text:
ህፃናት ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ዝበፅሖም ፀገማት ንምፍታሕ ዝተፈላለዩ ፃዕርታት መንግስቲ እንተሃለዉ እውን መንግስቲ በይኑ ግና ዝድለ መፍትሒ ከምፅእ ኣይኽእልን። ሰብ ሃፍትን ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ብኣውራኡ ድማ ህዝቢ ኣብዚ መዳይ ክረባረቡ ትፅቢት ይግበር። ኣብ ከተማ ኣኽሱም ዝርከብ ዝተፀገሙ ህፃናት ዝመሃርሉ ሓደ ቤት ትምህርቲ ብመንፅር እዚ ኣብነታዊ ስራሕ እናሰርሐ ዝርከብ ስለዝኾነ ናይ ህዝብን መንግስትን፣ ናይ ሰብሃፍትን መንግስትን ምውዳድ ፀገማት ህፃናት ክንደየናይ ከምዝቕረፍ ዘርእይ ኣብነት ገይርና ኣቕሪብናዮ ኣለና።
እቲ ቤት ትምህርቲ ብኣይተ ሳሚኤል ታፈሰን ፈትለወርቅ ኢላላን ዝተብሃሉ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ሰብ ሓዳር ዝተጣየሸ እዩ። እዞም ሰብ ሓዳር ሰብ ዋና ትካል ሳንሻይን ኮንስትራክሽን እዮም። ማሕበር ልምዓት ትግራይ ቅድሚ ትሸዓተ ዓመት ኣብ ዘዳለወቶ መድረኽ መተኣኻኸቢ እቶት (ቴሌቶን)እዞም ሰብ ዋና “ሳንሻይን ኮንስትራክሽን” ገንዘብ ንምሃብ ቃልኣትዮም ነይሮም፡፡ ፀኒሖም ግና ሓደ ብቐዋምነት ኣብ ምቅላል ማሕበራዊ ፀገማት ህፃናት ዓብዪ ኣበርክቶ ዝህልዎ ቤት ትምህርቲ ንክሃንፁ ወሲኖም። ብመሰረት ውሳንኦም ድማ ንማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣፍሊጦም ኣብ ከተማ ኣክሱም “ቤት ትምህርቲ “ፍላንትሮፒ ፋውንዴሽን ኤልሻዳይ” ተባሂሉ ዝፅዋዕ ቤት ትምህርቲ ሃኒፆም። “ፋወደሽን ፍላንትሮፒ” ካብ ቃላት እንግሊዝኛ ዝተዋቐረ ሓረግ ኮይኑ “ዝተፀገሙ ወገናት ዝሕገዝሉ ትካል” ዝብል ትርጉም ይውክል። እዞም ውልቀ ሰብ ሃፍቲ፣ፍሉይ ሽሙ ነቀምቴ ኣብ ዝተበሃለ ከባቢ ክልል ኦሮምያ እውን ከምዚ ዝበለ ተመሳሳሊ ቤት ትምህርቲ ዝሃነፁ ግዱሳት እዮም፡፡
እዚ ኣብ ኣክሱም ዘሎ ቤት ትምህርቲ ብ2002 ዓ.ም ተሃኒፁ ብ2003 ዓ.ም ስራሕ ዝጀመረ ኮይኑ ንህንፀቱ ሽዱሽተ ሚልዮን ብር ወፃኢ ዝተገበሮ ከም ዝኾነ ኣብ ወርሒ መስከረም 2010 ዓ.ም ቃለ መሕትት ዝገበርናሎም ርእሰ መምህር እቲ ቤት ትምህርቲ መምህር ገብረኣድሃና ኣብረሃለይ ገሊፀሙልና። እቲ ቤት ትምህርቲ ብቐዳምነት ክልቲኦም ወለዶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ብሞት ዝሰኣኑ፣ ብኻልኣይ ደረጃ፣ ሓዲኦም ወለዶም ስኢኖም ግን ዘምህር ዓቕሚ ዘይብሎም፣ ብሳልሳይ ደረጃ ክልቲኦም ወለዲ ዘለዉዎም ግን ድማ ዘምህር ዓቕሚ ዝሰኣኑ ተምሃሮ፣ ብራብዓይ ደረጃ ድማ ኣብ ርሑቕ ገጠር ብምዃኖም ካብ ቤት ትምህርቲ ኣዐርዮም ዝረሓቑ ህፃናት እናተኣኻኸበ ንከምህር ዕላማ ሒዙ ዝተሃነፀ እዩ፡፡
ኣግባብ ኣመላምላ እቶም ህፃናት ብጥንቃቐ ይፍፀም። ንኣብነት መልመልቲ ኣካላት ዝበሃሉ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ ፋውደሽን ፍላንትሮፒ፣ ኣካላት ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ወረዳ፣ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ወረዳ፣ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ኣካላት ኣመራርሓ ጣብያን ተወከልቲ ማሕበራዊ ጉዳይ ጣብያን እዮም። ብመሰረት እዚ ዝተመልመሉ ህፃናት እናተቐበለ በብዓመቱ ካብ 340 ክሳብ 390 ዝኾኑ ተምሃሮ የምህር። እቲ ቤት ትምህርቲ ዝገብሮ ከይዲ ኣተሓጋግዛ ድማ እቶም ህፃናት ኣብኡ ብናፃ እናተምሃሩ በብወርሑ 200 ብርን ሓደ ሳሙናን ይወሃቡ። ኣብ ርእሲ እዚ ኣብ ሓደ ዓመት ክልተ ቅያር ድቪሳ(ዩኒፎርም)ን ሓደ ጫማን ይዕድገሎም። ኣብ በብዘበን ትምህርቱ ድማ ሙሉእ ደፍተርን እስክርቢቶን ብምምላእ ብዘይፀገም ትምህርቶም ይከታተሉ።
መምህር ገብረኣድሃና ብዛዕባ ኩነታት ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ዝመሃሩ ዘለዉ ፅጉማት ህፃናት እንትገልፅ “እዞም ህፃናት ዕድል ትምህርቲ ስኢኖም ዝነበሩ ኣብ ርእሲ ምዃኖም እቶም ዝበዝሑ ናብ ህይወት ጎደና ናይ ምውፃእ ሓደጋ ኣንፀላልዩዎም ዝነበሩ እዮም። ብሓገዝ እዚ ቤት ትምህርቲ ይመሃሩ ስለ ዘለዉ ግና ጥዕነኦም ተሓልዩን ተማሂሮምን ይዓብዩ ስለ ዘለዉ ንባዕሎም ጥራሕ እንተይኮኑስ ንሃገሮም እውን ዓብዪ ተስፋ ኣለዎም”ብምባል ይገልፁ።
ኣብዚ ዓመት 11 ክድመሮ ሓደ (11+1) ክፍሊ እትምሃር ዘላ ተምሃሪት እሴት በሪሁ ኣቡኣ ብህይወት ስለ ዘየለ ምስ ኣዲኣ ኮይና እያ ክሳብ ራብዓይ ክፍሊ ኣብ ካሊእ ቤት ትምህርቲ ትመሃር ነይራ። ኣዲኣ እቶት ስለዘይነበራ ድማ እሴት ማሕበራዊ ፀገም ነይሩዋ። ድሌታ ስለ ዘይማልኡላን ኣዴኣ እንትትጨናነቕ ርእያ ኣእሙሮኣ ስለ እትርበሽን ኣብ ትምህርታ ኣሉታዊ ፅልዋ ይፈጥረላ ከም ዝነበረ እያ ትዛረብ። ካብ 5ይ ክፍሊ ኣትሒዛ ናብ ቤት ትምህርቲ ፋውደሽን ፍላንትሮፒ ኤልሻዳይ ኣትያ ክትመሃር ዕድል ስለ ዝረኸበት ኣብ ዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመት ብፅቡቕ እናተምሃረት ፀኒሓ ናብዚ ብርኪ በፂሓ ኣላ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን 10 ክድመሮ ክልተ ክፍሊ ዝመሃር ዘሎ ተምሃራይ ሮቤል ጉዕሽ እውን ብ2003 ዓ.ም ሓምሻይ ክፍሊ እናሃለወ እዩ ናብዚ ቤት ትምህርቲ ኣትዩ። ቅድሚ ናብዚ ቤት ትምህርቲ ምእታዉ ብሰንኪ ወለዱ ምፍታሖም ምስ ኣዲኡ ይነብር ነይሩ። ኣዲኡ ድማ ኣታዊ ስለ ዘይነበራናብ ኣፀጋሚ ህይወት ተሳጢሖም ነይሮም። ብሰንኪ እዚ ኣሽንባይ ንሙሉእ ናውቲ ትምህርቲ ንምግቢ እውን ዝፅገመሉ ኩነታት ተፈጢሩ። ናብዚ ቤት ትምህርቲ ምስኣተወ ድማ ኩሎም ፀገማቱ ተፈቲሖም ብፅቡቕ ይመሃር ከም ዘሎ ይገልፅ፡፡
ወለዲ ወይ መዕበይቲ እቶም ዝተፀገሙ ህፃናት እውን እንተኾኑ እቲ ቤት ትምህርቲ ብዙሕ ፀገማት ከም ዘቃለለሎም እዮም ዝገልፁ። ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ዝረኸብናየን ወ/ሮ ኣበበሽ ኣረፋይነ ቀዳማይ ክፍሊ እትምሃር ጓል ጓለን ኣላተን።“እዛ ጓል ጓለይ ዝኾነት ህፃን ኣቡኣ ምዉት እዩ። ኣዲኣ ድማ ሕምምቲ እያ።ኣነ ኣብ ርእሲ ዕብየተይ ተፀጊመ ነይረ። ሕዚ ግና ሙሉእ ናውታ ተማሊኡላ ብናፃ ትምሃር ኣላ” ብምባል እቲ ቤት ትምህርቲ ይገብሮ ንዘሎ ቅዱስ ተግባር ምስጋንአን ገሊፀን።
ቤት ትምህርቲ ፋውንዴሽን ወላንትሮፒ ኤልሻዳይ ዘንእዶ ዘሎ ተግባር ፅጉማት ተምሃሮ ክሳብ ናብ ዓስራይ ወይ 12 ክድመሮ ሓደ ክፍሊ ስለ ዘምህር ጥራሕ ኣይኮነን። እቶም ተምሃሮ ብስነ ምግባሮም ዝተሃነፁ ንክኾኑ ፃዕሪ ዝግበረሉ ቤት ትምህርቲ እንትኸውን ብተግባር እውን ዝምስገኑ ተምሃሮ ዘፍሪ ዘሎ ብምዃኑ እውን እዩ። ካሊእ ድማ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝተማለአ ቤተ ፈተነ፣ ቤተ ንባብን 45 ኮምፕዩተራት ዝሓዘ ማእኸል ሓበሬታ ቴክኖሎጂ(ኣይ. ሲ. ቲ) ኣለዎ።ክኢላ እቲ ማእኸል ቴክኖሎጂ ሓበሬታ መምህር ብርሃነመስቀል ገብረዋህድ ከም ዝገለፀልና ኣብ መዓልቲ ክልተ ፈረቓ እዩ ዘገልግል። ቅድሚ ስዓት ኣትዮም ዝጥቀሙ ተምሃሮ ምስ ወፅኡ ድሕሪ ስዓት ዝኣትዉ ድማ ክሳብ ምሸት ይጥቀሙ። በዚ እውን ተምሃሮ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝነኣድ ክእለት ኮምፕዩተርን ኣጠቓቕማ ኢንተርኔትን የጥርዩ ኣለዉ።
እቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ካልኦት መንግስታዊ ይኹና ዘይመንግስታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ክልመድ ዝግበኦ ካሊእ ኣብነታዊ ተግባር ኣለዎ። ምናልባሽ ኣብ 10ይ ክፍሊ ወይ 10 ክድመሮ ክልተ ክፍሊ ዝወድቁ ተምሃሮ እንተጋጢሞም፣ሰሪሖም ናብ ዘፍርዩሉ ስራሕ ቀልጢፎም ንክሰጋገሩ ዘኽእል ተወሳኺ ሞያ እውን የዕጥቖም። ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ስነ ፅባቐ (ቁንጅና ሳሎን) ዝስልጥና እንትኾና ደቂ ተባዕትዮ ተምሃሮ ድማ ሞያ ስራሕቲ ሓፂነ መፂንን ዕንፀይትን ይስልጥኑ። ንስልጠና ስነ ፅባቐ ኮነ ስራሕቲ ሓፂነ መፂን ዝኾኑ እኹላት ናውቲ ዝተማልኡሎም ክፍልታት ኣለዉ። ንኣብነት እዞም ልዕል ክብሉ ዝገለፅናዮም ተምሃሮ ነዞም ተወሰኽቲ ሞያታት ጨቢጦም እዮም። ተምሃሪት እሴት ብስነ ፅባቐ ደቂ ኣንስትዮ ሰልጢና ብቑዕ ሞያ ዝሓዘት ኮይና ተምሃራይ ሮቤል እውን ሞያ ስራሕቲ ሓፂነ መፂንን ዕንፀይትን ወኒኑ እዩ። ንኣብነት 12 ክድመሮ ሓደ እናተምሃረ ብትርፊ ስዓቱ ኣብ ደገ እናተኸፈሎ ዝሰርሕ ኮይኑ ኣብቲ ነዚ ሞያ ዝጨበጠሉ ቤት ትምህርቲ እውንንተምሃሮ ኣብ ምስልጣን ይሕግዝ፡፡
ብፍላይ እተን ደቂ ኣንስትዮ ነቲ ሞየአን ካብ ሕዚ ኣትሒዘን እናተጠቐማሉ ይርከባ።ፀጉረን ኣብ ከተማ ገንዘብ ከፊለን ኣይኮናን ዝሰርሓ። እቲ ሞያን መሳርሕን ምስኣተን ስለ ዘሎ በብተራ እየን ነንባዕለን ፀጉረን ዝስርሓ።ኣብ ደገ እንትስርሓ ታራ ክሳብ ዝበፅሐን እዋን መፅናዕተን ክዳፈአለን ዝኽእል እዩ ነይሩ። ኣብ ርአሲኡ ድማ ገንዘብ ኣውፂአን እየን ክስርሓ ነይረን። ነንባዕለን ኣብ ቤት ትምህርተን ዝሰራርሓ ብምዃነን ግና እዞም ኪሳራታት ይተርፉ ኣለዉ።ብዋናነት ግና እቲ ሞያ ኣዐርየን ንኽመልክኦ ከምናይ ተግባር መመዘኒ ኮይኑ ይሕግዘን ኣሎ።
ቤት ትምህርቲ ፋውንዴሽን ፍላንትሮፒ ኤልሻዳይ፣ ነቶም ተፀጊሞም ዝነበሩ ህፃናት ፅላል ኮይኑ ድሕንነቶም ብምሕላው ክዓብዩን ክመሃሩን ዝገብር ዘሎ ምዃኑ ከም ዘሎ ኾይኑ ዓቕሞም ብዝተዋደደ ሞያ ክሃንፁን ኣእሙሮኦም ኣብ ቁምነገርን ተስፋን ክፀምዱን ዝገብር ምዃኑ ድማ ፅላልነቱ ብዝበለፀ ዘተኣማምን ይገብሮ። እዚ ንዝተፀገሙ ህፃናት ፅላል ኮይኑ ኣብ ቁምነገር ዘብፅሕ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ሕዚ ብመልክዕ እዚ 45 ተምሃሮ ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእተወ እንትኸውን ካብኣቶም እተን 21 ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝኾና መምህር ገብረኣድሃና ይገልፁ።
ብሰንኪ ስእነት ወለድን ሕሱም ድኽነትን ምግብን መፅለልን ክዳንን ቀረባት ዕለታዊ መነባብሮን ዝሓረሞም ናይ ወፃኢ ተስፋ ዝኾኑ ህፃናትና ብዙሓት እዮም። እዞም መሰረታዊ ድልየታት እንተዘይሃልዮም ካብ ትምህርቲ ክተኣጓጎሉን ናብ ጎደና ክወፅኡን ይግደዱ እዮም። እዞም ህፃናት ፅላል ዝኾኖም እንተድኣ ስኢኖምን እንተዘይተማሂሮምን ኣደዳ ሕማምን ሞትን፣ ኣደዳ ሕማቕ ስነ-ምግባርን ወልፍን ይኾኑ። ብዓብይኡ ድማ ስለ ዘይመሃሩ ምስዓበዩ ሸኽሚ ሃገር ምዃኖም ኣይተርፍን።ከምቲ ክሳብ ሕዚ እናገለፅናዮ ዝመፃእና ዝበሉ ብግዱሳት ወገናት ዝጣየሹ ኣብያተ ትምህርቲ ኮነ ካልኦት ትካላት፣ ሓደጋ ንዘንፀላለዎም ህፃናት “ኣለናልኩም” ኢሎም ሓበንን ፅላልን እንተድኣ ኮይኖምዎም ግና ጥዕነኦምን ድሕንነቶምን ተሓልዩ፣ ተማሂሮምን ፍቕሪ ህዝቢ ርእዮምን ስለ ዝዓብዩ ፅባሕ ንባዕሎም ጥራሕ ዘይኮኑስ ንሃገሮምን ህዝቦምን እውን ዝጠቕሙ ይኾኑ። ስለዝኾነ ካልኦት ሰብ ሃፍቲ፣ ትካላትን ውዳበታት ህዝብን ከምዚኣቶም ዝበሉ ትካላት ብምጥያሽ ኣብ ምቅላል ማሕበራዊ ፀገም ህፃናት ሰብኣውን ዜግነታውን ግቡኦም ከበርክቱ ይግባእ።ሰብ ዋና ፅላል ፅጉማት ህፃናት ናይ ዝኾነ ቤት ትምህርቲ ፋውዴሽን ፍራንትሮፒ ኤልሻይዳይ ግና ነዚ ዝተቐደሰ ሰብኣዊ ተግባሮም ዝለዓለ ናእዳ ይግበኦም።


