text:
ዓለምለኸ ኮምሽን ሃይማኖት ዩናይትድ ስቴትስ ካብ ተፅዕኖን ሓገዝ ገንዘብን መንግስቲ ነፃ ኮይኑ ዝሰርሕ ናይ ምምላኽ ፀገም ናብዝተርኣየለን ሃገራት ብምኻድ ገምጋሙ ንኣባላት ቤት ምኽሪ፣ንፕሬዝዳንትን ንምንስቴር ጉዳያት ወፃእን ዩናይትድ ስቴትስ ሪፖርት ዘቕርብ ትካል እዩ።
ኣብዚ ዓመት ጥራሕ ንተመሳሳሊ ተልእኾ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ግብፂ፣ባሕሬይን ታጃኪስታንን ዑደት ብምፍፃም ሃይማኖታት ብነፃነት ናይ ምእማን መሰል እንተሃሊዩ ተኸታቲሉ’ሎ።ናይ ኢትዮጵያ ገምጋም ዝሓቖፈ ፀብፃብ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ግንቦት ዕላዊ ከምዝኸውን መራሒ ጉጅለ እቲ ሉኡኽ ዙህዲ ጃስር ገሊፆምልና ኣለው።
ኢትዮጵያ ዝፀንሐ ታሪኽ ምክእኣል ሃይማኖት ስለዝነበራ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዓለምለኸ ናይ ሃይማኖት ኮምሽን ንምርመራ ናብታ ሃገር ክገይሽ እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ ይብሉ ንሶም።
ምስቲ እትነብረሉ ከባቢ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ እንድሕር ሪኢና ምስልምና ካብ ዝተኣታቶ ካብ ሻብዓይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ክርስቲያንን ምስልምናን ሃብታም ናይ ምክእኣልን ኣዝዩ ዘደንቕ ምቅርራብን ዘለዋ ሃገር እያ ኢሎም።ካብ 90 ሚልዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ እቲ 30 ሚሊዮን ሙስሊም እዩ’ውን ኢሎም።
ካብ ወርሒ ነሓሰ 2011 ኣ/ፈ ጀሚሩ ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ማሕበረሰብ ሙስሊም ጣልቃ ምእታው ምጅማሩ ሰሚዕና ይብሉ ጃስር።
ኢትዮጵያ ዘላትሉ ከባቢ ከም ኣል-ሸባብ ዝበሉ ፍልፍል ኣሸበርትን ናይ ሽብር መርበብን ኣብ ዝኾነት ሱማሊያ፣ሱዳንን ኤርትራን ኣብ ዝርከባሉ ሓደገኛ ከባቢ ስለ እትርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስፍሕፋሕ ኣኽራርነት ብፍላይ ድማ ናይ ስዑዲ ዓረብ ወሃቢ ምስልምና ናብታ ሃገር ንከይኣቲ ከምዘተሓሳሰቦ ይገልፁ ጃስር።
ነቲ ጉዳይ ብቐረባ ንምክትታል ናብታ ሃገር ከምዝተጉዓዙን ምስ ምንስትራት፣ምስ መራሕቲ ዘይመንግስታዊ ትካላትን፣ምስ ጠበቓታት ሽብር ብዝብል ዝተኣሰሩ 28 ሰዓብቲ ምስልምና ከምዝተራኸቡ ወሲኾም ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባን ዋልታ ማእኸል ሓበሬታን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዘካየድዎ መፅናዕቲ ሪኢቶ ህዝቢ ኣብታ ከተማ ፅንፈኝነት ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ኩነታት ንህዝብን መንግስትን ስግኣት ስለዝኾነ ብቐረባ ብምክትታል ምላሽ ዘድዮ እዩ ክብል ፀዊዑ’ሎ።


c: text/html

text:
ኣብ ከተማ ኣረካ ዞባ ወላይታ ደቡብ ኢትዮዽያ ዝተወለዱ ኣቦመንበር ኢህወዴግ ኣቶ ሃይለማርያም፣መባእታዊን ካልኣይን ብርኪ ቤ/ትምህርቲ ኣብ‘ታ ከተማ ፈፂሞም፣ካብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ብምህንድስና ብዝለዓለ ደረጃ ምስተመረቁ፣ኣብ ሃገረ ፊንላንድ ብምህንድስና ብዝላዓለ ነጥቢ ካልኣይ ዲግሪ ተቀቢሎም፣ካብ ዩኒቨርስቲ ካሊፎርንያ ዩ-ስ‘ውን ተወሳኺ ካልኣይ ዲግሪ ተመሪቆም‘ዮም።ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣርባምንጭ ተመዲቦም‘ውን ኣገልጊሎም።
ዶ/ር ስለሺ በቀለ፣ኣብ ኮምሽን ቁጠባ ኣፍሪቃ ዝሰርሑ መማህርቲን መሳርሕትን ኣቶ ሃይለማርያም‘ዮም ክዛረቡ ከለው፣ጠንካራን ዝተዓደሉን መራሒ‘ዮም ምስበሉ ናብ‘ዚ ብርኪ ብምብፃሖም ሕጉስ‘የ ይብሉ።
ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ኣቦ ሰለስተ ንፉዓት ደቂ-ኣነስትዮ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ‘ዮም።ንዓርቢ ህፁፅ ኣኼባ ዝተፀወዐ ቤት ምኽሪ ኢትዮዽያ፣ ንሹመቶም ከፅድቀሎም‘ዩ ዝብል ሓበሬታ ከምዘለዎ‘ውን ኣቀባሊና እስክንድር ፍሬው ገሊፁ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣንቶኒ ስካራሙቺ ዝተባህለ ሓድሽ ዳይረክተር ርክባት ዋይት ሃይውስ ካብ ስራሕ ተሰናቢቱ።
ስካራሙቺ ኢጣልያዊ ሞቦቆል ዘለዎ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ዝመደበሩ ፋይናንስያዊ ትካላት ዝሰርሐ ክኸውን እንከሎ፡ ናብዚ ናይ ዋይት ሃውስ መዝነት ሓምለ 21'ዩ ተመዚዙ።
ንሱ ኣብዚ ከም ዳይረክተር ርክባት ዋይት ሃውስ ኮይኑ ዝተመዘዘሉ ጽፍሒ ን 11 መዓልታት ጥራይ እዩ ኣገልጊሉ።
"ዘ ሙች" ብዝብል ሳጓ ዝፍለጥ ኣንቶኒ ስካራሙቺ: ኣብ ታሪኽ ንዝሓጸረ ግዜ ከም ዳይረክተር ርክባት ዋይት ሃውስ ኮይኑ ዘገልገለ ተባሂሉ ክግለጽ ጀሚሩ ኣሎ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዋይት ሃውስ ሕንፍሽፍሽ የለን ክብሉ በቲ ልሙድ ናይ ትዊተር መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም ኣለው።
ስንብታ ስካራሙቺ ምስ ምምዛዝ ሓድሽ ሓለቓ ስታፍ ዋይት ሃውስ ጀነራል ጆን ኬሊ ተቐናቢሩ ኣሎ።
ጀነራል ጆን ኬሊ ሓላፊ ሃገራዊ ጸጥታ ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ወተሃደራዊ ኣዛዚ እዮም።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ግዳያት ደርቂ ኮይኖም ዘለው፣ማሕበረ-ሰብ ሰበኽ ሳግም‘ዮም ተባሂሉ።
ኣቶ ምትኩ ካሳ፣ኣብ ምንስቴር ሕርሻ ምንስትር ዴኤታ ዘፈር ውሕስና መግብን ድልውነትን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣በዝሒ ተፀበይቲ ፬ ነጥቢ 5 ሚልዮን ምኻኑ ብወግዒ ካብ ዝግለፅ ንነዘ፣ቀረብ ሓገዝ ተጠናኺሩ ቀፂሉ‘ሎ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ካብ ቀበሌ ክሳብ ፈዴራላዊ ንዘሎ መሓውሩ ተጠቂሙ፣ ንደርቂ ከስዕቦ ዝኽእል በሰላ ንምሕዋይ እናዓየየ ምኻኑ ገሊፆም።ኣቶ ምትኩ እቲ ደርቂ ዝተኸሰተሉ ከባቢን ጠንቁን‘ው ሓቢሮም‘ለው።
”መብዛሕተኦም ኣብ ደቡብን ደቡብ ምብራቅን ከባቢታት ሃገርና፣ማለት ክልላት ሶማሌ፣ካብ ኦሮምያ ድማ ቆላታት ባሌ፣ገለ ከባቢ ኣርሲ፣ቦረናን ጉጂን፤ካብ ክልል ብሄርን-ብሄረ-ሰባትን ደቡብ ድማ ከም ኮንሶ፣ደራሼን ደቡብ ኦሞን ዝሓቆፉ ከባቢታት ይርከብዎም” ኢሎም።
ኣቶ ምትኩ ካሳ ኣብ መብርሂኦም፣ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ነቲ ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ዝተፈጥረ ከቢድ ደርቂን ጥምየትን ኣብ ዝፅብፅብሉ እዋን፣ሰባት ዝተዛበዐ ወይካኣ ዝተጋገየ ገምጋም ክሕዙ ይኽእሉ‘ዮም ይብሉ።
ንሶም ወሲኾም፣ሰራሕተኛታት ሓደጋን ሕክምናን ቀረባት ናብ‘ቲ ከባቢ የባፅሑ ስለዘለው፣ብጠንቂ ደርቂ ካብ መረበቶም ዝፈናቀሉ ኢትዮዽያውያን ከምዘይህልው ገሊፆም።
ብዛዕባ ዓለም-ለኻዊ ሓገዛት ንተደረቅቲ ኣመልኪቶም ኣቶ ምትኩ ክዛረቡ ከለው፣እንግሊዝ ስሳ ሽሕ ዶላር መዲባ‘ላ፣USAIDን ሕብረት ኣውሮዻን እውን ደገፎም ይገልፁ‘ለው ኢሎም።USAID ቁፅሪ ተደረቅቲ ኣብ ኢትዮዽያ ልዕሊ‘ቲ መንግስቲ ኢትዮዽያ ዝገለፆ ክኸውን ከምዝኽእል ሓቢሩ‘ዩ።
እቲ ኣፈላላይ ካበይ መፀ ንዝብል ሕቶ ኣቶ ምትኩ ክምልሱ ከለው ”እቲ ቁምነገር ቁፅሪ ተሓጋዛይ ኣሎ‘ዶ የለን ዝብል ኣይኮነን።ናብ‘ዚ ፀገም‘ዚ ዝኣተው‘ለው፣ብቀረባ ንከታተሎም ሰባት‘ውን ኣለው።እዞም ዳሕረዋይ ዝተጠቅሱ ሰባት ኣብ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ኣይሕቆፉን።ካብ‘ዚ ዝነቀለ ክኸውን ይኽእል‘ዩ እቲ ምስ USAID ዝተፈጥረ ኣፈላላይ” ኢሎም።


text:
ኣብ 2016 ፕረዚደንታዊ ምርጫ ዝተዓወቱ ዶናልድ ጄይ ትራምፕ ኣብ ኣፍሪቃ ዝኽተልዎ ፖሊሲ መሰረቱ እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ካብ ግምት ዝሓለፈ ቅኑዕ መልሲ ምርካብ ኣይካኣልን። ምኽንያቱ እቶም ተመራጻይ ፕረዚደንት ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ ብዛዕብኡ ዝተዛረብዎ ነገር ስለዘየለ።
እንተኾነ ፖሊሲ ወጻኢ ኣብ ዘብርህሎም መድረኻት መቃናት ፖሊሲ ወጻኢ ንግዲ፣ ሃገራዊ ድሕነት ዝጸልው ውግእ ግብረ ሸበራ፣ ኢምግረሽንን ካልኦትን ከምዝኾኑ ይጠቅሱ ነይሮም።
ኣጋይሽ መደብ ህዝቢ ካብ ሞንጎ ዝኾነን ኣብ ወፍሪ ንትራምፕ ምረጹ ተወዲቡ ይንቀሳቀስ ዝነበረን ኣቶ ላባን ስዩም 'ኣፍሪቃ ብውሱን ጎኑ ኣብ ንግዲን ቁጠባን ከምኡውን ኣብ ውግእ ግብረ ሸበራ ትኹረት ምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕ ክትረክብ'ያ' ይብል።
ካልእ ጋሻና ኣቶ ሃብታይ ዕቁባዝጊ ብወገኑ 'ፖሊሲ ወጻኢ ዴሞክራሲያዊያንን ሪፐብሊካዊያንን፣ ኣብ ረብሓ ኣሜሪካ ዘመእከለ ስለዝኾን፣ ብዙሕ ለውጢ ኣይንሪኤሉን' በለ።


text:
ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ (FBI) ማለት ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈት መርመራ ኣመሪካ ጀምስ ኮሚ: ሎሚ ሰሉስ 09 ግንቦት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ካብ መዝነቶም ከምዝተባረሩ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝዘርግሕዎ መግለጺ ተፈሊጡ።
ዋይት ሃውስ ኣብ ዝዘርግሖ ደብዳበ ስንብታ ፕረዚደንት ትራምፕ ናብ ጀምስ ኮሚ ፤ ፕረዚደንት ትራምፕ “ኣብ ተልእኾ ምኽባር ሕጊ ህዝባዊ እምንቶ ዘለዎ ሓድሽ ዳይረክተር ምንዳይ ከድልየና እዩ” ዝብል ትሕዝቶ ይርከቦ።
ምንዳይ ሓድሽ ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ “ብቕልጡፍ” ከምዝጅምር ካብ ዋይት ሃውስ ዝወጸ መግለጺ ብተወሳኺ የረድእ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ጀምስ ኮሚ መሰናበቲ ደብዳበኦም: ካብ ሚኒስተር ፍትሒ ጀፍ ሰሽንስን ምክትሎም ሮድ ሮዘንስተይንን ዝቐረበሎም ለበዋ ተበጊሶም ነቲ ውሳነ ስንብታ ከምዘጽደቕዎ ይጠቕሱ።
ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ ነበር ጀምስ ኮሚ ምስ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ኣብ ዝተተሓሓዘ ኣብ ናይ ቀረባ ግዜ ፖለቲካ ኣመሪካ ኣካታዒ መርገጺ ሒዞም ምጽንሖም ይፍለጥ።


text:
ነበርቲ ከተማ ተሰነይ፡ ኣብ 2011 ዝተተግበረ ፕሮጀክት ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝፈጠሮ መስተርሆት ቀጻልነት ንኽህልዎ፡ ካብኣቶም ዝሕተት ከማልኡ ዘለዎም ቅሩብነት ኣረጋጊጾም።
ብስእነት ማይ ዝሻቐልዎ ዝነበሩ ከቢድ እዋን ብምዝካር፡ ኣብዚ እዋን’ዚ መሰረታዊ ፍታሕ ብምርካቡ፡ ግዜኦም ኣብ ካልእ ንምዕባለኦምን ምዕባለ ከባቢኦምን ዝደፍእ ንጥፈታት የውዕልዎ ከምዘለዉ ጠቒሶም፡ ውሕሉል ኣጠቓቕማ ብምዝውታር ዕድመ ኣገልግሎት ናይቲ ፕሮጀክት ንምንዋሕ ይሰርሑ ምህላዎም ገሊጾም።
ሓላፊ ኣገልግሎት ምዕዳል ማይ ንኡስ ዞባ ተሰነይ ኣቶ ዑስማን ሓሰን፡ እቲ ቤት-ጽሕፈት ቀረብ ማይ ናብ ነፍሲ-ወከፍ ገዛ ንምብጻሕ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ፡ ዛጊት ልዕሊ 3200 ስድራ- ቤታትን ትካላትን ተጠቀምቲ ኮይኖም ምህላዎም ኣረዲኡ።
እቲ ቤት-ጽሕፈት ካብ 1 ታሕሳስ 2017 ኣብ ዋጋ ማይ ምጉዳል ክገብር ምዃኑ ዝሓበረ ኣቶ ዑስማን፡ ብቡምባ ንመንበሪ ገዛ ዝዕደል ንሓደ ሜተር ክዩብ ብ20 ናቕፋ ዝነበረ ናብ 11 ናቕፋ፡ ንትካላት ካብ 25 ናቕፋ ናብ 14 ናቕፋ፡ ናይ ሓባር ነቚጣታት ንዝግልገሉ ድማ ንፊስቶ ካብ 6 ናቕፋ ናብ 4 ናቕፋ ክጐድል ምዃኑ ሓቢሩ።


text:
Asmarino | Eritrea: Abeba Tesfaghiorgis መልእኽቲ ናብ በብዓይነቱ ሰበ ስልጣን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ትርከባ፡
እቲ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ክጣበቅን፡ ደቂ ኣንስትዮ ፍሉይ ቆላሕታ ተገይሩለን፡ ትምህርተን ክቅጽላ፡ ተማሂረን ድማ፡ ኣብ ኩሉ ዓይነት ስራሓታውትን መሪሕነታትን ክካፈላን ባይታ ከንጽፈለን ከባራትዔን ዝቆመ ማሕበር፡ እተን ማራሕቱ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነበራ ዝነበር ምሁራትን፡ ሰብ ተምክሮን፡ ኣብ ወጻኢ ዝነብራ ዝነበራ ኤርትራውያን፡ ክኢላታት፡ ብዙሕ ዓይነታት ትምህርቲ ቀሲመን ዘመስከራ፡ ከምኡ’ውን ወጻእተኛታት፡ ኣብ ናይ ሓፈሻዊ ደቂኣንስትዮ ምዕበሌ ተገዳስነትን ተፈላጥነትን ዝነበረን - ከምቲ ብግብሪ ዝኣቱ ገንዘብ ኣይነበረ ገለ (...)... Article published by "Asmarino Independent" (Eritrea), read the rest of the news


text:
መግለጺ ሓዘን፡
ናብ ዝኸበርኩም ስድራ ቤት ሓርበኛ ተጋዳላይ ዶ/ር. ሃብተ ተስፋማርያም፡-
ናብ ዝኸበርኩም ኣባላት መሪሕነትን መሰረታትን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን መላእ ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራን፡-
ሓርበኛ ተጋዳላይ ዶ/ር ሃብተ ተስፋማርያም፡ ብሕማም ምኽንያት ዓራት ከም ዝሓዘ፡ ካብ ዝሰማዕናሉ እዋን ጀሚርና፡ ብውሽጥና እናተሻቐልና ኢና ጸኒሕና። ደሃዩ'ውን ንዝምልከቶ ሓቲትና፤ እናተመሓየሸ ይኸይድ ምህላዉን ደሓን ምዕባለታት የርኢ ከምዘሎ ሓበሬታ ረኸብና፤ ሙሉእ ምሕረት ረኺቡ ናብ ስድርኡን መቓልስቱን ክምለስ'ውን ተተስፊና፡፡ እንተኾነ ግን፡ ድሕሪ ነዊሕ ኣብ ዘይበሃል መዓልታት፡ ሎሚ ንግሆ ዕለት 14 ጥሪ 2017 ብመስዋእቲ ከም ዝሓለፈ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ቶጎሩባ ተለጢፉ ምስ ረኣና፡ ምሒር ደንጊጽና፤ ዝተሰማዓና ሓዘን ድማ ኣዝዩ መሪር እዩ።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ዶ/ር. ሃብተ ተስፋማርያም፡ ካብ ጊዜ ንእስነቱ ጀሚሩ፡ ምእንቲ ሃገራዊ ነጻነት ዘካየዶ ተጋድሎን፡ ካብ ጽባሕ ነጻነት ድማ፡ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ምእንቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ተጋድሎ፡ ከም መራሒ ናይ ቃልሲ እጃሙ እናበርከተ ዝመጸ ሓርበኛ ተጋዳላይ እዩ።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ዶ/ር ሃብተ ተስፋማርያም፡ ዝተበገሰሉ ዕላማ ኣብ መፈጸምታ ከየብጸሐ፡ ውጽኢት ጻዕሩን ቃልሱን ከይረኣየ፡ ከም'ቶም ዝሓለፉ መቓልስቱን ዓበይቲ ሓርበኛታት ብጾትን፡ ኣብ ስደት ብመስዋእቲ ምሕላፉ፡ ሓዘና መሪር ይገብሮ።
መስዋእቲ ንቡር ዕጫ ተቓለስቲ እዩ፤ ናይ ቃልሲ ኣበርክቶኦምን ታሪኾምን ክውረስ ድማ ግቡእ እዩ። ስዉእ ዶ/ር ሃብተ ተስፋማርያም ድማ፡ ንዝኣመነሉ ዕላማ ንምዕዋት እናተጋደለ፡ ብመስዋእቲ ሓሊፉ ኣሎ፡፡ ንዕኡ መንግስተ-ሰማያት ከዋርሶ ንጽሊ፡፡ ንመላእ ስድራ ቤቱ፣ ኣዕሩኽቱ፣ ንመሪሕነትን መሰረታትን ግሃድኤ፣ ኩሎም ተቓለስትን ውጹዓት ህዝብታት ኤርትራን ኣኻእሎን ጽንዓትን ይሃብኩም ንብል።
ፖሎቲካዊ ቤት-ጽሕፈት
ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
14 ጥሪ 2017.


text:
ቅልጡፍ ዕብየት ዘርእያ ዘለዋ ገሊአን ሃገራት እተን ኣብ ዓለም ኣዐሪየን ብጥምየት ዝጥቅዓ ሃገራት ከምዝኾና ሓደ ሓድሽ ዝወፀ መዐቀኒ ውሕስነት ምግቢ ዓለም ኣፍሊጡ።
እቲ ሓድሽ ዝወፀ መዐቀኒ ውሕስነት ምግቢ ዓለም ምግቢ ናይ ምዕዳግ ዓቕሚ፡ምግቢ ናይ ምርካብ፡ፅርየትን ደሕንነትን ምግቢ 105 ሃገራት ዝዳህሰሰ እዩ።
ዩናይትድ ስቴትስ፡ጀርመንን ፈረንሳይን ሓዊሱ ቢንዱስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ኣብ መዐቀኒ ውሕስነት ምግቢ ዝለዓለ ደረጃ ሒዘን ኣለዋ።ሃገራት ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ድማ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ይርከባ።
ሞዛምቢክ፡ኢትዮጵያ፡ሩዋንዳን ኒጀርን ኣብቶም ዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ኣዝዩ ስሉጥ ቁጠባዊ ዕብየት ካብዘርእያ ሃገራት ገሊአን እየን።
ሊዮ ኣብሩትዚ ኢኮኖሚክ ኢንተለጀንስ ዩኒት ናይ ዝተብሃለ ቁጠባ ዓለም ናይ ዝትንቢ ትካል ዳይረክተር እዮም።እቲ ናይ ትንበያ ትካል ዘ ኢኮኖሚስት ናይ ዝተብሃለ ውሩይ ናይ ብሪታኒያ ኩባንያ ናይ ዜና መፅሄት ሓደ ጨንፈር እዩ።ውፅኢት እቲ መፅናዕቲ ትፅቢት ዘይተገበረሉ ምዃኑ’ውን ይገልፁ ኣብሩትዚ።
ኣብዘን ሃገራት እዚአን ዝመፅእ ዕብየት ንቶም መንግስታት እውን ብናይ ቀረፅ ኣታዊ ኣቢሉ እቶቶም ከምዝውስኸሎም ወሲኾም ይገልፁ።
ሓንቲ ሃገር ህዝባ ንምምጋብ እትዕወተሉ ካልእቲ ሃገር ድማ እትፅገመሉ ምኽንያት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ይፈላለ እዩ ይብላ ዋና ፈፃሚት ስራሕ ኬሚካላውን ሕርሻዊን ትካል ዱፖንት ዩናይትድ ስቴትስ።
ናይ USAID ዋና ኣማሓዳሪ ራጂቭ ሻህ እዞም ጉዳያት ፖሊስታት መንግስቲ ኣብ ድኻ ሃገራት ንዝርከቡ ብዙሓት ሓረስቶት ኣብ ምድጋፍ ቀንዲ መሳርሕታት እዮም ይብሉ።
ኣብ ኮርነል ዩኒቨርስቲ ኪኢላ ቁጠባ ዝኾኑ ክሪስ ባረት ግን ረብሓ እቲ ሓድሽ መዐቀኒ ብጥንቃቐ ይርኢዎ።ውሕስነት ምግቢን ንሰባት ከመይ ይፀልዎምን ዝብል ንምዕቃን ዝግበሩ ፈተነታት ሕርኽራኽ ስለዘለዎ ከመይ ከምዝዕቀን ገና ኣይፈለጥናዮን ይብሉ።
እንተኾነ ንዝተገበረ ፃዕሪ ናእድኦም ገሊፆም ኣለው።እዚ ዘርእዮ ሓቂ ኢሎም ኣብ መደወዳእታ ሰባት ንጉዳይ ውሕስነት ምግቢ ዓለም ዓብይ ጠመተ ሂቦም ይከታተልዎ ከምዘለው ዘርኢ እዩ ይብሉ።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ፡ ጁሰፐ ኮን ተ ኣስመራ ኣትዩ
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ፡ ጁሰፐ ኮንተ ናይ ሓደ መዓልቲ ምብጻሕ ንምግባር ሎሚ ኣስመራ ኣትዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ፡ ጁሰፐ ኮንተ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ተቀቢሎሞ።
ንሱ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓለን ሰዓታት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብምርኻብ ብዛዕባ ክልተኣዊ፡ ዞባን ዓለምለኻውን ጉዳያት ከም ዝዘተየ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ሓቢሩ።
ክልቲኦም መራሕቲ ብዞባዊ መቓን ዝተማእከለ ምትሕግጋዝን ሽርክነትን ከሐይሉ ከም ዝተሰማምዑን፡ ኢጣልያ "ወፍሪ ኣብ ምድንፋዕ፡ ኣብ ናይ ምትሕግጋዝ ፕሮጀክታት፡ ናይ ትምህርቲ ፕሮግራማት፡ ከምኡውን ቴክኒካውን ሞያውን ስልጠና" ኣብ ምሃብ ደገፍ ከም እትገብር እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ቃል ከም ዝኣተወ፡ እቲ ሚኒስተር ዜና ጠቒሱ።
ንሱ፡ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ናብ ኤርትራ ዝበጽሕ ዘሎ ኣውሮጳዊ መራሒ'ዩ።
- ተቓውሞ፡ ኣንጻር ኣባልነት ኤርትራ ኣብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት
- "ኣብ ልዕሊ ኣብያተ ክርስትያንን ምእመናንን ብዝወረደ ኣደራዕ ኣብ'ዚ ዓሊበ"
- "ምኽፋት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ፡ ሞሳ ሰላም ክቡር ምዃኑ ዘርኢ'ዩ"
ብዋሕዚ ኤርትራውያንን ካልኦት ስደተኛታት እተማርር ዘላ ኢጣልያ፣ ምስ ዜጋታት ብብዝሒ ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ከም በዓል ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ብምዝርራብ፣ ነቲ ዋሕዚ ንምግትኡ፤ ስደተኛታት ናብ ዓዶም ተመሊሶም ሂወቶም ዝመርሑሉ መደባት ከምዘለዋ ክትገልጽ ጸኒሓ'ያ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሰፐ ኮንተ፣ ቅድሚ ናብ ኤርትራ ምእታዉ ኣብ ኢትዮጵያ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ኣካይዱ ነይሩ።


text:
ንዘፈር ጥዕና ኢትዮጵያ ዝውሃብ ናይ ልምዓት ሓገዝ ኣብቶም ዝሓለፈፉ ዓመታት ንኣሽሓት ህፃውንቲ ካብ ሞት ከምዘድሐነ ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ረድኤት ዩናይትድ ስቴትስ ኣፍሊጦም።እቲ ምዕባለ ዝርአ ዘሎ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ውሽጢ ፍርቂ ክፈለ ዘመን እቲ ዝኸፍአ ድርቂ ኣጋጢሙዎ ኣብዝተብሃለሉ እዋን እዩ።
ኣማሓዳሪ ትካል ዓለምለኸ ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ USIAD ራጂቭ ሻህ ሓደ ዓመት ኣብዘይመልአ እዋን ንኻልእይ ግዜ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝፍፅሙ ዘለው ካብ ድርቅን ሓደጋን ንምውፃእ ዓሊሞም ይስርሑ ኣብዘለው ፕሮግራማት እምነት ስለዝሓደሮም ምዃኑ ገሊፆም።መብዛሕቲኦም ኢትዮጵያዊያን ኣብ ዝነብሩሎም ናይ ገጠር ከባቢታት ቁፅሪ ትካላት ጥዕና ብተዓፃፃፊ ክውስኹ ዝተገብረ ሓገዝ’ውን ሓቢሮም።
ንዓመታት ተሓባቢርና ሳላ ዝሰራሕና ህይወት 36 ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ህፃውንቲ ዘድሐነ ሓገዝ ገይርና ዝበሉ እቶም ሓላፊ ‘’ከምዚ ዝዓይነቶም ሰፋሕቲ ውፅኢታት ምዕብልትንትን ዕውቲን መፃኢት ኢትዮጵያ ንምርኣይ መሰረት ዘንብር ተስፋ እዩ።’’
ኢትዮጵያ ካብ ሃገራት ኣፍሪካ እታ ድኻን ብድርቂ እትጥቃዕን ሃገር እያ።እንተኾነ ኣብ ብርክት ዝበሉ ዘፈራት ኣወንታዊ ለውጥታት ይርአዩ ከምዘለው ሓዱሽ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ይሕብር።ኣብ ኣተዓባብያ ሽግር ዘጋጥሞም ህፃውንቲ ኣብ 2000 ኣ/ፈ 58 ሚእታዊ ዝነበረ ናብ 44 ሚእታዊ ወሪዱ’ሎ።
ቅድሚ 20 ዓመታት ካብ ሓሙሽተ ህፃውንቲ እቲ ሓደ ሓሙሽተ ዓመት ከይመልኦ ይሞት ነይሩ።ሎሚ ግን ካብ 11 ህፃውንቲ እቶም 10 ሓምሻይ ናይ ልደት ዓመቶም የኽብሩ ኣለው።ሓላፊ USIAD ሻህ እቲ ዝተረኸበ ውፅኢት ኢትዮጵያ ናይ ረድኤት ገንዘብ ውፅኢታዊ ብዝኾነ ኣገባብ ትጥቀመሉ ስለዘላ እዩ ይብሉ።
ኣብ ሽግር ዝርከብ ዘፈር ትምህርቲ ኢትዮጵያ ዝተርአየ ምምሓይሽ ንእሽተይ እዩ ብመሰረት እቲ መፅናዕቲ።ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት ቀዳማይ ቤት ትምህርቲ ንኹሉ ህፃን ንምብፃሕ ዝሓዘቶ ሸቶ በቲ ዝተትሓዘሉ ናህሪ ይኸይድ ኣሎ።
ዩናይትድ ስቴትስ እታ ዝዓበየት ንኢትዮጵያ ሓገዝ ትህብ ሃገር እያ።ኣብዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ 425 ሚሊዮን ዶላር ንውሕስነት ምግብን ህፁፅ ፕሮግራም ረድኤትን፡400 ሚሊዮን ዶላር ንዘፈር ጥዕናን 20 ሚሊዮን ዶላር ድማ ንፕሮግራማት ትምህርትን ሓዊሱ ብድምር ዝሓገዘቶ ገንዘብ ናብ 900 ሚሊዮን ዶላር ዝፅጋዕ እዩ።


text:
መግለጺ 2 ይ ጉባኤ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ (ሰደግኤ)
- Details
- Created: Tuesday, 10 October 2017 11:30
- Last Updated: Tuesday, 10 October 2017 11:30
ብ 24 ስከረም 2017 ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰውራዊ ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰድግኤ) 2ይ ዞባዊ ጉባኤ ኣካይዱ ። ብኣቦ መንበር ዞባ ብናይ እንቛዕ ብድሓን መጻኹም መልእኽቲ ድሕሪ ምኽፋቱ ነዚ ጉባኤ ክውን ንምግባር ዝተኻየደ ጻዕርታት ኣመስጊኑ ። ቀጺሉ ብኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ቃል ውድብ ቀሪቡ፡ ከምኡ ድማ ናይ ደገፍ መልእኽቲ ዞባ ኤውሮጳ ሰውራዊ ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰድግኤ) ድሕሪ ምቕራቡ ጉባኤ ስሩዕ ስርሑ ጀሚሩ ። ጉባኤ ብኣቦ መንበር ዞባ እንዳ ተመርሐ ኣብ ዝቐረቡ ናይ ስራሕ ጸብጻባት ተማያይጡ ። ኣብቲ ዝቀረበ ናይ ስራሕ ጸብጻብ ዝምላእ መሊኡ ፡ ክመሓየሽ


text:
ቀንዲ ፖለቲካዊ ተነሓናሕቲ ሱማሊያ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ውዕውዕ ዝርርብ ዝቕፅል ነሓሰ ዝጅምር ድህረ-መሰጋገሪ መንግስቲ ንዝህሊ ፖለቲካዊ ከይዲ ድልዋት ምዃኖም ብምግላፅ ኣኼብኦም ዛዚሞም።
ተሳተፍቲ እቲ ኣኼባ እቲ ብሕቡራት መንግስታት ዝተመወለ ዝርርብ ሱማሊያ ዘለውዋ ብርክት ዝበሉ ኣሰሓሐብቲ ጉዳያት ኣብ ግምት ብምእታው ብዘገርም ምርድዳእ ከምዝተኻየደ ሓቢሮም።
ኣብ መወዳእታ እቲ ኣኼባ እቶም ሽዱሽተ ወገናት እቶም ከበድቲ ዛዕባታት ንኽፀንሑ ተሰማሚዖም ኣለው።መብዛሕቲኦም ካብ 90 ማዕልታት ኣብ ዝነኣሰ ግዜ ድህረ-መሰጋገሪ መንግስቲ ንምምስራት ሓዊሱ ኣብ ከበድቲ ዘይኮኑ ጉዳያት ተሰማሚዖም ኣለው።
ነቲ ብግዜ ሰሌዳ ዝተቐመጠ እማመ ኣንቀሳቓሲ ሓይሊ ተባሂሎም ዝእመነሎም ቀዳማይ ምንስቴር መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ዓብዲ ወሊ መሓመድ ዓሊ ኩሎም ወገናት ሱማሊያ ዝፈሸለት ሃገር ዝብል ዝተውሃባ ሽም ንኽብቅዕ ተለዓዒሎም ኣለው ኢሎም።
ስለዝኾነ ድማ ኩሎም ወገናት መሰጋገሪ መንግስቲ ኣብ ዝተወሰነ እዋን ንኸብቅዕ፡ ሱማሊያ ናብቲ ቀፃላይ ደረጃ ንምውሳድን ቅሩቡነቶም ኣርኢዮም ኣለው ኢሎም።
ኣብ መወዳእታ እቲ ዝርርብ ዝተኸተመሉ ስምምዕ ኩሎም ወገናት ነታ ሃገር ዳግም ንምህናፅ ቅሩባት ምዃኖም እዩ።
እቲ ስምምዕ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ሰሙናት ናይ ወከልቲ ጉባኤ ንኽጣየሽን 10 ሓምለ ድማ ግዚያዊ ሕገ-መንግስቲ ንኽፀድቕን ይፅውዕ።ድሕሪ 10 ማዕልታት ሓዱሽ ፓርላማ ቃለ መሓላ ፈፂሙ ቅድሚ ስልጣን መሰጋገሪ መንግስቲ 20 ነሓሰ ኣ/ፈ ምብቅዑ ፕሬዝዳንት ክምረፅ እዩ።
ኣብቲ ከይዲ ስልጣኖም ዝስእኑ ፕሬዝዳንት መሰጋገሪ መንግስቲ ሸክ ሸሪፍ ኣሕመድ ኣብ መንጎ ዓሌታትን ጉጅለታትን ንዝተርአየ ሓድሽ መንፈስ ምትሕብባር ንኢዶም።
ኣብ ሱማሊያ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪካ ዝኾኑ ናይ ጋና ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ጀሪ ራውሊንግስ ድሕሪ ናይ 20 ዓመታት ሕጊ ኣልቦነትን ስቅያትን ሱማሊያ ነቲ ሓድሽ መንፈስ ናእድኦም ገሊፆም።


