሓሊፉ ስታድየም ምመልአ ኔሩ።
ራህዋን ሰላምን ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ዳን ኤል ተስፋዮውሃንስ ተኽለጊዮርጊስ።
Ewandt54@gmail.com 08/05/18


text:
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቺለ ነቲ ብውሑዳት ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዘስዓቦ ከቢድ ስቓይን ጓህን ንምውጋእን ተመሳሳሊ ዓመጽ ከይፍጸም ዘኽእል እትወስዶ ዘላ ስጉምቲ ዘማእከለ ኣብ መንጐ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ብፁዓን ጳጳሳትን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ርክብ ተኻይዱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 10 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ቺለ ናይ ቅዱስ በርናርዶስ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ዅዋን ኢግናሲዮ ጐንዛለዝን ኣብ ቺለ ብሔራዊ ምክልኻል ናይ ወሲብ ዓመጽን ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀነ ዝሓልይ ቤት ምኽሪ ኣደ መንበር ኣና ማሪያ ቸሊስ ብሩነት ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን መግለጺ ከምዝሕብሮ፡ ዕላማ ናይቲ ርክብ እቲ ኣብ ቺለ ብውሑዳት ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽን እዚ ምኽንያት ዓቢይ ስቓይ ዝዀነ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ንምውጋድን ንሓዋሩ ተመሳሳሊ ገበን ከይክሰት ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዘትዮም ድሕሪ ዝሓንጸጽዎ ናይ ውሳኔ ሰነድን ናይ ወሲብ ዓመጽ ብዓንተውኡ ንምክልኻል ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ንምዝታይ ዝብል ከምዝነበረ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብተወሳኺ ኣደዳ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዝዀኑ ዜጋታት ዘጋጠሞም ስቓይ ንምውጋድ ዝወሃቦም ኵለ መደያዊ ደገፍን ሕንጸትን ምጽንናዕ ረኺቦም ሰብኣውን መንፈሳውን ስነ ኣእምሮኣውን ሕውየትን ካሕሳን ክረኽቡ ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ሰፊሕ ምይይጥ እውን ምክያዱ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ቺለ፡ ናይ ወሲብ ዓመጽ ብዓንተውኡ ንምክልኻል እትስዕቦ ዘላ መገዲ ንኢዶም፡ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዝካይዶ ዘሎ ናይ ምጽራይን ምርመራን ከምኡ ኣውን ንዝቐርቡ ሕቶታት ብቑዕን ቅኑዕን መልሲ ንምሃብ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ ክይቋረጽ ሓደራ ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ምሕላብ – ንኡስ ዞባ ገለብ፡ ፋሕ ኢለን ዝነበራ ዓድታት ድሕሪ ምጥርናፈን፡ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ተማሊኡለን።
ኣመሓዳሪ’ቲ ምምሕዳር ከባቢ ኣቶ ሓምድ ኣስፈዳይ፡ ዓድታት ገርበት፡ ኖረት፡ ኮረራን ባብሓሪሽን ኣብ ምሕላብ ብምጥርናፈን፡ 5 ነቝጣታት መዐደሊ ማይ፡ ካብ መዋእል ህጻናት ክሳብ ማእከላይ ደረጃ ዝተዘርግሓ ኣብያተ- ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን መደበር ጥዕና ተዋዲዱለን ርጉእ ህይወት ይመርሓ ከምዘለዋ ሓቢሩ።
ኣመሓዳሪ’ቲ ምምሕዳር ከባቢ ኣቶ ሓምድ ኣስፈዳይ፡ ዓድታት ገርበት፡ ኖረት፡ ኮረራን ባብሓሪሽን ኣብ ምሕላብ ብምጥርናፈን፡ 5 ነቝጣታት መዐደሊ ማይ፡ ካብ መዋእል ህጻናት ክሳብ ማእከላይ ደረጃ ዝተዘርግሓ ኣብያተ- ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን መደበር ጥዕና ተዋዲዱለን ርጉእ ህይወት ይመርሓ ከምዘለዋ ሓቢሩ።
ሓላፊ መደበር ጥዕና ምሕላብ ተሓጋጋዚ ነርስ መንእሰይ የማነ ክፍለገርግሽ ድማ፡ መደበር ጥዕና ምሕላብ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ንቡር ዕለታዊ ንጥፈታት፡ ኣገልግሎታት ክታበት ትሕትን ልዕልን 5 ዓመት ቈልዑ፡ ከምኡ’ውን ምክትታል ነፍሰ-ጾራትን መወልዳንን ከም እትህብ ገሊጹ።
ኣገልግሎት ትምህርቲ ብዝምልከት፡ ካብ ቤት-ትምህርቲ ፍረሰላም መምህር በሺር ሑሴን፡ ኣብ ማእከል ምሕላብ 540 ተመሃሮ ዘለውዋ መባእታን 183 ተመሃሮ እተአንግድ ማእከላይ ደረጃን ኣብያተ- ትምህርቲ ከምዘለዋ ጠቒሱ፡ ዋሕዲ መማህራን ፍታሕ ክናደየሉ ኣዘኻኺሩ።


text:
ፍቕሪ ምስ ኩሉ፡ ምድማር ዘይብሉ
ፍቕሪ ምስ ኩሉ፡ ምድማር ዘይብሉ ብ ኣማኑኤል ሳህለ ኣብ ኣስመራ ከሎኹ፡ ኣብ ገለ ዱኳናት ዚርእዮ ዝነበርኩ፡ ኣብ ነኣሽቱ ታቤላታት ተጻሒፉ ዚንጥልጠል ዝነበረ ምልክታታት ትዝ ይብለኒ፥ ''ፍቕሪ ምስ ኩሉ፡ ልቓሕ ዘይብሉ'' ዚብል እዩ ነይሩ። እቶም ንኸምዚ ዝዓይነቱ ታቤላታት
ፍቕሪ ምስ ኩሉ፡ ምድማር ዘይብሉ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ ኣስመራ ከሎኹ፡ ኣብ ገለ ዱኳናት ዚርእዮ ዝነበርኩ፡ ኣብ ነኣሽቱ ታቤላታት ተጻሒፉ ዚንጥልጠል ዝነበረ ምልክታታት ትዝ ይብለኒ፥ ”ፍቕሪ ምስ ኩሉ፡ ልቓሕ ዘይብሉ” ዚብል እዩ ነይሩ። እቶም ንኸምዚ ዝዓይነቱ ታቤላታት ኣብ ድኳናቶም ዘንጠልጥሉ ዝነበሩ ነጋዶ፡ እቶም ብልቓሕ ዝደንገሉ ሰባት እዮም ነይሮም። ዚልቃሕን ዘይመልስን ሰብ ምስ በዝሖም ድማ፡ ነዚ ምልክታ’ዚ ኪጥቀሙሉ ተገዲዶም። ገሊኦም ድማ ድኳናውቶም ዓጽዮም ዓዲ ቀዪሮም።
ንሕና ኤርትራውያን፡ ብምድማርን ቀጺሉ ብዚመጽእ ምትላልን ምዕማጽን ዝላደና ሰባት ኢና። ስለምንታይ እዮም ጎረባብትናን፡ እቶም ናይ ህዝቢ ስቓይ ዘይግድሶም ኢምፐርያሊስትታትን ብሰላም ዘይገድፉና? ንሳቶም ድዮም ዘይሰምዑ ኮይኖም ወይስ ንሕና ኢና ዘይንስክሕ ኴንና። ኣብ ህይወትና ብዙሕ ግዜ ተደሚርናን ተደማሚርናን ኢና፡ ግን ካብዚ ምድምማር እዚ እንትርፎ ንዕቀትን ውርደትን ምንም ዝረኸብናዮ ረብሓ የልቦን።
ምስዚ ኹሉ ግን፡ እቲ ህዝቢ ኣብቲ ሃገራዊ ድኳኑ፡ ነቲ ከም ኣርእስቲ ቀሪቡ ዘሎ ታቤላ ከንጠልጥሎ ዚደሊ ኣይመስልን፡ ዚግድሶ እውን ኮይኑ ኣይረአን። ከመይሲ፡ የለቅሕ ግን ከም ዘይምለሰሉ እናፈለጠ የጽቅጥ። ይድመር፡ ውጽኢቱ ድማ ንዕቀትን ውርደትን ምዃኑ እናተገንዘበ ኸሎ፡ ገለ ከም ዘይኮነ ስቕ ይብል። ህዝብና ይታለል ምህላዉ መኣስ ከም ዚስቆሮ ጠፊኡና ኣሎ።
ንኹሉ ብጓይላን ብኸበሮን ምቕባል ኮይኑ። ጣልያን ኪኣቱ ኸሎ ብኸበሮ፡ ኪወጽእ ከሎ ብኸበሮ። ሃይለ ስላሴ ኪኣቱ ብኸበሮን ብደወልን፡ ኪግልበጥ ብኸበሮን ብጸርፍን። ደርጊ፡ ህግደፋውያን ወዘተ. እውን ከምኡ። ኩሉ ብኸበሮ ኾይኑ። ኣቕሽሽቲ’ውን ብወገኖም ኣይሓመቑን። ብታቦትን ጸናጽልን ገይሮም ብዙሓት ጸላእትን ገዛእትን ኣእትዮምልና እዮም።
ትማሊ ትማሊ እውን ዝረኣናዮ ናይ ከበሮ ምርኢትን ድራማን ኣስደሚሙና እዩ። እዚ ናይ ረፈረንዱም ባህርያትን ተንኮልን ዝሓዘለ ህዝባዊ ኦርከስትራዚ ሽሕኳ ብህግደፋውያን እተቐናበረን እተመርሐን ተዋስኦ እንተ ነበረ፡ እቶም ሰብ ኦርከስትራ ግን ግርም ገይሮም እዮም ነቲ ዕዮ ዝፈጸሙዎ። ኣትን ሰብ ከበሮ፡ አረ ብኸበሮ ጌርክን ገለ ከይተእትዋልና!! ከምቲ ንበዓል ኢንፍሉወንዛን ንኣተግበርቱ ዝኾና ደቂሕድርትናን ብኸበሮ ጌርክን ተፋንዋ ዝነበርክን፡ ነቶም ከም ሽላ መንነትና ኪምንጥሉ ዝደልዩ ደኣ እንታይ ኴንክን ኢኽን ብኸበሮ ጌርክን ዘይተፋንዋልና!!
ፍቕሪ ኣብ ፖለቲካ ቦታ የብሉን፥ ከመይሲ ፈቲና ጸሊእና፡ ፖለቲካ ናይ ረብሓን ስትራተጅን ሳየንስ እዩ። ፍቕሪ ምናልባት ከም ስትራተጂ ይስርሓሉ ይኸውን። ከም ስትራተጂ ዚዝውተር ፍቕሪ ግን ቅጥፈትን ውልፍስናን እምበር ካልእ ኣይኮነን። ኣብ ብዙሕ ጽውጽዋያት እኮ ተዅላ ስትራተጅያዊ ፍቕሪ ገይሩ ንበጊዕ ቀቲሉ በሊዑዋ እዩ። እታ ናይ ሓቂ ፍቕሪ ግን፡ ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዚብሎ፡ ይትረፍዶ ናይ እንዳማታ፡ ነቲ ናታ እውን ኣይትደልን እያ።
ብፍቕሪ ኪምራሕ ዚደሊ ህዝቢ፡ ንኣቡን ከም ጠቅላይ ሚኒስተር ወይ ከም ፕረሲደንት ኪመርጾ ጥራይ እዩ ዘለዎ። ውጽኢቱ ግን ኣድማዒ ኪኸውን ኣይክእልን። ይኹንምበር፡ ወላ እቲ ኣቡን እውን፡ ብፍቕሪ ኪመርሕ ከም ዘይክእል እናወዓለ እናሓደረ ኪስቘሮ ይኽእል እዩ። ሽዑ ድማ ኣነስ ናይቲ መንፈሳዊ እምበር ናይቲ ስጋዊ መንግስቲ መራሒ ኣይኮንኩን ብምባል ስልጣኑ የረክብ። ገለ ኣቡናት ግን፡ ከምቲ ኣብ ማእከላይ ዘመን ኤውሮጳ ዚረአ ዝነበረ፡ ነቲ መንፈሳውን ስጋውን ምምሕዳር ብምሕዋስ፡ ንሃገሮምን ንቤተክስርትያኖምን ሓማሚሶም ሓሊፎም እዮም።
እቲ ኣብ ፖለቲካን ምሕደራን ኪዝውተር ዚኽእል ብተዛማዲ ናብ መንፈሳውነት ዝቐረበ ኣገባብ፡ ፍቕሪ ዘይኮነስ ፍትሒ እዩ። ፍቕሪ ኣብ መንጎ ውልቃውያን ሰባት ኪሰርሕ ይኽእል ይኸውን። ኣብ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቁጠባውን ጉዳያት ግን፡ ፍትሒ ጥራይ እዩ ከድምዕ ዚኽእል።
ኣነ ነቲ ንሓወይ ዝቐተለለይ ሰብ ብፍቕሪ ተደሪኸ ይቕረ ክብለሉ እኽእል እየ። መንግስቲ ግን ይቕረ ኪብለሉ ኣይክእልን፡ ከመይሲ ቀታል ሰብ ኣብቲ ብመንግስቲ ዚሕሎን ብመንግስቲ ውሕስነቱ ዚረጋገጽን ህዝቢ ከም ድላዩ ከሽኮንድር ኣይግባእን። ከምኡ ምስ ዚኸውን እሞ፡ እቲ ሕብረተሰብ ናይ ቀተልትን ዓመጽትን መፍረይን መራብሕን ኪኸውን እዩ ማለት እዩ። ብቐተልቲ እተሃንጸ ሕብረተሰብ ድማ፡ ንጎረባብቲ ሃገራት ካብ ምውራርን ምዝራፍን ሓሊፉ ዚገብሮ የብሉን። ከምዚ ንኸይከውን ብማለት ድማ፡ ሓደ መንግስቲ ብፍትሒ እምበር ብፍቕሪ ኬመሓድር ኣይግባኦን። እንተ ፈተነውን ኪሰርሓሉ ኣይክእልን።
ንኹሉ ከተሐጉስ ምድላይ፡ መወዳእታኡ ምስ ኩሉ ምጽላእን ምብኣስን ምዃኑ ኪዝንጋዕ ኣይግባእን። ብስም ፍቕሪ ኢልካ፡ ንኹሉ ደስ ከተብሎ ምፍታን፡ ጸላእቲ ምብዛሕ ከም ዝኾነ ተመክሮ ዚምስክሮ ሓቂ እዩ። ወድሰብ ካብ ፍቕሪ ንላዕሊ፡ ፍትሒ እዩ ዚደሊ። ብፍትሒ ገይሩ ኸኣዩ መሰሉን ግዴታኡን ኪፈልጥን ከተግብርን ዚኽእል። ፍቕሪ ዕዉርቲ ብምዃና ነቲ ቀጣፍን ነቲ ቅኑዕን ክትፈልዮም ኣይይትኽእልን። ፍትሒ ግን ኣዒንታ ነጺረን ስለ ዚርእያ፡ ነቲ ወልፋስ ካብቲ ረዚን፡ ነቲ ህግደፋዊ ካብቲ ሃገራዊ፡ ነቲ ማፍያ ካብቲ ጭዋ፡ ነቲ ፈሽኳል ካብቲ ውርዙይ፡ ክትፈልዮን ግቡኡ ክትህቦን ትኽእል።
ክንደይ መራሕቲ ሃገር እዮም ከበድትን ልቢ ዚነኽኡን ቃላት እናኣዘውተሩ ንህዝቦም ዘይተጻወቱሉ። ሂትለር፡ ናይ ዓሌት መንግስተሰማያት ብምስባኽ፡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ጀርመናውያን ኣብ ናይ ኵናት ገሃነምእሳት ኣእትዩዎም ዓሪቡ። ናስር፡ ናይ ዓረብ ሓድነት ብምስባኽን፡ ካሊፋዊ ሕልሚ ከም ስትራተጂኡ ብምውሳድን፡ ንሃገሩን ንኻልኦት ሃገራት ኣዕራብን ኣብ ናይ ውርደትን ሕፍረትን ዓዘቕቲ ሸሚሙዎም ተዓዚሩ። ለኒን ድማ ምጽኣት ናይ ሰራሕተኛታት መንግስተሰማያዊ ሃገር ብምስባኽ ኣብ ሃገሩ ምስ ባርነት ዚመሳሰል ምሕደራ ተኺሉ ተፋንዩ። ገሃነምእሳት ዚጥዕም መንግስተሰማይ ዝተመክሩ ሩስያውያን ድማ፡ ነቲ ዚትምነዩዎ ዝነበሩ ካፒታላዊ ምሕድራን ንሱ ዘምጽኦ ሃብትን ብልጽግናን ብርሑቕ ብምርኣይ፡ ከምቲ ዝብእስ ብስጋ እተሰርሐት ከተማ ኣላ ምስ በሉዎ፡ ኣበይ ከይበለ ሃፍ በለ እተባህለ፡ ኣብቲ ናይ ህርፋንን ሃርጎምጎምን ዓለም ከዕነውንዉ ይረኣዩ ኣለዉ።
ሓደ ነገር ንኪድኰን ግዜ ይወስድ እዩ። ብፍላይ ጽፉፍን ድልዱልን ኣቕሓ ወይ ቅርጺ ንምስራሕ ብዙሕ ግዜን ጉልበትን ተመክሮን ገንዘብን ይወስድ እዩ። ብታህዋኽ ዚስራሕ ነገራት፡ ወይ ኪስበር፡ ወይ ጉድኣት ከስዕብ፡ ወይ ንርእሱ ተባላሽዩ ንኻልእ ከባላሹ እዩ ዚረአ። ስለዚ ንኹሉ ነገር ቀስ ኢልካ ክትሰርሖ ከሎኻ፡ ነቲ ኣብ ውሽጡ ዘሎን፡ ነቲ ኣብ ድልዳለኡ መሰረታዊ ዝኾነ ዝርዝራውን ደቂቕን ነገራት ክትምልከትን ከተዐርን ግዜ ስለ ዚህበካ፡ ውጽኢቱ ኣድማዒ እዩ። ብጉያን ብስምዒትን ሕልማዊ ተስፋን (delusion) ሰንኮፍ ራእይን ዚትግበር ዝኾነ ይኹን መስርሕ ግን ኣብ መወዳእታ ስቓይን ጓህን ጣዕሳን ጥራይ እዩ ዘኸተል።
ሓንቲ ሃገር፡ ጥራይ ብጎቦታትን ለሰታትን ወሓይዛትን ዱርን ወደባትን ገጠራትን ከተማታትን እተሃንጸት ኣይኮነትን። ንሓንቲ ሃገር፡ ሃገር ዚገብራ፡ እቲ ህዝባ እዩ። ስለዚ ኣብ ዝኾነ ኣብ መንጎ ሃገራት ዚግበር ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ ውዕላትን ስምምዓትን፡ እቲ ተረባሒ ብቐዳምነት እቲ ህዝቢ እዩ ኪኸውን ዘለዎ። ከምዚ ዘይገብር ውዕላት ወይ ስምምዓት ድማ ይጋገ ጥራይ እዩ ዘሎ። እቲ ነዚ ጌጋዚ ዚኽፈሎ ዋጋ ድማ ቀሊል ከይከውን ይኽእል እዩ።
ህዝቢ ግን፡ ካልእ ኣካል ኪዋገየሉ ከሎ፡ ከም ከብቲ፡ ስቕ ኢሉ ኪርኢ ኣይግባእን። ኣብ ዓለምና ብመራሕቶም እተሸጡ ኣህዛብ ብዙሓት እዮም። ብኣካል ተሸይጦም ዘይኮነስ፡ መሬቶም ወይ ባህሎም ወይ ቁጠባኦም ወይ ማሕበራዊ መሰሎም ኣብ ዕዳጋ ኪወርድ ኸሎ፡ ተሸይጦም ማለት እዩ። ኣብዚ ኣጋጣምዚ፡ መሸጣ ባረዩ ብኻልእ መልክዑ ከይመጸና ክንጥንቀቕ ከም ዘሎና ክሕብር እፈቱ።
ይኹንምበር ምሉእ ዘበንካ ካብ ሓደ ዓይነት ባርነት ናብ ካልእ ዓይነት ባርነት ክትሓልፍ ምንባርካ፡ ነቲ ባርነት ከም እትለምዶ ኪገብረካ ስለ ዚኽእል፡ ነቲ ኣስጋኢ ዝኾነ ብድሕረኻ ዚካየድ ናይ መሸጣን ጥልመትን ናይ ምድማርን ጥርጣረታት ካብ ርሑቕ ብምሽታት፡ ተዳሊኻን ጎሪሕካን ምጽናሕን እምቢ ምባልን ናይ ኩሉ ብኣርኣያ ስላሰ እተፈጥረ ሰብ ግዴታ እኳ እንተ ኾነ፡ ኣብዚ ግዜዚ ግን ብፍላይ ንኤርትራውያን ዚምልከት ከቢድ ጉዳይ እዩ!!


