text:
መበል 1442 ዒድ ኣል ኣድሓ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታትን ገጠራትን ብዝተፈላለዩ ስነ-ስርዓታት ተኸቢሩ ውዒሉ።
ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዓቢይ መስጊድን ካልኦት መሳጊድን ዝተኸብረ በዓል፡ ሙፍቲ ኤርትራ ሸኽ ሳሊም ኢብራሂም ኣል-ሙኽታር፡ ናይ ባርኾት ቃል ዘስምዑ ክኾኑ ኸለዉ፡ ብመሰረት ሓበረታ ትዊተር ሚኒስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል እቲ ስነ ስርዓት ብውሱናት ተሳተፍትን ንመምርሕታት ኮቪድ 19 ዝተኸተለን`ዩ ኔሩ ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ እቲ በዓል ኣብ ስታድየም ዝተኻየደ ክኸውን ከሎ ብዙሓት መራሕቲ ሃይማኖትን ኣጋይሽን ዝተረኽብሉን ብድሙቕ ኣገባብ ዝተኽብረን`ዩ ኔሩ። ኣብ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉባኤ እስልምና ኢትዮጵያ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሙፍትን ሓጅ ዑመር እድሪስ፡ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ዓረፋ ናይ ቤተሰብ ሓድነትን ሓባራውነትን በዓል`ዩ ኢሎም።
ብምኽንያት ለበዳ ኮሮና ናይ ኣደባባይ በዓላት ተሓሪምዋ ዝጸንሐት ኢትዮጵያ፡ ናይ ሎሚ ዒድ ግን ብፍሉይን ብድሙቕን ኣገባብ`ያ ኣኽቢራ። ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ኣመንቲ`ዮም ኣብቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ኣከባብራ ዒድ ተረኺቦም ኔሮም።
ኣብ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉባኤ እስልምና ኢትዮጵያ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሙፍትን ሓጅ ዑመር እድሪስ፡ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ብዛዕባ ትርጉም ዒድ ኣል ኣድሓ ከምዚ ክብሉ ኣብሪሆም፡"ዒደል-ፈጥርን ዒደ ኣልድሓን ብብዙሕ ነገራት ይራኸቡ`ዮም፡ ብሶላት፡ብተክሊላ፡ ናብ ቦታ ሶላት ብምኻድ፡ ይመሳሰሉ`ዮም፡ ዒድ ኣልድሓ ዝፈልዮ ግን፡ ንግሆ ቅድሚ ሶላት ምብላዕ ዘይፍቀድ ምዃኑ`ዩ" ዝበሉ ሓጅ ዑመር፡ ዓረፋ ናይ ቤተሰብ ሓድነትን ሓባራውነትን በዓል ምዃኑ`ውን ኣዘኻኺሮም።
ኣብቲ በዓል ናይ ክብሪ ጋሻ ኮይኑ ዝተረኽበ ኣብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ብምኽትል መዓርግ ምኽትል ከንቲባ፡ ኣካያዲ ስራሕ-ምምሕዳር ዝኾነ ኣቶ ጥራቱ በየነ፡ በዓል ዒድ ኣል ኣድሓ ፡ዓረፋ ፡ናይ ምትሕልላይን ምድግጋፍን በዓል`ዩ ድሕሪ ምባል ሙስሊም ሕብረተሰብ ንህንጸት ሓጽቢ ሕዳሰ ንዘበርከቶ ኣበርክቶ ምስጋና ኣቕሪቡ::
ሎሚ መዓልቲ ነዚ ክቡር በዓል ብኸምዚ ኣገባብ ተኣኪብኩም ክተኽብሩ ኸለኹም፡ እቲ በዓል ናይ ፍቕሪ፡ ናይ ሓቢርካ ምንባር፡ ከምኡ`ውን ሃገርና ኢትዮጵያ፡ ካልኣይ ዙር ምምላእ ግድብ ህዳሴ ዛዚማ፡ ብፍላይ ድማ ንስኻትኩም ኣመንቲ እስልምና፡ ሓጽቢ ሕዳሰ ናተይ`ዩ ብዝብል መንፈስ፡ ንኢትዮጵያ ዘለኩም ሓልዮትን ቆራጽነትን ዘርኣክምሉ ብምዃኑ፡ ኣብ ኩሉ ዓለማዊ መድረኽ ንዘርኣኽምዎ ኣበርክቶ፡ ነመስግን ኢሉ።
ኮሚሽን ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ኣብ መርበብ ሓበረትኡ ከምዝሓበሮ እቲ በዓል ብዘይ ዝኾነ ናይ ጸጥታ ሽግር ተፈጺሙ`ሎ ።
ኣብ ኣምቦን ካልኦት ከባብታት ኢትዮጵያን`ውን ዓረፋ ብዝግባእ ምኽባሩ ወኪላትና ሓቢሮምና`ለዉ።
ብኻልእ ወገን ካብ ናይ ኣስመራ ወኪልና ክንሰምዕ እንተዘይክኣልና`ኳ፡ ኣብ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ`ቲ ዓቢይ መስጊድ ኣስመራ፡ ንመምርሕታት ምክልኻል ኮቪድ ብዝተኸተለ ኣገባብ ምኽባሩ ካብ ትዊተር ሚንስትሪ ዜና ክንፈልጥ ክኢልና`ለና፡ ነቲ ናይ ሶላት ስነስርዓት ዝመርሑ ሙፍቲ ኤርትራ ሸኽ ሳሊም ኢብራሂም ኣል-ሙኽታር፡ ምዃኖም`ውን ሓበረታ ሚንስተር ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ኣመልኪቱ`ሎ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 15 July 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ምስዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተራእዩ ዘሎ ሃንደበታዊ ምዕባለታት፣ ሻቕሎቶም ይዓዝዝ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ንጉዳይ ስደተኛታት ዝከታተል ኣካል መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ከባቢኣን ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ፣ ‘ናይ ጣዕሳ ፎርም እንተመሊእኩም ናብ ሃገርኩም ክትምለሱ ትኽእሉ ኢኹም’ ከምዝበሎም እቶም ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ውልቀሰባት ገሊጾም።
ኣብቲ ንከባቢ ቦሌ ዝርከቡ ብረቡዕ 11 ሓምለ፣ ኣብ ከባቢ ጎፋ መብራት ሃይል ኮንደሚንየም ዝርከቡ ብሓሙስ ዕለት 12፣ ከምኡ’ውን ኣብ ከባቢ ጆሞ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዓርቢ ዕለት 13 ዝተኻየደሎም ኣኼባ፣ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ጣዕሳ ፎርም ክመልኡ እንተዘይኮይኑ ግና ንዝኾነ ጉዳይ ንምስላጥ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ተኸፍተ ናብኡ ከመልክቱ ተነጊሩዎም።
በዚ ዝተሰናበዱ ገለ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ሃዲምና ናብኡ ንምለሰሉ ምኽንያት የብልናን ብምባል፣ ካብታ ሃገር ዝወጹሉ መንገዲ ድሮ ከናድዩ ጀሚሮም ከምዘለዉ ይግለጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለያ መዓስከራት ከምኡ’ውን ኣብ ከተማታት ርእሶም ክኢሎም ዝነብሩ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ከምዘለዉ መዛግብ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት የገንዝቡ።
===================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 12 July 2017
ብሪጣንያ ኣብ ኢትዮጵያ ንውጥን ስድራቤት ዝውዕል ናይ 90 ሚልዮን ፓውንድ ሓገዝ ሰሊዓ።
ክፍሊ ኣህጉራዊ ምዕባለ ብሪጣንያ ብዕለት 12 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቲ ናይ 90 ሚልዮን ፓውድ ሓገዝ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ኢትዮጵያ ንደቀንስትዮ ዘገልግሉ ናይ ጥዕና ማእከላት ዘጠቓለለ ዝተፈላለየ ኣብ ውጥን ስድራቤት ዝሕግዝ ኣገልግሎታት ኣብ ምምዕባልን ምህናጽን ዝውዕል ከምዝኾነ ሓቢሩ።
ብውጥን ዝምርሓ ስድራቤታት ምብዛሕን፣ ኣፍልጦ ደቀንስትዮ ኣብ ምዕባይን ሓያል ጻዕሪ እንተተኻዪዱ፣ ዘይተደልየ ጥንሲ ኣብ ምጉዳል ዕዙዝ ተራ ስለዝጻወት ቁጽሪ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብናህሪ ካብ ምዕባይ ኣበርክቶ ክህልዎ ንትስፎ ክብል ካብ ክፍሊ ኣህጉራዊ ምዕባለ ብሪጣንያ ዝወጸ መግለጺ የመልክት።
ቁጽሪ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ 1991 ከባቢ 50 ሚልዮን ዝነበረ፣ ኣብ 2016 ብዕጽፊ ብምውሳኽ ናብ 102 ሚልዮን ምድያቡ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 31 May 2017
ኣብ መንጎ ሱዳንን ግብጽን ምስሕሓብ ተኸሲትሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ መንግስቲ ሱዳን ካብ ግብጺ ዝኣቱ ዝነበረ ፍርያት ሕርሻን ውጽኢቱን ደው ክብል ወሲኑ።
እቲ መንግስቲ ካብ ግብጺ ዝሽመት ዝነበረ ከም ኣሕምልቲ፣ ፍረታትን ጸባን ዝኣመሰለ ፍርያት ሕርሻ ደው ክብል ዝወሰነሉ ምኽንያት፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ግብጺ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ዲፕሎማሲ፣ ፖለቲካን ቁጠባን ጸቕጢ’ዩ።
ካቢነ ሚኒስተራት ሱዳን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣብ ዘካየዶ ዘተ፣ ካብ ወጻኢ ሃገራት መግቢ ዘእትዋ ብሕታውያን ኩባንያታት፣ ኣብ ክንዲ ካብ ግብጺ ብቀጥታ ካብተን ነቲ ፍርያት ሕርሻን ውጽኢቱን ዘፍርያ ሃገራት ክሽምቱ ተላብዩ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ካብ ግብጺ ዝኣቱ ዝነበረ ፍርያት ሕርሻን ውጽኢቱን ደው ክብል ከምዝወሰነ ብመንገዲ ማዕከን ዜንኡ እኳ ብወግዒ እንተዘርግሐ፣ ናብቲ ውሳኔ ዘብጽሖ ምኽንያት ግና ኣየነጸረን።
ኣፈኛ ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣሕመድ ኣቡ ዘይድ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ሱዳን ካብ ግብጺ እትሽምቶ መግብታት ደው ምባላ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ምኽንያት’ዩ ክብል ጥራይ’ዩ ሰጊርዎ።
ንሎሚ 31 ግንቦት ናብ ግብጺ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይድ ወጢኑ ዝነበረ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዶር፣ ቅድሚ ክልተ መዓልታት ነቲ መደብ ብሃንደበት ከምዝሰረዞ ዝፍለጥ’ዩ።
ብዋንነት እቲ ኣብ ዶብ ክልትኤን ሃገራት ዝርከብ ዞባ ሓላይብ ኣብ ምስህሓብ ዝርከባ ሱዳንን ግብጽን፣ ካብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣትሒዘን ኣብ ዝበኣሰ ዲፕሎማስያዊን ፖለቲካውን ምትፍናን’የን ዝርከባ።
ሱዳን፣ ካብ ግብጺ ዝተለገሰ ወትሃደራዊ ኣጽዋር ካብ ኢድ ተቓወምቲ ከምዝማረኸት ድሕሪ ምግላጻ ድማ እቲ ኩነታት መሊሱ ብኢሱ ይርከብ።
እዚ ኣብ መንጎ ሱዳንን ግብጽን እናበኣሰ ዝመጽእ ዘሎ ምስሕሓብ፣ ንኤርትራን ኢትዮጵያን’ውን ክጸሉ ምዃኑ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ኤርትራ ምስ ግብጺ ጥቡቕ ዝምድና ንምምስራት ክትደፍኣሉ እንከላ፣ ምስ ኤርትራ ብሰፊሕ ክፋል ዶብ እትዋሰን ሱዳን ከኣ ዝምድንኣ ናብ ኢትዮጵያ ኣዛዝያ ትርከብ።
==========================


text:
ህዝባዊ ወያነ ሐርነት ትግራይ ከምቲ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ብወረርቲ እናተጠቕዐ ስለዝኾነ ምስ ጨፍጨፍቲ ማዕረ ክምደብ ዝኽእለሉ ምኽንያት ፍጹም የለን ክብል ድምጺ ወያነ ብዝብሃል ናይቲ ውድብ ልሳን ዝተመሓላለፈ መግለጺ ህወሓት ነቲ ብኣሜሪካ ዝወጸ ናይ ቪዛ እገዳ ምላሽ ሂቡ።
ኣስዒቡ፡ ቅድሚ ኩሉ ምምሕዳር ጆ ባይደን
ኤስ ኣር 97 ብዝብል 'ውልቀ መላኺ' ኣብ ዝበሎ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን 'ፋሺሽት' ኣብ ዝበሎ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድን ጭቡጥ ዝኾነ ናይ ቁጠባውን ዲፕሎማሲያውን ስጉምቲ ማዕቀብ ክወስድ ብምጅማሩ ህወሓት ኣድናቖቱ ይገልጽ ይብል።
እቲ መግለጺ ህወሓት ተባሂሉ ብድምጺ ወያነ ዝተመሓላለፈ መግለጺ "ይኹን`ምበር ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተኒ ብሊንከን ብዛዕባ ምኽልካል ቪዛ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ንኣባላት ህወሓት`ውን ይምልከት`ዩ ምባሉ፡ ህወሓት ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ህዝቢን ሕጋዊ ኣካልን ዝፈጸሞ በደል የለን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሱ ንባዕሉ ከም ህዝቢ ትግራይ ተጠቃዓይን ናይ ወራር ግዳይን ምዃኑ ምምሕዳር ባይደን ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ፈተውቲ ህዝቢ ትግራይ ደገፍትን ክፈልጥዎ ይግባእ" ይብል ።
ስጉምቲ ኣሜሪካ ዳግም ክፍተሽ ንጽውዕ ዝብል መጸዋዕታ`ውን ኣቕሪቡ`ሎ።


text:
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ዝቕፅል ዓመት 34 ሽሕ ወታደራት ናብ ሃገሮም ክምለሱን ኣብ ኣፍጋኒስታን እነካይዶ ኵናት ከብቅዕን እዩ ኢሎም።እዚ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ መወዳእታ 2014 ኣ/ፈ ኩሎም ተወጋእቲ ሓይልታት ካብታ ሃገር ንምስሓብ ኣካል ዝሓዘቶ ትልሚ እዩ።
ዩናይትድ ስቴትስ ንሓይልታት ኣፍጋኒስታን ምስልጣንን ኣብ ሙሉእ ዓለም ኣብ ፀረ ግብረ ሽበራ እተካይዶም ፃዕርታትን ከምዝቕፅል ገሊፆም ኣለው።
እቲ ናይ ትማሊ ምሸት ሓምሻይ ዓመታዊ መደረ እንትኸውን ኻልኣይ ናይ ስልጣን ዘመን ካብ ዝጅምሩ ድማ ንፈለማ ግዜ እዩ።
ቀንዲ ጠመተ መደርኦም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኢኮኖሚ ንምሕያል ዘለዎም ትልሚ ዝሕብር እዩ። ‘’ዘድልየና ዓብዪ መንግስቲ ከይኮነስ ቀዳምነት ንዝውሃቦም ብቕደም ስዓብ ዝሰርዕን ኣብ ሰፊሕ መሰረት ዝምውልን ውሕሉል መንግስቲ እዩ።’’
ንሪፓብሊካዊ ፓርቲ ብምውካል መልሲ ዝሃቡ ናይ ፍሎሪዳ ሰኔተር ማርኮ ሩቢዮ ናይ ኦባማ ናይ ኢኮኖሚ ትልሚ ኣዝዩ ኣብ ናይ መንግስቲ ወፃኢ ዝተመስረተ እዩ ኢሎም።
ኣብ ፖሊሲ ወፃኢ እቶም ፕሬዝዳንት ትማሊ ሰሉስ ፈተነ ኒኩሌር ንዘካየደት ሰሜን ኮሪያ ብምጥንቃቕ ኢራን ኒኩሌር ንኸይትዕጠቕ ዩናይትድ ስቴትስን መሻርኽታን ዘድሊ እዩ ዝበልዎ ከምዝሰርሓ ፕሬዝዳንት ኦባማ ሓቢሮም።
ንናይ እስራኤል ፀጥታን ንናይቲ ዞባ ሰላምን ንምድጋፍ ኣብዝቕፅል ወርሒ መጋቢት ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዑደት ከምዝፍፅሙ’ውን ኣፍሊጦም ኣለው።


text:
Radio Erena: 13 September 2018
መንግስቲ ጂቡቲ፣ ነቲ ምስ ዲፒ. ዎርልድ ዝኣተዎ ውዕል ብምስራዝ ቤት ጽሕፈታቱ ምህጋር ይቕጽሎ ብምህላዉ፣ እቲ ትካል ንብረቱ ንምሕላው ኩሉ ሕጋዊ መንገድታት ክጥቀም ከምዝኾነ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ኣገልግሎታት ወደባት ዝነጥፍ ትካል ብኣፈኝኡ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ መንግስቲ ጂቡቲ ብሰምበት 9 መስከረም ንብረት ዲፒ ዎርልድ ከምዝሃገሮ ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ተግባራት ንኣህጉራዊ ሕጊ ዝጻረርን ንንግዳዊ ውዕላት ዝጥሕስን እዩ ክብል ከሲሱ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኣብ ጂቡቲ ወፍሪ ከካዪዱ ንዝሓስቡ ኣውፈርቲ፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ንውዕላትን ኣህጉራዊ ሕግታትን ኣኽብሮት ስለዘይብሉ፣ ኣብታ ሃገር ከየውፍሩ ዳግማይ ክሓስቡሉ ይግባእ ኢሉ።
ከምዝዝከር ኣብ 31 ነሓሰ ቤት ፍርዲ ብሪጣንያ፣ ንመንግስቲ ጂቡቲ ዝኣተዎ ውዕል ከኽብር ንሳልሳይ እዋኑ ውሳኔኡ ሂቡ’ዩ።
እንተኾነ መንግስቲ ጂቡቲ ንብረት ዲፒ ዎርልድ ብምህጋርን ንተርሚናል ዶራለህ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳሩ ብምእታውን፣ ነቲ ስምምዕ ጥሒሱዎ’ዩ።


text:
ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተዳኸመ ዝመጽእ ዘሎ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ፣ ንሆስፒታላት ብኸቢድ ይጸልወን ምህላዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብፍላይ ክፍልታት መወልዳን፣ መጥባሕቲ ማለት Oን ባንክ ደምን ብተደጋጋሚ ምቁራጽ ኤሌክትሪክ ግቡእ ንጥፈታቶም ንምስንኻል ይተዓናቐፉ ምህላዎም ናብ ሚኒስተር ጥዕና ኣምና ንርሑሴን ከይተረፉ ጥርዓን ከምዘቕረቡ ተፈሊጡ።
እንተኾነ እታ ሚኒስተር እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ተደጋጋሚ ምቑራጽ ኤሌክትሪሲቲ ግዝያዊ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ክፍልታት መጥባሕትን መወልዳንን ብምትዕጽጻፍ ክሰርሑ ጥራይ’ያ መሊሳ።
ንጠንቒ’ዚ ንንጥፈታት መላእ ሃገር እናልመሰ ዝመጽእ ዘሎ ጉዳይ ኤሌክትሪሲቲ ኣመልኪቱ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ መብርሂ እኳ እንተዘይሃበሉ፣ እቲ ኣውራ ጠንቒ ግና ዋሕዲ ነዳዲ ምዃኑ’ዩ ዝንገረሉ።
ኣብ ኤርትራ ንዓመታት ዝቐጸለ ርኡይ ዋሕዲ ጸዓት ከምዘሎን ብሰንኩ ህዝቢ ነተን ካብ ዱኳን ሕድሪ ዝረኽበን ወርሓዊ መቝነን ንምብሳለን ይኹን ንምጥሓነን ይሽገር ምህላዉ ብተደጋጋሚ እዋን ተገሊጹ’ዩ።
ወፍሪ የተባብዕ ኣለኹ ዝብል ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ኣገልግሎት እቲ መሰረታዊ ባእታ ንወፍሪ ዝኾነ ኤሌክትሪሲቲ ዝኾነ ለውጢ ክህሉ ከምዘይክእል’ዩ ዝግምገም።


text:
30 ዓመታት ኣብ ሓርነታዊ ገድሊ፡ 30 ዓመታት ኣብ ገድሊ ምዕቃብ ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን ሓሊፉ መበል 60 ዓመት ኣልማዛዊ እዮቤልዩ ነብዕል ኣሎና። ኣብ’ዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ መጀመሪያ ንምርግጋጽ መሰል ርእሰ-ውሳኔን ናጽነትን፡ ስዒቡ ድማ ንምዕቃብ ሃገራዊ ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን ዘካየዶ ናይ 60 ዓመታት ገድሊ፡ ብኽቡር መስዋእቲ ኣማኢት ኣሽሓት ዝተሃንጸ ታሪኽ ምዃኑ ምስትውዓል ይግባእ።
ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ-ውሳኔኡን ናጽነቱን ኣዝዩ ክቡር ዋጋ ምኽፋሉ ሕላገቱ ከም ህዝቢ እዩ። ሓደ ውሑድን ድሩት ዝዓቕሙን ህዝቢ፡ ኣንጻር በብእብረ ብርእሰ-ሓያላን ኣመሪካን ሕብረት-ሶቬትን ዝተደገፈን ዝጸንዐን መግዛእቲ ኢትዮጵያ መኪቱ፡ ጾር ሓርነታዊ ቃልሲ ን30 ዓመታት ክስከም ምብቅዑን ምዕዋቱን መርኣያ ናይቲ ዝኸፈሎ ኣዝዩ ክቡር ዋጋን ዓይነቱ ከም ህዝብን እዩ። ሓርነት ዘይብሉ ግዙእ ህዝቢ ሂወት ዘለዎ ህዝቢ’ዩ ክብሃል ስለ ዘይክኣል፡ ከም ህዝቢ ህያው ንክኸውን ከኣ ንሓርነቱ ዝሕተት ዋጋ ክኸፍል ስለ ዘለዎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽፈል ከፊሉ ሓርነቱ ብምጭባጥ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ተሰጋገረ። እዚ ናይ ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን ሓድሽ ምዕራፍ ግን፡ ናጽነት ትርጉም ንኽህልዎ ኣንጻር ሓድሽ ብድሆታትን ቀጻሊ ተጻብኦታትን ጸኒዕካ ምምካትን ምስዋእን ምዕዋትን ስለ ዝሓተተ፡ ኣብ’ዚ እውን ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ንምክልኻልን ንምህናጽን ከም ብሓድሽ ኣዝዩ ክቡር ዋጋ ክኸፍል ተቐሲቡ’ዩ። ናጽነት ንምርካብ፡ ናጽነት ብምዕቃብ ሃገር ንምህናጽን ራህዋን ፍትሕን ንምንጋስን፡ ከም ኩሉ ብሉጽ ዕላማታት ዋጋኡ ኣዝዩ ክቡር ብምዃኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናብቲ ዝደልዮን ዝግብኦን መዓርፎ ንኽበጽሕ መኸትኡ ጸኒዑ ክቕጽል ነይርዎ። ሓርነት ብፍርቂ ዋጋ ስለ ዘይርከብ፡ ሓርነት ናይቶም ክካላኸሉላን ክዕቅብዋን ብቕዓት ዘለዎም እጀታ ስለ ዝኾነት፡ ኣብ ታሪኽ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ምእላይ ከኣ ምርጫ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘይኮነ፡ ኣብ’ዚ ዳሕረዋይ 30 ናይ ናጽነት ዓመታት፡ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ዝሓተተ ካልኣይ ገድሊ ቀጺሉ፡ ኣብ ባብ ሓድሽ መድረኽ ተበጺሑ ኣሎ።
ታሪኽ 30 ዓመታት ገድሊ፡ 30 ዓመታት መኸተ፡ ኩሉ ኹሉ ጉዕዞ 60 ዓመታት ንምምጻእን ምዕቃብን ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን፡ ብደምን ረሃጽን፡ ብቅኑዕ መስመርን ብቑዕ ኣወዳድባን፡ ብስትራተጂያዊ ኣመራርሓን ንጹር ራእይን፡ ብእምነትን ተስፋን፡ ብፍልጠትን ተበላሓትነትን . . ዝተነድቀ ዝናዊ ታሪኽ እዩ። ነዚ ታሪኽ’ዚ ዝሰርሐ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ህዝባዊ ግንባርን፡ ነቲ ዘይክኣል ዝተባህለ ናጽነት ኤርትራ ዝክኣል ዝገበረ፡ ድሕሪ ናጽነት ከኣ፡ ነቲ ዘይከውን ዝተባህለ ምዕቃብ ናጻ ሃገር ክዉን ዝገበረ፡ ንመጻኢ’ውን ነቲ ዘይክኣል ዝመስል ናይ ራህዋን ልምዓትን ፍትሕን ሃገር ምህናጽ ዝክኣል ክገብሮ ዘኽእሎ ብቕዓት ይውንን’ዩ።
ኣብ ታሪኽ ዓወት ህዝብታትን ሃገራትን ጽሕፍቶ ዘይኮነስ ውጽኢት ብቑዕ ራእይን ውዳቤን፡ እምነትን ተስፋን፡ ቃልስን ስራሕን ስለ ዝኾነ፡ ከም ኣብ ዝሓለፈ ኣብ መጻኢ’ውን ባህግታትናን ዕላማታትናን ንኽሰምር ናብኡ ዘብጽሓና ሓያል ሓድነትን ውዳቤን፡ ቅኑዕ መስመርን መሪሕነትን፡ ጽንዓት ኣብ ዕላማ ከም ዘድልየና ንጹር’ዩ። ኣብ’ዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት 30 ዓመታት ብቐንዱ ብሰሪ ንሃገራዊ ህላዌናን ናጽነትን ዒላማ ዝገበረ ግዳማዊ ተጻብኦታት ምህናጽ ፍትሕን ልምዓትን ራህዋን ዝሰፈና ኤርትራ ማዕረ ልዑል ትጽቢትናን ጥሙሓትናን፡ ተወፋይነትናን ዓቕምናን ከም ድሌትና ክሰልጠና’ኳ እንተ ዘይክኣለ፡ ብግዳማዊ ተጻብኦታትን ጸቕጥታትን ከይተሰነፍና፡ ናጻን ቅኑዕን መስመርና ዓቂብና፡ ብናይ ኣቋራጭ ፍታሓት ከይሰዳዕና፡ ናብ ናይ ሓዋሩን ነባርን መዓርፎ እናኣማዕደና ብጽንዓት ስለ እተቓለስና፡ ነቲ ካልኣይ ምዕራፍ ገድሊ ዝኾነ ግዳማዊ ወራርን ብዙሕ ዝመልክዓቱ ተጻብኦታትን ብጽንዓትን መስዋእትን ስዒርና ኣብ ዞባና ኣብ ድርኲኺት ሓድሽ ምዕራፍ ሰላምን ምትሕግጋዝን በጺሕና ኣሎና።
እዚ ንኣትዎ ዘሎና ሓድሽ መድረኽ ግን፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመት ጎሊሑ ከም እተራእየ፡ ዞባውን ኣህጉራውን ተጻብኦታትን ዕንቅፋታትን ስለ ዘለዎ፡ ዓቕምታትናን ብቕዓታትናን ኣማዕቢልናን ኣሐይልናን መኸተና ክንቅጽል ግድን እዩ። ዘቤታዊ ሰላምን ልምዓትን ኤርትራ ምስ ሰላምን ልምዓትን ዞባና ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ንህዝባዊ ግንባር ካብ እዋን ሓርነታዊ ገድሊ ኣትሒዙ ንጹርን ሓደ ካብ መሰረታዊ ኣዕኑድ ስትራተጂኡን እዩ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ’ቲ ብ1985 ዘውጽኦ “ህግ ዝምድናኡ ምስ ደሞክራሲያውያን ምንቅስቓሳት ኢትዮጵያ” ዝብል ኣገዳሲ ንርሑቕ ዝጠመተ ናይ ፖሊሲ ሰነድ፡ ነዚ ሕጂ ዘጓንፍ ዘሎ ዝተጠናነገ ፖለቲካዊ ብድሆታት ትንቢታዊ ብዝመስል ንጹርነት ኣስፊርዎ ነይሩ’ዩ። ኣብ ካልኣይን ሓድነታዉን ጉባኤ (1987) ከኣ ንዞባዊ ምትሕግጋዝን ምውህሃድን ዘለዎ መትከላዊ መርገጺ ዝገልጽ ፖለቲካዊ ውሳኔ ኣጽዲቑ ነይሩ። ኣብ 1991 ህዝባዊ ግንባር ንውድቀት ስርዓት ደርግ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን መሰረታዊ ተራ ድሕሪ ምጽዋቱ ኸኣ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓድሽ ናይ ሰላምን ምትሕግጋዝን ምውህሃድን ባይታ ንምፍጣርን ነዚ እምነ-መኣዝን ዝኸውን ኪዳን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምህናጽን ዘይተቖጠበ ጻዕሪ ገበረ። ይኹን’ምበር እዚ ዓቢ ታሪኻዊ ዕድል’ዚ ብሰንኪ ናይ መሪሕነት ወያነ ስሰዐን ንወያኔ ከም መሳርሒ ዝተጠቕመሎም ናይ ኣመሪካ ስትራተጂ ዕብለላን በርዒኑ ተረፈ።
ሎሚ ድሕሪ ነዊሕ ቃልሲ ዞባና መገዲ ሰላምን ምትሕብባርን ምዕባሌን ዘርሕወሉ ካልኣይ ታሪኻዊ ዕድል ረኺቡ’ሎ። ዞባዊ ምትሕግጋዝን ምውህሃድን ንኤርትራ ስልቲ ዘይኮነስ ዘይቅየር ስትራተጂ ስለ ዝኾነ፡ ነዚ ድሕሪ ነዊሕ ቃልሲ ዝተኸስተ ሓድሽ ተስፋ ንምብርዓን ዝደልዩ ብውሽጢ፡ ኣውራ ኸኣ ኣንጻር ጆኦ-ፖለቲካዊ ረብሓታቶም ጌሮም ዝርእይዎ ግዳማዊ ሓይልታት ዕብለላ ስለ ዘለዉ፡ ህዝብታትን ሃገራትን ዞባና ምእንቲ ሓባራዊ ረብሓታቶምን ዝሓሸ መጻኢኦምን ክምክቱ ግድን’ዩ። ኣብ’ዚ መኸተ’ዚ ኤርትራ ማእከል – ስሕበት ምዃና ድማ ናይ ኣጋጣሚ ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ብኹሉ፡ ብቅሉዕ ወራራት፡ ቁጠባዊ ማሕነቕቲ፡ ስነኣእምሮኣዊ ኲናት፡ ፍልሰት መንእሰያት፡ ንሰብኣዊ መሰላት ፖለቲካ መሳርያ ዝገበረ ናይ ምስይጣን ዘመተታት፡ ተፈቲና ኤርትራ ካብ ረመጽ ወጺኣ ኣላ።
እዚ ኩሉ ገድልን መስዋእትን ትርጉምን ዕሴትን ዝህልዎ ግን፡ ፍትሕን ራህዋን ደሞክራሲን ዝሰፈና፡ ነቲ ዝተኸፍለላ ክቡር ዋጋ ዘይተዕብር ሓራ ሃገር ምስ እትህነጽ ጥራይ’ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ እቲ እንኮ መንገዲ ቀጻልነት ታሪኽ ብምርግጋጽ ታሪኽ ምስራሕ ጥራይ’ዩ። ንዝሓለፈ ሃገራዊ ታሪኽና፡ ነቲ ካብ ቀጽሪ ናጽነት ናብ ሓራካ፡ ናብ ጀብሃ፡ ናብ ሻዕቢያ፡ ናብ ዋርሳይ ዘሰጋገረ ሃገራዊ ታሪኽና ከም መሰረትን መወከሲን ብምውሳድ፡ ቀጻልነቱ፡ ማለት ናይ ክብርታት፡ ዕላማታት፡ መትከላት፡ ተመክሮታት፡ ዓቕምታት፡ ብቕዓታት ቀጻልነቱ ንምርግጋጽ መድሕን ዝኸውን ብቑዕን ማዕባልን ሃገራዊ ትካላት ክንሃንጽ ኣሎና። ከምቲ ንገለ ኣርሒቖም ብዘይካ ስልጣን ካልእ ዘይርእዩ፡ ብጭርሖታት ዝሓስቡ ዝመስሎም ዘይኮነ፡ ኣብ’ዚ መለጋግቦ’ዚ ህዝባዊ ግንባር ማእከል ስሕበት ሃገራዊ ፖለቲካ ኮይኑ ምቕጻሉን ምድልዳሉን ታሪኻዊ ኣድላይነት’ዩ፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ናይ ምህናጽ ሃገር ዘላቒ ምዕባሌ ክመርሕ ዝኽእል ድልዱል ሃገራዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ከኣ መሰረቱ እዩ።
ኣልማዛዊ እዮቤልዩ ክንጽንብል ከሎና እምበኣር፡ ንባሕቲ መስከረም ከም ኣውድ-ዓመት መብጽዓ መጠን፡ መብጽዓታት ሰውራና ብምኽባር፡ ሓርነትና ዓቂብና፡ ንኤርትራ ከም ፍትሕን ልምዓትን ራህዋን ዝሰፈና ሃገር ንኽንሃንጻ መብጽዓና ከነሐድስ ግቡእ’ዩ። ህዝባዊ ግንባር ከኣ፡ ብወራርን ተጻብኦታትን ንዝተኾልፈ ዕድላት ብዝኽሕስ ናህርን ኣድማዕነትን ብምሉእ ዓቕሙ ንምህናጽ ኤርትራ ብምስራሕን ሕድሪ ዝቕበልን ታሪኽ ዝቕጽልን ዝሰርሕን ብቑዕ ተካኢ ወለዶ ብምዂስኳስን ታሪኻዊ ተልእኾኡ ክፍጽም እዩ።
ሕድሪ ባሕቲ መስከረም ስልጥንቲ ኤርትራ ብምህናጽ ክንፍጽም ኢና!
ሰማእታትና ብስራሕ ይደበሱ!
ዓወት ንሓፋሽ!
ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሒን
1 መስከረም 2021
ኣስመራ


text:
Category: ዜና ኤርትራ
መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ኩባ ናይ ሞያውያን ሓገዝ ይሓትት
ብዋሕዲ ሞያውያን ሓካይም ኣብ መዋጥር ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ኩባ ናይ ሞያውያን ሓገዝ ይሓትት ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓቢሮም። በብግዜኡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብሞያ ሕክምና ዝምሃሩን ዝስልጥኑን ዜጋታ [...]
ላዕለዎት ሓለፍቲ ደምህትን ኤርትራን ተራኺቦም
ላዕለዎት ሓለፍቲ ደሞክራስያዊ ምንቕስቓስ ህዝቢ ትግራይ ደምህት ምስ ብርክት ዝበሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሃገራዊ ድሕነትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኤርትራ ኣብ ባረንቱ ርክብ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። ደምህት ኣብ ከባቢ ፎርቶ ሳዋ [...]
ሓላፊ ምህንድስና ኤሪ-ቲቪ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ
ሓላፊ ምህንድስና ቴሌቪዥን ኤርትራ ኣብ ብሪጣንያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ምሕታቱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዘገልገለ ዳኒኤል ክፍሎም፣ ኣብ ቴሌቪዥን ኤርትራ ሓላፊ ምንህድስ [...]
ኣብ ፊፋ፣ ኤርትራ ምስተን ናይ መወዳእታ 5 ሃገራት ተሰሪዓ
ኣህጉራዊ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ -ፊፋ ብ19 ታሕሳስ ኣብ ዝዘርግሖ ሓድሽ ጸብጻብ ብቕዓት ሃገራውያን ጋንታት፣ ኤርትራ ምስተን ናይ መወዳእታ ሓሙሽተ ሃገራት ተሰሪዓ። ጅቡቲ ብብቕዓት ተጻወታ፣ ዝተሓተ ደረጃ ሒዛ ኣብ መወዳእታ ማለ [...]
ንህይወት ኤርትራውያን ዘንጸባርቕ ኤግዚቪሽን ኣብ ፓሪስ ተኸፊቱ
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ንዘሕለፍዎ ስቓይ ዘንጸባርቕ ስእላዊ ኤግዚቪሽን ኣብ ፈረንሳ ከተማ ፓሪስ ተኸፊቱ።እቲ ብሰራሕተኛታት ትካል ግብረ ሰናይ ኣብ ሊብያ ብዝነበሩ ፈረንሳውያን ዝተዳለወ ኣሳእል፣ ኣብ ቤንቓዚ ከምኡ ድማ ኣብቲ ን [...]
ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ኣጽዋር ትሽምት
ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ኣጽዋር ክትሽምት ምጽንሓ ንሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ወጻኢ ጉዳይት ኣመሪካ ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ። ሰሜን ኮርያ፣ ሓንቲ ካብተን ብዝሒ ኣጽዋር ዘፍርያ ሃገራት ኮይና፣ ዕዳጋታታ ናብተን ብእገዳ ዝሳ [...]
17 ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ጠፊኦም።
እቶም ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ብ13 ታሕሳስ ካብ ወደባዊት ከተማ ሖዴዳ ተበጊሶም ናብ ኤርትራ ኣብ ዘምርሕሉ ዝነበሩ እዋን’ዩ ደሃዮም ጠፊኡ። ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኤርትራን የመንን ምስቶም ካብ የመን ብኽልተ ጀላቡ ዝተበገሱ 1 [...]
ኣብ ኤርትራ ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ይቕጽል
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ገኒኑ ዘሎ ናይ ነዊሕ ሰዓታት ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ፣ ህዝቢ ኣእካል ንምጥሓን ኣብ ኣብያተ መጥሓን ይሓድር ምህላዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ኣቃሊሖም። ህዝቢ እኽሊ ንምጥሓን ኣብ መሳርዕ ኣብ ኣብያተ መጥሓን [...]
ኤርትራ ናይ 17.28 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ረኺባ
ኣህጉራዊ ትካል ንሕርሻዊ ምዕባለ ዝተባህለ ትካል፣ ንኤርትራ ናይ 17.28 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝገበረላ ኣፍሊጡ። እቲ ካብ ከተማ ሮማ ዝተመሓላለፈ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ነኣሽቱ ጽላታት [...]
ኣብ ኣስመራ ንዋንነት ኩፖን ምጽራይ ክግበረሉ’ዩ
ኣብ ምምሕዳራት ከተማ ኣስመራ ንመዕደሊ ወርሓዊ መቝነን ኣብ ዱኳን ሕድሪ ዘገልግል ኩፖን ዳግም ምጽራይ ክግበረሉ’ዩ። ህዝቢ ወርሓዊ መቝነን ካብ መንግስታዊ ኣብያተ ሸቐጥ ማለት ዱኳን ሕድሪ ብርትዓዊ ዋጋ ንምሽማት ከኽእሎ ተባሂሉ ቅድሚ [...]