text:
ብኣጋጣሚ ዝኽሪ መበል 55 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዝወጸ መግለጺ
ሎሚ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ብመሪሕነት ጀግና ስውእ/ ሓሚድ እድሪስ ዓዋተ ዝተጅምረ ሰውራ ኤርትራ ኣብ ህልው ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ፍሉይ መድረኽ ዝኾነት መበል 55 ዓመት ነኽብር ኣሎና፡፡ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ፍሉይነትን ተዘክሮን ዘሎዋ ዕለት ኮይና፡ ኣብ ህይወት ህዝቢ ኤርትራ ንውሉድ ወለዶ ዝሰግር መድረኽን ግዜን ዘይገትኦ ነባሪ ታረኽ ብምዃና፡ ጸገማትን ግርጭታትን ንምስጋርን ንኤርትራዊ ሃገራዊ ሓድነትን ልዑላውነትን ነጻ ሃገርን ንምርግጋጽ መሰረት ዘንጽፍን ሃገራዊ ትልሚ ንምስራጽ ሞራላውን ንያታውን ድፍኢት ዝህብን’ዩ፡፡ ምኽነያቱ ንኩሉ መልክዓት ጭቆናን ምጽንባርን ምብርካኽን ወሳኒ ሃገራዊ መልሲ ዝሃብን ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ሓራ ንምውጻእ ህዝባዊ ሰውራ ብምብጋሱን’ዩ። ስለዚ እዛ ዕለት ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ጉዕዞና ህይወቶም ዝኸፈሉ ስውኣትና ሕድሮም ተቐቢልና ንምፍጻም ሓቀኛ መምዘኒ ብምዃና ኣብ ህልው ታሪኽና ዘረጋገጽናዮ ዕላማታት መስከረም መሊእና ንምርግጋጽን ንዘሎ ብዶሆታት ንምግጣምን ሃገራውን ታሪኻውን ግቡኣትናን ክንፍጽም ይግባእ፡፡
ነዛ ታሪኻዊትን ክብርቲ ዝኾነት ዕለት ከነብዕል እንከሎና፡ ድሕሪ ምውጋድ ባዕዳዊ መግዛእቲ፡ ብሰንኪ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ቶተለታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ጭቆናን ምዝመዛን ዘእተዎን፡ ንባህላውን ማሕበራዊ ኣከናውንኡ ብምዕፋን ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብዝገደደ መልክዑ ሒዙ ይርከብ። ከምኡ’ውን ኩሉ ኣብ ውሽጢ ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ዝበጽሖ ዘሎ ኩለ መዳያዊ ወጽዓታት ናብ ናይ መወዳእታ ጥርዙ በጺሑ ብምህላዉ ፖሎቲካዊ ጭቆና፡ ቁጠባዊ ወጽዓታት፡ ጅምላዊ ማእሰርቲ፡ ስቓይን ቅትለታትን ብምቅጻሉ ንዝተፈላለዩ ቀጸላታት ናብ ስደት ንክውሕዙ ዳሪጉ፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ምድረ-በዳታትን ባሕርታትን ንሞት ክቃልዑ ይገብር ኣሎ።
እዚ ጽንብል’ዚ ንህግደፍ ንምግጣም ብውሑዳት ኣብ ሃገራዊ ቃልሲ ዝነበሩ ውድባት ዝተበገሰ ተቓውሞ፡ ቀጻልነት ናይዚ ገባቲ ስርዓት’ዚ ንምብቓዕ፡ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ኣካላት፡ ማሕበራውን ባህላውን ክፍልታት፡ ናጻ ሃገራውያን ባእታትት፡ ዝጥርንፍ ናብ ጠቕላላ ሃገራዊ መስርዕ ኣብ ተሰጋገረሉ እዋን’ዩ ዝጽንበል ዘሎ። ከምኡ’ውን ካብ ዕለት ንዕለት ትጽቢት ዝግበረሉ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ውሽጢ ብሓፈሻ፡ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራከኣ ብፍላይ ኣካል ህዝብን ወጽዓታቱን ከም ምዃኑ መጠን፡ ንህልዊ መሪር ኩነታት ንምብቓዕ፡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ጎኒ ዝካየደ ዘሎ ደሞክራስያዊ ተጋድሎ ክስለፍ ይግባእ።
እዚ ብመስርሕ ዝምዕብል ዘሎ ነቲ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ ዝርከብ መሪር ውድዕነት ዝነጽግ፡ ንመላእ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ነዚ ህሞት’ዚ ክጋደድ ዝደረኸ ሕሉፍ ሕጽረታቱ ግቡእ ሚዛን ድሕሪ ምውሳዱ፡ መስርዑ ኣመዓራርዩ ኣብ ሰረት ስሩጽ ቻርተር ተመርኲሱ፡ ንዝሓለፈን ህልውን መጻእን ትጽቢታት ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ኣገዳሲ ተራ ዝጻወት ምዃኑ ይእምት። እዚ ሎሚ ኣገዳሲ ሃገራዊ ዕማም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንህልዊ ገባቲ ስርዓት’ዚ ንምግጣምን መተካእትኡ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽን ግዜ ዘይህብ ወይ’ውን ዘገምታዊ ጉዕዞ ዘይቕበል ኩነታት ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንትጽቢታትን ተስፋታትን ህዝብና ዝምልስ፡ ህዝቢ ብነጻ ድሌቱ ከምቲ ንሱ ዝብህጋ ሃገር ክሳብ ዝሃንጽ፡ ኣብ ፍልጠት ዝተመርኮሰ መርሆታትን ኣገባብ ቃልስን ምኽታል መድረኻዊ ሕቶ’ዩ።
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ጉዕዞ መስከረምን ዘበገሶም ዕላማታትን ናብ ሽቶኡ ንምብጻሕ፡ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ክብርን መስልን ሓርነትን ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ንምምላስን ዝቖመ ጽላል ኮይኑ፡ ብኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም 1961 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ዕላማታት ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ዘይተሓለለ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ከካይድ ምዃኑ ደጊሙ መብጽዑኡ የረጋግጽ። ኤ.ዲ.ኪ ኩሎም ተቓለስቲ ሃገራውያን ሓይልታቱን ሓዲሽ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ህይወት ኣብ መንጎ ኣከዋውና ህዝቢ ኤርትራ ንምፍጣር ይዓዪ። ሓቀኛ ሃገራዊ ሓድነትን ሽርክነትን ኣብ ሕድሕድ ብሰላም ዝነብሩላን፣ ንሕሉፉን ህልውን ጸገማት ንምስጋርን ጸዕሪታቱ ክብ ክብል’ዩ። ኣብ መጻኢ ክገጥሙ ዝኽእሉ ጸገማትን ብዶሆታትን ንምግጣምን ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ኩሉ ኤርትራዊ ዓቕምታት ኣብ ሃገራዊ ዕዩን ህንጸት ሃገርን ተራኦም ንምዕዛዝን ምንጣፍን ዓቕምታቶም ክብ ክብሉን ክምዕብሉን ብምዕያይ ይኽውን።
ተምክሮ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳንን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ከካይድዎ ዝጸንሑ ተጋድሎ ንባህግታት ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይነበረን። ኣብ መንጎ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ክቃለሱ ዝጸንሑን ዘለዉን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ስቪካዊ ማሕበረ ሰባትን’ውን ናይ ዘተን ሽርክነትን ናይ ቃልሲ ምሕዝነትን ክዓቢ ናቱ ተራ ተጻዊቱ እዩ። በዚ መሰረት ከኣ ምርግጋጽ ሃገራዊ ዋዕላን ሃገራዊ ጉባኤን ከም ኣገዳሲ ምሕዝነታዊ ነጥበ መቐይሮ ዝግለጹ ኮይኖም ምስ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ዝኾኑ ኣካላት ኣብ ሕዳር 2011 ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክምስረት ተኻኢሉ።ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ተጋድሎ ብምንኣድ፡ ሃገራዊ ጉዳይና ዝገጥሞ ዘሎ ታኣፋፊ መድረኽ ማለት ፖለቲካውን ማሕበራውን ጸጥታውን ኩነታት ብምስትውዓል፡ ካብ መሰረታዊ ዕላማታትና ዘርሕቑና ነገራት ብምእላይ ንምቅልጣፍ ውድቀት ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብቐዳምነት ምስራዕ ኣድላይነት ከምዝለዎ ኤዲኪ የረጋግጹ። ገድላዊ መድርኻዊ ሕቶታት ንምምላስ ኣድላይ ዓቕምን መሳርሕታትን ምቕራብ ኣገዳሲ ምዃኑ ብምእማን፡ ኩሉ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ መሳርዒታቶም ብምስማር፡ ሚዛን ሓይሊ ናብ ራብሓኦም ንምውዓልን፡ ነዚ ሓደጋ እዚ ንምዕጻፍን ህልዊ ብዶሆታት ብግቡእ ንምግጣምን ልዑል ጻዕርታት ክግብሩ ኤዲኪ ይጽውዕ።
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ መላእ መንእሰያትን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ሕቶ ውጹዕ ህዝቦም ጠጠው ብምባል፡ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ኣገዳሲ ተርኦም ክጻወቱ ጸዊዒቱ የመሓላልፍ፡፡ ኣብ ውሸጢ ኤርትራ ሓሳረ መከራ ዝርኢ ዘሎ ውጹዕ ህዝብና ይኹን ብሰንኪ ኣዕናዊ ስርዓት ህግደፍ በብመዓልቱ ብኣማኢት ኣሽሓት ዜጋታትና ንስደት ተሳጢሖም ኣብ ፈቐዶ ምድረ-በዳታት፡ ባሕርታት፡ ስንጭሮታት ዝጠፍኡን ዝሞቱን ዘለው፡ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራትን መደበራትን ዝገጥሞም ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ጸገማት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ልዑል ቆላሕታ ክገብረሎምን ክተሓጋገዞምን ይጽውዕ፡፡
ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝጋጥሙ ዝጽንሐን ዘሎን ዕንቅፋት ንምስጋርን፡ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋትን ኩሉ ጻዕርታቱን ዓቕምታቱን ከም ዘይበቅቕ ከስረሕ ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ የረጋግጽ።
ኣብ መደምደምታ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንኩሎም’ቶም ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዘይሕለል ደገፎም ዝህቡ ዘለዉ ብሓፈሻ፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ ንደሞክራሲያዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ዝገብርዎ ምድግጋፍን፡ ንስደተኛታት ኤርትራውያን ተቐቢሎም ምትእንጋዶምን፡ ንመንእሰያት ኣብ ዝተፈላለየ ዩኒቨርስትታት ኣትዮም ክምሃሩ ዝኸፈትሉ ዕድልን ልዑል ምስጋንኡ የቕርብ፡፡
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስውኣትና!!
ውድቀትን ስዕረትን ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!!
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን
ባሕቲ መስከረም 2016


text:
ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሰማዕትነት ብፁዕ ፒኖ ፑሊዚ ኣብ ሲችሊያ ዘካየድዎ ሓውጾተ ኖልዎ ልክዕ ሰዓት ሓሙሽተ ምስ መንእሰያት ሲችሊያ ተራኺቦም ናይ ተስፋን ሓሴትን ኣእንጋድን ባህሊ እትሓልሙን ኩኑ፡ ኣብ ነሲብነትን ኣብ ኢምልዋጥን ኢድሕነትን ናይ ዘይምእማን ዋቔዕ ወይ ናይ ኣተሓሳስባ ስነ መጐት ምሩኻ ምዃን ዘይኰነስ በንጻሩ ጐይታ ንምስማዕ ተጐዓዝትን ደለይትን ዓበይት ነገራት እተማዕድዉን እትሓልሙን እተገልግሉን ኵኑ ዝብል ቅውም ሓሳብ ኣማእኪሎም ብዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከምዝዛዘሙ ተገሊጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ መጻኢ ሓነጽትን፡ ካብ ናይ ገዛእ ርእስኹም ውልቃዊ ድላይ ተበጊስኩም ዘይኰነስ፡ ካብ ሕልምን ዓበይቲ ውጥናት ካብ ዘለኵም እማኔ ተበጊስኩም ናብ ካልኦት እትነቕሉ ብምዃን መጻኢ ሕነጹ፡ እንገዳን ተወሃሂድካ ምንባርን ምትሕብባርን ዝብሉ እቲ ናብ ካልኦት ዝድርኸኩም ዕሴት ክኸውን ኣለዎ ፡ እዚ ሰናይ ምግባር’ዚ ናይ ጨዋነት ዘይኰነስ ናይ ክርስቲያን መለለዪ ተግባር እያቶም፡ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም ነቶም ፖለርሞ ኣብ ዝርከብ ኣደባባይ ፖሊተኣማ ንዝተረኽቡ ልዕሊ 5 ሺሕ ዝግመቱ መንእሰያት፥ ንጐይታ ኣብ ዙፋን ተቐሚጥካ ኣይኰነን ዝስማዕ፡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ጉዕዞ ምርኻብን ናብ ካልእ ብምባል ኣብ ግልጋልን እዩ ኢሎም።
እቲ ሕቶ፡ ናይ ጐይታ ድምጺ ከመይ ገርካን ብኸመይ ኩነትን ምስማዕ ዝብል እዩ
ቅዱስ ኣቦና ካብ ሰበኻ ሞንሪያለ ዝመጸ መንእሰይ ኤማኑኤለ፡ ድምጺ ጐይታ ብኸመይ ሰሚዕካን ነቲ ድምጺ ግብኡ መልሲ ምሃብ ይከኣል እንክብል ንዘቕረበሎም ሕቶ፡ ናይ ሲቺሊያ መንእሰያት መምህር ኣበይ ኢኻ እትነብር ብዝብል ወንጌላዊ ቃል ተመሪሑ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ይሳተፉ ከምዘለዉ ክንገር እንከሎ፡ ብእምነት ምምራጽን፡ ምስ ቤተ ክርስቲያን ኰይንካን ኣብ ኣስተንትኖን ምምራጽ፡ እግርኻ ኣብ ጭቡጥ ክረግጽ ገይርካ ኣብ እንገዳን ምክንኻንን ምንቕቓሕን ምውህሃድን ዝብሉ ተግባራት ምልምማድ የድሊ፡
እግዚኣብሔር ኣብ ጉዕዞ እዩ ዝስማዕ
ናይ ጐይታ ቃል ዘይንቀሳቐስ ከምዘይኰነ ቅዱስነቶም ገሊጾም፡ ኣብ ዘለኻሉ እትኸይድ ዘይትንቀሳቐስ እንተድኣ ኰይንካ ነቲ ህያው ቃሉ ክትሰምዖ ኣይከኣልን፡ ንጐይታ እትረኽቦ ኣብ ምጉዓዝ እዩ፡ ጐይታ ንዝደልዮ ይርከብን ይዛረብ፡ ዝደልን ዝጉዓዝን ንጐይታ ይረክብ፡ ደላይ ምዃን ጥዕና እዩ፡ በንጻሩ ግና በጺሐ ምባል ሓደጋ እዩ፡ ብፍላይ መንእሰይ በጺሔ ምባል ዓቢይ ሓደጋ ምዃኑ ከለልዮ ይግብኦ። ኢየሱስ ከመይ ገርና ድምጹ ከምእንሰምዖ ባዕሉ ድለዩ ክትረኽቡ ኢኻትኩም እንክብል ብኸመይ መዓስን ይሕብረና፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣበይ ኢና ኸ እንደልዮ? ኣብ ናይ ኢድ ተለፎን ኣይኰነን፡ … ኣብ ተለቪዥን እውን ኣይኰነን፡ ኣብ ዘናውጽ ደርፊ ኣብ ኣእምሮኻ ኣብ ዘደንዝዝ ፈንጠዚያ እውን ኣይኰነን … ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነት’ዚ እቲ ርክብ ምስ ጐይታ ዝተቛረጸ እዩ ዝኸውን፡ ዝተቛረጸ ርክብ ወይ ከኣ መስመሩ ዘይርከብ ይኸውን፡ ኣብ ቅድሚ መስቲያት ጐይታ ኣይድለይን….
እግዚኣብሔር ኣብ ተራኻብነትን ርክባትን እዩ ዝዛረብ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ነቶም መንእሰያት ኣብ ገዛእ ርእስኹም ኣይትተዓጸዉ፡ ካብ ገዛእ ርእስኻ ወጺእካ ንእግዚኣብሔር ምድላይ፡ መንእሰያት ተመክሮታቶም ከካፍሉን ዕርክነት ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ምስካልኦትን ብምራኻብን ሓቢርካ ኣብ ምጉዓዝን ድምጺ እግዚኣብሔር ተለልይን ትሰምዕን
እንክብሉ ኣግዚኣብሔር መዓስን ኣበይን ምድላዩ ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌል ይሕብረና ኢሎም።
መንእሰይ ምሕላም ወይ ምሕላን ዘቋርጽ ኣይዅን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፡ ነቶም መንእሰያት ምሕላምን ምሕላንን ከየቋርጹ ምዒዶም፡ ብዘይ ፍርሒ ዓበይቲ ነገራት ሕለኑ፡ ከይብሉኒ ኣይትበሉ፡ ኣብ ዝተረጋግኤ ኣብ ዝመስል ምንባር ገዛእ ርእስኻ ካብ ምእታው ዘጋጥም ይጋጥመካን በሰላ እውን ይፍጠረልካ ነገራት ምሕላም፡ ሓደ ክውንተይና ሃካይ ካብ ምዃን ሚሳላዊ ምዃን ይበልጽ … ።
መጐዳት ሕይወትካ ምስ መጐዳት እግዚኣብሔር ኣሳንይ፡ ውህደተ መጐድ ምስ ጐይታ ምግባር፡ ስለዚህ ካብ ምስማዕ ናብ ምግልጋል ከተብል እንከለኻ ሞጐድካን ሞጐድ እግዚኣብሔር ተወሃሂዱ ማለት እዩ። ምግልጋል ሕይወት ንኸነስተማቕርን ሕያውነት ሕይወት ክስምዓና ይገብር።
እንገዳን ሰብኣዊ ክብርን
ቅዱስነቶም ሲቺሊያ ኣእንጋዲት መሬት ምዃና ገሊጾም፡ ኣብ ምእንጋድ ምርኻብ ኣሎ፡ ስለዚህ እምነት ኣብ ምራኻብ እዩ ዝምስረት፡ እዚ ኸኣ እግዚኣብሔር ንበይንኻ ዝሓድግ ስለ ዘይኰነ እዩ፡ ንኽራኸበና ገዛእ ርእሱ ከማና ኰነ ስጋና ድማ ለበሰ ናብኡ ክነብርኽ ናባና ወረደ በይንና ዘይኰናንስ ከም ሓደ ሕዝቢ ክንከውን ደለየ፡ ኢጐነት ዝነጽጉ ክንከውን እውን ደለየ፡ እንገዳን ሰብኣዊ ክብርን ምትሕብባርን ናይ ክርስቲያን መለለዪ ምዃኖም ኣስተውዕሉ ሓደራ … ።
ቅዱስ ኣቦና ካብቶም መንእሰያት ዝቐረበሎም ሕቶ መሰረት ገይሮም ዘቕረብዎ ቃለ ምዕዳን ብምቕጻል፡ ምዃንና ምስ ምዃን ካልእ ዝራኸብ ክኸውን ኣለዎ፡ ምእንቲ ካልኦት ዝብላ ኣእዳውና ምእንቲ ካልኦት ምዝርጋሕ ከፍርሓና የብሉን፡ ሕይወት ትንታኔ ዘይኰነስ ዝንበር እዩ፡ ሕይወት ኣብ ምንባር እዩ ዝግለጽ፡ ውህበትካን ግዜኻን ኣብ ኣገልግሎት ምውዓል፡፡
መጻኢ ምሕናጽ
መንእሰይ ወለዶ ናይ መጻኢ ሓናጺ ክኸውን ኣለዎ፡ ኣብ ሕንጸት መጻኢ ኣእዳውን ልብን ምሉእ ድላይን ፍቕርን ምውፋር የድሊ፡ ኩለንተናኻ ኣብ ሕንጸት ምውሳእ፡
ሲቺሊያ ሓቀይና ሰባት የድልይዋ፡ ምዝመዛን ኢፍትሓውነትን ዝኹንኑን ርክባት ብነጻነት ዝነብሩን ዝተናዕቁን ድኻታትን ሕጋውነትን ውሳጣዊ ቅንዕና ዝሓርዩ ዜጋታት የድልይዋ ኢሎም።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንቕልውላው ወሽመጥ ዲፕሎማስያዊ መፍትሒ ክርከብሉ ጻዕርታቶም ከምዘበርትዑ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቐጠር ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱልራሕማን ኣል ታኒ ትማሊ ሰኑይ መስከረም 25,2017 ኣፍሊጦም።
ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱልራሕማን ኣል ታኒ ነዚ ዘፍለጡ ኣብ ፓሪስ ርእሰ ከተማ ፈረንሳ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ክኸውን እንከሎ: ካብ ፕረዚደንት ትራምፕ ነዚ ጉዳይ’ዚ ብዝርርብ ንምፍታሕ ዘለዎም ልዑል ድሌት ከምዝተገንዘቡ’ዮም ገሊጾም።
ንመግለጺ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቐጠር ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱልራሕማን ኣል ታኒ ስዒቡ ካብ ዋይት ሃውስ ዝተዋህበ መብርሂ ግን የለን።
ኣብ ፈለማ ምጅማር ቅልውላው ወሽመጥ ምዃኑዩ: ሃገራት ስዑድዓረብ: ኢማራት: ግብጽን ባሕረይንን ፖለቲካውን ንግዳውን ርክባተን ምስ ቐጠር ድሕሪ ምብታኸን: ፕረዚደንት ትራምፕ ቐጠር ዝለዓለት መዋሊት ግብረሸበራ ኢሎም ምግላጾም ይዝከር።
እቲ ስጉምቲ ምስታ ናይ ዓለምና ዝበዝሐ ምህርቲ ባህርያዊ ጋዝ ብምልኣኽ ትፍለጥን ኣብቲ ዞባ ድማ ዝዓበየ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣመሪካ ዝርከባ ቐጠር ኣብ ኣርእስቲ ምብታኽ: ፖለቲካውን ንግዳውን ርክባት ናይ ኣየርን ናይ ባሕርን መገድታት’ ውን ምዕጻወን ይዝከር።


text:
ሎሚ ሰሉስ ካልኣይ ግጥም ኣብ ስታድየም ኣዲሳበባ ዘካየዳ ሕሩያት ጋንታታት ኢትዮጵያን ኣልጀርያን ማዕረ 3 ን 3 ተፈላልየን።
ኣብ’ቲ ኣገራሚን ድራማዊን ኣጀማምራን ኣፈፃፅማን ዝተራኣየሉ ናይ ሎሚ ግጥም፣ ጋንታ ዋልያ ጌታነህ ከበደ ኣብ መበል 28 ደቂቃ ብዘመዝገባ ሸቶ’ዩ ቀፂሉ። እንተኾነ ኣልጀርያዊያን ማዕረ ትገብሮም ሸቶ ኣመዝጊቦም፣ ዕረፍቲ ኮይኑ።
ድሕሪ ዕረፍቲ፣ ጋንታ ዋልያ ክልተ ንሓደ ክትመርሕ ኪኢላ ድሕሪ ጌታነህ ዘመዝገባ ካልኣይቲ ሸቶ፣ እንደገና ኣልጀርያዊያን ማዕረ ትገብሮም ሸቶ ኣቑፂሮም።
ተቀይሩ ዝኣተወ ዳዊት ፈቃዱ ሳልሰይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ ጋንታ ዋልያ ሰለስተ ንክልተ ስዒራ ክትወፅእ’ያ እናተባሃለ ከሎ፣ ኣልጀርያዊያን ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ኣብ መበል 85 ደቂቃ ረኺቦም፣ ተጠቂሞምላ።
ጋንታ ዋልያ ዓወታ ዓቂባ ክትወፅእ ዘይምኽኣላ ኣዝዩ ዘጣዕስ’ዩ። ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ጋንታ ኣልጀርያ ንጋንታ ዋልያ 7 ን 1 ከምዝሳዓረት ዝዝከር'ዩ። ብምንፅፃር ናይ ሎሚ ውፅኢት ንዋልያ ዘስደምም ምምሕያሽ'ዩ።
ብዝኾነ ኣልጀርያ ካብ’ቲ ምድብ ብ10 ነጥቢ 1ይ፣ ኢትዮጵያ ብ5 ነጥቢ 2ይ፣ ስሽልስን ሌሴቶን 3ይን 4ይን ይርከባ።


text:
ብርእይቶ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ቀኒአ፡
ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ካብ ሓፈሻውነት ወጺኦም ብመትከል ዝምድርሉ መድረኽ ናፊቐ
ሰላም ዝኸበርኩም ኣሕዋት፡ ኣዳለውቲ ሰሙናዊ መደብ እንታይ ይበሃል እንታይ ይጸሓፍ፡ ከመይ ኣለኹም ሰነይ ክትህልው ልባዊ ትምኒተይ’ዩ። እዛ ዝሰደልኩም ዘለኹ መልእኽቲ መሰረታዊ
ትሕዝቶኣ ከይተንከፍኩም ኣብ ኣቀማምጣ ቃላትን ፊደላትን ጌጋ እንተለዋ ኣሪምኩም ናብ እዝኒ ሰማዕቲ ከተብጽሑለይ ሓደራ።
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን ብሓፈሻ፡ ገዳይም ተጋደልትን ፖለቲከኛታት ድማ ብፍላይ።ኣብ ቃልሲ ውድብ ኮይንካ ኣብ ክንዲ ቀቀድሚ ህዝቢ ደድሕሪ ህዝቢ ምኻድ፡ ብዝተነጸረ ስትራተጂን ስልትን ክትመርሕን ክትምራሕን ዘይምኽኣል፡ ውዕሎኻ ከም ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ዝኾነ ሽቕለት፡ ቀይዲ ዘይብሉ ዝገላበጥ ወይ ኩነታታዊ እንተኾይኑ፡ ብዘይጥርጥር ፖለቲካዊ ኣንፈት ኣጥፊእካ ኣለኻ ማለት’ዩ። ብካልእ መግለጺኡ ከኣ ዝርወት’ዩ። ኣንጻር መን ተቓሊስካ ንመን ሓራ ከም እተውጽእ፡ ካበይ ተበጊስካ ኣበይ ከምእተዕርፍ፣ ምስ መን ስትራተጂካዊ ዝምድና ከም እትገብር፡ ምስ መን ስልታዊ ዝምድና ከም እትገብር ትሪአሉ ፖለቲካዊ መምዘኒ ተበቲኑ’ኳ ኣሎ ማለት’ዩ። ነዚ ዝሩው ወይ ብቱን ኣረኣእያ ሒዝካ ሃገር ከደን ህዝባዊ ፖለቲካዊ ለውጢ ከምጽእየ ምባል፡ ተራ ቀልዲ ወይ ልክዕካ ዘይምፍላጥ’ዩ። ፖለቲካዊ ውድብን ፖለቲካዊ መሪሕነትን ኮይንካ ብህዝቢ ምቕላድ ኮነ ልክዕካ ዘይምፍላጥ ከኣ ክልቲኦም መግለጺ ፖለቲካዊ ድሕረትን ድኽነት’ዮም።
ኤርትራ ናይ ገዳይም ፖለቲከኛታት ድኻ ኣይኮነትን። ሓደን ክልተን ዘይኮነ ብኣማኢትን ኣሽሓትን ዝቑጸሩ ገዳይም ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ኣለው’ዮም። እዚ ብኣማኢትን ኣሽሓትን ዝቑጸሩ ገዳይም ፖለቲከኛታት ዘለውዎ ህዝቢ ግን፡ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ ልምዓት ካብ ምንፋቕ ሓሊፉ ከም ጥሙር ህዝብን ልኡላዊ ሃገርን ንቕጽል’ዶ ኣይንቕጽልን ኣብ ዝሰከፈሉ ደረጃ በጺሑ ይርከብ። እቲ ህዝባዊ ስኽፍታ ድማ ንዓና ንኤርትራውያን ጥራሕ ዝረኣየና ዘቤታዊ ምስጢር ኣይኮነን። ንዓለማዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ዝከታተሉ፡ ንፖለቲካ ኤርትራ፡ ዜጋታትን ህዝብታትን ኤርትራ ብጭቡጥ ዘይሕልፍዎ ዘለው ህይወትን ብቐረባ ዝፈልጡ ለባማትን ሓላፍነታውያንን ወጻእተኛታት’ውን ዝሻቐልሉ ዘለው መድረኻዊ ዛዕባ’ዩ። ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት’ውን ነቲ ሻቕሎት ዘረጋግጽ’ዩ። ኤርትራውያን ገዳይም ፖለቲከኛታት ዝድለይሉ፡ ብቕዓቶም ዘረጋግጽሉ፡ ወሳኒ መድርኽ ድማ ሎሚ’ዩ። ብቑዕ መሪሕ ውድብን መሪሕ ባእታን ኣብ ሰላማውን ለማጽ መድረኽን ዘይኮነ ኣብ ጽንኩር ናይ ሞትን ሕየትን እዋን’ዩ ዝፍተን። ህዝቢ ብስምዒታዊ ረስኒ ናብ ዘይድሊ ኣንፈት ክኸይድ እንከሎ፡ ብጉድለት ፖለቲካዊ ንቕሓት ድዩ ብፍርሕን በለጽን ኣብ ትሕቲ ገዛእቱ ናይ ምርዓም ምልክት ከርኢ እንከሎ፡ ወይ ጸላእቱ ፈሊጡ፡ ቃልሲ መሪጹ፡ ግን ቀላሲ ስኢኑ ኣንፈት ኣጥፊኡ ኣብ ማእከል ተስፋ ቆሪጹ ቀዘዝ ክብል እንከሎ፡ ቅድሚት ተሰሊፉ ተቓሊሱ ከቃልስ ምስ ዝበቅዕ’ዩ።
ፖለቲካ ኤርትራ ፈታውን ጸላእን ብዝፈልጦ ብዝተነጸረ ስትራተጂን ስልትን ዝምራሕ፡ ንዝበዝሐን ዝተወጸዐን ህዝቢ ማእከሉ ዝገበረ፡ ሓሳብን ተግባርን ኣጠዓዒሙ ዝሰርሕ መሪሕ ደሞክራስያዊ ውድብን መሪሕ ባእታታትን ስኢኑ፡ ካበይ? ናበይ? ብኸመይ? ኣንፈት ኣጥፊኡ ተዘሪግሉ ዘሎ ወቕቲ ኢና ንርከብ ዘለና። ከም ህዝቢ ከም ሃገር ካብ’ዚ ዝሩግ ሓፈሻዊ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ወጺእና፡ ፖለቲካዊ መስመርና ተነጺሩ፡ ልኡላውነት ህዝብን ሕግን ግቡእ ቦታኡ ናብ ዝሕዘሉ መድረኽ ክንሰጋገር፡ ካብ ሓፈሻዊ ኣረኣኣያን ኣሰራርሓን ነጻ ንወጽኣሉ ፖለቲካዊ ኣንፈት፡ ገዳይምና ከርእዩና ይግባእ። ገዳይም ፖለቲከኛታት ኤርትራ፡ ብሓቂ ህዝባውነት፣ ፖለቲካዊ ብቕዓት፣ ካብ ዝኾነ ይኹን ነብሰ ፍትወት ዝረሓቐ ተወፋይነት፣ ትብዓት እንተሃልዩ፡ ነበርና ገበርና ዝሓለፈ ታሪኽ ከዘንትውልና ወይ ጽባሕ ድሕሪ ጽባሕ ኢሎም ቆጸሮ ክቡና ዘይኮነ ሕጂ ኣለና ይበሉና። ብዘይነግ ፈረግ ጠንቂ ናይ’ቲ ሃገር ከደን ጸገም እከለ’ዩ። ዝጥቀመሉ ዘሎ ናይ ምድንጋር ስልቲ፡ ደርባዊ ፖለቲካዊ ባህሪኡ ከምዚ’ዩ። ማሕበራዊ መሰረቱ በዓል እከለ’ዮም። በዚ ሜላን ስትራተጂን’ዚ ክንኣልዮን ዝተዘርገ ፖለቲካዊ ምስልና ናብ ንቡር ክንመልሶን ንኽእል ኢና ዝብል መንገዲ ከርእዩና ይግባእ።
ብናተይ ሚዛን ካብ ኣካዳሚያዊ ወይ ቀለማዊ ትምህርቲ፡ ግብራዊ ተመክሮ ዝያዳ ጭቡጥን ሃብታምን ፍልጠት’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ኣካዳሚያዊ ወይ ቀለማዊ ትምህርቲ ኣየድልን ንምባል ወይ ሚዛኑ ንምትሓት ኣይኮንኩን። ብፍላይ ኣብ ዓውዲ ፖለቲካ ብዓይኒኻ ዘይትሪኦ ረቂቕ ግን ከኣ ቅኑዕ ሕልናን፡ ብዓይንኻ ትሪኦ ዝጭበጥ ግብራዊ ተመክሮን ናብ ሓቂ ዝቐረቡ’ዮም ዝብል ገምጋም ስለዘለኒ’የ። ፖለቲካዊ ደሞክራሲ ሕቶ ምሕደራ ህዝቢ ዝምልከት ዓውዲ’ዩ። ኣብ ትሕቲ ፖለቲካዊ ምሕደራ ዘይሕቖፍ ዓውደ ስራሕ ወይ ፍልጠት ድማ የለን። ብግቡእ ተጠቒመሙሉ’ዶ ኣይተጠቕምሉን ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ሰላሳ ኣርበዓ ሓሙሳ ዓመት ኣብ መሳርዕ ፖለቲካዊ ቃልሲ ዝጸንሑን ገና ዝቅጽሉ ዘለውን ወገናት ገዳይም ፖለቲከኛታት’ዮም።
ኣብ’ዚ ዝተጠቕሰ ናይ ቃልሲ ዕድመ ይውሕድን ይበዝሕን፡ ወገን ህዝቢ ይኸውን ወይ ጸረ-ህዝቢ ክኸውን ይኽእልን እንተዘይኮይኑ፡ ገለ ዝተዋህለለ ፍልጠት ከም ዘሎ ርዱእ ነገር’ዩ። ህዝቢ ዝደልዮ ፍልጠት ከኣ ህዝባዊ ውግንና ዘለዎ ፍልጠት’ዩ። ኣወንታዊ ሸነኹ’ዩ። ሎሚ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ ጸልማት’ዮም ዝርከቡ ዘለው። እቲ ጸልማት ሰብ ዝሰርሖ’ዩ። ሰብ ዝሰርሖ ድማ ብሰብ ይቕየር’ዩ። ገዳይም ፖለቲከኛታት ኤርትራ ግን ኣብ ክንዲ ብዝተነጸረ መትከል ብሓፈሻውነት፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ቅሉዕ መድረኽ ብሓውሲ ሕሜታ ብትሕተ ባይታ’ዮም ክቕይርዎ ዝፍትኑ። እዚ ድማ ፈጺሙ ክኸውን ዘይኽእል መኻን ፈተነ’ዩ።
ሓደ ካብ መስረቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ዝኾነን እቲ ውድብ ብዝኽተሎ ናይ ምትኽኻእ ውሳነ ብወግዕን ብኽብርን ካብ’ቲ ውድብ ዝተሰናበተን ገዲም ፖለቲከኛ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን፡ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተሰላሰለ ሻብዓይ ውድባዊ ኮንፈረስን ተሳቲፉ፡ ድሕሪ ምዝዛም ኮንፈረስ ዘስመዖ መደረ ሰሚዐ ተመሲጠ። ብሓቂ ቅዱስ ክንኢ ቀኒአን። ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ካብ ዝተዛረቦ ኣብነት፡ ነዚ ኮንፈረንስ’ዚ ሕርቃን ጣዕሳ እናተሰመዓና፡ ንብዓት ህዝብና ክንሕብስ ከቢድ ጭንቀት እናተሰመዓና፡ ግን ከኣ ብምሉእ እምነት ሓቦን ኒሕን ኢና ኣቲናዮ። ህዝቢ ሓቊፉ ሓብሒቡ ዘዕበዮ ውድቡ ስልጣን ዓቲሩ፡ ልምዓት ደሞክራሲ ፍትሒ ከንግሰሉ እናተጸበዮ እንከሎ፡ ቀስ ብቐስ እናጠለሞ ምስ ከደ ካልኣይ ሞት ተሰሚዕዎ። ናበይ ንጎዓዝ ኣለና ኢሉ ክግምግመሉ ዝኽእል ዓቕሚ ኣብ ዝሰኣነሉ ኩነታት ኢና ተኣኪብና ዘለና።
ህዝቢ ካብ’ዚ 35 መዓልቲ ዝወሰደ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ክወጽእ ተጸቢዩ። ኣብ’ዚ ሸውዓተ መዓልቲ ዝወሰደ ኮንፈረንስ ዝገበርናዮ ገምጋምን ምንቕቓፍን ዋላ ሕጂ’ውን ምሉእ ኣይኹን፡ ሰብ ጌጋኡ ከይከወለ ብግልጺ ብዛዕባ ነብሱን ብጻዩን ዝተዛረበሉ፡ ፖለቲካዊ ባህሪኡ እንታይ ነይሩ ናበይ ይዝንብል ከም ዘሎ ዝረኣየሉ መድረኽ’ዩ። ኣብ’ዚ ዘለናዮ መዋእል ከም’ዚ ጌሩ ነብሱ ዝፍትሽ ፖለቲካዊ ውድብ ዘሎ ኣይመስለንን። ብርግጽ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ መስመር ዝዓጠቐ ውድብ ይጋገ’ዩ። ስለምንታይ’ሲ ብኩለንተንኡ ሕብረተ-ሰብ ካብ ዝደሓረ ናብ ዝማዕበለ ዝልውጥ ኣንፈት ሒዙ ይሰርሕ ስለዘሎ፡ ዝሰርሕ እንተኾይኑ ከኣ ክጋገ ቅቡል’ዩ።
ኣብ’ዚ ክፍለጥ ዘለዎ ኣብ ስራሕ ጌጋ ምፍጻሙ ዘይኮነስ፡ እቲ ጌጋ ከመይ ክፍጸም ክኢሉ፡ ከመይ ከ ክእረም ኣለዎ ኣብ ዝብል ዝረአ ምዝባዕ’ዩ። ሓደ ደሞክራስያዊ ውድብ፡ ካብ ጌጋኡ ክሃድም እንተፈቲኑ ወይ ተጋግየ ኢለ ብወግዒ እንተተዛሪበ፡ ህዝቢ ክኽዕበኒ ጸላእቲ ድማ ክምዝምዝዎ’ዮም ስለዚ ክዱን ብኣፈ ስላሴ ይኹን እንተኢሉ መንገዲ ዕንወት’ዩ። ህወሓት ኣነ ጉድለት ኣለኒ፡ ጉድለተይ ህዝቢ ክፈልጦን ካብኡ ክመሃርን ብወግዒ ከይተሰከፍኩ ክዛረበሉ ኣለኒ ዝብል እምነት ዘለዎ ውድብ’ዩ። ኣብ’ዚ ኮንፈረንስ ከም ውድብ ጌጋ ፈጺምና ኢና። ዝፈጸምናዮ ጌጋ ግን ከመይ ይግለጽ፡ ክብደቱ’ኸ? ነቲ ቅኑዕ ፖለቲካዊ መስመርና ሰጊርናዮ ዲና? ብሓቂ በስቢስና ዲና? ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ’ዩ ገምጊሙ። እቲ ፈጻሚት ናይ ህወሓት’ኮ ቆርበቱ ገፊፍና ኢና ዘይረኣናዮ’ምበር፡ ዕርቃኑ ወጺኡ እኳ’ዩ ተገምጊሙ። ማእከላይ ኮሚቴ ኮነ እቲ ፈጻሚት፡ ብዘይካ ህዝቢ ክብሪ የለን። ብዘይካ’ዚ መስመር’ዚ ኩርዓት የለን። ስለዚ ብዘርኣናዮ ጉድለት ነቲ ህዝብን መስመርን ተንበርኪኽና ይቕረታ ክንሓትት ኣለና ኢሉ’ዩ ገምጊሙ።
ይቕጽል ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ስዩም መስፍን፡ እዚ መስመር’ዚ መተካእታ ከምዘይብሉ፡ ብተግባር ተፈቲኑ ዘዐወተና ስለ ዝኾነ ክንኮርዓሉ ይግባእ። ብመጽር እዚ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ መስመር፡ ዝበስበሰት ህወሓት፣ ዝበስበሰት ብኣዴን፣ ዝበስበሰት ኦህዴድ፣ ዝበስበሰት ዴኢህዴግ፣ ዝበስበሰ ኢህወደግ የድልዩና’ዮም። ስለምንታይ ኩላትና መትከል ኣብ ዝሰረቱ ብሓባር ደው ኢልና፡ ሕድሪ ህዝቢ ንምምላእ ካብ ኣንቆልቊልናዮ ዝጸናሕና ንምለስ ስለ ዘለና። ብርግጽ ካብ ውድቀትና ዝተመለስናሉ መድረኽ ቀሊል ኣይኮነን። ይኹን ግን ኣንታ ህዝቢ ዳግም ኣይንኽሕደካን ኢልና ቃል ኪዳን ዝኣተናሉ መድረኽ’ዩ። ስለዚ እቲ መድረኽ ኮንፈረንስ ዕውት ነይሩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ መድረኽ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፈጸምናዮ ክሕደት ተቐቢልና ናብ ባህሪያዊ ቦታና ክንምለስ ብሓቂ ደምክራስያውያን ብሓቂ ደቂ-ህዝቢ ኮይና ሕድሪ ስውኣት ብግቡእ ክንፍጽም እንኽለሉ መንገዲ ክንረክብ ኣኽኢሉና’ዩ።
ዝጸበየና ዘሎ መድረኽ ብርግጽ ከቢድ’ዩ። ድኽነት ከይቀበርና፣መንእሰይ ተረካቢ ህዝብን ሃገርን ከይኮነ፡ መስተርሆት የብልናን። ደኺመ ከይበልና ጸሓይ ከይዓርበና ካብ ንኸዶ ዘለና ብዕጽፊ ወሲኽና ክንጎዪ ኣለና። ኣብ ውሽጥና ሳዕሪሩ ዝጸንሐ ምጥርጣር ብምትእምማን፣ ምጉጅጃል ብውዑይ ደርባዊ ቃልሲ ከምታ ባህልና ምስቲ በዓል ቤት ዝኾነ ህዝብና ኮይና እናገምገምናን እናኣረምናን ነቕ ዘይብል መሰረት ከነንጽፍ ኣለና ይብል ገዲም ፖለቲከኛ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ወርቂ ዝኾነ ሓሳብ’ዩ። ኣበይ ሃገር ብዘየገድስ ኣብ ህዝባዊ ቃልሲ ንዝርከቡ ወገናት ኩሎም ድማ ይጠቅም። ንዓና ነዞም ፖለቲካዊ ኣንፈትና ተዘሪጉ መጻወቲ ውሑዳት ሰባት ኮይና ዘለና ኤርትራውያን ድማ፡ ዝያዳ ቅርበትን ኣገዳስነት ኣለዎ። ስለዚ ድማ ብርእይቶ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ቀኒአ፡ ኤርትራውያን ገዳይም ፖለቲከኛታት ካብ ሓፈሻውነት ወጺኦም፡ ብመትከል ዝምድርሉ መድረኽ ናፊቐ።
ሮቤል በርሀ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 05-02-2018