text:
ኢንተርኔት ኣናሽቱ ነጋዶን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራትን ብኢንዱስትሪ ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ዝርከቡ ኢንቨስተራትን ህዝቢ ንህዝቢ ክለቓቕሕሉ ኣብምርኻብ ኣበርክቶ እናገበረ ይርከብ።እዞም ማይክሮሎን ተባሂሎም ዝፅዋዑ ልቓሓት ኣብ ኣፍሪካ፡ኢስያን ካልኦት ከባቢታትን ናብ ዝርከቡ ብስድራ ዝውነኑ ትካላት ንግዲ ዘቕንዑ እዮም።
ናይ ክልተ ዶላር ልቓሕ ነዛ ቡሩንዳዊት ሰበይቲ ካብ ሙዝ ዝስራሕ ስዋ ናይ ዝዓይነቱ መስተ ንግዲ ንኽትጅምር ኣኽኢሉዋ።እቶም ዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሃን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ኣናእሽቱ ልቓሕ ከመይ ገይሩ ክሕግዘነን ከምዝኽእል የተኩሩ።
ኮርፐረሽናት ባህላዊ ማእኽል ስኪርቦል ንዝተብሃለ ትካል ዝህብዎ ናይ ገንዘብ ሓገዝ እቲ ትካል ብወገኑ ናብቲ ማእኸል ንዝመፁ ሕድ ሕድ ሰባት ንግዲ ንኽጅምሩ ሓደ ዶላር ይህቦም።ኪቫ ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ናይ ማይክሮሎን ኣገልግሎት ኢንተርኔት ካብቶም ናይቲ ፕሮጀክት መሻርኽቲ ሓደ እዩ።
ኪቫ ኦርግ ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ሰባት ኣብ ገዝኦም ኮይኖም ናይ ንግዲ ፕሮጀክታት ንምስራሕ ከመይ ገይሮም ንእሽተይ ገንዘብ ከምዝምውሉ ዝሕግዝ ትካል እዩ።እቲ ገንዘብ ልቓሕ እምበር ውህብቶ ኣይኮነን።ተለቃሕቲ ንዝተለቅሕዎ ናይ ምኽፋል ዕድሎም ድማ 98 ሚእታዊ ምዃኑ ኪቫ ይገልፅ።


text:
‘ናይ ብሄር ብዙሕነት ጥራሕ ዘይኮነ ናይ ሓሳብ ብዙሕነት'ውን ንክህሉ ኣብ ግምት ብምእታው ነዚ ብዙሕነት’ዚ ዘተኣናግድ ስርዓት ኣብ ምህናጽ ድሩትነት ነይሩ'ዩ። መንግስቲ ኣብ ዙርያ ዴሞክራሲን ሰብኣዊ መሰላትን ዓብዪ ስራሕ ይጽበዮ ኣሎ፣ እዚ ክኾን ዝኽእል ግን ሰባት ብምቅይያር ጥራሕ ኣይኮነን። ኣብ ህንጸት ትካላት ዝላዓለ ቆላሕታ ክግበር ኣለዎ’ ይብል የማነ ካሳ።
‘ናበይ ንኸድ ኣለና? ኣብ ዝብል ጽልምት ዝበለ ኩነታት ኣይረአየንን። ምኽንያቱ ገዛኢ ውድብ ምስ ህዝቢ ክቀራረብ ጀሚሩ ኣሎ፣ ምስ ዝተፈለየ ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት ምዝራርብ ጀሚሩ ኣሎ፣ ኣብ ለውጢ ኣመራርሓ ካብ ቀዳማይ ሚኒስትር ጀሚሩ ከምጽቡቕ ስዳሮ’የ ዝሪኦ። ንቀጻላይ ጽቡቕ ተስፋ እዩ ዝራኣየኒ። ጽቡቕ ኩነተ ዴሞክራሲን ልምዓትን ኣብ ሓድነት ዝተመስረተ ማዕርነት ኣብ ኢትዮጵያ ክረጋገጸሉ ዝኽእል መስርሕ ክተኣታቶ’ዩ’ ዝብል እምነት ኣለኒ ይብል ደራሲ ሃይላይ ሓድጉ።
ኣቦ መንበር ፓርቲ ዓረና ትግራይን ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ፖለቲካዊ ሳይንስን ዓለም ለኻዊ ዝምድናታትን ኣቶ ኣብራሃ ደስታ ብወገኑ ‘ኣብ ስርፓተ ዴሞክራሲ መራሕቲ ንህዝቢ ክፈርሑ ይግበኦም። ህዝቢ ኣይኮነን ንመንግስቲ ክፈርሕ ዝግበኦ። ኣብ ኩነተ ትግራይ ግን ስርዓተ ቅርጺ ህወሓት ህዝቢ ንምቁጽጻር’ምበር ንህዝቢ ንምግልጋል ኣይኮነን’ ይብል።


text:
ሲምፖዝዩም ሚኒስትሪ ቱሪዝም ኣብ ከተማ ከረን ተኸፊቱ።
ኣብ መኽፈቲ ናይዚ “ኤርትራ – 20 ዓመታት ሓበን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝቃናዕ ዘሎ ሲምፖዝዩም – ሚኒስተር ቱሪዝም ወይዘሮ ኣስካሉ መንቆርዮስ ኣብ ዘስምዓቶ መደረ፣ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ንቱሪዝም ከም ኣገዳሲ ክፋል ናይ ቍጠባ ፍሉይ ቈላሕታ ብምሃብ፣ ኣብ 1992 መባእታዊ ዳህሳስ ናይ ዘሎ ጸጋታት ብምክያድ፣ ቅርጽን ኣሰራርሓን ተዳልዩ ኪስራሓሉ ከምዝጸንሐ ሓቢራ።
ሚኒስተር ኣስካሉ ኣስዒባ፣ እቲ ሚኒስትሪ፣ ኤርትራ ንዘለዋ ውሁብ ቱሪዝማዊ ጸጋታት ብውጥንን ምሕዱርን ኣገባብ፣ ረብሓ ወለዶታት ብዘረጋግጽ መንገዲ በብደረጃኡ ንምስጓም፣ በብ5 ዓመት ዝተመቓቐለ – ናይ 20 ዓመታት ሃገራዊ ውጥን ኣዳልዩ ንስራሕ ድሉው ከምዝገበረ ገሊጻ።
እቲ ሚኒስትሪ ብኣወዳድባ ኮነ ብዓቕሚ ሰብ ግቡእ መልክዑ ብምሓዝ፣ ዝተፈላለዩ ሕጋጋት፣ መምርሒታትን መቈጻጸሪ ኣሊያን ብምትእትታው፣ መባእታዊ ብቕዓት ንዘለወን ትካላት ናይ ስራሕ ፍቓድ ከምዝሃበን ዘተባብዕ ንጥፈታት ከምእተተግበረን’ውን ኣረዲኣ።
ሚኒስተር ኣስካሉ ኣስዒባ፣ ጽላት ቱሪዝም ሃገርና ኣብ ቍጠባውን ማሕበራውን ህንጸትን ምዕባለን ሃገር ግቡእ ተራኡ ንኽጻወት፣ ብወፍሪ ዋርሳይ-ይከኣሎ ዝዕመም ዘሎ ዓበይቲ ናይ ትሕተ-ቅርጺ ስርሓት ደራኺ ተራ ይጻወት ከምዘሎ ኣብሪሃ።
ዓቕሚ-ሰብ’ቲ ሚኒስትሪ ንምዕባይ፣ መሰልጠኒ ማእከል ቱሪዝም ቈይሙ ልዕሊ 2,700 ዜጋታት ከምዘሰልጠነ ዝሓበረት ሚኒስትሪ ቱሪዝም፣ ኣብ ኮለጅ ሓልሓለ’ውን ብምምሕዳር ሆቴላትን ቱሪዝምን ልዕሊ 150 መንእሰያት ተመሪቖም ኣብ ዝተፈላለየ ትካላት ተዋፊሮም ይሰርሑ ከምዘለዉ ኣብሪሃ።
ስዒቡ ንምምዕባል ቱሪዝም፣ ቱሪዝማዊ ምዉዕዋዕን ምምዕባልን ስልጠናን ዓቕሚ ሰብ ኣብቲ ሚኒስትሪ ዝምልከት መጽናዕታዊ ወርቓቕቲ ቀሪቡ።
ንራእይ፣ ተልእኾ፣ ስትራተጅን ፖሊሲን ናይቲ ሚኒስትሪ ብዝምልከት ዳይረክተር ቤት-ጽሕፈት ሚኒስተር ኣቶ ተስፋልደት ሚኪኤል ኣብ ዝቐረበ ወረቐት፣ ራእይ ሚኒስትሪ ቱሪዝም፥ ኤርትራ ንዘለዋ ሃብታም ቱሪዝማዊ ጸጋታት ቀጻልነት ብዘለዎ ውሑስ ኣገባብ ብምጥቃም ልዑል ቍጠባዊ ረብሓታት ምርግጋጽን ሓቀኛ ቱሪዝማዊ ምስሊ ኤርትራ ኣብ ዓለም ዝንጸባረቐሉ ኩነታት ምፍጣርን ምዃኑ ገሊጹ።
ንምዕባለ ቱሪዝም ኣብ ሃገርና ኣመልኪቱ መጽናዕታዊ ወረቐት ዘቕረበ ኣቶ መስፍን ምሕረተኣብ ድማ፣ ንድሕረ-ባይታ ቱሪዝም ኣብ ኤርትራ ብምዝርዛር፣ ኤርትራ ምስ እትውንኖ ተፈጥሮኣውን ጂኦግራፊያውን ጸጋታት፣ ኣብ ስሕበት ቱሪዝም ሰፊሕ ዕድል ከምዘለዋ ጠቒሱ፣ በዚ መሰረት እቲ ሚኒስትሪ – ናይ ርሑቕን ቀረባን መደባት ብምሕንጻጽ፣ መባእታዊ ትሕተ-ቅርጺ ኣብ ገማግም ባሕሪ፣ ደሴታት፣ ማይ ውዑያት፤ ከምኡ’ውን ምምስራት ቤተ-መዘክር፣ ምሕዳስ ታሪኻዊ ቦታታት፣ ምዕባይ ስሕበት እንስሳ ዘገዳም ዝኣመሰሉ መደባት የተግብር ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ኣብ ሚኒስትሪ ቱሪዝም ዳይረክተር ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ስልጠናን ኣቶ ተኽለ ፍረዝጊ ኣብ ዘቕረቦ ወረቐት ድማ፣ ብምሕደራ ሆቴላትን ቱሪዝምን እኹልን ተወዳዳሪን ሞያዊ ዓቕሚ ንኽህሉ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብደረጃ ሰርቲፊከትን ዲግሪን ንልዕሊ 200 ሰባት ስልጠና ከምእተዋህበ ኣብሪሁ።
ዳይረክተር ጨንፈር ፕሮሞሽን ኣቶ ሓጎስ ወልዱ ብወገኑ፣ ሃገርና ብቱሪዝም ምስ ዓለም ንምልላይ ዝተፈላለየ ጽሑፋትን ኣሳእልን ኣብ ምድላው ንጥፈታት ክካየድ ከምዝጸንሐ ጠቒሱ፣ እቲ ክፍሊ – ሓበሬታ ኣብ ምሃብን ኣብ ምውህሃድን፣ ከምኡ’ውን ናይ ወፍሪ ተኽእሎታት ብቐዳምነታት እናሰርዐ ኣብ ምውዕዋዕ ምክያድን በጻሕቲ ሃገር ኣብ ሓጺር እዋን ዝተማልአ ኣገልግሎታት ዝረኽቡሉ ባይታ ኣብ ምፍጣርን ኣተኵሩ ዘተባብዕ ዕዮ ከምዘሰላሰለ ገሊጹ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ንጕዕዞ 20 ዓመታት ጽላት ቱሪዝም ዘንጸባርቕ ምርኢት፣ ብሚኒስተር ጸዓትን ማዕድንን ኣቶ ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ ተኸፊቱ።
********* ኣ.ዜ.ኤ *********


text:
„ich-will-lernen.de“ ዝዓበየ ክፉት መርበብ ትምህርቲ ኣብ ጀርመን እዩ። ዝያዳ 31 000 መጽናዕታት ፊደላትን መሰረታዊ ትምህርትን ይህብ እዩ፣ ንምድላው መፈጸምታ ትምህርቲ ከምኡ’ውን ንአኮኖማዊ መሰረታዊ ትምህርቲ።
ኣብ DVV-መርበብ-ትምህርቲ ባዕልኹም
- ምጽሓፍን ምንባብን ምቅማርን ክትላመዱን ክትመሃሩን ትኽእሉ።
- ንመፈጸምታ ሃውፕትሹለ (መሰረታዊ ሃይስኩል) ክትዳለዉ ትኽእሉ (ኣብ ሳብጀክታት ጀርመንኛን ማትስን እንግሊዝኛን)
- ፍልጠትኩም ብዛዕባ ኣተሓሕዛ ገንዘብ ከተስፍሑ ትኽእሉ
ቦታ መዘናግዒ ናይ „ich-will-lernen.de“ ናይ ምምሃር ጸወታታትን ንምንባብ ጽሑፋትን ከምኡ’ውን ሓድሽ ዜናታትን ተወሳኽን የውፊ እዩ።
ከም ኣንበብትን ተመሃሮን ፈጺምኩም ብስትረትን ብነጻን ኣብቲ መርበብ ትምህርቲ ክትምዝግቡ ትኽእሉ። ዋላ ኣብ ገዛ ክትመሃሩ ትኽእሉ ኢኹም ወይ እቲ መርበብ ኣብ ስልጠና ክትሳተፉ ከለኹም ውን ክትጥቐሙሉ ትኽእሉ – ንኣብነት ኣብ ሓደ Volkshochschule (ትምህርቲ ማሕበረ ሰብ)።
ናይ ምምሃር ቦታታትን ግዜታትን ከምቲ ዝደለኹም ክምደቡ ይከኣሉ።
ናይ መእተዊ ኦንላይን መርመራ ካብ መጀመርያ ኣብ ቅኑዕ ደረጃ ምእንቲ ክትመሃሩ የረጋግጽ እዩ።
ኦንላይን ዘለው መምሃራን ኣብ ውልቃዊ መገድኹም ክሳብ ምንባብን ምጽሓፍን ምቅማርን መፈጸምታ ቤት-ትምህርትን ይሕግዙኹም እዮም።


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝመደብሩ ናይ ኦሮሞ ሚዲያ ኔትዎርክ/OMN/ ኣብ ኢትዮጵያ መራኸቢ ብዙሃን ንምጥያስ ዘኽእሎ ኩነታት ዘፅንዕ ጉጅለ ናብ ኢትዮጵያ ምልኣኹ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ናይቲ ትካል ኣቶ ጀውሃር መሓመድ ገሊፁ።
ኣብ ልዕሊ እቲ ትካልን ኣካያዲ ስራሕ ኣቶ ጀውሃር፣ ተሌቪዥን ኢሳትን ኣመራርሓ ግንቦት ሸውዓተን ተመስሪቱ ዝነበረ ክሲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተልዓለ ክኸውን ከሎ ሓፈሻዊ ናይ ሕግን ካልኦት ኣሰራርሓን ንምፅናዕ እቲ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ኢትዮጵያ ምጉዓዙ ኣቶ ጀውሃር መሓመድ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፁ።
“ካብዚ ካብ ሰሜን ኣሜሪካ ብምኽትል ዳይረክተር መሓመድ ኣብዶሽ ዝምራሕ ካልኦት ክልተ ኣባል መሪሕነት ዝርከብዎ ልኡኽ እዩ ተጓዒዙ።ካብ ካልኦት ስቱዲዮታት እውን ናይ ኤድቶሪያል ኣባላት ክካየዱ እዮም።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ወፃኢ ዝርከቡ ሚዲያታት ናብ ሃገሮም ኣትዮም ክሰርሑ ዘቕረብዎ ፃውዒት ናይቲ ትካል ቦርድ ተኣኪቡ ግቡእ ምዃኑ ከምዝገለፀ ዝሓበረ ጀውሃር ዕንቅፋት ዝኾኑ ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ንክልዓሉ ሓቲትና ኣብ ልዕሊ ትካሉን ባዕሉን ዝነበረ ክሲ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜን ከምዝተልዓለ ሓቢሩ።ዝተረፉ ዕንቅፋታት እውን ንምፍታሕ ሰበስልጣን ይገልፁ ብምህላዎም ነቲ ጉጅለ ንምልኣኽ ከምዝወሰነ ወሲኹ ገሊፁ።
ንሱ ብተወሳኺ ይርአ ዘሎ ተስፋ ምጥቓም ኣገዳሲ እዩ ኢልና ስለዝኣመና እቶም ዕንቅፋት ዝኾኑ ሕግታት ክሳብ ዝልዓሉ ካብ ምፅባይ ሓደ ሓደ ቅድመ ኩነታት ንምስራሕ እቲ ጉጅለ መፅናዕትን ሰሪሑ ምስተመስለ ናብ ውሳነ ክንኸይድን ኢና ኢሉ።


