text:
ደቂ-ኣንስትዮ ነዛ ክመሃራ'ውን ክቃለሳ ነይርወን፡ ቃልሲ ንምምዕባል ኣእምሮን ማሕበራዊ ሓርነትን- ኣግእዞ።
ባዕላ ከም እተዘንተዎ፡ ጉዕዞ ሂወታ ካብ ንእስነት ናብ መርዓን ደርዓን ሰጊራ፡ ኣደነት ተማቒላ፡ ቃልስን ስደትን ኣስተማቒራ'ያ።
ወይዘሮ ኣበባ ተስፋጊዮርጊስ በዓታይ ትበሃል። ነቲ ኣብዚ ኣስታት ፍርቂ ክፍለዘመን ህዝቢ ኤርትራ ዘሕለፎ ተመክሮ ብውልቃ ቀሚሳቶ'ያ።
ህይወታ ብውረድ ደይብን ንየው ነጀውን ዝተመልአ ምዃኑ ንዛንታኣ ምስ ሰማዕካ ይስቆረካ። ኣብቲ ሕብረተሰብ ኤርትራ ብኣባታዊ (ፓተርናል) ዕብለላ ተሓሊኹሉ ዝነበረ እዋን፡ ነቲ ዝረኸበቶ ዕድል ተጠቂማ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብጻሕ ውልቃዊ ቃልሲ ኣዊጃ- ተማሂራ።
ካብተን ቀዳሞት ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸባ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኮይና፡ ርእሳ ንምምዕባል ዘይትስልኪ ጓል-ኣንስተይቲ'ያ። ኣበባ፡ ንጥፍቲ ተምሃሪትን፡ ኣባል ጋንታ ኩዕሶ ሰክዒትን'ውን እያ ነይራ።
'ኣደ ስነጽሑፍ ኣፍሪቃ'?
ኣበባ፡ ኣብ 1966 ሓንቲ 'ዋይ ኣነ ደቀይ፡ ሰኣን ምምልካትዶ' ዘርእስታ ማሕበራዊት መጽሓፍ ንሕትመት ብምብቃዓ፡ ናይ መጀመርታ ኤርትራዊት ጸሓፊት ጓል ኣንስተይቲ ከም ዝኾነት'ዩ ዝንገረላ።
እታ "ኣደ ስነ ጽሑፍ ኣፍሪቃ" ተባሂላ እትጥቀስ ውርይቲ ናይጀርያዊት ደራሲት ፍሎራ ንዋፓ እውን ኣብ 1966 እያ ነታ 'ኢፉሩ' (Efuru) ዘርእስታ መጽሓፍ ንመጀመርታ ግዜ ብቋንቋ እንግሊዘኛ ደሪሳ።
ስለዚ ዋላ'ኳ ኣበባ ተስፋጌርጊስ ዝደረሰቶ መጽሓፍ ብኣፍሪቃዊ ቋንቋ ትግርኛ እንተኾነ፡ መዘና ፍሎራ ንዋፓ ብምዃና "ማንታ ኣደ ስነ ጽሑፍ ኣፍሪቃ" እንተበልናያ ኣይበዝሓን'ዩ። እኳ ድኣስ ብኣፍሪቃዊ ቋንቋ ምጽሓፋ ዝያዳ ናእዳ ይግባኣ ኢልካ ክምጎት ይከኣል ይኸውን።
"ዋይ ኣነ ደቀይ" ኣብቲ ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ ንቋንቋ ትግርኛ ብምጥፋእ ብኣምሓርኛ ንምትካእ ዝተባባዓሉ ዝነበረ እዋን ብምሕታማ፡ ናይቲ እዋን ብርቂ ናይ ትግርኛ መጽሓፍ ክትከውን ይገብራ።
ኣበባ፡ እቲ ኣብቲ ግዜ'ቲ ትዕዘቦ ዝነበረ ማሕበረ-ቁጠባዊ ቅልውላውን፡ ሸቕሊ ኣልቦነትን ምሒር ከሻቕላ ብምጅማሩ'ያ፡ ንርእሳ ካብ ጭንቀት ንምውጻእ ስሚዒታታ ክትሓናጥጥ ጀሚራ።
"ኣብቲ እዋን'ቲ ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ እሰርሕ ነይረ። ተምሃሮ ስራሕ ደሊና ኢሎም ይመጹ። ኣብቲ እዋን'ቲ ግን ስራሕ ኣይነበረን። እዚ የተሓሳስበኒ፡ ተማሂርካ'ዶ ስራሕ ትስእን ኢኻ፡ ትምህርቲ ክትቅጽል ኣይትኽእልን? ስለምንታይ? እብል ነይረ" ብምባል ብኸመይ ኣብ ስነጽሑፍ ከም ዝኣተወት ትዛረብ።
ብኹነታትን መጻኢ ናይቶም ድራር ዕለቶም ንምምእራር ኣብ ከተማ መስቲካን ካረሜላን ክሸጡ እትርእዮም ዝነበረት ቆልዑ'ውን ኣእምሮኣ ይጭነቕ ነበረ።
"ስለዚ እንታይ'የ ዝገብር ነይረ፡ ለይቲ እጽሕፍ፡ ምስ ጸሓፍኩ እፈኹሰኒ። ሽዑ ናይ ፓለቲካ ገለ ኣይትሓስብን ኢኻ፡ ስለምንታይ ከምዚ ይኸውን ጥራይ ኢኻ ትብል" ድማ ትብል።
ኣበባ፡ ናይ ብርዒ ንብዓት ንመሓዙታ ምስ ኣካፈለተን፡ ኣጻፊፋ ናብ መጽሓፍ ከተዕብዮ ኣተባቢዐናኣ። እታ ንርእሳ ከም ጸሓፊት ወሲዳታ ዘይትፈልጥ ኣበባ እውን ሰሚዓተን።
"ደሓር ጺሒፈ... ጺሒፈ... ልቢ ወለድ ኮይኑ። ደሓር ንሰባት ኣርእየዮም። ኣብቲ እዋን'ቲ ጋዜጠኛታት ዝነበሩን ካልኦት ከም በዓል ኣቶ ሙሳ ኣሮን ኣንቢቦሞ። ጽቡቕ ኢሎሙኒ። ተሓቲሙ፡ ተሸይጡ ክሳብ ዝኣኽሎ" ብምባል እቲ መጽሓፍ ተቐባልነት ከም ዝረኸበ ትዝክር።
ኣብቲ እዋንቲ ብትግርኛ መጽሓፍ ከይጸሓፍ እንተ ብግህዶ እንተ ብሕቡእ ይስራሕ'ሉ ምንባሩን፡ እታ ናታ ንሳንሱር ክትሓልፍ ዝኸኣለት ግን፡ ኣብ መእተዊ ክፋል ናይቲ ሽዑ ኣማሓዳሪ ኤርትራ ዝነበረ ኢትዮጵያዊ ኣስራት ካሳ ብዛዕባ ደቂ-ኣንስትዮን ትምህርትን ዝበሎ ጠቒሳ ብምንባራ'ዩ።
ስለዚ እታ ብናይ ወላዲትን ኣደነትን መንፈስ ዝጸሓፈታ ፈላሚት መጽሓፋ እንተወሓደ "ኣደ ስነ ጽሑፍ ኤርትራ" ክተብላ ትኽእል'ያ።
ብውጽኢት እታ መሰረት ስነ ጽሑፍ ኤርትራውያን ደቂ-ኣንስትዮ ክትከውን ዝበቕዐት ቀዳመይቲ መጽሓፋ ብምትብባዕ ከኣ፡ ኣብ 1968 ካልኣይቲ መጽሓፍ ኣሐቲማ።
እታ "ንመን'የ ዝነግሮ" እትብል ካልኣይቲ መጽሓፋ'ውን "ነቲ ኣብቲ እዋን ዝነበረ ኩነታት እተንጸባርቕ ኣብ ሓቂ ዝተመርኮሰት ልቢ ወለድ ዛንታ እያ" ብምባል'ያ ትገልጻ።
"ኣብቲ እዋን'ቲ ናይ ጃንሆይ ፕሮፓጋንዳ ነይሩ። ንሶም መልኣኽ'ዮም፤ እቶም ትሕቲኦም ዘለዉ'ዩ እምበር ይበሃል ነይሩ። ከምዚ ናይ ሕጂ ብዛዕባ ኢሳይያስ ዝበሃል ዘሎ ማለት'ዩ"።
እዛ ፈጠራዊት ዛንታ፡ ነቲ ኣብቲ እዋን ዝነበረ ፓለቲካዊ ኩነታት ጎበጣን ዓመጽን እትገልጽ ኮይና "ቀንዲ በደለኛ ሃይለስላሴ ምዃኑ ኣሚነ እየ ጺሒፈያ" ትብል ኣበባ።
"ብዙሕ ተቐባልነት ረኺባ'ያ፡ ጃንሆይ ምስ ወረዱ ብዙሓት ተነቢኺ ኔርኪ ኢሎሙኒ" ድማ ትብል።
እቲ እዋን፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ጎበጣ ሃጸይ ሃይለስላሴ ዝጻዕጻዓሉን ዝተላባዓሉን ጊዜ ስለዝነበረ፡ ሂወትን መነባብሮን ኣበባ'ውን በቲ ኩነታት ክጽሎ ግድን ነበረ።
ቃልሲ፡ ማእሰርቲ፡ ስደት ኣረኻኺቡላ፡ ዕጫ መብዛሕቶም ኤርትራውያን በጺሕዋ፡ ነታ እትፈትዋ ማሙቕ ቤታን ሃገራን ራሕሪሓ ናብ ዘይትፈልጦ ዓለም ክተምርሕ'ውን ተገዲዳ'ያ።
"ናይ ቃንዛ ወቕቲ፡ ዘይሕለል ተስፋ"
ሓቀኛ ገጸ-ባሕርን ታሪኽን ተመክሮን ኣበባ ተስፋጌርጊስ፡ ኣብታ ጸኒሓ ዘሕተመታ ንዝሓለፈቶ ተመክሮ እተዘንቱ "ናይ ቃንዛ ወቕትን ዘይሕለል ተስፋን፡ ነዊሕ ጉዕዞ ኤርትራዊት ኣደ" (A Painful Season, A Stubborn Hope: The Odyssey of an Eritrean Mother) እትብል መጽሓፋ ተሰኒዱ ንረኽቦ።
እታ መጽሓፍ ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተጻሕፈት ኮይና ንዛንታ ህይወት እትገልጽ ሕታም 1992'ያ።
"ንሳሕል ንደቀይ ክርኢ ምስ ከድኩ ዝጸሐፍክዋ'ያ። ምስ ተመለስኩ፡ ሓንቲ ኣሜሪካዊት ብዛዕባ ገድሊ ኤርትራ ዝጸሓፈቶ ኣብ ሓደ መጽሄት ኣንቢበ። ኣነስ ድኣ ብዛዕባ ህዝበይን ሃገረይን ዘይጽሕፍ ኢለ ጀሚረያ"።
እዛ መጽሓፍ ዋላ'ኳ ንጉዕዞ ህይወታ ንምዝንታዉ ዝጸሓፈታ እንተኾነት፡ ንፓለቲካዊ፡ ማሕበራዊን ቁጠባውን ህይወት ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምንጽብራቕ፡ ብፍላይ እቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ዝወረደ ግፍዕን ምረትን ተመክሮ ቤት ማእሰርቲ ዘጉልሕ'ዩ።
ማእሰርቲ
ስርዓት ደርጊ፡ ናብ ስልጣን ኣብ ዝደየበሉ እዋን፡ ኣበባ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ውድብቲ ኮይና ትንቀሳቐስ ከም ዝነበረት'ያ ትገልጽ። ሓደ ንምስጢራዊ ምንቅስቓሳታ ዝፈልጥ ተጋዳላይ ኢዱ ንመንግስቲ ደርግ ስለ ዝሃበ ግን፡ ኣሕሊፉ ከም ዝሃባ ተዘንቱ።
በዚ መሰረት ብ13 መስከረም 1975 በቶም ኣብቲ እዋን "ዓፋኝ" ተባሂሎም ዝጽውዑ ዝነበሩ ኣባላት "ደህንነት" (ጸጥታ) ደርግ ካብቲ ትስርሓሉ ዝነበረት ቤት ጽሕፈት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተወሲዳ ኣብ ቀይዲ ኣትያ።
ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ድማ ምስ ከምኣ ኣብ ምስጢራዊ ስራሓት ሰውራ ኤርትራ ተወዲበን ዝሰርሓ ዝነበራ እሱራት ተጸምቢራ። ንጽንዓተን፡ ተጻዋርነተንን ለውሃተንን ድማ ኣብ መጽሓፋ ብሰፊሑ ኣስፊራቶ ትርከብ።
ካብ ኩሉ ግን እቲ ዘስካሕክሕ ኣተሓሕዛ ሓለፍቲን መርመርትን ቤት ማእሰርቲ ስርዓት ደርግ ክሳብ ክንደይ ጨካን ምንባሩ ሰኒዳቶ'ላ።
መተኣስርታ ኣጥባተን ከይተረፈ ብሽጋራ መርመርተን ዝተለብለበ፡ ዓጻብዕተን ዝተሰብረን፡ ቅስመን ክስበር ተባሂሉ ድማ ብገጸን ኣብ ገንቢ ዝጨኑ ረሳሕ ሽቓቕ ዝተኣልካ፡ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ኣብ ልዕሊአን ዝተፈጸመን እየን።
ኣብ መወዳእታ፡ ቤት ፍርዲ ቀሪባ ከሰስታ ጭብጢ ብዘይምርካቦም፡ ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ ኣብ መጋቢት 1976 ምስናይ እገዳ ተፈቲሓ- ኣብ ኣስመራ ንኸይትነብር ተኸልኪላ።
"ማእሰርቲ ፈንፊነዮ" ብምባል'ያ ዛንታ ማእሰርታ ዛዚማቶ።
ኣሰር'ታ ብቐጥታ ናብ ማዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ወሲዶም፡ ቤተሰባን ደቃን ድማ ኣብኡ ከም እትረኽቦም ተጌሩ፡ ካብኡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም እትርሕቕ ጌሮማ።
ስደት
ኣብ 1978 ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ኣብ ኣፍደገ ኣስመራ በጺሑሉ ዝነበረ እዋን'ዩ።
እታ ከተማ ኣብቲ ትሕቲ ሙሉእ ከበባ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ኣትያ ብምንባራ፡ ነበርታ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ደበና ኲናት'ዮም ዝነብሩ ነይሮም።
እቲ ኩነታት እናኸፍአ ክኸይድ ከም ዝኽእል ዝገመቱ ኣበባን በዓል ቤታን፡ ናብ ስደት ምምራሕ እቲ ዝሓሸ ምዃኑ ደምዲሞም። መጀመርታ በዓል ቤታ ብስራሕ ካብ ኤርትራ ንወጻኢ ምስ ገሸ ብኡ ኣቢሉ ክተርፍን፡ ኣበባን ደቆምን ድማ ክስዕበኦ ተሰማምዑ።
ስድራቤታ ንምርኣይ ኣስመራ በጺሓ ክትምለስ ፍሉይ ፍቓድ ሓቲታ፡ ምስ ሰለጣ፡ ብኡ ኣቢላ ካብ ዓንኬል ደርግ ክትወጽ ብምሕላን ናብ ኣስመራ ተጓዒዛ።
ነቲ ኣብቲ እዋን ብኽንደይ ፍርሒ ዝሕለፍ ዝነበረ "ተፍትሽ' (ኬላ) ወታሃደራት ኢትዮጵያ ሰጊራ ንሳን ደቃን ኣየር 'ሓራ መሬት' ሃገረን ኣስተንፈሳ።
ጉዕዘአን ፈለማ ንከረን ብኡ ኣቢለን ድማ ንሱዳን፡ ካብኡ ኸኣ ንኣሜሪካ'ዩ ዝነበረ።
ኣብቲ ዝዓበየትሉ ስድራቤት፡ ትምህርቲ ዓቢ ክብሪ ይወሃቦ ስለዝነበረ፡ መብዛሕትኦም ኣሕዋታን ኣሓታን ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ክበጽሑ ኪኢሎም'ዮም።
በዚ ከይኮነ ኣይተርፍን ኣበባ ንደቃ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ በጺሐን ክትሪአን ዝነበራ ሃረርታ ዕዙዝ ዝነበረ።
ኣብታ ኣብ ኢድ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረት ከተማ ከረን፡ ምስ በጽሓ ግን ሓደ ዘይተጸበየቶ ነገር ኣጋጢምዋ። ሓደ ምሸት እተን ዕስራ ዓመት ዘይመልኣ (ሓንቲአን'ውን ትሕቲ ዕድመ) ክልተ ዳቃ፡ ክጋደላ ከም ዝወሰና ይነግረኣ።
ኣብ መጽሓፍ ዛንታ ሂወታ ጠቂሳቶ ከም ዘላ፡ እዚ ፈጺሙ ዘይተጸበየቶ ድቦላ'ዩ ኔሩ። እተን ክሳብ ሽዑ'ውን በቲ ናይ ጉዕዞ ከልበትበት ምሕላፈን ዝተሳቐየትለን፡ ቆልዑት ደቂ ማህጸና ናብ ዝኸፈአ ናብራን ደማዊ ኲናትን ምምራጸን ከበዳ።
እቲ ቃልሲ፡ ድሮ ነቶም ንጡፍ ተራ ክጻወቱ ጀሚሮም ዝነበሩ ኣሕዋታን ንዓኣን ጥራይ ከም ዝምልከት፡ በቒቓተን።
ደቃ ነቲ ንሳን ኣሕዋታን ብኹሉ ዓቕሞም ዝድግፍዎ ቃልሲ ክውፈያ ምውሳነን፡ ንስነመጎት ወላዲት ሲዒርዎ። ክትገብሮ ትኽእል ዝነበረት ነገር ኣብ ኣድባራት ከረን ከይዳ ክትጽሊን ርእሳ ከተህድእን ጥራይ'ዩ።
እተን ደሮ ኣብ ቅድሚ ዓይና፡ ጸጉረን ቆሪጸን ክዳነን ቀይረን ተጋደልቲ መሲለን ዝነበራ ደቃ፡ ኣብ መወዳእታ ንታዕሊም ክኸዳ ክፋነዋኣ እንከለዋ ብፍላይ ምስተን ዝተረፋ ክልተ ናኣሽቱ ደቃ ዝርንዛሕ ነቢዓ፡ ንብዓት ወላዲት ኤርትራ።
"ሽዑ ሓንቲ ኩነታተይ ዘደንገጸን ኣደ፡ 'ኣጆኺ ዓቕሊ ግበሪ፡ ደይ ሕጂ ናጽነት ዓቲረን ክምለሳ'የን' ኢለናኒ" ትብል ኣበባ። እንተኾነ ግን ናጽነት ኣይ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረላን፡ ቃልሲ ንናጽነት ካብ ኣፍደገ ኣስመራ ንናቕፋ ተመሊሱ፡ ድሕሪኡ ን13 ዓመታት ክትጽበ ነይሩዋ።
ምምላስ ናብ ኤርትራን ዳግማይ ስደትን
ኣብ 1991 ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ንናይ ደርግ 2ይ ኣብዮታዊ ሰራዊት ብምስዓር ንኤርትራ ሓራ ድሕሪ ምግባሩ፡ ኣበባ ናብታ እትናፍቓ ኣስመራ ምስቶም ምስታ ቀዳመይቲ ነፋሪት ዝኣተዉ ኤርትራውያን'ያ ዓሊባ።
ዕድል ጌራ እተን ኣብ ከረን ኣብ ቅድሚ ዓይና ነቲ ብምምሻጥ ዝቐበጠን ምዕሩግን ጸጉሪ ርእሰን ብምቑራጽ ክቃለሳ ዝቖረጻ ደቃ፡ ብሂወት ረኺባተን።
ዋላ'ኳ ሓንቲአን በሰላ ደማዊ ጥምጥም ኲናት ሒዛ እንተኣተወት፡ ምስ ካልኦት ስድራ ቤታት ኣወዳዲራስ ተመስገን ኢላ።
እተን ንእሰነተን ዝሳኣነቶ ደቃ ነታ ዘዕበየታ ከተማ ኣስመራ ቀዲመን ኣትየን ሽግ ሓርነት ኣጓናጺፈን ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ተቐቢለንኣ።
ኣበባ፡ ነቲ ኣብ ስደት ዘኻዕበተቶ ተመክሮን ኣፍልጦን ኣብ ጥቕሚ ህዝባን ሃገራን ከተውዕል ዓቢ ጥሙሕን ሓሳባት ሒዛ'ያ ተመሊሳ።
"ናብ ስደት ምስ ከድና ብዙሕ ተመክሮ ሒዝና ኢና ተመሊስና፡ እዚ ተመክሮ'ዚ ኣብታ ናጻ ሃገርና ክንጥቀመሉ'ዩ ነይሩ'ቲ መደብና። እቲ ዘሕዝን ግን፡ 'ኣበይ ዝነበራ'የን እዚኣተን'ከ' ተባሂልና" ትብል።
ጠቕሊላ ተመሊሳ ስለዝነበረት፡ ኣብ ሓንቲ 'ዞባዊ ማእከል ሰባዊ መሰላትን ልምዓትን' ዝተባህለት ሲቪካዊት ትካል ትሰርሕ ከም ዝነበረት ጀሚራ ነይራ።
ዕላማ ናይታ ብምትሕብባር ሓዋ፡ ጳውሎስ ተስፋጌርጊስ፡ ዝተመስረተት ትካል፡ ህዝቢ መሰላቱ ክፈልጥ ንምሕጋዝ መጽሄታትን ጽሑፋትን ምዝርጋሕ'ዩ ነይሩ።
ንሳ፡ ኣብ ክንዲ ዝተወጽዑ ወገናት ምሕላቕ ኣብ ደም ሰራውራ ዝኣተወ'ዩ። ኣብ 1965 ኣብ ምምስራት ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ምድጋፍ ዝነጠፈ ማሕበር ምትሕግጋዝ መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ዓቢ ተራ ዝነበራ'ያ። ንክልተ እብረ እውን ከም ኣደመንበር ኮይና ነቲ ማሕበር እግሪ ኣትኪላቶ'ያ።
"ፕረዚደንት እቲ ትካል ክሰርሕ ፈሪሙ ኣፍቂድሉ" ብምባል እቲ ትካል ብቡራኬ ፕረዚደንት ኤርትራ ዝተመስረተ ምዃኑ ትዛረብ።
እንተኾነ ግን ቀሩብ ኣዋርሕ ምስ ሰርሐ መንግስቲ "ኣደስኪልዎ ድሓር ድማ ዓጽዮሞ" ኢላ።
"ኣተዓጻጽውኦም ብጣዕሚ ሕማቕ'ዩ ነይሩ። ምጽእ ኢሎም ነቲ ፋይላት ዕሽግ ዕሽግ ኣቢሎሞ። ልክዕ ከምቲ ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክሰርሕ እንከለኹ ዓፋኝ መጺኦም ክወስዱኒ እንከለዉ ዝተሰማዓኒ ስሚዒት፡ ሽዑ'ዩ ንዓይ ተሰሚዑኒ። ኣብ ዓደይድ'የ ዘሎ'ኹ ኣበየ ዘለኹ? ከምዚ'ድዩ? እቲ ፕረዚደንት ፈሪምሉ ኸሎ!፡ ሽዑ ሓዚነ ብጣዕሚ" ብምባል እቲ ፍጻመ ክሳብ ሎሚ ከም ዘርምማ ትገልጽ።
በቲ ዘጋጠማ መኻልፍ ግን ሞራላ ክወድቕ ኣየፍቀደትን። እታ ኣብ ትምህርቲ ዓቢ ክብሪ ዘለዋ ኣበባ እንተወሓደ፡ ንካልኦት እትሕግዘሉ ኣፍደገ እኳ እንተተዓጽዋ፡ ርእሳ ንምምዕባል ተለዓዓኢላ።
"እንታየ ክገብር'የ ኢለ። ጠቕሊለ'የ መጺአ። ቀደም 12 ክፍሊ ወዲአ፡ ኣብቲ እዋን'ቲ ንደቂ ኣንስትዮ ዳርጋ ዶክትሬት'ዩ በሎ። ዘይመሃርከ ኢለ ንኣሜሪካ ተመሊሰ ምስ ንኣሽቱ ቊኒን ኢለ፡ ሓሙሽተ ዓመት ተማሂረ። ድሓር ቢኤን ኤም ኤን ኣምጺአ፡ ተዓዊተ" ብምባል ክልተ ዲግሪታት ብምስራሕ ንዝነበራ ደረጃ ትምህርቲ ከም ዝደራዓቶ ትገልጽ።
እንተኾነ ግን፡ ድሕሪ'ቲ ኩሉ ቃልስን፡ ነዊሕ ናይ ስደት እዋንን፡ ምስቲ ዝነበራ ሃንቀውታን ብሩህ መጻኢ ናይታ እተፍቅራ ሃገራን ንካልኣይ ጊዜ ናብ ስደት ምምላሳ ምሒር ኣሕዚንዋ'ዩ።
"ኣብ ዓደይ ኮይነ ንዓደይ ዘገልግል መሲሉኒ፡ ከገልግል ግን ኣይከ ኣልኩን፡ ካልኣይ ተሰዲደ ካልኣይ ስደት ካኣ መሪር'ዩ"።
ህልዉ ኩነታት
ኣበባ ብዛዕባ ህሉው ከነታት ኤርትራ'ውን ርእይቶታታ ካብ ምቅላሕ ዓዲ ኣይወዓለትን፡ ትጽሕፍን ድምጻ ተስምዕን'ያ። ብዛዕባ ኩነታት ህዝብን ሃገራዊ ምሕደራ ከም ዘይዓገበትን ከም እትጉህን ድማ ተውስእ።
"ጸላኢኻ ክጠልመካ እንከሎ ቀልጢፍካ ኢኻ እትኣምኖ፡ ሓውኻ ክጠልመካ እንከሎ ግን ቀልጢፍካ ኣይትኣምኖን ኢኻ። ህዝቢ ኣይመነን፡ እዚኦም ከምዚ ይገብረ ድዯም ኢሉ፡ ካብ ማህጸንና እንድዮም ወጺኦም ኢሉ። ጸላኢኻ ክብድለካ ኸሎ ትቕበሎ ኢኻ፡ ሓውኻ ውላድካ ከምኡ ክገብረካ ግን መሪር'ዩ" ክትብል ድማ ምረታ ትገልጽ።
"ህዝቢ ኤርትራ ኳዕናን ህዝቢ'ዩ፡ ከምዚ ዓይነት ወርደትን ጭኮናን ኣይግበኦን'ዩ" ድሕሪ ምባል፡ "ክንድዚ ደም ፈሲሱ፡ ደንቊርና፡ ደኺና፡ ስምና ኸፊኡ፡ ዘይነበረና ስቓይ፡ ክትሰግር ትቕተል፡ ኣብ ዓድኻ ትቕተል፡ ትስወር፡ ስለምንታይ?"
ብዛዕባ'ዚ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራ ተጀሚሩ ዘሎ ዕርቀ-ሰላም ክትዛረብ እንከላ'ውን፡ "ሰላም ጽቡቕ'ዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ እታ ሰላም ትብል ቃል እኳ ኣሐጒሳቶ" ትብል።
"ግንከ ኣቢ እንድዩ ሰላም ኢሉ ዝጀመረ፡ እንታይ ግን ጌሩ? እሱራት ፈቲሑ፡ ኣብ ደገ ኾይኖም ዝቃወሙ ዝነበሩ፡ ስለ ዓድኹም ትፈትዉ ዝኾንኩም እኳ ኢኹም ተቛዊምኩም፡ ዓድኹም ኣቲኹም ተቓወሙ ኢሉ"።
"ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ግን ከምኡ ኣይገበረን፡ እሱራት ኣይፈትሐን። ንሕና ኻኣ ሓቒቖም ዝበሃሉ ኣለዉና። ገሊኦም ሞይቶም ይኾኑ፡ ዘይሞቱ'ውን ይህልዉ። እቶም ዝሞቱ መዓስ'ዮም ሞይቶም ኣበይ እዮም ተቐቢሮም ክፍለጥ ኣለዎ፡ ሰብ ክቡር'ዩ"።
"ካብ ፕረዚደንትና ንጽበዮ፡ ምውታትና ክንገሩና ክንፈልጥ ክንቀብሮም፡ ናይ ሰብ ክብሪ ክረኽቡ፡ እሱራትና ክፍትሑ፡ እታ ቅዋምና ኻኣ ኣብ ግብሪ ክውዕል"
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ኣበባ በቲ ናይ "ዘይሕለል ተስፋ" መንፈሳ፡ መጻኢ ህዝቢ ኤርትራ ብሩህ ምዃኑ'ያ ትዛረብ።
"ሐሕማቑ ኮይኑ ዝውረ እምበር፡ ህዝቢ ኤርትራ'ኮ ብዙሕ ጽቡቕ ነገር ዘለዎ'ዩእንድሕሪ ሓቢርና ድማ ነዚ ባህሊ'ዚ ክንዕቅቦ ንኽእል ኢና" ድሕሪ ምባል፡ "ዝባን ሕጊ ኢልካ ኢኻ'ኮ ናብ ዳኛ ትወስዶ፡ ሽጉጥ ኣየድልየካ በትሪ ኣየድልየካ ገለ ኣየድልየካ፡ እዚ ባህሊ'ዚ ንዓለም'ውን ዝጠቅም'ዩ"
"ተስፋና ምሉእ'ዩ" እያ ትብል ወይዘሮ ኣበባ ተስፋጊዮርጊስ በዓታይ።