text:
እቲ ኣብ መአከቢ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪቂ ሎሚ ዝተኸፍተ ጉባኤ ላዕለዎት መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን፣መራሕቲ ሃይማኖትን ካልኦትን ዝተሳተፉሉ እዩ።
ነቲ ሃይማኖታዊ ምክእኣል ዝመኸረ ጉባኤ ብመደረ ዝኸፈቱ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ንእዋናዊ እምነት መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣንፀባሪቆም። ካብ‘ዚ ቀረባ ንዳሓር ምቅልቃል ዝጀመረ እስላማዊ ፅንፈኛነት ንባህሊ ሓቢርካ ምንባርን ሰላምን‘ታ ሃገር ይዕንቅፎ ከምዘሎን ጠቂሶም።
ኣቶ ሃይለማርያም ኣብ ዘረበኦም ”ኣብ ኢትዮዽያ፣ብጉልባብ ሃይማኖት ዝካየድ ዘሎ ፅንፈኛነት፣ምስ ምርግጋፅ መሰል ሃይማኖት ዘራኽብ ገመድ ዘይብሉ ልኡኽ ጥፍኣት‘ዩ።ቀንዲ ሸቶ ፅንፈኛነት፣ብስምን ጉልባብን ሃይማኖት፣ድልየት ሓደ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሓይሊ ንምፅዓን፣ናብ ግብረ-ሸበራ ዘብፅሕ መንገዲን ግጭትን ህውከትን ደጊስካ ንፅግዕተኛ ድልየት ዝተወሰኑ ወገናት ንምርዋይ‘ዩ” ኢሎም።
መንግስቶም ኣብ ልዕሊ‘ቶም ተሓተቲ‘ዮም ዝብሎም ሓይልታት ዘየዳግም ስጉምቲ ካብ ምውሳድ ዓዲ ከምዘይውዕል‘ውን ኣቶ ሃይለማርያም ገሊፆም።
”ሰላምን ድሕነትን ህዝቢ ናይ ምርግጋፅ ሓላፍነት ብዝግባእ ናይ ምፍፃም ሓላፍነት ዘለዎ ስለዝኾነ፣ንፅንፈኛነት ሓዊሱ ብዝኾነ ኣገባብ ፀረ ሕገ መንግስቲን ንረብሓ ሃገር ዝፃባእ፣ህውከትን ግብረ-ሸበራን ኣብ ልዕሊ ዝፍፅሙ ሓይልታት፣ብመሰረት ሕጊ ዝፈቅዶ፣ዘየዳግም ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ክቅፅለሉ‘ዩ” ይብሉ እቶም ቀ/ሚ።
ተቃወምቲ ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ሕቶ ዘበገሱ ኣመንቲ ምስልምና ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ወሲዱ ኢሎም ከምዝኮነኑ ይዝከር።እቲ ፀገም ንክፍታሕ ድማ፣ኩሉ ሓቆፍ ጉባኤ ንክካየድ ፀዊዖም ነይሮም።ኣብ‘ቲ ናይ ሎሚ ጉባኤ ተቃወምቲ ኣይተጋበዙን።ቀ/ሚ ሃይለማርያም ኣብ ዘረበኦም፣ነቶም ንፀረ-ሰላም ሓይልታት ይድግፉ‘ዮም ዝበልዎም ተቃወምቲ ኣጠንቂቆም‘ዮም፥
”ሃገር ናይ ምህዋኽን ምትርማስን መደቡ ዝገበረ ዕላማ ፅንፈኛታት፣ፖለቲካዊ መኽሰብ ክንረኽበሉ ኢና ኢሎም ስለዝሓሰቡ፣ነዚ ፀረ-ሰላም ምንቅስቃስ‘ዚ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ኣብ ምትብባዕን ኣብ ምድጋፍን ዝርከቡ ገለ-ገለ ተቃወምቲ ፓርቲታት ሃገርና፣ነዚ ግጉይን ዘተዓዛዝብን ኣካይደኦም ብቅልጡፍ ክእርሙ ይግባእ ኢለ ከዘኻኽር ይፈቱ።ቀንዲ ዕላማ መንግስቲ ምርግጋፅ ትግባረ ሕገ-መንግስቲ ስለዝኾነ፣ምስ ዝኾነ ዓይነት ሃይማኖት ዝውግነሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ንሶም።
እቲ ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኸፈተ ጉባኤ ማሕበር ሃይማኖታት ኢትዮዽያ፣ብምትሕብባር ትካላት ሃይማኖትን ፈዴራላዊ መንግስቲን ዝተዳለወ‘ዩ።ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ እስልምና ኢትዮዽያ ሸኽ ኪያር መሓመድ ኣማን ብወገኖም፣ኣብ ተፃራሪ ኣተሓሳስባ ኣለው ንዝበልዎም መልእኽቲ ኣሕሊፎም፣
”ሰላም ምዕባለን ብዙሕነትን ሃገርና ዘይቅበሉ ወይካኣ ዝፃረሩ ኣለው እንተኾይኖም፣ናብ ኣምላኽ ወይ ረቢ ዝፈትዎ ኣንፈት ንክምለሱ መንፈሳዊ ፃውዒት ነቅርበሎም ኣለና።ሃገርና ናይ ኩላትና ስለዝኾነት፣ክንሕልዋን ክንሰርሓላን ይግባእ” ኢሎም ሸኽ ኪያር።
ፓትርያርክ ቤተ-ክርስትያን ኦርቶዶክስ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ብወገኖም፣ኣብ ኢትዮዽያ ናፅነት ሃይማኖት ተረጋጊፁ‘ዩ ኢሎም፥
“ንህልዊ ኩነታት ብሓፈሽኡ ክንሪኢ ከለና፣ዝኾነ ሰብ መሰል እምነቱ ተኸቢሩሉ፣ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያ እናተማለአሉ ይርከብ።ሎሚ ኣብ ኢትዮዽያ ይንቀሳቀሱ ዘለው ዝተፈላለዩ እምነታት፣ኣብ ትሕቲ ፅላል ትካል ሃይማኖታት ኢትዮዽያ ተሓቊፈን ይሰርሓ ዘለዋ ካብ‘ዚ ብምብጋስ‘ዩ” ይብሉ ኣቡነ ማትያስ።
ኣብ‘ቲ ጉባኤ ብርክት ዝበሉ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ቀሪቦም ምይይጥ ተካይዱሎም‘ዩ ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ርእሰ ከተማ ቤልጅም ብራስልስ ንዝሓለፉ መዓልታት ብሕልፊ መጓዓዝያ ውሽጢ መሬት ተዓጽዩ ከምዝቀነየ ተገሊጹ። ናይ’ታ ከተማ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ገለ ኣብያተ ጽሕፈት፣ ስፍራ ዕዳጋታት፣ ህዝባዊ ኣኼባታትን መዘናግዒታትን’ውን ተዓጽዮም ኣለው።
እታ ከተማ ናብ’ዚ ኩነት’ዚ ኣትያ ዘላ ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ፓሪስ መጥቃዕቲ ግብረ ሸበራ ዝፈጸሙ ናብ ብራስልስ ሃዲሙ ተሓቢኡ’ሎ ብዝብል ሪፖርት'ዩ።
ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ድሕነት ቤልጅየም ኩነታት ጸጥታ ገምጊሙ እቶም ተዓጽዮም ዘለው ትካልትን ኣብያተ-ጽሕፈትን ማእከላት ትምህርቲን ንክኽፈቱ ክፈቅድ እንተኾይኑ ክዘራረበሉ መደብ ኣሎ።
ካብ ቤልጅየም ተበጊሶም ኣብ ፓሪስ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሰለስተ ሰባት እቶም ክልተ ተቀቲሎም’ዮም። ብሰንኪ’ቲ መጥቃዕቲ ናይ ፓሪስ ኣስታት 130 ሰባት ሞይቶም ብርክት ዝበሉ ከምዝቆሰሉ ዝዝከር’ዩ።
ነዚ ሕልዊ ኩነታት ከተማ ብራስልስ ብዝምልከት አብታ ከተማ ንነዊሕ ጊዜ ዝነበረ አቶ መስፈን ፍትዊ ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዘጋጠመ ሕፅረት ማይ ቀረብ ዝተቀመጠ ምግቢ ምስ ምውሓዱ ተደሚሩ ኣብ ኢትዮጵያ ህፁፅ ረድኤት ንዘድልዮም ሰባት ዝወሃብ ራሽን ምግቢ ንክንኪ ጌሩ'ሎ።
ኣብ ዝሓለፈ 6-ኣዋርሕ ብዘጋጠመ ሕፅረት ማይ ኩነታት ብዘይተሓሰበ ፍጥነት ስለዝተጋደደ ንናይ ኢትዮጵያ ናይ ህፁፅ ጊዜ አገልግሎት ረዴትን ዓለም-ለኸ ጉጅለታት ረድኤትን ዘይተፀበይዎ'ዩ ኾይንዎም።
ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ን'2.8 ሚልዮን ሰባት'ያ ሓገዝ ሓቲታ። እዚ ካብ ዝሓለፈ ዓመታት'ቲ ዝወሓደ'ዩ። ይኹን'ምበር ክሳብ ሚያዝያ ኣብ መብዛሕትኡ ምብራቅ ኣፍሪቃ መሬት ስለዝነቀፀ ኣብ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ 400-ሽሕ ሰባት ረድኤት ከምዘድልዮም ተገሊፁ'ዩ።
እዚ ዘጋጥም ዘሎ ኣብ ዓለም ብሓፈሻ ዋጋ ምግቢ ኣብ ዝነሃረሉ እዋን'ዩ።
እዚ ኸምዚሉ ኸሎ ድኻ ሃገራት ብዝምልከት ኣብ ኢስታንቡል ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ዝተአከቡ ሰበ-ስልጣንን ልኡኻትን ብሰንኪ ናህሪ ዋጋ ምግቢ ድኽነትን ጥምየትን ኣዝዩ ከምዝገድድ'ዮም ዝገልፁ ዘለው።
ብኻልእ ወገን ኸአ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን ኣብ ሮማ ጣልያን ምስ መራሕቲ ትካላት ምግብን ሕርሻን ሕሑቡራት መንግስታት ኣብ ዝተራኸባሉ እዋን ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝርአ ናህሪ ዋጋ ምግብን ሕፅረት ምግብን ዘይምርግጋእ ኣብ ምግፋሕ ምኽንያት ክኸውን ከም ዝኽእል አጠንቂቀን'ለዋ


text:
ትማሊ ሓሙስ 23 ሰነ ኣብ ብሪጣንያ ክካየድ ኣብ ዝወዓለ ረፈረንዱም፥ ብሪጣንያውያን ሃገሮም ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ክትወጽእ ብልዕሊ ሓደ ሚልዮን ድምጺ ወሲኖም። እዚ ውሳነዚ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ብርቱዕ ሻቕሎት ፈጢሩ ይርከብ።
እዚ ናይ ብሪጣንያውያን ካብ ኣባልነት ኤውሮጳዊ ሕብረት ናይ ምውጻእ ውሳነ : ካብ ቶክዮ ጃፓን ክሳብ ኤውሮጳን ክንዮኡን ዘንጎድጎደ ብፍላይ ኣብ ቁጠባውን ፊናንስያውን ጽላታት ዓለም ሓያል ስንባደ ፈጢሩሎ። ኣብ ኤስያ ብፍላይ: እቲ ቁጠባውን ፊናንስያውን ዝፈጠሮ ነውጺ ሓያል ብምንባሩ: ዞባዊ መራሕቲ ሃገራት ኤስያ ብህጹጽ ክእከቡ ቀሲብዎም ኣሎ።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ጸብጻብ ዕዳጋታት ሆንግ ኮንግ ብ ኣርባዕተ ሚእታዊት ከንቆልቁል ከሎ: ኣብ ቶክዮ ጃፓን እቲ ምንቁልቋል ናይ ሾሞንተ ሚእታዊት ብምንባሩ: ኩሉ ኣህጉራዊ መሸጣታት እታ ሃገር ንግዚኡ ክውንዘፍ ተገዲዱሎ።
ካብ ብሉምበርግ ዝተረኽበ ግምታት ቁጠባዊ ምንቁልቋል ከምዝሕብሮ: በዚ ነውጺዚ ዋጋታት ብምጉዳሉ ድሮ ክሳብ 700 ቢልዮን ዶላር ክሳራ ኣብ ዕዳጋታት ዓለም ኣስዒቡሎ።
ኣብ ብሪጣንያ ዋጋ ፖውንድ ዝተባህለ ባጤራታ ሃገር ኣብ ዝሓለፉ 31ን ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ቁጽሪ ወሪዱ ኣሎ። ደቡብ ኮርያ ብወገና እዚ ምንቁልቋል ባጤራ ብርቱዕ ሻቕሎት ኣብ ቁጠባታ ሃገር ብምፍጣሩ ኣብ ሃገራ ናይ ህጹጽ እዋን ኣኼባ ብምግባርን ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ብምትእትታውን ክትገትኦ ትፍትን ኣላ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ ደቪድ ካሜሮን ንውሳነ ብሪጣንያውያን ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣመልኪቱ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ህዝቢ ብሪጣንያ ንጹር ዝኾነ ውሳነዩ የሕሊፉ ኢሎም።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ፈረጅ ናጅል ዝተባህለ ብሪጣንያዊ ፖለቲከኛ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ንኽትወጽእ ኣበርቲዖም ካብ ዝሰርሑ ንውሳነ ብሪጣንያውያን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ በቲ ውሳነ ሓበን ከምዝተሰምዖ ገሊጹሎ።
ከምዝፍለጥ ጉዳይ ኣባልነት ብሪጣን ያ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ንንውሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ሞንጎ ፖለቲከኛታት ከይተሓጽረ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣካታዒ ጉዳይ ኮይኑ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ግዜ ንኣባልነት ብሪጣንያ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ንኩነታት ስደተኛታትን ኣበርቲዓ ትሕለቕ ዝነበረት ጆይ ኮክስ ዝተባህለት ኣባል ባይቶ ብሪጣን ያ ኣብ መንገዲ ተቐቲላ ነይራ።
ፖሊስ ብሪጣንያ: ቀታሊ ጆይ ኮክስ ኣባልቶም ብሪጣንያ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ትውጻእ ዝብል ፖለቲካዊ ምትሕሓዝ ከይህልዎ መርመራ የካይዱ ምህላዎም ተገሊጹ ነይሩ።


text:
ኣብ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምኽትል ሓላፊ ጉዳያት ወጻኢ ሓሰን ዓብዱላሂ፡ ንኸተማ ገላልሾ ኣብ ዝተቖጻጸርናሉ እዋን፡ ብዙሓት ወተሃደራት መንግስቲ ቐቲልና ዝተረፉ ናብ ባብሌ ሃዲሞም፡ ብርክት ዝበለ ኣጽዋራትን ናይ ሬድዮ መራኸብታትን ማሪኽና ኣለና ኢሎም።
ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኢትዮጵያ ሽመልስ ከማል፡ ኣብ ዝሃብዎ መላሽ “ትማሊ ኣብ ከባቢ ኸተማ ገላልሾ፡ ኣብ ወረዳ ፊቕ ፡ዕጡቕ ጉጅለ ONLF መጥቃዕቲ ክፍኑ ኣብ ዝቀራረበሉ ዝነበረ እዋን፡ ብኸባቢያዊ ምልሻን ፍሉይ ሓይሊ ፖሊስን ተጠቒዑ`ዩ” ኢሎም።
በዓል ስልጣን ONLF ፡ “ተሰዊሮም ዝነበሩ 2ተ ሰራሕተኛታት ፕሮግራም መግቢ ዓለም ካብ መንጎ`ቶም በቲ መጥቃዕቲ ሓራ ዘውጻእናዮም እሱራት ኮይኖም ጸኒሖም” ኢሎም። ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኣቶ ሽመልስ ከማል ነዚ ምህዞ`ዩ ክብልዎ ኸለዉ፡ ኣቶ ሓሰን ዓብዱላሂ ድማ፡ ገለላተኛ ወገን ከጻርዮ ይኽእል`ዩ ኢሎም ኣለዉ።
ምሉእ መደብ ንምስማዕ ኣብ`ዚ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ምሸት ምስትምቓር ግጥምታት!
ሚኪኤል በርሀ (ወዲ በርሀ)
ሃማመተኤ ከም መቐጸልታ ናይቲ ክልተ-ሰሙናዊ መደብ ምስትምቓር ዝተፈላለዩ ስርሓት ስነ-ጥበብ ሃገርና፡ ዝሓለፈ ሓሙስ 02 ሕዳር፡ ናይ ምስትምቓር መደብ ኣብ ኣደራሽ ዳዕሮ ኣአንጊዱ ኣምስዩ። ኣብቲ ብርክት ዝበሉ ተዓዘብቲ ዝተረኽብሉ ኣጋጣሚ፡ ገጣሚ መለስ ንጉሰ እዩ ንተዓዘብቲ ተመኲሮኡ ኣካፊሉን ግጥሚታት ኣቕሪቡን። እቲ ንኣስታት ክልተ ሰዓት ዝቐጸለ ናይ ምስትምቓር ምሸት፡ መራሒ መደብ ሽሻይ ሓይለኣብ፡ ምስ ስነ-ጥበባዊ መለስ ንጉሰ ሓጺር ሌላ ብምግባር እዩ ጀሚሩ። ከም መእተዊ፡ ነታ ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ 2007 ዕውትቲ ዝነበረት ‘ናብ ዓርከተይ’ እትብል ግጥሚ መለስ ንጉሰ ናብ ሰማዕቲ ኣቕሪቡ።
ስነ-ጥበባዊ መለስ ንጉሰ ክሳብ ሕጂ ክልተ መጻሕፍቲ፡ ማለት ሓንቲ ናይ ሕሩያት ግጥምታት ሓንቲ ድማ እኩብ ሓጸርቲ ዛንታታት ዘፍረየ ሓደ ካብ ስሙያት መንእሰያት ጸሓፍቲ ሃገርና ኰይኑ፡ ኣብታ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተዳለወት “who needs a story” እትብል ካብ ቋንቋታት ትግረ፡ ዓረብን ትግርኛን ናብ ቋንቋ እንግሊዘኛ ዝተተርጐሙ ግጥሚታት ዝሓዘት መጽሓፍ፡ ‘እንስሳ ዘገዳም’ን ‘ማመት ናፊቕናክ’ን ዝብላ ግጥምታት ኣለዋኦ። ኣብ ርእሲ’ዚ መለስ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ ውድድራት ዝተዓወተ ስነ-ጥበባዊ እዩ።
ስነ-ጥበባዊ መለስ፡ ግጥሚ ምጽሓፍ መዓስ ከም ዝጀመረ ክገልጽ እንከሎ፡ ኣስታት 25 ዓመት እዩ ንድሕሪት ተመሊሱ። መለስ ኣብ መግለጺኡ፡ ከም ኩሉ ገጣሚ ካብ ንእስነቱ ይሓናጥጥ ከም ዝነበረ፡ እታ ደሓን ዝብላ ግጥሚ ግን ኣብ 1992 ከም ዝገጠማ ገሊጹ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ሃማመተኤ ተወዳዲሩ ሳልሳይ ድሕሪ ምውጽኡ ሓፍ ዘይብል ሞራል ከም ዝተሰምዖ ሓቢሩ። እታ ኣጋጣሚ እቲኣ፡ ነዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ንኽበጽሕ ከም ዝሓገዘቶ ኸኣ ኣብሪሁ። ብዝያዳ ምስ ግጥሚ ዝተላለየ ግን ኣብቲ ብበዓል ኣቡ ዓምራን ዓብደልቃድርን ዝወሃብ ዝነበረ መባእታዊ ትምህርቲ ስነ-ጽሑፍ ምስ ወሰደ እዩ። “ኣብቲ እዋን ትጭፍጭፍ እሞ ነብል፡ ገለ ነገር ተማሂርና ብጥዑማት ግጥምታት ተዓሪቕና ድማ ንፈላለ” ብምባል ነቲ ኣብ 90ታት ንሱን መዛኑኡን ዘሕለፉዎ ህይወት ገሊጹ።
ቀጺሉ መለስ፡ ግጥሚ እንታይ እዩ፧ ንዝብል ሕቶ ክምልስ እንከሎ ከምዚ ይብል፡ “ግጥሚ ከምዝን ከምትን ኢልካ ክትገልጾ ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ። ገለ ክኢላታት ናይቲ ዓውዲ፡ ግጥሚ ፍኑው ዋሕዚ ሓሳብ ክብሉ ከለዉ ገሊኦም ድማ ናይ ስምዒትን ሓሳብን ውህደት ዘለዎ ሓጺርን ቴለግራማውን ምዃኑ ዝዛረቡ ኣለዉ። ብሓፈሻ ግጥሚ ከምዚ እዩ ከምቲ እዩ ካብ ምባል ንዘይ ግጥሚ ምግላጽ ይቐልል።”
ኣብ ዝሰዓበ ናይ ምስትምቓር ህሞት፡ መለስ ኣከታቲሉ ሰለስተ ግጥምታት ኣንቢቡ። እተን ግጥምታት “ዓርኮብኮባይ”፡ “ስለ ማርያም” ከምኡ’ውን “ይዕበ ግደፍዎ” ዝብላ እየን። ድሕሪ ምንባብ ናይዘን ግጥምታት መለስ፡ መብዛሕትኦም ግጥምታቱ ኣብ ትዕዝብቲ ዝተመርኰሱ ምዃኖም በቲ ተዋዛዪ ባህሪኡ ሓቢሩ።
መለስ፡ ብዛዕባ’ታ ናብ ቋንቋ እንግሊዝኛ ዝተተርጐመት ‘ማመት ናፊቕናኪ’ እትብል ግጥሙ፡ ብፍላይ ድማ ማመት መን እያ ንዝብሉ ሕቶታት ክምልስ ከሎ፡ መበገሲ ሓሳብ ናይታ ግጥሚ እቲ ኣብቲ እዋን ነጊሱ ዝነበረ ‘ንራይሞክ ክዕወት ዝበቅዕ ግጥሚ የለን’ ዝብል ኣተሓሳስባ ምንባሩ ገሊጹ። ንሱ፡ ማመት ኣብ ከባቢ ማይ-ዓይኒ ትነብር ዝነበረት ኣዝያ ጽብቕትን ወሓለ ገጣሚት ጎርዞን ምንባራ ንኣፈ-ታሪኽ ምርኲስ ብምግባር ገሊጹ። ኣብ ግጥሙ ድማ ተፈጥሮኣዊ ጽባቔኣን ጥበባዊ ሓይላን ድሕሪ ምግላጽ፡ ወይ ባዕልኺ ምጺ ወይ ድማ መፍትሕኪ ስደዲ’ሞ ራይሞክ ክንዕወት እዩ ክብላ ዝፍትን።
መለስ ብግጥምታቱ ገይሩ ክዋዘ፡ ክግስጽ፡ ከባጩ፡ ክምህር፡. . . ከም ዝኽእል በተን ቀጺሉ ናብ ተዓዘብቲ ዘቕረበን ግጥምታት ክትርዳእ ኣየጸግምን። ‘ዘበነ ኲዕሶ’ እትብል ኣብ ህሉው ኩነታት ምርኲስ ብምግባር ዝተጻሕፈትን ‘ናይ ሕልናይ ፍቕሪ’ እትብል ኣብ ፍቕራዊ ዓለም ዘተኰረትን ግጥምታቱ ድሕሪ ምቕራብ ድማ መድረኽ ናብ ተዓዘብቲ ተሰጋገረ።
ኣብ መጀመርታ 90ታት ንመለስ መሰረት ስነ-ጥበብ ዝመሃሮ፡ ዑመር (ኣቡ-ዓምራ) እዩ። ኣቡ-ዓምራ ኣብ ርእይቶኡ፤ መለስ ካብ ግዜ ንእስነቱ ጻዕራምን ናይ ፍልጠት ጽምኢ ዝነበሮን ሰብ ምንባሩ ድሕሪ ምግላጽ፡ እዚ ሕጂ ሒዙዎ ዘሎ ብቕዓት ንዕኡ ሓድሽ ነገር ከም ዘይኰነ ካብ ቀደም ዝጽበዮን ዝርድኦን ምንባሩ ገሊጹ።
ቀጺሉ መለስ፡ ነታ ‘ኣርማድዮና’ እትብል ንማሕበራዊ ናብራ ኣስመራ እትገልጽ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ገዛ ክራይን ጸገማቱን ዘተኰረት ግጥሚ ናብ ተሳተፍቲ ኣቕሪቡ።
…እዚ’ኮ ሃሊኻ ደሓን እቶ
ሓዝሓዝ ጸኒሕካ ደበዚቶ
ማይተመናይ ነይርካስ ንስታንታኦቶ
ኣይጸናሕካን ኴድካ ንመደሽቶ
ቀይርካ ኸኣ ኢለሙና ንዓዲ ኣበይቶ…
እዚ ገለ ክፋል ናይታ ኣብ 90ታት ዝተገጥመት’ሞ፡ ህቡብነታን ተቐባልነታን ዘየጥፈአት ግጥሚ እዩ።
ካልእ ተሳታፊ ናይቲ መደብ፤ ግጥምታት መለስ ብምስትምቓር ጥራይ ዝሕለፉ ከም ዘይኰኑን ክንዮኡ ዝኸይድ ትርጒምን ዕምቆትን ከም ዘለዎም፡ መለስ ዝጥቀመሉ ኩርናዕ ዘገርምን ካብ ናይ ካልኦት ገጠምቲ ዝፈልዮ ምዃኑ’ውን ገሊጹ።
ቀጺሉ መድረኽ ዝተቐበለ ስነ-ጥበበኛ መለስ፡ ነታ ‘ንጉሰ ወደቦይ እልፉ’ እትብል ግጥሙ ድሕሪ ምንባብ ናብ ተዓዘብቲ ንዘተ ኣውረዳ። ኣብታ ግጥሚ ብዙሓት ሓሳባት’ኳ እንተ ተቐልቀሉ፡ ኣብ ጥበብ ኣተሃናንጻን ኣነዳድቓ ቃላትን ግና ጽቡቕ ተቐባልነት ረኺባ እያ። እዛ ኣብ ኣፈ-ታሪኽ ናይ ‘ንጉሰ ወደቦይ እልፉ’ ዝተመርኰሰት ግጥሚ’ዚኣ ኣብ ዝተፈላለዩ ሰባት ዝተፈላለየ ሓሳባት’ኳ እንተ ኣለዓዓለት፡ ጅግና መን እዩ፧ ንዝብል ረዚን ሕቶ ግና መልሲ ከተናድየሉ እያ ትፍትን። መለስ ነዚ ረዚን ሕቶ’ዚ በተን መወዳእታ ሓረጋት ናይታ ግጥሚ ክምልሶ ፈቲኑ፤
…ንጉሰ ወደቦይ እልፉ፡ ሓሊፍካ ኢኻ ከምቶም ዝሓለፉ
ኣየናይ ጅግናኸ ኣብ ዓለም ተሪፉ ኣየናይ ጅግናኸ መዋእል ጸንፊፉ
ንጅግና ጅግና ዘብሎስ፡ እቲ ምዂላፉ’ዩ እቲ ምዂላፉ!
ኣብታ ምሸት፡ መለስ ነተን ካብ ተዓዘብቲ ዝቐረባ፡ ማለት፡ “ግጥሚ ናጽነቱ ክሳብ ክንደይ እዩ፧” ከምኡ’ውን “ክንደይ ዓይነት ግጥምታት ኣለዉ፧” ዝብላ ሕቶታት ከምዚ ብምባል መሊሱ፡ “መጀመርያ፡ ግጥሚ ናጽነቱ ክሳብ ክንደይ እዩ፡ ንዝብል ሕቶ ክምልስ ክፍትን። ግጥሚ ክህነጽ ከሎ ሓደ ምስሊ ክሃንጽ እዩ ዝፍትን። ሰማዒ ድማ ብዝመስሎ ክወስዶ ምሉእ ናጽነት ኣለዎ። ናይ ግጥሚ ናጽነት ድማ ብዝያዳ ኣብዚ ይርአ። ከም ተወሳኺ’ውን ኣብ ግጥሚ ንህይወት ዘይብሎም ነገራት ህይወት ብምልባስ ከም ድላይካ ከተዛርቦም ይከኣል እዩ። ግጥሚ ዋላ’ኳ ገዚፍ ናጽነት እንተሃለዎ፡ እቲ ገጣሚ ግና ዝኣክል ናጽነት የብሉን። ሓደ ሓደ እዋን ገለ ሰማዕቲ ጠቕላላ ዘየለ ዝሓስቡ ኣለዉ፡” ብምባል መለሰ።
ቀጺሉ፡ ዓይነታት ግጥሚ መወዳእታ ከም ዘይብሎም ብምግላጽ፡ “ንሕና ብልምዲ ብኣጻብዕ ዝቝጸሩ ከም ዘለዉ እዩ ዝመስለና። እቲ ዘገርም ግና መቝጸሪ ዘይብሎም ምዃኖም እዩ። ሓደ እንግሊዛዊ ተመራማሪ፡ ናይ ገዛእ-ርእሱ ኣብ ናዕታ (rhythm) ጥራይ ምርኲስ ብምግባር ከባቢ ዓሰርተ ሽሕ ዓይነታት ግጥሚ ብስሙ ኣጽሒፉ ኣሎ። ስለዚ፡ ዓይነታት ግጥሚ ክንድ’ዚ እዮም ምባል ኣጸጋሚ እዩ። ግና መቝጸሪ ዘይብሎም ምዃኖም ክነግረካ እፈቱ። እዞም ንሕና እንጥቀመሎም ዓይነታት ግጥሚ ግን እቱዋት እዮም።”
ቀጺሉ መለስ፡ ናብ ምንባብ ግጥሚ እዩ ኣትዩ። ኣከታቲሉ ድማ ‘እቲ ዘርዓይ’፡ ‘ሰዶ ደኣ’ ከምኡ’ውን ‘ሩባ ዓድና’ ዝብላ ግጥምታት ኣቕሪቡ። ብፍላይ፡ ሩባ ዓድና ክትንበብ እንከላ ኣዳራሽ ጸጥ በለ።
መለስ፡ ብጠለብ ተዓዘብቲ ‘ሰብ ተሳኢኑ’ እትብል ኣብ ሰብኣውነት ደቂ ሰባት ዘተኰረት ግጥሚ ኣቕሪቡ። ድሕሪ’ዛ ግጥሚ ሓደ ተሳታፊ ክልተ ርእይቶታት ኣቕሪቡ። ስነ-ጥበባውያን ሃገርና ንታሪኽና ክስንድዎ (ንኣብነት ንኣፈ-ታሪኽና) ከም ዘለዎም ኣጥቢቑ ኣዘኻኺሩ። ቀባእቲ ንባዕሎም ንዝተፈላለዩ ግጥምታት ናብ ሕብሪ ብምቕያር ህያውያን ክገብርዎም ከም ዝኽእሉ ምኽሩ ለጊሱ።
ኣብ መወዳእታ ናይቲ መደብ፡ መለስ ክልተ ግጥምታት፡ ማለት፡ ‘ቀድሽ ናትኪ ይሓይሽ’ን ‘እንስሳ ዘገዳም’ን ምስ ኣቕረበ ብድሙቕ ጣቕዒት ተሰንዩ መደብ ተዛዘመ።
ዘበነ ኲዕሶ
እግርን ርእስን ተወዳዲሩ
ለካ ተምሳል ዓለም፡ ቖርበትን ንፋስን ዝሰራሰርሉ
እግሪ ኮይኑ ርእሲ ኩሉ
በሉ ኣንቱም ምሳይ ተዕልሉ
ቆቢዕን ካልስን ቦታ ካብ ተቐያየሩ
ንፋስ ከይኣትወኩም ብርእስኹም ገይሩ
ካልስኹም ምለስዎ ኣብ ርእስኹም


