text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ ተባሂሉ ዝለኣኽ ሰብኣዊ ሓገዛት ንዕጡቃቱ የውዕሎ ኣሎ ክብል ይኸስስ። ነዚ ከም ምኽንያት ዘቅረቦ ኣብ ድፋዓት ህወሓት ዝረኸብኩዎ እዩ ክብል መለለዪ ኣርማ ትካል ሓገዝ ስግር ባሕሪ ኣመሪካ(ዩ.ኤስ.ኤ.ኣይ.ዲ) ዘለዎም ናይ ረዲኤት መግብታት ስእሊ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስቡክ ኣውጺኡ'ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሰብኣዊ ቅልውላው ክጋደድ ይገብር ኣሎ ዝተባህለ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ጠጠው ክብልን ብቅልጡፍ ናብ ዘተ ክምለስ ፤ ከምኡ'ውን “ሓይልታት ኤርትራ ካብ ክልል ትግራይ ክወጹ:ሓይልታት ትግራይ'ውን ካብ ክልል ኣምሓራ ክወጹን መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ኣብ ክልል ትግራይ ክጅመሩ ይግበር” ክትብል ብሪጣንያ ሓቲታ።
መሓውራት ዜና መንግስቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ኣብቲ ህወሓት ደጊሙ ጀሚሩዎ ዝበሎ ኲናት ናብ ክልል ትግራይ ዝኣቱ ሰብኣዊ ሓገዛት ንሰራዊቱ የውዕሎ ኣሎ ኢሉ።
ሃገር መዕነዊ ተግባራት ህወሓት ጠጠው ናይ ምባል ግዴታ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ወዲቁ ይርከብ ዝበለ'ቲ መግለፂ ምኽንያት ክብል ዘቀመጦም ነጥብታት ድማ ኩነታት ቀረባት ረዲኤት ይርከብዎ።
“ህወሓት ናብ ክልል ትግራይ ዝተላእኩ ሓገዛት ረዲኤት ኣብ ክንዲ ነቲ ፅጉም ህዝቢ ብኣንፃሩ ንመሳለጢያ ኲናት የውዕሎ ብምህላዉ መንግስቲ ብቀጥታ ናብቲ ሓገዝ ዘድልዮ ህዝቢ ትግራይ ንምብፃሕ ምቹእ ኩነታት ብምፍጣር ህዝቢ ካብ ፀገም ናይ ምሕላው ግዴታ ኣለዎ” ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ሰራዊት ምክልኻል ፌደራል ኣብቲ ደጊሙ ዝተወለዐ ኲናት ዝተሰብሩ ድፋዓት ህወሓት ተረኺቦም ክብል ኣርማ ዓለምለኸ ትካል ሓገዝ ስግር ባሕሪ ኣመሪካ (ዩ.ኤስ.ኤ.ኣይ.ዲ) ዘለዎም ናይ ረዲኤት መግብታት ዘርኢ ምስሊ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ኣውጺኡ'ሎ።
ነዞም ኣብ ልዕሊ ህወሓት ዝተላዕሉ ክስታት ኣመልኪቱ መልሲ ክህበና ብኢመኢል ዝተሓተተ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ነቲ ዳይሬክተር'ቲ ትካል ሰማንታ ፓወር ቅድሚ ትማሊ ኣብ ትዊተረን ዝፀሓፈኦ ሓበሬታ ብምሕባር ተወሳኺ ርእይቶ ከምዘይህብ ዝገልፅ መልሲ ኢሜይል ልኢኹ።
“ ኢትዮጵያ ክልላት ዓፋር፣ ኣምሓራ ትግራይን ዝርከቡ ሰብኣውያን ተቀባልነት ዘይብሎም ኸም ማእሰርቲ፣ ምስራቅ ነዳዲን ምምንጣል ረድኤት ዝፀዓና መኻይንን ዝዓመሰሉ ምትእትታው የጋጥሞም ኣሎ።”ክብላ ላዕለወይቲ ኣተሓባባሪት ዓለምለኸ ትካል ሓገዝ ስግር ባሕሪ ኣመሪካ (ዩ.ኤስ.ኤ.ኣይ.ዲ) ሳማንታ ፓወር ኣብ ትዊተረን ምፅሓፈን ዝዝከር ኮይኑ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ ኩሎም ዝተፀገሙ ብኣግባቡ ንኽባፃሕ ኩሎም ወገናት ንመስርሓት ሰብኣውያን ከኽብሩ'ውን ፀዊዐን።
ነዚ ሰብኣዊ ሓገዛት ኣመልኪቱ ብወገን መንግስቲ ፌደራል ዝቀርበሉ ዘሎ ክሲ ህወሓት ዛጊት ዝሃቦ መልሲ እኳ እንተዘይሃለወ ኣቐዲሙ ንዝቐረበ ተመሳሳሊ ክሲ ግን ተቀባልነት ከምዘይብሎም ክገልፅ ፀኒሑ እዩ።
ክልቲኦም ወገናት ናብ ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዛት ንኸይኣቱ ይገብር ኣሎ ክብሉ ነንሕድሕዶም ብተደጋጋሚ ክካሰሱ ምጽንሖም ዝዝከር እዮ። ይኹን ደኣ ምበር ድሕሪ እቲ 18 ነሓሰ ዳግም ዝተላዕለን ተጋዲዱ ዝቅፅል ዘሎ ጎንፂ ዝያዳ ኣብ ቀረባት ሰብኣዊ ሓገዝ ዝረኣዩ ፀገማት ከምዘጋደዶ ይግለፅ ኣሎ።
እቲ ጎንፂ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ኣምሓራን ዓፋርን ንዝርከቡ 13 ሚልዮን ዝበፅሑ ሰባት ተፀበይቲ ሰብኣዊ ሓገዛት ክኾኑ ብምግባር ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝተራእየሎ ከባቢታት ሓደ ክከውን ገይሩ እዩ ዝበለት ብሪጣንያ ክልቲኦም ወገናት ተፃብኦታቶም ጠጠው ኣቢሎም ናብ ፖለቲካዊ ዘተ ክምለሱ ሓቲታ እያ። ሚኒስትር ጉዳይ ኣፍሪቃ ቪኪ ፎርድ ትማሊ ኣብ ዘውፀአኦ መግለፂ “ሓይልታት ትግራይ ናብ ክልል ኣምሓራ ኣትዮም የካይድዎ ዘለዉ ውግእ ብቅልጡፍ ጠጠው ኣቢሎም ናብ ትግራይ ክምለሱ፤ ሓይልታት ኤርትራ ድማ ሙሉእ ብሙሉእ ካብ ትግራይ ይውፅኡ” ኢለን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ኣብ ትግራይ ብቅልጡፍ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ከጀምር ሓቲተን።
ንሰን ወሲኸን “ካብ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዝተወሰደ ነዳዲ ስራሕቲ ትካላት ሰብኣውያን ዝያዳ ክከብድ ከምዝገብሮን ህወሓት መሊሱ ንኣገልግሎት ሰብኣዊ ሓገዛት ክውዕል ክተሓባበር ፀዊዐን። ካልኦት ዝተፈላለዩ ዓለምለኸ ትካላት'ውን ተመሳሳሊ ርእይቶ እኳ እንተሃቡ ህወሓት ግን ኣብቲ ቕድሚ ሕጂ ዝሃቦ መልሲ ካብቲ ትካል ዝሰረቆ ዝኮነ ዓይነት ነዳዲ ከምዘየሎን እኳ ድኣስ ልዑል መጠን ዘለዎ ነዳዲ ነቲ ትካል ምልቅሑ ምግላፁ ዝፍለጥ እዩ።
እዚ ከምዚሉ እናሃለወ ዝተፈላለዩ ትካላት ኲናት ደው ክብልን ፃዕርታት ሰላም ክቅፅሉ ይፅውዑ ኣለዉ። ሃይማኖታዊ ጉባኤ ኢትዮጵያ እውን ቅድመ ዂነት ሰላም ሰላም ጥራሕ ብምዃኑ ተፃባእቲ ወገናት ነዚ ኲናት ብዘይ ገለ ቅድመ ኹነት ጠጠው ከብሉን ዘተ ሰላም ከካይዱ ኣብቲ ትማሊ ዘውፀኦ መግለፂኡ ሓቲቱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብተወሳኺ ህወሓት ህፃናት ናብ ኲናት ይውፍር ኣሎ ክብል ይከስስ: ህወሓት ነቲ ናይ ሎሚ ክሲ ብቀጥታ መልሲ እንተዘይሃበሉ እኳ አብ ዝሓለፉ እዋናት ንዝቀረብሉ ተመሳሰልቲ ክስታት ካብ ሓቂ ዝረሓቀ ክብል ኣዋዲቁዎ ምንባሩ ይፍለጥ።
እቲ ደጊሙ ዝተወለዐ ኲናት 10ይ መዓልቱ ኣቑጺሩ'ሎ።ብዝተፈላለዩ ኣካላት ንዝቀርቡሎም ፃውዒት ሰላም ተቀባልነት ከይረኸበ እናተጋደደ ይቅፅል ኣሎ።


c: text/html

text:
ክፍሊ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብ መደበር ሳተላይት ተለቪዥን ኤሪሳት ንኣባላቱን ኣባላት ቲቪ-መለይን ናይ መባእታዊ ጋዜጣኝነት ስልጠና ሂቡ። ኣብ’ቲ ካብ 28 ለካቲት ክሳዕ 8 ግንቦት ፡ ን 12 ቀዳማት ዝተዋህበ ስልጠና 42 ሰባት ተሳቲፎም።
ኣብ’ቲ ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ብቑዕን ነዊሕን ተመክሮ ብዘለዎም ክኢላታት ዝተቓንዐ ስልጠና ፣ ኣብ መሰረታዊ ኣምራት ምድላዉ መደባት ናይ ካብ ስደት ዝፍኖ ተለቪዥን፣ መባእታዊ ኣጸሓሕፋ መደባት ተለቪዥን፣ ኣጸሓሕፋ ሰነዳዊ መደብ፣ መባእታዊ ኣተራጒማ ቃላት፣ ከምኡ’ውን ስነምግባር ኣብ መራኸቢታት ኣብ ዝብሉ ኣገደስቲ ሸነኻት ጋዜጠኝነት ዝርዝራዊ ፍልጠት ተኻፊሉ።
እቲ ኤርትራዉያን ጋዜጠኛታትን ተንቀሳቀስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ስደት ንዘለዎም ብድሆታት ርዒሙ ዝተኻየደ ስልጠና፣ ጸገም ህዝብኻ እተቃልሓሉን ፍትሒ ኪረክብ ጽልዋ እትፈጥረሉን ዓዉደ-ኲናት ተቀዪሩ ንዘሎ መራኸቢ ብዙሃን ከምኡ’ውን ማሕበራዊ ሚድያን – ብሞያዉነትን ብቕዓትን ንምጥቃሙ ዝዓለመ ኣዩ ነይሩ።
ክፍሊ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ኤሪሳት ፣ ንኣባላቱን ካልኦት ኣብ ዓዉዲ ጋዜጠኝነት፣ ተሓላቕነት ሰባኣዊ መሰላት፣ ማሕበራዊ ሚድያን ካልኣን ዝነጥፉ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣብ ምሕደራ ሓበሬታ፣ ሓላፍነታዊ ሚድያን ንጥፈታት ሰብኣዊ መሰላትን ዛዕባ ዝገበሩ ስልጠናታት ሰሪዑ ይርከብ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ስነ ስርዓት ቀብሪ ገዲም ስነ ጥበበኛ ኣልአሚን ዓብደለጢፍ ሎሚ 8 ነሓሰ 2017፣ፍርቂ መዓልቲ፣ሰበ ስልጣን መንግስቲ፣ ስድራ ቤት፣መሳርሕቱን ፈትውቱን ህዝብን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ተፈጺሙ።
"መምህር ኣላልአሚን ,ኣብ ዘመናዊ ሙዚቃ ትግረን ትግርኛን ዓቢ ኣበርኽቶ ዝገበረን ብመሳርሕቱን ህዝብን ፍቱውን ነይሩ" ይብሉ መተዓቢቱን ኣብ ማትኣ መሳርሕቱን ዝነበሩን ሓደ ካብ ቀዳሞት መስረቲ ማትኣ ዝኾኑ ኣቶ ጃብር መሓሙድ።
መምህር ኣልአሚን ካብ መጀመርያ 1960ታት ኣብ ማሕበር ምምሕያሽ ሃገራዊ ልምዲ(ማምሃል)ን ማሕበር ትያትር ኣስመራ(ማትኣ)ን ካልኦት ባንድታትን፣ካብ 1974 ዓ.ም ክሳብ መፋርቕ 1980ታት ኣብ ሃገረ ስዑዲ ዓረብ፣ ካብ1988-1994 ዓ.ም ኣብ ኣሜሪካ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 1994 ዓ.ም ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ምስ ማትኣ፣ጉጅለ ባህሊ ሓደ ባህግና፣ከምኡ'ውን ካብ 1998 ዓ.ም ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ኣብ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝተፈላለዩ ናይ ፍቕሪ ፣ማሕበራዊ ናብራን ሃገራዊ ትሕዝቶ ዝነበሮም ደርፍታት ንህዝቢ ከምዘበርከተ ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሩ ዝተነበበ ታሪኽ ሂወቱ ይገልጽ።


text:
ኣባል ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ውድብ ዴሞክራሲያዊ ህዝቢታት ኦሮሞ (ኦህዴው) ንኣባሉን ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ዝነበሩን ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣፍልጦን ህያብን ከምዝለገሰሎም ተፈሊጡ።
ምስ ቪኦኤ ቃለ ምልልስ ዝነበሮም ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ እቲ ህያብን ኣፍልጦን ብሓላፍቲ’ቲ ፓርቲ ከምዝተገለጸሎም ሓቢሮም።
‘ውሳነ ኦህዴው ዝደንጎየ’ውን እንተኾነ፣ ምኽንያቱም ልዕሊ ዓሰርተ ዓመት’የ ነቲ ውድብ ስለዘገልገልኩ፣ መሰለይ ንከረጋግጸለይ ኣይተቃለሰለይን። ዝገበረለይ ነገር ኣይነበረን። እዚ ሓዱሽ ኣመራርሓ ግና፣ ንሃገርን ኦህዴውን ዘገልገለ ሰብ፣ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ቅኑዕ ኣይኮነን ኢሉ ወሲኑ ብፈጻሚ ስራሕ ኣቢሉ’ዩ ተገሊጹለይ። ስለዚ ነዚ ምግባሮም ኣመስጊነ ኣለኹ’ ኢሎም።
እቲ ንዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ዝግበረሎም ሓገዝ፣ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ሕክምናዊ ሓገዝ ንክረኽቡ ዘኽእል፣ መኪና ከምትዕደገሎም፣ ገንዘባዊ ሓገዝ ከምዝግበረሎምን ዝተወሰነ ገንዘብ ከምዝተቐበሉን ጠቂሶም።
ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ነበር ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካብ ፌደራላዊ መንግስቲ ዝረኸብዎ ረብሓ ከምዘየለን እቲ ዝጀመርዎ ሙግት መዕለቢ ከምዘይረኸበን ክሳብ ፍታሕ ዝረኽቡ ክቃለስ’የ ከምዝበሉ እቲ ዜና ሓቢሩ።


text:
ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን 33 'ኣሸበርቲ' ከም ዝተቐተሉ ሓቢሩ
ፕረዚደንት ፈረንሳይ ኢማኑኤል ማክሮን፡ ሰራዊት ፈረንሳ ኣብ ማሊ ብዝገበሮ ወተሃደራዊ ስርሒት 33 ዕጡቓት ከም ዝቐተለ ሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት ናብ ኣይቮሪ ኮስት ኣብ ዝገበሮ ምብጻሕ ሃገሩ ኣብቲ ዞባ ኣንጻር ጅሃዳዊ ዕጡቓት ኣብ ዝግበር ቃልሲ ብኣድማዒ ከም ትደፍኣሉ ድሕሪ ምሕባር'ዩ ውጽኢት እቲ ወተሃደራዊ ስርሒት ዝገለጸ።
ሰራዊት ፈረንሳ ካብ 1980ታት ኣትሒዙ እቲ ዝኸፈአ ዝተባሃለሉ ብሓደጋ ነፋሪት 13 ሰራዊት ኣብ ማሊ ድሕሪ ምማቶም ድሕሪ ሳምንታት'ዩ እዚ ወተሃደራዊ ስርሒት ተኻይዱ።
ካብ 2013 ጀሚሮም ኣሽሓት ወተሃደራት ፈረንሳ ኣብቲ ዞባ ዘሎ ምንቅስቃስ ጅሃዳዊ ጉጅለታት ንምግታእ ተዋፊሮም ከም ዘለዉ ይፍለጥ።
ምትእትታው ፈረንሳ ኣብቲ ዞባ፡ እስላማዊ ጉጅለታት ንሰሜናዊ ክፋል ማሊ ምስ ተቆጻጸሩ እዩ ጀሚሩ።
ሰራዊት ማሊ ብወተሃደራዊ ሓገዛት ፈረንሳ ነቲ ቦታ'ኳ ተመሊሶም እንተሓዝዎ፡ እቲ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ዘይምርግጋእ ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ሃገራት ክጸልወን ብምጅማሩ ክንዲ ናይ ማሊ ጥራይ ዞባዊ ጸገም ኮይኑ ክረአ ጀሚሩ።
ነዚ ስዒቡ ኣስታት 4500 ወተሃደራት ፈረንሳ ነቲ ብሰራዊት ማሊ፤ ሞሪታንያ፤ ኒጀር፤ ቡርኪናፋሶን ጫድን ኣብ ዝግበር ቃልሲ ኣንጻር ጅሃዳዊ ጉጅለታት ሓገዝ ኣብ ምብርካት ይርከቡ።
ፕረዚደንት ማክሮን እቶም 'ኣሸበርቲ' ብቐዳም ኣብ ዞባ ሞፕቲ ናይ ማሊ ኣብ ዝተገበረ ወተሃደራዊ ስርሒት ከም ዝተቐተሉ'ዩ ሓቢሩ።
በቲ ስርሒት 33 ዕጡቓት ሓይልታት እስላማዊ ጉጅለ ከም ዝተቐተሉን፡ ሓደ እሱርን ክልተ ጅሆ ተታሒዞም ዝነበሩ ሓይሊ ፖሊስ ማሊ ነጻ ከም ዝወጽኡን እቲ ፕረዚደንት ገሊጹ።
ቤት ፍርዲ ፈረንሳ፡ ዊሊ ባርዶን 30 ዓመት ማእሰርቲ ተፈሪዱዎ
ብመጭወይትን ጾታዊ ዓመጽን ኢሎዴ ኩሊክ ተኸሲሱ ዝጸንሐ ዊሊ ባርዶን፡ ማእሰርቲ ተፈሪዱዎ፤ ተኸሲስሉ ካብ ዝነበረ ገበን ቕትለት ግን ናጻ ተባሂሉ።


text:
ብቐጻሊ ምፍሳስ ደም ዘጋጥሞም ሰባት፣ ሕክምናዊ ሓገዝ ንምርካብ
ምስ ማሕበር hémophiles ወይ ምፍሳስ ደም ናይ ፈረንሳ
እንታይ ኢዩ?
ማሕበር ፣ ሀሞፎብያ ናይ ፈረንሳ፣ (AFH) ነቲ፣ ኣብ ገለ ሰባት ዝረአ፣ ደም ናይ ምዕጋት ጸገም፣ ምርጋእን ፣ምቁጽጻር ምፍሳስ ደም ፣ ንዘለዎም ሰባት ሕክምናዊ ክትትልን ሓገዝን ይገብር።
L'AFH እቲ ማሕበር ን ከምዚ ዓይነት ጸገማት ዘለዎም ሰባት፣ ምስ ዝግብኦም ናይ ጥዕና ሓገዝ ዝህቡ ትካላት ጥዕና ብምርኻብን፣ ዘድልዮም ናይ ሕክምናን መድሃኒት ክትትልን ይገብር።
ንመን ኢዩ ፧
እቲ ኣገልግሎት ብቐጻሊ 24h/24 እዩ።
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
እቲ ኣገልግሎት ብቐጻሊ 24h/24 እዩ።
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
እቲ ዘድሊ ሕክምናዊ ሓገዝ ንምርካብ
L'AFH ላ ፍህ፣ እንተደኣ እዚ ዓይነት ፣ ሕክምናዊ ጸገም ሃልይኩም ፣ ከከም ዓይነት ሕክምናዊ ጸገምኩም ተረእዩ ፣ ከም እትሕከሙ ይገብር።
ስፔሻሊስት፣ ሰብ ሞያ ናይቲ ዓውዲ ንምርኻብ
ንሕና፣ ነቲ ፍሉይ ሕክማዊ ተርእዮ እዚ፣ ብፍሉይ ምስ ዝዓዩ ሰብ ሞያ ሕክምና ምርኻብኩምን ምሕካምኩምን እዩ ዕላማና።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ደውሉልና +33 1 76 35 11 57
ቴልፎንና 7መዓልታት ካብ 7 መዓልታት ክፉት እዩ።
ኢመይል ግበሩልና
accompagnement@afh.asso.fr
ኣብ ናይ ፈይስቡክ Facebook ገጽና ሰዓቡና


text:
ኩልና ከም እንፈልጦ ስውኣትና ወትሩ አብ ዝኽርና ምህላዎም እዩ። እንተ ኮነ ግን 20 ሰነ ነቶም እዛ ሎሚ ሃገረ ኤርትራ እናተባህለት ትጽዋዕ ዘላ ሃገር እቲ ዝግባኣ ክብርን ስፍራን አብቲ ናይ ዓለማዊ ካርታ ንኽትውንን ግብራዊ ዝገበሩ ንጹሃን ሰማእታት ኤርትራ ብኽብርን ብድምቀትን እንዝክረላ ረዛን ዕለት እያ።
ሰነ 20 መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ትማሊ ቀዳም ኣብ ከተማ ሊድስ ተዘኪሩ ኣምስዩ። እቲ መደብ ብማሕበረ ኮም ኤርትራ ከተማ ሊድስ ዝተወደበ ኮይኑ ኣዳራሽ ብምክራይ ልዕሊ 300 ዝኾኑ ኤርትራውያን ተቀማጦ ከተማ ሊድስ ብእዋኑ ናብቲ ንመራኸቢ ዝተመደበ ቦታ ብምውሓዝ ሓቢሮም ንሰማእታቶም ብሕልና ዘኪሮም ኣምስዮም። እዚ ኣብ ከተማ ሊድስ ንመበል 4ይ ዓመቱ ተዘኪሩ ዝውዕል ዘሎ ክቡር ዕለት ከምቲ ልሙድ ሽምዓ ብምብራህ ንሕድርን ለበዋን ጀጋኑ ሰማእታት ዘንጸባርቕ መዝሙር ተዘሚሩ መደረታት ብዝተፈላለዩ ወልቀሰባት ድማ ተሰሚዑ።
VoMD June 22, 2006 Broadcast
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ መሰልና ደሊና፡
ብግዝያዊ ተክኒካዊ ምኽንያት፡ ንፈነወ ኢንተርነት ድምጺ መሰልና ደሊና ኣብ ዓዋተ.ኮምን ኣሰና.ኮምን ክትከታተሉዎ ከምእትኽእሉ ብትሕትና ነዘኻኽረኩም።
ንዓዋተ.ኮምን ንኣሰና.ኮምን ብዝገበሩልና ምትሕብባር ነመስግን።
VoMD June 22, 2006 Broadcast
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ መሰልና ደሊና፡
ብግዝያዊ ተክኒካዊ ምኽንያት፡ ንፈነወ ኢንተርነት ድምጺ መሰልና ደሊና ኣብ ዓዋተ.ኮምን ኣሰና.ኮምን ክትከታተሉዎ ከምእትኽእሉ ብትሕትና ነዘኻኽረኩም።
ንዓዋተ.ኮምን ንኣሰና.ኮምን ብዝገበሩልና ምትሕብባር ነመስግን።
20 ሰነ መዓልቲ ስማእታት፡ ኣብ ከተማ ከለን ብኽብ ዝበለ ድምቀት ተዘኪራ ውዒላ
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሎሚ 20 ሰነ ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ዘስምዖ ቃል፡ “ እዚ ኣጋጣሚ’ዚ ትርጉም ህላወና ብኣእሙሮና እንምርምረሉን ነቲ ንኽብሪ ሃገር ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝገበርናዮ ካሕሳ እንመዝነሉን ብምዃኑ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ…” ኢሉ።


text:
ጸገም ዝስተ ማይ ከተማ ኣስመራ መሰረታዊ ፍታሕ ክረክብ፡ ምምሕዳር ዞባ ማእከልን ካልኦት ዝምልከቶም ሃገራውያን ኣካላትን ዘካይድዎ ዘለዉ – ኣብ መድረኻት ዝተኸፋፈለ ዕማም፡ ብጽቡቕ ይግስግስ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እቲ ብልዑል ሱታፌ ህዝቢ ዝሰላሰል ዘሎ መደብ፡ ምስራሕን ምውዳድን መዋህለሊ ማይ ኣጋንእ ኣብ በረኽቲ ቦታታት፡ ምዂዓት ካናለታት፡ ምዝርጋሕ ሻምብቆታት፡ ምህናጽ መከፋፈሊ ቦታታት፡ ከምኡ’ውን ምውዳድ መዐደሊ ነቚጣታት ኣብ ገለ ቦታታት ከም ዘጠቓልል፡ ኣብ ክፍሊ ማይ ዞባ ማእከል ሓላፊ ጨንፈር ጽሩይ ማይ ኢንጂነር ኪዳነ ክፍለማርያም ገሊጹ።
ዛጊት ኣብ ጨርሒ፡ ኣርባዕተ-ኣስመራ፡ ሓዝሓዝ፡ እንዳቆርቆስ፡ ቀሓውታ፡ ፎርቶን ዓዲ-ቀን ነፍሲ-ወከፉ ክሳብ ኣስታት 6,800 በርሚል ዝሕዝ 21 ዓበይቲ ኣጋንእ ከምእተሃንጸ ዝሓበረ ኢንጂነር ኪዳነ፡ መስርሕ ምዝርጋሕ ዓበይቲ ሻምብቆታትን መከፋፈሊ ማእከላትን እውን ገለ ክዛዘም እንከሎ፡ ገለ ድማ ገና ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ንምምሕዳራት ንኡሳን ዞባታት ኣባሻውልን ኣርባዕተ-ኣስመራን ዘገልግል መስመራት ከም እተፈተነን፡ ዕዉት ውጽኢት ከምዝሃበን ጠቒሱ ድማ፡ ኣብ ዝቕጽል ክልተ ኣዋርሕ ምሉእ ብምሉእ ንምዝዛሙ ብውህደት ይስራሕ ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ሓላፊ ፕሮጀክት ስርሓት ኣጋንእ ኣቶ ሰመረ ታረቀ፡ ኣብ’ቲ ስራሕ ዝሳተፉ ዘለዉ መንእሰያት ዘርእይዎ ዘለዉ ተወፋይነትን ብህዝቢ ንዝግበረሎም ዘሎ ምትብባዕን ብምምጓስ፡ “ናይ ምግባር ዓቕሚ መንእሰያትና ዘረጋገጸ – ኣድማዒ ስራሕ” ክብል ገሊጽዎ።
ኣመሓደርቲ ንኡሳን ዞባታት፡ እቲ ዛጊት ተሰላሲሉ ዘሎ ዕማም፡ ኣብ ቀረብ ማይ ዝጸንሐ ጸገማት መሰረታዊ ፍታሕ ዝረኽበሉ እዋን ርሑቕ ከምዘይኮነ ዘነጽር ምዃኑ ብምሕባር፡ ህዝቢ ነቲ ፕሮጀክትታት ብውሕሉል ኣገባብ ክጥቀመሉ ኣዘኻኺሮም።
ኣብ’ቲ ስራሕ ዝሳተፉ ዘለዉ ሞያውያን መንእሰያት ብወገኖም፡ እቲ ፕሮጀክትታት ኣብ’ቲ ዝተመደቦ ናይ ግዜ ገደብ ንክዛዘም’ሞ ህዝቢ ክርህዎ፡ ብትግሃት ይሰርሑ ከምዘለዉ ገሊጾም።


text:
ምቅልጣፍ ሕርሲIgångsättning av förlossningen - tigrinska
ሓደ ሓደ ግዜ ሕርሲ ናይ ግድን ብሕክምና ከም ዝብገስ ይግበር እዩ። ንሕርሲ ተቐላጥፈሉ ብዙሕ ሜላታት ኣሎ። መስርሕ ምብጋስ ብኸመይ ከም ዝግበር ኣብዚ ክትፈልጢ ኢኺ።
ሕርሲ ስለምንታይ ይብገስ?
ሕርሲ ብብዙሕ ምኽንያታት ከም ዝብገስ ክግበር ይከኣል እዩ። እቲ ብዝያዳ ዝውቱር ምኽንያት እቲ ጥንሲ 41 ሰሙን ስለ ዘሕለፈ እዩ። ካልእ ምኽንያት ንስኺ ነፍሰ-ጾር ከም ምረዛ ጥንሲ (havandeskapsförgiftning) ዝኣመሰለ ሕማም ስለ ዘለኪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ዝርርብ ምስ ሓኪም
ቅድሚ እቲ ምብጋስ ሕርሲ ምጅማሩ ምስ ሓደ ሓኪም ክትዘራረቢ ኢኺ። እቲ ሕርሲ ብኸመይ ክግበር ምዃኑ ሓበሬታ ክወሃበኪ እዩ። ሕቶታት ምስ ዝህልወኪ ድማ ክትሓቲ ትኽእሊ ኢኺ።
ናብ ሆስፒታል ምስ መጻእኪ ከምዚ ዝስዕብ ከግበር እዩ
ኣብ ክፍሊ መወልዳን መጀመርታ ምስ ሓንቲ መሕረሲት ክትራኸቢ ኢኺ።
እታ መሕረሲት እቲ ኣብ ከብድኺ ዘሎ ህጻን ጥዕንኡ ከመይ ከም ዘሎ ክትምርምሮ እያ።
እታ መሕረሲ ወይ ሓኪም ክምርምሩኽን ኣፍ ማህጸን ከመይ ከም ዘሎ ክድህስስዎን እዮም። ኣፍ-ማህጸን፡ እቲ ናብ ርሕሚ ገጹ ዝወርድ ታሕተዋይ ክፋል ማህጸን እዩ። ቅድሚ መበገሲ ሕርሲ ምውሃብ ክልስልስን ክኽፈትን ኣለዎ።
ድሕሪኡ እቲ መበገሲ ሕርሲ ይወሃብ።
ንምብጋስ ሕርሲ ዝግበር ዝተፈላለየ ሜላታት
ሕርሲ ንምብጋስ ትጥቀመሉ ብዙሕ ሜላታት ኣሎ
ንኣብነት መድሃኒት ክትወሃቢ ትኽእሊ ኢኺ። ካልእ ሜላ ሓንቲ መሕረሲት ነቲ ሽፋናት ማንታ ርእሲ ብምንኳል ክኸውን ይኽእል እዩ። ሽዑ ማንታ ርእሲ ይፈስስ።
እቶም ዝተፈላለዩ ሜላታት ንሕማም ሕርሲ ከም ዝጅምር ይገብርዎ። ኣፍ-ማህጸን ክልስልስን ክኽፈትን ኣለዎ። ሽዑ እቲ ህጻን ናብ ጎሎ ይወርድ።
ክንደይ ግዜ እዩ ዝወስድ?
ሓደ ሕርሲ ንምብጋስ ዝወስዶ ግዜ ይፈላለ እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ እቲ ሓቀኛ ሕርሲ ቅድሚ ምጅማሩ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ መዓልታት ክዱንጕ ይኽእል እዩ። ኣብ ውሽጢ እዚ ግዜ እዚ መብዛሕትአን ነፍሰ ጾራት ኣብ ሆስፒታል ምጽናሕ የድለየን እዩ።
እቲ ሕርሲ ምስ ጀመረ መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ሕጻን ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ ይውለድ። እቲ ሕርሲ፡ ልክዕ ከም መበገሲ ዘይወሰዳ፡ ማለት ከም ናይ ንቡር ሕርሲ ደረጃታት እዩ ዝኽተል።
እቲ ሕርሲ መበገሲ ዝለ ዝተገብረሉ ጥራይ ካብቲ ልሙድ ንላዕሊ ጽንኩር ክኸውን ኣየድልዮን እዩ። ይዅን’ምበር መብዛሕትኡ ግዜ ዝነውሓ ግዜ እዩ ዝወስድ።
መስሓቢ (ሱግክሎካ sugklocka) ወይ መጥባሕታዊ ሕርሲ ከድሊ ኣዚዩ ዝውቱር እዩ
እቲ ሕርሲ ኣብ ርእሲ እቲ ህጻን ብዝገጥም መሳርሒ ክውዳእ ኣዚዩ ዝውቱር እዩ። እዚመሳርሒ መስሓቢ (ሱግክሎካ) ይበሃል። ኣብ ከምዚ ኵነት ሓደ ሓኪም ተጠንቂቝ ነቲ ህጻን ብምስሓብ ይሕግዝ።
ከምኡ’ውን እቲ ሕርሲ ብመጥባሕታዊ ሕርሲ ክውዳእ ከድልዮ ኣዚዩ ዝውቱር እዩ። ምኽንያት ናይዚ መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ሕማም ሕርሲ ከም ዝድለ ሓያል ብዘይምንባሩ እዩ።
ምስ ሓደ ሰብ ምዝርራብ ዘድልየኪ እንተ ኾይኑ
ቅድሚ ሕርስን ድሕሪ ሕርስን ሓሳባትን ሕቶታትን ክህልወኪ ይኽእል እዩ።
ሓገዝ ንምርካብ ምስ ሓንቲ መሕረሲት ተዛረቢ።


text:
ነበርቲ 12 ዓድታት ንኡስ ዞባ ማይምነ፡ ጥዕናኦምን ጽሬት ከባቢኦምን ንምውሓስ፡ ኮም ዝመርሖ መደባት ከባቢያዊ ጽሬት ተግቢሮም። ብ8 ግንቦት ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል፡ ሓላፊ ህዝባዊ ጥዕና ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ሓጐስ ሃብተማርያም፡ ዓድታት...
Category - Uncategorized
ኣብ ንኡስ ዞባ ዓዲ-ዃላ – ምምሕዳራት ከባቢ ዳምባ-ምጭን ዑና-ጋዕቤንን ብ23 ሚያዝያ ዝሃረመ በረድ ዝተሓወሶ ዝናብ፡ ኣብ ጥሪትን መስመር መጓዓዝያን ጉድኣት ኣውሪዱ። ብመሰረት ደንጒዩ ዝበጽሓና ሓበሬታ፡ በቲ ንልዕሊ ክልተ...
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ንመኸተ ለበዳ ኮሮና ቫይረስን ንመናበዪ ስድራ ስዉኣትን፡ 144 ሽሕ ዶላር ኣመሪካ ኣበርኪቶም። ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ ኤርትራውያን ነበርቲ ኡጋንዳ፡ ማዕከን መኸተ ኮቪድ-19 ንምስሳን ዝውዕል...
ትማሊ ኣብ መመርመሪ ማእከላት ዞባ ማእከል ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ ኣድራሻኡ ዓዲ-ቐይሕ ዝዀነ ሓደ ዜጋ ብኮሮና ቫይረስ ምልካፉ ተረጋጊጹ። በዚ መሰረት፡ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ትማሊ 9,734...
ኣብ ዞባ ደቡብ፡ “ምብርባር ፈጠራ መንእሰያት ንዘላቒ ምዕባለ” ብዝብል ቴማ፡ ኣብ ምህዞን ሰንዓን ዘተኰረ – ካብ 9 ክሳብ 11 ለካቲት ኣብ ከተማ መንደፈራ ዋዕላ ተኻዪዱ። ኣብ’ቲ ብሃማመተኤ ዝተወደበ ዋዕላ፡ ካብ 12 ንኡሳን...
ትማሊ ኣብ መመርመሪን መወሸብን ማእከላት ዞባታት ማእከል፡ ደቡብን ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 8 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ። ንሳቶም፡ 4 ካብ መመርመሪ ማእከላት ዞባ ማእከል ኰይኖም፡...