text:
“ክሻ በል ክትድረር!” – ራብዓይ ክፋል
“ክሻ በል ክትድረር!”
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/ 22 ነሓሰ 2015
ራብዓይ ክፋል
ኣለኹም’ዶ እንዳባ! እስከ ኣይንህመም’ሞ፡ ኢሂን-ሚሂን ኢልና ጉዳይና ንግበር። ሓቂ ብርእሳ እንተቐበርካያ፡ ብእግራ ኢያ ትቕልቀል። ሎሚ ኣብዚ ዘመነ ‘ክሻ በል ክትድረር፡’ ንውሽጣዊ ኩነታት ስርዓት ህግደፍ ንምኩሕሓል ኩሉ ዓይነት ኮስሞቲክ ተወዲኡ ኢዩ። ‘እህን ልመዳ፡ ዘረባ ክትለምዳ’ ከም ዝበሃል፣ ደጊምሲ፤ ኢሳይያስ ነቲ ዘለዎ ቅልውላው ንምኽዋል፡ ከም ክሻን የማነታትን ዝኣመሰሉ ብኣቦ ወይ ብኣደ ብትግራይ ዝውለዱ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ክኣኻኽቦም ከም ዝጸንሐ ካብ ዓይኒ ኤርትራውያን ኣይተኸወለን።
ኣካያይዳ ኢሳይያስ ካብ ዓይኒ ዘይምኽዋል ግን መድሃኒት ህዝቢን ሃገርን ክኸውን ኣይከኣለን። ከምዚ ሎሚ ከይኮነ፡ ሓምለ-ሰነ፡ መድሃኒትና ብዓንተቦ ቀጭ_ሕርሙ ኢያ ነይራ። እንታይ’ሞ፡ ናይ ቀደምሲ’ኳ ሓሊፉ፡ ትማሊ እንዶ ግዳ ጅግና ወዲ ዓሊ ነታ ቀጭ ሕርሙ ኣዐሚሩዋ ነይሩስ ብሰንኪ ሓሰውቲን ከዳዓትን ከም በዓል ስብሓት ኤፍሬምን ኢዮብ ሓሊባይን ጻመውከ ለከንቱ ኮይኑ ጉዳይና። ኣቺዴንተ፡ ዓለም ትሽዓተ!!
ምትእኽኻብ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ንዝነበረ ዝምድናታት ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ዝጸሉ ኣይኮነን። ንሱ ነቲ ኣብ ግዜ ዓባይ ብሪጣንያ ዝነበረ ግዜ ፍለ-ፍለ ኮነ ኢሉ እናሰርሓሉስ፡ ናይ ምንትኒ ኢና ኣፍና ሓቲምና ትም ክንብል? ኣብ ኤርትራ፡ ብዙሓት ብሓደ ጎድኖም ብትግራይ ዝውለዱ ደቂ ዓድናን ጎረባብትናን ነይሮምን ኣለዉን’ኮ። ከም ሰቦም ኩርዓትን ሕቡናትን ደኣ’ምበር ዝኾነ ናይ ወለዶ ስክፍታ ኣይነበሮምን። እዚ ግኒ ደኣ ከመይ ዝኣመሰለ፡ ብማጨሎትን ደብተራን ዘይፍወስ ሕማም ኢዩ ሓሚሙ?
ናብዚ ሎሚ በጺሕዎ ዘሎ ጥርዚ ንምብጻሕ፡ ነቶም መንገዱ ክፈልጡ ዝኽእሉ ኢሉ ዝጥርጥሮም ዝነበረ በብዓመቱ እናለቐሞም ኢዩ ክመጽእ ጸኒሑ ሊቀ-ዲያብሎሳት። ስለዚ ኣነ ብዛዕባ ወለዶ’ዞም ሰባትን ምትእኽኻባቶም ክጽሕፍ እንከለኹ፡ ነቲ ተግባር ንምንጻር ደኣ’ምበር ኣብ መንጎ ህዝቢታት ኤርትራን ትግራይን ንምብኣስ ኣይኮነን። ክልቲኡ ህዝቢታት ኤርትራን ትግራይን ንመዋእል ተኸባቢሩ ዝነብር ህዝቢ ኢዩ። ኣብ መውስቦን ውላድን ዝበጽሐ፡ ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ትግራይ ምስቲ ኣብ ከበሳ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ዓይነት ቋንቋን ባህሊን ዘለዎ ህዝቢ ኢዩ። ብዓቢኡ ከኣ ክልቲኡ ህዝቢታት ስርዓት ደርግ ኣብ ምውዳቕ ብደም ዝተፈረመ ሰነዳት ኣለዎ። ስለዚ ክቡራት ኣንበብቲ፡ ንክልቲኡ ህዝቢታት ዘለኒ ኣኽብሮት በዚ ኣጋጣሚ እዚ ክገልጽ እደሊ።
ናብ ጉዳይ ‘ክሻ በል ክትድረር’ ክንምለስ። ኣብ ካልኣይን ሳልሳይ ክፋላት ናይዚ ጽሑፍ እዚ፡ ንውጹእ ብሕትውና ቁጠባ ኤርትራ ብጭፍራ ህግደፍ ብዝምልከት ክሻ ብቲቪ እቲ ስርዓት ብወግዒ ተሓቲቱ ከም ዝነበረ ርኢና። ሎሚ ክሻ ወይ ኢሳይያስ ከምቲ ዝኣመሰሉ ሕቶታት ክሕተቱ ምኸኣሉ’ዶ? እወ እቲ መልሲ ክሕተቱ ኣይክእሉን ኢዮም ከም ዝኸውን ኣይጠራጠርን እየ። ግን ስለምንታይ ሎሚ ክሕተቱ ዘይከኣል ኮይኑ? ምግባል ናይቲ ተመን ጥራይ ድዩ ኣርዒዱ? ወይስ ኣብ ኣዒንቲ ኤርትራውያን ዝተኾደመ ኩልመት ኣይእለን ኢሉ? ኢለ ክሓትት ምደለኹ። ኤርትራ ብቃሕታ ሓደ ሰብኣይ እትመሓደር ሃገር ኢያ። መዓልታዊ ኩነታት ሃገርና፡ ኢሳይያስ ንግሆ ኣብ ምትንስኡ ኢዩ ዝውሰን። እዞም ኣብ ቆፎ ንህቢ ኤርትራ ዝሰፈሩ፡ መዓርናን ወላላናን ዝምገቡ ዘለዉ ክሻን የማነታትን ከኣ፡ ብሳንቡእ ሓለቕኦም ኢዮም ዘስተንፍሱ።
እምበኣር ኦ…ኦ…ኦ… ኤርትራውያን ሓመደ_ዕደ! ሕመረት ጉዳይና ኣብዚ ኢዩ ዘሎ። ክሻ ብሳላ ኢሳይያስ፡ ኣብ ሕዛእቲ ሃገርና ዝተፈነወ ስቡሕ ምራኽ ክነሱ፡ ኣብ ክንዲ ልቐቕ ዘይርስትኻ፡ ውረድ ዘይበቕልኻ ምባል፡ ‘ክሻ በል ክትድረር’ ኮይኑ መዝሙርኩም። ኩሉ ውሽጢን ውሻጠን ንብረት ኤርትራ፡ ልዕሊ መሬትን ትሕቲ መሬትን ዘሎ ባህርያዊ ሃብቲ ኤርትራ፡ ኣብ ባሕሪን ደሴታትን ቀይሕ ባሕሪና ዘሎ ሉል ከይተረፈ፡ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክሻ ኢዩ ዘሎ።
ገንዘብን ወርቂን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትርኣሱ፡ ንብረትን ሃብቲን ሃገርና ኣብ ጁብኡ፡ ኤርትራዊ ወለዶ ድማ ኣብ ትሕቲ ጫማኡ ኢዩ ንክሻ። ኩሉ ዓይነት ዕድጊታት፡ ነፈርቲ ኲናት፡ ኩሉ ዓይነት ኣጽዋራት፡ ታንኪታት፡ ነዳዲ፡ ሎጂስቲክ፡ መቀያየሪ ኣቑሑት፡ ንብረት “ድኳናት ሕድሪ” ብክታሙ ኢዩ ዝግዛእ። ንኣብነት’ኳ እተን ኣብ እዋን ኲናት ባድመ ዝተዓደጋ ሚጋት 29፡ ክሻ ኢዩ ገዚኡወን። ብድሕሪ ምዕዳጉ ከኣ፡ ንኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ዝነበረ ብ/ጀ ሃብተጽዮን ሓድጉ ፈርም ኢሉ ኣፈረሞ።
ስርዓት ክሻ፡ ከም ቁርዲድ ደም ህዝቢ ዝመጺ ስርዓት ኢዩ። ኣታዊ ናይ ኣስመራ ፓርኪን 60% ናብ ክሻ ክርከብ እንከሎ፡ እተን ብሰንኪ ምግዳለን ውላድ ዝተሓረማ ገዳይም፡ ኣብ ፓርኪን ዝሰርሓ ተጋደልቲ ደቀንስትዮ ከኣ ካብቲ ኣታዊ 40% ይወስዳ ነበራ። ኣብ ዘመነ ክሻ ዘይተነግረ’ምበር ዘይተገብረስ የለን። ኣብ ግዜ ስርዓት ሃይለ ስላሴን ደርጊን ዘይተሰምዐ ጉዳት ኢዩ ዘሎ። መሸጣ ደቀንስትዮ ናብ ሃገራት ኣዕራብን ንግዲ ኩሊትን፡ ኣብ ዘመነ ክሻ ኢዩ ተራእዩ። ክሻ፡ የማነታትን ሓለቕኦምን ክገሹ እንከለዉ፡ በብዓይነተን ምሩጻት ኣዋልድ ሒዞም ኢዮም ዝገሹ። ንኣብነት፡ ክሻ ሕጋዊት በዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ኣበበች ኢያ እትበሃል። ኤደንን ሳባን ዝተባህላ ኣብ ግዜ መገሻ ዝማልአን ኣዋልድ ድማ ኣለዋኦ። ካብ ኢሳይያስ ጀሚርካ ክሳብ ታሕተዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ገና ዘይተፈልጡ ብዙሓት ቆልዑት ብወሰን ወሊዶም ኣለዉ። ዝግ ድሕሪ ዋንጫ፡ ከም ዝበሃል፣ ህድእ ኢልና ዝገደደ ክንሰምዕ ኢና።
ሞባእ ኣብያተ-ክርስትያናት ከይተረፈ ናብ ክሻ ይረከብ ስለዝተባህለ፡ ኩሉ ኣታዊታት ኣድባራት ኣብ ትሕቲ ክሻ ይርከብ ኣሎ። እዚ መምርሒ እዚ ምስ ተመሓላለፈ፡ ኣብ 2007 ዓ.ም. ኣብ ሕሳብ ቤተ ክርስትያን ኣቡነ ተክለሃይማኖት ሓዝሓዝ ዝነበረ 600 ሽሕ ናቕፋ ናብ ክሻ ንክርከብ ትእዛዝ ተዋህበ። ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ኣባይቲ ኣድባራት፡ /ገዳም ጻዕዳ እምባ፡ ገዳም ደብረ ቢዛን፡ እንዳ ማርያም/ ኣብ ከረን ዝርከብ መሬትን ኣባይትን ገዳም ደብረ ሲና፡ ‘ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዞም ግብሪ ኣይከፈሉን’ ብዝብል ምስምስ፡ ኣብ ትሕቲ ክሻ ካብ ዝኣቱ ነዊሕ ዓመታት ኮይኑ ኢዩ። መንበረ ፓትርያርክ ንምቂጽጻር ከኣ፡ እቲ ከዳዕ ወዲ ከዳዕ ይፍታሄ ዲመጥሮስ ሓላፊ ምምሕዳር ኣድባራት ኤርትራ ኮይኑ ተሸመ። ኣብ ምምሕዳር ክራይ ኣባይቲ ወላ’ኳ ንስሙ ዝተመደቡ ሓለፍቲ እንተነበሩ፡ ኩሉ ኣባይቲ ብኢድ ክሻ ንላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ተዓደለ።
ምስ ክሻ፡ ወይ ምስቲ ገስረጥ ፖሊሲ ኣሰራርሓ ህግደፍ ዘይቃዶ ውልቀ-ሰብ ብቀጥታ ካብ ሓላፍነቱ ተኣልዩ፡ ክድስክል ወይ ክእሰር ኣለዎ። ምድስካል ተኪአ በየነ፡ ብርሃነ ኣብርሀን የማነ ተስፋይን ህያዋን ምስክራት ኢየን። ንኣብነት ኣማሓዳሪ ባንክ ኤርትራ ዝነበረ ተኪአ በየነ፡ ብዛዕባ ናብ ባንክ ኤርትራ ተረኪቡስ፡ እንደገና ከኣ ናብ ክሻ ዝገዓዘ ገንዘብ ተዛሪቡ ነይሩ። ንሱ ድማ ኣብ ዓመተ-2002 መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ኲናት 1998-2000 ንዝዓነዉ ናይ ውልቂ ትካላት መበራበሪ ዝኸውን 126 ሚልዮን ዶላር ናብ ባንክ ኤርትራ ተረኪቡ ነበረ። እቲ ገንዘብ ግን ሽዑ ብቐጥታ ብትእዛዝ ኢሳይያስ፡ ናብ ክሻ ተረከበ። ብተመሳሳሊ ካብ መንግስቲ ኣሜሪካ ንትካላት ገጠር ተባሂሉ ኣብ ዓዓመት ዝልገስ ዝነበረ ገንዘብ፡ ብቀጥታ ናብ ኢድ ክሻ ኢዩ ዝኣቱ ዝነበረ። ብዛዕባ እቲ ገንዘብ ናይ ሽዑ ኣማሓደርቲ /ትካል ገጠራዊ ኣሃዱ/ /Rurarl Development Unit/ ይተሓተቱ። ኣብ ባንክ ኤርትራ ናይ ወጻኢ ባጤራ ክቕመጥ ፍቑድ ኣይኮነን። ኣብ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ እውን ካብ ሸርፊን ካብ ወተሃደራት ዓቀብቲ ሰላምን /UNMEE/ ዝርከብ ዝነበረ ዶላር፡ ሰሙናዊ ናብ ክሻ ኢዩ ዝኸይድ ዝነበረ።
ብድሕሪኡ ኢሳይያስ ኣብ ዝተሳተፎ ኣኼባ ሚኒስትሪ ፋይናንስ፣ ተኪአ በየነ ግርህ ኢሉ ከምዚ ክብል ተዛረበ፤ “…ንሕና ባንክ ኤርትራ ኢና። ናብዚ ሃገር ብዝተፈላለየ መንገዲታት ዶላራት ይኣቱ ከም ዘሎ ንሰምዕን ንርኢን ኣለና። ነቲ ገንዘብ ከም ሃገራዊ ባንክ መጠን ከነቐምጦ ምተገብአ እመስለኒ። እቲ ኩሉ ዶላራት ግን ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ኢዩ ዝቕመጥ ዘሎ” ምስ በለ፣ ኢሳይያስ ተቐብል ኣቢሉ፤
“…ኣንታ ንስኻ ተኪአ በየነ፡ ብዙሕ ሓሚመ ጸሚመ እውን ተብዝሕ ኣለኻ። ብዛዕባ ዶላር ኣይገድስካ፡ ኣመት ጥዕናኻ ጥራይ ግበር፡ ማጨሎት’ውን ተሓጸብ። ኩሉ ስራሓትካ ካብ ጽባሕ መዓልቲ ንክብርኣብ ወልደማርያም ኣረክቦ” በሎ። ተኪአ በየነ፡ ብዝወረዶ ዱቦላ ዘረባ፡ ሰንበደን ሓመመን። ብድሕሪኡ ድማ ናብ ምድራስ መጻሕፍቲ ኣተወ። ካብ ሽያጥ መጻሕፍቱ ኣታዊ ንከይረክብ እውን ኣንጻር መጻሕፍቱ ብዙሕ ጎስጓሳት ተገብረ። ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ንክሻ ናብ ዝለዓለ ስልጣን ዘደየቡ ተርእዮታት ብዙሓት ኢዮም። ወይ ዘመነ ‘ክሻ በል ክትድረር!’
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል . . .


text:
ስርዓት ደርጊ ዝወደቐሉን ኢህወዴግ ናብ ስልጣን ዝደየበሉን መበል 27 ዓመት በዓል 20 ግንቦት ተኸቢሩ ውዒሉ።ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ነቲ ዕለት ምኽንያት ብምግባር ካብቲ ልሙድ ፍልይ ዝበለ መልእኽቲ ኣሕሊፎም ኣለው።
መበል 27 ዓመት 20 ግንቦት ዝኽበር ዘሎ ኢትዮጵያ ካብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብዝተፈለየ ፖለቲካዊ ምዕራፍ ኣብ እትርከበሉ እዋን እዩ።
ንኽልተ ዓመታት ተቓውሞ ድሕሪ ምክያዱ መንግስቲ ዝተፈላለዩ ስጉምታት ወሲዱ’ሎ።ሞት ዝተፈረዶም ሓዊሱ ጉዳዮም ብቤት ፍርዲ ይርአ ዝነበረ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ምፍታሕ ይርከቡ።
ኣብዚ ቅንያት ሞት ዝተፈረዶም ላዕለዋይ ኣባል መሪሕነት ግንቦት ሸውዓተ ዝነበሩ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ፅጌ ሓዊሱ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ እሱራት ክፍትሑ ተወሲኑ’ሎ።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ካብቶም ዝሓለፈ 26 ዓመታት ዝተፈለየ ኣካይዳ ይስዕብ ከምዝጀመረ ይርአ’ሎ።ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ልሙድ መዘገበ ቃላት ኢህወዴግ ውፅእ ዝበለ መደረ ምስማዕ ቀፂሎም ኣለው።20 ግንቦት ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ብኣገላልፃ ይኹን ብትሕዝቶ ዝተፈለየ እዩ።
ንሶም ኣብ መልእኽቶም ኢትዮጵያዊያን ዝተፈላለዩ ሽዱሽተ ጉዳያት ብምፍፃም ነቲ በዓል ከኽብሩዎ ሓቲቶም ኣለው።ኢትዮጵያዊያን ናይ ፅሞና ግዜ ክህልዎምን ምስ ባዕሎም ክትዓረቑ፣ምስ ጎረቤቶምን ፈተውቶምን ዘለዎም ክፍተታት ብዕርቅን ይቕሬታን ክመልኡ፣ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ዝተዃረዩ ፈተውቲ፣ጎረቤት፣ሰብ ሓዳርን ካልኦትን ይቕረ ክበሃሀሉን ሰላም ከውርዱን ብኽብሪ ይፅውዕ ኣለኹ ይብሉ ።
ኣነዳንስነት ምፍጣር ዘንብብ ወለዶ፣ከባቢ ምፅራይን ማሕብረሰብ ንደቂ ኣንስትዮ ዝህቦ ክብሪ ከዕብይን እውን ፀዊዖም ኣለው።
ኣማሲዩ ኣብ ሸራተን ሆቴል ኣብዝተኻየድ ስነስርዓት ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣይተረኽቡን።ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ምኽትሎም ኣቶ ደመቀ መኮነንን ፕሬዝዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ እዮም።
ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ኣብቲ ስነስርዓት ኣብዘስምዕዎ መደረ ናይ ሎሚ ዘበን በዓል ዝኽበር ዘሎ ኣብ ቅልጡፍን መሰረተ ሰፊሕ ናይ ለውጢ ማዕበልን ኮይንና እዩ ኢሎም።
“ውፅኢት ዓወት 20 ግንቦት ዝኾነ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓትና ናይ ህዝብና ማዕርነት ንምርግጋፅን ልምዓት ንምስላጥን ካብ ዝተፈጠረልና ምቹእ ኩነታት ብተወሳኺ ሓታትን ተማጓትን ሕብረተሰብ ኣብ ምፍጣር ዘመፅአልና ለውጢ እውን ፈፂምና ክንርስዖ ኣይግባእን።”
ዶ/ር ሙላቱ ነዚ እውን እዩ ዘሎ ትውልዲ ንድኽነት ይኹን መግሃስቲ መሰላት ወይ ድማ ዘይፍትሓውነት ኣሜን ኢሉ ንምቕባል ወይ ንምሽካም ማእገር የብሉን ኢሎም ።
ናይ ሎሚ በዓል 20 ግንቦት ዝለዓለ ሃገራዊ ምርድዳእ ዴሞክራሲያዊ ሓድነትን ንዝልዓለ ሃገራዊ ዓወት ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል እዩ ዝኽበር ዘሎ።