text:
Browsing Category
ዓለምአቀፋዊ ዜና
ኣብ ዉድብ ሕቡራት መንግስታት ቀዋሚት መልእኽተኛ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ኒኪ ሃሌይ ካብ ሓላፍነተን ወሪደን
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ዉድብ ሕቡራት መንግስታት ቀዋሚት መልእኽተኛ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ኒኪ ሃሌይ ካብ ሓላፍነተን ወሪደን። እተን ኣምባሳደር ብመሰረት ባዕለን ዘቕረብኡ ሕቶ ካብ ሓላፍነተን ከምዝተልዓላ ተገሊፁ። ኣምባሳደር ኒኪ ሃሌይ ስረሐን ንምግዳፍ ዘቕረብኡ…
ኣብ ቀዳማይ ማይ ዙርያ ፕሬዚዳንታዊ መረፃ ብራዚል ጃዬር ቦልሶናሮ ስዒሮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 28 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ብራዚል ትማሊ ኣብ ዝተገብረ ቀዳማይ ዙርያ ፕሬዚዳንታዊ መረፃ የማናይ ክንፊ ወኪሎም ዝተወዳደሩ ጃዮር ቦልሶናሮ ተዓዊቶም። እቶም ሕፁይ ተነሓናሒ ኣብ ቀዳማይ ዙርያ መረፃ ሰዓሪ ኮይኖም ዝወፅእሉ 50 ሚኢታዊ ድምፂ ኣይረኸቡን። ይኹን…
ሰሜን ኮሪያ ተዓዘብቲ ወፃኢ ዓዲ ኣብ ዝተረኸብሉ ማእኸል ሚሳኤላ ከምእትዓፁ ኣፍሊጣ
ኣዲስ ኣበባ፣ 09 መስከረም፣ 2010 (ኤፍ ቢ ሲ)ሰሜን ኮሪያ ተዓዘብቲ ወፃኢ ዓዲ ኣብ ዝተረኸብሉ ማእኸል ሚሳኤላ ከምእትዓፁ ኣፍሊጣ። እቲ ውሳነ፥ መራሒ ሰሜን ኮሪያ ኪም ጁንግ ኡንን መራሒ ደቡብ ኮሪያ ሙንጃ ኤን ኣብ ፒዮንግግያግ ተራኺቦም ድሕሪ ምዝታዮም ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ…
ፕሬዚዳንት ኢሳያስን ፕሬዚዳንት እስማኤል ኦማር ጊሌን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብምርኻብ ተዛቲዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 08 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፕሬዚዳንት ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ፕሬዚዳንት ጅቡቲ እስማኤል ኦማር ጊሌን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብምርኻብ ተዛቲዮም። ብምኽንያት ጎንፂ ዶብ ርክበን ኣቋሪፀን ዝነበራ ኤርትራን ጅቡቲን ርክበን ከምብሓዱሽ ንምጅማር ዘኽእል ስምምዕ ምግባረን ይዝከር።…
ተፃባእቲ ሓይሊታት ሱዳን ሰነድ ስምምዕነት ሰላም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈራሪሞም
ኣዲስ ኣበባ፣ 03 መስከረም፣ 2011(ኤፍ.ቢ.ሲ)ተፃባእቲ ሓይሊታት ሱዳን ናይ መወዳእታ ሰነድ ስምምዕነት ሰላም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈራሪሞም። እቶም ሓይሊታት ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተሳለጠ መበል 33 ኣኼባ መራሕቲ ኢጋድ ኢዮም ተፈራሪሞም። እቲ ሰነድ ስምምዕነት፥ ፕሬዚዳንት ደቡብ…
ኤርትራ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ኣባል ኢጋድ ክትከውን’ያ
ኣዲስ ኣበባ፣ 3 ጳጉሜን፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኤርትራ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ዳግም ኣባል ሃገራት ኢጋድ ክትከውን'ያ። ኢጋድ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘሳልጦ ኣኼባ ኤርትራ ናብቲ ጉጅለ ክትሕወስ ኢያ። ኤርትራ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ኣብ 2007 ዓ.ም ካብ ኣባልነት ኢጋድ…
ኣብ ዋይት ሃውስ ተቓውሞ ኣንፃር ፕሬዚዳንት ትራምፕ ይሕይል ኣሎ
ኣዲስ ኣበባ፣ 1 ጳጉሜን፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ዋይት ሃውስ ተቓውሞ ኣንፃር ፕሬዚዳንት ትራምፕ ይሕይል ምህላዉ ተሓቢሩ። ቦብ ዉድዋርድ ዝተባህለ ኣሜሪካዊ ደራሲ"ፍርሒ ትራምፕ ኣብ ዋይት ሃውስ" ኣብ እትብል መፅሓፉ ዝተወሰኑ ላዕለዎት ሰብ-መዚ ምምሕዳር ትራምፕ ነታ ሃገር ካብቲ ፕሬዚዳንት…
ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣቢይ ኣብ ወደብ ዓሰምን ምፅዋዕን ዑደት ኣካይዶም
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 ነሓሰ፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣቢይ ኣብ ቻይና ኣብ ዝተሳለጠ ፎረም ቻይና ኣፍሪካ ዝነበሮም ፃንሒት ብምዝዛም ዓሰብ፣ ኤርትራ ሎሚ ንጎሆ ኣትዮም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ዓሰብ እንትበፅሑ ፕሬዚዳንት ኤርትራ ኣይተ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣…
ኣብ መላእ ጃፓን ብዘጋጠመ ብርቱዕ ህቦብላ 10 ሰባት ሞይቶም
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 ነሓሰ፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ኣብ መላእ ጃፓን ብዘጋጠመ ብርቱዕ ህቦብላ 10 ሰባት ከምዝሞቱ ተገሊፁ። እቲ ህቦቡላ (ታይፑን) 'ጀቢ' ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ንጃፖን ካብ ዘጋጠማ ህቦቡላ እቲ ዝኸፈአ ከምዝኾነ እውን ተሓቢሩ። እዚ ህቦብላ ኣብ ምዕራባዊ ሸነኽ…
ፕሬዚዳንት ሶማሊያ ሞሃመድ ኣብዱላሂ ናብ ኤርትራ ተጓዒዞም
አዲስ አበባ፣ 30 ነሓሰ፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፕሬዚዳንት ሶማሊያ ሞሃመድ ኣብዱላሂ ፎርማጆ ሎሚ መዓልቲ ናብ ኤርትራ ከምዝተጓዓዙ ተገሊፁ። እቶም ፕሬዚዳንት ድሕሪ ቀትሪ ኣስመራ ክኣትዉ ኢዮም ተባሂሉ። ፕሬዚዳንት ሞሃመድ ናብ ኤርትራ ዝተጓዓዙሉ ምኽንያት ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር…


