text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከም መቐጸልታ ናይ’ቲ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት 2018 ብ14 ጥሪ ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ዘካየዶ ቃለ-መሕትት ኣብ እዋናውያን ዞባዊ ጉዳያት፡ ትማሊ 20 ጥሪ ኣብ ኣገደስቲ ዘቤታዊ ጉዳያት ዘተኰረ ቃለ-መሕትት ኣካዪዱ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብ ዝሓለፈ 26 ናይ ናጽነት ዓመታት፡ ኣብ ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሒን ምውሓስ ማዕረ ዕድላት ንዜጋታትን፡ ኣብ ጽላታት ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ ቀረብ ማይ፡ ውሕስነት መግቢ፡ ከምኡ’ውን ትሕተ-ቅርጺ ዝተገብረ ወፍሪን ዝተመዝገበ ገስጋስን፡ ከምኡ’ውን ጽላታት ኢንዱስትሪ፡ ሃብቲ ዓሳን ቱሪዝምን ንምብርባርን ንምምዕባልን ዘሎ መደባት ብሰፊሑ ኣብሪሁ።
ምስ’ዚ ኣተኣኣሳሲሩ’ውን፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብ 2018 ፍሉይ ቀዳምነትን ኣቓልቦን ዝወሃቦም መደባት ቊጠባዊ ዕብየት፡ ከምኡ’ውን መንግስቲ ንደሞዝ ሰራሕተኛታትን መንበሪ ኣባይትን ብዝምልከት ሒዝዎ ዘሎ ናይ ትግባረ ውጥናት ኣነጺሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብዘይካ’ዚ፡ ንመስርሕ ህንጸት ብቑዕን ኣድማዕን ትካላት መንግስቲን ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ዘሎ ናይ መጻኢ መደባትን ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ብዛዕባ’ቲ ብግዳም እናተመወለን እናተኣልየን ክካየድ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ሸርሒ ፍልሰትን መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ተጻብኦ’ዚ ንምግጣም ዘካይዶ ዘሎ ሕጋውን ዲፕሎማስያውን ጻዕሪን ዝርዝራዊ መግለጺ ሂቡ።


c: text/html

text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ፓርትታት ሓድነት መላእ ኢትዮጵያን ሰማያዊ ፓርትን ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማልያን ዝተፈጥረ ግጭት ከፃሪ ዝለኣኽዎ ኮሚቴ ሪፖርቱ ኣቕሪቡ።ብርክት ዝበሉ ተወለድቲ ኦሮሞ ከምዝተቐትሉን ብኣማኢት ዝቑፀሩ ሎሚ እውን ሃለዋቶም ከምዘይፍልጥን እቲ ሪፖርት ይሕብር።
እቶም ፓርትታት ሎሚ ሓሙስ ነቲ ፀብፃብ ኣብ ዘቕረብሉ እዋን ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ መንግስቲ ንዜጋታቱ እኹል ሓለዋ ኣይገበረን ክብሉ ወቒሶም ኣለው ።
እቲ ፀብፃብ እቲ ግጭት ቅድም ክብል ከምዝተለዓለ ብምሕባር እቲ ኩነታት ዝበዓሰ ግን 2 መስከረም 2010 ዓ.ም. ኣብ ምብራቕ ሃረርጌ ከተማ ኣወዳይ ሓደ በዓል ሶማልያዊ በዓል ሃብቲ ምስተቐትሉ ነዚ ስዒቡ ኣብ ውሽጢ ሶማልያ ኣብ ልዕሊ ዝነብሩ ተወለድቲ ኦሮሞ መንበሪ ገዛውቶም ናይ ምቅፃልን ንብረቶም ናይ ምውራርን መቕተልቲ ድሕሪ ምፍፃሙ ከምዝነበረ የዘኻኽር።ብግምት ልዕሊ 170 ዝኾኑ ተወለድቲ ኦሮሞ ካብ ከተማ ጂጂጋ ተወሲዶም ኣበይ ከምዝኣተው ከምዘይፍለጥ ኣብ ሓንቲ ብግምት ጓል 17 ዓመት መንእሰይ ዝተፈፀመ ግፍዒ ዘስካሕክሕ ምዃኑ ይሕብር።
እዚ ኹሉ ጥፍኣት ክወርድ ከሎ መንግስቲ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ እውን እተን ፓርቲታት ይኸሱ።እቲ መግለፂ ከምዝሕብሮ ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣብ ክልል ሃረሪ መዕቖቢ ማእኸል ኣማሬሳ ዘተዓቖቡ ልዕሊ ሰለስተ ሽሕን ሓሙሽተ ሚእትን ዜጋታት እኹል መግብን መፅለልን ፀገም ከምዘለዎም ይሕብር።ብፀገም መግብን ዝስተ ፅሩይ ማይን ህፃናት ንሕማም ውፅኣት ከምዝተቓልዑ ይገልፅ።
እቶም ፓርታት ንመንግስቲ ኸሲሶም ኣለው።ናይ መኢኣድ ዋና ፀሓፊ ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ከምዚ ይብሉ።
“መንግስቲ የመሓድሮ ናይ ዘሎ ህዝቢ ሰላምን ድሕነትን ናይ ምሕላው ሓላፍነት እናሃለዎ እዚ ዘይምፍፃሙ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ኦሮሞ ወገናትና ንዝበፅሐ ሰብኣዊ ዕንወት ተሓታቲ ስለዝኾነ ጌግኡ ብግልፂ ኣሚኑ ጉድኣት ንዝበፅሖም ወገናት ብዕሊ ይቕሬታ ክሓትት ኣጥቢቕና ንሓትት ኣለና።”
ስለምንታይ ብወገን ሶማልያ ዝበፅሐ ኣብቲ ሪፖርት ዘይተጠቐሰ ዝብል ናይቲ ኮሚቴ መራሒ ኣቶ ኣስናቀ ሸንገማ "ንሕና መጀመሪያ ዝኸድና ኣብ ኦሮሚያ ዝተፈጥረ ንምርኣይ እዩ፤ናብ ክልል ሶማልያ ናይ ምእታው ዕድል እውን ስለዘይነበረና እምበር ኣብ ልዕሊ ሶማልያ ሽግር ኣይበፅሐን ወይ ተወላዲ ሶማልያ ኣይሞተን ዝብል ደምዳም ኣብ ፀብፃብና ኣይቐረበን’’ኢሎም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መንግስትን ዓመፅትን ደቡብ ሱዳን ን20 ኣዋርሕ ዝዘለቐ ሕድ ሕድ ኲናት ንቐብቅዕ ስምምዕ ሰላም ሎማዕንቲ ሰኒ ክፍርሙ መራሕቲ እቲ ዞባ ድፍኢት እንተገበሩ እውን ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣይፍርምን እየ ክብሉ ነፂጎምዎ።
ውሳነ እቶም ፕሬዝዳንት ነቲ ብኢጋድ ሸምጋልነት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ንዘሎ ፃዕርታት ሰላም ዳሕረዋይ ኺሳራ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኲናት ክቕፅል ማለት ድዩ ተባሂሎም ዝተሓተቱ ወሃቢ ቃል ዓመፅቲ ስቴፈን ፓር ‘’ብዘይጥርጥር’’ ክብሉ መሊሶም።
ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ መንጎ መራሒ ዓማፂ ሪያክ ማቻርን መራሒ ገዛኢ ፓርቲ ደቡብ ሱዳን ፓጋም ኣሙምን ስምምዕ ሰላም ተፈሪሙ እንተነበረ እውን እቶም ፕሬዝዳንት ነቲ ስምምዕ ምስ ነፀጉዎ ትርጉም ኣልቦ ኮይኑ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ኪር ኣብ ናይ መንግስቲ ናይ ትዊተር ገፅ ኣብ ዝፅሓፍዎ መልእኽቲ ’’ዘላቕነት ዘብይሉ ሰላም ኣይንፍርምን’’ኢሎም።
ኣብቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ልዝብ ሰላም ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ናይ ሱዳን ፕሬዝዳንት ዖማር ኣል-በሽር፣ናይ ኡጋንዳ ፕሬዝዳንት ዩዌሪ ሙሶቮኒን ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝን ተሳቲፎም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣዲስ ኣበባ ዝኣተው መገሽኦም ምስ ሰረዙ ድሕሪ ክልተ ማዕልታት እዩ።


text:
ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ፈርሔን – ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፡ ካብ ድገ-ምራድ ናብ ዓዶም ዘእቱ 8 ኪሎ-ሜተር ናይ ሓመድ ጽርግያ ብወፈራ ጸጊኖም፡ ንኣገልግሎት ድሉው ገይሮም።
በቲ ዝተሰላሰለ ስራሕ፡ ነበርቲ ዓድታት ድገ-ምራድ፡ በስግዲራ፡ ፈርሔንን ጀንገርድባን፡ ኣብ መጓዓዝያ ዝነበሮም ሽግር ከም ዝተቓለለ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ዓሊ ማሕሙድ ነቲ ስራሕ ድሕሪ ምዕዛቡ፡ ንተበግሶ ነበርቲ ናይ’ቲ ከባቢ ብምምጓስ፡ ጥርናፈ ዓድታት ምሉእ ብምሉእ ንምዝዛም ዝሕግዝ ጽጹይ ስታትስቲካዊ ሓበሬታ ክእከብን ንጥፈታት ምዕቃብ ማይን ሓመድን ክድፋኣሉን ኣተሓሳሲቡ።
ኣወሃሃድቲ ናይ’ቲ ወፈራ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ እቲ ኣስታት ክልተ ወርሕን መንፈቕን ዝወሰደ ዕዮ፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ናቕፋ ዝግመት ወጻኢታት ከም ዝተገብረሉ ብምሕባር፡ ህዝቢ ንዘርኣዮ ውህደት መጒሶም።
ኣመሓዳሪ ምምሕዳር ከባቢ ፈርሔን ኣቶ ስዒድ መሓመድ-ኣሕመድ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ምምሕዳር ከባቢኦም ስሩዕ ኣገልግሎት ዝስተ ማይ፡ ክልተ ናይ መባእታ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን ንቝጣ ምጥፋእ መሃይምነት ከምዘለዋ ብምሕባር፡ ምስ ምጽጋን ናይ’ቲ ጽርግያ፡ ዝተረፈ ኣገልግሎታት ከም ዝማላኣሎም ጽኑዕ እምነቱ ገሊጹ።
ምምሕዳር ከባቢ ፈርሔን፡ ካብ ከተማ ከረን ንሸነኽ ሰሜናዊ ምብራቕ 18 ኪሎ- ሜተር ርሒቓ ትርከብ።


text:
ቻንስለር ጀርመን ኣንጌላ መርኬል: ጀርመን ንስደተኛታት ማዕፁኣ ምኽፋታ ጠጠው ክተብል ንዝቐረበ ፃውዒት ብትሪ ነፂገንኦ።ንሰን ነዚ ዝገለፃ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ኣብታ ሃገር ብዙሓት መጥቓዕትታት ምፍፃሞም ስዒቡ እዩ።
መርኬል ሎማዕንቲ ሓሙስ ከምዝበልኦ እቶም ኣጥቓዕቲ ማሕበራዊ መንነታትናን ንሰባት ናይ ምቕባልን ምሕጋዝ ባህልናን ንምፍትታን እዮም ዝደልዩና ዘለው፤ነዚ ብፅኑዕ ንነፅጎ ኢለን።
ኣብ ቀረባ ኣብ ጀርመን ዝተፈፀሙ ኣርባዕተ መጥቓዕትታት ዘሰንብድ፣ዘሕምምን ዘሕዝንን እዩ ክብላ ብምፅዋዕ ይኹን እምበር እቲ ጉዳይ ካብ ናይ ሰበስልጣን ቁፅፅር ወፃኢ ኮይኑ’ሎ ማለት ግን ኣይኮነን ኢለን።
ካብ 18 ሓምለ 2016 ጀሚሩ ኣብ ጀርመን ብዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት ኣርባዕተ ኣጥቓዕቲ ሓዊሱ 15 ሰባት ሞይቶም ዓሰርተታት ድማ ቖሲሎም ኣለው።
ነቲ መጥቓዕቲ ካብ ዝፈፀሙ ኣርባዕተ እቶም ሰለስተ ሓተቲ ዕቑባ እንትኾኑ ዳዕሽ ክልቲኦም መጥቓዕትታት ኣነ እየ ፈፃሚኡ ክብል ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።


text:
ሰሜን ኮርያ ካብ ዓሚ ጀሚራ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ እገዳ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ትርከብ። እንተኾነ ፕዮንግያን ንኤርትራ ወሲኹ ዕዳጋ ኣጽዋር ኣብ ኣፍሪቃ ረኺባ ከምዘላ ሓድሽ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ።
እታ ግልልቲ ሃገር ናብ ዕዳጋታት ኣፍሪቃ ክትኣቱ ከላ ግና ንከይትፍለጥ ኢላ ዝተፈላለዩ ሜላታት ከምትጥቀም’ውን እቲ ሪፖርት ገሊጹ።
'ሰሜን ኮርያ ኣጽዋራት፣ ወትሃደራዊ ናውቲ፣ ካብ መርየት ናብ ሰማይ ዝውንጨፍ ሚሳይል፣ ራዳራት፣ ሰብ ዝጾሮ ጸረ ሚሳይል፣ ዝተፈላለዩ ዘበናዊ ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ትሸይጥ ኣላ' ይብል ኣቦ መንበር ኮሚተ ትግባረ እገዳ ሰሜን ኮርያ ሚስተር ህዩ ግሪፊዝ።
ሚ/ር ግሪፊዝ ብዛዕባ ኤርትራ ክዛረብ ከሎ ’እዚ ኮሚቴ ኣብ 2015, 2016ን ሎሚ ድማ ኣብ 2017 ኣብ ዘቕረቦም ዛዛሚ ሪፖርታት ኤርትራ ተጠቒሳ ኣላ። ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከመይ ገይሮም ናብ ፒዮንግያን ሰሜን ኮርያ ኣትዮም ምስ’ቲ ስርዓት ከምዝራኸቡ ኣርእዩ’ሎ ይብል።


text:
ሓይልታት ትግራይ ንከተማ ወልዲያ ከምዘይተቖፃፀሩዋ ወሃቢ ቃል ሓይልታት ትግራይ ገሊፁ።ህወሓት ናብ ከተማ ወልዲያ ኣትዩ ክብላ ገለ ዓለምለኸ መሓውራት ዜና ትማሊ ሰንበት ምሸት ፀብፂበን ነይረን።ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት እውን እቲ ግምት ተዘርጊሑ ነይሩ። ወኪል ህወሓት ሎሚ ሰኑይ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ ቃል ግን ሓይልታት ትግራይ 'ገና' ናብታ ከተማ ኣይኣተውን ኢሉ።
ሪፖርተር ድምጺ ኣመሪካ እቲ ከም ብሓዱሽ ዝተውልዐ ኵናት ኣብ ዙሪያ ቆቦ ዘተኮረ እዩ ይብል ።
ወልዲያ ካብ ኣዲስ ኣበባ 300 ኪ.ሜ ናብ መቐለ ኣብ ዝወስድ መንገዲ ስትራቴጂካዊ ቦታ እትርከብ ከተማ እያ።ዝኾነ ይኹን ምንቅስቓስ ሓይልታት ትግራይ ናብ ኣንፈት ደቡብ ንፌደራል መንግስቲ ደወል ሓደጋ እዩ።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ህወሓት ንከተማ ደሴ ድሕሪ ምቁፅፃሩ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣስታት 200 ኪሎ ሜትሪ ቀሪቡ ነይሩ።ክልቲኦም መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓት ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝነበረ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ብምፍራስ ውግእ መን ጀመረ ነንሕድሕዶም ይካሰሱ ኣለው።
ዝሓለፈ ዓርቢ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ደብዳብ ነፈርቲ መዋእለ ህጻናት ብምህራሙ ብውሑዱ ሸውዓተ ሰባት ምሟቶም ተፀብፂቡ እዩ።
መንግስቲ: ህወሓት ናይ ፈጠራ ስእሊ ዘርጊሑ ክብል ከሲሱ ኣሎ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ናይ ሩሲያ ትካላት ስለያ ጣልቃ ብምእታው ንናይ ፓርቲ ዲሞክራት ኮምፒተራት ሰሊዮም ኣብ ምርጫ ተፅዕኖ ኣሕዲሮም ክብሉ ሰበስልጣን ኣሜሪካ ስጉምቲ ወሲዶም ኣለው።
ፕረዝደንት ባራክ ኦባማ ከቢድ ሕነ ናይ ምፍዳይ ስጉምቲ ብምውሳድ ኣብ ልዕሊ ክልተ ናይ ሩሲያ ኤጀንስታት ስለያ ማዕቐብ ብምንባር፣ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ሳን ፍራንሲስኮን ዝርከቡ 35 ዲፕሎማት ቆንስል ሩሲያ ኣብ ውሽጢ 72 ስዓታት ካብ ኣሜርካ ክወፁን ኣብ ኣሜሪካ ዝርከቡ ክልተ ህንፃታት ድማ ክዕፀውን ትማሊ ሓሙስ ኣዚዞም።
ሚኒስትሪ ገንዘብ ኣሜሪካ ንኤቭገኒ ቦጋቸቭን ኣሌክሲ በላንን ብኮምፒተር ኣቢሎም ካብ ባንክታትን ኩባኒያታትን ኣሜሪካ ካልኦት ትካላት ኣሜሪካን ልዕሊ 100 ሚሊዮን ዶላር ዝሰረቑ ‘ሓደገኛ ገበነኛታት’ ኢሉ ብምፅዋዕ እገዳ ኣንቢሩሎም።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ብመንግስቲ ሩሲያ ዝውነኑ ዝበሎም ኣብ ሜሪላንድን ኒው ዮርክን ንመዘናግዒ ዝጥቀምሎም ክልተ ቀፅርታት እውን ሰበስልጣን ሩሲያ ንኸይጥቀምሎም ተኸልኪሎም ኣለው።
እዚ ኣሜሪካ እትወስዶ ናይ መወዳእታ ግብረ መልሲ ኣይኮነን ዝበሉ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ዋይት ሃውስ ንህዝቢ ዕላዊ ዘይኮኑ ካልኦት ስጉምትታት እውን ክውሰዱ እዮም ኢሎም።
ናይ ሩሲያ ፕረዝደንት ቪላድሚር ፑቲን ግን ሃገሮም ንናይ ኣሜሪካ ዲፕሎማትን ከምዘይተባርር ገሊፆም። ብመሰረት ካብ ክረምሊን ዝወፀ መግለፂ “ንኣሜሪካዊያን ዲፕሎማት ሽግራት ኣይንፈጥረሎምን፤ንዝኾነ ይኹን ሰብ ኣይነባርርን’’ ኢሎም ።
እቲ መግለፂ ብተወሳኺ ‘ብፖሊስታት ሓድሽ ምምሕዳር ትራምፕ ርክባት ሩስያን ኣሜሪካን ዘሕዊ ቀጻሊ ስጉምትታት ንምውሳድ ተዳሊና ኣለና’ይብል።
ሩሲያ ኣብ ናይ ኣሜሪካ ምርጫ ጣልቃ ኣትያ ንዝብል ኽስታት ዝሓጨጭሉ ክትኸውን ኸላ ምሩጽ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ብዛዕባ እቲ ኩነታት መብርሂ ንምርካብ ምስ መራሕቲ ስለያ ዝቕፅል ሰሙን ከምዝራኸቡ ትማሊ ሓሙስ ገሊፆም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዘተ ቅድመ ልዝብ ካብ ዝጅምሩ ሰለስተ ኣዋርሕ ምቑጻሩ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን ተቓወምትን ትማሊ ብዘይስምማዕ ምስ ተፈላለዩ እቲ ኣኼባ ን2 ሚያዚያ 2009 ዓ.ም ተመሓላሊፉ’ሎ።መድረኽ እውን ነቲ ዝርርብ ኣቋሪፁዎ’ሎ።ንርእሶም ዘተኣኻኸቡ ሽዱሽተ ፓርትታት ድማ ንምቕፃል ወይ ንዘይምቕፃል ንምውሳን ኣኼባ ከምዘይካይዱ ኣፍሊጦም።
ኣባል ፓርላማ ዝነበሩ ዶ/ር ኣሸብር ወልደጊዮርጊስ እቲ ዝርርብ ምጅማሩ ዝድነቕ’ኳ እንተኾነ ከይተሰማምዑ ዝሓለፉወን መዓልታት ግን ዝባኸና እየን ይብሉ።
ቅድመ ልዝብ ተወዲኡ ዋና ልዝብ ጀሚሩ ህዝቢ ትፅቢት ዝገብረሉ ኣብ ክንዲ ዝኸይድ ብጋንኡ ናብ ምፍልላይ ምኻድ ኣይጠቅምን ኢሎም።
ዶ/ር ኣሸብር ከምዚ ዝበለ መድረኽን ዕድልን ምጥቃም እምበር ምቁራፅ ኣየድልን፤ ፖለቲካ እንካ ሃባ እዩ ኢሎም ።
ኣብ መንጎ ገዛኢ ፓርትን 21 ናይ ውሽጢ ሃገር ፓርታትን ፍልልያት ይርኣዩ ኣለው። ነቲ ሓደ ገፅ ኣብ መንጎ ገዛኢ ፓርትን ተቓወምትን በቲ ካልእ ድማ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ፓርትታት ዘሎ ኣፈላለያት እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ዝተፈላለየ ውድባትን ደምበታትን በብእዋኑ ዝርአ ምግምማዕን ምፍንጫላትን፣ ንሓድነት ናይቲ ኣብ ኤርትራ ደሞክርስያዊ ለውጢ ክህሉ ዝምነዩን ዝጽዕሩን ኤርትራውያን የማህምኖ ከምዘሎ ዝገለጹ ስሞም ክዕቀበሎም ዝመረጸ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ብፍላይ እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነብር ህዝቢ ካብቶም ብ ግዳም ዝርከብ ደምበ ተቓውሞ ዝነበሮ ተስፋ እናተዳኸመ ከምዝመጸ’ዩ ኣረዲኡ።
እቲ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ሓድነት ዘይብሉ ደምበ ተቓውሞ፣ ኣብ ኤርትራ ደሞክርስያዊ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ዘይክኣል’ዩ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ደምበ ተቓውሞ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዝጭበጥ ለውጢ ከምዝጽእ ዘይክኣለሉ ምኽንያት’ውን እቲ በብእዋኑ ዝርአ ዘሎ ምግምማዕን ምፍንጫላትን ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ዝተፈላለየ ኣስማት ዘለወን ልዕሊ 15 ዝኾና ኤርትራውያን ውድባትን ሰልፍታትን፣ ኣብ ሓደ ሓቢረን ንሓደ ራኢን ዕላማን ክሳብ ዘይሰመራ፣ እቲ ንቃለሰሉ ኣለና ዝብልኦ ዘለዋ ምስርሕ ሸትኡ ክሃርም ከምዘይክእል ኣገንዚቡ።
ፖለቲካዊ ብዝሑነት ኣብ ሓንቲ ሃገር ኣገዳሲ እኳ እንተኾነ፣ ኩለን ብሄራትን ኣካላት ሕብረትሰብን ዘየሓቖፈ ሰልፊ ወይ ውድብ ግና፣ ዴሞክራስያዊ ለውጢ ከምጽእ ዘይኮነ ካልእ ዝበኣሰ ሳዕቤን’ዩ ከምጽእ ዝበለ እቲ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣብ መወዳእታ ብፍላይ እቲ ሓድሽ ወለዶ ክፈላልዮ ዝኽእል ናይ ብሄርን ኣውራጅን ጉዳይ ኣልዩ፣ ናብ ሓደ ንጹር ፖለቲካዊ ዕላማ ከቛምትን ተማሕጺኑ።
ብመንእሰያት ተበጋጊሱ ዘሎ ምንቕስቓስ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ብዙሕ ተስፋ ዝግብረሉ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ናይ መንእሰያት ምንቕቓስ’ውን ከምቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ውድባትን ሰልፍታትን ምግምማዕትን ምክፍፋልን የጋጥሞ ከምዘሎ ብምጥቃስ ድማ እዚ ንህላዌ ሓደን ስሙርን ምንቕስቓስ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ዘማህምን’ዩ ክብል ኣዘኻኺሩ።
እዚ ከምዚ ዓይነት ምግምማዕ ድማ ነቲ ስልጣን ብሒቱ ክነብር ዝደሊ እንኮን ዓብላልን ውድብ ህግደፍ ስልጣኑ ኣጣጢሑ ክዕትዕት ምቹእ ባይታ ከምዝፈጥረሉ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከስተብህለሉ ዘለዎ ኣገዳሲ ነጥቢ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
=======================


text:
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣንፃር‘ቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ዝተሓባበር ጉጅለ ምልሻታት ኣል-ሸባብ ወትሃደራዊ ወፍሪ ንምሕያል ይቀራረብ‘ሎ።እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ሶማልያ ንክውስኽ ተሓቲቱ።
ምንስትራት መከላኸሊ ሓሙሽተ ሃገራት ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ኣብ ሶማልያ ካብ 12 ሽሕ ናብ 17 ሽሕ ክብ ንክብል ትማሊ ረቡዕ ወሲኖም‘ለው።ቤት ምኽሪ ሰላምን ፀጥታን ኣፍሪቃ፣ነቲ ውሳነ ተቀቢሉ፣ናብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ከሕልፎ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣሎ።
ንዝዓዘዘ ክፋል ገንዘባዊ ወፃኢ ኣሚሶም ዝፀረ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ስለዝኾነ እቲ ረቂቅ በቲ ቤት ምኽሪ ኣቀዲሙ ክፀድቅ ኣለዎ።
ኮምሽነር ኮምሽን ሰላምን ፀጥታን ኣፍሪቃ ራማትነ ለማምራ፣እቲ ወትሃደራዊ ውጥን፣ነቲ ኣብ‘ዚ ቀረባ ሓይልታት ሶማልያን ኢትዮዽያን ንኣል-ሸባብ ካብ ቁልፊ ከተማ በለድወይን ዝደፍኡሉ ዓወት ክጥቀመሉ’ዮ ኢሎም።
“ነቲ ኣብ ባይታ ተኸሲቱ ዘሎ ምዕባለ ኣብ ግምት ብምእታው ሓድሽ ስትራተጂካዊ ውጥን ንምሕንፃፅ ንሰርሕ ኢና ቀኒና።ኣል-ሸባብ ካብ ሞቃዲሾ ተገዲዱ ምውፅኡ፣ሳላ ሓይልታት ኬንያን ሶማልያን ዝፈፀምዎ መደብ ከምኡውን ሰራዊት ኢትዮዽያን ሶማልያን ተሓጋጊዞም ንበለድዌይን ሓራ ምውፀኦም ዝጥቀሱ ምዕባለታት‘ዮም” ኢሎም ንሶም።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ንዓቃቢ-ሰላም ኣብ ሶማልያ ተወሳኺ ዓቅሚ ዝፈጥሩ ቀረባት ንክፈቅድ ተሓቲቱ‘ሎ።እቲ ሓድሽ ውጥን፣ዓቅሚ ሰራዊት ሶማልያ ወሳኒ ግደ ንክህልዎም ዝዕድምን፣ደንበ ፀረ ኣል-ሸባብ ዘኻዕብትን ምኻኑ ሚስተር ላመምራ ጠቂሶም።
እቶም ዝዝረበሎም ዘሎ ተወሳኺ ሰራዊት፣ኣብ ሶማልያ ኣትዮም ንዝርከቡ ወትሃደራት ኬንያ ዝምልከት‘ዩ።ሰራዊት ኬንያ ናብ እዚ ኣሚሶም ዝሕቆፈሉ መስርሕ ይጣጣሕ‘ሎ።
ኢትዮዽያ ግና ሽሕ‘ኳ ሰራዊታ ንበለድዌይን ሓራ ንምውፃእን ብሓፈሽኡ ኣብ ውግእ ፀረ-ኣል-ሸባብ ዝነበራ ተራ ወሳኒ‘ውን እንተኾነ፣ኣብ እዚ ኣሚሶም ከምዘይትሕቆፍ ኣፍሊጣ‘ላ።
ሚስተር ለማምራ፣ኢትዮዽያ ኣብ ሶማልያ ትፀንሓሉ ጊዜ ኣዝዩ ሓፂር እዋን ከምዝኸውን‘ያ ትፅበ ኢሎም።
ናብ ሶማልያ ተወሳኺ 5 ሽሕ ወትሃደረት ንክዋፈሩ መፀዋዕታ ቀሪቡ
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ዝመፅእ ሰመን ውሳነ ክህብ ትፅቢት ኣሎ
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣንፃር‘ቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ዝተሓባበር ጉጅለ ምልሻታት ኣል-ሸባብ ወትሃደራዊ ወፍሪ ንምሕያል ይቀራረብ‘ሎ።እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ሶማልያ ንክውስኽ ተሓቲቱ።


text:
ካሜሩን ተተኣናግዶ ዘላ ዋንጫ ኣፍሪቃ፣ ዛጊት ናብ ቀጻሊ ዙር ግጥም ኣውዲቅካ ምሕላፍ 16 ጋንታታት ዝበቅዐት ትማሊ ንጋንታ ኢትዮጵያ ብሰፊሕ ኣፈላላይ 4 ን1 ዝሳዓረት ጋንታ ካሜሩን ጥራሕ እያ።
ኣብ ካልኦት ምድባት ዘለዋ ጋንታታት ገና ኣይፈለየለንን ዘሎ። ሎሚ ማላዊ ንዚምባብዌ 2 ን 1፣ ሞሮኮ ንኮሞሮስ 2 ን 0 ስዒረን ኣለዋ። ጋቦንን ጋናን ሳልሳይን ዛዛሚን ግጥም ናይ ሎሚ ይጽበየን ኣሎ። ብሞሮኮ ዝተሳዓረት ጋና ናብ ቀጻሊ ዙር ክትበጽሕ እንተኾይኑግድን ክትዕወት ኣለዋ ።
ጽባሕ ቀዳም ፣ ናይጀርያ ምስ ሱዳን፣ ጊኒ ቢሳው ምስ ግብጺ። ሰንበት፣ ኣርባዕተ ግጥማት ክህሉ እዩ። ጋምቢያ ምስ ማሊ፣ ቱኒስያ ምስ ማውሪታንያ፣ ኣይቮሪኮስት ምስ ሴራልዮን፣ ኣልጀርያ ምስ ኢኳቶርያል ጊኒ።
ናብ ግጥም ኣውዲቅካ ምሕላፍ ዘይበቅዓ ከክልተ ጊዜ ዝተሳዓራ ሃገራት ይፍለጣ ኣለዋ። ካብ ምድብ ሓደ ኢትዮጵያ፣ ካብ ምድብ ክልተ ዚምባብዌ።


