text:
ኣካ ረአና፡ ይበል ፈስቲቫል ኤርትራ 2010
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
ዕለት 10 ነሓሰ 2010
ብዕለት 6 ዓርቢ ድሕሪ ቀትሪ ዝጀመረ ዓመታዊ ፈቲቫል ኤርትራ ከተማ ፍራንክፎርት ድሕሪ ናይ 3 መዓልቲ ናይ ዝተኻየደ ዕዉት ሰልፋውን፡ ህዝባዊ ኣኼባታት፡ ባህላዊ ጉዳያት ብዕግበት መላእ ተሳተፍቲ ተደምዲሙ።
ዓርቢ
እቲ ብሓሊዮት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣውሮጳ ብፍላይ ከኣ ሃገረ ጀርምን ዝዳሎ ዓመታዊ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ቆጸርኡ ዓርቢ 6 2010 ድሕሪ ቀትሪ፡ ብሰሚናር ኣባላት ሰልፊ ጀሚሩ። ኣቦ/መ ሰልፊ ወልደየሱስ ዓማርን ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ዝመርሕዎ ሰልፋዊ ሰሚናር ተኻይዱ። ኣብ’ቲ ሰሚናር ኣባላት ሰልፊ ብመሪሕነት ሓፈሻዊ ጸብጻባትን ስርሓት ሰልፊ ቀሪቡ፡ ነፍሲወከፍ ተሳታፊ ሰሚናር ሕቶ፡ መብርሂ ብምቅራብ ካብ መሪሕነት መልሲ ተዋሂብሉ። ቀጺሉ ዕምቆትን ስፍሓትን ዘለዎም ንህሉው ኩነታትና ዝገልጹ ትንተናታት ብመልክዕ ርእይቶታትን ለበዋታትን ስዒቦም፡ ንልዕሊ 5 ሰዓታት ዝቀጸለ ሰሚናር ብሙሉእ ዕግበትን ምርድዳእን ዕዉት ኣኼባ ኣብ ግዜኡ ተፈጺሙ። ቀጺሉ ክሳብ ሰዓት ሓደ ወጋሕታ በቲ መራሕ መድረኽ ኢተባረኽ ገብረትንሳኤ ዝእለ፡ ወናማት ባህላውያን ስነ ጥበባውያን ዘማዕረጉ ግርማይ ተስፋምርያም (ጥዩስ)፡ ተኽለ ኣብርሃም(ዘርኣይደረሰ)፡ ኑራዲን ማሕሙድ ከምኡ’ውን ኣሉላ ሃብተ፡ መድሃኔ፡ ዮሴፍ መለስ፡ ኣለም ኣሰፋው (ዕምበባ) ሰሚራ ኣስመላሽ ዝርከብዎም፡ ወኒ ተሳተፍቲ ዘበራበረ ብባህላዊ መደብ ዓርቢ ተደምዲሙ።
ቀዳም
ቀዳም ካብ ሰዓት 12 ጀሚሩ፡ ክሳብ ሰምበት ወጋሕታ ዝቐጸለ ንጥፈታት ፈስቲቫል፡ ቀዳምነት ቃል ኣዳልዊት ሽማግለ ፈቲቫል ኤርትራ 2010 ብብጻይ ተስፋማሪያም ክብርኣብ ቀሪቡ።ካብ’ዚ ቀጺሉ ከኣ ብኣባላት መሪሕነት ሰልፍን ብክኢላታትን መራሕቲ ሲቪላውያን ማሕበራትን መደረታት ቀሪቡ፣ ካብ’ቲ ዝሓለፈ ፈቲቫላት ናይ ሎሚ ዓመት ኣትኵሮ ዝተገብረሎም ጉዳያት ኣውራ ሓድነት ህዝብን መሬትን ማእከላይ ዕላማ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ዝተኻየደ ፈስቲቫል፡ ንመንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ፍትሓዊ ዲሞክራሲያዊ ቃልሲ ዘለዎም ግደን ተራ ዘዕዝዝን ዘበራብር ዝቐረበ መደባት፡ መንእሰያት ናይ ዓውደ ክትዕ መደብ ከካይዱ እንከለዉ፡ ብጸይቲ ሜሮን እስቲፋኖስ ከኣ ኣድላይነት ተሳትፎ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ዝምልከት ኣስተምህሮ ኣቕሪባ። ብጻይ ኪሮስ በየነ ብወገኑ፡ ዘይምእኩል ምሕደራ ዘርእስቱ ኣስተምህሮ ኣቕሪቡ።
በዚ ጥራሕ መዓስ ሓሊፉ ሓውና ኑረዲን ካብ ሽወደን፡ ካብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ይግበር ዝተመስረተ ማሕበር ነባራት ተጋደልቲ ዝምልከት ሓበሬታን፡ ተደላይነቱን፡ ኣብ ነባራት ተጋደልቲ ዘሎ ናይ ናብራ ጸገማት፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ሰላምታ ካብ ነባራት ተጋደልቲ ብስእልን ድምጽን ኣሰንዩ ንተሳተፍቲ ፈስቲቫል ዘቕረበ መደብ፡ ብዓብይ ክብሪ ተቐቢልዎ። ነዚ ክብሪ ከኣ ኩሉ ተሳታፊ ካብ መንብሩ ተሲኡ ንምእንቲ ክብሪ ብጨብጨባ ጣቃዒትን ዕልልታን ኣሰንይዎ። ብጻይ ኣፈውርቂ ኣባይ ብወገኑ ቃል ማሕበር ኣካለ ስንኩላን ኤርትራ ኣብ ዘቕረበሉ እዋን ሰላምታ ዋና ጸሓፊ ማሕበር ብጻይ ተስፋይ ተኽልእዝጊ ኣመሓላሊፉ።
ነቲ መደብ ፈስቲቫል ኣብ መድረኽ ዝመርሕ ዝነበረ ብጻይ ሚኪኤል ከም ዝመስከሮ፡ እቲ መደባትን ይኹን በቲ ብሉጽ ኣስተምህሮን ዝተላዕሉ ኣገደስቲ ኣርእስትታት ዝተመሰጠ ተሳታፊ ፈስቲቫል ኤርትራ 2010 ብትዕግስቲ ነቲ ሙሉእ መደብ ከም ዘሰነየ ብሓቂ ካብ’ቲ ዝገርም ጉዳይ ምንባሩ’ዩ።
ፈስቲቫል፡ ብዘይካ እቶም ነባራት፡ ብብዝሒ መንእሰያት ደቂተባዕትዮን፡ ደቂኣንስትዮ ዝተሳተፍዎ፡ ኣብ’ቲ ስርሓት ፈስቲቫል ዝተሓባበሩን ዘገልገሉን ምንባሮም ሓድሽ ተስፋን፡ ሓይሊ ቀጻልነት ፈስቲቫል ዘድመቐን ዝዀልዐን ነበረ። ኣብ መወድእታ ከኣ ፍሉይ መደባት ደቂ ኣንስትዮ ተኻይዱ። ኣብ’ቲ መደብ ብጸይቲ ኤርትራ ኣልኣዛር ኣባል መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚት ሽማግለን ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዘቕረበቶ መግለጺ፡ እቲ ሕጂ እነበርሆ ሽምዓ ንኽብርን ሞያን ተጋድሎን ደቂኣንስትዮ፡ ብፍላይ ከኣ ሎሚ ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ብቀጻሊ ኣብ ልዕሊኤን ንዝወርደን ዘሎ ግፍዕታት ንዝኽሪ ስውኣትን ህልዋትን፡፡ ነተን ኣብ ስቓይን መከራን ዝርከባ ኣብ ቦታ ስደተኛታት ከርተት ዝብላ ዘለዋ ኤርትራውያን ደቂኣንስትዮ ክብሪ እዩ ብማለት ንኩሉ ተሳታፊ ሽምዓ ኣብርሁ ክዝክረን ኣብ መድረኽ ዓዲማ። ብጽቡቕ ከኣ ተፈጺሙ።
ፈስቲቫል ኤርትራ ነቶም ብዝተፈላልየ ምኽንያት ብኣካል ኣብ ፈስቲቫል ክሳተፉ ንዘይከኣሉ ኣባላትን፡ ግዱሳት ሃገራውያንን ኩነታት ፈስቲቫል ንምሕባር ናይ ቀጥታ መደብ ንምትሕልላፍ ኣብ ዝገበሮ ጻዕሪ፡ ጸገማት’ኳ እንተነበሮ ተዓዊቱ። እቲ ብመደብ መርበብ ሓበሬታ ንሓርነት.ኦርግ ኣቢሉ ቀጥታዊ ተንቀሳቓሲ ስእልታት ንሙሉእ ዓለም ብዝምርጋሕ ህዝብና ኣብ ዘዘለዎ ቦታ ኮይኑ ክዕዘብ ምዕቡል መሳርሒ ብምጥቃም ኩነታት ፈስቲቫል ንህዝቢ ክበጽሕ ብቀጻሊ ዝተኻየደ ጻዕሪ ኣዕዊቱ።
ሰንበት
ፈስቲቫል ብዓቢ ሃገራዊ ወኒ፡ ብዓብይ ተገዳስነት፡ ፍቕርን ስኒትን ዝመልኦ፡ ሰሚናራት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ባህልዊ መግብታት ተቐሪቡ፡ ብወናማት ሙዚቀኛታት ተሰነዩ ባህላውን ዘመናውን ጸወታታትን ዝተኻየደሉ፡ ገና ዕላሎምን ጸወታኦም ዘይወድኡ ምንባሮም ዝሕብሮ ተሳተፍቲ ክሳብ ወጋሕታ ሰዓት 6 ምጽንሖም’ዩ። እዚ ዓይነት ተርእዮ ኣብ ተሞክሮይ ንመጀመሪያ ግዜ እዩ ክብል ዘድፍረኒ፡ መዓልቲ ሰንበት ከይተረፈ ካብ ሰዓት 9 ምሸት ክሳብ ሰዓት 3 ናብ ሰኑይ ዘውግሕ ድምቐቱ ከይነከየ፡ ዘተ፡ ተበግሶ መደብ ደቂኣንስትዮም መንእሰያት፡ ባህላዊ ጸወታን ዘሰነዮ ቀጻሊ ፈስቲቫል ብምንባሩ’ዩ።
መደምደምታ
ፈስቲቫል ሰ.ዲ.ህ.ኤ ፍራንክፎርት 2010፡ ኣብ ጽላሎት ዝተወዓወዐ ሓቕነት ዘይብሉ ጸዋዒት፡ ዕላምን መደብን ዘይብሉ፡ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ስምምዓት ዝጠሓሰን፡ ዘዋሰነን ሃገራዊ ዋዕላ፡ ናይ ሃቦ ተረከቦን፡ ስምያን ኣካይዳን ወግዕን ዘይብሉ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ኣንጻር መዘና ዘይብሉ ተሳትፎ ዘረጋገጸ፡ ብሃገራዊነት ዝልለ መደባት ዝሰርዐ ሰፊሕ ፈስቲቫል ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ደኣ መን ተሳቲፉ ዘየብል ኣይነበረን። ብሓቂ ከኣ መንእሰያትና ንፈቲቫል ከም ውሕጅ ዝተሳተፍዎ፡ ንፈስቲቫል ዝተዳለወ መናብር ውሒዱስ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ጠጠው ኢሎም ክከታተሉ ምርኣይ’ዩ።
ኣብ’ዚ ፈስቲቫል ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ተላዒሉ፡ ስለምንታይ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ዘይሳተፍ ኣብ ቅድሚ ህዝቡ ኣነጺሩን ኣብርሁን ኣቐሚጥዎ’ዩ። ነቶም ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዋዕላ ዘይምስታፉ ብሓላፍነት ይሕትቶ እዩ ንዝበሉ፡ መልሲ ኣብ ዝተዋህበሉ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ብሕጋውነቱ፡ ብኣገባቡ፡ ብመስርሑን ኣሰታትፋን መዳያት ቅኑዕን ግሉጽን ብዘይምንባሩ እንዳፈለጥካን ምስታፍ ኣብ ቅድሚ ህዝብን ኣብ ቅድሚ ታሪኽ ደመበ ተቃውሞ ካብ’ቶም ሓተቲ ዝሓስብዎን ዝጽበይዎን ብሓላፍነት ዘሕትት፡ ሓደገኛ ምንባሩን ብሰፊሑ ተገሊጽሎም። እቲ ዝገርም ከኣ ኣባላት መሪሕነት ሰ.ዲ.ህ.ኤ ኣብ ኣኼባታት ኪዳንን፡ ኣብ ምስንዳእ ዋዕላ ብኣካል ተረኺቦም ንዘቕረብዎ ሓሳብ፡ ንዘቕረብዎ ርእይቶ ብዘይሕብእብእ ንህዝቢ ግልጺ ፖለቲካዊ መስመር ሰልፊ፡ ኣብ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ንዝቐርብ ፍታሕ ንህዝቢ ኣብ ዘቕረብሉ ክውን ለባምን፡ ኣብ ሓድሕድ ምጽውዋር ዝተመስረተ ድሕነት ኩሉ ኤርትራዊ ዝውንና ሃገር ንምርግጋጽ፡ ክህሉ ዝኽእል ሃገራዊ፡ሕጋዊ፡ ህዝባዊ፡ መስመር ተባላሕነት ኣፍልጦን፡ ብትንተና ብሰፊሕ ዝቀረበሉ ኣኼባ ምንባሩ’ዩ። ኣብ’ዚ ከኣ ሰፊሕ ተሳታፊ ፈስቲቫል ዝዓገበሉ ምንባሩ፡ እቲ ድኻምን ጻዕርን፡ ሽትኡ ሃሪሙ ከም ዝተዓወተ ዘረጋገጸ፡ ነቶም ን ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይመንገዱ ዘይፍትሓዊ ፍርዲ ሂቦም ሓላፍነት ከሰክሙ ዝፈተኑ፡ እቲ መሪሕነት ዘይኮነስ ህዝቢ ብዝቀረበሉ ሓቐና ሚዛንን ገምጋማትን ኣኼባታት ዋዕላ ስለ ዝበርሃሉ ባዕሉ’ዩ መልሲ ዝሃበ።