text:
ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር ምስ ከንቲባ ከተማ ዮተቦርግ ተራኺቡ
ኣካያዲት ሽማገለ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር (ኤርትራ ኣብ ልብና) ብዕለት 16 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ካብ ሰዓት 15.00 ክሳብ 16.00 ምስ ከንቲባ ከተማ ዮተቦርግ ኣን ሶፊ ሀርመንሶንን ምስ ፖሊቲካዊ ሰክረተር ኣብ ስራሕትን ትምህርትን ንሓደስቲ ስደተኛታት ተቀማጦ ዮተቦርግ መንእሰይ ዮሴፍ ኣካር ኣገዳሲ ምይይጥ ኣካይዶም።
ኣቦ ወንበር ማሕበር ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ኣቶ ቶማስ ማንግሶን ድሕሪ ዕላማን ንጥፈታት ማሕበር ንሓደስቲ ኤርትራውያን ዝህብዎ ነጻ ኣገልግሎት መእተዊ ገይሩ 5ተ ኣገድስቲ ንኤርትራውያን ዘሸግሩ ዘሎዉ ሕቶታት ማለት፡
1. ጉዳይ ስእነት መንበሪ ገዛቲ።
2. ጉዳይ ምጥርናፍ ስድራቤትን መሰናኽላቱን።
3. ጉዳይ ናይ ሃገር ሽወደን መንነት ንምርካብ ዝጥለብ ዘሎ ግዳዴ ።
4. ጉዳይ ጌጋታት ተርጎምቲ ደገፍቲ ህግደፍ ኣብዚ ከተማ።
5. ኣብ ምትእትታው ዝርከብ ብደረጀ ኤውሮጳ ዝብል ናይ ስደተኛታት ሓዲስ ሕጊ ….. ንኩሎም ንኤርትራውያን ቀዋሚ ፍቅድ ዝተዋህቦም ዝጋጠሙ ዘሎዉ ሽግራት ሓቢሩ። ቀጺሎም ሓው ጸሃየ ቀለታ ሓው ኣምጀድ ያስሲንን ኤርትራውያ ብብዝሒ ኣብ ሳልሳይ ቦታ ከም ዝኾኑን ነዚ ዘከተለ ከኣ ኣብ ሃገርና ዘሎ መሪር ሓደገኛ ግጉይ ምምሕዳርን ከቢድ ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ንቡርን ብዘይ ብቅሳነት ይነብሩ ከም ዘየለዉ ብግብራዊ ጭብጢ ተረኽቦታት ብምጥቃስ ኣብሪሆም። ከንቲባ ከተማ ዮተቦርግ ኣን ሶፊ ምስ ኤርትራውያን ቦኽሪ ርክባ ምኻኑን ብተገዳስነት ማሕበር ንጥፈታቱን ኣድኒቃ ንዝቀረቡ ሕቶታት ንዓኣ ሓደስቲ ምኳኖም ሓቢራ ምስ ዝምልከተኦም ብዝከኣላ ኣብ ግምት ከተእትዎ ምዃና ቃል ኣትያ ኣብ ዝኽሪ መዓልቲ ናጽነት መበል 27 ዓመት እውን ደስ እናበላ ክትሳተፍ ምኻና ሓቢራ። መንእሰይ ዮሴፍ ብወገኑ ርክብ ኤርትራውያን ንሳልላይ ጊዜ ምዃኑ፡ ምስ ዮናስ ኣተንዩስ ሓላፊ ናይ ትምህርትን ስራሕን ቅድሚ ሕጂ ርክብ ከም ዝተገብረ ሓቢሩ፡ ገለ ካብኡ ኣፍልጦ ከም ዘሎዎን ብጉዳይ ናይ ሽግር ገዛ ልዕሊ 60.000 ገዛውቲ ክህነጽ ምምሕዳር ከተማ መዲቡ ከም ዘሎን፡ ቋንቋ ቀሲምካ ንስራሕ ምርካብ ሽግር ከም ዘየሎ ኣብሪሁ። ኣብ መደምደምታ ገለ ገለ ሕቶታት መሊሱ ንቀጻሊ ተማሳሳሊ ርክብ ክቅጽል ተላብዩ። ኣቦ ወንበር ቶማስ ማንግሶን ንምምሕዳር ክተማ ዮተቦርግ ንጽቡቅ ኣቃባብላን ተገዳስነትን ኣመስጊኑ ኣኼባ ተዛዚሙ።
ፈስቲቫል/ሰፊሕ በዓል ኤርትራ 2018 ፍራንክፎርት
ምልክታ
ፈስቲቫል/ሰፊሕ በዓል ኤርትራ 2018 ፍራንክፎርት
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበር ኣብ ጀርመን ዝዳሎ ፈስቲቫል/ሰፊሕ በዓል ኤርትራ 2018 ምስንዳኣት ጀሚሩ። ሰፊሕ በዓል ኤርትራ 2018 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ሃገረ ጀርመን፡ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ካብ ዕለት 03 - 05.2018 ዘሎ እዋን ኽካየድ እዩ። ኣብ‘ዚ ታሪኻዊ ሰፊሕ በዓልዚ፡ ጀርመናውያን ፖለቲከኛታትን መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን በርጌሳውያን ማሕበራቱን ምስ ተሳታፊ በዓል ዝኾነ ህዝቢ ኣራኺቡ፡ ዓውደ ልዝብን ሕድሕዳዊ ናይ ሓሳባት ምርድዳኣን ምልውዋጥን ዝፈጥር መኣዲ እዩ።
ስለዚ ድማ፡ ኩለን/ኩሎም ኤርትራውያን ፍትሕን ዲሞክራስያዊ ምሕደራን ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዝብህጋን/ዝብህጉን ኣብዚ ካብ ዕለት 03 ክሳብ 05 ነሓሰ 2018 (August 03 – 05.2018) ዝካየድ ሰፊሕ በዓል ኤርትራ ዓዳምን ታዓዳምን ብዘይብሉ መንፈስ ክሳትፋን ኽሳተፉን ብኽብሪ ንጽውዕ። ኣሳናዳኢት ሽማግለ ሰፊሕ በዓል ኤርትራ ነዚ መጸዋዕታ’ዚ ከቕርብ እንከሎ፡ ናይ ምድላው ሓላፍነት ከምዝወሰደ የመልክት ምህላዉ እንተዘይኰይኑ፡ ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ፡ ንኩልና ውጹዓት ዜጋታት ብፍላይ፡ ንሰላምን ዕብየትን ዝተግሃን ዝተግሁን መሓዙት ህዝብናን ዝምልከት እምበር፡ ዝኾነ ይኹን ሓለፋታት ስለዘለዎ ኣይኰነን። በዚ ኸኣ፡ ነቲ ጉዳይ ካብ ናተይ ናትካ ዝብል መንፈስ ወጺና፡ ኣብ ቀንዲ ዕላማታት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ረጊጽና፡ ብዙሕነት ውዳቤታትናን ብዘየገድስ ንሓባራዊ ዓወት ሰፊሕ በዓል ብሓላፍነት ክንብገስ ብኽብሪ ነዘኻኽር።
መደባት ሰፊሕ በዓል/ፈስቲቫል 2018ን ኣወዳድብኡን ኣብዝስዕብ ክሕበር እዩ።
ፈስቲቫል 2018 ዝካየደሉ ቦታ፡
Die Studierendenschaft der Johann Wolfgang Goethe – universität
Mertonstr. 26 – 28
60325 Frankfurt a. Main
ብሓባር ንቃለስ፣ ምልኪ ክድምሰስ!!!
ስለ ሽማገለ ፈስቲቫል ፍራክፎርት 2018
11.04.2018
ዕዉት ኣኼባ ምስ ገባሪት ሰናይ ሌና ሮሰል ኣብ ከተማ ዮተቦር
ንዕለት 16 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ቭክቶርያ ሁሰት ብሓልዮት ሽወደናዊ ኤርትራዊ ምሕዝነት ማሕበር ዝተዳለወ ኣኼባ ፡ ብገባሪት ሰናይ ሙኩርቲ ሌና ሮሰል ናይ 40 ዓመት ዝሰርሓትሉ ብጉዳይ ስደኛታት፡ ብፍሉይ ኪኢላ ናይ ምጥርናፍ ስድራቤት ብቅዕቲ ዝኾነት፡ ንካብ ሓያሎ ከተማታት ሽወደን ዝመጹ ኣሕዋት ዝተማሳሰላ ጸገማት ስድራቤታቶም መብዛሕታኦም ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ዝተሳተፍዎ ሰፊሕ ሓበረታታን ምኽርን ሂባ።
እቲ ጉዳይ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ራዲኦ ፐ1 ራዲዮ ሃገር ሽወደን ዝተቃልሔ፡ እቲ ጉዳይ ብፍላይ ናይ ኤርትራውያን መንግስቲ ሽወደን ፓስፖርት ናይ ዓድኹም ኣምጽኡ ኢላ ትግድዶም ዘላን፡ ነዊሕ ኣዋርሕ ትጽቢታትን ጨሪሱ ምስቲ ሕግታትን መሰል ደቂ ሰባትን ዝጋራጮን ግጉይ ኣገባብን ምኳኑ ብንጹር ተሰኒዱ ኣብ ናይ ሃገር ሽወደን ልዕለዋይ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ዉሳኔ ክወሃቦ ምኳኑ ሓቢራ። ነዚ ጉዳይ ተታሓሒዞሞ ዘሎዉ ከኣ ናይ ቀይሕ መስቀል ኪኢላ ሕጊ፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ኮሚሽን ሃገር ሽወደን፡ ኣምነስቲ ኢንተርናሸናል ሃገር ሽወደን ፡ ሙኩራት ናይ ሕግን ተሞክሮን ኪኢላታትን 5 ሽወደናውያን እየን። ብብሩህ ከኣ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ጸልማትን መሪሪ ስለ ዝኾነ ዘሎ መንግስቲ ከኣ መትሓዚ ዘይብሉን ዘይሰምዕን ዘይልወጥን ስለ ዝኾነ፡ መንግስቲ ሽወደን ተመሊሱ ነቲ ሕግታት ክልውጦ ኣሎዎ ዝብል ተሪሪ ሰነዳዊ ጥርዓን ስለ ዝኾነ ኣዎንታዊ ትጽብት ኣሎና ኢላ። ከምቲ ንሶማልውያን ተዋሂቡ ዘሎ ዕድል ንኤርትራውያን ከኣ ክወሃብ ትጽቢት ከም ዘሎ ሓቢራ ድሕሪ ናይ ክልተ ሰዓታት ምይይጥን ሕቶታትን መልስን ፈጺማ ብምስጋናን ጌና ኣብ ጎድንኹም ኣሎኹ ብምባል መደረኣ ዛዚማ። ብድሕሪኡ ኩሉም ኤርትራውያ ንበይኖም ተሪፎም ብልዙብ ዝኾነ ብጥርኑፍ ኣገባብ ቃልሶም ክቅጽሉ ምኳኖም ተሳማሚዖም ተፋንዮም።
ምስሉይነት 2017
ቃል ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ ማሕበር ጀርመን ኣብ ፈስቲቫል ፍራክፎርት 2017
ዝኸበርኩም ዕዱማት ኣጋይሽናን ተሳተፍቲ ናይዚ ፈስቲቫልን ብሓበራ፡
ዝኸበርኩም ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ,ኣቦ መንበር ሰደህኤ ፡
ዝኸበርኩም ኣቶ ሽተፋን ቫንገንሃይም ልኡኽ ሰልፊ ኤፍደፐ ፡
ዝኸብርክን ወ/ሮ ኣንገላ ሃኒሽ ወኪል ሰልፊ ግሩነን ፍራንክፎርት ፡
ዝኸበርኩም ተወከልቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ስቪክ ማሕበራትን ኤርትራ
ዝኸበርኩም ኣባላት ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫልን ኣባላት ኤደማን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ክቡር ግዜኹም ከፊልኩም ፡ ናይ ከባቢኹም ማሕበራዊ ጉድያት ኣጸጊዕኩም ፤ንዝተገበረልኩም ዕድመ ኣኽቢርኩም፡ ኣብዚ ኤርትራዊ ፈስቲቫል እዚ ብኣካል ምስታፍኩም ፡ ዝተሰማዓኒ ሓጎስ ድሕሪ ምግላጽ ፡ ብስመይን ብስም እቲ ልዕሊ 10 ኣዋርሕ ኣብ ምድላው ዝጸንሐ ፡ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫል 2017 ፡ እንኻዕ ብደሓን መጻእኹም እናበልኩ ክብ ዝበለ ምስጋናን ሰላምታን የቕርበልኩም ።
ኤደማ ጀርመን ዓመት ዓመጸ ነዚ ፈስቲቫል እዚ ከአንግድ ከሎ ፡ ኣብ ምትህልላኽን ምፍልላያትን ዝተደኮነ ፡ ናይ ድያብሎስ ጸረ ማሕበራዊ ስኒትን ሰላምን ዘይኮነስ ፡ ጥዑይ መንፍስ ሰረቱ ዝገበረ ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብዘይ ኣድልዎ ከዋስእ ከም ዕላማ ኣብ ፕሮግራሙ ስለዝሰነደ ጥራሕ እዩ ። እዚ ድማ ካብቲ ዘለዎ ማሕበራዊ እምነትን ሰብኣዊ ሓልዮትን ተበጊሱ ንኤርትራዊ ስደተኛ ከገልግል ቀዳማይ ቦታ ስለ ዘትሓዞ እዩ ። ስለዚ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ መላእ ክፍለ ዓለምና ዝርከብ ብዓል ውራይ ምዃኑ ኣስተውዒሉ ብዛዕባ ሃገሩን ህዝቡን ፡ ናይ ገዝእ ርእሱ ናይ ስደት ሃለዋቱን መሰረት ገይሩ ንኽላዘብ ፡ ዝተኸፈተ ማዕጾ እዩ ።
ውጽኢት ኣብ ሃገረ ኤርትራ ናይ ዘሎ ዘይቅዱይ ምሕደራ ፡ ኤርትራዊ ዜጋ ፡ ንዝፈትዎም ስድራቤቱን መታዓቢቱን ፡ ንትውልዲ ሃገሩን ንድሕሪት ገዲፉ ፡ ስደት ክመርጽ ከሎ ፡ ሰብኣዊ ክብሩ ስለ ዝተገፈ ፡ ናይ ምንባር ሂወቱ ስለ ዝዓጸቐ ፤ ሰላምን ምርግጋእን ስለዝሰኣነ እዩ ። ናይ ስደት ጉዕዝኡ ቀሊል ከም ዘይኮነ ነፍሲ ወከፍና እንፈልጦን እንከታትሎን ስለዝኾነ መግለጺ ዘድልዮ ኣይኮነን ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን፡
ኤደማ ናይዚ ፈስቲቫል 2017 መሪጽዎ ዘሎ መዛረቢ ኣርእስቲ ፤ እቲ ዝበዝሕ ስደተኛ መንእሰይ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ትሑት ደረጃ ትምህርቲ ዘለዎ ፤ ሞያዊ ምልመላ ዝጎደሎ ፤ ናይ ትምህርቲ ግዜኡ ኣብቲ ብወታሃደራዊ ኣገልግሎት ዝፍለጥ ደረት ኣልቦ ማሕዩር ተቆሪኑ ንዓመታት ዝጸንሐ ፡ ኣብቲ እግሩ ዝዓለበሉ ሕብረት ሰብ ከመይ ገይሩ እዩ ተወሃሂዱ ዝነብር ?? እንታይከ ክግበረሉ ኣለዎ ??እቶም ንዓመታት ኣብ ዝተፋላለያ ሃገራት ሪዒሞም ዝጸንሑኸ ኣብ ልዕሊ ተቐበልቲ ኣጋይሽ ምዃን ፡ እንታይ ዓይነት ምትሕብባር ከብርክትሉ ይግባእ???
ዝኾነ ስደተኛ መንእሰይ ፡ ንኩሉ ዓይነት ጸጋታት ናይታ ዑቕባ ዝሓተተላ ሃገር ብቑዕ ተቐማጣይ ኮይኑ ምእንቲ ክነብር እዚ ዝስዕብ ብቕደም ተኸተል ክማሃሮን ከማለኦን ይግባእ ፤ ንኣብነት ፤ኣብ ጀርመን ዝኣተወ እንተኾይኑ ???
- ምፍላጥ ቓንቛ ጀርመን- መሰረት ንህልውናኡ ዘረጋግጽ ፡ ሓሳቡ ንምግላጽ ዘብቀዖ፡
- ፈለግ መሰረተ ትምህርቲ ናብ ዝላዓለ ደረጃ ዘብጽሕ ፡
- ናይ ሞያ ምልመላ ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ተዋፊሩ ንምንባር ዘኽእሎ ፡
እዚ ሰለስተ መሰረታዊ ነጥብታት ምስ ዘማልእ ንነብሱ ይናብን ካብ ተጸባዪ ምዃን ይድሕንን ።
ናብዚ ደረጃ እዚ ክበጽሕ ፡ ንሕናኸ ንነብስና ከም ተወሃሂድና ንነብር ዘሎና ከም ኣብነት እንታይ ክንገብር ንኽእል?/
- ድልዋት ንምሕጋዝ፤ ኣብ ምትርጓም ምሕጋዝ ምስ ሓኻይም ኣብ ዝግበር ቆጸራታት፡ኣብ ቛንቛ ምምሃር ምትብባዕ፡ ምስ ዕዳጋታት ናይቲ ከተማ ምልላይን ኣብ ምሽማት ምትሕብባር፡ ኣብ ገዛ ኽራይ ምድላይ ምትሕብባር፡ ኣብ ከባቢና ምስ ዝርከቡ ኣሲል-ክበባት ምልላዮም ወዘተ ርኡይ ዝኾነ፡ ምስ ሃለዋቶም ዘሳኒ ሓገዝ ምፍጻም የድሊ ።
- ምስ መንግስታውያን ድርጅታት ኣብ ዝግበር ቆጸራታት ኣብ ምትርጓም ምትሕብባር። ኣድላይ ምስ ዝኸውን ምስ ጠበቓታት ከም ዝራኸቡ ምግባር።
- ምስ ኣብ ከባቢኦም ዝርከቡ ማሕበረት (ስፖርት) ከም ዝሳተፉ ምግባርን ኣድራሻታት ምሃብን፡ ምስ ሓለፍቲ ናይቲ ክለባት ከም ዝላለዩ ምግባርን።
- ምስ ጎረባብቶም ምሕዝነት ከም ዘጥርዩ ምምዓድ ፡ ወዘተ
እዚ ዝስደድ ዘሎ መንእሰይ ናይ ገዛእ ርእሱ ሕሳባት ዘለዎ ፡ ኩሉ ዓይነት ማሕበረዊ ጸገማት ተሸኪሙ ዝተሰደ ስለዝኾነ ብቐዳምነት ኣብ ናይ ምንባር ሕቶኡ ዘርገኦ ምትሕብባር የድልዮ። ንኣብነት ኣብ ከባቢና ትርሓስ ኣማኒኤል ኮነ ኣነ ከምኡውን ካልኦት ናብዚ ዝተጠቕሰ ዕላማ ዘድሃበ ዝተኸተልናዮ መስርሕ ሞራላዊ ምጽንናዕ ፍሬኡ ንዑስ ኣይኮነን። ስለዚ ምጽእ ምስ በለ ፡ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ ቁርቁሳት ክሳተፍ ምጽባይን ናብኡ ምድፍፋእን፥ ንሱ መርሕ ግደ ክጻወት ኣለዎ ኢልካ ምምዳርን ብዙሕ ዘድምዕ ኣካይዳ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። በቲ ሓደ ሸንኽ ድማ ፖለቲካዊ ስደተኛ ኣይኮነን፡ ንገንዘብ ኢሉ ዝተሰደ እዩ ዝብል፡ ተጻበኦ ዝፈጥረሉ ኣካል፤ ውላዱ ሓቚፉ እናሓደረ፡ ናብ ደረት ኣልቦ ወታሃደራዊ ኣገልግሎት ንውላዱ ክሰድድ ፍቓደኛ ዘይከውን ከም ዘሎ ምልላዩ ኣገዳሲ እዩ ።
እቲ መሰረታዊ ጸገም ኣብ ዝሕለፈ ካብ 35 ክሳብ 40 ዓመት ዝግመት ንአርትራዊ ስደተኛ ዝሓቁፍን ዝሕለቕን ጥርኑፍ ማሕበር ዘይምህላዉን እዩ ዘሪኤና ።
ኤደማ ነዚ መደብ ፈስቲቫል እዚ ከዳሎ ከሎ ፡ ዝኮዖ ገንዘባዊ ዓቕሚ ስለዘለዎ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ኣብ ጻዕርን ተውፋይነትን ኣባላቱ ተኣማሚኑ ዝትግበር ሃገራዊ ውራይ እዩ። ስለዚ ክናኣድን ክምስገንን ዝግበኦ ኣባል ኤደማ ን ኣባላት ሰደህኤ ኣብ መላእ ኤውሮጳን እዮም ። ኩሉ ተጠቃሚ ናይዚ ፈስቲቫል እዚ፡ ካብ ውልቀ ሰብ ክሳብ ሰልፍታትን ማሕበራትን ዝደመረ ፡ እዚ ማሕበር እዚ ንዝህቦ ዘሎ ኣገልግሎት ቆላሕታ ክትገብርሉ ንእግረ መንገደይ እጽውዕ ፤ነዚ ዘሕልፎ ዘለኹ ጸዋዒት ኣብ ግብሪ ናይ ምውዓሉ ሓላፍነት ናይ ነፍሲ ወከፍና እዩሞ። ኣብ ማህደር ልብኹም ኣስፊርኩም ሞራላውን ነገራውን ሓገዝኩም ከተወፍዩ የዘኻኽረኩም።
እዚ ኤርትራዊ ፈስቲቫል እዚ ተግባራዊ ንክኸውን ዘኽእሎ ሰናይ ድልየት ምምሕዳር ከተማ ፍራንክፎርት ስለ ዝተሓወሶ እዩ።ብጠቕላልኡ ሃገረ ጀርመን ሰብኣዊ መሰላት ዘኽብርሉ ሕግታትን ዲሞክራሲያዊ ምሕደራን ስለዝውንን : ተጠቀምቲ ናይዚ መሰላት እዚ ክንከውን ኪኢልና። ኣብ ሃገርና እዚ ስለዝቦኸረ ኢና ውገሐ ጸብሐ ብኽንደይ መሪር ጸገማት ናብ ስደት እንውሕዝ ዘሎና ።
ስለዚ ብክብ ዝበለ ድምጺ ናብ ከንቲባ ፐተር ፈልድማን ክብ ዝበለ ምስጋና ብስም ማሕበርናን ተሳታፋይ ናይዚ ፈስቲቫልን ነሕልፍ።ምስጋናና ዋላውን ብኣካል ምሳና ኣይሃልዉ ደኣምበር ፡ ብድምጽን ብጠቓዒትን ነሰንዮ።
ኤደማ ፡ ነጻነት ማሕበራዊ ልዝብ ኣብ ሃገሩ ንዝተሓሮሞ ህዝቢ፡ ብጉዳዩ ክዛተ ዕድል ምኽፋትና ከም ዓቢ ህያብ ኢና እንቆጽሮ ። ብሓባር ዝተላዘበ ህዝቢ ናይ ሓባር ራኢ ሒዙ፡ ንናይ ሓባር ጸላኢኡ ክምክት ይኽእል እዩ ዝብል ዕግበት ስለ ዘሎና ፤ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ፤ ብጉዳይ ናይ ሓባር ማሕበራዊ ጸገማቱ ብስኒትን ብምክብባርን ኮፍ ኢሉ ክላዘብን ፍታሕ ከናድየሉን መሰረታዊ ሃንቅውታና ስለዝኾነ መልእኽትና ካባኹም ጀሚሩ ኣብ ኩሉ ክባጻሕ ንጽውዕ ።ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ንኹሉ ዓይነት ጸገማቱን ፍልልያቱን ሸኒኑ ፡ ማሕበራዊ ሓድነቱ ኣደልዲሉ ንረብሑ ክሰርሕ ግዜ ይጠልቦ ኣሎ ።
ዝተፋላለየ መደባት ተዳልዩ ስለዘሎ ተጠቀምቲ ክትኮኑ እሕብር። ብተውሳኺ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫልና ንዓኻትኩም ንምእንጋድ ዘዳለዎ ሽሻይ ስለ ዘሎ ባዕልኹም ንነብስኹም ክትዕንገሉ የዘኻኽር ። ብሩኽ ምጅማርን ምውዳእን ፈስቲቫል ይግበረልና ። ጽን ኢልኩም ብምስማዕኹም የቐንየለይ ።
ተስፋማርያም ክብራኣብ
ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫል 05.08.2017
ንድርብ ወጽዓ፡ ብድርብ ቃልሲ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ነጻነትን ንምርግጋጹ ዝተኻየደ ነዊሕን መሪርን ቃልስን ክዝረብ እንከሎ ከይተጠቕሱ ካብ ዘይሕለፉ ዓበይቲ ጉዳያት ሓደ ቅያ ኤትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መስርሕ ቃልሲ እዩ። ወሳኒ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣዕዚዝካ ንምቕራብ ኣብቲ መዋእል ቃልሲ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የለን” ዝብል ጭረሖ ይቃላሕ ነይሩ። ሎሚ እውን ክብደት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ህያው ኮይኑ እቲ ጭረሖ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገጽ ለውጢ የለን” ናብ ዝብል ማዕቢሉ ኣሎ። እዚ ጭረሖ እዚ “ኣብቲ ናይ ቃልሲ ባይታ ከመይ ኣሎ"? ዝብል ግና መልሲ ዘድልዮ ሕቶ ኮይኑ ኣሎ።
ጾታዊ ወጽዓ ደቂ ቅንስትዮ ኣዝዩ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ፡ ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ መሪርወን ተወዲበን ድምጸን ኣስሚዐን ቃልሲ ዝጀመራ ቅድሚ ዝያዳ ሚእቲ ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ኣሜሪካ ብዝተላዕለ መሰረታዊ ናይ መሰል ሕቶ ምዃኑ ታሪኽ ተጋድሎ ደቀኣንስትዮ ዓለም ይሕብር። ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዓለም ለኻዊ ዝኽሪ 8 መጋቢት ንምብጻሕን ምውሳን ዝኽበረሉ ዕለትን ጥራይ ዘይኮነ “ሕቶ ደቂ ኣንስትዮ እንታይ እዩ"? ዝብል ንምውሳን እውን ብኣዝዩ ብዙሕ ደረጃታትን ዝተሓላለኸ መስርሕን ክሓልፍ ጸኒሑ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ፡ ብጾታአን ዘጋጥመን ናይ ሓባረን ጾታዊ ወጽዓ ክህልወን እንከሎ፡ ከከምቲ ናይቲ ዝነብራሉ ሃገር ሓፈሻዊ ምዕባለ፡ ዝመሓደረሉ ስርዓትን ባህላዊ ተጽዕኖን እቲ ወጽዓ ኣብ ገሊኡ ዝያዳ ዝመረረ ከም ዝኸውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ካብቲ ብቑጠባዊ ምዕባለን ደሞክራሲያዊ ዕቤትን ኣብ ዝሓሸ ዝርከብ ዓለም፡ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብቑጠባ ኮነ ብስርዓተ-ምሕደራ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናይ ዝርከባ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ ዝያዳ ከም ዝኸፍእ ምጥቃስ ይከኣል። ደቂ ኣንስትዮ ድርብ ወጽዓ እዩ ዘለወን። በቲ ሓደ ወገን ጾታዊ ወጽዓ በቲ ካልእ ወገን ደማ ከም ኩሉ ዜጋ ዘጋጥመን ኩለመዳያዊ ወጽዓ።
ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሓደ መሰረታዊ ዓንዲ ኣብ ቃልሲ ወርትግ ክጸሓፈሉን ክዝረበሉን ዝግበኦ ኮይኑ፡ ኣብ ከምዚ ሎሚ ንርከበሉ ዘለና ናይ 8 መጋቢት ኣጋጣሚ ዝያዳ ከነድህበሉ ከኣ ባህርያዊ እዩ። 8 መጋቢት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብዚ መዳይ እንታይ ተዓሚሙ እንታይከ ተሪፉ፡ ኣብ መጻኢ ዓመትከ እንታይ ይሰራሕ ዝግምገመሉ እምበር ዓመት ምሉእ ተዘንጊዑ ጸኒሑ ዝለዓለሉ ኣይኮነን። ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ዓለም-ለኻዊ ተመሳሳልነትን ናይ ሓባር ባህርን ዘለዎ ኮይኑ፡ ከከም ሃገሩ ዝቃነ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ወጽዓ ደቂ ኣንስቶ ድርብ እዩ ዝብል ኣገላልጸ ሓፈሻዊ ኮይኑ፡ ናብ ጉዳይና ክንመጽእ እንከሎና ግና ድርብ ዘይኮነስ ድርብርብ እዩ። ደቂ ኣንስትዮና ካብ ተጽዕኖ ወዲ ተባዕታይ ሓራ ናይ ምውጻእ ቃልሲ ኣለወን። ብኤርትራውነተን ከኣ ካብ ኣርዑት ህግደፍ ናጻ ንምውጻእን ንኤርትራን ህዝባን ካብ ምብትታን ናይ ምድሓን ቃልሲ’ውን ኣብ ቅድሚአን ዘሎ ዕማም እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ቃልሰን ዝተደራረበ ተሳትፎአን ድማ ኣዝዩ ድሩት ምዃኑ ከኣ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኣጸጋሚ ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ ኩነታት ከም ዘለና ዘመልክት እዩ። ምኽባርን ዘይምኽባር መሰል ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደሞክራስን ጸረ-ደሞክራስን ፈሊኻ ዝረአ ኣይኮነን። ደሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ዝተረጋገጸሉ፡ መሰል ደቂ ኣንስትዮ እንተኾነ ምሉእ ብምሉእ እንተዘየለ ከኣ መብዛሕትኡ ከም ዝፍታሕ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ሕቶ ደሞክራሲ ኣብ ዘይተመለሰሉ ከኣ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ በይኑ ክፍታሕ ዘሎ ተኽእሎ ዜሮ እዩ። ስለዚ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምውጋድ እዚ ንሃገርና ዝሕምሳ ዘሎ ጉጅለ ተደራራቢ ወሳንነት ዘለዎ እዩ።
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ክምቲ ዝድለ ኣብ ቃልሲ ዘየዋስኤን ዘሎ ምኽንያት፡ ምናልባት ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሰን ጻማ እንታይ ከም ዝኾነ ስለ ዝረኣያ’ሞ ብኣኡ ስለ ሰከሓ ክኸውን ይኽእል ዝብል ግምት ናይ ብዙሓት እዩ። ናይዚ መንቀሊ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ጥልመት ኮይኑ፡ ኣብኣተን ጥራይ ዝተደረት ዘይኮነስ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ፈሲስዎ ዘሎ መዓት ምዃኑ ክርሳዕ ግን ኣይግባእን። እቲ ፍታሕ ከኣ ናይ ሓባር ቃልሲ ኣንጻርቲ ወጻዒ እምበር፡ ሰኪሕካ ስቕታን ካብ ቃልሲ ምርሓቕን ምምራጽ ከም ዘይኮነ ምርዳእ ከምዘድሊበዚ ኣጋጣሚ ነዘኻኽር። እንተ’ቲ ኤርትራውያን ኣብ ፈቐዶ መደበር ስደተኛታት ሓዊስካ ኣብ ኩሉ ህይወት ዘሕልፈኦ ዘለዋ ናይ ኣደነት ምረት ዘርዚርካ ዝውዳእ ስለ ዘይኮነ ብድብድቡ “ኣስካሕካሒ” ኢልካዮ ምሕላፉ ገላጺ’ዩ።
ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ቃልሲ ፍርቂ ክፋል ሕብረተሰብ ስለ ዝኾነ፡ ኣብቲ ጉዳይ መሪሕ ግደ ደኣ ይህልወን እምበር ኣብኣተን ጥራይ ዝድርበ ኣይኮነን። ደቂ ተባዕትዮ እውን መሰል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዘይተረጋገጸሉ እቲ ኩልና እንጽበዮ ራህዋ ክረጋገጽ ከምዘይክእል ተረዲኦም ኣብ ጐነን ክስለፉ ናይ ግድን እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ካብቲ ጾታዊ ተጽዕኖ ናጻ ንክወጻ ንደቂ ተባዕትዮ ጸላእተን ዘይኮኑስ ናይ ቃልሲ መእገረን ዝኾንሉ ኩነታት ክፈጥራ ክበቕዓ ይግበአን። ደቂ ተባዕትዮ ኣብቲ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ዝግበር ቃልሲ ኣበርክተኦም ከርእዩ ከካብ ገዛእ ርእሶም ክነቕሉን ናይ ቃል ዘይኮነ ናይ ተግባር ስጉምቲ ክወስዱን ይግበኦም። ብሓሳብ ንመሰል ጓለንስተይቲ ምጭራሕ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኣደታቶም፡ ኣንስቶምን ደቆምን ኣጋርነቶም ክርእዩ ይግበኦም።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ኣብቲ ንደቂ ኣንስትዮ ዝምልከት ክፋል “መሰለን ብሕጊ ተሓልዩ፡ ብግብሪ ኣብኵሉ ህይወት ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ማዕረ ተሳትፎ ከምዝህልወን ንምግባር፡ ከይተሓለለ ክሰርሕ እዩ።” ዝብል ዓንቀጽ ኣብ ልዕሊ ምስፋሩ ንጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሓደ ቀጻሊ ኣጀንዳኡ ሒዙ እዩ ዝቃለሰሉ። በዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ከኣ ዮሃና እንዳበለ ነዚ ቃልሱ ክሳብ ዝዕወት ክቕጽሎ ምዃኑ ቃል ይኣቱ። ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ጉዳይ ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ዘይኮነስ ንኹሉ ዝጸሉ መሰረታዊ ጉዳይ ብምዃኑ ደንበ ተቓውሞና እውን ብመንጽርዚ ርእዩ ክሰርሓሉ ዝግባእ እዩ።
ከምቲ “ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” ዝብልዎ፡ ኣብዚ ኣጋጣሚ 8 መጋቢት ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ንዝከረሉ ዘለና ኣጋጣሚ፡ ብሓፈሻ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓርበኛታት ኣደታተን መስዋእቲ ዝኸፈላሉ፡ ግና ድማ ኣብቲ ዝድለ ምዕራፉ ዘይበጸሐ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ክሳተፋ መጸዋዕታና ነቕርበለን።
ክብርን መጎስን ንሰማእታት ኤርትራ!
ኣብ ኤርትራ ደኣ ናይ መላሳይ’ምበር፡ ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ዶ ኣሎ’ዩ?
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሓደ ሰብኣይ፡ ኩሉ ግዜ ብዕሩቑ ፈረስ እንዳሰሓበ ቀቅድሚ ሓላፊኡ ዘዅዘዅ ይብል ነበረ። ነቲ ዕርቃኑ ዝተዓዘቡ ሰባት ከኣ ስለምንታይ ነዞም ጐይታኻ ዓሪቐ ኣለኹ’ሞ ክደኑኒ ዘይትብሎም? ኢሎም ሓተትዎ። ንሱ ተቐቢሉ ብዛዕባ ዕርቃነይ ዝነግሮም ደኣ ይርእዩኒዶ ኣየለዉን” ኢሉ መለሰሎም፡ ዝብል ዋዛ ምስ ቁምነገር ኣብ ሕብረተሰብና ዝውቱር ኣበሃህላ እዩ። መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም እዩ’ሞ፡ ኣብዚ ለንቅነ ኣሳሰይቲ ጉጅለ ህግደፍ “ኣቶ ኢሳይያስ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ሕቶታት ክምልሱ ስለ ዝኾኑ ሕቶታትኩም ኣቕርቡ” ዝብል መተዓሻሸዊ ጐስጓስ ከካይዱ ንዕዘብ ኣለና። ኣብቲ ኣብ መበል 26 ዓመት ሕታም ቁጽሪ 107 ጋዜጣ ሓዳስ ኤርራ ዘሎ ሓበሬታ’ኳ ከምኡ ኣይብልን እዩ። እቲ ሕቶታት ኣቕርቡ ዝብል መጸዋዕታ ከምቲ “ዋሕለልና ክብላ ጻሕሊ ይዓጥና” ዝበሃል ክንፍቶ በሃልቲ ዝመሃዝዎ እዩ ዝመስል።
ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ዘሎ ዝምድና ምስ ምሕታትን ምምላስ ዝዛመድ እዩ። ህዝቢ ይሓትት መንግስቲ ድማ ይምልስ። እዚ መወዳእታ ዘየብሉ ቀጻሊ መስርሕ ምምሕዳር እዩ። እቲ ምሕታትን ምምላስን ቅልጣፈኡን ዋሕዙን ሓልዩ ብቐጻሊ ዝጐዓዝ መስርሕ ክኸውን እንከሎ፡ ናይቲ ምምሕዳራዊ ጥዕና መለለይ እዩ። ሕቶታት ካብ ህዝቢ እንዳተጸፍጸፈ መልሲ ካብ መንግስቲ ደሃዩ ዝሃጥም እንተኾይኑ ከኣ፡ ናይ ዘይጥዑይ ዝምድና ህዝብን መንግስትን ምልክት እዩ። ከምዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ምምሕዳር ህግደፍን ዘሎ ኩነታት። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ምምሕዳር ህግደፍ ንሕቶታት ህዝቢ ብተደጋጋሚ ምጉሳዩ ዘይኮነስ፡ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይፈልጥ፡ ተመሊሱ ካብ ህዝቢ ሕቶታት ክቐርበሉ ክጽውዕ ምምጥጣሩ እዩ።
ኣብ ጉዳይ፡ ደሞክራሲ፡ ህዝባዊ ተሳትፎ ኣብ መንግስቲ፡ ሕገመንግስቲ፡ ህዝባዊ ምርጫ፡ ህላወ ፖለቲካዊ ብዙሕነት፡ ደሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል፡ ናጽነት ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን፡ ፍትሓውነት፡ ፍርዳዊ መስርሕ፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ተሳትፎ ብሕታዊ ጽላት ኣብ ህንጸት ሃገር፡ ጥዑይ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና፡ ዘይዛሪ ዋሕዚ ናብ ስደት … ወዘተ ዘሎ ዘይተመለሰ ሕቶታት ምዃኑ ኣይኮነንዶ ኣብ ቅድሚ ኤርትራዊ ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም’ውን ኣፍልጦ ረኺቡ ዘሎ ኩነታት እዩ። ኣቶ ኢሳይያስ ነቲ ሓቀኛ ናይ ህዝብና ሕቶስ ይጽናሕ እሞ፡ ነቲ ናይ ምምሕዳሩ ሚድያ ጋዜጠኛታት ከም ቁርን ኣስሓይታን እንዳፈርሕዎ ዘቕርብዎ ድራማዊ ሕቶታት ዝህቦ ናይ ኣሽካዕላል መልሲ ንፈልጦ ኢና። ሕጂ ሕብሪ ቀይርካ “ከምቲ መርዓዊ ዘይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ መላሲ ከይሓዝካ ሕቶታት ምዕዳም ቅድሚ ኩሉ ኣሽካዕላል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ናይ መላሳይ እምበር ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ከም ዘየለ ንጹር ከነሱ፡ ከምዚ ዓይነት ብብደዐን ላግጽን ዝተላዕጠጠ መጸዋዕታ ምቕራብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየለ ክውንነት “ኮንደኾን እዚ ሰብኣይ ናይ ህዝቢ መረረ ዝሰምዕ እዝኒ ኣጥርዩ እዩ” ዝብል መህውተቲ ስልቲ ካብ ምፍጣር ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ከም ዘየብሉ ምግንዛብ ኣድላይ እዩ። ድሕሪ ሕጂ ኣብ ኤርትራ መራሒ ህግደፍ ተሓቲቱ ካብ ዝህቦ መልሲ ዝፍጠር ኣውንታዊ ለውጢ ከም ዘይህሉ ካብዚ ዝሓለፈ ተመኩሮና ክንመሃር ይግበኣና። ምኽንያቱ ልቢ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ንህዝባዊ ሕቶ መልሲ ዘየብቁል ምድረበዳ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ስለ ዝገበረ። ምናልባት ግና ንሕቶ ህዝቢ ዘይምልስ ኣረጊት ናይ ሸንኮለል ካሴት ኣሕዲሱ የቕርብ ይኸውን። ከምቲ “ናይ 1997 ቅዋም እነተግብረሉ ጥጡሕ ኩነታት ኣይተፈጥረን ክብል ጸኒሑ፡ ደሓር ግና እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ’ዩ” ዝብል ኣቀዲሙ ዝተፈልጠ መርድእ ዝዘርገሓ።
ህግደፍ ከምዚ ዓይነት መደናገሪ መጸዋዕታ እንተዘርግሐ፡ ኣብ ቦታኡ ኮይንካ ክትርእዮ እንከለኻ ኣይተጋገየን። ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ካብዚ ወጻኢ ከይንጽበ’ውን ንሓንሳብ ብተዘዋዋሪ ንሓንሳብ ድማ ብቐጥታ ነጊሩና እዩ። እዚ ኣቀራርባኡ ህዝቢ ዝበለ እንተበለ ኣበይ ከይበጽሕ ዝብል መልእኽቲ ዘለዎ እዩ። እቲ ራህዋ ናይ ምምጻእ ጉዳይ እምበኣር ኣብ ኢድ ህዝብን ውድባቱን እዩ ዘሎ። ወይ ኣብቲ መደናገሪ ጽርግያ ህግደፍ ምኹዳድ ወይ ድማ ናብ ራህዋ ዝመርሓካ መንገዲ ጽርግያ ምጽራግ ኣብ ኢድ ህግደፍ የለን። ከምቲ ግቡእ ሓደ መንግስቲ ብመንገዲ መራሒኡ ኣቢሉ “ኣብዚ እዋንዚ ከምዚ ክገብር እየ” ምስ በለ ክጠልም እንከሎ ዘሕትቶ እዩ። ህዝቢ እውን ኣብ ልዕሊኡ እምነት ከም ዘጉደለ ክገልጸሉ ናይ ግድን እዩ። መራሒ ህግደፍ ግና እቲ ከም ዝበልካዮ ኮይንካ ምቕራብዩ ዘይወሓጠሉ እምበር፡ ቃል ዓጺፍካ ዝምልከተካ ገዲፍካ ኣብ ዘይምልካ ምህውታትስ ናተይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ኣካይዳ እዩ። ቅድሚ 3 ዓመታት፡ ከምዚ ለንቅነ ክዛረብ እንከሎ፡ ብዛዕባ መጻኢ ሕርሻዊ ቁጠባዊ ልምዓት ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ ነቲ ጋዜጠኛ “ብዛዕባዚ ግብራዊ መልሲ ክህበካ 3 ኣዋርሕ ጥራይ ተጸበየኒ” ክብሎ እንከሎ ይዝከረኩምዶ? ክሳብ ሕጂ ከኣ ነዚ ብዝምልከት ንሱ ኣይመለሰን፡ ስለምንታይ ኣብ ቃልካ ዘይጸናዕካ ዝብል ህዝባዊ ደሃይ እውን ኣይተሰምዐን። በዚ ከኣ እነሆ እቲ ስርዓት ሻዲኑ ንዕቀቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሰማይ ዓሪጉ።
ሕቶ ምቕራብን ዘይምቕራብን ናይቲ ሓታቲ መሰል እዩ። ኢሳይያስ ንህዝባዊ ሕቶ ልባዊ ቀጥታዊ መልሲ ክህብ ግና ካብ ትጽቢት ወጻኢ እዩ። ምኽንያቱ ናቱ ረብሓ ንህዝባዊ ሕቶ ብምዕባጥ እምበር ብምምላስ ስለ ዘይረጋገጽ። ምናልባት ነቲ ደቂ ልቢ ገርሃ ዘቕርብዎ ሕቶታት፡ ከም ሓደ እታዎ (input) ናይ ስለያዊ ተግባር ክወስዶ ከም ዝኽእል ምግማት ኣብ ቦታኡ እዩ። ናይ ጥፍኣት ማሃንድሳቱ ካብዚ ነቒሎም ህዝቢ ዘዕሽውሉ ወይ ዝቐጽዕሉ ሜላ ክስእሉ ይኽእሉ። ካብዚ ሓሊፉ መላሳይ እምበር ሓታታይ ኣብ ዘይወሓዳ ሃገር ኤርትራ “ሕቶታትኩም ናብ ዲክታቶር ኢሳይያስ ላኣኹ” ዝብል ነጋሪት ምህራም ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
ብዛዕባ ጅግና ሓርበኛ ዑስማን ኣሕመድ ኣብ ስመር-ሩም 1 ዝቐረበ መግለጺ ፍስሃየ ሓጎስ
ንታሪኽ ሂወትን ኣበርክቶ ኣብ ቃልስን ናይ ብ26 መስከረም 2016 ዝዓረፈ ዑስማን ኣሕመድ ዝገልጽ ሓበሬታ “ጅግና ሓርበኛ ዑስማን ኣሕመድ ብሰላም ዕረፍ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብፍስሃየ ሓጎስ ብ3 ጥቅምቲ 2016 ኣብ መርበብ ሓርነት.ኦርግ ተለጢፋ ዝነበረት ኣብ ስመር-ፓልቶክ ሩም 1 ተነቢባ ምይይጥ ተኻይዱላ ንስድራ ቤት ዑስማን ሓገዝ ንምውፋይ ውን ተበግሶታት ተወሲዱ ነይሩ። ንዝያዳ ሓበሬታ ጋሻ መጺኡ ከብርህን ሕቶታት ክምልስን ብዝቐረበ ጠለብ፣ ፍስሃየ ሓጎስ ብ19 ሕዳር 2016 ቀሪቡ ዘካየዶ ጽማቝ ምይይጥ ቀጺሉ ቀሪቡ እነሆ።
ዝኸበርኩም ኣመሓደርትን ተሳተፍትን ስመር ገዛ፡
መጀመርያ ሰላምታይ ንዅልኹም ከቕርብ እፈቱ። ቀጺለ ጅግና ስዉእ ዑስማን ኣሕመድ መን ምዃኑን ኣበርክቶኡ ኣብ ተጋድሎና ንሃገራዊ ናጽነት፣ ኣገልግሎቱ ኣብ መደበር ኣካለ-ጽጉማንን ቤት ትምህርቲ ስደተኛታት ወዲ ሸሪፈይን ከም ጋሻ ቀሪበ ንኽሕብር ብዝተገብረለይ ዕድመ እናመስገንኩ፣ ዝፈልጦ ክሕብር እነሆ ቀሪበ። ስመር ገዛ ንኸምዚኦም ዘይተዓለሎም ጀጋኑ (unsung heroes)፤ዝግብኦም ክብርን ሌላን ንምሃብን ስድራ ቤቶም ንምርዳእን ናይ ምይይጥ መደብ ምስርዑ፣ ናይ መጀመርያኡ ከምዘይኰነ፣ ኣነ ብዝዝክሮ’ኳ ንኽብሪ ጅግና ወዲ ዓሊ’ውን ተመሳሳሊ መደብ ጌሩ ስለዝነበረ ምስጋና ዝግብኦን ንክቕጽሎ ድማ ክተባባዕን ክድገፍን ከምዘለዎ ከዘኻኽር እፈቱ።
ዑስማን ኣሕመድ መን’ዩ፡
ካብቲ ብማሕበር ኣካለ ጽጉማን ንሓገዝ ዝሓትት ቪድዮ ኣብቲ መደበር ዝነብሩ ኣባላት ድሕረ-ባይትኦም ዝሓበርዎ፣ ዑስማን’ውን ባዕሉ ካብ ዝሓበሮ መሰረት ብምግባር “ስመይ ዑስማን ኣሕመድ መሓመድ፡ ዝተወለድክሉ ዕለትን ዓድን፡ 1956 ዓ.ም. ኣብ እምባ ደርሆ፣ ሓማሴን፡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈክሉ ዕለት፣ ወርሒ ግንቦት 1976። ኣባል በጠሎኒ 669 ኰይነ እናተቓለስኩ ከሎኹ፣ ኣብቲ ብ1978 ዓ.ም. ንሓራ ዘውጻእናየን ከተማታት ንምሓዝ፣ ብደርጊ ዝተኻየደ ዳግመ-ወራር፣ ኣብ መረብ ድሕሪ ናይ ወርሕን ፈረቓን ዝወሰደ ውግእ ምርብራብ ተደፊእና፣ ዓድዃላን መንደፈራን ሒዙ ንዓረዛ ክወርድ እንዳተኸላኸልና ከለና ኣብ ዓደ-በዛ ተወጊአ የማነይቲ ኢደይ ተቖሪጻ።” ድሕሪኡ ኣብ ሕብረተሰብኣዊ/ ክፍሊ ትምህርቲ ተመዲቡ ክሳብ ንሱዳን ተደፊእና ዝኣተናሉ ጊዜ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ ሱዳን/ ከሰላ ቤት ትምህርቲ ስደተኛታት ከምኡ’ውን ኣብ መደበር ውጉኣት ሓርነት ኣገልግሎቱ ክቕጽል ጸኒሑ።
ስዉእ ሓርበኛ ዑስማን ኣሕመድ መሓመድ፡ 1956 – 2016
እዛ ስእሊ እዚኣ ዑስማን፣ ለባም፣ ጽኑዕ፣ ሕጉስ፣ ፈታው ተማሃሮኡን ህዝቡን ምንባሩ እያ ተዘኻኽር።
ንዑስማን ካብ 1979 ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ትምህርቲ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ መደበር ላኮየብ፣ ባርካ ብሓባር እንከሎና ጀሚረ እየ ዝፈልጦ። ካብቲ ጊዜ’ቲ ጀሚርና ክሳብ ዝዓረፈሉ ዕለት ን37 ዓመት ብጾትን መሳርሕትን ኔርና። ብዛዕባ ኵነታት ጥዕንኡ ይፈልጥ እኳ እንተነበርኩ በቲ ዝህበኒ ዝነበረ ደሓን’የ ብኣይ ኣይትሻቐል ዝብል ሓበሬታ ከይመውት ፈሪሐሉ ኣይፈልጥን፡ ዓሪፉ ምስ ሰማዕኩ ግን ከምቶም ኵሎም ዝፈልጥዎን ናይ ቀረባ ብጾቱን መሳርሕቱን ሰንቢደ። ኣብቲ ዝጸሓፍ ዝነበረ ናይ ሓዘን መግለጺ ብዙሕ ተባሂሉ፡ ሓደ ዝሰንበደ ብጻይ ግን ሓዘኑ ብሓንቲ ቃል “ተዘሚትና” እትብል ኣስፊሩ፣ ካልእ ኣይበለን። እወ እቶም ከይሰልከየ ዘገልግሎም ዝነበረ ተመሃሮን ወለድን ናይ ሓርነት ኣካለ-ጽጉማንን፣ እቶም ነቲ መደበራት ንምምዋል ኣብ ድያስፖራ ዝነጥፉ ገብረቲ ሰናይ ከም ሞቶር ኰይኑ ኵሉ ዓይነት ሓብሬታታትን ጸብጻባትን ዝህቦም ዝነበረ ኣገልጋሊ ተዘሚቶም።
ሞያን ኣበርክቶን ዑስማን፡
ዑስማን ኣባል ቦርድ ናይ (ADE Association of disabled Eritreans) ማሕበር ኣካለ-ጽጉማን’ዩ፡ ኵሎም ኣባላት ናይቲ ቦርድ ኣብ ድያስፖራ እዮም ዝነብሩን ዝነጥፉን፣ ኣብ መደበር ከሰላ ዝውክሎም ዑስማን እዩ ነይሩ። እታ ቀንዲ መዋሊት ናይ ቤት ትምህርቲ ወዲሸሪፈይ ኣብ ጀነቭ እትነጥፍ ማሕበር (ASEE) ወኪላ ዑስማን’ዩ ነይሩ። ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከብ ቦርድ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ማሕበር (EDA Eritrean Democratic Association) ዘበርክቶ ሓገዝ ንቤት ትምህርቲ ወዲሸሪፈይን መደብ ማዕዶ ወላድን ብዑስማን እዩ ዝመሓደር ነይሩ። ዘይሕለል ጻዕረኛን ብቑዕን ኣመሓዳሪ እዩ ነይሩ። ዑስማን ብቛንቋታት ትግርኛ፡ ዓረብኛን እንግሊዝኛን ከምኣድላይነቱ እናተጠቕመ ምስ ኵሎም ኣብ ድያስፖራ ዝነብሩ መሳርሕቱ ብስካይፕ፣ ኢመይል፣ ተለፎን ይራኸብ። ጸብጻባቱ ድማ ብጽሑፍ፣ ቅጥዕታት፣ ቪድዮን ስእልታትን ናይ ምትሕልላፍ ብቕዓት ዝነበሮ እዩ። ነዚ ኵሉ ድማ ብሓንቲ ኢዱ እዩ ዝገብሮ ነይሩ።
ቤት ትምህርቲ ስደተኛታት ኣብ ከሰላ በቲ ኣብ እዋን መግዛእትን ድሒሩ ቀጺሉ ዘሎ ጭቆናን ካብ ትምህርቶም ተመዛቢሎም ትምህርቶም ብኤርትራዊ ባህሎምን ቋንቍኦምን ዝቕጽልሉ ቤት ትምህርቲ ክምስረትን ከፍርን ክዉን ዝገበሩ ብዙሓት ብህይወት ዝሓለፉን ዘለዉን እዮም። ኣብዚ ኣጋጣሚ’ዚ ነቶም ቅድሚ ዑስማን ኣገልጊሎም ካብ ዝሓለፉ ጀጋኑ ስዉኣት መምህር ሓድጉ ገብረትንሳኤ፣ መምህር ምኪኤል ጋብርን ኣባ ማሪኖ ሃይለን ንዝክር። እዚ ቤት ትምህርቲ’ዚ ምቛሙን ምቕጻሉን ክረጋገጽ ብዙሕ ጻዕርታትን ክእለትን ተወፋይነትን ዝሓትት ምዃኑ ዘይስሓት’ኳ እንተኾነ፣ ገለ ካብኡ ንምጥቃስ ግን፡ ንቤት ትምህርቲ ዝኸውን ቦታን ናውትን ፣ ብቑዓትን ውፉያትን መማህራን ምርካብ፣ መካየዲ ባጀት፡ ነዚ ክምውሉ ዝኽእሉ ግዱሳት ኤርትራውያን ትካላትን ውልቀ-ሰባትን ከምኡ’ውን ለገስቲ ናይ ወጻኢ ግብረ-ሰናይ ማሕበራትን ረኺብካ ብብቑዕ ሓበሬታ ከተዕግቦም ምኽኣል ወሳኒ ዕማም’ዩ። ምስ ዞባዊ ምምሕዳር ከሰላ ዝካየድ ርኽክባትን ብፍላይ ካብ ተሃላለኽቲ ውድባትን ጸላእትን ንጉዕዞ’ቲ ቤት ትምህርቲ ንምዕንቃፍ ዝፍኖ ምድንጋራት ምክልኻል ከቢድ መኸተን ጽንዓትን ዝሓትት እዩ። ስዉእ መምህር ዑስማን ኣሕመድ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ነቲ ኵሉ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ዕማማት ብብቕዓትን ተወፋይነትን ኣገልጊሉ ሓሊፉ።
እዚ ቤት ትምህርቲ’ዚ ካብ 600 – 800 ተሞሃሮ ካብ ቀዳማይ ክሳብ 8ይ ክፍሊ ን34 ዓመታት ክምህር ዝጸንሐ፣ ብዙሓት ተመሃሮ ኣፍርዩ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ኮለጃት ቀጺሎም ተመሪቖም ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ተዋፊሮም ዘለዉ ዘፍረየ፡ ከምኡ’ውን መደበር ኣካለ-ጽጉማን ንናይ ሓርነት ስንኩላን መነባብሮን ሕክምናን ተማሊኡ ኣገልግሎቱ ንኽቕጽል ሓልዮትናን ኣገልግሎትናን ክቕጽል ነዘኻኽር። “ተቓላሳይ ይሓልፍ ቃልሲ ግን ይቕጽል” ከምዝብሃል ዝሓለፉ ተቓለስቲ ተኪእና ክንቅጽል ከምዘሎና ሓደራ ዘድልዮ ኣይኰነን።
ሳባ ቀለተ ናብ ከሰላ ብጉዳያ ከይዳ ንስድራ ስዉእ ዑስማን ማለት ንበዓልቲ ቤቱን ደቁን ረኺባ ጽንዓት ይሃብኩም ብምባል ኵነታቶም’ውን ኣጽኒዓ ስለዝተመልሰት ንተሳተፍቲ ስመር ሩም ተወሳኺ ሓበሬታ ኣቕሪባ። ከምኡ’ውን ኣስገደት ምሕረትኣብ፣ ዋና ጸሓፊት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ማሕበር ምስ ዑስማን ዝነበራ ናይ ስራሕ ዝምድና መሰረት ብምግባር ተዘክሮታታ ኣካፊላ።
ካብ ብሕቶን መልስን ዝቐረበ ነጥብታት ኣብ’ዚ ዝስዕብ ይጠቓለል፡
- ቅድሚ መስዋእቱ ዝነበሮ ሕማም ከመይ ነይሩ፡ ሕማሙ ናይ ኵሊት ድኻም’ዩ ነይሩ፣ እናበርትዖ መጺኡ ኣብ ምትካእ ኵሊት ከየርከበ ዓሪፉ።
- ንሒዝዎ ዝነበረ ሓላፍነታት መን ይትክኦ፡ እቲ ስራሕ ይቕጽል ከምዘሎ ንፈልጥ ኢና፡ ኣብ ቦትኡ መን ከምዝተተክአ ግን ዝፈለጥናዮ የለን።
- ነቲ መደበራትን ስድራ ቤቱን ንምርዳእ ብስሙ ፋውንደሽን ተተኺሉ ስርሑ ክጅመርን ክቕጽልን እርኢ፡ እዚ ርእይቶ’ዚ ሕጂ ንመጀመርያ ጊዜ እየ ዝሰምዖ ዘለኹ፣ ብወገነይ ዝድግፎን ዝቕበሎን ሓሳብ’ዩ፣ ኣብ ተግባር ንኽውዕል ግን ብኡ ዝግደሱ መስርሕ ምቛሙ ከበግሱ ስለዝድለ ኣብ ስመር ሩም ክብገስ ዝድገፍ’ዩ። ካብ ተሳተፍቲ ስመር ሩም ተመሃሮ ናይ ዑስማን ዝነበሩ ተዘክሮታቶምን ኣኽብሮቶምን ገሊጾም። ስድራ ቤት ዑስማን ንምርዳእ ምእካብ ወፈያታት ተኻይዱ ኣኼባ ብምምስጋን ተደምዲሙ።
ፍስሃየ ሓጎስ