c: text/html

text:
ካብ ቀደም ጀሚሩ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ እዋንዚ ብዙሓት ወገናት “ስለምንታይ እዩ ኣቶ ኢሳይያስ ብዛዕባ ዝኽሰት ቅልጡፍ ምዕባለታት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀሪቡ መብርሂ ዘይህብ?” ዝብል ግሉጽነት ዝጠልብ ሕቶታት ከቕርቡ ምስማዕ ልሙድ ነይሩን ኣሎን። ናይዚ መሰረታውን እዋናውን ሕቶዚ መልሲ በቲ ዝምልከቶ ብንጹር ስለ ዘይወሃብ ከኣ፣ ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ግምታት እዮም ዝህቡ። ብግዜ ምስኣን፣ ብስራሕ ምብዛሕ፣ ብስእነት ጥዕና ... ወዘተ ዘመኽንይሉ ወገናት ኣለዉ። እንተኾነ ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይንስ ኣይትሓብእን” ዝበሃል እዚ ኩሉ ምኽንያታት ንስቕታ ኣቶ ኢሳይያስ ሎሚ ኮነ ቅድም ምኽኑይ ዝገብሮ ኣይኮነን።
ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ከምዚ ንርከበሉ ዘለና ኩነታት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀሪቡ መብርሂ ዘይህበሉ፣ “ሃገር ናተይ፣ መንግስቲ ናተይ ስለዚ ኣብቲ ናተይ ድላየይ እንተገበርኩ ንህዝቢ ይገለጸሉ ኣይገለጸሉ ለውጢ የብሉን” ዝብል ትዕቢትን ንዕቀትን ሓደ ምኽንያት እዩ። ካብቲ “ኣካይዳና ኣካይዳ ጓብየ እዩ፣ ስቕ ዝበልና ስቕ ስለ ዝመረጽና ኢና” ዝብል ዘይግሉጽ ባህርያቱ ዘይሓወየ ምዃኑ ከኣ ካልእ ናይ ስቕታኡ ምኽንያት እዩ። እቲ ቀንዲ ኣብዚ እዋንዚ ከይዛረብ ቆሊፉ ሒዝዎ ዘሎ ምኽንያት ግና ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈልየ ዝዛረቦ ስለ ዝሰኣነ እዩ። እቲ ክዝረበሉ ዝግባእ ዛዕባታት እንተኮይኑ ካብ ቀደም ሎሚ’ኳ ይበዝሕን ይውዕን። ብኣንጻሩ ኢሳይያስ ከዛርብ ዝኽእለሉ ሞራል ኣብ ዝጸንቀቐሉ ወጣሪ ደረጃ እዩ ዘሎ። “ሕኑቕ እንታይ የውጽእ ዓፍራ” ከም ዝበሃል።
ንዝሓለፈ ልዕሊ 20 ዓመታት “ዶብና ተመልኪቱ ኣብ ልኡላዊ መሬትና ሰፊሩ ዘሎ ወራሪ ሰራዊት ከይወጸ፣ ወይከ ልዝብን ዝምድና ናብ ንቡር ቦታኡ ምምላስን” ክብል ጸኒሑ፣ ነቲ ንዓኡ ኣሚኑ ኣብዚ መርገጽዚ ጸኒዑ ዝጸንሐ ህዝብን ንመብዛሕትኦም ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ መራሕቲ ኢና በሃልትን ኣብ ማእከል ጐልጐል ራሕሪሑ፣ ብእዝዩ ዘገርም ሃዳሚ ሓረጋት ተሰንዩ ንመገሻኡ ናብ ኢትዮጵያ ዞኽዞኽን ሸንዳህዳሕን ወሲኽሉ። ድሕሪ እዚ ተግባሩ ንዝቐርቡ ሕቶታት ምስቲ ክብሎ ዝጸነሐ መልሲ ከምዘይህልዎ ፍሉጥ እዩ። ካብቲ ሓቂ እንዳሃደመ ኣጉባዕብዕን መህደምን መግለጺ ይስእን ማለት ግን ኣይኮነን። እንተኾነ ደጊም ህዝቢ ኤርትራ ብዘይጭበጥ ናይ ኮለል መግለጺ ክግንፍል እንተዘይኮይኑ፣ ከምዘይዕገስ ዝተረደአ እዩ ዝመልስ። እዚ ተረድእኡ እዩ ከኣ ድምጹ ክሓብእ ዘገድዶ።
ከምቲ “ኣብ ርእሲ ዘላታስ ተወሰኸታ” ዝበህል፣ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባቲ ቀዳማይ ስጉምቲ “ስለምንታይ መብርሂ ዘይተዋህበኒ?” ኢሉ ርእሱ እንዳነቕነቐ፣ እቲ ብጽኑዕ ክሕሎ ዝጸንሐ ዶብ ኤርትራን ትግራይን ሃንደበት ንኢሳይያስ እውን ብዘባህረረ ኣገባብ ፈሪሱ። ነዚ ተኸቲሉ እቲ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባት፣ ኣማኢት ኣሸሓት ናቕፋ እንዳኸፈለን ኣብ ዶብ እንዳሞተን ብለይቲ ዝሰግር ዝነበረ ህዝቢ ብቐትሪ እሞ ድማ ብማካይን ብዘስደምም ብዝሒ ወተሃደራዊ ክዳኖም ዘይቀየሩ መንእሰያት ከይተረፉ፣ ናብ ኢትዮጵያ ይውሕዝ ኣሎ። እዚ ከኣ ካልእ ኢሳይያስ ዝዛረቦ ንክጠፍኦ ጠንቂ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ርእሲ እዚ ኣቶ ኢሳይያስ ብምንታይ ምዃኑ እንድዒ ሰኺሩ ምስ ዓወነ፣ “ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ እዚ ህዝቢ እዚ ክልተ ህዝቢ እዩ ዝብሉ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ ወገናት እዮም፣ ዶ/ር ኣብይ ንኩልና ክመርሓና እዩ” ዝበሎን፣ ዶ/ር ኣብይ “ጉዳይ ዶብ ንኡስ ስለ ዝኾነን ብፍቕሪ ስለ ዝሰገርናዮ ኣየልዓልናዮን፣ ወጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ኮይነ ተመዚዘ ስለ ዘለኹ ሃንደበት ከይኮነኩም” ክብል ዝወሰኾም ሓረጋት እውን ኢሳይያስ እንታይ ማለት ምዃኖም ምብራህ ከም ዝጽግምዎን ከጽቅጥ ከም ዝጸቕጥዎን ፍሉጥ እዩ።
ብዙሓት ዲክታቶር ኢሳይያስ ከምቲ ቀደሙ ዘሎ ግዲ መሲልዎም፣ ንሓንሳብ ባሕቲ መስከረም ንሓንሳብ ድማ ካልእ ኣጋጣሚ እንዳጸብጸቡ ከም ዝዛረብ ክጽበዩ ጸኒሖም። ንሱ ግና ግብሩ ፈሊጡ ኣብ ኩሉ ናይ ግምት ቆጸራታት ኣይተረኽበን። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ከኣ ኣብዚ ኣዝዩ ብዙሕ ዘዛርብ ኤርትራዊ ጉዳያት ዝሃለወሉ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣረጊት ብዝመስል ደረቕ ስእሊ ተሰንዩ፣ ናይ ሚኒስተራት ኣኼባ ኣካይዱስ፣ ኣኼባኡ ኣብ ፍርቂ መዓልቲ ከም ዝወደአ ዝገልጽ ዜና ምዝርጋሑ እዩ። ንሕና ነዚ ኩነታት ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ክዛረበሉ ዝኽእል ሞራልን ሕልናን ከም ዝተወደኦ ዘረድእ፣ ዘይግሉጽነት ዘይገልጾ ህድማ ካብ ህልዊ ኩነታት እዩ ኢና እንብሎ። ክሳብ ሕጂ ዘይቀበጽዎ ተጸበይቱ እንታይ ከም ዝብልዎ እንድዒ።
እቲ ዘገርም፣ ገለ ነዚ ኩነታት ብኸመይ ከም ዝገልጽዎ ዝሓርበቶም “ግዜ ስኢኑ ከይከውን” ኢሎም ዘዕዘምዝሙ ምህላዎም እዩ። እዞም ወገናት እዚኦም፣ ምስቶም ነናቶም ዕዮ ገዛ ዓሚሞም ዝገሹ መራሕቲ ሃገራት ክገይሽን እንታይ ስለ ዝገበረ ምዃኑ ዘይፍለጥ መዳልያታት ክትኮብን፣ ካብ ኣብ ሓጽቢ ዓዲ ሃሎ ተዓምጺጽካ ምውዓል ወጺኡ፣ ቀዳምነቱ ኣብ ዘይኮነ ናይ እንዳማቱ ፋብሪካታትን መናፈሻታትን ክምርቕን ናይ ቡን ኣፈላልሓ ስነ-ስርዓት ከይተረፈ ቀንጠመንጢ ተግባራት ክዕዘብን ዝውዕል ሰብኣይስ፣ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ዝዛረበሉ ግዜ ስኢኑ ምባል ምስ ምንታይ ክቑጸር። እምበርከ ናይ ብሓቂ መራሒ ነይሩ እንተዝኸውን ካብ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገርን ህዝብን መግለጺ ምሃብ ዝዓቢ እንታይ ጉዳይ ኣለዎ።
እምበኣር ይፈቶ ይጸላእ፣ እዚ ዘረደኣና ኣቶ ኢሳይያስ ድሕሪ ሕጂ ብዛዕባ ኤርትራ ምዝራብ ከም ዝተወደኦን ምሕባእ ከም ዝመረጸን ዘረድእ እዩ። ብዛዕባቲ ንሱ ክዛረበሉ ንጽበዮ ሃገራዊ ጉዳያት ከኣ ንሕና ናይ ለውጢ ሓይልታት ባዕልና ክንዛረበሉ ይጽበየና ከምዘሎ ሓላፍነት ንውሰድ። እቲ ኩነታት ክንመዝኖ እንከሎና፣ ደጊም ንሱ ዓይኑ ተዓሚቱ እንተዝዛረብ እውን ንሃለዋት ሃገርና ዝምጥን ከምዘይከውን ርዱእ ስለ ዝኾነ፣ ካብ ሕኑቕ ኪኖ ዓፍራ ኣይንጸበ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብ ትጽቢት ናብ ትጽቢት ብግርማይ ዮውሃንስ 1ይ ክፋል
ከም ጨርቂ በልዩ እቲ ሕሱም እዋን፣ ተፈላሊና ኣይተረፍናን ተወሊዓ ባና ብርሃን…። ብ እትብል ግጥሚ ን ኣበባ ሃይለ ከድርፋ እንከሎ ይዝከረኒ። ይዝከረኒ ኮይኑ ግዜን ኩነታትን! ኣነ ምዕንጅሉ ድማ በዛ ዜማ ኣብ ኤክስፖን ካልእን ሳዕሲዐን ነጢረን-ሓቂ መሲሉኒ። “ኣንታ ምዕንጅሉ እባ ኢኻ! ሓቂ መሲሉካ ድዩ?” ዝበሉ ጎራሓት ዓርከ ማሓዛ ግን ኣይተሳእኑን። ቅድሚ ኣኼባ ዝተረደኦም ማለት እዩ።
“ሕሱም እዋን ከም ጨርቂ በልዩ” ዝብል መልእኽቲ እዩ ሰዲዱ-ብመንገዲ እዛ ስራሕ እዚኣ። ሕሱም እዋን ከም ጽንጽያ ኣብ ዝባን ርእሱ ይዝንቢ ከምዝነበረ’ሞ ማዓስ ኣስተብሂሉሉ! “ይወርድ ዶ ኢለዮ?” ድዩ ዝበለ የሱፍ ስዒድ? ትጽቢት ኣይነበሮን። ከመይ ኢሉ’ሞ ክጽበ… .!
“. . .ርእሱ ኣድኒኑ፣ ስድርኡ ኣሕዚኑ፣ የሕልፎ ኣሎ ንሂወት ጸልማት ተኸዲኑ። .ኣደየ ቀደም ዝበልክኒ ሎሚ ፈሊጠዮ ግን ቁልዕነት ሒዙኒ ይወርድ ዶ ኢለዮ… .!” ትብል ደርፊ የሱፍ ስዒድ እዩ ዘዘኻኽረካ። . . . ኣደይ\ዓደይ ቆጽለይ ኢኺ ኣነ ዕምባባኺ፣ ኣነ ዘይመተልኪ ወሊድክኒ እንዲኺ። . . . ቀደም ዝበልክኒ ግን ሎሚ ፈሊጠዮ ቁልዕነት ሒዙኒ ይወርድ ዶ ኢለዮ… .! እዩ እቲ ዜማን ቁዘማን የሱፍ።
እምነትን ግርህነትን እሲ ይወርድ ዝብል ትጽቢት ኣየትሓዞን። ናብራ ዓሳ ክመጽእ ትጽቢት ኣይነበሮን። እናተበላለዐ ዝመጸ ሰውራ በረኻ ግን፣ ዓዲ ምስ ኣተወ ጥሜት መይቱ። ዝበልዖን ዝለመዶን ስኢኑስ ማይ ቀጠነ ኮይኑ ጠባዩ። ግዚኦም ዘእከሉ ከናዲ ሃሰስ ክብል ግድን ኮይኑ።
ኩሉ ሕሰማት ከም ጨርቂ ዝበለየ ዝመሰሎ ግን ደቂሱ ነይሩ። ንቕድሚኡን ኣማዕድዩን ጥራይ ይጥምት ነይሩ። እቲ ሕሱም እዋን ከም ጨርቂ በልዩ እዩ ዝብል ሓሳብ ድማ ቅሱን ድቃስ ኣደቂሱዎ። ክሳዱ ኣዚሩ እውን ንድሕሪት ኣይጠመተን፣ ኣይተጠራጠረን፣ ኣይሓሰበን። ብደም ዝተማሕለሉን ትንፋስ ዝወሰደን እምነት እሞ ከመይ ኢሉ ዘይጽቡይ ከጸብዮ? ብቐደሙ እውን ሳላ እቶም ክሳዶም ንድሕሪት ጠውዮም ዘይጠመቱን ዘየማዕደዉን እንዳኣላ እታ ባንዴራ ዓዲ ኣትያ። መንፈስ ሕሰም ሓዚላ ከተንበልብል እሞ ዘይተጸበየ?
እምነት ኣግዲዑዎስ ይወርደኒ ኣይበሎን። ዝኣመንካዮ ኳና ኣይውደቕካ! ኣብ ሰውራ ተኣሚንካ ዶ ዓዲ ኣቲኻ ምስ ነገስካ ትግምጠል!? ሃገር ዝተቖጻጸረ ሰውራ ምዃኑ ኣይገመተን። ከምኡ ክኸውን ኣይተአበየን። ክንደይ ሻዕ ኣሎ ድዩ ትጽቢት?
እምነት ከምዚ ገይሩ ከም ሰፍኢ ብሓንሳብ ቁልቁል ኣፉ ክትከል እውን ዘይረኣየ ይኸውን ኣብ ባህሊ፣ ልምድን እምነትን ህዝቢ ኤርትራ።
“ብሰሜን ዝመጽእ ዝናብን ንፋስን ንብርኩት ክረምትን ቀውዕን’ዩ” ክባሃል እሰምዕ ነይረ። ብሰሜን ዝመጸት ንፋስ እምነት ግን. . .ካብ ብደቡብ ዝመጸት “ወዲ ማይ ጠላሚት” ትብል ንፋስ እምነት ከም እትገድድ ኣበይ እሞ ፈለጣ! ትጽቢቱ እውን ኣይነበረን። ከመይ ኢሉ እዩ እሞ ክጽበ?
ሓንኲኽካ እምነት እንዶ ጉድ ኣምጺኣ! ሓንኲኽካ ፍትወት ፍቕሪ እዩ። ሓንኲኽካ እምነት ካኣ ነብሰ ቕትለት እዩ- ፍረ ምህርቱን ዓውደ በረከቱን። ግን እሞ መን ኣስተባሃለ! መን ተጸበየ! “ይወርድ ዶ ኢለዮ. . .” እዩ ነገራቱ።
ዓለባ ሕሰም ተተርቢዑ መኣዲ ሰላም ክብላዕ. . .እዩ ነይሩ እቲ ትጽቢት። መኣዲ ሰላም ክዝረግ ኣይገመተን። ኣይተጸበየን። እታ ካብ መሽጎራጉር ክትወጽእ ምስ ሰቡን ከም ሰቡን ደም ዘበርከተላ ባንዴራ ሰላምን ፍቕርን እምበር ባንዴራ ሕሰም ከተምበልብል ኣይተጸበየን። ስለዝኾነ ድማ እዩ “ከም ጨርቂ በልዩ እዩ እቲ ሕሱም እዋን. . .” ዝብል ደርፊ ንሓንቲ ድምጻዊት ኣድሪፉዋ።
ሕሱም እዋን ንሰብን ንባዕሉን ከብልዮ ትጽቢት ስለ ነበሮን። ከመይ ኢሉ እዩ እሞ ክጽበ። መከራን ሕሰምን ዝፈልጥ ዶ መከራን ሕሰምን የውርደልካ እዩ። ኣይተጸበዮን። ከመይ ኢሉ እሞ ክጽበዮ! ሓዊ ዝፈልጥ ሓውኻ ዶ ሓዊ ይኽዕወልካ እዩ። እሞ ድማ ኣሚንካዮ ደቂስካ እንከለኻ! “ሕጂ ድማ ግደኻ!” ኢሉ ክግልበጦ እሞ ከመይ ኢሉ እዩ ክጽበ።
ካብ ናይ ግርማይ ዮውሃንስ ናይ facebook ገጽ ዝተወሰደ
https://www.facebook.com/ghirmay.yohannes.1


text:
ስጉምቲ ኣሜሪካን መሻርክታን ዘይሕጋዊን ተቀባልነት ዘይብሉን’ዩ-ላቭሮቭ
መቐለ ሚያዝያ 07/2010(ድወት) ኣሜሪካን መሻርክታን ኣብ ሶርያ ዘካየድዎ መጥቃዕቲ ተቐባልነት ዘይብሉ ዘይሕጋዊ እዩ ኢሎም ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ፡፡
ላቭሮቭ ድሕሪ ሃገራት ኣሜሪካ ፈረንሳይን እንግሊዝን ብሓባር ኣብ ሶርያ ዘካየደኦ ሓበራዊ ወታሃደራዊ መጥቃዕቲ ኣንፃር መንግስቲ በሽር ኣልኣሳድ ኣብ ዘሃብዎ መብርሂ ስጉምቲ ምዕራባውያን ሃገራት ንዓለምለኸ ሕጊ ዝጠሓሰ ተቐባልነት ዘይበሉ እዩ፡፡
ብኣሜሪካ ዝምራሕ ሓይሊ ምዕራባውያን ሃገራት መንግስቲ በሽር ኣልኣሳድ ኣብ ሶርያ መጥቃዕቲ ከሜካል ጋዝ ፈፂሙ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ስርዓት ሶርያ ወታሃደራዊ መጥቃዕቲ ምፍፃመን ፀብፃባት ኣመልኪተን፡፡
እተን ሃገራት ግልፂ ዝኾነ ወራር የካይዳ ኣለዋ ዝበሉ ላቭሮቭ ነዚ ተግባራዊ ስጉምቲ ዝእግድ ውሳነ ሓሳብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንምፅዳቕ ሩስያ ዝጀመረቶ ምንቕስቓስ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ ፀብፃብ CGTN የመልክት፡፡


text:
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ሓርበኛታት ተጋደልቲ – ብሪጋደር ጀነራል ተመስገን በርሀን ዋና ዳይረክተር ተስፋይ ተኽለን፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ ከምኡ’ውን መራሕቲ ሃይማኖትን ህዝብን ኣብ ዝተረኽቡሉ፡ ትማሊ 11 ነሓሰ ኣብ መካነመቓብር ሓርበኛታት ጸጸራት፡ ብክብ ዝበለ ኣገባብ ተፈጺሙ።
ኣብ’ቲ ብሰልፊ ምረሻ ዝተሰነየ ስነስርዓት፡ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ-ስዒድ፡ ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር ወልደንኪኤል ኣብርሃ፡ ሓለቓ ጠቕላሊ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ፡ ከምኡ’ውን ስድራቤት’ቶም ሓርበኛታት ኣኽሊል ዕንባባ ኣንቢሮም።
ኣብ ዝተነበበ ታሪኽ ሂወት፡ ስውእ ሓርበኛ ብሪጋዴር ጀነራል ተመስገን በርሀ፡ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 1965 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ከምእተሰለፈ፡ ክሳብ 1967 ድማ ኣብ ተዋጋኢ ኣሃዱታት ተመዲቡ ክሳብ ደረጃ ጸሓፊ ጋንታ ከምእተጋደለ፡ ኣብ 1971 ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ድሕሪ ምጽንባሩ ድማ፡ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ምትእትታው ዘመናዊ ወተሃደራዊ ትምህርቲን ምምስራት ኣሃዱታት ከቢድ ብረትን ዝገበሮ ኣብነታዊ ኣበርክቶ፡ ከም ተራ ተዋጋኢ፡ ኣሰልጣኒ፡ ሓላፊ ማእከል ስልጠናን ታዕሊምን ኣዛዚ ኣሃዱታት ከቢድ ብረትን ብምዃን፡ ብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝሰርሐን ዝመርሐን ምንባሩ ተገሊጹ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ከም ላዕለዋይ ኣወሃሃዲ ስታፍ ስልጠናን ውዳበን ከበድቲ ኣጽዋር፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ንህዝቡን ሃገሩን ብተወፋይነት ዘገልገለ ሓርበኛ እዩ።
ኣብ ወርሒ ጥሪ 1967 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ ሓርበኛ ተስፋይ ተኽለ ድማ፡ ኣብ ግዜ ቃልሲ ንሓርነት ብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሓላፍነት ዘገልገለን ኣገደስቲ ውግኣት ኣንጻር መግዛእቲ ዝመርሐን ክኸውን እንከሎ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ምምሕዳራት ዞባ ዓንሰባን ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ብደረጃ ዋና ዳይረክተር፡ ንህዝቡን ሃገሩን ብተወፋይነት ኣገልጊሉ።
ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳርን ሚኒስትሪ ምክልኻልን፡ ብመስዋእቲ ገዳይም ተጋደልቲ ብርጋዴር ጀነራል ተመስገን በርሀን ኣቶ ተስፋይ ተኽለን ዝተሰመዖም መሪር ሓዘን እናገለጹ፡ ንስድራቤቶምን መቓልስቶምን “ጽንዓት ይሃብኩም” ይብሉ።


text:
ኣቦ-መንበር ዓሊባባ ኣብ ምግባረ ሰናይ ክነጥፏ’ዮም
መቐለ 03 ጳጉሜን 2010(ድወት) ኣቦ መንበር ዓለምኻዊ ትካል ዓሊባባ ኣብ ዝቅፅል ሰሙን ካብ ሓላፍነት ዓርሶም ከምዘግለሉ ገሊፆም።
ቻይናዊ በዓል ፀጋ ጃክ ማ ብመርበብ ሓበሬታ ዝካየድ ንግዳዊ ምንቅስቃስ ብስፍሓት ናይ ዝተቖፃፀረ ትካል ዓሊባባ ኣቦመንበር እንትኮኑ ኣብ ስራሕቲ ምግባረ ሰናይ ንትምህርቲ ንምስታፍ ካብ ሓላፍነቶም ከግልሉ ከምዝደልዩ ሓቢሮም ኢሉ ንጋዜጣ ኒውዮርክ ታይምስ ዝፀርሐ ቢቢሲ።
ሚስተር ጃክ ማ ኣብ 1999ዓ.ም.ፈ ዘጣየሽዎ ዓለምለኻዊ ፅዕንቶ ፈጣሪ ትካል ዓሊባባ ብመርበብ ሓበሬታ ፍርያት ፊልም ሓዊሱ ልዕሊ 400 ቢልዮን ዶላር ዝግምቶም ዝተፈላለዩ ምህርታት የተዓዳድግ።
ወዲ 54 ዓመት ነበር መምህር ቋንቋ እንግሊዝኛ ዝኾኑ ጃክ ማ 40 ቢልዮን ዶላር ብምውናን ኣብ ቻይና 3ይ ሃፍታም ተባሂሎም ኣብ 2017ዓ.ም.ፈ ዝተሓትመ መፅሄት ፎርብስ ከምዝተፀርሑ ይዝከር።
ሚስተር ማ ካብ ሃብታም ዓለምና ቢልጌትስ ብዙሕ ከምዝተምሃሩ ብምግላፅ ኣብ ምግባረ ሰናይ ትምህርቲ ክነጥፏ ተበጊሶም ኣለው።


text:
ሓገዝ ሞተር ሳይክል ንጉድኣት ኲናት
መቐለ ሰነ 06/2010(ድወት) ወናኒ ትካል ሓፂን መፂን ማእገር ኣይተ ዓብደል ዓሊ ሙሳ 675ሽሕ ዝዋገአን 10 ሞተራይዝድ ሳይክል ንጉድኣት ኲናት ተጋደልቲ ብሓገዝ ኣወፍዮም።
ኣብቲ እዋን ርኽክብ ዝተረኸቡ ኣካያዲ ስራሕ ትካል ሓፂን መፂን ማእገር ኣይተ ነስር ኑሩ እዮም በዓል ሃፍቲ ተሪፍዎም ከይኮነስ ካብታ ዘላቶም ነዞም ጀጋኑ ምሕጋዞም ዝለዓለ ሓሳብ ክብርን ከምዝስመዖምን ሓገዞም ኣበርኪቶም ከምዝቕፅልሉን ተዛሪቦም።
ተወካሊ ስራሕ መካየዲ ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ኣይተ ጨርቖስ ብወገኖም በዓል ሃፍቲ ዓብደል ዓሊ ሙሳ ዝገበርዎ ሓገዝ ብምምስጋን ሐዚ’ውን ጀጋኑ ጉድኣት ኲናት ከምዚ ዝበለ ሓገዝ ተተገይርሎም ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ወፊሮም መነባብሮኦም ክመርሑ ስለ ዝኽእሉ ካልኦት ሰብሃፍቲ’ውን ነዚ ሰናይ ተግባር ክስዕብዎ ፀዊዖም።
ተጋዳላይ ደስታ መብራህቱ ካብ ደጉዓ ተምቤን ተጋዳላይ ኣሳየሀኝ ነጋሽ ድማ ካብ ሽረ-እንዳስላሰ ሞተራይዝድ ሳይክል ብሓገዝ ዝተበርከተሎም ተጋደልቲ እዮም።
ሐዚ ብዝተገበረሎም ሓገዝ ዝሓሸ ብቕዓት ምንቅስቃስ ሃልይዎም ክሰርሑ ከምዝሕግዞም ተዛሪቦም።
ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ዕድሚኦም እናዓበየ ጉድኣቶም እናወሰኸ ይኸይዱ ንዘለው ኣባላቱ ብቕዓት ምንቅስቃሶም ክመሓየሽ ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት ገበርቲ ሰናይ ብምትሕብባር ክሳብ ሐዚ 50 ሞተራይዝድ ሳይክል ንኣባላቱ ብሓገዝ ከምዘረከበ ንምፍላጥ ተኻኢሉ።


text:
Eritrean Embassy, South Africa: ጸብጻብ ኣኼባ ኤርትራውያን ነበርቲ ኣንጎላ
ዜና፣ ኣኼባ ኤርትራውያን ነበርቲ ኣንጎላ
ኣባላት ማሕበረ-ኮም ኤርትራውያን ነበርቲ ኣንጎላ ብዕለት 02/01/2016 ኣኼባ ኣካዪዶም። ኣብቲ ብዛዕባ ዓመታዊ ገምጋም ሓፈሻዊ ንጥፈታት ማሕበረ-ኮም፣ ምፍታሕ ማሕበራዊ ጸገማት ኣባላትን፣ ኣብ ጥሙር ሃገራዊ መኸተ፣ ኣንጻር’ቲ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብጉልባብ ሰብኣዊ መሰላት
ኣብቲ ብኣቦ-መንበር ማሕበረ-ኮምን ኣቦ-መንበር ሽማግለ መኸተ ኤርትራውያን ኣብ ኣንጎላን ዝተመርሐ ኣኼባ፣ እቲ ማሕበር ኣብ ዓመተ 2015 ዘካየዶም ንጥፈታት፣ ወኪል ማሕበረ-ኮም ምስ ኤምባሲ ብምትሕብባር ንዜጋታት ቆንስላዊ ኣገልግሎታት ኣብ ምሃብ ዝተኻየዱ ንጥፈታትን ዘጋጠሙ ብድሆታትን፣ ከምኡውን ኣብ ዜጋታት ዘጋጠሙ ማሕበራዊ፣ ቁጠባዊ፣ ባህላውን ሕጋውን ጸገማትን፣ ማሕበረ-ኮም ንምፍትሖም ዘካየዶም ዕማማትን ሰፊሕ ጸብጻብ ቀሪቡ ተዘቲዩሎም። ኣብዚ ኣጋጣሚ ንጥዕናን ኩነታት መነባብሮን ቁጠባዊ ጸገማትን ህዝቢ እትፈትሕን እትከታተልን ምስ ኣካያዲት ኣካል ማሕበረ-ኮምን ምስ ቤት-ጽሕፈት ኤምባስን እትተሓባበር 5 ዝኣባላታ ሽማግለ ከኣ ቆይማ።
ቀጺሎም ኣብዚ ግዜ’ዚ ኮሚሽን ምጽራይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብመገዲ መሰረት-ኣልቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝዝርግሖ ዘሎ ክስታት፣ ንኤርትራ ዘይዘቅኑዕ ምስሊ ብምሃብ ዘካይዶ ዘሎ ተጻብኦታትን፣ ንጸለመታትን ሓሶታትን ንምብዳህን ንምፍሻልን ተራ ዜጋታት ኣብዚ ንጡፍ ሃገራዊ መኸተ ኣመልኪቶም ተመያዪጦም። ተሳተፍቲ እቶም ብኮሚሽን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝቐርቡ ዘለዉ ክስታት መሰረት-ኣልቦን ካብ ክውንነት ዝረሓቑን ከምዝኾኑ ብምርጋግጽ፣ ነቲ ብኮሚሽን ዝቐረበ ጸብጻብ ብምኹናንን ንሓቀኛ እንታይነት ኮሚሽን ንምቅላዕን ውልቃውን ሓቀኛን ምስክርነት ብምሃብ ንተጻብኦታት ንምፍሻልን ቅሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ ኣብ ጎድኒ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ደው ብምባል ብጽንዓት ከም ዝምክትዎን፣ ኣብ ዳግመ-ህንጻን ልምዓትን ሃገርን ግቡእ ተርኦም ከምዝጻወቱን ዳግም ኣረጋጊጾም።
ዓወት ንሓፋሽ!


text:
August 13, 2016 marks the 19th anniversary of the introduction of Asmarino.
We would like you to enjoy this video dedicated to all listeners. This video is a pause in grateful recognition of your contribution. Your demands, challenges, feedback improved us vigorously in the changing need of the world.
ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ ዝኾነት፡ ኤርትራ ኣብ መዳይ ሓበሬታ ብዘለዋ ምስጢራውነትን፡ ዜሮ ተጻዋርነት ብዘለዎ ሳንሱርን ትፍለጥ። መርኣያ ናይዚ እንኮ መደበር ቴሌቭዥን ኤሪ ቲቪ፡ ሓንቲ ከም ሓሙስ መደበር ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽን በይናዊት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ትውንን። እዘን ሓደ ትሕዝቶ ዘለወን ማዕከናት ብመንግስቲ ይውነና። ኩለን ድማ ንሓደ ውልቀመላኺ እናገልገላ ድምጺ ህዝቢ ኣብ ምዕፋን መሳርሒ ኮይነን ዓቢ ተራ ይጻወታ።
ኤርትራ ብመሰረቱ ህላወ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ከም ነውሪ ዝተኣወጀላ ሃገር'ያ። ብዘይካ ሓሳብካ ምግላጽ ካልእ ገበን ዘይብሎም ጋዜጠኛታት ብዘይ ፍርዲ ንልዕሊ 14 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ማሕዩር ይርከቡ።ኣብ ተርታ መስርዕ ነጻ- ፕረስ ዓለም፡ድማ ኣብ መወዳእታ ትስራዕ። ሓበሬታ መሰል ደቂ ሰባት'ዩ።ብፍላይ ድማ ኣብዚ ዘለናዮ 21 ክፍለ ዘመን። ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ግን ህዝበን ካብ ዘይሻራዊ ሓበሬታ ክርሕቕ ምእንቲ ኣበርቲዐን ይሰርሓ። ንናይ ባዕለን ስነ-ሓሳብ ጥራይ ዝሰብኽ ማዕከን ዜናታት ሃኒጸን ዜጋታተን ኣብ ምድንቋርን፡ ብግጉይ ሓበሬታ ሓንጎሎም ኣብ ምሕጻብን ድማ ይነጥፋ።
ሎሚ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝተፈጸመ ፍጻመ ብመንገዲ ማሕበረ-ሰባዊ መራኸቢታት ብዙሃን ኣብ ውሽጢ ሒደት ካልኢታት ንህዝቢ ዓለም ይባጻሕ።ህዝቢ ኤርትራ ግን ንልሳን ስርዓት ህግደፍ ጥራይ ክሰምዕ ተፈሪዱዎ ይርከብ።ብዘይካ ማዕከናት ዜና መንግስቲ ካልእ ኩሉ ከንቱን ሓሶትን ምዃኑ ድማ ብተደጋጋሚ ይሕበሮን ይስበኾን።
ናጻ ናይ ምምዝዛንን፡ናይ ምፍራድን ናይ ምውሳንን መሰሉ ድማ ተሓዲጉ ይርከብ። ካብዚ ዘሰክፍ ክውንነት ተበጊሳ ክኣ ማዕከን ሓበሬታ ኣዝማሪኖ ካብ ቅድሚ 19 ዓመታት ኣትሒዛ ብመልክዕ ድሕረገጽን ሬድዮን ንህዝቢ ሓበሬታ ክትህብ ጸኒሓን ኣላን። ኣዝማሪኖ በቲ ንላለ ወይ ቻት ፎሩም ዝብሃል ዓምዳ ንብዙሓት ምንጪ መራኸቢን መኣዲ ሕውነትን ልዝብን ክትፈጥር ዝበቕዐት ፈላሚት ማዕከን ተቓውሞ ህግደፍ እያ።
ኣዝማሪኖ ኣብ 2004 ኣብ ዓዲ ኣበይቶ ዝተፈጸመ ጃምላዊ ቅትለት መንእሰያትን፡ ንብዓትን ኣውያትን ህዝብና ካብ ውሽጢ ሃገር ካብ እተቃልሕ ጀሚሩ ክሳብ ለይተ ሎሚ ን19 ዓመታት ብዙሕ መሰናኽላት ሓሊፋ ሓንሳብ እናተዓንቀፈት፡ ሓንሳብ እናተንስአት ከይሰልከየትን ከይረብረበትን ትስጉም ዘላ ማዕከን ዜና'ያ። ኣዝማሪኖ ንኹሉ፡ኤርትራዊ ሓሳቡ ክገልጽ ማዕጾኣ፡ብምኽፋታ ኣዝዩ ልዑል ኣበርክቶን፡ክብሪን ዘለዎም ዜጋታትና ብመንገዲ ኣዝማሪኖ ልዑል እጃም ኣበርኪቶም'ዮም። ኮኾብ ስነጥበብ ሃገርና ነፍስሄር ድምጻዊ ኣብርሃም ኣፍወርቂ፡ንጉስ ግጥምን ወግዕን ኤርትራ ዶክተር ርእሶም ሃይለን ካብኣቶም'ዮም። ገለ'ዉን ቁጠባዊ ሓገዝ ብምግባር ንምድንፋዕ ደንበ ኣዝማሪኖ ዘይንዓቕ ተራ ተጻዊቶምን ይጻወቱን ኣለዉ።ደንበ ኣዝማሪኖ ናይ ብዙሓት ደቂ ሃገር ዓቕሚ፡ፈሲሱዋ ኩሉ በብዝኽእሎ ፡ገለ ብጉልበት ገለ ብፍልጠትን ክእለትን ሰንሰለት ብምዃን ብጥምረት ዝተሳተፈላ ማዕከን ዜና'ያ ።
ኣዝማሪኖ ኣብዚ ናይ 19 ዓመታት ጉዕዞኣ ዘጋጠምዋ መሰናኽላት ልሳን ጭቁናት ካብ ምዃን ኣይዓንቀፍዋን።ኣዝማሪኖ ግዴታን ዕላማን ኣለዋ።እዝኒ ጥራይ ዘይኮነ ልሳን ህዝቢ ኤርትራ ንምዃን'ያ ተበጊሳ።እንሆ ድማ ሎሚ 19 ዓመታት መሊኣ። እንተኾነ ግን ህዝብና ሕጂ'ዉን ጽጹይ ሓበሬታ ናይ ምርካብ ሰብኣዊ መሰሉ ምሉእ ብምሉእ ኣይረኸበን። እዚ ድማ ኣዝማሪኖ ከይተሓለለት ልሳን ህዝቢ ክትከውን ሓላፍነት የሰክማ። ኮይኑ ግን እዚ ሓላፍነት እዚ ኣዝማሪኖ በይና ክትስከሞ ትኽእል፡ኣይኮነን።ስለዚ ኩሉ ዜጋ ሃገራዊ ግዴትኡ ምዃኑ ተረዲኡ እጃሙ፡ከበርክት በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ትጽውዕ።
ኣዝማሪኖ ሕነዚ ኹሉ፡ዕፈናን ጭቆናን ክትፈዲ ምዃና ዘየወላውል'ዩ ። እቲ ሕነ ኽኣ ህዝባ ኣንቂሓ, ለውጢ ኣውሒሳ ናብቲ ካልእ ምዕራፍ ንምስግጋር'ዩ።ፍረ ናይዚ ድማ ሰላም ክኸውን'ዩ ። ሽዑ ተምሃራይ ናብ ምህሩኡን ናብ ራኢኡን ፡ ሓረስታይ ናብ ነዊቱን ናብ ሸዊቱን ፡ ነጋዳይ ድማ ናብ ዋኒኑን ናብ ንግዱን ቀሲኑ ዝወፍረሉን ዘቋምተሉን ክኸውን'ዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 14.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ማቴ.11:16-19
“ እዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ኽምስሎ እየ፧ ኣብ ዕዳጋ ተቐሚጦም ነዕሩኾም ዚጽውዑ ቑልዑ እዩ ዚመስል። ከምዚ ኸኣ ዚብልዎም፦ ‘ እምብልታ ነፋሕናልኩም ኣይሳዕሳዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይበኼኹምን።’ ዘይበልዕን ዘይሰትን ዮሓንስ እንተ መጸ ጋኒን አለዎ ይብሉ። ዚበልዕን ዚሰትን ወዲ ሰብ እንተ መጸ ኸአ፥ እንሆ በላ ዕን ሰታይን ወይንን ዓርኪ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥ አንን ይብሉ። ጥበብ ግና ብተግባራ ረትዐት።”
- አስተንትኖ
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ ዮሓንስ 11:13 “ከመይ ኩሎም ነቢያትን ሕግን ክሳዕ ዮሓንስ ተነብዮም እዮም። ክትቅበልዎም እንተ ደአ ደሊኹምሲ እቲ ኺመጽእ ዘለዎ ኤልያስ ንሱ ዮሓንስ ኢዩ። እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ። ድሕሪ ኢሉ መቐጸልታ ናይዚ ትምህርቲ እዚ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀጺሉ ነቶም ንኸይፈልጥዎን ከይቅበሉዎን ምኽኒያታት ዘብዝሑ “እዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ኽምስሎ እየ፧ ብምባል ክወቅሶም ይርከብ።
እግዚአብሔር ካብ መጀመርታ ንወዲ ሰብ ናብኡ ንምስሓብ ዘይገበሮ ነገር አይነበረን። ደቂ ሰባት በቲ ኩሉ ዝተገብረሎም ጸጋታት ንቃል አምላኽ ክአምኑን ክቕበሉን ስለዘይከአሉ። “ነታኽልቲ ወይነይሲ ኃለፋ እቲ አነ ዝገበርክሉ እንታይ ኮን ምተገብረሉ ነይሩ፧ ዘቢብ የፍሪ ኢዩ ኢለ እናተጸበኽዎስ፥ ስለምንታይ እዩ መጺጽ ፍረ ዘፍረየ፧ ኢሳ.5:4 ኣብ ወንጌል ዮሓንስ እንተረኤና – ዮሓንስ መጥምቕ ከም ጸራግ መንገዲ ወይ ንብርሃን ክምስክር መጸ ። ንብርሃን ይመስክር እምበር ንሱ ብርሃን ከምዘይነበረ ከኣ ይገልጽ።
እቲ ዘለዓለማዊ ቃል፡ ክርስቶስ ዓለም ብኣኡ ድሕሪ ተፈጢራ፣ ንፍጥረት ካብ ዝነበሮ ጸልማትን ባርነትን ንምልቃቕ፣ ኣብቲ ናይ ቀደም ናብራኡ ንምምላስን ሥጋ ለቢሱ፡ ከም ምንጪ ሕይወትን ብርሃንን ኮይኑ ናብ ዓለምና መጸ። ዓለም ግና አይተቐበለቶን ጸልማት መሪጻ።
ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል እምበአር መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትሪ ልቢ ናይቶም ንስብከት ዮውሃንስ ይኹኑ ስብከቱ ስብከቱ ክሰምዑ ዘይከአሉ ከምቲ አቀዲምና ዝሰማዕናዮ “ እዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ኽምስሎ እየ፧ እናበለ ይዛረብ። ምኽንያቱ ነቲ እግዚአብሔር ዘቅርበሎም ዝነበረ ጸዋዕታ ወይ ዕድመ ናይ ንስሓ ናይ ድኅነት ክርድእዎን ክቕበሉዎን አይከአሉን። ከምኡውን ሎሚ አብ ግዜና ነፍሲ ወከፍና፡ አብ ሕይወታን ገዛእ ርእስና እሞ ንመርምር። ስጋብ ክንደይ ኢና ንቃል አምላኽ አብ ሕይወትና ቦታ እንህቦ፧ ቃል አምላኽ ብኸመይ ንሰምዖ ንቕበሎ፧ ስጋብ ክንደይ ኢዩ አብ ሕይወትና ንስሓ ለውጢ ንኽንገቢር ዝሕግዘና። ክርስቶስ ጎይታና ነቶም ናይቲ ግዜ ሰማዕቱ ብምሳሌ ገሩ “ እምብልታ ነፋሕናልኩም አይሳዕሳዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይበኼኹምን ዝብል።’ ሕጂውን እንተኾነ አምላኽና ንነፍሲ ወከፍና በብስምና ንቃል አምላኽ ክንሰምዕ፡ አብ ትእዛዛቱ እሙናት ኮይና ክንርከብ፥ ሕይወትና ብሰላምን ቅሳነትን ክንብሮ ዕድምኡ የቅርብ አሎ ። ‘እምብልታ ይነፋሓልና አሎ – ነዚ ጸዋዕታ እዚ ክነጸጎ አይንኽእልን። ምክንያቱ ጸዋዕታ ድሕነት ኢዩ። የሱስ ካብቲ ናይ ዮሓንስ አምጻጽአ ዝተፈልየ አብ በረኻ ይሁዳ ዘይኮነስ፡ አብ ከተማታትን ሃገረሰባትን ወንጌል መንግሥቲ እናሰበኸ፡ ኩሉ ሕማምን፥ አብ ህዝቢ ዝነበረ ድናስን እናሕወየ ፥አብ ኩለን ከተማታትን ዓድታትን ይዘውር ከምዝነበረ ባዕሉ ቃል ወንጌል የዘንትወልና። ክርስቶስ አብ መንጎ ህዝቢ ይነብር ነበረ ምስ ሕዝቢ ይምገብ ይሰቲ፡ ምኽንያቱ ብኩሉ ንዓና ክመስል ነይሩዎ።
ዘይበልዕ ዘይሰቲን ዮሓንስ መጸ ጋኔን አለዎ ይብሉ። ነዚ ክነስተንትን ከለና ንገዛእ ርእስና ንጠምት። ንሕናኸ ንሕዋትና በቲ አብ ሕይወቶም ዝገብሩዎ ሰናይ ተበግሶታት ክንደይ ኢና ዘይንወቅሶም፡፡ ክንደይ ነገራትከ ዘይነልግበሎም። ብምስላ ብዛዕባ እቶም ቖልዑ ክዛረብ ከሎ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “አብ ዕዳጋ ዝተቀመጡ” ይብሎም። እዞም ቖልዑ እዚኦም እንተ ብትህኪት እንተስ ብኻሊእ ምኽንያታት ካብቲ ኮፍ ኢሎሞ ዘለዎ ቦታ ክትስኡ አይደለዮን። ነቲ ዕድመ ጸዋዒት እምብልታ ይነጽግዎ አይቅበሉዎን። ልክዕ ፈሪሳውያንውን ነቲ ክርስቶስ ዘምጽኦ ቃል ሕይወት ክቅበልዎ አይርከቡን። እካ ደአ ነቲ ቅዱስ ተግባራት ክርስቶስ ነጺጎም፡ ንክርስቶስ ከም ሓደ በላዕን ሰታይ ወይንን ዓርኪ ተቀበልቲ ቀረጽን፥ ኃጥአንን ገሮም የቅርብዎን ይኸስዎን። መንፈስ ቅዱስ ተቀቢሎም ሓድሽ ጉዑዞ ክጅምሩ አይደለዩን። እዚ ኩሉ አብ መዓልታዊ ህይወትና እንጥቀመሉ አገባብ ኢዩ። ነቲ ሓቀና ትምህርቲ ክርስቶስ፣ ትምህርቲ ቤተክርስቲያን፡ ሕግታት ቤተክርስቲያን ክንቅበል ምስ ዝጽግመና ልክዕ ከም ፈሪሳውያን ኮይና ንርከብ።
ስለዚ እግዚአብሔር በዚ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል ገሩ ንነፍሲ ወከፍና፡ ንቃል ወንጌል ከም ማሪያም ብትሑት ልብን መንፈስን ክንቅበሎ ይጽወዓና አሎሞ – ነቲ ቤተክርስቲያና ብዝተፈላለየ መገዲ መዓልታዊ ቃል ሕይወት ንኽንሰምዕ ሰሚዕና ሕይወትና ቅንⷅር ሚስ ክርስቶስ አምላኽና ሕብረት ንኽህልወና ‘እምብልታት ትነፍሓልና አላ። ነዚ ብሓቂ ዕውታት ኮይና ንኽንርከብ እግዚአብሔር ንነፍሲ ወእክፍና ይሓግዘና። አሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :


text:
ሰብኣዊ ሓገዛት ምስ ስራሕቲ ልምዓት ተወዲዶም እወንታዊ ፅዕንቶ ክፈጥሩ ይግባእ…
መቐለ ግንቦት 07/2010(ድወት) ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየዱ ሰብኣዊ ሓገዛት ምስ ስራሕቲ ልምዓት ተዋዲዶም እወንታዊ ፅዕንቶ ብዝፈጥር መልክዑ ክትግበሩ ከምዘለዎም ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ኣገንዚቦም።
ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ዋና ፀሓፊ ማሕበር ቐይሕ ወርሒ ሕብራት ዓረብ ኤምረትስ ዶክተር መሓመድ ኣቴክ ኣል ፋላሂ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተቐቢሎም ኣዘራሪቦም።
ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ምስ ዋና ፀሓፊ ማሕበር ቐይሕ ወርሒ ሕቡራት ዓረብ ኤምረትስ ኣብዘካየድዎ ዘተ እቲ ማሕበር ብቐፃሊ ኣብ ኢትዮጵያ ከሳልጦም ኣብ ዝሓሰቦም ሰብኣዊ ሓገዛት ብዝምልከት ዘተኮረ እዩ ነይሩ።
ማሕበር ቐይሕ ወርሒ ሕቡራት ዓረብ ኤምረትስ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘሳለጦም ሰብኣዊ ሓገዛት ናእደኦም ዘቕረቡ ዶክተር ሙላቱ ተሾመ እቶም ሰብኣዊ ሓገዛት ዘላቒ ተጠቃምነት እቲ ማሕበረሰብ ከረጋግፁ ኣብ ዝኽእሉ ስራሕቲ ልምዓት ትኹረት ክገብሩ ሓቲቶም።
ብምዃኑ እቲ ማሕበር ዘሳልጦም ሰብኣዊ ሓገዛት ምስ መሰረታዊ መትከል ብምትእስሳር ዘላቒ ሂወትን መነባብሮን እቲ ማሕበረሰብ እወንታዊ ፅዕንቶ ብዝፈጥር መልክዑ ተዋዲዶም ክሰርሑ ድማ ኣገንዚቦም።


text:
ንዋይ ኣብያተ ክርስትያናት ዝሰረቐ ሰብ ብ15 ዓመት ማእሰርቲ ተቐፂዑ
መቐለ 01 ጥቅምቲ 2011(ድወት) ካብ 7 ኣብያተ ክርስትያናት ጉሎመኸዳ ገንዘብን ንብረትን ዝጉሕል ዝነበረ ገበነኛ ተፈሪዱ።
ኣብ ወረዳ ጉለመኸዳ ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ክርስትያናት ዕለተ ቅዳሰ ኣብ ዘይብለን እዋን ፃንያ መዓልቲ “ኣይቅድስ ኣይውድስ” ግን ድማ ከምወዳሲ ቀዳሲ፣ሰዓምን ፀላይን ለይቲ እናኸደ ኣብዘን ኣብያተ ክርስትያናት ይኣቱ።
ገበነኛ ፍትዊ የማነ ንዓርሱ እግዚኦ እንተይበለ እግዚኦ! ዘብል ተግባር እናፈፀመ ድማ ይወፅእ።
ምእመናን ንዘን ኣብያተ ክርስትያናት ዝህብዎ ገንዘብ እንተስ ካብ ቁፃሮ እናፈተሐ እንተስ ንሙዳየ ምፅዋት ፈቲሑን ሓቁኑን እናራገፈ “ሓጥያት ኣበይዓዳ?” እናበለ ጉሒሉወን።
ኣገልገልቲ እዘነ ኣብያተ ክርስትያናት ከቐድስለን እንትኣትው መስደመም ነገር እናገጠሞም ተሸጊሮም ትማሊ ዝገደፍዎ ቅርሺ ጥር እትብል ዕሸር ሳንቲም ምስኣኖም ጥራሕ ከይኣክል መጉልሒ ድምፂ ማይክሮፎን መዛረቢ ሰዓቱን ገመዳቱን’ውን ይቀብፅዎ።
ገበነኛ ፍትዊ የማነ ዘይከም ሽሙ ፍትዊ መፅልኢ ስራሕ ብዝሰርሖ ካህናትን ዲያቖናትን ብዝጠፍአ ንብረትን ገንዘብን ነንዓርሶም ክጠራጠሩን ሰነያ ክስእኑን’ውን ገይርዎም።
ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያናት ብለይቲ ጥርሑ ጭረታትን መጥመሪ ገመዳትን ሒዙ እናኣተወ ዓቅሙ ዝከኣሎ ዓሕፍንፅሕ እናበለ ፀይሩ ምኻድ ለሚድወን ፍትዊ የማነ።
እንተኮነ ግና ስርቂ ኣብያተ ክርስትያናት ጉለመኸዳ ዝመቀሮ ፍትዊ መቀረቱ ናብ ዒረ ዝለወጠሉ ኣጋጣሚ ረኺቡስ ተታሒዙ።
ነገር ሰራቂ ገብገብ እናበለ “እወ ሰሪቀ መዓዝሞ ብውነይ ኮይነ ሸይጣን እዳኣሉ ኣስሒቱኒ” በለ
“ተብስካይ ሸይጣን” ዝብሎ ዋላዃ እንተዘይረኸበ ባዕልካ ሸይጣን ኢሉ ብሕጊ ዝፈርዶ ቤት ፍርዲ ግና ረኺቡ።
ቤት ፍርዲ ወረዳ ጉለመኸዳ ምድብ መጋባእያ ፋፂ ጉዳዩ ክሰምዕ ብሽሙ መዝገብ እንተገለበጠ ድማ ቅድሚ ሕዚ ብካልኦት ዝተፈላለዩ 3 ገበናት ተከሲሱ ቤት ህንፀት ተላሚዱ ዝፀንሐ ኮይኑ ረኪብዎ።
“ወይለይ በዓል ኣመል”ዝበለ እቱ ቤት ፍርዲ 22 መስከረም ኣብ ዝወዓሎ መጋባእያ ስለቲ ተደጋጋሚ ተግባራቱን እናዞረ ንብረትን ገንዘብን ዝጓሓለን 7 ኣብያተ ክርስትያናትን 15 ዓመታት ፅኑዕ ማእሰርቲ ተፈሪድ ኢሉ ዋጋ ጥፍኣቱ ሂብዎ።
መዝገብ ክሱ ናብ መዝገብ ቤት ፍትዊ የማነ ድማ ናብ ቤት ህንፀት ኮይኖም።


text:
ኣብቶም ዝሓለፉ 10.7ሚልዮን ቅርሺ ኣታዊ ተረኺቡ
መቐለ ለካቲት 16/2010(ድወት) ኣብቶም ዝሓለፉ 7ተ ኣዋርሕ ካብ ዝተፈላለዩ እታወታት 10.7 ሚልዮን ቅርሺ ኣታዊ ከምዝተረኸበ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ገሊፁ፡፡
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ወረዳ ኣይተ ኣታኽልቲ ግርማይ ከምዝገለፅዎ ኣብዚ በጀት ዓመት ካብ ዝተፈላለዩ እታወታት 18.7 ሚልዮን ቅርሺ ንምእካብ ትልሚ 7ተ ኣዋርሕ ካብ ዝተፈላለዩ ቀጥታውን ዘይቀጥታውን ታክልታት 10.7 ሚልዮን ቅርሺ እቶት ተኣኪቡ፡፡
ኣይተ ኣታኽልቲ ኣብ መብርሂኦም ሕብረተሰብ ብዓል ዋና ንምግባር በቢ ደረጅኡን ልምዓት ጉጅለን ዘድሊ ሓገዝ ክትትልን እናተገበረሉ ግብሪ ብሰናይ ፍቓድን ኣሚኑሉን ክኸፈል ይግበር ከምዘሎን ኣብሪሆም፡፡
ዘይሕጋዊ ንግዲ ከይካየድ ብፍላይ መዓድናት ወርቂን ሓሸዋን ካብ ሕጊ ወፃኢ ከይመሓደሩን ከይሽየጥን ካብቶም መዓድናት ክርከብ ዝግበኦ ግብሪ ንምእካብን ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምትሕብባር ከምዝስራሕ ገሊፆም፡፡


text:
5. ገዛእ ርእስኻ ንኣምላኽ ምርካብ
“…ሎሚ ገዛእ ርእሱ ንኣምላኽ ክቅድስ ዚደሊ መን ኣሎ?” (1ዜና 29፡5)።
ኵልንትናና ንኢየሱስ ክነረክብ ከሎና፡ ክንሓውን ክንብርትዕን ንጅምር። ብዙሓት ሰባት፡ ገዛእ ርእሶም ንኢየሱስ ምስ ኣረከቡ፡ ኢየሱስ ኣብ ሕይወቶም ብብርቱዕ ሓይሊ ክዓዪ ይርእይዎ፤ ኣብ ቅድሚኡ ከኣ ንሳቶም ድኹማት ከም ዝኾኑ ይስምዖም። ኣብ መንፈሳዊ ሕይወትካ፡ ንኢየሱስ ብኵሉ ልብኻ፡ ብኵሉ ሓይልኻን፡ ብኵሉ ነፍስኻን “ሕራይ” ካብ ምባል ዝበልጽ ወይ ዝዓቢ ነገር የልቦን። ንመንፈስ ቅዱስ ድማ ነቲ ሕራይ ዝበልካዮ፡ ኣብ ሕይወትካ ክፍጽሞ ኣፍቅደሉ።
ኣምላኽ ከም ዝፈትወካን፡ ኵሉ ጊዜ ምሳኻ ከም ዝህሉን፡ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ርግጸይና ኩን። ኣብ ሕይወትካ ዘለዎ መደብ ወይ ዕላማ ኵሉ ሰናይን ጽቡቅን ኢዩ። መጠን ልብና ንኢየሱስ ዝኽፈትናሉ፡ መጠን ርእስና ዘረከብናሉ፡ መጠን ሕይወትና ናብ ኢየሱስ ክቀርብ ዘፍቀድናሉ፡ መጠኑ ሕይወትና ቅኑዕ መስመር ይሕዝ። ሕጂ ንኢየሱስ “ሕራይ” ክትብሎዶ ትደሊ? ኣብ ሕይወትካ ብዙሕ ጊዜ ሕራይ ኢልካዮ ትኸውን፡ ሎሚ ንሕራይካ ኣጸቢቃ ክተዕምቆ ይጽውዓካ ኣሎ። ሕጂ ብምሉእ ልብኻ፡ ነዚ ዝቅጽል ጸሎት ጸሊ።
ገዛእ ርእስኻ ንኣምላኽ ናይ ምርካብ ጸሎት፣
ኢየሱስይ “ፍቃድካ ይኹን” (ማቴ 26፡42)
ኦ እግ-ሔር ኣቦይ፡ ብምሉእ ልበይን ነፍሰይን፡ ሕጂ ሕይወተይ ንኣኻ ኣረክበካ ኣለኹ። በጃኻ ናብ መዓሙቅ ልበይ እቶ። ኣብ ሕይወተይ ክትኣቱ ሕጂ “ሕራይ” ይብለካ ኣሎኹ። ኵሉ ምስጢራት ልበይ እኸፍተልካ ኣሎኹ። ንዓ ሕጂ ኣብ ልበይ እቶ እብለካ ኣሎኹ። ኦ ኢየሱስ ንስኻ ጐይታ ናይ ምሉእ ሕይወተይ ኢኻ። ኣነ ይኣምነካ ኢየ። ከም ጐይታይን ድሓኒየይን
ድማ እቅበላካ ኣሎኹ። ካብኻ ዝሐብኦን ዘግድሎን ሓንቲኳ የቢለይን። ሕይወተይ ብምልኡ ኣረክበካ ኣሎኹ፡ በጃኻ ተቀበለኒ።
ኦ መንፈስ ቅዱስ፡ ብሓቂ ተለዊጠን ተቀይረን ናብ ኢየሱስ ከም ዝቀርብ ግበረኒ። ኣእምሮይን ድሌተይ ስሚዒተይ ብምልኡ ሓዲስካን ለዊጥካን ናብ ኢየሱስ ኣጸቢቀ ከም ዝቀርብ ግበረኒ። ሕይወተይ ኵሉ ንኣኻ ኣረክቦ ኣሎኹ፤ ጥዕናይ፡ ስድራይ፡ ገንዘበይ፡ ስርሐይ፡ ክእለተይ፡ ፍልጠተይ፡ ምሕዝነተይ፡ ኣጠቃቅማ ጊዜይ፡ ዓወተይን ውድቀተይን፡ ሕጂ ኣረክበካ ኣሎኹ። ካብ ቁጽጽረይ ኣውጺአ ናባኻ ኣሰጋግሮ ኣሎኹ። ባዕልኻ ተቆጻጸሮ። ሓሳበይ፡ ድሌተይ፡ ምርጫይ ኣረክበካ ኣሎኹ። ሓሳበይ ድሌተይ ምርጫይ ፍቃድካ ምፍጻም ግበረለይ። ዝኣተኽዎ ቃል፡ ዝፈጸምክዎን ዘይፈጸምክዎን ንኣኻ ኣረክበካ ኣለኹ። ድኻመይን ሓይለይን ተርከበቦ።
ስምዒተይ፡ ፍርሐተይ፡ ምጥርጣረይ፡ ኣረክበካ ኣሎኹ፡ ባዕልኻ ተቆጻጸሮ። ኦ ጐይታይ ምሉእ ሕይወተይ፡ ዝሓለፈ፡ ዘሎ፡ ዝመጽእ ተረከቦ። ኣብ ጥዕናን ሕማምን፡ ብሕይወትን ብሞትን፡ ንስኻ ምሳይ ኩን።
ኦ ጐይታይ፡ ነጻነተይ፡ ምርጫይ፡ ተዘክሮታተይ፡ ርድኢተይ፡ ኵሉ ድሌተይ ንስኻ ኢኻ ሂብካኒ። ኣነ ድማ ናባኻ ይመልሶ ኣሎኹ። ኵሉ ናትካ ኢዩ። ከምቲ ንስኻ ትደልዮ ገይርካ ተጠቀመሉ። ፍቅርኻ ሃበኒ፡ ጸጋኻ ሃበኒ። ፍቅርኻን ዘጋኻን ይኣኽለኒ።
ኣድላይነት ርእስኻ ንኣምላኽ ምርካብ ዝገልጹ፡ ጥቅሲታት
“ኣሕዋተይ፡ ሰብነትኩም ሕያውን ቅዱስን ንኣምላኽ ባህ ዜብልን መስዋዕቲ ጌርኩም ክተቅርብዎ፡ ብምሕረት ኣምላኽ እልምነኩም ኣሎኹ። እዚ ማለት እቲ መንፈሳዊ ኣገልግሎትኩም ኢዩ” (ሮማ 12፡1)።
“ሽዑ ኢየሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ክስዕበኒ ዚደሊ ሕይወቱ ይመንን፡ መስቀሉ ኣልዒሉ ድማ ይስዓበኒ” (ማቴ 16፡24)።
“ወደየ፡ተጠንቂቅካ ስምዓኒ (ልብኻ ሃበኒ)፡ በቲ ዘርኣኩኻ መገዲ ከኣ ተመላለስ” (ምሳሌ 23፡26)።
“ምእንቲ እቲ መዘና ዘይቢሉ ፍልጠት ናይቲ ጐይታይ ዝኾነ ክርስቶስ ኢየሱስ ንኵሉ ነገር ከም ክሳራ እቆጽሮ ኣሎኹ። ምእንትኡ ኽብል ኵሉ እስእን ኣሎኹ። ንእኡ ኽረክብን ምስኡ ክኸውንን ከኣ ንኵሉ ከም ጐሓፍ እቈጽሮ ኣሎኹ” (ፊልጲ 3፡8)።
“ከምኡ ድማ ነፍሲ ወከፍ ካባኹም ዘለዎ ዘበለ ኵሉ ዘይኃደገ፡ ወዲ መዝሙረይ ኪኽውን ኣይክእልን ኢዩ” (ሉቃ 14፡33)።
“ንስኻ ኣምላኸይ ኢኻ እሞ፡ፍቃድካ ምግባር ምሃረኒ፡ ሰናይ መንፈስካ ብቅኑዕ መገዲ ይምርሓኒ” (መዝ 143፡ 10)።
“ኣምላኸይ፡ ፍቃድካ ንምግባር ባህጊ ኣሎኒ፡ ሕግኻውን ኣብ ውሽጢ ልበይ እዩ” (መዝ 40፡10)።
“ንስኻ ድማ ንእግ-ሔር ኣምላኻ ብኵሉ ልብኻን ብኵሉ ነፍስኻን ብኵሉ ሓይልኻን ኣፍቅሮ” (ዘዳ 6፡5)።
“ብምሉእ ልብኻ ብእግ-ሔር ተኣመን፡ ኣብ ልቦናኻ ኣይትጸጋዕ” (ምሳ 3፡5)።
“ክትጽውዑኒ፡ መጺእኩም ድማ ክትልምኑኒ ኢኹም እሞ ክሰምዓኩም እየ። ክትደልዩኒ ኢኹም፡ እወ፡ ብምሉእ ልብኹም ስለ እትደልዩኒ ኸኣ ክትረኽቡኒ ኢኹም” (ኤር 19፡ 12-13)።
“በቲ ሓደ ወዱ ዝኣመነ ዘበለ ኵሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኪረክብ እምበር ከይጠፍእሲ፡ ኣምላኽ ንወዱ በጃ ክሳዕ ዚህብ ክሳብ ክንዲዚ ንዓለም ኣፍቀራ” (ዮሓ 3፡16)።
“ከመይ ካብቲ ካብ ኣቦታትኩም ዝወረስኩምዎ ከንቱ ዝኾነ ሕይወት፡ ብደም እቲ ኣበርን ርኽሰትን ዘይቢሉ ገንሸል፡ ማለት ብኽቡር ደም ክርስቶስ ኢኹም ዝደሓንኩም እምበር ብጠፋኢ ነገር፡ ብብሩር ወይ ብወርቂ ከም ዘይኮነ ትፈልጡ ኢኹም” (1ጴጥ 1፡ 18-19)።
“ንሕና ብዝገበርናዮ ግብሪ ጽድቂ ዘይኮነስ ብምሕረቱ፡ ማለት በቲ ካልኣይ ልደት ዚህብ ምሕጻብን
ብመንፈስ ቅዱስን ብምሕዳስን ኣድሓነና” (ቲቶ 3፡5)።
“ስለዚ ብኣፍካ ኢየሱስ ጐይታ እዩ ኢልካ እንተ መስከርካ፡ ብልብኻውን ኣምላኽ ካብ ምዉታት ከም ዘተንስኦ እንተ ኣመንካ ክትድሕን ኢኻ።….ከመይ ስም እግ-ሔር ዚጽውዕ ዘበለ ኵሉ ኪድሕን ኢዩ” (ሮማ 10፡9. 13)።
“ብሕይወት እንተ ነበርና፡ ንጐይታ ኢና እንነብር። እንተ ሞትናውን ንጐይታ ኢና እንመውት።
ስለዚ ብሕይወት እንተ ነበርና ወይ እንተ ሞትና ናይ ጐይታ ኢና” (ሮማ 14፡8)።
“ንስኻትኩምውን ከምኣቶም ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ክትኮኑ ተጸዊዕኩም ኢኹም” (ሮማ 1፡6)።
“ናብ ግዳም ኣውጺኡ ድማ ጐይቶተይ፡ ምእንቲ ክድሕንሲ እንታይ ክገብር ይግብኣኒ በሎም።
ንሳቶም ከኣ ብጐይታና ኢየሱስ እመን፡ ንስኻን ስድራኻን ድማ ክትድሕኑ ኢኹም በልዎ” (ግሓ 16፡30-31)።
“ንዓለም ዚስዕራኸ መን እዩ? እቲ ኢየሱስ ወዲ ኣምላኽ ከም ዝኾነ ዚኣምንዶ ኣይኮነን” (1ዮሓ 5፡5)።


text:
“እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ!” …….እንታይ ሒዙ፡ እንታይ ገዲፉ?
ከም ኣርእስቲ ገሊጸያ ዘለኹ ሓረግ፡ ነተን ብድሕሪ’ታ ዝሰዓባ ክልተ ሕቶታትን ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነትን ኽፍትሽ ደሪኻትኒ፡፡ ብዛዕባኣ ደጋጊመ ክሓስብን ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ከንብቦን ምስ ጀመርኩ ድማ፡ እዞም ኣብ ታሕቲ ገሊጸዮም ዘለኹ፡ ትርጉማት፡ መረዳእታታት፡ እምነታት፡ ግምታትን ክውንነትን ገሊኦም ተተፈቲሎም ገለ ድማ ተተዘርዚሮም ክብተኑ ክኢሎም። “እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ፡” መልክዕን ኣበሃህላን ቀያይራ መዓልታዊ እትዝውተር ሓሳባት’ያ፡፡ ሓላፋይ’ዩ ሽግር፡ ዘይሓልፍ የለን፡ ጽባሕ ኩሉ ተቐይሩ ክንርእዮ ኢና፡ ክሓልፈልና እንድዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክንደይ ሽግር ዘየሕለፈ? ብዝብሉ ሓጸርቲን ነዋሕቲን ሓሳባት’ኳ ክትትካእ እንተተራእየት ብኣጠቓላሊ ክርእዮን ክርድኦን ከለኹስ፡ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ዘስምዕ ትርጉም’ዩ ዝህበኒ፡፡ ከም ኤርትራዊ፡ ሽግሩ ተወዲኡ እፎይ ክብል ዘይደሊ ዜጋ የለን፡ ኣብ’ቲ ናብ ሞት ዝተጸጋጋዓሉ ህሞት ከይተረፈ እዚስ ሓሊፉ’ባ ንርእዮ ንኸውን-ብምጥርጣር። ወይ ድማ ክሓልፍ’ዩ’ኮ- ብምትእምማን፡ ብምባል ነብሱ ከጸናንዕ በቲ ሓደ። ነብሱ ከዐሹ ድማ በቲ ካልእ ምርኣይ ንቡር’ዩ። ካብ ነብስኻ ጀሚርካ፡ መቕርብካን ኣብ ግዜ ሽግር ምሳኻ ዘለዉ ሰባትን፡ ክሓልፈልና’ዩ ኢልካ ከተጸናንዖምን ከተበራትዖምን ኣገዳሲ ምዃኑ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣይኣቱን’ዩ፡ ካብ ምርባጽ ኮነ ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተላዕለ ሓጺር ስጉምቲ ከይወስዱ ብምባል፡ እቲ ካልእ ሜላ፡ ምዕሻዉ፡ ብምጥቃም ክትገትኦም ምፍታን’ውን ዝውቱር ተርእዮ’ዩ። መረዳእታን እምነትን ናይ’ቶም ኣብ ሽግር ዘለዉ ሰባት ንምብርታዕን ብተስፋ ንኽሰግርዎን ዝግበር ሃቐና ብምዃኑ ዝጽላእ ኣይምነበረን። መበገሲን ድርኺትን ናይ’ዚ ጽሑፍ ግና፡ ኪኖ’ዞም መሰረታውያን መረዳእታታትን እምነታትን ብምፍንታት፡ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ንዝብል ኣጸናናዒን ሓባባላይን ሓረግ፡ እንታይ ሒዙ እንታይ ከ ገዲፉ ይሓልፍ ኣሎ ንዝብል ክውንነታዊ ሕቶ ንምርኣይ’ዩ
እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ፡ ካብ’ቲ ብቐዳማይ ደረጃ ግዳይ ዝኾነ ውልቀሰብ፡ ጉጅለ ሰባትን ብዓቢኡ ካብ’ቲ ኣብ ጸገም ዘሎ ሕብረተሰብን ብተደጋጋሚ እንተተሰምዐት ዘገርም ኣይኮነን። ካብ’ቲ ውልቀሰብ ጀሚርካ እቲ ብእኩብ ኣብ ጸገም ኮይኑ ክሓልፍ’ዩ ብምባል ነብሱ ዘጸናንዕን ዝሓባብልን ዜጋ፡ እቲ ሽግር፡ ሂወቱን ህይወት ኣሕዋቱን ለኻኺሙ እና ሓለፈ፡ ኣብ መንፈሱ ኣብ ሕልናኡ ኣብ ኣእምሮኡን ኣካሉን ዘይርሳዕን ዘይሓልፍን ስንብራት እናገደፈ ክነሱ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ እናበለ ዝህመል እንተኾይኑን እንተበዚሑን፡ ዓገብ! እቲ ዝሓልፍ እንታይ ሒዙን ገዲፉን ይሓልፍ ከም ዘሎ ምስትባሃል የድልየካ ክትብሎ ትግደድ።
ከም’ቲ ብተደጋጋንሚ ዝተገለጸ፡ እቶም ኣብ ሲና ዘስካሕክሕ ግፍዒ፡ መግረፍቲ፡ ዝወረዶም ውሽጣዊ ኣካላት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ተተጓሕጒሑ ክዝመትን ክሽይጥን ዝተዓዘቡ ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ብምብእታዎም ጥራይ ነቲ ክሓልፍ’ዩ እናበሉ ዝሓለፍዎን ዘይሓለፍዎን ሽግር ክርስዕዎን ሓሊፉልና እናበሉ ክድሰቱን ዝኽእሉ ኣይመስለንን። ዋላ’ኳ ናብ’ቲ ዝወሸጠ መንፈስን ኣእምሮን ብምህታፉ ንግዜኡ ብናይ መዓልታዊ ተርእዮታትን ተረክቦታትን ተዓብሊሉ ዝተረሰዐ እንተመሰለ፡ እቲ ኣብ ነብሱ ዝወረደ ሽግር ኣብ ካልእ ሓዉ ወይ ሓፍቱ ወሪዱ ክሰምዕን ክርኢን ከሎ ዝፈጥረሉ ስምዒት ብምንባብ ጥራይ ካብ’ቲ ሽግር ከም ዘይተናገፈን እቲ ሽግር ከም ዘይሓለፈን ትግንዘብ። እቶም ብሳሃራ፡ ብማኣከላይ ባሕሪ ሰብን መንፈስን ኣሓቶምን ኣሕዋቶምን ገዲፎም ዝሰገሩ፡ ሽግርና ተወዲኡ እቲ ክሓልፍ’ዩ እንብሎ ዝነበርና ሓሊፉ ብምባል ደፊሮም ክዛረቡ ዝኽእሉ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ ካብኡ እንተሓለፈ ካብ’ቲ ኣብ ድሕሪት እግሪ እግሩ ዝስዕብ ሓዉን መቕርቡን ስለ ዘይሓለፈ።
እቲ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ! ዝበሃል ዘሎ ሕማቅ እዋን፡ ካብ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኤርትራዊ፡ ኣብ ስደትን ጉዕዞ ስደትን ዘሎ ኤርትራዊ ዝያዳ ዘድምጾን ዝጥቀመሉን ኮይኑ ይስመዓኒ። እቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኤርትራዊ እቲ ሽግር ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣምሲልካ ዝርኢ መንፈስን ሕልናን ዝዓብለሎ ይመስል። ስለ’ዚ ነቲ ዝሓልፎ ዘሎ ሽግር ንምሕጻሩ ዘበርክቶ እጃም ውሑድ ኮይኑ ንረኽቦ፡ ወይ ድማ ነቲ ሽግር ዝፈጠረ ስርዓት ንምእላዩ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ልኡም ተሳትፎ የርኢ። እቲ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ዝብል ስምዒት ምስ ካብ ሃገር ወጺእካ እትረኽቦ መስተርሆት ስለ ዘተኣሳሰርዎ’ዩ ይመስለኒ ነቲ ካብ ናይ ኤርትራ ገበል ኣምሊጥካ ኣብ ናይ ምድረበዳን ባሕሪን ገባብል ምትራፍ ከም መስርሕ ለውጢን ናብ ዝደለኻዮ ዕላማ ንምብጻሕ እትኸፍሎ መስዋእቲን እና ተቖጸረ መጺኡ።
እቶም ካብኦም ንስክላ ድሒኖም ኣብ ዓዲሰብ ኣለዉ እንብሎም ኤርትራውያን’ውን፡ ብዘይካታ ሩሖም፡ ምስቶም ኣብ ባሕሪ ዝተረፉ ብጾቶም ዝተረፈ መንፈሶም መዚንካን ለኪዕካን ሓሊፍሎም ክንብል ንኽእል ኣይመስለንን። ለይትን ቀትርን እናተራእይዎም ጌና ምስ ርቡሽ መንፈሶም ኣብ ልስሉስ ዓራት እንተደቀሱ ሽግሮም ሓሊፉ ክንብሎም ስለ ዘይንደፍር። እቶም፡ ሓደ ውልዶም ናብ ባሕሪ ሓንቲ ጓሎም ድማ ናብ ዓዲ ሰብ ዘእተዉ ስድራ’ውን ሽግሮምን ጭንቀቶምን ሓሊፉ ክንብሎ ዝከኣል ኣይኮነን? ሬሳ ወዶም ዘይቀበሩ ስድራ፡ ምዕጉርቲ ጓሎም ዘይሰዓሙ ቤተሰብ! ኣብ’ዚ ሃዋህው ገዲፍካዮ ንእትኸይድ ሕብረተሰብ ኣብ ባዕዲ ኲንካ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ኢልካ ከተጸናንዕን ከትሓባብልን ምፍታን ሃየንታ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሽግር፡ ኣብ ኤርትራ ኮንካ ኣይፍታሕን ወይ ኣይሓልፍን ንዝብል መንፈስን መረዳእታን ዝሰብር ሓይሊ ኣተሓሳስባ ክፍጠር ስለ ዘይከኣለ ክሳብ ለይተ ሎሚ ሽግር ኤርትራን ኤርትራውያንን ካብ ሃገር ብምውጻእ እንተዘይኮይኑ ኣብ ሃገር ኲንካ ኣይሓልፍን ብምእማን ነቲ ክብረት ዘለዎ ሞት ብምሕሳም ኣብ ሰሃራን ባሕሪን ዝሞተ ኤርትራዊ ውሑድ ኣይኮነን። ጅግንነት ፈጺምካ ንቡር ቀብሪ ካብ ምርካብ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ንዘጋጥም ምጥሓልን፡ ብምብሕጓግ ውሽጣዊ ኣካላት ንዘጓንፍ ዘይንቡር ቀብሪን፡ ክሓልፍ’ዩ እናበለ ምእታዉን ምቕጻልን ዘዘውትር ዜጋ ጥዕና ዘለዎ ሰብ’ዩ ክትብሎ የጸግም።
እቲ ኣብ ሽግር ዘሎ ውልቀሰብን ሕብረተሰብን እቲ ኣብ ርእሱ ዘሎ ሽግር ንኽእለን ንኸኽትምን እንታይ ተራ ይጻወት፡ እንተሓቲትካን እንተተዓዚብካን ድማ ብዘይካ ውሑዳት እቲ ዝበዝሕ ኣብ ምምራር፡ ስራሕ ሰብ ናብ ፈጣሪ ኣብ ምጽግጋዕ፡ ብዘይካ ካብ መንገዲ ተኣሊኻ ኣብ ጓል መንገዲ ግዜኻ ምብኻን፡ ብዘይካ ስምካን ስም ውድብካን ምጽብባቕ፡ ብዘይካ ልኡኽን ዕሱብን ጎረባብቲ ምዃን፡ ብዘይካ ነቲ ንስኻ እተስዕቦን እትመጦን ዘለኻ ሽግር ህዝቢ ሓቢእካን ከዊልካን ናብ’ቲ ፍሉጥ ስርዓት እናተዓቖብካ፡ ጉድለታትካን ጸገማትካን ምስቲ ፍሉጥ ዲክታቶር እና ኣወዳደርካ ሽግር ንኸይሓጽር እጃምካ ምብርካት፡ ነቲ ክሓልፍ’ዩ ዝብልዎን ዘማርሩሉን ግዜ ንኽሓልፍ ዘተግበርዎ ተጨባጢ ተግባር ኣየርኣዩን። እንተ ነታ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ እትብል ሓረግ ምድግጋም ኣየዕረፉን።
እተን ከም ኣርእስቲ ገሊጸየን ዘለኹ ነጥቢታት ብኹሎም ወገናት ዝድመጻን ዝደጋገማን’የን። በቲ ግዳይ ጉዕዞ ስደት ዝተተሓሓዞ፡ በቲ ደላዪ ፍትሒ ዝብል ውድብን ምንቅስቓስን፡ በቲ ህዝቢ ጸቒጡን ገቢቱን ሒዙ ዘሎ ስርዓት’ውን ከይተረፈ ብማዕረ ይስምዓ። በቶም ደገፍቱ’ውን።
እቲ ግዳይ ንርእሱ፡ እቶም ብስም ደለይቲ ፍትሒ ንዓሰርተታት ዓመታት ወሰን ወሰን ዝነበሩን እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ብዝጥዕሞ ጨፍሊቑ ሒዝዎ ዘሎ ህግደፍን ነቲ ክሓልፍ’ዩ ዝብል ሓረግን ሓሳባትን ካብ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ወጻኢ ንዕኦም ብዝጥዕሞም ክትርጉምዎ ስለ ዝረኣዩ፡ ካብ’ቲ ግዳይ ዝኾነ ውልቀሰብ ኣትሒዝካ ክሳብ’ተን ብጉጅለ ሰባት ቆይመን ዘለዋ ውድባት ነቲ ክኸውንን ክትግበርን ዝነበሮ ንጸጋም ኣወንዚፍካ ኣብ’ታ ክሓልፍ’ዩ እትብል ሓረግ ምዑቋብ ልሙድ ገይሮሞ ይርከቡ።
እቲ መላኺ ስርዓት ብወግዓዊን ዘይወግዓዊን ኣገባባት ይተኣመን ኣይተኣምን ብዘየገድስ፡ እዘን ረጊጽናየን ዘለና 3-4 ዓመታት እንተሓሊፈን ገበላና መዓር ከንጠብጥብ’ዩ፡፡ ዝመጽእ ወለዶ ካብ ናትና ዝበለጸ ንኽነብር ኢና ንጽዕር ዘለና፡ ዝብሉን ካልኦትን ጎስጓሳት ክነዝሕ ንቡር’ዩ። እቲ ህዝቢ ኣብ’ዘን ጌና ካብ ቃሉ ከይወጻ ዝሞታ ቃላት ተሞርኲሱ ተስፋ ክሰንቕ እንተተቐሲቡ ግና ኣብ ንቡር ኩነተ ኣእምሮ ኣሎ ንምባል ኣየድፍርን።
ንሕና፡ ካብ ዓማጺን ገባቲን ስርዓት ህግደፍ ከነናግፈካን ነዚ ሽግርን መግዛእቲን ነበረ ንኽንገብሮን ኢና ንቃለስ ዘለና ዝብሉ ጎስጓሳት ድማ ካብ ደንበታት ደለይቲ ፍትሒ ምስማዕ ኣረብሪብዎ ይርከብ ህዝቢ። መወዳኣት ዘይብሉ ኣገልግሎት፡ ምስ መወዳኣታ ዘይብሉ ምፍንጫልን ምምቕቓልን ውድባት፡ ዋሕዲ መሰረታዊ ቀረባት፡ ምስ ዋሕዲ ምትእምማንን ምስምማዕን ውድባት፡ ምእሳርን ሃንደበታዊ ሞትን ኣብ ኤርትራ፡ ምስ ጸለመን ድስካለን ሓያላት ኣብነታውያን ኤርትራውያን፡ ብምምስሳል እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ንዝጽበዮን ንዝኣምኖን ሓርቢትዎ ኣብ ዕንይንይ ይርከብ። እቲ ክሓልፍ’ዩ ዝበሃል ዘሎ እምበኣር ብዘይካ ሕጊ ተፈጥሮ ኮይኑዎ፡ መዓልቲ ብመዓልቲ ዓመታት ብዓመታት ፍጻመታት ብኻልኦት ፍጻመታት እና ተተኻኸአ ክሓልፍ ካብ ኤርትራውያን ንሽግር ኤርትራውያን ንምሕላፍ ዘነይት ተግባር ተራእዩ ክበሃል ኣይከኣልን። እቲ ዝካየድ ዘሎ መስርሓት ንረብሓ ህዝቢ ድዩ ንወጽዓ ህዝቢ ኣንፈቱ ኣየነጸረን ዘሎ። ኣብ መጠቓለሊ ጽሑፈይ እምበኣር እዚ ሽግር ኣብ ግዜን ግብራዊት ዓለምን ተተርኢሱ ስለ ዝመጸ ከም’ቶም ኩሎም ዝሓለፉ ሽግራት ህዝቢ ኤርትራ ክሓልፍ’ዩ። እቲ ንሱ ዝገድፎ ዘሎ ስንብራት ንምቕናስ እቲ ንሱ ሒዝዎ ዝሓልፍ ዘሎ ትንፋስ ንምጉዳል፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ስምዒትን ኣተሓሳስባን ዘለዎ ሓድሽ ሓይሊ ምፍጣር ወይ ምስራሕ የድሊ።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝሓለፈ ቅነ ዘሕለፍዎ ንስደተኛታት ዝለከመ ትእዛዝ፣ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዘበናት እቲ ፈላማይ’ኳ እንተኾነ መንግስቲ ኣሜሪካ ንዋሕዚ ስደተኛታት ክእግድ ግና ናይ መጀመርታ ኣይኮነን።
ኣብ 1789 ኣቆጻጽራ ኣውሮጳ ዝጸደቐ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ‘ቤት ምኽሪ ንሕጊ ኢምግረሽን የውጽእ’ ይብል። ፕረዚደንት ድማ ነቲ ሕጊ ይትግብሮ።
ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን፣ ፈደራላዊ መንግስቲ ኣሜሪካ ጭዋድኡ ኣንጻር ስደተኛታት ከሕይል ጀመረ። ኣብ ኒውዮርክ ትርከብ ደሴት ኢሊስ መእተዊት ስደተኛታት ገይሩ፣ ካብ ጣልያንን ምብራቃዊ ኣውሮጳን ብበዝሒ ስደተኛታት ተቀቢሉ’ዩ። ድኻታትን ዘይተማሃሩን ነበሩ መብዛሕተኦም።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ሚያሚ ኮሌጅ ሕጊ ዝምህር ፕሮፈሰር ኩናል ፓርከር ብዛዕባ ፕረዚደንት ትራምፕ ዘሕለፍዎ ትእዛዝ ክዛረብ ከሎ ‘ሰባት እቲ ትራምፕ ዝገበሮ ንታሪኽ ኣሜሪካ ድሕሪ 1965 ዝጻረር’ዩ ዝመስሎም’ በለ።
እቲ ፕረዚደንታዊ ትእዛዝ ካብ ኢራን፣ ዒራቅ፣ ሊብያ፣ ሶማልያ፣ ሶርያን የመንን ስደተኛታት ናብ ኣሜሪካ ንከይኣትው ይእግድ። ተቃወምቲ ‘ትራምፕ ንሙስሊማት ጥራሕ ፈልዩ’ዩ ዘጥቕዕ ዘሎ ከምኡውን ንክብሪታት ኣሜሪካ ዝጻባእ’ዩ’ ባሃልቲ’ዮም።
ፕሮፈሰር ፓርከር ‘ስራሕ ትራምፕ ንሕጊ ዝጣሓሰ ኣይኮነን። መጠን ስደተኛታት ኣብ ምቁጽጻር፣ ፕረዚደንትን ቤት ምኽሪን ስልጣን ከምዘለዎም ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣሜሪካ ተቀቢልዎ ዝሓደረ’ዩ’ ይብል።