c: text/html

text:
ዜና ፅሑፍ ወርሒ ግንቦት 2009
- Last Updated on 12 June 2017
- Hits: 180
30/09/2009
ቶምበላ ሎተሪ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝወድቀሉ መዓልቲ ካብ ግንቦት 30 ናብ 10ሰነ 2009ዓ/ም ተናዊሑ፡፡
ዕለት ምውፃእ ቶምበላ ሎተሪ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ዝተናውሓ ካብ ሕብረተሰብ ሎተሪ ኣይበፅሓናን መውፅኢ ዕለት እቲ ሎተሪ ይናወሓልና ዝብል ሕቶ ብምቅራቡ ምኳኑ ቤት ፅሕፈት መተሓባበሪ ህዝባዊ ተሳትፎ እቲ ግድብ ገሊፁ እዩ፡፡ ካብ 1 ሚያዝያ 2009 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ዕዳጋ ዝውዓለ 2ይ ዙር ቶምበላ ሎተሪ ግድብ ህዳሰ 100 ሚሊዮን ቅርሺ ንምእካብ ተተሊሙ እዩ፡፡ ቶምበላ ሎቶሪ ዓብይ ግድብ ህዳሰ በዓል 3ተ መደቀሲ ገዛ፣ 2ጋቢና ዘለዋ ውፅኢት 2016 ዝኾነት መኪና ፣በዓል 2ተ መደቀሲ ዘመናዊ ኣፖርታማ መንበሪ ገዛ፣ መፃረይ ማይ፣ ላፕቶፕ፣ ፍሪጅን ካልኦት ሽልማታትን ንዕደለኛታት ክሽልም እዩ፡፡ ካብ ፈላሚ ዕድጊት ቶምበላ ዓብይ ግዳበ ህዳሰ 64 ነጥቢ 3 ሚሊዮን ቅርሺ ኣታዊ ምርካ ነቲ ቤት ፅሕፈት ፀሪሑ ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
መርሃ ግብሪ ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንመፈፀሚ መርሃ ግብሪ ህንፀት ዓቕሚ ትካላት ዲሞክራሲ ኢትዮጵያ 40 ሚሊዮን ዶላር ዕላዊ ገይሩ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ተወካሊ እቲ ትካል ኣሁና ኢዚኣኮን ከምዝበልዎ ፣እዚ መርሃ ግብሪ መንግስቲ ኣብቲ ዘፈር ዝተለሞም ትልምታት ሽቶኦም ንኽወቕዑን ቀፃልነት ንዘለዎ ዕቤትን ሓጋዚ እዩ፡፡ካብዚ ሓሊፉ እውን ትካላት ዲሞክራሲ ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ንክህልዎም ዝገብር እዩ፡፡ እዚ መርሃ ግብሪ ልዕልነት ሕግ ንኽክበር ተሳትፎ ህዝቢ ንኽዓብን ግልፅነት ብምስፋን ኩለ መዳያዊ ዕብየት ንምምዝጋብ ወሳኒ እዩ እውን ተባሂሉ፡፡ እዚ መርሃ ግብሪ ን5 ዓመታት ዝፀንሓ እንትኸውን ንመተግበሪ ዝውዕል እውን 5 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ተገይሩ እዩ፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ገንዘብን ኢኮኖሚን ምትሕብባርን ኣይተ ኣድማሱ ነበበ ብወገኖም እዚ መርሃ ግብሪ ምስ ዓለም ለኻውን ሃገራውን ትልምታት እቲ ዘፈር ተግባራዊ ከምዝኸውን ገሊፆም እዮም፡፡ በዚ እውን እቲ መርሃ ግብሪ ብዝተተለመሉ ግዜ መሰረት ተግባራዊ ንክኸውን ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብሓባር ክስራሕ እዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ካብ ትማሊ ድሕሪ ሰዓት ጀሚሩ እስካብ ሎመዓንቲ ረፋድ ልዕሊ 1ሽሕን 4ሚኢቲ ዜጋታት ካብ ስዑድ ዓረብ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም፡፡
መንግስቲ ስዑድ ዓረብያ ብዘቐመጦ ገደብ መዓልቲ ቅድም ክብል ልዕሊ 20 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ካብ ስዑድ ዓረብያ ናብ ሃገሮም ምምላሶም መንግስቲ ምግላፁ ይዝከር፡፡ ካብ ትማሊ ድሕሪ ሰዓት ጀሚሩ ክሳብ ሎመዓንቲ ንጉሆ 1ሽሕን 4 ሚኢትን ሱሳን ሓሙሽተን ኢትዮጵውያን ካብ ስዑድ ዓረብያ ተበጊሶም ናብ ኣዲስ ኣበባ ምእታዎም ካብ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት፡፡ እቶም ተመለስቲ ከም ካልኦት ዜጋታት ብናይ ባዕሎም ምህዞ ስራሕ ፣ንግዲ፣ ሕርሻን ካልኦት ዘፈራትን ሰሪሖም ናብርኦም ንኽመርሑ ብዝመረፅዎ ኣብ ድሌት ብዝተመስረተ ኣወዳድባን ሓገዝ ከም ዝግበረሎም ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ዶክተር ነገሬ ሌንጮ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ጠቒሶም እዮም፡፡ ካብ ቀረባ እዋን ንነዘ በብዕለቱ ካብ 1ሽሕ ንላዕሊ ኢትዮጵውያን ሰነድ ጉዕዞ ኣብ ምውሳድ ዝርከቡ እንትኾኑ እስካብ ሕዚ ድማ ልዕሊ 50ሽሕ ኢትዮጵውያን ሰነድ ጉዕዞ ከም ዝወሰዱ ፀብፃባት የመላኽት፡፡ 21 መጋቢት 2009 ዓ/ም ዝተጀመረ ኣዋጅ ምሕረት ሕጋዊ መንበሪን መስርሕን ዘይብሎም ዜጋታት ወፃኢ 20 ሰነ ክዛዘም እዩ ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብሽፋን ሃይማኖት ኣተሓሳስባ ፀንፈኝነትን ፀቢብነትን ዘስፋሕፍሑ ኣካላት ንምቅላስ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን እጃሞም ክዋፅኡ ይግባእ ኢሉ ሚኒስተር ጉዳያት ፌዴራልን ልምዓት ኣርባሕቲ እንስሳን ገሊፆም፡፡
ካብ ክልል ደቡብ ንዝተውፃፅኡ መሓውር መራሕቲ ጉባኤ ሃይማኖት፣ ደቂ ኣንስትዮ መናእሰይን ኣብ ምክልኻል ፀቢብነት ኣመልኪቱ ኣብ ከተማ ኣዋሳ ስልጠና ይወሃብ ኣሎ፡፡ ኣይተ ኣወል ወግረሳ መሓመድ ብሽፋን ሃይማት ሰላምን ልምዓትን ዜጋታት ዝዳፍእ ኣተሓሳስባ ፅንፈኝነትን ፀቢብነትን ቀንዲ ፀገማት እዚ እዋን እዮም ኢሎም፡፡ እዚ ኣተሓሳስባ ንዘለዓዕሉ ኣካላት ንምክልኻል ኣብ ዝግበር ፃዕሪ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን እጃሞም ክዋፅኡ ከም ዘለዎም ኣተሓሳሲቦም፡፡ ፀሓፊ ጉባኤ ትካላት ሃይማኖት ኢትዮጵያ መጋቢ ዘሪሁን ደጉ ብወገኖም እቲ ጉባኤ ኣብ ሰላምን ምክብባርን ዝተመስረተ ሓድነት ብዝበለፀ ንምስፍሕፋሕ ኣብ ዝግበር ቃልሲ መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮን ዝለዓለ ኣበርክቶ ኣለዎ ኢሎም፡፡ ኣብቲ ስልጠና መቃለሲ መንገድታት ሃይማኖት ሽፋን ዝገበሩ ፅንፈኝነትን ፀቢብነትን እውን ትምህርቲ ተዋሂቡ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ኦሮሚያን ስምምዕ ምምሕዳር ወሰን መጎራብቲ ከባቢ ኣብ ከተማ ኣሶሳ ተፈሪሙ፡፡
ነቲ ስምምዕ ርእሰ ምምሕዳር ክልቲኤን ክልላት ፈሪሞሞ፡፡ ኣብ መንጎ እዘን ክልላት ዝተገበረ ስምምዕ ወሰን ምችው ምምሕዳራዊ ኩነታት ንምፍጣር ከምዘኽእል ተሓቢሩ ኣሎ፡፡ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮሚያ ኣይተ ለማ መገርሳ ኣብቲ እዋን ስምምዕ ከምዝገለፅዎ እቲ ስምምዕ ርክብ ህዝብታት ክልቲኤን ክልላት ብዝበለፀ ብምጥንኻር ሓበራዊ ተረባሕነት ንምዕባይ ዘኽእል እዩ፡፡ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣይተ ኣሻዱሊ ሃሰን ብወገኖም እዚ ስምምዕነት ዝተመቻቸወ ኩነታት ብምፍጣር ጎረባብቲ ህዝብታት ተጠቀምቲ ንምግባር ዘኽእል እዩ ኢሎም፡፡ ሚኒስተር ፌዴራልን ኣርባሕቲ እንስሳ ኣይተ ካሳ ተክለብርሃን ብወገኖም እቲ ሰምምዕ ብሄርን ብሄረሰባትን ህዝብታትን ብመሪሕ ምክብባርን ብምፍቕቓድን ንምልማዕን ንምዕባይን ዝኣተውዎ ቃል ተግባር ዘርኣዩ ምዃኑ ጠቒሶም እዮም፡፡ ኣብዚ ምምሕዳራዊ ወሰን ክልቲኤን ክልላት በቢ ብርኩ ዝርከቡ ኣመራርሓ፣ ዓበይቲ ዓዲ ፣ኣካላት ፀጥታን ኣብ ዝተረኸብሉ እዩ ኣብ ከተማ ኣሶሳ ተፈራሪሞም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
29/09/2009
ሚኒስተር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ዘመናዊ ስርዓት ኣድራሻ ከተማታት ክዝርጋሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ስርዓት ሓደ ሓደ ከተማታት ብናይ ባዕሎም ተበግሶ ብዘይተወደበን መልክዑ ዝተተግበረ ኣሰራርሓ፣ ብዘመናውን ቀፃልነት ብዘለዎ መንገዲ ከም ዝካየድ ተገሊፁ፡፡ ኣብቲ ሚኒስተር ዳይሬክተር ፕሮጀክት ቤት ፅሕፈት ዝተወደበ ሓበሬታ መሬት ምእካብ፣ ምሕዳስን ምውዳብን ኣይተ ያሬድ ተሾመ ከም ዝበልዎ፣ ዘመናዊ ሓበሬታ ስርዓት ዘይምህላው ካብ መንቀሊ ስርቂ መሬት እቲ ቀንዲ እዩ፡፡ እቲ ፀገም ንምፍታሕ ኣብ ከተማታት ከተማ መቐለ፣ ባህርዳር፣ ኣዳማ፣ ድሬዳዋ፣ ሃረርን ሃዋሳን ካብ ቀፃሊ ዓመት ዝተወደበ ስርዓት ሓበሬታ መሬት ዝጅምር እንትኸውን ፣ካብዘን ከተማታት ዝርከብ ተሞክሮ መሰረት ብምግባር እውን ናብ 23 ከተማታት ክጋፋሕ እዩ፡፡ ዘመናዊ ስርዓት ሓበሬታ ኣብ ከተማታት ሓበሬታ መንገድን ተከቲልካ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካሊእ ቦታ ንምንቅስቃስ ግልጋሎት ብቀሊሉ ናብ ገዛኦም ንምብፃሕ ዝሕግዝ እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ካብ ናይ ኢትዮጵያ መፍረያይነት ዓውደ ፖሊስ ብዙሓት ዕውታት ተሞክሮታት ከም ዝርከባ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ገሊፀን፡፡
ኢትዮጵያ ንቀጥታ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ካብ ዝኾና ሃገራት ኣፍሪካ ንላዕሊ ኣብ ዝሓሸ ብርኪ ከም እትርከብ እውን ተገሊፁ እዩ፡፡ ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ተመራፂት ካብ ዝገብርዋ ምኸንያታት እውን ቀረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ምህላው፣ ህንፀት ፖርክታት ኢንድስትሪ ፣ምስፍሕፋሕ መሰረተ ልምዓት ምዃኖም እውን ተጠቂሱ እዩ፡፡ እቲ ዓውደ ብዝበለፀ ንምዕባይ ድማ ዘድሊ ዝተመሃረ ሓይሊ ሰብ ምፍራይ ከም ዝግባእ እውን ተገሊፁ እዩ፡፡ ኣብ ኣፍሪካ ዓውደ መፍረያይነት ንምዕባይ ልውውጥ ተሞክሮ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡ ሓረስታይ ቅድሚ እዋን ዘራእቲ ምዝራእ ኣቀዲሙ ይዘንብ ዘሎ ዝናብ ተጠቂሙ ዕዳጋ ጠለብ ዘለዎም ዘራእቲ ከፅንዕን ናብ ምልማዕ ክኣትውን ሚኒስተር ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮ ፀዊዑ፡፡ ኩነታት ኣየር ተሓሳቢ ብምግባር ምስልጣን ሰብ ሞያ፣ ኣቅርቦት ሙሩፅ ዘርኢን መሰሰኒ ምህርትን እናተሰርሓ ምዃኑ እቲ ሚኒስተር ገሊፁ፡፡ዳይሬክተር ርክብ ህዝቢ እቲ ሚኒስተር ኣይተ ኣለማዮሁ ብርሃኑ ኣብ ምዕባይ ፍርያትን መፍረያይነትን ትኹረት ክገብር እዩ ኢሎም፡፡ ብተወሳኺ እቶም ዳይሬክተር እቲ ዝናብ ዝፈጠሮ ኣጋጣሚ ብምጥቃም ኣብ 2009ን 2010 ዓ/ም እዋን ሕርሻ 12 ነጥቢ 7 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ብዝተፈላለዩ ዘራእቲ ብምልማዕ 345 ሚሊዮን ኩንታል ፍርያት ንምርካብ እናተሰርሓ እዩ ኢሎም፡፡ ላዕለዋይ በዓል ሞያ ልምዓት ዘርኢ እቲ ሚኒስተር ኣይተ ኣንዱኣለም ገብሬ ከምዝበልዎ ኣብዚ ተታሒዙ ዘሎ ወቅቲ መፍረያይነት ንምዕባይ ልዕሊ 1 ነጥቢ 1 ሚሊዮን ኩንታል ሙሩፅ ዘርኢ ናብ ሓረስቶት ክበፅሕ ተገይሩ እዩ፡፡ ሃገራዊ ኤጀንሲ ሜትሮሎጂ ኣብታ ሃገር ኣብ ዘለው 157 ማእኸላት ግልጋሎት ሜትሮሎጂን ካብ ዓለም ሜትሮሎጂ መረዳእታ ትንበያ መሰረት ብምግባር ወቅቲ ዝናብ ኣቀዲሙ ከም ዝጅምር ኣቀዲሙ ኣረጋጊፁ እዩ፡፡ዋና ዳይሬክተር ኤጀንሲ ኣይተ ተሾመ ፈጠነ ከም ዝገለፅዎ ኣብ ኩሉ ክፋል ከባቢ እታ ሃገር ስሩዕን ካብ ስሩዕ ብላዕልን መጠን ዝናብ ምህላው ክቕፅል እዩ ኢሎም፡፡ ሓረስቶት እናወቅዐ ዘሎ ዝናብ ተጠቂሞም ስራሕቲ ሕርሻኦም ካብ ሕዚ ጀሚሮም ምዕማም እንተጀሚሮም ውፅኢታዊያን ክኾኑ እዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ ቦይንግን ትካላት ገበርቲ ሰናይ ብምትሕብባር ግልጋሎት ሰብኣዊ ሓገዝ ክጅምር እዩ፡፡
እቲ መንገዲ ኣየር ዝህቦ ሰብኣዊ ግልጋሎት መስርሕታት ሕክምና ሓዊሱ ካልኦት ሰብኣዊ ሓገዛት ዝውዕል 6 ነጥቢ 5 ቶን ናውቲ ንምጉዕዓዝ እዩ ተባሂሉ፡፡ እቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ሆስፒታል ቅዱስ ፖውሎስን ዩንቨርስቲ ባህርዳር ኮሌጅ ጥዕና ሳይንስ ኣብ ዘፈር ጥዕና ንዝዓሞም ስራሕቲ ዝውዕል ናውቲ ንምጉዕዓዝ ምዃኑ ተሓቢሩ፡፡ እቲ መንገዲ ኣየር ኣብ ቀረባ እዋን ዘእተዎ መበል 19 ቦይንግ ቢ 787 ኣውሮፕላን ንመጓዓዝያ ሰብኣዊ ሓገዝ ከምዘውዕላ ተገሊፁ፡፡ ዋና ስራሕ ፈፃሚ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣይተ ተወልደ ገብረማርያም ናይ ትካልና ማሕበራዊ ሓላፍነት ምውፃእ ናይታ ሃገር መጠን ዕብየት ሃፍትን ማሕበራውን ይሕግዝ እዩ ኢሎም፡፡ ቅድሚ ሕዚ ብተመሳሳሊ ዕላማ ናይቲ መንገዲ ኣየር መበል 18 ቢ 787 ነፋሪት ብስም ማዘር ትሬዛ ዝተሰየመት ምዃና ብምዝራብ እዚ ዝተገበረሉ ምክንያት ድማ ማዘር ትሬዛ መርኣያ ስራሕቲ ሰናይ ምግባር ዓለምና ብምዃነን ከምዝኾነ ሓቢሮም፡፡ ብተወሳኺ ዓቅሚ በረራ እቲ መንገዲ ኣየር፣ መብፅሒን ካልኦት ኣቅርቦተን ንምምላእ ዝካየድ ስራሕቲ ፅቡቕ ኣብ ዝበሃል ብርኪ ከም ዝርከብ ምግላፆም ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኣብ ሓለዋ ከባቢ ነጥቢ መቐይሮ ከምፅኣ ከም ዝኽኣላ ተሓቢሩ፡፡
ተመሃሮን መማህራንን ኮሌጅ ኮምፒቲሽናል ሳይንስ ኣዲስ ኣበባ ዩንቨርስቲ ኣብ ከባቢታት ኣዲስ ኣበባ ተኸላ ፈልሲ ኣብ ዘሳልጥሉ እዋን እዩ ነዚ ዝተገለፀ፡፡ ዲን ኮሌጅ ተፈጥሮ ሳይንስ ዩንቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ዶክተር ሽብሩ ተመስገን ፣ኣብቲ ዓውዲ ብዙሓት ስራሕቲ ይሳለጡ ዘለው ኮይኖም ኣብ ርእሰ ከተማ ሃገርና ካብ ፋብሪካታት ብዝወፁ ፈሳስታት ንዘስዕቦ ልዑል ብካላ ኣየር ልዑል ቆላሕታ ከም ዝወሃቦ ኣመልኪቶም፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ 2025 ማእከላይ እቶት ኣብ ዘለወን ሃገራት ሪጋ ንክትስራዕ ካብ ሕርሻ ናብ ኢንድስትሪ ዝምራሕ ቁጠባ ንምስግጋር ኣብ ተሰላስሎ ዘላ ገስጋስ ኣብ ሓለዋ ከባቢ ዓቢ ኣድህቦ ከም ትህብ እውን ሓቢሮም፡፡ ተምሃሪት ቀዳማይ ዓመት ፖለቲካል ሳይንስ ዓለም ለኻዊ ርክባትን ዝኾነት ብሩክታዊት ብርሃን ተምሃራይ ሳልሳይ ዓመት ከባቢ ሓለዋን ሳኒቴሽንን መኮነን ብርሃነ ብወገኖም ፣ፈልስታት ምትካል ንምዕራይ ለውጢ ኣየር ኣገዳሲ ምዃኑ ጠቒሶም፡፡ መዓልቲ ሓለዋ ከባቢ ሕብረተሰብ ምስ ተፈጥሮ ምትእስሳር ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኣብ ኢትዮጵያ ንመበል 24 ግዘ ይኽበር ኣሎ ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ስዑድያ ዝርከቡ ዜጋታት ገደብ ግዘ ቅድሚ ምውድኡ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ፃውዒት ቀሪቡ፡፡
ኣብ ስዑድ ዓረብ ሕጋዊ መንበሪን ፍቓድ ስራሕን ዘይብሎም ዜጋታት መሰሎም ተሓልይሎም ከሎ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ሚኒስተር ነገሪ ሌንጮ ፀዊዖም፡፡ ሚኒስተር ዶክተር ነጋሪ ፣ኣብ እዋናዊ ዛዕባታት ኣመልኪቶም አብ ዝሃብዎ መግለፂ ልዕሊ 50ሽሕ ኢትዮጵያውያን ሰነድ ጉዕዞ ዝወሰዱ ኮይኖም ካብ መንጎኦም እቶም 20 ሽሕ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለው ኢሎም፡፡ ስዑድ ዓረብ ንዘንበረቶ ግዘ ገደብ ከይተወድኣ እንከሎ ዜጋታት ኢትዮጵያ ንኽምለሱ ተወሳኽቲ በረራታት ናብ ስዑድያ ክሳለጡ መንግስቲ ከም ዝሓተተን ምላሽ ካብ መንግስቲ ስዑድያ ይፅበ ከም ዘሎ ዝሓበሩ ዶክተር ነጋሪ፣ መንግስቲ ንተመለስቲ ናናብ ከባቢኦም ኣብ ዝጣየሽሉ መስርሕ ግብረ ሓይሊ ከም ዘጣይሽ ጠቒሶም ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ብቀዳማይ ሚኒሰተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ገዳማት ኢትዮጵያ ዑደት ኣካይዱ፡፡
እቶም ልኡኻት ኢትዮያውያን ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ኣብ ዝርከቡ ገዳማት ፣ዴር ሱልጣንን ፣ቅድስት ቦታታት ኢየሩሳሌምን ከምኡ እውን ጎልጎታን ተረኪቦም ዑደት ብምግባር እቶም ቅዱሳት ቦታታት ዝርከብሉ ኩነት ተዓዚቦም፡፡ በቶም ሉኡኻት ዑደት ዝተገበረሎም ታሪካውን ሃይማኖታውን ቦታታት ኢትዮጵያ እስራኤልን ካብ ጥንቲ ዝጀመረ ጥንካረ ርክብ ከምዘለወን ዘረጋግፁ እዮም፡፡ እቶም ታሪካውን ሃይማታውን ቦታታት ክሳብ 16 ክፍለ ዘመን ብኢትዮያውያን ይማሓደሩ ምንባሮም ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ኢትዮጵያ ይሕብር፡፡ ድሕሪ 17 ክፍለ ዘመን ኣብ ኢትዮያ ብዝነበረ ስርዓት መስፍናውያን እቲ ርክብ ብምቁራፅ እቲ ቦታ ክምንዛዕ ክኢሉ እዩ፡፡ ኣብ 1770 ዓ/ም ድማ ዓብይ ገዳም ዴር ሱልጣን ብግብፃውያን ተመንዚዖም እዚ እውን በቲ እዋን ንዝምልከቶም ነገስታት መራሕትን እናመልከተ ምፅንሑ እታ ቤተክርስቲያን ትገልፅ ኮይኑ ግን ምላሽ ኣይተረኸበን፡፡ ብፍላይ እቶም ሞኔክሴታት ዘመን ኣብ ዝተራቀቀሉ ኩነታት ኣብ ዝተለወጠሉን እዋን ብጭቃ ኣብ ዝተሰርሓ መንበሪ ክንነብር ተገዲድና ብምባል እንትገልፁ መፍትሒ ከምዘይረኸቡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብ ዝገበርዎ ዘተ ተዛሪቦም እዮም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ብወገኖም እዚ ሕቶ ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንያሚን ኔታኒያሁ እቲ ፀገም ንምፍታሕ ኣብ ዝከኣለሉ ጉዳያት ብሓባር ንምስራሕ ቃል ኣቲወምሎም ምንባሮም ብምዝካር ሕዚ እውን ኣብቲ ዝገብርዎ ዑደት ምስ ፕሬዝዳንት እስራኤል ከምዝዘተይሉ ገሊፀምሎም እዮም ከም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ግብሪ ኸፋሊ ሕብረተሰብ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ንተደራቢ ግብሪ ዘቃልዖም ኣሰራርሓ ኣብ ምትራፍ ዝጠመተ ረቂቅ ኣዋጃት መርሚሩ፡፡
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብቲ ጉዳይ መሰረት ዝገበሩ 8ተ ረቂቅ ኣዋጃት ብዝርዝር ክርእዩ ናብ ቆዋሚ ኮሚቴ መሪሑ፡፡ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዘካየዶ ስሩዕ ኣኼብኡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንግስታት ፖላንድ ፣ሰሎቫክያ፣ ፍሊስጤም ፣ደቡብ ኮርያ፣ ሴንጋፖር ፣ሞሮኮ ፣ሞዛምቢክን ቆጵሮስን ተደራቢ ግብሪ ንምትራፍ ምቅላል ቀረፅ ንምክልካልን ኣብ ዝተገበሩ ስምምዓት ዘተኮሩ ኣዋጃት መርሚሩ እዩ፡፡ ዕላማ እቲ ስምምዕነት ግብሪ ከፋሊ ሕብረተሰብ ኣብ ሓደ ኣታዊ ተደራራቢ ቐረፅ ዝኸፍለሉ ኩነታት ከይፍጠር ዝገበርኩም ዝኾነ ተገሊፁ እዩ፡፡ እቲ ቤት ምኽሪ ነቲ ረቂቅ ኣዋጅ ብምምርማር ንተወሳኺ ምፅራይ ንቆዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት በጀትን ፋይናንስን መሪሑ ኣሎ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
28/09/2009
ነበርቲ ወረዳ ሓውዜን ዝኾኑ 5 ተኸሰስቲ ብዝፈፀምዎ ገበን ምዕናው ምልክት ትራፊክ ብገንዘብን ፅኑዕ ማእሰርትን ንክቕፅዑ ተወሲኑ፡፡
1ይ ተኸሳሲ ሃይለስላሴ ገብረ ገርግስ 2ይ ተኸሳሲ ኪዱ ገብረገርግስ ፣3ይ ተኸሳሲ ክብሮም ሃይላይ 4ይ ተኸሳሲ ሰለሞን ሓጎስ ፣5ይ ተኸሳሲ ኣይተ ዘብረኣብሩክ ገብረ ኪዳን ዝተበሃሉ ተኸሰስቲ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ካብ ከተማ ፍረወይኒ ንሓውዜን ናብ ዓብይ ዓዲ ኣብ ዝወስድ መንገዲ ፅርግያ ኣብ ዝተተኸለ ዓንዲ ሕብሪ ምልክት ትራፊክ ብሞደሻ እናሰበሩ ኣብ ውሽጢ ዝርከብ ተንዲኖ ብምውሳዶም ተኸሲሶም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ብምውዓል ጉዳዮም እናፃረየ ፀኒሑ እዩ፡፡ ፖሊስ ወረዳ ሓውዜን ነቲ ጉዳይ ኣፃርዩ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ከሕልፍ ምስ ተገበረ በዚ መሰረት ብዕለት 8 ጉንበት 2009 ዓ/ም ኣብ ቤት ፍርዲ ወርዒ ሓውዜን ምድብ መጋባእያ ክልተ ኣብ ዝውዓለ 1ይን 2ይን ተኸሰስቲ ናይ ክልተ ዓመት ቀሊል ማእሰርቲ ፣3ይ ተኸሳሲ ናብ ገንዘብ ተቐይሩ ብር 9 ሚኢቲ ፣4ይን 5ይ ተኸሰስቲ ድማ ብሓደ ዓመትን 6ወርሕን ፅኑዕ ማእሰርቲ ንክቅፅዑ ከም ዝተፈረደሎም ቤት ፅሕፈት ርክብ ህዝብን መንግስትን ወረዳ ሓውዜን ዝለኣኸልና ሓበሬታ የመላኽት፡፡
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ኣፍሪካ ብሉፅ መንገዲ ኣየር እዚ ዓመት ተባሂሉ ሽልማት ተበርኪቱ፡፡
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብሉፅ መንገዲ ኣየር ኣፍሪካ ተባሂላ ብሰብ መዚ ኣቪዮሽን ሽልማት ዓቲሩ፡፡ እቲ ሽልማት ዝተበርከተሉ ኣብ ሃገረ ደቡብ ኣፍሪካ ከተማ ጅሃንስበርግ መንገዲ ኣየር ኣፍሪካ ኣብ ዝሳለጥ ዓመታዊ ኮንፈረንስ ፋይናንስን ኤግዝቢሽን መበል 26 እዩ፡፡ እቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ነቲ ሽልማት ከዓትር ዝከኣለ ብተከታታሊ ዘመዝገቦ ፈጣን ዕብየት ፣ንዕቤት ኣብዮሽን ኢንድስትሪ ኣፍሪካ ይፃወቶ ዘሎ ግደን መትረፋይነትን ቡሉፅ መንገዲ ኣየር ኣፍሪካ ከብሎ ክኢሉ እዩ፡፡ ዋና ኦፊሰር ፋይናንስ እቲ ኣየር መንገዲ ኣይተ መሰረት ቢተው እቲ መንገዲ ኣየር ብሉፅ መንገዲ ኣየር ኣፍሪካ ተባሂሉ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ኣብ 2017 እንትሽለም ንካልኣይ ግዘ ምዃኑ ብምግላፅ አቲ ዓወት ውፅኢት ፃዕሪ ሰራሕተኛታት ኣባላት ማናጅመንት እዩ፡፡ እዚ ሽልማት ኣፍሪካ ምስ ዓለም ብኢኮኖሚ ንምትእስሳር ዝገበሮ ፃዕሪ ብዝበለፀ ኣጠንኪሩ ክቕፅለሉ እቲ ሽልማት ዓብይ ትርጉም ኣለዎ እዩ ኢሎም፡፡ እቲ ኣየር መንገዲ ብሉፅ ስብስብ ሰራሕተኛታት ፣ግልጋሎት ካርጎን ተመራፃይ መንገዲ ኣየር ዓማውል ዝብሉ ሽልማታት ኣብዚ ዓመት ካብ ዝረከቦም ሽልማታት ማእኸል ዝፅርሑ እዮም ይበል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
መእተዊ ፈተና ላዕለዎት ትምህርቲ ትካላት ሃገርና ምሃብ ተጀሚሩ፡፡ ሎመዓንቲ ዝጀመረን ክሳብ ባሕቲ ሰነ 2009 ዓ/ም ዝፀንሕ መመዘኒ ፈተና ተምሃሮ 12 ክፍሊ ብብርኪ ሃገር 288 ሽሕን 634 ተምሃሮ ነቲ ፈተና እናወሰዱ እዮም፡፡
ካብዚኦም ድማ 44 ነጥቢ 17 ሚኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ሃገር ለኸ ኤጀንሲ ምዘና ትምህርቲ ኣፍሊጡ፡፡ ብሄራዊ ፈተና ብሰላም ንክዛዘም ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ብምውዳድ እናሰርሓ እውን እዩ ኢሎም፡፡ ከይዲ ሃገራዊ ፈተና 10ይ ክፍሊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብዘይ ገለ ፀገም ምዝዛም ይዝከር ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ እስራኤል ምስ ዝነብሩ ቤተ-ኢስራኤላዊያን፣ ኢትዮጵያውያንን፣ ትውልደ ኢትዮያውያንን ተዛሪቦም፡፡
እዞም ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ንቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ሕቶታት ኣቅሪቦም እዮም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም እውን ንዝተልዓሉ ሕቶታት መብራህርህን መልስን ምሃቦም ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኤፍዲሪ ኣፍሊጡ እዩ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮያ ሰላምን ምርግጋዕን ተፈጢሩ እዩ ዝበሉ እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ፣ሃገርና ኣብ ቁልጡፍ ዕብየት ከምእትርከብን ንኢንቨስትመንት ምችውቲ ምዃና እውን ኣረዲኦም እዮም፡፡ እቶም ኢትዮጵያውያን ትውልደ ኢትዮጵውያን ኣብዚ ዕብየት ብዓቅሞም ናይ ምስታፍ ድልየት እንድሕር ሃልይዎም መንግስቲ ሙሉእ ድጋፍ ከምዝገብር ኣብሪሆም እዮም፡፡ ካብዞም ትውልደ ኢትዮጵያውያን ፖስፖርት ክንረክብ ኣይከኣልናን በዚ እውን ኣብ ሃገር ውሽጢ ኣቲና ንምስራሕ ኣይከኣልናን ዝብል ሕቶ ዝተልዓለ እንትኸውን ቀዳማይ ሚኒስተር ከም ዝሃብዎ ምላሽ እቲ ሕቶ ንምምላስ ብወገን መንግስቲ መምርሒ ተዳልዩ ምፅዳቁ ጠቂሶም ኣብዚ ሕዚ እዋን እውን እቲ ፀገም ተፈቲሑ እዩ ኣብ ዝበሃለሉ ብርኪ ምብፅሑ እውን ኣረጋጊፆም እዮም ይብል ኣብ ዝበሃለሉ ብርኪ ምብፅሑ ኣረጋጊፆም እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ፕሬዝዳንት እስራኤል ሬውሽን ሪቪን ኣብ ርክብ እተን ሃገራት ዘትዮም፡፡
እቶም መራሕቲ ኣብ ዙርያ ርክብ ክልቲኤን ሃገራትን ዓለም ለኸ ዛዕባታትን ጉዳያት እዮም ተዛትዮም፡፡ ብቀዳማይ ሚኒስተር ቤንያሚን ኔታንያሁ ፃውዒት ትማሊ ናብ ሃገረ እስራኤል ዘቅንዐሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ እስራኤል ምስ ዝነበሩ ቤተ-እስራኤላውያን፣ ኢትዮጵያውያንን ትውልደ ኢትዮጵያውያንን ዘትዮም እዮም፡፡ ኣብቲ ዘሎ ኢትዮጵያ ንዝሓለፉ ተከታተልቲ ዓመታት ፈጣን ዕብየት ከምዘመዝገበት ዝገለፁ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብታ ሃገር ኣጓኒፉ ዝነበረ ድርቂ ብናይ ባዕላ ዓቅሚ ተፃዊራ ክትወፅእ ዝካኣለት በቲ ዝመዝገበቶ ዕብየት ምዃኑ ኣብሪሆም፡፡ ብተወሳኺ ዕብየት ብዝፈጠሮ ኩነታት ሕብረተሰብ ሓታቲ እናኾነ ብምምፅኡ ኣብታ ሃገር ንዝተወሰነ ግዘ ኣብ ሓደ ሓደ ከባብታት ፀገማት ተፈጢሮም ምንባሮም ብምሕባር መንግስቲ እቲ ፀገም ብጥበብ ንምፍታሕ ዓብይ ዓሚቕ ተሃድሶ ካብ ምግባር ጀሚሩ ዝተፈላለዩ ስጉምታት እናወሰደ ከም ዝርከብ ብምግላፅ ኣብዚ ሕዚ እዋን እቲ ዝነበረ ሰላምን ምርግጋዕን ተመሊሱ እዩ ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም እታ ሃገር ፈጣን ዕብየት እናመዝገበት ከምዘላን ንኢንቨስትመንት ምችውቲ ምኳናን ተዛሪቦም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብ ዝገብርዎ ዘለው ዕላዊ ዑደት ስራሕ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ከጠናክሩን ከዕብዩን ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ስምምዓት ከምዝፈረሙ ትፅቢት ይግበር ይበል ካም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
25/09/2009
ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ንኺኢላታትን ዕደጋ ንብረት ስልጠና ሂቡ፡፡
እቶም ኣካያዲ ስራሕ ዕደጋን ምምሕዳራ ንብረትን ሰልጠንቲ ካብ ቢሮታት ክልል ኤጀንስታት ፣ቤት ፅሕፈታትን ኮሚሽነራትን ዝተውፃእፅኡ እንትኾኑ ዕላማ እቲ ስልጠና ኣብ ዝተመሓየሸ ኣዋጅ መምርሒታትን ግንዛበ ፈጢሮም ዕደጋ መንግስቲ ቅል ጡፍን ውፅኢታውን ንምግባር፣ በጀት መንግስት ብኣግባቡ ኣብ ዝተዓመሉ ንምውዓል እዩ፡፡ ኣብ መዕፀዊ እቲ ስልጠና ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ዕደጋን ምምሕዳር ንብረትን ዝኾኑ ኣይተ በሪሁ ግተት ካብዚ ስልጠና ዝተወሰነ ፍልጠት ከምዝረኸብኩም ብምትእምማን ኣዋጃትን መምርሕታትን ዕደጋ ብምንባብ ፍልጠትኩምን ክእለትኩምን ብዝበለፀ ክተመዕብሉ ኣለኩም ክብሉ ገሊፆም፡፡ ሰልጠንቲ ብወገኖም ካብቲ ስልጠና ብዙሕ ፍልጠት ከምዝረኸቡ ድሕሪ ምግላፅ ብቐፃሊ ተወሳኺ ስልጠና ተጠናኺሩ ክቕፅል ከምዝግባእ ብምትሕስሳብ እቲ ስልጠና ብዓወት ተዛዚሙ፡፡
ኣብ ክፍለ ከተማ ሰሜን ጣብያ መለስ ንብዙሕ እዋን ህዝቢ ሕቶ ከቕርበሉ ዝፀንሓ ህንፀት መንገዲ ጋራጋንቲ ኣብ ምስላጥ ይርከብ፡፡
ህንፀት እቲ መንገዲ ጋራጋንቲ ብምትሕብባር ምምሕዳር እታ ክፍለ ከተማ ሰሜንን ብኮንስትራክሽን ምክልካል ሃገርን ሰብ ሃፍትን እዩ ኣብ ምስላጥ ዝርከብ፡፡ እቲ መንገዲ ጋራጋንቲ ልዕሊ 6 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝሽፍን ኮይኑ ብቐፃሊ እውን ከምዚ ዓይነት ፀገም መንገዲ ኣብ ዘለወን ካልኦት ጣብያታት ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ሃፍቲ ብምትእክካብ ሰፋሕቲ ህንፀት ከምዝካየድ ተገሊፁ ይብል ክኢላ ፕረስ ክፍለ ከተማ ሰሜን ሚኪኤላ ካሕሱ ዝልኣኸልና ሓበሬታ፡፡
ኣብ ክፍለ ከተማ ሓድነት ጣብያ መትከል ብምኽንያት በዓል 20 ጉንበት ፖናል ምይይጥ ተካይዱ፡፡
ኣብቲ መድረኽ ተሳተፍቲ ዝነበሩ ነበርቲ ክፍለ ከተማ ሓድነት ከምዝገለፅዎ ዝሓለፈ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዓብይ ጭቆናታትን ግፍዕታትን ይበፅሕ ምንባሩ ኣዘኻኺሮም፡፡ እዚ ዝነበረ ስርዓት ካብዚ ሓሊፉ ሕብረተሰብ ዘየማእኸለ ንሹመኛታት ጥራይ ዝጠቅም ስርዓት ኮይኑ ህዝቢ ኣብ ዝከፍኣ ድኽነትን ድሕረትን ኣእትዩ ፀኒሑ እዩ ኢሎም፡፡ ህዝቢ ትግራይ ምስ ካልኦት ውፅዓት ን17 ዓመታት ብዘካየዶ መሪር ቃልሲ ኣካይዳ ጨቋኒ ስርዓት ደርጊ ንሓዋሩን ብምድምሳስ ኣብ ሃገርና ንዘሎ ሰላምን ዲሞክራስን ልምዓትን መሰረት ኮይኑ እዩ ኢሎም፡፡ ስለዚ ድማ እዚ ብዙሕ መስዋእቲ ተኸፊልዎ ዝተመስረተ ስርዓት ንምቅፃል ኩሉ በቢ ደረጅኡ ዘሎ ኣመራርሓ ሰራሕተኛ መንግስታትን ህዝቢ እውን እጃሙ ከወፊ ይግባእ ኢሎም ይብል ካብ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክፍለ ከተማ ሓድነት ዝለኣኸልና ሓበሬታ፡፡
22/09/2009
ብብርኪ ሃገር ዝንቀሳቐሱ ውድባት ፖለቲካ ደንቢ ስነ-ምግባር ተዓዘብቲ ኣፅዲቆም፡፡ ሃገር ለኸ ውድባት ፖለቲካ መደራደሪ ኣጀንዳኦም ተዓዚቦም ኣብ ዝተረኸብሉ ንምፅዓቕ ተስማዕሚዖም፡፡
እቶም ውድባት ትማሊ ኣብ ዝገበርዎ ኣኼባ ዘፅደቕዎ ደምቢ ስነ-ምግባር ተዓዘብቲ ትሽዓተ ዓንቀፃት ዝሓዘ እዩ፡፡ እቲ ዓንቀፅ ተግባር ተዓዘብቲ ዝውስንን ነቲ ድርድር ዝዕዘብሉ ኣንፈትን ምስ መራኸብቲ ሓፋሽ ዝህልዎም ኸይዲ ርክብ ዝሓቆፈ እዩ፡፡ ተዓዘብቲ ድሕሪ ምዝዛም መደራደሪ ኣጀንዳ ንመራኸብቲ ሓፋሽ መግለፂ ምሃብ ከምዝኽእሉን ቅድሚ ምዝዛም ግና ዝተኸልኸለ ምዃኑ እዩ ደምቢ ሓንፂፁ እዩ፡፡ ብተወሳኺ እውን ተዓዘብቲ ካብ ምዕዛብ ብዝዘለለ ሓሳብን ርእቶን ምቕራብ ከምዘይኽእሉ ኣብቲ ደምቢ ተዘርዚሩ እዩ፡፡ ኣብ ጅማ እቲ ድርድር ተሳተፍቲ ዝነበሩ ውልቀ ሰብ ኣብ ዝቕፅል ኣኼባ ግድን ባዕሉ ከምዘለዎ እውን ኣብ ዝፀደቐ ደምቢ ተቐሚጡ እዩ፡፡ እቶም ውድባት ብተዓዛብነት ዝመረፅዎም 12 ዓለም ለኸን ብብርኪ ሃገር ዝነጥፍ ዲፕሎማትን ትካላትን ኣብ ዝተረኸብሉ ብኮሚቴ ኣጀንዳ መዋደዲ ንድርድር ዝቐርቡ ኣጀንዳታት ንምፅዳቕ ምድላዋት ከምዝተወገነ እውን ተፈሊጡ፡፡ ብብርኪ ሃገር ዝነጥፉ ውድባት ዘፅደቕዎ ሃገር ለኸ ህትመት ብኣሰራርሓ ድርድር ፖለቲካዊ ውድባት ፣ብመሰረት ስምምዕነት ፖለቲካዊ ውድባት ከምዝተሓተመ ኣረጋጊፆም ነቲ ደምቢ ብክታሞም ኣፅዲቆም፡፡ 17 ሃገር ለኸ ፖለቲካዊ ውድባት ብቐፃሊ ኣብ ዝገብርዎ ኣኼባ ተዓዘብቲ ኣብ ዝተረኸብሉ ኣጀንዳ ነቲ ድርድር ዕላዊ ንምግባር ግዘ ቆፀሮ ሒዞም እዮም ተፈላልዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ሓድሽ ወለዶ ህዝብታት እዛ ሃገር ኣብ ዓወት 20 ጉንበት ዘብፀሖም መስመራትን ፀጋታትን ክቅፅሉ ከምዘለዎም ነበር ተጋደልቲ ህወሓትን ብኣዴንን ገሊፆም፡፡
ኣብ ክልል ትግራይ ብኣዴን ዝተመስረተሉ ተኽራርዋ ኣብ ዝተበሃለ ቦታ ዑደት ኣካይዶም እቶም ነበርቲ ተጋደልቲ ኣብቲ እዋን ኣብቲ ዝተገበረ ቃልስን ኣብ ዝተረኸቡ ዓወታትን ዘትዮም፡፡ እዞም ኣብ ዝተፈላለዩ እዋን ናብ ብኣዴን ዝተፀምበሩ ተጋደልቲ ዝሓዘ እዚ ጉጅለ እቲ ውድብ ንመዘከርታ ዝተሰርሓ ኣብያ ትምህርቲ ከባቢኣን ዑደት ገይሮም እዮም፡፡ ኣብቲ እዋን ምስ ነበር ተጋደልቲ ህወሓት ማሕበረሰብ እቲ ከባብን ኣብቲ እዋን ብዛዕባ ዝነበረ ኩነታት በቲ ቃልሲ ብዛዕባ ዝተረኸቡ ዓወታት እውን ዘትዮም እዮም፡፡ ብህወሓትን ብኣዴንን ጀግንነት መስረትን ብኢህዴግ መሪሕነት ንዝመፁ ለውጥታት ኣብዛ ሃገር ዝነበረ መግዛእቲ ካብ ምውጋድ ንላዕሊ ናይቲ ውደብ ፅኑዕ መስመር ኣብ ማዕርነት ዝተመስረተ ርክብ ዓብይ ረብሓ ከም ዝነበሩ እዞም ተሳተፍቲ ገሊፆም እዮም፡፡ ብጥሙር ቀላፅም ህዝብታት ዘይደፋእ ዝመስል ዝነበረ ስርዓት ደርጊ ንምድምሳስ ዝተኽኣለ ጭቆናን መግዛእትን ኣይቕበልን ብዝበለ ህዝቢ ብትኽክለኛ መስመር ንምምራሕ ብምኽኣሉ ምዃኑ ገሊፆም እዮም፡፡
ንዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝገብርዎ ሓገዝ ኣጠናኺሮም ከም ዝቕፅሉ ኣባላት ማሕበር ጉድኣት ኩናት ትግራይ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ገሊፆም፡፡
መበል 26 ዓመት ዓወት 20 ጉንበት ምኽንያት ብምግባር 800 ኣባላት እቲ ማሕበር ንህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ንምሕጋዝ ዕድጊት ቦንድ ፈፂሞም እዮም ኢሎም መተሓባበሪ እቲ ማሕበር ኣይተ ሃፍቶም ተኽላይ ገሊፆም፡፡ ነፍሰ ወከፍ ኣባል እቲ ማሕበር ካብ 50 ብር ክሳብ 10 ሽሕ ብር ብምውፃእ ልዕሊ 60 ሽሕ ብር ዝዋግኡ ቦንድ ዓዲጎም፡፡ ቅድም ክብል ብውልቅኦም ናይ 4ሽሕ ብር ቦንድ ዝዓደጉ ኣይተ ሃፍቶም በዓል 20 ጉንበት ምኽንያት ብምግባር ተወሳኺ ናይ ሓደ ሽሕ ብር ምዕዳጎም ገሊፆም ክብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ሕጋዊ ስርዓት ዕደጋ ብዘይምዝርግሑ ኣብ ውፅኢት ኣፈፃፅማ ዕዳ ወፃኢ ኣሉታዊ ፅዕንቶ ምሕደሩ ኢንስቲትዩት ኢንድስትሪ ልምዓት ስጋን ፃባን ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ኢንስቲትዩት ነዚ ዝገለፀ ኣፈፃፅማ ስራሕ ትልሚ ዝሓለፉ 9 ኣዋርሕ ንቐዋሚ ኮሚኒቲ ጉዳያት ኢንድስትሪ ንቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣብ ዘቕረበሉ እዋን እዩ፡፡ ኣፈፃፅማ ስራሕ 9 ኣዋርሕ እቲ ኢንስቲትዩት ትሑት ምዃኑ እውን ተገሊፁ፡፡ ዋላ እኳ ንሃፍቲ እንስሳት ሃገርና ስዒቡ ቁፅሪ እንዳ ስጋ እናወሰኸ እንትመፅእ ኣፈፃፅማ ኤክስፖርት ግና ትሑት እዩ ተባሂሉ፡፡ ኣብ ዝሓለፉ 9ተ ኣዋርሕ ካብ ዕዳጋ ወፃኢ 118 ሚሊዮን ዶላር ንምእካብ ተተሊሙ ኣፈፃፅምኡ ድማ 63 ነጥቢ 8 ጥራሕ ኮይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ፡፡ ብኻሊእ ወገን እቲ ኢንስቲትዩት ዓለም ለኸ መባፅሕ ዕደጋ ኣብ ምስፋሕ ፣ኣብ ውሽጣዊ ኦዲት፣ ኣብ ደርሆን ጥረ ስጋን ቀረብ ፀባን ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ከምዘርኣየ ተሓቢሩ ክብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ንዝተፈላለዩ ናይ ልምዓት መደባት ዝውዕል ናይ ልቃሕ ስምምዕነታት ኣብ መፅደቂ ኣዋጅ ተዘሪቡ ንቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ምትሕልላፍ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ገሊፁ፡፡
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝካየድ ኣኼባ ኢትዮጵያ ካብ ዓለም ለኸ ናይ ልምዓት ማሕበራት ፣ካብ ጃፖን ዓለም ለኸ ሓገዝ ውድብን ካብ ጣልያን ሪፐብሊክ መንግስቲ ዝተገበሩ ናይ ልቃሕ ስምምዕነት ኣዋጃት ተዛሪቦም፡፡ እዞም ናይ ልቃሕ ስምምዓት ን2ይ ናይ ከተማታት ፅሩይ ዝስተ ማይ ሳኒቴሽንን ንንግድን ሎጀስቲክን ፣ንብሄራዊ ፅፈት መረጋገፅን ንመሰረተ ልምዓት ምስፍሕፋሕን ንካልኦትን ፕሮጀክታት መፈፀሚ ዝተገበሩ እዮም፡፡ እቲ ቤት ምኽሪ ተወሳኺ ግብሪ ንምትራፍን ናይ ታክሲ ምትላል ንምክልካል ካብ ፖላንድ ፣ስሎቫክ፣ ፊሊስጤም ፣ደቡብ ኮርያ፣ ሲንጋፖር ፣ሞሮኮ ፣ሞዛምቢክ ቆጵሮስን መንግስታት ዝተገበሩ ስምምዕነታት ንምፅዳቕ ዝቀረበ ኣዋጅ ምስ ተዘራረቡ ንኽፀድቕ ንቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ንክተሓላለፍ ወሲኑ እዩ ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
21/09/2009
ብብርኪ ሃገር እናተካየድ ዘሎ መድረኽ ተሃድሶ ተስፋ ዝህብ ውፅኢት እናርኣየ ምዃኑ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ዘካየዶ መፅናዕቲ ሓቢሩ፡፡
መድረኻት ተሃድሶ ኣብ 2009 ዓ/ም ብብርኪ ሃገር ምክያዱ ዝጀመረ እንትኾን ህዝቢ ዘለዎ ሪኢቶ ዝተኸታተሉ እቲ መፅናዕቲ እቶም መድረኻት ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ምቅርራብ ኣብ ምፍጣር ልዑል ግደ ከምዝነበሮም ኣመላኪቱ ኣሎ፡፡ ድሕሪ ተሃድሶ ዝተፈጠሩ ሓደሽቲ ኣወዳድባን ኣብ ተጠቃምነት ሕብረተሰብ ዘበረታትዕ ጅማሮታት ምርኣም ኣብቲ መፅናዕቲ ተገሊፁ ኣሎ፡፡ ኣብ ፀገም ዝፈጥሩ ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ዝተወሰደ ስጉምቲ ግቡእ ከምዝኾነን ዝዘንገዐ ምንባሩን ሕብረተሰብ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ ዝነበሮ ተሳትፎ ማእኸላይ ምንባሩ እውን ተነፂሩ ኣሎ፡፡ ኣብቲ መፅናዕቲ ካብ 9ቲኣን ክልላትን 2ተ ከተማ ምምሕዳራትን ሃገርና ዝተውፃፅኡ ዕድሚኦም ካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ዝኾኑ 2 ሽሕን 196 ውልቀ ሰባት ተሳተፍቲ ኮይኖም እዮም ከም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ስዑድ ዓረብ ኢትዮያውያን ናይ ገዛ ሰራሕተኛታት ብሕጋዊ መንገዲ ከም ዝትቅበል ሚኒስተር ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ልምዓትን እታ ሃገር ዓሊ ኣል ማህፊስ ኣፍሊጦም፡፡
በዚ መሰረት ድማ ምስ ሚኒስተር ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ኢትዮጵያ ኣብድልፈታህ ኣብድላህ ስምምዕነት ተፈራሪሞም፡፡ ብመሰረት እቲ ስምምዕነት ንሰራሕተኛታት ኣብ ውሽጢ ዓዲ ኣድላይ ስልጠና ብምሃብን ባህርያት ስራሕ ፣ባህልን ሕግን ስዑድ ዓረብ ናይ ምግንዛብ ሓላፍነት ወሲድ እዩ፡፡ እቲ ስምምዕነት ርክብ ክልቲኣን ሃገራት ካብ ምጥንካር ሓሊፉ መሰል ሰራሕተኛታትን ኣስራሕቶምን ንምክባር ተፈፃምነት ውዕሊ ኣስራሕትን ሰራሕተኛታትን ንምርግጋፅ ከምዝሕግዙ ሚኒስተር ሰራሕተኛታት ማሕበራዊ ልምዓትን ስዑድ ዓረብ ኣፍሊጡ፡፡ ምልመላ ሰራሕተኛታት ድማ ሕጋዊ ፍቓድ ብዘለዎም ትካላት ንምክያድ ኣብ ስምምዕነት ተበፂሑ እዩ፡፡ ብተወሳኺ ድማ ብመሰረት ውዕሊ ስራሕ ኣስራሕቲ ንሰራሕተኛታት ብዘከፍትዎ ቁፅሪ ሒሳብ ባንኪ መሃየኦም ናብ ሃገሮም ንምትሕልላፍ ከምዘኽእሎም እውን ተገሊፁ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቤት ህንፀት ከተማ መቐለ ምስ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክፍለ ከተማ ዓይደር ብምትሕብባር ንመበል 6ይ እዋን 29 ጉንበት 2009 ዓ/ም ንዝካየድ መላእ ፀወታ ኣብያተ ህንፀት ክልል ትግራይ ንምስታፍ ቅድመ ምድላው እናገበረ እዩ፡፡
እቲ ቤት ህንፀት ኣብ 5ተ ዓይነታት ስፖርት መሰረት ገይሩ እናሳለጠ ዘሎ እንትኸውን ፣ብገበጣ፣ ቮሊቮል ፣ደርታ፣ ቴንስን ቼዝን ዝነሓንሓ 9ተ ጋንታታት ምድላዋት እናገበራ ምኳነን መተሓባሪ ከይዲ ስራሕ ጉዳያት ሕጊ ፣ተሃድሶን ህንፀትን ምክትል ኢንስፔክተር ፍስሃ ገብረጨርቆስ ገሊፆም፡፡ ተሃነፅቲ መምህር ሃይለማርያም ከባዶን ብርሃኑ ተስፋይን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቤት ህንፀት ከተማ መቐለ ፅዋዕ ምውሳዱ ኣዘኻኺሮም ሕዚ እውን ተመሳሳሊ ውፅኢት ንምምፃእ እቲ ምድላው ወሳኒ እዩ ኢሎም፡፡ ካብተን 9ተ ጋንታታት ዝኾነት ጋንታ ወጋገን ክዕሶ ቮሊቮል ንመጋጥምቲ 24 ብ23 ዝኾነ ብርቱዕ ንሕንሕ ዝተርኣየ ፃወታ ፈላመይቲ ተዓዋቲት ጋንታ እንትኾን ፣እቲ ፃወታ ክሳብ 25 ጉንበት 2009 ዓ/ም ከምዝሳለጥ ኪኢላ ፕረስ ክፍለ ከተማ ዓይደር ሕልፍቲ ገብረስላሰ ፀብፃባ፡፡
ሞት ኣዴታት ንምንካይ ዝተቐመጠ ሃገራዊ ትልሚ ንምዕዋት እናተተግበሩ ዘለው ስራሕቲ ውፅኢታዊ እዮም ኢሉ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና፡፡
ቅድሚ 2ተ ዓሰርተ ዓመታት ትካላት ጥዕና ብዘይ ምግፋሖምን ኣብ ትካላት ጥዕና ኣብ ምውላድ ዝነበረ ግንዛበ ብዘይ ምዕባይ ቁፅሮም ዘይንዓቕ ህፃናትን ሞት ኣዴታትን ከጋጥም ፀኒሑ እዩ፡፡ ብመሰረት ሓበሬታ እቲ ሚኒስተር ኣብ 1990ታት ካብ 100ሽሕ ንምውላድ ካብ ዝተቐረባ ኣዴታት እተን 1ሽሕን 400 ኣብ እዋን ወሊድ ዝሞቱ ህፃናት ምንባሮም የረድእ፡፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብ ዘቕመጦም ሽቶታት ልምዓት እቲ ሓደ ሞት ኣዴታት ምንካይ እቲ ሓደ እዩ፡፡ ሃገርና ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታት ዝሓዘቶ ትልሚ ብ75 ሚኢታዊ ንምንካይ ተንቀሳቒሳ ኣብ 2015 ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን እቲ 71 ሚአታዊ ኣዕዊታ እያ ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ 10 ኣዋርሕ 125 ሚሊዮን ብር ዝተዓደጉ ማሽናት ን859 ኢንተርፕራይዛት ተዓዲሎም፡፡
ኤጀንሲ ልምዓት ደቀቕትን ማእኸለዎትን መፍረይ ትካላት ፌዴራል ኣፈፃፅማ ስራሕ 9 ወርሒ እቲ ኤጀንሲ ንቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ኢንድስትሪ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣቕሪቡ ኣሎ፡፡ ኣብ ሃገርና ልዕሊ 82 ሽሕ ኢንተርፕራይዛት ከምዘለው ዝተገለፀ እቲ ኤጀንሲ ኣንቀሳቐስቲ እቶም ኢንተርፕራይዛት ዝተፈላለዩ ዓይነት ሓገዝ ከምዝተገረበረሎም እውን ገሊፆም፡፡ ዋና ዳይሬክተር እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ኣስፋው ኣበበ ኣብ ዘፈር መፍረያይነት ንምውፋር ሃቂኖም ኢንተርፕራይዛት ንምሕጋዝ ኣብ ዝተሳለጠ ተግባር ካብ ዝቐረቡ 1ሽሕን 5 ሚኢትን ውጥናት ንግዲ ነቶም 1ሽሕን 200 ትካላት ተገይርሎም ኣድላይ ዘበለ ሓገዝ ተገይሩ እዩ ኢሎም፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ካብ 69 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ብር ብዝዛይድ ገንዘብ ዕድጊት መፍረይቲ ኣቕሑት ተሳሊጡ ኣብ ውዳበ ከምዝርከብ ዝተሓበሩ እዮም ዳይሬክተር ኣስዒቦም ኣብ ዝመፁ ኣዋርሕ ጠለብ ንዘለዎም ከምዝወሃብ እዮም ተዛሪቦም፡፡ ኣብ ፀብፃብ ኣፈፃፅማ ከም ዝተሓበረ እቲ ኤጀንሲ ኣብ ቐረባ ዝጀመሮ ሊዝ ማሽን ውፅኢታዊ ስራሕቲ ኣሳሊጡ እዩ፡፡ ብመዳይ ምትእስሳር ዕዳጋ ዝተሰርሓ ስራሕ ዘዕግብ ብዘይምዃኑ ኣብ ዝሓለፈ ትሽዓተ ወርሒ ክርከብ ዝተተለመ 150 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ፣15 ነጥቢ 4 ሚሊዮን ዶላር ምርካቡን እዚ ድማ ትሑት እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
18/09/2009
ንነዊሕ እዋን ድርድር ክካየደሉ ዝፀንሓ ስምምዕ ወፍሪ ሰራሕተኛ ኣብ መንጎ ሚኒስተር ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ኢትዮጵያን ስዑድ ዓረብን ኣብ ከተማ ጅዳ ከም ዝተፈራረመ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ፡፡
ብመሰረት እቲ ስምምዕነት ኢትዮጵያን ሰራሕተኛታት ብክልቲኤን ሃገራት ፍቓድ ብዝተወሃቦም ኤጀንስታት ኣቢሎም ብዝፍፅምዎ ውዕሊ ናብ ስዑድ ዓረብ ከይዶም ክስርሑ ከም ዝክእሉ ተገሊፁ እዩ፡፡ ብኣስርሕቶም ንዝበፅሖም መጥቃዕቲ ዝደንገገ ኮይኑ፣ ዜጋታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ሃገሮም ወፂኦም ኣብ ዝለዓለ ፀገም ከይወድቑ እቲ ስምምዕ ከም ዝሕግእ እውን ተፈሊጡ እዩ፡፡ ሚኒስተር ጉዳት ወፃኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ኣብ ስዒድ ዓረብ ዝርከቡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ኣብ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ኣድሂቦም ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ስዑድ ዓረብ ኣዳል ኣል-ጅበር ኣብ ሪያድ ተራኺቦም ዘትዮም እዮም፡፡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምምላስ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ዝፍጠሩ ዕንቅፋት ንምእላይ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ እጃሙ ንክዋፃእ ድማ ዶክተር ወርቅነህ ሓቲቶም እዮም፡፡ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ድማ ብዘይ ምንም ምንግልታዕ ናብ ሃገሮም ንክምለሱ ከም ዝፅዕር ኣረጋጊፁ እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ውድብ ኣንድነት ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንዳይሬክተርነት ውድብ ጥዕና ዓለም ብምምራፆም ታሕጓሱ ገሊፁ፡፡
ከም መብርሂ እቲ ውድብ ተዓዋታይነት ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖምን ኢትዮጵያ ኢሉ እውን ንኣፍሪካ ዓብይ ዓወት እዩ፡፡ ተመራፂ ዳይሬክተር ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖምን ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዘሳልጥዎ ኣመራርሓ ኣብ መድረኽ ዲፕሎማሲ ዓለም ሃገርና ኣብ ዝለዓለ ብርኪ ንክትበፅሕ ዝህቦ ረብሓ ከምዘሎ ተስፋ ንገብር ክብሉ ገሊፆም፡፡ እቲ ዓወት ናይ ሃገርና ብምዃኑ ንዶክተር ቴድሮስን ንመላእ ዜጋታት ሃገርና መልእክቲ ታሕጓስ ኣመሓላሊፉ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ኣብ በዓል ኢሬቻ ማይክሮፎን ዓበይቲ ዓዲ ብምምንጣልን ህውከት ብምልዓልን ንሞት 55 ሰባት ምክንያት እዮም ዝተበሃሉ ክልተ ውልቀ ሰባት ክሲ ተመስሪትሎም፡፡
ቱፋ መልካን ከድር በዳሶን ዝተበሃሉ እቶም ተከሰስቲ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴሬሽን 4ይ ምድብ መጋባእያ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ ዘቅረበ ክሲ ከምዘመላኽት ፣1ይ ተኸሳሲ ቱፋ መልካ ኣብ በዓል ኢሬቻ ዓበይቲ ዓዲ ዘረባ እንተስምዑ ማይክሮፎን ብምምንጣልን ህውከት ብምልዕዓልን ነቲ በዓል ኣተዓናቒፎም እዮም፡፡ 2ይ ተኸሳሲ ከድር በዲሳ ብወገኑ ካብቲ መድረኽ ብስልኪ ዓመፅ የተሓባብር ከምዝነበረ ክሲ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ የመላክት፡፡ ተከሰስቲ ኣብቲ በዓል ብዝተፈጠረ ህውከት ሂወቶም ንዝሓለፉ 55 ሰባት ምክንያት ከም ዝኮኑ እቲ ክሲ ዘርዚሩ እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ባንኪ ዓለም ኣፍሪካ 5 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ዶላር ልቃሕ ንኢትዮጵያ ክህቡ ኢሉ፡፡
ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ንቐረብ ፅሩይ ዝስተ ማይን ፅሬትን ረብሓ ዝውዕል 5 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝን ልቃሕን ንክህብ ተዳልዩ፡፡ እቲ ትካል ነቲ ደገፍ ምግባር ዝዓለመ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምሕያሽ ዜጋታት ዘሳልጦም ዘሎ ስራሕቲ ንምድጋፍ ብምሕሳብ ከም ዝኾነ እዩ፡፡ ዝወሃብ ደገፍ ብቐረባ ፅሩይ ዝስተ ማይ ፣ኣተኣላልያ ጉሓፍን ፅሬቱ ምዕቃብን መሰረት ብምግባር ን3 ሚሊዮን ዜጋታት ተረባሒ ከምዝገብር ትፅቢት ተገይሩ እዩ፡፡ እቲ ደገፍ ኣርባሕቲ እንስሳን ቀረብ ማይ ሕፅረት ኣብ ዝርከበሎም ከባብታት ትሽዓተ ክልላት ሃገርና ከምዝሽፍን ተፈሊጡ እዩ፡፡ ብዝተበከለ ማይ ዝስዕብ ሕማም ንምንካይ እቲ ቀረብ ማይ ዓብይ ግደ ከም ዝህልዎ ተኣሚንሉ እዩ፡፡ ብተወሳኺ እውን ማይ ንምእላሽ ዝግበር ጉዕዞ ነዊሕ ሰዓት ብምንካይ ዘይግባእ ድኻም ንምእላይ ረባሕታ ኣለዎ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
120 ሚሊዮን ዶላር ብዝጠልብ ወፃኢ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ደረጅኡ ዝሓለወ ማእኸል መሳለጢ ኣኼባን ዝተፈላዩ ዋኒናትን ንምህናፅ ምስ ትካል ቻይና ሲ.ጂ.ሲ.ኣ.ሲ ስምምዕነት ተገይሩ፡፡
ኣዲስ ኣፍሪካ ዝብል ስያመ ዝተወሃቦ እዚ ማእኸል 5 ሽሕ ሰባት ናይ ምትእንጋድ ዓቕሚ ኣለዎ ተባሂሉ፡፡ ብረቁሓ ዓለም ለኸ ደረጅኡ ዝሓለወ እዚ ማእኸል ምህላው ብመዳይ ንግዲ ምስፍሕፋሕ ወፃእን ውሽጥን ዝህቦ ረብሓ ኣሎ እዩ ዝተበሃለ፡፡ እቲ ህንፀት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓማውቲ ክዛዘም እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር ግሎባል ሪቪው ኮንስትራክሽን ብምፅራሕ ፀብፃብ ኢቢሲ ከም ዝሓበሮ፡፡
17/09/2009
ኢትዮያ ኣብ ዓመት ኣስታት 500 ሽሕ ቶን መዓር ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ከም ዘለዋ ሚኒስቴር ሃፍቲ እንስሳን ዓሳን ኣፍሊጡ፡፡
ዘመናዊ ከይዲ ምፍራይ መዓር ብስፍሓት ኣፍረይቲ ብዘይምጥቃሞም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሃገርና ካብ ዓመት 60 ሽሕ ቶን መዓር ጥራሕ ተፍርይ ከምዘላ ተወካሊ ዳይሬክተር ልምዓት መዓርን ሃርን እቲ ሚኒስተር ኣይተ ደምሰው ዋቅጅራ ገሊፆም፡፡ ካብ ሓፈሻዊ ዓመታዊ ምህርቲ መዓር ኣስታት 900 ቶን ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣውሮፖ ከምዝተልኣኸ ኣይተ ደምሰው ተዛሪቦም፡፡ ቅድም ክብል ኣብ ዝነበራ እዋናት ብባህላዊ መንገዲ ምህርቲ ካብ ሓደ ቆፎ ንህቢ 10 ኪሎ መዓር ይርከብ ከምዝነበረን ብዘመናዊ ቆፎ ግና ልዕሊ 40 ኪሎ መዓር ምፍራይ ከም ዝካኣል ገሊፆም፡፡ ምህርቲ መዓር ንምዕባይ ድማ ምስ ቦርድ ሕርሻ ኢትዮጵያ ብምትሕብባር ኣብቲ ዘፈር ንዝዋፈሩ ሰብ ሃፍቲን ሓረስቶትን ሞያዊ ስልጠና እናሃበ ከም ዝርከብ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ኣፍሪካ በቢ ዓመቱ ብቢሊዮን ዶላር ዝቁፀር ገንዘብ ትጉሓል ከምዘላ ሰብ ሞያ ብሪታንያን ኣፍሪካውያን ኣብ ዝገበርዎ መፅናዕቲ ዕላዊ ጌሮም፡፡
ዘጋርድያን ነቲ መፅናዕቲ ፀሪሑ ከምዝፀብፀቦ ካሊእ ክፋል ዓለም ካብ ኣፍሪካውያን ንላዕሊ ካብ ሃፍቲ ኣፍሪካ ተረባሕቲ ከምዝኾኑ ተገሊፁ፡፡ ኣፍሪካ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ኣብ 2015 162 ቢሊዮን ዶላር ብሓገዝን ብልቃሕን ዝተቀበለት እንትኾን ኣብቲ ዓመት 203 ቢሊዮን ዶላር እታ ኣህጉር ተጓሒሉ እዩ፡፡ ኣብታ ኣህጉር ዝርኣ ዘይሕጋዊ ዝውውር ገንዘብ ብዓመት 68 ቢሊዮን ዶላር ኣብታ ኣህጉር ዝረኣ ዘይሕጋዊ ዝውውር ገንዘብ ብዓመት 68 ቢሊዮን ዶላር ይበፅሕ እዚ እውን እታ ኣህጉር ብዓመት ካብ ትረክቦ 19 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ዝበፅሕ እዩ፡፡ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን 2015ን 32 ቢሊዮን ዶላር ዝተለቀሓ እንትኾና ብተመሳሳሊ ዓመት 18 ቢሊዮን ዶላር ንወለድ ልቃሕ ጥራሕ ከፊላ እያ እዚ እውን ወለድ ልቃሕ ኣፍሪካ ክንደይ ዝኣክል ይጎድኣ ከምዘሎ ዘርኢ እዩ ናብታ ኣህጉር ዝኣትው ልቃሕን ሓገዝን ተልእኾኦም ብንፁር ክፋልጥ ከምዝግባእ እቲ መፅናዕቲ ሓቢሩ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ነበርቲ መናእሰይ ወረዳ ሓውዜን ተጠቃምነቶም ንምርግጋፅ ውዳበኦም ኣጠናኺሮም ክንቀሳቀሱ ከምዝግባእ ተገሊፁ፡፡
ዋና ኣመሓዳሪ እታ ወረዳ ኣይተ ገብረሂወት ገብረየሱስ ኣብ ሓዱሽ መምርሒ ኣወዳድባ መናእሰይ ፣ኣብ ኣፈፃፅማ እቲ መምርሒ መሰረት ዝገበረ ንልዕሊ 500 መናእሰይ ኣብ መንበራት ልምዓት ጉጅለ ዝተሳተፍሉን መድረኽ ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን እዩ ነዚ ዝገለፁ፡፡ መናእሰይ ዕድል ልቃሕን መሸጥን መስርሒን ቦታ ዘይምርካብ ዕድሜኦም ዝኣኸሉ መናእሰይ ብእዋኑ መጠሻ ዘይምሃብን ፀጋታት ከባቢ ብዝግባእ ኣብ ረብሓ ዘይምውዓልን ዝብሉ ፀገማት እቶም መናእሰይ ዘልዕልዎም ፀገማት እዮም፡፡
07/09/2009
ኣብ ወረዳ ሓውዜን ማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ብዝበጀቶ ልዕሊ 19 ሚሊዮን ቅርሺ ህንፀቱ 65 ሓደሽቲ ማእኸለዎት መስተ ማይ ይህነፃ ኣለዋ ኢሉ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ ማዕድንን ኢነርጂን እታ ወረዳ፡፡
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ ማዕድንን ኢነርጂን ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ተኽላይ ኪዳነ ኣብታ ወረዳ ሕፅረት ቀረብ መስተ ማይ ኣለወን ተባሂለን ኣብ ዝተነፀራ 15 ጣብያታት ንልዕሊ 6500 ህዝቢ ተጠቀምቲ ዝገብራ ህንፀት መስተ ማይ ይሳለጥ ከም ዘሎ ተዛሪቦም፡፡ ዛጊድ እተን 35 ናቁጣታት መስተ ማይ ተጠቓሊለን ግልጋሎት ምሃብ ከም ዝጀመራን ናይተን ዝተረፋ ድማ ኣብ ሓፂር እዋን ህንፀተን ብምዝዛም ኣብ ረብሓ ክውዕላ ፃዕሪ ይግበር ከምዘሎ ሓቢሮም፡፡ ሕብረተሰብ በዓል ዋና እተን ናቁጣታት መስተ ማይ ክኸውን ብምግባር ግቡእ፣ ፅሩይን ብቐረባን ግልጋሎት ንክረኽብ ሰፋሕቲ መድረኻት ብምክያድን ንኮሚቴታት መስተ ማይ ግንዛበ መዕበይ ስልጠናታት ብምሃብ ይስራሕ ከምዘሎ ዝገለፁ ኣይተ ተኽላይ ፣ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከቡ 830 መስተ ማይ ፣እተን 429 ዝተማልኣ ሓፁር ዝተገበረለን ፣395 ናቁጣታት መስተ ማይ ድማ ኣብ ማሕበራዊ ቤት ፍርዲ ስሪት ብምፅዳቕ ግቡእ ክንክንን ሓለዋን ዝግበረለን ዘሎ ምዃነን ኣይተ ተኽላይ ገሊፆም፡፡ ተበፃሕነት ፅሩይ መስተ ማይ ወረዳ ሓውዜን ኣብ ውሽጢ 1 ኪሎ ሜትር 52 ሚኢታዊ ፣ጠቕላላ ሽፋን መስተ ማይ ድማ 56 ሚኢታዊ ከምዝበፅሓ ፣ካብ መብርሂ እቶም ሓላፊ ንምርዳእ ተኻኢሉ ይብል ኪኢላ ፕረስ እታ ወረዳ ተኽለማርያም ተካ ፀብፂቡ፡፡
ኢትዮጵያን ፖክስታንን ክልቲኣዊ ርክበን ንክጠናኸር ተስማዕሚዐ፡፡

