text:
ካብ ፕሮጀክትታት ከተማ ውቕሮ ብኽፋል
ዝኾነ ቦታ መፀውዒ ሽም እንትውሃቦ ናይ ባዕሉ ፍሉይ ታሪኽን ኣመፃፅኣን ኣለዎ። ኣሰያይማ ከተማ ውቕሮ እውን ካብዚ መሰረታዊ ሓቂ ዝብገስ እዩ። ውቕሮ ዝብል ሽም “ወቐረ” ካብ ዝብል ቃል ዝመፀ እንትኸውን ኣብ ከባቢ ከተማ ውቕሮ ዝርከቡ ካብ ከውሒ ተወቒሮም ዝተሰርሑ ኣብያተ ክርስትያናት ተኣሳሲሩ ዝተውሃበ ስያመ እዩ። እታ ከተማ ዓዲ ፍረ ፅዮን ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ጎቦ መንግስቲ ጣልያን ንናይ ውግእ ስትራቴጂ ብምምራፅ ብ1928 ዓ/ም ዘጣየሻን ናይ 80 ዓመት ዕድመ ዘለዋን እያ። ከተማ ውቕሮ 860 ሄክታር ስፍሓት መሬትን 37 ሽሕን 729 በዝሒ ህዝብን ከም ዘለዋ ሕዳር 2008 ዓ.ም ብርክብ ህዝቢ ቤት ፅሕፈት ዋና ኦዲተር ክልል ትግራይ ዝተዳለወ መፅሄት ይሕብር። እታ ከተማ ብመሰረተ ልምዓታት ማለት እውን መንገዲ፣ መብራህቲ፣ ስልኪ፣ ፅሩይ መስተ ማይን ዓበይቲ ህንፃታትን ዝወቀበት፣ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ተማሊኡላ ኣብ ጎደና ምዕባለ እትርከብ ከተማ እያ። ብምዃኑ እውን ስራሕቲ ፕሮጀክትታት ልምዓት ከተማ ውቕሮ እንታይ ይመስል? ትሕዝቶ ፅሑፍና ነዚ ዛዕባ ዝድህስስ እዩ።
ኣብታ ከተማ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ናይቲ ሕብረተሰብ ጠለባት ልምዓት መሰረት ዝገበሩ እዮም። ኣብ ድልየት ህዝቢ ዝተመስረቱ ምእንታን ክኾኑ እቲ ህዝቢ ክስርሑሉ ዝደልዮም ፕሮጀክትታት ልምዓት ንክሓርይ በብከባቢኡ መሕትት ይብተነሉ። ድሕሪ እዚ በብጣብያኡ ተኣኪቡ ምስተመያየጠሉ ክስርሑሉ ዝደልዮም ፕሮጀክትታት ልምዓት ቅደም ሰዓብ የትሕዝ። እቲ ብብርኪ ጣብያ ዝተገበረ ምርድዳእ ድማ ብብርኪ ከተማ ይዝተየሉ። ካብዚ ብምብጋስ ብመሰረት እቲ ሕብረተሰብ ዝሃቦ ርእይቶ ቀዳምነት ዝውሃቦም ፕሮጀክትታት ብቅደም ሰዓብ ይቕመጡ። ድሕሪ እዚ ካቢኔ ወረዳ ምስ ተመያየጠሉ ናብ ቤት ምኽሪ ቀሪቡ ይፀድቕ።
ብምቕፃል ዝርዝር ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ልምዓትን ዝስርሑሉ ከባቢ ንፁር ብምግባር ህዝቢ ኣብ ዝሪኦ ቦታ ምልክታ ጨረታ ይወፅእ። ን15 መዓልትታት ኣብ ኣየር (ፈነወ) ድሕሪ ምፅናሕ ዝኽፈተሉ ዕለትን ሰዓትን ምስ ኣኸለ ኩሎም ተጫረቲ ኣብ ዘለዉሉ ተኸፊቱ ይንበብ። ብመሰረት እዚ ነብሲ ወከፍ ተጫራታይ ንሕድ ሕድ ፕሮጀክት ዝመልኦ ዋጋ ምስ ተነበበ ዝሰዓሩ ተወዳደርቲ ዕላዊ ይግበር። ስለዝኾነ ኩሎም ተጫሪቶም ዝተዓወቱ ተወዳደርቲ ብእዋኖም ውዕል ኣሲሮም ስርሖም ክጅምሩ ከም ዝግበር ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ውቕሮ ኣይተ ብርሃነ መዝገበ የረድኡ።
ከምዚ ዝበለ ግልፅነት ዘለዎ ኣሰራርሓ ብምህላዉ ድማ ሕብረተሰብ ኣብ ስራሕቲ ፕሮጀክትታት ልምዓት ዘለዎ ተሳትፎ ክውስኽ ኣኽኢልዎ እዩ። ናይዚ መርኣዪ ኣብ 2008 ዓ.ም ህዝቢ ብጉልበቱ ኣብ ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ፣ ስራሕቲ ተፋሰስን ካልኦት ፕሮጀክትታትን ብዝገበሮ ተሳትፎ ልዕሊ 11 ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን ብር ካብ ወፃኢ ከም ዘድሓነ ኣይተ ብርሃነ ካብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ምርዳእ ይከኣል እዩ። ስለዝኾነ ምስ ህዝቢ ተዋዲድካ ይስራሕ ብምህላዉ በብ ዓመቱ ዝምደብ በጀት ኣብ መዓልኡ ክውዕል ክኢሉ እዩ።
ብመንፅር እዚ ኣብ 2007 ዓ.ም ንዝሳለጡ ስራሕቲ 111 ሚልዮንን 477 ሽሕን 755 ብር ተመዲቡ 100 ምኢታዊ ተፈፂሙ እዩ። ብተመሳሳሊ ኣብ 2008 ዓ.ም 142 ሚልዮንን 240 ሽሕን 968 ብር ትልሚ ተታሒዙ ዛጊድ እቲ 130 ሚልዮንን 861 ሽሕን 690 ብር ኣብ ስራሕ ውዒሉ ኣሎ። እዚ ድማ እቲ ዝምደብ በጀት ኣብቲ ዝተሓሰበሉ ዕላማ ይውዕል ምህላዉ ዘመላኽት መረዳእታ እዩ። ኣብ ክሊ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ጥንካረታት ሐዚ እውን ትኹረት ሂብካ ፍታሕ ዘድልዮም ፀገማት ግና ኣለዉ። እቲ ሓደ ኣተሓሳስባ ኣካብነት ክራይ መሊኡ ዘይተቐረፈ ምዃኑ እዩ። ናይዚ ኣብነት ከዓ ጉድለት ኣፈፃፅማ ብትረት ክሳብ መወዳእታ ዘይምቅልላስ ዝኣመሳሰሉ ፀገማት ይርኣዩ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ውቕሮ እትርከብ ከይዲ ስራሕ ልምዓታዊ ትልሚ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ዝስርሑ ፕሮጀክትታት እተፅነዐሉ ትልሚ ኣለዋ። እቶም ኣብታ ከይዲ ስራሕ ዝርከቡ ሰብ ሞያ እውን ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ብእዋኖምን ብፅርየትን ይስርሑ ምህላዎም ኣብ ሰሙን ሓደ ግዘ እናኸዱ ዝከታተልሉ መስርሕ ኣለዎም። እዚኦም ካብ ዝገብርዎ ደገፍን ክትትልን ብተወሳኺ እቶም ፕሮጀክትታት ተጀሚሮም ክሳብ ዝዛዘሙ ዝከታተላ ቴክኒክን ስትሪንግን ዝብሃላ ኮሚቴታት ኣለዋ። እተን ኮሚቴታት ካብ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ኮንስትራክሽን፣ ደኣንት፣ ልምዓት ከተማ፣ ትምህርትን ፍትሕን ዝተወከሉ ኣካላት ዝሓዛ እየን።ኣባላት እተን ኮሚቴታት ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ብፅርየት ይስርሑ ምህላዎም፣ ማይ ዘድልዮ እንተኾይኑ ብእዋኑ ይሰቲ ምህላዉ፣ ስራሕቲ ፕሮጀክትታት ንምክትታል ዝተመደበ ሱፐርቫይዘር ኣብ ቦትኡ ተረኺቡ ዝከታተል ምዃኑ፣ ኮንትራክተር ኩሉ ግዘ “ስፐስፊኬሽን” ሒዙ ዘስርሕ ምዃኑ ክትትል ይገብሩ። እዚ ድማ ብመተግበሪ ትልሚ ይምራሕ። በዚ ይፍፀም ምህላዉ ከዓ ብመልክዕ ፀብፃብ ናብ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ይቐርብ።
ከምዚ ዝበለ ጥሙር ምውዳድ ብዙሓት ኣካላት ዝዓረፎ ኣሰራርሓ ብምህላዉ ድማ ፕሮጀክትታት ልምዓት እታ ከተማ ብመሰረት ዝተትሓዘሎም ሰሌዳ ግዘ ይፍፀሙ ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ 2007 ዓ.ም ብ61 ሚልዮን ብር ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ፣ መትረብ መእለዪ ውሑጅ፣ ዝርገሐ መብራህትን ማይን ዝርከብዎም 13 ፕሮጀክትታት ልምዓት ንምስራሕ ትልሚ ተታሒዙ 100 ምኢታዊ ከም ዝተፈፀሙ ኣተሓባባሪት ከይዲ ስራሕ ልምዓታዊ ትልሚ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ውቕሮ ወ/ሮ ይርጋለም ተሰማ ሓቢረን። ብተመሳሳሊ ኣብ 2008 ዓ.ም ህንፃታት መዋልዳን፣ መኽዝን ፋይናንስን ጣብያ ጥዕናን፣ ማእኸል ዕዳጋ እንስሳት፣ ምንፃፍ ፅሩብ እምንን ተፋስሳትን ዝርከብዎም 18 ፕሮጀክትታት ልምዓት ብ84 ሚልዮን ብር ንምስራሕ ትልሚ ተታሒዙ ብዘይካ እቲ ኣብ ከይዲ ዝርከብ ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ እቶም ዝተረፉ ተዛዚሞም ግልጋሎት እናሃቡ ይርከቡ።
“ኣብ 2008 ዓ/ም ብመሰረት ዝወፀ ጨረታ ኣብ ጣብያ ጥዕና ህንፃ ክፍሊ መዋልዳን ንምስራሕ ተወዳዲረ ብሓደ ሚልዮንን 389 ሽሕን ብር ስዒረ ውዕል ኣሲረ እየ” ይብሉ ኣካያዲ ስራሕ ኤደን መኮነንን ፍቕረ ሕሉፍን ኮንስትራክሽን ሕብረት ሽርክና ማሕበር ኣይተ ፍቕረ ሕሉፍ። እቶም ኣካያዲ ስራሕ፣ ከይዲ እቲ ጨረታ ብመሰረት መምርሒ ስለዝካየድ ፍትሓውነቱን ግልፅነቱን ምንም ዘደናግር ከም ዘይነበሮ ይዛረቡ። ምስ እዚ ተዛሚዱ “ግልፂ ኣይኮነለይን” ንዝበለ ተወዳዳራይ ሕቶኡ ንከቕርብ ዕድል ይወሃቦ። እቲ ህዝቢ እውን እቲ ፕሮጀክት ኣብ ዝስርሐሉ ቦታ እናኸደ “እዚ ትኽክል እዩ፤ እዚ ግና ፀገም ኣለዎ” እናበለ ርእይቶኡ ይህብ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ብክኢላታት ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ደገፍን ክትትልን ይግበር እዩ። ይኹን እምበር እቲ ክትትል እኹል ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ክፍሊት ኣብ ምፍፃም ምድንጓይ ይርአ እዩ። ብድምር ክሳብ ሐዚ ተጫሪቶም ዝሰዓርዎም ፕሮጀክታት ልምዓት ብመሰረት ዝኣሰርዎ ውዕል ብፅርየት ከም ዘረከቡ እዮም ኣይተ ፍቕረ ዝገልፁ።
ኣይተ ዘርኣይ ገ/ፃድቕ ብወገኖም ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ከተማ ውቕሮ ንዝስርሑ ፕሮጀክትታት ብመሰረት ዝወፀ ምልክታ ጨረታ መኽዝን ጥዕና ኬላ፣ ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ፣ መስርሕን መሸጥን ደኣንት /ሼዳት/ ንምስራሕ ከም ዝተወዳደሩ ገሊፆም። ኮይኑ ግና ኣብ ኩሉ ኣይተዓወቱን። ብዝኾነ እቲ ጨረታ ግልፅን ፍትሓውን ከም ዝነበረ ይዛረቡ። ነዚ ብኣብነት ኣደጊፎም እንትገልፁ፣ እቲ ጨረታ ብመሰረት ዝተቐመጠሉ ሰሌዳ ግዘ ኩሎም ተጫረቲ ኣብ ዝተረኽብሉ ከም ዝተኸፈተ እዩ።
ብመሰረቱ መሰረተ ልምዓት ንምምላእ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ብመንፅር ኣብቲ ከባቢ ዝነብር ህዝቢ ዝህብዎ ረብሓ እዮም ዝውሰኑ። ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ልምዓት እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ዝብገሱ ምዃኖም ነበርቲ እታ ከተማ ይምስክሩ። ኣይተ ተስፋሁን ደጀን ነባሪ ከተማ ውቕሮ እዮም። ከም ኣገላልፃ ኣይተ ተስፋሁን፣ ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ልምዓት ፀገም ሕብረተሰብ ኣብ ምፍታሕ ማእኸል ዝገበሩ እዮም። ነዚ ብኣብነት ኣደጊፍና ክነቕርብ። ኣብ ጣብያ ጥዕና ከተማ ውቕሮ እትርከብ ክፍሊ መዋልዳን ፀባብ እያ። በዚ ድማ ኣዴታት ኣብ እዋን ወሊድ ይፅገማ ነይረን። እዚ ፀገም ከም ሕቶ ተላዒሉ ብሓደ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ብር ተሰሪሑ እዩ። ኣብቶም ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ልምዓት እቲ ህዝቢ ተሳታፋይን ተጠቃማይን ይኸውን ስለዘሎ መንፈስ ዋንነት የሕድር ኣሎ። ካብዚ ዝብገስ እውን ብገንዘቡን ጉልበቱን ኣስተዋፅኦ እናገበረ ይርከብ። ብተወሳኺ ኣብ ከይዲ ህንፀቶም ይኹን ምስ ተዛዘሙ ኣብ ምክትታልን ምሕላውን እውን ግደ ሕብረተሰብ ዝዓዘዘ ምዃኑ ኣይተ ተስፋሁን ሓቢሮም።
ነባሪት ከተማ ውቕሮ ወ/ሮ መንፀገባ ተኽለጅወርግስ ብወገነን “ፅባቐ ከተማና ኣብ ኢድና እያ!” ይብላ። ሓደ ከተማ፣ ከተማ ክኸውን ካብ ዝገብርዎ ወሰንቲ ረቛሒታት ፅርየትን ፅባቐን እቲ ከተማ እዩ። እዚ ንምዕዋት ድማ ምምላእ መሰረተ ልምዓት ግድን ይኸውን። ብመንፅር እዚ እንትርአ ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ነዚ ኣብ ግምት ዘእተዉ እዮም። ከምቲ በጀት እንትፀድቕ ቤት ምኽሪ ተኣኪቡ ዘፀድቖ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ልምዓት እውን ህዝቢ ተኣኪቡ ይዝትየሎም። ቐዳምነት ዝውሃቦም ፕሮጀክትታት ፈልዩ ብቅደም ሰዓብ የቐምጥ።
እዚ ብምዃኑ ድማ ህዝቢ ከተማ ውቕሮ “እቲ ጥቕሚ ንባዕልና፣ ንምዕባለ ከተማና እዩ” ብምባል ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብምዃን ግቡእ ክትትል እናገበረ ይርከብ። ንኣብነት ተፋሰስ እንትኩዓት ብትኽክል ዶ ይኩዓት ኣሎ? ኣብ ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ ትኽክለኛ እምኒ ድዩ ዝመፅእ ዘሎ? ጃህያን ሑፃን ፅርየት ዘለዎም ድዮም?ወዘተ ይከታተል። ኣብ ከይዲ ስራሕቲ እቶም ፕሮጀክትታት ልምዓት መዓልታዊ ትዕዝብቱ ናብ ዝምልከቶ ኣካል የፍልጥ። እዚ ድማ ህዝቢ ከተማ ውቕሮ ኣብ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ልምዓት መንፈስ ዋንነት ተላቢሱ ካብኡ ዝድለ ኩሉ እጃሙ የበርክት ምህላዉ ሓደ መርኣዪ እዩ።
ብኣጠቓላሊ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ብመሰረት ኣዋጅ ቁፅሪ 215/2004 ዝተውሃብዎ ሓላፍነታት ኣለዉ። ካብኣቶም ምስ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ክልልና ብምትሕብባር ኣብ ነዊሕ፣ ማእኸላይን ሓፂርን እዋን ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ምድላውን ተግባራውነቶም ምክትታልን ሓደ እዩ። ብመንፅር እዚ እንትርአ ኣብ ክልልና ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ይስርሑ ምህላዎም ህያው ምስክራትና እዮም። ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝስርሑ ፕሮጀክትታት እውን ኣብ ሕቶን ድልየትን ነበርቲ ዝተመስረቱ ምዃኖም ብኣንደበት ነበርቲ ከተማ ውቕሮ ኣረጋጊፅና ኢና። ስለዚ እቲ ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ተጠናኺሩ ክቕፅልን ካልኦት እውን ክስዕብኦን መልእኽትና ነቕርብ።


c: text/html

text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን።
ሚናስ ካብ ፈርሃ እግዚአብሔር ዝነብሮም ወለዲ ብ285 ዓ.ም ኣብ ግብጺ ኣናቅዮስ ዝተባህለት ከተማ ተወልደ። ስም ኣብኡ ኣውዶክስዮስ ስም ኣዲኡ ድማ እፍምያ ይበሃሉ።
ኣቦ ሚናስ ኣክሶሲዮስ ኣመሓዳሪ ናይ ኣናቅዮስ እዩ ዝነብረ። ብኹሉ ሠናይ ምግባሩ ከኣ ዝተፈተወ ኔሩ ። ኮይኑ ግና ጸላኢ ሠናያት ዲያብሎስ ጸላኢ ኩሉ ሠናይ ነገር ስለዝኾነ ቅንኣት ኣብ ልዕሊ ሓው ብምሕዳር ሓዉ ከኣ ንንጉስ ድቅልድያኖስ ብምእማን ካብቲ ዝነበሮ ቦታ ናብ ኣፍራቅያ (ወይ ሕጂ ብቱርኪ ትፍለጥ) ከም ዝስደድ ገበረ። ኣውዶክስዮስ ግና ፈሪሃ እግዚአብሔር ስለዝነብሮ በዚ ከኣ ብኹሉ ሠናይ ተግባሩን ኣብ ኩሉ ህዝቢ ፍትው ነበረ።
ኣውዶክስዮስን እፍምያን ውላድ ኣይነበሮምን። በዚ ከኣ ኩሉ ግዜ ይሓስቡ ነበሩ ኩሉ ግዜ ከኣ ናብ እግዚአብሔር ይጽልዩ ነበሩ። እፍምያ ከኣ ኣብ ሓደ እዋን ክብረ በዓል ኣዴና ቅድስት ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣብ ቅድሚ ሥእላ ትጽሊ ነበረት። ደቂ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ከኣ ጻዕዳ ዝማኦረገ ልብሲ ለቢሶም ምስ ደቆምን ኩሎም ቤተሰቦም ደስ ኢልዎም ክኣትዉ ከለዉ ርእያ። ብኣማልድነታ ገባሪ ኩሉ ንዝኾነ ወዳ ንጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሚና ውላድ ንኸተውህባ ኣምሪራ ትነብዕ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ ካብታ ሥእለ ኣድኅኖ “ኣሜን” ዝብል ድምጺ ሰመዐት ። ናብ በዓል ቤታ ከይዳ ካብ ሥእለ እመ ብርሃን “ኣሜን” ዝብል ድምጺ ከምዝሰምዐት ነገረቶ። ኣክሶሲዮስ ከኣ ንሰበይቱ “ብሓይሊ እግዚአብሔር ኣምላኽ ክኸውን እዩ።” ኢሉ ምስኣ ተሓጐሰ።
ብድሕሪኡ ወዲ ወለደት። ሚናስ ዝብል ስም ካብቲ ዝሰምዓቶ ድምጺ ናይ እመ ብርሃን ኣውጸአትሉ። ሚናስ ቅሩብ ምስ ዓበየ ኣቡኡ ቃል ኣምላኽን ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያንን ክምህሮ ጀመረ። ሚናስ ወዲ 11 ዓመት ምስ ኣኸለ ወላዲኡ ዕድመ ጸጊቡ ብሞት ተፈልዮ። ድሕሪ 3 ዓመት ከኣ ወላዲቱ ኣዲኡ ብሞት ተፈለየቶ ። ሚናስ ብንኡስ ዕድሚኡ ንበይኑ ንዓለም ገጠመ። ኩሉ ግዜ ብጾምን ጸሎትን ይጽመድ ስለዝነበረ ጸጋ ኣምላኽ ኣይተጋደፎን።
ንጉስ ዲቅልድያኖስ ንኹሉ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ንዝነበሩ ኣምልኾ ጣኦት ክነግስ መምርሒ ኣውጽአ። ኣብዚ ግዜ እዚ ብዙሓት ቅዱሳን ሰማእትነት ዝተቀበሉሉ እዋን እዩ። ሚናስ ኣብዚ ግዜ’ዚ ሓደ ካብ ወተሃደራት ድቅልድያኖስ ነበረ። ነዚ ኩሉ ክሕደት ምስ ተዓዘበ ግና፣ ኩሉ ዝነበሮ ነገራት ሸይጡ ንድኻታት ድሕሪ ምሃብ፡ ናብራ ነገሥታትን ሃብታማትን ራሕሪሑ ናብ ምድረበዳ ሰሃራ ብምዃድ ናብራ ብሕትውና ጀመረ።
ኣብ ምድረበዳ ሰሃራ ዓቢ መንፈሳዊ ገድሊ ይጋደል ነበረ። ሓደ እዋን ሓደ ራእይ ረኣየ። እቲ ራእይ ከኣ ሰማይ ተኸፊቱ ሠማእታት ወርቒ ኣኽሊል ዝደፍኡ ድምጺ’ውን ሰመዐ። እቲ ድምጺ ከኣ “ምእንቲ ክርስቶስ ነፍሱ ኣሕሊፉ ዝህብ ነዚ ኣኽሊል ሠማእትነት ይበቕዕ።” ዝብል ነበረ። ሚናስ ሠማእትነት ክቕበል ከኣ ብኡንብኡ ከኣ ናብታ ዝዓበየላ ከተማ ተመሊሱ ክሰብኽን ክምህርን ጀመረ። ብዙሓት ካብ ክቡራት ስድራ ምዃኑ ስለዝፈልጡ ዝነበሩ ነቲ ዝብሎ ዝነበር ክገድፍ ይመኽሩዎ ነበሩ። ግና ንሱ ብክርስቶስ ሓንሳብ ስለዝኣመነ ብትብዓት ይምስክር ነበረ። ኣመሓዳሪ እታ ከተማ ከይተረፈ ብትብዓቱን ተወፋይነቱን ስለዝፈልጦ፡ ቅድሚ ናብ ምድረበዳ ሰሃራ ምዃዱ ዝነበሮ ናይ ወተሃደራዊ መዓርግን ስልጣንን ካብኡ ንላዕሊ ዝበለጸ ከም ዝህቦን ከም ዝገብረሉን ቃል ኣተወሉ። ቅዱስ ሚናስ ግና ንሰማያዊ ሃብቲ እዩ ዘቋምት ዝነበረ እምበር ምድራዊ ስለዘይነበረ ስብከቱ ቀጸለ። እቲ ኣመሓዳሪ ግና ንወተሃደራቱ ከሳቅይዎን ኣብ መወዳእታ’ውን ብበሊሕ ሰይፍ ርእሱ ክቆረጹዎን ኣዘዘ። ድሕሪ ብዙሕ ስቓይ ከኣ ዘይሓልፍ ኣኽሊል ሠማእትነት ብ15 ሕዳር 309 ዓ.ም ተቀበለ።
ሬሳ ቅዱስ ሰማእት ሚናስ ኣብ ሓዊ ንሰለስተ መዓልቲ ክቃጸል ተኣዘዘ። ገለ ኣመንቲ ግና ነቲ ሬሳ ካብቲ ሓዊ ምስ ኣውጽእዎ ከምዘይተቓጸለ ተመልከቱ። ንኣምላኽ እንዳኣመስገኑ ስጋብ ዘመን ስደት ዘብቆዕ ድማ ብመግነዝ ገኒዞም ኣብ ጽቡቕ ሳንዱቕ ዓቐቡዎ።
ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ሰላማ ረኺባ ካብ ዓላውያን ነገሥታት ፈተና ነጻ ምስ ኮነት። ኩሉ መሰላ ምስ ተሓለወላ፡ ክርስቲያን እቶም ዝተረፉ ኣረሜናውያን ስለዘሸገርዎም ናብ ኩናት ወፈሩ። ናይቲ ኩናት መራሒ ዝነበረ ገድሊ ቅዱስ ሚናስ ብዓይኑ ዝረኣየ ስብ እዩ ዝነበረ። ሳንዱቕ ሬሳ ናይ ቅዱስ ሚናስ ምእንቲ ክሕግዞ ተማሊኡ ኣብ መርከብ ብምጽዓን ተበገሱ። ብቅዱሳኑ ፍሉይ ክብሪ ዘለዎ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ፣ ብቅዱሳኑ ተኣምር ክገልጽ ከሎ ካብቲ ባሕሪ ፍልይ ዝበሉ እንስሳታት፡ ክሳዶም ንኣግማል ዝመስል ርእሶም ከኣ ተመን ቅርጺ ንዝነበሮም ካብ ባሕሪ ወጺኦም ነቲ ሬሳ ክልሕስዎ ናብቲ ሳንዱቕ ምስ ቀረቡ ካብቲ ሳንዱቕ ሓዊ ወጺኡ ኣቃጸሎም። ኣብዚ ከኣ እግዚኣብሔር ብቅዱሳን ተኣምራት ክገበር ንርኢ። እቶም ሰባት ከኣ ኩሎም ነዚ ርእዮም ኣደነቁ።
ካብ ኣለክሳንድርያ ናብ ቦትኦም ክምለሱ ምስ ደለዩ ንሬሳ ቅዱስ ሚናስ ነቲ ሳንዱቕ ኣብ ገመል ምስ ኣቀመጡዎ እቲ ገመል ምንቅስቓስ ኣበዮም። ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ገመል ፈቲኖም ግና ተማሳሳሊ ስለዝነበረ ኣብታ ዝነበሩዋ ቦታ ቀቢሮም ናይ መቃብር መፈለጥታ ገይሮም ናብ ቦትኦም ከዱ። ትእምርቲ እግዚኣብሔር ክግለጽ ቅዱስ ሚናስ ዝተቀብረሉ ሓደ ጓሳ ይመላለስ ነበረ። እዚ ጓሳ ብብርቱዕ ቁስሊ ዝሓመመት በጊዕ ነበረቶ። ብርግጽ ኣበይ ከምዝተቀብረ ናይ መን መቃብር ከም ዝኾነ ዝፈልጦ ኣይነበረን። እታ በጊዕ ኣብቲ መቓብር ናይ ቅዱስ ሚናስ ዘሎ ቅዱስ ሓመድ ምስ ደቀሰትን ካብቲ ዝፍልፍል ማይ ምስ ሰተየትን ካብ ኩሉ ቁስላን ሕማማን ነጺሃ። ፈጺማ ሓወየት። እዚ ተኣምር ዝተዓዘበ ጓሳ ብሓቒ ተሓጐሰ ከምኡ’ውን ፈረሀ። ካብ ኣባጊዑ ዝኾነ ሕማም ከጋጥሞ ከሎ ካብቲ ሓመድ ወሲዱ ማይ ሓዊሱ ይለኽያን የስቲያን እሞ ካብቲ ዝነበራ ሕማም ትሓዊ። ካብ ጥሪቱ ሓሊፉ’ውን ዝሓመሙ ሰባት ከሕዊ ጀመረ። እዚ ዜና እዚ ክሳብ ቆንስጦንቲን ንጉሥ በጽሐ።
እዚ ንጉሥ እዚ ሓንቲ ጓል ነበረቶ። እዛ እንኮ ጓሉ ኩሉ ሰውነታ ብዘስካሕክሕ ቁስሊ ተሸፊኑ ነበረ። ንኽትሓውየሉ ናብቲ ቦታ ሰደዳ። ነቲ ጓሳ ከመይ ገይሩ ንጥሪቱ ከም ዘሕውየን ዝነበረ ሓተተቶ። ከምቲ ዝነገራ ገይራ ከኣ ሓመድ ምስ ማይ ሓዊሳ ንኹሉ ሰውነታ ለኸየቶ። ካብቲ ማይ'ውን ሰተየት ኣብታ መቓብር ዝነበረታ ከኣ ሓደረት። እዚ ኩሉ ክግበር ግና ናይ መን መቓብር ምዃኑ ዝፈልጥ ኣይነበረን። ኣብ ድቃሳ ሠማእት ቅዱስ ሚናስ ተራእያ፡ ከምዚ’ውን በላ፡ እዛ ደቂስክላ ዝለኺ መቓብረይ እያ፡ ኲዒትኩም ኣዕጽምተይ ክትረኽቡ እኹም። ንስኻ መን ኢኻ፤ ኣነ ሚናስ እየ። ኢሉ መለሰላ። ሚናስ ኣብ ምድቃሳ ስለዝረኣየት ብጣዕሚ ደስ በላ። እቲ ኩሉ ግዜ ዘሳቕያ ዝነበረ ቁስሊ ድማ ተቐንጢጡ ከም ዝጠፍአ ምስ ረኣየት ከኣ ዓቢ ሓጐስ ተሓጐሰት ንኣምላኽ’ውን ኣመስገነት። ኣንጊሃ ከኣ ንገላዊኣ ነቲ ቦታ ኲዒቶም ንሬሳ ቅዱስ ሚናስ ከውጽእዎ ኣዘዘት። ነዚ ኩሉ ሓጐስ ከኣ ንንጉሥ ደብዳቤ ሰዲዳ ኣበሰረቶ። ንጉሥ ከኣ ቤተክርስቲያን ኣብቲ ቦታ ሃነጸ። ብግዜ ንጉሥ ኣርካድዮስን ኦናርዮስን ብሽም እዚ ጻድቕ አቦ ዓባይ ቤተ ክርስቲያን ሰሪሖም ከተማ’ውን ንኽገብሩላ ኣዘዙ። እዞም ቅኑዓት ነገሥታት ኣዕጽምቲ ቅዱስ ሚናስ ኣብታ ቤተክርስቲያን ከም ዝዕቀብ ገበሩ። ብዙሕ ዓበይቲ ትእምርትታትን ተኣምራትን ብፍቓድ ኣምላኽን ብ ኣማላድነት ቅዱስ ሚናስ ተገብረ።
ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝሓመሙ ናብዛ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መጺኦም ይሓውዩ፡ ዝተፈላለየ ምልክታትን ተኣምራትን ይርእዩ ነበሩ። ጸላኢ ሠናያት ግና በዚ ስለዝተረበሸ ናዕቢ ኣለዓዒሉ እታ ቤተ ክርስቲያን ከምትፈርስ ገበረ። እታ ከተማ’ውን ዑና ኮይና ተረፈት። ሕጂ’ውን ጸላኢ ሠናያት ምእንቲ ክሓፍር ኣዕጽምቱ ካብቲ ዝነበሮ ኣውጺኦም ካልእ ቤተክርስቲያን ሰሪሖም ኣቐመጡዎ። ኣብዚ’ውን ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተራእየ ዝዓበየ ዘደንቅ ተኣምራት ተገብረ። ጸሎትን በረኸትን ናይ ቅዱስ ሚናስ ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን።
ይትባረክ ኣምላክ ኣበዊነ።
ምንጪ፡ ስንክሳር ሕዳር 15
(For those who do not have Geez, please check this link) SEMAET KIDUS MINAS
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 60 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 06 May 2018
ሐርነትን መሰልን ህዝቢ ምስ ተራጋገጸ፡«.
ሰላምደቂኤረይደይቲሰናይ
ገለንብማይገለንሳኣንማይ
ኣጆናሰሰናዩ ጥራይ ምምናይ,
- Details
- Written by ብዛራ ማና
- Published: 06 May 2018
ፖለቲካዊ ምንዝርና
ውልደቱ ፖለቲካዊ ድሕረት ሚዛኑ በለጽ
መንነት ዘይብሉ ህይወቱ ዝመርሕ ብሎቕመጽመጽ
ብረሃጽ ካልኦት ዝነብር ከይበለ ሓጎጽጎጽ
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 28 April 2018
ውረ ውረ«ዓዲ ጀጋኑ ኣያ ሲኢኑ«በዓል ስረ ተወረረ«፡
ኢሰያስ ብውሽጢ ኤርትራ፡«፡ብወገን ኢትዮጵያ ገለ ሳዲስቲ ተጋሩን ኣምሐራን ገለ ሙሁራት ኤርትራዊያንን« ናብ ዋጋ ዕዳጋ ከውርዱና፡ዓይኒ ዘለዎ ይርኤ እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ፡ ኣይበዝሔን ዶ ኣንድነት እንዳ በልካ ንብዓት ሐርገጽ ምንባዕ፡«፡
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 28 April 2018
ህዝቢ ኤርትራ ወትሩ ምስ ተገፍዔ
ኣብ ከባቢ ሸግርኒ ብሐደጋ, ህልቀት መንእሰያት ምስ ሰማዕኩ
,ወየ ወየ ደቀየ እንዳ በልኩ ማንታ ማንታ ነቢዔ,,
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 16 April 2018
ድሕሪ ተሐኤ ካብ 82 ክሳብ ሎሚ,
ቅሳነት ዝሐረሞ ህዝቢ,ዉሽጡ ሑሩር ክዛረብየ ኣይብልን ትም
መንዩ ኣቶ ዳዊት መዋሊ መዝሙር ሰላም ,ኢትዮ ኤርትራ,
ወያነ ካብ ኣፍደገ ኣስመራ እንታይ ዘምልስ ነርዎ,
መዝሙር ሰላም ዶ,መዝሙር ጥልመት ምድግጋም,
- Details
- Written by ብዛራ ማና
- Published: 16 April 2018
እንተ ነፊዕካ
መዓስን ብከመይን ሃገር ኮይንካ
ካብ መዓስ ‘ወ ብመነ መን ተገዚእካ
- Details
- Written by ብዛራ ማና
- Published: 01 April 2018
ፖለቲካዊ ስድነት፡-
ካብ ልዕልና ህዝብን ሕግን ዝሃደመ
ንተግባራት ግዳማዊ መግዛእቲ ከምዘለዎ ዝደገመ
ኣብ ነበርና ዝነብር በረኣእያ ዝሓመመ
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 01 April 2018
ለበዋ ዉሽጡ ሑሩር
,,ጤየል መጠራ, ካብታ ምንጣራ ስ ምምጥጣራ,
ህዝቢ ኤርትራ, ንመገሻ ንሕክምና,, ንባኒ ኩሉ ብመስርዕ,,
ምምባር መሪርዎ ንስግር ዶብ እንዳ ጠመተ,,
- Details
- Written by ብዛራ ማና
- Published: 21 March 2018
ዓመት ተጸቢኻ እንደሞ ኮይኑ፡-
ተበግሶኽን ጽቡቕ ጭርሖኽን ጥዑም
ሕብረትክን ተስፋ ትብዓትክን ግርም
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እንቋዕ ናብ በዓለ ዕርገት ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላም ኣብጽሓና!
በዓለ ዕርገት፥ ሓደ ካብ ትሽዓተ ዓበይቲ በዓላት ኮይኑ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ምስ ተንሥአ ድኅሪ ኣርብዓ መዓልቲ ናብ ቀደም ክብሩ ከምዝተመለሰ ወይ ከም ዝዓረገ ዝገልጽ ዕለት እዩ። ኣብ ኣርብዓ መዓልቲ ንደቀ መዛሙርቱ መጽሓፈ ኪዳን መሃሮም፣ ብጉባኤ ሠለስተ ሳዕ ማለት ናይ ትንሣኤ፡ ኣግብኦተ ግብርን ናይ ጥብርያዶስንተራእዮም። ብሓፈሻ ድማ ዓሠርተ ሓደ ጊዜ ተራእዮም። ዮሓ. 21፡14
ቅድሚ ዕርገቱ፡ ንደቀ መዛሙርቱ “አንትሙሰ ንበሩ ሀገረ ኢየሩሳሌም እስከ ትለብሱ ኃይለ እምአርያም”/ ንስኻትኩም ግና ካብ ላዕሊ ኃይሊ ክሳብ እትለብሱ ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም ጽንሑ” ብምባል ናብ ቢታንያ ወሲዱ፡ ኢዱ ኣንቢሩን ባሪኹን ክሳብ ፓትርያርክነት ዘሎ ሥልጣነ ክህነት ሃቦም። ክዓርግ ከሎ ናይ ክብሩ መግለጺ ዝኾነ ደመና ተቐበሎ፣ብርቀት ዘይኮነስ ብርሕቀት ካብ ኣዕይንቶም ተሠወረ።
ንሳቶም ድማ ኣንቃዕሪሮም ክርእዩ ከለዉ፡ ካብቶም ብሓጐስ ብዕልልታን ብዝማሬን እናኣመስገኑ ዕርገቱ ንምኽባር ዝተረኽቡ ኣእላፍ መላእኽቲ ፃዕዳ ክዳን ዝተኸድኑ ክልተ መላእኽቲ “ኣቱም ሰብ ገሊላ ስለምንታይ ናብ ሰማይ እናጠመትኩም ደው ኢልኩም ኣለኹም፧ እዚ ካባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ ጐይታ ኢየሱስ ከምቲ ናብ ሰማይ ክዓርግ ከሎ ዝረአኽምዎ ከምኡ ጌሩ ከኣ ክመጽእ እዩ በልዎም።
(ግብ. 1፡9-11) እዞም ቅዱሳን ቤተ ሰብ እግዚአብሔር ከኣ ንእግዚአብሔር እናኣመስገኑን እናወደሱን ኵሉ ሳዕ ኣብ ቤተ መቅደስ ይነብሩ ነበሩ። (ሉቃ. 24፡53)። ቅዱሳን ሓዋርያት ካብዛ ዕለት’ዚኣ ጀሚሮም ንጐይታ ብዓይነ ሥጋ ዘይኮነስ ብዓይነ ሕሊና እናረኣዩ፡ ብግብሩ ዘርኣዮምን ብቓሉ ዝኣዘዞምን እናሓሰቡን እናኣስተንተኑን ኣሰሩ ስዒቦም ሠናይ ተጋዲሎም ጕዕዞኦም ፈጸሙ።
ዕርገት፥ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቐዲሙ ብቅዱሳን ነቢያት ተነጊሩ ነይሩ እዩ። ሃብተ ትንቢት ተዋሂብዎ ንዝረኃቐ ኣቕሪቡ ንዝረቐቐ ኣጕሊሑ ዝተዛረበ ቅዱስ ዳዊት “ዓርገ እግዚአብሔር በይባቤ/ እግዚአብሔር ብዕልልታ ብደሃይ መለኸት ዓረገ” (መዝ. 47፡5) ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ተነበየ።
እዚ ቃል ትንቢት ምሥጢረ ተዋሕዶ ዝገልጽ እዩ። እዚ ድማ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ብሓፂር ቁመት፡ ብጸቢብ ደረት ተወሲኑ ግብረ ምድኃን ኣብ መስቀል ምስ ፈጸመ ብሞቱ ንሞት ስዒሩ ካብ ዝትንሥእ ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ፡ እቲ ውሱንን ትሑትን ዝነበረ ሥጋ ብተዋሕዶ ንዝረኸቦ ክብሪ ልዕልና ንምግላጽ እዩ። ‘ዓርገ እግዚአብሔር’ ብምባል’ውን ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽነት መስኪሩ ኣሎ። ኣቦና ሄኖክ ኮነ ነቢይ ኤልያስ ዝዓረጉ ብሥልጣኖም ዘይኮነስ ብእግዚአብሔር እዮም። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ እግዚአብሔር እዩ እሞ ብኣምላኻዊ ሥልጣኑን ኃይሉን ንሞት ስዒሩ ከም ዝተንሥአ፡ እንሆ ዝዓረገ’ውን ብኃይሉን ሥልጣኑን እዩ። ዘፍ. 5፡24 ፣ 2ይ ነገ. 2፡11 ።
ከምኡ ውን “ዓረገ ውስተ አርያም ፄዊወከ ፄዋ/ ናብ ላዕሊ ደየብካ ምርኮ ማረኽካ ኣብ እግዚአብሔር ኣምላክ ኪነብሩስ ካብ ሰብ ካብቶም ተጻረርቲ እኳ ውህበት ተቐበልካ።” (መዝ. 68፡18) ብምባል እግዚአብሔር ወልድ ናብዚ ዓለም ዝመጻሉ ዕላማ ብሓፂሩ ኣረዲኡና ኣሎ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ውን “ናብ ላዕሊ ምስ ደየበ ምርኮ ማረኸ ንሰብ ውን ውህበት ሃበ። ንሱ ገሊኦም ሓዋርያት፡ ገሊኦም ድማ ነቢያት፡ ገሊኦም ከኣ ወንጌላውያን፡ ገሊኦም ውን ጓሶትን መምህራንን ኪኾኑ ሀበ ይብል።” (ኤፌ. 4፡8-14) ካብዚ እንርድኦ ደጊምና ንፍቓድ ሥጋናን ነፍስናን ናብ ምርኮ ሰይጣን እንተዘይኣግዚእና ከምኡ’ውን ኣብታ እግዚአብሔር ዝምለኸላ ክብሩ ዝግለጸላ መኅደሪት ስሙ ዝኾነት ቤተ መቅደስ እንተጸኒዕና ከምቲ ቅዱሳን ሓዋርያትን መምህራን ሊቃውንትን ዝተዓደልዎ ጸጋ ከምእንዕደል እዩ። ግብ. 2፡1-47።
ስለዚ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “. . . ሥፍራ ከዳልወልኩም እኸይድ ኣሎኹ” ከምዝበለና (ዮሓ. 14፡2) ናብታ ዘለዓለማዊት መንበሪና ከምእንኸይድ ተረዲእና ነዛ ጊዜያዊት ዓለም ንዒቕና ንፍቓድ ሥጋና ስዒርና ነታ ሰማያዊት ርስትና ክንጥምት ይግብኣና። (ፊልጵ. 3፡20)
ነዚ ንምግባር እግዚአብሔር ብጸጋኡ ይደግፈና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ኣብ ከተማታት ንመንገዲ ውሕጅ ዝኸውን መትረብ “ክዝርግሐሎም” ተባሂሎም ዝኳዓቱ ጎዳጉድን መፋስሳትን ንኣዋርሕ ወይ ዓመታት እንተይተሰርሑ ምርኣይ ልሙድ እዩ። ብወገነይ ከምዚ ዓይነት ፀገም ብዙሕ እዕዘብ እየ። ኣብ ከተማታት መንገዲ ውሕጅ ክስራሕ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ፅርግያታት ከተማ ወሰን ወሰኖም መንገዲ ውሕጅ እንተዘይተዳልዩሎም ዳርጋ ዘይተሰርሑ እዮም ዝኾኑ። ዝናብ እንትዘንብ ብውሕጅ ዓብለቕለቕ ይብሉ፤ ብሓመድን ጭቃን እውን ይመልኡ። እዚ ድማ መኻይን ይኹና ሰባት ከይንቀሳቐሱ ዝኸልእ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ነቶም ዝተሰርሑ ፅርግያታት እውን ናብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ። ስለዝኾነ እቶም ኣብ ከተማታት ንመንገዲ ውሕጅ (ፋኛትራ) ተባሂሎም ዝኩዓቱ ጎዳጉዲ ኣብ ምኹዓቶም ኣይኮነን እቲ ጌጋ። እቲ ጌጋ ምስተኹዓቱ ቱቦታት እንተይተዘርገሐሎምን እንተይተደፈኑን ምድንጓዮም እዩ።
ኣብ ካልኣይ ሰሙን ወርሒ ሰነ 2009 ዓ.ም ኣብ ከተማ ዓድዋ፣ ብዝርከብ ብልሙድ “እንዳ ብርሃነ ሓረጎት” እናተብሃለ ዝፅዋዕ መዘናግዒ (መናፈሻ) እንትሓልፍ ንመኽየዲ ውሕጅ ተባሂሉ ካብ ዝኩዓት ነዊሕ ግዘ ዝገበረ “ፋኛትራ” እንተይተሰርሐ ረኺበዮ። ኣነ ተዃዒቱ ካብ ዝርእዮ እኳስ ልዕሊ ሽዱሽተ ወርሒ ኣቑፂሩ ኣሎ። እንተ ነበርቲ እቲ ከባቢ ግና ኣብ ወርሒ ሰነ 2008 ዓ.ም ከም ዝተኹዓተ እዮም ነጊረሙኒ። ካብ ዝኳዓት ሓደ ዓመት መሊእዎ ማለት እዩ። “ንምንታይ ድኣ ሓደ ክረምቲ ኣሕሊፉስ መሊሱ ካሊእ ክረምቲ ይቕበል ኣሎ?” ብምባል ኣብ ጥቓይ ንዝነበሩ ሰባት ሓቲተዮም። እቲ ምኽንያት ብግልፂ ከም ዘይፈልጥዎ ብምግላፅ ብሰንኪ እቲ ሃህ ዝበለ ሽንጥሮ ዝመስል ጉድጓድ ሰባት እናፀደፉ ከም ዝተጎድኡ ኣዋጊዐሙኒ። ሓንቲ ተጋዳሊት ነበር ኣብኡ ፀዲፋ ዝተሰበረት ምዃና ሓደ ኣብነት እዩ። ህፃናት፣ ጉድኣት ኣካልን ሽማግለታትን ኣሽንባይዶ ብለይቲ ብቐትሪ እውን ክሓልፉሉ ኣይኽእሉን። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብቲ ዙርይኡ ዘለዉ ትካላት ንግዲ ኣብ ስርሖም ኣሉታዊ ፅልዋ ፈጢርሎም እዩ።
እዚ ዝተዓዘብኩሉ መዓልቲ ሰንበት እዩ ነይሩ። ኣብ ሳልሳይ መዓልቱ፣ ዕለተ ሰሉስ ብስራሕ ኣብ ካሊእ ከባቢ ፀኒሐ ብኡ እንትምለስ ግና እናተሰርሐ ረኺበዮ። ብእዋኑ እንተዝስራሕ እቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ጉድኣታት ኣይምበፅሑን። ብዝኾነ፣ ሕዚ እውን ተወሳኺ ጉድኣት እንተየብፅሐ እንኳዕ ተሰርሐ። እዚ ኹሉ ዘንጊዑን ጉድኣት ኣብፂሑን ብኽንደይ ጥርዓን ምስተሰርሐ ፀገም ከም ዘይፈጥር ድማ ተስፋ እገብር። ምኽንያቱ ኣብ ገለ ከተማታት ዝተሰርሑ መንገድታት ውሕጅ (ፋኛትራታት) ብትኽክል ስለ ዘይተሰርሑ ዝናብ እንትዘንብ ውሕጅ ዘየሕልፉ እናኾኑ ፅርግያታት ብውሕጅ ዓብለቕለቕ እንትብሉ ምርኣይ ዳርጋ ልሙድ እዩ።
ሓሳበይ እንተጠቓልል፣ ኣብ ከተማታት “ኣስፋልት” ምስተሰርሐ ቀጥታ መንገዲ ውሕጅ (ፋኛትራ) ክስራሕ ኣለዎ። ንፋኛትራ ተባሂሎም ዝተኹዓቱ ግና ቱቦ እንተይተዘርገሐሎምን እንተይተደፈኑን ግዘ ክወስዱ ኣይግባእን። እቲ ናይ ዓድዋ ንእግረ መንገደይ ስለ ዝረኣኹዎ እየ ዝነቕፎ ዘለኹ። ኣብ ካልኦት ከባብታት እውን ከምኡ ዓይነት ፀገም እንተሃልዩ ግና ንድሕንነት ኮነ ንልምዓታዊ ምንቅስቓስ ሕብረተሰብ እቲ ከባቢ ዓብዪ ዕንቅፋት እዩ። ንፅባቐ ከተማ እውን የበላሹ እዩ። ተደሚሩ ድማ ነቲ ዓዲ እዩ ዝጎድእ። እዚ፣ ምስ ስእነት ሰናይ ምምሕዳርን ኣካብነት ክራይን እውን ቀሊል ዘይብሃል ርክብ ኣለዎ። ስለ ዝኾነ፣ መንግስቲ ምስ ስራሕቲ መንገዲ ውሕጅ ከተማታት ተተሓሒዞም ዘለዉ ፀገማት ብዝግባእ ክርእዮም ኣለዎ በሃሊ እየ።
ህያው ተስፋይ ኣዳነ
ካብ ከተማ መቐለ