text:
ኣቦወንበር እቲ ውድብ ኣይተ ጥላሁን ዳሻው ኣብ ኢትዮጵያ መላኺ ስርዓት ጠፊኡ’ሎ ኢልና ኣይንኣምንን ምኽንያቱ ህንፀት ሕብረ ፓርትያዊ ስርዓት ተኾሊፉ እዩ ኢሎም፡፡
ምክትል ኣቦወንበር መድረኽ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ብወገኖም ኣብ መትከላት ማሕበረ ቁጠባ ብፍላይ ድማ ኣብ ኣዋጅ ክራይ መሬት ጠመተ ሂቦም ተዛሪቦም፡፡ “መንግስቲ መሬት ናተይ እዩ እቲ ኣብ ልዕሊ መሬት ዝስራሕ ገዛ እዩ ናትኩም ይብለና ‘ሎ፤ እዚ ኻዓ ኣንፃር ሕገ መንግስቲ ሃገርናን ኢትዮጵያ ዝተቐበለቶም ዓለምለኸ ስምምዓት ሰብኣዊ መሰልን እዩ” ኢሎም፡፡
ምክትል ኣቦወንበር ውድብ ዓረና ትግራይ ኣይተ ብርሃኑ በርሀ ብመሰረት ዓንቀጽ 42 ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሬትካን ንሰብ ሃፍቲ ወፃኢ ሊዝ ወይድማ ብኽራይ ኣይወሃብን፤ ህዝቢ መሬት ብዘይ ክራይ እዩ ክረክብ ዘለዎ፡፡
ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኸቡ ብርክት ዝበሉ ኣባላትን ደገፍትን እቲ ውድብ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝቐረበ መትከል ተወሳኺ ርኢቶ ሂቦምሉ፡፡ዝበዝሑ ተሳተፍቲ እቲ ኣብ ከተማ መቐለ ኣዳራሽ ማዘጋጃ ቤት ዝተኻየደ ኣኼባ መናእሰይ እዮም ነይሮም፡፡


text:
ማሕበር ጠበቓታት ኤርትራ ኣብ ዓቢ ኣህጉራዊ ዋዕላ ተሳቲፉ
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃን
ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።ኣብዚ ኣብ ለካቲት 11_12 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ንማሕበር ጠበቓታት ኤርትራ ብምውካል፡ኣቦ መንበር ናይቲ ማሕበር ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ዓንደገርጊሽ ተሳቲፉ፡ምስ ብዙሓት ኣገደስቲ ሰባትን ብጉዳይ ኤርትራ ዝግደሱን ናይ ሕግን ምርምርን ኪኢላታት ከምዝተራኸበውን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።ኣቦ መንበር ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ኤርትራውያን፡ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ምስ ፕረዝደንት ሪፓብሊክ ሩዋንዳ ፖል ካጋሜ ብምርኻብ፡ክቡር ፕሬዝደንት ካጋሜ ዛጊት ንሕግን ግዝኣተ ሕግን ብዝምልከት ንዝገብሮ ዘሎ ስራሓት ዘለዎ ናእዳን ምስጋናን ብሽም ማሕበር ኤርትራውያን ጠበቓታት ገሊጹሉ።ምስ ካሎኦት ፍሉጣት ውልቀሰባትን ብምርኻብውን ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ጉዳይ ስደተኛታትን ካልእ ምስ ሕግን ኩነታት ዑቕባን ምስኡ ዝተሓሓዙ ጉዳያት ብምልዓል ሰፊሕ ርክባት ኣካይዱ ዝድለ መብርህን መረዳእታውን ሂቡ።
ኣብዚ ብፓን ኣፍሪካን ማሕበር ጠበቓታት(Pan African lawyers Association) ዝተወደበ ኣኼባ፡ካብ 43 ዝኾና ሃገራት ኣፍሪቃ ዝመጹ ጠበቓታት፤ናይ ሕግን ቅዋማዊ ሕግታትን ኪኢላታት፤ናይ ሕጊ ሙሁራትን ተመራመርትን ካሎኦትን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለምውን ተዓዲሞም ዝመጹ ኣጋይሽ ከምዝነበሩውን፡ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ሓቢሩ’ሎ።ናይ ለብዘበን ዋዕላ ኣፍሪቃውያን ጠበቓታት ቀንዲ ዘተኮረሉን ቴማ ናይቲ ጉባኤውን ዝነበረ፤ምምዕባል ዓቕም ሰብ(Capacity Building) ኣብ ዝብልን ከሙኡውን ምድልዳል ዘቤታዊ ዓቕምን ኪኢላ ሓይሊ ሰብን ንጉዳይ ኣፍሪቃ ብኣፍሪቃውያን ሰብ ሞያ ሕግን ክኾነሉ ዝኽእል ኣገባብ ኣብ ምንዳይን ኣብ ግብሪ ኣብ ስራሕ ዝውዕለሉ መገዲ ሃሰስ ኣብ ምባልን ከምዝኾነ፡ካብ መግለጺ ናይቲ ኣኼባ ክፍለጥ ተኻኢሉ።ጉባኤ ኣፍሪቃውያን ጠበቓታት(PALU) ብኣቦ መንበር ጠበቓ ሚስተር ኣኬሬ ሙና ምስተኸፍተ፡ ኣቦመንበር ሓደ ካብ ሽርካ ማሕበራት ጠበቓታት ኣፍሪቃ ናይ ዝኾነ ባንካ ልምዓት ኣፍሪቃ(African Development Bank) ዶክተር ዶናልድ ካቤሩካውን መደረ ኣስሚዑ። ቐጺሉ ጉባኤ ኣፍሪቃውያን ጠበቓታት ብፕሬዝደንት ፖል ካጋሜ ብወግዒ ተኸፊቱ ስርሑ ከምዝጀመረ ካብ መብርሂ ኣቦ መንበር ጠበቓታትን ናይሕጊ ኪኢላታትን ኤርትራውያን፡ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ዓንደገርጊሽ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ኣብዚ ኣገዳሲ ኣኼባ ኪኢላታት ሕጊ ኣፍሪቃ፤ነቲ ኣህጉር ብዝምልከቱ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ዘተ ተኻይዱ፤መጽናዕታውን ምርምራውን ጽሑፋት ቀሪቦም ኣገደስቲ ውሳነታትውን ተማሓላሊፎም’ዮም።ብፍላይ ንጉዳይ ሰብኣውን ሲቪካውን መሰላት ብዝምልከት፡ማሕበር ጠበቓታት ኣፍሪቃ ነፍስ ወከፍ ሃገር፡መሰልን ሕግን ዜጋታትን ዓለም ለኻዊ ውዕላትን ከተኽብር ከም ዝግባእ፡ጻዊዒት ኣቕሪቡ። ንምእሳር ኣቦመንበር ጠበቓታት ማእከላይ ኣፍሪቃ ሪፑብሊክ፡ብትሪ ኮኒኑ።ንትብዓትን ኣበርክቶን ጠበቓታትን ሰብ ሕግን ቱኒዝያን ግብጽን፤ ብፍላይ ኣብዚ ቐረባ እዋን፡ኣብ ምስፋን ልዕልና ሕግን መሰል ዲሞክራስን ምኽባር መሰል ዜጋታትን፤ኣንጻር ምልክን ኣብ ዝተገብረ ጥምጥም፤ንጠበቓታት ግብጽን ቱኒዝያን ዘለዎ ዓቢ ኣኽብሮትን ኣድናቖትን ናይ ደገፍ መልእኽትን ኣስሚዑ።ሃገራትን መንግስታትን ኣፍሪቃ፤ኣብ ክንዲ ኣዝዩ ገዚፍ ወጻኢታት ብምውጻእ፡ ምዕራባውያን ጠበቓታትን ሰብ ሞያ ዓውድ ሕግን ዝዕድጋ(ዝቖጽራ)፡ ብናይ ውሽጥ ዓድን ኣፍሪቃን ጠበቓታት ኽጥቀማን ነዚ ሃብታም ዑቑር ሃብቲ ኪኢላታት ሰብ ሞያ ሕግን ጠበቓታት ኣፍሪቃን ብግቡእ ኽጥቀማሉ ኣገደስቲ ውሳነታት ኣመሓላሊፉ፤ንብቕዓትን ክእለትን ደረጃ ትምህርትን ካልእን ዝምልከት፡ንኹሉ ኣፍሪቃዊ ናይ ሕጊ ኪኢላ ዓቕም ሰብ ዝምልከት፡ ሓደ ናይ ሓበሬታ ማሕፉዳ(Data base) ከምዝዳሎውን ተሓቢሩ።
ንጉዳይ ኤርትራ ብዝምልከት፡ኣቦመንበር ጠበቓታት ኤርትራውያን፤ኣቶ ሚኪኤል፡ ምስዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን፡ወከልቲ ጉዳይ ስደተኛታትን ተራኺቡ ዘትዩ። ኣብዚ ምስ ወከልቲ፤ኬንያ፤ግብጺ፤ኢትዮጵያ፤ቶጎ፤ካሜሩን፤ጅቡቲ፤ሱዳን፤ሩዋንዳ፤ኡጋንዳ፤ደቡብ ኣፍሪቃን ካሎኦትን ዝገበሮ ርክብ ንጉዳይን ህልው ኩነታት ኤርትራን ብፍላይ ኣብ ስደተኛታትን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ(Asylum seekers) ብዝምልከት፤ብቐንዱውን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ግብጺ ንዘጋጥሞም ዘሎ ኣዝዩ ኣስቃቒ ኩነታትን ባርባራዊ ኣተሓሕዛን ብዝምልከትን ክግበሩ ወይ ክውሰዱ ዝግብኦም ሕጋዊ ስጉምታት ብዝምልከት፡ምስ ኣፍሪቃውያን ሰብ ሞያ ሕግን ወከልቲ ማሕበራት ጉዳይ ስደተኛታትን መብርህን ሓበሬታን ሂቡ ምሕጽንታውን ኣቕሪቡ። ጉባኤ ኣብ ልዕሊ ስድተኛታት ኤርትራውያን፡ብፍላይ ኣብ ሃገረ፥ ግብጺ ዘጉዋንፎም ንዘሎ ኣዝዩ ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ምግሃስ መሰልን ምጥሓስ ዓለም ለኻዊ ስምምዓትን ከምዝኾነ ድሕሪ ምግንዛብ፤እቲ ጉዳይ ብቕልጡፍ ደው ክብልን መዕገትውን ክግበረሉ ኣተሓሳሲቡ ንኹሎም ዝምልከቶም መንግስታትን ኪኢላታት ሕግን ኣብዚ ጉዳይዚ ዝካኣሎም ክግብሩውን ጻውዒት ኣቕሪቡ። ተሳተፍቲ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ሰፊሕ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰልን ምግሃስ መሰል ዜጋታትን ከምዝግንዘቡን ምስ ህዝቢ ኤርትራ ምድንጋጽን ዝምድናን(solidarity) ክምስርቱ ከምዝደልዩን ብዝካኣሎም፤ ብፍላይኩዋ ብመዳይ ጉዳይ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን፡ኩሉ ካብኦም ዝድለ ክገብሩ ቑሩባት ከምዝኾኑ ክግንዘብ ከምዝኻኣለ፡ኣቦ መንበር ጠበቓታት ኤርትራያን( Eritrean law society); ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታውን ማሕበር ጠበቓታት ኣፍሪቃ(PALU) ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከይምስረት ተሓሪምዎ ኣብ ስደት ናይ ዝቖመ ማሕበር ጠበቓታትን ኪኢላታት ሕግን ኤርትራ(ELS) ከም ሙሉእ ኣባል ተቐቢልዎ።
ኣብ ከባቢ 2005 ዓ.ም ዝቖመ ማሕበር ጠበቓታትን ሰብ ሞያ ሕግን ተማሃሮን ሕግን ኤርትራውያን፡ከም መብዛሕተአን ሞያውያን ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ስደት ዝቖመ ኮይኑ፡ንጉዳይ ሕግን ሰብኣውን ሕጋውን መሰላት ኤርትራውያን ብዝምልከት፤ብኣውሩኡውን ነቲ በብእዋኑ ቑጽሩ እንዳወሰኸ ዝኸይድ ንዘሎ ጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራውያንን፤ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለምን ኣመልኪቱ ዝነጥፍ ዘሎ ማሕበር ከምዝኾነ ካብ መግለጺ ኣቦመንበር ናይቲ ማሕበርን፤ዕላማታትን ሕግታትን ናይቲ ማሕበር ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።ከምዝፍለጥን ቅድሚ ሕጂውን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ዜና ተዘርጊሑ ዝነበረን፡ማሕበር ጠበቓታት ኤርትራውያን(ELS); ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናት፤ኤርትራውያንን ወጻእተኛታት ምሁራን ሕግን ብጉዳይ ኤርትራ ዝግደሱ ውልቀሰባት፤ዲፕሎማሰኛታት፤ወከልቲ ናይ ዝተፈላለያ ኤምባሲታትን ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፤ሓለፍቲ ትካላት ሰብኣዊ መሰልን ካልእን ብምርኻብን፡ ዝተፈላለዩ ደብዳበታት ጥርዓንን ጻውዒታት ብምግባር፤ንጉዳይ ኩነታት ኤርትራን ሰብኣዊ መሰልን፤ጉዳይ ስደተኛታትን ዘጋጥሞም ንዘሎ ምግሃስ መሰልን ኩሉ ዕንቅፋታትን ከምኡውን ክውሰዱ ንዝግቦኦም ስጉምታት ብዝምልከት ቐጻሊ ርክባት ይገብር ዘሎ ማሕበርዩ። ወከልቲ ማሕበር ኣቐድም ኣቢሉ፤ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፤ከተማታት ኣትላንታ፤ዋሽንግተን ዲሲን ዳላስን ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካን ካልኦት ቦታታውን ተዓዲሙ ተሳቲፉ፡ዝተፈላለዩ መጽናዕታዊ ጽሑፋትውን ኣቕሪቡ ከምዝነበረ ዝዝከር’ዩ።ንመጻኢውን ብፍላይ ኣብዚ ዓመትዚ፡ንጉዳይ ስደተኛታትን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ(Asylum seekers) ብዝምልከት፡ዝተፈላለዩ መደባት ተታሒዞም ከምዘለውን በብእዋኑውን ንህዝቢ ክሕበር ከምዝኾነውን ሓላፊ ናይቲ ማሕበር ጠበቓ ሚክኤል ግርማይ ዓንደገርጊሽ ድሕሪ ምሕባር፤ዝኾነ ግዱስ ኣካል ነቲ ማሕበርን ስርሑን ብዝምልከት፡ኣብ WWW.Eritreanlawsociety.net ክውከስ ከምዝኽእል ብተወሳኺ ሓቢሩ።


text:
ዕዳጋ-ስራሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 11 2020
ብኸመይ ኣብ ሃገር ሽወደን ከም ትሰርሕ ዝመርሑ፤ ብዙሓት ሕጊታትን ውዕላትን ኣለዉ። እዞም ኣብ መንጎ ወሃብ-ስራሕን ሰራሕተኛን ዘገልግሉ ሕጊታትን ስርዓታትን ድማ፤ ሕጊ-ስራሕ ይብሃሉ። ዕዳጋ-ስራሕ ክልተ ገጻት ዘለዎ፤ ብወሃብ-ስራሕን ብውድብ-ሰራሕኛታትን ዝቖመ እዩ። ሓደ ውድብ-ሰራሕተኛታት ዝበሃል፤ እቲ ንኹሎም ነቶም ማሕበር-ሰራሕተኛታት ናይ ተመሳሳሊ ጨንፈር-ስራሕ ዝሓቖፈ ውድብ እዩ።
ወሃብ-ስራሕ
ብዙሓት ንናይ መንግስታዊ፤ ኮሙናዊን ንግዳዊ-ክፋልን ሰራሕተኛታት ዚጥርንፋ፤ ናይ ወሃብቲ-ስራሕ ማሕበራት ኣለዋ። ማሕበር ወሃብቲ-ስራሕ ዚበሃል፤ ብዙሓት ወሃብቲ-ስራሕ ነቲ ብሓባር ዘገድሶም ሕቶታት፤ ብሓደ ተጠርኒፎም ዚሰርሑሉ ውድብ እዩ።
እቲ ዝዓበየ ብሕታውያን ማሕበር ወሃብቲ-ስራሕ፤ ናይ ሽወደን ጽላት ኢንዱስትሪን ንግድን "Svenskt näringsliv" እዩ። ብዓል መዚ ወሃብቲ-ስራሕ ንመንግስታውያን ወሃብቲ-ስራሕ፡ ንኣብነት ንብዓል መዝታት ካሳ ውሕስነትን (Försäkringskassan) ብዓል መዚ ግብርን (Skatteverket) ዝሓቖፈ እዩ። እቶም ኮሙናላዊ ወሃብቲ ስራሕ ኣብ ናይ ሽወደን ኮሙናትን ዞባታትን፡ SKR፡ ይጥርነፉ።
ሓንቲ ኩባንያ ኣባል ውድብ ወሃብቲ-ስራሕ ክትከውን እትመርጽ ባዕላ እያ።
ማሕበር-ሰራሕተኛታት
ሓደ ማሕበር-ሰራሕተኛታት፤ እቲ ምስ ወሃብ-ስራሕ ብዛዕባ ናይ ኣባላቱ ደሞዝ ዝወዓዓል ውድብ እዩ። እቲ ዕዮ ናይ ማሕበራት-ሰራሕኛታት፤ ንኣባላተን ኣብ ቦታ ስራሕ፤ ጽቡቕ ንኽኾነሎም ዚሰርሓ ማሕበራት እየን። ኣብ ሃገር ሽወደን ካብ 1880 ጀሚሩ ማሕበር ሰራሕተኛታት ቆይሙ እዩ።
ኣብ መብዛሕትኡ ቦታ-ስርሓት ሞያዊ-ስርዒታት "fackklubb" ወይ ወኪል ቦታ-ስራሕ ኣሎ። ሞያዊ-ስርዒት ዚበሃል፤ እቲ ብሓደ ሞያ፡ ኣብ ሓደ ቦታ-ስራሕ ብዚርከቡ ኣባላት ዝቖመ እዩ። ወኪል ቦታ-ስራሕ ዚበሃል፤ ኣብ ሓደ ቦታ-ስራሕ፤ ንኣባልቱ ዚውክል ሰብ እዩ።
ሞያዊ-ስርዒታትን ወኪል ቦታ-ስራሕን ኣባላት ማሕበር-ሰርዒታት እዮም። እተን ማሕበራት-ሰራሕተኛታት ድማ ብግዲአን፤ ናይ ዝለዓለ ውድብ ኣባላት እየን። ንኣብነት ሃገራዊ ውድብ ሰራሕተኛታት ሽወደን "Landorganisationen i Sverige, LO" ክጥቀስ ይክኣል። ኣብ ክልቲኡ፡ ማለት ናይ ማሕበር-ሰራሕተኛን ናይ ስራሕ ኣልቦነት-ካሳን፤ ኣባል "arbetslöshetskassa, A-kassa" ምዃን ልሙድ እዩ። ናይ ስራሕ ኣልቦነት-ካሳ ዚበሃል፤ ንስራሕ-ኣልቦ ኣባላቱ ገንዘብ ዚህብ ቁጠባዊ ማሕበር እዩ።
ሓባራዊ-ውዕል
ሓባራዊ-ውዕል "kollektivavtal" ዚበሃል፤ ኣቲ ኣብ መንጎ ወሃብ-ስራሕን ማሕበር-ሰራሕተኛታትን ዚግበር ጽሑፋዊ ውዕል እዩ። ኣብቲ ሓባራዊ-ውዕል፤ ሕጊታት ናይ ስራሕ-ሰዓታት፤ ናይ ዕረፍቲን ደሞዝን ወዘተ ሰፊሩ ይርከብ። ብዙሕ ጊዜ ብዛዕባ ኵነታት ደሞዝካ ዚውስን፤ እዚ ሓባራዊ-ውዕል እዩ። ይኹንእምበር፤ ሓባራዊ-ውዕል ዘለወን፤ ኩለን ውድባትን ኩባንያታትን ኣይኮናን።
ኣብቲ ሓባራዊ-ውዕል፤ እቲ ሰራሕተኛታት ክረኽብዎ ዘሎዎም ዝተሓተ ደሞዝ ዚውሰነሉ እዩ። እቲ ውዕል ዋላ ነቶም ኣብቲ ቦታ-ስራሕ ዚሰርሑ፤ ኣብ ማሕበር-ሰራሕተኛታት ግን ኣባላት ዘይኮኑ ውን የገልግል እዩ። ኣብ ሃገር ሽወደን እቲ ዝተሓተ ደረጃታት ደሞዝ፤ ክንደይ ክኸውን ከም ዘሎዎ ዚውስን ሕጊ የልቦን።


text:
ብዘይስሩዕ መንገዲ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሊብያን የመንን ድሕሪ ምኻዶም ኣብ ዝኸድዎ ቦታ ብዝተፈጥረ ቅልውላው ኣብ ፀገም ዝወደቁ ግን ኽአ ገለ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ፍቃደኛታት ዝኾኑ ይምለሱ ከም ዘለው ተገሊፁ።
ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝርከብ ቤት-ፅሕፈት ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት ኣቶ ታገል ሰሎሞን ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከም ዝበልዎ ካብ ሊብያ 120 ዝኾኑ ኣብ ዝመፅእ ሰሙን ወይ ክልተ ሰሙን ናብ ሃገሮም ብፍቃዶም ንምምላስ ኣድላይ ስራሕ ይስራሕ'ሎ ኢሎም።
ኣብዚ ዓመት'ዚ ጥራይ ልዕሊ 2-ሽሕ ኢትዮጵያውያን ካብ የመን ናብ ሃገሮም ከምዝተመለስ'ውን ገሊፆም።
ኣተሓሒዞም ብዘይስሩዕ መንገዲ ዝወፁ ኢትዮጵያውያን ናብ ማእኸላይ ምብራቅ ኣብ ዘምርሕሉ ነዊሕ በረኻ ሰፊሕ ባሕሪ ኣቃሪፆም ብምኻኑ ብዙሓት ኣብ መንገዲ ከምዝሞቱን ኣብኡ ምስ በፅሑ እንተኾነ ብዙሕ ግፍዒ ከምዝፍፀሞምን ፡ ሓደ ካብቲ ግፍዕታት ኣብ ልዕሊ ገለ ውሽጣዊ ክፍሊ ሰብነቶም ዝፍፀም ንግዲ'ዩ ክብሉ ገሊፆም።


text:
ብርክት ዝበሉ ጥቕሉላት ሙት ባሕሪ (Dead Sea Scrolls) ንፈለማ ጊዜ ናብ ምርኢት ቀሪቦም።
እቶም ኣብ ቤተ መዘክር ዴንቨር ብህዝቢ ንክራኣዩ ቀሪቦም ዘለው ክልተ ክፋላት’ቲ ጥቕሉላት፣ ህይወት ኣብ እዋነ መጽሓፍ ቅዱስ ዘጉልሁ’ዮም። ካልእ ክፋል’ቲ ጥቕሉላት ድማ ኣብ ቤተ መዘክር የሩሳሌም ኣብ ምርኢት ይርከብ።
እዞም ጥቕሉላት ሙት ባሕሪ፣ ካብ ሞንጎ’ቶም ቅዱሳት ጽሑፋት ኣይሁዳዊያን ኮይኖም ኣብ ኣርባዓታትን ሓምሳታትን ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ዝተረኸቡ’ዮም። እቶም ብሓደ በደው ኣብ ባዓቲ ዝተረኸቡ ጥቕሉላት፣ እምነት ሓደ ክፋል ኣይሁዳዊያን ዝጠቕሱ’ውን እዮም።
ኣብ’ቲ ጥቕሉላት ዘሎ ጽሑፍ ክፋል ንታሪኽ መርከብ ኖህ’ዩ ዘዘንትወልና። ብመሰረት መጽሓፈ ዘፍጥረት ‘ፈጣሪ መርከብ ንክሰርሕ ንኖህ ኣዘዞ። ካብ ሕድ ሕድ ዓይነት እንስሳታት ጽምዲ ጽምዲ ገይሩ ናብ’ታ መርከብ ንከእቱ ተነገሮ። ድሕሪኡ አምላክ ንመላእ ምድሪ ብማይ ምስ ደፈና፣ በታ መርከብ ኣቢሉ ንቤተ ሰብ ኖህን ናብ’ታ መርከብ ንዝኣተው እንስሳታትን ኣድሐኖም’ ይብል።
እዞም ተኣፋፊ ጽሑፋት ጳጲረስ ኣብ ብመስትያት ዝተሸፈነ ስፍራ’ዮም ዝቕመጡ። ጸሓያዊ ወይ ኤለክትሪካዊ ብርሃን ኣብ ልዕሊኦም ክዓርፍ ኣይፍቀድን። በጻሕቲ ነቲ ጥቕሉላት ክሪኡ እንተመሪጾም ኣብ ልዕሊ’ቲ መስትያታዊ ሳንዱቕ ዘሎ መብርሂን መጥፍእን ይጥውቑዎ፣ ሰላሳ ሰኮንዳት ጥራሕ ዝዘልቕ ብርሃን ይውላዕ’ሞ ነቲ ጥንታዊ ቅርሲ ንሓጺር ጊዜ ንክሪኡ የኽእሎም።


text:
ን250 ሺሕ ዜጋታት ዝኸውን ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ክልል ትግራይ ከም ዝተላእከ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ነቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘተሓባብሩ ጉጅለታት ከም ዝተመደቡ'ውን ሓቢሩ'ሎ።
ኣብ ክልል ትግራይ ናብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዘምርሑ ከምዝነበሩ ዝገለጹ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ተኹሲ ዘጋጠሞም ንክልተ ኬላታት ጥሒሶም ንሳልሳይ ክደግሙ ክብሉ ምዃኑ'ውን ኣምባሳደር ረድዋን ሑሴን ገሊጾም ኣለዉ።
ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ፖሊስ ዝርከባ ኣባል ፈጻሚ ስራሕ ሕወሓትን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፈደረሽንን ዝነበራ ወ/ሮ ኬርያ ኢብራሂምን ምኽትል ፕረዚደንት ክልል ትግራይ ዝነበሩ ኣምባሳደር ኣዲስ ኣለም ባሌማን ድማ መርመራ ይካየደሎም ከም ዘሎ እቶም ወሃቢ ቃል ሓቢሮም ኣለዉ።
ኣምባሳደር ረድዋን ሑሴን ኣብ ህድማ ዝርከቡ መራሕቲ ህወሓት ድማ መብዛሕቲኦም ኣብ ቀረባ መዓልታት ወይ ሳምንታት ተታሒዞም ናብ ፍርዲ ክቐረቡ'ዮም ኢሎም።


text:
ውድብ ማሕበራዊ ፍትሒ ንዜጋታት ኢትዮጵያ (ኢዜማ) ፕሮግራም እቲ ውድብ ንምልላይ ኣብ ከተማ መቐለ ትማሊ ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ:: ኣብቲ መድረኽ ዝነበሩ ተሳተፍቲ ንዘልዓልዎ ሕቶታት ድማ ምላሽ ተዋሂብዎም:: ካብ ዝምስረት ሰለስተ ኣዋርሕ ዝገበረ ማሕበራዊ ፍትሒ ንዜጋታት ኢትዮጵያ (ኢዜማ) ኣብ ትግራይ ንፈለማ ግዜ’ዩ ህዝባዊ ኣኼባ ትማሊ ኣብ ከተማ መቐለ ኣካይዱ::
ነቲ መድረኽ ዝኸፈቱ ምክትል መራሒ ኢዜማ ኣይተ ኣንዱዓለም ኣራጌ ውድቦም ኣብ ከተማ መቐለ ኣኼባ ንከካይድን ውፅኢታዊ ክኸውን ንዝገበሩ ህዝቢ’ታ ከተማን መንግስቲ ክልል ትግራይ ንዝገበረሎም ሓገዝ ምስጋና ኣቕሪቦም:: እቲ ኣኼባ ብሰላማዊ መንገዲ ክዛዘም ድማ ኣካላት ፀጥታ ንዝገበርዎ ድጋፍ ኣመስጊኖም::
ኣይተ ኣንዱኣለም " ገለ ሰባት ንትግራይ ከይድካ ህዝባዊ ኣኼባ ምክያድ ዳርጋ ናብ ሰሜን ኮርያ ከይድካ ሰላማዊ ሰልፊ ምፅዋዕ ይቖጽርዎ" ክብሉ ተዛሪቦም:: "ትግራይ ንዓይ ዓደይ እዩ: ጭውነት ህዝቢ ሎሚ እውን ተዓቂቡ ረኺብናዮ" ክብሉ ገሊፆም። ህዝቢ ትግራይ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ዘይቀረበሉ ህዝቢ እዩ ኢሎም ከምዝኣምኑ ድማ ሓቢሮም:: ኣብቲ መድረኽ ዝቐረቡ ርእይቶታት ነቔፌታ ዝበዝሖም ምንባሩ ዝገልፁ ኣይተ ኣንዱኣለም እዚ ድማ ከም ፈላማይ መድረኽ ትፅቢት ንገብሮ እዩ ኢሎም:: ኣብ ሸውዓተ ወረዳታት ትግራይ ኢዜማ ኣባላት ከምዝወደበን ብቐፃሊ ድማ አሓይሉ ክሰርሕ እዩ ኢሎም::
ፕሮግራም እቲ ውድብ ዘላለዩ ኣይተ ሃብታሙ ኪታባ ብወገኖም ኢዜማ ፌዴራላዊ ዘይተማእኸለ ስርዓት ምምሕዳር ክኽተል እዩ ኢሎም:: ሐዚ ዘሎ ሕገመንግስቲ ኣብ መሰል ውልቀሰባት ጠመተ ብዝገበረ መልክዑ ክመሓየሽ ውድቦም ድልየት ከምዘለዎ ተዛሪቦም:: ኣብ ቁጠባዊ ጉዳይ ድማ ነፃ ዕዳጋ ክህልው ኢዜማ ክቃለስ እዩ ኢሎም::
ኣብቲ ህዝባዊ መድረኽ ብርክት ዝበሉ ሕቶታትን ርእይቶትን ዝቐረቡ ክኾኑ ከለው ኣብቲ መድረኽ ብተደጋጋሚ ካብ ዝተልዓሉ ጉዳያት ኣብ መሪሕነት ኢዜማ ዘለዉ ውልቀሰባት ቴሌቪዥን ኢሳት ብምጥቃም ንህዝቢ ትግራይ "95 ሚልዮን ን5 ሚልዮን እዩ’ቲ ቃልሲ ብዝብል ምፅናት ዓሌት ዝኣወጁ እዮም" ንምንታይ ይቕሬታ ከይሓተትኩም ንመቐለ መፂእኹም ዝብል ነይሩ:: ኣይተ ኣንዱኣለም ኣብዚ ጉዳይ ምላሽ እንትህቡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝኾነ ገበን ዝፈፀመ ማዕኸን ዜና ብሕግን ስርዓትን ክሕተት ይግባእ ኢሎም::
ኢዜማ ኣብ 2012 ዓ/ም ምርጫ ንክካየድ ድልየት ኣለኹም’ ዶ? ቅዋሙ’ኸ እንታይ እዩ ንዝብል ዝተላዕለ ሕቶ ኣቦመንበር ኢዜማ ኣይተ የሺዋስ ኣበራ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዝመረፆ ክመሓደር ኣለዎ ኢልና ንኣምን ኮይኑ ግና ምርጫ ንምክያድ ትካላት ምድላዋት ክገብሩ ይግባእ ኢሎም:: ውድቦም ድማ ኩሉ ግዜ ንምርጫ ድልው ምዃኑን: ነፃን ፍትሓውን ኮይኑ ዝፍፀመሉ መንገዲ ኣብ ዘለወሉ እዋን እቲ ምርጫ ምክያድ ይግባእ ክብሉ ተዛሪቦም::
"ስለዚ ድማ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዘለዉ ድኹማት ትካላት ብምሕያል ኣብ ግዜኡ’ዶ የርክብ ዝብል ስግኣት ኣለና ኢና ዝበልና" ኢሎም ኣይተ የሺዋስ:: ካልእ ኣብቲ መድረኽ ካብ ዝተልዓሉ "ኢዜማ ናይ ዶክተር አብዪ ኣሕመድ እዩ ይባሃል" ዝብል ሕቶ ነይሩ:: ኣይተ ኣንዱኣለም እንትምልሱ ኢዜማ ናይ ዶ/ር ኣብዪ እዩ ዝብል ተቐባልነት ዘይብሉ ወረ እዩ:: እዚ ውድብ ንምምስራት ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንተለና ገና ዶ/ር ኣብዪ ናብ ስልጣን ቅድሚ ምምፅኦም ኢና ሓሲብናዮ" ኢሎም።
ኣይተ ኣንዱኣለም ብዛዕባ ኣብቲ መድረኽ ዝተልዓሉ ሕቶታት እንትዛረቡ "ልክዕ ልክዕና ብግልፂ ነገርኩምና: ኣይሓደግኩምልናን እዚ ድማ ዝግባእ ኢዩ ኢሎም:: ሃገር ዝህነፅ ብዘተን ብህዱእ መንፈስ ዝካየድ ክትዕን ብምዃኑ: ብዝሰልጠነ መንገዲ ክንጓዓዝ ይግባእ” ክብሉ ተዛሪቦም::


text:
ምዕራብ ክልል ኦሮሚያ፡ ህይወት ኣብ ትሕቲ 'ኮማንድ ፖስት' እንታይ ይመስል?
ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ኣብ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ከባቢታት፡ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ወተሃደራዊ ሓለዋ ዝግበረሉ 'ኮማንድ ፖስት' ክመሓደር ካብ ዝጅምር ጸኒሑ'ሎ።
ብፍላይ ኣብ 'ቄለም ወለጋ' ከምኡ ድማ 'ምዕራብ ወለጋ' ኣብ ዝበሃሉ ዞባታት ምዕራብ ኦሮሚያ ዘሎ ኩነታት ጸጥታ ዘሰክፍ ምዃኑ፡ ነበርቲ ክገልጹ ጸኒሖም እዮም።
ኣብ መንጎ ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ኦሮሞን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ብዝተልዓለ ጎንጺ፡ ኣብ ልዕሊ ሰባት ብተደጋጋሚ ጉድኣት ክወርድ ጸኒሑ'ሎ።
ካብ ቀረባ እዋናት ጀሚሩ ድማ፡ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ብዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ኣገልግሎት ሜመራኸቢታት ዝተቛረጸ ኮይኑ፡ ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ናይ ውሕስነት ስግኣት ኣለዎም።
ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ኩነታት ጸጥታን ናብራ ናይቶም ነበርትን እንታይ ከምዝመስል ንምርኣይ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ናብቲ ካባቢ ከይዶም ዝተዓዘብዎ ነዚ ይመስል።
ብኽልቲኡ ወገን ንውቃዕ ኣለና
ብሰንኪ እቲ ኣብ 'ቄለም ወለጋ' ከምኡ ድማ 'ምዕራብ ወለጋ' ዘሎ ጸገም፡ ብዙሓት ሰባት መረበቶም ገዲፎም ናብ ነቀምቴ መጺኦም ኣለዉ።
ስሞም ክጥቀስ ዘይደለዩ ወዲ 42 ዓመት፡ ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዘሎ ኩነታት "ንክትዛረቦ ዘጸግም" ክብሉ እዮም ዝገልጽዎ።
ኣብታ ንሶም ዝነብሩላ ዝነበሩ 'ላሎ አሳቢ' እትበሃል ወረዳ ቀትሪ ኮነ ላይቲ ሰላም ከምዘየለ እዮም ዝዛረቡ።
"ሰላም ስለዘየለ፡ ቀትሪ ገንዘብ ሒዝካ ክትንቀሳቐስ ከለኻ ንወተሃደራት መንግስቲ ትፈርሕ፤ ምሸት ድማ ነቶም ኣብ ጫካ ዘለዉ ንፈርሕ። ኣብቲ ከባቢ ክትነግድ ኮነ ወጺእካ ክትኣቱ ከቢድ ኮይኑ'ሎ።"
በዚ ዕኽንያት ድማ፡ ንሶምን ካልኦት ነበርትን መረበቶም ገዲፎም ናብ ነቀምቴን ካልኦት ከታማታትን ክስደዱ ከምዝተገደዱ ይገልጹ።
"ካብ ክልቲኦም ሓይልታት መጥቃዕቲ ክበጽሓኒ'ዩ ዘዝበለ፡ ናብርኡ እናራሕረሐ ቤተሰቡ ሒዙ ይስደድ እዩ ዘሎ" ይብሉ።
"ቀትሪ ኣብቲ ከባቢ ተዋፊሩ ዘሎ ናይ መንግስቲ ሰራዊት አንተደኣ ኣዘራሪቡና ከይዱ፡ እቶም ኣብ ጫካ ዘለዉ ዕጡቓት 'ናይ መንግስቲ ሰላሊ ኢኻ' ኢሎም ለይቲ መጺኦም ይወስዱኻሞ፤ ከየጻረዩ ስጉምቲ ይወስዱ።
"ወተሃደራት መንግስቲ ድማ'ዕጡቓት ምሸት ናብዚ መጺኦም ነይሮም፡ መግቢ ሂብኩምዎም' ብምባል ነቲ ነባሪ ኣኪቦም ይቐጽዕዎ" ብምባል እቲ ጸቕጢን ስግኣትን ካብ ክልቲኡ ወገን ምዃኑ ይዛረቡ።
ብምኽንያት ጸገም ጸጥታ፡ ነበርቲ ዕለታዊ ተግባሮም ክፍጽሙ ከምዘይከኣሉን ገሊኦም ድማ ንጥምየት ይቃልዑ ምህላዎም ይገልጹ።
"ህዝቢ መንነት ናይቶም ኣብ ጫካ ዘለዉ ዕጡቓት ክሕተት ከሎ፡ ንህይወቱ ስለዝሰግእ ኣይዛረብን። እቶም ዕጡቓት ኣብ ውሽጢ እቲ ህዝቢ ስለዘለዉ ድማ መንግስቲ ከለልዮም ኣይከኣለን" ብምባል እቲ ጉዳይ ሕልኽልኽ ዝበለ ምዃኑ የብርሁ።
ርክብ ቴሌፎንን ኢንተርኔትን ንኣዋርሕ ብምቁራጹ፡ ህዝቢ ብዛዕባ ኩነታቱ ኣብ ካልእ ከባቢታት ንዘለዉ ኣዝማዱን ካልእን ከፍልጥ ከምዘይከኣለ እዮም ዝዛረቡ።
"ዓብዪ ይኹን ንእሽቶ ኩሉ ሰጊኡ'ሎ"
ካብቲ ዝነብረሉ ዝነበረ ከባቢ 'ቄለም ወለጋ' ሃዲሙ ኣብ ነቀምቴ ዝርከብ ሓደ መንእሰይ ድማ፡ ከባቢታት ምዕራብ ኦሮሚያ ካብቲ ካልእ ከባቢ ተፈልዩ ኣብ ትሕቲ ኮማንድ ፖስት ክመሓደር ስለዝተገበረ ኣብ ነበርቲ ስነልቦናዊ ጸቕጢ ይፈጥር ምህላዉ ይዛረብ።
"ኣብ ከባቢና ዓብዪ ይኹን ንእሽቶ ኩሉ ብስግኣት እዩ ዝነብር" ብምባል ኩሉ ነባሪ ብኽልቲኦም ሓይልታት ይህሰ ምህላዉ ይገልጽ።
"ነዚ ቃለመሕትት ክህብ እንከለኹ ኣብ ከቢድ ስግኣት ኮይነ እየ። እንተ ተራእየ እንታይ ከጋጥመኒ ከምዝኽእል ኣጸቢቐ እየ ዝፈልጥ" ብምባል ንምዝራብ እውን ዘጸግም ኩነታት ከምዘሎ ይዛረብ።
እቲ መንእሰይ፡ እቲ ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ዕጡቓትን ዘሎ ኩነታት ብቕልጡፍ ተፈቲሑ ናብ ዝተረጋገአ ህይወት ክምለስ እዩ ዝደሊ። ነዚ ድማ፡ ሰላማዊ መገዲ ክናደ ኣለዎ በሃሊ እዩ።
"እቲ ጎንጺ ኣብ መንጎ ክልተ ኣሕዋት ዝካየድ ዘሎ ብምዃኑ፡ ብኩናት ክፍታሕ እዩ ዝብል እምነት የብለይን" ይብል።
እቲ ጸገም፡ ካብ ከተማ ንላዕሊ ኣብ ከባቢታት ገጠር ከምዝገድድ ድማ ይገልጽ።
ከተማ ነቀምቴ
ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ኣብ ከተማ ነቀምቴ ኣብ ዝነበሮም ጻንሒት ከምዝተዓዘብዎ፡ ካብ ከባቢታት ጊንቢን ደንቢ ዶሎን ዝሓሸ ርግኣት ስለዘሎ፡ ብዙሓት ሰባት ካብቲ ዘሎ ጸገም ጸጥታ ብምህዳም ኣብታ ከተማ ይነብሩ ኣለዉ።
ኣብታ ከተማ ዘሎ ምንቅስቓስ ንግዲ ኣብ ቀትሪ ስሩዕን ምውቕ ዝበለን ኮይኑ፡ ኣጋምሸት ግን ቁጽሪ ኣብታ ከተማ ዝንቀሳቐሱ ሰባት ይቕንስ'ሞ ጸው እዩ ዝብል።
ኣብታ ከተማ፡ በዓል ሰለስተ ጎማ ተሽከርከርቲ (ባጃጅ)፤ ድሕሪ ምሸት ሰዓት ሓደ (ሰዓት ሸውዓተ) ክንቀሳቀሳ ስለዘይፍቀደለን፡ ምንቀስቓስ ናይታ ከተማ ይዝሕትል።
ኣብ ዝተፈላለዩ ነቁጣታት ናይታ ከተማ፡ ሓይልታት ጸጥታ ስለዘለዉ፡ ብጥቐኦም ምሕላፍ ክልኩል ምዃኑ ዝገልጹ ምልክታት ይረኣዩ።
መንግስቲ እንታይ ይብል?
ምክትል ኣዛዚ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጄነራል ብርሃኑ ጁላ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃለመሕተት፤ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ "ዝተፈለየ" ወተሃደራዊ ወፍሪ የካይድ ምህላዉ ተዛሪቡ ነይሩ።
እቲ ጀነራል ከምዝብሎ፡ ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ዕጡቓት ናብ ሰላም ክመጹ ይልመኑ ከምዝነበሩ "እቲ ምሕጽንታ ምስበዝሖም ክጠናኸሩ ጀሚሮም፤ ኣብ ህዝቢ ዝበጽሕ በደል'ውን ቀጺሉ። ህዝቢ የፈራርሑ፣ ይዘምቱ፣ የሳቕዩ፣ ጨውዮም ወሲዶም ወቒዖም ይሰዱ" ብምባል መንግስቲ ንምንታይ ስጉምቲ ይወስድ ከምዘሎ ተዛሪቡ ነይሩ።
ወተሃደራት መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ በደል የብጽሑ እዮም ዝብል ክሲ ብዝምልከት ክዛረብ እንከሎ ድማ፡ "ኣነ ዝወደብኩዎ ወተሃደር ንህዝቢ ኣይትንክፍን። ወተሃደራት መንግስቲ ኣብ ህዝቢ በደል ኣብጺሖም እንተኾይኖም ግን መንግስቲ ክሕተት እዩ። ኣነ'ውን ብውልቀይ ንህዝቢ ይቕረታ ክሓትት እየ፤ ክኽሕስ እየ" ክብል መልሲ ሂቡ።