text:
“ምዕባለ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ርብዒ ዘመን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ደቂ- ኣንስትዮ ዞባ ዓንሰባ ኣብ ዝሓለፈ 25 ናይ ናጽነት ዓመታት ዘመዝገባኦ ዓወታት፡ ዘጋጠመን ብድሆታትን ዝተራእየ ድኽመታትን ዝግምግም ዋዕላ፡ ብ16 ሕዳር ኣብ ከተማ ከረን ተቓኒዑ።
ኣብ’ቲ ልዕሊ 350 ተሳተፍቲ ዝተረኽቡሉ ዋዕላ፡ ካብ 1991 ክሳብ 2016 ንዝነበረ ኩሉ-መዳያዊ ገስጋስን ብድሆታቱን ዘብርሁ – ሸውዓተ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ቀሪቦም።
ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ዓብዱላሂ ኣልኣሚን፡ እቲ ዋዕላ ዝተሰላሰለ ንጥፈታትን ኣብ ትግባረ ዝተራእየ ብልጫታትን ሕጽረታትን ብደቂቕ ብምግምጋም፡ ኣብ መጻኢ ዝያዳ ኣድማዒ ስራሕ ንምዕማም ዝሕግዙ ሓሳባትን ለበዋታትን ከፈልፍል ዘለዎ እምነት ገሊጹ።
ጸሓፊት ህግደፍ ዞባ ዓንሰባ ወይዘሮ ኣመተ ንጉሰ ብወገና፡ ቃልሲ ደቂ- ኣንስትዮ ኣብ ሓደ መድረኽን ብሓደ ኣካልን ጥራይ ዘይውዳእ መስርሕ ምዃኑ ብምሕባር፡ “ብልጫታትና ብምዕቃብ፡ ንዘለዉና ብድሆታት ብሓባርን ብውሁድ ስራሕን ክንገጥሞም ይግባእ” ኢላ።
ዋዕለኛታት፡ ኣብ ዝቐረበ ወረቓቕቲ ድሕሪ ምዝታይ፡ ኣብ ኣወዳድባ ዝያዳ ስራሕ ከምዘድሊ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ደረጃ ሓላፍነትን መሪሕነትን ብቑዓት፡ ኣድማዕትን ኣብነታውያንን ንምዃን ኣብ ትምህርቲ ክደፍኣን ተወዳዳርነተን ከሐይላን፡ ኣብ ቦታ ስራሕ ንኣደታት ሰራሕተኛታት ዘገልግል መውዓሊ ህጻናት ክዳሎ፡ ሕቶ መሬት ኣቓልቦ ክወሃቦ፡ ቅድሚ ልቓሕን ውህለላን ኣምር ንግዲ ዘስንቕ ስልጠና ክወሃብ ዝብሉን ካልኦትን ርእይቶታት ኣቕሪቦም።
ፕረዘደንት ሃማደኤ ወይዘሮ ተኽኣ ተስፋሚካኤል ኣብ ዘስመዓቶ መዛዘሚ ቃል፡ ኣብ ኩሉንትናዊ ንጥፈታት ሃገር ተሳትፎ ደቂ-ኣንስትዮ እናዓበየን እናሓየለን ይመጽእ’ኳ እንተሎ፡ ብዙሕ ዝተርፍ ስራሕ ከምዘሎ ኣብ’ቲ ዋዕላ ከምእተነጸረ ጠቒሳ፡ ሃማደኤ – ብዓጸፋ ስራሕ ናብ’ቲ ዝድለ ባይታ ክብጻሕ ከምዝከኣል ስለዝኣምን፡ ምስ ኩሎም መሻርኽቱ ክዓዪ ምዃኑ ገሊጻ።
ኣብ መወዳእታ፡ ኣኣብ ዓውደን ኣብነታውያን ንዝዀና ደቂ-ኣንስትዮ መተባብዒ ሽልማት ተዓዲሉ።


text:
ክብርታት ክብረት የምጽኡ!
ራእዪ!
ኤርትራዊ መንእሰይ ራእይኡ ብኸመይ ከተግብር ከም ዝግብኦ ንኽፈልጥ ብዙሕ ሃልኪ ኣየድልዮን እዩ። ሰባት ኣለዉዎ ዝንበቡ፣ ታሪኽ ኣሎዎ ምግንጻል ጥራይ ዝጽበ፣ ቦታታት ኣለዉዎ ምብጻሕ ጥራይ ዝደልዩ።
ኣብ ንኡስ ዕድመኡ ቁጽይ ዝበለ፣ ብሸዊቱ ዝሰንከለ፣ ዕድል ገይሩ ዓዲ ዝኣተወ ሰብ ኣሎዋ እዛ ሃገር። ጠሚትካዮም ጥራይ ታሪኽ-ታሪኽ ዝሽትቱ ሰባት ኣለዉና ኣቱም …፣ ምስ በጻሕካዮም ቅያታት ዝሕብሩ ቦታታት ኣለዉና… ኣቱም መንእሰያት!
“ገለ ቁንጣሮ ፈጠርቲ ሽግር… ባንዴራናዶ ናጽነትና ይብሉ ኣለዉ’ሞ… ኬድኩም እስከ ቅጽዕ… ቅጽዕ ኣብሉዎም” እኳ’ዮም ኢሎሞም እቶም ጸላእቲ። ዘይስስኑ መሲሉዎም፣ ፈቖዶ ጎቦታት ደድሕረኦም ብምኻድ ኣሰሮም ከጥፍኡ ሒዅ ክብሉ ኸለዉስ፣ እንታይ ዓይነት ራእዪ ስለ ዝነበሮም እዮም ተስፋ ዘይቈረጹ?
“ናጽነት”፣ ዝብል ራእዪ ቀሊል ራእዪ ኣይኰነን። ራእዪ ውልቀ-ሰብ ድማ ኣይኰነን። ራእዪ ሕብረተሰብ ጸይርካ፣ ብቑንጣሮ ዓቕሚ ብግስ ምባል ተኣምር’ዩ። እቲ ገድሊ፣ ከም ስሙ ገድሊ እዩ፤ ግናይ ገጽ ሂወት። ትንፋስ ዘይህብ ሃልኪ፤ ኣብዚ መውጋእቲ፣ ኣብቲ መስዋእቲ። እቲ ዕላማ፣ ናጽነት ንምምጻእን ጸላኢ ካብ መሬትካ ንምሕግሓግን ስለ ዝነበረ፣ “ከቢድ’ዩ ነይሩ” ጥራይ ምባል፣ ንኽብደቱ ዘፋዅስ’ዩ። እቲ ምንታይ፣ እቲ ቓልሲ ኪንዮ ሃልኩ፣ ኪንዮ ገልታዕታዑ፣ ልዕሊ ምረቱ፣ ልዕሊ ኽብደቱ፣ ዋጋኡ ሂወት’ዩ ነይሩ። ብዓይንኻ ንዘይትርእዮ፣ ግና ኸኣ ብዓይነ-ልብኻ ንእትስእሎ’ሞ፣ ንስኻ ዘይኰነ ድማ መጻኢ ወለዶኻ ዘስተማቕርዎ ሓርነት ንምምጻእ ዝዕላማኡ ተኣምራታዊ ዕማም። ለካ እቲ ምስጢር ኣብኡ እዩ ነይሩ። ለካ እቲ ቓልሲ ሓቁ’ዩ ክዕወት። ሂወት በጃ ክኾኖ ዝተቐረበሉ ዕላማ ደኣ ንኸይዕወት እንታይ ክዓግቶ ይኽእል?
እቲ ዛንታ- ዛንታ ፍርቂ ዘመን’ዩ። እቲ ሕልሚ ድማ ሕልሚ ሽዑ! ለካ እዛ ሃገር ውጽኢት ሕልሞም እያ። ኣብ ጐዳጕዲ ሰፊሮም እናተታዀሱ፣ ኣብ እዋን መስዋእቶም፣ “ዓወት ንሓፋሽ!” ክብሉ ከለዉ፣ ለካ እዛ ናይ ሎሚ ሃገር እያ ተራእያቶም።
ራእዪ እምበኣር፣ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ክብሪ ወዲ ሰብ ምዃኑ፣ ምህሮ ካብ ግዳም ኣየድልየናን እዩ። ራእዪ ጥራይ ዘይኰኑ ምሂሮምና፣ ንባዕሎም ራእዪ እዮም ነይሮም። እንተዀነ፣ ራእይኦም ሃገር ምምጻእ ጥራይ ኣይነበረን። ብቐንዱ ነታ ዝመጸት ሃገር ምብልጻጋ፤ ምምዕራጋ፤ ሰባ ክሓልፈሉ፣ መሬታ ብኽብረቱ ክነብር ኣካል እቲ ገዚፍ ራእዪ እዩ ነይሩ።
***
ግዜ!… ጸዋሪ ራእዪ
ግዜ፣ ንዓና ዝኸውን ግዜ የብሉን፤ ወትሩ ይሕምበብ። ሰብ ኣብ ግዜ እዩ ዝነብር፤ ብግዜ ድማ ይነብር። ጸሓይ ክትበርቕ ከላ ምድሪ ትበርህ፤ ክትዓርብ ከላ ድማ ትጽልምት። ሰብ ከኣ ባህሪ ስለ ዝግድዶ፣ መንብሮኡ ብመንጽር’ዚ ይኸውን። ምብራቕን ምዕራብን ጸሓይ ግና ንሰብ እምበር ንግዜ ኣየገድሶን እዩ። ግዜ፣ ጸሓይ በሪቓ ኢሉ ኣይጐይይን እዩ፤ ጸሓይ ዓሪባ ኢሉ’ውን ኣይድቅስን እዩ፤ ይኸይድ ጥራይ። እቲ ትማል ምሳና ዝነበረ ግዜ፣ ሎሚ ቅድሜና ሓሊፉ ኣሎ። ጽባሕ ድሕሪ ጽባሕ ድማ ምልላይ ክሳዕ እንስእኖ ካባና እናረሓቐን እናደቐቐን ይኸይድ። ንቕድሚት እምበር፣ ብዛዕባ ድሕሪኡ ዝገደፎ ስለ ዘይግደስ ድማ ቍሊሕ ኢሉ’ውን ኣይርእየናን እዩ። ግዜ፣ ዓይኒ የብሉን፤ ኣይርእይን እዩ። ንገለ ብእንቅዓ ንገለ ድማ ብካዕቦ እናበለ ደቓይቕ ወይ ካልኢታት ዝዕድል ኣምር ኣይኰነን። ግዜ፣ ሻራ ዘይብሉ ጸጋ እዩ። ንኽትምዕብል ዝገብረካ ግዜ እዩ፤ ጭራ እንተ ተረፍካ’ውን ፈጺሙ ዝዓጦ ኣይኰነን።
ግዜ፣ ዋላ’ኳ ንኹልና ብሓደ ዝብጽሓና እንተኾነ፣ ብሓደ ዓይነት ኣገባብ ክንጥቀመሉ ይግባእ ማለት ኣይኰነን። ኣለቃሓይ ደቂሱ ስለ ዝሓደረ፣ ተለቃሓይ’ውን ከምኡ በጥ ኢሉ ክሓድር ኣይክእልን እዩ። ምኽንያቱ፣ ንኽልቲኦም ሓደ ዓይነት መዓልቲ ኣይኰነን ዝጽበዮም። እቲ ዝበዝሐ ናይ ህይወት ሕቶታትና ብርግጽ ብግዜ እዩ ዝምለስ። ግና ኸኣ ንሕና ብኾፍና፣ ግዜ ባዕሉ ዘይኰነ ዝምልሶ፣ ንሕና ኣብ ግዜ ተወጢሕና እንተ ጋሊብና ኢና እንምልሶ።
ንሕና፣ ጠንቁ ብዘየገድስ ገና ኢና ዘለና። ፍልጠት ይጐድለና፣ እንጌራ ድማ ይውሕደና። ግና ኸኣ ንኸምኡ እተፈጠርና ወይ ብዕጫና እተረታዕና ኣይኰንናን። ሕሉፍና፣ ግዜ ሰሪቑና እዩ። ግና ኸኣ ምሂሩና እዩ፤ ማእለያ ዘይብሉ ምህሮ! እተሰርቀ ግዜ፣ ብዝያዳ ጻዕሪ እዩ ‘ዝትካእ’። ስለዝኾነ ድማ ኢና ሕልፊ ሰብና ጻዕሪ፣ ልዕሊ ዓለምና ሃልኪ ንሕተት ዘለና። እዚ ኸኣ ብቐንዱ ኣብ ግዜ ብዘሎና ኣምር እዩ ዝምእዘን። ሰብ፣ እዚ ወዲ ሰብ፣ ሓጺን ዝለበሰ ፍጡር ስለ ዘይኰነ ዕረፍቲ የድልዮ። ግና ኸኣ ሰብ፣ ‘ምሉእ ሰብ’ ንክኸውን ካብ ዕረፍቱ እንተ ቘርመመ ንቡር እንድኣሉ። ምኽንያቱ፣ ግዜ ዝእወድ ሰብ፣ ግዜ እንተ ኣባኸነ፣ መሊሱ እዩ ዝዕደ። ጽባሕ ብጻዕርና ምስ ረሃወና፣ ጽባሕ ፍልጠት ደሊብና ምስ ተርናዕና፣ እቲ ሰብ ዘዕርፎ ዕረፍቲ ኣብኡ ክጸንሓና እዩ። ክሳዕ ሽዑ ግና ክንቃለስ ኣለና ምስ ግዜ፤ ምስዚ ሸባዕባዓ።
እዚ ናይ ሎሚ ሰብ ከምቲ ናይ ቀደም ስለ ዘይኰነ፣ እዛ ናይ ሎሚ ዓለም’ውን ከምታ ናይ ቀደም ኣይኰነትን። ትስድር ኣላ እናበልካያ ትስጕም፤ ትስጕም ዘላ ይመስለካ’ሞ ትጐዪ፤ ጕያኣ ኣሻብ ናብ ሕምባበ ከም ዝቕየር ድማ ኣይርድኣካን። ከምኡ ስለ ዝኾነት፣ ኣሰር-ኣሰራ ክትስዕብ እንተዘይክኢልካ፣ ካብኣ ትተርፍ ጥራይ ዘይኰነ፣ ካብኣ ክትጠፍእ እውን ትኽእል ኢኻ። ኣብኣ ዘለኻ ይመስለካ’ሞ፣ ግና ኸኣ ስለ ዘይትርድኣካ ሱቕ ኢልካ ንስለ ምንባር ትነብር። ምስጢር ምዕባለኣ ኾነ ምስጢር እቲ ዝውንጭፋ ዘሎ ሓይሊ ግና ብቐንዱ ግዜ እዩ። ኣብ ምዕባለ ዝውዕል ዘሎ ግዜ ይበዝሕ ኣሎ፤ ኣብ ቀንጠ-መንጢ ዝጠፍእ ግዜ ይውሕድ ኣሎ። ዘይሩ ዘይሩ ነዚ ዝቈጻጸሮ ፍጡር፣ ሰብ’ዩ፤ ሰብ እዚ ኸማና።
ብዝኾነ፣ ግዜ ድሮ’ኳ ብዛዕባኡ ክንዛረብ ይሓልፈና ኣሎ። ግና ኸኣ ዘረባና ንኸንቱ ምእንቲ ኸይከውን፣ እቲ እንዛረቦ ቍም-ነገር፣ እቲ እንሰርሖ ዓቢ ነገር፣ እቲ ብግዜ ክንሰርሖ እንሓስብ ዕዮ ድማ ኸምኡ ገዚፍን ጸላውን ክኸውን ይግባእ።
ዕዮ… ፈጻሚ ራእዪ!
“ሃካይ ሰብ ዕድለኛ ኣይኰነን” ዝብል ምስላ ዓረብ ኣሎ። ዕድል ኣብ ምንቅስቓስን ኣብ ምፍታሽን እዩ ዝርከብ። እቲ ሓድሽ ነገር ዝፍትን ሰብ፣ ሓድሽ ነገር ክረክብ ዘሎ ተኽእሎ ንእሽቶ ኣይኰነን። እቲ፣ ለውጢ ገዛኡ ኳሕኲሑ ክመጾ ዝጽበ ሰብ፣ ክርመስን ንድሕሪት ክጕተትን ዘሎዎ ተኽእሎ’ውን ንእሽቶ ኣይኰነን። ትህኪት ሓደ ካብ ዓበይቲ ጠንቅታት ውድቀት ሓደ ሰብ እዩ። ትህኪት፣ ካብ ንመሓውርና ንላዕሊ፣ ንኣእምሮና እዩ ዘልምሶ።
ኮሊን ተርነር፣ ኣብታ “ቦርን ቱ ሳክሲድ” እትብል መጽሓፉ፣ “ትህኪት፣ ልምዲ ናይ ከይደኸምካ ምዕራፍ እዩ” ብምባል ይገልጾ። እቲ ዝኸፍአ ገጽ ናይ ትህኪት፣ ሓንሳእ ከም ኣመል እንተ ሰሪጹ፣ ክትኣልዮ ኣዝዩ ከቢድ ምዃኑ እዩ።
ትህኪት ከም ኣምር፣ ብዙሕ ገጻት ኣሎዎ። እቲ ሓደገኛ ጫፉ፣ ክሳዕ ከይሰራሕካ ወይ ከይረሃጽካ ክትነብር ምድላይ ዝኸይድ እዩ። እቲ ኣብ ብዙሓት ሰባት ዝርአ ናይ ትህኪት ገጽ ግና፣ “ንጽባሕ” ምባል እዩ። ሎሚ ክትገብሮ ንእትኽእልን ክትገብሮ ዝግብኣካን ነገር፣ ናብ ጽባሕ ምስግጋር ግናይ ኣመል እዩ። እዚ ብዋዛ ዋዛ ዝጅመር ሕማም እዩ። ቀስ ብቐስ ግና ናብ ሕዱር ልምዲ ይቕየር።
“ደሓን ጽባሕ ክሰርሖ እየ” ዝብል ምኽኒት፣ ንስራሕ ይሃሲ ይኸውን። ንመሳርሕትኻ’ውን የግድዕ ይኸውን። ብቐንዱ ግና ንዓኻን ንዕድልካን እዩ ዝሃሲ። ንስኻ ንስራሕካ ን”ጽባሕ” ብምባል ከተሰጋግሮ ከለኻ፣ ገለ ሰባት ከኣ መዓልቲ ሓጺርዎም ለይቲ ወሲኾም ይሰርሑ። እዚኣቶም ጽባሕ ንግሆ ካባኻ በሊጾም እንተ ተረኽቡ፣ ብፍጹም ክትግረም ኣይግባእን። ከተመኽኒ እውን መሰል የብልካን። ንፉዕ እንተዄንካ፣ ካብ ጌጋኻ ቀልጢፍካ ተማሂርካ ከምኦም ክትከውን ጸዓር። እንተዘይኰይኑ ግና ጽባሕ፣ “እዚኣቶም’ኮ ትማል ምሳይ’ዮም ነይሮም” ኢልካ ሓደው ብቕንኢ ክትሓምዮም ኢኻ፣ ሓደው ከኣ ክትሓፍር ኢኻ። ፈቲኻ ጸሊእካ ግና ማዕሪኦም ኣይክትከውንን ኢኻ፤ ማዕሪኦም ስለ ዘይሰራሕካ።
ኩሉ’ዚ ሎሚ ተወዲኡ ንርእዮ ዘለና ነገራት፣ ሓደ ግዜ ስለ ዝተጀመረን ብድሕሪኡ ኸኣ ስለ ዝተቐጸለን ጥራይ እዩ። ዋላ ሓንቲ ኻልእ ምስጢር የብሉን። ዓወትን ዝተዛዘመ ቤትን ብዙሕ ግዜ ብሓደ ይምሰሉ እዮም። ገዛ ክንዲ ዝወሰደ ግዜ ይውሰድ፣ ሓደ ሕጡብ ኣብ ርእሲ ኻልእ ሕጡብ፣ ሓደ እምኒ ኣብ ርእሲ ካልእ እምኒ ስለ ዝተደራረቡ እዩ ኣብ መወዳእታ ገዛ ኾይኑ። ወይ’ውን ሓደ ሓጺን ምስ ካልእ ሓጺን ስለ ዝተላገቡ እያ ቅርጺ ገዛ ሒዛ። ስለዚ ሎሚ ገለ ነገር ግበር። ጽባሕ ከኣ ካልእ ነገር። እዞም ተግባራት ተደራሪቦም ዘርእዩኻ ተኣምር ኣሎዎም። ምስጢር ናይ ዝበዝሑ ዕዉታት ሰባት እዚ’ዩ።
ሓቂ’ዩ ሂወት ኩሉ እዩ ዘድልያ። ክትሰርሕ ኣለዋ፣ ክትዘናጋዕ ኣለዋ፣ ክትፈልጥ’ውን ኣለዋ። እቲ ሓደ ካብቲ ኻልእ ዝያዳ የገድስ ንምባል ኣይኰነን። እቲ ሓደ ካብቲ ኻልእ ዝያዳ ግዜ ከም ዘድልዮ ግና ዘካትዕ ኣይኰነን። ምኽንያቱ፣ ኣብ መወዳእታ ዓለም ውድድር እያ። እቲ ኣብ ዓለም ዝግበር ውድድር ቀሊል ስለ ዘይኰነ ኸኣ ዝያዳ ክትሰርሕ ከም ዝግባእ ፍሉጥ እዩ። እቲ ምርጫ ናትካ እዩ። እቲ ዕጫ ግና ኣብ ኢድካ ኣይኰነን ዘሎ። ሃሰው ኢልካ ኢኻ ክትረኽቦ። ሃሰው ምባል ከኣ ስራሕ እዩ። ካብ ሕጂ ክጅመር ዝግብኦ ስራሕ። “ንጽባሕ” ምባል ዘየድልዮ ስራሕ።
* ብዙሕ’ሞ ሃሰው በል፣ ገለ ኣይክትስእንን ኢኻ። ኩሉ ሳዕ’ሞ ሃሰው በል፣ ሓደ መዓልቲ ብርግጽ ክትረክብ ኢኻ።
መንነት… ቅዱስ ቀይዲ!
ስድራናን ኣከባቢናን ንሕና ክንኮኖ ዝብህግዎ ኣሎዎም። ንሕና ድማ ክንኮኖ እንምነዮ ነገር ኣለና። ዓለም ድማ በቲ ዘሎዋ ማእለያ ዘይብሉ መርበባት ገይራ፣ ኣብ ገሊኡ ብፍላጥ ኣብ ገሊኡ ድማ ብዘይፍላጥ ከመይ ክንከውን ከም ዝግብኣና ትሕብረና።
እዚ ኹሉ ጽልዋታት ብዘየገድስ ግና ንሕና ኣብ ሓደ ክፋል ናይ ምድሪ፣ ምስ ገለ ውሱናት ኣባላት ናይዛ ምድሪ ኢና እንነብር። እቲ ሓቂ እዚ ክንሱ፣ እናሓንሳእ ኣብ ምሉእ ዓለም ንነብር ዘለና ይመስለና’ሞ፣ ኣብ ሓጺር እዋን ድማ ኩሉ ነገር ክንውንንን ክንከውንን ንህንጠ።
ሓቂ’ዩ ዓለም ብዝተፈላለዩ ምዕባለታት “ናብ ቍሸት ትቕየር ኣላ” ኢና ንብል። እዚ ግና ዓለም ብምሉኣ ትምዕብል ኣላ፤ ህዝቢ ዓለም ድማ ብማዕረ ይርህዎ ኣሎ ማለት ከም ዘይኰነ ብሩህ እዩ። ገለ ካብ ምዕባለታት ዓለም ኩልና ብሓባር ነስተማቕሮ ኣለና። ኣብ ገሊኡ ግና ንዕዘቦ ወይ ነድንቖ ጥራይ እምበር ኣብኡ ንኽንበጽሕ ግዜን ጻዕርን ከም ዝሓተናስ ንርስዖ። ወዲ ሰብ ብባህሪኡ ደላዪ ጽቡቕ ስለ ዝኾነ፣ ነቲ ገና ንሱ ዘይበጽሖ ምዕባለ እዩ ዝምነ። ከምኡ ምምናይ ድማ ሕማቕ ነገር ኣይኰነን። እንተኾነ፣ እቲ ብትርኢት ዓይንን ብኵርታ እዝንን እትሓልሞ ዓለም ባዕሉ ጎፍ ዝብለካ ኣይኰነን።
ሕመረት ዕላልና፣ ባህግና ብመንጽር ዓለምናን ህሉው ኩነታትናን ምስ እነገናዝቦ፣ ነብስና ብግቡእ ንኽንፈልጥ ስለ ዝሕግዝ፣ ጸዓትናን ግዜናን እውን ብኸመይ ክነመሓድሮ ከም ዝግብኣና ኣይክጠፍኣናን እዩ ንምባል እዩ። እዚ ማለት ግና ሕልምና ክነንእስ ወይ ባህግና ክንድርት ይግብኣና ማለት ኣይኰነን። እንታይ ደኣ መበገሲናን መዕለቢናን ብግቡእ ነለሊ ማለት እዩ። ምኽንያቱ፣ ክቱር ህንጡይነት ኣብ ዘይዓለምካ ኣቐሚጡ ከሀውትተካ ይኽእል እዩ። እቲ ሕማቕ ነገሩ ድማ ዘማዕብለካ ዘይምዃኑ እዩ። ምኽንያቱ፣ ምህውታትን ቅኑዕ ባህጊ ምህላውን ሓደ ኣይኰነን።
እዞም ኣብ ‘ዓለምና’ ንኸይንነብር ዝገብሩ ባእታታት ግና ኣየኖት እዮም? ብርግጽ ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። እቶም ልዕሊ ኹሉ ዝስርዑ ግና እተፈላለዩ ማዕከናት ዜናን ማእለያ ዘይብሎም ስነ-ጥበባዊ ፍርያትን እዮም። ገለ ካብዞም ማዕከናት ኮነ ኢሎም ዘታልሉና ክኾኑ እንከለዉ፣ ገሊኦም ግና ንእግረ መገዶም ዝልክሙና እዮም።
ኢደ-እግሪ ጥራይ ዘይኰነ ኣእምሮ’ውን ግዜኡ ሓልዩ እዩ ዝበስልን ዝምዕብልን። እዞም ማዕከናት እምበኣር ነዚ መስርሕ’ዚ እዮም ዘዛብዕዎ። ብንእሽቶኻ መጢጦም ከዕብዩኻ ይህቅኑ፣ ንዘይትውንኖ ነገር ብቕልጡፍ ክትጭብጦ ከም እትኽእል፣ አረ እናሓንሳእ’ውን ከም ዝጨበጥካዮም ገይሮም የርእዩኻ። በዚ ድማ ቅድም ካብ ኣከባቢኻ፣ ጸኒሖም ድማ ካብ ውሽጥኻ ካብታ ነብስኻ የርሕቑኻ።
እታ ዝዓበየት ጥንቃቐ እምበኣር ኣብዚኣ እያ እተድሊ፤ ገና ከም ዘለኻ ምፍላጥ፣ ንኹሉ ክትበጽሖ ግዜን ዓቕምን ከም ዘድልየካ ምግንዛብ። ከምዚ ምግባር የርግእ ጥራይ ኣይኰነን። ብቐንዱ፣ ርትዓዊ ኣተሓሳስባ ብምምዕባል፣ ነብስኻ ፈሊጥካ ዓቕምኻ ንኸተዕቢ፣ ኣበርክቶኻ ንኸተዕዝዝ፣ ብቐንዱ ድማ ካብ ምህውታት ወጺእካ ዓበይቲ ሓሳባት ንኽትሓስብ ዝሕግዝ እዩ።
ምኽንያቱ፣ ዓለም በቶም ዘብለጭልጩን ጢል-ጢል ዘብሉን ነገራት ዘይኰነት፣ በቶም ለውጢ ዘምጽኡ ኣዝዮም ጠቐምቲ ነገራት እያ እትልወጥ። ብመንጽር ናይዚ ድማ እቶም ነዛ ምድሪ ዝቕይሩ ዘለዉ፣ እቶም ደድሕሪ ዘብለጭልጭ ነገራት ዝኸዱ ዘይኰኑስ፣ እቶም ንዓለሞም ብግቡእ ኣንቢቦም ንሳቶም ኣበየናይ ከድምዑ ከም ዝኽእሉ ኣጽኒዖም፣ እታ ዓለም’ውን ኣበየናይ ሸነኻ ክትፍወስን ክትምዕብልን ከም ዝግብኣ ተገንዚቦም ዝጽዕሩ ዘለዉ እዮም። እምበር ሆሆ! እናበለ ዝመጽእን ሆሆ! እናበለ ዝኸይድን ደኣ ብዙሕ ቍም-ነገርዶ ይገብር ኮይኑ።
ስለዚ ዋላ’ኳ ከቢድ እንተኾነ፣ ብዝተኻእለና መጠን ንነብስና ካብ ዘይተጸንዐን ካብ ዘይተረጋገጸን ሓበሬታን ኣጕል ሕልምን ሓራ ንግበራ። ኣብዛ ብእልቢ ዘይብሎም ሓበሬታታት እትናወጽን እተናውጽን ዘላ ዓለም ብኣሉታ ከይተጸለኻ ምትራፍ ቀሊል ዘይምዃኑ ርዱእ እዩ። ግና ኸኣ ብዝተኻእለካ መጠን፣ ነቲ ሓቀኛን ብርግጽ ድማ ክጠቕመካ ምዃኑ ዝኣመንካሉን ነገራት እናሰዓብካ፣ ነቲ ንሓቀኛ ኩነታትካ ከየገናዘበ ብሃውሪ ዝመጽኣካን ስምዒትካ ሓዋዊሱ ድማ ናብ ዘይመደብካን ዘይትፈልጦ መጻእን ዘእትወካ መሀውተቲ ሓበሬታታት ድማ ክትነቕሓሉ ይግባእ። ምኽንያቱ፣ ጽባሕ እታ’ኳ ባዕልኻ ሓላፍነት ውሳነኻ እትስከመላ ግዜ ምስ መጸት፣ እቲ ምኽንያታት ወይ እቲ ደፋኢ ረቛሒታት ዘይኰነ ዘገድሳ፣ እቲ ሽዑ እትህልዎ ሓቂ ወይ ኩነታት እዩ ዝዓጣ።
ስለዚ እዚ ናይ ሕጂ ንስኻ፣ ውጽኢት ሕሉፍ ተግባራትካ ምዃንካ እናዘከርካ፣ ጽባሕ ድማ ውጽኢት ናይዚ ሎሚ እትገብሮ ዘለኻ ንጥፈታትን ውሳነታትን ክትከውን ስለ ዝኾንካ፣ ረጊእካ ብዝተኻእለካ መጠን ድማ ካብ እተፈላለዩ ጽልዋታት ሓራ ኴንካ መደባትካ ስራዕ፣ ሕልምታትካ ርአ፣ ሙዚቃ ውሽጥኻ ስማዕ፣ ኮታ ንነብስኻን ንኹነታትካን ምሰል።
***
ሃበኒ ህበይ ይገብር… ኣይፋል ንጽግዕተኛነት!
ኣብታ ብሮበርት ኣንቶኒ እተጻሕፈት “The ultimate secrete of total self-confidence” እትብል መጽሓፍ ተጠቒሱ ከም ዘሎ፣ ሓደ ካብቲ ሰባት ዓቕሞም ብግቡእ ንኸይምዝምዙን ነብሰ-ምትእምማን ከየሕድሩን ዝዓግቶም ነገራት ‘ጽግዕተኛነት’ እዩ። ኣብ ገዛእ ነብስኻ ንኸይትምርኰስ ካብ ዝዓግቱኻ ባእታታት ድማ እቲ ንነብስኻ ኣነኣኢስካ፣ ‘ካልኦት ካባይ ይበልጹ፣ ካባይ ይበልሑ፣ ካባይ ይልብሙ…” ዝብል ኣዝዩ ግጉይ ርድኢት ኣብ ቅድሚት ይስራዕ። ‘በዚ ድማ ሓጐስካን ብልጽግናኻን ኣብ ክንዲ ካብ ውሽጥኻ ካብኦም ትደልዮ።’ ትብል እታ መጽሓፍ።
ጐረቤትካ፣ ዓርክኻ ዋላ’ውን ሓውኻ፣ ሽሕ ግዜ ካባኻ ይለብም፣ ሽሕ ግዜ ካባኻ ይፍለጥ፣ ኣብ ቤትካ መጺኡ ከመሓድረካ ትደሊ ዲኻ? ከማኽረካን ካብ ጽቡቕ ተመኩሮኡ ክትውከስን ግና ሰናይ ነገር’ዩ። ወዲ-ሰብ ድማ ብተፈጥሮኡ፣ ነብሱ እንተ ኽኢሉ ፍሉይ ዕግበት’ዩ ዝስምዖ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ኩነታት ድማ ካብቲ ምስ ተሓገዘ ወይ ምስ ተደገፈ ዝረኽቦ ባህታ፣ እቲ ብጽፍሩ ዘምጽኦ እዩ ዝያዳ ርውየት ዝፈጥረሉ።
ኣብ ገዛእ ርእስኻ ምምርኳስ ግና ኪንዮ ዕግበት ዝኸይድ ቍም-ነገር እዩ ዘሎዎ። ንሱ ኸኣ ውሽጣዊ ዓቕምኻ ንኽትፍትሽን ንኸተበራብርን ዝሕግዝ ዓቢ ሓይሊ ስለ ዝኾነ እዩ። ‘ሂወተይ ባዕለይ እየ ከመሓይሻ ዝግብኣኒ’ ዝብል ልባዊ ውሳነ እንተ ኣሕሊፍካ፣ ንነብስኻ ብኹሉ መዳያ ንኽትፍትሻ እዩ ዘኽእለካ። ምኽንያቱ፣ ድሮ ‘ንነብሰይ ልዕለይ ዝግደሰላ ሰብ የለን’ ኢልካ ስለ ዘለኻ፣ ምሉእ ሓላፍነት ነብስኻ ክትስከም ትቕሰብ ኢኻ። እዚ ሓላፍነት’ዚ ቀሊል ስለ ዘይኰነ ድማ፣ ነብስኻ ብኹለንተናኣ ብቕዕትን ተወዳዳሪትን ክትከውን ከም ዘሎዋ ክትኣምን ኢኻ። ከምኡ ንኽትከውን ድማ፣ ኩለንተናዊ ለውጢ ክተምጽእ ክትግደድ እያ። ምኽንያቱ፣ ሽግር እንተ መጸ ክትብድሆ ዘሎዋ ንሳ እታ ነብስኻ እያ። ራህዋ ትምነ እንተ’ላ’ውን ካብኣን ናብኣን እዩ።
ኣብ መወዳእታ እምበኣር፣ እዚ ኹሉ ክንብሎ ዝጸናሕና ንኹሉ ሰብ ዘገድስ እኳ እንተዀነ፣ ንመንእሰይ ግና ሕልፊ ኹሉ የድልዮ። ካብኡ ናብኡ ኸኣ ንኸምዚ ኸማና ብዙሕ ዝጽበየና ዘሎ መንእሰያት!… ከቢድ ጾር ኣብ እንግድዓና ዘሎ መንእሰያት!
***
ኤርምያስ ሰሎሞን
283 total views, 4 views today