text:
Hallands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 10 2018
ብርክት ዝበለ መሐንበሲ-ቦታታትን ገመግም-ባሕርን ገለ ካብ ሕላገት ህቡብነትኣውራጃ ሃላንድ እዩ። ብዜካ’ዚ፡ እቲ ዞባ፡ ብጽዑቕ ኣግራብን ስንጭሮታትን ዝተኸበ ሩባታትን ጫካን ሃል ዝበለን ብባሕሪ ዝማዕረገ ህንጻታትን ውን ይርከቦ። እዚ ኣውራጃ’ዚ፡ 6 ከተማታት ወይ ምምሕዳር ከባቢታት ዘጠቓልል ኮይኑ ንሳተን ከኣ፡ ላሆልም፡ ሃልምስታድ፡ ሂልተ፡ ፋልከንበሪ፡ ቮርበሪን ኩንግስባካን እየን።
ኮሙንናት ኣብ Hallands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Hallands län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
እቲ ኣብ ዝሓለፈ 10ታት ዓመታት ዘጋጠመ ብዝሒ ህዝቢ ኣብዚ ዞባ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሓደስቲ ገዛውቲ ናይ ምህናጽ መደባት ኣይተራእየን። ስለዝኾነ ከኣ፡ ካብ ዓመተ 2000 ንንዮው ኣብቲ ዞባ ሕጽረት መንበሪ-ኣባይቲ ክርአ ግድን ኮይኑ። እዚ ሕጽረት'ዚ ብፍላይ ኣብ ማእከሎት ከተማታት ናይቲ ኣውራጃን፡ ኣብተን ኣብ ከባቢ ገማግም-ባሕሪ ዝርከባን ከተማታት'ዩ፡ ጎሊሑ ዝተራእየ። ብሓፈሻ እቲ ሕጽረት ከኣ፡ ኣብ ነኣሽቱ ገዛውቲ ምርካብ'ዩ ዝያዳ ኸሪሩ። ጸገም ምርካብ ገዛውቲ ብፍላይ ነተመሃሮ፡ መንእሰያት ካልኦት ፍሉይ ናይ መንበሪ-ገዛ ድልየታት ዘለዎም ኣካላትን እዩ፡ ገኒኑ ዝተራኣየ።
ህዝቢ-ተቐማጦ
ዕብየት ቁጽሪ ህዝብን ዕድላት ስራሕን ኣብ ኣውራጃ ሃላንድ ካብ ማእከላይ ሃገር-ለኸ ደረጃ ቁሪብ ብልጽ ኢሉ ይርከብ። ቁጽሪ ህዝቢ ናይ'ዚ ኣውራጃ ኣብ ዝሓለፈ 10ታት ዓመታት'ዩ ክንህር ጀሚሩ። ኣብ መወዳእታ 2013 ቁጽሪ ህዝቢ ኣውራጃ ሃላንድ ናብ 306840 ደዪቡ። ኣብዚ ኣውራጃ፡ እታ ዝዓበየት ከተማ ሃልምስታድ ኮይና፡ ኣስታ 94000 ተቐማጦ ሃልይዋ፡ እታ ዝዓበየትን ብዙሕ ህዝቢ'ቲ ዞባ ዝርከበላን ከተማ እያ። ብጽሖት ወይ ቱሪስም ኣብዚ ዞባ'ዚ ህቡብ ኮይን፡ ኣብ እዋን ክራማት ኣብዚ ዝርከብ ቁጽሪ ህዝቢ ዕጽፊ ብምዃን ናብ ፍርቂ-ምልዮን ይበጽሕ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ቁጠባዊ ትሕተ-ባይታ ወይ ንግዳዊ ንጥፈታት ኣውራጃ ሃላንድ፡ ኩሉ ጽላታት ዝትክንፍ ኮይኑ፡ ብምንቕስቓስ ነኣሽቱ ትካላት ይልለ። ቅርጺ ናይዘን ነኣሽቱ ትካላት ብዙሕ ኣውንታዊ ውጽኢታት የርኢ ምህላዉ ዝከሓድ ኣይኮነን። ኣተባባዒ ሃዋህው ንምምስራት ሓደስቲ ትካላት፡ ጽቡቕ ኣታዊታት ምልክት ዕብየት ትካላት እዩ። ንቁጠባዊ ኩነታት ናይዚ ኣውራጃ ዝጸሉ ረቋሒ ከኣ፡ ኣብዚ ቦታ ብዙሓት ኣብ መዳይ ፍልጠት ዝነጥፋ ትካላት ዘይምህላወን ወይ ምውሓደን፡ ትሑት ደረጃ ትምህርቲ ነባሮ፡ ጽዑቕ ርክባት ምስ ሕብረተ-ሰብን ዩኒቨርስትን ምህላዉ እዩ። ኣብዚ ዞባ'ዚ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ሃልምስታድ ኮይኑ 7800 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ብድሕሪኡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ዝሕዝ ከኣ፡ ምምሕዳር ኣውራጃ ኮይኑ 7200 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
እታ ኣብ ከተማ ሃልምስታድ እትርከብ ዩኒቨርስቲ፡ ናይ'ዚ ዞባ ብርክት ዝበላ ዓውዲታት ትምህርቲ ኣብ ምሃብ ትርከብ። እቲ ኣብዛ ዩኒቨርስቲ ዝካየድ ምርምር ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎን ኣፍራይን ምርምር እዩ። እቲ ኣብ ቮርበሪ ዝርከብ ካምፓስ፡ ዝተፈላለየ ሞያዊ ዓውደ-ትምህርቲ ኣብ ምሃብ ዝነጥፍ መሓውር ናይዛ ዩኒቨርስቲ እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ኣውራጃ ሃላንድ ኣብ ሰለስተ ከባቢታት ዓበይቲ ሆስፒታላት ይርከብኦ። ንሳተን ከኣ፡ ኣብ ኩንግስባካ፡ ሃልምስታድ ከምኡን ውን ቮርበሪ ዝርከባ ኮይነን፡ ብጠቕላላ ኣስታት 3500 ሰራሕተኛታት፡ ሓባራዊ ምምሕዳርን መርሕነትን፡ ኣለውወን። ብዜካ እዘን ዝተጠቕሳ ሆፕሲታላታ ብርክት ዝበላ መንግስታውን ከምኡ ውን ናይ ግሊ ማእከላት-ጥዕና ውን ኣብ ምሉእ እቲ ኣዋራጃ ፋሕ-ኢለን ይርከባ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ነቶም ብባህሊ፡ ታሪኽ፡ ስፖርት፡ ስነ-ጠበብ፡ ሙዚቃን ትያርትን እትግደሱ ሰባት ኣብ ኣውራጃ ሃላንድ ብርክት ዝበለ ነዚ ዝድህስስ ንጥፈታት ኣለኩም። ተፈጥሮኣዊ ኣቃውማዊ ብዙሕነት ናይቲ ዞባ፡ ብርክት ዝበለ ዝብጻሕ ቦታታት ዝሓቆፈ እዩ። ኣብዚ ዞባ'ዚ፡ 160 ዝተሓዝአ ተፈጥሮኣዊ ቦታታትን 50 ትንታዊ ታሪኻዊ ቦታታትን ይርከብ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ንዜጋታት፡ ዕጋበትን ጥጡሕ ባይታን ንምፍጣር፡ ኣብ ኣውራጃ ሃላንድ ኩሎም መንግስታዊ ኣካላት፡ ትካላት፡ ማሕበራትን ምትእኽኻባትን ኢድን ጓንትን ኮይኖም ሓቢሮም ይሰርሑ። ዓላማ ናይዚ ምውህሃድ ጻዕሪታት'ዚ ምቹእ ህወት ዜጋታትን ሓደስቲ ስደተኛታትን ንምጥጣሕን ንኣውፈርቲ ወይ ወይ ወነንቲ ትካላት ዝምእምእ ሃዋህም ንምፍጣርን ዝዓለመ እዩ።


text:
ብዛዕባ ሃገረ ስብከት
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ሃገረስብከት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ስርዓትን እምነትን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ብምኽታል ነቶም ኣብ ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ዝነብሩ ምእመናን ዘገልግል ሃገረስብከት እዩ።
ኣብ ሽወደን ዝነበሩ ካህናት ኣቦታት ካብ 2012 ኣትሒዞም ነቶም ድሮ ተጠርኒፎም ዝነበሩ ምእመናን ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ብጹእ ኣቡነ ኣባኪር ኮይኖም ኣገልግሎት ክህቡ ጸኒሖም እዮም። እቲ ኣገልግሎት እናሰፍሐን እናዓበየን ስለ ዝኸደ ዝሓሸ ኣገልግሎት ንምሃብ ምስ ናይ ግብጻዊት ኦርቶዶክስ ቅዱስ ሲኖዶስን ምስ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ቴወድሮስን ርክባትን ዝርርብን ክግበር ጸኒሑ እዩ። ዘድሊ ሰነዳት ድሕሪ ምጽፋፍ ብፈቓድ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ቴዎድሮስ ናይ ግብጺ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ፓትርያርክን ብሰናይ ፈቓድ ብጹእ ኣቡነ ኣባኪርን ነቶም ኣብ ሃገራት ስካንዲናቭያን ፊንላንድን ዝነብሩን ቀኖናዊ መንገዲ ዝኽተሉን ኤርትራውያን ምእመናን ንምጉሳይ ብ24 ጥቅምቲ 2015 ሃገረስብከት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ብወግዒ ተመስሪቱ።
ሃገረስብከትና ሕጋውን ቀኖናውን ስለ ዝኾነ ብኹለን ኣሕዋት ኣብያተክርስቲያን ይኹን በተን ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ዝርከባ ናይ ክርስቲያን ማሕበራት ዝበሃላ (Christian Council of Sweden) ቅቡልን ፍሉጥን እዩ። እዚ ማለት ካኣ ኣባላት ናይታ ሓንቲ ካብተን ቀንዲ ሓዋርያውያን ኣብያተ-ክርስቲያን ብምዃና ጥራይ ዘይኮነስ ንቀኖናዊ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ስለ እንቕበል`ውን እዩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ኣብ ዓለምና ዘለዋ ጥንታውያን ኣብያተ-ክርስቲያን እያ። ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ሃብታም ዝኾነ ሰማያዊ ኣምልኾን ስርዓተ-ጸሎትን መንፈሳዊ ዜማታትን ስርዓታትን ዘለዋ ሃዋርያዊት ቤተክርስቲያን እያ።
ሓጺር ታሪኽ ብዛዕባ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ታሪኽ ክርስትና ካብቲ ዘመነ ሃዋርያት ዝበሃል ግዜ እዩ ዝጅምር። ኣቦና ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ኣብቲ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ኣብ ልዕሊ ቅዱሳን ሃዋርያት መንፈስ ቅዱስ ዝወረደሉ መዓልቲ ኢትዮጵያውያን ምንባሮም ጠቒሱ ኣሎ። ብተወሳኺ ከም እኒ ቅዱስ ማቴዎስን ቅዱስ በርተለሜዎስን ኣብዚ ሕጂ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝበሃል ዘሎ ከባቢታት ወንጌል ከምዝሰበኹ ኣብ 5ይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ሳቅራጦስ ዝተባህለ ጸሓፊ ታሪኽ ይኹን ትውፊት ቤተክርስቲያን ሃገርና ሰኒድዎ ይርከብ። ከምኡ እውን ኣብ መጀመርያ ክፍለ-ዘመን ኣብ ወደብ ኣዱሊስን ዓሰብን ዝሰፈሩ ናይ የመንን ናይ ሶርያን ክርስቲያን ንነበርቲ ናይቲ ከባቢ ናብ ክርስትና የእትውዎም ነበሩ።
እቲ ነዚ ሕጂ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝበሃል ዘሎ ከባቢ ዝሐቖፈ ብንግስነት ኣኽሱም ዝፍለጥ ዝነበረ መንግስቲ ሓደ ካብቶም ኣብ ቀደም ዘመን ፍሉጣትን ሓያላትን ዝበሃሉ ዝነበሩ መንግስታት ሮማን ፋርስን ቀጺሉ ፍሉጥ ዝነበረ ንግስነት እዩ። ንግስነት ኣኽሱም ኣብ ዘመን ንጉስ ኤዛና ( 320-356 ቅ ክ) ካብ ንግስነት ኣርማንያን ጆርጅያን ቀጺሉ ንክርስትና ከም ብሄራዊ ሃይማኖት ዝተቐበለ ቀዳማይ ንግስነት እዩ። ቅድሚ ኩሎም ንግስነታት ኣብቲ ናይ ሳንቲም ገንዘብ ንመስቀል ከም ኣርማ ክጥቀም ዝጀመረ’ውን እዚ ናይ ኣኽሱም ንግስነት እዩ። ኣብ ጢሮስ ዝተወልደን ሶርያዊ መበቆል ዘለዎን ቅዱስ ፍሬሚናጦስ ከም ቀዳማይ ጳጳስ ናይ ኣኽሱም ኮይኑ ከገልግል ብኢድ ቅዱስ ኣትናቴዎስ ኣብ እስክንድርያ ተሸይሙ ዝመጸ ኣብ ዘመን ንጉስ ኤዛና እዩ። ቅዱስ ፍሬሚናጦስ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን እናተዘዋወረ ብርሃን ወንጌል ብሰላም ስለ ዝሰበኸ ኣባ ሰላማ (ኣቦ-ሰላም) ከምኡ’ውን ከሳቴ ብርሃን (ገላጺ-ብርሃን) ተባሂሉ ብዓቢ ክብሪ ይጽዋዕ እዩ።
መስርሕ ርእሰ ውሳኔ ( መስርሕ ምቋም መንበረ ፓትሪያርክ)
ኣብ ገማግም-ባሕሪ ናይዛ ሕጂ ኤርትራ ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ ሃገር ዝነብሩ ዝነበሩ ክርስቲያናት፡ በቲ ኣብ 7ይ ክ. ዘመን ዝተላዕለ ናይ ምስልምና ወራራት ክሽገሩ ጀመሩ። እቲ ከባቢ ኣብ 16 ክ.ዘመን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ቱርኪ ክሳብ ዝወድቕ ድማ ዘይምሉእ ነጻነት ሒዙ ቀጸለ። ኤርትራ ካብ 1890 ክሳብ 1941 ዓ.ም. ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ጥልያን ኣተወት። ቀጺላ ካኣ ኣብ መግዛእቲ እንግሊዝ ወደቐት። ብድሕሪ እዚ ኣብ 1952 ዓ.ም. ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ተቖረነት። ኣብ 1962 ዓ.ም. ድማ እቲ ፈደረሽን ወዲቑ ከም ሓንቲ ናይ ኢትዮጵያ ኣውራጃ ተቈጽረት። ብድሕሪ እዚ ኩሉ፣ እቲ ንስለ ናጽነት ዝተገብረ ነዊሕ ውግእ ተወዲኡ ኣብ 24 ግንቦት 1991 ብምእዋጅ ናጽነት ኣብቅዐ።
ኣብ ሓምለ 1993 ናይ ኤርትራ ጳጳሳት፡ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ካብ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያን ክትፍለን ርእሳ-ዝኸኣለት ቤተ-ክርስቲያን ክትከውንን ናብ ስድራ እተን ነናይ ባዕለን ርእሰ-ምሕደራ ዘለወን ካልኦት ኦርየንታል ኦርቶዶክስ ኣብያተ-ክርስቲያናት ክትጽንበርን ናብ ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያን ሕቶ ኣቕረቡ። ናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ቅዱስ ሲኖዶስ ብወገኑ ነዚ ሕቶ ተቐቢሉ ብ28 መስከረም 1993 ዓ፣ም ንናይ ኤርትራ ቤተክርስቲያን መጻኢ ጳጳሳት ዝኾኑ ክሳብ ዓሰርተ ዝኣኽሉ መነኮሳት ኣብ ናይ ግብጺ ገዳማት ክስልጥኑ ኣፍቀደ።
ብ19 ሰነ 1994 ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ሓሙሽተ ሓደስቲ ጳጳሳት ኣብ ካይሮ ግብጺ ቀብኡ። መስርሕ ምምስራት ርእሰ-ምሕደራ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ምስ ናይ ኢትዮጵያ ቤተ-ክርስቲያን ብምርድዳእ እዩ ተፈጺሙ። ኣብ መጀመርያ ወርሒ መስከረም 1993 ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያ ፓትርያርክ ኣቡነ ጳውሎስን ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ሊቀ-ጳጳስ ኣቡነ ፊሊጶስን ሓቢሮም ክሰርሑ ብምርድዳእ፡ ናይ ክልቲአን ኣብያተ-ክርስቲያናት ምፍላይ ተሰማምዑ። ኣብ የካቲት 1994 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ ስምምዕ ፈረሙ። እቲ ዝተፈረመ ውዕል ናይ ከልቲአን ኣብያተ-ክርስቲያናት ማለት ናይ ኢትዮጵያ ቤተ-ክርስቲያንን ናይ ኤርትራ ቤተ-ክርስቲያንን ርእሰ-ምሕደራ ደጊሙ ዘርትዕን ከምኡ ውን ናይ ግብጺ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘለዋ ኦርየንታል ኣብያተ-ክርስቲያናት ቀዳማይ ክብሪ ዘረጋግጽን እዩ። ድሕሪ ጽዑቕ ጸሎትን ኣብ መንጐ መራሕቲ ቤተ-ክርስቲያናት ዝተገብረ ምዝርራብን ኣብ ሚያዝያ 1998 ናይ ኣስመራ ጳጳስ ዝነበሩ ኣቡነ ፍሊጶስ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ናይ መጀመርያ ፓትርያርክ ኮይኖም ተመርጹ። ኣብ 8 ግንቦት 1998 ከኣ ኣብ ካይሮ ብናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ፓትርያርክ ማለት ብፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ተቐብኡ። ኣቡነ ፍሊጶስ ብባህርያዊ ሞት ኣብ ኣስመራ ኤርትራ ኣብ መበል 101 ዓመቶም ዓረፉ። ደሕሪ ሞት እዞም ቀዳማይ ፓትርያርክ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ 4 ታሕሳስ 2002 ኣቡነ ያዕቆብ ዝተባህሉ ካልኣይ ፓትርያርክ ቀብአት። ኣቡነ ያዕቆብ`ውን ድሕሪ ዓመት ዓረፉ።
ቅዱስነቶም ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን 3ይ ፓትርይራክ፡
ድሕሪ ሞት ኣቡነ ያዕቆብ ካልኣይ ፓትርያርክ፣ ኣቡነ እንጦንዮስ ብምሉእ ድምጺ ቅዱስ ሲኖዶስ፤ ሳልሳይ ፓትርያርክ ናይ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ኮይኖም ከገልግሉ ኣብ 2003 ተመርጹ። ከም ፓትርያርክ ምቕባኦምን ናብ መንበር ምድያቦምን ከኣ ብ23 ሚያዝያ 2004 ብናይ ኤርትራን ናይ ግብጽን ሜጥሮጶሊሳትን ጳጳሳትን ተሓጊዞም ብኢድ ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ኣብ ኣስመራ ተፈጸመ።
ብዛዕባ ምትእትታው መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ስክፍታታት ክዓቢ ጀመረ፡ ኣቡነ እንጦንዮስ`ውን ነዚ ምትእትታው ኣበርቲዖም ተቓወምዎ። ብፍላይ ከኣ ብወገን እቲ ኣብ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ናይ መንግስቲ ወኪል ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ ኣቶ ዮፍታሔ ድሜጥሮስ ዝመጽእ ዝነበረ መምርሒታት ፈጺሞም ኣይተቐበልዎን።
ኣብ ጥሪ 2005 ናይ ፓትርያርክ ናይ በዓል ልደት መልእኽቲ ብመንገዲ ቴለቪዥን ኣይተቓልሐን። ናይ ኤርትራ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ 6-7 ነሓሴ 2005 ጉባኤ ገበሩ። ዕላማኡ ከኣ ንብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ካብ ዘለዎም ኩሉ ናይ ምሕደራ ስልጣን ንምእላይ ነበረ። ኣብ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ጥራይ ቤተ-ክርስቲያን ከገልግሉ እምበር ኣብ ጉዳይ ምሕደራ ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ግደ ከይህልዎም ተኸልከሉ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መጀምርታ ንፓትርያርክ ከም ዝኣለዮም ኣይኣመነሉን። ብኣንጻሩ ገለ ገለ ስርዓት ቤተክርስቲያን ይፍጽሙ ከም ዘለዉ እዩ ገሊጹ። እንተኾነ ግን ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ መንበሪኦም ኣብ ኣስመራ ከም ናይ ገዛ እሱር እንከለዉ፡ ገለ ልኡኻት ካብ ስልጣኖም ንምውራዶምን ንምትክኦምን ደገፍ ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ንክረኽቡ ብ25 ሓምሌ ናብ ግብጺ ተጓዕዙ። ይኹን እምበር ኣቡነ ሽኖዳ ነዚ ዘይስርዕታውን ዘይመንፈሳውን ኣካይዳ ክቕበልዎ ኣይከኣሉን። ስለዘይተቐበልዎ ድማ ንኣመንቲ “ኣቡነ እንጦንዮስ ብብዙሕ መከራ ይሓልፉ ኣለዉ።ኣምላኽ ከድሕኖም ተስፋ ንገብር።” ብምባል ንኹሎም ምእመናን ስለ ኣቡነ እንጦንዮስ ክጽልዩ ተማሕጸንዎም።
ኣብ 13 ጥሪ 2006 ናይ ቅዱስ ሲኖዶስ ምስጢራዊ ጉባኤ ኣብ ኣስመራ ተኻየደ። ብወግዒ ከኣ ንፓትርያርክ እንጦንዮስ ካብ ስልጣኖም ኣለይዎም። ምስ ዝኾነ ሰብ ርክብ ንኸይገብሩ ካኣ ኣብ ጽኑዕ ማሕዩር ኣተዉ። ኣብ 20 ጥሪ 2007 ክልተ ካህናት ብሰለስተ ናይ መንግስቲ ናይ ጸጥታ ኣባላት ተሰኒዮም ናብ ናይ ፓትርያርክ እንጦንዮስ መንበሪ ገዛ ብምእታው ብሓይሊ ልብሲ-ተክህኖኦም ካብ ዝባኖም ቀንጢጦም ወሰድዎ።
ብ27 ግንቦት 2007 ሕግን ቀኖናን ቤተ-ክርስቲያን ብምግሃስ ንኣቡነ ዲዮስቆሮስ ኣብ መንበር ኣደይቦም ብዘይ ሕጊ ፓትርያርክ ኢሎም ሰየምዎም። ሽዑ መዓልቲ ንጉሆ ከኣ ንብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ብሓይሊ ካብ መንበሪኦም ኣልዮም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ወሰድዎም። ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ሕማም ሽኮርያ ኣለዎ ብዛዕባ ጥዕናኦም ከኣ ሓፈሻዊ ስክፍታ ኣሎ።
ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስደት
ብሰንኪ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቅልውላው ኣዝዮም ብዙሓት ምእመናን ናብ ስደት ብፍላይ ካኣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ከምርሑ ጀመሩ። እዞም ናብ ስደት ዝመጹ መብዛሕታኦም መንእሰያት ስለ ዝኾኑ ካኣ ማሕበራውን ስነኣእምራውን ሓገዛት ብዓቢኡ ካኣ መንፈሳዊ ዝኾነ ደገፋት ዘድልዮም እዮም። ይኹን እምበር ዘይሕጋዊ ምውራድ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ንሓድነትን ተልኦኾን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስደት ውን ከቢድ ጽልዋ ኣሕደረላ። በዚ ዝተላዕለ እታ ቤተክርስቲያን ክትመቓቐልን እቶም ምእመናን ካኣ ጓሳ ከምዘይብለን ኣባጊዕ ፋሕ ክብሉን ክፈላለዩን ጀመሩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኣብ ውሽጥን ኣብ ስደትን ብዓለማውያንን ፍርሓት ኣምላኽ ብዘይብሎም ውልቀሰባትን ከም እትመሓደር ተገብረ። ከም ውጽኢቱ ድማ ሃብትን ንብረትን ቤተክርስቲያን ክዝመትን ክዓኑን ቤተክርስቲያን ኤርትራ ካኣ ርእሲ ዘይብላ ካብ ዓለም ተነጺላ መጋበርያ ካልእ ዓለማዊ ዋኒናት ክትከውን ጀመረት።
ንሕና እዞም ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን እንርከብ ምእመናን ከኣ እቲ ቅኑዕ ኢልና ዝኣመነሉ፡ ናይ ቤተ-ክርስቲያን ቀኖናን ሕግን ዘኽብር ጉዕዞ መረጽና። እዚ ካኣ ኣቡነ እንጦንዮስ ሕጋዊ ፓትርያርክ ምዃኖምን ምውራዶምን ብካልእ ምትካኦምን ከኣ ኣንጻር ሕግን ቀኖናን ቤተ-ክርስቲያን ምዃኑን እዩ ። በዚ ቀኖናዊ መገዲ ኣብ ትሕቲ ናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያን ናይ ስካንዲናቪያን ጳጳስ ኣቡነ ኣባኪር ኴንና ኣገልግሎትና ንፍጽም ኣለና። ብቡራኬን ጸሎትን ብጹእ ኣቦና ኣቡነ ኣባኪር ሃገረስብከትና ዝተፈላለየ መንፈሳውን ንዋታውን መሳለጥያታት ብምድላው ነቲ ጓሳን ጠርናፍን ዝሰኣነ ህዝቢ ንምግልጋል ዓቢ ኣበርክቶ ኣብ ምግባር ይርከብ።


text:
ግብረ ሕቡእ (ሴጋ) ንኣካላት ሕማቕ ድዩ?Är det dåligt för kroppen att onanera? - tigrinska
ሕቶ
ግብረ ሕቡእ ንኣካላት ሕማቕ እዩ፣ ከምኡ ዝገብር ሰብ ድኹም ይኸውንን ይሓምምን ክብሉ ሰሚዐ። እዚ ሓቒ ድዩ? ሓደ ሰብ ግብረ ሕቡእ ዝፍጽም እንተኾይኑ ምውላድ የሸግሮ ድዩ?
ምላሽ
ኣይፋል፣ ግብረ ሕቡእ ንኣካላት ሕማቕ ኣይኮነን። ድኹም ወይ ሕሙም’ውን ኣይትኸውንን ኢኻ። ቈልዓ ንምውላድ እውን ኣሸጋሪ ክገብሮ ኣይክእልን እዩ። ግብረ ሕብእ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ንኣካላት ወይ ጥዕናኻ ሕማቕ ኣይኮነን።
ዋላ’ውን ካልኦት ግብረ ሕቡእ ሕማቕ እዩ ክብሉ እንተ ሰማዕካ ጌጋ ሓበሬታ እዩ። ኣነ ጽብቕ ኣገባብ ምፍጻም ጾታዊ ርክብ እዩ ምበልኩ። ግብረ ሕቡእ ምፍጻም ብዙሕ ጥቕምታት ኣለዎ፣
- ንስኻ ባዕልኻ ትፈትዎ ነገር ንምፍላጥ ይሕግዘካ።
- ጾታዊ ድልየትካ እተዕግበሉ ቀሊል ኣገባብ እዩ።
- ግብረ ሕቡእ ንምፍጻም ካልኣይቲ ክትህልወካ ኣይድልየካን እዩ።
ዳርጋ ኵሉ ሰብ ግብረ ሕቡእ ይፍጽም እዩ። ገለ ገለ ተደጋጋሚ ይገብርዎ ገለ ገለ ድማ ሳሕቲ። ግና ዳርጋ ኵሉ ሰብ ይገብሮ።


text:
ኹናት ካብ ዘለዎም ከባቢታት ኢትዮጵያ መጺ ኦም ኣብ ዝተፈላለዩ ዩኒቨርስታት ኣብ ቀረባ ዝተመረቁ ተማሃሮ ኣብቲ ዝተመረቅሉ ዩኒቨርስትት ንኽጸንሑ ክፍቀደሎም ወይውን ናብ ትውልዲ ቦታታቶም ተዓጂቦም ክስነዩ ሓቲቶም።
ካብ ዩኒቨርስቲ ሃረማያ ዝተወሰኑ ተማሃሮ ድሕሪ ምምራቆም ኣብቲ ዩኒቨርስቲ ክጸንሑ ዝተፈቅደሎም ክኸውን ከሎ ንተማሃሮ ናይ መጓዓዝያ ወጻኢ ከፊሎም ዝለኣኹ ዩኒቨርስታት'ዉን ኣለዉ።
ካብ ትግራይ ከም ዝመጸት ዝተዛረበት ሽማ ክግለጽ ዘይደለየት ተመራቂት ምህንድስና ከምቲ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ካብ ዩኒቨርስታት መቐለን ዓዲ ግራትን ተማሃሮ ብዓለም - ለኸ ትካል ስደተኛታትን ዓለም - ለኸ ቀይሕ መስቀልን ናብ
ስድርኦም ክመጹ ዝተገብረ ተጋሩ ተመረቅቲ 'ውን ናብ ስድረኦም ዝምለስሉ ኩነታት ክመቻቸው ሓቲታ'ላ።
ካብ ትግራይን ወሎን ጥራይ ዘይኾነስ ካብ ቦረና ዝመጹ ተማሃሮ'ዉን ተመሳሳሊ ሕቶ ኣቅሪቦም ለዉ።
ሚኒስተር ትምህርቲ ብወገኑ ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ይመክር ከምዘሎን ኣብ ቀረባ ምላሽ ከም ዝህብን ብዳይረክተር ኮምኒከሽ'ቲ ሚኒስተር ኣቢሉ ምግላጹ ኣዲስ ቸኮል ካብ ድሬዳዋ ሓቢሩ ሎ።


text:
October 13, 2017
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ7 ጥቅምቲ፡ ኣብ ልምዓታዊ መደባትን ዞባዊ ምዕባለታትን ዘተኰረ ቃለ-መሕትት፡ ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣካዪዱ። ኣብ’ዚ ብኤሪ-ቲቪን ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራን ብቐጥታ ዝተፈነወ ቃለ- መሕትት፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብ ውሕስነት መግቢ ዘሎ ኣተሓሕዛን ገስጋሱን፡ ክዘና ማይ ንምዕባይ ዝተተግበሩ ፕሮጀክትታትን ናይ መጻኢ መደባትን፡ ናብ መስኖኣዊ ሕርሻ ንምስግጋርን እቶት ንምኽዕባትን ዝተገብረ ወፍሪን ውጽኢቱን፡ ሸርፊ ባጤራ ንምርግጋእን ኮንትሮባንድ ንምቊጽጻርን ክካየድ ዝጸንሐ ስራሓት፡ ኣብ መተካእታ እታው ዝነጥፍ ኢንዱስትሪያዊ ብሕታዊ ክፋል ንምስታፍ ዘሎ ተኽእሎን ብመንግስቲ ክግበር ዝግባእ ምትብባዕን፡ ኣብ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብ ዝግበር ዘሎ ወፍሪ ብመንጽር ዝጽበየና ዘሎ ሰፊሕ ልምዓታዊ መደባት፡ ህዝቢ ኤርትራን ሓይሊ መኸተኡን፡ ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ምስ ምዕባር ክራማት ሎሚ-ዘበን ተፈጢሩ ንዝነበረ ሻቕሎትን መደባት ውሕስነት መግቢን ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ውሕስነት መግቢ ከም ናይ መወዳእታ ዕላማ ክውሰድ ስለዘይከኣል፡ ኪኖኡ – ኣብ ዓይነታዊ ለውጢ መነባብሮ ክትሓስብ ከምዝግባእ፡ እቲ ቀዳማይ ረቛሒ ድማ ምፍዋስ ማይ ክዖታት፡ ምቊጽጻር ማይ፡ ምድላው መሬት፡ ምውዳድ መሰረታዊ ትሕተ-ቅርጽን ምትእትታው ቴክኖሎጂን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ዝተዋህለለ ተመኲሮ ቀሊል ከምዘይኮነን ኣብ ዘተኣማምን ደረጃ ተበጺሑ ከምዘሎን፡ ንዝበረኸ ውጽኢት ድማ ንኹሉ ዓቕሚታትና ብግቡእ እናኣጐሳጐስና፡ ዓጸፋ ምስራሕ ከምዘድሊ ገሊጹ።


text:
ሳልሳይ መጋባእያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ እኒ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ መዝገብ ኽሲ ክህብ ሒዙዎ ዝነበረ ብይን ሎማዕንቲ’ውን ብቖፀራ ንፅባሕ ሰሉስ ኣመሓላሊፉዎ።
ቅድሚ ዓሰርተ ማዕልቲ ብይን ክረክብ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበረሉ ዝነበረ ኣንዱኣለም ኣራጌን ካልኦት 23 ሰባት ዝሓዘ ናይ ኽሲ መዝገብ ናይ ዓቃቢ ሕጊ ምስክርነት ቃል ተፃሒፉ ናብ ቤት ፍርዲ ዘይምቕራቡ ከምዝነበረን ንሎማዕንቲ ሰኒ ብይን ከምዝህብ እቲ ቤት ፍርዲ ምግላፁን ይዝከር።
እቲ ሎማዕንቲ ብኣስታት ሓሙሽተ ሰዓታት ዘንጊዑ ዝጀመረ መጋባእያ ከምዝገለፆ እቲ ናይ ምስክራት ቃል ተጠቓሊሉ ናብቲ ቤት ፍርዲ እንተቐረበ’ውን እቲ ብይን ንሎሚ ክበፅሕ ስለዘይክኣለ ንፅባሕ ቖፀሮ ሂቡ።
ኣብቲ ናይ ሎማዕንቲ መጋባእያ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ሕዚ’ውን ከም ገበነኛታት ተቖፂሮም ብቴለቪዥን እናቐረበ ብዛዕባ ዝርከብ ፕሮግራም ኣብ ልዕሊ ተኸሰስቲ በደል እናተፈፀመ እዩ ክብሉ ጥርዓን ኣቕሪቦም።ቤት ፍርዲ ብይን ምስሃበ ዘለዎም ጥርዓኖም ብጠበቓኦም ኣቢሎም ብፅሑፍ ንከቕርቡ ኣዚዙ።


text:
"ምብጻሕ ሰብኣዊ ሓገዛት ኣብ ውሽጢ ትግራይ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰነ ጀሚሩ ምምሕያሽ ከምዘርአየ፣ ካብ ትግራይን ናብ ትግራይን ዝግበሩ ምንቅስቃስ ግን ሎሚ’ውን ተዓጽዩ ከምዘሎ" ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ፈርሃን ሃቅ ገሊጹ።
ፈርሃን ሃቅ"እዚ ዝተጠቀሰ ጸገም፣ ንተኽእሎ ሰራሕተኛታት ረድኤት፣ ቀረባት ንምምላእ፣ ሰራሕተኛታተን ንምውዳብን ወፍሪ ረድኤት ቀጻሊ ንምግባርን ንዝግበር ጻዕሪታት ኣተዓናቂፉዎ ኣሎ" እውን ይብል ።
ኣብ ውሽጢ ትግራይ፣ ቅድሚ ሎሚ ፈጺሙ ምብጻሕ ይከኣል ናብ ዘይነበረ ስፍራታት ምብጻሕ ከምዝተካኣለ ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ። ካብ 5.2 ሚልዮን ህዝቢ ናብ’ቶም 4 ሚልዮን፣ እዚ ማለት 75 ሚእታዊት ህዝቢ ትግራይ ምብጻሕ ተኻኢሉ'ሎ። እዚ ኣሃዝ’ዚ ኣብ ግንቦት 30 ሚእታዊት ጥራሕ እዩ ነይሩ።
እንተኾነ፣ ብዓፋር ዝሓልፍ ጽርግያ ናብ ትግራይ፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሓይልታት ክልልን ፌደራልን ስለዝርከብ፣ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዘሎ ክዙን ረድኤት ይንኪ ከምዘሎ እቲ ዜና ይሕብር።
ድሕሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስምምዑ፣ ዕዉት ፈተነ በረራ ንረድኤት ሕቡራት ሃገራት ዝሓለፈ ቀዳም ከምዝተፈጸመ ዝዝከር እዩ። ስሩዕ በረራ ካብ ጽባሕ ረቡዕ ክቅጽል እዩ ዝብል ትጽቢት ኣሎ'ውን ኢሉ።