text:
- መእተዊ
- | ክንክንን ጥዕናን
- | ምእለይ ኣረጋውያን
- | ንግዝያዊ ምእለይ ኣረጋውያን
ንግዝያዊ ምእለይ ኣረጋውያን
ንናይ ሓጺር ግዜ ኣገልግሎትን (Korttidsboende) ምልምማድን ትረኽበሉ ብናይ ምምሕዳር ዝግበረልካ ግዚያዊ ምእለይ ክፍሊ እዩ።
ሓደ ካብ ስድርኡ ወይ መቕርቡ ኣብ ገዝኡ ንዝኣሊ ዘሎ ሰብ ዕረፍቲ ክረክብ ምሉእ መሰል ኣለዎ። ስለዚ ዕረፍቲ ኣብ ዝወጻኻሉ ግዜ ንሓጺር ግዜ ኣብ ናይ ግዚያዊ መእለይ ኣረጋውያን ኣብ ዝመረጾ ቦታ ክእለ ይጸንሕ።
ሕቶ ምስ ዝህልወኩም በዚ ኣድራሻ ርኸቡና፡
”Omvårdnad Direkt”
ካብ ሶኒ – ዓርቢ 8:00-16:30
ቴሌፎን – 0270-756 56
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
እቲ መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣተኵይሩ ንኽመያየጥ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝጸውዕዎ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ኣብ ዝጅመረሉ ቅድሚ ክልተ ሰሙን እቲ ብር.ሊ.ጳ. ጳውሎስ ሻድሻይ ዘቖምዎ ስሩዕ ሓዋርያዊ ቅዋም ሲኖዶሳውነት ትርጉምን ፍጻሜን ዝስዕብ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ Episcopalis communio – ኤጲስ ቆጶሳዊ ሱታፌ ብዝብል ኣርእስቲ ዘጽደቕዎ ሓዋርያዊ ቅዋም ሲኖዶስ ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ብወግዒ ንንባብ ከምዝበቕዔ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ንሕዝበ እግዚኣብሔር ጽን ምባልን ምምኻርን ከምኡ እውን ሓንቲ ሲኖዶሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝያዳ ነገራት ብሰፊሕን ብዝተፈላለዩ ኵርናዓት ክርእዩ ዝሕግዞም ምዃኑ ብሰፊሕ ዝትንትን ኤጲስ ቆጶሳዊ ሱታፊ ብዝብል ኣርእስቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝደረስዎ ሓዋርያዊ ቅዋሜ ጳጳሳት ሲኖዶስ ነቲ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ዝጅመር መበል 15 መደበይና ሲኖዶስ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ጠቕላሊ ጉባኤ ንኽጅመር ክልተ ሰሙን ኣብ ዝተረፈሉ እዋን ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ብኽታሞም ኣብ ዘውጽእዎ ሓዋርያዊ ቅዋም፡ ልክዕ ቅድሚ 53 ዓመት ጳውሎስ ሻድሻይ ዕለት 15 መስከረም 1965 ዓ.ም. ዘመላኸትዎ ናይ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ውርሻ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ኣዚዮም ጥንቃቔን ስነ ምርምራዊ ፍልጠትን ዝሓቱ ሕቶታት ምእንቲ ናይ መላእ ቤተ ክርስቲያን ጥቕሚ ብብቕዓት ንምምልካት ዘብቅዖ ኣብ መንጐ ናይ ሮማ ጳጳስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳትን ብፁዓን ጳጳሳትን ሲኖዶስ ንውጽኢታውን ስሉጥ ምትሕብባር ዝድግፍ ምዃኑ ኣመልኪቶም፡ እዚ ቤተ ክርስቲያን ንሓድሽ ኣገባብ ኣስፍሆተ ወንጌል ብሓደ ቀጻሊ ናይ ተልእኾ ኩነት ኣብ ዝብል ኣገልግሎት እቲ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ኣብ እዋናዊ ዓለም ብቑዕ ናይ ኣስፍትሆተ ወንጌል መትረብ ክኸውን ዝተጸውዐ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ።
ናይ ሲኖዶስ ጠቕላሊ ቤት ጽሕፈት
ብዓንተዉኡ ር.ሊ.ጳ. ሞንቲኒ እቲ ናይ ብፁዓን ጳጳሳ ሲኖዶስ ስሩዕ ቅዋሜ ቤተ ክርስቲያን ግዚኡ ምስ ዝሓቶ ኵነት ክትስጉምን ናይ ገዛእ ርእሱ ምምሕያሽ ኣብ ሲኖዶስን ቤተ ክርስቲያንን ክህልዎ ግድን ዝብል ምዃኑ ኣብቲ እዋን ሓቢሮም ከምዝነበሩን፡ በዚ መሰረት’ዚ ከኣ ኣብ 2006 ዓ.ም ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 Ordo Synodi - ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ መምርሒ ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ስሩዕ ቅዋሜኡ ዝሕድስን ዘእውንን ዘውጽእዎ ሰነድ ይምስክሮ፡ ብፍላይ ነቲ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ብሓደ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፍን ብፍሉይ ኣማኸርቲ ብፁዓን ጳጳሳት ክቐውም ከምዝገበሩን እዚ ኸኣ ናይ ብፁዓ ጳጳሳት ሲኖዶስ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ኣገልግሎት ዘደልድል እዩ።
ንመላእ ቤተ ክርስቲያን ካብ ብፁዓን ጳጳሳት ዝቐርብ ሓሳብን ለበዋን
ኣብ ቅድሚ እቲ እዋኑ ዝጠልቦን ዝተፈላለዩ ሕቶታት ህጹጽን ሕቡር ናይ ቤተ ክርስትያን መልሲ ዘድልዮ፡ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቀረባ ዓመታት ዝተራእየ ሓቂ ክኸውን እንከሎ እዚ ኵነት’ዚ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ናይ ሲኖዶስ ድላይ ክብ ከብል ገይሩ እዩ፡ … ሲኖዶስ መላእ ጓሶት ነቲ ንሳቶም እውን ብጸጋ ምስጢረ ጥምቀት ዝሓብርዎ ቅዱስ ሕዝበ እግዚኣብሔር ንኸገልግሉ ዝተጸውዑ ምዃኖምን፡ መላእ ብፁዓን ጳጳሳት ንእዋናዊ ሕቶታት ስሉጥን ብቑዕን ኵላዊ መልሲ ክወህብሉ ዝግብኦም ሕቶታት ብተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ተመሪሖም ክእንግዱን ግብእ መልሲ ክህብሉ ዘኽእል ኵነት እዩ።
ምስማዕ
ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ዝኣወጅዎ ኤጲስ ቆጶሳዊ ሱታፌ ዘርእስቱ ሰነድ መምህርን ተመሃራይን ማለት መምህርን ደቀ መዝሙርን ነቲ ንሕዝበ እግዚኣብሔር ዝዛረብ ድምጺ ክርስቶስ ክሰምዑን ናይቲ ድምጺ ልኡኻት ንኽዀኑ ብሓባር ናይቲ ኣብ ዝእመን እምነት ዘሎ ዘይምጋገይ ኣገባብ የቕርቡ፡ በዚ ምኽንያት’ዚ ሲኖዶስ ድምጺ ሕዝበ እግዚኣብሔር ጽን ዝበሃለሉ ንምእመናን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘማኽር ንሱ ኸኣ እውነተይና ኤጲስ ቆጶኣዊ ዝዀነ ኣገዳሲ ኣካል ምስ ዝኸውን ፍልዩን ሓለፋን ዘለዎ ኩነት ይኸውን፡ ስለዚህ ሲኖዶስ ካብ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ዝተነጸለ ኣይክኸውንን እዩ፡ ሲኖዶስ ናይ ሕዝበ እግዚኣብሔር ድምጺ ንናይ ብፁዓን ጳጳሳት መጋበርያ እዩ፡ ስለዚህ እዩ ድማ ጉባእያውነት ወይ ውን ሲኖዶሳውነት ዝንበሮን ኣብ መንጐ ጓሶትን ምእመናንን ጳጳሳትን ር.ሊ.ጳጳሳትን ጥልቂ ሱታፌ ዝምስከረሉ ዝኸውን።
ናይ መላእ ክርስቲያን ሕብረት
ካብቶም ናይ ሲኖዶስ ንጥፈታት ሓደ ኣብ መንጐ ክርስቲያን ነቲ ፍቓድ ጐይታ ዝዀነ ሓድነት ምጽናዕ ዝብል እዩ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ኣቢሉ ንቤተ ክርስቲያን ዓብይ ድጋፍ ይኸውን (ሓደ መታን ክዀኑ ዝብል ናይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዓዋዲት ተመልከት)።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 118 guests and no members online
- Details
- Written by ብኣማኑኤል ሳህለ:
- Published: 15 December 2017
ባህልን መንነትን ኤርትራ
ባህሊ ናይ ኩሉ ሕብረተሰብ ማተሪያላውን ማሕበራውን መንፈሳውን መንነት ዘንጸባርቕ ብምዃኑ፡ ዓድን ማይቤትን ሃገርን ከይተፈጥረ ኸሎ ዝነበረን፡ ኩሉ ግዜ ድማ ንወድሰብ ከም ጽላሎቱ ኾይኑ ዘሰንዮ ዝነበረን ዘሎን ተርእዮ እዩ። ባህሊ ዘይብሉ ሕብረተሰብ ኪህሉ ኣይክእልን። ባህሉ ዘጥፍእን ናይ ካልእ ዚልቃሕ ወይ ዚርዕም ሕብረተሰብ ግን ኣሎ። ሃገር ክንብል ከሎና፥ ካብ ቀደም ሰብ ዝነበሮ ወይ ብሓደ ምኽንያት ወይ ኣጋጣሚ ካብ ብዙሕ ሸነኻት ሰባት እተኣኻኸቡሉ፡ ብማእከላዊ መንግስቲ ዚመሓደር፡ ሓባራዊ ቁጠባዊ ምትእስሳርን ሓባራዊ ረብሓን ዚጥርንፍ፡ ከምኡውን ሓባራዊ ወይ እተፈላለየ ባህሊ ዚኽተሉ ሰባት ዝሓዘ፡ ብዶባት እተደረተ ጀዮግራፍያውን ፖለቲካውን ክልል እዩ።
ባህሊ ብወራር ወይ ብምጽናት ህዝቢ ኪጠፍእ ወይ ኪሃስስ ይኽእል እዩ። እቲ ብጠንቂ ወራር ባህሉ ዘጥፍእ ሕብረተሰብ ግን ፈትዩ ኣይፈትዩ ናይቲ ወራሪ ባህሊ ኪወርስ ወይ ኪርዕም ባህርያዊ እዩ። ከመይሲ ሓደ ሕብረተሰብ ብዘይ ባህሊ ወይ መንነንት ኪቕጽል ዚኽእል ስለ ዘይኮነ። ናይ ባህሊ ምጽናት ኣብነት ንምሃብ፡ እቶም ናይ ኣመሪካ ብስም ቀያሕቲ ህንዲ (ረድ ኢንድያንስ) ዚፍለጡ ዝነበሩ ኣብ እተፈላለየ መዓስከራት ከም ዚቕመጡ እተገብሩ፡ ከምኡውን እቶም ኣብ ኦስትረልያ ከም ኣቦሪጂኒስ ዚፍለጡ ኣህዛብ ኪጥቀሱ ይኽእሉ።
ሓንቲ ሃገር እውን ብወገና፡ ብገለ ፖለቲካዊ ምኽንያታት ክትፍጠር ትኽእል እያ፡ ከምኡውን ምስ ካልእ ሃገር ብምጽምባርን ብወራርን ክትጠፍእ ትኽእል እያ። ኣብ ጥቓ ሩስያ ዝነበራ ብዙሓት ሃገራት ብግዜ ሶቪየት ሩስያ ጠፊአን ነይረንሲ ድሕሪ ምውዳቕ ሶቭየት ሩስያ ተቐልቂለን። ብ 1795 እውን ፖላንድ ከም ሃገር መጠን ብጎረባብቲ ሃገራት ተመናጪታ ካብ ካርታ ዓለም ጠፊኣ ከም ዝነበረት ጸኒሓ ግን ናብቲ ንቡር ቅርጻን ክብረታን ከም እተመልሰት ኣብ ታሪኽ ተመዝጊቡ ኣሎ። ቅድሚ ኤርትራ ምፍጣራ ናይቲ ኣብቲ ከባቢ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ባህልን መንነትን ኣብ ድሩት ፊውዳላዊ ክልላት እተመስረተ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዜቲ ሃገራውነት ዘይኮነስ ኣውራጃውነት ወይ ቀቢላውነት እዩ መለለዪ ህዝቢ ዝነበረ፡ ከመይሲ ኣብቲ ቦታ፡ ኤርትራ እትብሃል ኣብ ፍሉጥ ዶባትን ኣብ ሓባራዊ ቑጠባን ማእከላዊ ምሕደራን እተሰረተት ሃገር ኣይነበረትን። ነዚ ክዉንነትዚ ዝበጽሓቶስ ብግዜ መግዛእቲ ጣልያንን ብድሕረኡን እዩ።
ዘመናዊት ኤርትራ፥ ማለት እታ ባሕሪ ነጋሽ ወይ መረብ ምላሽ ተባሂላ እትጽዋዕ ዝነበረት ኤርትራ ዘይኮነትስ፡ እታ ፍሉጥን ሕጋውን ዶባት ዘለዋ ኤርትራ፡ ብ1891 ብግዜ ጣልያን እያ ተፈጢራ። ህዝቢ ናይታ ቅድሚ ጣልያን ዝነበረት ኤርትራ፡ ፍሉይ ሃገራዊ መንነትን ስምዒት ኤርትራውነትን ኣይነበሮን። ኣብ ዝኾነ ፊውዳላዊ ስርዓት፡ ናይ ሃገራውነት ስምዒት ከም ዘየልቦ ኣብ ታሪኽ ኣቲና ክንምርምር ንኽእል ኢና። ንኣብነት ዘመናዊት ኢጣልያ ብ1871 እያ ተፈጢራ፡ ቅድመኡ ግን ንዘመናት ኣብ ዓሰርተታት ዝኾና ፊውዳላዊ ግዝኣታት ተመቓቒላ እያ ትቕጽል ዝነበረት። ኣብቲ ግዜቲ እቲ ናይ ኢጣልያንነት ስምዒት ወይ መንነት ገና ኣይተፈጥረን። በዝን ክንድዝን ከኣዩ፡ ገለ ሰብ ተረካብ-ዘረባ፡ ብ 1871 ሃገር ጣልያን ደኣምበር፡ ህዝቢ ጣልያን ኣይተፈጥረን ዚብሉ። እዚ ብሂልዚ ነታ ብ 1891 እተደኮነት ኤርትራ እውን ይምልከት እዩ። ስምዒት ሃገራውነትን መንነትን ኤርትራስ ቀስ ኢሉ ዝዓበየ ክዉንነት ደኣምበር፡ ኤርትራ ምስ ተፈጥረት ብሓደ ግዜ ዱብ ኢሉ ዝመጸ ክዉንነት ኣይኮነን።
ንኤርትራዊ ሃገራዊ ስምዒትን መንነትን ብዚምልከት፡ ኣብቲ ቅድመ ጥልያን ዝነበረ ዘመናት፡ ኤርትራዊ መንነት ዳርጋ ኣይነበረን ኪብሃል ይከኣል። ንሓደ ኣብቲ ቦታ ዝነብር ዝነበረ ሰብ እንታይ እዩ ዜግነትካ ኢልካ እንተ ትሓቶ ኔርካ እውን፡ ካብ ስም ዓዱ ምርቋሕን ወዲ ከበሳ እንተ ኾይኑ ድማ ሓበሻ እየ ካብ ምባልን ሓሊፉ ካልእ ሓበሬታ ኪህብ ዚኸአል ኣይነበረን። ከም ሓቂ ግን፥ ነታ ዜግነት እትብል ቃል እውን ዝፈልጣ ዝነበረ ኣይመስለንን። እቲ ባህልን ልምድን ግን ብኣውራጃውን ቀቢላውን ደረጃታት ኣብ በቦታኡ ነይሩ እዩ። ጣልያን ንኤርትራ ዶባታ ኣቕኒዑን ኣረጋጊጹን ኪገዝኣ ምስ ጀመረ፡ እቲ ኤርትራዊ መንነት ኣብቲ ህዝቢ ቀስ እናበለ እዩ ኪሰርጽ ዝጀመረ፡ ግን ኣዚዩ ድኹም እዩ ነይሩ። ኣብ ግዜ ወትሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ግን፡ እቲ ኤርትራዊ ስምዒትን መንነትን ካብቲ ዝነበሮ ኣዚዩ ልዒሉ ነይሩ ኪብሃል ይከኣል። ኣብዚ ድማ እቲ ናይ ምዕራባውያን ፖለቲካዊ ጽልዋታትን ደሞክራስያዊ ኣምራትን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከም ዝነበሮ ክንርስዕ ኣይግባእን።
ኣብ ግዜ መግዛእቲ ሃጸያዊትን ጸኒሑ ድማ ደርጋዊትን ኢትዮጵያ ግን እቲ ኤርትራዊ መንነት ዳርጋ ኣብ ጥርዙ በጺሑ ነይሩ ኪብሃል ይከኣል። ጸቕጥን ጭቆናን ኣብ ኩሉ ሕብረተሰብ ናይ ሓርነትን መንነትን መንፈስ ከም ዘለዓዕል ኣብ ታሪኻት ክንርእዮ አንኸአል ሓቂ እዩ። ኤርትራዊ መንነትን ሃገራዊ ስምዒትን ምሉእ ብምሉእ ኣብ ጥርዙ ኪበጽሕ ዝኸኣለ ግን ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ብረታዊ ቃልስን ኣብተን ድሕሪ ናጽነት ዝቐጸላ ገለ ዓመታትን ጥራይ እዩ። ግንከ ብትሽዓተ ብሄራት ዝቖመት ኤርትራ ሓባራዊ ኤርትራዊ ስምዒት ይሃልዋ እምበር፡ ሓባራዊ ባህሊ ኪህሉዋ ይኽእልዶ? ምናልባት ጌና ኤርትራ ክትምስረት ከላ ኣይነበረን ይኸውን፡ ጸኒሑ ግን ብናይ ሓባር ምዕባለን ንግድን ትምህርትን ከምኡውን ኣንጻር ጭቆና ብዝቐንዐ መንፈስን፡ ብማእከላዊ ምሕደራን፡ ካብ ኩሉ ዝዓበየ ግን ብናይ ሜዳ ተመክሮን ናይ ሳዋ ናይ መንእሰያት ምትእኽኻብን ምሉእ እኳ እንተ ዘይኮነ ብሓፈሻ ግን ኪልለ ዚኽእል ሓፈሻዊ ኤርትራዊ ባህሊ ተፈጢሩ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት፡ እቲ ርሱን ኤርትራዊ ስምዒት ኪቃጸል ምስ ጸንሐ፡ ኤርትራውነት ምስ ህግደፋውነት ከም ሓደ ኣምር ኮይኑ ኪረአ ጀመረ። ኣብ ልዕልዚ፡ ሳዋ ዝመንቀሊኡ ፍረ ዘይብሉ ናይ መንእሰያት ምንክርታት ቀጸለ፡ በዝን ክንድዝን ድማ እቲ ኣብቲ መንእሰይ ጕሂሩ ዝነበረን ኣብ ዓበይቲ ድማ ተስፋ ኣንቢሩ ዝነበረን ሓያል ኤርትራዊ ስምዒትን ብሩህ ራእይን እናቐሃመን እናሃሰሰን ከይዱ። ቀደም ብስነምግባሩን፡ ሓቦኡን ጅግንነቱን ቅኑዕነቱን ዚፍለጥ ዝነበረ ምሽክንክን ዘይኣመሉ ኤርትራዊ፡ ካብ ሃገሩ ተሰዲዱ ምሽክንክን ክብልን፡ ከይፈተወ ክሕሱን፡ ንሃገሩ ከይጥረዝ ኪጃጁን፡ ንዘየርብሖ ግን ግዜኣዊ ዕግበት ንዚህቦ ፕሮፓጋንዳን ሕልምን ኪግዛእን ኪዕሰብን ጀሚሩ። ካብዚ ብዝነቐለ ብርቱዕ ናይ መንነት ቅልውላው ይኹን ወይ ብምሒር መግዛእቲ ዘጥረእዮ ናይ ርእሰተኣማንነት ጸገም ከምኡውን ናይቲ ኩሉ ይከኣሎ ዚብል ህግደፋዊ መዝሙርን፡ መን ከም ኤርትራዊ ዚብል ቁምነገር ዘይብሉ ናይ ዘመንና ኤርትራዊ ጭርሖን ምኽንያት፥ ናይ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ጠባይን ባህርይን ናብ ባእስን ቆየቛን ምፍልላይን ናብ ምዝንጣልን ምንእኣስን ንኣይ ጥራይ ስምዑኒ ኣብ ናይ ምባል ደረጃን በጺሑ ኣሎ። እዚ ድማ ምስቲ ዝሓለፈ ኤርትራዊ ውርዙይ ባህርያት ከተነጻጽሮ ከሎኻ ብሓቂ ዘሕዝን እዩ።
ብገለ ኣጋጣሚ ምስ ገለ ኣብ ጎረቤት ሃገር ዝረኽቦም ሰባት ክዛረብ ከለኹ ዘዅርዓኒ ነገር እንተሎ፡ እቲ ሽማግለታትን ወለድን ጎረቤት ሃገር፡ ኣብ ኤርትራውያን ዘለዎም ግሩም ኣመለኻኽታ እዩ። ንሱ ድማ ከምዚ ዚስዕብ እዩ፥ ኤርትራውያን ቅኑዓት እዮም፡ ትኽ እዩ ዝረባኦም፡ ቅኑዓት ስለ ዝኾኑ ኸኣዩ ዝበኣሱ ወይ ዝነሃሃሩ፡ ኤርትራውያን ገንዘብ ከይሓዙ ኣይምርዓዉን እዮም ማለት ስቕ ኢሎም ብስድነታዊ መገዲ ሓዳር ኣይገብሩን፡ ኣየ ማርያም ኣስመራ ክትጥዕም፡ ኩሉ በሊዑ ይሓድር፡ ሓወይ ሓፍተይ ምባል ዘይፍለዮ ህዝቢ፡ ኤርትራውያን ተባላሓትቲ እዮም፡ ስራሕ ኣይጠፍኦምን፡ ስራሕ እንተ ዘይብሎም እውን ባዕላቶም እዮም ስራሕ ዚፈጥሩ ወዘተ. እዞም ከምዚ ኢሎም ዘዕለሉኒ ሰባት፡ ቀደም ኣብ ኣስመራ ዝነበሩ ኣዚዮም ዝሸምገሉ ኣቦታትን ኣዴታትን እዮም። ኣነ ድማ ብልበይ፡ እንቋዕ ደኣ ንኤርትራ ተመሊሶም ንባህልና ዝርእዩዎ ኣይኮኑ እብል። ህዝብናን ግሩም ባህልናን፡ ሃብትናን፡ ኮታስ ኩሉ ከም ዝጸነተ ዝፈለጡ ኣይመስለንን።
ኣብ ኤርትራ በቲ ስርዓት ዚበርስ ዘሎ ባህሊ፡ በቲ ናይቲ ስርዓት ፋሉላዊ ባህልን ልምድን ይትካእ ስለ ዘሎ፡ ኣብ ኩሉ ቦታታት ዓለም እንነብር ኤርትራውያን ከነስተብህለሉን ዓገብ ክንብሎን ሓላፍነት ኣሎና። ከምቲ ዘዕብየካ ወላዲ ኪጽይቐካ ዚኽእል፡ ዝገዝኣካ ስርዓት ድማ ከባላሽወካ ይኽእል እዩ። ካብቲ ብፍላይ ድሕሪ ናጽናት ኣብ ኤርትራ ዝለሓመ ሕማቕ ባህርያትን ልምድታት ሓድሓደ ንምጥቃስ፥ ንዓበይቲ ምዝንጣል፡ ዘይፍትሓውነት፡ ጉድለት ስድራቤታዊ ክብርታት (family values)፡ ጾታዊ ፋሉልነት፡ ካብ ጌጋይ እምሃር ዝመሰረቱ ሸለልትነት፡ ከንቱ ጃሃራ፡ ደረቱ ዝሓለፈ መስተን ዳንኬራን፡ ምድሃል፡ ምቊንጻብ፡ ምሽክዕላል ወዘተ.
ዝኾነ ኾይኑ፥ ባህልስ ኣብ ዘሎና ኣሎና፡ በቲ እንቕመጠሉ ዘሎና ባዕዲ ሃገር ብገለ መዳያቱ እተበከለ ይኹን ወይ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብህግደፋውን ወትሃደራውን ባህልታትን ልምድታት እተበረዘ ይኹን፡ ኣተዓራሪና ኾይኑ ወይ ከም ዘለዎ ሒዝና ናብታ መጻኢት ኤርትራ ከነሳግሮ ኢና። እቲ ሕጂ ከስግኣና ዘለዎ ጉዳይ ግን እታ ኤርትራ እትብሃል ሃገር ካብ ኢድና ንኸይትጠፍእ እዩ። ስለ ዝኾነ፥ ባህልናን ልምድናን ብምጽፋፍን ድሕነት ሃገርና ኣብ ቅድሚት ብምስራዕን ከከም ዓቕምና ክንጽዕርን ኣበርክቶ ክንገብርን ከም ዘሎና ክንርስዕ ኣይግባእን።
ብኣማኑኤል ሳህለ
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 123 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 15 December 2017
ብሓቂ ተመክሮ ንምውሳድ ቅሩብነት እንተዝህሉ፡ ካብ ቻይና ኢትዮጵያ ይቐርብ።
ካብ ድኽመቱ መታን ክእርም፡ ካብ ካልኦት ተመክሮ ክወስድ ቅሩብነት ዘለዎ ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ ምቑሉልነቱ ክፈልጥ ዘለዎ ድሌትን ማዕባላይነቱን የመልክት። ልምዲ ወይ ተመክሮ ክበሃል እንከሎ ግን ሓደ ገጽ ጥራሕ ኣይኮነን። ኣወንታዊ ተመክሮ ኣሎ። ኣሉታዊ ተመክሮ’ውን ኣሎ። ናይ ታሪኽን ቦታን ቅርበትን ርሕቀትን፣ ናይ ቋንቋን ባህልነት ተመሳሳልነትን ድማ ነናቱ ብልጫ ኣለዎ። ሕጽረታቱ ንምእራም ኣወንታዊ ተመክሮ ካልኦት ዝደሊ ፖለቲካዊ ሓይሊ ነዚ ኣብ ግምት ኣእትዩ ክብገስ ይግባእ። ክውንኖ ዝግባእ ከኣ ብውሕዱ ቅንዕና፡ ፍትሓውን ሓላፍነታውን ኣተሓሳስባ ’ዩ። ኣሉታዊ ተመክሮ ግን ሰባት ካብ ዝሓመቐ ናብ ዝሓሸ፡ ካብ ጌጋ ናብ ቅንዕና ክልወጡን ክምዕብሉን ስለዝደልዩ ብጥዑያት ኣእምሮ ድጉፍ ኣይኮነን። ኣሉታዊ ማለት ዘይቅኑዕ፣ ዘይፍትሓዊ፣ ዘይቅቡል ተመክሮ ስለዝኾነ ብሕብረተ-ሰብ ፍንፉን’ዩ። ውጉዝ’ዩ። ኣሉታዊ ተመክሮ ማእከሉ ውልቃውነት ወይ ጉጅላውነት ብምዃኑ፡ ሓባራውነት ንዝማእከሉ ቅኑዕ ሓሳብ፡ ብጸረ-ህዝቢ፣ ጸረ-ደሞክራስያዊ፣ ጸረ-ፍትሒ ዝኾነ ኣተሓሳስባ ምህራም’ዩ። ኣሉታዊ ትምህርቲ ንምውሳድ ግን ኣሉታዊ ባህሪ ምውናን እኹል’ዩ።
ቅኑዕ ሰብ፣ ህዝባዊ ሓላፍነት ዘለዎ ውድብ ወይ መንግስቲ፡ ኣንጻር ትምክሕታዊ ኣረኣእያ’ዩ። መን ከማይ ኣይብልን። ኩሉ ግዜ ተመሃራይ’ዩ። ዝረኽቦ ትምህርቲ፡ ፍልጠት ወይ ተመክሮ ካብ መን ብዘየገድስ፡ ንህዝቢ ይጠቅም’ዶ ኣይጠቅምን፡ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ልምዓት የረጋገጽ’ዶ ኣየረጋግጽን ካብ ዝብል ኩርናዕ’ዩ ዝመዝኖ። ህዝባዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ውድብ ወይ መንግስቲ፡ ቅድሚ ኩሉ ነብሱ’ዩ ዝፍትሽ። ምስ ነብሱ’ዩ ዝተዓረቕ። ብገምጋም ኣቢሉ ውሽጡ ፈትሹ ካብ ተመክሮኡ’ዩ ዝመሃር። ቀጺሉ ካብ’ቲ ንስለኻን ንዓኻን እናበለ ዝጭርሐሉ ሰፊሕ ህዝቢ ክረኽቦ ዝኽእል ኩሉ ዓይነት ትምህርቲ ይወስድ። ቀጺሉ ኣብ ቀረባ ርሕቀቱ ካብ ዝርከቡ ህዝብታት፣ ፖለቲካዊ ውድባት፣ መንግስታት፡ ዝሓለፍዎን ገና ዘሕልፍዎ ዘለውን ፖለቲካዊ ታሪኽን ተመክሮን’ዩ ዝመሃር። ካብ’ዚ ሰጊሩ ኣበየናይ መኣዝን ብዘየገድስ ኣብ ርሑቕ ርሕቀቱ ካብ ዝርከቡ ህዝብታት፣ ፖለቲካዊ ውድባትን መንግስታትን ዝጥቀምሉ ስርዓተ ምሕደራ እንታይ ይመስል፡ ተኸታቲሉ ኣንቢቡ ክወስዶ ዘለዎ ትምህርቲ ክወስድ ምፍታኑ ሕማቕ ኣይከውንን።
ውሽጡ ብግቡእ ከይፈተሸ ከይገምገመ፡ ብቋንቋ፣ ብታሪኽ፣ ብባህሊ፣ ብተመክሮ፣ ብደረጃ ማሕበረ ቁጠባዊ ምዕባለ ምስ ዝመሳሰልዎ ኣብ ቀረባ ርሕቀቱ ካብ ዝርከቡ ህዝብታትን ፖለቲካዊ ሓይልታቶምን ክወስዶ ዝግባእ ጠቓሚ ተመክሮ፡ ብዓይኒ ዕሙት ጽልኢ ሰጊሩ፡ እቲ ዝመርሖ ዘሎ ህዝቢ ዘይፈልጦ ኣብ ርሑቕ ርሕቀት ተጓዒዙ ተመክሮ ይወስድ ኣለኹ እንተበለ ካብ ነብሱ ምቅላዕ፡ ምትዕዝዛብን ዝሓልፍ ቁም-ነገር ክሓፍስ ኣይክእልን’ዩ። ካብ ህዝቡን ከባቢኡን ርሑቕ ተጓዒዙ፡ ኣብ ሰፊሕን ብዙሕ ኣኼበኛን ዝተሳተፈሉ ኣደራሽ ተረኺቡ ዘይናቱ ዘይባህሪኡ ክመስል እንተፈተነ፡ ከም’ቲ “ዝብእስ ኣብዘይፈልጥዎ ዓዲ ከይዱ ማእሲ ኣንጽፉለይ በለ” ዝበሃል ምስላ’ዩ ዝኸውን።
ጉጅለ ህግደፍ ብሓሳብን ብተግባርን ጸረ-ህዝቢ፣ ጸረ-ሰላም፣ ጸረ-ደሞክራሲ፣ ጸረ-ፍትሒ፣ ጸረ ምዕባለ’ዩ። ኣብ ማይ ቤቱ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው፡ ኣብ ህዝብታት ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዒ፣ ብሃገር ደረጃ ኣንጊስዎ ዘሎ ዝተጠናነገ ናይ ውድቀት ኣንፈት፣ ብውሽጥን ብደገን ኣጋጢምዎ ዘሎ ተነጽሎ ሓቢኡ፡ መንግስትና ህዝባዊ መንግስቲ’ዩ። ሓላፍነታዊ’ዩ። ብቑዕ’ዩ። ሃገረይ ናይ ሰላም ደሴት’ያ። መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት የኽብር’የ። ብሳላ ዝኽተሎ ዘለኹ ቅኑዕ ስትራተጂካዊ ኣንፈት ብገስጋስ ቁጠባዊ ምዕባለ ንቕድሚት ይምርሽ ኣለኹ እንተበለ፡ ንነብሱ ‘ምበር ንካልእ ከእምን ኣይክእልን። ኣፋዊ ዘይኮነ ግብራዊ ምዕባለ ተመዝግብ ዘላ ቻይና፡ ብመንጽር ምዕባለኣ ዝተዓየር ፖለቲካዊ መልእኽቲ ወይ ጽልዋ ንምምሕልላፍ ንዝዓደመቶ ናይ ልዕሊ 300 ዝኾና ፖለቲካዊ ውድባት መድረኽ ስለዝተዓደመ፡ ባህሪኡን ተግባሩን ኣሉታዊ ክንሱ ኣወንታዊ ትሕዝቶ ከም ዘለዎ፡ ኣብ ዓለም ንዘሎ ዘይምዕሩይ ፖለቲካን ንሱ ዝወለዶ ድሕረትን ድኽነትን ንምምካት መታን ክከኣል፡ ኣብ ዓለም ዘለው ደሞክራስያውያን ውድባት ምሕዝነቶም ከደልድሉ ይግባእ ዝቓናኦ መግለጺ ክህብ ምስማዕ፡ “መርዓት’ሲ ዘይወግሕ መሲልዋ ኣብ ቡኹራ …” ከም ዝበሃል ዕርቃኑ ንዝወጽአ ፖለቲካዊ ክፋኡ ዝኸወለ መሲልዎ’ዩ።
ምትእምማን ኣብ ዝረሓቖ ማይ ቤት፡ ካብ ህዝቡ ዝተነጸለ ፖለቲካዊ ህይወት እናሕለፈን ብኮሚኒስቲ ሰልፊ ቻይና ዝተዓደመ ኣኼባ በይጂንግ ከም ዕዱም ስለዝተሳተፈ ምስ ዓበይቲ ምውዓል ንበይኑ ዓቢ ዝገብር መሲልዎ፡ ነቲ ምስታፉ ጥራሕ ፍሉይ ኣትኩሮ ሂቡ፡ ኣቓልቦ ግሩሃት ንምኽሳብ ፕሮፖጋንዳዊ ወፍሪ ከካይድ ቀኒዩ። ሓሶት ዝዘራአ ሓሶት ምዕጻዱ ስለዘይተርፎ ግን፡ መሰረታዊ ደርባዊ ፖለቲካዊ ባህሪያቱ ዝያዳ ተቓሊዑ። ኣብ’ቲ ዓቢ መድረኽ ኣብ ገለ ናይ ገንዘብ ጎይቶት፡ ኣብ ገለ ከኣ፡ ናይ ፖለቲካ ኣያታት ንምርካብ ጸፋዕፋዕ ክብል ቀኒዩ’ዩ ተመሊሱ።
ኣብ ተራ ጽልኢ ዝተመስረተ ጸረ-ህዝቢ ደርባዊ ፖለቲካዊ ተፈጥሮኡ ኣይፈቕደሉ’ምበር፡ ርሑቕ ተጓዒዙ ንህዝብታት ኤርትራ ቀልጢፉ ዘይርደኦም ተመክሮ ደሳዊ ሰልፊ ቻይና ከምጸኣሎም፡ ከምኡ’ውን ናይ ገንዘብን ፖለቲካን ጎይቶት ክመርጽ ዘብዘብ ካብ ዝብል፡ ብዕድመ ድሕሪኡ ዝተወልደ፡ ኣዕቢየዮን ሓንጊረዮን እናበለ ከናሽዎ ካብ ዝፍትን፡ ኣብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ህወሓት/ኢህወደግ ምስ ክህልዎ ዝኽእል ናይ ኣፈጻጽማ ጸገማት ተኺልዎ ዘሎ ቅዋማዊ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት፣ ዘመዝግቦ ዘሎ ቁጠባዊ ምዕባለ፣ ዝጎናጸፎ ዘሎ ዝምድናታት ወጻኢ፣ ዝኽተሎ ዘሎ ኣገባብ ኣፈታትሓ ግርጭት ብኣወንታ ጠሚቱ ካብኡ ተመክሮ እንተዝወስድ፡ ፖለቲካዊ ቁስሉ እናሓደራ ካብ ዝረክስ ንምክልኻል ዕድል ምረኸበ ነይሩ፡፡
ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ሽግሩ፡ ብደርባዊ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ገምጊሙ፡ ጠንቂ ናይ’ቲ ጸገም ናይ ፖሊሲ ድዩ ናይ ኣፈጻጽማ? ናይ ዓቕሚ ሰብ ድሩትነት ድዩ ናይ ኣረኣእያ ምዝባዕ ኣስታት 35 መዓልታት ዝወሰደ ክትዕ ኣካይዱ። ከም ውድብ ዝነበርዎ ጸገማት ከይሓብአን ንካልኦት ከየሰከመን ተቐቢሉ። ክውሰድ ዘለዎ ኣራሚ ስጉምቲ ብምውሳድ፡ ዝያዳ መስመሩ ንምድሓንን ቀጻልነቱ ንምርግጋጽን ደረጃ ብደረጃ ምስቲ በዓል ቤት ዝኾነ ህዝቢ መድረኻት ከፊቱ ክመያየጠሉ ምዃኑ ብወግዒ ዝገለጸሉ ሃብታም ተመክሮ፡ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ቀረባ ርሕቀት ምስ ምህላዎም ሰሚዖምን ተገንዚቦምን’ዮም። ንህዝብታት ኤርትራ ምስ ጭቡጥ ማሕበረ ፖለቲካዊ ጸማቶም ዝዛመድ፡ ብቐሊል ቋንቋ ዝርደኦም ተመክሮ ድማ፡ እቲ ኣብ ቻይና ዝተጋበአ ዋዕላ ፖለቲካዊ ውድባት ዘይኮነ፡ ኣብ መቐለ ዝተኻየደ 35 መዓልቲ ዝወሰደ ኣኼባ ህወሓት/ኢህወደግ ዝተዛተየሉ ዛዕባታት፣ ዘነጸሮም ጉድለታት፣ ዝወሰዶ ኣራሚ ስጉሚታት፣ ሒዝዎ ዝወጸአ ፖለቲካዊ ኣንፈትን’ዩ። ስለዚ ኣትኩሮ መልእኽትና ናይ ቻይና ይኹን ናይ ካልእ ተመክሮ ኣይወሰድ ኣየድልን ዘይኮነ፡ ህዝብታት ኤርትራ ብቀረባ ዝፈልጥዎ ምስ ዘቤታዊ ፖለቲካዊ ጸገሞም እናወዳደሩ ብቐሊል ክመሃርሉ ዝኽእሉ ተመክሮ ቀዳምነት ምሃብ ዘለዎ ብልጫን ፖለቲካዊ ልቦናን ንምሕባር’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 11-12-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ገጣምን ድምጻውን ተወላዲ ኒካራጓ ካርሎስ መኺያ ጐዶይ ንር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ንመላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት ኣብ ኒካራጓን ማሕበራውን ሃገራውን ሰላም ንኽረጋገጽ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ውሑስ ክኸውን ስለ እቲ ዅሉ ጻዕሮምን ጸሎቶምን ዘመስግንን ስሌኦም ዝጽልይ ውሁድ ጥዑም ሙዚቃ ከምዘቕረቡ ክፍልፈጥ እንከሎ፡ መንግስቲ ኒካራጓ ንውድብ ሃገራት ኣመሪካ ተቓውሞኡ የስምዕ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ሃገራት ኣመሪካ ውድብ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ልዊስ ኣልማግሮ ብዛዕባ ኣብ ኒካራጓ ዘሎ ውጥረትን ጥሕሰት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኰኒኖም እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ኒካራጓ ካብ ስልጣኑ ክለቅቕ ዝጽውዕ ዝሃብዎ መግለጺ ካብ መንግስቲ ኒካራጓ ብርቱዕ ናይ ተቓውሞ መግለጺ ከምእተወሃበሉ ክፍለጥ እንከሎ፡ እቲ ናይ መላእ ሃገራት ኣምሪካ ውድብ ብጀካ ኣብ ኒካራጓ ኣብ ቨነዝዋላ ዘሎ ጥሕሰት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን እውን ክምዝዀነነ ይንገር።
ሻቕሎት ብሔራውያን ዓለም ለኻውያን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ማሕበራት
ኣብ ኒካራጓ ዘይመግስታውያን ማሕብራት ጥርናፌ ሓልዮ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን መንግስቲ ሃገሮም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ዓመጽን ጥሕሰት ናይ ሰብኣዊ ምሰልን ክብርን ርእሰ ብሔር ዳኒኤል ኦርተጋ ዝወስድዎ ዘለዉ ጸረ ሰብኣዊ ስጉምትታት ብዓለም ሃቆፍ ደረጃ ዘቃልዕ መደብ ዓለም ለኻዊ ዑደት ከምዘሰናደወ ክንገር እንከሎ፡ እቲ ዓለም ለኻው ዑደት ምስቶም ካብ ኒካራጓ ተሰዲዶም ኣብ ኮስታ ሪካ ምስ ዝርከቡ ናይ ኒካራጓ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ብሔራዊ ማሕበር ኣባል ወሳኒ ኣካል ኣልቫሮ ለኢቫሮ ለይቫ ብምርኻብ ተበጊሱ ቀጺሉ እውን ኣብ ጀነቭ ምስ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ላዕለዋይ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ድርገት ዋና ሓላፊት ተወላዲት ቺለ ሚከለ ባከለት ርክብ ከካይድ እዩ።
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ንእተካይዶ ጻዕሪ ኩሉ ዘመስግን ውሁድ ጥዑም ሙዚቃ
ገጣምን ደራስን ድምጻውን ካርሎስ መኺያ ጐዶይ ኦረሞስ - ንጸልይ ዘርእስቱ ንቅዱስ ኣቦናን ንመላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት ኣብ ኒካራጓን ናይታ ሃገር ኣባላት ውሉደ ክህነትን ኣባላት መንፈሳውያን ማሕበራትን ደናግልን እቲ ህዝቢ ካብ መንግስቲ ዝወርዶ ዘሎ ጸቕጥን ጥሕሰት መሰልን ክብርን ዓመጽን ኰኒኖም ንናይ ሰብኣዊ መስልን ክብርን ውሕስነት ብቐዳምነት ተሰሪዖም ኣብ ጐድኒ እቲ ዝሳቐይ ዘሎ ሕዝቢ ቆይሞም ንዘበርክትዎ ዘለዉ ዓቢይ ኣስተዋጽኦን ከይፈርሑ መንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ሕዝባዊ ምርጫ ብሕጹጽ ክካይድ ንዘቕርብዎ ዘለዉ ጻውዒት ኣፍልጦ ብምሃብ ዘደንቕ ውሁድ ጥዑም ሙዚቃ ከምዘቕረቡ ክፍለጥ እንከሎ፡ ባዕሎም መኺያ ጐዶይ ከምዝገለጽዎ፡ እቲ ውሁድ ጥዑም ሙዚቃ ኣብ 20 መዓልቲ ውሽጢ ግጥሙ ደሪሶምን ቅኒት ሂቦምን ዘቕረብዎ ከምዝዀነ እውን ሓቢሮም፡ ብሓባር ስለ እቶም ስሌና ብቐዳምነት ዝግደሱ ር.ሊ.ጳጳሳሳትን ብፁዓን ጳጳሳትን ካህናትን ደናግልን ኒካራጓ ንጸልይ ትብል መዝሙር እያ ኢሎም። እዞም ቀደም ናይ ዘርኣ ክህነት ተመሃራይ ዝነበሩ ከያኒ፥ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዝታይ ዝህቦ ሓጐስ ወሰን የብሉን፡ ምግልጋሉ ናይ ኵሉ ክርስቲያን ጸዋዕታ እዩ ምስ በሉ፡ ነቶም ስለ ሕዝቢ ኒካራጓ ዝጣበቑን ምስ ሕዝቢ ሓቢሮም ዝሳቐዩ ብፁዓን ጳጳሳትን ካህናትን ገዳማውያንን ደናግልን ከምኡ እውንቅዱስ ኣቦና ፍራንቸስኮን ትብዓቶምን ጽንዓቶምን ኣፍልጦ ብምሃብ ስሌኦም ናብ ናይ ሰላም ጐይታ እትጽልይ ውሁድ ጥዑም ሚዝቃ እያ እንክብሉ ገሊጾም።