text:
Radio Erena: 09 August 2017
ቱርኪ ኣብ ሶማል ወትሃደራዊ መዓስከር ተቕውም ምህላዋ ንወትሃደራውያን ምንጭታቱ ብምጥቃስ ኒውስዊክ ሓቢሩ።
ሚኒስተር ምክልኻል ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ዓብዱራሽን ዓብዱላሂ መሓመድ ነቲ ማዕከን ዜና ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ ቱርኪ ኣብ ንኽህነጽ ክልተ ዓመታት ወሲዱ ዘሎ ወትሃደራዊ መዓስከር ቱርኪ ኣብ ሶማል ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ብወግዒ ክምረቕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ መጀመርያ ዝኾነ ወትሃደራዊ መዓስከር ቱርኪ ኣብ ሓደ እዋን ኣስታት 1500 ወትሃደራት ከእንግድ ትጽቢት ይግበረሉ።
ቱርኪ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ 2015 ቀጠር ዝሃነጸቶ ወትሃደራዊ መዓስከር፣ ካብ መሬታ ወጻኢ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት እዚ ናይ ሶማል ንኻልኣይ እዋና’ዩ።
ቱርኪ ኣብ ሶማል ክትሃንጾ ዝጸንሐ ወትሃደራዊ መዓስከር ብወግዒ ክትከፍት ምዃና ዝግለጽ ዘሎ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምስ ቀጠር ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ድሕሪ ምክያዳ’ዩ።
ብድኽነትን ደርቂን ዝተፈልጠ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ እቲ ዞበዝሐ ናይ ወጻኢ ሃገራት ወትሃደራዊ መዓስከራት ኣእንጊዱ ዘሎ ዞባ ኣፍሪቃ’ዩ።
ኣብ ጅቡቲ፣ ናይ ኣመሪካ፣ ፈረንሳን ቻይናን፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኣመሪካ መናሃርያ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ፣ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ናይ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕጂ ድማ ኣብ ሶማል ናይ ቱርኪ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ይቐውን ኣሎ።
ኣብ ቀርቢ ኣፍሪቃ እታ ዝበዝሐ ወትሃደራዊ መዓስከር ወጻኢ ሃገራት ኣእንጊዳ ዘላ፣ እታ ኣብቲ ዞባ ዝነኣሰት ሃገር ጅቡቲ’ያ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኢትዮጵያ ካብ ሓያሎ ከባቢታት ሶማል ስሒቡ ዝጸንሐ ሰራዊታ ናብታ ሃገር ይምለስ ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
========================


text:
ሓይልታት ሰራዊት ኤርትራ ንፎርቶ ብምቁጽጻር፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑን ቅዋም ድማ ክትግበርን ዝጠልብ ንዘቕርብዎ ጻውዒት ንምድጋፍ፣ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ከተማ ለንደን ዝተጀመረ ናይ ኤርትራውያን ሰለማዊ ሰልፍታት ኣብ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ይቕጽል ኣሎ።
እቲ ኣብ ለንደን ንኤምባሲ ኤርትራ ብምውራር ዝተጀመረ ንደለይቲ ለውጢ ዝኾኑ ሓይልታት ሰራዊት ንምድጋፍ ብኤርትራውያን ዝተጎሃሃረ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ዛጊት ኣሰሩ ዝሰዓበ ኣብ ሽወደንን ጀርመንን’ውን ተመሳሳሊ ሰልፍታት ክካየድ እንከሎ፣ ኣብ ኢጣልያን ካልኦት ከተማታት ኤውሮጳን’ውን ክካየድ ምዃኑ ተሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ነቲ ብ21 ጥሪ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዘጋጠመ ክስተት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጺ እኳ እንተዘይሃበሉ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝመደበሩ ኣምባሳደር ኤርራ ኣብ ሓድነት ኣፍሪቃ ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ዝርከቦም ኣባላት እቲ መንግስቲ ግና፣ ኣቖናጻቢ ምላሽ ክህቡ ይስምዑ ኣለዉ።
እዚ ናይ 21 ጥሪ ታሪኻዊ ፍጻመ፣ ኣብ ወሽጢ ሃገርን ወጻእን ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ትንታነታት ይብሉ ዘለዉ ኮይኑ፣ ኣብ ወጻኢ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ደገፍቲ መንግስትን ደምበ ተቓውሞን ንዝጸንሐ ምትፍናን ድማ ሰማይ ኣዕሪግዎ ምህላዉ ይፍለጥ።


text:
ብ ተስፋማርያም ሓጎስ፡
ዝኾነ ፍጡር ሓንቲ ኣደ እያ ዘላቶ ። ኣደ ንውሉዳ ኣብ ማህጸና ተከናኺና ክሳብ ዕለት ትውልዱ ትከናኸኖ ብሰላም ካብ ማህጸና ወጺኡ ኣብ ሑቝፋ ጌራ ብጡባ እናዓንገለት ከተዕብዮ ከኣ ትምነ እሞ ምስ ተወልደ ነቲ ዘጓነፋ ጻዕርን ቃንዛን ኣብ ካልኢት ዘይትመልእ ግዜ ናብ ሰሓቕን ታሕጓስን ቀይራ ኣብ ኣፍ ልባ ሕቝፍ ተብሎ። ኣብ ዓለም ክሳብ ዘላ ከኣ ኩሉ ሓሳባታን ትምኒታን ብዛዕባ ውሉዳ እዩ። ኣብ ግዜ ህጻንነቱ ርስሓቱ ጸሪጋ ፡ ኣጥብያ ክትሰርሕ ኣብ ዝባና ክትጽሂ ኣብ ዝባና ክትዓጽድ ኣብ ዝባና ሓዚላ ተከናኺና ተዕብዮ ዝኾነ ሕማቕ ከየጋጥሞ ቅድሜኻ ይስጥሓኒ እናበለት ኣብ ክንድኡ እናተበጀውት ተዕብዮ። ገጹ ከይረኣየት እንተውዒላ እንታይ ኮን ኮይኑ ይኸውን ክትብል ብሻቕሎት ትጽበ ምጽእ ምስ በለ በቲ ብሩ ገጻ ብታሕጓስ ትቕበሎ። ንሳ ዕድመ ደፊኣ ከላ እሞ ውሉዳ ኣብ ባዕዲ ሃገር እንተልዩ ለይቲ ምስ መዓልቲ ወደይ/ጓለይ ደሓን ደኾን ይህልዉ ? በሊዖም ደኾን ይኾኑ ? ክትብል ለይቲ ምስ መዓልቲ ብእኦም ክትሓስብን ቤት ጸሎት /ቤተ ክርስትያን/መስጊድ ከይዳ ከኣ ንድሕነት ውላዳ ትጽሊ። በዚ እዩ ከኣ ዝኾነ ፍጡር ንኣደ ልዕሊ ዝኾነ ዘፍቅራን ዝፈትዋን ። እዛ ኣደ እዚኣ ንዓኣ ዝትክእ ፍጹም የሎን ። እዚ ባህርያት ናይ ኣደ ኣብቶም እንስሳ ውን ልክዕ ከምኡ እዩ።
ሃገር ውን ልክዕ ከምኡ እያ ። ኣሽሓት ዓመታት ንድሕሪት ተመሊስና ታሪኽ ምስ እንምልከት ደቂ ሰባት ምስ ሃገሮም ዘለዎም ርክብ ምስ ህይወቶም ዝተኣሳሰረ እዩ ። እታ ሃገሩ መንነቱ እያ ። ምስ ህላዌኡ ዝተኣሳሰረት ፈጺማ ዘይትፍለ እያ ። ብሃገሩ ዝመጾ ብነብሱ መጺእዎ ኣሎ ማለት እዩ፡ ስለ ዝኾነ ድማ ክሳብ እታ ትንፋሱ እትሓልፍ ይከላኸለላ። እቲ ምንታይሲ ንሳ እንተ ደኣ ዘይሃልያ ንሱ ውን ክህሉ ከም ዘይክእል ኣጸቢቑ ስለ ዝፈልጥ እዩ ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣህዛብ ንሃገሮም ክከላኸሉ ወትሩ ኣብ ኵናት ይኣትዉ። ደልየሞ ኣይኮኑን እንታይ ደኣ እንዳማቶም ደለይቲ ስለ ዝመጽእዎም እዮም ።
ስለዚ ሃገር ውን መተካእታ ዘይርከባ ከምታ ወላዲት ኣደ ፡ ንሳ ውን ንዓኻን ነዴኻን ዝወለደትን ዝሓቖፈትን ካብ ፍሬኣ መጊባ እተዕብን ካብ ቍሪ ካብ ህሮርማ ጸሓይ እትከላኸልን ስለ ዝኾነት ከም ነብስኻ ጥራይ ዘይኮነስ ልዕሊ ነብስኻ ትፈትዋ። ህላወ ሃገር ህላዌና ስለ ዝኾነ ንሃገር ካብ ወረርትን ዓመጽትን ንከላኸለላ ንሞተላ ንሓልፈላ ። ከቢርናን ተሓፊርናን ክንነብር እንተ ደኣ ኮይንና ህላወ ሃገር ቅድሚ ህላዌና ክንሰርዖ ይግባእ ፡ እቲ ምንታይሲ ሃገር እንተ ዘየላ ኣብ ናይ እንዳ መን ሃገር ኢና ክንቅመጥ ? ንሃገር ወዲ ሃገር እዩ ህላዌኣ ዘውሕስ እቲ ምንታይ ናቱ ስለ ዝኮነት ንሱ ውን ነቲ ተካኢ ወለዶ ውሕስቲ ሃገር ናይ ምምሕልላፍ ሓላፍነት ስለ ዘለዎ ።
ነዛ ኤርትራ ትበሃል ቀዳሞት ወለዶታት ብባዕዳውያን ከይትውረር ደሞምን ዓጽሞምን ከስኪሶሙላ እዮም ፡ ክንደይ ተሰይፎም ክንደይ እናረኣይ እናሰምዑ ኣብ ባህሪ ተደርብዮም እዮም ። እቲ ምንታይ መሬት/ሃገር ልዕሊ ህይወት ክብርቲ ስለ ዝኾነት ። እዞም ቀዳሞት ወለድና ሃገር ክብርቲ ምዃናን ክንስየፈላ ከም ዘለናን ሓደራ ኣውሪሶሙና እዮም ሓሊፎም ። ንሕናኸ ። ንሃገርና ክንከላኸለላን ክንስየፈላን ከም ዘለና ፈሊጥና ንሰላሳ ዓመታት ተቓሊስና ጓል ወዲ ከይፈሌና እኳ ደኣ በይንና ኣንጻር ገዘፍትን ብናይ ዓለም ርእሰ ሓያላን ዝድገፉ ጸላእት ሓሸምሸም ኣቢልና ነጻነትና ዝጨበጥና ፍሉያት ህዝቢ ካብ መላእ ዓለም እኮ ኢና !
ንሕና ዝሰራሕናዮ ቅያ ጅግንነት ማንም ኣይሰርሖን ። ብስዕረቶም ዝጎሃዩን ዘንጸርጸሩን ተጻባእትና ርእሰ ሓያላን ብዝያዳን ብዝሰፍሀን ምድላዋት ጌሮም ኣብ ሓጺር እዋን ነበረያ ነበረ ክገብሩና ተሃንዲዶም መጺኦም ። ንሕና ከኣ ኣብቲ ዕትብትና ዝተቐብረሉ መሬትና ኮይና ሓማቲልና ቀለብ ኣራዊት ምድርን ኣሞራታት ሰማይን ጌርናዮም ። ዳግማይ ከኣ ጅግንነትና ኣርኢናዮም።
ናይ ዘመነ ቃልሲ ንናጽነት ለይለይ ዝብሉ መንእሰያት ነቲ ቅያ ሰሪሖም ሎሚ ንሶም ኣቦታት ሽማግሌታት ኮይኖም እቲ ጅግንነት ነዚ ናይ ሎሚ መንእሰይ ኣውሪሶም ጥራይ ዘይኮነ ገና ምስቲ መንእሰይ ኮይኖም ሃገር ይከላኸሉን ይሃንጹን ኣለዉ ።
ጸላእትና ሓድሽ ተንኮል ምሂዞም ነቲ ጅግና መንእሰይ ኤርትራ ፡ ናይ ሓሶት ተስፋታትን መብጽዓታትን ብምእታው ኣታሊሎም ሃገሩ ከም ዝገድፍ ጌሮም፡ እቲ ዝኣተዉሉ መብጽዓ ግን ባዶ ጥራይ ደይኮነስ ናብ ገደል ዝሸምም እዩ። በዚ ዓሰርተታት ኣሽሓት መንእስያት ኣብ ዝሓሰብዎ ከይበጽሑ ኣብ ምድረ በዳ ሰሃራን ሲናይን ማእከላይ ባህርን ህይወቶም ብኸንቱ ሓሊፋ ።
እቶም ካብ ሞት ንስክላ ተሪፎም መሬት ኤውሮጵ ዝኣተዉ ውን እንተኾኑ ከሉ ነገር ከምቲ ዝሓሰብዎ ዘይኮነስ ብግልባጡ ኮይኑ ምስ ረኸበብዎ ግደ ብስጭትን ሕርቃንን ኮይኖም ተሪፎም ። ኤውሮጳውያን ንርእሶም ኣብ ቍጠባዊ ጸገም ተሸሚሞም፡ ሽቕለት ኣልቦነት በዚሑ ህዝቦም ተሸጊሩ ከሎ ንሓደስቲ ዝመጹ ስደተኛታት ናብራ ክቐለሎም ናይ ስራሕ ዕድል ክረኽቡ ኢልካ ምሕሳብ ምህውታት ጥራይ እዩ። እቶም ተሰዲዶም ዘለዉ ብርግጽ ኣብ ኤርትራ ትምህርቶም ዛዚሞም ሞያ ኣጥርዮም ዝመጹ ድዮም ኢልካ ምሕታት እቲ ቀንዲ እዩ፡ ድህሪኡ ቀጺሉ ዝስዕብ ሕቶ ኣብ ኤውሮጳ ተማሂሩ ሞያ ዘየጥረየ ስራሕ ንኽረክብ ዘሎ ዕድል ማዕረ ክንደይ እዩ ?
እዞም ከም ስደተኛ ኣዕቊቦሙና ዘለዉ ሃገራት ፡ ሃገሮም መን ተኺላኺሉ ኣጽኒሕሎም ? መንከ ሃኒጽሎምን ኣማዕቢልሎምን ?
ንሳቶም ንሃገሮም ካብ ማንም ወራሪ ደሞምን ኣዕጽምቶምን ከፊሎም እንተ ዘይከላኸሉ ኔሮም ሎሚ ምሃለዉዶ ? ንሳቶም ለይትን ቀትርን ኣስሚሮም ሃገሮም እንተ ዘይሃንጽዋ እዚ በጺሖሞ ዘለዉ ምዕባለ ምበጽሕዎ ዶ ? ማና ኮይኑ ካብ ሰማይ ኣይወረደሎምን ብረሃጾምን ደሞምን እዮም ኣብዚ በጺሖም።
ኤውሮጳውያን ክሳብ መወዳእታ ካልኣይ ኲናት ዓለም ንኣማእት ዓመታት ካብ ውግእ ኣዕሪፎም ኣይፈልጡን እዮም፡ ካብ ውግእን ሳዕቤናቱን ሃዲሞም ግን ንኣፍሪቃ ገጾም ኣይተሰዱን። እዚ ደኣ ከመይ ኢሉ ኣብ ኣፍሪቃውያን ወይ ኣባና ኣብ ኤርትራውያን ንሃገርካ ምክልኻል ፍሉይ ገበን ኮይኑ ?
መንእሰይ ኤርትራ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርናን መሃያ ዘይብሉ ስራሕን ኮይኑኒ ዓደይ ገዲፈ ክስደድ ተገዲደ ክብል ይስማዕ። ኣብ ሓቂ እንተ መጺእና ነዛ ሃገር ደሙ ከፊሉ ዝከላኸለላን ንስኻ መንእሰይ እምበር መን ደኣ ደሊኻ ? ሽማግሌታት ኣቦታትን ኣረገውቲ ኣንስትን ዲኻ ክዋጋኣልካ ትጽበ ኔርካ ?
ንወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ከም ናይ ባርነት ወፍሪ ጌርካ ተካፍኦ ኣለኻ ! ሃገር ብመንእሰያት ደቃ እምበር ብባዕዳውያን ኣይትህነጽን እያ። ኦ መንእሰይ ክትፈቱ ክትጸልእ ህንጸት ሃገር ኣባኻዩ ፡ ንስኻ ኢኻ ብዓል ሓይሊ ዓንዲ ሕቖ ሕብረተሰብ ።
ኣንታ መንእሰይ ነታ ትማል ብደምካ ተኸላኺልካ ዘውሓስካያ ነጻነት ፡ ኢትዮጵያ ንስዕረተይ ብዓወት ክትክኦ እየ ኢላ ወተሃደራታ ኣብ ዶብ ከዚና ሎሚ ጽባሕ ንኤርትራ ክጎብጣ እየ እናበለት ፡ መንእሰይ ኤርትራ ፤ ኢትዮጵያ መንእሰይ ኤርትራ መንግስትኻ ምሕድራኡ ሕማቕ እዩ ፡ ክሳብ መዓስ ኢኻ ኣብ ዶብ ኣብ ሰራዊት ክትነብር ፡ ክሓልፈልካ ንዓ ንኢትይጵያ እቶ እሞ ንባዕዲ ሃገር ከነሕልፈካ ኢና እንተ በለትካ ትሃድም ! ጽባሕ ኢትዮጵያ ንኤርትራ እንተ ወረረታ ናይ ሕግን ናይ ሕልናን ተሓታቲ ምዃንካ ኣይትፈልጥን ?
ኣብ ድሕሬኻ ኣብታ ሃገር ንበዓል መን ገዲፍካ ከም ዘለኻ ትፈልጥዶ ? ኣቦኻን ኣቦይን ኣዴኻን ኣደይን ፡ ዝሸምገሉ ፡ መዓንጣ ዘይቆጸሩ መንእሰያት ድከላኸለሎም ዘይብሎም ገዲፍካ ኢኻ መጺእካ ዘለኻ ፡ መንእሰይ ! መንእሰይ ዓንዲ ሕቖ ሃገር እኳ ኢኻ ! ንስኻ ትንፋስ ናይ ሃገር ትንፋስ ናይ ሚልዮናት ህዝቢ ኢኻ። ጸላእትኻ ውን ነዚ ኣምር እዚ ኣጸቢቖም ስለ ዝፈልጡ እዮም ካብ ሃገር ኣውጺኦም ኣብ ፈቐድኡ ፋሕ ኢልካ ዘርሚ ዘርሞ ከም እትኸውን ዝገበሩ ። ስደት ባርነት እምበር ንግደት ኣይኮነን ፡ ስደት ካብ ሃገርካ ሱርካ ተሞንቊሱ ምጥፋእ ማለት እዩ። ናይ ስደት እቲ ኣዝዩ ዝኸፍአን ዝመረረን ሸነኹ፡ ዘርእኻ ተበታቲኑ እዩ ዝጠፍእ።
ንእንጌራ ልማኖ ክንበልዕ ክንብል መንግስትናን ሃገርናን ከነጸልምን ከነካፍእን ኣይግባእን ። እዚ ጽዩፍ ተግባር እዩ። ኣዴኻን ሃገርካን ሓንቲ እየን። ነዴኻ ፈቲኻ ሃገርካ ክትጸልእ ኣይትኽእልን ኢኻ ። እቶም እንቕመጦም ዘለና ሃገር ውን መንግስትናን ሃገርናን ከነካፍእ ክሰምዑና ከለዉ ዝፈትዉና ከይመስለና ፡ ደይ ክነብሩ ደልዮም እዮም ከም ዝብሉና ኣይንዘንግዕ።
ኦ መንእሰይ ኤርትራ ሃገርና ብዘይ ወዓለቶ ኣብ ልዕሊኣ ክልተ ግዜ እገዳ ተጌሩ፡ ካልእ ቍጠባዊ ማሕንቖ ተጌሩላ ግን ዘይምብርከኽን ዘይጸዓድን መንግስትን ህዝብን ስለ ዘሎና እነሆ ሎሚ ነቲ ብሓያላን ኣብ ሰማይና ተንጠልጢሉ ንጸሓይና ኣደብዚዝዋ ዝነበረ ደበና ጥፍኣት ገሊሁ ጸሓይና መሰስ ከም ትብል ጌርዋ ።
እዛ ሃገር ንዓኻ እያ ! እቶም ንስለ ክብራ በጃ ዝሓለፉ ሕሩያት ደቃ ስግኦም ኣብ ከርሲ መሬት ኤርትራ ትንፋሶም ድማ ኣብ ሰማያት ኤርትራ ኮይኑ ይደሃየካሎ ! እዝንኻ ኣብቲ መሬት ኤርትራ ኣጸግዕ ኣቢልካ ጽን እሞ በል፡ እትሰምዖ ሕድሪ ፡ መንእሰይ ንስኻ መታን ውግእን ወረ ውግእን ከይትርኢ፡ መታን ኣብ ስደት ኣብ ዓዲ ጓና ሕሰምን መከራን ከይትርኢ ፡ ኣብ ነጻ ኤርትራ ኮሪዕካን ተሓቢንካን ቀሲንካን መታን ክትነብር ኢና በጃ ሓሊፍና እሞ ንዓ እቶ ዛባኻን ኣፍራዛኻን ሒዝካ ኣብ ከርሳ ዘሎ ማዕድን ኣውጻኣዮ መሬታ ኣለምልሞ፡ ሃገር ህነጻ፡ ኣብያተ ትምህርትን ሆስፒታላትን ህነጽ ዝብል ለበዋ ኢኻ ክትሰምዕ።
ናብ ሰማያት ኤርትራ ለይቲ ኣንቃዕሪርካ ምስ እትርኢ ውን እቶም ብልጭ ብልጭ ዝብሉ ከዋኽብቲ ከዋኽብቲ ሰማይ ንሶም እዮም እቶም ሞባእ ናይ ናጽነት ፡ ኪድ ተንቀሳቐስ ከይትዕንቀፍ ብርሃን ክህቡኻ እዮም መንገዲ ከይትጋገ ክሕብሩኻ እዮም ። ኣብዛ ዘለናያ ዓለም ንዘለኣለም ዝነብር ፍጡር የለን፡ ምንባርና ሓጺር እዩ፡ ስጋና ትሕቲ መሬት ምስ ኣተወ ሓመድ እዩ ብድሕሬና ዝተርፍ እንተስ ብጽቡቕ እንተስ ብሕማቕ እናተዘከረ ዝነብር ስምና እዩ። ስለዚ ንሃገርና ሰሪሕና ኣብ ሃገርና ክንነብርን ኣብኣ ሞይትና ኣብኣ ክንቅበርን ዘርእና ድማ ኣብ ሃገርና ክኸውን እቲ ዝዓበየ ቅዱስ ተግባር እዩ ። ኩልና ንስራሕ ንሃገርና ንበል ንሃገርና ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ (ሰሓኦ) ንመገዲ ኣዲስ ኣበባ ባህርዳር ኣስፋልት ከምዝዓገቶ ዚገልጽ ሽዱሽተ ስእልታት ዝሓዘ ናይ ፌስቡክ ሕታም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ኣስፋሕፊሑ ነይሩ። እቲ ብ13 ነሓሰ 2021 ዝወፀ ሕታም ከም ዝሕብሮ እቲ ብኩምሳ ድሪባ ወይ ጃል መሮ ዝምራሕ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ነዚ መጠንቀቕታ ክህብ ከምዝፀንሐ ይሕብር።
ሓቂቼክ ነቲ ምስልታትን ነቲ ፅሑፍን መርሚሩ እቲ ስእልታት ነቲ ሓበሬታ ከምዘየርኢ ኣረጋጊፁ ኣሎ። ስለዚ ነቲ ሕታም ዘይቅኑዕ ምስልታት ስለእተጠቕመ ሓቂቼክ ሓሶት ኢልዎ ኣሎ።
እቲ ንኣዲስ ኣበባን ርእሰ ኸተማ ክልል ኣምሓራ ዝኾነት ባህርዳርን ዘራኽብ መገዲ ኣስፋልት ካብ 13 ነሓሰ 2021 ብምኽንያት መደራጉሕ ተዓፅዩ ፀኒሑ እዩ። እቲ መገዲ በቲ ኻብ ኣኻውሕ ዝመልኦን ኣኽራን ዝበዝሖን ኣጻድፍ ዝወደቐ ፍርስራስ ተዓፅዩ ኔሩ። ከም ውጽኢት ናይዚ ኸኣ ከም ኤፍቢሲ፣ ኢቢሲ ከምኡውን ኤጀንሲ ፕረስ ኢትዮጵያ ዝኣመሰላ እተፈላለያ መራኸቢ ብዙሓን ከም ዝጸብጸብዎ ኣብ መንጎ እተን ከተማታት ዝግበር መጓዓዝያ መገዲ ተቋሪፁ ፀኒሑ እዩ።
ኣብዚ ቐረባ ግዜ እቶም ብባይቶ ተወከልቲ ህዝቢ ግብረ-ሽበራውያን ተባሂሎም ዝተመዝገቡ ሓይልታት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን (ህወሓት) ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞን (ሸኔ) ነቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ብሓይሊ ንምውዳቅ ወግዓዊ ኪዳን ከምዝመስረቱ ገሊፆም እዮም። ሰሓኦ ቅድሚ ሕጂ ዕጡቕ ሰራዊት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ግሓኦ) እዩ ነይሩ፤ ህወሓት ከኣ ካብ ሕዳር ዝሓለፈ ኣትሒዙ ምስ ፈደራላዊ ሰራዊት ይዋጋእ ኣሎ።
እቲ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ሕታም ዝተፅሓፈ ኣብ መንጎ እቶም ክልተ ዓመጽቲ እተገብረ ኺዳን ምስ ተነግረ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ እዩ። እቲ ሕታም እቲ መገዲ ሰሓኦ ብዝገበሮ ወታደራዊ ስርሒት ከምዝተዓፅወ ይሕብር።
ይኹን እምበር እቶም ምስቲ ፅሑፍ ዝተሓተሙ ምስልታት ነቲ ዝተብሃለ ሓበሬታ ኣየርእዩን፤ ካብ ፀብፃባት እተፈላለያ መራኸቢ ብዙሓን ውን ዝተወስደ እዩ። እቶም ነዞም ምስልታት ዝተሓተሙሎም ናይ ፈለማ ፀብፃባት እቲ መንገዲ ካብ ኣፃድፍ ብዝወደቀ መደራጉሕ ከምዝተዓፀወ ይገልፁ።
ስለዚ ሓቂቼክ ብሰንኪ ግጉይ ኣጠቓቕማ እቶም ምስልታት ነቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ሓሶት ኢልዎ ኣሎ።


text:
ካብ ዋና ከተማ ናይሮቢ ናብ ሞያሌ ዘምርሕ ዝነበረ ኣውቶቡስ ብዘጋጠመ መጥቓዕቲ ስለስተ ሰባት ምሟቶም ወናኒ’ቲ ኣውቶቡስ ዝኾነ ትካል ኣፍሊጡ።
ወናኒ’ቲ ትካል ዝኾነ ሓጂ አባስ ጥርጡራት ኣልሸባብ ዝኾኑ ዕጡቓት ምሉእ ናይ ፖሊስ ክዳን ተኸዲኖም ነታ ኣውቶቡስ ከምዝከበቡን ንተሳፈርቲ ከምዘውረድዎም ይገልጽ። መራሕ መኪናን ተሓጋጋዚኡን ግን ነቲ መንገዲ ኣጸቢቖም ከምዝፈልጥዎም ናይ ፖሊስ ፍተሻ ኣብቲ ቦታ ከምዘየለን ገሊጾም ኣለው።
ንሶም ወሲኾም እቶም ዕጡቓት ናብታ ኣውቶቡስ ብምትኳስ ንመራሕ መኪና ከምዘቁሰሉን እታ መኪና መንገዳ ስሒታ ናብ ጉድጓድ ምእታዋን ሓቢሮም። ቀጺሎም ንተሳፈርቲ ብምውራድ ንክልተ ኣመንቲ እስልምና ንዘይኾኑን ንሓደ ኣማኒ ምስልምና ዝኾነ ውልቀሰብን ተኹሶም ምቕታሎም መራሕ መኪናን ተሓጋጋዚኡን ሓቢሮም ኣለው።
ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ከምዘለዎ ዝግለጽ ኣልሸባብ ሰራዊት ኬንያ ኣብ ሶማል ተዋፊሩ ዘሎ ሰራዊት ዓቓብ ሰላም ብምስታፉ ተደጋጋሚ ናይ ሕነ ምፍዳይ መጥቓዕቲታት ኣብ ኬንያ ከካይድ ምጽንሑ ይፍለጥ።


text:
ነበርቲ ማይካድራ ክዛረቡ ከለው "ብንቡርን ብመሰረት እምነቶምን ፣ ብመስርሕ ሓሊፉ ስነ ስርዓት ቀብሪ ኣይተገበረሎምን፣ ነበርቲ’ታ ከተማን ቤተሰቦምን’ውን ሓዘኖም ኣይገለጹን። ስለዚ እቶም ዝሞቱ፣ አስከሬኖም ካብ ዝተቀብርሉ ስፍራ ብምውጻእ ኣብ ቤተ ክርስትያን ኣቡነ ኣረጋዊ ስነ ስርዓት ጸሎት ስነ ቀብሪን ተኻይዱ" ክብል እቲ ዜና ይገልጽ።
ሪፖርተርና ብኣካል ኣብ ዝተረኸበሉ ሰዓት፣ ኣስከሬን 21 ሰባት እናተቀበረ ከሎ ከምዝተዓዘበ’ውን ሓቢሩ። ቅድሚ ስነ ስርዓት ቀብሪ፣ ኪኢላታት ኣስከሬን፣ ሓካይምን ኣባላት ፌደራል ፖሊስን ተረኺቦም ከምዝነበሩ’ውን ሓቢሩ።
ካብ ዳንሻ ናብ ሑመራ ከምዝተበገሰ ዝዛረብ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ንኩነታት ሑመራ ‘ስቅታ ዝወረራ ከተማ’ ኢሉ ይገልጻ።
ሃዋሁ ማይካድራ ቁሩብ ክብድ ዝበለ ኮይኑ እየ ረኺበዮ፣ ምኽንያቱ፣ ናይ ሰባት ስምዒት ‘ዝተረበሸ፣ ጽቡቅ ነገር ምርኣይ ዘይካኣሉ ሰባት ኮይኖም ኢኻ ትረኽቦም። ኣብ ማይካድራ ሰባት ተቀቲሎም ብጅምላ ዝተቀበሩላ’ እያ ይብል።
ካብ ጎንደር ክሳብ ሰሮቃ፣ ካብ ሰሮቃ ክሳብ ሑመራ ሰራዊታት ፌደራል፣ ናይ ክልል አምሓራ ፍሉይ ሓይሊን ምልሻን ከምዝተዓዘበ፣ ክሳብ ሩባ ተከዘ ከምዝተጓዕዘን፣ ፌደራላዊ ፖሊስ፣ ናይ ክልል ኣምሓራ ፍሉይ ሓይሊን ሰራዊት ፌደራልን ተዋፊሮም ከምዘለውን ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ ኣሎ።


text:
ፈፃሚ ስርሕ ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ሓነትት መድረኽ ካብ ዝነበሮ ናይ ጥምረት ኣወዳድባ ናብ ናይ ግንባር ኣወዳድባ ልዕል ንኽብል ምውሳኑ ኣፍሊጡ።ናብ ግንባር ዝግበር ስግግር ንሓባራዊ ምንቅስቓስ ኣዚዩ ዝጠቅም እዩ’ውን ተባሂሉ።
መድረኽ ሎማዕንቲ ኣብዝሃቦ መገልፂ ሽዱሽቲኦም ተቓወምቲ ናይ ፖለቲካ ውድባት ኣብዝሓለፈ ወርሒ ሰኒ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ብዘመሓላለፍዎ ውሳነ መሰረት ናብ ግንባር ዝግበር ስግግር ኣጠናኺሩ ንኽቕፅለሉ ነቲ ፈፃሚ ስራሕ መምርሒ ሂቡዎ ከምዝነበረ የዘኻኽር።
በዚ መሰረት ኣብ መንጎ ኣባል ውድባት ንብርክት ዝበሉ ኣዋርሕ ምኽክር ክግበረሉ ከምዝፀንሐ እቲ መግለፂ የረድእ።
ኣብ ትሽዓተ ቀንዲ ነጥብታትን ኣብ ካልኦት ዝርዝር ጉዳያትን ኣባል ውድባት ኣብ ስምምዕ በፂሖም ኣለው።ካብ መንጎ እዚኦም ማእኸላይ ፖለቲካዊ ፕሮግራሞም ናይቲ ግንባር ፕሮግራም ኮይኑ ንኸገልግል፡ናይቲ ግንባር ውድባዊ መሓውር ንኣሰራርሓን ኣፈፃፅማን ከምዝጥዕም ኮይኑ ምምሕያሽ ምግባር፡ናይ ሓፈሻዊ ጉባኤ ናይ ኣኼባ ግዜን ናይቲ ግንባር ላዕለዎት ኣመራርሓ ኣካላት ናይ ኣገልግሎት ዘመንን ምውሳን ዝብሉ ስምምዓት ምዃኖም እቲ መግለፂ ይዝርዝር።
ኣብዚኦምን ካልኦት ስምምዓትን ብምብፅሑ መድረኽ ካብዝነበሮ ናይ ጥምረት ኣወዳድባ ልዕል ናብ ዝበለ ናይ ግንባር ኣወዳድባ ሓፍ ንምባል ኮምቴ ፈፃሚ ስራሕ መድረኽ ወሲኑ’ሎ።እዚ ውሳነ ንናይ መድረኽ ላዕለዋይ ኣካል ንዝኾነ ጉባኤ ቀሪቡ ንኽፀድቕ ተሰማሚዕም ክብል እቲ መግለፂ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ዝኾኑ ዶ/ር መራራ ጉዲና ብዛዕባ ዘምፅኦ ለውጢ እንትዛረቡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ካብ ሃገር ወፃኢ ብሓብር ተጠናኺሮም ንምንቅስቓስን ድጋፍ ብሓባር ንምትእኽኻብን ከምዝሕግዝ ይገልፁ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ፖለቲካዊ ቓልሲ’ውን ዝፈጥሮ ዓቕሚ ቀሊል ከምዘይኸውን ብምግላፅ ንዝህቢ ኢትዮጵያ ዝሐሸ መማረፂ ዘለዎ ግንባር ንምፍጣር’ውን ከዝኾነ ዶ/ር መራራ የረጋግፁ።
ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ምርጫ ተቓወምቲ ብምብትታኖም ንኽተሓባበሩ ካብ ህዝቢ ድፊኢት ይግበር ከምዝነበረ ብምዝኽኻር ሽዱሽቲኦም ዝፈጥርዎ ግንባር ዓብይ ረብሓ ኣለዎ ይብሉ።ኣስዒቦም ድማ ‘’ዝሐሸ ምንቅስቓስን ዝሐሸ ምትእኽኻብን ንምግባር ይሕግዝ እዩ።ንምድጋፍ እውን ምችው እዩ።መብዛሕቲኦም ዝሓቱና ጁባና ሓደ እዩ ንመን ክንህብ።ንስኹም ግን ሽዱሽተ ዲኹም ክንደይ ኢኹም እንታይ ኢኹም ዝብሉ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ንሕተት ኢና።ስለዚ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብዘሐሸ ኩነት ንምትእኽኻብ ብፍላይ ድማ ናይ ገዛኢ ፓርቲ ኸፋፊላክ ግዛእ ሸርሒ ንምስባር ዘኽእል ስትራተጂ ኢዩ ኣብ ስምምዕ ዝበፃሕናሉ።።።ኢሎም።
ድሕሪ 20 ዓመታት ኣብዝተርአየ ናይ ኢትዮያ ናይ ፖለቲካ ፓርትታት ምንቅስቓስ ዝተፈላለዩ ጥምረታት ተፈጢሮም ፈሪሶም እዮም።ናይመድረኽ ግንባር ካብዚኦም ብከመይ ይፍለ ዝብል ዶ/ር መራራ እንትምልሹ ካብዚ ተማሂርና ኢና፡ኮይኑ ግን ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ኩነታት ዝውሰን ናይ ኢትዮጵያ መፃኢ ፖለቲካዊ ከይዲ እዩ፡ብሓብር ነቲ ቓልሲ ንቕድሚት ክንደፍኦ ኢና ይብሉ።