text:
ላዕላዋይ መራሒ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ትግራይ ኣይተ ሙሉወርቅ ኪዳነማርያም ዕላማ እቲ መድረኽ እንትገልጹ ህዝቢ ጥበቡን ባህሉን ፈሊጡ ክኾርዐሉን ሳይንሳዊ ኣረኣእያ ክሕዝ ዝገብርን እዩ ኢሎም፡፡ ብተወሳኺ ምስቶም ቅድም ኣብ ዝበሉ ስርዓታት ብምትሕሓዝ ነቶም ኣብዚ ዓውዲ ዝወፈሩ ሰባት ዝኾነን ዘይኮነን ሽም ብምሃብ ዝናሸውሉን ጸገማት ዝረኽብሉን ኩነታት ነይሩ እዩ፤ እዚ ጸገም እዚ መሊኡ ጠፊኡ እዩ ምባል ኣይካኣልን ኮይኑ ግና ነቶም ኢደ ጥበበኛታት ኣፍልጦን ናእዳን ክረኽቡ ንምግባር ዝዓለመ እዩ ይብሉ፡፡
እቲ ጥበብ ብካልኦት ከይዝረፍን ክብሪ ረኺቡ ብሓዱሽ ወለዶ ምእንቲ ክውረስ ኣብ ትግራይ ቤት ትምህርቲ ስራሕቲ ወርቅን ካልኦት ናውቲ ስነ ጽባቐን ንምጥያሽ ብመንግስቲ ተቐባልነት ረኺቡ ዝርዝር ዝበለ መጽናዕቲ ይካየደሉ ምህላዉ እውን ዘረባ ኣይተ ሙሉወርቅ ይነግር፡፡
ኣብ ካልኦት ከባብታት ኢትዮጵያ ዝርከቡ ተጋሩ ኢደ ጥበበኛታት ናብ ሓደ ዘተኣኻኽብ ማእኸል መስርሕን መሸጥን እውን ኣብ ከተማ መቐለ ንምህናጽ ምምሕዳር ትግራይ መሬት ንምፍቃድ ሰናይ ድሌቱ ምግላጹ ተፈሊጡ’ሎ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 95 ሚኢታዊ ኣብ ጥበብ ስራሕቲ ወርቅን ካልኦት ናውቲ ስነ ጽባቐን ዝወፈሩ ተጋሩ ምዃኖም ይፍለጥ፡፡


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ኦሮምያ፣ኣሰንዳቦ ኣብ ዝተባሃለት ከተማን ከባቢኣን ክሳብ ትማሊ ሰንበት 52 ኣብያተ-ክርስትያናት ከምዝተባርዑ መሰኻኽር ንቪኦኤ ገሊፆም።ብርክት ዝበሉ ሰባት ናብ ጂማ ይሃድሙ ከምዘለው'ውን እቲ ዜና ይሕብር።
እቶም ምንጭታት ከምዝገለፅዎ፣ኣብ ኣሰንዳቦን ኦሞ ናዳን ኣብ ዝተባሃሉ ከባቢታት ኣብያተ-ክርስትያናት ተባሪዖም‘ለው፣ኣብ‘ቲ ከባቢ ይሰርሑ ዝነበሩ ኣባላት ዎርልድ ቪዥን‘ውን ካብ መጥቃዕቲ ገለ ሙስሊማውያን ከምዝሃደሙን ንብረቶም ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ከምዝርከብን ተፈሊጡ‘ሎ።
እቶም ዝተባርዑ ኣብያተ-ክርስትያናት ንብረት ቃለ-ህይወት፣ሙሉ-ወንጌል፣ መካነ-እየሱስን ኣድቨንቲስት ምኻኖም ይፍለጥ።
ብዘይካ‘ዚ 3 ሽሕ ነበርቲ‘ቲ ከባቢ ኣብ ሓደ ስፍራ ተኣኪቦም‘ለው፣ገሊኦም ድማ ናብ ጅማ ከምዝሃደሙ እቲ ዜና ይሕብር።
ፌደራላዊ ፖሊስን ሰራዊት ምክልኻልን ነቲ ቅልውላው ንምቁፅፃር ይሰርሑ ከምዘለው‘ውን እቶም ምንጭታት ይገልፁ።ካብ ምምሕዳር‘ቲ ዞባን ካብ እስላማዊ ጉዳያት‘ቲ ዞባን ብዛዕባ‘ዚ ዜና‘ዚ ሓበሬታ ንምርካብ ተፈቲኑ ከምዘይሰለጦ መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት ገሊፁ።


text:
ዋዕላ መናእሰይ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሎሚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ኦምኒ ሾርሃም ተኸፊቱ።
ነቲ ዋዕላ ብመደረ ዝኸፈቱ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ኬርይ‘ዮም።ንሶም ኣብ ዘረበኦም ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ኢትዮዽያ መገሻ ኣብ ዝፈፀምሉ እዋን ንዝተፋለጥዋ ንእስቲ ሃሌታ ግደይ ብስም ጠቂሶም ”ካብ ፍሉጥ ዩኒቨርስቲ ዝተመረቀትን፣ዝደለየቶ ዓይነት ሞያ ክትሕዝ ተኽእሎ ዘለዋን፣ብዙሕ ገንዘብ ክትረክብን ናይ ዓለም ኮርፖሬሽናት ክትኣቱ ዓቅሚ ዝፈጠረትን‘ከ ንሳ፣ ኣብ ክንድኡ ኣብ ልዕሊ ህፃናትን ኣደታትን ንዝፍፀም ዓመፅ ንክትምክት ዝመረፀትን” ኢሎም ንኢዶምዋ።
ጆን ኬርይ ወሲኾም ”መናእሰይ ኣፍሪቃ ንፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ሃገራትኩም ናብ መራሕቲ ብምቅራብ ልዝብ ክትዓትን ከምኡውን ፍታሕ ኣብ ምርካብ ኣበርክቶ ክትገብሩ ትፅቢት ይግበረልኩም” ኢሎም።
ኣብ‘ቲ ኣዳራሽ ትርከብ መሳርሕትና ምንያ ኣፈወርቂ ከምዝሓበረቶ፣መራሒ ኣሜሪካ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ንመናእሰይ መራሕቲ ኣፍሪቃ መደረ ከምዘስምዑን ድሙቅ ኣቀባብላ ከምዝተገበረሎምን ሓቢራ።ፕረዚደንት ኦባማ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ፀጋታት ዘይዋሓደ ክኸውን ይኽእል ግን መሰረታዊን ሰብኣዊን ፖለቲካዊን መሰላት እንተዘይተረጊፆም ግና ዝቅልበስ ምዕባለን ኣዎንታዊ ለውጥታትን ከጓንፍ ይኽእል‘ዩ ኢሎም።