text:
ኣብ ኤርትራ ዝመደብሮም ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ንዘካይድዎ ቃልሲ ዝሰፍሐ መሰረት መእንታን ክሕዝ ተባሂሉ ‘ምስ ኣቶ ሞላን ዝመርሖ ዲምህትን ካልኦት ውድባትን ኣብ ምስረታ ግንባር ንዓመታት ተቀራሪብና ንሰርሕ ነይርና’ ይብሉ ኣቶ ንኣምን ዘለቀ።
ድሕሪ’ቶም ተኸታተልቲ ልዝባት፣ኣብ’ዚ ቀረባ ምስረታ ግንባር ተሳሊጡ ፕሮፈሰር ብርሃኑ ነጋ ኣቦ-መንበር፣ኣቶ ሞላ ኣስገዶም ምክትል ኮይኖም ከምዝተመርፁን፣እንተኾነ ብዘይተፀበይዎ ኣገባብን ጊዜን፣ኣቶ ሞላ ናብ ደምበ ፀላኢ ዝበልዋ ኢትዮጵያ ሃዲሙ በሉ ኣቶ ንኣምን።
ኣብ እዋን ምስረታ ግንባር ምድሓን ኢትዮጵያ፣ዶ/ር ብርሃኑ ንኣቶ ሞላ ዝዓበየ ሓይሊ ዘለኩም ንስኻትኩም ስለዝኾንኩም ንስኻ ኣቦ-መንበር ኩን ክብሎ ከሎ፣ ኣቶ ሞላ ግና ኣነ ወዲ ሓረስታይ እየ።ንስኻ ኣቦ-መንበር ኩን ከምዝበለን ሓቢሮም ኣቶ ንኣምን ዘለቀ።
ኣብ’ዚ ሰሙን’ዚ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ ንኤርትራ ሓድሽ መጠንቀቂ ከምዘቃልሑ ዝዝከር’ዩ።
እቶም ቀ/ሚ ‘ከይትፍትን።እንተፈቲንካ ግና ኣቲና ንሓንሳብን ንሓዋሩን ዘየዳግም ስራሕ ፈፂምና ክንወፅእ ኢና’ ኢሎም ነይሮም።
ኣቶ ንኣምን ዘለቀ ብወገኖም ‘እዚ ዝተለመደ ጃህራ’ዩ፣ ቅድሚኦም ዝነበሩ ኣቶ መለስ ዜናዊ’ውን ተመሳሳሊ ጃህራ ኣቃሊሖም’ዮም ‘ በሉ።


text:
ኣብ ሽወደን ጋሻ ንዝዀንካ፡ ብኢንተርነት ዚግበር ዕድጊ
ብዙሓት ኩባንያታት ብኣገባብ ኢንተርነት ኣቝሑትን ኣገልግሎትን ይሸጣ እየን፤ ይኹንእምበር ኵላተን እተን ኩባንያታት ክእመና ኣይክእላን እየን።
ሓደ ነገር ካብ ሓንቲ ኩባንያ ክትገዝእ ምስ ትደሊ፤ ኣቐዲምካ ነታ ኩባንያ ኣጽንዓያ።
- እታ ኩባንያ ኣድራሻን ቁጽሪ ቴሌፎንን ኣሎዋዶ?
- ካልኦት ሰባትከ ብዛዕባ እዛ ኩባንያ’ዚኣ እንታይ ይብሉ? ብዙሕ ጊዜ ብዛዕባ ዝተፈላለያ ኩባንያታት ዝተዋህበ ርእይቶታት፣ ኣብ ኢንተርነት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ሓደ ኣቕሓ ብኣገባብ ኢንተርነት ካብ ሓንቲ ሽወደናዊት ኩባንያ እንተደኣ ሸሚትካ፤ ኩሉ እዋን ናይ መጠዓሲ-ጊዜ (ångerrätt) ኣሎካ እዩ። እቲ ናይ መጠዓሲ-ጊዜ ማለት፤ ሓሳባትካ ክትቅይርን ነቲ ውዕል ክትስሕቦን፤ ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት ድማ፤ ነቲ ኣቕሓ ንኽትመልሶ ዘኽእለካ መሰል እዩ። ሽዑ ግን ናይቲ ኣቕሓ ናይ መምለሲኡ ወጻኢታት ጥራይ ኢኻ ትኸፍል። ነቲ ኣቕሓ እንተ ዘይተጠቒምካሉ፤ እቲ ዝተረፈ ገንዘብካ ይምለሰልካ እዩ።
ንምእማኑ ዘስደምም ጽቡቕ ናይ ዕድጊ ሬክላም
ኣብ ኢንተርነት፤ ብዙሕ ንምእማኑ ዘስደምም ጽቡቕ ናይ ዕድጊ ሬክላም ትረክብ ኢኻ - ንኣብነት፡ ሞባይል ቴሌፎን ወይ ከኒና ብ1 ክሮና ጥራይ ንኽትዕድግ ክዕድሙኻ ይኽእሉ እዮም። ከምዚ ዓይነት ናይ መሸጣ ዕድመታት፤ ብዙሕ ጊዜ ኣብ ክትወጸሉ ዘይትኽእል ከቢድ ስምምዕ’ዩ ዘእትወካ። ሕራይ ኢልካ እንተ ኣቲኻያ፤ ሽዑ ድማ በብወርሑ ብዙሕ ዕዳታት ክትከፍል ክትግደድ ኢኻ።
ከምዚ ዓይነታት ናይ መሸጣ ዕድመታት፤ ካብ ኢንተርነት ወጻኢ ውን ከጋጥሙኻ ስለ ዝኽእሉ፤ ኣቕልበሎም ኢኻ። ከምዚ ዓይነት ናይ መሸጣ ዕድመታት ንኣብነት፤ ኣብ ልሙድ ሬክላማት ወይ ብደብዳበ ወይውን ሓደ ሸያጣይ ኣብ ጐደና ክረኽበካ ይኽእል እዩ።
ወረቐት መንነት ዘይብልካ ምስ ትኸውን
ካብ ቤትስልጣን ኣታዊ ግብሪ (Skatteverket) ናይ መንነት-ቁጽሪ ጥራይ ዲኻ ተዋሂብካ ዘሎኻ? ከምኡ እንተዀይኑ፤ ክሳብ ወረቐት-መንነት (legitimation) ትቕበል፤ ብኢንተርነት ጌርካ ዝዀነ ነገር ክትዕድግ ከምዘይብልካ ኣስተውዕል። ምኽንያቱ ድማ፡ ነቲ ዝዓደግካዮ ኣቕሓ ካብ ቤትቡስጣ ኬድካ ንምምጽኡ፤ ወረቐት-መንነት ክተርኢ ስለ እትግደድ’ዩ። ኣብ ባንክ ኬድካ ንኽትከፍል ውን፤ ተመሳሳሊ ነገር ከጋጥመካ እዩ።
Tigrinyan letters may not be displayed properly on your iOS device.
- ምንጪታት
- ዝተመርመረ 13 መስከረም 2016


text:
ፕሮጀክት በትረ ሳይንስ ተጀሚሩ…
መቐለ ጳጉሜን 03/2009(ድወት) ኣብ ዓውዲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ን10ሽሕ ዜጋታት ናፃ ዕድል ትምህርቲ ዘውህብ “በትረ ሳይንስ” ዝተብሃለ ፕሮጀክት ከምዘዳለወ ሚኒስቴር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኣፍሊጡ።
እቲ ፕሮጀክት ሃገርና ኣብቲ ዓውዲ ዘለዋ ሕፅረት ሓይሊ ሰብ ንምፍታሕ ዕላማ ዝገበረ ኾይኑ ኣብቶም ዝቕፅሉ ዓሰርተ ዓመታት ተግባራዊ ክኸውን’ዩ።
ኣብዚ ፕሮጀክት ካብቲ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ከባቢ 420 ኢትዮጵያውያን ተጠቀምቲ እቲ ዕድል ከምዝኾኑ እቲ ሚኒስቴር ገሊፁ።
በዝሒ ተመራመርቲ፣ ድሌትን ቐረብን ዝምልከት ዝተኻየደ ዳህሳሳዊ መፅናዕቲ ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ተመራማሪ ንሓደ ሚሊዮን ዜጋታት ከምዝበፅሕ ዘርኢ ምዃኑ ተተካኢ ዳይሬክተር ስግግር ቴክኖሎጅን ኣማኻሪ ቴክኖሎጅን እቲ ሚኒስቴር ኣይተ ዓብዱራዚቕ ዑመር ገሊፆም።
እዚ ኣሃዝ ናብ 500ሽሕ ንምውራድ ካብቲ ተዳልዩ ዘሎ ፕሮጀክት ብዝዘለለ ዝተፈላለዩ ፃዕርታት ይካየዱ ምህላዮም ኣመልኪቶም።
ኢትዮጵያ ማእኸላይ እቶት ምስዘለወን ሃገራት ንምስራዕ እንተውሓደ 500ሽሕ ተመራመርቲ ከምዘድልይዋ ገሊፆም።


text:
ቡሉፃት ተፃወቲ ክዕሶ እግሪ ጋንታታት ኣዉሮፓ 2016/17
መቐለ ነሓሰ 10/2009(ድወት) ማሕበር ኩዕሶ እግሪ ኣውሮፓ ናይዚ ዓመት 10 ቡሉፃት ተፃወቲ ዕላዊ ጌይሩ።
እዞም ተፃወቲ ኣብ 2016/17ዓምፈ ብሉፅ ምንቅስቃስ ዝነበሮም እዮም።
ብመሰረት እዚ
1.ክርስትያኖ ሮናልዶ ፖርቹጋል ርያልማድሪድ
2.ልዮኔል መሲ ኣርጀንቲና ባርሴሎና
3.ጂያንሎጂ ቡፎን ጣልያን ጂቬንቱስ
4.ሉካ ሞድሪች ክሮሽያ ርያልማድሪድ
5.ቶኒ ክሩስ ጀርመን ርያልማድሪድ
6.ፓዉሎ ዲባላ ኣርጀንቲና ጂቬንቱስ
7.ሰርጂዮ ራሞስ ስፔን ርያልማድሪድ
8.ክሊያን ምባቴ ፈረንሳይ ሞናኮ
9.ሮቦርት ሉዋንዶዉስኪ ባየር ሙኒክ
10.ዠላታን ኢብራሂሞቪች ስዊድን ማንቸስተር ዩናይትድ
እንትኾን ኣብ ቻምፕዮንስ ሊግ ኣዉሮፓ ብሉፅ ምንቅስቃስ ዝነበሮም ብሉፃት ተኸላኸልቲ ኣጥቃዕቲ ተፃወቲ ማእኸልን ሓለውቲ ማዕፆን እዉን ክሕረዩ እዮም።
ክርስትያኖ ሮናልዶን ልዮኔል መሲን ነፍሲ ወከፍ ከክልተ ግዜ እዚ ሽልማት ዝተዓወቱ ኮይኖም ክርስትያኖ ሮናልዶ ንሳልሳይ ግዘ ክዕወት እዩ ዝብል ግምት ተቀሚጡ ኣሎ።
ማሕበር ክዕሶ እግሪ ኣዉሮፓ በቢዓመቱ ኣብ ኣባል ሃገራት ኣቲ ሕብረት ንዝፃወቱ ከም ዝሽልም ይፍለጥ። ፍልፍል ቢቢሲ ስፖርት


text:
ኤርትራ፡ ኣብ ዋዕላ ‘ተበግሶ ሓደ ቅናትን ሓደ መንገድን’ ተሳቲፋ
ኤርትራ፡ ብ14ን 15ን ግንቦት ቻይና ኣብ ዘአንገደቶ ዋዕላ ‘ተበግሶ ሓደ ቅናትን ሓደ መንገድን’ ተሳቲፋ።
ኣብ’ቲ ቍጠባዊ ጥምረት ሃገራት ኤስያ፡ ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጳን ካልኦትን ንምርግጋጽ ዝተኻየደ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራትን ሚኒስተራት ቊጠባን፡ ሓላፊ ቊጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ሓጐስ ገብረሂወት ንኤርትራ ወኪሉ ተሳቲፉ።
ኣብ’ዚ ብቐንዱ ኣብ ትሕተ- ቅርጽን ምትእስሳርን ናይተን ሃገራት ዘተኰረ ዋዕላ፡ 29 መራሕቲ ሃገራትን መንግስታትን፡ ከምኡ’ውን ካብ 130 ሃገራት ዝመጹ 1500 ወከልትን ልዕሊ 70 ኣህጉራውያን ውድባትን ተሳቲፎም።
ፕረዚደንት ቻይና ሺ-ዢ ፒንግ ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ቻይና ነቲ መደብ ንምዕዋት ናይ ገንዘብን ክኢላዊ ዓቕምን ኣበርክቶ ክትገብር ምዃና ብምሕባር፡ ካልኦት ሃገራት ክስዕባኣ ጸዊዑ።
ኤርትራ፡ ሓንቲ ካብ’ተን ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ስለዝኾነት፡ ነዚ ውጥን’ዚ ኣገዳሲት ይገብራ።
ምስ ዘለዋ ብልጫ ጸጥታዊ ርግኣት ድማ፡ ትስፉው ናይ ወፍሪ ዕድል ስለዘርሕወላ፡ ከም መራኸቢ ነቚጣ ብምዃን፡ ሓደ ናይ መጓዓዝያ ማእከል ፈጢራ ኣብቲ ጽላት ንዘለዋ ዓቕሚታት ብምህናጽ፡ ቊጠባዊ ምንጪ ክትረክብ ከምዘኽእላ ይእመነሉ።
ፕረዚደንት ሺ-ዢ ፒንግ ኣብ 2013 ኣወጆ ‘ተበግሶ ሓደ ቅናትን ሓደ መንገድን’፡ ኣብ’ቲ ናይ መጀመርያ ትልሙ፡ ንኣስታት 64 ሃገራት ምስ ኣስታት 4.4 ቢልዮን ህዝብታት ዝሓቘፈ ክኸውን እንከሎ፡ ብዓይኒ ንዋይ ክጥመት እንከሎ’ውን ኣስታት ሓደ ሲሶ ካብ ሃብቲ ዓለም የጠቓልል።
ብመሰረት’ቲ ወጺኡ ዘሎ ውጥን፡ እቲ ተበግሶ ኣብ ክልተ ዓበይቲ መስመራት ተመቒሉ ዝሰላሰል፡ ንዝበዝሐ ክፋላት ዓለም ዘራኽብ ምድራውን ባሕራውን መራኸቢ ኮይኑ፡ ንኤውሮጳን ኤስያን ዘተኣሳስር – ካብ ሊያንዋንግ – ቻይና ክሳብ ሮቶርዳም ዝዝርጋሕ ናይ መሬት ድንድል፡ ናይ ሞንጎልያን ሩስያን መስመር፡ ናይ ማእከላይን ምዕራባውን ኤስያ መስመር፡ ናይ ኢንዶቻይና መስመር፡ ናይ ፓኪስታን መስመር፡ ከምኡ’ውን መስመር ባንግላዴሽ-ቻይና- ህንዲ-ሚያንማር የጠቓልል።
ቀንዲ ደፋእቲ ረቛሒታት ናይ’ዚ ውጥን’ዚ ድማ፡ ጸዓት፡ ውሕስነትን ዕዳጋታትን እዮም።


text:
ዕለት 15 ነሐሰ 2017 ዓ.ም. ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ልደት እቲ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ እምነት ሰማዕት ቢላ ብቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብፅዕና ዝተኣወጀትሉ ብፅዕ ኣቡነ ኦስካር ኣርኑልፎ ሮመሮ ተዘኪሩ ከምዝውዕል ክምልከት እንከሎ ዕለት 12 ነሓሰ 2017 ዓ.ም. ኣብታ ናይቶም ኣብ 1980 ዓ.ም. መስዋዕተ ቅዳሴ እናዕረገ እንከሎ ዝተቐትሉ ብፁዕ ኣቡነ ሮመሮ ናይ ጵጵስና መስቀሎም ኣብ ዝተዓቀበላ ሎንደን ኣብ እትርከብ ካቴድራል ቅዱስ ጊዮርጊስ ሳውዝዋርክ ዝኽሪ ሰማዕትነቱ ክበዓል ምዃኑ ፍራንቸስካ ሳባቲነሉ ሓቢረን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዕለት 23 መስከረም 2017 ዓ.ም. ኣብ ሎንደን ካቴድራል ወስትሚንስትር ኣብ እንግልጣር ኩለን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያን ዘሳትፈ ንዝኽሪ ሰማዕት ብፁዕ ሮመሮ ናይ ሓባር ጸሎተ ዘሰርክ ክዓርግ ምዃኑ ዝገለጻ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሳባቲነሊ ኣስዒበን፡ ዕለት 15 ነሓሰ 2017 ዓ.ም. ንዝኽሪ መበል ሚእቲ ዓመት ልደት ሰማዕት ብፁዕ ሮመሮ ዝዓርግ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝሰርዑን ስብከት ዘስምዑን ናይ ጳጳሳዊ ናይ ሕይውት ተቛም ኣቦ መንበርን ቤተ ክርስቲያን ሰማዕት ሮመሮ ብፁዕ ቢላን ቅድስና ንኽትእውጀሎም ጽኑዕ መሰረተ ሓሳብ ዘቕርቡ ብፁዕ ኣቡነ ቪቸንዞ ፓሊያ ከምዝዀኑ ኣፍሊጠን።
ዝኽሪ ሰማዕት ብፁዕ ሮመሮ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ማሕበረ ሰብ ክርስቲያንን ብፍላይ ድማ ኣብ ኤል ሳልቫዶ ዘለዎ ዓቢይ ኣገዳስነት ኣመልኪቶም ናይ ሳን ሳልቫዶር ሊቀ ጳጳስ ኾሰ ልዊስ ኤስኮባር ኣላስ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ብስልኪ ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት፥ ሰማዕት ብፁዕ ሮመሮ ኣብ ድህረ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ኣብ ዘሎ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ምልክታ ዘንበረ ወዲ ቢተ ክርስቲያን እዩ። ዕለት 24 መጋቢት ዕለተ ዝኽሪ ዕለተ ሰማዕትነቱ ኣብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝኽሪ እዋናዊ ሰማዕታት ኰይኑ ዝበዓለሉ ዕለት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እውን ሕቡራት መግስታት ዓለም ዕለት ሰማዕትነት ሮመሮ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ዝኽሪ ናይ ሃይማኖት ነጻነት ውሳኔ ዕለት ኰይኑ ክሕሰብ እውን ወሲኑ እዩ። ነዚ ኹሉ ግምት ብምሃብ ሰማዕትነት ብፁዕ ሮመሮ ኣብ እዋናዊ ታሪኽ ዓለም ዓቢይ ግምት ዝወሃቦን ምልክት ዘንበረን ምዃኑ ትርዳእ ኢሎም።
ናይ ሰማዕት ብፁዕ ሮመሮ ሕይወት ኣብ እዋናዊ ዓለም ድኻታት ብምፍቃርን ስሌኦም ጠበቓ ብምዃን ነኣኣቶም ብምሕላይ ህያው ወንጌል ምጽሓፍ ዝብል እዩ። ብዙሓት ነቲ ሰማዕት ሮመሮ ዝሕብሮ ዝነበረ መገዲ ሕይወት፥ ፖለቲካውን ካብ ማርክሳዊ ርእየት ዓለም ዝነቐለ ገይሮም ይሓስብዎ። እዚ ግና ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ትንታነን ርእየትን እዩ። ድኻታት ምፍቃርን ኣብ ጎድኒ እቶም ዝንጸሉን ሰብኣዊ ክብሮምን መሰሎምን ምስ ዘይኽበረሎም ዜጋታት ኰይንካ ድምጾም ምዃን ኢየሱስ ዝገበሮ ምግባር እዩ እምበር ካልእ ዕላማ የብሉን። ኢየሱስ ኣብ እምነት ማሕበራዊ ሕይወትን ምንባር ስለ ዝበሉ ድማ ነዚ ናቶም ትምህርን ምስክርነትን ዝቃወሙ ዘይፍትሓውያን ሰባት ንሞት ዳሪጎምዎም። ስቑ ነኸብልዎ ቀተልዎ በቲ ዝኸፈልዎ ሰማዕትነትን ኣቢሉ ዝነበሮ ካልአ ኢየሱስ ክርስቶ ሕይወት ኣብ እዋናዊ ዓለም ይዝከር። ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ እውን ይዝከር ምስ በሉ፥ ብፁዕ ሮመሮ ቅድስና ንኽእወጀሎም ዘብቅዕ ብኣማላድነቶም ተኣምረ ፈውስ ካብ እግዚኣብሔር ዝተጸገዋ ኣደ ኣለዋ። ብዛዕባኡ ናይሳን ሳልቫዶር ሰበኻ ደረጃ ኣጻርዩ ብዛዕባዚ ተኣምር’ዚ ዝሕብር ሰነድ ናብ ናይ ቅድስና ጉዳይ ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ከምዘመሓላለፈ ገሊጾም፡ ወንጌል ፍቕሪ እዩ። ሓሴት ድማ እዩ። ዓለም ዝልወጥ ብፍቕሪ ጥራሕ እዩ እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይምዕዱ እዚ ምዕዶ’ዚ ሕይወት ሰማዕት ብፁዕ ሮመሮ የዘኻኽር እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ እንደጋና ንኣፍሪቃ ኮነ ኩሎም ወገናት ዘሻቕል ተረኽቦ ምዃኑ ኣብ መበል 37 ርክብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጀነቫ ተዘሪብሉ። ኣብዚ ናይ 12ን 14ን መጋቢት 2018 ርክብ ጉዳይ ኤርትራ ዝምልከት ውዑይ ክትዕ ተኻይዱ። እዚ ክትዕ’ዚ መቐጸልታ ናይቲ ብ26 ለካቲት 2018 ዝተኻየደ እዩ። ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዕዙዝ ኣገዳስነት ብምሃብ ብ12 መጋቢት ምስተዘርበሉ ኣብ ናይ 14 መጋቢት ክርብ ከኣ ማዕረ ኩነታት ሰሜን ኮርያ ተላዒሉ።
ወይዘሮ ኬት ጊልሞረ ምክትል ኮሚሽነር ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል፡ ኣብታ ብደረጃ ዓለም ዝተሓተ ናጽነት ዘለዋ ኤርትራ ሓደገኛ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ቀጻሊ ምህላዉ ዘመልክተ ጸብጻበን ኣቕሪበን። ውይዘሮ ሸይላ ኪታሩዝ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ክኢላ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ብወገነን፡ ኣብ ዘቕረበኦ ናይ ቃል ጸብጻብ ከኣ፡ ኤርትራ ንእተካይዶ “ማእሰርቲ ክሳብ ሞት” ጠቒሰን ሓደገኛ ክብላ ጠቒሰነኣ። ኣብዚ ጸብጻበን ነቶም ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ መበል 93 ዓመት ዕድሚኦም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኤርትራ ዝዓረፉ ሓጂ ሙሳ ከም ናይ ቀረባ ግዜ ግዳይ ዘኪረንኦም። ኣብዚ ኣጋጣሚ ኣፍሪቃዊ ኮሚሽን ሰብኣዊ መስል’ውን ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ክካየድ ዝጸንሓ ግህሰታት ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ዓሚቕ ስኽፍታ ገሊጹ። ኣተሓሒዙ ከኣ ኤርትራ ኩሉ ሰብኣውን ፖለቲካውን መሰላት ዝሕለወሎም ከባብያውን ዓለም ለኻውን ሕግታት ከተኽብር ጸዊዑ። ካለኦት ኣብቲ ርክብ ዝነበሩ’ውን ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዘለዎም ስኽፍታታት ገሊጾም።
ወይዘሮ ጊልሞር ኣብዚ ናይ መበል 37 ርክብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል፡ ኣብቲ ናይ 14 መጋቢት ክፋል እውን ኣብ ኤርትራ ኣልማማ ማእሰርቲ ወሲኽካ ኩሉ ግህሰታታት ድሕሪቲ ኣብ መወዳእታ ጸብጻብ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ምቕራቡ’ውን ከም ንቡር ኩነታት ይቕጽል ከም ዘሎ ጠቒሰን። ንሰን ልኡኽ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ን4ይ ግዜ ኣብ ኣስመራ ከም ዝነበረ ጠቒሰን፡ እቲ ልኡኽ እቲ ብ2016 ዝቐረበ ጸብጻብ መርማሪ ኣካል ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ከም ዝቕጽል ምግባሩ መተካእታ ከምዘይብሉ ከም ዝተረደ ሓቢረን። ኣብዚ ርክብ ካልእ ተገዳስነት ዝተዋህቦ ጉዳይ ሰሜን ኮርያ ነይሩ።
ወይዘሮ ጊልሞረ ኣብቲ ንኤርትራ ዝምልከት ዘረባአን፡ ኣገዳስነት ፍትሒ፡ ጠጠው ምባል ገደብ ዘየብሉ ግዱድ ውትህድርና፡ ምፍታሕ እሱራትን ትግባረ ቅዋምን ዝብሉ ጉዳያት’ውን ኣልዒለን። ኣስዒበን ዋላ’ኳ ውሳነ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል መንግስቲ ኤርትራ ንእሱራት ብዝምልከት፡ ንመንነቶምን ዘለዉዎ ሃለዋትን ብዝምልከት ሓበሬታ ከቕርብ ሓቲቱ እንተነበረ ክሳብ ሕጂ ከምዘይተተግብረ ገሊጸን።
ልኡኽ ኤርትራ ከምቲ ልሙድ ንጸብጻብ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ክሒዱ። ብኣንጻሩ መንግስቱ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታት ከኽብር ድልዊ ምዃኑን ነዚ ንምዕዋት ከም ዝጽዕትን ገሊጹ።
ብሓፈሻ ኣብቲ ርክብ ቃሎም ዘስምዑ ተዛረብቲ ብደረጃ ዓለም እንዳንቆልቆለ ይኸይድ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ኣንጸባሪቖም። ኣተሓሒዞም ጋዜጠኛታት፡ ተቓወምቲ ፖለቲከኛታን ተሓለቕቲ ኩሉ መሰላትን ንምስቓይ ዝካየድ ዘሎ ወስታታት ብምጥቃስ፡ ነዚታት ዝምልከቱ ናይ ሕቡራት ሃገራት ሕግታት ኣብ ግብሪ ንክውዕሉ ጸዊዖም። ነዚ ብዝምልከት ንኩነታት ኤርትራ ወሲኽካ ብመርማሪ ኮሚሽን ጉዳይ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ንገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት ጸብጻባት ከም ዝቐረበ’ውን ኣብቲ ርክብ ተጠቒሱ።
እዚ መበል 37 ርክብ ካብ ግዱሳት ተሳተፍቲ ናይ ቃል ጸብጻብ ዝቐርበሉ ናይ ማእከላይ ግዜ መድረኽ እዩ። እቲ ቀንዲ ናይ ጽሑፍ ጸብጻባት ዝቐርበሉን ውሳነታት ዝውሰነሉን ርክብ ኣብ መጻኢ ወርሓት ሰነ-ሓምለ ክካየድ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ብጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ዝግደሱ ኤርትራውያን ንጡፋት ምስቲ ወይዘሮ ሸይላ ኪታሩዝ ካብ ሓላፍነተን ክወርዳ ምዃነን ምምልኻተን ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ናይቲ ብሕቡራት ሃገራት ዝቖመ ንሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝምልከት ኣካል ዘሰክፎም ዘሎ እዩ። መንግስቲ ኤርትራን ሰዓብቱን ከኣ እዚ ኣካል ክፈርስ እዮም ዝደፍኡ።