ኣብ መወዳእታ ሓደ ተሳታፊ ብዛዕባ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ክሓትት ዕድል ተዋሂቡ፡ ኣብ ዘቕረቦ ሓውሲ ርእይቶ ዝዀነ ሕቶ ከም’ዚ ዝሰዕብ ይብል….. ብርእይቶይ፡ ኣብ’ዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ፡ እዚ ሰልፊ’ዚ ማለት፡ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክሳተፍ ነይርዎ’የ ዝብል። ቅድሚ እቲ ሓሳበይ ምግላጽ ግን ሓንቲ ጽውጽዋይ ክነግረኩም ኣፍቅዱለይ ኢሉ፡ ብምቅጻል ከም’ዚ ዝስዕብ…. ሓደ እዋን እንስሳታት ብዛዕባ ምምሕያሽ ናብራኦም ኣድማ ክገብሩ ስለ ዝመደቡ ኩሉ እንስሳታት ንዋዕላ ተዓደሙ፡ ኣብ’ቲ መዓልቲ ዋዕላ ከኣ ኩሉ ይሳተፍ። እንተዀነ ግን ወኻሪያ ብገለ ምኽንያት ኣብ’ቲ ዋዕላ ደንጉያ ክትኸይድ እንከላ፡ ደርሆ ክትጽሕትር ጸኒሓታስ፡ ኣንቲ ደርሆ እንታይ ደኣ ትገብሪ፡ ሎሚ መዓልቲ’ኳ ኣድማ ንምግባር ዋዕላ ዝካየደሉ እዩ እሞ ንኺድ ትብላ። ደርሆ ከኣ ኣነ ግዜ የብለይን፡ እንተዀነ ከኣ እቶም ተሳተፍቲ ትሰማምዕሉ፡ ኣነ ከም ዝሰማማዕ ንዋዕላ ንገርለይ በለት። ወዮ ወኻሪያ ነዛ መልእክቲ ሒዛ ኣብ ዋዕላ ደበኽ በለት። ዋዕላ ተዛትዩ ምስ ወድአ፡ ነቲ ወሪድዎም ዘሎ ጥምየትን ደርቕን ጸገም ዝፍውስ፡ እንተተመሰለሎም ሕሩድ ክቅርቡን ደም ከፍሱስን፡ ሓሳብ ይቐርብ። እሞ ሓደ ካብ’ዞም ተሳተፍቲ ዋዕላ ይቕረብ ተባሂሉ። ዋዕላ ሓድሕዱ ተጠማሚቱ ጠጠው ኮነ። ሃንደበት ወኻሪያ ተሲኣ ሓሳብ ኣሎኒ በለት እሞ፡ ሓሳባ ክትገልጽ ዕድል ተዋህባ። እወ ኣንትቦ ናብ’ዚ ዋዕላ እንዳመጻኹስ ደርሆ ክትጽሕትር ረኺበያ፡ ስልምንታይ ዋዕላ ዘይትኸዲ ኢለ ምስ ሓተትክዋ ከኣ ግዜ የብለን ግን እቲ ዋዕላ ዘጽድቆ ውሳኔ ኩሉ ክሰማማዕሉ’የ ስለ ዝበለት ንደርሆ ዘይንሓርዳ በለት። ዋዕላ ከኣ ተሰማምዐ እሞ ንደርሆ ሓረድዋ፡ (ህዝቢ ሰሓቕ) ክሳብ ሕጂ ከኣ ደርሆ ክትሕረድ ትነብር ኣላ፡ ኢሉ ጽውጽዋይ ወዲኡ ናብ ቁም ነገሩ ተመልሰ እቲ ሓታታይ። እሞ ሕጂ ከኣ ንስኻትኩም ኣብ ክንዲ ኣብ’ቲ ዋዕላ ከይድኩም ንዘሎ ጌጋታታት ክትዕርዩን ክትብድሁን ኣብ ቦታ ዋዕላ ክትህልዉ ይግባእ፡ እንተዘይኮይኑ በቲ ኣብ ዋዕላ ዝሓልፍን ዝጸድቕን ውሳኔታት ከምታ ደርሆ ግዳይ ክትዀኑ ኢኹም በሃላይ’የ። ተፈጸመ።
ሓደ ካብ ተሳተፍቲ ዋዕላ ነዚ ሓታታይ ዘቅረቦ ጽውጽዋይ ከም’ዚ ዝስዕብ ይብሎ። እወ ሓቕኻ፡ ሓሸኻ ደርሆ ተሰማሚዓ ግን ብዘይወዓለቶ ኣኼባ ባይቶ ክትሕረድ ተፈሪዳ። እንተዀነ ንሕና ነቲ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ብመሰረቱ ዝተቃወምና’ና እምበር፡ ከም’ታ ናትካ ደርሆ መዓስ ተሰማሚዕና፡ ክብል መለሰሉ። (ህዝቢ ስሓቐ)
ብሓቒ ሓቐኛ ኤርትራዊ ዋዕላ፡ ብቁም ነገሩን ስሓቑን፡ ፍቅሩን ስኒቱን፡ ኣብ ሓደ ገዛ ሓድሕዱ ተጸዋዊሩ፡ ዝተፈላልየ ርእይቶን ሓሳብን፡ ንሕርቃንን ጽልእን ዘይኮነስ ብዋዛን ቁምነገርን ምስላታትን’ዩ። እዚ ከኣ ይሃብኩም ይሃብነ ዘብል፡ ግሩም ሰናይ ሕውነታዊ ፈስቲቫል፡ ብዓቕሙን ክእለቱን ዝተመሰረሉ ኣካ ረአና ይበል ዘብል ፈስቲቫል እዩ።
ኣዳለውቲ ፈቲቫል 2010 ብዘካየድዎ ልዑል ጻዕርን ድኻም፡ ዕዉት ዝዀነ ፈስቲቫል፡ ዕግበት ዘረጋገጸ፡ ቀጻልነት ቃልሲ፡ ንመኽተ ምልካዊ ስርዓት ናብ ዝለዓለ ግጥሚያን፡ ንቕሓት ዘዕጠቐ፡ ህዋ መንፈስ ሰኒት ፍቕርን ዝወረዶ ፈስቲቫል ክግበር ብምብቕዑ ምስጋን ይብጻሓዮም።
ስኒትን ፍቕርን ምስ ኩሉ ይኹን
ክንዕወት’ና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1355


c: text/html

text:
ናይ ሞት ይጽናሕ፡ ናይ ሕልፈት ይበኸ!
ናይ ሞት ይጽናሕ፡ ናይ ሕልፈት ይበኸ!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/
16 ግንቦት 2015
2ይ ክፋልን መወዳእታን
ኢሳይያስ፡ ኣብ ገርሂ ልቢታት ኤርትራውያን ዝተሓብአ ቫይረስ ኢዩ። ከምቲ ፈውሲ ዘይርከበሉ ሕማም ከኣ፡ ዛጊት ንሕና ደቂ’ዛ ሃገር መድሃኒት ኣይረኸብናሉን። ስለዚ እቲ ንኢሳይያስ መመሊሱ ዝሓብእን ዘሰውድን ዝነበረ ትካል መዐደኒ ወርቂ ቢሻ ተሃሪሙ ኢልካ ክስማዕ ዝወርሐ ግሁድን ሕቡእን ቁዘማ፡ ንኣዳም ገረሞ ኢዩ።
ናይ ሞት’ሞ ይጽናሕ፡ ኤርትራ ብሰንኪ ኢሳይያስን ጭፍርኡን መስሓቕ ሸራፋት ብምዃና ብሕልፈታ፡ ክብከየላ ምተገብአ። እዚ ኣብ ሜዳ ንብዙሓት ምሁራት ተጋደልቲ ዝቐንጸለን ንላዕለዎት ሓለፍቲ እናጸፍዐ ዝመጸን ኢሳይያስ፡ ቃሕ ከም ዝበሎ ንክገብር ገፊሕ ማዕጾ ዝኸፈቱስ እቶም ዘገም ኢሉ ናብ ዒራዒሮ ዝኸተቶም መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነበር ኢዮም።
ካሪክለም ኣዕነውቲ ኣዋጃት እናተሓንጸጹ፡ ገደብ-ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ምፍራስ ኣውራጃዊ ምምሕዳራት፡ ምቛም ፍሉይ ቤት ፍርዲ፡ ምዕጻው ናጻ ፕረስ፡ ምምካን ቅዋም ኤርትራ፡ ምፍራስ ግንባራት ባድመን ፋውሊናን፡ ወ.ዘ.ተ… ኣብ ዝተራእየሉ ግዜ፣ እቶም ኣጸቢቖም ዝፈልጥዎ ዝነበሩ ቅድሚ ምእሳሮም ተባዕ ስጉምቲ ክወስዱ ነይሩዎም። እወ! ሽዑ ሰኣን ብትኽ፡ ሃገር ሎሚ በቲኻ ኣላ። መሪሕነት ጉጅለ 15ን ሃገራውያን ጋዜጠኛታትን፡ ምዕጻው እታ እንኮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ምስ ተጋህደ ከኣ፡ ገበል ዝነበረ ኢሳይያስ ናብ ኣሰለት ምቕያሩ ነጊሩና እንከሎ፣ እሕሕ ዝብል ድምጺ ኣይተሰምዐን። እምበኣር ንኤርትራ ሽዑ’ውን ክብከየላ ምተገብአ።
እወ፡ ናይ ሞት ይጽናሕ፡ ናይ ሕልፈት ይበኸ! እዛ ናጽነታ ንምርካብ ልዕሊ 65 ሽሕ፡ ኣብቲ ኢሳይያስ ዝኣጎዶ ዓርሞ ባድመ’ውን በራውር መንእሰያት ዝሃለቑላ ሃገር ክብከያ ምተገብአ። ክብከያ እንተኾይኑስ ቢሻ ምስ ተደብደበ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ኣብ ምትሓዝ ባድመን ምፍራስ ግንባር መረብ ሰቲትን ምተበኽያ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ስምምዕ ኣልጀርስ፣ “ኤርትራ 25 ኪ.ሜ. ንውሽጢ መሬታ ኣትያ ደው ክትብል፡ ማለት ገዛእ ልኡላዊ መሬታ ግዝያዊ ናይ ጸጥታ ዞባ /Temporary Security Zone/ ይኹን” ዝብል ርእይቶ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ውሳኔ ክሓልፍ እንከሎ ምተበኽያ። ኢሳይያስ ከኣ፡ ነቲ ናይ ምንብርካኽን ሞትን ውሳኔ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዓለም ክታሙ ኣንበረሉ። እዚ ኣብ ፋኛቱራታት ኣባሻውል ምስ ዋንጫን ብርለን ዝዓበየ ዝወጽኣሉ ላምፐን፡ ካብ ሰብኣዊ ስነ-ምግባር ዝረሓቐ ስለዝኾነ፣ ዘሕፍሮ ጉዳይ የለን። ‘ኣመል ምስ መግነዝ’ ከም ዝበሃል፣ ቀናእ፡ ህልኸኛ፡ ነኻሲ፡ ቃጸኛ፡ ኣጥፊእካ ምጥፋእ ዝባህርያቱ ኢሳይያስ፣ ሎሚ ኣብ መበል 70 ዓመቱ ለውጢ ክገብር ምጽባይ፡ ዕሽነት ጥራይ ኢዩ። ንኤርትራ ዝርንዝሕ ክንበዓላ ዝግበኦም ዓመታት ኣዝዮም ብዙሓት ኢዮም።
እዛ ሃገር ክብከያ፡ ቋሬጣ ክእዘዘላን ደም ክንበዓላን እንተኾይኑስ፡ እቲ ልኡላዊ መሬታ፡ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ’ውን ዝተፈርደላ ባድመ ገና ኣብ ኢድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምህላዉ ኢዩ። ‘ኣደስ ትሓብእ’ሞ ሓበላ ዓይኒ ነይትሓብእ’ ከም ዝበሃል፣ ነዚ ሓቂ’ዚ ጎስዩ ክሓልፍ ዝደሊ እንተሎ፡ ንብርሃን ጸሓይ ብኮበርታታት ጌርካ ንምኽዋል ምፍታን ከም ማለት ይቑጸሮ።
ብዙሓት ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኣለና ዝብሉ፡ ነዚ ኩሉ ሞትን መግነዝትን ረሲዖም ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ምስቶም ደገፍቲ ህግደፍ ብሓደ ቃና “…ኢትዮጵያ ዶብ ክሊ ኣየርና ጥሒሳ ናብ ቢሻ ደብዲባ” ዝብል ኣይትሓዙና ምስማዕና ከኣ ዘስደምም ኢዩ። ብዛዕባ ስርሒት ቢሻ ብዙሕ ዘደናግር ኣታዊን ወጻኢን ወረታት ክስማዕ ወሪሑ ኢዩ። ኩሉ ዘዝመስሎ ገምጋምን ትንታኔን ከም ዝገበረ እውን ሰሚዕናን ኣንቢብናን ኢና። ድሒሩ ብዝመጽእ ዝነበረ ሓበሬታ ግን፡ እቲ ደብዳብ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዩ ተኻይዱ። ገለ ብሚሳይል ገለ እውን ብከቢድ ብረት ክብሉ እንከለዉ፡ ገለ ሓለምቲ’ውን ከይሓፈሩ ንሕና ኢና ጌርናዮ ደኣ በሉ። ብቕንያቱ ናይ ኣመለኻኽታ ፍልልይ ኢዩ ቀንዩ ዘሎ።
ደገፍቲ፡ ከምቲ ኣደይ ትብሎ ዘይኮነስ፡ ሰበይተይ ከም እትብሎ ይግበረለይ ክብሉ፡ እቲ ዕንወት ንክፎኽሰሎም ክጽልዩ ቀነዩ። ኣብ ደምበ ተቓውሞ’ውን ስግንጢር ዝኾነ ኣረኣእያታት ኢዩ ተሰሚዑ። ማለት ኣነን ከምዚ ከማይን ብምኽንያት ዕንወት ትካል ወርቂ ቢሻን ማሕጎማ ኢሳይያስን፡ ዓው ብዝበለ ድምጺ ”እንቋዕ ተዓለለ!” ኢልና ኢና። ሕጂ’ውን ብነጎድጓድ ድምጺ ዝድገም ዕልልታ ኢዩ። ናይ ሞት ይጽናሕ ናይ ሕልፈት ይበኸ ኢዩ ነገሩ። እዞም ወገናት በቲ ኣብ ትካል ህግደፍ ዝወረደ ደብዳብን ዕንወትን “ክሊ ኣየር ኤርትራ ተደፊሩ” ኢሎም ሓዚኖም። ሎሚ ኣከያይዳ ኢሳይያስ ይነግረና ከም ዘሎ ግን፡ ክሊ ኣየር ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምምላሳ ግሁድ ስራሕ ይሰርሕ ኣሎ። እዚ ድማ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ጽሒፍናሉን ተዛሪብናሉን ኢና። ነዚ ብናጽነት ኤርትራ ዝተጣዕሰን ንስዉኣት ዝጠለመን ስርዓት ህግደፍ ክሓዝኑሉን፡ ኤረ እንተክኢሎም’ውን ነጸላ ተዓጢቖም ክበኽዩሉን መሰሎም ኢዩ። ቢሻ እታ ኣብ ጅማት ኢሳይያስ ተተኺላ እስትንፋስ እትህቦ ዝነበረት ኢንፍዩዥንን ቀላቢት ደምህትን ኢያ። ምብታኽ እዛ ቀላቢት ኣኽላባት ጎረባብቲን መቕተሊት ህዝብናን ዝኾነት ኢንፍዩዥን ከኣ፡ ነቲ ናብ ደም ገበነኛ ዝወርድ ዝነበረ ግሉኮስ ምቁራጽ ማለት ኢዩ።