text:
ኣብ ኢጣልያ ኣጋጢሙ ብዘሎ ልዑል መጠን ወሰኽ ጸዓት፡ ብኣሽሓት ዝቊጸራ ነኣሽቱን ማእከሎትን ማእከላት ዋኒን ሓደጋ ምዕጻው ኣንጸላሊወን ከም ዘሎ ተሓቢሩ።…
Browsing: World News
ሰሜን ኮርያ፡ ፈተነ ናይ ሓጺር ርሕቐት ባለስቲካዊ ሚሳይል ከም ዘካየደት ኣርቲ ኣብ ዝዘርገሐቶ ሓበሬታ ተፈሊጡ። እቲ ፈተነ፡ መዓልታት ቅድሚ ምብጻሕ…
መንግስቲ ብሪጣንያ፡ ኣብ መዳይ ወተሃደራዊ ንጥፈታት ዝስለዖ ባጀት ብዕጽፊ ንምዕባዩ ወጢኒ ከም ዘሎ ማዕከን ዜና ኣርቲ ገሊጻ። እቲ ካብ ሚኒስተር…
ቀዳማይ ሚኒስተር ማሊ፡ ኣብ ልዕሊ ፈረንሳን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝቐነዐ ተቓውሞ ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘስመዖ መደረ…
ኣብ መበል 77 ሓፈሻዊ ዋዕላ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሩስያ ንምንጻል ዝተገበረ ፈተነታት ከም ዝፈሸላ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጒዳያት ወጻኢ ሩስያ ምሕባራ…
መንግስቲ ዩክረይን፡ ኣብታ ሃገር ንዝመደበሩ ኣምባሳደር ኢራን ሂባቶ ዝጸነሐት ኣፍልጦ ከም ዝሰረዘቶን መጠን ኣባላት ዲፕሎማስያዊ ሚሽን ድማ ክጐድል ከም ዝወሰነት…
ኣብ ዓለምና ተኸሲቱ ዘሎ ከቢድ ሓደጋ ጥሜት፡ ሚልዮናት ሰባት ማዕጾ ዓጸባ ክኲሕኲሑ ገዲዱ ከም ዘሎ ሓላፊ ውድብ መግቢ ዓለም ከም…
ኣብ ኣመሪካ፡ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ካብ ቊጽጽር ወጻኢ ይኸዱ ከም ዘለዉ ሰብ-መዚ ጥዕና እታ ሃገር ምጥንቃቖም ኣርቲ ገሊጻ። መጠን…
ነፈርቲ ኲናት እትስከም ብሮናልድ ሬጌን እትፍለጥ ዓባይ መርከብ ኣመሪካ ናብ ደቡብ ኮርያ ከም ዝኣተወት ኣሶሸይትድ ፕረስ ሎሚ 23 መስከመረም ረፍዲ…
ሩስያ፡ ቀዳም 24 መስከረም ምስ ሩስያን ንምጽንባር ረፈረንደም ንዘካይዳ ክልተ ዞባታት፡ ኣካላት ሩስያ ምስ ዝኾና ብኑክልየሳዊ ኣጽዋር ክትሕልወን ምዃና ፕረሲደንት…


text:
May 28, 2016
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን፡ ንኹሎም ኣብ ጐኒ ሓርነታዊ ቃልሲን ናጽነትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ብምሕዝነት ደው ዝበሉ ፈተውቲ፡ ዮሃና! እንቋዕ’ዚ ረኣና!
ነዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ ርዝነቱ ንምምዕራግ ካብ ወጻኢ ዝነገዱ ኤርትራውያን ኩሎም፡ ብምውህሃድ ኮሚሽን ባህሊን ስፖርትን፡ ሓያል ጻዕሪን ኣደናቒ ኣበርክቶን ዝገበሩ፡ ህጻናት መንእሰያት ተማሃሮ፡ ናይ ወጻኢን ዘቤታዊን ጥበባውያን፡ ስፖርተኛታት፡ ኩሎም ካልኦት ኣድማዒ ኣበርክቶ ዝገበሩ ልዑል ምስጋና።
25 ዓመታት ወይ ርብዒ ዘመን “መኸተን ልምዓትን”፡ ካበይ? ኣበይ? ናበይ?
ካበይ ከምዝተበገስና፡ ኣበይ ከምዘሎናን ከምዝሃሎናን፡ ናበይ ከምንግስግስን፡ . . . መኸተናን ልምዓትናን ብኸመይ? ስለምንታይ’ከ ይዕወት? ናጽነት ብኸመይ ተጨቢጡ? ብኸመይከ ይሕሎን ይህነጽን? ዝብል ሕቶታትን ጉዳያትን ምልዓል፡ ኣማቲ መርሓ-ጐደናና ስለዝኸውን፡ ኣብ ደቂቕ ዝርዝራት ከይኣቶኹ፡ ኣብዚ ዕዙዝ ዕለት፡ ቈላሕታ ኣዕዋፍ ክህብ ክፍትን’የ።
መኸተ ባህሊን ቅርሲን’ዩ። ባህሊ ከኣ፡ ኣብ ዝተወሳሰበ ስርዓተ-ክብሪታት (value system) ዝንደቕ’ዩ። ስርዓተ ክብሪታት፡ ኣብ ሓደ ህሞት ወይ እዋን፡ ብሃንደበት ወይ ብዕድል ዘይኰነ፡ ግዜ ኣብ ዝወስድ ከቢድ በዳሂ መስርሕ ዝውህለልን፡ ዝዕቀብን፡ ዝወራረስን’ዩ። ኣይግዛእን ኣይጸዓድን ኣይዋረድን፡ ምባል ምክብባርን ምትሕልላይን፡ ሓድነትን ስኒትን ውህደትን፡ ትብዓትን ተወፋይነትን ሓርበኛነትን መስዋእትነትን፡ ስራሕን ዓያይነትን ኣፍራዪነትን ተባላሓትነትን፡ ጽንዓት ኣብ ገጽ ፈታኒ ብድሆታት፡ . . . ሕላገታት ክብሪታትናን፡ ምስጢራት ዓወታትናን’ዮም። መኸተናን ገስጋስ ልምዓትናን ከኣ፡ ብኣታቶም ዝልካዕን ዝረጋገጽን’ዩ።
ርብዒ ዘመን ናጽነት፡ ኣብ መኸተን ልምዓትን፡ ኣብ ናይ 50 ዓመታት ጽኑዕ ዝመሰረቱ ዘሐብን ታሪኽ ዝተነድቀ’ዩ። እቲ 50 ዓመታት፡ ከም ሓደ ህዝቢ ክንህነጽን ክንከውንን ዝበቓዕናሉ መዛዘሚ መስርሕ ስለዝዀነ፡ ትርጉም ናይ ርብዒ ዘመን ናጽነት ይኹን፡ ዝስዕቦ መዋእል ብግቡእ ክንግንዘብ ምእንቲ፡ ነቲ ንፈልጦ መዛግብቲ ደጊምና ክንገናጽል ግቡእ’ዩ። እዚ ማለት፡ ናብ ጥንታዊ ዛንታ ከይረሓቕና፡ ቅድሚን፡ ኣብ መዋእለ መግዛእቲ ጣልያንን፡ ኣብነታውያን ጀጋኑ ኤርትራውያን፡ ኣንጻር መግዛእቲ ጣልያን፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናትን ቦታታትን ዝፈጸሙዎ ቅያ መኸተ፡ ከይረሳዕና ማለት’ዩ።
ኤርትራ፡ ከም ዳርጋ ኩለን፡ ፖለቲካዊ ዶባተን፡ ካብ መወዳእታ 19 ዘመን ጀሚሩ ብሓይሊታት መግዛእቲ እናተሓንጸጸ ዝተመስረታ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ምስ ምዝርዛር መግዛእቲ፡ ድሕሪ 2ይ ኲናት ዓለም፡ ኣብ 1941፡ ንናጽነታ ባብ ክርሖ ነይርዎ፡ ኣብቲ እዋን፡ “ኤርትራ ንእስትራተጂያዊ ረብሓታት ኣሜሪካ ኣይተገልግልን’ያ” ስለዝተባህለ፡ . . . ካብ 1941 ክሳብ 1952፡ ኣብ ትሕቲ “ሞግዚትነት” እንግሊዝ፡ መሰል ናጽነት ንምብርዓን፡ ቁጠባን ትሕተ-ቕርጺን ብዘንቀደ ከምዝዓኑ ኰይኑ፡ ኣሕዋት ኣናቚትካ መኸተ ንምግምማዕ ከኣ፡ መርዛም ሽርሒታት ተኻዪዱ እዩ። . . . ካብ 1952 ክሳብ 1962፡ ብስም ፈደራላዊ ምቚራን፡ ንኤርትራን ህዝባን፡ ኣብ ናይ ውክልና መግዛእቲ ንምልሓቕ መቐጸልታ ውዲት ተፈቲኑ። ካብ 1962 ክሳብ 1974፡ መግዛእቲ ብውክልና ክዉን ንምግባርን፡ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ንምጭፍላቕን፡ ብኣሜሪካን ናይ ዞባ ሰብ ኪዳናን፡ ንስርዓት ሃይለስላሰ ብምድጋፍ፡ ወራራትን ግፍዒታትን ተፈጺሙ’ዩ። . . . ካብ 1974 ክሳብ 1991፡ ብሕብረት-ሶቭየት ነበርን ሰብ ኪዳናን፡ ፍትሓዊ ቃልሲ ንናጽነት ብገዚፍ ወተሃደራዊ መኪና ንምድሃኽ፡ ናይ ከንቱ ህቀና ተኻዪዱ’ዩ። ኩሉ’ዚ ፍጻሜታት’ዚ፡ መሰረት 50 ዓመታት፡ ናይዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ናጽነትና’ዩ።
ኣብዚ ኣዝዩ ዘይተመጣጠነ ምዕሪት (equation) ጽምዶ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቶም እናተበራረዩ መሰል ናጽነቱ ንምቑጻይ ዝበድሁዎ ዓለማውያን ሓይሊታትን ከደምቶምን፡ ብኸመይ ስዒሩዎም? ልዕሊ ኩሉ ወናን ሓቂን ኣብ ሓላል መሬቱን ስለዝዀነ፡ ብቐንዱ ከኣ፡ ኣብ ውሽጢ’ቲ 50 ናይ መኸተ ዓመታት፡ ናይ መኸተ ባህሉን፡ ስርዓተ ክብሪታቱን እናዀልዐ፡ ንቕሓት እናዕሞቐን እናበረኸን፡ ውዳቤኡን ኣሰላልፋኡን እናወርጸጸ፡ ዕጥቁን ብልሓት ውጥናቱን እናራቐቐ፡ ካብ ውዲታት ክድዓትን ጥልመትን ወሽለኽለኽን ብክልናን ውሻጠ’ውን፡ እናተማህረን እናለበመን፡ ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ መኸተኡ እናሓየለ ስለዝኸደ’ዩ፡ እቲ ምዕሪት ጽምዶ፡ ናብ ረብሓ ሓቂን ናጽነትን ወዲቑ። ምስዚ ጽኑዕ መሰረት ተዛሚዱ ከኣ’ዩ፡ ናይዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን መኸተን ልምዓትን ዝግምገም።
ኣብ ርብዒ ዘመን ናጽነት’ከ?
እቲ ኣብ 1941 ኪርሖ ዝነበሮ መሰል ናጽነት፡ ድሕሪ ናይ 50 ዓመታት መዘና ዘይርከቦ መኸተ፡ ብዘይ ዘራያትን ተሓለቕቲን፡ ኣብ ዓውዲ ኲናት፡ ብመስዋእቲ ልዕሊ 65 ሽሕ ብሉጻት ጀጋኑ ሓርበኛታት ደቂ’ዛ ሃገር ክዉን ምስ ኰነ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ወጻኢ ካብ ብድዐ ሓይሊ፡ ፍትሒን ልዕልና ሕጊን ኣኽቢሩ፡ ብረፈረንዱም፡ ልዑላዊነቱ ከምዝረጋገጽ ገይሩ፡ ንናጽነቱ ድርብ ክብሪ ኣልቢሱ’ዩ።
ሃገር ምህናጽ ቀዳማዊ ዕማም’ኳ እንተነበረ፡ ህንጸት ኣብ ውሽጢ ዝሰፍሐ ዞባዊ ምትሕብባርን፡ ጥዑይ ሃዋሁን ኪሰስን ምእንቲ፡ ቅድሚ ዝዀነ ካልእ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝገፍሐ መኣዲ ከኣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕሪን ማእከላይ-ምብራቕን፡ ባይታ ንምጥጣሕ፡ ህዝቢን መንግስቲን፡ ብሃናጺ ጽምዶ ኪነጥፍ ተበጊሱ። እቲ እዋን፡ ዝሑል ኲናት ዘኸተመሉን፡ ንሓድሽ ዓለማዊ ስርዓት ገፊሕ ዕድል ዝተኸስተሉን ኣጋጣሚ ስለዝነበረ’ውን፡ ተስፋ ዝህብን ኣተባባዒን’ዩ ነይሩ። እቲ ዝተቐየሰ ዞባዊን ዘቤታዊን ሸቶታት፡ ካብ ስምዒታዊ ሰናይ-ድሌት ወጻኢ፡ ወድዓዊን ኪጭበጥ ዝኽእልን’ዩ ነይሩ።
ሃንቀውታን ተበግሶታትን ግን፡ ምስ ክዉን ምዕባለታት ኣይተጠዓዓመን፡ ስለምንታይ?
ድሕሪ ምኽታም ዝሑል ኲናትን፡ ክስተት ሓድሽ መዋእልን፡ ሓደ ካብቲ ንዝተፈላለየ ምዕባለታት ዞባና ሓያል ኣሉታዊ ጽልዋ ዝገበረ ዘሕዝን ተርእዮ፡ ምስ ምብትታን ሕብረት-ሶቭየት ነበር፡ ስርዓት ኣሜሪካ ዝመርሖ ቀጽሪ፡ ነቲ ክስተት ከም ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ንዕብለላ ክምዝምዞ ስለዝሰስዐ፡ ብዝንቡዕ ኣናብባ፡ ደጊም ዓለም ናትና’ያ! ተባሂሉ፡ . . . ጸጋታትን ሃብቲን ዓለም ብሒትካ ንምግባት፡ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ዝዳረግ ዝኾነ ከይትስእ፡ . . . ተወዳደርቲ ኪኾኑ ንዝኽእሉ (potential) ምቕያድ፡ . . . ልዑል ቴክኖሎጂን፡ ማእከላት ፍልጠትን ባህሊን፡ መዘርግሕ-ሓበሬታን፡ መራኸቢ ብዙሃንን ምቁጽጻር፡ . . . ዓለም ኣብ ዞባታት ከፋፊልካ፡ ብኩላት ብመልሕቓት ወይ መጋበርያ ምምሕዳር፡ . . . ሕጊን፡ ልዕልና ኣህጉራዊ ሕጊን ረጊጽካ፡ ዓለማዊን ዞባዊን ውድባት፡ ናብ ላቔባን መጋበርያን ትካላት ምቕያር፡ . . . ዝዓይነቱ፡ ናብ ዕብዳን ዝቐረበ፡ ዓንዳሪ ስነሓሳብ ዝመርሖ ፖሊሲታትን ስጉምቲታትን ስለዘንቀሉ፡ ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት፡ ኣብ ዞባናን ካልእ ዞባታት ዓለምን፡ ነውጺን ህውከትን ሽበራን ዘሪኦም፡ ቅልውላዋትን ዕንወትን ህልቂትን ኣንጊሶም ኣለዉ። ናይ ርብዒ ዘመን ክዉንነት ብድሆታትን ተጻብኦታትን ናጽነትና ከኣ፡ ምስኡ ብወድዓዊ ተዛማድነት ዝርአ’ዩ።
ኣብ ፈለማ 1996፡ ቅድሚ ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ተላዒሉ ዘይፈልጥ ጉዳይ ልዑላዊነት “ ሓንሽ” ተወሊዑን ተሳዊሩን። ዘስደምም ሕጋዊ መደምደምታ ተገይርሉ ከኣ ተዓጽዩ። እቲ ዛንታ ነዊሕ’ኳ እንተኾነ እቲ ዕላማ ሓደ ካብ ንኤርትራ ኣብ ዕንክሊል ዶባዊ ግጭትታት ኣእቲኻ ብሰንፈላል ኣዳኺምካ ናብ ኣጀንዳ ዕብለላ ንምርዓም ዝተሃንደሰ መጻወድያ ምንባሩ ግን ትንታነ ዝሓትት ኣይኮነን።
ኣብ 1998 ከም መቐጸልታ ናይ ሓንሽ ኣጀንዳ ዝኾነ ሕጋዊን ፖሎቲካውን ምኽኑይነት ዘይነበሮ ብቡራኬን ቀጥታዊ ምትእትታውን ዋሽንግተን ብምስምስ ዶባዊ ምስሕሓብ “ባድመ” ካልእ ኲናት ተኣዊጁ። ንኽልተ ዓመታት ብዝኾነ መጎት ዘይምኽነ ክሳራታት ከምዝወርድ ኮይኑ። ንክብረት ናጽነትን ልዑላዊነትን ኤርትራ ኣስታት 19 ሽሕ ጀጋኑ ዜጋታት ተሰዊኦም። ክልተ ዓመታት ብዝወሰደ ዳንነት ኣብ 2002 “ናይ መወዳእታን ቀያድን” ውሳኔ ተዋሂቡ። እንተኾነ ብቕሉዕ ምትእትታው ዋሺንግተን ውዕላትን፡ ኣህግራዊ ሕግን ውሳኔን ተረጊጹ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ንልዕሊ 14 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ወራር ኪዓኑ ጸኒሑ’ሎ። እዚ ከም ዝኾነ ተራ ፍጻሜ ዘይረአ፡ እስትራተጂያዊ ዞባዊ ነውጺ ንኣጀንዳ ዕብለላ ኣቃሊልካ ዘይረአ መኽሰባት ነይርዎ’ዩ። ምኽንያቱ ናይ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምሕዝነት ሰቢሩ፡ ንዞባዊ ዕድላት ለውጢ ኮሊፉ፡ በቲ ሓደ ኢድ፡ ኣብ ኢትዮጵያ መጋበርያን ንዕብለላ ዝኸውን ብኩል ስርዓት ስለዘውሓሰ’ውን በቲ ኻልእ። ጃንዳ ወያነ’ውን ካብ ኣብ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዝነበሮ ስግኣት ዘናግፍ ንኤርትራ ገንሸል ጌርካ ሞግዚትነት ኣሜሪካ ስለዘውሓሰ።
ነቲ ድሕሪ፡ “ናይ መወዳእታን ቀያድን” ብይን ዝቐጸለ ቅሉዕ ወራርን ግህሰት ልዕልና ሕግን ዓባቢጥካ ንምህሳስ ንኤርትራ ከኣ ካልእ ወጣጢ ግንባር ከፊትካ ኣብ ቀጻሊ ቅልውላው ንምቕርቃር ምእንቲ ክጥዕም፡ ኣብ ዝኾነ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ድሕሪ ናጽነት ጅቡቲ ኣብ 1977 ተላዒሉ ዘይፈልጥ ዝኾነ ሕጋዊ ባይታ ዘይነበሮ ካልእ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ኣብ 2008 ተፈብሪኹ፡ ከም ኣካል ናይቲ ዝገፍሐ ኣጀንዳ ጽዑቕ ናይ ምድንጋርን ጸቕጢን ዲፕሎማስያዊን ዜናዊን ዘመተታት ኪካየደሉ ጸኒሑ’ሎ።
ናይ ጁብቲ ናይ ዶብ ሕንክሮ ወሲኽካ’ውን ጭንቀት ሰብ ኣጀንዳ ኣይቀሰነን። ኣብ 2009 ብድራማቲካዊ ናይ ጠቐነ ምህዞ ጽውጽዋይ “ሸባብ”፡ ኣብ ድሮ ክርስቲማስ ንብዙሓት ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ኣብ ኒዮርክ፡ ብምድህላልን ምድንጋርን ጸቕጥን ብስም ባይቶ ጸጥታ ውሳኔ እገዳ ከምዝሓልፍ ተገይሩ። ቀንዲ ዕላምኡ ንዕብየት ወተሃደራዊ ናይ ርእሰ ምክልኻል ዓቕሚ ኤርትራ ቀይድካ ምስናፍ’ኳ እንተኾነ፡ ንዝያዳ ፖሎቲካዊን ዲፕሎማስያውን ምንጻል ባይታ ከስፍሕ እንተሓገዘ’ውን ተባሂሉ’ዩ። ዝዓበየ ታሪኻዊ ስግኣት ተጻባእቲ ኤርትራ፡ ወትሩ ሓይሊ ህዝባ ስለዝኾነ ሰባዊ ጸጋታት ኤርትራ ንምብትታንን ምህውታትን “ንግዲ ፍልሰት ሰባት” ንግዲ ባሮት 21 ዘመን ከምዝበሃል ብስም “ፍቓድ ዑቕባ” ከም ኣገዳሲ ቀዳምነት ብጻውዒት ፕረዚደንት ኣሜሪካ ወግዓውነት ለቢሱ ዝተወደበ ገበን ፍልሰት ድርኺት ከምዝውስኽን ብጽዑቕ ዳንኬራ ፕሮፓጋንዳዊን ዲፕሎማስያውን ዘመተ ተሰንዩ ክሳብ ናይ ስልበጣ መኽሰሲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝዓረገ ዕቡድ ጎስጓሳት ይካየደሉ ኣሎ።
ድኽነትን ጥምየትን ፈጢርካ ቅልውላው ንምብግጋስ ተሓገዘ ተባሂሉ ወግሐ-ጸብሐ ዝካየድ ቁጠባዊ ሽርሒታት ካብ 2% ዝበሃልን ሓዋላን ሓኒቕካ፡ ናይ ዕደና ንጥፈታት ደው ምባልን ምዕናውን ክሳብ ዝኾነ ግዳማዊ ሓገዝን ወፍርን ንምእጋድ ዝካየድ ሃለኽለኽ ንቡር ዋኒን ጃንዳ ዋሽንግተን’ዩ።
ስነኣእምሮኣዊ ጸቕጥታት ንምዝያድን ዘተኮረ ጥሙር ንጥፈታት መኸተን ልምዓትን ንምዝራው መልክዕ ኤርትራ ንምድዋን ዝካየድ ኣሰይጣኒ ዜናዊ መጥቃዕትታት ኮነ መሳርዕ ንምዝራግ ዝካየድ ናይ ከንቱ ፖለቲካዊ ህቀናታት ኣብቲ ሓደ ጫፍ፡ ሓቀኛ ስእሊ ኤርትራ ንኸይፍለጥ ዝግበር ናይ ምዕፋን ሓጹራት በቲ ካልእ ምስናይ ሕስረቱ እናዛየደ ይኸይድ ምህላዉ’ውን ርኡይ’ዩ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
ብኣሕጽሮት ኪዝርዝሮ ዝፈተንኩ ዝደጋገም ሓቅታት ናይ’ዚ ዝሓለፈ ናይ ርብዒ ዘመን ተጻብኦታት ኣብ ልዕሊ ናጽነትን ልዑላውነትን ዝተወሳሰበን ተዛማድነትን ዘለዎ ስእሊ ምእንቲ ኪህብ’ዩ። እቲ ዝያዳ ዘገድስ ግን ብድሆታትን ተጻብኦን ዝመሰለ ይምሰል በንጻር መኸተናን ልምዓትናን እንታይ ይመስል?
ባህልናን ስርዓተ ክብሪታትናን መሊሱ ሃብቲሙን ተኾሊዑን’ዩ። ኩሉ ጎናዊ (ሕጋዊ፡ ፖሎቲካዊ፡ዜናዊ፡ዲፕሎማስያዊ፡ ድሕነታዊ) መኸተና ደርሚሱ’ዩ። ቁጠባውን ማሕበራውን ባህላውን ናይ ልምዓት መኸተና ከኣ ምስናይ ድርቱነት ጸጋታትን ቀጻሊ ዕንቅፋታትን ኣገደስቲ መድረኻት ሰጊሩ ኣብ ዝበረኸ ባይታ ደይቡ፡ ናብ ዝዓበየን ዝሰፍሐን ፕሮግራማት ንምስግጋር ኣብ ምምራሽ ይርከብ። ኣብ’ዚ ቅንያትን ዝሓለፈ መዓልታትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ኣብ ወጻኢን ብትእምርታዊ መሰናድኦታት ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ከኣ ስእላዊ መግለጺ’ዩ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ናይ ርብዒ ዘመን ናጽነት፡ መኸተን ልምዓትን’ሲ ርኢና፡ ኣስተማቒርና። ናይ’ቲ ዝመጽእ ርብዒ ዘመንከ?
ደጊመ ንመጻኢ ከነማዕዱን መርሓ-ጎደናና ከነነጽርን ምእንቲ ናይ’ቲ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን መኸተን ልምዓትን ዝርዝራት በብዓውዶም ብደቂቕ ተዘርዚሮም ኪስነዱ እናዘኻኸርኩ (ሓደ ሓደ ፈተነታት ተገይሩ’ኳ እንተኾነ) ካብ’ዛ መዓልቲ ጀሚርና ኣብ ኩሉ ግንባራትን ክንፍታትን ጽፍሕታትን እነካይዶ ሕጋዊን ዲፕሎማስያውን ዜናውን ፖሎቲካውን መኸተ፡ ብዓጸፋ ሓይሊን ድርኺትን ዝበለጸ ውዳበን ምውህሃድን ክንግስግሰሉ፡ ንሰፊሕ ልምዓታዊ መኸተና ብዝምልከት ከኣ፡ ኣብ’ዚ ጸቢብ ኣጋጣሚ ንምዝርዛሩ’ኳ ተዘይተኻእለ፡ ናይ መጻኢ ዓበይቲን ሰፋሕትን ፕሮግራማት፡ ከም ወትሩ ብሰፊሕ ሱታፌ ህዝቢ ክሰላሰል ስለዝኾነ ሓላፍነትና ንምልዓል ብምልኣት ድሉዋት ከምዘሎና ጥራይ ከረጋግጽ እፈቱ።
ዘልኣለማዊ ክብሪ ነቶም ናጽነትን ልዑላዊነትን ዘውሓሱ ጀጋኑ ሰማእታት!
ክብርን ሓበንን፡ ንዘይጸዓድ ህዝቢ ኤርትራ!
ምስጋናን ሞሳን፡ ንመሪሕ መኸተን ልምዓትን ሓይልታት ምክልኻል!
ኣብ ወርቃዊ እዮቤል’ዩ የራኽበና!


text:
December 17, 2021
Shabait.com
ብ10 ታሕሳስ 2021፡ ሓደ ካብ መራሕቲ ጃንዳ ወያነ፡ ኣብ ማዕከን ዜና ናይቲ ክልል መደብ ቋንቋ ትግርኛ ቀሪቡ፡ ኣመሪካውያን፡ ወያነ ካብ ትግራይ ወጺኡ ነቲ ውግእ ናብ ካልኦት ከባቢታት ከልሕሞን ኣዲስ ኣበባ ብምእታው ምስ ካልኦት ፓርቲታት ልፍንቲ ክፈጥርን ይድርኽዎም ምንባሮም ብምግላጽ፡ ነቲ ብህልቂት ህዝቢ ትግራይ ክካየድ ዝጸንሐ ዕቡድ ወተሃደራዊ ዕንደራ፡ ብድሕሪት ኮይኖም ዝድፍእዎ ዝነበሩ ወገናት መን ምዃኖም ግርም ገይሩ ኣቃሊዑዎ።
እቲ መግለጺ፡ ጃንዳ ወያነ፡ ንባዕሉ ግዳይ ናይቲ ብቡራኬ ኣመሪካን ኤውሪጳን ዝፈጸሞ፡ ፋይዳ ዘይተረኽቦ ዕንደራ ከምዝኾነ፡ ንህዝቢ ትግራይ ንምእማን ዝዓለመ እዩ።
እዚ፡ ሓድሽን ዘገርምን ዜና ኣይኮነን። ብብዙሕ መለክዒታት፡ ኣቐዲሞም ብእተጋህዱ ፍጻመታትን እውን ተደጋጊሙ ዝተረጋገጸ ስለዝኾነ።
ከም ዝዝከር፡ ኣብ 2018፡ ወያነ ብቑጥዐ ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ስልጣን ምስ ተባረረ፡ ሓድሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ምስ ኤርትራ ሰላምን ምሕዝነትን ክፈጥር ምንቃዱ፡ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ መላእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ትስፉው ምዕራፍ ኣቐልቂሉ እዩ። እቲ ብኣገዛዝኣ ወያነ ምሒር ዝተዳህከ ህዝቢ ትግራይ’ውን ከም ኣካል ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ካብቲ ዝተፈጥረ ሰላም ብዙሕ ክረብሕ ምሉእ ዘይጉዱል ዕድል


text:
ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ጨንፈር ኢትዮጵያ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዘውጽኦ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ተፈጺሙ ዝተባህለ ቕትለት ከም ዝሰምዓ ገሊፁ “ከምዚኦም ዝበሉ ፀብፃባት ኣኽቢድና ኢና ንርእዮም ብኡ ንብኡ’ዉን ኣብ ሽረ ምስ ዝርከቡ ኣባላትና መሻርኽትን ኤርትራውያን ስደተኛታት ርክብ ጌርና’ኢና ። ዛጊት ግን ነቲ ዝተባህለ ኸነረጋግፆ አይከኣልናን” ኢሉ’ሎ።
ኣቐዲሙ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ኣብ ዘውጽእዎ መልእኽቲ "ህወሓት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ከይተረፈ ቁጽጽር ኣብ ዘይብሉ ህልቂት ሰላማዊያን ሰባትን ናይ ሕነ ምፍዳይ ቅትለት ይፍጽም ኣሎ:እንተኾነ ግና እዞም ግፍዕታትን ዘይሕጋዊ ስጉምቲታት ህወሓትን ብሓፈሻ ከም ኦቻን ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዝአመሰላ ብፖለቲካዊ መርገጺ ዝምርሑ ትካላት ሕቡራት ሃገራት: ገለ መንግስታትን መሓውራት ዜና ክግለጹ ኣይረኣይን" ምባሎም ይፍለጥ::


text:
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ዳግማይ ዝተወልዓ ዂናት ደው ዝብለሉ ጻዕርታት ንምክያድ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ነቲ ዝተሓደሰ ኹናት ሰሜን ኢትዮጵያ ጠጠው ንምባል ጻዕሪ ንምግባር ሎሚ ሰሉስ ኢትዮጵያ ምእታዎም ተገሊጹ። ፍልይቲ ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሃናን ስራ ተተ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስቶም ልኡኽ ኣመሪካ ዝተራኸባ ክኾና ኸለዋ ግን ውጥን ሓባራዊ ተልእኾ የብሎም ክብሉ ሓደ ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ገሊጾም። ብዛዕባ ዑደት ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ዛጊት ዝተዋህበ ዝርዝር ሓበሬታ የለን።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 03, 2022
'መስመር ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ኣመሪካ ይበራበር'ሎ' መስራቲ ሊሎ ትራንስፖርት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ


text:
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ጉዕዞ ቃልስን ዓወትን2022-09-01 06:38:03 Written by EPDP Information Office Published in EPDP Editorial Read 332 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ መፋርቕ ናይ 1880 ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ከከም ዝጥዕሞም ንኣፍሪቃ ክማቐልዋ እንከለዉ፡ ኢጣልያ ንኤርትራ ወሪራ ኣብ ትሕቲ ግዝኣታ ኣእተወታ። ብጽሒት ግዝኣት ጣልያን ኮይና። መግዛእቲ ኢጣልያ ግዝኣቱ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምስፍሕፋሕ ንኣስመራ ከም ቀንዲ መንበርን ምርዋፍርን ከተምኡ ክትከውን መስረታ። ነዚ ዝገበሮ ብዋጋ ናይቶም ደቀባት ጉልበት ኢዩ ነይሩ። ናይ ሕርሻ መሬቶም መንዚዑ ጉልበቶም መዝሚዙ ሰብኣዊ መሰላቶም ገፊፉ ግዙኣቱ ብምግባር ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበሮ ውሱን ዓቕሚ ንፋሽስታዊ መግዛእታዊ ምምሕዳር ኢጣልያ ብቐሊሉ ኣይረዓሞን።
ድሕሪ መወዳእታ 2ይ ውግእ ዓለም ስዕረት ናይቲ ኢጣልያ ዝነበረቶ ምሕዝነት ምግጣሙ፡ ኤርትራ ሓያላት ሃገራት ስለ ዝዘረይዋ፡ ከምተን ካለኦት ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኤውሮጳውያን ዝጸንሓ ብቐጥታ ኣኽሊል ናጽነት ክትደፍእ ኣይከኣለትን። ብኣንጻሩ እቶም ናይ ምውሳን ስልጣን ዝነበሮም ሓያላት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሃገርና ኣብ ሕድሕዶም’ውን ምርድዳእ ምስ ሰኣኑ፡ ኤርትራ ካብ ድሌት ህዝባ ወጻኢ ን10 ዓመታት ኣብ ትሕቲ መጉዚትነት ዓባይ ብሪጣንያ ክትጸንሕ ተወሰነ።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ዝወደቐትሉ ግዜ፡ “መጻኢ ዕድል ኤርትራ” ንምውሳን ኣዝዩ ጽዑቕ ፖለቲካዊ ላዕልን ታሕትን ተኻየደ። ምምሕዳር እንግሊዝ ምስ ኩሉቲ ጨቋንን ፈላሊኻ ግዛእ ኣመሓዳድራኣን ንህዝቢ ኤርትራ ዘየርብሕ ቁጠባዊ ፖሊሲኣን፡ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን ስለ ዘፍቀደት ኤርትራውያን ከከም ዝንባለኦም ተወዲቦም መጻኢ ዕድል ሃገሮም ክውስኑ ተንቀሳቒሶም። እንተኾነ እተን ኣብቲ ግዜቲ ዝተፈጠራ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ማሕበራት ብሓፈሻ፡ ካብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ተጽዕኖ ብፍላይ ከኣ ካብ ኢድ ኣእታውነት ኢትዮጵያ ናጻ ሰለ ዘይነበራ መሰረታዊ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ኣየረጋገጻን። ኣብ መውዳእታ ከኣ እቲ ካብ ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ዝተመስረተ ፈደረሽን ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን ሰንከልከል ክብል ምስ ጸንሐ፡ ብ14 ሕዳር 1962 ብኢደወነናዊ ውሳነ ንጉሰ ሃይለስላሴ ብወግዒ ፈረሰ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩሉቲ ብሕቡእን ብግሁድን ንናጽነቱ ዘካየዶ ፈተነታት ምስ መኸነን እቲ ካብ ድልየቱ ወጻኢ ዝተደኰነ ፈደረሽን እውን በቲ ዝወሰኖ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይተረፈ ተጠሊሙ ምስ ፈረሰን፡ ኣብ ቅድሚኡ ብዘይካ“ንመግዛእቲ ክርዕም ወይ ድማ ካልእ ኣገባብ ቃልሲ ክኽተል” ካልእ ምርጫታት ኣይነበሮን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ምንባር ስለ ዘይመረጸ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ከካይዶ ዝጸንሐ ሕጋውን ሰላማውን ፖለቲካዊ ቃልሲ ንናጽነት፡ ዝበልሐን ዝለዓለን ኣገባብ ቃልሲ ተኸቲሉ ክቕጽል ናይ ግድን ኮነ። በዚ መሰረት ባሕቲ መስከረም 1961ብመሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተሓኤ) ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ተበሰረ። ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ወድዓዊ ኩነታትን ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነትን ኣንቢቡ ኢዩ ተበጊሱ። ንኤርትራ ልክዕ ከምተን ኣብቲ እዋንቲ ናጽነተን ዝዓተራ ሃገራት ኣፍሪቃ ንምግባራ ዝዓለመ ነይሩ። ኣብቲ ፖለቲካዊ ቃልሲ ዝተመኮሩ ኤርትራውያን ሓርበኛታት ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሓሲቦምን ምስቲ ዝነበረ ዓለማዊ ኩነታት ኣገናዚቦምን ምስ ዝተወሰነ በዓል ቤታዊ ሕጽረታት ዝኣተዉዎ ምርጫ’ዩ ነይሩ።
ቅድሚቲ ስዉእ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዝመራሒኦም ብባሕቲ መስከረም 1961 ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ምብሳሮም፡ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሃገር ግብጺ፡ ብ7 ሓምለ 1960፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ደረጃታት ትምህርትን ስራሕን ዝነበሩ ኤርትራውያን ንኣጀማምራ’ቲ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝምልከት ተኣኪቦም ምዝታዮምን ኣብቲ ዓመት ብ10 ሓምለ 11 ዝኣባላታ መሪሕነት ምምራጾምን ድማ፡ እቲ ብረታዊ ቃልሲ ብኣፍልጦ እምበር ብሃንደበት ከም ዘይተጀመረ ዘረድእ እዩ።
ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዕላማኡ እንታይ ምዃኑ ከይተረደአ ዝነቐለ ዘይኮነ፡ ኣብ 5 ጉዳያት ዘተኩር 14 ዓንቀጻት ዝሓዘ መበገሲ ሰነድ ከም ዝነበሮ ብዛዕባኡ ዓሚቕ መጽናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ዘረጋገጽዎ እዩ። ኣብቲ መበገሲ ሰነድ፡ ሰውራ ንምሕያል ከከም ኩነታቱ ብግሁድን ብስዉርን ሰፊሕ ህዝባዊ ውደባ ምክያድ፡ ሓድነት እቲ ዝምስረት ሰውራን ህዝቢ ኤርትራን ምዕቃብን ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራትን ካለኦት ዝምልከቶም ኣካላትን ግንዛበ ክረክብ ጻዕሪ ምቕጻልን ዝብሉ፡ ኣይኮነንዶ ኣብቲ እዋንቲ ሎሚ እውን ኣገዳስነቶም ህያው ዝኾኑ ሓሳባት ነይረምዎ። ከም ኣካል ናይዚ ሰነድዚ ተሳትፎ ኣብቲ ቃልሲ ንዝኾነ 18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዕድሜኡ ኤርትራዊ ክፉት ምንባሩ ከኣ ክሳብ ክንደይ ኣህጉራዊ ሕጊ ውትህድርና ኣብ ግምት ዘእተወ ከም ዝነበረ ዘመልክት እዩ።
ሰውራ ኤርትራ ብባሕቲ መስከረም 1961 ብመሪሕነት እቲ ብ1915 ተወሊዱ ብ1962 ዝተሰወአ ሓምድ እድሪስ ዓወተ ምስ ተበሰረ፡ ብዙሓት ወተሃደራዊ ተመኩሮ ዝነበሮም ኤርትራውያን ክኽተልዎ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ኣብ ከባቢ ኣቑርደት ተወሊዱ፡ ብ1934 ኣብ ሱዳን ወተሃደር ዝኾነ፡ ኣቡ ርጀላ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ከም ዝገለጾ፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 1962 ንሱ ዝርከቦም 20 ወተሃደራዊ ተመኩሮ ዝነበሮም ኤርትራውያን ናብቲ ዕሸል ሰውራ ከም ዝተጸንበሩ ይገልጽ። እቲ ዋሕዚ ተሳትፎ ድሕሪኡ’ውን ቀጺሉ።
እቲ ብኸምዚ ዝሰፍሐ ሰውራ፡ ኣብቲ መስርሕ የጋጥሞ ንዝነበረ ውሽጣዊ ምፍንጫላትን መግዛእታዊ ተጻብኦታትን በዲሁ፡ ናይ ኣእላፍ ጀጋኑ ህይወት ገቢሩ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት ናይ ቃልስን ዓወትን ጉዕዞ ብ1991 ናጽነት ኤርትራ፡ ድሕሪኡ ከኣ ብ1993 ብመንገዲ ረፈረንደም ልኡላዊት ኤርትራ ኣውሒሱ። እዚ ዓወትዚ ናይቲ ቃልሲ ናይ መጀመርያ ምዕራፍ መዛዘሚ ናይ ቀጻሊ ምዕራፍ ከኣ መኽፈቲ እምበር፡ ናይ መውዳእታ ኣይነበረን። ምኽንያቱ “ልኡላዊት ኤርትራ ከመይ ትመሓደር?” ዝብል መሰረታዊ ሕቶ ዝመለሰ ስለ ዘይነበረ። ብመሰረቱ እውን ናይቲ ቃልሲ መበገሲ ናይ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ኤርትራዊ ኣካላዊ ህልውና ጥራይ ዘይኮነ፡ ምረት ናይቲ ብኣታቶም ዝወርድ ዝነበረ ወጻዒ ኣተሓሳስባ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት እውን ንኤርትራ መን ይምረሓያ ብዘየገድስ እቲ መግዛእታዊ ወጻዒ ኣተሓሳስባ ክሳብ ዘይተወገደ፡ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሱ ክቕጽል ግድን ነይሩ። ስለዚ እዩ ከኣ ንምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ክቕጽል ባህርያዊ ዝኸውን።
ባሕቲ መስከረም እዚ ን61 ዓመታት መልክዓቱ እንዳቀያየረ ጌና ዘይዓረፈ ዘሎ ቃልሲ በቲ ዝበለሐ መልክዑ ዝተጀመረላ ስለ ዝኾነት ክንዝክራ ግቡእ እዩ። ኣብቲ ዝኽራ ኣብ ጸልማት ኮይኖም ብርሃን ከም ዝመጽእ ተኣማሚኖም ቃልሲ ንዝጀመሩ ሓርበኛታትና ገድሎም ከነዝንቱ ግድን እዩ። እቲ ቀንዲ ቁምነገር ግና “ንሳቶምስ ግቡኦም ፈጺሞም ኣረኩበሙና ንሕናኸ ናበይ ገጽና ኢና?” ዝብል ንቕድሚት ዘማዕዱ ሕቶ ምምላስ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። እቶም ሓርበኛታት ግቡኦም ፈጺሞም ኣረኪቦም ስለ ዝሓለፉ ዘይተኸፍለ ዕዳ ዘይብሎም ቅሱናት’ዮም። ንሕና ግና እቲ ሓላፍነት ጌና ኣብ እንግደዓና ስለ ዘሎ ሰብ ዕዳ ኢና። ንተካኢና ወለዶ ከነረክብ ግድን ስለዝኾነ፡ ኣብቲ ምርኽኻብ ድማ “እዚ ዓሚምና ኣለና ንስኻትኩም ከኣ መልእዎ” እንብለሉ ስራሕ ዝዓመምና ክንከውን ይግበኣና። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ታሪኻዊ ዕለት፡ መንእሰይ ወለዶ ተኸኣኢሉ፡ ተጸዋዊሩን ተመላሊኡን፡ ትርጉም ፍልልያዊ ሓድነት ተረዲኡ ብሓባር ዝቃለሰሉ ባህሊ ከነውርሶ ይግበኣና። ከምዚ ክንገብር እንተዘይበቒዕና ግና እቲ ዝትከኣና ወለዶ ጥራይ ዘይኮነ፡ ታሪኽ እውን ክተሓሳሰበና እዩ።
ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ!
ባሕቲ መስከረም 2022


text:
መልሲ ነቲ ብቀዋሚ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝተዋህበ መግለጺ
Eritrean refugees from all walks of life (elders, women, children, students, youngsters, former fighters, former national service personnel’s, disabled, veteran fighters, etc.) participated in a demonstration in Shimelba refugee camp in Ethiopia. The demonstrators came from Maiaini refugee camp – round 9,000 Eritrean refugees – and Shimelba refugee camp – over 7,000.
Some of the slogans which were prepared in five languages are as follows (English, Arab, Tigrigna, Kunama and Saho):-
“We are Political Refugees.”
“We are victims the dictatorial regime in Eritrea.”
“We condemn the statement of the Eritrean delegation in Geneva.”
“We condemn the faulty campaign against Eritrean Refugees.”
“We call for the international community attention over Eritrean Refugees.”
“We call for a guaranteed international protection for all Eritrean Refugees.”
A memorandum – a response to the statement given by the permanent Eritrean delegation to the UN – was prepared, read and submitted to different bodies.
The demonstration closed after it toured the whole camp for nearly one hour. The demonstrators gathered on a volley ball field of the learning centre and the memorandum was read by the organizers of the demonstration. It was followed with one minute silence, in remembrance of the Eritreans who have lost their lives while crossing the Eritrean border, the Sahara desert and the Mediterranean Sea.
መእተዊ፡-
ኤርትራ ብሓደ ገባቲ ሰልፊ እትመሓደር ሃገር ኢያ፡፡ እዚ ሰልፊ’ዚ ዉላድ ናይቲ ንስርዓት ደርጊ ሰዒሩ ናጽነት ዘዐወተ ሓይሊ እዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ትጽቢታት ነይርዎ፡ ገለ ኻብኡ ንምጥቃስ፡-
- ብደሞክራሲያዊ መንገዲ እትምሓደር ሃገር ክተክል
- ሓፈሻዊ ሰብኣዊን ደሞክራሲያዊን መሰላት ዝኽበረላ ሃገር ክዉንን
- ብቁጠባዊ፡ ፖሊቲካዊን ማሕበራዊን መዳይ ዝማዕበለት ሃገር ክትህልዎ
- ብጽቡቅ ዲፕሎማሲን ጉርብትናን እትልለ ሃገር ክምስርት
- ብፍልጠት፡ ሞያን ካልእ ተሞክሮን ዝዓጠቁ ዜጋታት ዘለዋ ሰላማዊትን ፍተሓዊትን ሃገር ከረጋግጽ….ወዘተ
ይኹን ደኣ እምበር፣ እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቂሶም ዘለዉ ጽቡቓት ባህግታት ኣብ ባይታ ክትግበሩ ኣይከኣሉን፡፡ እኳ ደኣ ኩነታት ኤርትራ፣ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳበኣሰ ይመጽእ ኣሎ፡፡ ጠንቂ ናይዚ ኩሉ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣረሜናዊ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ እዩ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኤርትራ ንዜጋታታ ምድራዊት ሲኦል ኾይና ትርከብ፡፡ ምኽንያቱ እቲ ስርዓት ኣብ ስልጣን ንኽነብር ኮነ ኢሉ ደቀባት ህዝቢታት ኤርትራ ኣብ ምብስባስን ምክልባትን ተዋፊሩ፣ ሰላምን ርጉእ ናብራ ህዝቢ ምዝራግ ከም ቐንዲ ዋኒኑ ሒዙ ይሰርሓሉ ምህላዉ እዩ፡፡ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ጊዜ ደቂ መሬት ብዘይ ገበንን ብዘይፍርድን ዝሕረዱሉ፡ ዝሰራጠይሉን፡ ዝሕየርሉን ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ናይ ማሕዩር ኣብያተ ማእሰርቲ ዝርከበላ ጸላም ነጥቢ ኾይና ትርከብ፡፡
ስለዚ እምበኣር ኩሉ ሰብኣዊን ደሞክራሲያዊን መስላት ደቂ ሃገር ዝተረገጸላ፡ ከምሳዕቤኑ ኸኣ ህዝባ ቀሲኑ ኽነብረላ ስለዘይክእል፣ ዝፈትዉዋ ዓዶምን ስድራቤቶምን ገዲፎም፡ ግዳይ ፍኑው ስደትን ሓሳረ መከራን ኾይኖም ንረኽቦም፡፡ ገለ ካብቶም ቀንዲ ጠንቅታት ዋሕዚ ስደት ኤረትራዉያን እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፡-
- ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንመንእሰያት ናይ ምልማስን ባርያ ናይ ምግባርን ሜላ
- ንዜጋታት ብዘይ ፍርዲ ምእሳር፡ ምጭዋይ፡ ምሕቃቅ….ወዘተ
- ምሕራም መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት። ከም ኣብነት፡-ናይ ምዝራብ ናጽነት፡ ናይ ምእካብ ናጽነት፡ ናይ ምንቕስቓስ ናጽነት፡ ብሕታዊ ሂወት ናይ ምምራሕ ናጽነት….ወዘተ.
- ናይ ትምህርቲ ዕድላት ምዕጻው። ንኣብነት ምዕጻው ኣሰመራ ዩኒቨርሲቲ፡ ኣብ ዘይመረጽካዮ ዓውዲ ትምህርቲ ምምዳብ…ወዘተ
- ፖሊቲካዊ፡ ሃይማኖታዊን ብሄራውን ዓመጽ
- ግዱድ ሰፈራታት ህዝቢ (ህዝቢ ምምዝባል)
- ብዘይፍቃድን ካሕሳን ምምንዛዕ መሬት
ሽሕ እኳ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ እንተሃለወ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዓይኒ ማሕበረሰብ ዓለም ከዐዉርን ንሰማዒት እዝኒ ከታልልን፡ ነቲ ርኡይ ፖሊቲካዉን ጸጥታዉን ሽግራት ህዝብታት ኤርትራ ክኽሕድ ይረአ ኣሎ፡፡ ገለ ኻብቲ ልሙድ ናይ ምኽሓድ ኣመሎም ድማ እቲ ብልኡኽ መንግሰቲ ኤርትራ ኣብ ጀኔቫ ኣብቲ ካብ ዕለት 28 መስከረም ክሳብ 02 ጥቅምቲ ዝተጋበኤ መበል 60 ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ሰደተኛታት ዉዱብ ሕቡራት ሃገራትን (UNHCR) ካልኦት ለገስቲ ሃገራትን ዝተዋህበ ክሕደት ዝማእከሉ ናይ ሓሶት ጠቀነ እዩ፡፡
ግብሪ-መልሲ ንክሕደት መንግስቲ ኤርትራ፤
ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝተገልጸ ብዙሓት ኤርትራዊያን በቲ ኣብ ሃገሮም ኤርትራ ዘጋጥሞም ዘሎ ጸጥታዉን ፖሊቲካዉን ጸገማት ክስደዱን ክንከራተቱን ይርኣዩ ኣለዉ፡፡ እዚ ድማ ንዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ብዝለዓለ ናህሪ ይዉስኽ ኣሎ፡፡ እዞም ሃገሮም ገዲፎም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራዊያን ኣብ ዝተፈላያ ሃገራት ተዓቒቦም ይርከቡ። ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ ሊብያ፡ ግብጺ፡ እስራኤል፡ ዓዲ ጣሊያን….ወዘተ ተዘርጊሖም ይርከቡ፡፡ ናብዚ መዕቆቢ ቦታታት ንኽበጽሑ ድማ ብዙሕ ሽግራትን ጸገማትን የጋጥሞም ከምዘሎ ናይ ኣደባባይ ሚስጢር እዩ፡፡ ገለ ካብቲ መዓልታዊ ንኤርትራውያን ዘጋጥሞም ዘሎ ሽግራት ንምጥቃስ፤ ሞት፡ ማእሰርቲ፡ ግፍዕታት፡ ምዝመዛ፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ስርቂ…ወዘተ እዮም፡፡
እቲ ሓቂ እዚ እንዳ ሃለወ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዓማጺ ባህርያቱ ንምጉልባብ ነቲ ሓቂ ብተደጋጋሚ ክኽሕዶ ይረአ፡፡ ካብቲ ክሕድቱ እንኮ እቲ ብቀዋሚ ልኡኽ መንግሰቲ ኤርትራ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም ኣብ መበል 60 ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብ 28 መስከረም ክሳብ 02 ጥቅምቲ 2009 ኣብ ጀኔቫ ዝቀረበ እዩ፡፡
ገለ ካብቲ ኣገራሚ መግለጺ ናይቲ ልኡኽ፤
"ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ህልው ፖለቲካውን ጸጥታውን ሽግራት ናይ ኤርትራ ክዛረብ ከሎ እንታይ ክብል ከምዝደለየ ኣይተረዳኣንን። ምናልባት ኢትዮጵያ ክብል ከይከዉን ኤርትራ ዝብል ዘሎ፡፡" እዚ መግለጺ እዚ ንመረዳእታ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንመረዳእታን ብልሕን ኤርትራውያን ኣብ ጉዳዮም ድማ ብፍላይ ጸርፊ እዩ፡፡ ብተወሳኺ እቲ ልኡኽ ከምዚ ክብል ገሊጹ፡፡
"እዞም ብልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ኤርትራውያን ስደተኛታት ጌይሩ ዘቕረበልኩም ስድተኛታት ኣይኮኑን"፡"እዚኦም ኣብ ወተሃደራዊ መዳጎኒ መዓስከራት ተሓዪሮም ዝረከቡ ኤርትራዊያን እዮም። እቲ መዓስከራት እዉን ብወተሃደራውን ጸጥታውን መሓዉራት ኢትዮጵያ እዩ ዝመሓደር። እዞም ኤርትራውያን ካብ ዝተፈላለየ ኣካላት ሕብረተ-ሰብ ኮይኖም ብናይ ኣሜሪካን ሕብረት ኣውሮጳን ዘይተጨበጠ መብጸዓታት ተነጊሩዎም ብዝተውሃሃደ ፕሮፓጋንዳ መራኸቢ ብዙሃን፡ ብወተሃደራውን ጸጥታውን መሓዉራት ኢትዮጵያ ተታሊሎምን ተደሊሎምን ዝኸዱ ግዳያት ዘይሕጋዊ ናይ ሰባት ምዝውውርን እዮም" ይብል።
እዚ መግለጺ እዚ መቐጸልታ ናይ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘለዎ ንዕቐትን ኣቃልቦ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንምጥምዛዝን ዝግበር ዘሎ ሽርሒ እዩ፡፡ ብተወሳኺ፣ እዚ መግለጺ እዚ፣ እቲ ስርዓት ነቲ ናይ 1951 ውዕል ብዛዕባ ስደተኛታት ዘለዎ ክድዓት ዘርኢ እዩ፡፡ እቲ ሓቂ ግን፡ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ዘቕረቦ ዘይኮነስ ብኣንጻሩ እዩ፡፡ እዚኦም ዝበታተኑ ዘለው ኤርትራውያን ግዳያት ናይቲ ጨካንን ገፋዕን ምሕደራን ካልእ ኢ-ሰብኣዊ ፖሊስን ኣተሓሕዛን እቲ ስርዓት እዮም፡፡ ስለዚ ንሕና ትኽክል ዝኾነ ጸጥታውን ፖለቲካውን ሽግር ዘለና ናይ ብሓቂ ስደተኛታት ኢና፡፡
ምሕጽንታ ናብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም
ንሕና ኣብ መዓሰከራት ስደኛታት ኢትዮጵያ እንርከብ ኣብ ትሕቲ ጽላል ማሕበረ-ሰብ ዓለም (UNHCR) እንነብር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኢና፡፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ በደል፣ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፣ ኣዕቖብቲ ሃገራት ከኣ ብፍላይ፣ ዝለዓለ ቆላሕታ ክገብራሉን ንኤርትራዊያን ስደተኛታት ድማ ኣኣብ ዘለዉዎ ቦታ ኣድላዪ ዘበለ ምትሕብባር ክገብራሉን ንምሕጸን፡፡ ኣብ መወዳእታ ነዘን ንኤርትራዊ ስደተኛ ድሕነቱን ጸጥትኡን ሓልየን ኣድላዪ ሓገዝ ዝገብራ ዘለዋ ሃገራት ብሓፈሻ ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ እንዳመስግና ሓገዘን ብዝለዓለ ደረጃ ክቕጽልኦ ንላቦ፡፡
ሰንትራል ኮሚቴ ካምፕ
ግዚያዊት ኮሚቴ ኣወሃሃዲት ሰላማዊ ሰልፊ
መዓሰከር ስደተኛታት ሽመልባ
ኢትዮጵያ
29 ሕዳር 2009


text:
እምነት ግና ነቲ ተስፋ ዚግበሮ ነገር ርግጽ ምግባር፡ ናይቲ ዘይርኤ ነገር ምርዳእ እያ። እብ.11:1
እምነት እንታይ ማለት እዩ ኢልና እንተ ተሓቲትና ንመብዛሕትና እዛ ኣብ መልእኽቲ እብራውያን ምዕራፍ 11 ዘላ ጥቕሲ እያ ናብ ኣእምሮና ትመጽእ። እታ ምዕራፍ ብትርጉም ጀሚራ ታሪኽ ናይ እምነት ኣቦታት እያ ተዘንቱ። እንተኾነ ግና ሓደ ሓደ ጊዜ ትርጉም ናይ እምነት ንኽንገልጾ የሸግረና እዩ።
መጀመርታ እምነት ዝህሉ ተስፋ ትገብሮ ነገር ምስ ዝህሉ ጥራይ እዩ። ተስፋ ትገብሮ ነገር እንተ ዘየሎ ንእምነት ቦታ የብላን። እቲ ካልእ ድማ ተስፋ እንገብሮ ነገር እንታይ እዩ? ዝብል ሕቶ እዩ። ቃል ኣምላኽ ከምዚ ይብለና፡ “...ነቲ ዚርኤስ ተስፋ ምግባሩ፡ እዚ ተስፋ ኣይኰነን።” ሮሜ.8:24። ስለዚ እቲ ተስፋ እንገብሮ ነገር እንርእዮ ነገር ክኸውን የብሉን? ሰባት ኣብ ሰባትን ኣብ ዝተፈላለየ ግኡዝ ነገራትን ተስፋ ይገብሩ። እምነትና ኣብ ኣምላኽ እተመስረተት ክኸውን እንተኾይኑ እቲ ተስፋ እንገብሮ ነገር ድማ ኣብ ኣምላኽ እተመስረተ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ምድራዊ ነገር ተስፋ እንተ ጌርና እምነትና ኣብ ኣምላኽ እተመስረት ኣይክኸውንን እዩ። እታ ኣብ ኣምላኽ እተመስረተት እምነት ጥራይ እያ ንኣምላኽ ከተርእየና ብቕዓት ዘለዋ እሞ ተስፋና ኩሉ ብኣምላኽ ይኹን።
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ከምቲ ዘማራይ ዝበሎ ተስፋይ ንስኻ ኢኻ። ብዘይ ብኣኻ ካልእ ተስፋ የብለይን እሞ ኩሉ እንምቶይ ኣባኻ የውድቖ ኣለኹ። ንስኻ ንዝእመኑኻን ንእተጸግዑኻን ዘይተሕፍር ኣምላኽ ኢኻሞ ኤመስግነካ ኣለኹ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ሃገራዊ ኢንስቲትዩት ላዕለዋይ ትምህርትን ምርምርን፡ ምስ ዩኒቨርሲቲ ማእከል ምሕደራ ስዊዝን ዩኒቨርሲቲ ደቡብ ኣፍሪቃን ብምትሕብባር ብናይ ርሕቀት ትምህርቲ ከምህሮም ዝጸንሐ 31 ዜጋታት፡ ትማሊ 21 ሚያዝያ፡ ኣብ ቀጽሪ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ብማስተርስ ተመሪቖም።
ተመረቕቲ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ትካላት መንግስቲ ዝሰርሑ ኮይኖም፡ ብዓውድታት ምሕደራ ንግዲ፡ ፋይናንስን ምቊጽጻርን፡ ምሕደራ ዓቕሚ-ሰብ፡ ዓውለማዊ ቊጠባዊ ልምዓት፡ ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠትን መዝነትን፡ ምሕደራ ውሕስነት ሓበሬታ፡ ከምኡ’ውን መሪሕነት ንግዲ’ዮም ተማሂሮም።
ሚኒስተር ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ትምህርቲ መሰረት ኩሉ ቊጠባውን ማሕበራውን ዕብየት ሃገር ምዃኑ ጠቒሱ፡ ጎኒ-ጎኒ’ቲ ኣብ ኮለጃት ዝወሃብ ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ ዕድላት፡ ሓጺርን ነዊሕን ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ክወሃብ ምጽንሑ ብምግላጽ፡ ምስ’ዘን ናይ ስዊዘርላንድን ደቡብ ኣፍሪቃን ዩኒቨርስትታት ብምትሕብባር ብዝካየድ ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ መደብ፡ ዛጊት ልዕሊ 100 ዜጋታት ደረጃኦም ከምዘመሓየሹ ኣብሪሁ።
ኣብ ሃገራዊ ኢንስቲትዩት ላዕለዋይ ትምህርትን ምርምርን ዳይረክተር ምዘናን ግምገማን ዶክተር ብስራት ገብሩ፡ ተመረቕቲ – ውጽኢት ናይ’ቲ ኣብ ትካላት መንግስቲ ዝርከብ ዓቕሚ-ሰብ ንምምዕባል ዝተኣትወ መብጸዓን ዝተገብረ ወፍሪን ምዃኖም ብምጥቃስ፡ እቲ መደብ፡ ናብ ወጻኢ ሰዲድካ ብምምሃር፡ ኣብ ኮለጃት ናይ ድሕረ-ምረቓ መደባት ትምህርቲ ብምስፋሕን ብኻልእ ኣገባባትን ይሰላሰል ከምዘሎ ኣብሪሃ። ተመረቕቲ ኣብ ዘለውዎ ትካላት ኣበርክቶኦም ከደንፍዑ ትጽቢት ከምዝግበር ድማ ኣዘኻኺራ።
ወኪል ተመረቕቲ ብግደኡ፡ ዕለተ መመረቕታ፡ ናይ ነዊሕ ዓመታት ጻዕሪ ዝሕፈሰሉ ዕለት በቲ ሓደ፡ ኣፍራይነት ንምድንፋዕ መብጸዓ ዘሐድስሉን ተወሳኺ ሓላፍነት ዝስከሙሉን ድማ በቲ ካልእ ምዃኑ ብምሕባር፡ ዝያዳ ሓላፍነት ተሰኪሞም ክሰርሑ ድልውነቶም ኣረጋጊጹ።


text:
ኣብ ኣውሮጳ ኣባል ማሕበር ተጋሩ ኣብ ስሳታት ዝነበረት ጋዜጠኛ ዶቼ ቬለ ነጻነት ኣስፋው፣ ካብ’ቶም ሾኡ ኣብ ኣውሮጳ ይንቀሳቀሳ ዝነበራ ፖለቲካዊያን ውድባት ኢትዮጵያ ‘ብመሰረት ንሕቶ ህዝቢ ኤርትራን ንዴሞክራሲያዊን ፍትሓዊን ሕቶታት ህዝቢ ኢትዮጵያ ቅኑዕ መልሲ ዝሃበ ውድብ ኢላ ንናይ ሽዑ ተሓህት ናይ ሎሚ ህወሓት መሪጻ ኣባል ከምዝኾነት’ ዶ/ር ገብረኣብ ባርናባስ ይዛረቡ።
ንወ/ሮ ነጻነት ኣስፋው ‘ንእሽተይ ሓፍተይ’ ኢሎም ዝጽውዕዋ ዶ/ር ተወልደብርሃን ገ/ሄር ብወገኖም ‘ካብ ገጸር ናብ ዓድዋ እንዳ ነጻነት (እንዳሓትኖኦም) ኣትዮም ኣብ ሓንቲ ገዛ ከምዝዓበዩን’ ይጠቕሱ።
‘ኣብ 1972 ኣብ ካርቱም ኢና ምስ ነጻነት ተራኺብናን ተላሊናን’ ትብል ናይ ቃልሲ መሓዛኣ መብራት በየነ ብወገና ‘ተፈለሊና ናብ በረኻ ምስ ወረድና ኣብ ሓደ ስፍራ ንድቅስ ነይርና፣ ኣብ ሓደ ክፍሊ’ውን ተመዲብና ንሰርሕ ኔርና’ ብምባል ንተዘክሮኣ ትገልጽ።
ኣብ መበል 75 ዓመታ ዝዓረፈት ጋዜጠኛ፣ ተጋዳሊት ህወሓትን ኣባል ቤት ምኽሪ ኢትዮጵያን ዝነበረት ወ/ሮ ነጻነት ኣስፋው ስነ ስርዓት ቀብራ ትማሊ ሰሉስ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት መቐለ ከምዝተፈጸመ ዝዝከር'ዩ።


text:
Radio Erena: 23 August 2020
ኣብ ኢትዮጵያ መዓስከር ሕጻጽ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ’ተን ካልኦት ክልተ መዓስከራት ንምግዕዓዞም ዝተወጠነ መደብ፣ ምስ ለበዳ ኮቪድ 19 ኣዝዩ ሓደገኛ ምዃኑ ተገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽ፣ ብምኽንያት ሕጽረት ባጀት ክዓጽዎ ምዃኑ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምግላጹ ዝፍለጥ እዩ። እንተኾነ ነቶም ልዕሊ 27 ሽሕ ስደተኛታት ናብተን ድሮ ብጻዕቂ ሰብ ተዋጢረን ዘለዋ መዓስከራት ምጉዕዓዝ ከቢድ ጥዕናዊ ጸገም ከኸትል ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ምዕጻው መዓስከር ሕጻጽ ክዕጸው ምዃኑ ምስተነግረ፣ ድሕሪ ኣዋርሕ እውን እንተኾነ ንትግባረኡ ብዝምልከት ካብቲ መንግስቲ ዝተዋህበ ዝኾነ መግለጺ ብዘይምህላዉ፣ ንሰራሕተኛታት ረዲኤን ኣመሓደርቲ እቲ መዓስከርን ኣብ ጸገም ኣውዲቑዎም ከምዘሎ፣ ካብ ተጸዋዒ ስደተኛታት ለቲሲያ ባድር ገሊጻ።
ኣስታት 30 ሽሕ ጉዳያት ኮቪድ 19 መዝጊባ ኣብ ዘላ ኢትዮጵያ ናይ መጀመርያ ዝተለኽፈት ኤርትራዊት ትሕቲ ዕድመ ጓለንስተይቲ ኣብ መዓስከር ዓዲ ሓሩሽ፣ ኣብ ወርሒ ሰነ እያ ተረኺባ።
ኣብ’ዘን ከም ዓዲ ሓሩሽ፣ ማይ ዓይኒን ሕጻጽን ዝኣመሰላ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣስታት 100 ሽሕ ምዃኖም ጸብጻባት ተጸዋዒ ስደተኛታት የመልክቱ። እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ሕጽረት ባጀት ንመዓስከር ሕጻጽ ክዓጽዎ ምውሳኑ፣ ምኹኑይ ከምዘይኮነ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ይገልጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝሽፍን ዓመታዊ ባጀት ተጸዋዒ ስደተኛታት 385 ሚልዮን ዶላር ክኸውን እንከሎ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ 14 ሚእታዊት ካብቲ ንበዓል መዚ ጉዳይ ስደተኛታት ኢትዮጵያ ዝህቦ ዝነበረ ደገፍ ከምዘጉደለ እዩ ዝግለጽ። ምጉዳል’ዚ ዓመታዊ ባጀት፣ ክሳብ 27 ሽሕ ስደተኛታት ዝሕዝ መዓስከር ዘዕጽው ኣይኮነን ይብል ተጸዋዒ ስደተኛታት።
ምዕጻው’ዚ መዓስከር ስደተኛታት፣ ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያን ፕረዚደንት ኢሰያስን ዝተወሰነ ምስ ምዃኑ፣ ፋይናንስያዊ ዘይኮነ ካልእ ፖለቲካዊ ድፍኢት ክህልዎ ይኽእል’ዩ ዝብል ትንታነታት ክወሃቦ ጸኒሑ’ዩ።
==========


text:
ህግደፍ ሰሙን መመላእታ ኣብ ምቕዛፍ ሂወትን ኣብ ምዝራግ ናብራን
ህግደፍ ካብ’ቲ ብሰለስተ ማዝያ 2016 ኣብ ልዕሊ መንእሰያትና ዝፈጸሞ ገበን ካብ ኣቓልቦ ህዝቢ ንምስዋር፡ ንምህዳምን፡ ንምርስሳዕን ብምሕላን፡ ብቐጥታ ኣብ ምፍራስ ገዛውቲ ቀሓውታ ካብ ረፋድ 04 ማዝያ / 2016 ጀሚሩ ክሳብ ክሳብ 05 ማዝያ ይቕጽሎ ከም ዝነበረ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዜናዊ ንጥፈታትና ዘርዚርና ኔርና፡፡ እንሀ ከኣ እቲ ኣገባብ ኣፈራርሳን መስሪሑን ሙሉእ ጸብጻብ በጺሑና በምህላዉ፣ ነቕርበልኩም ኣለና፡፡
ህግደፍ ነቲ ብዕቱብ ተተሓሒዝዎ ዘሎ ምፍራስ ኣባይቲ ይቕጽሎ ኣሎ፡፡ እዚ ኣብ እዋን ምእታው ክራማት ብዘይ ንሕስያ ዝፍጽሞ ዘሎ ኣነዋሪ ዕንወት ኣብ ስድራቤታት ኤርትራ፣ ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ህግደፍ ዝፈጸሞ ቅዝፈት ኣብልዕሊ መንእሰያት ግዜ ሂቡ ዝያዳ ኣቐንዛዊ ስሚዒት ፈጢሩ ብምስትንታን ሓዘን መቕዘፍቲ ደቁ ክፈዲ ከይብገስ እሞ ክስዕብ ዝኽል ተጻቡኦታት ካብ ህዝቢ ብምንባብ ብናብራ ሰበብ ኣንፈቱ ንምቕያር ኢሉ ዝወጠኖ ኩፉእ ግበሩ ምዃኑ፣ ምንጭታት ግሃድኤ ሕድሪ ካብ ኣስመራ ንኣጋር ጋዜጠኛ ሰራዊት ሕድሪ ሓቢሮም፡፡ ህግደፍ ንኣባይቲ ስድራቤታት ብምዕናው ብዘይ መጽለሊ ዘትርፎም ዘሎ ከይኣክል ነተን ንምፍራስ ዘዋፈረን ማሺነሪታቱ ናይ ዘዕነዋሉ ክፍሊት ገዝኡ ዝዓነዎ ሸውዓተ ሽሕ ናቕፋ ክኸፍለን ከም ዝግደድን፡ እተን ማሺነሪታት ከዕንዋ ከለዋ፡ ንመቖምያታት ኣባይቲ ማለት ኣዕኑድ ሰርወታት ዚነጎታት ይኹን ከይወጸ ንዘርከብኦ ንብረት ብዘይንሕስያ
ዓጠምጠም ከምዘብልኦ ዝረኸብናዮም ወሃብቲ ሐበሬታ ግሃድኤ-ሕድሪ ይሕብሩ፡፡
ብተወሳኺ ምንጭታት ግሃድኤ-ሕድሪ ካብ ኣስመራ ዝሃቡና ሓበሬታ፡ ነተን ኣብ ዝተፈላለየ መስመር ጎደናታትን ኣንጎሎታትን ኣስመራ ዝርከባ ናይ ሎቶሪ፡ ጋዜጣን፡ መጽሔታትን፡ ዝሽየጠለን ናእሽቱ ደኳኩን ዋናታተን ከፍርስወን ይኹን ከግዕዝወን ተኣዚዞም፡ ክነሶም ከግዕዝወን ንዘይከኣሉ ስርዓት ህግደፍ ይዕሽገንንን በንቊሩ የግዕዘንን ከም ዘሎ ሓቢሮም፡፡ እቲ ኣብ ክንዲ ኣንጻር ድኽነት ገጢሙ ክዕወት ዝቃለስ ኣንጻር ድኻታት ክፋል ሕብረተ-ሰብና ገጢሙ ዘሎ ምህሙን ስርዓት ነዚ ግፍዒ እዚ ዘግብሮ ዘሎ ምኽንያት ኣብ ቅንያት መዓልቲ ናጽነት ኣስመራ ብሓፈሻ ኤርትራ ብዓይኒ በጻሕትን ገያሾን፡ ጽጉምን ድኻን ህዝቢ ዝነብረላ ንኸይትመስል ዝገብሮ ዘሎ ነጸብራቕ ስኑፍ ኣተሓሳስብኡ ምዃኑ ኢዩ ክብሉ ሓበሬትኦም ኣመሓላሊፎም፡፡
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር!!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ- ሕድሪ
07 ማዝያ / 2016
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10263