text:
ኣብ ዶመኒካን ረፑብሊክ ሓደ ኤንሪኮ ሚራባል ፌርናንደዝ ዝብሃል ማእከላይ መነባብሮ ዝነበሮ ሰብ ምስ በዓልቲቤቱን ምስ ኣርባዕተ ኣዋልድ ደቁን ይነብር ነበረ። እታ በዅሪ ጓሉ ፓትሪያ ኣብ 1924 ክትውለድ ከላ፡ ካልአይቲ ኣዴላ፡ ሳልሰይቲ ሚኔርቫ እታ ሕሳስልደ ድማ ማርያ ተሬዛ ይብሃላ ነበራ። እዘን ኣርባዕተ ኣሕዋት ርኹባትን ፈቃራትን ስድራ ስለ ዝነበሩወን ኣብ ሓደ ጽቡቕ ናይ ካቶሊክ ቤትምህርቲ ክመሃራ ዕድል ረኺበን። ብትምህርተን ኣመና ንፉዓት መልክዐን’ውን ውቁባት ነይረን። ሽዑ አብ ዶመኒካን ረፑቡሊክ ራፋኤል ሌዮኒታስ ትሩሲሆ ኣብ 1930 ንክልተ እብረ ፕረሲደንት ኮይኑ ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ 1952 ቅዋም ብምጥሓስ ንዕድመኡ ምሉእ ፕረሲደንት ከም ዝኾነ ኣወጀ። እዚ (ኤል ሴፈ) ወይ ድማ እቲ ሓለቓ ኢሉ ንርእሱ ዘጠመቐ ውልቀመላኺ እምብዛ ርጉም፡ ዓመጸኛን ህልኸኛን ኮይኑ ኣዝዩ ግፍዐኛ ሰብ’ዩ ነይሩ። ንህዝቢ ናይታ ሃገር ድማ በቲ ጨካን ምሕደራኡ ፈጥፈጥ ኣበሎ። ንተቓወምቱ ክኣስርን ክቐትልን ከሎ፡ ንዘስግኡዎ በብሓደ ኣብ ርእሲ ምሕቃቕ፡ ብኣባላት ጸጥታኡ ንምሉእ ህዝቢ አርዓዶ። ኣብ ግዜ ምሕደራ ኤል ሴፈ እተን ኣርባዕተ ደቂ ሚራቫል ንኣሽቱ እየን ነይረን። እታ ሳልሰይቲ ሚኔርቫ ጓል 15 ዓመት ምስ ኣኸለት ነቦአ ትምህርታ ክትቅጽል ለመነቶ። ኣብቲ እዋን’ቲ ደቂአንስትዮ ኣብ ትምህርቲ ልዑል ግስጋሰ ከርእያ ዘተባባዕ ሃዋህዉ’ኳ እንተ ዘይነበረ፡ ወላዲኣ ንሕቶኣ ብሕጕስ መንፈስ ተቐቢሉ ትምህርታ ክትቅጽል ኣፍቀደላ።
ሚኔርቫ ትምህርታ ምስ ቀጸለት ብዛዕባ ኵነታት ሃገራ ከተስተውዕል ጀመረት። ፖለቲካ ናይ ሃገራ ክርድኣን ከተሓሳስባን ድማ ጀመረ። ብፍላይ እቲ ብማዕከናት ዜና ወጻኢ ብዛዕባ ኣብ ሃገራ ዘሎ ስርዓት ዝፍኖ ዝነበረ ዜና ይኹን መግለጺ ኣብ ኣእምሮኣ ብዙሕ ሕቶታት አበገሰ። እተን ሬድዮታት “ዲክታተር፡ ውልቀመላኺ፡ ሕጊ አልቦ . . .” ዝብል መግለጽታት’የን ዝህባ ነይረን። አብቲ ሃገር ሰፊኑ ዝነበረ ስርዓት ነቲ ሕብረተሰብ ብምሉኡ ስለ ዝተቘጻጸሮ፡ ናይ ምዝራብ፡ ምጽሓፍ፡ ምእካብ መሰላት ኣይነበረን። ብሓጺሩ እቲ ህዝቢ ተዓፊኑ እዩ ዝነብር ነይሩ። እዘን ናይ ወጻኢ ማዕከናት ዜና ዘቃልሖኦ ዝነበራ ፈነወ ንሚኔርቫን መማህርታን ብዛዕባ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኵነታት ካብ ሕጊ ወጻኢ ምዃኑ ክበርሃለን ጀመረ። ሽዑ እያ ድማ ሚኔርቫ ሕጊ ክትመሃር ዝወሰነት። ልክዕ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ሓደ ፔሪክሌስ ፍራንኮ ዝተባህለ ከምኣ ብዛዕባ ሃገሩ ዝግደስ፡ ኣብ ሳንቶ ዶሚንጎ ዘሎ ግፍዐኛ ስርዓት ክእለ ኣለዎ ዝብል፡ ተስፋ ዘሎዎ መንእሰይ ተላለየት። ካብዚ ዝተበገሰ ፍራንኮ ድሮ ብኣባላት ጸጥታ ኤል ሴፈ ክእሰርን ክፍታሕን ጀሚሩ’ሎ። እዚ ነገር’ዚ ንባዕሉ ንሚኔርቫ ናይ ቃልሲ መንፈሳ ከለዓዕሎ ጀሚሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነሕዋታ’ውን ብፖለቲካ ሃገረን ከም ዝጽለዋ ገይሩወን። ንውልቀ መላኺ ኤል ሴፌ ድማ ከም ሓደ ደመኛ ጸላኢአን ቈጸሮኦ። ሓደ መዓልቲ፡ ካብ ኤል ሴፈ ነታ ስድራቤት ብምልእታ ናይ ዕድመ ደብዳቤ ተላእከላ። ሽዑ እተን ኣሕዋት መልኣከ ሞት ዝጽውዐን ዘሎ ኮይኑ ተሰምዐን። እቲ ዕድመ ኣብ አደራሽ ቤተመንግስቲ እዩ ነይሩ። እቶም ወለዲ አማራጺ ስለ ዘይነበሮም ነቲ ዕድመ ክቕበሉዎ ነይሩዎም። ዕላማ ናይ ኤል ሴፈ ንጎራዙ ናይቲ ሃገር ዓዲሙ ባህ ዝበለቶ ንምራጽ’ዩ ነይሩ።
ኣብቲ ዕድመ ምስ ዝተረኽባ ቈናጁ ከዕልልን ቀመጽመጽ ክብልን ድማ ኣምሰየ። ሓንሳብ ምስ ሓንቲ ጸኒሑ ምስ ሓንቲ ካልእ ከዕልልን ክተናኸፍን ድሕሪ ምምሳይ ናይ መወዳእታ ምርጫኡ ሚኔርቫ ኮነት። ንሚኔርቫ ክምስጣ ስለ ዝደለየ፡ “ነፋሪተይ ከርእየኪ ትደልዪዶ?” ክብል ምስ ተወከሳ፡ “ደሓን የቐንየለይ፡” ክትብል መለሰትሉ። ቀዳመይቲ ናይ ዕድመ ምሸት ብሰላም ተዛዚማ እታ ስድራ ብሰላም ኣብ መንበሪ ገዛኣ በጽሐት። ናይ ካልአይ መዓልቲ ናብ ሚኔርቫ ጥራይ ዝተላእከ ደብዳቤ ግን ዕድመ ዘይኮነስ ትእዛዝ ነይሩ ክብሃል ይከኣል። ሚኔርቫ ናብ ቤተመንግስቲ ዘይኮነ ናብቲ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዝርከብ ናይ ኤል ሴፈ ውልቃዊ መናፈሻ ክትመጽእ ዝጠልብ ነይሩ። ሚኔርቫ ብሕርቃን በግ ኢላ፡ “ኣይከይድን’የ” በለት። አቦአ ግን “እዛ ጓለይ፡ እዚ ርዅስ ሰብኣይ ነገር ከየምጽአልና እንተ ኸድኪ ይሓይሽ” በላ። ወላዲታ ድማ “በቃ ደሓን፡ አነን አቦኽን ምሳኺ ክንከይድ ኢና ኣጆኺ፡” ኢላ ምስ ኣተባብዓታ ግን ቃል ወለዳ ክተኽብር ከይፈተወት ሕራይ በለት። ተተሓሒዞም ድማ ናብቲ ዝተባህሉዎ ዕድመ ተበገሱ። ኤል ሴፈ ነቶም ኣጋይሽ “እንቋዕ ደሓን መጻእኩም” ድሕሪ ምባል ንሚኔርቫ ብኢዳ ሒዙ መሪሑዋ ንውሽጢ ቀጸለ። ሚኔርቫ ነቲ ኣብ መንደቕ ተሰቒሉ ዝነበረ፡ ኤል ሴፈ ዓቢ ጠበንጃ ሒዙ እናሃደነ ከሎ ዘርኢ ዓቢ ስእሊ ትርኢ ነበረት። ኤል ሴፈ ብድሕሪአ ጽግዕ ኢሉ፡ “ገዚፍ መሳርሒ ትፈትዊ ኢኺ” በላ። ሕርቃና ጥርዚ በጺሑ ኣዒንታ በርበረ መሰላ። ድምብርጽ ከይበላ፡ “ሰላም ዘይትህበና! ግደፈና’ስኪ! እንታይ ዝገበርና ሰባት ኢና?” ኸኣ በለቶ ብዓውታ። ነዚ ዝተዓዘቡ አቦን አደን ብራዕዲ ተዋሕጡ። ካልእ ዘረባ ከይወሰኸት ከላ ብኢዳ እናወጠጡ፡ “አኽቢርኩም ዝዓደምኩምና ነመስግን . . .፡” ኢሎም ዘረባኦም ምስ ጀመሩ፡ ሚኔርቫ፡ “ግደፋኒ፡ አይወዳእኩን ዘለኹ፡” ድሕሪ ምባል፡ “ተኣሲሩ ንዘሎ ኣፍቃሪየይ ፔሪክለስ ፍራንኮ ክትፈትሖ ኣለካ፡” በለቶ ብትብዓት። እቲ ዕድመ ብግቡእ ከይተዛዘመ ድማ ሚኔርቫ ምስ ወለዳ ብሰላም ገዛኦም በጽሑ። ኣሕዋታ ንኤል ሴፈ ዝበለቶ ምስ ሰምዓ ክድግፋኣ ከለዋ፡ ኤል ሴፈ ግን ኣይደቀሰላን።
ድሕሪ ገለ መዓልታት ሕነኡ መታን ክፈዲ ነቦ ሚኔርቫ ኣሰሮ። እታ ስድራቤት ብምልእታ ሽዑ እያ ምሉእ ብምሉእ ኣንጻር ኤል ሴፈ ዝተስአት። ኩላተን ኣሕዋት ብመትከል ኣንጻር ኤል ሴፈ ደው በላ። ናይ ሚኔርቫ ድፍረትን ንዕቀትን ዝገረሞ ኤል ሴፈ፡ “ክርእያ እየ!” ኢሉ ብምፍካር አብ ብርቱዕ ህልኽ አተወ። ናይ አቦኣ ምእሳር ጥራይ ስለ ዘየዕገቦ ድማ ንሚኔርቫን ንመሓዙታን’ውን ኣብ ቀይዲ ኣእተወን። መርመርታ፡ “ምስ ማሕበርነታዊ ሰልፊ (ሶሳሊስት ሰልፊ) እንታይ ርክብ ኣሎኪ?” እናበሉ ብዛዕባ መስራቲ ሰልፊ ዝነበረ ኣፍቃሪኣ ፍራንኮ ብምሕታት ኢሰብኣዊ መርመራ ኣካየዱላ። “ንኤል ሴፈ ናይ ጣዕሳ ፎርም እንተ መሊእኪ ናጻ ክንሰደኪ ኢና፡” ብምባል’ውን ከታልሉዋ ፈቲኖም። ብፍላይ ብዛዕባ መስራቲ ማሕበርነታዊ ሰልፊ ዝነበረ ፍራንኮ ደጋጊሞም ሓቲቶማ። ንሳ ግን “እንታይ ገደሰኩም? ምስ ዝደለኹዎ ሰብ ክራኸብ ወይ ክመሓዞ መሰለይ እዩ፡” ኢላ ኣቕበጸቶም። ኣብ መወዳእታ ቀቢጾም ምስ ፈነዉዋ ዳግማይ ኣብ ትምህርታ ተመልሰት። ሽዑ እዋን እያ ድማ ማኖሎ ምስ ዝብሃል መንእሰይ ብምልላይ ብዙሕ ከይደንጐየት ዝተመርዓወቶ። ማኖሎ ካብኣ ብዘይፍለ ጸረ ምልካዊ ምሕደራ ኤል ሴፈ ኮነ። ማኖሎ ንሚኔርቫን ንቓልስን ብማዕረ ቃልኪዳን ኣትዩሎም። እተን ክልተ ኣሕዋት ሚኔርቫ ብወገነን ተቓወምቲ ምልካዊ ምሕደራ ስለ ዝነበራ እታ ስድራቤት ብምልእታ ናብ ደጀን ሰውራ ተቐየረት። ሚኔርቫ ናይ ትምህርታ መዛዘሚ ብዛዕባ መሰል ደቂ ሰባትን አድላይነት ለውጢ ኣብ ምሕደራ መንግስቲ (ለውጢ ናይ ዘሎ ስርዓት) ዝብል’ዩ ነይሩ።
ኣብ 1957 ሚኔርቫ ኣብ ሃገራ፡ ናይ መጀመርያ ብሕጊ ናይ ዶክተርነት መዓርግ ዝረኸበት ጓልኣንስተይቲ ክትከውን በቕዐት። ኣብ ግዜ ምምራቓ ካብ ኢድ ኤል ሴፈ ምስክርነታ ክትቅበል ከላ፡ “እንቋዕ ሓጐሰኪ” ክብል ሓጪጩላ። አስዒቡ “ሓንቲ ነገር ክርደአኪ፡ አነ ብህይወተይ ክሳዕ ዘለኹ ፍቓድ ረኺበ ብሞያይ ክሰርሕ’የ ኢልኪ ከይትሓልሚ። ጕዳይኪ ባዕለይ ክከታተሎ ምዃነይ ፍለጢ” ዝብል ቃላት ኣስምዓ። አብቲ እዋን’ቲ አብ ላቲን አሜሪካ ብርክት ዝበሉ በዓል ባቲስታ ናይ ክዩባ ዝርከቡዎም ውልቀ መለኽቲ ካብ ስልጣን ክእለዩ ጀሚሮም ነይሮም። ስለዝኾነ፡ ህዝቢ ሳንቶ ዶሚንጎን ዓቢ ተስፋ ዘሕደሩሉ ወቕቲ’ዩ ነይሩ። በዓል ሚኔርቫን መቓልስታን ድማ ደገፍ ናይ ተቓለስቲ ክዩባ ክረኽቡ ሃንቀው በሉ። ንመንግስቲ ኤል ሴፈ ንምእላይ ብዕለት 14 ሰነ ምንቅስቓስ 14 ሰነ ዝብል ስም ዝሓዘ ሰልፊ ተመስሪሩ ለውጢ ከምጽእ ተበገሰ። ሚኔርቫ ምስ ብጾታ’ውን ተጸንበረቶ። ንሳን ክልተ ኣሕዋታን ድማ ጽምብላሊዕ ዝብል ምስጢራዊ መጸውዒ ተዋህበን። እቶም ኣባላት ምስጢራዊ ውድብ ናይቲ ሰልፊ ኵሉ ጊዜ’ዮም ዝእሰሩን ዝፍትሑን ነይሮም። ሚኔርቫን ኣሕዋታን ምስ ሰብኡተን ዝበዝሐ ግዜኦም አብ ኣብያተ ማእሰርቲ እየን ዝሕልፎኦ ነይረን።ሚኔርቫ ምስ ክልተ ኣሕዋታ አብ ካራንታ ዝብሃል ውሩይ፡ ዝኸፈአን ዝጸንዐን ቤትማእሰርቲ ብመግረፍቲ ተሳቕየን። ካብዚ ዝተበገሰ እዘን ሰለስተ ኣሕዋት ብህዝቢ ተፈላጥነት ክረኽባ ጀመራ። ብፍላይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዓገብ ክትብል ብምጅማር ደገፋ ለገሰትለን። ድሕር’ዚ ኣህጉራዊ አቓልቦ ክረኽባን ተፈላጥነተን ክዓዝዝን ምስ ጀመረ፡ ጸቕጢ ማሕበረ ሰብ ዓለም ዝበርትዖ ኤል ሴፈ ክሲ ክምስርተለን ተገደደ። ስለዚ፡ ንሃገራዊ ድሕነት ኣስጋእቲ እየን፡ ክድዓት ፈጺመን ብዝብል ክሲ ንሓሙሽተ ዓመታት ከም ዝፍረዳ ገበረ። ንሳተን ፍርደን ወዲኤን ከወጽኣ ከለዋ፡ ሰብኡተን ግን አብ ቤትማእሰርቲ ከም ዝጸንሑ ተገይሩ። ህዝቢ ሳንቶ ዶሚንጎ ነዘን ተቓለስቲ ኣሕዋት ከም ምልክት ተስፋ ናይ ናጽነት ክስእለንን ከለልየንን ጀመረ። እዚ ድማ ንኤል ሴፈ ብሓቂ ዝስግእ ጕዳይ ነይሩ። ሚኔርቫን ኣሕዋታን፡ ናይ ህዝቢ ደገፍ ምርካበን ንኤል ሴፈ ሻቕሎት ከም ዝፈጠረሉ ስለ ዝፈለጣ ብመጠኑ ስክፍታ ሓደረን። ኣብዚ ዝጥቀስ ዘሎ እዋን ንተቓወምቲ ብሓደጋ መኪና ዝተሃርሙ ኣምሲልካ ምቕንጻልን ምጭዋይን ገኒኑ ስለ ዝነበረ ክጥንቀቓ ግድነት ኮነን። ካብታ ዝፈረሖኦ አይወጽኣን ዕለት 25 ሕዳር 1960 ንሰብኡተን ክበጽሓ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክኸዳ ከለዋ ተጸናጺኖም፡ አብ ጽምዋ መንገዲ ክጽበዩወን ድሕሪ ምጽናሕ ብሓንቲ መኪና ዓገቱወን። ንሰለስቲአን ብጎዘሞ ጨፍጪፎም ብምቕታል ድማ አብ መኪናአን ኣእትዮም ንገደል አጽዲፎም ቀተሉወን። ኤል ሴፈ ኣቐዲሙ ከም ዝተገልጸ፡ “ካብ ቤተመንግስቲ ብቃሬዛ’ምበር ህይወት ኣይወጽእን’የ፡ ካብ ስልጣነይ ዘውርደኒ የሎን፡” እናበለ ይፍክር ስለ ዝነበረ፡ መዓልቱ ይቃረብ ከም ዘሎ ዝፈለጠ ይመስል ነይሩ። ካብ ዝፈርሖ ኣይወጽአን
ዕለት 30 ግንቦት 1961 ንኤል ሴፈ ሒዛ ዝነበረት መኪና ብዕጡቓት ምስ ተዓግተት ካብ ስሳ ጥይት ንላዕሊ ተተኵሱዋ መንፊት ኮነት። ኤል ሴፈ ድማ ብኡንብኡ ሞተ። ኤል ሴፈ ብድምር ኣብ ናይ ሰላሳን ሓደን ዓመት ናይ ስልጣን ዕድመኡ ልዕሊ ሓምሳ ሽሕ ንጹሃት ዜጋታት ቀንጺሉ። ድሕሪ ሞቱ ግን ህዝቢ ዶመኒካን ረፑብሊክ ካብ ናይ ሰላሳ ዓመታት ናይ ጸልማት ዘመን ተገላጊሉ። እቶም ነዚ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ጀጋኑ ሓርበኛታት ተባህሉን ተሸለሙን። ኣብ ልዕሊ’ዘን ሰለስተ ተቓለስቲ ኣሕዋት ዝተፈጸመ ኣረሜናዊ ግፍዒ ንኸይርሳዕን ከይድገምን ተባሂሉ፡ 25 ሕዳር 1960 ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ንዝተፈጸመ ግፍዒ ብደረጃ ዓለም ዝዝክረላ መዓልቲ ኮይና ክትውዕል ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተወሲኑ። ኣብ ዶመኒካን ረፑብሊክ ድማ እዘን ሰለስተ ኣሕዋት ዝተወልዳላ ኣውራጃ፡ ብስመን ማለት ሄርማናስ ሚራባል ተባሂላ ትጽዋዕ ኣላ። ንክብሪ ናይዘን ሰለስተ ኣሕዋት ተባሂሉ፡ ዝፍለጣሉ ዝነበራ ምስጢራዊ መጸውዒ ሮዛ ጽምብላሊዕን ናይ ሰለስቲአን ስእልን አብ ናይቲ ሃገር ገንዘብ 200 ፔዞ ገንዘብ ከም ዝሕተም ተገይሩ።
ደራሲት
( Pénélope Bagieu ፔኖሎፕ ባጂዎ )
ምንጪ ካብ ‘Les culottées’ ሰብ ስረ ወይ ሰብ ዝና ማለት እዩ፡ ዘርእስታ ናይ ፈረንሳይ መጽሓፍ፡
ብ ዘውዲ ተስፋማሪያም፡ ጥሪ 2018 ዝተተርጎመ።
ምስጋና፥-
– ነዛ ንእሽቶይ ዛንታ ክትርጉማ ብሞራልን ብሓሳብን፡ ዘተባባዕኩምኒ፡ ምስጋናይ ይብጻሕኩም።
– ጽሑፈይ ተነባቢ ንክኸውን ተገዲስካ እርማትን ደገፍን ዝገበርካለይ፡ ኣቶ እስቲፋኖስ ተመልሶ፡ ኣዝየ አመስግነካ።
– ነዛ ሓጻር ዛንታ፡ ንክትንበብን ናብ ሰማዕቲ ንኽትበጽሕን ዝተሓባበርኩምኒ፡ ምስጋናይ ልዑል ኢዩ።
2018-03-06


text:
መፍረያይነት ቡን ኢትዮጵያን ብራዚልን
መቐለ ታሕሳስ 12/2010(ድወት) ኢትዮጵያን ብራዚልን መፍረያይነት ምህርቲ ቡን ንምዕባይን መፂፅነት ሓመድ ንምክልኻል ስራሕቲ መፅናዕትን ምርምርን ንምክያድን ብሓባር ከምዝሰርሓ ገሊፀን፡፡
ብሚኒስትር ሕርሻ ሃገርና ዶክተር እያሱ ኣብርሃ ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡክ ኢትዮጵያ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ብራዚል ዘትዩ ኣሎ፡፡
ከምሓበሬታ ድረገፅ በርናማ ኢትዮጵያን ብራዚልን ምህርቲ ቡን ንምዕባይን መፂፅነት ሓመድን ንምቁፅፃርን ሓበራዊ ስራሕቲ መፅናዕትን ምርምርን ከካይዳ እየን፡፡
እዚ ከምዚ እናሃለወ ተወከልቲ ኤጄንሲ ምትሕብባር ልምዓት ጣልያን ትካል ኢንዳስትርያላዊ ልምዓት ውድብ ሕቡራት መንግስታትን መፍረያይነት ምህርቲ ቡን ኢትዮጵያ ንምዕባይ ዓሊሞም ምስቲ ጉጅለ ልኡኽ ዘትዮም ኣለው፡፡
ኢትዮጵያ መበቖል ተክሊ ቡን እንትትኸውን ብራዚል ብወገና ካብ ዓለም እቲ ዝለዓለ ምህርቲ ቡን እተፍሪ ሃገር ምኳና ይፍለጥ፡፡


text:
ፈቃድ ከይረኸባ ናብ ግዝኣት ኣየራ ዝኣተዋ ዕስራ ነፈርቲ ምስ ፓይለታተን ጉዕዞአን ንክቅጽላ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተወሲኑ።
ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው ንቪኦኤ ክዛረቡ ከለው ‘እተን ነፈርቲ ካብ ሰሉስ ጀሚረን ኣብ ጋምቤላ ከምዝቀነያን፣ ኣብረርተን ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተው፣ ኣይፋልኩምን እናተባሃሉ ከለው’ዩ’ ኢሎም።
ዳይረክተር ባዓል ስልጣን ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፣ እቶም ፓይለታት ኣይትኽእሉን እናተባሃሉ ከለው’ዮም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም እውን ኢሎም።
ኢምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲሳበባ’ውን እተን ነፈርቲ በረረአን ምቅጻለን ኣረጋጊጹ’ሎ።
ዝምልከቶ ኣካል ነቲ ኩነታት ኣጻርዩ፣ ኣብ መወዳእትኡ ሎሚ ዓርቢ እተን ነፈርቲ በረረአን ንክቅጽላ ብመንግስቲ ተወሲኑ’ሎ ኢሎም ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው።
እቶም ካብ ኣሜሪካ፣ እንግሊዝን ካልኦት ሃገራትን ዝርከበኦም ነፈርቲ፣ ዓለም ለኸ ሕጊ ኣቭየሽን ካብ ምጥሓስ እንተዘይኮይኑ ምስ ካልእ ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ዘራኽብ ነገር የብሎምን’ውን ኢሎም ዳይረክተር ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ።


text:
ብስም ሃይማኖት ዝፍጸም ዝተፈላለየ ዓመጽ ንምዕጋት ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ዝዝትይ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ተጋባእያን ዕለት 2 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣቀባብላ ተገይሩሎም፥ እግዚኣብሔር ንገበናትካ ከም ዋሕስ ምጽዋዕ ጸረ እግዝኣብሔርን ስም እግዚኣብሔርን ምርካስ ማለት ምዃኑ ዘረድእ ሓሳብ ዘማእከለ ቃል ምዕዳን ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ብስም ሃይማኖት ዝንዛሕን ዝፍጸምን ዓመጽ ንገዛእ ርእሱ ናይ ሃይማኖት ተኣማንነቱ ዘሕስር ምዃኑ ዝገለጹ ቅዱስ ኣቦና ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብስም ሃይማኖት ወይ ብስም እግዚኣብሔር ዝፍጸም ዓመጽ ጸረ እግዚኣብሔር ምዃኑ ዝሃብዎ ኣስተምህሮ ምልስ ቢሎም ደጊሞም ብኣጽንዖት ገሊጾም። ኣብቲ ኣብ ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ዝለገስዎ ሓጺርን ጽዑቕን ምዕዳኖም፥ ሃይማኖተይና ሰብ እግዚኣብሔር ንጸረ ሰብኣዊ ተግባራትካን ገበናትካን ሓጢኣትካን ዋሕስን ከዋልን ገርካ እግዚኣብሔር ምጽዋዕ ስም እግዚኣብሔር ምርካስ ማለት ምዃኑ ኣነጺሩ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ንዝፍጸም ቅትለትን ግብረ ዕንወትን ሰብ ንጊልያነት ምውራድን ብጠቕላላ ኣብ ልዕሊ ሰብ ምዝመዛ ምፍጻምን ኣዳስዶን ኵሉ ብስም እግዚኣብሔር ምኽንያታዊ ገርካ ምቕራብ ስም እግዚኣብሔር ምርካስን ጸረ እግዚኣብሔርን ምቛም ማለት እዩ። እቲ እውነተይና ሃይማኖታዊ ሰብ እግዚኣብሔር ሰናይን ፍቕርን ሓልዮትን ምዃኑን ኣብ እግዚኣብሔር ንጽልእን ምቕርሓም ኣስናንን ሕነ ምፍዳይን ስፍራ የልቦን።
ኣብዚ ኣዚዩ ዘተሓሳስብን ጽንኩርን ዝዀነ እዋናዊ ኩነት ዝዀነ ናይ ሃይማኖት መራሒ እግዚኣብሔርን ናይ እግዚኣብሔር ክብርን ንምቁጽጻርን ከም ዝደለኻዮ ንናይ ውልቃዊ ረብሓ መዓላ ንምግባር ዝውሰድ ስጉምቲ ከቃልዑ ትሑዛት እያቶም። ብዘይ ምስልካይን ደኺመ ከየበልካን ነፍሲ ወከፍ ሕይወት ንገዛእ ርእሱን ኣብ ገዛእ ርእሱን ዝተባርከን ዝተቐደሰን ብምዃኑ ኣባል ናይ ዝዀነ ይኹን ዓሌትን ባህልን ሃይማኖትን ሰዓቢ ናይ ዝዀነ ርእየት ዓለምን ፖለቲካን ይኹን ክኽበርን ግምት ክወሃቦን ክሕለየሉን ንምትሕብባርን ብቑዕ እዩ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ንዘተን ንሰላምን ዝተመስረቐ ከምዚ ዓይነት ዓውደ መጽናዕቲ ምንቕቓሕን ምክያድን ናይ ፖለቲካን ናይ ሃይማኖትን መራሕትን መምሃራንን ናይ ሕንጸት ሰብ ሙያን ሕንጸትን ሓበሬታን ኩሉ ነቲ ካብቲ ሃይማኖት ንመጋበሪያ ዓመጽን ቅትለትን ዝጥቀመሉ ሃልከይናን ብልሽውን ሃይማኖት ናብ ትኽክለይና መገዲ ንኽምለስን ምሕጋዝን ምድጋፍን ዘለዎ ኣገዳስነት ዘመላኽት እዩ ከምዝበሉዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ካስተሊ ኣስዒበን፥ ናይ ሰላም ባህሊ ወትሩ ኣብ ሓቂን ፍቕርን ዝቖመ እዩ፡ ስለምንታይ እግዝኣብሔር ካብ ፍርሕን ጽልእን ዓመጽን ናጻ ዘውጽእን ነቲ ናይ ፍቕርን ሰላምን ንኹሉ ዘርኢ ሰብ ዝብል መደቡ ንምስፋሕ ኩሉ ዓቕሙን ሓይሉን መታን ከዋድድ እዩ እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከምዘጠቓለሉ ኣፍሊጠን።


text:
ኣብ ከንያ ካብ ከተማ ካኩሩ ብዓሰርተ ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝርከብ ዲጋ ናኩሩ ሶላይ ብምልኣት ማይ ተደርሚሱ ካብ 45 ንላዕሊ ዝግመቱ ዜጋታት ንሞት ከምዝዳረገን ብዙሓት እውን ሃለዋቶም ገና ኣበይ ዘይተፈልጠ ምዃኑን ብዙሓት ኣባይቲ ትሕተ ማይ ከምዘትረፈ ክንገር እንከሎ፡ ናይ ኬንያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብናይ ፍትሕን ሰላምን ድርገት ኣቦ መንበር ናይ ንጐንግ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጆን ኦዋዓ ኣቢሉ ብዘመሓላለፍዎ መግለጺ፥ ነቶም ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጠሞም እግዚኣብሔር ኣብ መንግስቱን ንኣባይቶም ምጽንናዕን ነቶም ሃለዋቶም ገና ዘይተረኸበ እውን ጸሎት ብምርግጋጽ ንዝተጐድአ ሕዝቢ ቅቀረባ ምዃኖም ከምዝረጋገጸ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ኣብቲ ከባቢ ካብ ወርሒ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ኣትሒዙ ብተደጋጋሚ ብዘወረደ ብርቱዕ ዝናም ወሓይዝ’ታ ሃገር ብምልኣት ክዕልቕለቕ ከምዝገበሮን ብፍላይ ዕለት 9 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ብምልኣት ማይ ዲጋ ናኩሩ ሶላይ ምስ ዓነወ ብዙሓት ኣባይቲ ብማይ ምልኣት ክዕልቐቕን ብዙሓት ንሞትን ማህሰይትን ክምዝዳረገን፡ ካብ ወርሒ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ንነጀው ብምዕልቕላቕ ማይ ልዕሊ 160 ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘጋጠሞም ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ ብፅዓን ጳጳሳት ከንያ፡ ኣብዚ እዋን መሪር ሓዘን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከንያ ንህዝቢ ብጸሎትን ብግብረ ሰናይን ቀረባ ኰይና፡ በቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ንዝተፈላለየ ሰብኣውን ንዋታውን መጉዳእቲ ንዝተቓልዔ ሕዝቢ ኩለ መዳያዊ ቅርበታ ብምርግጋጽ፡ መንግስቲ ንዝተጐድአ ሕዝቢ ቀረባ ክኸውን ጻውዒት ኣቕሪቦ፡ ንዝተጐድአን ኣብ ሓሳርን መከራን ንዝርከብ ኩሉ ቀረባ ምዃን ናይ ኵሉ ሓላፍነት እዩ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።


text:
ቃል ፕረዚደንት
ሰላምታን ክብርን ነቶም ንህላወ ሓራን ሉኣላዊትን ሃገር ሂወቶም በጅዮም ክውን ዝገበሩ ጀጋኑ ሰማእታት።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብቕንያቱ ነዛ ዕዝዝቲ ዕለት ኣማዕሪጉ ንዝኽርን ክብርን ሰማእታቱ ዝወደቦ ዝተፈላለየ መሰናድኦታት ጉዕዞ፡ ምብራህ ጥዋፍ፡ ብዜና ዝፍኖ ረዚን ትርጉምን መልእኽታትን ዝሓቖፈ መደባት፡ ገላጺ ዘይደሊ መግለጺ እዩ’ሞ፡ ስለ’ቲ እናሓደሰ ዝሕይልን ዘሐይልን መብጽዓ ምስጋና።
ኣብ’ዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ ሓቢሮምና ክሳተፉ፡ ኣብ መንጎና ንዝርከቡ ኣዕሩኽትና ሩዋንዳውያን “እንቋዕ ደሓን መጻእኩም” እናበልኩ፡ ነቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ህልቂት ሰጊሩ፡ ሃገሩ ዝሃንጽ ዘሎ ህዝቢ ሩዋንዳ ሰናይ ምንዮት። ከም’ቲ ኣብ መኸተ ኣንጻር በደልቲ ዘርኣናዮ ኣብነታዊ ምሕዝነት፡ ኣብ መጻኢ ጉዕዞ ህንጸት’ውን፡ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ፡ ኣብ መብጽዓ ከም ዘለዉ ደጊመ አረጋግጽ።
ሰማእታትና ኣብ ልዕሊ’ቲ ክቡር ሂወቶም ሰዊኦም ክውን ዝገበሩዎ ብጹእ ዕላማ፡ ብኣብነታውነቶም ዘውረሱና ኒሕን ጽንዓትን ዉፉይነትን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ህንጸት ሃገር ክሳብ ክንደይ ብድሆታት መኪትና፡ ዘድምዑ ልምዓታዊ መደባትና ከነሰላስል ከምዘኽኣለና ዝዝንጋዕ ኣይኰነን።
ዘይከኣል የለን፡ ዘይጽወር የለን፡ ዘይሕለፍ የለን ክንብል እንደፍር፡ ሰማእታትና ዘይከኣል ዝመስል ስለ ዝኸኣሉ፡ ዘይጽወር ዝመስል ስለ ዝጸወሩ፡ ዘይሕለፍ ዝመስል ሰጊሮም ብተጨባጢ ኣብነት ስለ ዝመሃሩና’ዩ።
ሰማእታትና ብኣማን ከነኽብር፡ ኪኖ ዝኽሮም ምምዕራግ፡ ነታ ብረሃጾምን ደሞምን ዘርወይዋ መሬት ከነልምዕን ክንሃንጽን ካብ’ቲ ኣብ’ተን ዝሓለፋ 22 ዓመታት ብግብሪ ዘመስከርናዮ፡ ዝሓየለ ኒሕን ጽንዓትን ውፉይነትን ሰሪሕናን ኣፍሪናን ንሰማእታትና ኣገናዕ ንበል።
ጀጋኑ ሰማእታትና ይተሓበኑ!
ዓወት ንሓፋሽ


text:
“ወረዳታት ብኣፈፃፅመአን ተመጣጣኒ ብርኪ ይመፅኣ ኣለዋ።”
ወ/ሮ ኬርያ ኢብራሂም
ሕቶ ህዝብን ውሳነታት መበል 12 ጉባኤ ህወሓትን መሰረት ገይሮም ኣብ 2008 ዓ.ም ዝተሳለጡ መድረኻት ገምጋምን ምፅራይ ፀገማት ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ንተግባራዊነት መደባት መፍረይነት 2008/2009 ዓ.ም ሓገዝቲ ኮይኖም ክርከቡ ከም ዝኽኣሉ ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ምብራቕ ኣፍሊጡ።
ስራሕቲ ቅድመ ምድላዋትን ተግባራዊ ምንቅስቓስን መደባት መፍረይነት እዚ ዘመነ ምህርቲ መሰረት ገይረን ንጋዜጣ ወይን መግለፂ ዝሃባ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓትን ዋና ኣመሓዳሪት ዞባ ደቡብ ምብራቕን ወ/ሮ ኬርያ ኢብራሂም፣ ኣብቲ ዞባ ዘሎ 113 ሽሕን 281 ሄክታር ተሓራሲ መሬት ብዝተፈላለዩ ዝራእቲ ንምሽፋን ይስራሕ ከም ዘሎ ገሊፀን። “ዝሰፍሐ መሬት እቲ ዞባ ብናይ ፅድያ ዝራእቲ እዩ ዝዝራእ” ዝበላ ወ/ሮ ኬርያ፣ ብኣዝመራ ክዝራእ ዝተትሓዘ ካብቲ ጠቕላላ ተሓራሲ መሬት እቲ 25 ሽሕን 518 ሄክታር ምዃኑ ምስ ኣረድኣ ካብዚ እውን ዛጊድ 13 ሽሕን 691 ሄክታር ብመስመር ዝተዘርአ ሓዊሱ ብድምር ብናይ ኣዝመራ ዝራእቲ 19 ሽሕን 543 ሄክታር መሬት ተዘሪኡ ከም ዘሎ ድማ ኣብሪሀን።
ኣጠቓላሊ ኣብ ዘመነ ምህርቲ 2008/2009 ዓ.ም ከም ዞባ ካብ ዘሎ ተሓራሲ መሬት እታዎታት ብምጥቃምን ዘድሊ ስራሕቲ ክትትል ብምግባርን ሰለስተ ነጥቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ንምርካብ ይስራሕ ምህላው ዘረድኣ ወ/ሮ ኬርያ፣ ካብ ሓደ ሄክታር ተሓራሲ መሬት 32 ነጥቢ ኣርባዕተ ኩንታል ምህርቲ ንምርካብ ትልሚ ከም ዝተትሓዘ ድማ ተዛሪበን።
ዞባ ደቡብ ምብራቕ ኣብ 2007/2008 ዓ.ም ብዘጋጠመ ድርቂ ከም ዝተጠቕዐ ዘዘኻኸራ ወ/ሮ ኬርያ፣ እቲ ድርቂ ንቐፃሊ ጥንቃቐ ንምግባር ሰፊሕ ትምህርቲ ከም ዝሃበ ገሊፀን። “ብፍላይ ድርቂ ዝፃወር ኢኮኖሚ ንምህናፅ ዝተዋደደ ስራሕቲ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ወሳናይ ምዃኑን ዝነጠበት ማይ ናብ ግራት ናይ ምእላይ ስራሕ ኣበርቲዕኻ ክስርሐሉ ከም ዝግባእን ሓረስታይ ሰፊሕ ትምህርቲ ረኺብሉ እዩ” ኢለን። ካብዚ ብምብጋስ ንምዕባይ መፍረይነት ዘመነ ምህርቲ 2008/2009 ዓ.ም ዝሓለፈ ፀገም ከይድገም ካብ ምድላው ምዕራፍ ጀሚሩ ብመሰረት ሰሌዳ ግዘ ዝተዋደደ ስራሕቲ ይስራሕ ምህላው እውን ሓቢረን።
ብሰናይ ሓጋዩ እታዎታት ንምጥላብ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ምትእምማን ካብ ምትግባር ብተወሳኺ ኣብ ስራሕቲ ምዕቃብ ጠሊ እውን ብዝተወደበን ብመልክዕ ሰራዊትን 15 መዓልታት ወፍሪ ምዕቃብ ጠሊ ኣብ ተሓራሲ መሬት ተሳሊጡ ኣሎ። ኣብ ምድላው ስራሕቲ መፍረይነት እዚ ዘመነ ምህርቲ ኣብ ፈለማ ኣብቲ ሓረስታይ “ተደሪቕና ስለ ዝነበርና ንምንታይ መንግስቲ እታዎታት ብነፃ ዘይህበና?” ዝብል መንፈስ ተፀባይነት ከም ዝነበረ እውን እተን ኣመሓዳሪት ኣረዲአን። ይኹን እምበር ብዘላቕነት ካብ ድርቂ ዝውፃእ ድርቂ ዝፃወር ኢኮኖሚ እናሃነፅካ እንትኽየድ ምዃኑ እቲ ሓረስታይ ናብ ዝግንዘበሉን መሰረታዊ ለውጢ ናብ ዘምፀአሉን ብርኪ ከም ዝተበፅሐ እየን እተን ዋና ኣመሓዳሪት ዝሓበራ። እዚኦም ኩሎም እንትሳለጡ ብምሉእ ምትእምማንን ምርድዳእን ከም ዝኾነ ዝገለፃ ወ/ሮ ኬርያ፣ “ኣብዚ እቲ ቅድመ ግምባር ዝኾነ ኣባልን ሞዴል ሓረስታይን ንባዕሉ መሪሕ ኮይኑ ነቲ ካልእ ሓረስታይ ሒዙ ኣብ ምኻድ ኣብነታዊ ግቡኡ ፈፂሙ እዩ” ኢለን።
ብመሰረት እቶም ዝተገበሩ ሰፋሕቲ መድረኻት ምትእምማን ከም ዞባ ክሳብ ፈላማይ ሰሙን ወርሒ ሓምለ 2008 ዓ.ም ብትልሚ ካብ ዝተትሓዘ 73 ሽሕን 440 ኩንታል፣ እቲ 60 ሽሕን 905 ኩንታል ኢድ ብኢድ ከም ዝተጠለበ ካብ መብርሂ እተን ኣመሓዳሪት ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ። ብመዳይ ምሩፅ ዘርኢ እውን ጠለብ ሓረስታይ እናወሰኸ ይኸይድ ብምህላው ተታሒዙ ካብ ዝነበረ 14 ሽሕን 510 ኩንታል ትልሚ ንላዕሊ 20 ሽሕን 780 ኩንታል ብሓረስቶት ክጥለብ ከም ዝኽኣለ ኣረዲአን። ብመስመር ምዝራእ ድማ ድምር ከም ዞባ ካብ ዘሎ ተሓራሲ መሬት እቲ 78 ሽሕን 161 ሄክታር (69 ምኢታዊ) ብመስመር ከም ዝዝራእን ስርናይ ዓንዲ ዝራእቲ እቲ ዞባ ተገይሩ ክላስተር መሰረት ብምግባር ይስራሕ ምህላውን እውን ወ/ሮ ኬርያ ወሲኸን ሓቢረን።
እቶም ስራሕቲ እንትሳለጡ ኣብ ጠለብ እታዎታት ፀረ ዴሞክራሲ ኣካይዳ ንዘይምፍጣር ምስቲ በብ ብርኩ ዝርከብ ኣመራርሓን በዓል ሞያን ዓብዪ ምርድዳእ እናተገበረ ከም ዝመፅአ ዝመፀ እውን ኣገንዚበን። ፀረ ዴሞክራሲ ብዝኾነ ኣገባብ መደባት ከፈፅሙ ዝሓስቡ ኣካላት ኣመራርሓን ሰብ ሞያን እንተጋጥሙ እውን ተሓታትነት እናቐመጥካ ስለ ዝተኸደ እቲ ሓረስታይ ኣብ ምሉእ ድልየትን ምትእምማንን ኮይኑ ፍርያት ዘዕብዩ እታዎታት ብምሉእ ዓርሰ ምትእምማን እናጠለበ ይኸይድ ከም ዘሎ እየን እተን ኣመሓዳሪት ዝተዛረባ። እዚ ክኸውን ዝኽኣለ ኣብ መደባት ፅርየትን ሰናይ ምምሕዳርን 2008 ዓ.ም መደባት እንትትፍፅም ህዝቢ ኣእሚንካ ኣብ ምስራሕ ሕፅረታት ከም ዝነበሩ ብዝተሓበረ ኣንፈት መሰረት ነቶም ፀገማት ካብ መሰረቶም ንምፍታሕ ብዕቱብ ይስራሕ ከም ዘሎ እየን ወሲኸን ዘረድኣ።
ብመዳይ ኣፈፃፅማ ጠለብ ኢድ ብኢድ እታዎታትን ውዳበታት ሒዝካ ምንቅስቓስን ዘሎ ምስሊ ወረዳታት ዝገለፃ እተን ኣመሓዳሪት፣ ብመንፅር እዚ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ከም ዘለዋ ተዛሪበን። “ወረዳታት ሕ/ወጀራትን እንደርታን ብኻልኣይ ብርኪ ዝስርዓ እየን” ዝበላ ወ/ሮ ኬርያ ሰሓርቲ ሳምረ ድማ ድሕር ዝበለ ኣፈፃፅማ ከም ዘለዋ ኣብሪሀን።
ናይታ ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ኣለዋ ዝተብሃለት ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ምስሊ ምስ እንርኢ፣ ንዘመነ ምህርቲ 2008/2009 ዓ.ም 13 ሽሕን 403 ኩንታል ዘመናዊ ድኹዒ ንምትእትታው ትልሚ ተታሒዙ ከም ዝነበረ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገፀርን እታ ወረዳ ኣይተ ጌድዮን ፀጋይ ገሊፆም። ካብዚ ልዕሊ ትልሚ 13 ሽሕን 450 ኩንታል ዘመናዊ ድኹዒ ኢድ ብኢድ ክጥለብ ከም ዝኽኣለ ድማ ኣብሪሆም። ብመዳይ ምሩፅ ዘርኢ 2‚818 ኩንታል ንምትግባር ተሓሲቡ ኣብዚ እውን ልዕሊ ትልሚ 3‚330 ኩንታል ናብ ኢድ ሓረስቶት ክባፃሕ ከም ዝተገበረን እዚ ድማ ምስ ሓረስታይ ብዝተገበረ ምርድዳእን ውዳበታት ህወሓት ሒዝካ ብዝተሰርሐ ስራሕን ምዃኑ ካብ መብርሂ ኣይተ ጌድዮን ንምግንዛብ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሓረስቶት እታ ወረዳ ምህርቶም ንምዕባይ ኣበርቲዖም ይሰርሑ ከም ዘለው እውን ንምግንዛብ ክኢልና ኣለና። ቐሺ ሃይለስላሰ ግደይ ነባሪ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ጣብያ ሰረት እንትኾኑ ሞዴል ሓረስታይ እዮም። ከም ኣገላልፃ ቐሺ ሃይለስላሰ፣ ንዘለዎም ፍርቂ ሄክታር መሬት ዘድሊ እታዎት ኢድ ብኢድ ከም ዝወሰዱን መሬቶም ኣለሳሊሶም ዝራእቶም ግቡእ ክትትል ብምግባር ካብታ ክልተ ፅማድ መሬቶም 20 ኩንታል ንምሕፋስ ይሰርሑ ምህላዎም እዩ።
ዓመታዊ በጀት ክልል ትግራይ 10 ነጥቢ 65 ቢልዮን ብር ኮይኑ ፀዲቑ
ካብ 26 ሰነ ክሳብ ሓደ ሓምለ 2008 ዓ.ም ዝተሳለጠ ሓምሻይ ዘመን ራብዓይ ስሩዕ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ በጀት ዓመት 2009 ዓ.ም 10 ነጥቢ 65 ቢልዮን ብር ክኸውን ኣፀዲቑ።
ናብቲ ቤት ምኽሪ ፀብፃብ ሕሉፍ ኩነታት በጀት ክልል ትግራይ ዘቕረቡ ሓላፊ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ትግራይ ኣይተ ብርሃነ ፅጋብ ከም ዝበልዎ፣ ኣብ 1984 ዓ.ም በጀት ትግራይ 200 ሚልዮን ብር ጥራሕ ምንባሩ ኣዘኻኺሮም። ድሕሪ 11 ዓመት ኣብ 1995 ዓ.ም እውን 604 ሚልዮን ብር ከም ዝነበረን ካብ 1999 ዓ.ም ናብዚ ግና ብቢልዮን ብር በጀት ምፅዳቕ ከም ዝጀመረን ተዛሪቦም።
ን2009 ዓ.ም ፀዲቑ ዘሎ በጀት ካብ ናይ 2008 በጀት ዓመት ብሓደ ነጥቢ ሓደ ቢልዮን ሓለፋ ኣለዎ። እቲ በጀት ኣብ ዝቕፅል ዓመት ብ11 ነጥቢ ሓሙሽተ ምኢታዊ ዕብየት ትግራይ ንምምዝጋብ ተታሒዙ ዘሎ ሸቶ ከዕውት ዝተሰለዐ ምዃኑ ድማ ኣይተ ብርሃነ ኣመልኪቶም። ካብዚ ብተወሳኺ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ንምዕባይ፣ ንምርግጋፅ ሰናይ ምምሕዳርን ህንፀት ስርዓት ዴሞክራስን ጠመተ ገይሩ ዝተዳለወ በጀት እዩ። በዚ ኣቢልካ ድኽነት ናብ ትሕቲ 20 ምኢታዊ ከምኡ እውን ስእነት ስራሕ ናብ ትሕቲ 15 ምኢታዊ ንምውራድ ማእኸል ዝገበረ ከም ዝኾነ እዮም ኣይተ ብርሃነ ዝሓበሩ።
ካብቲ ተመዲቡ ዘሎ ጠቕላላ በጀት እቲ ሰለስተ ነጥቢ ክልተ ቢልዮን ብር ንካፒታል በጀት ዝተሰልዐ ምዃኑ ዝገለፁ ድማ ኣብ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት በጀትን ኦዲትን ኣይተ ንጉሰ ለገሰ እዮም። ከም ኣገላልፃ ኣይተ ንጉሰ፣ እቲ ድልድል በጀት ድኽነት ተኮር ዝገበረ እዩ። ብመሰረት እዚ ድማ ንስራሕቲ ማይ 32 ነጥቢ 12 ምኢታዊ፤ ንህንፃ፣ኮንስትራክሽንን መንገድን ሽዱሽተ ነጥቢ 74 ምኢታዊ፣ ንትምህርቲ ሸውዓተ ነጥቢ 13 ምኢታዊ፣ ንደኣንት ክልተ ነጥቢ 85 ምኢታዊ ዝተመደበ ምዃኑ ካብ መብርሂ ኣይተ ንጉሰ ንምግንዛብ ተኻኢሉ ኣሎ። እቲ በጀት ዕድል ስራሕ ካብ ምፍጣር፣ ድኽነት ካብ ምቕናስ፣ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ካብ ምርግጋፅ ብተወሳኺ ንብሄረ ሰባት ኩናማን ኢሮብን እውን ጠመተ ዝገበረ ምዃኑ እዮም ኣይተ ንጉሰ ዝሓበሩ።
ዝተመደበ በጀት ኣብ መዓልኡ ንክውዕልን ተጠቃምነት ህዝቢ ንክረጋገፅን ፈፀምቲ ኣካላት ብኣግባቡን ቆጣባይ ብዝኾነ መንገዲን ኣብ ረብሓ ንከውዕልዎ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዘድሊ ክትትልን ቁፅፅርን እናገበረ ከም ዝኸይድ ዝተዛረቡ ድማ ምክትል ኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ በጀትን ኦዲትን ኣይተ ዕፃይ እምባየ እዮም።
ተሳተፍቲ እቲ ጉባኤ በቲ በጀት ሕጉሳት ምዃኖም ብምግላፅ ኣብ መዓልኡ ንምውዓል ሓላፍነቶም ከም ዝዋፅኡ ሓቢሮም። ካብ ዘዘራረብናዮም ኣባላት ቤት ቤት ምኽሪ ሓደ ዝኾኑ፣ ካብ ወረዳ ሳዕሲዕ ፃዕዳ እምባ ዝተወከሉ ኣይተ ግርማይ ሃይሉ፣ “ተመዲቡ ዘሎ በጀት ኣብ ምዓልኡ ንክዉዕልን ተጠቃምነት ህዝቢ ንክረጋገፅን ካባና ዝድለ ኹሉ ብጥንቃቐን ተኣማንነትን ክንፍፅም ይግባእ” ብምባል ንውፅኢታዊ ኣፈፃፅማ ድልውነቶም ኣረጋጊፆም።


text:
ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣገደስቲ ውሳነታት ብምሕላፍ ብዓወት ተዛዚሙ
እቲ ንተኸታተልቲ ሓሙሽተ መዓልታት ብዘተ፡ ክትዓት፡ ገምጋም ምንቅስቓስ፡ ኣስተምሮታት፡ ሕቶን ርእይቶን፡ ክካየድ ዝቐነየ ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ፡ ብኹሎም ተሳተፍቲ ተቐባልነት ዝረኸበን ዝጸደቐን ንምንቅስቓሶም ዝውክልን፥ ንገምጋም ምንቅስቓስ መንእሰይ፡ ፖለቲካዊ ምዕባሌታትን ናይ ቀጻሊ ጉዕዞን፡ ምውሓስ ልኡላውነትን መኸተን ንዓለማውን ዞባውን ኩነታት ዘተኮሩ ትሕዝቶታት ዘለውዎ ደምዳሚ ውሳነታት ብምውጻእ፡ ትማሊ 09 ሚያዝያ 2012 ብዓወትን ክብ ብዝበለ ድምቀትን ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ተዛዚሙ።
ኣብቲ ፈጻሚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንድናቭያን ኣቶ ዮናስ ማና፡ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ ሓላፊት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ ወ\ሮ ኣብርሀት ኣረፋይነ፡ ኣምባሳደራት፡ ገዳይም ሓፋሽ ውድባት፡ ወከልቲ ማሕበራትን ወለድን ዝተረኽብዎ መዛዘሚ ዋዕላ፡ ፈለማ ኣደ መንበር ኣወሃሃዲት ሻምናይ ዋዕላ ስቶክሆልም፡ ብጸይቲ ኤደን ከበደ መደረ ኣስሚዓ።
ንሳ፡ ብስም ተሳተፍቲ ሻምናይ ዋዕላ ንወለዲ ’’እንቋዕ ብደሓን መጻኹም’’ ድሕሪ ምባል፡ ክካየድ ዝቐነየ ዋዕላ፡ ምስ ኩሉ ተጻብኦታት ሜድያ ሽወደን፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ምንቅስቓስ መንእሰይን ደገፍ ኮማዊ ማሕበራትን ውልቃውያን ሰባትን ብዓወት ምውጽኡ፡ ምስ ኩሎም ኣባላታ ሓበንን ኩርዓትን ከም ዝስምዓ ገሊጻ። ኣስዒባ ድማ፡ ሻምናይ ዋዕላ ካብ እወታውን ጽኑዕ ተመክሮ ዝሓለፉ ዋዕላታትን ብምምርኳስ፡ ንዝዝዘተየሎም ዛዕባታት ብውሳነ ምጽዳቑ፡ ናብ ዝለዓለ ዝላ ከምዝተሰጋገረ ኣበሲራ።
በዚ ከኣ ተሳተፍቲ ’’ኣብ ማእገር ወለድና ተጸይርና፡ ኣርሒቕና ክንርኢ በቒዕና’’ ኢሎም ዝጀመርዎ ዋዕላ፡ ፍረ’ዚ ኩሉ ጻዕሪ ድማ፡ ጻማ ወለድን ብዓቢኡ ድማ፡ ኩሉ’ቲ ሃገር እትጠልቦ ከከትግብሩ፡ መብጽዓ ከም ዝኣተዉ፡ ዝደረኸ ዋዕላ ከም ዝነበረ ገሊጻ። ኣብ መወዳእታ ብጸይቲ ኤደን፡ ኩሎም ተሳተፍቲ መንእሰያት፡ መምርሒታት ኣወሃሃዲት ሻምናይ ዋዕላ ተኸቲሎም ንዘርኣይዎ ንኡድ ተሳትፎን ስነ ስርዓትን ብምምጓስ፡ ኣብ ኩሉ ንጥፈታቶም ዓወት ተመንያ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ንዝቐነየን ውጽኢትን ዋዕላ ኣመልኪቶም ንኽልተ መንእሰያት ኣዘራሪብና ነይርና። ካብ ሆላንድ ዝመጸ መንእሰይ ማእከለ ገ\ስላሴ፡ እቲ ቀንዲ ዛዕባ ዋዕላ፡ መንነትካ፡ ሃገርካ ምፍላጥ፡ ምምካት ተጻብኦታትን ምውርራስን ምዃኑ ይገልጽ’ሞ፡ ነቲ ኣብ ሃገር ዚካየድ ልምዓታዊ ንጥፈታት ንምክትታልን ኣብቲ ንጥፈት ንምስታፍን መገዲ ዘጣጥሕሉ ስለ ዝኾነ፡ ናብዚ ምንቅስቓስ ምሕዋሱን ውሳነታቱ ከተግብር ድልው ምህላዉን ገሊጹ።
ቀጺላ ቃላ ዝሃበት፡ ካብ ጀርመን ዝመጸት መንእሰይ ዮዲት ክብሮም፡ ’’ካብዚ ዋዕላ፡ መንነተይ ፈሊጠ፡ ነታ ናተይ ዝብላ ሃገረይ እንታይ ከም ዝገብረላ ዓቢ ትምህርቲ ቀሲመ’’ ድሕሪ ምባል፡ ኩሉ’ቶም ኣብ ደምዳሚ ዋዕላ ዝወጹ መምርሒታት ንምትግባር ከም እትጽዕር ብርእሰ ተኣማማነት ገሊጻ።
ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ብኩሉ ኣገባባቱን ኣተኣላልያ ወደብቱን ዝነኣድ ታሪኽ ሰኒዱ፡ ኣባላቱ በብዓቕሞም ናብ ሃገር ከይዶም ከገልግሉ ንዝሓተቱ መንእሰያት፡ ኣብ ምምዝጋብን ንምውፋርን ቀዳማይ ኣጀንዳኡ ሰሪዑ፡ ንቕሎ ተበጊሱ ምህላዉ፡ ወደብቱ ገሊጾም።
ምንቅስቓስ መንእሰይ ህ.ግ.ደ.ፍ ሽወደን፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ 2006 ሳልሳይ ዋዕላ ኣዳልዮም ምንባሮም ኣብ መዝገብ ሰነዳቶም ተሰኒዱ ይርከብ። ኣብቲ ናይ መዛዘሚ ኣጋጣሚ፡ እቲ ኣብ 2013 ዝግበር ታሽዓይ ዋዕላ ከኣ፡ ንምንቅስቓስ መንእሰይ ህ.ግ.ደ.ፍ ዓባይ ብርጣንያ ተዋሂቡ። ንሶም ንውሳነ ምንቅስቓስ ብምሉእ ድምጺ ብምቕባል፡ ሕድሮም ከም ዘተግብሩ ቃል ኣትዮም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል
እንቋዕ ናብ ናይ ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ሚካኤል ሊቀ መላእኽቲ ብሰላም ኣብጻሓና!
ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል
(Click for PDF)ሚካኢል ዝብል ስም ናይ እብራይስጥ ቃል ኮይኑ ትርግሙ ከኣ  > ማለት እዩ ። ከም እግዚአብሔር ዝበለ ቅዱስ ንጹህ ርህሩህ ሓያል ረቂቅ መን ኣሎ ማንም የለን እዩ መልሱ። ቅዱስ ሚካኤል ናይ መላእኽቲ ሓለቃ እዩ። ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ኣብ ቅዳሴኣን ዝማሬኣን ብጸሎትን መዝሙርን ኣማላድነት ናይ ቅዱስ ሚካኤል ትሓትት።
ናይ ቅዱስ ሚካኤል ክብሪ
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንቅዱስ ሚካኤል ንማንም ዘይተዋህቦ ዓቢ ክብሪ ከምዝተዋህቦ ተጻሒፉ ንረኽቦ። እዚ'ውን ኣብ ዕለተ ምጽኣት ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱሳን መል ኣኽቲ ኣስዒቡ ብክበበ ትስብእት ብግርማ መለኮት ኣብ ዝመጻሉ እዋን ካብ እግዚ አብሔር ኣብ ልዕሊ ሙታን ሥልጣን ዝተዋህቦ ነዚ ሓያል መላኣኽ ቅዱስ ሚካኤል እዩ። ነዚውን ቅዱስ ጳውሎስ ኪገልጾ ከሎ  > 1ይ ቆረ.15፣51-52።
ካብዚ ብተወሳኺ  > 1ይተሰ.4፣16-16። ብምባል ኣብ ዳግማይ ምጽኣት ከመይ ዝበለ ክብርን ልዕልናን ከምዝተዋህቦ ይገልጸልና።
ናይ ቅዱስ ሚካኤል በዓል፣
ብብወርሑ ኣብ 12 በዓለ ቅዱስ ሚካኤል ይኽበር። ኣብዚ ዕለት ዝገብሮም ተኣምራት ይንብብን ይስበኽን።
ናይ ቤተክርስቲያን ኣቦታት ኣብ ወወርሑ ብ12 መዘከርትኡ ክንገብር ኣዚዞምና። እዚ ዘይከኣለ ኣርባዕተ ዓበይቲ በዓላት ዋላ ብዝሑል ማይ ብዝተኻእለ መጠን ከንኽብሮ ይግብኣና። እዚኦም’ውን ሕዳር 12፣ ሰኔ 12 ነሓሴን ታሕሳስን 12 እዮም። ካብ ኩሉ ዝበልጽ በዓሉ ሕዳር 12 እዩ ። ኣብዚ ዕለት እግዚአብሔር ኣብ ሰማይ ካብ ዘለዉ ቅዱሳን መልኣኽቲ ካብ ኩሎም ንላዕሊ ጌሩ ሽሞ። ስለ ትሕትን ኡን ተኣዛዝነቱን ፣ ንጎይቱኡን ፈጣሪኡን ዝኸሓደ ንኹሉ ጽቡቅ ስራሕ ተጻባኢ ዝኾነ ንሰይጣን ንኽስዕሮ ሥልጣን ተዋሂብዎ። ኣብዚ ዕለት ቅዱስ ሚካኤል ብተወሳኺ ብዓቢ ክብሪ ኮይኑ ብንጉሥ ጭፍራ ኣምሳል ንወዲ ነዌ ንኢያሱ ዝተራእየሉ ዕለት እዩ።
ብዙሓት ህዝበ ክርስቲያን ኣብዚ ዕለት ንዝዝተሸገሩ ብምብላዕ ንዝጸምኡ ብምስታይ ንዝዓረቁ ብምኽዳን ጽቡቅ ስራሕ ብምስራሕ ንቅዱስ ሚካኤል ይዝክሩ። ንኸማልዶም ይምሕጸኑ።
ኣብ ቅዳሴውን << ተውህቦ ምሕረት ለሚካኤል ፣ ንሚካኢል ምሕረት (ርህራሄ) ተዋሂብዎ ንብል። ነብዩ ሄኖክ’ውን ንቅዱስ ሚካኤል ምሕረት ከምዝተዋህቦ ገሊጹ እዩ። ትሕትንኡን ተኣዛዝነቱን ኣረዲኡ እዩ። ሄኖክ.6፣5። 10-12።
ናይ ሰማያውያን ሰራዊት ሓለቃ ንደቂ ሰብ ኩሉ ዝርህርህን ንደቂ ሰባት ብዘይ ምቁራጽ ናብ ፈጣሪኡ ዝልምን ርህሩህ ትሑት ዝኾነ ሓያል ቅዱስ ሚካኤል ዝስርሖ ስራሕ ተኣምሩን ክብሩን ብሓጺሩ ተጻሒፉ ክውዳእ ዝከኣል ኣይኮነን ። ናይ ቅዱስ ሚካኤል ጸሎቱን በረከቱን ተራዳኢነቱን ኣይፈለየና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር!
ወለወላዲቱ ድንግል!
ወለመስቀሉ ክቡር!
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
Updates
ፍጻሜታት ቤት-ትምህርቲ ኣል-ዲያእን ብድሆታት ኤርትራን
6 Nov 2017
PDF: Tigrinya ትግርኛ
ፍጻሜታት ቤት-ትምህርቲ ኣል-ዲያእን ብድሆታት ኤርትራን*
ዓወት ተ. ወልደሚካኤል
5 ሕዳር 2017
እዚ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2017 ቤት ትምህርቲ ኣል-ዲያእ ኣል-እስላሚያ ኣማእኺሉ ኣብ ኣስመራ ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ተርእዮ ሳዕቤን ናይቲ ንዕስራ ዓመት ዝጸንሐ መንግስታዊ ዓፈና ሃይማኖታትን ሃይማኖታዊ ትካላትን ኤርትራ እዩ። ብስም ዓለማውነት (secularism) ወይ ከኣ ምፍልላይ ሃይማኖትን መንግስትን (state)፥ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሓምለ (July) 1995 ዝምድና መንግስትን (state) ሃይማኖታትን ዝሕንጽጽ ኣዋጅ ቍ. 73/1995 ኣዊጁ። እንተኾነ ግን፥ ኣብ ግብሪ፥ እዚ ኣዋጅ’ዚ ስልጣንን ልዕልናን መንግስቲ (government) ኣብ ልዕሊ ኵለን ሃይማኖታት ክዉን ብምግባር ኣዕናዊ ተራ መንግስትን (government) ኣባላቱን ኣብ ሃይማኖታዊ ሂወት ኤርትራዉያን ዜጋታትን ሃይማኖታውያን ትካላቶምን ኣኸቲሉ።
ብፍላይ ከኣ ሃማኖት ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጕዳያት ብምስፋሩ፥ ኣዋጅ ቍ. 73/1995 (ዓንቀጽ 9.1) ንኣብያተ-ክርስትያናት፥ መሳጊድ፥ መራሕተንን ኣመንተንን ጸጥታዊ ጕዳይ ጌሩወን፤ ምኽንያቱ እቲ ሚኒስትሪ’ቲ ቀንዲ ዕማሙ ውሽጣዊ ጸጥታ ሰለዝነበረ። በቲ ኣዋጅ’ቲ መሰረት፥ ኣብ ትሕቲ’ቲ ሚኒስትሪ፥ “ቤት ጽሕፈት ሃይማኖታዊ ጕዳያት” ብምቛም፥ ብዙሓት ማእከላይ ደረጃ ስልጣን ዝነበሮም ኣባላት ስለያን ጸጥታትን ዝርከብዎም ሰብ-መዚ ንሃይማኖታውያን ትካላት ናይ ምክትታልን ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያተን ናይ ምትእትታውን ሓይሎም/ስልጣኖም ኣረጋገጸ።
ምዕጻው ዝተፈላለያ ኣብያተ-እምነታት፥ ምቕያድ ተኸተልቲ “ብሕጊ ዘይ-ተፈቕደለን” ዝበሃላ ትካላት እምነት፥ ዘልምስ መንግስታዊ ቍጽጽር ኣብ ማሕበራውን ረዲኤታውን ተበግሶታት ሃይማኖታት. . . ወ.ዘ.ተ. ቐጥታዊ ሳዕቤን ኣዋጅ ቍ. 73/1995 እዩ። ምውሓድ ዓቕምን ስነ-ምግባርን ናይ ዝምልከቶም ገለ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ከኣ ነቲ ዘይሃናጺ ርክባት መንግስትን ትካላት ሃይማኖትን ኣብኢሱዎ ክበሃል ይከኣል። ነቲ ብደገ ዝዕዘብ ተንታኒ፥ መንግስታዊ ምቍጽጻርን ምትእትታውን ኣብ ሃይማኖታትን ሃይማኖታዊ ትካላትን ብቐንዱ ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያንን ኣብ እስላማዊ ኣውቓፍን መስጊድን ጐሊሑ ይርአ። ብፍላይ ከኣ ኣብ ምሕራይን ምትካእን መራሕቲ እዘን ክልተ ትካላት እምነት። ንገለ ካብቲ ጕሉሕ ኣብነታት ንምጥቃስ፡-
- ኣቡነ ኣንጠንዮስ፡ 3ይ ፓትሪያርክ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን፡ ብመንግስቲ ካብ ስልጣኖም ተኣልዮም ኣብ ማሕዩር ይርከቡ።
- ዝተክኡዎም ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ካብ ዝሞቱ ድሮ ክልተ ዓመቶም ቀሪቡ ከይተተክኡ፥ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ብዘይ መራሒ ከም ትሳለ ኰይና።
- ምሕራይ ሸኽ ኣልኣሚን ዑስማን፡ ሙፍቲ ኤርትራ፡ ጥራሕ ዘይኮነ፤ እዞም ሙፍቲ ካብ ዝሞቱ ሽዱሽተ ወርሖም ቀሪቡ ከሎ፥ መሳጊድን እምነተ ምስልምና ኤርትራን ብዘይ ኣላይን ተካእን ዝተዳኸመ ኣውቓፍን ይርከብ።
ቅልውላው ሰርዓተ-ትምህርቲ ኤርትራ ንኻልእ መዓልቲ/ጽሑፍ ዝሕደግ ኣርእስቲ እኳ እንተዀነ፥ ኣዋጅ ቍ. 73/1995 ኣብ ልዕሊ ዝፈጠሮ ብድሆታት ተደሪቡ እዩ ነዚ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ዝተራእየ ኵነታት ዝፈጠረ። እቲ ሕልኽላኽን ግርምቢጥን ናይዚ ጕዳይ ከኣ ኣዋጅ ቍ. 73/1995 (ዓንቀጽ 3.1) ንሃይማኖታውያን ትካላት መሰል ይማኖታcation per – although Hartian sense, and how? What conditions do they themsevles ምምሃር መንፈሳዊ ትምህርትን ሰበኻን ዘፍቅድ ምዃኑ’ዩ። መንፈሳዊ ትምህርቲ ንምምሃር ዘኽእለን መንግስታዊ ምትእትታው ዘይብለን ትካላት ክህልወን ይግባእ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፥ እዘን ኣብ ሃይማኖታዊ እምነታትን ትካላትን ዝተመስረታ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣብ ምህናጽ ኤርትራውያን ዜጋታት ነዊሕ ታሪኽ ዘለወንን ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ዝገበራን እየን።
ብሰንኪ ዕድመ ዝቘጸረ ብኵራት ግዝኣተ-ሕግን፥ መቓቓሊ ኣተሓሕዛን፥ ጨፍላቒ ስርዓተ-ጸጥታን ዜጋታት ኣኣብ ዝኣምንዎ ጸቢብ ዙርያታት ጥራሕ ተሓጺሮም ብፍርሂ ክኸዱ ናይ ግድን ይዀኖም። ኣብ ከምዚ ዝበለ ሃዋሁው ዝተቐልቀለ ናይ ተቓውሞ ተርእዮታት በቲ ዝጸበበ መለለዪኡ ናይ ምርቋሑን ምዅናኑን ተኽእሎታት ኣሎ። እንተኾነ ግን፥ እዚ ሓድሽ ንዅሎም ኤርትራውያን ዝምልከት ክስተት ጠለብ መሰል ዜጋታት ኰይኑ ውጽኢት ናይ ዕስራ ዓመት ኣዕናዊ መንግስታዊ ኣተሓሕዛ ሃይማኖታትን ሃይማኖታዊ ትካላትን ኢዩ። ኵሉ ኤርትራዊ፡ ካብ ተራ ዜጋ ክሳብ መራሕ መንግስቲ፡ ነዚ ጉዳይ በቲ ዝግብኦ ጥንቃቐን ብሓላፍነታዊ ኣገባብን ምስ ዘይሕዞ ከኣ ሳዕቤናቱ ክብእስ እዩ። ኣብ ሓጺር መድረኽ፥ መንግስቲ ካብ ምእሳር ዜጋታት ክቝጠብን ንዝቐየዶም ዜጋታት ከኣ ክፈትሕን የድሊ። ልዕሊ ዅሉ ግን ኣብ ነዊሕ፥ ብዘይ መሰረታዊ ቅርጻዊ ለውጢ፥ ምፍታሕ ሼኽ ሓጂ ሙሳ ይኹን ምምላስ ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ኣል-ዲያእ ናብ ክፍልታቶም ግዝያዊ ፍታሕ ጥራሕ’ዩ ዝኸውን።
ንዅሉ ዝሓቍፍ ሲቪካውን ፖሊቲካውን በሪታት ክሳብ ዘይተራሕዉ፥ ኣሳተፍቲ ባይታታት ክሳብ ዘይተፈጥሩን ግዝኣተ ሕጊ ክሳብ ዘይሰፈነን፥ ህዝባዊ ተቓውሞ ዘይተርፍ’ዩ – መልክዑ ብዘየገድስ። መንግስቲ ንሰላማዊ ተቓውሞ ክሳዕ ዘየፍቀደ ከኣ ንጐነጻዊ ምትፍናን ወይ’ውን ንጐነጻዊ ተቓውሞ ዘይተርፍ ይገብሮ። ነዚ ተገንዚብና ኢና ኸኣ ብዙሓት ዜጋታት ንነዊሕ እዋን ብዛዕባ ህጹጽ ኣድላይነት ሃገራዊ ዕርቅን ፖሊቲካዊ ምስግጋርን ክንላቦ ዝጸናሕናን ዘለናን።
———–
*ንዝሰፈሐ ትንታኔ ናይዚ ኣርእስቲ ምስ ፕሮፈሶር ግርማይ ነጋሽ ብምትሕብባር ዘዳለናያ ኣብዚ ቀረባ እዋን እትሕተም African Liberation Theology ዘርእስታ መጽሓፍና ተመልከት።
— /// —
About the author: Dr. Awet Weldemichael, Associate Professor and Queen’s National Scholar, African and World History.


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 35 guests and no members online
- Details
- Written by ዓንደ ብርሃን’የ ካብ ኢትዮጵያ
- Published: 05 April 2017
ንገዛይ ሰለስተ ግዜ ተሳሊመ ተፋኒየያ፡
ዝኸበርኩም ኣሕዋት እዚ ዝሰደልኩም ዘለኹ ደምዳቤ፡ “ኤርትራዊ ሓጎስ ንኽረክብ ወትሩ ኣብ ጉዕዞ” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ብርሃነ ካብ ጋሽ ባርካ ኣብ ህይወቱ ንዘጋጠሞ ብደሆ ኣመልኪቱ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ዝዘርገሖ ሰፊሕ ጽሑፍ፡ ንተመክሮ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝውክል ኮይኑ ስለ ዝረኸብክዎ፡ ገለ ካብ ትሕዝቶኡ እነሆ ብከም’ዚ ዝስዕብ እሰደልኩም ኣለኹ።
ብርሃነ፡ ካብ ኤርትራ ኣወጻጽኣኡ ካብ’ቲ ካልእ ዝተፈልየ ኣይኮነን። የግዳስ፡ ኣብ መእተዊ ናይ ጽሑፉ፡ “ናይ መወዳእታ ርክበይ ምስ ክብርቲ በዓልቲ ቤተይ፡ ምጭዋት ደቀይ፡ ምስ ክብርቲ ወላዲተይን ሓወይን” ክብል ኣስፊርዎ ዘሎ ብሓቂ ምቓረት ስድራ-ቤት ብግቡእ ንዝርዳእ ሓላፍነት ዝስመዖ ሰብ ኣዝዩ ከቢድ’ዩ። ብዓይኒ ሰብኣውነት መዚኑ ብዕምቆት ከስተንትን ስለምንታይ እንታይ ዝኣበሰት ስድራ ኢሉ ብሕልና ምስ ብርሃነ ደው ክብል ዝገብር’ዩ። ብርሃነ ካብ በዓልቲ ቤቱ፡ ደቁ፡ ወላዲቱን ሓውን ብ16 ጥቅምቲ 2013 ከም ዝተፈላለየ ብፍሉይ ሰኒድዎ ኣሎ። ገለ ለባማት ስድራ ቤታዊ ምፍልላይ “ምንኣስ ሞት’ዩ” ኢሎም ክገልጽዎ ይስምዑ። ብርሃነ -ጋሽ ባርካ’ውን ከምኡን ክንድኡን ስለዝተሰመዖ ይመስለኒ፡ ዝገጠመኒ ብደሆ ብዝብል ነዛ ዕለት ብምረት ዝዝክራ ዘሎ። ሓቁ’ዩ። ኤርትራዊ እዚ ከይመጽእ ን30 ዓመት ዝኣክል ብረታዊ ቃልሲ ኣካይዱ። ብዋጋ ህዝባዊ ሓርነት ደኣምበር፡ ብገንዘብ ኮነ ብዓይነት ዘይትመን ሓንሳብ ምስተኸፈለ ዳግማይ ዘይርከብ፡ ክቡር ናይ ህይወት ዋጋ ከፊሉ ክንሱ፡ ናተይ ኢሉ ብሆታን ዕልልታን ብዝተቐበሎም፡ ከብዱ ብጥምዩ ዘዐንገሎም፡ ዝባኑ ብዕሩቑ ዝኸደኖም እምነት ዘሕደረሎም፡ ጸላእትን ገዛእትን ክኾንዎ፡ ብጭካነ ደሙ ክማጽይዎ ኣብ ትጽቢቱ ዘይነበረ’ዩ። ግዳማዊ ገዛኢ ኣባሪርካ ዘቤታዊ ገዛኢ ክትስከም ብርግጽ ዝጽወር ኣይኮነን።
ብርሃነ፡ ሰዓት 11 ቅድሚ ቀትሪ ናይ ዕለት 16 ጥቅምቲ 2013 ንገዛኡ ሰለስተ ግዜ ተሳሊሙ፡ ንእሽቶ ፋሱ ኣብ መንኮቡ ገይሩ ንጉዕዞ ስደት ከም ዝጀመሮ የዘንቱ። ብፍላይ “ንገዛይ ሰለስተ ግዜ ተሳሊመ ተፋኒየያ” ዝብል ቃል ከብድኻ ዝበልዕ’ዩ። ከም’ቲ እንዳ ህግደፍ ዝብልዎ ብጎስጓስ ናይ ወያነን ሲ ኣይ ኤን ዘይረሃጸሉ ገንዘብ ክግሕጥ ምርጫ ስደት ዝወስደ ዘይኮነስ፡ ተገዲዱ ናይ ህይወትን ሞትን ፈታኒ ኩነታት ምስ ኣጋጠሞ ዝወሰዶ ምርጫ ምዃኑ ይሕብር። ብርሃነ ከም ዝኾነ ሰብ ካብ ስድራኡ ክፍለ እንከሎ ንበዓልቲ ቤቱ፣ ንደቁ፣ ንወላዲቱ፣ ንሓው ስዒሙ ክፋነዎም ንቡር’ዩ ኢልካ ክውሰድ ይከኣል። ነቲ ብእምንን ዕንጸይትን ዝተደኮነ ገዛ ሰለስተ ግዜ ክሳለም እንከሎ ግን ኣብ ዓዱ ብሰላም ከይቕመጥ ናይ ግድን ካብ ትውልዲ ዓዱን ሃገሩን ክወጽእ ዘገድድ ኩነታት ከም ዘጋጠሞ፡ እቲ የዋህነቱ ዝገልጽ ታሪኹ ይምስክር። ንሻብቆ ዓደይ ሕቖይ ክህባ ምስ ጀመርኩ ኣብ ምሉእ ኣካላተይ ሕማቕ ስምዒት ተሰሚዑኒ። ካብ ማሙቕ ገዛኻ ወጺእካ ይጥዕመካ ድዩ ዝብል ኣብ ኣእምሮይ ደዊሉ። ኣነ ግን ኣሮማይ ሕጂስ ኢለ ንመረበይ ተገምገምኩ ይብል። ምስክናይ!
ይቕጽል ብርሃነ፡ ንዓባይ ሩባ ወሓዚት ሩባ መረብ (ጋሽ) ኣትየ። ሩባ መረብ ዛሪያ ጸኒሓትኒ። ክዳናይን ፋሰይን ኣብ ሓደ ገረብ ኣቐሚጠ ነብሰይ ተሓጺበ። ነብሰ ዝተሓጸብኩሉ ምኽንያት ካብ ማዕዶ ንዝዕዘበኒ ንምክልኻል መታን ከኽእለኒ’የ። ማለት ኣብ ግራት ዝጸንሐ ሓረታይ’ዩ መታን ክበሃል። ሩባ መረብ ሰፋሕ ስለ ዝኾነት ንክትሰግራ ስለያ ስለዝከታተሉኻ ኣዝያ ኣሰካፊት’ያ። ኣነ ግን ክዳነይ ተኸዲነ፡ ፋሰይ ኣብ መንኮበይ ገይረ ናብ’ቲ ዕሙር ለሰ ኣተኹ። እዚ ለሰ ዶብ ስለዝኾነ ብዘይካ ስለያ ካልእ ኣይደፍሮን’ዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ በግራብ ዝተሸፈነ’ዩ። ጉዕዞይ ቀጺለ 25 ደቓይቕ ምስተጎዓዝኩ ነቲ ለሰይ ወዲአ ኮንተራ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣተኹ። ኮንተራ ቃልዕ’ዩ። ብማዕዶ ዝኾነ ስለያ ክኸሽፈካ ሰፊሕ ተኽእሎ ኣለዎ። እንተኾነ “ፈጣሪ ጸድፊ ይፈጥር’ሞ መዳይቦ ይፈጥር” ከም ዝበሃል ኣብ’ቲ ቦታ ዋና ዘይብለን ከብቲ ረኺበ። በዓል ዋና መሲለ ድማ ንዓአን እንዳኾብኮብኩ ክሳብ መሬት ደምበ ሕምብርቲ በጻሕኩ። ካብኡ ነተን ከብቲ ንድሕሪት ገጸይ መለስክወን። ምኽንያቱ ደምበ ሕምብርቲ በግራብ ዝተሸፈነ ስለ ዝኾነ፡ ካብ’ቲ ዝጠርጠርክዎ ቦታ ናብ ከውሊ ዘለዎ ምስ ኣተኹ ነብሰይ ፍኹስ በለኒ።
ብድሕሪ’ዚ ኣብ ሓንቲ ዓባይ ገረብ ኮፍ ኢለ ነታ ዝግደፍክዋ ዓደይ ጠመትኩ። ብዝኣምኖም መላእኽቲ ጸሎተይ ኣዕሪገ፡ ብንብዓት ልበይ ኣተንፊሰ፡ ነብሰይ ኣጸናኒዐ፡ ስረይ ከይፈትሕ ንነብሰይ ባዕለይ ጽንዒ ኢለያ። ቀጺለ ናብ’ቲ ቅድመይ ዝነበረ ዓቢ ጎቦ ጠመትኩ። ኣብ ርእሲ’ቲ ጎቦ ወተሃደራት ኢትዮጵያ’ዮም ዘለው። ካብ’ቲ ዝነበርክዎ መንገደይ ቀጸልኩ። ቀውዒ ስለ ዝነበረ ድማ ሳዕሪ፡ ጺጎጎን ሕንቱትን ምሕላፍ ከልኣኒ። ቀትሪ ብምንባሩ ድማ ጸሓይን ድኻምን ተፈራሪቑ ጸላዕላዕ በለኒ። ኣሕ ካብ ሕጂ’ዶ ጥዑም ከይረክብ ድማ በልኩ እናበለ ዝገጠሞ ብደሆ ይገልጽ ብርሃነ።
እዚ ሓቀኛ ዛንታ ሓቀኛ መስገደል’ዩ። ብርሃነ ኤርትራዊ’ዩ። ብርሃነ ዝፈጸሞ ገበን የለን። ካብ ስድራ ቤት ምፍልላይ፣ እዚ ኩሉ ስግኣት፡ ፍርሒ፣ ጥርጠራ፡ ድኻምን ጽምእን ድማ ኣብ መሬት ኤርትራ’ዩ ዘጋጥሞ ዘሎ። ኣብ’ዚ እቶም ጉጅለ ህግደፍ ስርዓት ወያነን ምምሕዳር ዋሽንግቶንን እናበለ ዝኸሶም ብርግጽ ኢድ የብሎምን። ምኽንያቱ ንኤርትራ ህግደፍ’ዩ ዘመሓድራ ዘሎ። ንኤርትራዊ ብርሃነ ነጋሽ-ባርካ ስድራ ቤቱ ንድሕሪት ገዲፉ፡ ብእምንን ዕንጸይትን ንዝተደኮነ ግኡዝ ገዛኡ ሰለስተ ግዜ ተሳሊሙ ክፍለዮ፡ መዓስ ይረኽቡኒ እናበለ ህይወቱ ኣብ ኢዱ ዓሚኹ ክጎዓዝ ዝገበሮ መን’ዩ? መልሱ ብዘይወላውል ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ንጥፍኣት ህዝቢ ኤርትራ ዝተዓጥቀ ብእኽብካብ በጋሚዶታት ዝተወደበ መንግስታዊ ጉጅለ’ዩ። በፍጹም ካልእ ኣይኮነን። እሞ እዚ ከም’ዚ ዝገብር ጉጅለስ ፈታዊ’ዶ ጸላኢ? እስከ ነብስ ወከፍ ጥዑይ ሕልና ዘለዎ፡ በቲ ፈጣሪ ዝሃቦ ኣእምሮ ዝሓስብ ዘመዛዝን ናቱ ፖለቲካዊ እምነትን መንነትን ዘለዎ ኤርትራዊ፡ ካብ ስምዒታዊ ሃላልነት፣ ካብ ባዶ ትምክሕትን ጽበትን ሓራ ኮይኑ ደው ኢሉ ይመርምሮ’ሞ፡ ኣብ ልዕሊ’ዚ ብስም ህዝብን ሃገርን ዝሽቅጥ ዘሎ ጉጅለ ዘየወላውል መርገጹ የነጽር።
ካልኣይ ክፋሉ ክቕጽል’ዩ።
ዓንደ ብርሃን’የ ካብ ኢትዮጵያ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ -05-04-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
“ነቲ ካብ 70 ሃገራት ዝተዋጽኡ ልዕሊ 1000 ዝኮኑ ተወዳደርቲ ንምድጋፍ ካብ ኩለን ሃገራት ዝመጹ ደገፍቲ አብቲ ቦታ ውድድር አለዉ። ነቶም ኤርትራዊያን ደገፍቲ ግን ንምልላይ ኣይትጽገምን ምክንያቱ ነቲ ብባንዴራ ኤርትራ ዘሸብረቀ ክዳውንቶምን ዝሓዝዎ ባንዴራን ጎሊሑ ዝለዝረአ” ክብል ጽሒፉ ሳይክሊን ዊክሊ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ።ብተወሳኺ እቲ መርበብ ሓበሬታ እቶም ንውድድር ብሽክለታ ብምድጋፍ ዝፍለጡ ዳች`ኳ ነዚ ናይ ኤርትራዊያን ደገፍን ሞራልን ኣይወዳደርዎን’ ዮም ኢሉ።
“ኤርትራዊያን ተወዳደርቲ እንተተዓዊቶም ጽቡቕ እንተዘይተዓዊቶም’ውን ንሕና ሕቡናት ኢና” ይብል ካብ`ቶም አብቲ ቦታ ዝተረኽቡ ደጋፍቲ ሓደ ዝኾነ ዳዊት ሃይለ።
መክሰብ ደበሳይ ንቬሎ ኒውስ አብ ዝሃቦ ቃል አብ ዓለምለኻዊ ውድድር ምስቶም ፍሉጣት ተወዳደርቲ ምስታፈይ ዓቢ ተሞክሮ’ዩ ኢሉ። መክሰብ ደበሳይ ብዘመዝገቦ ተደጋጋሚ ነጥቢ ንሃገሩ ዘጸወዓ ተወዳዳይ ክከውን ከሎ አብ ትሕቲ 23 ዕድመ አብ ዝተገብረ ውድድር መርሃዊ ቅዱስ መበል 11 ብምኳን ውድድሩ ዛዚሙ`ሎ። “ቅድመይ ዝነበሩ ብምውዳቖም መንገዲ ተዓጺዩኒ ኔሩ`ዩ” ይብል መርሃዊ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቕ።
መርበብ ሓበሬታ ዋሺንግቶን ፖስት ብወገኑ “ደገፍ ኤርትራዊያን አብ ውድድር UCI ገለ ካብቲ ዓበይቲ ፍጻሜታት ናይ’ዚ ሰሙን እዩ፡ ነቲ ውድድር ክፍጽም ዘይከአለ መክሰብ ደበሳይ’ውን አብ መወዳእታ ናይቲ ውድድር አብ መንኮቦም ሓዚሎም ደገፎም ክገልጹ ተራእዮም’ዮም” ክብል ጽሒፉ`ሎ።
ኣሰልጣኒ`ታ ጋንታ ሳምሶን ሰለሞን “ኣብ ፖዲዩም እንተዘይደየብና`ኳ፡ ብጋንታን ሃገርን ደረጃ ኣብ ዓለማዊ ሻምፒዮና ዘመዝገብናዮ ዓወት ንቕድሚት ዝደረኸና`ዩ” ኢሉ ።
ፕረዝደንት ሃገራዊ ፈደረሽን ብሽክለታ ኤርትራ ኣስመሮም ሃብተማርያም ብወገኑ “ 80 ዓመት ዘቑጸረ ታሪኽ ብሽክለታ ኤርትራ ገና ፈልፋሊ`ዩ ዘሎ፡ ኣብ ኤርትራ ልዕሊ ሰለስተ ሺሕ ምዝጉባት ተቐዳደምቲ ኣለዉና “ ኢሉ።
ገለ ካብ ንዝተፈላለዩ መርበብ ሓበሬታት ርእይቶም ዝሃቦ ኤርትራዊን ደገፍቲ ድማ ራእሲ ማህራይ ከምዚ ይብል “ንዓይ ብዙሕ ፍልልይ የብሉን ስለዝኾነ’ከአ አብዚ ዘለኹ።”
“ሪችሞድ ገና ትምዕብል ዘላ ከተማ’ያ ፡ ህዝቢ አሜሪካን ህዝብናን ድማ ብዙሕ ተመሳሰልለት አለዎ፡ ህዝብታት ክልቲኡ ሃገራት ተቀበልቲ ጋሻ’ዮም” ኢሉ ሳይሞን ማሮቲ።
አብቲ ካብ መስከረም 19-27,2015 አብ ሪችሞን ክፍለ ግዝአት ቨርጂንያ ዝተካሄደ ዓለምለኻዊ ውድድር ብሽክለታ ዝተሳተፉ ኤርትራዊያን ተወዳደርቲ መክሰብ ደበሳይ፡ መርሃዊ ቅዱስ፡ መትከል ኢዮብ፡ ዮናስ ተከስተን አማኑኤል ገብረእግዚአብሄርን’ዮም።
አብ ክሪስታል ሲቲ ሸራተን ሆቴል ዝተካየድ ናይ ምፍናው ስነ-ስርዓት ተወልደ ወልደገብሬል ተረኺቡ ነቶም ኣባላት ጋንታ አዘራሪብዎም አሎ፡
ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
Videos
Share on: WhatsApp
Share on: WhatsApp
ኦክስፋም ዝተባህለ ናይ ግብረ ሰናይ ውድብ ንግዳይት ምንቅጥቃጥ ምሬት ናይ ሀይቲ ንኽረድኡ ኣብ 2011 ኣብ ዝኣተውሉ እዋን፣ ሓለፍትን ሰራሕተኛታትን ኣብ ዝምዉና እንከላይ ምስ ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድ ተጸሚዶም ከምዝነበሩ ተቃሊዑ። ብተወሳኺ እዚ ከምዚ ዓይነትን ካልእ ዓመጻትን ኣብ ኦክስፋም ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ብዙሓት ናይ ግብረ ሰናይ ውድባት ብሰፊሕ የጋጥም ከምዃኑ ተሓቢሩ። ኣብዚ ኣሸሓት ዝቐዘፍን፣ ሚልዮናት […]
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኤርትራ ልዕሊ ሰለስተ ሚልዮንን ፈረቓን ዝግመት ገንዘብን ንብረትን ኣብ መንገዲ ጠፊኡ ዝተረኽበ፣ ብህዝቢ ናብ ፖሊስ ተረኺቡን ናብ ዋናታቱ ተመሊሱን ገለ ድማ ኣብ መስርሕ ምምላስ ከምዘሎ ተሓቢሩ። እዚ ኣብ ቡዙሕ ከባቢታት ዓለም ከም ኣደናቒ ነገር ውይ’ዉን ቡዙሓት ንኽኣምንዎ ይጽግሞም እዩ። ምኽንያቱ ኣብተን ዝሃፍተማ ሃገራት፣ ንኣብነት ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ መንገዲ ቀሲንካ […]
TPLF’s Four Strategic Mistakes Share on: WhatsApp
A short Tigrigna Documentary on President-elect Donald Trump ንምንታይ እዩ ዶናልድ ትራም ፕረሱደንት ክኸዉን በቂዑ? መግለጺ – ታሪክ ስነሓሳብን ፖለቲካዊ ስርዓትን ሳዕቤናቶም ኣብ ህዝቢ ምዕራብን ዓለምን።
A short Tigrigna Documentary on President-elect Donald Trump and the recent other development in West and the impact on our region and country in context of history, idealogy and political system. ንምንታይ እዩ ዶናልድ ትራም ፕረሱደንት ክኸዉን በቂዑ? መግለጺ – ታሪክ ስነሓሳብን ፖለቲካዊ ስርዓትን ሳዕቤናቶም ኣብ ህዝቢ ምዕራብን ዓለምን። Share on: WhatsApp


text:
Download the FREE SBS Radio App for a better listening experience
ሞ ኢብራሂም ፋውንደሺን ዝበሃል ትካል ኣብ 2006 ዝተጣየሰ ኣብ ኣገዳስነት መሪሕነትን መንግስትነትን ኣፍሪቃ ዘተኩር እዩ። እዚ ትካል ብ ሞ ኢብራሂም , ዝተባህለ ሱዳናዊ ወናኒ ቢሊዮናት ዶላራት ነጋዳይን ገባሪ ሰናይን እዩ። ሞ ኢብራሂም ፋውንደሽን ነቶም ብፍቓዶም ስልጣኖም ዝሓድጉ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ፈለማ $5 ሚሊዮን ዶላር ክሳብ ዝሞቱ ድማ ዓመታዊ $200,000 ይከፍል።
ብዘይካ’ዚ ስልማት ሞ ኢብራሂም ፋውንደሺን መዛተዪ ፎረም እናዳለወ መራሕቲን ፖለቲከኛታትን የዛቲ። ኣብዚ ቕነ ንናይ ቀደም ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዓዲሙ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ኢትዮጵያን ኣፍሪቃን ኣልዒሉ ኣብ ቅድሚ ብዙሓት ዕዱማት ላዕለዎት ሰብ መዚን ኣፍሪቃ ዘተ ኣካይዱ። ኣብቲ እዋን ብዛዕባ ጉዳይ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝምልከት ተላዒሉ፣ ቀ. ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝሃቦ መልሲን ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ዘቕረቦ ርእይቶን ኣብዚ ቀሪቡ ኣሎ።


text:
ኮምሽን ታሕጓስ ናይጀርያ
27/03/2010 ኣመሓዳሪ ኢሞ ዝተብሃለት ግዝኣት ናይጀሪያ ኮምሽነር ታሕጓስ ሸይሞም፡፡
እቶም ዘይልሙድ ተግባራት ንምትግባር ሓድሽ ዘይኮኑ ኣማሓዳሪ ቅድሚ ሐዚ’ውን ልዕሊ 1 ሚልዮን ዶላር ገንዘብ መንግስቲ ብምምዳብ ምስሊ ፕረዝደንት ደቡብ ኣፍሪካ ጃኮብ ዙማን ምስሊ ፕረዝደንት ላይበርያ ኤለን ጀንሰንን ኣብ ከተመኦም ዘህነፁ መራሒ’ዮም፡፡
ሐዚ ድማ ነበርቲ ግዝኣት ኢሞ ሕጉሳት ክኮኑ ይግባእ ብዝብል ኮምሽን ታሕጓስ ብምጥያሽ ሓፍቶም ድማ ነቲ ኮምሽን ክመርሓ መሪፆም’ውን ኣለው፡፡
ኣብ ኣገዳስነት እቲ ስራሕ ብዙሐት ተጠቀምቲ ማሕበራዊ ድረ-ገፃት ብዙሕ ፅሒፎም’ዮም፡፡
• ሕጉስ ክከውን ይደሊ’የ ስለዚ ናብ ኢሞ ክካይድ
• ታሕጓስ ትድልዮ ዶ? ኣማሓዳርን ሓፍቶምን ይፅበይኩም ኣለው ዝብሉን ካልኦትን ዝርከብዎም ርኢቶታት ተፃሒሮም’ዮም፡፡
እቲ ኮምሽን ታሕጓስ ድሌት መፃምዲ ክማላእ’ውን ዝሰርሕ ብምኳኑ እዚ ሹመት ንናፅላታት ወይ ኣብ ብሕትውና ንዘለው ዘባለለ’ዩ ስለዚ ነዞም ክፋላት ሕብረተሰብ ዝጥምት’ውን ብምክትል እንተዝሸወም ዝብል ርኢቶ ኣለዎ፡፡
በዚ በለ በቲ ግን ኮምሽነር ኦጎቼ ኣሎሎ ታሕጓስ ሓዚ’ውን ስኢንናዮ ዘለና ባእታ’ዩ እዚ ድማ ንብዙሕ ነገር ብኣሉታ ይፀሉ’ዩ ኢለን፡፡
ስለዚ ነበርቲ ግዝኣት ኢሞ ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ክህልዎም ክሰርሕ’የ ነዚ ዝሕግዝ ፓሊሲ ከምዝሕንፀፅ ድማ ገሊፀን፡፡


text:
September 9, 2017
ዘለናዮ ቅነ፡ ትካላት ትምህርቲ ንክረምታዊ ዕረፍቲ ዝተዓጸዋሉ፡ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዝወድኡ መንእሰያት ናብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘሰጋግር ትምህርቲ ንምቕሳምን ሃገራዊ ኣገልግሎቶም ንምፍጻምን ናብ ማእከል ስልጠናታት ሳዋ ዝኣትውሉ፡ ንዓመት መመላእታ ኣካዳምያዊን ወተሃደራዊን ትምህርቲ ክቐስሙ ዝጸንሑ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝምረቕሉ፡ ኰለጃትን ኣብያተ ትምህርቲ ስነ-ኪነትን ብዝተፈላለየ ዓውድታት ንዓመታት ዘሰልጠንኦም ተማሃሮ ብምምራቕ ፍረ ጻዕረን ዝሓፈሳሉ፡ ትምህርቶም ዝዛዘሙ መንእሰያትን ወለዶምን ብከብካብ መመረቕታ ዝተፈስህሉ ወርሒ እዩ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ መጽሔት መንእሰይ፡ ብዛዕባ ትምህርቲን ዕላማታቱን ዘሎና መረዳእታ ንምስፋሕ ዝሕግዝ ሓሳባት ኣልዒላ ኣላ። ዘሎናዮ ወቕቲ ክረምቲ ምስ ምዃኑ፡ ብሕልፊ ተመሃሮን መንእሰያትን ግዜና መጻሕፍቲ ኣብምንባብን ካልእ ኣእምሮና ኣብ ዘስፍሕ ቁምነገርን ከነሕልፍ’ዩ ዝግባእ። ምኽንያቱ መጽሓፍ ንሰብ ብሕልፊ ድማ ንመንእሰይ ግርማኡ እዩ። መግለጺ ውሽጣዊ ጽባቐኡ እዩ። እቲ ዝመልክዐን ግርማ ዘለዎን መንእሰይ፡ እቲ ኣንባቢ መንእሰይ’ዩ። ዘየንብብ፡ ናይ ምምሳጥ፡ ምግራምን.


text:
ኣርባዕተ ምሩኻት ዝፈትሐት ኤርትራ ዝተረፉ ሸውዓተ ክትፈትሓልና ንጽበ`ለና ክብል ፕረዚደንታዊ ኣማኻሪ እስማዒል ዋዓይስ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ሓቢሩ።
እቲ ምፍታሕ ምሩኻት፡ ኣብ ምምጻእ ንቡር ምሕዝነት ዓቢይ ተራ ከምዝህልዎ`ውን ተዛሪቡ።
ዶ/ር እስማዒል ኣተሓሒዙ፡ ጅቡቲ ዝሓዘቶም ምሩኻት ኤርትራ የለዉን ኢሉ።
ነዚ ብዝምልከት፡ ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፡ ዩናይትድ ስቴትስ፡ ኤርትራ ነቶም ኣብ ዶባዊ ግጭት 2008 ዝተማረኹ ኣርባዕተ ጅቡታውያን ብምፍትሓ ብሓጎስ ትቕበሎ ኢሉ`ሎ።
ኣተሓሒዙ፡ ብዛዕባ ገና ምስ ስድራቤቶም ክራኸቡ ዘይክኣሉ ዝተረፉ እሱራት`ውን የተሓሳስበና`ዩ ብምባል፡ መንግስቲ ቐጠር፡ ኣብ ምፍታሕ`ቶም እሱራት ንዝገበሮ ናይ ሽምግልና ጻዕሪን ንዞባዊ ሰላምን ጸጥታን ንዝገበሮ ኣበርክቶን ነመስግን ኢሉ።
ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ`ቲ ብመንገዲ ወሃቢ-ቓሉ ጆን ኪርቢ ዝዘርግሖ መግለጺኡ፡ ቐጠር ንእትገብሮ ዘላ ናይ ሽምግልና ጻዕርታትን መንግስታት ጅቡትን ኤርትራን ንዝገብርዎ ዘለዉ ስራሓትን ጽኑዕ ድጋፍና ነረጋግጽ ኢሉ`ሎ።
ብተመሳሳሊ መልእኽቲ፡ ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን፡ ብወገኖም ብዛዕባ`ቲ ምፍታሕ እሱራት ከምዝተሓበሩን፡ ንሽምግልና ቐጠርን፡ ኤርትራ ነቶም ምሩኻት ጅቡቲ ብምፍትሓን ከምዘመጎሱን፡ ወሃቢ-ቓሎም ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ሓቢሩ`ሎ። እቲ ሓዲሽ ተርእዮ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዘሎ ጉዳይ ኣብ ምርኣይን፡ ኣብ`ቲ ዞባ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምህናጽን ክሕግዝ ተስፋ እገብር ኢሎም ባን ኪ ሙን።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ንባዕሉ እስላማዊ ግዝኣት ኢሉ ብምጽዋዕ ኣብ ዒራቕን ሶርያን ዝፍለጥ ዳዕሽ፡ ቀጻላይ ዒላምኡ፡ ኣፍሪቃ ክትከውን ከምትኽእል ብዙሓት ይሻቐሉ።
ኣብ ኣፍሪቃ ዝተመደበ ናይ ኣመሪካ ወተሃደራዊ ኮማንድ፡ ዳዕሽ ናብ ኣፍሪቃ ዝያዳ ከየሳፍሕ ይከላኸል ኣሎ።
መንግስታት ኣፍሪቃ ግን፡ እቲ ናይ ኣመሪካ ሓገዝ፡ ናብ ወተሃደራዊ ምቁጽጽጻር ከይሰግር ይሰግኡ። ገለ ዲፕሎማት`ውን፡ እቲ ኣቀራርባ ወተሃደራዊ ኮማንድ ኣመሪካ ብዛዕባ ዘድምዖ ነገር ይጠራጠሩ።
በዓልስልጣን ኣመሪካ ኮማንድ ኣፍሪኣ ራሞን ሎፐዝ፡ መንእሰያት ኣወዳት ኣፍሪቃ ንጽንፋውያን ሕዛእቲ ክኾኑ ይኽእሉ`ዮም ይብል። “ መንእሰያት ኣፍሪቃ ኣማራጽታት ኣብ ዝስእንሉ እዋን፡ ሓደ ጽንፋዊ ጉጅለ መጺኡ፡ ሞተር-ብሽክለታን መርዓትን ከበርክተልካ ኸሎ፡ እንታይ ኢኻ ክትገብር? ስድራ-ቤትካ እናጠመዩ ክትሕግዞም ኣብ ዘይትኽእለሉ እዋን፡ ሓደ ሰብ፡ ካልእ ምርጫ ክህበካ ኸሎ እንታይ ኢኻ ትገብር?”


text:
“ኣቱም ጽሙኣት ኲልኻትኩም ናብ ማያት ንዑ”
፴፱ ታኅሣሥ ፴፻፱ ዓ ም ግ፥ 7 ጥሪ 2016 ዓ ም ፈ
ፍቁር ሕዝበ እግዚኣብሔር
ጒዕዞ ዓመት ምሕረት ካብ እንጅምር ድሮ ወርኂ ሓሊፉ፣ ብዕለት 12 ታሕሣሥ፡ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ኪዳነ ምሕረት፡ ማዕጾ ምሕረት ከፊትና መስዋዕተ ምስጋና (ቅዳሴ) ኣብ ዘዕረግናሉ ንግሆ ዝተራእየ ብዝኂ ሕዝብን ዕዙዝ ተሳትፎን ናይቲ ኣብ ልቢ ነፍስወከፍና ዘሎ ጽምእን ጥምየትን ምሕረት ኣምላኽ እዩ ገሊጹልና፣ ዓመት ምሕረት ብምውእዋጁ ከምቲ ኢሳይያስ ነቢይ ንሕዝቢ እስራኤል ዘስምዖ፡“ኣቱም ጽሙኣት ኲልኹም ናብ ማያት ንዑ። ኣቱም ገንዘብ ዘይብልኩም ከኣ። ንዑ። ተሻየጡ እሞ ብልዑ፣ እወ ንዑ። ብዘይ ገንዘብ ብኸምኡ ወይንን ጸባን ተሻየጡ፣ ገንዘብኩም እንጌራ ኣብ ዘይኮነ። ጻማኹም ድማ ኣብ ዘየጽግበኩም እተጥፍኡስ ስለምንታይ? ተጠንቂቕኩም ስምዑኒ። ነቲ ዝጸበቐ ከኣ ብልዑ። ብጥዑም ብልዒ ድማ ባህ ኪብለኩም እዩ” (ኢሳ 55፡1-2) ዝብል ጸዋዒት ዝሰማዕና ኢና ንመስል ነቢርና፣
ከም ሓቁ እንተኾይኑስ፡ ከምሎሚ እዋን እኳ ብዛዕባ ገንዘብ ተዛሪብና ኣይንፈልጥን፣ ብሓደ ወገን ብዛዕባ ዝኣቱን ዝቕየርን ገንዘብ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ኣወጻጽኣኡ ብዙኅ ክንዛረብን ክንከራኸርን ቀኒና ኣሎና፣ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ከም ሎሚ’ኳ ገንዘብ ውሒዱና ኣይፈልጥን ክንብል ንኽእል፣ ንክዳንን ንመግቢ ዕለትን። ንትምህርትን ንደሞዝን-ንስራሕን። ንሕክምናን ንመንቀሳቐስን። ንሓጐስን ንሓዘንን። ንምትሕግጋዝን ንምክሳስን ክንብል እነጥፍኦ ገንዘብን ኃይልን ኣዝዩ ብዙኅ ከምዝኾነ ዕለታዊ መነባብሮና ዝምስክሮ እዩ፣ ኩሉ ዝግዛእን ዝሽየጥን ነገር ክብሪ ኮይኑ ከምዘሎውን ኣይጠፍኣናን፣ ስለምንታይ ደኣ እዩ ነቢዪ ኢሳይያስ ኣብዚ ከምዚ ዝበለ እዋን። “ኣቱም ገንዘብ ዘይብልኩም ከኣ ንዑ ተሻየጡ እሞ ብልዑ- ገንዘብኩም እንጌራ ኣብ ዘይኮነ፥ ጻማኹም ድማ ኣብ ዘየጽግበኩም እተጥፍኡስ ስለምንታይ?” እናበለ ዝሓትት? ከይከፈልካን ከይደኸምካን ዝርከብ መግብን መስተንከ ከመይ ዝበለ እዩ? ኣበይከ ይርከብ? እቲ ለጋሥ ወሃቢኸ መን ይኸውን? ዝብሉ ሕቶታት ንርእስና ክንሓትት ኣገዳሲ ይኸውን፣
ብርግጽ እዚ ኢሳይያስ ዝዛረበሉ ዘሎ መግቢ እቲ ንሕና እንፈልጦ መዓልታዊ ሓላፊ መግቢ ኣይኮነን፣ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ቃል እግዚኣብሔር እቲ ነቢዪ እግዚኣብሔር ብነጻን ብብዝኅን ንሕዝቡ ብዛዕባ ዘዳልዎ ካልእ ሺሻይ እዩ ዝገልጽ ዘሎ፣ ምስ እዚ ናይ ሎምዘመን ዓመተ ኢዮቤል ኣተሓሒዝና እንተረኣናዮ ከኣ እቲ ቀዲሕካዮ ዘይነጽፍ በሊዕካዮ ዘይውዳእ ምሕረት ኣምላኽ እንተዘይኮይኑ ካልእ ሺሻይ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፣ ኣብዚ እንኣትዎ ዘሎና ዘመነ ልደተ-ጥምቀትውን ቅዱሳት መጻሕፍትን ሥርዓት ኣምልኾናን ብዛዕባ እዚ ምሕረት ኣምላኽ እዮም ዝዛረቡና፣ “እቲ ብምሕረት ሀብታም ዝኾነ ኣምላኽ” (ኤፈ 2:4)፥ “መሓርን ጸጋውን ኣምላኽ፥ ንዂራ ደንጓዪ፡በዓል ዓብይ ፍቕርን ሓቅን” (ዘፀ 34፡6) “ምሕረቱ ከኣ ንዘለዓለም እዩ” (መዝ 136) ዝብሉ ጠቕስታት ክንሰምዕ ከሎና፥ ምሕረት ናይ ልዑል እግዚኣብሔር ኣምላኽና መለለይን ዝዓበየ ስራሕን ከምዝኾነ ንርዳእ፣ ነዚ ምሕረቱን መደብ ድኅነቱን ብዝተፈላለዩ መንገድታትን፡ ኣብ ዝተፈላለ ጊዜን ዘመንን ክገልጽ ድሕሪ ጸኒሑ “ኣብዘን ዳኅሮት መዓልታት ግና ንኣና በቲ ወራስ ኲሉ ዝገበሮ ወዱ ብእውን ዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና፣ ወልድ ናይ ኣምላኽ ክብሪ ዘንጸባርቕ’—ፍጹም ኣርኣያ እግዚኣብሔር እዩ” (ዕብ 1: 2-3)፣ ንሱ፡ እዚ ፍቁር ወዱ ኣብ ማእከልና ምስ መጸ እዩ ነቲ ነቢይ ኢሳያስ ኣቐዲሙ ዘበሠሮ መኣዲ እንጌራ ጽድቅን ማይ ሕይወትን ዝሠርዓልና፣ ባዕሉውን ”ናይ ሕይወት እንጌራ ኣነ እየ፡ እቲ ናባይ ዚመጽእ ኣይክጠምን፡እቲ ብኣይ ዚኣምን ድማ ኣይክጸምእን እዩ”(ዮሓ6፡35)ኢሉና እዩ።
መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፥ ብኣና ብደቅሰብ ዝርአን ዝስማዕን፡ ገጽን ድምጽን፡ ናይ መሓሪ ኣቦኡ ኮይኑ ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመት ካብ ድንግል ማርያም ሥጋና ለቢሱ ኣብ ቤተልሔም ተወልደ፣ ስለዚ ልደት ክርስቶስ ንርእሱ ዓብይ ተኣምርን ዓብይ ናይ ምሕረት ስራሕን እዩ፣ ወልደ እግዚኣብሔር ንኣና ክመስል ምምራጹ፥ ኣብ ማእከልና ምሕዳሩ እቲ ዝዓበየን ጭቡጥን ምልክት ፍቕርን ምሕረትን እዩ፣ “ቃል ሥጋ ኮነ ወኅደረ ላዕሌነ” ክንብል ከሎና፥ ብሓጺሩ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ገጽ’ቲ መሓርን ርኅሩኅን ኣቦና ኮይኑ እዩ ክበጽሓና መጺኡ ማለት እዩ፣ ንሱ ጥራይ እዩ መልክዕ እግዚኣብሔር ብርግጽነት ክገልጽ፥ ክምስታ ኣቦናውን ከርእየናን ከጥዕመናን ዝኸኣለ፣ ወንጌል ዮሓንስ ከምዝብሎ “ንኣምላኽ ዝረኣዮ ሓደ እኳ የልቦን፡ እንተኾነ እቲ ኣብ ሕቚፊ ኣቦ ዘሎ እቲ እንኮ ውሉድ ዝኾነ ኣምላኽ ገለጾ” (ዮሓ 1:18፥ 6፡46)፣ ጐይታና ኢየሱስውን “እቲ ንኣይ ዝርኢ ነቲ ዝለኣኸኒውን ይርእዮ እዩ። እቲ ብኣይ ዚኣምን ዘበለ ኣብ ጸልማት ምእንቲ ከይነብር፥ ኣነ ብርሃን ኮይነ ናብ ዓለም መጺአ ኣሎኹ” (ዮሓ 12:45-46) ይብለና፣ ቅዱስ ዮሓንስ ከኣ ኣብታ ቀዳመይቲ መልእኽቱ “ብዛዕባ እቲ ካብ መጀመርታ ዝነበረ፡ ንሕና ዝሰማዕናዮ፡ በዕይንቲና ዝረኣናዮ። በእዳውና ዘረምሰስናዮ። ቃል ሕይወት ንነግረኩም ኣሎና፣
ሕይወት ተገሊጻ እያ፡ ንሕና ከኣ ርኢናያ ኢና ንምስክርውን ኣሎና፣ እታ ንኣና ዝተገልጸት ምስ ኣቦ ዝነበረት ዘለዓለማዊት ሕይወት ድማ ንነግረኩም ኣሎና” (1ዮሓ 1:1-2) ክብል ከሎ እቲ ርጉጽ ገላጺ መልክዕን ጠባይ ምሕረትን ሕይወትን እግዚኣብሔር መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ፣
ኣብቲ “ገጽ ምሕረት-ኣምላኽ” ዝኣርእስቱ ሓዋርያዊ መልእኽቶም፥ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ እውን መድኅኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ዝረአ ገጽ-ምሕረት ናይቲ ዘይረአ እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃኑ ኣነጺሮም ይገልጹልና እዮም፣ እዚ ደረት ዘይብሉ መሓርነት ናይ እግዚኣብሔር ግን ካብ ምንታይ እዩ ዝፍልፍል? እንተበልና፥ ካብ እቲ ወሰን ዘይብሉ ዕብየቱን ክእለቱን ስልጣኑን ጥራይ እዩ ዝመጽእ፣ ኣብቲ ኣብ በዓላት ልደተ-ትምቀት እንጥቀመሉ ኣኰቴተ ቊርባን፡ “እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ኣምላኽ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ንጉሥ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ኲሉ ዝኃዝካ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መላኺ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መድኃኒ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ፈራዲ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መሕየዊ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መጋቢ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ሰሳዪ ኢኻ”፥ ብምባል ልዑል ኣምላኽና ዝሰኣኖ ከምዘይብሉ ምስ ተኣመንና፥ ቀጺልና ከኣ “ንኣና ንኃጥኣን እንተመሓርካና፡ ሽዑ ኢኻ መሓሪ እትብሃል፥ ንጻድቃንሲ ብምግባሮም ኢኻ እትምሕሮም፥ ከም ጽድቆምውን ትፈድዮም፣ ዝቐደመ በድልና ኣይትዘክር፥ ኦ ጐይታ ምሕረትካ ቀልጢፉ ይምጽኣና፣ ናባኻ ንጠርዕ ናባኻ ነእዊ ናባኻ ንምህለል ኣሎና፣ ንዘለዓለም ዓለም” (ሓዳፌ ነፍስ፥ እምቅድመ ዓለም (ዲዮስቆሮስ) እናበልና ኣብቲ ደረት ዘይብሉ መሓርነቱ ዘሎና ዓብይ ተስፋ ንገልጽ፣ ሰናይ ፍቓዱን ክእለቱን እንተዘይኮይኑ ምሕረት ከምጽኣልና ዝኽእል ካልእ ኃይሊ የልቦን፣ በዚ ምኽንያት ኢና መዓልቲ መጸ “በከመ ምሕረትከ እግዚኦ ወኣኮ በከመ ኣበሳነ” ከም ምሕረትካ ደኣ እምበር ከም በደልና ኣይትኺደና(መጽሓፈ ቅዳሴ)፥ “ኢትግድፈነ ኢትግድፈነ ወኢትመንነነ ኣምላከ ሰላም ተራድኣነ” ኣይትግደፈና ኣይትመንነና ኣምላክ ሰላም ተራድኣና(ሥርዓተ ዋዜማ) እናበልና ንልምኖ፣
ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅውን ብዓብይ ክእለት፡ “ብምኽሪ ርጉም ተመን ትእዛዙ ምስ ኣፍረስና፡ ካብታ ናይ ደስታ ገነት ናብ ጥፍኣት ወጻእና። ካብ ሕይወት ናብ ሞት፡ ካብ ሓርነት ናብ ባርነት፡ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ኃጢኣት ተገዛእና፣ ንሱ ግና ንፍጥረቱ ኣይኅደገናን፡ ሸለልውን ኣይበለናን፣ ከምቲ ዝበደልናዮ ኣይተቐየመናን። ብኃጢኣትና ፈጺምና ክንጠፍእ ከኣ ኣይኃደገናን፣ እኳ ደኣ ኣፍቀረናን መሓረናን ራኅርኃልናን፣ ካብ ኢድ እቲ ዚገዝኣናውን ኣናገፈና፣ ነቦኡ መልኣኽ ምኽሩን የማናይ ኢዱን ኃይሉን ጥበቡን ተበጃውን መድኃንን ዝኾነ ወዱ ለኣኸልና” (ቅዳሴ ዮሓንስ ኣፈወርቅ) ብምባል ነቲ ዘይሕለል ምሕረት ኣምላኽን ናይ ደቅሰብ ብዝኂ ኃጢኣትን የነጻጽሮ፣ ቅዳሴ እምቅድመ ዓለም ከኣ ንልመናና ኣይንዓቖን፡ ኣይተቖጥዓናን፡ ምሕረቱውን ካባና ኣየርሓቐን፡ እሞ እግዚኣብሔር ኣምላኽና መሓሪ እዩ፣°እስመ ኢመነነ ወኢተቆጥዓ ስእለተነ። ወኢያርሐቀ ሣህሎ እምኔነ እስመ መሓሪ ውእቱ እግዚኣብሔር ኣምላክነ” እናበለ ምሕረት እግዚኣብሔር ጭቡጥ መግለጺ ፍቕሩን ትዕግሥቱን ለውኃቱን ከምዝኾነ ይገልጸልና፣
ኣብ መጨረስታ፡ ኢሳይያስ ነቢይ “ተጠንቂቕኩም ስምዑኒ። ነቲ ዝጸበቐ ከኣ ብልዑ። ብጥዑም ብልዒ ድማ ባህ ኪብለኩም እዩ” (ኢሳ 55፡1-2) ይብለና፣ ንኣና እዚ ዝጸበቐ ጥዑም ብልዒ እዚ እቲ ገጽ ምሕረት ኣምላኽ ዝኾነ፥ ኣብ ማኅጸን ድንግል ማርያም ሥጋ ለቢሱ፡ ኣብ ቤተልሔም፡ ኣብ መብልዕ ማል ዝተወልደ፥ ጓሶት ዝሰገዱሉ መላእኽቲ ሰማይ “ስብሓት ለእግዚኣብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ስምረቱ ለሰብእ” እናበሉ ዝዘመሩሉ ኢየሱስ ሕጻን እዩ፣ ልደት ኢየሱስ ሕጻን እምበኣር፥ ካብ ሰማይ ምሕረት ኣብ ልዕሊ ነፍስ ወከፍና ኣውሪዱ ከምቲ ወትሩ መሓሪ ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣቦ ንእናውን መሓርቲ ይግበረና፣ ስለዚ ንኢየሱስ ሕጻን፡ መሓርቲ ኣዕይንቲ፡ መሓርቲ ኣእዛን፡ መሓሪት መልሓስ፡ መሓርቲ ኣእዳው፡ መሓርቲ እእጋር፡ መሓሪ ልቢ፡ ሀበኒ እናበልና ንለምኖ፣ ምሉእ ዓመተ ምሕረት ከኣ ምስ ኣዴና ኪዳነ ምሕረት ይኹነልና፣ “እቲ ምሕረት ዝገብር ብሓጐስ ይነብር” (ሮማ12፡8) ከምዝብል ዝተባረኸን ዝተቐደሰን ሕጉስን በዓላት ልደተ-ጥምቀት ይግበረልና፣ ኣብዚ ዓመትዚ ንጉሥ ሰላም መድኃኔ ዓለም፡ “ምሕረትን ሓቅን ከምዝራኸባ ፍትሕን ሰላምን ከኣ ከምዝሰዓዓማ” (መዝ 85) ይግበረልና
ምስ ብዙኅ ሰላምታን ቡራኬን
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳስ ዘበኣሥመራ


text:
ሓደ ኣካል ወይ ውዳበ ብዛዕባኡ ክጽሕፍን ክዛረብን እንከሎ፡ “ኣነ ከምዚ እየ” ኢሉ ነብሱ ከላሊ ዝተለምደ እዩ። ነዚ ሌላ ብዝተሰነደ ኣገባብ ከስፍሮ’ውን ንቡር እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ከምቲ “ግደ ዓዳላይ ደልዳላይ” ዝበሃል ገለ ወገናት ንተግባሮም ዘይምጥን ጸጽብቑ ስም ክሕዙ ምምጥጣር ልሙድ እዩ። ንነብሶምን ይውክለኒ ዝብልዎ ኣካልን ምስ ተግባሮም ዘይምጥን ስም ክህቡ ምዕዛብ ከምኡ ዝተለምደ እዩ። “ኣዴኻስ ብስም ኣይትወጽዕካ” ከም ዝበሃል። እቲ ጸገም እምበኣር ኣብ መንጎ እቲ ክትኮኖ እትደልዮን ከምኡ ንክትከውን ዘለካ ኣኽእሎን ዘሎ ፍልልይ ከተጻብብ ኣብ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ ዝንጸባረቕ።
እቶም “ታሕተዎት ደረጃታት፡ ንላዕለዎት ደረጃታት ይምእዘዙ፤ ላዕለዎት መሪሕነታት፡ ንሓሳባትን ለበዋታትን ኣባላት ብዕቱብነት ኣጽኒዖም፡ ግቡእን ፍጡንን መልሲ ይህቡ። ኣብ ኵሉ ደረጃታት፡ ውሳኔታት ብብዝሒ ድምጺ ይጸድቕ፤ ዝበዝሐ ድምጺ ዘይረኸበ ሸነኽ ድማ፡ ብውሳኔ ናይ ብዙሓት ይምእዘዝ፤ ውሑዳት ግቡኦም እናፈጸሙ፡ ኣብ ዘለውዎ ጽፍሒ ርእይቶኦም ብናጻ ክገልጹ መሰሎም ሕልው እዩ” ዝብሉ መስረታዊ ኣዕኑድ ንዝሓቁፍ፡ ደሞክራስያዊ ጥርናፈ “ናይ ምብራቓዊ ዲሞክራሲ ስዑር ኣምር እዩ” እንዳበልካ፡ ዲሞክራስያዊ ክትከውን ሕጊግ እንዳበልካን ልዕሊ ሕጊ ክትከውን እንዳተሃንጠኻን ናይ ሕጊ ልዕልና ተጣባቒ ክትመስል ምፍታን ቅቡል ኣይኮነን። ንናይ ካለኦት ርኢቶ ኣፍደገ ዓጺካ፡ ኣብ ክሊ “ናተይ ሓሳብ ጥራይ እንተዘይሰዓረ” እንዳኹደድካ፡ ናይ ብዙሕነት ሓብሓቢ መሲልካ ምቕራብ’ውን ቅቡል ኣይኮነን። ከምዚ ዝኣመሰለ ተግባር ዋላ እንተደጋገምካዮ፡ ዓምጣሪ ባህሪኻ ዘቃልዕ ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ክህልዎ ኣይክእልን።
ተፈትወ ተጸልአ፡ ኣብ ሕጋዊ ጉባኤ ዝተመዘዘ መሪሕነት ኣብ መንጎ ክልተ’ቲ ዝተመዘዘሉ ሕጋውን ወግዓውን መድረኻት ሰልፊ ውድብ ወይ ማሕበር ላዕለዋይ ኣካል እዩ። ውሳነታቱ ከኣ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝመዘዞ ሓፋሽ ልኡላውን ተተግባርን እዩ። እዚ መሪሕነት ኣብ መስርሕ ንዝወስዶም ስጉምትታት ምክትታልን ምቁጽጻርን ናይቶም ዝመዘዝዎ ኣካላት መሰልን ሓላፍነትን እዩ። እቲ መሪሕነት ዝወስዶ ስጉምትታት ቅኑዕን ምስቲ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ዘሳንን ክኸውን እንከሎ ምድጋፎምን ምትግባሮም፡ ካብ መስመር ክወጽእ እንከሎ ድማ እንዳተግበርካ ናይ ምንቃፍን ብኻልእ ንኽትክኦ ለበዋ ናይ ምቕራብን መሰል ከኣ ናይቲ መራጺ ኣካል ዕማም እዩ። መሪሕነት ነቲ ካብቲ ዝመረጾ ኣካል ዝመጽእ ነቐፈታን መተሕሳሳሰብን ናይ ምቕባል ወይ ናይ ምንጻግ ዘይገሃስ መሰል ኣለዎ። እቲ መሪሕነት ኪኖቲ ዝተዋህቦ መሰልን ዝተመርጸሉ ዕማምን እንተኸይዱ ከኣ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ተሓታቲ እዩ። እቲ ትሓታትነት ግና ብትዕቢት ዝተሰንጠቑ ኣካላት ኣብ ማእከል ጎልጎል ዘካይድዎ ዘይኮነስ ኣብ ንቡር ወይ ፍሉይ ወግዓዊ መድረኽ ዝካየድ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ኣተገባብራ ቀጥዒ ዘለዎ እዩ። ብጐኒ ኣቲኻ ንመሪሕነትን ስርዒታዊ ኣሰራርሓን ንምጉጣይ ዝግበር ፈተና ግና ዓማጺ፡ ጸረ ዲሞክራስን ኣፍራስን እዩ። ስርዒት ምሓዝ መሕብኢ መሪሕነት ወይ መጨቆኒ ተመራሕቲ ዘይኮነ ስርዓት ዝሕለወሉ ፍቱን ቀጥዒ እዩ።
ናይቲ መሪሕነት ዝመርጽ ሰልፊ፡ ውድብ ወይ ማሕበር ኣባላት ንመን ይመርጹ ወይ ኣይመርጹን ባዕላቶም እዮም ዝውስኑ። ምውሳን ከኣ ካብቲ ዝቐርብ ኣማራጽታት ኣብ ሓደ ምውዳቕ እዩ። ሰባት ኣብ ምምራጽ መሪሕነት ኮነ ውሳነ ኣብ ምውሳን ክጋገዩ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ጌጋ ከውድቕዎም ካብ ዝኽእሉ ምኽንያታት ብዛዕባቲ ንምርጫ ዝቐረብ ሓሳባት ኮነ ኣካላት እኹል ኣፍልጦ ዘይምውናን ክኸውን ይኽእል እይ። እንተኾነ ሓንሳብ ምስ ወሰንካ ወይ ምስ መረጽካ ከምቲ “ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ” ወይ “ቀሚሽ ኣደይ ኣሕንኲሉኒ” ዝበሃል፡ ምጥዓስን ምንጽርጻርን ተቐባልነት የብሉን። ኣብ ሕጋዊ መድረኽ ቀሪብካ “ሰይጣን ወሰደኒ መልኣኽ መለሰኒ” ኢልካ ኣብቲ ኣቀዲምካ ዝረዓምካዮ ደሓር ግና ዘየዕገበካ ሓሳብን መሪሕነትን ኣብ ሕጋዊ መድረኽ ኣራሚ ዳግመ ርኢቶ ምግባር ቅኑዕ ኣሰራርሓን መሰልን እዩ። ኣብዚ ሕጋዊ መድረኽ ክብትጽሕ ድማ ጹረትን ጽንዓትን ይሓትት። እንተቲ ነዚ ሕጋዊ ኣገባብ ምስዓብ ዘኽእል ትብዓትን ትዕግስትን ምስ ሰኣንካ፡ ኣብ ማእከል ጐልጐል ምጽሕታር ንገዛእ ርእስኻ ኣብ ትዕዝብቲ ካብ ምውዳቕ ሓሊፉ ፋይዳ ስለ ዘየብሉ ክንጐርሓሉ ዝግበኣና እዩ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ እቲ ደሞክራሲያዊ መሰል መራጺ ጥራሕ ኣብ ምዃን ዝድረት ዘይኮነስ፡ ተመራጺ ናይ ምዃን መሰል እውን ዝውስኽ እዩ።
እዚ ስርዓትን ኣገባብን ንኹሉ ኣብቲ መስርሕ ፈትዩን ረድዩን ዝኣተዎ ኣካል ዝምልከት እዩ። ነዚ ብዘለካ ንብረት ተነይትካ ወይ ብዘለካ ናይ ትምህርቲ ኮነ ናይ ካልእ ማሕበራዊ ብልጫ ተኸዊልካ ዝሰዓር ኣይኮነን። እኳ ደኣ ከምቲ ቀደም ወለድና “ ናይ ሎሚ ገደደ ሰያብ ዝዓብደ” ዝብልዎ ዝነበሩን ሎሚ እንተላይ ናብ “ናይ ሎሚ ገደደ ምሁርን ምኩርን ዝዓበደ” ዝብል ኣበሃህላ ማዕቢሉ ዘሎን እቲ ዕዳ ኣብቶም እንዳፈለጡ ዘደናግሩን ናይ ካለኦት መሰል ክጉዕጽጹ ዝደናደኑን እዩ ዝኸብድ። ኣብ ባህልና ንብዕድመ ዝደፈአን ብተመኩሮ ድዩ ብትምህርቲ ዝሰጐመን እምነት ኣንቢርካ ምስዓብ ዝተለምደ እዩ። እዚ ግና ደረት ዘየብሉ ኣይኮነን። እቲ “ናብ ዓዲ ደሓን ክመርሓኒ” ኢልካ እምነት ዘንበርካሉ ኣካል ቅኒቱ ክቕይር እንከሎ ከምቲ “ክሳብ ትኣምን ኪድ ካብዘይትኣምን ተመለስ” ዝበሃል ኣብ ዘይማእመካ ናብ ልብኻ ምምላስ ንቡር እዩ። እቶም “ኣነ ዘይተኣመንኩ ደኣ መን ክእመን” ኢሎም ዘንቀዱ ግና ናህሮም ቀልጢፉ ኣይዝሕልን እዩ። ኣብ ከምዚ ከኣ እዩ ብዘይካ ምድግጋም ጸርፍን ዘለፋን ካልእ ላዛ ዝሰኣነሎም ወገን ዝገድፎምን “ዓሻስ ጸጸር ክሳብ ዝውዳእ ገበጣ ይጻወት” ኢሉ ዝምስለሎምን። ካብዚ ንምድሓን እምበኣር ክትኮኖ ንእትደሊ ምስ ክትኮኖ እትኽእል ምምጥጣን የድሊ።


text:
ፍሉይን ምንጽጻር ዝመልኦን ቦታ። ኣብኡ ጸሓይ ን50 መዓልታት ሓጋይ ተብርህ። ካብ መጠረስታ ግንቦት ክሳዕ ፍርቂ ሓምለ ጸሓይ ትሕቲ ደረትትርኢት ኣይትወርድን። ብግዜ ክረምቲ፡ ን20 መዓልቲ ማለት ካብ ታሕሳስ 12-31 ናይ ሰሜናዊ ዋልታ ለይቲ እዩ። ሽዑ እታ ጸሓይ ልዕሊ ደረት ትርኢት ኣይትቕልቀልን። ኪሩና ሰለስተ ቋንቋታት ዚዝረቦ ቦታ እዩ፤ እዘን ናይ ሽወደን፡ ሰሚስካን ቶርነላድስካ ባህሊታት ጎድኒ ንጎድኒ ኮይነን ይነብራ። ኪሩና ምስ ኖርወይ ትዳወብ እያ፡ ብምብራቕ ድማ ምስ ፊንላንድ፡ ስለዚ ናይ ሃገር ዶብ እያ።
መንበሪ-ገዛ
ብሰንኪ ቁጠባዊ ዕብየት፡ ናይ ገዛ ሕጽረት ኣሎ፡ ስለዚ እቶም ሓደስቲ መጻእቲ ኣብ ገጠራት ስቫፓቫራን ቪታንጊን እዮም ገዛ ዚረኽቡ። ካብ ኪሩናን ናብ ስቫፓቫራን 40 ኪ/መ እዩ፡ ንቪንታጊ ድማ ኣስታት 70 ኪ/መ። ብዛዕባ መንበሪ ኣባይትን ሪጋ ምሓዝን ኣብ ናይ
ኪሩናቡስታደር ወብሳይት ተመልከት።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኪሩና፡ ካብ እትምስረተሉ ጀሚሩ ሽወደን፡ ሰሚስካን ቶርነላድስካን እዩ ዚዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
እታ ኣስታት 400 ምዝጉባት ማሕበራት ዘለዋ ኪሩና፡ ኣብቲ ሃገር እታ ዝጸዓቐ ማሕበራት ዘለዋ ኮምዩን እያ። ናይ ስፖርትን ባህልን ማሕበራት ኣለዋ። ኣብዚ፡ ብዘይካ እተን ናይ ክርስትና ማሕበራት፡ ካልኦት ከም ላየስታዲያነር፡ ጀሆቫ ዊትነስን ናጻ ቤትክርስትያንን ይርከባ። ኪሩና ዛጊት መስጊድ የብላን። እቶም ኣመንቲ እስልምና ኣብ ገዛ ወይ ግዜያዊ መአከቢ ቦታ እዮም ዚሰግዱ። ኣብቲ
ደብተር ማሕበራት እንታይ ማሕበራት ከም ዘለዋ ክትርእይ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኪሩና ከተማ ብዙሕ ድኳናት ኣሎ ከምኡውን ክልተ ሰከንድሃንድ ቡቲክን ዓቢ ማእከል ዕዳጋን። ናይ ቍጠባዊ ዕቤት እዋን ብምዃኑ ብዙሓት ድኳናት ይኽፈታ ኣለዋ። ጥቓ ኖርወይን ፊንላንድን ብምዃና፡ ኪሩና ኣዚያ ሰሓቢት እያ።
ኩሉ ዓይነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ከም ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት መድህንን ቀረጽን ኣብ ኪሩና ኣሎ።ኣብ ስቫፓቫራ፡ መባእታ ቤትትምህርቲ፡ ቤትንባብ፡ ቡቲክ፡ ማእከል ጥዕና፡ ቤትፖስታ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ናይ ዕረፍቲ ቦታን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኪሩና C ክንክን ህጻናት ንምርካብ ብተዛማዲ ነዊሕ ናይ ሪጋ ወይ መስርዕ ግዜ ኣለዎ (ኣስታት 6 ኣዋርሕ) ግን ኣብተን ገጠራት ስቫፓቫራን ቪታንጊን እቲ ሪጋ ኣስታር 2 ሰሙን ጥራይ እዩ ዚወስድ። ክንክን ህጻናት ዓቢ ናይ ብቕዓት ደረጃን ንሓደስቲ መጻእቲ መታን ነቲ ዘድልዮም ደገፍ ኪረኽቡ ብማለት ድማ ፍሉይነት ኣለዎ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ክንክን ቆልዑን መባእታ ኣብያተትምህርትን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኪሩናን ስቫፓቫራን ቪታንጊን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብ ኪሩና ኣብቶም ቋንቋ ሽወደን ዘይመልኩ ተመሃሮ ዝዓለመ ናይ ቋንቋ ማእከል ኣሎ።
ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ስልጠና
ብላፕላንድስ ኮሙናል ፎርቡንድ ወይ ማሕበር እዩ ዚካየድ። እዚ ድማ ብዮክሞክ፡ የሊቨረ፡ ፓያላን ኪሩናን ዝቖመ እዩ። ናይ ላፕላንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ብ 2010 እዩ ተሃኒጹ፡ ሰፊሕ ናይ ስልጠና ምርጫን ልዑል ደረጃን ዘለዎ እዩ። እተን ኣርባዕተ ኣብያተትምህርቲ ኣስታት 20 ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ መደባት ኣለወን። ኣብተን ኣብያተትምህርቲ ሃገራውን ውልቃውን ብፍሉይ ዝቖመን ብመንግስቲ እተመልመለ መደባትን ኣሎ ከምኡውን ኣብ ኩሉ ቦታታት ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ንሳቶም ምስ LKAB ብምትሕብባር ነቲ ህቡብ ኢንዱስትርያዊ ናይ ተክኒክ ፕሮግራም የካዪዱዎ።
ኣብ ኪሩናውን ከም ናጻ ኣብያተትምህርቲ ኮይነን ዘገልግላ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፡ እተፈላለየ መደባት ከኣ ኣለወን፡ ንኣብነት ፍሪሉፍትስኩላ፡ ሪምድዪምናስዩም ከምኡውን ብጽባቐ ጸጕርን ምስራሕ ቱቦን ዘሰልጥን ሞያዊ ዪምናስዩም።
ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ተመሃሮ ካብ ስቫፓቫራን ቪታንጊን መዓልታዊ ብናይ ቤትትምህርቲ ኣውቶቡስ ናብ ኪሩና በጺሖም ይምለሱ። እቶም ናይ ኤስኤፍኢን ናይ ምስ ማሕበረሰብ ምልላይ ትምህርቲ ዚወሃቦም ተመሃሮን።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ላፕላንድ ለርሰንትራ ምስቲ ጠለብ ዘለዎ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ይሰርሕ። ንሱ ምስቲ ናይ ስራሕ ህይወት ናይቲ ዞባ ጥቡቕ ምይይጥ ይገብር ኣብ ምውጣንን ምትግባርን ስልጠና ድማ ምስ ዋኒናትን ውድባትን ይተሓባበር። ለርሰትራ ኣብዘን ዚስዕባ ስልጠና የዳሉ፤ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣብ ግሩንድቩክስን ሰርቩክስን፡ ኤስኤፍኢ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃን ሞያዊ ኮለጅን ደረጃ። ንሳተን ነዚ ዚስዕብ የቕርባ፤ ስልጠና ክንክን፡ ንሓደስቲ ሽወደናውያን ዝዓለመ ናይ ሞያ ናይ ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ከምኡውን ንናይ ዕደና ኢንዱስትሪ ጠለባት ዘማልእ ስልጠን። ንሳተን ምስ ሉለዮ ተክኒካዊ ዩኒቨርሲቲ፡ ምስ ኡመዮ ዩኒቨርሲቲን ካልኦት ናይ ስልጠና ኣዳለውትን ብምትሕብባር ኣብ እተፈለለየ ጽፍሒታት ልዑል ብቕዓት ዘለዎ ትምህርቲ የቕርባ።
ናይ ማልምፈልተ ህዝባዊ ኮለጅ ካልእ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣማራጺ እዩ። ንሱ ሓፈሻዊ ኮርሳት የዳሉ፡ ንወጻእተኛታት ድማ ስልጠና ቋንቋ ሽወደንን ፊደላትን የቕርብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኪሩና፡ ሆስፒታል፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታት ክሊኒክ፡ ናይ መንእሰያት ክሊኒክ፡ ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕና፡ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ሕክምና ስንን ኣሎ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ
ናይ ኖርቦተን ወረዳ ቤትምኽሪ ድለ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ኩሉ ሰበስልጣንን ትካላትን ንምርኻብ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ። ተርጓማይ ብተለፎን እዩ ዚርከብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ኪሩና ናይ ነፈርትን ባቡራትን ኣውቶቡሳትን መራኸቢታት ኣሎ። ክሳዕ ስቶክሆልም ብነፋሪት ልዕሊ ሓደ ሰዓት ይወስድ፡ ባቡር ድማ ንደቡብ ወይ ንሰሜን ትወስደካ። ኣብ መንጎ ቁሸታትን ገማግም ባሕርን መራኸቢታት ኣውቶቡሳት ኣሎ። ሰዓታት ሰሌዳ ናይ
ነፈርትን
ባቡራትን ኣሎ፡ ከምኡውን ንለንስትራፊከን ን ንሎካል ኣውቶቡሳት ዚምልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብዚ እዋንዚ መላእ ኖርቦተን ዚሰፍሕ ዘሎ ቦታ እዩ፡ ኪሩና ድማ ኣብቲ መገዲ ቁጠባዊ ዕቤት እያ ዘላ። ኣብዘን ዝሓለፋ እዋናት ብዙሓት ሓደስቲ መጻእቲ ስራሕ ረኺቦም፡ ብፍላይ ኣብ ተክኒካውን ክንክናውን ሞያ። እዚ ቁጠባዊ ምዕባለ ኣብ ናይ ኣገልግሎት ሞያ፡ ንግድን ምስኡ ዚመሳሰል ኣገልግሎትን ናይ ስራሕ ጠለባት የኸትል እዩ።
ኪሩና ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ ትሕቲ መሬታዊ ዕደና ኣለዋ፡ ናይ ዕደና ኢንዱስትሪ ድማ ናይቲ ኮምዩን ሱርደም እዩ። እቲ ናይቲ ማዕድን ሰራውር ትሕቲ እታ ከተማ ስለ ዚኸይድ፡ እታ ከተማ ኣብ ፍሉይ ኩነታት ትርከብ። ይኹንምበር፡ ዕደና ነቲ ቁጠባዊ ህይወት ህዝቢ ኣዚዩ ኣገዳሲ ብምዃኑ፡ ናይቶም ሰበስልጣንን ትካልን ውሳነ እቲ ከተማ ከልግስ ኣለዎ ዚብል እዩ።
ኣብ ልዕልዚ ኣብዘን ዚመጻ ዓመታት
LKAB ኣብ ኪሩናን ስቫፓቫራን ሰለስተ ሓድሽ ዕደና ኪኰዓት እዩ፡ ሸውዓተ ናይ ዕደና ናይ ወጻኢ ትካላት ድማ፡ ገለ ነኣሽቱ ናይቲ ከባቢ ትካላትን ብሕታውያንን ነቲ ምርምርን ምዅዓትን ከካይዱዎ እዮም።
ግሩም ቁጠባዊ ዕቤትን ምልዋጥ ናይታ ከተማን ካብ ካልኦት ትካላት ብዙሕ ኣገዳስነት ረኺቡ፡ ስለዚ ንግዲ ኪዕምር እዩ። በጻሕቲ ከይተረፉ ይበዝሑ ኣለዉ፡ ንቱሪስት ንምስሓብ ከኣ ኣብተን ናይ ከባቢ ኣኽራናት የውፍሩ ኣለዉ። እቶም ጥሮተኛታት ብጽቡቕ ይተሓዙ ኣለዉ፡ ስራሕ ኣልቦነት ድማ ኣብታ ሃገር ዝተሓተ እዩ።
ኣብቲ ቦታ ሕጽረት ሓይሊ ሰብ ኣሎ፡ እቲ ዞባ ይምዕብል ስለ ዘሎ ከኣ ናይ ሓይሊ ሰብ ውድድር እናዓበየ ይኸይድ። ነዚ ንምምካት ብዝሒ ክኢላታት ሓደስቲ መጻእቲ የድሊ። ኣብቲ ኮምዩን ዕደናን እቲ ንሱ ዚፈጥሮ ስራሕን ዓቢ ቦታ ይሕዝ፡ ይኹንምበር እቲ መሪሕነት ኮምዩን ነቲ ኣከባቢ ኪዕቅቦ ይደሊ፡ ነዚ ከኣ ኤስራንጅ፡ IRV: ታርፋላ ምርምር ነቝጣ የካይዳኦ። ኣብ ናይ ቱሪዝም ሰክተር ድማ ኣይስሆተልን ካልእ ናይ ኣኽራን ህንጻታትን ይነጥፋ። ኣብተን ገጠራት፡ ቱሪዝምን ምሕድራ ጽሬትን ዓቢ ኢንዱስትሪ እዩ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኡጋንዳን ኬንያን፣ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንዝሓዙ ገያሾ ብጽኑዕ ይከታተላ
ክፍልታት ኢምግሬሽን ኡጋንዳን ኬንያን፣ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንዝሓዙ ገያሾ ብጽኑዕ ይፍቱሽን ይከታተሉን ምህላዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
ክፍልታት ኢምግሬሽን እዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንዝሓዙ ገያሾ ብጽኑዕ ዝከታተሉን ዝፍትሽሉን ምኽንያት፣ ምስቲ ኣብ ኤርትራን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዘሎ ኩነታት ብምዝድማድ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
'ከም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ዝኣመሰላ ሃገራት እገዳ ክግበረለን ኣለዎ' ባራክ ኦባማ
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ፣ ከም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ዝኣመሰላ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝፍጸመለን ሃገራት እገዳ ክግበረለን ኣተሓሳሲቡ።
ባራክ ኦባማ ንኤርትራን ሰሜን ኮርያን ብምጥቃስ እገዳ ክውሰነለን ዝተማሕጸነ፣ ኣብቲ ዘይሕጋዊ መሸጣ ደቂሰብ ንኸብቕዕ ዝጽውዕ ናይ ክሊንተን ኣህጉራዊ ተበግሶ ኣብ ዘስምዖ ቃል’ዩ።
ከምዝፍለጥ ኣቐዲማ፣ ሂላሪ ክሊንተን ነቶም ኣብ ሲናይ ተጨውዮም ንዝነበሩ ግዳያት እቲ መጭይወይቲ ንዝኾኑን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን መዳርግቲ ዘይብሉ ሰብኣዊ ሓገዝ እትበርክት ንዘላ ኤርትራዊት ሲስተር ዓዘዘት ኪዳነ፣ ስለቲ ርህራሄን ሰብኣውነትን ዝመልኦ ኣበርክእቶኣ ናይ ክብሪ ሽልማት ከምዝሃበታ ኣይርሳዕን።
ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ስሩዕ ትምህርቲ ኣይጀመራን
መማህራን ናይ ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ነናብ ዝተመደብሉም ኣብያተ ትምህርቲ ክርከቡ ብዘይምኽኣሎም፣ ስሩዕ ትምህርቲ ክጅምር ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
መ.ኤርትራ ኣብ ካናዳ ዝእክቦ ግብሪ ደው ከምዘይብሎ ገሊጹ
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካናዳ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ ዝእክቦ ግብሪ ደው ከምዘይብሎ ምግላጹ፣ ናሽናል ፖስት ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ካናዳ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ ብመንገዲ ኤምባሲ ኣቢሉ ክእክቦ ዝጸንሐ ናይ ክልተ ሚእታዊ ግብሪ፣ ደው ከብሎ መንግስቲ ካናዳ ድሕሪ ዘቕረቦ ውሳኔ’ዩ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ዝገለጸ።
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ዳግም ተኸፊታ
ናይ ስራሕ ውዕላ ከይተሐድስ ብመንግስቲ ተኸልኪላ ዝጸንሐት ኣብ ኣስመራ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ዳግም ተኸፊታ።
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ኣስመራ፣ ክትክክፈትን ኣባላታ ናብ ስርሖም ክምለሱን ዝተወሰነሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢጣልያን ብዝተበጽሐ ሓድሽ ስምምዕ ምዃኑ ኣጃንስያ ጆርናሊስቲካ ኢታልያ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣፍሊጡ።


text:
ጠለብ ህዝቢ ዝተበተነ ክእከብ፡ ዝኸውን ዘሎ ተኣኪብካ ምብታን
ኣብ መንጎ ዝተበታተነ ፖለቲካዊ ዓቕምታት ምእካብን ዝተኣከበ ፖለቲካዊ ሓይልታት ምብታንን ዘሎ ጋግ ገፊሕ’ዩ። እቲ ድሌታት ፈጺሙ ዘይቀራረብ ከብድን ሕቖን ምዃኑ’ውን የመልክት። ዘይከም ሎሚ በቲ ስሩት ዘኹርዕ ባህሊ ስራሕን ምድግጋፍን ወለድና፡ ገዛ እክንትሰርሕ ዋንነቱ ናይ ሓደ ክንሱ ብናይ ብዙሓት ፍልጠትን ጉልበትን ተሳትፎ’ዩ ዝስራሕ። ዳስ ሓጎስ ኮነ ዳስ ሓዘን ብተመሳሳሊ እቲ መርዓ ይኹን እቲ ሓዘን ናይ ሓደ ወይ ናይ ዝተወሰኑ ክንሱ፡ ዝተፈላለየ ዓቕሚታት ኣሳቲፍካ’ዩ ዝዕመም። ኣብ እዋን ቀውዒ ኣብ ዓጺድ ኮነ ኣብ ዓውዲ ካብ ጸየቒቶ ማይ፡ ባዕልን እንስሳን ንምህዳም ብመልክዕ ወፈራ ተጠርኒፉ’ዩ ምህርቲ ኣብ ቆፎ ዝኣቱ። ነታ ዓዲ ብዓዳ ዝምልከት ከም ሕቦብላዊ ንፋስ፣ ውሕጅ፣ ባርዕ ሓዊ፣ ኣንበጣ፣ ወይ ምስ ጎደቦ ዓዲ ዘጋጥም ናይ መሬት፡ ማይን መገሃጫን ምስሕሓብ ….ወዘተ ነቲ ብዙሕን ዝተበታተነን ዓቕሚ ብሓደ ኣኪብካ ናይ ሓሳብ ቀላሲ፡ ናይ ተግባር መራሕን ፈጸምቲ ስራሕን ወዲብካ ብሓደ ሓሳብን ብሓደ ኣንፈትን ሆ ኢልካ ብምውፋር’ዩ ዝምከትን ዝብዳህን ነይሩ።
እዚ ዘኹርዕ ኣወንታዊ ባህሊ’ዚ ኣብ ክንዲ ምዕቃቡን ምሕያሉን ንምህሳሱ ነበረ ንምግባሩ ይስራሕ ከም ዘሎ ዝፍለጥ’ዩ፡፡ እንተኾነ ዘይከም ድሌትን መደብን ጸያቒቶ ጉጅለ ህግደፍን ኣጫፈርቱን ዛጊት ኣብ ኩሉን ከም ቀደሙን ኣይኹን ‘ምበር፡ ኣሰሩ መሊኡ ዘይጠፍአ ምዃኑ ግን ተስፋ ክትገብር የተባብዓካ። እዚ ኣብ’ቲ ኣይተማህረን ፍልጠት የብሉን፣ ብድሌቱን ብዕድሉን ‘ምበር ብዝተወደባ ኣገባብ ኣይሰርሕን ተባሂሉ ዝሕመ ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ሓረስታይ ሃገርና ከኣ ብፍላይ ዝዝውተር፡ ዘሕብን ምትሕልላይ ምድግጋፋን ምትሕብባርን’ዩ። ብግቡእ ተዓቂቡ፡ ኣብ ኩሉ ሓባራዊ ዛዕባታትና ማለት ባህላዊ፣ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ ህይወትናን ንጥፈታትናን ድማ መሰረት ኮይኑ ከገልግል ይግባእ ነይሩ። ምኽንያቱ ሓደ ሓባራዊ ህዝባዊ ሃገራዊ ጸገም ገጢሙካ፡ መፍትሒ ሓሳባት ንምርካብ ናይ ካልኦት ተመክሮ ንምውሳድ፡ ናይ ታሪኽ መጻሕፍትን ሰነዳትን ንምርካብ ግዜ፣ ጉልበትን ፍልጠትን ካብ ምብኻን ነዚ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተሰጋገረ ዝመጽአ ኣብ ማይ ቤትካ ብቋንቋ ትረኽቦ ጸጋ ምጥቃም፡ ብብዙሕ ሸነኻቱ ተመራጽን መርኣያ ብሱል ኣተሓሳስባ ’ዩ።
ብቐዳምነት ነዚ ህዝባዊ ሃገራዊ ሃብቲ’ዚ ክዕቅብዎን ክጥቀምሉን ዘለዎም ድማ ኣብ መዳይ ፖለቲካ ዝነጥፉ ወገናት’ዮም። ስለምንታይ? ቀዳማይ፡- ኩሉ ኣብ’ታ ሃገር ዝግበር ንጥፈታት፡ ባህላዊ ድዩ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊ ድዩ ቁጠባዊ፣ ጾታዊ ድዩ ሃይማኖታዊ፣ ጸጥታዊ ድዩ ዲፕሎማስያዊ፣ ስነ-ጥበባዊ ድዩ ስፖርታዊ፣ ስነ-ፍልጠታዊ ድዩ ታሪኻዊ ዓውድታት ኩሉ ብፖለቲካን ኣብ ትሕቲ ፖለቲካን’ዩ ዝነባበር ዝመሓደር። ካልኣይ፡- ግዳማዊ ድዩ ዘቤታዊ ብሓባር ዝጭፍልቕ ጸላኢ ኣጋጢሙ፡ ብቓልስን መስዋእትን ምልጋሱ ኣማራጺ ዘይብሉ መፍትሒ ኣብ ዝኾነሉ፡ ዝተበታተነ መልክዕ ተቓውሞ ዘድሊ ውጽኢት ከምጽእ ኣብ ዘይከኣለሉ፡ ነቲ ፖለቲካዊ ናይ ስርዓት ለውጢ እናደለየ ግን ዘይተወደባ ዜጋ ኮነ፡ ኣብ ንኡሳን ግን ብዙሓት ጉጅለታት ዝተወደበ ደላዪ ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ዓቕሚታቱ ብግቡእ ወዲብካ፡ ተወዳዳሪ፡ ሃራምን ኣፍራይን ሓይሊ ኮይኑ ብሓደ ኣንፈት ክወፍር ምግባር ፍቱን መንገዲ ዓወት’ዩ።
ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ መጀመርያ ክሳብ ሎሚ ክበሃል ይከኣል፡ ህላወ ብዙሓት ውድባትን ብዙሕ ርእይቶታትን ክሪኡን ክሰምዑን ዘይደልዩ ብሕማም ገባቲ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዝተጠቕዑ ወገናት’ኳ እንተነበሩን ዛጊት’ውን እንተሃለውን ሕብረ ውድባዊ ክውንነት ግን ህልዊ’ዩ። ኣብ ኣርበዓታት መሰረታዊ ፖለቲካዊ ትሕዝቶኡ ብዘየገድስ፡ ዝተፈላለየ ዝንባሌታት ዝነበሮም ዝተፈላለዩ ሰልፍታት ነይሮም። ካብ መወዳእታ ሱሳታት ክሳብ ሎሚ ድማ ብተመሳሳሊ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣረኣእያን መልክዕ ውደባን ዘለዎም ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሰልፍታትን ምንቅስቃሳትን ድማ ኣብ ባይታ ይነጥፉ ነይሮምን ዛጊት’ውን ኣለውን።
እቲ ካብ ኣርበዓታት ሱሳታት ኮነ ሰብዓታት ጀሚሩ ክሳብ 1991 ዝነበረ ፍልልያት ብቐንዱ፡ ኣብ ተዋሳእቱ ዝነበረ ጭቡጥ ፖለቲካዊ ኣገንዝቦ፣ ሃይማኖታውን ቁጠባውን ባህላውን ጽልዋታት፣ ብግዳማውያን ርእሰ ሓያላን ዝቕለስ ቀጥታዊ ኢድ ኣእታውነትን ስነ-ሓሳባዊ ስሕበትን ዝተፈራረቖ ብምንባሩ፡ እቲ ምሕዝነት ወይ ሓድነት ዝብል ጠለብ ህዝቢ ክሰምር ኣይከኣለን። ሎሚ ቀጥታዊ ግዳማዊ መግዛእትን ዓንገልቱን ኣብ ዝለገስሉ፣ ብሓይልን ብሕግን ልኡላውነት ሃገር ኣብ ዝተረጋገጸሉ፡ ናብ ከባቢ 100 ዓመት ናይ ዝጽጋዕ ዕጥቃውን ፖለቲካውን ቃልሲ ተመክሮ ኣብ ዝሓፈስናሉ፣ ካብ ካልእ መድረኻት ብዝያዳ ፖለቲካዊ ውዳቤታት ኣብ ዝበዝሓሉ፣ ብሰንኪ ሓደ ውሱን ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ፡ ቀጻልነት ህልውናና ከም ጥሙር ህዝብን ልኡላዊት ሃገርን ኣብ ኣሰካፊ ኩነታት ኣብ ዝወደቕናሉ፣ ማራኸቢታት ማዕቢሉ ኣብ ገገዛኻ ኮይና መላጉም ኮምፒተርን ሞባይልን ብምጥዋቕ ኣብ ዝተወሰነ ደቓይቕ ሓሳብ ንሓሳብ ትለዋወጠሉ፡ ክሳብ’ውን ኣኼባ ንምክያድ ንምክታዕ ኣብ ዝተኻእለሉ መድረኽ፡ “ሓድነት ሓይሊ’ዩ” “ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ” ዝብል ጭርሖ እናደጋገምካ ካብ ሓቀኛ ሓድነትን ምእካብን ምህዳም፡ ምስ ምንታይ ይቑጸር? እንታይ ምኽንያት’ከ ይወሃቦ? መን’ዩ ዝሕተተሉ? ህዝቢ ተበታቲንኩም ኣይተድምዑን ኣይተስምዑን ህግደፍ ናይ ምውጋድ ዕላማ እንተለኩም፡ ህግደፍ ከመይ ነውግድ ኣብ ዝብል ተኣከቡ ተመሓዘው ተላዘቡ’ሞ ብሓደ ኣንፈት ውፈሩ ይጠልብ ይምሕጸን ኣሎ፡፡ ብግንባራት ደራጃ ተጠራኒፎም ሓይሊ ክድልቡ ተስፋ ህዝቢ ክኾኑ ንጸላኢ ክህድዱ ትጽቢት ዝግበረሎም ፖለቲካዊ ውድባት ግን ብኣንጻሩ ዝሰርሕዎ ገዛ ኣፍሪሶም ይበታተኑን ኣዋጅ ምብትታን ከስምዑ ይቀዳደሙን።
ፖለቲካዊ ውድባት ብሓፈሻ፡ መራሕቲ ውድባት ከኣ ብፍላይ፡ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ናይ ዕላማ ፍልልይ ብግቡእ ተናቢቦም ብምምሕዳር፡ ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ ኣብ ዘሰማምዖም ነጥብታት ድማ ዓቕሚታቶም ኣላፊኖም ብሓደ ኣንፈት ከይወፍሩ ‘ሞ ከየድምዑን ከይስምዑን ዘዝሰርሕዎ ናይ ሓባር ጎጆ ከይቀነየ ሽዑ ንሽዑ ዝፈርሰሉ ዘሎ ጭቡጥ ምኽንያት እንታይ ይኹን? ሓባራዊ ህዝባዊ ሃገራዊ ጸገም ኮነ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ዝኾነ ውልቃዊ ጸገም ኣብ ዘጋጥመሉ፡ ተቐራሪብካ ተላዚብካን ዓቕሚኻ ኣላፊንካን ትገጥመሉን ትዕወተሉ ጥበብ እቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ ወለድና ዘጽንሑልና ኣወንታዊ ባህሊ ኣሎ። ናይ ከባቢ 100 ናይ ቃልሲ ተመክሮ ኣሎ። ሕጂ ድማ ዝረቐቐን ዝቐልጠፈን መራኸቢታት እናሃለወ፡ ህዝቢ ኣብ ጎንኹም ኣለኹ በጃኹም ሕበሩ’ሞ ብሓንሳብ ውፈሩ እናበለ፡ ወድዓዊ ኩነታት በሲሉ ዝበልዖ ስኢኑ እናፈንተረ እንከሎ ከም’ዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ውድቀት ክረአ ዘደንጹ’ዩ፡፡
ብኤርትራን ኤርትራውያንን ዝግደስ፣ ናይ ብሓቂ ኣብ ልዕሊ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ደርባዊ ፍትሕ ዝገበረ፣ ሓድነት ሓይሊ ምዃኑ ዝኣምን፣ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ ኢሉ ዝጭርሕ ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ ብዝተሓተ መሰማምዒ ነጥብታት ኣብ ሓደ ሓባራዊ ግንባር ተጠርኒፈ ኣይሰርሕን ክብል ጭቡጥ ምኽንያቱ እንታይ’ዩ? ካልእ ዘይኮነ ብቐዳምነት ናይ ነፍስ ወከፍ ከም’ዚ ዓይነት ዓንቃፊ ርእይቶ ናይ ዘለዎም ውድባት ሓፋሽ ኣባል ከልዕሎ ዘለዎን ብቅጽበት መልሲ ክረክበሉ ዝግባእን ከቢድ ጉዳይ’ዩ። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ሕማም ንውሳኔታት ጉባኤ ተማእዚዙ ዘይኸይድ መሪሕነት፣ ንመሪሕነቱ ዘይቆጻጸር ተጎታቲ ኣባል ከምዘሎን ብሕኸኸኒ ክሓከካ ተሓናጊሮም ነቲ ህዝባዊ ቃልሲ ይዕንቅፍዎ ምህላዎም ዘርኢ’ዩ። ካብ’ዚ ንምድሓን ከም ሰብ፣ ከም ውድብ፣ ከም ህዝቢ በብደረጃኡ ከመይ ኣለኹ እንታይ ይገብር ኣለኹ/ኣለና ልክዕ ዝኾነ ገምጋም ምግባርን ተሓዲስካ ብተግባር ምውፋርን’ዩ። ካብ’ዚ ብዝተረፈ ጠለብ ህዝቢ ዝተበታተነ ክእከብ፡ ዝኸውን ዘሎ ዝተኣከበ ምብታን’ዩ። ብኸምዚ ድማ እናተሰሓግካ ሞት ‘ምበር ዓወት ክመጽእ ኣይሕለምን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 14-03-2018


text:
ኣብ እግሪ ተኽሊ ስርሑ ዘሳልጥ ደቡብ ሱዳናዊ በዓል ስልጣን
ሚንስትር ሓበሬታ እታ ግዝኣት ጆን ማዶል፡ ሰበ-ስልጣን ኣብ ትሕቲ ፅላል ተኽሊ ይሰርሑ ምህላዎም ብምግላፅ፡ "ህንፃ ቤት ፅሕፈት የብልናን፤ ሕዚ ግን እናሃነፅና ኢና" ክብል ንሬድዩ 'ኣይ' ገሊፁ።
ሚንስትራት ግዝኣት ጎክ ብሰንኪ ሕፅረት ቀረብ መኻይን "ናብ ስርሖም ብእግሮም ይጓዓዙ" ከምዘለው ሓቢሩ።
ኣማሓዳሪ ደቡብ ሱዳናዊት ግዝኣት ጎክ፡ ማድሃንግ ማጆክ ሚን "ዝናብ ኣብ ዝመፀሉ እዋን እቲ ኩነታት ዝኸበደ ይኸውን" ክብል ተዛሪቡ።
እቲ ኣማሓዳሪ ካብ ፕላስቲክ ኣብ ዝተሰርሐ ወንበር ኣብ ደገ ኮፍ ኢሉ ዘርእይ ስእሊ ኣብ ፌስቡክ ምስተዘርግሐ'ዩ እቲ ዛዕባ ኣዘራራቢ ኮይኑ።
ግዝኣት ጎክ ኣብ 2015 ዝተጣየሸት ኮይና፡ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ዝመርሕዎ መንግስቲ ንግዝኣታት ምስ መቓቐለ፡ ሰፊሕ ሕፅረት ናውትን በጀትን ክረኣይ ከምዝጀመረ ይዝረብ።
ጆን ማዶል ከምዝብልዎ፡ እቲ ማሕበረሰብ ንህንፀት ሓድሽ ቤት ፅሕፈት ገንዘብ እናዋፅአ'ዩ።
ኣብ መወዳእታ እዚ ዓመት ክዛዘም ድማ ትፅቢት ኣሎ።


text:
ኣብ ኤርትራ ክወድቕ ተንጠልጢሉ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ፤ ካብ ስሩ ተማሕዩ ብዲሞክራስያዊ ስርዓት እንተ ዘይተተኪኡ፤ ካብቲን ኣኪብካ ካብቲን ለቂምካ ዝግበር ጽገናታት መተካእታ ክኸዉን ኣይክእልን። እዚ ስርዓት’ዚ ይወድቕ ከም ዘሎ ዘርእዮ ምልክታት ቡዙሕ እዩ፤ካብቲ ቡዙሕ ዉሑድ ንምጥቃስ እቲ ተካኢ ሃገርን ተቐባሊ ሕድርን መንእሰይ ወለዶ፣ ካብታ ዝፈትዋ ሃገሩ ናብ እግሩ ዝመርሖ ሃጽ ኢሉ ካብ ዝጠፍእ መዋእል ሓሊፉ ፣ ህዝብና ብማሃይምነትን ሕማምን ተጎቢኡ፤ ህግደፍ ብዘተአታተዎ ወገናዊ ምግምማዕ ተተዳኺሙ፣ ሃይማኖታዊ ምፍርራህን፣ ወተሃደራዊ ሞራል ዉድቀትን፣ ኣብየተ ማእሰርቲ ምብዛሕን፣ ዝግለጽ ፖለቲካዉን ማሕበረ-ቑጠባዉን ቅልዉላዉን፣ ካብ ዝራኤ ነዊሕ ዓመታት ሓሊፉ፣ሕጂ ኻአ ብሰንኪ እከይ ተግባሩ ካብ ዓለምና ተነጺሉ አብ መዋጥር ይርከብ።
ስለዚ ነዚ ዕድል ተቓዉሞ ደንበ ብዕቱብ ክሪኦ ኣይካአለን፣ ሓደ ካብቲ ጠንቅታት ናይዚ ዕድመ ምንዋሕ እዚ ኻአ ድኽመት ናይ ተቛዉሞ ደንበ እዩ፣ እቲ ሕቶ ተቓወምቲ ስለ ዝዋሓዱ ወይ ሳዓብቲ ስለ ዘይረኸቡ ክባሃል ይካአል ይኸዉን፣ ግን እቲ ሓቂ ኑሱ ኣይኮነን፣ ስራሕ ቒያ፣ ኩሉጊዜ ብዉሕዳት ኢዩ ዝዕመም፣ ግን እቶም ዉሑዳት ኣብ ቓልዕ ዝወጹ ክኸኑ ከለዉ። እቶም ቡዙሓት ካአ ክምድመደሎም ዝጽበዩ ስለ ዝኾኑ፣ኣብዚ ደምበ ተቓዉሞ መድሚዶም ከቕርቡ ኣይካአሉን ንሱ ማለት ካአ፣ ተቛዉሞ ደንበ ትርግታ ህዝቦምን ሁሉዊ ኩነታት ሃገሮምን ምስ መድረኽ ክታዓጻጸፉ ስለ ዘይካአሉ ዓቢ ጸገም ናይ ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ ፣ህግደፍ ኣብቒዑ እዩ፡ ደፋኢ ጥራይ እዩ ሲኢኑ፣ ስለዚ ጉዳይና ሎሚ ሂወት ኣድሕን ዳአ እንበር፣ ኣብ ሞንጎና ናይ ቅርሕንትን፣ መን መርሔን ቦቱኡ ሎሚ ኣይኮነን፣ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ ስለ ዘቀድሙ፣ ንናይ ሓባር ኮንካ ነዚ ስርዓት ምብድሁ ዝብል ኣምር ጎስዮም ክሓልፉ ንሪኢ ኣሎና፣ ሕራይ እዚ ጉዳይ’ዚ ብሰንኪ መራሕቲ ዉድባት እስከ ንበል፣ እቲ ዘገርም መሰረታት ኣብዚ መስርሕ እጃሞም ዘይምጽዋት እዩ እቲ ቀንዲ ነገሩ፣
በቲ ዝመጸ መምርሒ ካብ ላዕላዋይ ኣካል፣ እሺ ጎይታይ ኢልካ ተቀቢልካ ከየኮማሳዕካ ምዉሓጥ፣ ሽግርን ዓጸቦን ህዝብና ዘናዉሕ ድኣምበር ዘቓልል ኣይኮነን፣እዚ ኻአ ካብቲ ስርዓት ንህዝብና ዘድምዮ ዘሎ ብኸመይ ድኣ ኢና ንፈልዮ? ኣብነት፣ ነዚ ኣሳራርሓ እዚ ገለ ኣባለት ዉድባት ተቓዉሞኦም አየስሙዑን ማለት ኣይኮኑን ፣ ግን እቲ ዝዋሃብ ምኽንያታት መሪሕነት ስለ ዝወሰነት ኣይንጋገ ከይንጋማማዕ፣ ስቁ ኢልና ንስገሮ፣ በቲ ካልእ ወገን ክንርስዖ ዘይብልና፣ እቶም መጻረርትና ባኣና ክስሕቁ፣ እናበልካ ለጋጊብካ ዝኸዳ ዉድባት ወይ ሰልፊታት፣ንናይ ጹባሕ ኤርትራ ብምንም ታአምር ተካእቲ ክኾና ኣይክእልን እዩ ሞ ፣ አዋዳድባኤንን ኣሳራርዔኤንን ከማሓይሻ አለወን :: ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከሸድኖ ልዕሊ ብጾቱ ኮይኑ ክጸፍዕ፣ ክሞቑሕን፣ ክቐትልን፣ ዝገበሮ ሸለልትነት ናይ ብጸቱን መቓልስቱን እዩ፣ ድሓን ናጽነት ጥራይ ትምጻእ፣ እናተባህለ ናጽነት ምስ መጸት ካአ፣ ሱር ናቱ ሰዲዱ ስለ ዝጸንሔ እዛ ሎሚ ንሪኣ ዘሎና ሃገር ኣይትብላዕ ኣይትስተ ኮይና ተሪፋ ዘላ፣ስለዚ መሰረት ነጸበራቅ ናይ ዉድብ ወይ ሰልፊ እዩ ፣ ንቅሓቱ ከዔቢ ኣለዎ.፡ ካብቲ ዘላደየና ኣሳራርሓ ኣብረታዊ ተጋድሎና ክንወጽእ ክንክእል ኣሎና፣ ኣብ ወታሃደራዊ ኣሳራርዓ ዝተባሃልካዮ ፈጽም ድሓር ትሓትት ኣይኮንና ዘሎና ፣ሎሚ ብሓንሳብ ኮፍ ኢልና እንካን ሃባን ኢዩ ንሃገር ዝእትወና፣ ዝሓሸ ህዝቢ ዝቅበሎ ብተግባር ምስ ዘይፍጸም፣ ህዝበና እሺ ናይ ኣቶ ኢሳያስ ስለ ዘይጠቀሞ፣ ካላአይ እሺ ዝቕበል ኣይመስለን፣ ስለዚ መንገድና ነጸብቅ፣
ሕራይ ኩለን ሰልፊታት ድየን ዉድብት ናተን (ታይም ተይብል) ኣለወን፣ግን ኣበይን ማአስን ክጥቐማሉ ክፈልጣ ኣለወን፣ ንሕና ከም ኤርታራዉያን ኩሉ ጊዜ ኣብ ኣፋታትሐ ሽግርና ኣይተማሃርናን ዘሎና፣ ትማሊ ኣብ ብረታዊ ቓልስና እቲ ካላኣዊ ሽግርና ንቂድሚት ሰሪዕና ቢሂወት መንእሰያትና ተጻዊትና፣ እዚ ዶ ኣይኣክልን ኩቡራት ኣንበብቲ፡ ሎሚ ኸ? ህዝብና ካብ ዓቅሊጽበት ናብ ዓጽሮሞት በጺሑ ምህላዉ ኣብ ጸብጻብ ክእትዉዎ ነርዎም፣ መጻኢት ኤርትራ ናይ ህዝቢ መንግስቲ ኢና ክንተክል ንህዝቢ ኢና ንቃለስ እናበልና፣ ብተግባር ግን ህዝብና ዘለዎ ዓዘቕቲ ረሲዕካ፣ ኣብ ጉጁለኻ ምዕባይን ምጉያይን መን ቐደመ ኮለል ክንብል ዉጺኢት የብሉን እሞ ነዊሕ ከይከድና ናይ ሰብዓታት ታሪኽ ምድጋም ምዃኑ ክንዝንጋዕ የብልናን፣
ስለዚ መሰረታዉያን ዉድባቶም ክፍትሹ ይግባእ፣ እቲ ናይ’ቶም ኣብ’ዘን ዉድባት እዚኣተን ተሰሪዖም ዝኸዱ ዘለዉ ንጹሃት ሃገራዉያን እዮም፣ እዞም ንጹሃት ሃገራዉያን እዚኣቶም፣ነቲ ህላወ ተቓዉሞ ህዝቢ ኤርትራ ከይተሓለሉ ተቓዉሞ ደንበ ከምዝፍለጥ እንዳገበርዎ ብምምጽኦም ክምጎሱ ይግባእ፣ ግን እቲ ሎሚ ኣብ ምርብራብ ሓርነታዊዩ ቓልስና ክዋደቁሉ ዘለዎም፣ ህሉዉ ኩነታት ህዝብና ኣብ ግምት ብምእታዉ መድረኻዊ ዝኾነ ጉዳይ፣ ሃገር ዝጠልቦ ኣብ ግምት ይእትዮም ብዝቀልጠፈ ዝትግበረሉ ክጻዓር ተዝነጥፉ ዓወትና ምተቓላጠፈ ፣እዚ ዝኾነሉ ካአ እቲ ትእዛዝ ካብ መሪሐጝነት ማለት ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ገጹ ዝኸይድ ጥራሕ ዘይኮነ ብሕጋዊ ስሩዕ መልክዕ ደሞክራስያዊ ማእከልነት ታሓለዩ ካብ ታሕቲ’ዉን ንላዕሊ ክኸይድ ኮሎ፣ እቲ ቀንዲ ረቓሒ ዓወትና እዩ ፣
ነዚ ክጽሕፍ ዘገደደኒ ኣብ መስርሕ ሓርነታዊ ቃልስና በብጊዚኡ ዝተራእየ ናይ ሓደ ዉድብ መሪሕነት ነቲ ባዕሎም ብኣካል ዝሓንጸጽዎ ሕጊ ይኹን ወይ ባዕሎም ኣብ መጋባእያ ዝተሳማምዕሉ ረሲዖም፣ ደስ ኣብ ዘይበሎም ጊዜ እንብልና ክብሉ ብተዳጋጋሚ ስለ ዝራአኹ እየ፣ እሞ ጽባሕ ኣብ ኤርትራ ምስ ኣተና ኣብ ዘይጥዕመካ እምብለይ ክትብል ማለት እዩ፣ ስለዚ ካብ መሰረት ዘይጸበቐ ጽባሕ ከድሕነና ማለት ኣይሕሰብን እዩ እሞ ዓይንና ንኽፈት
ስለዚ ጉዳይና እዚ ኣብ ላዕሊ ጠቂሰዮ ዘለኹ ዝመስል ኮይኑ፣ ምስዚ ኩሉ ገልጠምጠምና እንባኣር እንኮ መፍቲሒ ዋዕላዩ፣ ነዚ ኩሉ ጸገማትና እዉን እንተኾነ ኣብ መስርሕ ጉዕዞ ሓርነታዊ ቃልስና ክማሓየሽን ክፍታሕን ስለ ዝኽእል ዝብል እምንቶ ስለ ዘሎኒ እየ፣
ገጋ ምሕባርን ምእራምን ነቲ ዝመጽእ ባይታ ሓጋዝን ኣማዕባልን እዩ፣ በዚ መስርሕ ምሕላፍ ካአ እዩ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ክንሃንጽ ንኽእል፣ ካብ ብጾትካ ምፍላይን ኣንጻሩ ጎስጛስ ምኻድ ከ ? አበይናይ ግዝየን ኩነታትን፣ ህዝብና ኣብ ጻዕሮሞት ኣትዩ ካብ መቓብር ምዉታን አብዘይንእስ መቓብር ህልዋን ኣብ ዝነብረሉ ዘሎ ህሞት እናራኣኻ እናሰማዕካ ክንስኻ፣ ካብ ዘተ መደብን ህዝብኻ ኣይንካፈልን ዕጭ ሓንፈፍኩ ዝባሃለሉ ጉዳይ ብሓቂ ንሕዝቡን ሕብረተሰቡ ዝሓስብ ዉድብ ይኹን ዉልቀሰብ ካብ መስርዑ ዝወጸ ረብሓ ሀገርን ህዝብን ካብ ናይ ቃልሲ ቕዋም ዝሓኸኸን ዝሰረዘን እዩ ፣
ስለ ዝኾነ ኣጥቂቅካ ዝመተርካዮን ኣንጊህካ ዝኸድካዮን እትን ኣይሓንቅ እትን ኣይሓምቅ እዩ እሞ ነዚ መንስሰያትና ዊሒጡ ዘይጸገበ ገና ንኹላትና ክዉሕጥ ኮራርምቱ ዝስሕል ዘሎ ህግደፍ ሓንሳብን ንሓዋሩ ምእንቲ ከብቕዕ፣ እዞም ተጋባእቲ ናይ ሃገራዊ ዋዕላ ከምቲ ናይ ኣቦታትና ቕያ ኣብ ዝኾነ ዋዕላታቶም ሰሚሮምን ተሳማሚዖም ዝኾዱዎ ዝነበሩ ብኡኡ መሰረትእዉን ኤርትራ ሃገርና ብሕጊን ድግን ሓለፋ ዝነበራ ስለ ዝኾነት ሕድርን ኣቦታትናን ስዋኣትናን ኣብ ግብሪ ክዉዕል ኩሉ ደላይ ሰላም ኤርትራዊ ዝደልዮ ስለ ዝኾነ እዚ ዋዕላ እዚ ብዓወት ክዛዘም ዓቢ ተስፋ ኤርትራዉያን ኢዩ፣
ዓወት ንሃገራዊ ዋዕላ
ዓወት ንህዝብና


text:
መበል 14 ክፋል
“ፅጋብ ፈሊጥናኪ… ደጊም ዝሕባእ የለን…” እንትብላ ካብ ኣፈይ ቁልብ ኣቢላ “እወ ዝሕባእ የለን። እወ ኣፍቂረ… መሓዛ መትከለይ ኣፍቂረ… መስዋእቲ ግና ፈልዩና… ነተን መዓሙቕ ልቡ ዝገልፃ ቃላቱ ምላሽ ሂበዩ አንተዝስዋእ ክንደይ ፅቡቕ ነይሩ። ይመስለካ… ግን ኣይኮነን። ኣብ መወዳእታ ልበይ ብፍቕሪ ከምዝተሰነፈ ከይገለፅኩሉ ኣብ መዓል ብፆቱ ውዒሉ ከም ብፆቱ ብክብሪ ዓሪፉ። ናይ ልበይ ከይገለፅኩሉ… በለት ብዝተቆራረፀ ድምፂ።
እንታይ ትብል ከምዝነበረት ኣይተረደአንን። “መን እዩ ተሰዊኡ? በልኩዋ። “ወዲ ተስፋይ ቀልድን ቁምነገርን ነንበይኑ እዩ።” በለትኒ ገፃ እስር ኣቢላ።
“ናይ ብሓቀይ እየ ፅጋብ።”
“ኣይሰማዕኻን ማለት ድዩ?”
“ኣነ ኣይሰማዕኹን” እንትብላ ናይ ቃላት መልሲ ኣይሃበትንን። ሓደ ዘይተመለአ ደብዳቤ ካብ ጅቡኣ ኣውፂኣ ሃበትኒ።
“ድሕሪ ብዙሕ ነግ ፈረግ እየ ናብዚ ውሳነ እዚ በፂሐ። ነግ ፈረግ መበልየ ፀሊአካ ኣይኮነን ልዕሊ ውድባዊ ፍቕሪ፣ ልዕሊ ህዝባዊ ፍቕሪ ዝኸውን የለን ዝብል ተሪር እምነት ስለዝነበረኒ እምበር። ብዙሕ ሓሲበሉ። ኣብ መወዳእታ ገን ስዒርካኒ። ፈትየካ ኣለኹ…” ዝብል ቃላት ዝሓዘን ከይተዛዘመ ዝተረፈን ደብዳቤ እዩ።
ትርጉሙ ክርዳኣኒ ኣይከኣለን። መሊሰ ጠመትኩዋ። ዘይተረደአኒ ምዃኑ ፈሊጣ “ኪዳነ ኣፍሮ ተሰዊኡ” ናብ ውግእ ራማ እንትኣቱ ደብዳቤ ገዲፉለይ ነይሩ። እዛ ደብዳቤ ንስኻ ናብ ደብሪ ከርበ እንትትብገስ ካባኻ ቢሮ ወሲደ ዝጀመርክዋ እያ ነይራ። ግን ኣብ ሞንጐ መስዋእቲ ቀዲሙኒ። ናይ ልበይ ከይገለፅኩሉ ተሰዊኡ።” ኢላ ንብዓታ ዘረብረብ ምባል ጀመረት። ብዛዕባ ክንድሽሕ ከልዕለላ ኣይደለኹን። እቲ ዝበፃሕኽዎ መደምደምታ ግጉይ ምንባሩ ዝተዘከረኒ ሽዑ እዩ። ከደዓዕሳ አንትሓስብ “ዝኾነስ ኮይኑ፣ ነቲ ምውቅ ፍቕሩ እትገልፅ ደብዳቢኡ ድማ ኣጥፊአያ ኢላ ናብ ንበዓት ኣተወት።
በቲ ኩነታት ልበይ ተተንኪፉ ኣነ እውን ምስኣ ነባዕኹ። ነቲ ከም ዓቢዪ ቅርሲ ዝበሃገቶ ኪዳነ ኣፍሮ ዝፀሓፈላን ምሳይ ዘላን ደብዳቤ ኣውፂአ ኣብ ኢዳ ኣቐመጥኩላ።
1980 ዓ/ም ኣብ ወግእን ዓወትን ኢና ኣሕሊፍናዮ። በዓል ጀማል ደፈተራን ፅጋብ ፋፃይትን ምስ ዝርከብዎም መሓዙት መትከለይ ኣይተፈላለናን። ኣብ ምድምሳስ ኮር 604 እውን ብሓባር ነይረና። ብትንታግ ሰሜናዊት ኮኾብ እናተመራሕና ትጉዓዝ ሓዲረና ኣብ ጥቓ ጎቦ ግብፃይት ዝበፃሕና ኣጋ ወጋሕታ እዩ። ፅጋብ ፋፃይት ቀልባዕ ቀልባዕ እናበለት “ኪዳነ ኣብዚ እዩ ተሰዊኡ ዲኻ ዝበልካኒ ጀማል?” በለት ብሕራነ ስና እናሕጨምጨመት።
“እወ ኣብታ ቆልቋል ባሕሪ ዘለዋ ፊት ንፊተና እትረአ ዘላ ጭኹል እዩ ተሰዊኡ… መቓብሩ አውን ኣብኡ እዩ” በለ ጀማል ኣእዳዉ ዘርጊሑ እናመላኸተ። “ኣብዛ ጎቦ ዝፈሰሰ ደምና ዓሰርተ ዕፅፊ ጌርና ክንመልሶ ኢና በለት ፅጋብ ህልኽን ሕራነን ብዘመላኽት ኣዘራርባ።
“ደምና ደኣ መዓስ ኣብዚ ጥራሕ ኮይኑ ፈሲሱ… ደምና ዘየፍሰስናሉን ዓፅምና ዘይቀበርናሉን መሬት ኣለዶ ኢልክዮ ኢኺ ፅጋብ?” እንትብላ ጀማል።
ካልኦት ኣሃዱታት እውን ንመጥቃዕቲ ኣብ ዘዝተመደባሉ ቦታ በፂሐን እየን። ሓባሪ ጥይት ካብ ፀጋማይ ክንፊ ምስ ተሰምዐ ተጋዳላይ ናብ ናቑጣታት ፀላኢ ክውርወር ጀመረ። ሰራዊት ፀላኢ ኣብተን ብነተጕቲ ሓፂሩ ዝዓረደለን ዕርድታት ኮይኑ ክከላከል እኳ አንተፈተነ መጥቃዕቲ ሰራዊት ህወሓት ክዓግት ኣይከኣለን።
ፅጋብ ፋፃይት ኣብቲ ውግእ ኮኸብ ተዋሳኢት ነይራ። ጀግንነት ናይ ኩሉ መዓልቲ ተግባራ እኳ እንተኾነ ኣብ ምድምሳስ 604 ዝነበራ ህልኽ ግና ፍሉይ ነይሩ።
ድሕሪ ምድምሳስ ኮር 604 ንመቐለ ሓዊስካ ኩለን ከተማታት ትግራይ ሓራ ወፃ። ፀላኢ ብሃገር ደረጃ ክሳብ ዘይተደምሰሰ ግን ድቃስ የለን። “ዓወት ወያነ ትግራይ ብዓወት ወያነ ኢትዮጵያ ይረጋገፅ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ፅኑዕ መርገፅ ውድብና ህወሓት ተጠሚርና ምስ ካልኦት ኢትዮጵያውያን ናይ ቃልሲ መሓዙትና ቅልፅምና ጠሚርና ንዘላቒ ዓወትን ንምሉእ ሓርነትን ናብ ማእኸላይ ኢትዮጵያ ጉዕዞ ዝጀመርና ድሕሪኡ እዩ። ኣብ ማእኸላይ ኢትዮጵያ ካብ ዘካየድናዮ መሪር ተጋድሎ ኣብ ጉና ዘካየድናዮ ነዊሕ ምክልኻልን መጥቃዕትን ኣይርስዖን።
ኣብ መፋርቕ 1982 ዓ/ም ኣብ ዝነበረ ኣዋርሕ ጥርን ለካቲትን እዩ። ኣብ ደቡብ ጎንደር ኣብ ዝርከብ በሪኽን ቆራርን ግንባር ጉና በዓል ጀማል ደፍተራን ፅጋብ ፋፃይትን ምስ ዝርከብዎም መሓዙት መትከለይ እየ ነይረ። በዓል ኣብርሃለይን ክንዲሽሕን ናይቲ ግንባር መተሓባበርቲ እዮም ነይሮም።
ብበረድ ኣብ ዝተሸፈነ ጎቦ ዱፋዕ ኣብ እንሰርሓሉ ዝነበርና ሰዓት ፅጋብ ነቲ ሒዛቶ ዝፀንሐት ባዴላ ደርብያ ገፃ ናብ ሰሜን ኣዚራ ጠጠው በለት። ቅርታ ዝፈጠረላ ነገር ዘሎ አዩ ዝመስል። ኣዒንታ ናብቲ ናብ ሓድጊ ሰማይ ዝተላገበ ዝመስል ብበረድን ግመን ዝተሸፈነ ሓሙኽሽታይ ጎቦ ተኺላ ቀጨው በለት።
“እንታይ ኮይንኪ ፅጋብ” በልክዋ።
“ምንም ኣይኮንኩን” በለትኒ ክሳዳ ስውቕ ኣቢላ።
“ዝኾንክዮ ነገርማ ኣሎ” ኢለ ቅርብ እንትብላ፣ ጀማል ደፍተራ ባዴልኡ ሒዙ ናባና ደምር በለ።
“ኣነስ ካብ ትግራይ ወፂአ ክጋደል ኣይደልን” በለት ፅጋብ ሕርቕርቖት ብዝዓብለሎ ቅላፀ ልሳን። ብዙሕ መዓልቲ ከም ዝዓይነቱ ዘረባ አንትትዛረብ ኣብ መድረኽ ይኹን ካብ መድረኽ ወፃኢ ተነቒፋን ጉድለታ ንክትርኢን ተሓቢሩላ እዩ።
“ፅጋብ እዚ ፀቢብነት ሐዚ አውን ኣየሓደግክዮን?” በላ ጀማል ነቲ ዝሓዞ ባዴላ ተሞርኲሱ።
“ኣነ ዘይርድኣኒ ነገር እዚ ዘረባ እዚ እዩ። እዚ ፀቢብነት ኣይኮነን በለት ድምፃ ልዕል ኣቢላ።
“እንታይ ድኣ እዩ?” በልክዋ ኣነ እውን ዓው ኢለ።
“ፍቕሪ ትግራይ” በለት።
ካብ ወፍሪ ሰላም ብቃልሲ ክሳብ ወፍሪ ፋና ኢህወደግ ኣብ ሰፋሕቲ ከባብታት ማእከላይ ኢትዮጵያ ብተኸታታሊ ክዋጋእ ከሪሙ ዝቐወዐ ተጋዳላይ ናብ ማእኸል ሃገር ዘሊቑ ዕድመ ፀላኢ ከሕፅር ብፅንዓት ኣብ ምግዳል እኳ እንተነበረ ገለ ብፆት ግን ፖለቲካዊ ዕላማን ረብሓን ናይቲ ናይ ማእኸላይ ኢትዮጵያ ምንቅስቓስ ካብ ዘይምርዳእ ካብ ትግራይ ሓሊፍና እንኸፍሎ መስዋእቲ ምቕባል ይኸብዶም ነይሩ። ፅጋብ እውን ከምዚ ዓይነት ኣረኣእያ ካብ ዝነበሮም ሓንቲ ነይራ።
“እንታይ ድዩ መሲልኩም” በለት ፅጋብ ዝሕል ኢላ፤ ካብ ትግራይ ወፃኢ እንትጋደል ኩሉ ነገር እኮ እዩ ምጥዓም ኣብዩኒ። እዚ በረድን ቁርን ጥራሕ እንተይኮነስ ኩሉ ነገር ኣይጥዕመንን።” በለት።
“ፀላኢ ብደረጃ ሃገር እንተዘይተደምሲሱ ንትግራይ ሓራ ኣውፂና ዝረኸብናዮ ዓወት ምሉእ ዓወት ከምዘይኮነ ክንፈልጥ ይግበአና። ነዚ ዓወት ዓቂብካ ንምፅናሕ እውን ከቢድ መስዋእቲ እዩ ክሓተና በልክዋ።
“ንሱ ኮ ኣይስሕቶን ብስሩ እውን ብእምነት ተቐቢለዮ ዝሓደርኩ ጉዳይ እዩ። እንተኾነ ግና ካብ ትግራይ ወፃኢ ምንቅስቓስ ምጥዓም ስኢኑኒ” በለት እናኮዓተቶ ዝነበረት ናይ በረድ ደፋዕ ፅይር ኣቢላ እናረኣየት።
“እቲ ብጣዕሚ ዝኸልኣኪ ነገር ድኣ እንታይ እዩ?” ምስ በልክዋ፣ ጀማል ደፍተራ ቅልጥፍ ኢሉ “ካልእ ትርጉም ኣይብሉን ፀቢብነት እዩ” በለ ገፁ ፍትሕ ኣቢሉ ክምስ ክብል እናፈተነ እዛ ዘረባ ንፅጋብ ከምእተሕማ ይፈልጥ እዩ። ፅጋብ እትሕመየሉን እትንቀፈሉን ነገር ኣይብላን። ብፀቢብነት ግና ብዙሕ ግዜ ተነቒፋ ክትኣልዮ ዘይከኣለት ሽግራ እዩ።
“ክላ ንስኻ ድማ፣ ብዘይካ እዚ ካሊእ ዘረባ ኣይትፈልጥን” ኢላ ባዴላኣ ኣልዒላ ዱፋዕ ናብ ምስራሕ ኣተወት። ኩሉ ተጋዳላይ ዱፋዕ ክሰርሕ በብኩርንዑ ቆጥ ቆጥ እናበለ እዩ ዝረአ። ደርጊ ዘሎን ዘየሎን ሓይሉ ኣብቲ ግንባር ኣሰሊፉ መጠነ ሰፊሕ ፈተነ መጥቃዕቲ ይገብር እኳ አንተነበረ፤ “ዓወት ወያነ ትግራይ ብዓወት ወያነ ኢትዮጵያ ይረጋገፅ” ዝብል ጭርሖ ምስ ቁምነገሩ ናብ ሕልንኡ ዘስረፀ ተጋዳላይ ህወሓት ኣብ ሓደ ቃል ፀኒዑ እቲ ልሙድ ትረቱን ወኒኡን ሒዙ ኣብቲ ቆራርን ብበረድ ዝተሸፈነን ጎቦታት ጉና ምክልኻሉ ቀፀለ። ካብ ኩሉ ናይ ምክልኻል ውግኣትና መሪር መስዋእቲ ዝኽፈልናሉን ሓያል ተፃውሮ ተጋዳላይና ዝተመስከረሉን ውግእ ፈፂሙ ኣይርስዓንን። ኣብቲ ምስ መሓዙት መትከለይ ዝነበረኩሉ ፀጋማይ ክንፊ ግንባር ጉና ሓደ ወጋሕታ ናብ ዱፋዓትና ጠያይት ከቢድ ብረት ብፃዕቒ ክዓልብ ጀመረ። እቲ ናይ ለይቲ ዛዕዛዕታ ዝፈጠሮ ህቦ ናብ በረድ ተቐይሩ ኣብ ዝባንና ከይተረፈ ተጋዒቱ ነይሩ። መሓዙት መትከለይ ርእሶም ኣብቲ በረድ ቀቢሮም ተዋግኡ።
ድሕሪ ብዙሕ ደብዳብ ከቢድ እግረኛ ሰራዊት ፀላኢ ጋድም ተሰሪዑ ናብ ዱፋዓትና ክህጅም አንትቀራረብ ካብ ዱፋዕ ናብ ዱፋዕ እናተሳገርኩ ናብቲ ፅጋብ ፋፃይት ዝዓረደትሉ በፃሕኹ፣ ፅጋብ ኣብ ቃታ ብረታ ፈትሊ ኣሲራ ብስና እናሰሓበት ትትኩስ ፀኒሓትኒ። እቲ ስርሓ ካብ ፀገም ዝነቐለ ምዃኑ እኳ እንተዘይሰሓትክዎ፤ “ኣቲ ፅጋብ ንምንታይ ስራሕ ቆልዓ ትሰርሒ” በልክዋ።
“በዚ በረድ ደንዚዘ፣ ኢደይ ምንቅስቓስ ኣብዩኒ” በለት ርእሳ ኣብ ዝጠምጠመቶ ኩሹፍ ዝተቋፀረ ጥረ በረድ እናራገፈት። “ኣይዞኺ ፅጋብ ናይ ሎሚ ናትና ስቓይ ናይ ፅባሕ ናይ ህዝብና ራህዋ እዩ” ኢለያ ናብ ካልኦት ብፆት እንትሰግር እቲ ፅዑቕ ደብዳብ ከቢድ ብረት ከም ብሓዱሽ ጀመረ። ኣብቲ ቅፅበት፤ ወዲ “ተስፋይ እንታይ ኢኻ ትኸውን ዘለኻ፣ ንምንታይ ከውሊ ዘይትሕዝ?” ዝብል ቃል ሰሚዐ ቁልሕ በልኩ። ክንዲሽሕ እዩ። “ሕራይ ኢለዮ” ክቅፅል ምስበልኩ፤ “ወዲ ተስፋይ ስርዓት ግበር” እንትብለንን ሓያል ደጉሒ ዝነበሮ ተተኳሲ ኣብ ጥቓይ እንትዓልብን ሓደ ኮነ። ሽዑ ንሽዑ ድማ ውዑይ ነገር ካብ ከባቢ ኣፍ ልበይ እንትፈስስ ተሰመዓኒ።
ፈለማ ሕልሚ ይኹን ጋህዲ ፈልየ ኣይፈለጥክዎን ነይረ። ከብ ቀረበባይኹን ካብ ርሑቕ ዝተፈላለየ ድምፂ ዝሰምዕ ዘለኹ መሰለኒ። ሕፍስ ዝበለ ተባዕታይ ድምፂ፣ ፍኹስ ዝበለ ስሓቕ ምርር ዝበለ ቃንዛ… በብተራ ናብ እዝነይ ኣተወ። ድሕሪ ሓፂር ስቕታ ልሕስስ ብዝበለ ናይ ሕሹኽሹኽ ድምፂ ወግዒ ዝሰማዕኹ መሰለኒ።
“እዚ ብፃይ ተበራቢሩ ‘ዶ”
“ገና እዩ መሊኡ ኣይተበራበረን”
“ወዮ ድኣ ፀዋር ኮይኑ አምበር ብፅኑዕ እንድዩ ተወጊኡ”
እቲ ድምፂ እናረሓቐ ዝኸደ መሰለኒ። ብዘይካ ናይ ንፋስ ሽውሽውታን ናይ ኣዕዋፍ ጭቕጭቕታን ምንም ዝስማዕ ድምፂ የለን። ኣብ ፍፁም ፀውታ ዘለኹ ኮይኑ ተሰመዓኒ። ካብ መንኩበይ ጀሚሩ ክሳብ ማዕጠቓይ ኣብ ዘሎ ፀጋማይ ክፍሊ ኣካላተይ ቀጭቀጭ ዘብል ናይ ስቓይ ስምዒት ተሰመዓኒ። ብኢደር ሃሰስ ኢለ ፀጋማይ ክፍሊ ኣካላተይ እንተዝድህስስ ምፈተኹ፤ እንተኾነ ግን ኣይከኣልኩን። ረዚን ነገር ከምዝተሰከምኩ ከበደኒ። ስርቕርቕ ዘብል ህራስ ፍርቂ ውነ ሰለም ከብለኒ እንትብል እቲ ድምፂ መሊሱ እናቐረበ መፀ። እንደገና ስቕታን ፀውታን ነገሰ። ፅንሕ ኢሉ ድማ እቲ ናይ ንፋስ ሽውሽውታን ናይ ኣዕዋፍ ጭቕጭቕታን ነቲ ከባቢ ዓብለሎ። እቲ መንፈስ ናይ ወጋሕታ መንፈስ እዩ። ድሕሪ ውሑዳት ደቓይቕ ድምፂ ርጋፅ እግሪ እናቐረበ መፀ። ውነይ እናፈለጥኩ ምዃነይ እኳ እንተተሰመዓኒ ዓይነይ ግን ኣይቀላዕኹን።


text:
“ኣብ ኩናት ዝወዓለ ይንገርካ”
April 18, 2018
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩቡራት ኣሓተይ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ ደቂ ደቀይ፡ ከመይ ኢልክን ቀኒኺን፡ ከመይ ኢልኩም ቀኒኹም፡ ኣነ እግዚኣቢሄር ይመስገን ድሓን ኣለኹ።
እምብኣር ሎሚ “ኣብ ኩናት ዝወዓለ ይንገርካ” ዝብል ኣርእስቲ ሒዘ እንሆ ቀሪበ ኣሎኹ፡
መንግስቲ ኤርትራ ኣጎልጉለት ክእውጅ ከሎ፡ መንእሰይ ዘበለ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ጽዑቅ ናይ ውተህድርና ትምህርቲ ተማሂሩ፡ ሐደ ዓመት ድማ ኣብነት ናይ ዓበይቲ ኣሕዋቱ ተጋደልቲ/ይከኣሎ ወሲዱ ማለት displine ገይሩ ኣብ ኩሉ ዓይነት ስርሓት ተኻፊሉ ስራሕ ክምሃር፡ ምስ ኩለን ብሄራትን ባህልታተንን ተላልዩ፡ ኣብ ነንሓድሕዱ ሕውነትን፡ ዕርክነትን ኣደልዲሉ፡ ንርእሱ ኮይኑ፡ ንስድርኡን ሀገሩን ከግልግል፡ ሀገር ክትምዕብል፡ ህዝቢ ኣብ ዘይተናውሔ ጊዜ ክሓልፈሉ፡ ብሰላምን ራህዋን፡ ክብርን ክነብር ዝብል’ዩ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ርዲኢትን እምነትን ዝነበረ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ መንእሰይን ወለድን ናይ ሳዋ መደብ ዕልል ኢሎም ብሓጎስ ተቀቢሎሞ። ኣብቲ መጀመርታ ምናዳ፡ ገሊኦም ኣብ ወጻኢ ዝንበሩ ወለዲ ደቆም ንእሰነት ዘጋገዮም፡ ሳዋ ክእርሞም’ዩ፡ ተሪሞም ድማ ከግልሉ እዮም ኢሎም ዝኣመኑ፡ ወይ ድማ ፍቅሪ ዓዶም ክሓድሮም: ምስ ኣሕዋቶም ክላለዩ ኢሎም ዝሓሰቡ እንተኣኣገዲዶም እንተሓባቢሎም ንሳዋ ከም ዝኸዱ ዝገበሩ’ውን ነይሮም። ወለዶም ከይበልዎም፡ ባዕላቶም ዝኸዱ’ውን ኣይተሳእኑን።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ዋርሳይ ናይ ዓበይቲ ኣሕዋቱ ይከኣሎ ክወስድ ካብ ይከኣሎ ክምሃር ዝተባህለሉ ምኽንያት፡ ኩላትና ከም ንፈልጦ፡ ተጋዳላይ ብኣታሓሳስብኡን፡ ናይ ስራሕ ድልየቱን ክእለቱን፡ ናይ ሓድሕድ ፍቅሩን ተወፋይነቱን ምስኩር ስለ ዝነበረ እዩ። ትምህርቲ መሰረት ናይ ኩሉ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ሜዳ መሃይምነት ምጥፋእ፡ ቀዳምነት ነይርዎ፡ ካብኡ ድማ ጊዜን ኩነታትን ከም ዝፈቀዶ ካብ መማሃራን ዝነበሩን ካብ ነንሕድሕድካ ምምሃር ነይሩ።
ካልኣይ፡ ምስ ከም ድላዩ ዘይጸገበ ከብዱ፡ ዘይማሞቈ ዝባኑ፡ ኩናት ዝሕል ኣብ ዝበለሉ እዋን፡ መንገድታትን፡ ንኣሽቱ ድልድላትን ሰሪሑ፡ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ሓረስቶት ኣብ ቀውዒ ሐጊዙ፡ ማዕረ ንኸብቶም’ውን ክትባት ይገብር ነይሩ።
ሳልሳይ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብረት ሒዘን ተዋጊኤንን ተሰዊኣንን፡ ብኹሉ መዳያት፡ ክእለተንን፡ ማዕረነትን ኣመስኪረን። ጓል ኣንስተይቲ ተማሂራ ኣብ ስራሕ ይኹን ኣብ ምምሕዳር ማዕረነት ኣንተይዘይብላ ሀገር ከምቲ ዝድለ ንቅድሚቲ ክትስጉም ኣይትኽእልን እያ፡ ተጋዳላይ ጓል ኣንስተይቲ ካይዕምጽ፡ ብዕሊ ሰብኣይን ሰበይትን ከይኮኑ፡ ከይደፍራ፡ እንተደፈራ ድም ቀሊል ዘይኮነ መቅጻዕቲ ይቅጻዕ ነይሩ፡ ራብዓይ፡ ንስኻ ሕለፍ ኣነ ክጸንሕ ዘይኮነስ ኣነ ክሓልፍ ክስዋእ፡ ንስኻ ጽናሕ፡ እዩ ነይሩ፡ ካብዚ ዝዓቢ ተግባረ ፍቅሪ፡ ኣብነት ፍቅሪ ከቶ የልቦን።
ህዝቢ ኤርትራ ንሽሾ ሰራዊት ምስ ዘይትኣደነ ማሳርያታቱ ዝስዓሮ፡ እብቲ ርእሲ ናይ ዓለም ኩነታት፡ ብሕልፊ ድማ ናይ ከባቢና፡ እዚ ዝሰመኽዎ ባህርያት ኣብ መንጎ ተጋዳልይ ስለ ዝነበረን፡ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ኣብቲ መሪር ቃልሲ ብኹሉ እንትንኡ ስለ ዝተኻፈሎ እዩ። መንእሰይ ኣብ ሜዳ ቅያ ክሰርሕ ከሎ፡ ክምሃር ኢሉ ንወጻኢ ዝኸደ ድማ፡ ትምህርቱ ራሕሪሑ፡ ኣብ ሕሱር ሽቅለት ኣትዩ፡ ኣብ ዓዲ ሃብታማት ደኽዩ፡ ንገድሉ ብገንዘብ ይኹን ብንዋት፡ ብንዋጻእተኛታት ምንቃሕ፡ ብብዙሕ መንገድታት ሓጊዙ። ነጋዶን፡ ናይ መንግስትን ተራ ሰራሕተኛታን ዝነበሩ፡ ወነንትን መካየድን ትካላትን፡ ሸቃሎን ሓረስቶትን ጥጡሕ መነባብርኦምንን ንብረቶምን ገዲፎም፡ ምስ ትሕዝትኦምን፡ ፍልጠቶምን፡ ተሞክሮኦምን፡ ደቆም ኣዘኽቲሞም ሓዳሮም ኣጸምዩም፡ ንገድሉም ኣበርኪቶም። ናይ ደቂ ኣንስትዮ ተኻፍልነት፡ ድማ ሓለፍ ዝበለ’ዩ። ሰብኡተን ክይዶም ኣቦ ዘይብሎም ቆልዑ፡ ከርተት ኢለን ኣዕብየን። ንገድለን ብሕቡእ ከገልግላ ተታሒዘን ወይ ተጠርጢረን ተኣሲረን፡ ተቀጥቂጠን፡ ካብ ሕሱም ምቅጥቃት ሰንኪለን። ንወጻኢ ከይደን እንዳ ሃብታግማት ሰሪሔን ንስድራ ቤተን ጠዊረን፡ ንገድለን ድማ ንጽባሕ ከይበላ ደሞዘን ጥራይ ዘይኮነ ኣዋርቀን ከይተረፈ ሂበን። ህዝቢ ደቅና ክብል ተጋደልቲ ድማ “ንሕናስ ሓንቲ’ያ ዕላማና ኣብ ዓዲ ዘለኹም ብኽልተ ሓዊ ተበሊዕኩም፡ ኣብ ወጻኢ ዘለኹም ድማ ስድተኛታት ኮይንኩም ትምህርትኹም ገዲፍኩም ኩሉ ንገድሊ ኮይኑ። ገሌኹምስ’ባ ተማሃሩ፡ እዛ ሀገር ጽባሕ ንግሆ’ኮ ምሁራት ከድልይዋ እዮም” ይብሉ ኔይሮም። እዚ ዘኩርዕ ተመክሮ እዚ ሓሊፉ ድኣ ሳዋ መበቆል ስሚ መንእሰይን ኩሉ ዓይነት ክፍኣትን ጥፍኣትን ስደትን ትኸውን፡ ኢልካ ከመይ ጌርካ ክትሓስብ፡ ካብ ምንታይ ተላዒልካ’ሞ ከምኡ ክትብል። ‘ነገር ኣይምኸፍኤን ናይ ዶብ ውግእ’ዩ ጠንቂ እዚ ኹሉ’ ይባህል። ግን እቲ ሓቂ ድማ ብዙሕ ተዚርቡሉን ተጻሒፉሉን እዩ። ሓወይ ዶክቶር ጋይም ክብርኣብ ኣብታ ዓሚ - 2017 - ብእንጊዘኛ ዝተጻሕፈት መጽሓፉ “The Eritrean National Service – Servitude for The Common Good” & the Youth Exodus” ትብል መጽሓፉ ምስ ዘይማትእ ጭብጥታቱ ታሪኽ ሳዋን፡ ዘከትሎ ዘሎ ናይ መንእሰያት ዘስካሕክሕ ስቅያትን፡ ማእሰርትን፡ ሞትን፡ ጠገለ ዘይብሉ ስደትና ገሊጹ። ብሓቂ እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ንህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ኣበርክቶ እያ። ኣብ ትገርኛን ዓረብኛን እንተትርጎምሲ ክንደይኮን ምጸበቀ!
እወ ን 18 ኣዋርሕ ኢሎም ዝኸዱ፡ ልዕሊ 14 ዓመታት ኣብ በረኻ ተታሒዞም ትምህርትን ጥዑይ ስራሕን’ሲ ይትረፎም ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ዘመን ባሮት ኮይኖም ዝረኸበ ይርከበኒ ኢሎም መንእሰያታ ብቀጻሊ ብኣሽሓት ይስደዱ ከለው፡ ከምዚ እንተድኣ ቀጺሉስ እምበርዶ እታ ሀገር ከም ሀገር ደው ክትብል’ያ ኢልካ
ኣብ ምስቁርቋርን ፍርሕን ትኣቱ። ትገብሮ ዘይብልካ፡ ከም ጽሉል ምስ ነብስኻ ትዛረብ፡ ተደይብ ተውርድ። “ኣንታ ሓወየ ንዓኻውን ከም ኩሉ ፍጡር ሞት ኣይትንሕፈካን’ያ ንመን ምስ ነሓፈት፡ ኣርጋን’ኳ ኣርኪባትካ፡ ኣብ ክንዲ መርገምሲ ምርቃ’ዶ ኣይመሓሸካን። ኤርትራ ንደቃ ምድራዊት ገሀነመ እሳት ኮይና ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮረያ ተባሂላ ንስኻ መራሒኣ ኣብ እዋን ቃልሲ ህቡብ ዝነበርካ፡ ሎሚ ካብ ትጽላእን፡ ትፍንፈን፡ ናይ ኣፍርቃ ምንኣስ ማንዴላ ክትከውን ተኽሎን ዕድልን ነይሩ’ኳ እንድዩ፡ እንታይ ድኣ ወረዳካ? ኣቱም ኮለነላት ጀነራላት፡ ንገለ ዓመታት ስለ ህዝቢ ህይወትኩም ክትውፍዩ ተሰሊፍኩም ኔርኩም። “ዓወት ንሓፋሽ” እናበሉ ክምህ ከይበሉ ግንባሮም ንጥይት ዝሀቡ ብጾትኩም ቀቢርኩም መጺእኩም፡ ሕድሮም ጠሊምኩም፡ ህዝቢ ክሒድኩም፡ ናይቶም በብዓይነቶምን በቢጊዚኡን ዝመጹ ገዛእቲ ኤርትራ ተደሚሩ ዘይዳረጎ ስቃይ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ሳዋን፡ ኣብ ልዕሊ ጠቅላላ መንእሰይን ህዝብን ተዝንብዎ ዘለኹም፡ ምኽንያትኩም እንታይ’ዩ? ኣራዊት፡ ኣራዊት’ዩ። ሰብ ኣብ ኣራዊት ምስ ተለወጠ ግን ክንደይ ይመርር። ሓደ ጊዜስ ደጀማች ገብረዮውሃንስ ተስፋማርያም 50 ኣዛብእ መራሒኦም ኣንበሳ ኩሉም ኣናብስ፡ 50 ኣናብስ መራሒኦም ዝብኢ ድማ ኩሎም ኣዛብእ ኢሎም። ንስኻትኩም ድማ ከምቲ መራሒ መዋዳድርቲ ዘይብሉ ጨካን፡ narcist ብስቃይ ሰብ ዝሕጎስ፡ ደም ሰብ ሰትዩ ዘይጸግብ እንታይ ኣኾነኩም? ንሕና ብህወትና ከለና መን’ዩ ዝደፍረን ኢልኩም ጽላል ክንዲ ትኾንወን፡ በራውር ኣዋልድ ኣሕዋትኩም፡ ናይ ጽባሕ ኣዴታትን መራሕትን፡ መዝሓል ውዕይን መዛናግዕን ጌርኩም፡ ኣሳቂኹም ኣብ ሙሉእ ዕድሜኤን ዘይሃስስ በለላ ትገድፉለን። ነቶም ደቂ ተባዕትዪ ናይዚ ዘለናዮ ዘመን ባሮት ምግባር ዉሒድኩምስ፡ ሃንደስቲ ናይ ዶብ ምስጋርን፡ ምስ በደዊን ተማሻጢርኩም ትሸጥዎምን፡ ኣሕሪድኩም ክፍሊ ኣካላቶም ኣብ ዕዳጋ ተውርድዎ። እተን መከረኛታት ደቂ ኣንስትዮ ካብዚ’ውን ኣይምልጣን እየን። ንገንዘብ ኢልኩም እዚ ኹሉ ናይ ኣራዊት ስራሕ ሓሳድነት - sadism - ዝተጎዝጎዞ ምግባርኩምሲ እንታይ ኮይ ይኸውን? በዚ እንተበልካ በቲ ቅንጣብ መግለጺ ዘይትረኽበሉ!! ኤርትራ ልዕሊ ሓሙሽተ ሽዱሽተ ዕጽፊ ቁጽሪ ናይዚ ዘሎ ህዝቢ ትሕዝ ሃገር’ያ። ስርዓትን ፍትሓን ዘለዎ ኣመራርሓ እንተዝሃሉ፡ ነጻነትና ንምርካብ ዝከፈልናዮ ክቢድ ዋጋ ወትሮ እንተንዝከር፡ ተማሃር ተማሃራይ፡ ሕረስ ሓረስታይ፡ ሸቅል ሸቃላይ፡ ንገድ ነጋዳይ፡ ጽሓፍ ጸሓፋይ፡ ብሕታውያን ጋዜጣታትን ተለቪጅናትን ራድዮታትን ይንገሳ መንእሰይ ይኮስኮስ፡ ህዝቢ ይፍለጥ ይማራመር፡ እንተዝኽውን ነይሩ፡መንግስግቲ ብካብ ህዝቢ ዝእክቦ ግብሪ፡ መንገድታት፡ዓላታት፡ ሓጽብታት፡ ዓበይቲ ሕርሻታት፡ በቢዓነተን ትካላት ምዓንበባ።ድኽነት ምጠፍኤ፡ ሰብ ከከም ዓቅሙ መንበሪኡ ቤት ምሰርሔ፡ ኣብ ክንዲ ‘ኣስመራ’ ክትብል ጽሓይ ዝዓርበካ፡ ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራ ምተኾልዓ፡ ሓደሽቲ ድም ምተፈጥራ፡ ብዘይ ምግናን ነብሲ ወከፍ ስድራ ኣብ ገማግም ባሕሪ ከከም ዓቅሙ መዕረፊ ጎጆ መስርሔ። ሰብ ድኣ መብዛሕትኡ ጊዜ ካብ ታሪኽ ክምሃር ይጽግሞ’ዩ ይመስለኒ እምበር፡ ካብ ታሪኽ’ባ ተማሃሩ! ጆሰፍ ጎበልስ ዝተባህለ ናይ ፕሮፓጋንዳ ሚንስተር የማናይ ኢዱ ንሂትለር፡ ጀርመን ስዕረታ ተራጋጊጹ በርሊን ብኣየር እናተደብደት፡ ንሱ፡ ኣብ ገዛውቲ ናይቶም ብጥይትን ጋዝን ዝወድእዎም ኣይሁዳውያን ክቡር ዕንቁን ብሉጽ ኣሳእልን paintings ይዘምት ኔይሩ፡ ዘይተውጽኦ ምስ ፈለጠ ንሱን ሰብይቱን ን 6 ደቆም እንተ ብስሚ እንተ ብመርፍእ ኣቅቲሎም ርእሶም ሽጉጦም ሰትዮም ኣሕሊፎማ። ዝኣከብካ እንተኣከብካ፡ ምሳኻ ሒዝካዮ ትኸይድ የልቦን። እዚ ድማ ካባኹም ንላዕሊ ዝፈልጦ የልቦን። ኣብቲ ካብ 1945 ክሳብ 1946 ኣብ ኑሩምበርግ ዝተኻየደ ዳንኘት፡ ብ International Military Tribunal (IMT). ዝፍለጥ ብዙሓት ካብኣቶም ኣብ ፍርዲ ዝቀረቡ ናይ ውጉእ ገበኘኛታት - war criminals - ንሞት ተፈሪዶም፡ ብዙሓት ውን ንደቡብ ኣመሪካ ከም በዓል ቦነስ ኣይረስ ሃዲሞም፡ ካብ ርእሶም ክሃድሙ ግን ኣይከኣሉን። ሕልንኦም ድቃስ ከሊእዎም፡ ኣብ ዓዲ እንዳማቶም ከይፍለጡ ፈሪሖም ሽልብ ግልብ እንዳበሉ - ገሊኦም’ኳ ተታሒዞም - እርጋንን ሞትን መጺኣቶም። ኣቱም ኮሎነላት ጀነራላት - መላይን ገንዝብ ኣብ ወጻኢ ኣሎኩም፡ ነዚ መከረኛ መንእሰይ ግደፍዎ’ባ ነዚ ዝተጠልመ ኳዕናን ህዝቢ ሃጽ ኢሉ ቁሊሕ እናበለ ዓዱ ክገድፋ ዝግደድ ዘሎ ካብ ርእሱ’ባ ውረደሉ እናበልኩ ክምቲ ኣቀዲ ዝበልክዎ ንበይነይ ከም ጽሉል እዛረብ። ምስ ደኸመኒ ድማ፡ ከም ብዙሕ ዓቅሉ ጸቢብዎ ዘሎ ህዝብና፡ “ ዎ ኩሉ እትኽእል ጎይታ ብዓይኒ ምሕረትካ’ባ ጠምተና’’ እብል።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ “ኣብ ኩናት ዝውዓለ ይንገርካ’ ዝበልክዎ፡ ሽሕ’ኳ ቅድሚ ሕጂ ታሪኽ ሳዋ እንተተነግረ፡ ባዕሎም ደቂ ሳዋ እውን ታሪኾም እንተነገሩ፡ ወደይ ኣማኒኤል ስዩም ‘ሳዋ እንታይ ኣፍረየት” ብዝብል ኣርእስቲ እናኻፍፈለ ታሪኽ ሳዋ ኣብዚ ቅናያት እዚ ዝዛረቦ ዘሎ ገለ ካብኡ ንመጀመርታ’የ ሰሚዔዮ። ጀነራላትን ኮሎኔላትን ሓለፍቲ ናይ ሳዋ፡ ተዓለምቲ ደቂ ሳዋ ‘ኢሳያስ ዝመራሒኦም ጉጅለ ሽፍታ’ ኢሎም ዝጽውዕዎም፡ መንእሰያት ኣብ ሳዋ እትው ምስ በሉ፡ እታ መጀመርታ ዝገብርዋ እዞም መንእሰያት እዚኣቶም ነቲ ዝነብሮም ነጻ ኣታሓሳስባ ካብ ሓንጎሎም ሓጺቦም፡ ቀንዲ ስርሖም ነዞም ሓለፍቲ እዚኣቶም ምግልጋል፡ ማለት ገዝውቶም ምስራሓን ጀርዲኖምን ሕርሽኦምን ምክንኻን ንሃገር ምግልጋል ከም ዝኾነ ብዝተ3ፋለለየ መንገዲ የእምንዎም። መዋዳእታ ዘይብሉ ባርነት ምስ መረሮም ግን ዝረኸበ ይርከበና ኢሎም ይሃድሙ። ካብ ሞትን ካብ ኩሉ ኣሎ ዝብሃል ሓሳረ መከርና ንስክላ ወጺኦም ኣብ ነጻ ሀገር ምስ መጹ፡ ገለ ካብኣቶም ‘ነብስና ፈቲና ወጺእና እምበር ሃገርና ክነገልግል ነይሩና’ ይብሉ። እዚ እምነት እዚ እቲ ዝኸፍኤ እዩ ክብሃል ይከኣል። ከምኡ ዝኣመሰለ ኣታሓሳስባ እንተዘይህሉ ሕብረት ምተረኸበሞ ምረት ሳዋ ኣይምቀጸለን፡ እቲ ስርዓት ድማ ኣዳዕዲዑ ኣብ ስልጣን ኣይምጸንሔን። ኣገዲድካን ጨቁንካን ንዓመታት ዝሓዝካዮ መንእሰይ ዕድል ክረክብ ከሎ ዝረኸበ ይረከበኒ ኢሉ ዝወጽእ ኣይኮነን ሀገር ዝሕሎ። እንታይ ድኣ ንኽሉ መንእሰይ ከምቲ ኣዋጅ ን 18 ኣዋርሕ ናይ ኩሉ ዓይነት ስልጠና ሂብካ ናብርኡ ክገብር ሀገር ክሃንጽ ትገድፎ። ቀወምቲ ወታሃደራት professional soldiers - ርቡሕ ደሞዝ ምስ ጥሮትኡ ጌርካ ሃገርክ ትከላኸለላ። ብሐቂ ልኡላውነትና ዝፋታተናና ጎባጢ እንተመጸ ድማ፡ ክተት ተባሂሉ ኩሉ ይኸትት። ናይዚ ዘሎ ሰይጣናዊ ስርዓት ርኡይ ዓላማ ግን፡ ኮነ ኢልካ ኣብ ውሽጢ ዘሎ መንእሰይ ምናምን ጌርካ ኣብ ደገ ዘሎ ኤርትራ’ኳ ክሳብ ክንድቲ ዘይፈልጣ፡ ብሐውሲ ሓቂ ዝመስል ሓሶት እናሰበኽካ፡ ጓይላ ከም ዋና ባህሊ ዋሲድካ ህዝቢ ብሓፈሽኡ ኣሳቂኻ ሀገር ምጽናት’ዩ። ካልእ ትርጉም ክህልዎ ኣይክእልን’ዩ። ኮይኑ ግን ከምዚ ወደይ ኣማኒኤል ዝገልጾ ገለ መናእሰይ፡ ናይዞም ሸፋቱ ኢሎም ዝሰምዩዎም ጉጀለ ሽጣራታትን። ተንኮላትን፡ ኩሉ ኣኼሳዊ ተግባራቶም ተረዲኦም፡ ካብቲ ክፉእ ዝገብሩኻስ ክፉእ ዘልሙዱኻ፡ ከም ዝባህል ካብ ምረት ሳዋ ክእለዩ፡ ዘይተጸለሉ ተጸሊልና፡ ዘይጸመሙ ጸሚምና ክብሉን ካልእ ክፉእ ኣመላትን ዝተማህርዎ ኣላሊዮም ንመንእሰይ ከላዕሉን፡ ነቲ ስርዓት ክምክትዎ ,ምትንስኦም ዓቢ ተስፋ ይህበካ፡ ኮይኑ ግን እዋእ ደቀይ ክንደይ መንእሰያት ድማ ይሓልፈልና ይኸውን ኢሎም ድሕሪ ክንደይ ጭንቂ ዐዲ ሰላም ኣትዮም፡ ሀገር ቀላይ ኮይንዎም ኣላይ ዘይብሎም፡ ነብሶም ዝቀትሉን ኣብ ጎልጎል ተደርብዮም - homeless - ዝኾኑ ድማ ኣለው። እወ፡ ኣሽምባይዶ እዚ ኹሉ ዓለም ዘስካሕክሕ ዘሎ ስቅያት ኢ-ስብኣዊ ተግባራት ሃልዩ፡ ብዘይ ብኡውን ዓለም ቀላል ኣይኮነትን።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቲ ብርቱዕ ሓዊ ገዛውትን ናይ በረኻ ኣግራብን ምስ ሃሞኸ፡ ፈጺምካ ክተጥፍኦ ብርቱዕ ማይን ምትሕብባር ሰባትን ዘድለዮ፡ እዚ ዘሕፍር ስቃይ መንእሰያትን፡ ብሓፈሽኡ ህዝብን ከኽትም፡ ኣንነትን ንዓይ ስምዑኒ ምባልን ገዲፍና፡ ትሕትናን፡ ህድኣትን፡ ጽን ኢልካ ምስማዕን መለዮና ጊርና ከም ብሓድሽ ሓቢርና ንተንስእ። እቲ ኣዝዩ ዘስደምም፡ ዘፍርሕ፡ ነዚ ኩሉ ዝዘንብ ዘሎ ስቃይ ከም ንቡር፡ ጌርካ ምቅባሉን፡ ተገብረ እናበልካ ከም ተራ ዕላል ምዕላሉን፡ እዩ። ሓንሳእ ትጋገ፡ ሓንሳእ ዓይንኻ ትዓጹ፡ ሓንሳእ ትጋራጮ፡ ደጋጊምካ ምግጋይን፡፡ ቀጺልካ ዓይንኻ ምዕጽውን፡ ናይ ሓቂ ዕላማኻ ፍትሒ ንህዝቢ እንተኾይኑ፡ ሓደ ክልተ ጉጀለ ነይርካ ኣብ ዕስራን ሰላሳን ምፍንጫል ግን ይቅሬታ ዘይብሃለሉ ሕፍረትን፡ ውርደትን፡ ጥልመትን እዩ። ክፉእ ዝገበርን ክፉእ እናተገብረ ስቅ ዝበለን ክልቲኦም ገበኛታት ሙዃኖም ነዛ ርእስና ደጋጊምና ነዛኻኽራ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ምስ ባዕሉ ዝመልመሎም ህግደፍ ንሙሉእ ህዝቢ ጠሊሞም። ንሕና ኣብዚ ሰዓት’ዚ ቀጺልና ስቅ እንተበልና ድማ ነቲ ዝሳቀ ዘሎ ንጠልሞ ኣሎና። እሞ ኣቱም ኣብ ስሳታት ቃልሲ ዝጀመርኩም፡ ገለኹም ባዕልኹም ክንዛዘሞ ኣለና እናበልኩም ትሓሙ፡ ኣንቱም ሀገር ክተማዕብሉ ምስ ገንዘብኩም ኣቲኹም ዒሕ እናበልኩም ናብ ስደት ዝተመለስኩም፡ ዕድመ ድፍኡ እምበር ምስ ጥዕናኹምን ዘለኹም፡ ኣቱም ዕድል ረኺብኩም ከም ባዓል ደቡብ ኣፍሪቃ ተመሂርኩም፡ ኣብ ወጻኢ ኣብ ንኣሽቱን ዓበይትን ስራሓት ተዋፊርኩም ሰላማዊ ናብራኹም ትገብሩ ዘለኹም፡ ኣቱም ኣብ ፈቀዶ ኣፍሪቃ ዘለኹም፡ ዋላ ከልበትበት ይሃልዎ እምበር ወፊርኩም ትኣትዎ ዘለኹም፡ ሓንቲ ለሚን ንሓደ ሳብ ትጠቅሞ’ያ፡ 50 ለሚን ንሓድ ሳብ ግን ሸኸሙ’የን፡ እሞ ክደግሞ ሓቢርና ንተንስእ። ካልእ ምርጫ የብልናን።
እምበኣር ነዊሕ ተዛሪበ እሀ’ሞ ዘረባይ ኣብዚኣ ይዓጽዋ ኣሎኹ።
ዘለኣለማዊ ክብርን መስጋናን ንዕኡ ንኣምላኽና ይኹን። ኣሜን።
የቀንየለይ
ኣበባ