text:
Radio Erena: 14 March 2016
ከም መቐጸልታ ናይቲ ሃገራት ኤውሮጳ ካብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ መንግስቲ ሱዳን ዘካይድኦ ዘለዋ ርክባት፣ ወኪል መንግስቲ ነርወይ’ውን ብ8 መጋቢት ኣብታ ሃገር ወግዓዊ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ብሓላፊት ክልትኣዊ ዝምድናታት ነርወይ፣ ኣምባሳደር ኣቲና ስሚዝ ዝተመርሐ ወኪል ነርወይ፣ ኣብ ናይ ካርቱም ዑደቱ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢእን ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሱዳንን ከምዝተዘራረበ መግለጺ እቲ ሚኒስተሪ የመልክት።
ሃገራት ኤውሮጳ፣ ብመንገዲ ምብራቕ ሱዳን ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግትኡ፣ ምስ መንግስቲ ሱዳን ብሓባር ክሰርሓን ነቲ መንግስቲ 10ታት ሚልዮናት ኤወሮ ክልግሳን ይርኣያ።
ዕላማ ዑደት ወከልቲ ሃገራት ኤውሮጳ ናብ ሱዳን፣ መንግስቲ ሱዳን፣ ነቲ ምስ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘዳውቦ ከባቢታት ጽኑዕ ምቁጽጻር ክገብረሉ፣ ካብ ምብራቕ ሱዳን ንዝርአ ዋሕዚ ዜጋታት ሱዳን ናብ ኤወሮጳ ንምግትኡ ድማ፣ ኣብቲ ዞባ ሰፋሕቲ ልምዓታዊ መደባት ክተኣታቶን ዝብል መርገጺ ዝሓዘ ምዃኑ ተዓዘብቲ ይሕብሩ።
ኣቐዲሞም ወከልቲ መንግስታት ኢጣልያን ጀርመንን ተመሳሳሊ ዑደት ከምዘካየዱ ይዝከር።
‘ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ሱዳን ኣብዚ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ይዋስኡ ኣለዉ፣’ ዝብል ተደጋጋሚ ክስታት ከምዝቐርብ ይፍለጥ።
==========================


text:
ኣብ ለንደን ንርከብ ኣባላት ተቃወምቲ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ብሓባር ፣ ን ዕለት 8 January 2011 ተመዲቡ ዘሎ ፌስቲቫል ህግደፍ ፣ኣውያት ህዝብና ከነቃልሕ ተቃውሞና ከነስምዕ
ፈስቲቫል ህግደፍ ምዕራባዊ ዞና ሰሜን ኣሜሪካ ካብ 14 ነሓሰ ስጋብ 16 ነሓሰ ኣብ ከተማ ኦክላንድ ብዘይ ሓደ ፍረ ተዛዚሙ። ሕግደፋዉያን ዘመኖም ከምዘብቅዔ ከም ጸሓይ ቀትሪ ተኾሊዑሎም። ዘይተኣደነ ገንዘብ እዮም ኣጥፊኦም ኣለና ንኽብሉ። ቁጽሪ ተሳተፍቲ ግና ኣይግድን። ናብቲ ባህላዊ ምሸት ዝኸዱ መብዛሕትኦም ትሕቲ ዕድመ ህጻውንቲ ኣብ ርእሲ ምኻኖም እቶም ዝርካቦም ዓበይቲ ድማ ነቲ ስርዓት ኣሚኖምሉ ዘይኮነስ ንቆርጫጭ ክርእዩ ኢሎም እዮም ከይዶም። ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ኣዳልዮም እተን ቅድሚ ሕጂ ዝሳተፋ ዝነበራ ካብ ኣርባዕተ ዘይውሕዳ ጋንታት ስለ ዝኣበያ እቲ ዉድድር ኣብ ዓሰርተ ሓሙሸተ ዘይበጽሑ ሜዳ ዘይመልኡ ተጻወቲ’ዩ ተሓጺሩ። እዚ ካብ ሰለስተ ስጋብ ኣርባዕተ ሽሕ ህዝቢ ዝሳተፎ ዝነበረ ውድድራት ካብ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ሚእቲ ዘይበዝሑ ሰባት እዮም ተሳቲፎሞ። እቲ ህዝቢ ብሃንቀዉታ ዝተጸበዮ ጸወታ ግና ግጥም ህግደፍን እባላት ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጥን እዩ ኔሩ።
እቲ ካብ ዕለት 8 ክሳብ 10 ነሓሰ 2008 ዘተኻየደ ፌስቲቫል ህግደፍ ብህጻናትን በቶም ሒደት ወይጦታትን ጨርባሕባሕ ክብል ከምዝቐነየ አብኡ ዝወዓለ ልኡኽና ሓቢሩ።
ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መበገሲ ዝገበረ ፌስቲቫል ንሰላም ኣብ ዓባይ-ብሪጣንያ ንዕለት 23 ነሓሰ 2008 ዓ-ም ተዳሊዩ ከም ዘሎ ንኹሉ ደላዪ ፍትሒ ሃገራዊ ክንሕብር ንፈትው።
ወኪላት ስርዓት ህግደፍ ነዛ ኣብ ዓዓመቱ ዘካይድዋ ፌስቲቫል ንምክያድ ብዙሕ ሸበድበድ ክብሉ ከምዝቀነዩ ዝስሓት ኣይኮነን ፤ እዚ ክገብር ድሕሪ ምቅናዩ ግን ኣሰልጦ ክረክብ ኣይተኻእለን ዓቢ ፍሽለት ከኣ ኣጋጢምዎ ኩሉ መደባት ተሰናኪሉን ፈሺሉን።


text:
Radio Erena: 08 September 2017
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ነቲ ካብ መጀመርያ 1980ታት ኣትሒዙ፣ ንዞባ ኦጋዴን ካብ ኢትዮጵያ ንምንጻል ብረት ዝዓጠቐ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን (ሃግሓኦ) ከም ሽበራዊ ጉጅለ ከምዝርእዮ ኣነጺሩ።
እቲ መንግስቲ ነዚ ዘነጸረ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ንዝሓዞ ሓደ ካብ ላዕለዎት መሪሕነት ናይቲ ግንባር ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምርካቡ’ዩ።
እቲ ዓብዲ ከሪን ሸኽ ሙሳ ዝተባህለ ኣባላ ማእከላይ ሽማግለን ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ሓላፊን ሃግሓኦ፣ ቤተሰቡ ንምርኣይ ኣብ ዞባ ጋል ማዱግ፣ ናብ እትርከብ ከተማ ጋልካዮ ድሕሪ ምእታዉ፣ ብ23 ነሓሰ ብሓይልታት ጸጥታ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ተታሒዙ፣ ኣብ ሰሙኑ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተረከበ ይዝከር።
እቲ ናይ ሶማልን ኢትዮጵያን ዜግነት ከምዘለዎ ዝተገልጸ ዓብዲ ከሪን ሸኽ ሙሳ፣ ቅድሚ ኣባል ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምዃኑ፣ ምስ ሰራዊት ሶማል ተሰሊፉ ኣብ 1977 ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ኢትዮ ሶማል ከምዝተኻፈለ’ውን ሰነዳቱ የረጋግጽ።
መንግስቲ ሶማል፣ ነዚ ኣባል ሃግሓኦ ናብ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምርካቡ፣ ካብ ሓያሎ ሶማላውያን ተደናገጽቲ ኦጋዴን ዝኾኑ ወገናት ተሪር ነቐፌታ ክመጾ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ብሮቡዕ 6 መስከረም ዝተጋብአ ካቢነ ሚኒስተራት ሶማል፣ ነቲ ንምንጻል ዞባ ኦጋዴን ካብ ኢትዮጵያ ብረት ዝዓጠቐ ሃግሓኦ ከም ሽበራዊ ጉጅለ ከምዝርእዮ ደጊሙ ብምንጻር፣ ንወትሃደራዊ ሓላፊኡ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምርካቡ ቅኑዕ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ሚኒስተር ዜና ሶማል፣ ዓብደሪሒም ዑመር ዑስማን ድሕሪ’ቲ ናይ ካቢኔ ኣኼባ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስታት ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ2015 ኣብ ዝኸተምኦ ወትሃደራውን ጸጥታውን ስምምዕ፣ ንኣልሸባብን ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን ከም ሽበራውያን ጉጅለታት ክፈልጥኦም ከምዝወሰና ኣመልኪቱ።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ ካብ ኤርትራ፣ ከተማ ኣስመራ፣ ቀጽሪ ፎርቶ፣ ብቋንቋ ሶማልኛ ዝመሓላለፍ ናይ ሬድዮ ፈነወ ከምዘለዎ ይፍለጥ።
=============================


text:
ዝመጽእ ቀዳም ኣብ ኣብ ምሉእ ክልል ኦሮሚያ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝካየድ ብዝተፈላለዩ ማሕበራዊ መራኸቢ ይግለፅ ኣሎ።ኦሮሞ ፕሮቴስ ብዝብል ብዝወፀ መግለፂ ብመሰረት ሕጊ ሰልፊ ንክያድ ንመንግስቲ ምፍላጥ ጥራሕ እኹል ብምዃኑ ንኦሮሚያን ፌደራላዊ መንግስትን ኣፍሊጦም ኣለው ይብል።
መሳርሕትና ፅዮን ግርማ ብዛዕባ እቲ ሰልፊ ንኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ዶ/ር መረራ ጉዲና ሓቲታቶም ’’ኣነ ከምዝመስለኒ ነቲ ሰልፊ ዝፀውዖዎ ናይ ኦሮሞ ኣክቲቪስት እዮም’’ ክብሉ መሊሶም።ውድቦም ይኹን መድረኽ ቅድሚ ሎሚ ኣኼባን ሰልፊን ንምክያድ ብተደጋጋሚ ሓቲቶም ከምዝተኸልከሉ ዶ/ር መረራ ጠቒሶም።
ዶ/ር መረራ ሰልፊ ንምክያድ ምኽንያት ብዛዕባ ዝኾኑ ክገልፁ ከለው " ናይ ቀዳም ሰልፊ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ይፍፀም ዘሎ ናይ ምፍርራሕ፣ምንክልባት፣ምእሳርን ናይ ምቕታልን ስጉምትታት ጠጠው ንክብል ንምሕታት እዩ" ኢሎም ።
ንሶም ብተወሳኺ: መብዛሕቲኡ ግዜ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ዝወስድ መንግስቲ ስለዝኸውን መንግስቲ ፖሊሲኡ ንክልውጥ በዚ ኣጋጣሚ እሓትት ኢሎም።
ህዝቢ ብሰላማዊ መንገዲ መሰሉ ንክሓትት ብዝተኽኣለ ሰላማዊ ንኸውን ፃዕሪ ክገብር ኣለዎ ኢሎም ዶ/ር መረራ ብምውሳኽ።


text:
ኣባል ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ውድብ ዴሞክራሲያዊ ህዝቢታት ኦሮሞ (ኦህዴው) ንኣባሉን ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ዝነበሩን ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣፍልጦን ህያብን ከምዝለገሰሎም ተፈሊጡ።
ምስ ቪኦኤ ቃለ ምልልስ ዝነበሮም ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ እቲ ህያብን ኣፍልጦን ብሓላፍቲ’ቲ ፓርቲ ከምዝተገለጸሎም ሓቢሮም።
‘ውሳነ ኦህዴው ዝደንጎየ’ውን እንተኾነ፣ ምኽንያቱም ልዕሊ ዓሰርተ ዓመት’የ ነቲ ውድብ ስለዘገልገልኩ፣ መሰለይ ንከረጋግጸለይ ኣይተቃለሰለይን። ዝገበረለይ ነገር ኣይነበረን። እዚ ሓዱሽ ኣመራርሓ ግና፣ ንሃገርን ኦህዴውን ዘገልገለ ሰብ፣ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ቅኑዕ ኣይኮነን ኢሉ ወሲኑ ብፈጻሚ ስራሕ ኣቢሉ’ዩ ተገሊጹለይ። ስለዚ ነዚ ምግባሮም ኣመስጊነ ኣለኹ’ ኢሎም።
እቲ ንዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ዝግበረሎም ሓገዝ፣ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ሕክምናዊ ሓገዝ ንክረኽቡ ዘኽእል፣ መኪና ከምትዕደገሎም፣ ገንዘባዊ ሓገዝ ከምዝግበረሎምን ዝተወሰነ ገንዘብ ከምዝተቐበሉን ጠቂሶም።
ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ነበር ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካብ ፌደራላዊ መንግስቲ ዝረኸብዎ ረብሓ ከምዘየለን እቲ ዝጀመርዎ ሙግት መዕለቢ ከምዘይረኸበን ክሳብ ፍታሕ ዝረኽቡ ክቃለስ’የ ከምዝበሉ እቲ ዜና ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 02 January 2020
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዋንግ ዪ ዝምርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ቻይና፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይድ’ዩ።
ልኡኽ መንግስቲ ቻይና፣ ካብ 7 ክሳብ 13 ጥሪ፣ ዑደት ከካይደለን ሰሪዑ ዘሎ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ፣- ግብጺ፣ ጂቡቲ፣ ኤርትራ፣ ብሩንዲን ዚምባብዌን’የን።
ሚኒስተር ዋንግ፣ ኣብዘን ሃገራት ኣብ ዘካይዶ ምብጻሕ ኣብ ልምዓታዊን ካልእን ናይ ምትሕግጋዝ መደባት ብምትኳር ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን ክዘራረብ ምዃኑ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ገንግ ሹዋንግ ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣፈኛ ብተወሳኺ፣ ሃገሩ፣ ካብ 1991 ኣትሒዛ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሓድሽ ዓመት፣ ተመሳሳሊ ዑደት ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ከምእትሰርዕ ብምዝኽኻር፣ እዚ ድማ ምስ ኣፍሪቃ ክህልዋ እትደልሊ ጥቡቕ ምትእስሳር ዘጉልሕ’ዩ ክብል ጠቒሱ።
ላዕለዋይ ልኡኽ ቻይና ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዑደት ንምክያድ መደብ ሰሪዑ ዘሎ፣ መበል 20 ዓመት ምምስራት ምትሕግጋዝ ቻይናን ኣፍሪቃን ኣብ ዝጽንበለሉ ዘሎ ኣጋጣሚ’ዩ።
ቻይና፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ዕደናን ህንጻን ዘተኮረ ናይ ቢልዮናት ዶላር ፕሮጀክታት ሰሪዓ ከምዘላ ይፍለጥ።
እንተኾነ እታ ሃገር እተካይዶ ዘላ መደባት፣ ንኣፍሪቃ ናብ ከቢድ ዕዳ ዝሸምም ምዃኑ ዝወቕሱ ወገናት ኣለዉ።
ኣብ ኢትዮጵያን ጂቡቲን እተካይዶ ዘላ ምህናጽ መንገዲ ባቡርን ምስራሕ ጽርግያታትን ዝርከቦ ፕሮጀክታት ንኣብነት ነዘን ሃገራት ናይ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ዕዳ ኣሸኪማተን ከምዘላ’ዩ ዝግለጽ።
===================


text:
ኣብ ትግራይ ዝተኣወጀ ኲናት 11 ወርሒ ከምዘቑፀረን ኣብ ወርሒ ሰነ 2013 ዓም ሰራዊት መንግስቲ ፌደራል ካብ ትግራይ ተሳዒሩ እንትወፅእ ባንኪ፣ መብራህቲ፣ ስልኪ፣ ኢንተርኔት፣ መጓዓዝያ ወዘተ ሓዊሱ መሰረታዊ ግልጋሎታት ብምዕፃዎም ኣብ ህዝቢ ትግራይ ከቢድ ፀገም ከምዝፈጠረ ክፍሊ ኣክዳሚክን ሞያን ድጋፍ ወሃቢ ሰራሕተኛታት ዩኒቨሲቲ መቐለ ሓቢሩ።
እቲ መግለፂ ካብዚ ብተወሳኺ ዓለም ለኻዊ ትካላት ረዲኤት ናብ ትግራይ ከይኣትዋ ብምኽልካለን ብሚሊዮናት ዝቑፀር ህዝቢ ናብ ሰብ-ስራሕ ሓደጋ ጥሜት ከምዘቃለዐን ገሊፁ።
ምስዚ ተተሓሒዙ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሓዊሱ ኣብ ትግራይ ዝርከባ ኣርባዕተ ዩኒቨርሲቲታት ባንኪ ኣካውንተን ካብ ሕጊ ወፃኢ ከይንቀሳቐስ ተዓፅዩ፣ ካብ ሓምለ 2013ዓ/ም ጀሚሩ በጀተን ብዘይምልኣኹ እዘን ዩኒቨርሲቲታት ንሰራሕተኛታት ደሞዝ ክኸፍላ ከምዘይከኣላ ኣብሪሁ።
በዚ ምኽንያት ማሕበረሰብ እቲ ዩኒቨርሲቲ ንጥሜትን ካልኦት ፀገማትን ከምዝተቓልዐ እቲ መግለፂ ኣፍሊጡ።
ኣብ መቐለ ዩኒቨርሲቲ ክካየድ ዝፀንሐ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ተቛሪፁ፣ መንግስቲ ብዝወሰዶ ኣፍራሲ ስጉምቲ ምስ ሃገራውን ዓለምለኻውን ትካላት ብሓባር ዝሰርሖም ውጥናት ተኣጓጒሎም፣ እቲ ዩኒቨርሲቲ ክህቦም ዝፀንሐ ማሕበረሰባዊ ግልጋሎታት ከምዘቋረፆ ኣረዲኡ።
ብፍላይ ንጎሮባብቲ ክልላትን ኤርትራን ሓዊሱ ንኣማኢት ኣሽሓት ሕሙማት ግልጋሎት ዝህብ ዝነበረ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ብሕፅረት ገንዘብን ቀረብ መድሓኒትን ግቡእ ግልጋሎት ክህብ ኣብዘይክእለሉ ደረጃ ምብፅሑ ሓቢሩ።
ብምዃኑ እውን ኣብ ትግራይ ዝርከባ ዩኒቨርሲቲታት ትካላት ፌደራል፡ መንግስቲ ፌደራል ብፍሉይ ዘይግቡእ ተፅዕኖ ምፍጣሩ ዝተቓወመ እቲ መግለፂ እዚ ከይዲ ሕጊ ዝጠሓሰ፣ ኣድልዎ ዝተመልኦን ግቡእነት ዘይብሉን ብምዃኑ ዝምልከቶም ኣካላት ኣድላይ መፍትሒ ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ።
ቅድሚ ዝተወሰኑ ኣዋርሕ ሚኒስቴር ሳይነስን ላዕለዋይ ትምህርትን ኣብ መቐለ ዩኒቨርሲቲ ዝግበር ከይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን፣ ስራሕቲ ምርምርን ከምኡ ውን ግልጋሎት ማሕበረሰብ ክቛረፅ፣ ተምሃሮ ነናብ ቤተሰቦም ከኸዱ ምግባሩ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 07 January 2021
ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ትግራይ ዝኣተወ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ሓገዝ ተሓቲቱ ዘይኮነ ባዕሉ’ዩ ክብል ኣዛዚ እዚ ሰሜን ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ሜጀር ጀነራል በላይ ስዮም ገሊጹ።
እቲ ጀነራል ምስ ህዝቢ መቐለ ኣብ ዝገበሮ ዘተ፣ ዶብ ክሕሉ ዝወፈረ ሰራዊት ሰሜን እዚ፣ ብህወሓት ድሕሪ ዝተኸፍተሉ መጥቃዕቲ፣ ነብሱን ዶብን ክከላኸል ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ሰራዊት ኤርትራ ድማ ባዕሉ ጥሒሱ ከምዝመጸ ኣረዲኡ።
ጀነራል በላይ ብተወሳኺ፣ ‘ናይ ባዕዲ’ ዝበሎ ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ኢትዮጵያ ምእታዉ፣ ብጣዕሚ ከምዘጉህየናን ሳዕቤናቱ ድማ ንፈልጦን ኢና ድሕሪ ምባሉ፣ ናብዚ ኩሉ ጸገም ዘውደቐና ግና መን ምዃኑ ትፈልጡ ኢኹም ክብል’ዩ ንህዝቢ መቐለ ኣገንዚቡ።
ግዝያዊ ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ብወገኑ፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ትግራይ ኣትዩ ዶ ኣያተወን ዘይኮነ፣ መዓስን ብኸመይ ይወጽእ’ዩ ክኸውን ዘለዎ እቲ ሕቶ ክብል ንህዝቢ እታ ከተማ መግለጺ ክህብ ተሰሚዑ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣንቶንዮ ጉተረሽ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብቲ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ዝተወሰነሉ ከባቢታት ጥራይ እንተዘይኮይኑ ናብ ውሽጢ ትግራይ ከምዘይኣተወ ምግላጹ ይዝከር።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ብኣንጻር እዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ንዝገበረሉ ሓገዝ ብወግዒ ኣመስጊኑ’ዩ።
ይኹን’ምበር ብዛዕባ ህላወ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ሉኣላዊ መሬት ኢትዮጵያ ብንጹር ኣይገለጸን።
ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ንዝተፈጥረ ጸገም፣ ብወትሃደራዊ ሓገዝ ጎረቤት ሃገር ንምፍትሑ ዘካየዶ ወትሃደራዊ ወፍሪ፣ ኣብ ፈለማ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ናእዳን ኣድናቖትን እኳ እንተረኸበ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ‘ሉኣላውነት ሃገር ኣሕሊፉ ዝሃበ’ እናተባህለ ይውቀስ ኣሎ።
ንሱ፣ ምስ ህወሓት ንዝነበሮ ምትፍናንን ወጥርን፣ ብሓገዝ ሓደ ንነዊሕ ዓመታት ከም ጸላኢ ክርአ ዝጸንሐ ናይ ጎረቤት መንግስቲ፣ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ከካይድ ምልፋኑ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ከቢድ ቅርሕንቲ ኣሕዱሩ ምህላዉ ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝዝርጋሕ ዘሎ መልእኽታት’ውን የረጋግጽ።
==============


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንናይ ሃገር ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት እቲ ምኽንያት ከቢድ ስቓይ ዝዀነ ናይ ወሲብ ዓመጽ ንምውጋእ ዝወሰድዎ ቁርጺ ውሳኔ ዝድግፍ ጭቡጥን ክውንነታዊ ሓሳብ ዝተነብሮን እቲ ብፁዓን ጳጳሳት ዝወሰድዎ ጽኑዕ ውሳኔ ንናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሓድነት ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎት ንቅዱስ ሕዝበ እግዚኣብሒር ስሉጥ ኣብነት እውን ምዃኑ ዝገልጽ ሓሳብ ዝተነብሮ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 5 ነሓሴ 2018 ዓ.ም. ብይብጻሕ ናብ ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ሳንቲያጎ ሲልቫ ረታማለስ ንመላእ ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ምሉእ ብምሉእ ሓቲሙ ንንባብ ከምዘቅዖ ክፍለጥ እንከሎ፡ ቅዱስነቶም ነቲ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽን ውሉደ ክህነት ቺለን ዘማእከለ ዝዘተየን ዕለት 3 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ዝተዛዘመ ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ፍልዩ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዘውጸኦ ናይ ውሳኔ ሰነድ ብጥልቂ ዝገምገመ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ጭቡጥ ውሳኔታት
ቅዱስነቶም እቲ ዝተለኣኸሎም ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ናይ ውሳኔ ሰነድ ብዓብይ ግዳሴ ከዘንበብዎን ከምዘስተንተንዎን ሓቢሮም፡ ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ ዝገበርዎ ኣስተንትኖን ዝፈጸምዎ ዕዮ ብሓቂ ዝነኣድን ግብረ ልልያ ዘጣመረን ክውንነታውን ጭቡጥን ምዃኑ ሓቢሮም፡ ኣብ ምውጋእ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኵለ መደያዊ ከይዲ ኣዚዩ ዝድግፍ ምዃኑ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ምልእኽቲ ገሊጾም።
ሓድነት ማሕበረሰብ ብፁዓን ጳጳሳት
እቲ ኣዚዩ ዝተንከፈኒ ይብሉ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ እቲ ኣብቲ ሰነድ ዝስትውዓል ኣብነታዊ ሓድነት ማሕበረሰብ ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገግሎት ንቅዱስ ሕዝበ እግዚኣብሔር ዘረጋግጽ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ነቲ ዘቃላሕክምዎ ሓናጺ ኣብነት አመስግነኩም፡ ስለምንታይ ቤተ ክርስቲያን ዝሓንጽ እዩ ኢሎም።
ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ሳንቲያጐ ሲልቫ ኣብቲ ወግዓዊ ናይቲ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት መርበብ ሓበሬታ፥ ኣብ ቺለ እትክረብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቅዱስ ኣቦና ምጽንናዕ ከምተዓደለትን ኣብቲ ነገራት ንምትኽኻልን ጌጋታትን ንምእራምን ኣብ ቃልሲ ጸረ ወሲብ ዓመጽን ዘተባዕ እዩ፡ ስለዚህ ኵለንተናውነት ዘሕዊ ጸጋ ምስታ ቤተ ክርስቲያን ሕዝበ እግዚኣብሔር ጠመተና ኣብ ጐይታ ኣጽኒዕና ዳግም ንምርኻብ ዝሓንጽን ዝመርሕን መልእኽቲ እዩ ከዝበሉ ተመልኪቱ ኣሎ።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ መልእኽቶም ዘመላኽትዎ ከይዲ፡ መላእ 32 ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ፡ ብወግዒ ነቶም ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ይቕረታ ክሓቱ ዝብል ስልጣናዊ ምዕዳን ከምዘቕረቡ ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣብ ሓዋርያዊ ጉስነቶም ብቑዓት ኰይኖም ከምዘይተረኸቡን ብግልጺ ድኽመቶም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መፋርቕ ወርሒ ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣካይዶምዎ ኣብ ዝነበረ ርክብ ተኣሚኖም ሓዋርያዊ ሓላፍነቶም ኣብ ኢድ ቅዱስነቶምን ንውሳኔ ቅዱስነቶም ከምዘረከቡ ዝዝከር ኰይኑ፡ ናይ ወሲብ ዓመጽ ጠሪሹ ከይፍጸም ዝድግፍን ዘተሓሳስብን ዝመርሕን ውሉደ ክህነት ጥራሕ ዘይኰነ ንዓለማውያን ምእመናንን ገዳማውያንን ኣባላት መንፈሳዊ ማሕበራትን ስርዓት ዘትሕዝ ውሳኔ ከምዘጽደቑ ተገሊጹ።


text:
Radio Erena: 23 January 2018
ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ሓሰቦ መሓመድ ዓብዱልራሕማንን ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ጃማ ኣደም ጃማን ድሕሪ ምዕጻው ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ዘሎ ጸጥታዊ ኩነታት እቲ ዞባ ከምዝተመያየጡ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ሓቢሩ።
እቲ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ፣ ብ19 ጥሪ ዝተኻየደ ምይይጥ፣ እቲ ምክትል ፕረዚደንት፣ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዞባ ከሰላ ናይ ጸጥታ እዋን ድሕሪ ምእዋጁን ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ከባቢታት ድሕሪ ምዕጻውን ኣብቲ ዞባ ዝሰዓበ ኩነታትን ብዝምልከት ካብ ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ሰሚዑ።
ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣብቲ ንምክትል ፕርዚደንት ሱዳን ዝሃቦ መብርሂ፣ ኣብቲ ዞባ ጠበናጁ ናይ ምእካብን ቁጽሪ ሰሌዳ ወይ ታርጋ ዘይብለን መካይን ናይ ምህጋርን መስርሕ ይካየድ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣብቲ ዞባ ንግድን መነባብሮ ህዝብን ንምትዕርራዩ ጻዕርታት ይካየድ ከምዘሎ’ውን ኣስሚሩ።
ኣብ ዞባ ምብራቕ ሱዳን ብዘይካ’ቲ ኣብ ትሕቲ ተቓወምቲ ዕጡቓት ቤጃን ራሻይዳን ዝርከብ ጠበናጁ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን ንግድን ዝተዋፈሩ ሰባት’ውን ብርክት ዝበለ ጠበናጁን ቁጽሪ ሰሌዳ ዘይብለን መካይንን ከምዝውንኑ’ዩ ዝንግረ።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ናብ ዶብ ኤርትራ ድሕሪ ምውፋሮም፣ ኣብቲ ከባቢ ተዓጊተን ዝጸንሓ ቁጽሪ ሰሌዳ ዘይብለን መካይንን ጽዒነንኦ ዝነበራ መግብን ሃለኽቲ ነገራትን ከምዝሃገሩ ዝሓለፈ ሰሙን ምግላጹ ኣይርሳዕን።
========================