text:
ሓደ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማእንታይ እዩ?
ኣብቲ ኣፓርታማ በይንኺ ምስ ቆልዑትኪ ክትቕመጢ ትኽእሊ።
ወይ ከኣ ብሓንሳብ ምስ ካልኦት ኣንስትን ቆልዑን ትነብሪ
ኣብ ናይ ሓባር ኣፓርታማ።
ኣብኡ ክፍሊ ንበይንኺ ክትወሃቢ ኢኺ።
እቲ ኣድራሻ ስቱር እዩ።
ነቲ ኣፓርታማ ክራይ ክትከፍሊ ኣለኪ።
ገንዘብ ተዘይብልኪ፦
ንሓገዝ ሕተቲ።
ሓንቲ ሰራሕተኛ ሶሽያል ኣብ ጠለባት ክትሕግዘኪ ትኽእል።
ወይ ከኣ ሕቶታትን ሽግራትን ተሎኪ።
እታ ሰራሕተኛ ሶሽያል ዋላ ከተሰንየኪ ትኽእል።
ንኣብነት ናብ ቤት-ፍርዲ ወይ ቤት-ጽሕፈት።
ወይ ናብ ጨናፍር ምምካር።
ኣብ ገለ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማታት ወፈያታት ንቆልዑ ኣለው።
ኣብ ገለ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማታት
ዓበይቲ ኣወዳትኪ ውን ክቕመጡ ይኽእሉ።
ዋላ ኣወዳትኪ ካብ ዕድመ 14 ንላዕሊ እንተኾኑ።
መዓስ ኣብ ሓደ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማ ክትቅይሪ ትኽእሊ?
ንሓደ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማከመይ ትረኽብዮ?
ሽዑ ከመይ ክቕጽል?
ሓደ ቆጸራ ኣብ ቤት-ሕፈት ክትወሃቢ ኢኹ።
ኣብኡ ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማ ክትወሃቢ።
ምስተን ሰራሕተኛታት ክትዛረቢ ትኽእሊ።
እንታይ ተጓኒፉኪ ከምዝነበረ ክትነግሪ ትኽእሊ።
እንተላይ ሕቶታት ክትሓቲ ትኽእሊ።
ሓደሓደ ግዜ ኣብቲ ቤት-ጽሕፈት ስእሊታት
ካብቲ ናይ ዑቕባ ኣፓርታማ ክትርኢ ትኽእሊ።
ሽዑ ክትሓስብሉ ትኽእሊ።
ናብኡ ክትቅይሪ እንተደለኺ።
ናብኡ እንተትቕይሪ ኮንኪ፣
እተን ሰራሕተኛታት ኣብ ሕቶታትን ሽግራትን ክሕግዛኺ እየን።
ተለፎን ቁጽርታት ናይ ዑቕባ ኣፓርታማታት ኣብዚትረኽቢ።


text:
ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ኤርትራውያን ተማሃሮ 11 ክፍሊ ናብ ሳዋ ከም ዝወረዱ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ቀንዩ ኣሎ። እዚ ድማ ብጉልባብ ትምህርቲ ኩሎም ትምህርቶም ዝውድኡ ተመሃሮ ናብ ግዱድ ዕስክርና ዝኽተቡሉን ኣብ ግዱድ ስራሕን ዘመናዊ ግልያነትን ዝኣትውሉ መስርሕ እዩ። እዞም ዓቕሚ ኣዳምን ሄዋንን ዘይበጽሑ ዕሸላት መንእሰያት፡ ካብ ማሙቕ ገዝኦምን ካብ ሓለዋ ስድራቤቶምን ወለዶምን ተመንዚዖም ኣብ ትሕቲ ጽንኩር ኩነታት ወተሃደራዊ ታዕሊም ክወስዱን፡ እሞ ከኣ ንብዙሓት ሕልናን ርህራሄን ዝጎደሎም ዓለምቲ ክቃልዑ ይግደዱ ኣለዉ። ብዙሓት ካብኣቶም ድማ ግዳያት ናይ ዝተፈላለየ ስነኣእምሮዊ፡ ኣካላዊን፡ ጾታዊ በሰላታትን ከምዝኾኑ ዝምስክርዎ ሓቂ እዩ። ሓንቲ ካብዞም ዕሸላት ጓል 17 ዓመት ኣባል 27 ዙርያ "ገንሸል ሳዋ" ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ፈይስቡክ ዘውጽኣቶ ምስክርነት፡ ኣብ ሳዋ ብሓደ ኮሎነል ዘጋጠማ ምግሳስን፡ ጥንስን፡ ምንጻል ጥንስን ንኹሉ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ልቢ ዝሰብር እዩ።
እቲ ሓቂ ተማሃሮ 11 ክፍሊ ናብ ሳዋ ክኸዱ ከለዉ ግዱድ ዕስክርና እዩ። በቲ ልክዕ ስሙ ክንጽውዖ ድማ ይግባእ። እወ ግዱድ ዕስክርና!!! የግዳስ ንሕና ኤርትራውያን ነቲ ዘይንቡር ከም ንቡር፡ ነቲ መሪር ከም መዓርለሚድናዮ: ከም ቅቡል ጌርና ወሲድናዮ ስለዝኾና ክንቃወሞን ዓገብ ክንብሎን ከምዘሎና'ውን ሓሲብናሉ ኣይንፈልጥን። እዚ ድማ ኣእምሮና ክሳብ ክንደይ ደንዚዙ ከምዘሎ ዘሰክፍ መርኣያ እዩ።
እንታይ እዩ እቲ ጥቕሙ? እዚ ኣብ ስልጣን ተዀይጡ ዘሎ ስርዓት፡ ስልጣኑ ንኸናውሕ፡ ንዝኾነ ዓይነት ናይ ተማሃሮ ኣብያን ምልዕዓልን ከየጋጥም ከመይ ጌሩ ነዞም ተማሃሮ ክቆጻጸሮምን፡ ምእዙዛት ክገብሮምን ዝመሃዞ ተንኰል ድኣ'ምበር ብዛዕባ እዞም ዕሸላት መንእሰያት ሓልዩ ኣይኮነን።
እዞም መዓንጣ ዘይቆጸሩ ንኣሽቱ ኣሕዋትናን፡ ኣሓትናን፡ ደቅናን፡ እሞ ከኣ ኣብቲ ምሕብሓብን ምእላይን ዘድልዮ ኣዝዩ ተነቃፊ ዕድመኦም ብዝኾነ ምኽንያት ካብ ስድርኦም ክፍለዩ ብፍጹም ኣይግባእን። ንሕና ዓገብ ብዘይምባልና እዮም ድማ ናብዚ ዝቃልዑ ዘለዉ። ስለዚ ድማ ካብዚ ኩነታት ክሃድሙ ኣደዳ ስደትን መከራን ሞትን ይኾኑ ኣለዉ።
ስለዚ ሎሚ ድምጽና ብዓውታ እነስምዓሉ ሰዓት ኣኺሉ እዩ። ይኣክል ሱቕታ! ይኣክል እንታይ ገደሰኒ! እዚ ግዱድ ዕስክርና ግዱድ ስራሕን ዘመናዊ ግልያነትን ደው ክብል ኩላትና ዓቕምና ዘፍቅዶ ክንገብር ውዓል ሕደር ዘይበሃሎ ሞራላዊ ግዴታና እዩ። እምቢ ንግዱድ ዕስክርና! እምቢ ንግዱድ ስራሕ! እምቢ ንዘመናዊ ግልያነት! ኣነ እንተዘይተዛሪበ መን? ሎሚ እንተዘይተዛሪበ መዓስ?
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ)
3 ነሓሰ 2016
ፕሪቶርያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | መባእታ ቤት ትምህርቲ
መባእታ ቤት ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ቤት ትምህርቲ መባእታ ኽትመሃር ግዴታ እዩ። ኩሎም ቖልዑ 9 ዓመት ክመሃሩ ኣለዎም።
ሓደ ቖልዓ ኣብ 7 ዓመቱ ቐዳማይ ክፍሊ ክጅምር ኣለዎ።
ሓደ ዓመተ ትምህርቲ ኣብ ክልተ ሰሚስተር ይኽፈል፡ ናይ ቀውዒ ሰሚስተርን ናይ ጽድያ ሰሚስተርን ይበሃሉ።
ንስካ እንተ ደኣ ሓታቲ ዑቕባ ኮይንካ ክትመሃር መሰል ኣለካ ልክዕ ከምቶም ካሎት ተቐመጥቲ ኣብ ሽወደን ግን ግዴታኻ ኣይኮነን ክትመሃር ድሌት ተዘይብልካ።
ሓድሽ ተቐማጢ ናይ ሽወደን አንተ ደኣ ኮይንካ ኣብ መእተዊ ናይ ስቬንስካ ትምሕርቲ ክትጅምር ልሙድ እዩ።
ቤት ትምህርቲ መባእታ ብነጻ ትመሃር። እሂ ማለት ከኣ ንስኻ ንትምህርቲን መጻሕፍትን ናይ ቤት ትምህርቲ ንብረትን ዝኮነ ክፍሊት ከም ዘይ ብልካ ማለት እዩ።
መግቢ ውን ብነጻ እዩ። ተማሃሮ ናይ ቤት ትምህርቲ ሕክምናን, ናይ ክልሰ ሓሳብን ግብራውን ምምዕባል ትምህርትን, ናይ ቤት ትምህርቲ ቤት ንባብን ውን ይረክቡ።
ከም ኣለይቲ ወይ ወለዲ ብሓንሳብ ኮይንኹም ቖልዓኹም ኣበየናይ ቤት ትምህርቲ ከም ዝመሃር ክትመርጹ መሰል ኣለኩም። ካብ ኣብ ጥቓኻ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ገዲፍካ ኣብ ዝመረጽካዮ ንክትመሃር ሓላፊ ቤት ትምህርቲ (ዳይረክተር) ይውስኖ።
ባዕልካ ቤ ትምህርቲ ትመሃረሉ ውን ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ ግን ናይ ቤት ትምህርቲ መጋዓዝያ ክክፈለልካ መሰል የብልካን።
ኣብዚ ኣንብቡ ብ ትግርኛ ብዛዕባ መባእታ ቤት ትምህርቲ። (pdf, 664.3 kB)
ተወሳኺ ሌንካር