ስለዚ ክሳድካ ቆሪጹ፡ ጥዕና ይሃብካ፡ ከም ዝበሎ ኣይረጋሚ ኣይመራቒ፡ ኢሳይያስ’ውን ሕጂ ብሰንኪ ዕንወት ትካል ቢሻ ክሳዱ ምስ ተቖርጸ ግሩም ዝኾነ ጥዕና ክረክብ ኢዩ’ሞ ምቕናይ ጥራይ። ኢሳይያስ ከም ህንኩቶ ቀውዒ፡ ክርቢት ዘይሸርጠጠሉ ከባቢ የለን። ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማል፡ ጂቡቲ ጥራይ ከይኣክል ድማ፣ እዞም ሕጂ ኣብ የመን ዝዋግኡ ዘለዉ ሁትሲ /ተኸተልቲ ሺዓ/ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ዓሊሙን ኣዕጢቑን ኢዩ ጓህሪ ኣጒዱሎም ዘሎ። ስለዚ ናይ ሞት ይጽናሕ፡ ናይ ሕልፈት ይበኸ! እዛ ሃገር መራግእታ ምስ ተጀልሐ ክብከየላ ምተገብአ።
ብሰንኪ ኢሳይያስ ዝተኸተሎ ሰባብ ሜላ፡ ኣብ ርእሲ ህዝቢ ኤርትራ ተዃዕኒኑ ዘሎ ሕሰም መዘና የብሉን። ኢሳይያስ ንምእላይ ደኣ ክንደይ ዓመታት ዲዩ ተቖጺሩ ዘሎ? ግን ስንክልናና ኣይፈለጥናን። ንቢሻ ባዕልና ክንሃርማ፡ ንቀንዲ ትካላት ህግደፍ’ውን ንሕና ኤርትራውያን ባዕልና ከነዕንዎን ክንሃርሞን ኣለና ዝብል ጽውጽዋይ፡ ንህሉው ዓቕሚን ኣከያይዳን ደምበ ተቓውሞ ዘይምፍላጥ እመስለኒ። ደምበ ተቓውሞ ቀርኒ ዘይብሉ ብዕራይ ኢዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ከምኡ ዝኾነሉ ጉዳይ ከኣ ኣይተሳእነን።
እዛ ህዝቢ ኤርትራ ሓንቲ ባኒ’ውን ትኹን ርእዩላ ዘይፈልጥ፡ ኣብ ዓመት ልዕሊ 300 ሚልዮን ዶላር ዝሕፈሰላ ቢሻ፡ ንብረት ኢሳይያስ፡ ሓጎስ ክሻን የማነታትን ኢያ። ስለዚ ቢሻ ኣይተሃረም ማለት ብካልእ መንገዲ፡ ኢሳይያስ ይጽናሕ፡ ይጨፍጭፈናን የጽንተናን ከም ማለት ኢዩ ዝቑጸር። ትካላት ኢሳይያስ ምህራም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዑኡን ነቶም ቀንዲ መጫፍርቱን ኣነጻጺርካ ምምንጣል’ውን መድለየና’ኮ! ግን በየን ኣእጋር፡ በየን ኣሰጋጋር ኮይኑ። ጉዳይ ህዝቢ ንዘለኣለም ተረጊጹ ዝነብር ኣይኮነን። ኣንቱም ቢሻ ተሃሪሙ ኢልኩም ከተላቕሱ ዝቐነኹም፡ ኢሳይያስን ኣኽላባቱን ዝመሃሩሉ ግዜ ርሑቕ ኣይኮነን’ሞ፡ ጸሊም መንጠሊናኹም ኣዳልዉ።
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ደበሳ ኢዮብ ንህዝቢ ኤርትራ!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዘይንጹር መደብ ቅርጺ ሃገራዊ ፖሊቲካ ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን፡
ዘይንጹር መደብ ቅርጺ ሃገራዊ ፖሊቲካ ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን፡
ኤርትራ መበቆል ዝተፈላልየ ሕብረ ብሄራዊ፡ዓሌታትን፡ እምነታት ዘለዎም ኣሕዛብ ዝቆመት ሃገር ስለ ዝኾነት መርኣያ ብዙሕነት ባህልን ልምድን’ያ። ኤርትራ ሓድነት ህዝባን መሬታን ኣቒባ ዝጸንሐት፡ ሕሉፍ ታሪኽ ዝምስክሮ’ውን እዩ። ከም’ቲ ሓረስታይ ክዘርእ ” ኣስመር” ዝብል፡ ከም’ቲ መርዓት ክትወጽእ ” ዑፈይ ስመርለይ” ተባሂሉ ዝድረፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብ ጽቡቕን ሕማቅን፡ ኣብ ሰላምን ኵናትን፡ ብሓደ ኮይኑ ህዝበይ ስመረለይ እንዳበለ፡ ሰላም ንዝዝርግ ባዕዲ ሓቢሩ ተሓጋጊዙን ተኸላኺሉን፡ ዘጽንሓ ሃገር’ያ። ካብኡ ሓሊፉ ዘይተነጸረ መደብን ቅርጽን ሃገራዊ ፖሊቲካ ምስ ሕውስዋስ መደብ መሳርዕ ኣውራጃ ሃይማኖት ዓሌትን ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ።
ፖሊቲካ ኤርትራ፡ ኤርትራ ከም ሃገር ብመደብ ተሰሪዑ፡ ብህዝቢ ተደጊፉ ሕጂ’ውን ሰሚሩን ተሓቋቍፉን ክነብር ዘክእሎ ዕድልን ባይታ ይበዝሕ። ፖለቲካዊ ጉዳይ ኤርትራ፡ ከም ሃገርን ህዝብን ንዘሎ ሃብታም ባህላዊ ጸጋታትን ተሞክሮን ክዝረበሉ ኣይግባእን ዘስምዕ ማለት ግን ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ነቲ ባህልታት፡ ቋንቋታት፡ ልምድታት፡ ወግዒ ቀዳሞት መንጸብረቕታ ብዙሕነትና ስለ ዝኾነ ኣብ ምንቅስቓሳትና ደሚቑ ክረኣ’ኳ ደኣ ይግባእ። እዚ ዝኾነሉ ከኣ ግዜ፡ቦታ፡ኣለዎ። ባህልታትና ተራ ተዋሂብዎም ብዘይኣድልዎ መስርዕ ወግዒ ኣገባብ ምስ ዝግበረሉ ጥራሕ’ዩ።
ጉዳይ ፖሊቲካ ሃገርና ኤርትራ ብእኩብ ድምር ብውክልና ድሌት ኩልና ኤርትራውያን ዝፍጸም ስለ ዝኾነ፡ ኣርማ ሓድነት መላእ ኤርትራ ሒዝካ ዝፍጸም ስርሓ ስለ ዝኾነ መተካእታ ዘይብሉ ቀዳማይ ቦታ ዝሓዘ’ዩ። ቀጻልነት ሃገር ኤርትራ ክረጋገጽ እንተኮይኑ ከኣ ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ’ዚ ቀዳምነት ቦታ ዝህቦ ጉዳይ ሃገር ኣቓልቦ ከሕይል፡ ማለት ሓድነቱ ምሕያል ክኸውን ስለ ዘለዎ፡ ሓድነቱ ምሕያል ቀጻልነቱ ምርግጋጽ፡ ታሪኹ ምዕቅብን ማለት ይኸውን። ታሪኹ ዓቒቡ ብምክብባር ዝነብር ህዝቢ፡ ሂወትን ዜጋታት ካብ ግዜ ንግዜ ኣብ መገዲ ሰላምን ራህዋን ዕብየትን ከም ዝጓዓዝ የውሕስ። ኣድልዎ ዘይብሉ ሓድነት ኤርትራውያን እዋናዊ ሕቶ’ዩ። ነዚ ሕቶ ንምምላስ ከኣ ብቀዳምነት ንትንሳኤ ህላውነትና ዝኾነ ሕቶ ሃገር ክንምልስ ይግባእ። እዚ ዓይነት ኣገባብ ኣካይዳ ኣብ ኣተሓሳስባና እንተሰሪጹን ተቐሪጹን ከኣ፡ ብድሕሪኡ ክመጽእ ዝኽእል ዝተፈላለየ ባህሊታት ቋንቋታት ልምድታት ሕቶታት ክዕምብብ፡ ክሰፍሕ ይኽእል። ከም ጥምረት ”ማእዶ” ከኣ ሓቢርና ንሰላምን ራህዋን ተግባራዊ ኣድማዒ ስርሓት ክንሰርሕ የኽእለና።
ፍልልያትና ርኢና ዘይኮነ ንኤርትራ ንጥምትስ፡ ኤርትራ ርኢና’ና ንፍልልያትና ክንጥምት ዝግባእ። መሰረት ሓባራዊ ቁም ነገርን፡ ሃገራዊ ሓባራዊ ረብሓ ዘለዎ ከኣ ንሱ’ዩ። እዚ ማለት ከኣ ከይሓበርናን ከይሰመርናን ንዝተለምናዮም ክንበጽሖ ዘጸግም’ዩ። መለለይና ሓድነትና ኣጥፊእናን ኣዳኺምና፡ ንገዛእ ርእስና ተፈላሊልና፡ ኣብ ቅድሚ ሕብረተ ሰብ ዓለም ተፈላጥነት ክንረክብን፡ ሓይሊ ከነጥሪ ኣይከኣልን’ዩ። ከም’ቲ ስነ ጥበባዊ ንኡስ ወድና በረኸት መለስ ዝበሎ ” ሕቶ ህልውነትና ሎሚ ንመልሶ፡ ምስ ተሰማማዕና ዓለም ክትሰምዓና” እዩ።
ከም’ቲ ልዕል’ሉ ተጠቒሱ ዘሎ ሃብታም ባህልታት፡ ልምድታት፡ እምነታት ኤርትራ ፍጹም ክዝረበሉ የብሉን ማለት ግን ኣይኮነን። ብጸጋ መርኣያ ብዙሕነት ባህልናን ልምድናን ክንኾርዕን ክንሕበንን ዘክእል ረቋሒ ከም ሃገር ኤርትራ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ ንኾርዓሉን ንሕበነሉን ብዙሕነት ኩሉ ግዜ ኣብ ክሊ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ኮይኑ ኣድልዎ ዘይብሉ መደብ ሓደ ድሕሪ ሓደ ተሰሪዑ ምስ ዝቀርብ ጥራሕ’ዩ። ሚስጢር ሓይልን ብቅዓትን ህላውነት ኤርትራ ዘረጋገጸ፡ ሕሉፍ ታሪኽ ዝምስክሮ ከኣ ንሱ’ዩ።
ብዛዕባ ፍሉይ ተርኽቦ ባህልን ልምድን ክዝረብ የብሉን፡ ክጥቅስ የብሉን ኣይኮነን፡ ፍሉይ ሓሳብ ክቀርብ የብሉን ኣይኮነን። እንታይ ደኣ መስርዕን ኣገባብን ሓልዩ ክኸይድ ደኣ’ምበር። ፖለቲካዊ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ ቦትኡ መደብ ዘትሓዘ፡ ጉዳይ ኣውራጃ ኣብ ቦትኡ መደብ ዘትሓዘ፡ ጉዳይ እምነታት ኣብ ቦትኡ መደብ ዘትሓዘ ኮይኑ ምስ ዝቀርብ ንምባል’ዩ።
ሃብታም ባህልታት ኤርትራ ከም ጸጋን መርኣያን ብዙሕነትና ደኣ’ምበር ከም መፈላልዪ ክንርእዮን ክንጥቀመሉን ኣይግባእን። ንሕና ኤርትራውያን ሃብታም ባህሊ ኣለና ክንብልን፡ በብባህልና ክንፋናጣሕ ኣለና ማለት ክልተ ዝተፈላልየን ዘይሰማምዕን ተርእዮ ምዃኑ ህዝብና ክርዳእ ይግባእ።
ሎሚ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም፡ ይዕበ ይንኣስ ጉዳዩ ንምስላጥ ሓድሕዱ ተሓጋጊዙ ተሓባቢሩ ፍታሕ ንምርካብ ኣብ ዝቀዳደመሉ ዘሎ እዋን፡ ንሕና ኤርትራውያን’ውን፡ ብሓድነትና ህላውነት ሃገርና ኣረጋጊጽና፡ ንስልጡን ዕብየት ባህልታትና መርኣያ ብዙሕነትና ክንኸውን ተሓባቢርና ተሓጋጊዝና ሰሚርና ክንቃለስ ይግባእ።
ህላውነት ሃገር ኤርትራ፡ ዘዳኽም ፍልልያት ምንጽብራቕ ዘስዕቦ ኣሉታዊ ተርእዮ ኣዝዩ ጎዳኢ ዘይጠፍእ በሰላ ዝሓድግ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፡ ምስ’ቲ መላኺ ስርዓት ዘሪእዎ ዝኸይድ ዘሎ እከይ ተግባራት ንምትዕርራይ ዓቕሚ፡ ክእለት፡ ዘባኽን’ዩ። ዝሓለፈ 20 ዓመታት ንደላይ ፍትሒ ገዚእዎ ዝጸንሐ ውስጣውን ግዳማውን ኩነታት፡ ዓብይ ትምህርትን ተሞክሮን ስለ ዝኾነ፡ ሎሚ ህዝብና ካብ ምፍልላይ ዝቀሰሞ ተሞክሮ ኣብ ባይታ ክሰርሓሉ፡ ኤርትራዊ ሓይሊ ክጥርነፍ ክንእክብን፡ ዓቅሚ ከነዋህልል ቃልስና ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ክንቅይሮ ይግባእ።
ዝሓለፈ ዓመት 2019 ተስፋ ዝህብ ተበግሶታት ደላይ ፍትሒ ህዝብና ተራእዩ። ብሓፈሻ ህዝብናን ብፍላይ ከኣ ፖለቲካዊ ውድባትናን ማሕበራትን ነቲ በብግዜኡ፡ ንደገፍ ህዝብና ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ከካይዶ ዝጸንሐ ቃልስታት ሰሚሩ ከዕውቶ ከም ዘለዎ ርእዩ ኣብ ዝሓሸ ደረጃ መድረኽ ቃልሲ ኣብጺሕዎ ኣሎ። እዚ ህዝባዊ ቃልሲ ካብ’ዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ንወሳኒ መድረኽ ንምስግጋር ዓብይ ንቕሓት ምትሕብባርን ምድግጋፍን ኣድላይነት ኣለዎ።