text:
ነጸብራቕ/ስንጽውት(riflection) ካልኣይ ክፋል
ነጸብራቕ/ስንጽውት(riflection)
ካልኣይ ክፋል
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ኩቡራት የሕዋት፣ኣብ ቀዳማይ ጹሑፍና ነጸብራቕ/ስንጸት(riflection) ብዛዕባ ደሞክራሲ፣ደቂ ሰባት ነቲ ናቶም ክኸዉን ዝግባእ ስልጣን፡ማለትሲ ደሞክራሲ = ስልጣን ናይ ህዝቢ፣ብሓጺር ወይ ጹሟቕ ጥምሮ-ሓሳብ ገሊጽና ነይርና። ከምኡ ዝተፋላለየን በቢ ዓይነቶም ምሕደራ ክህልዉ ከም-ዝኽእሉ’ዉን ሓቢርና ነይርና።
እቲ ከነማሓላልፎ ዝደለና ወይ-ውን መልእኽትና፣ቀንዲ መግለጺ ደሞክራሲ ፈሊጥና ኣብ ኩሉ ዓይነት ጥርናፈናን ምትእኽኻብናን ውድባትናን ስርዓተ ደሞክራሲ ክንጥቀም፣ካብዚ ኣጋባብ ተሞክሮ ልምምድን ብምጥቃም፡ነቲ ብዓቢኡ እንቃሎሶ ዞሎና ፍትሕን ዲሞክራስን ግዝኣተ-ሕጊ ሓጋዚ ጥራይ ዘይኮነስ እምነመሰረት እዩ’ዉን ዝኸዉን።
ካብዚ ዝነቐለ ነቲ ጀሚርናዮ ዝነበርና ሓጺር ትምህርቲ ሓዘል፣ነጸብራቕ/ስንጸት(riflection)ብምቕጻል፣ን ብደቂሰብ ዝፍጠር ዘይንጹር/ኣዳናጋሪ ኣጋላልጻ ወጺኢና፣እቲ ኩዉን ኮይኑ እንርእዮ ስንጸ-ሓሳብ ደሞክራሲ፡ኣዚዩ ቀሊል/ፈኲስ ገይርና ከይንርድኦ ምእንቲ ብፍላይ፡ብውልቀ-መላኺ፣ ኑግሳውያን፣ ተክኖክራት፣ ኣሪስቶክራት ተኦክራት፣ወዘተ.. ዝትከሉ ስርዓትታት ጥራይ ዘይኮኑ፣ትርጉም ዘይ-ደሞክራሲ ምሕደራ ገይርና እንሓስቦ ክንሁሉ ንኽእል ንኸዉን፡እንተኾነ ከምኡ ኣይኮነን ብሽም ደሞክራሲ ዝገዝኡ ወይ ዘመሓድሩ ኣለው እዮም፡፡ንምርድኡ ክልተ ሕቶ ነቕርብ፡ ሀ) ኣየኖት መሳሪሒ/መጋበርያ ይጥቀሙ ንኽገዝኡ/ከማሓድሩ? ለ)መን እዩ ህዝቢ? ዝብሉ መሰረታውያን ሕቶታ ክንምልስ ይግባእ።
ብሓፈሻ/ብርሒብ ኣዛራርባ ‘’መንግስቲ’’ ዝተፋላላዩ ዕማማት/ስርሓት ዝሓዘ ምዃኑ ምፍላጡ ኣገዳሲ ይኸዉን። እቲ ሕግታት ዘጽድቕ፣ማለትሲ ብሓባር ዘንብረካ ግዝኣተ-ሕጊ ዝስንድ ንምምሕዳር ዝጠቕሙ ዓንቀጸ-ሕግታት ዘጽድቕ፣ናይ ሃገር/ውድብ ቅርጻ ፖለቲካ ዘትሕዝ፡ንስርሓት ፈጻሚ ኣካልን ናይ ዝተፋላለዩ ትካላት ዝካታተል፣ እቲ ዝዓበየ ግደ ዘለዎ፣ኣብ ሓደ ሃገር ከምኡ ውድብ ክባሃል ይካኣል።
ታሪኽ ከም ዝምህረና እዚ ዝተፋላለየ ሓላፍነት ኣብ ሓደ ሰብ ከም ንጉስ ወይ ጨቋኒ/መላኺ/ድስቡጣዊ ክም ኢሳያስ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ከም ዝነበሩ ኣነጺሩ እዩ ዝሕብረና።ምስ ግዜ ብቓልሲ ህዝብታት መልክዑ እናለወጠ፣መሰል ደቂ ሰባት ዝሕለወሉ ክጋሃዱ ጀሚሮም። መንግስቲ ቁቡል ክኸዉን ኣብ ሰለስተ ኣካላት ዝተኻፋፈለ ወይ ሰለስት ዓንድታት ዝተሰረተ ክኸዉን ከሎ እዩ ዝብል ሓሳብ ክዓዝዝ ጀሚሩ። ነዚ መልክዕ ክሕዝ ኣለዎ ዝበለ ኣብ 1748 ሓደ ሞንተስኲ(Montesquieu)ክኸዉን ከሎ ገይና ኣብ ግዜና’ዉን ዓዚዙ እንክታዓሉ ዛዕባ እዩ።
ደሞክራስያዊ መንግስቲ፡ሓጋጊን፣ፈጻሚን፣ፈራዲ ኣካላት ዝሓዘ ክኸዉን ኣለዎ፣ነዚ ሰለስተ ዓንድታት እንተዘይ ሃልዮም ደሞክራሲያዊ ስርዓት ክባሃል ኣይካኣልን ስለ-ዝኾነ ኢና ደጋጊምና እነስምረሉን ንጹር ገይርና ክንርእዮ ኣሎና እንብልን።እምብኣርከስ ሓደ ህዝቢ ከምኡ ኣባላት ናይ ሓደ ውድብ ቀንዲ መሰርሕ ናይ ሓደ መንግስቲ/ ምምሕዳር ንሕጊ ዘጽድቕ(ሓጋጊ ኣካል)፣ምምሕዳር ዘካይድ ኣካል(ፈጻሚ-ኣካል)፣ተኻታታላይ ስራሓትን ንብረትን ንዋትን(ፈራዲ ኣካል ኣብ ሃገር፣ኦዲተር ኣብ ውድባት)ብጉቡኡን ብሙዱቡን ክትርጉማ ከም ዘለወን ምስ ዝግበር ጉዑዞ ደሞክራሲ ይካናወን ኣሎ ክብሃል ዝካኣል፡፡
ብዛዕባ መሳርሕ ደሞክራሲ ሰፊሕ መግለጺ ክዋሃብ ይካኣል እንድዩ፡በቢግዚኡ እቶም ኪኢላታት/ሰብ ሞያ ዜጋታትና ነናቶም ራኢን ትንታኔን ክህቡ እና-ዓደምና፣ፍልጠትና ክዓብን ብጉቡእ ክህነጽን ከም ዘድልየና ዝስሓት ኣይኮነን፡፡ ምኽንያቱ ኣብ ጉዕዞ ብረታዊ ቃልስና ዘጥረናዮ ናይ ልቃሕ ስነ-ሓሳብ፣ነቲ ባህልን ልምድን እምነትን፣ ናብራ ሂወትን፣እንዳባ ግዝኣተ-ሕጊን ህዝብና ሰይሩ ኣብዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዞሎና ድስቡጣዊ ስርዓተ ጉጅለ ህግደፍ ዘሳጋገረናን፤መንእሰያትና ኣብ ክንዲ ፍልጠት ድንቁርና፣ክንዲ ትምህርቲ ዕስክርና፣ኮታ ወተሃደራዊ ባህርን ባህልን ንምሓዝ ሳዋ ኢሉ ዝማሃዘ ስርዓት ብቐሊል መገዲ ኩሉ መስርሕን ኣጋባብን ደሞክራሲ ክትርድኦን ክትፈልጦን ዘይካኣል ምዃኑ ብሩህ ክኸዉን ይግባእ።
ጥልቕ ዝበለ ርእሰ ነቐፈታ ክንገብር እንተኺኢልና እቶም ኣብ ኩሉ ዉዱባት ደምበ ፍትሒ እንዋሳእ ዘበልና፣ ብሓቂ-ዶ ንደሞክራሲተረዲኢና ፍትሕን ግዝኣተ-ሕጊን ኣብ እንገብሮ ውድባታትና ነዘውትር? እዛ ሕቶ እዚኣ ንሰውነትና ክንሓታ ኮሎና፤ብሓቂ ከምቲ ዝግብኦን ክኸዉን ዘለዎን ኣይጥቀማሉን እየን ዝብል መልሲ እዩ ዞሎና። ስለምንታይ ንዝብል ሕቶ ኩለን ውድባት ባይቶ፣ፈጻሚ-ኣካል ተቋጻጻሪት ዝብል ቅርጻ ትሪኢ ኢኻ። ነዚ ዓይነት ቅርጺ ንምብጻሕ ብጉባኤ ኣቢለን ከም ዝሓልፋኦን፣ ኣብ መሰረት ውዳበኤን ካብታ ንኡስ ጨንፈር ጀሚርካ ኣብ ጨንፈር ዞባ ስጋብ ዓለምለኻዊ ውዳበ’ዉን መስርዑ ሒዙ ዝመጽእ ኣጋባብ ይኽተል፡፡
እዚ ዓይነት ኣጋባብ ኣማጻጽኣ ኣብ ህዝቢ ዝተሞርኮሰ ኣሳራርሓ ክባሃል ይካኣል ይኸዉን፤ኮይኑ ግን ብወገና(formaliy) ወግዓውነት ደኣምበር እቲ ናይ በሓቂ ሕጋውነት ከብሎ ኣይካኣልን ፣ምኽንያቱ ኣብ ጉባኤታቱ እቶም ሰለስተ ኣካልት ሓጋጊ-ኣካል ካቡኡ ፈጻሚ ኣካል፣ ኦዲተር(ተካታተሊ ስርሓትን ንብረትን) ዝሓዘ ቅርጺ ሒዙን ስርሓቱ ብደምቢ ኣነጺሩ ስለ ዘይወጸእ ዝብል ግምት ኢና በጺሕና፡፡
ስለምንታይ ካብቲ መሰረት ሒዝካ ስጋብ እቲ ዝላዓለ ጉባኤ ውድባት እቲ ልክዕ/ቀንዲ ዓንዲን ኣጋባብ/መስርሕ ደሞክራሲ ስለ ዘይጥቀሙ ወይ ዘይኽተሉ፡እዚ ኩሉ ምትእኽኻብ ምፍንጣሕ ዝርአ ምስክሩ እዩ። ኣብ ደሞክራሲ ብዙሑነት ኣብ ሓድነት ዝተሰረተን ንኹሉ ዝጓነፍ ግርጭታት ብደሞክራስያዊ ኣጋባብ ዝፈትሕን፣ንይ ሓሳባት ፍልልይ መሀብተሚ እምበር ኣጸጋሚ ምስ ዘይሓስብን፣ኣብ ምኽእኣል ምርድዳእን እንካን ሃባን ዝርዳእ እቲ ዋና መስርሕ ደሞክራሲ ዝርዳእ ክኸእዉን ይግባእ። እቲ ዝገርመካ እቶም ክታሓላለዉ ዘለዎም ኣካላት መሪሕነት ሓጋጊ ፈጻሚ ኦዲተር በቲ ጉቡእ መስርሕን ኑጹር ኣጋባብ ስለ ዘይቆሙን ስርሓቶም ንጹር ዘይምዃኑን ዘስዓቦ ኩነት ኮይኑ ይርኣየና፡፡
ዝተሓላለወ ኣጋባብ መስርሕ ዲሞክራሲ(balance)ሚዛናት ምዕሩይ መደብን ስራሓትን ክካየድ ከሎ እምበር እቲ ሓጋጊ ፈጻሚን እተሳማምዕሉ ንዕኦምን ስርሓቶም ዝካታተል ምስ ዝመርጹ መስርሑ ዝሳሓተ/ዘይሓዘን ክኸዉን ዘይቡሉን እዩ።እዚ ስለ ዝኾነ እቲ ብቐሊል ክፍታሕ ዝኽእል ግርጭት ናብ ግጭት ተለዊጡ ምፍልላይ ዘየድሊ ህልኽ ብምእታው ኣብ ነንሕድሕድካ ብምክሳስ ኣነ እየ ቁኑዕ ኣነባ ክንብል ኣብ ዘይውጽእ ህልኽን ሞጎታዊ ውግእ ሕድሕድ ተጸሚድካ ንውልቀ መላኺ ከይፈለጥካ መሳራሒ ትኸዉን።
እቲ ዝኸፍአ ነቲ ጸገም ንስኻ ክነስኻ ኣብ ውሽጥና እዚ ከዳዕን እከይን ዱስቡጣዊ መላኺ ስርዓት ኢሳያስ፣ኣብ ሞንጎና ኣትዩ ፋሕ የብለና እናበልካ ምዝማር’ዩ ዝገርመካ።ስለዚ እቲ ቀንድን መሰረት ጉድለት ንሕና ተሰኪምናዮ ዝመጻእና ስንጸ-ሓሳብ ወይ ዝቐመስናዮ ዘይባህልና ናይ ባዕዲ ኮሚኒስታዊ ስነ-ሓሳብ፣ዘጥረናዮ ቅርሕንትን ጽልእን ጌና ኣብ ደምና ሰሪጾም ፈውሲ ዘይረኸብናሎም ዓበይቲ ሕማማት እዮም።
እዚ ናይ ደምበ ፍትሒ ካብ ብረታዊ፣ናብ ደሞክራስያዊ ቃልሱ ዝቐጸለሉ፡ዕድሚኡ፣ካብቲ ድስቡጣዊ ስርዓት ስልጣን ምስ ሓዘ ክኸዉን ከሎ፣እዚ ዘይኑቡር ውልቀ መላኺ፣ነቲ ህዝቢ ብደሙን ዓጽሙን ከስኪሱ ዘምጽኦ ናጽነት ብረፈረንድም 99.8% ዘራጋገጾ ክነሱ፣ ኣብ ዘየድሊ መንቀራቕሮ ብምእታው፣ነቲ ካብ ንእስነቱ ዝሓልሞ ዝነበር፡ንምትግባር ድልየት ህዝቢ ጠዉዩ ወይ ካብ መስመር ዝወጸ ኣጋባብ ብምኽታል እዚ እንርእዩ ዝጸናሕና ዞሎናን ተዋስኦ ተዓዚብናን ንዕዘብ ኣሎና፡፡ ብወገን ንፍትሕን ደሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን እንቃለስ ኣካላት ባእታታት ናይ ሓባር ባይታ ክህልወናን፣ብሓደ ቃል ብምዝራብ ተስማዕነት ኣብ ባይቶታት ዓለም ክነርክብ ዘይበዋዕና፣ገይና እቲ መሰረታዊ ዘራሓሐቐና ግብርታት ክንስዕሮ ዘይምኽኣልናን፣ቀዳምነታት ክንሰርዕ ዘይምግባርናን ብሓጺር ኣዛራርባ ንገዛእ ርእስና ደሞክራስያውያን ፍትሓውያን ክንኸዉን ዘይምብቃዕና ዘራጋግጽ ጥራይ ዘይኮነ ለውጢ ካብ ሰውነትና ከም ትጅምር’ዉን ዝተቐበልናዮ ኣምር ኮይኑ ኣይስማዓናን፡፡
ኩቡራት የብሕዋት ፍትሒ፣ሰላም፣ውህደት፣ምኽኻኣል፣ሕድገት ወዘተ… ኣብ ገዛኻ እየን ዝጅምራ፤ዝብል ራኢ ኣሎና። ስለዚ ኣ-ኣብ ውድብና ምንቅስቓስና ሰልፍና፣ንጀምር ንምቅርራብ ዝጠቅም ነድፊ ነውጽእን ሓቢርና ንምስራሕ ቁሩባት ንኹን፣ ፖለቲካ በቲ ጉቡእ ትርጉሙ ንሓዞ፣እናበልና ናብ ዝመጽእ የራኽበና።
ሕጂ’ዉን ንሕሰብ ነስተውዕል ንማራመር ንባራበር
ኣቕረብቲ፡ ፍትዊ ክፍለ ምስ ቡዙ ቡቱኞሊ


text:
Radio Erena: 11 January 2016
ኣብ ኤርትራ 1.2 ሚልዮን ቆልዑ፣ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግቢ ከምዝሳቐዩ ማዕከን ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት -UNICEF ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ፣ ካብ 2015 ኣኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ዝተኸስተ ዞባዊ ደርቂ ኤል-ኒኖ፣ ን80 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝጸለወ ብምጥቃስ፣ ኣብ ሰለስተ ዞባታት ዝተራእየ ሸሮኽ’ውን ነቲ ኩነታት ከምዘጋደዶ ኣረዲኡ።
ብዋሕዲ መሰረታዊ መግብን መኣዛዊ መግቢ ቆልዑን ብዝያዳ ዝተጠቕዐ ዞባታት ኤርትራ፣ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፣ ዓንሰባን ጋሽ ባርካን ምዃኑ ዘተሓሳሰበ UNICEF፣ ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ናይቲ በቲ ኩነታት ዝተጸልወ ኣስታት 2 ሚልዮን ህዝቢ ፣ እቶም 60 ሚእታዊት ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ብመሰረት UNICEF ኣብ 2017 ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ እቲ ትካል ኣብ ኤርትራ ህጹር ናይ መግቢ ረድኤትን መኣዛዊ መግቢ ን ዘድልዮምን ቆልዑን ዝውዕል 16 ሚልዮን ዶላር ካብ ለገስቲ እኳ እንተሓተተ፣ ክሳብ 30 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ 7.8 ሚልዮን ዶላር ጥራይ ከምዝረኸበ’ዩ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ኣብ ዓመተ 2017፣ ህጹጽ ናይ መግቢ ሓገዝን መኣዛዊ መግብታትን ዘድልዮም ንኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ቆልዑ ንምብጻሕ መደብ ከምዘለዎ እቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ኣካል ኣገንዚቡ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ሳላ ዝነበረ ጽቡቕ ክራማት ኣብዚ ዓመት እዚ እኹል ምህርቲ ከምዝተሓፍሰ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ UNICEF ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ቆልዑ ህጹጽ ናይ መግቢ ረዲኤትን መኣዛዊ መግብታትን ከምዘድልዮም ዘመልክት ዘሎ።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነት ዝርከባ ቀዳሞት ሰለስተ ሃገራት ዓለም ምዃና ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጽኦ ዝርዝር ኣቐዲሙ ገሊጹ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኣንከሎ፣ ወኪል ክፍሊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ሕቡርራት ሃገራት ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ዲሚትሪ ሻላፓቸንኮ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ምስ ሰበ ስልጣን ኤርትራ ንምዝርራብን ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ኩነታት ንምዕዛብን ብሰሉስ 10 ጥሪ ኣስመራ ኣትዩ።
=====================


text:
Radio Erena: 19 January 2017
ኣብ ምርጫ ዝተሳዕረ ፕረዚደንት ጋምብያ ያሕያ ጃምህ፣ ካብ ስልጣን ከምዘይእለ ደጊሙ ድሕሪ ምርግጋጹ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ከም ወግዓዊ መራሒ እታ ሃገር ንኸይቅበሎን፣ ወትሃደራዊ ምትእትታው ክፍጽምን ጻዕርታት ይቕጽል ኣሎ።
እቲ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ዝመጸን ን22 ዓመታት ከኣ ነታ ሃገር ዝመርሐን የሕያ ጃመህ፣ ኣብ ምርጫ ከምዝተሳዕረ ተኣሚኑ ስልጣን ንምርካብ ተዳልዩ እኳ እንተነበረ፣ ድሒሩ ሓሳቡ ብምቕያር’ዩ፣ ካብ ስልጣን ከምዘይእለ ዝገልጽ ዘሎ።
መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ እቲ ፕረዚደንት ስልጣኑ ብሰለማዊ መንገዲ ነቲ ብ ምርጫ ዝተዓወተ ከረክብ ዘካየድዎ ተደጋጋሚ ፈተነታት ድሕሪ ምፍሻሉ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ከም መራሒ ጋምብያ ከይቕበሎን ካብ ስልጣን ብሓይሊ ንምእላዩ ወትሃደራዊ ምትእትታው ክፍጽምን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ድፍኢት ይቐርብ ኣሎ።
ኩነታት ጋምብያ ናብ ዝኸፍአ ኣንፈት ኣብ ዘምርሓሉ ዘሎ እዋን፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዝርከብዎም ሓያሎ ኣባላት ካቢኔ ሚኒስተራትን ሰበ ስልጣን መንግስትን ንያሕያ ጃመህ ብምርሕራሕ ካብ ስልጣኖም ይእለዩ ምህላዎም ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ይሕብራ።
ዛጊት ነቲ መንግስቲ ዝራሕርሑ ሚኒስተራት ኣርባዕተ በጺሖም ኣለዉ።
ፕረዚደንት ያሕያ ጃምህ፣ ባይቶ’ታ ሃገር ንሰለስተ ኣዋርሕ ኣብ ስልጣን ክቕጽል ከምዝደገፎ’ዩ ዝገልጽ ዘሎ።
ናይ ህጹጽ እዋን ኣዊጃ እትርከብ ጋምብያ፣ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎ እናወደቐትን መጻኢኣ እናጸልመተ ይኸይድን ኣብ ርእሲ ምህላዉ፣ ተኽእሎ ወትሃደራዊ ግጭት’ውን ስለዘንጸላለዋ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ክወጹ ጀሚሮም።
ኣብታ ሃገር ዝጸንሑ ኣስታት ሓደ ሽሕ ዜጋታት ብሪጣንያ ክወጹ እንከለዉ፣ ዜጋታት ካልኦት ሃገራት’ውን ኣሰሮም ይስዕቡ።
ፕረዚደንት ያሕያ ጃመ፣ ሓደ ካብቶም ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም 8 ዕሉላት ውልቀ መለኽቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ምዃኑ ፖለቲከኛታት ይገልጹ።
=======================


text:
ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሴ ንራብዓይ ጊዜ ኣብ አዲስ አበባ ክካየድ ዝቐነየ ናይ ክልተ መዓልታት ዘተ ኢትዮጵያ፡ግብጺንን ሱዳንን ትማሊ ሓሙስ ብዘይስምምዕ ምዝዛሙ ተገሊጹ። ግብጺ እቲ ጉዳይ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ዋሽንግተን ዝካየድ ዘተ ክፍታሕ ዘለዋ ተስፋ ገሊጻ’ላ።
“ሎሚ ኣብ ስምምዕ ክንበጽሕ ኣይከአልናን ግን ኸአ ኣብ ኩሉ መዳይ ንምምላእ ማይ እቲ ግድብ ሓዊሱ ንዘሎ ጉዳያት ብንጹር ኣቐሚጥና ኣለና። ስለዚ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ዋሽንግተን ዝካየድ ዘተ ኣብ ስምምዕ ክንበጽሕ ተስፋ ንገብር” ክብሉ ሚንስትር ማይ ግብጺ ዓብደል ኣትያ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሮም።
ሰለስቲኣን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ምምላእ ማይን ኣሰራርሓን እቲ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ወጻኢ ዝተገብረሉ ግድብ ህዳሴ ንምዝታይ ጥሪ 13 ኣብ ዋሽንግተን ከምዝራኸባ ይፍለጥ።
ሚንስትሪ ማይ ኢትዮጵያ ስለሺ በቀለ ብወገኖም ኣብ ስምምዕ ክብጻሕ ዘይከአለ ግብጺ ኣብ ስምምዕ ዘብጽሕ ነጥብታት ዘይምቕራባ ምኳኑ ይገልጹ።
“ ኣብ ኣመላልኣ እቲ ግድብ ኣብ ስምምዕ ዘይበጻሕና ግብጺ እቲ ምምላእ ማይ እቲ ግድብ ኣብ ውሽጢ 12-21 ዓመታት ክፍጸም ዝብል ሓድሽ ውጥን ሒዛ ብምምጻኣ እዩ እዚ ድማ ቕቡል ኣይኮነን። ምምላእ’ቲ ግድብ ድማ ኣብ ወርሒ ሓምለ ክጅምር’ዩ”ኢሎም።
ግብጺ ምምላእ እቲ ግድብ ናብ ሃገራ ዝፈስስ ትሕዝቶ ማይ ፈለግ ኒል ከምዘጉድል ብተደጋጋሚ ክትገልጽ ዝጸንሓት ክትከውን ከላ ኢትዮጵያ ግን ምምላእ’ቲ ግድብ ኣብ ትሕዝቶ ማይ ፈለግ ኒል ጽልዋ ከምዘይሕልዎን ምዝዛም’ቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ መመንጨዊ ጸዓት ክኸውን ትጽቢት ዝግበረሉ ናይ ህዳሴ ግድብ ኣብ ምዕባለ’ታ ሃገር ኣገዳሲ ምዃኑ ትገልጽ።
ሰለስቲኣን ሃገራት ክሳብ ጥሪ 15 ኣብ ስምምዕ እንተዘይበጽሓ ኣብቲ ጉዳይ ዓለምለኸ መንጎኛ ወይ መንጎኝነት መራሕቲ ሃገራት ኣቢለን ክፈትሓ ክግደዳ’የን።


text:
-
-
- ናጻ ኤ-መጽሓፍ
ማሕፉዳ ተቓላሳይ
-
- ማሕፉዳ ተቓላሳይ (ኣብ'ዚኣ ጠውቑ) ብመርሃዊ ወልደሚካኤል ማሕፉዳ ተቓላሳይ፡ኣብ ክልተ ክፋላት ንህልው ኵነታት ኤርትራ ኣብ ዝምልከቱ ዝግበር ልዝብን ክትዕን ሓገዝቲ ክዀኑ ተስፋ ዝግበረሎም ሓሳብ ቀሪባ ትርከብ። ኣብ'ቲ ቀዳማይ፡ ብዙሕ እዋን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብሃውሪ ንዝለዓሉ ኣምራት መብርሒ ትህብ፣ ኣብ'ቲ ካልኣይ ክፋል ድማ፡ ሓደ ተቓላሳይ ክገብሮም ዘለዎም ነገራትን ክህልዉዎ ዘልዎም ባህርያትን መርገጺታትን ብእማመ መልክዕ ኣቕሪባ ትርከብ።
- Read more
-
-
- ጽዋ
እዚ’ውን (Ezi’win)
- kr250,00
- ሃገራዊ ኣግልግሎትን መስገዳላቱ፡ ስደት፡ ጕዕዞ ምድረ-በዳ ሰሃራን ሲናይን፡ ጕዕዞ ባሕሪ፡ ዝእመሰሉ ፍጻሜታት ትሕዝቶ'ዛ ጽዋ ኰይኖም፡ ናይ ሕጂ መንእሰይ ወለዶ ኤርትራ ብኸመይ ዝበሉ ፈተንቲ ተመኵሮታት ይሓልፍ ምህላዉ ብስእላዊ መንግደኢ እትትርኽ መጽሓፍ እያ።
- Add to basket


text:
Radio Erena; 25 December 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ደቡብ፣ ዞባ ኮንሶ፣ ኣብ ዝተጎሃሃሀር ናይ ብሄር ግጭት ብውሕዱ 66 ሰባት ከምዝተቐትሉን ልዕሊ 39 ድማ ከምዝቖሰሉን ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሓቢሩ።
በቲ ግጭት ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ኣለዉ።
በቲ ካብ ዝሓለፈ ሰሙናት ኣትሒዙ ዝተጎሃሀረ ግጭት፣ ናይ ዝሞቱ ሰባት ብዝሒ ካብዚ ብመንግስቲ ዝግለጽ ዘሎ ብዝተዓጻጸፈ ከምዝዛይድ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት የመልክቱ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዘይካ’ቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ኵናት፣ ኣብ ብዙሕ ክልላት እታ ሃገር፣ ናይ ብሄር ግጭታት ይንህር ኣሎ።
ዛጊት ኣብ ክልላት ኦሮሞ፣ ኣምሓራ፣ ቤንሻንጉል ጉምዝን ደቡብን ኣማኢት ሰባት በዚ ናይ ብሄር ግጭት ከምዝተቐትሉ በብዕለቱ ዝቐርብ ዘሎ ጸብጻባት ይሕብር።
ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ኵናት፣ ምርጫ’ውን ዝጽበያ ዘሎ ኢትዮጵያ፣ ምስዚ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት ተደማሚሩ፣ ኣብታ ሃገር ታሪኽ ህልቂት ርዋንዳ ከይድገም ንሓያሎ ኣስጊኡ ዘሎ ክስተት’ዩ።
===========


text:
ብመገዲ መርበብ ሓበሬታ፡ ብቛንቋ እንግሊዝ እትሕተም መጽሔት ኣዲስ-ስታንዳርድ፡ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኢትዮጵያ ንህወሓት ኣፍልጦ ዝህብ ስያመ ብምጥቃማ ምኽልካላ ዝፍለጥ ኮይኑ እታ መርበብ ካብ ረቡዕ ኣትሒዛ፡ ስራሓ ክትቅጽል፡ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፍቓድ ከም ዝተዋህባ ኣመልኪታ ኣላ።ኣብቲ ብመዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ ዝወጸ ሓድሽ ናይ ስያመ መምርሒ፡ ንኻልኦት ኣህጉራውያን መራኸቢታት’ውን ዘጠንቀቐ’ዩ ነይሩ።
“ንኣጀንዳ ህወሓት ከተሳሲ ጸኒሓ” ብዝብል ምስምስ ስራሓ ደው ከተብል መምርሒ ተዋሂቡዋ ዝጸንሐ፡ መርበብ ኣዲስ-ስታንዳርድ፡ ካብ ረቡዕ ኣትሒዛ ክትቅጽል ከም ዝተፈቕዳ ኣፍሊጣ። እታ ብእንግሊዘኛ እተሕትም፡ ዕለታዊ ዜና’ውን እተእንግድ ወርሓዊት መጽሔት፡ በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ምስራዝ ፍቓድ እታ መጽሔት ሕጋዊ ስሕተት ከም ዝነበሮ ድሕሪ ምእማን፡ ስራሓ ክትቅጽል ፈቒዱ ኣሎ። እንተዀነ፡ እታ መርበብ ከተውግዶ ዘለዋ ስያመ ከም ዝተረዳድኡ ግን ኣመልኪታ ኣላ።
በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ንረድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ሓዊሱ ዝሰደዶ መጠንቀቕታ፡ “ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ዝብል ስያመ ዝጥቀም ማእከል መራኸቢታት ፍቓዱ ክኽልከል ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ካብ ሕዳር ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ህ.ወ.ሓ.ት. ኣብ ኲናት’ዩ ጸኒሑ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ድማ ባይቶ ኢትዮጵያ ነቲ ውድብ “ኣሸባሪ” ክብል ጸዊዑዎ።
ኣዲስ-ስታንዳርድ ኣብ መርበብ ሓበሬታኡ ከም ዘዘርግሖ፡ ክልተ ላዕለዎት ኣከይድቲ እቲ ኣሕታሚ፡ ብሰኑይ ምስ ሰበ-ስልጣን በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ ድሕሪ ምርኻቦም፡ ካብ ረቡዕ ኣትሒዞም ክቕጽሉ ከም ዝተፈቐዶም ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ብምኽትል ሓላፊ'ቲ በዓል-መዚ ዮናታን ተስፋዬ ረጋሳ ተፈሪሙ ናብ ድምጺ ኣሜሪካ ዝተላእከ መጠንቀቕታ፤ “ትግራይ ሓንቲ ካብ ክልላት ኢትዮጵያ ብምዃና፡ ናይ ገዛእ-ርእሳ ናይ ምክልኻል ሓይሊ ሰራዊት ክህልዋ ኣይክእልን’ዩ። ስለዚ ድማ ‘ሓይልታት ትግራይ’ ዝብል ስያመ ምጥቃም፡ ነቲ ባይቶ ኢትዮጵያ ‘ግብረ-ሽበራዊ’ ኢሉ ዝገለጾ ህ.ወ.ሓ.ት. ኣፍልጦ ምሃብ ስለ ዝዀነ፡ ክብሪን ልዑላውነት ኢትዮጵያ ዝግህስ’ዩ፡” ዝብል ይርከቦ።
ቀጺሉ ድማ ንዅላተን ኣብ ኢትዮጵያ ክሰርሓ ፍቓድ ዝተዋህበን መራኸቢታት-ብዙሃን፡ ተመሳሳሊ ስያመ ምስ ዝጥቀማ ፍቓድ ክኽልከላ ምዃነን የመልክት።
ዳይረክተር ጀነራል በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ፡ ኣቶ መሓመድ እድሪስ ምስ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-ምምልስ’ውን፡ ነቲ መምርሒ ዝጠሓሰ ማዕከን ዜና ፍቓዱ ክስሕብ ምዃኑ ኣመልኪቱ ነይሩ።
እቲ በዓል-መዚ፡ “ገለ ኣህጉራውያን መራኸቢ-ብዙሃን ምስቶም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነጥፉ ዘቤታውያን ከተነጻጽሮም ከለኻ፡ ንገለ ስያመታት ብዘይ ስክፍታ ክጥቀምሉ ትዕዘብ። እቲ ዘገርም ከኣ ዋላ ኣብ ስራሓት ዜና ዘይነጥፉ ሰባት’ውን ብእኡ ተተባቢዖም ነቲ ቃላት ከዘውትሩዎ ምርኣይ’ዩ። ስለዚ እምበኣር ኢና ንዘቤታውያንን ኣህጉራውያንን መራኸቢታት ዜና እንታይ ኢሎም ክጽውዑ ከም ዘለዎም ኣትሪርና መምርሒ ንህብ ዘሎና። ኣብኡ ስሕተት ዝገበረ ድማ ብመሰረት ሕጊ’ዛ ሃገር ዘድሊ ስጕምቲ ክውሰደሉ’ዩ፡” ይብል ።
ምኽልካል ኣዲስ-ስታንዳርድ፡ ካብ ሓያሎ ንመሰል ፕረስ ዝጣበቓ ትካላት ከቢድ ነቕፌታ ኣስዒቡ’ዩ። እቶም ተጣበቕቲ ኣካላት ኣብ ዘውጽኡዎ መግለጺታት ድማ፡ ኢትዮጵያ ናብቲ ቅድሚ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ምምጻኡ ዝነበራ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ጋዜጠኛታት ትምለስ ምህላዋ የመልክቱ።


text:
ጂኦግራፍ
ኖርወይ ኣብ ዓለም
ኖርወይ ስፍሓት መሬታ 385 199 ትርብዒት ኪሎሜተር እዩ። ስለዚ ስፍሓት ኖርወይ ካብ ታይላንድ፣ኢራቕ፣ቱርኪን ሶማልያን ትንእስ። ኖርወይ ፍሉይ ዝገብራ ቀጣንን ነዋሕን ሃገር ምዃና እዩ። ኣብ መንጎ ኦስሎን ፓሪስን ዘሎ ርሕቀት ዳርጋ ማዕረ ኦስሎን ትሩምሶን ዘሎ ርሕቀት እዩ።
ኖርወይ ኣብ ኖርዲክ ትርከብ፣ እዚ መሬት እዚ ከኣ ኖርወይ፣ሽወደን፣ ደንማርክ፣ፊንላንድን ኣይስላንድን የጠቓልል። ኖርወይ ምስ ሽወደንን ደንማርክን ኮይና ስካንዲናቭያ ይበሃላ።
ኖርወይ ምስ ሽወደን፣ ፊንላንድን ራሻን ትዳወብ።
ክፋላት ሃገር
ኖርወይ ኣብ ሓሙሽተ ክፍለ ሃገራት ትምቐል፣ ኑር-ኖርገ ፣ ትረንድላግ ፣ ቬስትላንደ ፣, ሰርላንደ᎓ አስትላንደ።
ዞባታት(fylker)
ኣብ ኖርወይ 11 ዞባታት ኣለዋ። ኣብተን ዝተፈላለየ ክፋላት ሃገር ብኸምዚ ዝስዕብ ተዘርጊሐን ይርከባ፡
ኑር-ኖርገ(ሰሜን-ኖርወይ)፡ ኑርድላንድ፡ትሩምስን ፊምንማርክን።
ትሮንደላግ፡ ትሮንደላግ
ቨስትላንደ(ምዕራብ-ኖርወይ)፡ ቨስትላንድ፣ሩጋላንድን ሞረን ሩምስዳልን
ሶር-ላንደት(ደቡብ-ኖርወይ)፡ኣግደር
ኦስትላንደ(ምብራቕ-ኖርወይ)፡ ቨስትፎልድን ተለፋርክ፡ቪከን፡ኢንላንደን ኦስሎን
ከተማታት
ኣብ ኖርወይ ኣስታት 100 ከተማታት ኣለዋ። ኦስሎ ካብተን ካልኦት ጽቡቕ ጌራ ትዓቢ ከተማ እያ፣ ኣስታት 600 000 ተቐማጦ ኣለዉዋ(2017)።
ገለ ካብተን ዝዓበየ ከተማታት ኣብዚ ተዘርዚረን ኣለዋ፡
- ኦስሎ
- በርገን
- ትሮንድሃዪም
- ስታቫንገር
- ክሪስትያንሳንድ
- ፍረደሪክስታድ
- ትሩምሰ
- ሳንድነስ
- ድራመን
- ሳርስቦርግ
ካልእ ጆግራፍያዊ ሓቅታት
- እቲ ዚዓበየ እምባ ኖርወይ ጋልድሀፒገን ይበሃል። ቁመቱ 2469 ሜትሮ እዩ። ዳርጋ ፍርቂ ቦታ ኖርወይ እምባታት እዩ።
- እቲ ዝዓበየ ቀላይ ኖርወይ ምዮሳ ይበሃል። ምግፍሑ ኸኣ 365 ትርቢዕት ኪሎ ሜትሮ ይኸውን።
- እቲ ዝነውሐ ፈለግ ኖርወይ ግሎማ ንይበሃል። ምንውሑ 611 ኪ.ሜ ይኸውን።
- ኣብቲ ገማግም ባሕሪ ብዙሕ ፍዮርድታት ኣለው። እቲ ዚነውሐ ፍዮርድ ሶግነፍዮርድ ይበሃል። ምንዋሑ 204 ኪ.ሜ ክኸውን ከሎ ዕምቆቱ ከኣ 1308 ሜትሮ እዩ።
- ዳርጋ ፍርቂ ስፍሓት መሬት ኖርወይ ጎቦታት እዩ፣ ከም ተወሳኺ ኸኣ ኣስታት ሓደ ሲሶ ብጫካ ዝተሸፈነ እዩ። ዝተሃንጸ ክፋል (ህንጻታትን ጽርግያታትን) ክልተ ሚእታዊት ጥራሕ እዩ።


text:
ባህልታትን በዓላትን
ዝጽንበሉ መዓልታት
1 ይ መዓልቲ ሓድሽ ዓመት። ዓመት ኣብ ጥሪ
እዩ ዝጅምር፣ 1 ጥሪ 1ይ መዓልቲ ሓድሽ ዓመት ኢልና ንጽውዖ። ኣብዛ መዓልቲ መብዛሕትአን ድኳናት ዕጹዋት እየን፣ ብዙሓት ካብ ስራሕ የዕርፉ፣ ብዙሓት ከኣ ኣብ ትምህርቲ ዕረፍቲ ይወስዱ።
መዓልቲ ደቀንስትዮ 8 መጋቢት ኣህጉራዊት
መዓልቲ ደቀንስትዮ እያ። ኣብ ዓመታት 1970 ንማዕርነትን መሰላት ደቀንስትዮን ዝነጥፉ እንዳበዝሑ ከይዶም፣ ኣህጉራዊት መዓልቲ ደቀንስትዮ ካብ 1972 8 መጋቢት ኣትሒዛ ኣብ ኖርወይ ትበዓል ኣላ። 8 መጋቢት ዕረፍቲ ዝውሰደላ መዓልቲ ኣይኮነትን።
ኣፋሲካ
ኣብ መጋቢት ወይ ሚያዝያ ኣፋሲካ እዩ። ግዜኡ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ይፈላለ እዩ። ኣፋሲካ ክርስትያን በዓል እዩ። ይኹን ደኣ እምበር ንብዙሓት ኣብ ግዜ ኣፋሲካ ሃይማኖት ኣይኮነን ዘገድሶም፣ ግን ነዊሕ ሓጋይ(ቪንተር) ኣሕሊፎም፣ ዝወሃቦም ተወሳኺ መዓልታት ዕረፍቲ እዩ ዘገድሶም።
ሓሙስ ጽግቦ፣ ዓርቢ ስቕለትን መዓልቲ ኣፋሲካን በዓላት እየን። ሽዑ ድኳናት ይዕጾ ብዙሓት ከኣ ካብ ስራሕ ኣብዘን መዓልታት የዕርፉ። ትምህርቲ ዝመሃሩ ቆልዑ ብምሉኡ ቅነ ኣፋስጋ ዕረፍቲ ይወሃቦም፣ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ከኣ ኣብ ርእሲ በዓላት ተወሳኺ ዕረፍቲ ይወስዱ።
ዕርገት ክርስትያን መዓልቲ ጰንጠቆስጠ
40 መዓልታት ድሕሪ ኣፋሲካ መዓልቲ ዕርገት ክርስትያን እዩ፣ ከምኡውን 50 መዓልታት ድሕሪኡ ከኣ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ እዩ። ክልቲኡ በዓላት ክርስትያን እየን። መዓልቲ ዕርገት ክርትስትያንን 2 ይቲ መዓልቲ ጰንጠቆስጠን ሰብ ዘዕርፍለን መዓልታት እየን።
መዓልቲ ሰራሕተኛታት
ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት 1 ግንቦት እዩ። ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ብዙሓት ሰባት ብሰልፊ ይኸዱ(ምረሻ) ኣየኖት ፖለቲካዊ ጉዳያት ከምዘገድሶም ከኣ የርእዩ። 1 ግንቦት ህዝባዊ መዓልቲ ዕረፍቲ እያ።
መዓልቲ ናጽነት
17 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኖርወይ እያ። እዛ ሃገር ናታ ቅዋም 17 ግንቦት 1814 ብምምስራታ ኢና ሽዑ ነብዕል።
17 ግንቦት ብቐዳምነት መዓልቲ ቆልዑ እያ። ዳርጋ ብምሉኦም ኣብ ኣጸደህጻናትን ቤት ትምህርትን ዝኸዱ ቆልዑ ኣብ ሰልፊ(ምረሻ) ይስለፉ፣ ባንዴራ ኖርወይ የንበልብሉን ይዝምሩን። መብዛሕትኦም ይጸባበቑ እዮም። ቀዳሞት ንሰልፊ ዝመርሑ ምረሻ ሙዚቃ ባንድ ጽቡቕ ዲቪዛ ዝለበሱ እዮም። ብዙሓት ቆልዑ ኣብዘን ባንድ ይጻወቱ።
17 ግንቦት ቆልዑ ዝደለይዎ ብዝሒ ጀላቶን ሆትዶግን ይበልዑ። ቆልዑ ኣብ ኖርወይ ብዙሕ እዮም ነዛ መዓልቲ ዝህንጠዩላ።
ልደት
ኣብ ታሕሳስ ብዙሓት ኣብ ኖርወይ ልደት የብዕሉ።ልደት ክርስትያን በዓል ኮይኑ ልደት የሱስ ዝበዓለሉ መዓልቲ እዩ።
ልደት እቲ ዝጸልመተ እዋን ናይ ዓመት ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ደገ ጸላምን ቁሪን ኣብ ዝሰፍነሉ እዋን እዚ በዓል ንብዙሓት ፉሕታን ብርሃንን እዩ ዘሕድረሎም። ነዊሕ ቅድሚ ኖርወይ ክሪስትያናዊት ሃገር ምዃና ውን ኣብዚ ወቕቲ ዓበይቲ በዓላት ይካየድ ኔሩ እዩ፣ እቲ ምኽንያት ከኣ ምናልባሽ ንጸላም ምብራህ ኢሉ ይግበር ኔሩ ይኸውን።
24 ታሕሳስ ድሮ ልደት ኢልና ንጽውዓ።ሽዑ ባህላዊ ድራር ልደት ምስ ስድራቤትካ ብሓባር ምብላዕ ልሙድ እዩ። ኣብ ዝተፈላለያ ክፋላት ሃገር ከኣ ዝተፈላለዩ ባህልታት ኣሎ። መብዛሕትአን ነናተን ባህልታት ኣለወን፣ ምዕቃቡ ከኣ ኣገዳሲ እዩ በሃልቲ እየን። ኣብ ድሮ ልደት ነንሕድሕድካ ህያባት ምልውዋጥ ልሙድ እዩ።
ቅድሚ ልደት ዘሎ ግዜ ብዙሓት ናብ መሓዙትን ስድራቤትን ካርድ፣ ኢመይል ወይ ካልእ መልእኽታት ብምስዳድ ልደት እንቋዕ ኣብቅዓኩም ኢሎም ናይ ደስታ መልእኽቲ ይሰዱ። ትምህርቲ ዝኸዱ ቆልዑ ብምሉኡ ቅነ ልደት ዕረፍቲ ኣለዎም፣ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ከኣ ዕረፍቲ ይወስዱ። ኣብ ቅነ ልደት ድኳናት ንገለ መዓልታት ይዕጸዋ።
ድሮ ሓድሽ ዓመት
31 ታሕሳስ ብዙሓት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ምስ ስድራቤትን መሓዙትን የብዕልዋ። ብዙሓት ርሺ ይትኩሱ። ፍርቂለይቲ ጽቡቕ ትርኢት ይፍጠር ርሺታት ንጸላም ሰማይ ከብርሆ ከሎ። ድሮ ሓድሽ ዓመት ሰብ ዘዕርፈሉ መዓልቲ ኣይኮነን።
ካለንደር ዘይክተል ገለ ባህልታትን መዓልታትን።
ዕለተልደት
ዕለተልደት ምብዓል ልሙድ እዩ፣ ብፍላይ ከኣ ንቆልዑ። ብጀካ እንግዶት ስድራቤት፣ ቆልዑ ንኣዕሩኽቶም ካብ ኣጸደ ህጻናት ወይ ቤት ትምህርቲ ናብ ጽምብል ዕለተ ልደት ይዕድምዎም እዮም።
መብዛሕትኦም ነቲ ጽንብል ኣብ ገዝኦም የካይዱዎ፣ ገሊኦም ግን ነቲ ጽምብል ኣብ ካልእ ቦታ የካይድዎ ንኣብነት ኣብ ቤት መግቢ ፒትሳ፣ ኣብ መሐንበሲ ሆል ወይ ኣብ ቆልዑ ንጥፈታት ዘካይዱሉ ቦታ። ዕዱማት ነቲ ዕለተ ልደቱ ዘብዕል ቆልዓ ንእሽተይ ህያብ ይማልኡሉ።
መርዓ
ዓመታዊ ከባቢ 23000 ሰባት ኣብ ኖርወይ ይምርዓዉ። ብዙሓት ካብዚኦም ኣብ ቤተ ክርስትያን እዮም ዝምርዓዉ፣ እቶም ዝተረፉ ኣብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈት ይምርዓዉ። ሓደ ዓይነት ጾታ ዘለዎም ሰባት ውን ክምርዓዉ ይኽእሉ እዮም።
መብዛሕትኦም ዝምርዓዉ ምስ ስድራቤትን ኣዕሩኽትን ብሓባር የብዕልዎ። ዕዱማት መርዓን ካልኦት ፈለጥቲ መርዑት ወይ ስድራቤት መርዑት ን መርዑት ህያብ ክህቡ ልሙድ እዩ።
ጥምቀት
ኣብ ኖርወይ ዓመታዊ ከባቢ 60000 ቆልዑ ይውለዱ። ካብ 50 ክሳብ 60 ሚእታዊት ካብዚኦም ኣብ ቤተ ክርስትያን ጌና ንኣሽቱ ዕሸላት ከለዉ ይጥመቑ። ቆልዓ ምስ ተጠመቐ ከኣ ኣባል ቤተ ክርስትያን ይኸውን። ቆልዓ ክጥመቕ ድዩ ኣይክጥመቕን ከኣ ወለዲ እዮም ዝውስኑ።
ቆልዓ ክጥመቕ ከሎ ኣብታ ስድራቤት ዓቢ ፌስታ ይካየድ፣ ዝጥመቕ ቆልዓ ከኣ ህያባት ይወሃቦ። ኣብ ቤተክርስትያን ዘይጥመቑ ቆልዑ፣ ስድራቤቶም መብዛሕትኡ ግዜ ዘይሃይማኖታዊ በዓል ይገብሩሉ ነቲ ቆልዓ። ገሊኦም ኣብ ውዱብ ስም ዝወሃበሉ ፌስታ ሰብኣውነት ይሳተፉ(ህዩማኒዝም)፣ ገሊኦም ከኣ ካልእ ዝኾነ ብሕታዊ በዓል የካይዱ።
ኮንፊርማሹን
መንእሰያት 14-15 ዓመት ክኾኑ ከለዉ ኮንፊርማሹን ክገብሩ ክመርጹ ይኽእሉ። .ኣብ ቤተ ክርስትያን ኮንፊርማሹን እንተደኣጌሮም ጌና ኣባላት ናይታ ቤተክርስትያን ኮይኖም ክቕጽሉ ደልዮም ኣሎዉ ማለት እዩ። ኮንፊርማሹን ክበሃል ከሎ ንጥምቀትካ ተረጋግጾ ወይ ተረጋጉዶ ከምዘለኻ ዝዓይነቱ ጌርና ክንርድኦ ንኽእል ኢና።
ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርታት ዓመታት ሰብኣዊ (ህዩማኒዝም)ኮንፊርማሹን እንዳተለምደ ይኸይድ ኣሎ፣ እዚ ማለት ነቲ መንእሰይ ብዘይ ሃይማኖታዊ ትሕዝቶ ምብዓል ማለት እዩ።
ኣብ ቅድሚ ኮንፊርማሹን ዘሎ ግዜ እቲ መንእሰይ ኣብ መዳለዊ ኮርስ ኣብ ቤተክርስትያን ወይ መንፈሳዊ ማሕበር ይሳተፍ። ኣብ ኮርስ ናይ ቤተክርስትያን ኮንፊርማሹን መንእሰያት ብዛዕባ ክርስትና ይመሃሩ፣ ብዙሕ ስነ-ምግባራዊን ሞራላዊን ሕቶታት ኣልዒሎም ከኣ ይዛተዩ። ኣብ ኮርስ ኮንፊርማሹን ሰብኣውነት ከኣ መንእሰያት ብዛዕባ መንፈሳውነት፣ ስነ-ምግባርን ሞራልን ይዛተዩ።
ሓደ መንእሰይ ኮንፊርማሹን ክገብር ከሎ ስድራቤቱ ዓቢ ፌስታ የካይዱ፣ እቲ ኮንፊርማሹን ዝገበረ መንእሰይ ከኣ ህያባት ይቕበል። ኣስታት 60 ሚእታዊት ኣብ ቤተ ክርስትያን እዮም ኮንፊርማሹን ዝፍጽሙ። ኣስታት 20 ሚእታዊት ኣብ ሰብኣውነት ዝተሞርኮሰ ኮንፊርማሹን ይመርጹ። ኣስታት 20 ሚእታዊት ከኣ ኮንፊርማሹን ኣይገብሩን እዮም።
ቀብሪ
ዓመታዊ ኣብ ኖርወይ ከባቢ 40 000 ሰባት ይሞቱ። ኣስታት 85 ሚእታዊት ካብዚኦም ብመገዲ ቤተ ክርስትያን ይቕበሩ። እዚ ማለት ንጽምብል ቀብሪ ቀሺ ይመርሖ።
ክልተ ዓበይቲ ዓይነታት ኣቀባብራ ኣለዉ፣ ቀብሪ ብሳንዱቕ ሬሳን ወይ ሬሳ ምንዳድ። ቀብሪ ብሳንዱቕ ሬሳ ክበሃል ከሎ እቲ ምውት ኣብ ሳንዱቕ ሬሳ ኣብ መሬት ይኣቱ፣ ረሳ ሓዊ ምንዳድ ክበሃል ከሎ ሬሳ ምስ ነደደ ሓሙኽሽቲ ኣብ ዕትሮ ኣብ መሬት ይኣቱ።
ሬሳ ምንዳድ ኣብ ኖርወይ ልሙድ እንዳኾነ ይኸይድ ኣሎ። ከባቢ 40 ሚእታዊት ምውታን ሬሳኦም ይነድድ እዩ።


text:
ኣብ ወርሒ ግንቦት 2019 ዓ.ም.ናይ ጸሎት ሓሳብ ኣብ መላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣፍሪቃ ምእንቲ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ክኸውን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ-ርእየት መልእኽቲ ከምዘተሓሳሰብ መረበባዊ ዓለም ሓቆፍ ንናይ ር.ሊ.ጳ. ናይ ጸሎት ሓሳብ ማሕበር ካብቲ ዝዘርገሖና ናይ ምስማዐ ርእየት መልእክቲ ክፍለጥ
እንከሎ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኣፍሪካ ስለ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ልኡካነ ወንጌልን ካህናትን ደናግልን ኰሎም ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ኣስፍሆተ ወንጌል ምእንቲ ዘገልግሉ ክጽልየይ የተሓሳስቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ኣፍሪቃ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብኣባላታ ኣቢላ ምባዅዕቲ ንናይ ኣሕዛብ ሓድነትን ኣብ ክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ናይ ተስፋ ትእምርትን ኰይና ክትርከብ ንጸልይ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊጳ. ፍራቸስኮ ኣስዒቦም ነቶም ኣብ ኣፍሪቃ ዘገልግሉ ካህናትን ዘገልግላ ደናግልን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን ልኡካነ ወንጌልን ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ናይ ኣፍሪቃ ማሕበረሰብ ዘተን ዕርቅን ክህሉን ንዝገብርዎ ህርኩት ጻዕሪ የመስግኑ።
ዓሚዩቕ ኣገልግሎት ቤተክርስቲያን
ብሓደ ሸነኽ ቅዱነቶም ንመላእ ኣፍሪቃውያን ካቶሊክ ማሕበረሰብ ብልጭታ ተስፋ ኣብ ክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ክደልን ክረክብን ክምዕዱን ብኻልእ መዳይ እውን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣፍሪቃ ናብቲ ተበጻሒ ዘይመስል ደጋዊ ክፍልታ ናይ መንግስቲ ትካላት ክበጽሖ ናብ ዘይተኸኣሎ ርሑቓን ከባቢታት ብምኻድ እተሳልጦ ዓቢይን ጥልቅን ኣገልግሎ ጠቒሶም ኣብ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቶም የመስግኑን።
ዓሌትን ቋንቋን ዘውገውን ምኽንያት ዝገበረ ፍልልይ ኣብ ኣፍሪቃ ተሰጊሩ ኣብ ፍልልይ ሓድነት ክነቓቓሕ
ምዕዶ የቕርቡ።
ናይቲ መርበባዊ ርክባት ምእንቲ ጸሎት ር.ሊ.ጳ. ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ዋና ኣመሓዳሪ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ፍረደሪክ ፎርኖስ፥ ነቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና መልእኽቲ ምስማዐ ርእየት ከብርሁ እንከለዉ፡ ኩሎም ሓደ ምእንቲ ክዀኑ ዝብል ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ኣቡኡ ዘዕረጐ ናይ ልመና ጸሎት (ዮሓ. 17.21) ዘማእከለ መልእኽቲ ምዃኑ ገሊጾም፡
ካቶሊካውያን ኣብ ኣፍሪቃ
ብዝሒ ካቶሊክ ኣብ ኣፍሪቃ 220 ሚሊዮንን ካብ መላእ ብዝሒ ካቶሊካዊ ኣብ ዓለም 17.6 ሚእታዊ ዝሽፍን ከምዝዀነ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ግጽዊ ኣብ ናይ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዘውጸኦ ሰነድ ከመላኽት እንከሎ፡ ምስ 2010 ዓ.ም. ዝነበረ ብዝሒ ክነጻጸር እንከሎ ብ 23 ሚእታዊ ክብ ከምዝበለ የረጋግጽ። ኣብ ደሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኰንጐ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበሉ ካቶሊካውያን 44 ሚሊዮን ከምዝዀኑን ስዒባ ናይጀሪያ ብ 28 ሚሊዮን ብዝሒ ክትጥቀስ እንከላ ኣብ ኡጋንዳን ታንዛኒያን ከንያን ብዝሒ ካቶሊክ ምእመናን ክብ ይብል ከምዘሎ እቲ ናይ ግጽዊ ጸብጻብ 2018 ዓ.ም. ይረጋጾ።
ሓድነት ናይ ኣሕዛብ ተስፋ እዩ
ኣብተን ብዓመጽ ዝደምያ ሃገራት ማሕበረ ክርስቲያን ናይ ተስፋ ትእምርቲ እዩ (ናይ ወንጌል ሓሴት ሓዋያዊ ምዕዳን) እዚ ምስ ክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ኣተሓሒካ ከተንብቦ እንከለኻ ይብሉ ኣባ ፎርኖስ ኣፍሪቃዊ ማሕበረ ክርስቲያን ዝገብሮ ጻዕሪ ንሓድነት፡ ነታ ክፍለ ዓለም ናይ ኣሕዛብ ናይ ሓድነት ተስፋ ምዃኑ ይረጋግጽ ይብሉ።
ግደ መራኸቢ ብዙሓን
ወንጌላዊ ሓሴት፡ ናይ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ዘመላኸትዎ ሓሳብ መሰረት፡ ሃገራት ኣፍሪቃ ከም ነቑጣ ንሓድ ሕዱ መራኽቦ ዘይብሉ ገርካ ምቕራብ ብዙሕ ግዜ እቲ ብሰሜናዊ ክፍሊ ዓለም መራኸቢ ብዙሓን ዘቕርቦ ኣናባቢ ኪደት ናይ ኣፍሪካ ቅርጸ ባህሊ ዘኽብርን ግምት ዝህብን ከምዘይኰነ ይሕብር።


text:
ጥንታዊ ባህልን ኣፈታሪኽን ደቂ ኣገእዝያን ከምዝሕብሮ፤ ብግምት ኣስታት ካብ ሓደ ሽሕ ዓመታት ንላዕሊ ቅ.ል.ክ. ኣቢሉ ይኸውን፣ ኣግኣዝያን ዝተባህሉ ስማውያን ህዝብታት፣ካብ ከባቢ የመንን ጆርዳንን ኢራቕን ተበጊሶም፣ብቀዪሕ ባሕሪ ኣቋሪጾምን ፈለግ ኒል ተኸቲሎምን፣ንወገን ከበሳ ክሳብ ፈለግ ተክዘ፣ኣብዚ ሎሚ ኤርትራን ትግራይን ዝብሃል ዘሎ ቦታ ተሃዘቡ። ካብኡ ከኣ ንወሎን በጌምድርን ጎጃምን ሰሜናዊ ሸዋን ተስፋኽፍሑ።...
ለባም ወይ ፈላጥ ዝብሃል ሰብ፣ ቅድም ቀዳድም ፈሪሃ-እግዚኣብሄር ዘሎዎ እዩ። ካብኡ ቀጺሉ ድማ ዝተፋላለዩ ሓበሬታት እናኣከብ፣ፍልጠቱ ዘማዕብል ሰብ ፈላጥ እዩ። ብተወሳኺ’ውን ኣብ መጽናዕቲ ዝተመርኮሰን፣ብጭቡጥ መርትዖ ድማ ዝተሰነየ ዘዋህለሎ ፍልጠት፣ ነቶም ዘይፈልጡ ከፍልጥ ከሎ እዩ። እምብኣር ቃልሲ/ሰውራ ኤርትራ ብ1961 ዓ.ም.ፈ. ኣይኮነን ተጀሚሩ። ቅድሚ መግዛእቲ ቱርኪ ማለት ቅድሚ 15 ክፍለ ዘመን እዩ...


text:
ዋጋታት ኤለክትሪክ ብሰንኪ ቀረብን ጠለብን እዩ ዚድረኽ ።
ልዑል ጠለብ = ክቡር ዋጋ ኤለክትሪክ ።
ትሑት ጠለብ = ሕሱር ዋጋ ኤለክትሪክ ።
ስፖት
(እዋናዊ ዋጋ ዕዳጋ)
ስፖትስፖት ነቶም ኣብ ዕዳጋ ዅሉ ናይ ዋጋ ምቅይያር ክትረኽቡ ትደልዩ ኢዩ።
እቲ ዝበለጸ ጎኑታቱ ኣብ ሃሩር ወይ ቈራሪ ወቕቲ ዘይህልወሉ እዋን ኢዩ።
ኣብ ከምዚ ግዜ ናይ ኤለክትሪክ ጠለብ ዝወሓደ ይኸውን። ሒደት ጠለብ ንዋጋ ኤለክትሪክ ይንክዮ።ስለዚ ዝሓሰረ ሓይሊ ትረክብ ኣለኻ፨ኺ ማለት እዩ።
ጕድኣቱ ኣብ ግዜ ዛሕሊ እዩ። ኣብ ግዜ ዛሕሊ ጠለብ ኤሌክትሪክ ሓፍ ይብል፣ በዚ ምኽያት ድማ ዋግኡ ይኸብር።
ካልእ ጕድኣቱ ኸኣ ንቑጽን ሒደት ንፋስን ብዙሕ ምህርቲ ዘይርከቦ ግዜ እንተ ኾይኑ እዩ ። ኣብዚ ግዜ እዚ ዋጋ ኤለክትሪክ ዝያዳ ኽቡር ይኸውን።
ቀዋሚ ዋጋ
ቀዋሚ ዋጋ ትንቡይ እዩ ። ማለት ዋጋ ኤለክትሪክ ዕዳጋ ዘሎ ብዘየገድስ ሓደ ዓይነት ዋጋ ኢኻ እትረክብ።
ብኸመይ ነዚ ዋጋ ኣቁዊምናዮ ብዝብል ሕቶ፣ ናይ ታሪኻዊ ስፖት(ዕዳጋ)ዋጋታት ብምውሳድ ካብ 2016 ክሳብ 2020፣ ኮምኡ ድማ ነዚ ገምጋም ዋጋ ናይዚ ዓመታት ብምውሳድ ኢና ኣቁዊምናዮ።
እቲ ረብሓ ፦ ኣብ ቆራርን ደረቕን ወቕቲ ዋጋ ዕዳጋ ልዑል ኣብ ዝዀነሉ እዋን እቲ ቐዋሚ ዋጋ ካብቲ ዋጋ ዕዳጋ ዝተሓት ይኸውን።
ጉድኣቱ፦ ዋጋ ዕዳጋ ታሕቲ ክወርድ ከሎ፣ ብፍላይ ኣብ ግዜ ክረምቲ፣ እቲ ቐዋሚ ዋጋ ኣይቅየርን እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፣ ዋጋ ዕዳጋ ወይ ስፖት ክ ወርድን ክድዪብን ከሎ፣ እዚ ቀዋሚ ዋጋ ኣብ ሓደ ደው ይብል።
(መዘኻኸሪ፥ ክረምቲ ኣብ ኖርወይ ሶመር ማለት እዩ። ግዜ ጻሓይ። ንኽረምቲ ከም ጊዜ ዛሕሊ ገይርና ስለ ንወስዶ።)


text:
ተሰናባታይ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዝተዘርግሐ ናይ ቪዲዮ መልእኽቲ ናይ ዝትክኡዎም ሽም ከይጠቐሱ ንሓዱሽ ምምሕዳር ሰናይ ትምኒቶም ገሊፆም።
ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ናይ መወዳእታ ምሉእ ናይ ስልጣን ማዕልቶም ኣብ ዝዘርግሕዎ ናይ ቪዲዮ መልእኽቲ ሽሞም ከይጠቐሱ ንዝትክኡዎም ዴሞክራት ጆ ባይደን ፀሎትን መልእኽቲ ሰናይ ትምኒትን ገሊፆምሎም።
‘’ኣብዚ ሰሙን ሓዱሽ ምምሕዳር ንፅምብል ኣለና። ኣሜሪካ ውሕስትን ዝበልፀገትን ክትኸውን ኣብ ምግባር እዚ ምምሕዳር ክዕወት ንፅልይን ኢና’’ ኢሎም ፕሬዝዳንት ትራምፕ ስልጣን ፕሬዝዳንትነቶም ከብቅዕ 20 ስዓታት ኣብዝተረፎም ብቪዲዮ ኣብ ዝዘርግህዎ መልእኽቲ።’’ሰናይ ድልየትና ነቕርበሎም።ፅቡቕ ዕድል ክገጥሞም ድልየትና እዩ፤ኣዚዩ ኣገዳሲ ቃል!’’
ኣብቲ ናይ ቪዲዮ መልእኽቶም ትራምፕ ‘’ኣብ ታሪኽ ዓለም ዝዓበየ ቁጠባ’’ ብምህናፅ ንርእሶም ሞሳ ሂቦም ኣለው። ‘'ብፍላይ ድማ ኣብ ዓሰርተታት ዓመታት ሓዱሽ ኵናት ዘየንቀሉ ፈላማይ ፕሬዝዳንት ምዃኖም ኩርዓት ከምዝስምዖም’’እውን ገሊፆም።
እቲ ቪዲዮ ብዋይት ሃውስ ኣቢሉ ኣብ ዩቱብ ኣብ ዝተዘርግሐሉ ግዜ ንተመራፃይ ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን ዝፀዓነት ናይ ውልቂ ጄት ሜሪላንድ ኣብ ዝርከብ Joint Base Andrews ዓሪፋ።እዚ መዕረፎ ነፈርቲ ትራምፕ ሎሚ ረቡዕ ንጉሆ ናይ መወዳእታ ስነስርዓት ስንብት ዝገበሩሉ እዩ።ብAir Force One ኣቢሎም ናብ ፍሎሪዳ ተጓዒዞም ኣለው።
ትራምፕ ንዝፀንሐ ባህሊ ምስታፍ ፅምብል ቃለ ምሓላ ኣብ ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ብክልቲኡ ሓፈሻዊ ናይ ህዝቢን ናይ ኤሎክቶራልን ድምፂ ዝተዓወቱ ባይደን ብምስባር ዘሊሎምዎ ኣለው።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ ኣብ ትሕቲ ዝለዓለ ሓለዋ፣ምኽትል ፕሬዝዳንት ካማላ ሃሪስ ቃለ ምሓላ ምስ ፈፀማ ድሕሪ 15 ደቓይቕ ከባቢ ፍርቂ ማዕልቲ ኣብ ካፒቶል ዝተኻየደ ስነስርዓት ቃለ ምሓላ ተሳቲፎም ኣለው።
ትራምፕ ነቲ ንፅምብል ዝተመቻቸወ ምርኢት ብመሽኮት ሳልሳይ ደብሪ ዝርከብ መደቀሲ ክፍሎም ኣቢሎም እዮም ዝሪኡዎ።2021 ብዝብሉ ባነራት ዝወቀቡ ፅሕፋት።
ምሪኢትን ካልኦት ምንቅስቃሃሳትን ፅብምብል ባይደን ሃሪስን ብሰንኪ ስግኣት ፀጥታን ለበዳ ኮሮናቫይረስን ነኪዩ እዩ።
ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ናንሲ ፐሎሲ ትራምፕ ካብ ስልጣን ዝተባረርሉ /ኢምፒች ዝኾንሉ/ ዓንቅፅ ወይ ውሳነ ኣብ መወዳኣት እዚ ሰሙን ናብ ሰኔት ክልእኽኦ ትፅቢት ይግበር።
ዴሞክራት ዝተቶፃፀሩዎ ቤት ምኽሪ 10 ሪፓብሊካዊያን ተሓዊሶምዎም ዝሓለፈ ሰሙን ረቡዕ ትራምፕ ዓመፅ ብምልዕዓል ካብ ስልጣኖም ክልዓሉ ወሲኑ እዩ።6 ጥሪ 2021 ኣ\ፈ እቶም ፕሬዝዳንት ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ክልወጥ ክቃለሱ ንደገፍቶም ፃውዒት ድሕሪ ምቕራቦም ንካፒቶል ወሪሮም።
‘’እቲ ዕስለ ሕሶት ተመጊቡ’’ ኢሎም መራሒ ሰኔት ሚች ሚኮኔል ትማሊ ሰሉስ ኣብ ሰኔት ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ። ‘’ብቶም ፕሬዝዳንትን ካልኦት ሓያላት ሰባትን እዮም ተደፊኦም’'ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም።
ዴሞክራት ኣባል ኮንግረስ ጃኵን ካስትሮ ንABC News ኣብ ዝ ሃብዎ ሪኢቶ ሓደ ካብ ምኽኒያታት ናይቲ ካብ ስልጣን ምብራር \Impeachment/ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ዳግም ናይ ፌደራል ስልጣን ከይሕዙ ንምርግ ጋፅ እዩ ኢሎም።
ትራምፕ ቅድም ክብል ኣብ 2024 ንፕሬዝዳንትነት ክወዳደሩ ከምዝኽእሉ ሓቢሮም እዮም።
ትራምፕ ካብ ስልጣኖም ይወርዱ ዘለው ኣብ ታሪኽ ዩናይትድ ስቴትስ ኣሰሓሐብቲ ካብ ዝኾኑ ፕሬዝዳንታት ሓደ ብምዃን እዮም።ብዝተኻየደ ናይ ዳህሳስ መፅናዕቲ ኣብ መንጎ ሪፓብሊካዊያን ኣድምፀቲ ብርቱዕ ደገፍ ዘለዎም እንተኾኑ እውን ብድምር ናይ ደገፍ መረጋገፂ ግን ዝተሓተ ክብረ ወሰን ኣመዝጊቦም ኣለው።
Marist Poll ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘካየዶ ዳህሳስ 16 ሚእታዊ ትራምፕ ኣብ ታሪኽ ዩናይትድ ስቴትስ እቲ ብሉፅ ፕሬዝዳንት ክብሉዎም ከለው 47 ሚታዊ ድማ ኣዚዮም ሕማቓት ካብ ዝኾኑ ሓደ ክብሉ መዲቦምዎ ኣለው።
ኣብ መውዳእታ ማዕልታት ስልጣኖም ትራምፕ ኣብ ብርክት ዝበሉ ጉዳያት ፕሬዝዳንታዊ ትእዛዛት ፈሪሞም ኣለው።
ባይደን ኣገዳሲ ቁፅሪ ንዘለዎም ትእዛዛት ትራምፕ ብቕልጡፍ ክቕልብሱዎም ትፅቢት ይግበር።


text:
Radio Erena: 17 June 2018
ናብ ኤርትራ ኣዝያ ዝቐረበት ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ናይ የመን ንምቁጽጻር ዝካየድ ዘሎ ኲናት ይቕጽል ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ዓለም ገሊጸን።
ኣብዚ ብቀዳም 16 ሰነ ዝወዓለ ኲናት፣ ብስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ዝድገፍ ሰራዊት መንግስቲ የመን፣ ንመዓርፎ ነፈርቲ ሖደይዳ ከምዝተቖጻጸረ ተሓቢሩ።
እቲ ዝሓለፈ ረቡዕ ዝጀመረ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ብኢማራት ዓረብ ዝተመርሐ ኮይኑ፣ ነታ ዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ከም ቀንዲ ምንጪ እቶትን ወተሃደራዊ ዕጥቂ መጎዓዓዚትን ክጥቀሙላ ዝጸንሑ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ንምቁጽጻር ዝዓለመ’ዩ ኔሩ።
ወተሃደራውያን ሰበስልጣን የመን ንኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ መዓርፎ ነፈርቲ’ታ ከተማ ድሮ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ከምዝኣተወን፣ ካብ ነተጉቲ ሓራ ንምግባሩ ክኢላታት ዳህሳስ የካዪዱ ከምዘለዉን ሓቢሮም።
እንተኾነ እቲ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሑቲ ዝርከብ ኣገልግሎት ዜና ሳባ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ገና ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሑቲ ከምዘሎ ይገልጽ።
መንግስቲ የመን ኣብ ዝህቦ ዘሎ መግለጺ፣ እቲ መጥቃዕቲ ክቕጽል’ኳ እንተኾነ፣ ኣብታ ከተማ ዝርከብ ሓደ ካብ ዓበይቲ ወደባት የመን ዝኾነ ከባቢታት ግና ትሕተ ቅርጹ ከይዓኑ ንምዕቃቡ ካብ መጥቃቲ ናጻ ከምዝኸውን ኣፍሊጡ።
ውግእ ሓድሕድ የመን ዘስዓቦ ቅልውላው መግቢ፣ መድሃኒትን ሃለኽቲ ነገራትን ንምምካት ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ዝልገስ ረዲኤት ብወደብ ሖደይዳ እዩ ክኣቱ ጸኒሑ።
ኤ.ኤፍ.ፒ. ኣብ ዝዘርገሖ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ፍሉይ ልኡኽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ማርቲን ግሪፊዝ ትማሊ ቀዳም 16 ሰነ ናብ ከተማ ሰንዓ ኣምሪሑ’ሎ። ቀንዲ ዕላማ ዑደቱ፣ ምስ መራሕቲ ኣል-ሑቲ ብምርኻብ ንወደብ ሖደይዳ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሕቡራት ሃገራት ብምግዳፍ ብዘይኲናት ካብታ ከተማ ክወጽእ እማመ ንምቕራብ ምዃኑ ይሕበር።
ወተሃደራውያን ምንጭታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺ ብወገኖም፣ ካብ ሰራዊት የመን፣ ኢማራትን ሱዳንን ዝተዋጸአ ተደራቢ ሓይሊ ኣብ ኤርትራ ተዳልዩ ከምዘሎን ኣብ ናይ መወዳእታ መጥቃዕቲ ሖደይዳ ክሳተፍ ምዃኑን ኣፍሊጦም።
ኣብዚ ንከተማ ሖደይዳ ንምቁጽጻር ዝካየድ ዘሎ ኲናት፣ ካብ ክልቲኦም ወገናት ዛጊት ከባቢ ክልተ ሚእቲ ወተሃደራት ሞይቶም ከምዘለዉ ተገሊጹ።
====================


text:
ተወላዲ ስፐይን ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ካብ 1965 ክሳብ 1983 ዓ.ም. ናይ ኢየሱሳውያን ልኡካነ ወንጌል ማሕበር ጠቕላሊ ሓለቓ ኰይኖም ዘገልገሉ፡ ንኻልኣይ ጉባኤ ቫቲካን እሙን ብዝዀነ ዓሚዩቕ ከይዲ ንማሕበር ኢየሱሳውያን ዝሓደሱ ኣባ ኣሩፐ ሰበኻ ሮማ ከይዲ ብፁዕናኦም ከምዘበገሰ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሰበኻ ሮማ ናይቶም ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ልኡካነ ወንጌል መበል 28 ጠቕላሊ ሓለቓ ኰይኖም ካብ 1965 ክሳብ 1983 ዓ.ም. ዘገልገሉ ቤተ ክርስቲያን ብፅዕና ንኽትእውጀሎም ዘበቕዕ ከይዲ ምቕራብ መሰረተ ሓሳብ ከምዘበገሰ ጠቕላሊ ሓለቓ ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ኣርቱሮ ሶዛ ዕለት 11 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ስፐይን ከተማ ቢልባው ምስ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር መናብርተ ጥበብ ኢየሱሳውያን ተራኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ገሊጾም፡ እቲ ከይዲ ብፅዕና ኣብ ብጋሴ እውን እንተዀነ፡ ናይ ሰበኻ ሮማ ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ደ ዶናቲስ ከምዝገለጽዎ፡ ኣዋጅ ብፅዕና ኣባ ኣሩፐ በወግዒ ሰበኻ ሮማ መሰረተ ሓሳብ ንምቕራብ ዘድሊ ከይዲ ይኹንታ ከምዝሃበሉን ኣባ ኣሩፐ ኣብ ኢየሱስ ዝተሰርተ ምዃን ናይ ሓቅን ውፉይ ንተልእዀ ወንጌልን ሰብ ምዃኖም፡ እዚ እቲ ዝዓበየ ተኣምር እዩ፡ ቅድስና ብጥልቅን ፍልዩ ብዝበለ ሓድሽ ኣርኣያነት ዝነበሩን ገና ካብ ንእስነቶም ደሓር እውን ከም ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ከም ናይ ተመካርያን ሓለቓን ናይ ማሕበር ኢየሱሳውን ጨንፈር ሓለቓን፡ ከም ጠቕላሊ ሓለቓ ማሕበር ኢየሱሳውያንን ቅድስና ፍልይ ብዝበለ ኣገባብ ዝነበሩ እዮም እንክብሉ ይገልጽዎም።
እቲ ከይዲ ብፅዕና ከም ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ጠቕላሊ ሓለቓ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ዝነበርዎ ሕይወት ጥራሕ ዘይኰነስ እቲ ምሉእ ሕይወቶም ክርስቶስ ኣብ ምምሳል ኣጽሚዶም ዝነበርዎ ሕይወት ዝምልከት እዩ ይብሉ።
ምስክር ሂሮሺማ
ኣባ ኣሩፐ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ባስኮ ከተማ ቢልባው ዕለት 14 ሕዳር 1907 ዓ.ም. ዝተወልዱን፡ ኣብ ማድሪድ ብስነ ሕክምና ሊቕነት ዘመዝከሩን፡ ኣብ 1972 ዓ.ም. ኣብ ማሕበር ኢየሱሳውያን ተመካርን 1936 ዓ.ም. ማዕርገ ክህነት ምስ ተቐበሉ፡ መጀመሪያ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ደሓር ናብ ጃፓን ተላኢኾም ንዕስራ ዓመት ከምዘገልገሉን፡ ኣብ ጃፓን ዕለት 6 ነሓሰ 1945 ዓ.ም. እቲ ኣብ ሂሮሺማ ዝተፈጸመ ናይ ኑክለሳዊ መጥቃዕቲ ሳዕቤን ኩሉ ተመክሮ ዘሕለፉን፡ እዚ ተመክሮ’ዚ ንመላእ ሕይወቶም ምልክታ ኣንቢሩ ከምዝሓለፈ ባዕሎም ኣብ ጽሑፎም፥ ኑክለሲያዊ መጥቃዕቲ ምስ ተሰምዐ ድምጽን ውድመትን ፍርስራስን ሕልቂትን ሞትን ማሕሰይትን፡ ኣብቲ ዘለኽዎ ቤት ኩሉ ክፈርስ ሓንቲ ናይ መንደቕ ሰዓት ግና ኣብ ዘላትሉ ተሪፋን ሰዓት ሸሞንተን ዓሰርተ ደቓይቕ ተምልክት ነይራ፡ እዚ ከኣ የገርሞም እሞ እታ ሰዓት ኣብ ሰዓት ሸሞንተን ዓሰርተን ቆይማ እቲ ቂምቂምታኣ ኣቋረጸት፡ ሂሮሺማ ምስ ጊዜ ዘይኰነ ምስ ዘለዓለማውነት ተራኸበት ይብሉ።
ማሕበር ኢየሱሳውን ንምእዋን
ኣባ ኣሩፐ ኣብ 1965 ዓ.ም. መበል 28 ጠቕላሊ ጉባኤ ማሕበር ኢየሱሳውያን መበል 28 ጠቕላሊ ሓለቓ ንኽዀኑ መረጾም፡ ማሕበር ኢየሱሳውያን ንምሕዳስ ዘበገስዎ መደብ ዓሚዩቕን ስንኩፍን እዩ ዝነበረ፡ ኣብ ማሕበር ኢየሱሳውያን እውን ብዙሕ ውሽጣዊ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ እዩ፡ እቲ ምፍሕፋሕ ግና ነቲ ማሕበር ወረቖ፡ ባዕሎም እቶም ድሕሪኦም ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ጠቕላሊ ሓለቓ ኰይኖም ኣብ 1985 ዓ.ም. ዝተመርጹ ኣባ ፒተር ሃንስ ኮልቨንባኽ፥ ሓዲስ ፍኖት ዝኸፈቱን ነቲ ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ልኡክነት ሓድሽ ድርኾት ዝፈጠሩን ሓድሽ ዓይነት ሕይወትን ደቀ መዝሙር መሰረት ዝገበረ ርድኢት ውፉይ ሕይወት ዘተኣታተዉን እንክብሉ ይገልጽዎም። ብፍላይ ከኣ ወንጌላዊ ፍትሒ ዝበሉን፡ ነቶም ዝተናዕቁን ከም ውዳቕ ዝሕሰቡን ኣሕዋት ማሕበራዊ ፍትሒ ክረጋገጽ ብዝብል ወንጌላውነት መንፍፈስ ኣብ ኣፍሪቃን እስያን ኤውሮጳን ላቲን ኣመሪካን ኰታ ኣብ ምላእ ዓለም ዝንቀሳቐስ ኢየሱሳውያን ንስደተይናታት ዝብል ዓለም ሓቆፋዊ ተቕዋም ነቲ ናይ ቨትናም ስደተይናታትን ተመዛበልትን ኩነት መሰረት ገይሮም ከምዘቖሙ ይፍለጥ።
ኣብ 1981 ዓ.ም. ብዘጋጠሞም ከቢድ ሕማም ንዓሰርተ ዓመታት ዝኣክል ለሚሶም ምዝራብ ስኢኖምን፡ ነቲ ነዊሕ ናይ ከቢድ ሕማም እዋን ብጽሞናን ጸሎትን መስዋዕትን ገይሮም ብምንባር ዕለት 5 ለካቲት 1991 ዓ.ም ካብ ምድራዊ ሕይወት ተሰናበቱ።


text:
ምስጢረ ጥምቀት
I. ትርጉም
ምስጢረ ጥምቀት፡ ናብ ዳግማይ ልደትን ናብ ኣባልነት እታ ቤተክርስቲያንን ዘእቱ ምስጢር እዩ። እቲ ዝጥመቕ ሰብ፡ ስለስተ ግዜ አብ ማይ ከምዝኣቱ እናተገብረ፡ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ይጥመቕ። ምስጢረ ጥምቀት፡ ካብ ኩሎም ካልእ ምስጢራት፡ እቲ ቀዳማይ ዝዀነ ምስጢር እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ፡ ሰብ ናብ መንግስተ እግዚአብሄርን ናብ ቅድስት ቤተክርስቲያንን ዝኣትወሉ ቀዳማይ ምስጢር ስለዝኾነ እዩ። እዚ ኸአ ከምቲ ጐይታና፡ “ብሓቂ እብለካ አሎኹ፡ ሰብ፡ ካብ ማይን መንፈስን እንተ ዘይተወልደ፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪኣቱ ዚኽእል የልቦን” ብዝበሎ መሰረት ማለት እዩ፡(ዮሃ 3: 5)።
በዚ ምኽንያት እዚ እምበኣር፡ ሰብ፡ ቅድሚ ዝኾነ ካልእ ምስጢር፡ ነዚ ምስጢር እዚ ምውሳድ ናይ ግዲ ይኾኖ።
II. ኣብ ብሉይ ኪዳን
- መርከብ ኖህ፡ “ትዕግስቲ ኣምላኽ ብመዓልትታት ኖህ ምስ ተጸበየት፡ እታ መርከብ ክትስራሕ ከላ፡ ብእኣ ሒደት፡ ማለት ሾሞንተ ነፍሲ፡ ብማይ ዝደሐናላ፡ ነቶም ቀደም ዘይኣመኑ ሰበኸሎም። እቲ ማይ ድማ ሕጂ ብተምሳሉ፡ ማለት ጥምቀት፡ የድሕነኩም አሎ፡ እዚ ኸኣ ብትንሳኤ ኢየሱስ ክርስቶስ ልማኖ ሰናይ ሕሊና ናብ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ምሕጻብ ርስሓት ስጋ ኣይኰነን።” (1 ጴጥ. 3: 20, 21)
- ግዝረት፡ “ንስኻትኩም ድማ ብግዝረት ክርስቶስ ነቲ ናይ ስጋ ሰብነት ቀንጢጥኩም ብኢድ ብዘይኰነት ግዝረት ብእኡ ተገዘርኩም። ብጥምቀትውን ምስኡ ተቐበርኩም፡ ብግብሪ እቲ ኻብ ምዉታት ዘተንስኦ ኣምላኽ ድማ ምስኡ ተንሳእኩም።” (ቈሎሴ.2:11,12)
- ምስጋር ቀይሕ ባሕሪ፡ ”ኣሕዋተየ፡ ኵላቶም ኣቦታትና ትሕቲ ደበና ኸም ዝነበሩ፡ ኲላቶምውን ባሕሪ ኸም እተሳገሩ፡ ዘይትፈልጡ ኽትኰኑ ኣይፈቱን እየ። ኲላቶም ድማ ብደበናን ብባሕርን ናብ ሙሴ ተጠምቁ። ” (1 ቈረ10:1,2)
III. ጥምቀት ዘ ዮሃንስ መጥምቅ
እታ ዮሃንስ ዘጥምቓ ዝነበረት ጥምቀት፡ ካብ ሰማይ እኳ እንተነበረት፡ ገና ግን “ ንሱ ድማ ጥምቀት ንስሓ ንሕድገት ሓጢኣት እናሰበኸ፡ ኣብ ኵሉ ወሰን ዮርዳኖስ ዞረ፡“ (ሉቃ 3:3) ዳግማይ ክትውለድ ናይ ምግባር ብቕዓት ድማ ኣይነበሮን። ኣይሁድ ንክርስቶስ ምእንቲ ክቕበልዎ ከዳልዎም ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ። ነቲ ሰዒቡ ዝመጽእ ናይ ክርስቲያናዊ ጥምቀት ድማ መረድኢ ኣብነት ነበረ።
IV. ቅድሚ ስቕለትን ሞትን ብሃዋርያት ዝግበር ዝነበረ ጥምቀት
ጐይታና ኣብዚ ምድሪ እዚ ኣብ ዝተመላለሰሉ እዋን፡ እቶም ደቀመዛሙርቱ የጥምቑ ምንባሮም ኣብ ወንጌል ተጻሒፉ ኣሎ፡ (ዮሃ 4:2)። እንተኾነ፡ እዚ ጥምቀት እዚ’ውን ኣይሁድ ንክርስቶስ ክቕበልዎ ከምዝግባእ እናዘኻኸረ፡ ንመዳለዊ ዝግበር ዝነበረ እዩ። ዮሃንስ ክሪሶስቶም ብዛዕባ እዚ ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ፡ እቲ ጥምቀት እቲ ልከዕ ከምቲ ናይ ዮሃንስ መጥምቕ ጥምቀት እዩ ዝነበረ ኢሉ ኣሎ።
V. ምጅማር እዚ ምስጢር እዚ
ነዚ ምስጢር እዚ፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ድሕሪ ትንሳኤኡ ከምዚ ብምባል እዩ ባዕሉ ሰሪዕዎ፡ “ኢየሱስ ቀሪቡ ኸምዚ ኢሉ ተዛረቦም፡ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኵሉ ስልጣን ተዋሂቡኒ አሎ። ስለዚ ኺዱ ንዅሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኵሉ ኺሕልዉ ኸኣ እናመሀርኩም፡ ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎም።”(ማቴ 28: 18, 19)
VI. እቲ ዝርአ ምልክት
እቲ ዝጥመቕ ሰብ፡ ሰለስተ ሳዕ ከምዝጥሕል ስለዝግበር በቲ ሓደ ወገን፡ እቲ በቲ ኣገልጋሊ “ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን፡ አጥመቐካ ኣለኹ” ዝብል ኣዋጅ ድማ በቲ ሓደ ወገን፡ እዚኦም እቶ ዝረ፡ኣዩ ምልክታት እዮም።
(1) ማይ እንጥቀመሉ ምኽንያት፦
- ክርስቶስ ኣብ ማይ ስለዝተጠመቐ (ማቴ. 3: 13-16)
- ኢየሱስ መለሰ፡ ”ብሓቂ እብለካ አሎኹ፡ ካብ ማይን መንፈስን እንተ ዘይተወልደ፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪኣቱ ዚኽእል የልቦን።” (ዮሃ 3:5)
- ሃዋርያት እውን ማይ እዮም ተጠቂሞም፡ ኣብታ ቀዳመይቲ ቤተክርስቲያን ዝነበሩ ኣቦታት’ውን ከምኡ፡ ማይ እዮም ተጠቂሞም፡ “እቶም ካብ ወገን ግዝረት ዝዀኑ፡ ምስ ጴጥሮስ ዝመጹ ኣመንቲ ብቛንቋታት ኪዛረቡን ንኣምላኽ ኬመስግኑን ሰምዕዎም እሞ፡ ኣብ ኣህዛብ ድማ ህያብ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝፈሰሰ ተገረሙ። ሽዑ ጴጥሮስ፡ እዚኣቶምስ ከማና መንፈስ ቅዱስ ካብ ተቐበሉስ፡ ከይጥመቑ ማይ ኪኽልክሎም ዚኽእል ደኣ መን እዩ፧ ኢሉ መለሰ።” (ግብ 10:46,47) “ነታ ሰረገላ ደው ኬብልዋ ኸኣ ኣዘዘ፡ ፊልጶስን እቲ ስሉብን ክልቲኣቶም ናብቲ ማይ ወረዱ፡ ኣጥመቖውን።” (ግብ 8:38)
- ቤተክርስቲያን ካብ ዝተመስረተትላ ግዜ ኣትሒዙ ዝነበረ እዩ።
- ማይ ንርስሓት ሰብነት ከምዘጽሪ፡ ጥምቀት ከኣ ንርስሓት ነፍሲ የጽሪ።
(2) ብማይ እነጠምቐሉ ምኽንያት ድማ እዚ እዩ:
- ክርስቶስ ብማይ ተጠሚቑ፡ “ኢየሱስ ምስ ተጠምቀ፡ ብኡብኡ ኻብ ማይ ወጸ። እንሆ ኸኣ ሰማያት ተኸፍተ፡ መንፈስ ኣምላኽ ድማ ከም ርግቢ ወሪዱ፡ ኣብ ርእሱ ኪቕመጥ ረኣየ።”(ማቴ.3:16)
- እታ ኣብ ዘመነ ሃዋርያት ዝነበረት ቀዳመይቲ ቤተክርስቲያን’ውን ከማኡ ብማይ እያ ተጥምቕ ዝነበረት፡ “ነታ ሰረገላ ደው ኬብልዋ ኸኣ ኣዘዘ፡ ፊልጶስን እቲ ስሉብን ክልቲኣቶም ናብቲ ማይ ወረዱ፡ ኣጥመቖውን።” (ግብ8:38) እቲ ስሉብ፡ ኣብታ ሰረገላኡ ገለ ሒደት ማይ ኔርዎ ክኸውን ከምዝኸል ኣየጠራጥርን እዩ። ጥምቀት፡ ማይ ብምግጫብ ጥራይ ዝከኣል እንተዝነብር፡ ፊሊጶስ ድማ በተን ሒደት ማይ ግጭብ ኣቢሉ ከጥምቖ ምኸኣለ ነይሩ።
- ጥምቀት ዝብል ቃል ካብቲ ብግሪኽ ኣብ ማይ ምእላኽ፡ ወይ ኣጥሒልካ ምውጻእ፡ ካብ ዝብል ዝመጸ ኣበሃህላ እዩ።
- ጥምቀት፡ ምስ ክርስቶስ ምምዋትን ምቕባርን እዩ ዘመልክት።ምቕባር ማለት ድማ ኣብ ጉድጓድ ኣእቲኻ ምድፋን ማለት እዩ። “ወይስ ብክርስቶስ ኢየሱስ እተጠመቕና ዘበልና ዂላትና ብሞቱ ኸም እተጠመቕናዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ እምብኣርሲ ኸምቲ ክርስቶስ ብኽብሪ ኣቦኡ ኻብ ምዉታት ዝተንስኤ፡ ከምኡ ኸኣ ንሕና ብሓዳስ ህይወት ምእንቲ ኽንመላለስ፡ ናብ ሞት ብጥምቀት ምስኡ ተቐበርና።” (ሮሜ.6: 3,4).
ስለዚ ከምቲ ካልኦት ዝገብርዎ፡ ማይ ብምንጻግ ጥራይ ምጥማቕ ግቡእ አይኮነን።
VII. እቲ ዘይርአ ጸጋ
- ዳግማይ ልደት፡ “ኢየሱስ ድማ፥ ካብ ላዕሊ እንተዘይተወልደ፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ ኪርእያ ዚኽእል ከም ዜልቦ፡ ብሓቂ እብለካ አሎኹ፡ ኢሉ መለሰሉ። ኒቆዲሞስ ከኣ፥ ንሰብከ ምስ ኣረገ፡ ኪውለድ ከመይ ኢሉ ይከአሎ፧ መሊሱ ናብ ከርሲ ኣዲኡ ኣትዩስ ኪውለድ ይከአሎ’ዶ እዩ፧ በሎ። ኢየሱስ መለሰ፡ ብሓቂ እብለካ አሎኹ፡ ካብ ማይን መንፈስን እንተ ዘይተወልደ፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪኣቱ ዚኽእል የልቦን። ” (ዮሃ 3:3-5) በዚ መሰረት እዚ ሃዋርያ ጳውሎስ ንጥምቀት፡ ሓድሽ ልደት ብምባል ሰመዮ። “ንሱ ብምሕረቱን ብምሕጻብ ሓድሽ ልደትን ብምሕዳስ መንፈስ ቅዱስን እዩ ዘድሓነና እምበር፡ ንሕና ብዝገበርናዮ ግብሪ ጽድቂ ኣይኰነን።” (ቲቶስ 3:5)
- ሕድገት ሓጢኣት ”ጴጥሮስ ከኣ፡ እቲ ተስፋ ንኣኻትኩምን ንደቅኹምን ነቶም ኣብ ርሑቕ ዘለዉ ዂሎም፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ዚጽውዖም ዘበሉን እዩ እተዋህበ እሞ፡ ተነስሑ ነፍሲ ወከፍኩም ከኣ ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ንሕድገት ሓጢኣት ይጠመቕ፡ ህያብ መንፈስ ቅዱስውን ክትቅበሉ ኢኹም በሎም።“(ግብ 2: 38)
- ንጽህናንን ቅድስናን፡ “እቲ ማይ ድማ ሕጂ ብተምሳሉ፡ ማለት ጥምቀት፡ የድሕነኩም አሎ፡ እዚ ኸኣ ብትንሳኤ ኢየሱስ ክርስቶስ ልማኖ ሰናይ ሕሊና ናብ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ምሕጻብ ርስሓት ስጋ ኣይኰነን። “ ( 1 ጴጥ. 3: 21) ከምቲ ክርስቶስ ንማሕበሩ ዘፍቀራ፡ ኣቱም ሰብኡት፡ ኣንስትኹም ኣፍቅሩ። ክርስቶስ ብቓሉ ገይሩ ብምሕጻብ ማይ ምስ ኣጽረያ ምእንቲ ኪቕድሳ፡ ርስሓት ወይስ ዕጣር ወይስ ገለ ነዚ ዚመስል ዜብላ፡ ብዘይ መንቅብ ቅድስትን ክብርትን ማሕበር ገይሩ ንእኡ ምእንቲ ኬቕውማ ኢሉ፡ ርእሱ በጃኣ ሃበ።” (ኤፌ. 5:25,26)
- ድሕነት፡ “ዝኣመነን እተጠምቀን ኪድሕን፡ እቲ ዘይኣመነ ግና ኪዅነን እዩ። ” (ማር 16; 16) “ እቲ ማይ ድማ ሕጂ ብተምሳሉ፡ ማለት ጥምቀት፡ የድሕነኩም አሎ፡ እዚ ኸኣ ብትንሳኤ ኢየሱስ ክርስቶስ ልማኖ ሰናይ ሕሊና ናብ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ምሕጻብ ርስሓት ስጋ ኣይኰነን።” (1 ጴጥ3:21)
- ውልድነት፡ “ብክርስቶስ እተጠመቕኩም ዘበልኩም ንክርስቶስ ለበስኩምዎ እሞ፡ ብእምነት ብኢየሱስ ክርስቶስ ኵላትኩም ውሉድ ኣምላኽ ኢኹም።” ገላ. 3:26,27
VIII. ሓንቲ ጥምቀት
ብትምህርቲ ቤተክርስቲያንና መሰረት፡ እቶም ብሕጋዊ ኣገባብ ዝተጥመቑ ካልኣይ ግዜ ክጥመቑ ኣይግባ፡እን እዩ። ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ዘስምረሉ ሓሳብ ድማ እዚ እዩ፡ “ሓደ ጐይታ፡ሓንቲ እምነት፡ ሓንቲ ጥምቀት” (ኤፌ. 4:5)
ጥምቀት ክድገም ዘይግብኣሉ ምኽንያታት:
- ጥምቀት ማለት ዳግም ምውላድ፡ ወይ ሓድሽ ፍጥረት ምዃን ማለት እዩ። ሰብ ብስጋ ሓንሳእ ጥራይ እምበር ደጋጊሙ ክውለድ ከምዘይከኣል፡ በቲ መንፈሳዊ ልደት ድማ ከም፡ኡ ሓንሳእ እምበር ደጋጊሙ ክውለድ ዝከኣሎ ኣይኮነን።
- ጥምቀት ማለት ኣብ ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ ምስታፍ ማለት እዩ፡ (ሮሜ 6:4; ቆሎሴ. 2: 12) ክርስቶስ ድማ ሓንሳእ ጥራይ እዩ ዝሞተን ዝተንስአን። ሓደ እምነቱ ክሒዱ ዝጸንሐ ክርስቲያን ናብ እምነቱ እንተተመልሰ፡ ከምብሓድሽ ምጥማቕ ኣይከኣልን እዩ። ንስሓን ቅዱስ ቍርባንን ጥራይ እዩ ዘድልዮ።
IX. ጥምቀተ ህጻናት
ገለ ኣብያተ ክርስቲያን፡ ጥምቀት ንዓበይቲ ጥራይ ክወሃብ ይግባእ ዝብላ ኣለዋ። ቤተክርስቲያንና ግን በዞም ዝስ፡ዕቡ ምኽንያታት፡ ህጻናትውን ክጥመቑ ይግብ፡ኦም እዩ ኢላ ትኣምን፦
- ቈልዑ’ውን ወረስቲ ኣዳማዊ ሓጢኣት (ጥንተ ኣብሶ) ስለዝኾኑ፡ ብጥምቀት ኣቢሎም ካብ ሓጢኣት ምንጻህ ክረኽቡ ይግባእ።
- ኣብ ብሉይ ኪዳን፡ ህጻናት ተኻፈልቲ እቲ ናይ እግዚአብሄር ኪዳን ንኽኾኑ፡ ክግዘሩ ነይርዎም። ጥምቀት ድማ ተምሳል ግዝረት ስለዝኾነ፡ ህጻናት ድማ ሕጂ ኣባል ቤተክርስቲያን ምእንቲ ክኾኑ ክጥመቑ ይግብኦም። ግዝረት ምልክት እምነት ምንባሩ ከይረሳዕና፡ (ሮሜ 4:11) ኣብ ህጻናት ይፍጸም ምንባሩ፡ ድማ ነስተብህል። እዚ ናይ ግዝረት ምልክት እዚ ተኻፈቲ ኪዳን ኣምላኽ ምዃኖም ይምስክረሎም ነበረ።
- ህጻናት ገለ ካብቶም ዓበይቲ ጸጋታት ክቕበሉ እግዚአብሄር አይከልከሎምን፡ ንኣብነት ኤርምያስ ገና ኣብ ማህጸን ከሎ እዩ ተቐዲሱ፡(ኤር. 1:5)፡ ዮሃንስ መጥምቕ ከአ ኣብ ከርሲ ወላዲቱ ከሎ መንፈስ ቅዱስ ተመልአ(ሉቃ 1:15)
- ኣብ ዘመነ ሃዋርያት መላእ ስድራ ቤት ይጥመቑ ነበሩ፡ ኣብዘን ዝጥመቓ ዘለዋ ስድራቤታት ድማ ናይ ግድን ህጻናት ኔሮም ክኾኑ ኣለዎም። ስድራ ቤት ቆርነሌዎስ፡ (ግብ 10: 48), ሊድያ (ግብ 16,14,15) እቲ ሓላው እሱራት (ግብ16:33), እስጢፋኖስ(1 ቈረ. 1: 16) ወዘተ።
- ኣብ ናይ ኣቦታት ታሪኽን ጽሑፋትን ከምእንረኽቦ፡ ካብቲ ቀዳማይ ሚእቲ ዓመት ናይታ ቤተክርስቲያን ኣትሒዙ ዝነበረ ልማድ እዩ ዝነበረ። ኦሪገን ኣብ ጽሑፉ፡ “ጥምቀተ ህጻናት፡ ኣቦታት ሃዋርያት ነታ ቀዳመይቲ ቤተክርስቲያን ዝሓደጉላ ልማድ እዩ። ህጻናት ካብ ኣዳማዊ ውርሻ ሓጢኣት ተሓጺቦም ክነጽሁ የድልዮም ስለዝኾነ” “ጥምቀተ ህጻናት ሃዋርያዊ ትውፊት እዩ” ኣብቲ ናይ ሃዋርያት ትውፊት ከምዚ ዝብል ነንብብ፡ “ህጻናት ቅድም የጥምቑ፡ ክምልሱ ዝኽእሉ እንተኾይኖም፡ ባዕሎም ይመልሱ። ክምልሱ ዘይክእሉ እንተኾይኖም ግን ወለዲ ወይ ሓደ ካብ ቤተሰብ ኣብ ክንድኦም ወኪሉ ይመልስ።”
- እታ ኣብ ምድሪ ዘላ ቤተክርስቲያን ክርስቶስ፡ በቶም ንእምነተ ክርስትና ዝተቐበሉን ንሕጊ እግዚአብሄር ዝሕልዉን ስድራቤታት ምስ ህጻናት ደቆም ሓዊስካ ዝቖመት እያ።
X. ናይ ደም ጥምቀት
ንክርስቶስ ክብሉ ቅድሚ ጥምቀት ደሞም ዘፍሰሱ ሰማእታት፡ በዚ ዝስ፡ዕብ ቃል ጐይታ ቅቡላት ይኾኑ፡ “ስለዚ ኣብ ቅድሚ ሰብ ንተኣመነኒ ዅሉ፡ ኣነ ኸኣ ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦይ ክእመኖ እየ። “ (ማቴ 10: 32) መሊሱ ድማ: “ሽዑ ኢየሱስ ንደቀ መዛሙርቱ በሎም፡ ንህይወቱ ኼድሕና ዚደሊ ኼጥፍኣ እዩ። እቲ ንህይወቱ ምእንታይ ዜጥፍኣ ኸኣ ኪረኽባ እዩ እሞ፡ ኪስዕበኒ ዚፈቱ እንተሎ፡ ህይወቱ ቐቢጹ፡ መስቀሉ ኣልዒሉ ይስዐበኒ።” (ማቴ. 16:25)
XI. ከጠምቕ ስልጣን ዘለዎ መን እዩ፧
እዚ ስልጣን እዚ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ንሃዋርያት ዝሃቦም ስልጣን እዩ። “ስለዚ ኺዱ ንዅሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኵሉ ኺሕልዉ ኸኣ እናመሀርኩም፡ ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎም።” (ማቴ. 28:19). እዚ ስልጣን እዚ ብ ጳጳሳት ኣቢሉ ናብ ካህናት ተመሓላለፈ።
XII. ናይ ዝተጠመቐ ሰብ ግዴታ
(1) ቅድሚ ምጥማቕ፡ እቲ ዝጥመቕ ብወግዒ ከምዚ ኢሉ ከውጅ ይግብኦ።
- ንስሓኡ “ጴጥሮስ ከኣ፡ እቲ ተስፋ ንኣኻትኩምን ንደቅኹምን ነቶም ኣብ ርሑቕ ዘለዉ ዂሎም፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ዚጽውዖም ዘበሉን እዩ እተዋህበ እሞ፡ ተነስሑ ነፍሲ ወከፍኩም ከኣ ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ንሕድገት ሓጢኣት ይጠመቕ፡ ህያብ መንፈስ ቅዱስውን ክትቅበሉ ኢኹም በሎም።” (ግብ 2:38) ኣብቲ ንስሓኡ፡ ንሰይጣንን እቲ እኩይ ስርሑን ከምዝሓደጎም፡ ”ሰይጣን እኽሕደካ ኣለኹ” ክብል ይግብኦ።
- ኣብ ኢየሲስ ክርስቶስ ዘለዎ እምነት ከውጅ ይግብኦ “ዝኣመነን እተጠምቀን ኪድሕን፡ እቲ ዘይኣመነ ግና ኪዅነን እዩ።” (ማር 16: 16). ኣብዚ ተኣምኖ እዚ ጸሎተ ሃይማኖት ዓው ኢሉ ክብሎ ኣለዎ።
(2) ኣብ ጉዳይ ህጻናት ግን ብርግጽ ንሳቶም ንስሓ ይኹን መእዋጅ እምነት ክገብሩ ስለዘይክእሉ፡ ወለዶም ወይ ኣቦ ወይ ኣደ ክርስትናኦም *(ኣባልገኦም) ኣብ ክንዳ፡ኦም ኮይኖም ነቲ እምነት ከእውጁሎም ይኽእሉ። ብትምህርቲ ጐይታ ንኸዕብይዎም ድማ ክመባጽዑ ይግባእ።
ቀሺ ማርቆስ ዳውድ፡ ምስጢራተ ቤተክርስቲያን ዘኦርቶዶክስ
ቤት ማሕተም ትንሳኤ ዘጉባኤ ኣዲስ ኣበባ ግንቦት 1952


text:
ሓደ ህዝቢ ጭቆና ምስ ዝመሮ ዓጋቲ የብሉን፡፡ ንዓመታት ዘሳቐዮ ስርዓት ብመዓልትታት ይድርምሶ፡፡ ብመንጽር ክልሰሓሳባዊ ኣበሃህላ ንሓደ ለውጢ ህዛባዊ ውደባ የድሊ ይበሃል፡፡ ይኹን እምበር ህዝቢ ብሃንደበት ተላዒሉ ነብሱ እናኣለየ ዲክታተርነት ክዓሉ ሎሚ ናይ ዓይኒ ምስክር ኮይኑና ኣሎ፡፡
ቅድም ኣብ ቱኒሰያ፡ ዳሓር ኣብ ግብጺ ሕጂ ድማ ኣብ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ዝረኤ ዘሎ ህዝባዊ ቁጣዐ ታሪካዊ ምስክር ኢዩ፡፡ ደቒቕ ትሓልፍ፡ ደቒቕ ትትካእ፤ ሰዓት ትሓለፍ፡ ሰዓት ትትካእ፤ መዓለቲ ትውዳእ፡ መዓልቲ ትመጽእ፤ ወርሒ ትኣክል፡ ወርሒ ትትካእ፤ዓመት ትውዳእ፡ ዓመት ትትካእ፤ ዝመረሮ ህዝቢ ክልዓል እንከሎ መላሲ የብሉን፡፡
ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝተሰኤ ህዝባዊ ሰውራ ካብቲ ናይ ሊብያ ፍልይ ዝበለ ይመስለኒ፡፡ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ከምቲ ዝድለ ኣይኹን-ምበር ተቓዋሚ ኣካል ኣለዎ፡፡ ኣብ ሊብያ ግን የለን፡፡ ኣብተን ክልተ ዓድታት እቲ ወተሃደር ብቐሊሉ ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ተሰሊፉ፡፡ እቲ ምንታይ ብወተሃደራዊ ኣካዳሚ ዝተማህረ ንቑሕ ሰራዊተ ስለ ዝኾነ፡፡ ናይ ሊብያ ኩነታት ግን ከምኡ ኣይመስልን፡፡ ድሮ ኳ ስርዓት ጋዳፊ፡ ሓይሊ ብምጥቃም በርከት ዝበሉ ሰላማዊ ህዝቢ ከም ዝቐተለ ናይ ወረ ማዕከናት ይጥቁሙ፡፡ እቲ ዘሎ ወተሃደር ውን ዝተመቓቐለ ይመስል፡፡ ስለ ዚ ከይዱ ከይዱ ናብ ውግእ ሓድሕድ ከየምርሕ ዘስግእ ኢዩ፡፡
ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም ከም ዘበሃል፤ እሰከ ናብ ጉዳይና ክኣቱ፡፡ እሞ ብሕቶ ክጅምር፡፡ ልክዕ ከምዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ሃገራት፤ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ እዋን ዚ ናዕቢ እንተ ዝፈጥር እንታይ ምኾነ? ከም ጭቆና እንተ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዓለም ዝመሮሮ ህዝቢ ኢዩ፡፡ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ቃልሲ ዘካየደን ዝተሞከረን ህዝቢ ኢዩ፡፡ ግን ከኣ ብዘይ ተሓዝ ተታሒዙ፡፡ ከም ናይ ግብጽን ቱኒዝያን ወላ ድኽም ዝበለ ተቓዋሚ ከይህሉ፤ የለን፡፡ ምረት ህዝቢ ዝስመዖ ብስል ዝበለ ወተሃደር ከይህሉ፡ ኣበደን፡፡ ሃገር ብበዓል ዉጩ ምጩ እትሕሎ ኮነት፡፡ ሰለዚ ህዝባዊ ህልቂት ክወርድ እንተዘይ ኮይኑ ብኸምዚ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ክመጽእ ኣይኽእልን፡፡ እሞ ኣብ ኤርትራ ከዐውት ዝኽእል ናይ ቃልሲ መይላ እንታይ ኢዩ? እዚ ብግቡእ ክመለስ ዘለዎ መሰረታዊ ሕቶ ኢዩ፡፡ ወዮ ድኣ እቶም “ በሰላማዊ መንገዲ ጥራይ “ ዝብሉ ኣካላት ከይኹርዩና እናፈራሕና’ ምበር፡ ኣብ ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ጥራይ ከዐውት ኣይኽእልን፡፡ ስርዓት ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ዝወጸ ከምቲ ናይ ሊብያ ብታንክን ነፈርትን ምስ ጨረሶ እንተ ኮይኑ እቲ ዝመጽእ ለውጢ ኣይ ፈልጥን፡፡ ካብዚ ሓሊፉ እዚ ዓይነት ሜላ ዚ ምስ ኩነታት ክውንነት ሃገርና ዘይኸይድ ሜላ ኢና ክንብሎ እንኽእል፡፡ ካብ ውሽጢ ይኹን ካብ ወጻኢ ንህዝቡ ዝከላኸል ንቑሕ ሰራዊት ክሕወሶ ኣለዎ ስርዓት ህግደፍ ክእለ እንተኮይኑ፡፡ ተዘይኮይኑ ስርዓት ህግደፍ “ዝባን ሕጊ “ ኢልካዮ ዝሰምዕ ኣይኮነን፡፡ ካሊእ ይተረፍ ንዉጉኣት ሓርነት ዝረሸነ ስርዓት ኢዩ፡፡ ልክዕ ኢዩ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣብዚ እዋን ዚ በተን ብሕማም ኮላሊት ዝደንዘዛ ኣዒንቱ ናይ ሑሰኒ ሙባረክን ቓዛፍን ኣዕርኹ ብምዕዛብ ኣዚዩ ይስንብድ ኣሎ፡፡ ግን ክኣ ኣይተረስዑ፡ በቲ ሓደ ወገን ድማ “ስቓይ ህዝቦም ዘይግድሶም ጀነራላትን ኮለነላትን፡ ሓለውቲ ኣለውኒ ፡፡ ሽግር የለን፡፡ “ ከም ዝብል ዘክሩ፡፡
ኣነ ክዋ ፡ ኩሉ ግዜ ብዙሕ ዘገድሰንን ዘተሓሳስበንን ናይ ተቓወምቲ ሓልታትና ጥራይ ኢዩ፡፡ ምክንያቱ እቲ ከዐውተናን ከውድቐናን ዝኽእል ንሱ ጥራይ ኢዩ፡፡ ከም ዘይናተና ስቕ ኢልና እንተ ሪኢናዮ ድማ ንውድቀት ምምራጽና ጠራይ ኢዩ፡፡ ምኽንያቱ ድማ ትሕዝቶና ንሱ ጥራይ ስለ ዝኾነ፡፡ ወይድማ ካሊእ ዝሓሸ ተካኢ ክንፈጥር ኣሎና፡፡ ወይድማ ሓደ ኣፊቱ ምስ ስርዓት ህግደፍ ዝወገና ክንከውን ኣሎና፡፡ ካሊእ ማእከላይ ምርጫ የለን፡፡ እዛ ዓመት ከም እንዕዘባ ናይ ዲክታተራት ዓመት ኣይኮነትን፡፡ ናይ ሳዓብትን ደገፍትን ዲክታተራት ምዩቕ ዝበሉላ ዓመት ኢያ፡፡ ካሊእ ይተረፍ ኢሳያስ ዝገሸለን ዓድታት እናተሳእና ኢየን፡፡ ንሰን ድማ ግብጽን ሊብያን ቐጠርን ኢየን ነይረን፡፡ ናይ ግብጺ ተዓልዩ፡፡ ኣቶ ጋዳፊ ውን ይጻዓሩ ኣለው፡፡ ምናልባሽ እውን እቲ ባርዕ ጽባሕ ናብቶም ሽኽ ይበጽሕ ይኸውን? ኢሳያስ ከይሞተ ገህነ-እሳት ኣትዩ፡፡ መሬት ጸልሚታቶ ኣላ፡፡
ተቓወምቲ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ኸ እንታይ ይሓስቡ? ብሕጽር ዝበለ ኣዘራርባ ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ እንታይ ክገበሩ ኣለዎም? ኣብ ውድባዊ ጸግዒ ዝተላዕጠጠ ፖለቲካ ተመርኩሶም ድዮም ከውድቕዎ? ወይድማ ኢሳያስ ብሕማም እንተተኣልየ ይጽበዩ? እሞ ካብኡ ሰሰልፎም ወይ ወውድቦም ሒዞም ክገዝኡ? ኣቶ ኢሳያስ እነተ ኾነ እተን ብመስተ በስቢሰን ዘለዋ ኮላሊቱ ዕድመ ንገንዘብ እቲ ናይ ቐጠር ሸኽ ክጽግነን ኢዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ስጋብ ዲክታተር ኢሳያስ ብሞት ዝእለ ክበርስ ኢዩ፡፡ ስለዚ እዚ ተቓዋሚ ኣካል ሓደ ለውጢ ካብ ውሽጡ ከምጽእ ኣለዎ፡፡ ቀዳመይቲ ስጉምቲ ሓንትን እንኮን ውድባዊ(ሰልፋዊ) ጸግዒ ከጥፍእ ኣለዎ፡፡ እዚ ኹሉ ሕንፍ-ሽፍሽ ዝረኤ ዘሎ ሰልፋዊ ጠቕሚ ቅድሚ ህዝባዊ ጠቕሚ ምስራዕ ኢዩ፡፡ ሓንሳብ ካብ ኪዳን፡ ሓንሳብ ናብ ኪዳን፡ ሓንሳብ ካብ ጥርናፈ፡ ሓነሳብ ናብ ጥርናፈ፡ ሓንሳብ ካብ ዋዕላ፡ ሓንሳብ ናብ ዋዕላ፡፡ እመኑኒ፡ እዚ ኹሉ ውረድ ደይብ፡ ውድባውን ሰልፋውን ጸግዕታት ኢዩ፡፡ ካልኣይቲ ኣገዳሲት ነጥቢ፡ ኣብቲ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ውን ዝጸደቐት፡ ኣብ ግበሪ ግን ሓቒቓ ዝተረፈት፡ እተን ኣብ ኪዳን ዘለዋ እሞ ወተሃደራዊ ኣሃዱታት ዘለውወን ውድባትን ሰልፍታትን፡ ወተሃደራተን ኣብ ሓደ ተጠርኒፉ ብሓደ ወተሃደራዊ ማእከልነት ክካየድ ኣለዎ፡፡እዚ ሓደ ሰጉመቲ ንቕድሚት ኢዩ፡፡ ካሊእ ኣገዳሲ ነጥቢ፡ ኣብ ቃልሲ ፍጹምነት ዝበሃል የለን፡፡ እተን ሕጂ ኣብ ኪዳን ዘለዋ ውድባት ብልቢ ተወሃሂደን ሓደ ጽኑዕ ግንባር ክምስርታ ኣለወን፡፡ ተወፋይነት እዚ ኢዩ፡፡ናይ ስነሓሳብን ፖለቲካን ፍልልያት ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ክስራዕ ዘለዎ ጉዳይ ኢዩ፡፡ ኣብዚ እዋን ዚ ህዝቢ ኤርትራ ሓንቲ ስነሓሳብ ኣላቶ፡፡ ንሳ ድማ “ ስርዓት ህግደፍ ኣውዲቕኩም ስልጣን ናብ ዋናኡ ናብ ህዝቢ ኣረክቡ“ እትብል ኢያ፡፡ ዘሕዝን ኢዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ሊብያን ዝካየድ ዘሎ ህዝባ ምልዕዓል ብቐጥታ ዘይኮነ ብተዘዋዋሪ ኢዩ ዝከታተሎ ዘሎ፡፡ “ዋይ ንሕናውን ከምኡ እንተ እንገብርስ ክንደይኮን ምጣዓመ? “ ኢዩ ዝብል ዘሎ፡፡ ይንዋሕ ይሕጸር ምበር ንኹሉ መዓልቲ ኣለዎ፡፡
ካሊእ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ብዛዕባ ዝመጽ ዘሎ ሃገራ ጉባኤ ኢዩ፡፡ ዝመጽእ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ከምቲ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘዐወትናዮ ከነዐውቶ ኢና፡፡ ገለ ኣካላት ዋዕላ ንዲሞክራሰያዊ ለውጢ ብርግጽ ተዓዊቱ እናወጸ ብዓይኖም እናረኣዩ “ ኣይተዓወተን “ ዝበሉ ነይሮም፡፡ ኣብ መጨረሻ ግን ናይ መብዛሕትኡ ህዝቢ ድሌ ተዓዊቱ፡፡ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘልሓጥሓጥ ኣብ ቃልሲ ህዝብና፡ ተሞኩሩሉ ኢዩ፡፡ ዕጅብ ኣይብሎን፡፡ እቲ ኩሉ ምድንቓፋትን ተስፋ ምቑራጻትን ኣብ መስከረም ዳት ነት ዝጻሓፍ፡ ስርዓት ህግደፍ ዘተለሞ ከንቱ ፈተነ ኢዩ፡፡ እዚ ድማ ገረብ ብሓኽላ ከም ዝበሃል፡ ያኢ መስከረም ከም ሓደ ናይ ተቓወምቲ ወብ ሳይተ መሲሉ ህዝቢ ነምትላል ኢዩ፡፡ እነተ ኮነ ግን እዚ ውበ ሳይት ዚ መሳርሒ ስርዓት ህግደፍ ምኽዋኑ ዘይፈልጥ ተቓዋሚ ኣካል ኣሎ ኣይብልን፡፡ እቲ ኣዝዩ ዘሕዝነኒ ግን ገለ ተቓወምቲ ሰልፍታት ከይተረፉ ናይ ሰልፎም ልሳን ኣብዚ ዕሉል መሳርሒ ስርዓት ህግደፍ ዝኮነ ምጥቃሞም ኢዩ፡፡ እሞ ነዚ ኩሉ ማሕለኻታት በዲህና ኣብ ሃገራዊ ጉባኤና ጥራይ ነተኩር፡፡ እዚ ኣዝዩ ዘሓጉስ ድማ ፈጻሚት ሽማግለ ኮሚሸን ብጽፈጽ ስራሓታ ተካይድ ምህላዋ ኢዩ፡፡ እዚ ድማ ሓደስቲ ተካላት ኣቑማ፡ ማለት ኣማኸርትን ኣጽናዕትን ኣብ ጎድና ሰሪዓ ትሰርሕ ኣላ፡፡ ሪኢይቶ ካብ ህዝቢ ኣናተቐበለት፡ ህዝቢ ውን ብንኡስ ዞባዊ ኮሚሸኑ ኣቢሉ ርእይቶኡ የመሓላልፍ ኣሎ፡፡ ሃገራዊ ጉባኤ ካብ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብትሕዝቶኡ ዝሓሸን ዝጸፈፈን ከም ዝኸን ፍጹም ኣይጠራጠርን፡፡ ኣብ እነካይዶ ክትዓት ውን ምስ ዘሎ ፍልልያትና ከመይ ጌርና ንስርዓት ህግደፍ ንእለዮ ዝብል ክኸን ኣለዎ፡፡ ግዜ ንድሕሪት እናጎተተ፡ ዘየሳማምዐና ዘሎ፡ ኣብዘይ መድረኾም ክፈላልዩና ዝኽእሉ ነጥብታት ብምልዓል ኢዩ፡፡ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ውን ኣብዘን ነጥብታት እዚኣትን ኮለል እናበልና ክነብር ኢዮም ዝደልዩና፡፡ ኣነ ብሪኢቶይ፡ ኣብ ዝመጽእ ሃገራዊ ጉባኤ ናይ በሄራትን ሃይማኖታትን ሕቶ ክልዓል የብሉን፡፡ ኣጀንዳ ክኸውን ዘለዎ ምስ ኩሉ ፍልልያትና ከምይ ጌርና ህዝባና ነድሕን፡፡ ናይ ስነሓሳብ ሕቶ ኣብ ቀዋም ሰፊሩ ብዝቢ ኢዩ ዝጸድቕ፡፡ እዚ ዝኸውን ድማ ኣብ ጽባሕ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ኢዩ፡፡ ብጭቡጥ ህዝቢ ዝጠልባ ዘሎ ሕቶ ከኣ እዚኣ ኢያ፡፡ ገለ ሰልፍታትን ውድባትን ከባዚ ድሌት ህዝቢ ወጺኤን ኢየን ነዚ ህዘባዊ ቃለሲ ኮለል ዘብላኦ ዘለዋ፡፡
ካብዚ ሓሊፉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ኣብ ኣካባቢኡ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ምልዓዓላት ብሃንቀውታ ይዕዘቦ ኣሎ፡፡ ምእንተ ህዝቦም ዝውፈዩ ዘጋታት ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ብዝያዳ ሎሚ ይጥለቡ ኣለው፡፡
ሎሚ’ውን ከም ዓሚ፡ ንሃገራዊ ጉባኤ ንዳሎ፡፡
Comment: fitiwi@planet.nl