text:
ደምዳሚ መግለጺ 5ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ሽማግለ ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)
- Details
- Created: Friday, 27 October 2017 03:02
- Last Updated: Friday, 27 October 2017 03:02
ካብ ዕለት 8-14 ጥቅምቲ 2017 ዝተኻየደ 5ይ ስሩዕ ማእከላይ ሽማግለ ውድብና ኤስደለ፡ ንህልዊ ኩነታት ህዝብና - ኣብ ውሽጥን ወጻእን፤ ንኩነታት ገባቲ ስርዓት ህግደፍ፤ ንኩነታት ደንበ-ተቓውሞናን ንጭቡጥ ኩነታት ውድብናን ኣመልኪቱ ዓሚቕ ገምጋም ኣካይዱ። ኣብ ዝቕጽል 6 ወርሒ ዝፍጸሙ ናይ ስራሕ ውጥናት ሰሪዑን ኣፈጻጽሞኦም ኣነጺሩን ከኣ ኣኼባኡ ዛዚሙ። 5ይ ስሩዕ ኣኼባ ማ/ሽማግለ፡- ንህልዊ ኩነታት ህዝብና ኣመልኪቱ ኣብ ዝገበሮ ገምጋም፡- ብኣራዊታዊ ኣገዛዝኣ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝሳቐዩ ዘለዉ ብዙሕነታዊ ብሄራዊ ህዝብታትና፡ ናይ ሰብ ክብሮም ተቐንጢጡ፣ ሓሲሩን ተዋሪዱን፡ ካብ ህልዋት ንታሕቲ ኮይኖም፡ ዘስካሕክሕ ሂወት የሕልፉ ምህላዎም ገምጊሙ፡፡


text:
ዕድመ ን ዳህሳሲ ኮንፈረንስ
- Details
- Created: Friday, 12 October 2018 00:56
- Last Updated: Friday, 12 October 2018 00:56
ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዘለና ንማንም ብሩህ ኢዩ።ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዝጸናሕና ውን ምስጥር ኣይኮነን።ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ኤርትራ ኣብ መፋርቕ 2016 ጽላሎት እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት ስለዘምበበ ህግሓኤ ናይ ሎሚ ህግደፍ ካብ ጥንቲ ጸረ ኤርትራን ኤርትራውነትን ብሓፈሻ ውን ጸረ ህዝብን ዘይሕጋውን ጉጅለ ምኳኑ ኣብ መንፌስቶኡ ገልጺዎ ኣሎ።ስለዚ እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት፣መፈጸምታ ትምቢት ኣባላትን መራሕትን ምንቅስቓስና ደኣ እምበር ጋሻ ነገር ኣይኮነን።ህግሓኤ ሃገር ንምፍራስን ህዝቢ ንምብታንን ዝተወደበ ሓይሊ ኢዩ ዝበልና ካኣ ንፋልሶ ወይ ንስለ ፕሮፖጋንዳኣይነበረን።ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ኤርትራ ካብ ምጅማሩ ኣትሒዙ ህግሓኤ ወይ ህግደፍ መንግስትና


text:
ሽልማት ኖቤል፡ ዴኒስ ሙክዌጄን ዲያ ሙራድን ተሸሊሞም
ዴኒስ ሙክዌጄን ዲያ ሙራድን ናይ 2018 ዕውታት ኖቤል ሽልማት ሰላም ኮይኖም ተሮቒሖም፡ እዞም ክልተ ተሰለምቲ ኖቤል ኣብ ብኲናት ዝተጠቕዐ ከባቢ ጾታዊ መጥቃዕተ ንምክልኻል ብዝገበርዎ ኣስተዋጽኦ እዮም ነዚ ሽልማት እዚ ክዓትሩ ክኢሎም።
ወዲ ጎንጎ ዶክተር ዴኒስ ሙክዌጄ፡ ክኢላ ሕክምና ማህጸን ክኸውን እንለሎ፡ ጾታዊ መጥቃዕቲ ንዝበጽሐን ደቂ ኣንስትዮ፡ ሕክምናዊ ሓገዝ ብምግባር ዓቢ ኣስተዋጽኦ ክገብር ዝጸንሐ እዩ።
ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት፡ ኢራቓዊት ዲያ ሙራድ ብወገና፡ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ብእስማላዊ ዕጡቓት ጅሆ ተታሒዛ ጾታዊ መጥቃዕቲ ዝበጽሓ ኮይና፡ ንኻልኦት ደቀኣንስትዮ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ንኸይወርድ ክትቃለስ ዝጸንሐት እያ።
እዚ ሽለማት ብሓሙሽተ መረጽቲ ደያኑ ዝተኻየደ ኮይኑ፡ 331 ሕጹያት ንውድድር ቀሪቦም ነይሮም።
ካብዚኦም እቶም 216 ወልቀ ሰባት ክኾኑ እንከለዉ፡ እቶም 115 ማሕበራትን ጉጅለታትን ምዃኖም ኮሚቴ ምርጫ ኖቤል ጠቒሶም።
ብመሰረት ኣሰራርሓ ሽልማት ኖቤል፡ ኣስማት ሕጹያት ድሕሪ 50 ዓመታት እዩ ዕላዊ ኮይኑ ንህዝቢ ዝግለጽ።
መራሕቲ ሰሜንን ደቡብን ኮርያ፡ ካብቶም ንኽዕወቱ ግምት ተዋሂብዎም ዝነበሩ እዮም።
መራሒ ሰሜን ኮርያ ዋላ እኳ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ብተደጋጋሚ ክዉቀስ እንተ ጸንሐ፡ ምስ መዘንኡ መራሒ ደቡብ ኮርያ፡ ንዓመታት ዝነበረ ወጥሪ ከህድኡ ምኽኣሎም፡ ነዚ ሽልማት ክበቕዑ እዮም ዝብል ግምት ጸኒሑ እዩ።
እቲ ካልእ ነዚ ሽልማት ክወስድ እዩ ተባሂሉ፡ ግምት ተዋሂብዎ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ እዩ።
ዶናልድ ትራምፕ፡ ምስ ሰሜን ኮርያ ዝነበረ፡ ንዓመታት ዝቀጸለ ምፍጣጥ፡ ናብ ዝሓሸ ኩነት ከስግሮ ብምኽኣሉ እዩ ኣብዚ ግምት ክኣቱ ገይርዎ።


text:
ካልኦት ድማ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ፀገማት ብፅንዓት ሰጊርካ ኣብ ውሽጢ ሃገር ምንባርን ምስራሕን ይከኣል እዩ ዝብል ተሪር እምነት ኣለዎም።
እንቁጣጣሽ መብራህቱ በቲ ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝፈለመቶ መሸጣ ጥዑም ቡን ትልለ። ብኽልቲኡ ሸነኽ ንውቕሮ ክልተ ኣውላዕሎ ረጊፁ ዝሓልፍ ጋሻ እንዳ እንቁ ቡን ከይጠዓመ ዳርጋ ኣይሰግርን።
እንቁ ጥዑም ቡን ብምፍላሕ ጥራይ ዘይኮነስ ሰናይ ኣቀራርባን መስተንግዶን እውን ከምትኽእለሉ ብዙሓት ይምስክሩ።
እንቁ እርኑብን ሓያል ስራሓታ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ መተባብዒ ሽልማት ኣጐናፂፉዋ እዩ።
ኣብዚ ሐጂ እዋን ናብ ከተማ መቐለ እውን ብምምፃእ ተወሳኺ እንዳ እንቁ ዝተሰየመ ቤት መስተን መዘናግዒን ከፊታ ስራሓታ ኣበርቲዓ ኣላ።
“ፈተና ዘይብሉ ስራሕ የለን፤ ኩሉ ስራሕ ፈተና ኣለዎ፤ እቲ ቀንዲ ቁም ነገሩ ነቲ ፈተና ብኸመይ ትሓልፎ ኣብ ዝብል እዩ ዘሎ” ትብል።
እንቁ ኣብዚ ሐጂ እዋን ርእሳ ብምኽኣል ጥራሕ እውን ዘይኮነስ ንስድራኣ እውን ትሕግዝ ንኣሓታን ካልኦት ወገናታን እውን ዕድል ስራሕ ፈጢራ ብዝሓሸ ተስፋን እምነትን ንቕድሚት ትግስግስ ዘላ ጐርዞ እያ።
“ስደት ከም መማረፂ ሓሲበዮ ኣይፈልጥን፤ ንስደት ከይዱ ከምቲ ዝተመነዮ ዝሓለፈሉ ሰብ እውን ርእየ ኣይፈልጥን፤ ስለዚ ኣብ ዓዲና ሰሪሕና ክሓልፈልና ይኽእል እዩ ዝብል ፅኑዕ እምነት ኣለኒ” እውን ትብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንኸሎ መንግስቲ ብፍላይ ድማ ኣብ ወረዳታት ዝርከቡ ኣካላት ምምሕዳር ነቲ ስደት ከም መማረፂ ዝወስድ ዘሎ መንእሰይ ኣብ ዓዱ ሰሪሑ ክነብር ክሕግዝዎን ኣብ ጐኑ ደው ክብሉን ይግባእ ብምባል ተዘኻኽር እንቁ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
Eritrea Under Fire for Righs Abuses at U.N. Review
Radio Erena: February 4, 2014
(AFP)Enforced disappearances, arbitrary detention and torture were just a few of the violations Eritrea was accused of during a UN review of its human rights record Monday.
Diplomats gathered at the U.N. Human Rights Council in Geneva condemned the isolated and autocratic country's brutal repression of basic rights, charging the lack of freedom was prompting a mass exodus.
ኣብ እስራኤል፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝጀመረዎ ሰለማዊ ሰልፊ ይቕጽል
Radio Erena: February 3, 2014
ኣብ እስራኤል፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዘካይድዎ ዘለዉ ሰልፊ ሕጂ'ውን ይቕጽል ኣሎ።
ኣብቲ ትማሊ 2 ለካቲት ኣብ ቴልኣቪቭ ሊቨንስኪ ፓርክ ዝጀመረ ሰልፊ፣ እቶም ስደተኛታት ከካብ ቤቶም ብምትእኽኻብ ኣብቲ ቦታ ግዝያዊ መጽለሊ ብምቛም'ዮም ዘካይድዎ ዘለዉ።
እቲ ኣብ ግዳም መጽለሊ ብምድኳን ዝካየድ ዘሎ ሰልፊ ሎሚ'ውን ቀጺሉ ውዒሉ ኣሎ። ንኽንደይ መዓልታት ክቕጽል ምዃኑ'ውን ኣይተፈልጠን።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ እስራኤል ብግፋ ናብ ናብ መዳጎኒ መዓስከር ዝወሰዶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ብዋሕዲ መሰረታዊ ነገራት ይሳቐ'ዩ ምህላዎም ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምውካስ፣ ወኪል ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጹ።
ኣብ ስጵኛ ኣብ ዝተኻየደ መበል 26 ኣህጉር ናይ ምቑራጽ ቅድድም ጉያ እግሪ ኤርትራዊ ኣትለት ሳሙኤል ጸጋይ ተዓዊቱ
Radio Erena: February 3, 2014
ኤርትራዊ ኣትለት ሳሙኤል ጸጋይ፣ ትማሊ ኣብ ስጳኛ ኣብ ዝተኻየደ መበል 26 ኣህጉር ናይ ምቁራጽ ቅድድም ጉያ እግሪ ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ከምዝዓተረ ማዕከናት ዜና ስፖርት ኤውሮጳ ሓቢረን።
ኣብቲ ኣስታት 2500 ምኩራትን ኣማተርን ኣትለታት ዝተሳተፍዎ ንከተማ ቫላዶሊድ ናይ ስጳኛ ብምስንጣቕ ዝተኻየደ ኣህጉራ ናይ ምቑራጽ ቅድድም ጉያ እግሪ፣ ኤርትራዊ ኣትለት ሳሙኤል ጸጋን ብልዑል ብቕዓት ብምምራሕ'ዩ ቀዳማይ ኮይኑ ተዓዊቱ።
ካብ ደቂንስትዮ ድማ ኢትዮጵያዊት ማርታ ጽጋቡ ቀዳመይቲ ኮይኑ ብምዕዋት፣ ተሸላሚት ወርቂ ማዳልያ ኮይና።
ኣብ ጅቡቲ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ሓደ ሰኣን ግቡእ ሕክምና ሞይቱ
Radio Erena: January 31, 2014
ኣብ ጅቡቲ ኣብ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ተታሒዞም ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን ምሩዃት ኵናትን ስደተኛታትን ብሰንኪ ግቡእ ክንክንን ሕክምናን ሓደ ኤርትራዊ ከምዝሞተ ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጻ።
እቲ ቶማስ ሓድሽ ዝተባህለ ወዲ 21 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ፣ ነገድ ኣብ ዝተባህለ መዳጎኒ መዓስከር ጅቡቲ ድሕሪ ምእታዉ፣ ብዘጋጠሞ ሕማም መንግስቲ ጅቡቲ ግቡእ ሕክምና ክገብረሉ ብዘይምኽኣሉ’ዩ ብቅድሚ ትማሊ ብሞት ተፍልዩ።
ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ተቓውሞ ብምውዳብ ዝተኸሰሱ 10 ኤርትራውያን ናብ ፍርዲ ቀሪቦም። ናይ መወዳእታ ፍርዲ ድማ ዝመጽእ ሰሙን ክወሃቦም’ዩ
Radio Erena: January 31, 2014
ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ንዝተኻየደ ተቓውሞ ወዲብኩም ተባሂሎም ዝተኸሰሱ 10 ኤርትራውያን ትማሊ ሓሙስ 30 ጥሪ ኣብ ወረዳ ጸለምቲ ኣብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ከምዝቐረቡ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ኤርትራውያን ነቲ ቀሪብሎም ዘሎ ዘይሕጋዊ ናዕቢ ብምውዳብን ብሰንኩ ድማ ዝዓነወ ንብረትን ዝብል ክሲ ብምቕዋም፣ ዝኾነ ገበን ከምዘይፈጸሙ ከምዝተጣበቑ’ውን እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣንጻሮም ዝቖሙ መሰኻክር ብምሉኦም ክቐርቡ እንከለዉ፣ እቶም ናይ መከላኸሊ መሰኻክር ግና ኩሎም ቓሎም ንምህባ ክርከቡ ኣይከኣሉን።
More Articles...
- ኤርትራ ናይ እትርከበን ወከልቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መበል 22 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ይሳተፉ ኣለዉ
- ‘ኣብ ዓመተ 2013፣ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ማልታን ኢጣልያን ኣትዮም’ –IOM
- ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኤርትራ ናይ እትርከበን ሃገራት ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምግምጋም ኣብ ጄኔቫ ኣኼባ የካይድ ኣሎ
- የመን ሒዛቶም ዘላ ሰለስተ ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ ከይለቐቐት፣ ነቶም ተሪፎም ዘለዉ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ከምዘይፍንዎም መንግስቲ ኤርትራ ምግላጹ ተሓቢሩ


text:
ብቤትኤል ቤ/ክ ሎንደን ዝተዳለወ
ጥቅምቲ (October) 31 ሃለዊን ተባዒሉ ዝምሰየሉ ምሸት እዩ። ነዚ ሃለዊን እንተ ብፍላጥ ወይ ብዘይፍላጥ ዘብዕልዎ ሰባት ኣብ ዓለምና ካብ ዓመት ናብ ዓመት ይበዝሑ ኣለዉ። ነዚ ኣጋጣሚ ብምጥቃም ድማ ነጋዶ ኻዝናታቶም ይንኹንኹዎ ኣለው። ብዓቢኡ ነዚ ኣጋጣሚ ዝጥቀሙ ነጋዶ ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ኣጋንንቲ ወይ ርኹሳት መናፍስቲ’ውን እዮም። ከም ክርስትያናት 1ቆረ2፡-13 “ንሕና ኸኣ መንፈሳዊ ነገር ምስ መንፈሳዊ እናኣሰማማዕና…” ይብል።
ከም ህዝበ ክርስትያናት ብድሕሪ ዝኾነ ይኹን ብዓላት፡ መን እዩ ኽብሪ ዝወስድ? መን እዩ ንዕላምኡን ኽብሩን ዝጥቀመሉ? መን እዩ ህላዉነቱ ዝገልጽ? ኣምላኽ ሕጉስ ድዩ ጉሁይ?... ወዘተ ዝብላ ሕቶታት ክንሓትትን ብቓል ኣምላኽ መሰረት ክንምልሶን ይግብኣና እዩ።
ሃለዊን (Halloween or Hallowe'en) ጥቅምቲ (October) 31 እቲ ሱር ኣጀማምርኡ ካብ ኣምለኽቲ ጣኦታት (pagan) ከምኡ’ውን ክርስትያናት ንምዉታት ሰባት፣ ጻድቃናትን ሰማእታትን (All Hallows' Eve) ዝዝከረሉን ዘብዕልሉን ምዓልቲ እዩ። እዚ ድማ ምዉዳእ ናይ ቀዉዒ፡ (ምዉዳእ ናይ ሓጋይ) ምጅማር ናይ ክረምቲ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ምሸትን ጸልማት ምድርን እዩ ዝብዓል። እዚ ማለት ናይ ቐትሪ ብርሃን ዝሓጽረላ ናይ ለይቲ ጸልማት ክረምቲ ዝነዉሓላ ናይ መጀመርያ ምዓልቲ እያ።
ነዚ ናይ ምንዋሕ ጸልማት በዚ ሃለዊን ዝብል ብዓል ድማ ዝተፈላለየን ኣዝዩ ዘጽልኣካን ንናይ ሰይጣን ኣሰራርሓታትን ጥንቆላን ዝገልጹ ክዳዉንትን ምስልታትን …ወዘተ ብምግባር ብጸልማት ኣብ ግዳምን ኣብ ገዛን፡ ብፓርትን ብምስሊ ወይ ክዳዉንቲ ናይ ቫንፓየር ብምግባርን የብዕልዎ። ቫንፓየር ምዉታት ሰባት ኮይኖም ብጸልማት (ለይቲ) ጥራይ ህያዋን ኮይኖም ስጋ ሰብ ዝበልዑን ደም ሰብ ዝሰትዩን ንሰብ ድማ ናብ ከምኦም ዝቕይሩ ኣጋንንታዊ ዓይነት ፊልም እዩ።
ኣብዚ እዋን ሰይጣን ብዕሊ ኣብ ዝገዝኣሉ ዓለም፡ ብመገዲ ነጋዶ ምእንቲ መኽሰቦም ነዚ ብዓል የጎሃህርዎ ኣለዉ። ኣብዚ ብዓል ዝብዓለሉ ዓድታት ምናዳ ኣብ ኣሜሪካን ኣዉሮጳን ድማ በዚ ምሸት ቆልዑ ይጠፍኡ (ይስረቑ)፡ ሰባት ይቕተሉን (ንመስዋእቲ ይሕረዱ) ብዙሕ ክፉእ ነገራትን ሓደጋታትን ድማ ይወርድ እዩ። ከም ክርስትያናትን ከም ደቂ እቲ ጭዋ ሕብረተሰብን ነዚ ብዓል ከነኽብሮ ዘይኮነስ ክንቃወሞ እዩ ዝግብኣና። ኣቦታት ክምስሉ “ኣብቲ እንታይ ኣለዎ፡ ገለ ኣለዎ።”
ምናዳ ድማ ብሽም ጽዓዱ ጌሮሞ ኢልና ንደቅና፡ ደቂ ኣጋንንቲ ኣምሲልና ንደገ እንዳ ሰብ ክልምኑን ንሰባት ከፈራርሑን ምስዳድ፡ ከምኡውን ኣብቲ ዝዳሎ ፓርቲ ናይ ሃለዊን ምስዳድ፡ ከም ንደቅኻ ንናይ ኣጋንንቲ ኣሰራርሓታት ኣሳጢሕካ ምሃብ እዩ ወይ ንሰይጣን ምክራይ እዩ። ዘዳ18፡-9-14 እቶም ቆልዑ ድማ ብፍቓድ ወለዶም ኣብ ትሕቲ ተጽዕኖን ዉዲትን ናይዚ እኩይ ሰይጣን ይወድቁ። ሰይጣን ከይብለጸልና ዉዲቱ ኣይንስሕቶን ኢና። 2ቆረ2፡-10-11
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ብኽብረትኩም ከም መንፈሳዉያን እንታይነት ሃለዊን ብዝግባእ ብቓል ኣምላኽ መሰረት መጽናዕቲ ኣካይዱ፡ ዘሎናዮ ዘመን ዘመን ሓበሬታ እዩ፡ ምስ ዝመጸ ዓይነት ብዓላት፣ ባህልታትን ፋሽናትን ከም ዉሑጅ ሃንደፍ ኢልና ንሕናን ደቅናን ኣይንእተዎ። ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ኣብ ናይ ሰይጣን ኣሰራርሓታት ክትኣቱ ዚክኣል እዩ። ክትኣትዎ እናተዋዘኻ ክትወጾ ግን ኣዋዘ እናነባዕኻ እዩ (ንሱ’ውን እንተወጺኻ)።
ኣምላኽና ብርሃን እዩ፡ ንሕና ድማ ደቂ ብርሃን ኢና፡ ብርሃንና ኣብዛ ጸልማት ዓለም ከብርህ ኣለዎ እንበር፡ ንሕናን ደቅናን ምስ እዛ ጸልማት ዓለም እንታይ ኣለዎ እናበልና ክንጽልምት የብልናን። ካብ ዓለምን ዓለማዊ ነገርን ክንወጽእን ክንፍለን እዩ ዘሎና። ሮሜ13፡-12 ዮሃ3፡-19-21 ንእንገብሮን ንእንሓብሮን ኩሉ ነገር ድማ ብምዓልቲ ፍርዲ ተሓተትቲ ኢና።
እግዚኣብሄር ብኹሉ ኣእምሮ ኺህበኩም እዩ እሞ፡ ነዚ ቤ/ክ እትብሎ ዘላ ኣስተብህልዎ። 2ጢሞ2፡-7 በዚ መልእኽቲ እዚ እንተ ተሰማሚዕኩም ብኽብረትኩም ንዘይፈልጡ ሰባት ኣፍልጡዎም። ህዝ44፡-23