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብ ዝቕፅል ሰንበት ጀሚሩ ንተኸታታሊ ሰለስተ ሰሙናት ብሰለስተ ተቓወምቲ ፓርትታ ንዝካየዱ ሰልፍታት ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ኣፍልጦ ሂቡ።እቶም ሰልፍታት ኣብ ኣዳባባይ መስቀል ከምዘይካየዱ ግን ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ሓላፊ ቤት ፅፈት ጉዳያት ካብኔትን ቤት ፅሕፈት ከንቲባን ኣቶ ኣሰጊድ ጌታቸው እቲ ምኽንያት ህንፀት መሰረተ ልምዓት ይካየድ ብምህላዉ እዩ ኢሎም።
12 መስከረም 2006 ዓ/ም ሰማያዊ ፓርቲ፣19 መስከረም ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ከምኡ’ውን ናይ ኢትዮጵያ ራእይ ፓርቲ ዝፀውዖ ካሊእ ሰላማዊ ሰልፊ 16 መስከረም 2006 ዓ/ም ክካየዱ እዮም።ናይ ሰለስቲኦም ፓርትታት ሕቶ ተቐባልነት ምርካቡ እውን ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ሎማዕንቲ ኣፍሊጡ’ሎ።
ሰለስቲኦም ፓርትታት ናይ ሰልፍታቶም መወዳእታ ክኸውን ዝመረፅዎ ኣደባባይ መስቀል እንተኾነ’ውን ኣብ ኣደባባይ መስቀል ይካየድ ብዘሎ ምዝርጋሕ ሃዲድ ባቡርን ብሓፈሻ ኣብታ ከተማ ይካየዱ ብዘለው ህንፀት መሰረተ ልምዓትን እቲ ቦታ ንሰልፊ ተመራፂ ኣይኮነን ኢሎም ኣቶ ኣሰግድ ጌታቸው።
ንሓለዋ ምቹው ኣብ ዝኾነ ኣብ ጃን ማይዳ ወይም ኣብ ዘቕርብዎ ካሊእ መማራፂ ቦታ ከካይዱ ከምዝኽእሉ ኣቶ ኣሰግድ ብስልኪ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።
ብመንግስትን ብኻልኦትን ትካላትን ተመሳሳሊ ሰልፍታት ኣብቲ ከባቢ ከምዝተኻየደ ዝገለፁ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርትታት ግን ዝተውሃበ ምኽንያት ኣይተቐብሉዎን።
ሰማያዊ ፓርቲ እቲ ሰልፊ ኣብ ኣደባባይ መስቀል ክነካይዶ ኢና ኢሉ’ሎ።
ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ እቲ ሰልፊ ኣብ ኣደባባይ መስቀል ንምክያድ ከምዝደልዩን ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ዝሃቦ ውሳነ እውን ፓርቶም ይዘራረበሉ ከምዘሎን ሓቢሮም ኣለው።
ናይ ኢትዮጵያ ራእይ ፓርቲ እውን ኣብ መስቀል ኣደባባይ ንምክያድ ከምዝደልን ምስ ምምሕዳ ኣዲስ ኣበባ ምዝርራቡ ከምዝቕፅልን ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ተሻለ ሰብሮ ገሊፆም ኣለው።


text:
“እቲ ኻብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ”
“እቲ ኻብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ ድማ ንልብኹም . . . ኪሕልዎ እዩ።”—ፊል. 4:7።
1, 2. ንጳውሎስን ንሲላስን ኣብ ፊልጲ እንታይ እዩ ኣጋጢምዎም፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
እዋኑ ኸባቢ ፍርቂ ለይቲ እዩ ነይሩ። ጳውሎስን ሲላስን ዚብሃሉ ኽልተ ሚስዮናውያን ኣብ ከተማ ፊልጲ ኣብ ዚርከብ ቤት ማእሰርቲ፡ ኣብ ውሽጢ ተኣሲሮም ነበሩ። ኣእጋሮም ኣብ ጕንዲ ብጽኑዕ ተኣሲሩ ነበረ፣ ብሰንኪ ማህረምቲ ድማ ኣብ ሕቘኦም ቃንዛ ይስምዖም ነበረ። (ግብ. 16:23, 24) እዚ ዅነታት እዚ፡ ሃንደበት እዩ ኣጋጢምዎም። ኣብታ መዓልቲ እቲኣ፡ ኣብ ቅድሚ ብሃወኽ ዝቘመ መጋባእያ ብግዲ ቐሪቦም፡ ክዳውንቶም ተገፊፉ ኸኣ ብሽመል ተዘቢጦም ነይሮም እዮም። (ግብ. 16:16-22) እዚ ዅሉ ዜስካሕክሕ ግፍዒ እዩ ነይሩ። ጳውሎስ ሮማዊ ዜግነት ስለ ዝነበሮ፡ ኣብ ግቡእ መጋባእያ ኪቐርብ እዩ ዚግብኦ ነይሩ። *
2 ጳውሎስ ኣብ ጸልማት ኮፍ ኢሉ ኸሎ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ዘጋጠሞም ኵነታት ኣስተንተነ። ብዛዕባ ሰብ ፊልጲ እውን ሓሰበ። ኣብተን ጳውሎስ ዝበጽሐን ካልኦት ብዙሓት ከተማታት ምኵራብ ኣይሁድ እኳ እንተ ነበረ፡ ኣብዛ ኸተማ እዚኣ ግና ኣይነበረን። እኳ ደኣስ፡ ኣይሁዳውያን ካብ ከተማ ወጺኦም ኣብ ጥቓ ፈለግ እዮም ዜምልኹ ነይሮም። (ግብ. 16:13, 14) ከምኡ ዚገብሩ ዝነበሩ፡ ኣብታ ኸተማ ምኵራብ ንምቛም ዜድልዩ እንተ ወሓደ ዓሰርተ ኣይሁዳውያን ሰብኡት እኳ ስለ ዘይነበሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ሰብ ፊልጲ ግና እቲ ዝነበሮም ሮማዊ ዜግነት ከፊላዊ ወይ ካልኣይ ደረጃ ዚውሃቦ እኳ እንተ ነበረ፡ ዜጋታት ሮሜ ብምዃኖም ኣዝዮም ይዀርዑ ነበሩ። (ግብ. 16:21) እቶም ኣይሁድ ዝነበሩ ጳውሎስን ሲላስን ሮማዊ ዜግነት ኪህልዎ ኸም ዘይክእል ዝሓሰቡ ድማ በዚ ምኽንያት እዚ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ዝዀነ ዀይኑ፡ ጳውሎስን ሲላስን ብዘይፍትሓዊ መገዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተኣሲሮም ነበሩ።
3. ጳውሎስ ምስ ተኣስረ እንታይ ተሰሚዕዎ ኪኸውን ይኽእል፧ እንታይ ዓይነት ኣረኣእያ እዩኸ ነይርዎ፧
3 ጳውሎስ ብዛዕባ እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ዝነበረ ኣዋርሕ ዘጋጠመ ዅነታት እውን ሓሲቡ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ኣብ ስግር ባሕሪ ኤጀያ፡ ማለት ኣብ ንእሽቶ እስያ እዩ ነይሩ። ኣብኡ ኸሎ ድማ፡ ኣብ ገሊኡ ቦታታት ከይሰብኽ መንፈስ ቅዱስ ብተደጋጋሚ ኸልከሎ። መንፈስ ቅዱስ ናብ ካልእ ቦታ ኪኸይድ እዩ ዜለዓዕሎ ነይሩ። (ግብ. 16:6, 7) ናበይ እዩ ግና ኪኸይድ ነይርዎ፧ ኣብ ጥሮኣስ ከሎ፡ ምላሽ እዛ ሕቶ እዚኣ ብራእይ ኣቢሉ ረኸበ። “ናብ መቄዶንያ ሕለፍ” ድማ ተባህለ። ጳውሎስ ድማ ፍቓድ የሆዋ እንታይ ምዃኑ በዚ ኸምዚ ብንጹር ምስ ፈለጠ፡ ነቲ ዕድመ ብኡብኡ ተቐበሎ። (ግብሪ ሃዋርያት 16:8-10 ኣንብብ።) ድሕሪኡኸ እንታይ ኰነ፧ ኣብ መቄዶንያ ምስ በጽሐ፡ ነዊሕ ከይጸንሐ ተኣስረ። የሆዋ፡ ጳውሎስ ኪእሰር ዝፈቐደ ግና ስለምንታይ እዩ፧ ክሳዕ መዓስከ እዩ ኺእሰር፧ ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ ኣተሓሳሲብዎ ነይሩ ኪኸውን ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ በዚ ምኽንያት እዚ ግና እምነቱን ሓጐሱን ኣየጥፍአን። እኳ ደኣስ፡ ንሱን ሲላስን “ይጽልዩን ብመዝሙር ንኣምላኽ ይውድሱን ነበሩ።” (ግብ. 16:25) እወ፡ ሰላም ኣምላኽ ንልቦምን ንኣእምሮኦምን ኣህዲእዎ ነበረ።
4, 5. (ሀ) ኵነታትና ምስ ናይ ጳውሎስ ኪመሳሰል ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ጳውሎስ ዘጋጠሞ ዅነታት ሃንደበት እተለዋወጠ ብኸመይ እዩ፧
4 ንስኻ እውን፡ ኣብ ህይወትካ ኸም ጳውሎስ ብመሪሕነት መንፈስ ኣምላኽ ትመላለስ ከም ዘለኻ ዀይኑ እተሰምዓካ እዋናት ይህሉ ይኸውን። ኰይኑ ግና፡ እቲ ዜጋጥመካ ዅነታት ከምቲ እተጸበኻዮ ኸይከውን ይኽእል እዩ። ብድሆታት የጋጥመካ፡ ወይ ከኣ ኣብ ህይወትካ ኸቢድ ለውጥታት ክትገብር ዚሓትት ኵነታት የጓንፈካ ይኸውን። (መክ. 9:11) የሆዋ ኸምዚ ዓይነት በዳሂ ዅነታት ኬጋጥመካ ስለምንታይ ከም ዝፈቐደ ድማ ትሓስብ ትኸውን። እሞኸ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ምሉእ ብምሉእ ብየሆዋ ተኣማሚንካ ኽትጻወር ዚሕግዘካ እንታይ እዩ፧ መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ ንምርካብ፡ ናብቲ ብዛዕባ ጳውሎስን ሲላስን ዚገልጽ ጸብጻብ እስከ ንመለስ።
5 ጳውሎስን ሲላስን ብመዝሙር ንኣምላኽ ኪውድስዎ ኸለዉ፡ ዘይተጸበይዎ ዅነታት ብተኸታታሊ ኣጋጠሞም። ብሃንደበት ከቢድ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዀነ። መዓጹ እታ ቤት ማእሰርቲ ተኸፍተ። መቓውሕ ኵሎም እሱራት ድማ ተፈትሐ። ድሕሪኡ፡ ጳውሎስ ነቲ ሓላው እሱራት ርእሱ ኻብ ምቕታል ኣድሓኖ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ እቲ ሓላው እሱራትን ብምሉኦም ቤተ ሰቡን ተጠምቁ። ንጽብሒቱ ንግሆ፡ እቶም ኣመሓደርቲ ገላዉኦም ልኢኾም ጳውሎስን ሲላስን ኪፍትሑ ኣዘዙ። ንጳውሎስን ንሲላስን ድማ ብሰላም ካብ ከተማኦም ኪወጹ ለመንዎም። ንዜጋታት ሮሜ ብዘይፍትሓዊ መገዲ ብምእሳሮም ከቢድ ጌጋ ኸም ዝፈጸሙ ምስ ፈለጡ ኸኣ፡ እቶም ኣመሓደርቲ ባዕላቶም ንጳውሎስን ንሲላስን ኣሰንዮም ኬውጽእዎም መጹ። ጳውሎስን ሲላስን ግና፡ ነታ ኻብ እትጥመቕ ነዊሕ ዘይገበረት ልድያ ኺሰናበትዋ ናብ ቤታ ኸዱ። በቲ ኣጋጣሚ እቲ ድማ ነቶም ኣሕዋት ኣተባብዕዎም። (ግብ. 16:26-40) እወ፡ ኵሉ እቲ ዘጋጠሞም ኵነታት ሃንደበት እዩ ተለዋዊጡ።
“ካብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ”
6. ብዛዕባ እንታይ ኢና ኽንመያየጥ፧
6 ካብዚ ዛንታ እዚ እንታይ ኢና እንምሃር፧ የሆዋ ዘይተጸበናዮ ነገር ኪገብር ስለ ዚኽእል፡ ፈተናታት ኬጋጥመና ኸሎ ኽንጭነቕ የብልናን። እዚ ትምህርቲ እዚ ንጳውሎስ ዓብዪ ጦብላሕታ ኸም ዘሕደረሉ ድማ፡ ካብቲ ኣብ ፊልጲ ንዝነበሩ ኣሕዋት ብዛዕባ ጭንቀትን ብዛዕባ ሰላም ኣምላኽን ዝጸሓፈሎም መልእኽቲ ኽንርዳእ ንኽእል ኢና። እምበኣር፡ ፈለማ ብዛዕባ እቲ ኣብ ፊልጲ 4:6, 7 ዚርከብ ቃላት ጳውሎስ እስከ ንመያየጥ። (ኣንብብ።) ድሕሪኡ፡ የሆዋ ዘይተጸበናዮ ነገራት ኪገብር ከም ዚኽእል ዜረጋግጽ ተወሳኺ ቕዱስ ጽሑፋዊ መርትዖታት ክንርኢ ኢና። ኣብ መወዳእታ ኸኣ፡ “ሰላም ኣምላኽ” ምሉእ ብምሉእ ብየሆዋ ተኣሚንና ኽንጻወር ብኸመይ ከም ዚሕግዘና ኽንርኢ ኢና።
7. ጳውሎስ ነቶም ኣብ ፊልጲ ዝነበሩ ኣሕዋት ኣብ ዝጸሓፋ መልእኽቲ እንታይ እዩ ኣጕሊሑ፧ ካብቲ ዝጸሓፎ ቓላትከ እንታይ ትምህርቲ ኢና እንቐስም፧
7 እቶም ኣብ ፊልጲ ዝነበሩ ኣሕዋት ነታ ጳውሎስ ዝለኣኻ መልእኽቲ ምስ ኣንበቡ፡ ንጳውሎስ እንታይ ኣጋጢምዎ ኸም ዝነበረ፡ የሆዋ ኸኣ ብዘይተጸበይዎ መገዲ ብኸመይ ስጕምቲ ኸም ዝወሰደ ዘኪሮም ኪዀኑ ኸም ዚኽእሉ ርዱእ እዩ። ጳውሎስ እንታይ ትምህርቲ እዩ ዜመሓላልፈሎም ነይሩ፧ ብሓጺሩ፡ ከይጭነቑ እዩ ዚነግሮም ነይሩ። እንተ ጸልዮም፡ ሰላም ኣምላኽ ከም ዚረኽቡ ድማ ገሊጹሎም እዩ። ኰይኑ ግና፡ “ካብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም” ከም ዝበለ ኣስተብህል። እዚ እንታይ ማለት እዩ፧ ገሊኦም ተርጐምቲ ነዚ ሓሳብ እዚ፡ “ካብ ኵሉ ሕልምታትና ዚበልጽ” ወይ “ካብ ኵሉ ውጥናት ሰብ ዚበልጽ” ኢሎም ተርጒሞምዎ ኣለዉ። እወ፡ ጳውሎስ፡ “ሰላም ኣምላኽ” ካብ እንሓስቦ ንላዕሊ ዜደንቕ ከም ዝዀነ እዩ ዚገልጽ ነይሩ። ስለዚ፡ ብዓይኒ ሰብ ኪርአ ኸሎ፡ ጸገማትና መዋጽኦ ዘይብሉ ዀይኑ ኺስምዓና ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ የሆዋ ግና ዘይተጸበናዮ ነገር ኪገብር ይኽእል እዩ።—2 ጴጥሮስ 2:9 ኣንብብ።
8, 9. (ሀ) ጳውሎስ ኣብ ፊልጲ ዘይፍትሓዊ ነገር እኳ እንተ ኣጋጠሞ፡ ሳላ እቲ ዅነታት እንታይ ጽቡቕ ፍረ እዩ ተረኺቡ፧ (ለ) ኣብ ፊልጲ ዝነበሩ ኣሕዋት ንቓላት ጳውሎስ ብቝም ነገር ዝረኣይዎ ስለምንታይ እዮም፧
8 እቶም ኣብ ፊልጲ ዝነበሩ ኣሕዋት፡ የሆዋ ድሕሪ እቲ ዅነታት ኣብ ዝነበረ ዓሰርተ ዓመት እንታይ ከም ዝገበረሎም ብምሕሳብ፡ በታ ጳውሎስ ዝለኣኻ መልእኽቲ ተተባቢዖም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። እቲ ጳውሎስ ዝጸሓፎ ሓቂ እዩ ነይሩ። የሆዋ ዘይፍትሓዊ ነገራት ኬጋጥሞም እኳ እንተ ፈቐደ፡ እቲ ዅነታት ግና ‘ነቲ ብስራት ኪማጐቱሉን ብሕጊ ኺስርትዎን’ ኣጋጣሚ ኸፊቱ ነይሩ እዩ። (ፊል. 1:7) ድሕሪ እቲ ዅነታት፡ እቶም ኣመሓደርቲ እታ ኸተማ ኣብ ልዕሊ እታ ኣብ ከተማኦም እተመስረተት ሓዳስ ክርስትያናዊት ጉባኤ መስጐጕቲ ኼውርዱ ኸም ዘይደፍሩ ርዱእ እዩ። ጳውሎስን ሲላስን ካብ ፊልጲ ምስ ከዱ ሉቃስ እቲ ሓኪም ኣብታ ኸተማ ኺተርፍ ዝኸኣለ ኸኣ፡ ሳላ እቲ ጳውሎስ ዝገበሮ ነገር ኪኸውን ይኽእል እዩ። በዚ ኸምዚ ድማ፡ ሉቃስ ነቶም ኣብታ ኸተማ ዝነበሩ ሓደስቲ ክርስትያናት ኪሕግዞም ክኢሉ እዩ።
9 እወ፡ እቶም ኣብ ፊልጲ ዝነበሩ ኣሕዋት ንመልእኽቲ ጳውሎስ ኬንብብዋ ኸለዉ፡ ጳውሎስ ውልቃዊ ርእይቶኡ ኸም ዘይጸሓፈሎም ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ጳውሎስ ከቢድ ጸገማት ኣጋጢምዎ እኳ እንተ ነበረ፡ “ሰላም ኣምላኽ” ከም ዘለዎ ግና ኣርእዩ እዩ። እቲ ዜገርም ድማ፡ ጳውሎስ ነቶም ኣሕዋት መልእኽቲ ዝጸሓፈሎም፡ ኣብ ሮሜ ኣብ ቤት ተኣሲሩ ኸሎ እዩ። ግናኸ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ እውን እንተ ዀነ፡ “ሰላም ኣምላኽ” ከም ዝነበሮ ኣርእዩ እዩ።—ፊል. 1:12-14፣ 4:7, 11, 22።
“ብዛዕባ ገለ እኳ ኣይትጨነቑ”
10, 11. ጸገማት ኬጋጥመና ኸሎ ኣዚና ምስ እንጭነቕ እንታይ ኢና ኽንገብር ዘሎና፧ እንታይ ዓይነት ትጽቢትከ እዩ ኺህልወና ዘለዎ፧
10 ብዛዕባ ገለ እኳ ኸይንጭነቕን “ሰላም ኣምላኽ” ክንረክብን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ ጳውሎስ ንሰብ ፊልጲ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ዘሎ ቓላት፡ ጸሎት ፈውሲ ጭንቀት ምዃኑ ይሕብር እዩ። ስለዚ፡ ክንጭነቕ ከለና፡ ብጸሎት ኣቢልና ጭንቀትና ኽንገልጽ ኣሎና። (1 ጴጥሮስ 5:6, 7 ኣንብብ።) የሆዋ ኸም ዚሓልየልና ምሉእ ብምሉእ ብምትእምማን፡ ናብኡ ንጸሊ። እቲ ናብኡ እነቕርቦ ጸሎት፡ ብዛዕባ እቲ ዝረኸብናዮ በረኸት ብምዝካር፡ “ምስ ምስጋና” ኪኸውን ኣለዎ። ኣምላኽ “ካብቲ እንልምኖን እንሓስቦን ዘበለ እምብዛ ኣዕዚዙ ኺገብር ዚኽእል” ምዃኑ ምስ እንዝክር፡ ኣብኡ ዘሎና ምትእምማን ኪድልድል እዩ።—ኤፌ. 3:20።
11 ከምቲ የሆዋ ንጳውሎስን ንሲላስን ኣብ ፊልጲ ዝሓገዞም፡ ንዓና እውን ብውልቂ ኺሕግዘና ይኽእል እዩ። መስተንክር ዝዀነ ነገር እኳ እንተ ዘይገበረልና፡ ዜድልየና ዘበለ ሓገዝ ኪህበና ይኽእል እዩ። (1 ቈረ. 10:13) ግናኸ፡ የሆዋ ንጸገማትና ኽሳዕ ዜዐርዮ ወይ ፍታሕ ክሳዕ ዚገብረሉ ኢድናን እግርናን ኣጣሚርና ኾፍ ንብል ማለት ኣይኰነን። የግዳስ፡ ምስ ጸሎትና ዚሰማማዕ ስጕምቲ ኽንወስድ ኣሎና። (ሮሜ 12:11) ከምኡ ምስ እንገብር፡ ጸሎትና ኻብ ልብና ኸም ዝዀነ ኢና እነርኢ፡ የሆዋ ኺባርኸና ድማ መገዲ ንኸፍተሉ። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ዚገብረልና ነገራት ኣብ ልማኖናን ውጥናትናን ትጽቢትናን ጥራይ ከም ዘይምርኰስ ክንርስዕ የብልናን። ሓድሓደ ግዜ፡ ዘይተጸበናዮ ነገር ኪገብረልና ይኽእል እዩ። የሆዋ ምእንታና ኢሉ ዘይተጸበናዮ ነገር ኪገብር ከም ዚኽእል ዘሎና ምትእምማን ዜደልድል ጸብጻባት መጽሓፍ ቅዱስ እስከ ንርአ።
የሆዋ ዘይተጸበናዮ ነገር ከም ዚገብር ዜርኢ ኣብነታት
12. (ሀ) ንጉስ ህዝቅያስ፡ ሰናክሪብ ንጉስ ኣሶር ምስ ኣፈራርሆ እንታይ እዩ ገይሩ፧ (ለ) ካብቲ የሆዋ ነቲ ጸገም ዚፈትሓሉ መገዲ እንታይ ኢና እንምሃር፧
12 ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ የሆዋ ዘይተጸበናዮ ነገር ኪገብር ከም ዚኽእል ዜርኢ ብዙሕ ኣብነታት ንረክብ ኢና። ህዝቅያስ ንጉስ ኰይኑ ኣብ ዚገዝኣሉ ዝነበረ እዋን፡ ሰናክሪብ ንጉስ ኣሶር ንይሁዳ ወሪርዋ ነበረ፡ ብዘይካ ንየሩሳሌም ከኣ ንዅለን እተዓርዳ ኸተማታት ተቘጻጺሩ ነበረ። (2 ነገ. 18:1-3, 13) ድሕሪኡ፡ ሰናክሪብ ገጹ ናብ የሩሳሌም መለሰ። ንጉስ ህዝቅያስ እዚ ኸቢድ ሓደጋ ምስ ኣጋጠሞ ደኣ እንታይ ገበረ፧ ናብ የሆዋ ጸለየ፡ ካብቲ ነብዪ የሆዋ ዝነበረ ኢሳይያስ ድማ ምኽሪ ሓተተ። (2 ነገ. 19:5, 15-20) ብዘይካዚ፡ ነቲ ሰናክሪብ ዝሰልዓሉ መቕጻዕቲ ብምኽፋል ምስትውዓል ኣርኣየ። (2 ነገ. 18:14, 15) እታ ኸተማ ነቲ ዜጋጥማ ነዊሕ ከበባ ኽትጻወሮ ዜኽእላ ምድላዋት እውን ገበረ። (2 ዜና 32:2-4) እቲ ጸገም ፍታሕ ዝረኸበ ግና ብኸመይ እዩ ነይሩ፧ የሆዋ ሓደ መልኣኽ ልኢኹ፡ ኣብ ሓንቲ ለይቲ 185,000 ወተሃደራት ሰናክሪብ ቀተለ። እዚ፡ ህዝቅያስ እውን ዘይተጸበዮ ዓወት እዩ ነይሩ።—2 ነገ. 19:35።
13. (ሀ) ካብቲ ንዮሴፍ ዘጋጠሞ ዅነታት እንታይ ኢና እንምሃር፧ (ለ) ሳራ ሰበይቲ ኣብርሃም እንታይ ዘይተጸበየቶ ነገር እያ ረኺባ፧
13 ብዛዕባ እቲ መንእሰይ ዝነበረ ዮሴፍ ወዲ ያእቆብ እውን እሞ ሕሰብ። ኣብ ጕድጓድ ቤት ማእሰርቲ ግብጺ ኸሎ፡ ኣብታ ሃገር ካልኣይ ደረጃ ዘለዎ ስልጣን ከም ዚረክብ ወይ ከኣ ንስድራ ቤቱ ኻብ ጥሜት ኬድሕን የሆዋ ኸም ዚጥቀመሉ ይፈልጥዶ ነይሩ፧ (ዘፍ. 40:15፡ እ.ጽ.፣ 41:39-43፣ 50:20) የሆዋ ኻብቲ ዮሴፍ እተጸበዮ ንላዕሊ ኸም ዝገበረ ርዱእ እዩ። ብዛዕባ እታ ንዮሴፍ ኣደ ኣቦሓጎኡ ዝዀነት ሳራ እውን እሞ ሕሰብ። እታ ብዕድመ ደፊኣ ዝነበረት ሳራ፡ ነቲ ኻብ ገረዳ እተወልደ ወዲ ኸም ውሉዳ ገይራ ኽትቀበሎ እምበር፡ ንሳ ባዕላ ወዲ ኽትወልድ የሆዋ ኸም ዚሕግዛ ኣይሓሰበትን ነይራ። እወ፡ ይስሃቅ ምስ ተወልደ፡ ሳራ ኻብ እተጸበየቶ ንላዕሊ ኸም ዝረኸበት ርዱእ እዩ።—ዘፍ. 21:1-3, 6, 7።
14. ኣብ የሆዋ እንታይ ዓይነት እምንቶ ኢና ኸነሕድር ዘሎና፧
14 እታ የሆዋ ዘተስፈወና ሓዳስ ዓለም ቅድሚ ምምጽኣ፡ የሆዋ ንዅሉ ጸገማትና ብተኣምራዊ መገዲ ኼወግዶ ኣይንጽበን ኢና፣ ኣብ ህይወትና መስተንክር ዝዀነ ነገራት ኪገብረልና እውን ኣይንሓትቶን ኢና። ኰይኑ ግና፡ እቲ ንኣገልገልቱ ብዜደንቕ መገድታት ዝሓገዘ ኣምላኽ፡ ኣምላኽና የሆዋ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና። (ኢሳይያስ 43:10-13 ኣንብብ።) እዚ ምፍላጥና ድማ እምንቶና ኣብ የሆዋ ኽንገብር ይሕግዘና እዩ። ኣምላኽ፡ ፍቓዱ ኽንገብር ዜድሊ ዘበለ ሓይሊ ኸም ዚህበና ንፈልጥ ኢና። (2 ቈረ. 4:7-9) ካብዚ ጸብጻባት መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ኢና እንምሃር፧ ኣብ ህዝቅያስን ዮሴፍን ሳራን ከም እተራእየ፡ ንየሆዋ እሙናት እንተ ዄንና፡ ዘይስነፍ ዚመስል ከቢድ ጸገማት ከነሰንፍ ኪሕግዘና ይኽእል እዩ።
ንየሆዋ እሙናት እንተ ዄንና፡ ዘይስነፍ ዚመስል ከቢድ ጸገማት ከነሰንፍ ኪሕግዘና ይኽእል እዩ
15. ጸገማት እናኣጋጠመና ኽነሱ፡ “ሰላም ኣምላኽ” ኪህልወና ዚሕግዘና እንታይ እዩ፧ እዚ ኺህልወና ዚኽእልከ ብኸመይ እዩ፧
15 ጸገማት እናኣጋጠመና ኽነሱ፡ “ሰላም ኣምላኽ” ኪህልወና ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧ ምስ የሆዋ ኣምላኽና ጽቡቕ ርክብ ብምምስራት እዩ። ከምዚ ዓይነት ርክብ ክንምስርት እንኽእል፡ በቲ ህይወቱ በጃ ዝሃበ “ክርስቶስ የሱስ” ኣቢልና ጥራይ ኢና። መሰናድዎ በጃ ድማ ሓደ ኻብቲ የሆዋ ምእንታና ዝገበሮ ዜደንቕ ተግባራት እዩ። የሆዋ በቲ በጃ ኣቢሉ ንሓጢኣትና ስለ ዝሸፈኖ፡ ንጹህ ሕልና ኺህልወና ኽኢሉ፡ ንኣምላኽ ክንቀርቦ ድማ ኣጋጣሚ ተኸፊቱልና እዩ።—ዮሃ. 14:6፣ ያእ. 4:8፣ 1 ጴጥ. 3:21።
ንልብናን ንኣእምሮናን ኪሕልዎ እዩ
16. “ሰላም ኣምላኽ” ምስ ዚህልወና እንታይ ጥቕሚ ኢና እንረክብ፧ ግለጽ።
16 “እቲ ኻብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ” ምስ ዚህልወና፡ እንታይ ጥቕሚ ኢና እንረክብ፧ እታ ጥቕሲ፡ “ንልብኹምን ንኣእምሮኹምን ብክርስቶስ የሱስ ኪሕልዎ እዩ” ትብል። (ፊል. 4:7) እታ “ኺሕልዎ” ተባሂላ እትትርጐም ኣብቲ በዅሪ ቛንቋ ዘላ ቓል ድማ፡ ኣብ ዓውዲ ውትህድርና እትዝውተር ቃል እያ። ብግዜ ጥንቲ ንሓንቲ እተዓርደት ከተማ ኺሕልዉ ንዚምደቡ ጕጅለ ወተሃደራት ድማ ተመልክት። ፊልጲ እውን እተዓርደት ከተማ እያ ነይራ። ሰብ ፊልጲ ኣፍ ደገ ኸተማኦም ብወተሃደራት ከም ዚሕሎ ስለ ዚፈልጡ፡ ለይቲ ቐሲኖም ይድቅሱ ነበሩ። ብተመሳሳሊ፡ “ሰላም ኣምላኽ” እንተ ኣልዩና፡ ልብናን ኣእምሮናን ይቐስን እዩ። የሆዋ ኸም ዚሓልየልናን ኪሰልጠና ኸም ዚደልን ንፈልጥ ኢና። (1 ጴጥ. 5:10) እዚ ፍልጠት እዚ ኸኣ፡ ብጭንቀት ወይ ብተስፋ ምቝራጽ ከይንወሓጥ ይሕልወና እዩ።
17. ኣብ እዋን ብርቱዕ ጸበባ ምሉእ ብምሉእ ብየሆዋ ኽንእመን ዚሕግዘና እንታይ እዩ፧
17 ድሕሪ ሓጺር እዋን፡ ኣብ ምድሪ ተራእዩ ዘይፈልጥ ብርቱዕ ጸበባ ኪኸውን እዩ። (ማቴ. 24:21, 22) እዚ ብብሕትና ብኸመይ ከም ዚትንክፈና ብዝርዝር ኣይንፈልጥን ኢና። ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ እዚ ብጭንቀት ክንወሓጥ የብልናን። ንዅሉ እቲ የሆዋ ዚገብሮ ነገራት ብዝርዝር ዘይንፈልጦ እኳ እንተ ዀንና፡ ንኣምላኽና ግና ንፈልጦ ኢና። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝገበሮ ነገራት ከም ዝረኣናዮ፡ የሆዋ ወትሩ ዕላማኡ ይፍጽም እዩ። ብዘይተጸበናዮ መገዲ እውን ዕላማኡ ኺፍጽም ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ የሆዋ ምእንታና ዚገብሮ ዝዀነ ይኹን ነገር፡ ነቲ “ኻብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ” እነስተማቕረሉ ሓድሽ ኣጋጣሚ ኸም ዚኸፍተልና ርግጸኛታት ንኹን።