text:
ተመራጻይ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ብኣጠቃቅማ ኢሜይለን ዝወቅሱወንን ክትእሰሪ ኢኺ ይብልወን ንዝነበሩ መወዳድርቶም ነበር ሂለርይ ክልንትን ኣንጻረን ከምዘይብገሱ ተገሊጹ።
ኣማኻሪት ዶናልድ ትራምፕ ዝኾና ኪልናን ኮንዌይ ‘ትራምፕ ነቲ መስርሕ ክሲ ኣይቅጽልሉን’ ኢለን። ኣብ’ተን ቀዳሞት ሚእቲ መዓልታት ስራሕ ዝፍጽምዎም መደባት ኣብ ሓደ ቀሊል መትከል ዝተሰረት ከምዝኾን ገሊጾም - ንኣሜሪካ ቀዳማይ ምስራዕ - ዝብል።
ሚስተር ትማሊ ኣብ ዩ -ትዩብ ኣብ ዝዘርግሕዎ መልእኽቲ ‘እቶም ዝውሰኑ ትእዛዛት ‘ኣብ ኣሜሪካ ሕጊ ዘዕስሉን ዕድል ስራሕ ናብ ኣሜሪካ ዝምልሱን’ እዮም በሉ።
‘ስራሕ ሓጺነ-መጺን ድዩ፣ ስራሕቲ ማካይን ወይ ምፍዋስ ሕማም፣ ድልየተይ ቀጻሊ ስራሕቲን ምህዞታትን፣ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገርና ክዕየ’ዩ ቀንዲ ድልየተይ’ ኢሎም ዶናልድ ትራምፕ።
ዶናልድ ትራምፕ ጥሪ 20 ስልጣን ካብ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ክቅበሉ’ዮም።


text:
February 6, 2021
ሓሙሻይ ክፋል
ምዕራፍ ኣርባዕተ
ቱርኪ ኣብ ሶማልያ እተካይዶ ፖሊሲ ክሳብ ክንደይ ከም ዘገድሳ ንምግንዛብ፡ ኣብ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ንእትኽተሎ ፖሊሲ ምርዳእ የድሊ። ቱርኪ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እተካይዶ ፖሊሲ፡ ካብ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎዋ ስትራተጂ ዚብገስ’ዩ።
ፖሊሲ ቱርኪ ኣብ ኣፍሪቃ ንምርድኡ፡ ቱርኪ ኣብ ኣህጉራዊ መዳይ ዝነበራ ታሪኻዊ ጽልዋ ምግንዛብ ኣገዳሲ’ዩ።
ታሪኻዊ ጽልዋ ቱርኪ በዘን ዚስዕባ ሰለስተ መድረኻት ኪግለጽ ይከኣል።
1-ዑስማናዊት ቱርኪ፡ ንኣስላማዊ ኸሊፋ (Caliphate) ብምትካእ ካብ 16ን 17ን ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ንኽፋላት እስያ፡ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ብምቊጽጻር ኢምበራጦርያ መስረተት። ብመሰረት ስምምዕ ሎዛን 1923፡ ብመሪሕነት ሙስጠፋ ከማል ኣታቱርክ ድማ ነዚ ናይ ሎሚ መልክዓ ሓዘት።
2-ቱርኪ ኣታቱርክ- ንዂለን ኣብ እስያ፡ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ዝነበራኣ ግዝኣታት ገደፈተን። ንኣስላማዊ ኸሊፋ ብምትራፍ ድማ ዓለማዊ ኣካይዳ መረጸት። ንምብራቕ ሕቘኣ ብምሃብ ብዂሉ ዓቕማ ናብ ምዕራብ ኣቕንዐት።
3-ቱርኪ አርዶጋን 2003 – ብመገዲ ሰልፊ ፍትሕን ልምዓትን (ኣልዓዳላ ወተንሚያ) ኣብ ኣንካራ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ረጀብ ጠይብ አርዶጋን፡ ኣብ መንጎ ኣህጉራዊ ኣስላማዊ ዑስማናዊ ተራን፡ ንዚብህግዎ ኣባልነት ሕብረት ኤውሮጳን ዘሳኒ፡ ሃገር ንምህናጽ ዝቐንዐ ፖሊሲ ወጻኢ’ዩ ተኸቲሉ።


text:
Radio Erena: 14 August, 2014
ብሰንኪ ክሳራታት ብሃንደበት ደው ዝበለ መንገዲ ኣየር ፍላይ ኦሎምፒክ፣ ብዘይካ ናብ ኤርትራ ካብን ናብን ሶማል ቲኬት ዘቑረጹ ኣዝዮም ብዙሃት ተጓዓዝቲ የማርሩ ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ሲ ኤች፣ ኣቭየሽን ዝተባህለ ኣብ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ዘተኮረ ማዕከን ዜና ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ እቲ ካብ ስቶኮልምን ለንደንን ናብ ኣስመራን ሞቛድሾን ሓድሽ መስመር በራራ ድሕሪ ምጅማሩ፣ ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ከቢድ ክሳራ’ዩ ኣጋጢምዎ።
ንዝተፈላለዩ ኣውፈርቲ ብምውካስ ነቲ መንገዲ ኣየር ንምትስኡ ዝተገብረ ጻዕሪ’ውን ስለዘይተዓወተ፣ ካብን ናብን ኣስመራን ስቶኮልምን ከምኡ ድማ ካብን ናብን ሞቛድሾን ለንደንን ቲኬት ዘቑረጹ ተጓዓዝቲ ነናብ ቦትኦም ከየብጽሐ ደው ክብል ተገዲዱ።
ኣብ ኣስመራ ናብ ስቶኮልም ክምለሱ ዝነበሮም ኣስታት 300 ዝኾኑ ኤርትራውያን መምለሲ ስኢኖም ጉዕዝኦም ብናይ ልዕሊ ሓደ ሰሙን ግዜ ክሰናከል እንከሎ፣ ኣብ ሞቛድሾ’ውን ተመሳሳሊ ጸገም ከምዘጋተመ’ዩ ዝግልጸ ዘሎ።
እዚ ምስ መንገዲ ኣየር ግሪኽ፣ ኣቴንስ ኢንተርናሽናል ብምትሕብባር፣ ቦይኒግ 767 ብዝዓይነተን ነፈርቲ፣ ኣብ 20 ሰነ ካብን ናብን ኣስመራን ስቶኮልምን ለንደንን፣ ብተመሳሳሊ ድማ ናብ ሞቛድሾ ናይ መጓዕዝያ በረራታት ዝጀመረ መንገዲ ኣየር ፍላይ ኦሎምፒክ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፣ ገዚፍ ክሳራታት ከምዘጋጠሞ ኣብ 29 ሓምለ ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ንኣውፈርቲ ዘቕረቦ ናይ ርዱኡኒ ጥርዓን ድማ ዘተባብዕ ውጽኢት ስለዘይረኸበሉ እቐዲሙ ዝሰርዖ በረራታት ብምስራዝ ተቕሊሉ ደው ክብል ተገዲዱ።
ትኬት ኣቑሪጾም ዝነበሩ ኣማኢት ኤርትራውያንን ሶማላውያንን ካብ ጉዕዝኦም ተሰናኪሎም።
ብሰንኪ ክሳራታት ካብን ናብን ኤርትራ ዘካይዶ ዝነበረ በረራታት ደው ክብል እዚ ኣብ ሽወደን ዝመደበሩ መንገዲ ኣየር ፍላይ ኦሎምፒክ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን።
ሉፍታንዛ’ውን ናብ ኤርትራ ዘካይዶ ናይ መጓዓዝያን ካርጎን በረራታት መኽሰብ ስለዘይብሉ ደው ከምዘበሎ ምግላጹ ዝዝከር’ዩ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን ብሰንኪ ተደጋጋሚ ክሳራታት ክልተ ግዜ ደው ከምዝበለ ኣይርሳዕን።
=================================


text:
ስራሕን ቈልዑን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 7 2018
ንስኻ ናእሽቱ ቈልዑ ዘለዉኻ፡ እቲ ቈልዓ ንእሽተይ ከሎ ወይ እቲ ቈልዓ እንተ ሓሚሙ፡ ነቲ ቈልዓ ንኽትኣልዮ ካብ ስራሕ፡ ትምህርትኻ ወይ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንጥፈታት ተሪፍካ ኣብ ገዛ ክትህሉ ትኽእል ኢኻ።
ድሕሪኡ ክትሰርሕ፡ ክትምሃር ወይ ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንጥፈታት ክትሳተፍ ከለኻ፡ እቲ ቈልዓ ናብ መውዓሊ ህጻናት ወይ ናብ ኣላይት ቈልዑ ኣብ እዋን ቀትሪ ክኸይድ ይኽእል እዩ።
ነቶም ህጻናት ዘለዎም ዚምልከት
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ
ቈልዓ ወይ መጕዚትነት ናይ ሓደ ቈልዓ እንተ ኣለካ ኾይኑ፡ ምስቲ ቈልዓ ኣብ ገዛ ንኽትከውን ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ገንዘብ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። እዚ ምውሳድ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ይብሃል።
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ናይ ምሉእ ግዜ ወይ ክፋል ግዜ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። ምሉእ ግዜ ምስቲ ውላድካ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ገዛ ትህሉ ማለት እዩ። ክፋል ግዜ ምስቲ ውላድካ ገለ ክፋል ናይ መዓልቲ ኣብ ገዛ ትህሉ ማለት እዩ።
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ናይ ክፋል ግዜ
ምስ ውላድካ ሓደ ክፋል ናይ መዓልቲ ኣብ ገዛ ንኽትጸንሕ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ትወስድ እንተ ዄንካ፡ ኣብታ ክፋል ናይታ መዓልቲ ክትሰርሕ፡ ስራሕ ክትደሊ ወይ ክትምሃር ኣይትኽእልን ኢኻ።
ንኣብነት ኣብ ሓደ መዓልቲ ሽዱሽተ ሰዓት ትሰርሕ እንተ ዄንካ፡ ናይ ክልተ ሰዓት ናይታ መዓልቲ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ክትወስድ ትኽእል።
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ክትወስደሉ ትኽእል ዝበዝሐ ቍጽሪ መዓልታት ከም ዘሎካ ዘክር። እዞም መዓልታት ምስ ተወድኡ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ዚወሃቦ ተወሳኺ መዓልታት ክትወስድ ኣይትኽእል ኢኻ።
ውላድካ ምስ ዚሓምም
ውላድካ ምስ ዚሓምም እውን መሰል መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ኣሎካ። ንሱ ግዜያዊ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ወይ ምእላይ ህጻን VAB ይብሃል። በዚ ድ 80 ካብ ሚእቲ ናይ ደሞዝካ ትረክብ። ኣብ ዓመት እንተ በዝሐ 120 መዓልታት ክትወስድ ትኽእል።
ሓልዮት ቈልዑ
ወላዲን ትሰርሕን ወይ ትምሃርን እንተ ዄንካ፡ ውላድካ መሰል ንሓልዮት ቈልዑ ኣለዎ። እቲ ቈልዓ ንኣብነት ናብ መውዓሊ ህጻናት ወይ ኣላይት ቈልዑ ኣብ እዋን ቀትሪ ክኸይድ ይኽእል እዩ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብ እንተ ዄንካ፡ ነቶም ኣብ መደብ ንጥፈታትካ እቱዋት ዝኾኑ ንጥፈታት ኣብ ትገብረሉ እዋን ውላድካ መሰል ንሓልዮት ቈልዑ ኣለዎ።
ናይ ውላድካ ንእሽተይ ሓዊ ወይ ሓፍቲ ንምሓዝ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ወሲድካ እንተ ኣሎኻ ዄንካ፡ እቲ ቈልዓ ንሰለስተ ሰዓታት ንመዓላቲ ወይ 15 ሰዓታት ንሰሙን መሰል ንሓልዮት ቈልዑ ኣለዎ።
ኣብቲ እትነብሮ ቦታ ክንክን ህጻናት ከመይ ከም ዝኾነ ንምፍላጥ ምስ ኮሙንካ ርክብ ግበር።


text:
ሆላንዳዊ ኢትዮጵያዊ እሸቱ ኣለሙ ኣብ ገበናዊ ጉዳይ "ቀይ ሽብር" ብዝነበሮ ተራ ተኸሲሱ ኣብ ሄግ ኔዘርላንድስ ኣብ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበን ሎሚ ጥቅምቲ 30,2017 ዓ.ም ቀሪቡ ከምዝወዓለ ተሓቢሩ።
ኣብ 70'ታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተራእየ ቀይ ሽብር ሓያሎ ሰባት ግዳያት ማእሰርቲ መግረፍትን ቅትለትን ምዃኖም ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ኣቶ እሸቱ እለሙ ብዓቃብ ሕጊ ኣብቲ እዋን'ቲ ውዒልዎ ንዝተባህለ ክሲ ነጺግዎ ኣሎ። ንሱ ብተወሳኺ ከሳሲ ብግጉይ መንነት ክሲ ከምዘቕረበሉ ንመጋባእያ ቃል ምሃቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ጎጃም ቀይ ሽብር ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ እዋን ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ቀንዲ ተዋሳኣይ ናይቲ ኣረሜናዊ ተግባር ምንባሩ'ዩ ዝቐረበሉ ክሲ የረድእ።
እቲ ክሲ ነቲ ኣብ 70'ታት ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተኣታተወ ሰውራዊ ለውጢ ንዝተቓወሙ ኢትዮጵያውያን ብምእሳር ምቕጥቃጥን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ብምርሻንን ምስታፉ ይሕብር። ብመሰረት ኣብ ልዕሊ ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ዝቐረቡ ክስታት 312 ግዳያት ተለልዮም ኣለው።
ካብኣቶም "ኣብ 1978 ኣብ ሓደ ቤተ ክርስትያን መንእሰያት ክርሸኑ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ሬሳታቶም ድማ ኣብ ጋህሲ ክድርበ ተገይሩ" ዝብል ከምዝርከቦ ዓቃብ ሕጊ ንቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ክሲ ተገሊጹ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ኣርባዕተ ክስታት ግህሰት ዝቐረቡ ክኾኑ ከለው: እቲ ራብዓይ ክሲ "ንኣስታት 240 ሰባት ኣብ ኣዝዩ ኣሰቃቒ ኣተሓሕዛ ዝመልኦ ቤት ማእሰርቲ የእትዩ ኣሳቕይዎም" ዝብል ከምዝርከቦ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ሆላንዳውያን ኣኽበርቲ ሕጊ ሃገሮም ናይ ኲናት ገበን ንዝፈጸሙ ጽላል ክትህብ ከምዘይብላ ምትሕስሳቦም ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ጠቒሱ።


text:
ካብ ቤት ፅሕፈት ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ዝተውሃቦም ፍቓድ እውን ዕላማ እቲ ሰልፊ ሓደሽቲ ዝመፁ ባህልታትን ግብረ-ሰዶማዊነትን ንምክልኻል ምዃኑ ይገልፅ።
ቅድሚ ሎሚ ነዚ ዝምልከት መልእኽቲ ዝሓዘ ቪሲዲ ከምዘሐተመ ዝገለፀ ኣቦ መንበር ማህበረ-ወይንየ ኣቡነ-ተክልሃይማኖት መምህር ደረጀ ነጋሽ እዚ ጉዳይ እዚ ሃይማኖቱ ብዘየገድስ ንኹሉ ኢትዮጵያዊ ዝምልከት እዩ ኢሉ።
ህዝቢ ግንዛበ ዝረኽበሉ ካሊእ መንገዲ ሰላማዊ ሰልፊ ብምዃኑ ምስ ናይ ኣዲስ ኣበባ መናእሰይ ፎሮም ብምዃን ሓባራዊ ምንቅስቓስ ይግበር ከምዘሎ ኣፍሊጡ’ሎ።
እቲ ሰልፊ ብኽልቲኦም ማሕበራት ዋላ እንተተዳለወ እውን ዕላምኡ ናይ ብዙሓት ኢትዮጵያዊያን ደገፍ ከምዘለዎ መምህር ደረጀ ይገልፅ።ህዝቢ ኢትዮጵያ ንግብረ-ሰዶም ዝቃወም ህዝቢ እዩ፤ካብ ኡጋንዳ ብዝለዓለ ኢትዮጵያ እያ ትቃወሞ ምስ በለ ኣስዒቡ ‘’ኣብ መዳይ ይማኖት፣ፖለቲካ፣ጥዕና ብሓፈሻ ብኹሉ ነገር ጠንቂ ስለዝኾነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ነቲ ሰልፊ ዝድግፎ እዩ’’ኢሉ።
መሰል ገደብ ስለዘለዎ ርክብ ተመሳሳሊ ፆታ ሰብኣዊ መሰል ኣይኮነን ሕግታት ክወፁ ከለው ሃገራዊ ወድዓዊ ኩነታት፣ሃይማኖትን ባህልን ኣብ ግምት ኣትዮም እዮም ዝወፁ፤ናይ ኢትዮጵያ ባህሊ ድማ ኣሽንዃይዶ ነዚ፣ሰባት ብግልፂ ክሰዓዐሙ እውን ኣይፈቅድን ኢሉ።
ብዛዕባ ክመፅእ ዝኽእል ፅዕነቶ ምዕራባዊያን እንትዛረብ እውን ‘’ምዕራባዊያን ነዚ እኩይ ተግባር፣ክፉእ ተግባር፣ንትውልዲ ዘህልቅ ተግባር፣ወለዶ ንከይቕፅል ዝገብር ተግባር ብሰበብ ረድኤት ንምስፍሕፋሕ ክሰርሑ እዮም።ንሕና ግን ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክንቕበሎ ኣይግባእን’’ኢሉ መምህር ደረጀ።
ናይ ኢትዮጵያ መቕፅዒ ሕጊ ገበነኛ ዓንቀፅ 629 ተግባር ግብረ-ሰዶም ቀላል ማእሰርቲ ዘቕፅዕ ገበን እዩ ከምዝብል ዝገለፀ መምህር ደረጀ ሓደ ቀሊል ናይ ስርቂ ተግባር ዝፈፀመ ሰብን ንትውልዲ ዘጥፍአ ንዝበሎ ተግባር ግብረ ሰዶምን ብማዕረ ክርአዩ የብሎም ኢሉ።እቲ ሕጊ ኣዚዩ ኸሪሩ ክመሓየሽ ኣለዎ እውን ኢሉ ብምውሳኽ።
ንቃወም ዘለና ንተግባር ግብረሰዶም እምበር ንግብረሰዶማዊያን ምቕታል፣ምብራር ዝብል ኣይኮነን፤ግብረሰዶም ክስፋሕፋሕ ኣለዎ ኢሎም ይንቀሳቐሱ ኣብ ልዕሊ ዘለው ግን መንግስቲ ሕጋዊ ስጉምቲ ክወስድ ኣለዎ ኢሉ ኣቦ መንበር እቲ ማሕበር መምህር ደረጀ ነጋሽ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣባላት ኮሚሽን ሃገራዊ ምኽኽር ዝተመረጽሉ መንገዲ ብዝምልከት ቅሬታ ከም ዘለዎም ገለ ተቀናቀንቲ ሰልፍታት'ታ ሃገር ይገልጹ።
ንሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ርኢቶኦም ዝሃብዎ ኣመራርሓ ሰልፍታት ኦፌኮን ኢዜማን ኣባላት'ቲ ኮሚሽን ዝተመረጽሉ ኣካይዳ ሓቛፊ ኣይኮነን በዚ ሕጂ ዝተታሕዘሉ መንገዲ ኸኣ ውጺኢታዊ ክኸውን ኢሎም ከም ዘይኣምኑ ገሊጾም።
አካቢ እቲ ኮሚሽን ፕሮፈሰር ኣርኣያ ብወገኖም እቲ ኮሚሽን በቲ ክምስረተሉ ዝወጸ ኣዋጅ ኣባላቱ ከም ዝተመረጹ ገሊጾም ድልየት ዘለዎ ኹሉ ኣብ ከይዲ ስራሕ'ቲ ኮሚሽን ክሳተፍ ከምዝኽእል'ውን ሓቢሮም።
ኣቦ መንበር ኦፌኮ ፕሮፌሰር መራራ ጉዲና:ምኽትል ኣቦ መንበር ዓረና ትግራይ ንዲሞክራሲን ሉኣላዊነትን ኣቶ ጎይተኦም ጸጋይን ድማ ኣገባብ ምርጫ እቶም ኣባላት ንኹሉ ሓቛፊ ኣይኮነን ኢሎም።
እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ቀንዲ ጉዳያት ምርድዳእ ንምፍጣርን ንዝርኣዩ ፍልልያት ኣጽቢብካ ሰላምን ምስፋን ተስፋ ዝተገብረሉ ሃገራዊ መድረኽ ምኽኽር ነቲ ከይዲ ዝመርሑ 11 ኮሚሽነራት ዝሓዘ ኮሚሽን ተመስሪቱ ናይ ሰለስተ ዓመታት ናይ ስራሕ ግዜ ተዋሂብዎ ስርሑ ጀሚሩ እዩ። እንተኾነ ተቀናቀንቲ ሰልፍታት ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ኣካላት ቅረትኦም ይገልጹ።


text:
ፓርቲ ሓድነት ንዲሞክራስን ፍትሕን ሰላማዊ ቃልሱ ዝያዳ ውፅኢታዊ ክኸውን ዝኽእለሉ ሜላታት ዘፅንዕ ኮሚቴ መስሪተ ኢሉ'ሎ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ፓርቲ ሓድነት ዝሓለፈ ሰንበት ተአኪቡ ዘውፅኦ መግለፂ ከም ዝበሎ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወደግ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ብውልቀ መላኽነቱ ኣናደፍአሉ'ዩ፣ ዝተፈላለዩ አሰርቲን ዘፍርሁን መምርሕታትን ስሪትን እናውፅአ ንሕገ መንግስቲ ከይተገዝአ ብግልፂ ልዕሊ ሕጊ ይኸውን'ሎ ክብል'ውን ኸሲሱ'ሎ።
ብምኽንያት'ዚ ነገራት ልዕሊ ዓቅሚ ከም ዝኾነን ግን ብአዋጅ ክሳብ ዘይተኸልኸለ ፓርቲ ሓድነት ብሰላማዊ ቃልሱ ክሳብ መወዳእታ ከምዝደፍአሉ አረጋጊፁ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ'ቲ ፓርቲ ኣብ ዘካየዶ አብቲ አኼብኡ ነቲ ኩነታት ዘገናዘበ ሰላማዊ ቃልሲ ብኸመይ ዝበሉ ሜላታት ክካየድ ከም ዘለዎ ዘፅንዕ ኮሜቴ ከም ዝሰየመን ኣባል አመራርሓ'ቲ ፓርቲ ዶ/ር ሃይሉ አርኣያ ገሊፆም።
ብተወሳኺ ዶ/ር ሃይሉ አርኣያ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከም ዝበልዎ ብዛዕባ'ቶም ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ሕጊ ዘለው አባሉ አቶ አንዱአለም አራጌ ተፈፂምዎም ዝተባህለ መውቃዕቲን ዘስዓበሎም ፀገም ጥዕናን ንሶምን ኣቦ መንበር'ቲ ፓርቲ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳን አቶ አስራት ጣሰን ምስ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሰብአዊ መሰላት ኢትዮጵያ ከም ዝተዘራረቡ'ውን ገሊፆም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ኤርትራ፣ ኢራን በቲ ሒዛቶ ዘላ ፖለቲካዊ ጽልዋ፣ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምውሓስ ዓቢ ተራ ክትጻወት ትኽእል’ያ ኢላ ከምእትኣምን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ገሊጹ።
ሚኒስተር ዑስማን ኣብ ዋዕላ ሻራ ዘይብለን ሃገራት ኣብ ዝተሳተፈሉ ኣብ ዝሃቦ መደረ፣ እቲ ማሕበር ኣብ መንጎ ኣባል ሃገራት ዘሎ ፖለቲካዊ፣ ባህላዊን፣ ቁጠባዊን ዝምድና ንኽድልድል ኢራን ዝተጻወተቶ ተራ ዕዙዝ’ዩ ክብል ገሊጹ።
ኣብዚ ኢራን ምስ ሃገራት ምዕራብ ኣብ ከቢድ ፖለቲካዊን ዲፕሎማስያዊን ቁርቁስ እትርከበሉ ዘላ እዋን፣ ኤርትራ ከምዚ ዓይነት መርገጺ ምውሳዳ፣ ነቲ ምስ ምዕራባውያን ሃገራት ዘለዋ ዘይምቅዳው ዝያዳ ዘጋድድ’ዩ ክብሉ ምዕራባውያን ተንተንቲ የመልክቱ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኢራንን ኤርትራን ወተሃደራዊ ዝምድና ከምዘለወን፣ ኢራን ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሓ ይግለጽ’ኳ እንተነበረ፣ ኤርትራ ናይ ኣሉታ መልሲ ከምዝሃበትሉ ይዝከር።
መብዛሕትአን ኣባላት ማሕበር ሻራ ዘይብለን ሃገራት፣ ብቑጠባ ዝደሓራ ሃገራት ዓለም ምዃነን ይግለጽ። ኣብቲ ካብ 26 ክሳብ 31 ነሓሰ ዝካየድ ዋዕላ ንኤርትራ ወኪሉ ዝተሳተፈ ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ፣ ምስ ኢራናዊት መዘንኡ ተራኺቡ ከምዝዘተየ’ውን ኣሶሼትድ ፕረስ ሓቢሩ።
እንተኾነ ንውጽኢት ርክቦም ብዝምልከት ዝተዋህበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ሰብኣዊ ጉዳያት(ኦቻ )ኣብ ዘውጽኦ ሪፖርት ኣብ ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ኩነታት ሎሚ’ውን ጽንኩር እዩ ዘሎ፣ ውግእ ኣብ ምሉእ’ቲ ክልል ብሕልፊ ኣብ ማእከላዊ ዞባ ይጋፋሕ ከምዘሎ ሓበሬታ ይመጸና ኣሎ ይብል ።
ብዘይካ'ዚ፣ ካብ ገዛ ናብ ገዛ ፍተሻ፣ ስርቂ፣ ምቅታልን ጾታ መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ሲቪላትን ይቅጽል ኣሎ ይብል። "ዋላ’ውን ኣብ መላእ ትግራይ ብዙሕ መግቢ ይዕደል እንተሎ፣ ረድኤት ናብ’ቶም ኣዝዩ ዘድልዮም ሰባት ከምዝተባጸሐ ንምርግጋጽ ዝያዳ ስራሕቲ ቁጽጽር ንክህሉ" ኦቻ ኣተሓሳሲቡ' ሎ።
እቲ ሪፖርት ወሲኹ፤ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ትግራይ ንምብጻሕ ዘይተደረተ ምንቅስቃስ ትካላት ረድኤት ሎሚ’ውን ከምዘድሊ፣ ተግባራት መከላኸሊን ካልኦት ህይወት ኣድሕን ኣገልግሎታት ዝያዳ ንምብጻሕ ተወሳኺ ሓገዛት ከምዝጽበ ኣገንዚቡ ኣሎ።
ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ኣብ ትግራይ ኣገዳሲ ዝኾነ ሓገዝ ንምክፍፋል 33.9 ሚልዮን ዶላር ከምዘድሊ፣ 61 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ሱዳን ሰጊሮም ኣለው ይብል።


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ንዝተፈጸመ ግፍዒ ዝምርምር ሕቡራት ሃገራት ዘቆሞ ኮምሽን፣ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ መገሻ ፈጺሙ።
ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ነቲ ኮምሽን ዝሓለፈ ዓመት ታሕሳስ ከምዘቆሞን፣ ዕላምኡ ተፈጺሞም ንዝተባህሉ ዓለምለኸ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዓለምለኸ ሕጊን ምጽራይን ከምዝኾነ ዝፍለጥ እዩ።
ትማሊ ሰኑይ መግለጺ ዘውጸአ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና እቲ ኮምሽን ስርሑ ከመይ ከምዝፍጽምን ንመርገጺ መንግስቲ ዘኽብር እንተኾይኑን ተመልኪትና፣ ውሳነና ዳግም ክንግምግም ኢና ከምዝበለ ትካል ዜና ፈረንሳ ገሊጹ።
ኢትዮጵያ፣ ኣባላት እታ ኮምሽን ናብ ግዝኣታ ቅድሚ ምእታዎም ኣብ ዝነበረ ጊዜ፣ "ጎዳኢ እዩ" ብምባል ንምስረታ እቲ ኮምሽን ኣይቅበልን ኢላ ከምዝነበረት ዝዝከር እዩ።
ኣባላት እታ ኮምሽን ትማሊ ምስ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢን ምክትል ቀ/ሚ ደመቀ መኮንን ከምዝተራኸበት ትካል ዜና ፋና ገሊጻ ነይራ።
እታ ጉጅለ መርማሪ ኮምሽን፣ ንዝቅጽሉ ኣርባዕተ መዓልታት ኣብ ኢትዮጵያ ክትጸንሕን ኣብ ዛዛሚ መገሻኣ መግለጺ ክትህብን እያ።
ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይ ብወገኖም ምስ’ታ ኮምሽን ከምዝተሓባበሩ ብምግላጽ፣ "እንተኾነ፣ ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንናይ’ታ ኮምሽን መስርሕ ምጽራይ ንክቆጻጸር ከምኡ'ውን ተቀባልነታ ድማ ከጉድል ይፍትን ኣሎ" ኢሎም።


text:
ሕጽረት ዝስተ ማይ ካብ ዘጥቕዖም ከባቢታት ኣዲስ ኣበባ ሓደ ኣስኮ ዝተባህለ ከባቢ እዩ።ኣካል ክፍለ ከተማ ኮልፌ ቀራኒዮ ኣብ ዝኾን ኣስኮ ብሽም ሰኔተር ምክሊ ላንድ ኣብ ዝጽዋዕ ሓባራዊ መንበሪ ነባሪ ዝኾኑ ኣቶ ባየ ዓብዪ ሕጽረት ዝስተ ማይ ከምዘሎ ይገልጹ። እቲ ዝርገሐ ማይ ክሳብ ራብዓይ ደርቢ’ቲ ህንጻ ስለዘይበጽሕ ማይ ብሪጋ ከምዝረኽቡ ይገልጹ።
ብዙየ ተስፋየ ዝተብሃላ ካልእ ነባሪት ድማ ኣብቲ ከባቢ እቲ ጸገም ዓብዪ ከምዝኾነ ብምሕባር ጸገም ዝስተ ማይ ምስ ሕጽረት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝተኣሳሰረ እዩ ይብላ።
በዓል ስልጣን ማይን ፈሳሲን ኣዲስ ኣበባ ነዚ ንምቅላል ካብ ዝሓለፈ ጥሪ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ዋና መንገድ ኣስኮ ሓደ መከፋፈሊ ማይ ከፊቱ ንሓደ ጀሪካን ማይ ብ20 ሳንቲም ምሻጥ ከምዝጀመረ ሰራሕተኛ እቲ መከፋፈሊ ወ/ሮ ኣለም ተሰማ ይገልጻ።ተጠቃሚ ካብ ብዙሕ ከባቢ እናመጸ ማይ ከምዝዕድግ ወሲኸን ገሊጸን።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈጥረ ጸገም ዝስተ ማይ ኣብ ዝሓለፈ ኽረምቲ እኹል ዝናብ ብዘይምውቅዑ ናይ ማይ ዲጋታት እኹል ማይ ስለዘይዓቖራ ምዃኑ ሰበስልጣን መንግስቲ በተደጋጋሚ ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ንኤርትራ ትሕግዝ፡
ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ንኤርትራ ትሕግዝ፡
ብሓሙስ ዕለት 23 ጥሪ 2020 ኣብ በርነር-ሳይቱንግ ዝተባህለ ጋዜጣ ብዛዕባ ኤርትራ ዝወጸ ከም ዝሕብሮ፡ መንግስቲ ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ኣብ’ዚ ዝመጽእ 3 ዓመታት ንኤርትራ ሓገዝ ከም ትህብ ዝገልጽ’ዩ። እዚ ሓገዝ ከኣ ብፍሉይ መደብ ንዕብየትን ስልጠና መንእሰያት ምዃኑን፡ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድናታት ንምብርባር’ዩ ይብል።
ነዚ መደብ ስልጠና መንእሰያት ተባሂሉ ዝወሃብ ደገፍ ፍሉይ ዕማም ከኣ ግቡእ ምክትታልን ቁጽጽር ክግበረሉ፡ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ሃገሮም ኮይኖም ዝግባእ ስልጣነን ትምህርትን ክወሃቦም ዝኽእል ዕድል ክረኽቡ ኮይኑ፡ ሎሚ በቲ ኣብ ሱዳን ዝርከብ ኤምባሲ ሃገር ስዊዘርላንድ ኣቢሉ ተወሳኺ ብፍሉይ ዕማም ዝምደብ ጉጅለ ብማዕዶ ነቲ ጉዳይ ክከታተልን ከጽንዕን ምዃኑ ይሕብር።
እዚ ፍሉይ ሓገዝ ሃገር ስዊዘርላንድ ንኤርትራ ብዘይካ’ቲ ዝምድናታት ንምብርባር ፡ ካልእ ኣብ ልቃሕን፡ ምትብባዕ ንኣሽቱ ቤት ዕዮ ወይ ፋብሪካታት ዝሓለነ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ዝግበር ምትሕግጋዝ ዝርርብ ክካየደሉ፡ ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ገምጋም ክግበረሉ ከም ዝኮነ ጠቂሱ፡ ኣብ’ዚ ቀዳማይ መደብ፡ንእስታት 2000 ዝኾኑ መንእሰያ ሞያዊ ስልጠና ክወሃብ ከም ዝኽእልን ይሕብር።
ኣብ መወዳእታ ክልተኣዊ ዝምድናታት፡ ስዊዘርላ-ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ፖለቲካዊ ዝካየድ ዝርርብ ንምዕማቑ ቀጻልነቱ ኣድላይነት ከም ዘለዎ ተዘሪብሉ።
ምንጪ ጋዜጣ በርነር ስዊዝ ዕለት 23 ጥሪ 2020
ሓጺር ጽማቕ ትርጉም ዜና ውሓዲለ
26 ጥሪ 2020