ሓድነት ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ ንጸላእትና ዕብድብ ከም ዝእተወሎምን፡ ንምዝራጉ ዘይፈንቀልዎ እምኒ ኣይነበሮምን። ሕሉፍ ሓሊፍዎም፡ ገገለ ኢትዮጵያውያን ጋዜጠኛታት፡ ደጊም ህዝቢ ኤርትራ ብስንኪ ህግዲፍ ተደቍሱ ኣይክትንስእን’ዩ እሞ፡ ሕልምና ንምትግባር ሎሚ’ዩ ግዜና ብዝብል ኣጕል ኣተሓሳስባ እንታይ ክዝራቡ ከም ዝቀነዩ ኩሉ ዝሰምዖን ዝረኣዮን ስለ ዝኾነ እኹል መርትዖ ጸረ ሰላም ራህዋ ህዝብና’ዩ። ሓድነትና ዘይደልዩ ሓይልታት ዝብልዎ’ዩ። እዚ ዘለናዮ እዋን ዕላማና ኣነጻጺርና ብሓባር ብስምምዕ፡ ብምትሕግጋዝ ክንሰግሮ ዘለናን፡ ንኤርትራዊ ፖለቲካዊ ጉዳይ ቀዳምነት ሂብና፡ ካብ’ቲ ዘለናዮ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዋ ዓለም ክንወጽእ ብሓድነትና ንርእስና ኮሪዕና ፈተውትና ከነኹርዕ፡ ኣብ መድረኽ ሰላምን ራህዋን ክንበጽሕ ዝተቀበልናዮ ሕድሪ ክንትግብር ክንጽዕር ክንቃለስ ይግባእ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና
ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታን ውሓዲለ
10 ጥሪ 2020


text:
ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኢትዮጵያ፡ ንሓላፊት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት (IOM)፡ ዘይተፈቕዳ ቃለ፡ምልልስ ገይራ ብምባል ካብ መዝነታ ተኣልያ ኣብ ዕረፍቲ ክትጸንሕ መምርሒ ሂቡ። እታ ካብ ስራሓ ዝደስከለት፡ ማውሪን ኣሺንግ፡ ኣብቲ ንሓደ ጋዜጠኛ ዝሃበቶ’ሞ ዳሕራይ ልሒኹ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክዘውር ዝቐነየ ቃለ፡ምልልስ፡ ላዕለዎት መራሕቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ምስ ትግራይ ንዝደናገጹ ሰራሕኛታት ከም ዘድሉ ትጠቅስ።
ኣብቲ “ተቖራሪጹን ዘይግቡእ መልክዕ ሒዙ ወጺኡን” ዝበለቶ ቃለ፡ምልልስ፡ እታ በዓልቲ ስልጣን፡ ንህወሓት ክፅልፍን ንትግራይ ክትምለስ ከም ዘይትደሊን’ውን ትገልጽ’ያ። እታ ሓላፊት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ንመራሕቲ ህወሓት እውን፡ ኣብቲ ኲናት ከዕስክሩ ብዝብል ሓሳብ፡ ኣብ ስዑዲያ ንዝርከቡ መንእሰያት ናብ ርዋንዳ ክስጎጉ ይሰርሑ’ዮም ዝብል ክሲ ኣቕሪባ ነይራ ።
ብመሰረት ካብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ዝወጸ መግለጺ እምበኣር፡ ርእይቶ ማውሪን ኣሺንግ፡ ንዘይሻራዊ መትከላት እቲ ትካል ዝጻረር ብምባል’ዩ ካብ ስራሓ ክትጽንሕ ወሲኑ ዘሎ።


text:
1.ፈሪሳውያን ምስ ናይ እግዚኣብሄር ሰብ ብዘለዎም ርክብ ይኽበሩ እዮም።
"ብልብኹም፡ ኣብርሃም ኣቦ አሎና፡ ከም እትብሉ ኣይምሰልኩም። …." (ማቴ. 3:9)።
2.ፈሪሳውያን ብግዳማዊ ጽድቂ ይኽበሩ ።
"ጽድቅኹም ካብ ጽድቂ ጻሓፍትን ፈሪሳውያንን ኣዝዩ እንተ ዘይበዝሔ. .." (ማቴ. 5:20)።
3.ፈሪሳውያን ምስ ሓጥኣን ሰባት ኣይሕወሱን እዮም። "ፈሪሳውያን ከኣ ርእዮም ንደቀ መዛሙርቱ፡መምህርኩምሲ ስለምንታይ እዩ ምስ ተገውትን ሓጥኣንን ዚበልዕ፧ በልዎም"(ማቴ. 9:11) ።
4.ፈሪሳውያን ነብሰሞ ዝሕስሙ እዮም ።
" ሽዑ ደቀ መዛሙርቲ ዮሃንስ፡ ስለምንታይ ንሕናን ፈሪሳውያንን ብዙሕ ንጸውም፡ ደቀ መዛሙርትኻ ግና ኣይጸሙን፧ ኢሎም ናብኡ መጹ" (ማቴ. 9:14)።
5.ፈሪሳውያን ዋላ ኣብ ንኣሽቱ ነገራት.፥ኣዚዮም ነቕፍቲ እዮም።
" ፈሪሳውያን ድማ እዚ ርእዮም፡ እንሆ፡ ደቀ መዛሙርትኻ ብሰንበት ምግባሩ ዘይግባእ ይገብሩ ኣለዉ፡በልዎ"(ማቴ. 12:2)።
6.ፈሪሳውያን ብሕጊ ይነብሩ ።
" እንሆ ኸኣ፡ ኢዱ ዝነቀጸት ሰብኣይ ኣብኡ ነበረ። ምእንቲ ኪኸስዎ ኸኣ፡ ብሰንበት ምፍዋስዶ ግቡእ እዩ፧ ኢሎም ሐተትዎ" (ማቴ .12:10)።
7.ፈሪሳውያን ብቕንእን ጽልእን ዝተደረኹ እዮም።
" ፈሪሳውያን ግና ምስ ወጹ፡ከመይ ገይሮም ከም ዜጥፍእዎ ተማኸሩ" (ማቴ. 12:14)።
8.ፈሪሳውያን ተጠራጠርቲ እቲ ዝኸፍኤ ናይ ካልኡት ሰባት ክኣ ይግምቱ።
"ፈሪሳውያን ምስ ሰምዑ ግና፡ እዚ ብዘይ ብብኤልዜቡል፡ እቲ ሓለቓ ኣጋንንቲ፡ ነጋንንቲ ኣየውጽኦምን፡ በሉ" (ማቴ .12:24)።
9.ፈሪሳውያን ኣብ ዘረብኦም ጥንቁቓት ኣይኮኑን።
"ፈሪሳውያን ምስ ሰምዑ ግና፡ እዚ ብዘይ ብብኤልዜቡል፡ እቲ ሓለቓ ኣጋንንቲ፡ ነጋንንቲ ኣየውጽኦምን፡ በሉ" (ማቴ. 12:24)።
10. ፈሪሳውያን ብስም ሃይማኖት ሓላፍነት ስድርኦም ሸልል ይብሉ ።
" ሽዑ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ካብ የሩሳሌም ናብ የሱስ መጺኦም፡ 2 ደቀ መዛሙርትኻ እንጌራ ኺበልዑ ኸለዉ፡ ኢዶም ኣይሕጸቡን እዮም እሞ፡ ስለምንታይ ስርዓት ዓበይቲ የፍርሱ ኣለዉ፧ በልዎ። 3 ንሱ መሊሱ በሎም፡ ስለምንታይ ግዳ ንስኻትኩም ምእንቲ ስርዓትኩም ትእዛዝ ኣምላኽ ተፍርሱ ኣሎኹም 4 ኣምላኽ፡ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር፡ ድማ፡ ነቦኡ ኰነ ወይስ ነዲኡ ሕሱም ቃል ዜውስእ ሞት ይሙት፡ በለ። 5 ንስኻትኩም ግና፡ ነቦኡ ዀነ ወይስ ነዲኡ፡ እቲ ኻባይ እትጥቀመሉ መባእ ጌርዮ እየ፡ ዚብል ግዲ ምኽባር ኣቦኡን ኣዲኡን የብሉን፡ ትብሉ። 6 ምእንቲ ስርዓትኩም ነቲ ቓል ኣምላኽ ከንቱ ገበርኩምዎ። 7 ኣቱም ግቡዛት፡ ኢሳይያስ ብዛዕባኻትኩም ጽቡቕ ተነበየ፡ ከምዚ ኢሉ፡ 8 እዚ ህዝቢ እዚ ብኸናፍሩ የኽብረኒ፡ ልቡ ግና ኻባይ ርሑቕ እዩ። 9 ትምህርቲ ትእዛዛት ሰብ እናመሀሩ፡ ንኸንቱ የምልኹኒ" (ማቴ. 15:1-9)።
11.ፈሪሳውያን ብቀሊሉ ተቐየምቲ እዮም።
"ሽዑ ደቀ መዛሙርቱ ቐሪቦም፡ ፈሪሳውያን ዘረባኻ ሰሚዖም ከም እተዐንቀፉስ ፈሊጥካዶ፧ በልዎ። 13 ንሱ ግና መለሰ በለውን፡ ናይ ሰማይ ኣቦይ ዘይተኸሎ ዘበለ ዅሉ ተኽሊ ብሱሩ ኺምንቈስ እዩ። 14 ሕደግዎም፡ ዕዉራትን መራሕቲ ዕዉራትን እዮም። ንዕዉርስ ዕዉር እንተ መርሖ፡ ክልቲኦም ኣብ ጕድጓድ ይወድቁ" (ማቴ. 15:12-14)።
12.ፈሪሳውያን ንመንፈሳዊ ነገር ዕውራት እዮም።
"ሕደግዎም፡ ዕዉራትን መራሕቲ ዕዉራትን እዮም። ንዕዉርስ ዕዉር እንተ መርሖ፡ ክልቲኦም ኣብ ጕድጓድ ይወድቁ" (ማቴ .12:14)።
13.ፈሪሳውያን ግቡዛት እዮም።
"ኣእላፋት ህዝቢ፡ ንሓድሕዶም ክሳዕ ዚራገጹ፡ ምስ ተኣከቡ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ኺብሎም ጀመረ፥ ቅድሚ ዅሉ ኻብ ማይ ብሑቕ ፈሪሳውያን፡ንሱ ድማ ግብዝና፡ርእስኹም ሐልዉ" (ሉቃ. 12:1)።
14.ፈሪሳውያን ንኻልኦት ብቓላቶም ክሕዙ ይደሊዩ ።
"ፈሪሳውያን ድማ፡ ሰብኣይሲ ነታ ሰበይቱ ብዝዀነ ምኽንያት ኪፈትሓዶ ተፈቒድሉ እዩ፧ ኢሎም ኪፍትንዎ ናብኡ መጹ" (ማቴ .19:3)።
15.ፈሪሳውያን ተረርቲ ልቢ እዮም።
"እዚ ህዝቢ እዚ ብኸናፍሩ የኽብረኒ፡ ልቡ ግና ኻባይ ርሑቕ እዩ" (ማቴ. 15:8)።
16.ፈሪሳውያን ዓው ዝበለ ምስጋና ኣብ ኣደባባይ ኣይድንቑን እዮም። "ሊቃውንቲ ኻህናትን ጸሓፍትን ነቲ ዝገበሮ ተኣምራት ቈልዑውን ኣብ ቤተ መቕደስ ዓው ኢሎም፡ ሆሳእና ንወዲ ዳዊት፡ ኪብሉን ምስ ረኣዩ፡ ተናደዱ እሞ" (ማቴ. 21:15)።
17.ፈሪሳውያን ምእዛዝ ዘይብሉ ፍልጠት ኣለዎም።
"ስለዚ ዚብሉኹም ኵሉ ግበሩን ሐልዉን፡ ግናኸ፡ ይብሉ ደኣ እምበር፡ ኣይገብሩን እዮም እሞ፡ ከምቲ ግብሮም ኣይትግበሩ"(ማቴ .23:3)።
18.ፈሪሳውያን እቲ ዝሰብክዎ ኣይነብርዎን እዮም።
" ስለዚ ዚብሉኹም ኵሉ ግበሩን ሐልዉን፡ ግናኸ፡ ይብሉ ደኣ እምበር፡ ኣይገብሩን እዮም እሞ፡ ከምቲ ግብሮም ኣይትግበሩ"(ማቴ. 23:3)።
19.ፈሪሳውያን ከቢድ ጽዕነት ኣብ ካልኡት የንብሩ።
"ከቢድን ምጽዋሩ ዘይምሽውን ጾር ጠሚሮም፡ ንሰብ ኣብ ክሳዱ የሰክምዎ፡ ባዕላቶም ግና በጻብዖም ኪትንክይዎ እኳ ኣይፈትዉን" (ማቴ. 23:4)።
20.ፈሪሳውያን ካብ ሰብ ክብሪ ይደሊ እዮም።
" ኩሉ ግብሮም፡ ሰብ ምእንቲ ኺርእዮም ይገብሩ። ክታባውቶም የግፍሑ፡ ዘፈር ክዳውንቶምውን የንውሑ" (ማቴ. 23:5)።
21.ፈሪሳውያን ቅድስና ብናይ ሓደ ብቕዲ ክዳውንቲ ኢሎም ይሓስቡ።
" ኵሉ ግብሮም፡ሰብ ምእንቲ ኺርእዮም ይገብሩ። ክታባውቶም የግፍሑ፡ ዘፈር ክዳውንቶምውን የንውሑ" (ምሳ. 23:5)።
22.ፈሪሳውያን መዝነት ቦታን ናይ ክብሪ ስያመ ማዕርግ የፍቅሩ።
"ኣብ ኣውራ መቐመጢ ኣብ ቤተ ክርስትያን ናይ ድራር ቦታ፥ ኣብ ቀዳምነት ዝዋሃቦም መዝነታት ክስጥሑ ፥ብናይ ሰባት ንኣዳ ነጸብራቕ እንዳ ተነየቱ፥"ዶክተር" ን "ረቨረንድ" ተባሂሎም ክጽውዑ የፍቅሩ እዮም" (ማቴ. 23:6-8 መልሰ ሓረግ)።
23.ፈሪሳውያን ንኻልኡት የባልሽዉ።
"ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ መንግስተ ሰማያት ንሰብ ትዐጽዉሉ፡ ንርእስኹም ኣይትኣትውዋን፡ ነቶም ኪኣትውዋ ዚደልዩ ድማ ኪኣትዉ ኣይትሐድግዎምን ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም" (ማቴ. 23:13)።
24.ፈሪሳውያን ንድኻታት ይዕምጹን ይጥቀምሎምን።
"ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ቤት መበለታት ትበልዑ፡ ንምኽንያትውን ጸሎት ተንውሑ አሎኹም። ስለዚ ዝገደድ ፍርዲ ኽትቅበሉ ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም" (ማቴ .23:14)።
25.ፈሪስውያን ኣብ ኣደባባይ መሳጢ ነዊሕ ጸሎት ይጽልዩ።
"ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ቤት መበለታት ትበልዑ፡ ንምኽንያትውን ጸሎት ተንውሑ አሎኹም። ስለዚ ዝገደድ ፍርዲ ኽትቅበሉ ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም" (ማቴ .23:14)።
26.ፈሪሳውያን ሚስዮናዊ ዕዮ ምስባኽ ይዓዩን ንሰባት ክኣ ካዕቦ ደቂ ሲኦል ይገብርዎም።
"ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ሓደ ጵሮሴሊት ክትገብሩ ባሕርን ምድርን ትዞሩ፡ ምስ ኰነ ኸኣ ካዕበትኩም ወዲ ገሃነም ትገብርዎ ኢኩም እሞ፡ ወይለኹም" (ማቴ. 23:15)።
27.ፈሪሳውያን ንመጽሓፍ ቅዱስ ብዘይ ምግላጽ ካብ ኣምላኽ ይትርጉምዎ።
"ኣቱም ብቤት መቕደስ ዚምሕል ደሓን እዩ፡ ብወርቂ ቤተ መቕደስ ንዚምሕል ግና ማሕላ ይዀኖ፡ እትብሉ ዕዉራት መራሕቲ፡ ወይለኹም። 17 ኣቱም ደናቝርትን ዕዉራትን፡ ኣየናይ ይዐቢ፡ ወርቅዶ ወይስ እታ ንወርቂ እትቕድሶ ቤተ መቕደስ፧ 18 ብመሰውኢ ዚምሕል ደሓን እዩ፡ በቲ ኣብ ርእሲኡ ዘሎ ቝርባን ዚምሕል ግና ማሕላ ይዀኖ፡ ትብሉ። 19 ኣቱም ደናቝርትን ዕዉራትን፡ ኣየናይ ይዐቢ፡ ቍርባንዶ ወይስ እቲ ንቝርባን ዚቕድሶ መሰውኢ፧ 20 እምብኣርስከ እቲ ብመሰውኢ ዚምሕል፡ ብእኡን ኣብ ልዕሊኡ ብዘሎ ዅሉን ይምሕል አሎ። 21 እቲ ኣቤተ መቕደስ ዚምሕል ከኣ፡ ብእኡን በቲ ኣብኡ ዚነብርን ይምሕል እሎ። 22 እቲ ብሰማይ ዚምሕል፡ ዝፋን ኣምላኽን በቲ ኣብኡ ዚቕመጥን እዩ ዚምሕል" (ማቴ .23:16-22)።
28.ፈሪሳውያን ንፊደል ሕጊ ኣዚዮም ጥብቂ እዮም።
" ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ካብ ጨና ኣዳም፡ ካብ ሽላን፡ ካብ ካሙን ዕሽርተ ውጽኡ፡ እቲ ኣብ ሕጊ ዘሎ ኣውራ ነገር፡ ፍርዲ፡ ምሕረት፡ እምነት ግና ትሐድጉ አሎኹም እሞ፡ወይለኹም። እዚ ምግባር እቲውን ዘይምሕዳግ ይግባእ።"(ማቴ. 23:23)።
29.ፈሪሳውያን ፍትሒ ፥ምሕረት እምነት የብሎምን።
" ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ካብ ጨና ኣዳም፡ ካብ ሽላን፡ ካብ ካሙን ዕሽርተ ውጽኡ፡ እቲ ኣብ ሕጊ ዘሎ ኣውራ ነገር፡ ፍርዲ፡ ምሕረት፡ እምነት ግና ትሐድጉ አሎኹም እሞ፡ወይለኹም። እዚ ምግባር እቲውን ዘይምሕዳግ ይግባእ።"(ማቴ. 23:23)።
30.ፈሪሳውያን ቃርማ የጽርዩን ግመል ክኣ ይውሕጡ።
"ኣቱም ቃርማ እተጽርዩ፡ ገመል ከኣ እትውሕጡ ዕዉራት መራሕቲ" (ማቴ ።23፥24)።
31.ፈሪሳውያን ኣብ ግዳማዊ ጽቡቕ ምስክርነት ጥራይ የድህቡ።
"ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ዝባን ዋንጫ መሬትን ጻሕልን ትሐጽቡ፡ ውሽጡ ግና ከትርን ስስዔን ምሉእ እዩ እሞ፡ ወይለኹም። 26 ኣታ ዕዉር ፈሪሳዊ፡ ነቲ ዋንጫ መሬትን ጻሕልን ዝባኑ ድማ ጽሩይ ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ ቅድም ነቲ ውሽጡ ኣጽርዮ" (ማቴ. 23:25-26)።
32.ፈሪሳውያን ካልኡት ዝገብርዎ እከይ ንሕና ፍጹም ኣይምስገበርናዮን ይብሉ።
" ኣቱም ግቡዛት ጸሓትን ፈሪሳውያንን፡ መቓብር ነብያት ትሰርሑ፡ መቓብር ጻድቃንውን ትስልሙ አሎኹም እሞ፡ ወይለኹም። 30 ብዘመን ኣቦታትና ኔርና እንተ ንኸውንሲ፡ ኣብቲ ደም ነብያት ኣይምተጸንበርናን፡ ትብሉ አሎኹም" (ማቴ. 23:29-30)።
33.ፈሪሳውያን ንናይ እግዚኣብሄር ነብያት የሳጉጉ ።
"ስለዚ እንሆ፡ ነብያት ጠቢባንን ጸሓፍትን እልእከልኩም አሎኹ። ንገሊኦም ትቐትሉን ትሰቕሉን፡ ንገሊኦም ከኣ ኣብ ቤት ጸሎትኩም ትገርፉ፡ ካብ ዓዲ ናብ ዓዲውን ትሰጕዎም አሎኹም። 35 እቲ ኻብ ደም ኣቤል ጻድቕ ጀሚሩ፡ ኽሳዕ ደም እቲ ኣብ መንጎ ቤተ መቕደስን መሰውእን ዝቐተልኩምዎ ዘካርያስ ወዲ በራክያስ፡ ኣብ ምድሪ ዝፈሰሰ ዅሉ ጻድቕ ደም ኣባኻትኩም ኪበጽሕ እዩ" (ማቴ. 23:34-35)።
34.ፈሪሳውያን ኣብ ናይ ሰብ ርእይቶ ብዙሕ ይግደሱ።
"ጥምቀት ዮሃንስ ካበይ እያ፧ ካብ ሰማይዶ ወይስ ካብ ሰብ፧ ንሓድሕዶም ተዛራረቡ፡ እናበሉ፡ ካብ ሰማይ እንተ በልናዮ፡ከመይ ደኣ ዘይትኣመንኩምዎ፧ ኪብለና እዩ። 26 ካብ ሰብ እንተ በልናዮ ግና፡ ንዮሃንስ ኵሎም ከም ነብዪ ይቘጽርዎ ኣለዉ እሞ፡ንህዝቢ ንፈርህ። 27 ንየሱስ ከኣ፡ ኣይንፈልጥን፡ ኢሎም መለስሉ። ንሱ ድማ፡ ኣነ ኸኣ በየናይ ስልጣን እዚ ኸም ዝገብር፡ ኣይነግረኩምን፡ በሎም" (ማቴ ።21፥25-27)።
35.ፈሪሳውያን ገንዘብ የፍቅሩ።
"እቶም ገንዘብ ዚፈትዉ ዝነበሩ ፈሪሳውያን ከኣ እዚ ዅሉ እናሰምዑ የላግጹሉ ነበሩ" (ሉቃ. 16፥14)።
36.ፈሪሳውያን ካብ ካልኡት ዝበለጹ ምዃኖም ይሓስቡ።
"ንሓያሎ ጻድቃን ምዃኖም ብርእሶም ዚእመኑ ንኻልኦትውን ዚንዕቁ ዝነበሩ ድማ፡ እዚ ምስላዚ በሎም፥ 10 ክልተ ሰብኣይ፡ እቲ ሓደ ፈሪሳዊ፡ እቲ ኻልኣይ ከኣ ተጋዊ፡ ኪጽልዩ ናብ ቤት መቕደስ ደየቡ። 11-12 እቲ ፈሪሳዊ ደው ኢሉ ብልቡ፥ ዎ ኣምላኽ፡ ኣብ ሰሰሙን ክልተ መዓልቲ እጸውም፡ ካብ ኵሉ ገንዘበይ ከኣ ዕሽር ኤውጽእ፡ ከምቶም ካልኦት ሰባት፡ ከተርቲ፡ ዓመጽቲ፡ ዘመውቲ፡ ወይ ከምዚ ተጋዊ እዚ ስለ ዘይኰንኩ፡ ኤምስግነካ አሎኹ፡ ኢሉ ጸለየ" (ሉቃ. 18:9-11)።
37.ፈሪሳውያን ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ጽድቂ ይኣምኑ።
"ንሓያሎ ጻድቃን ምዃኖም ብርእሶም ዚእመኑ ንኻልኦትውን ዚንዕቁ ዝነበሩ ድማ፡ እዚ ምስላዚ በሎም" (ሉቃ. 18:9)።
38.ፈሪሳውያን ንኻልኡት ሰባት ይንዕቑ ።
"ንሓያሎ ጻድቃን ምዃኖም ብርእሶም ዚእመኑ ንኻልኦትውን ዚንዕቁ ዝነበሩ ድማ፡ እዚ ምስላዚ በሎም" (ሉቃ. 18:9)።
39.ፈሪሳውያን ካብ ካልኡት ገዛእ ርእሶም የልዕሉ።
"እቲ ፈሪሳዊ ደው ኢሉ ብልቡ፥ ዎ ኣምላኽ፡ ኣብ ሰሰሙን ክልተ መዓልቲ እጸውም፡ ካብ ኵሉ ገንዘበይ ከኣ ዕሽር ኤውጽእ፡ ከምቶም ካልኦት ሰባት፡ ከተርቲ፡ ዓመጽቲ፡ ዘመውቲ፡ ወይ ከምዚ ተጋዊ እዚ ስለ ዘይኰንኩ፡ ኤምስግነካ አሎኹ፡ ኢሉ ጸለየ። 13 እቲ ተጋዊ ግና ኣብ ርሑቕ ደው ኢሉ ንኣይ ንሓጥእ ምሐረኒ፡ እናበለ ኣፍ ልቡ ይወቅዕ ነበረ እምበር፡ ዓይኑ ናብ ሰማይ ቋሕ ኬብል እኳ ኣይደፈረን። 14 ርእሱ ልዕል ዜብል ኵሉ ይዋረድ፡ ርእሱ ዜትሕት ግና ልዕል ይብል እዩ እሞ፡ እዚ ሓለፋ እቲ ጸዲቑ ናብ ቤቱ ኸም ዝወረደ፡ እብለኩም አሎኹ"(ሉቃ. 18:11-14)።
40.ፈሪሳውያን ብዛዕባ ዝዓየይዎ ዘከናወንዎ ይሕበኑ።
"እቲ ፈሪሳዊ ደው ኢሉ ብልቡ፥ ዎ ኣምላኽ፡ ኣብ ሰሰሙን ክልተ መዓልቲ እጸውም፡ ካብ ኵሉ ገንዘበይ ከኣ ዕሽር ኤውጽእ፡ ከምቶም ካልኦት ሰባት፡ ከተርቲ፡ ዓመጽቲ፡ ዘመውቲ፡ ወይ ከምዚ ተጋዊ እዚ ስለ ዘይኰንኩ፡ ኤምስግነካ አሎኹ፡ ኢሉ ጸለየ" (ሉቃ. 18:11-12)።
41.ፈሪሳውያን ንኻልኡት ይኸሱ።
"ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ድማ ኣብ ዝሙት እተረኽበት ሰበይቲ ናብኡ ኣምጺኦም፡ ኣብ ማእከል ደው ኣቢሎም፥ 4 መምህር፡ እዛ ሰበይቲ እዚኣ ኽትዝሙ ኸላ ተትሒዛ። 5 ከምዚኣ ዝበለት ከኣ ብዳርባ እምኒ ኽትመውት፡ ሙሴ ብሕጊ ኣዚዙና አሎ፡ ንስኻኸ ብዛዕባኣ እንታይ ትብል፡ በልዎ። 6 መኽሰሲ ምእንቲ ኺረኽቡሉ፡ እዚ ኢሎም ፈተንዎ። የሱስ ከኣ ደኒኑ በጻብዑ ኣብ ምድሪ ጸሐፈ" (ዮው. 8:3-6)።
42.ፈሪሳውያን እግዚኣብሄር ከም ኣቡኦም ይሓስብዎ ብልክዕ ግን ሰይጣን ከሎ ኣቡኦም።
"የሱስ በሎም፥ ኣነ ኻብ ኣምላኽ እየ ዝወጻእኩን ዝመጻእኩን እሞ፡ ንሱ ደኣ ልኢኹኒ እዩ እምበር፡ ባዕለይ ኣይመጻእኩን፡ ስለዚ ኣቦኹም ኣምላኽ እንተ ዚኸውንሲ፡ ንኣይ መፍቀርኩምኒ ኔርኩም። 43 ስለምንታይከ ኢኹም ዘረባይ ዘይተስተውዕሉ፡ ቃለይ ክትሰምዑ ስለ ዘይኰነልኩም እዩ። 44 ንስኻትኩም ካብቲ ኣቦኹም ድያብሎስ ኢኹም፡ እታ ትምኒት ኣቦኹም ክትገብሩውን ትደልዩ አሎኹም። ንሱ ኻብ መጀመርያ ቐታል ነፍሲ እዩ፡ ሓቂ ኣብኡ ስለ ዜልቦውን ኣብ ሓቂ ኣይጸንዔን። ሐሶት ኪዛረብ ከሎ፡ ካብ ርእሱ እዩ ዚዛረብ። ሓሳዊ እዩ እሞ፡ ንሓሶትውን ኣቦኣ እዩ" (ዮው. 8:42-44)።
43.ፈሪሳውያን ሓሰውትን ቀተልትን እዮም።
" ንስኻትኩም ካብቲ ኣቦኹም ድያብሎስ ኢኹም፡ እታ ትምኒት ኣቦኹም ክትገብሩውን ትደልዩ አሎኹም። ንሱ ኻብ መጀመርያ ቐታል ነፍሲ እዩ፡ ሓቂ ኣብኡ ስለ ዜልቦውን ኣብ ሓቂ ኣይጸንዔን። ሐሶት ኪዛረብ ከሎ፡ ካብ ርእሱ እዩ ዚዛረብ። ሓሳዊ እዩ እሞ፡ ንሓሶትውን ኣቦኣ እዩ" (ዮው. 8:44)።
44.ፈሪሳውያን ንቶም ንዕኦም ዘይሰምዕዎም የሳድድዎም።
" ንሳቶም ከኣ፥ ንስኻ ዅለንትናኻ ብሓጢኣት እተወለድካ ኢኻ፡ ንስኻዶ ንኣና ትምህረና አሎኻ፧ ኢሎም መለሰሉ፡ ናብ ወጻኢውን ኣውጽእዎ" (ዮው. 9:34)።" (ዮው. 9:34)።
45.ፈሪሳውያን ንሶም ክገብርዎ ዘይክእሉ ትኣምራት ዝገብሩ ይቕንኡ እዮም።
" እቶም ሊቃውንቲ ኻህናትን ፈሪሳውያንን ከኣ ዋዕላ ኣኪቦም፡ እዚ ሰብኣይዚ ብዙሕ ተኣምራት ይገብር አሎ እሞ፡ እንታይ ንግበር፧ 48 ከምዚ እንተ ሐደግናዮ፡ ኵሉ ብእኡ ኺኣምን እዩ። ሮማውያን ድማ መጺኦም ምድርናን ህዝብናን ኪወስዱ እዮም፡ በሉ። 49 ሓደ ኻባታቶም ቀያፋ ዝስሙ በታ ዓመት እቲኣ ሊቀ ኻህናት ዝነበረ፡ ንስኻትኩም ገለ እኳ ኣይትፈልጡን ኢኹም፡ 50 ኵሉ ህዝቢ ኻብ ዚጠፍእ፡ ሓደ ሰብኣይ በጃ ህዝቢ እንተ ሞተ ኸም ዚሔሸና፡ ከቶ ኣይትሐስቡን ኢኹም፡ በሎም። 51 በታ ዓመት እቲኣ ሊቀ ኻህናት ነበረ እሞ፡ የሱስ በጃ ህዝቢ ኺመውት ከም ዘለዎ ተነብዩ እዩ እምበር፡ እዚ ዝበለስ ካብ ልቡ ኣይኰነን። 52 ነቶም ፋሕ ዝበሉ ደቂ ኣምላኽውን ናብ ሓደ ኺእክቦም እዩ እምበር፡ በጃ ህዝቢ ጥራይ ኪመውት ኣይኰነን። 53 ካብታ መዓልቲ እቲኣ ጀሚሮም ኪቐትልዎ ተማኸሩ" (ዮው. 11:47-53)።