text:
www.eri-platform.org
01.02.2019
ርእይቶ
ምውሓስ ህያው ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን
1. መእተዊ
እቲ ድሕሪ ናይ 1998-2000 መሪር፡ ኣዕናውን ክውገድ ዝከኣል ዝነበረን ዶባዊ ኲናት ንኽልተ ዓሱረ-ዓመታት ዝጸንሐ ኲነታት ‘ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት’ን (link)፡ ኣብ መፋርቕ 2018 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተራእየ ሃንደበታዊ ሕዳሰ-ምዝነት፡ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ግን ከኣ ዘሐጉስ ምዕባለ እዩ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ህያው ሰላም ምርግጋጽ፡ ኣብ መንጎአን ምትሕግጋዛዊ ዝምድና፡ ልምዓትን ሓድሕዳዊ ብልጽግናን ንምፍጣር ከምኡ’ውን ንዞባዊ ሰላም፡ ጸጥታን ምርግጋእን ኣገዳሲ እዩ።
ኤርትራ ኣብቲ መላግቦ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሓውሲ ደሴት ዓረብን ስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ኣለዋ። እዞም ክልተ ንኡሳን ዞባታት እዚኣቶም ኣብ ቀጻሊ ለውጢ ኢዮም ዝርከቡ። ተራ ግሎባዊ ተዋሳእትን ህልዊ ኲነታት ዞባዊ ምዕባለታትን ኣብ ተኽእሎ ምስፋን ህያው ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ወሳኒ ጽልዋ ኣለዎ።
እዚ ሓተታ እዚ፡ ነቶም ድሕሪ ሕዳሰ-ምዝነት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሰዓቡ ፍጻሜታትን ኣመታቶምን ብምግምጋም፡ ነቲ ዝምዕብል ዘሎ ዝምድና ኢትዮ-ኤርትራ ብመንጽር እቲ ኣብ ዙርያ ጋብላ ቀይሕ ባሕሪ ዝዓስል ጂኦ-ፖለቲካዊ ኲነታት ይትንትን። ብተወሳኺ፡ ንህልዊ ዝምድና ክልቲአን ሃገራትን ኣመታት ርክባተንን ብፍሉይ ኣብ ኣገዳስነት ምምልካት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ፡ ምኽባር ልዑላውነት ኤርትራ፡ ምምስራት ሕጊ ዝማእከሉ በይነ-ሃገራዊ ርክብ፡ ዞባዊ ኲነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ከምኡ’ውን ምጽልላው ቀርኒ ኣፍሪቃን ሓውሲ ደሴት ዓረብን ብምትኳር ብደቂቕ ይምርምር።
እተን ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ሓውሲ ደሴት ዓረብን፣ ከምኡ’ውን እተን ቀጥታዊ መዳውብተን ዝኾና ሃገራት ዝልለያሉ ናይ ሓባር ረቛሒታት ኣለወን። ገለ ካብቶም ቀንዲ ረቛሒታት፡ ሕማቕ ምሕደራ፡ ጕሉሕ ጕድለት ናይ ደሞክራሲ፡ ኣብ መላኺ ኣገዛዝኣ ዝተመርኰሰ ‘ናይ ገባርን ሓጋግን’ ስርዓታትን የጠቓልል። ዝበዝሕ እዋን ብድኹማት ትካላት፡ ዘይስሉጥ መዋቕርን ዝሩጋት ገዛእቲ ጕጅለታትን ዝፍለጣ ኣመና ድኹማት መንግስቲታት ኢየን። ግዝኣተ ሕጊ ዝረግጹ፡ ሕጋዊ ቀይዲ ዘይብሎም ‘ናይ ገባርን ሓጋግን’ ስልጣን ብሒቶም ኣብ ልዕሊ እቲ ገፊሕ ጋግ ናይ ሃብትን ኣታውን ዘለዎ ሕብረተሰብ የሽካዕልሉ። ብርግጽ፡ ከምዚ ዓይነት ኲነታት ኣብ ቀጻልነት ማሕበራዊ ሰላምን ምርግጋእን ከቢድ ስግኣት ዝፈጥር እዩ።
ሰላም፡ ጸጥታን ርግኣትን ብደረጃ ዞባ ዘይነጻጸሉ ኵነታት እዮም። ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝፍጠር ህውከትን ዝርገት ጸጥታን ናብ መዳውብቲ ሃገራት ምልሓሙ ኣይተርፍን። ጂኦ-ፖለቲካ ጋብላ ቀይሕ ባሕርን ኣብ ጐደቦኡ ዘሎ ወሰናስን ፈለግ ኒልን ዞባ ወሽመጥን፡ ተለዋዋጢ ኪዳናት ሃገራዊ፡ ዞባውን ዓለማውን ሓይልታት ብዝፈጥሮ ብዙሕን ንሓድሕዱ ዝተጠናነገን ግርጭታት እዩ ዝፍለጥ። በዚ ድማ ቀይሕ ባሕሪ ወተሃደራዊ መደበር ዝተፈላለዩ ሓይልታት ከአንግድ ግድን ኮይኑ። እቲ ኣብ መንጎ ሽዓን ሱኒን ዘሎ ታሪኻዊ ህልኽን፡ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ሙስሊምን ሳላፋውያንን ዘሎ ቊሩቊስን፡ ብኣሰላልፋ ነናቶም ዞባውን ዓለማውን ሻርነት እናተጋደደ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ግብጺ-ስዑዲ ዓረብ-ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ብሓደ ወገን፡ ኢራን-ቐጠር-ቱርኪ ድማ በቲ ኻልእ፡ ዘሎ ውድድር ኣጐሃሂርዎ ይርከብ። እቲ ምእንቲ ዕብለላ፡ ዕዳጋ፡ ጸጋታት፡ ጽልዋን ወደባትን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ዙርያ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ (ሰሜን ሱዳን፡ ኤርትራ፡ ጂቡቲ፡ ሶማልን የመንን) መደበራት ሓይሊ ባሕርን ወተሃደራዊ መዓስከራትን ንምድኳን ዝካየድ ዝተወሳሰበ ቊሩቊሳት ብመልክዕ ኲናት ሓድሕድ የመን፡ ክርደና ቐጠር፡ መናውራታት ዞባውን ዓለማውን ሓይልታት ኣብ ንእሽቶ ሃገር ጂቡቲን ዝተረመሰት ሶማልያን፡ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ይግለጽ ኣሎ።
ቀይሕ ባሕሪ ብኣዝዩ ብርኩት ግን ከኣ ጌና ዘይማዕበለ ሃብቲ ባሕርን ጸጋታት ነዳድን ባህርያዊ ጋዝን ዝተዓደለ ማያዊ ክፋል ዓለምና እዩ። ብተወሳኺ፡ ከም ኣገዳሲ ኣህጒራዊ መስመር ማያዊ ንግድን ወተሃደራዊ ሎጂስቲክን የገልግል። ብዓቢኡ ብመንጽር ቊጠባን ጸጥታን ዘለዎ ስትራተጅያዊ ኣገዳስነት፡ ቀንዲ ሓያላት ዓለም እንተላይ ኣመሪካ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ጃፓን፡ ብቐንዱ ድማ ካብ 2017 ጀሚራ ቻይና፡ ወተሃደራተን ንኸስፍራሉን መደበራት ሓይሊ ባሕሪ ንኽሃንጻሉን ደሪኽወን እዩ። ምቕያር ፖሊሲ ኣመሪካ ካብ ኲናት ኣንጻር ሽበራ ናብ ስትራተጅያዊ ውድድር ኣብቲ ዝተሓላለኸ ዞባዊ ግርጭት ሓድሽ ቀጸላ ብምውሳኽ ነቲ ኣብ መንጎ ኣመሪካን ቻይናን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጽልዋ፡ ዕዳጋ፡ ጸጋታትን ወፍሪን ንምውናን ዘርእያኦ ጸደፍደፍ ኣጋዲድዎ ይርከብ።
2. ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን
ኢትዮጵያ ብ5 ሰነ 2018 ንውሳነ ኮምሽን ዶብ ብዘይ ቅድመ-ኩነት ከም እትቕበሎን ንምትግባሩ ድልውቲ ምዃናን ብሃንደበት ምእዋጃ ነቲ ንዕስራ ዓመታት ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝጸንሐ ኲነት ‘ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት’ ዘኽትም ብስራት ኰነ። ብድሕሪኡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ኤርትራ ዑደት ኣብ ዘካየደሉ እዋን ብ9 ሓምለ 2018 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ተኸተመ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሕዳሰ-ምሕዝነት ምጅማሩ፡ እዘን ክልተ ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ መንጎአን ይዂን ኣብ ውሽጠን ህያው ሰላም ንምስፋን ተስፋ ዝህብ ስጕምቲ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ውሽጢ 5 ሰሙናት ዘይመልእ ግዜ እቲ ክልተኣዊ ዝምድና ብሃንደበት ካብ ዝተናውሐ መሪር ሓድሕዳዊ ተጻብኦ ናብ እምብዛ ዝተጋነነ ሰላምን ምሕዝነትን ተለዊጡ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ መሓዙት ኤርትራን ነቲ ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ሓንጐፋይ ኢሎም ተቐቢሎሞ።
ብሓጺሩ፡ እቲ ሓባራዊ ኣዋጅ፡ ክልቲአን ሃገራት (1) ኣብ መንጎአን ኵነተ ኲናት ከብቅዕ፡ (2) ጥቡቕ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላውን ጸጥታውን ምትሕግጋዝ ክምስርታ፡ (3) ዳግም ርክባት መጓዓዝያ፡ ንግዲ፡ መራኸቢታትን ዲፕሎማስን ክጅምራ፡ (4) ውሳነ ኮምሽን ዶብ ክትግብራ፡ (5) ዞባዊ ሰላም፡ ልምዓትን ምትሕግጋዝን ንምርግጋጽ ብሓባር ክሰርሓ ቃል ዘእቱ እዩ (ሓተታ)።
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ኣብ 14-16 ሓምለ 2018፡ ነቲ ሕዳሰ-ምሕዝነት ዘረጋግጽ፡ ንቡር ዲፕሎማስያዊ ወግዒ ዘይሓለወ፡ ቅጥዑ ዝሰሓተ ተዋስኣዊ ወደኽደኽ ዝተሓወሶ ዑደት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ሃዋሳን ኣካየደ (link 12:26-15:40)። ኣብ ክልቲኡ ርእሰ-ከተማታት (ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን) ሓድሕዳዊ ምብጽጻሕ ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን ኰነ ቅድሚኡ ዝተንጸባረቐ ናይ ሕነ ምፍዳይ መንፈስን ድሒሩ ዝሰዓበ ፍጻመታትን ‘ንናይ ሓባር ጸላኢ’ ንምንጻል፡ ንምግላልን ንምስዓርን ዝተወጠነ ሓባራዊ መደብ ምህላው ዘመልክት ኢዩ። እቲ ሽዑ ዝተራእየ ንቡር ፕሮቶኮላዊ መስመሩ ዝሰሓተ ዋዕዋዕታን ካብ ሓደ ፕረዚደንት ናይ ሓንቲ ናጻ ሃገር ትጽቢት ዘይግበረሉ መደረታትን፡ ንሃገራዊ ልዑላውነት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ናይ ክድዓት ዝንባለ ዘንጸባርቕ ጥራይ ዘይኰነ፡ ንኤርትራን ህዝባን ብጅምላ ዘዋርድ እውን እዩ (link 16:00-16:20)። እቲ ተዋስኦ ካብ ኣዲስ ኣበባን ሃዋሳን ሓሊፉ ኣብ ጎንደርን ባህርዳርን ብምቕጻል ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ሻቕሎት ፈጢሩ። እዚ ሻቕሎት እዚ ድሕሪ’ቲ ኣብ ካልኣይ መፋርቕ 2018 ዝተራእየ ተመሳሳሊ ፍጻመታትን ተግባራት መሊሱ ዛይዱ።
ቅዳሕ ሰነድ ናይቲ ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ናብ ህዝቢ ኣይተዘርግሐን። ሓሙሽተ ነጥብታት ዝሓዘ ሓጺር ጽሑፍ ጥራይ እዩ ኣብቲ ናይቲ ስርዓት ሚኒስትሪ ዜና መርበብ ሓበሬታ ተለጢፉ። ስለዚ እቲ ዝርዝር ትሕዝቶን እቲ ክልቲኦም ወገናት ዝተኣታተዉዎ መብጽዓታትን ፍሉጥ ኣይኰነን። ብሰንኪ መንግስታዊ ዋንነት ማዕከናት ዜናን ቊጽጽርን፡ ከምኡ’ውን እገዳ ብሕታዊ ፕረስን ማእሰርቲ ጋዜጠኛታትን፡ ሓበሬታ ብጽኑዕ ሳንሱር ሓሊፉ በተን ዝርካበን ሃገራዊ ማዕከናት ዜና ጥራይ ይመሓላለፍ። ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኢን ዝነብሩ ግዱሳት ዜጋታት ብዛዕባ ሃገሮም፡ ኣብ ገለ እዋናት ድማ ብዛዕባ ንጥፈታት እቲ ምልካዊ ገዛኢ ሓበሬታ ንምርካብ ማዕከናት ዜና ወጻኢ (ብፍላይ ናይ ኦንላይን ምንጭታት ኢትዮጵያን ዓለምን) ክከታተሉ ይግደዱ።
እቲ ብኸምዚ ኣገባብ ዝርከብ ሓበሬታ ዘለዎ ሽግር፡ ግጉይ ሓበሬታ ወይ ናይ ሓሶት ዜናታት ብመገዲ ‘03’፡ መዘርግሒ ቤላቤለው ናይቲ ስርዓት ብቕልጡፍ ንኽላባዕ፡ ምድንጋራት ንኽፍጠርን ብኡ ኣቢሉ ፍጻሜታት ውሽጢ ሃገር ንምክትታል ኣጸጋሚ ከም ዝኸውን ዝገብር ምዃኑ እዩ። ንኣብነት እቲ ‘ኤሪትሪያን ፕረስ’ ዝተባህለ ማሕበራዊ መድያ ኣብ ሓምለ 2018 ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ዶብ ከም ዝሰሓበ ዝዘርግሖ ግጉይ ሓበሬታ ኣህጒራዊ ማዕከናት ዜና ተቐቢለን ኣቃሊሐንኦ እየን (link). ። ዋላ እኳ ኣብ ሓምለ 2018 ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን እንተተኸተመ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ግና ክሳብ ሕጂ ካብቲ ኣብ ከባቢ ዶባት ጐቢጥዎ ዝጸንሐ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ኣይወጸን።
2.1 ኣድላዪነት ምምልካት ዶብ
እቲ ዘይተፈትሐ ጉዳይ ዶብን ኲነታት ናይቲ ኣብ ዶባት ዝነብር ህዝብን ገለ ካብቲ ሓቀኛን ቀጻልን ሰላም ንኸይረጋገጽ ዕንቅፋት ዝፈጥር ጉዳያት እዩ (link ‘ዚጐደለ ሓቅታት’)። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ በይነ-ሃገራዊ ዶብ ኣብ ባይታ ኣይተመልከተን፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ እውን ካብቲ ጐቢጥዎ ዘሎ ልዑላዊ ግዝኣት ኤርትራ ኣይወጸን። ዶብ ዝምልከተሉ ወይ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝስሕበሉ ናይ ግዜ ሰሌዳ ብወግዒ ኣይተሓበረን። ጉዳይ መሬት ቀንዲ መመኽነይታን ጠንቅን ናይቲ ኣብ 1998-2000 ዝተኻየደ ዶባዊ ኲናት ስለዝኾነ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ከይሰሓበን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኣህጒራዊ ዶብ ከይተመልከተን ቀጻልነት ሰላም ምውሓስ ኣይከኣልን።
ኣብ ሓድሽ ዓመት ግእዝ (ማለት ብ11 መስከረም 2018) ብማእከላይ ክፋል ዶብ መስገሪ ሩባ ሙና (ዓዲ ግራት - ዛላምበሳ)፡ ብምብራቓዊ ክፋል ዶብ ድማ መስገሪ ቡሬ ብጽንብል ተኸፊቱ። መስገሪ ሩባ መረብ (ራማ - ክሳድ ዒቃ) እውን ድሕሪ ሒደት መዓልታት ብተመሳሳሊ ኣገባብ ተኸፊቱ። ኣብ መስገሪ ሩባታት ሙናን መረብን ርክባት መጓዓዝያ ተጀሚሩ። ዋላ እኳ ሰለስቲኦም መስገሪታት ዶብ እንተተኸፍቱ ኣጠቓላሊ ፍታሕ ናይቲ ዘሰሓሓበ ዶባት ግን ዛጊት ተወንዚፉ ኣሎ። ሰለስተ ኣዋርሕ ኣብ ዘይመልእ ግዜ ኤርትራ ብ28 ታሕሳስ 2018 ብሃንደበት ነቲ ኣብ ማእከላይ ክፋል ዶብ ዝርከብ መስገሪታት ዓጽያቶ። መዕጸዊዓ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ወይ ከኣ እቲ ሃንደበታዊ ምዕጻው ክሳብ መዓስ ከም ዝጸንሕ ኣይሓበረትን፣ ኢትዮጵያ ብወገና ብዛዕባ’ቲ ጕዳይ ምዕጻው ዶብ ትፈልጦ ነገር ከም ዘየለ ገሊጻ።
እቲ ኣብ ማእከላይን ምብራቓውን ክፋላት ዶብ ዝርከብ መስገሪታት ብዘይ ዝዀነ ስምምዕን ሕጋዊ ቅጥዕታትን እዩ ተኸፊቱ። እቶም ኣብ ሰለስቲኡ መስገሪታት ዘለው ኤርትራውያን ኣመሓደርቲ እውን ኣቐዲሞም ስለዘይተሓበሩ እቲ ፍኑው ምኽፋት ዶብ ድቦላ እዩ ኰይንዎም። እቲ ብዘይ ዝዀነ ምድላው፡ ኣድላዪ ቅጥዕታት ኢሚግሬሽንን ጉምሩክን ከይተማልኣሉ ዝተኸፍተ ዶብ፡ ካብን ናብን ክልቲአን ሃገራት ፍኑው ምንቅስቓስ ሰብን ንብረትን ንኽህሉ ዕድል ዝሃበ እኳ እንተነበረ ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ብሃንደበት ምዕጻው ግን ብዙሕ ኣዛሪቡ እዩ። እቲ ሃንደበታዊ ምኽፋትን ምዕጻውን ናይቲ ዶብ፡ ንተኣፋፍነት ናይቲ ስምምዕ ሰላም ዘመልክትን ኣገዳሲ ትምህርቲ ዝህብን እዩ። እዚ ማለት ትካላዊ መልክዕ ዘይሓዘ ስምምዕን ኣብ ሕጊ ዘይተመርኮሰ ተግባርን ኣብ ዝኾነ እዋን ብዊንታ ውልቀሰባት ክዝረግ ይኽእል እዩ።
በቲ ድሕሪ ኣስታት ክልተ ዓሱረ-ዓመታት ዝተኸፍተ ዶብ ተፈላልዮም ዝነበሩ ገለ ስድራቤታትን ኣዕሩኽን ብሓጐስ ክራኸቡ ክኢሎም እዮም። ይዂን እምበር፡ እቲ መስገሪታት ከም ንቡር ኣህጒራዊ ዶብ ከም ዝሰርሕ ንምግባር ዝተገብረ ምድላው፡ መሓለውታ ወይ ሕጊ ፕሮቶኮል ኣይነበረን። እቲ ዶብ ሕጊ ዝሰረቱ ንግድን ስግረ-ዶባዊ ምንቅስቓስን ኣብ ዘይብሉ፡ ናይ ጉምሩክ ኰነ ሕግታት ኢሚግሬሽንን ኬላታታን ኣቐዲሙ ኣብ ዘይተሓስበሉ ኲነታት ምኽፋቱ ሕንፍሽፍሽ ሸርፊ ባጤራ ኣብ ርእሲ ምፍጣሩ ኣሽሓት ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ንኽስደዱ ኣፍደገ ኣርሕዩሎም (link)።
ብሓፈሻኡ ናጻ ዋሕዚ ሰባት፡ ኣቕሑ፡ ርእሰማልን ኣገልግሎታትን፡ ኣብ ምድንፋዕ ናይ ክልቲአን ሃገራት ቊጠባዊ ምዕባለ፡ ሓባራዊ ብልጽግናን ማሕበራዊ ገስጋስን ኣገዳሲ እዩ። ከይኑ ግን ልዑላውነት ክልቲአን ሃገራት ብምልኣት ዘኽብር ዶብ ንኽህሉ፡ ብቐዳምነት ንግዳዊ ዝምድናን ውዕላት ንግዲን ዝምርኮሰሉ ሕግታትን ብቑዓት ትካላትን ክህልው ይግባእ። ከምኡ እንተዘይተገይሩ፡ እቲ ዝምድና እናንቈልቈለ ዘይርጉእ፡ ዘየተኣማምንን ቀጻልነት ዘይብሉን እናኾነ ምኻዱ ኣይተርፎን እዩ (link)። ካብኡ ዝገደደ ድማ፡ ምንጪ ወጥሪ፡ ግርጭት ዋላ እውን ከምቲ ኣብ 1998 ዘጋጠመ ናብ ኣጠቓላሊ ኲናት ከምርሕ ይኽእል።
ብንጹር ዝተመልከተ ዶብ፡ ኣየናይ ሃገር ኣበየናይ ከባቢ ልዑላዊ ስልጣን ከም ዘለዎ ወይ ዘቤታዊ ሕጋዊ ስልጣን ነፍስ ወከፍ ሃገር ኣበይ ምዃኑ ብምድራት ሃገራዊ መንነት ወይ ዜግነት ናይቲ ኣብ ዶባት ዝነብር ህዝቢ የነጽር። ከምኡ’ውን ኣየነይቲ ሃገር ነየናይ ህዝቢ ምምሕዳራዊ፡ ጸጥታውን ማሕበራውን ኣገልግሎታት ከም እትህቦ ይውስን። ካብዚ ሓሊፉ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዶብ ኣድላይነት ከም ዘይብሉ ኣምሲሎም ዝዛረብዎ ዘረባታት ሓደው ምልክት ድንቁርና እዩ ሓደው ከኣ ሓደገኛ ውዲት ምህላው ዘንጸባርቕ እዩ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተኣዊ ቊጠባዊ ምትሕግጋዝ ክህሉ ኣድላይን ዝተባባዕን እዩ። ሓድሕዳዊ ረብሓ ዘመንጩ ክኸውን ግን ይግባእ። ኣብ ሓፈሻዊ ቊጠባዊ ኲነታት ክልቲአን ሃገራት ብዙሕ ምምስሳላት ኣሎ። ይዂን እምበር ኣብ መንጎአን ርኡይ ዘይምዕሩይነት፡ ኣብ ኣንፈት ምዕባለ ቊጠባአን ድማ ገዚፍ ፍልልይ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ብኽልቲአን ሃገራት ዝተመዝገበ ጃምላ ዘቤታዊ ፍርያት ክነጻጸር እንከሎ፡ ቊጠባ ኢትዮጵያ ብቐጻሊ ክዓቢ ቊጠባ ኤርትራ ግን ብቐጻል ከንቈልቊል ከም ዝጸንሐ የመልክት። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ኤርትራውያን ሰብ ዋኒን ካብ ብሕታዊ ጽላት ተደፊኦም ዋኒኖም ካብ ሃገሮም ወጻኢ ንኸካይዱ ክግደዱ እንከለዉ፡ ኢትዮጵያውያን መዛኑኦም ግን ኣብ ገዛእ ሃገሮም ርእሰማሎም ከፍስሱ እዮም ጸኒሖም። ብተወሳኺ፡ ክልቲኦም ናይ ቢዝነስ ቁንጮታት ኣብ ቴክኒካዊ፡ ሞያውን ምምሕዳራውን ዓቕሚ ከምኡ’ውን ኣብ ኣሰራርሓ ናይ ገለ ፍሉይ ጽላታት ገፊሕ ፍልልያት ኣለዎም።
ዝበዝሕ ሞያውን ዋኒናውን ደርቢ ኤርትራ ብሰንኪ ቀጻሊ ምስርጣይ፡ ሃውራዊ ማእሰርቲ፡ ምሕዳግ መስርሒ ፍቓድን ምዕጻው ትካል ዋኒንን ዝኣመሰሉ በደላት ካብታ ሃገር ንኽስደድ ተቐሲቡ እዩ። እቲ ቊጠባ ብጋሕማጥ ምሕደራን ዝሳዕረረ ብልሽውናን ተሓሊኹ ኣብ ሰንከልከል ይርከብ። እቲ ክውንነት እዚ ብምዃኑ ብመንጽር እቶም ብተዛማዲ ኣብ ዝሓሸ ኲነታት ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ሰብ ዋኒን ክረአ እንከሎ ሃገረ ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ መንግስቲ ኤርትራን ኤርትራውያን ሰብ ዋኒንን እምብዛ ዝተገድዑ እዮም። ነቲ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያ ዘሎ ውሁብ ኲነታትን ዘይመዛዘን ዘቤታዊ ክውንነትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓንኬላት ቊጠባ ዝግበር ጥቡቕ ክልተኣዊ ምትሕግጋዝ ንኽልቲአን ሃገራትን ህዝብታትን ተመጣጣኒ ረብሓ ዘይህብ ውጽኢት እዩ ዝህልዎ።
ብዘይካ ልምሰት ግዝኣተ ሕግን ተሓታትነት ዘይብሉ ጒድለት ምሕደራን፡ ኤርትራ ዋላ እውን ስማዊ ባይቶ ኰነ ኣብ ህዝባውን ብሕታውን ጽላታት ዝነጥፉ ትካላትን የብላን። ኣብ ምምሕዳር መንግስታዊ ፋይናንስ ተሓታትነት ኰነ ግሉጽነት የለን። እቲ ስርዓት ብስሩዕ ባጀት ከይኣወጀ ይንቀሳቐስ፡ ኣታዊታቱን ወጻኢታቱን ኣይነግርን ወይ ብዛዕባ እቲ ካብ ኣህጒራውያን ለገስቲ ዝረኽቦ ሓገዛት ሓበሬታ ኣይህብን። ካልእስ ይትረፍ ደሃይ ናይቲ ዓመታዊ ካብ ልዑል መኽሰብ ዘለዎ ጽላት ዕደና ዝርከብ ገዚፍ ኣታዊ ኣይፍለጥን።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ በይነ-ዕብለላ ዝበደነ ውድብን ኣዝዩ ዘይርጉእ ምልካዊ ገዛኢን ዝናበር ዕጽው መንግስቲ፡ ቊጠባን ሕብረተሰብን እትውንን ሃገር እያ። ስለዚ ነቲ ዘሎ ቊጠባዊ ዕብሰት፡ ፖለቲካዊ ልምሰትን ሕብረተሰብኣዊ ዝርገትን ብምፍዋስ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ፈጠራዊ ጸዓትን ኣፍራዪ ሓይልን ምብርባር ይጽንሓለይ ዘየድልዮ ጉዳይ እዩ። ከምኡ ምስ ዝግበር ሃገረ ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ዋኒንን ካብ ጥቡቕ ፖለቲካዊ፡ ቊጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላውን ጸጥታውን ምትሕግጋዝ ምስ ኢትዮጵያ ተወዳዳሪ ረብሓ ክረኽቡ ይኽእሉ።
2.2 ኣገዳስነት በይነ-ሃገራዊ ዝምድና
ኣብ ማእከላይ ክፋል ዶብ ኣብ ክልተ ቦታታት ዘጋጠመ ሃንደበታዊ ምዕጻው ዶብ፡ እቲ ዝምድና ናይ ክልተ ሃገራት እምበር ናይ ክልተ መራሕቲ ክኸውን ከም ዘይብሉ ዘመልክት እዩ። ኣብዞም ክልተ መስገሪ ቦታታት ዶብ ተዓጽዩ እንከሎ ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ዶብ ዝርከብ መስመር ኦምሓጀር-ሑመራ ብ7 ጥሪ 2019 ዳርጋ ስግንጢር ብዝዀነ ኣገባብ ብጽምብል ተኸፊቱ። እዚ መስመር’ዚ እውን ከምቶም ቅድሚኡ ዝተኸፍቱ መስመራት (1) ወግዓዊ ትካላዊ መዋቕር ከይተመስረተ፡ (2) ውንዙፍ ዶባዊ ምስሕሓብ መዕለቢ ከይረኸበ እዩ ተኸፊቱ። ስለዚ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኰይኑ ከምቶም ዝተዓጽው መስመራት ክዕጾ ይኽእል እዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኤርትራ ኣህጒራዊ ስምምዓት መርሚሩ ዘጽድቕን ቀያዲ ውዕል ዘውሕስን ትካላዊ መዋቕር ወይ ሕጋዊ ኣሰራርሓ የለን። ሃገራዊ ፖሊሲ ንኽትዕ ዝቐርበሉ መድረኽ እውን የለን። እቲ ኣብ 1997 ብቅዋማዊ ባይቶ ዝጸደቐ ቅዋም ኤርትራ እውን እንተዀነ ኰነ ኢልካ ከም ዘይትግበር ተገይሩ እዩ (link)። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ካብ መዝነቱ ተወጊኑ፡ መብዛሕትኦም ኣባላቱ ድማ ኣብ ማእሰርቲ ወይ ኣብ ስደት ይርከቡ።
ኤሪ-ፕላትፎርም ነቲ ወትሩ ዘልዕሎ ሻቕሎቱ ሕጂ እውን ደጊሙ ብምዝኽካር፡ ኣብ ናይ ኢሳያስ ዊንታ፡ ረብሓን ውልቃዊ ኣጀንዳን ጥራይ ዝምርኰስ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓፈሻ፡ ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ድማ ብፍላይ ኣዝዩ ሓደገኛ ምዃኑ ይገልጽ። እቲ ዝምድና ትካላዊ መልክዕ እንተዘይሒዙ ከጋጥም ዝኽእል ዝርገት ንቐጻሊ ሰላም ክልቲአን ሃገራት ኣብ ሓደጋ ናይ ምውዳቕ ተኽእሎ ኣለዎ።
ብተመሳሳሊ፡ ኢትዮጵያ ምስ ናጻን ልዑላዊትን ሃገረ ኤርትራ ሰላም ንምፍጣር ዘለዋ ድሉውነት ክጽናዕ ኣለዎ። እቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዘይርጉእ ፖለቲካዊ ሃዋህውን ቀደም ዝተሳዕሩ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዘለዎም ኣስፋሕፋሒ ህርፋን ወይ ጥሙሕ ብግህዶ ክገልጹ ምስማዕን ዘየሻቕል ኣይኰነን። ብሓያል ውሽጣዊ ውድድርን ቊሩቊስን፡ ፖለቲካዊ ኰነ ኤትኒካዊ ወጥርን ጐነጽን፡ መሰረት ናይታ ኣብዚ ዞባ ዝዓበየትን ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋን ሃገር በብቚሩብ ይብሕጐግ ኣሎ። በብግዚኡ ዝለዓሉ ጕዳያት ኤትኒካዊ መንነት፡ ዶባዊ ምስሕሓብ ኣብ መንጎ መዳውብቲ ክልላትን ኤትኒካዊ ጐነጽን ምንጪ ውሽጣዊ ዘይምርግጋእ ብምዃን ብቕልጡፍ እናዓበየ ዝኸደን ኣብዚ እዋን ብገምጋም ኣስታት ሰለስተ ሚልዮን ዝበጽሐን ቊጽሪ ተመዛበልቲ ፈጢሩ ኣሎ። ኣብ ርእሲ ዘላታ ተወሰኸታ ከም ዝበሃል፡ እቶም ካብ ፖለቲካዊ ጭቈና፡ ኲናት ሓድሕድ፡ ሕሱም ድኽነትን ከቢድ ኣከባብያዊ ምንቊልቋልን ሃዲሞም ኣብታ ሃገር ዝተዓቚቡ ኣስታት 850,000 ናይ ደቡብ ሱዳን፡ ሶማልያን ኤርትራን ስደተኛታት እውን ተደራቢ ጸቕጢ ብምፍጣር ነቲ ኲነታት የጋድድዎ ኢዮም። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ኣብ ጽባሕ’ቲ ኣብ 2020 ኣብታ ሃገር ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ምርጫ ከቢድ መዘዝ ከይፍጠር ስግኣት ኣሎ።
ስለዚ እምበኣር ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝፍጠር ቀጻሊ ሰላም ብቐንዱ ኣብ ውሽጣዊ ማሕበራዊ ሰላምን ምርግጋእን ክልቲአን ሃገራት እዩ ዝምርኰስ። ብተመሳሳሊ፡ በይነ-ሃገራዊ ዝምድና ኣብ ምኽባር ሓድሕዳዊ ሃገራዊ ልዑላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ከምኡ’ውን ኣብ ዘይምትእትታው ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ተመርኲሱ ትካላዊ ክኸውን ኣለዎ። ብመሰረቱ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቀጻሊ ሰላም ንምውሓስ፡ ኣብ ሕጊ ዝተሰረተ፡ ትካላውን ግሉጽን በይነ-ሃገራዊ ዝምድና ምፍጣር የድሊ። እንተዘየሎ፡ ነቲ በይነ-ሃገራዊ ዝምድና ውልቀሰባዊ ዝምድና ምግባር ሓደጋ ኣለዎ። ካብ 1991 ክሳብ 1998 ዝነበረ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምኡ ስለዝነበረ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ረዚን ዋጋ ከፊሎምሉ እዮም። ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ኣቶ መለስ ዜናውን ውልቃዊ ዝምድናኦም ምስ ዛሕተለ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብቲ ናይ 20 ዓመታት ተጻብኦ ዝፈጠረ ዘየድሊ፡ ክውገድ ዝከኣልን ኣዕናውን ኲናት ሸሚሞመን እዮም። ታሪኽ ንኽድገም ክነፍቅድ የብልናን። ብዘይ ጥርጥር ሕጊ ዝሰረቱ፡ ትካላውን ግሉጽን በይነ-ሃገራዊ ዝምድና ምምስራት ብዘይ ቀልዓለም ቀጻልነት ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምውሓስ ኣገዳሲ እዩ።
2.3 ኣገዳስነት ምኽባር ልዑላውነት
ጉዳይ ልዑላውነት ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ብህውከት ዝልለ ታሪኽ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን እዩ። ፍጹም ስዕረት ኢትዮጵያዊ ሰራዊት ጐበጣን እቲ ድሕሪ ናይ 30 ዓመት ዝተናውሐ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ 1991 ምሉእ ሓርነት፡ ኣብ 1993 ድማ ናጽነት ዘረጋገጸ ድሙቕ ዓወት ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን፡ ነቲ “ኣብ መንጎ ኤርትራዊ ባህጊ ንመሰል ርእሰ-ውሳነን ልዑላዊ ሃገርነትን ብሓደ ወገን፡ ኢትዮጵያዊ ኣስፋሕፋሒ ጥሙሕ ንጐበጣ መሬትን ፖለቲካዊ ዕብለላን ድማ ብኻልእ ወገን ዝጸንሐ ናይ ነዊሕ እዋን ተጻራርነት” ብዘየማትእ ኣገባብ ደምዲምዎ ነይሩ ኢዩ (መጽሓፍ ‘ኤርትራ ኣብ ቀራና መንገዲ’ ገጽ 334-335)። ብርግጽ እቲ ብረዚን ዋጋ ዝተረኽበ ኤርትራዊ ሓርነትን ልዑላዊ ናጽነትን ብዘየወላውል ኣገባብ ምዝዛም ታሪኻዊ ተጻራርነት ኢትዮ-ኤርትራን፡ ምቕልቃል ‘ሓድሽ ዘመነ ነባሪ ሰላምን ምትሕግጋዝን ኣብ መንጎ ናጻ ኤርትራን ደሞክራስያዊት ኢትዮጵያን’ ኣበሲሩ ነይሩ። [1]
ኣብዚ ናጽነት ኤርትራ ኣስታት 30 ዓመት ዝገበረሉ እዋን፡ ሓያለ ፖለቲከኛታት ኢትዮጵያ፡ እንተላይ እቶም ዝለዓሉ ሰበስልጣን ህልዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንኤርትራ ከም ናጻን ልዑላዊትን ሃገር ዝተቐበልዋ ኣይመስሉን። ኢትዮጵያ ኣብ እዋን ኤውሮጳዊ ምሽማው (European scramble for Africa) ዝተፈጥረት ሃገር ክነሳ ነቲ ብናይ ፈጠራ ታሪኽ ዝተሰንዐ ጽውጽዋይ ‘3,000 ዓመት’ን ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝጽወ ኣፈ-ታሪኽ ‘ሰለሞናዊ ስርወ ንግስነት’ን ደጋጊሞም ብምልዓል ብዛዕባ ምህዞ ‘ዓባይ ኢትዮጵያ’ ክዛረቡ ይስምዑ። እቲ ብሕንሕነ ዝተባዕጠ ኢትዮጵያዊ ጥሙሕ፡ ብግሁድ ውዲትን ምትሕብባርን ኣቶ ኢሳያስ ምትብባዕ ስለዝረኸበ፡ ኣስፋሕፋሒ ዛንታ ‘ዓባይ ኢትዮጵያ’ ብቕሉዕ ተበራቢሩ ይርከብ። ገለ ካብ መርኣያታቱ ድማ ብዛዕባ ምህናጽ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያን ‘ምምላስ’ ኤርትራ ከም ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያን ዝወሃብ መግለጺታት፡ ኣብ ህዝባዊ ኣኼባታትን ናይ ኢምባሲ ኢትዮጵያ ትዊተርን ንኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ገይሩ ዘርኢ ካርታ ምሓዝን ምልጣፍን፡ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ጂቡቲ ሓደ ሰራዊት፡ ሓደ ኢምባሲን ሓደ ባጤራን ክህልወን ከም ዝግባእ ኣብ ኣህጒራዊ መድረኽ ምእዋጅ፡ ብዘይ ዝዀነ ኤርትራዊ ውክልና ካብ ዓሰብ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝዝርጋሕ ቱቦታት ነዳዲ ንምህናጽ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ምፍርራም፡ ካብ ምጽዋዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝዝርጋሕ መስመር ባቡር ንምህናጽ ምስ ኢጣልያ ምስምማዕ፡ ወዘተ.፡ ዝኣመሰሉ ተግባራት እዮም (link)።
ምብርባር ኢትዮጵያዊ ኣስፋሕፋሒ ጥሙሕን እቲ ብደገፍን ርኡይ ውዲትን ስርዓት ኤርትራ በብቚሩብ ልዑላውነት ኤርትራ ዝብሕጉግ ዘሎ ተዛማዲ ንጥፈታትን፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩ ኣሎ (link)። ኣብቲ ዝቕጽል ዘሎ ወግዓዊ ርክባት፡ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ኣገደስቲ ጕዳያት ዶብ፡ ሃገራዊ ጸጥታ፡ በይነ-ሃገራዊ ንግዲ፡ ፋይናንስን ጉዳያት ወጻኢን ደይመደይ ኢሎም ልዑኡላዊ መሰላት ኤርትራ ንምህሳስ ዝኸድዎ ዘለው ኣካይዳ ፈጺሙ ዘይቅቡልን ቀጻልነት ዘይብሉን እዩ። ብዘይካ ሽርሕታት ኢትዮጵያ፡ እቲ ዘሎ ኲነታት ንባዕሉ ንናይ ስርዓት ኤርትራ ኣጠቓላሊ ጥፍሽና፡ ጒድለት ብቕዓትን ዓይነውጽእ ክድዓትን ዘቃልዕ እዩ። ብኣግኡ እንተዘይበርዒኑ፡ እቲ ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ኣብታ ሃገር ምልካዊ ኣገዛዝኣ ኣስገዲዱ ዝርከብ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ናይ መወዳእታ ጥልመት ንምፍጻምን ልዑላውነት ኤርትራ ኣሕሊፉ ንምሃብን ተዓጢቑ ኣሎ። እዚ ኹሉ ድማ በቲ መሰጋገሪ ስልጣኑ ብሕጊ ኣብ 1997 ካብ ዘብቅዕ ንደሓር ካብ ፍቓድ ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ዘይቅዋማዊ ስርዓት እዩ ዝፍጸም ዘሎ (link)።
3. ዞባዊ ኲነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ
ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘይርጉጽነትን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ዘይርግኣትን፡ እቲ ህልዊ ኲነተ ‘ሰላም’ ነቶም ኣብ ውሽጢ ክልቲአን ሃገራት ኰነ ብዓቢኡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝዋስኡ መባእታዊ ሓይልታት ዝጻወር ኣገዳሲ ጠባያት የብሉን። ምስቲ ዘለወን ድኽመታትን ከቢድ ተኣፋፍነት ጐረባብቲ ሃገራትን፡ እቲ ኣብ ውሽጢ እዘን ሃገራት ይዂን ኣብ መንጎአን ዘሎ ኣስጋኢ ተኽእሎ ምልሓም ዞባዊ ወጥሪ፡ ግርጭትን ጐነጽን ዕንወት ዘኸትል እዩ ዝኸውን። ኢትዮጵያ ጥራይ ኣስታት 110 ሚልዮን ህዝቢ ስለዘለዋ ሽግር ምስ ዘጋጥም እዘን ተኣፈፍቲ ሃገራት ብዋሕዚ ገዚፍ ቊጽሪ ስደተኛታትን ተመዛበልትን ክፍጠር ንዝኽእል ነውጺ ክጻወራኦ ኣይክእላን ወይ ከኣ ክቕበላኦ ከሸግረን ኢዩ።
እቲ ጃምላዊ፡ ሰፊሕን ብደይመደይ ዝፍጸምን ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት፡ ቊጠባዊ ሽግርን ገደብ-ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ተደሚርዎ ንኤርትራውያን፡ ብፍላይ ድማ ንመንእሰያት፡ ህይወቶም ብዘስግእ ኣገባብ እናንፈጸ ግዳያት ባርነትን ኣሰጋገርትን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ፡ ዝምታ ክፍሊ ኣካላት ኣብ ሲናይ፡ ሞት ኣብ ምድረበዳ ሰሃራ ወይ ሓደጋ ምጥሓል ኣብ ማእከላይ ባሕርን ቀይሕ ባሕርን ይገብሮም ኣሎ (link)።
ኣብ መንጎ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ሓድሽ ዞባዊ ኲነታት ምኽሳቱ ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ። ሰለስቲአን ሃገራት ዝምድናታተን ኣመሓይሸን ናብ ዞባዊ ውህደት ገጸን ክስጉማ ድሌት ከም ዘለወን ብግህዶ ገሊጸን እየን። መራሕተን ተኸታታሊ ስሉሳዊ ኣኼባታት ኣካይዶም እዮም። እቲ ቐዳማይ ስሉሳዊ ርክብ ኣብ መስከረም 2018 ኣብ ኣስመራ፡ እቲ ኻልኣይ ኣብ ሕዳር 2018 ኣብ ጐንደር፡ እቲ ሳልሳይ ድማ ኣብ ታሕሳስ 2018 ኣብ ሞቓድሾ ዝተኻየደ ነበረ። ይዂን እምበር ኣብቲ ሳልሳይ ስሉሳዊ ኣኼባ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ዘይብሉ መራሕቲ ኤርትራን ሶማልያን ጥራይ እዮም ተራኺቦም።
እቲ ብዛዕባ’ቶም ኣኼባታት ‘ዘይዝተየሉ ጕዳይ’ ምውሳን ናይታ ዝተገለለት ጂቡቲ እዩ። ክልተ ቀንዲ ረቛሒታት ንኽትግለል ምኽንያት ዝኾኑ ይመስሉ። እቲ ቐዳማይ ረቛሒ፡ ቻይና ኣብ 2017 ኣብቲ ብቐንዱ ኣመሪካ እትርከበን ዓለማውን ዞባውን ሓይልታት ኣቐዲመን ዝሰረታሉ ከባቢ ወተሃደራዊ መደበር ምህናጻ እዩ። እቲ ኣብ ጥቓ ወተሃደራዊ መደበር ኣመሪካ ዝተደኰነ ሓድሽ ወተሃደራዊ መደበር ቻይና፡ ነቲ በብግዚኡ ዝዓቢ ዘሎ ጽልዋ ቻይና ኣብ ኣፍሪቃ ዘደንፍዕን ነቲ ‘ሓደ ቅናት፡ ሓደ ጐደና’ ኢላ ዝሰመየቶ ተበግሶኣ ዝድግፍን ስትራተጅያዊ መላግቦ ኮይኑ የገልግል ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ቻይና 3.5 ቢልዮን ዶላር ዝዋጋኡ ‘ናጻ ንግዳዊ ዞባ’ ንምምዕባል ምስ ጂቡቲ ኣብ ዘወናውን ሽርክነት ኣትያ ኣላ። እቲ ካልኣይ ረቛሒ፡ ጂቡቲ ብለካቲት 2018 ነቲ ኣብ መሬታ ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተሃንጸ መራገፊ ወደብ ወሪሳ ንብረታ ምግባራ እዩ። እዞም ክልተ ረቛሒታት እዚኣቶም ንዝምድና ጂቡቲ ምስ ኣመሪካን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣብ ሕማቕ ኲነታት ኣውዲቖሞ። ስለዚ ድማ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ስዑዲ ዓረብን ብሓገዝ ኣመሪካ ቀንዲ ዓረቕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኰይኖም ተዋሲኦም። እቲ ሕዳሰ-ምሕዝነት፡ ነታ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ ኣማራጺ ኣገልግሎት ወደብ ዝህብን ነቲ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር እናኸፈለት ብወደብ ጂቡቲ ጥራይ እተመሓላልፎ 95% ናይ ወጻኢ ንግዲ ከም ዝንኪ ዝገብርን ምዃኑ ንጂቡቲ ገዚፍ ክሳራ፡ ንኤርትራ ድማ ዓቢ መኽሰብ እዩ።
ድሕሪ ሕዳሰ-ምሕዝነት ኢትዮ-ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሲኑ ዝነበረ ናይ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ተላዒሉ። ጸጥታዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ብ23 ታሕሳስ 2009 (1) መንግስቲ ኤርትራ ምስ ጂቡቲ ንዝተፈጥረ ዶባዊ ምስሕሓብ ክኣምንን ክፈትሕን ኣይከኣለን (2) ኣብ ሶማል ንሓራካት ኣል-ሸባብ ኣልሙጃሂዲን ይድግፍ እዩ ብዝብል ክሲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ እገዳ ውሳነ ኣሕሊፉ ምንባሩ ይዝከር (link).። ኣብ 1 ነሓሰ 2018 ጂቡቲ ነቲ ብኢትዮጵያን ሶማልን ዝቐረበ ጻውዒት ምልዓል እገዳ ዝቃወም መግለጺ ብምውጻእ ‘…ኣሕዋት ሶማላውያን ነታ መሬትና ጐቢጣ ዘላን ዝሓዝኩዎም ጂቡታውያን ምሩኻት ኲናት የለውን ኢላ ዝኸሓደትን ኤርትራ እገዳ ክለዓለላ ምጽውዖም ቅቡል ኣይኮነን’ ድሕሪ ብምባል ኣስዒባ ‘ጂቡቲ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘካየደቶ ኲናት ተሳቕያን ጀጋኑ ደቃ ከፊላን እያ፡ ሕጂ’ውን ዝተወንዘፈ ጉዳይ ዶብ ኣለዋ’ ክትብል ገለጸት።
መንግስቲ ኤርትራ ዘቤታዊ ግዝኣተ-ሕጊ ብምኽባርን ንጡፍ ዲፕሎማስያዊ ጽምዶ ብምዝውታርን ካብ ፈለማኡ ነቲ እገዳ ናይ ሕቡራት ሃገራት ከወግዶ ዕድል ነይርዎ (link).። ኣቶ ኢሳያስ ብዛዕባ ውልቀ-ምልካዊ ቅዲ መሪሕነቱ፡ ሃንዳፍነት መንግስቱን ጋሕማጥ ምሕደራኡን ሕጋዊ ነቐፌታ ምስ ዝቐርበሉ ዝህቦ ጨቋኒ ግብረ-መልሲ ግዝኣተ ሕጊ ብምግሃስን፡ ኣብ መንግስታዊ ምሕደራ ኤርትራ ስርዒታዊ ዕንወት ብምውራድን፡ እታ ሃገር ብዘገምታ ኣብ ዞባውን ኣህጒራውን ተነጽሎ ንኽትሽመም መገዲ ጸሪጉ። ሳዕቤኑ ብግቡእ ከይመርመረ፡ እቲ ስርዓት ከም መግለጺ ተቓውሞኡ ንኣባልነት ኤርትራ ኣብ በይነ-መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት (ኢጋድ)ን ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ኣደስኪልዎ (link). ። እቲ ኣባልነት ናይ ምድስካል ስጕምቲ ዝፈየዶ ነገር እንተነይሩ፡ ሃገራዊ ረብሓ ኤርትራ ንምርግጋጽ ወይ ንምክልኻል ዝጠቕሙ ዝነበሩ መድረኻትን ኣፍደገታት ዘተን ብምዕጻው ርእሰ-ተነጽሎ እታ ሃገር ምቅልጣፍ ጥራይ እዩ። ብተወሳኺ፡ እዚ ብቐጻሊ ኣንጻር ነብሱ ዝሰርሕ ስርዓት ተዋረድ ክብሎ ነቲ ኣሸበርቲ ብምድጋፍ ዝቐረበሉ ክሲ ብዘእምን ተማጒቱ ከፍሽል ወይ እውን ዳግማይ ኣብ ጽምዶ ንኽኣቱ ብኣመሪካ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ መሓዙቱ ዝኾና ኣባል ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረትን ዝቐረበሉ መረዳድኢ ሓሳብ ኣወንታዊ ምላሽ ክህብ ኣይከኣለን።
4. ምጽልላው ቀርኒ ኣፍሪቃን ሓውሲ ደሴት ዓረብን
እቶም ሕዳሰ-ምሕዝነት ኢትዮ-ኤርትራ ዝሰዓቡ ሰንሰለት ፍጻሜታትን ምዕባለታትን ኣብዚ ዞባ ሰላማዊ መጻኢ ክፍጠር እዩ ዝብል ተስፋታት ከሕድሩ ተራእዮም። እቲ ብቕልጡፍ ዝቀያየር ዘሎ ምዕባለታት፡ መርገጺ ጂቡቲ ካብ ተቓውሞ ናብ ደገፍ ምልዓል እገዳ ንኽቕየር ኣገዲዱ። ኤርትራን ጂቡቲን ብ6 መስከረም 2018 ዲፕሎማስያዊ ርክብ ከም ዝጅምራ ብምግላጽ ኣብ ጽባሕ እቲ ብ16 መስከረም 2018 ብመራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ጂዳ፡ መራሕተን ብ17 መስከረም 2018 ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተራኺቦም ብዝገበርዎ ስምምዕ ዝምድናአን ናብ ንቡር መሊሰን። ተሳትፎ ኤርትራ ኣብዞም ፍጻሜታትን ምጅማር ንቡር ዝምድና ምስ ጐረባብታን ብሓፈሻ፡ ሕዳሰ-ምሕዝነት ምስ ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ፡ እቲ እገዳ ናይ ሕቡራት ሃገራት ብ15 ሕዳር 2018 ንኽለዓል ኣበርክቶ ገይሩ።
እቲ ኣብ ሓውሲ ደሴት ዓረብ ዘሎ ምዕባለታት እንተላይ ኲናት የመንን ዞባዊ ምስሕሓብ ኢራንን ስዑዲ ዓረብን ዝጠንቁ ክርደና ቐጠርን፡ መመሊሱ ዘሻቕል ኲነታት ፈጢሩ ኣሎ። እቶም ኣብቲ ዞባ ዝረኣዩ ፍጻሜታት ንኸም ብዓል ግብጺ፡ ቱርኪን ኢማራትን ዝኣመሰላ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን ሰሜናዊ ምብራቕ ኣፍሪቃን በብናተን ኣጀንዳን ስትራተጅያዊ ረብሓን ናብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ይስሕበን ኣሎ። እቲ ኣብ ኣሰላልፋ ሓይልታት ዝመጸ ለውጢን ቀጥታዊ ይዂን ዘይቀጥታዊ ተሳትፎ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብቲ ዝቕጽል ዘሎ ግርጭት፡ ነቲ ዞባዊ መርበብ ግርጭታት እዩ ዝሓላልኾ።
ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ብሓገዝ ፖሊሲ ኣመሪካ ኣብ ምህንዳስ ሕዳሰ-ምሕዝነት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተጻወታኦ ዓቢ ተራ ክጋነን ይዂን ዕሽሽ ክበሃል የብሉን። ኢትዮጵያ ንውሳነ ኮምሽን ዶብ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ከም እትቕበል ኣብ 5 ሰነ 1998 ቅድሚ ምግላጻን ድሕሪኡን ተራ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ርኡይ እዩ ነይሩ። ንኣብነት ሒደት መዓልታት ድሕሪ’ቲ መግለጺ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንኢትዮጵያ ናይ 3 ቢልዮን ዶላር ሓገዝን ልቓሕን ብምልጋስ ኣዝዩ ወሳኒ ዝኾነ ቀረብ ሸርፊ ወጻኢ ኣበርኪታ። ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ኢትዮጵያን እታ ናይ ቀረባ መሓዛ ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ዝዀነት ግብጺ ብጕዳይ ህንጸት ሓጽቢ ህዳሰ ዝተኸስተ ፍልልያተን ንምፍታሕ ተሰማሚዐን። ብድሕሪኡ ኢትዮጵያ እቲ ሓጽቢ ንኽዛዘም ነዊሕ ግዜ ክወስደሉ ከም ዝኽእል ምግላጻ ሻቕሎት ግብጺ ዘፋኹስ ብስራት ኰነ።
ጽልዋ ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እናዓበየ ብዝኸደ መጠን፡ ምትእትታው ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምዕባለታት ሓውሲ ደሴት ዓረብ መመሊሱ ይዓሙቕ ኣሎ። ንኣብነት ኤርትራ ኣምሳያ ነዳዲን ፋይናንሳዊ ሓገዝን ከም ስትራተጅያዊት መደበር ናይቲ ብመሪሕነት ስዑዲ ዓረብ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ተገልግል ጥራይ ዘይኮነ ወተሃደራታ እውን ከም ዘእተወት ይንገር እዩ። ኢማራት ኣብ ወደብ ዓሰብ ዓቢ መደበር ሓይሊ ባሕሪ ብምድኳን ሰፊሕ ወተሃደራዊ ንጥፈታት ከም እተካይድ ይፍለጥ። ኤርትራን ኢትዮጵያን እምበኣር ኣብ ጉዳያትን ግርጭታትን ሓውሲ ደሴት ዓረብ ዝገብራኦ ምትእትታው እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።
5. መደምደምታ
ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 1998-2000 ንመሬታዊ ልዑላውነት ከም ቀንዲ ጠንቂ፡ ንዶብ ከኣ ከም ኣባራዒ ኲናት ተጠቒመናሉ እየን። ስለዚ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ቀጻልነት ዘለዎ ሰላም ንኽሰፍን፡ ስሉጥ ምምልካት ዶብን ቅልጡፍ ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ልዑላዊ መሬት ኤርትራን ብምክያድ ጕዳይ መሬት ዘየማትእ መፍትሒ ክረክብ ኣለዎ። እቶም ኣብ ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኣለው ዝበሃሉ ጸገማት ብስምምዕ ክልቲኦም ወገናት ኣብ መስርሕ ምምልካት ዶብ ምስቲ ኣብ ዶባት ዝነብር ህዝቢ ብምምኽኻር ክጻረዩ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ኤርትራ መሬት ናይ ዓዲ እዩ። ነፍስ ወከፍ ዓዲ ደረት መሬታ ትፈልጥ እያ። ነፍስ ወከፍ ሓረስታይ እታ ዓዲ እውን ደረት ግራውቱ ይፈልጥ እዩ። እዚ ሕጂ ዘሎ ስማዊ ሰላም ብዘይ ምምልካት ዶብ ቀጻልነት የብሉን። ሰራዊት ኢትዮጵያ ከይሰሓበ፡ ዶብ ከይተመልከተን ኣብ ዶባት ዝነብር ህዝቢ ንቡር ከይረኸበን ቀጻሊ ሰላም ክህሉ ኣይክእልን።
እቲ ኣብ ዙርያ ጋብላ ቀይሕ ባሕሪ ዝረአ ዝተሓላለኸ መርበብ ግርጭታትን ሓያለ ጫሌዳታቱን፡ ኣብ ሰላም፡ ጸጥታን ምርግጋእን ዞባና ብሓፈሻ፡ ኣብ ምውሓስ ቀጻልነት ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ብፍላይ ከቢድ ጂኦ-ፖለቲካዊ ብድሆታት እዩ ዘስዕብ። ብመሰረቱ ምውሓስ ቀጻልነት ሰላም፡ ምፍታሕ ውሽጣዊ ብድሆታት ክልቲአን ሃገራት ይጠልብ።
ኤርትራ ውሽጣዊ ኲነታታ ምሒር እናንቈልቈለ ዝኸይድ ዘሎ ዝሕትልቲ ሃገር እያ። እቲ መንግስቲ ኣዝዩ ድኹም ኣብ ርእሲ ምዃኑ ትካላቱ እውን ዝሩጋት እዮም። እቲ ‘ብሓደ ሰብ ዝዝወር’፡ ብጒድለት ብቑዕ ምሕደራ፡ ኣስካሕካሒ ጭቈናን ዝሳዕረረ ብልሽውናን ዝልለ ምልካዊ ስርዓት ግዜኡ እናጸንቀቐ ይኸይድ ኣሎ። እቲ ብዘይ ዝዀነ ተሓታትነት ብውልቃዊ ስልጣን ዝፍጸም ጃምላዊ ግፍዒን ሕሱም ድኽነትን ነበረያ ነበረ ምዃኑ ኣይተርፎን እዩ። ህዝቢ ግዝኣተ ሕጊ፡ ሓርነት፡ ደሞክራስን ፍትሕን ይጠልብ ኣሎ። ዝሓሸ ህይወትን ጸጥታን ዘውሕስ ከምኡ’ውን ቀረባት መግቢ፡ ማይ፡ መዕቈቢ፡ መብራህቲ ኤሌክትሪክ፡ ወዘተ.፡ ዘረጋግጽ ተሓታትን ምላሽ ዝህብን ምሕደራ ክህነጸሉ ይደሊ ኣሎ።
ዋላ እኳ ተሪር እምቢታ ‘ናይ ድሕሪ መጋረጃ ሓይሊ’ እንተሎ፡ ኢትዮጵያ ብቕልጡፍን ትርጉም ዘለዎን መድረኽ ደሞክራስያዊ ለውጢ ትሓልፍ ኣላ። ይዂን እምበር፡ ቃንዛታት ናይቲ ስግግር ብመልክዕ ኤትኒካዊ ቊሩቊስ፡ ደማዊ ግጭት፡ ወጥሪን ጐነጽን ዝንጸባረቕ ዘይርጉእ ፖለቲካዊ ሃዋህው ይፈጥር ኣሎ። ከቢድ ዘቤታዊ ሳዕቤንን ኣዕናዊ ዞባዊ መዘዛትን ከስዕብ ዝኽእል ፖለቲካዊ ነትጒ ኣንጸላልዩ ይርከብ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምድናአንን ኣፈጻጽማ ጕዳያተንን ከም ናይ ክልተ ናጻን ልዑላውያንን ሃገራት ክኸውን ይግባእ። እዚ ብፍላይ ንኤርትራ ናይ ህላወ ጕዳይ እዩ። ብዘይ ብኡ፡ ክልቲአን ሃገራት ነቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሓውሲ ደሴት ዓረብን ኣስፋሕፊሑ ዘሎ ዝተሓላለኸ፡ ተደራራቢን ጫሌዳታት ዝበዝሖን ግርጭታት እንተወጺአንኦ እዩ። ከምኡ ንምግባር፡ ነቲ ስምምዕ ሰላም ብነባሪ መልክዑ ንምትግባርን ብዘገምታ ናብ ፖለቲካዊ ምትሕግጋዝን ቊጠባዊ ውህደትን ንምብጻሕን፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንርክባተን ኣብ ሕጊ ዝተመርኮሰን ትካላውን ክገብራኦ ኣለወን።
ግሁድ ዘይኰነ ውልቃዊ ስምምዓት ብግሉጽ በይነ-ሃገራዊ ስምምዓት ክትካእ ኣለዎ። ብመሰረቱ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኢትዮጵያ ድማ ርግኣት ብምርግጋጽ ውሽጣዊ ብድሆታተን ንኽገጥማን ኣናዓቢ ጽልዋ ግዳማዊ ጸቕጢ ንኽምክታን ትርኑዓት ትካላት ክሃንጻ ኣለወን። ከምኡ ምስ ዝገብራ ጥራይ እየን ሰላመን ከውሕሳ፡ ናይ ሓባር ስትራተጅያዊ ረብሓ ክፈጥራ ብኡ ኣቢለን ከኣ ንናይ ሓባር ብልጽግና ናብ ክልተኣውን ዞባውን ፖለቲካዊ ምትሕግጋዝን ቊጠባዊ ውህደትን ክሰግራ ዝኽእላ።
——–
[1] ዓንደብርሃን ወልደ ጊዮርጊስ (እንግሊዝኛ)፡ Commentary: Border and Territorial Conflicts between Eritrea and Ethiopia: Background, Facts and Prospects, Eritrean Studies Review, Vol.4 No. 1, 2004.
———
www.eri-platform.org