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ሎሚ እውን ተኣሲሮም ዘለው ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ከምዝተሓሳስበንን እኒ እስክንድ ነጋን ካልኦትን እሱራት ክፍትሑ ኣለዎ ኢለን ከምዝኣምና ኣባል ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ኣና ጎመዝ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፀን።
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዝነበረ ተቓውሞን ግጭታትን ብፌደራልን ክልላትን ዝተኸሱ 528 ሰባት ክሶም ተቛሪፁ ኣብ ዝሓለፉ ሰሙን ምፍትሖም ስዒቡ ዓለምለኸ ትካላት ሓዊሱ እቲ ስጉምቲ ዝትባብዕ እዩ ክብሉ ገሊፆም ኣለው።
ኣባል ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ኣና ጎመዝ ሓንቲ ካብኦም እየን።
“528 ሰባት፣ ዶ/ር መረራን ካልኦት ንነፃነት ክቃለሱ ዝነበሩ ክቡራት ኢትዮጵያዊያን ምፍትሖም ብርግፅ ሕጉስቲ እየ።ይኹን እምበር ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ወህኒ ቤት ዝርከቡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ጉዳይ ድማ የተሓሳስበኒ።እዞም ሰባት እዚኦም ናይ ፖለቲካ እሱራት እዮም።እዚ መንግስቲ እዚ ናይ ፖለቲካዊ እሱራት የብለይን ክብል ከሎ ድኹም ኣተሓሳስባ ንዘለዎም ሰባት ጥራሕ እዩ ከተዓሻሽው ዝኽእል እምበር ፖለቲካዊ እሱራት እዮም።”
ዶ/ር መረራ ጉዲና ዝተኣስሩ ኣብ ዓለምለኸ መድረኽ ኦሎምፒክ ተቓውምኡ ዘስምዐ ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳን ኣቦ መንበር ሸውዓተ ግንቦት ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ኣብ ዝተሳተፍሉን ኣና ጎመዝ ኣብ ዘዳለውኦ ኣኼባ ድሕሪ ምስታፎም ምዃኑ ዝገለፃ ንሰን ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ፀቕጢ ንምፍጣር ፃዕሪ ክገብር ከምዝፀንሐ ብምግላፅ ሕዚ ናይ ዶ/ር መረራ ምፍታሕ ንፍትሒ ናይ ዝቃለሱ ርኡይ ኣብነት ስለዝኾኑ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ኢለን።
ንሒደት ሰባት ጥራሕ ዘይኮነስ ኩሎም ፖለቲካዊ እሱራት እኒ በዓል እስክንድር ነጋ፣በቀለ ገርባ፣ውብሸት ታየ፣እንዳርጋቸው ፅጌን ካልኦት ብዙሓት ክፍትሑ እዮም ዝብል ተስፋ ኣለኒ ክብላ ንገሊኦም ብሽም ዘርዚረን።
ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ንምውጋድ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታትን ካልኦት ወገናትን ምዝርራብ ከምዘድልይ ወሲኸን ገሊፀን ኣለዋ።
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ናይ ኣና ጎመዝ ፃውዒት ይቕበልዎ’ዶ ይኾኑ?ወሃቢ ቃል ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ኣለም ከምዚ ክብሉ ርእይትኦም ሂቦም።
“ንዝሓለፉ 12 ዓመታት ብዝተፈላለዩ መንገድታት ንሃገርናን መንግስትን ከፀልማ ካብ መንጎ ዝነበሩ ኣና ጎመዝ ሓንቲ እየ።”
ኣና ጎመዝ ንሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምርካብ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ፃዕርታት ከምዝገበራ ገሊፀን ኣለዋ።


text:
ኣሜሪካ ነቲ ሰሜን ኮርያ ዝፈጠረቶ ስግኣት ንዩኩለራዊ ኣጽዋር ንምቁጽጻር መታን፣ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ኣብ ልዕሊ ሰሜን ኮርያ ይትግብርዎ ዝነበረ ፖሊሲ ‘ስትራተጂካዊ ዓቕሊ ምግባር’ ተቐልቢሱ ‘ሓይሊ ዝሕወሶ ግብሪ’ ከምዝትግበር ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ኣፍሊጦም።
ረክስ ቲለርሰን ሎሚ ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘ክሳዕ ዝካኣለኒ ንጹር ክኾን ይደሊ’የ፣ ስትራተጂካዊ ዓቕሊ ምግባር ኣብቒዑ’ዩ፣ ደጊም ኩሎም ኣማራጺታት ክንጥቅመሎም ኢና’ ኢሎም።
ሚስተር ቲለርሰን ቅድሚ ኣብ ጥቓ ዞባ ጸጥታ ዶባት ሰሜንን ደቡብን ኮርያ ዝተዋፈሩ ሰራዊት ኣሜሪካ ምርኻቦም ምስ ኣዘዝቲ ሰራዊ ኣሜሪካ ተዘራሪቦም ኣለው።
ብዘይካ’ዚ ምስ ጊዚያዊ ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያን ምስ ሚኒስትር ወጻኢን እታ ሃገርን እውን ተማኺሮም’ዮም።
‘ኣብ ዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ዝተፈጸሙ ዲፕሎማሲያዊ ስራሕቲን፣ ንሰሜን ኮርያ ምቅብጣርን ኣይሰርሑን’ ኢሎም ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ።


text:
ናብ ሽወደን ምምጻእ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 8 2018
ናብ ሽወደን ምስ መጻእካ ሽዑ ሽዑ ንዕቝባ ከተመልክት ኣሎካ።
ናብ ሽወደን ክትመጽእ ከለኻ ምስ ፖሊስ ዶብ እንተ ተራኺብካ
ናብ ሽወደን ክትጓዓዝ ከለኻ ምስ ፖሊስ ዶብ እንተ ተራኺብካ፡ ዕቝባ ክትሓትት ከም ትደሊ ንዕኦም ክትሕብሮም ኣሎካ። ፖሊስ ዶብ ኣብ መቈጻጸሪ ፓስፖርት ኣህጕራዊ መዕርፎ ነፈሪቲ፡ ኣብ መዓሸግ መራኽብን ኣብ ባቡር ምድርን ኣውቶቡሳትን ናብ ሽወደን ዝመጻሉ ቦታን ይርከቡ። እቶም ፖሊስ ዶብ ሓደ ሓደ ሕቶታት ክሓቱኻ እዮም። ድሕሪኡ ነቶም ሕቶ ዕቝባኻ ዝቕበሉካ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትረኽቦም ኢኻ።
ናብ ሽወደን ክትመጽእ ከለኻ ምስ ፖሊስ ዶብ እንተ ዘይተራኺብካ
ድሮ ኣብ ሽወደን እንተ ኣሊኻ ኾንካ ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ባዕልኻ ክትራኸቦም ኣሎካ። ናይ ግድን ናብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣሃዱ ምልክታ ክትከይድ ኣሎካ።
ኣሃዱ ምልክታ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ዮተቦርይ፡ ማልሞን ስቶኮልምን ኣለዉ። ብዘይ ወለዶም ናብ ሽወደን ዝመጹ ቈልዑ፡ ኣብ ቡደን፡ ኖርሾፒንግ፡ ሱንድስቫል፡ ኡመኦ፡ ኡፕሳላን ኦረብሩን ዕቝባ ክሓቱ እውን ይኽእሉ እዮም።


text:
ሸብረኽ ከይንብል ሃየ
ዝሓለፈ ግንቦት አብ ዋልታ ዝቀረበት ዶክመንተሪ ትዝክርዋዶ? ቃለ መሕትት ዝተገበረሎም ሰባት አብይ አሕመድ ናብ ስልጣን ምስ መጸ አብ ክልል አምሓራ ብባእዴን አባላት ግፍዒ ዝበጸሖም ተወለድቲ አምሓሩ ዝርከቡሉ ዶክመንተሪ እዩ ነይሩ። እሞ ድማ እቲ ቃለ ምልልስ ዝተካየደሉ ጊዜ ሕዳር፣ ክሳብ ግንቦት ናብ ሚድያ ከይቀረበ ጸኒሑ መዓልቲ ሓልዮም ግንቦት 20 ብዋልታ ፈንዮሞ። ዓላማኡ ግልጺ እዩ ነይሩ። ስነልቦናዊ ጦርነት እዩ ነይሩ። ብቲ ዝነበረ ስርዓት ግፍዒ ዝበጽሖ ሰብ አይነበረን ማለት አይኮነን፣ ብኹሉ ወገን ሽግራት ነይሮም እዮም፣ ኮይኑ ግና አብታ መዓልቲ ንሳ ኩሉ በደላት ናብ ሓደ ወገን ለጢፎም እቲ መንጋ ህዝቢን ስርዓትን ከይፈለየ ጽልኢት ከሕድር እዮም ገይሮም።
እታ ናይ ትማሊ ዜና እውን ልክዕ ከምዚአ እያ። ኮነ ኢሎም ሓሲቦሙሉ፣ ንቲ መንጋ ዘሕጉስ ጥራሕ ዘይኮነስ (ምስ ቡቅሊን ገለን እዚ ዜና ደሪቦምሉ) ብታሓጓስ ጭድድ እንዳበለ ሰብኮንሼስሊ ብጽልኢት ትግራዋይን መራሕቱን ፍንጽሕ ክሳብ ዝብል ዝሕጎስ ሳዲስት ንምግባር ዝዓለመ እዩ። ሓቂ ይኹን አይኹን፣ ዝሓትት የለን። ክሓትት እውን አይደልይን። እታ ክሰምዓ ዝደሊ ነገር፣ መዓልቲ እንዳመረጹ ክሳብ አስምዕዎ አይጣጣኡን። ነዚ ዝምጥን ስነልቦናዊ ስንቂ ድማ ይህብዎ አለዉ።
ትማሊን ብቅድሚ ትማሊን አብ ማሕበራዊ ሚድያ ክትብተን ዝወዓለት ናይቲ ጄነራል ንግግር ኩልና ሰሚዕናያ ኢና። ኤርትራ ምእታዋ ጥራሕ ዘይኮነ ዘቃልዐስ፣ ብዘይድልየትን ጽዊዕትን እቲ መከላከያ ምኳኑ እዩ ዝተዛረበ። ነዚአ እቲ ህዝቢ ብደንቢ ሰሚዑ ምስትንታን እንድሕር ጀሚሩ፣ እቲ ብግልጺ ክንሪኦ ዝቀነና አብ ውሽጢ ፒፒ አብ ሞንጎ አምሓሩን ጉጅለ አብይን ዘሎ አፈላላይ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ አብ መንጎ መከላከያን ፒፒ፣ ከምኡ እውን አብ ውሽጢ መከላከያ ንባዕሉ አፈላላያት ብግልጺ ይረአዩ ከምዘለዉ ክርዳእ እዩ። እቲ ህዝቢ ነዚ እንድሕርተረዲኡን ተስፋ ምቁራጽ እንተጀሚሩን፣ አብይ አሕመድጣጣኡ አይኽእሎን። ትኹረት እዩ ዘቀይስ ዘሎ። እዚአ ውሽጢ ንውሽጢ እንድሕር ተብላዕሊዓ፤ ወይ ብልጽግና ምስ መከላከያ፣ ወይ መከላከያ ነንባዕሉ፣ ወይ ብልጽግና ነን ባዕሉ፣ ወይ ድማ ኢሳያስን አብይን ነንባዕሎም ክዋድኡ ይኽእሉ እዮም። ቀሊል ነገር አይኮነን። (ካብ ማ/ሰብ ዓላም እቲ ዝድለ ጸቅጢ ክመጽእ ከሎ ክንዕዘቦ ኢና።)
ካብዚ ብተወሳኺ ድማ፣ ካብቲ አብ ትግራይ ዝዳዓኾ ዘሎ ብዘይንአሰ ምስ ሱዳን አብ ዶብ ዝወለዖ ዂናትን ጉዳይ አባይን፣ ምስ ግብጺ ‘ውን ምስ ናይ አባይ ፖለቲካ ተታሓሒዙ ርእሱ ይፍንጻሕ እዩ ዘሎ። አብ መተከል ዘሎ ረመጽ፤ አብ ኦሮሚያ ዘሎ “ሰደድ እሳት”፤ ብማሕበራዊ ሚድያን ብዲፕሎማሲን ዝበጽሖ ዘሎ ኪሳራታት፤ ብኢኮኖሚ ሕቁኡ ዝጉዘዞ ዘሎ ኹነታት እንትንርእይ ብከምዚ ዓይነት ዜናታት ምድንጋር ተዘየፈተነ እዩ ዝገርመና። ንሰራሕተኛታቱ ወርሓዊ ደሞዝ ምኽፋል አብይዎ፣ ገንዘብ እንዳሐተመ አይጠቅምን ኢልዎስ ናይ ወርሒ ክልተ ወርሒ መሃያኹም ለግሱኒ እንዳበለ ዘገድዶም ዘሎ ሰብአይ፣ … ካብዚ ኹሉ ውጥረታትን ጭንቀትን ንምምላጥ፣ ብኸምዚ ዓይነት ህበቡላ ህዝቢ እናደናገረ ቁሩብ ግዜ ክዕድግ እንድሕር ዘይፈተነ እንታይ ህይወት ክህልዎ? ትመጽእ ዘላ ሰንበት ድማ ምስ ግብጺን ሱዳንን ቡኛ ይጽበዮ አሎ እዩ።
እሞ ፋሕጠርጠር መበሊ ዘላቶ አማራጺ ዝሓዞም ይሀልዉ አይሀልዉ፣ ዝረሸኖም ይሀልዉ አይሀልዉ፣ ብዘየግድስ፣ ውሑዳት ሽማት ጸሪሑ ቦለል ክብል ግድን እዩ። “ይፋ እናደርጋለን” ካብዝብል እኮ ዳርጋ ወርሒ ገይሩ። ደምሲስናዮም፣ አቃቢጽናዮም፤ ኲናት ተዛዚሙ እዩ ካብ ዝብል ወርሒ ሓሊፍዎ እኮ። መስሐቂ ዓለም ኮይኑ። ሕዚ እንደገና መቃብር ፈንቂሎም ዝወጹ ውሑዳት ሰባት ጸሪሑ ተዓዊቱ ማለት ድዩ በቃ?! ካብቱ ንሱ ሒዘዮም ቀቲለዮም ዝብሎ ዘሎ ንላዕሊ፣ ብሓይሊ ምክልኻል ትግራይ ስጉምቲ ዝተወሰዶም ናቱ ጄነራላትን ኮነሬላትን ብልዕሊ ዕጽፊ ይበልጹ። ናይ ሻዕቢያ ድማ አለዉ፣ ከም ምርቃት፣ ብኮቪድ ተዳዒኽና ዝብሉ።
በዚ ግን አይኮነን ዂናት ክምዘን ዘለዎ። ሓፈሻዊ አንፈቱ ንረአዬ። ሓቂ ይኹን አይኹን ብዘየገድስ (ዝትጻረየ ሓበሬታ ካብዝምልከቶም ክሳብ ንረክብ) እንድሕር ክኢሎም ክሳብ ሓደ ሚልዮን ተጋሩ ክጭፍጭፉ ከምዝሀቀዱ ነስታውስ። እቲ ዂናት ናይ ውልቀ ሰባት፣ ናይ መራሕቲ፣ ወይ ናይ ሓደ ውድብ ጥራሕ አይኮነን። ናይ ህዝቢ እዩ። አብ መንነትን ሀለዋትን ትግራዋይ ምጥፋእ ዝዓለም ዂናት እዩ። ብዝተሓተ ናይ ህይወትን ንብረትን ወጻኢ፣ አብ ዝሓጸረ እዋን ትግራዋይ ተዓዊቱና ንክወጽእ፣ እንታይ ንግበር፣ ክሳብ ሕጂ ካብ ዝገብርናዮ ዝተፈለዬ ወይ ዝሓሸ ታይ ክንገብር አለና ኢልና ንባዕልና ሓቲትና በርቲዕና ክንቃለስ ጥራሕ እዩ ዘለና።
አብ መወዳእታ ከም ሓንቲ ቲፕ፣ ናቱ ዜና ተዘይተኸታተልና ይምረጽ። ዋላ ንሕና ንጽሕፎን ንዛረቦን እውን ከምዘሎ አይትውሰድዎ። አመዛዝኑዎ። ካልኦት ሰባትን ሚድያታትን ብፍላይ ወጻእተኛታት ታይ ይብሉ ከምዘለዉ እንዳተኸታተልኩም ትሕዝዎ መረዳእታ ሚዛናዊ ግብረዎ። እዚአ እንድሕር ገይርና ብሀበ ተረኸበ አይንደናገጽን። እኳደአስ ናይ ዓቅሊ ጽበት ብዙሕ ይፍትኑ ከምዘለዉ ኢና ንርዳእ። መንጋታቱ ከሐጉስን ከደንዝዝን ብዝፈነዎ ዜና፣ ተዳሂልኩም ወይ ተደናጊጽኩም እንድሕር ውዒልኩም ካብ ዝሓሰቦ ንላዕሊ ውዕለታ ፈጺምኩሉ አለኹም ማለት እዩ። እቲ ጌም ስነልቦናዊ እዩ። ሸብረኽ ከይንብል ሃየ … እተን አብ ላዕሊ ዝጠቀስኩወንን ካልኦትን … ስሒንወን ዘሎ ቅልውላዋትን ምፍርኽራኻትን ነስተውዕለን!


text:
ዕለት 27 መስከረም 2020 ዓ.ም. ሰንበት ፍርቂ መዓልቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ውሽጥን ወጻእን ምስ ዝመጹ መንፈሳውያን ነጋዶ ብሓባር ጸሎተ መኣከ እግዚኣብሔር መሪሖም ምስ ኣዕረጉ፥ ሓሳቦምን ጸሎቶምን ምእንቲ ኣርመንያን ኣዘርበጃንን ኣቕኒዖም፡ ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ምስ ናይ መላእ ኣርመናውያን ካቶሊኮስ ፓትሪያርክ ብጹዕ ወቅዱስ ካረኪን ዘካየድዎ ክሌኣዊ ርክብን ዕለት 27 መስከረም ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ በጻሕትን ምዃኑን ከምዝዘከሩ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኤልቪራ ራጎስታ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ድሕሪ ዘዕረገዎ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣብ ዞባ ካውካሶ ዝተለዓዓለ ውጥረት ከምዘተሓሳሰቦም ገሊጾም፡ ምእንቲ ናይቲ ከባቢ ሰላም ከምዝጸለዩን፥
ምእንቲ ሰላም ኣብ ዞባ ካውካሶ እጽልይ! እቶም ናይቲ ውጥረት ቀንደይና ተዋሳእቲ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ጸገም ብሓይልን በጽዋር ውግእን ዘይኮነ ብዘተን ምይይጥን መፍትሒ ከናይድዩሉ ጭቡጥ ናይ ሰናይ ፍቓድን ናይ ሕውነትን ወስታ ከርእዩን እላበው፥ ብሓባር ብጽሞና ምእንቲ ሰላም ኣብ ካውካሶ ንጸልይ!
ከምዝበሉ ራጎስታ ኣፍሊጠን።
ውጥረት ኣብ መንጐ ኣርመኒያን ኣዘርበጃንን
ኣብ መንጐ እተን ክልተ ነበር ክፍሊ ሶቪየት ሕብረት ዝነበራ ኣርመኒያን ኣዘርበጃንን ኣብ ተስዓታት ናይ ልዕሊ 30 ሺሕ ዜጋታት ሕይወት ዘኽፈለን ዋላ’ኳ እቲ ብጉጅለ ሚንስክ ዝፍለጥ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ፈረንሳን ሩሲያን መንጐይናነት ክሳብ ሕጂ ኣብ ናይ ሰላም ስምምዕ ክብጻሕ ክኡል ኣይኹን ካብ 1994 ዓ.ም. ውግእ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ተገይሩን ክሳብ ሎሚ ክኽበር ድሕሪ ምጽናሕ፡ ሎሚ ዕለት 27 መስከረም 2020 ዓ.ም. ወጋሕታ ኣብ መንጐ እዘን ክልተ ሃገራት ውግእ ከምእተባርዔ ዝተፈላለያ ዜና ማዕከናት ይሕብራ።
ሰላምታ ር.ሊ.ጳ. ንስደተይናታትን ተመዛበልትን
ዕለት 27 መስከረም ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ምዃኑ ቅዱስነቶም ዘኪሮም ነቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ንዝሓበሩ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ብጠቕላላ ንመላእ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፥
ስደተይናታትን ተመዛበልትን ልክዕ ከምቲ ንኢየሱስን ንስድራ ቤቱን ዘጋጠመ፥ “ከም ኢየሱስ ንኽስደዱ ዝተገዱ” ስደተይናታትን ተመዛበልትን፡ ንኣኣቶምን ነቶም ዝኣልይዎምን ኵሎም እጽልይ!
ከምዝበሉ ዝሓበራ ራጎስታ ኣስዒበን፥
ንናይ መስሕብ ሰራሕተይናታት አበራትዕ
ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መስሕብ፥ ምኽንያት ቅዱስነቶም ነዚ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣዚዩ ዝተጠቕዔ ክፍሊ ዕዮ ከምዝኾነን፡ መስሕብ ንብዙሓ ሃገራት ናይ እቶት ማእከል ከምዝኾነ እውን እናሓሰቡ፥
ነቶም ኣብ መስሕብ ጉዳይ ዝዓዩ ኵሎም አበራትዕ፡ ብፍላይ ነተን ናይ መስሕብ ነኣሽቱ ትካላትን ኣብዚ መዳይ ንዝዓዩ መንእሰያትን ኣብዚ ህልው ጽንኵር ኩነት ቅልውላው ኤኮኖሚ ብፍሉዩ እዝክሮም ጸገሞም ብቑልጥፍ ክፍታሕ እምሕጸን!
ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ብጹዕቲ ማሪያ ሉዊጃ ኣብነት ኣስተንትኖን ፍቕርን
ቅዱስነቶም ዕለት 26 መስከረም 2020 ዓ.ም. ኣብ ናፖሊ ናይ ማሕበር ደናግል ኣስተንተንቲ ቅዱስ መስቀል መስራቲት እናቴ ማሪያ ቨሎቲ ደሓር ማሪያ ልዊጃ ዘቅዱስ ቁርባን ዝብል መጸውዕ ዝተውሃበን ብጽዕና ዝተኣወጀለን ዘኪሮም፥
ምእንቲ እታ ናይ ኣስተንትኖ ምስጢረ ቀራንዮን ናይ ዘይሕለል ፍቅሪ መስካሪትን ሓዳስ ብጽዕቲ ምኽንያት ንእግዚኣብሔር ምስጋና ነቕርብ!
ቢሎም ንዅሎም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ንዝተረኽቡ መንፈሳውያን ነጋዶ ብፍላይ ንዅለን ደቀንስትዮን ነተን ጸረ ሕማም መንሽሮ ጡብ ዝቃለሳን ዝዓያን ሰላምታይ አቕርብ እግዚኣብሔር ንጻዕርታትን ኩሉ ይባርኽ ቢሎም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ራጐስታ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 14 April 2021
ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓምድ ዓብዱላሂ መሓምድ፣ ብዘይምርጫ ስልጣኑ ንክልተ ዓመታት ክናዋሕ፣ ብባይቶ እታ ሃገር ድሕሪ ዝተዋህበ ደገፍ፣ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ኮኒኖም።
እቲ ውሳኔ ከምዘጉሃዮ ዝጠቐሰ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኣንቶኒ ብሊንከን፣ ‘ንዘተ ሰላምን ምውሓስ ጸጥታን ዕንቕፋት ዝፈጥር’ዩ’ ክብል ገሊጽዎ።
ኣመሪካ፣ ምስቲ መንግስቲ ዘለዋ ዝምድናን ናይ ሽርክነት መደባትን ዳግመ ግምገማ ክትገብረሉ ምዃና ድማ እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ኣመሪካ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኤውሮጳ ብወገኑ እብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ፕረዚደንት ሶማል፣ ብዘይምርጫ፣ ንክልተ ዓመታት ስልጣኑ ከናውሕ ምውሳኑ ከምዘይቅበሎ ኣመልኪቱ።
ቀንዲ መሻርኽቲ መንግስቲ ሶማል ምዃኖም ዝንገረሎም ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን፣ ንዝበዝሐ ፕሮጀክታት እቲ መንግስቲ ከምዝምውሉ ይፍለጥ።
ብኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ዝምወ ዝምወል ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፣ ኣብ ሶማል ኣዋፊሩ ዝርከብ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን፣ ብተመሳሳሊ ንውሳኔ ፕረዚደንት ሶማል ተቓውሚሞ ኣለዉ።
ኣብ 8 ለካቲት ዕድመ ስልጣኑ ዘብቅዐ ፕረዚደንት ሶማል፣ ምስ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ኣብ ስምምዕ ክበጽሕ ስለዘይክኣለ፣ ብደገፍ ባይቶ እታ ሃገር፣ ብዘይ ምርጫ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ምዃኑ’ዩ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣፍሊጡ።
መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን ድማ፣ ነቲ ፕረዚደንት ይኹን ንሱ ዝመርሖ መንግስቲ ኣፍልጦ ከምዘይህብዎ ገሊጾም ኣለዉ።
====================


text:
ህግደፍ ኣብ ናይ ፍሽለቱ መወዳእታ
ህግደፍ ኣብ ናይ ፍሽለቱ መወዳእታ ኣብ ዝበጽሓሉ ዘሎ እዋን ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም ብደለቲ ፍትሒ ዘጋጥሞ ዘሎ መኸተ ኣብ ናይ ስዕረቱ ዋዜማ ይርከብ ኣሎ። ነዚ በጺሕዎ ዘሎ መጻብቦ መተንፈሲ ንምርካብ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ገማግም ውቅያኖስ
ህግደፍ ኣብ ናይ ፍሽለቱ መወዳእታ ኣብ ዝበጽሓሉ ዘሎ እዋን ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም ብደለቲ ፍትሒ ዘጋጥሞ ዘሎ መኸተ ኣብ ናይ ስዕረቱ ዋዜማ ይርከብ ኣሎ። ነዚ በጺሕዎ ዘሎ መጻብቦ መተንፈሲ ንምርካብ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ገማግም ውቅያኖስ ኣብ እትርከብ ከተማ ስያትል ናይ ፈስቲቫል ሓሸውየ ክግበር ምዃኑ ተኣውጁ ኣሎ። እሱ ጥራሕ ውን ኣይኮነን ነቲ ኣብ ሆላንድ ዝፈሸሎ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ውን ኣብዚ ከተማዚ ክገብሮ ምዃኑ ላሕኵታት በጺሔሙና ኣለዉ ።
ናብ ውሽጢን ናብ ምሉእ ዓለምን ዘለዉ ኤርትራውያን ዘተኮሩ ጽሑፋት ንኣንበብቲ ብዘየሰልችዉ ኮኖም ብክፋላት ማለት 1ይ ክፋል, 2ይ ክፋል ወዘተ. ኣንዳበሉ ንግፍዕታትን ንገበናትን ህግደፍ ዘቃልዑ ኣብ https://www.facebook.com/deleytifthi.eritrea ክቐርቡ ኢዮም። ልክዕ ኢዩ ገበናት ህግደፍ ተዘርዚሮም ኣይውድኡን እዮም ። ዓሻስ ገበጣ ክሳዕ ዝውዳእ ይጻወት ከምዝበሃል ሕጂ መራሕቲ ህግደፍ ተሪፋቶም ዘላ ናብ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ምቕራብ ኢያ።
መልእኽትናን ጸዋዒትናን ነቶም መሳኪን ብዝተፈላለዩ ምፍርራሓት ምስ ገበነኛታት ህግደፍ ትልከሙ ዘለኹም ከም ደለይቲ ፍትሒ ኣሕዋትኩም ኣሓትኩምን መጠን ዘለኽሞ ናይ ገበነኛታት ምንገዲ ጌጋ ገዲፍኩም ካብ ተሓጋገዝቲ ገበነኛታት ተሓታትነት ነጻ ክትኮኑ ምእንቲ ናብ ቅኑዕን ፍትሓዊን መንገዲ ናይ ሓፋሽ ህዝብኹም ክትኣትዉ ታሪኻዊ መጸዋዕታ ነቕርበልኩም ኣለና። ክሳዕ መዓስ ኣብ ምድንጋርን ኣብ ምትላልን ምንባር ?
ሓደ ካብቲ ንህግደፍ ምምካት ተታሒዙ ደሎመደ መደብ ምእካብ ፌርማታት እዩ ።
ኵለን ናይ መድያ ማዕከናት ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታት ነዚ ዕላማ ዝወቅዕ ምእካብ ፊርማታት / ጰትሺን ናብ ኩሉ ኤርትራዊ ክበጽሕ ከምዘለዎ ክገብራ ጸዋዒትና ነቕርብ።
ቃልስና ይኹን መፍትሒና !
ኤርትራውያን ንሓድነትን ድሕነትን ፍትሒን ተቐማጦ ስያትልን ከባቢኡን !


text:
ክመሓየሹ ኣብ ዝግብኦምን ኣብ ዘፈላልዩን ጉዳያት ሃገሮም ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብውልቂ ክትዘራረብ ምፅንሓ ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሓጋዚ ምንስቴር ጉዳያት ኣፍሪካ ኣምባሳደር ዶናልድ ያማሞቶ ገሊፆም።
ካብ 2006 ክሳብ 2009 ኣ/ፈ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ዝነበሩ ኣምባሳደር ዶናልድ ያማሞቶ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብውልቂ ኣብዝካየዱ ዝርርባት ኣብ ዝረዳድኡሎም ብሓባር ከምዝሰርሑ ኣብዘይረዳድእሉ ድማ ንምፍታሕ ከምዝፍትኑን ገሊፆም።’’ንመንግስትን ማሕበረሰብን ብሓባር ክሰርሑ ንምሕጋዝ ንፍትን ኢና።እዚ ንናይታ ሃገር ረብሓ ጥራሕ ኣይኮነን፤ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ስትራተጂያዊ ረብሓ እውን እዩ።ሃገራዊ ረብሓ ዩናይትድ ስቴትስ ንህዝቢ ተፀዋዕትን ተሓታቲን ዝኾኑ ሃገራትን መንግስታትን ምህላዎም ምርግጋፅ እዩ’’ኢሎም።
ኣብ ወሰና ወሰን ወረዳታት ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ብሰንኪ ዝተልዓለ ግጭት ብኣማእቲ ኣሽሓት ብዛዕባ ምምዝባሎም ዝተሓተቱ ንሶም ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣብ ካልኦት ከባቢታት እታ ኣህጉር እውን ግጭትን ወጥርን ከምዘሎን ዘተሓሳስብ ምዃኑን ናይ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎን ደቡብ ሱዳንን ብምጥቓስ ገሊፆም።ንናይ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ድማ ‘ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ኦሮሞን ሶማሊያን ዘሎ ወጥሪ የሰክፈና እዩ።ብቐረባ ንከታተሎ ዘለና ጉዳይ እውን እዩ።እቲ ወጥሪ ንምፍታሕ ምስ ዝምልከቶም ሰባት ብቐጥታ እናሰራሕና ኢና’’ኢሎም።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እንቋዕ ናይ ራሕቦት ወንጌላዊት ቤተክርስትያን ናይ ኩሉ ዜጋታት ብሰላም መጻእኩም!
ራሕቦት ወንጌላዊት ቤተክርስትያን ናይ ኩሉ ዜጋታት ዝተፈላለየ ቋንቋታት ባህልን ዘለዎም ኣመንቲ ወንጌል ቤተክርስትያን ንሙዃን ኣብ ስራሕ ትርከብ ኣለ።
ነፍሲ ወከፍ ማሕበረሰብ፣ ነፍሲ ወከፍ ቋንቋ፣ ነፍሲ ወከፍ ወግዕን ባህልን ናይ ገዛእ ርእሱ ጽባቅ ከም ዘለዎ እያ ትኣምን። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እዘ ቤተክተክርስትያን እዚን ንብ ቃል ኣምላኽ ዝተመሰረተ ኣብ ፍልልይ ዘሎ ጽባቅ ብሞእንጋድ ኩሉ ብሓድነት ዝምልኸላ ናይ እምነት ስፍራ ኮይና ቆይማ ኣለ።
እዛ ቤተክርስትያን ዝተመሰረተትሉ ናይ እግዚኣብሄር ቃል
“ ቤተይሲ ንዂሎም ህዝብታት ቤት ጸሎት ኪስመ እዩ ኣሞ፡ ንኣታቶም ናብ ቅዱስ ከረነይ ከምጽኦም፡ ኣብ ቤት ጸሎተይ ከኣ ከሐጒሶም እየ፡ ዚሐርር መስዋእትታቶምን መስዋእትታት ሕሩዶምን ኣብ መሰውእየይ ቅቡል ኪኸውን እዩ።” ኢሳይያስ 56:7
“ ስለዚ ኺዱ ንዅሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኵሉ ኺሕልዉ ኸኣ እናመሃርኩም፡ ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎም። ” ወንጌል ማቴዎስ 28:19
“ ኣብ መበል ሓምሳ መዓልቲ ድማ ኲላቶም ሐቢሮም ብሓንሳእ ነበሩ።” ግብሪ ሃዋሪያት 2:1
“ ኵላትኩም ብክርስቶስ ኢየሱስ ሓደ ኢኹም እሞ፡ በዚ ኣይሁዳዊ ወይስ ጽርኣዊ የልቦን፡ በዚ ባርያ ወይስ ጭዋ የልቦን፡ በዚ ተባዕታይ ወይስ ኣንስተይቲ የልቦን።” ገላቲያ 3:28
“ ድሕርዚ ድማ ርኤኹ፡ እንሆ፡ ካብ ኵሎም ኣህዛብን ዓሌታትን ህዝብታትን ካብ ብዘሎ ቛንቋታትን እተኣከቡ፡ ሓደ እኳ ኪቘጽሮም ዘይክእል ብዙሓት ሰብ፡ ጻዕዳ ኽዳውንቲ ተኸዲኖም፡ ጨነፍር ስየ ኣብ ኣእዳዎም ሒዞም፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝፋንን ኣብ ቅድሚ እቲ ገንሸልን ደው ኢሎም ርኤኹ እሞ፡” ራእይ ዮሐንስ 7:9


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ በዓለ ጰራቅሊጦስ ዝለገስዎ ስብከትን ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ወንጌልን ምኽንያት ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እቲ ቅድሚ ቁሩብ መዓልቲ ናብ ጳጳሳዊ ናይ ተልእኾ ተግባር ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዘንበርዎ መሰረታዊ ሓሳብ ምልስ ቢሎም ከምዘቃልሕዎ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ርእሰ ዓንቀጽ ዋና ኣሰናዳኢ ኣንድረያ ትርኒየሊ (Andrea Tornielli) ኣብ ዘቕረብዎ ሓተታ ይሕብሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 5 ሓምለ 1968 ዓ.ም. ኣብቲ እዋን ናይ ላውዲቀያ ሜጥሮጶሊጣ ዝነበሩ ሊቀ ጳጳሳት ቡጹዕ ኣቡነ ኢግናጽዮ ንቤት ምኽሪ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ጠቕላሊ ጉባኤ፥ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ ምእመንን ሕይወት ናይ መንፈስ ቅዱስ ተግባር ኣማኣኪሎም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ “ንሱ ኣብ ዓለም ዝዓዪ ሕዳሴ እዩ፡ ህላዌ እግዚኣብሔር ኣብ ማእከልናን ኣብ መንፈስናን ዝሓብርን እዩ፡ ብዘይ መንፈስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣዚዩ ርሑቕን ክርስቶስ ሕሉፍ ታሪኽን፡ ወንጌል ዝሓለፈሉ ሙት ቃልን ኮይኑ ምተረፈን፡ ቤተ ክርስቲያን ተራ ውድብን መንፈሳዊ መራሕቲ መላኽያንን ልኡኻን ናይ ዝርጋሐ ህልዮን ስግደትን ኣምኾን ተራ ምሕጽንታን ግብረ ሰብኣዊ ፍጥረት ጊልይ ኮይኑ ምተረፈ ነይሩ” ከምዝበሉ ቶርኒየሊ የዘኻኽሩ።
በዓለ ጰንጠቆስጠ መዓልቲ ሓሴት እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ድሕሪ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኾሮና ተህዋስ ዝነበረ ማሕበራዊ ምርሕሓቅን ምፍንታትን ውሸባን ንመጀመሪያ ጊዜ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምእመናን ኣብ ዝተረኽብሉ ብሓዋርያዊ መስኮት ተቐልቂሎም ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ ንግስተ ሰማያት ከዕርጉ ምርኣይ እውን ንኹሉ ተወሳኺ መዓልቲ ሓሴት ከምዝኾነን፡ ቤተ ክርስቲያን ልእኽቲ ወንጌል ምዃና ዳግም ዘስተውዓለትሉ ዕለት እውን እዩ። ተልእኾ ወንጌል ካብ ውጥናትን ካብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ መደባትን ዝምንጨው ዘይኮነ፡ ናይቲ ዝተቐበለቶ ጸጋ ነጸብራቕን ብገርሄይናን ተራን ሕይወት ኣብ ማዕልታዊ ሕይወት ክርስቲያን ዝንበር እዩ።
“ተልእኾ - ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምውጻእ፡ እትወጽእ ቤተ ክርስቲያን - እዚ መርሓ ግብሪ ኣይኮነን፡ ወይ ከኣ ብናይ ጽቡቕ ድላይ ሓይሊ ምኽንያት ዝኽወን ውጥን ኣይኮነን፡ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ወንጌል 2020 ዓ.ም. ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ፥ ነዚ ኣብቲ ብዘይ ብኣኡ ሓደ’ኳ ክንገብር ኣይምተኻእልን ብዝብል ኣርእስቲ ብቓለ መሕትት መልክዕ ኣብ ዝተደርሰት መጽሓፎም ዘስመሩሉ ሓሳብ ተወኪሶም ክኸውን እንከሎ፥ “ንቤተ ክርስቲያን ካብ ገዛእ ርእሳ ንኽትወጽእ ዝድርኻ ክርስቶስ እዩ፡ ኣብ ተልእኾ ስብከተ ወንጌል ብመንፍስ ቅዱስ ኢኻ እትድረኽን ንኽትወጽእ እትበቅዕን” ከምዝበሉ ቶርኒየሊ የዘኻኽሩ።
“ኣብ ጰራቅሊጦስ - ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅዱስ ጴጥሮስ ባዚሊካ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ - ናይ ቤተ ክርስቲያን ቀዳማይ ተግባር ስብከተ ወንጌል ከምዝኾነ ይስትወዓል” ከምዝበሉን፡ ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ጽርሓ ጽዮን ተዓጽዮም እንከለዉ ዘሰናድውዎ ወይ ዝሕንጽጽዎ መደብ ከምዘይነበሮም ኢና ነስተውዕል፡ መደብ ኮነ ውጥን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ይሕጽጹ ኣይኮኑን ዝነበሩ . . .” ይብሉ። ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ስብከትን ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ወንጌል ዘመሓላለፍዎ መልእኽትን፥ ምስቲ ቅድሚ ቁሩብ መዓልታት ናብ ጳጳሳዊ ተልእኾ ወንጌል ተግባር ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዘሳነይዎ ከምዝኾነን፡ ኣብቲ ሰነድ - ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ተልእኾ ወንጌል ምዕዳወ ዕለታዊ ተራን ልሙድን ሕይወት ምዃኑ እዮም ዘተሓሳስቡ፡ ተልእኾ ወንጌል ናይ ምኩሐ - ፍልጠትን ነጻልን ጽርሃ ጺዮን ኣይኮነን፡ ኢየሱስ ነቶም ቀዳሞት ደቀ መዛሙርቱ ዝተራኸቦም ኣብ ዕለታዊ ዕዮኦም እንከለዉ እምበር “ኣብ ሓደ ዓውደ መጽናዕትን ዓውደ ጉባኤን ኣብ ቤተ ሕንጸት ዘርኣ ክህነትን ወይ ውን ኣብ ቤተ መቕደስ ኣይነበረን” እንክብሉ የብርሁ፡ ቅዱስነቶም ኣብቲ ንናይ ጳጳሳዊ ተልእኾ ተግባር ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ናይ ሕዳሴ መደባት ወይ ውን ናይ መሰረታዊ ሕዳሴ ሓሳብ ኣይኮኑን ዘቕረቡ፡ በንጻሩ ብዛዕባ እቲ ሎሚ ካብ ቀደም ኣዚዩ ህልው ዝኾነ ስግኣት እዮም ብኣጽንዖት ዘመላኸቱ፥ ነቲ ጳጳሳዊ ናይ ተልእኮ ተግባር ማሕበር፥ እቲ ተራ ዝኾነ ከይተሓላልኾ ዝብልን እዚ ኸኣ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስን ናይ ዞባዊት ቤተ ክርስቲያን ኣገልግልቲ ኣብ ናይ ምዃን ተልእኾኦም ክጸንዑ ዝብል ስልጣናዊ ምዕዶ እዮም ዘቕርቡ እንክብሉ ኣንድረያ ቶርኒየሊ ዘቕረብዎ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ርእሰ ዓንቀጽ ይዛዝሙ።
(Andrea Tornielli)


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 24.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.12.46-ፍ
ነቶም ሕዝቢ ኪነግሮም ከሎ እንሆ ኣዲኡን ኣኅዋቱን ኪዛረብዎ ደሊዮም ኣብ ወጻኢ ቆይሞም ነበሩ። ሓደ ኸኣ “እንሆ ኣዴካን ኣኅዋትካን ኪዛረብኻ ደሊዮም ኣብ ወጻኢ ቆይሞም ኣለዉ” በሎ።
ኢየሱስ ግና ነቲ ዝነገሮ “ኣደይ መን እያ፧ ኣኅዋተይሲ እንመን እዮም፧” ኢሉ መለሰሉ። “ፍቓድ እቲ አብ ሰማይ ዘሎ አቦይ ዚገብር ዘበለ ኹሉ ንሱ ኃወይን ኃብተይን እኖይን እዩ” ኢሉ ኢዱ ናብ ደቂ መዛሙርቱ ዘርጊሑ “እኖይ አኅዋተይንሲ እነዉ” በለ።
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ንሕና ነፍሲ ወከፍና አብ ክርስቶስ እንአምን እቲ አባትነት ናይ እግዚአብሔር አብ ብምእማንን ምቅባልን ብክርስቶስ ጎይታ ኩሉና አኅዋትን አኃትን ንኸውን። እንሆ ኣዲኡን ኣኅዋቱን ኪዛረብዎ ደሊዮም ኣብ ወጻኢ ቆይሞም ነበሩ። ሓደ ኸኣ “እንሆ ኣዴካን ኣኅዋትካን ኪዛረቡኻ ደሊዮም ኣብ ወጻኢ ቆይሞም ኣለዉ” በሎ ይብለና ቃል አምላኽ። ኢየሱስ ግና ነቲ ዝነገሮ “ኣደይ መን እያ፧ ኣኅዋተይሲ እንመን እዮም፧እንበለ ክምልሰሉ ተረኽበ። ሰብአዊ ሕቶ ይሓትዎ መለኮታዊ መንሲ ይህቦም። “ኣደይ መን እያ፧ ኣኅዋተይሲ እንመን እዮም፧ እናበለ ይሃትት። ሎሚ ነዚ ቃል ብቃሉ ብምውሳድ ብዙሓት ክርስቶስ ብስጋ አኅዋት ከምዝነበሩዎ፡ ቅድስቲ ማሪያም ድንግል ከምዘይኮነ ብጀካ ኢየሱስ ካልኦት ከምዝወለደት ይዛረቡ። አብዚ ምዕራፍ እዚ አዝማድካን አኅዋትካን ስለዝብል፡ኣብ እስራኤላውያን ብፍላይ እቶም ቀረባ ኣዝማድ ከም ኣሕዋት ኮይኖም ይቀርቡን ይጽውዑን ነበሩ። በዚ ምኽኒያት ክርስቶስ ወዲ ማሪያምን – ወዲ እቲ ጸራቢን እቶም ቀረባ ኣዝማዱ ከም ኣሕዋቱ ኮይኖም ይቀርቡ ነበሩ። ማሪያም ግና ቅድስቲ ቤተክርቲያና ከም እትምህረና ድንግል ቅድሚ ምጥናስ ድንጊል ድሕሪ ምላድ ኮይና ተረኸበት። እቲ ኣብ ከርሳ ዝሓደረ ክርስቶስ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ስለዝነበረ። “ፍቓድ እቲ አብ ሰማይ ዘሎ አቦይ ዚገብር ዘበለ ኹሉ ንሱ ኃወይን ኃብተይን እኖይን እዩ” ስለዚ ንሕና አሕዋትን አዝማድኒ ክርስቶስ ጎይታና ኮይና ክንርከብ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ፍቃድ አምላክ ክንፍጽም ይግበአና። መደብ አምላክ አብ ሕይወትና ንኽፍጸም ክነፍቅድ ልባትና ስንድው ኪንገቢር አለና። ዕላማ ሕይወትና ንእግዚአብሔር ንምሕጋስ ክኸዊን አለዎ። “ ምኽኒያቱ ከምቲ ኣብ መጽሓፍ መክብብ እንረክቦ “ ሰብ ነዚ ኢዩ ተፈጢሩ እሞ፤ ንእግዚአብሔር አምላኽ ፍርሃዮ፥ ንትእዛዛቱ እውን ሓልዎ” መክ.12:13. ስለዚ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽና ክነሕጉስ ኣብ ኩሉ ጉዑዞና ፍቃድ ኣምላኽ ክነቐድም ይግበኣና። ፍቃድ ኣምላኽ ሰላምና መዓልታዊ ዑዮና ጻዕርና ይኹን፡፡ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽና ኢቲ ዝዓበየ መስዋዕቲ ክነቅርበሉ እንኽእል ድልየትና ሰዊእና ድልየት ኣምላኽ ምቅዳም ኢዩ – ካብዚ ዝዓቢ መስዋዕቲ ነቲ ልዑል ኣምላኽና ጎይታና ክነቅርበሉ ኣይንኽእሊን ኢና። ምኽኒያቱ ንሕና ፍቃድና ክንስውዕ ከለና ኩሉንትናና ኢና ን ኣምላኽ ነወፊ ዘለና። በዚ ከኣ ንብረት እግዚኣብሔር ንኸውን ። በዚ መሰረት እዚ ኢና እምበኣር ንኣምላኽና ክነገልግሎን ክንስዕቦን ዘለና፡፡ ኣብቲ ክርስቲያናዊ እምነትና እሙናት ኮይና፡ ከምቲ ንሱ “ዑዮይሲ ፍቃድ ኣምላኽ ምፍጻም” ኢዩ ኢሉ ንሃዋሪያቱ ዝመሃሮም ሎሚ ንዓናዊን ዑዮና ፍቓድ ኣምላኽ ኣብ ምፍጻም እሙናት ኮይና ክንርከብ ኢዩ። ኣብ ፍቅሪ ክርስቶስ ምጎዓዝ ኢዩ። ኣብ ፍቅሪ ክርስቶስ ምጎዓዝ ማለት ከኣ ፍቃድካ ምስ ፍቃድ ኣምላኽ ኣሰማሚዒካ ምንባር ማለት ኢዩ።


text:
Radio Erena: 19 June 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሞት ዝተፈርዶም 40 እሱራት ዝርከብዎም ልዕሊ 300 ሰባት ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብምሕረት ምፍትሑ ማዕከናት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢረን።
እቲ መንግስቲ፣ ነዞም ቅትለት ዝርከቦ ዝተፈላለየ ከበድቲ ገበናት ዝፈጸሙ እሱራት ዝፈትሕ ዘሎ፣ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዕርቅን ሰላምን መስርሕ ንምስልሳል ዝተኣወጀ ናይ ፖለቲካን ካልእ ገበናትን እሱራት ብምሕረት ናይ ምፍታሕ ውሳኔ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ መንግስቲ ጅቡቲ፣ ኣብታ ሃገር ብዝተፈላለየ ገበናት ተኣሲሮም ዝጸንሑ 45 ዜጋታት ኢትዮጵያ ብምሕረት ከምዝፈትሐ ተሓቢሩ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ እቶም ብመንግስቲ ጅቡቲ ብምሕረት ክፍትሑ ተወሲንሎም ዘሎ ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ዝተፈላለየ ገበናት ብምፍጻሞም ካብ ሓደ ዓመት ክሳብ 10 ዓመታት ክእሰሩ ዝተፈርዱ’ዮም።
መንግስቲ ጅቡቲ ከም መርኣያ ናይቲ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘለዎ ጽቡቕ ዝምድና’ዩ ብምኽንያት ዒድ ኣል ፈጥር ነዞም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ ኢትዮጵያውያን ብምሕረት ዝፈትሕ ዘሎ።
ኣቐዲሙ’ውን ናብ ሃገራት ዓረብ ንኸይሰግሩ ኣብ ጅቡቲ ተዓጊቶም ዝጸንሑ ኣስታት 360 ኢትዮጵያውያን ናብ ሃገሮም ከምዝተመልሱ መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ የመልክት።
=====================


text:
ህዝባዊ ኣኼባ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ኣብ ኣዲስ – ኣበባ
ኣብ ካላኣይ ማዓልቲ፡ ዒድ-ኣል-ድሓ ሙባረክ ረቡዕ 17/11/2010 ሰልፊ ናህዳ
ኤርትራ ጨንፈር ኣዲስ ኣበባን ፡ ካብ ማዓስከራት ስደተኛታት ሽማልባን
ማይ-ነፍሕን ዝመጾ ኣባላትን፡ ዝተሳተፍዎ ዓቢ ኣኼባ ተኻይዱ ።
ብምኽንያት ዒድ ምዕያድ ኣብ ዝተረኸብሉ ዓቢ ኣገጣሚ ናይ ሓጎስ ማዓልቲ
ንዝተረኽበ ዕድል ብምጥቃም ሓዎ ዓ/ራሕማን ጣሃ-ኑር ምክትል ኣቦ-መንበር ሰልፊ ህሉው ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ሕሉፍ ታሪኽ ገድሊ ህዝቢ ኤርትራን ፡ ከምኡ”ውን ኤርትራ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲዊ ለውጥን ዘሰላስሎ ዘሎ ስራሓት ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ ዝርክቦ ቦታ ብፍላይ መንእሰያት ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራን ግብራዊ ተሳታፍነት ክገብሩ ክምዘለዎም ተርኦም ዓቢ ምዃኑን እቲ ጉባኤ ኣብቲ ተወሰነሉ እዋን ክካየድን እቲ ህዝብና ዝጽበዮ ዘሎ ሰላም ክሰፍንን ካብ ማእሰርቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ክላቀቅን ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ። ካብ ኣኼበኛታት ንጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ንምዕዋት ዝድሊ ነገራት ክበርሃሎም ሕቶን ርኢቶን ድሕሪ ምቅራብ ፡ በዚ ምኽንያት ብስልፊ ዝተዳለወ (ምሳሕ) ብሓባር ተመሲሖም ።
ቤት/ ጽሕፈት
ክፍሊ ዜና
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1848


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
ኣብ ልዕሊ ዲክታተራዊ ስርዓት ኤርትራ ፡ ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዝተወስደ ማዕቀብ ፡
ብኣባላት ውድባት ኤርትራዊ ደሞክርስያዊ ኪዳንን በርጌሳዊ ማሕበራትን ኣብ ሃገር ሽወደን ከተማ ስቶክሆልም ዝተገብረ ሰሚናር ፡
ኣባለት ውድባት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን በርገሳውያን ማሕበራትን ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ልዕሊ ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ዝተበየነ ማዕቀብ ምኽንያት ብምግባር ናይ ሓደ መዓልቲ ሰሚናር ኣካይዱ። እቲ ሰሚናር ንማዕቀብ ብይን ቁጽሪ 1907 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ፡ ዓሙቕ ዘተ ብምክያድ፡ ሕጋውነቱን ኣድማዕነቱን፡ ኣብ ልዕሊ መሓውር ስርዓት ህግደፍን ገባቲ ፖሊስኡን ዘነጻጸረ ውሕሉል ማዕቀብ ብምዃኑን፡ ንጸረ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዓለምን ግጉይ ፖሊስኡ ዝገትእ ከም ዝኾነ ተገንዚቡ። ምዕራፍ ቁ. 7 ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ብምኻድ ዘትይሉ።
እቲ ሰሚናር ፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ባይቶ ጸጥታ መዝነትን ሓልፍነትን ፡ ንምሕላው ፡ ምኽባር ሰላምን ርግኣትን ኣብ ዓለም ዝወስዶ ስጉምትታት፡ ማዕቀብ፡ ምውፋር ዓቃብ ሰላም ከምኡ’ውን ወተሃደራዊ ምትእትታውን ከም ዘጠቓልል ርእዩ። ስርዓት ህግደፍ ሰላም ኣብ ምዝራግ ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት ብሓፈሻ፡ ከም ኣብ ሶማልን ፡ ኣብጂቡትን ብፍላይ ምትእትታው ከም ዝተጸምደ እቲ ሰሚናር ርእዩ። ንኹሉ ሰላማዊ ጻውዒት ሃገራት ኢጋድ፡ ውድብ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት ሃገራትን ጸማም እዝኒ ድማ ሂቡዎ።
ውድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ፡ ቅድሚ ሓደ ዓመት ይገብር ንባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ስርዓት ህግደፍ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ስለዝኸልእ ዘሎ ማዕቀብ ክገብረሉ ምሕጽንትኡ ኣቕሪቡ። በዚ መሰረት ድማ ዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ፡ ነቲ ስርዓት ዝዓለመ ውሕሉል ማዕቀብ ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ተወሲኑሉ። እዚ ማዕቀብ’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ከምዘይኮነ እቲ ሰሚናር ርእዩ። ምኽንያቱ ዝርዝራት ማዕቀብ እንተሪኢና ፡ ነቲ ብሕግን ቅዋምን ዘይከይድ፡ ብህዝቢ ዘይተመርጸ ኣካይዳን ንብረትን ዝገትእ ማዕቀብ ምዃኑ ሰሚናር ተገንዚቡ። ብኣንጻሩ ህዝቢ ኤርትራ ብጨቋንን ረጋጽን ዝኮነ ስርዓት ህግደፍ ኩሉ መዳያዊ ማዕቀብ ኣብ ህይወቱ ካብ ዝገብረሉ ሓያሎይ ዓመታት ከምዝገበረ ሰሚናር ኣስሚሩሉ።
እቲ ሰሚናር ብስርዓት ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ኣንጻር ብይን ማዕቀብ ድማ ኣዕሙቑ ዘትይሉ። ስርዓት ህግደፍ ኣቓልቦ ኣብ ደገ ዝነብር ህዝቢ ንምጥምዛዝ ትርጉም ብይን ኣዛቢዑን ሓሶታዊ ፕሮፖጋንዳን ብምግባር ኣንጻር ብይን ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ንምግባር ህዝቢ የለዓዕል ኣሎ። እዚ ድማ ደገፍቲ ኣሎውኒ ንምባልን ንምርኣይን ከምኡ’ውን ገንዘብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ብስም ሃገርን ሃገራውነትን ንምድላብ እንተዘይኮይኑ ፡ ከምጽኦ ዝኽእል ለውጢ ከምዘይብሉ እቲ ሰሚናር ተገንዚቡ። ብኣንጻሩ ከምዚ ዓይነት ሰላምዊ ሰልፊ ፡ ኣንጻር ጭቆና ስርዓት ህግደፍን ፡ ኣንጻር ግጉይ ናይ ወጻኢ ፖሊስኡን ገታር ዲፕሎማስያዊ ስትራተጂኡን ክኸውን ምተገበኤ። ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ይኹን ኣብ ውሽጢ ካብ ማሕበረ ሰብ ዓለም ከም ዝንጸል ዝገብሮ ዘሎ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተን ኣካይዳን ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ንጹግን ውጉዝን ኮይኑ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ደላይ ሰላም፡ ፍትሕን ጽቡቕ ጉርብትናን ከምዃኑ ሰሚናር ተገንዚቡ።
ኣብ መደምደምታ፡ ተካፈልቲ ሰሚናር እዚ ዝስዕብ ምሕጽንታን ለበዋን ኣቕሪቦም።
- ተኻፈልቲ ሰሚናር ፡ ነቲ ብባይቶ ጸጥታ ተወሲኑ ዘሎ ማዕቀብ ፡ ’’ብምኽንያት ምዝራግ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ’’ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍን መሓውሩን ዝተወስደ ውሳነ ይድግፍ። ኣብ ግብሪ ኣወዓዕሉኡ ብመሰረት’ቲ ውሳኔ ብጥብቂ ብኩለን ኣባላት ሕቡራት ሃገራት ዓለም ክትግበር የማሕጽን።
- ህዝቢ ኤርትራ ኣካል ህዝቢ ዓለም ከምዃኑ መጠን ፣ ኣብ ሃገሩ ፡ ሰላምን ርግኣትን፡ ምውጋድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰልን ዕላማ ዘእተወ ክኸውን’ውን ተማሕጺኑ።
- ተኻፈልቲ ሰሚናር ፡ ብሰንኪ ውልቀ ምልካዊ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘኸተሎ ዕንወትን ዘይምርግጋእን ኮኒኑ።
- ተኻፈልቲ ሰሚናር ፡ ዝሸባሸብ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ውጽኢት ኣልቦ ምዃኑ’ኳ ፍሉጥ እንተኾነ፡ ንምንዋሕ ጭቆና ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝብና ዝዓለመ ብምዃኑ ኮኒኑ።
- ንምዕራባውያን ሃገራት ፡ ኤርትራውያን ዝመበቆሎም ዜጋታተን ኣብ ክንዲ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍ ማለት (ኣብ ክንዲ ማዕቀብ ዝተወሰኖሎም) ኮይኖም ፡ ኣብ ሃገራት ምዕራብ እንዳ ዘወሩ ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳን ኣብ ምእካብ ገንዘብን ካልእ ዘይሕጋዊ ነገራትን ዝዋፈሩ ዘሎዉ ክትትል ክገብሩሎምን ፡ ኣድላዪ ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰደሎምን ተካፈልቲ ሰሚናር ተማሕጺኖም ።
- ተኻፈልቲ ሰሚናር ፡ ንነፍስ-ወከፍ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠልብ ባእታ መኻዕበቲ ገንዘብ ስርዓት ህግደፍ ዝኸውን ክፍሊት ከይከፍል ምሕጽንትኦም ኣቕሪቦም፡ እቲ ምንታይ መናውሒ ጭቆና ህዝብና ስለዝከውን’ዩ።
- ተኻፈልቲ ሰሚናር ፡ ንመንግስትን ዘይመንግስታውያን ትካለት ሽወደን፡ ኣብ ሽወደን ዝግበሩ ሰሚናራትን ፈስቲቫላትን ብኢዳዙር መካዕበቲ ገንዘብ ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ስለዝኾነ ኣብ ምኽልካሎም ምስ ደሞክራስያውያን ኤርትራውያን ክተሓባበሩ ተማሕጺኑ።
- ተኻፈልቲ ሰሚናር ፡ ንምኽልኻል ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ክንዲ ኣብ ጎድኒ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ምዃን ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣኑ ንኽወርድ ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ኮንኩም ክትምክቱ ተማሕጺኑ።
- ኣብ መወዳእታ ኣብ ሽወደን ግብራውነት ብይን ማዕቀብ እትከታተል ኣካል/ኮሚቴ ኣቊሙ።
ዕለት ፡ 20 ለካቲት 2010
ኣባላት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ጨንፈር ሽወደን ምስ
ምትሕብባር በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ሽወደን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=305


text:
ንቀዳም ዕለት 30. 10. 2010፡ ሰዓት 1500 እቶም ካብ ህዝብን በርገሳውያን ማሕበራትን ፖለቲካውያን ውድባትን ተወኪሎም ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተሳተፉ ደቂ ሃገር፡ ሓቀኛ ስእሊ ውጽኢት ኤርትራዊ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ንተቐማጦ ካርልስሩሀን ካልኦት ናይ ባደን ከተማታትን ንምሕባር ተዳሊዮም ኣለዉ።
„መን ይንገር..? ዝዋዓለ። መን የርድእ..? ዝቐበረ።“ ከምዝብልዎ ስድራና፡ እንሆ ን-ሰንበት ዕለት 26. 09. 2010 ዓ.ም.ፈ.፡ እቶም ንኤርትራውያን ተቐማጦ Nordrhein Westfallen ወኪሎም ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተሳተፉ
እዛ ዓጀውጀው ብጻየይ ዝኾነ፣ ኣብ ኣለናልኪ ወይ ኣብ በድሆ እቶ እሞ ርኣያ ምስ በለኒ ኢየ ረኺበያ። ተጻሕፈትሉ ዕለትን ግዜን ስለ ዘይጠቕሰት ግን ደንጉየ ርአያ ክኸውን እኽእል። ብዘየገድስ ኣብቲ ሓቅታት ኣትየ ክዛረብ እፈቱ። ኣብቲ ገበን ዝተኻየደሉ ስለ ዝነበርኩ መግለጺ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክህብ ኣለኒ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 07.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር.7: 14-23
ኢየሱስ ከም ብሓድሽ ነቶም ሕዝቢ ናብኡ ጸዊዑ ከምዚ በሎም፦ “ ኹልኹም ስምዑኒ፥ አስተውዕሉውን። ካብ ሰብ ዚወፅ እዩ ንሰብ ዜርክሶ እምበር ካብ ወፃኢ ናብ ሰብ ዚአቱስ ገለ እካ ኼርክሶ አይክእልን እዩ፥ እትሰምዕ እዝኒ ዘላቶ ይስማዕ።” ካብቶም ሕዝቢ ተፈልዩ ናብ ቤት ምስ አተወ ድማ እቶም ደቂ መዛሙርቱ ብዛዕባ እዚ ምስላ እዚ ሓተትዎ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎም፦ “ንሳኽትኩምውንዶ ክሳብ ክንድዚ አይትስትወዕሉን ኢኹም፧ ካብ ወፃኢ ናብ ሰብ ዚአቱ ኹሉ ኼርክሶ ከም ዘይክእልዶ አይትፈልጡን ኢኹም፧ ምኽንያቱ ብኸብዲ አቢሉ ንግዳም እዩ ዚወፅእ እምበር ናብ ልቢ አይወርድን እዩ። በዚ ንኹሉ ምግቢ አንጽሐ። ከምዚ ድማ በሎም፦ “እቲ ንሰብ ዜርክሶ እቲ ኻብ ሰብ ዚወጽእ እዩ። ምክንያቱ ኻብቲ ውሽጢ ልቢ ሰብ ክፋእ ሓሳብ፥ ምንዝርና፥ ስርቂ፥ ቅትለት፥ ዝሙት፥ ስስዕቲ፥ ክፍአት፥ ተንኮል፥ ስድነት፥ ቅንኢ፥ ሕሜት፥ ት ዕቢት፥ ዕሽነት ይወፅእ። እዚ ኹሉ ኽፋእ ካብ ውሽጡ እዩ ዚወጽእ፥ ንሰብ ከአ የርክሶ
- አስተንትኖ
ጎይታናን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሰማዕቱን ሓዋሪያቱን ብዛዕባ ስርዓት ሰብን – ስርዓት አምላኽን ድሕሪ ሚሂሩ፡ አብ ማርቆስ 7፡3-4 ትእዛዝ አምላኽ ሓዲጉኩም ትእዛዝ ደቂ ሰባት ትሕልዉ አለኹም” ኢሉ ድሕሪ ወቒሱዎም፡ አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መቀጸልታ ናይዚ ነቲ አብ ቅድሚ አምላኽ ዘንጽሕን ዘርክስን እንታይ ምኻኑ ክገልጸሎም ይርከብ። ከምዚ እናበለ ኸአ የሰምዓሎም፦ ኹልኹም ስምዑኒ፥ አስተውዕሉውን። ካብ ሰብ ዚወፅ እዩ ንሰብ ዜርክሶ እምበር፡ ካብ ወፃኢ ናብ ሰብ ዝአቱስ ገለ እካ ኼርክሶ አይክእልን እዩ፥ እትሰምዕ እዝኒ ዘላቶ ይስማዕ” ይብሎም።”
ሓዋሪያት ግና ነዚ መልእክቲ እዚ አይርድእዎን። ካብቶም ሕዝቢ ፍልይ ምስበሉ እንታይ ማለትካ ኢዩ እናበሉ ክሓትዎ ይርከቡ። ክርክስቶስ እምበአር ከምቲ መማህራን ሕጊ ዝምህርዎ ንሰብ ዘርክሶ እቲ ካብ ደገ ዝመጸእ ወይ ዝአቱ ዘይኮነስ – እቲ ካብ ውሽጢ ሰብ ዝወጽእ ምካኑ ይምህሮም። ከምዚ እናበለ ከአ እቲ ሓቀኛ ናብ እግዚአብሔር ዝወስድ ሓድሽ ትምህርትን ሓድሽ መገዲን ይኸፍት።
አብ ቅድሚ አምላኽ መሰረታዊ ዝኾነ ሕጊ እግዚአብሔር አየናይ ምኻኑ ይገልጽ። ሓውናን ኃፍትናን ከየኽበርና ንእግዚአብሔር አምላኽና ክነኽብርን ክነፍቅርን አይንኽእል። ስለዚ ጎይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርቱ ካብ ልብና ዝነቐለ ለውጢ ንኽክገቢር ብምጽዋዕ ትምህርቱ ይዛዝም “እቲ ንሰብ ዜርክሶ እቲ ኻብ ሰብ ዚወጽእ እዩ። ቐጺሉ ከአ ኢቲ ብሓቂ ንወዲ ሰብ ዘርክሶን ካብ እግዚአብሔር ዘርሕቆን ኅጢአት ይዝርዝር። ምንዝርና፥ ስርቂ፥ ቅትለት፥ ዝሙት፥ ስስዕቲ፥ ክፍአት፥ ተንኮል፥ ስድነት፥ ቅንኢ፥ ሕሜት፥ ትዕቢት፥ ዕሽነት ……………
‘ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ንነፍሲ ወክፍና ሰብ ዘርክሶ ካብ እግዚአብሔር ዘርቕና ተግባራትና – እቲ ካብ ውሽጢ ልባትና ዝወጽእ ክፋአት ደአምበር እቲ ካብ ደገ ዝአቱ ከምዘይኮነ ይምህረና። እቲ አብ ውሽጢ ልባትና ዝርከብ ናይ አንነት – ናይ ፍልልይ፡ ጽልኢ – ሕማቕ ሓሳባት ወዘተ እዚ ኢዩ እት አብ ህይወትና ሰላም ዝከልአና። ካብ ፍቕሪ እግዚአብሔር ዝፈሊየና። ቃል አምላኽ ስለዝሰበኸና ተአኪብና ስለዝጸለና ጥራይ እሙናት ከይመስለና። አብ ቅድሚ እግዚአብሔር እሙናት ዝገብረና ንጽሕና ልባትና ተግባራትና፡ ምስ አሕዋትና ዘለና ርክብ፡ ኢዩ። እቲ ብዝተፈላለየ ሓሳብትን ተግባራትን ዝረኸሰ ልባትና ብምስጢረ ንስሓ ምስ ዝሕጸብ ኢዩ። አብ ሕጊ ደቂ ሰባት ስለዝደረቕና እግዚአብሔር ዝሓዝና አይምሰልና፡ እግዚአብሔር አብቶም ንጹሓትን፤ መሓርትን፤ ገበርቲ ሰላምን፤ ወትሩ ንሰላም ንዕርቒ ቁሩባት ዝኾኑ ኢዩ ዘሎን ዝነብርን።
ሓድሽ ልቢ ኽህቦም፥ ሓድሽ መንፈስ ድማ አብ ውሽጦም ክኅድረሎም እየ። ካብ ሰብነቶም እምኒ ልቢ ኸውጽእ፥ ናይ ሥጋ ልቢውን ክህቦም እየ። ሽዑ ብትእዛዘይ ኪመላለሱ፥ ንትእዛዛተይ ከአ ኽሕልውዎን ኪገብርዎን እዮም፡፤ ንሳቶም ሕዝበይ ኢኾኑ እዮም፥ አነውን አምላኾም ክኸውን እየ። ነዚ ኢዩ ሎሚ እግዚአብሔር አምላኽና ዝጽዋዓና ዘሎ። እምበአር አብ ቅድሚኡ ቀሪባና ንእግዚአብሔር ዝፈርህን ዘኽብርን ሓድሽ ልቢ ንክህበና ንለምኖ። ልባትና ብመንፈስ ሓቅን ቅንዕናን ትሕትናን ተመሪሑ ምእንቲ ክጎዓዝ አብ ውሽጢና ሓድሽ መንፈስ ከሕድረልና ንለምኖ። “እቲ ንሰብነትና ዘርኽስ እቲ አብ ውሽጢና ዘሎ ክፍአት ኃጢአት ምኻኑ አሚና አብ መዓልታዊ ሕይወትና አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ቀሪብና ብኃጢአትና ተነሲሕና ብትእዛዛቱ ተመሪሕና ምእንቲ ክንጎዓዝ እግዚአብሔር ብ አማላድነት ቅድስቲ ድንግል አምሪያም ጸጋታቱ ይሃበና። አሜን
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::