text:
ኣብ ዋና ከተማ ፈረንሳይ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ምስ ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ሰሜናዊ ፓሪስ ሰይንት ደኒስ ኣብ ዝተብሃለ ከባቢ ዝተኻየደ ስርሒት ጸረ-ኣሸበርቲ ክልተ ሰባት ሞይቶም ሸውዓተ ድማ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውዒሎም።ቀንዲ መራሒ ናይቲ መጥቓዕቲ ተባሂሉ ዝጥርጠር ዓብድልሓሚድ ኣባውድ ኩነታት ግን ንጹር ኣይኮነን ይብል ካብ ፓሪስ ዝተረክበ ሓበሬታ።
ካብቶም ዝሞቱ ሓንቲ ዝተዓጠቐቶ ቦምብ ፈንጂራ ንርእሳ ዝቐተለት ጓል ኣንስተይቲ እያ።
ድሕሪ'ቲ ስርሒት ዋና ዓቃቢ ሕጊ ፓሪስ ፍራንስዋ ሞሊንስ ዒላማ እቲ ስርሒት 129 ሰባት ንዝቐተለ ናይ ዓርቢ መጥቓዕቲ መሪሑዎ እዩ ተባሂሉ ዝጥርጠር በልጄማዊ ጂሃዲስት ዓብድልሓሚድ ኣባውድ አብ ቁጽጽር ንምውዓል 'ዩ ድሕሪ ምባል መንነት ናይቶም ዝተቐትሉን ኣብ ቁጽጽር ዝውዓሉን ግን አብ ምጽራይ እዩ ዘሎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ናይ ፓሪስ መጥቓዕቲ ተሓባበርቲ ይኾኑ እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ንምሓዝ አብታ ከተማ ፍተሻ ቀጺሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 25 January 2022
ብኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ኣብ 1991 ምስ ናጽነት ኤርትራ ዝተበታተነ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ዳግም ንምቛም ክሰርሓሉ ዝጸንሐ መደብ ከምዘይተዓወተ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ዳግመ-ምቛም ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ክዕወት ዘይክኣለሉ ምኽንያት፣ እቲ መንግስቲ ኣብ ኵናት ትግራይ ምስ ተጸምደ፣ ፈረንሳ ነታ ሃገር ዝኣተወቶ ወትሃደራዊ መብጽዓታት ደው ስለዝበለ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ኣዛዝቲ ሓይሊ ባሕሪ ክኾኑ ዝተመዘዙ ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፣ ቅድሚ ኵናት ትግራይ፣ ኣብ ፈረንሳ ኣብ ዝርከብ መደበራት ሓይሊ ባሕሪ ስልጠናን ተሞክሮን ይቐስሙ ምንባሮም ዘመልከቱ እቶም ምንጭታት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ መንጎ ፈረንሳን ኢትዮጵያን ዝኾኑ ወትሃደራዊ ርክብ ከምዘየለ ኣስሚሮም።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፣ ኣብ መጋቢት 2019 ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝበጽሓሉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ዳግመ-ምቛም ሓይሊ ባሕሪን ምሕዳስ ሓይሊ ኣየርን ኢትዮጵያ ዘተኮረ ግዙፍ ወትሃደራዊ ስምምዕ ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።
ድሕሪ’ዚ ስምምዕ’ዚ ፈረንሳ፣ ንኣባላት ሓይሊ ባሕሪን ሓይሊ ኣየርን ኢትዮጵያ ከተሰልጥን ተራእያ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ክኾኑ ዝረቖሖም ሕጹያት መኮንናት፣ ኣብ ዲጋታትን ሓጽብታትን እታ ሃገር ብምስልጣን ኣመሪቑ’ዩ።
ፈረንሳ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ብልቓሕ ዝጠለቦ፣ ነፈርቲ ውግእ ዝርከብኦ ናይ ኣስታት 4 ቢልዮን ኣጽዋር ግና ክትቕርበሉ ኣይከኣለትን።
ኵናት ትግራይ ኣብ 4 ሕዳር 2020 ምስ ጀመረ፣ ፈረንሳ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝኣተወቶ ውዕል ከምዘደስከለት፣ ካብ ኤሊዘ ወይ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ፈረንሳ ዝወጸ መግለጺ ኣነጺሩ።
ኣብ ኵናት ትግራት ተጸሚዱ ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ምስ ፈረንሳ ዝነበሮ ወትሃደራዊ ውዕል ድሕሪ ምስራዙ፣ ጠመትኡ ናብ ቱርኪ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ቻይናን ኣንቢሩ ኣሎ።
ስእሊ፦ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=====================


text:
(ካብ 17 – 30 ጥሪ 2022)
ስለምንታይ እግዚኣብሄር ኣምላኽ፡ ሓደ እኳ ኸይሃለኸ ከይደኸም *( ኣህላኽን ኣድካምን ) ደኸመ እንከሎ፡ መዓልቲ ዕረፍቲ ዝፈጥረ ይመስለካ፧
ዝንበብ ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱስ፣ – ዘፍጥረት 2: 1-3
ንሕና ሰባት ነቲ ብርእስና ዘምጻእናዮ ውጥረት ዝመልኦ ህይወት ቅድሚ ምጅማርና እውን ከይተረፈ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክንርስዖ ዘይንክእል መፈለጥራን መዘከርታን ምልክት ገይርልና እዩ። እዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ሓንሳእ ደው እትብለላን ኰነ ኢልካ ንህይወት እተስተማቕረላን መዓልቲ ዕረፍቲ እያ። እዛ መዓልቲ እዚኣ ከኣ፡ ብፍላይ ነቲ ውህበት ኣምላኽ ዝኾነ ኩሉ ፍጥራት ሳዕሪ፡ ኣየር፡ ንፋስ፡ እንስሳ ዘገዳም፡ ማይ፡ ሰባትን ልዕሊ ኵሉ ድማ ፈጣሪ ኵሉ ጽቡቕ ውህበት ዝዀነ ኣምላኽና እግዚኣብሄር፡ እነስተማቕረላን እነብዕለላን መዓልቲ እያ። ደው ኢልኻ ብዛዕባ ኣምላኽ ጥራይ እትሓስበላ መዓልቲ ዕረፍቲ።
ዝኾነ ሰብ ክሓስቦ ዝኽእል እኮ፡ ካብቶም ቅድሚ ክልተ ሚእቲ ዓመት ዝነበረ ሰባት፡ ብብዙሕ ኣካላዊ ጻዕርን ስራሕን ዘቃልሉ መሳርሕን ቴክኖሎጅን ዝተከበብና ኢና። ከም ሓቂ ግና፡ ሎሚ እውን እንተ ኰነ፡ ዕረፍቲ ብቀሊሉ ዝርከብ ኣይኮነን። ነገራት ብዝቀለሉ መጠን ኣዚና ጽሙዳት ኢና። ንዕረፍቲ ዝኸውን ግዜ ንምርካብ ኣዝዩ ጸቢብ እዩ። እዚ ዕረፍቲ እንብሎ ዘሎ ግና ንኣምላኽ ዝኸውን ናይ ዕረፍቲ ግዜ እዩ። እቲ ዝገርም፡ ዋላ እዃ ኣብቲ ኣብ ስራሕ ዘየለናሉ እዋን፣ ኣብቲ ዘይንሰርሓሉ እዋናት እውን ከይተረፈ፡ ኣብ ከቢድ ንጥፈታት ኣዚና እተጸመድና ኢና። ኵሉ ሳዕ፡ ብገለ ምኽንያት እውን ከይተረፈ ዝገበርና እንተገበርና፡ ኮታ ክንገብሮ ዘሎና ነገራት ኣሎ። ወዲኤ ኢልካ፡ ሕጂ ከዕርፍ እየ ምስ በልኻ፣ ገለ እትገብሮ ነገር ትዝኽር። ኣዝዩ ኣህላኽን ኣድካምን እዩ።
ብመጽናዕቲ ከም እተረኽበ እውን፡ መብዛሕትና ድቃስ ይጐድለና ኣሎ፣ ብዙሓት ሰባት ከኣ ቡንን ውጺኢት ካፌንን ዝተመርኮሱ ብምዃን፡ ብቀጻሊ ዝሕቱል ድቃስ ኣለዎም። ዋላ እዃ ፈጣናት ተንቀሳቀስቲ ቴሌፎናት፡ ቅልጣፈ ኮምፕዩተራት፡ ፈጣን ናይ ኢንተርነት መራኸቢታት እንተ ሃለወና፡ እኹል ግዜ ግና ዘሎና ኣይመስለናን።
እቲ ዝፈጠረና ኣምላኽ፡ ኣካላዊ ዕረፍቲ ከም ዘድልየና ይፈልጥ እዩ። ኣካላዊ ዕረፍቲ ምእንቲ ክንረክብ ድማ እዩ፡ ጉዕዞ ግዜ፡ ብለይትን ሰንናብትን ዝመቃቀሎ። ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ፡ ከም ጐይታ ህይወትና ጌርና ምቕባል፡ ናይ ዕረፍቲ ህይወት ንምንባርን ዕረፍቲ ምርካብን ከም ዘሎና ሓላፍነት ገይርና ክንርእዮ ኣሎና።
እዚ ዝስዕብ ጥቕስታት፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት ዕረፍቲ እንታይ ይምህረና፧ (ማር. 6: 31, መዝ. 4: 8, ዘጸ. 23: 12, ዘዳ. 5: 14ን ማቴ. 11: 28)


text:
Radio Erena: 29 April 2018
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕረቦ ጸብጻብ ግዚኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ ክብሉ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከሲሶም።
ኤርትራ ዳግማይ ኣባል ‘ቻርተር ኣፍሪቃ 1999’ ካብ እትኸውን ኣትሒዙ ን17 ዓመታት ዝደንጎየ እዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ፍጹም ዘይራኸብ’ዩ ክብሉ’ዮም እቶም ኣህጉራውያን ትካላት ዝኸሱ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ እንዳንቆልቆለ እምበር ዝተመሓየሸ ነገር የለን ድሕሪ ምባል፣ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ዝወሰዶ ደረቕ መንገዲ፣ ኣብታ ሃገር ኣትኻ ብጭቡጥ ንምዕዛብ ኣይተኻእለን ኢሉ። ዝበዝሐ ሓበሬታ ኣኪቡዎ ዘሎ ነታ ሃገር ራሕሪሑ ካብ ዝስደድ ዘሎ ዜጋኣ ምዃኑ’ውን ኣመልኪቱ።
ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ብወገኑ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብዘይሕግን ፍርድን ንዓመታት ተቐዪዶም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ኤርትራ፣ ቤተሰቦም’ውን ገና ደሃይ ዘይብሎም ተዳጊጒኖም ከምዘለዉ ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ብወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐርብ ዘሎ ጸብጻብ ንሓቅነት ዝኽሕድን ንኩነታት ኤርትራ ዘይውክልን’ዩ ክብል ገሊጹዎ።
ኣብዚ ንመበል 62 ግዜ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሳተፍ ዘሎ ሓልዮት ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብወገኑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ጸብጻቡ ንምቕራብ ን17 ዓመታት ምድንጓዩ ንርእሱ ዘልዕሎ ሕቶታት ብዙሕ’ዩ ድሕሪ ምባል፣ ንዓመታት ዝኣክል ዲክታቶራዊ ሓይሉ ንምርግጋጽ ኣብ ዘካየዶ ሕሱም ምልኪ ተጸሚዱ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ህዝቡ ዕሽሽ ኢሉ ድሕሪ ምጽናሕ ሕጂ ፖለቲካዊ መኽሰብ ንምርካብ ኢሉ ነዚ ምስ ክዉንነት ዘይራኸብ ጸብጻብ ኣቕሪቡ ክብል ይገልጽ።
ዋዕላ ኮሚሽን ኣፍሪቃ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ክሳብ 30 ሚያዝያ ኣብ ሞውሪታንያ ክቕጽል’ዩ።
=====================


text:
MBV Kassel tigrinya
ናይ ማእከላይ ሀሰን ማሕበር ትምህርቲ Mittelhessischer Bildungsverband e.V.
ቤት ጽሕፈት ካስል
ናይ BLEIB ኣማኸርቲ ን ደለይቲ ኣስተምህሮ ኣብ ክልል ካስል
ነእንግዶም ነገራት
ንሕና ነእንግዶ ምኽሪን ኣስተምህሮን ን ስደተኛታት ኣብ እዋን መስርሕ ዑቕባን ድሕሪኡን ከምኡ ውን ንዝተነጽጉ ኣብ ስራሕ ዓለም ንኽኣትው እዩ። ብተወሳኺ ብቋንቋ ኢንግሊዝ፡ ፈረንሰኛ፡ ቱርኪን ዓረብን ምኽሪ ንህብ።
- ምኽሪ ን ሞያዊ ብቕዓትን ንሓዲሽን ቀጻሊን ሞያዊ ስልጠና
- ናይ ወጻኢ ሃገር ሞያዊ ስራሕኩምን ትምህርትኹምን ኣብዚ ሃገር ብቑዕነቱ ንምርግጋጽ ንተሓባበረኩም
- ንጀማሮ ቋንቋ ትምህርቲ (ናይBAMF ፍቓድ ይሃሉኹም ኣይሃልኹም ብዘየገድስ) ናይ ትምህርቲ ቦታ ንደሊ።
- ፍቓድ ንናይ ሞያዊ ትምህርቲ ኮርስ ESF-BAMF-Kurse
- ናይ ኣሰራሕ ቅጥዕታት ንምምላእን ናይ ስራሕ ፍቓድ ምውጻእን ናይ መንበሪ ገደብ ንምጽራይን ንተሓጋገዝ
- ናይ ስራሕ መድለዪ ሰነዳት ምምስራትን ምምሕያሽን ንተሓባበር
- ናይ ፕራክቲኩም ቦታ ንምርካብ ንተሓባበር
ኩሉ ፕሮጀክታዊ ዕማም ናይ MBV Kassel ኣብ ትሕቲ BLEIB in Hessen II ዝተመርኮሰ ሓባራዊ ስራሕ ምስ፡
- ቤት ጽሕፈት ዕዮን ጆብ ሰንተርን
- ናይ ስደተኛታት ኣማኸርቲ ማዕከናት
- ናይ ሞያ ስልጠና ተቐበልቲ፡ ቤት ትምህርቲታት፡ ፎልክስ ሆኽ ሹለ
- ምስ „Arbeitskreis Integration“ ናይ ከተማ ካስልን ምስ Zukunftsbüro
- ምስ ማሕበራት ናይ ሞያን፡ ቋንቋን ናይ ነጻ ግዜ መዘናግዒ ትካላትን (VBSF) ከምኡ ውን ማእከል ባህላዊ ጉዳያት „Schlachthof“
ብዛዕባና
እዚ ማሕበር ትምህርቲ ማእከላይ ሄሰን (MBV) ኣብ ማርቦርግ ዝመሰደበሩ ኮይኑ ካብ 2000 ዓመተምህረት ጀሚሩ ናይ ትምህርቲን ስራሕን ስልጠናን ዕድላትን ዝህብ ማሕበር እዩ። እዚ ማሕበር ምስ ኣብ ምሉእ ሀሰን ዝርከብ ናይ BLEIB in Hessen II ከምኡ ውን ናይ ካስል ገለ ፕሮጀክትታት ናይ ከተማን ንኡስ ዞባን ቤት ጽሕፈታት ሓቢሩ ይሰርሕ።
ናይ ዝርርብ ሰራሕተኛ፡
BLEIB in Hessen II
Mittelhessischer Bildungsverband e.V.
Friedrich-Ebert-Straße 36 | 34117 Kassel
0561 31750964
Neriman Ün-Fahsi
Omar Dergui
ናይ ዝርርብ ሰዓታት፡
ረቡዕ ካብ 13:00 ክሳብ 17:00
ከምኡ እውን ብቖጸራ


text:
ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ብደረጃ ሃገር ዝተወጠኑ ንጸጋታትን ዓቕምታትን ኣብ ግምት ዘእተዉ መደባት ምዕቃብ ማይን ሓመድን ጽቡቕ ውጽኢት ከም ዝተረኽቦም፡ ብ25ን 26ን ጥሪ ኣብ ዘካየዶ ገምጋም ሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ሓለፍቲ ዞባታት፡ ክፍልታትን ጨናፍርን ሚኒስትሪ ሕርሻ ዝተረኽቡሉ ገምጋም፡ ኣብ ልምዓት ኣሕምልትን ፍረታትን፡ ልምዓት ብቚሊ፡ ምህርቲ ጸባን ስጋን፡ ሓለዋ ጥዕና እንስሳ፡ ልምዓት መስኖን ፈተነ ምሩጽ ዘርእን፡ ኣብ ኩለን ዞባታት ዘተባብዕ ንጥፈታት ከም ዝተተግበረ ኣብ ጸብጻባት ተነጺሩ።
ብሰንኪ ትሑት ዝርግሐን መጠንን ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝናብ፡ ምስ’ቲ ኣብ ዝበዝሓ ዞባታት ኣብ መለሳ መሬት ዝተራእየ ምድንጓያት ተደሚሩ፡ ንእቶታውነት ብኣሉታ ከም ዝጸለዎ ክጥቀስ እንከሎ፡ ኣብ ምፍራይ ቱፋሕ፡ ኩኽን ተምሪን ግና ዝምስገን ስርሓት ከም ዝተሰላሰለ ተገሊጹ።
ንምርምራውን ቊጽጽራውን ስርሓት ብዝምልከት፡ ኣብ ምድላው ሃገራዊ ዝርዝር ዓሌታት ኣእካል ንሓረስቶት፡ ምክያድ መጽናዕቲ ባልዓት፡ ምውጋን ዕለት ተጠቃምነቱ ዝወደቐ ጸረ-ባልዕ መድሃኒታት፡ ምቊጽጻር ናብ ሃገር ዝኣቱ ምህርቲ ሕርሻን ውጽኢቱን፡ ምክትታል ዘይሕጋዊ መድሃኒት እንስሳታትን ምቊጽጻር ጥዕና ብቚሊን፡ ብምርምር ዝተደገፈ ኣድማዒ ስርሓት ከም ዝተዓመ ተገምጊሙ።
ኣብ መወዳእታ፡ ምሕያል መደባት ምዕቃብ ማይን ሓመድን፡ ምዕዳል ዝተዳቐላ ምሩጻት ናይ ጸባ ከብቲ ንሓረስቶት፡ ምምስራት ክልተ ሜትሪዮሎጂካያዊ ነቚጣታት፡ ሓረስቶት ተመኲሮ ክለዋወጡሉ ዝኽእልሉ ባይታ ምኽፋትን ምትብባዕን፡ ከምኡ’ውን ምዕዳል ውጽኢታውነቱ ብምርምር ዝተረጋገጸ ምሩጽ ኣዝርእቲ ንሓረስቶት፡ ገለ ካብ’ቶም ኣብ መደባት 2018 ዝጠቓለሉ መደባት ምዃኖም ተሓቢሩ።
ሚኒስተር ኣረፋይነ በርሀ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ዝምስገን ስርሓት’ኳ እንተ ተሰላሰለ፡ ገና ዝተረፈ ብዙሕ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ኣብ ከም ዑደት ኣእካል፡ ንኡስ ውሁድ ስድራ-ቤታዊ ሕርሻ፡ ምድቓል ምሩጽ ኣርሓ ከብቲ ሃገርና፡ ምስሳን ደርሁ ገደና፡ ምፍራይ ጥረታትን ናይ ዘይቲ ኣእካልን፡ ዝያዳ ክድፋኣሎም ኣተሓሳሲቡ።
ተሳተፍቲ፡ ኣብ ዝቐረበ ጸብጻብ ድሕሪ ዘካየድዎ ዘተ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ካብ 6 ኣዋርሕ ክሳብ ዓመት ዘሎ ግዜ፡ ጥዕና ጥሪት ንምውሓስ ብሓፈሻ፡ ካብ እንስሳታት ናብ ሰብ ዝመሓላለፍ ሕማማት ንምግታእ ድማ ብፍላይ፡ ፍተሻን ክታበትን ክካየድ፡ ኣብ መለሳ መሬት ዝርአ ዘሎ ምድንጓያት ፍታሕ ክናደየሉ፡ ኣብ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ውሕጅ ኣብ ሕርሻታት ከቢድ ጕድኣት የውርድ ምህላዉን ነዚ ኣብ ግምት ዘእተወ ትሕተ-ቅርጺ ክዳሎን፡ ሕጽረት መድሃኒት እንስሳታት ፍታሕ ክርከቦ ዝብሉን ካልኦትን ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቦም።


text:
ኣብ ኣጀንዳታት ኢሳይያስ ዝቆጻጸ ሕልና የብለይን!!
ክቡራት ኣንበብቲ ብቀዳምነት ሰናይ ቅነ በዓል ነጻነት 2017 ክኾነልኩም ልባዊ ትምኒተይ ይገልጽ። ብምቕጻል ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ነቲ ኣብ ልዕልይ ዘቕርቦ ተደጋጋሚ ኣጉል ጸለመታትን ጠቐነታትን ጭቡጥ መርትዖታት ናብ ህዝቢ ከቕርብ ኣይበቕዐን። ኮይኑ ግን ከምቲ በዓል ኣመል ኣመሉ እንባ ቦትኡ ነይገድፍ ዝብሃል ያታዊ ምስላ ንኩሉ ጉዳይ ካብቲ ናቱ ወጻኢ ቴሞ-ሜትር ክዕቕን ብሰንኪ ዘይምዕዳሉ ዝበልዔት ከብዲ የብላን መኣዲ ብዝብል ኣርእስቲ፡ ምስ ክቡር ባህልታት ኣቦታትናን ምስ ደሞክራስያዊ ጭዋነትን ዘይተኣሳስር፡ ብዘበነ ውቤ ዝጸመመስ ውቤ ክብል ነበረ ዝዓይነቱ ጽሑፍ ኣብ ዝተፈላለዩ መርበብ ሓበሬታታት ንኣንባቢ ኣቕሪቡ ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ። ኩሎም ክቡራት ኣንበብቲ’ውን ካብዚ ናተይ ወጻኢ ትዕዝብትታት ከም ዘይህልዎም ምሉእ እምነተይ’ዩ። ብዝኾነ ግን ብከብዲ ዝሓስብ ፖሎቲካዊ መንነት፡ ካብ ጅዳ ብዝምንጠወለይ ዶላራት ዝውድስ ወይ’ውን ኣብ ገለ ሰሚናራትን ፌስቲቫላትን ከም ኣገዳሲ ባእታ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ከቕርብ ብዝእተወለይ ኣጉል ዝኾነ መብጽዓታት ዘዝበሉኒ ከም ፓፓጋሎ ዝደግምን ዘናሹን ዘይምዃነይ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከነጽር ይፈቱ።
ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ሓፈሻዊ ፍልጠት መታን ክህልዎም፡-
ብወገነይ ንሓደ ደቂቕ ዝኸውን ጭፍራ ህግደፍን ገባቲ ኢሳይያስን ኣብ ዝፈጥርዎ ኣጀንዳታት ከጣቕዕ፡ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ክቆጻጸን ኣብኡ ክነብርን ፍጹም ፍቓደኛ ኣይኮንኩን። ህግደፋውያን ንመዋእል ኣብ ጸረ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን መታን ክነብሩ ብሱዳን፡ የመን፡ ጂቡትን ኢትዮጵያን ኲናት ብውጽኢቱ ድማ እከይ ጽልእታትን ቅርሕንትታትን ክፈጥሩ ከለዉ፡ ብወገነይ ብኣንጻሩ ፈተውትን ጸላእትን ህዝቢ ኤርትራ ብምልላይ፡ ብክንድ’ቲ ንኡስ ዝኾነ ዓቕምታተይን ብቕዓተይን ነቲ ጠንቂ ብምእላይ፡ ንቡር ሕውነታዊ ጉርብትና ኣህዛብ ኣብ ቦትኡ ንምምላስ ይጽዕር። በቲ ንኡስ ዓቕምታተይን ብቅዓተይን ነዚ ቅዱስ ዕላማ ተግባራዊ ክገብር ኣብ ዘይኽእለሉ ኩነታት ምስ ዝወድቕ፡ ሕመቐይ ኣብ ክንዲ ንጎረባብቲ ኣህዛብ ወይ’ውን መንግስታት ምልጋብ መፍትሒታት ንምንዳይ ደጊመ ደጋጊመ ይቃለስ። ካብኡ ሓሊፉ ግን ከምቲ ጭፍራ ህግደፍን ገባቲ ኢሳይያስን ነቲ ህወሓት ኢህወደግ ኣብ ነጻነት ኤርትራ ብዝነበሮም ንጹር ዝኾነ እምነት ኣብ መስርሕ ቃልሲ ዝኸፈልዎ ታሪኻዊ መስዋእትነትን ሕጂ ኣብ ልዕላውነት ኤርትራ ዘለዎም ነቕ ዘይብል መርገጽን ክኽሕድ ዝድርኸኒ ሕልናን ብቁዕ ምክንያትን ኣይህሉን’ዩ። ከምቲ ሕማቕሲ ዕባራ ምክንያታት ካብ ምብዛሕ ቁም ነገር ነይርኸብ ዝበሃል ምስላ፡ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ካብ ፖሎቲካዊ ስንኩፍንኦም ዝብገስ ብትሕዝትኡ ካብቲ ብጭፍራ ህግደፍን ገባቲ ኢሳይያስን ከም መዝሙር ወግሐ ጸብሐ ዝደጋገም ወያኔ ኣብ ልዕላውነት ኤርትራ ኣይኣምኑን፡ ሕሳዳትን ቀናኣትን ስለዝኾኑ ጽቡቕ ናይ ኤርትራ ኣይደልዩን’ዮም ወያኔ ድኽምቲ ኤርትራ ክትህሉ’ዮም ዝብህጉ…………ወዘተ ዝብል ክደጋግሙ ምስማዕ ብጣዕሚ’ዩ ዘሕዝን።
ግርማይ ወዲ ፍሊፖን መሰልቱን ንዘይመንፍዓት ደንበ ተቓውሞ ንጹር ገምጋም ብምግባር ብቁዕ ዝኾነ መፍትሒታት ንምንዳይ ሓጋዚ ኣውንታዊ ተራ ክጻወቱን ከበርክቱን ብፍጹም ኣይርእዩን። ንነብሶም ከም ብሉጻትን ንጹሃት ሃገራውያንን ብምውሳድ፡ ንገለ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ባእታታት ወይ ውድባት ፖሎቲካዊ ነጻነት ዘይብሎምን ብከብዶም ዝተዓስቡን’ዮም ብምባል ጸለምታት ክነዝሑ ይውዕሉን ይሓድሩን። ወያኔ ድኽምቲ ኤርትራ ክትህሉ ስለ ዝብህጉን ዝትምነዩን ንደምበ ተቓውሞ ብግቡእ ዘይምሕጋዝ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብ ዕለት ንዕለት ክፈናጨሉን ክራብሑን ይገብሩ ዝብል ክስታት ከቕርቡ’ውን ይስምዑ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ኣዝዩ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ፡ ንሕሉፍ ታሪኽን ህልዊ ኩነታት ደንበ ተቓውሞን ብንጹር ዝኽሕድ’ዩ። ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ምፍንጫል ወይ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ውድባት ኣብ ዝተሓተ መደብ ዕዮ ኣንጻር ሓደ ሓባራዊ ጸላኢ ብሓባር ዘይምስራሕን ሕጂ ዝርአ ዘሎ ዘይኮነስ፡ ማዕረ’ቲ ብረታዊ ቃልስና ዕድመ ዘለዎ ፍጹም ፈውሲ ዘይረኸበ ሕማም ምዃኑ ብከመይ ይዝንጋዕ? ብ1970 ህዝባዊ ሓይልታት ኤርትራ ካብ ተሓኤ ብድሕሪ ምፍንጫል ሂወት ኣሸሓት መንእሰያት ዝበልዐ ውግእ ሕድሕድ እቲ ዝኸፍአ ኣሉታዊ ታሪኽና ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ። ብ1976-1977 ህዝባዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ክልተ ምግምዑ፡ ብ1981-1982 ተሓኤ ንሱዳን ምስ ኣተወት ናብ ብዙሓት ውድባት ምፍንጫላ ካብቲ ኣሉታዊ ተመክሮና’ዩ። ብድሕሪኡ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝተራእዩ ምፍንጫላት ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን። እቲ ጭቡጥ ሓቂ እዚ እናሃለወ ከሎ ምፍንጫል ይኹን ዘይመንፈዓት ደንበ ተቓውሞ ብግርማይን ወዲ ፊልፖን መሰልቱን ስለ ምንታይ ምስ ህወሓት ኢህወደግ ክተኣሳሰር ዝምረጽ ዘሎ ዘደንጹ’ዩ። ትርግታ ልቢ ህዝቢ ኤርትራ ክምርምር ዘይተዓደለ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ንህወሓት ኢህወደግ ከዳምጽ ዝኽእል እዝኒ ክህልዎ ኣይኽእልን’ዩ።
ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ዘቕርብዎ ጸለመታትን ጠቐነታትን ካብ ዕድመ ምድፋእ ዝብገስ ብዕራይ ወለደ ብምዃኑ ሸለል ምባሉን ከም ተራ ምርኣዩን ይሓይሽ ዝብሉ ብዙሓት ባእታታት የጋጥሙኒ’ዮም። ብወገነይ ግን እዚ ለባም ፖሎቲካዊ ኣተሓሳስባ ወይ ኣርሒቑ ዝጥምት ኣገላልጻ ዘይምዃኑ ብጽንዓት ይኣምን። እቲ ብህወሓት ኢህወደግ ተታሒዙ ዘሎ ፖሎቲካዊ ዕላማን መስመርን ዘይወሓጠሎም ኣካላትን ሓይልታትን ኤርትራ ብድሕሪኡ ምህላዎም ብንጹር ክፍለጥ ይግባእ ይብል። ገሊኡ’ውን መንቐሊኡ ኢትዮጵያውያን ብፍላይ ድማ ትግራዎት ልዕሌና’ዶ ክራኣዩ ካብ ዝብል ዘይሰውራዊ ቅንእን ትምክሕትን ዝብገስ ኣጉል ራእይ ምዃኑ ጸሓይ ዝወቕዖ ሓቂ’ዩ። ኣብ ጭቡጥ ኣብነት ዝተሞርኮሰ ኣብነት ንምቕራብ ዝኣኽል፡ ሓደ ኣብ ጉዳይ ህወሓት ኢህወደግ ምስ ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ተመሳሳሊ ራእይ ዘለዎን ብጽሑፍ ይኹን ብድምጺ ተደጋጋመ ዘመተ ዘካይድን ካብ ኩሉ ተስፋ ቆሪጹ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ብሰንኪ’ቲ ብርቱዕ ጸጥታዊ ኩነታት ኤርትራ ለውጢ ከምጽኣሉ ዝኽእል ዕድል የልቦን። ኣብ ደገ ዝርከብ ደንበ ተቓውሞ’ውን ለውጢ ከረጋግጽ ዘይሕሰብ’ዩ። ብርግጽ ምስ ዝፈቱ ኣብ ኤርትራ ጭቡጥ ለውጢ ከረጋግጽ ዝኽእል ገባቲ ኢሳይያስ ጥራይ’ዩ ብምባል ተደጋጋሚ ንኢሳይያስ ደብዳቤ ብምጽሓፍን ምሕጽንታ ብምቕራብን ዝፍለጥ ባእታ፡ ኢትዮጵያውያን ብፍላይ ድማ ትግራዎት ከም ንፉዓት ዝቁጸሩ ዘለዉ ስለ ዝነፍዑ ዘይኮነስ ንሕና ኤርትራውያን ስለ ዝሓመቕና ጥራይ’ዩ ክብል ናብ ንባብ ከም ዘብቕዐ ይፍለጥ። እዚ ከም ዕድመ ዝደፍኦ ተራ ብሂል ምቁጻሩ ፖሎቲካዊ ዕሽነት ጥራይ’ዩ።
ንምጥቕላል ዝኣኽል፡- ኣብ ኢትዮጵያ ንጉዳይ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ዝምልከት ብጽማቕ 3ተ ተጻረርቲ ፖሎቲካዊ መርገጻት ምህላዉ ዝሰሓት ኣይኮነን።
1. ፖሎቲካዊ መርገጽ ህወሓት ኢህወደግ ካብ ብኣግኡ ኣትሒዙ ሃገራዊ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ብጽንዓት ዝኣምን ምዃኑ ካብ ምንም ስውር ኣይኮነን። ብሰንኪ’ዚ እምነት’ዚ ድማ ብተቓወምቱ ንልዕላውነትን ረብሓታትን ህዝቡ ዘይሰርሕ ብዓቢኡ ንኤርትራ ኣሕሊፉ ዝሃበ፡ ክሳድ ኢትዮጵያ ቆሪጹ ኣፍደገ ባሕርን ወደብን ክትስእን ዝገበረ ፖሎቲካዊ ሓይሊ’ዩ ብምባል ብቀጻሊ ኣንጻር’ዚ መርገጽ’ዚ ብርቱዕ ጎስጓስ ዘካየደሉን ዝኽሰስሉን ኩነታት ምህላዉ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ’ዩ።
2. ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ዘይትቁረጽ ዘይትጭረም ኣካል ኢትዮጵያ ምዃና፡ ንምምላሳ’ውን ይቓለስ ምህላዉ ንነብሱ ዝኣምን ፖሎቲካዊ መርገጽ ዘለዎ ሓይልታት።
3. ኤርትራ ሃገራዊ ነጻነታ ክትጓንጸፍ ጸገም ከም ዘይብሉ ዝመስል፡ ኢትዮጵያ ግን ኣፍደገ ባሕርን ወደብን ክትረኽብ መሰላ ብምዃኑ፡ ወደብ ዓሰብ ብዲፕሎማስያዊ መንገዲ ንምምላስ ይቃለስ ምህላዉ ዝኣምን ፖሎቲካዊ መርገጽ ዘለዎ ሓይልታት’ዮም። ጭፍራ ህግደፍን ገባቲ ኢሳይያስን ነቶም ምእንቲ ሃገራዊ ነጻነት ዝተቃለሱ ዜጋታትን ሃገራውያን ሓይልታትን ነጺጉ፡ ከምቲ ናይ ጸላእየይ ጸላኢ ፈታውየይ ዝበሃል ምስላ፡ ነዞም ጸረ ልዕላውነትን ኤርትራ ዝኾኑ ሓይልታት እናሓብሓበ፡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ብቀጻሊ እከይ ሸርሕታት ክሰርሕ ጸሓይ በሪቓ ትዓርቦ ከም ዘላ ዘጠራጥር የብሉን። ሃየ በሉ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ኣየናይ ፖሎቲካዊ መርገጽ ንልዕላውነት ኤርትራን ህዝባን ከም ዝጠቕም ብግሉጽ መንገዲ ከነጽሩን ከረድኡን ብክብሪ ዕድመይ የቕርብ።
ንቡር ዝምድና ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምድልዳል ንረባረብ!!
ምስ ሰናይ ሰላምታይ
ነፀረኣብ ኣስመላሽ 25 ግንቦት 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10729