text:
ኮረኔል ተስፋልደት ስዩም (ወዲ ስዩም) ኣብ ኮርባርያ ተወሊዱ ኣብኡ ምስ ወለዱ ዓብዩ። ስድራቤቱ ምንም’ኳ ሓረስቶት እንተነበሩ ንደቆም ኣብ ምምሃር ገታኢ ስለዘይነበሮም ከም ኣሕዋቱ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸበ ዓንተር ተስፋልደት ኣብ መቦቀል ዓዱ ዝጀመሮ መባእታ ትምህርቲ ኣብ 2ይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ደቀምሓረ ብምቅጻል ሓደ ካብቶም ፍሉጣት ብሉጽ መንእሰይ ነበረ።
ወላዲኡ ኣቶ ስዩም ብኸባቢኦም ህቡብን ሕፍርን ክኢላ ተዛራባይ ፖለቲከኛ ስለዝነበሩ ንዝዓበዩን ዝነኣሱን ደቆም ኣብ ምድላው ዓቢ ግደ ኔሩዎም። ሳዕቤኑ ከኣ ኩሎም ደቆም ተመራሪሖም ናብ ናጽነት ምንዳይ ወፊሮም ንኤርትራ ክውንቲ ንምግባር ደቂ ሓንቲ ማህጸን ዘይንዓቅ ኣስተዋጽኦ ኣበርኪቶም። ኣንተኾነ እቲ ኩሉ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ፡ ማእለያ ዘይብሉ ዝኽትምና ዘስዓበ፡ ስንክልና ጎዮም ዘይጸገቡ መንእሰያት ዘኸተለ፡ ማህጸን ወላዲት ዘምከነ፡ ንክትግምግም ዘጸግም ንብረት ዝበረሰሉ ናጽነት ግዳይ ንግስነት ኢሳያስን ጃንድኡን ስለዝኾነት ዳግማይ እቲ ዘይንብርከኽ መንፈሶም ፍትሒ ንምርግጋጽ ክልቲኦም ኣሕዋት ብርጋዴር ጀነራል እስቲፋኖስ ስዩምን ኮለኔል ተስፋልደት ስዩምን ንሓቅን፣ፍትሕን መሰልን ስለዝቆሙ ኣብ ምሕዩር ተሞቂሖም ወኖም ግን ኣይተጻዕደን።
ተስፋልደት ኣብ መጀመርታ 70ታት ተማሃራይ 2ይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ደቀምሓረ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ብዝነበሮ ውዕውዕ ሃገራዊ መንፈስ ተደሪኹ ሃሙን ቀልቡን ፖለቲካ ኮነ። ንሃገራዊ ስምዒቱን ፖለቲካዊ መርገጺኡን ብጭብጥን ብመርትዖን ከረጋግጾ ስለዝመረጸ ጎኒ ኣካዳሚያዊ ትምህርቱ ንዕላማ ናይ 50ታት ናይ ኤርትራ ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ምቋምን ምፍራስን ፈደረሽን ሰነዳት ብምውካስን ዓበይትን ለባማትን ብምሕታት ኣጻጽዩ ኣጽንዖ።
ንዓሚቕ ፍልጠቱ በቲ ካብ ወላዲኡ ኣቶ ስዩም ዝወረሶ ናይ ምዝራብ ተኽእሎኡ ጌሩ ንተማሃሮ ብምጉስጓስ ኣብ መንእሰያት ሃገራዊ ስምዒት ብምብርባር ኤርትራዊ ወኒ ኣብ ከተማን ገጠርን ኣብ ምጉህሃር እጃሙ ዕዙዝ ኔሩ። ተፈላጥነቱን ዝንኡን ምስ ዕድሚኡ ዘይመዛዘን’ ኳ እንተነበረ ኣቃልቦ ጸላኢ ካብ ምስሓብ ኣይተናገፈን።
ንድፍረቱን ትብዓቱን ዋላ ብብልሓት ይጠቐመሉ ተጻብኦ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳሓየለ ስለዝኸደ ነቲ ናይ ዩኒቨርስቲ ምእታው ዕድሉ ራሕሪሑ ለንቀይ ለንቀይ እንዳበለ ኣብ 1973 ዓ/ም ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ) ተሰለፈ።
ኣብ ተ.ሓ.ኤ. ብዝነበሮ ህርኩትነትን ብልሕን ንቋንቋ ዓረብን ሳሆን ትግረን ክመልኮም ግዜ ኣይወሰደሉን፡ ንብረታዊ ቃልሲ ኣይተጋየሾን፡ ንፖለቲካ’ሞ ምኩር መምህር እንበር ካብኦም ዝደልዩ ኣይነበሮን። ሓቅን ሓሶትን ኣብ ምምዝዛን ይኹን ኣብ ምዕዛብ ባህሪያዊ ተውህቡኡ ስለዝኾነ ፍሽኽ እንዳበለ ዘድልዮ ቃላት ካብ ምድርባይ ዓዲ ኣይውዓለን። ምስቲ ዝነበሮ ሰጓሚ ኣተሓሳስባን ዘጋጥሞ ዝነበረ ዘይተጸበዩ ተርእዩታትን ከይተዳህለ ንሱር በተኽ ለውጢ ግዜ እንዳተጸበየ ንኩሉ መዳያት ቃልሲ ተተሓሓዞ።
ሰውራ ኤርትራ ተባራቲዑ ሓይሉ ዝባን ከበሳ ብምድያብ ንጸላኢ ኣብ ዝተወሰነ ከተማታት ከርኪሙሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ ንፍልልይ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ናይ ክልቲኡ ውድባት ተ.ሓ.ኤ.ን ህ.ግ.ሓ.ኤ ዕሽሽ ብምባል “ሕጂ ኣንጻር መግዛእቲ!!” ፖለቲካዊ ፍልስፍና ቀስ ኢልና ነርክበሉ” እንዳበለ ዓው ኢሉ ንህዝብን ሰራዊትን ይጉስጉስ ኔሩ። ኣብ መንጎ ናይ ብረት ረጽሚ ኣብ ዝለዓለሉ ዝነበረ ግዜ እንዳኣንጸርጸረ ብምረት ንረብሓ መን፡ ኣብ ምንቲ ምንታይ፡ እንዳበለ ካብ ወታደራውን ፖለቲካውን መምርሒ ተ.ሓ.ኤ እንዳወጸ ምስ መሰረታት ተጋደልቲ ይዝትን ንውዳበ ፍሉይ ተቋውሞ ናይ ክልቲኡ ውድባት ይጽዕርን ላዕልን ታሕትን ይብል ምንባሩን ብመሪሕነት ናይ ክልቲኡ ውድባት ብክፍእ ዓይኒ ይጥመትን ብኣንጻሩ ብህዝቢ ተፈታውነቱ ዓቢ ምንባሩ ይንገረሉ።
ተስፋልደት ካብ ምክትታል መሪሕነት ተ.ሓ.ኤ ኣየምለጠን። ነቲ ምስ መሰረታት ተጋደልቲ ዝነበሮ ርክብ ንምድራት ወይ ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ቦታ መዲብካ ዕምሩ ንምሕጻር፡ በቲ ካልእ መዳይ ከኣ ነቲ ዝነበሮ ብልሕን ትብዓትን ልዑል ኣወዳድባን ተጠቂሞም ስም ጀብሃ ኣብ ከባቢ ኣስመራ ንምዕባይ ሓንቲ ፍልይቲ ኣሃዱ ብክልተ መስርዕ ጥራይ ዝቆመት ጋንታ ካብ ናይቲ እዋንቲ ንቡር ኣተዓጣጥቃ ኣጽዋር ፍልይ ብዝበለ ብዝሒ ኣርፒጅታት ዝዓጠቀት ብ “ኣስመራን ከባቢኣን ራዕድን ሽበራን” ናይ ዝተሰምየት ኣሃዱ ሓላፊ ገበርዎ።
ንዕላማ ዝወፈረ ዝሕሰበሉ ፈልዩ ዝፈልጥ በዓል ርሑቅ ራእይ ምኩር ተጋዳላይ ብምንባሩ ነቲ ጋሪዱ ሒዙዎ ዝነበረ ሓጹር ብምብጣስ ጽልውኡ ኣብ ህዝቢ ኣዕዘዘ። ነቲ ደረቅ ናይ ላዕለዎት ሓለፍቱ ትእዛዝ ተዓጻጺፋ ኣንጸባራቂ ወታደራዊ ዓወታት ብምምዝጋብ ንዝህዝቢ ጸባ ኣስተዮ። ኣብ ዝተመደበሉ ክሊ ከይተወሰነ ኣብ 1976 ዓ/ም ነቲ ደርጊ ሕረድ ዝመት ኢሉ ዘውፈሮ ብስም ራዛን ዙሉን ፕሮጀክት ዝፍለጥ ወራር ንምብርዓን ካብ ከባቢ ስሓርቲ ፍልይቲ ኣሃዱኡ ሒዙ ብዘበዘብ ለይትን መዓልትን ተጓዒዙ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፍ ነቲ ኣብ ዛላምበሳን ከባቢኣን በጺሑ ዝነበረ ወራር ሰራዊት ደርጊ ቅያ ብምፍጻም ደምሰስዎ።
ብድሕሪኡ ኣብቲ ብቐጻሊ ምስ ወታደራት ጸላኢ ዝካየድ ዝነበረ ጥምጥም ስለዝተወግእ ንክሕከም ንባርካ ምስወረደ ንከሰላ ከይዱ ከዕርፍ መምርሒ ተዋህቦ። ኩሉ እቲ ብድሕሪ መጋረጃ ዝጻወድ ዝነበረ ሽርሕታትን ዝኽሰት ዝነበረ ምዕባሌታትን ስለዘይተሰወሮ ህራይ ኢሉ ትእዛዝ ብምቅባል ኣንፈቱ ቀይሩ ካብ ዝተዳለወሉ ቅንጸላ ኣምሊጡ ናብ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ብምንጽንባር ቃልሱ ቀጸለ።
ኣብ 1977 ዓ/ም ኣብታ ተማሂሩ ዝዓበየላ ከተማ ደቀምሓረ ኣብ ክፍሊ ቁጠባ ተመዲቡ ክሰርሕ’ኳ እንተጀመረ ኣብ ከባቢ ማይዓይኒንን ማይ ዕዳጋን ኣብ መንጎ ክልቲኡ ውድባት እቲ ኣብ ዕምሩ ዝጸልኦ ኩናት ሓድሕድ ተባርዐ። ነቲ ካብ ክፍልታት ዝተኣኻኸበ ሰራዊት ህ.ግ.ሓ.ኤ ኣብቲ ኩናት ሓድሕድ ዘወሃህድ ዝነበረ ሽዑኡ ናይቲ ከባቢ ክፍሊ ህዝቢ ሓላፊ ዝነበረ ሕጂ ናይ “መጀር ጀነራል” መዓርግ ሽመት ሒዙ ኣብ ልዕሊ ፍትሒ ዝዕንድር ዘሎ ሃይለ ሳሙኤል (ቻይና) ዘይወሓጠሉ ትዕዛዝ ሃቮ እንተኾነ ተስፋልደት ልዕሊኡ ናይ ኩናት ተመክሮን ናይቲ ከባቢ ፍልጠትን ስለዝነበሮ ነቲ ዝሃቦ ትእዛዝ ከምዘይቅበሎን ካልእ ዝሓሸ ስጉምቲ ከምዝወስድን ሓበሮ። ወዮ ጉድለቱ ዘይቅበል ክውደስ ዝደሊ ሓላፊ ክህድዶ ፈተነ። እንተኾነ ተስፋልደት ሓቅኻ ስለዘይትፈልጠኒ ኢኻ ድሕሪ’ ቲ ኣነ ዝገብሮ የራኽበና ብምባል ዕሽሽ በሎ። ሃይለ ሳሙኤል (ቻይና) ካብ ንግሁኡ በዚኣ ነኺስሉ ኣብ ዘዝኸዶ ኣንጻሩ ተዓጢቑ ሓንሳብ ኣቀባጢሩ ክሕዞ ይፍትን፡ ምዃን ምስኣበዩ ብኢድ ኣዙርን ብቀጥታን ክደቁሶ ኣብ መዋእል ዝተናውሓ ኩናት ተረባሪቦም ጥራሕ ዘይኮነ ድሕሪ ናጽነት’ውን ሸለል ኣይበሎን።
ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ’ ውን ነቲ ምስ መዘንኡ ሃይለ ሳሙኤል (ቻይና) ዝነበሮ ውድድርን ቅንእን ዘስዓቦ ዘይምቅዳው ንኽጥቀመሉ ንተስፋልደት ክቐርቦ ፈቲኑ እዩ። እንተኾነ “ኣናፍራ ቆቋሕ ዘይፈልጥ ኣይሃዳናይን” ከምዝበሃል ኣብ ውልቃዊ ህልኾም ኣትዩ መጋበርያ ክኽውን ባህሪኡ ስለዘየፍቅደሉ ጠንቂ ዘይምርድድኦም ከኣ ኮነ ኢሉ ፕረዚደንት ኢሳያስ ዘሳወሮ ምዃኑ ስለዘይተኸወሎ ነብሱ ካብ ከምዚ ኣግሊሉ ፍትሒ ዝነግሰሉ ሃሰው ምባል’በር ብማልዶ ተጠቢሩ ብጓል መገዲ ዝኸይድ ሰብ ስለዘይኮነ ጸማም እዝኒ ሃቦ።
ተስፋልደት ምሉእ ሂወቱ ካብ ተዋጋኢ ሰራዊት ከይተፈለየ ምሉእ ኣካላቱ ብጠያይት ጸላኢ መንፊት ዝኾነ ሓደ ኢዱ ብሰንኪ መውጋእቲ ነርቭ ቆራይ፡ ሓደ ዓይኑ ኖጣቕ፡ ሓደ እግሩ ሰባር እዩ። ብታሕተዎት ተጋደልቲ ኣዝዩ ፍቱው ክኢላ ናይ ኩናት መራሕን ወዳብን ኮይኑ ዘረብኡ ባይታ ዘይወድቕ ፍሉጥ መዳራይ እዩ ነይሩ። ኣብ ሰራዊት ካብ ተራ ብሰንሰለታዊ መገዲ ክሳብ ኣዛዚ ብርጌድን ናይ ኮሎኔል መዓርግን በጺሑ። እዚ ጽፍሕን መዓርግን’ዚ ምስ ግድምንኡን ብቅዓቱን ተቀባልነቱን ኣበርክትኡን ክጥመት ከሎ ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ምኽንያቱ እቶም ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊትን ግንባራት ተባሂሎም ኣብ ልዕሊኡ ተመዚዞም ዝነበሩ ጀነራላት ብብቅዓት ኮነ ብስነምግባር ክንዲ ርብዑ ዘይኣኽሉ ኩሉ ዝፈልጦን ኣፍ ኣውጺኡ ዝዛረበሉ ዝነበረ ሓቂ እዩ። ነገራቱ ናይ ኣረኣእያን መርገጽን ሕቶን ብካልእ ከኣ “ካብ በዓል ጣፍ’ሲ ብዓል ኣፍ” ዝበሃል’ውን ኣሎ።
ኣብ መወዳእታ ብ1989 ዓ/ም ኣብ’ቲ ሰሚናር ኮነ ዝካየድ ዝነበረ ኣኼባታት ሓደ ካብቲ ጸቂጡ ዝዛረበሉ ዝነበረ ነገር፡ ሕጊ ክህልወና ኣለዎ። ሕጂ ናብቲ ዝበዝሓ ህዝቢ ዝርከበሉ ከባቢ ንዝርጋሕ ኣሎና። ካብ ሎሚ ኣትሒዝና መሰረት ሕጊ ኣንጺፍና ብኡ ክንቅየድን ክንሰርሕን እንተዘይጀሚርና በብዝመሰለናን ዝረኣየናን ክንከይድን ነገራት ክንፈትሕን እንተኾይና፡ ዝፈጥሮ ሃጓፍን ዘሕድሮ ልምድን ንሓዋሩ ቀሊል ኣይኮነን ይብል ኔሩ። ነዚ ክብል ከሎ ነቲ ክፍሊ ህዝቢ ባዕሎም ሓገግትን ፈረድትን ኮይኖም ሚዛኑ ዘይሓለወ ዝኽተልዎ ዝነበሩ ኣፈታትሓ ግርጭት ብምዕዛብ ኮይኑ ብዙሕ ግምት ዝሃቦ ሰማዒ ግን ኣይረኸበን።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ካብ 1992 ስጋዕ 1994፡ ተስፋልደት ካብቶም መጀመርታ ንወትሃደራዊ ቤት ፍርዲ ዘቖሙን ማእከላይ ዳኛ ናይቲ ቤት ፍርዲ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ኮይኑ ግን ካብቶም ኣብቲ ሽዑ ዝነበሩ ዳያኑ ፍትሓዊ ኣረኣእያን መርገጽን ስለዝነበሮ፡ ኣገባብ ኣፈራርድኡን ዘልዕሎም ዝነበረ ናይ ፍትሒ ሕቶ በቲ ስርዓት ቁቡል ስለዘይነበረ፡ ካብቲ ቤት ፍርዲ ንምምሕዳር ኣውቶቡሳት ኣስመራ ተቀይሩ።
ኣብ 1995 ኣመሓዳሪ ናይ ከተማ ኣስመራ ናይ ህዝቢ መጉዓዝያ ኣውተቡሳት ኮይኑ ምስ ተመደበ ድማ፡ ስራሕ ንከጻፍፍ ካብ ውሽጢ’ቲ ትካል ንምኩራትን ብሱላትን ሰራሕተኛታት ኮሚተ ብምምዛዝን ባዕሉ ምስኦም ብምውሳእን ውሽጣዊ ሕግታት ብምንጻፍ ናይ ምቁጽጻር ኣገባብን ኣፈጻጽማን ኣገማግማን ኣተኣታተወ። ንቀጻሊ ዕብየት እቲ ትካል ጎኒ ንጎኒ ድልየት ተገልጋላይ ህዝቢ ምርኩስ ብምግባር ናይ 5 ዓመት ውጥን ስራሕ ሓንጸጸ። ምንም’ኳ እቲ ዝህቡዎ ዝነበሩ ኣገልግሎት ምስቲ ቅልጡፍ ናህሪ ብዝሒ ተጠቃሚ ክመጣጠን ናይ ኣውቶቡሳት ሕጽረት፣ ዘይምቹእነት ጎደናታትን ዘይብቁዕ ምሕደራ ትራፊክን ዘስዓቦ ጸገም ከምቲ ዝደልዮ እንተይዓገበሉ፡ እቲ ትካል ብኣታዊታቱ ክመሓደር ናቱ ናይ ምሕደራ ርእሰ ምምሕዳር ክህልዎ ብዘይ ናይ ዝኾነ ድጎማ ብልቃሕ ብቅዓት ዘለወን ኣውተቡሳት ካብ ደገ ከእቱ ዘቅረቦ ሰፊሕ ናይ ስራሕ ብጽሑፍን ብሰነዳትን መርትዖን ዝተሰነየ እማመ ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ተነጽገ።
ብኣንጻሩ ኣብ ፋይናንስን ልቸንሳን ኢድ ምትእትታው ተቀላቀለ። ካልኣይ ኢድ ዝኾና ኣውተቡሳት ብውልቀሰብ መጺኤን ባዕሎም ብዝገመትዎ ንሰማዒኡ ዘስደምም ዋጋ ክቅበልን ንዝተዋህቦ መምርሒ ብዘየማትእ ኣትሪሩ ስለዝተቋወመ፡ ኣብ ወርሒ መጋቢት 1996 ካብ ዝነበሮ ናይ ስራሕ ሓላፍነት ደው ኣቢሎም ናብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሰደድዎ።
ንተስፋልደት ፈጺሙ ኣይሓደሶን። እኳ ድኣ ካብ መጀመርያ ዘድህበሉ ዝነበረ ሕግን ትካላዊ ኣሰራርሓን ስለዝነበረ ብዘቅረቦ ውሕሉል ጠለብ ምስቶም ኣብ ሚኒስትሪ ፍትሒ ናይ ሕጊ ማህደረ ትምህርቲ ዝወስዱ ዝነበሩ ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ተላኢኹ ንክመሃር ዕድል ረኸበ። ትምህርቱ ብልዑል ጸብለልትነት ዛዚሙ ምስተመልሶም ኣብ ምንታይ ይመደብ ዝብል ሕቶ ንምምላስ እቲ ኣብ ተ.ሓ.ኤ ካብ ዝስለፍ ከሎ ጀሚሩ ኣብ ጸቢብ ዓንኬል ናይ ምሕጻር ስጉምቲ ተቀባልነቱን ህቡብነቱን ንምህሳስን፡ ጽልውኡ ንምድራትን ወትሩ ኣብ ጉዕዞ ናይ ቃልሲ ሂወቱ ስለዘይተፈልዮ፡ ኣብ 1996 ጠበቃ ናይ ሚኒስትሪ ምክልኻል ተባሂሉ ተመዚዙ ኣብ ሓንቲ ጸባብ ስራሕ ዘይብላ ቅድሚኡ ከም ቅርጺ ኣብቲ ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ምክልኻል ዘይነበረት ቤት ጽሕፈት ተዳጎነ። እቲ ዝተመደቦ ስራህ ምንም’ኳ ትሕቲ ዓቅሙ ይኹን’ምበር እቲ ባጀት ናይቲ ሚኒስትሪ ብውልቃውያን ነጋዶ ምስ ሰበስልጣን ዝተጸግዑ ሰብ ረብሓ ይምዥረጥ’ኳ እንተነበረ መን’ሞ ናብ ሕጊ ንኽቀርብ ናብኡ ይምረሓዮ።
ሱቕ ምባል ኢድካ ምሃብ እዩ ዝብል ጽኑዕ መርገጺኡ ከይቀየረ ነቲ ዘጋጠሞ ዕድል መዝሚዙ ናይ ትምህርቲ ሽውሃቱ ንምርዋይን ናብ ረብሕኡ ንምቅያርን ዓቅሙ ኣኻዕቢቱ ንቀጻሊ ንምምዕዳው እንዳሰራሕኩ ክመሃር እየ ኢሉ ንሓለፍቱ ኣፍቂዱ ኣብ ዩኒቨረስቲ ኣስመራ ኣብ ዓመተ ትምህርቲ 1997/98 ኣተወ። ሕማቅ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ ናይ ዶብ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ምስተባርዐ ከቲቱ ናብ ተዋጋኢ ሰራዊት ብምኻድ ኣዛዚ ብርጌድ ኮይኑ ኣብ ምፍሻል እቲ ኩናት ዳግም ብቅዓቱ ብምምስካር ዕዙዝ ግደ ተጻወተ። ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ዝነበሮ ሓልዮትን ውሕሉል ኣተሓሕዝኡን ብኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ተፈታውነቱ ጥርዚ ደየበ። ዝንኡ ካብ ኣሃዱኡ ሓሊፍ ናብ ምሉእ ግንባር ብምልሓም ኣብ ሓድሽ ወለዶ ጽልውኡ ሓየለ።
ካብ ፍጥረቱ ንዝረኣዮ ጉድለት ካብ ምንቃፍ ድሕር ዘይብል ብምዃኑን ብኣካይድኡ ስለዝቀንኡ ኩናት ጠጠው ምስበለ ብኩሎም ላዕለዎትን ኣብ ማዕርኡ ጽፍሒ ዝነበሩ ሓለፍቲ ክጥመት ጀመረ። ከምዚ ዓይነት ኣመለኻኽታ ኣብ ሂወቱ ሓድሽ ስለዘይኮነ ግምት ከይሃቦ ናይ ብርጌዱ መደብ ብምውጻእ ባህሊ፡ ስፖርት ፡ ኣካዳሚ፡ ወታደራዊ ትምህርቲ ናይ ግዜ ሰሌዳ ሰሪዑ ብቅዓት ዘለዎም ኣካላት መዚዙ ንምዕባለን ስልጠናን ኣሃዱ ብጥብቂ ተተሓሓዘን ብዓቅሙ ዘፍቀዶ ውልቃዊ ሽግር ኣባላቱ ይፈትሕን ነበረ። ኣብ የማነ ጸጋም ናይታ ብርጌድ ዓስኪረን ዝነበራ ካልኦት ብርጌዳት ኣባላት ብዝሓደሮም ቅዱስ ቅንኢ ኩሉ ዕላሎም ብዛዕባ ንጥፈታትን ሓድነትን ኣሃዱ ተስፋልደት ኮነ። ብዘይኣፍልጦ እዚ ክፍለሰራዊት ሰባት ናብ ስድርኦም ክበጽሑ ትሰድድ ኣሎኻ ተባሂሉ ተኸሰሰ። ጀሚርካዮ ዘሎኻ መደብ ትምህርቲ ናይ ኣሃዱ ጠጠው ኣብሎ። ብግንባር ደረጃ መደባት ወጺኡ ክዕደል ኢዩ ተባህለ። ብውልቂ ከኣ ናብ ካልእ ኣሃዱ ንግንባር ጋሽ ባርካ ተቀየረ።
“ንበዓል ነጎዳ ሓዊ ደብሶ” ከምዝበሃል ኣብ ከረን ንላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ጋሽ ባርካ ብሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህ.ግ.ደ.ፍ. ሓጎስ ክሻ ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካውን ቁጠባዊ ምዕባሌታትን መጻኢ መደባትን ሰሚናር ኣብ ዝተገብረሉ ግዜ ተስፋልደት ከምዚ ኢሉ ሓተተ፡-
ስለምንታይ ቅዋም ዘይትግበር? ህ.ግ.ሓ.ኤ. ታሪኻዊ ተልእኹኡ ኣብቂዑ እዩ፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ዘየረክብ? ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ዝሓለፈ ረጽሚ ዋላ ሓንቲ እጃም ኣይነበሮን ንምዃኑ ኣሎ ዲዩ? ህላውነቱኸ እንታይ ኣድላይነት ኣለዎ ብምባል ስሩዕን ኣሰንባድን ሕቶ ኣቅረበ።
ኣዳራሽ ብናይ ኣኼቤኛታት ጥቅዒት ድብልቅልቅ ኣተዎ። ተሓታቲ ተዳሂሉ ብመታልሑ ረሃጽ ኮረር ኮረር እንዳበለ ናብቲ ብየማኑ ኮፍ ኢሉ ዝነበረ ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ ኣቅባሕበሐ። ወዮ ሜጅር ጀነራል ፍሊጶስ ከምዛ መጻልእቲ ሜጅር ጀነራልሃይለ ሳሙኤል (ቻይና) ክኾኖን ክሕዞን ከቀባጥረሉን ላዕልን ታሕትን ክብል ዘይጸንሓን፡ ካብ ግንባር ሰንዓፈ ተቀይሩ ምስ መጾ ፍሉይ ሓለፋ ክገብረሉ ዘይቀነየ፡ እዚ ኣብ እንዳ መስተ ምስ ካልኦት ከምዚ ከማኻ ቄናን ኣረኣእያ ዘለዎም ክትዛረቡሉ ዝጸናሕኩም ኢዩ ጽናሕ ክንረኣኣ ኢና ኢሉ ኣግባዕባዓሉ። ተስፋልደት ጉዳይ ናብ ጓል መገዲ ኣይትስደዱ።
መልሲ ናይ ዝሓተትኩዎ ሕቶ ጥራሕ ኣስምዑና ካብኡ ዝተረፈ እዚ ናትካ ምፍርራሕ ዘይኮነ ግንባረይ ንዓረር ዘወፈኹ ዝተራእየኒ ክዛረብ፡ ዘይበርሃለይ ክሓትት ንመዋእለይ ዝተቃለስኩሉ ማንም ዘይግህሶ መሰለይ እዩ ኢሉ ለዚቡ መለሰሉ። እቲ ክምለስ ዘይክእል ሕቶ ተጎስዩ ኣኼባ ብዘይኣገባብን ወግዕን ተበተነ።
ንጽባሒቱ ካብዚ ግንባር ተቀይርካ ኢኻ ናብ ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ምክልኻል ሎሚ ኺድ ተባሂሉ ዝኾነ ወግዓዊ ናይ ምፍናው ኣኼባ ይኹን ናይ ምርክኻብ ስነ ስርዓት ዘይብሉ ብዘይዝኾነ መሰነይታ ወረቀት እቲ ዘጉባዕባዓሉ ኣዛዚ ከይረኸቦ ሳንጥኡ ጠቕሊሉ ናብ ኣስመራ ተመልሰ። ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ምክልኻል ከኣ ወርሒ ወርሒ ናብዚ እንዳመጻኻ ፈሪምካ ካብ ፋይናንስ ደሞዝካ ውሰድ ኣብ ዝደለናካ ግዜ ባዕልና ክንጽውዓካ ኢና ስለዝበልዎ ናብ ክብርቲ በዓልቲ ቤቱን ፍቱዋት ደቁን መዓስክር ደንደን (ቃኘው) ከይዱ ኮፍ በለ።
ግዜያቱ ከም ኣጋጣሚ ወርሓት መስከረም ስለዝነበረ፡ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ እንደገና ተመዝጊቡ ምዱብ ትምህርቱ ጀመረ። እንተኾነ ዓቕሙን ተቀባልነቱን ፍሉጥ ስለዝነበረ፡ ሕጂውን ዝኸፍኣ ንተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ክውድበልና እዩ ብዝብል ዓቢ ስግኣት ኣብ ህ.ግ.ደ.ፍ.ን ናይ ስለያ ትካላቱን ሓደረ። እንታይ ከምዝገብርን ምእታውን ምውጽኡን ዝከታተሉ ገለ ካብቶም ተመሃሮ ዩኒቨርስቲ ከይተረፈ ሰለይቲ ተመደበሉን ደድሕሪኡ ዞኽ ዞኽ ክብሉ ድማ ተራእዩ።
ነቲ ኩሉ ሸኸርከር ብኣግኡ ዘስተብሃለሉ ተስፋልደት፡ ኣነ ንነብሰይ ከም ድላየይ እየ ዝገብራ። ሕጂ ናብ ትምህርቲ ዓለም ተመሊሰ ተማሃራይ ጌረያ ኣለኹ ንኹሉ ቀስ ኢለ ከርክበሉ ኢየ እንዳበለ ከሎ፡ ኣብ 2001 ዓመተ ምህረት ንትምህርቲ ምስከደ ካብ ካምፓስ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ብኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ተጨውዩ ንዝተወሰነ ዓመታት ሓታቲ ዘይብሉ ኣብ ጸልማት ካርሸሊ ተዳጉኑ ነበረ። ሕጂ ግን ዔራዒሮ ዝተባህለ ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ዝርከብ ዘስካሕክሕ ቤት ማእሰርቲ ምስ እቲ ስለ ምእንቲ ናጽነት ኤርትራ መዋእሉ ክርቲቱ ዝተበጀወን ንስለ ፍትሒ ሓቂ ስለዝተዛረበን ብዘይ ክስን ፍርድን፡ ተዳጉኑ ዘሎ ኣባል ጉጅለ15 ዝኾነ ሓው ብርጋዲየር ጀነራል እስቲፋኖስ ስዩም ተሓይሩ ኣሎ።
ወዮ ድኣ ኣብ ዘመነ ኢሳያስ ኩሉ ግርንቢጥ ኮይኑ’በር፡ ኮሎኔል ተስፋልደት ኮነ ብርጋዲየር ጀነራል እስቲፋኖስ እዚ ኹሉ ግፍዒ ክፍጸሞም ጻምዖም ኣይኮነን። ዋጋ እቲ ኩሉ ዝፈጸምዎ መወዳደርቲ ዘይርከቦ ጅግንነት ግን፡ ንሳቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝበልዩ፡ ኣንስቶም ማዳ ከምዝስለማ፡ ደቆም ዘኽቲሞም እንጀራ ንኸብዶም፡ ጨርቂ ንዝባኖም ከምዝስእኑን ምግባር፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ብመንግስቲ ኢሳያስ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ክሳብ ክንደይ ዘስካኽክኽ ምዃኑ’ዩ ዘርእይ።
ኤልሳ ጭሩም
ለንደን, ዓዲ እንግሊዝ
1 ሕዳር 2007
__________________________________________________
ነዛ ካብ ብዙሑ ብውሕዱ ብዛዕባ ኮረኔል ተስፋልደት ስዩም (ወዲ ስዩም) ታሪኽ ሂወት ትገልጽ ጽሕፍቲ ንምድላው ንዝተሓባበርኩምኒ መተዓብይቱን መጋድልቱን ልባዊ ምስጋናይ የቕርበልኩም።
ክቡራት ኣንበብቲ,
ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ጽሑፍ’ዚ’ ስቓይ ናይ ኮረኔል ተስፋልደት ስዩምን ስድራቤቱን ንምግላጽን፡ ከምኡ’ውን ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ምግሓስ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታት ንምቕላዕ እዩ። ጽጹይ ሓበሬታ ኣብ ደገ ኮንካ ምእካብ ኣሸጋሪ ስለዝኾነ፡ እቲ ክእረም ዘለዎ እንዳኣረምና፡ እቲ ክውሰኽ ዘለዎ እንዳወሰኽና፡ ነዚ ሓጺር ታሪኽ ህይወት ኮረኔል ተስፋልደት ስዩም ከነግፍሖን ኣብ ክንዲ ምፍልላይ ተጠሚርና ታሪኽ ናይቶም ግዳያት ኮይኖም ዘለው ንጹሃት የሕዋትና ከነቃልሕ ናይ ኩላህና ሓላፍነት እዩ።
ምስ ልዑል ምስጋናን ኣኽብሮትን።
ኤልሳ ጭሩም