text:
ቃልስና ንስለ ተቓውሞ ኣይኮነን። ነማዕድዎ ንጹር ዕላማ ኣለና።
ኣብ ኤርትራ ምስ መንግስታዊ ምሕደራ ዝተኣሳሰሩ እልፊ ኣእላፍ ጸገማትን መሰናኽላትን ኣለው። ሓደ ካብ’ዞም ዓበይቲ ጸገማትን መሰናኽላትን ግበታ ስልጣን’ዩ። ንሕስያ ዘይፈልጥ ግበታ ስልጣን። ግበታ ስልጣን ብቐጥታ ንከም ልኡላውነትን ሰላምን ዝትንክፍ ዘበላሹ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ’ዩ። ግበታ ዘብለኒ ዘሎ ‘ምበኣር፡ ጉዳይ ልምዓትን ዕቤትን ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ-ሰብ ተጠቕሊሉ ምህላው’ዩ። ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ንሕስያ ኣልቦ ውልቀ-ሰብ ኣብ ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠት ብስም ገባቲ፡ ውልቀ መላኺ ዝብሉ ቃላት’ዩ ዝልለ።
ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን ናይ ህልውን መጻእን ዕድልና ወነንቲ ወይ ሰብ ቤት ኣይኮናን ዘለና። እዚ ንህግደፍ ዝፈጠረን ዝመርሕ ዘሎን ውልቀ-መላኺ፡ ኣብ ጉዳይና ተዋሳእትን ወሰንትን መታን ከይንኸውን ብሻምብቆ ብረት ዓፊኑናን ኣጊዱናን ይርከብ። እወ ንሕና ኤርትራውያን ሎሚ፡ ኣይኮነን ኣብ ጉዳይ ሃገር ኣብ ውልቃዊ ማሕበራዊ ጉዳይና’ውን ወሰንቲ ኣይኮነን። ሕሩማት ኢና። እዞም ኣብ ዳግማይ ቃልሲ ንህዝባዊ ሓርነታዊ ደሞክራስያዊ መሰላት ተሰሊፍና ዘለና ሃገራውያን ደሞክራስያውያን ነዚ ለኻኺሙና ክዓርብ ብመንገዲ ጥፍኣት ዝሕንበብ ዘሎ እንኮ-ሰባዊ ስርዓት ንምውጋድ ቀላጽምና ከነሕብር ከነላፍን ካልእ ኣማራጺ ዘይብሉ እንኮ መውጽኦና ምዃኑ ክንግንዘብ የድሊ።
ምኽንያቱ እዚ ኣብ ልዕሊና ተበይኑ ዘሎ ትምክሕታዊ ማሕበራዊ እገዳ ብምውልዋል፣ ብልመና፡ ብጸሎት፡ ከምኡ’ውን ብድሑር ትምክሕቲ፡ ጽበትን በለጽን ከምዘይለዓል ክስቆረና ይግባእ። ብርግጽ ከም ደምበ፡ ደምበና ንጹር’ዩ። እምነትና’ውን ፍትሓዊ’ዩ። ይኹን ግን በዚ ንኸዶ ዘለና ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ጾርና ከነራግፍ፡ ፍትሓዊ ደሞክራስያዊ ሕጋዊ ትካላት ኣጣይስና ናብ ምሉእ ሩፍታ ንረኽበሉ ነጥበ መቐይሮ ክንሰጋገር፡ ነዊሕ ግዜን ብዙሕ መስዋእትን ክሓተና’ዩ። ስለዚ ዕለተ ዓወትና ዘቀላጥፍ፡ መስዋእትና ዘውሕድ ኣንፈት ክንክተልን ግብራዊ ተበግሶ ክንወስድን ኣለና።
ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ውሳነ ክንበጽሕ፡ ጉጅለ ህግደፍ ብመንጽር ፖለቲካዊ ኣረኣእያኡን ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን መን’ዩ? እንታይ ደርባዊ ባህሪኡ? ናይ መን ረብሓ ዝውክል’ዩ? ኣዳቒቕካ ምፍላጥ ከድሊ’ዩ። እቲ ኣቐዲሙ ዝፈልጥ ይፈልጥ’ዩ፡ እቲ ዘይፈልጥ ምናልባት’ውን ዝበዝሕ ገለ ብጸቢብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ስምዒት፡ ገለ ከኣ መን ከማና ከም ናትና ብዝብል መሰረት ዘይብሉ ትምክሕቲ ኣረኣእያ ዓዊሩ፡ ንጹር ፖለቲካዊ መንነት ኣጥፊኡ ቀልባዕባዕ ዝብል ዘሎ ወገን፡ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ከጎልብትን ኣብ’ቲ ኣሰላልፋ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት መስመሩ ከነጽርን ይግባእ።
ስለምንታይ’ሲ ከምኡ እንተገይሮም ጥራሕ’ዩ እዚ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ’ዚ፡ ካብ’ቶም ደርግን ቅድሚኡ ዝነበሩን ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝሓሰመን ዝጨከነን ጸላኢ ምዃኑ ተረዲኦም ንጽገናዊ ዘይኮነ ንመሰረታዊ ናይ ፖለቲካዊ ስርዓት ለውጢ ድግድጊት ተዓጢቖም ዜግነታውን ግቡኦም ክፍጽሙ ዝኽእሉ። እዚ ጉጅለ ብስምና፡ ብጉልበትና፡ ብፍልጠትናን ብጸጋናን’ዩ ሰዊዱን ከም ቁማል ኣብ ቅርቅርትና ሰፊሩ ቸቸ ዝብለልና ዘሎ። ብዘቤታዊ ጸላኢ ክትርገጽ ከኣ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ’ዩ። ስለዚ እዚ ከም’ቲ ቅድሚ 1991 መግዛእታዊ ሰራዊት ኣብ ምቅባጽን፡ ልኡላዊ ግዝኣትና ድማ ብሕጊ ኣብ ምውሓስን ዘርኣናዮ ሕብረት፡ ትብዓትን ተወፋይነትን ኣብ ልዕሊ’ዚ ገባቲ ጉጅለ ክንደግሞ ኣለና።
ቃልስና ካብ ዓመጽ ተወሊዱ ፍትሒ ዘናዲ ደኣምበር ከም’ቲ ገለ በሃማት ዝብልዎ ንስለ ተቓውሞ ኣይኮነን። ኣብ ሃገርና ሰላም የለን። ሰላም ክህሉ ኣለዎ እቲ ሰላምን ግን ብቃልሲ ደኣምበር ብልመና ካብ ኢድ መላኺ ጉጅለ ዝርከብ ኣይኮነን። ደሞክራሲ የለን። ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ የለን። ፍትሒ የለን። ልምዓት የለን። እዚ ኩሉ ብኣንጻር’ቲ ክነብር እንምነዮን ናይ ግድን ክህሉ ዝነበሮን’ዩ። ስለዚ ቃልስና ረዚን ትሕዝቶ ዘለዎ ናይ መሰል ሕቶ’ዩ። ንገባቲ ንቐታሊ ክሳብ ዘይሰዓረ ንስለ ተቓውሞ’ዩ ዝብል ሚዛን ከተንብረሉ ‘ምበኣር፡ መሰረታዊ ናይ ባህርን ኣረኣእይን ምዝባዕ’ዩ። ጨፍላቒ መንግስታዊ ጉጅለ ክሳብ ብህዝባዊ ቃልሲ ዘይተሳዕረ ቅኑዕ’ዩ፡ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከኣ፡ ክሳብ ሓይሊ ፈጢሮም ዘይሰዓርዎ ግጉያት’ዮም ዘስምዕ ናይ ኣረኣእያ ደንበርበር ክስተኻኸል ኣለዎ። ሕቶና ኣብ ተግባር ዘጋጥሞ ዘሎ ዓንቀፍቀፍ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ መተካእታ ዘይብሉ እንኮ መንገዲ ምድሓን ህዝብን ሃገርን ተልእኾ ዘለዎ ሕቶ’ዩ።
መሪሕ የዕብዮ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 06-04-2018


text:
ብዕለት 13.01.2019 ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ዘካየዶ ኣኼባ፡ ብናይ ኣቦ መንበር ጨንፈር ብናይ እንቋዕ ብደሓን መያእኩም ሰዓት 14.00 ምስ ተኸፈተ፡ ኣብ ዝስዕብ ኣጀንዳታት ተእትዩ፡-
1 - ነዚ ዓመትዚ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ 3ይን ሓድነታውን ጉባአን ፈስቲቫልን፤
2 - ንእኡ ብዝምልከት ኣባላት ክገብርዎ ዝግብኦም ኩሉ መዳያዊ ተሳትፎታትን፤
3 - ህልዊ ጸገማት ህዝብናን መንእሰያትን ዝብሉ ኮይኖም መሪሕ ግደ መንእሰያትን ዘለዎም ዕማምን ሓላፍነትን ዘጠቓለሉ ነይሮም።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (ሕድሪን) ኣብ ሓደ ንምምጻእ ዘካይድዎ ዘለዉ ጻዕርታትን ንምዕዋት 3ይን ሓድነታውን ጉባኤን ዝሰላሰል ዘሎ መስርሕ ኣብዝተጠቕሰ ቀዳማይን ካልኣይን ኣጀንዳታት፡ ንድፊ ቅዋምን መምርሒ ሓጻይት ሽማግለ ናብ ኣባላት ተዘርጊሑ ምህላዉን ብምምሕዳር ጨንፈር መብርሂ ድሕሪ ምቕራብ፡ ኣባላት ጨንፈር ብሰፊሑ ተዘራሪበሙሉ። ኣኼበኛ እዚ መጸናበሪ ጉባአ‘ዚ ብዓወት ክዛዘምን ምስ ካልኦት ተቓወምቲ ሓይልታት እውን፤ እተኽእለ ኣብ ሓደ ንምጥርናፍን ሓቢርካ ንምስራሕን ኣተባባዕን ክኸውን ከም ዝኽእል ተስፍኡን ትጽቢቱን ብምግላጽ፤ ኩሉ ዝከኣሎ ንክገብር መብጽዓ ብምእታው ኣበርክትኡ ክገብር ከምዝኽእል ብምርኣይ ኣብ ኣወንታዊ ጅማሮታት ኣትዩ።
ኣብቲ ዝሰዓበ ኣጀንዳታት እቲ ቀንዲ ምኽንያት ምብትታንን ስደት መንእሰያትን ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ዝፈጠሮ ጸገማት ሕብረተ-ሰብና፡ ከም ዝኾነን፡ እዚ ዝተበደለ መንእሰይ ድማ ኣብ ስደት ከይተረፈ ገና ሽግሩ ብመጋበርያታት ህግዲፍ እናገደደ እኸይድ ከም ዘሎን፡ መንእሰይ ሓው ክብሮም ዓንዶም ኣባል ጨንፈር ሽማግለ ብዝርዝር መግለጺ ኣቕሪቡ። መንእሰይ ክብሮም ኣብ መግለጺኡ፡ ሓይልታት ተቓውሞ‘ውን ተጠርኒፉ ሓድነቱ ኣደልዲሉ ሽግር መንእሰያትን ብዓቢኡ ድማ ሽግር ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ምፍታሕ ዘለዎ ሓላፍነት ብግቡእ ከም ዘየማልአን ጠቒሱ። ወሲኹ‘ውን ኣብዚ ዘሎናዮ ግዜ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ንውልቃዊ ረብሓኡ ክብል ህዝቢ ኣብ ዘይፈልጦ ውዲታት ዝፍጽመሉ ዘሎን እዋን ኮይኑ፡ ሃገርና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ንኸይታኣቱ፡ መንእሰያትና ዝዓበየ ሓላፍነት ብምስካም፡ ብተወፋይነት ክብድሁዎ ዘለዎም ዕማም ምዃኑ ፈሊጦም ሓድነቶም ኣደልዲሎም ክብገሱ ከም ዘለዎም ተሪር ምሕጽንታ ኣቕሪቡ።
ኣብዚ ጉዳይ‘ዚ እውን ኣኼበኛታት ርእይቶታትን ሃናጺ ሓሳባትን ብምልውዋጥ፡ ነዚ ዘሎ መድረኻዊ ዕማም ብኣና ብኤርትራውያን እምበር ካብ ዝኾነ ካልእ ኣካል ከይተጸበኻ፡ ከይተሓለልካ ብምቅላስ ጥራሕ ከም ዝኾነ ክፍታሕ ዝኽእል ኣስሚሮሙሉ።
ኣኼባ ኣብ ሰዓቱ ብዝክረ ሰማእታት ተዛዚሙ


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ጅዳ – ስዑዲ-ዓረብን ሎስ-ኣንጀለስ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን፡ ዝኽሪ መበል 57 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ጸምቢሎም።
ማሕበረ-ኮም ኤርትራ ኣብ ጅዳን ከባቢኣን ብ30 ነሓሰ ኣብ ዘካየዶ ናይ ዝኽሪ መደብ፡ ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኣቶ ሳልሕ ማሕሙድ ሳበ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ጉዕዞ 30 ዓመታት ቃልሲ ንናጽነት ዝተዀስኰሰ ክብርታት ምዕቃብን ምውራስን ብዝለዓለ ክድፋኣሉ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ኤርትራውያን ነበርቲ ሎስ-ኣንጀለስን ከባቢኣን ብሓደ መስከረም ኣብ ዘካየድዎ ጽምብል፡ ጽምብል ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ፡ ከም ህዝቢ ጥምረትና ብምድልዳል ሃገር ንምህናጽን ንምምዕባልን እነካይዶ ጻዕሪ ንምሕያል – ቃልና እነሐድሰሉ ኣጋጣሚ ምዃኑ ገሊጾም።
ብኻልእ ወገን፡ ውዳበ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጁባ – ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን፡ ብ2 መስከረም፡ ኣብ ሕግን ኣሰራርሓ ትካላት ሕግን ዘተኰረ ዓውደዘተ ኣካዪዶም።
እቲ ብክኢላ ሕጊ ኣቶ ኣማኑኤል ኤልያስ ዝተመርሐ ዓውደ-ዘተ፡ ብቐንዱ ኣብ ሕግታት ኢምግረሽን፡ ሲቪላውን ገበናውን ሕግታትን ሕጊ ዕዮን ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ዘተኰረ ምንባሩ፡ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ገሊጹ። ዕላማኡ ድማ፡ ኤርትራውያን መንእሰያት ብዛዕባ ሕግን ኣሰራርሓ ትካላት ሕግን ናይቲ ሃገር ዘለዎም ኣፍልጦን ንቕሓትን ብምዕባይ፡ መሰላቶምን ግቡኣቶምን ብግቡእ ንምፍላጥ እዩ።


text:
November 11, 2018 Message to the Public
November 11, 2018
ተልዓል ህዝቢ ኤርትራ ኣጽዋርካ ሒዝካ ትሽየጥ ኣላ ሃገርካ ምስ ህዝባ ምስ ኩሉ ኹላ
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡
ከመይ ኢልክን ቀኒኽን፡ ከመይ ኢልኩም ቀኒኹም? ኣነ ብዘይካ ከምቲ ኩሉ ኤርትራዊ ዝሻቀሎ ዘሎ ሻቅሎት እግዚኣቢሄር ይመስገን ድሐን ኣሎኹ። እምበኣር ሎሚ “ተልዓል ህዝቢ ኤርትራ ኣጽዋርካ ሒዝካ ትሽየጥ ኣላ ሃገርካ ምስ ህዝባ ምስ ኩሉ ኹላ” ትብል ኣርእስቲ ሒዘ እንሆ ቀሪበ ኣሎኹ። ብዛዕባ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ህልዉ ኩነታትን ክግበር ዘለዎን በቢውልቀ ሰባት ይኹን፡ ወይ ጉጅለ ወይ ማሕብር ካብ ቀደም ብዝያዳ ሎሚ ይዝረብን ይጽሓፍን ስለ ዘሎ፡ ማይ ዘይጠዓመ ሓዲስ ሓሳባት የብለይን፡ ግን ኣዝዩ ኣገዳሲ ኮይኑ ዝርኣየኒ ድማ ሓድ ሓደ ነገር ክጠቅስ’የ። ንኽልተ ሕቶ ብዙሕ ሰብ ዝሓተን መልሲ ሂበ ድማ ኣብ ቀንዲ ዘረባይ ክኣቱ’የ።
እታ ቀዳመይቲ ሕቶ “ኢሳይስ እምበርዶ ኤርትራዊ’ዩ?” እያ ትብል። መልሲ ድማ ተዋሂብዋ’ዩ ግን ክውስኸላ። ናይ ኢትዮጵያ ምርግጋእ ድኣ እምብር ናይ ኤርትራ ልኡላውነትን ናይ ህዝባ ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን ፈጺሙ ከም ዘይደሊ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ንነዊሕ ግዜ ዝጸንሔ ክቱር ጽልእን፡ ንዕቀትን ከም ዘለዎ ዘመስከረ ምስቲ መሰታ ወዱ ዝኸውን ብዘሕፍር ፍሽኩልና ‘ድሕሪ ሕጂ ንስኻ ኢኻ ትመርሓና’ ዝበሎ ሓዲሽ ጠቅላይ ሚንስተይ ናይ ኢትዮጵያ ዝገበሮ ናይ መጀመርታ ርክቡ’ዩ። ብተወሳኺ መንእሰያትን ሕጻናትን ኤርትራ ወለዲ ኸልዎም ዝዘኽተሙ፡ ብሰሪ ኣዕናዊ ዝኾነ ጨካን መሪሕነቱ ኣብ ፈቀዶ ቤት ማእሰርታት ኤርትራ ዘለውን፡ ዝፈትውዋ ዘይሓንቀቁላ ዓዶም ቁሊሕ እናበሉ ንድሕሪት ገዲፎምዋ እናኸዱ - ዓለም ዘስካሕካሓሉ ግዳይ ማሕረድትን ቀለብ ዓሳታትን ዝኾኑ - ኣብ ፈቀዶ መዓስከራት ኢትዮጵያን ሱዳንን ሊብያን ዘለው ወሰን ኢሉ ፈጺሞም ከም ዘየለው ቆጺሩ ኣብ ማእከል ኢትዮጵያ ዝርከቡ መናእሰይን ቆልዑን ክሐቁፍን ክስሕቅን ምስ ተራእየ እዩ። እቲ ሕቶ እምባኣር እምበር’ዶ ሰብ’ዩ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ደቂ ሰባት ካብ ዝፈላልዮም ሓደ ዝገብሮም ኣዝዩ ይበዝሕ። ኢሳያስ ካብ ኢትዮጵያ ይምጻእ፡ ካብ ናይጀርያ፡ ወይ ኢማራት፡ ብናይ ማንም ሰብ ጽቡቕ ዘይሕጎስ፡ ጨካን ግን ከኣ ሬሳ ከይተረፈ ዘባህርሮ፡ ደም ኤርትራውያን ሰትዩ ገና ዘይጸገበ፡ ሰብ ኢልካ ክትጽውዖ ዘጸግም ፍጥረት እዩ።
እታ ካልኣይቲ ሕቶ፡ብዙሕ ሰብ ዝሓታ ከምይ ኢልና ኢና ናብዚ ወዲቅና ትብል’ያ። ደንጉና ምበር እንተ ብሓጺሩ እንተ ብሰፊሑ መልሲ ተዋሂብዋ ኣሎ ብዙሕ ዝወስኻላ ውን የብለይን። ብዝኾነ ንጉሁድ ጸላኢኻን፡ ክገዝኣካ ኢሉ ዝመጸን ዋላ ዝሓለነን ከይተረፈ - ከምቲ ዝሓለፈ ተመክሮና ዘመስከሮ - ትጻናተዎን ትዓጥቀሉን። ኣብ መሪር እዋን ቃልሲ ብመሪሕነቱ ዘመስከረ ኣብ ሓደ ጊዜ ሓቢርካ ክትጥርጥሮ ግን ቀሊል ኣይኮነን። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስ ገድሊ ኤርትራ ካብ ዝጽንበር ጀሚሩ፡ ሓደ ርኹስ ዕላማ ሒዙ፡ ዘለለይዎ በብእዋኑ ብቀጥታ ቅንጸላን ብኽፉእ ማፍያዊ ኣታኣላልያን ኣልዩ እንተ ብፍርሒ እንተ ብጥቅሚ እናቃያየረ ሰዓብቲ ገይሩ ማኣስን፡ ከምይን፡ እንታይን ከም ዝገብር ድሓን ጌሩ ኣጽኒዑ ስርሑ ሰሪሑ። ዝኾነ ይኹን ጸላኢ ሐቂ ዘይኮነ ግን ኣገሪሁ ዋላ ደቂቅ ፍልልያት መዝሚዙ ምጥቃም ታሪኽ ዝመስከሮ ስልቲ’ዩ። ኢሳያስ ኣፈወርዊ ዝብሓቶ ማለት ፈጺሙ ባዕሉ ዝውንኖ መድያ ንፕሮፓጋንዳ ድሓን ጌይሩ ተጠቂሙሉ። “ዝተዳጋገመ ሓሶትሲ ሓቂ ይመስል” ኮይኑ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዝሒ ኣውራጃታትና ድሩዕ ስልማትና ከም ዝኾነ ዘይማትእ ሓቂ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣማናይ’ዩ። እተን ክልተ ዓብይቲ ሃይሞኖታት ክርስትናን ምስልምናን ድማ መሰረት ባህልናን ሕግታትናን እየን። እቲ ሰብኣዊ መሰል ሰብሲ ይትረፍ፡ መሰል እንስሳ ዝሕሉ ኣማሓዳርራና፡ ሕግታትና፡ ዓለም ክትጥቀመሉ ትኽእል ኣብዘን ክልተ ዓበይቲ ሃይማኖታት - ህዝቢ ካብ ሕጻንነቱ ኣትሒዙ ዝዓበየለን - ዝተመስረተ እዩ። ኣደንቅሮ፡ ነጻ ከይኑ ሓኾትኮት ኢሉ ከም ዓቅሙ ከይሰርሕ ከልክሎ፡ ኣድክዮ፡ ብጭካኔ ኣርዕዶ፡ ኣብ ገደብ ዘይብሉ ሓውሲ ብርነት ግዱድ ዕስክርና ንእስነቱ ኣባኽኖ፡ እሰሮ፡ ቀጥቅጦ፡ ቅተሎ ኣሕቅቆ፡ ዓቅሉ ኣጽቢካ ንድሕሪት ቁሊእ እናበለ ብብዝሒ ከም ዝስደድ ግበሮ ድማ ኣይብላናን እየን። እዘን ክልተ ዓበይቲ ሃይማኖታት እዚኣተን ኣብዛ ዓለም እዚእ ተፋቂርና፡ ተኻቢቢርና ንግዚኡ ንነብረላ ድኣ እምበር ናይ ዘለኣለማዊ ቤትና ከይ ዘይኮነት ድማ የምህራ። ኣብዚ ናይ 30 ዓመታት መሪር ቃልሲ፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ሰውራ ጀሚሮም ዘፋረቁን፡ ቀጺሎም ኣብ ዓወት ዘብጽሑን ምፍሕፋሕ፡ ሕማቅ ታሪኽ ማዕረ ምቅትታል ይንበር እንበር፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ዘይብሃል ፍቅሪ ነይሩ እዩ። እግዚኣቢሄር ድማ ፍቅሪ ይባሃል’ዩ። እቲ ንልእላውነትን፡ መሰልን፡ ራሕዋን ሰላምን ብልጽግናን ህዝቢ ዝዕላምኡ ቃልሲ፡ ቃልሲ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ነይሩ - ዓቢ ምስ ንእሽቶ፡ ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ፡ ጓል ምስ ወዲ፡ ኣብ ውሽጢ ዝነበረ ይኹን ኣብ ወጻኢ ብኹሉ ሓይሉ ብኹሉ ትሕዝትኡ፡ ብህወቱ ዓጢቅሉ’ዩ። እወ ኣማን ብኣማን ፍቅሪ ነይሩ። ፍቅሪ ደይኮነን ደቁ ኣዘኽቲሙ፡ በዓልቲ ቤቱ ኣጸምዩ ንስደት ዘምርሔ፡ ኣብ ስደት ኮይኑ ድማ ንገድሉ ዘደልደል፡ ፍቅሪ’ዶ ኣይኩነን ወዱ ጓሉ ትምህርቲ ክቅጽል ንወጻኢ ከይዱ፡ ትምህርቲ ተቋሪጹ፡ ኣብ ሽቅለት ኣትዮ ንገድሎ ዘወፈየ። ፍቅሪ’ዶ ኣይኮነን፡ ዓበይቲ ኣንስቲ እንዳ ሃብታማት እናሰርሔ ንጽብሔይ ከይበላ ገንዘብንን ወርቀንን ዘወፈያ፡ ፍቅሪ’ዶ ኣይኮነን ኣሕዋቶም ኣሕሊፎም ከይህቡ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ብሕሱም ምቅጥቃጥ ዝተሰውኡ፡ ፍቅሪ’ዶ ኣይኮነን፡ ንስኻ ተመሃር ኣነ ክጋደል፡ ኣነ ክስዋእ ንስኻ ጽናሕ ዘበለ እወ ደጊመ ደጋጊመ ፍቅሪ’ዩ ካልእ ኣይኮነን። በቲ ሓደ ወገን ድማ እቲ ናይ ውግእ ባህሊምስ ግዚኡ ዘምጽኦ ናይ ስግር ባሕሪ መርክሰ ለኒነንትን - ካላእ ትዛረቦ - ንመብዛሕትኡ ጽቡቕ ባህልና ሕሪ ሕራይ ጌይሩ ባሕጉጉዎ እዩ። ብግስ ከይተባህለ ተጋደልቲ ክሕተት ዝግብኦ እንተሓተቱ፡ እብ ክንዲ ግቡእ መልሲ ምሃብ ምእሳር፡ ብሜሬት ንዝተባእሱ ደቂ ዓዲ ኣብ ክንዲ ብሰላም ከም ዝፈትሕዎ ምግባር ንናኹራ ምስጓግ፡ ተጋደልቲ ኢትዮጵያ ክማህሩ እንዳተፈቀዲሎም ተማሂሮም ድማ፡ ይዋእ ተጋደልትና ድማ ትምህርቶም ቀጺሎም ኣብ ድላዮም ከይዶም ክይሰርሕ ተኸልኪሎም ምስናይ ምቁኑጻቡ። መሰሎም ንዝሓተቱ ኣካለ ስንኩላን ስንክልንኦም ከይኣኽሎም፡ ምቅታል ምስ ኮና እዚ ፍርሒ’ዚ ካልእ ወሳሲኽካ ኣብ እዋኑ ሓቢርና ክንቃለስ ኣይከኣልናን፡ ሰብ ይደክም’ዩ። ኮይኑ ግን ላዕለዎት ሰበስልጣን ምስተኣስሩ፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ዓበይቲ ዓዲ መራሕቲ ክልቴኤን ሃይማኖታት ዝተረኸብዎም፡ እንታይ ኢና ንርኢ ዘለና እንታይ’ዩ ተረኺቡ ኢሎም ብኽብሪ ንኢሳይስ እንተሓተትዎ - ያኢ ከሽምግሉ ከታዓርቁ እንድዩ ነይሩ ዕላማኦም - ከምቲ ንኹሉ ሰብ ዝብሎ፡ ንስኻትኩም መሳርሒ ወያኔ ሲኣይኤ ኢኹም ተጠንቀቁ ኢሉ ድሂሉ ኣውጺእዎም። ሕርር ኢሎም ስቅ ኢሎም። መድያ ብሓደ ውልቀ ሰብ ተወኒኑ፡ ህዝቢ ከይእከብ፡ ከይዛረብ፡ ከይጽሕፍ ብጥብቂ ተኺልኪሉ እምበር፡ ኣብ ቤት ቤትካ ወይ ተሓቢእካ ምስ ትእምኖም ምዝርራብ ነይሩ’ዩ፡ ክቃላሕ ነጻነት እንተዘይለ ግን እንታይ ዋጋ ኣለዎ። ኮይኑ ግን በብእዋኑ፡ ምዑታት ጀጋኑ ከም በዓል ቢትወደድ ኣብርሃ፡ ወዲ ዓሊ፡ ኣቦና ሓጅ ምሓመድ ሙሳ ኑር፡ ኣቡና ኣቡን እንጣንዮስን፡ ሕጂ ድማ ተጋዳላይ ብርሃነ ኣብርሄን፡ ኣባ ተኽለሚካኤ ተወልደን ተላዒሎምን ይላዓሉን ኣለው።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብዚ ናይ ኣፈርክቡ ሰዓት፡ ሐመድ ድበ ከይመጽእ እንታይ ኢና ንገብሮ? ከምቲ ኢሳያስ ኣፈውርቂ፡ ብኸምስሉ ሰላም ዝብሉ ግን ንስልጣኖምን ዓዶምን ጥራይ ዝሓስቡ ሽጣረኛታትን ብዓለም ለኻውያን ጎበልልን ተደጊፉ፡ ንፍጹም ጥፍኣትና ብበርቃዊ ፍጥነት ዝዓይ ዘሎ ንሕና ድማ ንልኡላውነትና ምዕቃብን ክብርና ንምምላስን፡ ውዓል ሕደር ከይበልና ነዚ ሓደገኛ ተጻባኢ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ምምካቱ እዩ። እንታይ ዓይነት መሳርያ ጌርና ኢና ግድን ንምክቶ፡ መሳርያ ሓድነት። ሓድነት’ኮ ኣብ ዘየማትእ ዓወት ተብጽሕ ዓብይ መሳርያ እያ። ኩላትና ድማ ንኣምነላ ኣለና። ሓድነት ከመ ጌይራ’ያ ትመጽእ፡ ንነዊሕ ጊዜ እዚኣቶም እዚኣተን እናተባሃሃልካ ተቛሳሲልካ ጸኒሕካ ኣኼባታት ጊርካ ንሕበር ምባል ድዩ፡ ኣብ ገሊኡ’ውን ይግበር’ኮ ኣሎ፡ ግን ቅድም ቀዳድም ነብሲ ወከፍ ሰብ ኣታሓሳስብኡ ክቅይር ኣለዎ። በዓል እገሌ ከምዚ’ዮም ዝብሉ ንስዓቦም፡ በዓል እዚኣቶም እንታይ ይፈልጡ ፎእ በልዎም ዘይኮነስ፡ ነቲ ምሳኽ ዘሎ ሓቀኛ ዳኛ ኢኻ ትውከሶ። እዚ ዳኛ እዚ ኣብ ኣማኒ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ውሽጢ ኹሉ ፍጡር ወዲ ሰብ ዘሎ’ዩ። ኩላትና ከም ንፈልጦ ሕልና’ዩ። ሕልና ዘለዎ ሰብ፡ ንሓሶት ከም ሓቂ፡ ንጥሜት ከም ጽጋብ፡ ንብኽያት ከም ስሓቅ፡ ንሞት ከም ህይወት ክርእያ ኣይክእልን እዩ፡ መን’ዩ ዝበሎ ዘይኮነስ እንታይ’ዩ ተባሂሉ እዩ ዝብል።
ኳዕናን ህዝቢ ኤርትራ፡ ድልዱል ሰረት ጸኒሕዎ ተቃላሳይን፡ ካብ መጣን ንላዕኢ ጸዋርን ዘየታናኾላይን ኮይኑ እምበር፡ ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ዝኣክል እዞ ዓይነት ስቃይ’ዚ መኣስ ይጽወር ኮይኑ። ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ኩላትና ከም ንፈልጦ ብሓፈሻዊ ኣዛራርባ ኣብ ርእሲ ጓሂኡን ናፍቆትን ሕማማን፡ ድኽነትን፡ ልማኖን ናቱ ኮይነን እየን፡ እቶም ያዕ ዝብሉ ዓበይት’ና’ውን በብሓደ ቀድም ከይዶም እዮም፡ ሰብ ነባራይ ኣይኮነን። ግን ከኣ ፈጺምና ዘይብልና ኣይኮናን። እቶም ትማሊ ደቂ ሰላሳ ኣርባዓ ዝነበሩ ሎሚ ልዕሊ ስሳ ኮይኖም እዮም። ከምዩ ዶክቶር ርእሶም ሃይለ ዝበሎ፡ ኣለውና ኣለዋና። ኣብ እዋን ገድሊ እንተኾነ’ውን ዓቢ ተናኣኢሱ’ኮ ነይሩ’ዩ። ኣብ ወጻኢ ዘሎ ድማ ዋላ እቲ ኣይግድሶን’ዩ ጽቡቅ ኣሎ ትብሎ’ውን ጽቡቅ የለን፡ ኩሉ ባዕሉ ዝእመነሉን ፡ ዘይፈልጦን፡ በቢደርጅኡ ጭንቀት depression ዶ ክንብሎ ኣለዎ። ስቃይ ህዝብኻ ኮነ ኢላካ እንተዘይ ኣድሃብካሉ ብገለ ይትንክፈካ’ዩ። ኣብ ዘዘለናዮ ዓድታት ወግሔ ጸብሒ ኣብ ቤት ትምሃርቲ፡ ቤት ኣምልኾታት፡ መዛናግዒ ቦታታት ክንድዚ ተቀቶሎም ክንድዚ ቆሲሎም፡ ክንድዚ ገዛውቲ ሓዊ ነዲዱ ወዘተረፈ ክትሰምዕ ኣብ ተለቪጅን ክትርኢ ከለኻ ኣይመስለካን’ዩ እምበር ንመንፈስካ ሰላም ኣይህቦን እዩ፡እቲ ሶሻል ሚድያ ንባዕሉ ሰማንያ ካብ ሚእቲ ሕማም’ዩ ዘምጽእ። ተክኖሎጂ ጽቡቅ’ዩ ግን፡ ብኣካል ተራኺብካ፡ ናይ ብሕታውን፡ ሃገራውን ሽግራት ትዛረብ ተዕልል - ይወጸልካ’ኳ -ሓሳብ ንሓሳብ ትለዋወጥ፡ እዚ’ኳ ቤተክርስትያናትን መሳጊደን ረዲኣን እምበር፡ መኣስ ቀሊል ኮዩኒ። እንተርኣናዮ ኣብ ዓዲ ጥራይ ዘሎ’ኮ ኣይኮነን ዘይነበረ ካንሰርን ወይቦን፡ ሕማም ልብና ከምኡ ዝኣማሳሰሉ ዝቅዝፍ ዘሎ፡ ኣብ ወጻኢ’ውን ኣይገደፈናን።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ እታ ሓንትን ቀንድን ክንርድኣ ክንኣምነላ ዘለና ግን፡ ኩላትና ኣልባባ ልብና ኣትሪርናዮ፡ ቆርበትና መግለጺ ክሳብ ዝስኣኖ ኣርጉድናዮ። እዞም ዓዲ እንታይ ዝብልዎ desensitized. እንተኾነ ይቅረ ባሃላይ ኣምላኽ ኣሎናሞ፡ ገጽና ናብኡ ንምለስ። ንዘክር ድማ፡ ዓቢ ገበን ነቲ ንእሽቶ ገበን ዘይገበን ኣይገብሮን’ዩ። ካዕቦ ሓሶት ድማ ነቲ ንእሽቶ ሓሶት ዘይሓሶት ኣይገብሮን’ዩ። ነቶም ኣቀዲሞም ኣብ ከም በዓል ሲናይ ዝተሓርዱን፡ ኣብ ምድሪ ኣጻምእ ዝሞቱን፡ ኣብ ባሕሪ ቀለብ ዓሳን ዝኾኑን ኣብ ካልእ ዓድታት ብሕልፊ ድማ ኣብ ሊብያ ብስቃይ ዝሞትን፡ ዋይ ኢልና ዝርንዝሕ እናነባዕና ኣብ ልብና ካልኣይ ቀብሪ ንግበረሎም። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ መስርሕ ልብኻ ልቢ ሰብ ንምግባር ጽቡቅ መጀመሪ ክኸውን ይኽእል’ዩ ኢለ እኣምን። ነቶም ኣብዛ ሕጂ ሕጂ ኣብ ካልእ ዓድን ብሕልፊ ድማ ሊብያ ርድኡና ዝብሉ ዘለው ድማ፡ ኣሎና ንበሎም ዓቅምና ነታሓባብር።
እምበኣር ዘረባይ ከጣቃልል’የ
ቀዳማይ ነብሲ ወከፍና ርእሰ ለውጥ ንግበር። ኣምላኸይ ሐግዘኒ ኢልካ ዳኛኻ ሕልናኻ ምስ ትገብር ባዕሉ ይመርሓካ’ዩ።
ካልኣይ፡ ለውጢ ካብ ውሽጢ ዓዲ’ዩ ዝመጽእ፡ ናይ ደገ ሓገዝ ጥራይ እዩ ክገብር ዝኽእል ይባሃል ኣሎ። ርግጽ። ግን ዳርጋ ሓደ ሲሶ ኤርትራዊ ኣብ ወጻኢ እዩ ዘሎ። ሕልና ጌርና ሪሒቃትና ዝነበረት ናይ ሓድሕድ ፍቅርና ነሕድሳ’ሞ ብእዋን ቃልሲ ኤርትራዊ ኣብ ወጻኢ ኮይኑ ንገድሉ ዘበርከቶ ውጺኢቱ ንዘክር። ውዓል ሕደር ዘይብሉ፡ ካበይ እዩም መጺኦም ኣበይከ’ዩ ነይሮም ዘይኮነስ፡ ነዚ ፍሉይ ጉዳይ’ዚ ንምስልሳል እንታዩ ክእለቶም ኣለዎም ተባሂሎም ቅሩባት ሰባት ወከልቲ ጌርክ ኣብ ኤውሮጳታትን ኣመሪካን፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ይኹን ኣብ ካልእ ሀገራት፡ ብኣካልን ብጽሑፍን ዘእውዩ ዘረድኡ ምግባር ንዓይ ኣድማዒ ኮይኑ እስምዓኒ። ምድሓን ሃገር አቂድምና ፍቅርን ምክብባርን ምስ ገበርና’ኮ፡ “ንምሳሌ ሓደ ሰብ ንስኻ እዚኣ ክትገብራ ትኽእ ኢኻ” ምስ ተባህለ ዘይክእላ እንተኾይኑስ፡ ካብይ ዝሓይሽ ነዛ ተልእኾ እዚኣ ዝበቅዕ ንናዲ ክመጽእ እዩ። ዶክተር ኣብይ ኣብ ጀርመን መጺኡ ኤርትራዊ ብጽፉፍ ኣጋባብ ድምጺ ሕዝቢ ዘስምዔ ዘኹርዕ’ዩ ነይሩ። ሕጂ ድማ ኣብ ኤውሮጳ ዘለና ኣብ እስራኤል፡ ኣመሪካ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ቆልዑ ከይተረፈ ሒዝና ኣብ መንግስታትን እሜባሲታትን ከድና ሚድያታት ከም ዘቃልቡልና ምግባር’ዩ። መንእሰያት ኣብዚ ኣወዳትኩም ኣዋልድኩም ዓቢ ተራ ተጻዊትኩም ኢኹም ዕድመን ጥዕናን ይሃብኩም። እቲ ምእንቲ ንስኻትኩምን ቀጺሉ ዝመጽእ ወለዶታት ልኡላውነቱ ከቢሩ ብሰላም እፎይ ኢሉ ክሓድረላ ምእንቲ ኣባታትኩምን ኣዴታትኩምን ከቢድ ዋጋ ዝኸፈሉላ፡ ንስኻትኩም ድማ ትሳቀዩላ ዘለኹም ሓንሳእን መወዳእታን ናትኩም ይግበራ። ኣሜን
ሳልሳይ ኩሉ ብሓደ ጊዜ ኣይነቅሕን’ዩ። ገድሊ ኤርትራ ኣብ 1961 ተጀሚሩ ኣብ 1990 ኣብ ገድሎም ምስ ህዝቦም ዝተጸንበሩ ኔይሮም። ርግጽ’ዩ ናይ ሕጂ ፍልይ ዝበለ ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ፡ ምስጓም/ ዘይኮነስ ብሙሉእ ሓይልኻ ምጉያይ’ዩ ዘድሊ። ብዘሎ ኢኻ ትጅምር። ብዛዕባ ህግደፍ እንተኾይና ብኸተትኡ ሓደ ፓርቲ ወግዓዊ እኼባታት ጌይሩ፡ ተኻቲዑ ውሳኔታት ኣሕሊፉ ንህዝቢ ዘይቃልሕ እንተኾይኑ ፓርቲ ኣይኮነንን። ኩላትና ከም ንፈልጦ ንህዝቢ ዝውክል ፓርቲ የለ፡ ህዝቢ ዝመረጾ መራሒ የለ። ንሓደ መንግስቲ መንግስቲ መንግስቲ ዝገብሮ መጋበርያ የለ፡ institutions የለ ገለ የል። እቶም ናይ ብሓቂ ኢሳያስ ዘውፍሮም ቁርባትን ፍሉጣትን’ዩ። ንሳቶም’ውን ሰዓት ትኣክል ኣላ ኣብ ልቦም ይምለሶም። ድሓር ድማ ዝኾነ እንተኾን ኣብ መንጎ ስርናይ ክርዳድ፡ ኣብ መንጎ ጥጥቆ ድማ ጥረ ከም ዘሎ ኣይንረስዕ። ኢሳያስ ድማ፡ ገንዘብ ህዝቢ ድላዩ ከግብሮ ዝኽእል ምልዮናት ኣለዎ። ሰሜንን ደቡባን ኣመሪካን ምእንቲ ከይፈላለያ ኩናት ተገይሩ ኣሽሓት መንእሰይ ዝረገፍሉ ሰራዊት ሰሜን ምስ ሰዓረ፡ ሐለፍቲ ነቶም ዝማረኽዎም ደቂ ደቡብ ንፕረዚደንት ኣብራሃም ሊንኮን እዚኣቶም ዝተማረኹ እንታይ ክንገብሮም ኢና ምስ በልዎ፡ እዚ ኹሉ ውግእ ንምንታይ ግዲ’ዩ ነይሩ ኣሕዋት ንኸንክውን ሓቢርና ብሰላም ክንነበር ደይኮነን፡ እንታይ ክንገብሮም ድኣ ሰላማዊ ናብርኦም ይግበሩ ኢልዎም። መጀመርታ ተባጻቢጽና እንዲና ዘለና፡ ህድእ ኢልና ምስ ርእስና ሰላም ንግበር፡ ድሓር ኣቢቲ ማእከል ገዛና ምስ ስድራና፡ ኣብ ቀረባን ርሑቁን ዝርከቡ የዕሩኽትናን ቤተሰብናን፡ ድሓር ከምኡ እናበለ ቀልጢፉ ዝኸይድ። ይደጋግሞ ድኣ ኣሎኹ እምበር፡ ድሕነት ብሕትኻ ዘይኮናስ ድሕነት መላእ ህዝብኻ እቀዲምካ፡ ፍቅርን ትሕትናን ስጋይ ስጋኽን ምስ በልና ኣብቲ ንደልዮ ክንበጽሕ ኢና። እቲ ካብ ኩሉ ንዓይ ዓቢ ተስፋ ሂቡኒ ዘሎ ድማ ማዮም ዝስተዩ ቆረብቲ ሰገድቲ ኣባልት ሓፋሽ ዉድባት ኮይኖም ዓብይ ኣስተዋጽኦ ዝገብሩ ዝነበሩ ካብ 1991 ኣትሒዞም ንኢሳይስ ዘለለዮ’ሞ ገለ ነገር ክገብሩ ከም ዘይክእሎ ምስ በርሃሎም ኢዶምን እግሮምን ኣጣሚሮም ትም ኢሎም ዝነበሩ ሕጂ ብሙሉእ ሐይሎም ተበጊሶም ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ስርዓት ኣትሪሮም ዝጣበቅሉ ዝባሃሉ ዝነበሩ’ውን ክስዕብዎም ጀሚሮም ኣለዉ እሰምዕ፡ ሓንቲ ብቀረባ ዝፈልጣ ሓብተይ ዝሓለፈ ሰሙን እንታይ ትብለኒ ወዲ ሓዎቦይ “ነዞም ጸላእትና ወያኔ እዚኣቶም ኢሳያስ ጥራይ’ዩ ሰጥ ዘብለልና ዝብል ዝነበረ፡ ዝበልኩ እንተበሉ ዋጋ ዘይሃበኒ ኣብ ሓደ ክተማ ከለና ሰላምታ ገዲፍዎ ዝነበረ፡ ደዊሉ ድሃየይ ጌይሩ፡ ስጋ ኣይትሕከኽን እያ እታ ሀገር ድማ ንኹላትና ሓደ’ያ ትብጻሓና ኢለዮ ኢላትኒ።
ራብዓይ ጸላእቲ ኣይነበዝሕ፡ ብብርቱዕ ጻዕርን፡ ብደምን፡ብጾሎትን ዝመጸ ናጽነትና ብ 1993 ዓለም ዝፈለጠትልና፡ ልኡላውነትና ክሳብ ዘክበሩልና ምስኩሉም ጎረብብትና ብ ሰላም ክንነብር ንደሊ ኢና። ። እቲ ኣብ ሰላም ክነብር ዘይክእል ርእሰ መላኺ ኢሳያስ ሓንሳእ ካብ ባሕርና ዓሳ ገፊፎም፡ ሓንሳእ ከኣ ዶብና ይድፈር ኣሎ እናበለ ዝገበሮ ናይ ገዛእ ርእሱ ጽልኢ ከም ናይ ህዝቢ ገይሩ የርእዮ እምበር - ሕጂ’ኳ ብሩህ ከም ጽሓይ ኮይኑ’ዩ - ህዝቢ ኤርትራ ንሰላም’ዩ ተዋጊኡ። ወኒ ናይ ውግእን ጥፍኣትን ኣልይዎ ኣይኮነን። ኢሳያስ ምስ ሱዳን ከከም ዝጥዕሞ ይፋቶን ይጻላእን እምበር ህዝቢ ሱዳን ኩላትና ከም ንፍልጦ ኤርትራውያን ኣሕዋትና ኢሉ ተቂቢሉ ዓዱ ልክእ ከም ዓድና ተጠቂምናሉ። ናይ ሕጂ ሱዳን ከምቲ ናይ ቀደም ሱዳን ኣይኮነን። ምምሕዳር ዝፈጠሮ ዓቢ ጸገማት ኣሎ፡ እቲ ህዝቢ ግን ብኸተትኡ ንሱ’ዩ፡ ኣሳልዩናን ጾይሩናን’ዩ። ካብ 1991 ክሳብ 1993 ኣዋናቢዶምና ፈላልዮምእቲ ና ኢሎም፡ ታሪኽ ብሓድስ ቀለም ክጽሕፉ ዝጋድሉ ዘለው፡ ወትሮ ገዛእቲ ክኾኑ ዝደልዩ ናይ ኤርትራ ነጻነት ፈጺሙ ዘይተዋሓጠሎም፡ ይኣኽለኩም ኢልና ምስ ትግራይ ኣሕዋትና ከክብረትና ሒዝና፡ ካብ ቁጠባ ጀሚርካ ብዙሕ ኢሂን ሚሂን ዘብል ኣሎ። እቲ ሰረትና ማንም ዝወስደልና የብልናን፡ ግን ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ደኺና፡ ለማኖ ከም ዝኾናን፡ እታ ንኾርዓላ ዝነበርና ርእሲ ከትማና ተድዊና ኣብ ሳሕል ትቅየር ከም ዘላ ንቅበሎ። ነዚ ምቅባሉ ብሓዘን ክንውሓጥ ዘይኮነስ ብቅጽበት ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ ጌርና ክብረትና መሊስና፡ ሃገርና ምህናጽ’ዩ ዝስሕለና። ብዙሕ ጊዜ ድማ ኣይክወስድን’ዩ። ብዙሕ ጊዜ ዝጠቅሳ ናይ ማዘር ተረዜ ብ ሰባኣዊ ርሕራሔኣን እምነታን ሚሊዮናት ሰባት ዝሐገዘት መሳርሒ እቲ ዓወትን እንታይ’ዩ ኢሎም ምስ ሓተትዋ፡ ኩሉ ብጸሎት ከም ንረኽቦ ኣሚና ኣበርቲዕና ንጽሊ፡ ኩሉ ብስራሕ ከም ንረኽቦ ጌርና ኣሚና ድማ ኣበርቲዕና ንሰርሕ ዝበለቶ፡ ንሕና ድማ ጸሎትን በቢዘለናዮ በብቲ ንኽእሎ ኣበርቲዕኽላ ምስራሕ’ዩ። እቲ ቅድሚ ሕጂ ዘይተጋደፈና ኣምላኽ ሕጂ’ውን ኣይገድፈናን’ዩ። ክብርን ምስጋናን ከም ወትሮ ንዕኡ ይኹን። ኣሜን
ኣበባ