text:
ብዛዕባና
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሀዱ አምላክ አሜን!
ንሕና ኣብ ሆላንድ ከባቢ ኣምስተርዳም ወይ ከኣ ብኣምስተልፌን-ኣምተልላንድ እንፍለጥ ኣብ ሰሜን ሆላንድ እንነብር ኤርትራውያን ኢና። እዛ ቤተ ክርስትያንና ብውሑዳት ሰባት ብ2003 ዓ.ም. ኣብ ኣምስተልፌን ብስም ማሕበር መድሓኔዓለም ቆይማ። ንሾብዓተ ዓመታት ዝኣክል በቶም ዘለዉና ውፉያትን ግዱሳትን ሰባት ክንካየድ እንከሎና፡ መንፈሳዊ ዝዀነ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ትምርቲ ብክእለት ዘሎዎም ማሕበርተኛታት እንዳተማሃርና፡ ብጥርኑፍ ዝኾነ ኣገባብ ክንከይድ ጸኒሕና። ብ2010 ዓ.ም. ብሲኖዶስ ዝተፈቕደልና ታቦት ምስ ኣእተና ድማ፡ ካብ ማሕበር ናብ ቤተ ክርስትያን ተሰጋገርና። እንዳ መድሓኔ ዓለም ዝብል ስም እውን ተዋሂብዋ። እቲ ቀንዲ ኣብ'ቲ ጊዜ'ቲ ነዛ ቤተክርስትያን ክንተክል ዘበገሰና ምኽንያት ድማ፡ ዋላ'ኳ ንቤት ጸሎት ኬድና መንፈሳዊ ትምህርቲ ክንማሃር፣ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለና ኣፍልጦ ከነማዕብል፣ ሃይማኖትና ጽቡቕ ጌርና ክንፈልጥ ዝብል ይኹን እምበር፡ እቲ ቀንዲ ዕላማ ነዞም ኣብዚ ተወሊዶም ዝዓብዩ ዘለዉ ደቅና ሃይማኖቶም ኣፍሊጥና፥ ምስኡ ኣተሓሒዝና ድማ ቋንቋኦምን ባህሎምን ክፈልጡ ዝብል ዕላማ ኢዩ ነይሩ። ከም'ቲ ኣበጋግሳ ዕላማና ኸኣ፡ ብፍቓድ ኣምላኽ እንሆ ሕጂ ቤተክርስትያና ዓብያ ደቅና ተማሂሮም ጌና እውን ይማሃሩ ኣለዎ። ክንጅምር እንከለና ሕዱር ቀሺ ኣይነበረናን፡ ታቦት'ውን ኣይነበረናን። ሕጂ ግን ፍቓድ ሉዑል ኣምላኽ ኮይኑ ኸኣ እነሆ ጓሳ ህዝቡ ዝኾነ ቀሺ፡ መልኣከ ሰላም ኣባ ቀሺ ክብሮም ኪዳነ፡ ፈጢሩልና ታቦትና ኣእቲና ጻማና ረኺብና። ብሕጂ እውን ቤተክርስትያንና ካብዚ ዘላቶ ዓብያ፡ ኣባላታ'ውን በዚሖም፡ ንህዝባ እትህቦ ኣገልግሎት ክብ ክብል ጸሎትና ናብ ኣምላኽና ነቕርብ።
ብጹዕ ኣቡነ ኣትናቴዎስ ኣብቲ ግዜ'ቲ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ከለዉ ቀሺና ቐቢኦም ታቦትና'ውን ዝሃቡና።
ዕላማና
ዕላማና፥
- ነዞም ኣብ'ዚ ተወሊዶም ዝዓብዮ ደቅና ሃይማኖቶም ንምፍላጥን፣
- ምስ ሃይማኖቶም ከኣ ባህሎም ንምምሃርን፣
- ተማሂሮም ድማ መማህራን ክኾኑ፣ ካህናት ክዀኑ
- ከምኡ ድማ ንኹሉ ምእመን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኣብ ሃይማኖቱ ዘለዎ ፍልጠት ክብ ንምባል፣
- ቀጻሊ ናይ ቤተርክርስትያን ኣገልግሎት ምሃብ፣
እንታይ ንገብር
እንታይ ንገብር፧
- ቅዳሴ ብምስራዕ ናይ ጥምቀት ኣገልግሎት ንህብ፣
- ቅዱስ ቊርባን ነካይድ፣
- ቃልኪዳን ነእስር፣
- ናይ ዝሞቱ ፍትሓት ነካይድ፣
- ትምህርቲ ሰንበትና ክነጥፉን ክምዕብሉን ነተባብዕ፣
- ምእመናን ናብ ቤተክርስትያን ክመጹ ንጒስጒስ
ኣባላትና/ምእመናን
ኣባላትና፥
- ነንሕድሕዶም ይተሓጋገዙ፣
- ኣብ ናይ ቤተክርስትያንና በዓላት ይነጥፉ፥ ኣጋይሾም ይቕበሉን ይስንዩን፥ ውራያት ቤተክርስትያን ብጽፉፍን ምዕሩግን ዝኾነ ኣገባብ ክዛዘም ዓቢ ተራ ይጻወቱ፣
- ደቂ ኣንስትዮ መግብን መስተን ኣዳልየን ብምሻጥ ንቤተክርስትያን ዝውዕል እቶት የኻዕብታ፣
- ምእመናንና ማሕበረ ፍቕርን ስኒትን እዮም።


text:
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተበፅሐ ስምምዕን ርክብን ዝርዝር ጉዳያት ተግባራዊ ንምግባር ብኽልቲአን ሃገራት ዝተጣየሸ ናይ ቴክኒክ ኮሚቴ ስርሑ ብፅቡቕ ኩነታት የሳልጥ ከምዘሎ ወሃቢ ቃል ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ነብያት ጌታቸው ኣፍሊጦም።
ወሃቢ ቃል ሚንስትር ጉዳያትት ወፃኢ ኢትዮጵያ ትማሊ ሓሙስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ዝዳህሰሱ ክኾኑ ከለው ብዛዕባ ርክብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝሃብዎ ቃል እቲ ናይ ቴክኒክ ኮሚቴ ስርሑ ይሰርሕ ኣሎ፤እዞም ዝርዝር ስራሓት ነቲ ርክብ ትካላዊ ቕርፂ ከትሕዝዎ እዮም ኢሎም።
“ዝቕፅል ርክብ ክልቲአን ሃገራት ትካላዊ ቕርፂ ስለዘትሕዝዎ ነፍሲ ወከፍ ዝርዝር ጉዳያት ምላሽ ክረከብ እዩ።ስለዚ ካብ ዘሎ ሓፈሻዊ ኩነታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ዘሎ ኩነታት ዝተፈለየ ሓበሬታ ከምዘየለን ትካላዊ ቕርፂ ንምትሓዝ ዝስርሑ ስርሓት ብዝተታሓዘሎም ናይ ግዜ ሰደቓ ይሰላሰሉ ምህላው እየ ክዛረብ ዝኽእል”ኢሎም ።
ንኢትዮጵያ ኤርትራን ዘራኽቡ ኣርባዕቲኦም መስመራት ንመኻይን ኣብ ዝተዓፅውሉ እዋን ነዚ መግለፂ ዝሃቡ ምሃቦም ዝገለጸ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ብዛዕባ ምዕጻው መስመራት ግን ዘውጽኦ ዜና የለን።


text:
ሕብረት ኣውሮፓን ሕብረት ኣፍሪካን ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ ንኽልተ ዓመት ተናዊሑ ዝነበረ ኣብ ሰለስተ ዓመት ሓደ ግዜ ዝራኸብሉ ዋዕላ ኣብዚ ሰሙን ከካይዱ እዮም።መራሕቲ ክልቲኦም ክፍለ ዓለማት ነቲ ለበዳ ዝተውሃበ ግብረ መልስን ኣፍሪካ ንለውጢ ኩነታት ኣየር ንምምካት ንምሕጋዝን ዝብሉ ኣጀንዳታት ዝርከቡዎም ክዘራረቡ ኣብ ብራስለስ ይራኸቡ ኣለው።
መራሕቲ ሕብረት ኣውሮፓን ሕብረት ኣፍሪካን ርካብቶም ንምምሕያሽን ኣብ ዙሪያ ለበዳ ኮቪድ 19 ዘለው ፀገማት ንምቕራፍን ፅባሕ ሓሙስ ኣብ ብራስለስ ክራኸቡ እዩ።
ሃገራት ኣፍሪካ ብናይ ሕብረት ኣውሮፓ ናይ ጉዕዞ እገዳታት፣ምክፍፋል ክታበትን ኣፍሪካ ክታበት ኮቪድ ንምምራት ዘኽእላ ናይ ኣእምሮ ንብረት መሰላት ንምልዓል ፍቓደኛ ብዘይምዃኑን ሕጉሳት ኣይኮናን።
ቶቢያስ ዌልነር ብዛዕ ዓለምለኸ ሓደጋታት ድሕነትን ፖለቲካን ኣብ ዘፅንዕ Dragonfly ኣብ ዝተብሃለ ጉጅለ ላዕለዋይ ተንታኒ እዩ።እቲ ዋዕላ በቲ ለበዳ ዝተጎድአ ርክብ ኣብ ምፅጋን ዘተኩር እዩ ይብል።
ናይ ፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቡዎ ሪኢቶ ሃገሮምን ሕብረት ኣውሮፓን ንቁጠባ ኣፍሪካ ክሃንፁ ንዝኽእሉ ኢንቨትመንትታት ቀዳማነት ክህብሉ እዮም ኢሎም።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ መላእ እታ ክፍል ዓለም ንዓበይቲ መሰረተ ልምዓት ትድግፍ ምስ ዘላ ቻይና ኣብ ኣፍሪካ ውድድር ገጢሙዎ ኣሎ።ፈረንሳይ ኣብ ሃገራት ማእኸላይን ምዕራብን ኣፍሪካ ንዘለዋ ፅልዋ በዳሂት ኮይና ካብ ዘላ ሩሲያ እውን ካሊእ ማእዝን ናይቲ ፈተና እዩ።
ሕብረት ኣውሮፓ ህዝቢ ኣፍሪካ ሰናይ ምሕደራን ክብርን ክረብ ንዘለዎ ራእይ ክርሕርሖ ኣይክእልን ይብል ዌልነር።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ መትከላቱ፣ኣብ ዴሞክራሲ፣ሰብኣዊ መሰላትን ልዕልነት ሕግን ቅድመ ኩነት መሰረት ዝገበረ ቁጠባውን ፀጥታውን ደገፍ ንሃገራት ኣፍሪካ ምሃቡ ክቕፅል ክኸውን እዩ እውን ኢሉ ብምውሳኽ ።
እቲ ናይ ክልተ ማዕልታት ኮንፈረንስ ለውጢ ኩነታት ኣየር ኣብ ኣፍሪካ ዘሕድሮ ተፅዕኖ ንምክልኻል ዝከአለሉ ኣገባብ እውን ትኹረት ክግበረሉ እዩ።
World Resources Institute ኣብ ዝተብሃለ ትካል ምኽትል ፕሬዝዳንትን ዞባዊ ዳይረክተርን ዋንጂራ ማታይ ሃብታም ሃገራት ናይ መተኣታተዊ ፕሮግራማት ክኸፍላ ኣለወን ትብል።
‘’እተን ዓበይቲ በከልቲ፣80 ምእታዊ ናይ ዓለም ልቀት ዝፍንዋ ሃገራት ጉጅለ 20 እየን’’ ዝበለት ንሳ ኣጀንዳ ፋይናን ኩነታት ኣየር ንብዙሕ ዓመታት ዝፀንሐ እዩ።ኣፍሪካ ንለውጢ ኩነታት ኣየር ካብ ዝተቓልዑ ዞባታት ሓንቲ እያ።መብዛሒቲአን ሃገራት ናይ ምኽኣል ኣቕመን ከዕብያ ገንዘብ የድልየን ኢላ። ’’ዘይትዓወት ናይ 100 ቢሊዮን ዶላር ሸቶ ከምዝነበረ ንፈልጥ ኢና።ስለዚ ነዚ ናይ ሓደ ቢሊዮን ዶላር ጉድለት ንምምላእ ግልፂ ዝኾነ ኣጀንዳ ኣሎ’’ ክትብ ሓቢራ።
ናይ ሰኔጋል ፕሬዝዳንት ማኪ ሳል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብናይ ኣውሮፓን ኣፍሪካን ፋውንዶሽን ኣብ ዝተዳለወ ናይ ቪዲዮ ኣኼባ ንኩነታት ኣየር ዝሰማማዕ ስትራተጂ ምምዕባል ከምዘድሊ ገሊፆም ነይሮም።


text:
ሱዳን፡ ኣብ ከሰላ ሰዓት እቶእቶ ተኣውጁThursday, 12 May 2022 20:20 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
(ብሰንክቲ በብግዜኡ ኣብ መንጎ ዓሌታት ኑባን በኒዓምርን ዝፍጠር ጐንጺ 80 ዝኾኑ ሰባት ከም ዝሞቱ ይንገር።)
ሱዳን እታ ምስ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብቐረባ እተዋሰን ምብራቓዊት ከተማ ከሰላ ብ11 ጉንበት 2022 ሰዓት እቶእቶ ከም ዝኣወጀት “ኣልዓይን /ALAIN” ዝተባሀለት መርበብ ሓቢራ። ሱዳን ነዚ ኣዋጅ ከተውጽእ ዘገደዳ ኣብታ ከተማ ኣብ መንጎ ኑባን በኒዓምርን ዘጋጠመ ሓደገኛ ዓሌታዊ ጐንጺ ምዃኑ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ሓለፍቲ ከተማ ከሰላ ካልእ መተካእታ ውሳነ ክሳብ ዝመጽእ እቲ ኣዋጅ ሰዓት እቶእቶ ከም ዝቕጽል ምግላጾም ዝተፈልጠ ኮይኑ፡ እቲ ዓሌታዊ ጐንጺ ምስተፈጠረ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ኣትዮም ከም ዘህድእዎን ሓደ ሰብ ጥራይ ከም ዝሞተን ተፈሊጡ።
ቅድሚ ሕጂ ኣካል ዞባ ምብራቕ ሱዳን ኣብ ዝኾኑ ከባብታት ከሰላ፡ ፖርትሱዳንን ገዳርፍን ብዘጋጠሙ ተመሳሰልቲ ዓሌታዊ ጐንጽታት ካብ ክልቲኦም ወገናት 80 ሰባት ከም ዝሞቱ ኣብቲ ዜና ተሓቢሩ። እቲ ዜና ኣተሓሒዙ ከም ዝሕብሮ፡ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተበጽሐ ስምምዕ ንግዜኡኳ ነቲ ዓሌታዊ ጉንጽታት ኣህዲእዎ እንተነበረ፡ ደሓር ግና ናብቲ ዝነበሮ እዩ ተመሊሱ። ኣብ ሱዳን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ምዕራብ ዳርፎር ብዝተላዕለ ተመሳሳሊ ጐንጺ ኣስታት 200 ሰባት ከም ዝሞቱ እቲ ዜና ኣዘኻኺሩ። እቲ ብጀነራል ኣልቡርሃን ዝምራሕ ወታደራዊ መንግስቲ ሱዳን ኣብዚ እዋንዚ ናብ ኩሉ ከባብታት እታ ሃገር ሰራዊት ኣዋፊሩ ኣሎ።
እዚ ጐንጺ ተላዒልሉ ዘሎ ከባቢ ሱዳን፡ ብወገን ተሰነይ ምስ ኤርትራ፡ ብወገን ሑመራ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ዝዋሰን ኮይኑ፡ ብፍላይ ምስ ምዕራብ ኤርትራ ናይ ቀረባ ኩለ-መዳያዊ ምጽልላው ዘለዎ እዩ።
መንበረ ፓትርያርክ ኤርትራ፡ መነኮሳት የእሲሩTuesday, 10 May 2022 21:37 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
( ካብ መርበብ ኢንተርኔት ዝተረኽበ ምስሊ)
እቲ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር ህግደፍ ዝመሓደር ዘሎ መንበረ-ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኤርትራ፡ 5ተ መነኮሳት ገዳም ኣቡነ ዮናስ ኣሕሊፉ ብምሃብ ከም ዘእሰረ ኤሪሳት/ERISAT ሓቢራ።
እቶም ዝተኣስሩ መንኮሳት መምህር ዕንቈብርሃን ተወልደ፡ ኣባ የማነ ብርሃን፡ ኣባ ተኽለ ብርሃን፡ ኣባ ኣብርሃምን ኣባ ሃብተ ዮናስን ከም ዝበሃሉ እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣፍሊጡ። እዞም መንኮሳት ዝተኣስርሉ ምኽንያት፡ ነቲ ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ነፍሰ-ሄር ኣቡነ ኣንጠንዮስን ኣብ ኣሰያይማ 5ይ ፓትርያርክ ኤርትራን ዝተራእየ ጌጋ መሰረት ብምግባር፡ ምስቲ መንበረ ፓትርያርክ ከም ዘይተሓባበሩ ስለ ዝገለጹ እዮም።
ኩነኔ ኣንጻርቲ ብምምሕዳር ህግደፍ ዝዝወር መንበረ ፓትርያርክ ኦርተዶክሳዊት ቤተክርስትያን፡ ኣብ ገዳማት ደብረ ጽጌ፡ ዓዲ ውስኽ፡ ደበረ ሳህልን ሙራደ-ቃልን እውን ይቕጽል ከም ዘሎ እቲ ዜና ሓቢሩ። እቶም ምንጭታት ኤሪሳት፡ ብፍላይ ኣቦታትን መንኮሳትን ገዳማት ኣቡነ ዮናስ፡ ምስቲ መንበረ ፓትርያርክ ብቐጻሊ ክሰሓሓቡ ከምዝጸንሑን ኣቐድም ኣቢሎም ድማ፡ ኣባ ከሰተ ብርሃን ዝተበሃሉ ፈላሲ ካብዚ ገዳም ተኣሲሮም ምንባሮም ሓቢሮም። ብተመሳሳሊ ምኽንያት 6ተ መነኮሳት ገዳም ደብረ ቢዘን ተኣሲሮም ከም ዘለዉ እውን ተፈሊጡ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ብዙሓት ገዳማትን፡ ሃገረ ስብከታትን ኤርትራ ንኣካይዳ መንበረ ፓትርያርክ ኤርትራ ብተደጋጋሚ ይዂንንኦን የዉግዝኦን ምህላወን ይንገር።
መንበረ ጵጵስና ኤርትራውያን ኣህጉረ ስብከታት፡ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ኣብ’ቲ እዋን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ብ13 ሰነ 2021 ዝተኻየደ ምቕባእ 5ይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ፡ ናይ ዓመጽን ጥልመትን ተግባር ምንባሩ ምጥቃሱ ዝዝከር እዩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ኩሎም እቶም ድሕሪ ማእሰርቲ ናይቶም ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝዓረፉ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ሓላፍነት ዝተዋህቡ ፓትርያርክታት ኤርትራ ኣመጻጽኣኦም ብስርዓት ቤተክርስትያን ዘይሕጋዊ ምንባሩ ክገለጽ ዝጸንሐ እዩ።
ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ናይ ህግደፍ ጸረ ህዝብነት ካብ ዝግለጸሎም ተግባራት ኣብ ጉዳይ ሃይማኖት ዘካይዶ ኢድ ኣእታውነት ሓደ ምዃኑ ዝዝከር እዩ።
ሰልፊ ጉባአ ሱዳን፡ ኣብ መስርሕ ዘተ ከምዘይሳተፍ ኣረጋጊጹMonday, 09 May 2022 15:06 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓላፊ ሰልፊ ጉባአ ሱዳን፡ ዓምር ዩስፍ፡ ኣብ ካርቱም ንመዲያ መብርሂ እናሃቡ
ሰልፊ ጉባአ ሱዳን፡ ኣብቲ ብሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ብሓባር ተመዲቡ ኣብ 2ይ ሰሙን ወርሒ ጉንበት 2022 ዝካየድ መስርሕ ዘተ ከምዘይሳተፍ ምግላጹ፡ መርበብ ሓበሬታ ሱዳን ትሪቡን/SUDAN TRIBUNE፡ ብ7 ጉንበት 2022 ብዝዘርግሓቶ ዜና ሓቢራ።
እዞም ሰለስተ ኣካላት፡ ኣብ ሱዳን ንዘሎ ቅልውላው ፖለቲካዊ መፍትሒ ንምርካብ ኣብ 10-12 ጉንበት 2022 ኣኼባ ክግበር ከም ዝመደቡ እቲ ዜና ሱዳን ትሪቡን ኣፍሊጡ። ምሕዝነት ሓይልታት ናጽነትን ለውጥን ሱዳን ብወገኑ፡ እቲ ተመዲቡ ዘሎ ኣኼባ ናይ ወተሃደራዊ ሓይሊ ሱዳን ኢድ ኣእታውነት ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ዘብቅዓሉን ሲቪላዊ ምስግጋር ዝረጋገጸሉን ኩነታት ንምፍጣር ቆላሕታ ከም ዝህብ ምጥቃሱ ኣብቲ ዜና ተገሊጹ።
ወተሃደራዊ ሓይሊ ሱዳን ብወገኑ፡ እቲ መስርሕ ዘተ ኩሎም ሲቪላዊ ኣካላት ምክፍፋል ኣወጊዶም ናብ ሓደ መድረኽ ከምጸኦም እንተ ክኢሉ ስልጣን ከረክቦም ቅሩብ ምዃኑ ምጥቃሱ እቲ ዜና ሱዳን ትሪቡን ኣመልኪቱ።
ኣካል ሓልታት ናጽነትን ለውጥን ዝበሃል ምሕዝነት ዝኾነ፡ ሰልፊ ጉባአ ሱዳን ብ7 ጉንበት 2022 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ኣብዚ ብሰለስተ ኣካላት ተዳልዩ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ መቀራረቢ መስርሕ ዘተ ከምዘይሳተፍ ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
እቲ መግለጺ ኣተሓሒዙ፡ “እዚ ንተሳትፎ ምንጻግና፡ መቐጸልታ ናይቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ መርገጽና ኮይኑ፡ ኣካል ናይ ዝኾነ እቲ ናይ ቅድም ዕልዋን ሳዕቤኑን ኣወጊዱ ሲቪላዊ ዲሞክራስያዊ ምስግጋር ኣብ ዘየውሕስ ፖለቲካዊ መስርሕ ኣይንሳተፍን ኢና” ዝብል ሓሳብ ኣስፊሩ። ኣተሓሒዙ ከኣ እዚ ዝዳሎ ዘሎ መበገሲ ዝተባህለ መስርሕ ዘተ ዘውሕሶ ለውጢ ከም ዘይህሉ እቲ መግለጺ ናይ ሰልፊ ጉባአ ሱዳን ኣትሪሩ ኣስፊሩ።
ሓላፊ ባይቶ ልኡላውነት ሱዳን ብወገኖም፡ ኣቦመንበርነት ናይቲ ሃገራዊ ባይቶ ነቲ ብሓይልታት ናጽነትን ለውጥን ሱዳን ዝተመዘዘ ሲቪል ኣካል ከረክብዎን ንህጹጽ ሓይልታት ሱዳን ምስቲ ስሩዕ ሃገራዊ ሰራዊት ንምጽንባርን ቅሩብ ከምዘይኮኑ ከም ዘረጋገጹ እቲ ዜና ሓቢሩ። ኣብ ርእሲዚ ወተሃደራዊ ክፍሊ ሱዳን ነቲ ተመዲቡ ዘሎ መስርሕ ዘተ ጥጡሕ ኩነታት ንምፍጣር ቅሩብ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ኤርትራ ሓይልታታ ካብ ትግራይ ከተውጽእ፡ ሎሚ’ውን ተጸዊዓThursday, 05 May 2022 21:06 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኤርትራ፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ እትገብሮ ዘላ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይምርግጋእ ዘስዕብ ወተሃደራዊ ምትእትታው ደው ከተብሎ ኣመሪካ ከም ዝጸወዐት መርበብ ቢቢሲ/BBC ብ4 ጉንበት 2022 ብዝዘርግሖ ዜና ሓቢሩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ብ4 ጉንበት 2022 ኣብ ናይ ፌስቡክ ገጹ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፡ “ሚኒስተር ዜና ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ዘይቅኑዕ ሓበሬታ ይዝርግሕ ኣሎ” ክብል ብትሪ ነቒፉ።
እቲ ኤምባሲ የማነ ገብረመስቀል፡ ቅድሚ ሓደ ሰሙን ኣብ ትዊተር ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ፡ ነታ ብስም ዘይጠቐሳ ዳይረክተር ትካል ዓለምለኻዊ ልምዓት ኣመሪካ ዩኤስኤኣይድ/USAID ብዛዕባ ኤርትራ ስኑዕ ሓበሬታ ትዝርግሕ ኣላ ኢሉ ድሕሪ ምኽሳሱ ግብረ-መልሲ ክህብ ከም ዝተገደደ እቲ ካብ ቢቢሲ ዝተረኸበ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ዜና፡ የማነ ገብብረመስቀል ብ29 ማዝያ 2022 “ዳይረክተር ዩኤሰአይድ ክትገልጾ ዝኸብድ ግጉይ ሓበሬታ ናይ ምዝርጋሕ ክእለት ኣለዋ” ከም ዝበለ ጠቒሱ፡ ከም ምንጪ ተጠቒማትሉ ዝበሎ ከኣ “ሁማኒታርያን” ዝበሃል መርበብ ምዃኑ ሓቢሩ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኤርትራ ብተወሳኺ፡ "ሚኒስተር የማነ ገብረመስቀል ዘይቅኑዕ ሓበሬታ ይዝርግሕ ኣሎ" ዝብል ግብረመልሲ ብምሃብ፡ "ሓይልታት ኤርትራ ጾታዊ ዓመጽን ቅትለት ቆልዑን ዝርከቦ ኣሰቃቒ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ከምዝፈጸሙ፡ ኣኽባር ሕጊ ኢትዮጵያ፡ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ሕቡራት ሃገራትን ሰኒዶሞ እዮም" ክብል ብትሪ ወቒሱ።
መንግስቲ ኤርትራ፡ ሓይልታቱ ካብ ትግራይ ከውጽእን፡ ነቶም ግፍዕታት ዝፈጸሙ ብሓላፍነት ክሓቶምን ኤምባሲ ኣመሪካ ክጽውዕ እንከሎ፡ ኤርትራ ብወገና ነቲ ሓይልታታ ኣብ ትግራይ ፈጺሞም ዝብሃል ግፍዕታትን ግህሰት መሰላትን ክትነጽጎ ምጽንሓ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ሓይልታት ኤርትራ ካብ ትግራይ ጠቕሊሎም ክወጹ ምዃኖ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ገሊጾም ምንባሮም ዜና ቢቢሲ ኣዘኻኺሩ።
ኤምባሲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ኤርትራ ካብዚ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ብዓውታ ኣንጻር ግጉይ መግለጺታት ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ዝህቦ ዘሎ ግብረ-መልሲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣቓልቦ ብዙሓት ኤርትራውያን ይረክብ ምህላዉ ዝዝከር እዩ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ፡ ኤርትራ ሕጊ ፕረስ ከተኽብርን እሱራት ክትፈትሕን ተማሕጺኑTuesday, 03 May 2022 22:16 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኤምባሲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ኣስመራ፡ ኤርትራ ሕግታት መሰል ሓሳብካ ምግላጽ ከተኽብርን ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ዝኣሰረቶም ክትፈትሕን፡ ኣብ ናይ ፌስ ቡክ ገጹ ተማሕጺኑ። እቲ ኤምባሲ ን3 ጉንበት ዓለም ለኸ መዓልቲ ፕረስ ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዝዘርገሖ ስምዕታ፡ ንሓያሎ ካብቶም ሓሳቦም ብምግላጾም ጥራይ ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ኤርትራ ይሓቁ ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ብኣስማት ዘርዚሩ።
እቶም “ኣይንርሰዓኩምን ኢና” ብዝብል ነዚ ዓለምለኻዊ መዓልቲ ፕረስ ምኽንያት ብምግባር ብኣስማቶም ዝጠቐሶም፡ ዳዊት ይስሃቅ፡ ስዩም ጸሃየ፡ ዳዊት ሃብተሚካኤል፡ ማቴዎስ ሃብተ፡ ፍሰሃየ ዮሃንስ፡ ኣማኑኤል ኣስራት፡ ተመስገን ገብረእየሱስ፡ ስዒድ ዓብደልቃድር፡ ዩሱፍ ማሕሙድ ዓሊን መድሃኔ ሃይለን እዮም።
እቲ ኤምባሲ ከም ዝገለጾ እዚ ዕለት ብደረጃ ዓለም ዝዝከረሉ ምኽንያት፡ መንግስታት ኣድላይነቱ ተረዲኦም ንትግባረ ናይ ጋዜጠኛታት፡ ጸሓፍትን ምሁራትን መሰልን ናጽነትን ሓሳባ ምግላጽ ንከኽብሩ ንምዝኽኻሮም ምዃኑ ጠቒሱ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኤርትራ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነዞም ኣስማቶም ዝተጠቕሱን ካለኦት ብቅሉዕ ሓሳቦም ስለ ዝገለጹ ጥራይ ዝተኣስሩን ግዳያት ንክፈትሖምን ኣንጻር ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ኣንቢርዎ ዘሎ እገዳ ከልዕሎን ተማሕጺኑ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኣፍሪቃ፡ ኣብ ናይ 2007 ውሳነኡ ከም ዘመልከቶ፡ ኤርትራ ናይ ኣፍሪቃ ቻርተር ሰብኣውን ህዝባውን መሰላት ከም እትጥሕስ ኣመልኪቱ ከም ዝነበረ እዚ ናይቲ ኤምባሲ መልእኽቲ ኣዘኻኺሩ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ኩሉ መንግስቲ ኤርትራ ኣንጻር ፕረስ ዝገብሮ እገዳታትን ዘካይዶ ማእሰርትን ምስ ተልእኮን መንፈስ እቲ ቻርተር ሰብኣዊ መሰል ከም ዝጻረር ኣስፊሩ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ናይ ሎሚ ዕለት 03 ጉንበት 2022 ንናይ ፕረስ ነጻነት ዝምልከት ዝወጸ ዓመታዊ ኣህጉራዊ ጸብጻብ ከም ዘመልክቶ ድማ፡ ኤርትራ ኣብ ኣተሓሕዛ ነጻ ፕረስ ኣብ መበል 179 ካላኣይቲ ብድሕሪት ተመይጊባ ምህላዋ ተረጋጊጹ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ መንጎ ኢራንን ሰሜን ኮርያን ምህላዋ ዘመልክት ጸብጻብ እዩ። እተን ብናይ ፕረስ ነጻነት ሕጋጋት ምሕላው ቅድሚት ዝስራዓ ሰለስተ ሃገራት ድማ ፊንላንድ፡ ኖርወይን ሽወደንን ከምዝኾና ተፈሊጡ ኣሎ።
ቢንያም ግርማይ ክሳብ 2026 ምስ ክለቡ ዘጽንሖ ውዑል ፈሪሙSunday, 01 May 2022 22:02 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ልዑል ብቅዓት ብምርኣይ ታሪኽ ዝሰርሐ፡ ምስ ቤልጅማዊት ክለብ ኢንተርማርች-ዎንትይ ጎቦርት ዝወዳደር፡ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ፡ ምስታ ዝጸንሓ ክለብ ክሳብ 2026 ዘጽንሖ ውዕል ከም ዝፈረመ፡ ንወግዓዊ መርበብ እታ ክለብ ብምጥቃስ መርበብ ሓበሬታ ሰቲት ሓቢራ።
በልጅማዊት ክለብ ኢንተርማርች-ዋግ፡ ኣብቲ ዘውጸኣቶ ዜና “ቢንያም ግርማይ ኣብ ገዝኡ ዘጽነሖ ስምምዕ ፈሪሙ” ብዝብል ሓጐሳ ከም ዝገለጸት እቲ ዜና ብተወሳኺ ገሊጹ።
ኣብ ቻምፕዮን ዓለም ናይ መጀመርታ ዓወት ንኤርትራ ዘውሃባ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ታሪኽ ውድድራት ክላሲክ ነዚ ዓወት ከመዝግብ ዝበቐዐ ናይ መጀመርያ ተቐዳዳማይ ጸሊም ኣፍሪቃዊ ኮይኑ፡ ኣብ ታሪኽ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ውድድራት ዘካይዱ ዘለዉ ክኢላታት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፡ ዝነኣድ ዓወታት የመዝግቡ ከምዘለዉ ዝፍለጥ እዩ።
ኣብ ሱዳን ከባብያዊ ውግእ ክሳብ ከተማ ጀነይና ከም ዝተዘርሐ ተሓቢሩThursday, 28 April 2022 11:46 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ሱዳን ግዝኣት ምዕራብ ዳርፎር ከም ብሓድሽ ብዝተፈጥረ ዓሌታዊ ጐንጺ፡ ብ25 ሚያዝያ 2022 ክሳብ ናይታ ግዝኣት ዋና ከተማ ጀነይና ከም ዝለሓመን ኣብቲ ግጨት ናይ ቀደም ዕጡቓትን ኣባላት ህጹጽ ሓይሊ ሱዳንን ከም ዝተሳተፉ ሱዳን ትሪቡን ሓቢራ። እዚ ኣብ መንጎ ዓሌታት ዓረብን ማሳሊትን ካብ ዋና ከተማ ናይታ ግዝኣት 80 ኪሎ ሜተራት ርሒቓ ኣብ እትርከብ ከረነይክ ከም ዝቐጸለ እውን ተፈሊጡ።
ናይ ሱዳን ሓካይም ናጻ ኣካል ማእከላይ ኮሚተ ብ25 ማዝያ 2022 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ እቲ ግጭት ኣብ ጀነይና ከም ዝተኻየደ ኣረጋጊጹ፡ ኣብታ ከተማ ዝነበሩ ክኢላታት ሕክምና ንህይወቶም ክብሉ ከም ዝሃደሙ ሓቢሩ። ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ጀነይና ነታ መርበብ ሓበሬታ ከም ዝገለጽዎ፡ ኣባላት ህጽጹ ሓይልን ብካሚስ ኣብካር ዝምርሑ ኣባላት ቃልኪዳን ሓይልታት ሱዳን ከም ዝተሳተፉ ኣረጋጊጹ። ካሚስ ኣብካር ኣብ ልዕሊ ወታሃደራዊ ኣዛዝነቱ፡ ናይታ ግዝኣት ኣመሓዳሪ ኮይኑ ካብ ዓሌት ማሳሊት እዩ።
ሙሳ ሙስጠፋ ዝተባህለ ኣባል ቃልኪዳን ሓይልታት ሱዳን፡ ህጹጽ ሓይሊ ሱዳን ዓሌት ምኽንያት ብምግባር ሲቪል ከም ዝቐተለ ከሲሱ። ሙሳ መስጡፋ ኣተሓሒዙ እቲ ደባይ ሓይሊ፡ ኤሊያስ ሙስጡፋ ንዝተባህለ ናይ ዓሌቱ ወተሓደራዊ ኣዛዚ ዝነበረ ከም ዝቐተልዎ ሓቢሩ። ኣብ ዋና ከተማ እታ ግዝኣት ብዝተኻየደ ውግእ ስድራቤታት ካብታ ከተማ ክለቁ ከም ዝተገደዱ ተሓቢሩ። ሓደ ነባሪ ኣል-ጀበል፡ ኣብቲ ቦታኡ ብሰንኪ ብዕጡቓት ሚሊሻ ዝተኻየደ ደብዳብ፡ 2ተ ሰባት ሞይቶም 4ተ ከም ዝቖሰሉን ሓያሎ ኣባይቲ ከም ዝዓነወን ምስክርነቱ ሂቡ።
ፈጻሚ ዳይረቶር ከባቢ ከረነይክ ናስር ኣልዛይድ ንሱዳን ቱሪብን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ብመሰረት መባእታዊ ዝርዝር ኣብዚ ሓድሽ ጐንጺ 150 ሰባት ከም ዝተቐትሉ ሓቢሩ። ኣተሓሒዙ ከኣ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ጸጥታዊ ስግኣት ንምቁጽጻር ብዙሓት ወተሃደራት ተዋፊሮም ኣለዉ።
ናይቲ ከባቢ መራሕቲ እቲ ስጉምቲ ዝወሰደ ዕጡቓት ሓይልታት ካብ ካልኦት ግዝኣታት፡ ምናልባት እውን ካብ ከም ቻድ ዝኣመሰላ ጐረባብቲ ሃገራት ዝመጹ ከም ዝርከብዎ ኣቃሊዖም።
ሰላሳ ዓመታት ኣብ ጸልማት ካርሸሊMonday, 25 April 2022 21:56 Written by ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ሰላሳ ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ፡ ብገበን ነይሩ እንተዝኸውን፡ ብፍርዲ እንተዝኸውን፡ መሰላት እሱራት ብዝተኸብረሉ መንገዲ እንተዝኸውን ግዲ ኣይምበለን። እቲ ዘደንጹን ዘሕዝንን ግን እዚ ኢዩ በደልኩም ከይተባህሉ ብዘይ ክሲን ፍርድን፡ ዝበጽሖምን ዝርእዮምን ናይ ቀረባ ይኹን ርሑቕ ቤተ-ሰብ ዘይብሎም ጩራ ብርሃን ኣብ ዘይብሉ ጸልማት ን30 ዓመታት ክነብሩ እንከለው ኣዚዩ መሪርን ኣቐንዛውን ኢዩ። እዚ፡ ኣብዚ ዘመንዚ ብዘይካ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም ዘጋጠመ ተግባር ኣይኮነን።
ብዘይካ ኣብያተ-ማእሰርቲ፡ ካልእ ናይ ልምዓት ህንጻታት፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ይኹን ኣብያተ-ሕክምና ኣብ ዘይህነጻ ኤርትራ ብዘይ ክስን ብዘይ ፍርድን ተኣሲሮም ዘለዉ፡ ብዝኸፍአ ድማ፡ ብህሉው ስርዓት ሂወቶም ዝጠፍኡ ቁጽሮም ዝፍለጥ ኣይኮነን። ኣብ ትሕቲ ምልኪ ኣብ እትነብር ዘላ ኤርትራ ዜጋኣ ዘይተሰዋኣላ፡ ዘይትኣሰረላ፡ ዘይተቐተለላን ዘይተሰጐላን ሓራ መዓልቲ የለን። ዕለታት ኣብ ኤርትራ ኩለን ከም መዓልቲ እሱራት፡ መዓልቲ ስዉኣትን መዓልቲ ጭቁናትን ተባሂለን ንዝኽሪታቶም እንተዝቕመጣ እኹላት ኣይምኾናን። ሎሚ መበል ሰላሳ ዓመት ማእሰርቲ ናይ ክልተ ብጾት ተቓለስቲ ንዝክር ኣሎና። ንብጾትና ከኣ ብኣድናቖትን ብኣኽብሮትን ኢና ንዝክሮም።
ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት ብ26 ሚያዝያ 1992፡ ድሕሪ ሃገራዊ ናጽነት ሓደ ዓመት ኣብዘይመልአ ግዜ ማለት ኢዩ፡ ሃገር በቲ ዝተረኽበ ዓወት ናጽነት ገና ኣብ ሓጎስን ፈንጠዝያን ኣብ ዝነበረትሉ እዋን እዮም ተጋደልቲ ወልደማርያም ባህልቢን ተኽለብርሃን ገብረጻድቕን ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ምስ ጸጥታ ሱዳን ብምትሕብባር ካብ ሱዳን፡ ከሰላ ተኣሲሮም ዝተወስዱ። ክልቲኦም፡ ነባራት ተጋደልቲ ኣባላት ላዕለዋይ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ዝነበሩ ኢዮም። እቲ ናይ ኩሉ ሃሚ፡ ቀልብን ተስፋን ዝነበረ ከመይ ጌርካ ነዛ ብነዊሕን ክቡርን መስዋእቲ ናጻ ዝወጸት ሓዳስ ሃገር ኢደይ ኢደይ ኢልካ ትሃንጻ ኢዩ ነይሩ። ከመይ ገይሩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ታሪኹ ከም ናጻ ህዝቢ ዝኣትዎ ዘሎ ታሪኻዊ ምዕራፍ፡ ወሳኒ ኣብ ጉዳዩ ኮይኑ ዝኸደሉ መንገዲ እንዳተሓስበ ኢዩ ነይሩ። ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ዝቃለስ ዝነበረ፡ መሪሑ ናጽነት ዘምጽአ ውድብ፡ ካብ ጸላኢ ዝማረኾም ከይተረፈ ዝምሕር ዝገበረ ውድብ ኩሉ ህዝቢ ናብኡ ተስፋታቱ ኣንቢርሉ ዝነበረ ውድብ፡ ኣብ ናጽነት ሃገሮም ግደኦም ዘበርከቱ ኣብ ምህናጻ እጃሞም ከበርከቱ ንዝኽእሉን ኤርትራውያን ምእሳር ዕብዳን ጥራይ ኢዩ ነይሩ ክበሃል ዝከኣል።
እቲ ነቲ ጉዳይ ዝያዳ ኣደንጻዊ ዝገብሮን ነቲ ጠላምን ከሓድን ኣሰራርሓ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ዘቃልዖን ታሪኽ ዘለዎ ምዃኑ ኢዩ። ኣብ መንጎ መሪሕነታት ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ንዓመታት ዝጸንሐ ናይ ምዝርራብ ዝምድና ነይሩ። መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ነቲ ዝምድና ብናቱ ኩነት ክዛዝሞኳ ዝደሊ እንተነበረ፡ ንውድብ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ብዝነበሮ ተቐባልነትን ኣጽቂጡ ክሰግሮ ዘይከኣል ኢዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት ኣብ እንካን ሃባን ንምብጻሕ ብዝተፈላለየ ጽፍሒታት ውድብ ሰውራዊ ባይቶ ምስ ልኡኻት ህዝባዊ ግንባር ጽዑቕ ርኽክባት ይካየድ ነይሩ። ነቲ ሽዑ ዝነበረ ኩነታት ብወድዕነት ምምዛን ከም መእተዊ ናይቲ ዝስዕብ መድረኻት ስለዝነበረ ክልቲኦም ሸነኻት ኣብኡ ኣተኲሮም ይዝትዩ ነይሮም። ብ30 ሰነ1991 ብኣቦ መንበር ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ዝተዳለወት መዘክር ናብ ዋና ጽሓፊ ህዝባዊ ግንባር ኤርትራ (መራሒ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ) ብኢድ ወኪሎም ኣብ ከሰላ ንክትበጽሕ ተዋሂባ።
እቲ ዝተኻየደ ዘተታት ሓልዮትን ሓላፍነትን ዝመልኦ ናብ ዝሓሸ መንገዲ ንምብጻሕ ኢዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ስልጣን ንምክፋል ጠለብ ኣይነበሮን። ናይ ግዚያዊ መንግስቲ ዕማማት ክሳብ መሰጋገሪ መንግስት ዝቐውም ብህዝባዊ ግንባር ክካየድ ሰውራዊ ባይቶ ድሉው ነይሩ። ውድባዊ ሃለዋቱ ከየፍረሰ ንግዚያዊ ኣመራርሓ ህዝባዊ ግንባር ተቐቢሉ ኣብ ህንጻ ሃገርን ምትካል ዲሞክራስያዊ ስርዓትን እጃሙ ከበርክት ቅሩብ ነይሩ። ሓድነት ሓይልታት ሰውራ ኤርትራ ካብ ቅድም ብዝለዓለ ተጠላቢ ምንባሩ፡ ብሓዲሽ መንፈስ ንምርግጋጹ ጻዕሪ ክካየድ ከምዝግብኦ ይርኢ ነይሩ። ብኣንጻሩ ህዝባዊ ግንባር ህላወ ካለኦት ውድባት ብምኽሓድ ብዉልቀ ደረጃ ዝገብርዎ መጸዋዕታ ቅቡል ኣይነበረን። ኣብቲ ዝነበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ንኣብዝሓ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ከም መሳርሒ ንርጉእን ስልጡንን ሕብረተሰብ ምህናጽ’ምበር ከም ዕላማ ይውሰድ ኣይነበረን።
ብወከልቲ ህዝባዊ ግንባር ዝቐርብ ዝነበረ፡ ኤርትራ ከም ዝተዓወተት፡ እቲ ሽዑ ዝነበረ ስራሕ ምህናጽ ሃገር ምዃኑ፡ ህዝባዊ ግንባር ናይ ቃልሲ ባይታ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጡ ምእታው ከምዘድሊ፡ ናይ ውድባት ጉዳይ ምስቲ ክትከል ዝምረጽ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝተኣሳሰር ከም ዝኾነ ይገልጹ ነይሮም።
እቲ ኣብ ከሰላ ዝካየድ ዝነበረ ዝርርብ፡ ኣብ ኣስመራ ንክቕጽል ስምምዕ ተበጺሑ። ብወገን ተሓኤ ሰ.ባይት፡ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ሽማግለ ሰውራዊ ባይቶ ኣሕመድ ናስር ዝመርሖ ዝለዓለ ናይ ዘተ ልኡኽ ቆይሙ። ካብ ካርቱም መገሽኡ ናብ ኣስመራ ኣብ ዘምርሓሉ ዝነበረ እዋን፡ ኣብ ካርቱም ብዝነበረ ወኪሎም እቲ መገሻ ከምዝተሰረዘ ተሓቢሩ። እቲ ምኽንያት ናይቲ መሰረዚ ግን ኣይተገልጸን። ብወገን ሰውራዊ ባይቶ እዚ ምውሳእ ናይዚ ክልተ ኣካላት ምድልላይን ኣወንታዊ ዝምድናን ዘመልክት ኢዩ ዝብል ግምት ነይሩ። ናይ ተጋደልቲ ወልደማርያምን ተኽለብርሃን (ወዲ ባሻይ)ን ተራ ኣብዚ መዳይዚ ዕዙዝ ነይሩ። መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ነዚ እንኮ መድሕን ፖለቲካዊ መስርሕ ኤርትራ ዝነበረ ጽምዶ፡ ምስ ካልኦት ሓይልታት ውን ክገብሮ ዝነበሮ ጠሊምዎ ኢዩ። ነዚ ኣሳታፊ መርገጽ ነጺጉ ከኣ ናብ ጨዋዪ፡ ኣሳርን ረሻንን መርገጻት ተሰጋጊሩ።
መዓስ ኢዩ ውድብ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ካብ መዛቲይቲ ናብ ኣስጋኢ ተቖጺሩስ፡ ንምቕንጻሉን ንምድምሳሱን ዝወሰነ? ሰውራዊ ባይቶ ኣብ ቂምን ቅርሕንትን ዘይነብር፡ መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተሻሪኹ ኣብ ልዕሊኡ ንዝፈጸሞ ሃገራዊ ገበን ንታሪኽ ገዲፉ ኣብ ምትሕግጋዝ ዝኣተወ ኢዩ። ኣብ ፍሉይ እዋን ክጥቀመሉ ንዘይከኣለ ከብድቲ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ኣብ ጠቕሚ ሰውራ ንክውዕል ንመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ኣረኪቡ። ኩሉ ግዜ ቀዳምነት ዝህቦ ህዝብን ሃገርን ስለ ዝነበረ፡ ህዝባዊ ግንባር ከምኡ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ዝግደስ ነይሩ እንተዝኸውን ስግኣት ኣይምኾኖን። ትጽቢት መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር፡ ሰውራዊ ባይቶ ወይ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ ክእሰር ወይ’ውን ኣብ ግዳም ኮይኑ ሓንቲ ዘይገብር፡ ለሚሱ ንክነብር ኢዩ ነይሩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ሰውራዊ ባይቶ፡ ብዘይካ ነቲ ዝተሰለፈሉ ህዝባዊ ዕላማን መትከላትን ጽኑዕ ኮይኑ ምቕጻል ካልእ ምርጫ ኣይነበሮን።
ስለዚ ሰውራዊ ባይቶ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝተንፍጎ ናይ ቃልሲ ባይታ፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ኮይኑ ክቕጽሎ መደብ ኣውጽአ። ክልተ ኣብ ሜዳ መሻርኽቲ ዝነበሩ፡ ተመሓዝዮም ንተሓኤ ዝሃረሙ፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን መንግስታት ኮይኖም። ብኣብ ስልጣን ዘለዉ ኣቢልካ ናብ ኢትዮጵያ ምእታው ዝመስል ኣይነበረን። እንተኾነ ግን ኢትዮጵያ ብዙሓት ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝዋስኡላ ሃገር ስለዝነበረት፡ በቲ ሓደ ሓይሊ እንተተዓጸኻ በቲ ካልእ ሓይሊ ክኽፈተልካ ስለዝኽእል መሪሕነት ሰውራዊ ባይቶ ንኹሉ ዕድላት ዳህሰሰ። ኣብቲ ድህሰሳ ግን ዋላ እቲ ናይ ህዝባዊ ግምባር መንገዲ ክኽተል ኢዩ ተባሂሉ ዝተፈርሐ ህዝባዊ ወያነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቲና ክንንቀሳቐስ ከም እንኽእል ፈቐደ። እዚ እዋንዚ ቅድሚ ረፈረንደም ስለ ዝነበረ ኤርትራዊ ክነስኻ ኢትዮጵያዊ መሲልካ ምንቅስቓስ ዘጸግም ብዘይ ምንባሩ ኢዩ።
ገለ ኣባላት መሪሕነትን ላዕለዎት ካድራትን ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ወርሒ ሚያዝያ 1992 ንመጀመርታ ግዜ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣተዉ። እዚ ንመሪሕነት ህዝባዊ ግምባር መንጸሮር ዘትሕዝ ዜና ኮነ። ድሕሪ'ዚ ድማ፡ መራሕትን ካድራትን ናይዚ ውድብ ክጨውዩ፡ ክኣስሩን ክቕንጽሉን ከም መደብ ሓዙዎ። ቀለስትን ኣዋፈርትን ዝነበሩ ኣባላት ላዕለዋይ መሪሕነት ሰውራዊ ባይቶ ተጋደልቲ ወልደማርያምን ተኽለብርሃንን ኣብታ ወርሒ ብ26ሚያዝያ 1992 ኣብ ከሰላ ምስ ጸጥታ ሱዳን ብምትሕብባር ካብ ገዛ ናይ ዘመዶም ጨወይዎም። ሽዑ ምስ ወሰድዎም ኣበይ ኣለዉ ዘይበሃሉ እነሆ ንሰላሳ ዓመታት ኩነታቶም ስዉር ኣሎ።
መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ናይ ምእሳርን ምቕንጻልን መደባቶም ብምቕጻል፡ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ ኣባላት ሰውራዊ ባይቶ፡ ብዝገበርዎ ሓያል ድፍኢት 26 ተቃለስቲ ብ28 ሚያዝያ 1994 ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐይዶም። እንተኾነ ግን፡ ውድብ ሰውራዊ ባይቶ ብዝገበሮ ሓያል ጻዕርን ተጽዕኖን ማእሰርቶም ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ስለዝተጋውሐን መንግስቲ ኢትዮጵያ ፍቓደኛ ስለዘይኮነን “ኣረኩብኒ” ዝብል ጠለብ መንግስቲ ኤርትራ ኣይተዓወተን። መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣውስትራልያን ኤውሮጳን ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንከለዉ ፖለቲካዊ ዑቕባ ብምሃብ ከኣ ነናብ ሃገረን ወሲደንኦም። ዝተረፉውን ብሜላ ናብ ድሕነት ዝረኽብሉ ሃገራት ተሰዲዶም።
መሪሕነት ናይዚ ክሳብ 1994 ህግሓኤ ካብ 1994 ንደሓር ድማ ህግደፍ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዘሎ ግንባር፡ ናይ ኣስማት ፍልልይ እንተዘይኮይኑ ናይ ተግባርን ባህሪን ፍልልይ የብሉን። ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላቶም ንዘዘውተሩ ብቐጻሊ ብውልቀ ይኹን ብእኩብ ኣሲሮም ኩነታቶም ኣብ ዘይፍለጥ ደርብዮሞም ሃለዋቶም የጥፍእዎም። መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ልዕሊቲ ዘርዚርናዮ ዘሎና እከይ ስራሓቶም፡ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 1992 መሻይኽን መምሃራንን ዝርከብዎ፡ ብተመሳሳሊ ኣብ ታሕሳስ 1994 ብርክት ዝበሉ ንጹሃት ዜጋታት ካብ ከረንን ከባቢኡን ኣቑርደትን ጨውዮም ብምውሳድ ኣበይ ከምዘእተዉዎም ኣጥፊኦሞም ኢዮም።
ስም ውድቦም ናብ ህግደፍ ምስ ቀየሩ ድማ፡ ኣብ መስከረም 2001 ኣብ መንግስቲ ዝነበሩ ላዕለዎት ሰብ ስልጣንን ጋዜጠኛታትን ብብዝሒ ኣሲሮም የሳቕይዎም ኣለዉ።
ነዚ ከም ኣብነታት ድኣ ንጠቕሶ ኣለና እምበር ብፖለቲካዊ ኣተሓሳስባኦምን ሃይማኖታዊ እምነቶምን ንዓመታት ተኣሲሮም ዝማሰኑ ብዝሓት ኢዮም። ህዝቢ ኤርትር ንገዛእ ርእሱ እታ ዝነኣሰት ሰብኣዊ መሰሉ ከተኽብረሉ ዘይከኣለት ሃገሩ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ኮይናቶ ኣላ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ ምስ ዞባ ኣወስትራልያ ኣኼባ ኣካይዱMonday, 18 April 2022 21:23 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብ17 ሚያዝያ 2022 ምስ ኣባላት ዞባ ኣወስትራልያ ሰዲህኤ ኣኼባ ኣካይዱ። ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ’ቲ ኣኼባ ካብ ዝተዛረበሎም ዛዕባታት ምዕባለታት ሰዲህኤን ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን፡ ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ኤርትራን ቀይሕ ባሕርን፡ ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ እናዓሞቐ ዝኸይድ ዘሎ ዘይምርግጋእ፥ ኣብ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዞባዊ ይኹን ኣህጉራዊ ሓይልታት ዝፍጸሙ ዘለዉ ምትእትታዋትን ውድድራትን፥ ብሰንኪ ውግእ ዝሰዓበ ህልቂት፡ ስንክልና፡ ምፍንቓልን፡ ስደትን ቁጠባዊ ውድቀትን ዘስዓቦ ናህሪ መነባብሮ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ዓሌታዊ ጽልእታትን ኣብነታት ናይ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ሶማልያን የመንን እናጠቐሰ ብሰፊሑ ኣብሪሁ።
ንጥፈታት ሰዲህኤ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ዋላ’ኳ ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ-19 እቲ ብኣካል ዝግበር ንጥፈታትን ርክባትን ተጐናዲቡ እንተጸንሐ እቲ ብዙም ወይ ሳይበር ዝካየድ ንጥፈታት ግን ቀጻሊ ምህላው ሓቢሩ። ብደረጃ ሰልፊ ኣኼባታት መሪሕነት ይኹን ዞባታትን ጨናፍርን፥ ምስ ዝተፈላለዩ ናይ ዜና ማዕከናት ዝግበሩ ቃለ-መሓትታትን ብዙሓት ምንባሮም ጠቒሱ። ብቤት ጽሕፈት ዜና “ባህግና” ብዝብል ስም ብዩ-ትዩብ ዝፍኖ መደባት ድማ ኣድማዒ ግደ ይጻወት ምህላዉ ኣብሪሁ። ዞባታት ሰዲህኤ ኣብ ኣውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ጉባኤታተን ከምዘካየዳን፡ ኣብ መዳይ ወፈያታት ብኣባላትን ደገፍትን ሰልፊ ዝግበር ዘሎ ኣበርክቶ ዝንኣድ ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቚቦም ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ግዳይ ናይ’ቲ ሰራዊት ኤርትራ ዝተሓወሶ ኣብ መንጐ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ኣብ መንጐ ክልል ዓፋርን ክልል ትግራይን ዝተኻየደ ውግኣት ከምዝዀኑ ጠቒሱ። ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝተፈጸሙ ኩሉ ዓይነት ሰብኣዊ ግህሰታት ብኣህጉራዊ ሰብኣዊ ማሕበራት ዝተረጋገጹን ዝተሰነዱን ኢዮም ኢሉ። ካብ ኢትዮጵያ ብሰራዊት ኤርትራ ተጨውዮም ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ እውን ኣስፊሩ።
ሓው መንግስተኣብ፡ ሰዲህኤ ነቲ ኣብ መንጐ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መንግስቲ ክልል ትግራይን ዝተባርዐ ኩናት፡ ቅድሚ ምጅማሩ ይኹን ድሒሪኡ ደጋጊሙ እቲ ጐንጺ ብልዝብ፤ ኩሉ ሸነኻት ዝሳተፈሉ ፖለቲካዊ መፍትሒ ክግበረሉ፥ ናይ ተኹሲ ደው ምባል ስምምዕ ክግበር፥ ዘይተገደበ ሰብኣዊ ረዲኤት ናብ ህዝቢ ትግራይን ካልኦት በቲ ውግእ ዝተሃስዩ ኣካላትን ከምዝበጽሕ ምግባር፥ ሰራዊት ኤርትራ ካብ’ቲ ኣትይዎ ዘሎ ዘይምልከቶ ውግእ ክስሕብ፥ ዝተፈጸሙ ሰብኣዊ ግህሰታት ብናጻን ሻራ ዘይብሉን ኣካል ተመርሚሮም ፈጸምቱ ብሕጊ ተሓተቲ ክዀኑ ደጋጊሙ ክጽውዕ ምጽናሑ ካብ 2019 ዓ.ም ኣትሒዞም ክወጹ ዝጸንሑ ሰነዳቱ ከምዘረጋግጽዎ ኣስሚርሉ።
ኣብ ምብራቕ ሱዳን ብሰንኪ ኣብ መንጐ ቤኒ ዓምር ብሓደ ሸነኽ፡ ሃደንድዋን ኑባን ከኣ ብኻልእ ሸነኽ ዝተባርዐ ዓሌታዊ ጐንጽታት ብዙሕ ህልቂት፡ ምብራስ ናይ ንብረትን ምዕጻው ናይ ወደብ ፖርትሱዳንን ከምዘስዓበን ጌና ድማ መዕለቢ ዘይተገብረሉን ጐንጺ ምዃኑ ዘኪሩ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን በቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኩነታት ግዳይ ማእሰርትን ናህሪ መነባብሮን ይዀኑ ከምዘለዉ ኣብ’ቲ ቦታ ዝርከቡ እሙናት ምንጪታት ዘረጋገጽዎ ኢዩ ኢሉ።
ብዛዕባ ብፖለቲካዊ ሓይልታት (ፖሓኤ) ኤርትራ ኣመልኪቱ ንኽልተ ዓመታት ዝተኸደ ጉዕዞ ናይ ተዋሃሂድካ ምስራሕ ዝርዝር መብርሂ ሂቡ። ኣብዚ እዋንዚ ንሰፊሕ ጽላል ንምቛም ዘድሊ ንድፍታት ቻርተር፡ ህንጻ ሕግን መርሖ-ጐደናን (Road Map) ብናይ መጽናዕቲ ሽማግለ ተዳልዩ ምህላውን ሰፊሕ ጽላል ንምምስራት ዘድሊ ምድላዋት ይገብር ምህላዉን ገሊጹ። ኣብ መንጐ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ይኣክልን ክካየድ ዝጸንሐ ልዝብ ውን ተስፋ ኣብ ዝህብ ደረጃ ከምዝርከብን ናይ ሓባር መረዳድኢ ሰነድ ኣብ ምውጻእ ከም ዝተበጸሐ ጠቒሱ።
ኣብ መደምደምታ ኣኼበኛታት ነቲ ዝተገብረሎም መብርሂ ብምምስጋን ሕቶታት፡ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቦም። ብፍሉይ ዝበለ ኣትኩሮ ካብ ዝሓተትዎን ዝተዛረብሉን ድማ። ኣብ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ዘትኰረ መደባት ምዕዛዝ፥ ነዚ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ኣውሮጳ ዝርአ ዘሎ ናይ መንእሰያት ምቅትታል ደው ንምባል ዘድሊ ሞያዊ ምኽርታት፡ ብምሁራት ኤርትራውያን ይኹን ወጻእተኛታት ምድላው፥ ናይ ኤርትራውያን ማሕበረ-ኮማት ንምቛም ብደረጃ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ምውሳእ፥ ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣብ ዞባ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ኣባላትን ተደጋገፍትን ኣብ 2020 ብርክት ዝበለ ገንዘባዊ ደገፍ ንሰዲህኤ ከምዘበርከቱ ዝፍለጥ ኢዩ።
ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብውሕዱ 35 ስደተኛታት ሞይቶምMonday, 18 April 2022 10:43 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ትካል ጉዳይ ስደተኛታት፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊቢያ ናብ ኤውሮጳ ኣቕኒዖም ተሳፊሮምዋ ዝነበሩ ጀልባ ስለ ዝጠሓለት ብውሕዱ 35 ስደተኛታት ከም ዝሞቱ ብ16 ማዝያ 2022 ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ዓለምለኻዊ ትካል ስደተኛታት {International Organization for Migration (IOM)} እታ ስደተኛታት ተሳፊረሙዋ ዝነበሩ ጀልባ ኣብ ምዕራባዊ ሊቢያ ጥቓ ከተማ ሳብራታ ከም ዝጠሓለት እዩ ሓቢሩ። ከተማ ሳብራታ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብባሕሪ መዲተራንያን ኣቢሎም ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ሓደገኛ ጉዕዞ ንምጅማር ዝእከቡላ እያ።
እቲ ዓለምለኻዊ ትካል ስደተኛታት (IOM) ኣተሓሒዙ፡ ናይ ሽዱሽተ ስደተኛታት ኣስከሬን ኣብ ባሕሪ ክርከብ እንከሎ፡ ናይቶም 29 ኣሰር ግና ከምዘይተረኽበን ሞይቶም ዝብል ግምት ከምዘሎን ብተወሳኺ ሓቢሩ። እታ ብዕንጸይቲ ዝተሰርሐት ጀልባ ስለምንታይ ከም ዝጠሓለት ብኣጋኡ ዝተገልጸ ምኽንያት ከም ዘይነበረ እውን እቲ ዜና ጠቒሱ።
ሬድዮ ኤረና ብወገና፡ ቁጽሪ ብማእከላይ ባሕሪ ክሰግሩ ዝሃቅኑ፡ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ብዝተዓጻጸፈ ይውስኽ ከም ዘሎ ኣፍሊጣ። እቲ ካብ ኤረና ዝተረኽበ ዜና ብተወሳኺ፡ ብሓፈሻ ዓመተ 2022 ካብ እትኣቱ፡ ልዕሊ 4 ሽሕ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ እንከለዉ ተታሒዞም ናብ ሊብያ ክምለሱ እንከለዉ፡ ብውሑዱ 417 ሰባት ከኣ ህይወቶም ከምዝሰኣኑ ናይ ዝምልከቶም ትካላት ጸብጻብ ብምጥቃስ ኣመልኪታ።


text:
ቦስቶናዊያን ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ዝበፅሖም ማህሰይቲ ንምሕዋይ፣ኣብ ናይ 2014 ኣ/ፈ ውድድር ማራቶን ድማ በርቲዖም ንኽወፁ ክሰርሑ ፀኒሖም።ታሪኻዊ ውድድር ክኣ ኣካይዶም።ዓሚ 27 ሽሕ ሰባት ሎሚ ክኣ 36 ሽሕ ሰባት ተሳቲፎም።
ኤርትራዊ-ኣሜሪካዊ መብ ክፍለዝጊ ኣብ ውሽጢ 31 ዓመታት ናይ ቦስቶን ማራቶን ውድድር ክዕወት ፈላማይ ኣሜሪካዊ ኮይኑ’ሎ።ኬንያዊት ሪታ ጄብቱ እውን ኣብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ማራቶን ተዓዊታ።
መብ ክፍለዝጊ ድሕሪ ዓወቱ ቃላት ካብ ዝገልፅዎ ንላዕሊ ታሕጓስ ከም እተሰምዖን ናይ ዓሚ ውድድር ብምኽንያት ፍንጀራ ቦምብታት ምስ ተሰናኸለ ቦስተን ሓይላ ከምእትምለስ ዝነበሮ እምነት ይገልፅ።
እዚ ዓወት እዚ ካብ ጉያ ዝዘለለ ትርጉም ከምዘለዎ ምስገለፀ መብ ኣስዒቡ ‘’እዚ ንቦስተን፣ንዩናይትድ ስቴትስን ንዓለምን እዩ።ብቕልጡፍ ሓወይቲ ኢና።ተስፋ ኣይንቖርፅን’’ክንል ይገልፅ።ክሳብ ናይ መዳእታ መስመር ዝክኣሎ ገይሩ ንምስዓር ከምዝጎየየ ሓቢሩ’ሎ።
ኬንያዊ ዊልሰን ቸበት ክሳብ መወዳእታ ካብ ድሕሪኡ ከይተፈለየ ጎዩን ኣብ ሓደ እዋን ዳርጋ ተፀጊዑዎን ነይሩ።መብ ዝኣተውሉ ክልተ ስዓት፣ሸሞንተ ደቒቓን 37 ሰኬንድን እንትኸውን ዊልሰን ቸበት ድማ ክልተ ሰዓት፣ሸሞንተ ደቓይቕን 48 ሰኬንድን ብ11 ሰኬንድታት ተፈላልዮም ኣትዮም።መብ ክፍለዝጊ ሓዲሩዎ ዝነበረ ስግኣትን ፅንዓቱን እውን ኣይሓብአን።
መብ ክፍለዝጊ ድሕሪ ክልተ ሰሙን መበል 39 ዓመት ልደቱ ከኸብር እዩ።እዚ ዕደመ እዚ ጎይኻ ብቐሊሉ እትስዕረሉ ዕደመ ኣይኮነን።መብ ግን ‘’እግዝኣብሄር እዚ ክእለት ሂቡኒ’ሎ።በብዕለቱ ዝበለፀ ክሰርሕ እየ ዝፍትን።ከምኡ ገይረ እውን ተዓዊተ’’ይብል።
ማራቶን ናይ ፅንዓት መፈተኒ እዩ።ኣሜሪካ ካብ 1983 ኣ/ፈ ጀሚሩ ኣብ ናይ ቦስተን ማራቶን ወርቂ ስዒራ ኣይተፈልጥን።ተዓዘብቲ ድምፆም ዓው ኣቢሎም ንመብ ክፈልዝጊ ታሕጓሶም ይገልፅሉ።


text:
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህውሓት/ ልዕሊ 2,500 ኣባላቱን ልዕሊ 200 ድማ ካብ ኣባል ውድባት ኢህወዴግን ካልኦት ክልላትን ይሳተፍሉ ዘለው ውድባዊ ኮንፈረንስ ትማሊ ኣብ ከተማ መቐለ ተጀሚሩ’ሎ።
እዚ ህውሓት ን35 ማዕልታት ዘካየዶ ገምጋምን ናይ መሪሕነት ለውጥን ከምኡ እውን ኢህወዴግ ን17 ማዕልታት ዘካየዶ ገምጋም ስዒቡ ዝካየድ ዘሎ ኮንፈረንስ ላዕለዎት መራሕቲ ውድባይ ይሳተፍሉ ዘለው ዋዕላ እዩ።
ኣብዚ ንልዕሊ ሸሞንተ ማዕልታት ዝፀንሕ ኮንፈረንስ ትፅቢቶም እንታይ ከምዝኾነ፣ኣብ ባይታ ክልወጥ ዝደልዩዎም እንታይ ምዃኖም፣ህዝቢ ዝደልዮ መሰረታዊ ለውጢኸ ይመፅእዶ ይኸውን ዝብሉ ሕቶታት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝነጥፉን ንናይታ ክልልን ሃገርን ፖለቲካዊ ኩነታት ዝከታተሉን ሰለስተ ኣጋይሽ ሪኢቱኦም ይህቡ።ኣቶ ደጋፊ ጎድፋይ ካብ ከተማ መቐለ፣መንእሰይ ባሻ ደስታ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባን ኣቶ ገብረስላሰ ኣርአያ ድማ ካብ ስዊድንን እዮም።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 09 July 2018
ካብ ከባቢ ተሰናይ ናብ ኤርትራ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ነዳዲ ከሰጋገሩ ዝታተሕዙ ሓሙሽተ ኤርትራውያን ነፍሲ ወከፎም 300 ሽሕ ናቕፋ ክኸፍሉ ተወሲንሎም ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ኣብ ዓዲ ኣቤት፣ ኣብ እንዳ ኬዝ ተታሒዞም ዘለዉ ሓሙሽተ ኤርትራውያን፣ ነቲ ካብ ሱዳን ናብ ከባቢ ተሰነይ ብኮንትሮባንዳ ዝኣቱ ዝነበረ ነዳዲ፣ ናብ ኣስመራ ከሰጋግሩ ጸኒሖም ተባሂሎም’ዮም ተታሒዞም ዘለዉ።
ነፍሲ ወከፎም 300 ሽሕ ጥረ ገንዘብ ክኸፍሉ ተሓቲቶም ብምህላዎም፣ ካብ ቤተ ሰቦምን መቕርቦም ሓገዝ ይሓቱ ምህላዎም እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
ኣብ ዓዲ ኣቤቶ፣ ብዝተፈላለየ ጉዳያት፣ ብፍላይ ድማ ምስ ስግረዶብን ኮንትሮባንዳን ዝተታሕዙ እሱራት፣ ኣሽሓት ገንዘብ ብካሽ ብምኽፋል ከምዝወጹ ክግበር ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ከምዘሎ ይፍለጥ።
እቶም ገንዘብ እናኸፈሉ ዝወጹ እሱራት ዓዲ ኣቤቶ፣ መረጋገጺ ናይቲ ዝኸፈልዎ ገንዘብ ወይ ቅብሊት ከይተዋህቦም’ዮም ዝፋነዉ።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ዝልዓለ ብልሽውና ተቖማጢዖም ከምዘለዉን ኣብ ዶባት፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ምውፋርን ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ድማ ገንዘብ ኣምጽኡ ምባልን ንቡር ተርእዮ ኮይኑ ምህላዉን ህዝቢ ብሰፊሑ’ዩ ዝዛረበሉ።
========================


text:
ስነ ስርዓት ቃለ መሓለ ተመራጺ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ብሰላም ንኽፍፀም ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ሓይልታት ኣኽበርቲ ፀጥታን ሰበስልጣናት መንግስቲን ስጡም ዝኾነ ሓለዋ ፀጥታ ክህሉ ይሰርሑ ኣለዉ ።
እዚ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቁፀሩ ደገፍቲ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ቤት ጽሕፈት ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣሜሪካ ዘብፅሕዎ ሓደጋን ዝሕቱል ግብረ መልሲ ሓይልታት ኣኽበርቲ ሕግን ንኸይድገም ብምባል እዩ ።
ስነ ስርዓት ቃለ መሓለ ተመራጺ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ዝፍፀመሉ ጥሪ 20,2021 ብዝተኻእለ መጠን ከምቲ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ዘጋጠመ ብደገፍቲ ትራምፕ ዝተፈጥረ ደም ዘፋሰሰ ናዕቢ ንኸይድገም ልዕል ፃዕሪ ይግበር ኣሎ ።ኣብ መወዳእታ እዚ ሰሙን ድማ ብዓሰርተ ኣሸሓት ዝቁፀሩ ካብ ዝተፈላለዩ ግዝኣታት ኣሜሪካ ዝተኣኻኸቡ ሰራዊት ሃገራዊ ምክልኻል ኣብ ዋሽንግቶን ክኣትዉ እዮም ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ትማሊ ረቡዕ 17 ለካቲት,2021 ኣብ ዘቤታውን ዞባውን ምዕባለታት ኣመልኪቱ ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝገብሮ ቃለ መሕተት ንህሉው ዞባውን ዘቤታውን ጉዳያት ሰፊሕ መብሪሂ ሂቡ።
ኣብቲ ዞባዊ ጉዳያት ኣመልኪቱ ኣብ ጉዳይ ምስሕሓብ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ጉዳይ ዲጋ ኣባይ ዝተፈጥረ ምስሕሓብን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ አተን ሃገራት ኣብ ምስግጋር እዋን ኣብ ዘለዋሉ አቲ ጉዳይ ምልዓሉ ምኽንያታዊ ከም ዘይኮነን ግዚኡ ዘይሓለወን'ዩ ድሕሪ ምባል ናይ ደገ ድፍኢት ዘለዎ ከም ዝኾነ ተዛሪቡ። እቲ ምስሕሓብ ቅልጡፍ ፍታሕ ዘድልዮ ጉዳይ ከምዝኾነ'ውን ኣመልኪቱ።
እቲ ብመራሕቲ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ስሜን እዚ ዝተኻየደ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ካብ ዝንቡዕ ኣጠማምታ ዝነቐለ " ዕቡድ ኣተሓሳስባ እዩ" ክብል ገሊጽዎ። ፕረዝደንት ኢሳያስ ብዛዕባ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ከም ዘሎ ንዝቐርብ ወቐሳን ክስን ብቐጥታ ዝሃቦ ምላሽ እንተዘየለ እኳ እቲ ጠቐነ ካብ ነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ብሙዃኑ ዘገርም ኣይኮነን ክብል ምላሽ ሂቡ።


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ይፍፀምን ብሄር ተኮር እዩ ክብሉ ዝገለፁዎን ቅትለት ዝኾነኑ ሰልፈኛታት ሎማዕንቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክልል ኣምሓራ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
ሎማዕንቲ ኣብ ከተማታት ባህርዳር፣ደብረ ማርቆስ፣ወልዲያ፣ደሴ፣ሃይቅን ካልኦት ከተማታትን እዩ ተኻይዱ።እቶም ተሳተፍቲ ብሄር ተኮር ክብሉ ዝገለፁዎ ቅትለትን ምንክልባትን ጠጠው ክብል ብምሕታት ኣብ ልዕሊ ክልል መንግስትን ፌደራል መንግስትን ናይ ተቓውሞ ድምፂ ኣስሚዖም።
እቶም ሰልፈኛታት የስምዕዎ ካብ ዝነበሩ ጭርሖታት ንኣምሓራ ምንክልባት ጠጠው ይበል፣ኣብ ልዕሊ ኣምሓራ ዝፍፀም ቅትለት ንመንግስቲ ከተሓሳስቦ ይግባእ፣ንህፃናት ምቕታልን ኣባይቲ ምፍራን ጅግንነት ኣይኮነን፣ናይ ወገነይ ደም የሕመኒ እዩ ዝብሉ ይርከቡዎም።
ኣብ ባህርዳር ኣብዝተካየደ ሰልፊ ዝተሳተፉ ሓደ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ይፍፀም ዘሎ ቅትለት ብህፁፅ ጠጠው ይበል ኢሎም።
‘’ኣምሓራይ ፈቖዶ እናተጨፍጨፈን ብገጀራ ይቕተል ዝወፃእኹ’’ ኢሎም።ኣብ ኩለን ከተማታትዝተኻየደ ሰልፊ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ናይ ፀጥታ ፀገም ከምዝተዛዘመ ኣተሓባበርቲ ገሊፆም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ሰላም ምንስትሪ ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ዜጋታት ይወርድ ዘሎ ቅትለት ከምዘሕዘኖ ገሊፆም።
ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝተወደቡ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ዝበሎም ህዝቢ ምስ ህዝቢ ንምርፃም ሓድነት ህዝቢ ንምፍራስን ይንቀሳቐሱ ኣለው ኢሉ።
እቲ ህዝቢ ምስ ሓይልታት ፀጥታ ብምትሕብባር ነቲ ፀገም ንምፍታሕ ክረባረብ ኣለዎ ኢሉ እቲ ምንስትሪ።መንግስቲ ፀጥታ ንምዝራግ ኣብ ልዕሊ ዝንቀሳቐሱ ጉጅለታት ተኸታታሊ ስጉምቲ ብምውሳድ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅን ዘተኣማምን ሰላም ንምስፋንን ኣብ ምንቅስቓስ ከምዝርከብ ወሲኹ ሓቢሩ።
ትማልን ሎማዕንት ብዛዕባ ዝተኻየዱ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ብዝምልከት ካብ ክልል ይኹን ፌደራል መንግስቲ ዝተውሃበ ወግዓዊ መግለጺ የለን።


text:
ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህውሓት/ ዝነበሩ ኣቶ ዛዲግ ኣብርሃ ካብ ኣባልነት ህውሓት ንምልቃቕ ኣዲስ ኣበባ ናብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ፍሉይ ዞባ ኣዲስ ኣበባ ብዓል ሓሙሽተ ገፅ ደብዳበ ኣቕሪቦም።
ካብቲ ውድብ መልቀቒ ምኽንያቶም ክገልፁ ከለው መራሕቲ ህውሓት ብቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድን ምኽትሎም ኣቶ ደመቀ መኮነንን ንዝምራሕ ለውጢ ይቃወምዎ ከምዘለው ከም ሓደ ምኽንያት ገሊፆም። ‘’ዝመፃእኽሉ ማሕበረሰብ ናይ መንነት ሕቶ ብምልዓሉ ብማእሰርቲ፣ምንክልባትን መቕተልትን ይምለሰሉ ስለዘሎ ነዚ ተሰኪመ ንምቕፃል ሕልናይ ኣይፈቅድን’’ ክብሉ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ህውሓት ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ገጠር ኣቶ ነጋ ኣሰፋ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ግን ኣቶ ዛዲግ እዞም ሕቶታት ኣብ ዝኾነ ይኹን መድረኻት ኣልዒሎምዎም ኣይፈልጡን ኢሎም።
ኣቶ ዛዲግ ኣብ ዝሓለፈ መበል 13 ጉባኤ ህውሓት ንማእኸላይ ኮምቴ ተፀሪሖም ከምዝነበሩ ብምዝኽኻር ኣቶ ዛዲግ ዝለዓለ ናይ ስልጣን ድሌት ከምዘለዎም ካብ ጉባኤተኛታት ብዘጋጠሞም ተቓውሞ ከምዝተረፉ ብምሓብር ኣብ እዋን እቲ ምፅራሕ ግን ንሶም ኣብ ህውሓት እቲ ዝበሉዎም ፀገማት ወይ ኣፈላላያት ስለዘለኒ ክምረፅ ድልየት የብለይን ኢሎም ኣብ ክንዲ ምቅዋም ህውሓት ተካይዶም ንዘላ ለውጥታት ብምድጋፍ ክምረፁ ከምዝተኸራኸሩ ገሊፆም።
ህውሓት ናይ ለውጢ ዕንቅፋት እዩ ንዝብል እውን ቅድሚ ኩሉ ለውጢ ከምዘድሊ ዝገምገመን ክሳብ ናይ ኣመራርሓ ለውጢ ዘምፅአን ህውሓት እዩ ኢሎም ኣቶ ነጋ።


text:
Radio Erena : 13 February 2015
መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂሰብ ንዝተኸሰሱ ሰባት ጉዳዮም ዝርኢ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ከምዝኸፈተ ሚኒስትሪ ፍትሒ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ነቲ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ብሮቡዕ 11 ለካቲት ኣብ ካርቱም ብወግዒ መሪቑ ዝኸፈተ ሚኒስተር ፍትሒ ሱዳን መሓመድ ቢሻራ ዶሳ፣ ዕላማ ምቛም ፍሉይ ቤት ፍርዲ ነቲ ኣብ ዞባ ምብራቓዊ ሱዳን ብፍላይ ኣብ ከሰላን ከባቢኡን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ንምግታእን ንፈጸምቱ ድማ ከቢድ መቕጻዕቲ ንምብያንን ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣብ ምብራቓዊ ሱዳን ብመንገዲቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብን ከባቢታት ከሰላን ምስ ኢትዮጵያ ዘዳውብ ከባቢታት ገዳርፍን ንዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዒላማ ዝገበረ ናይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር፣ ምጭዋይን መሸጣን ስደተኛታት ብዝልዓለ ናህሩ ክስርሓሉ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብዚ ከባቢታት’ዚ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2014 ምስዚ ናይ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ስደተኛታት ዝተተሓሓዘ 74 ናይ ክሲ ጉዳያት ከምዝመዝገበ ዝሓበረ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ምስ ናይ ቅድሚኡ ዝንደበረ ክልተ ዓመታት ክነጻጸር እንከሎ’ውን እቲ ዘይሕጋዊ ተግባራት ከምዝነከየ ኣረድኡ።
ኣብ 2012 ናይ 388 ተመሳሳሊ ክሲ ክምዝገብ እንከሎ ኣብ 2013 ከኣ እቲ ምስ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ስደተኛታት ዝተተሓሓዘ ክሲ ናብ 100’ዩ ወሪዱ ኔሩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ብዝገብሮ ዘሎ ጸቕጢ መንግስቲ ሱዳን ነቲ ኣብ ውሽጢ መሬቱ ብፍላይ ኣብቲ ምስ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ምጭዋይ ስደተኛትት ምሉእ ብምሉእ ደ ንምባሉ፣ ፍሉይ ኣተሓሕዛ ከምዝድልዮ ብምእማን’ዩ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኣቑሙሉ ዘሎ።
ይኹን’ምበር፣ ኣብ ሱዳን ከተማ ከሰላ በዚ ክሲ’ዚ ተታሒዞም ንልዕሊ 20 ዓመታት ክእሰሩ ዝተፈርዶም ሓያሎ ሰባት ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ከምዝሃደሙ በብእዋኑ ክጥቐስ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ ዘይሕጋዊ ምድላል፣ ምስግጋርን መሸጣን ስደተኛታት ዝተዋፈሩ ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን’ውን ኣብ ዘዝርከብሉ ሃገራት ይኽሰሱ ምህላዎም ዝፍለጥ’ዩ።
በዚ መሰረት ናብ ኢጣልያ ንዝኣተዉ ስደተኛታት ናብ ሽወደን፣ ጀርመን፣ ብሪጣንያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ከሰጋግሩ ጸኒሖም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ 25 ኤርትራውያን ኣብ ኢጣልያ ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ፖሊስ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቶም ብምስግጋር ስደተኛታት ተጠርጢሮም ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ሓደ ስደተኛ ካብ 200 ክሳብ 1000 ዶላር ከከኽፍሉ ከምዝጸንሑ’ዩ ዘመልክት ጸብጻብ ፖሊስ ኢጣልያ።
==============================


text:
ምስ ካልእ ሰብ ጾታዊ ርክብ ምፍጻምAtt ha sex med någon - tigrinska
ምስ ሓደ ሰብ ጾታዊ ርክብ ኣብ ትፍጽመሉ ጊዜ ንኽሉ ወገን ጽብቕ ክስምዖ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ንሓደ ሰብ ጽብቕ ዝስምዖ ነቲ ሓደ ዘይምቹእ ክኸውን ይኽእል እዩ። ካልኣይትኻ ብኸመይ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ከም ትደሊ ስምዓያ። ንስኻ’ውን ኣየናይ ጽብቕ ስምዒት ይፈጥር ንገራን ኣርእያን። ሕማቕ ምስ ዝስምዓካ ከም ዘይትደሊ ንገር።
ሓደ ሰብ ብኸመይ ይጅምር
ንጾታዊ ርክብ ንእትደልያ ሰብ ክትስዕማ፣ ክትሓቕፋን ክትተናኽፋን ክትደሊ ልሙድ እዩ። ብዙሓት ሰባት ንንውሕ ዝበለ ግዜ ክሰዓዓሙን ክተናኸፉን ይፈትዉ።
ጽብቕ እንተተሰሚዑካ ምናልባሽ ኣካላትካ ንጾታዊ ርክብ ድልው ክኸውን ይኽእል። ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣብ ኣካላት እንታይ ከም ዘጋጥም ንምፍላጥ ባህጊ ወሲብኣንብብ።
ዝያዳ ጾታዊ ነገራት ክትገብር ትደሊ እንተ ኾንካ ንምፍላጥ ንስምዒታትካ ኣንብቦ። ንኣብነት ንሓድሕድ ስምዒታውያን ክፋላት ኣካላትኩም ምትንኻፍ ጽብቕ ስምዒት ክፈጥር ይኽእል። ኣብ ልዕሊ ክዳን ክትተናኸፉ ደስ ዘብል ስምዒት ክፈጥር ይኽእል ይኸውን።
ኣብኦም ክትሰዓምን ክትትንከፍን ዝበዝሕ ግዜ ደስ ዘብሉ ብዙሓት ክፋላት ኣካላት ኣለዉ። እዞም ዝስዕብ ገለ ኣብነታት እዮም፣
- ኣብ ቅድሚትን ድሕሪትን ናይ ክሳድ
- ከናፍር
- ከብዲ
- ውሽጣዊ ክፋል ሰለፍ
- ኣጥባት
ንካልኣይትኻ ኣየናይ ጽብቕ ስምዒት ይፈጥር ክትሓታ ትኽእል፣ ንስኻ ባዕልኻ ውን እንታይ ከም ትፈቱ ክትዛረብ ትኽእል። ምናልባሽ ክዳውንቲ ሓድሕድኩም ብምውጻእ ንኣካላት ነፍሲ ወከፍኩም ምድህሳስ ክትቕጽሉ ትደልዩ ትኾኑ።
ጾታዊ ርክብ መጀመርታ ግዜ
ምስ ካልእ ሰብ ጾታዊ ርክብ ምፍጻም ልምዲ ዘይብልካ እንተ ኾንካ፣ ጾታዊ ርክብ ምፍጻም ከመይ ክኸውን ከም ዝኽእል ምናልባት ብዙሕ ሓሲብካሉ ትኸውን ትኽእል። ገለ ገለ ሰባት ጌጋ ንከይገብሩ ይፈርሑ። ግን ኣፈጻጽማ ጾታዊ ርክብ ትፈልጠሉ ብዙሕ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ኣለዉ።
ኵሉ ከም ዝሓሰብካዮ እንተዘይከይዱ ጸገም የብሉን። ጾታዊ ርክብ ምሉእ ዕድሜኻ ትለማመዶ ንጥፈት እዩ። እቲ ኣገዳሲ ንስኻን ካልአይትኻን ንሓድሕድኩም ክትሰማምዑ ከለኹም እዩ። እቲ ጾታዊ ርክብ ንዅሉ ወገን ጽብቕ ክስምዖ ኣለዎ። ጽብቕ እንተዘይተሰሚዕኩም ከተቋርጽዎ ኣለኩም።
ጾታዊ ርክብ ክትፍጽሙ እንተ ወሲንኩም ካብ ጥንሲን ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላላፉ ሕማማትን ነብስኹም ክትከላኸሉላ ክትሓስቡሉ ጽብቕ እዩ።


text:
ቁፅሪ ዓሚ ናብ የመን ዝሰገሩ ኣፍሪቃውያን ካብ‘ቲ ናይ ቅድሚ ዓሚ ብዕፅፊ ከምዝዓበየ ሕ/መ ኣፍሊጡ።ዓሚ ጥራሕ 103 ሽሕ ስዱዳት ናብ የመን ከምዝኣተው‘ውን ገሊፁ።
እቲ ሪፖርት ዓሚ 103 ስደተኛታት ኣብ ባሕሪ ከምዝሞቱ ይጠቅስ።
እቶም ናብ የመን ዝኣተው‘ውን እንተኾኑ ፀምልዮምን ማሲኖምን ከምዝበፅሑ ወሃቢ-ቃል UNHCR ኣድርያን ኤድዋርድ ሓቢሮም፥
“ንቀይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደንን ዝሰግሩ፣ከቢድ ግድላትን ፀገማትን‘ዮ ዘጋጥሞም።ኣብ ሃገሮም፣ጉዕዘኦምን ኣብየመንን።ኣካላዊ፣ፆታዊን ናይ ኣግዓዝትን በደል‘ውን ኣይፍለዮምን” ኢሎም ሚስተር ኢድዋርድስ።
እቶም ስዱዳት ኣብ የመን ምስ ኣተው ንሓድሽን ከቢድን ፀገም ከምዝቃልዑ ዝጠቀሱ ሚስተር ኤድዋርድ፣መንበሪ፣ማይ፣መግቢን መሰረታዊ ክንክንን ከምዝሕሰሙ‘ውን ገሊፆም።ናይ ስራሕን ምዝውዋርን ፀገም‘ውን ኣለዎም።
ዳሕረዋይ ኣሃዛዊ ሓበሬታ፣በዝሒ ናብ የመን ዝኣትው ኢትዮዽያውያን ምውሳኹ የርኢ።ሲሶ ስዱዳት ኢትዮዽያውያን‘ዮም።ቅድሚኡ ግና ዝበዝሑ ስደተኛታት ሶማልያውያን‘ዮም ነይሮም።
ሶማልያውያን ናብ የመን ክኣትው ከለው፣መሰል ስደተኛ ናይ ምርካብ ዕድል ኣለዎም።እዚ ማለት ዕድላት ክረኽቡ ይኽእሉ‘ዮም ማለት‘ዩ።ኢትዮዽያውያን ግና ቁጠባዊ ስደተኛታት‘ዮም ተባሂሎም ስለዝመነሎም፣ኣብ የመን ዝፀንሕሉ እዋን ፅንኩር ይገብሮ‘ሎ ይብሉ ሚስተር ኤድዋርድ።
”ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ብወገን የመን፣ሰለስተ ኢትዮዽያዊያን ኣብ‘ዚ ሰሙን‘ዚ ስለዝተቀትሉ ተሻቂልና ኣለና።ብመሰረት‘ዚ ዝረኸናዮ ሓበሬታ፣ ካብ‘ቶም ገንዘብ ክዘርፉዎም ዝሃቀኑ ኣግዐዝቲ ከምልጡ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን‘ዮም ተቀቲሎም።ኣብ የመን ዝርኣይ ህውከት፣ንኣግዐዝቲ ጥጡሕ ባይታ ፈጢሩሎም‘ሎ” እውን ኢሎም ንሶም።
ስደተኛታት ኣብ የመን ምስ ኣተው፣ግዳያት ኣግዐዝቲ ይኾኑ ከምዘለው ሚስተር ኤድዋርድ ይሕብሩ።ቀዳሞት ግዳያት ይኾኑ ዘለው ግና፣እግሮም ኣብ የመን ንፈለማ ጊዜ ዝረገፀ ኢትዮዽያዊያን‘ዮም።ገለ ሶማልያውያን እውን ናይ ምጭዋይ ሓደጋ ከምዘጋጥሞም ሚስተር ኤድዋርድ ሓቢሮም።
ቁፅሪ ናብ የመን ዝሰግሩ ኣፍሪቃውያን ወሲኹ
- ሊዛ ሽላይን
ቁፅሪ ዓሚ ናብ የመን ዝሰገሩ ኣፍሪቃውያን ካብ‘ቲ ናይ ቅድሚ ዓሚ ብዕፅፊ ከምዝዓበየ ሕ/መ ኣፍሊጡ።ዓሚ ጥራሕ 103 ሽሕ ስዱዳት ናብ የመን ከምዝኣተው‘ውን ገሊፁ።


text:
Enköping
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 12 2020
ናይ ኤንሾፒን ኮምዩን ኣብ ሓደ ታሪኻዊ ሃዋሁው ኮይኑ ንስራሕን ዕረፍትን ዚዕድም እዩ። እቲ ኮምዩን ጥቓ ማላረን ኮይኑ ግሩም ኣቀማምጣ ዘለዎ እዩ። ሰለስተ ኣህጉራውያን መዓርፎ ነፈርቲ ከኣ ካብቲ ከተማ ናይ ሓደ ሰዓት ጕዕዞ እየን። ምስ ስቶክሆልምን፡ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ግሩም ናይ መራኸቢ ብምህላዉ፡ እቲ ኮምዩን ምስዘን ከተማታት እዚኣተን ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት እዩ ዘለዎ። ኤንሾፒን ኣብ 120 ራድዩስ 38 ከተማታት ኣለዋ፡ በዚ ምኽንያት ድማ እታ ናይ ሽወደን ዝቐረበት ከተማ ትብሃል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ44,429
ስፍሓት መሬት1,324 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 78 ኪሜ
- Uppsala 49 ኪሜ
- Örebro 127 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኤንሾፒን ኮምዩን ነዘን ዚስዕባ ከተማታት ትሓቍፍ፤ ኤንሾፒን፡ ኦርሱንድስብሩ፡ ሁመልስታ፡ ግሪልቢ፡ ፍየርድሁንድራ፡ ብረድሳንድ፡ ሊልሺርካን ሃጋን። እቲ ኮምዩን 44,429 ተቐማጦ ኣለዎ፡ ኣብቲ ደቡብ ምዕራብ ክፍሊ ናይ ወረዳ ኡፕስላ ከኣ እዩ ዚርከብ። ናይ ኤንሾፒን ናይ ኪራይ ቤትጽሕፈት ኣብቲ ኮምዩን 2500 ኣባይቲ የመሓድር።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኤንሾፒን ኮምዩን ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ በዘን ዚስዕባ ቋንቋታት የቕርብ፤ ሰርብያ፡ ቦስንያ፡ ክሮአሽያ፡ ቱርኪ፡ ሩስያ፡ ቱርከመን፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ፋርስ፡ ፓሽቶ፡ ፖላንድ፡ ኪሩንዲ፡ ስፓኛ፡ ታይላንድ፡ እንግሊዝ፡ ፊንላንድ፡ ግሪኽ፡ ሲርያን ጀርመንን።
ሓደ ቋንቋ ዚዛረቡ ካብ ሓሙሽተ ንላዕሊ ተመሃሮ ምስ ዚምዝገቡ፡ እቲ ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ይኽእል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ኤንሾፒን ኮምዩን ባህላውን ስፖርታውን ማሕበራት ኣለዎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኪርከብ ይከኣል። ኣብኡውን ናይ ርክባት ሓበሬታ ይርከብ እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኤንሾፒን ኮምዩን ድኳናትን ኣገልግሎት ዚህቡ ትካላትን ኣለዉ። ቤትንባብ ብዘይካ ኣብ ኤንሾፒን፡ ኣብ ኦርሱንድስብሩ፡ ግሪልቢን ፍየርድሁንድራን እውን ይርከብ እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን 41 ኮሙናውን ናጻን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን 19 ኮሙናውን ናጻን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ፡ ከምኡውን ናይ ቨስተርሉንድስካ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኤንሾፒን ናብ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ዚኸይድ ኣውቶቡስ ኣብ ሰሰዓት እዩ ዚብገስ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምስቲ 2,700 ምዝጉባት ዋኒናት፡ ኤንሾፒን እተፈላለየ ናይ ዕዮ ዕዳጋ ኣለዋ። ከም ባህሊ እቲ ዋኒናት ኣብ ፋብሪካታት እተመሰረተ ንእሽቶን ማእከላይን ትካላት እዩ፡ ግን ሕርሻን ምግብን ከኣ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኣብዚ እዋንዚ ኣስታት 800 ዋኒናት ኣብ ሕርሻ እተመስረቱ እዮም።
ካብቶም ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ንምጥቃስ፤ አንሾፒን ኮምዩን፡ ሚኒስትሪ ምክልኻልን ኣለዉ። ናብ ስቶክሆልም፡ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ቅርበት ማለት ነቲ ኣብዚ ኮምዩን ዚቕመጥ ሰብ፡ ነዞም ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ምቹኣት ዘለዎም ናይቲ ቦታ ናይ ስራሕ ዕዳጋ እውን ኣለውዎ ማለት እዩ።


text:
January 8, 2022
ኣብ’ቲ “ታሪኽ ኣብቂዑ እዩ” ዝብል፡ ንዲናሚክ ታሪኽ ሕብረተሰባት ዝጐሰየ ብድዕተኛ ቅማረ ተመርኲሱ ዝተቐርጸን ንኣጀንዳታትን ረብሓታትን ብኣመሪካ ዝምራሓ ሃገራት ምዕራብ ዘገልግል ዘይምዕሩይ ኣህጉራዊ ስርዓት፡ ንመትከላትን ዕላማታትን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምድኻምን ንልዑላዊ ማዕርነት ሃገራት ኣብ ሓደጋ ብምእታውን፡ ንሰላምን ጸጥታን ዓለምና ኣብ ሓደጋ ኣውዲቕዎ ይርከብ። እዚ ምስ ምብራኽ ንቕሓት ህዝብታት ዝያዳ ዝቃላዕ ዘሎ ሜላታት ሃገራት ምዕራብ፡ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ሓያል ምትፍናን ፈጢሩ ይርከብ። ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ፡ እቶም ንፖለቲካውን ተግባራውን ውሱንነት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘግሃዱን ምንጪ ምትፍናናት ሓያሎ ሃገራት ኰይኖም ዘሎዉን ተኸታተልቲ ቅልውላዋት ጸጥታ፡ ኲናት ናጎርኖ-ካራባኽ፡ ግጭት ኢትዮጵያ፡ ዕልዋ ሚያንማር፡ ናይ ወርሒ ግንቦት ግጭት እስራኤልን ፍልስጤምን፡ ከምኡ’ውን ቍጽጽር ጣሊባን ንኣፍጋኒስታንን ካልኦትን፡ ገለ ካብቶም ዝጥቀሱ እዮም። ባይቶ ጸጥታ፡


text:
ጎብለል ቅንያት ዝኽሪ መበል 29 ዓመት ነጻነትን፡ደበስ ህዝቢ ኤርትራን፡
ጎብለል ቅንያት ዝኽሪ መበል 29 ዓመት ነጻነትን፡ደበስ ህዝቢ ኤርትራን፡
ሕብረተ ሰብ ዓለም ኮነ፡ህዝብና ብዝወረዶ ኣዝዩ ሓደገኛ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ካብ ግዜ ንግዜ ዘተኣታተዎ ሻቅሎት እንዳሃለወ፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ነቲ ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ዝግረፍ ጭቁን ፡ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ተገዲዱ ኣብ ስደት ጎረባብቲ ሃገራት ዝርከብ ህዝቡን ወገኑን፡ ድሕነት ክሓስብ ግዜ ኣይወሰደሉን። ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ፖለቲካውያን ሓይልታት ሲቪካውያን ማሕበራት ውልቀ ሰባት መራሕቲ ሃይማኖት፡ ሙሁራት፡ ኤርትራዊ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዝሓትን፡ ብርሑቅን ቀረባን፡ ኣንጻር ተላባዒ ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ኣንጻር ተግባራት መላኺ ስርዓት ህግዲፍ መደባት ሰሪዖም ብዝተፈላልየ መኣዝን ንህዝብና ሓበሬታን ኣስተምህሮን ከመሓላልፉ፡ ግብራዊ መልሲ ክህቡ ዝወሰድዎ ቅጽበታዊ መልሲ ታሪኻዊ’ዩ።
ሕማም ሞት መናብርቲ ደቂ ሰባት ይኹኑ ደኣ’ምበር ንብዙሓት ኣህዛብ ጉድኣት ዘስዓበ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ዝገድፎ ኣሰር ቀሊል ብዘይምዃኑ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዝርከብ ንዘሎን፡ ኣብ ዝተፈላልየ ኵርንዓት ዓለም ተሰዲዱ ንዝርከብ ህዝብና ካብ ሻቅሎት ገዛእ ነፍሱን ክሓስብ ዓዲ ኣይወዓለን። ንሙሉእ ዓለም ሓድሽ ተርእዮ ዝኾነ ለበዳ ሕማም ምስ ሞትን ሕየትን ገጽ ንገጽ ኣብ ዝፋጠጠሉ፡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ንድሕነቶምን ድሕነት ህዝቦምን ክንዮ’ዚ ኣሉታዊ ሓደጋ ዝኸደ ኣተሓሳስባትን ኣረኣእያታት ተስፋታት ዝሓቆፈ ሕቶ ፍታሓዊ ምሕደራ ንደሞክራስን ሰላምን ዝመለሰ፡ ብፖለቲካውያን ሓይልታት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ነባራት ተጋደልቲ፡ ደቂ ኣንስትዮ፡ መንእሰያት ኣብ ኣገባብ መስርዕ ተቃውሞታት፡ መደብ ወፍሪ ቃልሲ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ዘርኣዮ ትብዓት መበል 29 ዓመት ዝኽሪ ነጻነት ኤርትራ ብፍሉይ ክብሪ ኣቓልቦ ሂቡ ዘቓለሖ ደበስ ህዝብና ነይሩ ክበሃል ዘይክእል ኣይኮነን። ደላይ ፍትሒ ህዝብና ሎሚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ነቲ ንምወዳእታ ዝኸዶ ጉዕዞ ቃልሲ መሰረት ቅዋማዊት ፍትሓዊት ኤርትራ ኣብ ቀዳማይ፡ ካልኣይ ሳልሳይ ወለዶ ዘይብተኽ ኣሰር ታሪኻዊ ምትእስሳር እንዳሓያለ እንዳተረረን ክመጽእ ምጽንሑ መበል 29 ዓመት ዝኽሪ በዓል ነጻነት ኣግሂድዎ ኣሎ።
ካብ ዝሓለፈ ነዊሕ ዓመታት፡ 2020 ዓ.ም ፍሉይ ታሪኻዊ ፖለቲካዊ ተርእዮ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ሕግን፡ ሰላምን ራህዋን፡ መሰልን ክብርን ሰባት ክነግስ ኣብ ሓደ ቃል ጸኒዑ ብቆራጽነት ወሲኑ ዝተላዕለላ ታሪኻዊት ዓመት’ያ። ኣብ’ዚ ንኣስታት ሰለስተ መዓልቲ ዝተካየደ ምድላዋትን ጽምብል መበል 29 መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ንሓድነታዊ ኣረኣእያ ሓይልታት፡ ንስጡም ኣሰራርሓን ንቅድሚት ዝደፍእን ዝጉስጉስን ኮይኑ ድልውነቱ ዝገልጽ ብስለት ዘለዎ ትንተናን ሓሳብን ዘሰነየ፡ ገና ንዝቅጽል መዓልታት ክንሰምዖ ንሃረርታ ንጽበዮ ብሕጽረት ግዜ ንድሕሪት ተወንዚፉ ዘሎ ተዘሪቡ ዘይውዳእ ወርቃዊ ተሞክሮታት ከይዱ ከይዱ ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝተጠቕሰ ንሓድነት ዘተባብዕ ጐሃርሃር ይብል ኣሎ። እዚ ወርቃዊ ታሪኻዊ ተሞክሮታት ከኣ ብግብሪ ተሰንዩ ንመላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብህዝባዊ ምሕደራ ክትክኦ ትጽቢት ዝገብረሉ ደላይ ፍትሒ ህዝብና ብልዑል ሓላፍነት ክናብዮ፡ ካብ’ቲ ብስንኪ ስርዓት ህግዲፍ ወዲቕዎ ዝጸንሐ ጸብሪ ተሲኡ፡ ሓመዱ ነጊፉ ዳግማይ ኣብ ከምኡ ኩነታት ከይወድቅ ንሙሉእ ትንሳኤ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ዋልታ ኮይኑ ካብ ሓደጋ ከጽልሎ፡ ከም’ዚ ኣብ ዝኽሪ መበል 29 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ዝተራእየ ተበግሶ፡ ተበግሶ መዓልታዊ ዕማምና ኣንጻር ህግዲፍ ኮይኑ ክጽል ብመርኣያ ሃገራዊ ዕላማታት ውሓደለ ምስ ኩሎም ፖለቲካውያን ሓይልታት ሲቪክ ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን ተሰሊፉ ንህዝብና ብሙሉእ ሓርነት ክድበስ ክቃለስ ብውሳኔታት ጉባኤኡ ማሕላ ዝኣተወሉ ኣብ’ዚ ታሪኻዊ መድረኽ ጻዊዒት ድሕነት ሃገር ብግብሪ ክሰርሓሉ ዝርከብ’ውን’ዩ። ቃና ሓድነት ህዝብና ደደጋጊሙ ኣብ ዝቃላሓሉ ዘሎ እዋን መወድእትኡ ክውን ክገብሮ ዘኽእል ተስፋታት ርሑቕ ዘይምኳኑ ከኣ፡ ንነዊሕ ዓመታት ክኸይድ ዝጸንሐ ዝተነጻጸለ ቃልሲ ኣብ ሓደ መኣዲ ቀሪቡ ብሓድነቱ ክጽንበል ዘርእዮ ተስፋታት፡ ህዝቢ ክሓብር ክደጋገፍ ንነባሪ ነጻነት ኤርትራ ድርዕን ሓይል ዕርድ ንምዃን እዩ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽሪን ስውኣትና
ነጻነት ኤርትራ ንዘለኣለም ተከቢሩ ክነብር’ዩ
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
25 ግንቦት 2020


text:
Date: Monday, 08 August 2022
ጉጁለታት ህግደፍ ብዕለት 4 ነሓሰ ንዳግማይ ምብርባርን ምሕያልን ጉጅለታት ህግደፍ ገምጋም ኣኼባ ተኻይዱ።
ሓላፊ ኮማውን ህዝባዊን ጉዳያት ኣቶ ተወልደ ዮውሃንስ ፡ኣባላት ህግደፍ መሪሕ ተራ ብምውሳድ ምስ ህዝቦም ብሙኻን ንምምካት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዘርኣይዎ ተበላሓትነትን ተወፋይነትን ከም’ዉን፡ ኣብ ምዕዋት ድሙቕ መዓልቲ ሰማእታት ዕስራ ሰነ፡ በዓል ናጽነትን ፈስቲቫልን ተማሳሳሊ መደባትን ብሓፈሽኡ ኣብ ጥሙር መኸተ ልምዓት ሃገርን ዝተፈላለዩ ተጻብኦታት ጸላእትን ስነ-ኣእምራዊ ኹናት ኣብ ምብርዓን ዘበርከትዎ ስራሓት ድሕሪ ምንኣድ፣ ዕላማ ውድባዊ መትከላት ህግደፍ በብሓደ ኣዘኻኺሩ።
ተሳተፍቲ መራሕቲ ንኡስ ጨንፈር፡መራሕቲ ጉጅለታትን ኣባላትን ህግደፍ፡ ብወገኖም በብሓደ ህላወ ንጥፈታት ጉጅለታቶም ድሕሪ ምብራህ፡ ኣብ መደምደምታ ንዳግማይ ምብርባርን ምሕያልን ጉጁለታት ህግደፍ ዘልዎም ብድሆታትን ዕድላትን ሓላፍነትን በብሓደ ብግሉጽ ገምጋም ርእይቶ ለበዋታት ድሕሪ ምቕራብ ብሉዑል ሃገራዊ ወኒ ሓይሎም ክሰርሑ ሙኻኖም ኣረጋጊጾም።


text:
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ዒብ ዘይብሉ ነውራም ስርዓት ህግደፍ፡ መብዛሕትኦም ድርብ ደቆም ንዝተሰውኡዎም 57 ገባሮ ማዕረባ ኣምሳያ ‘ቶም ካብ ስርዓቱ ዘመለጡ ደቆምን ደቂ ደቆምን 50 ሽሕ ናቕፋ ክኸፍሉ የገድዶም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ባጤራ ናቕፋ ብፍላይ ካብዚ ቐረባ እዋት ጀሚሩ ኣዝዩ ብምንቍልቋል፡ ኣብ ጸሊም- ዕዳጋ ብመንጽር ሓደ ዶላር 44 ናቕፋ፡ ብመንጽር ሓደ ፓውንድ ስተርሊን ከኣ 53 ናቕፋ ይሽረፍ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ መጥን ሸርፊ ዶላር ብ መንጽር ናቕፋ ብ 50% ከም ዝወሰኸ ምንጭታት ሓቢሮም። በዚ መሰረት፡ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ዋጋ ሓደ ዶላር ኣሜርካ ኣብ መንጎ 19ን 21 ክገላበጥ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ 28 ክብ ኢሉ ኣሎ። ዋጋ ናቕፋ ብ መንጽር ኤሮ ድማ ናብ 39 ደይቡ።


text:
ካብ ተኸተልቲ እምነት እስልምና ዝዀኑ ስድራቤት ኣብ ህንዲ ዝተወልደ ሳልማን ራሺዲ ካብ ነዊሕ እዋን ተሓላቒ ናጻ ፕረስን መሰል ሓሳባትካ ምግላጽን ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ።
“ምናልባት ክብሎ ኣድላዪ እንተዀይኑ፡ ሓደ ጸሓፊ ነቲ ዘይብሃል ክብል፣ ነቲ ዘይዝረብ ክዛረብ፣ ኣዋጠርቲ ሕቶታት ክሓትት’ዩ ዘለዎ፡” ይብል ራሺዲ።
ራሺዲ ነቲ ን75 ዓመታት ህይወቱ መለልዪ ዝዀነ ብዛዕባ መሰል ምግላጽ ሓሳባት ክዛረብ ይዳልወሉ ኣብ ዝነበረ እዋን’ዩ ብዓርቢ ኣብ ኒውዮርክ ተሃሪሙ። ሃራሚ ብኻራ ገይሩ ንኸብዱን ክሳዱን’ዩ ደጋጊሙ ወጊኡዎ። ድሕሪኡ ብሄሎኮፕተር ንሕክምና ተወሲዱ፡ መጥባሕቲ ገይሩ። ወካሊኡ፡ ጸላም ከብዱ ምጕድኣ፡ ናይ ኣእዳዉ መትንታት ምትንካፉን ጸገማት ምርኣይ ከጓንፎ ከም ዝኽእልን ድሒሩ ሓቢሩ'ሎ።
ሃራሚ ራሺዲ ነባሪ ኒው-ጀርሲ ዝዀነ ወዲ 24 ዓመት ሃዲ ማታር ዝተባህለ’ዩ። ከም ጸብጻባት ፖሊሲ፡ ኣጥቃዒ ምስ ሕዝቦላህን ኢራንን ዝድግፍ’ዩ።
ጋዜጠኛ ኣሶሽትድ ፕረስ ዝዀነ ጆሽዋ ጎድማን ኣብ እዋን መጥቃዕቲ ዝነበረ’ዩ። ነቲ ኣጋጣሚ ክግለጾ እንከሎ፤ “እቲ መደብ ተጀሚሩ ደቒቕ’ውን ኣይመልአን። መላልዪ ተገይሩሉ ናብ መድረኽ ክድይብ እንከሎ፡ ሓደ ካብ ካብ መንጎ ተዓዘብቲ ናብ መድረኽ ክጐዪ ተዓዚብና። ድሕሪኡ ብቕልጡፍ ክሃርሞ ጀሚሩ። ፈለማ እንታይ የጓንፍ ምህላዉ ንምግንዛብ’ውን ኣይከኣልናን። ደም ወይ ካልእ ቀይሕ ፈሳሲ ናብ ኵሉ ኵርናዓት ክናጠር ግን ኣስተውዒልና።”
ሳልማን ራሺዲ ኣብ 1988 ዘ ሳታኒክ ቨርስስ (The Satanic Verses) እትብል መጽሓፍ ድሕሪ ምሕታሙ፡ ብሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን ናይ ሞት ብይን (ፋታዋ) ተነቢሩሉ፡ ፍርዲ ሞት ኣብ ዝባኑ እናሃለወ’ዩ ነዊሕ ዓመታት ጸኒሑ። እቲ ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን ነቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዝበየነሉ ንሃይማኖት እስልምና ኣራኺሱ ብዝብል ምኽኒት’ዩ።
ድሕሪ ትእዛዝ ፋታዋ፡ ራሺዲ ንነዊሕ ዓመታት ተሓቢኡ’ዩ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ 1990ታት ግን መንግስቲ ኢራን ካብቲ ብይን ፋታዋ ነብሱ ከም ዘግለለ ሓቢሩ። ነቲ ብይን ኣያቱላህ ግን ኣይደመሰሶን። እቲ ዝነበረ ስግኣት ብመጠኑ ስለ ዝጐደለ ድማ ሳልማን ራሺዲ ካብቲ ተሓቢኡሉ ዝነበረ ብመጠኑ ክቀላቐል ጀሚሩ።
ድሕሪ’ዚ እምበኣር’ዩ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢራን፡ ብሰኑይ፡ ኣብቲ መጥቃዕቲ ኢድ ከም ዘይብሉ ዝገልጽ ዘሎ። ኣብቲ መጥቃዕቲ ተሳትፎ ከም ዘይብሉ ዝጠቐሰ ወሃብ-ቃል እቲ ሚኒስትሪ ግን ኣብ ልዕሊ እቲ ጸሓፊ ዘለዎ ቅሬታ ካብ ምግላጽ ኣይተቖጠበን። ወሃቢ ቃል እቲ ሚኒስትሪ ናሰር ካንኣኒ ክዛረብ እንከሎ፤ “ሳልማን ራሺዲ ንኽብሩን ቅዱስን እስልምና ብምርኻሱ ብዙሕ ጸላኢ ኣጥርዩ። ንቕዱስ እስልምና ብንሻው ንኣስታት 1.5 ቢልዮን ሰዓቢ ዘለዎ ቀይሕ መስመር ሰጊሩ፡” ኢሉ።
ክፍሊ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ ብቓና ኢራን ዘይዕግበቱ ገሊጹ ኣሎ። ወሃብ-ቃል እቲ ክፍሊ ነድ ፕራይስ፡ ሳልማን ራሺዲ ንዓሰርታት ዓመታት ኣብ ሃድን መንግስቲ ኢራን ከም ዝጸንሐ ብምጥቃስ፡ ሕጂ’ውን መንግስቲ ኢራን ኣብቲ መጥቃዕቲ ቅድሚት ከም ዝጥርጠር ጠቒሱ።
ዝምድና ኢራንን ኣመሪካን ኣይረግአን ዘሎ። ንዘተ ጉዳያት ምምዕባል ኑክሌር ክምለሳ ምዃነን ክልተአን መንግስታት ቅሩብነቶም ክገልጹ ጸኒሖም ኣለዉ። ክልተኣዊ ርክብን ዝርርብ ኑክሌርን ካብ 2018 ኣትሒዙ ምስ ምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕ ሻሕኪሩ’ዩ ጸኒሑ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሃራሚ ራሺዲ ኣብ ቤት ፍርዲ ዝቐረበሉ ፈላማይ ጊዜ ነቲ ዝቐረበሉ ክስታት ነጺጉዎ ኣሎ። ኣብ ማእሰርቲ ዘሎ ጥርጡር መሰል ዋሕስ ኣይክፍቀዶን’ዩ።


text:
Eritrean Movement For Democracy and Human Rights
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን
الحركة ا ريترية للديمقراطية وحقوق ا نسان
About EMDHR
Eritrean Movement for Democracy and Human Right (EMDHR) is an autonomous and non-profit civic movement. It is independent of any government, political affiliation, economic interest or religion. It is founded in December 2003 by Eritreans in the Republic of South Africa in response to the absence of civil and democratic rights of citizens and lack of rule of law in Eritrea. The EMDHR believes that a sustainable democracy, rule of law and respect of human and democratic rights can only be achieved through non-violent, indigenous and positive reform based on full comprehension, awareness and participation of the general public. It mobilize Eritreans join their efforts in order to realize their dreams of sustainable democracy and lasting peace in Eritrea and the Horn of Africa.
VISION
The vision of EMDHR is a free, justice, democratic, peaceful and prosperous Eritrea that values and protects the rights and equality of its citizens and everyone who lives in it.
MISSION
The mission of EMDHR is to defend and promote the values of human rights, as established in relevant international instruments and covenants, and advance democratic change, rule of law, and constitutionalism in Eritrea with the ultimate aim of building a society in which citizens exercise their basic rights and live in peace, dignity and prosperity.
VALUES AND PRINCIPLES
The EMDHR adheres to the following values and principles in all its activities:
• Constructive criticism
• Fairness
• Justice
• Transparency
• Equality and equity
• Accountability and responsibility
• Respect and tolerance
• Self-reliance and solidarity
• Non-violence
OBJECTIVES
The principal objectives of EMDHR are to:
-
Advance the establishment of constitutional democratic dispensation in Eritrea through non-violent means; stand for the protection of the fundamental rights of Eritrean citizens, such as the freedom of conscience, expression, association and assembly;
-
Advocate for the release of all Eritrean prisoners of conscience, document and litigate any abuse of human rights or crimes against humanity perpetrated by governments, organizations, individuals and others;
-
Mobilize all Eritreans to take agency in effecting democratic change in their country; organize peaceful protest demonstration and civil disobedience; Mobilize Eritreans living inside and outside of Eritrea for the accomplishment of the Movement’s mission;
-
Initiate and conduct public dialogues, discussions and debates on relevant issues to advance public education about all aspects of democratic rights and systems; publish important research papers on democracy and human rights with the aim of promoting peace and reconciliation in Eritrea;
-
Closely follow and collaborate with other Eritrean organizations to advocate the safety and security of Eritreans all over the world;
-
Assist Eritreans outside the country with legal asylum processes, education opportunities, and access and provisions of other social services;
-
Establish relations with national and international organizations, governments, non-Governmental Organizations, and prominent individuals in order to mobilize support to accomplish the mission of the Movement.
-
Promote the establishment of associations such as women, youth, and business, professional and social groups; promote cultural values of Eritrean communities in exile.
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ) ዕላማኡን
1. መእተዊ
እዚ ንኹሎም ግዱሳት ኤርትራውያን ምስ ዕላማን መንነትን ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ) ብምልላይን ኣፍልጦኦም ብምዕባይን ኣብቲ ኣብ ሃገርና ፍትሒን ዲሞክራሲን ንምትካል ዝግበር ቃልሲ ዜግነታዊን ሰብኣውን ሓላፍነቶም ብምስካም ተሳትፍኦም ከዕዝዙ ዝጽውዕ ብማእከላይ ቤት-ጽሕፈት ኤምዲሰመ እተዳለወ ሓጺር ጽሑፍ እዩ።
2. ታሪኽን ኣመዓባብላን ኤምዲሰመ
ኤምዲሰመ ግዱሳት ኤርትራውያን ተማሀሮ ዩኒቨርሲቲ ዝነበሩን ስደተኛታትን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ነቲ ድሕሪ 18 መስከረም 2001 ኣብ ኤርትራ እናገደደ ዝመጸ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንምቅዋም ብወግዒ ኣብ 2004 ዝተመስረተ ማሕበር ኮይኑ፡ ኣብ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ሕጋዊ ተፈላጥነት ዝረኸበ ምንቅስቓስ እዩ።
3. ራእይ ኤምዲሰመ
ራእይ ኤምዲሰመ፡ ናጻ፡ ፍትሓዊት፡ ዲሞክራሲያዊት፡ ሰላም ዝዓሰላን፡ ብልጽግትን፡ ናይ ዜጋታታን ኣብኣ ዝነብር ኩሉን ክብርን መሰልን ዝሕለወላ ኤርትራ እዩ።
4. ተልእኾ ኤምዲሰመ
ተልእኾ ኤምዲሰመ፡ ነቶም ኣድማሳዊ ተቐባልነት ዘለዎምን ኣብ ኣህጉራዊ ውዕላትን ሕጋጋትን ዝሰፈሩ ክብርታት ሰብኣዊ መሰላት ምጥባቕ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ተረጋጊጹ፡ ግዝኣተ-ሕጊ ነጊሱ፡ ቅዋማዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ክምስረት ምቅላስ፡ ከምኡውን መሰሉ ዝተሓለወ ብሰላምን ክብረትን ብልጽግናን ዝነብር ንቑሕን ሓያልን ሕብረተሰብ ምህናጽ እዩ።
5. ቀንዲ መትከላትን ክብርታትን ኤምዲሰመ
ኤምዲሰመ ኣብ ኩሉ ንጥፈታቱ ነዞም ኣብ ታሕቲ ተጠቒሶም ዘለዉ ቀንዲ መትከላትን ክብርታትን ይምእዘዝ፡
-
ሃናጺ ነቐፌታ
-
ርትዒ
-
ፍትሒ
-
ግሉጽነት
-
ማዕርነት
-
ተሓታትነትን ሓላፍነትን
-
ምክብባርን ተጻዋርነትን
-
ርእሰ ምርኮሳን ምትሕግጋዝን
-
ዘይጐነጻውነት
6. ዕላማታት ኤምዲሰመ
ቀንዲ ዕላማታት ኤምዲሰመ እዞም ዝስዕቡ እዮም፡
-
ኣብ ኤርትራ ቅዋማዊ ፖለቲካዊ ሰርዓት ንምትካል ብዘይ ጐነጻዊ ኣገባብ ምቅላስ
-
ንኽብሪ ናይ ዜጋታት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት፡ ከምኡውን ናይ ሕልና፡ ናይ ምዝራብ፡ ናይ ምእካብን ማሕበራት ናይ ምቛምን ናጽነታት ደው ምባል
-
ኩሎም ኤርትራውያን ናይ ሕልና እሱራት ክፍትሑ ምጥባቕ
-
ብመንግስታት፡ ውድባትን ውልቀሰባትን ዝፍጸም ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ኢሰብኣዊ ገበናትን ምስናድን ንገበነኛታት ኣብ ፍርዲ ምቕራብን
-
ኩሉ ኤርትራዊ ነቲ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምምጻኢ ዝግበር ቃልሲ ክሳተፎን ክውንኖን ምውህሃድ
-
ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፍታትን ህዝባዊ ኣብያታትን ምውዳብ
-
ተልእኾ ኤምዲሰመ ንምዕዋት ኣብ ውሽጥን ኣብ ስደትን ዘሎ ኤርትራዊ ምውህሃድ
-
ኣፍልጦ ህዝቢ ብዛዕባ ዲሞክራሲያዊ ስርዓትን መሰላትን ንምዕባይ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት ዝርርብ፡ ዘተን፡ ክትዕን ምክያድ
-
ዲሞክራሲን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ዘስፍሑ፡ ዕርቅን ሰላምን ኣብ ኤርትራ ክነግስ ዘተባብዑ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ምሕታም
-
ጸጥታን ድሕነትን ኣብ ኩሉ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ንምክትታልን ንምጥባቕን ምስ ኤርትራውያን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ሓቢርካ ምስራሕ
-
ኣብ ስደት ዘለዉ ኤርትራውያን ዕቑባ ክዋሃቦም ክኢላዊ ሓገዝ ምግባርን፡ ናይ ትምህርቲ ዕድላትን ካልእ ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ምእንቲ ክረኽቡ ምሕጋዝን
-
ኤርትራውያን ኣብ መዓልታዊ ሂወቶም ዘጋጥሞም ሽግራት ክፈትሑ ዘኽእሎምን ንሓዋሩ ዘሐይሎምን ኣብ ፍልጠት ዝተሞርኮሰ ሓበሬታ፡ ሞያዊ ምኽርን፡ ሓገዝን ምሃብ
-
ኣካል ኤርትራዊ ማሕበረኮማት ብሙኻን ንትንሳኤ ባህላዊን ሞራላዊን ስነምግባር ኣገዳሲ ተራ ምጽዋት
-
ተልእኾ ኤምዲሰመ ንኽዕወት ዘኽእል ደገፍ ንምርካብ ምስ ሃገራውያን፡ ኣህጉራውያን፡ ዘይመንግስታዊ ውድባት፡ መንግስታትን ፍሉጣት ውልቀሰባትን ዝምድና ምምስራት
7. ኣባል ኤምዲሰመ ሙዃንን ረብሓኡን
እቲ ዝዓበየ ረብሓ ኣባልነት ኤምዲሰመ ኣብቲ ንመሰል፡ ክብረት፡ ፍትሒን ናጽነትን ውጹዕ ህዝብኻን ሃገርካን ዝግበር ቃልሲ ተሳቲፍካ እጃምካ ብምብርካትካ እትርኽቦ ሕልናዊን ሞራላዊን ዕግበት እዩ። እዚ ማለት ዝኾነ ዓቕሚ ኣዳም ዝበጸሐ ኤርትራዊ ብዘይ ናይ ዓሌት፡ ጾታ፡ ወገንን፡ እምነትን ኣፋላላይ፡ ንራእይ፡ ተልእኾ፡ ዕላማታትን መትከላትን ኤምዲሰመ ዝኣምን ፡ ከምኡውን ብቅዋም ኤምዲሰመ ተማእዚዙ ዝኸይድ ሰብ ክፉት እዩ። እቲ ካልኣይ ረብሕኡ ድማ፡ ከምቲ ካብ ዝምስረት ጀሚሩ ዝህቦ ዝነበረ፡ ንዝኾነ አባል ኣድላዩ ዝኾነ ንድሕነቱን ምዕባሌኡን ዝምልከት ሓገዝ ዓቕሚ ኤምዲሰመ ብዝፈቕዶ መሰረት ይረክብ። ኤምዲሰመ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ንብዙሓት ሓተትቲ ዑቕባ፡ ኣባላቱ ኮነ ካልኦት ኤርትራውያን፡ ዓቕሙ ብዝፍቐዶ ዘድልዮም ሓገዝ ጌሩን ይገብርን ኣሎ፡፡ ብፍላይ ከኣ ምስ ዑቕባ ምሕታት ዝተኣሳሰሩ ኣድለይቲ ዶኮመንትታት ኣብ ምድላውን፡ ናይ ይግባይ ሕቶታት ንምምላስ ኣድላዩ ሓገዝ ይገብርን፡ ምስ ሃገራውያንን ኣህጉራውያን ማሕበራት ብምትሕብባር ናይ ሕጋዊ ጥብቅና ሓገዛት ክረኽቡ ይጽዕርን።
8. ሓላፍነት ኣባላት ኤምዲሰመ
ሓላፍነት ኣባል ኤምዲሰመ ራእይ፡ ተልእኾ፡ ዕላማታት ኤምዲሰመ ንምዕዋት ኣብ ኩሉ ንጥፈታት ምንቅስቓስ ወሳኒ ተራ ምጽዋት፡ ወርሓዊ ክፍሊት ምኽፋል፡ ኣብ ኣኼባታት ምስታፍን፡ ንኽብሪ ምንቅሰቓስን መትከላቱን ምሕላው የጠቓልል።
9. ብኸመይ ክትሳተፍ/ፊ ትኽእል/ሊ
-
ብፍልጠት
-
ብሞያ
-
ብገንዘብን ንዋትን
10. ህልው ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናይ 20 ዓመት ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲን ሃልኪን (1940-1960) ከምኡውን ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ተጋድሎን (1961-1991) ኣንጻር ባዕዳውያን ገዛእቲ ተቓሊሱ ክቡር ዋጋ ከፊሉ ዝረኸቦ ሰብኣዊ ናጽነትን ክብረትን ተመንዚዑ፡ ራህዋ ከየስተማቐረ ኣብ ዳግማይን ዝመረረን ጭቆና ኣትዩ ይርከብ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኩሉ ዘበነ መግዛእትታት ብዝኸፍአ ይእሰር፡ ይቕተልን ይሳቐን ኣሎ። ሃገርና ድማ ሃገር ለባማትን ወራዙትን ከምዘይነበረት ሎሚ ሕጊ ኣልቦ ኾይና ናይ ድሕረትን ውድቅት መመሰሊት ኮይና ትርከብ። ብሰንኪ ግፍዐኛ ባህሪን ተግባራትን እዚ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ዘይሕጋዊ ስርዓት፡ ህዝብና ብኸቢድ ጥምየትን ሕጽረት መሰረታውያን ኣገልግሎታትን መሳለጥያታትን ካብ ዝኾነ ግዜ ብዝኸፍአ ይሳቐ ኣሎ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝብላዕ እኽሊ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ከቢሩ፡ ኤለትሪክ ንሰሙናት እንዳ ተቛረጸ፡ ዝስተ ማይ ተሳኢኑ፡ ሆስፒታላት ብሕጽረት ኣፋውስ ተጨናኒቑ፡ ሕሙማት ሰኣን ኣፋውስ ይሞቱ ኣሎዉ። ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ኩሎም መናእሰይ ኤርትራ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዘሎ ተስፋ ዘቑርጽ መሪር ኩነታት ካብ ሃገሮም ሃጽ ኢሎም ይስደዱ ኣለው። ብኣማኢት ዝቑጸሩ ዕሸላት ደቂ ሃገር ኣብ በረኻታት ሳሃራ ብጽኢ ይሞቱን ኣብ ቀላያት ሚዲትራኒያን ይጥሕሉን ኣለው። ካልኦት ድማ ግዳያት ጭውያ ኮይኖም፡ ኩሊቶም እንዳተሸጠ ኣብ ምድረበዳ ሲና ብበደዊን ይሳቐዩ ኣለዉ። ኣብዚ እዋንዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ናይ ሞትን ሂወትን ኩነታት ተቐርቂሩ ለይትን መዓልትን ንፈጣሩኡ ፍትሒን ራህዋን ከምጽኣሉ እናተማህለለ ኣብ ኣብ ዝጻዓረሉ ዘሎ እዋን፡ ኩሉ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ዓቕሙ ብምውህሃድ ዝከኣሎ ዘበለ ብምብርካት ነዚ ዘስካሕክሕ ኩነታት ንምኽታምን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምርግጋጽን ሞራላዊን ትውልዳውን ሓላፍነቱ ኣብ ምስካም ይርከብ። ንስኻ/ኺ እውን ብዓቕምኻ/ኺ እጃምካ/ኪ ከተበርክት/ቲ ትዕደም/ሚ ኣሎኻ/ኺ።
ኩላትና ብሓባር፡ ይኣክል ጭቆና፡ ይኣክል ስቓይ፡ ይኣክል ድኽነት፡ ይኣክል ምረት፡ ይኣክል ኣገልግሎት፡ ይኣክል ባርነት፡ ይኣክል ስደት ብምባል ንለዓል!!
ቃልስና፡ ንናጽነት፡ ሓርነት፡ መሰል፡ ፍትሒ፡ ማዕረነት፡ ዲሞክራሲ፡ ክብረት፡ ሰላምን ብልጽግናን እዩ!!
ፍትሒን ራህዋን ንዉጹዕ ህዝቢ ኤርትራ!