text:
May 26, 2018
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ተሳተፍቲን ዕዱማትን
በዚ ናይ ሎሚ ኣጋጣሚ፡ ዝኽሪ 27 ናጽነት፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ዮሃና!
ንኹሎም ኣብ ምውዳብን ምምዕራግን’ዚ በዓል ዝደኸሙ ከኣ፡ ምስጋና።
ዓመት ሓለፈ፡ ዓመት መጸ፡ ርዝነትን ክብሪን፡ ሓርነትን ናጽነትን እናዕእዘዘ፡ ትርጉም ልዑላዊነት ከኣ እናተዀልዐ ምምጽኡ፡ ዕግበት የትርፍ ጥራይ ዘይኰነ፡ ጽንዓት’ውን ዝድርዕ’ዩ። ናይ ሎሚ ዓመት ቴማ፡ “ራእይ ብዕዮ እዩ”። ድሌት ሓርነትን ናጽነትን ሰባት ከም ራእይ፡ ናይ ባህሪ ሕጊን መሰልን’ዩ። ናጻ ሃገር ምህናጽ፡ ማለት . . . ብቑጠባ ርህውቲ፡ ካብ ልምዓት-ናብ-ዝበረኸ ልምዓት ትግስግስ፡ ቅሳነትን ርግኣትን ዝሰፈና፡ ኣብ ህዱእ ናይ ምክብባርን ምትሕግጋዝን ጐደቦ ትነብር፡ ውህድቲ ናይ ዜግነት ሃገር ምህናጽ፡ ሰናይ ባዕላዊ ድሌት ጥራይ ዘይኰነ፡ ክቡር ዋጋን ዕድልን ዝተኸፍሎ ሕድሪ’ዩ። ናይ ህዝቢ ኤርትራ ራእይን መሰልን ሓርነት፡ ብጒንዖ…


text:
ህይወት ህፃውንቲ ንምድሓን ኣብ መንጎ መንግስታትን ሃገራትን ምርጫ የበለይን ኢሎም ቁፅሪ ሓደ ሃፍታም ቢል ጌትስ።ትካሎም ክሳብ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝሰርሖ ሕጉስ ምዃኖምን ተወሳኺ መደባት ንምዝርጋሕ እውን ከምዝደልዩን ገሊፆም።ናይ ክብሪ ዶክትሬት ድግሪ ካብ ኢድ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተቐቢሎም ኣለው።
ኣቦ መንበር ፋውንደሽን ቢሊን ሜሊንዳ ጌትስን ከምኡ እውን ብሃፍቶም ኣብ ዓለም ኣብ ቁፅሪ ሓደ ዝተሰርዑን ቢል ጌትስ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሆቴል ሸራተን ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ትካሎም ሓገዝ ኣብ ዝህበለን ሃገራት ዘለው ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ግምት ዘእቲ እንተኾይኑ ተሓቲቶም ህይወት ህፃናት ንምትራፍ ኣብ ሃገራት ምርጫ ኣይገብርን ኢሎም።
ኣብ ኩለን ሃገራት ዝርከቡ ህፃውንቲ ብህይወት ናይ ምንባር መሰል ስለዘለዎም ንኣብነት ህፃውንቲ ብሕማም ንፎዮ ከይሞቱ ኣብ ሰሜን ኮሪያ ክታበት ክውሃብ ብገንዘብ ሓጊዝና ኢና ኢሎም።ብዛዕባ መንግስቲ ሰሜን ኮሪያ ፅቡቕ ዝብሃል ብዙሕ ነገር ዘሎ ኣይመስለንን ዝበሉ ቢል ጌትስ ብምስዓብ ‘’ሕማቕ መንግስቲ ስለዝኾነ ህፃውንቲ ሰሜን ኮሪያ ብምኽንያት ንፊዮ ህይወቶም ክስእኑ የብሎም’’ኢሎም።
ኣሽንዃይዶ መንግስታት ኣብዘለዎም ሃገራት መንግስቲ ኣብዘይብሎም እውን ንሓደጋ ዝተቓልዑ ህፃናት ንምድሓን ትካሎም ከምዝሳተፍ ይገልፁ ቢል ጌትስ።
ትካሎም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘፈራት ጥዕናን ሕርሻን ን15 ዓመታት ዝኣክል ሰፊሕ ሓገዝ እናገበረ ይርከብ።ቢል ጌትስ ኣብ ክልቲኦም ዘፈራት ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሕ ምምሕያሽ ተራኢዩ’ሎ ይብሉ።
ኣብ ምርባሕ ከፍቲ ሓድሽ ፕሮግራም ንምዝርጋሕ ይሕሰበሉ ከምዘሎ እውን ዕላዊ ገይሮም።
ይስርሑ ብዘለው ፕሮጀክትታቶም ብዙሕ ምምሕያሽ ምርኣዩ ኣዚዮም ሕጉስ ምዅናምን ምርባሕ ከፍቲ ኣብ ዝኣመሰሉ ሓድሽቲ መርሃ-ግብርታት እውን ስራሕ ንምጅማር ምስ መንግስቲ ምምኽኻር እናካየድና ንርከብ ኢና ኢሎም።
ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብዝተረኸብሉ ስነርዓት ካብ ኢድ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝተቐበልዎ ናይ ክብሪ ዶክትሬት ድግሪ ከምዘሕጎሶምን ዝለዓለ ኽብሪ ከምዝተሰምዖምን ገሊፆም።
ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝኣመሰላ ዝንቀሳቐሱለን ሃገራት ከምዚ ዝበለ ድግሪ ምርካበይ የኹርዐኒ፤ናይ ብሓቂ ድግሪ እውን ስለዘይብለይ ናይ ክብሪ ድግሪ ምርካበይ ናይ ትምህርቲ ናይ ምስክር ወረቐተይ ዘጠናኽረለይ እዩ ኢሎም ብምስዓብ ቢል ጌትስ።
ብዓልቲ ቤቶም ሜሊንዳ ጌትስ ካብኦም ብዝበለፀ ናብ ኢትዮጵያ ብዙሕ ግዜ ከምተመላለሳ ተዛሪቦም።
ፋውንደሽ ቢሊን ሜሊንዳን ጌትስ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዳይ ጥዕናን ሕርሻን ብዙሕ ኣማእቲ ሚሊዮን ዶላር ዝግመት ገንዘብ ከምዝሓገዘ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ትማሊ 16 ጥሪ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ጥዕና ዘተኰረ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዝቐረበሉ ሲምፖዝዩም – ኣብ ኣዳራሽ ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ወዲቡ።
እቲ ምስ ዩኒቨርሲቲ ዱንዲ ናይ ዓባይ- ብሪጣንያ ብምትሕብባር፡ ብደረጃ ማስተርስ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ክመሃሩ ብዝጸንሑ ኣባላት ሚኒስትሪ ጥዕና ዝቐረበ መጽናዕታዊ ጽሑፋት፡ ኣብ ኤርትራ ንሓደጋታት ትራፊክ ዘቃልዑ ረቛሒታት፡ ነብሰ-ጾራትን ተጠቃምነት ትካላት ጥዕናን፡ ገምጋም ነብሰ- ምሕደራ ኣብ ሕሙማት ሽኮርያ፡ ተመኲሮ ኤርትራውያን ስድራ-ቤታት ኣብ ኣተሓሕዛ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ዘለዎም ህጻናት፡ ምስ ደረጃታት ቅዛነት ዝዛመዱ ሓደጋታት፡ ኣተሓሕዛ መግቢ ኣብ ዓበይቲ ሆቴላት. . .ዝብሉ ኣርእስታት ዝሓቘፈ እዩ።
ሚኒስተር ጥዕና ኣሚና ኑርሑሴን፡ ሓላፊት ምዝገባን መጽናዕቲን ድሕረ- ምረቓን ዪኒቨርሲቲ ዱንዲ ዶክተር ሊንዳ ማርቲንዳየን ካልኦትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ግዝያዊ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ፖሊሲን ውጥንን ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ዶክተር ብርሃነ ደብሩ፡ እቲ ንመጽናዕቲ ዝተመርጸ ኣርእስታት፡ ካብ’ቶም ቀንዲን ኣገደስቲን ዛዕባታት ጥዕና ኣብ ሃገርና ምዃኑን፡ ምስ ናይ 5 ዓመታት ኣጀንዳ መጽናዕቲ ሚኒስትሪ ጥዕና ብዝሳነ መገዲ ከምዝቐረበን ኣረዲኡ።
ሓላፊት ምዝገባን መጽናዕቲን ድሕረ- ምረቓን ዩኒቨርሲቲ ዱንዲ ዶክተር ሊንዳ ማርቲንዳየ ድማ፡ ሓፈሻዊ ድሕረ-ባይታ ናይ’ቲ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምብራህ፡ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ሓደ ካብ’ቶም ልዑል ግምት ዝወሃቦም መደባት ምዃኖም ገሊጻ።


text:
ቅድሚ ናብቲ ካልኣይ ክፋል ናይ’ዚ ሒዘዮ ዘለኹ “ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ብቐሊሉ ዝስበር ጥርሙዝ ኣይኮነን” ዝብል ኣርእስቲ ምእታወይ ንኩልኹም ኣብተን ወብሳይታት ይኹን ኣብ ዩ-ትዩብ ርኢቶታትኩም ዝሃብኩምንን ብኣካል ይኹን ብተለፎን፡ኢማኤልን ብውልቂ ብኣካል ዝረኸብኩምንን ዘተባብዓኩምንን ብልቢ የመስግነኩም።
እቲ ካልኣይ ነጥቢ ድማ፡ ኣብቲ ቀዳማይ ጽሑፍ፡ “ኣነ እውን ኣስላማይ ስለዝኾንኩ ደኣ ኣብዚ ናይ ሓውና ናይ ኣግኣዝያን ሃገር ክኣቱ ኣይክእልን እየ እምበር….ኣነ እየ ዝያዳ ኣግኣዚ…ምኽንያቲ ትግረ ዝያዳ ንግእዝ ስለዝቐርብ” ኢለ ነይረ። ንምብርሁ፡ ኣቶ ተስፋጽዮን ሃገረ ኣግኣዝያን ንተዋህዶ ትግርኛ ጥራይ ስለዝጥርራ፡ እንተዝቐንዓሉ በዓል ኣነ ካልእ ዓዲ ክንደሊ ምተገደድና ነይርና ማለት እዩ። እቲ ምሒር ጽልኢ ብዙሕነት (diversity) ናይ ወዲሰብ ደኣ ዓሚትዎ እምበር እቲ ኣግኣዚ ዝበሃል ዝያዳ ባህላዊ እምበር ሃይማኖታዊ ከምዘይነበረ ብቐሊሉ ክበርህ ይኽእል። ይኹን እምበር ሎሚ ናይ ትግርኛን ትግረን ኣምሓርኛን ባህልን ቋንቋን ክንብል ንኽእል እምበር ናይ ኣግኣዚ ባህሊ ወይ ቋንቋ ዝበሃል የለን። በዚ መሰረት፡ እቲ ምጉት( Argument) ነቲ “ኣግኣዝያን ከም ትግርኛ-ተዋህዶ ጥራይ እዩ ዝብጻሕ” ዘስምዕ ዘረባ ናይ’ዚ ግለሰብ’ዚ ንምእራም ከም ጥበበ-ክርክር (Rhetorical) እየ ኣቕሪበዮ እምበር ንርእሰይ ኣብዚ ክትወጸሉ ዘይትኽእል ከንቱ ዓለም ናይ “እነ-መን ነበሩ” ክኣቱ ስለዝደለኹ ኣይኮንኩን።
ኣብ ደረጃ ኣቶ ተስፋጽዮን ወሪድና መን እዩ ኣግኣዝያን ኢልና ክንመናጨት እውን ኣይኮይኩን ዘቕረብክዎ። እቶም ካብ ባህሊ ኣግኣዝያን ዝወለዱ ሰለስተ ማሕበረሰባት ማለት ትግረ፡ ትግርኛን ኣምሓርኛን ብኣግኣዝነቶም ክሕበኑ መሰል ኣሎዎም። ዝበዝሑ ዘንበብክዎም ጽሑፋት በዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ተርታ እዮም ኣወላልደኦም ወይ ኣፈላልቀኦም ዝገልጹ፡-ትግረ፡ ርግርኛ፡ ኣምሓርኛ። ገለ ጽሑፋት ግን ትግርኛን ኣምሓርኛን ደድሕረ ትግረ ብማዕረ ተመዓደውቲ (parallel) ኮይኖም እዮም ፈሊቖም ዝብሉ ኣሎዉ። ስለ’ዚ፡ ኣግኣዚ ዝበሃል ባህሊ ደኣ እዩ ነይሩ እምበር ኣግኣዚ ዝበሃል ሃይማኖት ኣይነበረን። ሃይማኖት ሓደ ካብ ብዙሓት መግለጺታት መንነት ናይ ኣግኣዝያን ክኸውን ይኽእል። በዚ መሰረት ሎሚ ባህሊ ትግረ፡ ትግኛን ኣምሓርኛን ዝበሃሉ ኣለዉ እምበር ባህሊ ኣግኣዝያን ዝበሃል የለን። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣንባባይ ባዕሉ ክፍትሾ እሓድጎ። ኣነ ኤርትራዊ እየ። ንሳ እኽልቲ እያ ንዓይ።
ሰለምታይ እየ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ጸቒጠ ዝዛረብ
እታ ቀላል መልሲ፡ ከም ዝበዝሑ ኤርትራውያን፡ ውጽኢት ምክእኣልን ሓድነትን ምትሕልላይን ኣብ ግብሪ ዝረኣኹ ስለዝኾንኩ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ፖለቲካ ዘስዓቦ ውጽኢት ናይ ዘይምትእምማንን ምግድዳዕን እውን ክሳብ ሕጂ ዘይሓወየ ፖለቲካዊ ስምብራት ዘስዓበ ተመክሮ ስለዘለና እዩ። ስለ’ዚ፡ ከም ህዝቢ መጠን፡ ኣብ ነንሕድሕድና ዘለና ምትሕልላይን ምክብባርን ንፖለቲካዊ ክለሳ ዝሰገረ ክኸውን ይግበኦ። ዝቕልቐሉ ከፋፈልትን ኣጣቖስትን ጃንዳታት ብእዋኑ መልሲ ምሃብ ሃገራዊ ሓላፍነት እዩ።
ደምበ ተቓውሞ ኩሉ ዝሽፍተሉን ዝሕክለሉን ዱር ኮይኑ ኣሎ። እቲ ንሃይማኖታዊ ምኽንያት ዝንቀሳቐስ፡ እቲ ንኣውራጃዊ ኣጀንዳ ዝቃለስ፡ እቲ ኣንጻር ናጽነት ኤርትራ ብውዱብ ዝረባረብ፡ እቲ ንጸቢብ ውልቃዊ ጉዳያት ዘንባሁቍ፡ ኮታስ ኩሉ ዝዓይነቱ ዝሸፈተሉ ጫካ ኮይኑ ኣሎ። ሕጂ ድማ ካብዚ ፍልይ ብዝበለ ድማ ሓደ ብስም ሕሙማት ኣይድስ ክሰርቕን ክረብሕን ዝተታሕዘን ዝተፈርደን ፈገር ዕሩብ-ሕልና ንኹሩዕ ህዝቢ ትግርኛ ከግእዝ እየ ክብል ኣብዚ ጫካ ተረኺቡ ተባሂሉስ ገለ ካብ መደርኡ ኣዳሚጸ። እዚ ነቲ ቀዳማይ ክፋሉ ዝስዕብ እዩ።
ኤርትራዊ እየ ዝብል እንተኮይነ ኤርትራ ብምሉእነታ ትብጸሓኒ ማለት እዩ።
ንዓይ ኣብ ሰሜን ኤርትራ ዘሎ ሕደርባይን ኣብ ደቡብ ደንካልያ ዘሎ ዓፈሪ ወይ ኣብ ደቡብ ኤርትራ ዘሎ ኤሮብን ትግርኛን ሓደ እዮም። ብኤርትራውነት ሓደ ክንከውን እንኮለና፡ ኣብቲ ዝፈልየና ባህላዊ መርኣያታት ድማ ንከባበር። ኣብቲ ዝፈልየና ባህላዊ መግለጺታት ዘለና ምክብባርናን ምጽውዋርናን ድማ ነቲ ኤርትራዊ መንነት እንብሎ ናይ ሓባር ደምበ ጽኑዕ ጽላል ከም ዝኸውን ይገብሮ። ሓደ ህንጻ ድልዱል ክኸውን ድልዱላት ውልቀ-ሕጡባት የድልይዎ። ሓደ ወይ ገለ ከብቶም ሕጡባት እንተሰኒፎም፡ እቲ መንደቕ ወይ ህንጻ ስኑፍ ይኸውን። ዘይጠቕም ምንቅጥቃጥ መሬት ወይ ህቦብላ ከዕንዎ ይኽእል። ስለ’ዚ፡ ነብሰ-ወከፍ ክፋላት ሕ/ሰብና ብኤርትራውነቶም ምስ ዝዓግቡን ዝሕበኑን ናብ ሓድነት ወይ ኣሃዱኣዊ ኣመለኻኽታ ይግስግሱ። ነቲ ናይ ሓባር ጽላል ወይ ሃገር ክኸላኸሉ ድማ ድሉዋት ይኾኑ። ምኽንያቱ ብማዕረ ከምዝብጸሖም ስለዝዓግቡ። ኣይገዳድዑን። ንሓደ ረጊጽካ (ወላ እቲ ዝነእሰ ክፋል ሕ/ሰብ ይኹን) ናብ ሰላም ዝሰፈኖ ምዕባለ ክትጓዓዝ ምሕሳብ ማለት ነቲ መሰረታዊ እምንቶ ናይ ኣተሃናንጻ ሃገራት ምዝንጋዕ ማለት እዩ። እንተደኣ ነቲ ንእሽቶ ወይ ድኹም ክፋል ናይ ሕ/ሰብ ወይ ማሕበራዊ ጉጅለ ትዕምጽን ትረግጽን ትግልልን ኮይንካ፡ ነቲ ዓቢ ማሕበራዊ ጉጅለ ፍትሒ ክትልግስ ማለት ዘበት እዩ። መንግስታትን ሕ/ሰባትን በቲ ንነኣሽቱ ማሕበራውያን ጉጅለታት ዝህብዎ መሰላትን ግብራዊ ፖሊሲታትን እዮም ስልጡናት ወይ ድሑራት ዝበሃሉ። ንኣብነት፡ እቲ ወዲ ዓፈር ተወጺዐ ክብል እንከሎ ነቲ ወዲ ትግርኛን ትግረን ብሊኒን…ወዘተ ከሕሞ ኣለዎ።
እቲ ጽቡቕ ነገር፡ ሓባራዊ ጉዕዞ ኤርትራውያን ነንሕድሕዶም ክከባበሩን ክተሓላለዩን ክፋለጡን ገይሩ እዩ። ግቡእ ፖሊሲታትን ኣሳታፊ ፖለቲካዊ ምሕደራን እንተሃልዩ፡ ኣብ ረብሓታት ዝተመርኮሰ ብዙሕ ሓላፍ ዘላፍን ንሱ ዘስዕቦ ኣሉታዊ ስምዒታት ክህሉ የብሉን። እንተሃለወ ድማ ጠንቁ መንግስትን ፖሊሲኡ እዩ እምበር ሓደ ማሕበራዊ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ካልእ ዘስዕቦ ግበታን ዓመጽን ኣይኮነን። ስለ’ዚ፡ ግቡእ ናይ ምሕደራን ምዕባለን ፖሊሲታት እንተደኣ ተነዲፎምን ተተግቢሮምን፡ ኣብ ሕቶ ኤርትራውነቶም፡ ኣብ ኣርባዕቲኦም ጫፋት ሃገርና ዝቕመጡ ዜጋታት ምስቲ ኣብ ማእከል ሃገርና ማለት ኣብ ኣስመራ ዝቕመጡ ዜጋታት ብዙሕ ዝፈላልዮምን ዘዋጥጦምን ምኽንያት ክህሉ ኣይክእልን። እቲ መንግስቲ ንሓደ ካብ ካልእ ዝያዳ ከም ዝብጻሕ ኮይኑ እንተተራእዩ ግን ጸገም ናይቲ መንግስቲ እዩ። ብኣግኡ ክፍታሕ ኣለዎ።
ብዝኾነ ሓድነት ብከመይ እዩ ዝልካዕ ወይ ዝረአ?
ብዛዕባ ሓድነት ምዝራብ፡ ውልቀ-ፍልልያት ከምዘለዉ ካብ ምእማንን ምቕባልን ዝብገስ እዩ። ሓደ ንዝኾነ ህዝቢ ብዛዕባ ሓድነት ክትምድሮ ምኽንያት የብልካን። ምእማንን ምኽባርን ፍልልያት እዩ ናብ ናይ ሓድነት ዛዕባ ዝመርሓካ። ፍልልያት ከምዘለዉ እንተኣሚንካን እንተተቐበልካዮምን ድማ ዳርጋ እቲ ናይ ሓድነት ጻዕሪ ተሳሊጡ ማለት እዩ። ንሓደ ብሄር ወይ ማሕበራዊ ጉጅለ ካብ ካልኦት ዝፈልዩዎ መርኣያታት ከም ኣገባብ ኣነባብራ፡ ስነኣእምሮኣዊ ስምዒት (ሓደ ሰብ፡ ኣነ ኣባል ናይ’ዚ ማሕበራዊ ጊጅለ እየ ዘብሎ ስምዒት)፡ ሙዚቃ፡ ስነ-ጽሑፍ፡ መግቢ፡ ኣከዳድና፡ ልምድታት፡ ኣፈታሪኽን ያታታትን፡ ሃይማኖት፡ ዝነብሩሉ ውሱን ኣካባቢ፡ ኣብ ውሽጦምን ምስ ጎረባብቶምን ዘለዎም ዝምድናን ወዘተረፈ ንመንነት ናይቲ ማሕበራዊ ጉጅለ ዝነድቑ ረቓሒታት እዮም። ግን ከኣ ግምጃ ናይ’ቲ ምሉእ ሕ/ሰብ ከኣ እዮም። እዚኣ እያ እታ ወሳኒት።
ኣነ ከም ወዲ ትግረ ንኣባላት ኩናማ ምስቲ ግሩም ባህሎምን ክብርታቶምን ከም ህዝበይን ኣካለይን ዝሓስቦም እንተኾይነ፡ ንሶም እውን ብከምኡ ዓይነት ኣመለኻኽታ እዮም ዝጥምቱኒ። ምክብባር ተላጋብን ተላባዕን እዩ። ንጎረቤትካ ምስ እተኸብር፡ ንሱ የኽብረካን ነቲ ኪነኡ ዘሎ ጎረቤት የኽብር። እቲ ሳልሳይ እውን ነቶም ኣብ ዙርይኡ ዘለዉ የኽብር። እዚ ድማ ብደረጃ መንግስታዊ ፖሊሲን ሃገራዊ ዘተን ምስ ዝግበር፡ ምስቲ ዘሎ ናይ ሎሚ ናይ መራኸቢታት ብዙሓን ተክኖሎጂ፡ እቲ ናይ ስኒትን ምትእምማንን ምቕርራብን መንፈስ ብቕልጡፍ እዩ ዝላባዕ። ጽልእን ዘራእቱን ነዚ ስለዝርድኡ፡ ንሶም እውን ብኣንጻሩ ይጥቀሙሉ ማለት እዩ። ንሕና ነዞም ፍልልያት ሓይሊ ሓድነትና እዮም ክንብል እንከሎና፡ ንሶም ድማ ጽልእን ምብትታንን ከሳውሩ ይጥቀሙሎም እዮም። ስለ’ዚ፡ ፍልልይ ኣይሃሉ ማለት ዘይኮነስ፡ ኣበይ ኢኻ ዝያዳ ተተኩር? ኣብቲ ዝፈላሊ ዲኻ ዝያዳ ተተኩር ወይስ ኣብቲ ዘሕብርን ዘቀራርብን እዩ እቲ ሕቶ። እቲ ጉዳይ፡ ነቶም ባህላውያን ፍልልያት ናብ ዋንነት ኩልናን ናብ ኣሕበርቲ ዛዕባታት ንምቕያሮም ምስራሕ ኣብ ዝብል ዘድሃበ ክኸውን ይግበኦ። እዞም ምልኩዓትን ሰሓብትን ባህላውያን ፍልልያትና ነቲ ናይ ሓባር መንደቕ ዝነድቁ ሕጡባት ምዃኖም ምእማን እዩ።
ሕ/ሰብ ኤርትራ ኣዝዩ ዝተወሳሰበ እዩ። ብሃይማኖት እንተመጸኻ፡ ሓሙሽተ ካብቶም ትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ ኣመንቲ እስልምናን ክርስትናን ይርከብዎም። እቲ ናይ ሃይማኖት ፍልልይ፡ ኣብ ገሊኡ ናብ ስድራታት ዝወርድ እዩ። ሓደ እንዳ ወይ ናይ ቀረባ ስድራታት ናብ ክልቲኡ ሃይማኖታት ተኸፊሎም ትረኽቦም። ግን ብሰላም ይነብሩ ኣለዉ። ብናይ ደም እንተኾይኑ ድማ፡ ጎረባብቲ ብሄረሰባት ተዋሲቦምን ተዛሚዶምን ንረኽቦም። ብሰላም ይነብሩ ኣለዉ። ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ናብ ቆላታት ኤርትራ ዝወረዱ ደቂ ከበሳ ነይሮም እዮም። ብሰላም ናብቲ ሕ/ሰብ ተሓዋዊሶም ‘ዮም። ብሰላም ከኣ ይነብሩ ኣለዉ። ኣብነት ክኾነና፡ ኣብ ጫፍ ኤርትራ ኣብ’ቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረትሉ ሃገር ተባሂሉ ዝስመ ዝነበረ ኣዝዩ በሪኽ ዝባን፡ ካብቲ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረትሉ ቅሩብ ንደቡብ፡ ዑና ናይ ሓንቲ ቤተ-ክርስትያን ነይሩ። ሕጂ እውብ ይህሉ ይኸውን። እዚ ቦታ እዚ ካብ ዶብ ሱዳን ናይ ክልተ ወይ ሰለስተ ኪሎ ሜተራት ርሕቐት ኣለዎ። ኣብቲ ርሑቕ ሰሜናዊ ጫፍ ሃገርና እዩ። ነበር’ቲ ኣካባቢ ኣስላም ደቂ ትግረ እዮም። እታ ኣእማን መሰረታን ገለ ጫፍ ዑና ናይቲ መንደቓን ገና ዝረአ ዝነብረ ህንጻ፡ “ቤት-ክስታን ተክለ” ትብሃል ከምዝነበረት ሓቢሮምኒ። ብ1985 ኣብ ግዜ ወፍሪ ባሕሪ ነጋሽ፡ ጎቦ ሃገር ከም መዕቆብ ድምጺ ሓፋሽን ከምኡ እውን በሪኽ ብምኻኑን ሓደ ካብቶም ጸላኢ ብጃንጥላ ክወርደሉ ይኽእል እዩ ተባሂሉ ተገሚቱ ዝነበረ ቦታ እዩ ነይሩ። ብተብተብ ኢና ናብ ሃገር ንኡሽ ኬድና። ኣብኡ ቀኒና። ነታ ብወረ ዝሰምዓ ዝነበርኩ ቤተ-ክርስታያን ምስ ረኣኹ ኣዝየ እየ ዝተሓበንኩ። እቲ ናይ ኤርትራውያን ናይ ምክእኣልን ምጽውዋርን ባህሊ ንፋስ ከይኣትዎ ግደይ ክገብርን ታሪኽ ከዘንቱን ነቲ ዝነበረኒ ስምዒት መሊሱ ኣትሪርዎ። ንተወለድቲ ተኽለ ክረክብ ድሌት ‘ኳ እንተነበረኒ፡ግዜ ይቀያየር ስለዝነበረ፡ ክገብሮ ኣይከኣልኩን።
ኣብ ማርያ-ጸላም፡ ኣብ ዝባን ሮራ ሓባብ፡ ኣብ ኣከባቢ ኣፍዓበትን ሩባ ዓንሰባን ኣከባቢ ከረንን ዝነብሩ እንዳታት ኣስላም ብሄረ ትግረ ቀደም ካብ ዝባን ከበሳ ዝወረዱ እዮም። እቲ ምጽንባርን መስርሕ ምውህሃድ (assimilation) ብሰላም ተኻይዱ። ብሓፈሽኡ፡ ብሰላም ማለት ብንግድን ብእንካን-ሃባን ዝግበር ርክባት፡ ቀስ-ብቐስ ነቲ ናይ ሃይማኖትን ቋንቋን ኣመላኻኽታን ካልእ ባህላዊ ፍልልያትን ናይቶም ዝራኸቡ ማሕበራውያን ጉጅለታት እንዳኣህሰሰ ናብ ውህደት የምርሕ እሞ ድሕሪ ገለ ወለዶታት እቲ ፍልልያት ፈጺሙ ጠፊኡ ኣየናይ እዩ እቲ መበቆላዊ ኣየናይ ከ እዩ እቲ ፈላሲ ክተላልየሉ ኣብ ዘይትኽእል ደረጃ ትበጽሕ። ብዙሓት ደቂ መታሕት እውን ናብ ከበሳ ከምዝፈለሱን ብሰላም ይነብሩ ከምዘለዉን ፍሉጥ እዩ።
ብ1990-91 ኣብ ግንባር ደቡብ (ኣከባቢ ደቀምሓረ) ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ ተዛረብቲ ደቂ ትግረ ኣብ ኣከባቢ ክሊዓውታ (ደቡብ ካብ ኮርባርያ) ረኺበ። ነቲ ናይ ሳሕል ማለት ናይ ሃገር ንኡሽ ተኽለን ቤተ-ክርስትያኑን ኣዘኻኺሩኒ። ውሑዳት ክንሶም እዞም ኣብ ባሕሪ ናይ ተዛረብቲ ትግርኛ ዝነብሩ ኣባላት ናይዚ ንኡስ ማሕበረ-ኮም ትግረ፡ ብሰላም ምስ ጎረባብቶም ክነብሩን ክበጻጽሑን ብሓባር ክሓዝኑን ክሕጎሱን ርኤዮም። በብግዚኡ ወራራት ትግራይ ኣብ ዝፍጸመሉ ዝነበረ ናብ መሬት መታሕት ዝዕቀቡ ዝነበሩ መራሕቲ ከበሳ ከም ዝነበሩ እውን ናይ ርሑቕ ተዘክሮ ኣይኮነን። ኣባላት ብሄረ ሳሆ እውን ኣብቲ ዞባ ምስ’ቲ ሕ/ሰብ ናይ ትግኛ ብሰላም ክነብሩ ተዓዚበ። እዚ ብዛዕባ ቆላ ከበሳ እዛረብ ስለዘለኹ እምበር ብሃይማኖት እንተኾይኑ፡ ኣሕዋት ጀበርቲ ኣባላት ናይቲ ሕ/ሰብ ኮይኖም ንዘመናት ተኸኣኢሎም ክነብሩ ጸኒሖም እዮም። ኹሎም ደቂ ተሰነይ፡ ኣቁርደት፡ ባጽዕ፡ ኣፍዓበት ቃሩራ ኢና ዝብሉ ዜጋታት ደቂ ከበሳ ብውሳኔ መንግስቲ ዘይኮነስ፡ ብሰላምን ብዘገምታን እዮም ናብቲ ሕ/ሰባት ክሕወሱ ዝኸኣሉ።
ብሓፈሽኡ ክረአ እንከሎ፡ ዝበዝሓ ብሄራት ኤርትራ ብቋንቋን ኣነባብራን ካልእ ረቓሒታትን ተመሳሳልን ተደራራብን (overlapping) ዝኾኑ መርኣያታት ባህሊ ኣለዎም። ሰውራ ኤርትራ እውን ናቱ ተመክሮ ኣለዎ። ኤርትራውያን ሃይማኖትን ብሄርን ከይፈለዩን ከይተጋድዑን ብሓባር መኪቶምን ብሓባር ተቐቢሮምን እዮም። ተዋሲቦም እውን እዮም። ድልዱል ስድራ ኮይኖም እዮም። ሎሚ፡ ተጋደልቲ ነበር ይኹን በቲ ተመክሮ ዝሓለፉ ሰባት ዘይፈርስ ስድራዊ ክበሃል ዝከኣል ምሕዝነት መስሪቶም እንክትርእዮም ከገርም የብሉን።
ጉዳይ ሓድነትን ግጭትን
ኣብ መንጎ ሕ/ሰብና ግጭት ወይ ምፍሕፋሕ ኣይነበረን ወይ ኣይክነብርን እዩ ማለት ግን ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ገደቦ ዓድታት ይኹን ዞባታት ወይ ጎረባብቲ ማሕበራውያን ጉጅለታት ምፍሕፋሕ ክህሉ ንቡር እዩ። እቲ ኣገዳሲ ነገር ግን፡ ሓደ ወገን ወይ ማሕበራዊ ጉጅለ ብተፈጥሮኡ ግናይ ስለዝኾነ ዘይኮነስ ንቡርን ንውሑድ ጸጋታት (resources) ኣብ ምቅራሕ ዝግበር ውድድር እዩ። ዝሕረስ መሬት፡ ንመጋሃጫ ዝሕደግ ቦታታት፡ ምንጭጥታት ማያት፡ ከምኡ እውን ባጀትን ኣመቓርሑ፡ ፖለቲካን ተወካልነትን…መንግስታዊ ፖሊሲታትን ምዕሩይ ምዝርገሖምን…ወዘተ ዘበጋግስዎ ምፍሕፋሕ እዩ። ካብ ቀደም ህዝብና ነዚ ናይ ጸጋታት ምምቕራሕ ሕቶ ዝፈትሓሉ ኮማዊ ሕግን ስርዓተ-ሓበሬታን (communal codes and information system) ነይሮሞ። በዚ ድማ ግጭታት ብሰላምን ብእዋኑን እንዳተኣለዩ እቲ ማሕበራዊ ሚዛን (equilibrium) ተሓልዩ ጸኒሑ። ኹሉ ግዜ ምፍሕፋሕ ክህሉ እዩ። “ንጠንቆምን ኣመጻጽኣኦምን ብከመይ ትርእዮ- ማለት ሓደ ወይ ገለ ማሕበራውያን ጉጅለታት ብተፈጥሮ ርኹሳት ከምዝኾኑ ብምቕራብን ጽልእን ኲናትን ብምጽሕታር ድዩ ክትፈትሖ ትፍትን ወይስ እዚ ኣብ ኩሉ ዝረአ ምፍሕፋሕ ከምዝኾነ ኣሚንካ ፖሊሲታት ብምግምጋምን እሂን-ምሂን ብምባልን ኢኻ ዘላቒ ስላም ተስፍን?” ዝብል እዩ እቲ ኣገዳሲ ሕቶ።
ንፍፍልልያትን ግጭታትን ብግቡእ ምፍታሕ ማለት ነቲ ሓድነት ብመገዲ ብዙሕነት (unity through diversity) ዝብል እምንቶ ተኽብር ኣለካ ማለት እዩ። እዚ መትከል’ዚ ንማሕበራውያን ጉጅለታት ኣብ ሓደ መዓስከር ታዕሊም ኣዳዊስካን ለዋዊስካን ሓደ ምግባሮም ዘይኮነስ፡ ነብሰወከፍ ማሕበራዊ ጉጅለ ንመንነትን ፍሉይነትን ናይቲ ካልእ ጉጅለ ምቕባልን ምኽባርን ማለት እዩ። ሓድሕዳዊ ምክብባር ፍሉይነታት እዩ ናብ ዘላቒ ሓድነት ዘምርሕ እምበር፡ ብሓይሊ ሓደ ኣካል ክትከውን እንተደለኻ ኣይኮነን። ብመሰረቱ እውን ጉዳይ ሓድነት ጉዳይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ስምዒት ወይ ምዝማድ እዩ። እቲ ካልእ ማሕበረኮም ምስ ፍሉይነቱ ኣካልካ ምዃኑ ምእማንን ምቕባልን እዩ።
ግጉይ ፍተሓት ናይ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ንብዙሓት ሃገራት ረማዕ ዘበሉን ንህላወአን ዝተፈታተኑን እዮም። ክነስተውዕለሎም ኣለና። ኤርትራ ክንብል እንከለና ኩሎም እቶም ናይ ብሄራትና ሕብርታትን ኣላብሳን ቋንቋታትን ወግዕታትን ኣመለካኽታን፡ ማሕበረ-ቁጠባዊ ኣቃውማ ማለት ገጠር/ከተማን ነጋዳይን ሓረስታይን ጓሳን ገፋፋኢ ዓሳን… ከምኡ እውን ናይ መሬትና ኣቀማምጣ (ከበሳን ቆላን፡ ደቡብ፡ ሰሜን፡ ምብራቕ ምዕራብ)…ኮታስ ምስሊ ምልእቲ ኤርትራ ቁጅል ክብለና ኣለዎ። ካብ ጻት ናብ ጻት። ሽዑ ኢና ብዛዕባ ምትሕልላይን ምርእኣይን ንሓስብ። ሽዑ ኢና ብልብና ብዛዕባ ውዱንን ምዕሩይ ቁጠባውን ፖለቲካውን መደባት ምዕባለ ክንሰርሕ ንኽእል። ሽዑ ኢና ናይ ብሓቂ፡ “ኤርትራዊ እየ” ክንብል ንኽእል’ምበር ኤርትራ ብኣምሳል ናይቲ ንነብረሉ ኣከባቢ ወይ ከተማ ጥራይ ንርእያ እንተኮይንና ግዳያት ናይ’ዞም ለያቡ ወረበላታት ከይንኸውን ክንጥንቀቕ ከድልየና እዩ።
ባህልን ፖለቲካዊ ውሳኔን
ባህልታትን ቋንቋታትን እንዳተለቓቕሑ ብዘገምታ ይምዕብሉ። ተምክሮ ካልኦት ሃገራት ከምዘረጋግጾ፡ ኩሎም እቶም ንጽሩይነት ባህልን ቋንቋን ዝተገብሩ ፈተነታት ፈሺሎም እዮም። ዓለምና ኣዝያ ንእሽቶ እያ። ሕጂ’ሞ ምስ ምትእትታው ሓድሽ ተክኖሎጂ ናብ ንእሽቶ ቁሸት እያ ተቐዪራ ዘላ። ኩሉ ዓቃባዊ ፈተነታት ኣብ መወዳእትኡ ተሳዓሪ እዩ። ማሕበራውያን ጉጅለታት እንታይ ዓይነት ቋንቋ ይጠቐሙ፡ ባህሎም ብከመይ የማዕብሉ፡ ብከመይ ክፍለጡ ወይ ክስመዩ ይደልዩ…ወዘተ ናታቶም መሰል ጥራይ እዩ። ብሓፈሽኡ፡ ሰባት ብመንጽር ጽሬትን ዘይጽሬትን ዘይኮነስ፡ እንተ ብምልከት ናይቲ ቋንቋ ድዩስ እንተ ብናይ መንነት ምኽንያት ዝያዳ ናብ ሓደ ቋንቋ ክዘብሉ ይኽእሉ’ዮም። ዝበለጸ ቋንቋ ዝበሃል ግን የለን። ምስ’ዚ ክረአ ዘለዎ፡ ንቋንቋኦምን ባህሎምን ከማዕብሉ ዝንቀሳቐሱ ኣሕዋትን ኣሓትን ክነበራትዕ ኣለና። ኣብኡ ጸገም የለን። እቲ ክንቃወሞ ዝግበኣና፡ ነቲ ኣንጻር ካልኦት ማሕበራውያን ጉጅለታትን ሃይማኖታትን ዝቐንዐ መጥቃዕቲ እምበር ነቲ ክንገብሮ ዝግበኣና ባህልናን ቋንቋናን ናይ ምብርባር ጻዕርታት ኣይኮነን።
እብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ከፋፋሊ ውዲታት ሰጊሩ እዩ። ነዛ ኤርትራውነቱ ንምውሓስ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ እዩ ኸፊሉ። ሎሚ እኒ-ፈገርን መሰልቱን ክምድርዎ ኣይኮኑን። ንካልኦት ቅድሚ ምግኣዞም፡ ንርእሶም ኣግእዞ ዘድልዮም ዝሩጋት-ኣተሓሳስባ እዮም። ንኡስ ወለዶ፡ ሓድነትካ ንዝፈታተኑ ያዕ እንዳበልካ ምእንቲ ሰላምን ደሞክራስን ዝሰፈና ሃገርካ ክትቃለስ ትኽእል ኢኻ። ኣቋራጭ መገዲ ዝበሃል የለን። ሓድነት እንተዘየለ፡ ፖለቲካዊ ስራሕ ክዕመም ኣይከኣልን እዩ። ሕቡን ሃገራውን ሓርበኛውን ምዃን ኣንጻር ፍትሒ ምቋም ማለት ኣይኮነን። ብየማንን ጸጋምን ዝምጸእ ንሃገርካን ህዝብኻን ዝሃሲ መጥቃዕትታት እንዳተኸላኸልካ ቆራጽ ተቃላሳይ ፍትሒ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ሃገራውን ሓርበኛን ምዃን ነቲ ዝበለጸት ኤርትራ ክትርኢ ዘለካ ኣቋም የቀላጥፎ እምበር ኣየደናግዮን እዩ። “ዕሙት ፍቕሪ ሃገር ይዕንቅፈና ኣሎ” ዝብል ዘረባታት ትሰምዕ ኢኻ። “ነዚ ህዝቢ እንደገና ኣዳዊስና እንደገና ክንፈጥሮ ኣለና እምበር ኣብዩና እዩ” ዝብሉ ናይ በሃማት ሃተውተው እውን ክጋዋሕ ትሰምዕ ኢኻ። እቲ ሓቂ ግን፡ ሃገር ብሕቡናትን ትስፉዋትን ቋራጻትን መንእሰያት እያ ትልወጥን ትግስግስን’ምበር ብተስፋ ቆሪጽ ኣይኮነትን ኣግእዞ ትረክብ። ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዘለዎ መንእሰይ እዩ ብዛዕባ ምምዕባል ዓዱን ህዝቡን ብዛዕባ መሰላት ዜጋታቱ ዝግደስን ዝውፈን። “ተበገስ” ኣየድልዮን እዩ። ብጉስ እዩ። ኣብ ወጻኢ ዘለኻ መንእሰይ፡ ነቲ ብዘይካ ኤርትራ ካልእ ዓዲ ዘይብሉ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ መንእሰይ ተስፋ ሃብ። ንሱ እዩ ሓቀኛን ዘላቕን ለውጢ ዘምጽእ። ምኽንያቱ ብዘይካ ኤርትራ ካልእ ሃገርን ተለጣፊ መንነትን የብሉን። ኣብ ወጻኢ ዘሎ መንእሰይ ብዝተፈላለየ መንገድታት ነቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ናይ ለውጢ ሓይሊ ብኣወንታ ዝጸሉ ዕማማት ክገብር ይኽእል እዩ። “ኣነስ ክገብር እየ” ንዝብል ግን ዕንቅፋት ኣይንገብርን። ከምቲ “ዝገብርስ ንኣዲኡ ነይነግር” ዝበሃል ድማ መደረ ፓልቶካት ዘይኮነስ ብድድ ኢልካ ምብጋስ ጥራይ እዩ። ንኩሉ’ዚ መሰረት ዝኸውን ግን ስምረትን ሓድነትን እዩ። ብዝኾነ፡ መሳርዕካ ኣስምር። ተረኣአ። ኣይትገዳዳዕ።
ብዙሕነትና መሰረት ሓድነትና እዩ። ሓድነትና ድማ ሓይልና እዩ።
Mahmud Saleh.