text:
ኣብ ታሕሳስ 2013 ዓ.ም. ፕረዝደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኬርን ንምኽትል ፕረዝደንት ሪያክ ማቻር ካብ ስልጣን ድሕሪ ምብራሮም ብዝተለዓለ ግጭት ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም። እዚ ድማ ድሕሪ ናይ 1994 ዓ.ም. ኣብ ሩዋንዳ ዘጋጠመ ጃምላዊ ሕልቂት እቲ ብብዝሒ ሰባት ዝተሰደድሉ ግጭት ማእከላይ ኣፍሪቃ’ዩ።
ሰበ ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ኣብታ ሃገር ዝተለዓለ ግጭት ንጃምላዊ ሕልቂት ምቹእ ኩነታት ይፈጥር ምህላው የጠንቕቁ።
ኣብ ሪፖብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ ዝርኸብ ዓቃቢ ሰላም ሓይልታት ሕቡራት ሃገራት አባላቱ ኣብታ ብኩናት ዝባደበት ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሞም እዮም ብዝብል ክሲ ኣብ ምርመራ ይርኸብ።
ሓደ ነጻ ተዓዛቢ ትካል ሕቡራት ሃገራትን ትካላቱን ኣብ ዓመተ 2013ን 2014 ኣብ ትሕቲ ዕድመ ዜጋታት እታ ሃገር ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሞም እዮም ክብል ኸሲሱ`ዩ።
ኣብ 2013 ዓ.ም ኣመንቲ እስልምና ዝኾኑ ተቃወምቲ ሕብረተሰብ ሰልካ ስልጣን ምስሓዙ ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ ክርስትና እታ ሃገር ናይ ሕነ ምፍዳይ ስጉምቲ ክወስዱ ጀሚሮም ብሰንኺ’ዚ ኣስታት 10,000 ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ኣብ’ታ ሃገር ምውፋሮም ይፍለጥ።
ካልእ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ትለዓል ሃገር ኬንያ’ያ። መንግስቲ እታ ሃገር ነቲ ኣብ ዓለም ዝዓበየ መዓስከር ስደተኛታት ምዃኑ ዝንገረሉ መዓስከር ስደተኛታት ዳዳብ ክዓጽዎ ምኳኑ ድሕሪ ምፍላጡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት ፍሊፖ ግራንዲ ምስ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ተራኺቦም ተዘራሪቦም ኔሮም።
ኬንያ ንዝሓለፉ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ሶማልያዊያን ስደተኛታት ዘዕቖበት ሃገር እያ። ኣብ 2013 ዓ.ም ድማ መንግስታት ኬንያን ሶማልን ምስ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ብምዃን ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ንዝምለሱ ሶማልያዊያን ስደተኛታት ንምሕጋዝ ስምምዕ ተፈራሪሞም። ብመሰረት’ዚ ክሳብ ሕጂ ብዘሎ ሓበሬታ ልዕሊ 14,000 ሶማልያዊያን ናብ ሃገሮም ተመሊሶም።
ስለዝኾነ ኸአ ሕቡራት ሃገራት ኾነ ምዕራባዊያን ሃገራት ነቶም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዝርኸቡ 350,000 ሶማልያዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምስጓግ ንዓለምለኸ ግዴታ ዝጥህስ እዩ ይብሉ።
“ምምላስ ውሑስ ኸውን ኣለው። እዚ ክማላእ ኸአ ምውሓስ ጸጥታ ግዴታ መንግስቲ ሶማልን ዓለምለኸ ማህበረሰብን እዩ። ኣገልግሎት ትምህርቲ፡ጥዕናን ካልእ ንመነባብሮ ዘድልዩ ነገራት’ውን ክህልው ኣለዎ።”
ኣብ ወርሒ ሰነ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርኸቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ናብ ጎደናታት እታ ሃገር ብምውጻእ አንጻር መንግስቲ ሃገሮም ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶም። ናይ ሕቡራት ሃገራት መርማሪ ኮምሽን ንመንግስቲ ኤርትራ ብገበን ኣንጻር ሰብኣዊነት ዝኸስስ ሪፖርት ከምዘውጽኤ ይፍለጥ`ዩ።
ብመሰረት እቲ ሪፖርት መራሕቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ከም ብስቅያት፡ ጾታዊ ዓመጽን ቅትለት ዝአመሰሉ ገበን አንጻር ሰብኣዊነት ብምፍጻም እቲ ጉዳይ ናብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ክምራሕ ጻዊዒት ኣቕሪቡ ኔሩ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብታ ሃገር ዘሎ ናይ ጊዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ክስደዱን ነቲ ሓደገኛ ጉዕዞ ምድረ በዳ ሰሃራን ማእከላይ ባሕሪን ንምፍጻም ምክንያት ምኻኑን ይገልጹ።
“ ኩሎም ህዝቢ ኤርትራ ዓብይ ጸገም ኣለዎ። ነፍሲ ወከፍ ዜጋ እታ ሃገር ተስፋ ብምቁራጽ ሃገሩ ገዲፉ ባሕሪ ብምቁራጽ ይስደድ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ወረ ኹናት’ውን ንሰምዕ ኣለና። ስለዚ ንሕና ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ነዚ ብምርዳእ ንመራሒ ኤርትራ ናብ ፍርዲ ከቕርቦ ንደልይ ኣለና” ይብል ኣብ`ቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝነበረ ኣልኣዛር ተኽለማርያም ዝተባህለ ሰብ።
ካልእ ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ዓብይ ፍጻመ እዚ ዓመት፡ ሃገራዊ መልቀቂ ፈተና ካልኣይ ደረጃ ስለዝተሰርቀ ኣብታ ሃገር ዝተላዕለ ተቓውሞ ህብረተሰብ ኦሮሞን እዩ።
ተሓለቕቲ መሰል ተወላዶ ኦሮሞ ነቲ ፈተና ባዕሎም ኮነ ኢሎም ከምዘስረቕዎ እዚ ድማ ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተለዓል ተቓውሞ ከጽንዑ ጊዜ ስለዘይረኸቡ ተፈተንቲ እቲ ክልል ጊዜ ንምሃብ ኢሎም ዝገበርዎ ምዃኑ ይገልጹ።
መንግስቲ ንምስፍሕፋሕ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ብማለት ኣብ ከባቢ’ታ ከተማ ዝርኸብ ናይ ሕርሻ ቦታ ዘጠቓልል ማስተር ፕላን ብምውጽኡ ንእኡ ብምቕዋም ዝተለዓለ ህዝባዊ ተቓውሞ ንኣዋርሕ ምቕጻሉ ብመሰረት ሓበሬታ ጉጅለታት ተሓላቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ኣሜሪካ ዝርኸቡ ተቓወምቲ ውድባትን ኣብ እዋን እቲ ተቓውሞ አስታት 200 ሰባት ተቐቲሎም እዮም ክብሉ ከለው ብመንግስቲ ዝተዋህበ አሃዝ ግን ካብዚ ዝተሓተ እዩ።
ብዛዕባ እቲ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተላዕለ ተቓውሞ ዳይሬክተር ኦሮሞ ሚድያ ኔት ወርክ ጀውሃር መሃመድ ከምዚ ይብል።
“ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ወርሒ ተማሃሮ ብግቡእ ትምህርቶም ክኸታተሉ ኣይከአሉን ቤት ትምህርትታት ኣብ ትሕቲ ብወታሃደራዊ ሓለዋ ይርኸባ። ብሰንኺ እዚ ድማ ወለዲ፡ መማህራን ከምኡ’ውን ገለ ምሁራን እቲ ፈተና ዝወሃበሉ ጊዜ ክነዋሕ ክሓቱ ጸኒሖም መንግስቲ ግን ነዚ ሕቶ ነጺግዎ ስለዚ እቲ ናይ መወዳእቲ ኣማራጺ ነቲ ፈተና ተሰሪቁ ከምዝወጽእ ተጌሩ።”
ናብ ኬንያ ምስ ንምለስ ኣብታ ሃገር ዝተራእየ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣርእስቲ ዜና ዓመተ 2016 ኔሮም። ብኣማኢት ዝቑጸሩ ጠበቓታትን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ናብ ጎደናታት ዋና ከተማ ናይሮቢ ብምውጻእ ብፖሊስ ዝፍጸም ዘይፍትሓዊ መቕተልቲ ደው ክብል ዝብል ተቓውሞ ኣስሚዖም።
እዚ ተቓውሞ ብሰንኺ ድሕሪ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ምስዋር ጠበቓ ኪማኒ ምስ ዓሚሉ ምዌንዳን ዘመላስልሶም ዝነበረ ዘዋሪ ታክስን ኾይኑ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኬንያ ንብልሽውና ፖሊስ ኬንያ ብዝምልከት ክሲ ምምስራቶም ነዚ ስዒቡ ፖሊስ ኬንያ ብ ዘይፍትሃዊ መቕተልቲ ሰባት ምጅማሩን ይፍለጥ።
ሕቡራት ሃገራት ዓመተ 2016 ንስደተኛታት ዝኸፍአ ዓመት ክብል ሰይምዋ እዚ ድማ እዚ ዓመት’ዚ ድሕሪ ካልኣይ ኹናት ዓለም እቲ ዝኽእፍአ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝተራእየሉ ዓመት ብምኻኑ እዩ።
ኣብ ኣፍሪቃ ስደት እቲ ዓብይ ጉዳይ’ዩ ብፍላይ ድማ ኣብ ኒጀር። ኒጀር ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ንዝሓሸ ናብራን ዕድልን ናብ ኣውሮጳ ከም መሰጋገሪ ካብ ዝጥቀሙሉን ሃገራት ሓንቲ እያ እንተኾነ ብዙሓት ህይወቶም ዝስእኑላ ቦታ’ውን እያ።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ አስታት 300.000 ስደተኛታት ንዶባት ኒጀር ሰጊሮም ክኾኑ ይኽእሎ እዮም ክብል የጠንቕቅ።
ኣብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ተሓባባሪት ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ሚቸል ባምባሲ ብዛዕባ’ዚ ዋሕዚ ስደተኛታት ከምዚ ትብል።
“እቲ መልእኽቲ እቲ ጉዕዞ ሓደገኛ’ዩ ስለዚ ኣይትኺዱ ኣይኾነን ምኽንያቱ ካባና ንላዕሊ ሓደገኛነት እቲ ጉዕዞ ይፈልጡ እዮም ። እቲ መልእኽቲ ዝሓሸ ዕድል ንውልቃዊ ምዕባለ ኣብዚ ኣብ ዓድኹም ኣሎ ዝብል መልእኽቲ ምሕላፍ እዩ። እንተኾነ ግን እቲ ዝለዓል ሕቶ ብሓቂ እዚ ዕድል ኣሎ ድዩ? ነቶም ናብ ኣውሮጳ ዝስደዱ ዘለዉ ምዕራብ ኣፍሪቃዊያን ብኣገባብ ክትኸድሉ ትኽእሉ ኣማራጺ ክንህቦም ንኽእል ዲና?”
ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ እንኾ መሰጋጋሪት ናብ ኣውሮጳ ዝኾነት ሃገረ ሊብያ ሕጊ ኣልቦ እያ። ኣልጀርስ፡ ሞሮኮን ደሴታት ካናሪን ዶባተን ኣጽየን እየን። ሃገራት ኣውሮጳ ድማ ነዚ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ይርኸባ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 24 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 24 September 2017
ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
3ይ መዓልቲውዕሎ ኣብ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ፡
ኣብ ናይ ትማሊ ሓበሬታና፡ ናይ ኩለን ቤት-ጽሕፈታት ፈጻሚ-ኣካልን፡ኦዲት ኮሚሽንን፡ዞባታትን ጨናፍራትን፡ ደግሓኤ ደቂቕን ሰፊሕን ዝርዝር ጻብጻብ ናይ 3ተ ዓመት ክቐርብ ከምዝወዓለ፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ንነፍሲ ወከፍ ዝቐረቡ ጸብጻባት ድምጺ ተገይርሎምብደሞክራስያዊ ኣገባብ ብምሉእ ድምጺ ኣባላት ጉባኤ ከድቁ ከለዉ፡ ኣብ መዛዘሚ ናይ 2ይ
መዓልቲ ከኣ ምምራጽ ሰክረታርያ ከምዝተሳለጠ፡ ጉባኤ ድማ ንሎሚ 3ይ መዓልቱ ክቕጽል ምዃኑ ከምዝሓበርና ዝዝከር ኢዩ።
ናይ ሎሚ ዛዕባ ኣብቲ ዝቐረበ “ንድፊ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መደብ-ዕዮመሰረት ብምግባር ምሉእ መዓልቲ ብሕኑን መንፈስ ክቕጽል ውዒሉ። ኣብ ዝቐረቡ ዝነበሩ ዝተፈላለዩ ብርክት ዝበሉሕቶታት ቀሪቦም። ግቡእ መልስታት እንዳረኸቡ ድማ ብምርድዳእ ደሞክራስያዊ መደብ-ዕዮብምሉእ ድምጺ ጸዲቑ። 3ይ መዓልቲ ነዚ ኣርእስቲ እዚ ዛዚሙ ጉባኤ ንጽባሕ 4ይ መዓልቱ ብካልእኣርእስቲ ክቕጽልኢዩ።
ገለ ካብቶም ፈተንትን ሓለኽትን ነጥብታት ንምጥቃስ ዝኣክል፣
- ኣብ ዓለምናን፡ኣብ ከባቢናን፡ ኣብሃገርናንዝኸይድ ዘሎ ጸጥታዊ ኵነትን ሓደገኛነታቶምን
- ብቀጻሊ ዝረኤ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልምላው ካበይ ዝብገስኢዩ፡ ንህዝብናን ሃገርናን ዘውርድዎ ሃስያትትን
- ኣብ ህዝብናን ሃገርና ኤርትራን ዝወርደና ዘሎ ብርሰት ጠጠው ንምባል ናይ ቀዳምነት ቀዳምነታት
- ፖ/ዊ ዓቕሚ ኣባል ንምዕባይ ዝሕግዝ ቀጻልነት ዘለዎ መደብ ምንቕቓሕን ኣጠቓቕማ መድያታትን
- ቁጠባዊ ምንጪ ውድብና ብመትከል ኣብ ነፍሰ-ምርኮሳ ዝተሰረተ ምዃኑ፡ ቀጻልነት ዘለዎ ቁጠባዊ ምንጪ ንምርግጋጽ ዘኽእል መደባት ወይ ፕሮጀክትታትምድህሳስ
- ምስ ህጹጽነት ናይ መድረኽናን ኣተሃላልዋ ሓይልታት ኤርትራን፡ ንናይ ሓባር ጸላኢና ኣብ ምግጣምኡ
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ!
ዓወት ንካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና!
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንጀጋኑ ስዉኣትና!
ብክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ካብ ቦታ ጉባኤ
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ/ደግሓኤ/
22መስከረም 2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ኣብ ደቡብ ሱዳን ብዝጓነፈ ጎንፂ 170 ሰባት ሞይቶም
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ ክልተ ንኡሳን ክፋላት ብሄረሰብ ደቡብ ሱዳን ዝተፈጠረ ጎንፂ ልዕሊ 170 ሰባት ከምዝሞቱ ሓደ ተወካሊ ባይቶ ቤት ምኽሪ ተዛሪቦም።
እዚ ኣብ ክልል 'ዌስተርን ሌክስ' ዘጓነፈ ጎንፂ ኣብ ልዕሊ 200 ሰባት'ውን ጉድኣት ንኽበፅሕ ምኽንያት ከምዝኾነ እቶም ተወካሊ ባይቶ ቤት ምኽሪ እቲ ከባቢ ዱራይ ማቡር ቴኒ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብቲ ከባቢ ጎንፅታት ምጉናፉ ልሙድ እኳ እንተኾነ ብዝሒ ቁፅሪ ምዉታን ግና ኣሰምባዲ ምዃኑ ተወካሊ ቢቢሲ ፈርዲናንድ ኦሞንዲ ካብ ናይሮቢ ፀብፂቡ።
እዚ ፍፃመ'ዚ፡ ንፕረዚደንት ሳልቫኪር ኣዋጅ ህፁፅ ጊዜ ክእዉጁ ኣገዲዱዎም ኣሎ።
እቲ ሓድሽ ኣዋጅ ንሰለስተ ሰሜናዊ ክልላት ዝምልከት እንትኸውን፥ ወታሃደራዊ ሓለፍቲ ሓይሊታት ፀጥታ ንሰለስተ ወርሒ ዘፅንሕ ዕጥቅን ስንቅን ሒዞም ናብቲ ከባቢ ክንቀሳቐሱ ተኣዚዚኦም።
እቲ ብብረት ዝጋጨዉ ዘለዉ ዕጡቓት ዕጥቆም እንተዘየውሪዶም ሓይልታት መንግስቲ ሓይሊ ክጥቀሙ ከምዝግደዱ እቶም ፕረዚደንት ሓቢሮም።
እቲ ዕግርግር ኣብ መንጎ ዕጡቓት መንእሰያት ክልተ ክፋላት ብሄረሰብ ዲንቃ እዩ ተኸሲቱ። ቅድሚኡ እውን ኣብ መወዳእታ ሕዳር'ውን ተጓኒፆም ነይሮም እዮም።
"ሕዚ ካብ ክልቲኡ ወገን ልዕሊ 170 ሰባት ክሞቱ እንከለው፡ 342 አባይቲ ተቓጺሎም ልዕሊ 1800 ሰባት ድማ ተመዛቢሎም" ክብሉ ተወካሊ ባይቶ ዱራይ ማቡር ቴኒ ንሮይተርስ ገሊፆም።
ወሃቢ ቃል ፕረዚደንት፥ እቲ ህፁፅ ኣዋጅ ነቲ ፀገም ከረጋገኦ እዩ ዝብል ተስፋ ከምዘለዎም ሓቢሮም።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ልኡኽ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብታ ሃገር ንዘሎ ሰብኣዊ መሰላት ንምፅናዕ ናብቲ ከባቢ ኣብ ዝተንቀሳቐስሉ እዋን እዩ።
ደቡብ ሱዳን ከም ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ብ2011 ናፅነታ ካብ እትእውጅ ጀሚሩ ብርክት ዝበሉ ጎንፅታት ሕድሕድ ኣጓኒፉዋ'ሎ።
ሕብረት ኣፍሪቃን ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራትን ሰላም ንምፍጣር ክገብሩዎ ዝፀንሑ ፃዕሪ ብዙሕ ኣይተሳኸዐን።


text:
Updates
ማእሰርቲ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ንዅንን
18 Sept 2018
ማእሰርቲ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ንዅንን
እዞም ክታምና ኣብ ታሕቲ ኣንቢርና ዘሎና ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ፡ ነቲ ትማሊ 17 መስከረም 2018 ብኣባላት ጸጥታ ምልካዊ ስርዓት ኣቶ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ዚተፈጸመ ማእሰርቲ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣጥቢቕና ንዅንን። ምኽንያት መእሰሪኡ ንምልኪ፡ ክድዓት፡ ብልሽውናን ዓመጽን ናይቲ ስርዓት ዘቃልዕ ክልተ ቅጺ ዚሓዘ መጽሓፍ ስለዝደረሰን ስልጣን ብስሩዕ ሰላማዊ ኣገባብ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ንኪሰጋገር ስለ ዝጸውዐን ኢዩ። ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ሓደ ማዕከናት ዜና ዝውንን፡ ነቲ ዚመሓላለፍ መልእኽቲ ዝቈጻጸር፡ ንሜላታቱን ተግባራቱን ዝነቅፍ ርእይቶታት ንዘቕርቡ ዜጋታት ብሃውሪ ዝኣስርን ኣብ ደረት-ኣልቦ ጽምው ማሕቡስ መቊሑ ዘሳቕን ስርዓት ዘለዋ ውሑዳት ሃገራት ዓለም ኢያ።
ማእሰርቲ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ ድሮ መበል 17 ዝክረ-ዓመት ማእሰርቲ ናይቶም ገለ ካብቶም ኣዝዮም ፍሉጣት ታሪኻዊ መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ/ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን (ህግሓኤ/ህግደፍ)ን ዝለዓሉ ሚኒስተራት ናይቲ ኣብ ጽባሕ ናጽነት ዝቘመ መሰጋገሪ መንግስትን ዝነበሩ ጕጅለ-11 ኢዩ ተፈጺሙ። ንሳቶም ከካብ ገዝኦም ኣብ ወጋሕታ ናይ 18 መስከረም 2001፡ ጸላም መስከረም ኤርትራ፡ ተኣርዮም ምስ ተወስዱ፡ ብድሕሪኡ ካብኦም ይዅን ብዛዕብኦም ዝተሰምዐ የለን። ንሳቶም ነቲ ዝሩግ ኣመሓዳድራ ጕዳያት ሃገርን ነቲ እናበኣሰ ዚኸይድ ተገላባጥን ምልካውን መሪሕነትን ኣቶ ኢሳያስ ስለዝነቐፉን፡ ነቲ ጸገም ብምእላይ ነቲ ኵነታት ንምዕራይ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ህግደፍ ንክግበር ስለዝሓተቱን፡ ኢዮም ተኣሲሮም።
ዕላምኦም ንምውቃዕ፡ ተሓታትነትን ግሉጽነትን ንምርግጋጽ ስልጣን ኰነ ዕማማት ግንባርን መንግስትን ብንጹር ክፈላለ፣ ኣብ ዝውሰድ ሜላን ውሳኔታትን ኣድማዒ ተሳትፎ ማእከላይ ባይቶን ካቢነ ሚኒስተራትን ክህሉ፣ ገምጋም ናይቲ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ናጽነት ክግበር፣ ብዛዕባ ኣድላዪነት ኰነ ኣከያይዳ ዶባዊ ኲናትን መስርሕ ሰላምን ምስ ኢትዮጵያ ገምጋም ክግበር፣ እቲ ኣብ 1997 ዝጸደቐ ቅዋም ክትግበር፣ እቲ እዋኑ ድሮ ሓሊፉዎ ዝነበረ ራብዓይ ጕባኤ ህግደፍ ክካየድ ጸዊዖም። ብሓጺሩ፡ እቲ ጠለባት ነቲ መሰጋገሪ መድረኽ ንምድምዳምን ግዝኣተ ሕጊ ዘተግብር፡ ደሞክራስያዊ መትከላት ዝኽተል፡ ሲቪላዊ ናጽነታትን ሰብኣዊ መሰላትን ዘኽብር ቅዋማዊ መንግስቲ ንምትካልን ዝዓለመ ነበረ።
ንሃውራዊ ማእሰርቲ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ እናዀነንና፡ ኵሎም ፖለቲካዊ እሱራት፡ እንተላይ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፣ ኵሎም ናይ ሕልና እሱራት፣ ኵሎም እሱራት ጋዜጠኛታት፣ ኵሎም ኣብ ቀይዲ ዘለዉ ተራ ዜጋታት ብቕጽበትን ብዘይ ቅድመ-ኵነትን ክፍትሑ ንጽውዕ። ኵሉ በዓል ሰናይ ድሌት ኣብዚ ብጹእ ጻውዒት’ዚ ክሕወሰናን ነቲ ብህዝቢ ተመሪጹ ንህዝቢ ዘገልግል ቅዋማዊ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ምትካል ዝዕላምኡ ሕጋዊ ጠለብ ክድግፍን ምሕጽንታ ነቕርብ። ኣብ ልዕልዚ፡ ንዅሎም ናይ ብረታዊ ቃልሲ ብጾትናን መሳርሕትናን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ነቲ ምልኪ ንምእላይ፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ንምምላስ፡ ነቲ ናይ ዘመናት ሃረርታ ህዝብና ንናጽነት፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሕን ራህዋን ክዉን ንምግባር ዚሰላሰል ጻዕሪ ብምድጋፍ ንኪለዓል ንጽውዕ።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደግዮርጊስ
ኣቶ መስፍን ሓጎስ
ኣቶ መሓመድ ብርሃን ብላታ
ኣቶ መሑየዲን ኣቡበከር ሸንገብ
————————–
For more information, please see the links below:
Statement of Support for FOR. MOF Berhane Abrehe from Exiled Former Members of Eritrean National Assembly
FRM. MOF Berhane Abrehe’s Message to the Eritrean People and Dictator Isaias Afwerki
Interview – Amb. Andebrhan Welde Giorgis (Frankfurt, Aug 2018)
Commentary – Challenges of Peace and Friendship between Eritrea and Ethiopia
Eritrea and Ethiopia-A Joint Declaration of Peace and Friendship


text:
"ደሕንነት ዜጋታት ምሕላዉ ዘይምኽኣል፡ ምልክት ልዕልነት ሕጊ ምኽባር ዘይምኽኣል'ዩ"
ኣብ ሞንጎ መዋሰንቲ ከባቢታት ክልቲኤን ክልላት ብዝተልዓለ ጎንጺ፡ ልዕሊ 600 ሽሕ ሰባት ተመዛቢሎም'ዮም። ንልዕሊ 4 ኣዋርሕ ኣብ መጽለሊ ሃማሬሳ ዝጸንሑ ኣይተ ኣሕመዲን ሰኢድ ዛሕልን ዋዕን ስለዝባረየና ኣይጠዓመናን'ዮም ዝብሉ።
ህጻናትን ኣደታትን ድማ ንዝተፈላለዩ ጸገማት ጥዕና ከምዝተቓልዑ ይዛረቡ።
ኮሚቴ ሓገዝን ዳግም ምጥያሽን ተመዛበልቲ ኦሮሚያ፡ እቶም ሰባት ንምስፋር ምድላወይ ይዉግን ኣለኹ ይብል።
ኣካቢ እቲ ኮሚቴ ዶክተር ኣበራ ደሬሳ፡ ኣብ ንግድን ከተማታትን ንምስራሕ ድሌት ዘለዎም ሰባት ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከባ ፍሉይ ዞባታት ክሰፍሩ ምድላዉ ከምዝተወገነ ተዛሪቦም።
"እንታይ ሰሪሖም ክነብሩ ይኽእሉ ዝብልን ምስ ነበርቲ እቲ ኸባቢ ክህልዎም ዝኽእል ርክብ ዝምልከትን ብሰብ ሙያ ይጽናዕ'ዩ ዘሎ" ይብሉ።
ልዕሊ ሓደ ሽሕ መራሕቲ ስድራ ኣብ ዉሽጢ ሓደ ወርሒ ክጣየሹ ከምዝግበር ብምግላጽ ኣብ ቐጻሊ ድማ መነባብረኦም ኣብ ሕርሻ ዝተሞርኮዘ ተመዛበልቲ ናብ ዝተፈላለዩ ዞባታት እቲ ኽልል ንምስፋር ተሓራሳይ መሬት ይዳሎ ከምዘሎ ሓቢሮም።
"እቶም ተመዛበልቲ ዘለዉዎ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታዉ ንዝተፈለየ ጸገም ዝተቓልዑ ሰባት ቐዳምነት ተዋሂቡዎም'ዩ" ኢሎም ዶክተር ኣበራ ደሬሳ።
ርእሰ ምምሕዳር ብሔራዊ ክልላዊ መንግስቲ ሶማሌ ኢትዮጵያ ኣይተ ዓብዲ መሓመድ ዑመር ካብ ሶማሊያ ዝተመዛበሉ ዉልቀሰባት ናብ መንበሪኦም ክምለሱ ጸዊዖም'ዮም።
ሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ኣብ ዓንቀፅ 41 ንዑስ ዓንቀፅ 1 ከምዝድንግጎ፡ ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ወሰን ከባቢታት እታ ሃገር ኣብ ዝኾነ ከባቢ ክነብሩ ይኽእሉ'ዮም።
"እዞም ዜጋታት ናብ ቤት ንብረቶም ኣብ ክንዲ ምምላስ ናብ ከተማታትን ዞባታትን ኦሮሚያ ምስፋር ድማ እቲ ሕገ መንግስቲ ዝጻባእ'ዩ'' ይብሉ ምኽትል ኣቦ መንበር ኮንግረስ ፌደራሊስት ኦሮሞ ኣይተ ሙላቱ ገመቹ።
"ዘመሓድረና ሕገ-መንግስትን ሓደ ሰንደቕ ዕላማን ስለዝኾነ፡ ሕገ መንግስታዊ መሰል ብምጥሓስ ምኽንያት ምምዛባል ዝኾኑ ናብ ሕጊ ንምቕራብ፡ መንግስቲ ዉሕስና እዞም ተመዛበልቲ ሓልዩ ናብ ቤት ንብረቶም ክምልሶም ሓላፍነት ኣለዎ"።
ካብዚ ወጻእ ይብሉ ኣይተ ሙላት፡ "ደሕንነት ዜጋታት ምሕላዉ ዘይምኽኣል፡ ምልክት ልዕልነት ሕጊ ምኽባር ዘይምኽኣል'ዩ"።
"ጽባሕ ሓደ ተላዒሉ፡ ናይ ካልኦት ከባቢታት ተወለድቲ እንተመዛቢሉ እቲ ሕገ መንግስቲ'ዩ ዝጥሓስ። እታ ሃገር ድማ ኣብ ጸገም ምውዳቓ ኣይተርፍን" ይብሉ ኣይተ ሙለቱ።
መንግስቲ ፌደራልን ክልል ኦሮሚያን እቶም ሰባት ናብ ዝነበርሉ ክምለሱ ድሌት'ኳ እንተሃለዎ፡ እቶም ተመዛበልቲ ግን ከምዘይደዩ ብምግላጽ ኣገዲድኻ ከምዘይምለሱ ድማ ዶክተር ኣበራ ይዛረቡ።
ክሳብ ሕዚ ግና፡ 3 ሚኢታዊት ዝኾኑ ናብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ክምለሱ ምድላዉ ከምዝተገበረ ሓቢሮም።
ህዝቢ፡ ብዝገበሮ ሰፊሕ ምልዕዓል እቶም ተመዛበልቲ ብዘይ ዝኾነ ጸገም ክጸንሑ ከምዝተኽኣለ ዝገለጹ ዶክተር ኣበራ ብናዉቲ ካብ ዝተገበረ ሓገዝ ወጻኢ 441 ሚሊዮን ገንዘብ ምእካብ ከምዝተኽኣለ ተዛሪቦም።
ይኹን'ምበር ተወሳኺ ሓገዝ የድሊ'ዩ። ነዚ እቲ ኮሚቴ ዝተፈላለዩ መርሃ ግብርታት መተኣኻኸቢ እቶት ኣዳልዩ ይሰርሕ ከምዘሎ ሓቢሮም።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዕል ኣልጀርስ ሙሉእ ብሙሉእ ከም ዝተቀበሎ ቤት ምኽሪ ኢህኣደግ ውሳኔ ኣሕሊፉ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዕል ኣልጀርስ
ሙሉእ ብሙሉእ ከም ዝተቀበሎ ቤት ምኽሪ ኢህኣደግ ውሳኔ ኣሕሊፉ
ትማሊ ኣብ መላእ ዓለም ብፍላይ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያንን ሰፊሕ ዝርገሐ ዘለዎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዕል ኣልጀርስ ሙሉእ ብሙሉእ ከም ዝተቀበሎ ቤት ምኽሪ ኢህኣደግ መግለጺ ሂቡ ዝብል ጸዋዒት ሰላም’ዩ። እቲ መግለጺ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ስለ ዝዀነ ቀጺልና ብትግርይና ተርጕምና ነቅርቦ።
ኣብ’ቲ ቤት ምኽሪ ዝሃቦ መግለጺ ህልዉ ኩነታት ኢትዮ/ኤርትራ ብዕሙቐት ብምክታዕ ነዚ ዝስዕብ ሰላማዊ ጻውዒት ኣመሓላሊፉ። ኣብ ምንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ከብቅዕ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ኣሕዋት ዝኾነ ነባሪ ሰላም ክረጋገጽ ዝቀረበ ጻውዒት እዩ። ሰላም ብዘይምንባሩ ብኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኸፍለ ዋጋ ከቢድ እዩ። ሰላም መሰረት ኩሉ እዩ። መጻኢ ዕድልን ዕብየት ውልቀ ሰብ ክሳብ ብደረጃ ሃገር ክህልዎ ዝኽእል ሕልሚ ለውጥን ዕብየቱን ኣብ ሃደጋ ምስ ዝወድቕ ዝኾነ መደብ ልምዓትን ዲሞክራሲያን ንምክያድ ኣይከኣልን።ኣብ 1998 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተራእየ ዶባዊ ግርጭት፡ ብዕበየቱ ካብ ኣፍሪቃ እቲ ዝዓበየ ኵናት ኮይኑ ክልቲኡ ህዝቢ ብዙሕ ሂወት ሰብ ዝኸፈለሉ፡ ኣብ ዶባት ዝርከቡ ኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት ካብ መንበሪኦም ዝተዘናበሉ ቤተ ሰብ ዝተበታተንሉ፡ ኣብ ዶባት ዝርከቡ ህዝቢ ግዳይ ፍርሕን ኵናትን ከም ዝኾኑ ገይሩ’ዩ። ብንግዲ ዝናበሩ ህዝብታት ተጽዕኖ ፈጢሩ። ብሰፊሑ ኣብ መንጎ ክልቲ ህዝቢ ብቀሊሉ ዘይግመት ቁጠባውን ማሕበራውን ዕግርግር ፈጢሩ’ዩ።
መጻኢ ዝምድናታት እዘን ክልተ ሃገራት እንታይ ኮን ይኸውን ዝብል፡ ሕቶ ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ከምኡ’ውን ሕቶ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ድሕሪ ዶባዊ ኵናት ብውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን ብውድብ ሕቡራት መንግስታት ደገፍ ውዕል ኣልጀርስ’ኳ እንተተገብረ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመት ኣይሰላም ኣይኵናት ኩነታት ፈጢሩ ጸኒሑ። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመት ሰላም ንምምላስ ዝተገብረ ፈተነታት ሓንቲ ውጽኢት ከምጽእ ኣይተኻእለን። እምበኣር ክሳብ ሕጂ በቲ ዝነበረ ኣካይዳ ሰላም ክረጋገጽ ካብ ዘየተኻእል ብሓድሽ ኣቋም መፍትሒ ክንረኽበሉ ንደሊ። ክልቲ መንግስታት ንህዝቡ ዘይሓሊ ኣይንብልን፡ ካብ ኣነ ይበለጽ ውድድራት ወጺኡ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ድምር ፖለቲካዊ ምርግጋእን ሰላም ነባሪ ፍታሕ ክረኽበሉ ዝኽእል ጥዑይ ዝምድና ምስ ኤርትራ ምምስራት’ዩ። እዚ ዘይምግባርና ንክልቲኡ ኣህዛብን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓብይ ዕድል ሓሊፎም። ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ኢትዮጵያ ቅድም እንተኾነ ኣሕዋት’ዮም ብደም፡ ብባህሊ ብቋንቋን ናይ ነዊሕ ግዜ ታሪኽ ዝተኣሳሰሩ ህዝቢ’ዮም። ምእንቲ’ዚ ብጥቅሚ ዘይኮነስ ብደም ዝተኣሳሰሩ ሓባራዊ ጠቕሚ ክበሃል’ከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ኣልጀርስን ዶባዊ ኮሚሽን ተቀቢሉ ብተግባር ክሰርሓሉ ብቁርጺ ከም ዝወሰነ ክገልጽ ይፈቱ። እዚ ናይ ሃገርና ፖሊሲ ኣሕይልና ክንሰርሓሉ ከም ንደሊ ደጊምና ክንገልጽ ንፈቱ። መንግስቲ ኤርትራ’ውን ተመሳሳሊ መርገጽ ብምውሳድ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ጸዋዒትና ተቀቢሉ ኣሕዋት ንዝኾኑ ህዝቢ ቅድም ንዝነበሮም ሰላም ንምምላስ፡ ብቀጻልነት ብዘይጥርጠር ክሰርሕ ቤ/ጽ ምኽሪ ኢህኣዲግ ንሓትት።
5 ሰነ 2018
ትርጉም
ዜናን ሓበሬታ
ሰዲህኤ