text:
ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዞባ ኤውሮጳ ብ3 መጋቢት 2018 ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ሓያልን ድኹምን ሰልፎም ብምርዳእ ነቲ ሕያል መሊስካ ንምሕያል ነቲ ድኹም ድማ ንምእራም ቃልሶም ከሕይሉ ቅሩባት ምህላዎም ኣረጋጊጾም። እቶም ኣባላት ነዚ ዘረጋገጹ መደባት ምሕዳስ ሰልፊ ንምብራህን ኣተገባብራኡ ንምንጻር ኣብ ዝተኻየደ ናይ መላእ ኣባላት ዞባ ኣኼባ እዩ።
ኣብዚ ኣኼባ መበገሲ ሓሳብ ዘቕረበ ብጻይ ወልደየሱስ ዓማር ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያትን ምክትል ኣቦመንበርን ሰዲህኤን ኣባል ኮሚሽን ምሕዳስ ሰልፍን፡ ኣብዚ እዋንዚ ብደረጃ ዓለም እንተረኣናውን ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ውድባትን ሰልፍታትን ትሑት ምዃኑ ጠቒሱ። ኣተሓሒዙ ድማ ካብ ሰነድ ምሕዳስ ሰልፊ ሰዲህኤ ሓያልን ድኹምን ዘርኢ ዝርዝር ኣቕሪቡ። ካብቲ ድልዱል ጐድንታት፡ ሰዲህኤ ኣብ ኣገዳስነት ብዙሕነት ዘለዎ መትከላዊ እምነት፡ ዝምድና ሃይማኖትን ፖለቲካን ዝምልከት፡ ስፍሓት ዝርጋግሓ ኣካላቱ፡ ብመትከል ግዝኣተ-ሕጊ ዝምእዘዝ ሰልፊ ምዃኑ፣ ሓቛፊ እማመኡ ኣብ ሓቢርካ ምስራሕ፡ ነቲ ናይ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ፍልልይን ኣሉታዊ ስንብራትን ሰጊሩ ንቕድሚት ንምምዕዳው ዝወሰዶ ተባዕ ስጉምትን ናይ ኣባላቱ ተወፋይነትን ዝምልከቱ ነጥብታት ብዝርዝርን ብኣብነት ብምስናይን ኣቕሪቡ። ብኣንጻር’ዚ ተሳትፎ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ከምቲ ዝድለ ዘይምዃኡ ሓደ ካብ ድኽመታቱ ምዃኑ ኣስፊሩ። ኣተሓሒዙ ከኣ ሓያላት ኮነ ድኹማት ጐድንታት ሰልፊ ብወድዓውን በዓል ቤታውን ረቛሕታት ዝጽለዉ ምዃኖም ሓቢሩ።
ብጻይ ረዘነ ተስፋጼን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳያት እውን ካብቶም ነቲ ኣኼባ ንክመርሑ ዝተመዘዙ ስለ ዝነብረ፡ ኣብ ምሕዳስ ሰልፊ ኣገዳሲ ግደ ንዘለዎ ግዝኣተ ሕግን ሕጋዊ ኣሰራርሓን ብዝምልከት ሰፊሕ መግለጺ ኣቕሪቡ። ኣብዚ መግለጺኡ ኣብ ህልውና ሰልፊ ወሳኒ ግደን ሓያል ጽልዋን ንዘለዎም፡ ግደ ብዙሓትን ውሑዳትን፡ ሓላፍነት ላዕለዎትን መሰል ታሕተዎትን ግሉጽነትን ኣብ ዝብሉ ኣዕኑድ ዲሞክራሲ ንጹር መብርሂ ሂቡ። ብጻይ መድሃኔት ህብትዝጊ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ ምንእሰያትን ምክትል ኣቦመንበር ኮሚሽን ምሕዳስ ሰልፍን ብወገኑ ኣገዳስነትን ኣመሰራርታን ኮሚሽንን፡ እቲ ሰነድ ምሕዳስ ሰልፊ ዝመጸሉ መስርሕን ወሳኒ ግደ ኣባላት ሰልፊ ኣብ ምዕዋት መስርሕ ምሕዳስን ዝምልከቱ ጉዳያት ገሊጹ።
ድሕርቲ መበገሲ መግለጽታት፡ ኣባላት ሰልፊ ነቲ ካብቲ ሰፊሕ ሰነድ ምሕዳስ ተወሲዱ ከም ኣጀንዳ ዝቐረበ ሓያልን ድኹም ጐድንታት ሰልፊ ዝምልከት ሕቶታት ኣቕሪቦም፡ ኣብቲ ሕያል ኮነ ድኹም ገድንታት ዘይሰፈሩ’ሞ ክሰፍሩ ይግበኦም ዝበልዎም ነጥብታት ብምቕራብ ነቲ ሰነድ ዘህብትምን ተዛማዲ ሓሳባትን ኣቕሪቦም። እቶም ነቲ ኣኼባ ዝመርሑን መበግሲ ሓሳባት ዘቕረቡ ብጾት ከኣ ነቲ ሕቶታት ብግቡእ መሊሶም ነቲ ሰነድ ዝምልከቱ መህብተሚ ሓሳባት ከኣ ናብታ ኮሚሽ ከም ዘቕርብዎ ኣረጋጊጾም።
ኣብ መወዳእታ ኣባላት ሰልፊ ኣብ ኩሉ መዳያት መደባት ምሕዳስ ሰልፊ ንምዕዋት ኩሉ ዝከኣሎም ክገብሩ ከም ወትሩ ድልዋት ምህላዎም ኣረጋጊጾም። ነቲ ኣኼባ ዝመርሑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰልፊ ከኣ እዚ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ብዘውጸኦ መደባት መሰረት ኣብ ኩሉ ኣካላት ሰልፊ ዘለዉዎ ኩርነዓት ዝካየድ ዘሎ ምዃኑ ጠቒሶም፡ ኣብ መጻኢ’ውን ብዛዕባ ካለኦት ክፍልታት ናይቲ ሰንድ ምሕዳስን ተዛመድቲ ዛዕባታትን ኣኼባታት ቀጸልቲ ምዃኖም ኣረጋጊጾም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሓዱ አምላክ!
ቤተ ክርስቲያን
“ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል ኣብቲ ሰዋስዋዊ ትርጕሙ ብዘይቤ ይኹን ብምሥጢራዊ ኣገላልጻ ሠለስተ ትርጕም ኣለዎ።
1. ንውሱን ቦታ የመልክት። እዚ ማለት ከኣ ናይ ምእመናን ቤት ዘመልክት ኮይኑ ‘ናብ ቤተ ክርስቲያን ንኺድ’ ከም ዝበሃል እዩ። (መዝ.122፥1)
2. ስም እግዚአብሔር ጸዊዖም ዝእከቡ ምእመናን “ቤተ ክርስቲያን” ይበሃሉ እዮም። እዚ ትርጕም እዚ ወገንነት፤ ዜግነት ወይ ኣባልነት ናይ ክርስትና የመልክት። ኵሉ ካብ ያዕቆብ ዝተወለደ ቤተ ያዕቆብ ወይ ቤተ እስራኤል ከም ዝበሃል ማለት እዩ። ብመንፈሳውን ምሥጢራውን ልደት ካብ ክርስቶስ ንዝውለዱ ኸኣ ቤተ ክርስቶስ ኪበሃሉ ይከኣሉ እዮም። ምኽንያቱ ናይ ክርስቶስ ወገናት፡ ናይ መንግሥቱ ዜጋታት እዮም።
3. “ቤተ ክርስቲያን”፥ ሓድነት ኵሎም ክርስቲያን ማለት እዩ። ቤተ ክርስቲያን ዘግብጽ፤ ቤተ ክርስቲያን ዘኤርትራ ዝብል ንባብ፤ ኣብ ግብጺ ዝነብሩ ክርስቲያን ወይ ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ክርስቲያን ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ ማለት እዩ። ነዚ ሣልሳይ ትርጕም ንምንጻር፤ ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ መልእኽቱ ኣብ ዝለኣኾ ሰላምታ “ትኤምኀክሙ ቤተ ክርስቲያን ቅድስት እንተ ውስተ ባቢሎ እታ ኣብ ባቢሎን ዘላ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሰላም ትብለኩም” ይብል።
ነዚ ኣብ ቋንቋና ቋንቋ ግእዝ “ቤተ ክርስቲያን” ንብሎ ጽርኣውያን “ካሌዎካሎ” ካብ ዝብል ግሢ ብዘንቀልዎ ኤክሊሲያ ይብልዎ፤ ትርጕሙ ኸኣ ዝተጸውዐት ዝተኃርየት ማለት እዩ። እዚ ድማ ሕጂ ዝመጽአ ስያመ ኣይኮነን። ጽርኣውያን ካብ ጥንቲ ጀሚሮም፤ ኣብ ሃገር ዝኾነ ሽግር ምስ ዝወርድ፤ ንምፍትሑ ተመሪጾም ዝእከቡ ኤክሊሲያ ይበሃሉ ነበሩ። ኣብ ፪፻፹፬ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ንብሉይ ኪዳን ካብ ቋንቋ ዕብራይስጥ ናብ ጽርኢ ዝተርጐሙ ሰብዓ ሊቃውንት “ካሃል” ንዝብል ቃል ዕብራይስጥ “ኤክሊሲያ” ብምባል ተርጒሞምዎ ኣለዉ።
ኤቅሌስያ ዝብል ቃል ኣብ ብሉይ ኪዳን ናይ ኅሩያነ እግዚአብሔር ናይ እስራኤል ጉባኤ ዘመልክት ነበረ። ናይ እግዚአብሔር በዓላት ንምኽባር ዝእከቡ ዝነበሩ ኵሎም ሕዝቢ እስራኤል ኤክሊሲያ ይበሃሉ ነበሩ። (ዘዳ. 9፣10)። ኣብ ሓዲስ ኪዳን “ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል ብብዝኂ ተጻሒፉ ኣሎ። ትርጕሙን ምሥጢሩን ከኣ ንሰማያዊ ክብሪ ዝተጸውዑ ወይ ዝተኃርዩ ምእመናን ማለት እዩ። እቲ ርእሳ ክርስቶስ ወንጌል ይምህረሉ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ`ውን፣ ብምሳሌ ‘መንግሥተ ሰማያት’ መንግሥተ እግዚአብሔር’ እናበለ ዝገለጻን ብደሙ ዘጥረያን ኣካሉ እያ። (ማቴ. 16፣17-18)።
ቤተ ክርስቲያን ዘእግዚአብሔር፣ ቤተ ክርስቲያን ዘክርስቶስ ዝብልን ካልእን ንባብ ምስ ንርኢ፤ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ብምዃን ዚተወሓደ ክርስቶስ ስለ ዝኾነ፣ ንሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ዝገልጽ እዩ።
ኣብ ሓዲስ ኪዳን ተገሊጹ ከም እንረኽቦ፣ ቤተ ክርስቲያን ብብዙኅ ምሳሌታት ትምሰል። ንኣብነት፣ መርበብ መግፈፊ ዓሣ (ማቴ. 13፣47)፣ ሥርናይ ዚዝርኣላ ግራት (ማቴ. 13፣24)፣ ፍረ አድሪ (ማቴ. 13፣31)፣ ክብርቲ ዕንቊ (ማቴ. 13፣45-46)፣ ቤት መርዓ (ማቴ. 22፣1-10 ዮሐ. 3፣1)።
ኣብ ዘመን ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያን ብብዙኅ ስያሜታት ተጠቒሳ ትርከብ። “ቤተ ክርስቲያን ዘእግዚአብሔር፣ ቤተ ክርስቲያን ዘእግዚአብሔር አብ ወእግዚእ ኢየሱስ ክርስቶስ፣ ቤተ ክርስቲያን ዘክርስቶስ፣ ቤተ እግዚአብሔር፣ ማኅደረ እግዚእ፣ ዘእግዚእ፣ ቤተ እግዚእ” እናበሉ ምሥጢሮም ሓደ ብዝኾነ ዝተፈላለዩ ቃላት ይጽሓፉ ነበሩ።
ብዕድመ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሠለስተ ትኽፈል’ያ፦
፩. ሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ኣብ ዓለመ መላእክት ዝነበረት ሓድነት መላእኽቲ።
፪. ካብ ኣቤል ክሳዕ ሓድሽ ኪዳን ናይ ዝነበሩ ሓድነት ቅዱሳን ሰባት።
፫. ብደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ኣማናዊት ሓድነት ክርስቲያን።
ከምኡ’ውን ሊቃውንት ካልኦት ተወሰኽቲ ምሳሌያት ቤተ ክርስቲያን ምሂሮም እዮም። ንኣብነት ቤተ ክርስቲያን ብመርከብ ኖኅ ትምሰል እያ። ናይ ኖኅ መርከብ ነቶም ኵሎም ኣብ ውሽጣ ዝነበሩ ፍጥረታት ካብ ጥፍኣት ማየ ኣይኅ ከም ዘድኃነቶም፣ ቤተ ክርስቲያን ድማ ብክርስቶስ ኣሚኖም ናብኣ ንዝቐርቡ ምእመናን ካብ ሞተ ነፍስ ካብ ኃጢአት ተድኅኖም እያ። መርከብ ኖኅ እተድኅን ብሥጋ፣ ቤተ ክርስቲያን ተድኅኖ ድኅነት ግና ብነፍስ ስለ ዝኾነ፣ ቤተ ክርስቲያን ካብ መርከብ ኖኅ ትበልጽ እያ። ከምኡ`ውን ኣብ መርከብ ኖኅ ዝኣተዉ ኣራዊት፣ ካብ ኣራዊትነቶም ኣይተለወጡን፣ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝኣቱ ግና፣ ቤተ ክርስቲያን ንዘማዊ ድንግል ንኃጥእ ጻድቕ ንሰራቒ መጽዋቲ ትገብር።
ቤተ ክርስቲያን ብሓመድ ትተሓነጽ፣ ብእምኒ ኾነ ወርቂ ሓንቲ ሕዝበ ክርስቲያን ከም ሓደ ልቢ መኻሪ ከም ሓደ ቓል ተናጋሪ ኮይኖም ሃይማኖቶም ዘጽንዑላን ዝምስክሩላን ቤት ስለ ዝኾነት ንሳ ሓንቲ እያ። ኣብ ጸሎተ ሃይማኖት “ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን” በታሓንቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንኣምን ከም ዝበሎ እዩ።
ቤተ ክርስቲያን፣ ክርስቶስ ብደሙ ኣንጺሑ ስለ ዝቐደሳ ከምኡ`ውን ናይቲ ብባህርይኡ ቅዱስ ዝኾነ እግዚአብሔር መኅደሪት ስለ ዝኾነት፣ ቅድስቲ እያ። ኤፌ. 5፣26, ግ.ሐዋ. 20፣28። ቤተ ክርስቲያን ቅድስቲ ስለ ዝኾነት ከኣ እያ ብኃጢኣት ብኽሕደት ረኺሶም ንዝነበሩ እሞ ናብኣ ንዝተመልሱ ትቕድስ። ኤፌ. 2፣5, ቈላስ 1፣21
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣርባዕተ መኣዝናት ዓለም ተዘርጊሓ ስለ ትርከብ፣ አጽናፋዊት እያ። ቤተ ክርስቲያን ብቦታ፣ ብዘርኢ፣ ብቛንቋ ይኹን ብዓሌት ኣይትፈላለን እያ። ሓዋርያት ንምልእቲ ዓለም ወንጌል ኪሰብኩ ዝተላእኩላ፡ ዝሓነፅዋን ንምጕሳያ`ውን ደሞም ዝኸፈሉላን ስለዝኾነት ሓዋርያዊት ትበሃል እያ።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዕዉት ዑደት፣ ሠረት ድልዱል ባይታ
ድኅሪ ናጽነት ሃገርና ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ብሓዋርያዊ ሰንሰለት ናጻን ልዑላዊን መንበራ ካብ ዝተኸለትሉ ኣትኂዙ ብመንጽር ዝምድናታት ወፃኢ ኣብ መድረኻት ዓለም ተሳትፎኣ ካብ ዘረጋገጸትሉ ጥርናፈታት ሓደ ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም (World Council Of Church) እዩ። እዚ ማኅበር ዳርጋ ንኵሉን ኣብ ዓለም ንዝርከባ ብስም ክርስቶስ ዝቖማ ኣብያተ ክርስቲያን ዝሓቍፍን ምስ ነፍስ ወከፍ ኣባልን ዘይኣባልን ማኅበራት ጥቡቕ ርክብ ዘለዎ እቲ ዝዓበየ ጥርናፈ ክርስቲያናት ዓለም እዩ። ነዚ ጥርናፈ ኣብ ምቋምን ምኅያልን ድማ ኣኃት ኦርየንታል ኦርቶዶክስ ኣብያተ ክርስቲያን ብቐዳምነት ዝጥቀሳ ምዃነን’ውን ይፍለጥ። ዕላማኡ ድማ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያትን እምነትን ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ከይኣቶኻ ብሕውነታዊን ምሕዝነታዊን ናይ ምትሕግጋዝ ኢኮሜናያዊ መንፈስ እምነተ ክርስትና ምዕቃብን ምኅያልን እዩ።
እምበኣር ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብኢኮሜያናዊ መንፈስ ኣገዳስነት እዚ ማኅበርን ካልኦት ተመሳሳሊ ዕላማ ዘለዎም ዞባውን ኣህጉራውን ማኅበራት ብምርዳእ ተሳትፎኣ ከተኅይልን ምቕሉል ኣበርክቶኣ ክትገብርን ጸኒሓ እያ። በዚ መሠረት ከኣ ብዘይካ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም (World Church Council) ኣብ ካልእ ጥርንፈ ማኅበር ንጥፍቲ ኣባል ዓበይቲ ቀላያትን ምሥራቕ ኣፍሪቃን ንዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያናት ዝጥርንፍ ማኅበር ፊኬላሃን (FECCALAHA)፣ ማኅበር ኣብያተ ክርስቲያናት መላእ ኣፍሪቃ (AACC) እያ።
ኣብ ሕገ ቤተ ክርስቲያን ኣንቀጽ 49 ንዘሎ መሠረት ብምግባር ድማ ከም ናጻን ልኡላዊን ቤተ ክርስቲያን (Autocephalous Church) ቡራኬን ፍቓድን ካልኦት ኣብያተ ክርስቲያን ከየድለያ፣ ናይ ወፃኢ ርክባታ ዝኅይለሉ ኣገባብ ከም ኣካል ስልታዊ (ስታራቴጂካዊ) ረብሓታታ እተውሕሰሉ ኣገባብ ብድሩት ዓቕማ ክትሠርሕ ጸኒሓ እያ። ብፍላይ ድማ ድኅሪ ሣልሳይ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ መንበረ ፓትርያርክን ምጽዳቕ ሓዲስ እማመን ኣብዚ ዓውዲ’ውን ንዝነበረ ድኽመት ብምልላይን ብምግምጋምን ዝምድናኣ ከተኅይል ከምዝግባእ ብዝተዋህበ መምርሒ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዝኃለፈ ሠለስተ ዓመታት ብዕቱብ ክትሠርሓሉ ጸኒሓ እያ።
ብዘይካ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ማኅበራት ዘለዋ ንጡፍ ተሳትፎ፣ ልዕልን ቅድምን ኵሉ ድማ ምስ ኣኃት ኦርየንታል ኣብያተ ክርስቲያን፡ ቀጺሉ ድማ ምስ ምሥራቓውያን ኦርቶዶክስ ኣብያተ ክርስቲያን ርክባ ኣብ ምኅያል ትሠርሕ ኣላ። እዚ ክርስቲያናዊ ናይ ምትሕግጋዝ መንፈስ ድማ ኣብ ብዙኅ ዓውድታት ዘተኰረ እዩ። ሓደ ካብኡ ድማ ኣብ ሥልጠና ዓቕሚ ሰብን መንፈሳዊ ኮሌጅን እዩ። ብዘይካ’ዚውን ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ብብዝኂ ምስ ዝርከብ ሕዝባን ብቕልጡፍ እናዓበየ ዝኸይድ ምስ ዘሎ ምቋም ኣብያተ ክርስቲያንን ጕስነታን ክግበር ብዛዕባ ዝግብኦ ምድግጋፍ ኣኣብ ሃገሩ ምስ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለምን ማኅበራትን ርክባት ክካየድ ጸኒሑ እዩ። ኣብ ወፃኢ ዝርከባ ሃገረ ስብከታትናን ኣብያተ ክርስቲያንን’ውን ምስ ከባቢአን ዘለዋ ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያንን ማኅበራትን ክገብርኦን ከኀይልኦን ዝጸንሓ ርክባት’ውን ኣካል እዚ መሥርሕ እዩ። ድምር’ዚ ውፅኢት ጻዕሪ ድማ ኣብ መዳይ ወፃኢ ዝምድናታት ቤተ ክርስቲያንና ርኡይ ዕብየትን ገስጋስን ተመዝግብ ከምዘላ ክፍለጥ ይከኣል።
እምበኣር ካብ ዝተፈላለያ ሸሞንተ ሃገራት ዝተዋፅአ ጄኔቭ (ስዊዘርላንድ) ዝመደብሩ ላዕለዋይ ልኡኽ ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም ኣብ ሃገርና ዝገበሮ ሰፊሕን ጽዑቕን ዑደት መቐጸልታን ውፅኢትን ናይቲ ኽግበር ዝጸንሐ ቀጻሊ ርክባት እዩ። እዚ ልኡኽ ብዘይካ ምስ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝገበሮ ርክብን ዘተን፣ ኣብ ዝተፈላለያ ኣህጉረ ስብከታትን ጥንታውያን ገዳማትን በዓላትን ታሪኻውያን ቦታታትን፣ ከምኡ’ውን ቤተ ክርስቲያን ብዙኅ ወፍሪ ብምግባር ሓዋርያዊ ተልእኾኣ ንምፍጻም እተተግብሮም ዘላ ዓበይቲ መንፈሳዊያን ፕሮጀክትታት ብኣካል ተዓዚቡ፣ ምስ ዝተፈላለየ ኃለፍቲ ድማ ተዘራሪቡ። ኣባላት ልኡኻን ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም፦ እቲ ዑደት ልዕሊ ትጽቢቶም ዕዉት ምንባሩን፣ በብዝኸድዎን በብዝረኣይዎን ከምዝተመሰጡን ትስፉው ሥራሕ ይዕመም ከምዘሎን ገሊጾም። ብፍላይ ከኣ ጥንታዊ ታሪኽን ኣስተምህሮን ቤተ ክርስቲያን ከምዘለዎ ተዓቂቡ፣ ዘመናዊ ወለዶ እምነትን ሥርዓትን ኣቦታቱ ንኽወርስ ክሥርሓሉ ዝጸንሐ ነዊኅ ዝጠመተ እዋኑ ዝጠልቦን ኣገባብ ፍሉይ ጦብላሓታ ከምዘኅደረሎም ተዛሪቦም። ብሕጂ ንዝህሉ ኵሉ መደያዊ ኢኮሜናያዊ ምትሕግጋዝን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ መንፈስን ድልዱል ባይታ ዘንጽፍ ምዃኑ ከኣ ኣረጋጊጾም። ኣብ ዝተፈላለያ እምነታት ዘሎ ተኸባቢርካ ናይ ምንባር ባህሊ ኽዕቀብ ዘሎዎን ንካልኦት ኣርኣያ ዝኸውን ዓቢይ ጸጋ ምዃኑ ኣስሚሮምሉ።እዚ ዑደት’ዚ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ካብ መድረኻት ዓለም ክትንጸል ይትረፍሲ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ ኣስታት 100 ኣባላት ናይቲ ቤት ምኽሪ ብቐዳምነት ካብ ዝሥርዓ ኣባላት ሓንቲ ምዃና ብላዕለዋይ ልኡኽ ዝተመስከረሉ ኣጋጣሚ እዩ ነይሩ።
ብርግጽ ድማ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ይትረፍ ንኣመንታ ንካልእ ዓለም ትምህርትን ኣብነትን ዝኸውን ተነጊሩ ዘይውዳእ ፍሉይ፣ ተጸብጺቡ ዘይፍጸም ብዙኅ ጸጋታትን ታሪኽን ዘለዋ ጥንታዊትን ሓዋርያዊትን ቤተ ክርስቲያን እያ። ምስ ናጽነት ሃገር ድማ ሓዳስ ቤተ ክርስቲያን ከም ምዃና ኣብ መድረኻት ዓለም ዘለዋ ተሳትፎን ኣበርክቶን በብጊዜኡ እናኃየለት ትኸይድ ከምዘላ፡ ኣብዚ ዝኃለፈ ሠለስተ ዓመት እኳ ብልኡኻን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣቢላ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላትን ማኅበራትን ዝገበረቶም ርክባትን ዝተረኽቡ ውፅኢታትን ዝምስክርዎ ሓቂ እዩ። ብሕጂ’ውን እዛ ቤተ ክርስቲያን’ዚኣ መንፈሳዊ ስትራቴጂካዊ ረብሓታት ንምውሓስ ብረድኤተ እግዚአብሔርን ብጸሎተ ኣበውን ተደጊፋ ዓለም ለኻዊ መልክዕ እናኃዘት ከምትግስግስ እሙን ነገር እዩ።
ኵሉ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር ዝርከብ ሕዝበ ክርስቲያን ጽላልን ዋልታን ልኡኽን ቤተ ክርስቲያን ክኸውን፡ ሓድነት ሕዝብን ጽንዓት ሃይማኖትን ኣብ ምርግጋጽ ኣበርክቶኡ ከኀይል ጻውዒት ቤተ ክርስቲያን እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ኣቦ መንበር’ቲ ውድብ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ሎሚ ንድምጺ ኣመሪካ ክፍሊ ኣምሓርኛ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ ‘ቃልስና ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ እዩ’ ኢሎም’ለው።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ ቅነ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ አስልጢኑ ዝለኣኾም ኣሸበርቲ ሒዘ ክሃድሙ ንዝፈተኑ ቀቲለ ክብል ምግላጹ ይዝከር።
ዶ/ር ብርሃኑ ነቲ ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝተካየደ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ትውስዱ’ዶ ንዝብል ዝቐረበሎም ሕቶ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
‘እወ። እዚ ካብ`ቲ ኣብ ደቡብ ዝንቀሳቀስ ሓይልና ምስ ሓደ ጉጅለ ዝተኻየደ ግጭት’ዩ፡ ብሰሜን ኢትዮጵያ ብወገን ኤርትራ ዝበሃል ብሓፈሻ ኹሉ ጊዜ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ምስ ወያነ ዝግበር ውግእ ጉዳይ ኤርትራ ንምግባር ብዙሕ ፈቲኑ ኣይቀንዖን። ምኽንያቱ እዚ ቃልሲ ዲሞክራስን ነጻነትን ምስ ዝደሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝካየድ ኮይኑ እዚ ቃልሲ ድማ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዘለዎ ኹሉ ዝኻየድ’ዩ። ናይ ሓደ ከባቢ ናይ ሓደ ቦታ ቃልሲ ኣይኮነን ኢልና ደጋጊምና ገሊጽና ኢና’ ይብሉ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ንኣምን – ንኡስ ዞባ ሎጎ-ዓንሰባ፡ ብጋንታታት ተወዲቦም ኣብ ምጽጋን ጽርግያን ምዕቃብ ሓመድን ማይን ዘተኰረ ሰፊሕ ወፈራዊ ልምዓት የካይዱ ኣለዉ።
በቲ ንመዓልቲ ኣስታት 300 ጉልበት ሰብ ዝሳተፎ ዘሎ ወፈራታት፡ ኣብ መስመር ጽርግያ ዓዲ-ንኣምን – ደቂ-ሽሓይ ዝተጀመረ ናይ ጽገና ንጥፈታት ብዝሓየለ መልክዑ ይሰላሰል ከምዘሎ፡ እቲ ዕላማ ድማ፡ ብመስመር ዓዲ-ቢደል እትመላለስ ኣውቶቡስ ሓራት፡ ብመስመር ኣስመራ – መቐርካ – ዓዲ-ንኣምን – ደርሰነይ ብምቕያር፡ ዝበዝሐ ነባሪ ኣገልግሎት ከምዝረክብ ንምግባር ምዃኑ፡ ኣወሃሃድቲ ናይ’ቲ ስራሕ ሓቢሮም።
እቲ ብክኢላታት ሕርሻ እናተመርሐ ዝሰላሰል ዘሎ ኣብ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ዘተኰረ ወፈራታት ድማ፡ ጥብ ዝበለት ማይ ኣብ ጥቕሚ ንምውዓልን ፍግረ-መሬት ንምክልኻልን ምዃኑን፡ ጽቡቕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎን፡ ክኢላ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ኣቶ ዳልሽ ተስፋይ ገሊጹ።
ሓላፊ ምክትታል ምምሕዳራት ከባቢን ፕሮጀክታትን ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ኣቶ ኢያሱ ሃይለ ድማ፡ ኣብ መስመር ኣስመራ – መቐርካ – ደርሰነይ ኣቋሪጹ ዘሎ ኣገልግሎት መጐዓዝያ ሓራት፡ ቈላሕታ ክግበረሉ ኣተሓሳሲቡ። ነበርቲ እውን፡ ኩባንያ መጐዓዝያ ሓራት፡ ንሕቶኦም ብእወታ ክምልስ ዘለዎም እምነት ገሊጾም።
ዓዲ-ንኣምን፡ ሓንቲ ካብ 22 ዓድታት ንኡስ ዞባ ሎጎ-ዓንሰባ ኮይና፡ ኣስታት 4500 ህዝቢ ይነብራ።


text:
ሳንቲና እተሰመየ ዘይመንግስታዊ ናይ ግብረ ሰናይ ማሕብር ኣብቲ ክርስቲያን ምዃን ሓደጋ ዝዀነሉን ክርስቲያን በቢ ዕለቱ ሕይወቱ ንሓደጋ ኣብ ዝቃልዓሉ ከባቢ ዓለም ዝፍጽሞ ድጋፍን ምትሕብባርን ብጥልቂ ዘረድእ ዝሓለፈ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ብቤት ማሕተም ቅዱስ ጳውሎስ ዝተሓትመ ብብፁዕ ኣቡነ ልዊጂ ጂናሚ ዝተደርሰ መጽሓፍ ዕለት 18 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ቅዱስ ጴጥሮስ ባዚሊካ ደራሲ ናይቲ መጽሓፍ ብፁዕ ጂናሚ ድሕሪ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ብወግዒ እቲ መጽሓፍ ዘላልይ ዓውደ ጉባኤ ተኻይዱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዕለት 18 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ምስጋና መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ምዕራጉ እታ ብፁዕ ኣቡነ ልዊጂ ጂናሚ ክርስቲያን ኣብ ዝቕተልሉ ብዝብል ኣርእስቲ ዝስደረስዋ መጽሓፍ ብወግዒ ዘላልይ ዓውደ ጉባኤ ከምእተኻየደን፡ እቲ መጽሓፍ ብቤት መሕተም ቅዱስ ጳውሎስ ተሓሙ ካብ ወርሒ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ጀሚሩ ከምእተዘርግሔ እውን ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣብቲ ናይ እዋንና ሓደስቲ ናይ እምነት ሰማዕታት ዝውለድሉ ከባቢ ዝተፈላለየ መደብ ግብረ ሰናይ ዘሳልጥ ሳንቲና እተሰምየ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ዘቕርቦ ድጋፍን ዝነብሮ ቅርበትን መሰረት ገይሮም ናይቶም ናይ እምነት ሰማዕታት ታሪኽ እምነትን እቲ ክርስቲያን ምዃን ንሓደጋ ዘቃልዕ ከባቢ ብሰፍሕ ዘዘንትው መጽሓፍ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ መጽሓፍ ድምጺ ናይቶም ሓደስቲ ሰማዕታት እዩ።
መደብ ምልላይ “ኣብቲ ክርስቲያን ዝቕተልሉ” ዘርእስቱ መጽሓፍ
ናይታ መጽሓፍ ደራሲ ብፁዕ ኣቡነ ጂናሚ ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ እቲ ዓውደ ጉባኤ ካብ ኣባላት ውሉደ ክህነትን ካብ ቫቲካን ድዩ ካብ መንፈሳውያን ማሕበራት ዝምልከቶም ኣካላት ብዘስምዕዎ ዘረባ ዘይኰነ ዓለማውያን ምእመናን እሞ ብቐጥታ ካብቲ ክርስቲያን ምዃን ንሓደጋ ዝቃልዐሉ ከባቢ ዝመጹ ዓለማውያን ምእመናንን ጋዜጠይናታትን ዝኣመሰሉ ብዘስምዕዎ ዘረባ ዝተመርሔ ምዃኑን ክብኣቶም እውን እተን ላ ረፑብሊካ ናይ እተሰምየ ናይ ኢጣሊያ ዕለታዊ ጋዜጠ ጋዜጠይና ተወላዲት ቱርክ ኤስማ ካኪር ካብቶም ዘረባ ዘስምዑ ሕንቲ ከምዝዀና ክንገር እንከሎ፥
ሰላም ክሃንጽ ዝደልይ መጽሓፍ
ብርግጽ እቲ መጽሓፍ ኣብ መንጐ ኣሕዛብን ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ሰላምን ናይ ሓባር ዘተን ንምሕናጽ ዝሓቀነን ዝከኣል እውን ምዃኑ ዝምስክር እዩ፡ ስለዚህ ብዛዕባ ውግእን ሳዕቤናቱን ዘዘንትው እውን እንተዀነ ኣብቲ ዛንታ ውግእን ሳዕቤናቱን ከየትረፈ ናብ ድላይ ሰላምን ዘተን ዝድርኽ ክንየወ ስቓይ ዘሎ እውነተይና ሃረርታ ሰላምን ዘተን ሰብኣዊ ፍጡር የመላኽት፡ ሰብ ንውግእ ዘይኰነስ ንሰላምን ዘተን ዝተፈጥሮ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ፡ ብትኽክል ኣሳዶ ዓቢይ ጸገም እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያንን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን ሰዓብቲ ሃይማኖት ኣይሁድን ካልኦት ሃይማኖታትን እውን ዝኽሰት ጸረ ሰብኣዊ ተግባራትን ጥሕሰት ክብርን መሰልን እዩ፡ ናይተይ ናትካ ኣብ ሃይማኖት ዘይኰነ ኣብ ምዃን ሰዓቢ ሃይማኖት እዩ ዘሎ፡ ስለዚህ ሰዓቢ ሃይማኖትን ኣውነተይና ሃይማኖተይናነትን ዝተፈላለየ እዩ፡ እቲ መጽሓፍ ነዚ መሰረት ገይሩ ውግእን ኣሳዶን የዘንትው፡ ኣብ ምዝንታው ውግእ እቲ ጥልቂ ሰብኣዊ ድላይ ዝዀነ ሰላም የቃልሕ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ስምዖን ኣረጋዊ
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ነፍስን ሥጋን ተዋሒዱ ምስ ተወልደ፡ ሕጊ መጽሓፋዊ ንምፍጻም ኣብ 40 መዓልቱ፡ መሥዋዕቲ ንምቕራብ ምስ ዮሴፍን ኣደኡ ድንግል ማርያምን ናብ ቤተ መቅደስ ኢየሩሳሌም ከደ። (ዘሌ. 12፡4-8, 14፡4-7 ሉቃ. 2፡22-24)
እንሆ ድማ ኣብዚ ቤተ መቅደስ’ዚ ኣምላኽ ካብ ድንግል ተወሊዱ፡ ናቱ ግብረ ምድኃን ብዓይነ ሥጋ ከይረኣየ ከምዘይመውት ተስፋ ዝተነግሮ ሓደ ጻድቅ ኣረጋዊ ሰብ ነበረ። ስሙ ‘ስምዖን’ ይበሃል። ‘ስምዖን’ ማለት ሰማዓኒ እግዚአብሔር ማለት’ዩ። ሓደ ካብቶም ልደት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንምርኣይ ዝምነዩ ዝነበሩ’ዩ።
በዓል ኣቦና ኣብርሃም፡ ቅዱስ ዳዊት . . . ንልደት ጐይታ ብዓይነ ሕሊና ርእዮም ባህ በሎም እምበር ብዓይነ ሥጋ ንምርኣይ ዕድል ኣይረኸቡን፤ ብዓይነ ሥጋ ንምርኣይ ዝተዓደለ ስምዖን እዩ። ስምዖን ብመጻሕፍተ ብሉያት ዝተራቐቐ ጸሓፊ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ዘመኑ 284 ቅ.ል.ክ. በጥሊሞስ ዝበሃል ንምድረ እስራኤል ከይተረፈ ብዙኅ ኣህጉር ዝገዝእ ዝነበረ ንጉሥ፡ ንዅሎም ናይ ፍልስፍናን ታሪኽን መጻሕፍቲ ናብ ቛንቛኡ (ጽርኢ) የተርጕሞም ነበረ። በዚ ተሓጕሱ ኸሎ ካብቶም መማኽርቱ ሥጋዊ ፍልጠትን መንፈሳዊ ጥበብን ዝኃዙ መጻሕፍተ ብሉያት ተሪፎምኻ ኣለዉ፡ ነዚኣቶም እንተ ትርጕሞም ብሉጽ ጥበብ ምረኸብካ ኔርካ’ ኢሎም ኣማኸርዎ።
ንጉሥ በጥሊሞስ ድማ ‘ነዞም መጻሕፍተ ብሉያት ምስ ምሥጢር መጻሕፍቲ ዘጠናቐቑን ካብ ዕብራይስጥ ናብ ጽርኢ ዝትርጕሙን ጻሓፍቲ ካብ እስራኤል ክሰድሉ ኣዘዘ። በቲ ዝኣዘዞ መሠረት 46 መጻሕፍተ ብሉያት ምስ 40 ሊቃናት (ጸሓፍቲ) ለኣኸሉ። ሓደ ካብዞም 70 ሊቃናት ድማ ስምዖን ነበረ። እዞም 70 ሊቃናት ንመጻሕፍቲ ተኻፊሎም ካብ ዕብራይስጢ ናብ ጽርኢ ክትርጕሙ ኸለዉ፡ ንስምዖን መጽሓፍ ትንቢት ኢሳይያስ በጺሕዎ ክትርጕም ከሎ፦ ‘ናሁ ድንግል ትጸንስ ወትወልድ ወልደ’ ዝብል ጥቕሲ ረኸበ’ሞ ‘ድንግል ብድንግልና ጸኒሳ ክትወልድ እያ’ ኢለ እንተጸሓፍኩ፡ መን ክኣምነኒ’ዩ ይትረፍ ንጉሥ ኣሕዛብሲ ንጉሥ እስራኤል እኳ ኣይቅበለንን’ዩ ብምባል ነቲ ‘ድንግል’ ዝብል ቃል ፍሒቑ፡ ‘ወለት ትጸንስ፡ ወለቶሙ ለእስራኤል ትጸንስ’ ኢሉ ጸሓፈ። ኣብ መንጎኡ ትኽስ በለ እሞ፡ መልኣኽ ነቲ ‘ወለት’ ዚብል ፍሒቑ ‘ድንግል’ ኢሉ ጸሓፈ። ከምዚ እናተለዋወጠ ክሳብ ሠለስተ ጊዜ ጸሓፈ። ኣብ ሣልሳይ ጊዜ ግና እቲ መልኣኽ ‘እዚ ተጠራጢርካሉ ዘሎኻ ትንቢት ተፈጺሙ ክሳዕ ብዓይንኻ እትርእዮ ኣይትመውትን ኢኻ’ ምስ በሎ ነቲ ጽሕፈቱ ጽሒፉ ወድአ። በቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ 40 መዓልቱ ናብ ቤተ መቅደስ ዝኣተወሉ እዋን ስምዖን ነቲ ትንቢት ልደት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተፈጺሙ ክሳዕ ዝርእዮ ነዊኅ እዋን ስለዝተጸበየ፡ ካብ እርጋን ዝተላዕለ ኣዕይንቱ ኣይርእን ነበረ። ብመንፈስ ቅዱስ ተጸናኒዑ ናብ ቤተ መቅደስ ከይዱ ካብ እግዝእትነ ማርያም ንጐይታ ተቐቢሉ ምስ ሓቘፎ ካብ እርግናኡ ተሓደሰ ፣ ‘ወቀነጸ ከመ ኃየል/ ከም ኢራብ ዘለለ’ ፤ ተስፋኡ ተፈጸመሉ፤ ንእግዚአብሔር እናኣመስገነ ድማ ‘ኣዕይንተይ ነቲ ኣብ ቅድሚ ኵሉ ሕዝቢ ዘዳለኻዮ ምድኃንካ ርእየናኦ እየን እሞ ንባርያኻ ብሰላም ኣፋንዎ’ ኢሉ ጸለየ። ኣብዚ ዓለም ዝነበሮ ኣስታት 500 ዓመት ናብራ ሥጋ ጸሊእዎ፡ ነታ ሓዳስ ሕይወት ገነት ናፊቑ ‘ይእዜ ሠዐሮ(ትስዕሮ) ለገብርከ በሰላም/ ኦ ጐይታ ደጊም ንባርያኻ ብሰላም ኣፋንዎ’ በለ።
ነቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብዚ ዓለም ዝመጽኣሉ ዕላማ ተገሊጽሉ፡ ንቅድስት ድንግል ማርያም፡- ‘እንሆ እዚ ሕፃን እዝ ንብዝኃት ካብ እስራኤል ምኽንያት ምውዳቖምን ምትንሣኦምን፡ ንዚውቀሱሉን ዚፋረድሉን ምልክት ኪኸውን ዝተመደበ እዩ። ንኣኺ ኸኣ ናይ ብዙኃት ሓሳብ ምእንቲ ኪገልጽ፡ ምስ ተሰቕለ ከምቲ ኵናት ንልቢ ዚወግእ ኃዘን ኪረኽበኪ እዩ።” በላ።
ስለዚ 8 የካቲት ‘በዓለ ስምዖን’ እናተባህለ ዝኽበር ሓደ ካብቶም ትሸዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታ ኾይኑ፣ ነቲ ጐይታ ኣብ 40 መዓልቱ ናብ ቤተ መቅደስ ዝኣተዎን፡ ስምዖን ኣረጋዊ ዝተፈጸመሉ ተስፋን ዝተዛረቦ ቓልን ንዝክረሉ ዕለት እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
እንተስ ምሉእ ኤርትራዊ ሓድነት ይሃሉ’ምበር ዘጠራጥር የልቦን፡
እንተስ ምሉእ ኤርትራዊ ሓድነት ይሃሉ’ምበር ዘጠራጥር የልቦን፡
ርእሰ ዓንቐጽ
ሰዲህኤ
31 ጥሪ 2019
ገዛእቲ ሓይልታት ንህዝቢ ኤርትራ ኣምበርኪኽኻ ድላይካ ክግበርን ክፍጸምን ይኽእል’ዩ ዝብል ከንቱ ሓሳብ በብግዜኡ ዝተፈላልየ ፈተነታት ስነ ኣእምሮኣዊ፡ መንፈሳዊ፡ ዓሌታዊ፡ ሃይማኖታዊ ፖለቲካዊ ኵናት ኣካይዶም ክሰልጦም ኣይከኣለን። ማዕረ ማዕርኡ ብሕቡእን ግሁድን ግፍዕን ማእሰርትን ዝካየድ’ኳ እንተነበረስ ድሕሪ ምፍራስ ፈደረሽን ብጅምላ ዜጋታት ክቅተሉ፡ዓድታት ክነዳሉ ዝጀመረ እዋን ህዝብና ተዳሂሉን ርዒዱን ኣይተረፈን። ብኣንጻር ኣብ ርእሱ ዝወርድ ዝነበረ ጭካነ ዝምለኦ ተግባራት ጸላኢ ኣሕይልዎን ኣትቢዕዎን፡ድሌቱ ባህጉን ትጽቢቱን ንምርግጋጽ ሓይሊ ወሲኹ ሓድነቱ ኣደልዲሉ ካብ ቃሉ ሓንቲ ስጉምቲ ንድሕሪት ከይጠመተ ነጻነተይ ወይ ሞት ደኣ በለ።
ህዝቢ ኤርትራ ሳላ ተሪር ሓድነቱ፡ ርእሰ ተኣማንነት ኣጥርዩ ንሚዛን ሓይሊ ጸላኢ ቀይሩ፡ ነቲ ቅደም ዝኣወጆ ሙሉእ ነጻነት ኤርትራ፡ መተካእታ’ውን ከም ዘይብሉ ደጊሙ ደጋጊሙ ዘረጋገጸ ውጽኢት ሓይሊ ጅግንነቱ፡መስዋእቱን ሓድነቱ’ዩ። እዚ መስመር ከኣ’ዩ ንሙሉእ ነጻነት ኤርትራ ዘውሓሰ። ብርግጽ ክቡር ዋጋ መስዋእቲ ሂወት ኣሽሓት ዜጋታት ዝተኸፍሎ ነጻነት’ዩ።
ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ነቲ ን27 ዓመታት ክተሓማመስ ዝጸንሐ ውሽጣዊ ጉዳይ ኤርትራ ተወሲኽዎ ከም ንፋስ ሸው ሸው ክብል ይስማዕ፡ ብዝኸዶ ዘሎ ናህሪ ጽሒፍካ ተዛሪብካ ክትምልሰሉ ዘክእል’ውን ኣይኮነን። በቲ ከም ንፋስ ሽው ሽው ዝብል ወረ ምስኡ እንዳተቀዳደምካ በብሓደ ክትመላለስ ዘምጽኦ ፍረ’ውን ዘሎ ኣይመስልን።
ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ሓድነቱ ዘገድሶ ክህሉ ኣይግባእን። ሓድነት መጥመሪ ጸረ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝካየድ ውሽጣውን ግዳማውን ውዲታት ዕንደራታት ህግዲፍን ሰዓብቱን’ዩ። ሓድነት ቦዅሩ እብ ቦትኡ ንምምላስ ጻኦሪ ኣብ ክንዲ ምክያድ፡ ካልእ ዘሰክፎ እንተደኣ ኮይኑ ሕጂ’ውን ምስ’ቶም ንህዝቢ ኤርትራ ንምድኻም ዝጎዩ ዘለዉ ጎይኻ ዝርከብ ፍረ የልቦን። ”ካብ ጕይዪ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” ሰዲህኤ ካብ ዘሰክፎን ዘተሓሳስቦን ቀንዲ እቲ ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ተዳኺሙ ዘሎ ኤርትራዊ ሓድነት ከይዱ ከይዱ ህዝቢ ከይበታተን ሃገር ኣብ ኢድ ጓኖት ከይትተርፍ መስዋእቲ ጀጋኑና ከንቱ ንከይኸውን ክዝረበሉ መልሲ ክዋሃበሉ ክጓየየሉ ዝግባእ እዋናዊ ሃገራዊ ኣጀንዳ’ምበር ኣብ ነፍሲ ወከፍ መስኮት መርበብ ሓበሬታ ዝወጽእ ዝተባህለን ዘይተባህለን ወረታት ምምላስ ውራዩ ከም ዘይኮነ ኣንዳዕዲዑ ይፈልጥ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ መስመሩ ኣውጺኣኻ ንምውህታት ዝግበረ ዘሎ መደብ ፈተነታት ብቀዳምነት ህዝቢ ክነቅሓሉን ንዘበገሶም ዕላማታት ንምዕዋት ጉዳያቱ ኣለልዩ ግዜን ኣድህቦን ሂቡ እንተዘይሰሪሕሉ ካብ’ቲ ዕንክሊል ኣይክወጽእን’ዩ። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 7 ኣዋርሕ ብዛዕባ መስርሕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ብምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ዝተገብረን ዝተዘርበን ሓደ ሸነኽ፡ ብወገነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተባህለን ዝባሃል ዘሎ፡ ደምበ ተቃውሞ ብእኩብ ዝሃቦ ኣድማዒ መልሲ ኣሎ ዶ ? መልሱ የልቦን። ምእንቲ’ዚ ደምበ ተቃውሞ ከድምዕ እንተደኣ ኮይኑ ኣብ ሓደ ሓቢሩ ጉዳይ ሓድነቱ ክዛረበሉ፡ ጉዳይ ህዝቡን ሃገሩ ክዛረበሉ ዶ ኣይምተገብአን። ካብ’ዚ ወጻኢ ተበታቲንካ ጉዕዞ ምቅጻል ስጉምቲ ፍሕት ክብል ከም ዘይክእልን ንቅድሚት ከም ዘይከይድ ሎሚ ኩሉ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን ባይታን ቦዅሩ ዘሎ መልሲ ሓድነቱ ምዃኑ ይፍለጥ።
ስርዓት ንጉስ ሃይለስላሴ ፈደረሽን ኣፍሪሶም ኤርትራ ሓንቲ ኣካል ኢትዮጵያ ምስ በሉ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ስዒርዎም፡ ደርግ ንዓሰብ ካብ ኤርትራ ፈልዩ ነፍሳ ዝኸኣለት ምምሕዳር ክገብራ ብሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ተሳዒሩ። ሎሚ ኢትዮጵያውያን ኣብ ዱባይ ዶ ኣብ ኣሜሪካ ካርታ ልዑላዊት ኤርትራ ቀይሮሞ፡ ንሃገር ኤርትራ ሕብሪ ባንዴራ ኢትዮጵያ ቀቢኦማ ወዘተ.. ልዕሊ ሕቶ ግብራዊ ሃገራዊ ሓድነት ኤርትራውያን ዝኸይድ ኣይኮነን። ይገብርዎ እንተሃለዎ ከኣ ሓድነትና ኣብ ሓደጋ ይኣቱ ምህላዉ ዝህቦ ምልክት ምዃኑ ተፈሊጡ ንሓድነት ምፍዋስ፡ ሓድነት ምሕያል ግዜ ምሃብ’ምበር፡ ምስ ገበርቲ እከይ ምምልላስ ክቡር ግዜ ሓድነትካ፡ ክቡር ግዜ መደባትካ ብምኻን ድርብ ክሳራ ከይኸውን ምሕሳብ ኣገዳስነት ዘለዎ’ዩ።
ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ህዝብና ተደፊሩ ዶብና ብዘይውዕል ተጣሒሱ፡ ህዝብና ተበታቲኑ፡ እሱራትና ቀዳሞት ኣብ ፍርዲ ከይቀረቡ፡ ፍትሒ ከይረቡን ዳሕረዎት ዘርከብዎም፡ ሳልሳይ ወለዶታት ኤርትራ ኣብ ዘይውዳእ ውታሃደራዊ ሂወት ዝበለየ ዝሓለፈን ገና ካብኡ ዘይተገላገለን፡ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ቆላሕታ ዝነፈጎ ጉዳይና፡ በርቃዊ ሓድነትና፡ ትንሳኤ ሃገር ሓድነት፡ ሕድገትን ዕርቅን ዘለዎ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ሓበን ኤርትራውያን ከኣ ኣበይ ተሸርበ፡ ኣበይ ጠፍአ ? እወ እቲ ምስጢር’ምበር ሓድነት’ዩ። ደገፍን ኣህጉራዊ ሕብረት ሰብ ኣድላይን ኣገዳስ’ኳ እንተኾነስ ወላ’ውን ሎሚ እንኩም እንተበሉስ ንሓድነት ዘሳሲ ክንደይ’ዩ። መን’ዩ ነቲ ዕርቅን ስኒትን ሕድገትን ዘለዎ ሓድነት ተቀቢሉ ዝመርሖ ኣበይ ከ’ዩ ዘሎ ? ክብርና ክምለስ ሓድነትና ክምለስ ኣለዎ። ንደመር ኢሎም ጽቡቕ፡ ንደምር ኢሎም ኢልና ብዛዓብ ምድማር ዘረባታት ኣይነራብሕ፡ ብዛዓብ ሓድነትና ንዛረብ፡ ካርታ ቀይረሞ ብዛዕባ ሓድነትና ንዛረብ። ገብርቲ እከይ ዝነዝሕዎ መናውሒ መባዝሒቲ ማዕከናቶም ኣይንኹን። ብዛዕባ ሓድነትና ንዛረብ። ብሓይሊ ሓድነት ሚዛን ሓይሊ ህግዲፍ ብሓንቲ ረፍዲ ክቅየር ዝኽእል’ዩ። ሓድነት ኣህዛብ ኣብ ተሞክሮ ካብ ዘርኣዮ ክዕገት ዘይክእል ነባሪ ሓይሊ እዩ። ኣብ ሓድነትና ኩሉ ኣሎ። ኣብ ሓድነትና ፍትሒ፡ ሰላም፡ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ፡ ክብረት፡ ሓይሊ ተሰማዕነት፡ ተፈላጥነት ልዕሊ ኩሉ ከኣ ድሕነት ህዝብና ሃገርን ኣሎ።
ካብኡ ብዝተረፈ እንተስ ሙሉእ ኤርትራዊ ሓድነት ይሃሉ’ምበር ካልእ ዝመጸ እንተመጸ ዘጠራጥር የብሉን። ብዓንተቡኡ’ውን ህዝብና ንተግባራት ጸላኢ እንዳተዓዘበ መደባቱ ቀዳምነት ብምሃብ ሓድንቱ ብምድልዳል ንውዲታት ጸላኢ ሰባቢሩ ዝተዓወተ። ሎሚ ከኣ ከም ቀደም ብዛዓብ ሓድነት ህዝብና እንተዛሪብናን እንተጺሒፍናን፡ ተዛሪብናን ጽሒፍናን ከኣ ከንድምዕ ብግብሪ ክንሰርሓሉ ብዝያዳ ከርብሓናን ክጠቅመናን ዝኽእል።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝክርን ንስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ሰዲህኤ


text:
መራሕቲ ተቓውምቲ ጁብቲ ድሕሪ ናይ ሎማዕንቲ ዓርቢ ዝፀውዕዎ ፀረ መንግስቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ብዙሕ ህዝቢ ኣይተረኸበሎምን።
ቅድሚ ክልተ ሰሙናት ኣብ ዋና ከተማ ጁቡቲ ካብ 5 ክሳብ 15 ሽሕ ተቓወምቲ ኣሰሊፎም ዝነበሩ መራሕቲ ተቓወምቲ ጁብቲ ሎሚ ግን ሰማዓይ ኣይረኸቡን።
ጁቡታዊያን ኣብ'ቲ ድሕሪ ናይ ዓርቢ ስርዓተ-መስጊድ፣ ፕሬዝዳንት ኦማር ጊሌ ካብስልጣኖም ንኽወርዱ ንምሕታት ዝተፀወዐ ሰልፊ ብበዝሒ ኣይተረኽቡን።
ምንስትሪ ጉዳይ ወፃኢ ጁብቲ ሞሓመድ ዓሊ ዩሱፍ ብወገኖም ሰልፊ ከምዘይተኻየደ ይዛረቡ።
‘’እቲ ህዝቢ ፃውዒት መንግስቲ ኣኽቢሩ’ሎ።ካብ ገዝኡ ኣይወፀን’’ይብሉ እቶም ምንስትር።
ብካልእወገን መራሒ ተቓዋሚ ኣደን ሮብለ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል እቲ ሰልፊ ምክያዱ ይገልፁ። ብምቕፃል እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፈሺሉ እዩ ዝብሃል ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ይብሉ።ብምስዓብ ’’ኣብ ሓደ ቦታ ሓይልታት ፀጥታ ዘንብዕ ጋዝ ክትኩሱ እንተለው ሓይልታት ሰራዊት እውን ኣብኡ ነይሮም’’ይብሉ።
ኣብቲ ቦታ ዝተረኸበ ሪፖርተር ድምፂ ኣሜሪካ ሓይልታት መንግስቲ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንኸይካየድ ብዝግባእ ምቁፅፃሮምን ብዙሕ ሰብ ከምዘይወፀን ኣረጋጊፁ’ሎ።


text:
ናይ ኦሮሚያ ቤት ምኽሪ /ጨፌ ኦሮሚያ/ ሎም ቅነ ኣብዘካየዶ ኣኼባ እዩ ካብ ኣዋጅ ከተማታት ክልል ኦሮሚያ ንሰለስተ ዓንቀጻት ሰሪዙ’ሎ።ናይዚ ምኽንያት ካብ ግንዛበ ምንኣስ ኣብቲ ሕብረትሰብ ዝተፈጥረ ምጥርጣር ንምውጋድ ምዃኑ ናይ ክልል ኦሮሚያ ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽንን ኣቶ ፈቃዱ ተሰማ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ተቓዋሚ ውድብ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ግን እቲ ኣዋጅ ህዝቢ ስለዘይተዘራረበሉ ምሉእ ብምሉእ ክስረዝ ኣለዎ ኢሉ’ሎ።።
ዋላ’ዃ ጠቓሚ እንተኾነ እቲ ህዝቢ ክሳብ ዘይደለዮ ደው ክብ ኣለዎ ክብል ናይቲ ክልል ቤት ምኽሪ ምውሳኑ ኣቶ ፈቃዱ ይገልጹ።
ካብዝተዘረዙ ኣንቀጻት ሓደ ውህደት ከተማታት ዝምልከት እዩ።
ቤት ምኽሪ ክልል ኦሮሚያ ቅድሚ ሕጂ እውን ብተመሳሳሊ ናይ ኣዲስ ኣበባን ከተማታት ፍሉይ ዞባ ኦሮሚያን ናይ ሓባር ማስተር ፕላን ተግባራዊ ንከይኸውን ምውሳኑ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እንቋዕ ናብ በዓለ ዕርገት ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላም ኣብጽሓና!
በዓለ ዕርገት፥ ሓደ ካብ ትሽዓተ ዓበይቲ በዓላት ኮይኑ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ምስ ተንሥአ ድኅሪ ኣርብዓ መዓልቲ ናብ ቀደም ክብሩ ከምዝተመለሰ ወይ ከም ዝዓረገ ዝገልጽ ዕለት እዩ። ኣብ ኣርብዓ መዓልቲ ንደቀ መዛሙርቱ መጽሓፈ ኪዳን መሃሮም፣ ብጉባኤ ሠለስተ ሳዕ ማለት ናይ ትንሣኤ፡ ኣግብኦተ ግብርን ናይ ጥብርያዶስንተራእዮም። ብሓፈሻ ድማ ዓሠርተ ሓደ ጊዜ ተራእዮም። ዮሓ. 21፡14
ቅድሚ ዕርገቱ፡ ንደቀ መዛሙርቱ “አንትሙሰ ንበሩ ሀገረ ኢየሩሳሌም እስከ ትለብሱ ኃይለ እምአርያም”/ ንስኻትኩም ግና ካብ ላዕሊ ኃይሊ ክሳብ እትለብሱ ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም ጽንሑ” ብምባል ናብ ቢታንያ ወሲዱ፡ ኢዱ ኣንቢሩን ባሪኹን ክሳብ ፓትርያርክነት ዘሎ ሥልጣነ ክህነት ሃቦም። ክዓርግ ከሎ ናይ ክብሩ መግለጺ ዝኾነ ደመና ተቐበሎ፣ብርቀት ዘይኮነስ ብርሕቀት ካብ ኣዕይንቶም ተሠወረ።
ንሳቶም ድማ ኣንቃዕሪሮም ክርእዩ ከለዉ፡ ካብቶም ብሓጐስ ብዕልልታን ብዝማሬን እናኣመስገኑ ዕርገቱ ንምኽባር ዝተረኽቡ ኣእላፍ መላእኽቲ ፃዕዳ ክዳን ዝተኸድኑ ክልተ መላእኽቲ “ኣቱም ሰብ ገሊላ ስለምንታይ ናብ ሰማይ እናጠመትኩም ደው ኢልኩም ኣለኹም፧ እዚ ካባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ ጐይታ ኢየሱስ ከምቲ ናብ ሰማይ ክዓርግ ከሎ ዝረአኽምዎ ከምኡ ጌሩ ከኣ ክመጽእ እዩ በልዎም።
(ግብ. 1፡9-11) እዞም ቅዱሳን ቤተ ሰብ እግዚአብሔር ከኣ ንእግዚአብሔር እናኣመስገኑን እናወደሱን ኵሉ ሳዕ ኣብ ቤተ መቅደስ ይነብሩ ነበሩ። (ሉቃ. 24፡53)። ቅዱሳን ሓዋርያት ካብዛ ዕለት’ዚኣ ጀሚሮም ንጐይታ ብዓይነ ሥጋ ዘይኮነስ ብዓይነ ሕሊና እናረኣዩ፡ ብግብሩ ዘርኣዮምን ብቓሉ ዝኣዘዞምን እናሓሰቡን እናኣስተንተኑን ኣሰሩ ስዒቦም ሠናይ ተጋዲሎም ጕዕዞኦም ፈጸሙ።
ዕርገት፥ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቐዲሙ ብቅዱሳን ነቢያት ተነጊሩ ነይሩ እዩ። ሃብተ ትንቢት ተዋሂብዎ ንዝረኃቐ ኣቕሪቡ ንዝረቐቐ ኣጕሊሑ ዝተዛረበ ቅዱስ ዳዊት “ዓርገ እግዚአብሔር በይባቤ/ እግዚአብሔር ብዕልልታ ብደሃይ መለኸት ዓረገ” (መዝ. 47፡5) ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ተነበየ።
እዚ ቃል ትንቢት ምሥጢረ ተዋሕዶ ዝገልጽ እዩ። እዚ ድማ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ብሓፂር ቁመት፡ ብጸቢብ ደረት ተወሲኑ ግብረ ምድኃን ኣብ መስቀል ምስ ፈጸመ ብሞቱ ንሞት ስዒሩ ካብ ዝትንሥእ ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ፡ እቲ ውሱንን ትሑትን ዝነበረ ሥጋ ብተዋሕዶ ንዝረኸቦ ክብሪ ልዕልና ንምግላጽ እዩ። ‘ዓርገ እግዚአብሔር’ ብምባል’ውን ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽነት መስኪሩ ኣሎ። ኣቦና ሄኖክ ኮነ ነቢይ ኤልያስ ዝዓረጉ ብሥልጣኖም ዘይኮነስ ብእግዚአብሔር እዮም። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ እግዚአብሔር እዩ እሞ ብኣምላኻዊ ሥልጣኑን ኃይሉን ንሞት ስዒሩ ከም ዝተንሥአ፡ እንሆ ዝዓረገ’ውን ብኃይሉን ሥልጣኑን እዩ። ዘፍ. 5፡24 ፣ 2ይ ነገ. 2፡11 ።
ከምኡ ውን “ዓረገ ውስተ አርያም ፄዊወከ ፄዋ/ ናብ ላዕሊ ደየብካ ምርኮ ማረኽካ ኣብ እግዚአብሔር ኣምላክ ኪነብሩስ ካብ ሰብ ካብቶም ተጻረርቲ እኳ ውህበት ተቐበልካ።” (መዝ. 68፡18) ብምባል እግዚአብሔር ወልድ ናብዚ ዓለም ዝመጻሉ ዕላማ ብሓፂሩ ኣረዲኡና ኣሎ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ውን “ናብ ላዕሊ ምስ ደየበ ምርኮ ማረኸ ንሰብ ውን ውህበት ሃበ። ንሱ ገሊኦም ሓዋርያት፡ ገሊኦም ድማ ነቢያት፡ ገሊኦም ከኣ ወንጌላውያን፡ ገሊኦም ውን ጓሶትን መምህራንን ኪኾኑ ሀበ ይብል።” (ኤፌ. 4፡8-14) ካብዚ እንርድኦ ደጊምና ንፍቓድ ሥጋናን ነፍስናን ናብ ምርኮ ሰይጣን እንተዘይኣግዚእና ከምኡ’ውን ኣብታ እግዚአብሔር ዝምለኸላ ክብሩ ዝግለጸላ መኅደሪት ስሙ ዝኾነት ቤተ መቅደስ እንተጸኒዕና ከምቲ ቅዱሳን ሓዋርያትን መምህራን ሊቃውንትን ዝተዓደልዎ ጸጋ ከምእንዕደል እዩ። ግብ. 2፡1-47።
ስለዚ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “. . . ሥፍራ ከዳልወልኩም እኸይድ ኣሎኹ” ከምዝበለና (ዮሓ. 14፡2) ናብታ ዘለዓለማዊት መንበሪና ከምእንኸይድ ተረዲእና ነዛ ጊዜያዊት ዓለም ንዒቕና ንፍቓድ ሥጋና ስዒርና ነታ ሰማያዊት ርስትና ክንጥምት ይግብኣና። (ፊልጵ. 3፡20)
ነዚ ንምግባር እግዚአብሔር ብጸጋኡ ይደግፈና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!