46• ፈሪሳውያን ንናይ እግዚኣብሄር ሰባት ከምቲ ናቶም ልክዕ ስለ ዘየገበሩ ይፈርድዎም።
"ሽዑ ኻብቶም ፈሪሳውያን ሓያሎ፥ እዚ ሰብኣይ እዚ ሰንበት ካብ ዘየክብርስ ካብ ኣምላኽ ኣይኰነን፡ በሉ። ካልኦት ድማ፥ ሓጥእ ሰብ ደኣ ኸመይ ገይሩ ኸምዚ ዝበለ ተኣምራት ኪገብር ይክእል፧ በሉ። ኣብ መንጎኦም ከኣ ምፍልላይ ኰነ" (ዮው. 9:16)።
47.ፈሪሳውያን ንእግዚኣብሄር ይፍትንዎ ንዕኡ ምልክት ብምሕታት።
" ሽዑ ሓይሎ ኻብ ጻሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ መምህር፡ ካባኻ ትእምርቲ ኽንርኢ ንደሊ አሎና ኢሎም መለሱ" (ማቴ. 12:38)።
48.ፈሪሳውያን ነቶም ዝጠፍኡ ነፍሳይ ግዲ የብሎምን።
" እዚ ሕጊ ዘይፈልጥ ህዝብዚ ግና ርጉም እዩ፡ ኢሎም መለሱሎም" (ዮው. 7:49)።
49.ፈሪሳውያን ካብ ናይ እግዚኣብሄር ቃል ንላዕሊ ንስርዓቶም ዋጋ ይህብዎ።
"ትእዛዝ ኣምላኽ ሐዲግኩም፡ ስርዓት ሰብ ትሕልዉ አሎኹም፡ ከም ምሕጻብ ጣሳን ዕትሮን፡ ብዙሕ ካልእ ድማ ነዚ ዚመስልን ትገብሩ አሎኹም። 9 ስርዓትኩም ምእንቲ ኽትሕልዉ፡ ትእዛዝ ኣምላኽ ምፍራስኩምሲ ጽቡቕ ደኣ" (ማር. 8:9)።
50.ፈሪሳውያን ገዛእ ርእሶም የጽድቑ።
" በሎም ድማ፥ እቲ ኣብ ቅድሚ ሰብ ዓብዪ መሲሉ ዚርኤ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ፍንፉን እዩ እሞ፡ ንስካትኩም ርእስኹም ኣብ ቅድሚ ሰብ ተጽድቑ ኢኹም፡ ንልብኹም ግና ኣምላኽ ይፈልጦ እዩ" (ሉቃ. 16:15)።


text:
Radio Erena: 02 August 2017
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ልዕሊ ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝመጹ ሰራሕተኛታት እተጽንዖ ዘላ ሕግታት ንኤርትራዉያን ኣብ ከቢድ ወጥሪ ኣቅዲቕዎም ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እታ ሃገር ብዘይካ’ቲ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ- ኢቓማ ዘይብሎም ወጻእተኛታት ክወጹ ሰሪዓቶ ዘላ መደብ፣ እቶም ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም’ውን ካብዚ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ኣትሒዙ ነፍሲ ወከፍ ወጻእተኛ ኣብ ወርሒ ሓ ሚእቶ ሪያል ስዑዲ ክኸፍል ትእዛዝ ኣመሓላሊፋ ኣላ።
ኤምባሲታት ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ንዝርከቡ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታተን ንምውጽእ ምስታ ሃገር ብምርድዳእ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ክገብራ እንከለዋ፣ ኤምባሲ ኤርትራ ግና ንዜጋታቱ ዝግባእ ቆላሕታ ይግብር ከምዘየሎ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምንጭታት ካብ ሪያድ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ንሶም ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ ኣብ ትሕቲ ኤምባሲ ዝተሓቖፈ ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብሓሙስ 27 ሓምለ ኣብ ጀዳ ኣኼባ ብምክያድ ብዛዕባ’ቲ ኣሻቒሉ ዘሎ ኩነታት ኤርትራውያን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዘትዩ።
ይኹን’ምበር እቲ ኣኼባ ዝኾነ መፍትሒታት ከየቕረበ’ዩ ተዛዚሙ።
ብዞባታት ጀዳ፣ ሪያድን ደማምን ዝተመቓቐሉ ኤርትራውያን ነበርቲ ስዒዲ ዓረብ ብዝሖም ኣስታት 90 ሽሕ ክኽደውን እንከሎ፣ እቶም ኣስታት 10 ሽሕ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም’ዮም።
ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታት ወጻኢ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ብፍቓዶም ክወጹ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ዘሕለፈቶ ትእዛዝ ምሉእ ብምሉእ ክዕወት ብዘይምኽኣሉ እታ ሃገር ንተወሳኺ ሓደ ወርሒ ዕድል ሂባቶም ኣላ።
ወርሒ ነሓሰ ድሕሪ ምዝዛሙ ግና ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታት ወጻኢ ከካብ ዝተረኽብሉ ቦታ ገፊፋ፣ ብግዴታ ክትሰጎም ምዃና ኣጠንቒቓ ኣላ።
እዚ ናይ ስዑዲ ዓረብ ኣዋጅ ካብ ዝወጽእ፣ ኣማኢት ኤርትራውያን ብፍቓድኦኦኦም ክምለሱ እንከለዉ፣ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ጸገማቶም ምርካብ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ምንባሩ’ዮም ዘማርሩ።
ሓያሎ ካብዞም ክወጹ ዝግደዱ ዘለዉ ኤርትራውያን’ውን ናብ ኤርትራ ምምላስ ንህወይቶም ሓደጋ ከምዘለዎ ብምጥቃስ ኣብ ሳልሰይቲ ሃገር ፖለቲካዊ ዑቕባ ንኽወሃቦም ንላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ቀይሕ መስቀልን ይምሕጸኑ ምህላዎም ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣማኢት ካልኦት ድማ ናብ ሱዳን፣ ፓኪስታን ወይ ቱርኪ ዝሰግርሉ ኣማራጺታት የናድዩ ምህላዎም ካብታ ሃገር ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
===========================


text:
ብኢራን ዝድገፍ ኣል ሑቲ ንየመን ክቆጻጸራ ኣይነፍቅድን ኢና፣ ክብል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ገሊጹ።
ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተማእከለ ዘተ ሰላም የመን፣ ኣል ሑቲ ብመትከል ዝሰማማዓሉ’ኳ እንተኾነ፣ ዕጥቁ ክፈትሕ ኮነ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝውንጭፎ ሚሳይላት ደው ከብል ግና ብዘይምስምምዑ እቲ ዘተ ሰላም ብዘይፍረ ከምዝተቛረጸ’ዩ ዝፍለጥ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓደል ኣል ጁበይር ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኣል ሑቲ መሳርሒ ፖለቲካ ኢራን ብምዃን፣ ንየመን ጥራይ ዘይኮነ ንዘይምርግጋእ መላእ እቲ ዞባ’ውን ጠንቂ ይኸውን ኣሎ፣ ክብል ይኸስስ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት የመን ዘካይዶ ዘሎ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ብምቕጻል፣ ብረቡዕ ኣብ ከተማ ሳዓድ ብውሑዱ 16 ሰላማውያን ሰባት ዝቐተለ ደብዳብ ኣካዪዱ።
እቲ ኣብ ልዕሊ ጻዕቂ መንበሪ ኣባይቲ ዘለዎ ከባቢታት ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ፣ መብዛሕትኦም እቶም ግዳያት ህጻናትን ኣዴታትን ከምዝነበሩ ምንጭታት ዜና ካብታ ከተማ ሓቢሮም።
ነበርቲ ከተማ ሳዓድ፣ በቲ ደብዳብ ኣብ ዝዓነወ ኣባይቲ ተጸቒጦም ንዝህልዉ ሰባት ኣብ ምድላይ ናይ ህይወት ኣድሕን ዘመተ የካይዱ ስለዘለዉ፣ ቁጽሪ ግዳያት ክዛይድ ከምዝኽእል ይግመት።


text:
Radio Erena: 12 December 2018
ኣባላት ባይቶ ሶማል፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር ካብስልጣኑ ክእለ ዘቕረብዎ እማመ፣ ደገፍ ከምዘይረኸበ ተገሊጹ።
ካብቶም ኣቐዲሞም ነቲ እማመ ዘቕረቡ 92 ኣባላት ባይቶ ሶማል እቶም 14 ስለዝሓቡ ደገፍ ክረክብ ከምዘይክኣለ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ባይቶ ሶማል ብዝሃቦ መግለጺ ድማ፣ እቶም ስሒቦም ዝብሃሉ ዘለዉ 14 ኣባላት ብጌጋ ኣስማቶም ዝሰፈረ ድኣ’ምበር ነቲ እማመ ካብ መጀመርያ ከምዘይደገፉ ይጠቕስ።
እቶም ኣባላት ባይቶ ሶማል፣ እቲ ፕረዚደንት ምስ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስጢራዊ ስምምዓት ብምኽታሙ፣ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጠለብ እማመ ብሰንበት 9 ታሕሳስ ናብ ኣፈኛ ባይቶ ከምዘቕረቡ ይፍለጥ።
ንሳቶም ነዚ እማመ ዘቕረቡ፣ እቲ ፕረዚደንት ምስ ሃገራዊ ባይቶን ህዝቢን ከይመኸረ፣ ምስ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስጢራዊ ስምምዓት ብምኽታሙ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ ኣባላት ባይቶ ዘቕረቦ እማመ፣ ኣንጻር እቲ ፕረዚደንት ዝቐንዐ ሰለማዊ ሰልፍታት ኣብ ከተማ ሞቛድሾ ከምዝተኻየደ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ሜድያታት ካብታ ከተማ ሓቢሮም።
ብመሰረት ቅዋም ሶማል፣ ባይቶ ሶማል 275 ኣባላት ዘለዎ ኮይኑ፣ እቲ እማመ ናብ ዘተ ክቐረብ ሓደ ሲሶ ካብ ኣባላት’ቲ ባይቶ ክድግፍዎ ኣለዎም።
እቲ እማመ ትግባራዊ ክኸውን ድማ ባይቶ ኣብ ዘካይዶ ድምጺ ናይ ምሃብ መስርሕ ዓብላሊ ድምጺ ክረክብ የድሊ።
=================


text:
ሕቶ
መዓስ/ከመይ ኢና መንፈስ ቅዱስ ንቕበል?