text:
ን ዓምኽሳን ዘሎ ናይ ፈረንሳ ቋንቋ ትምህርቲ
ምስ ደላ ባ ኢሲ De là-bas à ici
እንታይ ኢዩ?
ሓደ ስለጠና ናይ ኣብ ምኽሳን (ኣባኡ ምትሕጋግዝ፣ ወይ እውን ከሳናይ ንምዃን) ከምኡ ኣብ ሞያ ምስንካት (ሕብስቲ ፣ ምቁር ሕብስቲ ወይ ኬክ...) ! እዚ ስልጠና እዚ፣ ሓደ ሞያ ን ከተጥርዩ ክሕግዘኩም እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ምምሕያሽ ቋንቋ ፈረንሳ፣ኣብ ትካላት ንምስራሕን ክሕግዘኩምን እዩ። ኣኣብ ቴክኒካዊ ኣፍልጦኹም ንምዕባይ፣ ቋንቋዊ ክእለትኩም ክብ ንምባልን ይሕግዘኩም !
እዚ ን ኣዋርሕ 6 ዝጸንሕ ዝለትና እዚ ኣብ Ardèche ኣኽዴሽ (07) ኣብ ሮዝየር Rosières ዝተባህለ ቦታ ንዝርከቡን ስደተኛታት፣ ናይ ዞባ Auvergne-Rhône-Alpes.ማዕጻኡ ርሁው እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
እቲ ውዕል ናይ CIR ዘለኩም ክትኮኑ ይግባእ
6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
እቲ ውዕል ናይ CIR ዘለኩም ክትኮኑ ይግባእ
6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓፈሻዊ ኣሰናይነት ክሰብሉ
እተን 24 ሰሙናትናይ ሞያዊ ስልጠና ን :
- ሌላ ምስ ሞያ ክሽነ፣ ኣብ ማእከል ስልተና ን ቦታ ስራሕን ወይ ትካላትን
- ንንዕባል ናይ ፈረንሳ ክእለት ፣ ኣብ ን ስራሕ ዝጠቕብ ብቕዓት ክብ ምባል
- ናይ ባህላዊ ንጥፈታት / ስፖርት / ዑደት ኣብ ትካላት / ከከም ዓውድኹም ወዘተ
ንሞያኹምን ን ቋንቋ ፈረንሳ ክእለትኩምን ክብዘብል ብቕዓት
- ዝግብኣኩም ናይ ምድላው መግቢ ፣ ኣብ ሞያ bouche :ናይ ብብዝሒን ቡፈይን ምቕራብ
- ተክኒካዊ ሞያ ናይ ኣሰራርሓ ናይ ሓባራዊን ዓቢን ብዙሕና ኣከሳሽና ምኽኣል
- 3 ደረጃታት ዘለዎ ን (6 ሰሙናት ),
- ቴክኒካት ናይ ኣደላልያ ስራሕ
- ምድልዳል ሞኣያዊ ብቕዓትኩም ኣብ ፈረንሳን ቋንቁኡን
- መዓልታዊ ቋንቋ ፈረንሳ
- ናይ ሞያ ቋንቋ (ሞያዊ ዝኾነ ናይ ፈረንሳ ክእለት ኣብ ዙርያ ሞያ ናይ ክሽነ ንምጥራይ ).
- ከከም ደረጃ ክእለትኩምን ብቕዓትኩምን ፣ ሰርትፍኬት ምሓዝ :
- ደኢፕሎም ናይ DELF -ከከም ደረጃ ብቕዓትኩም ምሓዝ
- ሰርቲፊኬት ናይ HACCP ምህላው
- ምድላዋት ናይ de l'ASR (ምስክር ወረቐት ኣብ ድሕነት ኣሰራርሓ ). ንምህላው
ማሕበራዊ ንሞያዊን፣ ስልጠና ኣብ እዋን ከምኡ ውን ድሕሪ ስልጠና
እብ እዋን ስልጥና :
- ን ናይ ቤት ጽሕፈት ጉዳይት፣ ዘለኩም ወረቓቕቲ ምስላጥ
- ን ሞያ ዝኸውን ክትትል ምግባር
i ክፍለጥ ዝለዎ! :ኣብ እዋን ስልጠና፣ ገዛ ናይ ምርካብ ዕድልኩም እዝን ክዓቢ እዩ !
ድሕሪ ስልጠና :
- ኣብ ምድላይ ስራሕ ፣ ወይ
- ካልእ ደረጃ ናይ ስልተናን ንምሕላፍ ነሰኒ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ን ኣማኸርትኹም ኣብ ፖለምልዋ ወይ ሞስዮን ሎካል Mission Locale ተወከሱ !
ብ ኢመይል ናብ : Juliette Pallec -ሓላፊት ናይቲ ዓቕሚሰብ እቲ ትካል : jpallec@aime-emploi-formation.org ብምጽሓፍ ወይ par ብምድዋል 06 31 95 37 04.
ን ምምዝጋብ ፣ ን ፖለምፕልዋ ተወከሱን ወይ እውን Mission locale ንሳላ እዚ ቁጽሪ : 03_2002689F (ቁጽሪ CARIF-OREF) ምድዋል ይከኣል
እቶም መደባት ናይ ምሉእ ዓመት፣ ኣብዚ ኢንተሬት ኣለኩም : https://aime-emploi-formation.org/de-la-bas-a-ici/


text:
—-
ሕገ-መንግስታዊ ሕቶ ህዝቢ ወላይታ ከይተረጋገፀ ዝዕፀፍ ቃልሲ ከምዘይህልው ምንቅስቓስ ናፅነት ህዝቢ ወላይታ ኣፍሊጡ፡፡
ህዝቢ ወላይታ ብቓልሱ ዘረጋገፆ መሰል ዓርሰ ውሳነ ብጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ከም ዝተጥሓሰ ዝገለፀ ምንቅስቓስ ናፅነት ህዝቢ ወላይታ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ዝተረጋገፀሉ መሰል ንምዕፋን ዝግበር ምንቅስቓስ ቃልሲ ህዝቢ ወላይታ ናብ ካሊእ ምዕራፍ ከሰጋግሮ ዘገድድ ምዃኑ ገሊፁ፡፡
ቅድሚ 128 ዓመታት ብወራር ስርዓት ምንሊኽ ብሓይሊ ቅድሚ ምጭፍላቑ ናይ ባዕሉ ምምሕዳራዊ ናፅነት ሓልዩ ይኸይድ ምንባሩ ዘረጋገፀ መግለፂ ውድብ ምንቅስቓስ ሓርነት ህዝቢ ወላይታ፤ ህዝቢ ወላይታ ብሓይሊ ተጨፍሊቑ ክሳቐ ድሕሪ ምፅናሕ ንውድቀት ስርዓት ደርጊ ስዒቡ ዝተረጋገፀሉ መሰል ዓርሰ-ውሳነ ብሰንኪ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድን ተለኣኣኽቱን ተዓናቒፋ ምህላዉ ሓቢሩ፡፡
ሳላ ብመሪር ቃልሲ ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ዝተረጋገፀ ሕገ-መንግስታዊ ምሕደራ፤ ቋንቋን ባህልን ወላይታ ካብ ምጥፋእ ድሒኑ ዓርሰ ምሕደራዊ መሰሉ እናተጠቐመ ምምፅኡ ዘረጋገፀ መግለፂ ውድብ ምንቅስቓስ ናፅነት ህዝቢ ወላይታ፤ እቲ ከጠዓዕሞ ጀሚሩ ዝነበረ ዓርሰ ምሕደራዊ መሰሉ ብሰንኪ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድን ተለኣኣኽቱን ክብርዕን ጀሚሩ ምህላዉ ገሊፁ፡፡
ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ዘጣየሾ ፅግዕተኛ ሓይሊ፤ ሕገ-መንግስታዊ ሕቶ ህዝቢ ወላይታ ጓዕፂፁ ብምጭፍላቕ ኢ-ፍትሓዊ መልሲ ንምሃብ ይጓየ ምህላዉ ዝገለፀ እቲ ውድብ፤ ሕቶ ህዝቢ ወላይታ ብመሰረት ሕገ-መንግስታዊ መስርሕ መልሲ ክሳብ ዘይረኸበ ደው ዝብል ቃልሲ ከምዘይህሉን፤ ናብ ካልእ ምዕራፍ ቃልሲ ክሰጋገር ዘገድድ ምዃኑ ኣፍሊጡ፡፡
ቃልሲ ህዝቢ ወላይታ ብሕገ-መንግስታዊ መስርሕ ሳላ ዝተመርሐ ህዝቢ ከም ህዝቢ ካብ ጫፍ ጥፍኣት ድሒኑ ምፅንሑን፤ ተረጋገፆም ዝነበሩ መሰላት ኣብዚ እዋን እዚ ይጭፍለቑ ምህላዎም ዘማላኸተ እቲ መግለፂ፤ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ቃልሲ ህዝቢ ወላይታ ካልእ ስያመ ንምሃብን መሪሕነት ተቓለስቱ ንምጥፋእን ዝገብሮ ዘሎ ፈኸራ ደው ኣቢሉ ሕቶ ህዝቢ ወላይታ ሕገ-መንግስታዊ መልሲ ንኽረክብ ብዓል 6 ነጥቢ መግለፂ ቅዋም ኣውፂኡ ኣሎ፡፡
ህዝቢ ወላይታ ብክልል ተወዲቡ ባህሉን ቋንቋኡን ሓልዩ ምምሕዳራዊ ናፅነት ክምስርት፣ ካብ ባህሉን መንነቱን ወፃኢ ካሊእ መፀውዒ ከይወሃቦ፣ ቀተልቲ ንመሰል ህዝቢ ክቃለሱ ናይ ዝተጨፍጨፉ 38 ኣመራርሓ ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ዝብሉን ካልኦትን መግለፂ ቅዋም ዘውፀአ ውድብ ምንቅስቓስ ናፅነት ህዝቢ ወላይታ፤ ኩሉ ማሕበረሰብ ንወሳናይ ቃልሲ ክዳሎ ፃውዒት ኣቕሪቡ ኣሎ፡፡
ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝኣወጆ ጀኖሳይድ ስዒቡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩለመዳይ ቅልውላው ሰማይ ዓሪጉ ምህላዉ ዝተፈላለያ ሚዲያታት ዓለም ይፅብፅባ ኣለዋ፡፡ ነዚ ስዒቡ ዋና ከተማ ክልል ቤንሻንጉል ዝኾነት ከተማ ኣሶሳ ኣዋጅ እቶ እቶ ኣዊጃ ምህላዋ ቢቢሲ ፀብፂቡ ኣሎ፡፡
ብገ/ሄር ሃይሉ


text:
Radio Erena: 31 October 2017
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብታ ሃገር ተዓቝቦም ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ናይ ክብሪ መዝገብ ከስፍሮምን ምስክር ወረቐት ልደት፣ መርዓን ሞትን ዝኣመሰለ ሲቪላዊ ሰነዳት ክህቦምን ከምዝጀመረ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ዓርቢ 27 ጥቅምቲ ዝጀመረ መስርሕ ምዝገባን ምዕዳል ሲቪላዊ ሰነዳትን በብግዜኡ ናብ ኩለን መዓስከራት ስደተኛታት ክበጽሕ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ኣብ 2016 ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ስደተኛታት፣ ዑቕባ ሂበን ዝርከባ ሃገራት ንስደተኛታት ኣብ ናይ ክብሪ መዝገብ ከስፍራን ሲቪላዊ ሰነዳት ከዳልዋሎምን ዝብል ነጥቢ ከዝነበሮ ዝሓበረ UNHCR፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ምኽኣሉ ዝተሰምዖ ሓጎስ ገሊጹ።
ኣብቲ ናይ ኒውዮርክ ዋዕላ፣ ዑቕባ ሂበን ዘለዋ ሃገራት፣ ስደተኛታት ኣብ ናይ ስራሕን ትምህርትን ዕድላት ክሳተፉ ክፈቕዳ ዝብል ነጥቢ’ውን ይርከቦ።
ኢትይጵያ፣ ንስደተኛታት ኣብ ናይ ክብሪ መዝገብ ከተስፍርን ምስክር ወረቐት ልደት፣ መርዓን ሞትን ክትህብን እኳ እንተጀመረት፣ ኣብታ ሃገር ዝነበሩ ስደተኛታት ክሰርሑ ግና ኣይፈቐደትን።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ትግራይ ኣብ ዝርከብ ኣርባዕተ መዓስከራት ዝተመዝገቡ ልዕሊ 100 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብመሰረት እዚ ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ምስክር ወረቐት ልደት፣ መርዓ ይኹን ሞት ናይ ምርካብ መሰል ክህልዎ’ዩ።
=========================


text:
Radio Erena: 24 February 2020
ዙር ርዋንዳ ሎሚ ሰኑይ 24 ለካቲት ካብ ኪጋሊ ተበጊሱ ናብ ሁየ ኣብ ዘቕንዐ ናይ 120.5 ኪሎ ሜትር ንኻልኣይ መዓልቱ ኣብ ዝቐጸለሉ፡ 5 ኤርትራውያን ምስ ቀዳሞት 10 ተቐዳደምቲ ብምእታው ዳግማይ ደሚቖም ውጺኦም።
ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ውድድር ኤርትራዊ ዳዊት የማነ ዝርከባ ደሓር ናብ 3 ሰባት ዝጸረየት 5 ተቐዳደምቲ ዝሓዘት ጉጅለ ልዕሊ 5 ደቒቕ ፍልልይ ኣንጺፋ ሃዲማ ዝወዓለት ክትከውን ከላ፡ ጸወታ ክፍጸም ሒደት ኪሎ ሜትራት ምስ ተረፎ ግን፡ ብዓባይ ጉጅለ ተዋሒጣ።
ኣብ መወዳእታ ብሓባር ኣብ ዝተገብረ ቅጽበታዊ ውድድር ድማ፡ ተቐዳዳማይ ፈረንሳዊት ክለብ ኒፖ ዴልኮ፡ ኢትዮጵያዊ ሙሉ ክንፈ ቐዲሙ ሕንጻጽ ክረግጽ ከሎ፡ ኮሎምብያዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ኣንድሮኒ ጂዮካቶሊ፡ ዮናታን ሬስትሪፖን ፡ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ካብ ክለብ ኒፖ ዴልኮን ድማ፡ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ሒዞም።
ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ሲራክ ተስፎምን ናትናኤል ተስፋጽዮን 5ይ 7ይን ተርታ ኮይኖም ክኣትዉ ከለዉ፡ ተቐዳዳማይ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ አይድ መኽሰብ ደበሳይን፡ ተቐዳዳማይ ማሌዣዊት ክለብ ትሬንጋኑ መትከል ኢዮብን ድማ፡ ብቅደም ተኸተል 6ይን 10ይን ብምዃን ውድድሮም ዛዚሞም።
ኣብ’ዚ ዕለት ኩሎም ተቐዳደምቲ ብሓባር ብምእታዎም ኣብ ማልያታት ዝመጸ ለውጢ የለን። ሳልሳይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ፡ ጽባሕ ካብ ሁየ ናብ ሩሲዚ ብዘምርሕ ናይ 142 ኪሎ ሜትር ጉዕዞ ክቕጽል እዩ።
==============


text:
Radio Erena: 05 June 2018
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ መንግስቲን ተቓወምትን፣ 24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ንምጽንባል ኣብ ዝተኣከብሉ እዋን ብዘካየድዎ ኣምባጋሮ ሓደ ፖሊስ ዝርከቦም ሓያሎ ሰባት ቆሲሎም።
ድሕሪ’ቲ፣ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ቴልኣቪቭ፣ ብኤርትራዉያን “እንዳ ባላጋን ወይ እንዳ ዕግርግር” ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ጎደና ናቪሽ ኣናን፣ ብሰንበት 3 ሰነ ዝተኻየደ ባእስን ኣምባጋሮን፣ 13 ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ወኪል ሬድዮ ኤረና ንማዕከናት ዜና እታ ሃገር ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ወከልቲ ሕብረተሰብ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቅባን ፡ ኣቦ ወምበር ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሕን ብዛዕባ’ቲ ዘጋጠመ ባእስን ኣምባጋሮን ብዝምልከት ምስ ፖሊስ ከተማ ተልኣቪቭ ትማሊ 4 ሰነ ርክብ ከምዘካየዱ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ እስራኤል ብተወሳኺ ገሊጹ።
ፖሊስ እስራኤል ሎሚ 5 ሰነ ድማ ንኣምበሳድር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ኣቶ ሰሎሞን ኣብርሃለይ፣ ሰልሜ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፍቱ ብምጽዋዕ ከምዘዘራረቦ እቲ ወኪል ኣፍሊጡ።
እቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ንሓድሕዶም በብጉጅለታት ተመቓቒሎም ብደናጉላን ጠራሙዝን ዘካየድዎ ባእሲ፣ ነቲ ኣብ ልዕሊ እስራኤላውያን ክፈጥርዎ ዝደልዩ ጽቡቕ ምስሊ ብኣሉታ ዝጸሉ’ዩ።
ኤርትራውያን በብዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ኣብ ዝተኣኻኸብሉ እዋን፣ ንሓድሕዶም ክበኣሱን ዕግርግር ክፈጥሩን ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ይርከብ።
========================


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
ውድብና፣ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ብዕለት 8 ሰኔ 2018 ኣብ ዘውጸኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ኢህወደግ ንስምምዕ ኣልጀሪስ ኣመልኪቱ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ውሳኔ ንምትግባር ዝወሰዶ ስጉምቲ ኣሞጊሱ፥ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኣወንታዊ ይኹን ኣሉታዊ ግብረ መልሱ ከመይ ኮን ክኾውን እዩ ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
ስርዓት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ ምስ ዝወሰደቶ መርገጽ ንምውሳእ፣ ኣብ ልዕሊኡ ዝተኻየደ ጸቅጥታት ይኹን ዝተዋህቦ መብጻዓታት ብዘየገድስ፥ ብዕለት 20/06/2018 ንውሳኔ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተቀበሎን ብዛዕብኡ ንምምይያጥ ልኡኽ ናብ ኢትዮጵያ ክሰድድ ምዃኑን ብምሕባሩ ብኣወንታ ዝምዘን መርገጽ እዩ ።
ብወገንና ነዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ወጥሪ ፍታሕ ከምጽእ ትጽቢት ዝገበረሉ ስጉምቲ እንዳ ኣሞገስና፣ ምስ ኤርትራ ብዙሕ ናይ ግርጭታት ታሪኽ ዘሎዋ ሃገር ዝካየድ ፍታሕ ብምዃኑ፥ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ልዑላውነት ዘደልድል ክኸውን ተስፋ ንገብር። ብካልእ ሸነኽ ድማ ስርዓት ኤርትራ ምስ ውሽጣውን ግዳማውን ሰላም ዝራጸም ባህርያት ሒዙ ነዚ መስርሕ ሰላም ክሳብ መጨረሽታ ኣይስዕቦን’ዩ ዝብል ጥርጣሪታት ግን ኣሎና። ስለዚ ድማ መብዛሕቲኦም ሃገራዊ ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ፣ እዚ ስርዓት’ዚ ኣብዚ ተበጊሱ ዘሎ ጉዕዞ፣ ንሰላም ዝዕንቅፍ ባህሪያት ክርኢ’ዩ ዝብል ዓቢ ተኽእሎ ከም ዘሎ ይእምቱ ኣለዉ።
ናብ ከምዚ ዝእምሰለ መደምደምታ ዘብጻሓና ምክንያት ድማ፥ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ኣልጀሪስ ንምትግባር ምስ እትብገስ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኤርትራ፥ ናይ ዶብ ወጥሪ ብዝብል ምስምስ፣ ኣብ ልዕሊ መንእስያት ዝወስዶ ገደብ ኣልቦ ኣስገዳድ ዕስክርና ይኹን፥ ምጉንዳብ ጉዕዞ ሰላምን ልምዓትን፥ መስርሕ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ምዕንቃጽን፥ ካልእ ኩሉ ዘካይዶ ዝተፈላለየ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፥ ኣብ ቅድሚ ህዝብን ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ኣፍደገታት ንምዕጻው ዝጥቀመላ ናይ ምስምስ ወረቀቱ ከተቃጽለሉ ምዃና ስለ እንፈልጥ እዩ።
ብዝተረፈ ንሕና፣ ከም ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ኣብ ሞንጎ ጎሮባብቲ ሃገራት ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝህነጽ ናይ ሰላም ሰረታት ብትሪ ደገፍቱ ምዃንና ንህዝብናን ንዓለምን ከነረጋግጽ ንፈቱ። ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርን ፍርዲ ኣህጉራዊ ኮምሽን ዶብን፣ ክትግበር ዝግበኦ ምሕንጻጽ ዶባት ክልቲኡ ሃገራት፣ መስርሕ ሰላም ንኽብገስ ኣፍደገ ዘርሕው ስለ ዝኾነ ተደላይነቱ ዕዙዝ ምዃኑ እንዳኣረጋገጽና፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሰላምን ርግእትን ከይተረጋገጸ ኣብ ዞናና ሰላምን ርግኣትን ክረጋገጽ’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ግን ዘይከኣል ምዃኑ ጽኑዕ እምነት ኣሎና።
ካብዚ ብምብግስ እምበኣር፣ ሓይልታት ለውጢ ኣብ ኤርትራ፥ ካብ መንግስታት ዞናናን ኩሎም ሰላምን ፍትሕን ዝድግፉ ሃገራትን ማሕበራትን፥ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ዲሞክራስያዉ ለውጢ ንምርግጋጽ ንዘካይዶ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ደገፎምን ምትሕብባሮምን ክልግሱ ንምሕጸን።
ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
25 ሰነ 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11072


text:
ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ተርእዮ ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒ ንምቊጻጽር፡ ካብ መፋርቕ ወርሒ ለካቲት ጀሚሩ ኣብ ንኡስ ዞባ ሻምብቆ ኰለላን ምውሳድ ስጒምቲን ዘጠቓልል ንጥፈታት ይሰላሰል ከምዘሎ፡ ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሕርሻ ሓላፊ ኣሃዱ ምክልኻል ብቚሊ ኣቶ ክፍሎም ኣድሓኖም ገሊጹ።
እቲ ዘራእቲ ዘብርስ ሓደገኛ ሓሰኻ፡ ዛጊት ኣብ ንኡሳን ዞባታት ሻምብቆ፡ ሞልቊ፡ ላዕላይ ጋሽ፡ ባረንቱን ድገን ብውሱን መጠን ከም እተራእየ ዝሓበረ ኣቶ ክፍሎም፡ ክኢላታት ሕርሻ ምስ ምምሕዳራት ተወሃሂዶም ኣፍልጦ ሓረስቶትት ኣብ ምዕባይን ነቲ ዝተጠቕዐ ኣዝርእቲ ምሒኻ ኣብ ምቅጻልን ዘድሃበ ጽዑቕ ንጥፈታት የሰላስሉ ከምዘለዉ ኣብሪሁ።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ ዛጊት ኣብ 14 ንኡሳን ዞባታት ኣብ ምዕባይ ኣፍልጦን ሜላታት ምክልኻልን ናይ’ቲ ሓሰኻ ዘተኰረ ኣስተምህሮታት ከም እተዋህበ፡ እቲ ባልዕ ኣብ ዝተራእየሉ ከባቢታት ድማ ብሓፈሻ ኣብ 132 ሄክታር ለሚዑ ዝነበረ ዘራእቲ ብወፈራ ተማሕዩ ከምእተቓጸለ ተፈሊጡ።
ብዝካየድ ዘሎ ጐስጓሳት ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣፍልጦ ሓረስቶት ክብ ኢሉ’ኳ እንተሎ፡ እቲ ብፍላይ ኣብ ዕፉን ዝርአ ዘሎ ሓሰኻ፡ ተሓቢኡ ጸኒሑ ምስ ምጅማር ክራማት ሓደገኛ ሳዕቤን ከየኸትል ምእንቲ፡ ውሁድን ተመላላእን ጻዕሪ ክካየድ፡ ነፍሲ- ወከፍ ሓረስታይ ብስሩዕ ዘራእቱ ክከታተል፡ ይውሓድ ይብዛሕ ዕፉን ዝዘርአ ድማ፡ ባልዕ ይርአ ኣይርአ ብዘየገድስ፡ ዘራእቱ ክዓጽድን ከቃጽልን’ዩ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሕርሻ ዝጽውዕ ዘሎ።
ኣብ መወዳእታ፡ ምምሕዳራት፡ ኣብያተ-ጽሕፈት ህግደፍ፡ ሚኒስትሪታት፡ ማሕበራትን ካልኦት ኣካላትን ህዝብን፡ እዚ ሓደገኛ ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒ ካብ ሃገርና ምሉእ ብምሉእ ክሳብ ዝጠፍእ፡ ነቲ ኩነታት ብዕቱብ ጠሚቶም ኣብ ምጥፍኡ ብውህደት ክሰርሑን ኣበርክቶኦም ከዕዝዙን ተማሕጺኑ።


text:
Radio Erena: 10 May 2021
ፕረዚደንት ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ፈሊክስ ትስከዲ፣ ብጉዳይ ናይል ተሰሓሒበን ንዝርከባ ሱዳንን ግብጽን ምስ ኢትዮጵያ ንምቕርራበን ዝዓለመ ዑደት ኣካይዱ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብቲ ብ08 ግንቦት ናብ ካርቱም ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ ኣቦ መንበር ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃንን ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶን ብምርኻብ ዘትዩ።
እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ፕረዚደንት ፈሊክስ ኣብቲ ምስ መራሕቲ ሱዳን ዘካየዶ ርክብ፣ ኣብ ዕጹው ማዕጾ በጺሑ ዘሎ ዘተ ሱዳን፣ ግብጽን ኢትዮጵያን ዳግም ንምብርባሩ ዘንቐደ ሓድሽ ተበግሶ ከምዘቕረበ ተፈሊጡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ ማርያም ሳድቕ ኣል ማህዲ፣ ድሕሪ’ቲ ርክብ ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ፣ ሱዳን ነቲ ብፕረዚደንት ኮንጎን እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ዝቐረበ ሓድሽ ተበግሶ ከተጽንዖ ምዃና ኣፍሊጣ።
እንተኾነ እቲ ዝቐረብ ሓድሽ ተበግሶ፣ ዝርዝራቱ ኣይተሓበረን።
ፕረዚደንት ፈሊክስ፣ ድሕሪ’ቲ ምስ ሰብ ሰበ ስልጣን ሱዳን ኣብ ካርቱም ዘካየዶ ምይይጥ፣ ምስ ሰበ ስልጣን ግብጺ’ውን ተመሳሳሊ ርክባት ንምክያድ ናብ ካይሮ’ዩ ኣምሪሑ።
መራሕቲ ሱዳን፣ ብጉዳይ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ከምኡ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ተወሊዑ ዘሎ ዶባዊ ግጭትን ብዝምልከት፣ ኣብዛ ዝሓለፈት ሰሙን ጥራይ፣ ምስ ፕረዚደንታት ኤርትራን ኮንጎን ከምኡ ድማ ፍሉይ ልኡኽ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣምባሳደር ጀፍሪ ፌልትማን ኣብ ካርቱም ርክባት ኣካይዶም።
============


text:
ብዝሒ መሰኻኽር እዚኣቶም ኩሎም ብእምነት ዝሓለፉ እዮም! ማርሴሉስ ኣጸቢቑ ብዛዕባ ክርስትያናት ክፈልጥ ጀመረ። ንቑሩብ ግዜ ምስ የዕረፈ ብመሪሕነት ሆኖሪዮስ ኩነታት ናይተን ክርስትያናት ዝነብሩለን ቦታታት እናተዘዋወረ ተዓዘበ። ማርሴሉስ ድማ እቶም ኣብታ መኣከቢት ክፍሊ ዝረኣዮም ክርስትያናት ምስቶም ኣብ ካታኮምብ ዘለው ክርስትያናት ከነጻጽሮም ከሎ ቁጽሮም ውሑድ ምዃኑ ንመጀመርያ ግዜ ተረደአ።
ጉዕዝኦም ብዝቐጸሉ መጠን እቶም ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ምዃኖም ፈለጠ። እቶም ክርስትስያናት ብማሕበራት ተጠርኒፎም ከምዝነብሩ'ውን ረኣየ። ነፍሲ ወከፈ ማሕበር ድማ ምስታ ከተማ እትራኸበሉ ናታ ፍሉይ መንገዲ ነይርዋ።
ማርሴሉስ ምስ ሆኖሪዮስ ኮይኑ ዘካየዶ ጉዕዞ ነዊሕ ነበረ። ብብዝሒ ናይቶም ኣበየ ቦትኡ ዝርእዮም ዝነበሩ ክርስትያናት ድማ ተደነቐ። ዋላኳ ብዙሓት ምዃኖም ቅድሚ ሕጂ ይርድኦ እንተነበረ፣ ክንድዚ ዝኸውን ጭፍራ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ናይ ምንባር ዕጫ ይመርጽ እዩ ዝብል ሓሳብ ግና ኣይነበሮን። በቶም ብህይወት ዘለው ጥራይ ዘይኮነስ ብታሪኽ ናይቶም ዝሞቱ'ውን ከይተረፈ ልቡ ተማረኸ። ኣብ ዝሓለፍዎ ቦታታት ኩሉ ኣብ ዝነበሩ መቓብራት ዝተወቐሩ ጽሑፋት ኣንበበ። እቶም ኣብኡ ዝዓረፉ ኩሎም ጽኑዕ እምነትን ልዑል ዝኾነ ዓላማ ዘለዎ ተስፋን ከምዝነበሮም ካብቶም ጽሑፋት ክርዳእ ከኣለ። ማርሴሉስ'ውን ነቶም ኣብቲ መቓብራት ዝተወቐሩ ጽሑፋት ምንባብ ከሐጉሶ ጀመረ። ሆኖሪዮስ ከኣ ታሪኽ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰማእት እናተንተነ ይገልጸሉ ነበረ።
ሆኖሪዮስ ደው ብምባል "ሓደ ናይ ሓቂ ምስክር ኣብቲ ዓሪፉ ኣሎ" ክብል ኣመልከተሉ። ማርሴሉስ ድማ ናብቲ ሆኖሪዮስ ዘመልከተሉ ኣንፈት ብምዛር እዚ ዝስዕብ ቃል ኣንበበ ‘ፕሪሜቲዮስ ብሰላም፣ ብዙሕ ስቓይ ተቐቢሉ ዝሞተ ጽኑዕ ሰማእት። ዕድሚኡ ሰላሳ ዓመት ነበረ። ሰበይቱ ድማ እዚ ንእኡ ዝግባእ መዘከርታ ኣቍማትሉ።' ሆኖሪዮስ ብምቕጻል "እዞም ሰባት፣ ክርስትያን ዝኾነ ኩሉ ብኸመይ ዝበለ ኣገባብ ክመውት ከምዝግብኦ ይምህሩና። እነሆልካ፣ እቲ ሕልፍ ኢሉ ዝረኣየና'ውን ናይ ሓደ ከም ናይ ፕሪሜቲዮስ ዓይነት ስቓይ ተቐቢሉ ዝሓለፈ ሰማእት መቓብር እዩ"
‘ጳውሎስ፣ ንዘለኣለም ብኽብሪ ንምንባር ካብዛ ዓለም ብስቓይ ሓሊፉ'
"እዚ ድማ ናይ ሓንቲ ወይዘሮ መቓብር እዩ። ናታ ኣማውታ ድማ ክርስቶስ ነቶም ድኹማት ዝኾኑ ሰዓብቱ'ኳ ኣብ ግዜ ጸበባ ክንዲ ምንታይ ብርታዐ ከምዝህቦም ህያው ምስክር እዩ።"
‘ክሌሜንትያ፣ ብስቓይ ሞይታ፣ ግን ክትትንስእ እያ'
"ሓደ ኣማኒ ምስ ሞተ ብኡብኡ ነፍሱ ካብ ስጋኡ ተፈልያ ምስ ጎይታ ትኸውን። ኩሎም ኣመንቲ ዝጸባበይዎ ሓደ ዓቢ ተስፋ እንተልዩ ንሱ ከኣ እቲ ኣብ ዝኾነ እዋን ክፍጸም ዝኽእል ካልኣይ ምጽኣት ናይ ጎይታ እዩ። ጎይታ ባዕሉ ብናይ ትእዛዝ ጭድርታን ብድምጺ ሊቀ መላእኽትን ብመለኸት ኣምላኽን ካብ ሰማይ ክወርድ እዩ። እቶም ብክርስቶስ ዝሞቱውን ቅድም ክትንስኡ እዮም። ብድሕር'ዚ ንሕና ብህይወት ጸኒሕና ዘለና ንምቕባል ጎይታ ኣብ ኣየር ምሳታቶም ሓቢርና ብደበና ክንለዓል ኢና። ከምኡ'ውን ንሓዋሩ ምስ ጎይታ ክንነብር ኢና"
"እዚ ትርእዮ ዘለኻ ድማ ናይ ሓደ ኮንስታንስ ዝበሃል ሓውና መዕረፊ እዩ። ክልተ ግዜ ናይ ሞት ፍርዲ እንተተፈረዶ'ኳ ንሱ ግና ክልቲኡ ግዜ ኣብ እምነቱ ጸኒዑ ተረኽበ። ኣብ መጀመርያ ብመርዚ ንኽመውት ተፈሪድዎ። እቲ መርዚ ገለ ከይጎደኦ ምስተረፈ ድማ ተሰይፉ። እታ ብሰይፊ ክዓትራ ዝተመደበትሉ ኣኽሊል እታ መርዚ ከተዕትሮ ኣይከለትን።"
ብኸምዚ ድማ ነቶም ኣብ የማነ ጸጋሞም ተጻሒፎም ዝነበሩ ናይ መዘከርታ ጽሑፋት እናንበቡ ጉዕዝኦም ቀጸሉ። ማርሴሉስ ከኣ ብርክት ዝበሉ ኣስማት ናይ ቅዱሳን ብምንባቡ ፍሉይ ዝኾነ ስምዒት ፈጠረሉ።
ልክዕ ከምዚ ታሪኽ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ብቐረባ ዝመርመረ ኮይኑ ተሰመዖ። እቶም ሰማእታት ዝፈጸምዎም ቅያታት ብዝተኾልዑ ቃላት ኣብ ቅድሚኡ ተመዝጊቦም ተረኣይዎ። ኣብ መብዛሕትኦም መቓብራት ተሳኢሎም ዝነበሩ ስእልታት ናይ ሓዘን ስምዒትካ ዝትንክፉ ነበሩ። ነተን ናይ ደርሆ ጭሕጋር ዝመስላ ፊደላትን፣ ኣብ ብዙሓት መቓብራት ተወቒረን ዝነበራ ጽሑፋትን ከተንብብ ከለኻ ወንጌል ነቶም ድኻታትን ናይዛ ዓለም ንዑቓትን ዝኾኑ ሰባት ክንዲ ምንታይ ክቡር መዝገብ ከምዝነበረ ክትርዳእ ይከኣል። ‘ካብ ማእከልኩም ብዙሓት ስልጡናት ብዙሓት ጭዋታት ኣይተጸውዑን፣ እንተኾነ ግና ንድኻታት ወንጌል ይስበኽ ኣሎ' ኣብ መብዛሕትኦም መቓብራት ክልተ ዝተጣመራ ናይ ግሪኽ ፊደላት ይረኣያ ነበራ። እዘን ክልተ ፊደላት ክትርጎማ ከለዋ ትርጉመን "ክርስቶስ ጎይታ" ዝብል ነበረ።
ገሊኦም ምልክታት ብቖጽሊ ስየ ወቂቦም ይረኣዩ ነበሩ። እዚ ቆጽሊ ስየ እቶም ኣብ ዙርያ ዙፋን እቲ ቅዱስ ደው ንኽብሉ ዕድል ዝወሃቦም ቅዱሳን ኣብ ኣእዳዎም ዝሕዝዎ ናይ ዓወትን ዘለኣለማዊነትን ምልክት እዩ። ኣብ ካልኦት መቓብራት ድማ ዝተፈላለዩ ምልክታት ይረኣዩ ነበሩ።
ማርሴሉስ ናብ ሓንቲ ናይ መርከብ ስእሊ እናመልከተ "እዚኸ እንታይ እዩ?" ክብል ሓተተ።
"እዚኣ ናይ መርከብ ስእሊ፣ ነፍሲ ቅዱሳን ካብዛ ምድሪ ናብ ሰመያዊ ዕረፍቲ ከምዝተጓዓዘት እተመልክት እያ።"
"ናይ ዓሳ ስእሊ ብቐጻሊ የጋጥመኒ ኣሎ፣ ትርጉሙ እንታይ ኮን ይኸውን?"
"እዚ ትርእዮ ዘለኻ ናይ ዓሳ ስእሊ ዓሚቕ ዝኾነ ምስጢር ኣለዎ። እተን "ዓሳ" ዝብል ቃል ዝጸሓፈለን ሓሙሽቲአን ናይ ግሪኽ ፊደላት፣ ናይ ኣመንቲ ክብርን ተስፋን ዘመልክታ እየን። እዘን ሓሙሽተ ናይ ግሪኽ ቃላት ናብ ናይ ትግርኛ ፊደላት ክቕየራ ከለዋ "የሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ፣ መድሓኒ ዓለም" ዝብል ትርጉም ይህባና።"
"ሓንቲ መርከብን ሓደ ናይ ባሕሪ ኣራዊትን ብሓባር ተሳኢሎም ይረኣዩኒ ኣለው፣ ናይዚ ትርጉምከ እንታይ እዩ?"
"እዚ ስእሊ ናይ ሓደ ቅድሚ ነዊሕ ዘመን ዝነበረ ዮናስ ዝበሃል ናይ እግዚኣብሄር ነብዩ ተምሳል እዩ። ከምዝመስለኒ ብዛዕባ ናቱ ታሪኽ ገና ኣይሰማዕካን ዘለኻ" ድሕሪ ምባል ሆኖሪዮስ ብዛዕባ ታሪኽ ዮናስ ንማርሴሉስ ክገልጸሉ ጀመረ። ናይ ዮናስ ካብ ከብዲ ዓሳ ክወጽእ ምኽኣል ናይ ክርስቶስ ካብ ከርሲ መቓብር ብዓወት ናይ ምውጻእ ትንቢት ከምዝነበረ ገለጸሉ። "እቲ ናይ ተስፋታት ኩሉ መሰረት ዝኾነ ናይ ትንሳኤ ተስፋ ዓቢ ምጽንናዕ ዝህብ ተስፋ እዩ። ነዚ ተስፋ'ዚ ከይንዝንግዕ ዘዘኻኽሩና ድማ ሓያለይ ምልክታት ኣለዉና። ናይታ ልሙዕ ቆጽሊ ኣውሊዕ ሒዛ ናብ ኖህ ዝመጸት ርግቢት ስእሊ'ውን ብዛዕባ ትንሳኤ እዩ ዘዘኻኽረና" ድሕሪ ምባል ናይቲ ስእሊ ምስጢር ኣጸቢቑ ምእንቲ ክርድኦ ብዛዕባ ማይ ኣይሂ ጽቡቕ ገይሩ ተረኸሉ።
"ካብ ኩሎም ምልክታት፣ ናይ ትንሳኤ ተስፋና ኣዝዩ ዘበርትዖ ናይ ኣልኣዛር ትንሳኤ ስእሊ እዩ።"
"እዚ ትርእዮ ዘለኻ ናይ መልህቕ ስእሊ'ውን ናይ ተስፋ ምልክት እዩ። ኣማኒ ዘበለ ኩሉ ብናይዛ ዓለም ማዕበል ናብትን ናብዝን እንተተገፍዐ'ኳ ናብታ ሰማያዊት ቤቱ ንምብጻሕ ካብ ምግዳል ግና ዓዲ ክውዕል የብሉን።"
"ኣብቲ ድማ ናይ ሓደ ተባዕታይ ደርሆ ስእሊ ይረአ ኣሎ፣ ንሱ ናይ ምንቃሕ ምልክት እዩ። ጎይታና ንቕሑን ጸልዩን ዝበለና ቃል የዘኻኽረና። ናይ ሓደ ገንሸል ስእሊ ድማ እነሆልካ። ንሱ ከኣ ናይ ንጽህናን ናይ ርሕራሔን ምልክት ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፣ ነቲ ሓጢኣትና ዝጾረ ብመስዋእቱ'ውን ህይወት ዝሃበና ገንሸል ኣምላኽ ድማ የዘኻኽረና። ኣብዚ ከኣ ናይ ርግቢት ስእሊ ኣሎ። ርግቢት'ውን ከም ገንሸል ናይ ንጽህና ምልክት ኮይና፣ እቲ ኣብ ኣፋ ዝሓዘቶ ልሙዕ ቆጽሊ ኣውሊዕ ድማ ሰላም የበስር።"
"ኣብቲ ድማ ክልተ ፊደላት ይረኣያ ኣለዋ። ንሳተን ከኣ ኣልፋ፣ ኦሜጋ ዝበሃላ ናይ መጀመርያን ናይ መወዳእታን ናይ ግሪኽ ፊደላት እየን። ነቲ ጎይታና "ኣነ ኣልፋን ኦሜጋን እየ" ዝበለና ድማ የዘኻኽራና።"
"እዚ ዝረኣየካ ዘሎ ኣኽሊል ድማ ተምሳል ናይቲ ጻድቕ ዝኾነ ጎይታና ኣዳልዩልና ዘሎ ዘይበርስ ኣኽሊል እዩ። ብሓፈሻ እዞም ኣበየ ቦትኡ ትርእዮም ዘለኻ ምልክታት ኩሎም ነቲ ኣብ ሰማይ ዝጽበየና ዘሎ ክብሪ ዘዘኻኽሩና ኣብ ልዕሊ ምዃኖም ነዚ ናይዛ ዓለም ጸበባ ረሲዕና፣ ብእምነት፣ ብርሃን ናይቲ ዘለኣለማዊ ክብሪ ከም እንርኢ ይገብሩና።"
ማርሴሉስ ከኣ "እዝስ ምናልባት ምስ ናተይ መጻኢ ዝተኣሳሰረ እዩ። እዚ ቃል፣ ናይ ትንቢት ቃል ይመስል። ንሱ ጽንዓት ይሃበኒ እምበር ኣነውን ኣብ መጻኢ ናይ ክርስቶስ ምስክር ዝኾነሉ እዋን ይመጽእ ይኸውን" በለ።
‘ማርስ፣ መንእሰይ ሓለቓ ሰራዊት፣ ብዘመነ ንግስነት ኣንድርያን ደሙ ስለ ክርስቶስ ኣፍሲሱ ብሰላም ሓሊፉ። ፈተውቱ ድማ ብሓዘንን ብፍርሃትን እዚኣ መዘከርታ ኣቝመምሉ'
ሆኖሪዮስ ቀጺሉ "ኣብ ዓለም ጸበባ ኣለኩም። ግናኸ ኣጆኹም፣ ኣነ ንዓለም ስዒረያ እየ፣ ዝብል መጸናንዒ ክርስቶስ ባዕሉ ሂቡና ኣሎ። ብሓደ ወገን ካብ ክፉእ ክንጥንቀቕ ክመኽረና ከሎ በቲ ሓደ ወገን ድማ ንሱ ባዕሉ ረዲአትና ከምዝኸውን የረጋግጸልና። ካብኡ'ውን ንድኻምና ዝኸውን እኹል ጸጋ ንቕበል ኢና" በሎ።
ማርሴሉስ ከኣ "ናይዚ መንእሰይ ሓለቓ ሰራዊት ኣብነት ክኽተል ናይ ልበይ ሃረርታ እዩ። ከም ናቱ ደመይ ስለ ክርስቶስ ዝፈሰላ ዕለት ብተስፋ ክጽበ እየ፣ ሓንትስ ከም ናቱ እሙን ንምዃን ጥራይ የብቅዓኒ። ኣብ ማእከል ኣቶም ዓበይትን ሓያላንን ዝበሃሉ ብኽብሪ ካብ ዝቕበር ኣብ ማእከል ኣሕዋተይ ብኸምዚ ዝበለ ኣገባብ ክዓርፍ እመርጽ" በለ። ክልቲኦም ተተሓዞም ድማ ጉዕዝኦም ቀጸሉ።
ማርሴሉስ ከኣ ከምዚ እናበለ ይሓስብ ነበረ "ብርግጽ'ውን ሞት ናይ ክርስትያን፣ ሞት ኣይበሃልን እዩ። ንክርስትያን ሞት ማለት ጭንቀት ዘይብሉ ዝተቐደሰ ድቃስ ማለት እዩ። ኣብ ግዜ ሞት ናይ ኣመንቲ ነፍሲ ምስ ጎይታ ክትከውን ናይ መወዳእታ ትንሳኤ ትጸባበ። ካብዚ ዝተለዓለ ድማ ናይ ኣማኒ ሞት ዓወትን ዘለኣለማዊ ዕረፍትን ዘዘኻኽር እዩ"
‘ናይ ኣልፒስ መዕረፊ ቦታ።'
‘ዘቲኩስ፣ ኣብዚ ዓሪፉ ኣሎ።'
‘ኣሴሉስ፣ ብክርስቶስ ደቂሱ።'
‘ማሪቲሪያ፣ ብሰላም፣'
‘ቪዳሊያ፣ ብክርስቶስ ብሰላም።'
‘እቲ ሕያዋይ ኒሴፎሩስ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ቦታ፣'
እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሳ ናይ መዘከርታ ቃላት እናንበቡ ክጓዓዙ ከለዉ ሆኖሪዮስ ንማርሴሉስ ከምዚ በሎ "ኣብ ገለገለ መቓብራት ተወቒሮም ዘለዉ ጽሑፋት ናይቲ መዋቲ ጠባይ ዝገልጹ እዮም። እስከ ነዚ ተዓዘብ፣"
‘ማክሴሙስ፣ 23 ዓመታት ኣብ ምድሪ ነይሩ፣ ፈታው ኩሉ።'
‘ቦርጎኒዮስ፣ ዕለት ሓሙሽተ ጥቅምቲ ብክርስቶስ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ፣ ኩሉ ፈታዊኡ።'
"እዚኣተን ድማ ናይቲ መዋቲ ናይ ምድራዊ ህይወቱ ኩነታት ዝገልጻ ናይ መዘከርታ ቃላት እየን፣
‘ካሲልዮስ፣ ንበዓልቲ ቤቱ ካሲልያ ፕላሲንዳ ንሰናይ መዘከርታ ዘቖሞ። ብዘይ ዝኾነ ይኹን ባእሲ ንዓሰርተ ዓመታት ብሓባር ኔርና፣ ብመድሓኒና ብየሱስ ክርስቶስ።'
‘በቲ ናይ ኣማልኽቲ ጎይታ ዝኾነ ክርስቶስ ስም፣ ቪታሊስ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ቀዳም መዓልቲ ኣብ መበል ዕስራን ሓሙሽተን ዓመትን ሸሞንተ ወርሕን ዕድሚኣ ሞይታ ኣብዚ ተቐቢራ። ምስ ሰብኣያ ዓሰርተ ዓመትን ሰላሳ መዓልትን ብሓባር ነይራ። ብክርስቶስ ናይ መጀመርያኣን ናይ መወዳእታኣን።'
"እዚ ድማ ሓደ ኣቦ ንውላዱ ዘለዎ ፍቕሪ ዝገልጽ እዩ፣
‘ሎሬንስ፣ ንፍቑር ወደይ ንሰቪሩስ። ዕለት ሸውዓተ ጥሪ ብመላእኽቲ ተዓጂቡ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ'
ሆኖሪዮስ ንማርሴሉስ ከምዚ እናበለ ከረድኦ ጀመረ፣ "ሓደ ሰብ ብየሱስ ክርስቶስ ምስ ኣመነ ካብ መንፈስ ቅዱስ ሓድሽ ዝኾነ ባህርይ ይቕበል። እዚ ሓድሽ ባህርይ ድማ ካብቲ ናይ እግዚኣብሄር ዘበለን ካብ ፍቕሩን ተኻፋሊ ይገብሮ። ከምዚ ሕጂ ዝረኣኻዮ ከኣ ኣማኒ ዝኾነ ኩሉ ንፈተውቱን ንኣዝማዱን ዓቢ ዝኾነ ናይ ፍቕሪ ስምዒት ዘርእይ'ውን ካብዚ ዝተለዓለ እዩ። ሓደ ኣማኒ ካብ ጽልዋ ናይቲ ኣረጊት ኣዳማዊ መንነቱ ነጻ ክኸውን እኳ እንተዘይከኣለ ርእሱ ዝገትኣሉ ውሽጣዊ ሓይሊ ግና ከቶ ኣይሓጽሮን እዩ።"
ኣብ ጉዕዝኦም ዘመድ ንዘመዱ፣ ፈታዊ ንፈታዊኡ ዘለዎ ምዉቕ ፍቕሪ ዝገልጹ መግለጺታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ መቓብር ተጻሒፎም ረኣዩ።
ብዙሓት ኣመንቲ ብሓባር ኣብ ዝተቐበሩላ ቦታ ምስ በጽሑ ሆኖሪዮስ ንማርሴሉስ ከምዚ በሎ "ሓደሓደ ግዜ ክልተ ሰለስተ ሰባት ኣብ ውሽጢ ሓደ መቓብር ይቕበሩ። ስደት ኣብ ዝበዝሓሉ እዋን ድማ ብዙሓት ኣመንቲ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ጉድጓድ ከምዝዓርፉ ይግበር። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ንነፍሲ ወከፍ ኣማኒ እቲ ዝግባእ ናይ ቀብሪ ስነስርዓት ንምፍጻም ኣጸጋሚ ይኸውን። ሕልፍ ኢሉ ዝረኣየካ ዘሎ ድማ ኣስማቶም ናይ ዘይተፈልጡ ብዙሓት ሰማእታት መቓብር እዩ። ዋላ'ኳ ኣስማቶም እንተዘይተፈልጠ እቲ መዘከርታኦም ግና ክቡር ኮይኑ ክነብር እዩ።" እዞም ዝስዕቡ ቃላት ከኣ ኣብቲ መቓብር ነበሩ።
‘ማርሴላ፣ ምስ ሓሙሽተ ሚእቲ ሰማእታት ዝዓረፍሉ መቓብር።'
"ከምዚ ዝረኣኻዮ፣ እዚ ኩሉ ናይቶም ፍቑራት ዝኾኑ ክርስትያናት ኣሕዋትና መዕረፊ እዩ። ኣስማቶም ድማ ኣብ ኩለን ኣብያተ ክርስትያናት ክዝከር ክነብር እዩ። ኣብ መዓልቲ ልደት ከኣ ኣብ ዙርያ እቲ መቓብራት ተኣኻኺብና ናይ ፍቕሪ በዓል ነብዕል። ኣብዚ በዓል'ዚ እከለ ዓቢ እዩ እከለ ከኣ ንእሽተይ እዩ ዝበሃል ነገር የለን። ናይ ዓሌትን ናይ ቋንቋን ፍልልይ እኳ ንሕብረትና መሰናኽል ክኾኑና ኣይክእሉን እዮም፣ ከመይሲ ኩላትና ኣሕዋት ኢና። ከምቲ ክርስቶስ ንዓና ዘፍቀረና ንሕና'ውን ንሓድሕድና ክንፋቐር ኣለና።"
ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ኣብ ዝገበሮ ዙረት ክርስትያናት ንሓድሕዶም ዘለዎም ፍቕሪ ብቓል ጥራይ ዘይኮነስ ብግብሪ ክገልጹ ከለዉ ብቐረባ ክዕዘብ ከኣለ። ኣብ ዝበጽሖ ቦታ ዝረኸቦም ኩሎም ሰባት ሃብታም ድኻ፣ ንእሽቶ ዓቢ ከይተበሃሃሉ ብሓድነትን ብፍቕርን ሓቢሮም ክነብሩ ከለዉ ተዓዘበ።
ቅድሚ ሕጂ ጸረ ክርስትያናት ዝነበሩ ሰጎግቲ ሕጂ ንባዕሎም ክርስትያን ኮይኖም ምስቶም ክርስትያናት ብሓባር ክነብሩ ይረኣዩ። ኣርዑት ናይ ሕጊ ሙሴ ዝተሰብረሉ ኣይሁዳዊ ካህን፣ ምስቶም ቀደም ዝጽየፎም ዝነበሩ ኣህዛብ ሓቢሩ ክነብር ይረአ። ንወንጌል ከም ስንፍና ዝቖጽሮ ዝነበረ ግሪኻዊ፣ እቲ ዓሚቕ ምስጢሩ ስለዝተረደኦ ነቶም ዘስተናዕቖም ዝነበረ ክርስትያናት ሎሚ ናይ እምነት ኣሕዋቱ ገይርዎም ይረአ። ኣብዚ ቦታ፣ ኣነነት፤ ንዓይ ይጥዓመኒ ምባል፤ ኩርዓት፤ ቅንኣት ከምኡውን ሕሱር ዝኾኑ ናይ ስጋ ሓሳባት ንክርስትያናዊ ፍቕሪ ቦትኦም ገዲፎም ይረኣዩ። እምነት ክርስቶስ፣ ንልቢ ኣመንቲ ብምልኣት ኣብ ልዕሊ ምቁጽጻሩ፣ ኣብቶም ኣብ ካትኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ዝነበረ ናይ መንፈስ ሓዊ'ውን እንተኾነ ኣብ ዝኾነ ይኹን ስፍራ መዳርግቲ ዘይርከቦ ነበረ። እዚ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እቲ ብዘይ ኣፈላለይ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ዝወርድ ዝነበረ ስደት ካብ ምድራዊ ጣዕሚ፤ ካብ ናይ ዓለም ፈተናን ካልእ ፍትወታትን ገላጊሉ ብፍቕሪ ክርስቶስ ከምዝተኣሳሰሩን ነቲ ዝወርዶም ዝነበረ መከራ ድማ ብሕብረት ከምዝቕበልዎ ይገብሮም ስለዝነበረን እዩ።
ሆኖሪዮስ ድማ ነቲ መንእሰይ በዓል ስልጣን ብዛዕባ ምስጢር ሓቀኛ ኣምልኾ ከምዚ እናበለ ገለጸሉ "ናብቲ ሓቐኛ ኣምላኽ ዝቐርብ ኣምልኾ ካብቲ ናይ ስሕተት ኣምልኾ ዝተፈለየ እዩ። ኣህዛብ ናብቶም ንጣኦታት ተባሂሎም ዝተሰርሑ ኣብያተ መቕደስ ብምኻድ ብመንገዲ እቲ ቅድስና ዘይብሉ ካህን ገይሮም ሕድገት ሓጢኣት ከምጽኡ ዘይክእሉ መስዋእትታት በብመዓልቱ ናብ ባዕዳውያን ኣማልኽቲ የቕርቡ። ንዓና ግና እቲ ገለ መንቅብ ዘይተረኸቦ ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ገዛእ ርእሱ ንዘለኣለም ብቑዕ ዝኾነ መስዋእቲ ገይሩ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ኣቕሪቡልና እዩ።"
ብክርስቶስ ዝኣምኑ ኣመንቲ ኩሎም በቲ ቅዱስን ዓብዪን ዝኾነ ሊቀ ካህናት ኣቢሎም ናብ ዝፋን ጸጋ ኣምላኽ ክቐርቡ ይኽእሉ እዮም፣ ከመይሲ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ብክርስቶስ ናይ መንግስትን ካህናትን ዓሌት ኮይኑ እዩ። ስለዚ እቶም ዘሳድዱና ካብ ኣብያተ ክርስትያናትና ከም እንስደድ እንተገበሩና'ኳ፣ ኣምልኾና ግና ፍሉይ ቦታን ግዜን ክድርቶ ኣይከእልን እዩ። ከመይሲ ሰማይ ዙፋን እግዚኣብሄር እዩ፣ ምድሪ ከኣ መርግጽ እግሩ እያ። ስለዚ ውሉዱ ዘበሉ ኩሎም ኣብ ዘዘለውዎ ቦታን ኣብ ዝጥዕሞም ግዜን ስሙ ክጽውዑ ይኽእሉ፣ ንሱ'ውን ክሰምዖም ይኽእል እዩ።"
ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝገበሮ ጉዕዞ ነዊሕ ስለዝነበረ ብኡ መጠን እቲ ዝወሰዶ ግዜ'ውን ነዊሕ ነበረ። ዋላኳ ናይ ክርስትያናት ምስጢር ንኽርዳእ ዓቢ ሃረርታ እንተነበሮ በቲ ዝረኣዮ ዘበለ ኩሉ ግና ካብ መጠን ንላዕሊ ተደነቐ። እንተኾነ ግና ካብ ታሪኽ ናይቶም ኣብ ካታኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ገና ፍርቁ እኳ ኣይተነግሮን ነበረ። እቲ ዝገበሮ ጉዕዞ'ውን ምስ ጠቕላላ ንውሓት ናይ ካታኮምብ ክነጻጸር ከሎ ሓጺር ዝበሃል ነበረ።
ናይቶም በዓትታት ብራኸ ኣብ ገሊኡ ቦታ ክሳዕ ሸሞንተ ጫማ (2.4 ሜትሮ) ክበጽሕ ከሎ ኣብ ገሊኡ ድማ ካብ ዓሰርተ ክሳዕ ዓሰርተ ሓሙሽተ ጫማ ይበጽሕ ነበረ። ናይቶም በዓትታት ብራኸ ምቹእ ኣብ ዝኾነሉ ቦታታት፣ መኣከቢ ክፍልታት፤ ከም ድላይካ ዘንቀሳቕሱ ቦታታትን መንበሪታትን ተሰሪሖም ነበሩ። ኣብ ናሕሲ ናይ ገለገለ መኣከቢ ክፍልታት ድማ ናይ ብርሃን ጩራ ዘእትዉ ቀዳዳት ይረኣዩ። እዚአን ቦታታት ክርስትያናት ንኽናፈሱ ዘዘውትርወን ቦታታት እየን። በቲ ቀዳድ ዝኣቱ ዝነበረ ናይ ብርሃን ጩራ ነቲ ጽንኩር ህይወቶም ብመጠኑ ሩፍታ ብምሃብ ንጹሕ ኣየር ከምዘስተማቕሩ ይገብሮም ነበረ።
ማርሴሉስ ኣብ ገለገለ ቦታታት ብስርዓት ብስሚንቶ ተኖኮ ተወቒዑ ዝቖመ ዓንዲ ብምርኣዩ እቲ ምስጢር ንምፍላጥ ንሆኖሪዮስ ሓተቶ። ሆኖሪዮስ ድማ ከምዚ ክብል ገለጸሉ "እዚ ንበይኑ ተፈልዩ ትርእዮ ዘለኻ ዓንዲ፣ ናይ ሓደ ሮማዊ መቓብር እዩ። እቶም በዓትታት ኽኳዓቱ ከለው እቶም ኮዓትቲ ሓደሓደ ግዜ ናይ ሮማውያን ዓጽሚ ዝዓረፈሉ መቓብር የጋጥሞም። ከምዚ ከጋጥሞም ከሎ ነቲ መቓብር ከምዘለዎ ሓዲጎም ብዙርያኡ ምስ ኮዓትዎን ብተኖኮ ምስ ወቕዕዎን ስርሖም ይቕጽሉ። ከምዚ ዝገብርሉ ምኽንያት ድማ መቓብር ሮማውያን ከየፍርሱ ፈሪሆም ዘይኮኑስ ክርስትያን ዘበለ ኩሉ ብህይወት ከሎ ይኹን ምስ ሞተ ነቲ "ካብ ማእከሎም ውጹን ተፈለዩን" ዝብል ኣምላኻዊ ትእዛዝ ከኽብሩ ከምዘለዎም ስለዝተረድኦም እዩ።"
ማርሴሉስ ከኣ ከምዚ ክብል ደጊሙ ሓተተ "መከራን ስደትን መእተውን መውጽእን ኣስኢኖምና ኣለው። ህዝቢ ኣምላኽ ከምዚ ተበታቲኖም ዝነብርሉ ክሳዕ መዓስ እዩ? እቲ ጸላኢናኸ ክሳዕ መዓስ እዩ ንኽሳቕየና ዝፍቀደሉ?"
ሆኖሪዮስ ድማ ከምዚ ክብል መለሰሉ "ዝኸበርካ ማርሴሉስ፣ እዚ ናይ ሕጂ ሕቶኻ ንልቢ ኩላትና ዘጨነቐ ሕቶ እዩ። እንተኾነ ግና እምነትና በዚ ወሪዱና ዘሎ ክነጉረምርም ኣየፍቅደልናን እዩ። ኣብ ልዕል'ዚውን ናይ ጎይታ ረዲአት ክሳዕ ሕጂ ተፈልዩና ኣይፈልጥን እዩ።
ክርስትያናት ብዘይመከራ ብሰላም ዝነበሩሉ እዋን ከምዝነበረ ይዝከረኒ እዩ። እንተኾነ ግና ሓሓሊፉ ከምዚ ናይ ሕጂ ዓይነት ስደት ይለዓል እሞ ብዙሓት ኣመንቲ ብግፍዒ ይሃልቁ። ዝኾነ ኮይኑ፣ ንማሕበር ክርስቶስ ካብ ገጽ ምድሪ ንምጥፋእ ተዓጢቖም ዝተለዓሉ ሓያላን ኩሎም ምኽሮም ኣብ ግብሪ ከየውዓልዎ ሓሊፎም እዮም።
ክሳዕ ሕጂ ዝበጸሓና ስደትን መከራን ንልብና ልዕሊ ምጽራዩ ንእምነትና'ውን ኣጽኒዕዎ እዩ። ጎይታና እቲ ንዓና ዝጠቕመና ካባና ንላዕሊ ይፈልጥ እዩ። ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ስለዘለና ከኣ ልዕሊ ዓቕምና ሓንቲ ነገር ክወርደና ኣይፈቅድን እዩ። ዝኸበርካ ማርሴሉስ፣ ብዛዕባ'ዚ ጉዳይ ክንጽልን ክንነቅሕን ይግባኣና እዩ። እዚ ኩሉ መከራን ስደትን'ውን እታ ዓባይ መዓልቲ ጎይታ ከምዝቀረበት እዩ ዘዘኻኽረና" ክብል መለሰሉ።
ማርሴሉስን ሆኖሪዮስን ብኸምዚ መልክዕ እናተመያየጡ ጉዕዝኦም ቀጸሉ። ማርሴሉስ ድማ ብዛዕባ ምስጢር ኣምላኽን ኣብ ህይወት ኣመንቲ ብዛዕባ ዘጋጥሙ ነገራትን ክሳዕ ዝኣኽሎ ክፈልጥ ከኣለ። እቲ ሓቐኛ ፍቕሮም፤ ንጽህናኦም፤ ጽንዓቶምን እምነቶምን ከኣ ኣብ ውሽጢ ልቡ ሱር ሰደደ።
ኣብ ውሽጥ'ዛ ሓጻር ግዜ ብዝተረደኦ ነገር ድማ ዕጫ ናይ ክርስትያናት ናይ ምምራጽ ድሌቱ እናሓየለ ከምዝኸይድ ገበሮ። ብገዛእ ፍቓዱ ድማ ብስም ኣቦን፣ ወድን፣ መንፈስ ቅዱስን ተጠምቀ።
ንጽባሒቱ ከኣ መዓልቲ ጎይታ (ሰንበት) ስለዝነበረ ኣብ መኣዲ ጎይታ ምስቶም ኣመንቲ ተቐረበ። ነቲ ቅዱስን ሞት ጎይታ ዝዝክሩሉን ስርዓት ብሓደ ልቢ ኮይኖም ክካፈልዎ ከለው ከኣ ብዛዕባ ካልኣይ ምጽኣቱ ተስፋ ይገብሩ ነበሩ። ሆኖሪዮስ'ውን ነቲ ቅዱስ መዘከርታ ዝኸውን ጸሎት ኣዕረገ።
ማርሴሉስ ድማ ንመጀመርያ ግዜ ነቲ እንጌራን ወይንን ብምውሳድ፣ ጎይታ ስለድሕነቱ ክብል ስግኡ ከምዝተቖረሰን ደሙ ከኣ ከምዝፈሰሰን ክርዳእ ከኣለ።
መዝሙር ምስ ዘመሩ ድማ ነናብ ቦትኦም ተበታተኑ።
ትርጉም ብቐሺ እምባየ ሃብተዝጊ
ናይ ዝሓልፈ ክፋላት ንምክትታል ነዞም ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ሊንክታት ጠዉቑ
ሰማእታት ካታካምፖ 5ይ ክፋል
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 29 July 2021
ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ኤምባሲታት ወጻኢ ሃገራት ውህሉል ግብሪ መንግስቲ ክኸፍሉ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ብመንግስቲ ከምዝተሓተቱ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ክኸፍልዎ ተሓቲቱ ዘሎ ውህሉል ግብሪ፣ ናይ ዝሓለፈ 10 ዓመታትን ልዕሊኡን ኮይኑ፣ ናይ ገለ ካብኣቶም ክሳብ 600 ሽሕ ናቕፋ ከምዝበጽሕ ተመልኪቱ።
ሓያሎ ካብቶም ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ወጻኢ ሃገራት፣ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ብግዴታ ክኸፍልዎ ዝሕተቱ ዘለው ውህሉል ዕዳ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ስለዝኾነ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዝርከቡ ኣዝማዶምን መቕርቦምን ክሕግዝዎም ይልምኑ ምህላዎም ተፈሊጡ ኣሎ።
ይኹን’ምበር ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኣዝማድን መቕርብን’ውን፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ኣማኢት ኣሽሓት ዝኣከል ገንዘብ ንምኽፋል ኣጸጋሚ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ወስድዎ ዘሎ ስጉምቲ ዘይሓላፍነታዊ’ዩ ብምባል ከማርሩ ይስምዑ ምህላዎም እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት ጠቒሶም።
መብዛሕትአን ኣብ ኤርትራ ዝርከባ ኤምባሲታት ወጻኢ ሃገራት፣ ኤርትራውያን ሰራሕተኛታተን ግብሪ መንግስቲ ብመንገዶም ክኸፍሉ ክሕብራ ከምዝጸንሓ ዝፍለጥ’ዩ።
በዚ መሰረት ድማ ሓያሎ ካብዞም ኤርትራውያን፣ በብዓመቱ ግብሪ ክኸፍሉ እኳ እንተጸንሑ፣ መዝገቦም ስለዝተሳእነ፣ ደጊሞም ክኸፍሉ ይሕተቱ ምህላው ክረጋገጽ ክኢሉ።
ካልኦት ድማ፣ ሰራሕተኛታት ኤምባሲታት ወጻኢ ሃገራት ግብሪ ከመይን ክንደይ ከምእትኸፍሉ መምርሒ ኣይተዋህበናን ዝብል ሓበሬታ ክወሃቦም ከምዝጸንሐ’ዮም ዝሕብሩ።
እዚ ኮይኑ ከብቅዕ ግና፣ መንግስቲ ብሃንደበት፣ ንሓደ ሰብ ክሳብ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ናቕፋ ዝግመት ውህሉል ዕዳ ብምስካም፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ክኸፈል ኣገዲዱ ይርከብ።
ተሓቲቶሞ ዘለዉ ውህሉል ዕዳ ኣብ ዝተባህሎም ግዜ ክኸፍሉ እንተዘይክኢሎም፣ መንግስቲ ዝወስዶ ስጉምቲ ኣየነጸረን።
ዘይብቁዕ ምሕደራ ከምዘለዎ ዝንገረሉ መንግስቲ ኤርትራ፣ ህዝቢ ከምዚ ዓይነት ውህሉል ዕዳታት እናጸዓነ ክኸፍሉ ከገድድ እዚ ናይ ፈለማ ኣይኮነን።
ኣብዚ ቀረባ’ውን፣ ‘ብሰንኪ ስእነት ቆጸርቲ፣ ንዓመታት ዝተዋህለለ’ዩ’ ዝበሎ ክፍሊት ኣገልግሎታት ኤሌክትሪክ፣ ግምታዊ ዕዳ ብምስላዕ፣ ንህዝቢ 10ታት ኣሽሓት ናቕፋ ክኸፍል ኣገዲድዎ’ዩ።
====================


text:
Radio Erena: 28 May 2019
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጉዳይ ምኽፋት ዶባት፣ ኣጠቓቕማ ወደባት፣ ጉዳይ መንበሪ ፍቓድ ዜጋታት ክልትኤን ሃገራትን ካልእን ዘጠቓለለ ጉዳያት ብዝምልከት ናብ ኤርትራ ዘቕረበቶ ዝተፈላለየ ጠለባት፣ ብወገን ኤርትራ ዛጊት መልሲ ከምዘይረኸበ ሓደ ዲፕሎማሰኛ ሓቢሩ።
እቲ ስሙ ክንዕቅበሉ ዝሓተተ ዲፕሎማሰኛ፣ ርክብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ከምቲ ዝተጀመሮ ይኸይድ ከምዘየለ ብምምልካት እቲ ምኽንያት ድማ ብወገን ኤርትራ ዘሎ ምድንጓያት ‘ዩ ክብል ጠቒሱ።
ብወገን ኢትዮጵያ ዝተጻፈፉ መደባትን ዝተዳለዉ ሓይሊ ዕማማትን ከምዘለዉ ብምምልካት፣ ብወገን ኤርትራ ግና ነቲ ናይ ኢትዮጵያ ምድላዋት ዝበቅዕ ግብረ መልሲ ከምዘይተራእየ ኣስሚርሉ።
ዝመጽእ ወርሒ ሓደ ዓመቱ ዘቑጽር ምቅርራብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ነቲ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ን20 ዓመታት ፈላልዩ ዝጸንሐ መሰረታዊ ጉዳይ ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ኣብ ማዕልብኡ ከብጽሕ’ውን ኣይከኣለን።
ንዝተወሰነ እዋናት ተኸፊቱ ዝነበረ ዶባት፣ ብወገን ኤርትራ ድሕሪ ምዕጻዉ፣ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ዶባት ብሕጋዊ መልክዑ ንምኽፋቱ፣ ናይ ግምሩክን ካልእን ኣሰራርሓ ንምኽፋት ምድላዋት ተካይድ ከምዘላ ክትጠቅስ ጸኒሓ’ያ።
====================


text:
ካብ 5.7 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ እቲ 95 ሚእታዊት ተጠቓሚ ኣገልግሎት ሞባይል ቴሌፎን ክኸውን ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
ኤርትራ ኣብ ዓለም እታ ዝወሓደ ተገልጋሊ ሞባይል ቴሌፎን ዘለው ሃገር ምዃና’ውን ማዕከን ዜና ብሉምበርግ ኣብ ዘቕረቦ መጽናዕታዊ ጸብጻብ ኣረጋጊጹ።
ብመሰረት እቲ ካብ ዝተፈላለየ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ማለት ኦፐሬተራት ዝተኣከበ ሓበሬታ፣ ካብ ኣስታት 5.7 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ እቲ 5 ሚእታዊ ጥራይ’ዩ ሞባይል ቴሌፎን ናይ ምጥቓም ዕድል ረኺቡ ዘሎ።
እዚ ማለት ብደረጃ ሃገር ክነጻጸር እንከሎ ክንዲ ፍርቂ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ጥራይ’ዩ ሞባይል ክውንን ክኢሉ ዘሎ።
ከተማ ኣስመራ ኣስታት 630 ሽሕ ህዝቢ ነብሪ ክህልዋ እንከሎ ብደረጃ ሃገር ሞባይል ቴሌፎን ወኒኖም ዘለዉ ግና 310 ሽሕ ጥራይ’ዮም።
እቶም ሞባይል ቴሌፎን ክውንኑ ዕድል ዝረኸቡ’ውን ብሰንኪ ቀጻሊ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪክ ነተን ኣብ ኤርትራ ዝፍቐዳ መሰረታውያን ኣገልግሎታት ምድዋልን ጻውዒት ምቕባልን ብስሩዕ ክረኽቡወን ከምዘይክኣሉ’ዩ ዝግለጽ።
ንኤርትራ ተኸቲላ ዝወሓደ ተጠቓሚ ኣገልግሎት ቴሌፎን ዘለዋ ሃገር ተባሂላ ኣብ ካልእይ ደረጃ ተሰሪዓ ዘላ በርማ ወይ ሚያንማር ክትከውን እንከላ ካብ ሰለስተ ሚልዮን ብዝሒ ህዝባ እቲ 6 ሚእታዊት ጥራይ’ዩ ሞባይል ቴሌፎን ወኒኑ።
ድሕሪ በርማ ወይ ሚያንማር፣ ዝወሓደ ተጠቃሚ ሞባይል ቴሌፎን ዘለወን ተባሂለን ክሳብ ዓስራይ ደረጃ ተረቝሐን ዘለዋ ሃገራት ሰሜን ኮርያ፣ ኩባ፣ ኢትዮጵያ፣ ማዳጋስካር፣ ማላዊ፣ ዴሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ብሩንድን’የን።
ኣብዚ ናይ ቴክኖሎጅን ሓበሬታን እዋን፣ ረቒቕ ናይ ሞባይልን ኢንተርነትን ምዕባለ ተኣታትዩ ህዝቢ ሓያሎ ሃገራት ዓለም ካብ ክልተ ንላዕሊ ሞባይላት ክውንን ክኢሉ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ 95 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ድማ መባእታዊ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ክረክብ ብዘይምኽኣሉ እታ ሃገር ካብ ቴክኖሊጅን ሓበሬታን ኣዝያ ርሒቓ ከምዘላ ዘመልክት’ዩ።
====================================


text:
ኣብ ዘመናት ምሉእ እግዚኣብሄር ሰብ ብምጽዋዕ እዩ ዝሰርሕ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ከኣ ንዝተፈላለና ዕዮ ጻውዒት ኣለዎ። ሎሚ’ውን እግዚኣብሄር ንዝተፈላለና ኣገልግሎትን ዕዮን ሰብ ይጽውዕ ኣሎ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ከኣ ጻውዒቱ ፈሊጡ ነቲ ዝተጸውዓሉ ዕላማ ዋጋ ብምኽፋል ንጻውዒቱ ደው ክብልን ይግብኦ እዩ፧
ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ ግና እግዚኣብሄር ሰብ ይጽውዕ እዩ ኣብነት
1] ሙሴ ዘጽኣት 3፡1-7 ደቂ እስራኤል ኣብ ምድሪ ግብጺ ብባርነት ተቖሪኖምሉ ኣብ ዝነበርሉ እዋን እግዚኣብሄር ኣመት ህዝቡ ወይ ሃለዋት ህዝቡ ክፈልጥ እብ ዝጀመረሉ ግዜ ንሙሴ "ሙሴ" ብምባል ድሕሪ ምጽውዑ ኣነ ጸበባ ህዝበይን መከራ ህዝበይን ርኤ ኣለኹ እሞ ካብ ኢድ ግብጻውያን ከድሕኖም ናብ ምድሪ ግብጺ ወሪደ ኣለኹ ምስ በሎ ፡ እብ ፍቕዲ 10 "እንበኣር ሕጂ ነዓ ንህዝበይ ደቂ እስራኤል ካብ ግብጺ ከተውጸኦም ናብ ፈርኦን ክልእኸካ እየ በለ" ይብል። ሎሚ እውን ኣብዚ ህዝቢ ኣምላኽ ብዝተፈላለየ ነገር ጸቢብዎ ዘሎ እዋን ነቲ ዝጠፈአ ንምምላስ ነቲ ተኣሲሩ ዘሎ መንፈስ ንምውዳቕን ንሓርነት ህዝቢ ኣምላኽ ዝቖሙ ብቕብኣት ተንሲኦም ንብዘሎ መርገም ዝሰብሩ፡ ንብዘሎ ኣኽራን ዘግዕዝ ጽውዓት እግዚኣብሄር ከተንስእ እዩ።
2] እያሱ 1፡2 "ሙሴ ባርያ እግዚኣብሄር ሞተ ሕጂ ድማ ንስኻን ብዘሎ እዚ ህዝቢ እዝን ናብታ ኣነ ንኣታቶም ንደቂ እስራኤል ዝህቦም ምድሪ እዚ ዮርዳኖስ ተሳገሮ" ብምባል ንእያሱ ብምጽዋዕ ንደቂ እስራኤል ናብታ ንኣቦታቶም ዝመሓለሎም ምድሪ ከንኣን ኣውሪስዎም እዩ።
ሎሚ 'ውን ከም እያሱ ዘኣመሰሉ ንሓይሊ ነገስታትን መከራን ስዒሮም ነቲ እግዚኣብሄር ዘሃቦም መጓሰ ሒዞም ናብቲ እግዚኣብሄር ዘሃበና ተስፋ ወይ ራኢ ክሳዕ መፈጸምታ ዘብጽሑ ብመሪሕነት ጎይታ ዝጓዓዙ ፡ ንኽእል ኢና እሞ ንኺድ ዝብሉ እንበር፡ ንህዝቢ ኣምላኽ ክኸውን ኣይክእልን እየ ምኽንያቱ ግዝፊ ደቂ ዓናቕን ብዝሒ ሰራዊትን ኣብ ቅድሜና ኣሎ ዘይብሉ ጀጋኑ ከም እያሱ 32 ነገስታት ስዒሩ ከንኣን ዘኣተወ ከምኡ ውን ብዘሎ ዕርዲ ጸላእቲ ብምፍራስ ንፍሕሶ ሰይጣን ንምብታኽን ጸጋ ዘለዎም ወይ ጻውዒት ዘለዎም ተዋጋእቲ ሰራዊት ክትንስኡ እዮም እሞ ህዝቢ ኣምላኽ ጻውዒትካ ኣላሊ።
3] ሳሙኤል 1ሳሙ 3፡1 ቃል እግዚኣብሄር ውሒድሉ ዝነበረ ግዜ፡ ራእይ’ውን ጠፊእሉ ዝነበረ ብዘይካ እዚ ውን እቲ እግዚኣብሄር ተስፋ ገይርሉ ዝነበረ ኤሊ፡
ሀ) ኣብ ስፍራኡ ደቂስሉ ዝነበረ ገዛ/ ኮነ ኸኣ ፡ በታ ግዜ እቲኣ ኢሊ ኣብ ስፍራኡ ደቂሱ ኸሎ/
ለ) ኣዒንቱ ሓሚቐን ዝነበራሉ ግዜ/ ምርኣይ ክሳብ ዝስእን ኣዒንቱ ሓሚቐን ነበራ ሽዑ እግዚኣብሄር ሳሙኤል ብምባል ጸውዖ 1ሳሙ 3፡4 ሽዑ እግዚኣብሄር ንሳሙኤል ጸውዖ ንሱ ኸኣ እኔኹ በለ ይብል ቃል እግዚኣብሄር።
ሎሚ’ውን ፦
ሀ) ኣብዚ ቃል እግዚኣብሄር ዝወሓደሉ ግዜ ከም ኤልያስ ዘኣመሰሉ ቃል እግዚኣብሄር ሒዙ ንኣካኣብ ነቲ ጸላኢኡ ዝረአ ፡ከምኡ ውን ከም ዮሃንስ ዘኣመሰሉ ነቲ ብትሪ ልቢ ዝተመልአ ህዝቢ ቅብኣት ዘለዎ ቃል ሒዞም ዝግለጹ ጽውዓት ከተንስእ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ኣምላኽ ሓይሊ ዘለዎ ቃል ሒዝካ ንጻውዒትካ ንምትግባር ከም ኤልያስ ኣብ ሩባ ካሪት ዝምገቦ ዝነበረ ሎሚ’ውን ቃል ተመገብ ከም ኤርምያስ ቃል ምስ ረኸበ ዝበልዖ ዝነበረ ቃል ብላዕ ኤር 16፡15 ከምኡውን ህዝ 3፡1-3 ከም ዮሃንስ ኣብ ናይ በረኻ ግዜኡ ቅድሚ ምግላጹ ዝበልዕ ዝነበረ መዓር ማለት ሓይሊ ቃል ኣምላኽ ሎሚ ተመገብ ምላእ።
ለ) ኣብዚ ራእይ ጠፊእሉ ዘሎ ፡ ህዝቢ ኣምላኽ ዝርእዮ ስኢኑ ንየማነ ጸጋም ክብል ዝውዕል ዘሎ ኣዒንቲ ዝኾንዎ መንፈሳዊ ኣዒንቶም ከም ኣጋር ዝተኸፍተሎም እቲ ኣምላኽ ዝርእዮ ዘሎ ፡ ዝርእይ ከም ንስሪ ኣራሒቖም ዝጥምቱ ኣማዕድዮም ዝርእዩ ጽውዓት እግዚኣብሄር ከተንስእ እዩ እሞ ጻውዒትካ ኣላሊ ዘፍ 21፡19 ከምኡውን እዮ 39፡29
ሐ) ከምቲ ኤሊ እቲ ካህን ደቂሱ ኣዒንቱ ሓሚቐን ፡ኣሪጉ ዝነበረሉ ግዜ ሳሙኤል ዝተጸውዐ ከምኡ’ውን ሎሚ ንህዝቢ ኣምላኽ ዝበራብሩ ካብ መንፈሳዊ ድቃስን ድንዛዜን ዘነቓቕሑ ናይ ዘመንና ሳሙኤላት እግዚኣብሄር ጸዊዑ ከተንስእ እዩ ፡ ምናልባት ሳሙኤል ቆልዓ ስለ ዝነበረ ኤሊ’ውን ናይቲ ዘመን ካህን ዝነበረ ፡ ህዝቢ ንሳሙኤል ዘይተጸበዮ ክኸውን ይኽእል እዩ ይኹን እንበር ሳሙኤል ጻውዒት ኣምላኽ ዝነበሮ ኣብ ልቢ እግዚኣብሄር ዝተሓሰበ ሰብ እዩ ነይሩ። ሎሚ ምናልባት እቶም ተስፋ ዝገበርካሎም ኣገልገልቲ ከም ኤሊ ደሪቖም ወይ መንፈሳዊ እርጋን ሒዝዎም ክትርኢ ትኽእል ኢኻ ይኹን እንበር ኣብ ልቢ ሰባት ዘይተሓስበ ግምት’ውን ዘይተዋህቦም ሰባት ብምጽዋዕ እግዚኣብሄር ክሰርሕ እዩ። ስለዚ ልብና ብምግፋሕ ሎሚ ጻውዒትና ንምልላይን ንጻውዒት ፡ ኣሕዋት ንምቕባልን ንዳሎ።
4] ዳዊት ኣብቲ ሳኦል ካብ እግዚኣብሄር ዝረሓቐሉ ግዜ እግዚኣብሄር ግና ነቲ በኣቦኡን ፡ ብኣሕዋቱን ዘይተሓስበ ኣብ መጓሰ ኣባጊዕ ዝነበረ ዳዊት ንንግስነት ጸዊዕዎ እዩ።
5] ንሃዋርያት ማለት ሳውልን ፡ ባርናባስን ነቲ ኣምላኽ ዘዳለወሎም ዕዮ ንምዕያይ መንፈስ ቅዱስ ፍለዩለይ ኢሉ ብስሞም ጸዊዕዎም እዩ። ግብ 13፡1-2
ኣምላኽይ ባርኽኩም
ይቕጽል...


text:
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ሽክለታ ኤርትራ ሎሚ ቀዳም 17 ሓምለ 2021 ካብ ኣስመራ ናብ ጃፖን ነቒላ። ሃገራዊት ጋንታ ነቲ ኣብ ከተማ ቶክዮ ሃገረ ጃፖን ካብ 23 ሓምለ ክሳብ 8 ነሓሰ ኣብ ዝካየድ ኣህጉራዊ ውድድር ኦሎምፒክ ንምስታፍ እዮ። እታ ጋንታ ኣሰልጣኒ ሳምሶን ሰለሞን፡ ንተቐዳደምቲ መርሃዊ ቅዱስ፡ ኣማኑኤል ገብረዝጋብሄርን ሞሳና ደበሳይ ዝሓዘት እያ። ሞሳና ደበሳይ ኣብ ምድብ ቅድድም ሽክለታ ደቀንስትዮ ትወዳደር እታ ፈላሚት ጸላም ኣፍሪቃዊት ጓል ኣንስተይቲ ኮይና ኣብ ኦሎምፒክ ክትሳተፍ እያ።
ኤርትራ ኣብ ናይ ቶክዮ ኦሎምፒክ ብሰለስት ዓይነታት ስፖርታዊ ውድድራት ከም ጉያ፡ ቅድድም ብሽክለታ፡ ከምኡውን ምሕንባስ ከምትሳተፍ ተፈሊጡ። ብኣጠቓላሊ 13 ስፖርታውያን ኣትሌታት 5 ደቅኣንስትዮ ዝርከባ ኦሎምፒካዊት ጋንታ ኤርትራ ምድልዋታ ወዲኣ ናብ ሃገረ ጃፖን ንውድድር ከከም መደባቶም ከምዘቕንዑ ኮምሽን ባህልን ስፖርትን ሓቢሩ። በዚ መሰረት እቶም ተሳተፍቲ ውድድር ጉያ ኣትሌታት ብ 24 ሓምለ ከምኡውን ብ 30 ሓምለ ናብ ጃፖን ክኸዱ እዮም።
ኤሪሳት ንኦሎምፒካዊት ጋንታ ኤርትራ ዓወትን ጽቡቅ ዕድልን ትምነ።
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ሽክለታ ኤርትራ ሎሚ ቀዳም 17 ሓምለ 2021 ካብ ኣስመራ ናብ ጃፖን ነቒላ። ሃገራዊት ጋንታ ነቲ ኣብ ከተማ ቶክዮ ሃገረ ጃፖን ካብ 23 ሓምለ ክሳብ 8 ነሓሰ ኣብ ዝካየድ ኣህጉራዊ ውድድር ኦሎምፒክ ንምስታፍ እዮ። እታ ጋንታ ኣሰልጣኒ ሳምሶን ሰለሞን፡ ንተቐዳደምቲ መርሃዊ ቅዱስ፡ ኣማኑኤል ገብረዝጋብሄርን ሞሳና ደበሳይ ዝሓዘት እያ። ሞሳና ደበሳይ ኣብ ምድብ ቅድድም ሽክለታ ደቀንስትዮ ትወዳደር እታ ፈላሚት ጸላም ኣፍሪቃዊት ጓል ኣንስተይቲ ኮይና ኣብ ኦሎምፒክ ክትሳተፍ እያ።


text:
ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ኣመሪካ ናብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብዝለሓዀ መልእኽቲ ሓበሬታታት (E-mail) ተናዊጹ ኣብ ዘለወሉ እዋን: ኣብ ከተማ ፊላደልፊያ ክፍለ ግዝኣት ፐንስልቫን ያ ዋዕላ ከቃንዕ ጀሚሩ።
ኣብቲ ሎሚ ዝተኸፍተ ዋዕላ: ኣደ መንበር ናይቲ ዋዕላ ደቢ ዋሰርማን ሹልዝ ቀዳመይቲ ግዳይ ናይቲ ዝለሓዀ መልእኽቲ ሓበሬታታት ብምዃን ካብ መዝነተን ተኣልየን ኣለዋ።
ቁጽሪቶም ዝለሓኹ ናይ መልእኽቲ ሓበሬታታት 20 ሽሕ ከምዝበጽሑ ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ድማ: ኣብቲ ዋዕላ ወግዓዊ ሕጹይነተን ክቕበላ ንዝተቐረባ ተወዳዳሪት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ዝኾና ሂላሪ ክሊንተን ብኣሉታ ከይጸለወን ኣይተረፈን።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ፤ ኣደ-መንበር ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ደቢ ዋሰርማን ሹልዝ ናብ ሂላሪ ክሊንተን ዘድሉ ስራሕ ምስርሐን ዘረጋግጽ ጽሑፋት’ዩ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ተበቲኑ። በዚ ድማ፥ኣብቲ ዋዕላ ቀንዲ መዛረቢ ኣርእስቲ ኣክንዲ ሕጹይነት ሂላሪ ክሊንተን ኮይኑ ዝዕብልል: እዚ ጉዳይ ዝለሓኾ ሓበሬታ መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ’ሎ።
ኣብ መባእታዊ ምርጫ ሰልፊ ደሞክራት ቀንዲ ተወዳዳሪ ሂላሪ ክሊንተን ዝነበሩ በርኒ ሳንደርስ “ኣቐዲመ እዚ ጉዳይ ተዛሪበሉ’የ ዝሰምዓኒ ግን ኣይረኸብኩን። ግዜ ግን ባዕሉ ኣቃሊዕዎ ስለዘሎ ንዓይ ሓድሽ ጉዳይ ኣይኮነን” ክብሉ መግለጺ ሂቦም ኣለው። እዚ ጉዳይ ንደገፍቶም ነቲ ዕረ እናጠዓሞም ዝተቐበልዎ ስዕረት መሊሱ ዝቖስቖሰ ጉዳይ ኮይኑ ተረኺቡሎ።
ደገፍቲ ሳንደርስ ንሻራዊ ኣልያ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ዝኹንን ተቓውሞ ከምዘካየዱውን ተፈሊጡ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ቤት ጽሕፈት ፈደራል መርመራ ኣመሪካ ማለት FBI ብኸመይ ሓበሬታ መልእኽቲ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ልሒዂ ንምፍላጥ መርመራ ከምዝጀመረ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
ሱዳን፥ ምክንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ዝክልኽልን ኣመንቲ እስልምና ዘይኾኑ ዜጋታት ድማ ኣልኮላዊ መስተ ክሰትዩ ዘፍቕድ ሕጊ ምጽዳቓ ሚንስትሪ ፍትሒ’ታ ሃገር ኣፍሊጡ ።
እዚ ውሳነ’ዚ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣርብዓ ዓመታት ዝጸንሓ ንናጽነት ደቂ ኣንስትዮ ዝድርኽ ሕግታት ዝቕይር ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ብተወሳኺ ቤት ምኽሪ ሉኣላዊነት ሱዳን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ደቂ ኣንስትዮ ሱዳን ካብ ሃገር ወጻኢ ምስ ደቐን ኣብ ዝገሻሉ እዋን ካብ ወዲ ተባዕታይ ቤተሰብ ፍቓድ ክህልወን ኣለዎ ንዝብል ሕጊ’ውን ቐይርዎ’ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር ሱዳን ዓብደላ ሃምዶክ ነቲ ለውጢ “ንመስርሕ ፍትሒ’ታ ሃገር ኣብ ምልዋጥ ኣድላይ ስጉምቲ” ብምባል ንኢዶም ኣለው።
ተሓለቕቲ መሰላት ደቂ ኣንስትዮ በቲ ውሳነ ዝተሰምዐን ሓጎስ እንተገለጻ ልምድታት ምክንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ግን ኣብ ሕብረተሰብ’ታ ሃገር ሱር ዝሰደደ ምዃኑ ይገልጻ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣሶሴይትድ ፕረስ ምክንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ንዘካየደ ዝኾነ አካል ናይ ሰለስተ ዓመታት ማእሰርቲ ከምዝፍረድ እቲ ውሳን ምሕባሩ ይግለጽ ኣሎ።
ብተወሳኺ ካብ 1983 ጀሚሩ ዝኾነ ኣልኮላዊ መስተ ኣብታ ሃገር ክሽየጥ ወይ ክጥቐም ዝክልክል ሕጊ ክቐይር ተወሲኑ’ሎ: ኣመንቲ እስልምና ዘይኾነ ዜጋታት ኣልኮላዊ መስተ ክሰትዩ ምፍቓዱ ተሓቢሩ’ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት 3 ሚእታዊት ካብ ዜጋታት ሱዳን ኣመንቲ እስልምና ኣይኮኑን።


text:
ቁጠባ በቲ ዝድለ መእንታን ክዓቢ፣ኣብ ማክሮ-ኢኮኖሚ ክተኣታተቶ ዘለዎም ፖሊሲታት ኣመልኪትና ብቀፃልነት ምስ መንግስቲ ኢትዮዽያ ንዘራረብ ኣለና ይብሉ ወካላይ ሃገራት መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ (DAG) ኣምባሳደር ገርት ጉት።
መብዛሕተኦም መዐቀኒታት ማክሮ-ኢኮኖሚክስ ቁጠባ ኢትዮዽያ፣ኣብ ክሊ መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ኣሎ።ዋላ‘ኳ ናይ ሎም-ዘበን ትሕት እንተተበለ፣ኣብ‘ተን ዝሓለፋ ሸሞንተ ትሻዓተ ዓመታት፣መጠን ዕብየት ኢትዮዽያ ባዓል ድርብ ኣሃዝ ኮይኑ‘ዩ ተመዝጊቡ ኢሎም ኣምባሳደር ገርት ጉት።
እቲ ኣብ ኢትዮዽያ ይትግበር ዘሎ ፖሊስን ግብራውነቱን ኣመልኪቶም ክዛረቡ ከለው ድማ ”ንዓይ ምዕባለ ማለት ብነብሱ ኪኢሉ ሸቶ ኣይኮነን። ምዕባለ ውፅኢት ዝተነፀረ ፖሊሲ‘ዩ።መንግስቲ ዝነፀሮም ፖሊሲታት፣መሰረት ዘደንቁ ምዕባለታት ከምዝኾውን‘ዩ።ግን ርግፀኛታት ምኻን ኣይካኣልን።ንሕናን ምንስትር ፋይናንስ ከምዝበልናዮ፣ግዳማዊ ፀላዊ ረቋሒታት‘ውን ኣለው። ዓለም-ለኸ ቁጠባዊ ቅልውላው‘ሎ።ደርቂ፣ከጋጥም ይኽእል።ጊዚያዊ ሒቅታ ከስዕብ ዝኽእለሉ ኩነታት ክህሉ ይኽእል‘ዩ።ብዝኾነ ነቲ ኢትዮዽያ ዝወሰደቶ ተባዕ ስዳሮታት ግና ካብ ምንኣድ ዓዲ ኣይንውዕልን” ኢሎም።


text:
ኣውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ልዕሊ ሩስያ ዝያዳ እገዳታት ክጽዕን እዩ ዝብል ትጽቢት እኳ እንተሃለዎ እዚ እገዳታት ንጽላት ጸዓት እታ ሃገር ሸቶ ዝገብር ድዩ ኣብ ዝብል ግና ጥርጣረ ከም ዘለዎ ሚኒስተር ፋይናንስ ሽወደን ሚካኤል ዳምበርግ ገሊጹ። ዳምበርግ ብዛዕባ ኣብ ሩስያ ክጸዓን ዝኽእል ተወሰኽቲ እገዳታት ምስ ሚኒስተራት ፋይናንስ ሃገራት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንምዝታይ ትማል ሰሉስ ናብ ላክሰምበርግ ምኻዱ ሬድዮ ሽወደን ጸብጺባ።.
ሩስያ ኣብ ዓለምና ካብተን ዝዓበያ ጋዝን ነዳዲ-ዘይትን ንሰደድ ዘቕርባ ሃገራት ኮይና፡ ገለ ሃገራት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንጸዓት ኣብ ሩስያ ከም ዝምርኮሳ ዝፍለጥ እዩ። እዚ እናኾነ ሽወደን ኣብ ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ንዝበለቶም ሰለስተ ዲፕሎማሰኛታት ሩስያ ክትሰጒግ ምዃና ሬድዮ ሽወደን ሓቢራ’ላ። ሚኒስተር ጒዳያት ወጻኢ ሽወደን ኣን ሊንድ ነዚ ኣመልኪታ ኣብ ዝሃበቶ ጋዜጣዊ ዋዕላ እዞም ሰለስተ ዲፕሎማሰኛታት ካብ ስምምዕ ቪዬና ወጻኢ ኣብ ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ምጽንሖም ኣመልኪታ።.


text:
ኮሚሽን ስፖርት ኖርወይ ‘’ስፓርታዊ ባህታ ንኹሉ’’ ዝብል ራእይ ኣለዎ፡ እዚ ማለት ብዝተኻእለ መጠን ዝበዝሑ ኣብ ስፖርታዊ ንጥፈታት ክሳተፉ እዮም ዝደልዩ። ኣብ ጋንታታት ስፖርት ብዙሕ ወለንታዊ ስራሕ እዩ ዝስራሕ፡ ሳላ እዚ ድማ ብዙሕ ወጻኢታት ከየውጻእኻ ንጥፈታት ምክያድ ይከኣል። ዋግኡ ክንደይ እዩ ንዝብል ከከምቲ ትነጥፈሉ ዓይነት ስፖርት እዩ ዝውስኖ። ኣባል ጋንታ ስፖርት ምዃን ዘቃልሉ ስፖርታዊ ፍታሓት ውን ኣሎዉ።
ኩሎም ኣብ ኖርወይ ዝነብሩ ሰባት ኣብ ስፖርት ናይ ምስታፍ ዕድል ክረኽቡ ወይ ባዕሎም ዝወደቡዎ ኣካላዊ ንጥፈታት ከካይዱ ዕድል ክህልዎም ኣሎዎ ዝብል ሓፈሻዊ ዕላማ ኣሎ። እዚ ‘’ስፖርታዊ ባህታ ንኩሉ’’ ዝብል ራእይ ንሕብረተ-ሰብና ብሰፊሑ ዝሓቁፍ ክኸውንን ቁጠባ ንተሳትፎ ቆልዑን መንእሰያትን መሰናኽል ከይኮኖምን ዝብል ዘጠቓለለ እዩ።
ይኹን ደኣ እምበር መጽናዕቲ ከምዘርእየና ገሊኦም ቆልዑ ብቁጠባዊ ምኽንያታት ክሳተፉ ከምዘይክእሉ እዩ። ወለዲ ዓቕሚ ስለዝሓጽሮም። ከምኡ ክኸውን የብሉን።
ኣብ ኖርወይ ኣብ ድኽነት ዝዓብዩ ቆልዑ እንዳበዝሑ እዮም ዝኸዱ ዘለዉ። ኣብ ሕብረተሰብና ፍልልያት እንዳገፍሑ ይኸዱ ብምህላዎም ስፖርታዊ ንጥፈታት ምክያድ ዘኸትሎ ወጻኢታት ሕብረተሰብና ብሓፈሻ ጽላት ስፖርት ንባዕሉ ውን ክነቕሑሉ ኣሎዎም። ኩሎም ቆልዑ ኣብ ስፖርት ክነጥፉ ዕድል ክረኽቡ እንተደኣ ኮይኖም እተን ሓገዝ ዘድልየን ስድራቤታት ኣበይ ሓገዝ ክረኽባ ይኽእላ ኣፍልጦ ክህልወና ግድን እዩ። ጽላት ስፖርት ንባዕሉ፡ወለድን ሕብረተሰብና ብሓፈሻን ሓላፍነት ክስከሙ ኣሎዎም።
ኣብ ኖርወይ ወለዲ እዮም ደቆም ንምንባይ ዝለዓለ ሓላፍነት ዝስከሙ። እዚ ውን ንተሳትፎ ቆልዑ ኣብ ንጥፈታት ትርፊ ግዜ ይምልከት። እቶም ቆልዑ ዝነኣሱ ክኾኑ ከለዉ ካብ ወለዶም ዘድልዮም ሓገዝ ይዛይድ እዩ። ኣብ መለማመዲ ቦታ ከምዝበጽሑ ምግባር፡ ቅኑዕ መሳርሒታት ሒዞም ከምዝኸዱ ምግባር፡ ከምኡውን ኣብ ጋንታ ስፖርት ዘለዉ ሕግታት ከምዝኽተሉዎ ምግባር ክኸውን ይኽእል። ስፖርት ኖርወይ ኣብ ወለንታውነት ዝተሞርኮሰ እዩ። ኣብ መብዛሕትአን ጋንታታት ስፖርት ወለድን ካልኦትን ከም ኣሰልጠንትን መራሕትን እጃሞም የበርክቱ እዮም። ወፈራ ኣብ ባህልና ልዑል ሚዛን ኢና ንህቦ።ብከምዚ ዓይነት ኣገባብ እጃምካ ምብርካት ንብዙሓት ልዑል ትርጉም-ሓዘል ዝኾነ ሓባራዊ ስምዒት እዩ ዝፈጥረሎም። ኣብ ወፈራታት እጃምካ ምብርካት ምስ ሓደስቲ ሰባት ምልላይ ገለ ካብቲ ዘሕጉስ ክፋል ወፈራ እዩ።
መሓዙት ተጥርየሉ፡ ሓደስቲ ክእለታት ትመሃረሉን ዝንባለታት ትረኽበሉን ትርጉም-ሓዘል ትርፊ-ግዜ ክህልወካ ንምቾትን ጽቡቕ ሂወትን ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ኖርወይ ዘለዉ ቆልዑ ኣብ ትርፊ ግዜኦም ዝነጥፉሉ ዝዓበየ ባይታ ስፖርት እዩ።
ንጥፈታት ስፖርት ኣብ ጋንታታት ስፖርት እዩ ዝካየድ። ኣብ ኖርወይ ንዓበይትን ቆልዑን ንጥፈታት ዘዋድዳ ኣስታት 11 000 ጋንታታት ስፖርት ኣለዋ። ምሕደራ ጋንታ ስፖርት ገንዘብ ይሓትት እዩ።
ገለ ውሑዳት ጋንታታት ስፖርት ናተን ሜዳ ስፖርት ኣለወን፡ ገሊአን ድማ ተቖጺሮም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ኣለወን። እዝን ካልእ ፍልልያትን ብምህላዎም ዋጋ ተሳትፎ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ክለብ ናብ ክለብ፡ ከምኡውን ካብ ስፖርት ናብ ስፖርት ይፈላለ እዩ። ኣብ ውድድራት/እንግዶታት ምስታፍ ውን ገንዘብ ዝሓትት ስለዝኾነ መብዛሕትኡ ግዜ ርእሰ-ብጽሒት ክኽፈል ኣሎዎ። እዚ ርእሰ-ብጽሒት ንወጻኢታት ምሕዳር፡መግብን መገሻን ንምሽፋን እዮም ዝጥቀሙሉ። ብዙሓት ክለባት እቲ ዝኽፈል ርእሰ-ብጽሒት ንምቕናስ ወፈራታት የዘጋጅዋ እየን። መኪና ዘይብልካ እንተኾይንካ ኣብ ዝኾነ እዋን ንካልኦት ተማልኡኒ ክትብል ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ እዚ ምስ ኣሰልጣኒ ወይ መራሒ ጋንታ ተዘራረብ ኢኻ።
. ኣብ ስፖርት ምስታፍ ዘኸትሎ ወጻኢታት ይፈላለ እዩ። ሆኪን ኣልፒንትን ዝበሃሉ ዓይነታት ስፖርት ውህሉል ወጻኢታቶም መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ባስከት፡ ኩዕሶ ኢድ፡ ኣትለቲክስን ኩዕሶ እግርን ይበዝሕ እዩ። ከምዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ክዳውንትን መሳርሒታትን ካልእን ኣብ ከምዚኦም ዓይነት ስፖርት የድልዩ ብምዃኖም እዩ። ንኣብነት ሆኪ ምጽዋት ነፍስ ወከፍ ውልቀ-ሰብ ብዙሕ መሳርሒታት ክህልዎ ግድን እዩ። ቆልዑ እንዳዓበዩ ክኸዱ ከለዉ እቶም ወጻኢታት እንዳወሰኹ እዮም ዝኸዱ። ውላድካ እቲ ዝኸበረ መሳርሒ ኣይኮነን ዘድልዮ፡ ግን ዝሰርሕን ምስ ዕድሚኡን ደረጅኡን ዝኸይድ መሳርሒታት እዩ ዘድልዮ።
ብዛዕባ እዚ ተወሳኺ ሕቶታት ምስ ዝህልወካ ምስ ኣሰልጣኒኻ ወይ ካልኦት ተዘራረበሉ ኢኻ። ዘገልገለ መሳርሒታት ካብ ካልኦት ምግዛእ ውን ዝከኣል ኮይኑ ኣብ ፈይክስቡክን ካልእ ቦታታትን ጉጅለታት ኣሎዉ። ገሊአን ጋንታታት ስፖርት ወይ ካልኦት ዕዳጋ ሓራጅ የዘጋጅዋ እየን፡ ኣብኡ ድማ መሳርሒታት/ክዳውንቲ ብሕሱር ዋጋ ናይ ምግዛእ ዕድላት ኣሎ። ብዓይኒ ቁጠባ ዳግመ ግልገላን ኣከባብን ክርአ ከሎ ጽቡቕ ሓሳብ እዩ።
ኣብ ገሊአን ኮሙነታት ብመገዲ BUA ዝበሃል ፍታሕ መሳርሒታት ብነጻ ምልቃሕ ይከኣል እዩ።
ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ቁጠባኻ ድሩት እንተኾይኑ ቁጠባዊ ሓገዝ ናይ ምርካብ ዕድላት ኣሎ። ከምዚ ዓይነት ኩነታት ንመብዛሕትና ከጋጥመና ይኽእል እዩ፡ ከምኡውን ቆልዑ ኣብ ትርፊ ግዜኦም ኣብ ዝደለዩዎ ንጥፈት ክሳተፉ ክኽእሉ ኣገዳሲ እዩ። ካብ ኮሙነ ናብ ኮሙነ ዝተፈላለዩ ቁጠባዊ ደገፋት ስለዘለዉ ኣብቲ ትቕመጠሉ ኮሙነ ምስ ገሊኦም ብምዝርራብ እንታይ ዓይነት ሓገዛት ክህልዉ ከምዝኽእሉ ሕተት። ብሓፈሻ ከም ተሳታፋይ ንቤት-ጽሕፈት ናቭ ሓግዙኒ ኢልካ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ፡ ተሳታፋይ ኢንትሮዳክሽን ፕሮግራም እንተኾይንካ ኣብ ኣገልግሎት ስደተኛታት ወይ ኮሙነ ሓገዛት ናይ ምርካብ ዕድላት ክህሉ ይኽእል እዩ።
ነታ ጋንታ ስፖርት እቲ ዝኽፈል ክፍሊት ኣከፋፋል ግበሩለይ ኢልካ ክትሓታ ትኽእል ኢኻ፡ ገሊአን ጋንታታት ስፖርት ከኣ ካዝና ስምረት/ካዝና ምሕዋስ( solidaritetsfond/ inkluderingsfond) ወይ ንስኻ ከም ወላዲ ደገፍ ክወሃበካ ከተመልክተሉ ትኽእል ፍታሓት ኣለወን። ኣብ ገሊአን ኮሙነታት ድማ ቀይሕ መስቀልን ፍረልሰስኣርመአን ክሕግዙ ይኽእሉ እዮም።
እቲ ዝኽፈል ክፍሊት ምስ መጻካ ገደብ ግዜ ሓሊኻ ኢኻ ክትከፍሎ ዘለካ፡ ስለዚ ክትከፍሎ እንተዘይክኢልካ ወይ ክናውሓልካ ወይ ኣከፋፋል ክግበረልካ እንተደኣ ደሊኻ ነታ ጋንታ ስፖርት ተወከሳ። ኣብቲ ትቕመጠሉ ኮሙነ መርሖ ንጥፈታት(aktivitetsguide) ዝበሃል ፍታሕ እንተደኣ ሃልዩዎም ካብዚ ጋይድ ብዛዕባ እቶም ደገፋት ምኽርን ማዕዳን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብዝተረፈ ከም ኣብነት ምስ ሽማግለ ጉዳያት ስፖርት፡ነርስ ጥዕና፡ ኣማኻሪ ቤት-ትምህርቲ ወይ ተወካሲ ኣካል ኣብ ኮሙነ ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ። ብድሆታትካ ክሳብ ዘለለኻዮም መብዛሕትኡ ግዜ ፍታሕ ይርከብ እዩ።
ጽላት ስፖርት ወጻኢታት ልምምድን ውድድርን ንምቕናስ ብቐጻሊ እዩ ዝሰርሕ። እዚ ውን ንክቡር መሳርሒታት ይምልከት፡ ብፍላይ ኣብ ስፖርት ቆልዑን መንእሰያትን። እዚ እቶም ኣብቲ መዳይ ኢድ ዘለዎም፡ ማለት ጽላት ስፖርት ንባዕሉን ወለድን ዝስከሙዎ ሓባራዊ ሓላፍነት እዩ።
ኩላትና ብሓባር ንደልዮ ‘’ስፖርታዊ ባህታ ንኩሉ’’ ምፍጣር እዩ። እዚ ራእይ ልዑል ጥምሖ እዩ ዘለዎ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኩሉ ሰብ ባህታ ስፖርት ከምስመዖ ንምግባር ብምሉእ ዓቕምና ከይተሓለልና ክንሰርሕ ኢና።