text:
Author: admin
ኤርትራ፣ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ሰሚናራት፣ ህዝቢ ብዛዕባ ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመን ምሕንጻጽ ዶባትን ከይሓትት ይንገሮ ኣሎ
ኣብ ኤርትራ፣ በብደረጅኡ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ናይ ዘመተን ጎስጓስን ሰሚናራት፣ ህዝቢ ብዛዕባ ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመን ምሕንጻጽ ዶባትን ብዝምልከት ከይሓትት ይንገሮ ኣሎ። ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ ነቲ ሰ [...]
ጂቡቲ፣ ንዱባይ ልዕሊ 380 ሚልዮን ዶላር ክትክሕስ ትሕተት
ጂቡቲ፣ DP World ንዝተባህለ ናይ ዱባይ ወሃቢ ኣገልግሎታት ወደብ፣ 385 ሚልዮን ዶላር ክትክሕስ ኣብ ለንድን ዝመደበሩ ቤት ፍርዲ ወሲኑ። እቲ ቤት ፍርዲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ፣ ጂቡቲ፣ ነቲ ምስ ዱባይ ዝኸተመቶ ው [...]
መደባት ኤረና
Radio Erena · ሰሉስ 03 ነሓሰ 2021 Radio Erena · ሰኑይ 02 ነሓሰ 2021 Radio Erena · ሰንበት 01 ነሓሰ 2021 Radio Erena · ቀዳም 31 ሓምለ 2021 & [...]
ከረን፣ ገለ ክፋል ናይቲ 125 ዓመት ዝገበረ ጥንታዊ መስጊድ ብምፍራሱ ክልተ ሰባት ሞይቶም
ኣብ ከተማ ከረን፣ ተደኵኑ ዝርከብ ጥንታዊ መስጊድ ከረን ኣል ዓቲቕ፣ ሓደ ክፋሉ፣ "ጉባ ኣል መስጂድ"፣ ብሮቡዕ 10 ሚያዝያ ብምፍራሱ ክልተ ሰባት ከምዝሞቱን ትሽዓተ ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። እቲ ታሪኻዊ [...]
وفاة اثنين وجرح خمسة آخرين في انهيار قبة مسجد كرن العتيق
أفادت مصادر لإذاعة إرينا بأن اثنين من العمال لقيا مصرعهما نهار هذا اليوم بسبب انهيار أحدى قباب مسجد كرن العتيق، وأن حوالي 5 اشخاص اصيبوا بجراح. وكان ه [...]
ሚኒስተር ምክልኻል ትመርሖ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ኢጣልያ ናብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ይበጽሕ
ብሚኒስተር ምክልኻል ኢጣልያ፣ ኤሊዛቤታ ቴራንታ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ኢጣልያ ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ምብጻሕ የካይድ ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም። ነቲ ልኡኽ ዝመርሐት ሚኒስተር ኤሊዛቤታ፣ ምስ ሚኒስተር ምክ [...]
ሱዳን፣ ፕረዚደንት በሺር ንእምላይ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ብዝልዓለ ናህሩ ይቕጽል
ህዝቢ ሱዳን፣ ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት በሺር ንምእላይ ዘካይዶ ዘሎ ተቓውሞ ብዝልዓለ መልክዑ ይቕጽሎ ኣሎ። ነዚ ኣብ መላእ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ፣ ታሕተዎት መኮንናት ዝርከብዎም ኣባላት ሰራዊት ብብዝሒ [...]
ኢትዮጵያ፣ ብጉዳይ መሰል ህዝቢ ሲዳማ፣ ደቂንስትዮ ጥራይ ዝተሳተፍኦ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ከተማ ኣዋሳ፣ መሰል ክልል ህዝቢ ሲዳማ ክሕሎ ዝጽውዕ፣ ደቂንስትዮ ጥራይ ዝተሳተፍኦ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ምክያዱ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን። እቲ ኣሽሓት ኣዴታትን መንእሰያት ደቂንስትዮን ጥራይ ዝተሳተፍኦ ሰለማዊ [...]
وزير الاعلام الارتري ينفي أن اثيوبيا سوف تستخدم مصوع كقاعدة لقواتها البحرية
اذاعة إرينا الدولية الأخبار: الثلاثاء 9 ابريل 2019 في رد على الخبر الذي نشرته إذاعة إرينا حول تصريح الرئيس الجيبوتي اسماعيل عمر قيلي الذي قال فيه ب [...]
“ፕረዚደንት ጂቡቲ ካብ መዓስ’ዩ ኣፈኛ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ?” ሚኒስተር ዜና ኤርትራ
"ፕረዚደንት ጅቡቲ ካብ መዓስ'ዩ ኣፈኛ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ?” ክብል ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፣ብመንገዲ ትዊተር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ። እቲ ሚኒስተር ነዚ መልእኽቲ ብሰሉስ 9 ሚያዝያ ዘመሓላለፈ፣ ፕረዚደንት ጂቡ [...]


c: text/html

text:
Radio Erena: 27 December 2014
ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ኤርትራውያን ገዛ ገዛ እንዳኣተው ክገፉ ከምዝጀመሩ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብፍላይ ኣብ ከተማ ካርቱም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ንዝኾነ ኤርትራዊ ብዘይ ኣፈላላይ፣ ገዛ ገዛ እንዳኣተዉ ይወስድዎም ኣለዉ።
ሬድዮ ኤረና ንገለ ኣብ ካርቱም ዝርከቡ ዜጋታትና ረኺባ ኣብ ዝኣከበቶ ሓበሬታ፣ እዚ ብመንግስቲ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ግፋ፣ ምስቲ ኣብ መዓስከር ዝደተኛታት ሸገራብ ዘጋጠመ ኩነታት ዝተኣሳሰር ከምዝኾነ ተፈሊጡ።
እዚ ብዘይኣፈላላይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝግበር ዘሎ ሰብኣዊ መሰል ዝገሃሰ ግፋ፣ ስለምንታይ ኣብ ንኤርትራውያን ጥራይ ዝጠመተ ምዃኑ ንገዛእ ርእሱ ሕቶ ዘለዓዕል’ኳ እንተኾነ፣ ዜጋታት ኢትዮጵያ በዚ ኩነታት ከይጽለዉ፣ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ሱዳን ይጣበቐሎም ስለዘሎ ምዃኑ ምንጭታትና ገሊጾም።
ቤት ጽሕፈት ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሱዳን፣ ብምኽንያት ቅነ ልደትን ሓድሽ ዓመትን ዕጹው ስለዝኾነ፣ እቲ ቤት ጽሕፈት ንቡር ስርሑ ክሳብ ዝጅምር፣ ዝኾነ ኤርትራዊ ወረቐት ዘለዎ ይኹን ዘይብሉ፣ ዘየድሊ ምንቅስቓስ ከይገብር፣ ካብ ገዝኡ ክወጽእ ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነሉ ከኣ ከቢድ ጥንቃቐ ክገብር፣ እቶም ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ዜጋታት ምሕጽንታ ኣሕሊፎም።
=======================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ጸሎት ኣማእኪሎም ወትሩ ረቡዕ ዝጀመርዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ሎሚ ዕለት 16 ሰነ 2021 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ኣጸድ ቅዱስ ዳማዞ ኣብቲ ትምህርቲ ክርስቶስ ንዝሓበሩ፥ “ህላወ ክርስቶስ ንኽስምዓና ትብዓትን ተስፋን ክህልወና ተማሕጺኖም - ሕይወትና “ንኣምላክ ክብሪ ምሃብ” እያ ከምዝበሉ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ንጸልማት እትሰብር ኣብ ከናፍር ኢየሱስ ሕሹኽ እትብል ቃል ኣላ፥ እታ ቃል እቲኣ ድማ “ኣባ” እትብል ቃል እያ። እዛ ቃል ኣዚኣ ልማኖን ዘተን ሕድርን እያ እተሰምዕ፡” ነዚ ዝበሉ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 16 ሰነ 2021 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣጸድ ቅዱስ ዳማዞ ኣብ ዘቕረብዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ንዝሓበሩ ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ ምእመናን ሰላምታ ድሕሪ ምቕራብ ክኸውን እንከሎ፡ ነቲ ኣብ ህይወት ኢየሱስ ዘጋጠመ ኣዚዩ ዘሕዝን ፍጻመ ሕማማቱን ሞቱን ብምትንካፍ፡ ነቲ ኣብ ጸሎት ኣማእኪሎም ዝጀመርዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ይዛዝሙ። እዚ ኸኣ ብኣልቦ - ቃላትን ብጽሞናን ብተኣምኖ ውላድ ከምቲ ኣብ መወዳእታ ድራር ንእግዚኣብሔር እናጠመተ ዘቕረቦ ጸሎት ልመና፥ “ኣብቲ ኣዚዩ ኣብ ዘሳቕይ ስቓይ እውን እንሀልው፥ በይንኹም ኣይኮንኩምን በይንኻ ኣይኮንካን ኣይኮንክን” ዝብል እዩ፥
ናይ ኢየሱስ ጸሎት ጽዑቕ እዩ፡ ጸሎት ኢየሱስ ፍሉይ እዩ፡ ኣብነት ጸሎትና እውን ይኸውን። ኢየሱስ ምእንቲ ኵላትኵም ምእንታይ እውን ጸልዩ እዩ፡ ነፍሲ ወከፍና ‘ኢየሱስ ኣብ መስቀል ኰይኑ ምእንታይ ጸልዩ’ ኽንብል ንኽእል ኢና፡ ኢየሱስ ንነፍሲ ወከፍና ‘ኣብ ናይ መወዳእታ ድራርን ኣብ ዕንጸጨይቲ መስቀል እውን ምእንታዅም ጸልየ እየ’ ኪብለና ይኽእል። ኣብቲ ኣዚዩ ዜሳቕየና እዋን እውን እንተኾነ በይንና ኣይንኸውንን ኢና፡
መሲሓዊ ድሕነት
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ጸሎት ምስ ኣቦ ዝግበር ዝርርብ ምዃኑ የዘኻኽሩ፡ ስለዚ ከኣ እዩ “ጸሎት ናይ ኢየሱስ ናይ ህላወኡ ሕመርት” ዝኸውን፡ ኣስዒቦም እውን ኣብ ወንጌል እቲ ኣብ ህይወት ኢየሱስ ዘጋጠመ ሓያል ፍጻመታት ብዝርዝር እውን ከይተረፈ ስለ እተነግረ ንብምሉኡ ታሪኽ ሕይወት ሓድሽ መብርሂ ሂብዎ እዩ፥ እቲ ምስ ኣቦ ዝግበር ዘተ - ጸሎት፥
ኢየሱስ ንስቓይን ሕማምን ደቅሰብ ዝከናኸን ገባር ሰናይ ኣይነበረን የገዳስ ካብኡ ንላዕሊ እዩ ነይሩ፡ ኣብኡ ሰናይ ጥራሕ ዘይኮነስ ድሕነት እውን ኣሎ፡ እዚ ኸኣ ካብ ሕማም ወይ ካብ ተስፋ ምቝራጽ ዜድሕነኒ ድሕነት ዘይኰነስ ምሉእ ድሕነት - መሲሓዊ ድሕነት እዩ። ህይወት ኣብ ልዕሊ ሞት ምሉእ ብምሉእ ከም እተዓወተ ተስፋ ዚህብ፡
ካብ ደልሃመት ናብ ናይ ኣቦ ብርሃን
ኢየሱስ ኣብ ናይ ኣታኽልቲ ስፍራ ጌተ ሰማንየ “ብጓሂ” ዝተሸፍፈነ ጸሎት እዩ ዘቕርብ፥
ኣብቲ ከቢድን ጽንኵርን ግዜ ኢየሱስ ንኣምላኽ “ኣባ” እንክብል እዩ ዝጸወዖ፡ ኣባ እትብል ናይ ኢየሱስ ቃል ጥቡቕን ውሱጥን ኣመኔታ ዘሎዎን ርክብ እያ እተስምዕ፡ እቲ ጸልማት ኣብ ዙርያኡ እናጸዓቐ ይመጽእ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ነዚ ኵነት እዚ በታ ‘ኣባ’ እትብል ቃል እዩ ዝሓልፎ።
ሃይብ ኣቦ ንምፍጻም ኣብ መስቀል
እታ ‘ኣባ’ እትብል ቃል ኣብ መስቀል ኣንከሎ እውን ዝደገማ እያ፡ ትብዓት ዚመልኦ ጸሎት እያ እተስምዕ፡ ከመይሲ ኣብ መስቀል ይብሉ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ - ኢየሱስ እቲ ፍጹም ማልዶት እዩ፡ ምእንቲ ኻልኦት ምእንቲ ዅሎም እንኰላይ ምእንቲ እቶም ዝዅንንዎን ብጀካ ሓደ ድኻ ገባር ክፋ ጥራሕ ኣብ ጐድኑ ኣብ ዝተረፈሉ እዋን - ምእንቲ ዅሉ ይጽሊ። ጸሎት ብዛዕባ እቶም ‘ድኻታት ዓለም’ ማለት ብዛዕባ እቶም ‘ብዅሉ እተረስዑ’ ከምኡውን ብዛዕባ እቲ መንፈስ ኣብ ዘድሓነሉ እዋን እውን ከይተረፈ ‘ውሉድነት’ መግለጺ እዩ።
ኣብ መስቀል ውህበት እቲ ፍቕሪ ኣቦ ይፍጸም፡ እዚ ኸኣ ድሕነትና እዩ፡ ድሕነትና እዩ ዝፍጸም፡ ብጀካዚ ሓንሳእ እውን ‘ኣምላኸይ’ እንክብል ጸዊዕዎ እዩ፡ ኣቦይ ኣብ ኢድካ መንፈሰይ አንብራ ኣሎዅ ይብል፡ ማለት ኵሉ ነገር እቲ ሰለስተ ሰዓት ኣብ መስቀል ጸሎት እዩ ዝነበረ።
ጸሎት ዘርክቦ ጸጋ
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብ ጸሎት ኣማእኪሎም ካብ ርሑቕ ዘበገስዎ እስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ባህ ዜብል ነገር ብምቕራብ ይዛዝሙ፥
እቲ እንጽልዮ ጸጋ ጥራይ ዘይኮነስ ብምሳልያዊ ኣዘራርባ ‘ጸሊና’ ኺበሃል እንከሎ፡ ነቲ ኢየሱስ ምስ ኣቦ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ ማለት ምስ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ ሓንጐፋይ ተባሂልና ዝተኣንገድናን ኣቀባብላ ዝተገበረልናን ኢና፡ ኢየሱስ ምእንታይ እዩ ዚጽሊ፥ ነፍሲ ወከፍና ነዚ ኣብ ልብና ነወስጦ ሓደራ - ከይትርስዕዎ። ኣብ ዝኸፍኣ ጽንኩር እዋን እውን ከይተረፈ። ኣብቲ ኢየሱስ ኣብ ናይ መንፈስ ቅዱስ ሱታፌ ምስ ኣቦ ዝገበሮ ዝርርብ ድሮ እንጉዳት ኢና፥ ሓጉፋይ ዝብል እንገዳ ዝተገበርሎም ኢና።
ሕይወት ‘ንኣምላኽ ክብሪ” እዩ
ፍራንቸስኮ ተባዓትን ትስፍዋትን ንኽንከውን ዓዲሞም፥ ነቲ ኣብ ጸሎት ጸማእኪሎም ዘበገስዎ መበል 38 ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፥
ስለዚ ብጸሎትን ብሕይወትን ብትብዓትን ብተስፋን ጸሎት ኢየሱስ እናሰማዕናን ጽን እናበልናን ንቕድሚት ንስጒም፡ ኢየሱስ ምእንታይ ናብ ኣቦ ከምዝጽልይ ብምስትውዓል ብሕይወትና ንእግዚኣብሔር ክብሪ ንኽውን፡ ኢየሱስ ምእንታይ ይጽሊ፡ ክብረት ይሃበለይ!
ቢሎም ዛዚሞም ሓዋይውዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


text:
-
-
- ናጻ ኤ-መጽሓፍ
ማሕፉዳ ተቓላሳይ
-
- ማሕፉዳ ተቓላሳይ (ኣብ'ዚኣ ጠውቑ) ብመርሃዊ ወልደሚካኤል ማሕፉዳ ተቓላሳይ፡ኣብ ክልተ ክፋላት ንህልው ኵነታት ኤርትራ ኣብ ዝምልከቱ ዝግበር ልዝብን ክትዕን ሓገዝቲ ክዀኑ ተስፋ ዝግበረሎም ሓሳብ ቀሪባ ትርከብ። ኣብ'ቲ ቀዳማይ፡ ብዙሕ እዋን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብሃውሪ ንዝለዓሉ ኣምራት መብርሒ ትህብ፣ ኣብ'ቲ ካልኣይ ክፋል ድማ፡ ሓደ ተቓላሳይ ክገብሮም ዘለዎም ነገራትን ክህልዉዎ ዘልዎም ባህርያትን መርገጺታትን ብእማመ መልክዕ ኣቕሪባ ትርከብ።
- Read more
-
-
- መዘክር
ቃልሰይ፡ ኣብ ሰልስተ ውድባት (Qalsey: Ab Seleste Widbat)
- kr195,00
- ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ቅዳማይ ክፋል 1970ታት፡ ሓፋሽ ውድባት ኣብ ኤውራጳ፡ ሳግም፡ ከምኡ'ውን ውልቃዊ ተዘክሮ ተስፋሚካኤል ብኸመይ ናብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምእታው እትትርኽ ናይ መዝክር መጽሓፍ እያ።
- Add to basket
-
-
- Uncategorized
ባህጊ (Bahgi)
- kr185,00
- ባህጊ ልብ ወለድ ዛንታ ብተስፋጊዮርጊስ ሃብተ ባህጊ፡ ፍሉይ ተውህቦ ዘለዋ ጓል ኰይና፡ ኣቦኣ - ደራሲ ኣስመሮም - ባህግታታን ሕልምታታን ክዉን ንምግባሮም የተባብዓ። ልክዕ ከም ብዙሓት ነጻ ዝኣተሓሳስባኦም ሰባት ብዓይኒ ጥርጣረ ተራእዮም ንማእሰርቲ ዝቃልዑዎ፡ ንሱ'ውን ዕጫኦም ይገጥሞ። ኣስመሮም፡ ምስ ስድራኡ ርክብ ዝፈጥረሉ ኣገባት ብምፍጣር፡ ዛንታታት ኣጽሊቝ ንምውጻእ ድማ ይዕወት። 'ሕልሚ ኣሎካ'ዶ፧' ዝብል ሕቶ፡ ሕመረት ትረኻ'ዛ ልብ ወለድ...
- Add to basket
-
-
- ሓጺር ዛንታ
ንጉስ ገበን (Nigus Geben)
- kr195,00
- ንጉስ ገበን ሓጸርቲ ዛንታታት ብደንደን ሰለሙን ንጉስ ገበን፡ ዓሰርተ ሓጸርቲ ዛንታታት ዝሓቘፈት ስራሕ ኰይና፡ ቀሪባቶም ዘላ ዛንታታት፡ ናይ ሕጂ መንእሰይ ኤርትራ ዝሓልፎም ዘሎ ተመኵሮታት ይትርኹ። ህይወት ዕውልናን ገበንን፡ ፍቕርን ጥልመትን፡ ስደትን በሰላኡን... እዞም ዛንታታት ኣልዒሎምዎም ዝርከቡ ዛዕባታት እዮም።
- Add to basket
-
-
- ፖሊቲካ
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ (Ethiopia Kabey Nabey)
- kr120,00
- ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ ዘይልብ ወለዳዊ ስራሕ ብመሓመድ ሓሰንን ግሬጓር ላልየን፡ ትርጕም ሩት ስምኦን ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ ኢትዮጵያ ካብ ቅድሚ ሚኢቲ ዓመታት ከም ውህድቲ ሃገር ካብ እትቐውም ክሳዕ 2016 እትትርኽ ስራሕ እያ። ብመልክዕ ቃለ-መሕትት ኣብ መንጎ ክኢላ ጂኦፖሊቲካን ዓረባዊ ዓለመን መሓመድ ሓሰን (ዶ/ር) ከምኡ'ውን ግሬጓር ላልየን ናይ ኢንቨስቲግ'ኣክሽን ዝበሃል ናይ ቋንቋ ፈረንሳይኛ መርበብ ሓበሬታ ዝቐረበት መጽሓፍ እያ...
- Add to basket
-
-
- ግጥሚ
ኣለኹ (Alekhu)
- kr195,00
- ኣለኹ እኩብ ግጥምታት ብይርጋኣለም ፍስሃ ኣለኹ ኣብ ክልተ እተመደቡ ኣብ ውሽጢ 19 ዓመታት ዝተገጥሙ 130 ሕሩያት ግጥምታት ዝሓዘት መጽሓፍ እያ። ይርጋኣለም፡ ቅድሚን ድሕሪን ማእሰርታ ዝገጠመቶም ግጥምታት ብምንጽጻር (ብዝሖም ጥራሕ ኣብ ግምት ምስ እነእቱ)፡ ናይ ጽሕፈት ወና ከም ዘይተኸምሐ ንዕዘብ። እዞም ክልተ ምድባት ናይ'ዞም ይርጋኣለም ቀሪባቶም ዘላ ግጥምታት፡ ብሓደ ወገን "ርግኣት፡ ግርህናን ዕቁን ድፍረትን" ብኣንጻሩ ድማ "ጥርዚ ወጥሪታት፡ ዓውደ-ቕልስ መንቂን ጭውነትን፡…
- Add to basket
-
-
- ናይ ቈልዑ መጽሓፍ
ኣያ ሸውዓተ ቀርኑ / Herr Sju-Horn (ትግርኛ-ሽወደንኛ)
- kr185,00
- ኣብ ኣፈ-ታሪኽ ትግርኛ ተመርኲሳ ብፈጠራ እትትረኽ ዛንታ ቈልዑ'ያ። መሰጥቲ ዝዀኑ ኣሳእል'ውን ነቲ ዛንታ ኣስንዮምዎ ይርከቡ።
- Add to basket
-
-
- ናይ ቈልዑ መጽሓፍ
ኣያ ሸውዓተ ቀርኑ / Mr. Seven-Horn (ትግርኛ-እንግሊዝኛ)
- kr185,00
- ኣብ ኣፈ-ታሪኽ ትግርኛ ተመርኲሳ ብፈጠራ እትትረኽ ዛንታ ቈልዑ'ያ። መሰጥቲ ዝዀኑ ኣሳእል'ውን ነቲ ዛንታ ኣስንዮምዎ ይርከቡ።
- Add to basket
-
-
- ግጥሚ
እንቶሽ፤ 102 ግጥምታት (Entosh)
- kr140,00
- እንቶሽ፤ 102 ግጥምታት፡ እኩባት ግጥምታት ዮናስ ወልደሩፋኤል (ቀሺ) እንቶሽ፡ ኣብ ዓውዲ ሓሳብ ዘተኰራ፡ "ወጀብጀብ ዘለ ሓሳብ፡" "እቲ ትርጕም ትርጕም እናደለየኒ፡" "ኣሎ ሓሳብ፡ ኣብ ማሕዩር ዝበለየ" ዝዓይነተን ግጥምታት ገለ ካብ ትሕዝቶ እየን። ጽሉል ሕቶ፡ ጥዑይ መልሲ፡ ወይ ብኣንጻሩ፤ ጥዑይ ሕቶ ጽሉል መልሲ፣ "ሰዓበኒ ቢልካ፡ ኣይትታዕነን እንቶሽ፡ ክብረትካ ዶ ኣይኰነን እንተ በዝሐ ባዶሽ፧" ወዘተ ተጠቓሊሎም ኣለዉ።
- Add to basket
-
-
- ጽዋ
እዚ’ውን (Ezi’win)
- kr210,00
- ሃገራዊ ኣግልግሎትን መስገዳላቱ፡ ስደት፡ ጕዕዞ ምድረ-በዳ ሰሃራን ሲናይን፡ ጕዕዞ ባሕሪ፡ ዝእመሰሉ ፍጻሜታት ትሕዝቶ'ዛ ጽዋ ኰይኖም፡ ናይ ሕጂ መንእሰይ ወለዶ ኤርትራ ብኸመይ ዝበሉ ፈተንቲ ተመኵሮታት ይሓልፍ ምህላዉ ብስእላዊ መንግደኢ እትትርኽ መጽሓፍ እያ።
- Add to basket
-
-
- ሓጺር ዛንታ
ካልእ ስለ ዘየሎ (Kalie Sile Zeyelo)
- kr195,00
- ካልእ ስለ ዘየሎ ሓጸርቲ ዛንታታት ብኣብርሃም ተስፋልኡል ዘርአ ካልእ ስለ ዘየሎ፡ ኣብ ውሽጢ 12 ዓመታት ዝተጻሕፉ 16 ሓጸርቲ ዛንታታት ዘካተተት ፋልመይቲ መጽሓፍ ኣብርሃም ተስፋልኡል እያ። ደራሲ'ዞም ሓጸርቲ ዛንታታት ብኸም'ዚ ዝስዕብ ገሊጽዎም ይርከብ፤ "እዞም 16 ፍቕራውያን ሓጸርቲ ዛንታታት እዚኣቶም. . . ኣብ መላግቦ ህይወትን ጽላሎት ሞትን ንዘሎ ወጥሪ፡ ብቐንዱ ከኣ ኣብ ለጠቕታ ህይወት ዘሎ ኵነት የንጸባርቑ። ኲናትን ስነልቦናዊ ሳዕቤኑን፡ መዓልቦኡ ስገማኡን ዘይግመት…
- Add to basket
-
-
- ናይ ቈልዑ መጽሓፍ
ወኻርያ ከተምስል ዝዋውዕ ትኣስር (Wekharia Ketemsil Ziwawie Tiasir)
- kr200,00
- ነቲ "ወኻርያ ከተምስል ዝዋውዕ ትኣስር፡" ዝበል ዝውቱር ምስላ ትግርኛ ከም ኣርእስቲ ብምጥቃል ብፈጠራ ሓድሽ ዛንታ እተፈጥረላ ዛንታ ቈልዑ'ያ። መሰጥቲ ዝዀኑ ናይ ኢድ ኣሳእል'ውን ነቲ ዛንታ ኣስንዮምዎ ይርከቡ።
- Add to basket


text:
ትምኒት ደልይቲ ፍትሒ ንሓዲሽ ዓመት እንታይኮን ይከውን
ርሑስ በዓል ልደትን ሓዲስ ዓመትን ክኮነልና ዘሎኒ ምንዮተይ ክገልጽ።
ሰላምን ሰናይን ንኵልዅም ደለይቲ ሰናይ።
ብምቅጻል ንሕና ከም ሕዝቢ ኤርትራ ፡ብፍላይ ከኣ ከም ደለይቲ ፍትሒን ሰናይን፡ ምንዮትናን ድሌትናን ብሰናይ ግብርና እዩ እሞ፡ ቅድም መብጸዓና/ድሌትና እንታይ ምኳኑ፡ ድሓር ከኣ ንክዉንነቱ ገዛእ ርእስካ ምድላውን እታ ክንገብራ ንክእል ምብርካትን እዩ።
ዓመት ሓሊፉ ዓመት ክትካእ ንቡር እዩ’ሞ ፡ወዲ ሰብ ከኣ ንዝመጽእ ዓመት እዚ ክገብር/ ከምዚ ተዝኮነለይ ካብ ምባልን ምትስፋውን ከቶ ዓዲ ኣይንውዕልን።
ነፍሲ ወከፍ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ፍጡር ናይ ሓዲሽ ዓመት መብጽዓ ቅድም ኣብ ገዛእ ርእሱ ንዕብየት እንክሓስብን/ ክሕልንን፡ጎድኒ ንጎድኑ ከኣ ዘሎ ሓፈሻዊ ኩነታት ሕዝብናን ሃገርና ኣብ ግምት ብምእታው ንስለ ሕዝበይ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ዝከኣለኒ ከበርክት/ክሳተፍ እየ ኢልካ ምሕላን የድልየና።
ሎሚ ብዘይ ኣጋንኖ ውሉደ ኤርትራ፡ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊኡ ዝወረደ ክሕደት፡ መግዛእቲ፡ሓርፋፍ ናብራ፡ማእሰርቲን መከራን፡ግዝኣዊት እፎይታ ዝረክበላ ባይታ/ሃገር ንምርካብ ዳግማይ ናይ ሞትን ህይወትን ጉዕዞ ክሰግርን ክምእርርን ይርከብ። ንሱ ግን ግዝያዊ ፍታሕ እምበር ነባሪ ፍታሕ ከምዘይኮነ ምእማን፡ደሓር ከኣ ንስካ እቲ ዝሓለፈ ቃልሲ ንናጽነትን ክውንንቱን ዝረኣካን ዝመስከርካን ኢካ’ሞ፡ ሕድሪለካ ናብ ንቡር ክትመልሶ፡ ሕድሪለካ እታ ዝተወለድካላን መዳሕንትካ ዝተቀብረላ ዓድካ ናብ ንቡር ክትመልሳ፡ሕድሪ ኣለካ ንዝመጽእ ወለዶ ኣብ ከውሒ ዝተሰረተ ቤት ክትሓንጽ፡ ሕድሪለካ ዝሰገርካዮን ንሓለፍካዮን መስገደል ሂወት ዳግማይ ከይድገም ሓላፍነት ክትወስድ።
ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ንገብሮ ኣበርክቶ ንስለ ሕዝብን ሃገርን ክዉንነትን ውጽኢትን ንክህሉዎ እምበኣር እዘን ዝስዕባ ገለ ንኡሳን መበገሲ እንተንገብር ሰናይ እዩ’ሞ ዝመስለኒ ክልግስ።
ትምኒተይ ሰናይ ድሌተይ እምበር ካሊእ የብሉን እሞ፡ ንኩሉ ተዓዘቦ ነቲ ሰናይ ሰዓቦ እዩ።
1.ኣብ ስደት ከም ምህላውና መጠን ሕዝብና ዝተሓቃቀፈሉን ነንሕድሕዱ ዝተሓጋገዘሉን ማሕበረ ኮም ኤርትራ ምምስራት።
ሓደስቲ ስደተኛታት የሕዋትናን ኣሓትናን እንቃዕ ደሓን መጻኩም ንብለሉ፡ ሓበሬታ ዪኩን ካልእ ዝረክቡሉ ባይታ ምድላው ። ንሕና ከም ሕብረተሰብ መጠን ንትኣማመነሉ፡ ሕውነትና ዝድልድለሉን ፍልልያትና ነጽብበሉን ዕድል ምክፋት። እቶም ኣብ ስደት ዝተወልዱ ደቅናን የሕዋትናን/ ኣሓትናን ንንሕድሕዶም ዝላለይሉ፡ ባህልና ዪኩን ታሪክና ብግቡእ ዝፈልጥሉን ንሓዋሩ ከኣ ኣካልና ኮይኖም እጃሞም ዝገብሩሉ ሰናይ መደብን ኣፍልጦን ንክድልቡ ምሕጋዝ።
ማሕበረኮም ምህላው ማለት ገዛ ክህልወና ግድን ኣይኮነን። ክሳብ ዝተጠርነፍናን ናይ ሓባር ባይታ ንክንከፍት ዝተበገስናን ፡ዝተረፈ ቀስ ኢሉ እዩ ዝመጽእ። ድሌትን ሓልዮትን ምስ ዝህሉ ዝተረፈ ናይ ግዜ ሕቶ እዩ። ኩነታት ሕዝብናና ሃገርናን ብጥርኑፍ ኣገባብ ምስ ንገብሮ ካብ ከተማ ናብ ስቴትስ፡ ካብ ስታተስ ናብ ሃገር፡ ካብ ሃገር ናብ ኮንቲነንትስ ምስ ነተሓሕዞ ድምጽናን ድሌትናን ሓደ ሙካኑ ንዓለም ምስ ነፍልጥ፡ ሕዝብና ብሓባር ንናይ ሓባር ሽግር ፍታሕ ንደሊ ከም ዘለና ምስ ነርእዮ፡ ክሳብ ሕጂ ዝጸንሕ ስርዓት ከም ዘየሎ ምፍላጥ።
2.ኤርትራውያን ሓልፍነት ወሲድና ንመዓስከር ስደተኛታት ዝሓሊ/ዝከታተል ኣካል ከም ዝህልወና ምግባር ካባና ዝግበር ሓገዛት ምጽናዕን ምግባርን ኣብ ኩነታት ህዝባናን ሃገርናን ተራ ኣለዎ።
ናይ ዓለም ግብረ ሰናይ መዓስከር ከፊቱ እዩ፡ ግን ንሕና ንዘሎን ዝግበርን ምክትታል እቲ ዳግማይ ስደት ን ሊብያ ዪኩን ዩሮጳ ዝግበር ጉዕዞ ስለምንታይን ከምንይን ገርና ደው ከም ዝብል ንምግባር ምክሪ ምልጋስን ጉዳዮም ናይ ምስግጋር ናብ ሳልሳይ ሃገር ምቅልጣፍን ሓልፍነት ክንስከም ከድልየና እዩ። ጥርኑፍ ሓይሊ ምስ ንከውን ንኩሉ ዝከውን ዓቅሚን ክእለትን ከም ዘሎ ርግጸኛ እየ፡ ግን ሎሚ ከም ንርእዮ ፡ገለ ገበርቲ ሰናይ እውን ነቲ ማሕበር ከም ትካል መክሰብ፡ንረብሓ ዝተቀረን ከም መንበሪ ሂወቶም ምውሳዶምን ሓልዮት ክቅህም ይርኣ ኣሎ። ኣብ ሓልዮትን ግብረ ሰናይን ዘለና ኣረኣእያ ሓደ ካብቲ ቃልሲ ሙካኑ ኣይንረስዕ። ከምዚ ክብል ከለኩ ግን ኣዚዮም ለወሃትን ትጉሃትን ኤርትራውያን ኣብ ግብረ ሰናይ ዝተዋፈሩ የለዉን ማለተይ ኣይኮነን። ኣምላክ ፍረ ጻማኩም ዪፍደኩም።
3.ድሉውነትካ ምርግጋጽን ቅድም ዝከውን ምፍላጥን። ኣነ ኣካል ለውጢ እየ ክብል ከለኩ፡ ካልኦት ዝገብሩዎን ክገብሩዎ ዝህቅኑን ብቅንዕና ቀሪበ ሓሳበይ ክህብ፡ ነቲ ዝገበሩዎ ከሞጉስ/ክእርም ደሓር ከኣ ንቅድሚት ክስጉሙሉ ክዓብዩሉን ዝክእሉ ልቦናዊ ምክሪ ክህብ፡ ኣካሉ ንሙኳን ዝከኣለካ ምጽዓር እምበር፡ ኣነነት ዝብሉን ካልእን ከም ዝሓለፉ እኩያንን ድሑራት ኣተሓሳስባን ካብ ኣእምሮና ምልጋስ ክሕግዘና እዩ። ተሳትፎካ ኣብ ከባቢካ ምስ ዘለዉ ደልይቲ ፍትሒ ምስራሕ ሓጋዚ እዩ’ሞ ንሳተፍ።
4.ማሕበረይ/ውዱበይ ዝብል ሓሳብ ምስ ዘለናዮ ኩነታት ካብ ጥቅሙ ጉድኣቱ ከይበዝሕ ኣስተውዒልና ምሕሳብ። ኣብ ንነሕድሕድና ንተኣማመነሉ ባይታ ዘይምፍጣር፡ ንሕዝብና ብንገብሮም ንጥፈታትን ኣካይዳን ስርዓት ቀይርና ዝሓሸ ስርዓት ከም ነምጽእ ዘተኣማምን ባይታ ዘይምፍጣር፡ ኣብ ልዕሊ ሕዝብናን ሃገርናን ብመንግስቲ ዝወርድ ዘሎ ጥልመት ን ክሕደትን እንዳፈለጠ ዝጸመመ ውሑድ ሙካኑ ኣይንዝንግዖን፡እንተኮነ ሎሚ ዝበዝሐ ክፋል ህዝብና ነቲ ስርዓት ፎእ ዝበሎ ግን ከኣ ብምክንያት ኣብ ሞንጎ ደለይቲ ፍትሒ ዘሎ ፍልልይን ካልእን ኢዱ ክእክብ ዝመረጸ ንምክሳብን ተሳታፋይ ንምግባርን ዘይሕለል ጻዕሪ ምግባር፡ስለዚ ደለይቲ ፍትሒ ንድሕነት ሃገርን ደው ካብ በልና ቅድም ንሕና ክንቅየርን፡ንኩሉ ዘሳትፍ ባይታን ምፍጣርን ሓላፍነትና እዩ። ንጽባሕ ዝበሃሎ ኩነታት ኣይኮነን ኣጋጢሙና ዘሎ።
5.ንኩልና ዘማእከለ ኣካል ዲፕሎማስይ/ ኣድቮኬት/ ሎብይ ዝገብር ምህላው።
ናይ ሓባር ሽግር ብናይ ሓባር ፍታሕ እንተ ደኣ ኣሚንና። ቅድም ንጥርነፈሉ መደባት ምስራዕ ደሓር ከኣ ንዓና ክውኩሉናን ሽግርናን ጉዳይናን ዓለም ንክፈልጥ ዝሰርሕ ኣካል ምህላው እዩ (advocate group)። ዝሓለፉ ዓመታት ዝገበርናዮም ብተናጸል ዝግበሩ ጎስጉሳት ካብ ንሽም ማሕበርካ ምልላይ ሓሊፎም ንህዝብን ሃገርን ዝሕግዝ ለውጢን ኣቃልቦን ዝተዋህቦ ብዙሕ ኣይነበረን። ተራ ናይዚ ጉጅለ ብዝግባእ እንተ ደኣ ክሰርሕ ክኢሉን ተኣልዩን ሽግርና ዝሓጽረሉን ዝፍትሓሉን እሞ ከኣ ንሎሚ ጥራሕ ዘይኮነስ ብዛዕባ ጽባሕ ውን ሰረት ሓድነትና ዘንጽፍ ምስክር እዩ እሞ በብዘለናዮ ክዉን ንምግባሩ ንጽዓር። ኣነነት፡ ውዱበይ ውዱብካ፡ ማሕበረይ ማሕበርካ ገዲፍና፡ እቲ ሓደገኛ ኩነታት ህላውነትና ጸንጸላሉ ዘሎ እዋን ከም ቅድመ ኩነት ንበደሃዮ። እዚ ክብል ከለኩ ግን ንውድብካ ኣይትሕለ ማለት ኣይኮነን ግን መድረክ ዝጠልቦ ቅድም ኣመት ክንገብር እየ ዝላቦ። ውድብና ፡ ማሕበርና ምባል ኣብታ መጻኢት ኤርትራ፡ ብትሰርሖን ዘለካ ተቀባልነትን መሰረት ሕዝቢ እዩ ዝውስነካ።
ባይቶ ዓደቦናን እንዳናን እንዳበረሰ፡ ሰረት ህላዌና ሓንሳብን ንሓዋሩን ክምሕውዎ እንዳ ተሃንደዱ፡ ንሕና ግን ኣብ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ተሸሚምና ኩለንትናና ኣንጻር እቲ እከይ ስራዓት ክንዲ ምግባር ኣብ ነንሕድሕድና ክንበላላዕ ግዜ ዪበልዓና ኣሎ ። ቅድም ዝከውን ቅድም ምግባር እዩ’ሞ ሃየ እዚ ሓዲስ ዓመት ብሓዲስ ኣተሓሳስባ ክንብገስ ፡ ጉድለትና ክንፈልጥን ክንኣምንን ብኡ መሰረት ከኣ ቅድም ክክወን ዘለዎ ቅድም ንምግበር ንዳሎን ንሓልንን።
6.ለውጢ ብከመይ ዝብል ስነ ሓሳብ ጥራሕ ንባዕሉ ኣብ ጓል መንገዲ ኮለል የብለና ኣሎ
ቅድም ሓቢርና ክንገብሮም ንክእል መደባት ንምግባር ቦታ ምሃብን ምልዛብን፡ኩልና ንስለ ህዝብን ሃገርን ሓለፋ ክንከውን ደው ካብ በልና ፍልልያትና ብሰላማዊ መንገዲ ዘይንፈትሓሉ የለን’ሞ ሕጂው’ን ንኢሂን ሚሂን ባይታ ንሃቦ። ኣብ ሓዲስ ዓመት ሓዲስ መንፈስ ከም ዝበሃል ገዛእ ርእስና ነዳሉዋ። ኩለንትናካ ዘብርሰካ ዘሎ እከይ ዶ ወይስ ኣነነት ይቅድም? ንሕሰብ።
7.ኣብ ጎረቤት ሃገር ዝምድናን ቦታ መቃለሲ ምርካብን።
ኣብ ሃገርና ዘሎ ስርዓት ኣብ ግምት ብምእታው፡ መሰረታዊ ለውጢ ከድሊ እንተኮይኑ፡ እሞ ከኣ ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ግዜ ኢትዮጵያ ከም መቃለሲ ቦታ ንጥቀመሉ ከም ምህላውና፡ ንዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ክቃለሱ ናብቲ ሃገር ዝኣተዉ ህይወቶም ከወፍዩ፣ ገንዘቦምን ናብረኦምን ራሕሪሖም ብግሊ ዪኩን ብውዱብ፡ ኣበይን ከመይን ከም ዘልዉ ኩነታት ምምዛን፡ መርገጺ ኢትዮጵያ ምንጻርን ምፍላጥን ከድሊ እዩ። እዚ ማለተይ ምቅዋም ዘይኮነስ ብዙሕ ሓርፋፍ ዪርኣን ተራእዩን እዩ እሞ፡ ብሃሰሰ ለባም መቃለሲ ቦታ ጥራሕ ስለ ዝተረከበ፡ ሰጊድ ወሰላም እንዳ በልናን እንታይ ደኣ’ሞ ክንገብር ዝብል የዋህ ምክንያት ከይሃብና፡ከም ጸሓይ ቀትሪ መርገጺ ይብራህ፡ ባዕልና ንውንኖ ቃልሲ ክንረክብ ንስራሕ፡ ምፍንጫል ስለ ምንታይ ይገንን ኣሎ መርሚርካ ንመጻኢ ፍታሕ ምድላይ።
ምናልባት ሓንቲ ትደጋገም ዘረባ እንተላ ኢትዮጵያ እንድያ ስደተኛታት የሕዋትናን ደቅናን ሒዞም ዝናብዩልና ዘለዉ ትብል ቃል “ መደበር ስደተኛታት ምክፋት ምስ ረብሓ ውን ስለ ዝከይድ ንሕና ንሓዋሩ ፍታሕ ንረክበሉን ባዕልና ንውንኖ መቃለሲ ቦታ ክንረክብን ንደልዮ ሓገዝ ንክንረክብን ምስ እንክእል እዩ”
ህ.ግ.ደ.ፍ ብርግጽ ኣብ ማእከልና ሰብ መሰል ግን ገባብል ከም ዝሰድድ ዝሰሓት ኣይኮነን፡ ግን ንሕና ውን ምሳና ብመትከል ንዘይተሰማመዐ ፡ ሞራል ደቂ ሰባት ክንሰብር፡ ኣብ ዘየረጋገጽናዮ ተጻይ ክንሰርሕን ንርከብ ኢና’ሞ፡ ኩለንትናዊ ኩነታትና ብምስትውዓል ንግበሮ።
8.ማሕበር/ምንቅስቃስ መንእሰያት ዝበሃል ዘረባ ክሳብ መዓስን ንመንን እዩ ዝውክል?
እቲ ካብ ሃገር ዝስደድ ዘሎ ንባዕሉ መንእሰይ እንዳበለ ንርእሱ ከየታልልን፡ ዕላማና ፈሊጥና ንኩሉ ዘማእከለ መድረዅ ቃልሲ ክንከፍት ምጽዓርን የድሊ። ንዝተገብረን ዝተፈተነን ቃልሲ ምንእኣስን፡ ኣብ ገዛእ ርእስካ ርእሰ ምልዓል ምግባርን ኣይክሕግዘናን እዩ። ዝከኣሎም ከም ዝገበሩን ዝገበሩዎ ውጽኢት ብዘየገድስ ሞጎስ ሂብና ሕጂ ውን ኣካል ለውጢ ክኮኑን ዝከኣሎም ከበርክቱን ዘይምሕላል። ሎሚ መንእሰያት እቶም ኣብ ስደት ዝተወልዱ/ዝዓበዩ ናብ ቦታና ዝመጹሉ መድረክ ክንከፍተሎምን ዘሎ ኩነታት ብግቡእ ፈሊጦም ዝብገስሉን ክንገብር እላቦ።
ንሶም ኣብ ስደት ዝመሃሩን ዝተማህሩን ከም ሙካኖም መጠን ኣብ ጎስጉስ ጉዳይናን ሽግርናን ንዓለም ብቀሊሉ ሓያል ስራሕ ክሰርሑ ከም ዝክእሉ ምእማን ድሕሪኡ ከኣ ንዕዓቶም ቦታ ሂብና ግቡኦም ክገብሮ ምጽዓር ዪሓይሽ።
9.ሲቪክ ማሕበራት ናይ ሓባር ባይታ ፈጢረን ጎስጓስ ክገብራን ጉዳይና ዓለም ክፈልጠሉ ዝክእል መድረክ ክከፍታን ግዜ ዝጠልቦ እዩ’ሞ ሕጂውን ዳግማይ ክንሓስባሉ ይግባእ። መብጸዓ ሓዲሽ ዓመት ዪኩነና።
ፖለቲካውያን ውዱባት ናይ ሓባር መቃለሲ ቦታ ጌረን ንናይ ሓባር ሽግርና ዝከውን ፍታሕ ክደልያ ድሕርኡ እዚ ዘሎ ስራዓት ዝለግሰሉ ባይታ ክገብራ ምጽዓር እዩ። ምፍልላይ ዘምጽኦ ሳዕቤንን ምስልና ኣብ ቅድሚ ሕዝብን እኩል እዩ መስለኒ።
እዘን ክልተ ዘይምትግባረን፡ ሳዕቤኑ እምበኣር።ደላዪ ፍትሒ ክንሱ ስቅ ዝመረጸ ክዛይድ፡ ሕዝቢ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሌና እምነት ክስእን፡ዘሎ ቃልሲ መድረኩ ክቅይር ወይ ክሕይል ዘይምርኣይ፡ ዓለም ኣብ ጉዳይና ብዙሕ ኣቃልቦ ዘይምርኣይን ካልእን ብሩህ እዩ።
10. መድያ ናይ ሓባር መደባት ብዘለወን ዓቅሚ ከወሃህዳ
መድያ ሓቢረን ነቲ ብደገን ብውሽጥን ዝግበር ቃልሲ ንለውጢ ሓያል ተራ ክጻውታ፡ ንህዝብን ሰራዊትን ኩነታት ብዝግባእ ተረዲኡ ኣብ ፍታሕ ውን ግድኡ ዝገብረሉን ዝዳለወሉንመድረክ ዝጠልብ ሓያል ጎስጓስ ምግባር ክገብራ ንላቦ። ፓልቶክ ከም መድያ ንጥቀመሉ እኳ እንተኮነ ኣብ ክንዲ ብሓባር ኣንጻር እቲ ኩለንትናና ዘብርስ ዘሎ ኣካል ምድሃብ ኣብ ንንሕድሕዱ ክበላላዕን ክፈላለን ይርኣ ስለ ዘሎ ዳግማይ ምሕሳብ ክግበረሉ። ንሕና ከም ደለይቲ ፍትሒ ውን ኣበይ ክንመሃር ከምንክእል፡ ኣበይ ክንገብር ከም ንክእል ፈሊጥናን ተረዲእናን ክንከይድ ከድሊ እዩ። ነገራት ይትሓዋወስ ከይህሉ ምርዳእ።
11. ሓለፍቲ/ኣካየድቲ ኣብያተ ክርስትያን/መስጊድ
ሎሚ ዓመት መሰረታዊ እምነትና ምርኩስ ብምግባር ንስለ ዝተበደለን ዝተዓመጸን ደው ምባል/ምዝራብ ሓወርያዊ ስራሕና እዩ’ሞ ፡ቅድም ንስለ ሓቂ ደው ንበል፡ ደሓር እቲ ኩዉን ኣብ ምድረ ሕዝብኩምን ሃገርኩምን ዘሎ ሓሳረ መከራን ምዝራብ ድሕር ኣይትበሉ፣ ንስለ ሓቂ ስበኩ፡ ምእመናንኩም ንስኩም ኢኩም ጕሰይቶም። እቲ ኩላሊት ወዲ ሰብ ዝምርምር ኣምላክ ጽባሕ ክሓተና እዩ። ሎሚ ውሉደ ኤርትራ ኣደዳ ሞትን ጥፍኣትን እንዳኮነ ሕዝቢ ሰላም ኣሎ እንዳበልካ ምስባክ ኣይፋል።
12.ስነ ጥበባውያን የሕዋትናን ኣሓትናን
ተጠርኒፎም ነዚ ዘሎ ቃልሲ ዘሓይልሉ መደባት ክገብሩን ንሕናውን ክንተሓጋገዞምን ከድሊ እዩ። ግዜ ዝጠልቦ እዋናዊ ኩነት ሙካኑ ግን ምስትውዓል ከድሊ እዩ’ሞ ንምትግባሩ ከኣ ሕጂ’ዩ።
13.ለበዋ ንምሁራት ኤርትራውያን
ሎሚ፡ ልዕሊ ዝኮነ እዋን ህዝብና ተፈላልዩ፡ ኣብ ነንሕድሕዱ እምነት ሲኢኑ፡ እዞም ደለይቲ ፍትሒ እምበርዶ ንዚ ዘሎ ስርዓት ቀይሮም ዝሓሸ መንግስቲ ክተክሉ እዮም ኣብ ዝብሃልለሉ እዋን እጃምኩም ብዛዕባ ሎሚ ዝግበር ጥራሕ ዘይኮነስ ብዛዕባ ጽባሕውን ዝሓለነ እምነ መሰረት ዘንበረ መሳርሒ ክትሕግዙን ከተበርክቱን እዋኑ እዩ። እጃምኩም ከተበርክቱ ሕዝብኩም ዪሓተኩም ኣሎ።
ኣብ መወዳእታ
እዚ ዝጽሕፎ ዘለኩ ናይ ብሕተይ ርእይቶ ከም ሙካኑ መጠን ንዘይንኣምነሉ ገዲፍና ነተን ንኣምነለን ክንገብር፣ ኩለን እንተዘይኣሚናለን ከኣ ናትኪ/ካ ሓጋዚ እዩ እትብልዮ/ሎ ሓሳብ ኣምጺእካ ንክውንነቱ ተበገስ።
ሓውዅም
George Ghebreslassie


text:
ኣብ ዞባ ማእከል ዝተሃንጻን ዝተጸገናን ዲጋታት፡ ኣብ ምህብታም ትሕዝቶ ትሕተ-ባይታዊ ማይን ምድንፋዕ ሕርሻዊ ልምዓትን ልዑል ኣበርክቶ ይገብራ ከምዘለዋ ተገሊጹ።
ሓላፊ ጨንፈር ሕርሻዊ ትሕተቅርጺ ኢንጅነር ኣብርሃም ዳኒኤል፡ ካብ 1914 ክሳብ 1930 ቀረብ ማይ ከተማ ኣስመራ ንምምላእን ልምዓት መስኖ ንምድንፋዕን፡ 11 ዲጋታት ከምእተሰርሓ፣ ድሕሪኡ በብእዋኑ እናወሰኻ ብምምጻእ ድማ፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ 84 ዲጋታትን 42 ራህያታትን በጺሐን ከምዘለዋ ገሊጹ።
ኣብ 1992 ኣስታት 230 ሄክታር ዝነበረ ስፍሓት ብመስኖ ዝለምዕ መሬት፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ከባቢ 2000 ሄክታር ከምዝበጽሐ እውን ኣረዲኡ፡
እዘን ዲጋታትን ራህያታትን፡ ብድምር 70 ሚልዮን ሜተር ኲብ ማይ ክዕቅባ ዝኽእላ ምዃነን ብምምልካት፡ እተን 12 ዲጋታት ቀረብ ዝስተ ማይ ከተማ ኣብ ምምላእ፣ 72 ዲጋታት ኣብ ልምዓት መስኖ፣ 42 ራህያታት ድማ ንዘቤታዊ ኣገልግሎትን ጥሪትን ኣብ ምግልጋል ከምዝርከባ ሓቢሩ።


text:
ሎሚ ሰሉስ ካልኣይ ግጥም ኣብ ስታድየም ኣዲሳበባ ዘካየዳ ሕሩያት ጋንታታት ኢትዮጵያን ኣልጀርያን ማዕረ 3 ን 3 ተፈላልየን።
ኣብ’ቲ ኣገራሚን ድራማዊን ኣጀማምራን ኣፈፃፅማን ዝተራኣየሉ ናይ ሎሚ ግጥም፣ ጋንታ ዋልያ ጌታነህ ከበደ ኣብ መበል 28 ደቂቃ ብዘመዝገባ ሸቶ’ዩ ቀፂሉ። እንተኾነ ኣልጀርያዊያን ማዕረ ትገብሮም ሸቶ ኣመዝጊቦም፣ ዕረፍቲ ኮይኑ።
ድሕሪ ዕረፍቲ፣ ጋንታ ዋልያ ክልተ ንሓደ ክትመርሕ ኪኢላ ድሕሪ ጌታነህ ዘመዝገባ ካልኣይቲ ሸቶ፣ እንደገና ኣልጀርያዊያን ማዕረ ትገብሮም ሸቶ ኣቑፂሮም።
ተቀይሩ ዝኣተወ ዳዊት ፈቃዱ ሳልሰይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ ጋንታ ዋልያ ሰለስተ ንክልተ ስዒራ ክትወፅእ’ያ እናተባሃለ ከሎ፣ ኣልጀርያዊያን ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ኣብ መበል 85 ደቂቃ ረኺቦም፣ ተጠቂሞምላ።
ጋንታ ዋልያ ዓወታ ዓቂባ ክትወፅእ ዘይምኽኣላ ኣዝዩ ዘጣዕስ’ዩ። ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ጋንታ ኣልጀርያ ንጋንታ ዋልያ 7 ን 1 ከምዝሳዓረት ዝዝከር'ዩ። ብምንፅፃር ናይ ሎሚ ውፅኢት ንዋልያ ዘስደምም ምምሕያሽ'ዩ።
ብዝኾነ ኣልጀርያ ካብ’ቲ ምድብ ብ10 ነጥቢ 1ይ፣ ኢትዮጵያ ብ5 ነጥቢ 2ይ፣ ስሽልስን ሌሴቶን 3ይን 4ይን ይርከባ።


text:
ብሓፈሻ ኣረጊት ባቲሪ ብጥንቓቐ ኣብ ፍሉይ መጉሓፊ ቦታ ክእከቡን ክእለዩን ከምዘሎዎም ተሪዲእና ኔርና። ኣብዚ ሓጺር ዝቕጽል ጽሑፍ ከኣ እቲ ንሶም ኣብ ልዕሊ ደቂ-ሰባትን እንስሳን ኣታኽልትን ዘስዕብዎ ሕማማትን ጉድኣትን ክንርኢ ኢና። ኣረጊት ባቲሪ ፈቀዶ ቦታ ብዘይግቡእ ምዝጉሓፍ እቶም መርዛማት ቀመማቱ ብንፋስ፣ ብማይ ወይ ምግቢ ኣቢሉ ናብ ኣካላት ወድሰብ፣ እንስሳ ወይ ኣታክልቲ ክሰርጽ ይክእል። እዚ ብቐጥታ ወይ ከኣ ብተዛዋወሪ መገዲ ክስዕብ ይክእል።
ብፍልይ ዝፈሰሱ ወይ ደጋዊ ዝባኖም ዝትኸፍተ ባቲሪታት ቀጥታ ብእድካ ካብ ምሓዝን ኣብ ማያት ምድርባዮምን ንጥዕና ዓቢ ሓደገኛ ምኻኖም ክንግንዘብ ይግባእ። እቲ መርዛዊ ሓዘል ኣምዕቶም ከኣ ብኢድ ኣቢሉ ቀጥታ ናብ ውሽጢ ኣካላት ደቂሳባትን እንስሳን ኣትዩ ንጥዕና ኣስጋኢን ሓደገኛን ይኸውን።
እቶም ንጥዕና ኣዝዮም ሓደገኛታት ዝዀኑ ቀመማት ባተሪ (ሄቪ-መታልስ/heavy metals)፣
ካድሚም /Cadmium (Cd)
መርኩሪ / Mercury (Hg)
ሊድ / Lead (Pb)
ብመሰረቱ መብዛሕቶም ሄቪ-መታልስ/heavy metals (ሜታል ቀመማት) ከምዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ንጥዕና ናይ ወድሰብ፣ እንስሳን ኣታኽልትን በከልቲን ሓደገዓታትን እዮም።
እዚም ቀመማት እዚኦም ካብ ኣረጊት ባትሪ ጥራይ ዘይኰነስ ካብ ግሓፍ ፋብሪካታት ወይ ድማ ካብ ናይ መካይንን ፋብሪካታትን ትክታትን ጉሓፍን ብተዘዋወሪ መገዲ ብማያትን ንፋሳታትን መግብን ኣቢሎም ናብ ኣካላት ሰብን እንስሳታትን ክሰርጹ ይኽእሉ እዮም።
እዞም መርዛማት ቀመማት ኣብ ወድሰብን እንስሳታትን ዝስዕብዎ ቀንድን ሓደገኛታትን ሓማማት፣
መርኩሪን (Hg) ምስኡ ተዋሲቦም ዝርከቡ ቀመማትን ብጣዕሚ ንጥዕና ሓደገኛ ከይኖም ኣብተናወሔ እዋን ናይ ነርቪ፣ ሓንጐል፣ ጸረ-ህዋሳት፣ ናይ ፍርያት ጽግን ዓቢ ጉድኣት የውርዱ።
ካድሚም (Cd) ሓደ ካብቶም ሓደገኛ ናይ ኩሊት ጉድኣት ዘስዕብ ኰይኑ ናይ መንሽሮ ሕማምውን የውርድ ብፍላይ ምስ ንፋስ ኣብ ኣካላት ምስኣቱን ዝሰርጽን።
ሊድን (Ld) ምስኡ ተወሃሂዶም ዝርከቡን ሓደ ካብቶም መንሽሮን ኣካላትን ዝምርዙ ቀመማት እዮም። ኣብ የዕጽምቲ ኣናተዓቕሩ ከኣ ሓደገኛ ናይ ነርቪ ሓማማትውን የስዕቡ።
እቶም ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ቀመማት ዘይሓዘሉ ባተሪታት እንተዀኑውን ካልኦት ብመጠኑ ንጥዕና ጐዳእቲ ቀመማት ሒዞም ይርከቡ። ንኣብነት ከም ኒክል (Nickel)፤ ማናጋን ኦክሲድ (manega oxid) ወይ ሊትዩም (Litium)። ስለዚ ብመሰረቱ ዝኣረጉ ባተሪታት ኣብ ፍሉይ ናይ መኤከብን ምእለይን ቦታ ክጐሓፉ ይግባእ። ምስ ናይ ገዛ ጐሓፍ ምግሓፎም ቅቡል ኣይኰውንን፤ ክኽልከልውን ይግባእ። ተመሊሶም ምስ ማያትን ንፋሳትን መግብን ኣቢሎም ኣብ ኣካላት ሰብን እንስሳን ከምዝሰርጹ ምፍላጥ የድሊ።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ብሰንኪ መርዚ ባተሪ ዝመጹ ሕማማት እቶም ቀንዲን ኩሉ ግዚ ዝርኣዩን ዘስዕብዎምን ሕማማት ክዀኑ ኰለዉ፣ ካልኦት ተፈላለዩ ሕማማት ከምዘስዕቡውን ብዙሓት ተማራመርቲ ናይ ባህርያትን ሕክምናን ይሕብሩ።
ኣብ ከባቢና ዘለዉ ቀላያትን ዒላታትን ቀወምቲ ወይ ዘይፈሱ/ዘይውሕዙ ማያት ስለዝዀኑ ብኣረግቶት ወይ ጉሓፍ ናይ ሄቪ-መታልስ/heavy metals ብቀሊሉ ክብከሉ ይኽእሉ። ንብዙሕ ግዜ ወይ እዋን ድማ ነቲ መርዛም ቀመም ሓቚፎሞ ይነብሩ። እዞም ዒላታት ወይ ማያት ብግቡእ በብግዚኡ ብሳይንሳዊ መገዲ ክምርምሩን ክፈተሹን ኣለዎም። እቲ ቀንዲን ልዕሊ ኽሉን ግን ቀመማዊ ጉሓፍ ክምእውን ኣረግቶት ባተሪታት ብግቡእ ምእላይን ምዕቃብን። ከምቲ ምስላ ኣቦታትናን ኣዴታትናን – ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ – ዝብሃል ከይንኸውን ቅድሚ ሓሚምምና ናብ ሓኪም ምስጓም ከባቢና ምብካልን ምምራዝን ምጥንቓቅን ምንቃሕን ይግባእ።
ካብዚ ሓሊፉ ድማ ሊቲዩም (Litium) ዝሓዘሉ ባተሪታት ምስ ንፋስን ማይን ምዝራኸቡ/ዝዋሰቡ ባርዕን ካልእ ርኣክሽን/ተውስቦ/reaction ክፈጥሩ ዝሰለዝኽእሉ ምጥንቃቕ የድሊ። ብፍላይ ነዚኦም ዓይነት ባተሪታት ምክፋቶም ወይ ዝባኖም ምቕላጦም ወይ ምቕጥቃጦም ብጣዕሚ ሃደገኛ ምኻኑ ምርዳእ የድሊ። ቘሉዑት ክይጻወትሎም ከኣ ምእላዮም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ እዞም መርዛማት ቀመማት ካብ አረጊት ባተሪ ጥራይ ዝምንጭው ኣኰነኑን እንታይ ድኣ ካልኦት ብዙሓት ምንጪ ወይ ፈልፋሊ ኣለዎም። ካብ ናይ ማዕድን ስርሓት፣ ናይ ኢንዱስትሪ ጉሓፋት፣ ካብ ኣረጊት ልቺ (fluorescent tube, energy-saving bulb etc) ካብ ቮልካኖ ዝውጹ ጋሳት፣ ናይ ማካይን ትኪ ንኣብነት ብፍላይ ሊዲ-ሓዘል/leaded petrol/ በንዚን ዝጥቀማ መካይን ወዘተ ክመጹ ይኽእሉ።
ብዘይ ንቕሓትን ሓላፍነትን ኣረጊት ባተሪ ወይ ናይ ኢንዳስትሪ ጉሓፍ ኣብ ፈቐድኡ ምጉሓፍን ምስ ናይ ገዛ ጉሓፍ ምድራባይን ተመሊሱ ብቐጥታን ብተዘዋወርን መገዲ ይጐድኣና። ንኣብነት እቲ ናይ ከተማ ጃምላዊ ጉሓፍ ኣብ ቅሉዕ ቦታ ምስዝቃጸልን ዝነድድን እቶም መርዛማት ቀመማት ምስ ትክን ደሮናን ተሓዊሶም ብቐጥታ ብሳንቡእ ኣቢሎም ኣብ ኣካላት ወድሰብን እንስሳን ይሰርጹ። ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ኣብ ማያትን ሕርሻዊ ገርሁ ብምዕላብ ምሲቲ ንሰትዮን ንበልዖን ፍረታትን የሕምልትን ኣቢሎም ኣብ ውሽጢ ኣካላትና ይኣትዉ። ምንም እኳ ብቐጥታ ኣይንሕመም እምበር እቲ ሶዕቤኑ ግዚኡ ሓሊዩ ክምዘርክበናን ዘጥቅዓናን ምርዳእ ይግባእ።
ኣብዚ እቲ – ጉሓፍን ምእላይ ጉሓፍን – ዝብል ኣርእስቲ ኣብቲ ሕብረተሰብ ክዝረበሉን ብሓላፍነት ከኣ ሓደ ስጉምትን ተበግሶን ክውሰደሉ ዘለዎ ኣርእስቲ ኰይኑ ይስምዓኒ። እቲ ናይ መጀመርያ ስጉምቲን ጐስጋስን ኣብ ንቕሓትን ትምህራትን ናይቲ ሕብረተሰብ ዝምልከት እዩ። ካብ መውዓል ሕጻናት ክሳብ ዝልዐለ ደረጃ ትምህርቲ ከኣ እዚ ኣርእስቲ ኣብ መደብ ትምህርቲ ክኣቱ ይግባእ።
ካብኡ ሓሊፉ ከኣ እቲ ሓላፍነት ዘለዎ ሓደ ጽኑዕ ናይ ጉሓፍ ከም ኣረጊት ባተሪ ኣተኣላልያ /waste managament ክውጥን ናቱ ቀዳማይ ዕማም እዩ። ዝተፈላለዩ ጽፍሕታትን ምምሕዳራትን ካአ ከም ኣካል ስርሖም ክወስድዎ የድሊ።
ብዛዕባ እዞም መርዛም ቀማማት ክሳብ ሎሚ ዘስዓብዎም ሕማማት ዝምልከት መጽናዕቲ ኣሎዶ ንዝብል ሕቶ ኣብዚ እዚ ጻሓፋይ ዝፈልጦ ምንጪ የለን። ግን የለን ማለት ኣይኰነን። እንተዀነ ብዙሓት ሕቶታት ክትስኡን ክነቕሉን ይኽእሉ እዩም። ብሰንኪ እዞም መርዛማት ጉሓፋትን ቀመማትን ዝሰዓቡ ሕማማትከ ክሳብ ክንደይ ጐሊሖም ይርኣዩ? እንታይ ዓይነት ሕማማት ኣብዚ ዝሓለፈ 10-20 ዓመታት ጐሊሖም ይርኣዩ? ንኣብነት ናይ መንሽሮ፣ ኩሊት ወይ ሳንቡእ ሕማማት ክሳብ ክንዳይ ካብ ቀደም ወሲኾም ይርከቡ? እዞም ሕማማት እዚኣቶምከ ምስዞም መርዛማት ሄቪ-ማታልስ ዝትኣሳስሩድዮም? ናይ ሕክማና ኣባላትከ ክሳብ ክንደይ ብዛዕብኦም ኣፍልጦ ኣለዎም? ብዛዕባዞም መርዛማት ቀመማትን እቲ ንሶም ዘስዓብዎ ሕማማትን ጉድኣትን ጸብጻባት ኣሎ? ወዘተ።
ተወሳኺ ሓበሬታ፣
http://en.wikipedia.org/wiki/Heavy_metal_%28chemistry%29
http://www.umweltbundesamt.de/presse/presseinformationen/batterien-im-test-zu-viele-schwermetalle
http://www.planet-wissen.de/alltag_gesundheit/muell/sondermuell/batterie_recycling.jsp


text:
ንቕያ ሰ.ሰልፊ ኣውስትራልያ
ብተስፋማርያም ወ/ጊዮርጊስ ኖርወይ 11/01/07
ካብ ደ.ኣፍሪቃ ክሳብ ኣውስትራልያ ተበራቢሩ
ምረት ህዝቡ ሳቕይዎ ተቖጢዑ ኣንጸርጺሩ
ተታሊሉ ዝነበረ ህግደፍ ዝተጻዕኖ ኣብ ማእገሩ
ውረድ ካብ እንግደዓይ ይኣኽለካ ክብሎ ጀሚሩ
ራኣናዮ ሰ.ሰልፊ ናይ ኣውስትራልያ ኣሕዋትና
ኣብ ጫፍ ዓለም ኮይኖም ከእውይሉ ንህዝብና
ግርማ ዝዓሰሎ ብሓበራ ኣስላምና ክርስትያና
ብዘይ ቀላዓለም ካብ ልቢ ዝሰረጸ ብቕንዕና
ሕማም ርእሲ ንህግደፍ ዓወት ንህዝብና
ኣውራጃታት ሃይማኖታት ሓቢረን ምስ ተኣከባ
ህግደፍ ጥሒሉ ኣብ መዋጽኦ ዘይብሉ ዓጸባ
ተማዕዱው ዝነበረት ተሓዊሳ ምስ ተፍቅሮ ህዝባ
ሰናይ ግዜ መጸ እንጻናበረሉ ከም መዓረ ጸባ
ዓቢ ጽፍዒትዩ ንደቂ ቲቪ ኤረ መኳማሳዕቲ ዘረባ
ናይ ኣውስትራልያስ ንበይናያ ገለ ኣላታ
ነዚዩ እምበኣር ፍርፍር ድቃስ ዝኸልኣታ
ድሓን ትእቶ ኣርባዕተ ውጹዓት ዑቕባሕቲታ
ሕጅውን እዝንኺ ፍርፍር ኣብልዮ መወዳእታ
ህግደፍ ተማሕያ ክትቡንቆር ካብ ሱራ ላዓታ
ጻማኺ ክትክፈሊ ተጸበዪ መጻእና ንዓመታ
ካብ ቃልሲ ሪሒቑ ዘሎ ዘይበርሃሉ ንግዚኡ
በለጽን ፍርሕን ካልእ ነገራቱን ንጎኒ ኣጸጊዑ
ጽባሕ መጻኢዩ መርሓባ ንበሎ የፍቅድ ሕልናኡ
ብስብከት ህግደፍ ተጋሪዱ እምበር ማዓስ ጸሊኡ
ሃገር ንመን ርሒቓ ንመንከ ዝያዳ ትቐርቦ
ድሒርና ዘለና ኢደይ ኢድካ ንበል ሳምቦስምቦ
ብግብሪ ንዝሰርሐ ኢና ንብሎ ቆራጽ ባዓል ሓቦ
ተበታቲኑ ዘሎ ክምለስ ትውልዲ ሃገሩ ኣብ ዓደቦ
ጭፍራ ህግደፍ ከይሃደመ ብሸዓ ከርዲና ክንከቦ
ግዜ ራህዋ ይቀራረብ ኣሎ
ኣሜን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=3586


text:
ካብ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ንሸውዓተ ሚልዮን ሽወደናውያን ምቕናስ ግብሪ ክግበረሎም'ዩ
መንግስትን ሓቢሮሞ ዝሰርሑ ዘለዉ ሰልፍታትን፡ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ዓመታዊ ባጀት ካብ ግብሪ ኣታዊ ዝርከብ ዝነበረ ብ13.5 ቢልዮን ክሮነር ክቅንስዎ ከምተሰማምዑ ትማል ሓቢሮም።
አብ’ቲ ትማል 10 መስከረም ብመራሕቲ ማእከላይን ሊበራልን ሰልፍታት ዝተዋህበ መግለጺ፡ ንትሑትን ማእከላይን ኣታዊ ዘለዎም ከባቢ 7.2 ሚልዮን ሰባት፡ ካብ ጥሪ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ጀሚሩ፡ ናይ ግብሪ ምቕናስ ክግበር ሙዃኑ ተነጊሩ’ሎ። እቲ ምቕናስ ግብሪ ኣታዊ፡ ኣብ 2022ን 2023ን እዉን ክቕጽል’ዩ።
ኣብ 2021 ዓመታዊ ዝኽፈል ግብሪ ኣታዊ ብ1500 ክሮነር፡ ኣብ 2022 ድማ ብ1880 ክሮነር ክጎድል’ዩ። እቲ ዝዓበየ ምጉዳል ኣብ ዓመተ 2023’ዩ ክኸዉን። ኣብ’ቲ ዓመት እቲ ግብሪ ኣታዊ ብ3000 ክቅንስ ሙዃኑ ተሓቢሩ’ሎ።
እዚ ምጉዳል ግብሪ’ዚ፡ ነቶም ትሑትን ማእከላይን ኣታዊ ዘለዎምን ኣብ ጥሮታ ዘለዉን ዓቢ ለዉጢ ክገብረሎም ትጽቢት ይግበረሉ።
– ንሰልፍና፡ ምጉዳል ግብሪ ኣገዳሲ’ዩ ምኽንያቱ ነቶም ትሑት ኣታዊ ዘለዎም ምዉሳኽ ዉሕስነት ስለዝኾነ። ንጥሮታዉያንን ንዝሰርሑን፡ ክሳብ 3000 ኣብ ዓመት ዝበጽሕ ቐዋሚ ምጉዳል ግብሪ እዉን ክህልወና’ዩ፡ ትብል ኣንየ ሉፍ፡ ሓላፊት ማእከላይ ሰልፊ።
’ሰልፍታት-ጥሪ’፡ ነቶም ሰሪሖም ኣታዊ ዝረኽቡ ኣካላት እዚ ሕብረተ-ሰብ፡ ናይ ክልተ ዓመት ዓቢ ምቕናስ ኣታዊ ግብሪ ከገብራሎም ከምተሰማምዓ፡ ንያምኮ ሳቡኒ ሓላፊት ሊበራል ሰልፊ ገሊጻ።
– እዚ ምቕናስ ካብ’ቲ ዝኽፈል ሓፈሻዊ ዓመታዊ ግብሪ፡ ናብ’ቶም ዘይሰርሑ እዉን ከምዝበጽሕ ክግበር ኢዩ። ይዅን እምበር፡ ፍልልይ ኣብ’ቶም ዝሰርሑን፡ ብገንዘባዊ ደገፍ ዝነብሩን ክንገብር ኢና ደሊና፡ ትብል ንያምኮ ሳቡኒ ኔራ።
ሚኒስተር ፊናንስ፡ ማግዳሌና ኣንደርሸን ብወገና፡ ነዚ ስምምዕ ብዝመልከት ዕጋበታ ገሊጻ ኣላ።
– ሕጂ ንኹሉ ሰሪሑ፡ ኣታዊ ዝረክብ፡ ዘዕግብ ምቕናስ ግብሪ ኣተኣታትና ኣለና። ጽቡቕ ኣገባብ ምምቕራሕ’ዩ፡ ከም ማሕበራዊት ደሞክራሲያዊት ድማ ጽቡቕ ይስምዓኒ፡ ትብል ማግዳሌና ኣንደርሸን።
’ሰልፍታት-ጥሪ’ ዝጽዉዑ፡ ሰልፍታት፡ ማሕበራዊ ደሞክራሲ፡ ማእከላይ፡ ሊበራልን ሓምላይን ኮይኖም፡ ባይቶኣዊ ምርጫ መሰክረም 2018 ምስተገብረ፡ ድሕሪ ናይ 18 ሳምንታት ተፋጠጥ፡ ኣብ ጥሪ 2019፡ ስቴፋን ሉቨን ጠቕላሊ ሚኒስተር ክኸዉን ምስተሰማምዑን፡ ብሓባር ክሰርሑ ዉዕል ምስኣተዉን ዝተዋህቦም ስም’ዩ።


text:
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኮምሽን ንዝተዋህቦ ናይ ጊዜ ሕጽረትን ሰሌዳን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዕቱብ ስርሑ እናሰላሰለ፡ እንሆ ኣብ ሰላሳ ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ዕዉት ዑደታት፡ 30 ህዝባዊ ሽማግለታት ብምቛም ንቕድሚት ይግስግስ ኣሎ።
ድምጺ መሰልና-ደሊና ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝገበሩላ ናይ ገንዘብ ወፈያ፡ ካብ ሓደ ጥሪ 2009 ኣትሒዛ ብ 9610 kHz 31 ሜተር ባንድ ፈነወኣ ናብ ኤርትራ ዳግማይ ክትጅምር ምዃና ኣፍሊጣ።
ዝኸበርኩም መራሕቲ ዉድባት ኤርትራዊ ዲሞክራሳዊ ኪዳን ተካፈልቲ ኣኼባ ጥሪ 15, 2008፡ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም፡፡ ከም’ዉን ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብምጥቃም እንቋዕ ናብ 2008 ዓ.ም.ፈ. ንክትሰጋገሩ ኣብቕዓኩም ንብል፡ ዓመት ሰላምን ፍቅርን፡ ዓመት ራህዋን ፍትሕን ክዀነልና ዘሎና ሰናይ ትምኒት ድማ ንገልጽ።


text:
ሓይልታት ኬንያ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ኣብ ሱማልያ ዘካይዶም ፋይናንሳውን ሎጂስትካውን ስርሒት ዒላማ ብምግባር ነቲ ጉጅለ ንምልማስ እናፈተነ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ሰበስልጣን ሰራዊት ኬንያ ንሓንቲ ናይ ኣል-ሸባብ ቁልፊ ዒላማ እናዓፀው ምዃኖም ኣፍሊጦም።
ወሃቢ ቃል ወታደራዊ ሓይሊ ኬንያ ኢማኑኤል ቺርቺር ከምዝበልዎ ሓደ ቀንዲ ዕላማ ሊንዳ ኒቺ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ወፍሪ ንከተማ ደቡባዊ ሱማሊያ ኣፍማደው ንምሓዝ እዩ።ንሶም ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ።’’ ኣፍማደው ንስርሒት ኣል-ሸባብ ኣገዳሲት ከተማ እያ ኢልና ንኣምን።ምኽንያቱ ናይ ገንዘብ ዝውውር ዝፍፀመላ እያ።ንወታደራት ኽፍሊት ዝወሃበላ እውን እያ።’’ይብሉ።
ሰራዊት ኬንያ ንትሕዝቶትታት ኣል-ሸባብ ንምጥቓዕ ብቐንድነት ኣብ ሓይሊ ኣየሩ ይምስረት።ወሃቢ ቃል ቺርቺር ኣብ ልዕሊ ወደባዊት ከተማ ኪስማዮ ዝተኻየደ ደባድብ ነፈርቲ ዕውት ከምዝነበረ ይገልፁ።
ሕቡራት መንግስታት ኣልሸባብ ዝበዝሕ ገነዘባውን ናውታውን ሓገዝ ዝረኽበላ እያ ዝበላ ኪስማዮ ካሊእቲ ናይ ኣል-ሸባብ ቁጠባዊ ምንጪ እያ።


text:
እዚ እዋን`ዚ፡ ተራ ቴክኖሎጂካዊ ፍርያት ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ዝያዳ ጎሊሕሉ ዘሎ እዋን እዩ። ኣገልግሎታት ቴክኖሎጂ ካብቲ ዝለዓለ ክሳብ ዝደቐቐ ክፋል ማሕበራዊ ናብራ ኣዝዩ ወሳኒ ተራ እዩ ዝጻወት ዘሎ። ኣብ ዓለምና ካብ ዝካየዱ ንግዳዊ ንጥፈታት ዳርጋ ልዕሊ 50% ብመንገዲ ኢንተርነትን ዌብሳይታትን እዮም ዝካየዱ። ሎሚ፡ ብፍላይ ድማ ኣብተን ምዕቡላት ሃገራት፡ ሰባት ኣብ ገዝኦም ኮይኖም እዮም ዘድልዮም ንጥፈታት ከም እኒ ዕዳጋን ትምህርትን ዘካይዱ። ዘድልየካ ዓይነት ንብረት ኣብ ዝተፈላለዩ ዌብሳይት ምስ ረኣኻ፡ ትእዝዝ እሞ ኣብ ገዛኻን ኣብ ዝደለኻዮ ሰዓትን ይመጸካ። ከምዚ ዓይነት ንጥፈት ብፍላይ ድማ ብመንገዲ ዌብሳይት ዝካየዱ ንጥፈታት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ዝርአ’ውን ቀሊል እዋን ኣይገበረን። ኣብ ሃገርና’ውን ነዚኦም ዝመስሉ ንጥፈታት ዘሰላስሉ ፍርያት ንምምዕባል ክስርሓሉ ጸኒሑ እዩ። ሕጂ`ውን ይቕጽል ኣሎ። ከም ኣብነት ናይዚ ኣብዚ ቀረባ እዋን ተዛዚማ ናብ ስራሕ ትብገስ ዘላ ዳዕሮ ዌብሳይት ክንጠቅስ ይከኣል እዩ። እዛ ብኢንጅ.ሳሙኤል መሓሪን ኢንጅ.ሙሴ ሰመረን ዝተሰንዐት ዌብሳይት ኣብ ኣዝዮም ኣገደስቲ ማሕበራዊ ንጥፈታት ዘተኮረት ስራሕ እያ። ንሎሚ እምበኣር ምስዛ ስራሕ ዘላሊ መደብ ሒዝናልኩም ቀሪብና ኣለና፡ ሰናይ ንባብ።
• ብመጀመርያ ምስ ነብስኹም ከተላልዩና፧
ንሕና ኢንጅ. ሳሙኤል መሓሪን ኢንጅ. ሙሴ ሰመረን ንበሃል። ኣብ ሓምለ 2018 ብዓውዲ ኮምፕዩተር ምህንድስና ተመሪቕና። ሕጂ ድማ ኣብ ንጡፍ መንግስታዊ ስራሕ ንርከብ። መማህርትን ናይ ቀረባ የዕሩኽን ድማ ኢና።
• ኣጀማምራ እዛ ስራሕ ከመይ እዩ፧ ንኽትዛዘም ከ ክንደይ እዋን ወሲዳትልኩም፧
ተማሃሮ ሓሙሻይ ዓመት ከለና፡ ትምህርቲ ምስ ወዳእና እንታይ ክንገብር ከም እንኽእል ንሓስብ ነይርና። ብቐሊሉ ኣብ ሕብረተ-ሰብና ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል ዕማም ክንሓስብ ጀሚርና። ኣብ መወዳእትኡ ድማ ኣብዛ ሓሳብ ወዲቕና። ንኸነማዕብላ ድማ ከባቢ ዓመት ወሲዳትልና። ልዕሊ’ቲ ኣብ ምምዕባላ ዘጥፋእናዮ ጸዓት፡ ሕጋዊትን ክውንነታዊትን ኣብ ምግባራ ዘህለኽናዮ ጸዓት ይበዝሕ። ብሓፈሻ ግብራዊት ክሳብ እትኸውን ከባቢ ዓመትን ፈረቓን ወሲዳትልና ኣላ።
• ብዛዕባ’ዛ ስራሕኩም ሓፈሻዊ ስእሊ ክትህቡና፧
እዛ ‘ዳዕሮ ብሮኬረጅ’ ኢልና ሰሚናያ ዘለና ዌብሳይት ንዝተፈላለዩ ንግዳዊ ንጥፈታት እተገልግል ዌብሳይት እያ። ኣብ ምሻጥን ምክራይን ናይ መንበሪ ገዛ፡ ምሻጥን ምክራይን ንትካል ዝኸውን ገዛ፡ ምሻጥ መኪናን፡ ምክራይ መኪናን ካብ ትካላት ክራይ መኪና ካልኦትን ዝኣመሰሉ ንጥፈታት ብቐሊሉ መንገዲ ኣብ ምስልሳል እተገልግል ስራሕ እያ። ንኣብነት፡ ሓደ መኪና ክሸይጥ ዝደሊ መንግስታዊ ትካል ይኹን ውልቀ-ሰብ፡ ብመንገዲ እዛ ዌብሳይትና ናብ ዝተፈላለዩ ዓደግቲ ዘድሊ ሓበሬታ ከም ዝበጽሕ ይገብር። ዝኾነ ነታ መኪና ዝደለየ ሰብ ድማ ብመንገዲ እዛ ዌብሳይት ድሌታቱን ዓቕሙን ክገልጽ ይኽእል። ክሰማማዕ’ውን ይኽእል እዩ።
• ዌብሳይት ክንብል ከለና እንታይ ማለት እዩ፧ ተራ እዚ ዌብሳይት ንብሎ ዘለና፡ ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ከ እንታይ እዩ፧
ዌብሳይት ክንብል ከለና ብኪኢላታት ኮምፕዩተር ዝምዕብል ኣብ ኮምፕዩተር ዝጸዓን ኣፕሊኬሽን ሶፍትዌር(software) ክንብሎ ይከኣል እዩ። ብሓፈሻ ክርአ ከሎ ግና ተጠቃማይን ኣገልጋላይን ብቐሊሉ ክረዳድእሉ ዝኽእሉ መራኸቢ(ድልድል) ክንብሎ`ውን ንኽእል። ከም ኣብነት ናይ ደገ ሓደ Booking.com ዝበሃል ሆቴላት ክትሕዘሉ እትኽእል ዓቢ ዌብሳይት ኣሎ። ብመንገዲ’ዚ ዌብሳይት ኣብ ደስ ዝበለካ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝርከቡ ሆቴላት ክፍሊ ክትሕዝ ትኽእል። ኣብ መዓልቲ ብመንገዲ እዚ ዓቢ ትካል ከባቢ 1.5 ሚልዮን ተጠቐምቲ ሆቴላት ይሕዙ። እዛ ናትና ዌብሳይት ድማ ብተመሳሳሊ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ናይ ዓለም ኬንካ ምስዞም ልዒልና ዝጠቐስናዮም ዝተኣሳሰሩ ንጥፈታት ከተካይድ ትኽእል።
• በሉ ናብ ስራሕኩም ክንምለስ፡ እቶም ናብ ገጻት ዌብሳይትኩም ዝኣትዉ ሓበሬታታት ብኸመይ እዮም ዝኣትዉ፧
ዝኾነ ዝሽየጥን ዝካረን ገዛ፡ መኪና፡ ናይ ትካል ገዛ ይኹን ንግዚኡ ዝካረ ገዛ(guest house) ዘለዎ ሰብ ናብ ትካልና መጺኡ ኩሉ ክወጽእ ዝደልዮ ሓበሬታ ክህበና ይኽእል። ብድሕሪ’ዚ ኣብ ገጻትና ክወጽእ ጸገም የብሉን። እቲ ዝወጽእ ሓበሬታ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ዝሓዘ ብስእሊ ዝተሰነየ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ምኽንያቱ ተጠቀምቲ ምሉእ ስእሊ ናይቲ ንብረት ክህልዎም ስለዘለዎ። ትካልና ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምዕባሌታት ብቕልጡፍ ለውጥታት የካይድ።
• ነዚ ኣብ ዳዕሮ ብሮከሬጅ ዝወጽእ ሓበሬታታት ብዛዕባ ዝሽየጥ ይኹን ዝካረ ንብረት ክርኢ ዝደሊ ሰብ እንታይ መስርሕ እዩ ክኽተል ዘለዎ፧
ወላ ሓንቲ ዘድልዮ ነገር የለን። ኣዝዩ ቀሊል መስርሕ እዩ ዝኽተል። ኣብ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ዘለዎ ቦታ ብምእታው፡ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ(www.daerobrokerage.com) ክረኽባ ይኽእል። ብዘይካ`ዚ በቶም ኣብ `ፈይስቡክ`ን `ጂመይልን` ዘውጸኣናዮም ገጻት ብቐሊሉ ዝኾነ ሰብ ክረኽባ ይኽእል። ነዛ ዌብሳይት ኢልና ዘማዕበልናያ፡ `ኣንድሮይድ ኣፕሊኬሽን` ኣላትና። እዛ ኣፕሊኬሽን ብነጻ ናብ ኩሉ ተጠቃሚ ተዘርጊሓ ኣላ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ ናብ ዝተፈላለያ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎታት ዝህባ ትካላት ክንዝርግሓ ኢና። ካብኡ ድማ ዝኾነ ግዱስ ብነጻ ክወስዳ ይኽእል እዩ።
• እዛ ኣንድሮይድ ኣፕሊኬሽን ዝበልኩማ እንታይ እዩ ጥቕማ፧
እዛ ኣፕሊኬሽን ምስሊ ናይታ ዌብሳይትና ዝሓዘት እያ። ነዛ ኣፕሊኬሽን ኣብ ሞባይልና እንተ ድኣ ጽዒንናያ ብቐሊሉ ምስታ ዌብሳይት ተራኽበና። እዛ ኣፕሊኬሽን እንተ ድኣ ኣላትና ኮይና ኣድራሻ ናይታ ዌብሳይት ዘይሓዝና ኢልና ኣይንሽገርን። ነታ ኣፕሊኬሽን ምስ ከፈትናያ ባዕላ ምስታ ዌብሳይት ተራኽበና። ብድሕሪኡ ዘሎ ሓድሽ ይኩን ዝነበረ ንብረት ኣሎ ኢላ ባዕላ ትነግረና ። ካብቲ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ንረኽበሉ ቦታ ምስ ወጻና ድማ ኩሎም እቶም ክንርእዮም ዝጸናሕና ምዕባለታት ዓቂባትልና ትጸንሕ። ኣብ ርእሲ እዚ ድማ በዛ ኣፕሊኬሽን እንተ ድኣ ተጠቂምና ዋላ ኣብ ትሑት ብቕዓት ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ዘለዎ ቦታ፡ ብቐሊሉ ነታ ዌብሳይት ክንከፍታ ንኽእል ኢና።
• ሓደ ተጠቃማይ ናብ ገጽ ናይታ ዌብሳይት ምስ ኣተወ እንታይ ዓይነት ምርጫታት እዩ ዘጋጥሞ፧
ኣብታ ዌብሳይት ምስ ኣተወ፡ መንበሪ ገዛ፡ ገዛ ንትካል፡ መኪና ዝብል ምርጫ ይረክብ። ኣብ ዝመረጾ መልጎም እንተ ጠዊቑ ድማ ዝካረ ወይ ዝሽየጥ ዝብል ምርጫ ይረክብ። ኣብ ምርጭኡ ንኣብነት ኣብታ ዝካረ መኪና እንተ ጠዊቑ ድማ ዝርዝር ናይተን ክካረያ ተቐሪበን ዘለዋ መካይን ምስ ስእለንን ዋገአንን ብዝርዝር ይመጽኦ። ኣብ ኩሉ ንጥፈታት ተመሳሳሊ እዩ። ካብተን ክካረያ ተቐሪበን ዘለዋ ሓንቲ መኪና ደስ እንተ ኢላቶ፡ ኣብታ ቦታ ክካረ ዝብል ልጓም ብምጥዋቕ ምሉእ ኣድራሻኻ ክትሰደሉ እትኽል ዕድል ይወሃበካ። በዚ ድማ ነታ መኪና ንዝደለኻያ እዋን ክትሓዝኣ ትኽእል ማለት እዩ። እዚ መስርሕ ኣብ ኩሉ ንጥፈታታት ሓደ እዩ። ብሓፈሻ ኣድራሻ ናይ ዋናታት ንብረትን ደለይትን ብዌብሳይትና ናባና ብምምጻእ እቲ መስርሕ ይካየድ።
ከም ተወሳኺ`ውን ኣብ ገጽ እዛ ዌብሳይትና፡ ተጠቀምቲ ግቡእ ኣጠቓቕማን ሕግታት እዛ ዌብሳይት መታን ክኽተሉ ዝሕግዞም መምርሒ(guidlines) ገይርናሎም ኣለና። ኣብ መወዳእታ ድማ ብዛዕባ ትካልና ዘላሊ ሓበሬታ ዝሓቖፈ ኣብ `about us` ተጠቓሊሉ ኣሎ።
• ናትኩም ተራ እንታይ እዩ ክኸውን፧ ኣምሲኡ`ኸ እንታይ ኢኹም ክትረብሑ፧
ናትና ተራ፡ እቲ መስርሕ መሸጣ ይኩን ክራይ ብቕልጡፍ ክዉን ከም ዝኸውን ንገብር። ከም ተወሳኺ`ውን ሸያጢ፡ ድሌታት ተጠቀምቲ ክስሕብ ከም ዘለዎ ከነእምን ንፍትን። ግና ንዝኾነ ሸያጢ ንብረትካ ብክንድዚ ሽጦ ኢልና ኣይነገድድን። ኣብ መወዳእታ እቲ ንብረት ንብረቱ ስለዝኾነ። እቲ ቀዳማይ ረብሓና ሕብረትሰብና ካብዚ ዘጋጥሞ ዘሎ ዘይሕጋዊ መስርሓት፡ ድኻም ጉልበትን ክሳራ ገንዘብን ንምግልጋል እዩ። ግና ከም ትካል ቀጻልነትና ከነውሕስ እንተኾይንና መጠናዊ እቶት የደሊ። ስለዚ ካብ ዝነበረ ኣዝዩ ውሑድ ዝኾነ ሚእታዊት ካብቲ መስርሕ ናብ ትካልና ኣታዊ ንገብር፡ ኣብ ገሊኡ እዋናት ከኣ ብነጻ ኣገልግሎት ንህብ።
• ሓደ ዓሚል ዘድልዮ ዓይነት ንብረት ኣብቲ ዌብሳይት እንተ ስኢኑ ካልእ ኣማራጺ ሓሲብኩምሉ`ዶ ትኾኑ፧
እወ ሓሲብናሉ ኢና። እቲ ሰብ ዘድልዮ ዓይነት ንብረት ምስ ዝስእን ምሉእ ቅጥዕታቱን ድሌታቱን ናብ ዌብሳይትና ይልእኮ። ንሕና ድማ ተቐቢልና ብመንገዲ ገጻትና ነውጽኦ። ድሌቱ ዘማልእ ዓይነት ገዛ ይኩን መኪና ምስ ዝመጽእ ድማ ቐዳምነት ይወሃቦ። ብኸምዚ መንገዲ ድማ ድሌታቱ ክፍጸም ይኽእል።
• ካብቲ ብዙሕ ንኽሽየጥ ኣብ ገጻትኩም ዝወጸ፡ ንሓንቲ ብዙሓት ሰባት እንተደልዮማ ብኸመይ ትፈላልይዎም፧
ኣብ ኩሉ ንጥፈታት ትካልና እቲ ቀዳማይ ዝመጸ ቀዳማይ እዩ ኣገልግሎት ዝረክብ። ካብቶም ብዙሓት ደለይቲ ነቲ ቀዳማይ ድሌታቱ ዝገለጸ ኢና ቀዳምነት ንህብ። ንዕኡ ድማ ምስቲ ሸያጢ ከነረዳድኦ ንፍትን። እዚ መስርሕ`ዚ ክሰልጥ እንተዘይክኢሉ ድማ ናብ ዝቕጽል ሰብ ንሰግር።
• ፍሉይነት ናይዛ ስራሕ እንታይ እዩ ኢልኩም ትሓስቡ፧
ኣብ ባይታ ክስርሓሎም ዝጸንሐ፡ ብመንገዲ ውልቃውያን ደላሎ እዩ። ኣብዚ ድማ ብዙሕ ጸገማት የጋጥም ነይሩ እዩ። እዛ ናትና ዌብሳይት ድማ ኣብዚ እዩ ፍሉይነታ። ሕጋውነት ዝለበሰት፡ ቅልጡፍን ጽፉፍን ኣገልግሎት ክትህብ ተስፋ`ውን ገይርና ኣለና። ኩሎም እቶም ብመንገዲ እዛ ዌብሳይት ዝካየዱ ንግዳዊ ንጥፈታት ሕጋውነት ዝለበሱ እዮም። ማለት ሕጋዊ ዝኮነ ድለላ እዩ። ካለእ ፍሉይ ኣብ ምስላጥ ምስግጋር ኣስማት ናይቲ ንብረት ባዕልና ብነጻ ኢና ነካይዶ። እዚ ድማ ካብቲ ዝጸንሐ ልምዳዊ ኣካይዳ ዝተፈልየን ውጽኢታውን ኮይኑ ይስመዓና። ከም ተወሳኺ`ውን እዛ ዌብሳይትና ንተጠቃሚ ብኣርባዕተ ቋንቋታት ከምዝርኢ እያ ትገብር። ዝኾነ ሰብ ብዝጠዓሞ ቋንቋ ማለት ብትግሪኛን ዓረብን፡ ንወጻእተኛ ከኣ እንግሊዘኛ ከምኡ`ውን ኣምሓሪኛ ክጥቀም ይኽእል። ካልእ እቲ ክስራሓሉ ዝጸንሐ መንጊድታት ኣብ ውሱናት ሰባት እዩ ጸኒሑ። እዛ ስራሕ ግን ኣብ ምሉአ ዓለም ዘሎ ኤርትራዊ ክትቀመላ ይኽእል። ንኣብነት ኣብ ወጻኢ ዘሎ ሰብ ንስድራኡ ባዕሉ ገዛ ረኺቡ ክገዝእሎም ወይ ክካረየሎም ይኽእል።
• ኣብ ሕብረተሰብ ከተምጽኦ እትኽእል ለውጢ`ኸ ከመይ ትርእይዎ፧
ብዙሕ ለውጢ ከተምጽእ ተስፋ ገይርና ኣለና። ኣብ ዝኾነ ናይ ኢንተርነት ዘለዎ ቦታ ከተግልግል ስለ እትኽል ንቡዙሕ ክፋል ሕብረተሰብና ማለት ኣብ ዝኾነ ዞባ ስለ እተገልግል ሓደ ካብ ብልጫታት ናይዛ ስራሕ እዩ። ከም ተወሳኺ`ውን ዓዳጋይ ምስ ብዙሕ ምርጫታት ብዙሕ ኮለል ከይበለ ግዚኡ ከየጥፈአ ዘድልዮ ስለዝረክብ ካብቲ ተወሳኺ ውጽኢታውነታ ዝምስክር ኣምር እዩ። ጥራይ እቲ ተጠቃማይ ንጥፈታቱ ብቐሊል ከካይድ ኣብዛ ስራሕ ኣፍልጥኡ ከብዝሕ ኣለዎ።
• ዘጋጠመኩም ብድሆታት፧
ናይ ብሓቂ ኣዝዩ ብዙሕ ብድሆታት እዩ ኣጋጢሙና። እቲ ቀዳማይ ነገር፡ ህዝብና ኣብ ከምዚኦም ዓይነታት ምዕባለ ዘምጽኦ ንጥፈታት ኣፍልጥኡ ዝተወሰነ ኮይኑ ብምጽንሑ እዩ። መብዛሕቱኡ ካብ ሕብረተሰብና ብዝለመዶ ክከይድ ስለ ዝደሊ፡ ኣብ ለውጢ ዘሎ ጽባቐ ኣይሰተብህለሉን እዩ። ስለዚ እንታይ ገዲሽኩም ትደኽሙ ዝብል ኣይሰኣንን።
• ናይ መጻኢ መደባትኩም፧
ብዙሕ ሓሳብ እንድዩ ዘለና! ካብቲ ብዙሕ ግና ኣብዚ ቀረባ እዋን ክንውድኣ ተዳሊና ዘለና፡ ብመንገዲ ዌብሳይትና ሰባት ክፍሊ ሆቴላት ከም ዝሕዙ ንምግባር እዩ። ዳርጋ 70% ናይቲ ስራሕ ተወዲኡ እዩ። ድሉዋት ኣብ ዝኾናሉ ድማ ብመንገዲ ዌብሳይትና ክንዝርግሓ ኢና።
• ከተመስግኑ ዕድል ክህበኩም፧
ብመጀመርያ ነቲ ስራሕና ከነሰላስል ምሉእ ጥዕናን ኣእምሮን ዝሃበና ልዑል እግዝኣሄር ነመስግን። ብመቕጻል ካብታ ዝደቐቐት ክሳብ እታ ዝዓበየት ንጥፈታትና ብኹሉ መዳይ ካብ ጎንና ዘይተፈልዩ ወለድና ወ/ሮ ጽገሬዳ ተስፋይ ፡ ኣቶ ሰመረ ክፍለየሱስ ከምኡ`ውን ፍረወይኒ ዮሴፍ ካብ ልቢ ነመስግን። ኣብ መወዳእታ ድማ ኩሎም ነቶም ኣጆኹም ዝበሉናን ዝሓገዙናን ከነመስግኖም ንደሊ።
• ኣነ ድማ ስለቲ ክቡር ግዜኹምን ምቕሉልነትኩምን ካብ ልቢ የመስግን።
ሚኪኤል በርሀ(ወዲ በርሀ)
3,154 total views, 2 views today


text:
ወዲ ሰብ ካብ መዋእለ እምኒ ተበጊሱ፡ ናብ መዋእል ነሓስ ሰጒሙ፡ መዋእለ ሓጺን ዛዚሙ፡ እንሆ ኣብዚ መዋእለ ‘ሓበሬታ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዘሎ እዋን ይርከብ።
ዋላኳ ዘለናዮ እዋን ‘ዘመነ ሓበሬታ’ ተባሂሉ እንተተጸውዐ፡ ናብ ታሪኽ ምልስ ኢልና እንተ ትዓዚብና፡ ወዲ ሰብ ሓበሬታ ካብ ምንዳይን ነቲ ዝረኸቦ ሓበሬታ ብዝመስሎ ተርጒሙን ኣሰላሲሉን ካብ ምጥቃም ደው ዝበለሉ እዋን የለን።
ዋላ ኣብቲ መዋእለ እምኒ ተባሂሉ ዝጽዋዕ፡ በርቅን ነጎዳን ከም ልዑላን ሓይልታት ዝርኣይሉን፡ ወዲ ሰብ ድማ ብጉጅለ ኣብ ብዓትታት ይነበረሉ ኣብ ዝነበረ ናይ ግዜ መቓን፡ ሓበሬታ ልዑል ኣድላይነት ከምዝነበሮ መዛግብቲ ቅድመ-ታሪኽ ሰኒዶሞ ኣለዉ።
ኣብ መንጎ ነበርቲ ናይ ሓንቲ ብዓቲ ዘሎ ኩሉ ዓይነት ዝምድናታት እርይ ቁጽር ኣቢልካ ምፍላጥ፡ ንንፍሲወከፍ ናይ ብዓቲ ነባሪ ኣገዳስነቱ ልዑል ምንባሩ ምግንዛብ ኣየጸግምን።
ፈልጾም ምስ ፈተለት ዘለዎ ርክብ፡ ሶቓር ምስ ጨዲድ ዘለዎ ባእሲ ወዘተ… ንነበርቲ ብዓቲ ኣዝዩ ዘገድሶም ነገር እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ብርኩት ናይ ሃድንን ፍረታትን ቦታ ንምርካብ ጥሉል ሓበሬታ ምእካብ ኣገዳሲ ምንባሩ ፍሉጥ እዩ።
ኣብቲ ካብ 1760 ክሳብ 1840 ከም ዝዝርጋሕ ዝንገረሉ ዘመነ ኢንዱስትራዊ ሰውራ (Industrial Revolution) ኣገዳስነት ሓበሬታን፡ ጉዳይ ሓበሬታ ናይ ምርካብ ነጻነትን ኣብ ዝልዓለ ጥርዙ ከምዝበጽሐ ዘመልክቱ ሓያለይ መረዳእታታት ኣለዉ።
ንኣብነት እቲ ካብ 1801 ክሳብ 1809 ንሃገረ ኣመሪካ ከም መራሒ ሃገር ኮይኑ ዘገልገለ፡ ቶማስ ጀፈርሰን (Thomas Jefferson)፡ ” ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ብዘይ ጋዜጣን፡ ጋዜጣ ብዘይ መንግስትን ሕረ እንተዝብሃል፡ ብዘይ ጥርጥር ጋዜጣ ብዘይ መንግስቲ ምሓሬኹ” ኢሉ ከም ዝጽሓፈን ከምዝተዛረበን፡ ኣብ ታሪኽ ተሰኒዱ ኣሎ።
ልክዕ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ መዋእላት፡ ኣብዚ “ዘመነ ሓበሬታ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዘሎ እዋንና’ውን፡ ሓበሬታ እቲ ዝልዓለ ዋጋ ዘለዎ ምዃኑ ኩልና ንዕዘቦን ንነብሮን ዘለና ጉዳይ ስለዝኾነ ብዙሕ ሓተታ ኣየድልዮን።
ኣገዳስነት ሓበሬታ ኣብ ቦትኡ ኮይኑ፡ ካብቶም ዝሓለፉ መዋእላት፡ ነዚ ናይ ሓበሬታ መዋእል ዝፈልዮ ረቛሒታት ግን ኣሎ። ብፍላይ፥
– ዝርግሐን ኣዘረጋግሓን (Distribution)
– ዋንነት (Ownership)
– ምዕቃብ (Storage)
– መጠን (Mass of information)
– ቕልጣፈ (Speed of distribution)
– ተባጻሕነት (Coverage, reach or richness)
ዝብላ ረቛሒታት ከም መዕቀኒ እተወሲድናየን፡ እዚ ዘለናዮ መዋእል ምስቶም ዝሓለፉ ክወዳደር እንከሎ፡ ዝትዓጻጸፈ ብልጫ ኣለዎ።
ዋላኳ ብዙሕ ዘይነቃልበሉ እንተኾንና፡ ሓበሬታ’ውን ፍርያት (Product) እዩ። እቲ ካብ ሓደ ሰብ፡ ጉጅለ፡ማሕበር፡ ትካል ወይ መንግስቲ፡ ተሓሲብሉ ዝምንጭውን፡ ካብ ምምንጫው ክሳብ ምዝርጋሕ ዘሎ መስርሓት እንተትዓዚብናዮ ፡ካብ ዝኾነ ካልእ ፍርያት ክንፈልዮ ኣይንኽእልን።
ኮይኑ ድማ፡ ከም ኩሉ ዓይነት ፍርያት ሓበሬታ’ውን ብዙሕ’ዩ ዓይነቱ። ቅኑዕን ጠቓምን ሓበሬታ ኣሎ፡ሓሶትን ጎዳእን ሓበሬታ’ውን ኣሎ።
ገለ ፍልጠት ዘርጊሑ ንዕኡን ንተጠቀምትን የርብሕ፣ ገለ ድማ፡ ዘይቲ ተመን (Snake Oil) እናነገደ ካዕበት እናሓፈሰ የደናግረሉ፡ እትነፊ ሚሔ ዘይብሉ ድማ ይዋእ’ዩ ይደናገር፡ ግዳይ ይኸውን!
ኣብ መዋእለ ሓበሬታ ምንባርና ዘይተረፈ፡ መንፈይ ሓበሬታና፡ ከም ልዝብቲ ሚዛን እናሻዕ ክንዕይራ ግድን እዩ።
ስለዚ፡ ተቛጺርኩም ኣይበለና፡ ኣብ ካልኣይ ክፋል ጽሑፈይ፡ ኣብቶም ክንጥንቀቐሎም ዘለና ጎዳእቲ ዝኾኑ ዓይነታት ሓበሬታ ከተኩር እየ።
….ዋላኳ ብዙሕ ዘይነቃልበሉ እንተኾንና፡ ሓበሬታ’ውን ፍርያት (Product) እዩ።
ከም ኩሉ ዓይነት ፍርያት ድማ፡ ሓበሬታ’ውን ብዙሕ’ዩ ዓይነቱ። ቅኑዕን ጠቓምን ሓበሬታ ኣሎ፡ሓሶትን ጎዳእን ሓበሬታ’ውን ኣሎ።
ንሎሚ፡ ኣብቶም ክንጥንቀቐሎም ዘለና ጎዳእቲ ዝኾኑ ዓይነታት ሓበሬታ ከተኩር’የ። ንምጽሓፍ መታን ክጥዕመኒ፡ ኣብዞም ትሕት ኢለ ዝዝርዝሮም ኣርባዕተ ዓይነታት ከፊለዮም ኣለኹ።
- ዝተደናገሩ ሰባት ዝዝርግሕዎ ሓበሬታ (Misinformation)፣
እዚ ዓይነት ሓበሬታ ውጹእ ሓሶት ኮይኑ፡ እቶም ተቐቢሎም ዝዝርግሕዎ ሰባት ግን ሓቂ መሲልዎም እዮም ዝዝርግሕዎ።
በንጻሩ፡ እቶም ሰናዕቲ ናይቲ ሓበሬታ፡ ሓሶት ምዃኑ ይፈልጡ እዮም። እቶም ሰናዕቲ ኮነ ኢሎም ብዝተራቐቐ ስልቲ፡ ነቲ ተቐባልን ዘርጋሕን ሓበሬታ ኣብ መርበቦም ብምእታው የደናግርዎ።
እቶም ሓቂ መሲልዎም፡ ሓሶት ወይ ጌጋ ሓበሬታ ዝዝርግሑ ሰባት ዝደናገርሉ ምኽንያታት ዝተፈላለየ ኮይኑ፡ ገለ ካብቲ ንኽደናገሩን ነቲ ጌጋ ሓበሬታ ንኽዝርግሕዎን ዝድርኾም ምኽንያታት ንምጥቃስ፥
- እቲ ዝቅበልዎን ዝዝርግሕዎን ሓበሬታ፡ ምስ ኣቐዲሞም ዝፈልጥዎ ገል ሓበሬታ ዝጋጠም ኮይኑ ስለ ዝስምዖም (False connection)
-
እቲ ዝቅበልዎን ዝዝርግሕዎን ሓሶት ዝኾነ ሓበሬታ፡ ምስቲ ክኣምንዎ ዝደልዩ ወይ ዝኽእሉ ሓፈሻዊ ኩነታት ስለዝጋጠም (False context)
– ብሰንኪ ናይ ዓቕሚ፡ መሳለጥያን ግዜን ድሩትነት፡ ነቲ ዝኸይድ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ክከታተሉ ዘይክኣሉን፡ ኩነታት ኣብቲ ዝገደፍዎ ዘሎ ዝመስሎምን (Out of date or outdated information )
- ኮነ ኢሎም ንምድንጋር ዝሰርሑ ሰባት ዝዝርግሕዎ ሓበሬታ (Disinformation)፣
እዚ ዓይነት ሓበሬታ ውጹእ ሓሶት ኮይኑ፡ እቶም ነቲ ሓበሬታ ዝስንዑ ሰባት፡ ብትምህርትን፡ ብስልጠናን፡ ብተመኩሮን ዝተሰነየ ዝተራቐቐ ናይ ፈጠራ ክእለት ዝውንኑ እዮም።
እቲ ዝዝርግሕዎ ሓበሬታ፡ ዋላ ነቲ ንቑሕ እየ ዝብል ሰብ፡ ንሓጺር ዘይብሃል ግዜ ዘደናግር እዩ። እቲ ዝርዝር ሜሌታቶም ብዙሕ እዩ፡ ገለ ንምጥቃስ፥
- ኣብ ባይታ ዘየሎ ኩነት ምስናዕ (False context and scenario)
-
ናይ ሓሶት መጽናዕታዊ ጽሑፍ ምድላውን ብጠቕሚ ዝተደለሉ ሓሰውቲ ምስክር ምቕራብን (Imposter content)
-
ኣሃዛትን፡ ጭብጥታትን፡ ኣስማትን፡ ቦታን ምስናዕ (Manipulated content)
– ፈጺሙ ኣብ ባይታ ዘየለ ስኑዕ ሓበሬት ምዝርጋሕ (Brand new fabricated content)
- ንገለ ባእታታት ወይ ሰባት ኮነ ኢልካ ንምህሳይ ዝዝርጋሕ ሃሳዪ ሓበሬታ (Malinformation)፣
እዚ ዓይነት ሓበሬታ፡ ኣብ ገለ ክውንነት ወይ ምሉእ ወይ ጭላፍ ሓቂ ዝተመስረተ ኮይኑ፡ ዕላምኡ ግን ነቲ ምሉእ ወይ ጭላፍ ሓቂ ንምዝርጋሕ ዘይኮነ፡ ቀንዲ ዕላምኡ ንምጥቃዕ እዩ።
ገለ ካብቶም ዝተራቐቑን ዝውቱራትን ሜላታት እዞም ዝስዕቡ ክንጠቅስ ንኽእል፥
- ናይ ግሊ ወይ ሚስጥራዊ ሓበሬታ ምዝሯቕ ( Intentional leak)
-
ነቶም ግዳያት ክኾኑ ዝተሓርዩ ሰባት ወይ ባእታታት ዘናሽው ወይ ዘሸቑርር ሓበሬታ ምዝርጋሕ (Harassment)
-
ጽልእን ቅርሕንትን ንምፍጣር ተባሂሉ ዝተረስዓ ወይ ዝደቀሰ ነገር ከም ሓድሽ ምቕራብ (Hate and fearmonger)
– ምስ ዘጋጠመ ሓደጋ ወይ ኩነታት ዝኸይድ፡ ኣዝዩ ንስምዒት ዝገዝእ ጽሑፋትን፡ መደረን ምቕራብ (Emotionally arresting; hate and fearmonger articles and speech)
- ንፕሮፖጋናዳዊ ስርሓት ተባሂሉ ዝዝርጋሕ ሓበሬታ (Propoganda)፣
ፕሮፖጋንዳ ሓደ ካብ ዓይነታት ሓበሬታ ኮይኑ፡ ቀንዲ ዕላምኡ፡ ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ሰማዕቲ ወይ ትዓዘብቲ እንተ ብኣወንታ እንተ ብኣሉታ ንምጽላው እዩ።
እቲ ንፕሮፖጋንዳዊ ዕላማ ተባሂሉ ዝዝርጋሕ ሓበሬታ፡ ኣብ ክውንነት ዝተመርኮሰ ወይ ዘይተመርኮሰ ክኸውን ይኽእል። እቲ ቀንዲ ጥበብ ግን ኣብ ኣመራርጻ ሓበሬታን ኣቀራርብኡን እዩ።
እቲ ብጥንቃቐ ተመሪጹ፡ ብጽሑፍ፡ ብስእሊ፡ ብድምጺ፡ ተሰንዩ ብፍሉይ ኣገባብ ዝቐርብ ሓበሬታ፡ ቀንዲ ዕላምኡ ስምዒታዊ ወይ ሚዛናዊ ዘይኮነ ግብረመልሲ ካብ ትዓዘብቲ ንምርካብ እዩ።
ገለ ፕሮፖጋንዳ፡ ብኣልማማ ንኹሉ ክበጽሖ ወይ ንብዙሓት ንኽጸልው ተባሂሉ ዝዳለው ኮይኑ፡ ገለ ድማ ብፍሉይ ንገለ ክፋል ሰማዕትን ትዓዘብትን ዕላማ ዝገብር እዩ።
ዋላኳ ዝበዝሕ እዋን ፕሮፖጋንዳዊ ሓበሬታ፡ ምስ መንግስቲ ወይ መንግስታዊ ምሓውራት ዝትሓሓዝ እንተኾነ፡ ውልቀሰባትን፡ ጉጅለታትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን እውን ይጥቀምሉ እዮም።
ቀንዲ ሃስያ ናይ ፕሮፖጋንዳ፡ ትዓዘብቲ ወይ ሰማዕቲ ኣመዛዚኖምን ሓሲቦምን ኣብ ሓደ መደምደምታ በጺሖም ናይ ጸገማት መፍትሒ ክንዲ ዘናድዩ፡ ኣብ መገዲ ጸኒሕካ፡ ብፍሉይ መገዲ ብዝተቓመመ ወይ ዝቐረበ ሓበሬታ ተጸልዮም፡ እቲ ፕሮፖጋንዳ ዝነፍሕ ኣካል ብዘቕርበሎም ኣረኣእያ ኣሚኖም ንክኸዱ ምግባር እዩ።
—————-///———-
መደምደምታ፡
ኣብ ዘመነ ሓበሬታ ምንባርና ዘይተረፈ፡ ተጠቀምቲ ናይዚ ዘመን ዝለገሰልና ምዕባሌ ክንከውን ግድን እዩ።
ኣብ ትሕቲ ሓበሬታ ዘይብሉ ኩነታት ምንባር፡ ከም ኣብ ድቕድቕ ጸልማት ምንባር ምዃኑ ዘትሓታት የብሉን።
ኣብ ትሕቲ ኣዝዩ ውሑድን፡ ብገለ ኣካላት ተመምይኑን ተጀሊሑን ዝቐርብ ሓበሬታ ምንባር’ውን፡ ኣየውፍር ኣየእቱ ዝኾነ ኩነተ መንብሮ ፈጢሩ ምዕባለ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ዝጎትት እዩ።
ኣብ ትሕቲ ዝተሰንዓን ሓሶት ዝዓብለሎ ሓበሬታ ምንባር ድማ፡ ምትእምማን ዘይብሉን ጽንግሊል ዝኾነ ኩነታት ከም ዝምዕብል ይገብር።
እዚ ኩነታ መንብሮ ክንጸግን ከብቅዕን ዘለዎ እዩ።
ማዕረ ማዕሪኡ፡ ከምቲ እንምገቦ መግቢ ኣብ ዕብየትናን፡ ጥዕናናን ኩነታ ኣእምሮናን ወሳንነት ዘለዎ፡ እነንብቦን እንሰምዖን እንርእዮን ሓበሬታ’ውን ኣብ ኣተሓሳስባናን ውሳኔታትናን ግደ ከምዘለዎ ምግንዛብ የድሊ።
ስለዚ፡ ነቲ ቅኑዕን ኣገዳስን ጠቓምን ሓበሬታ እናወሰድና፣ ነቲ ሓሶትን፡ ጎዳእን ሓበሬታ እናጉሓፍና፡ ክንከደሉ ዘኽእል ሰፊሕን ጥዕና ዝህብን ናይ ኢሂን ምሂን መድረኽ ንኽምዕብል እጃምና ምብርካት ናይ ኩልና ሓላፍነት እዩ።
———#———-
ክሳብ ዝቕጽል፡ ሰላም-ወ-ሰናይ ኣብ ዘዘለናዮ!
@ ኣሮን እምባየ
መጋቢት 2020


text:
‘ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ቅድሚ ክልተ ዓመታት ንውዕል ሰላም ዋላ’ውን እንተተፈራረማ ዝራኣይ መኽሰብ ኣይተረኸበሉን። ንግዳዊ ርክብ የለን፣ ኣብ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ሎሚ’ውን ውጥረት አሎ’ ይብሉ ተንተንቲ።
‘ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳቡብ ክልል ትግራይ ዘለው ብርቱዓት መራሕቲ፣ ምስ መራሕቲ ኣስመራ ነባራይ ውዕል ሰላም ክበጽሑ ይግባእ’ ባሃልቲ እዮም።
ተንተንቲ ከምዝብልዎ ‘ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ክልል ትግራይን ዝጸንሐ ታሪኻዊን ዓሚቅን ውጥረት፣ ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ንግዳዊ ርክብ ንከይቅጽል ጠንቂ ኮይኑ ከምኡ ኮይኑ’ውን ብዙሓት ከባቢታት ብከቢድ ኣጽዋር ዝተሓጸረ ኮይኑ ከምዝርከብ’ ይዛረቡ።
ሰላም ታደሰ ደምሴ ‘ካብ’ቲ ውዕል ሰላም ብዙሕ ተጸቢና ኢና። ብመንጽር ጊዜ ክንሪኦ ከለና፣ ክልተ ዓመት ሓሊፉ ኣሎ። ስለዚ ኣብ’ዚ ጊዜ’ዚ ብርክት ዝበሉ ፍረታት’ቲ ውዕል ሰላም ንረኽበሉ ጊዜ’ዩ ነይሩ። አብ ባይታ ዝራኣይ ዘሎ ግና ኣንጻሩ እዩ’ በለት።
ብዘይካዚ፣ መስርሕ ምጥራር ዶብ ኣይተሳለጠን። ብሕልፊ ኣብ ከባቢ’ታ ኮምሽን ዶብ ንኤርትራ ዝወሰነላ ከተማ ባድመ። ሰላም ታደሰ፣
ማርቲን ፕላውት ብወገኑ ‘ ንኢትዮጵያ ንዝሓለፉ ኣስታት 30 ዓመታት ዝመርሑንን ሎሚ ኣብ ትግራይ ስልጣን ሒዞም ዘለውን መራሕቲ ትግራይ ለውጢ ክሳብ ዘይተራኣየ፣ እቲ ውዕል ሰላም ንቅድሚት ንምድፋእ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ’ ይብል።
መራሕቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝሓለፈ ሓምለ ኣብ ኤርትራ ተራኺቦም ነይሮም። ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ስነ ስርዓት ሃገራዊ ኣገልግሎት ተረኺቦም እዮም። እቲ ፕሮግራም ኣስገዳድ ምልመላ እዩ ተባሂሉ ንንውሕ ዝበለ ጊዜ ዝንቀፍ መደብ እዩ ።


text:
መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ 24 ግንቦት ኣብ ኣዲስ ኣባባ ብስፊሕ ስለማዊ ስልፊን መዛናግዒ መደባትን ብድምቀት ተኸቢራ ውዒላ።
በዓል ናጽነት ኣብ ኣዲስ ኣበባ “ሳቦያ ንዳግማይ ምሕራር ካብ ባርነታዊ መግዛእቲ ህግደፍ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ግንቦት 24, 2011 ብክብ ዝበለ ስነ-ስርዓት ተባዒሉ። ኣብዚ ሃገርና ብዲክታቶሪያዊ ስርዓት ህግደፍ ኣደዳ ማእሰርትን ስደትን ዝኾነሉ ጊዜ ዝተገብረ በዓል ብሓደ ወገን መሬታዊ ሓርነትና ረኺብና ኣብ ዓለም ከም ሰብና ተፈሊጥና ክሳድና ዘቕናዕናላ ክትከውን ከላ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ሰብኣውን ዲሞክራሲያውን መሰላትና ተሓሪምና ብሰንኪ ሕጊ ኣልቦ ፋሺስታዊ ኣገዛዝኣ ህግደፍ ብምሒር ጭቆናን ግፍዕን ህዝብና ፈቐዶ ዝተበታተነሉን ኣብ በረኻታት ግብጽን ኣብ ማያት ሜዲትራኒያን መንእሰያትና ኣደዳ ሞትን ስደትን ዝኾኑሉ ርእስና ዘድነንናሉ ዕለትውን ብሙኻና ነዞም ዕሸላት ተረከብቲ ሃገር እናሓስበሉን ኩነታት ሃገርና በዚ ሒዙዎ ዘሎ እንተቐጺሉ ኣብ ህዝብና ዝበጽሕ ጥፍኣት እንዳ ኣስተንተንና ንውዕለሉ ማዓልቲውን ኢዩ። መዓልቲ ናጽነት ኣብ ኢትዮጵያ ብከምዚ ዝበለ ድምቀትን ተሳትፎ መንእሰያትን ክበዓል ንመጀመርያ ግዜ ኮይኑ ዝተፈላለየ ኣካላት ሕብረተሰብ ኤርትራ ማለት ደቀንስቲዮ፡ መንእሰያትን፡ ቆልዑን ዝተረኽቡሉ ድሙቕ ሰላማዊ ሰልፍን ሙዚቃን ዘካተተ ኢዩ ነይሩ።
እቲ በዓል ብተበግሶ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጥን ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ዝተዳለወ ኮይኑ ሎሚ ህግደፍ ንናጽነትና ጨውዩ መሰል ህዝቢ ገቢቱ ንመናውሒ ዕምረ ስልጣኑ ክብል ህዝቢ ብዛዕባ መሰሉን ህሉው ኩነታት ሃገሩን ከይሓስብ ብጓይላን ዳንኬራን ተዓቢጡ ከብዕሎን ህዝቢ ዋጋ ጽኑዕ ቃልሱን ክቡር መስዋእቱን ሙዚቃን ጊላነትን ንኽድበስን ዝገብሮ እከይ ሽርሕታት ብምፍሻል ናጽነትና ኪኖ ባይታውን ባንዴራውን ናጽነት ሰብኣዊ ክብርታትን ደሞክራስያዊ መሰላትን ህዝቢ ኤርትራ መሊኡ ዝኽበረሉን ኩሉ ዜጋ ማዕረ ተኻፋሊ ጸጋታት ሃገሩን ወናኒ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ፡ ቁጠባውን ሃይማኖታውን መሰሉን ዝኾነላን ሃገር ብምህናጽ፡ ኤርትራ ፍትሓዊት ደሞክራስያዊ ሃገር ኮይና ንኽትነብር ነቲ ማዳ ናጽነትናን መንሽሮ ሃገርናን ኮይኑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ ጎኒ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኮይኑ ንምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤ በቲ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ንኽቃለስ ሙካኑ ዘራጋግጸላን ቃል ዛኣተዉላን ድሙቕ በዓል እዩ ነይሩ።
ኣብቲ በዓል ኣባላት ዝተፈላለያ ውድባት፡ ኣባላት ሃገራዊ ኮምሽን ፡ስደተኛታት ኤርትራውያን ፡ተምሃሮ መማህራን ፡ሙዚቐኛታት ዝተፈላለየ ዓይነት ክእለት ዘለዎም ነበርቲ ኣዲስ ኣባባን ከባቢኣን ዝኾኑ ኤርትራውያን ፡ወከልቲ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜናን ዝተሳተፍዎ ኮይኑ: ሕሰም ህዝብና ከብቅዕ ህግደፍ የብቅዕ:ይኣክል ዕስራ ዓመት ጭቆናን ወጽዓን: ዕስራ ዓመት ንዲክታቶርያው ምሕደራ! ህግደፍ ዓዲ ግደፍ: እወ ንሰላም እምቢ ንዂናት ዝብሉን ካልኦትን ረዚን መልእኽቲ ዘለዎም ጭርሖታት እንዳስመዐ ካብ ሰዓት 9 ንጉሆ ጀሚሩ ክሳብ ሰዓት 12 ፋዱስ ሰላማዊ ሰልፊ ምስ ኣካየደ ድሕሪ ፋዱስ ከኣ ብሃገራዊ ኮምሽንን ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ዝቐረበሉ ነቲ በዓል ዝተዳለወ ሽሻይ ተቛዲሱ ናብቲ ብወናማት ደረፍቲ ኤርትራውያን ዝተዳለወ መደብ ሙዚቃ ተሰጋጊሩ በዓል ናጽነት ንለውጣዊ ቃልሲ ብዝዕድሙ ደርፍታትን ዝተፈላለዩ ምድላዋትን ክሳብ ሰዓት 4 ድሕሪ ቀትሪ ክዘናጋዕ ምስ ጸንሐ በዓል ናጽነት ኤርትራ 24ግንቦት ኣብ ኣዲስ ኣባባ ኣብቲ ዕለት ብድምቀት ተዛዚሙ::
ዓወት ንመስርሕ ደሞክራስያዊ ለውጢ!!
ዓወት ንሃገራዊ ጉባኤ!!
ስዕረትን ውድቐትን ንምልካዊ ስርዓት ስርዓት ኢሳያስ!!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስውኣትና!!
ሽማግለ ዜናን ሓበሬታን- ዞባ ኣፍሪቓ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
24 ግንቦት 2011
for more pictures, please click HERE
.
.
.
Short URL: https://english.farajat.net/?p=4905


text:
ብ ተስፋማርያም ሓጎስ:
ኤርትራ ብትሽዓተ ብሄራትን ክልተ ሃይማኖት ዝቖመት ሓንቲ ካብተን ነኣሽቱ ግንከ ብጽንዓታን ሓይላን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ እትስራዕ ሃገር እያ ። ናይ ታሪኽ መዛግብቲ ምስ እንፍትሽ ህዝቢ ኤርትራ ካብቶም ንኹሉ ንህላዌኦም ዝጻብኡ ወረርቲ ፈጺሙ ዘይተምበርከኸ ሓያል ህዝቢ ምዃኑ ንዕዘብ ። ሽሕኳ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ እንተ ኣተወ ፈጺሙ ንጸላእቱ ዘይረዓመ ሓያል ህዝቢ ምዃኑ ንዕዘብ ።
ወረርቲ ሓይልታት ብሃይማኖት ሓዊ ኣሳዊሮም ሓድሕዱ ንኸናቝትዎ ፈቲኖም ፍጹም ክዕወቱ ኣይከኣሉን ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓለምና ካብቶም ቀዳሞት ተቐበልቲ ሃይማኖት ክርስትና እዮም ፣ ከምኡ ውን ምስልምና ካብቶም ገና ነብዪ መሓመድ ብህይወት እንከሎ እተቐበለ ህዝቢ እዩ ። እታ ንመጀመርያ ኣብ ዓለም ዝተሃንጸት መስጊድ ውን ኣብ ኤርትራ እያ ። ምስ እዚ ኩሉ ግን ህዝቢ ኤርትራ ዋላ ንሓንቲ መዓልቲ ተጋራጭዩ ዘይፈልጥ ህዝቢ በይኑ ካብ ዓለም ህዝቢ ኤርትራ እዩ ። እዚ ኣብ ዝኾነ እዋን እንኾርዓሉን ዓው ኢልና እንዛረበሉን ሓቂ እዩ ። Continue reading ትሽዓተ ብሄራት ክልተ ሃይማኖት ኣብ ትሕቲ ጽላል ሓንቲ ባንዴራ


text:
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዓለምለኸ ትካል CPJ ንዞን-9 ፀሓፍቲ ኢንተንርነትን ብሎገራትን ክሽልሞም እየ ክብል ኣፍሊጡ።ስራሕቲ ሚዲያ ኣብ ዝደኸመሉ ሃውህው ወይ ብፋይናንሳዊ ፀገምን መጥቓዕትታት መንግስትን ዝሰርሑ ብሎገራት ንዝፃወትዎ ጊድ CPJ ኣፍልጦ ይህብ ይብል በቲ ትካል ዝወፀ መግለፂ።
Committee to Protect Journalists ብሓፂር ኣፀዋውዓ CPJ ብዝብል ስም ዝፅዋዕ ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዓልመልኸ ትካል ዞን-9 ብዝብል ንዝፍለጡ ጋዜጠኛታት International Press Freedom Award ሽልማት ዓለምለኸ ነፃነት ፕረስ ክሽልሞም እዩ።ኣብ CPJ ናይ ኣፍሪካ ኣዋሃዲት ፕሮግራም ሱ ቫልንታይን ብዛዕባ ኣገዳስነት እቲ ሽልምት እንትዛረባ ንተባዕ ጋዜጠኝነት ኣፍልጦ ምሃብ ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ ኢለን።
‘’ዞን-9 ንዝሰርሑዎ ስራሕ ኣፍልጦ ንምሃብ እዩ’’ ዝበልሳ ንሰን ብምስዓብ ’’ንኣገዳስነት ማሕበራዊ መራኸቢ፣ብፍላይ ድማ ኣብ ኣፍሪካ ኦን ላይን ተጠቒሞም ሓሳቦም ንምግላፅ ንዘርኣይዎ ትብዓት ኣፍልጦ ንምሃብ እዩ’’ኢለን።
ዘደንቕ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝገበት ኢትዮጵያ ኣብ ሰናይ ምሕደራን ዴሞክራስን ነዊሕ ከምዝተርፋ ብምሕባር ኢትዮጵያ ናይ ዜጋታታ መሰላት ስለ እትነፍግ ኣቓልቦ ክረክብ ምግባር እውን ካብ ኣገዳስነት እቲ ሽልማት ሓደ እዩ ኢለን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2015 ንሽዱሽተ ጋዜጠኛታት ካብ ማእሰርቲ ምፍትሑ ከምዝፅቡቕ ምልክት ዝርኣይ’ዃ እንተኾነ ሎሚ እውን ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ዝተረፉ ጋዜጠኛታት መንግስቲ ክፈትሖም ፀዊዐን ቫልንታይን።
ተኣሲሮም ዝርከቡ ኣርባዕተ ኣባላት ዞን-9 ብሎገራትን ከም ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋን ዝኣመሰሉን ጋዜጠኛታትን መንግስቲ ክፈትሖም ኣለዎም ኢለን።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ትማሊ ሶኑይ 146 ሓተቲ ዑቕባ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ምግዓዙ ሓቢሩ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት እዚ ናይ ሶኑይ ምግዓዝ ስደተኛታት ካብ 2017 ንደሓር ዝተኻየደ ሓሙሻይ ምግዓዝ ምዃኑ ብምግላጽ ኣቐዲሙ ስደተኛታት ናብ ኒጀርን ካልኦት ሃገራት ምግዓዙ ይዝከር።
ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፈደሪኮ ፎሲ እቲ ምግዓዝ “ህጹጽ”ን “ አንጻር ጊዜ ዝካየድ ውድድር” ዩ ክብሉ ገሊጾምም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ኣስታት 3,300 ስደተኛታት ኣብ መዳጎኒ ማእከል ሊብያ ተቐርቒሮም ከምዝርከቡ ሓቢሮም ኣለው።
ካብቶም ትማሊ ሶኑይ ኣብ ከተማ ሮማ ዝኣተው ስደተኛታት 68 ትሕቲ ዕድመ ኽኮኑ ከለው ካብኦም 46 ድማ አላይ ዘይብሎም ህጻናት'ዮም። 60 ድማ ደቂ ኣንስትዮ እዮም።
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ፡ሶማል፡ሱዳን፡ሶርያን ኢትዮጵያን ዝመጹ ምዃኖም’ውን ተገሊጹ’ሎ።


text:
ብመሰረት 2016 ዓለም-ለኸ ሪፖርት ሕጉሳት ሰባት፣ ህዝቢታት ቡሩንዲ፣ ቤኒን፣ ሩዋንዳ፣ ጊኒ፣ ላይቤርያ፣ ታንዛንያ፣ ማዳጋስካርን ቶጎን፣ ዘይሕጉሳት ኣህዛብ ምኻኖም ኣፍሊጡ።
ዳይረክተር’ቲ ትካል መፅናዕቲ ጃን ክሊፍተን ‘ኣብ’ቲ መፅናዕቲ ከም ሃገራዊ ፍርያት፣ ዕድመ ሰባት፣ ብልሽውና፣ ማሕበራዊ ደገፋትን ኣብ ህይወት ንዘድልዩኻ ንምውሳን ዘሎ ሓርነት ከምረቛሒ ከምዝተወሰዱ’ ጠቂሱ።
ኣብ ላይቤርያ ለበዳ ኢቦላ ንሰባት ታሕጓሶም ከምዝመንጠሎም እቲ መፅናዕቲ ይሕብር።
ኣብ ሩዋንዳ ዘጓነፎም ኣልዒሉ ክዛረብ ከሎ ሩዋንዳ ንሓቂ ዝተጎብለላ’ያ ምኽንያቱ፣ ናይ ኣፍሪቃ ሲንጋፖር እናተባሃለት ትፅዋዕ፣ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ግና ክሳዕ ክንዲ’ቲ ዝጋነን ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢ ኣይራኣየላን በለ ንሱ።
ኣዝዮም ሕጉሳት ህዝቢ ዝነብሩላ ሃገር ዴንማርክ ክትኮን ከላ ስዊዘርላንድ ድማ ትስዕብ። ኣይስላንድ፣ ኖርዌይ፣ ፊንላንድ፣ ካናዳ፣ ኔዘርላንድ፣ ኒውዚላንድ፣ ኣውስትራልያን ስዊድንን’ውን ብቅደም ሳዓብ ሃገራት ሕጉስ ህዝቢታት ተባሂለን ተሰሪዐን ኣለዋ።


text:
• ማሕበር ስነ-ጥበብ ኤርትራውያን – ንፍትሒ ኣብቲ ብዕለት 21 የካቲት 2020 ኣብ ሶሎተርን ሃገረ ስዊዘርላንድ ዘቃነዖ ፈላሚ ጉባኤ፡ ከምቲ ኣብ ሽሙ ተገሊጹ ዘሎ እዚ ማሕበር ብዘየወላውል ንኹሉ እቲ ኣብ ስነጥበብ ሃገርና ዝነጥፍን፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ክብርታት ንዝኣምንን ስነ-ጥበበኛ ክፉት ምዃኑ ብምሉእ ድምጺ ተሰማሚዕናሉ። እዚ ማሕበር እዚ ኣብ ስደት እኳ ይምስረት እንተሃለወ፡ ኣብ ቀጻሊ ኣብ ሃገርና ኣትዩ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከም ዝገብር ምሉእ እምነት ኣሎና።
• ንሕና ስነጥበበኛታት፡ ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮታትና ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝነበረናሉ፡ ብሰንኪ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘይፍትሓዊ ስርዓተ ምሕደራ፡ ስነ-ጥበበኛ ብናጽነት ይሰርሕ ብዘይምንባሩ ዓቢ ሃስያ ኣብ ስነ-ጥበብ ሃገርና ኣስዒቡ እዩ። ኣብዚ ሰዓት’ዚ ግና ኣብ ስደት ነብስና ብምዉናን ንስለ ራኢናን ዕላማናን ሓቢርና ክንሰርሕ ነቒልና ኣለና።
በዚ ዕለት ከም ዕላማ ዘጽደቕናዮም እንበዓር፡ ምምዕባል ስነ-ጥበብ፡ ምዉሓስ ባህልን ልምድን፡ መሰል ስነ-ጥበበኛታት ምሕላው፡ ሞራላዉን ንዋታዉን ሞያዉን ደገፍ ንስነ-ጥበበኛታት ምቕራብ፡ ሓባራዊ ጠመተ ኣብ ህዝባዊያንን ሃገራዊያንን ጉዳያት፡ ኣብዚ እዋን እዉን ብፍልይ ዝበለ ነዚ በጺሕናዮ ዘለና ኣዝዩ ኣሰካፊ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ብሓያል ዉዳበን ጥበብን ምብዳህ ዝኣመሰሉ ዉጥናት የጠቓልል።
• ጉባኤና፡ ንማሕበርና ዝመርሑን ዝቕይሱን፡ ብኽኢላታት ዝቐረበ ንድፊ ሕጊ ተኻቲዕሉን ኣጽዲቑን። ድሕሪ ናይ ሰለስተ ሰዓት ዝወሰደ ዲሞክራስያዊ ክትዓት ድማ ንመጻኢ ከም ዓንዲ ሕጊ ክጥቀመሉን ክቕየደሉን ምዃኑ ብውርለንታ ኩሎም ተሳተፍቲ ኣረጋጊጹ። ኣብ ትሕቲ እዚ ዓንዲ ሕጊ እዚ ኮይኖም ነዚ ማሕበር ዝኣልዩን ዝመርሑን 11 ዝኣባላታ ቦርድ ኣቚሙ። ካብዚኦም እቶም 7 ቀወምቲ ኣባላት ቦርድ ኮይኖም እቶም ኣርባዕተ ድማ ከም ሕጹያት ኮይኖም ተመሪጾም። ኣባላት ቦርድ ንዓታቶም ከም ኣቦ መንበር ኮይኑ ዘገልግሎም ሓደ ሰብ ክመርጹ ድማ ጉባኤ ብምሉእ ድምጺ ሓላፍነቱ ኣረኪቡ።
• እቶም ዝተመርጹ 7 ኣባላት ቀወምቲ ቦርድ
• 1 መርሃዊት ኪዳነ
• 2 ዓንዲት ዑቕባይ
• 3 ፍጹም በራኺ
• 4 ሰናይት ሓድሽ
• 5 ክፍሎም ይከኣሎ
• 6 ሮመዳን ሽፋ
• 7 ግርማይ ተኸለማርያም
• እቶም ኣርባዕተ ከም ሕጹያት ኮይኖም ዝተርቑሑ ድማ
• 1 ተመስገን ያሬድ
• 2 ኣማን ብርሃነ
• 3 ሃይለ ገዙ
• 4 መሓሙድ ኣቡበከር
• ኣብ መወዳእታ፡ ብዙሓት ስነ-ጥበበኛታት ኣብቲ ዋዕላ ክሳተፉ ዘይካኣሉ፡ ናይ ደገፍ መልእኽቶም ብዝተፈላለየ መልክዕ ኣመሓላሊፎም። ካብቲ ንህዝቢ ማዕጾ ኣብ ዝተኸፈተሉ፡ በማኢት ዝቑጸሩ መናእሰያትን ዓበይትን ክሳተፍዉ ምርኣይ፡ ካብቲ ነቲ ኣጋጣሚ ዕዉት ዝገበረ ተርእዮ እዩ፡፡ ነዚ ሪኢናዮ ዘለና ብዝሒ ተሳተፍቲ መናእሰያትን ዓበይትን ክልቲኡ ጾታ ከም ዓቢ ዕድል ብምሕሳብ፡ ዝረኸብናዮ ዕድላት ከይነባኽን፡ ንዝያዳ ዕግበት ህዝቢ፡ ብሓያል ዉዳበን፡ ካብ ስምዒት ወጺናን መጽናዕታዊ ኣካይዳ እንዳኸድናን ስሚዕታት ህዝብና ከነርዊ ከም ዘለና ኣሚና።
• ምስጋና
• ንኹሎም እቶም ተሳተፍቲ ኣብቲ ቦታ ተረኺቦም ፍቕሮምን ደገፎምን ዝገለጹ ንጉባኤና ከድምቑ ዘምሰዩ መንእሰያትን ዓበይትን፡ ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ልባዊ ምስጋናና ንገልጽ።
• ንኹሎም ነዚ በዓል ክውን ንምግባር ለይትን መዓልትን ንሰለስተ ኣዋርሕ ዝደኸሙን፡ ጉባኤና ዕውት ንምግባር ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበሩን፡ ኣባላትን ደገፍትን እዚ ማሕበር ነመስግን።
• ጉባኤና ብጽፈት ንኽውዳእን ባህላዊ ምሸትና ድማ ብሰላምን ስኒትን ንኽዛዘም ዘይሕለል ጻዕሪ ዝገበሩ፡ ንጸታ እቲ ምሸት ሓገዞም ዘበርከቱ ኣባላት ባይቶ ይኣክል ስዊዘርላንድ ነመስግን።
• ንኹሎም እቶም ብመጋዕዝያ ካብ ሆቴልናን ቦታ ጉባኤን ዘመላለሱናን መንገዲ ዝሓበሩናን ነመስግን።
• ንኹሎም እቶም ጉባኤና ዕዉት ንኽኸውን ዝተመነዩ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ባይቶታት ይኣክል ብልቢ ነመስግን።
• ንኹሉም እቶም ጉባኤና ኣብ እዝንን ዓይንን ኤርትራዊ ንኽበጽሕ ልዑል ተራ ዘበርከቱ ኣብ ጉባኤና ዝወዓሉን ወኪላቶም ዝሰደዱን፡ ናይ ሜድያ ትካላት ነመስግን።
• ዓወት ንስነ-ጥበብ ኤርትራ !
• ማሕበር ስነ-ጥበብ ኤርትራውያን-ንፍትሒ
• 21 የካቲት 2020
• ሶሎተርን ስዊዘርላንድ


text:
ሓጸርቲ ዜናታት ሮቡዕ ምሸት
ሓጸርቲ ኣህጉራዉን ዓለመዉን ዜናታት እዚ ዕለት።
- እስላማዊ ጉጅል ኣልሸባብ ኣብ ማእከላይ ዞባ ጋልጋዱግ 69 ኣብይቲ ዓዲ ከም ዝጨወየ ሰበስልጣን ሶማል ኣፍሊጦም። ኣልሸባብ ነዚ ዝገበረ፤ እዞም ዓበይቲ ዓዲ ነቲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ልዕሊ ሓሙሸተ ተቐናቐንቲ ዝተኻየደ ቅትለት ሙሉእ ካሕሳ ክህቡ ብዘይምኽኣሎም ምኻኑ ገሊጹ። እቶም ጅሆ ተታሒዞም ዘለዉ ኣረጋውያን ዓዲ ግን ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ዓመት ዝውዳእ ፍርቂ ሚልዮን ዶላር ክኸፍሉ ተሰማሚዖም ኔሮም'ዮም።
- ኣኽበርቲ ሕጊ ዓባይ ብሪጣንያ ብዛዕባ'ቶም ኣብ ልዕሊ ኣባል ስለያ ሩስያ ነበር ሰርገይ ስክሪፓልን ጓሉ ዩልያን ፈተነ ቅትለት ዘካየዱ ጥርጡራት ንምፍራዶም እኹል መርትዖ ከምዝረኸቡ ገሊጾም። እዞም ኖቪቾክ ዝተባህለ ኣብ ሕብረት ሶቪየት ነበር ዝማዕበለ መርዚ ኣብ ኣፈደገ መነበሪ ስክሪፓል ብምንስናስ ንምቕታሉ ዝፈተኑ ሩስያውያን ንምርካብ ህዝቢ ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ክትሓባበር ሓላፊ ክፍሊ ኣንጻር-ግብረሽበራ ኒል ባሱ ተማሕጺኑ።
- ኣብ'ታ ፍርቂ ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ምብራቓዊት ከተማ ሙቶምቦ ሕማም ኢቦላ ምቕልቓሉ ሚኒስትሪ ጥዕና ዲሞክራሲያዊት ኮንጎ ኣፍሊጡ። ኣብ'ዛ ምስ ኡጋንዳ ጥቡቕ ናይ ንግዲ ርክብ ዘለዋ ከተማ፤ ብብዝሒ ዕጡቓት ዝርከብዋ ብምዃኖም ንምቁጽጻር እዚ ሕማም ኣጸጋሚ ምኻኑ እቲ ሚኒሰትሪ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
- ሓይልታት ጸጥታ ኬንያ፡ ናይሮቢ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ዓለማዊ መራኸቢ ቴሌቪዢን ቻይና ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ብምክያድ ዜጋታት ቻይናን ካልኦትን ዝርከብዎም ሰራሕተኛታት ኣሲሮም። እዚ ድማ ምቐጸልታ ናይ'ቲ መንግስቲ ኬንያ ንዝይሕጋውያን ስደተኛታትን ሰራሕተኛታትን ንምቁጽጻር ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ምዃኑ ተፈሊጡ።
- ፖሊስ ጥልያን ምስ'ቲ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንዝተፈጸመ ዓመጽን ማህረምትን ብዝተተሓሓዘ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም ሸውዓተ ጥርጡራት ኣሲሩ።
- እቶም ሹድሽተ ትሕቲ ዕድመ ግዳያት ጋምብያውያን ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ፓርለሞ ሲሲሊ ናብ ቦትኦም እናተመለሱ እንከለው'ዩ ንዝጉዓዙላ ዝነበረት ማኪና ደው ንምባል ብሻፎ ኣባትርን ሓጻውንን መጥቃዕቲ ተፈጺምዎም።
- ኣሎፐሲያስ ፋሺን ዝተባህለ ወፍሪ፤ ምምላጥ ጸጉሪ ኣብ ስነ-ጽባቐ ዓለም ተቐባልነት ክህልዎ ብዝብል ዓላማ ሓድሽ ምንቅስቓስ ጀሚሩ። እቲ ውፍሪ፡ ብዘይ ጸጉሪ ሞዴል ንህዝቢ ንምልምማድን ከምኡ'ውን ጸጉሮም ንዝተመለጡ ኣቕረብቲ ስነ-ጽባቐ ንምትብባዕን ዘዓለመ'ዩ።
- ጋዜጠኛ ቢቢሲ ነበር ሬቸል ሆግስ፤ ንኣስታት ክልተ ዓመታት ብሕማም መንሽሮ ጡብ ክትሳቐ ድሕሪ ምጽናሕን፤ ቅድሚ ክልተ መዓልቲ " ተሪፈናኒ ዘለዋ መዋእል ናይ መዓልታት ምዃነን ብሓካይም ምስተነገረኒ ሕልሚ ኮዩኑ 'ዩ ተሰሚዑኒ" ኢላ ኣብ ትዊተር ድሕሪ ምጽሓፋ ሎሚ ንጉሆ ከም ዝዓረፈት ቤተሰባ ንቢቢሲ ሓቢሮም። ሬቼል ከም ጋዜጥኛ ቢቢሲ ን15 ዓመታት ዝሰርሐትን ዝተፍላለዩ ምስ መንሸሮ ዝተሓሓዙ መደባት ብምቕራብ ሽልማት ረኺባ'ያ።


text:
ኔልሰን ማንዴላ ካብ ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ቓልሲ ፀረ ኣፓርያትድ ናብታ ሎሚ the Rainbow Nation መቐነት እነይ ማሪያም ተባሂል እትፅዋዕ ዴሞክራሲያዊት ሃገር ንምስግጋር ኣብዝተኻየደ ቓልሲ ምልክት እዮም።
ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመርፅሉ ድሕሪ 20 ዓመታትን ምስ ሞቱ ድማ ድሕሪ ኣዋርሕን ሎሚ’ውን ምልክት ወይ መልክዕ ገዛኢ ፓርቲ ANC ኮይኖም ቀፂሎም ኣለው።
መራሒት ተቓዋሚ ፓርቲ ሄለን ዚለ ግን ናይ ማንዴላ ፓርቲ ካብ ሕልሚ ማንዴላ ሪሒቑ እዩ ዘሎ ይብላ።ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ካብዝርከቡ ናይ ተቓወምቲ ፓርትታት እቲ ዝዓበየን ንሰን ዝመርሕኦን ዴሞክራሲያዊ ጥምረት ዓበይቲ ቅሌት ግዕዝይና ብምፍፃም ንፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ይነቅፍ።
እቲ ዘሕዝን ኢለን ንሰን ናይዚ ምርጫ ዓብዪ ምልክት ኔልሰን ማንዴላ ኣይኮኑን።ጃኮብ ዙማ እዮም።ANC ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ጃኮብ ዙማ እንታይ ከምዝመስል ዝሕብር እዩ ኢለን።
ፕሬዝዳንት ዙማ ዝተኸሰስሉ ዳሕረዋይ ቅሌት ናይ ውልቂ መንበሪ ገዝኦም ደርጅኡ ሓፍ ንምባል ልዕሊ 20 ሚሊዮን ዶላር ናይ መንግስቲ ገንዘብ ኣፍሲሶም ክብል ብኽነት ዘፃሪ መንግስታዊ ኣካል ዕላዊ ዝገበሮ እዩ።
እዚ ቅሌት እዚ ግን ንደገፍቲ ANC ሰጋእ መጋእ ዘብል ኣይኮነን።ስርዓት ኣፓርታይድን ዘርኣዊ እገዳታቱን ንኽውገድ ናይ ማንዴላ ፓርቲ ንዘበርከቶ ኣስተዋፅኦ ምኽፋል ከምዘይኽእሉ ይዛረቡ።
ሳሊና ማዲዳ ካብዚኦም ሓንቲ እያ።ማዲባ ኢላ ንእትፅውዖም ማንዴላ መራሒ ቅድሚ ምዃኖም ናብ ጆሃንድበርግ ክትመፅእ ከምዘይፍቀደላ፣ናብ ኩሉ እትኸደሉ ቦታ መለልይ መንነት ሒዛ ትጉዓዝ ከምዝነበረትን ሳላ ማንዴላ ግን ሎሚ ከምኡ ከምዘየለን ትገልፅ።
ተንታኒትን ጋዜጠኛን ኻዲጃ ፓተል ብዙሓት ፓርትታ ንምስሊ ማንዴላ ክጥቀምሉ ዋላ እንተፈተኑ እውን ANC ብፍላይ ድማ ገንዘቦም ነቲ ፓርቲ ንምውፋይ ዝተናዘዙ ከም ምዃኖም ማንዴላ ምስኦም ከምዘለው ክረትዕሉ ዝኽእሉ ክትዕ እዩ ትብል።
ኣድመፅቲ ንማንዴላ ዝነበሮም ፍቕሪ ንANC ኸ ከርእዩዶ ይኾኑ? ኣብ ቀረባ ዝተኣከቡ ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪእቶታት ህዝቢ ኣብዝቕፅል ወርሒ 7 ግንቦት 2014 ኣ/ፈ ኣብዝካየድ ምርጫ ብኽልተ ሲሶ ድምፆም ከምዝህቡዎ ኣርእዮም ኣለው።


text:
Radio Erena: 03 May 2020
ሰበስልጣን መንግስቲ ሱዳን፣ ምኽንሻብ ደቀንስትዮ ብገበን ዘሕትት ወንጀል ዝገብር ሕጊ ኣርቂቖም።
እቲ ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ ዝረቐቐ ሕጊ፣ ምኽንሻብ ደቀንስትዮ ከም ገበን ተራእዩ፣ ንሰለስተ ዓመት ዘፍርድ ምጥሓስ ሕጊ ከምዝኸውን ዝገብር እዩ።
ካቢኔ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ነዚ ቀሪቡ ዘሎ እማመ ብሕጂ ከጽድቖ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ታሪኽ መሰል ደቀንስትዮ ሱዳን እቲ ዝዓበየ ዓወት ተባሂሉ ክምዝገብ ከምዝኾነ ይግለጽ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከቦም ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት ሰበስልጣን ሱዳን፣ ነዚ መሰረታዊ መሰል ደቀንስዮ ዝሕሉ ሕጊ ምርቃቖም ዘለዎም ናእዳ ገሊጾም ኣለዉ።
ከም ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ሱዳን’ውን ብሰፊሑ ከምዝትግበር ዝፍለጥ ምኽንሻብ ደቀንስዮ፣ ብዘይካ’ቲ ብረኽስን ካልእን ዝስዕብ ሓደጉኡ፣ ነባሪ ኣካላዊን ስነኣእምሮኣዊን በሰላ ከምዝገድፍ፣ ውድብ ጥዕና ዓለም የጠንቅቕ።
ዝሓለፈ ዓመት ንደቀንስትዮ ተዛማዲ ሓርነት ዝህብ እማመታት ናብ ቆንስል ሚኒስተራት ሱዳን ምቕራቡ ዝዝከር ኮይኑ፣ ምስቲ ሰሪቱ ዝጸንሐ ሃይማኖታዊን ባህላዊን ሕግታት ኣብ ረጽሚ ብምእታዉ፣ ከይተተግበረ እዩ ተሪፉ።
ብመሰረት ኣብ 2014 ዝወጸ ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ሱዳን ልዕሊ 87 ሚእታዊት ኣብ ክሊ ዕድመ 15 ክሳብ 49 ካብ ደቀንስትዮ፣ ናይ ምኽንሻብ ሓደጋ የጋጥመን። ኣብቲ ጸብጻብ ሰፊሩ ከምዝርከብ ኣብ ኤርትራ’ውን ልዕሊ 89 ሚእታዊት ካብ ደቀንስትዮ በዚ ሓደገኛ መስርሕ’ዚ ዝሓለፋ እየን።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 12.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ማቴ.11:25-30
‘’ኣቱም ኩሉኹም እትጽዕሩ ፆር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም እየ። አነ ለዋህ እየ፥ ልበይውን ትሑት እዩ እሞ፥ አርዑተይ ፁሩ፥ ካባይውን ተምሃሩ፥ ንነፍስኹም ከአ ዕረፍቲ ኽትረኽቡ ኢኹም። ከመይ አርዑተይ ልዙብ ፆረይ ከአ ፈኩሽ እዩ።”
አስተንትኖ
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ክርስቶስ ነቶም ብሰንኪ ኃጢአትና አብ ትሕቲ ጸቕጥን ድካምን እንነብር ኣቱም ኩሉኹም እትጽዕሩ ፆር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም” እናበለ አብ እግሩ ሕቕፍኡ ብምምጻእ ንኽንዕርፍ ይዕድመና። እቲ መጀመርያ ክርስቶስ ዝሓተና ከም ደቂ መዛሙርቱ ኮይና መዓልታዊ ክንስዕቦ ኢዩ። ምስኡ ዕርክነት ሕብረት ክንምስርት። ካብዚ ሓሊፍና አብቲ ተልእኸኡ ተሳተፍቲ ክንከዊን። ክርስቶስ ከም መምህር አብ መንጎና ተረኺቡ እቲ ሓቀና መገዲ ናብ እግዚአብሔር አቦ ዝወስድ ጥራይ አይኮነን ዝሓብረና። እንታይ ደአ ነቶም ዝደኸምና ጾር ዝኸበደና አብኡ ንኽነዕርፍ፡ ሓይሊ ንኽንረክብ፡ ንኽንሓዊ ክንነጽሕ ማዕጾ ልባቱ ይኸፍተልና። ንሱ ልባትና ዝፈልጥ አምላኽ ኢዩ። አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ክንደይ ግዜ ኢና ንደኪም ንወድቕ ጉዑዞ ክርስቲያናዊ እምነትና ከምቲ ዝድለ ንኽንቅጽል ዕንቅፋት ዝኾነና፡ ንድሕሪት እንምለስ፡ ክርስቶስ ነዚ ይፈልጦ ኢዩ ስለዚ ኢዩ “ኣቱም ኩሉኹም እትጽዕሩ ፆር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም እየ” እናበለ አብቲ ጸጋማትና ተሳታፊ ክኸዊን ዝመርጽ። ክርስቶስ ጸገማትና ጥራይ አይኮነ ተሳታፊ ዝከዊን – እንታይ ደአ እቲ ዘድሊየና ዕረፍቲ ከምዝህበና ተስፋ ይህበና።
ክርስቶስ ነፍሲ ወከፋን ናብኡ ክንመጽእ ይዕድመና፤ አብኡ ጥራይ ኢዩ ዝርከብ እቲ ሓቂ ምሕረት ድኅነት። “ ብዙኅ ሕዝቢ ምስ ረአየ፥ ጋሳ ከምዘይብለን አባጊዕ፥ ግፉዓትን ፋሕ ዝበሉን ነበሩ እሞ ራኅርኃሎም”።
አነ ለዋህ እየ፥ ልበይውን ትሑት እዩ እሞ፥ አርዑተይ ፁሩ፥ ካባይውን ተምሃሩ፥ ንኽርስቶስ ንምኽታል መዓልቲ መዓልቲ መስቀልና ክንጸዊር ይግበአና። በቲ ንሱ ዝኸዶ መንገዲ ክንመላለስ ክንከይድ ንዕደም። አሰር ክርስቶስ ብምኽታል ካብ መስቀል ንዝመጻና ውርደት ብትሕትና ክንቅበሎ ቅሩባት ክንከዊን የዲሊ። ክርስቶስ እምበአር ነዚ ምንጪ ድኅነት ዝኾነ መስቀል ክንጸዊር ኢዩ አርዑተይ ፁሩ፥ ካባይውን ተምሃሩ፥ እናበለ ሎሚ መስቀልና ክንሽከም ዝሓተና ዘሎ። ኢየሱስ መስቀሉ ኪሽከም ነቲ ሰማያዊ አብኡ ሕራይ ዝበለን ዝተ አዘዘን ንሕና ሕይወት ምእንቲ ክንረክብ ኢዩ፡፤ ንሕናዊን ብወገና ከም መህርና ምእንቲ ፍቕሪ ጎይታና ስቓይን ድካምን ብትሕትና ኪንቅበል ዕረፍቲን ታሕጋስን ክንረክብ ንዕደም። እግዚአብሔር አምላኽና ከአ ዕረፍቲ ክህበና ኢዩ። በቲ መወዳ እታ ዘይብሉ ፍቕሩን ምሕረቱን ካብ ኩሉ ሸኸምና ዕረፍቲ ሚስ ሃበና፡ ንሕናውን ብወገና ንኅዋትናን አኃትናን ካብ ኩሉ ጸገማቶምን ሽግራቶምን ክነውጽኦም ክነገላግሎም ዕረፍቲ ክንህቦም ንዕደም።
ትሕትናን ተግባራት ክርስቶስ ጎይታና ክንመሃሪን ክንስዕቢን እምበአር ንሕማማቱ ተመላሊስና ክነስተንትኖ ይግበአና። እዚ ምስ እንፍጽም ነፍስና ዕረፍቲ ኽረክብ ኢዩ። ነቲ ብሓቂ ነዚ ጸዋዕታ ሰሚዑ ብእምነት መዓልታዊ መስቀሉ ዝሽከም አርዑት መስቀል ክርስቶስ ልዙብ ፆሩ ከአ ፈኩሽ ምኻኑ ክርደአና ኢዩ።


text:
ርዝቅ ወግርመት ሀይገት እት ኣያ በዳ?
ምን ገረዝግሄር በኪት 03/26/19
“ቀይም ሳፋለልኮ” ላትብል ሕላየት ሙሴ በኪት ክም ሰምዓኮ ርዝቅ ወግርመት ሀይገት ፈቅድኮ። ሀይገት ዝላላ፡ሽዕብ ባዳላ፡ክልኦት እክላ፡ ክልኦት እጋላ ዎክልኦት ዝላማ” ለትበሀለት እቡ ሰበብ ሓሰት ኢኮን። ሀይገት እብ ንዋያ፣ኣካላ ወኣምዳራ ማራ ርዝቅት ክም ዓለት እታ ዘበን ለሄይ ነብሮ ለዐለው እብ ክቱብ ሓድገው እልና። ዓቤ፡ ዎሮ ምኖም ካርል ጉስታቭ ሮደኝ (ሮዲን) ቱ። ወክምሰልሁማ ኣበችና እት ዳግሞ እንሳምዕ ዐልና። ኣዜ ላርዝካ ዎግርመታ እት ኣያ በዳ?
እባ ለሕና ዐሬናቡ ዘበን ማ ምን ገብእ፣ በሀለት ናኣይሽ ዲብ ሕና ዋላ ክምላ ናይ በዲር ኢልግባእ ደኢኮን፣ እብ ብዙሕ ንዋይ ዐሬና። ወእብ እንክር ዘላይም ምን ገብእ ወግርመት፣ ለምድር ማራ ጋምል ዐላ። ዶል ከረም ኣዳማ ኢሰፍረ ኣው እክል ኢላትሓዝዮ፣ ምን ፣ክል ጅንስ ፍሬ ከደን፣ ሓምለ፣ ወዔቶት ከደን ሰበት ልትመወን ዐላ።
ምን ጅንስ መልቀም (ፍሬ) ከደን ፥ ጉም፣ ሻሞት፣ ለሸም፣ ክስራ፣ ሻግላ፣ ዳዕሮ፣ ዓይራ (እላ ዓይሮ ላትብል ቃል፡ ክምላ ዲብ ከታብ ናይ ናፋዕ ወድ ዕትማን ዎኢትኖ ሊትማን ለረክብኮሆ እብ ለመድ ለመጻት ታ። ከዲብላ ክታብ ዓይራ ልብላ። ዎዓይሮ ስም ናይ ወድ ሰለስ ሰነት ገመል ታ፣ ዎክምሰልሁማ ዲብ ዓድ ሓባብ ዎዓድ ተክለስ እግል መንደላይ እናስ ዓይሮ ልቡሉ፡ ሕና መንደላይ እንብሎ ዎህቶም ዓይራ ልቡሎ) ፣ ምልሕጣ፣ በለስ፣ ዓንጎ፣ ሓፉሌ፣ ድለብ፣ ሸሓጥ፣ ኣርኪከንጁ፣ ሽልሕ፣ ቅሮረዓስ፣ ማጺጾ፣ ኣውሔ፣ ክዕን፣ ዓጋም ፣ ቃንጪ ማሸላ፣ ትማር ፣ ሽከረት ሓሖት፣ ሽከረት ቃንጪ፣ ረኩብ፣ ኣሻንቁጥ፣ ኣዳጋላ ዎእሉ ለመስል።
ምን ጅንስ ዕጨይ፥ ጉም፣ ሻሞት፣ ሻሞት ኣፍሩስ፣ ለሸም፣ ክስራ፣ ሻግላ፣ ዳዕሮ፣ ዓይሮ (ዓይራ)፣ ምልሕጣ፣ ሓፉሌ፣ ድለብ፣ ሸሓጥ፣ ኣርከከንጁ፣ ሽልሕ፣ ቅሮረዓስ፣ ማጺጾ፣ ኣውሔ፣ ኣልገን፣ ጸሓት፣ ጸሮብ፣ ሕገም፣ ዝልዝሌ፣ ጉም፣ ሓሖት፣ ተሰስ፡ ዐጋም ፣ ወግሬ፣ ፈርፈር፡ ቅልንቃል፣ ቅንጠጣፈ፣ ዐቅባ፣ ረኩብ፡ ጣልቁስ፥ ጻየት፣ ሕራንካዕ ብብዕ ዎእሉ ለመስል።
ምን ጅንስ ሓምለ ከደን፣ ሓምለ ትግሬ፣ሓምለ ዓለም፣ ሓምለ ጢላን፣ እንኮሽብ፣ ቅጥበት ( እት ምድር ተስሓብብ ወሓር እሾክ ወደ) ልሕቲት፣ ሓምል ጨጎራ፣ ኣገርጀማ፣ ሺመኑ፣ ሓምለ ኣድግ፣ ዎእሉ ለመስል።
ምን ጅንስ ዔቶት ከደን ላትትበላዕ፥ ገርዋ፣ ነለት፣ ብዕዜት፣ ኣምበርሀገት፣ ኣራብ፣ ሾከን፣ ድንክላ፣ ዔጥሮ፣ ግሔት፣ ዎምስል ጅንስ ዔቶት ከደን ላኢልትዓለብ ደኣም ሙነት ለዐላ ሀዬ ሓገል፣ ክርክሬ፣ መንተለ፥ ሓራውያ፣ ዎእሉ ለመስል።
ምን ጅንስ ሰራይር እግል ዕን ዕፌ ዎእዝን ሞዚቀት ፥ ኣበኪኪ፡ ቅዋዕ፡ ካትራ፡ ዓልጽ፣ ሆባይ፣ ግምግማሬ፣ ክርክሬ፣ ሓገል፣ ቀመር፣ ኮክለት ጣብሰት ላትትበሀል ሰረረት (ለስማ ምና ቃናሃ ለትሰመቶ ቱ። ወህታ ክረም ከረም ለዝላም ክም ጸሄትምን ባካት ሰዓት ሓምስ እንዶ ኣምበተት ኣስክ ጸሓይ ወድቅ ደርስ)፣ ቅርቅር (እላ ሰረረት እላ መዓር ሰበት ፈቴ፣ እግላ ኣዳም እት ኣካን ቀፎ ንህብ መረሖ፣ ዎመዓር ጸዳናይ ( እግል ስራይ ለገብእ መዓር ርወክምሰልሁማ ኣርወ ዎክ ከይስ ረኤት ምን ገብእ፡ ዲቡ መረሓካ)፣ ዋሪ ፣ዋስ፣ ድዋርባይ፣ ዎእሉ ለመስል።
ምን ጅንስ ዕንቦባ፥ ዲብ ከረም ኣት ሰልፍ ክሉ ለትፈግር ዕንቦበት ወለት ቅንሽል ትትበሀል (ትርጉሙ coyote ጅንስ ሓሺል ቱ)፣ ስርፍራፍ፣ ጀምበቅባቃ፣ ቅንጠጣፍ፣ ዎእሉ ለመስል።
ኣባችና ኣምዕል ላእላ ዘልማ ሰበት ኣምሮ ዐለው፣ “ዮም ላኣሓ እት ኣድብር ሸፉላ፣ ምና መሓዛት ነገቦ” ልብሉና ዐለው። ወክምሰላ እሉ ልብሎ፣ ምን ገጽ ምሴ ለምድር እብ ዘላይም ልትባካእ። ሓት ሓቴ ዶል፣ በረድ ገዛይፍ ልትከረ ወእማትና ገሎዳ ወለእሉ መስል ሓጺን እታ ከደን ደርብያ ለበረድ እግል ልብጠር ወምስሉ ቃላላ ወሳላላ እት ልብላ ልትመሀላላ ወሓቆ ሑድ ዶል ለበረድ ባጥር። ዶል ከረም ለምድር ብዙሕ ግሩም ቱ፣ መሓዛት ወኣወድግ እብ ወሓይዝ ሀምም፣ ሸራይም ወካዋክን ማይ መልእ፣ ወቀወርዕ ዒዱ ወዐራፋሁ ረክብ። ላጋድሞታት እብ ዕንቦባሁ እግል ዕን ዕፌ ወእግል ኣንፍ ቅዲት ቱ። ሮዲን እታ ደሩሱ እብ ሓምዴ ከረም እት ከትብ ሀይገት ዲብ ሓሳቡ ለዐለት እንዶ ገኣ ልትሳማዓኒ። ክእና ልብል፥ “ዎረቢና ናሓዳካ፣ እብ ሰበት ከረምና፣ ሰረራይ እብ ሓለቅሙ፣ ወሓይዝ ማይ ክዑይ፣ ወጋድም እብ ዕምቦባሁ፣ ወኣካል ግረህ ክም ኣልጦብ፣ ረወሪት ክሉ ጋም፣ ኣንውየት እብ ረዶብ -ረዶብ” እት ልብል ሓምድ።
ዶል ከረም ኣሓ ሓቴ ዮም ሰቴ ዎሓቴ ዮም ቀብብ፣ በሀለት ኣምዕል ሲቶ ዲብ ጋድሞታት ወመሓዛት ትውዕል ወሓር ዲብ ምዕጥን ወርድ ዎለሰትዋ፣ ዎኣምዕል ቅብ ዲብ ኣድብር ትትሻፈል። ዎምስሉ ጭንጫይ እግል ኢልብለዖ እንዶ በሌው፣ ለንዋይ ጨዋ ለሰትዎ (ኣሓኡ ዎዓጣሉ)። ሓቆሁ ገድም ከረም ተሓልፍ ወቀይም ኣቴ። ኣሓ ሰብኣ መሰሀይ ነስእዋ፣ በሀለት ላሊ እት ግራህ እግል ትብላዕ ፈሩራ ዎሓር ኣሳቡሕ ዲብ ሽፍራ ተቃብል። ሓቆሃ ትትሓለብ ዎምን ሓዲስ ትትፈረር። ለንዋይ ኣት ጋድሞታት ቃንጪ ወሕዛእ ሰበት ባልዕ ልውዕል፣ ለተሌች ማራ ፈርሑ እታ ጋድሞታት እግል ወድ መታድ (መዳድ) ልተልሀው። ሰብ ዓጣል ላታ ዕረፍ ኣለቦም እግልሚ ለምድር ዕብነ ሰበት ወደ ላሓሻይል እግል ለዓጣል ልትቃጼዮ። ደኣም ከልብ ሃላ ምን ገብእ፣ ለከልብ ሓት ሓቴ ዶል እት ምግብ ለዓጣል ኣቴ ዎሓት ሓቴ ዶል ምን ረሓር እንዶ ገኣ ዐቅብ። ዲብ ዐድና ክልኦት ጅንስ ከለብ ዐለው፣ ለውሮ ምስል ዓጣል ልትፈረር ከዓጣል ዐቅብ ወላ ዎሮ ዓድ ዓቅብ። ወሓቆሃ ኣውል ክም ኣታ ኣሓ ዲብ ኣድብር ባምቢቅ ወሰወጊት ትትፈረር፣ ወክምላ ሙሴ ለበለዩ ምና ዓጽላ ጸግብ ከምሴ እንዶ ተዓይር ለተነፍሳ በሰል በሰል ጼነ፣ ወለሓሊባ ማ በሰል ጼነ እብ ሰበብ ለዓጽላ። ወለዓጣል ዓልቃ (ፍሬ ናይ ሕገም ቱ) ምኑ ጸግብ ወመነቲት ወፈነቲት ወልድ። ምን ኩሉ ለዐጅበኒ ለዐላ ለኣሓ ወዓጣል ዶል ዒረት ቤት ኖሱ ለኣምራ ከእግላ ተላዩ እንዶ መረሖ ሸንከት ዐድ ልትበገስ እቡ።
- ኣዜ ዲብ ሮዴን (ሮዲን) ናቃብል፥
እት ፍትሕ መሓሪ ረኤና ምን ገብእ፡ ዎሮት ኣዳም ዓገባ ምን ገብእ ከዲብ ዳይና ክም ቀርባ መዓግባይ እንዶ ገኣ ሓቆ ትራካባ፡ ጀዳሁ ምእት ወዕስራ (120) ወኣት ልሙድ ክም ዐላ ሓብረና። ለዘይድ ሀይገት እብ ንዋይ ከኣፎ ርዝቅት ክም ዐለት፣ ሮዴን (ሮዲን) ዲብ “ድግም ክልኤ መንሳዕ” ገጽ 41-42 ክእና ካትብ ሀላ። እብ መትከንታብ ቴድሮስ ወድ እድሪስ ወድ ወልዱ እግል ተስፋምኬል ወድ ገብረስ ሮዲን ክእና ልብል፥ “ ናይብ ሓሰን ወድ እድሪስ እብ ለዶል ጥልበት እግል ልንሳእ እት ዐድ-ትማርያም እት ኣፍ-ዓበድ ፋግር ዐላ። ከሰልፍ ጀሃድ ወኣዳላ ውላድ ዐገባ፣ ሰብ ዐድ ዓይላይ ሺመት፣ እት ለሓዙ መጸዎ። ከኣዳላ “እሊ ሑዬ ጀሃድ እት ቤት ኣብርሄ ምን ትሸይሞ፡ ምን ኣሓ ሐምስ ምእት (500) ነሀይበካ” ቤሎ። ወህቱ ሰኒ ብህሎም ዲብ እንቱ፣ ኤሎስ ወድ እድሪስ እናስ ዐድ ገብሬስ እብ ጋሪቱ እት ኣፍ-ዐበድ ማጽእ ምን ጸንሓ እሊ ክም ሰምዐ፣ እት ቴድሮስ ሑሁ “ዐድ ዓይላይ እግል ልትሸየሞ ሐዙ ሀለው፣ እንተ ኣግዳ እግል ትትሸየም ኣጊድ ነዐ” በላ እቡ እቡ ለኣካ እቱ። ወቴድሮስ ሰልፍ ኣምሸሸዩ ሓር ላታ መጽኣዩ። ዕንክር ዎሕመድ እግል ናይብ “ሕና ኣልፍ ወሓምስ ምእት (1,500) ወኣት ነሀይብካ፣ እግል ቴድሮስ ሸይም” ቤሎዎ። ናይብ እግል ዐድ ዓይላይ “ከለህቶም ሰመዎ ተሀይቦ ማ ኢፋልኩም” ቤሎም። ህቶም ላተ፣ ዕንክር ዎናይብ ክም ሕሳብ ሽሕ እልፍ ምን ቤሎም ብዙሕ ሽሕ እንዶ ኣምሰለዎ “ኢፋልና ሒሉ ኣለብና” ቤለው። ወእብላ ናይብ ለሺመት እግል ቴድሮስ ሀበያ።”
እሊ ድግም ለኣምጽኮ ቡ ሰበብ፣ ሀይገት ሚ ለመስል ርዝቅ ንዋይ ዓላ እላ ከኣስክ ዓደድ ኣልፍ ወሓምስ ወኣት (1,500) እግል ሺመት ሀይቦ ክም ዐለው እንዶ እቤ ማራ ተዐጀብኮ። ክምላ እሉ ነኣምር፣ ሀይገት ንዋያ ብዙሕ ሰበት ዐላ፣ ሰብ ከበሳ ምን ገብእ ዎኣድዋራ ክልዶል ዘሙቶም ዓለው።
- ፕሮፈሶር ኮልሞዲን
እተ ለሓልፋ ወክድ ሓቴ ክታብ “ከኒሻ” ለትብል እብ ካርል ጆሃን ሉንድስትረም ወእዝራ ገብረመድህን ዲብ 2011 ለትከተበት ቀርኣኮ። ለክታብ እት ገጽ 70-71 እብ ግርመት ሀይገት ሀድግ። ከለተርጀሞቱ እሊ ለመስል ቱ።
ዲብ 1908 ፕሮፈሶር ኮልሞዲን ወቀሽ ስቨንሶን፣ ክልኦት ምስዮናውያን ውላድ ሽወደን፣ ምን ጸዓዘጋ፣ ሓማሴን ኣስክ ምድር መንሳዕ ትበገሰው። ወሰበቡ ሀዬ ምድር መንሳዕ ወሮዲን እግል ልርኤው ገይሶ ዐለው። ከእባ ግርመት ለገበይ ለምን ምሕላብ እንደ ኣምበተት ኣስክ ገለብ ለትነስእ ለተዐጃባ ፕሮፈሶር ኮልሞዲን ክእና እት ልብል ዳግሞ፥
“ምዕል ጅምዓት ወርሕ ምኬኤል ቀይም (ሕዳር) 1908, ለገበይና ምን ምሕላብ ኣምባትናሃ። ለገበይ ኣስክ ገለብ ለትነስእ ምን ክሉ ለገረመት ገበይ ዎሮ ወድ ሚናድም እግል ሊጊሳ (ለኪዳ) ለተስህል ታ። ለበዝሕ ወክድ ገበይና እባ ጀፋፊር መሓዝ ገድማይ ዐለት። እት እሊ ወክድ እሊ ለመሓዝ ይቡስ ዐላ (ቀይም ሰበት ዐላ)። ሓቴ ዶል ሸንከት ድማን፣ወሓቴ ዶል ሸንከት ድገለብ እት ነወልጥ፣ወምን ሓዲስ እት ምግብ ለመሓዝ ነቃብል ወሐር እት መዓደይ ለመሓዝ እት ንትዓዴ እንገይስ ዐልና። እብ ሸንከት ድማና ወድገለብና ለኣድብር እት ልትዋቀል ገይስ ዐላ። ምና መሳጥርላ ኣድብር ዐባዪ ዕጨይ ፈግር። እት ፍንጌ እሊ ዐባዪ ዕጨይ ለግሩም ዕፌሁ ዕጨይ ቅልንቃል ልትረኤ። ከኣፎ እሊ ዕጨይ እሊ ምንላ ኣጻድፍ ለኣድብር ላንጦልጥል ክም ሀላ እግልዬ ሰኒ ወድ ኣማን ዐጅበኒ። ብዙሕ ወክድ ለዐባዪ ዕጨይ እብ ክትር ለሪሙ ወግዝፉ እግላ ገበይና ዕዛል በልስ እቱ ዐላ።
ሓቴ ዕጨት ቀልብዬ ለሰሓበት፣ ምና ብዕድ ዕጨይ ፍንቲ ለትቤ፣ ፍሬሃ ሪሙ ሰር ኣመት ገብእ ወዕቡ ኣክል ሕፍን እዴ ገብእ፣ ምንላ ኣቅሹን ለዕጨት ዲብ ቀጢን ወረዪም ጀቢብ ላንጦጥል። እታ ምግብ ገበይና ሓት ሓቴ ዶል ዲብ ምግብ ርሹድ ሰዓርሰዓሮ ሕዛእ ወድባዕ (መናፈሻ-park) ለናሓልፍ ሀለና እንዶ ገኣ ልትሰመዓኒ ዐላ። ወእት ረኣስ እሊ ለምን ክል እንክር መጸኣና ለዐላ ኣክራን ናይ እብ ጅንስ ጅንሱ ሳራይር ክም ወሰካ እቱ ሀዬ ማራ ለላትዐጅብ ቱ። ለመሓዛት፣ እትሞታት፣ኣጀርበቢታት ወኣወድግ እብ ወሓይዝ ላማይ ጃሕ እት ልብል (ዶል ከረም ምን ገብእ በሀለቱቱ) ምን ልትወሰክ እቱ ሀዬ ሚ ወመስላ ዓላ ገብእ!!! ኢፋልዬ፣ ጀማል ሓይሰኒ ምን እሊ ወከን ምን ኢእወስክ ሓይስ። ከለእብላ ጋሪት ሀለት ምን ገብእ እግል መለሀዬ ቀሽ ስቨንሶን፣ ምድር ሮዲን (በሀለት ገለብ፣ምድር መንሳዕ) ምስል ክሉ ለርዝቅ ዕጨዩ ወክል ሕብር ወጅንስ ኣቀጥፉ ወዕንቦባሁ ወክምሰልሁ ደራይስ ናይ ክል ጅንስ ሰራይር እት ትሰምዕ ምን ምድር ቀሽ ስቨንሶን (በሀለት ጸዓዘጋ ሓማሴን) እብ ዕጹፍ ገርም።”
ለናይ ኮልሞዲን ዓጀብ ቃል እብ ቃሉ ኣብ እንግሊዝ እሊ ቱ፥
“Professor Johan Adolph Kolmodin, who visited Mensa at the end of November 1908, has left us a lyrical description of the scenery between Mehelab and Geleb. He writes,
On Friday November 27, 1908, we started from Mehelab. The way up to Geleb is the most beautiful stretch of country through which one can travel. For a good part of the way we followed the bed of the river Gedmai, now dry. We moved now to the right, now to the left and again along the middle of the river bed, and across the river itself. The mountains kept rising, to the right and to the left. Here and there, out of the crevices of the mountains, big tress emerged. Among them was the beautiful candelabara tree. How these trees could cling to the almost sheer faces of the mountains was a source of wonder for me. Often, giant trees cast their shadows on our way.
My attention was drawn to a special tree with fruits half a cubit long and the size of a fist, hanging from branches on vines, thin and long. At times our path went through what appeared like a rich green park. Add to this the songs of all kinds of strange birds, reaching us from different directions. Imagine how it feels when even streams and the rivers begin to sing. No, I must abstain from any further descriptions. I could only say to my fellow traveler, Pastor Svenson, that Roden’s country (meaning Mensa) with its variations, its wealth of trees and flora, as well as the songs of birds, was much more beautiful than his country (meaning Tse’azzaga or Hamasen). “ Page 70-71.
ዒን ናይ እሊ ክቱብዬ ለኣትሓወዝኮ ቡ፥ (1) “ድግም ክልኤ ወፍትሕ መሓሪ” እብ ሮዲን
(2)“ከኒሻ-ሩትስ ኣንድ ደቨሎፕመንት ኦፍ ዘ
ኢቫንጀሊካል ቸርች ኦፍ ኢርትራ”
እብ ካርል ጆሃን ሉንድስትረም ወእዝራ
ገብረመድህን ገጽ 70
Source & Reference: (1) “Dgim Mensa & Ftih Mehari” By Carl Ruden
(2) “Kenisha”- Roots and Development of the
Evangelical Church of Eritrea”, by Karl
Johan Lundstrom and Ezra Gebremedhin


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት-02.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ. 2:22-40
ከምቲ ኣብ ሕጊ ሙሴ ዘሎ ናይ ምንጽሖም እዋን ምስ ኣኸለ፥ ነቲ ሕፃን ናብ እግዚአብሔር ኼቕርብዎ ናብ ኢየሩሳሌም ወሰድዎ። እዚ ኸአ ኸምቲ አብ ሕጊ እግዚአብሔር “ ምኅፀን ወላዲቱ ዚኸፍት ዘበለ ወዲ ኹሉ ን እግዚአብሔር ዝተቐደሰ ይበሃል” ዚብል ተጻሒፉ ስለዝነበረ እዩ። …….. እንሆ ድማ አብ ኢየሩሳሌም ስምዖን ዚብሃል ሰብ ነበረ። እዚ ሰብ እዚ ምጽንናዕ እስራኤል ዚጽበ ጻድቅን ና ምላኽ ዚፈርህን ሰብ ነበረ፤ መንፈስ ቅዱስ ድማ ኃዲርዎ ነበረ። ነቲ መሲሕ እግዚአብሔር ከይረአዮ ከም ዘይመውት ከአ ብመንፈስ ቅዱስ ተነጊሩዎ ነበረ። ንኢየሱስ ሕጻን፥ ዮሴፍን ማሪያምን ከም ልማድ ሕጊ ኺገብሩሉ ናብ ቤት መቕደስ ምስ አእተዉዎ፥ ስምዖን ብመንፈስ ቅዱስ ናብኡ መጸ። ንሱ ድማ አብ ሕቕፊ ተቐቢሉ ንአምላኽ ከምዚ ዚስዕብ ኢሉ አመስገኖ፦ ኦ ጎይታይ, ደጊም ንባር ያኻ ኸም ቃልካ ብሰላም ኣፋንዎ። ከመይ ኣዒንተይ ነቲ ምድህሃንካ ርእየናኦ እየን። እዚ ኸኣ እቲ ኣብ ቅድሚ ኹሉ ሕዝቢ ዘዳሎኻዮ ድኅነት እዩ። ንሱ እቲ ንኣሕዛብ ብርሃን ንሕዝብኻ እስራኤልውን ክብሪ ዚገልጽ እዩ ………….።
- አስተንትኖ
ኣብዚ ናይ ሎሚ ቃል ኣምላኽ ማሪያምን ዮሴፍን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ወዲ ፵ መዓልታት ምስ ኮነ ከም ሥርዓት አይሁድ ንቤተ መቕደስ ከወፍይዎ ናብ ኢየሩሳሌም ከምዝኸዱ የዘንትወልና። አብዚ ከአ ስምዖን ዝተባህለ ሰብአይ ይቕበሎም። ስምዖን ማለት ከአ እቲ ዝሰምዕ ዝእዘዝ ማለት ኢዩ። አብዚ ዛንታ እዚ ከአ እቲ ታሪኽን ተስፋታትን እስራኤላውያን ክፍጸም ንርእዮ። ስምዖን ምጽንናዕ እስራኤል ዚጽበ ጻድቅን ንምላኽ ዚፈርህን ሰብ ስለዝነበረ ነቲ ሕጻን ተቐቢሉ ሃቆፎሞ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሊኡ ነቲ ዘደንቕ ነገራት ቃል ነቢያት ክፍጸም ስለዝረአየ ኦ ጎይታይ, ደጊም ንባር ያኻ ኸም ቃልካ ብሰላም ኣፋንዎ። ከመይ ኣዒንተይ ነቲ ምድህሃንካ ርእየናኦ እየን። እዚ ኸኣ እቲ ኣብ ቅድሚ ኹሉ ሕዝቢ ዘዳሎኻዮ ድኅነት እዩ። ንሱ እቲ ንኣሕዛብ ብርሃን ንሕዝብኻ እስራኤልውን ክብሪ ዚገልጽ እዩ እናበለ ንአምላኽ ከምስግን ተረኽበ። ናይ እምነቱ ተመክሮ ብመዝሙር ክገልጽ ተረኽበ። ሎሚውን እዚ ተመክሮ እዚ አብ ሕይወትና ክርአ – ክርስቶስ ብዝተፈላለየ መገዲ ይበጽሓና። ክርስቶስ ነቶም ዝደሊዩዎን ዝረኽብዎን ልቢ ሰባት ዘብርህ ሓይሊ ዘለዎ ወዲ አምላኽ ኢዩ። ሕጂውን እንተኾነ እዚ ብርሃን እዚ ንነፍሲ ወከፍና የወፍየልና አሎ።
ንማሪያም ድማ “ እንሆ እዚ ሕፃን እዚ አብ እስራኤል ንብዙሓት ምኽንያት ምውዳቖም ምትንሳኦምን፥ ከምኡውን ዘይቕበልዎ ምልክትን ኪኸውን ዝተመደበ እዩ። ንዓኺ ከአ ሓሳባት ልቢ ብዙሓት ምእንቲ ኪግለጽ ሓዘን ንልብኺ ከም ሰይፊ ኪስንጥቖ እይ” እናበለ እቲ ወዲ አምላኽ መድኅን ዓለም ናብ መከራን ስቓይን ገጹ ይጎዓዝ ከምዘሎ ተነበየላ። ማሪያም ግና ነዚ ትንቢት እዚ አብ ልባ ብምሓዝ ብእምነትን ትሕትናን ተጋዕዘት።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ንሕናውን አብ ጉዑዞና ጸበባ መከራ ከጋንፈና ናይ ግድን ኢዩ። ነፍሲ ወከፍና መስቀልና ክንጸውር ዝተጸዋ ዕና ኢና። ነዚ መስቀል እዚ ብትሕትና ክንጸሮ ይግበአና። በስቀልና ብምጻር ብፍርሃት እግዚአብሔር ብምምልላስ ካብቲ ርሕሩሕ አምላኽና ምጽንናዕ ክንደሊ ይግበአና።
ከምቲ አቀዲምና አብዚ አንይ ሎሚ ወንጌ ዘዘንትወልና ድንግል ማሪያም ንስምዖንን ንሃናን ትረክቦም። ንኽርስቶስ አብ አብ ሕቕፊ አዲኡ ምስረአይዎ እቲ ንሓቂ ክገለጽ ዘለዎ መሲሕ ምኻኑ ይምስክሩን ይአምኑን። እዚ በቲ ቅዱስ ህይወቶምን አገልግሎቶምን እግዚአብሄር መንፈስ ቅድስ እቲ ሓቂ እንታይነት ናይ ክርስቶስ ይገለጸሎም። ብሃቂ እቲ አብ እግዚአብሄር ብጽድቂ ዝመላለስ – እቲ አብ ቤት እግዚአብሄር ዝመላለስን ዘገልግልን እግዚአብሄር ይግለጸሎ፡
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንጃሚን ነታንያሁ ሃገሮም ንኣስታት 16,000 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገራት ምዕራብ ንምጥያስ ምስ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዝተበጸሓ ስምምዕ ድሕሪ ካብ የማናይ ክንፊ ፓርቲ ሕብረት ዝተዋህበ ነቐፌታ ምስራዞም ኣፍጦም።
ስለዝኾነ ድማ ትማሊ ኣብ ከተማ ቴል ኣቪቭ ዝርከቡ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንምስራዝ እቲ ስምምዕ ብምቅዋም ሰላሚ ሰልፊ ኣካይዶም።
ሚንስትር ካቢነ እስራኤል ናፍታሊ በነት እቲ ስምምዕ ቅኑዕ ከምዘይኾነ ምክንያቱ ንኣስታት 20,000 ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ክጸንሑ ዘፍቕድ እዩ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ነቶም ስደተኛታት ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ምዃኖምን ናብ እስራኤል ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝኣተው ንባህልን ልምድን ኣይሁድ ስግኣት ዝፈጥሩ እዮም ኢሎም።
መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ኣይሳክ ሀርዞግ ንምስራዝ እቲ ስምምዕ ብምቅዋም ቀ ሚ ነታንያሁ ነቲ ኣቐዲሞም ዘጽደቅዎ መደብ ምጥራዝ እዞም ስደተኛታት እንተተግቢሮሞ ዓለምለኸ ሕጊ ዝጥሕስን ንህይወት ስደተኛታት ኣብ ሓደጋ ዘእትው’ውን እዩ ክብሉ ርእይትኦም ሂቦም።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት ብወገኑ፡ እቲ ምስራዝ ስምምዕ ከምዘሕዘኖ ካብ ጀነቫ ኣፍሊጡ`ሎ። እንተኾነ ሓደ ፍታሕ ንምድላይ ምስ ኩሎም ወገናት ብምርኻብ ፍታሕ ንምርካብ ጻዕሩ ከምዝቕጽል ተስፋ ሂቡ`ሎ።
መብዛሕትኦም እቶም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመጹ ኮይኖም ድሕሪ ምስራዝ እቲ ስምምዕ ድማ ህይወቶም ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ከምዝርከብ ይገልጹ። ኣቐዲም ኣቢሉ ናብ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ምልኣኾም ዝብል ንረብሓ`ቶም ስደተኛታት ከምዘይኮነን እተን ክቕበልኦም ዝተባህላ ሃገራት`ውን ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይብለን ምግላጸን ነቲ ኩነታት ኣብ መንቀራቕሮ ኣእቲይዎ ከምዝርከብ ይፍለጥ፡


text:
ንፈለማ እዋና ካብ ምርምር ጠፈር ወጻኢ፡ ብበጻሕቲ እሞ ድማ ምኩራት ጠፈርተኛታት ዘይኰኑ ተሳፈርቲ ዝሓቖፈት፡ SpaceX ዝተባህለት መንኮርኮር ህዋ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደታ ወዲኣ ተመሊሳ ኣላ። እታ ኣርባዕተ ሰባት ዝሓቖፈት መንኮርኮር ህዋ፡ ብሰንበት’ያ ኣብ ከባቢ ፍሎሪዳ ዝርከብ ኣካል ኣትላንቲካዊ ውቅያኖስ ዓሊባ። ከምዚ ዝመስል ዑደት ብዘይ ሞያውያን ጠፈርተኛታት ክካየድ ናይ ፈለማ እዋኑ’ዩ። ንዑደት’ዛ መንኮርኮር ህዋ ዝመወለ ቢልዮነር፡ ተራ ሰባት’ውን ኣብ ዙርያ ጠፈር ክዘናግዑን ክበጽሑን ተኽእሎ ከም ዘለዎም ንምርኣይ ምዃኑ ይገልጽ።
ብዘይካ’ቲ ናይ ጠፈር ጕዕዞ፡ እቶም በጻሕቲ፡ ንማእከል ምርምር ሆስፒታል ህጻናት ቅዱስ ጁድ ዝውዕል ሚልዮናት ገንዘብ ንምውጻእ ኣኽኢሎም’ዮም። ሓንቲ ካብቶም ኣርባዕተ ተጓዓዝቲ ኣብቲ ሆስፒታል ተሓኪማ ካብ ናይ ኣንጕዕ ካንሰር ዝደሓነት’ያ።
SpaceX ዝተባህለት መንኮርኮር ብቢልዮነር ኢልያን ማስክ እትውነን ኰይና፡ ነቶም ኣርባዕተ ፈላሞት በጻሕቲ ከኣ ኪንዮ ምርምራዊ ስራሕ ጠፈር፡ ንፍጹም ምዝንጋዕን ምርኣይን ዝተጓዕዙ ፈላሞ ናይ ክብሪ ኣጋይሽ እቲ ቢልዮነር’ዮም።
ካብ ቅድሚኣ ዝነበራ ዓይነታት መንኮርኮር ከም እትፍለ ዝተሓበረት SpaceX ምሉእ ብምሉእ ካብ ቍጽጽር ሰብ ወጻኢ ክትዝወር እትኽእል ኰይና፡ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ብመንኮርኮራት ጠፍር ዝብጻሕ ዝነበረ ብራኸ ልዒላ ከም ዝተጓዕዘት’ውን ተፈሊጡ ኣሎ። 585 ኪሎ-ሜትር (363 ማይላት) ልዕሊ ጽፍሒ ባህሪ ዝተጓዕዘት መንኮርኮር፡ ካብታ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝለዓለ ብራኸ ዝበጽሐት International Space Station ዝተባህለት መንኮርኮር ብ160 ኪሎ-ሜተር (100 ማይላት) ዝልዕል ብራኸ ተጓዒዛ ኣላ። እቶም ተጓዓዝቲ ድማ በቲ ኣጕሊሑ ዘርኢ ዓቢ መስኮት ኣቢሎም ንመሬት ክዕዘቡ ክኢሎም።
ፈለማ ናብ ህዋ ዝተላእከት ኣፖሎ 9 ዝተሰምየት ኣብ 1969 ዑደት ዝፈጸመት’ያ። እዛ ብኤልያን ማስክ እትውነን SpaceX ድማ ኣቐዲማ ክልተ ግዜ ተመራመርቲ ስነ-ህዋ ናሳ ሒዛ በሪራ ነይራ።
ነዚ ዑደት ዝመወለ ወዲ 38 ዓመት ኣዋፋሪ በዓል ዋኒንን ኣብራሪ ነፋሪትን ጃረድ ኣይዛክማን’ዩ። ኣይዛክማን ንመርመር ሆስፒታል ህጻናት ቅዱስ ጁድ ዝውዕል 200 ሚልዮን ኣመሪካ ገንዘብ ንምውጻእ ብዝብል ዕላማ’ዩ ነቲ ሓሳብ ኣንቂሉዎ። ባዕሉ 100 ሚልዮን ዶላር ከዋጽእ እንከሎ፡ ንሓንቲ ካብተን ኣርባዕተ ሰፈር ድማ ዕጫ ሎተሪ ኣውዲቑላ።
ብዘይካ’ቲ በዓል ጸጋ፡ እቶም ምስኡ ሓቢሮም ዝተጓዕዙ ጓል 29 ዓመት ተሓጋጋዚት ሓኪም ሀይሊ ኣርሰነክስ ካብ ቅዱስ ጁድ ሆስፒታል፣ ብሎተሪ ዝተዓወተ ወዲ 42 ዓመት ክሪስ ሰምብሮስኪ ከምኡ’ውን ጓል 51 ዓመት ሺያን ፕሮክትሮ’ዮም።
ተጓዓዝቲ ክሳብ ወርሒ መጋቢት ኵላቶም ዘይፋለጡ ደኣ ይጽንሑ እምበር፡ ድሕሪኡ ግን ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝኣክል ብሓባር ኣብ ልምምድን ምድልዋትን’ዮም ጸኒሖም።
እቶም ተጓዓዝቲ፡ ቅድሚ ንጠፈር ምብራሮም፡ ተዛንዮም ምስ ሕሙማት ሆስፒታል ቅዱስ ጁድ ከዋግዑን ኣካላዊ መርመራ ክገብሩን’ዮም ተራእዮም። ናብ ጠፈር ዝበጽሐት ዝነኣሰት ኣመሪካዊት ኰይና ተመዝጊባ ዘላ ኣርሰነክስ ካብ ኣንጕዕ ካንሰር ዝተገላገልትሉ እዋን ብምጥቃስ፡ ካብ ከምኡ ዝመስል ናይ ህይወት መስገደል እንተ ወጺኣ፡ እዚ ናይ ጠፈር ጕዕዞ ክሳብ ክንዲ’ቲ ኣጸጋሚ ክኸውን ከም ዘይክእል’ያ ተዛሪባ።
እቶም ተጓዓዝቲ ቅድሚ ምንቃሎም፡ ምስቲ ብዛዕባ’ቲ ጕዕዞ ኣመልኪቱ ፊልም ንምዕያይ ዝሕልን ዘሎ ቶም ክሩዝን ድምጻዊ ቦኖን’ውን ብቴለፎን እናውግዑ ተራእዮም’ዮም።
ነቶም በረርቲ ጠፈር ዝተቐረበ መግቢ ከምቲ ብዙሓት ዝገመቱዎ ኣይነበረን። ዝሑል ፒሳ ምስ እምበቲቶ ከምኡ’ውን ፓስታ ላዛኛን ጥቡስ ስጋ ምራኽን’ዩ።
ጕዕዞ ናብ ህዋ ቅድሚ 60 ዓመታት ዝጀመረ ኰይኑ፡ ዛጊት ኣስታት 600 ዝኣኽሉ ሰባት ዑደት ፈጺሞም ኣለዉ።
ምስ ምጅማር ንምዝናይ ዝኸውን በረራታት ጠፍር ግን ሕጂ ኣብ ዓመት ክሳብ 6 ዝበጽሕ ጕዕዞ ክህሉ ከም ዝኽእል ይግመት። ድሮ እኳ እተን ሰለስተ ዝመጻ ጕዕዞታት SpaceX ተሓዚአን ኣለዋ። ኣብ ፈለማ ኣዋርሕ ናይ ዝመጽእ ዓመት ተመዲቡ ኣብ ዘሎ ጕዕዞ፡ ሰለስተ ሰብ ዋኒን ዝጓዓዙዎ ኰይኑ፡ ነፍሲ-ወከፎም 55 ሚልዮን ዶላር ክኸፍሉ’ዮም።
ኣብ ወርሒ ሓምለ ናይዚ ዓመት’ዚ ሰብ ጸጋ ጀፍ በይዞን ሪቻርድ ብራንሶንን ብናይ ባዕላቶም መንኮርኮር ናብ ህዋ ተጓዒዞም ምንባሮም ዝዝከር ኰይኑ፡ ጕዕዞኦም ግን 10ን 15ን ደቓይቕ ጥራይ’ዩ ወሲዱ።


text:
ፈረንሳውያን ሰበ-ስልጣን ኣብ ባሕሪ ብሓሙስ ሓያሎ ጃላቡ ኣብ ጸገም ምስ ወደቓ ልዕሊ 160 ሰባት ከም ዝደሓኑ ገለጹ።እታ ጃልባ ኽትጥሕል ስለ ዝጀመረት ክብደት ኪንክዩ ደለዩ እቶም ህዝቢ ናብ ማይ ዘሊሎም… ከሙኡውን ንጃልባኦም ምእንቲ ኼፍኵሳ ንዅሉ ኣቕሑኦም ናብ ማይ ደርበይዎ” በለ።ትሽዓተ ቘልዑ ዚርከብዎም 31 ሰባት እውን ካብታ እተጐድአት ጃልባ ድሒኖም ዓርቢ ናብ ዱንከርክ ተመልሱ፡ጓል 22 ዓመት ምዃናን ትፍለጥ ካብ ኤርትራ ኸም ዝመጸትን ዝገለጸት ሰበይቲ እቲ ሬሳ ዓርካ ወዲ 27 ዓመት ከምዝኮነ ገለጸት ሂወቱ ንምድሐን ብዝገበርዎ ፈተና ብፖሊስ ናብቲ ኣብ ካሌስ ዚርከብ ሆስፒታል ተወስደት ኣይጸንሔን ግን ዓሪፉ።
ክሳዕ ሕጂ ብ2021 ልዕሊ 10,000 ዝዀኑ ሰባት ብሒደት ጀላቡ ነቲ መትረብ እንግሊዝኛ ምስ ሰገርዎ ናብ ዩናይትድ ኪንግደም በጺሖም ኣለዉ።
ትማሊ ምስ ሞተ ዳን ኦማሆኒ ዝበሃል ምስጢራዊ ኣዛዚ መትረብ ከምዚ በለ – “እዚ ሞት እዚ ንኣሽቱ ጀላቡ ምስጋር ዘስዕቦ ዘስካሕክሕ ሓደጋታት ዘጕልሕ ከምኡውን ጨካናት ገበነኛታት ንመሳኪን ሰባት ምእንቲ ኸይምዝምዙ ምስ ፈረንሳ ሓቢርና ኽንዓዪ ዘሎና ኣገዳሲ ኢዩ ይብል።


text:
ናይ ሃገረ ኬንያ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ሃገሮም ጉድለት ስነ ምግባራዊ ዕሴታት ዘተኣታትዎ ዘሎ ባህሊ ስስዔን ብቀትን ምኽንያ ኣብ ፖለቲካን ካብኡ ሓሊፉ እውን ምስ ግብረ ምጥላዕ ተተሓሒዙ ዝሰፍሕ ዘሎ ምግባረ ብልሽውና ዓቢይ ስግኣት እዩ እንክብሉ ስክፍታኦም ከምዝገለጹ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርአያ - ሃገረ ቫቲካን
ስእነት ስራሕን ከምኡ እውን ኣብ ስድራ ቤትን ኣብ ዕርክነትን ማሕበረሰብን መርሕ ኣልቦ ኰይንካ ምንባር ዓሚይቕ ቃዝኖት ይፈጥረሎም ከምዘሎ ዝገለጹ ናይ ኬንያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣስዒቦም፡ መእሰይ ወለዶ ኣብ ማሕበረሰብ ኵለንተናዊ ግብረ ገባውን ስነ ምግባራውን ኣብነት ዝዀኖ እሞ ስለ ክቡራት ዕሴታት ካብ ምንባር ድሕር ንዘይምባል ዝመርሖም ኣካል ዘናድዩ እያቶም፡ ስለዚህ ይብሉ፡ ኣንሕና ንመእሰይ ወለዶ እንታይ ዓይነት ኣብነት ኰይናን ንርከብ ኣሎና? ዝብል ሕቶ ኣብቲ ናይ ሃገሮም ማሕበራዊ ኵነት ዝድህስስ ኣብ ዘቕረብዎ መልእኽቲ ከምዘቃልሑ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ጉድለት ስነ ምግባራውያን ዕሴታት
ብፁዓን ጳጳሳት ኬንያ እቲ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ዓበይ ስግኣት መሰረት እቲ ዝሰፍሕ ዘሎ ጉድለት ስነ ምግባራውያን ዕሴታት ከይዲ ምዃኑ ሓቢሮም፡ እቲ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ዝዀነ ገበል ኣልቦ ስነ ምግባራውያን ዕሴታት ከይዲ ከም ናይ ሕይወት ኣገባብ ገይርና ክንቅበሎ ይድርኸና ኣሎ፡ ንሱ ኸኣ፥ ቅትለትን ሕነ ምፍዳይን ብላዕን ዘመተ ሃብቲ ተፈጥሮን ፖለቲካውን ዓሌታውን ምፍሕፋሓትን ዝኣመሰሉ እቲ ካብ ናይ ማሕበራዊ ጥቅሚ ንስስዔን ፍቕሪ ንሃብቲ ገንዘብን ዝብል ሕብረተሰብ ክቐውም ይገብር ኣሎ፡ እዚ ዅሉ ኣሉታዊ ባህሊ’ዚ እቲ ሰብኣዊ ክብርን ምትሕብባርን ሓድነትን ተማቓራሕነትን ትብዓት ኣብ ድልያ ናይ ሓባር ረብሓ ዝብሉ ዕሴታት ናይ ምዕቃብ ሰብኣዊ ዓቕምናን ብቕዓትናን የቕህም ኣሎ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ናይ ስሰዔን ምግባረ ብልሽውናን ባህሊ
ብፁዓን ጳጳሳት ኬንያ፥ እቲ ኣብ ሃገሮም ኣብ ፖለቲካውን ብደረጃ ሕዝባውነትን ዝሰፍሕ ዘሎ ስስዔን ምግባረ ብልሽውናን መሰረት ዝገበረ ጐዳኢ ባህሊ፡ ንዓይነትን ኢጐነትን ምጥላዕን ኣምልዀ ሃብቲ ገንዘብን ንሃገሮም ናብ ከቢድ ዓዘቕቲ የሰንያ ከምዘሎን ኬንያ ናይ ተጣላዕቲ ሃገር ይግበራ ኣሎ ቢሎም፡ ነቲ ናይ ምግብረ ብልሽውና ገበል ክውሕጠና ኣይንፍቀደሉ፡ ገዛእ ርእስናን ደቅናን ሃገርናን ነድሕን፡ ኵለንተናውነትን ፍትሕን ሓለፋ ናብ ዝብል ጐደና ንመለስ፡ ስለዚህ ናብዚ ጐደና’ዚ ንኸነብል ብውልቅን ብማሕበርን ዝተፈላለዩ ምምላስ ናብ ናይ ስነ ምግባር ዕሴታት ዝምርሑ ምርጫታት ንውሰድ ብዝብል ምዕዶ ዘመሓላለፍዎ ጻውዒት ከምዘጠቓለሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 14 ጥቅምቲ 2020
ክልል ትግራይ፣ ወራር ኣንበጣ ንምምካት ካብ ወጻኢ ዝዓደጋ ሰብ ኣልቦ በራሪት ወይ ድሮን ናይ ድሕነት ወይ ጸጥታ መስፈሪታት ከተማልእ ብዘይምኽኣላ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝተዓግተት ሓላፊ ወኪል ድሕነት መርበብ ሓበሬታ ዶ/ር ሹመቴ ግዛው ኣፍሊጡ።
ንሱ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እታ ስርሓት ቻይና ዝኾነት ሰብ ኣልቦ በራሪት፣ ካብ እስራኤል ከምዝተሸመተት ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ምንጻግ መድሃኒት ጸረ ኣንበጣ ከምእትውዕል ምሕባሩ ጠቒሱ።
እንተኾነ፣ እታ ሰብ ኣልቦ በራሪት፣ ናይ ድሕነትን ጸጥታን መልክዒታት ከተማልእ ብዘይምኽኣላ፣ ናብ ትግራይ ክትልኣኽ ከምዘይተፈቕደላ ኣረጋጊጹ።
ማዕከናት ዜና ክልል ትግራይ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነታ ኣብ መኸተ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ክትውዕል ዝዓደጋ ሰብ ኣልቦ በራሪት ምዕጋቱ፣ መቐጸልታ ናይቲ ነቲ ክልል ንምንጻልን ንምጥቃዕን ዝገብሮ ዘሎ ወፍሪ ምዃኑ’የን ዝወቕሳ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን፣ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ኣብ ሕርሻን ልሙዕ መሬትን ከቢድ ጉድኣት ኣብ ምውራድ’ዩ ዝርከብ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ዛጊት ብነፈርቲ ጸረ መድሃኒት ክነጽግ ኣይተራእየን።
============


text:
ምንስቴር ምክልኻል ፈረንሳይ ዢን-ቨስ ሊ ድሪያን ንናይ ፈረንሳይ ቴሌቪዥን ኣብዝሃብዎ ቃል እቶም ዓመፅቲ ምስ ሰራዊት ማሊ ከቢድ ውግእ ድሕሪ ምክያዶም ንዲያባሊ ተቖፃፂሮምዋ ኣለው ኢሎም።
ኣብ ከተማ ባማኮ እትርከብ ወኪል ቪኦኤ ኣን ሉክ ከምዝገለፀቶ ወታደራዊ ሓይሊ ማሊ ተወሳኽቲ ወታደራት ናብቲ ከባቢ ምልኣኹ ገሊፃ’ላ።ኣብ ዲያባሊ ዝርከቡ እስላማዊያን ተዋጋእቲ ብዝግባእ ዝተዓጠቑ ምዃኖም’ውን ንወታደራዊ ምንጭታት ማሊ ብምጥቃስ ሓቢራ’ላ ወኪልና ኣን ሉክ።
እታ ከተማ ነፈርቲ ውግእ ፈረንሳይ ንመሰልጠኒ ካምፕታት፣ንወታደራዊ ኖቕጣታትን ናይ ኣፃዋር መኽዘናትን ደብዳብ ኣብዝፍፅማሉ ማእኸላይን ሰሜናውን እታ ሃገር ብኣንፈት ምዕራብ ትርከብ።ፈረንሳይ ሎማዕንቲ ሰኒ’ውን ደብዳብ ነፈርቲ ኣጠናኺራ ከምዝቐፀለትሉ ተፈሊጡ’ሎ።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ብሕቶ ፈረንሳይ ብዛዕባ ጉዳይ ማሊ ንምዝርራብ ሎሞዕንቲ ሰኒ ይእከብ ኣሎ።እቶም እስላማዊያን ዓመፅቲ ናብ ኣንፈት ደቡብ ከምዝምርሹ ምስኣጠንቀቑ ፈረንሳይ ብሕቶ መንግስቲ ማሊ ነይራ ዝሓለፈ ዓርቢ ሓይልታታ ዝለኣኸት።
ፈረንሳይ ኣንፃር እቶም ኣሸበርቲ እተካይዶ መጥቓዕቲ ከምእትቕፅለሉ’ውን ገሊፃ’ላ።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሱዳን ንዝርከቡ ኣስታት 900,000 ስደተኛታትን ንልዕሊ ርብዒ ሚልዮን ሱዳናዊያንን ዝሓሸ ሓገዝ ንምርካብ ኣስታት 447 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ሓቲቱ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ምስ ካልኦት 30 ዝኾኑ መሻርክቲ ብምዃን ኣብ ሱዳን ንዝርከቡ ስደተኛታት መጽለሊ: ኣገልግሎት ሕክምናን ትምህርቲን ንምቕራብ ነቲ ሓገዝ ምሕታቱ ሓቢሩ’ሎ። እቲ ትካል ወሲኹ ዋላ’ዃ ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ካብ ደቡብ ሱዳን ዝመጹ እንተኾኑ ካብ ካልኦት ትሸዓተ ሃገራት ዝመጹ ስደተኛታት ሓገዝ ንምሃብ ዘድልይ ቀረብ ከምዘድልይ’ውን ኣይሓብኣን።
ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ባባር ባሎች ሱዳን ሕጂ እውን ሓደሽቲ ስደተኛታት ትቕበል ምህላዋን እዚ ድማ ነቲ በብግዚኡ ዝምህምን ዘሎ ቀረባ ሓገዝ ጸቕጢ ይገብር ኣሎ ኢሎም።
ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ናብ ዞባ ዳርፉር ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ ካብ 5,000 ናብ 17,000 ምውሳኹ ባባር ባሎች የረድኡ።
ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ስደተኛታት ገለ ርሑቕ ከባቢታት ሓዊሱ ኣብ 130 ኑቑጣታት 18 ክፍለ ግዝኣታት ተዓቑቦም ይርከቡ።


text:
Radio Erena: 11 January 2019
ኣብ ሱዳን፣ ሓይልታት ጸጥታ ሩስያ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ብሓባር ተዋፊሮም ከምዘለዉ ሱዳን ትሪቡን ኣቃሊዑ።
ብዝሒ ናይቶም ካብ ናይ ብሕቲ ናይ ጸጥታ ትካላት ተዓሲቦም፣ ኣብ ሱዳን ተዋፊሮም ዘለዉ ሩስያውያንን ዘካይድዎ ዘለዎ ንጥፈታትን ብዝርዝር ኣይተሓበረን።
ይኹን’ምበር፣ እቶም ሓይልታት ጸጥታ፣ ኩባንያታት ሩስያ ዕደና ኣብ ዘካይደሉ፣ ንሱዳንን ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃን ኣብ ዘዳውብ ዞባ ዳርፉር፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዞም ምውፋሮም እቲ ምንጪ ይጠቅስ።
ብናይ ብሕቲ ትካላት ዝውነኑ ሓይልታት ጸጥታ ሩስያ፣ ኣብ ሶርያ’ውን ተዋፊሮም ከምዝርከቡ ይፍለጥ።
ምሉእ ጸጥታን ውሕስነትን ኣብ ዘይብለን ሃገራት ዕደና ዘካይዳ ኩባንያታት ዓበይቲ ሃገራት፣ ንጥፈታተን ንምውሓስ ካብ ኣመሪካ፣ ሩስያን ሃገራት ኤውሮጳን ናይ ብሕቲ ናይ ጸጥታ ትካላት ከምዝቖጽራ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ዑመር ሓሰን ኣል በሽር ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ ህዝባዊ ናዕብታት ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ፖሊስ ሱዳን፣ ብሓሙስ 10 ጥሪ፣ ኣብ ኡምዱርማን ብዝኸፈትዎ ቶዅሲ፣ ብውሕዱ ሰለስተ ሰባት ተቐቲሎም።


text:
ክሲማዮ ብሓይልታት ምክልኻል ኬንያ ካብ እትሓዝ ዝሓኣለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ጀሚሩ ፖለቲከኛታት፣ዓበይቲ ዓድን ናይቲ ከባቢ ሚሊሺያታትን ብበይነ መንግስቲ ምብራቓ ኣፍሪካ /ኢጋድ/ ዝተዋደደ ዝርርብ ክካየድ ፀኒሑ እዩ።
800 ተወከልቲ ማሕበረሰባት ዞባታት ጌዶ፣ታሕታይን ማእኸላይን ጁባ ነቲ ሓድሽ ክልል ዝኸውን ሕገ መንግስቲ ንምጥያሽ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጉባኤ ኣካይዶም ነይሮም።እቲ ኣኼባ ንረብሓ ሓያላት ተወሳእቲ ብዝጥዕም ዝተቓነየ እዩ ክብሉ ገለ ተሳተፍቲ ይዛረቡ።
ንደሕንነቱ ክብል ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ሓደ ተወካሊ እቲ ኮንፈረንስ ሓይልታት ኬንያ ንኪስማዮ ካብ ኣል-ሸባብ ነፃ ንምውፃእ ብዝሓገዘ ብመራሒ ሚሊሽያ ራስ ካምቦኒ ኣሕመድ ማዶቤ ዝተዓብለለ እዩ ይብል።
እቲ ኮንፈረንስ ዘይሻራውን ሕድ ሕድ ዞባ ብነፃ ሓሳቡ ዝገልፀሉን ክኸውን ነይሩዎ ዝበለ ንዝይ ነቲ ሕገ መንግስቲ ንምፅዳቕ’ውን 500 ተወከልቲ ክሳተፉ እንተነበሮም እውን 870 ተወከልቲ ኣብቲ ኣኼባ ምትካቦምን ገሊኦም ተወከልቲ ናይ ስቪል ዝተኸደኑ ሚሊሽያታት ራስ ካምቦኒ እዮም እዩ ይብል።ሪኢቶታት ማዶቤ ይኹን ካሊእ ተወካሊ ንምርካብ ኣይተኽኣለን።
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ክልል ጋልሙዱግ ክጣየሽ ቁልፊ ታራ ዝተፃወተ ፖለቲከኛ ሓሰን ሳማንትራ ኣብቲ ኮንፈረንስ ውክልና ዓሌታት ዘይሚዝናዊ እዩ ይብል።
መስርሕ ክልላዊ መንግስትነት ጁባላንድ ምስቲ 1.3 ሚሊዮን ነበርቲ ዝሓቖፈ ከባቢ ዝህልዎም ርክባት ኣብ ግምት ብምእታው ንኣቓልቦ ኬንያ፣ኢትዮጵያ፣ኢጋድን ፌደራላዊ መንግስቲ ሱማሊያን ስሒቡ’ሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝፀደቐ ሓድሽ ሕገ መንግስቲ ሱማሊያ ክልላዊ መንግስታት ዝሓቖፈ ማእኸላይ መንስግስቲ ንክህሊ ይፈቅድ።ገለ ተዓዘብቲ ግን እቲ ፌደራላዊ ኣገባብ ምምሕዳር ክሰርሕ ኣብ ምግባር ምዕባለ ኣይተርኣየን ይብሉ።
ኣሕመድ ሶሊማን ለንደን ኣብ ዝርከብ ኢኒስቱት ፖሊሲ ወፃኢ ቻታም ሃውስ ብዛዕባ ቀርኒ ኣፍሪካ መፅናዕቲ የካይዱ።ንሶም ጁባላንድ ክልላዊ ምምሕዳር ንኽትኸውን ዝተቐመጠ ንፁር ሕጊ የለን፤እዚ ነቲ ከይዲ ሓደገኛ ይገብሮ ይብሉ።ብምህዋኽ ክቕፅል ምግባር ‘’ከምዝመስለኒ ኣብ ኪስማዮ ወይ ኣብ ጁባላንድ ዘሎ ኩነታት ናብ ግጭት ዘምርሕ እዩ።’’
ኣብ ኪስማዮ ዝርከቡ ብርክት ዝበሉ ምንጭታት ወጥሪ ይንህር ከምዘሎ ምልክታት ይርአዩ ከምዘለው ንቪኦኤ ይገልፁ።ነታ ወደባዊ ከተማ ንትሽዓተ ዓመታት ተቐፃፂሮምዋ ዝነበሩ ባሬ ሒራሌ ምስ ዓሰርተታት ሚሊሺያታ ስዓብቶም ትማሊ ሓሙስ ብባሕሪ ኣቢሎም ኣብታ ከተማ ኣቲዮም ኣለው።
ናይ ሒራሌ ምምፃእ ነቲ ከባቢን ኣብቲ ከይዲ ይዝሳተፍ ንዘለውን ስግኣት ክኸውን ይኽእል እዩ ይብሉ ሶሊማን።
ማእኸላይ መንግስቲ ሱማሊያ ኣብ ጁባላንድ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ዘይሕገ መንግስታውን ተቐባልነት ዘይብሉን ክብሉ ይነፅጉዎ።


text:
ኣብ 332 ዓ.ም. ኣባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ካብ ግብጺ ሥልጣነ ክህነት ተቐቢሉ ብማርሳ ተኽላይ ኣቢሉ ናብ ደብረ ሲና ኣትዩ እዩ። ትምህርተ ክርስትና ሰቢኹ፡ ንመጀመርታ ጊዜ ጥምቀተ ክርስትና ዝፈጸመሉን ሥርዓተ ቍርባን ዝሠርዓሉን ቦታ እዩ። ነገሥታት ኣብርሃን ኣጽብሃን (ኤዛናን ሴዛናን) ካብ ኣክሱም ናብዚ ገዳም ብምምጻእ ተጠሚቖም ቆሪቦም እዮም።
ኣብ 474 ዓ.ም. - 478 ዓ.ም. ኣባ ዮሓኒ ምስ ብዙኃት መነኮሳት ብዙኅ ታቦት ኂዙ ካብ ምድረ ግብጺ ናብ ሃገርና ብምምጻእ፡ ነቲ ብስም ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዘምጽኦ ታቦት ኣብ ዘመኑ ብዝነበረ ጳጳስ ኣባ ናሆም ኣባሪኹ ኣብ ደብረ ሲና ኣብዛ ሕጂ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ኣእትዩ ከም ገዳም ገደማ። ናይዚ ገዳም ሥርዓተ ጳጉሚስ ማኅበር ሓድነት ዝመሥረተ ኣባ ዮሓኒ ኣብዛ ጐይታ ኣብ ጊዜ ስደቱ ብኢዱ ዝዳኅሰሳ ብኢድ ሰብ ዘይተሓንፀት መሠረት ዘይብላ ቤተ ክርስቲያን ኪጽሊ ኸሎ ኣብ 21 ግንቦት ቅድስት ድንግል ማርያም ንመላእኽትን ጻድቃንን ሰማዕታትን ኣኺታላ ካብ ፀሓይ ትበርህ ኮይና ብራእይ ስለዝተገልጸትሉ ነዛ ዕለት’ዚኣ ብኣምሳል ደብረ ምጥማቅ በዓለ ማርያም ክብዕል ጀመረ። ከምኡ’ውን ኣብ 20 ሰኔ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ወሪዱ ምስ ዓሠርተው ክልተ ሓዋርያትን ቅዱስ እስጢፋኖስን ቅዱስ ቍርባን ኪሠርዕ ስለ ዝረኣዮ 20 ሰኔ ሕንፀተ ቤታ፡ 21 ሰኔ ድማ ቅዳሴ ቤታ ከምዝበዓል ኮነ። በዚ መሠረት ከኣ ዓመት መጽአ ገዳም ደብረ ሲና ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ 21 ግንቦት ከምኡ’ውን 21 ሰኔ ብዓቢይ ድምቀት ይብዕል።
ኣብ ገዳም ደብረ ሲና፡ ብዙኃን ቅዱሳን ኣቦታት መናንያን ብብሕትውናን ሱባኤን ይነብሩ እኳ እንተነበሩ፡ ኣብ ከባቢ 454 ዓ.ም. ተስዓቱ ቅዱሳን ኣብ መንጽር ደብረ ሲና ብወገን ሰሜን ፍሉይ ስሙ ኣግዒሮ ኣብ ዝበሃል ብብሕትውና ተቐሚጦም ከለዉ ኣብዛ ናይ ሕጂ በዓቲ ቤተ ክርስቲያን ዓምዲ ብርሃን ተተኺሉ ረኣዩ፣ ቅድስት ድንግል ማርያም’ውን ተገልጸትሎም። በዚ መሠረት ምስቲ ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና ዝረኣዮ ራእይን ምስ እግዚአብሔር ቃል ንቃል ዝተዛረረበሉን ብምምሳል ነዚ ገዳም ሲሓት ዝበሃል ዝነበረ ‘ደብረ ሲና’ ኢሎም ሰመይዎ። (ዘፀ. 3፡2-6)
ቤተ ክርስቲያን ገዳም ደብረ ሲና ከም ደብተራ ሙሴ ብፍቓድ እግዚአብሔር ዝተገብረ መቕደሱን ቅድሳቱን ብኢድ ሰብ ዘይተሐንፀ መሠረት ዘይብሉ ዓቢይ እምኒ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ የገልግል እኳ እንተ ነበረ፡ ንኣገልግሎት ማኅሌት ጥራይ ብወገን ምዕራብ ምስቲ በዓቲ ለጊቡ ብ1951 ዓ.ም. ዝተሓንፀ ዘመናዊ ሕንፃ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ኪረክብን ሃይማኖት ኪሰፍሕን ኪምዕብልን ብዝብል ቅኑዕ ሕሊና፡ ብሓልዮት ገዳም ደብረ ሲና ተጣኒፀን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዘበርክታ ዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያናት ብዙኃት እየን።
ኣብ ከባቢ እዚ ቤተ ክርስቲያን’ዚ፡ ‘ወለንሳ’ ተባሂሉ ዚጽዋዕ ብታሕቲ በዓቲ ብላዕሊ ድማ ሰጣሕ ሜዳ ዝኾነ ዓቢይ ደንጐላ(ዓረ) ኣሎ። ኣብ ጊዜ ክብረ በዓል ውላድ ዝሰኣና ኣደታት “በዓልቲ ወለንሳ ኃዳጊት ኣበሳ” እናበላ ዚዝምራሉ ዚውድሳሉ በዓቲ እዩ። ኣብ ልዕሊ በዓቲ ወለንሳ ክልተ ዓበይቲ ኣጋንእ እምኒ ብተፈጥሮ ዝተሠርሑ ስለዘለው ድማ በዓል ማርያም ግንቦትን በዓለ ማርያም ሰኔን ኣብዞም ዝተጠቕሱ ናይ እምኒ ኣጋንእ ስዋ ተዳልዩ ንሕዝቢ ይዕደል።
ኣብ ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ሲና ካብ ርኁቕን ቀረባን ዝተፈላለየ ቦታታት ብእግሪ ኮነ ብመኪና ዝመጽአ ሕዝቢ፡ በረኸት እግዚአብሔር ይረክብን ፍቕሪ ክብርቲ ወላዲተ ኣምላኽ ይገልጽን። ኣብዚ ቦታ ዘይተረኽቡ’ውን ኣብ ዘዘለውዎ ኾይኖም ብሕሊናኦም ተመሲጦም ዚዝክርዎ ክቡር በዓል እዩ።
እግዚአብሔር ኣምላኽና ካብዚ ናይዚ ዕለት እዚ በረኸት የሳትፈና!
ጸሎታን ልመናኣን ናይ እግዝእትና ማርያም ንዅሉ ዓለም ካብ መዓት ወዳ ይሓልዎም!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመቀሉ ክቡር!


text:
ኣብ በልጅየም ዝምቅማጣ ወ/ሮ ርሻን ካሕሳይ፡ ኣብ እዋን ቁልዕነታ ንዝኣተወቶ መብፃዓ ድሕሪ ንዊሕ ዓመት ስለዝተግበረቶ ዕዙዝ ታሕጋስ ከምዝስማዓ ትገልፅ። ንሳ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ ምልልስ፡ ኣብ'ታ ኣብ ጥቃ ምስ ኤርትራ ዘዳቡብ ስፍራ ትርከብ ቁሸት ቀልዓት ነታ ክሊኒክ መዋለዲ ህፃናት ሰሪሓ ከምዝዛዘመታ ሓበረት።
ናብ'ዚ ብርኪ'ዚ ንምብፃሕ ብዙሕ ፀገማትን መስዋእቲን ከምዝሓተታ'ውን ገለጸት።
ኣብ ህንፀት መዋለዲ ህፃናት ፍሉይ ቆላሕታ ኣለኒ ትብል ወ/ሮ ርሻን ካሕሳይ
- በትረ ስልጣን
ኣብ በልጅየም ዝምቅማጣ ወ/ሮ ርሻን ካሕሳይ፡ ኣብ እዋን ቁልዕነታ ንዝኣተወቶ መብፃዓ ድሕሪ ንዊሕ ዓመት ስለዝተግበረቶ ዕዙዝ ታሕጋስ ከምዝስማዓ ትገልፅ። ንሳ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ ምልልስ፡ ኣብ'ታ ኣብ ጥቃ ምስ ኤርትራ ዘዳቡብ ስፍራ ትርከብ ቁሸት ቀልዓት ነታ ክሊኒክ መዋለዲ ህፃናት ሰሪሓ ከምዝዛዘመታ ሓበረት።


text:
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝበፅሖ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፅዕንቶ ከምዘየለ አፍሊጡ።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ነፃ ኾይኑ ንኸገልግል ብአዋጅ ብዝተመስረተሉ ሕግን ቻርተርን ዝምራሕ ምኻኑ ገሊፁ'ሎ።
ብሰኑይ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ቀንዲ ቤት-ዕዮ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኢትዮጵያውያን ኣብ ውሽጣዊ አሰራርሓ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ክዝርጋሕ ዝፀንሐ ፀብፃባት ብዝምልከት ሰላማዊ ሰልፊ አካይዶም'ዮም።
እቶም ሰልፈኛታት ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፅዕንቶ ይወርድ'ሎ ኢሎም ከምዝአምኑ ገሊፆም። ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ነዚ ፅዕንቶ ከይንብርከኽ ሓቲቶም።
ጊዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፅዕንቶ ከምዘይወረዶ'ዮም ገሊፆም።
ሚስተር ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ንሰማዕቱ ዝተማለአ ሚዛናዊን ተአማንን ሓበሬታ ዝህብ ዜና ናይ ምዝርጋሕ ሓላፍነት አለዎ ኢሎም።
አብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ሓላፊት ክፍሊ ኣፍሪቃ ጉዌን ዲላርድ ብወገነን ስራሕ መሓውራት ዜና ምቹእ ኣብ ዘይኾነለን ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝበላ ከባቢታት ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘየወላውል'ዩ ሓላፍነትና አይቅየርን'ዩ ኢለን።


text:
Asmarino | Eritrea: Ogbai Ghebremedhin ድሕሪ ኣጽናቲ ፈኸምታ ጽልኢ ዳንኬራ ሓዲስ ፍቕሪ መዓልቦኡ ኣበይ!!!
ድሕሪ ኣጽናቲ ፈኸምታ ጽልኢ
ዳንኬራ ሓዲስ ፍቕሪ መዓልቦኡ ኣበይ!!!
ወርሒ ሰነ፡ 2018 ህዝቢ ኤርትራ ዘይተጸበዮ ንፋስ ከተንፍስ ተራእያ - ውሳኔ ባድመ ተቐቢልናዮ ዝብል ጻውዒት ሰላም ካብ ቀዳማይ ፕራይም ምኒስተር ኢትዮጵያ፡ ዶክተር ኣቢይ ኣህመድ ነፊሱ። ጸኒሑ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ሃንደበት ተቐቢለዮ ድሕሪ ምባል፡ ወከልቱ ንኣዲስ ኣበባ ልኢኹ፤ እቲ ኣብ ቅድም ክስራዕ ዝግብኦ ጉዳይ ምሕንጻጽ ዶብ ተረሲዑ፡ ወከልቱ -``ሓደ ህዝቢ ኢና፣ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ተፈላሊና ኣይንፈልጥን፣ ብቐሊል ክፍታሕ ዝኽእል ንኣሽቱ ናይ ስድራ ቤት ፍልልይ`ዩ ዘለና፤ (ዶክ. ኣቢይ) ቅኑዕ መራሒ ረኺብና፤ ናይ ዶክ. ``ፍቕሪ`` ትብል ቃል ክንልቃሕ ይፈቐደልና. . .ወዘ.ተ.`` መልእኽቲ ስርዓት ህግደፍ ውልቀመላኺ ተዋጢዩ።
እነሆ ኸኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ ኣድማሳዊ መሰሉ ተቐንጢጡ፡ ካብ ርእይቶ ምሃብ ተዓቢሱሉ፡ ሃገር ብምልእታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ተቐዪራትሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሎሚ 8 ሓምለ፡ 2018፡ ዶክ ኣቢይ ኣሕመድ ከምታ መብጽዕኡ ኣስመራ ኣቲዩ። እተን ኪሎታት ወርቂ ተሰኪመን፡ ንጻውዒት ህግደፍ ልዕሊ ስድራቤተን ዝሰርዓ፡ ንኾበሮን ዝላን ወትሩ ድሉዋት መሳርሒ ፕሮፓጋንዳ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ንጐድኒ ገዲፍና፡ እቲ ደላይ ሰላም፡ ተቐባል ጋሻ ህዝቢ ኤርትራ ብምዉቕ መንፈስ ተቐቢሉዎ። እቲ ሕቶ - ድሕሪ ኣጽናቲ ፈኸምታ ናይ 20 ዓመታት ጽልኢ፡ ዳግማይ (ቀዳማይ ምስ ፕ.ም. መለስ ዜናዊ ዝነበረ ማለት`ዩ) ዳንኬራ ሓዲስ ፍቕሪ መዓልቦኡ ኮን ኣበይ ይኸውን? ኢዩ።
መጀመርያ፡ ብፍላይ ካብ 60ታት ዝጀመረ ን 30 ዓመታት ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረና ዝምድና ናይ መግዛእትን ኲናት ንናጽነትን ኢዩ ነይሩ። ኣብቲ መጀመርያ ቁሩብ ዓመታት እዋን ናጽነት፡ ኣብ ናይ መንጎ ውልቀመላኺ ኢሳያስን መለስን ዝረአ ዝነበረ ምቅርራብ ንኣዳም ገረሞ ኮይኑ፡ ዓለም ኣዝማድ እኳ ኢዮም ትብለሉ ዝነበረት ህሞት`ዩ። ``ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትናኣ ትናፍቝ`` ኮይኑ፡ ንኣባላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዕርቂ ነፊግካ፡ ምስ ጓኖት ምትሕቝቛፍ፡ ንህዝቢ ኤርትራ`ውን ምሽቓልን ምግራምን ከይፈጠረሉ ኣይተረፈን። ለባማት ዓበይቲ ሃገር ዝሰምዖም ድኣ ኣይረኸቡን እምበር፡ ኣብ ዝተፋላለየ ጊዜ ጥዑያት መሓዙት ኣይገበርኩምን ኢሎሞ ነይሮም ኢዮም። ብዓንተቡኡ ክብሪ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘይነበሮ ግን ጸማም እዝኒ እናሃበ ሆይ-ሆይታኡ ቀጺሉዎ። ኣብ ኣስመራ ቈሪሱ ኣብ ኣዲስ ኣባባ ምሳሑ ልሙድ ገይሩዎ ነይሩ። ወይ ጉድ -ሓዲስ ፍቕሪስ መወድእ እኽሊ - ዘየብል ኣይነበረን፤ ናይ መጀመርያ ፍቕሪ ኪትከል ዲዩ ኪንቀል ከየፍለጥካ ናይ ጁባኻ ምንጋፍ ስለ ዘስዕብ። ውልቀመላኺ ኢሳያስ`ኳ ምስ ገርህን ለጋስን ህዝቢ ኤርትራ ዝለመዶ፡ እንትሮ ጁባ ካልኦት ምጕሕጓሕ ምሃብ ኣይልምዱን ኢዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ወርቅን ቡንን እናገሓጠ ኺሸይጥ እናረኣዩ፡ -ዝብእስ ክሳብ ዝደሉ ይሕንክስ - ከም ዝበሃል ክሳብ ዝደልዎም ተጸሚሞም፡ በል ሕጅስ ሕጽኖት ይኣኽለካ ኢሎሞ፤ እታ ሓዳስ ፍቕሪ ኣብ 1997 ኣቢላ ክትቅረፍ፡ ጸኒሓ ክትቅህም፡ ጸኒሓ ናብ ጎንጺ ኣድሂቡላ። ድሕረኡ ዝሰዓበ ታሪኽ ኢዩ።
ንሕሉፍ ጊዜ ከም መጽዓን ስሒብካ ናብ ዝምእምኣካ ክትቅይሮ፡ ሰነድ ታሪኽ ክትድምስስ ዝከኣል ኣይኮነን። ዝፍትኑ ግን ኣይተሳእኑን። ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ካብቲ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢጣልያ ዝተጠርነፈትሉን፡ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ንጉሳዊ ግዝኣት ምኒልክ ንዝተፈላለዩ ንግስነታት ስዒሩ ነዛ ሕጂ ዘላ ሓንቲ ኢትዮጵያ ዝጠርነፈሉን፡ ኣብ 1890 ከም ዝተነጸረ ዘይሕከኽ ሰነድ ኣሎዎ። እዚ ዝተጠቕሰ ታሪኻዊ ሓቂ ኸኣ ነቲ ናይ 3000 ዓመታት ጽውጽዋይ ኢትዮጵያ ከም ደመና የብንኖ። ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንጉሳዊ መግዛእቲ ሃይለስላሴን ወተሃደራዊ መንግስቲ ደርጊን እውን ብቓል ይኹን ብግብሪ ኣይተንከፉዎን።
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ፡ እቲ ድሕሪ ናጽነት ኣዚዩ ግርምቢጥን ዘስደምምን ዝተፈጥረ ነገር ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምልክት ሕቶ ኣቲዩ፡ ማእለያ ዘይብሉ ህልቂት ህዝብን ምዕናው ንብረትን ምስዓቡ ድኣ እንታይ ኢዩ እቲ ምስጢሩ?! ሓንቲ ባድመ እትበሃል ንእሽቶ ቁሸት፡ ልዕሊ ምሉእ ሃገርን ህዝብን ተሰሪዓ፡ ናይ ምሉእ ህዝብን ሃገርን ህይወት ከተጸልምት፡ ልኡላውነት ህዝብን ሃገርን ከተደንግት ዘብቅዓ ዝሓብኣቶ ምስጢር ድኣ እንታይ ኮን ይኸውን?! እቲ ብትብዓት ክንጥምቶ ዘይደለና ሓቅስ ኣብ ቅድሜና ካብ ዝግተር ልዕሊ ርብዒ ዘመን ኣሕሊፉ`ዩ። ካብቲ ንናጽነት ኢልና ዝወፈርናሉ ዕለት፡ ክቱር ጽልኢ ህዝቢ ኤርትራ ተዓጢቑ ዝኣተወ ውልቀመላኺ ኢሳያስ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ በኪሉ፡ ሰላምን ርግኣትን ኪኸልኦ ጠጂኡዎ ዝወፈረ መርዚ ኢዩ። ተዓዊቱሉ ኸኣ።
ኣብዚ እዋን`ዚ ካብ ኢትዮጵያ ብቐጻሊ እትቃላሕ ዘላ ፍቕሪ - እትብል ቃል`ያ። ክንግንዘቦ ዝግባእ ግን ፍቕርን ሓቅን ክፈላለያ ዘይኽእላ ከም ክልተ ገጻት ናይ ሓደ ሰልዲ ምዃነን ኢዩ። እግዚኣብሔር ፍቕሪ ኢዩ ስለ ዝበሃል ቅዱስ ቃል እውን ኢዩ፣ እቲ ምንታይ ፍቕሪ ኣደ ስኒትን ውህደትን፣ ኣደ ሰላምን ርግኣትን፣ ኣደ ምጽውዋርን ምክብባርን፣ ኣደ ምትሕልላይን ምትሕግጋዝን ክትከውን ከላ፣ ሓቂ ኸኣ ንቕኑዕ ተግባር ትመርሕ፡ መሰረት ሓርነትን ፍትሕን ኮይና፣ ኣብ መንጎአን ምሉእነት ህይወት ዘረጋግጻ ረቀቕቲ ሓይሊ ኢየን።
ስለዚ ፍቕሪ ካብ ሓቂ፡ ስለዚ ኸኣ ካብ ፍትሒ ተንጺላ ትቃላሕ እንተ ኾይና፡ ግዳይ ዕርቃን ናይቲ ንጹህ ባህሪኣ ኮይና ኣላ ኪበሃል ይከኣል። ናይ እዋኑ ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ምኒስተር፡ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ምስ ፍቕሪ ዝተተሓሓዘ ሕመረት መልእኽቱ ክንሰምዖ ቀኒና ኣለና። ናብ ውሽጢ እትዮጵያ ዘተኮረ መልእኽቲ ፍቕሩ ናብ ሃገር እናዞረ ፍትሒ ጐዲሉና ንዝብል ሕዝቢ እናሰምዐ ብምዃኑ ምስ ፍትሒ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ኣይከሓድን። ብተወሳኺ ዶክተር ኣቢይ ንፍቕሪ ከቃልሕ ከሎ ካብ ልቡ ይምንጩ ከም ዘሎ ይስምዓካ። ስለዚ ምስ ህዝቡ ዝገብሮ ዘሎ ጐስጓስ ፍቕሪ ምስ ፍትሒ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ኣብ ገጽ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ሓቂ ኢዩ። እንተ ኾነ፡ ንወያኔ ክትንጽል ኢልካ ንህዝቢ ትግራይ ብምንጻል፡ እቲ ዝተጀመረ ናይ ፍቕሪ መልእኽቱ ስሒቱ ኣብ ዘይመኣዝኑ ከየብል`ሞ ናይ ሓድነት ዕላማኡ ከይዘርገሉ ጥንቃቐ ኪገብር ይግብኦ። እቲ ምንታይ፡ ምንጻል ገለ ክፋላት ሃገር፡ ነቶም ሰላምን ርግኣትን ሃገር ዘይደልዩ፡ ብህውከትን ዕግርግርን ጥራይ ዝሃጥሩ ትዃንን ቁርዲድን ሃገር ዕድል ስለ ዝህብ ኢዩ። ምእንቲ ድሕነትን ሓድነትን ህዝቢ፡ ነቶም ገበነኛታት ብምሕረት ፍትሒ እንተ ሓዞም ዝሓሸ ውጽኢት ክርከቦ ይኽእል እብል። ብትዕግስቲ ብምሓዝ፡ ንዓመጸኛታት ወያኔ ህዝቢ ትግራይ ባዕሉ ተረዲኡ ፍርዶም ኪህቦም ተመራጺ እመስለኒ።
ካብዚ ቀጺለ ክብሎ ዝደሊ እቲ ንዓና ንህዝቢ ኤርትራ ብዝለዓለ ዝምልከተና፡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኣተሓሒዝካ ዝህልዎ ኣተቓቕማ ቃል ፍቕሪ ኢዩ። ምሕንጻጽ ዶባት ክብሪ ልኡላውነት ጐረባብቲ ሃገራት ምኽባር ብምዃኑ፡ ቅድሚ ብዛዕባ ፍቕሪ ምስባኽ ኪስራዕ ዝግብኦ ዕማም ኢዩ። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ናይ ኲናትን ጥፍኣትን ንኢድ ምእታው ሕቡራት ሃገራት ግድን ዝገበረን ምሕንጻጽ ዶባት ከይተተግበረ ንዕስራ ዓመታት ኣይኲናት-ኣይሰላም ኮይኑ፡ ፍታሕ ዘይተገብረሉ ጠልጠል ዝበለ መሪር ኩነታት፡ ፍትሓዊ ፍታሕ ምስ ተገብረሉ`ዩ፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት ፍቕሪ ክልተ ህዝብታት ትርጉም ኪህልዎ ዝኽእል። ፍቕሪ ብፍትሓዊ ተግባር`ምበር ብባዶ ቓላት ጥራይ ኪስስን ኣይኽእልን ኢዩ።
እትዮጵያን ኤርትራን ክልተ ልኡላውነት ዘሎወን ጐረባብቲ ሃገራት ኢየን። ነዚ ዚኽሕድ ሰብ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሰላም ክህሉ ዘይደሊ ጥራይ ኢዩ። እወ! ታሪኽ ብንጉስ ሃይለስላሴ ከም ዝተጀመረ፡ ንወደባት ኤርትራ ንምውናን፡ ንጎባጢ ዕላማኡ ዝዀሓሕል ታሪኽ ብዕምቈት ከይመርመሩ፡ ዋላ ምሁራት ኢና በሃልቲ ኢትዮጵያውያን ብስምዒት ክሳብ ሎሚ ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ምዃና ዝምድሩ ምህላዎም ኢዩ።
እዋኑ ከም መደረጋሕ ሓደገኛ ዝኾነ፡ ንልኡላውነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ናህሪ ለውጢ ብውልቀመላኺ ኢሳያስን ጃንድኡን እንደገና ይቕልቀል ከም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ክነስተውዕለሉ ይግባእ። ቅኑዕ ፍርዲ ንምሃብ ጭብጢታት ምውህላል ይሓትት። ውልቀመላኺ ኢሳያስ ብተግባሩ ምስ ዚፍረድ ከኣ፡ ሕልሙ ካብ ናብ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነትን ፍትሕን፡ ሰላምን ራህዋን፡ ናብ ናይ ንጉስ ሃይለስላሴ ተጻብኦ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራን ዳግመ ምጕባጥን ከም ዝቐርብ፡ ካብ ስምዒት ሓራ ኴንና ብርትዒ ምስ እንርእዮ ዘጣራጥር ኣይኮነን።
ነዚ ዘጕልሕ መሪር ሓቂ፡ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ነቶም ናጽነት ኤርትራ ብወግዒ ዘፍለቱ ከም ጸላእቲ ቈጺሩ፣ ነቶም ሕልሚ ሃይለስላሴ ዝዝምሩ -ቅንጅት፣ ግንቦት 7 ክሳብ ሎሚ ሓቚፉዎም ኪጐዓዝ ምጽንሑ ኢዩ። እዚ ኸኣ፡ ካብ ምኽታም መግዛእቲ ኢጣልያን ምጅማር ወተሃደራዊ መግዛእቲ እንግሊዝን ዝጀመረ፡ ንጎባጢ ሕልሚ ንጉስ ሃይለስላሴ ብምድጋፍ፡ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ዝዓገተ ተጻብኦታት ምዝካር የድሊ። ስለዚ፡ ፋሺስትዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ፡ ኣብ ከብዲ ኤርትራ በቚሉ ዝዓበየ፡ ብርእሰ ሓያላን ዝተፋሕሰ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ናይ ምዅላፍ ማሕለኻ፡ ሃይለስላሴ ዝጀመሮ መርዛም ሕልሚ ኢትዮጵያ ንምትግባር ካብ ንጕሆ ክሳብ ሕጂ ንሃገር ናብ ፍጹም ቤት ማእሰርቲ ቀዪሩ፡ ዕንወትን ምጽናትን ኪፍጽም ዝጸንሐ ውልቀመላኺ ኢሳያስ፡ ትሮጃን ሆርስ (Trojan Horse) መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኢዩ ኢለ ክሰምዮ እደፍር። እዚ ትሮጃን ሆርስ ኢለ ጠቒሰዮ ዘለኹ ምናልባት ዘይበርሃልኩም ከይትህልዉ ዛንታኡ ብሓጺር ክገልጾ ኣፍቅዱለይ።
*ኣብ ውሽጢ ኪገሃስ ዘይከኣል ዕርዲ ዝተሰርሐት፡ ትሮይ ዝተባህለት ከተማ ነይራ ይበሃል። ግሪኻውያን ኣብ ግዝኣቶም ንኸእትዉዋ ንዓሰርተ ዓመት ኲናት ትሮይ ኣካይዶም ኪዕወቱ ኣይከኣሉን። ኣብ መወዳእታ ሓደ ተንኮል መሃዙ። ንሱ ድማ፡ ሓደ ኣዚዩ ገዚፍ፡ ኣብ ውሽጡ ሰራዊት ኪሕዝ ዝኽእል ፈረስ ብዕንጨይቲ ኣስሪሖም፡ ኣብ ኣፍ ደገ ትሮይ ኣጸጊዖም፡ ዝኸዱ ንኺመስሉ ተሰወሩ። ደቂ ትሮይ ናይ ዓወቶም ህያብ ገይሮም ብምርኣይ ጐቲቶም ናብ ዕርድቲ ከተማኦም የእተዉዋ። ምሸት ብሓጎስ ክሰትዩ ሓዲሮም፡ ሃለዋቶም ኣጥፊኦም ምስ ደቀሱ፡ እቶም ኣብቲ ፈረስ ተዓሺጎም ዝነበሩ ሰራዊት ግሪኽ ወሪዶም ነቲ ማዕጾ ከፊቶም ነቶም ተኸዊሎም ዝነበሩ ሰራዊት የእተዉዎም`ሞ፡ ግሪኻውያን ንትሮይ የዕኒዮም ተቛጻጸሩዋ።
Replica of Trojan Horse - Canakkale Waterfront - Dardanelles - Turkey
ካብዚ ጽሒፈዮ ዘለኹ ሓሳብ፡ ኣብ ባይታ ዘሎ መሪር ሓቂ ይዓዝዝን ይደምቕን`ሞ፡ ኣብዚ ደው ከብል። ኣብ ታሪኽና ከነተግብሮ ዝግብኣና ጽቡቕ፡ ክንመሃረሉ ዝግብኣና ሕማቕ ተመክሮታት ኣዚዩ ሰፊሕ መወከሲ ኣለና`ሞ፡ ሕልናዊ ቁሊሕታ ንግበረሉ። እዚ ክሳብ`ዛ ሎሚ መዓልቲ ዝቃላሕ ዘሎ ብስም ፍቕርን ሰላምን ሓደ ህዝቢ ኢና! ድንድል`ምበር ዶብ ኣየድልየናን`ዩ ዝበሃል ዘሎ ሰናይ ዘረባ፣ ብላዕላዩ መዓር ውሽጡ ዕረ ከይኮነና፣ ዘይተጸበናዩ ጋሻ ውሕጅ ኮይኑ ህላዌና ንሓዋሩ ከይድምስሰና ናይ ምፍታሹ ዓሚቝ ኣትኩሮ ከነዘውትር ይግብኣና። ልቦና ፍትሒ ዘውረሱና ቀዳሞት፣ ብኽቡር መስዋእቲ ዝተረከብናዮ ናጽነት ፍጹም ከይንስእኖ ብሓባር ንሕሰብን ንስራሕን። ከምቲ ዝተደፍአ ጸባ ዘይሕፈስ፡ ዘምለጠ ዕድል ኣይምለስን ክይኮነና፡ ንሓርነትን ፍትሕን ንበራበር፤ ሰላምን ራህዋን ኣብ ባይታኡ ኢየን ዝጥጥዓን ህያው ዝኾናን። ንልኡላውነት ሃገርና ኣኽቢሩ ምሳና ሰላም ክትከል ንዝደሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዓጸፋኡ ደለይቲ ሰላም ምዃና ብግብሪ ከነርእዮ ሰጋእ ኣይንበል። ሕልሚ ሃይለስላሴ ተቐኒቶም ኣውሊዕ ሳላም ንዘምበልብሉልና ግን ኣይንገርሃሎም። ቅዱሰ ደምን ኣዕጽምትን ስዉኣትና ከይረግመና። ብዝተረፈ፡ ነዚ ተኣፋፊ እዋን ዝብድህ ልቦና ይሃበና።
ሓርነትን ፍትሕን፡ ሰላምን ራህዋን ንህዝቢ ኤርትራ!
ብሓድነታዊ ቅኑዕ ግብሪ ሰማእታትና ይመጐሱ!!!
ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰተስ፡ ሕ.መ.ኣ.)
8 ሓምለ፡ 2018


text:
Monthly Archives
December 2019
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ምእታው ሓዱሽ ዓመት 2020 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ኣመልኪቶም ንማሕበረሰብ ዓለምን ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያንን ናይ እንኳዕ ኣብፀሐኩም መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ…
ብሓደ ሊተሮ ክሳብ 40 ኪሎ ሜትሮ ክትጓዓዝ ትኽእል ተሸከርካሪት ብኢትዮጵያዊ ሰገን ተሰሪሓ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብሓደ ሊተሮ ክሳብ 40 ኪሎ ሜትሮ ክትጓዓዝ ትኽእል ተሸከርካሪት ብኢትዮጵያዊ ሰገን ምስራሓ ሚኒስቴር ኢኖቬሽንን ቴክኖሎጂን ገሊፁ። ኣብ ዞባ ወላይታ ከተማ ኣረካ ነባሪ ዝኾነ ሰገን አጃዬ ማጆር፥ ነታ ተሸከርካሪት ካብ ዝወዳደቑ ሓፂነ መፂን…
ካቢኔ መንግስቲ ክልል ኦሮሚያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ብምዝታይ ውሳነ ኣመሓላሊፉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ካቢኔ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ብምዝታይ ውሳነ ኣመሓላሊፉ። እቲ ካቢኔ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዘሳለጦ ኣኼባ፥ ዞባ ባሌ ከምባሓዱሽ ናብ ኽልተ ዞባታት ይጣየሽ ብዝብልን ካልኦት ኣብ ዛዕባታትን ብምዝታይ ውሳነ ብምምሓልላፍ…
ኢትዮ-ቴሌኮም ን4 ሺሕ ተምሃሮ ዩንቨርስቲታት ሓገዝ ገንዘብ ክገብር ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኢትዮ-ቴሌኮም ን4 ሺሕ ተምሃሮ ዩንቨርስቲታት ሓገዝ ገንዘብ ከምዝገብር ኣፍሊጡ። እቲ ትካል በቢዓመቱ 16 ሚሊየን ብር ወፃኢ ብምግባር ነቶም ተምሃሮ በቢወርሑ ሓገዝ ከምዝገብር ገሊፁ ኣሎ። ዋና ኣካያዲት ስራሕ ኢትዮ-ቴሌኮም ወይዘሪት ፍሬህይወት…
ዓለም ሓዱሽ ዓመት 2020 ምቐባል ጀሚራ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ዝተወሰና ክፋላት ዓለም ሎሚ መዓልቲ ሓዱሽ ዓመት 2020 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ምቐባል ጀሚረን። ኒውዝላንድ ሓዱሽ ዓመት 2020 ብምቕባል ፈላመይቲ ሃገር እንትትከውን፥ ብዙሓት ኣናእሽተይ ሃገራት ደሴት ፓፊክ እውን ሓዱሽ ዓመተን ተቐቢለን ኣለዋ።…
ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ምስ ንጉስ ስዑድ ዓረብ ተዛትዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ነበር ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ዶክትር ሙላቱ ተሾመ ምስ ንጉስ ስዑድ ዓረብ ሰልማን ቢን ኣብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ተዛትዮም። ዶክተር ሙላቱ ምስ ንጉስ ስዑድ ዓረብን ላዓለዋይ ሓላዊ ክልቲአን ቅዱሳት መሳጊድ ንጉስ ሰልማን ቢን ኣብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ኣብ…
ብኢራን ዝድገፉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ኢራቕ ኣብ ልዕሊ ኤምባሲ ኣሜሪካ መጥቃዕቲ ኣብፂሖም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብኢራን ድጋፍ ዝግበረሎም ዕጡቓት ተቓወምቲ ኢራቕ ኣብ ልዕሊ ኣብ ባግዳድ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ መጥቃዕቲ ከምዘብፅሑ ተገሊፁ። እቶም ተቓወምቲ፥ ኣሜሪካ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ልዕሊኦም ንዝፈፀመቶ ብነፈርቲ ዝተሓገዘ መጥቃዕቲ ዓፀፋዊ ምላሽ ንምሃብ…
ኢትዮጵያን ደቡብ ኣፍሪካን ኢኮኖሚያዊ ርክበን ንምጥንኻር ከምዝሰርሓ ገሊፀን
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ፌዴሪኢ ኣይተ ገዱ ኣንዳርጋቸው ምስ ኣምባሳደር ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኤድዋርድ ዞለሳ ማካያ ናብ ቤት ፅሕፈቶም ተቐቢሎም ኣዘራሪቦምዎም። ኣይተ ገዱ ኣብቲ እዋን ዘተ ከምዝበሉዎ፥ ኢትዮጵያን ደቡብ ኣፍሪካን ባዕዳዊ…
ብልፅግና ፓርቲ ልምዓትን ፍትሓዊ ተረባሕነትን ዘረጋግፅ ሰርዓት ኢኮኖሚ ንምህናፅ ዓሊሙ ከምዝሰርሕ ገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብልፅግና ፓርቲ ልምዓትን ፍትሓዊ ተረባሕነትን ዘረጋግፅ ስርዓት ኢኮኖሚ ንምህናፅ ዓሊሙ ከምዝሰርሕ ኣፍሊጡ። ነዚ እውን ዘፈር ውልቀን ሃገራዊ ሰብ ሃፍትን ናይ ምጥንኻር ስራሕ ከምዝሰርሕ ገሊፁ። ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ኣብታ ከተማ ምስዝርከቡ…
ኣብ ሞጣ ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ሓላፍነቶም ብኣግባቡ ኣይተዋፅኡን ዝተብሃሉ ኣመራርሓታት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሞጣ ኣብ ልዕሊ ቤተ እምነታት ምስ ዝበፅሐ መጥቃዕቲ ተተሓሒዙ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም። ኣብ ክልል ኣምሓራ ምብራቓዊ ዞባ ጎጃም ምምሕዳር ከተማ ሞጣ፥ ኣብ ልዕሊ መስጊዳት፣ ኣበያተ…


text:
ኣብዚ ወቕት’ዚ ለአካለ መጠን ዝበጽሑ ብኦርቶዶክስ ሃይማኖቶም ዝጸንዑ፡ ብድንግልና ሰብነቶም ዝሓለዉ መርዓዊ ወመርዓት ጸሎተ ተክሊል ተደጊምሎም ሥርዓተ ተክሊል ይፍጸመሎም። ከምኡ’ውን ነቶም ብሥጋዊ ድቀት ድንግልናኦም ዘፍረሱ፡ ምስ ተነስሑ ጸሎተ መዓስባን በጺሕሎም ሥርዓተ መርዓ ይፍጸመሎም።
“የኀድግ ብእሲ አባሁ ወእሞ ወይተልዋ ለብእሲቱ ወይከውኑ ክልኤሆሙ አሐደ ሥጋ/ ሰብኣይ ኣቦኡን ኣደኡን ይኃድግ፣ ንሰበይቱ ከኣ ይስዕባ። ክልቲኦም ድማ ሓደ ሥጋ ይኾኑ” (ዘፍ. 2፡24፣ ማቴ. 19፡5) ከምዝብል በዚ ሥርዓት’ዚ መርዓውን መርዓትን ሓደ ኣካል ኮይኖም ኃዳር ይምሥርቱ። “ብዝኁ ወተባዝኁ” ብዝበሎ ኣምላካዊ ቃል ከምኡ’ውን ቅዱስ ዳዊት “ ናሁ ጸጋሁ ለእግዚአብሔር ውሉድ ዕሤተ ፍሬሃ ለከርሥ” (መዝ. 126፡3) ከምዝበለ ተተካኢ ውሉድ ብምውላድ፡ ዓሥራት በኵራት ቀዳምያት ብምውፃእ፡ ሥጋኡን ደሙን እናተቐበሉ እስከ ኅልፈተ ሕይወት ክርስቲያናዊ ናብራ ይነብሩ፡ ክርስቲያናዊ ኃዳር ይመርሑ።
ክርስቲያናዊ ኃዳር፦
• ብእግዚአብሔር ዝተዋህበ ዓቢይ ናይ ተዋሕዶ ምሥጢር እዩ።
“ወይቤ እግዚአብሔር ኢኮነ ለእጓለ እመሕያው ይንበር ባሕቲቱ አላ ንግበር ቢጸ ዘትረድኦ/ እግዚአብሔር ድማ ሰብ በይኑ ክነብር ጽቡቕ ኣይኮነን እሞ ንእኡ ደጋፊት ንግበረሉ በለ” (ዘፍ. 2፡22) ከም ዝብል፡ ኃዳር ዘለዓለማዊ ሕይወት ንኽወርሱ እግዚአብሔር ብአዳምን ሔዋንን ንደቂ ሰባት ዝሃቦ ዓቢይ ምሥጢር እዩ። “ዓቢይ ውእቱ ዝ ነገር። ወአነ እብሎ ላዕለ ክርስቶስ ወላዕለ ቤተ ክርስቲያን/ ናይ መርዓዊን ናይ መርዓትን ተዋሕዶ ዓቢይ ምሥጢር እዩ። ኣነ ግና ብክርስቶስን ብቤተ ክርስቲያንን ከምኡ’ውን ብትስብእትን ብመለኮትን መሲለ እዛረብ ኣለኹ።” ይብሎ። (ትርጓሜ ኤፌ. 5፡32) ስለዝኾነ ድማ ኃዳር ተጻመድቲ ተሰማሚዖም ዝምሥርትዎን ዘፍርስዎን ሥጋዊ ወግዒ ዘይኮነስ እግዚአብሔር ብዝፈቐዶ ዝፍጸም ሥርዓት እዩ።
• ብጾምን ጸሎትን ተወሲንካ ሕጊ እግዚአብሔር እትሕልወሉ ፍኖተ ጽድቅ እዩ።
ጐይታ ባዕሉ፦ “ውሉደዝ ዓለም ይጠበቡ በዓለሞሙ/ ደቂ’ዚ ዓለም ኣብ ዓለሞም ይጣበቡ” ዝበሎም ደቂ ዓለም ዝተባህሉ ሰብ ኃዳር ኮይኖም ‘ይጣበቡ’ ዝበሎ ድማ ኃዳር መሥሪቶም፡ ቤት ሠሪሖም ኣብ ሃይማኖቶም ጸኒዖም ብሥነ ምግባር ተጊሆም፣ ብጾም ብጸሎት ብንስሓ ብቍርባን ተወሲኖም መንግሥተ ሰማያት ይወርሱ ማለት እዩ። (ሉቃ. 16፡8) ክርስቲያናዊ ኃዳር ካብ ኃጢኣት ዘርኅቕ፡ ብንጽሕና ዘንብር ደምበ ጾምን ጸሎትን እዩ። ነዚ ኣብነት ዝኾነና ካብ ቅዱሳን፡ “ወክልኤሆሙ ጻድቃን እሙንቱ በቅድመ እግዚአብሔር ወየሐውሩ በኵሉ ትእዛዙ ወሕጉ ወኵነኔሁ ለእግዚአብሔር ወንጹሐን እሙንቱ እምኃጢአት/ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ክልቲኦም ጻድቃን ነበሩ። ብዅሉ ትእዛዙን ሕጉን ይኸዱ ነበሩ። ካብ ኃጢኣት ድማ ንጹሓን ነበሩ።” ተባሂሉ ንካህን ዘካርያስን ቅድስት ኤልሳቤጥን ተመስኪርሎም እዩ። (ሉቃ. 1፡6)
• ብምክረ ካህን እናተመላለስካ እትነብሮ ግብራዊ ሕይወት እዩ።
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፦ “ኵለኬ ዘይሰምዕ ዘንተ ቃልየ ወይገብሮ ይመስል ብእሴ ጠቢበ ዘሐነፀ ቤቶ ዲበ ኰኵሕ/ ኵሉ ነዚ ቃለይ ሰሚዑ ዝገብሮ ቤቱ ኣብ ከውሒ ዝሓነፀ ጥበበኛ ሰብአይ ይመሰል” (ማቴ. 7፡24) ኢሉ ንዝመሃሮ፡ “ነዚ ቃለይ ሰሚዑ ዝገብሮ ብምኽሪ ካህን ዝመላለስ ብልሂ ሰብ ይመስል” ብምባል ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ተርጕሞም ኣለዉ። እዚ ድማ “ወቀሳውስትኒ ከመ መምህራን/ ቀሳውስት መምህራን እዮም”፣ “ኦ ካህናት አንትሙ ውእቱ አዕይንተ እግዚአብሔር ብሩሃን/ ኦ ካህናት ብሩሃን ኣዕይንተ እግዚአብሔር ንስኻትኩም ኢኹም” ከምዝብል፡ ካህናት ንምእመናን ምሂሮም፡ ኣእሚኖም፡ ኣጥሚቆም፡ ኣነሲሖም፡ ኣቝሪቦም፡ ንመንግሥተ ሰማያት ድልዋት ዝገብሩ ሰማያዊ መፍትሕ ዝኃዙ እዮም።
ስለዚ ብምኽሪ ካህን ዝምራሕ ኃዳር እሳት ኃጢኣት ከይጸለዎ፡ ወራሲ መንግሥተ ሰማያት ዝገብር እዩ።
• ቃላተ ወንጌል ዝፍጸመሉ ናይ ተግባር ቤት ትምህርት እዩ።
ንቃላት ጐይታ ንትእዛዛተ ወንጌል ኽንፍጽም ክርስቲያናዊ ኃዳር እቲ ቀንድን ጥጡሕን ባይታ እዩ። ሽዱሽተ ቃላተ ወንጌል ዝበሃሉ “ጠምየ ኣብሊዕኩምኒ፡ ጸሚአ ኣስቲኹምኒ፡ ጋሻ ኮይነ ተቐቢልኩምኒ፡ ዓሪቐ ኣልቢስኩምኒ፡ ሓሚመ በጺሕኩምኒ፡ ተኣሢረ እግዚአብሔር ይፍታሕካ ኢልኩምኒ” ከምኡ’ውን ቃል ኪዳን ወንጌል ዝኾነ “ዘተወክፈ ነቢየ በስመ ነቢይ ዐስበ ነቢይ ይነሥእ፣ ወዘተወክፈ ጻድቀ በስመ ጻድቅ ዐስበ ጻድቅ ይነሥእ። ወዘአስተየ ለአሐዱ እምእሉ ንኡሳን ጽዋዐ ማይ ቈሪር ባሕቲቶ በስመ ረድእየ አማን እብለክሙ ኢየኀጕል ዐስቦ/ ነቢይ ኢኻ ኢሉ ብስም ነቢይ ዝተቐበለ ዓስቢ ነቢይ ይረክብ። ጻድቕ ኢኻ ኢሉ ብስም ጻድቕ ዝተቐበለ ድማ ዓስቢ ጻድቕ ይረክብ። ብስም ወዲ መዝሙረይ ንሓደ ካብዞም ናኣሽቱ ጽዋዕ ማይ ጥራይ ዘስተየ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ ዓስቡ ኣይጠፍእን እዩ” (ማቴ. 10፡40) ዝብል ብግብሪ ንመሃረሉ እዩ።
• ምንጪ ቅዱሳን ውሉድ ዝኾነ ናይ ቅድስና ሕይወት እዩ።
“ወከመሰ ኢትዘምዉ ኵሉ ብእሲ ይንበር በብእሲቱ ወኵላ ብእሲት ትንበር በምታ/ ምእንታን ከይትዝምዉ ኵሉ ሰብኣይ ብሰበይቱ፣ ሰብይቲ ድማ ብሰብኣያ ተወሲና ትንበር” 1ይ ቆሮ. 7፡2 ከምዝብል ካብ ዝሙት ንኽሕለዉ ብቅዱስ ኃዳር ነፍሲ ወከፍ ሰብኣይ ናይ ገዛእ ርእሱ ሰበይቲ ከምኡ ድማ ሰበይቲ ናይ ገዛእ ርእሳ ሰብኣይ ሃሊዋ ብሕግን ሥርዓትን ይነብሩ። “ወለብእሲትኒ ዘበርቱዕ ይግበር ላቲ ምታ ወከማሁ ብእሲትኒ ለምታ/ ሰብኣይ ድማ ከምቲ ዝግባእ (ማለት ጊዜ ሕርሲ፡ ፅንሲ፡ ወርኃዊ ጽግያት፡ በዓላት፡ ኣጽዋማት) ሓልዩ ከምቲ ዝግባእ ይግበረላ ከምኡ ድማ ሰበይቲ ንሰብኣያ” ይብል። (1ይ ቆሮ. 7፡3) ነዚ ሓዋርያ ጳውሎስ “አውስቦ ንጽሕ ወምስካቦምኒ አልቦቱ ስዕበት/ መውስቦ ንጽሕ እዩ። ዓራቶም ድማ ርኽሰት የብሉን” ኢልዎ ኣሎ። (ዕብ. 13፡3) ብክቡር ኣውስቦን ብሕጋዊ ሩካቤን ዝምራሕ ኃዳር ምንጪ ቅዱሳን ውሉድ ይኸውን። እቶም ውሉድ ንእግዚአብሔር ዘሥምሩ፡ ርቱዓነ ሃይማኖት፡ ገበርተ ሠናይ፡ መፍቀርተ ሰብ፡ . . . ይኾኑ። ብቅድስና ንሴም ንካም ንያፌት ዝወለዱ ኣቦና ኖህን ሃይከልን ፡ ንነቢይ ሳሙኤል ዝወለዱ ሐናን ሕልቃናን፡ ንትምክሕተ ትዝምደ ሰብእ ንቅድስት ድንግል ማርያም ዝወለዱ ሐናን ኢያቄምን፡ ንጻድቅ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ዝወለዱ ካህን ጸጋ ዘአብን እግዚእኃረያን . . . ከም ኣብነት ይጥቀሱ።
• ናይ ምክብባርን ምድግጋፍን መንፈሳዊ ናብራ እዩ።
ኣብ ክርስቲያናዊ ኃዳር ሰብኣይ ግቡኡ፡ ሰበይቲ ግዴታኣ፡ ውሉድ ተራኦም ክፍጽሙ ይግባእ። ከምቲ ወልደ እግዚአብሔር ኢየሱስ ክርስቶስ ንቤተ ክርስቲያን ዘፍቀራ ከምኡ ድማ ሰብኣይ ንሰበይቱ ኣካሉ ብምዃና ክሳዕ ዓረፍተ ዘመን ከፍቅራን ክሓልየላን ይግብኦ። ሓዋርያ ጳውሎስ ኣብ መልእክተ ኤፌሶን፦ “ከማሁ እደውኒ ያፍቅሩ አንስቲያሆሙ ከም ነፍሶሙ፡ ዘአፍቀረ ብእሲቶ ርእሶ አፍቀረ። ወአልቦ ዘይክል ጸሊአ ሥጋሁ ግሙራ/ ከምኡ ድማ ሰብኡት ንኣንስቶም ከም ነፍሶም የፍቅሩ። ሰበይቱ ዘፍቀረ ንገዛእ ነፍሱ ኣፍቀረ። ንገዛእ ርእሱ ክጸልእ ዝኽእል ፍጹም የለን” ይብል። (ኤፌ. 2፡28) ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ “ወከማሁ አንትሙኒ እደው እንዘ ትነብሩ ምስለ አንስቲያክሙ ኢታስተኃቅሩ አንስቲያክሙ እስመ ይደክም ፍጥረተ ዚአሆን ለአንስት አክብሩ አንስቲያክሙ እስመ ይወርሳ እማንቱኒ ክብረ ወሕይወተ ምስሌክሙ ከመ ኢትትዓቀፍ ጸሎትክሙ/ ከምኡ ድማ ኣቱም ሰብኡት ምስ ኣንስትኹም ክትነብሩ ከለኹም ተፈጥሮአን ድኹም እዩ እሞ፡ ኣይተቃልልወን። ንኣንስትኹም ኣኽብርወን። ንሳተን ምሳኹም ክብርን ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝወርሳ እየን እሞ፡ ጸሎትኩም ምእንታን ከይዕገት ንኣንስትኹም ኣኽብርወን።” ይብል። (1ይ ጴጥ. 3፡7)
ከምኡ’ውን ሰበይቲ ንሰብኣያ ኽትገብሮ ዝግብኣ ቅዱሳን ሓዋርያት ኣብ መጽሓፎም ዲድስቅልያ ኣን. 3፡1-2 “ርቱዕ ብእሲት ትትአዘዝ ወትተሐት ለምታ፡ እስመ ርእሳ ለብእሲት ምታ . . . ወአንትንሂ አንስት ተአዘዛ ለአምታቲክን። ወተቀነያ በክብር ወበፈሪሀ እግዚአብሔር። ወኣስተፍሥሐ ለአምታቲክን በሠናይ ቅኔ ከም ትርከባ ሞገሰ በኀቤሆሙ/ ሰበይቲ ንሰብኣያ ክትእዘዝን ትሕት ክትብልን ቅኑዕ እዩ። . . . ኣንትን ኣንስቲ ንሰብኡትክን ተኣዘዛ። ብኽብርን ብፈሪሀ እግዚአብሔርን ተገዝኣ። ካብኦም ሞገስ ንኽትረኽባ ብሠናይ ኣገዛዝኣ ኣሐጕስኦም” ይብሉ። “ወብእሲትኒ ትፍርሆ ለምታ/ ሰበይቲ ንሰብኣያ ትፍራሃዮ” ከም ዝበለ። (ኤፌ 5፡28) ሰበይቲ ንሰብኣያ ብፍርሓትን ኣኽብሮትን ከም ሣራ ንአብርሃም ሐራይ ኢላ ብፍጹም ትሕትና ክትእዘዝን ክትለኣኽን ግቡኣ እዩ።
እዞም ሰብ ኃዳር፡ ንውሉዶም ክኸዱላ ዚግብኦም መንገዲ ከርእይዎም ክርስቲያናዊ ግዴታኦም እዩ። ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “አበውኒ ኢታስተቍጥዑ ውሉደክሙ አላ ሕፅኑ ወገሥፁ በትምህርተ እግዚአብሔር/ ኣቦታት ድማ ንውሉድኩም ኣይተቘጥዕዎም። እንታይ ደኣ ብትምህርተ እግዚአብሔር ገሥፅዎምን ኣዕብይዎምን” ይብል። (ኤፌ. 6፡4) ‘ኢታስተቍጥዑ’ ክብል ከሎ ዝደለይዎ ናብ ጊጉይ ዝመርሕ ሥጋዊ ድሌታቶም ከሊእኩም ኣይተቘጥዕዎም ማለት ኣይኮነን። ወይ’ውን ከይበኽየኒ ከይሓርቀኒ እናበልካ ብሥጋ ሕንቃቐ ስዲ ምስዳድ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ብትምህርተ እግዚአብሔር ገሥፅዎምን ብነፍሳዊ ሕንቃቐ ኣዕብይዎምን እምበር ደቂ ገሃነም ጌርኩም ከይተጕህይዎም ተጠንቀቑ ንክብል እዩ።
ውሉድ ድማ ብወገኖም “አክብር አባከ ወእመከ ከመ ይኑኅ መዋዕሊከ በዲበ ምድር/ ኣብ ምድሪ ዕድሜኻ ምእንታን ክነውኅ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር” (ዘፀ. 20፡12) ከምዝብል፡ ንወለዶም ብተኣዛዝነት ከም ንእግዚአብሔር ገይሮም ከኽብርዎምን ክእዘዝዎምን ይግባእ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፣ ናብ’ተን ክሪኤን ዘይካኣለ ኣብ ትግራይ ዝነበራ ክልተ መዓስከር ስደተኛታት ድሕሪ ኣዋርሕ ከምዝኣተወን፣ 20 ሽሕ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣዕቁበን ዝነበራ ክልቲኤን መዓስከራት ሽመልባን ሕጻጽን፣ ሙሉእ ንሙሉእ ዓንየን፣ነቶም ስደተኛታት’ውን ከምዘይረኸቦም’ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ኣፍሊጡ።
ወሃቢ ቃል'ቲ ትካል ቦሪስ ቼሽሪኮቭ ኣብ ጄነቫ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ "ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፣ ጸገም ጸጥታ ኣብ ዝራኣየሉ ሃዋሁ፣ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ሽመልባን ሕጻጽን ከምዝኣተወ" ኣፍሊጡ።
ኣብ ሕጻጽ ይብል ንሱ፣ ብሕልፊ ዞባ ሓደ፣ ቤት ጽሕፈት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን መቀበሊ ኣጋይሽን ሙሉእ ንሙሉእ ከምዝተባርዑ ኣረጋጊጾም እዮም ይብል። እታ ጉጅለ ልኡኽቶ፣ ነቲ ኣብ ፈለማ’ዚ ዓመት’ዚ፣ ብሳተላይት ንዝተራኣየ ክስተት ከምዘረጋገጸት’ውን ጠቂሱ።
ወሃቢ ቃል ሕ/ሃ ፈርሃን ሃቅ "ጥሙር ወፍሪ ጉዳያት ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ድሕሪ ምክያድ፣ ክልቲኤን መዓስከራት ተደምሲሰን፣ ተሰሪቀንን ተዘሪፈንን ከምዝረኸብወን" ገሊጹ። ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ብኩነታት’ቶም ኣብ’ተን መዓስከራት ዝነበሩ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ምሽቃሉን ኣፍሊጡ ኣሎ። ኩሎም ስደተኛታት ተበቲኖም ኣለው።
ኣብ ሕጻጽን ሽመልባን ኣስታት 20 ሽሕ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ነይሮም። 7 ሽህ ኤርትራዊያን ናብ ማይዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ንክኣትው ከምዝተገበረ፣ 2 ሽሕ ካልኦት ድማ ኣብ ሽረ፣ መቀለ፣ ዓፋርን አዲስ አበባን ተበታቲኖም ይርከቡ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ኣብ ሸራሮን ሽመልባን ዘሎ ውሽጣዊ ተመዛበልቲ ኣብ ጽንኩር ሕጽረት ህይወት ኣድሕን ሓገዛት ከምዝርከቡ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ ኣሎ።


text:
ዕለት 18 ጥቅምቲ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ዝበዓለሉ ዕለት ክኸውን እንከሎ፡ ናይቲ ዕለት መርሕ ቃል “እነኹ ንኣይ ለእኸኒ” ዝብል ክምዝኾነ ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ኣቡነ ፕሮታሰ ሩጋምብዋን ናይ ጳጳሳዊ ግብረ ተልእኾ ኣቦ መንበር ብጹዕ ኣቡነ ጃምፒየትሮ ዳል ቶስን ናይ ጳጳሳዊ ናይ እስፍሆተ እምነት ማሕበር ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣባ ጃደኡች ኖውክ ዕለት 16 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተረኺቦም ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ “እነኹ ንዓይ ለኣኸኒ” ዝብል ኣርስቱ ከምዝገበሩሉን፥ እዚ ሓሳብ`ዚ ናይታ መዓልቲ ዓለም ሓቆፍ ተልእኾ ሕምረት ክኸውን እንከሎ፥ ኣብዚ መርሕ ቃል ዘተኮሩ መደባት ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ይካየድ ከምዘሎ ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ኣቡነ ፕሮታሰ ሩጋምብዋ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣው መግለጺ ሓቢሮም . . . ተልእኾ ወንጌል ንቕድሚ ዝብል ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ እዩ፡ ምእንቲ እዚ ንመንፈስ ቅዱስ ምስጋና ይኹኖ . . . ንኹሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ዘለሉን ዝዓየሉን ኣብ ዝነብረሉን ቀሪቢ ዝበጽሖን ዝልውጦን መንፈስ ቅዱስ እዩ፡ . . . ተልእኾ ወንጌል ብናጽነትን ብኣስተውዕሎን ብስድንውናን ጐይታ መታን ክልእኸና ካብ እግዚኣብሔር ንዝበጽሓና ጸዋዕና መልሲ እንህበሉ ዕድመ እዩ - ቢሎም - እግዚኣብሔር ይጽውዕ ሰብ ብናጽነትን ኣስተውዕሎን መልሲ ይህብ” ኢልም።
ንልዕሊ 250 ውጥናት ንምርግጋጽ ሃብቲ ገንዘብ ከምእተዋፈረን
ሰንበት ዕለት 18 ጥቅምቲ ኣብ ዝዓርግ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝእከብ ምጽዋት ንናይ ተልእኾ ወንጌል መሳለጢ ዝውዕል ከምዝኾነ ብጹዕ ኣቡነ ጃምፒየትሮ ዳል ቶሶ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም እዚ መደብ እዚ ብስም ር.ሊ.ጳ. ቤተ ክርስቲያን ንምድጋፍ ዝሃቀነ ከምዝኾነን፡ እቲ ጳጳሳዊ ግብረ ተልእኾ ልዕሊ 250 ውጥናት ኣጽዲቑን መሳለጢ ዝውዕል ሃብቲ ገንዘብ ሰሊዑን፡ እቲ ዝበዝሔ ናብተን ኣብ ድኻታት ሃገራታ ናብ ዝርከባ ሰበኻታትን ንድኻታት ሰበኻታት ኣብ ኣስፍሆተ ወንጌልን ንካህናተን መነባብሮ ድጋፍን ብጠቕላላ ነቲ ኣብቲ ኣዚዩ ብድኽነት ዝተጠቕዔ ከባቢ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ንዘድልያ ኣገዳሲ ወጻኢታት ዝሽፍን እዩ ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ኣባ ጃደኡች ኖውክ ጳጳሳዊ ናይ ኣስፍሆተ እምነት ተግባር ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ፥ መምሃራን ትምህርተ ክርስቶስን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ካህናትን ኣብ ዞባዊት ቤተ ክርስቲያን ዘገልግሉ ኣስፍሆተ ወንጌልን ኣስፍሆተ እምነትን ኣብ ዘተኮር መደብ ዘድሊ ሕንጸት ንኽረኽቡ ድጋፍ ከምዝቐርብ ሓቢሮም፡ ተልእኾ ወንጌልን ኣስፍሆተ ኣምነትን ናይ ኩሉ ማሕበረ ክርስቲያን ከከም ጸዋዕታዉ ዝዋሳኣሉ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎት እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ናይ ቤተ ክርስቲያን ህልው ጭብጥታት ብኣሓዝ
ብምኽንያት መበል 94 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ፥ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ናይ 2018 ዓ.ም. ጭብጥታት መሰረት ገይሩ ኣብ ናይ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዘቕረብ፡ ኣብ ዓለም 1.328.933.000 ካቶሊካውያን ምእመናንን 5.377 ብጹዓን ጳጳሳትን 376.188 ዓለማውያን ምእመናን ልኡካነ ወንጌልን ኣብ ተልእኾ ወንጌል ዝሳተፉ ብዝሒ ዓለማውያን ምእመናን ክብ ይብል ከምዘሎን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዓለም 73.164 መውዓሊ ሕጻናትን 103.146 መባእታዊ ኣባይተ ትምህርትን 49.541 ካልኣይ ደረጃ ኣባይቲ ትምህርትን ናይ ግብረ ሰናይን ሓገዝን ኣባይትን ማእከላትን ብጠቕላላ 5.182 ኣባይቲ ሕክምናን 15.481 ናይ ሓገዝ ማእከላት ከምዘለዋ ይሕብር።


text:
“ፕረዚደንት ጅቡቲ ካብ መዓስ’ዩ ኣፈኛ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ?” ክብል ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፣ብመንገዲ ትዊተር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።
እቲ ሚኒስተር ነዚ መልእኽቲ ብሰሉስ 9 ሚያዝያ ዘመሓላለፈ፣ ፕረዚደንት ጂቡቲ ምስ ናይዚ ሰሙን’ዚ ሕታም መጽሔት ዠን ኣፍሪክ ኣብ ዘካየዶ ቃል መጠይቕ፣ “ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ባጽዕ’ዩ ክድኮን “ምባሉ ብሬድዮ ኤረና ድሕሪ ምቅልሑ’ዩ።
ሚኒስተር የማነ ኣብ ናይ ትዊተር መልእኽቱ፣ “እቲ ቃለ መጠይቕ ኣይርኣኽዎን። ግን ካብ መዓስ’ዩ ፕረዚደንት ጂቡቲ ኣፈኛ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ?” ድሕሪ ምባል፣ “ብዝኾነ እቲ ዝተባህለ ሓሶት’ዩ” ክብል ደምዲሙ።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ዝገሾ ሃገራት ብዛዕባ ኤርትራን ወደባታን ወኪሉ ክዝትን መግለጺ ክህብ እንከሎ፣ “ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ካብ መዓስ’ዩ ኣፈኛ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ” ዝብል መብርሂ ከምዘይሃበ ይፍለጥ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ንዜጋታት ኤርትራ ብዛዕባ መጻኢ ዕድላት ሃገሮም ብዝምልከት ካብ ዝኾነ ሓበሬታ ገሊሉ፣ ምስ ሕቡራት ኢማራት፣ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ምስጢራዊ ውዕላት ኣብ ዝኽትመሉ እዋን፣ እቲ ሓበሬታ፣ በብእዋኑ ብካልኦት መንግስታትን ዲፕሎማሰኛታትን ክቃላዕ ጸኒሑ’ዩ።
እቲ ፕረዚደንት ዘካይዶ ዘሎ ሚስጢራዊ ውዕላት፣ ሚኒስተር ዜና ዝርከቦም ላዕለዎት ስበ ስልጣናቱን ኣዘዝቲ ሰራዊቱን ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሎም’ውን ብሰፊሑ ይዝረብ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ኣዛዚ ናይቲ ዝቐውም ዘሎ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኮይኑ ዝተመዘዘ ብርጋደር ጀነራል ክንዱ ገዙ ተናኝ፣ ምስ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ኣብ ቀላያት ኣፍሪቃን ኤውሮጳን፣ ኣድሚራል ጀምስ ፎጎ ተመያይጡ።
ኣብቲ ብ2 ሚያዝይ ዝተኻየደ ምይይጥ፣ ኢትዮጵያ ኣብ እትስምስርቶ ዘላ ሓድሽ ሓይሊ ባሕርን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝህልዎ ኣበርክቶን ዘተኮረ ምንባሩ ወትሃደራውይን ምንጭታት ኣመልኪቶም።


text:
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ዝካየድ ግጥማት ሴካፋ ክትሳተፍ ምዃና እቲ ዞባዊ ማሕበር ኩዕሶ እግሪ ኣረጋጊጹ። እቲ ካብ 24 ሕዳር ክሳብ 8 ታሕሳስ ዝካየድ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ምብራቕን ማእከል ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ እትርከበን ሓደ ሓደ ሃገራት ምስታፈን ኣጠራጣሪ ኮይኑ ስለዝጸንሐ፣ ኣብዚ ዞባ ዘይርከባ ከም ካሜሮንን ማላውን ዝኣመሰላ ሃገራት ከም ዕዱማት ብምስታፍ ንቦታ እተን ዘይሳተፋ ንምትካእ ምውጣኑ ክሕብር ጸኒሑ’ዩ። ብህድማ ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ኣብ መዋጥር ዝርከብ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ዓሚ ብሰንኪ ናይ ባጀት ሕጽረት ጋንታ ክልእኽ ብዘይምኽኣሉ፣ እብ ክንዲ ኤርትራ ካልእ ዕድምቲ ጋንታ ከምእተሰለፈት ኣይርሳዕን። ኣብዚ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ኡጋንዳ ዝካየድ ግጥም’ውን ኤርትራ ኣይትሳተፍን’ያ ዝብል ሓበሬታ ዓብሊሉ እኳ እንተጸንሐ፣ ሴካፋ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ሓበሬታ ግና ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ክትሳተፍ ምዃና ኣረጋጊጹ። ኣብዚ ዞባዊ ግጥም ክሳተፋ ምዃነን ዘረጋገጻ ሃገራት ኤርትራ ሓዊስካ 11 በጺሐን ኣለዋ። ኣብዚ ዞባዊ ግጥም ከምዘይትሳተፍ ብወግዒ ዘፍለጠት እንኮ ሃገር ጅቡቲ ጥራይ’ያ። ዕድምቲ ሃገራዊት ጋንታ ማላዊ ድማ ንጅቡቲ ተኪኣ ክትሳተፍ ምዃና ተፈሊጡ። ጅቡቲ ኣብዚ ግጥም እዚ ዘይትሳተፈሉ ዘላ ምኽንያት፣ ኣብ ፈደረሽን እታ ሃገር ኣጋጢሙ ብዘሎ ናይ ምምሕዳር ጸገም ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ። ግጥማት ሴካፋ፣ ብቕዓት ኩዕሶ እግሪ ኣብ ምብራቕን ማእከልን ኣፍሪቃ ንምዕባይ ዝዓለም ዞባዊ ማሕበር ኮይኑ፣ ኣብዚ ኣብ ኡጋንዳ ዝካየድ ግጥማት ንመጓዓዝያ፣ መግብን መደቐስን ከምኡ’ውን ንብሉጻት ሰለስተ ጋንታታት ዝወሃብ ሽልማት ብጠቕላላ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ዶላር ባጃት ተመዊልዎ ኣሎ። ኣብ ታንዛንያን ኬንያን ኣብ ዝተኻየደ ግጥማት ጎባልል ክለባት ኣፍሪቃን ሴካፍን፣ ብድምር ልዕሊ 24 ብሉጻት ተወጻቲ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ዑቕባ ምሕታቶም ኣይርሳዕን። ኣብ ካልእ ናይ ስፖርት ዜና፣ ኣብ ቡርኪናፋሶ ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮና ቅድድም ብሽክለታ ብዓቢ ጸብለለታ ዝተዓወተት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ፣ ኣብ ማዕከናን ዜና ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኣልጀርያን ካልኦት ሃገራትን ሰፊሕ ሸፈነ ዜና ስፖርት ሒዛ ምህላዋ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ሓቢሮም። ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ሎሚ ንሳልሳይ ዓመታ’ያ ኣከታቲላ ብጸብለልታ ሻምፕዮና ኣፍሪቃ ትኸውን ዘላ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ግጥማት ሴካፋ ክትሳተፍ’ያ
Newer Postኣብ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ 11 ሚኒስተራት ጥራይ ተሳቲፎም
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
ኣብ ከተማ ፓሪስ ፈረንሳ ዝርከቡ ዘይመንግስታዊ ትካላት ቀውሲ ስደተኛታት’ታ ሃገር ናብ ጎደናታት’ታ ከተማ ይውሕዝ ብምህላው ዘለዎም ሻቅሎት ሓቢሮም።
ኣብ ካልያን ሰሜናዊ ክፋል ፈረንሳ ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ዝሓለፈ ዓመታት ድሕሪ ምዕጻዎም ዝበዝሑ ካብቶም ኣብዘን መዓስከር ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ ዓበይቲ ከተማታት’ታ ሃገር ምግዓዞም ይፍለጥ።
ተረ ደ ኣስሊ ናይ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ዳይሬክተር ፔር ኤንሪ “ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ጎደናታት ዝነብሩ ውሑዳት ሰባት ኔሮም፡ ሕጂ ግን እታ ቁጽሪ ብጣዕሚ ብዙሕ እዩ። እዚ ክትቕበሎ’ውን ዘጸግም’ዩ” ይብል።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ድማ እቲ ኩነታት ዝያዳ ምግዳዱ ይግለጽ ኣሎ እንተኾነ ካብ መንግስቲ ዝተዋህበ ግብረ መልሲ የለን።
“ ኣብዚ ሕጂ እዋን ጉዳይ ቀውሲ ዋሕዚ ስደተኛታት ሓሊፍናዮ ኢና። ንኣብነት ጀርመን 1.5 ሚልዮን ስደተኛታት ተቐቢላ’ያ ግን ኣብ ጎደናታት’ታ ሃገር ዝነብሩ ስደተኛታት የለውን። ኣብዚ ግን 100,000 ዝኾኑ ኢና ተቐቢልና እቶም ኣብ መዓስከር ዝነብሩ ድማ ውሑዳት ብኣማኢት ዝቑጸሩ እዮም። ኩነታት እቶም ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዝነብሩ ብጣዕሚ ኣተሓሳሰቢ’ዩ ዘሎ” ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ብሰንኪ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ስደተኛታት ዘሎ ውጥረት ብዙሓት ዘይመንግስታዊ ትካላት ሓገዝ ምሃብ ኣቋሪጾም’ዮም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ስደተኛታት ካብ ወለንተኛታት ሓገዝ ወሃብቲ ጥራይ ሓገዝ ይረኽቡ ምህላዎም ይግለጽ ኣሎ።
መብዛሕትኦም ስደተኛታት ክልለዩ ኣይደልዩን እዮም ስለዚ ናብ ካሜራ ቐሪቦም ርእይትኦም ክህቡ ፍቓደተኛታት ኣይኮኑን።
ምሕረትኣብ ኤርትራዊ ስደተኛ ኮይኑ ናብ ፈረንሳ ካብ ዝመጽእ 10 መዓልታት ኣቑጺሩ’ሎ።
“ መብዛሕትኦም መሓዙተይ ኣብዚ ኣለው። ካብ ኤርትራ፡ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝመጹ እዮም” ይብል። ፈረንሳ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ክትቕበሎ ዘሎ ተኽእሎ ትሑት እዩ ስለዚ ነዚ ቦታ ለቒቑ ምኻዱ ዘይተርፍ እዩ።
መንግስቲ ፈረንሳ ቁጽሪ ንስደተኛታት ዝወሃብ ኣባይቲ እንተወሰኸ’ኳ ቁጽሪ ኣብ ጎደናታት ዝነብሩ ስደተኛታት ግን ሕጂ’ውን ልዑል እዩ።
ስለዝኾነ ድማ ኣብታ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ዘይመንግስታዊ ትካላት ሓደ ዓይነት ዝኾነ ናይ ዑቕባ መስርሕ ኣብ መላእ ኣውሮጳ ክሳብ ዘይተኣታተወ ከምዚ ዓይነት ጸገም ከምዝቕጽል ይገልጹ ኣለው።


text:
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮዽያ፣መንግስቲ ኤርትራ ካብ ስልጣኑ ንክወርድ ዝፀወዐ ሰልፊ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ መዕቆቢ ካምፕታትን ሎሚ ኣካይዶም።እቲ ሰልፊ ምስ‘ቲ መንግስቲ ኢትዮዽያ ናይ ኤርትራ ፖሊሲኡ ቀይረ‘ለኹ ዝበለሉ ጊዜ ተጋጢሙ‘ሎ።
ኩሎም እቶም ኣብ ሆቴል ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ረቡዕ ዝተሰለፉ ልዕሊ 6 ሚእቲ ኤርትራዊያን ስደተኛታት “ይኣክል” ዝብል ዝተፃሕፎ ለቢሶም ይራኣዩ።ደጋጊሞም ዘቃልሕዎ ዝነበረ ጭርሖ፣ነቲ ምልካዊ ዝበልዎ ስርዓት ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንከብቅዕ‘ዩ።
ነቲ ሰልፊ ዘዋደዱ መራሕቲ፣ኣብ ትግራይን ዓፋርን ብሓፈሽኡ ኣብ ኣርባዕተ ማእከላት ስደተኛታት፣ኣስታት ስሳ ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምውዳብ ብቴሌፎን ተራኺብና ኢና ይብሉ።
እቲ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ፣ኣካል‘ቲ ኣብ ኢትዮዽያ ዝተጀመረ ሓድሽ ፀቅጢ ኣንፃር 18 ዓመት ዘቁፀረ ስርዓት ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ’ዩ።
ሓደ ካብ‘ቶም ኣዳለውቲ ኣቶ ክብሮም ስብሓቱ፣ንሱ ዝመርሖ ማሕበር ስደተኛታት ከተማ ኤርትራውያን፣ከም‘ቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ዝተላዕለ ሰላማዊ ተቃውሞ ከምዝድግፍ ይዛረብ።
”ዕጡቅ ጉጅለ ኣይኮናን።ዕቁባ ሓተትቲ፣ፖለቲካዊ ስደተኛታት’ምበር።ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ንምቅያር ሰላማዊ ኣገባብ ውፅኢታዊ ምኻኑ ካብ’ዚ ዞባና ተማሂርና ኢና” ይብል ኣቶ ክብሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ‘ዚ ቀረባ እዋን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝተሳለጠ ኣህጉራዊ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ንምህዋኽ ፈጠርቲ ራዕዲ ኣዋፊሩለይ‘ዩ ኢላ ድሕሪ ምኽሳሳ ኢትዮዽያ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ መግለፂታት ኣሓይላ‘ላ።ኤርትራ ግና ነቲ ክሲ ኣበርቲዓ ትነፅጎ።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ዝሓለፈ ወርሒ ንጋዜጠኛታት ክገልፁ ከለው፣ፖሊሲ ወፃኢ ኢትዮዽያ ንመንግስቲ ኤርትራ ንምቅያር ዝዓለመ ንጡፍ ፖሊሲ ክኽተል‘ዩ ናብ ዝብል ተቀይሩ‘ሎ ምባሎም ዝዝከር‘ዩ።
ኣብ ጥቃ ዶብ ምስ ኤርትራ ንደባይ ተዋጋእቲ ኤርትራ ማእከል ታዕሊም ተኸፊቱሎም‘ሎ ዝብል ሪፖርት ይስማዕ።ኣቶ ክብሮም ግና ስደተኛታት ይስልጥኑ ኣለው ዝብል ወረ ከምዘይፈልጥ‘ዩ ዝዛረብ።
”መንግስቲ ኢትዮዽያ ይድግፈና ኣሎ እንተኾይኑ፣ኣዕቊቡና፣ነዚ ሰልፊ‘ዚ ንክነካይድ ከምኡውን ኮንፈረንስ ንክነሳልጥ‘ዩ ሓጊዙና።ካብ‘ዚ ዝሓለፈ ግና ነቲ ትብሎ ዘለኻ ማእከል መሰልጠኒ ኣብ ትግራይን ዓፋርን ዝፈልጦ ነገር የለን” ኢሉ ኣቶ ክብሮም።
ኣቶ ክብሮም፣ነቲ “ይኣክል” ዘርእስቱ ሰልፊ ከምዝድፈአሉ‘ዩ ዝዛረብ። እቲ ዘገርም ነገር “ይኣክል” ፀረ መንግስቲ ኢትዮዽያ ዓሊሙ ዝመፅእ ወርሒ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ንክካየድ ኣብ ማሕበራዊ-ሚድያታት ይዝርጋሕ ናይ ዘሎ ወፍሪ መፀውዒ‘ዩ።ግንቦት ኢህወደግ ስልጣን ዝሓዘሉ መበል ዕስራ ዓመት ዝኽበረሉ ወርሒ ምኻኑ ዝዝከር‘ዩ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ፣መንግስቲ አርትራ ካብ ስልጣኑ ንኽወርድ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሰልፊ ኣካይዶም
ኣብ 4ተ ማእከላት ስደተኛታት ኣስታት 60 ሺሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምውዳብ ብተለፎን ተራኺብና ይብሉ ወደብቲ`ቲ ሰልፊ
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮዽያ፣መንግስቲ ኤርትራ ካብ ስልጣኑ ንክወርድ ዝፀወዐ ሰልፊ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ መዕቆቢ ካምፕታትን ሎሚ ኣካይዶም።እቲ ሰልፊ ምስ‘ቲ መንግስቲ ኢትዮዽያ ናይ ኤርትራ ፖሊሲኡ ቀይረ‘ለኹ ዝበለሉ ጊዜ ተጋጢሙ‘ሎ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኣመልኪቱ ዘውፀኦ ፀብፃብ ትማሊ ሰሉስ ወግዓዊ ገይሩ ።
እቲ ፀብፃብ ሃገራት ካብ መሰል ምምራፅ ጀሚረን ስጋብ ኣብ ስራሕ ቦታ ንዜጋታተን ዘለወን ኣተሓሕዛ ዝመርመረ እዩ ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዘውፀኦ ፀብፃብ መንግስታት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰል ህዝቦም እንታይ ይመስል ዝብል ፀብፃብ ኣብ 2020'ውን እንተኾነ ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ብዘስካሕክሕ መልክዑ ይሳቀዩ ምህላዎም ዝሕብር እዩ ።ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሌንከን ኣብ መኽፈቲ እቲ ሪፖርትእቲ ኩነታት ይጋደድ ምህልዉ እዮም ጠቂሶም ።
"ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ፀብፃብ ከምዝሕብሮ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዘሎ ሓፈሻዊ ኣካይዳ ብዝተጋገየ ኣንፈት ይጉዓዝ ምህላዉ ዘመላኽት እዩ ። ኣብ መላእ ዓለም ነዚ ዘራጉድ መረዳእታ እዩ ዘሎ ኣብ የመን ይካየድ ብዘሎ ጎንጺ ኣብ ህዝቢ የመን ይወርድ ዘሎ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላትን ግፍዕታትን ንርኢ ኣለና ። ፆታዊ ዓመፃት፣ቅትለትን ግፍዓዊ ጨፍጫፋትን ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ምፍፃሞም ካብ ተኣማኒ ሪፖርት ሪኢና ኢና ።
መቅተልትን መጥቃዕትን ብገዛእቲ ሶርያ ዝፍፀሙን ከምኡ'ውን ይካየድ ብዘሎ ኲናት ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፣ሆስፒታላትን ዕዳጋን ሓደጋ ይወርድ ኣሎ።"
ብሊንከን ወሲኾም መንግስቲ ቻይና ኣብ ዉሁዳን ዓሌትን ኣመንትን ኡሁራውያውያን ዘብፀሖ ዘሎ ሓደጋ "ምፅናት ዓሌት" እዩ ዝፍፅም ዘሎ ኢሎም ።እቲ ሪፖርት ኣብ ከም ሩስያ፣ ቤላሩስ፣ ቬንዙዌላን ዩጋንዳን ዝበላ ሃገራት ኣብ ተቃወምትን ጋዜጠኛታትን ዝበፅሕ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ዘርዚሩ እዩ ። ኣብ ዋሽንግቶን ዳይሬክተር ሁማን ራይትስ ዎች ሳራ ሆሊንስኪ ከምዝበለኦ እቲ ሪፖርት ምምሕዳራዊ ለውጢ ክመፅእ ዝሕብር እዩ ይብላ ።
"ቅንዕ ኢልካ ብዛዕባ ትርጉም ሰብአዊ መሰላት ክትሓስብ ከለኻ ኢራን እያ ቀዲማ ናብ ርእስኻ ትመፅእ ፣ ብፍላይ እዚ ምምሕዳር 'ውን ነዞም ዝፍፀሙ በደላት ነቂሱ ንምውፃእ ድልየት ዘለዎ ይመስለኒ:: "
ብሊንከን ፓርቲ ሃገራዊ ሊግ ንዴሞክራሲ ኦንግ ሳን ሱኪይ ኣብ ወርሒ ሕዳር ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ምርጫ ምስ ሰዓራ ወተሃደራዊ ሓይሊ ንዘካየዶ ዕልዋ መንግስቲ ስዒቡ ኣብ ማይኒማር ዘጓነፈ ህልቂት ጠቂሱ እዩ ። ሳራ ሆሊዊንስኪ ኣብቲ ሪፖርት ሰፊሩ ዝርከብ ተሓታትይነት ንግዳያት ሓቦ ዘስንቅእዩ ይብላ ።
"መንግስታት ከምዚኦም ዝበሉ ፀብፃባት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ፖሊሲታቶም ክድሕስሱ እንተጀሚሮም ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ጠረጴዘኦም ኣሎ ማለት እዩ ። "
ንሰን ወሲኸን ከምዚኦም ዝበሉ ሪፖርትታት ናብ ሕጊ መውፃእቲ ምቅራቦም ኣፅዋር ዝህባ ሃገራት ንመን ይህባ ምህላወን ቀዲመን ክውስና ተጽዕኖ ዘሕድር እዩ ኢለን ።