መልሲ
ሃዋርያ ጳውሎስ ብንጹር ዝመሃሮ ፡ ንየሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒና ጌርና ኣብ ዝተቐበልናሉ ህሞት ኢና መንፈስ ቅዱስ ንቕበል ፡፡ ቀዳማይ ቆሮንቶስ 2፡12-13 ከም’ዚ ኢሉ ይእውጅ ፡ "ኣይሁድ ወይስ ጽርኣውያን፡ ባሮት ወይስ ጭዋታት እንተ ዀንና፡ ንሕና ዂላትና ሓደ ስጋ ምእንቲ ኽንከውንሲ፡ ብሓደ መንፈስ ተጠሚቕና ኢና እሞ፡ ሓደ መንፈስ ሰቴና፡፡" ሮሜ 8፡9፡ ዝነግረና ፡ ሓደ ሰብ መንፈስ ቅዱስ እንተዘይብሉ ፡ ናይ ክርስቶስ ከምዘይኮነ ፡ ንስኻትኩም ግና፡ መንፈስ ኣምላኽ ሐዲሩኩም እንተ ኣልዩስ፡ ብመንፈስ እምበር፡ ብስጋ ኣይኰንኩምን ዘሎኹም። እቲ መንፈስ ክርስቶስ ዜብሉ ሰብ ግና፡ ንሱ ናቱ ኣይኰነን። ኤፌሶን 1፡13-14 ፡ መንፈስ ቅዱስ ማሕተም ኲሎም ኣመንቲ ከምዝዀነ እዩ ዝምህረና ፡ ንስኻትኩምውን ብእኡ ቓል ሓቂ ፡ ናይ ምድሓንኩም ወንጌል ፡ ምስ ሰማዕኩም ብእኡውን ምስ ኣመንኩም፡ ብናይ ተስፋ መንፈስ ቅዱስ ተሓተምኩም። ንሱ ንምድሓን ጥሪቱ፡ ንውዳሴ ኽብሩ፡ ዕርቡን ርስትና እዩ ።
እዘን ሰለስተ ክፍሊ ጽሑፋት ከምዘነጽራኦ ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ናይ ምድሓን ህሞት እዩ ዝውሃብ። ኲሎም ኣመንቲ ከኣ መንፈስ ቅዱስ እንተ ዘይህልዎም ኔሩ ፡ ኩላትና ብሓደ መንፈስ ተጠሚቕና ኢና ፡ ሓደ መንፈስ ስቴና ፡ ኢሉ ጳውሎስ ክዛረብ ኣይምኸኣለን። ሮሜ 8፡9 ከኣ ካብዚ ሕይል ይብል፡ ሓደ ሰብ መንፈስ ዘይብሉ ናይ ክርስቶስ ኣይኮነን። እምበኣር ርስቲ መንፈስ መለለዪ ርስቲ ምድሓን እዩ። ብተወሳኺ ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ህሞት ምድሓን እንተዘይንቕበሎ ኔርና ከኣ ፡ ናይ ምድሓን ማሕተም ክኸውን ኣይምኸኣለን ኔሩ (ኤፌሶን 1፡13-14)። ኣብቲ ንክርስቶስ ከም መድሓኒ ዝተቐበልናሉ ህሞት ናይ ምድሓንና ውሕስነት
ከምንረክብ ፡ ብዙሓት ጽሑፋት እዮም ጽቡቕ ጌሮም ኣነጺሮሞ ዘለዉ።
እቲ ዘተ ኣካታዒ እዩ ፡ ከመይሲ ሓደሓደ ግዜ ኣገልግሎታት መንፈስ ቅዱስ ንሰባት ይተሓዋወሶም እዩ። ምቕባል/ምሕዳር መንፈስ ቅዱስ ኣብ ህሞት ምድሓን እዩ ዝፍጸም። መንፈስ ምምላእ ቀጻሊ መስርሕ ህይወት ክርስትያን እዩ። ብመንፈስ ምጥማቕ ኣብ ህሞት ምድሓን ከምዝፍጸም ዝፈለጥናዮ ኣለና ፡ ገሊኦም ክርስትያናት ግና ከምኡ ጌሮም ኣይርድእዎን ። እዚ ከኣ ሓደሓደ ግዜ ፡ ንናይ መንፈስ ቅዱስ ጥምቀት ከምቲ ጎኒጎኒ ምድሓን ዘሎ መንፈስ ምቕባል ጌርካ ምትሕውዋስ የምጽእ ፡፡
ኣብ መደምደምታ ፡ ብከመይ ኢና ንመንፈስ ቅዱስ ንቕበሎ? ንመንፈስ ቅዱስ ንቕበሎሲ ንየሱስ ክርስቶስ ብከምኡ ከም መድሓኒና ብምቕባል እዩ ( ዮሃንስ 3፡5-16)። መዓስ ኢና ንመንፈስ ቅዱስ ንቕበሎ ? መንፈስ ቅዱስ ናይ ሓዋሩ ርስትና ዝኸውንሲ፡ ኣብታ ዝኣመንናላ ህሞት ይፍጸም።
English
መዓስ/ከመይ ኢና መንፈስ ቅዱስ ንቕበል?


text:
ሕቶ(14): አብ ሞንጎ ብልቢ ምእማንን ብቃልን ፍልልይ አለዎም ዶ? ግደን ዶ ኸ ይኸውን ክልቲኦም ክርከቡ?
መልሲ:
እወ አብ ሞንጎአን ብሩህ ፍልልይ አሎ። አብ ሞንጎ ሰባት ከም ሙናፊቅ ብቃል እምበር ልቡ ዘይአምን አሎ። ሙናፊቅ ኸዓ አላህ ብቁርአኑ “ሙናፊቃት እንተመፂኦም ‹ንስኻ ልኡኽ አላህ ምዃንካ ብርግፅ ንምስክር› ይብሉ። አላህ ኸዓ ልኡኽ ናቱ ምዃንካ ይፈልጥ፤ አላህ `ውን ሙናፊቃት (ብልቢ ንምስክር) ሓሳዎ ምዃኖም ይምስክር።” (ሙናፊቁን 1) ከምዝበለ ልቦም ከይአመነ ብቃሎም ጥራይ ዝአመኑ ዝመስሉ እዮም። ልቡ አሚኑ ከይተዛረበ ዝአመነ ድማ ክርከብ ይኽእል። እዚ ከማና ላዕሉ ርኢና ከምንፈርዶ አይጠቕሞን፤ አብ ምስ አላህ ዘለዎ ርክብ ግን አላህ ይፈለጦ። ብቃሉ ክሳብ ዘይመስከረ ካፊር ኢና ንብሎ ፤ ብቃሉ ንምባል ወይ ከም ተፈጥሮአዊ ወይ ኸዓ ከም ሕጊ ዘይኽእል እተዘይኾይኑ እምበር፤ ኸምዚ ንዝበለ ኩነታቱ ከምዘፍርዱዎ ንፈርደሉ። በቃል ይኹን ብልቢ ምእማን ግን ግቡእ እዩ።
Title: ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይበሀል ዶ?
Question (47): ሙስሊም ብዝፀብፀቦ ሓዲሥ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም “አብ ሞንጎ እቲ ሰብን ሽርኪ ኩፍርን ዘሎ አፈላላይ ሶላት ምግዳፉ እዩ።”(28) ዝብል ሓዲሥ አሎ፤ ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይኾን ድዩ?