text:
እቶም 15 ሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት ዝሰርሑ ዝነበሩ ማእከሎትን ላዕለዎትን ሓለፍቲ ኮይኖም ብልሽውና ብዝብል ክሲ ተኣሲሮም ዝነበሩ ኢዮም። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝተወሰደ ብይን ኣብ ወርሒ መጋቢት ናይ 2015 ኮይኑ ኩሎም ን5 ዓመታት ክእሰሩ ኢዩ ተወሲኑሎም ነይሩ። እቲ ክሲን ብይንን ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ዘይተኸተለ ኮይኑ፤ ባዕሉ መንግስቲ ኤርትራ ዝኸሰሶም፤ ዝኣሰሮም፤ ዝፈረዶም ኢዮም ነይሮም።
እዚ ኣብ ልዕሊ እቶም እሱራት ዝተወሰደ ብይን በቲ ካብ መስርሕ ሚኒስትሪ ፍትሒ ወጻኢ ዝሰርሕ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ዝተወሰነ ምንባሩ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እቶም እሱራት ካብ መጋቢት 2015 ጀሚሮም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ጸጸራት ተዳጉኖም ምጽነሖም ሓቢሮም።
እቶም እሱራት ብፍሉይ ቤት ፍርዲ ን5 ዓመታት ተፈሪዶም ከብቅዑ፤ ኣብዚ እዋን እዚ ሃንደበት ነጻ ክልቀቑ ብዛዕባ ዝተወሰነሉ ምኽንያት ዝፍለጥ ነገር የሎን። እቶም እሱራት ነጻ ክወጹ ሙኻኖም ኣብ ዝተነገሩሉ እዋን ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ናብ ጸጸራት ብምምጻእ ‘መንግስቲ ኤርትራ ምሕረት ገይሩልኩም ኣሎ ብመሰረት እዚ ምሕረት እዚ ድማ መንግስቲ ኣብ ዝመደበኩም ክትነጥፉ ሙኻንኩም ብኽታምኩም ከተረጋግጹ ትሕተቱ’ ዝብል ትእዛዝ ከምዝሃብዎም ተፈሊጡ።
እቶም እሱራት እንታይን ኣበይን ብኸመይን ዝብል ሕቶ ኣብ ዝሓተቱሉ እዋን፤ በቶም ካብ ሃገራዊ ድሕነት ዝመጹ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ፤ መንግስቲ ኣብ ዝደለዮ ቦታን ጽፍሕን ከስረሓኩም ኢዩ ናትኩም ዕማም ድማ ዝተባህለኩም መምርሒ ምትግባር ኢዩ ዝብል መልሲ ከምዝሃብዎም ተፈሊጡ።
ገለ ካብቶም እሱራት እቲ ዝተኸሰስናሉ ምኽንያት እንታይ ኢዩ ነይሩ፤ መን ኢዩ ከሳሲና፤ ንኽሰሰሉ ዘሎና ብልሽውና መርተዖታቱ እንታይ ኢዩ ኢሎም ከምዝሓተቱ፤ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ግን እቶም ሰባት ኣብ ቅድሚኦም ዘሎ ክልተ ምርጫ ሙኻኑ ንሱ ድማ ወይ ነዚ ቀሪቡሎም ዘሎ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ፎርም ምምላእን ምፍራምን ወይ ውን ናብቲ ዝነበርዎ ቦታ ደጊሞም ምምላስ ሙኻኑ ከምዝተሓበሮም ተገሊጹ።
እቶም 15 ሓለፍቲ ኣብ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ትካላትን ናይ ህግደፍ ኣካላትን ዝሰርሑ ዝነበሩ ኮይኖም፤ 3 ኣባላት ምምሕዳር ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፤ ሓደ ኣባል ኮርፐረሽን ንግዳዊ ቀይሕ ባሕሪ ፤ 4 ኣባላት ፋይናንስ ሚኒስትሪ ምክልኻል፤ 3 ካብ ምዕራባዊ እዚ ፤2 ካብ ተወርዋሪ እዚ፤ እቶም 2 ድማ ካብ ፋይናንስ ግምሩክ ሙኻኖም ተረጋጊጹ።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብዙሓት ካብ ስራሕ ደው ኢሎም ዝጸንሑ ሓለፍቲ ዳግማይ ናብ ቦተኦም ናይ ምምላስ ተርእዮ ይረአ ምህላዉ ብኻልእ ወገን ድማ ፖለቲካዊ መርገጺኦም ክለዋወጥን ኣንጻር መንግስቲ ዘይዕግበቶም ዝገለጹ ሓለፍቲን ብስም ብልሽውናን ትሕተ ሃገራውነትን ተኸሲሶም ካብ ስራሕ ይእለዩ ምህላዎም ይፍለጥ።
መንግስቲ ኤርትራ ሓለፍቲ ብብስጭትን ጓሂን ኣማሲኑ ንምቕታልን ውርደት ንኽስመዖምን ንብዙሓት ሓለፍቲ ብስም እቲ ምድስካል ዝብሎ ኣገባብ ከምዘሳቒ ዝፍለጥ ኢዩ።


text:
ውኻርያ ድሕሪ ክንደይ ልመና፡ ምሕጽንታን ቓል ምእታውን ንበጊዕ ምስኣ ክትጻወት ምስ ኣእመነታ ነዊሕ ከይጸንሐት እቲ ሕቡእ ግብራ’ያ ከተርእያ ጀሚራ፡ በጊዕ ኣብ ዘይከውን ተነኺሳ ኩሊተይ ምስ በለት ከኣ ንዓይስባ ፍትፍተይ ኢላታ ይበሃል፡፡ እዚ ኣፈ ታሪኽ 2ተ እንስሳታት ሎሚ ብጋህዲ ኣብ ሃገርና ይድገም ኣሎ፡፡ ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይኣተወሉ ቓል የለን ቡዙሕ’ውን ተማጻዲቑ’ዩ፡ እንተኾነ ቡዙሕ ከይጸንሐ ካብ ፈለማ እዋናት ናጽነት ኣትሒዙ ሕማቅ ግብሩ ቀስ ብቐስ ከውጽእ ጀመረ፡፡ እዚ ህይወቱን ገንዘቡን ዝኸፈለ ህዝቢ እቲ መስተርሆትን ድኻሙን ንበለል ተሪፉ፡፡ ብዝኣመኖ ተኻሒዱ፡፡ ሰሪሑ ዝኣትወለን ደኺሙ ዘዕርፈሉን መረበት ተሓሪሙ፡ ህግደፍ ብምርጫ ህዝቢ ዝመጸ’ኳ እንተዘይኮነ ንህዝቢ ግን ዘይትግብሮ መብጽዓታት እናኣተወን ብናይ ሓሶት ጸብጻብ እናጠበረን ኣብ ትሕቲ ቑጽጽሩ ኣእቱዩና፡፡ ናይ ሕጂ ኩነታት ከኣ ንድኻስ ደርሆ ትጸርፎ’ዩ ኮይኑ ዘሎ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ድማ ኣብታ ዘለዋ ሽግር ከይኣኽላና ተደራራቢ ሽግር ተአንግድ ዘላ ኣስመራ ቡዙሕ ክስተታት ተፈጢሩ’ሎ፡፡ ካብቲ ቡዙሕ ሓደ ኣብነት ንምጥቓስ ዝኣክል ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከባ ትካላት ክሳብ ሕጂ ኣስታት 200 ዝበጽሓ ክዕጸዋ ተጌረን ኣለዋ፡ እዘን ትካላት እዚኣተን ብዕሊ ብዛዕባ ዝፈጸምኦ ዝኾነ ነገር መጠንቐቅታን ሓበሬታን ከይተዋህበን ከሎ’ዩ ሃንደበታዊ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊኤን ተወሲዱ፡ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ኣመልኪቶም ኣብ ኣእምሮኻ ቡዙሓት ሕቶታት’ዮም ዝመጸኻ ብሓንሳብ ንክንድ’ዚ ዝኣኽላ ትካላት እዚ ዓይነት ውሳነ ምውሳን ንምንታይ ኣድለየ፡ ኣብኣተን ተማዕቚቡ ህይወቱ ዘሳልይ ዝነበረ ተገልጋሊ’ኸ እንታይ ክኸውን’ዩ ወዘተ ወዘተ፡ ብዓቢኡ ዘተሓሳስበካ ነገር እንተሃልዩ ድማ ንምንታይ ’ዩ ኣብ ርእስ’ቲ ዘለዋ ኩለመዳያዊ ሽግር እዚ ክውሰኾ ዝተደልየ፡ ብመሰረቱ’ኸ ዕሙር ንግዳዊ ንጥፈታት ዘይብላ ሃገር ንግዳዊ ትካላታ እንተተዓጽዩ እንታይ ሽግር ከስዕበላ ይኽእል፡ በዚ ጉዳይ ኣብ ሓደ ዝጥመር ኣገላልጻ ክንጥቐም እንተድኣ ኢልና ካብ ፍሽለት ናብ ፍሽለት ዝብል ሓጺር ቓል ዝገልጾ ይመስለና፡፡
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ከባቢ ዕዳጋ ሓሙስ ኮሚደረ ሽጉርትን ኣሕምልትን ተዘርጊሑ ንዝሽየጠሉ ቦታ’ውን ከምዘይነበረ ጌሩ ደሚሲሱዋ’ሎ፡፡ ብርክት ዝበሉ ድኻታት ስድራቤታት ሽጉርትን ኮሚደረን ሸይጦም ብዘጠራቐምዎ ሳናቲም ህይወቶም ዝመርሑ ዝነበሩ ይኹኑ ዓቅሞም ድኽም ዝበሉ ወገናት ብብዝሒ ዝመርጽዎ ዕዳጋ ኣሕምልቲ ኣይብላዕ ኣይስተ ጌርዎ’ሎ፡፡ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ጥፍኣት ህዝቢ ኤርትራ ዘየዕርፍ መመሊሱ እናገበለ ዝሓድር ጨካን ሓሳድን ስሱዕን ባህርያት’ዩ ዘለዎ፡፡ ብሰንኪ ድኽመትና ድማ ኣብዛ ሃገር ዛንታ በጊዕን ውኻርያን እናተደጋገመ ብግብሪ ይንጸባረቕ ኣሎ፡ ስለዚ ታሪኽና’ውን ከም ዛንታ ቀደም ነበረያ ነበረ ከይከውን ሕጂ የውሃት ከም ርግቢት በላሕቲ ከም ተመን ንኹን፡፡


text:
ስርዓት ህግደፍ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ: ብርሰት ኣብ ሃገራውነትን ሓርበኝነትን – 3ይ ክፋል
ስርዓት ህግደፍ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ ብርሰት ኣብ ሃገራውነትን ሓርበኝነትን 3ይ ክፋል ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 10/02/2017 ኤርትራዊ ሃገራውነት ከም ኣምር፡ ምስ ምቛም ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ መበል 19 ክ/ዘመን ዝጀመረ እመስለኒ። ሓርበኝነት ግን ቅድሚ ምቋም ሃገራትን መግዛእትን ዝነበረ ተርእዮ ኢዩ።
ስርዓት ህግደፍ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ
ብርሰት ኣብ ሃገራውነትን ሓርበኝነትን
3ይ ክፋል
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 10/02/2017
ኤርትራዊ ሃገራውነት ከም ኣምር፡ ምስ ምቛም ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ መበል 19 ክ/ዘመን ዝጀመረ እመስለኒ። ሓርበኝነት ግን ቅድሚ ምቋም ሃገራትን መግዛእትን ዝነበረ ተርእዮ ኢዩ። ዝኾነ ሕ/ሰብ ኣብቲ ብደረጃ ቀቢላ፡ ብሀር፡ ከባቢ ወይ ዓሌት ኣብ ልዕሊኡ ንዝወርድ ወራርን ዝምታን፡ ከምኡ`ውን ነቲ እጀታይ ዝብሎ መሬት ኣብ ምክልኻል ንዝሞቱ ኣጓብዝ፡ ብፍሉይ ክብርን ጅግንነትን ክዝክሮም ጸኒሑ ኢዩ። እቲ ሓርበኛ ዝብል ኣምር ድማ፡ ነቶም ምእንቲ`ቲ ናትና ዝብልዎ ወገን ወይ መሬት፡ ሰቦም ጠርኒፎም ብምምካት ዓወት ዝተጎናጸፉ ሰብ ቆጽሊ ወይ ታሪኽ ሰሪሖም ብጅግንነት ንዝሞቱ ውልቀ-ሰባት ዝወሃብ ናይ ክብሪ ስም ኢዩ።
ብዙሕ እዋን `ታሪኽ ናይ ሓፋሽ ኢዩ` ክበሃል ይስማዕ ኢዩ። እዚ ታሪኽ`ዚ ግን፡ እኩብ ድምር ታሪኽ ውልቀ-ሰባት ምኳኑ ክዝንጋዕ የብሉን። ኣበርክቶ ውልቀ-ሰባት ኣብ ታሪኽ፡ ብኻልእ ኣዘራርባ ኣበርክቶ ውልቀ-ሰባት ኣብቲ ዝግበር መኸተ ስለ ዝፈላለ ድማ ሕ/ሰብ ነቶም ልዑል ኣበርክቶ ዝገበሩ ወይ ፍሉይ ጅግንነት ዝፈጸሙ ውልቀ-ሰባት፡ ብፍሉይ ይዝክሮምን ይደርፈሎምን ኢዩ። ከከም ደረጃን ምዕባለን ናይቲ ህዝቢ ድማ ማዕረግን መዳልያን ክዕድሎምን – ክብ ዝበለ ኒሻን ክሽልሞምን ጸኒሑ ኢዩ። ሕ/ሰብ ኤርትራ ድማ ቅድምን ድሕርን መግዛእቲ፡ ብሓባርን በብከባቢኡን ዝዝክሮም ጀጋኑን ዓበይቲ ሰብ ታሪኽን ኣለዉዎ። ኣብዚ ብንጹር ከነጽሮ ዝደሊ ዘለኹ እምበኣር፡ ሓርበኝነት ቅድሚ ምምጻእ ሓይልታት መግዛእትን ምኽላል ዶባትን ዝነበረ፡ ንጅግንነትን ሰብ ጽቡቕ ታሪኽን ዝወሃብ ኣምር ክኸውን ከሎ፡ ሃገራውነት ግን ከምቲ ስሙ ዝሕብሮ ምስ ምቕልቃል ሃገራትን ፖለቲካዊ ዶባትን ዝመጸ ኣምር ምዃኑ ኢዩ። እዚ ግን ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣኡ ዝምልከት እምበር፡ ብግብሪ ሓደ ካብቲ ካልእ ፈሊኻ ክትርእዮ ዘጸግም እመስለኒ።
ሓርበኝነት ምእንቲ ገንዘብን ሹመትን ዘይኮነ፡ ምእንቲ`ቲ እጀታይ እትብሎ መሬትን ናተይ እትብሎ ወገንን ብባህሪያዊ ድፍኢት (instinctively) ኢዩ ዝፍጸም። ስለዚ ኣብ ኲናትን መኸተን – ጅግናን ሓያል ተዋጋኣይን ምዃን ንበይኑ፡ ሓርበኛ ዘብለካ ኣይኮነን። ጅግንነትካ ኣንጻር`ቲ ናተይ ትብሎ ህዝብን ወገንን ኮይኑ፡ ንረብሓ ዓመጽትን ዘረፍትን እንተኾይኑ; ሕ/ሰብ ብጥልመትን ክድዓትን እምበር፡ ሓርበኛዊ ስም ዝዕድለካ ኣይኮነን። ሓርበኝነትን ሃገራውነትን እምበኣር ክልቲኦም ካብ ፖለቲካዊ ኣምራት ነጺልካ ዝረኣዩ ኣይኮኑን።
እቲ ኣንጻር መግዛእቲ ተቓሊሱ፡ ንኤርትራ ነጻ ዝገበረ ተጋዳላይ`ውን ንሓርበኛዊ ታሪኽ ኣቦታቱን ኣቦሓጎታቱን ወሪሱ፡ ነቲ ኣብ ኣርባዓታትን ሓሙሳታትን፡ ቅድሚኡን ዝነበረ ርሱን ሃገራዊ ቃልሲ ጥራይ ኢዩ ቀጺሉዎን ኣዐዊቱዎን እምበር፡ ሓርበኝነትን ሃገራውነትን ምስ ምምጻእ ገድሊ ዝጀመረ ሓድሽ ተርእዮ ኣይኮነን። ክብደት ናይቲ 30 ዓመት ዝወሰደ ብረታዊ ረጽሚ ነዊሕ ምስ ምዃኑን፡ ምረት ናይቲ ኣብ ቃልሲ ዝነበረ መኸተን – ቊጽሪ ናይቶም ፍሉይ ታሪኽን ጅግንነትን ፈጺሞም ዝሓለፉ ተጋደልቲ ኣዝዩ ብዙሕ ክኸውን ግድን ኢዩ። ሕማቅ ዕድል ኮይኑ ግን፡ እቶም ድሕሪ ናጽነት በትረ ስልጣን ዝዓተሩ ሰብ ጽሩራ፡ እንተስ ዘሕፍር ታሪኽ ሃልዩዎም ወይ ብውልቆም ዝንየትሉ – ሕ/ሰብ ዝሕጎሰሉ ታሪኽ ዘይብሎም ኮይኖም፡ ኣስማት ናይቶም በብእዋኑ ገድሊ ኤርትራ ዘፍረዮም ሓርበኛታትን ዝፈጸምዎ ዘኹርዕ ታሪኽን ናብ ህዝቢ ንኸይቀርብን ከይዝከርን፡ ብዓቢኡ ድማ ከይስነድ ከልኪሎምዎ ኣለዉ።
ሓርበኛነት ናይ ደቂ ሰባት ታሪኽ ኢዩ። ወዲ-ሰብ ድማ ድኹምን ሓያልን ጎድንታት ኣለዎ። ሰብ ብባህሪኡ ህዉኽ፡ ሓራቕ፡ ህዱእ፡ ውዑይ፡ ዝሑል ወዘተ ክኸውን ግድን ኢዩ። ሓርበኝነት ግን ነቲ ዝፍጽምዎ ጽቡቕ ታሪኽ እምበር፡ ንዝነበሮም ውልቃዊ ባህርይ ዝዕደል ኣይኮነን። ህግደፍ ድማ ጀጋኑን ሓርበኛታትን ንዝፈጸምዎ ታሪኽ ዓቢጡ፡ ንውልቃዊ ባህርያቶም እናኣልዓለ “ክላእ . . ንሱ ድኣ . .!!” እናበልካ ሰባት ምንሻው ጥራይ ኢዩ ምሂሩና። ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ኣብ ገለ እዋን ጽቡቕ ዝናን ተቐባልነትን ዝነበሮም ተጋደልቲ፡ እቲ መራሒ ብውልቁ ስለ ዝጸልኦም ጥራይ፡ ይትረፍ ዝነበሮም ኣበርክቶን ጅግንነትን፡ ኣስማቶም ንምሕካኽን ኣብቲ ናይ ገድሊ ጉዕዞ`ውን ከም ዘይነበሩ ተረሲዖም ከም ዝተርፉ ንምግባሮም ዘይፈንቀሎ እምንን ዘይቀብኦም ጸለሎን የለን። ነዚ ሎሚ ዘልዕሎ ዘለኹ ብርሰት ሓርበኝነትን ሃገራውነትን ድማ መንቀሊኡ ንሱ ኢዩ።
ህግደፍ ኣብ ኣርባዓታትን ሓምሳታትን ናይ ዝነበሩ ሓርበኛታት ታሪኽን ዝናን ከይንገር ኣይከልከለን። ግን ብኣዝዩ ውሱንን ጥንቁቕን መንገዲ። ኣብቲ ናይ 30 ዓመት ረጽሚ ግን ብሓፈሻ `ከምዚ ገይርና` እንተ ዘይኮይኑ፡ ኣብ ኣበርክቶን ጅግንነትን ውልቀ-ሰባት ኣትዩ ክዛረብ ትብዓት የብሉን። ንድሕሪት ተመሊስና`ሞ ታሪኽ ንዘክር!! ካብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ 1961 ዓ.ም ኣብ ኩሉ`ቲ ናይ ደባይን ተንቀሳቓስን ቅዲ-ኲናት፡ ጸላኢ ኣብ ምድኻም መሪሕ ተራ ዝተጻወቱ ተጋደልትን ሓለፍትን በዓል መን ኢዮም? ኣብቲ ሰውራ ኤርትራ ፋሕ-ፋሕ ኢሉሉ ዝነበረ ዘመነ-ክፍልታት፡ ሓይልታት ሰውራ ንኽሰምር መሪሕ ተራ ብዛዕባ ዝተጻወቱን፡ ንጀብሃ ናብ ሓደ ዓርሞሸሽ ሓይሊ ዝቐየሩ ተጋደልትን መራሕትን ህዝቢ ዝፈልጦ ኣለዎ`ዶ? ንህዝባዊ ሓይልታት (ዳሕራይ ህዝባዊ ግምባር) ካብ መንቀራቕሮ ጀብሃን ተጻብኦታት ሰራዊት ኢትዮጵያን ብክልተ ብልሒ እናተዋግኡ – ብክልተ እግራ ደው ከም ትብል ብዛዕባ ዝገበሩ ተጋደልትን መራሕትን መን ተዛሪቡ ይፈልጥ!!! ኣብ 1977 ዓ.ም ብዙሓት ከተማታት ኣብ ኢድ ሓይልታት ሰውራ ክኣትዋ ከለዋ – መን፡ ኣበይ፡ እንታይ ተራ ነይሩዎ? ካብ 1978 ዓ. ም ጀሚሩ ሰራዊት ጸላኢ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ግምባራት ሰፋሕቲ መጥቃዕቲታት ኣካይዱን ፈሺሉን ኢዩ። ኣብቲ ጽንኩር ናይ ምህላውን ዘይምህላውን እዋን`ቲ ብውልቆም ብታሪኽ ክዝከር ዘለዎ ፍሉይ ጅግንነት ዝፈጸሙ ተጋደልቲ ወይ መራሕቲ ይህልዉ ዶ`ኾን ይኾኑ?
እዞም ቅድምን ድሕርን ናጽነት፡ በዚ ጠላም ጉጅለ ብቓጻ ዝጠፍኡ ተጋደልቲ፡ ንህዝቢ ዘኹርዕ ዝፈጸሙዎ ታሪኽ ይህልው ዶ`ኾን ይኸውን? ዝፈጸምዎ ክድዓት እንተ-ነይሩ`ኸ እንታይ ኢዩ? ህዝብን ሃገርን እንተበዲሎም ስለምንታይ ኣስማቶም ኣብ ቤት-ጽሕፈት ፕረዚደንት ተታሒዙ ከምዛ ዘይነበሩ ካብ ታሪኽ ንምሕካኾም ተጻዒሩሉ? ዶ ወይስ ኢሰያስ ጥራይ ኢዩ መለኮታዊ ሓይሊ ሃልዩዎ ኣብ ኩሉ ግንባራትን ሓይልታትን፡ ኣብ ኩሉ ውግኣት ተረኺቡ ይዋጋእን የዋግእን ነይሩ!!! ከምኡ እንተ ዝኸውን ነይሩ`ውን ንታሪኹን ናይ ውልቁ ጅግንነትን መታን ክምስክሩ፡ ከም ተሓጋገዝቲ ጅግና ኮይኖም ታሪኽ ዝንገረሎም ሰባት ምረኣና። ስለምንታይ ኢዮም መራሕቲ ህግደፍ ታሪኽ ውልቀ-ሰባትን ታሪኽ ሰውራ ብሓፈሻን ብልክዕ ክንገር ዘይደልዩ? እዚ ሕቶታት`ዚ ጥራይ ንበይኑ፡ ብዛዕባ ታሪኻዊ መንነት ናይዞም ህዝቢ ዝብትኑ ዘለዉ መራሕቲ ህግደፍ ገለ ኣምር ከትሕዘና ይኽእል ኢዩ።
ብኣንጻር`ዚ ክብ ኢለ ዘልዓልኩዎ ሓቅታት፡ እዞም ድሕሪ ናጽነት ነቲ ክቡር ባህሊ ክወርሱ ዝግበኦም መንእሰያት፡ ህግደፍ ነታ ሐሕማቓ ጥራይ ኢዩ ከስንቖም ፈቲኑ። ገለ ካብኡ – ኣብ ገድሊ ስለ ዝጠመና – ጥመዩ፡ ስለ ዝዓረቕና – ዕረቑ፡ ስለ ዝደኸምና – ድኸሙ ወዘተ ዝብላ ቃላት ጥራይ ኢዩ ደጋጊሙሎም። ኣብ ዘረባ ከይተሓጽረ ድማ ነቲ ኣብ ገድሊ ዝሓለፍናዮ ጥሜት፡ ዕርቃን፡ ድኻምን ከርፋሕ ህይወትን፡ ኣብ እዋን ሰላምን ድሕሪ ናጽነትን ክደግምዎ ኣገዲዱዎም። ኩሎም`ቶም ካብ ቀዳማይ ዙርያ ኣትሒዞም ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ሃገር ክከላኸሉ ዝተመልመሉ መንእሰያት ዝተገብረሎም ኣተሓሕዛ፡ ዝተባህሎም ዝገብሩ፡ ልኡማትን ርእሰ ተኣማንነት ዘይብሎምን ንምግባሮም ጥራይ ዘይኮነ፡ ብቐንዱ ኣብ ልዕሊ ገድልን ተጋዳላይን ፍጹም ጽልኢ ከም ዘሕድሩ ንምግባሮም ኢዩ ተጻዒሩሉ። ብኻልእ ኣዘራርባ ብመደብ ኣብ ልዕሊ`ቶም ንሃገራዊ ናጽነትን ህዝባዊ ሓርነትን ዝተቓለሱ ሓርበኛታት ተጋደልቲ `ጽልኢ ከም ዘሕድሩ ገይሩዎም ኢየ` ዝብል ዘለኹ። ንጹር ኣብነት ናቱ ድማ ነቲ ኣብ 1991 ዓ.ም ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ዝነበሮ ክብርን ትጽቢትን ምስዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ኩነታት ብምንጽጻር ክረአ ይከኣል ኢዩ።
እዚ ድማ ኣብ ውሽጢ`ቲ ዝሓለፈ 30 ናይ ቃልሲ ዓመታት ኮነ፡ ድሕሪኡ ዝሰዓበ 25 ዓመታት ሕ/ሰብ ኤርትራ `ዝምክሓሎምን ዝኾርዓሎምን ጀጋኑን ሓርበኛታትን ኣየፍረየን – እንተ ነይሮም`ውን ኣበርክቶኦም ክንገር ኣይተደልየን` ኢዩ ዘስምዕ። ከም ኣብነት ዘቐምጦም መራሕቲ (role model) ዘይብሉ ወለዶ ድማ ዝወርሶን ዝኾርዓሉን ታሪኽ የብሉን። ሕ/ሰብ ኤርትራ ግን፡ ካብ ኩለን ናይ ከባቢና ሃገራት ንላዕሊ ኣሽሓት ሓርበኛታት ዘፍረየ፡ መስተንክር ታሪኽ ዝሰርሐ፡ ዝኾርዓሉን ዝንየተሉን ድልዱል መሰረት ዘለዎ ክቡር ሃገራዊ ባህሊ ዘንጸፈ ህዝቢ ኢዩ። ህግደፍ ከም ፖለቲካዊ ጉጅለ ድማ ኣብ ብርሰትን ዕንወትን ናይቲ ክቡር ባህሊ ተዋፊሩ ንርእዩ ኣለና።
ካብዚ ቀጺለ ድማ ነቲ ኣብ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ሕጻናት፡ መንእሰያትን ዓበይትን ዝተራእየ ብርሰት ሓርበኝነትን ዕንወት ሃገራውነትን ምስ ገለ ብውልቀይ ዝተዓዘብኩዎ ኣብነታት እናኣዛመድኩ ከቕርብ ክፍትን ኢየ።
ተመራመርቲ ታሪኽ ከም ዝሕብርዎ፡ ደቂ ሰብ ኣብታ ዝነብሩላ ሃገር ወይ መሬት ዘሎ ምምሕዳር ምሒር ከፊኡ ወይ ብኻልእ ባህሪያዊ ሓደጋ፡ ኩሉ ነገር ልዕሊ ዓቕሞም ኮይኑ ተስፋ ምስ ቆረጹ፡ ትጽቢቶም ኣብቲ ድሕሪ ሞት ኣሎ ዝበሃል ናይ ጽድቂ ህይወት ኢዮም ዝገብሩ። ኣብ ዓለም ከለዉ ብጨካናት መራሕቲ ዝተነፍጎም ጸጋን ጥዑም ህይወትን፡ ድሕሪ ሞት ካብ ፈጣሪ ክረኽብዎ ዝጽበዩ። ኣብዚ`ውን ሓንቲ ኣብነት ከቕርብ ኢየ።
ኣብ 1998 /99 ዓ.ም ኣቢሉ ኢዩ። ካብቲ ብኣዜንዳ ዝፍለጥ ኣብ መንደፈራ ዝነበረ መንበሪ ገዛይ፡ ናብቲ ኣብ ውሽጢ ከተማ ዝርከብ ዝሰርሓሉ ዝነበርኩ ቤት – ጽሕፈት ገጸይ ኢየ ዝኸይድ ዝነበርኩ። ዕንባባ ሆተል ሕልፍ ምስ በልኩ፡ ክልተ ናይ ትምህርቲ ቦርሳ ዝተሓንገጡ ቆልዑ፡ ብሸነኽ ጸጋም ካብ ዝነብረ መንበሪ ገዛውቲ ወጺኦም ጽንብር በሉኒ። በቲ ተኸዲኖሞ ዝነበሩ ዲቪዛ – ተማሃሮ 2ይ ደረጃ ዓዲ ወግሪ (ሳንጆርጆ) ምዃኖም ኣይሰሓትኩዎምን። ብዕድሜኦም ምንኣስ ድማ ተማሃሮ 8ይ ወይ 9ይ ክፍሊ ምዃኖም ኢየ ገምጊመ። ኣንፈት ጉዕዞኦም ከማይ ንከተማ ገጹ ስለ ዝነበረ፡ ሰላምታ ምስ ተለዋዊጥና ኢየ፡ እቲ ዝነበርዎ ገዛ ተኣኪቦም ጸሎቶም ዘዕርጉሉ ቤት ምዃኑ ዝፈለጥኩ። ብእኡ ንብኡ ድማ ኣብ ምዉቕ ዕላል ኣተና።
“እሞ ጸሎት ክትገብሩ ኢኹም ጸኒሕኩም?” ምስ በልኩዎም “እወ! ንዓኻ`ውን እኮ ጽቡቕ ኢዩ፡ ምሳና ግዳ ዘይትመጽእ!” በሉኒ። ብወገነይ ተኻፋሊ ጸሎቶም ክኸውን ጸገም ከም ዘይብለይ ሓቢረ “ግን ንስኻትኩም ናይ 2ይ ደረጃ ተማሃሮ ኢኹም። እዚ ኣብዚ ብጸሎት ትመሃርዎ ፍልጠት፡ ምስቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ትማሃርዎ መጻሕፍቲ ብኸመይ ተዛምድዎ? . . ንኣብነት . . .!” ኢለ ገለ ካብቲ ኣብ ባህርያዊ ስነ-ፍልጠት (ሳይንስ) ዝመሃርዎ ኣርእስታት ጠቒሰ ሓተትኩዎም። ብእኡ ንብኡ ድማ “ኣብ ቤት-ትምህርቲ ድኣ መታን ክንሓልፍ ጥራይ እንዳኣልና ነጽንዕ እምበር ዋላ ሓንቲ ኣይጠቕመናን ኢዩ። ቀንዲ ዝጠቕመና እዚ ኣብ ጸሎት እንመሃሮ ኢዩ . . “ ድሕሪ ምባል፡ እዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም ንሓጺር እዋን እንጸንሓላ ገ ዛ – ኽ ራ ይ ምዃና፡ እቲ ቀንዲ ዝጽበይዎ ህይወት ድማ ኣብቲ ናይ ጽድቂ ዓለም ምዃኑ ከረድኡኒ ሒዩኽ ኢሎም። ብሓቂ`ውን ተማሂሩ ኣብ ሕጊ ሳዋ ዝበሊ እምበር፡ ንነብሱን ሃገሩን ዘርብሕ ሰብ ኣይረኣዩን።
ኣብዚ – ኣብቲ መንፈሳዊ ትርጉሙ ኣትየ ክዛረብ ኣይደልን ኢየ። ዘድልየኒ`ውን ኣይኮነን። እንተኾነ፡ እትነብረሉ ገዛ ብዋንነት ናትካ እንተ ዘይኮይኑ ጥራይ ኢኻ ክራይ ትኸፍለሉ። እንተ ኣሪጉ ወይ ምስ ድልየታትካ ዘይከይድ እንተኾይኑ ግን፡ ዝያዳ ገንዘብ ወሲኽካ እትነብረሉ ብኻልኦት ናብ ዝውነን ዝጸበቐ ገዛ ሃሰስ ኢልካ ትግዕዝ። እቲ ገዛ ብዋንነት ናትካ እንተኾይኑ ጥራይ ኢኻ እንተ ነቒዑ ትጽግኖ፡ እንተ ኣሪጉ ተሐድሶ፡ እንተ ሃብቲምካን ገንዘብ እንተ ገይርካን ድማ ናብ ቪላን ዝጸበቐ ርሻናትን ትቕይሮ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ምእንቲ መሬቱን ርስቱን ዝመውት፡ ርስቱን መሬቱን ዓቂቡን ኣደልዲሉን ናብ ደቁን ደቂ-ደቁን ብዋንነት ዘመሓላልፍ ክቡር ባህሊ ዝውንን ህዝቢ ኢዩ።
ንነብሰይ ኣብቲ ናይቶም ሕጻናት ዓለም ኣእትየ ክርእያ ምስ ፈተንኩ ግን ንባዕይ ሕንቕ-ንቕ ኢሉኒ። ኣነን ኩሎም እቶም ዝሓለፉን ዝኣተዉን መጋድልተይን ምእንቲ`ታ ድሕሪ ሞት ኣላ እትበሃል ናይ ጽድቂ ዓለም ዘይኮናስ፡ ምእንቲ`ታ ንክብራን ልዑላውነታን ዝተዋደቅና፡ ህዝባ እተኽብር፡ ልዕሊ ካልኦት ስልጥንቲ ክትኮነልና እንደልያ ኤርትራና እትርከባ መ ሬ ት ኢና ተቓሊስና። እነሆ ድማ እቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኤርትራ ሱር ዝሰድድ ዝነበረ ስርዓት፡ ተስፋ ናይቶም መግዛኣቲ ዘይረኣዩን፡ ሕሰሙ ዘየስተማቐሩን፡ ኣምዑት ዘይቆጸሩ፡ ንዓለም ቅንጣብ ዘየልዓሉላ ህጻናት ከይተረፈ፡ ካብዛ ናይ ወድ ሰብ ዓለም ተስፍኦም ተጸንቂቑ፡ ኣብ ዕሸል ዕድሜኦም ናብ ናይ ጽድቂ ዓለም ጠሚቶም። እቲ ጨካን ስርዓት ግን፡ ናብታ ናይ ጽድቂ ዓለም ክጥምቱ`ውን ኣየፍቀደሎምን። ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ፡ እታ ተኣኪቦም ዝጽልዩላ ገዛ ተዓጽያ፡ ገለ ካብ ኣባላታ ድማ ከም ዝተኣስሩ ሰሚዐ። በዚ ድማ እቶም ናይዛ እንነብረላ ዓለም ጥዑም ናብራ ዝተነፍጎም ሰባት፡ ናብታ ኣብ ሰማይ ዝጽበዩዋ ናይ ጽድቂ ዓለም`ውን ካብ ምጥማት ተኸልኪሎም።
ኣብ ኣጋ ምዝዛም ናይቲ ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ብገለ ኣጋጣሚ – ካብ ገለ ላዕለዎት ካድረታት ናይቲ ውድብ ዝሰማዕኩዎ “ኣብ ፖለቲካ ውልቃውን ሓባራውን ረብሓታት እናኣዛመድካ ክትከይድ ኣለካ!” ክብሉ ሰሚዐ ነይረ። እዚ ዘረባ`ዚ ብልክዕ ካብቶም ነቲ ውድብ ዝመርሑ ዝነበሩ ሓለፍቲ ዝብገስ ኢዩ። ንሳቶም ሓንሳብ ነታ ንውልቃዊ ረብሓኦም እትከላኸል በትረ ስልጣን ምስ ጨበጥዋ፡ ከም ብሌን ዓይኖም ሓልዮማ ኢዮም። እቲ ምእንቲ ልኡላውነት ህዝብን ሃገርን ብዓረር ዝሓርር፡ ብታንክታት ዝርገጽ፡ ብነፈርቲ ዝቃጸል ዝነበረ ተጋዳላይ ግን፡ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን እምበር፡ “ናብ ውልቃዊ ረብሓ የማዕዱ ነይሩ ኢዩ” ኢልካ ክትዛረብ ፍጹም ዘይከኣል ኢዩ።
ኣብ ጽባሕ ናጽነት ብብዙሓት ካድረታት ዝዝርጋሕ ፡ ብገለ ዘይለባማት ተጋደልቲ ድማ ዝድገም ዝነበረ ዘረባ ድማ፡ “ሎሚ ናጽነት መጺኡ ኢዩ፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ነብሲ-ወከፍ ሰብ ብዛዕባ ነብሱ ጥራይ ክሓስብ ኣለዎ” ዝብል ነይሩ። ኣሰራት ናቱ ድማ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ናይ ድሕሪ ናጽነት ኲናት ተራእዩ ኢዩ። ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ኣዝዮም ውሑዳት ንውልቃዊ ረብሓኦም (ስልጣኖም) ልዕሊ ረብሓ ህዝቢ ዝሰርዑ እንተ ነይሮም፡ ኣብዚ ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ናይ ዶብ ኲናት ግን፡ ብዙሓት ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት፡ በታ “ናጽነት ስለ ዝመጸ ውልቃዊ ረብሓና ንሓሉ!” ትብል ሕማም ዝተለኽፉ፡ ብዋጋ`ቲ ሚስኪን መንእሰይ፡ ብረሃጹ ክህብትሙን ካብ ከባቢ ሞት ክርሕቁን ተራእዮም ኢዮም። በጺሖምዎ ዝነበሩ ስልጣን`ውን ውጽኢት ክቱር ምእዙዝነቶም እምበር፡ ብዘርኣይዎ ጅግንነትን ሓርበኝነትን ከም ዘይኮነ ኣዳዕዲዖም ይፈልጡ ኢዩም። ሽዑ`ውን መንገዲ በለጽን ውልቃዊ ረብሓን ኢዮም መሪጾም። መካይን መንግስቲ፡ ብናይ ወጻኢ ሸርፊ ዝተገዝአ ኣጽዋርን ቦምባታትን ገዲፈን፡ ናይ ውልቆም ንብረትን ድኳናትን የግዕዛ ምንባረን ተዘሪቡሉ ኢዩ። እቲ ኣብ ትሕቲ እዝታቶም ኮይኑ ህይወት ዝኸፍል ዝነበረ ንኡስ ወለዶ፡ ካብኣቶም ብኣርኣያነት ዝተማህሮ ድማ ንሱ ኢዩ። እነሆ ከኣ ንሳቶም ንውልቆም ይነብሩ፡ ሃገርን ህዝብን ግን ይባድሙ ኣለዉ።
ኩሎም ኣብቲ ናይ ዶብ ኲናት ዝነበሩ ሓለፍቲ፡ ተኻፈልቲ ናይቲ ሕማቕ ኣብነት ነይሮም እብል የለኹን። እኳ`ድኣ ብዙሓት ገዳይም ተጋደልትን ሓለፍትን ቅድሚ ደቆምን ናእሽቱ ኣሕዋቶምን ተወፊዮም ኢዮም። ኣረጋጊጸ ዝዛረበሉ ነገር እንተልዩ ግን፡ እቶም ምስቲ ንኡስ ወለዶ፡ ህይወቶም ከይበቐቑ ዝተዋግኡ ውፉያት ሓለፍቲ፡ ነቲ ሕማቕ ኣሰራርሓ`ውን ስለ ዘይተቐበልዎ፡ ድሕሪ`ቲ ውግእ – ተኣሲሮም፡ ተሰዲዶም ወይ ደስኪሎም ኢዮም። ነቶም ኣብ ስርቅን ምጥፍፋእን ዝነበሩ ድማ እቲ ምምሕዳር ሓቚፉዎም፡ ንሳቶም ድማ ተኸላኺሎሙ ኢዮም። እቲ ብመንገዲ ሕጊ ሳዋ ዝሓለፈ መንእሰይ ድማ እቶም ውፉያትን ተኻፈልቲ ሽግሩን ዝነበሩ ሓለፍትን ተጋደልትን በቲ ስርዓት ክግለሉ፡ እቶም ኣብ ምጥፍፋእን ስርቅን ዝነበሩ ድማ ክሕቆፉን ስልጣን ክውስኹን ኢዩ ተዓዚቡ። ህግደፍ ነቲ ንኡስ ኤርትራዊ ወለዶ ዝመሃሮ ሃገራውነትን ሓርበኝነትን ድማ እዚ ኢዩ።
ሎሚ`ውን ብገለ ናብ ህግደፍ ቅርበት ኣሎና ዝብሉ ኣሕዋት፡ “እዚ ሃገር ንምህናጽ ዝግበር ቃልሲ፡ ካብቲ ናይ ሓባር ሃገር ንምምጻእ ዝግበር ቃልሲ ዝተፈልየ ስለ ዝኾነ፡ ዘዘርብሓና ክንገብር ግድን ኢዩ” ክብሉ ይስምዑ ኢዮም። ብኻልእ ኣዘራርባ እቶም ስልጣን ሒዞም ህዝቢ ዘጽንቱ ዘለው`ውን ንረብሕኦም እንተ ሰርሑ ዘኽፍእ ኣይኮነን፡ ናጽነት ስለ ዝመጸት ብሓባር ንጓዓዘሉ ምኽንያት የብልናን” ንምባል ዝጉስጎሰሉ ዘሎ ኣብአሃህላ ኢዩ። እዚ ድማ ብነብሲ ወከፍ ናብ ህግድፍ ዝተጸገዐ፡ `ፖለቲካ እፈልጥ ኢየ` ዝብል ሰብ ዝደጋገም ዘሎ ዘረባ ኢዩ። ንዓኣቶም ብዛዕባ`ቲ ብዘይ ገለ ዓስቢ ዝመውት፡ ኣብ ባራካታት ዝበሊ ዘሎ ኣገልጋሊ፡ ኣብታ ኣቦታቱ ዘረከብዎ መሬት ብዛዕባ ክህልዎ ዘለዎ ውልቃዊ ረብሓ ዝግድሶም ኣይኮነን። ኣብቲ ህይወት ዝኽፈሎ፡ ሃገር ንምምጻእ ዝካየድ ቃልሲ ብሓባር እንተ ሞይትና፡ ህላወ ሃገር ምስ ተረጋገጸ`ውን፡ ሓባራዊ ረብሓና ዘረጋግጽ ሕጊ ብምውጻእ፡ ሓባራዊ ጉዕዞ ከም ዘድሊ ይዝንግዕዎ ኢዮም፡ ወይ እናፈለጡ ክዛረብሉ ኣይደልዩን። ኤርትራ ድማ ጨካናትን ሓልዮት ህዝቢ ዘይብሎምን ውሑዳት – ልዕሊ ሕጊ ኮይኖም ዝጋየጹላ፡ እቲ ዝበዝሐ ህዝቢ ግን ነዛ ምንባር ስኢኑ፡ ካልእ ናይ ምንባር ኣማራጺ ንምድላይ ገዲፉዋ ዝኸይድ ሃገር ኮይና ኣላ። ሓባራዊ ጉዕዞን ሓባራዊ ረብሓን ጠፊኡ ሰረቕትን ዘረፍትን ከመሓድርዋ ምስ ጀመሩ ከኣ ኢዩ – ብርሰት ሓርበኛዊ ባህልን ዕንወት ሃገራዊ ስምዒትን ዝተጋህደ።
እቲ ትማሊ ውልቃዊ ረብሕኡ ልዕሊ ሓባራዊ ረብሓ ሰሪዑ ዝመርሕ ዝነበረ ንእሽቶ ጉጅለ፡ ሎሚ – ኩላ እታ ሃገር ናቱ፡ ኩሉ`ቲ ህዝቢ ድማ ኣገልጋሊኡ ብምግባር ይገዝእ ኣሎ። ብዙሕ ሰብ እቲ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ዝብል ኣምር፡ ኣብቲ ናብ ሳዋ ዝወርድ መንእሰይ ጥራይ ዝተሓጽረ ገይሩ ይርድኦ ኢዩ። እቲ ሓቂ ግን ንሱ ኣይኮነን። ከምኡ እንተ ዝኸውን ነይሩ፡ እቶም ካብ ክሊ ዕድመ ሃገራዊ ኣገልግሎት ወጻኢ፡ 60 ወይ 70 ዓመት ዘሕለፉ ሽማግለታት፡ ብዘይ ብቑዕ ታዕሊም ብረት ዓጢቖም ብዘይ ገለ ክፍሊት ናብ ሓለዋ ኣይምተላእኩን። እቶም ኣብ ቃልሲ ዝኣረጉ ተጋደልቲ`ውን ብዘይ ገለ ክፍሊት ዳግማይ ኣብ ታዕሊም ክርከቡን ኣብ ሓለዋ ከም ዝዋፈሩን ኣይምተገብረን። ኣብዛ ናይ ህግደፍ ኤርትራ፡ ነብሲ ወከፍ ስድራ-ቤት ብስም ምዕቃብ ልኡላውነት ብዘይ ገለ ክፍሊት ነቲ መንግስቲ (ህግደፍ) ከተገልግል፡ ኣብ ዝተባህለቶ እዋን ንብረታ፡ ሃብታን መሬታን እንተላይ ደቃን ነብሳን ንመንግስቲ (ህግደፍ) ከተረክብ ትግደድ ኢያ። ነዚ ዘይቅበል – ንስለ ሕግን ሃገርን ዝጣበቕ ስድራ ወይ ውልቀ-ሰብ፡ ብትሕተ-ሃገራውነትን ክሕደትን ተኸሲሱ፡ መሰሉ – እንተላይ ህይወቱ ይሕደግ። በዚ ድማ ኢየ `ህግደፍ ኩሉ ሃብትን መሬትን ኤርትራ ናቱ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ድማ ኣገልጋሊኡ ገይሩ ዝገዝእ ጨካን ስርዓት ኢዩ` ዝብል ዘለኹ።
ኣብዛ ናይ ህግደፍ ኤርትራ፡ ውሑዳት ሰበ-ስልጣን (ብፍላይ ኣዘዝቲ ሰራዊት) ከምድላዮም ገንዘብ ክዘርዉ፡ ብኣማኢት ኣሽሓት ናቕፋ ክጣልዑ ከለዉ፡ ኩሉ`ቲ ካልእ ህዝቢ ግን ብጥሙይ ከብዱ፡ ማይን መብራህትን ኣብ ዘይብሉ ገዛ “ኤ ህ!” እናበለ ይነብር ኣሎ። እቲ ንኡስ ወለዶ ድማ፡ ካብቶም ነቲ ክቡር ስም ተጋዳላይ ሒዞም ዘለዉ ጓሓሉ እዚ ኢዩ ተማሂሩ። እነሆ ከኣ – እቲ ትብዓትን ጅግንነትን ኣቦታቱ ክወርስ፡ ነታ ብሕድሪ ዝተረከባ ሃገር ተማሂሩን ተመራሚሩን ክሃንጻን ከበልጽጋን ዝግበኦ መንእሰይ፡ ይትረፍ ሕሉፍ ታሪኽ ኣያታቱን ኣቦታቱን ክወርስ፡ ነዛ ምንባር ስኢኑ፡ ዝፈትዋ ሃገሩ ገዲፉ ክሃድም ተገዲዱ ኢዩ። ካብዚ ዝኸፍእ ብርሰት ሓርበኛዊ ባህልን ዕንወት ዉዕዉዕ ሃገራውነትን`ሞ እንታይ ኢዩ ክመጽእ!!
ህዝቢ ኤርትራ፡ እቶም ብደምና ናጽነት ኣምጺእናልካ ዝበልዎ ደቁ፡ ኩሉ`ቲ ተወፋይነቶም፡ ጅግንነቶም፡ ብጻይነቶምን ዘርእይዎ ዝነበሩ ምትሕልላይን፡ ከም ዘለዎ- ናብቶም ናእሽቱ ኣሕዋቶም ከሕልፍዎ ኢዩ ተጸቢዩ። እቲ ንኡስ ወለዶ`ውን ነታ ብደምን ኣዕጽምትን ዓበይቲ ኣሕዋቱን ኣቦታቱን ዝመጸት ሃገር፡ ኩለንተንኡ ክህባ ድሉው ኢዩ ነይሩ። እቲ ህይወቱ ከይበቐቐ፡ ንነብሱ ገለ ከይተጸበየ ንስለ ሃገርን ህዝብን ጥራይ ከርተት ዝበለ ተጋዳላይ`ውን ድልየታቱን ባህግታቱን ንሱ ኢዩ ነይሩ። እቶም ካብ ንጉሁኡ ብደም ዝጨቀዉ፡ ነቲ ውዕዉዕ ሃገራዊ ቃልሲ ጉልባብ ገይሮም፡ ውልቃዊ ረብሕኦም ዘጣጥሑ ዝነበሩ ተጣበቕቲ ውልቃዊ ረብሓ ግን፡ ምስ ምውርራስ ሓርበኛዊ ባህሊ ስልጣኖም ከም ዘብቅዕ ኣይሰሓትዎን። ከምኡ ስለ ዝኾኑ ከኣ ኢዮም ካብ ንጉሁኡ ከዕንዉዎን ከብርስዎን ዝተዓጥቁ። እነሆ ድማ እቲ ካብ ኣቦታትና ዝወረስናዮ፡ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ድማ ኣጸቢቑ ዝደልደለ ትብዓትን ተወፋይነትን፡ ሃገራውነትን ጅግንነትን ብዓቢኡ ከኣ ሓርበኛዊ ባህሊ ኣሰራት ከይገደፈ ክበርስ ንርእዮ ኣለና።
ህግደፍ ልዑላውነት ዝዕቅብ፡ ወይ ዶባት ዘየድፍር ስርዓት ድዩ?
መልሲ ናይዚ ሕቶ`ዚ `ብፍጹም ኣይኮነን` ዝብል ኢዩ። ኣብ ግዜ ቃልሲ ዝነበረ ኤርትራዊ ወለዶ ሓቢሩን ተወሃሂዱን ስለ ዝሰርሐ ኤርትራዊ ሃገራውነት ፈጢሩ። ልኡላውነት ሃገር ዝዕቀብ፡ ዶባት ኤርትራ ዘይድፈር ድማ ሓቢሩን ተወሃሂዱን ዝሰርሕ ወለዶ ኣብ ሃገር ምስ ዝህልው ጥራይ ኢዩ። ህግደፍ ግን ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይ ጽሑፈይ ዝገለጽኩዎ፡ `ብርሰት ኤርትራዊ ሰብ ዘረጋገጸ ስርዓት’ እምበር፡ ዜጋታት ሓቢሮምን ብታሪኽ ዝሓለፉ ኣሕዋቶም ኮሪዖምን ልኡላውነት ሃገሮም ክዕቅቡ ወይ ዶባት ክሕልዉ ኣየፍቀደሎምን። ብኣንጻሩ ዓይነ-ብርኪ ዘለዎ ሰብ ዝሃድማ፡ ሽማግለን ተስፍኡ ዝጸንቀቐን ሰብ ጥራይ ዝተርፋ፡ ዝባደመት ሃገር ሒዙ ተሪፉ ኣሎ።
ከምቲ እቲ ስርዓት ደጋጊሙ ዝገልጾ፡ ቀንዲ ጸላእቱ ስርዓት ወያኔን ኣመሪካን ኣይኮኑን። ከምኡ እንተዝኸውን ነይሩ፡ ህዝቡ ሓቚፉ፡ ንመንእሰያት ኣዕጊቡን ኣወሃሂዱን `ኣ ለ ኹ!!` ምበሎም። ስርዓት ህግደፍ እምበኣር፡ ከም ቀዳማይ ጸላኢኡን በዓል ደሙን ገይሩ ዘቐመጦ፡ ነቲ ደም እና-ኣንብዐ ዝረግጾ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ብቀዳማይ ደረጃ ኣብ ኢድ ህግደፍ ዘላ ስልጣን ክትቅየር ዝደልዩ ወያኔን ኣመሪካን ዘይኮኑስ፡ እቲ ተረጊጹን ናብ ባርያ ተቐይሩን ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። እዚ ህዝቢ`ዚ ድማ ሓቢሩን ተወሃሂዱን ናብ ስልጣን መታን ከይጥምት – ክጠሚ፡ ክንብርከኽ፡ ክቕተልን ክብተንን ኣለዎ። ህግደፍ ከኣ ምእንቲ ስልጣን ውሑዳት፡ ህዝብን ሃገርን ዝብትን እምበር፡ ልኡላውነት ዝዕቅብን፡ ዶባት ዘየድፍርን ስርዓት ኣይኮነን። እዛ ናይ ህግደፍ ኤርትራ ተስፋኣ – ካብ ኣህጉራዊ ስምምዓትን ኣህጉራዊ ውዑላትን እምበር፡ ንውዕዉዕ ሃገራዊ ሓርበኛዊ ባህሊ ኣቦታቱ ተዓጢቑ ዝዕቅባ መንእሰይ ክትውንን ወይ ክትምልምል ኣይተዓደለትን። በዚ ድማ ኢየ ስርዓት ህግደፍ – ዕንወት ሃገራዊ ስምዒትን ብርሰት ሓርበኛዊ ባህልን ዘረጋገጸ ስርዓት ኢዩ` ዝብል ዘለኹ።
ኩነታት ናይቲ ዶባት ሃገሩ ክዕቅብን፡ ሓርበኛዊ ባህሊ ክወርስን ዝግበኦ ኤርትራዊ መንእሰይ`ከ?
ክብ ኢለ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እቲ ናይ ጭውያን ዓፈናን ጉጅለ፡ ምስቲ ኣብ ስልጣን ናይ ምንባር ሕልሙ ዘይከይድ ኮይኑ ስለ ዝረኸቦ፡ ነቲ ሓርበኛዊ ባህልን ዉዕዉዕ ሃገራዊ ስምዒትን ብምዕናው፡ ብኣንጻሩ ናይ ውልቀ-ሰብ ኣምልኾ ዘደልድል ፖሊሲ ከተኣታቱ ኢዩ ጽዒሩ። ምልኪ ውልቀ-ሰብ ኣብ ምርግጋጽ ከም ቀዳማይ ዕንቅፋት ዝተራእየ ድማ፡ እቲ ውልቃዊ ድልየታቱ ቀቲሉ ኩለንተንኡ ንሃገርን ንህዝብን ዝሃበ ዝበዝሐ ተጋዳላይ ኢዩ ነይሩ። ትካላት ስለያን ጸጥታን ህግደፍ ድማ፡ ነቶም “ሃገርን ህዝብን ይቐድሙ” ዝበሉ ተጋደልቲ ኣብ ምጥፋእን ምስጓግን፡ ነቶም ውልቃዊ ረብሓ ዘቐድሙ ድማ ኣብ ምእካብን ምውህሃድን ዓቢ ተራ ተጻዊተን ኢየን። ማዕረ-ማዕሪኡ ድማ፡ እቲ ሃገራውነትን ሓርበኛዊ ባህልን ከውርስ ዝግበኦ ተጋዳላይ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ክውረስ ዝግበኦ – ኣብ ነዊሕ ዓመታት ዝተጠርየ ክቡር ሓርበኛዊ ባህሊ`ውን፡ ኣብ ምዕቃብን ምክልኻልን ስልጣን ውልቀ-ሰባት ጥራይ ከም ዝውዕል ስለ ዝተገብረ፡ በብቑሩብ እናተሸራረፈ ዓንዩን በሪሱን ኢዩ።
ነዚ ብርሰት`ዚ ክዉን ንምግባር ድማ፡ እቲ ሓርበኛዊ ባህሊ ኣቦታቱ ወሪሱ፡ ሃገር ክዕቅብ ብዙርያታት ናብ ሳዋ ዝወረደ መንእሰይ – ርእሱ ዘድንን፡ ዝተባህሎ ጥራይ ዝፍጽም ንምግባሩ ብጥንቃቀ ተሰሪሑሉ ኢዩ። እነሆ ከኣ ሎሚ ዘሎ ወታደር ኤርትራ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓን መሰሉ ዝሓተሉ ሕግን ዘይብሉ፡ ብኣተሓሳስባን ብመንፈስን ክደክም ስለ ዝነበሮ ድማ፡ ቀሊል ጉድለት ኣብ ዝፍጽመሉ እዋን – ተኣሲሩ በባትር ዝቕጥቀጥ፡ ርእሱ ተላጽዩ ኣብ ጎዳጉድን ኮንተይነራትን ዝዕጾ ወይ ዝጥጠቕ፡ ኣብ ምሉእ ናይ ገድሊ ዕድሜና ርኢናዮን ሰሚዕናዮ ዘይንፈልጥ – ሀሊኮፕተር፡ ቊጽሪ 8 . . ዝበሃሉ ማእሰርትታት ዝእሰር፡ ብገመድ ተኣሲሩ ኣብ ገረብ ጠልጠል ዝብል፡ ኣብ ነብሱ ጸባ ተደፊኡዎ ሃመማ ንኽዓስልዎ ዝድርበ፡ ብፍቕሪ ንዝሓዘን መዛንኡ ዝምንጠል፡ ኣባይቱን ኣባይቲ ስድራ-ቤቱን ገዲፉ – ኣባይቲ ሓለፍቱ ክሰርሕ ዝግደድ፡ ከም ተራ ሰራሕተኛ – ስድራ-ቤት ሓለፍቱ ኣብ ምእላይ ዝዋፈር፡ `ናይ ብርጌድና ወይ ክፍለ-ሰራዊትና` እናበለ ኣብ ሕርሻታትን ድኳናትን ሰሪሑ ዝኣከቦ ገንዘብ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ዝዝመት፡ ከም ተራ ስደተኛ ኣብ ሸላታት ዝዳጎን፡ ምዉቕ ሓዳር ክገብርን ክወልድን ዘይክእል፡ ክትሃድም ሓሲብካ ተባሂሉ ብዘይ ፍርዲ ዝርሸን፡ ብሓጺሩ ከም ክብሪ ዘለዎ ሰብን ንልኡላውነት ዝከላኸል ወታደርን ዘይኮነ – ከም ዜጋ`ውን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ ሰብ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ናብዚ ሕሱር ናብራ`ዚ ዝተፈርደ ኣገልጋሊ`ውን “ዋርሳይ ንሓመዱ — ይከኣሎ ንሹመቱ” ብምባል ንኩነታቱ ክገልጽ ፈቲኑ ኢዩ።
ከም ሳዕቤን ናይዚ ድማ እቲ ቀድም እንፈልጦ ትብዓት፡ ቅንዕናን ሓድሕድ ምትሕልላይን መንእሰያት ኤርትራ ጠፊኡ፡ ሎሚ ኣብ ነብሱ ከይመጾ ዝጽልይ፡ ልኡምን – ናይ ካልኦት ጸገምን ስቓይን ከም ዘይናቱ ዝርእን ሰብ ይበዝሕ ኣሎ። እዚ ድማ ኢዩ እቲ ዝለዓለ ጥርዚ ብርሰት ሓርበኛዊ ባህልን፡ ዕንወት ናይቲ ሳላ ጥምረቱ ታሪኽ ዝሰርሐ ዉዕዉዕ ሃገራዊ ስምዒትን።
. . . . . . ይቕጽል . . . . . .
ታደሰ ኪዳነ
በርሚንግሃም


text:
ላዕለዋይ በዓል-ስልጣን ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ምምሕዳር ኣመሪካ ንመንገዲ ኣየር ኤርትራ ንምትዕንቓፍ ንዝገብሮ ዘሎ ጸቕጥታት ኣቃሊዑ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንመንገዲ ኣየር ኤርትራ ብሓድሽ ናይ ፓኪስታናውያን ምሕደራ ብምብጋስ፣ ዜጋታትን ወጻእተኛታትን ካብን ናብን ኤርትራ ብስሉጥነትን ውሕስነትን ዘጋዓዕዛ ነፈርቲ ኣብ ምግዛእን ሊዝ ምግባርን ኣብ ዝሃለወሉ እዋን፣ ከም ኣካል ናይ’ቲ ብስም እገዳ ንኤርትራ ንምጭናቕ ተታሒዙ ዘሎ ናይ ምምሕዳር ኣመሪካ ተጻብኦ፣ ካብ ዝኾነ ሕጋውን ሕልናውን ኣገባባት ወጻኢ፣ ብኢደ ኣዙር ነተን ዘካርያ ኩባንያታት ንኤርትራ ከየካርያ ጸቕጢ ብምግባር ከልኪሉ ከምዘሎ፣ ሓደ ላዕለዋይ በዓል-ስልጣን ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኤርትራ ገሊጹ።
እዚ ብዝኾነ መጐት ክምኽነ ዘይክእል፣ ንኤርትራ መጓዕዝያ ኣየር ዝኽልክል ተጻብኦ፣ ሕጂ ዝተበገሰ ሓድሽ ከምዘይኮነ ዝሓበረ እቲ በዓል-ስልጣን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣብዚ ቅንያት’ዚ ግን ብፍሉይ – መንገዲ ኣየር ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዝርከቡ ዜጋታቱ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያ ንምምችቻእ ተበጊሱሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ “እተን ነፈርቲ ኣብ ወትሃደራዊ መዓላ ክውዕላ ስለዝኽእላ” ብዝብል ኣሽካዕላል ዕንቅፋታት ክፈጥር ይህቅን ምህላዉ ዓጀብ ዘብል ከምዝኾነ ኣስሚሩሉ።
“እገዳ ንምኽራር” ሓሶት ናይ ምግፋጥ ዕብድብድ ተዋፊሮም ዘለዉ ተጻባእቲ፣ ንኤርትራ ዘኽስስ ሓቅታት ኣብ ዝሰኣኑሉ እዋን፣ ንዕደና ወርቂ ቢሻ፣ ንመጓዓዝያ ኣየር ኤርትራ፣ ንዕድጊ ኣብ ልምዓት ዝዋፈራ ማሽነሪታት…ወዘተ፣ ምስ’ቲ ብዝኾነ መልክዕ ምትእስሳር ዘይብሉ ጉዳያት እናጠናነጉ፣ ልምዓታዊ ስጕሚ ኤርትራ ከጓትቱ ይህቅኑ ከምዘለዉ ዝጠቐሰ በዓል-ስልጣን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ፣ ኣብ ዘንቢል ጐሓፍ ዝተኣከበ መኽሰሲታት ወይ ክስታት ነታ ዘይትቕበር ሓቂ ንሓዋሩ ክቕይድ፤ ነታ እናሓደረት እትፈኵስ ሓሶት ድማ ከንግስ ዘይክእል ምዃኑ ብምግላጽ፣ “እዚ በብእዋኑ ንሰማዒኡ ዘስደምም ተግባራት፣ ውጽኢት ጭንቀት’ዩ” ክብል ኣነጺሩ።
******* ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
ዜና ኤርትራ
መ.ኤርትራ ብዝዕድሎ ዘሎ ብረት ኤርትራውያን ሕቶ የቕርቡ
መንግስቲ ኤርትራ፣ ክሳብ 70 ዓመት ንዝዕድሚኦም ደቂ ተባዕትዮን 40 ዓመት ንዝዕድሚኤን ደቂንስትዮን ጠበናጁ ናይ ምዕጣቕ መስርሕ ብዝልዓለ ኣብ ዝደፍኣሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ ምኽንያት እዚ ንኩሉ ኣርሚሙ ዘሎ ስጉምቲ መብርሂ ክወሃቦም ናብ ኤምባሲታት ይሓቱ ምህላዎም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ሬድዮ ኤረና ዝተላእከላን ሓበሬታ የመልክት።
ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ብስለያ ተኸሲሶም
ናብ ኤርትራን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ወትሃደራዊ ምስጢራት ከተቀባብሉ ጸኒሕኩም ተባሂሎም ዝተተርጠሩ ክልተ ወትሃደራውያን መኮንናት ዝርከብዎም ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ክሲ ከምዝተመስረተሎም ዘ ሪፖርተር ሓቢሩ።
እቶም ብስለያ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሓደጋ ኣእቲኹም ዝብል ክሲ ተመስሪትሎም ዘለዉ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ ኢትዮጵያ፣ ቀዳማይ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣዛዚ ኮሌጅ መኮንናትን ዓቕሚ ሰብን ሜጀር ደበላ ሙለታ ዴንሳ፣ ካልኣይ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ ሓላፊ ክፍሊ መዝገብ በሃይሉ ነጋሽ ከምኡ ድማ ኣብ እዋን ደርግ ኣባል ደህንነት ኮይኑ ኣብ ስዑዲ ዓረብያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ከም ኦፐሬተር ዝሰርሐ ብታሪክ ዝፍለጥ ተሾመ መንግስቱን ካፒተን ለማ በቀለን’ዮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ን2 ሽሕ እሱራት ምሕረት ሂቡ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት በዓል ቅዱስ ዮውሃንስ ንኣስታት 2 ሽሕ እሱራት ምሕረት ከምዝገበረሎም ምንጭታት ዜና እታ ሃገር ሓቢሮም።
እቶም ኣስታት 2 ሽሕ እሱራት፣ ገበኖም ብቤት ፍርዲ ዝተረጋገጸ ዝተወሰነን ኮይኑ፣ ብወግዒ ይቕሬታ ድሕሪ ምሕታቶም መንግስቲ ኢትዮጵያ ምሕረት ከምዝገበረሎም ሚኒስተር ፍትሒ እታ ሃገር ኣቶ ብርሃኑ ሃይሉ ኣረጋጊጹ።
ኣንሳር ቡርኒ፣ ደሃይ’ቶም ኣብ ኤርትራ ከምዝተሰወሩ ዝንገረሎም 8 ፓኪስታናውያን ንምርካብ ይሕልን
ህቡብ ፓኪስታናዊ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣንሳር ቡርኒ፣ ደሃይ’ቶም ኣብ ኤርትራ ከምዝተሰወሩ ዝንገረሎም 8 ፓኪስታናውያን ንምርካብ፣ ናብ ኤርትራ ክጎዓዝ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኤርትራን እስራኤልን ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ
ኤርትራን እስራኤል ብጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ ከምዘለዋ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኣምባሳደር እስራኤል ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ከምዘካይድ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ብወገን እስራኤል ድማ ምስቲ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ቀጥታውን ናይ ቴሌፎንን ርክባት ይካየድ ምህላዉ የረድኡ።


text:
- Details
- Category: ብርሃን ወንጌል
-
ብርሃን ወንጌል ሕብረት ቤተክርስትያን ኣብ ጁባ ኣብ’ዚ ሕጂ ዘላቶ ደራጃ ንክትበጽሕ ብዝተፈላለየ መድረኽ ሓሊፋ እያ። እዛ ማሕበር ካብ ኤርትራ ብስራሕ ኢሎም ብዝመጹ፡ እሞ ኸኣ ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ክርስትያናት ዝነበሩን ብወንጌል ክርስቶስ ኣሚኖም ዳግም እተወልዱን ክርስትያናት ኣሕዋት ኢያ ተመስሪታ።
ኣብ ፈለማ እቲ ዝነበረ ሕብረት ብምምጻእ ሓው ኣገልጋሊ ኣማኑኤል የማነ ኣብ ወርሒ12/2007 ከምኡ ‘ውን ኣብ ወርሒ 01/2008 ዝመጸ ሓው ኣገልጋሊ ገብሪት ኣብርሃን ዲሒሮም ‘ውን ዝተጸንበሩዎም ኣገልገልቲ ኣማኑኤል ጠዓመን ተስፋልደት ኣብርሃን በብግዚኡ ካልኦት ኣሕዋት ኣብ እተጸንበርሉን እቲ ሕብረት እናሓየለን ጥርናፈ ረኺቡን ቕርጺ ሒዙን ናብ ናይ ቤተክርስትያን ደረጃ ይብጻሕ እምበር፡ ኣቀዲሙ’ውን ብውሑዳት እቲ ምትእኽኻብ ምስ ግዜ እናሓየለን እናደኸመን ነይሩ’ዩ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ ከሎ እታ ብኣስታት ሸውዓተ ኣሕዋት ጠርኒፋ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ናይ ኣመንቲ ኣሕዋት ዝጀመረት ሕብረት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዓቕሚ ሰባትን ብቡሱላት ኣገልገልትን እናዓበየት ብዝኸደትሉ መጠን ኣብ ወርሒ 05/2008 ቅዋም ነዲፎምን ስም ማሕበር ኣውጺኦምን ናይ መጀመርታ ምርጫ ሽማግለታት ብምግባር ካብ ሕብረት ናብ ቤተክርስትያን ተሰጋጊሮም። ኣብ’ዚ እዋን እዚ ከኣ እታ ሕብረት ማሕበር ኮይና፡ “ማሕበር ጁባ” ዝብል ስም ተዋሂብዋ።
ቀጺላ’ውን እዛ ማሕበር ካብ መፋርቕ 2009 ጀሚራ “ማሕበር ክርስትያናት ጁባ” ከምኡ ውን ኣብ ካልኣይ ግዜ ምርጫ ሽማግለታት “ማሕበር ሕብረት ክርስትያናት ጁባ” ዝብል ስም ለቢሳ።
እዚ ማሕበር ክሳብ ኣብ ወርሒ 02/2010 ናቱ ኣዳራሽ ሰሪሑ ዘምልኸሉን ዝግልገለሉን ቦታ ዝረክብ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ደቡብ ሱዳናውያን ኣብያተ ክርስትያናት እዩ ዝግልገል ነይሩ። ገለ ካባኡ ንምጥቃስ ኣብ መፋርቕ 2007 ኣብ ጉደለ ዝርከብ ገዛ እንዳ ‘ጀሴፍ ላም’ ዝተባህለ ሓው ከምኡ’ውን ኣብ ካስተም ዝርከብ “ሚሊታሪ ቸርች” ተባሂሉ ዝፍለጥን ኣብ “ኣማኑአል ቸርች” ከባቢ ሃይ ሲነማ ከምኡውን ኣብ ፓስተር ፖል ዘገልግለሉ ዝነበረ ጁባ ራሓን እዮም ኣገልግልቶም ዘካይዱ ነይሮም።
ቀጺሉ ግና ናትና ዝኾነ ኣደራሽ ክህልወና ኣለዎ ብምባል ገና ንመስርሒ ዝኸውን ኣትስታት 150,000 SSP ከይሓዙ መርየት ተኻርዮም፡ በተን ኣብ ኢዶም ዝነበራ ትሕቲ 20% ናይ’ቲ ከስርሖም ዘኽእል ገንዘብ ሒዞምን ኣብ ኣምላኾም ተወኪሎምን ምስራሕ ጀሚሮም።
ብሓቂ ኣብ ኣምላኽ ዝተወከለን ልቡ ንዕዮ ኣምላኽ ዝሃበን ከም ዘይሓፍር ኩሎም ኣሕዋት ንመስርሒ ዘድሊ ንብረት ተማቒሎም ብምግዛእን፡ ጉልበት ዘለዎ’ውን ብጉልበቱ ኢደይ ኢድካ ኢሎም ኣብ ዝሓጸረ ጊዜ ነቲ ኣዳራሽ፡ ምስ ሰለስተ ናይ ቤት ጽሕፈት ክፍልታትን ክልተ ሽንትቤትን ወዲኦም ብወርሒ 02/2010 ኣብ ናቶም ኣዳራሽ ኩሉ ንጥፈታቶምን ኣምልኾኦምን ጀሚሮም። በዚ ውን ንኹሎም ኣብዚ ዕዮ ብገንዘቦምን ብጉልበቶምን ኢዶም ዘበርከቱ ኣሕዋት ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ልብኹም ኣውዲቕኩም ስለ ዝተሳተፍኩም ዓስብኹም ካብቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ እግዚኣቢሄር ጎይታ ሰራዊት እዩ’ሞ ቀጽልዎ እናበልና እዛ ቤተክርስትያን እዚ ሕጂ በጺሐቶ ዘላ ደረጃ ንኽትበጽሕ መሰረት ናትኩምዩ’ሞ ባህ ይበልኩም ንብለኩም!!
ቀጺሉ ዘሎ ግዜ ማለት ድሕሪ ናቶም ዝኾነ ኣዳራሽ ምስርሖም እታ ማሕበር ብዝሒ ኣባላታ ኣስታት 150 ኣቢሉ በጽሐ፡ ኣብ ወርሒ 07/2010 ንሳልሳይ ግዜ ምርጫ ሽማግለታት ኣካይዶምን ሓደ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልጋሊ - ሓው ሓረጎት ብርሃነ - መሪጾም። እዛ ማሕበር ድሕርዚ ንኣስታት ሓደ ዓመት ማለት ክሳብ 07/2011 ንራብዓይ ግዜ ዝተካየደ ምርጫ ሽማግለታት ከምቲ ዘላቶ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ካብ’ዚ ግዜ’ዚ ግን ኣስታት ትሽዓተ ወርሒ ማለት ክሳብ ኣብ ወርሒ 04/2012 ሓው ኣገልጋሊ መሓሪ ዑቑባይ ካብ ናይሮቢ ዝመጽእ ብዘይ ናይ ሙሉእ ግዜ ኣገልጋሊ ክትጸንሕ ኪኢላ።
ብድሕርዚ ብደገፍ ጎይታ፡ ኣገልጋሊ ሓው መሓሪ ዑቑባይ ካብ ናይሮቢ፡ ምስኡ’ውን ክልተ ኣገልገልቲ ዮሴፍ ጎይትኦምን መብራህቱ ገብረመድህንን ብምዃን፡ ሰለስተ ናይ ሙሉእ ግዜ ኣገልገልትን ሰለስተ ድማ ሽማግለታትን ኮይኖም ነቲ ዕዮ ኣምላኽ ክዓዩን ስሩዕ መንፈሳዊ ንጥፈታት ከካይዱን ጀሚሮም።
ካብ’ዚ ግዜ’ዚ ጀሚሩ እታ ማሕበር ብቁጽሪ እናዓበየት ኣስታት 400 – 500 ዝበጽሑ ኣመንቲ ከምኡውን ቁጽሪ ዝድሕኑን ዝማሃሩን እናዓበየ ኸደ። ኣብ 08/2012 እቲ ቅዋም ተማሓይሹ ስም ማሕበር ውን ካብ “ማሕበር ሕብረት ክርስትያናት ጁባ” ናብቲ ሕጂ እትጽወዓሉ ዘላ “ብርሃን ወንጌል ሕብረት ቤተክርስትያን ኣብ ጁባ” ተቐይሩ።
ራእይ ቤተክርስትያን “ንእግዚኣቢሄር ብቑዕ ህዝቢ ምድላው “ ኮይኑ፡ እዚ ማለት ብህይወቱን ብናብርኡን ኣብ ዓለም ጽልዋ መንግስቲ ኣምላኽ ዘምጽእ ብቑዕ ወደ መዝሙር ክርስቶስ ምፍራይ እዩ። (ሉቃ 1፡17)
ቤተክርስትያን ብርሃን ወንጌል ነዚ ራኢይ ንምፍጻም ኣብ ኩለንትናዊ ዕዮ ወንጌል ብምዕያይን ዓመታዊ መደባታ ብምስራዕን ንጥፈታታ በርባዕተ ናይ ሙሉእ ግዜ ኣገልገልትን ሰለስተ ሽማግለታትን ከምኡ ‘ውን ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብቲ ዘሎ ክፍልታት ኣገልግሎት ብመሪሕነትን ብንጡፍ ኣገልግሎትን ብምስታፍ ራእይኣ ኣብ ምፍጻም ትርከብ ኣላ።
ኣብቲ ፈለማ እዛ ማሕበር እግሪ ተኺላ ናብዚ ሕጂ ዘላቶ ደረጃ ንኽትበጽሕ ዓቢ ኣበርክቶ ዝነበሮም ኣገልገልቲ ፡-
- ፓ/ር ስምኦን የማነ ኣብ ዝተፋላለየ ግዜታት እናመጸ ንጥርናፈን ምንቕቓሕን ዓቢ ግደ ጌሩን ከም ውን እቶም ዝነበሩ ውሑዳት ኣሕዋት ተኣኪቦም ዘምልኹሉን ዝመሃሩሉን ገዛ ስለ ዘይነበሮም ምስ ኣሕዋት ደቡብ ሱዳናውያን ብምርኻብ ተጠርኒፎም ዝግልገሉሉ ቤትን ኣዳራሽን ከምህልዎም ገይሩ፡ እዚ ሰናይ ግብሪ ኣብ ልቢ ኩሎም ቅዱሳን ዓቢ ተዘክሮ ገዲፉ እዩ’ሞ እግዚኣቢሄር ዘመን ህይወቱን ኣገልግሎቱን ይባርኽ።
- ኣገልገልቲ ደቡብ ሱዳናውያን ሓውና ጆሴፍ ላም፡ ከምኡ’ውን ክሳብ ሕጂ ምስ ቤተክርስትያን ዝተሓባበር ዘሎ ፓ/ር ፖል፡ ኮታ ኩሎም ኣዳራሻቶም ዝሃቡ ኣሕዋት ደቡብ ሱዳናውያን ከየመስገናዮም ክንሓልፍ ኣይንፈቱን።
- ኣገልጋሊ ፓ/ር ኪሮስ ተስፋይ ውን ኣብቲ ኣብ ጅባ ዝቐነየሉ ግዜታት ትምህርትታት ብምምሃር ንዓቢ ምንቕቓሕ ኮይኑና‘ዩ’ሞ ጎይታ ኣገልግሎቱ ይባርኽ።
- ከምኡ’ውን ኩሉኹም ካብ ፈለማ ምጅማር ናይ’ቲ ሕብረት ክሳብ ሕጂ ብገንዘብኩምን ብጉልበትኩምን ነቲ ዕዮ ኣምላኽ ብዙሕ ዝጸዓትኩም ኣሕዋት ጁባ ስለቲ ዘጽናሕኩምልና መሰረት፡ እግዚኣሄር ይባርኽኩም እናበልና ብስም ቤተክርስትያን ከየመስገንናኩም ክንሓልፍ ኣይንፈቱን።


text:
ዋንነቱ ናይ ኣቶ ዩኤል ግደ ማለት ዞማኡ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ዝኾነ ትካል ኣዱሊስ ምዝንጋዕ ብዘይ ዝኾነ ቀረጽን ሕግን ይሰርሕ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። እዚ ትካል ብዘይካ እቲ ዝህቦ ናይ ምዝንጋዕ ኣገልግሎት፡ ከም ናይ 03 ወረ መዘርግሒን መአከቢ ስለላን ኮይኑ ከምዝሰርሕ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፡ ከም ኣልባ ቢስትሮ፡ ስዊት ካፈ፡ ባር ፡ኤምፔሮ ዝኣመሰላ ትካላት እንዳተዓጽዋ፡ እዛ ትካል ንበይና ክትሰርሕ ተፈቒዱላ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ትካል ዝሰርሓ መብዛሕተአን ሰራሕተኛታት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይፈጸማ ሙኻነን ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት ፡ እቲ ትካል ሓንቲ መዓልቲ ውን ትኹን ብትካላት ጸጥታ ይኹን ምምሕዳር ከተማ ምቁጽጻር ተገይሩሉ ከምዘይፈልጥ ይሕበር። ብኻልእ ወገን እቲ ትካል መዋፈሪ ኣመነዝራነት ኮይኑ ብፍላይ ንወጻእተኛታት በጻሕቲን ኣባላት ዲፕሎማቲክ ኮርን ናይ ኣመንዝራነት ምርኻብ ስራሓት ከምዘካይድ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ብተመሳሳሊ እቲ ገለ ክፋል ኣታዊኡ ናብ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ኢዩ ዝኣቱ ዝበሃል ዌስት ኢንድ ኤክስፖ እውን ኣብ ልዕሊኡ ዝኾነ ናይ ቀረጽ ግዴታ ከምዘይትግበር ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፡ እቲ ትካል ዘእትዎ ብሚልዮናት ዝቑጸር ገንዘብ ብመንገዲ በዓልቲ ቤቱ ንኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ናብ ዶላር ድሕሪ ምቕያር፡ ብቐጥታ ናብ ኣሜሪካ ኣብ ዝርከብ ሕሳባት ባንክ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወትን መሻርኽቱን ከምዝለኣኽ ተሓቢሩ።
ካልእ በዚ ኣብ ልዕሊ ነጋዶ ዝግበር ዘሎ ዝምታ ተጠቃሚ ኮይኑ ዘሎ ሰብ ዞምኡ ንጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። ኩሉ ካብ ሱዳንን ተሰነይን ዝመጽእ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ብኸቢድ ምቁጽጻር ጸጥታ ደው ኢሉሉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ሓዋ ንወይዘሮ ሩት፡ ማለት በዓልቲ ቤት ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፡ ናይ መካይን መቀያየሪ ኣቑሑት ምምጻእን ምልኣኽን ንበይኑ ብሒትዎ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። ኣብ ጥቓ ሞኖፖል ዝርከቡ ኩሎም ትካላት መቀያየሪ ኣቑሑት ብኽሳራ ይዕጸዉሉ ኣብ ዘለዉሉ እዋን ዞምኡ ንጀነራል ፍሊጶስ ኩሉ ዕዳጋታት ናይ መቀያየሪ ኣቑሑት ተቖጻጺርዎ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ከምዝፍለጥ ብዕለት 29 ሚያዝያ ናይዚ ዝውዳእ ዘሎ ዓመት ሓዋ ንወይዘሮ ሩት፡ ማለት በዓልቲ ቤት ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ክልተ ሚልዮንን ሓሙሽተ ሚእቲ ሽሕን ናቕፋ ዝትመን ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ንብረት ብኮንትሮባንዳ ከእቱ ተታሒዙ ምንባሩ ይኹን ግን ብትእዛዝ ፍሊጶስ ነጻ ኪልቀቕ ከምዝተወሰነ ይፍለጥ። እቲ ብረት ናይ መካይን መቐያየሪ ኣቑሑት ኮይኑ፤ ካብ ሱዳን ብመንገዲ ከሰላ፡ ካብ ኢትዮጲያ ድማ ብመንገዲ ሑመራ ብኮንትሮባንዳ ተገዚኡ ዝኣቱ ዝነበረ ኢዩ።
እቲ ዞምኡ ንጀነራል ፍሊጶስ ዘእትዎ ዝነበረ ዘይሕጋዊ ናይ መካይን መቀያየሪ ንብረት ኣብ ኬላ ሓጋዝ ኢዩ ብኣባላት ግምሩክ ተታሒዙ። ብመሰረት ኣሰራርሓ ፖሊስ ግምሩክ ሽዑ ንሽዑ ማለት ብዕለት 29 ሚያዝያ ኣብ ሰዓታት ቀትሪ እኳ ናብ ዓዲ ኣቤቶ እንተተሰጋገረ፤ ጀነራል ፍሊጶስ ናብ ኣዛዚ ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ካፕተን ወዲ ከበደ ቀጢን ትእዛዝ ብምምሕልላፍ፤ ዞምኡ ብቕጽበት ክወጽእ ኣዚዙ።
በዚ መሰረት ሓዋ ንበዕልቲ ቤት ጀነራል ፍሊጶስ፤ ንጽባሒቱ 30 ሚያዝያ ካብ ዓዲ ኣቤቶ ከምዝወጸ፤ ካብቲ ክልተ ሚልዮንን ሓሙሽተሚእቲ ሽሕን ዝዋግኡ ዘይሕጋዊ ንብረት፤ እቲ ርብዒ ጥራይ ብምትራፍ ናይ ክልተ ሚእቲ ሚልዮን ንብረቱ እውን ከምዝተዋህበ ተሓቢሩ።
ኣብ ኬላታት ቁጻር ቡን፡ ቁጻር መሸላ ሒዝኪን ጸኒሕክን ተባሂለን ድኻታት ኣዴታት ይእሰራሉ ኣብ ዘለዋሉ እዋን፡ከም ወይዘሮ ጽጌሬዳ ዝኣመሰላ ሰብ ፍቕሪ ኣቶ ፍሊጶስ ሓንሳብ 40 ኪሎ ወርቂ ብኤርፖርት ሓንሳብ ሚልዮናት ናቕፋ ዘውጽእ መቀያየሪ ብኬላታት የሕልፋ ኣለዋ።


text:
ኣብ ከምዚ ሎሚ ኤርትራውያን ዘለናዮ፡ ኣብ ቃልሲ ክትጽመድ እንከለኻ ሓደ ፍታሕ ዘድልዮ ዘይተፈትሐ ሕቶ ምህላዉ እዩ ዘመልክት። ኣብ ጉዳይና ክንመጽእ እንከለና ኤርትራውያን 30 ዓመታት ፖለቲካውን ብረታውን ቃልሲ ዘካየድና ዘይተፈትሐ ሕቶ ነጻነትን ልኡላውነትን ሃገር ስለ ዝነበረና እዩ። ሎሚ ንቃለስ ዘለና ድማ ዘይተፈትሐ ሕቶ ደሞክራሲ፡ ሰላም፡ ልምዓትን ሰብኣዊ መሰልን ስለ ዘለና እዩ። ነዚ መሰረታዊ ጸገም ንምፍታሕ ከኣ ድሌትን ቅሩብነትን ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስ ዓቕምኻ፡ ባህሪ ናይ’ቲ ኣንጻሩ እትቃልሶ ወጻዒ ሓይሊ፡ ባህጊ ናይ’ቲ ምእንትኡ እትቃለሰሉ ህዝብን ከባብያዊ ኩነታትን ብዝሰማማዕ ኣገባብ ክትውደብን ሜላ ኣተገባብራ ዕላማኻ ክተነጽርን ግድን እዩ። ኣብ ተመኩሮና ክንመጽእ እንከለና ኣብቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልስና፡ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ኣገባባት ተጠቒምና ሎሚ ድማ ገሌና ዘይጐነጻዊ ኣገባብ፡ ገሌና ኩሉ ኣገባብ ገሌና ከኣ ጐነጻዊ ኣገባብ መሪጽና ኣለና። እቲ ናይ ኣገባብ ምርጫ ፍልልይ ግና ኣየረሓሕቐናን እዩ። ምኽንያቱ ናይዚ ኩሉ ኣገባባት ውጽኢት ናብ ሓደ ነጥበ ምውጋድ ወጽዓ ህግደፍ ዘቕነዐ ብምዃኑ።
ብዝተፈላለየ ኣገባብ ብሰልፊ፡ ብውድብ ወይ ሲቪላዊ ማሕበር ክንውደብ እንከለና ኣማዕዲና እንርእዮ ናይ ሓባር ሸቶ ነቲ ኣብ ገዛእ ሃገሩን ብገዛእ መስዋእቱ ኣብ ዘረጋገጾ ልኡላውነትን ዝሳቐ ዘሎ ህዝቢ ኣብ ጉዳዩ ኣብ በሪኽ ናይ ምውሳን ሰገነት ዝቕመጠሉ ኩነታት ምፍጣር እዩ። እዚ ቀንዲ ተጠቃሚ ህዝቢ እዩ ማለት ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ቃልሲ ብሓልዮትን ተሳትፎን ህዝቢ እዩ ዝሕይልን ዝዕወትን ዝብል’ውን እዩ። እቲ ውዳበታት ኩነታት ዘሳልጥ እምበር ንመሰረታዊ ሓላፍነት ህዝቢ ዝትካእ ኣይኮነን።
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ፡ ምቅላስ ሓደ ፍታሕ ዘድልዮ ጉዳይ ክትፈትሕ ምጽዓት ማለት ካብ ኮነ፡ እቲ መፍትሒ ካብቶም ኣብቲ መስርዕ ቃልሲ ተሰሊፎም ዘለዉ ወገናት ክመጽእ ባህርያዊ እዩ። ነቲ ካብ ሓደ ኩርናዕ ናይቲ ቃልሲ ዝቐርብ ፍታሕ ኣብ ምቕባሉ ወይ ዘይምቕባሉ ንምውሳን ዝምልከቶም ኣካላት መዕቀኒ ክህልዎም ርዱእ እዩ። ኣብ ምምዛን ትሕዝቶ ናይቲ ዝቐርብ ሓሳብ፡ ትሕዝቶ እቲ ሓሳብን ኣቕራቢኡን ምርዳእ ቅድሚት ዝስዑ ምዃኖም ፍሉጥ እዩ። እቲ ቀንዲ ቆላሕታ ክወሃቦ ዝግባእ ግና ትሕዝቶ ናይቲ ዝቐርብ መፍትሒ ሓሳብ ክኸውን’ዩ ዝግበኦ። ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ጉዳይ ኣብ ልዕሊ ሓደ ውዳበ ወይ ውልቀሰብ ኣሉታዊ ሚዛን ክህልወና ይኽእል። እንተኾነ ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣካል ወይ ውልቀሰብ ቅኑዕ ሓሳብ ክመጽእ ኣይክእልን እዩ ኢልና ኣቐዲምና ናይ ምቕባል ሸውሃትና ክንዓጹ ኣይግበእን። ካብዚ ንምድሓን ኣብ ልዕሊ እቲ ናይ ሓሳብ ኣቕራቢ ዘለና ትዕዝብቲ ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ነቲ ዘቕርቦ ሓሳብ ብግቡእ ኣስተማቒርና፡ ክንነጽጎ እንተኮይና እውን ዘይንፈትዎ ኣካል ስለ ዘቕረቦ ብድብድቡ ዘይኮነ፡ ትሕዝቶ እቲ ሓሳብ ከምዘይጠቅም ብምኽኑይን ርትዓውን ምኽንያት ክንመዝኖ ይግባእ። እቲ ሎሚ ዘዕግብ ሓሳብ ዘየቕረበ ኣካል ጽባሕ ካልእ ሃናጺ ሓሳብ ሒዙ ክቐርብ ከም ዝኽእል ከኣ ትስፉው ዕድል ክንህቦ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ናይ ሓደ ወገን ሓሳብ ክንነጽግ እንከለና ኣብቲ ዛዕባ ናትና መተካእታ ሒዝና ናይ ምቕራብ ሃናጺ ባህሊ ከነማዕብል የድልየና።
ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝቀርቡ ሓሳባት ኣብ ዝመምይሉ መድረኻት ምስታፍ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኣብቲ ምስታፍ፡ በቲ ሓደ ወገን ንስኻ’ውን ኣብቲ መድረኽ ሓሳባትካ ኣቕሪብካ ነቲ መስርሕ ናይ ምህብታሙ ዕድል ትረክብ። ብካለኦት ወገናት ዝቐርብ ሕሳባት ብዝምልከት ኣብ ክንዲ ብማዕዶ “ከምዚ ያኢ ተባሂሉ” ትበሃል፡ ባዕልኻ ትሰምዕ’ሞ ካብኡ ነቒልካ ነቲ ኩነታት ተመዝኖን ቦታኻ ኣበይ ከም ዘሎ ትርዳእን። ኣብ ሓደ ጉዳይ ዝተፈላለዩ መፍትሒ ሓሳባት ኣብ ዝቐርብሉ ኣየንኡ ከም እትመርጽ ክትውስን እንከለኻ፡ ነቲ ኣብ ፍልልይ ዝገታተር ኣካላት ብዘቀራርብ ኣገባብ ምሓዙ፡ ብሓባር እንተተጓዒዞም ጥራይ ዝጥቀሙ ኣካላት ከይረሓሓቑ ኣብ ምሕጋዝ ረብሓ ኣለዎ።
ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብሓባር ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ተቓሊስካ ንምዕዋት የኽእሉ ዝበሃሉ ዝተፈላለዩ ሕሳባት ብዝተፈላለዩ ወገናት ይቐርቡ ኣለዉ። ንኣብነት ብ4 ሰነ 2017 ዝቐረበ እማመ ሓባራዊ ስራሕ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ “ምዕቃብ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ፤ ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ምልጋስ መሓውራት ጭቆናኡን፤ ድሕሪ ውድቐት ስርዓት ህግደፍ ኣብዝሓ ሰልፋዊ ስርዓት ዝሰረቱ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምቛም፤ ግዝኣተ ሕግን ዲሞክራስያዊ መሰላትን መላእ ሓርነታትን ህዝቢ ምቕባል፤።” ዝብሉ ሓሳባት ማእከል ዝገበረ’ዩ። ናይቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ገዲፍና ድሕርዚ እማመና ምዝርግሑ ኣብ ዝተጋብኡ ናይ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ኣኼባታት፡ ሰሚናራት፡ ጉባአታትን ኮንፈረንሳትን ዝተንጸባረቑ ሓቢርካ ንምስራሕ ዝምልከቱ ሓሳባት መሰረታዊ ፍልልያት የብሎምን። እዚ ካብ ኮነ እምበኣር እቲ ዝተርፈና “መን ኣንቂድዎ በዘየገድስ እንተዋጺኡና” ዝብል ሓሳብ ሰኒቕካ ነዞም ርኢቶታት ምውሳቕ ጥራይ እዩ ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 20 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 14 January 2018
ህልዊ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ዞባና ኣይንረብሓናን ንጉድኣትና
ትጎዪ ብርክን ንደላሎ ዝኽፈል ገንዘባዊ ዓቕምን ዝረኸበ ኤርትራዊ ካብ ኤርትራ ይወጽእ ኣሎ። ዶብ ዘስግር ዳንጋን መሰጋገሪ ዝኸውን ገንዘባዊ ደገፍን ዘይብሉ ከኣ፡ ብኣካል ኣብ ኤርትራ: ብሕልና ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ይነብር ኣሎ። እዚ ዝተጋነነ ገምጋም ኣይኮነን። ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ ዝምስክሮ’ዩ። ዓቕሚ ረኺቦም ካብ ኤርትራ ዝወጽኡ ኮነ ዘይወጽኡ ኤርትራውያን ክብረት ኣብ ሃገርካ ምዃኑ ስለዘይፈልጡ ኣይኮኑን ግን ዝስደዱን ናብ ስደት ገጾም ዘምባህቑ ዘለውን። ኣብ ማይ ቤቶም፡ ኣብ መሬቶም፡ ኣብ ሃገሮም ሰላም ስለ ዘየረኸቡ፡ ሰብኣዊ መሰሎም ብጉጅለ ውሑዳን ስለዝተደፍረ፡ ከም ናይ ውልቀ ንብረት ተቖጺሮም ብባርነት ከገልግሉ ስለዝተፈርዱ’ዮም፡ ኣብ ኤርትራ ምቕማጥ ተሳቒኻ ሞት፡ ካብ ኤርትራ ምውጻእ ግን ካልእ ዕድል ኣሎ ዝብል ጸቢብ ተስፋ ሰኒቖም ዝነፍጹ ዘለው።
ምኽንያት ስደት ምልላይን ጠንቂ ስደት ምውጋድን ደኣምበር፡ ስደት ዝተባባዕ ኣማራጺ ኣይኮነን። ስደት ታሪኻዊ ሓድግታት ንምዕዛብ ኮነ ብንግዲ ወይ ትምህርቲ በጺሕካ ትምለሰሉ ናይ ሓጺር ግዜ ዑደት ዘይኮነ፡ ተገዲድካ ትኣትዎ፡ ሰብኣዊ ክብርኻ ዘዋርድ፣ ምስ ዓቕምኻ እናሃለኻ ዓቕሚ ዘስእን፣ ኣወንታዊ ታሪኽካን ባህላዊ ክብርታትካን በሪዙ ዘርምዘርሞ ዘትርፍ ብምዃኑ፡ ካብ ግዝያዊ መሰጋገሪ ህይወት ሓሊፉ ቀዳማይ ቦታ ሂብካ ትመርጾ ኣይኮነን። ግን ካብ ግዳማዊ መግዛእቲ ዝኸፍአ ዘቤታዊ መግዛእቲ ኣብ ምድሪ ኤርትራ ስለ ዝነገሰ እቲ ዘይምረጽ ከም ኣማራጺ ክውሰድ ይረአ ኣሎ።
ኣብ ዓለምና ብዙሓት ርእሰ ነጻነት ዘይብሎም ብስም ህዝቦምን ሃገሮምን እናመሓሉ ኣብ ትሕቲ ካልኦት መንግስታት ተጸጊዖም ዝኸዱ መንግስታት ተራእዮም’ዮም። ገለ’ውን ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ጨካን ተግባራት ክፍጽሙ፡ ልኡላዊ መሬቶም ንጉጅላዊ ረብሓኦም ክብሉ ኣብ ዋጋ ዕደጋ ዘእትውሉ ኣጋጣሚታት ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ የዘንትው’ዮም። እዚ ግን ዘመን ዝሰገሮ ታሪኽ’ዩ። ዘለናዮ መድረኽ ድማ ብኩለንተናኡ ትማሊ ኣይኮነን። መንነትካ ዓቂብካ፡ ብግልጺ ተሓባቢርካን ተኸባቢርካን ደኣምበር፡ ናይ ህዝብኻ ልዑላዊ ሓርነታዊ መሰላትን መሬታዊ ነጻነትን ኣሕሊፍካ ብምሃብ፡ ዘይህልው ህልዊ ኮይንካ ተዓሲብካ ትነብረሉ መድረኽ ኣይኮነን።
ነዚ ሓቂ’ዚ መሰረት ብምግባር፡ እንኮ ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ ብባህሪኡ ኮነ ብተግባሩ ልዑላውነት ህዝቢ ኮነ መሬት ክሕሉ ኣይክእልን። ብኣንጻሩ ንካልእ ኣሕሊፉ ብምሃብ ዘዋርድ’ዩ። ነቲ ንብዙሕ ዓመታት ዝተደኽመሉ፣ ብዙሓት ዕድመ ንእስነቶም፡ ገንዘቦምን ጥሪቶምን ዝወፈይሉ፣ ክቡር ኣካሎምን ህይወቶምን ንስለ ነጻነትን ሓርነትን ህዝቢ ክበሃል ብመን ሕራይ ዝኸፈልሉ ቃልሲ ንድሕሪት ዓጺፉ፡ ናብ ባርነት ዝቕይር’ዩ። ስለዚ ከይሳዕረረ ያዕ ክበሃል ኣለዎ ዝብል ርእይቶ ክወሃብ ጸኒሑ። ነዚ ቅኑዕ ወድዓውን ታሪኻውን ርእይቶ’ዚ ብሰንጠቕ ዝጻረር፡ መን ከም መንግስትና፣ ሳላ መንግስትና ተሓፊርናን ተኸቢርናን ንነብር ኣለና ዝብል ርእይቶ’ውን ክቐርብ ጸኒሑን ኣሎን’ዩ። ኣየኒኡ ርእይቶ ቅኑዕ ዝምስክር ድማ ኣብዘሓ ህዝቢ ዝነብረሉ ዘሎ ማሕበራዊ ህይወትን ብተግባር ኣብ ባይታ ዝረአ ንጥፈታትን’ዩ። ልዕል ኢሉ ከም ዝተገልጸ ኣብ ኤርትራ ስደት ንኣእምሮ ብዙሓት ዝተቖጻጸረሉ ኲነት ተፈጢሩ ኣሎ። ሓርነታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ህዝብታት ኤርትራ ተዳሂኹ ኣሎ። ጠንቅን ተሓታትን ናይ’ዚ ከኣ እንኮ ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ’ዩ።
ሓንሳብ ንህዝቢ ኤርትራ ተማእዚዝካን ድሌታቱ ኣማሊእካን ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ ኣኽቢርካ ካብ ምኻድ፡ ብቕልጽምካን ኣብ ካልኦት ወጻእተኛታት ተሓንጊርካን ምኻድ ከም ምርጫ ዝወሰደ ጽግዕተኛ ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ዝሓለፈ ገበናዊ ተግባራቱ ኣብ ክንዲ ዝመሃር “ካብ ዓበቕካስ ተቖናደፍ” ከም ዝበሃል ምስላ ታሪኹ ብገበን ክኽምብቶ ዝወሰነ ክሳብ ዝመስል እነሆ መመሊሱ ናብ ዝኸፍአ ጫፍ የምርሕ ኣሎ። መሬት ኤርትራ ማእከሉ ዝገበረ ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ሓድሽ ምዕባሌታት ብኣንክሮ ብምክትታል፡ ህግደፍ ንህዝብታት ኤርትራን ግዝኣት ኤርትራን ናበይ የእትዎም ኣሎ ብቐሊሉ ንምርዳእ ኣየጸግምን። ሎሚ ባህርን ተግባርን ህግደፍ ዝጠንቁ ኤርትራ ምስ ኩለን መዳውብቲ ሃገራት ሰላም የብላን። መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ ድማ ንህዝብታት ኤርትራ ብጀሆ ሒዙ፡ ግዝኣታዊ መሬትና ንካልኦት ነናቶም ረብሓታት ከረጋግጹ ዝደልዩ ሓይልታት ኣሕሊፉ ብምሃብ ድግድጊት ተዓጢቑ ብዕሱብነት የሳሲ ኣሎ። ገንዘባውን ዓይነታውን ሓገዛት ከግብርሉ፡ ንመንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ክቕርቅርሉ’ሞ እፎይ ኢሉ ኣብ ስልጣን ክነብር ዝሰግደሎም ዘሎ ከኣ፡ ንገዛእ ርእሶም ጽግዕተኛታት ዝኾኑ፡ ምስ ኤርትራ ብዶብ ዘይራኸቡ መንግስታት’ዮም።
ስዑዲ ዓረቢያ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣እስራኤል ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ከም ዘለወን ንህዝቢ ኤርትራ ብወግዒ ኣይተሓበሮ’ምበር፡ ነዊሕ ግዜ ዝገበረ ሓቂ’ዩ። ሕጂ ድማ ግብጺ ትኣቱ ኣላ ዘይኮነ ከም ዝኣተወት ተረጋጊጹ ኣሎ። እዚኦም እንታይ ዕላማ ሒዞም’ዮም ኣብ መሬትና ወተሃደራዊ መደበር ሰሪቶም? ስዑዲያን ኢማራትን ብምርጫአንን መጠን ገንዘበንን ኣብ ኣገዳሲ ገማግም ማያዊ ባሕርና፡ ኣንጻር ኢራንን ብኢራን ይድገፍ ዝበሃል የመናዊ ምንቅስቓስ ሑቲን ወተሃደራዊ መደበር ኣጣይሰን፣ ኣብያተ ማእሰርቲ ሃኒጸን፣ ኣሎ ዝበሃል ዘመናዊ ኣጽዋር ኲናት ተኺለን ኣለዋ። ግብረ-መልሲ ኢራንን ምንቅስቓስ የመናውያን ተቓወምትን ኣብ ልዕሊ ብስዑዲያ ዝምራሕ ኪዳንን እንታይ ከምዝኸውን ግዜ ዝምልሶ’ዩ።
በቶም ካብ መሬት ኤርትራ ብዝብገስ ሓይሊ ዝህረሙ ዘለው ወገናት ኣብ ኤርትራ ዝሓድር ታሪኻዊ ጽለኣት ንምግማት ግን ኣየጸግምን። እስራኤል ስለምንታይ ኣብ መሬት ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ክህልዎም መሪጾም፡ ውሽጠ ርዱእ’ዩ። ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲ ብመሬት ናይ ቀረባ ጎረቤት፡ ትውልዳዊ፣ ሃይማኖታዊ፡ ባህላዊ ናይ ህዝብታት ምትእስሳር ዘለወን ሃገራት’የን። ኤርትራ ድማ ምስ ሰለስቲአን ሃገራት ዶባታ ተዓጽዩ ኣሎ። ዝተዓጽወሉ ምኽንያት ብቐንዱ ካብ ኲናት ወረ ኲናት ወጻኢ ክነብር ዘይኽእል ከሓዲ ጉጅለ ህግደፍ ዝመረጾን ዝዓደሞን ባእሲ’ዩ። ግብጺ ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያን ሱዳንን ጽቡቕ ዝምድና ከም ዘይብላ ብተዘዋዋሪ ተጻባኢ ንጥፈታት ተርኢ ከም ዘላን ዝግለጸሉ ዘሎ ወቕቲ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ተርእዮ ዘላ ወተሃደራዊ ንጥፈታት ከኣ ሓደ ጭብጢ’ዩ። ቀጠር ብዝተፈላለየ ጉልባብ ኣብ ሱዳን ኣትያ ኣላ። ዓባይ ኤውሮጳዊት እስላማዊት ሃገር ቱርኪ ኣብ ሱዳን ብስውር ዘይኮነ ብወግዒ ከም ዝኣተወት ተሓቢሩ ኣሎ።
ስለዚ ህልዊ ኩነታት ዞባና ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ሃገርና ናበይ የምርሕ ኣሎ? ምስ ናይ ቀረባ ጎረባብትና ተባቲኽና መሬትና ጎረባብትና ዝህረምሉ መራገፍን መበገስን ኣጽዋር ውግእ ክኸውን ቅኑዕ ድዩ? ስዒቡ ብርሑቕን ቀረባን ዝኽፈል ዕዳ ሒዙ ከም ዝመጽእ’ከ ይርደአና ዲዩ? ነዚ ጉጅለ ውሑዳት ሓቢርና ከይንጸርግ ገለ ብምድጋፍ ገለ ብስቕታ ክንሓልፎ እንተፈቲና፡ እቶም ካብ መሬትና ብዝብገስ ተወንጫፊ ሰብኣውን ነዋታውን ሞትን ዕንወትን ዘጋጥሞም ዘሎ ወገናት፡ “ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ” ከም ዝተባህለ ቂም ኣይቛጽሩልናን’ዶ? ስዒቡ ዝመጽእ ዕዳ’ኸ ክንከፍሎ ንኽእል ዲና? ስሩት ኣወንታዊ ባህላዊ ክብርታትና’ኸ ኣይብረዝን’ዶ? ናይ ወጻኢ ሓይልታት ተዘዋዋሪ ኲናት ዘካይዱለን ዘለው ሃገራት፡ ዒራቕ፣ ሶርያ፣ የመን እንታይ ኢና ንዕዘብ ዘለና? ኣብ ዞባና ብሓፈሻ፡ ኣብ ሃገርና ከኣ ብፍላይ ብኣሳሳይነት ህግደፍ ዝረአ ዘሎ ኣሉታዊ ምዕባሌታት ንጉድኣትና ደኣምበር ኣይንረብሓናን። ነዚ ዕሱብን ኣዕናውን ኣካይዳ ናይ ህግደፍ ብወግዒ ተቓዊምካ ተወዲብካ ተቓሊስካ ዘይምቕያር፡ መሬት ኤርትራ ናብ ከምኡ ክቕየር፡ ህዝብታት ኤርትራ ከም ህዝብታት ዒራቕ፡ ሶርያ፡ የመን ክሃልቁ ምፍቃድ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 12-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ካብ ንግዲ ወፃኢ ልዕሊ 2.9ቢልዮን ዶላር ተረኺቡ
መቐለ ነሓሰ 01/2009(ድወት)ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ናብ ወፃኢ ካብ ዝተልኣኹ ምህርታት ልዕሊ 2.9ቢሊዮን ዶላር ኣታዊ ከምዝተረኸበ ሚኒስቴር ንግዲ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ በጀት ዓመት ልዕሊ 4.7ቢሊዮን ዶላር ኣታዊ ንምርካብ ተተሊሙ ዝነበረ ዋላ’ኳ እንተኾነ 61.2ሚኢታዊ እቲ ትልሚ ግና ምዕዋት ተኻኢሉ ኣሎ።
ምህርታት ሕርሻ ቡን፣ ኣእኻል ቅብኢ፣ ዕምበባ፣ ኣሕምልትን ፍራምረን፣ ስጋን ፀባን፣ ዕጣንን ካልኦትን ናብ ወፃኢ ካብ ሞንጎ ዝተልኣኹ ምህርታት ኾይኖም እቲ ዝለዓለ ኣታዊ ዝተረኸበሎም’ዮም።
ካብ ግንባራት ማኒፋክቸሪንግን መዓድንን ድማ ዓለባ፣ ቆርበትን ውፅኢት ቖርበትን፣ ኬሚካል፣ መዓድናት ሞላሰስ፣ ታንታለም፣ ሓፂነ መፂንን ኣቑሑ ኤሌክትሮኒክስን ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወፃኢ ተላኢኾም’ዮም።
ቻይና፣ ኣሜሪካ፣ ኔዘርላንድስ፣ ጀርመን፣ ስዑዲ ዓረብን ሶማሊያን ድማ እቶም ምህርታት ዝተልኣኸለን ሃገራት’የን።


text:
ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ሓደ ካብ ዝበዝሐ ኣቓልቦ ዝሰሓበ ፍርዳዊ መስርሕ ዘሕለፈ ህቡብ ኣመሪካዊ ስፖርተኛን ተዋሳኣይን ኦጀ ሲምፕሶን ብምሕረት ክልቀቕ ተወሲኑ።
ኦጀ ሲምሶን ብረት ብዝተሰነየ ክትራንን ስርቅን ተኸሲሱ ንዝሓለፈ ትሽዓተ ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምጽናሕ: ሎሚ ኣብ ዝወዓለ ዳግማይ መጋባእያ ብምሕረት ክልቀቕን ዝተረፈ ግዜ ማእሰርቱ ድማ ኣብ ካብ ማእሰርቲ ወጻኢ ክፍጽሞን ብይን ተዋሂቡ ኣሎ።
ብመሰረት እዚ ተዋሂቡ ዘሎ ብይን: 70ዝዕድመኡ ኦጀ ሲምሰን ካብ ዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክልቀቕዩ።
ኣዝዩ ብዙሕ ቁጽሪ ዝነበረን መደበራት ቴለቪዝን ነቲ ብይን ብቐጥታ ዘመሓላለፍኦ ክኾና ከለዋ፡ ኦጀ ሲምፕሰን ኣርባዕተ ዝኣባላቱ ቦርድ ነቲ ናይ ምልቃቕ ብይን ድሕሪ ምሃቦም፣ እናነብዐ ርእሱ ኣድኒኑ ምስጋና ክህብ ኣቃሊሐን።
እቲ ቦርድ: ካብ ኣርነልያ ዝተባህለ ዓባይ ጓል ኦጀ ሲምሰንን ብሩስ ፍሮሞንግ ዝተባህለ ብሓይሊ ብረት ዝተዘርፈን ቃለ ምስክርነት ድሕሪ ምስማዕ፤ ሲምሰን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘርኣዮ ጠባይን ምእዙዝነትን ብፍላይ ድማ ሕግታት ቤት ማእሰርቲ ኣብ ምኽባር ዘርኣዮ ተገዳስነትን ኣብ ግምት ብምእታው ብምሕረት እንተተለቒቑ ንሕብረተሰብ ሓደገኛ ኣይከውንን’ዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ብምብጽሑ ብምሉኦም ኣባላት እቲ ቦርድ ነቲ ውሳነ ከምዘመሓላለፉ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኦጀ ሲምፕሰን ቅድሚ 20 ዓመት ብድርብ ቅትለት ተኸሲሱ ኣብ ኣሜሪካን ኪኖ ኣመሪካን ንብዙሓት ኣቓልቦ ብዝሰሓበ መስርሕ ፍርዲ ሓሊፉ ናጻ ምውጽኡ ይፍለጥ።


text:
ብምኽንያት ልደት ፈረንጂ ዝተኣኻኸቡ ኣስታት 350 ኤርትራውያን ነበርቲ ሆላንድ ንሓድሕዶም ብዝፈጠርዎ ባእስን ዕግርግርን ብሓይሊ ፖሊስ ተሰጕጎም
Radio Erena: 29 December 2017
ብምኽንያት ልደት ፈረንጂ፣ ኣብ ሓደ ለይታዊ ትልሂት ዝተኣኻኸቡ ኣስታት 350 ኤርትራውያን ነበርቲ ሆላንድ ብዝፈጠርዎ ባእስን ዕግርግርን ካብ ዝነበርዎ ኣዳራሽ ብሓይሊ ፖሊስ ከምዝተሰጕ መርበባት ሓበሬታ እታ ሃገር ገሊጸን።
እዚ ኣብ ዛንዳም ዝተባህለ ቦታ ዝተላዕለ ናዕብን ዕግርግርን ብኣኽብረቲ ጸጥታ ናይቲ ኣዳራሽ ክሃድእ ስለዘይክኣለ ኣካየድቲ ስራሕ ሓገዝ ፖሊስ ከምዝሓተቱ ዝሓበራ እተን መርበባት ሓበሬታ፣ ኣብቲ ቦታ ዝተረኽቡ 10ታት ፖሊስ ጠያይቲ ክትኩሱ ምዃኖም ብምፍርራሕ ነቶም ኤርትራውያን ከምዝበተንዎም ሓቢረን።
ኣብቲ ብናይ መስተ ጠራሙዝን መናብርን ዝተኻየደ ባእሰን ዕግርግርን ሰራሕተኛታት እቲ ኣዳራሽ ዝርከብዎም ሰባት መጉዳእቲ ከምዝወረዶም ሓደ ኣባል ፖሊስ ሓቢሩ።
ብኣኽላባት ዝተሰነዩ ፖሊስ፣ ነቶም ተጎጃጅሎም ዝበኣሱ ዝነበሩ ኤርትራውያን ክበታትንዎም እንከለዉ፣ ንፍሉይ ረዲኤት ናይ ፖሊስ ሄሊኮፕተር ከምዝተዋፈረት ተፈሊጡ።
ፖሊስ ሆላንድ፣ ነቲ ናዕቢ ኣብ ምጉህሃር ወሳኒ ተራ ኔርዎም ንዝበልዎም ሰለስተ ኤርትራውያን ኣብ ቀይዲ ኣእትዩ ኣሎ።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ኣብ ለይታዊ ትልሂታትን መዘናግዒ ማእከላትን ብጉጅለታት ክበኣሱ ምርኣይ ዝውቱር እናኾነ'ዩ ዝመጽእ ዘሎ።
እዚ ዝደጋገም ዘሎ ሕማቕ ተርእዮ'ዚ፣ ንኽብሪ ኤርትራዊ ባህልታት ከይድውንን ዕላማ ስደት ኤርትራውያን ከየደናግርን የስግእ'ዩ።
=============================


text:
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ብዘይ ኣፍልጦ ቤት ፍርድን ኣኽባር ሕግን ምእሳር ፣ምጭዋይ፣ብዘይ በደል ምእሳር፣ናብ ፍርዲ ዘይ ምቅራብ፣ሃለዋት ምጥፋእ ብዝለዓለ ደረጃ ይቕጽል ምህላዉ ተፈሊጡ። ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኩነታት ማእሰርትን ምጥፋእ ዜጋታትን ነቕርቦ ዘሎና ጸብጻባት ኣብ ናይ ሎሚ ዜና ኣብ 2016ን ብዘይ ኣሰር ናይ ዝተሰወሩ ዜጋታት ኩነታት ክንሕብር ኢና።
ኣብ 2016 ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዘጋጠሙ ምእሳር መብዛሕተኦም ኣብ ክልተ ተግባራት ዝተፈጸሙ ሙኻኖም ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ኣብ ጸብጻቦም ገሊጾም። እቶም ምስዋር ኣብዞም ዝስዕቡ ማለት፡ ቀዳማይ ኣብ እዋን ስግረ ዶብ ዝተሰውሩ፤ እቲ ካልኣይ ድማ ብሓይልታት ጸጥታን ምክልኻልን ኤርትራ ብዝውሰዱ ናይ ጭውያን ምጥፋእን ስጉምታት ዝፍጸሙ ኢዮም ።
በዚ መሰረት ኣብ 2016 ጥራይ ሃለዋቶም ዝጠፍኡ ዜጋታት ብዝሖም 896 ኮይኖም፤ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ስድራቤቶም ዘየመልከቱ ወይ ድማ ብስም ዘይምዝጉባት ዝፍለጡ ዓሰርተታ ዜጋታት ምህላዎም እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። እዞም ሃለዋቶም ዝጠፍኡ ዜጋታት ስድራቤቶም ብቐጻሊ ናብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ማእሰርትን መደበር ፖሊስን እኳ እንተሓተቱ ፤ ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኣብያተ ማእሰርቲ ከከም እቲ ዝኣሰረካ ሓላፊ ዝተፈላለዩ ስለዝኾኑ ደሃይ ክረኽቡ ከምዘይከኣሉ ሓቢሮም።
ብዘይካ እዞም ዝተሰወሩ ዜጋታት ካልኦት ኣስታት 58 ሰባት ኣብ ከባቢ ዶብ ሞይቶም ከምዝተረኸቡ ዝሓበሩ እቶም ዜጋታት፤ ዝበዝሑ ካብኦም ምስ ምንዋሕ ግዜን ብኣራዊት ገዳም ስለዝተበልዑን መንነቶም ክፍለጡ ከምዘይተኻእሉ እቲ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ብዘይካ እዚ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ 2016 ጥራይ 23 ዜጋታት ኣብ ኣርባዕቲአን ስርሒታት እዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ከምዝተረሸኑ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ገሊጹ።
ብዘይተፈለጡ ሰባት ኣብ ኣስመራን ዞባ ደቡብን ዝተጨውዩ 16 ሰባት፤ ኣብ ጸብጻባት ሃገራዊ ድሕነት ኣበየናይ ምድብ ከምዝኣትዉ ዘይተፈልጡ ተባሂሎም ተታሒዞም ምህላዎም ዝገለጹ እቶም ምንጭታት መድረኽ ፤ ድሮ ኣብዛ ሓዳሽ ዓመተ 2017 ቁጽሪ ናይቶም ብዘይ ሃለዋት ዝጠፍኡ ዘለዉ ሰባት ብብርኩቱ ይቕጽል ምህላዎም ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፉ ዜናታት ከምዝገለጽናዮ ኣብ 2016 ኣብ ኤርትራ ኣዚዩ ልዑል ቁጽሪ ዘለዎ ብዘይ በደል ናይ ምእሳር ስጉምቲ ዝተወስደ ምንባሩ ብፍላይ ኣብ ወርሒ ታት ጥሪ፣ሚያዝያን፣ ግንቦትን 2016 እቲ ናይ ምእሳር ተግባራት ናብ ዝለዓለ ጫፉ ከምዝበጽሐ ይፍለጥ።
በዚ መሰረት ኣብ 2016 ጥራይ ልዕሊ 2200 ሰባት ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ከምዝተኣስሩ ዝተዘርዘረ ኮይኑ እዚ ማእሰርቲ ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኢሳያስ፥ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ኣቶ የማነ ገብረኣብ፥ ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል፤ ኮለነል ተስፋልደት፤ ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃ ክሳ፥ ጀነራል ፍሊጶስ፥ ኮለነል ወልደዝጊ፤ ኮለነል የማነ ኣፍወርቂ ዝተኣዘዘ ኮይኑ ክሳብ እቲ ዝተሓተ መርማሪን ወተሃደርን ኣጸዊዑ ዝቐይዶም እሱራት ውን ኣብ መንጎ እዞም ቅዩዳት ይርከቡ።
ኣብዚ ተግባራት እዚ እቲ ዝበዝሑ ሰባት ዘእሰረን ዝኣሰረን ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ሙኻኑን በቲ ጀነራል ፍሊጶስ ብውልቃዊ ጽልኢ፤ ሓላፍነቱ ንምርኣይን ንምርግጋጽን ዝውሰድ ስጉምቲ፤ ወይ ውን ግቦ ምሃብ ዝኣበይዎ ሰባት ንምፍርራህ፤ደቀንስትዮ ኣፈራሪሑ ቀረብቱ ንምግባር፤ ከምኡ ውን ውልቃዊ ሃብቲ ናይ ሰባት ንምዝማት ዘካየዶም ማእሰርታት ዝርከብዎም ሙኻኑ ተሓቢሩ ነይሩ።


text:
ቍጥዐ ኣካልን ጸገም ምሕቃቕ ምግብን—እንታይ እዩ ፍልልዩ፧
ኤሚሊ፦ “ፋርኬታይ ኣቐመጥክዋ፣ ሕማቕ ክስምዓኒ ጀመረ። ኣፈይ የሳሕየንን መልሓሰይ ይሓብጥን ነበረ። ርእሰይ ጽርውርው ኪብለኒ፡ ትንፋስ ድማ ኪሓጽረኒ ጀመረ። ኣብ ቈርበት ኣእዳወይን ክሳደይን ከኣ ቀይሕ ነጠብጣብ ኪወጽእ ጀመረ። ስምባደይ ኪቈጻጸር እኳ እንተ ፈተንኩ፡ ብቕልጡፍ ናብ ሕክምና ክኸይድ ከም ዘሎኒ ተረዳእኩ!”
ንብዙሓት ሰባት፡ ምግቢ ምምጋብ ባህ እዩ ዜብሎም። ይኹን እምበር፡ ገሊኦም ሰባት ንገሊኡ ምግቢ ኸም “ጸላኢኦም” ኪርእይዎ ተገዲዶም እዮም። ልክዕ ከምታ ኣቐዲምና ዝጠቐስናያ ኤሚሊ፡ ብምግቢ ዚመጽእ ቍጥዐ ኣካላት (ኣለርጂ) ይሳቐዩ እዮም። እቲ ንኤሚሊ ዘጋጠማ ኸቢድ ቍጥዐ ኣካላት፡ ኣናፊሌክሲስ ዚብሃል ኰይኑ ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ። እቲ ዜሐጕስ ግና መብዛሕትኡ ቝጥዐ ኣካላት ክሳዕ ክንድዚ ሓደገኛ ኣይኰነን።
ኣብዚ ቐረባ ዓመታት፡ ቍጽሪ እቶም ቍጥዐ ኣካላትን ጸገም ምሕቃቕ ምግብን ከም ዘለዎም እተሓበረ ሰባት ወሲኹ እዩ። ገሊኡ መጽናዕትታት ከም ዚሕብሮ ግና ካብቶም ቍጥዐ ኣካላት ከም ዘለዎም ዚሓስቡ ሰባት ናይ ሒደት ጥራይ እዩ ብሕክምና ተረጋጊጹ።
ቍጥዐ ኣካላት እንታይ እዩ፧
ብመሰረት እቲ ብዶክተር ጀኒፈር ሽናይደር ቻፈን ዚምርሑ ጕጅለ ስነ ፍልጠታውያን ኣብ ዘ ጆርናል ኦቭ ዘ ኣመሪካን ሜዲካል ኣሶስየሽን ዘውጽእዎ ጸብጻብ፡ “ቍጥዐ ኣካላት ዓለምለኻዊ ተቐባልነት ዝረኸበ መግለጺ የብሉን።” እንተዀነ ግና፡ መብዛሕትኦም ክኢላታት፡ ቍጥዐ ኣካላት ብቐዳምነት ብስርዓተ ምክልኻል ሕማም ከም ዚለዓዓል እዮም ዚኣምኑ።
ሓደ ዓይነት ምግቢ ቝጥዐ ኣካላት ዜለዓዕል ብሰንኪ እቲ ኣብቲ ምግቢ ዘሎ ፕሮቲን እዩ። ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ብጌጋ ነዚ ፕሮቲን ከም ጐዳኢ ገይሩ ኺርእዮ ይኽእል እዩ። ሓደ ዓይነት ፕሮቲን ናብ ኣካላት ሰብ ምስ ዚኣቱ፡ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ነዚ ኸም ወራሪ ገይሩ ዝረኣዮ ፕሮቲን ንምልማስ ኢሙኖግሎቢን ኢ (IgE) ተባሂሉ ዚፍለጥ ጸረ ኣካል ይፈጥር። እቲ ቍጥዐ ኣካላት ዜስዕብ ነገር ኪሓቅቕ ምስ ጀመረ፡ እቲ ኣቐዲሙ እተፈጥረ ሕማም ዚከላኸል ጸረ ኣካል፡ ከም ሂስታማይን ዝኣመሰሉ ከሚካላት ከም ዚነዝዑ ኺገብር ይኽእል።
ኣብ ንቡር ኵነታት፡ ሂስታማይን ኣብ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ጠቓሚ ዕማም እዩ ዚዓምም። ይኹን እምበር፡ ንጹር ብዘይኰነ ምኽንያት፡ ህላወ እቲ ኢሙኖግሎቢን ኢ ዚብሃል ጸረ ኣካልን ምንዛዕ እቲ ንዕኡ ተኸቲሉ ዚመጽእ ሂስታማይን ዚብሃል ከሚካልን ነቶም ኣብ ሓደ ዓይነት ምግቢ ንዚርከብ ፕሮቲን ኣዝዮም ተኣፈፍቲ ዝዀኑ ሰባት ቍጥዐ ኣካላት የለዓዕለሎም እዩ።
ሓደ ምግቢ ንፈለማ ግዜ ኽትምገቦ ኸለኻ ዝዀነ ይኹን ምልክት ቍጥዐ ኣካላት ዘይረኣኻሉ፡ ንኻልኣይ ግዜኻ ኽትበልዖ ኸለኻ ግና ቍጥዐ ኣካላት ዜስዕበልካ ምኽንያት እምበኣር እዚ እዩ።
ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ እንታይ እዩ፧
ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ እውን ልክዕ ከም ቍጥዐ ኣካላት፡ ኣካላትካ ንሓደ ዓይነት ምግቢ ንምንጻግ ዜርእዮ መልሰ ግብሪ ኪኸውን ይኽእል እዩ። እንተዀነ ግና፡ ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ፡ ከምቲ ብስርዓተ ምክልኻል ሕማም ዚለዓዓል ቍጥዐ ኣካላት ዘይኰነስ፡ ብስርዓተ ምሕቃቕ ምግቢ እዩ ዚለዓዓል፣ ምስ ዝዀነ ጸረ ነፍሳት ዚተሓሓዝ እውን ኣይኰነን። ሓደ ሰብ ምግቢ ምሕቃቕ ዜሸግሮ፡ ብጕድለት ኤንዛይም ወይ ብሰንኪ ኣብቶም ንምሕቃቕ ዜሸግሩ ምግቢ ዘለዉ ከሚካላት ኪኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ መዓናጡና ኣብ ውጽኢት ጸባ ዝዀኑ ምግቢ ንዚርከቡ ዓይነት ሽኮር ንምሕቃቕ ዜድሊ ኤንዛይም ምስ ዘየፍሪ፡ ጸገም ምሕቃቕ ላክቶስ (ኣብ ጸባ ዚርከብ ሽኮር) የጋጥም።
ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ፡ ብምፍጣር ጸረ ነፍሳት ዚመጽእ ስለ ዘይኰነ፡ ምግቢ ንፈለማ እዋን ክትምገቦ ኸለኻ ኣትሒዙ እውን ኪርአ ይከኣል እዩ። መጠን እቲ እንበልዖ ምግቢ ወሳኒ ረቛሒ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ሒደት ምግቢ ኺጽወር ዚከኣል እኳ እንተ ዀነ፡ ብዙሕ ምግቢ ምስ እትምገብ ግና ጸገም ኬምጽእ ይኽእል። እዚ ኻብቲ ብሒደት ምግቢ እውን ከይተረፈ ንህይወት ኣብ ሓደጋ ዜእቱ ሳዕቤን ዜምጽእ ከቢድ ቍጥዐ ኣካላት እተፈልየ እዩ።
እንታይ ምልክታት ኣለዎ፧
ብቝጥዐ ኣካላት ትሽገር እንተ ኣሊኻ፡ ስሓ፡ ኣብ ቈርበት ቀይሕ ነጠብጣብ፡ ሕበጥ ጐረሮን ዓይንን መልሓስን፡ ዕግርግር፡ ተምላስ ወይ ውጽኣት ኪህልወካ ይኽእል እዩ። ኣብ ከቢድ ኵነታት ከኣ ትሑት ጸቕጢ ደም፡ ጽርውርው ምባል፡ ውኖኻ ምጥፋእ፡ ከምኡ እውን ደው ምባል ህርመት ልቢ ኺህልወካ ይኽእል። ከቢድ ቍጥዐ ኣካላት ብቕልጡፍ ዚምዕብልን ሓደገኛን ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ዝዀነ ይኹን ምግቢ ቝጥዐ ኣካላት ኬስዕብ ተኽእሎ ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ ከቢድ ቍጥዐ ኣካላት መብዛሕትኡ ግዜ በዞም ዚስዕቡ ሒደት ምግቢ እዩ ዚለዓዓል፦ ጸባ፡ እንቋቕሖ፡ ዓሳ፡ ድርዓውያን እንስሳታት፡ ፉል፡ ኣዳጕራ፡ ካዕካዕ፡ ከምኡ እውን ስርናይ። ሓደ ሰብ ኣብ ዝዀነ ይኹን ዕድመ ቝጥዐ ኣካላት ኬማዕብል ይኽእል እዩ። መጽናዕትታት ከም ዚሕብሮ፡ ጂን ወይ ተወርሶ ኣብዚ ዓቢ ተራ ኣለዎ፣ ሓደ ቘልዓ፡ ሓደ ኻብ ወለዱ ወይ ክልቲኦም ቍጥዐ ኣካላት ምስ ዚህልዎም፡ እዚ ሕማም እዚ ኼማዕብል ሰፊሕ ተኽእሎ ኣለዎ። ኰይኑ ግና፡ ብዙሓት ቈልዑ ምስ ዓበዩ፡ ነዚ ዓይነታት ምግቢ ዝነበሮም ቍጥዐ ኣካላት የቋርጽ እዩ።
ብሓፈሻኡ፡ ምልክታት ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ ኸም ምልክታት ከቢድ ቍጥዐ ኣካላት ኣዝዩ ዜስግእ ኣይኰነን። ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ፡ ከም እኒ ቕርጸት፡ መንፋሕቲ፡ ቅርጥማት፡ ሕማም ርእሲ፡ ዕንፍሩር፡ ድኻም ወይ ድማ ቀጨውጨው ምባል ኬስዕብ ይኽእል እዩ። ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ ብእተፈላለየ ዓይነታት ምግቢ ኺመጽእ ይኽእል፣ ገለ ኻብቲ ልሙድ ከኣ ውጽኢት ጸባ፡ ስርናይ፡ ኣልኮል ከምኡ እውን መባዅዕቲ እዩ።
ምርመራን ሕክምናን
ብቝጥዐ ኣካላት ወይ ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ ትሽገር እንተ ኣሊኻ፡ ናብ ብዓል ሞያ ሕክምና ኼድካ ኽትምርመር ትውስን ትኸውን። ኣብ ሕክምና ኸይተመርመርካ፡ ባዕልኻ እተወሰነ ምግቢ ምግዳፍ፡ ሓድሓደ ግዜ ሓደገኛ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ከመይሲ፡ ከይተፈለጠካ ንኣካላትካ ኻብ ኣድላዪ ንጥረ ነገራት ክትሕርሞ ትኽእል ኢኻ።
ቍጥዐ ኣካላት ካብ ዜለዓዕሉ ምግብታት ክትቍጠብ እንተ ዘይኰይኑ ኻልእ ነዚ ዚኸውን ሰፊሕ ተቐባልነት ዘለዎ ሕክምና የለን። * ብኻልእ ሸነኽ፡ ቅልል ዝበለ ቝጥዐ ኣካላት ወይ ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ እንተ ኣልዩካ፡ ነቲ ሽግር ዝፈጥረልካ ምግቢ ምቕናስን ኣብ እተናውሐ እዋን ምምጋብን ጽቡቕ ውጽኢት ክትረኽበሉ ትኽእል ኢኻ። እንተዀነ ግና፡ ሓድሓደ ግዜ እቶም በዚ ሕማም እዚ ዚሽገሩ ሰባት፡ ከከም ክብደት እቲ ሕማም ነቲ ዜስግኦም ምግቢ ንእተወሰነ እዋን ወይ ድማ ጠሪሶም ኪሓድግዎ ተገዲዶም እዮም።
ስለዚ እምበኣር፡ ቍጥዐ ኣካላት ወይ ጸገም ምሕቃቕ ምግቢ እንተ ኣልዩካ፡ ብዙሓት በዚ ዚሽገሩ ሰባት ንዅነታቶም ኪቈጻጸርዎ ኸም ዝኸኣሉ፡ ገና እውን እተፈላለየ ዓይነት መኣዛ ዘለዎን ምቍርን ምግቢ ኸም ዚምገቡ ምፍላጥካ ኼጸናንዓካ ይኽእል እዩ።
^ ሕ.ጽ. 19 ነቶም ብኸቢድ ቍጥዐ ኣካላት ዚሽገሩ፡ ኣብ ሃንደበታዊ ዅነታት ንገዛእ ርእሶም ኪወግኡላ ዚኽእሉ ኣድረናሊን (ኢፒነፍራይን) ዝሓዘት ፍልይቲ ፒሮ ሒዞም ኪንቀሳቐሱ ብዙሕ ግዜ ምሕጽንታ ይውሃቦም እዩ። ገሊኦም ክኢላታት ሕክምና፡ እቶም ቍጥዐ ኣካላት ዘለዎም ቈልዑ ብዛዕባ እቲ ዘለዎም ኵነታት ንመምሃራኖም ወይ ድማ ንኣለይቶም ምልክት መጠንቀቕታ ኪዀኖም ዚኽእል ነገር ኪሕዙ ወይ ኪለብሱ ኸም ዘለዎም ሓሳብ ይህቡ እዮም።


text:
ንቕሑ! መስከረም 2013 | ሃሎዊን—ብዛዕባኡ ዚገልጽ ሓቂ
ብዙሓት ሰባት፡ ሃሎዊን የብዕሉ እኳ እንተ ዀኑ፡ ብዛዕባ መበቈሉ ግና ኣይፈልጡን እዮም። ስለምንታይ ጥንቁቓት ክንከውን ከም ዘሎና ፍለጥ።
ካብ ከባቢ ዓለም
ዛዕባታት፦ መጠን በረድ ኣርክቲክ፣ ኣብ ኮንጎ፡ ስኒ ሓርማዝ ንምርካብ ዚግበር ዘይሕጋዊ ሃድን፣ ምጥፋእ እቲ ኣብ ግሬት ባርየር ሪፍ ዘሎ መርጀን፣ ኣብ ጸባ ጡብ ኣደ ዚርከቡ ባክተርያ።
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
ቅድሚ መርዓ ዚግበር ጾታዊ ርክብ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ቕድሚ መርዓ ዚግበር ጾታዊ ርክብን ካልእ ጾታዊ ተግባራትን እንታይ ከም ዚብል ፍለጥ።
ገበር
ሃሎዊን—ብዛዕባኡ ዚገልጽ ሓቂ
ብዛዕባ ሕማቕ መበቈል ሃሎዊንን ካልእ ተመሳሳሊ በዓላትን ፍለጥ።
ንስድራ ቤት
ብኸመይ ይቕረ ኸም እትብል
ይቕረ ምባል ከቢድ ኪኸውን ዚኽእል ስለምንታይ እዩ፧ ምኽሪ መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ ኪሕግዘካ ኸም ዚኽእል ርአ።
ቃለ መጠይቕ
ሓንቲ ኽኢላ ሕክምና ዅሊት ብዛዕባ እምነታ ዝገለጸቶ
ሓንቲ ቐደም ብህልውና ኣምላኽ ዘይትኣምን ዝነበረት ሓኪም፡ ብዛዕባ ኣምላኽን ብዛዕባ ትርጕም ህይወትን ክትሓስብ ዝጀመረት ስለምንታይ እያ፧ ብዛዕባ እዚ ጕዳያት እዚ ዝነበራ ኣረኣእያ ኸም እትቕይር ዝገበራ እንታይ እዩ፧
ከመይ ይመስል ነበረ፧
ዠንግ ሆ
ዠንግ ሆ እንታዋይ እዩ ነይሩ፧ ብዛዕባ እቲ ንሱ ዝገበሮ ዜደንቕ ጕዕዞታትን ብዛዕባ ቻይና እንታይ ከም ዚሕብረናን ኣንብብ።
ተነዲፉ ድዩ፧
ክንቲት ኢምፐረር ፐንጒን
ብዛዕባ ስነ ህይወት ባሕሪ መጽናዕቲ ዚገብሩ ሰባት፡ ብዛዕባ ኽንቲት እዚ ዑፍ እዚ እንታይ እዮም ፈሊጦም፧
ኣብ ኢንተርነት ዝወጸ ተወሳኺ ዓንቀጻት
ንደንዳኒ ብዘይ ጕስጢ መክቶ
ሰባት ስለምንታይ ከም ዚድንድኑኻን ንድንደና ብኸመይ ከም እትዋጽኣሉን ተምሃር።


text:
ካብ መዛግብትና
“ኣዝዩ ኽቡር ወቕቲ”
ብ1870 ኣብ ፒትስበርግ (ኣሊጌኒ)፡ ፐንስልቨንያ፡ ሕ.መ.ኣ. ዝነበረት ንእሽቶ ጕጅለ፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ክትምርምር ጀመረት። ኣባላት እታ ብቻርለስ ቴዝ ራስል እትምራሕ ዝነበረት ጕጅለ፡ ነቲ ብዛዕባ በጃ ክርስቶስ ዚገልጽ ርእሰ ነገር መጽናዕቲ ገበሩሉ፣ ብዙሕ ከይጸንሑ ድማ፡ እቲ በጃ ኣብ ዕላማ የሆዋ ኣገዳሲ ቦታ ኸም ዘለዎ ተገንዘቡ። እቲ በጃ ነቶም ገና ብዛዕባ የሱስ ዘይሰምዑ ሰባት እውን እንተ ዀነ፡ መገዲ ድሕነት ኸም ዝኸፈተሎም ምስ ፈለጡ ኣዝዮም ተሓጐሱ። ልቦም ብሞሳ ስለ ዝመልአ ኸኣ፡ ዝኽሪ ሞት የሱስ በብዓመቱ ኼብዕሉ ወሰኑ።—1 ቈረ. 11:23-26።
ሓውና ራስል ዛዮንስ ዎች ታወር (ናይ ጽዮን ግምቢ ዘብዐኛ) ኬሕትም ጀመረ፣ እዛ መጽሔት እዚኣ ድማ፡ ተሓላቒት እቲ ቐንዲ መግለጺ ፍቕሪ ኣምላኽ ዝዀነ ሰረተ እምነት በጃ እያ ነይራ። ግምቢ ዘብዐኛ ነቲ ዝኽሪ ሞት ክርስቶስ ዚበዓለሉ እዋን፡ “ኣዝዩ ኽቡር ወቕቲ” ኢላ ጸውዓቶ፣ ንኣንበብታ ድማ፡ ነቲ በዓል ዝኽሪ ወይ ኣብ ፒትስበርግ ወይ ከኣ ኣብ ካልእ ቦታ ብጕጅለ ዀይኖም ኬብዕልዎ ኣተባብዓቶም። “ክብርቲ እምነት ዘላቶም ክልተ ወይ ሰለስተ ሰባት፡” ዋላ እውን ሓደ ሰብ እንተ ዀነ፡ ነቲ በዓል ኬብዕሉ ኸለዉ፡ ‘ጐይታ ምሳታቶም ከም ዚህሉ’ ድማ ገለጸት።
ቍጽሪ እቶም በብዓመቱ ንበዓል ዝኽሪ ኢሎም ናብ ፒትስበርግ ዚመጹ ዝነበሩ ሰባት እናወሰኸ ኸደ። እቲ ወረቐት ዕድመ፡ “እቶም ኣብዚ እትረኽብዎም ፍሽሑዋት ሰባት፡ ሓንጐፋይ ኢሎም ኪቕበሉኹም እዮም” ይብል ነበረ። ከም ሓቂ ኸኣ፡ ኣብ ፒትስበርግ ዝነበሩ ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ነቶም መንፈሳውያን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ናብ ቤቶም ተቐቢሎም ኣአንጊዶምዎም እዮም። ብ1886 ኣብቲ በዓል ዝኽሪ ዚግበረሉ ወቕቲ፡ ንሓያሎ መዓልትታት “ሓፈሻዊ ኣኼባ” ዚብሃል ዓብዪ ኣኼባ ተገብረ። ግምቢ ዘብዐኛ፡ “ልብኹም በታ ንጐይታን ንኣሕዋትን ንሓቅን ዘላትኩም ፍቕሪ መሊእኩም ምጹ” ዚብል ዕድመ ኣቕረበት።
ንሓያሎ ዓመታት፡ ኣብ ፒትስበርግ ዝነበሩ ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ነቶም በዓል ዝኽሪ ኼብዕሉ ኢሎም ዚመጹ ዝነበሩ ኣብ በጃ ዚኣምኑ ሰባት፡ ዓበይቲ ኣኼባታት የዳልዉሎም ነበሩ። ቍጽሪ እቶም ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ እናወሰኸ ምስ ከደ፡ ቍጽሪ ተኣከብቲ በዓል ዝኽሪ እውን ኣብ መላእ ዓለም ወሰኸ። ኣብ ኤክለስያ (ጉባኤ) ቺካጎ ዝነበረ ሬይ ቦፕ፡ ኣብ 1910ታት ዳርጋ ዅሎም ተኣከብቲ ኻብቲ ቕጫን ወይንን ዚወስዱ ስለ ዝነበሩ፡ እቲ ቕጫን ወይንን ኣብቶም ኣማእታት ተኣከብቲ ምዛር ነዊሕ ሰዓታት ይወስድ ከም ዝነበረ፡ ተዘክሮኡ ገለጸ።
ኣብቲ በዓል ዝኽሪ፡ ንስጋን ደምን የሱስ ንምምልካት እንታይ እዮም ዚጥቀሙ ነይሮም፧ የሱስ ኣብ ድራር ጐይታ፡ ወይኒ ኸም እተጠቕመ ይፈልጡ እኳ እንተ ነበሩ፡ ግምቢ ዘብዐኛ ግና፡ እቶም “ድኹማት” ምእንቲ ኸይፍተኑ፡ ጽማቝ ሓድሽ ፍረ ወይኒ ወይ ጽማቝ ዘቢብ ኪጥቀሙ ተተባብዕ ነበረት። ይኹን እምበር፡ ነቶም “ዝፈልሐ ወይኒ ኣብ ጥቕሚ ኺውዕል ከም ዘለዎ” ዀይኑ ዚስምዖም ዝነበረ፡ ወይኒ ይውሃቦም ነበረ። እቶም ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ ጸኒሖም፡ ንደም የሱስ ብልክዕ ኬመልክት ዚኽእል፡ ዋላ ሓንቲ ሕዋስ ዘይብሉ ወይኒ ምዃኑ ተረድኡ።
ዝኽሪ ሞት የሱስ፡ ብዛዕባ እቲ ጕዳይ ኣርዚንካ ንምሕሳብ ኣጋጣሚ ዝኸፍት እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ገሊአን ጉባኤታት፡ እቲ በዓል ዝኽሪ ብሓዘን እተመልአ ይኸውን ነበረ፣ እቲ መደብ ኪዛዘም ከሎ ድማ፡ ኵሎም ተኣከብቲ ሓንቲ ቓል ከይተዛረቡ እዮም ዚኸዱ ነይሮም። ኰይኑ ግና፡ እታ ብ1934 እተሓትመት የሆዋ (እንግሊዝኛ) ዘርእስታ መጽሓፍ፡ በዓል ዝኽሪ፡ በቲ ዜሳቒ ሞት የሱስ ‘እናሓዘንካ’ ዘይኰነስ፡ በቲ ኻብ 1914 ኣትሒዙ ዝጀመረ ግዝኣቱ ‘እናተሓጐስካ’ ኺበዓል ከም ዘለዎ ሓበረት።
ዓመተ 1935 ነቲ ኣብ መጻኢ ዚግበር በዓል ዝኽሪ ብዜደንቕ መገዲ ዝቐየረት ዓመት እያ ነይራ፣ ከመይሲ፡ መንነት እቶም ኣብ ራእይ 7:9 ተጠቒሶም ዘለዉ “ብዙሓት ህዝቢ” ንጹር ዝዀነሉ ዓመት እዩ ነይሩ። ክሳዕ እቲ እዋን እቲ፡ ኣገልገልቲ የሆዋ ነቶም “ብዙሓት ህዝቢ፡” ርእሶም ዝወፈዩ ግናኸ ብዙሕ ቅንኣት ዘይብሎም ክርስትያናት ገይሮም እዮም ዚርእይዎም ነይሮም። ብ1935 ግና፡ እቶም ብዙሕ ዝቝጽሮም ሰባት፡ ኣብታ ገነት እትኸውን ምድሪ ናይ ምንባር ተስፋ ዘለዎም እሙናት ኣምለኽቲ የሆዋ ምዃኖም ነጸረ። ራስል ፖጀንሲ ዝስሙ ሓው፡ ድሕሪ እቲ እተዋህበ መብርሂ ንገዛእ ርእሱ ምስ መርመረ፡ “የሆዋ ነቲ ሰማያዊ ተስፋ ብመንፈስ ቅዱሱ ኣቢሉ ኣብ ውሽጠይ ኣይተኸለለይን” በለ። ሓውና ፖጀንሲን ካልኦት ብዙሓት እሙናት ክርስትያናትን፡ ካብቲ ቕጫን ወይንን ምውሳድ ኣቋረጹ፣ ናብ በዓል ዝኽሪ ምምጻእ ግና ኣየቋረጹን።
እቲ ኣብዚ “ኣዝዩ ኽቡር ወቕቲ” እዚ ዚግበር ዝነበረ ፍሉይ ወፈራ ስብከት፡ ብዙሓት ንበጃ የሱስ ዘለዎም ሞሳ ንኼርእዩ ኣጋጣሚ ኸፊቱሎም እዩ። ብ1932 ዝወጸት ቡለቲን፡ ክርስትያናት ንመልእኽቲ ሓቂ ዚሰብኩ “ናይ ሓቂ ዓየይቲ” ደኣ እምበር፡ ካብቲ ቕጫን ወይንን ዚወስዱ “ቕዱሳት በዓል ዝኽሪ” ኪዀኑ ኸም ዘይብሎም ገለጸት። ብ1934 እውን፡ ቡለቲን ንኣሕዋት “ሓገዝቲ” ፈለምቲ ኪዀኑ ዕድመ ብምቕራብ፡ “ኣብ በዓል ዝኽሪ፡ 1,000 [ሓገዝቲ] ይህልዉ ደዀን ይዀኑ፧” ዚብል ሕቶ ኣቕረበት። ኢንፎርማንት ድማ ብዛዕባ ቕቡኣት ክትገልጽ ከላ፡ “ሓጐሶም ምሉእ ኪኸውን ዚኽእል፡ ኣብ ምስክርነት መንግስቲ ኣምላኽ ብምክፋል ጥራይ እዩ” በለት። እቶም ምድራዊ ተስፋ ዝነበሮም እውን ሓጐስ ዚረኽቡ፡ ኣብ ዕዮ ስብከት ብምክፋል ምዃኑ፡ ጸኒሑ ተራእዩ እዩ። *
ኵሎም ህዝቢ የሆዋ፡ ነታ በዓል ዝኽሪ ዚበዓለላ ምሸት፡ ከም ቅድስቲ ገይሮም እዮም ዚርእይዋ። ዋላ እውን ኣጸጋሚ ዅነታት እንተ ኣጋጠሞም፡ ነቲ በዓል ከየብዓሉ ኣየሕልፍዎን እዮም። ብ1930 ፐርል ኢንግሊሽን ኦራ ሓብታን፡ በዓል ዝኽሪ ንምብዓል ኣስታት 80 ኪሎ ሜተር ብእግረን ተጓዒዘን እየን። እቲ ሚስዮናዊ ዝነበረ ሃሮልድ ኪንግ ኣብ ቻይና ንበይኑ ተኣሲሩ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ብዛዕባ በዓል ዝኽሪ ዚገልጽ ግጥምታትን መዝሙርን ጸሓፈ፣ ጸሊም ዘቢብን ሩዝን ተጠቒሙ ድማ ነቲ ምሳልያዊ ቕጫን ወይንን ኣዳለወ። ካብ ምብራቕ ኤውሮጳ ጀሚርካ ኽሳብ ማእከላይ ኣመሪካን ኣፍሪቃን ዝነበሩ ተባዓት ክርስትያናት፡ ውግእ ወይ እገዳ እናሃለወ ኽነሱ፡ ዝኽሪ ሞት የሱስ ኣብዒሎም እዮም። እንነብረሉ ቦታ ዀነ ዘለናሉ ዅነታት ብዘየገድስ፡ ንየሆዋ ኣምላኽን ንየሱስ ክርስቶስን ኣብቲ ኣዝዩ ኽቡር ወቕቲ ዝዀነ በዓል ዝኽሪ ምእንቲ ኸነኽብሮም፡ ብሓባር ንእከብ ኢና።
^ ሕ.ጽ. 10 ቡለቲን ጸኒሓ ኢንፎርማንት ተባህለት፣ ሕጂ ኸኣ ናይ መንግስቲ ኣገልግሎትና ትብሃል ኣላ።


text:
ተፈጸመ ተስፋ ኣበው፡ በማርያም ድንግል፣
በዓለ ልደት፡ ፳፱ታሕሣሥ፡ ፳፻፲፣ 07 ጥሪ 2018
ፍቁራትን ፍቁራንን ኣብ ውሽጥን ወጻእን እትርከቡ ኣባላት ስድራ እግዚኣብሔር፡
ኣቐዲመ “ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፡ ካብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ንኣኻትኩም ይኹን”(1ቆሮ 1፡3)ብምባል ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይነ ልባዊ ሰላምታ ኣቕርበልኩም ።
“ተፈጸመ ተስፋ ኣበው በማርያም ድንግል” ተስፋ ናይ ኣቦታት ኣብ ድንግል ማርያም ተፈጺሙ ዝብል ናይ ማኅሌትና መዝሙር ነዚ እነብዕሎ ዘሎና ናይ ምሥጢረ ሥጋዌን ምሥጢረ ልደትን ትርጉም ዝገልጽ እዩ። ልደት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ዘበናት ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣዴና ማርያም “ይኩነኒ በከመ ትቤለኒ” ምስ በለት ድማ ቃል እግዚኣብሔር ኣብ ማሕጸና ሥጋ ለቢሱ ካብኣ ተወሊዱ ኣብ ማእከልና ከምዝሓደረ ወንጌል ባዕሉ ይገልጸልና። እቲ ናይ ዘመናት ተስፋ ኣብ ማርያምን ብማርያምን ከምዝተፈጸመ ከኣ ንርኢ። እዚ ኣብ ማርያም ዝተፈጸመ ተስፋ ኣበውከ መኣስ ዝጀመረ እዩ? ብሓቂ ካብ ጥንቲ ካብ ጥቅምቲ እዩ ጀሚሩ።
ኣቦና ኣዳምን ኣደና ሔዋንን ብሰይጣን ተታሊሎም ትእዛዝ እግዚኣብሔር ምስ ኣፍረሱ ካብ ገነት ከምዝተሰጉ ኦሪት ዘፍጥረት ባዕሉ ዝነግረና ሓቂ እዩ። እንተኾነ ካብቲ ጊዜ’ቲ ጀሚሩ እግዚኣብሔር “ኣብ መንጎኻን ኣብ መንጎ እዛ ሰበይትን፡ ኣብ መንጎ ዘርእኻን፡ ኣብ መንጎ ዘርኣን ከኣ ጽልኢ እተክል ኣሎኹ። ንሱ ርእስኻ ኪጭፍልቕ እዩ። ንስኻ ድማ ሸዀናኡ ክትነክስ ኢኻ”(ዘፍ. 3፡15)ብምባል ገና ካብ ገነት ክወጹ ከለው ጩራ ተስፋ ከምዝሃቦም እውን ርጉጽ እዩ። እግዚኣብሔር ንቀዳሞት ወለድና፣ ወዲ ጓሎም፣ ርእሲ እቲ ዘስሓቶም ሰይጣን ክጭፍልቕ ምዃኑ ዘመልክት ተስፋ ዝሓዘለ ቃላት እዩ ኣስሚዑዎም። እታ ጓሎም ከኣ እኖና እግዝእትነ ማርያም ምዃና ዘጠራጥር ኣይኮነን። ድሕሪ እዚ ቀዳማይ ተስፋ እውን እግዚኣብሔር ብዝተፈላለዩ ልኡኻቱ መራሕትን ነቢያትን ጌሩ ተስፋ ካብ ምሃብ ኣየቋረጸን። ንኣብነት ሙሴ ንሕዝቢ እስራኤል “እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ካብ ማእከልኩም ካብ ሕዝብኹም ከማይ ዝበለ ነቢይ ከተንሥኣልኩም እዩ። ንእኡ ስምዕዎ” (ዘዳ 18፡15) በሎም። ባዕሉ እግዚኣብሔርውን ንሙሴ “ከማኻ ዝበለ ነቢይ ካብ ሕዝቦም ከተንሥኣሎም እየ፣ ቃለይ ክህቦ እየ፣ ዝኣዘዝኩዎ ኩሉ ድማ ክነግሮም እዩ። ብስመይ ክዛረብ እዩ። ንእኡ ምስማዕ ዝኣበየ ሰብ ግና ክቐጽዖ እየ”(ዘዳ 18፡18-19) እናበለ ብዛዕባ እቲ ክመጽእ ዝነበሮ መድኃኒ ከበሥሮ ንርኢ። ንንጉሥ ዳዊት ከኣ“ብድኅረኻ ንሓደ ካብ ደቅኻ ልዕል ከብሎ እየ፣ ነታ መንግሥቱውን ከጽንዓ እየ፣ ንሱ ንስመይ ቤት ክሰርሕ እዩ። ኣነ ከኣ ዙፋን መንግሥቱ ንዘለዓለም ከጽንዓሉ እየ። ኣነ ኣቦ ክኾኖ ንሱ ድማ ወዲ ኪኾነኒ እዩ”(2 ሳሙ 7፡12-14)ብምባል ዓብይ ተስፋ ክህቦ ተረኽበ። ኣብ መዝሙሩ እውን ንጉሥ ዳዊት “ሓደ ካብ ደቅኻ ኣብ ዙፋንካ ኬቐምጥ እየ። ንሱ ድማ ብድኅሬኻ ኪነግሥ እዩ“ (መዝ 132፡11)ዝብል ተመሳሳሊ ተስፋ ክቕበል ንርኢ።
ናብ ዘመነ ነቢያት እንተ ተሳገርና ድማ፡ እዚ ናይ ድኅነት ተስፋ እዚ ዝያዳ ጐሊሑ ይርከብ። ኢሳይያስ ነቢይ እቲ ደጋጊሙ ብግልጺ ብዛዕባ ምምጻእ እቲ ቅቡእ ኣምላኽ፡፣ ማለት ምምጻእ ክርስቶስ ወይ መሲሕ፣ ዝተነበየ እዩ ክንብል ንኽእል። ንጉሥ እስራኤልን እቶም መሳርሕቱን ተደናጊሮምን ተስፋ ኣብ ምቚራጽ በጺሖምን ኣብ ዝነበሩሉ እዋን “እግዚኣብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ኪህበኩም እዩ፣ እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወዲ ከኣ ክትወልድ ኣያ፣ ስሙውን ኣማኑኤል ኢላ ክትሰምዮ እያ”(ኢሳ 7፡14) ይብሎም። ቀጺሉ ከኣ እቲ ክውለድ ዝነበሮ ሕጻን ከመይ ዝበለ ከምዝኸውን ይገልጽ። “ሕጻን ተወሊዱልና፡ ወዲ ተዋሂቡና እዩ፣ ንሱ ከኣ ገዛኢና ኪኸውን እዩ። ንሱ ግሩም መኻሪ፣ ብርቱዕ ኣምላኽ፡ ዘለዓለማዊ ኣቦ፣ መስፍን ሰላም፣ ተባሂሉ ኪጽዋዕ እዩ። ግዝኣት መንግሥቱ እናዓበየ ኪኸይድ እዩ፣ ብዘመን መንግሥቱ ድማ ኲሉ ጊዜ ሰላም ኪኸውን ኣዩ። ኣብ ዙፋን ንጉሥ ዳዊት ኮይኑ ኪገዝእ እዩ፣ ካብ ሕጂ ንዘለዓለም ብሓቅን ብፍትሕን ኪገዝእ እዩ። እግዚኣብሔር ጐይታ ሠራዊት ነዚ ኪገብሮ መዲቡ ኣሎ ኢሳ 9፡6-7)ይብል። ኣቦታትና ኣብዚ ትንቢት እዚ ተመርኲሶም፡ ኣብ ዋዜማ ናይ በዓል ሆሳዕና፡ “ወበልዋ ለወለተ ጽዮን፣ ነዋ ንጉሥኪ ጻድቅ ወየዋህ፡ ዕሴቱ ምስሌሁ ወምግባሩ ቅድመ ገጹ ወይከውን ሰላመ በመዋዕሊሁ”፣ ንጓል ጽዮን፡ እቲ ህያቡ ምስኡ፣ ስራሑ ከኣ ኣብ ቅድሚኡ ዝሓዘ፣ ጻድቕን የዋህን ንጉሥኪ እንሆ ኣብ ዘመኑ ከኣ ሰላም ኪኸውን እዩ በልዋ (ሰላም ዋዜማ ዘሆሳዕና) እናበሉ ዘቕርብዎ ሰላምታ፣ መድኃኔ ዓለም ክመጽእ ከሎ ጥራይ ኢዱ ከምዘይመጽእ፣ አረ እኳ ደኣ ህያባቱ ብብዝኂ ሒዙ ከምዝመጽእ ነቶም ዝቕበልዎ ከኣ ለጋስ ከምዝኾነ ዘረድኣና እዩ። እዚ ከኣ ብዘይ ዝኾነ ሌላን ጒሌላን ንኲሉ ዓለም ዝኸውን ብሥራት እዩ። ዳንኤል ነቢይ እውን “ለይቲ ብራእይ ክጥምት ከሎኹ እንሆ ወዲ ሰብ ዝመስል ብደመና ሰማይ ይመጽእ ነበረ። ናብቲ ካብ ዘለዓለም ዚነብር ዝነበረ ድማ በጽሐ፣ ናብ ቅድሚኡውን ኣቕረብዎ። ኲላቶም ኣሕዛብን ወገናትን በበይኑ ዓይነት ቋንቋታት ዚዛረቡን ኬገልግልዎስ፣ ግዝኣትን ክብርን መንግሥትን ተዋህቦ። ግዝኣቱ ዘይኃልፍ ዘለዓለማዊ ግዝኣት እዩ። መንግሥቱውን ከቶ ኣይክትጠፍእን እያ” (ዳንኤል 7፡ 13-14.27) ይብለና። ሚልክያስ ነቢይ ከኣ ብዛዕባ ምምጻእ “ጸያሔ ፍኖት” ወይ ጸራግ መገዲ ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቕን፣ እቲ ንዓለም ናይ ድኅነት ብሥራት ከበሥር ዝመጽእ ወዲ ኣምላኽ፣ “እግዚኣብሔር ጐይታ ሠራዊት ‘እንሆ ኣነ ልኡኸይ እልእኽ ኣሎኹ፣ ንሱ ቀቅድመይ መንገዲ ኪጸርግ እዩ። ብኡብኡ ከኣ እቲ እትደልዩዎ ጐይታ ናብ መቕደሱ ኪመጽእ እዩ። እቲ እትናፍቕዎ መልኣኽ ኪዳነይ ከበሥር እንሆ ይመጽእ ኣሎ’ ይብል ኣሎ” (ሚል 3፡1) እናበለ ነቲ ወትሩ ንኣና ከድኅነናን፡ ክምሕረናን፡ ከተዓርቕናን፡ ዝመጽእ ጐይታ ብእምነት ብፍቕሪ ክንቅበሎ ድልዋት ክንከውን ከምዘሎና የረድኣና።
ኣብ ናዝሬት፡ ገብርኤል መልኣኽ፡ ንእግዝእትነ ማርያም “ሰላም ንኣኺ ኦ ምልእተ ጸጋ፣ እግዚኣብሔር ምሳኺ እዩ፣ ንስኺ እንካብ ኣንስቲ ዝተባረኽኪ ኢኺ በላ”(ሉቃ 1፡28)። በቲ ሰላምታኡ ተገሪማ ምስ ረኣየ ከኣ ቀጺሉ ”ማርያም! ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጸጋ ረኺብኪ ኢኺ እሞ ኣይትፍርሂ፣ እንሆ ክትጠንሲ ወዲውን ክተወልዲ ፣ ስሙ ከኣ ኢየሱስ ክትብልዮ ኢኺ” (ሉቃ 1፡30-31) ብምባሉ እቲ ብነብያት ዝተነግረሉ ንሕዝቡ ከድኅን ብእግዚኣብሔር ተላኢኹ ክመጽእ ዝነበሮ መድኃኔ ዓለም ካብ ድንግል ማርያም ከምዝውለድ፣ እቲ ካብ ዘመናት ዝተዋህበ ተስፋ ከኣ ኣብ ማርያም ከምዝፍጸም ኣረጋገጸ ማለት እዩ። እቲ ካብኣ ዝውለድ ከኣ“ዓብይ ኪኸውን፣ ወዲ እቲ ልዑልውን ኪበሃል እዩ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ድማ ዙፋን ኣቦኡ ዳዊት ኪህቦ እዩ። ንሱ ኣብ ሕዝቢ እስራኤል ንዘለዓለም ኪነግሥ እዩ። መንግሥቱ ከኣ መወዳእታ የብሉን፣ በላ” (ሉቃ 1፡32-33) ይብላ። ድሕሪ ክንደይ ዘመናት መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤተልሔም ምስ ተወልደ ድማ ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ “እዚ ኲሉ ነቲ እግዚኣብሔር ብነቢይ ‘እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወዲውን ክትወልድ እያ፣ ስሙ ከኣ ኣማኑኤል ኪብልዎ እዮም፣ ትርጉሙ ከኣ ‘ኣምላኽ ምሳና’ ማለት እዩ’ እናበለ ዝተዛረቦ ምእንቲ ኪፍጸም ኮነ” ማቴ1፡ 22-23) ብምባል ልደት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጻሜ ተስፋ ነቢያትን ኣበውን ከምዝኾነ የረጋግጽ።
ቅዱስ ኢረነዮስ በዓል ልዮን፣ ነደና ሔዋንን ነደና ማርያምን እናነጻጸረ፣ እምቢ ናይ ሔዋንን ሕራይ ናይ ማርያምን ዘኸተሎ ዕንወትን ድኅነትን ክገልጽ ከምዚ ይብል፣ “ሔዋን ብሰይጣን ተታሊላ ንትእዛዝ ኣምላኽ ምስ ኣፍረሰት ካብ ኣምላኽ ረሓቐት። ማርያም ግን ብብሥራት መልኣኽ ተመሪሓ ንትእዛዝ ኣምላኽ ኣኽበረት እሞ፣ ኣብ ከርሣ ወልደ ኣምላኽ ንክትሽከም በቐዐት። በዚ ምኽንያት’ዚ እታ ቀዳመይቲ ሔዋን ብሰይጣን ሰዲዓ ንኣምላኽ ኣይተኣዘዘትን፣ ካብዚ ዝተላዕለ ድንግል ማርያም ጠበቓ እታ ድንግል ዝኾነት ሔዋን ኮነት። ክርስቶስ ንዂሉ ኣብ ገዛእ ርእሱ ጠቕለሎ፣ ካብዚ ዝተላዕለ ርእሲ ኲሉ ኮነ። ከርስቶስ ንጸላኢና ውግእ ኣወጀሉ። ነቲ ብተኃባባርነት ኣዳም ምርኮይናታት ገይሩና ዝነበረ ሥዒሩ ኣጥፍኦ” (ካብ ኣንጻር መንፍቕነት ብቅዱስ ኢረነዮስ በዓል ልዮን)። ብተመሳሳሊ ኣዘራርባ ቅዱስ ኤፍረምውን ኣብ ወዳሴ ማርያም፣ ሓደ ካብ ቅድስቲ ሥላሴ ንውርደትና ርእዩ፣ ካብ ሰማየ ሰማያት ወረደ፣ ንባህሪኡ ኣትሕት ኣበለ፣ ናባና መጺኡ ድማ ኣብ ከርሲ ድንግል ሓደረ፣ ብዘይካ ኃጢኣት ብኻልእ ኲሉ ከማና ሰብ ኮነ። ነቢያት ከምዝሰበኽዎ፣ ኣብ ቤተልሔም ተወሊዱ ኣድኃነና፣ በጃና ኮነ ሕዝቡ ከኣ ገበረና “ኣሓዱ ዘእም ቅድስት ሥላሴ ርእዮ ትሕትናነ፣ ኣጽነነ ሰማየ ሰማያት መጽኣ ወኃደረ ውስተ ከርሠ ደንግል፡ ወኮነ ሰብኣ ከማነ ዘእንበለ ኃጢኣት ባሕቲታ፣ ወተወልደ በቤተልሔም በከመ ሰበኩ ነቢያት፣ ኣድኃነነ ወቤዘወነ ውረሰየነ ሕዝበ ዚኣሁ”፣ (ውዳሴ ማርያም ዘዕለተ ሓሙስ 7)።
ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ድንግል ማርያም ተወሊዱ ኣብ ማእከልና ምስ ሰፈረ (ቃል ንቃሉ ኣብ ማእከልና ድንኳኑ ምስ ተኸለ) እዩ ተስፋ ኣበው ዝተፈጸመ። ንሱ ምስ መጸአ ድኅነት ረኸብና፣ ብሓቂ ከኣ ጸሓይና በረቐልና። ነቢይ ኢሳይያስ ከምዝብሎ፡ ብልደት መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “እቲ ኣብ ጸልማት ዚነብር ሕዝቢ ዓብይ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዚነብሩ ድማ ብርሃን ወጸሎም”(ኢሳ 9፡2) ማለት እዩ። እቲ ገጽ ምሕረት ኣምላኽ፡ ክምስታ እግዚኣብሔር ኣቦ ዝኾነ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፣ ሰብ ኮይኑ ኣብ ማእከልና ምስ ሓደረ፣ ምሕረት ኣምላኽ ከነስተማቕር ክኢልና፣ ብርሃን ጐይታ ተወሊዑልና ኣሎ ማለት እዩ። በዚ ምኽንያት ቅዱስ ጴጥሮስ እውን ኣብታ ቀዳመይቲ መልእኽቱ፡ “ንስኻትኩም ቀደም ሕዝቢ ኣይነበርኩምን፣ ሕጂ ግና ሕዝቢ ኣምላኽ ኢኹም። ቀደም ምሕረት ኣይረኸብኩምን ነበርኩም፣ ሕጂ ግና ተማሒርኩም ኢኹም” (1ጴጥ 2፡10) እናበለ ብምጽኣት ኢየሱስ፡ ኅሩይ ወለዶ፡ ዝተማሕረ ሕዝቢ፡ ከምዝኾንና ይገልጽ። ለይቲ ልደት ከኣ “ዮም በርህ ሠረቀ ለነ፣ ሰማይ ወምድር ዘኢያገምሮ ማኅፀን ድንግል ጾሮ፣ እንዘ ኣምላክ ውእቱ ኅደረ ወተገምረ ውስተ ማኅፀነ ድንግል፡ ኮነ ሕፃነ ንኡሰ፣ ዘኣልቦ መምሰል ተወልደ ፀሓየ ጽድቅ ሠረቀ”፣ ብርሃን በረቐልና፣ ሰማይን ምድርን ዘይኣኽሎ ማኅፀን ድንግል ተሰኪምዎ። ኣምላኽ ክንሱ ንእሽቶ ሕፃን ኮይኑ፣ ኣብ ማኅጸን ድንግል ሓደረ፣ ዝመስሎ ዘይብሉ ተወልደ ናይ ጽድቂ ፀሓይ ከኣ በረቐ (ኣቡን፡ ማኅሌት ዘልደት) እናበልና ብዜማ ንቕበሎ ኣሎና።
በዓለ ልደት እምበኣር፡ ተስፋ ኣበው ኣብ ድንግል ማርያም ብሓቂ ከምዝተፈጸመ ዘረጋግጸና እዩ። እዚ ተስፋ እዚ ሎሚ፣ ኣባናውን ክፍጸም እዩ ዝግብኦ። መድኃኔ ዓለም ኣብ ልቢ ነፍስ ወከፍና ክውለድ ይደሊ ኣሎ። ከም ኣዴና ማርያም “ሕራይ” ኢልና ክንቅበሎ እንተተረኺብና ንሱ ሎሚውን ኲሉ ዘድልየና ጸጋታትን ቡራኬታትን ከምጽኣልና ድልው እዩ። ኣብ ራእይ ዮሓንስ ባዕሉ መድኃኔ ዓለም ከምዝብለና፣ “እንሆ ኣብ ኣፍ ደገ ደው ኢለ ማዕጾ ኳሕኳሕ ኣብል ኣሎኹ። ሓደ እኳ ድምጸይ ሰሚዑስ ማዕጾ እንተ ኸፈተለይ፣ ናብኡ ክኣቱ ምሳኡ ኣብ መኣዲ ክቕመጥ ኣየ። ንሱውን ምሳይ ኪቕመጥ እዩ”(ራእ.ዮሓ 3፡20)። ሎምዘመንውን ኣብዚ በዓላት ልደተ ጥምቀት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ልቢ ነፍስወከፍና ይዂሕኲሕ ኣሎ። ካባናኸ ሰሚዑስ ዝኸፍቶዶ ይርከብ ይኸውን? ወይስ ከምቲ ኣብ ቤተልሔም ማርያምን ዮሴፍን መሕድሪ ደልዮም ብዙኅ ኳሕኲሖም ዘርሕዎም ዝሰኣኑ እሞ ኣብ መብልዕ ከብቲ ክዕቆቡ ዝተገደዱ ክኸውን እዩ? ኣብ ቤተልሔም ንኣኣቶም ሰሚዑ ዝኸፍተሎም ኣይረኸቡን። በዚ ምኽንያት መድኃኔ ዓለም ኣብ መብልዕ ማል ተወልደ። ኣብቲ ቀዳማይ ልደት ብሓቂ ልቦም ዝኸፈቱሉ እንተነቢሮም፣ ማርያምን ዮሴፍን፡ ከምኡውን መላእኽትን እቶም ቤት ኣልቦ ጓሶትን ጥራይ እዮም ዝነበሩ። እቶም ካልኦት ንካልኦት ኣጋይሽ ኸቕበሉ ኣብ ካልእ ወራዮም ጥሒሎም ንምጽኣት ምደኃኔ ዓለም ዝኸውን ጊዜን ቦታን ኣይነበሮምን። ንሕናኸ ሎሚ ምስ ኣየኖት ኢና ንቚጸር? ምስቶም ብእምነትን ብትሕትናን ዝተቐበልዎዶ ወይስ፣ ምስቶም ሓዳሮም ገፊሑዎም ማዕጾ ልቦም ምኽፋት ዝኣበዩ ኢና? ቀጺሉ ራእዩ ዮሓንስ “እዝኒ ዘለዎ ነቲ መንፈስ ቅዱስ ንኣብያተ ክርስትያን ዚብለን ዘሎ ይስማዕ” ይብለና። ከም ውልቀ ሰባት ጥራይ ዘይኮነ ከም ማኅበር ኣመንቲ፡ ከም ቊምስና፣ ከም ገዳም፣ ከም ቤተክርስትያን ኣውን ንኢየሱስ ሕጻን ክንሰምዕ ክንቅበል ድልዋት ዲና? እቲ ሕያዋይ ጋሻና ግን እንሆ መጺኡ ይዂሕኲሕ ኣሎ፣ ሃየ ልብና ከፊትና ንቀበሎ። “ነቶም ዝተቐበልዎ ዘበሉ ብስሙ ንዚኣምኑ ኲሎም ግና ውሉድ ኣምላኽ ኪኾኑ ሥልጣን ሃቦም----እቲ ቃል ሰብ ኮነ፣ ጸጋን ሓቅን መሊኡዎ ከኣ ምሳና ነበረ” (ዮሓ 1፡12.14)።
ብሩኽ በዓለ ልደተ ጥምቀት ይግበረልና።
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳሳት ዘበኣሥመራ


text:
ጉባኤ ንኡስ ዞባ ጀርመን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዕለት 14 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ተኻይዱ።እቲ ጉባኤ ምምሕዳር ሽማግለታት ሰለስቲኡ ጨናፍርን ብጨናፍሮምዝተወከሉ ኣባላት ጨናፍርን ኢዮም ተኻፊሎሞ። ብዘይካዚ ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ጀርመን ንስራሓት ጨናፍር ኣብ ምጽፋፍን ንብረት ሰልፊ ኣብምክትታልን ንምትሕግጋዝ ዝፈጠሮ ትካል ቁጽጽርን እውን ኣብቲ ጉባኤ ተሳቲፉ ነይሩ።
ኣብዚ ንሳልሳይ ግዝይኡ ዝሰላሰል ዘሎ ጉባኤ ንኡስ ዞባ ጀርመን፣ ኣቦ መንበር ምምሕዳር ሽማግለ ሓው ተስፋማርያም ክብራኣብ ንተሳተፍቲ ጉባኤ ብምምስጋን፣ ንኡስ ዞባ ሒዝዎም ዝጸንሐ ስራሓትን ቅጥዒ ጉባኤን ብምሕባርን ጉባኤ ንኡስዞባ ጀርመን፤ ሰዲህኤ ነቕ ዘይንብለሉ መቃለሲ ናይ ዓወት ባይታና እዩ፤ ኣብትሕቲ ዝብል ጭርሖ ይካየድ ምህላዉ ብዘቕረቦ መኽፈቲ መግለጺ’ዩ፡ ቃል ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ንምቕራብ እቲ መድረኽ ንሓው ኢሳቕ ወልደማርያም ኣቦ መንበር ዞባ ኣረኪብዎ። ሓው ኢሳቕ ኣቦ መንበር ዞባ ኤውሮጳ ነቲ ጉባኤ ዘለዎ ሰናይ ምንዮት ብምቕራብ ሽማግለ ዞባ ተታሓሒዝዎም ዘሎ ዕማማትን ኣብ ኣመራርሓ ዘለዎ ስጥመትን ናይ ሓሳብ ውህደትን፡ በብሃገሩ ምስ ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝገብሮ ዝገበሮን፡ ኣብ መስርሕ ዘሎ ናይ ስራሕ ምትሕብባርን ንተሳተፍቲ ጉባኤ ኣብሪሁ።
ድሕሪ መኽፈቲ መልእክቲ ክልተ ኣቦ መንበራት ትካላት ሰልፊ ምስማዕ ናብቲ መሰረታዊ መደባት ናይቲ ጉባኤ ንምእታው፡
1. ጸብጻባት ጨናፍር
2. ጸብጻብ ተቆጻጻሪ
3. ጸብጻብ ሽማግለ ንኡስ ዞባ ጀርመን
4. ምምራጽ ሰክረታርያ ጉባኤ
5. ምምራጽ ሓዳስ መሪሕነት ንኡስ ዞባን ለበዋታትን ዝብሉ ዛዕባታት ዝሓዘ ጽሑፍ ንተሳተፍቲ ተዘርግሐ።
ኣብ ቀዳማይ ቅጥዒ ኣባላት ሽማግለ ሰለስቲኤን ጨናፍር ንኣታሃላልዋ ኣባላቶምን ተሳትፍኦም ኣብ ከባቢያዊ ሓባራዊ ዕማማትን ኣበርክታኦምን፡ ከጋጥሞም ዝጸንሐ ናይ ስራሕ ዕንቅፋታትን ዘመልከተ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን ምምሕዳራውን ማሕበራውን ጸብጻባት ኣቕሪቦም። ብፍላይ ኣብ ከባቢ ሰሜን ጀርመን ዝጅመር ንዘሎ ናይ መንእሰያት ስፖርታዊ ምጥርናፋት ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ጥራሕ ዘይኮነስ፡ መንእሰያት ንነብሶም ካብ ካልእ ኣሉታዊ ኣቕጣጫታት ንከይወስዱ እውን ሓጋዚ ምዃኑን ተሓቢሩ። ኣብዝቐረበ መግለጺ ምርኩስ ብምግባር ድማ ኣገዳሲ ወኸስታትን ዝርርብን ተኻይዱ፡ ንዝጸንሑ ሕጽረታትን ናይ ስራሕ ጸገማትን ኣብ ምፍታሕ ዝሕግዙ ሓሳብት ብምቅራብ ድማ ተደምዲሙ።
ክልተ ተቆጻጻርቲ ብግዲኦም፣ ንዝቐረበሎም ገንዘባዊ ጸብጻባትን ኣብ ጉባኤ ዝተዋህበ መግለጺ ጨናፍርን ሓቕታት ከምዘለዎ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ እቲ ከጋጥም ዝጸንሐ ሕጽረታት ድምር ናይ ኣሃዛት ዘይኮነስ ብዝተዋህበ ቅጥዒ ዘይምስራሕ እንተዘይኮይኑ ካልእ ከምዘይነበረ መስኪሮም። ሓው ተስፋይ ባይረ ብፍላይ ተሓዝቲ ገንዘብን ንብረትን ኣብ ጨናፍር ክእለታቶም ኣብ ምኽዕባት ክተሓባበር ከምዝኽእል ድማ ቃል ኣትዩ።
እቲ ንምምሕዳር ንኡስ ዞባ ጀርመን ወኪሉ ብሓው ታደሰ ኣስመላሽ ዝቐረበ ጸብጻብ እንተኾነ እውን ድምር ናይቲ ብጨናፍር ክማሓላለፍ ዝጸንሐ ጸብጻባትን ኣብ መስኖኣዊ ኣሰራርሓ ዝነበሮ ጉድለታት ዘጠቓለለ ኮይኑ፡ ክውሰድ ዘለዎ ኣራሚ መንገድታት ዝኣመተ እውን እዩ ነይሩ። ሓው ታደሰ ንኡስ ዞባ ካብ ዝሰርዖም መደባት ሓያሎይ ኣብ ትግባረ ተፈቲኖም እዮም፣ ኩሎም ተዓዊትናሎም ኢና እኳ እንተዘይበልና ድማ፡ ምስ ናይ መጻኢ ዕማማት ኣዋሃሂድካ ትስፉዋት ኢና። ብፍላይ መንእሰያትና ኣብ ምምልማልን ኣብ ምምሃርን ብዘይምቁራጽ ብበዓል ሓው ክብሮም ዓንዶም ሒዝናዮ ዘለናን ክንቅጽሎ ዘለና መደብን ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ፣ እዚ ዕማምዚ ኩለን ትካላትና ኣብ ጀርመን ክዝውትርኦ ከምዝግባእ ጠቂሱ። ብዘይካዚ ይዕበ ይንኣስ ብጨናፍር ንኡስ ዞባ ዝካየዱ ዕማማት ናይ ወረቐት ስራሕ ከሰንዮም ከምዝግባእን፡ እዚ ምስዝበኩር ከምዘይተፈጸሙ ክስገሩ ከምዝኽእሉን ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ኣመልኪቱ።
ድሕሪ ዝቐረበ ጸብጻባት ሰለስተ ዝኣባላታ ሰክረታርያ ካብ ጉባኤኛታት ተመሪጻ፡
- ስፍሓት ሰልፊ ኣብ ምርግጋጽ ቀወምቲ ኣባላትን ተሓባበርትን ኣብ ምጽራይን፡ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ፖለቲካዊ ቦታኦም ብዘየገድስ ሽግራቶም ኣብ ምቅላል እንገብሮ ምትሕብባርን፡
- ቅዋማውን ሰነዳውን ኣሰራርሓና ኣብ ዓውደ ተግባረን ነዚ ዝምልከት ከጋጥሙና ዝጸንሑ ጸገማትን ብፍላይ ኣብ ምትግባር መምርሒታትን ጸብጻብት ምትሕልላፍን
- ኣብ ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ተሳትፎና ከም ንኡስ ዞባ ጀርመን ከመይ ንመዝኖ፡
- ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ኣታሃላልውኡን
- ንኡስ ዞባ ጀርመን ኣብ ኣባላቱ ዘካይዶም ሰሚናራትን፡ ሃገራዊ በዓላትን፡ ህዝባዊ ኣኼባታትን ፈስቲቫልን
- ናይ መጻኢ ዕማማትን ዝብሉ ነጥብታት ኣካል ናይቲ ዝቐርብ ዝነበረ መግለጺታት እዃ ይኹኑ እምበር፡ ጉባኤኛ ዳግማይ ክርእዮም ከምዘለዎም ተገይሩ። በዚ መሰረት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዛዕባ ንዝጸንሐ ኣወንታዊ ኣሰራርሓ
ዝያዳ ንምሕያሉ፡ ንዝተራእይ ጉድለታት ድማ ኣራሚ መንገዲ ክታሓዝ ጉባኤ ውሳኒታት ወሲዱ ዝቐረበ ሰነዳት ብምሉእ ድምጺ ድሕሪ ምጽዳቕ፡ ናይ መጻኢ ውጥናት ተሊሙ።
ቀጺሉ ንዝቐረቡ ውጥናት እንተተግብርን ንዝመጽእ ክልተ ዓመታት መደባት ንኡስ ዞባ ጀርመን እተማእክልን ሓዳስ ምምሕዳር ሽማግለ ንምምራጽ፡ ጉባኤኛታት ካብ ውሽጦም ትሻዓተ ኣባላታ ሕጹያት ኣቕሪቦም፡ ካብዚኣቶም ሓሙሽተ ቀወምቲ ኣባላትን ክልተ ተጠባበቕትን ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጾም። ብዘይካዚ ንብረትን ገንዘብን ንኡስ ዞባ ዝቖጻጸርን ዝከታተልን ንሕጋዊ ኣሰራርሓ ማሕበራት ጀርመን ዝምልእን ሓደ ተቆጻጻሪ መሪጾም።
ድሕርዚ ተሳተፍቲ ጉባኤ ብፍላይ ድማ ምምሕዳር ሽማግለታት ስራሓቶም ኣብ ምጽፋፍን ኣባላቶም ንዘቕርብዎ ሓጋዚ ድልየታትን ንምስላጥን፣ መምርሕን መደብ ስራሕ ነፍሲ ወከፍ ክፍለ-ስራሕ ሰልፊ ናብ ታሕተዎት ኣካላት ክቐርብን ዝብሉ ኣገደስትን እዋናውያንን ለበዋታት ቀሪቦም።
- ኣብ መጠረስታ፡ ጉባኤ ንኡስ ዞባ ጀርመን ውሽጣዊ ስጥመት ሰልፊ ንቅዋማዊ ኣሰራርሓ ኣጽኒዕካ ብምሓዝ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ወጺእካ ከረጋገጽ ዝኽእል ኣሳልጦን ዓወትን ከምዘየሎ ብምግንዛብ፡ ጕባኤ፡ ነቲ ኣብ መጋቢት 2017 ኣብ ጀርመን እተኻየደ ዋዕላ ምሕዳስ ሰልፊ ዘሕለፎም ውሳኔታት ደገፉ ደጊሙ የረጋግጽ።
- መሪሕነት ሰልፊ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሰልፍና ዘጋጠመ ቅልውላው ንምፍታሕ ዝወሰዶ ስጕምትታትን 8ይ ምዱብ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ዘሕለፎም ውሳኔታትን ደገፉ ይገልጽ።
- ኣባላት ሰልፊ ኣብ ንኡስ ዞባ ጀርመን ኣብ ጐድኒ ሓጋዊ መሪሕነቶም ደው ምባሎም ድማ የመጉስ።
- ብተወሳኺ ኣቐዲሙ ክምዝተጠቕሰ ጉባኤ ንኡስ ዞባ ጀርመን፤ “ሰዲህኤ ነቕ ዘይንብለሉ መቃለሲ ናይ ዓወት ባይታና እዩ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ዝተኸፍተ ኮይኑ፤ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ብማይ ዝተሰርሐ ቆፎ፡ ብማይ ዝፈርስ ኣይኮነን። ስለዚ ህያው ዝኾነ ሰልፊ ብጉባኤታቱን ቅርጹን ትካላቱን ዝልለ ተግባራዊ ሂወት ዘለዎ ደኣበር ብነበር ዝግለጽ ሰልፊ ከምዘይኮነ እዩ ጉባኤ ንዑስ ዞባ ጀርመን ነዚ ሓቂ እዚ ብምርግጋጽ፡ ጉባኤ ብዝኽሪ ስዉኣት ተደምዲሙ።
ዓወትን ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣት ኤርትራ!