text:
ኣብ እስራአል ኣምባሳዶር ኤርትራ ተስፋማርያም ተኸስተ፡ ምስ ጋዘጠኛ ተወልደ ወልደገብሬል ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ 2006 ዶብ ግብጽን-እስራአልኝ ክኸፍትዎ ኸለዉ፡ ግደፉ፡ ንመንእሰያትና ዕድመ ኢኹም ትገብሩሎም ዘለኹም፡ ዶብኩም ዕጸዉ ኢልናዮም ኔርና ኢሉ።
ኣተሓሒዙ ሕጂ ቁጽሪ ስደኛታት ምስበዝሐ፡ ብዙሓት ድማ ስሩዕ ናብርኦም ክመርሑ ምስ ጀመሩ፡ብሓይሊ ክነውጽኦምሞ ተቐበሉና ምባል ትርጉም ዝህብ ኣይኮነን ኢሉ።
ብካልእ ወገን፡ ኤርትራውያን ዘይኮኑ፡ ግን ብሽም ኤርትራውያን ወረቐት ዝሓዙ ብዙሓት ኢትዮጵያውያንን ሱዳናውያንን ስለዘለዉ፡ ክንቅበሎም እንተበልና`ውን ንምፍላዮም ካልእ ጣጣ`ዩ ይብሉ ኣቶ ተስፋማርያም ።
ብመሰረት ካብ እስራኤል ዝወጽእ ሓበረታ፡ካብ 2006 ጀሚሮም ናብ እስራእል ዝኣተዉ ኣፍሪቃውያን ቁጽሮምልዕሊ 30 ሺሕ ከምዝግመትን፡ ካብኦም 60% ዝኾኑ ብኤርትራውያን ዝፍለጡ ምዃኖምን ይጥቀስ።
ንምሉእ ቃለመጠይቕ፡ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
ቀዳማይ ምንስተር ኢትዮጵያ መለስ ዜናዊ ዝሓለፈ ሰሙን ንፓርላምኦም ኣብ ዘስምዕዎ መግለጺ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እዋን ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ፈንጂ ኸንቱግ ውዲት ኣሊሙ ኔሩ ክብሉ ምኽሳሶም ይዝከር።
ነዚ ክሲ`ዚ ምላሽ ክህብሉ ዝተሓተቱ ምንስተር ዜና ኤርትራ ዓሊ ዓብዱ፡ “ዝተማህዘ ናይ ሓሶት ብኽያት`ዩ” ክብል መሊሱ።
ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ናብ ንቡር ምሕዝነተን ክምለሳ ብዛዕባ ዘቕረብዎ ጻውዒት ዝተሓተተ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡”ብጹእነት ልዕልና ሕጊ ምስተኸብረ፡ ውሳነ ኮምሽን-ዶብ ብትግባረ ምስ ተሓንጸጸ፡ ክልቲአን ልዑላውያን ሃገራት ዝውስንኦ ሉዓላዊ ሕርያ`ዩ” ዝኸውን ኢሉ።
“ንውሳነ ኮምሽን ዶብ ተቐቢልናዮ ኢና፡ ኣብ ኣፈጻጽምኡ ንዘራረብ ኢና ዝበልና” ንዝብል መግለጺ ምላሽ ክህብሉ ዝተሓተቱ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡ ነዚ ንዝሓለፈ 5ተ 6ተ ዓመት ሰብ ላሕ ዘበለ ዘረባ ሰብ ክኣምኖ ይኽእል`ዩ ኢሎም ይሓስቡ እንተልዮም “መጠን ነብሱ ጥራይ`ዩ” ኢሉ ዓሊ ዓብዱ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝፈነዎ ዜና፡ ብውዲት መጥቃዕቲ፡ ንግንባር ሓርነት ኦሮሞ ከሲሱ ኔሩ። ብዛዕባ`ዚ ምላሽ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል ኦነግ ዶ/ር በያን ኣሶባ፡ “ወያነ ኸምኡ ዓይነት ድራማታትን ናይ ሓሶት ወረታትን እንፈብረኸ ክነዝሕ ሓዲሽ ነገር ኣይኮነን” ኢሎም።
ንምሉእ ትሕዝቶ ክሊቲኡ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡-