text:
ዝሓለፈ ሰንበት፡ 3 ሚያዝያ፡ መንግስትና ካብ ኣገልሎት (ግዱድ ዕስክና) ከምልጡ ኢሎም ካብ ተሰቒሎመን ዝነበሩ ናይጽዕነት መኪና ዘሊሎም ክሃድሙ ንዝፈተኑ መንእሰያት፡ ከምቲ ኣብ ዶባት ኤርትራ ዝገብርዎ፡ ብብረት ተኩሶም ሰብ ከም ዝጎድኡን፡ ካብቶም ዝተጎድኡ ድማ ዝሞቱ ከምዘለው ውን ብዝተፈላለየ ምንጭታት ክንገር ቀንዩ።
ጋዜጠኛ ማርቲን ፕላውት፡ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ብዝረኸቦ ሓበሬታ መሰረት፡ ክሳዕ ሕጂ ዝተፈልጠ 29 ሰባት ከም ዝጎድኡ፡ ካብኣቶም ሽዱሽተ ብቕጽበት ክሞቱ ከለዉ ካልኦት 5 ድማ ኣብ ሕክምና ከምዝሞቱ፣ እቶም ዝተረፉ ድማ ኣብ ‘ሆስፒታል’፡ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ሓለዋ ከምዘለዉ ሓቢሩ። ማርቲን ኣብ ጽሑፉ ናይቶም ዝሞቱ ናይ ኩሎም ኣስማት ኣለኒ፡ ቤተሰብ ክሳዕ ዘይተርኡ ግና፡ ናይቶም ቤተሰቦም ዝተረድኡ ጥራይ ክነግርየ ብምባል ናይ ክልተ መንነት ገሊጹ፡ ንሳቶም ድማ፦
- ጨዓይ ሃብተስላሴ ገብረመስቀል -- ኣብኡ፡ ኣቶ ሃብተስላሴ፡ ኣብ ዓዲ ጓዕዳድ ዝቕመጡ ናይ እንዳ ዓለባ ሰራሕተኛ ‘ዮም።
- ያፍየት ፍስሃየ መንገሻ -- ኣብኡ ኣቶ ፍስሃየ ኣብ ማይተመናይ ዝቕመጡ ኮይኖም ምስ መጎዓዝያ ዝተተሓሓዘ ስራሕ ‘ዮም ዝሰርሑ።
እዞም ክልተ መወትቲ ካብቶም ክሃድሙ ክብሉ ዝተቐትሉ ኣይኮኑን፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብቲ ከባቢ ስለ ዝነበሩ ዝተለከሙ ግለሰባትዮም።
ካብቶም ተጎዲኦም ኣብ ሕክምና ዘለው 18 ሰባት ድማ፡ ናይ 10 ሰባት ኣስማቶም ከምዚ ዝስዕብ ይዝርዝር፦
- ዳዊት ሚካኤል
- ኣብራሃም ፍሰሃ
- ሃብቶም ግርማይ
- መድሃኔ ገብረመድህን
- ቢንያም ዘርኣይ
- ዮናስ ጠዓመ
- ሰዓረ ወልዳይ
- ዮናታን ዓንደሚካኤል
- ባሲልዮስ ዘምህረት
- ሳሙኤል ተክኤ
ናብቲ ኣርእስቲ ጽሑፈይ ክመለስ፡ መንግስትና ነቶም ብግፍዒ ዝቐተሎም ግለሰባት “ስውኣት” ብምባል’ዩ ክጽውዖም፡ እዚ ድማ’ዩ ዝገርም ነገር። ብመሰረት መንግስትና ነቶም ግዳያት “ስውኣት” ይብሎም፡ ከም ኡ ድማ ነቶም ምስ መንግስቲ ኮይኖም ሰብ ዝቐትሉ ኣብ ዝሞቱላ መዓልቲ “ስውኣት” ይብሎም። ቀታሊን ተቐታልን ስው ኣት ዮም። ዘስደምም።
እዚ ድሕሪ ሞትካ ዝወሃብ ናይ “መስዋእቲ” ሽመት፡ ንመንግስትና ኣዝዩ ‘ዩ ዝጠቕሞ። ማለት ቤተሰብ ግዳያት-መንግስቲ፡ ወገኖም ከም ገበነኛ፡ ከም ሓደ ዓማጺ ሰብ ብኢድ መንግስቲ ተቐቲሉ ክነሱ፣ መንግስትና ብወገኑ፡ ብዘዕባ’ቲ ዝቐተልዎ ከም ሓደ ምስኦም ዝነበረ፡ ከም መሳርሕቶም ቆጺሮም “ስውእ” ይብልዎ። በዚ ኸምዚ፡ ነቲ ክፉእ ስርሖምን ነቲ ብከንቱ ዝጠፍኤ ህይወትን ከነኣእስዎ ይሕግዞም። ወረ ምንእኣስ ጥራይ ኣይኮነን፡ “ጅግና”፡ “ሓበን”፡ ወዘተረፈ ቃላት ኢናተጠቀሙ... ካብኡ ሓሊፉምውን “ ሕድሪ ሰማእታት” እናበሉ ነቲ ዝገበርዎ ገበን ምንእኣሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብኡ ሓሊፎም ንዕኦምሓደ ጠቓሚ ባእታ ገይሮምዎ ‘ዮም። በዚ መሰረት ሓደ ዓሰርተ ወይ ዕስራ ‘ስውኣት’ እንተወሰኹ፡ ንመንግስትና ይጠቕሞም እምበር ኣይጎድኦ ምንይ’ዩ።


c: text/html

text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዕለት፦ 29 ታኅሣሥ 2009 ዓ.ም.ግ
7 ጥሪ 2017 ዓ.ም.ፈ.
ቃለ ቡራኬ በዓለ ልደት
“ ሕዝብ ዘይነብር ውስተ ጽልመት ወጽላሎተ ሞት ብርሃን ዓቢይ ሠረቀ ላዕሌሆሙ/
እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፣ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም” (ኢሳ. 9፡2)
ኣብ ቀረባ ውሽጢ ሃገርን፡ ኣብ ርሑቕ ወፃኢ ሃገራትን ዘለኹም ክቡራን ሕዝበ እግዚአብሔር፣ ከምኡ’ውን ብሓፈሻ ኵልኹም ደቂ ሃገር እንቋዕ ናብ ብርሃነ ልደት ጐይታናን ኣምላኽና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላም ኣብጽሓና!
ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ካብ ኣዳምን ሔዋንን ጀሚሩ ንኃሙሽተ ሽሕን ኃሙሽተ ሚእትን ዓመት ኵሉ ሰብ ንጸልማት ኃጢኣት ክስዕር ዘይክእል ማኅደር ጸልማት ኮይኑ ኣብ ጸልማት ሕይወትን መግዛእቲ ሞትን ይነብር ነበረ። (ሮሜ 5፡14) እንተኾነ ግና መፍቀሬ ሰብ እግዚአብሔር፡ ኣዳምን ደቁን ኣብ ጸልማት ሕይወት ወዲቖም ንኸይተርፉ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ከምዘድኅኖም ኣተስፈዎም።
በዚ ተስፋ’ዚ ኸኣ ቀዳሞት አበውን፡ ሀብተ ትንቢት ዝተዋህቦም ቅዱሳን ነቢያትን ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሑ፡ ካብ ብርሃን ዝተረኽበ ብርሃን እግዚአብሔር ወልድ “ተገለጽ፡ ውረድ፡ ተወለድ” እናበሉ ብተስፋ ይጽበዩ ነበሩ። እንሆ ድማ ነታ ኣብ ጸልማት ኃጢኣትን ጽላሎት ሞት ክሕደትን ዝነበረት ዓለም ንምብራህ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃን ዓለም ንምዃን ፍጹም ሰብ ኮይኑ ተወልደ።
በዚ ልደቱ ኸኣ እግዚአብሔርን ሰብን ፡ ሰብን መላእክትን ፡ ሕዝብን ኣሕዛብን ፡ ሥጋን ነፍስን ዝተዓረቑሉ ፡ ብሥራት ድኅነት ዝተኣወጀሉ፡ ‘ስብሓት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥመረቱ ለሰብእ’ እናበሉ ሰብን መላእኽትን ብሓድነት ዘመስገንሉ እዩ። ከምኡ’ውን እቶም ብኮከብ እናተመርሑ ብወገን ምሥራቕ ዝመጽኡ ሰብአ ሰገል ንኣምላኽነቱ ዝግባእ ሰጊዶም ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ገጸ በረኸት ዝሃብሉ እዩ።
ብሓፈሻ እዚ ዕለት’ዚ ካብ እግዚአብሔር ርሒቖም ኣብ ጸልማት ኃጢኣት ዝነበሩ ሕዝብን ኣብ ኣምልኾ ጣዖት ክሕደት ዝነበሩ ኣሕዛብን ብርሃን ክርስቶስ ንምርኣይ ዘበቕዕሉ በዓለ ልደት በዓል ሓጐስን ተድላን ፡ በዓል ፍቕርን ሰላምን ፡ በዓል ሓድነትን ሥምረትን እዩ።(ሉቃ ምዕራፍ ፪ ቁጽሪ ፲፬)
ስለዚ ክቡራንን ክቡራትን ሕዝበ እግዚአብሔር እግዚአብሔር ኣምላኽና ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ ንምግላጽ ሥጋ ተዋሒዱ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ብርሃንና መሊስልና፡ ደቂ ብርሃንን ደቂ መዓልትን ክንከውን ከምኡ ድማ ኣብ ብርሃን ክንነብር ጸጋ ሂብና እዩ እሞ ንሓድሕድና ብምፍቃር ንጽገማት ወገናትን ብሕጋዝ ንዝዓረቑ ብምኽዳን ንዚጠመዩ ብምዕንጋል ንዝሓመሙ ብምብጻሕ በዓልና እና ኣብዓልና ትእዛዛቱ ክንፍጽም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሓደራ ትብል።።
እግዚአብሔር ኣምላኽና ብዓይኒ ምሕረቱ ጠሚቱና በደልናን ኣበሳናን ከይጸብጸበ ንሃገርና ሰላምን ርግኣትን ሂቡ ብጥሉል ክራማትን ብርኩት ቀውዕን ኣሰንዩ ናብዚ ዘብጻሓና ክብርን ምስጋናን ይኹኖ።
ልዑል እግዚአብሔር ርሑስ በዓል ልደት ይግበረልና!
በዚ ክቡር በዓለ ልደቱ ንቤተ ክርስቲያንና ብሃይማኖት የጽንዓልና፣
ንሃገርና ኤርትራ ብረድኤት ይባርኸልና፣
ንሰበ ሥልጣንና ጥበብን ምስትውዓልን፡ ከምኡ’ውን ነቶም ኣብ ሓለዋን ሕንፀትን ሃገር ንዘለዉ ኃይሊ ይዓድለልና፣
ንዅሎም ኣብ ሕማምን መከራን ዘለዉ ወገናትና ፍጹም ትዕግሥትን ጽንዓትን ይሃበልና፡
ብሓፈሻ ንሕዝብናን ንዅሉ ዓለምን ሰላሙ ከብዝኃልና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና!
ብፁዕ አቡነ ሉቃስ
ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ !!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብ ከባቢ ዓለም
ስጳኛ
ሓንቲ ጕጅለ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ እቲ ትሽዓተ ሰባት ዝቐተለ፡ ብዙሓት ከኣ ዘቝሰለ ብ2011 ኣብ ደቡባዊ ስጳኛ ኣብ እትርከብ ከተማ ሎርካ ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ብሰንኪ ንጥፈታት ሰባት ኪኸውን ከም ዚኽእል እያ እትኣምን። እቶም ተመራመርቲ ስነ መሬት፡ እቲ ሓደገኛ ምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ኣብቲ ንመስኖ ተባሂሉ ኻብ ትሕቲ መሬት ብዙሕ ማይ እተወስደሉ ኸባቢ ዘጋጠመ ምዃኑ ተገንዚቦም እዮም።
ቻይና
ቻይናውያን በጻሕቲ ሃገር ብ2012 ኣብ ዝገበርዎ ኣህጉራዊ ዙረት፡ 102 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ኣውጺኦም። ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ውድብ ቱሪዝም ዓለም ከም ዝገለጾ፡ እዚ ኣሃዝ እዚ፡ ንቻይና ኻብተን ንኣህጉራዊ ቱሪዝም ገንዘብ ዜውጽኣ ሃገራት፡ ማለት ካብ ጀርመንን ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካን ክብ ኣቢልዋ ኣሎ። ካብ ነፍሲ ወከፍ እዘን ክልተ ሃገራት ዝመጹ ኣህጉራውያን በጻሕቲ ሃገር፡ ኣስታት 84 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ እዮም ዜውጽኡ።
ጃፓን
ኣብ ሕክምናዊ መጽሔት ብሪጣንያ (BMJ) ብዝቐረበ ጸብጻብ መሰረት፡ ኣብ ኣስታት 68,000 ጃፓናውያን፡ ብገምጋም ናይ 23 ዓመት መጽናዕቲ ተኻይዱ። ተመራመርቲ ኸም ዝገለጽዎ፡ ካብ 1920 ክሳዕ 1945 ኣብ ዝነበረ ዓመታት ካብ እተወልዳ ኣንስቲ፡ ዕምሪ እተን ቅድሚ 20 ዓመት ዕድሚአን ሽጋራ ኼትክኻ ዝጀመራ፡ ካብተን ዘየትክኻ ኣንስቲ ብገምጋም ብዓሰርተ ዓመት ይትሕት፣ ዕምሪ እቶም ሽጋራ ዜትክኹ ሰብኡት ከኣ ካብቶም ዘየትክኹ ብሸሞንተ ዓመት ይትሕት።
ማውሪታንያ
ፌስታል ናብ ውሽጢ ሃገር ከይኣቱ፡ ከይስራሕ፡ ወይ ከይዝውተር ተኣገደ፣ እዚ ኸኣ እንስሳታት ባሕርን ምድርን ነቲ ፌስታላት በሊዖም ምእንቲ ኸይሞቱ እዩ። መንግስቲ፡ ኣብ ክንዲ ፌስታል፡ ብቐሊሉ ኺብስብስ ዚኽእል ሳንጣታት ኪዝውተር የተባብዕ ኣሎ።
ዓለም
ኵነታት ኣየር ብዘስዓቦ ዕንወት ምኽንያት፡ ኩባንያታት መድሕን ኣብ ዓመት 50 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ የውጽኣ። እቲ ዚወጽእ ገንዘብ፡ ዝቕባበ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ኺጽብጸብ ከሎ፡ ካብ 1980ታት ንነጀው ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓሰርተ ዓመት ልዕሊ ዕጽፊ እዩ ዚውስኽ።


text:
ኣብ ውሽጢ 10 ወርሒ ናይ`ዛ ሒዝናያ ዘለና ዓመተ ጥራይ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ ኣህጉር ኤውሮጳ ከምዝኣተዉ ላዕለዋይ ወኪል ንጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ።
ብመሰረት ሓበሬታ እቲ ላዕለዋይ ወኪል፥ ካብ ወርሒ ጥሪ 2016 ፣ ዛጊት 510 ሽሕ ኤስያውያንን ኣፍሪቃውያንን ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ ኤውሮጳ ከምዝኣተዉ፥ ኣብ`ዚ ተዋሂቡ ዘሎ ኣሃዝ ከኣ ኤርትራውያን ካብ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተመዝገበ ኩጽሪ ከምዘይውሕድ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ጠቕላላ ብዝሒ ናይ`ቶም ኣብ 2015 ብተመሳሳሊ ጉዕዞ ናብ ኣህጉር ኤውሮጳ ዝኣተዉ ስደተኛታት ኣስታት 1.3 ሚልዮን ምንባሩ ዘዘኻኸረ መግለጺ ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፥ ኣብ ውሽጢ 9 ኣዋርሕ ናይዛ ሒዝናያ ዘለና ዓመት ናብ`ታ ኣህጉር ዝኣትው ስደተኛታት ምስ ኣብ ውሽጢ 9 ኣዋርሕ ናይ ዓመተ 2015 ናብ ኤውሮጳ ዝኣተወ ብዝሒ ስደተኛታት ክነጻጸር እንከሎ ኣዚዩ ከምዝነከየ ኣረዲኡ።
ኣብ ሶርያ ዘሎ ኲናት፥ ኣብ ኣፍጋኒስታን ዘሎ ጸጥታዊ ውድቀት፥ ኣብ ኤርትር ሰሪቱ ዘሎ ዝተራቐቐን ገዚፍን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፥ ከምኡ`ውን ኣብ ሶማልን ደቡብ-ሱዳንን ነባሪ ፍታሕ ተሳኢንዎ ዘሎ ዘቤታዊ ግርጭት – ዜጋታት እተን ሃገራት ብልዑል ቊጽሪን ብዘይውሑስ መኣዝንን ናብ ስደት ከምርሑ ደፋኢ ተራ ይጻወት ምህላዉ ዝገልጹ ጸብጻባት፥ ማሕበረሰብ ዓለም ነቶም ጠንቅታት ኣለልዩ ነባሪ ፍታሕ ክውን ክገብር ከምቲ ዝድለ ይሰርሕ ከምዘየለ የገንዝቡ።


text:
ገበር | ሰባት ንኣምላኽ ከም ዘየፍቅርዎ ዚገብሮም ሓሶታት
ሓራ ኸተውጽኣካ እትኽእል ሓቂ
ሓደ መዓልቲ፡ የሱስ፡ ኣብ የሩሳሌም ከሎ ብዛዕባ እቲ ኣቦኡ ዝዀነ የሆዋ ይዛረብን ነቶም ሓሰውቲ መራሕቲ ሃይማኖት የቃልዖምን ነበረ። (ዮሃንስ 8:12-30) ኣብቲ እዋን እቲ እተዛረቦ ዘረባ፡ ነዚ ሎሚ ኣስፋሕፊሑ ዘሎ ብዛዕባ ኣምላኽ ዚገልጽ እምነት ብኸመይ ክንምርምሮ ኸም እንኽእል ይምህረና እዩ። የሱስ፡ “ኣብ ቃለይ እንተ ጸናዕኩም፡ ብሓቂ ደቀ መዛሙርተይ ኢኹም፣ ንሓቂ ኽትፈልጥዋ ኢኹም፣ እታ ሓቂ ድማ ሓራ ኸተውጽኣኩም እያ” በለ።—ዮሃንስ 8:31, 32።
የሱስ፡ “ኣብ ቃለይ እንተ ጸናዕኩም” ብምባል፡ ገሊኡ ሃይማኖታዊ ትምህርትታት “ሓቂ” እንተ ዀይኑ ንኽንግምግም ዚሕግዘና መለክዒ እዩ ሂቡ። ብዛዕባ ኣምላኽ ዚገልጽ ሓሳባት ክትሰምዕ ከለኻ፡ ‘እዚ ሓሳባት እዚ ምስ ቃላት የሱስን ምስ ምሉእ ቅዱሳት ጽሑፋትን ይሳነ ድዩ፧’ ኢልካ ንገዛእ ርእስኻ ሕተታ። ነቶም ንሃዋርያ ጳውሎስ ኪዛረብ ከሎ ዝሰምዕዎን ‘እዚ ነገር እዚ [ማለት እቲ እተማህርዎ ነገራት] ከምኡ እንተ ዀይኑ ምእንቲ ኺፈልጡ ንቕዱሳት ጽሑፋት መዓልቲ መዓልቲ ዝመርመርዎን’ ሰባት ምሰሎም።—ግብሪ ሃዋርያት 17:11።
እቶም ኣብታ ናይ መጀመርታ ዓንቀጽ እተጠቕሱ ማርኮን ሮሳን ሬሞንድን፡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰይኖም ንመጽሓፍ ቅዱስ ብምጽናዕ፡ ነቲ ዚኣምኑሉ ነገራት ብጥንቃቐ መርሚሮምዎ እዮም። እሞኸ እንታይ ተማሂሮም፧
ማርኮ፦ “ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መምህርና፡ ነቲ ኣነን ሰበይተይን ዝነበረና ነፍሲ ወከፍ ሕቶታት፡ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት መለሰልና። በዚ ኸምዚ፡ ንየሆዋ ዘላትና ፍቕሪ ኽትዓቢ ጀመረት፣ ንሓድሕድና እውን ብዝያዳ ተቐራረብና።”
ሮሳ፦ “ኣብ ፈለማ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንኣምላኽ ብሰብኣዊ ኣተሓሳስባ ኺገልጾ ዚፍትን፡ ናይ ፍልስፍና መጽሓፍ እዩ ዚመስለኒ ነይሩ። ቀስ ብቐስ ግና፡ ንሕቶታተይ ከም ዚምልሶ ፈለጥኩ። ሕጂ የሆዋ ጋህዲ ዀይኑለይ እዩ። ክትተኣማመነሉ ዝኽእል ኣካል እዩ።”
ሬሞንድ፦ “ብዛዕባኡ ንኽፈልጥ ምእንቲ ኺሕግዘኒ፡ ናብ ኣምላኽ ጸለኹ። ድሕሪኡ ብዙሕ ከይጸንሐ፡ ኣነን ሰብኣየይን መጽሓፍ ቅዱስ ከነጽንዕ ጀመርና። ኣብ መወዳእታኡ፡ ብዛዕባ የሆዋ እቲ ሓቂ ፈለጥና። እንታይ ዓይነት ኣምላኽ ምዃኑ ብምፍላጥና፡ ኣዚና ኢና ተሓጒስና።”
መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ዚገልጽ ሓሶት ጥራይ ኣይኰነን ዜቃልዖ፣ ብዛዕባ እቲ ዚስሕብ ባህርያት ኣምላኽ እውን ይገልጽ እዩ። መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ቓል ስለ ዝዀነ፡ ነቲ “ብኣምላኽ ብለውሃት እተዋህበና” ነገራት ንኽንፈልጦ ይሕግዘና እዩ። (1 ቈረንቶስ 2:12) መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ንኣምላኽን ንዕላማኡን ንመጻኢናን ብዚምልከት ዚለዓል ልሙድ ግናኸ መሰረታዊ ሕቶታት ብኸመይ ከም ዚምልሶ ንምንታይ ዘይትምርምር፧ ንገሊኡ ኻብዚ ሕቶታት ዚኸውን መልሲ እንተ ደሊኻ፡ ኣብቲ www.jw.org ዚብሃል ወብ ሳይትና፡ ኣብ ትሕቲ “Bible Teachings > Bible Questions Answered” (“ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ > መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ”) ርአ። ብዘይካዚ፡ ኣብቲ ወብ ሳይትና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንኽትምሃር ክትሓትት ትኽእል ኢኻ፣ ወይ ከኣ ንሓደ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ክትሓትቶ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ እንተ ጌርካ፡ ብቐሊሉ ንኣምላኽ ከም እተፍቅሮ ርግጸኛታት ኢና።


text:
ብጨፍጫፍነቱ ዓለም ንዝፈለጦ ጣሊያናዊ ሮዶልፎ ግራዚያኒ ናይ መዘከርታ ሓውልቲ ምስርሑ ኣዝዩ ዘጉህን ዘሕዝንን እዩ ክብሉ ፕሬዝዳንት ማሕበር ሓርበኛታት ጀጋኑ ኢትዮጵያ ሊቀ ትጉሃን ኣስታጥቄ ኣባተ ኣፍሊጦም።ልዕሊ 30 ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ሓደ ማዕልቲ ዝተጨፍጨፍሉ መበል 76 ዓመት ሎማዕንቲ ተዘኪሩ ውዒሉ’ሎ።
ልክዕ ከም ሎሚ ቅድሚ 76 ዓመት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሞት ዝነገሰላ ዕለት ነይራ።ኢትዮጵያዊያን ሓርበኛታት ኣብርሃም ደቦጭን ሞገስ ኣስገዶምን ካብ ዝፈተኑዎ ናይ ቕትለት ፈተነ ዘምለጠ ጣሊያናዊ ኣዛዚ ሰራዊት ሮዶልፎ ግራዚያኒ ዝወሰዶ ናይ ሒነ ምፍዳይ ስጉምቲ መዳርግቲ ኣይነበሮን።
12 ለካቲት 1929 ዓ/ም ልዕሊ 30 ሽሕ ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ተጨፊጢፎም፣ገዛውቶም እውን ነዲዱ።ካልኦት እውን ንመረበቶም ገዲፎም ተሰዲዶም።ናይዞም ሰማእታት እዚኦም ከምቲ ልሙድ ሎማዕንቲ እዞም ሰማእታት እዚኦም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተዘኪሮም ውዒሎም ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት መደረ ዘስምዑ ናይ ጥንታዊት ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት ማሕበር ጀጋኑ ሓርበኛታት ሊቀ ትጉሃን ኣስታጥቄ ኣባተ ናይቲ ጭፍጨፋ ቀንዲ ተዋስኣይ ዝነበረ ግራዚያኒ ዝፈፀሞ ግፍዒ ኣዘኻኺሮም።
ግራዚያኒ ብቤት ፍርዲ ሓዊሱ ዝተወገዘን ዝተፈረዶን ገበነኛ እዩ ኢሎም።ነዚ ሰብ እዚ ኣብ ጣሊያን ዝተውሃቦ ክብርን ዝተተኸለሉ ሓውልትን ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ ኢሎም። ዓለም ዝፈለጦ ጨፍጫፊ ሎሚ ንኽብሩ ከምዚ ምስርሑ ኣዝዩ ዘሕዝንን ዘተክዘናን እዩ።’’ንሓዋሩ እውን እንተኾነ ንኢትዮጵያዊያን ጥራሕ ከይኮነስ ንዓለም ዘሸገሩ ጨፍጨፍቲ ክውገዙ እዮም።’’
ነዚ ዕለት ሰማእታት ምኽንያት ብምግባር ሎማዕንቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተዳለወ ናይ ምይይጥ መድረኽ ዝተዛረቡ ተሳተፍቲ ግራዚያኒ ጨፍጫፊ እምበር መዘከርታ ጠጠው ክበለሉ ዘይግባእ ሰብ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ሰማያዊ ፓርቲ ዝቕፅል 30 ለካቲት 2005 ዓ/ም ኣብዚ ጉዳይ እዚ ህዝባዊ ሰልፊ ንምፅዋዕ ውጥን ከምዘለዎ ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ኣረዲኦም።


text:
1ኢየሱስ ብሰንበት ካብ ኣሕሉቕ ፈሪሳውያን ሓደ ናብ ዝኾነ ሰብ እንጀራ ኽበልዕ ምስ ኣተወ ፈሪሳውያን ይጸናጸንዎ ነበሩ። 2እንሆ ዂሉ ኣካላቱ ዝተነፍሐ ሰብኣይ ኣብ ቅድሚኡ ነበረ። 3ኢየሱስ ንሊቃውንቲ ሕግን ፈሪሳውያንን ብሰንበት ምፍዋስስ ግቡእ ድዩ ወይ ኣይግቡእን? ኢሉ ጠየቖም። 4ንሳቶም ከዓ ኣጽቀጡ፤ ንሱ ግና ኣሕውዩ ሰደዶ። 5መሊሱ ድማ፦ ካባኻትኩምከ ኣድጉ ወይ ብዕራዩ ናብ ጕድጓድ እንተ ወደቐ ሽዑ ንሽዑ ብመዓልቲ ሰንበት ዘየውፅኦ መን ኣሎ? ኢሉ ጠየቖም። 6ነዝ ነገርዙይውን መልሲ ሰኣኑሉ። 7ነቶም ንምሳሕ ዝተዓደሙ ድማ ዝለዓለ መቐመጢ እንትመርፁ ምስ ረአየ ከምዙይ ኢሉ ብምስላ ነገሮም። 8 ሓደ ናብ መርዓ እንተ ዓደመካ ኣብቲ ዝለዓለ መንበር ኣይትቀመጥ። ምናልባሽ ካባኻ ዝኸብር ካልእ ተዓዲሙ ኸይኸውን እሞ 9እቲ ንእኡን ንኣኻን ዝዓደመ መጺኡ እዛ ሥፍራ እዚኣ ነዙይ ኅደገሉ› ኸይብለካ፤ ሽዑ እናኃፈርካ ናብ ታሕተዋይ መቐመጢ ኸይትወርድ። 10ምስ ተዓደምካ ኼድካ ኣብ ዝተሓተ መቐመጢ ተቐመጥ። ሽዑ እቲ ዝዓደመካ መጺኡ ዓርከይ! ናብቲ ዝለዓለ መቐመጢ ደይብ ይብለካ፤ ሽዑ ኣብ ቅድሚ እቶም ኲሎም ዕዱማት መቓምጥኻ ኽብሪ ክኾነካ እዩ። 11ርእሱ ዘኽብር ኲሉ ኽዋረድ እዩ፤ ርእሱ ዘትሕት ግና ክኸብር እዩሞ። 12ኢየሱስ ድማ ነቲ ዝጸውዖ ሰብኣይ ከምዙይ በሎ፦ ምሳሕ ወይ ድራር እንተ ገበርካ መሊሶም ከይጽውዑ ኻ እሞ ልቓሕ ምምላስ ከይኾነካ ኣዕርኽትኻ ወይ ኣኅዋትካ ኣዝማድካ ወይ ሃብታማት ጐረባብትኻ ኣይትጸውዕ። 13ምሳሕ እንተ ገበርካስ ድኻታትን ቈራያትን ሓንካሳትን ዕዉራትን ደኣ ጸውዕ። 14ዝፈድዩኻ የብሎምን እሞ ብፁዕ ኽትከውን ብትንሣኤ ጻድቃንውን ክትፍደዮ ኢኻ በሎ። 15ሓደ ኻብቶም ኣብ ማእዲ ተቐሚጦም ዝነበሩ ነዙይ ምስ ሰምዐ ኣብ መንግሥተ ሰማያት እንጀራ ዝበልዕ ብፁዕ እዩ በለ። 16ኢየሱስ ከዓ ኸምዙይ በሎ፦ ሓደ ሰብኣይ ዓብዪ ድራር ገበረ፤ ንብዙኃትውን ዓደመ። 17ጊዜ ድራር ምስ ኮነ ድማ ነቶም ዕዱማት ኲሉ ተዳልዩ እዩ እሞ ንዑ › ኽብሎም ሓሽከሩ ለኣኸ። 18ኲሎም ከዓ ኃቢሮም ከመኻንዩ ጀመሩ። እቲ ቐዳማይ ግራት ዓዲገ ኣለኹ እሞ ናብኣ ወፊረ ኽርእያ ግድን ስለ ዘድለየኒ ይቕረታ ኽትገብረለይ እልምነካ ኣለኹ› በሎ። 19እቲ ኻልኣይ ድማ ኃሙሽተ ጽምዲ ብዕራይ ዓዲገ ኣለኹ፤ ክፍትኖም ክኸይድ እየ እሞ ይቕረታ ኽትገብረለይ እልምነካ ኣለኹ› በሎ። 20እቲ ሣልሳይ ከዓ ሰበይቲ ኣእትየ ኣለኹ እሞ ኽመጽእ ኣይክእልን እየ› በሎ። 21እቲ ሓሽከር ተመሊሱ ነዝ ነገራትዙይ ንጐይታኡ ነገሮ፤ ሽዑ እቲ በዓል ገዛ ተቖጢዑ ነቲ ሓሽከሩ ናብ ኣደባባይን ናብቲ መተኃላለፊ ኸተማታትን ቀልጢፍካ ኺድ፤ ድኻታትን ቈራያትን ዕውራትን ሓንካሳትን ናብዙይ ኣምጽእ› በሎ። 22እቲ ሓሽከር ከዓ ጐይታይ ከምቲ ዝኣዘዝካኒ ገይረ ኣለኹ፤ ይኹን እምበር ሥፍራ ገና ኣሎ› በሎ። 23እቲ ጐይታ ድማ ነቲ ሓሽከሩ ኸምዙይ በሎ፦ ናብ መንገድታትን ፀግዒ ቕጽርታትን ኪድ እሞ ገዛይ ምእንቲ ኽመልእ ግድን ከም ዝመጹ ግበሮም። 24ካብቶም ዝተዓደሙ ሰባት ሓደኳ ንድራረይ ኣይጥዕሞን እዩ እብለኩም ኣለኹ።› 25ብዙኃት ሰባት ምስኡ ክኸዱ እንተለዉ ድማ ምልስ ኢሉ ከምዙይ በሎም፦ 26 ናባይ ክመጽእ ዝደሊ ኣቦኡን እኖኡን ሰበይቱን ደቁን ኣኅዋቱን ኣኃቱን ሕይወቱውን ከይተረፈ እንተዘይጸልአ ደቀ መዝሙረይ ክኸውን ኣይኽእልን እዩ። 27መስቀሉ ፆይሩ ደድኅረይ ዘይስዕብ ደቀ መዝሙረይ ክኸውን ኣይኽእልን እዩ። 28ካባኻትኩምከ ሓደ ኣዳራሽ ክሠርሕ ዝደሊ እሞ ንምውድኡ ዝኣኽሎ ገንዘብ እንተልይዎ ኣቐዲሙ ዘይጽብጽብ መን እዩ? 29- 30እንተዘይኮነ መሠረት ምስ ሠረተ ምውዳእ እንተ ሰኣነ ዝረአይዎ ዂሎም እዝ ሰብ እዙይ ሕንፃ ጀሚሩ ነይሩ ምውዳእ ግና ስኢኑ› እናበሉ ኽሕጭጩሉ ይጅምሩ። 31ወይ ምስ ካልእ ንጉሥ ክዋጋእ ክኸይድ ዝደሊ እሞ ነቲ ብዕሥራ ሽሕ ዝመጾ ብዓሠርተ ሽሕ ክገጥመሉ ዝኽእል እንተኾይኑ ተቐሚጡ ኣቐዲሙ ዘይመክር ኣየናይ ንጉሥ እዩ? 32እንተዘይኮነ ገና ኣብ ርኁቕ እንተሎ ልኡኻት ናብኡ ሰዲዱ ዕርቂ ይጥይቕ። 33ከምኡ ድማ ነፍስ ወከፍ ካባኻትኩም ዘለዎ ዂሉ ዘይኃደገ ደቀ መዝሙረይ ክኸውን ኣይኽእልን እዩ። 34ጨው ጽቡቕ እዩ፤ ጨው መቐረቱ እንተ ጠፍአኸ ብምንታይ የመቅርዎ? 35ንመሬት ኾነ ንድዂዒ ስለ ዘይጠቅም ናብ ደገ ይድርብይዎ። ዝሰምዕ እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ!
Copyright
Learn More


text:
1ዬካፓ ዬሱሴ ካታሞና ጉርዶናይዳ ፆሲ ካኣቱሞ ኮዦ ሃይሶ ኬኤዚ ኬኤዚ ዓኣዻኣና ታጶ ላምዖ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢያ ዒዛና ዎላ ዓኣኔ። 2ዬያጉዲ ሃሣ ፑርቶ ዓያና ኬስኬም ፖዔዞንሢና ሜሌ ዶርዓሢዳፓኣ ፖዔ ላኣላ ዬሱሴ ጊንፆ ዓኣዻኔ፤ ዔያታ፦ ላንካይ ፑርታ ዓያና ኬስኬ ማይራማ፥ 3ሄሮዲሴ ማኣራ ዓኣ ዓሶ ዓይሢ ዎይሣ ኩዛ ጎዖሢ ማቻ ዮሃናንታ ሶሲና ጎዖዞንታ ሜሌ ሚርጌ ላኣሊያ ዓኣኔ፤ ዬንሢ ላኣሎንሢ ዬሱሴና ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢና ፔኤኮ ሚኢሾ ዒንጊ ማኣዳኔ። 4ሚርጌ ዴሬ ካታማፓ ካታማፓ ሙኪ ዬሱሴ ኮራ ቡኪንታዛ ዬሱሴ ኮኦኪንሢና ሂዚ ጌይ ኬኤዜኔ፤ 5“ፔቴ ጎሺ ጎሽካ ዓሲ ዜርሢ ዜርቃኒ ኬስኬኔ፤ ዒዚ ዜርቃኣና ፔቴ ፔቴ ዜርጻ ጎይጾ ዓጫ ኬዲ ሄርቂንቴኔ፤ ካፒያ ሙዔኔ። 6ዛሎ ዜርጻ ሃኣሻ ሳዓይዳ ኬዲ፥ ባቃሌ ዎዶና ሳዖኮ ሚርጌ ዎዑሞ ባኣሢሮ ባቃላ ሃይቄኔ። 7ዓቴ ዜርጻ ሃሣ ዓንጊሢ ቶሻ ባኣካ ኬዳዛ ዓንጊጾ ቶሻ ዎላ ዑጊ ባይዜኔ። 8ሜሌ ዜርጻ ጋዓንቴ ኮሺ ሳዓይዳ ኬዲ ባቃሌኔ፤ ባቃላኣ ዑጊ ፔቴ ፔቴሢ ሚርጌና ዺቢ ዓኣፒ ካፄኔ።” ዬካፓ ዬሱሴ፦ “ዋይዛሢ ኮሺ ዋይዞንጎ!” ጌዔኔ። 9ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ዬሱሴ ኮራ፦ “ዬኖ ኮኦኪንሤሎኮ ቡሊጻ ዓይጌንዴዳይ?” ጌይ ዖኦጬኔ። 10ዬሱሴ ዔያቶም ማሃዖ፦ “ዒንሢም ፆሲ ካኣቱሞ ዛሎኮ ዓኣሺንቴ ባኮ ዔሪሢ ዒንጊንቴኔ፤ ሜሌዞንሢም ጋዓንቴ ቢያ ባኣዚ ኮኦኪንሢና ኬኤዚንታኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዔያታ ዛጋያታዖ ዒና ዔኩዋጉዲ፥ ዋይዛያታዖ ጶቂሡዋጉዲኬ” ጌዔኔ። 11ኮኦኪንሦኮ ቡሊጻ ያዺኬ፦ “ዜርጻ ፆሲ ቃኣሎኬ፤ 12ጎይጾ ዓጫ ኬዴ ዜርጻ ዻዋሢ ቃኣሎ ዋይዛ ዓሶኬ፤ ጋዓንቴ ዔያታ ጉሙርቂ ጎናሲ ዻቁዋጉዲ ፃላሄ ሙኪ ቃኣሎ ዔያቶኮ ዒናፓ ዔካኔ። 13ሃኣቾ ዓጮይዳ ኬዴ ዜርጻ ዻዋሢ ቃኣሎ ዋይዚ ዎዛና ዔካዞንሢኬ፤ ጋዓንቴ ዔያታ ጉሙርቂ ጎናሲ ዔካሢ ዻካ ዎዴምኬ፤ ፃጲ ዔያቶኮ ባኣሢሮ ሜታ ሄሌ ዎዶና ቤዞና ዔያታ ሃሻኔ። 14ዓንጊጾ ቶሾ ባኣካ ኬዴ ዜርጻ ዻዋሢ ቃኣሎ ሃሣ ዋይዛ ዓሶንሢኬ፤ ጋዓንቴ ሃያ ዓጮ ማሊጾና ቆሎና ሃሣ ዓጮ ናንጎ ኮሹማ ዒኖ ዓርቂ ዓኣፒ ባኣያ ዬያቶ ማሃኔ። 15ኮዦ ሳዖይዳ ኬዴ ዜርጻ ዻዋሢ ጋዓንቴ ኮሺ ሃሣ ፒዜ ዒናና ቃኣሎ ዋይዚ ካፓዞንሢኬ፤ ዬንሢ ቃኣሎና ዶዲ፥ ዓኣፖ ዓኣፓዞንሢኬ” ጌዔኔ። 16ዬካፓ ሃሣ ዬሱሴ፦ “ፖዒ ፖዒሲ ጉኡፒ ዓኣቻያና ሃሣ ሻኣላ ዴንካ ጌሣ ዓሲ ባኣሴ። ዬያዲጾፓ ማኣሪ ጌላ ዓሳ ፖዖ ዛጋንዳጉዲ ዼጌ ሻርናይዳ ጌሣኔ። 17“ዬያጉዲ ፔጋዹዋዖ ሓሣ ዔርቱዋዖ ዓኣሺንቲ ዓታንዳ ባኣዚ ባኣሴ። 18“ዬያሮ ዒንሢ ዎማይዲ ዋይዛንዳቴያ ዒንሢና ዔሩዋቴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዔኤቢ ዓኣ ዓሲም ቃሲ ዒንጊንታኔ፤ ባኣሢዳፓ ጋዓንቴ ‘ታኣኮ ዓኣኔ’ ጌዒ ዒ ማላ ዻኮማኣ ዓይሱዋዖ ዒዛይዳፓ ዔኪንታንዳኔ” ጌዔኔ። 19ዬሱሴኮ ዒንዶና ጌርሲንሢና ዒዚ ዓኣ ቤዞ ሙኬኔ፤ ጋዓንቴ ዴሮ ሚርጉሞፓ ዔቄያና ዔያታ ዒዛ ዴንቃኒ ዳንዳዒባኣሴ። 20ዬያሮ፦ “ኔኤኮ ዒንዶና ጌርሲንሢና ዙላ ዔቂ ኔና ዛጋኒ ኮዓኔ” ጌዒ ዓሳ ዒዛም ኬኤዜኔ። 21ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ፆሲ ቃኣሎ ዋይዚ ኩንሣዞንሢ ቢያ ዬንሢ ታኣኮ ዒንዶና ጌርሲንሢናኬ” ጌዔኔ። 22ፔቴ ኬሊና ዬሱሴ ፔኤኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢና ዎላ ዋኣፆና ፒንቆ ጎንጎ ቶጋዖ፦ “ባዞኮ ሶ ሱኮ ኑ ፒንቆም” ጋዓዛ፥ ዔያታ ዴንዳኒ ዔቄኔ። 23ዔያታ ባዞ ዑፆይዳ ዓኣዻኣና ዬሱሴ ጊንዔኔ፤ ዬማና ዎልቄና ዓኣ ባዚ ጉዳ ባዞይዳ ዔቄኔ። ዋኣፃ ጎንጎ ጋሮ ኩሚሢ ዓርቄሢሮ ቢያሢ ካራ ባይዚ ሜታዼኔ። 24ዬያሮ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ላሚ ላሚ፦ “ዔርዛሢዮ! ኑ ኩዴኔ!” ጌዒ ዬሱሴ ጴቼኔ። ዒዚ ጴጫዖ ዢባሮና ጉዳሢና ጎራዛ ዢባሮና ጉዳሢና ቤዞና ዚቲዮ ጌዔም ፔቴታዖ ዓጊጻ ባኣዚ ባኣያ ማዔኔ። 25ዬካፓ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ኮራ፦ “ዒንሢኮ ጉሙርቂጻ ዋኣዳዖ?” ጌዔኔ። ዔያታ ጋዓንቴ ሚርጌና ዒጊጬስካፓ ሄርሺ ዲቃታዖ ዎሊ ኮይላ፦ “ዢባሮና ጉዳሢና ዓይሣኔ፤ ዔያታኣ ዒዛም ዓዓይሢንታኔ፤ ካኣ! ሓይ ዓይጎ ዓሲዳይ?” ጌዔኔ። 26ዬካፓ ዔያታ ባዞና ፒንቂ ጌሊላ ሱኮይዳ ዓኣ ጌርሴኖኔ ዓጮ ሄሌኔ፤ 27ዬሱሴ ዋኣፆና ፒንቆ ጎንጋፓ ሳዓ ኬዳዛ ፑርታ ዓያና ዓኣ ፔቴ ዓሲ ካታማፓ ኬስኪ ዒዛና ካኣሜኔ፤ ዬይ ዓሢ ፔኤኮ ማኣዓሢ ኬኤሪ፥ ጉሪ ሃንታንቴ ሚርጌ ዎዴ ማዔያኬ፤ ዒዚ ናንጋሢ ዱኡፒ ካይዚዳኬ፥ ማኣሪዳቱዋሴ። 28ዒዚ ዬሱሴ ዴንቂ ዒላቲ ዬሱሴ ቤርታ ሎኦማዖ ዑኡዞ ዼጊዲ፦ “ኔኤኒ ፑኡፖ ፆዛሢ ናዓሦ፥ ዬሱሴ! ታኣና ዎላ ኔኤኮ ዓይጎ ዒጊንቶ ዓኣይ? ሃዳራ ታና ሜታሲፖ!” ጌዔኔ። 29ዬያ ዒ ጌዔሢ ዬሱሴ ፑርቶ ዓያናሢ ዓሢዳፓ ኬስካንዳጉዲ ዓይሤሢሮኬ። ዬያኮ ቤርታ ፑርቶ ዓያናሢ ዓሢ ዑፆይዳ ሚርጌ ዎዴ ዔቃያኬ፤ ዬያሮ ዒዛኮ ቶኮና ኩጮና ካኒ ቢራታና ዓንጊ ዱፄና ቱቲ ቱቲ ካፒንታያ ማዔቶዋ ካኖ ቢራቶዋ ዱኡዚ ዓንጎ ዱጾዋ ሜንሢሲ ዓሲ ናንጉዋ ዳውሎ ዒዛ ዔኪ ዔኪ ዴንዳኔ። 30ዬሱሴ፦ “ሱንጻ ኔኤኮ ዖናዳይ?” ጌዒ ዖኦጫዛ፥ ዒዚ ሚርጌ ፑርታ ዓያና ዒዛይዳ ቡኪ ዓኣሢሮ፦ “ሱንጻ ታኣኮ ዴሬኬ” ጌዒ ዒዛም ማሄኔ። 31ፑርቶ ዓያና ዬሱሴ ኮራ፦ “ሓዳራ ጋፒንፃ ጴዹዋ ዔቶ ዼኤፖ ኑና ዳኪፖ” ጌዒ ዒዛ ሺኢቄኔ። 32ዬኖ ቤዞይዳ ዓኣ ዹኮ ጎኦባ ሚርጌ ዓሲ ቆላ ጉዱንሢ ሄንቃንቴ ፑርቶ ዓያና፦ “ሴኬ ጉዱንጾይዳ ኑ ጌላንዳጉዲ ኑና ዓይሤ” ጌዒ ዬሱሴ ሺኢቃዛ፥ ዔያታ ጌላንዳጉዲ ዒ ዓይሤኔ። 33ዬያሮ ፑርቶ ዓያና ዓሢዳፓ ኬስኪ ጉዱንጾይዳ ጌላዛ ጉዱንጻ ዎሊ ዑጻ ዲርጊ ማጎ ዓኣዻዖ ባዞይዳ ጌሊ ሙይንቴኔ። 34ጉዱንጾ ሄንቃ ናኣታ ዬያ ባኮ ዛጋዖ ጳሽኪ ዴንዲ ካታሞና ዙሎናይዳ ሚርጌና ሓይሶ ኬኤዜኔ። 35ዓሳ ዬያ ባኮ ዛጋኒ ፔ ማኣራፓ ኬስኪ ዬሱሴ ባንሢ ሙካንቴ፥ ፑርቶ ዓያና ኬስኬ ዓሢ ዒና ዒዛኮ ማዔም ዓፒሎ ፔኤኮ ማኣዒ ዬሱሴኮ ቶኮ ዴማ ዴዒ ዓኣንቴ ዔያታ ዴንቂ ዒጊጬኔ፤ 36ዓኣፖና ዛጌ ማርኮ ማዔ ዓሶንሢ ፑርቶ ዓያና ዓኣ ዓሢ ዎማይዲ ዻቄቶዋ ዔያቶም ኬኤዜኔ። 37ዬካፓ ጌርሴኖኔ ዓጮ ዓሳ ቢያ ዬሱሴ ዔያቶኮ ዓጫፓ ዴንዳንዳጉዲ ዒዛ ሺኢቄኔ። ዬያ ዔያታ ጌዔሢ ሚርጌና ዒጊጬሢሮኬ። ዬያሮ ዬሱሴ ዋኣፆና ፒንቆ ጎንጎ ቶጊ፥ ዎንዴ ሙኬ ቤዞ ባንሢ ዴንዳኒ ዔቃዛ፥ 38ፑርቶ ዓያና ኬስኬ ዓሢ ዬሱሴ ኮራ፦ “ሓዳራ፥ ታ ኔ ጊንጾ ሙኮም” ጌዒ ሺኢቄኔ። 39ዬሱሴ ጋዓንቴ፦ “ኔ ማኣሪ ዓኣዺጋፓ ፆሲ ኔም ማዼ ባኮ ቢያ ኬኤዜ” ጌዒ ዒዛ ዳካዛ፥ ዓሢ ዬሱሴ ዒዛም ማዼ ፑኡፖ ባኮ ካታሞይዳ ቢያ ኬኤዚ ኬኤዚ ዴንዴኔ። 40ዴራ ዒዛ ቢያ ካፒ ዓኣሢሮ ዬሱሴ ማዒ ሙካኣና ቢያሢ ዒዛ ዎዛና ዔኬኔ። 41ዒማና ፔቴ ዓይሁዶ ዓሳ ቡኪንታ ቤዞኮ ሱኡጌ ማዔ፥ ዒያዒሮሴ ጌይንታ ዓሲ ሙኪ ዬሱሴኮ ቶኮ ዴማ ሎኦሚ፦ “ሓዳራ፥ ታ ማኣሪ ሙኬ” ጌዒ ዒዛ ሺኢቄኔ። 42ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒዛኮ ታጶ ላምዖ ሌዔ ማዔ ናይስኬና ሓርጊንቲ ሃይቃኒ ዑኪ ዓኣሢሮኬ። ዬያሮ ዬሱሴ ዒዛና ዎላ ዴንዳንቴ፥ ዒዛና ዎላ ዓኣዻ ሚርጌ ዓሳ ቱቺ ዒዛ ሜታሳኔ። 43ዒማና ታጶ ላምዖ ሌዔ ጉቤ ሱጉሢ ሾኦቲ ሜታሳ ፔቴ ላኣሊስኬና ዓኣኔ፤ ዒዛ ፔኤኮ ዓኣ ሚኢሾ ጉቤ ዼኤሾ ዔራ ዓሶም ዒንጊ ጋፒሴቶዋ ዖኦኒያ ዒዞ ዻቂሻኒ ዳንዳዒባኣሴ። 44ዬና ላኣሌላ ዬሱሴ ባንሢ ሙኪ ጊንጾ ዛሎና ዑኪ ዒዛኮ ዓፒሎ ዓጮ ሄላዛ ቤዞማና ዒዞኮ ሾኦታ ሱጉጻ ዔቄኔ። 45ዬሱሴ ዒማና፦ “ዖ ታና ካኣሜይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። ቢያሢ፦ “ኑ ኔና ሄሊባኣሴ” ጋዓዛ፥ ጴፂሮሴ ማሃዖ፦ “ዔርዛሢዮ! ዴራ ቱቺንቲ ኔ ጊንጾ ዓኣዻሢ ኔ ዛጉዋዓዳ?” ጌዔኔ። 46ዬሱሴ ጋዓንቴ፦ “ታ ጊዳፓ ዎልቄ ኬስኬሢ ታ ዔራሢሮ ጎኔ፤ ፔቴ ዓሲ ታና ካኣሜኔ” ጌዔኔ። 47ላኣሌላ ዓኣሺንታኒ ዳንዳዒባኣሢ ዔራዖ ጎጋይቂ ጎጋይቂ ዒዛኮ ቶኮ ዴማ ሎኦሜኔ፤ ዬካፓ ዒዛ ዓይጎሮ ካኣሜቶዋ ሃሣ ዎማይዲ ዒዛ ቤዞና ፖዔቶዋ ዴሮ ቢያ ቤርታ ፔጋሲ ኬኤዜኔ። 48ዬሱሴያ፦ “ታ ናዔሌ! ኔ ጉሙርቂጻ ኔና ፖዒሴኔ፤ ኮሺ ዴንዴ” ዒዞም ጌዔኔ። 49ዬሱሴ ዬያ ሃጊ ኬኤዛ ጎይሣ ዓኣንቴ ፔቴ ዓሲ ዓይሁዶኮ ቡኪንቶ ቤዞ ሱኡጋሢ፥ ዒያዒሮሴ ማኣራፓ ሙኪ ዒያዒሮሴ ኮራ፦ “ናዔላ ኔኤኮ ሓይቄኔ፤ ማይ ዔርዛሢ ጉሪ ላቢሲፖ” ጌዔኔ። 50ዬሱሴ ጋዓንቴ ዬያ ዋይዛዖ ዒያዒሮሴ ኮራ፦ “ኔኤሮ ዒጊጪፖ፥ ጉጉሙርቄ፤ ናዔላ ኔኤኮ ዻቃንዳኔ” ጌዔኔ። 51ዬሱሴ ዬማና ዒያዒሮሴ ማኣሪ ሄላዖ ጲፂሮሴና ዮሓኒሴና ያይቆቤና ሃሣ ናዔሎኮ ዓዶና ዒንዶናፓ ዓታዛ ሜሌ ዖኦኒያ ዒዛና ዎላ ጋሮ ጌላንዳጉዲ ኮዒባኣሴ። 52ዒኢካ ዓኣ ዓሳ ቢያ ናዔሎ ዛሎ ዖዪ ዬኤፒዳ ዓኣንቴ ዬሱሴ ዔያቶም፦ “ዬኤኪፖቴ፤ ናዔላ ጊጊንዓንዳፓዓቴም ሃሃይቂባኣሴ” ጌዔኔ። 53ዔያታ ጋዓንቴ ናዔላ ሃይቄሢ ዔሬሢሮ ቢያሢ ዒዛ ቦሂ፥ ሚኢጬኔ። 54ዬሱሴ ናዔሎኮ ኩጮ ዓርቃዖ፦ “ዓንቆ፥ ዔቄ!” ጌዔኔ። 55ዒዛ ሼምፓሢ ዒዞኮ ማዔሢሮ ቤዞማና ላዓ ጌዒ ዔቃዛ፥ ዬሱሴ፦ “ዒዛ ሙዓንዳ ባኣዚ ዒዞም ዒንጉዋቴ” ጌዒ ዔያቶ ዓይሤኔ። 56ናዔሎኮ ዓዶና ዒንዶና ዲቃቲ ሄርሼኔ፤ ዒዚ ጋዓንቴ፦ “ሃያ ባኮ ዖኦማኣ ኬኤዚፖቴ” ጌዒ ዓይሤኔ።
Copyright
Learn More


text:
1ኢየሱስ ብምልኣት መንፈስ ቅዱስ ካብ ዮርዳኖስ ተመለሰ፤ ብመንፈስ ተመሪሑ ድማ ናብ በረኻ ኸደ። 2ኣብኡ ድማ ብዲያብሎስ ነርብዓ መዓልቲ ተፈተነ። በተን መዓልትታት እቲኣተን ምንም ኣይበልዐን፤ እተን መዓልትታት እቲኣተን ምስ ተወድኣ ጠመየ። 3ዲያብሎስ ድማ ወዲ እግዚኣብሔር እንተ ኾይንካስ እስኪ እዝ እምኒ እዙይ እንጀራ ክኸውን ኣዝዝ! በሎ። 4ኢየሱስ ከዓ ሰብ ካብ እግዚኣብሔር ብዝወጽእ ቃል ኲሉ ደኣ እምበር ብእንጀራ ጥራሕ ኣይነብርን እዩ› ዝብል ተጽሒፉ ኣሎ ኢሉ መለሰሉ። 5ዲያብሎስ ድማ ናብ ነዊኅ እምባ ኣደየቦ፤ ንመንግሥታት ኲሉ ዓለምውን ከም ቅጽበት ዓይኒ ኣርኣዮ። 6- 7ሽዑ ዲያብሎስ እዝ ሥልጣን እዙይን ክብርን ንዝደለኹ ኽህቦ ንኣይ ስለ ዝተውሃበኒ እንተሰጊድካለይ ንኣኻ ኽህበካ እየ፤ ዂሉ ድማ ናትካ ክኸውን እዩ በሎ። 8ኢየሱስ ከዓ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ስገድ፤ ንእኡ በይኑ ድማ ኣምልኽ!› ዝብል ተጽሒፉ ኣሎ ኢሉ መለሰሉ። 9ዲያብሎስ ከዓ ናብ ኢየሩሳሌም ወሲዱ ኣብ ገምገም ጕልላት ቤተ መቕደስ ደው ኣበሎ፤ ወዲ እግዚኣብሔር እንተ ድኣ ኾይንካስ እስኪ ኻብዙይ ንታሕቲ ተወርወር። 10ምእንቲ ኽሕልዉኻ መላእኽቱ ኽእዝዘልካ እዩ፤ 11እግርኻ ብእምኒ ኸይትዕንቀፍውን በእዳዎም ከልዕሉኻ እዮም› ዝብል ተጽሒፉ ኣሎሞ በሎ። 12ኢየሱስ ድማ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ኣይትፈታተኖ› ዝብል ድማ ኣሎ ኢሉ መለሰሉ። 13ሽዑ ዲያብሎስ ፈተናኡ ዂሉ ምስ ወድአ ንጊዜኡ ኃደጎ። 14ኢየሱስ ብኃይሊ መንፈስ ቅዱስ ናብ ገሊላ ተመለሰ፤ ዝናኡውን ኣብ ኲሉ እቲ ኸባቢ ተሰምዐ። 15ንሱ ኸዓ ኣብ ቤተ ጸሎት ኣይሁድ ኣትዩ ይምህር ነበረ፤ ብትምህርቱ ድማ ዂሎም ይድነቑን የመስግንዎን ነበሩ። 16ናብታ ዝዓበየላ ናብ ናዝሬት ድማ ኸደ፤ ብመዓልቲ ሰንበት ከዓ ኸምቲ ልማዱ ናብ ቤተ ጸሎት ኣይሁድ ኣተወ፤ ከንብብውን ተሥአ። 17መጽሓፍ ነቢይ ኢሳይያስ ድማ ሃብዎ፤ ነቲ መጽሓፍ እንተ ቐልዖ ኸዓ ኸምዙይ ዝብል ዝተጽሓፎ ኽፍሊ ረኸበ፦ 18 ስለዙይ መንፈስ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕለይ ኣሎ፤ ንድኻታት ከብሥሮም ቀብአኒ፤ ንእሱራት ዝፍትሑሉ ንዕውራት ምርኣይ ንግፉዓት ምውፃእ ሓራ ኸብሥር 19ንኅርይቲ ዓመት እግዚኣብሔርውን ክሰብኽ ለኣኸኒ። 20ነቲ መጽሓፍ ዓጺፉ ነቲ ኣገልጋሊ ሂብዎ ተቐመጠ፤ እቶም ኣብታ ቤተ ጸሎት ኣይሁድ ዝነበሩ ዂሎም ኣዒንቶም ኣትኲሮም ይጥምትዎ ነበሩ። 21ሽዑ ናይዚ መጽሓፍ እዙይ ቃል ሎሚ ኣብ ቅድሜኹም ተፈጸመ ኽብሎም ጀመረ። 22እቶም ዝሰምዕዎ ዂላቶም በቲ ኻብ ኣፉ ዝወፅእ ዝነበረ ጸጋ ዝመልኦ ቓላት ተደኒቖም እዙይ እቲ ወዲ ዮሴፍዶ ኣይኮነን? በሉ። 23ኢየሱስ ድማ ኣታ ሓኪም ቅድም ንርእስኻ ፈውስ› ዝብል ምስላ ኸም እትምስሉለይ ከምኡውን ከምቲ ኣብ ቅፍርናሆም ጌርካዮ ተብሂሉ ዝሰማዕናዮ ኣብ ዓድኻውን ግበር ክትብሉኒ ኢኹም በሎም። 24ኣስዒቡ ኸዓ ነቢይ ኣብ ዓዱኸቶ ኸም ዘይኸብር እማን እብለኩም ኣለኹ። 25ብዘመን ኤልያስ እቲ ሰማይ ሠለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርኅን ዝተዓጽወሉ ኣብ ኲላ እታ ምድሪ ብርቱዕ ጥሜት ዝኾነሉ እዋን ኣብ እስራኤል ብዙኃት መበለታት ከም ዝነበራ እማን እብለኩም ኣለኹ። 26እንተኾነ ኤልያስ ናብታ ኣብ ሰራጵታ ናይ ሲዶና እትርከብ ሓንቲ መበለት ድኣ እምበር ካብኣተን ናብ ሓንቲ እኳ ኣይተልኣኸን። 27ብዘመን ነቢይ ኤልሳዕውን ኣብ እስራኤል ብዙኃት ለምጻማት ነይሮም እንተኾነ እንትርፊ እቲ ሶርያዊ ንእማን ኻብኣቶምስ ሓደኳ ኣይነጽሀን በሎም። 28እቶም ኣብታ ቤተ ጸሎት ኣይሁድ ዝነበሩ ዂሎም ነዙይ ምስ ሰምዑ የመና ተቖጥዑ ። 29ሽዑ ተሢኦም ካብ ዓዲ ናብ ወፃኢ ኣውፅእዎ። ከጽድፍዎውን ዓዶም ተሠሪሓትሉ ናብ ዝነበረት ገምገም እምባ ወሰድዎ። 30ንሱ ግና ብማእኸሎም ሓሊፉ ኸደ። 31ድኅርዙይ ናብ ቅፍርናሆም ከተማ ገሊላ ወረደ፤ ብሰንበትውን ይምህሮም ነበረ። 32ቃሉ ብሥልጣን ስለ ዝነበረ ድማ ብትምህርቱ ተገረሙ። 33ኣብታ ቤተ ጸሎት ኣይሁድ ድማ ጋኔን ንሱውን ርኹስ መንፈስ ዝኃደሮ ሰብኣይ ነበረ ብዓብዪ ድምፂ 34 ናይ ናዝሬት ኢየሱስ ንስኻ ምሳና እንታይ ኣለካ? ክተጥፍአናዶ መጺእኻ? መን ምዃንካ እፈልጥ እየ፤ ንስኻ ናይ እግዚኣብሔር ቅዱስ ኢኻ እናበለ ኣእወየ። 35ኢየሱስ ግና ስቕ በል! ካብኡውን ውፃእ! ኢሉ ገሠጾ። እቲ ጋኔን ድማ ነቲ ሰብኣይ ኣብ ማእኸሎም ጻሕ ኣቢሉ ኣውደቖ፤ እንተይጐድኦውን ካብኡ ወፀ። 36ኲሎም ከዓ ተገረሙ፤ ንስንሳቶም እዝ ነገር እዙይ እንታይ እዩ? ንርኹሳት መናፍስቲ ብኃይልን ሥልጣንን ይእዝዞም፤ ንሳቶምውን ይወፁ እናበሉ ተዘራረቡ። 37ዝናኡ ድማ ኣብቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ዂሉ ቑሸታት ተሰምዐ። 38ኢየሱስ ካብ ቤተ ጸሎት ኣይሁድ ወፂኡ ናብ እንዳ ስምዖን ኣተወ። ሓማት ስምዖን ብርቱዕ ረስኒ ሓሚማ ስለ ዝነበረት ብዛዕብኣውን ለመንዎ። 39ኢየሱስ ከዓ ኣብ ጥቓኣ ደው ኢሉ ነቲ ረስና ገሠጾ፤ እቲ ረስናውን ኃደጋ፤ ሽዑ ንሽዑ ተሢኣ ኸዓ ኣገልገለቶም። 40ፀሓይ ክትዓርብ እንተላ ድማ ንዂሎም እቶም በብዓይነቱ ዝኾነ ሕማም ዝነበሮም ናብኡ ኣምጽእዎም። ንሱ ድማ ኣብ ነፍስ ወከፎም ኢዱ እናኣንበረ ኣሕወዮም። 41ብዙኃት ኣጋንንቲውን ዓው ኢሎም ንስኻ ክርስቶስ ወዲ እግዚኣብሔር ኢኻ እናበሉ ኻብ ብዙኃት ሰባት ይወፁ ነበሩ። ንሱ ግና ገሠፆም፤ ክርስቶስ ምዃኑ ስለ ዝፈለጡውን ንኽዛረቡ ኣይፈቐደሎምን። 42ምስ ወግሐ ኢየሱስ ካብኡ ወፂኡ ናብ ጽምዊ ቦታ ኸደ፤ እቶም ሕዝቢ ኸዓ ይደልይዎ ነበሩ ናብኡ መጺኦምውን ካብኣቶም ኃሊፉ ኸይኸይድ ኂዞም ኣቖምዎ። 43ንሱ ግና ንኻልኦት ዓድታት ድማ ብሥራት መንግሥቲ እግዚኣብሔር ክሰብከለን ኣለኒ፤ ምእንትዙይ እየ ዝተልኣኽኩ እሞ በሎም። 44ኣብ ይሁዳ ኣብ ዘለዋ ኣብያተ ጸሎት ኣይሁድ ከዓ ይሰብኽ ነበረ።
Copyright
Learn More


text:
ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ሕድሪ
መእተዊ
እዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ ብህልዊ ጅኦግራፊካዊ ዶባትን ማሕበራዊ ክውንነትን ማእከላይ ምሕደራን፡ ከም ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ብውጽኢት ኤውሮፓዊ መግዛእቲ ዝመጸት ሃገር እያ። እዚ ማለት ግን ቅድሚ ምትእትታው መግዛእቲ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ እትርከበሉ ዞባ ካብ ታሪኽ ወጻኢ ነይሩ ማለት ኣየስምዕን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ ብዙሓት ታሪኻውያን ከም ዘዘንትውዎ ኣፍሪቃ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ኣብ ታሪኽ ሰራውሩ ዝተኸለን ርእሱ ዝኽኣለን መበቆል ጥንታዊ ስልጣነ ነበረት። ኤርትራ’ውን እንተኾነት ቅድሚ ወራር ባዕዳዊ መግዛእቲ ነቲ ርእሰ-ምምሕዳር ዝነበሮ ዞባታትን ህዝብታት፡ በቲ እዋን’ቲ ብመሰረት ምዕቡል ስርዓተ-ምምሕዳርን ፍትሓዊ ሕግታትን ይምሓደርን መነባብርኡ ብስኒታዊ ኣገባብ ይኣልን ነበረ።
ይኹን እምበር ብሰንኪ’ቲ ኤርትራ ኣብ ባብ ኤል-መንደብ ደቡባዊ ኣፍ-ደገ ቀይሕ ባሕሪ እስትራተጅካዊ ኣቀማምጥኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኣገዳሲ መራኸቢ መትኒ ንምቁጽጻር ካብ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ዝወርዶ ዝነበረ ሰንሰለታዊ ወራራት ምምካት ባህርያዊ ነበረ። እንተዀነ ኣብ መወዳእታ መበል 19 ክፍለ-ዘመን ድሕሪ ዕቱብ ተቓውሞ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቊጽጽር ኢጣልያዊ መግዛእቲ ወደቀት። ብሰንኪ’ዚ ባዕዳዊ ምትእትታው’ዚ ኣብ መስርሕ ምምዕባል ዝነበረ ማሕበራዊ ትሕዝቶ ሕብረተ-ሰብና ብዕሸሉ ተቆጽየ።
ኣብ መዋእል መግዛእቲ ጣልያን ማሕበረ-ቁጠባዊ ትሕዝቶ ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ዝበኣሰ ኩነታት ወደቐ። ስዒቡ ዝመጸ እንግሊዛዊ መግዛእቲ ነዚ ድሑር ሕብረተ-ሰብኣዊ ኲነታት ብምምዝማዝ ዝተኸተሎ ናይ ፈላሊኻ ግዛእ መደባት ምቹእ ባይታ ረኸበ። ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ዝተላዕለ ርሱን ፖለቲካዊ ሕቶ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ብመጠን’ቲ ብስርዓት ኢትዮጵያን መሻርኽታን ዝውጠን ዝነበረ ውዲታት ብምልኣት ክምክቶ ኣይበቐዐን። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ናይ’ቲ ዝተናወሐ ምድማይ ጠንቂ ዝነበረ ዘይተመጣጠነ ፈደረሽን ግዳይ ኮነ። ኣብ መወዳእታ ድማ ስርዓት ኢትዮጵያ ንናይ ሕቡራት መንግስታት ኪዳንን ኣህጉራዊ ስምምዓትን ብምርጋጽ ንሃገረ ኤርትራ ብዓመጽ ምስ ኢትዮጵያ ከምዝተጸናበረት ኣወጀ።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነታውን ሓርነታውን ተጋድልኡ ናብ ዝማዕበለ ፖለቲካዊ ቃልሲ ብምስግጋር ሓዲሽ ምዕራፍ ከፈተ። ህዝቢ ኤርትራ ንነዊሕን መሪርን ጅግንነታዊ ተጋድልኡ ብመሪሕነት ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ ኣበገሰ። ቀጺሉ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብመሪሕነት ጅግና ስዉእ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ናይ ቃልሲ መሳርዕ ኣዕኑድ ዝደኰነ፡ ድሒሩ ከኣ ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንገዛኢ ስርዓት ኢትዮጵያ ስዒሩ ኣብ ግንቦት 1991 ንመላእ መሬት ኤርትራ ሓራ ኣውጽአ። ብ24 ግንቦት 1993 ከኣ ከም ውጺኡቱ ብተዓዛብነት ሕቡራት መንግስታት ብዝተኻየደ ረፈረንዱም መሰረት ኤርትራ ነጻን ልዑላውነታ ዘረጋገጸትን ሃገር ኰነት።
እዚ ዓወት’ዚ ብቃልስን መስዋእትን መላእ ህዝብና ዝተረጋገጸ ሃገራዊ ዓወት እዩ። እዚ ታሪኻዊ ተረኽቦ’ዚ ንመድረኽ ሃገራዊ ሓርነታዊ ተጋድሎ ኤርትራ ደምዲሙ ንህዝብና ኣብ ድርኩዅት ምህናጽ ዕሸል ሃገርን ትካላቱን፡ ብዓቢኡ ድማ ሃገራዊ ዕርቂ ሰላም ክሰፍን ዓቢ ሃረርታን ጽምኣት ነበሮ። ብርግጽ ከኣ ዕማም ሃገር ምህናጽ ኩሉ ሰብኣውን ንዋታውን ሃገራዊ ዓቕሚ ምውፋር ይጠልብ እዩ። ከምኡ’ውን መድረኽ ሃገር ምህናጽ ብባህርያቱ ካብ መድረኽ ሃገር ነጻ ምውጻእ ዝተፈልየ መሰረታዊ ተምሳላትን ጠባይን ስለዘለዎ ዝተፈልየ ኣተኣላልያን ኣተሓሕዛን ከም ዝሓትት ፍሉጥ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ክጽበዮ ዝጸነሐ ግብራዊ ርትዓዊ (ባህጊ) ጥሙሕ፡ ብሰላማውን ሕጋውን መንገዲ ኣብ ብዝሓ-ሰልፋዊ ዘትከለ ቅዋማዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ዘገልግል ጥጡሕ ፖለቲካዊ ዲሞክራስያዊ ባይታ ንምፍጣር፡ ንኩሉ ሃገራዊ ሓይልታት ዘሳትፍን፡ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዘኽብርን ግዝያዊ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ምምስራት’ዩ።
እንተዀነ ግን በኣንጻሩ ኣብ’ቲ እዋን ናጽነት ኣብ ኰረሻ ስልጣን ዝደየበ መሪሕነት ህግሓኤ ነዚ ናይ ህዝቢና ርትዓዊ ጥሙሕን ባህርያዊ መሰሉን ጨውዩ ጉዕዞኡ ናብ መንገዲ ዲክታቶርነት ኣቕንዑ። ንድልየታትን ባህግታትን ህዝብና በዳሂ ብዝኾነ ባህርን ተግባርን እንኮ ውድባዊ ስርዓት ክምስርት መሪጹ ጥራይ ዘይኮነስ ንመላእ ሃገር ከም ብሕታዊ ንብረቱ ንህዝቢ ከኣ ከም ጊላኡ ወሲዱ ኣዕኑድ ምልካዊ ስርዓቱ ካብ ምድኳን ዓዲ ኣይወዓለን። መግለጺ ዓማጽን ገባትን ባህርያቱ ድማ ብ20 ሰነ 1991 ካብ ህግሓኤ ወጻኢ ናይ ኤርትራውያን ዜጋታት መሰል ፖለቲካዊ ንጥፈታት ብምኽሓድ ሓሸውየ ውድባት ኣይነፍቅድን ክብል ኣወጀ።
በዚ መሰረት ነቶም ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኣብ ዓውዲ ሃገራዊ ተጋድሎ ዝዋስኡ ዝነበሩ ሃገራውያን ሓይልታት፡ ኣብ ናጻ ሃገሮም ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ምእጋድ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብሓፈሻ ናይ ኩሎም ኤርትራውያን ዜጋታት መሰረታውን ኣድማሳውን መሰላት ከም ፖለቲካዊ ሰልፊታት ምምስራትን፡ ርእይቶ ምግላጽን፡ ምእካብን፡ ሰላማዊ ሰልፍታት ምክያድን፡ ናጻ በርጌሳዊ ማሕበራት ምቛምን፡ ነጻ ፕሬስ ምህላው፡ ናይ እምነታት ነጻነት… ወዘተ ብሕጊ ተኣጊድም ይርከቡ። ብፍላይ ኣብዚ ሕጂ ዘሎናዮ ህሞት’ዚ ኲነታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ዝለዓለ ናይ ስቓይ ጥርዚ በጺሑ ይርከብ።
በዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ዘይተተንከፈ ኣባል ሕብረተሰብና የለን። ነጋዶ ከም ጸላእቲ ተወሲዶም በብግዚኡ ስለ ዝኽሰሱን ዝእሰሩን ሰኣን ጉልበት ካብ ፋብሪካን ሕርሻን ክርከብ ዝግብኦ ማእቶት ኣብ ኣልቦነት ብምውዳቑ ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ሕሱም ዝዀነ ሽግር ይርከብ።
ወለዲ ደቆም ተሓሪሞም፡ ካብኡ ዝገደደ ድማ ናይ ምሕዛን ዕድል እኳ ከይተረፈ ተነፊጉዎም። ኣብ ትምህርቲ ክዋፈሩ ዝግብኦም መንእሰያት ተገፊፎም ካብ ባርነት ዘይፍለ ምንጪ ናይ ነጻ ጉልበት ናይቲ ስርዓት ኰይኖም ኣለዉ። ካብ’ዚ ንኸምልጡ ቤተሰቦምን ሃገሮምን ጠንጢኖም ንስደት ዘምርሑ መንእሰያት ሃገርና ኣብ ካልእ ዘይሓሰብዎ ዳግማይ ሽግርን ሓደጋን ይወድቁ ምህላዎም ብቐረባ ንከታተሎ (ንዕዘቦ) ዘሎና ጉዳይ እዩ።
ሓላፍነትን ክእለትን ሜላን ዝጎደሎ ኣሰራርሓ ናይ ወጻኢ ፖሊሲታት ህግደፍ ንኤርትራ ምስ ጎረባብታ ሃገራት ኣብ ውግእ ኣእትዩ እዚ ዘይብሃል ናይ ሰብን ንብረትን ብርሰት ኣውሪዱ። ንኤርትራ ከም ሓንቲ ፍንፍንቲ ሃገር ከም ትቑጸር ገይሩዋ። ህዝቢ ኤርትራ እቲ ምስ ህዝቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ፡ ምስ ህዝቢ ዓለም ብሓፈሻ ክህልዎ ዝግባእ ናይ ሕውነትን ምትሕግጋዝን ርትዓዊ ትጽቢትን ኣባኺኑዎ ይርከብ።
ኤርትራ ኣብ ከቢድ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቁጠባውን ቅልውላው ኣብ ዘላቶ ግዜ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክነቱግ ዝቀራረበሉ ዘሎ ህሞት፡ ህላወ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሕቶ ኣትዩ ይርከብ። ሓደ ካብቶም ዝዝምብዩ ዘሎው ከበድቲ ሓደጋታት፡ ስርዓት ህግደፍ ህልውና ናይ ዝኾነ ይኹን ተቓዋሚ ሓይሊ ዘይምፍላጥ እዩ። ስለዚ ካብ’ዚ ዝቀላቐል ዘሎ ሃገራዊ ዕንወት ንምድሓን እቶም ዝብድሁና ዘሎው ኣስጋእቲ ጸገማት ንምፍታሕ ናይ ግድን ሰፊሕ ህዝቢ ዝተጸንበሮ ቃልሲ ከነካይድ ከም ዝግባኣና ዘይከሓድ ታሪኻዊ ስነ-ሞጎት እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝምነየን ክልተ መሰረታውያን ነገራት ኣሎዋ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ሰላም ይደሊ። እቲ ንነዊሕ ዘመናት ብዘይምቁራጽ ዝዛሪ ዘሎ ደም ደቁ ሓንሳብን ንሓዋሩን ክውገደሉ ይደሊ። ሰላም ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ሰላም ምስ ጎረባብቱ ብቐዳማይ ደረጃ ካብ ዝስርዑ ጠለባት ናይ ህዝቢ ኤርትራ’ዮም። ብተመሳሳሊ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ህልውን መጻእን ናብራኡ ውሕስነት ይደሊ ኣሎ።
ድሌት ህዝብና እዚ ካብ ኰነ ከምኡ’ውን ናይ ሕብረተሰብና ምብትታን ሓደጋ ካብ ተቐላቐለ ካብ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ዝድለ ግብራዊ ስጉምቲ እንታይ’ዩ? ኣገዳሲ ሕቶ መልሲ ይደሊ ኣሎ። ሃገር ንምድሓ እቲ ኩሉ ዘሎ ዓቕምታት ጠርኒፍካ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ምቅላስ ይጠልብ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ግን እቲ ቃልሲ ሽቶኡ ክወቅዕ ህዝባዊ ተሳትፎ የድሊ። ኩለን ሰልፍታትን ፖለቲካዊ ውድባትን ካልኦት ሲቪካውያን ማሕበራትን ዝዋስእሉ መደብ ዕዮ ፈጢረን ክቃለሳ ከም ዘለወን ነቅ ዘይብል እምነት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ እዩ።
ንሃገራዊ ድሕነት ሃገራዊ ጥርናፈ የድሊ። ኤርትራ ካብዚ ኣትያቶ ዘላ ዓዘቕቲ ንክትወጽእ ኩሎም ዝተወደቡ ፖለቲካውን ማሕበራውያን ሓይልታት ዝሓቁፍ ምንቅስቓስ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ብዘይ ወዓል ሕድር ምፍጣር የድሊ። እዚ ምንቅስቓስ’ዚ ድሌት ህዝቢ ዘንጸባርቕን ሰፊሕ ደገፍ ዘሎዎን ኰይኑ ሃገርዊ ጥሙር መደብ የውጽእ። መደብ ሃገራዊ ድሕነት ክልተ ዕላማታት ኣሎዎ።
በቲ ሓደ ወገን እዚ ኣብ ምንታጒ ቀሪቡ ዘሎ ስርዓት ንሕብረተሰብና ኣብ ዘይዕረየሉ ምብትታን ከየእተዎ ከሎ ዝእለየሉ ናይ ሓባር ናይ ቃልሲ ስትራተጂ የውጽእ። በቲ ካልእ ሸነኽ ከኣ ነቲ ናይ ቀረባ መጻኢ ዝኸውን መሰጋገሪ ወይ ናይ ሃገራዊ ድሕነት መንግስቲ ቅርጽን መደባትን ሓንጺጹ ይጸንሕ። ነዚ ሽቶ’ዚ ንምውቃዕ እቲ ምንቅስቓስ ክልተ ኣገደስቲ ጠለባት ብኣግኡ የማልእ፡ ቀዳማይ ሓድነት ርእይቶ ኣብ ልዕሊ ቅዋም ኣረጋጊጹ እቲ ዝሰፍሔ ተቀባልነት ክህልዎ ዝኽእል ንድፊ ቅዋም የዳሉ። ካልኣይ ነቲ ናይ ሰላምን ርግኣትን ዋሕስ ዝኾነ ናይ ነባሪ ሃገራዊ ዕርቂ መስርሕ የንቅል። ካብዚ እምንቶ’ዚ ተላዒሉ ከኣ ነዚ ዝስዕብ ፕሮግራም ነዲፉ ህዝባዊ ቃልሲ ከካይድ መዲቡ ኣሎ።
ቀዳማይ መድረኽ ቃልሲ
እዚ መድረኽ’ዚ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ዝካየድ ዘሎ መድረኽ ናይ ቃልሲ’ዩ። ዓቕምታት ተቓውሞ ዘባኽንን ንተቓላሳይ ህዝብና ተስፋ ብምቑራጽ ናብ ብማዕዶ ተዓዛባይ ዝገብርን ፍንጩል ሃለዋት ተቓውሞ ንምዕራይ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብትሪ ይቃለስ።
1. ብሄራውን ሃይማኖታውን ባህላውን ብዙሕነት ህዝቢ ኤርትራ ምኽባር
2. ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ኩሉ ኣገባብ ቃልሲ ምጥቓም
3. ጸረ-ስርዓት ህግደፍ ዘቕነዐ ኩሉ መልከዓት ውደባ ምክያድ
4. ኤርትራዊ ናጻ ፖለቲካዊ ውሳኔ ምዕዛዝ
5. ኣብ ሞንጎ ኩሉ ኤርትራዊ ተቓውሞ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ንምንጋስ፡ ኣብ ነንሕድሕድ ምክብባር ዝተመስረተ ጥዑይ ዝምድና ምህናጽ
6. ኣብ ሞንጎ ተቓውሞ ሓይልታት ዝፍጠር ካልኣዊ ግርጭታት ብዘተ ምፍታሕን ምምሕዳርን። ኣብ ሞንጎኦም ባህሊ ዘተ ንምስፋን ምዕያይ
7. ኣንጻር ባህሊ ሕድሕድ ምንዕዓቕን ምጽልላምን ምንፍፋግን ብሓብር ምቅላስ
8. ኣብ ኩሉ መዳያት ቃልሲ፡ ምስ ኩሎም መሓዙት ተቓለስቲ ምውህሃድን ከከም ዓቕምኻ ምትሕግጋዝን
9. ተራ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክዓብን ልሉይን ግደ ምብርካት3
10. ናይ መላእ ተቓውሞ ሓይልታት ኤርትራ ገድላዊ ዓቕምታት ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ንምቕናዕ ኣብ ዝተሓተ ኣካቢ ቻርተር ንምጥርናፍ ቀጻሊ ቃልሲ ምክያድ
11. ምስ ህግደፍ ዝግበር ዘተ፡ ብስሙር ልኡኽ ኤርትራዊ ሓይልታት ተቓውሞን፡ ብህላዌ ሳልሳይ ኣካልን ብእውጅን ከም ዝኸውን ምግባር
12. ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከም ኣካል ሃገራዊ ሰራዊት ምውሳድ
13. ተሳትፎ ምሁራን ኤርትራውያን ዘዕዝዝ ጥጡሕ ባይታ ምፍጣር
ካልኣይ መድረኽ ቃልሲ – መሰጋገሪ መድረኽ
እዚ መድረኽ’ዚ፡ ካብ ጽባሕ ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝጅምርን ክሳብ መጀመርታ ምቛም ቅዋማዊ ዲሞክራያዊ ስርዓትን ዘሎ ፍሉይ ተሃዋሲ ፖለቲካዊ መድረኽ’ዩ። እዚ መድረኽ’ዚ ናይ ዝወደቐ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣረጊት ጫፍን፡ ናይ ዝመጽእ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ሓዲሽ ጫፍን፡ ክልተ ተጻረርቲ ጫፋት ዝራኸብሉ ተሃዋሲ መድረኽ’ዩ። ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ኣብ ግዜ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ተዓፊኖም ዝነበሩ ጉዳያት ሓደ ብድሕሪ ሓደ እናነተጉ፡ ሰኣን ብቑዕን ሓይልን ተጻዋርነትን ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብምኻድ ሕንፍሽፍሽ ንከይክሰት፡ ኣብ ልዕሊ ግዝያዊ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነትን፡ ፖለቲካዊ ሓይልታትን፡ ሲቭል ማሕበራትን፡ ህዝብን፡ ሙሁራትን፡ ኣዝዩ ረዚን ሃገራዊ ሓላፍነት ዝጽዕን’ዩ።
1. ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ክቃለሱ ዝጸንሑ ሃገራዊ ሓይልታት ዘሳትፍ ግዚያዊ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ምቛም
2. ኤርትራዊ ናጻ ፖለቲካዊ ውሳኔ ምርግጋጽ
3. ሓድነት ህዝብን ሃገርን፡ ሃገራዊ ልዑላውነትን ምዕቃብ
4. ሰላምን ርግኣትን ከም ዝሰፍን ምግባር
5. ንጠቕላላ ሓርነታት ዝቕይዱ ሕግታትን ኣዋጃትን ህግደፍ ምስራዝ
6. መሰል ፖለቲካውን ሲቭላውን ምንቅስቓሳት ምፍቃድ
7. ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ምፍታሕ
8. ፖለቲካዊ ንጥፈታት ህግደፍ ምእጋድ። ንብረቱን ገንዘቡን ክሳብ ቅዋማዊ ሰልጣን ዘሎዎ ሕጋዊ መንግስቲ ጉዳዮም ብሕጊ ዝርእዮ፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ንጥፈታት ጠጠው ምባል
9. ገበን ብምፍጻም ዝሕተቱ ኣባላት ህግደፍን መንግስትን ኣብ ቤት ፍርዲ ምቕራብ
10. ቋንቋታት ዓረበኛን ትግርኛ ዕላውያን ቋንቋታት ኤርትራ ምዃነን ምቕባል
11. ህዝቢ ጉዳዩ በዓሉ ንበዓሉ ክመርሕን ከመሓደርን፡ ዘይምእኩል ስርዓተ ምሕደራ ምኽታል። ነተን ቅድሚ ናጽነት ዝነበራ ትሽዓተ ኣውራጃታት ዳግም ብምምላስ። ኣዋጅ ምቛም ሽዱሽተ ዞባታት ምስራዝ። እዚ ድማ ብቅዋም ክዋሓስ ምግባር
12. ስርዓት ህግደፍ ዝፈጸሞ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ህዝብና ዘሕደሮ ቁስልታትን ቅርሕንትን ንምፍዋስ፡ ፖለቲካውን ሲቭላውን ሃገራዊ ሓይልታትን፡ መራሕቲ ሃይማኖትን፡ ዓበይቲ ዓድን፡ ሙሁራትን፡ ፍሉጣት ሃገራዊ ባእታታትን ዝሳተፍዎ ጉባኤ ሃገራዊ ዕርቂ ምክያድ
13. ሰላማዊ ስግግር ስልጣን ብዲሞክራስያዊን ሰላማውን ሕጋውን መንገዲ ንምስላጥ፡ ሰላማዊ ዲሞክራስያዊ ጥጡሕ ባይታ ምውሕስ
14. ሃገራውን ኣውራጃውን ምርጫታት ምክያድ
15. ኣህጉራዊ ቻርተራትን ሕግታትን ምቕባል
16. ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብን ጥዑይ ዝምድና ምፍጣር
17. ሰነዳት ኮምስዮናት ምጽዳቕ
18. ዕድመ መሰጋገሪ መንግስቲ ሓጺር ከም ዝኸውን ምግባር
ግዜያዊ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ብክኢላታት ኮምስዮናት የቕውም፦
1. ኮምስዮን ሃገራዊ ቅዋም
2. ኮምስዮን ሃገራዊ ምርጫን ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን
3. ኮምስዮን ሕጊ ናጻ ፕረስ
4. ካብ ህዝቢ ዝተመንዝዑ መሬትን ንብረትን ዝምርምርን፡ ብሕጋውን ፍትሓውን ኣገባብ ናብ ዋናታቱ ዝመልስን ኮምስዮን
5. ኮምስዮን ቆጸራ (ፍቕዲ) ህዝቢ
6. ኮምስዮን ምምላስን ምጥያስን ስደተኛታት
ሳልሳይ መድረኽ ቃልሲ – መዋእል ዲሞክራስያዊ ስርዓት
እዚ መድረኽ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓቀኛ ወሳኒ ምንጪ ልዑላዊ ስልጣን ምዃኑ ብምርግጋጽ፡ ኣብ ሃገራዊ ምርጫታት መራሕቱ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ
መሪጹ፡ ካብ ጽባሕ ምእዋጅ ቅዋማዊ መንግስቲ ዝጅምርን፡ ብቅዋም መሰረት በብ ዙርያ ስሩዕ ሃገራዊ ምርጫታት ብምክያድ ቀጻልነት ዲሞክራስን
ሰላምን ልምዓትን ፍትሕን ግዝኣተ ሕግን ዘረጋግጽን ዘውሕስን መዋእል ዲሞክራስያዊ ለውጢ’ዩ። ብካልእ ኣዘራርባ፡ ሃገራዊ ቅዋም መሰረት ብምግባር
ኣብ ሰላማውን ዲሞክራስያውን ሕጋውን ሃገራዊ ምርጫታት ዝሰረቱ ሰላማዊ ምቅብባል ስልጣን ዝካየደሉ ዘይቋረጽ ቀጻሊ ፖለቲካዊ ዲሞክራስያዊ4
መድረኽ’ዩ። ናይ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ምስ’ቲ ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ዝፍጠር ጭቡጥ ወድዓዊ ኩነታት ሃገርና ብዝሰማማዕ
መገዲ ክቀያየርን ክሕደስን ወድዓዊ ተኽእሎታት ዘሎዎ’ዩ።
ፖለቲካዊ ፕሮግራም ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
I. ፖለቲካዊ መዳይ፦
1- ሓድነት ህዝብን መሬትን ምርግጋጽን፡ ሃገራዊ ልዑላውነት ምዕቃብን
2- ፖለቲካዊ ብዙሕነት ምቕባልን ምኽባርን
3- ሰላማዊ ምቅብባል ስልጣን ዘውሕስ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካል
4- ኩሉ መሰረታዊ ኣድማሳዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን፡ በርጌሳዊ ሓርነታትን ብቅዋም ምውሓስ
5- ኣብ ሞንጎ ባይቶን ፈጻምን ፈራድን ኣካላት ናይ ስልጣን ምክፍፋል ብቅዋም ምንጻር
6- ሃገራዊ ቅዋም ብህዝባዊ ረፈረንዱም ምጽዳቕ
7- ብሄራዊ ዕብለላ ዘይብሉ ማዕርነት ኩለን ብሄራትን ማሕበራዊ ጉጅለታትን ብቅዋም ምውሓስ
8- ኣብ ዘርኢ፣ ሃይማኖት፣ ሃብቲ፣ ጾታ ዝምስረት ኣድልዎ ብቅዋም ምውጋድ
9- ንህዝቢ ኣብ ሓድሕዱ ዘናቍት፡ ወይ ዝቱኽቱኽ፡ ፖለቲካውን ሃይማኖታውን፣ ብሄራውን ጎስጓሳት ብሕጊ ምልክካል
10- ብሄራትን ማሕበራዊ ጉጅለታትን ኣብ ኣውራጃውን ሃገራውን መንግስታዊ ትካላት ፍትሓዊ ተሳትፎ ምርግጋጽ
11- ኣብ ቅድሚ ናጽነት ዝነበራ ትሽዓተ ኣውራጃታት ዝተመስረተ ዘይምእኩል ስርዓተ ምሕደራ ምርግጋጽ
12- ክፍልታት ሕብረተ ሰብና ኣውራጃታቶም ባዕሎም ክመርሑን ከመሓድሩን መሰል ኣሎዎም
13-ኣብ ሞንጎ ኣውራጃታት ዘሎ ዘይተመጠጠነ ምዕባለ ንምጽባብ ምዕሩይ ሃገራዊ ቁጠባዊ ፖሊሲ ምኽታል
14- ኣብ ኣውራጃታት ዝነበር ህዝቢ ብዘይ እትኒካውን ሃይማኖታውን ጾታውን ኣፈላላይ፡ ኣብ ሃገራውን ኣውራጃውን ባይቶታት ይሳተፍ
ቋንቋታት፦
1. ኩሎም ሃገራውያን ቋንቋታት ማዕረ እዮም። ካንዚኦም ዕላውያን ቋንቋታት ኤርትራ ትግርኛን ዓረበኛን እዮም
2. ብሄራትን ማሕበረ ጉጅለታትን ኤርትራ ቋንቋኦምን ባህሎምን ንምምዕባልን ብድልየቶም ብቋንቋኦም ንምምሃርን መሰሎም ሕልው ይኸውን
II. ቁጠባዊ መዳይ፦
1. መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ደረጃ ብደረጃ ዘመሓይሽን፡ ንዜጋታት ሰፊሕ ዕድል ስራሕ ዝፈጥርን፡ ዘይተመጣጠነ ቁጠባዊ ኩነታት ደረጃ ብደረጃ ዝፍውስን፡ ፖሊሲ ምዕሩይ ሃገራዊ ልምዓት ምኽታል
2 ሃገራውን ደገኣውን ወፍሪ ርእሰማል ኣብ እንዱስትሪን ሕርሻን ዕደናን መሰል ዘሳትፍን ዘተባብዕን ዘውሕስን ሕግታት ምሕጋግ
3 ኣብ ናጻ ዕዳጋ ዝተመስረተ ሕዊስዋስ ቁጠባዊ ፖሊሲ ምኽታል
4 ብኲናትን ምህማሽን (marginalization) ንዝተጎድኡ ከባብታት ኣወንታዊ ሓለፋታት ምሃብ
5 ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ዝኾነ ቦታ ኤርትራ መሰል ንብረት ምውናንን፡ ምሻጥን፡ ምውራስን ብሕጊ ምውሓስ
6 ኣፍራይነት ታሕተዎት ክፍልታት ሕብረተሰብና ንምትብባዕን፡ ስራሕ ኣልቦነት ደረጃ ብድረጃ ንምቅላልን፡ ንናኣሽቱን ማእከሎትን ኣፍረይቲ ትካላት ብሕጊ ምትብባዕ
ሀ. ሕርሻዊ መዳይ፦ 5
1. ሕርሻዊ ማእቶት ንምክዕባት ዘመናዊ ኣገባብ ሕርሻ ምትእትታው
2. መነባብሮ ህዝቢ ገጠር ንምልዋጥ፡ ንልምዓት ገጠር መሰረታዊ ትዅረት ምሃብ። ፍርያምነት መሬት ንምውሓስ ፍግረ መሬት ምክልኻል
3. ምድረ-በዳነት ንምክልኻል ፖሊሲ ምግራብ ምኽታል
4. ሰበኽ ሳግም ብናታቶም ድልየት ኣብ ቀዋሚ ሕርሻዊ ከባቢ ንምጥያስ ምጽዓር
5. ሃገርና ናብ ኢንዱስትሪያዊ ኢኮኖሚ ንምስግጋርን ንሰራሕተኛ ህዝብና ዘማዕብልን ሕጋጋት ምሕንጻጽ
ለ. ሃብቲ ባሕሪ፦
1. ሃብቲ ባሕሪ ካብ ዝኾነ ዓይነት ብከላ ዝከላኸል ፖሊሲ ምኽታል
2. ሃብቲ ባሕሪ ኣብ ዕብየት ህዝባውን ሃገራውን ቁጠባ ዓቢ ግደ ክህልዎ ምግባር
3. ባሕርን ማርሳታትን ንዘቤታውን ግዳማውን ብጽሖት ሰሓብነት ክህልዎም ምግባር
4. መሰል ዜጋታት ገፈፍቲ ዓሳ ምሕላው። ክእለቶም ንምዕባይ ምጽዓር
ሐ. ንግዳዊ መዳይ፦
1. ጠለባት ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእን፡ ዘቤታዊ ዕዳጋታት ንምርግጋእን፡ ሰደድ ንምዕባይን ዝዓለመ ንግዳዊ ፖሊሲ ምኽታል
2. ውሽጣዊ ንግዳዊ ምንቅስቓሳት ብስሉጥ ንምዕባይን፡ ደገኣዊ ወፍሪ ርእሰማል ንምስሓብን፡ ምድራውን ባሕሪኣውን ኣየርን ትሕተ ቅርጻታት ምምዕባል
3. ዘይሕጋዊ ንግዲ ኮንትሮባንድ ዝኽልክል ሕግታት ምሕንጻጽ
መ. ዋንነት መሬት፤ ኣብ ኤርትራ ዋና ዘይብሉ መሬት ስለ ዘየሎ፣ ዋንነት መሬት ኣብ ትሕቲ ዋናታቱ ይኸውን
መሬት ከተማን ኣባይትን፦
1. ከተማታት ደረጃ ብደረጃ ንምስፋሕን ምምዕባልን፡ ኣብ ከተማታት ጽበት ኣባይቲ ንምፍታሕን፡ ንረብሓ ዝሰፈሐ ህዝቢ ዘገልግል ዘመናዊ
ውጥን ከተማታት ምኽታል።
2. ንዕብየት ከተማታትን ምዝርጋሕ ትሕተ ቅርጻን ኣብ ዝግበር ልምዓት ንዝተጎድኡ ዜጋታት ወነንቲ መሬት፡ ወይ ትካላት፡ መንግስቲ ብፍትሓዊ
ካሕሳ የሕውዮም።
III. ማሕበራዊ መደያት፦
1 ናይ ሰራሕተኛታት ዝተሓተ ደሞዝ ብሕጊ ምውሳን
2 ንማዕረ ስራሕ ብዘይ ጾታዊ ኣፈላላይ ማዕረ ደሞዝ ምኽፋል
3 መሰል ጥሮታ ዝሕልው ሕጊ ምሕጻጽ
4 ንመሰል ሰራሕተኛታት ዝጣበቕ ሕጊ ክህልው ምግባር
5 ደቂ ኣንስትዮ ንጥዕናአን ኣብ ዝጎድእ ስራሕ ከይሰርሓ ምግባር
6 ህጻናት ንጥዕናኦም ኣብ ዝጎድእ ሕሱር ስራሕ ከይሰርሑ ብሕጊ ምኽልካል
7 ንኩሎም ረድኤት ዘድልዮም ዜጋታት ብዘየፈላላይ ዝናቢ ትካል ምቛም
8 ስደተኛታት ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ብወለንታኦም ዝምለስሉን ዝጣየስሉን ጥጡሕ ኩነታት ምፍጣር
ሀ. ትምህርታዊ መዳይ፦
1. ስልጡን ሓይሊ ሰብ ንምፍራይን ጎዳኢ ልምድታት ዝውግድን፡ ምዕቡል ኣካዳሚያውን ቴክኒካውን ሃገራዊ ስርዓተ ትምህርቲ ምሕንጻጽ
2. ትምህርቲ ንኩሎም ዜጋታት ብናጻ ከም ዝባጻሕ ምግባር
3. ቴክኖሎጂ ንረብሓ ህዝቢ ብዘገልግል መንገዲ ምትእትታው
4 ቋንቋታት ዓረበኛን ትግርኛን ኣብ ኩሉ መንግስታውን ብሕታውን ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ ምዝርጋሕ
5 ኣብ ዝሓለፉ ስርዓታት ንዝተሃመሹ ከባቢታት ፍሉይ ኣወንታዊ ጠመተ ምሃብ
6 ምስ ሃገራዊ ስርዓተ ትምህርቲ ዘይጋጮ ብሕታዊ ትምህርቲ ምፍቃድ
ለ. ክንክን ጥዕና፥
1. ህዝቢ ናይ መድሃኒትን ሕክምናን ክረኽበሉ ዝኽእል ዕድላት ምፍጣር6
2. ንጥዕና ሓደገኛ ዝዀኑ ጠንቅታት ክፈጥሩ ዝኽእሉ ብፍላይ ተላገብቲ ሕማማት ኣስተምህሮ ምሃብ
3 ባህላዊ ናይ ሕክምና ንጥፈታት ንምምዕባል ኣድላዪ` መጽናዕትታት ምክያድ፣ ከምኡ’ውን ባህላዊ ሓካይም ክምዕብሉሉ ዝኽእሉ ናይ ምልመላ ዕድላት ምፍጣር
4 ብሕታዊ ናይ ሕክምና ትካላት ምፍቃድ
ሐ. መሰል ደቂኣንስቲዮ፥
1. ደቂ-ኣንስቲዮ ጥቕመንን መሰላተንን ዝሕልዋሉ ነጻ ማሕበር ክምስርታ መሰለን ምሕላው
2. ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ኩሉ መዳያት ናይ ሂወት ብማዕርነት ክሳተፍ መሰላ ምርግጋጽ
3. ኣብ ግዜ ጥንስን ሕርስን ደቂ-ኣንስቲዮ ምሉእ ደሞዘን ዝኽፈላሉ መሰል ዕርፍቲ ብሕጊ ምውሳን
5 ንሓርነት ጓል-ኣንስተይቲ ዝጻረሩ ባህላውን ማሕበራውን ልምድታት ምውጋድ
6 ደቂ-ኣንስትዮ ርእሰን ክረድኣሉ ዝኽእላ ናይ ሓባር ስራሓት ከቑማ መሰለን ምሕላው
መ. መሰላት መንእሰያት፥
1. ማሕበር ምቛም መሰል ምዕቃብን ምትብባዕን
2. ብሰላማዊ መገዲ ሓሳባቶም ክገልጹን ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩን መሰሎም ሕልው ምግባር
3. ናይ ስፖርት ክለባትን ማእከላትን ከቑሙ ምግባር
4. ብዘይ ጾታዊ ኣፈላላይ ኣብ ኩሉ ዓይነታት ስፖርትታት ክሳተፉ ዘተባብዕ ባይታ ምፍጣር
ሰ. መሰል ሰራሕተኛታት፥
1. ናይ ሰራሕተኛታት መሰላትን ጥቕምታትን ዝሕሉ ነጻ ነቓባዊ ማሕበር ናይ ምቛም መሰል ምሕላውን ምትብባዕን። ከምኡ’ውን ናይ ተቓውሞ
ሰላማዊ ሰልፊ ምክያድ መሰል ምሕላው
2. መሰል ናይ መወዳእታ ሰሙን ይኹን ዓመታዊ ዕረፍቲ ምስ ምኽፋል ምሉእ ደሞዝ ምርግጋጽ
3. ሰራሕተኛታት ክእለቶምን ፍልጠቶምን ዘማዕብልሉ ዕድላት ምኽፋት
4. ዝሰርሕሉ ኣብያተ-ስራሓት ንጥዕናኦም ዝሕሉን ዝምችእን ክኸውን ግቡእ ናይ ሰራሕተኛታት መሰል ምርግጋጽ
5. ኣብ ስርሖም ጉድኣት ንዘጓነፎም ናይ መነባበሪኦም ውሕስነት ክሕለወሎም ምርግጋጽ
ረ. መሰል ሓረስቶታ፥
1. ሓረስቶት ኣብ ፖለቲካዊ ሂወት ሃገርና ምሉእ ተሳትፎ ከረጋግጹን፣ ናይ ገዛእ ርእሶም ነጻ ዝዀነ ንቓባዊ ማሕበር ከቑሙን፣ ሰላማዊ ሰልፊ
ከካይዱን ምሉእ መሰል ከም ዘለዎም ምርግጋጽ
2. ሃገራዊ እቶት ክብ ንምባልን፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽን፣ ሓረስቶት ኣብ መስርሕ ሕርሻዊ ጽገናታት ንጡፍ ግደ ከም ዝህልዎምን
መሰላቶም ምዃኑን ምርግጋጽ
3. ፍርያቶም ኣብ ዕዳጋ ናይ ምውድዳር ብቕዓቶም ንምዕባይ ምጽዓር
4. ኩነታት መነባበሪኦም ንምምሕያሽን፣ ናይ ማእቶት ክእለቶም ክብ ንምባልን ሓረስቶት ዝምልመልሉ ዕድላት ምኽፋትን መደባት ምስራዕን
IV. ዝምድና መንግስትን ሃይማኖትን፦
1. ኩሎም ሃይማኖታትን እምነታትን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ’ዮም
2. ናይ ዜጋታት ሃይማኖታዊ መሰልን ማዕርነትን ምኽባር
3. ፖለቲካዊ ስልጣንን ሃይማኖትን ምፍላይ
4. ናይ ኩሎም ሃይማኖታት መንፈሳዊ ክብረታትን ስነ-ምግባርን ምኽባር
5. ናጽነት ሃይማኖታት ምሕላው
6. መንግስቲ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሃይማኖታት ወይ ሃይማኖታት ኣብ ውሽጢ ጉዳያት መንግስቲ ጣልቃ ዘይምእታው
V. ሓይልታት ምክልኻል፦
1. ሓይልታት ምክልኻል ንሃገራዊ ቅዋምን ልዑላውነትን ይከላኸል
2. ሓይልታት ምክልኻል ሃገራዊ ኣገዳሲ ትካል ከም ምዃኑ መጠን፡ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታቱ ንብዙሕነት ህዝቢ ኤርትራ ብዘንጸባርቕ ይስራዕ7
3. ሓይልታት ምክልኻል ካብ ፖለቲካዊ ሻርነት ናጻ ይኸውን
4. ናይ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ሕግታት ምውጻእ
5 ወተሃደራዊ ስርሖም ከቋርጹ ንዝደልዩ ዜጋታት ርእሶም ንክኽእሉ ብሕጊ ዝተቐየሰ ሓገዛት ይግበረሎም
VI. ዝምድናታት ወጻኢ፦
1. ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ካልኦት ሃገራት ዓለምን ኣብ ሓባራዊ ረብሓታትን ሰላማዊ ሓባራዊ መነባብሮን ዝተመስረተ ጥዑይ ዝምድና ምህናጽ
2. ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ካልኦት ጣልቃ ዘይምእታው
3. ኤርትራዊ ናጻ ፖለቲካዊ ውሳኔ ምዕዛዝ
4 ኣብ ዞባና ሃገራዊ ልዑል ረብሓታት ኤርትራ ዝሕልው ዞባዊ ሰላም ንምስፋን ምዕያይ
ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (ሕድሪ) ኣብ 3ይ ሕጹጽን ሓድነታው ጉባኤ ግሃድኤን ምደፍኤን ዝጸደቐ፡
ሕዳር 21፤ 2014 ዓዲ-ግራት


text:
ካብ ምሳሌ እቲ ታለንት ተምሃር
“ንሓደ ሓሙሽተ ታለንት፡ ንሓደ ኽልተ፡ ንሓደ ኸኣ ሓደ ሂብዎም ገሸ።”—ማቴ. 25:15።
1, 2. የሱስ ብዛዕባ ምሳሌ እቲ ታለንት እተዛረበ ስለምንታይ እዩ፧
ኣብ ምሳሌ እቲ ታለንት፡ የሱስ ብዛዕባ እቲ ቕቡኣት ኣሕዋቱ ዘለዎም ሓላፍነት ብንጹር ገሊጹ እዩ። እቲ ምሳሌ ንዅሎም እቶም ሰማያዊ ይኹን ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ናይ ሓቂ ክርስትያናት ዚጸሉ ስለ ዝዀነ፡ ንትርጕም እቲ ምሳሌ ኽንርድኦ ኣሎና።
2 ደቀ መዛሙርቲ ንየሱስ ብዛዕባ ‘ምልክት እቲ ንሱ ኣብዚ ዚህልወሉ እዋንን መደምደምታ ስርዓት ዓለምን’ ምስ ሓተትዎ፡ መልሲ ሃቦም፣ ምሳሌ እቲ ታለንት፡ ሓደ ኽፋል እቲ መልሲ እዩ ነይሩ። (ማቴ. 24:3) ስለዚ፡ እቲ ምሳሌ ኣብዚ ግዜና እዩ ዚፍጸም፣ ሓደ ኽፋል እቲ የሱስ ኣብዚ ምህላዉን ንጉስ ኰይኑ ይገዝእ ከም ዘሎን ዜርኢ ምልክት ድማ እዩ።
3. ካብቲ ኣብ ማቴዎስ ምዕራፍ 24ን 25ን ተመዝጊቡ ዚርከብ ምሳሌታት እንታይ ክንመሃር ንኽእል፧
3 ካብ ማቴዎስ 24:45 ክሳዕ 25:46 ኣብ ዘሎ ሓሳብ፡ ኣርባዕተ ምሳሌ ተጠቒሱ ኣሎ፣ ምሳሌ እቲ ታለንት ድማ ሓደ ኻብኡ እዩ። እቲ ኻልእ ሰለስተ ምሳሌ፡ ማለት እቲ ብዛዕባ እሙንን ኣስተውዓልን ባርያን ብዛዕባ እተን ዓሰርተ ደናግልን ብዛዕባ ኣባጊዕን ኣጣልን ዚገልጽ ምሳሌ እውን እንተ ዀነ፡ ሓደ ኽፋል እቲ የሱስ ከም ምልክት እቲ ኣብዚ ዚህልወሉ እዋን ዝሃቦ መልሲ እዩ ነይሩ። የሱስ ኣብ ኣርባዕቲኡ ምሳሌታት፡ ነቲ ናይ ሓቂ ሰዓብቱ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ዚልለዩሉ ባህርያት ኣጕሊሑ እዩ። ምሳሌ እቲ እሙንን ኣስተውዓልን ባርያን እተን ደናግልን እቲ ታለንትን፡ ኣብ ቅቡኣት ሰዓብቲ የሱስ እዩ ዜተኵር። የሱስ ኣብቲ ብዛዕባ እቲ እሙንን ኣስተውዓልን ባርያን ዚገልጽ ምሳሌ፡ ኣብ ግዜ ዳሕሮት መዓልትታት ንኣገልገልቲ ቤቱ ናይ ምምጋብ ሓላፍነት እተዋህባ ብቕቡኣት ዝቘመት ንእሽቶ ጕጅለ ኸም እትህሉ ገለጸ፣ ኣባላታ እሙናትን ኣስተውዓልትን ኪዀኑ ኸም ዘለዎም ድማ ኣጕልሐ። ኣብታ ብዛዕባ እተን ደናግል እትገልጽ ምሳሌ ድማ፡ ኵሎም ቅቡኣት ሰዓብቱ፡ ንሱ ኸም ዚመጽእ እኳ እንተ ፈለጡ፡ በየነይቲ መዓልቲ ወይ ሰዓት ከም ዚመጽእ ግና ስለ ዘይፈልጡ፡ ድሉዋትን ንቑሓትን ኪዀኑ ኸም ዘለዎም ገለጸ። ኣብታ ብዛዕባ እቲ ታለንት እትገልጽ ምሳሌ እውን፡ ቅቡኣት ንክርስትያናዊ ሓላፍነቶም ኣብ ምፍጻም ትጉሃት ኪዀኑ ኸም ዘለዎም ኣርኣየ። የሱስ ኣብታ ናይ መወዳእታ ምሳሌኡ፡ ማለት ኣብ ምሳሌ እተን ኣባጊዕን ኣጣልን፡ ኣብቶም ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ክርስትያናት ኣተኰረ። እሙናት ኪዀኑን ነቶም ኣብ ምድሪ ዘለዉ ቕቡኣት ኣሕዋት የሱስ ምሉእ ብምሉእ ኪድግፍዎምን ከም ዘለዎም ከኣ ኣጕልሐ። * ሕጂ እስከ ኣብ ምሳሌ እቲ ታለንት ነተኵር።
እቲ ጐይታ ንባሮቱ ገንዘብ ሃቦም
4, 5. እቲ ሰብኣይ ወይ እቲ ጐይታ ንመን እዩ ዜመልክት፧ እቲ ታለንትኸ እንታይ እዩ፧
4 ማቴዎስ 25:14-30 ኣንብብ። ሕታማትና ንነዊሕ እዋን፡ እቲ ሰብኣይ ወይ እቲ ጐይታ ንየሱስ ከም ዜመልክት ገሊጹ እዩ፣ እቲ ኸም ዝገሸ ዚገልጽ ሓሳብ ድማ፡ ነቲ ብ33 ድ.ክ. ናብ ሰማይ ዝዓረገሉ እዋን ከም ዜመልክት ተገሊጹ ነይሩ እዩ። ኣቐዲማ ኣብ ዝነበረት ምሳሌ፡ የሱስ ብዛዕባ ዕላማ መገሻኡ ኺገልጽ ከሎ፡ “ንግስና ተቐቢሉ ኺምለስ” ምዃኑ ገሊጹ ነይሩ እዩ። (ሉቃ. 19:12) የሱስ ናብ ሰማይ ምስ ተመልሰ፡ ብኡብኡ ምሉእ ንግስና ኣይተቐበለን። * ኣብ ክንዳኡስ፡ “ኣብ የማን ኣምላኽ ድማ ተቐመጠ፣ ካብኡ ኣትሒዙ ጸላእቱ መርገጽ እግሩ ኽሳዕ ዚዀኑ ይጽበ ኣሎ።”—እብ. 10:12, 13።
5 እቲ ኣብታ ምሳሌ ተጠቒሱ ዘሎ ሰብኣይ፡ ሸሞንተ ታለንት ኣለዎ፣ እዚ ኸኣ ኣብቲ እዋን እቲ ኣዝዩ ብዙሕ ገንዘብ እዩ ነይሩ። * ቅድሚ ምጋሹ ግና፡ ነቲ ታለንት ንባሮቱ ሃቦም፣ ንሱ ኣብ ዚኸደሉ እዋን ብእኡ ገይሮም ኪነግዱ ድማ እዩ ዚጽበዮም ነይሩ። የሱስ እውን እንተ ዀነ ልክዕ ከምቲ ሰብኣይ፡ ናብ ሰማይ ቅድሚ ምዕራጉ፡ ኣዝዩ ኽቡር ነገር ነበሮ። እቲ ኽቡር ነገር እቲ እንታይ እዩ ነይሩ፧ መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ፡ ምስቲ የሱስ ኣብ ህይወቱ ቐዳማይ ቦታ ዚህቦ ዝነበረ ዕዮ እተተሓሓዘት እያ።
6, 7. እቲ ታለንት ንምንታይ እዩ ዜመልክት፧
6 የሱስ ነቲ ናይ ምስባኽን ናይ ምምሃርን ዕዮኡ ዓብዪ ግምት እዩ ዚህቦ ነይሩ። (ሉቃስ 4:43 ኣንብብ።) በቲ ዕዮ እቲ ኣቢሉ ድማ፡ ነቲ ብዙሕ ውጽኢት ኪርከቦ ዚኽእል ዝነበረ ግራት ኣዳለዎ። ኣቐድም ኣቢሉ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ኣዒንትኹም ቋሕ ኣቢልኩም፡ ግራውቲ ንዓጺድ ከም ዝጻዕደወ ርኣዩ” ኢልዎም ነይሩ እዩ። (ዮሃ. 4:35-38) የሱስ ከምኡ ኺብል ከሎ፡ ብዛዕባ እቶም ደቀ መዛሙርቱ ንምዃን ዚእከቡ ቕኑዕ ዝልቦም ብዙሓት ሰባት እዩ ዚሓስብ ነይሩ። ልክዕ ከም ሓደ ንፉዕ ሓረስታይ ስለ ዝዀነ፡ ነቲ ንዓጺድ ዝጻዕደወ ግራት ጠንጢንዎ ኣይከደን። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ደድሕሪ ትንሳኤኡን ናብ ሰማይ ቀቅድሚ ምዕራጉን ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ኪዱ . . . ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ” ዚብል ረዚን መዝነት ሃቦም። (ማቴ. 28:18-20) በዚ ኸምዚ፡ ነቲ ኣዝዩ ኽቡር መዝገብ ዝዀነ ክርስትያናዊ ኣገልግሎት ብሕድሪ ሃቦም።—2 ቈረ. 4:7።
7 እሞኸ ኣብ ምንታይ መደምደምታ ኢና ኽንበጽሕ እንኽእል፧ የሱስ ንሰዓብቱ፡ ደቀ መዛሙርቲ ንኺገብሩ ኺምዝዞም ከሎ፡ “ገንዘቡ” ወይ ታለንቱ እዩ ዚህቦም ነይሩ። (ማቴ. 25:14) ብንጹር እምበኣር፡ እቲ ታለንት ነቲ ናይ ምስባኽን ደቀ መዛሙርቲ ናይ ምግባርን ሓላፍነት እዩ ዜመልክት።
8. ዋላ እኳ ነፍሲ ወከፍ ባርያ እተፈላለየ ብዝሒ ዘለዎ ታለንት እንተ ተቐበለ፡ እቲ ጐይታኦም ካባታቶም እንታይ እዩ ዚጽበ፧
8 ኣብ ምሳሌ እቲ ታለንት ከም እተገልጸ፡ እቲ ጐይታ ንባሮቱ፡ ነቲ ቐዳማይ ባርያ ሓሙሽተ ታለንት፡ ነቲ ኻልኣይ ክልተ ታለንት፡ ነቲ ሳልሳይ ከኣ ሓንቲ ታለንት ሃቦም። (ማቴ. 25:15) ነፍሲ ወከፍ ባርያ እተፈላለየ ብዝሒ ዘለዎ ታለንት እኳ እንተ ተዋህቦ፡ እቲ ጐይታ ነቶም ባሮት፡ ነቲ ታለንት ብትግሃት ኪጥቀሙሉ እዩ ዚጽበዮም፣ እወ፡ ኣብ ኣገልግሎት ብእተኻእሎም ዓቕሚ ኺካፈሉ ኣለዎም። (ማቴ. 22:37፣ ቈሎ. 3:23) ኣብ ቀዳማይ ዘመን፡ ካብ ጰንጠቈስጠ 33 ድ.ክ. ኣትሒዙ፡ ሰዓብቲ ክርስቶስ በቲ ታለንት ተጠቒሞም ኪነግዱ ጀመሩ። ኣብ ዕዮ ስብከትን ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ምግባርን ብትግሃት ከም ዝዓየዩ ድማ፡ ኣብታ ኽፋል መጽሓፍ ቅዱስ ዝዀነት መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት ተመዝጊቡ ኣሎ። *—ግብ. 6:7፣ 12:24፣ 19:20።
ኣብ እዋን መወዳእታ፡ በቲ ታለንት ምንጋድ
9. (ሀ) እቶም ክልተ እሙናት ባሮት በቲ ታለንት ተጠቒሞም እንታይ እዮም ገይሮም፧ እዚኸ እንታይ እዩ ዜመልክት፧ (ለ) እቶም “ካልኦት ኣባጊዕ” እንታይ ግደ እዩ ዘለዎም፧
9 ኣብ ግዜ መወዳእታ፡ ብፍላይ ከኣ ካብ 1919 ንነጀው፡ ኣብ ምድሪ ዝነበሩ እሙናት ዝዀኑ ቕቡኣት ባሮት ክርስቶስ፡ ብታለንት ጐይታ ይነግዱ ነይሮም እዮም። ልክዕ ከምቶም ኣብቲ ምሳሌ እተጠቕሱ ኽልተ ቐዳሞት ባሮት፡ ቅቡኣት ዝዀኑ ኣሕዋትን ኣሓትን ብዚከኣሎም ዓቕሚ ጽዒሮም እዮም። ሓሙሽተ ታለንት ወይ ከኣ ክልተ ታለንት እተቐበለ መን ምዃኑ ኽንግምት ኣየድልየናን እዩ። ኣብቲ ምሳሌ ኸም እተጠቕሰ፡ ክልቲኦም ባሮት ነቲ ጐይታኦም ዝሃቦም ብዕጽፊ ስለ ዝወሰኹሉ፡ ክልቲኦም ዘርኣይዎ ትግሃት ማዕረ እዩ ነይሩ። እቶም ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ኣብዚ እንታይ ግደ እዩ ዘለዎም፧ ኣዝዩ ኣገዳሲ ግደ እዩ ዘለዎም። እቲ የሱስ እተዛረቦ ምሳሌ እተን ኣባጊዕን ኣጣልን፡ እቶም ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ክርስትያናት፡ ንቕቡኣት ኣሕዋት የሱስ ኣብ ዕዮ ስብከትን ኣብ ዕዮ ትምህርትን ብተኣማንነት ናይ ምድጋፍ ፍሉይ መሰል ከም ዘለዎም ይምህረና እዩ። ኣብዘን ጽንኩራት ዳሕሮት መዓልትታት፡ እቶም ክልተ ጕጅለ ኸም “ሓደ መጓሰ” ዀይኖም ኣብቲ ደቀ መዛሙርቲ ናይ ምግባር ዕዮ ብቕንኣት ይካፈሉ ኣለዉ።—ዮሃ. 10:16።
10. ኣገዳሲ ኽፋል እቲ የሱስ ኣብ ሓይሊ ስልጣኑ ኸም ዘሎ ዚሕብር ምልክት እንታይ እዩ፧
10 የሱስ ካብቶም ባሮቱ ገለ ውጽኢት ኪጽበ ግቡእ እዩ። ከምቲ ኣቐዲሙ እተገልጸ፡ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ እሙናት ደቀ መዛሙርቲ፡ ንገንዘብ እቲ ጐይታ ኣዝዮም ኣብዚሖምዎ እዮም። ኣብዚ ምሳሌ እቲ ታለንት ዚፍጸመሉ ዘሎ ግዜ መወዳእታኸ ሰዓብቲ የሱስ እንታይ እዮም ዚገብሩ ዘለዉ፧ እቶም እሙናትን ጻዕራማትን ባሮት የሱስ፡ ኣብቲ ኣብ ታሪኽ ዝዓበየ ዝዀነ ዕዮ ስብከትን ደቀ መዛሙርቲ ምግባርን ተኻፊሎም እዮም። ሳላ እቲ ሓባራዊ ጻዕሮም ድማ፡ ብኣማእታት ኣሽሓት ዚቝጸሩ ሓደስቲ ደቀ መዛሙርቲ፡ በብዓመቱ ኣወጅቲ መንግስቲ ኣምላኽ ይዀኑ ኣለዉ፣ እዚ ዅሉ ንጥፈታትን ጽቡቕ ውጽኢትን፡ እቲ ናይ ምስባኽን ናይ ምምሃርን ዕዮ፡ ኣገዳሲ ኽፋል እቲ የሱስ ኣብ ሓይሊ ስልጣኑ ኸም ዘሎ ዚሕብር ምልክት እዩ። የሱስ በዚ ኣዝዩ ኸም ዚሕጐስ ኣየጠራጥርን እዩ።
እቲ ጐይታ ኺጸባጸብ ዚመጽእ መዓስ እዩ፧
11. የሱስ ኣብ እዋን ብርቱዕ ጸበባ ምስ ባሮቱ ኸም ዚጸባጸብ ክንድምድም እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
11 የሱስ ኣብ ከባቢ መወዳእታ እቲ ዚቐርብ ዘሎ ብርቱዕ ጸበባ፡ ምስ ባሮቱ ምእንቲ ኺጸባጸብ ኪመጽእ እዩ። ኣብዚ መደምደምታ እዚ ኽንበጽሕ ዝኸኣልና ብኸመይ ኢና፧ የሱስ ኣብቲ ኣብ ማቴዎስ ምዕራፍ 24ን 25ን ተመዝጊቡ ዚርከብ ትንቢት፡ ብተደጋጋሚ ብዛዕባ ምምጽኡ ተዛሪቡ እዩ። ብዛዕባ እቲ ኣብ እዋን ብርቱዕ ጸበባ ዚህሉ ፍርዲ ኺገልጽ ከሎ፡ ሰባት፡ “ወዲ ሰብ . . . ብደበና ሰማይ ኪመጽእ ከሎ፡ ኪርእይዎ እዮም” በለ። ነቶም ኣብ ዳሕሮት መዓልትታት ዚነብሩ ሰዓብቱ ድማ፡ ንቑሓት ኪዀኑ ኸም ዘለዎም ኪምዕዶም ከሎ፡ “ጐይታኹም በየነይቲ መዓልቲ ኸም ዚመጽእ ኣይትፈልጡን ኢኹም፡” ከምኡ እውን “ወዲ ሰብ ብዘይሓሰብኩምዋ ሰዓት ኪመጽእ እዩ” በሎም። (ማቴ. 24:30, 42, 44) ስለዚ፡ የሱስ፡ “ጐይታ እቶም ባሮት መጸ፡ ምሳታቶም ድማ ተጸባጸበ” ኺብል ከሎ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ግዜ መወዳእታ እዚ ስርዓት እዚ ፍርዲ ንኺፍጽም ዚመጽኣሉ እዋን እዩ ዚዛረብ ነይሩ ኪኸውን ዘለዎ። *—ማቴ. 25:19።
12, 13. (ሀ) እቲ ጐይታ ነቶም ክልተ ባሮት እንታይ እዩ ኢልዎም፧ ስለምንታይከ፧ (ለ) ቅቡኣት ንመወዳእታ እዋን ዚሕተሙ መዓስ እዮም፧ (“ ኣብ ግዜ ሞት ዚግበር ምጽብጻብ” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።) (ሐ) እቶም ከም ኣባጊዕ ዚፍረዱ እንታይ ዓስቢ እዮም ዚቕበሉ፧
12 ኣብቲ ምሳሌ ኸም እተገልጸ፡ እቲ ጐይታ ምስ መጸ፡ እቶም ክልተ ባሮት፡ ማለት እቶም ሓሙሽተ ታለንትን ክልተ ታለንትን እተዋህቦም ባሮት፡ ነቲ እተዋህቦም ታለንት ብዕጽፊ ብምውሳኽ እሙናት ምዃኖም ኣርእዮም እዮም። እቲ ጐይታኦም ድማ ንኽልቲኦም፡ “ንፉዕ፡ ኣታ ሕያዋይን እሙንን ባርያ! ብሒደት እሙን ኴንካ ኢኻ። ኣብ ብዙሕ ክሸመካ እየ” በሎም። (ማቴ. 25:21, 23) እቲ ግርማ ዝለበሰ ጐይታና የሱስከ ኣብ መጻኢ ንፍርዲ ምስ መጸ፡ እንታይ ኪገብር ኢና ኽንጽበ እንኽእል፧
13 እቶም በቶም ክልተ ባሮት እተመሰሉ ጻዕራማት ዝዀኑ ቕቡኣት ደቀ መዛሙርቲ፡ እቲ ብርቱዕ ጸበባ ቕድሚ ምጅማሩ ንመወዳእታ እዋን ኪሕተሙ እዮም። (ራእ. 7:1-3) የሱስ ቅድሚ ኣርማጌዶን፡ ነቲ ብተስፋ ዚጽበይዎ ሰማያዊ ዓስቢ ኺህቦም እዩ። እቶም ንኣሕዋት ክርስቶስ ኣብ ዕዮ ስብከት ዚድግፍዎም ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ክርስትያናት ድማ፡ ከም ኣባጊዕ ኪፍረዱን ኣብ ምድራዊ ግዝኣት መንግስቲ ኣምላኽ ናይ ምንባር ፍሉይ መሰል ኪቕበሉን እዮም።—ማቴ. 25:34።
እኩይን ሃካይን ባርያ
14, 15. የሱስ፡ ብዙሓት ቅቡኣት ኣሕዋቱ እኩያትን ሃካያትን ከም ዚዀኑ ድዩ ዚሕብር ነይሩ፧ ግለጽ።
14 ኣብ ምሳሌ እቲ ታለንት፡ እቲ ናይ መወዳእታ ባርያ፡ በቲ እተዋህቦ ታለንት ኣብ ክንዲ ዚነግድ ወይ ንባንከኛታት ኣብ ክንዲ ዚህቦም፡ ከይዱ ሓብኦ። እዚ ባርያ እዚ፡ ደይመደይ ኢሉ ኣንጻር እቲ ጐይታኡ ስለ ዝዓየየ፡ ሕማቕ መንፈስ እዩ ኣርእዩ። እቲ ጐይታኡ፡ “ኣታ እኩይን ሃካይን ባርያ” ኺብሎ እምበኣር ሓቁ እዩ። ነቲ ታለንት ካብኡ ወሲዱ ድማ፡ ነቲ ዓሰርተ ታለንት ዝነበሮ ሃቦ። ድሕሪኡ፡ እቲ እኩይ ባርያ “ናብቲ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ጸልማት” ተደርበየ። “ኣብኡ ድማ፡ ኪበክን ኣስናኑ ኺሕርቅምን እዩ።”—ማቴ. 25:24-30፣ ሉቃ. 19:22, 23።
15 ሓደ ኻብቶም ሰለስተ ባሮት ነቲ እተዋህቦ ታለንት ስለ ዝሓብኦ፡ የሱስ ካብቶም ቅቡኣት ሰዓብቱ ሓደ ሲሶ ዚዀኑ፡ እኩያትን ሃካያትን ኪዀኑ እዮም ማለቱ ድዩ ነይሩ፧ ኣይፋሉን። ኣብ ከባቢ እታ ጥቕሲ ንዘሎ ሓሳብ እስከ ንመርምሮ። ኣብቲ ብዛዕባ እሙንን ኣስተውዓልን ባርያ ዚገልጽ ምሳሌ፡ የሱስ ብዛዕባ እቲ ንብጾቱ ባሮት ዚወቕዖም እኩይ ባርያ ተዛሪቡ ነይሩ እዩ። ከምኡ ኺብል ከሎ ግና፡ እኩይ ባርያ ኸም ዚመጽእ ኣይኰነን ዚንበ ነይሩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ የሱስ ነቲ እሙን ባርያ፡ ከምቲ ናይቲ እኩይ ባርያ ዓይነት ባህርይ ንኸየርኢ እዩ ዜጠንቅቖ ነይሩ። ብተመሳሳሊ፡ ኣብ ምሳሌ እተን ዓሰርተ ደናግል፡ የሱስ፡ ካብ ቅቡኣት ሰዓብቱ እቶም ፍርቂ፡ ከምተን ሓሙሽተ ዓያሹ ደናግል ከም ዚዀኑ ኣይኰነን ዚሕብር ነይሩ። የግዳስ፡ የሱስ ንመንፈሳውያን ኣሕዋቱ፡ ንቑሓትን ድሉዋትን እንተ ዘይኰይኖም እንታይ ኬጋጥሞም ከም ዚኽእል እዩ ዜጠንቅቖም ነይሩ። * ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብ ምሳሌ እቲ ታለንት እውን እንተ ዀነ፡ የሱስ፡ ሓያሎ ኻብቶም ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ዚህልዉ ቕቡኣት ኣሕዋቱ፡ እኩያትን ሃካያትን ከም ዚዀኑ ኣይኰነን ዚዛረብ ነይሩ። የግዳስ፡ የሱስ፡ ቅቡኣት ሰዓብቱ በቲ እተዋህቦም ታለንት ‘ብምንጋድ’ ትጉሃት ንኪዀኑን ካብ ኣረኣእያን ተግባራትን እቲ እኩይ ባርያ ንኺርሕቁን እዩ ዜጠንቅቖም ነይሩ።—ማቴ. 25:16።
16. (ሀ) ካብ ምሳሌ እቲ ታለንት እንታይ ንምሃር፧ (ለ) እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ነቲ ብዛዕባ ምሳሌ እቲ ታለንት ዝነበረና ምርዳእ ዘነጸረቶ ብኸመይ እያ፧ ( “ንምሳሌ እቲ ታለንት ምርዳኡ” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።)
16 ካብ ምሳሌ እቲ ታለንት እንታይ ክልተ ትምህርቲ ኢና እንመሃር፧ ቀዳማይ፡ እቲ ጐይታ ዝዀነ ክርስቶስ ንቕቡኣት ባሮቱ፡ ነቲ ኸም ክቡር ገይሩ ዚርእዮ ናይ ምስባኽን ደቀ መዛሙርቲ ናይ ምግባርን መዝነት ሂብዎም እዩ። ካልኣይ፡ ክርስቶስ ንዅላትና፡ ኣብ ዕዮ ስብከት ብትግሃት ንኽንካፈል ይጽበየና እዩ። ከምኡ እንተ ጌርና፡ ስለቲ እምነትናን ትግሃትናን ተኣማንነትናን ኪባርኸና እዩ።—ማቴ. 25:21, 23, 34።
^ ሕ.ጽ. 3 መንነት እቲ እሙንን ኣስተውዓልን ባርያ ኣብ ናይ 15 ሓምለ 2013 ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ፡ ኣብ ገጽ 21-22፡ ሕጡብ ጽሑፍ 8-10 ተገሊጹ ኣሎ። መንነት እተን ደናግል፡ ኣብዛ መጽሔት እዚኣ ኣቐዲማ ኣብ ዘላ ዓንቀጽ በሪሁ ኣሎ። ምሳሌ እተን ኣባጊዕን ኣጣልን ድማ፡ ኣብ ናይ 15 ጥቅምቲ 1995 ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ፡ ኣብ ገጽ 23-28 ከምኡ እውን ኣብዛ መጽሔት እዚኣ፡ ኣብታ ቐጺላ ዘላ ዓንቀጽ ተገሊጹ ኣሎ።
^ ሕ.ጽ. 4 “ ኣብ መንጎ ምሳሌ እቲ ታለንትን እቲ ምናን ዘሎ ምምስሳል” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።
^ ሕ.ጽ. 5 ብግዜ የሱስ፡ ሓደ ታለንት ኣስታት 6,000 ዲናር እዩ ነይሩ። ሓደ ዓያዪ ሓደ ታለንት ንምርካብ፡ በብመዓልቱ ሓንቲ ዲናር እናተኸፍሎ ንኣስታት 20 ዓመት ኪሰርሕ ነበሮ።
^ ሕ.ጽ. 8 ሃዋርያት ምስ ሞቱ፡ ሰይጣን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ኽሕደት ከም ዚልዓል ገበረ። ኣብቲ እዋን እቲ፡ ንሰባት ናይ ሓቂ ደቀ መዛሙርቲ ክርስቶስ ንምግባር ዚግበር ዝነበረ ጻዕሪ፡ ዜዕግብ ኣይኰነን ነይሩ። እዚ ግና “ብግዜ ቐውዒ፡” ማለት ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ተቐየረ። (ማቴ. 13:24-30, 36-43) ናይ 15 ሓምለ 2013 ግምቢ ዘብዐኛ፡ ገጽ 9-12 ርአ።
^ ሕ.ጽ. 11 ናይ 15 ሓምለ 2013 ግምቢ ዘብዐኛ፡ ገጽ 7-8፡ ሕጡብ ጽሑፍ 14-18 ርአ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ናይ ሓዘን መግለጺ፣ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡
- ደምዳሚ መግለጺ፣ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ-ኣካል፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደ.ግ.ሓ.ኤ/
- ቃል ሓዘን ጨንፈር ሽወደን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ቃል ሓዘን ግንባር ሃገርዊ ድሕነት ኤርትራ/ ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን
- ናይ ሓዘን መግለጺ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
- ኤርትራ ካብ 2015 ንነጀው ቀጥታ ተጠቃዒት ናይ’ቲ ብኤል ኒኖ ዝፍለጥ ምዝባዕ ኣየር ኮይና ምጽናሐ ተገሊጹ
- ናይ ሓዘን መግለጺ ብደግሓኤ ዞባ ኤውሮጳ
- ናይ ሐዘን መግለጺ
- ቃል ሓዘን
- መግለጺ ሓዘን፡
- ክልተ ዲፕሎማት ስርዓት ህግደፍ ነቲ ስርዓት ከም ዝራሕርሑ ይግለጽ ኣሎ
- ምስጋና
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ዝተባህለ ማሕበረ ተመስሪቱ
- ኤርትራውያን ተቐማጦ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሓድሽ ዓመት 2017 ብሓባር ጸንቢሎም
- ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ “ እንዳ ማርያም ” ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣድማ ኣካይዶም !!
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 42 guests and no members online
- Details
- Written by ሚርያም በረኸተ-ኣብ
- Published: 02 June 2015
ዕማም፡ ክስራሕ፡ ክማላእ፡ ክዛዘም ናይ ዘለዎ ነገር ኮይኑ፡ ከከም ኣገዳስነቱ፡ ሓያሎ ገጻት ወይ መለለይታት ክህልዎ ይኽእል’ዩ። ዕማም ብውልቀ ሰብ፣ ብጉጅለ፣ ብህዝቢ ዝዕመም ዕዮ ክኸውን’ውን ይኽእል። እቲ ከም ውልቀ ሰባት እንዓዮ ወይ እንዓሞ ዕማም፡ ንኣብነት ምስ ምምእራር ዕለታዊ መግቢ፣ ምስ ምዕንጋል ስድራ-ቤት ..ወዘተ ዝተኣሳሰረ ክኸውን ይኽእል።
እቲ ብጉጅለ፡ ብማሕበር ዝሰላሰል ዓይነት ዕማማት ከኣ፡ ብመልክዕ ዕቑብ፣ ማሕበር፣ ትካል ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ንዕኡ ንምዕባይ ንምስፋሕ ዕላማ ዝገበረ ይኸውን። እቲ ሳልሳይን ሃገራዊ ዕማምን ዝብሎ ዘለኹ ከኣ፡ ዝርገሐኡ ሃገር ከደን ኮይኑ፡ ንተሳታፍነት ዝምልከት ድማ፡ ህዝባዊ ኢልካ ዝጽዋዕ ዕዮ’ዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ወፍሪ ዓቕሚ-ኣዳም ዝበጽሐ ዜጋ ኩሉ፡ ብጉልበት፣ ብሓሳብ፣ ብዓይነት፣ ብገንዘብን ካልእን ኣብ’ቲ ሓበራዊ ሃገራዊ ዕማም ተሳትፎኡ የረጋግጽ።
ኣርእስቲ ናይ’ዚ ጽሑፍ ኣብ ዕማማት ውልቀ-ሰባት፣ ጉጅለታት፣ ማሕበራት፣ ውድባት፣ ኩባኒያታት ዘይኮነ፡ ኣብ ሃገር ዘትኩረ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ብፍላይ “ ኤርትራ ኣዶ ኩልና’ያ” ዝብል ዘረባ ክደጋገም ይስማዕ። እዚ ፖለቲከኛታት ኢና፣ ምሁራት ኢና፣ ገዳይም ተቓለስቲ ኢና፣ ሃገርና ንፈቱ ኢና፣ ዝተሸፈነ ብፍላይ ኣብ መስኮት ቴቪ ኤረ ዝቐርብ መደረታት ናይ ሓቂ ድዩ? ሓቁ እንተኾይኑ ደኣ ስለምንታይ ኣብ ባይታ ዘይረአ? ስለምንታይ ደኣ ብዘይሕጊ ገዛእን ኣገልጋል ኮይና? ኣደ’ዶ ንደቃ ብኸምኡ ተነባብር’ያ? ዝብል ሕቶታት ኣልዒልካ ፖለቲካዊ መንነት ናይ’ቶም ኤርትራ ኣደ ኩሉ’ያ እናበሉ ሓቂ ክቐብሩ ዝመጣጠሩ ወገናት ምፍላጥ ኣገዳሲ ይመስለኒ።
ኤርትራ ናይ መን’ያ ንምባል እንተኾይኑ እቲ ሓሳብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ቀደም ተረዲእዎስ፡ ንምምጻኣ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለላ ብምዃኑ ትምህርቲ ዘድልዮ ኣይኮነን። ብፍላይ ካብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ንሃገራዊ ነጻነት ክሳብ ለይቲ ሎሚ፡ ጸረ-ምልካዊ መንግስታዊ ጉጅለ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ጉልበቱ፣ ጥሪቱ፣ ህወቱ ከፊሉን ይኸፍል ኣሎን’ዩ። ኮታ ብሓጺሩ ኣብ’ዚ ዘመናዊ ታሪኹ ጥራሕ ንልዕሊ 70 ተኸታተልቲ ዓመታት ሓደ ተቓላሳይ ህዝቢ ንሃገሩ ንኽብሩ ንመንነቱ ክኸፍሎ ዘለዎ ኩሉ ከፊሉ’ዩ። እዚ ህዝቢ ሃገረይ ኩሉ ንዓኺ እናበለ ነጊፉ ሂቡ’ዩ። ከምኡ ስለዝገበረ ድማ ጥራሕ ኢዱ ተሪፉ’ዩ። ካልእ ይትረፍ እዛ ኩሉ ዋጋ ዝተኸፍላ ነጻነት’ውን ምልእቲ ኣይኮነትን ጎደሎ’ያ።
ኩሉ ካብ’ ሃገር ዝተፈጥረ ዘበለ፡ ኣብ ከበሳታት ይሃሉ ኣብ ቆላታት፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ይሃሉ ኣብ ደሴታት፣ ኣብ ቀረባ ይሃሉ ኣብ ርሑቕ ስደት ንሃገራዊ ጻውዒት ብዘይ ዕጻ ምጻጻይ ኣኽቢሩ፡ ዝኸተተ ህዝቢ’ዩ። እዚ ኩሉ እንክገብር ግን ዝርደኣሉ ኣይረኸበን። ንነዊሕ ዓመታት ተኸላቢቱ፡ ውቅያኖስ ደም ከፊሉ ክነሱ፡ ማይ ዓሚኹ ክተርፍ ተፈሪዱ። ኩሉ ነገር ትማሊ’ዩ ተበላሽ’ዩ። ሎሚ ግን ዓሕ ኢልካ ዝፍወስ ኣይኮነን። ከም’ቲ ኣንጻር መግዛእቲ ደርጊ፡ ዋጋ ከፊልካ ደኣምበር ዓሕ ኢልካ ተቖጢዕካ ጥራሕ ዝፍታሕ መስገደል ኣይኮነን።
እዚ ህዝቢ ካብ መፈለምታኡ፡ እምቢ ንመግዛእቲ ኢሉ ናብ ገድሊ ክወፍር እንከሎ፡ ካብ ናይ ጻዕዳን ጸሊምን ካብ ናይ ግዳምን ውሻጠን ገዛእቲ ሓንሳእን ንሓዋሩን ተገላጊሉ፡ ኣብ ትሕቲ ብህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም እትምራሕ ሓዳስ ህዝባዊት ደሞክራስያዊት ኤርትራ፡ ብሰላም፡ ብደሞክራሲ፡ ብፍትሒ፡ ብማዕርነትን ሓባራዊ ተጠቅምነትን ኣስተርህዩ ብሓርነት ንምንባር ደኣምበር፡ ካብ ናይ እከለ በትርስ ናይ እከለ የሕምም፡ ገዛእቲ ንምምራጽ ኣይነበረን። ደርጊ ዝበሃል ኢትዮጵያዊ ፋሽስታዊ ስርዓት ኣልጊሱ፡ ህግደፍ ብዝተባህለ ኤርትራዊ ፍጹም መላኺ ስርዓት ንምትካእ ኣይነበረን። ናይ ሎሚ እህህታ፣ ጓሂ፣ ቁጠዐ ህዝብታት ኤርትራ ድማ እዚ ኮይኑ ዘሎ፡ ክኸውን ይኽእል ዝብል ኣብ ግምቶም ስለዘይነበረ’ዩ። ብእምነት ክሕደት ናጤባ ምስ መጾም እተተቖጥዑ ከኣ ሓቆም። መን ከማይ ዝብል ስርዓት ቀቢሮም፡ ብናቶም ስርዓት ክመሓደሩ ክነባበሩ ተቓሊሶም፡ ምሉእ ንምሉእ ኣብ ምሕረት ውልቀ-ሰብ ምስ ወደቑ፡ እንተተቖጥዑ እንተነደሩ እረ በቲ ጉዳይ እተተገረሙ ኣይተሓዞምን። የግዳስ እቲ ወሪድዎም ዘሎ ብዘይካ ብቃልሲ ብትዕግስቲ ብምጽማም ዘይፍታሕ ምዃኑ ጥራሕ’ዮም ክሕገዙ ዘለዎም።
እዚ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ መዓት ሰብ ዘምጸኦ’ዩ። ግዳማዊ ምትእትታው ዘይኮነ እቲ ብደምን መስዋእትን ደቅና ተሓንጊሩ ዝመጸ ዘቤታዊ መንግስታዊ ጉጅለ። ፖለቲካዊ ባህርን ግብራዊ መምርሕን ውድብ ህግደፍን መራሒኡ ኢሳያስ ኣፈ-ወርቅን ዝኽተሎ ዘሎ ሃላሊ ፖሊሲ’ዩ። ሓደ እዋን ቅድሚ’ዚ ንዓለም ብዓለማ ዘሰንበደን ዘዛርብ ዘሎን ጃምላዊ ህልቂት ኤርትራውያን ኣብ ላምፐዱዛን ዝደሓረ ባሕሪ ሜድትራኒያን ሊንዳ ደፊን ዝተባህለት ናይ ኣልጀዚራ ጋዜጠኛ፡ ክቡር ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈ-ወርቂ እዚ ይመርሖ ኣለኹ እትብሉ ህዝቢ ኤርትራ ኣበይ ኣሎ ዝብል ሕቶ ኣቕሪባትሉ ኔራ። ኣብ’ዚ ኣብ ኤርትራ ‘ምበር ኣበይ ደኣ ክህሉ መለሰላ። ንሳ ግን ኣይሰነፈትን ህዝቢ ግን ሓርነት ስለ ዝነፈግካዮ እግሩ ብዝመርሖ’ዩ ንስርዓትካን ነዛ ሃገርን ራሕሪሑ ንስደት ዝፈልስ ዝስግም ዘሎ። እነ ብቐረባ ከም ዝተገንዘብክዎ ከኣ፡ ዝመረሮ፡ ዝተጨነቐ፡ ብጓሂ ዘይምሱል ዝመሰለ ዝተኾምተረ ህዝቢ ደኣምበር፡ ርጉእ መንፈስ፡ ፍሕሽው ገጽ፡ ሕጉስ ክምስታ ኣይረኣኹን ኣይተዓዘብኩን። ምኽንያቱ ዝተሓጎሰ ስለዘየለ ኢላቶ ሓቃ’ያ። እዚ ህዝቢ ደሙ እናዛረየ፡ ነንሕድሕዶ ኣጀኹም ኣጆና እናተጸናነዐ ዝሓፈሶ ዓወት፡ ከም ኣውሊ ወጋሕታት ተጨውዩ ክበንን እንከሉ፡ ከመይ ዘይጉሂ ዘይሓዝን። እቲ ጓሂ፡ እቲ ሕርቃን እቲ ምረት፡ ናብ ውዳበ ክሰጋገር ኣለዎ። ሕክምና ናይ’ቲ ጓሂ፣ ምረት፣ ቁጠዐ ውደባን ውዱብ ቃልሲ ምክያድን ጥራሕ ስለ ዝኾነ።
ድ,ሰ,ደ,ኤ, 01-06-2015
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
- መጸዋዕታ ንኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ
- ዕድመ መጋቢት 8 2016 ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ ሰሚናር ኣብ ከተማ ስቶክሆልም اجتماع جماھیري مھم في مدینة استوكھلم مظلھ الارتریھ السویدیة لتغییر Important Public Seminar in Stockholm Sweden
- ዕድመ ንሓዲሽ ዓመት አብ ከተማ ኰለን/ጀርመን
ሓተታ-ርእይቶ-መልእኽቲ
- ፖሎቲካ መገለይሲ ቐየስገው፣ ዓውተር ደርብሲ አልግድ (ጥበብድ) ገምድገው ሓሪረትል ለመለም የንቱታት ለቡኑኽር ጉኑዂር መንድርተነኲ።
- ባሕሪ ኤርትራ ጥሙይ ዘየዕንግል፡ ድራር ዓይኒ
- ሰሪሕናን ንሰርሕ ኣለናን በበይኑ’ዩ
- ኣብ እንዳ ህግደፍ ሓተትን ተሓታትን ኩሎም ሓደ
- ካልኦት ዘዝበልዎ እናደገምካ ብተስፋ ካብ ምባር፡ ኣብ መሬትካ ሰቢትካ ናትካ ምግባር
- ነውራም መራሒ፡ ነውራማት ደገፍቲ
- Initiating Ethio- Eritrea Dialogue for Democratic Development
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ገምጋም መግለፂ ቅዋም መድረኽ ተሃድሶ ላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት
(መርስኤ ኪዳን)
መሪሕነት ሕወሓት ሸሞንተ መዓልቲ ዝወሰደ መድረኽ ተሓድሶ ገይሩ ምስወድአ ብ እለት 26 ጥቅምቲ 2009 ዓ.ም. መግለፂ ቅዋም ኣውፂኡ ኣሎ። እዚ ናይ ሕወሓት መግለፂ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ካብዝሃቦ መግለፂ ዝተኸተለ ክኸውን፤ ኣብቲ ናይመጀመሪያ መግለፂ “ንሕቶታት ህዝቢ ንምምላስ ቀንዲ ፓለቲካዊ ፀገማት ኮይኖም ሓሊኾም ሒዞም ዝፀንሑ ከም ፀረ ዲሞክራሲ ፣ፀቢብነት ፣ጉድለት ስነምግባር፣ ብልሽው ኣሰራርሓ፣ጉድለት ሰናይ ምምሕዳርን ዝኣመሰሉን ነጥብታት ኣብ ባዕሉ ኣብ መሪሕነት ህወሓት ከመይ ከም ዝግለፅ ናብ ነብሱ ኣጣቢቑ ብዕምቆት ብምግምጋምን ሃናፅን ዕውትን ቃልሲ ብምክያድን..” ጉድለታቱ ከምዝእርም በዚ መሰረት ኻዓ “ተሪርን ዓሙቑን” ስጉምቲታት ከምዝወስድ ገሊፁ ነይሩ።1
ህዝቢውን ወላኳ እቲ ተሃድሶ ግዜ ዝወሃቦ ከምዘይኮነ ይፍለጥ እምበር እታ ብዙሕ ዋጋ ዝኸፈለላ ውድብ ክትህደስ ተስፋ ብምግባርን በቲ ግዜያዊ ኩነታት ዝተፈጠረ ዘይምርግጋእ ከይጋደድን ብትዕግስቲ ክፅበይ ፀኒሑ ኣሎ። ህዝቢ ትግራይ ሰላም ከይበርስ፣ ሃገር ከይትጉዳእ ኣድላይ ናብዘይኮነ ቅልውላው ከይንኣትው ብዝብል ነቶም ዘለውዎ ሕቶታት ከምልማዱ ብትዕግስቲን ብተገዳስነትን ከቕርብ ፀኒሑ እዩ። ኮይኑ ግና እቲ ዓብዪ ትፅቢት ዝተገበረሉ ናይሸሞንተ መዓልቲ መድረኽ ተሃድሶ ኣይኮነን ተሪርን ዓሙቑን ስጉምቲታት ክወስድ፣ ወላ ሓንቲ ትበሃል ለውጢ ተምፅእ ውሳነ ከይወሰነ ዛዚሙዎ ኣሎ።
ኣብቲ መግለፂ “ዉድባዊ መድረኽ ተሃድሶና ዝዘተየሎም ቀንዲ ዝርዝር ዛዕባታት” ኢሉ ክልተ ዛዕባታት ይዝርዝር፡ ንሶምውን
1/ ብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመር ተሃድሶና ዝዓተርናዮም ዓበይቲ ዓወታት
2/ ጉዕሶ ህዳሰናን ኣብ ውድብና ዘለው ፈተናታትን ሓደጋታትን
ኣብቲ ቀዳማይ ዛዕባ “ብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመርና ተመሪሕና ኣብ ገጠርን ከተማን ኣብ ዙርያ ልምዓት፣ ዲሞክራሲን ሰላምን ኣብ ክልልና ይኹን ብብርኪ ሃገር ብዙሓት ኣንፀባረቕቲ ዓወታት ዓቲርና ኢና” ይብል። ነዚ ኣባሃህሉኡ ነከጠናኽር ኻዓ ብትምህርቲ ብጥዕናን፣ ብምህርቲ ሕርሻን ዝተርኣዩ ምምሕይያሻት ይዝርዝር።
ህዝቢ ግን በዚ ዝሰማማዕ አይመስለኒን። እቲ ህዝቢ ኣብትግራይ ብኹሉ መዳያት ፀገም ከምዘሎ ብፍላይ ኻዓ ብሰናይ ምሕደራ፣ ናይከተማታት መሰረታዊ ኣገልግሎት፣ ኣማሓዳድራ መሬት ገጠርን ከተማን፣ ብምኽባር ዴሞክራሲያዊ መሰልን ዓበይቲ ፀገማት ከምዘለዉ ክገልፅ ካብዝጀመረ ብዙሕ ግዜ ገይሩ። (ናይ ወልቀታይ ሕቶውን ሰናይ ምሕደራን ኣማሓዳድራ መሬት ይስተኻኸል ዝብል እምበር ተጋሩ አይኮናን ዝብል አይኮነን።) ህዝቢ ትግራይ ነዞም ሕቶታት ክሓትት ዝጀመረ ቅድሚ ቶም ኣብ ክልል ኣምሓራን ኣብ ክልል ኦሮሞን ዝተልዓሉ ሕቶታት እዩ። ብፍላይ ኣቶ ዳዊት ገብረእግዚኣብሄር ዝተብሃለ ውልቀሰብ ኣብተፈላለዩ ማዕቀናት ዜና ወፂኡ ነቶም ኣብትግራይ ዘለዉ ኢኮኖሚያዊ ማሕበራዊን ፖለቲካዊ ድኽመታት ብግልፂ ምሰቃለዐ መብዛሕትኡ ህዝቢውን ነተን ሕቶታት ሕቱኡ ገይሩ ክንቃሳቐስ ጀሚሩ ነይሩ። ኮይኑ ግና መሪሕነት ሕወሓት ንዘን ሕቶታት አብቲ ብ2008 ዝተገበረ ኮንግረስ ክመልሶም እየ ኢሉ እቲ ህዝቢውን ከምልማዱ ብትዕግስቲ ዋላኳ ተተፀበዮ ብዘይ ሓንቲ ለውጢ ነቶም ናይ ኣማራርሓ ድኽመት ኣርእዮም ዝበሎም መራሕቲ መሊሱ ሸይሙ ንባዕልና ክንህድስ ግዜ ሃቡና ዝብል መግለፂ ኣውፂኡ ሓሊፉዎ። እነሆ ድሕሪ ዓመትውን ብዘይ ሓንቲ ጭቡጥ ስጉምቲ ክህደስ እየ ግዜ ሃቡኒ ዝብሉ ክልተ መግለፂታት ይህበና ኣሎ። እዚ ነቲ መስትውዓላይን ሕዱእን ህዝቢ ትግራይ ዝግባእ መልሲ ድዩ?
ካብኩሉ ዘሕዝን መሪሕነት ሕወሓት ባዛዕባ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ዘቐመጦ ገምጋም እዩ።
“ብመዳይ ህንፀት ዴሞክራሲን ትካላት ዴሞክራሲን ድማ ኣብ ሃገርና ይኹን ክልልና ዱልዱል ሕገ መንግስታዊ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምህናፅ ብዝተኻየደ ፃዕሪ ህዝብና ዲሞክራሲያዊ ባህሉ ዘማዕብለሉን ዲሞክራሲያዊ ትካላት ዝጠናኸራሉን ስራሕቲ ምስላጦምን እቶም ኣብ ሕገ-መንግስቲ ዝተቐመጡ መሰላትን ንሕገ-መንግስቲ መሰረት ብምግባር ዝወፁ ዝርዝር ሕግታትን ብምትግባር ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲን ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ዓበይቲ ዓወታት ተመዝጊቦም ከም ውፅኢቱ ድማ ኣብ ክልልናን ሃገርናን ዘተኣማምን ሰላም ክሰፍን ኽኢሉ እዩ፡፡”
እዚ ገምጋም ካብቲ ኣብመሬት ዘሎ ሓቂ ፍፁም ዝረሓቐ እዩ። ኣብትግራይ ናይ ዴሞክራሲ ትካላት ኣይኮነን እናተሃነፁ ከኽዱ ብስሩውን ኣለዉ ዘብል ኩነታት የለን። እቲ ቤት ምኽሪ ክልል ካብ ቤት ምኽሪ ሕወሓት ምንም ዝፈልዮ ነገር የለን። ኣይኮነን ነቲ ኣፈፃሚ ኣካል ክቆፃፀር፣ ባዕሉ ብትሕቲ ኣፈፃሚ ኣካል እዩ። ቤት ፍርዲውን ዋና መግለፂ ናይቲ ግዕዙይ ስርዓት ኮይኑ ኣሎ። ፖለቲካዊ ፓርቲታት ብናፃ ዝንቀሳቐሱሉ ኩነታት የለን። ብሓፈሻ አብትግራይ ዘሎ ስርዓት ፍፁም ዘይዴሞክራሲያዊ ናይጉጅለ ምልካዊነት ተባሂሉ ክግለፅ ዝኽእል እዩ። ምልካዊነት (ዲክታተርሺፕ) ሰለስተ ዓይነት ደረጃታት አለውዎ። እቲ ሓደ ውልቃዊ ምልካዊነት ዝበሃል ስልጣን ብትሕቲ ሓደሰብ ዝኾነሉ ስርዓት እዩ (ኣብነት ንናይ ዒራቕ ሳዳም ወይ ካዓ ናይ ሊቢያ ጋዳፊ ምውሳድ ይካኣል)። እቲ ካልኣይ ናይጉጅለ ምልካዊነት እዩ። እዚ ስርዓት ስልጣን ብትሕቲ ዝተወሰኑ ዝተጎጀሉ ውልቀሰባት ዝኣትወሉ ስርዓት እዩ። እቲ ሳልሳይ ኻዓ ናይብዙሓት ምልካዊነት ክኽውን ስልጣን ብትሕቲ ቁፅፅር መብዛሕትኡ ህዝቢ ዝኾነሉ ስርዓት እዩ። ኣብትግራይ ከምኡውን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ናይ ጉጅለ ምልካዊነት እዩ። ወላ መብዛሕትኡ ኣባል ሕወሓት ባዕሉ ምስቲ ሓፋሽ ዝጭቆነሉ ኩነታት እዩ ተፈጢሩ ዘሎ። መብዛሕትኦም ኣባላት ሕወሓት እቲ ቀደም ኣብገድሊ ዝፈልጥዎ ንመሪሕነት ምሕታትን ምግምጋምን ሎሚ ዘይፍተን ሓደገኛ ተግባር ኮይኑ ህዝቢ ክብደል እናረኣዩ ምንም ክገብሩ ዘይኽእሉሉ ኩነታት እዩ ዘሎ። ብሳእኒ ናፃ ናይምርጫ ስርዓት ንህዝቢ ዝበደሉን ዘማረሩን መራሕቲ አይኮነን ካብስልጣኖም ክእለዩ ዝበለፀ ነቲ መሪሕነት ብዘለዎም ተኣማኒነት ልክዕ ስልጣን እናተወሰኸሎም እዩ ይርኧ ዘሎ። ምንጪ ስልጣን ንህዝቢ ተርእዮ ተኣማኒነትን ብቕዓትን ከይኮነ ነቲ ጉጅለ መሪሕነት ሕወሓት ተርእዮ ተኣማኒነት ኮይኑ ኣሎ። እቲ ዝገርም ገምጋም “ . ..ኣብ ክልልናን ሃገርናን ዘተኣማምን ሰላም ክሰፍን ኽኢሉ እዩ፡፡” ይብል። ብኣሸሓት ዝቁፀሩ ተጋሩ እናተመዛበሉ፣ ብኣማኢት ዝቑፀሩ ኢትዮጵያውያን ሞይቶም፣ ሃገር ተሓሚሳ “የኣስቸኳይ ጊዜ ኣዋጅ” ተኣዊጁ ኣብዘሎ እዋንውን ሰላም ሰፊኑ ኣሎ ዝብል ዝገርም ገምጋም እዩ።
አብቲ ካልኣይ ዛዕባ “ጉዕሶ ህዳሰናን ኣብ ውድብና ዘለው ፈተናታትን ሓደጋታትን” ብዝብል ኣርእስቲ ኣለውኒ ንዝብሎም ፈተናታትን ሓደጋታትን ከምዝስዕብ ይገልፅ። “ . . . ብምኽንያት ባዕሉ እቲ ዘረጋገፅናዮ ዓወት ዝፈጠሮም ተወሰኽቲ ሕ/ሰባዊ ጠለባት ብኣግባቡ ዘይምምላስና፣ ብኻሊእ ገፅ ድማ ነቲ ኣብ እዋን ተሃድሶና ዘነፀርናዮ ናይ ስርዓትና ሓደጋ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ብፅንዓት እናመከትናን ካብ ምንጩ እናድረቕናን ብዘይምኻድና ነቲ ምርግጋፅ ጀሚርናዮ ዘለና ለውጢ ንድሕሪት ክመልሱን ናብ ሓደጋ ከእትውናን ዝኽእሉ ጉድለታት ኣመራርሓ ከምዘለውና እውን ግልፂ ኮይኑ’ሎ፡፡” ቐፂሉውን ሰናይ ምምሕዳር ክነንግሰሉ ብዘይምኽኣልና፣ ናይመናእሰይን ደቀአንስትዮ ተጠቃምነት ዘይምርግጋፅና፣ ከም ህዝቢ ዝተፀበዮ ንሽቶታት ዕብየትን መሰረታዊ ለውጥን ዘይምዕዋትና . . . ኣናበለ ነቶም ፈተናታት ይዝርዝር። ነዞም ፈተናታት ዘጋድዱ ሓደጋታት ኻዓ ክራይ ኣካብነት፣ ግዕዝይና፣ ብልሽው ኣሰራርሓ፣ ፀቢብነት ኢሉ ይዝርዝሮም እሞ . . . “ ዝሓዝካዮ ስልጣን ንረብሓን ኣገልግሎትን ህዝቢ ኣብ ክንዲ ምውዓል ንውልቀ ረብሓኻን ክብርኻን መረጋገፂ ገይርካ ምውሳድ’ ምንጪ ኩሎም ጉድለታትና ምኳኑን ብትረት ክንቃለሶ ከምዝግባእን ኣብ ሓደ መደምደምታ ተበፂሑ’ሎ ፡፡” ኢሉ ከም ቀንዲ ሓደጋ ይገልፆ።
እዚ ገምጋም ካብቶም ይርኣዩ ዘለዉ ሓደጋታት ን ሓደ ጥራህ ዝዳህሰሰ እዩ። ግዕዝይና፣ ሳእኒ ሰናይ ምምሕዳር፣ ሳእኒ ናይ መናእሰይን ደቀኣንስትዮን ተጠቃምነት ዝኣመሰሉ ፀገማት ከምዝተገለፀ ንዝሓዞ ስልጣን ብግቡእ ዘይጥቀም ብቑዕ ኣመራርሓ ካብዘይምህላው ዝመፁ ፀገማት እዮም። እዚ ግን ኣብትግራይ ይኹን ኣብ ኢትዮጵያ ካብዘለው ፀገማት ሓደ እምበር በይኑ ኣይኮነን። መሪሕነት ሕወሓት ንሳእኒ ፍትሒ፣ ሳእኒ ናፃ ሜዲያ፣ ሳእኒ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት፣ ሳእኒ መማረፂ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ከምሓደጋ ኣይገምገመንን። እቲ ሓደ ኣሎ ዝበሎ ሓደጋ ንበይኑ ክእለይ ዝኸል ኣይኮነን። ዘን ዝተዘርዘሩ ሓደጋታት ኩለን በሓደ እንድሕር ዘይተኣልየን ነቲ ሓደ ነፂልካ ምምሕያሽ ኣይካኣልን። ንኣብነት ንዝሓዞ ስልጣን ንውልቃዊ ጥቕሚ ዘውዕል ሰበስልጣን ብምርጫ ካብስልጣኑ ዝወርደሉ መንገዲ እንድሕር ዘየለ እቲ ሰበስልጣን ተኣማኒነቱ ነታ ስልጣን ትህቦ ውድብ እምበር ነቲ ዘመሓዳድሮ ህዝቢ ኣይኾንን። ብተመሳሳሊ ካብ ቀበሌ እስካብ ቤት ምኽሪ እታ ሃገር ሓደ ፓርቲ ጥራሕ ዝመርሐሉ ፖለቲካዊ ስርዓት ነቲ በዓል ነዊሕ ዕድመን ብዙሕ ባህሊን፣ ቋንቋን፣ ኣረኣእያን ዘለዎ ህዝቢ ይውክል እዩ ክባሃል ኣይካኣልን። ነቶም ሓደጋታት ኣፀቢቕና እንተገምጊምናየን፣ ቀዲሙ መፍትሕ ዘድልዮ እቲ ፖለቲካዊ ሓደጋ እዩ። ከምቲ ስዉእ ተጋዳላይ ሓውና ኣሞራው ዝበሎ “ህዝቢ ንዝደለዮ ዝመርፀሉ” ፖለቲካዊ ስርዓት ክንፈጥር እንተዘይኽኢልና ነቶም ካልኦት ፀገማትና ክንፈትሖም ኣይንኽእልን።
እቲ መግለፂ ቀፂሉ ኻዓ “ዉሳነ መድረክ ተሃድሶ ላዕለዎት ኣመራርሓ ዉድብ “ ብዝብል ኣርእስቲ ዓሰርተ ነጥቢታት ውሳነ ከምዝስዕብ ይዝርዝር።
1. ዉድብና ንምድረካዊ ተልእኩኡ ንምብቃዕ ቅድሚ ኹሉ ንባዕልና ብምህዳስ ኣብ ፅላል መስመር ተሃድሶና ዓሲልና ብግዜ የለን ኣተሓሳስባ ክንጋደል ወሲንና ኣለና።
2. ናይ ውሽጠ-ውድብና ዴሞክራሲያዊ ህይወትን ቓልስን ብምሕላው፣ ቐፃሊ ዝተወዓዓየ ፖለቲካዊ ምንቅስቃስ ብምፍጣርን መትከላዊ ቓልሲ ብምክያድን ወያናይ ሓድነትና ብምጥንካርን ኣጋጢሞምና ንዘለዉ ፈተናታትን ሓደጋታትን ብመሰረቱ ንምፍታሕ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ክንረባረብ ቃል ንኣቱ።
3. ምንጪ ኹሎም ጉድለታትና ኮይኑ ዘሎ ‘ዝሓዝካዮ ስልጣን ንረብሓን ኣገልግሎትን ህዝቢ ዘይምውዓል’ ካብ ሱር መሰረቱ ብምምሓው ህዝባውነት ውድብና ንምርግጋፅ፣ንህዝብና ንምክሓስን ጫማ ህዝቢ ኮይንና ንምግልጋልን ቃል ንኣቱ።
4. ህዝባዊ ውግንናናን ወያናይ ክብረታትናን ብምሕላውን ፖለቲካዊ ብቕዓትና ብምዕባይን ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ዝላ ንምምዝጋብን ዕግበት ህዝብና ንምርግጋፅን ክንዋሳእ ቃል ንኣቱ።
5. ዴሞክራሲያዊ ስርዓትና ንምዕሟቅ፣ንምድልዳልን ቁፅፅር ስልጣን ንምሕያልን ኣገደስቲ ዝኮኑ ኣብያተ ምክሪ፣ማሕበራት ሓፋሽ፣ማዕኸናት ዜናን ካልኦት ትካላት ዴሞክራሲን ንምጥንካር ኣብ ዝግበር ምንቅስቃስ ተግባራዉን ኣብነታዉን መሪሕ ተራና ክንፍፅም ቃል ንኣቱ።
6. ንዓወታትና ብምዕቃብ ሓደጋ ስርዓትና ዝኾነ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ኪራይ ብፅንዓት እናመከትና ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ኽልተ ንምዕዋት ብውፍይነትን ብቖራፅነትን ክንረባረብ ቃል ንኣቱ፡፡
7. ተሳትፎን ተጠቃምነትን ናይቲ እንሃንፆ ዘለና ስርዓት ተረካቢ ዝኾነ መንእሰይን ናይ ሕ/ሰብና ፍርቂ ኣካል ዝኾና ደቂ ኣንስትዮን ንምርግጋፅ ክንረባረብ ኢና።
8. ቐፃልነት መስመር ተሃድሶና ንምርግጋፅ ምትኽኻእን ኣብ መንጎ ተተካእትን ተካእትን ቀፃሊ ምጉርራስ ምህላዉን ኣማራፂ ዘይብሉ መስርሕ ብምዃኑ ውድብ ብዘቐመጦ ኣንፈት ተተካእቲ ንምፍራይን ፖለቲካዊ ብቕዓቶም ንምዕባይን ካባና ትፅቢት ዝግበር ኹሉ ንምፍፃም ድልዉነትና ነረጋግፅ።
9. ነቲ ብምኽንያት ውሽጣዊ ፀገማትና ኣብ ህዝብና ዝተፈጠረ ዘይምዕጋብ ከምዕድል ብምውሳድ ኣብ ሞንጎ ውድብናን ህዝብናን ነቓዕ ንምፍጣር ለይትን ቀትርን ንዝፅዕሩ ዘለው ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ፀረ ህዝብን ፀረ ሰላምን ሓይልታት ንምምካት ሎሚ’ዉን ከም ቀደምና ኣብ ፅላል ዉድብና ዓሲልና ብትረት ከምእንቃለሶም ነረጋግፅ።
10. ምስ ኣሓትን መሓዙትን ዴሞክራሲያውያን ውድባት ኢህወዴግ ዘለና ወያናይን መትከላዉን ዝምድና ብምጥንኻር ህዝቢ ንህዝቢ ንምግጫዉ፣ ጉዕዞ ህዳሰና ንድሕሪት ንምምላስን ንሕገ-መንግስታዊ ስርዓትና ንምፍራስን ንዝንቀሳቐሱ ሓይልታት ትምክሕትን ፀቢብነትን ንምምካት ግቡእ ግዴና ክንፍፅም ኢና።
ኩለን ነጥብታት ውሳነ ቃል ንኣቱ ኢና፣ ክንረባረብ ኢና፣ ክንፍፅም ኢና ብዝብሉ ሃረጋት እዮም ዝውድኡ። መሪሕነት ሕወሓት ሎሚውን ድሕሪ ክንደይ ትፅቢት ብዘይ ቃል ምእታው ወላ ሓንቲ ጭቡጥ ስጉምቲ ከይወሰደ ነቲ መድረኽ ተሓድሶ ዛዚምዎ ኣሎ። እዚ መድረኽ ተሓድሶ ናይመጀመሪያ ዕድል ተዝኸውን ኣይምገረመን ነይሩ። ኮይኑ ግና ካብ ቅድሚ ክልተ ዓመት ጀሚሩ እቲ ህዝቢ ዘለውዎ ሕቶታት ከቕርብ ምፅንሑ ዝፍለጥ ክኸውን፣ ዝተፈላለዩ ኣካላት ናይቲህዝቢውን ነዞም ሕቶታት ምስ መፍትሒኦም ክጥቁሙ ፀኒሖም እዮም። ምእንታን ኣንበብቲ ክዝክሩወንውን ካብቲ ብዙሕ ብጣዕሚ ንእሽተን ቐንጪበ አብዚ ዘርዚረየን ኣለኹ።
፩. ህዝቢ ትግራይ ካብ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት እንታይ ንጽበ ኣለና ?ተስፋይ ይብራህ [PDF]
፪. ትብፃሕ ናብ ብፃይ ኣባይ ወልዱ (ኣባይ ደራ)፡ መልእኽቲ ድህረ-ጉባኤ፡ መሓሪ ዮሃንስ [PDF]
፫. ልእኽቶታት ካልኣይ ወያነ ትግራይ ናበይ ኣበሉ? መሪሕነት ህወሓት ደደቢት ናብ መቐለ ከምፅእ ክብል ንመቐለ ናብ ደደቢት ክወስዳ የብሉን!! ተወልደብርሃን ክፍለ [PDF]
፬. የኢህአዴግ “እከክልኝ ልከክልህ” ይገታ ይሆን? ዮርዳኖስ ፍትሀነገስት [PDF]
፭. Political analysis on the 12th TPLF Congress – Scholars at Mekelle University – Part 1 & 2 [YouTube]
፮ Reflections on the 12th Tigrai Peoples Liberation Front – TPLF Congress መረሳ ፀሃየ
፯. Interview with Dawit Gebregziabher, a successful businessman, & philanthropist [YouTube]
ካብዚ ንላዕሊ ዝዘርዘርኩዎም ዝተፈላለዩ ተጋሩን ካልኦትን ዝፀሓፉዎም ፅሑፋት ኩሎም ካብ ሕወሓት ዓብዪ ተሓድሶ ከምዝፅበዩ ክዝርዝሩ፣ ኣብትግራይ ይኹን ኣብ ኢትዮጵያ ኣብዘለው ፀገማት ከምኡውን ትኹረት ክግበረሎም ዝሓተትዎም ዛዕባታትውን ተመሳሳሊ ነይሮም ክባሃል ይካኣል። ንሳቶምውን ከምዝስዕብ ክጠቓለሉ ይካኣል።
፩. ቅድም ቀዳድም ስልጣን ንውልቃዊ ረብሓ ዘውዓሉን ናይ ኣመራርሓ ብቕዓት ዝጎደሎም ሰበስልጣን ካብስልጣን ምእላይ
፪. መንግስትን ፖለቲካዊ ፓርቲን ክፈላለዩ ምግባር
፫. ነጻ ሚድያ ክህሉ ምግባር
፬. ናይፍትሒ ኣካላት ናፅነትን ተሓታትነትን ምምሕያሽ
፭. ፖለቲካዊ ፓርቲታት ብናፃ ክንቃሳቐሱን ክጠናኸሩን ምግባር
፮. ናፃ ምርጫ ተኻይዱ ህዝቢ ዝደለዮ ዝመርፀሉ ስርዓት ምፍጣር
፯. ከም ማልት(TDA) ዝኣመሰሉ ዘይመንግስታዊ ትካላት ካብ ፅዕንቶ ሕወሓት ናፃ ኾይኖም ብናፅነት ክሰርሑ ምግባር
ቕድሚ ዓመትን ፈረቓን ብነሓሰ 2008 ዓ.ም. ዝተገበረ መበል 12 ኮንግረስ ሕወሓት ነዘን ናይህዝቢ ሕቶታት ክምልስ እዩ ዝብል ትፅቢት እንኳ ተዝነበሮ ብዘይ ሓንቲ ጭቡጥ ስጉምቲ ተዛዚሙ። ነተን ናይሎሚ ውሳኔታት ባዕለን “…ብግዜ የለን ኣተሓሳስባ ክንጋደል ወሲንና…” ዝብል መልእኽቲ አሕሊፉ ግዜ ክወሃቦ ሓቲቱ። ሎሚውን ድሕሪ ዓመትን ፈረቓን ብግዜ የለን ኣታሓሳስባ ክንቃለስ ቃል ንኣቱ ይብለና ኣሎ። እዚ ፍፁም ተቐባሊነት ዘይብሉ እዩ። መሪሕነት ሕወሓት ብስሩ ክህደስ ይኽእል ዶ? ዝብል ሕቶ ዘልዕል እዩ። ብዘይ ድፍኢት ብናይባዕሉ ተበግሶ ክህደስ ድልየት ከምዘይብሉ ግሁድ እናኾነ ይኸይድ ኣሎ። ስለዝኾነ እቲ ህዝቢ ነታ ውድብ ኣገዲዱ ናብ ዴሞክራሲያዊ መንገዲ ክደፍኣ ይግባእ።
መሪሕነት ሕወሓት ብዘይ ሓንቲ ጭቡጥ ስጉምቲን ርኡይ ለውጢን ምስህዝቢን ታሕተዎት ኣባላት ታውድብን ዝግበሩ ናይተሓድሶ መድረኻት ከዘጋጀው ይሻባሸብ ኣሎ። እቲ ህዝቢ ንኣባላት ሕወሓት ሓዊሱ ዘን መድረኻት ከምናይመቃለሲ ዕድላት ብምጥቃም ነዘን ኣብላዕሊ ዝዘርዘርኩወንን ካልኦትን ሕቶታ ብምሕታት ድፍኢት ክገብር ኣለዎ። ከምቲልሙድ መሪሕነት ሕወሓት ነዘን ሕቶታት ከይመለሰን ናይባዕሉ ዛዕባታት ጥራሕ ዘትዩ ክሓልፈን ክፍትን እዩ። ህዝቢውን ብዘይምስልቻው ነተን ሕቶታት ብምድግጋምን ኣድላይ ክኸውን ከሎ ነተን መድረኻት ረጊፅካ ብምውፃእ፣ እንድሕር ፍፁም ዘይሰምዕ እንተኾይኑ ኻዓ ፍፁም ሰላማዊን ሕጋዊን ዘኾነ ሰላማዊ ሰልፊ ብምግባር ክቃለስ ይግባእ። ዕላማ ናይዚ ፅሑፍ ኣብትግራይና ይኹን ኢትዮጵያና ይርኧ ዘሎ ምዕባለ ክቕፅል፣ ሰላም ክሰፍን፣ ዴሞክራሲ ክዕንብብ እምበር ሰላምን ልምዓትን ካብዘይምድላይ ኣይኮነን። እቲ ኣሸሓት ኣሕዋትን ኣሓሕትን ዝኸፈልናሉ ናፅነትናን መሰልናን ክሕለው እምበር ሱቕ ኢልካ ንምቅዋም ኣይኮነን። ሕወሓት ተሓዲሳ ነዚ ባዓል ነዊሕ ታሪኽን ሰላም ደላይን ወርቂ ህዝቢ ካብዝመርሑ ፓርቲታት ሓደ ኾይና ክትቕፅል እምበር ክትዳኸም ካምድላይ ኣይኮነን። ካብኩሉ ኻዓ ነቶም ናትና ናብራ ክማሓየሽ፣ መሰልና ክኽበር፣ ናፅነትና ክሕለው፣ ህይወቶም ዝኽፈሉልና ስውኣትና ቃሎም ክነኽብር ግዴታ ስለዘለና እዩ።
*********
* መርስኤ ኪዳን (mersea.kidan@gmail.com) ሜኔሶታ ሃገረ ኣሜሪካ


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ኤርትራውያን በቲ ሓደ ወገን ናይ ግዳም ገዛእቲ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኤርትራውያን ተገዛእቲ ነይሩ። እዚ ኣሰላልፋ ፍጹም ተጻራሪ እቲ ቃልሲ ከኣ ኣብ መንጎ ገዛእን ንመግዛእቲ ስዒሩ ንናጽነት ዝብህግን ነይሩ። እዚ ንጹር ኣሰላልፋን ቀዳማይ ምዕራፍ ሸቶኡ ዘመዝገበን ህዝብና ከም ታሪኹ ዓቂብዎ ዘሎን ስለ ዝኾነ፡ ኣብዚ ሎሚ ኮይና ብዙሕ ከነዘንትወሉ ኣድላይ ኣይኮነን። ሎሚ ዘሎ ኣሰላልፋ ግና ካብቲ ናይ ሽዑ ብመንጽር እቶም ተሰለፍቲ ዝተፈልየ እዩ። እቲ ዝፈላሊ ዘሎ መሰረታዊ ሕቶ እውን ከምኡ ዝተፈልየ እዩ። ኣብ መሰረታዊ ትሕዝቶኡ ግና ዘይሩዘይሩ ኣብ መንጎ መሰል ዝነፍግን ንመሰሉ ዝሓትትን ዘሎ ወጥሪ ስለ ዝኾነ ተመሳሳልነት ኣለዎ።
ሎሚ እቶም ኣብ ክልቲኡ ተጻራሪ መስመራት ተፋጢጦም ዘለዉ ወገናት ኩሎም ኤርትራውያን እዮም። በቲ ሓደ ወገን ወጻዒ ህግደፍ በቲ ካልእ ድማ ተወጻዒ ህዝቢ ኤርትራ። ዕምቆት ናይቲ ፍልልይ ኣብ ክሊ ናጻ ሃገር ኤርትራ፡ ናይ ኩሉ መሰላት ምንፋግን ኩሉ መሰላት ክረጋገጸልካ ምሕታትን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጻ ሃገሩ ኩሉ መሰላቱን ልዕልናኡን ክረጋገጸሉ ይሓትትን ሕቶኡ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ይቃለስን ኣሎ። ብኣንጻሩ ጉጅለ ህግደፍ ንኹሉ ናይ ህዝቢ መሰላት ሓግሒጉ ብምኽሓድ ኣብ ትሕቲ ዘየገላብጥ “ዝበልኩኻ ጥራሕ ግበር” ክገዝእ ህርድግ ይብል ኣሎ። ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝጥቀሞ ሜላታትን ዝፍጽሞ በደላትን፡ ብዙሕ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ስለ ዝፈልጦ ኣብ ምዝርዛሩ ምእታውብዙሕኣድላይነትየብሉን።
ብሰሪ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ፍጹም ጨቋኒ ኣገባብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ተወዲቡ “ከምዚ እየ ዝደሊ” ክብል ኣይከኣለን። እዚ ዘይምኽኣሉ ከኣ መባእታዊ ውጽኢት መላኺ ባህሪ ህግደፍ እዩ። ምስ እዚ ኩሉ ጭካነ ህግደፍ ግና ወጽዓ ክሳብ ዝሃለወ፡ ኣንጻርቲ ወጽዓ ዝስለፍ ኣካል ክህሉ ባህርያዊ ስለ ዝኾነ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ምቅዋም ዓዲ ኣይወዓለን። ክሳብ ዝዕወት ከኣ ክቕጽል’ዩ። ኣበይ ኮይኑ ይቃወም? ድማ መልሱ ንሓታቲ ንጹር እዩ። ኣብ ኩሉ እቲ ጉጅለ ዘይውንኖን ዘይቆጻጸሮን ከባቢ። ካብ ኤርትራ ወጻኢ ተወዲበን ዝቃለሳ ዘለዋ ውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ከኣ ናይዚ ኣብነት እየን። ህዝቢ ኤርትራ እንዳሓሰቦን ክዛረበሉ እንዳደለየን መድረኽ ስለ ዝሰኣነ ዘየልዕሎ ዛዕባታት ከኣ በዘን ዝተጠቕሳ ውዳበታት ይንጸባረቕ ኣሎ። ስለዚ ተቓወምቲ ውዳበታታ ኤርትራ፡ እቲ ዘጋጥመን ድኽመትን ሕጽረትን ገዲፍካ፡ ምርጫአን ምስ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ምስ ህግደፍ ከምዘይኮነ ንጹር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ምስቲ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ እንዳሓየለ ምምጻኡን ውድቀት ህግደፍ ዘይተርፍ ምዃኑ መመሊሱ ምዕኳኹን፡ ናይ ኣሰላልፋ ሓላፍዘላፍ ይረአ እዩ። ብዙሓት ናይ ህግደፍ ወገን ዝነበሩ ምስ ህዝቦም ምዃን መሪጾም ናብ መስርዕ ተቓውሞ ዝመጹ ኣለዉ። ኣዝዮም ውሑዳት ንፖለቲካዊ ሃለዋት ሃገርና ብግቡእ መዚኖም ንነዊሕ ዓመታት “ጸረ-ህዝቢ” ዝብሉን ኣንጻሩ ዝቃለሱን ዝነበሩ፡ ሕጂኸ “ምስ ህዝቢዶ ምስ ህግደፍ?” ኣብ ምውሳን ዕጻይምጻጻይ ክብሉ ይንጸባረቕ ኣሎ። ገለገለ በጃ ህዝቢ ተመሲሎም ወጽዓ ህግደፍ ዘቃልዑ ዝነበሩ ትካላት ቃናኦም ቀይሮም ተበጀውቲ ናይቲ ጉጅለ ክኾኑ ዝደናደንሉ ኩነታት እውን ንዕዘብ ኣለና። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ድማ ንህግደፍ ምንኣድ ጥራይ ዘይኮነ ንደንበ ተቓውሞ ካብ ምንቃፍ ሓሊፎም ክሳብ “ተቓውሞ ዝበሃል ኣየድልን’ዩ የለን ከኣ” ዝብሉን ነቲ ሜዳ ብዘይተወዳዳሪ ህግደፍ በይኑ ክዕንድረሉ ከረከብዎ ዝህቅኑን ወገናት’ውን ንዕዘብ ምህላውና’ዩ። እንተኾነ እዚ ብዙሕ ዘሰሓሕብ ኣይኮነን። ወጽዓ ክሳብ ዝሃለወ ኣንጻር ወጽዓ ዝስለፍ ተቓውሞ ክህልው መጎታዊ ስለ ዝኾነ። ምናልባት ግና ከምዚ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ዘጋጥም እቶም ናይ ተቓውሞ ተዋሳእቲ ኣብ ዝተወሰነ መድረኽ ግዝያዊ ምድኻም ከርእዩ ይኽእሉ። ናይዚኦም ምድኻም ግና “ተቓውሞ የለን ወይ ኣየድልን” ናብ ዝብል መደምደምታ ክወስድ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ኤርትራ ተቓውሞ ዝዕድም ወጽዓ የለን በሃልቲ እንተኾይኖም ግና መንገዶም ዘተዓዛዝብ እዩ ክኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ጽባሕ ናይ ለውጢ ጸሓይ ምስ በረቐት ባዕሉ ክኽዕቦም’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ፡ ክሳብ ክንደይ ጨካን፡ ዘይፍትሓዊ፡ ኢደወነናዊ፡ ብውልቃዊ ብደዐ ዝዝወር፡ ዝተነጸለን ኩሉ መሰረታዊ መሰላት ዝግህስን ምዃኑ ክርዳእ ንዝደሊ ብሩህ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ሕብረተሰብ ዓለም ልቢ ዝልቦም ከም መንግስቲ ከም ዝፈልጥዎ ዘዳዲ ኣይኮነን። ካብዚ ናይ ክሳድ ንላዕሊ ሚዛን ነቒሎም፡ ገለ መንግስታት ተወከልቶም ናብ ኣስመራ እንተለኣኹ፡ ወይ ንገለ ሓለፍቲ ናይቲ ጉጅለ፡ ንኤርትራ ከም ሃገር ንዘይምግላላ፡ ናብ ገለ ዞባዊ ወይ ዓለም-ለኻዊ መድረኻት እንተዓደምዎም’ሞ ኣብኡ እንተመደሩ፡ ነዚ ከም ናይ ህግደፍ ምሕያል ወይ ተቐባልነት ምርካብ ምልክት ዝርእይዎ እንተልዮም ግጉያት እዮም።
ኣብ ኤርትራ ተቓውሞ ዘይህሉን ርእሱ ኣቕኒዑን ህዝባዊ ተቐባልነት ኣጥርዩ ዘመሓድር መንግስቲ ዝህሉን፡ ወጽዓ ክውገድ እንከሎ ጥራይ ምዃኑ ህግደፍ’ውን ባዕሉ ይስሕቶ እዩ ዝብል እምነት የብልናን። እንተኾነ ህግደፍ ኣብ ድነ ጭቆና ተሓቢኡ ጥራይ እዩ ክነብር ዝደሊ። እዚ ናይ ወጽዓ ድነ ከይቅላዕ ክሳብ ውድቀቱ ትልኽ ክብል ከኣ ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ መን ይዕወት ዝውሰን ከኣ፡ ብጽንዓት ህዝቢ ኤርትራን ናይቶም ካብ ወገን ህግደፍ ወገን ህዝብና መሪጽና ንቃለስ ዘለናን እዩ።


text:
ኣብ ኤርትራ ደኣ ናይ መላሳይ’ምበር፡ ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ዶ ኣሎ’ዩ?
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሓደ ሰብኣይ፡ ኩሉ ግዜ ብዕሩቑ ፈረስ እንዳሰሓበ ቀቅድሚ ሓላፊኡ ዘዅዘዅ ይብል ነበረ። ነቲ ዕርቃኑ ዝተዓዘቡ ሰባት ከኣ ስለምንታይ ነዞም ጐይታኻ ዓሪቐ ኣለኹ’ሞ ክደኑኒ ዘይትብሎም? ኢሎም ሓተትዎ። ንሱ ተቐቢሉ ብዛዕባ ዕርቃነይ ዝነግሮም ደኣ ይርእዩኒዶ ኣየለዉን” ኢሉ መለሰሎም፡ ዝብል ዋዛ ምስ ቁምነገር ኣብ ሕብረተሰብና ዝውቱር ኣበሃህላ እዩ። መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም እዩ’ሞ፡ ኣብዚ ለንቅነ ኣሳሰይቲ ጉጅለ ህግደፍ “ኣቶ ኢሳይያስ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ሕቶታት ክምልሱ ስለ ዝኾኑ ሕቶታትኩም ኣቕርቡ” ዝብል መተዓሻሸዊ ጐስጓስ ከካይዱ ንዕዘብ ኣለና። ኣብቲ ኣብ መበል 26 ዓመት ሕታም ቁጽሪ 107 ጋዜጣ ሓዳስ ኤርራ ዘሎ ሓበሬታ’ኳ ከምኡ ኣይብልን እዩ። እቲ ሕቶታት ኣቕርቡ ዝብል መጸዋዕታ ከምቲ “ዋሕለልና ክብላ ጻሕሊ ይዓጥና” ዝበሃል ክንፍቶ በሃልቲ ዝመሃዝዎ እዩ ዝመስል።
ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ዘሎ ዝምድና ምስ ምሕታትን ምምላስ ዝዛመድ እዩ። ህዝቢ ይሓትት መንግስቲ ድማ ይምልስ። እዚ መወዳእታ ዘየብሉ ቀጻሊ መስርሕ ምምሕዳር እዩ። እቲ ምሕታትን ምምላስን ቅልጣፈኡን ዋሕዙን ሓልዩ ብቐጻሊ ዝጐዓዝ መስርሕ ክኸውን እንከሎ፡ ናይቲ ምምሕዳራዊ ጥዕና መለለይ እዩ። ሕቶታት ካብ ህዝቢ እንዳተጸፍጸፈ መልሲ ካብ መንግስቲ ደሃዩ ዝሃጥም እንተኾይኑ ከኣ፡ ናይ ዘይጥዑይ ዝምድና ህዝብን መንግስትን ምልክት እዩ። ከምዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ምምሕዳር ህግደፍን ዘሎ ኩነታት። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ምምሕዳር ህግደፍ ንሕቶታት ህዝቢ ብተደጋጋሚ ምጉሳዩ ዘይኮነስ፡ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይፈልጥ፡ ተመሊሱ ካብ ህዝቢ ሕቶታት ክቐርበሉ ክጽውዕ ምምጥጣሩ እዩ።
ኣብ ጉዳይ፡ ደሞክራሲ፡ ህዝባዊ ተሳትፎ ኣብ መንግስቲ፡ ሕገመንግስቲ፡ ህዝባዊ ምርጫ፡ ህላወ ፖለቲካዊ ብዙሕነት፡ ደሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል፡ ናጽነት ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን፡ ፍትሓውነት፡ ፍርዳዊ መስርሕ፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ተሳትፎ ብሕታዊ ጽላት ኣብ ህንጸት ሃገር፡ ጥዑይ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና፡ ዘይዛሪ ዋሕዚ ናብ ስደት … ወዘተ ዘሎ ዘይተመለሰ ሕቶታት ምዃኑ ኣይኮነንዶ ኣብ ቅድሚ ኤርትራዊ ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም’ውን ኣፍልጦ ረኺቡ ዘሎ ኩነታት እዩ። ኣቶ ኢሳይያስ ነቲ ሓቀኛ ናይ ህዝብና ሕቶስ ይጽናሕ እሞ፡ ነቲ ናይ ምምሕዳሩ ሚድያ ጋዜጠኛታት ከም ቁርን ኣስሓይታን እንዳፈርሕዎ ዘቕርብዎ ድራማዊ ሕቶታት ዝህቦ ናይ ኣሽካዕላል መልሲ ንፈልጦ ኢና። ሕጂ ሕብሪ ቀይርካ “ከምቲ መርዓዊ ዘይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ መላሲ ከይሓዝካ ሕቶታት ምዕዳም ቅድሚ ኩሉ ኣሽካዕላል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ናይ መላሳይ እምበር ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ከም ዘየለ ንጹር ከነሱ፡ ከምዚ ዓይነት ብብደዐን ላግጽን ዝተላዕጠጠ መጸዋዕታ ምቕራብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየለ ክውንነት “ኮንደኾን እዚ ሰብኣይ ናይ ህዝቢ መረረ ዝሰምዕ እዝኒ ኣጥርዩ እዩ” ዝብል መህውተቲ ስልቲ ካብ ምፍጣር ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ከም ዘየብሉ ምግንዛብ ኣድላይ እዩ። ድሕሪ ሕጂ ኣብ ኤርትራ መራሒ ህግደፍ ተሓቲቱ ካብ ዝህቦ መልሲ ዝፍጠር ኣውንታዊ ለውጢ ከም ዘይህሉ ካብዚ ዝሓለፈ ተመኩሮና ክንመሃር ይግበኣና። ምኽንያቱ ልቢ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ንህዝባዊ ሕቶ መልሲ ዘየብቁል ምድረበዳ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ስለ ዝገበረ። ምናልባት ግና ንሕቶ ህዝቢ ዘይምልስ ኣረጊት ናይ ሸንኮለል ካሴት ኣሕዲሱ የቕርብ ይኸውን። ከምቲ “ናይ 1997 ቅዋም እነተግብረሉ ጥጡሕ ኩነታት ኣይተፈጥረን ክብል ጸኒሑ፡ ደሓር ግና እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ’ዩ” ዝብል ኣቀዲሙ ዝተፈልጠ መርድእ ዝዘርገሓ።
ህግደፍ ከምዚ ዓይነት መደናገሪ መጸዋዕታ እንተዘርግሐ፡ ኣብ ቦታኡ ኮይንካ ክትርእዮ እንከለኻ ኣይተጋገየን። ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ካብዚ ወጻኢ ከይንጽበ’ውን ንሓንሳብ ብተዘዋዋሪ ንሓንሳብ ድማ ብቐጥታ ነጊሩና እዩ። እዚ ኣቀራርባኡ ህዝቢ ዝበለ እንተበለ ኣበይ ከይበጽሕ ዝብል መልእኽቲ ዘለዎ እዩ። እቲ ራህዋ ናይ ምምጻእ ጉዳይ እምበኣር ኣብ ኢድ ህዝብን ውድባቱን እዩ ዘሎ። ወይ ኣብቲ መደናገሪ ጽርግያ ህግደፍ ምኹዳድ ወይ ድማ ናብ ራህዋ ዝመርሓካ መንገዲ ጽርግያ ምጽራግ ኣብ ኢድ ህግደፍ የለን። ከምቲ ግቡእ ሓደ መንግስቲ ብመንገዲ መራሒኡ ኣቢሉ “ኣብዚ እዋንዚ ከምዚ ክገብር እየ” ምስ በለ ክጠልም እንከሎ ዘሕትቶ እዩ። ህዝቢ እውን ኣብ ልዕሊኡ እምነት ከም ዘጉደለ ክገልጸሉ ናይ ግድን እዩ። መራሒ ህግደፍ ግና እቲ ከም ዝበልካዮ ኮይንካ ምቕራብዩ ዘይወሓጠሉ እምበር፡ ቃል ዓጺፍካ ዝምልከተካ ገዲፍካ ኣብ ዘይምልካ ምህውታትስ ናተይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ኣካይዳ እዩ። ቅድሚ 3 ዓመታት፡ ከምዚ ለንቅነ ክዛረብ እንከሎ፡ ብዛዕባ መጻኢ ሕርሻዊ ቁጠባዊ ልምዓት ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ ነቲ ጋዜጠኛ “ብዛዕባዚ ግብራዊ መልሲ ክህበካ 3 ኣዋርሕ ጥራይ ተጸበየኒ” ክብሎ እንከሎ ይዝከረኩምዶ? ክሳብ ሕጂ ከኣ ነዚ ብዝምልከት ንሱ ኣይመለሰን፡ ስለምንታይ ኣብ ቃልካ ዘይጸናዕካ ዝብል ህዝባዊ ደሃይ እውን ኣይተሰምዐን። በዚ ከኣ እነሆ እቲ ስርዓት ሻዲኑ ንዕቀቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሰማይ ዓሪጉ።
ሕቶ ምቕራብን ዘይምቕራብን ናይቲ ሓታቲ መሰል እዩ። ኢሳይያስ ንህዝባዊ ሕቶ ልባዊ ቀጥታዊ መልሲ ክህብ ግና ካብ ትጽቢት ወጻኢ እዩ። ምኽንያቱ ናቱ ረብሓ ንህዝባዊ ሕቶ ብምዕባጥ እምበር ብምምላስ ስለ ዘይረጋገጽ። ምናልባት ነቲ ደቂ ልቢ ገርሃ ዘቕርብዎ ሕቶታት፡ ከም ሓደ እታዎ (input) ናይ ስለያዊ ተግባር ክወስዶ ከም ዝኽእል ምግማት ኣብ ቦታኡ እዩ። ናይ ጥፍኣት ማሃንድሳቱ ካብዚ ነቒሎም ህዝቢ ዘዕሽውሉ ወይ ዝቐጽዕሉ ሜላ ክስእሉ ይኽእሉ። ካብዚ ሓሊፉ መላሳይ እምበር ሓታታይ ኣብ ዘይወሓዳ ሃገር ኤርትራ “ሕቶታትኩም ናብ ዲክታቶር ኢሳይያስ ላኣኹ” ዝብል ነጋሪት ምህራም ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
ብዛዕባ ጅግና ሓርበኛ ዑስማን ኣሕመድ ኣብ ስመር-ሩም 1 ዝቐረበ መግለጺ ፍስሃየ ሓጎስ
ንታሪኽ ሂወትን ኣበርክቶ ኣብ ቃልስን ናይ ብ26 መስከረም 2016 ዝዓረፈ ዑስማን ኣሕመድ ዝገልጽ ሓበሬታ “ጅግና ሓርበኛ ዑስማን ኣሕመድ ብሰላም ዕረፍ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብፍስሃየ ሓጎስ ብ3 ጥቅምቲ 2016 ኣብ መርበብ ሓርነት.ኦርግ ተለጢፋ ዝነበረት ኣብ ስመር-ፓልቶክ ሩም 1 ተነቢባ ምይይጥ ተኻይዱላ ንስድራ ቤት ዑስማን ሓገዝ ንምውፋይ ውን ተበግሶታት ተወሲዱ ነይሩ። ንዝያዳ ሓበሬታ ጋሻ መጺኡ ከብርህን ሕቶታት ክምልስን ብዝቐረበ ጠለብ፣ ፍስሃየ ሓጎስ ብ19 ሕዳር 2016 ቀሪቡ ዘካየዶ ጽማቝ ምይይጥ ቀጺሉ ቀሪቡ እነሆ።
ዝኸበርኩም ኣመሓደርትን ተሳተፍትን ስመር ገዛ፡
መጀመርያ ሰላምታይ ንዅልኹም ከቕርብ እፈቱ። ቀጺለ ጅግና ስዉእ ዑስማን ኣሕመድ መን ምዃኑን ኣበርክቶኡ ኣብ ተጋድሎና ንሃገራዊ ናጽነት፣ ኣገልግሎቱ ኣብ መደበር ኣካለ-ጽጉማንን ቤት ትምህርቲ ስደተኛታት ወዲ ሸሪፈይን ከም ጋሻ ቀሪበ ንኽሕብር ብዝተገብረለይ ዕድመ እናመስገንኩ፣ ዝፈልጦ ክሕብር እነሆ ቀሪበ። ስመር ገዛ ንኸምዚኦም ዘይተዓለሎም ጀጋኑ (unsung heroes)፤ዝግብኦም ክብርን ሌላን ንምሃብን ስድራ ቤቶም ንምርዳእን ናይ ምይይጥ መደብ ምስርዑ፣ ናይ መጀመርያኡ ከምዘይኰነ፣ ኣነ ብዝዝክሮ’ኳ ንኽብሪ ጅግና ወዲ ዓሊ’ውን ተመሳሳሊ መደብ ጌሩ ስለዝነበረ ምስጋና ዝግብኦን ንክቕጽሎ ድማ ክተባባዕን ክድገፍን ከምዘለዎ ከዘኻኽር እፈቱ።
ዑስማን ኣሕመድ መን’ዩ፡
ካብቲ ብማሕበር ኣካለ ጽጉማን ንሓገዝ ዝሓትት ቪድዮ ኣብቲ መደበር ዝነብሩ ኣባላት ድሕረ-ባይትኦም ዝሓበርዎ፣ ዑስማን’ውን ባዕሉ ካብ ዝሓበሮ መሰረት ብምግባር “ስመይ ዑስማን ኣሕመድ መሓመድ፡ ዝተወለድክሉ ዕለትን ዓድን፡ 1956 ዓ.ም. ኣብ እምባ ደርሆ፣ ሓማሴን፡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈክሉ ዕለት፣ ወርሒ ግንቦት 1976። ኣባል በጠሎኒ 669 ኰይነ እናተቓለስኩ ከሎኹ፣ ኣብቲ ብ1978 ዓ.ም. ንሓራ ዘውጻእናየን ከተማታት ንምሓዝ፣ ብደርጊ ዝተኻየደ ዳግመ-ወራር፣ ኣብ መረብ ድሕሪ ናይ ወርሕን ፈረቓን ዝወሰደ ውግእ ምርብራብ ተደፊእና፣ ዓድዃላን መንደፈራን ሒዙ ንዓረዛ ክወርድ እንዳተኸላኸልና ከለና ኣብ ዓደ-በዛ ተወጊአ የማነይቲ ኢደይ ተቖሪጻ።” ድሕሪኡ ኣብ ሕብረተሰብኣዊ/ ክፍሊ ትምህርቲ ተመዲቡ ክሳብ ንሱዳን ተደፊእና ዝኣተናሉ ጊዜ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ ሱዳን/ ከሰላ ቤት ትምህርቲ ስደተኛታት ከምኡ’ውን ኣብ መደበር ውጉኣት ሓርነት ኣገልግሎቱ ክቕጽል ጸኒሑ።
ስዉእ ሓርበኛ ዑስማን ኣሕመድ መሓመድ፡ 1956 – 2016
እዛ ስእሊ እዚኣ ዑስማን፣ ለባም፣ ጽኑዕ፣ ሕጉስ፣ ፈታው ተማሃሮኡን ህዝቡን ምንባሩ እያ ተዘኻኽር።
ንዑስማን ካብ 1979 ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ትምህርቲ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ መደበር ላኮየብ፣ ባርካ ብሓባር እንከሎና ጀሚረ እየ ዝፈልጦ። ካብቲ ጊዜ’ቲ ጀሚርና ክሳብ ዝዓረፈሉ ዕለት ን37 ዓመት ብጾትን መሳርሕትን ኔርና። ብዛዕባ ኵነታት ጥዕንኡ ይፈልጥ እኳ እንተነበርኩ በቲ ዝህበኒ ዝነበረ ደሓን’የ ብኣይ ኣይትሻቐል ዝብል ሓበሬታ ከይመውት ፈሪሐሉ ኣይፈልጥን፡ ዓሪፉ ምስ ሰማዕኩ ግን ከምቶም ኵሎም ዝፈልጥዎን ናይ ቀረባ ብጾቱን መሳርሕቱን ሰንቢደ። ኣብቲ ዝጸሓፍ ዝነበረ ናይ ሓዘን መግለጺ ብዙሕ ተባሂሉ፡ ሓደ ዝሰንበደ ብጻይ ግን ሓዘኑ ብሓንቲ ቃል “ተዘሚትና” እትብል ኣስፊሩ፣ ካልእ ኣይበለን። እወ እቶም ከይሰልከየ ዘገልግሎም ዝነበረ ተመሃሮን ወለድን ናይ ሓርነት ኣካለ-ጽጉማንን፣ እቶም ነቲ መደበራት ንምምዋል ኣብ ድያስፖራ ዝነጥፉ ገብረቲ ሰናይ ከም ሞቶር ኰይኑ ኵሉ ዓይነት ሓብሬታታትን ጸብጻባትን ዝህቦም ዝነበረ ኣገልጋሊ ተዘሚቶም።
ሞያን ኣበርክቶን ዑስማን፡
ዑስማን ኣባል ቦርድ ናይ (ADE Association of disabled Eritreans) ማሕበር ኣካለ-ጽጉማን’ዩ፡ ኵሎም ኣባላት ናይቲ ቦርድ ኣብ ድያስፖራ እዮም ዝነብሩን ዝነጥፉን፣ ኣብ መደበር ከሰላ ዝውክሎም ዑስማን እዩ ነይሩ። እታ ቀንዲ መዋሊት ናይ ቤት ትምህርቲ ወዲሸሪፈይ ኣብ ጀነቭ እትነጥፍ ማሕበር (ASEE) ወኪላ ዑስማን’ዩ ነይሩ። ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከብ ቦርድ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ማሕበር (EDA Eritrean Democratic Association) ዘበርክቶ ሓገዝ ንቤት ትምህርቲ ወዲሸሪፈይን መደብ ማዕዶ ወላድን ብዑስማን እዩ ዝመሓደር ነይሩ። ዘይሕለል ጻዕረኛን ብቑዕን ኣመሓዳሪ እዩ ነይሩ። ዑስማን ብቛንቋታት ትግርኛ፡ ዓረብኛን እንግሊዝኛን ከምኣድላይነቱ እናተጠቕመ ምስ ኵሎም ኣብ ድያስፖራ ዝነብሩ መሳርሕቱ ብስካይፕ፣ ኢመይል፣ ተለፎን ይራኸብ። ጸብጻባቱ ድማ ብጽሑፍ፣ ቅጥዕታት፣ ቪድዮን ስእልታትን ናይ ምትሕልላፍ ብቕዓት ዝነበሮ እዩ። ነዚ ኵሉ ድማ ብሓንቲ ኢዱ እዩ ዝገብሮ ነይሩ።
ቤት ትምህርቲ ስደተኛታት ኣብ ከሰላ በቲ ኣብ እዋን መግዛእትን ድሒሩ ቀጺሉ ዘሎ ጭቆናን ካብ ትምህርቶም ተመዛቢሎም ትምህርቶም ብኤርትራዊ ባህሎምን ቋንቍኦምን ዝቕጽልሉ ቤት ትምህርቲ ክምስረትን ከፍርን ክዉን ዝገበሩ ብዙሓት ብህይወት ዝሓለፉን ዘለዉን እዮም። ኣብዚ ኣጋጣሚ’ዚ ነቶም ቅድሚ ዑስማን ኣገልጊሎም ካብ ዝሓለፉ ጀጋኑ ስዉኣት መምህር ሓድጉ ገብረትንሳኤ፣ መምህር ምኪኤል ጋብርን ኣባ ማሪኖ ሃይለን ንዝክር። እዚ ቤት ትምህርቲ’ዚ ምቛሙን ምቕጻሉን ክረጋገጽ ብዙሕ ጻዕርታትን ክእለትን ተወፋይነትን ዝሓትት ምዃኑ ዘይስሓት’ኳ እንተኾነ፣ ገለ ካብኡ ንምጥቃስ ግን፡ ንቤት ትምህርቲ ዝኸውን ቦታን ናውትን ፣ ብቑዓትን ውፉያትን መማህራን ምርካብ፣ መካየዲ ባጀት፡ ነዚ ክምውሉ ዝኽእሉ ግዱሳት ኤርትራውያን ትካላትን ውልቀ-ሰባትን ከምኡ’ውን ለገስቲ ናይ ወጻኢ ግብረ-ሰናይ ማሕበራትን ረኺብካ ብብቑዕ ሓበሬታ ከተዕግቦም ምኽኣል ወሳኒ ዕማም’ዩ። ምስ ዞባዊ ምምሕዳር ከሰላ ዝካየድ ርኽክባትን ብፍላይ ካብ ተሃላለኽቲ ውድባትን ጸላእትን ንጉዕዞ’ቲ ቤት ትምህርቲ ንምዕንቃፍ ዝፍኖ ምድንጋራት ምክልኻል ከቢድ መኸተን ጽንዓትን ዝሓትት እዩ። ስዉእ መምህር ዑስማን ኣሕመድ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ነቲ ኵሉ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ዕማማት ብብቕዓትን ተወፋይነትን ኣገልጊሉ ሓሊፉ።
እዚ ቤት ትምህርቲ’ዚ ካብ 600 – 800 ተሞሃሮ ካብ ቀዳማይ ክሳብ 8ይ ክፍሊ ን34 ዓመታት ክምህር ዝጸንሐ፣ ብዙሓት ተመሃሮ ኣፍርዩ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ኮለጃት ቀጺሎም ተመሪቖም ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ተዋፊሮም ዘለዉ ዘፍረየ፡ ከምኡ’ውን መደበር ኣካለ-ጽጉማን ንናይ ሓርነት ስንኩላን መነባብሮን ሕክምናን ተማሊኡ ኣገልግሎቱ ንኽቕጽል ሓልዮትናን ኣገልግሎትናን ክቕጽል ነዘኻኽር። “ተቓላሳይ ይሓልፍ ቃልሲ ግን ይቕጽል” ከምዝብሃል ዝሓለፉ ተቓለስቲ ተኪእና ክንቅጽል ከምዘሎና ሓደራ ዘድልዮ ኣይኰነን።
ሳባ ቀለተ ናብ ከሰላ ብጉዳያ ከይዳ ንስድራ ስዉእ ዑስማን ማለት ንበዓልቲ ቤቱን ደቁን ረኺባ ጽንዓት ይሃብኩም ብምባል ኵነታቶም’ውን ኣጽኒዓ ስለዝተመልሰት ንተሳተፍቲ ስመር ሩም ተወሳኺ ሓበሬታ ኣቕሪባ። ከምኡ’ውን ኣስገደት ምሕረትኣብ፣ ዋና ጸሓፊት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ማሕበር ምስ ዑስማን ዝነበራ ናይ ስራሕ ዝምድና መሰረት ብምግባር ተዘክሮታታ ኣካፊላ።
ካብ ብሕቶን መልስን ዝቐረበ ነጥብታት ኣብ’ዚ ዝስዕብ ይጠቓለል፡
- ቅድሚ መስዋእቱ ዝነበሮ ሕማም ከመይ ነይሩ፡ ሕማሙ ናይ ኵሊት ድኻም’ዩ ነይሩ፣ እናበርትዖ መጺኡ ኣብ ምትካእ ኵሊት ከየርከበ ዓሪፉ።
- ንሒዝዎ ዝነበረ ሓላፍነታት መን ይትክኦ፡ እቲ ስራሕ ይቕጽል ከምዘሎ ንፈልጥ ኢና፡ ኣብ ቦትኡ መን ከምዝተተክአ ግን ዝፈለጥናዮ የለን።
- ነቲ መደበራትን ስድራ ቤቱን ንምርዳእ ብስሙ ፋውንደሽን ተተኺሉ ስርሑ ክጅመርን ክቕጽልን እርኢ፡ እዚ ርእይቶ’ዚ ሕጂ ንመጀመርያ ጊዜ እየ ዝሰምዖ ዘለኹ፣ ብወገነይ ዝድግፎን ዝቕበሎን ሓሳብ’ዩ፣ ኣብ ተግባር ንኽውዕል ግን ብኡ ዝግደሱ መስርሕ ምቛሙ ከበግሱ ስለዝድለ ኣብ ስመር ሩም ክብገስ ዝድገፍ’ዩ። ካብ ተሳተፍቲ ስመር ሩም ተመሃሮ ናይ ዑስማን ዝነበሩ ተዘክሮታቶምን ኣኽብሮቶምን ገሊጾም። ስድራ ቤት ዑስማን ንምርዳእ ምእካብ ወፈያታት ተኻይዱ ኣኼባ ብምምስጋን ተደምዲሙ።
ፍስሃየ ሓጎስ


text:
ኣብ ክልልና ካብ ዘለው የኒቨርስቲታት ሓደ ዘኾነ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት ኣብ ሓጪር ግዜ ነዊሕ ዝተጎዓዘ ኣብነታዊ ዩኒቨርስቲ እዩ። እቲ ኣብ ሓፂር ግዘ ዝተጎዓዞ ነዊሕ ርሕቐት ግልፂ ምእንታን ክኾነልና ክጅመር ከሎ ዝነበሮን ሐዚ ዘለዎን ብኣሃዝ ኣደጊፍና ክንርኢ፦
ሕዳር 2004 እዩ ስራሕ ጀሚሩ። ኣብቲ እዋን 960 ተመሃሮ፣ 13 ክፍሊ ትምህርቲ፣ 4 ኮሌጅ፣ 94 መመሃራን፣ 109 ድጋፍ ወሃብቲ ዝሓዘ ነይሩ። ኣብ ዝሓለፈ ዘበን ትምህርቲ 12696 ስሩዕ ቀዳማይ ድግሪ፣ ማስተርስ 203 ተመሃሮ ኣተኣናጊዱ( ለሚዘበን ድማ 5600 ብስሩዕ ጥራይ ይቕበል ኣሎ)፤ ስራሕተኛታት 1350 ድጋፍ ወሃብቲ፣ መመሃራን 856፣ ድምር ቀወምቲ 2200፣። ክጅምር ከሎ 12 ብሎክ ፣ ሎሚ 190 ብሎክ ተሰሪሑ። ኣብ በዝሒ ተመሃሮ፣ ስታፍ ኣባላት ይኹም መሰረተ ልምዓት ብኽንደይ ዕፅፊ ከምዝዓበየ ገቢጥዎ።
ጠቕላላ ናይ ተመሃሮ በዝሒ ምስ ምሸታዊ ልዕሊ 18ሽሕን ገለመለን፣ ኣብ ታሪክ ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ ካምፓስ ዝቕበል የለን፤ እዙይ ሓደ ብፍሉይ ዘንእዶ እዩ። ምስቲ ስሉጥ ዕቤት ሃገር ዝኸድ እዩ። እዙይ መንበርን፣ ምግብን፣ መምሀሪ መሳርሕን ወዘተ እውን ስለ ዘድሊ ብድሕሪ አዚ ቁፅሪ ዘሎ ነገር እውን ምርኣይ የድሊ።
ከመይ ገይርኩም ሕልፊ ባጀት ትረኽቡ? ንፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ዛይድ ነጋሽ ዘቕረብናሉ ሕቶ እዩ፦
“ብናይ ውሽጢ ዓቕምኻ ዝድረኽ ኣወሃህባ ባጀት ኣሎ። እተን ዩኒቨርስቲታት ዝሕዝኦ በዝሒ ተመሃራይ ምስ በዝሒ ህዝቢ ከተመአን ይውሰን፤ ባጀት ብዘለካ ምንቅስቓስ ይውሰን። ክንጅምር ከላና 24 ሚልዮን ነይሩ ባጀትና ሕዚ ልዕሊ 700ሚልዮን እዩ። ቀዲሙ ዘለካ ኣጠቓቅማ ንቐፃሊ ባጀትካ ይውስን።” ይብልዶ/ር ዛይድ።
ንምንታይ እዚ ዩኒቨርስትኹም ከምዚ ኢሉ ቀልጢፉ ዓብዩ ዝብል ሕቶ እንተመፂኡ ታይ ትብል? ዶ/ር “..ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ኩሉ ሰራሕተኛ ተሓባቢሩ ስለ ዝሰርሕ እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ፕላን ክንገብር ከለና ፅቡቕ ፕላን ኢና ንገብር፣ ምስምማዕ ንገብር ምስ ሰራሕተኛ፣ ዓመት ዓመት ድማ መሪሕ ቃል ነውፅእ፤ ንኣብነት ክንጅምር ከለና ዝበልናዮ ነገር “ቅድሚ ሐዚ ብኻልኦት ዝተበፅሐ ደረጃ ካብኡ ተበጊስና ንቕድሚት ምኸድ ዝብል እዩ፤ ንቲ ንሕዞ ሰራሕተኛ ብምልኡ ይማየጥ ይሰማማዕ ይትልም ይግምግም ይቆፃፀር ኣብ መጀመርታን ማእኸልን መወዳእታ ዓመት፤ ዝጎድል ነገር እንተልዩ ብግልፂ ይቕርብ። ባጀትና ብግልፂ ኢና ንኹሉ ነፍልጦ አዙይ ኣብ ካልኦት ዘይተለመደ እዩ። ዋላ ምስ ተመሃሮ እውን እቲ ፕላን ንዘራረበሉ ነፍልጦም ምስ ናይ ተመኘሃሮ ተወከልቲ ድማ ሰፊሕ ምይይጥ ንገብር፤ በቢክፍሊ ትምህርቲ ከክልተ እዮም ዝውከሉ፤ ምስ እዚኦም ንዛተ፤ ኣሳታፋይነት እዩ እቲ ሓደ ዋና ምንጪ ዓወትና፤ ክፍተት ኣየጋጥመናን ኣይኮነን ግን ፀገም ከጋጥም ከሎ ብግልፂ ስለ ንነግሮም ይድግፉነና አምበር ኣይወቕሱናን፤ ኮኦፕረቲቭ ማነጅመንት ኢና ንኽተል፤ ተመሃሮ እውን ኮኦፕረቲቭ ለርኒንግ ኢና ንጥቀም፤ ተመሃሮ ነኒባዕሎም ክተሓጋገዙ ዝገብር እዩ፣ መመሃራን እውን ብትርፊ ሰዓቶም ይሕግዝዎም። ናይ ትምህርቲ ልምዓት ሰራዊት እንብሎ እውን ፅቡቕ ከይድና፤ ንቐደም ጥርጣረታት ነይሩ ደሓር ግን ፅቡቕ ኮይኑ እቶም ተመሃሮ እውን ፈትየምዎ፤ ኣብነት ዝኾኑ ተመሃሮን ትምህርቲ ከፍልታትን እውን ተፈጢሮም። ናይ ምትሕግጋዝ መስርሕ እዩ ካሊእ ነገር የብሉን። “
መሰረተ ልምዓት ዝምልከት
እቱ ዋና ካምፓስ መጀመርያ 100 ሄክታር እዩ ነይሩ፤ ደሓር ድማ 20 ሄክታር ወሲኾም ኣለዉ። ኣብ ካሊእ ካምፓስ ድማ 120 ሄክታር ተዋሂቡ ኣሎ 33 ቡሎካት ድማ ተሰሪሉ ኮለጃት ጥዕናን ሕርሻን ናብኡ ክሰግሩ እዮም።
ኣብ ዩኒቨርስቲታት ብፍላይ ኣብ ህንፃ ብበዝሒ ስርቂ ኣሎ ተባሂሉ ይሕመ እዩ ኣብ ካልኦት ዩኒቨርስቲታት ..ንስኹም ከመይ ኢኹም ኣብዚ ጉዳይ?
“ኣብ ዩኒቨርስቲ እቲ ዝኸበደ ስራሕ ንተመሃራይ ምቕላብ እዩ። ቁርሲ፣ ምሳሕ፣ ድራር፣ ወዘተ ክተቕርብ ቢቢመዓልቱ ናይ ፅሬት ናይ ዋጋ ነገራት ኣለው። ሓደ ግዘ ናይ ሓደ ዩኒቨርስቲ ፕረሲደንት በይዛኹም እንዶ እዚ ምግብና ዝምልከት ንበይኑ ሚንስቴር ኣጣይሽሉ ሓቲቱ ነይሩ፤ ከቢድ ካብ ምዃኑ ዝተለዓለ እዩ። ንሕና እዚ ፀገም ንምቅላል ምስቶም ተወከልቲ ተመሃሮ ኮይና ብኣሳታፋይነት እናረኣና ንቕበል፤ ኣብዚ ካብ ኩሉ ንላዕሊ እቲ ዩኒቨርስቲ ግልፅነት ዘለዎ እዩ ዝብል መንፈስ ትፈጥር፤ ሓደ ግዜ ዘጋጠመና መጥሐኒ ስጋ ንምንቸት ተበላሽያትና ካብኡ ንቶም ተማሃሮ ሐዚ ምንቸት ክነቕርብ ኣይንኽእልን ደሓር ግን ክንትከአልኩም ኢና ኢልናዮም ገይርናዮ ድማ በዚ ታት ትረስት ትሃንፅ፤ ኣብ መብራህቲ፣ ኣብ ማይ ወዘተ ከምኡታት ንገብር። ሪስፖንሲብሊቲ ሼርድ እዩ፤” ዶ/ር ዛይድ ነጋሽ።
ብሃገር ደረጃ ብዙሕ ንኻልኦት ተሞኩሮ ዝኾኑ ስራሕቲ ስለ ዝሰርሐ ንነባር ይኹን ንሓዱሽ ዩኒቨርስቲ መርኣያ ከይኑ እዩ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት። ኣብዝሓለፈ ዓመት ካብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርስቲ ጀሚሩ ክሳብ 15፣ 20 ዩኒቨርስቲ መፂኦም ተመኩሮ ሪኦም እዮም። ዋና ብልጫ እዚ ዩኒቨርስቲ 1) ኣሳታፋይነት 2) ግልፅነት 3) ነቐፌይታ ምቕባል 4) ምድግጋፍ ኣብ ስታፍ ይኹን ኣብ ተመሃሮ 5) ኣይሲቲ 6) ገንዘብ ንፅጉማት ተመሃሮ 7) ንደቂ ኣነስትዮ ቶቶርያልን ካልኦት ድጋፍን 8) ክትትል ስራሕ ዝምልከት..እዞም እቶም ቀንዲ ንኻልኦት ተሞኩሮ ዝኾኑ እዮም።
“ኣብ ኢጅነሪንግን (ከሚካል) መዲስንን ኢና ናይ ልህቀት ማእኸል ክንከውን ንደሊ።” ይብል ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ዛይድ።
ምክትል ፕረዚደንት ኣካዳሚን ምርምርን ዝኾነ ዶ/ር ኣለም መብራህቱ ድማ እቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ምርምርን ማሕበረሰብ ኣግልግሎትን ዘለዎ ተሳትፎ ብኸምዚ ዝስዕብ የብራህርሆ “ዩኒቨርስትና ብኹሎም ስራሕቱ ተሓርዩ ካብቶም ሳልሳይ ትውልዲ ዝበሃሉ ቀዳማይ ኮይኑ ዝተሸለመ እዩ። ንተን ካልኣይ ትውልዲ ዝበሃላ እውን ብዝተቐበልናዮ ቁፅሪ ተመሃራይ በሊፅናየን ኢና። ካብተን ቀዳማይ ትውልዲ ዝበሃላ ድማ ንሰለስተ በሊፅና ኣለና። እዙይ ዓብዪ ዓወት እዩ ንዚ ህፃን ዩኒቨርስቲ። እዙይ ኢለ ናብቲ መርምርን ማሕበረሰብ ኣገልግሎትን ዝበልካዮ ክመፅእ ከለኹ፤ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 60 ዝኾኑ ምርምራት ኣካይድና ኢና። ካብቶም ምርምራት ካብቶም ፍሉይ ጠመተ ዝገበርናሎምን ንቕድሚት እውን ብፍሉይ እንሰርሐሉን በለስ ዝምልከት እዩ። በለስ ንዚ ዝኒሀናሉ ማሕበረሰብ ንህዝቢ ዓጋመ ፍሉይ ምትእስሳር ዘለዎ ተኽሊ እዩ። ከም ምግብን ፍልፍል እቶትን ኮይኑ ዘገልግል እዩ። እቲ ናይ ዩኒቨርስትና ኣርማ እውን እንተሪኢኻዮ በለስ እዩ። ስለዚ በለስ ዝምልከት ከም ሓደ ዓብዪ ስርሑ እዩ ዝወስዶ ዩኒቨርስትና። ምስቲ ሐዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕማም በለስ ድማ ናብዚ ከይስፋሕፋሕ ልዕሊ 500 ሽሕ በጂትና ንሰርሕ ኣለና። ካልኦት እውን ኣብ ከም ፅሬት ትምህርቲ፣ መዓር፣ ግብሪ፣ ስነ ምግባር፣ ኣርኪኦለጂ ወዘተ ዝበሉ ብርክት ዝበሉ ምርምራት ኣካይድና ኢና።” ይብል ዶ/ር ኣለም።
ኣብቲ ሳልሳይ ትግባር ሓደ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ ዝኾነ ማሕበረሰብ ኣገልግሎት እውን ከምዚ ይብል ዶ/ር ኣለም ምክትል ፕረዚደንት ዓዲግራት ዩኒቨርስቲ “ኣብ ማሕበረሰብ ኣገልግሎት ካብ ዝሰራሕናዮም ዕብይ ዕብይ ዝበሉ ንምጥቃስ፤ ኣብ መስቀል በቢዓመቱ እንገብሮ ምድላዋት ኣሎ፣ ንክለብ ኩዕሶ እግሪ ወልዋሎ ብሚልዮናት ዝግመት ንሕግዝ፣ንዓድዋ ሆስፒታልን ዓድግራት ሆስፒታልን እውን ዝገበርናዮ ደገፍ ኣሎ፤ ንዓድግራት ከተማ ናይ መስተ ማይ ሓጊዝና፣ ፀገም ኢኮኖሚ ዘለወን ደቂ ኣነስትዮ ተመሃሮ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ገይርና፣ ፍሉይ ናይ ትምህርቲ ፀብለልታ ንዘለዎም ብገንዘብ ንሽልም፣ ወዘተ ወዘተ”
ናይ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት ካሊእ ዓብዪ ህያብ ደረጅኡ ዝሓለወ ዳታ ማእኸል እዩ። እዚ ዳታ ማእኸል ኣብዚ ሃገር ዘለዋ ዩኒቨርስቲታት ዘይወነንኦን ካብ መግስቲ ዓብዪ ናእዳ ዘርከበን ካልኦት እውን ክመሃራሉ ዝተሓረየን ፍርያት አዚ ዩኒቨርስቲ እዩ። እዚ ዳታ ሰንተር ብዋናነት ዝሰርሐ ኣግልግሎት ናይ ኢንተርኔት ርክብን መኽዝን ሓበሬታን ኮይኑ ብተውሳኺ ድማ እዞም ዝስዕቡ ግልጋሎታት/ረብሓታት ኣለውዎ፦
- ናይ ቪድዮ ኮንፈረንስ ኣገልግሎት፤ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ምስ ዝርከቡ ተመሰሳሊ ናይ ቪድዮ ኣገልግሎት ዘለዎም ኣካላት ርክብ ንምግባርን መረዳእታ ንምልውዋጥን ዘኽእል እዩ።
- ኣይፒ ቴሌፎን ኣገልግሎት፤
- ናይ VDI ኣገልግሎት፤ ማለት ማሕበረሰብ እቲ ዩኒቨርስቲ ብፍላይ ተመሃሮ ዝተማአኸለ ናይ ኢንተርኔት፣ ዲጂታል ቤተ መፃሕፍቲ፣ ካልኦትን ኣገልግሎት ንክረኽቡ ዝገብር እዩ።
ዓድግራት ዩኒቨርስቲ ኣብ ዕቤት ቋንቋ ትግርኛ ኣዝዩ ዝነኣድ ስራሕ እናሰርሐ እዩ። ኣብ ዙርያ ቋንቋ ዘድህቦ መፅናዕቲታት በቢዓመቱ እንዳሳለጠ ብመልክዕ መፅሓፍ እንዳሓተሞም ይርከብ። ኣብ ታሪኽ ዝገብሮ ዘሎ መርምራትን ስራሕቲ ምዕቃብን እውን ብጣዕሚ ዝነኣድ እዩ። ሓፈሻዊ ምንቅስቓስ እዚ ዩኒቨርስቲ ብኻሊእ ሰፊሕ ዳህሳስ ሒዝናልኩም ክንቀርብ ኢና፤ ሰላም።


text:
ገበር
ናይ ሓቂ ዓወት እንታይ እዩ፧
ዝሓሰብካዮ ኸይሰመረልካ ኻብ ዚተርፍ ንላዕሊ፡ ናይ ሓሶት ዓወት ኣዝዩ ይገድድ። ከመይሲ፡ ዝሓሰብካዮ እንተ ዘይሰሚሩልካ፡ ነቲ ዅነታት ንምዕራይ ስጕምቲ ኽትወስድ ትኽእል ኢኻ። ካልእ ይትረፍ፡ ካብ ተመክሮኻ ተማሂርካ፡ ኣብ ዚቕጽል ንኸተመሓይሽ ክትውስን ትኽእል ኢኻ።
ከም እተዓወትካ ጌርካ ብጌጋ ኽትሓስብ ከለኻ ግና እተፈልየ እዩ። ናይ ሓቂ ዓወት ዘይረኸብካ ኽነስኻ፡ ከም ዝረኸብካ ጌርካ ብጌጋ ኽትሓስብ ትኽእል ኢኻ። ዓወትካ ናይ ሓሶት ምዃኑ ኣብ እትግንዘበሉ እዋን ነቲ ዅነታት ንኸተዐርዮ ሸበድበድ ምባል ከኣ፡ ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ኣብነት እስከ ንርአ። ሓደ እዋን፡ የሱስ ክርስቶስ፡ “ሰብ ምሉእ ዓለም ረቢሑስ፡ ነፍሱ እንተ ኣጥፊኡ እንታይ ይጠቕሞ፧” ኢሉ ሓቲቱ ነበረ። (ማቴዎስ 16:26) እዚ ሓሳብ እዚ፡ ነቶም ምሉእ ብምሉእ ደድሕሪ ገንዘብን ገንዘብ ዚዕድጎ ነገራትን ዚጐይዩ ሰባት እዩ ዜመልክት፣ እዞም ሰባት እዚኦም ዚረኽብዎ ዓወት፡ ናይ ሓሶት ዓወት እዩ። ኣማኻሪ ሞያ ዝዀነ ቶም ደናም፡ “ኣብ ዚቕጽል ብዛዕባ እትረኽቦ ሽመት ወይ ከኣ ብዛዕባ እትእክቦ ገንዘብ ወይ ብዛዕባ እተጥርዮ ንብረት ጥራይ ምሕሳብ፡ ዕግበት ኣየምጽኣልካን እዩ። ንዓወት ብገንዘብ ምዕቃን፡ ፍረ የብሉን፣ ውዒሉ ሓዲሩ ድማ፡ ባዶነት ከም ዚስምዓካ እዩ ዚገብር” በለ።
ሎሚ ዘለዉ ብዙሓት ሰባት ምስዚ ሓሳብ እዚ ኸም ዚሰማምዑ ኣይከሓድን እዩ። ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ኣብ እተገብረ መጽናዕቲ፡ “ንዕዉት ህይወት ዚኸውን [22] ረቛሒታት” ኣብ ዝሓዘ ዝርዝር፡ “ገንዘብ” ኣብ መበል 20 ተሰርዐ። እቶም ተሳተፍቲ ኣብ ቅድሚት ካብ ዝሰርዕዎ ረቛሒታት፡ ጽቡቕ ጥዕናን ጽቡቕ ርክብን እትፈትዎ ዓይነት ስራሕን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ።
ብንጹር እምበኣር፡ ብዙሓት ሰባት ንናይ ሓሶት ዓወትን ንናይ ሓቂ ዓወትን ብዚምልከት ኪሕተቱ ኸለዉ፡ ክልቲኡ እተፈላለየ ምዃኑ ኺገልጹ ይኽእሉ እዮም። ብዛዕባ ዓወት ቅኑዕ ኣረኣእያ ሃልዩካ ውሳነ ምግባር ግና፡ ብዝያዳ ኸቢድ ኪኸውን ይኽእል እዩ።


text:
ቃል ኣምላኽ ኣብ ማእከላይ ዘመን ኣብ ስጳኛ እተዘርግሓሉ መገዲ
“ናብ ስጳኛ ክኸይድ ከለኹ፡ ክርእየኩም፡ ናፍቖተይ ምስ ወዳእኩ ድማ ከተፋንዉኒ ተስፋ እገብር።”—ሮሜ 15:24።
ሃዋርያ ጳውሎስ ነዘን ቃላት እዚአን፡ ብ56 ድ.ክ. ነቶም ኣብ ሮሜ ዝነበሩ ክርስትያናት ብጾቱ ጸሓፈሎም። ጳውሎስ ናብ ስጳኛ ኸይዱ እንተ ዀይኑ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይገልጽን እዩ። ዝዀነ ዀይኑ ግና፡ ጳውሎስ ወይ ከኣ ካልኦት ክርስትያን ሚስዮናውያን ብዝገበርዎ ጻዕሪ፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ብስራት፡ ኣብ ካልኣይ ዘመን ድ.ክ. ኣብ ስጳኛ በጽሐ።
ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ክርስትያናት ኣብ ስጳኛ ኺስስኑ ጀመሩ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ነቶም ኣብኡ ዚነብሩ ክርስትያናት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብላቲን ኪትርጐመሎም ኣድለየ። ከመይሲ፡ ክሳዕ ካልኣይ ዘመን ኣብ ዝነበረ እዋን፡ ስጳኛ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ሮሜ እያ ነይራ፣ ላቲን ድማ ኣብ መላእ ሃጸያዊ ግዝኣት ሮሜ ዚዝረብ ዝነበረ ቛንቋ እዩ ነይሩ።
ብላቲን እተተርጐመ መጽሓፍ ቅዱስ
ቀዳሞት ስጳኛውያን ክርስትያናት፡ “ወቱስ ላቲና ሂስፓና” ዚብሃል ሓያሎ ትርጕማት ላቲን ኣዳልዮም ነይሮም እዮም። እዚ ብላቲን እተዳለወ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ክሳዕ እቲ ጀሮም ነቲ ህቡብ ዝነበረ ብላቲን እተዳለወ ቩልጌት ዝዛዘመሉ መጀመርታ ሓምሻይ ዘመን ድ.ክ.፡ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ስጳኛ ተዘርጊሑ እዩ።
እቲ ጀሮም ኣብ ቤት-ልሄም፡ ፍልስጥኤም ኰይኑ ዝዛዘሞ ትርጕም፡ ብቕልጡፍ ኣብ ስጳኛ በጽሐ። ሉሲንዩስ ዝስሙ ሃብታም ተመሃራይ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ጀሮም ንመጽሓፍ ቅዱስ ናብ ላቲን ይትርጕሞ ኸም ዘሎ ምስ ፈለጠ፡ ሓንቲ ቕዳሕ እቲ ሓድሽ ትርጕም ብቕልጡፍ ኪረክብ ደለየ። ንሽዱሽተ ጸሓፍቲ ናብ ቤት-ልሄም ብምልኣኽ ድማ፡ ነቲ ጽሑፍ ከም ዚቐድሕዎን ናብ ስጳኛ ሒዞምዎ ኸም ዚመጹን ገበረ። ስዒቡ ኣብ ዝነበረ ዘመናት፡ ቩልጌት ቀስ ብቐስ ነቲ “ወቱስ ላቲና ሂስፓና” ተክኦ። እቲ ብላቲን እተተርጐመ መጽሓፍ ቅዱሳት፡ ንተቐማጦ ስጳኛ ንመጽሓፍ ቅዱስ ንኼንብብዎን ንመልእኽቱ ንኺርድእዎን ኣኽኢልዎም እዩ። ኰይኑ ግና፡ ሃጸያዊ ግዝኣት ሮሜ ምስ ወደቐ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብኻልእ ቋንቋ ኺዳሎ ኣድለየ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ቀጸላ እምኒ
ኣብ ሓምሻይ ዘመን፡ ቪሲጎት ዚብሃሉ ዓሌት ጀርመንን ካልኦት ዓሌታት ጀርመንን ንስጳኛ ወረሩዋ፣ በዚ ኸምዚ ድማ ሓድሽ ቋንቋ፡ ማለት ቋንቋ ጎት ናብ ሓውሲ ደሴት ኣይበርያ መጸ። እቶም ወረርቲ፡ ኣርያንነት ዚብሃል ንሰረተ እምነት ስላሴ ዚነጽግ ዓይነት ክርስትና እዮም ዚስዕቡ ነይሮም። ብዘይካዚ፡ ኣልፋላስ ዚብሃል ሰብ ብቛንቋ ጎት ንዘዳለዎ መጽሓፍ ቅዱስ ምሳታቶም ሒዞምዎ መጹ። ክሳዕ መወዳእታ ሻድሻይ ዘመን፡ ስጳኛውያን ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ እቲ እዮም ዜንብቡ ነይሮም፣ ድሕሪኡ ግና፡ እቲ ሬካረድ ዝስሙ ንጉስ ዓሌት ቪሲጎት፡ ሰዓቢ እምነት ካቶሊክ ስለ ዝዀነ፡ ንኣርያንነት ብወግዒ ነጸጎ። ብምሉኡ መጻሕፍቲ ኣርያንነት፡ እንተላይ እቲ ኣልፋላስ ዘዳለዎ መጽሓፍ ቅዱስ ተኣኪቡ ኸም ዚጠፍእ ድማ ገበረ። ከም ሳዕቤኑ፡ ብምሉኡ ጽሑፋት ቋንቋ ጎት ካብ ስጳኛ ጠፍአ።
ይኹን እምበር፡ ኣብቲ እዋን እቲ፡ ቃል ኣምላኽ ኣብ ስጳኛ ብሰፊሑ ተዘርጊሑ እዩ። ኣብ ስጳኛ፡ ቋንቋ ጎት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ሓደ ላህጃ ላቲን እውን ብሰፊሑ ይዝረብ ነበረ፣ እዚ ኸኣ ነቲ ጸኒሑ ኣብ ሓውሲ ደሴት ኣይበርያ ኺዝረብ ዝጀመረ ቛንቋታት ሮማንስ መሰረት ኰይንዎ እዩ። * በዚ ላህጃ ላቲን እዚ እተዳለወ ጥንታዊ ሰነዳት፡ ኣብ ቍርጽራጽ ቀጸላ ስለ እተጻሕፈ፡ “ቪሲጎትያዊ ቐጸላ እምኒ” ተባሂሉ እዩ ዚፍለጥ ነይሩ። እቲ ሰነዳት ካብ ሻድሻይ ክሳዕ ሻውዓይ ዘመን ኣብ ዝነበረ እዋን እዩ ተዳልዩ፣ ካብ መዝሙርን ካብ ወንጌላትን እተወስደ ጥቕስታት ዝሓዘ ኸኣ እዩ ነይሩ። ሓደ ቐጸላ እሞ ኸኣ፡ መዝሙር 16 ብምልእታ እተጻሕፎ እዩ ነይሩ።
እቲ ኣብ ቀጸላ እምኒ ተጻሒፉ እተረኽበ ቕዱስ ጽሑፋዊ ሓሳባት፡ ኣብቲ እዋን እቲ፡ ተራ ሰባት ንቓል ኣምላኽ ኬንብብዎን ኪቐድሕዎን ይኽእሉ ኸም ዝነበሩ ዚሕብር እዩ። መምህራን እውን ነቲ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሞም፡ ነቶም ምንባብን ምጽሓፍን ዚምሃሩ ዝነበሩ ተመሃሮኦም ዕዮ ይህብዎም ነይሮም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። እቲ ቐጸላ እምኒ ምስቲ ኣብ ማእከላይ ዘመን፡ ብስእሊ ዝወቀበ መጽሓፍ ቅዱሳት ንምድላው ተባሂሉ ኣብ ገዳማት ኣብ ጥቕሚ ዚውዕል ዝነበረ ኽቡር ብራና ኺወዳደር ከሎ፡ ሕሱር እዩ ነይሩ።
ሓደ ኻብቲ ኣዝዩ ኽቡር ዝዀነ ብስእሊ ዝወቀበ መጽሓፍ ቅዱሳት፡ ኣብ ሌዮን፡ ስጳኛ ኣብ ዚርከብ ቤተ ክርስትያን ሳን ኢሲዶሮ ተቐሚጡ ኣሎ። እዚ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብ960 ድ.ክ. እተዳለወ ዀይኑ፡ 1028 ገጻት ኣለዎ፣ ብዘይካዚ፡ 47 ሰንቲ ሜተር ብ34 ሰንቲ ሜተር ዝንውሓቱን ኣስታት 18 ኪሎ ግራም ዚኽብደቱን መጽሓፍ ቅዱስ እዩ። ካልእ ከምኡ ዝበለ መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ፡ ኣብ ቤተ መጻሕፍቲ ቫቲካን ዚርከብ “ሪፖል” ዚብሃል መጽሓፍ ቅዱስ ኰይኑ፡ ብ1020 ድ.ክ. እዩ ተዳልዩ። እዚ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ኣብ ማእከላይ ዘመን ካብ ዝነበሩ መጽሓፍ ቅዱሳት ንላዕሊ፡ ብስእልታት ዝወቀበ እዩ ነይሩ። ምናልባት ሓደ ፈላሲ ነዚ ዜደንቕ ጽሑፍ እዚ ንምድላው፡ ምሉእ መዓልቲ ንሓንቲ ፊደል ኪጽሕፍ ይውዕል፡ ወይ ከኣ ምሉእ ሰሙን ነቲ ኣርእስቲ ዝሓዘ ገጽ ብምድላው የሕልፎ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ መጽሓፍ ቅዱሳት ኣዝዩ ኽቡር ስለ ዝነበረ፡ መልእኽቲ ቓል ኣምላኽ ናብ ተራ ሰባት ከም ዚበጽሕ ኣይገበረን።
ብዓረብኛ እተዳለወ መጽሓፍ ቅዱስ
ኣብ ሻምናይ ዘመን፡ ሓውሲ ደሴት ኣይበርያ ብሰዓብቲ እምነት ምስልምና ስለ እተወርረት፡ ኣብ ስጳኛ ኻልእ ቋንቋ ሱር ኪሰድድ ጀመረ። ኣብቲ ሰዓብቲ እምነት ምስልምና እተቘጻጸርዎ ኸባቢ፡ ዓረብኛ ንላቲን ስለ ዝዓብለሎ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዓረብኛ ኺዳሎ ኣድለየ።
እቲ ብላቲንን ብዓረብኛን እተዳለወ መጽሓፍ ቅዱሳት፡ ስጳኛውያን ካብ ሓምሻይ ክሳዕ ሻምናይ ዘመን ድ.ክ. ኣብ ዝነበረ እዋን ንቓል ኣምላኽ ንኼንብብዎ ኣኽኢልዎም እዩ
ብዙሕ ትርጕማት መጽሓፍ ቅዱስ ዓረብኛ፡ ብፍላይ ከኣ ወንጌላት፡ ኣብ ማእከላይ ዘመን ኣብ ስጳኛ ብሰፊሑ ተዘርጊሑ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ሻምናይ ዘመን፡ ጆን ዝስሙ ጳጳስ ሰቪል፡ ንብምሉኡ መጽሓፍ ቅዱስ ናብ ዓረብኛ ተርጒምዎ ኪኸውን ኣለዎ። እቲ ዜሕዝን ግና፡ መብዛሕትኡ ትርጕማት ዓረብኛ ጠፊኡ እዩ። ኣብ መፋርቕ ዓስራይ ዘመን ዝነበረ ብዓረብኛ እተተርጐመ ወንጌል፡ ኣብ ሌዮን፡ ስጳኛ ኣብ ዚርከብ ካተድራል ተቐሚጡ ኣሎ።
ትርጕማት ስጳንኛ ተቐልቀለ
ኣብ ኣጋ መወዳእታ ማእከላይ ዘመን፡ ካስቲልኛ ወይ ስጳንኛ ኣብ ሓውሲ ደሴት ኣይበርያ ኼስፋሕፍሕ ጀመረ። እዚ ሓድሽ ቋንቋ እዚ፡ ጸኒሑ ኣብ ምስፍሕፋሕ ቃል ኣምላኽ ኣገዳሲ ግደ ነይርዎ እዩ። * እቲ ናብ ስጳንኛ እተተርጐመ ናይ መጀመርታ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብቲ ኣብ መበል 13 ዘመን ዝነበረ ላ ፋሲንዳ ደ ኣልትራ ማር (ሰነድ ስምምዕ ስግር ባሕሪ) ወጺኡ ነበረ። እዚ ኸኣ ነቲ ናብ እስራኤል እተገብረ ጕዕዞ ዚሓቍፍ እዩ ነይሩ፣ ብዘይካዚ፡ ንገለ ኻብተን ቀዳሞት ሓሙሽተ መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስን ካልእ መጻሕፍቲ ቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጥን ወንጌላትን መልእኽትታትን ዜጠቓልል እዩ ነይሩ።
ይኹን እምበር፡ ሓለፍቲ ቤተ ክርስትያን በቲ ትርጕም መጽሓፍ ቅዱስ ኣይተሓጐሱን። ብ1234 ዋዕላ ታራጎና፡ በቲ ናይታ ሃገር ቋንቋ እተዳለወ ዅሉ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓዊ ምእንቲ ኺነድድ፡ ኣብ ከከባቢኡ ንዚርከቡ ኻህናት ኪውሃብ ከም ዘለዎ ኣወጀ። እቲ ዜሐጕስ ግና፡ እቲ ኣዋጅ ንዕዮ ትርጕም መጽሓፍ ቅዱስ ደው ኣየበሎን። ከመይሲ፡ እቲ ንስጳንኛ ኣብ ጽሑፍ ከም ዚሰፍር ዝገበረ ንጉስ ኣልፎንሶ ዓስራይ (1252-1284)፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ናብቲ ሓድሽ ቋንቋ ኺትርጐም ስለ ዝደለየ፡ ነቲ ዕዮ ትርጕም ደጊፍዎ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ኻብ እተዳለወ ዝዓበየ ትርጕማት ስጳንኛ፡ “ቅድመ ኣልፎንሳይን” ዚብሃል መጽሓፍ ቅዱስን ድሕሪኡ ብዙሕ ከይጸንሐ ዝወጸ “ኣልፎንሳይን” ዚብሃል መጽሓፍ ቅዱስን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ።
ክልቲኡ እቲ ትርጕማት፡ ነቲ ሓድሽ ዝነበረ ስጳንኛ ኸም ዚዓቢ ገይርዎ እዩ። ቶማስ ሞንትጎመሪ ዝስሙ ምሁር፡ ብዛዕባ እቲ “ቕድመ ኣልፎንሳይን” ዚብሃል መጽሓፍ ቅዱስ ኪገልጽ ከሎ፡ “ተርጓሚ እዚ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብልክዕነትን ብኣጠቓቕማ ምዕሩግ ቋንቋን ዝመጸ፡ ዜደንቕ ዕዮ እዩ ዓይዩ። . . . እቲ እተጠቕመሉ ቛንቋ፡ ቀሊልን ንጹርን እዩ፣ ነቶም ላቲን ዘይክእሉ ሰባት ድማ ከምኡ ዓይነት መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ኺዳለወሎም ነይርዎ” በለ።
ይኹን እምበር፡ እቲ ጥንታዊ መጽሓፍ ቅዱሳት ስጳንኛ፡ ካብቲ በዅሪ ቛንቋታት ዘይኰነስ፡ ብላቲን ካብ እተዳለወ ቩልጌት እዩ ተተርጒሙ። ኰይኑ ግና፡ ካብ መበል 14 ዘመን ንነጀው፡ ኣይሁዳውያን ምሁራት ንቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ብቐጥታ ኻብ እብራይስጢ ናብ ስጳንኛ ብምትርጓም፡ ሓያሎ መጽሓፍ ቅዱሳት ኣዳልዮም እዮም። ከመይሲ፡ ኣብቲ እዋን እቲ፡ ካብ ኣብ ካልእ ሃገራት ኤውሮጳ ንላዕሊ፡ ኣብ ስጳኛ ብዙሓት ኣይሁድ ነይሮም እዮም፣ እቶም ኣይሁዳውያን ተርጐምቲ ኸኣ፡ ንኺትርጕሙ ዜኽእሎም ቅኑዕ ሓሳባት ዝሓዘ ኢደ ጽሑፋት እብራይስጢ ብቐሊሉ ኺረኽቡ ይኽእሉ ነይሮም እዮም። *
ሓደ ኻብቲ ብሉጽ ኣብነት ዚዀነና፡ እቲ ኣብ መበል 15 ዘመን እተዛዘመ፡ “ኣልባ” ዚብሃል መጽሓፍ ቅዱስ እዩ። ልዊስ ደ ጉስማን ዝስሙ ህቡብ ስጳኛዊ ልዑል፡ ንረቢ ሞይሰስ ኣራኸል፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ናብ ካስቲሶ (ጽሩይ) ስጳንኛ ኺትርጕሞ መዘዞ። ከምኡ ዝገበረ፡ ብኽልተ ምኽንያት እዩ ነይሩ። ቀዳማይ፡ “እቲ ሕጂ ብቛንቋ ሮማንስ ዚርከብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ግጉይ እዩ፣” ካልኣይ፡ “ከማና ዝበሉ ሰባት፡ ነቲ ዘይንጹር ሓሳባት ዜብርህ ሕድጋት የድልዮም እዩ።” እዚ ኸኣ፡ ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበሩ ሰባት ንመጽሓፍ ቅዱስ ኬንብብዎን ኪርድእዎን ይጽዕሩ ኸም ዝነበሩ ዚሕብር እዩ። ብዘይካዚ፡ ኣብ ስጳኛ ብቛንቋ ኣደ እተዳለወ ቕዱሳት ጽሑፋት ብሰፊሑ ተዘርጊሑ ኸም ዝነበረ ዜርኢ እዩ።
ሳላ እቶም ኣብ ማእከላይ ዘመን ዝነበሩ ተርጐምትን ቀዳሕትን፡ ኣብ ስጳኛ ዝነበሩ እተማህሩ ሰባት ንመጽሓፍ ቅዱስ ከይተጸገሙ ብቛንቋኦም ኬንብብዎ ኽኢሎም እዮም። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ከምቲ ዃን ኦርቲስ ጎንዛለስ ዝስሙ ጸሓፍ ታሪኽ ዝገለጾ፡ “ተቐማጦ ስጳኛ ኻብቶም ቅድሚ ዘመነ ሉተር ዝነበሩ ጀርመናውያን ወይ እንግሊዛውያን ንላዕሊ ንመጽሓፍ ቅዱስ ብዝሓሸ ይፈልጥዎ ነበሩ።”
ካብቲ ኣብ ሌዮን ዚርከብ ብስእሊ ዝወቀበ መጽሓፍ ቅዱስ እተወስደ። ከምዚ ዝበለ መጽሓፍ ቅዱሳት ኣዝዩ ኽቡር እኳ እንተ ነበረ፡ መልእኽቲ ቓል ኣምላኽ ናብ ተራ ሰባት ከም ዚበጽሕ ኣይገበረን
ይኹን እምበር፡ ኣብ መወዳእታ መበል 15 ዘመን፡ ፍርዲ መናፍቓን ስጳኛ፡ ንቕዱሳት ጽሑፋት ብዝዀነ ይኹን ቋንቋ ኣደ ምትርጓምን ምውናንን ከልከለ። ብሰንኪ እዚ ድማ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ስጳኛ ንነዊሕ እዋን ተኣገደ። ከምኡ ኢሉ ድማ ንሰለስተ ዘመናት ቀጸለ። ይኹን እምበር፡ ኣብቲ ኣጸጋሚ እዋን፡ ሒደት ተባዓት ተርጐምቲ፡ ካብ ስጳኛ ወጻኢ ሓድሽ ትርጕማት መጽሓፍ ቅዱስ ብምድላው ሓቢኦም ናብ ስጳኛ ኣእትዮምዎ እዮም። *
እዚ ብዛዕባ እቲ ኣብ ማእከላይ ዘመን ኣብ ስጳኛ ዝነበረ መጽሓፍ ቅዱስ ዚገልጽ ታሪኽ፡ ተጻረርቲ ንቓል ኣምላኽ ብተፈላለየ መገዲ ንኺዓብጥዎ ሒዅ ከም ዝበሉ ዜርኢ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ንቓል እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ስቕ ኬብልዎ ኣይከኣሉን።—መዝሙር 83:1፣ 94:20።
ሳላ እቲ ብዙሓት ምሁራት ዝገበርዎ ዘይሕለል ጻዕሪ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ማእከላይ ዘመን ኣብ ስጳኛ ሱር ኪሰድድን ኪዝርጋሕን ከኣለ። ዘመናውያን ተርጐምቲ እውን እንተ ዀኑ፡ ኣሰር እቶም ንቕዱሳት ጽሑፋት ናብ ላቲንን ቋንቋ ጎትን ዓረብኛን ስጳንኛን ዝተርጐምዎ ቐዳሞት ስዒቦም እዮም። ከም ውጽኢቱ ኸኣ፡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ተዛረብቲ ስጳንኛ፡ ንቓል ኣምላኽ በቲ ንልቦም ኪትንክፎ ዚኽእል ቋንቋ ኼንብብዎ ኽኢሎም እዮም።
^ ሕ.ጽ. 10 እቲ ቛንቋታት፡ ካስቲልኛን ካታልኛን ጋሊሽኛን ፖርቱጋልኛን ዜጠቓልል እዩ።
^ ሕ.ጽ. 17 ሎሚ ስጳንኛ ንኣስታት 540 ሚልዮን ሰባት፡ ቋንቋ ኣዲኦም እዩ።
^ ሕ.ጽ. 20 ነታ ኣብ ናይ 1 ታሕሳስ 2011 ሕታም እዛ መጽሔት እዚኣ ዝወጸት፡ “መለኮታዊ ስምን ኣልፎንሶ ደ ዛሞራ ቕኑዕ ጽሑፍ ንምድላው ዝገበሮ ጻዕርን” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።
^ ሕ.ጽ. 23 ነታ ኣብ ናይ 1 ሰነ 1996 ሕታም እዛ መጽሔት እዚኣ ዝወጸት፡ “ካሴዶሮ ደ ሬና ምእንቲ ናይ ስፓንሽ መጽሓፍ ቅዱስ ክብል ዝገበሮ ቃልሲ” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
'ብጐይታ ዝተፈትወ ሓዋርያ'
* ኣስማት፦
ቅዱስ ዮሓንስ ብዙኅ ኣስማት መጸውዒ ዘለዎ ሐዋርያ እዩ።
1. ፍቁረ እግዚእ (ጐይታ ዝፈትዎ)፦ ብሕይወቱን ናብራኡን ንጐይታ ኪመስል ይጽዕር ስለዝነበረ ጐይታ ይፈትዎ ነበረ። ብትውፊት ቤተ ክርስቲያን ከም ዝንገር፡ ጐይታ ንመዕጠቒኡ ፈቲሑ ምስ ኣቐመጦ፡ ኣልዒሉ ብምዕጣቑ ፍትወት ሥጋዊ ወደማዊ ጠፊኡሉ፡ ናብራኡ ከም መላእኽቲ ኮይኑሉ እዩ።
2. ወልደ ዘብዴዎስ፦ ንዓቢይ ያዕቆብ ምንኣስ ኃዉ እዩ። ኣቦኦም ድማ ዘብዴዎስ ስለዝበሃል “ዮሐንስ ወልደ ዘብዴዎስ” ተባሂሉ ይጽዋዕ።
3. ወልደ ነጐድጓድ፦ ኣብ ጐይታና ብዘለዎ ኃያል ፍቕራዊ ቅንእን፡ ምስ ኃዉ ኾይኑ ብዘርኣዮ ናይ ኃይሊ ሥራሕን፡ ጐይታና ‘ወልደ ነጐድጓድ (ቦአኔርጌስ)’ ኢልዎ እዩ። (ማር. 3፦17፤ ሉቃ. 9፡49-54) ብተወሳኪ’ውን ብዕምቈት ትምህርቱ ንናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኃይልን ኣምላኽነትን ብምግላጽ ወልደ ነጐድጓድ ተባህለ።


text:
ምዕራፍ 18
የሱስ ወሰኸ፡ ዮሃንስ ከኣ ነከየ
ማቴዎስ 4:12 ማርቆስ 6:17-20 ሉቃስ 3:19, 20 ዮሃንስ 3:22–4:3
ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ኣጥመቑ
ዮሃንስ መጥምቕ ተኣስረ
ድሕሪ እቲ 30 ድ.ክ. ዝወዓለ በዓል ፋስጋ፡ የሱስን እቶም ደቀ መዛሙርቱን ካብ የሩሳሌም ወጹ። ይኹን እምበር፡ ብቐጥታ ናብ ዓዶም ናብ ገሊላ ኣይኰኑን ከይዶም። የግዳስ፡ ናብ ይሁዳ እዮም ከይዶም፡ ኣብኡ ኸኣ ንብዙሓት ኣጥመቑ። ዮሃንስ መጥምቕ እውን ዳርጋ ንሓደ ዓመት ዚኸውን፡ ምናልባት ኣብ ስንጭሮ ፈለግ ዮርዳኖስ ብተመሳሳሊ የጥምቕ ነይሩ እዩ፣ ገና ኸኣ ምስኡ ዚሓብሩ ደቀ መዛሙርቲ ነይሮምዎ እዮም።
የሱስ ባዕሉ ንዋላ ሓደ ኣየጥመቐን ነበረ፣ ደቀ መዛሙርቱ ግና ብትእዛዙ የጠምቑ ነበሩ። ኣብቲ የሱስ ኣገልግሎቱ ጀሚሩሉ ዝነበረ እዋን እቲ፡ የሱስን ዮሃንስን ነቶም ኪዳን ሕጊ ኣምላኽ ብምጥሓሶም እተነስሑ ኣይሁድ እዮም ዚምህርዎም ነይሮም።—ግብሪ ሃዋርያት 19:4።
ደቀ መዛሙርቲ ዮሃንስ ግና ቀንኡ እሞ ብዛዕባ የሱስ ንዮሃንስ፡ “መምህር፡ እቲ ኣብ ስግር ዮርዳኖስ ምሳኻ ዝነበረ [የሱስ]፡ . . . ንሱ የጥምቕ፡ ኵሉ ኸኣ ናብኡ ይኸይድ ኣሎ” በልዎ። (ዮሃንስ 3:26) ዮሃንስ ግና ኣይቀንአን። የግዳስ፡ በቲ የሱስ ዝረኸቦ ኣሳልጦ ተሓጐሰ፡ ንደቀ መዛሙርቱ እውን ኪሕጐሱ ደለዮም። ስለዚ፡ “‘ኣነ ቐቅድሚኡ እተለኣኽኩ እምበር፡ ክርስቶስ ኣይኰንኩን’ ከም ዝበልኩ፡ ንስኻትኩም ባዕላትኩም ምስክረይ ኢኹም” ኢሉ ኣዘኻኸሮም። ነዚ ነጥቢ እዚ ድማ ኵሉ ኺርድኦ ብዚኽእል ምሳሌ ኣሰንዩ ኸምዚ በሎም፦ “እቲ መርዓት ዘላቶ፡ መርዓዊ እዩ። ዓርኪ መርዓዊ ግና ደው ኢሉ ንዕኡ ምስ ዚሰምዖ፡ ብድምጺ እቲ መርዓዊ ኣዝዩ ይሕጐስ እዩ። ስለዚ፡ ሓጐሰይ ምሉእ ኰይኑ ኣሎ።”—ዮሃንስ 3:28, 29።
ዮሃንስ ከም ዓርኪ መርዓዊ ብምዃኑ፡ ኣዋርሕ ይገብር ንደቀ መዛሙርቱ ምስ የሱስ ኬላልዮም ከሎ ተሓጒሱ እዩ። ገለ ኻባታቶም ንየሱስ ስዒቦምዎ፡ ጸኒሖም እውን ብመንፈስ ቅዱስ ተቐቢኦም እዮም። ዮሃንስ ነቶም ሽዑ ምስኡ ዝነበሩ ደቀ መዛሙርቱ እውን፡ ንየሱስ ኪስዕብዎ እዩ ዚደልዮም ነይሩ። እወ፡ ዕላማ ዮሃንስ፡ ንኣገልግሎት የሱስ መገዲ ምድላው እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ “ንሱ ኺውስኽ፡ ኣነ ግና ክንኪ ኣሎኒ” ኢሉ ገለጸ።—ዮሃንስ 3:30።
ኣቐዲሙ ንየሱስ ኪስዕቦ ዝጀመረ ኻልእ ዮሃንስ፡ ብዛዕባ መበቈል የሱስን ኣብ ድሕነት ደቂ ሰብ ዘለዎ ግደን ጸኒሑ ኸምዚ ኢሉ ጽሒፉ እዩ፦ “እቲ ኻብ ላዕሊ ዚመጽእ፡ ልዕሊ ዅሉ እዩ። . . . ኣቦ ንወዲ የፍቅሮ እዩ፡ ኵሉ ድማ ኣብ ኢዱ ሃቦ። እቲ ብወዲ ዚኣምን፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣላቶ፣ እቲ ንወዲ ዘይእዘዞ ግና፡ ቍጥዓ ኣምላኽ ደኣ ኣብኡ ይነብር እምበር፡ ንህይወት ኣይኪርእያን እዩ።” (ዮሃንስ 3:31, 35, 36) እዚ ሓሳብ እዚ፡ ሰባት ኪፈልጥዎ ዚግባእ ሓቂ እዩ።
ዮሃንስ መጥምቕ ግዲኡን ዕዮኡን ኪንኪ ኸም ዚግባእ ድሕሪ ምግላጹ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ብንጉስ ሄሮድስ ተኣስረ። ሄሮድስ ንሄሮድያዳ ሰበይቲ ፊልጶስ ሓዉ ወሲዱ ተመርዕይዋ ነበረ። ዮሃንስ ከኣ ንዝሙቱ ምስ ኣቃልዖ፡ ሄሮድስ ኣእሰሮ። የሱስ ብዛዕባ ማእሰርቲ ዮሃንስ ምስ ሰምዐ፡ ንይሁዳ ገዲፉ ምስ ደቀ መዛሙርቱ “ናብ ገሊላ ኸደ።”—ማቴዎስ 4:12፣ ማርቆስ 1:14።


text:
1ካብ ይሁዳ ናብ ኣንጾኪያ ናይ ሶርያ ዝኸዱ ሰባት ድማ ነቶም ኣመንቲ ከም ሥርዓት ሙሴ እንተ ዘይተገሪዝኩም ክትድኅኑ ኣይትኽእሉን ኢኹም ኢሎም መሃርዎም። 2ብዛዕባ እዝ ነገር እዙይ ጳውሎስን በርናባስን ምስቶም ሰባት ብዙኅ ተኸራኸሩ። ስለዙይ ጳውሎስን በርናባስን ምስ ካልኦት ኣኅዋት ኮይኖም ብዛዕባ እዝ ነገር እዙይ ናብ ኢየሩሳሌም፤ ናብ ሓዋርያትን መራሕቲ ቤተ ክርስቲያንን ክኸዱ ወሰኑ። 3ሽዑ ንሳቶም ካብታ ቤተ ክርስቲያን ምስተልኣኹ እቶም ኣሕዛብ ከመይ ኢሎም ናብ እግዚኣብሔር ከም ዝተመልሱ እናነገርዎም ብፊንቄን ብሰማርያን ኃለፉ፤ እዙይ ከዓ ንዂሎም ኣመንቲ ኣሐጐሶም። 4ኣብ ኢየሩሳሌም ምስ በጽሑ ድማ እታ ቤተ ክርስቲያንን ሓዋርያትን መራሕትን ተቐበልዎም፤ ንሳቶም ድማ ነቲ እግዚኣብሔር ዝገበረሎም ዂሉ ነገርዎም። 5ካብቶም ዝኣመኑ ወገን ፈሪሳውያን ገሊኣቶም ተሢኦም ኣሕዛብ ክግረዙን ሕጊ ሙሴ ኽሕልዉን ምግባር ይግባእ እዩ እናበሉ ተዛረቡ። 6እቶም ሓዋርያትን መራሕቲ ቤተ ክርስቲያንን ከዓ ብዛዕባ ዝነገር እዙይ ክማኸሩ ተኣከቡ። 7ብዙኅ ክትዕ ምስ ኮነ ኸዓ ጴጥሮስ ተሢኡ፦ ኣቱም ኣኅዋትና ካብ መጀመርትኡ ኣሕዛብ ብኣፈይ ቃል ወንጌል ክሰምዑ ን ክኣምኑን እግዚኣብሔር ካባኻትኩም ከም ዝኃረየኒ ንስኻትኩም ትፈልጡ ኢኹም። 8እቲ ልቢ ዝፈልጥ ኣምላኽ ከምቲ ንኣና ዝሃበና ንኣኣቶምውን መንፈስ ቅዱስ ብምሃቡ ከም ዝተቐበሎም መስከረሎም። 9ልቦም ብእምነት ስለ ዘንጽሀ ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎኣቶምን ሓንቲ እኳ ኣይፈላለየን። 10እምበኣርከስ ነቲ ኣቦታትና ኾነ ንሕና ኽንፆሮ ዘይከኣልና ኣርዑ ት ኣብ ክሳድ ደቀ መዛሙርት ብምፅዓን ስለምንታይ ንእግዚኣብሔር እትፈታተንዎ? 11ንሕናውን ከምኣቶም ብጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ከም እንድኅን ኢና እንኣምን በሎም። 12ሽዑ ዂሎም እቶም ሕዝቢ ድማ ስቕ በሉ፤ በርናባስን ጳውሎስን ከዓ ኣምላኽ ብኣኣቶም ገይሩ ኸመይ ዝበለ ዓብዪ ምልክትን ተኣምራትን ኣብ መንጎ ኣሕዛብ ከም ዝገበረ ኽነግርዎም እንተለዉ ጽን ኢሎም ይሰምዑ ነበሩ። 13ንሳቶም ስቕ ምስ በሉ ኸዓ ያዕቆብ፦፦ ኣቱም ኣኅዋትና ስምዑ ኒ፦ 14ኣምላኽ ንስሙ ሕዝቢ ምእንቲ ኸቕውም ቅድም ነሕዛብ ከመይ ገይሩ ከም ዝበጽሖም ስምዖን ተናጊሩ ኣሎ። 15 እዝ ነገር እዙይ ምስቲ ቓል ነቢያት ዝሰማማዕ እዩ፤ ከምቲ ጽሑፍ ዝብሎ፦ 16ብድኅርዙይ ክምለስ እየ ነታ ወዲቓ ዘላ ቤት ዳዊት ከም ብሓድሽ ክሠርሓ ነቲ ዑ ናኣ መሊሰ ኽሓንጾ ኽሕድሶውን እየ፤ 17እዙይ ከዓ እቶም ዝተረፉ ሰባትን እቶም ስመይ ኣብኣቶም ዝተጸውዐ ዂሎም ኣሕዛብን ንጐይታ ምእንቲ ኽደልዩ ኢለ እየ 18ይብል እቲ ነቶም ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ዝተፈልጡ ነገራት ዝፈጠረ እግዚኣብሔር› ዝብል ተጽሒፉ ይርከብ። 19 እምበኣርከስ ነቶም ካብ ኣሕዛብ ናብ እግዚኣብሔር ዝምለሱ ዘለዉ ኣይነኽብደሎም። 20እኳ ደኣ ንጣዖታት ብዝተሠውዐ ኸይረኽሱ ካብ ዝሙት ካብ ምብላዕ ዝበኸተ ሥጋ እንስሳን ደምን ተኸልከሉ› ኢልና ንጽሓፈሎም። 21ነዝ ኻብ ጥንቲ ጀሚሩ ሰንበት ሰንበት ኣብ ቤተ ጸሎቶም ሕጊ ሙሴ ስለ ዝንበብ ኣብ ዂሉ ዓዲ ዝሰብክዎ ኣለዉ በሎም። 22ሽዑ እቶም ሓዋርያትን መራሕትን ምስ ኲላ ቤተ ክርስቲያን ኮይኖም ምስ ጳውሎስን በርናባስን ናብ ኣንጾኪያ ዝሰድዎም ሰባት ካብ መንጎኦም ክኃርዩ ተሰማምዑ ፤ ስለዙይ ከዓ ነቶም ኣብ ማእኸል ኣኅዋት ካብ ዝነበሩ በርሰባስ ዝብልዎ ይሁዳን ሲላስን መረጹ። 23ምስኣቶም ድማ ኸምዙይ እትብል መልእኽቲ ብኢዶም ጽሒፎም ሰደዱ፦ ንሕና ሓዋርያትን መራሕቲ ቤተ ክርስቲያንን ኣኅዋትኩም ነቶም ኣብ ኣንጾኪያን ኣብ ሶርያን ኣብ ቂልቂያን ካብ ወገን ኣሕዛብ ንዘለኹም ኣኅዋት ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን። 24 ንሕና ሓንቲኳ ዘይኣዘዝናዮም ሰባት ካባና ወፂኦም ክትግረዙን ሕጊ ሙሴ ክትሕልዉን ኢሎም ብቓሎም ከም ዘናወጹኹምን ንልብኹም ከም ዝሃወኹን ሰሚዕና ኣለና። 25- 26ስለዙይ ምስ እዞም እነፍቅሮም ምእንቲ ስም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሕይወቶም ዝወፈዩ በርናባስን ጳውሎስን ናባኻትኩም እንሰዶም ሰባት ክንኃሪ ብሓደ ዄንና መኸርና። 27እንሆ ድማ ነዝ ነገር እዙይ ካብ ኣፎም ምእንቲ ኽትሰምዕዎ ንይሁዳን ንሲላስን ሰዲድናልኩም ኣለና። 28ብዘይ እቲ ዝተገብአ ኅልፊ ሸክሚ እኳ ኸይነኽብደልኩም ንመንፈስ ቅዱስን ንኣናን ተርእዩና ኣሎ። 29እምበኣር ንርእስኹም ንጣዖት ካብ ዝተሠውዐ ምግብን ካብ ደምን ካብ ዝበኸተ ሥጋ እንስሳን ካብ ዝሙትን ተኸልከሉ። ካብዙይ እንተተኸልኪልኩም ጽቡቕ ክትነብሩ ኢኹም ደኃን ኩኑ። 30እቶም ልኡኻት ምስ ተፋነዉ ናብ ኣንጾኪያ ወረዱ፤ ነታ ቤተ ክርስቲያን ኣኪቦም ከዓ ነቲ መልእኽቲ ሃብዎም። 31ንሳቶም ከዓ ምሰንበብዋ በቲ ዘጸናንዕ መልእኽቲ ተሓጐሱ። 32ይሁዳን ሲላስን ድማ ነቢያት ስለ ዝነበሩ ነቶም ኣኅዋት ብብዙኅ ቃል መዓድዎምን ኣተባብዕዎምን። 33ብዙኅ መዓልቲ ምስኣቶም ምስ ቀነዩ ኸዓ እቶም ኣመንቲ ብሰላም ኣፋንዮም ናብ ሓዋርያት ሰደድዎም። 34ሲላስ ግና ኣብኡ ኽተርፍ ደለየ። 35ጳውሎስን በርናባስን ኸዓ ኣብ ኣንጾኪያ ተረፉ ምስ ብዙኃት ካልኦት ኮይኖም ድማ ቓል ጐይታ ይምህሩን ይሰብኩን ነበሩ። 36ድኅሪ ቝሩብ መዓልትታት ጳውሎስ ንበርናባስ ነዓ ናብተን ቃል ጐይታ ዝመሃርናለን ኲለን ከተማታት ንመለስ፤ ነቶም ኣኅዋት ንሓውጾም ከመይ ኢሎም ከም ዘለዉ ድማ ንርኣዮም በሎ። 37በርናባስ ከዓ ነቲ ማርቆስ ዝበሃል ዮሓንስ ምስኣቶም ክማልኦ ደለየ። 38ጳውሎስ ግና ማርቆስ ኣብ ጵምፍልያ ካብኣቶም ስለ ዝተፈልየን ናብቲ ኣገልግሎት ድማ ምስኣቶም ስለ ዘይመጸን ክማልኦ ኣይደለየን። 39ብዛዕባ እዝ ነገር እዙይ ድማ ኣብ መንጎኦም ዘይምስምማዕ ስለ ዝተፈጠረ ተፈላለዩ፤ በርናባስ ንማርቆስ ኂዙ ናብ ቆጵሮስ ብመርከብ ከደ። 40ጳውሎስ ግና ንሲላስ ኃረየ፤ እቶም ኣኅዋት ንጸጋ እግዚኣብሔር ምሰማኅፀንዎ ድማ ካብኡ ኸደ። 41ብሶርያን ብኪልቅያን እናተዘዋወረ ነተን ኣብያተ ክርስቲያን ኣጸናንዐን።
Copyright
Learn More


text:
ብ ሕድሩ ዑቕባትንሳኤ:
እታ ኩሉ ጠማቲኣ ዝኾነት ውቅብቲ ኣፍሪቃዊት ኤርትራ ፡ ድሮ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብዙሕ ማሕለኻታት እዩ ተጻዊዱላ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕለፎ ናይ ሰላሳ ዓመታት መሪር መስዋእቲ ፡ ሳላ እቶም ኣብ ከርሳ ሰፊሮም ዘለዎ ጀጋኑ ሰማእታት ፡ ካብ መግዛእታዊ ኣርዑት ተገላጊሉ ምስታ ግሎባዊት ዓለምና ክጽንበር ኪኢሉ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ ጸገማት መግዛእቲ በዲሁ ነታ ተወሊዱ ዝዓበየላን ፡ ተማሂሩ ዝማዕበለላን ፡ ሓሪሱ ዘፍረየላን እንኮ ፍትውቲ ሃገሩ ልኡላውነታ ኣረጋጊጹ፡፡ እፎይታ ረኺቡ ሃገሩ ከማዕብል ድማ ኣብ ዳግመ ህንጻ ተጸሚዱ፡፡
እንተኾነ ግን ጸላእትና ማንታ ኣተሓሳስባ ተኾልኪሎም መጺኦም ድሮ ቅድሚ ናጽነት ጀሚሮም ህዝቢ ኤርትራ እታ ዝፈትዋ ክብርቲ ሃገሩ ንከይውንን ወጢኖሞ ዝነበሩ እከይ ተግባራት ክፍጽሙ እዮም ተዓጢቖም፡፡ ድሕሪ ናጽነት እዚ ዘይብሃል እከይ መጻወድያታት ኣዳልዮም ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራን ክፈናጭሉን ፡ ታሪኽ ሓርበኛታት ከናሽዉን ፡ ነቲ ክቡርን ዘይድፈርን ብብእዋኑ ከም ብሩር እናተወለዐ ዝምዕብል ዘሎ ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ ከቋናጽቡን እዮም ተራእዮም፡፡
እረ ገለ ሰባትሲ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ኔርና ኢና እናበሉ ሓሳብ ልቦም ስለ ዘይሰመረሎም ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከቋናጽቡን ዘይመልከዑ ክህቡን ፡ ኣነዋሪ ናይ ጣዕሳ መልእኽትታት ከመሓላልፉ ትሰምዖም፡፡ ኣድግስ ድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ በለት ከምዝብሃል ፡ ሎሚ ኣብ ወጻእ ስለ ዝሰፈርካ ነቲ ከቢድ መስዋቲ ዝተኸፍለሉ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ዕላምኡን ንስለ ሃልክን ጸይቅን ክትብል እንጌራ ልማኖ ከይተርፈካ ከተቋናጽብ ምፍታን ኣይግድን፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ልኡላውነቱ ኣሕሊፉ ዘይህብ ፡ ዘይናቱ ድማ ዘይምነን ቅዱስን እርኑብን ህዝቢ እዩ፡፡ እቶም ብስስዐ ዝዓወሩ ንጥፍኣትና ዝምነዩን ጸላእትና ግን ፡ ዘይንብረቶም ንብረትና ፡ ዘይመሬቶም መሬትና ፡ ዘይባሕሮም ባሕርና ክብሉ ኣይሓፈሩን፡፡ መሬትና ተወሪርና ብምባል ዝወልዕዎ ኲናት ድማ ብሓለንጊ ህዝቢ ኤርትራን ዋርሳይ ይከኣሎን (ሓረግጽ ሻዕብያ) መላስ ኣውያት ዘይብሎም ተሪፎም፡፡ እቶም ኣብ ስልጣን መምስደየቡ ከም ኣድገፈረስ ዝናድሑ መራሕቲ እትዮጵያ እምበኣር ክሳብ ሕጂ ካብ ታሪኽ ኣይተማህሩን፡፡ ታሪኽ ኣቦታቶምን ኣባሓጎታቶምን ከም ስርዓት ሃይለስላሰን ደርግን ዝኣመሰሉ ታሪኽ ኣብ ኤርትራ እንታይ ከምዝወረዶም ክንደይ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ሃሊቖም ክንደይ ስድራቤታት ከ ዘኽቲመን መዛግብቲ ታሪኽኩም ተወከሱ ንብሎም፡፡
ስርዓት ወያነ ብዶብ ኣሳቢቡ ዝወልዖ ኲናት በቶም ኣናብስ ሓርበኛትት ኤርትራ ዝኾኑ ዋርሳይ ይከኣሎ ኣብ ሓሙኽሽቲ ተቐይሮም ፡፡ ንምስክርነቱ ድማ ድሮ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ኤርትራ ተሰኒዱ ኣሎ፡፡ እዚ ጥራሕ መዓስ ኮይኑ ሕጂ እውን እንተኾነ ናይ ኲናት ጥሩምባ ካብ ምንፋሕ ዓዲ ኣይወዓሉን፡፡ እንተኾነ ግን ዘይሓሰብዎ ዱቦላ ወዲቕዎም ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ይልብለብ ፡ በቲ ካልኣይ ድማ ብናዕቢ ህዝቢ ኦሮሞ ሃልሃልታ ይቃጸል ፡ በቲ ሳልሳይ ወገን ድማ በቶም ምእንቲ ሓርነት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝቃለሱ ሓርበኛታት ተጋደልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ይቕርሰሙ ልቦምን ቀልቦምን ጠፊኡዎም ከም ብቐላይ ዝተኸበ እንስሳ ዝገብርዎ ጠፊኡዎም፡፡
ስርዓት ወያነ እቲ ብጀጋኑ ሰራዊት ኤርትራ ዝተሰርሐ ቅያ ክኣምንሉ ኣይደለዩን፡፡ ኣብ ባይታ ግን ርሑቕ ከይከድና ስርሒት ግንባር ባድመን ፡ ግንባር ቡሬን ከምኡእውን እቲ ክሳብ ሕጂ ዝቑዝሙሉ ዘለዉ ውግእ እግሪ መኸል እኹል መምሃሪ እዩ፡፡ እሞ ስርዓት ወያነ እትረፍዶ ንህዝቢ ኤርትራ ንህዝቡ እውን እንተኾነ በታቲኑ ንሰደት ዘማዕዱ ዘሎ ስርዓት፡ ኦሮማይ ደሓንኩኒ ጭፍራ ወያነ ንብላ፡፡ እንተ ህዝቢ ኤርትራ ግን ብልኡላውነቱ ዘይግራህ ብፈኸራ ስርዓት ወያነ ይኹኑ ኣሳሰይቶም ዘይህመል ንኽብሪ ሃገሩን ልኡላውነቱን ብቐዳምነት ዝሰርዕን ሓየትን መስተውዓሊ ህዝብን ምዃኑ ንሕብሮም፡፡
እስከ ብዛዕባ እቶም ኮለል ዝብሉ ዘለዉ ሊቃውንቲ ደቂ ሃገር ቁሩብ ወስ ክንብል፡፡ ኣብ ባሕሪ ቃልሲ ሓንቢሶም ዝዓበዩን ኣብ ሰውራ ኤርትራ ዝተመከሩን ዓቢ ሓላፍነት ዝነበሮም ሓርበኛታትን ፡ ሎሚ ቃንኦም ቀይሮም ነቲ ባዕሎም ዝሓንጸጽዎን ብግብሪ ክሰርሕሉ ዝጸንሑን ሃገራዊ ፖለቲካዊ መስርሓት ኤርትራ ፡ ሎሚ ከም ሰፍኢ ግምጥል ኢልካ ምስ ስርዓት ወያነ ከይተረፈ ክንሰርሕ ኢና ይብሉና ኣለዉ፡፡ ኣብ ዘዝጥዕሞም ምስ ስርዓት ወያን ምሕዝነት ኣብ ምግባር ብዙሓት ጉጅለታት ተጓዮም፡፡ ኣብ ዝብጻሕ ግን ኣይበጽሑን፡፡ ኩሉግዜ ሽርክነት ባዕድ ዕድመ የብሉን፡፡ ሃገር ብሓደ ወይ ብኽልተ ሰልፍታት ይመሓደር እምበር ብኣርባዓ ወይ ሓምሳ ዝኾና ጉጅለታት ኣይመሓደርን እዩ፡፡ ጥዕናን ሃገራዊ ዕላማን ዘለዎ ፖለቲካዊ ቁርቁስ ኣይምተጸልአን እንተኾነ ግን ሃገርካ ብጸላኢ ተጎቢጡ እንከሎ ምስቶም ጎበጥትን ወረርትን ውዕላትን ስምምዓትን ክትገብርን ፡ መንዲልካ ዘርጊሕካ ካብ ስርዓት ወያነ ቁጠባውን ወተሃደራውን ሓገዝ ክትልምን ፡ ኣዲስኣበባ እንዳተማላለስካ ስምምዓት ጌርና እናበልካ ንህዝቢ ከተታልልን ፡ ኣብ ፍቕዶ ከተማታት ከም ኣዲስኣበባ ፡ ናይሮቢ ፡ ጀርመን ፡ ዋሺንግቶን ወዘተ… ዕንክሊል ምባልን እንታይ እዩ ፋይድኡ?
ብዛዕባ ዶብና ውዕላትን ስምምዕን ዝገብር መንግስቲ ኤርትራ እምበር እኽብካብ ጉጅለታት ኣብ ነንሕድሕዶም ክዋናጀሉን ዝውዕሉ ኣብ ሓደ መኣዲ ክበልዑ ዘይክእሉ ኣይኮነን፡፡ ጅብኣምን ጂባ ሓለፍቲ ወያነን ከህጥሩ እንተዘይኮይኖም ንህዝቢ ኤርትራ እንታይ ትኣምር ከምጽእሉ እዮም፡፡
እቲ ዘገርም ድማ ሰነዳት ኣኻኺብካ መንግስቲ ከምዚ ይገብር ኣሎ እንዳበልካ ክሳታት ናብ ሕቡራት ሃገራትን ፡ መርማሪ ኮሚቴ ሰብኣዊ መሰላትን ንዕንወት ህዝቢ ኤርትራ ዝዕድሙ ሰይጣናዊ ጸብጻብ ከቕርቡን ፡ ተጣበቕቲ መሰላት ኮይኖም ክቐርቡን ፡ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ መርዛምን ሓደገኛን ጽሑፋት ከቅባብሉ ካብ ዝጅምሩ ሓጺር ግዜ ኣይገበሩን፡፡ ሕጂ ግን ዘይሓላፍነታዊ ጸብጻብኩም ደጊም ይኣክል ንብሎም፡፡ ዝሓንጸጽኩሞን ዝሓሰኹሞን ኣይሰለጠን ፡፡ ብእንጻሩ ፖለቲካ ዓለምና ተቐይሩ፡፡ ድሮ ወከልቲ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት ሃገራት ንኤርትራ በጺሖም ብዓይኖም ዝረኣይዎ ልምዓት ምስክርነቶም ሂቦም፡፡ ምስ ጉጅለ ልምዓት ሕቡራት ሃገራትን ምዕረባውያን ሃገራትን ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝተመስረተ ሽርክነታዊ ውዕላት ተፈሪሙ፡፡ ልኡላውነት ሃገር ክትሕሉን ቁጠባ ሃገርካ ከተባራብርን ፖለቲካዊ ንድፊ ክትሕንጽጽን ንህዝብኻ እኹል ቀረብ ማሕበራዊ ፍትሒ ከተዳሉን እቲ ቀዳምነት ዝወቦ መስርሕ ምዃኑ ኣይንስሕቶን፡፡ እንተኾነ ግን ሽግርካ ምስ ወዲ ሃገርካ እምበር ወረቓቕቲ ደርዲርካ ምስቲ ደም ህዝቢ ኤርትራ ዘይጸገበን ፡ መቓብር ሓርበኛታት ዘፍረሰን ፡ ምስቲ ዓይኖም ደስ ኣይበለናን ኢሉ ንብረቶም ዘሪፉ ኣረጋውያንን ስንኩላንን ነፍሰጾራትን ዝሰጎገን ምስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተወሲኑ ዘሎ ማዕቀብ ንኸይልዓል ዘእዊ ዘሎን ምስቲ ብውሽጣዊ ቅልውላው ናብ ዕንወት ዘምርሕ ዘሎ ስርዓት ወያነን እሳሰይቱን ባዕዳዊ ምሕዝነት ኣጥሪኻ ንህዝቢ ኤርትራ ከተድሚ ምፍታን ዓገብ ጥራይ ዘይኮነ ዘተሓታትት እዩ፡፡
ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራን ሓሙሽተ ዓመታት ዝተራእዩ ተዋስኦታት ኣዝዮም ብዙሓት እዮም፡፡ እንተ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት 2015 ዝተራእየን ዝረአ ዘሎን ውዲታት እንጻር ህዝቢ ኤርትራ ግን ዘስደምም እዩ፡፡ ኣብዛ እንነብረላ ዘሎና ግሎባዊት ዓለምና ኩሉ ብዓይኒ ሰብኣዊ መሰል ኣንተዝርኣ መጀመርያ መሰሉ ብኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዝተገፈን ዝተበደለን ህዝቢ ኤርትራ ቀዳምነት ምተሰርዐ፡፡ ኣብ ግዜ መግዛእትን ኣብ ግዜ ወራር ወያነን ኣብ ኤርትራ ዝተኻየደ ግፍዕታት ጸብጺብካ ኣይውዳእን እዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎደናታት ክሕነቕን ፡ ብታንክታት ክጭፍለቕን ፡ ብጃምላ ክርሸንን ፡ ዓድታቱ ክቃጸልን እንከሎ ፡ እዞም ሕጂ ሰብኣዊ መሰል ዝብሉ ዘለዉ ድኣ ኣበይ ነይሮም፡፡ ዶ ዋላስ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ህዝቢ ዓለም ፍሉይ ስለዝኾነ እዩ፡፡
ብዛዕባ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ተጋሂሱ ዝብሉ ሊቃውንቲ ደቂ ሃገርን እቶም መንነቶም ዘይተፈልጠ ኣቀባበልቲ ሕማቕ ታሪኽን ደማሚርካ እንተሪኢኻዮ መንቀሊኡን መደበሩን ምንጪ ሓይሉን ካበይ ከምዝኾነ ንምርድኡ ኣየጸግምን እዩ፡፡ክትበልዓ ዝደሌኻ ኣባጉንባሕሲ ዛግራ ትብላ ከምዝብሃል እቶም እከይ ውዲታት ዝምህዙን ከይደቀሱ ዝሓድሩን ስርዓት ወያነን ኮራኹሮምን ኣበይ ንምብጻሕ ምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ብኣግኡ ከምዝነቕሓሉ ዘጠራጥር ኣይኮነን፡፡ኤርትራ እምበኣር ንቕሓቱ ዝበረኸን ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቐን ብዲሲፕሊን ዝተረረን ህዝብን ሰራዊትን እትውንን ብዘረብሑን ዘይረብሑን ዘይትድፈር እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ከምዝኾነት ንጸላእትና ከስተብህሉ ንገድፎም፡፡
እምበኣርከስ ሎሚ ኤርትራ ዲፕሎማስያዊ ዝምድንኣ ኣሕይላ ፡ ህዝባ ጠርኒፋ ምስ ጎረባብታን ምዕራባውያን ሃገራትን ሓያል ሽርክነት ፈጢራን ፡ ንዝሓለፈ ሃዋሁ ከሊሳ ናብ ጎደና ልምዓት እትምርሽ ዘላን ፡ጸጋታታ ብግቡእ እትቋመትን እተማቓርሕን ነጻ ፖለቲካዊ ሕርይኣ እትውንን ኣፍሪቃዊት ሃገር እያ፡፡ እሞ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዘሎ ኢድን ጓንትን ኮይኑ ንጽባሕ ዘየጣዕስ ጽቡቕ ታሪኽ ክሰርሕን ንጸላእቱ ብግቡእ ከለልን ይግባእ፡፡
ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝውሕዝ ዘሎ ጸለመን ዘይንቡር ነፍሕታትን ንረብሓ መሃዝቱን ኣሳሰይቶምን እምበር ንሓልዮት ህዝቢ ኤርትራ ከምዝይኮነ ልብኻ ኣርጊእካ ብምስትውዓልን ብዕምቈት ምርኣዩ ከድሊ እዩ፡፡ ኩሉ ብፍላይ ኣብ ምዕራባዊ ዓለምና ኣብ ልዕሊ ታሪኽን ባህልን ልምድን ህዝቢ ኤርትራ ዝዘንብ ዘሎ ሓሶትን ሰራም ዝተራጸመ ጸለመን ንዕቀትን ጽባሕ ነበረይ ነበረ ኮይኑ ከምዝተርፍ ዘጠራጥር ኣይኮነን፡፡ ሓያል እጃምን ንጡፍ ተሳትፎን ናይ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ እየ ዝብል ዜጋ ድማ ይሓትት፡፡
እምበኣርከስ ለብዘበን 2016 ህዝቢ ኤርትራ እቲ ረዚን ዋጋ ዝተኸፍለሉ መበል 25 ዓመት ጽንብል ብሩራዊ እዮበልዮ ብዓል ናጽነት ኤርትራ ከኽብር እዩ፡፡ ዮሃና ሰናይ ብዓል ብሩራዊ መዓልቲ ናጽነት ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን፡፡
ሰላም መኽሰብ እምበር ክሳራ የብላን
ክብርን ሞጎስን ንሰማእታት ኤርትራ!
ዓወት ንሓፋሽ!!!


text:
ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዚግበር ዝርርብ
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብየሱስ ይኣምኑ ድዮም፧
ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ምስ ካልእ ሰብ ዚገብሮ ዝርርብ፡ ከምዚ ዚስዕብ ኪመስል ይኽእል እዩ። ኣቤል ዚብሃል ናይ የሆዋ ምስክር ናብ እንዳ ሓደ ተመስገን ዚብሃል ሰብኣይ ከም ዝኸደ ጌርና እስከ ንሕሰብ።
ብየሱስ ምእማን ኣገዳሲ እዩ
ኣቤል፦ ተመስገን ደሓንዶ ቐኒኻ።
ተመስገን፦ ደሓን እየ። ንስኻኸ ኸመይ ቀኒኻ፧
ኣቤል፦ ናይ ቀረባ ግዜ መጽሔታት ግምቢ ዘብዐኛን ንቕሑ!ን ሒዘልካ መጺአ። ኣብዘን መጽሔታት ንዘሎ ዓንቀጻት ክትፈትዎ ኢኻ።
ተመስገን፦ የቐንየለይ። ሎሚ ብምምጻእካ ብሓቂ እየ ተሓጒሰ። ክሓትተካ ዝሓሰብክዎ ነገር ኣሎ።
ኣቤል፦ ሕራይ፡ እንታይ እዩ፧
ተመስገን፦ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ምስ መሳርሕተይ እዘራረብ ነይረ። እተን ዝሃብካኒ ጽሑፋት ኣገደስቲ ምዃነን ምስ ነገርክዎ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብየሱስ ስለ ዘይትኣምኑ ኸንብበን ከም ዘይብለይ ነጊሩኒ። ሓቁ ድዩ፧ ብዛዕባዚ ኽሓትተካ ምዃነይ ነጊረዮ እየ።
ኣቤል፦ ንዓይ ብምሕታትካ ጽቡቕ ኢኻ ጌርካ። ከመይሲ፡ ሓደ ሰብ እንታይ ከም ዚኣምን ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ካብቲ ሰብ እቲ ንላዕሊ ኺነግረካ ዚኽእል የለን።
ተመስገን፦ ንዓይን እውን ከምኡ እዩ ዚመስለኒ።
ኣቤል፦ እቲ ሓቂ እምበኣር፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብየሱስ ኣጸቢቕና ንኣምን ኢና። አረ፡ ብየሱስ ምእማንሲ ንድሕነት ኣዝዩ ኣድላዪ ኸም ዝዀነ ኢና እንኣምን።
ተመስገን፦ ኣነ እውን ከምኡ ኸም እትኣምኑ እዩ ዚመስለኒ ነይሩ፣ መሳርሕተይ ብየሱስ ከም ዘይትኣምኑ ምስ ነገረኒ ግና፡ ንኽፈልጥ ተሃንጥየ እየ። ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ እዚ እተመያየጥና ኣይመስለንን።
ኣቤል፦ ብየሱስ ምእማን ኣገዳሲ ኸም ዝዀነ ዜጕልሕ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስዶ ኸርእየካ፧ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ኣገልግሎቶም ብዙሕ ሳዕ ዚጥቀሙሉ ጥቕስታት እዩ።
ተመስገን፦ ሕራይ ጽቡቕ።
ኣቤል፦ በታ የሱስ ባዕሉ እተዛረባ ኣብ ዮሃንስ 14:6 እትርከብ ጥቕሲ ንጀምር። የሱስ ነዛ ጥቕሲ እዚኣ፡ ምስ ሓደ ኻብ ሃዋርያቱ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ እዩ ጠቒስዋ። እንታይ ከም ዝበለ ኸንብበልካ፦ “መገድን ሓቅን ህይወትን ኣነ እየ። ብዘይካ ብኣይ፡ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን።” ብመሰረት እዛ ጥቕሲ እዚኣ፡ ናብ ኣቦ ኽንቀርበሉ እንኽእል እንኮ መገዲ እንታይ እዩ ምበልካ።
ተመስገን፦ ብየሱስ ኣቢልና ጥራይ ኢና።
ኣቤል፦ ጽቡቕ ኣሎኻ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነዚ ኣጸቢቖም እዮም ዚኣምኑሉ። እስከ ሓንቲ ሕቶ ኽሓትተካ፦ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ካባና ዚደልዮ ብቕዓታት ቅድሚ ሕጂ ብዝነበረካ ፍልጠት መሰረት፡ ሓደ ሰብ ኪጽሊ ኸሎ፡ ብስም መን እዩ ኺጽሊ ዚግብኦ፧
ተመስገን፦ ብስም የሱስ።
ኣቤል፦ ኣነ እውን ምሳኻ እሰማማዕ እየ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ እየ ኽጽሊ ኸለኹ ብስም የሱስ እናበልኩ ዝጽሊ። ኵሎም ናይ የሆዋ መሰኻኽር እውን ከምኡ ኢሎም እዮም ዚጽልዩ።
ተመስገን፦ እንቋዕ ነገርካኒ።
ኣቤል፦ ካልእ እንርእያ ጥቕሲ ድማ ዮሃንስ 3:16 እያ። እዛ ጥቕሲ እዚኣ፡ ኣዝያ ኣገዳሲት ስለ ዝዀነት፡ ገሊኦም ሰባት ፍረ ነገር ወንጌል ከም ዝዀነት ገይሮም እዮም ዚቘጽርዋ። ብኻልእ ኣዘራርባ ንዅሉ እቲ ምድራዊ ህይወትን ኣገልግሎትን የሱስ ኣብ ሓንቲ ጥቕሲ ጠርኒፍካ እንተ ዚግለጽ፡ በዛ ጥቕሲ እዚኣ ጥራይ እዩ ኺግለጽ ዚኽእል ማለት እዩ። ነታ ጥቕሲ ኸተንብባዶ፧
ተመስገን፦ ሕራይ። ከምዚ ትብል፦ “ከመይሲ፡ ኣምላኽ፡ በቲ ሓደ ወዱ ዚኣምን ኵሉ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር፡ ከይጠፍእሲ፡ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ፡ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም ኣፍቀራ።”
ኣቤል፦ አመስግነካ። ነዛ ጥቕሲ እዚኣ ቕድሚ ሕጂ ትፈልጣዶ፧
ተመስገን፦ እወ፡ ብዙሕ ሳዕ ሰሚዐያ እየ። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ኣብ ኣባይቲ ተጻሒፋ እርእያ እየ።
ኣቤል፦ ፍልጥቲ ጥቕሲ እያ። ተጠንቂቕና እሞ ንርኣያ። የሱስ እንታይ ከም ዝበለ ኣስተብህል። ንሱ፡ ኣምላኽ ብፍቕሪ ተደሪኹ ንሰባት ናይ ዘለኣለም ህይወት ዚረኽቡሉ ኣጋጣሚ ኸም ዝኸፈተሎም እዩ ገሊጹ። እንታይ እንተ ጌርና ጥራይ ኢና ግና ናይ ዘለኣለም ህይወት ክንረክብ እንኽእል፧
ተመስገን፦ ክንኣምን ኣሎና።
ኣቤል፦ እወ። ብፍላይ ከኣ በቲ ሓደ ወዲ ኣምላኽ ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ክንኣምን ኣሎና። ብየሱስ ምእማን ናብ ናይ ዘለኣለም ህይወት ከም ዚመርሕ ዚገልጽ ሓሳብ፡ ኣብ ገጽ 2 እዛ ዘምጻእኩልካ መጽሔት ተገሊጹ ኣሎ። ዕላማ ግምቢ ዘብዐኛ እንታይ ምዃኑ ኣብ እተዋህበ ሓሳባት፡ እዛ መጽሔት እዚኣ፡ “ኣብቲ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኽንረክብ ኢሉ ዝሞተ፡ ሕጂ ድማ ኣብ ሰማይ ንጉስ መንግስቲ ኣምላኽ ኰይኑ ዚገዝእ ዘሎ የሱስ ክርስቶስ፡ እምነት ንኸነሕድር ተተባብዕ” ብዚብል ተገሊጹ ኣሎ።
ተመስገን፦ ዜገርም እዩ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብየሱስ ከም እትኣምኑ፡ ኣብ መጽሔትኩም ከይተረፈ ተገሊጹ ኣሎ!
ኣቤል፦ ብርግጽ።
ተመስገን፦ ስለምንታይ ደኣ እዮም ሰባት ብየሱስ ከም ዘይትኣምኑ ዚዛረቡ፧
ኣቤል፦ ሰባት ከምኡ ዚብሉሉ እተፈላለየ ምኽንያት እዩ ዘለዎም። ገሊኣቶም ከምኡ ዚብሉ፡ ካልኦት ኪብሉ ስለ ዝሰምዑ ጥራይ እዮም። ወይ ከኣ ቀሾም ከምኡ ስለ ዝበሎም ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ተመስገን፦ ሕጂ ሓደ ሓሳብ መጺኡለይ። ምናልባት ሰባት ብየሱስ ከም ዘይትኣምኑ ዚዛረቡሉ ምኽንያት፡ ናይ የሱስ መሰኻኽር ዘይኰነስ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ተባሂልኩም ስለ እትጽውዑ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ኣቤል፦ እዚ ሓደ ኻብቲ ምኽንያት ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ተመስገን፦ ብዛዕባ የሆዋ ብዙሕ እትዛረቡ ስለምንታይ ኢኹም፧
ስምካ ኣፍሊጠዮም ኣለኹ”
ኣቤል፦ ቅድም ቀዳድም፡ ልክዕ ከምቲ የሱስ ዚገብሮ ዝነበረ፡ ስም ኣምላኽ ምጽዋዕ ኣገዳሲ ምዃኑ ስለ እንኣምን እዩ። የሱስ ኣብቲ ናብ ኣቦኡ ዘቕረቦ ጸሎት እንታይ ከም ዝበለ ንርአ። ኣብ ዮሃንስ 17:26 ተጠቒሱ ኣሎ። ነታ ጥቕሲ ግዳ ኣንብባ።
ተመስገን፦ ሕራይ። “ከምታ ንዓይ ዘፍቀርካኒ ፍቕሪ ምእንቲ ኽትህልዎምን ኣነ ምሳታቶም ሓድነት ምእንቲ ኺህልወንን፡ ስምካ ኣፍሊጠዮም ኣለኹ፡ ከፍልጦም እውን እየ።”
ኣቤል፦ አመስግነካ። ኣስተብህል፦ የሱስ ንስም ኣምላኽ ከም ዘፍለጠ እዩ ገሊጹ። ከምኡ ዝገበረሉ ምኽንያት እንታይ እዩ ምበልካ፧
ተመስገን፦ እንድዒ። ኣይፈልጥኩን።
ብየሱስ ምእማን ንድሕነት ወሳኒ እዩ
ኣቤል፦ ነዚ እተብርሃልና ኻልእ ጥቕሲ እስከ ንርአ። ግብሪ ሃዋርያት 2:21 እያ። ከምዚ ትብል፦ “ስም የሆዋ ዚጽውዕ ዘበለ ዅሉ ድማ ኪድሕን እዩ።” ሕጂ ነዚ ሓሳብ እዚ ኸም እትሰማማዓሉ መቸም ፍሉጥ እዩ፣ ማለተይ ስም ኣምላኽ ምፍላጥ ንድሕነት ዜድሊ ብቕዓት ካብ ኰነ፡ የሱስ ነዚ ብቕዓት እዚ ይፈልጦ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ።
ተመስገን፦ እወ፡ እዚ እሞ ፍሉጥ እዩ።
ኣቤል፦ ስለዚ፡ ሓደ ኻብቲ የሱስ፡ ደቀ መዛሙርቱ ንስም ኣምላኽ ከም ዚፈልጥዎን ከም ዚጽውዕዎን ዝገበረሉ ምኽንያት፡ ንድሕነቶም ኣገዳሲ ስለ ዝዀነ እዩ። እዚ ኸኣ ሓደ ኻብቲ ብዛዕባ የሆዋ ብዙሕ እንዛረበሉ ቐንዲ ምኽንያታት እዩ። ነቲ ብሕታዊ ስም ኣምላኽ ከም ዚፍለጥ ምግባርን ካልኦት ነቲ ስም እቲ ንኺጽውዕዎ ምሕጋዝን ኣገዳሲ ዀይኑ እዩ ዚስምዓና።
ተመስገን፦ ኰይኑ ግና፡ ሰባት ስም ኣምላኽ ዘይፈልጡ ወይ ብቐጥታ ዘይጽውዕዎ እኳ እንተ ዀኑ፡ ንኣምላኽ ብዚምልከት ኪዛረቡ ኸለዉ፡ ብዛዕባ መን ይዛረቡ ኸም ዘለዉ ይፈልጡ እዮም።
ኣቤል፦ ምናልባት ይፈልጡ ይዀኑ። ምስናይዚ ግና፡ ኣምላኽ ስሙ መን ምዃኑ ብምንጋር፡ ብቐሊሉ ኽንቀርቦ ኸም እንኽእል ገይሩና እዩ።
ተመስገን፦ እንታይ ክትብል ከም ዝደለኻ ኣይተረድኣንን።
ኣቤል፦ ብዛዕባ እዚ እሞ ሕሰብ፦ ንሙሴ ብስሙ ኽንፈልጦ ኣየድልየናን እዩ ነይሩ። ንቐይሕ ባሕሪ ኣብ ክልተ ዝመቐለ ሰብኣይ ወይ ከኣ ዓሰርተ ትእዛዛት እተቐበለ ሰብኣይ ብዚብል ጥራይ ክንፈልጦ ምኸኣልና። ብዛዕባ ኖህ እውን ከምኡ ኽንብል ንኽእል ኢና። ስሙ ምፍላጥ ንምንታይ እዩ ኣድልዩ፧ መርከብ ዝሰርሐ እሞ ንስድራ ቤቱን ንእንስሳታትን ዘድሓነ ሰብኣይ ተባሂሉ ጥራይ ኪጥቀስ ምተኻእለ። በዚ መሰረት እዚ፡ የሱስ ክርስቶስ እውን እንተ ዀነ፡ ካብ ሰማይ ዝመጸ ምእንቲ ሓጢኣትና ኸኣ ዝሞተ ተባሂሉ ጥራይ ኪፍለጥ ምተኻእለ። ኣይመስለካን፧
ተመስገን፦ ሓቅኻ።
ኣቤል፦ ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ነዞም ሰባት እዚኦም ብስሞም ከም እንፈልጦም ገይሩ እዩ። ዝያዳ ጋህዲ ዀይኖም ከም ዚርኣዩኒ ኺገብር ዚኽእል ስሞም እዩ። ንሙሴን ንኖህን ንየሱስን ርኢናዮም ዘይንፈልጥ እኳ እንተ ዀንና፡ ብስሞም ስለ ዝፈለጥናዮም ግና፡ ከምዛ ዝርኣናዮም ኰይኑ እዩ ዚስምዓና።
ተመስገን፦ ከምኡ ገይረ ሓሲበሉ ኣይፈልጥን እየ። ዝዀነ ዀይኑ ተዋሒጡለይ እዩ።
ኣቤል፦ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ስም ኣምላኽ ብዙሕ ሳዕ ዘዘውትሩሉ ኻልእ ምኽንያት ድማ እዚ እዩ። ሰባት ንየሆዋ ኪቐርብዎ ዚኽእሉ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ገይሮም ምእንቲ ኺኣምኑ፡ ክንሕግዞም ንደሊ ኢና። ምስናይዚ እውን፡ ብዛዕባ እቲ የሱስ ንድሕነትና ዘለዎ ግደ ኣጸቢቕና ነጕልሕ ኢና። ነዚ ነጥቢ እዚ መእሰሪ ምእንቲ ኽንገብረሉ ሓንቲ ተወሳኺት ጥቕሲ እንተ ኣንበብና እንታይ ይመስለካ፧
ተመስገን፦ ጽቡቕ።
ኣቤል፦ ኣቐድም ኣቢልና ዮሃንስ 14:6 ኣንቢብና ኔርና። የሱስ ኣብታ ጥቕሲ እቲኣ፡ “መገድን ሓቅን ህይወትን” ንሱ ኸም ዝዀነ ገሊጹ እዩ። ሒደት ፍቕድታት ተመሊስና፡ ኣብ ዮሃንስ 14:1 እንታይ ከም ዝበለ ንርአ። ኣብ ካልኣይ ክፋል እታ ጥቕሲ፡ የሱስ እንታይ ከም ዝበለዶ ኸተንብበልና፧
ተመስገን፦ ሕራይ። ከምዚ ትብል፦ “ብኣምላኽ እመኑ፡ ብኣይ እውን እመኑ።”
ኣቤል፦ አመስግነካ። እሞኸ ብየሆዋ ኸይኣመንካ ብየሱስ ጥራይ ምእማንሲ፡ ናይ ሓቂ እምነት ኪብሃል ይከኣልዶ፧
ተመስገን፦ ኣይከኣልን እዩ። የሱስ ክልቲኡ ኸም ዜድልየና እዩ ገሊጹ።
ኣቤል፦ ጽቡቕ ኣሎኻ። ብዘይካዚ፡ ብኣምላኽን ብየሱስን ከም እንኣምን ምዝራብ ጥራይ እኹል ከም ዘይኰነ፡ ከም እትሰማምዓሉ ርግጸኛ እየ። ከም እንኣምን ብናብራና እውን ከነርኢ ኣሎና።
ተመስገን፦ ብርግጽ።
ኣቤል፦ ይኹን እምበር፡ ሓደ ሰብ ብኣምላኽን ብየሱስን ብሓቂ ኸም ዚኣምን ብናብራኡ ኼርኢ ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧ ነዛ ሕቶ እዚ ኻልእ ግዜ ኽንመያየጠላ ንኽእል ኢና። *
ተመስገን፦ ደስ ይብለኒ።
ክትዘራረበሉ እትደሊ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ርእሰ ነገር ኣሎካዶ፧ ብዛዕባ እምነትን ሃይማኖታዊ ልምድታትን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዝያዳ ኽትፈልጥ ትደሊዶ፧ ትደሊ እንተ ዄንካ፡ ከይተሰከፍካ ንሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ሕተቶ። ንሱ እውን ተሓጒሱ ኺምልሰልካ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 60 ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 12 ርአ። ኣብ jw.org/ti እውን ትርከብ እያ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ንኣምላኽ ብዜሐጕሶ መገዲ ምንባር
ንኣምላኽ ብዜሐጕሶ መገዲ ምንባር ይከኣል እዩ። ወረግ ፈታዊኡ እውን ክትከውን ትኽእል ኢኻ።


text:
ካብ ኣመሓዳሪ ኣካል እተላእከት ደብዳበ
ክቡር ኣፍቃሪ የሆዋ:-
የሱስ: “ንሓቂ ኽትፈልጥዋ ኢኹም: እታ ሓቂ ድማ ሓራ ኸተውጽኣኩም እያ” በለ። (ዮሃንስ 8:32) እዘን ቃላት እዚኣተን ክሳዕ ክንደይ ዜተባብዓ ዀን እየን! እወ: ኣብዘን ሓሶት ኣስፋሕፊሑለን ዘሎ ወሰንቲ “ዳሕሮት መዓልትታት” እውን እንተ ዀነ: ንሓቂ ኽንፈልጣ ንኽእል ኢና። (2 ጢሞቴዎስ 3:1) ነታ ኣብ ቃል ኣምላኽ ተገሊጻ ዘላ ሓቂ ንፈለማ ዘለለኻላ እዋን ትዝክሮዶ፧ ክሳዕ ክንደይ ዜሐጕስ ኰን እዩ ነይሩ!
ይኹን እምበር: ርጡብ ፍልጠት ሓቂ ምጥራይን ብዛዕባኣ ንኻልኦት ብስሩዕ ምንጋርን ኣገዳሲ እኳ እንተ ዀነ: ኣብ ኣካይዳና እውን ምስታ ሓቂ ተሰማሚዕና ኽንመላለስ ኣሎና። ከምኡ ንምግባር: ንርእስና ብፍቕሪ ኣምላኽ ክንሕልዋ ኣሎና። እዚ እንታይ የጠቓልል፧ የሱስ ድሮ እታ ዝሞተላ ኣብ ዝነበረት ለይቲ ነዛ ሕቶ እዚኣ መልሲ ሂቡላ እዩ። ነቶም እሙናት ሃዋርያቱ: “ከምቲ ኣነ ትእዛዛት ኣቦይ ዝሐሎኹ: ኣብ ፍቕሩውን ጸኒዔ ዘሎኹ: ከምኡ ኸኣ ንስኻትኩም ትእዛዛተይ እንተ ሐሎኹም: ኣብ ፍቕረይ ክትጸንዑ ኢኹም” በሎም።—ዮሃንስ 15:10
የሱስ ንትእዛዛት ኣቦኡ ብምሕላው ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ከም ዝጸንዐ ኣስተብህል። ንሕና እውን ከምኡ ኽንገብር ንኽእል ኢና። ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ንምጽናዕ: ንሓቂ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ኽንዓየላ ኣሎና። የሱስ በታ ምሸት እቲኣ: “ነዚ እትፈልጥዎ እንተ ዄንኩም: እንተ ገበርኩምዎስ ብጹኣን ኢኹም” በሎም።—ዮሃንስ 13:17
ንሓቂ ኣብ መዓልታዊ ህይወትካ ንኽትዓየላ: በዚ ኸምዚ ድማ ናብ “ህይወት ዘለኣለም” ንምብጻሕ ንርእስኻ “ብፍቕሪ ኣምላኽ” ንኽትሕልዋ እዛ መጽሓፍ ክትሕግዘካ ተስፋ ንገብር።—ይሁዳ 21
ኣመሓዳሪ ኣካል ናይ የሆዋ መሰኻኽር