text:
ሎሚ ዴሞክራሲ ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ወሳኒ ምዕራፍ ይርክበ፤ኣብቶም ዝሓለፋ 20 ዓመታት ኣብታ ኣህጉር ዝተረኽቡ ዓወታት ሓደጋ ክገጥሞም ይኽእል እዩ ኢሎም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ሓጋዚ ምንስቴር ጉዳያት ኣፍሪካ ዝነበሩ ጆኒ ካርሰን።ነዚ ዝተዛረቡ ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ መደረኽ ምይይጥ እዮም።
ካብ ሎሚ ጀሚሩ ክሳብ 2016 ኣ/ፈ ኣብ ዘሎ እዋን ኣብ 30 ሃገራት ኣፍሪካ ምርጫታት ክካየዱ እዮም።እዞም ምርጫታት እዚኣቶም ኣብ ዴሞክራሲ ዝህልዎም ትርጉም ዝምልከት ብብሄራዊ ናይ ዴሞክራሲ ተቛምን ምርጫ ንኣፍሪካን ዝተብሃሉ ትካላት ኣብዘዳለውዎ መድረኽ ፍሉጣት ክኢላታት ጉዳያት ኣፍሪካ ዝተሳተፍሉ ምይይጥ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዋሽንግተን ኣብዝርከብ ናይ ብሄራዊ ዴሞክራሲ ትካል ተኻይዱ’ሎ።
ነቲ ኣኼባ ብመደረ ዝኸፍትዎ ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሓጋዚ ምንስቴር ጉድያት ኣፍሪካን ዝነበሩን ኣባል ቦርድ ናይ ብሄራዊ ዴሞክራሲ ተቛም ዝኾኑን ጆኒ ካርሰን እዮም።
ንሶም ከምዝገለፅዎ ኣብቶም ዝቕፅሉ 18 ኣዋርሕ ኣብ 16 ሃገራት ኣፍሪካ ፓርላመንታውን ፕሬዝዳንታውን ፕርጫታት ከም ዝካዱን ካብዚአን እቶም ሽዱሽተ ካብ ክልተ ናይ ስልጣን ዘመን ንላዕሊ ኣብ ስልጣን ዝፀንሑ መራሕቲ እዮም ኢሎም።
ሕገ መንግስቲ ገሊአን ሃገራት እቶም መራሕቲ ናይ ስልጣኖም ዘመን ምስ ወድኡ ስልጣኖም ንኻሊእ ተመራፂ ኣረኪቦም ክሰናበቱ ከምዝሓትትን ገሊአን ሃገራት ነዚ ግብራዊ ይገብርኦ ከምዘለዋን ብምግላፅ ኣብ ካልኦት ብርክት ዝበላ ሃገራት እቶም መራሕቲ ኣብ ስልጣን ንምፅናሕ ንሕገ መንግስቶም ንምቕያር መንገድታት እናደለዩ እዮም ኢሎም።
‘’እዞም መራሕቲ እዚኦም ቅድም ክብል ዝወፀ ሕገ መንግስቲ ንውልቂ ፖለቲካዊ ድልየቶም ብዝጠቅም መንገዲ ምቕያት እንተኽኢሎም ኣብ ናይ ባዕሎም ሃገራት ጥራሕ ከይኮነስ ኣብ ካልኦት ሃገራት እውን ውልቀ መለኽቲ ክፍጠሩ’’ እዮም ምስ በሉ ኣስዒቦም ድማ ‘’ዴሞክራሲ ንቕድሚት ከይኮነስ ንድሕሪት ክጉተት ክገብሩ እዮም’’ኢሎም።
ስለዝኾነ ድማ ዴሞክራሲ ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ወሳኒ ምዕራፍ ከምዝርከብን ኣብቶም ዝሓለፋ 20 ዓመታት ኣብታ ኣህጉር ዝተረኽቡ ዓወታት ሓደጋ ከጋጥሞም ከምዝኽእልን ሓቢሮም።
ሕገመንገስቲ ብዘቐምጦ መሰረት ሓደ መራሒ ስልጣን ዘመኑ ምስወድአ እንተወሪዱ ብቕዓት ዘለዎም ዜጋታት ንዝለዓለ ናይ ፖለቲካ ስልጣን ንምውድዳር ዕድል ከምዝህቦም ሓቢሮም ጆኒ ካርሰን።
ምርጫ በይኑ ዴሞክራሲ ከይኮነስ ቀንዲ መስርሕ ዴሞክራሲያዊ ከይዲ እዩ ኢሎም ካርሰን።


text:
‘ኣፍራይነት = ውሕልነት + ቀጻልነት!’
ኣማኑኤል ዘካርያስ
‘ኣብ ክሊ ሕመቕዶ ወይስ መንፍዓት’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ዝተዘርግሐ ጽሑፍና፡ ንኣገዳስነት ኣብ መንፈዓትካ ልምምድ ብምግባር ወይ ንሓይልኻ ብዝግባእ ብምምዝማዝ ዝፍጠር ጥንካረን ብሳላኡ ኣብ ናይ ዕዮ ዝምድናታትን ኣብ ማሕበራዊ ጥርናፈታትን ክፍጠር ዝከኣል ናይ ፈጠራውነትን ኣፍራይነትን ጸዓት ክንድህስሶ ፈቲንና ነይርና። ውስጠ-ነገር ናይቲ ጽሑፍ እምበኣር፡ ኣብ ክንዲ ንዝጐደሉኻ ክትምልእ ኣብ ሃለኽለኽ ምንባር፡ ኣብ’ቶም ዘለዉኻ ጸጋታት ብትግሃት ብምልምማድ ዝያዳ ኣድማዕነት ክፍጠር ከም ዝከኣልን ኣብ ክሊ መንፈዓትካ ብውሕልነትን ብቐጻልነትን ብምውፋር ድማ ንሕመቕካ ክትቆጻጸሮን ከተውሕዶን ከም ዝከኣል ክግለጽ ተፈቲኑ ነይሩ። ምኽንያቱ፡ ጸጋታትካ እቲ እንኮ ክሊ መንፍዓትካን ዕቤትካን‘ውን ስለ ዝዀነ።
ቀጺልና እምበኣር፡ ብመንገዲ ኣብ ክሊ መንፍዓትካ ብምንጣፍ ወይ ብምልምማድ ክውለድ ዝከኣል ሓያል ብቕዓትን ናይ ኣፍራይነት ደረጃን ብኸመይ ክብጻሕ ከም ዝከኣልን፡ ስለምታይ ክንበጽሖ ከም ዘድልየናን ክንድህስስ ኢና።
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ጽሑፍና ዝተገልጸ፡ ብቕዓት ማለት ሓውሲ ፍጹም ምልኪ ኣብ ሓደ ነገር ከም ምህላው ኰይኑ፡ ብመንገዱ ድማ ካብ ሓቀኛ ውሽጣዊ ጸጋ ናይ ሓደ ውልቀ-ሰብ ዝፍልፍል ለዋጢ ጸዓት ክፍጠር ይከኣል። እዚ ብዝግባእ ብካብ ካብኡ ንላዕሊ ዝስልጥን ኣእምሮ ክውደንን ክመሓደርን እንከሎ ድማ ናብ ኣብ ኣፍራይነትን ናይ ስራሕ ዕግበትን ዝስረት ቅርጡው ጥርናፈ ክንልወጦ ጸገም ዘልዎ ኣይኰነን። ስለዚ፡ ካብዛ ኣቐዲማ ዝተገልጸት ምሉእ ሓሳብ፡ ክልተ ኣዝዮም ኣገድስቲ ነጥብታት ክንጸሙቕ ንኽእል።
ቀዳማይ፡ እቲ ዝቆጻጸር ካብቲ ዝቆጻጸሮ ሓይሊ ዝበለጸ ብቕዓት ክህልዎ ክኽእል ኣለዎ። እዚ ማለት ድማ እቲ መራሕ-መኪና ካብታ ዝመርሓ መኪና ዝበልሐ ንክኸውን፣ እቲ ደራሲ ክንዮ ኣብ ድርሰታቱ ዘለዉ ትንግርታውያን ገጸ-ባህርያት ዝነቐሐ ንክኸውን፣ እቲ ኣስራሕን ኣመሓዳርን ክንዮ ሰራሕተኛታቱ ዝኸይድ ናይ ዕዮ ምልከት ወይ ድማ ተረድኦ ንኽውንን፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ዝባኖም ዘየወላውል ደበና ባህርያዊ ግዴታ የንጠጢ።
እቲ ካልኣይ ነጥቢ ድማ እቲ ንኣስራሕን ሰራሕተኛን ዝጠምር ቀለቤት ዝምድናታት፡ ብውድድር ዝዘቕበበ ክኸውን ይግብኦ። እዚ ብመንገዲ ‘መን ዝያዳ ኣበርከተ’ ዝግበር ቅድድም ድማ ንነፍሲ-ወከፍ ተሰለፍቲ ብዕምቆት እቲ ናይ ብሓቂ ብቕዓቶም ንኽምዝምዝምዙ ብምድራኽ፡ ኣብ መጨረሽታ ንዓስብን ምልሶትን ዝበቅዕ ቅርጡውን ስልጡንን ጥርናፈ (እንተላይ ናይ ምትዕጽጻፍ ባህሪ ዝውንን) ክወልደሎም ይኽእል።
እንተ ደኣ እቲ ናይ ኣበርክቶ ውድድር ነቲ ዝቆጻጸር ወይ ዘማሕድር ሓይሊ ዘይሓወሰ ኰይኑ ግን፡ ነቲ ዝቆጻጸር ሓይሊ ኣብ ድቃስ ወጊኑ፡ ብኡ መንጽር ድማ እቲ ዝውለድ ኩነታት ነቲ ካብ ውሽጣዊ ብቕዓት ናይ ተሰለፍቲ ዝምንጩ ጸዓት ናይ ኣፍራይነት ናብ ናይ ለውጢ ዓለም ንኸይሰጋገር እናኸልከለ ይነብር። ኣብዚ እምበኣር እዚ ገዚፍ ጸዓት‘ሲ ነዚ ኣብ ድቃስ ዘሎ ተቖጻጻሪ ምብዳህ ብኸመይ ይሰኣኖ እትብል ጽብቕቲ ሕቶ ምልዓል ኣገዳሲት ትመስለኒ። እንተዀነ፡ እዚ ንነብሱ ካብ ውድድር ገሊፉ ዘሎ ተቖጻጻሪ፡ ንነብሱ ናብ ውድድር ንኽመልሳ እንተ ወሓደ ሓንቲ ጸብለልትነት ንኽትህልዎ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅልስ ኣሎ። ንሳ ድማ ምቍጽጻር ትበሃል። ነዛ ሓሳብ ዝያዳ ንምትንታን እምበኣር፡ ነዛ ትስዕብ ኣብነት ‘ስከ ንተዓዘብ።
እቲ ኣብነት ዛንታ ናይ ሓደ ሓረስታይ እዩ። ንሱ ኣስታት 30 ኣእዱግ ሒዙ ካብን ናብን ባሕሪ (ሕርሻን መጓሰን ዝካየደሉ በረኻ) ዕንጨይትን ካልእ እትዋትን በዞም ኣእዱግ ዘመላልስ ዝነበረ ሓረስታይ እዩ።
እቶም እቲ ሓረስታይ ሒዝዎም ዝነበረ ኣእዱግ ድማ ዝተፈላለየ ባህርን ዓቕምን ነበሮም። ገሊኦም ውዑያት፡ ገሊኦም ድንዙዛት፡ ገሊኦም ህላላታት ገሊኦም ግና ኣብ ኩሉ ዘይነበሩ፡ ገሊኦም ብዙሕ ዝስከሙ ገሊኦም ኣዝዮም ድኹማት እዮም። ስለዚ፡ ወዮ ሓረስታይ ዕንጨይቲ ጽዒኑ ናብ ዓዱ እናተመልሰ እንከሎ፡ ካብ ሞዛይክ ባህርያቶም ዝፍልፍል ገዚፍ ብድሆ ክጎንፎ ከም ዝኽእል ማንም ዝጽበዮ ሓቂ ኰይኑ፡ እዚ ሓረታይ ግና ሓንቲ ብልሒ ነበረቶ። ንሳ ድማ ነዞም ኣእዱግ ብዝግባእ ከለልዮም ይኽእል ነበረ።
ስለዚ፡ ፈለማ ንነፍሲ-ወከፍ ኣድጊ፡ ከከም’ታ ብቕዓቱ ዝዕቀን ጽዕነት ዕንጸይቲ ይጽዕኖ – ቀዳመይቲ ሜላ። እታ ካልኣይትን ኣዝያ ዝመሰጠትንን ሜላ ናይ‘ዚ ሓረስታይ እምበኣር እዛ እትስዕብ እያ።
“ነዞም ብዙሓት ኣእዱግ ከተመሓድር‘ሲ ይኸብደካ ይኸውን እምበሪ፡” ሓተትኩ ኣነ።
“ይኸብድ’ወ” መለሰ ‘ቲ ሓረስታይ። “ግን ከኣ ኩሉ መመንገዱ ‘ለዎ” ቀጸለ።
“ከም ከመይ?” ሓተትኩ ንኽቕጽለለይ እና ተሃንጠኹ።
“እዋእ፡ ኩላትና ደቂ ሰባት ነናይ ባዕልና ናይ ምምሕዳር ሜላ ኣሎና” መለሰለይ።
እቲ ሓረስታይ ምስ ኣእዱጉ ዝጓዓዛ ዝነበረ መንገዲ ትርር ዝበለ ዓቐብ ኰይና፡ ካብ ምቕጣና ዝተበገሰ ኣብ ሓደ እዋን ሓደ ኣድጊ ጥራይ ከተሕልፍ እትኽእል ጸባብ መንገዲ እያ ነይራ።
“መጀመርታ ንኹሎም ከከም ዓቕሞም ጽዒነ ንገለ ሰዓታት እጓዓዝ፡” ቀጸለ ‘ቲ ሓረስታይ።
“ስለዚ፡ እዚ ነቶም ክህውኹ ዝኽእሉን ወዓይዓይ ዝብሉን ከምኡ ድማ ነቶም ክደኽሙ ዝጀመሩን ኣብ ምልላይ/ምፍላይ ይሕግዘኒ። ካብዚ ተበጊሰ ኸኣ እንታይ እገብር ‘መስለካ!” ሓተተኒ።
“ሃየ” መለስኩሉ።
“ነቲ ኣዝዩ ዝደኸመ ኣድገይ ቀዳማይ እሰርዖ። ንሱ ድማ ነታ መስርዕ ይኣስራ” ደምደመ እቲ ሰብኣይ።
ሳዕሪ ግንቦት በሊዖም ብምልኦም ፊዕፊዕ እንተ ደኣ ኣብዚሖም ድማ፡ እቲ ሓረስታይ ንባዕሉ ብቕድሚት መሪሒዎም ከም ዝጓዓዝ’ዩ ዝገልጽ።
እዚ ሓደ ካብቲ ኣዝዩ ዘገርም ናይ ዓለምና ጥበብ‘ዩ። እቲ ማሕበራዊ ስርዓት፡ ንነብሱ ክብል ካብ ነብሱ ዝዓቢ ጸዓት እናተቖጻጸረ ህልውናኡ የውሕስ። ንሳ‘ያ ድማ እታ ዝዓበየት መንፍዓቱን ክሊ ዕቤቱን ‘መስለኒ።
ከም ክሊ ስልጣነን ዕቤትን እምበኣር፡ ብመንገዲ ኣብ መንፈዓትካ ብምልምማድ ዝፍጠር ናይ ኣፍራይነት ክሊ ንምድህሳሱ እቲ ዘዓበየ ዕላማ ናይዚ ጽሑፍ ኰይኑ፡ ንዝያዳ መረዳእታ ነቲ ብዕምቆት ክንልወጠሉን ከነሐይሎን ዝግብኣና ባእታ ምዝርዛሩ ኣገዳሲ ይኸውን። ቅድሚኡ ግና ኣብ ህይወት ነቲ ብልቢ ከነድምዓሉ ዝተዓደለና ጸጋ፡ ከም ጸጋ ምፍላጡ ጥራይ ዘይኰነ፡ ብቐጻሊ ኣብ ዙርያኡ ብምንጣፍ ነቲ ናይ ነዊሕ እዋን ናይ ኣፍራይነት ጒዕዞ ክንክተሎ ክንክእል ኣሎና። እዚ ድማ‘ዩ እቲ ቀጻልነት ወይ Consistencey እንብሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ዓውዲ ንፉዓት ምዃን ዘድልየና ኣይኰነን። እንታይ ደኣ፡ ኣብቲ ብኣድማዕነት እንሰርሓሉ ክሊ ዝያዳ ናይ ፈጠራውነትን ኣፍራይነትን ጸዓት ከነፍስስ የድሊ። እዚ ድማ’ዩ እቲ ውሕልነት ወይ Specialization ዝበሃል።
ኣብየናይ ክሊ ኢና ግን ዝያዳ ምልዋጥ ዘድልየና? ኣብ ክሊ መንፍዓት ተመሊሱ‘ዩ። ግን በየናይ መንገዲ? ሰባት እምበኣር ነዛ ሕቶ ብዝተፈላለየ መንገዲ ክምልስዋ ይኽእሉ ይዀኑ – ገለ ፍልጠትና ብምዕባይ፡ ገለ ድማ ክእለት ብምድላብ። ፍልጠት ማለት ኣብ ሓደ ነገር ሰፊሕ መረዳእታ ምህላው ማለት ኰይኑ፡ ክእለት ድማ ገለ ምልከት ምድላብ ማለት‘ዩ።
ብዙሓት ሰባት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውዲ ግብራዊ ፍልጠቶምን ክእለቶምን ንምህብታም ገልጠምጠም ክብሉ ይረኣዩ። ኣብ ዝዀነ ዓውዲ ገለ ፍልጠት ምድላብ ከም ገዚፍ ርትዒ ይቖጽርዎ ጥራይ ዘይኰነ ከም መሰረት ብቕዓቶም ይርድእዎ።
እዚ መረዳእታ’ዚ እምበኣር ብመሰረት ብዙሕ ስነ-ልቦናውን ስነ-ፍልጠታውን ምርምራት ዝንቡዕ ኣጠማምታ ተባሂሉ ይድምደም። ምኽንያቱ፡ ዝያዳ ካብ ኣብ ኩሉ ምዕያይ፡ እንታይ ትዓዪ፡ ካብ ኩሉ ምንባብ፡ መሪጽካ ምንባብ፣ ካብ ኣብ ኩሉ ምድራፍ ኣበየናይ ቅኒት ትወሃሃድ ምርዳእ‘ዩ መሰረት ብቕዓት ክዀነካ ዝኽእል። ኣእምሮ፡ ካብ ባህርያዊ ፍልዩነቱ ተበጊሱ ነቲ ናይ ብሓቂ ዘፍቅሮ ስራሕ ኣብ ምልላይ ክደናገር ዝኽእል ኣይኰነን። ኣግፊሕና እንተ ዘይተጓዒዝና ማለት እዩ።
ስለዚ፡ እቲ ገዚፍ መቐይሮ ክንረኽበሉ እንኽእል ጐድኒ፡ እቲ ክሊ መንፈዓትና ዝርከበሉ ድሙቕ ጸሊም ነጥቢ ጥራይ ምዃኑ’ዩ – እቲ ናይ ውልቅና ክእለት። ናይ ነፍሲ-ወከፍ ሰብ ክእለት ድማ ፍሉይን ዘይጠፍእን እዩ። ናይ ገለ ሰባት መረዳእታ፡ ወላ‘ውን ብግብራዊ ኣብነት ዝተሰነየ፡ ኩሉ ዓይነት ፍልጠት ምፍላጥ ከም መበገሲ ጥንካረ ዝቖጽርዎ ኣይሰኣኑን። ነዞም ሰባት፡ ወላ‘ኳ ኣይፋል ክትብሎም ዘይከኣል እንተዀነ፡ ግን ከኣ ሓደ ሓቂ ምንጋሮም‘ሲ ኣገዳሲ ይመስለኒ። ንሱ ድማ ወፍሮም ኣብ ክሊ ብቕዓቶም ጥራይ እንተ ዘድህብ ክብጻሕ ዝከኣል ብራኸ ብዝግባእ ምገምገሙ‘ሞ፡ እቲ ዘለውዎ ጎቦ እቲ ዝተሓተ ልዕለት ምዃኑ ምተሰወጦም።
ክእለት እምበኣር ፉሉይ ባህርያዊ ምልኪ ወይ ተገዳስነት ኣብ ሓደ ነገር ምህላው ማለት ኰይኑ፡ እቲ ናብ ኣፍራይነት ክልወጥ ዝበቅዕ ስምዒት፡ ሓሳባት ወይ ባህርያት‘ውን‘ዩ። ኣወንታውን ኣሉታውን ድማ ክኸውን ይኽእል። ኣብ ኣጠቓቕማኡ እዩ እቲ ወሳኒ ነገር። ብፍጥረትካ ተወዳዳሪ እንተ ደኣ ኴንካ ንኣብነት፡ ክትወዳደር ክትብል ወይ ከትዕኑ ወይ ድማ ክትሃንጽ ትኽእል።
ክእለት እምበኣር ብኣብ ኣእምሮና ዝፍጠር ናይ ነርቭታት ምልግጋብ ዝፍጠር ባህርያዊ ኲነት ኰይኑ፡ ሓንሳብ ምስ ተፈጥረ ክዓኑ ወይ ድማ ክበርስ ዝኽእል ኣይኰነን።
ኣእምሮ ወዲ-ሰብ እቲ ኣዝዩ ኣገራሚ ፍጥረት ካብ ኣካላት ወዲ-ሰብ እዩ። እቲ ኣገራሚ ዝገብሮ ድማ ክንዮ ትንግርታውነቱ ንድሕሪት/ንግምጣል ዝዓቢ ምዃኑ‘ዩ። ከም ልቢ፡ ኩሊት፡ ሳንቡእ፡ ዝኣመሰሉ ካብ ክፍሊ ኣካላትና ምስ ምውሳኽ ዕድሜና እናኣስፋሕፍሑን እናገዘፉን ክኸዱ እንከለዉ፣ ኣእምሮ ግን ቀልጢፉ ይዓቢ‘ሞ ቀጺሉ ምስ ምውሳኽ ዕድመ እናተጨበጠ ይኸይድ። እዚ ብተመራመርቲ ስነ-ኣእምሮ ዝተዳህሰሰ ጥበብ እምበኣር ነዚ ቐጺሉ ዝጥቀስ ንጥፈት ይመስል።
ወዲ-ሰብ ካብ ቍልዕነቱ ናብ ኮቴተ፣ ካብ ኮቴተነት ድማ ናብ መንእሰይነትን ልዕሊኡን ኣብ ዝሰጋገረሉ፡ ግዝፊ ኣእምሮኡ እናተጨበጠ ክኸይድ እንከሎ፡ ንቕሓቱ እናኣስፋሕፍሐ ይኸይድ። ምስጢር ናይዚ ድማ ኣብ “Synapse” ዝተባህለ ክልተ ነርቭታት ብሓደ ንኽቋረኑ ዝድርኽ ናይ ምልግጋብ ጸወታዊ መስርሕ ይርከብ። እዞም ክልተ ነርቭታት ተላጊቦም “Synapse” ይፈጥሩ‘ሞ፡ synapse ንባዕሉ እቲ ባህሪና፡ ክእለትናን ስሚዒትናን ይኸውን።
ወዲ-ሰብ ከም ናጽላ ኣብ ውሽጢ ማህጸን እንከሎ፡ ኣብ 42 መዓልቱ እቶም ናይ መጀመርታ ነርቭ ይፍጠሩ። እዚ መፍጠርቲ ናይ ነርቭታት ድማ ካብዚ ጀሚሩ ብዝተጋነነ መልክዑ ይቕጽል። ድሕሪ 120 መዓልታት ድማ ብቢልዮናት ዝቝጸሩ ነርቭታት ይፍጠሩ። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰከንድ ኣስታት 9500 ነርቭታት ክፍጠሩ ይበቕዑ ነይሮም ማለት’ዩ። ቀጺሉ ግን እዚ መስርሕ የቋርጽ። ስለዚ፡ እቲ ናይ ምልጋብ መስርሕ ወይ ድማ Synapase ብወግዒ ይፍልም ማለት’ዩ። እዞም ነርቭታት እምበኣር፡ ህጻን ቀቅድሚ ምውላዱ ቅድሚ ኣስታት 60 መዓልታት ክለጋገቡ ይጅምሩ።
ነፍሲ-ወከፍ ነርቭ ድማ ምስ ካልእ ነርቭ ይላገብ‘ሞ ‘Synapse” ንኽፈጥር ይጽዕር። እዚ ስርዓተ ምቍራን ወይ ምልጋብ እምበኣር ኣብ ሰለስተ ዓመት ይዛዘም። ነፍሲ-ወከፍ ኣባል ናይ’ዞም ኣማኢት ቢልዮናት ነርቭታት ድማ፡ ልዕሊ 50,000 ርክባት ምስ ካልኦት ነርቭታት ብምፍጣር፡ ክንዲ‘ዚ ቍጽሪ ዝልካዕ ‘Synapse” ክፈጥር ይከኣሎ። እዚ “ሳይናፕስ” ድማ እቲ ክእለትን ባህርን ወዲ-ሰብ ዝዓኮሉ ጻሕሊ ተባሂሉ ኣቐዲሙ ተገሊጹ‘ሎ።
ቀጺሉ እምበአር ሓደ ትራጀዲ ከጋጥም ይጅምር። ንርዱእ ምኽንያት፡ ተፈጥሮ ንወዲ-ሰብ ንገለ ካብዞኦም ባህርያትን ክእለታትን ዝኽዘንሉ መላግቦታት ንኽርስዖም የገድዶ ወይ ኣብ ገለ መላግቦታት ምህሙን ይገብሮ። ዝተረስዑ/ኣድህቦ ዝተኸልከሉ መላግቦታት ድማ ክሳባበሩ ይጅምሩ። ስለዚ፡ ደቂ-ሰብ ካብ ሰለስተ ዓመት ክሳብ 15 ዓመት ብብሊዮናት ዝቝጸሩ ብጥንቃቐ ዝተሃንጹ መላግቦታት ወይ ድማ (Synapse connections) ይዓንውዎ። ኣብ መበል 16 ዓመት ድማ ነቶም ፍርቆም ጥራይ ሒዙ ይተርፍ።
እቲ ሕማቕ ነገር ድማ ምዕናዎም ጥራይ ዘይኰነ፡ እንደገና ክህነጹ ዘይክእሉ ምዃኖም እዩ። ልክዕ‘ዩ ደቂ-ሰብ ወላ‘ውን ምስ ዓበዩ ብመንገዲ ፍልጠትን ምርምርን ሓደስቲ ነርቨኣዊ መላግቦታት ክፈጥሩ ዝከኣል‘ኳ እንተዀነ፡ እቲ ዝዓበየ ዕድል ኣብ ግዜ ንእስነት ምስ ኣጋጠመ ክድገም ዘይከኣል ምዃኑ’ዩ (እቲ ክትትቀመሉ ዝግበኣካ ዝነበረ ከይተረድኣካ ይሓልፍ፣ ክርድኣካ ምስ ጀመረ ድማ ዳግም ንምህናጹ ኣይከልን፡ እንተዝከኣል ግና. . .)።
ስለምንታይ ግን ተፈጥሮ ነዚ ኹሉ ኣዳራሽ ክሃንጽን ጸኒሑ ድማ ከዕኑን ሓደ ዕቡድ ዕዮ ዝዓዪ ኢልካ ምሕታት ክስገር ዘይግብኦ ሕቶ እዩ። ነዚ ንምምላስ እምበኣር Johon Bruer ኣብታ “The Myth of First Three years” እትብል መጽሓፉ፡ ‘ውሑድ ብዙሕ’ ወይ ድማ፡ “Less is more” ክብል ይድምድም። ብምቕጻል፡ ብልሒ ኣብ ብዝሒ መላግቦታት ዘይኰነ፡ ኣብ ምድልዳልን ምስትብሃልን ናይተን ዝተረፋ መላግቦታት እዩ ዝምርኮስ (Johon Bruer)።
ባህሪ እምበኣር ኣብ ክንዲ በቶም ቢልዮናት መንግዲታት፡ በቶም ዝተረፉ ንኽንቃለስ ይግድደና – ከም ኣግፊሕና ንኸይንህውትት። ወይ ድማ ካብ ኣዝዩ ብዙሕ ኣብ ኣእምሮ ዝፍጠር ዋጭዋጭታ ንኽንገላገል። ስለዚ፡ ክእለት ብድሕሪ‘ዚ ኩሉ ውረድ-ደይብ ኣእምሮ ንገለ መላግቦታት ክዕቅብ እቶም ዝበዝሑ ድማ ክመልቁዎ እንክቃለስ ዝፈጥሮ መዳዓዓሲ ኰይኑ ሓንሳብ ምስ ተፈጥረ ዝዓኑ ኣይኰነን።
እቲ ዘዓበየ ናይ ፈጠራውነትን ኣፍራይነትን ሓይሊ ድማ ካብዘን መላግቦታት ይፍልፍል። ኣብነት ናይ ብዙሓት ዕዉታት ሰባት ድማ ነዚ ሓሳብ የተርንዕ። ምስጢር ዓወቶም፡ ንሶም ቱቦ ናይ‘ቲ ኣብ ውሽጦም ዝተኸዘነ ፍሉይ ክእለት ብምዃን ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት ትንግርታዊ ስራሕ ይሰርሑ። እቲ ዝበለጸ ብዛዕባ ስርሖም ዝሓስብዎ ሓሳብ ድማ እናሰርሑ እንከለዉ ኣብ ኣእምሮኦም ኣይንረኽቦን። ምኽንያቱ፡ ይነብርዎ‘ውን ስለ ዘለዉ።
ኣብ መዛዘሚ፡ ኣብ ኩሉ ክትበቅዕ ምፍታን‘ውን ልክዕ ምሕሳብ ከም ምቍራጽ ኰይኑ፡ ምሕሳብ ምቍራጽ ድማ ኣብ ዘይምንባር ጥራይ‘ዩ ዝርከብ።
እቲ ኣዝዩ በሊሕ ኣእምሮ ዘለዎ፡ ኩሉ ፍጻመታት ሕሉፍ ብዘይ ወልደፍደፍ ክዝክር ዝኽእል፡ ወላ‘ውን ኣብዛ ህሞት ዝረኣዮ ቅርጺ ደበና ካብቲ ኣቐዲሙ ዝረኣዮ ክፈሊ ዝበቅዕ‘ሲ ብዝግባእ እንተ ደኣ ተረዲእናዮን ተገንዚብናዮን ይሓስብ የለን ማለት‘ኳ‘ዩ። ምኽንያቱ፡ ዳርጋ ናብ ፍጹምነት ዝዛዘወ ኣእምሮ ስለ ዝወነነ። እንተዀነ፡ እዚ ግብራዊ ክኸውን ኣይክእልን። ምኽንያቱ፡ እዚ ሰብ‘ዚ ፍሉይ ክእለት ስለ ዘይብሉ፡ ሰብኣውነት፡ ምርጫታት፡ ናይ ፍርዲ ክእለትን ህንጡይነትን ዝጐድሎ ይኸውን። ስለዚ፡ ካብዚ ሕፉሽ ዝዀነ ክውንነት ንምግልጋል፡ ዝዀነ ሰብ ካብቶም ብዙሓት ክእለታት፡ ነታ ናይ ግሉ ክእለት ንኽፈልጥ ከየደቀሰ ክሓድር ክኽእል ኣለዎ። ኩሉ ሰብ‘ውን ዝተፈላለየ ስለ ዝዀነ።
ካብ ዓርሞሽሽ ዓቕምኻ፡ ኣብተን ከተድምዓለን እትኽእል ብውሕልነትን ብቐጻልነትን ምንጣፍ እምበኣር እቲ እንኮን ዘየወላውልን መንገዲ ለውጢ ኰይኑ፡ ነዚ ሓቂ‘ዚ ረጊጹ ክምዕብልን ከፍርን ዝህቅን ናይ ለውጢ ሓይሊ ግን ክዕወት ኣይክእልን። ከምኣ እንተ ዘይገይሩ‘ውን፡ በቶም በዚ ውሕሉል መንገዲ ዝተለወጡ ሓይልታት ክውቃዕን ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ መንገዲ ቀጻልነት ወይ ህላወ ምግላፉ ኣይተርፎን።
ንስኻ/ንስኺ/ንሕና ብናጽነት ከከም’ታ ባህሪ ዝዓደልና ጸጋ እንተ ንዓዪ፡ እንታይ ምኾንና? እዋእ መንገብገብ ኣውጺእና ምነፈርና። ሃገርና፡ ሕብረተ-ሰብና ከምኡ’ውን ዓለምና ድማ ምሳና ምነፈሩ!
444 total views, 1 views today


text:
ነዚ ብዝምልከት ሰማያዊ ፓርቲ ምትእምማን ንምፍጣር ኣገደስቲ እዮም ዝበሎም ምፍታሕ ዝታአስሩ መራሕትን ኣባላትን ተቓወምቲ ከምኡ እውን ምልዓል ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ቀዳምነት ዝውሃቦም እዩ ኢሉ’ሎ። ብተወሳኺ ኤምባሲ ኖርወይ ንመንግስትን ሕጋዊ ተቓወምትን ምዝርራብ ዝተለምደ እዩ ኢሉ’ሎ።
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ኤምባሲ ኖርዌይ ብዛዕባ ተሳትፎ ፓርቶም ዝርዝር ሓበሬታ ምስ ኣቦ መንበርን ሓላፊ ጉዳያት ወፃእን ሰማያዊ ፓርቲ ክዘራረብ ከምዝደልን ቅድሚ ሓደ ሰሙን ሕቶ ከምዘቕረበ ገሊፆም።
ብዛዕባ ምስ ሰማያዊ ፓርቲ ዝተኻየደ ዝርርብ ዝተሓተተ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኖርዌይ ብፅሑፍ ኣብዝሃቦ መልሲ እዚ ጉዳይ ሓድሽ ተበግሶ ዘይኮነስ ሓደ ኣካል ስሩዕ ስራሕ እቲ ኤምባሲ ዝኾነ ምስ መንግስትን ዝተመዝገቡ ተቓወምቲ ውድባትን ዝካየድ ዝርርብ እዩ ኢሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ንምፍታሕ ኣብ መንጎ መንግስትን ተቓወምቲ ውድባትን ንመጻኢ ልዝብ ክካየድ ከምዝተወሰነን ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴህን ተቓወምትን ምድላው ኣብ ምኽያድ ከምዘለው ምፅብፃብና ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።