Answer:
እወ! ከም ብሓፈሻ ክረአ. ከሎ ሽርኪ እዩ። ምኽኒያቱ ብትህኪት ኮይኑ ሶላቱ ዝገደፈ ሶላት ዝገደፈሉ ምኽኒያት ስሚዒቱ ስዒቡ ብዕሽነቱ ስለዝኾነ። ስለዚ ስምዒቱ ካብ ትእዛዝ አላህ ተቀዳምነት ሂቡዎ ማለት ይኸውን። ብመሰረት እዚ ሽርኪ ገይሩ ንብል። አላህ ዓዘ ወጀል ብቁ....2019-03-02


text:
ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ዝፍፀም ፆታዊ ዓመፅ እናተጋደደ ይኸይድ ብምህላው ዓብዪ መዘራረቢ ዛዕባ ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ ቀረባ ኣብ ክልል ትግራይ፣ዞባ ሰሜን ምዕራብ ከተማ ዓዲ ዳዕሮ ብሰንኪ ተፈፂሙ ዝተባህለ ፆታዊ ዓመፅ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ነይሩ።
እቲ መጥቓዕቲ ብዝምልከት ብውልቂ ንዝንቀሳቐሳን ነቲ ጉዳይ ብዝምልከት ኣብ ማሕበራዊ ደቂ ኣንስትዮን ንመጥቓዕቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝቃወሙን ብዝተፈላለየ ኣገባብ ብፍላይ ድማ ብማሕበራሚ መራኸቢ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከባን ይርከቡን።
ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ እውን እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ኣዚዩ ዘሰክፍ ብርኪ ምብፅሑ ብምግላፅ ድምፀን ንዘስምዓ ደቂ ኣንስትዮ ከም ከምዝድግፍ ገሊጹ'ሎ።
ብዛዕባ እዚ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ዝፍፀም ፆታዊ ዓመፅ ብዝምልከት ንሓላፊት ርክብ ህዝቢ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ወ/ሮ ኤልሳ መሓሪ፣ኣብ ሓፈሻዊ ሆስፒታል መቐለ ሓኪምን ኣብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ብውልቃ እትንቀሳቐስ ዶ/ር ሄለን ቴድሮስን ኣብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ማሕበራዊ ፍትሕን ብውልቃ እንትንቀሳቐስ ፅዴና ኣባዲን ኣዘራሪብናየን ኣለና።
ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ነሓሰ – 14.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.18:1-5፡ 10፡ 12-14
በታ ሰዓት እቲአ እቶም ደቂ መዛሙርቱ “ አብ መንግስተ ሰማያት መን ይዓቢ፧” እናበሉ ናብ ኢየሱስ ቀረቡ። ኢየሱስ ድማ ሓደ ሕፃን ናብኡ ጸዊዑ አብ ማእከሎም አቖሞ እሞ ከምዚ በለ፦ “እንተ ዘይተመለስኩም፥ ከም ሕፃናትውን እንተ ዘይኮንኩም ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ ኸም ዘይትአትዉ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ”። እቲ ኸምዚ ሕፃን እዚ ርእሱ ዜትሕት ንሱ እዩ አብ መንግሥተ ሰማያት ካብ ኩሉ ዚዓቢ። እቲ ንኸምዚ ዝበለ ሕፃን ብስመይ ዚቕበል ንአይ ይቕበል። እቲ ንሓደ ኻብዞም ብአይ ዚአምኑ ናእሽቱ ዜስሕት ድማ አድጊ ዚጥሕነሉ መጥሓን አብ ክሳዱ አሲሮም አብ መዓሙቕ ባሕሪ ኼጥሕልዎ ይኅሾ።
“ መላኣኽቶም ኣብ ሰማያት ኩሉ ሳዕ ገጽ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ይርእዩ ኣለዉ እሞ፥ ካብዞም ናአሽቱ ንሓደ እካ ኸይትንዕቁ ተጠንቀቑ። እንታይ ይመስለኩም፧ ሚእቲ አባጊዕ ዘለዋኦ ሰብአይ ካብአን ሓንቲ እንተ ጠፍአቶ ነተን ተስዓን ትሽዓተን ኪደሊዶ አይከይድን፧ እንተ ረኸባ ድማ ኻብተን ተስዓን ትሽዓተን ዘይጠፍ አብአ አዝዩ ከም ዚሕጉስ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ከምኡ ድማ ኻብዞም ናአሽቱ ሓደ እካ ኺጠፍእ ፍቃድ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ አቦኹም አይኮነን።
- አስተንትኖ
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ እቲ ቀዳማይ ክፋል ናይ ምዕራፍ 18 ብዛዕባ ናይ Haንቲ ማሕበር ሕብረተሰብ ይዛረብ። አብዚ ቃል አምላኽ እዚ “ ናአሽቱ ዝብል ንቃል ንረክብ። ናአሽቱ ክንብል ከለና ንቓልዑት ጥራይ አይኮነን ዝጠቅስ ዘሎ እንታይ ደአ ንኹሎም ንድኻታት አብ ማሕበራትና፡ ሕብረተሰብና አቓልቦ ዘይብሎም። ፡ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዞም አኃዋት አኃት እዚአቶም ፍሉይ አቅልቦን ምክንኻንን ክንገብረሎም ይሓተና። ምኽኒያቱ ካብዚ አቶም ሓደ እካ ኺጠፍእ ፍቃድ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ እግዚአብሔር አቦ ስለዘኮነን።
ሓዋሪያት አብ አብ ቅድሚ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀሪቦም፡ “አብ መንግሥተ ሰማያት መን ከምዝዓቢ ንምፍላጥ፡ “አብ መንግስተ ሰማያት መን ይዓቢ፧” እናበሉ ክሓትዎ ይርከቡ። ካብዚ ሕቶ እዚ ሓዋሪያት ተልእኮ ክርስቶስ ብዙሕ ዝተረድኡዎ አይመስሉን፡፡ አብዚ እቲ ሓዋሪያ ክርስቶስ ወይ ተኸታሊ ክርስቶስ ዝበሃል ነቲ ናቱ ድልየታት ክብሪ ከየቐደም፡ አብ ሕይወቱ መንፈስ አገልግሎት፡ ከቀድም ከምዘለዎ የረድኦም። ሎሚ ንህናዊን ካብዚ ቃል አምላኽ እዚ ተበጊስና ብሓቂ አብ ቅድሚ አምላኽ ዓበይቲ ተባሂላን ክንጽዋዕ መንግሥተ ሰማይ ንኽንወርስ ትሕት ክንብል ከምዘለና ክንመሃር ንዕደም። ዕብየት ወዲ ሰብ አብ ትሕትና ምኽናኡ ኢዩ። አብ መንግስተ ሰማያት መን ይዓቢ፧” መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ሕቶ እዚ ንምምላስ ሓደ ሕፃን ናብኡ ጸዊዑ አብ ማእከሎም አቖሞ እሞ ከምዚ በለ፦ እንተ ዘይተመለስኩም፥ ከም ሕፃናትውን እንተ ዘይኮንኩም ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ ኸም ዘይትአትዉ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።
እቲ ኸምዚ ሕፃን እዚ ርእሱ ዜትሕት ንሱ እዩ አብ መንግሥተ ሰማያት ካብ ኩሉ ዚዓቢ። ትሕትና መሰረት ቅድስና ኢያ። ሚስ ክርስቶስ ጎይታ ከም እትወሃሃድ ትገብረካ። “እግዚአብሔር ጸጋኡ ምእንቲ ኪህበካ፡ ብዝ ዓበኻዮ መጠን ትሑት ኩን” ሲራ፡3: ትሕትና ናይቶም ንመንግሥተ ሰማያት ንምእታው ዝተሓጽዩ ምልክት ኢዩ ። አብ ቅድሚ አምላኽ። ትዕብተና ምኻን ዕሽነት ክኸውን ከሎ፡ ትሕትና ግና ጥበብ ኢዩ። ስለዚ ትሕትና ከም መንፈሳዊ መሰረት ሕይወትና ገርና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ክነዘውትሮ ይግበአና፡፤
ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ብትሕትናአ ንእግዚአብሔር ካብ ሰማይ ክትስሕቦ ኪኢላ ኢያ። አብ አ ክሓድር ፈቒዱ። እቲ ሓቀኛ እንታይነት ማሪያም አብቲ ፍጹም እምነታ ዝተመስረተ ትሕትና አ ኢዩ። እግዚአብሔር ትሕትናአ ስለዝረአየ ገብርኤል መልአክ ልኢኹ አብአ ኪሓድር ፈቐደ። ንሳ ኸአ ፍጹም ትሕትና ብዝመልኦ እምነት “እኔኩ አነ ባሪያ እግዚአብሔር ኢየ ከምቲ ዝበልካለይ ይኹነለይ “ እናበለት መደብ እግዚአብሔር አብአ ኽፍጸም አፍቀደት። ነዚ አብነት አዴና ቅድስቲ ማሪያም ክንስ ዕብ ሎሚ ንዕደም አለና።
እቲ ንኸምዚ ዝበለ ሕፃን ብስመይ ዚቕበል ንአይ ይቕበል። ክርስቶስ ንገዛእ ርእሱ ሚስ ሕጽናት ምስ ነአሽቱ ይቖጽራ። ስለዚ እቲ አብዚ ዓለም እዚ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወቱ ነቶም ነአሽቱ ማለት ነቶም ድኻታት ካብ ሕብረተሰብ ግሉላት ንዑቓት ዝቅበል ንክርስቶስ ይቕበል ምኽኒያቱ ክርስቶስ አብ አቶም ስለዝርከብ። እቲ ንሓደ ኻብዞም ብአይ ዚአምኑ ናእሽቱ ዜስሕት ድማ አድጊ ዚጥሕነሉ መጥሓን አብ ክሳዱ አሲሮም አብ መዓሙቕ ባሕሪ ኼጥሕልዎ ይኅሾ።
እቲ ንሓደ ኻብዞም ብአይ ዚአምኑ ናእሽቱ ዜስሕት ድማ አድጊ ዚጥሕነሉ መጥሓን አብ ክሳዱ አሲሮም አብ መዓሙቕ ባሕሪ ኼጥሕልዎ ይኅሾ። ንናአሽቱ ምስሓት ማለት ነቶም ነአሽቱ፡ ወይ ድኻታት ተቐባልነት ካብ ሕብረተሰብ ዘይብሎም አኅዋት አኃት እምነቶም ንኽገድፉ ምኽኒያት ከይንኾኖም ዝዕድም ኢዩ።
“ መላኣኽቶም ኣብ ሰማያት ኩሉ ሳዕ ገጽ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ይርእዩ ኣለዉ እሞ፥ ካብዞም ናአሽቱ ንሓደ እካ ኸይትንዕቁ ተጠንቀቑ። እንታይ ይመስለኩም፧ ሚእቲ አባጊዕ ዘለዋኦ ሰብአይ ካብአን ሓንቲ እንተ ጠፍአቶ ነተን ተስዓን ትሽዓተን አብ ጎቦታት ኃዲጉ ነታ ዝጠፍአት ኪደሊዶ አይከይድን፧ እንተ ረኸባ ድማ ኻብተን ተስዓን ትሽዓተን ዘይጠፍ አብአ አዝዩ ከም ዚሕጉስ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ከምኡ ድማ ኻብዞም ናአሽቱ ሓደ እካ ኺጠፍእ ፍቃድ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ አቦኹም አይኮነን።
ክርስቶስ እቲ ሕያዋይ ጋስ ጋሳና አብዚ ፍቅሩ ብምሳሌ ገሊጹልና ይርከብ። እዚ ምሳሌ እዚ ፍቕሪ እግዚአብሔር ግላዊ ምኽናኡ ይገልጽ። ማለት እግዚአብሔር ንነፍሲ ወከፍና ከምዘፍቅረና ይገልጽ። እቲ ሕያዋይ ጋስ በተን 99 አባጌዕ አይሕጎስን። በታ ጎዲላ ዘላ ሓንቲ በጊዕ ይሓዝን። እዚ ብምሳሌ“ ነተን ተስዓን ትሽዓተን አብ ጎቦታት ኃዲጉ ነታ ዝጠፍአት ኪደሊ ዝኸይድ ጋሳ፧ ፍቕሪ እግዚአብሔር ኢዩ ዝገልጽ። ፍቕሪ እግዚአብሔር ን ዓና ደቂ ሰባት ንምድሓን መ ዓልታዊ አብ ምድላይ ይርከብ። አብ ምኹሕካሕ ልባትና ይርከብ። መስጢራቱ ሰሪ ዑ ካብቲ መገዲ ትፍ አት ናብቲ ሕቕፍ ኡ መጋስ ኡ ኪመልሰና ይጽውዓና። ብጥፍ አትና ይሓዝን ብንስሓና ይሕጎስ። እንተ ረኸባ ድማ ኻብተን ተስዓን ትሽዓተን ዘይጠፍ አብአ አዝዩ ከም ዚሕጉስ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። “ሕያዋይ ጋስ አነ ኢየ፥ እቲ ሕያዋይ ጋሳ ሕይወቱ በጃ አባጊ ዑ አኅሊፉ ይህብ።”ዮሓ.10:11 ነተን ዝጠፍአ ኽደልየን፥ ነተን ዝተባረራ ኽመልሰን፥ ንዝተሰብራ ኽዝንነን፥ ንዝሓመማ ኽፍውሰን እየ። ሕዝ.34:16
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኣብ ሊቢያ ተፃባእቲ ሓይልታት መንግስትን ሚሊሺያታትን ንዓለምለኸ ሕግታት ሰብኣዊነትን ሰብኣዊ መሰላትን ይጥሕሱ ኣለው፤እዚ ንምርግጋእ እታ ሃገር ኣብ ሓደጋ የውድቖ ኣሎ ክብል ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ፅሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ኣፍሊጡ።
ሊዛ ሽለይን ካብ ጀኔቭ ዝለኣኸቶ ፀብፃብ ገብረ ገብረመድህን ከቕርቦ እዩ።መራሒ ሊቢያ ነበር ሞኣመር ጋዳፊ ምስ ወደቐ ድሕሪ ሽዱሽተ ዓመታት ዕጡቓት ጉጅለታት ዓለምለኸ ኣፍልጦ ንዘለዎ መንግስቲ ሊቢያን ተቓዋሚ ሃገራዊ ሰራዊት ሊብያን ሓዊሱ ኣብታ ሃገር ህውከት ይፈጥሩ ኣለው።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ምኽትል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ኬት ጊልሞር ዕጡቓት ጉጅለታት ሰባት ጅሆ ምሓዝ፣መስቀይትን መቕተልን ሓዊሱ ሰፊሕ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ይፍፅሙ ኣለው ይብላ።
“ሰባት ኣብ ሊቢያ በቲ ኩነታት ሓሚሞምን ሰልቺዩዎምን ኣሎ።ኣብ መላእ እታ ሃገር ዝርከቡ ቆልዑ፣ደቂ ኣንስትዮን ሰብኡትን መዓልታዊ ነቲ ፅልዋ ይሪእይዎ ኣለው።ዝጉድኡ፣ዝጨውዩ፣ዝዕመፃ፣ዝሳቐዩን ዝቕተሉን ዘለው ስቪላት እዮም።”
እቲ ገበን ኣብ ገለ ከባቢታት እታ ሃገር ናብ ደረጃ ሰብኣዊ ቅልውላው ከምዝዓረገ ጊልሞር ይገልፃ።።ሎሚ ኣብ ሊቢያ ዘሎ ሓቂ ሰባት ይስወሩ፣ቆልዑ ዒላማ ዝገበረ መቕተልትን መጭወይትን ፆታዊ ዓመፅን ይፍፅም፣ስደተኛታት ዝእሰሩሎም ስሩዓትን ዘይስሩዓትን ማእኸላት ዝኸፍአ ምዃኑ እውን ይገልጻ።
ነዚ መሰል ገበን ዝፍፅሙ ናብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን(ICC) ክቐርቡ ሕቡራት ሃገራት ይፅውዕ።ጊልሞር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሊቢያ ይፍፀም ዘሎ መግሃስቲ ህይወት ሰባት የጥፍእ ኣሎ፤ፅባሕ ሰላም ክሰፍንዶ ይኸውን ንዝብል ተስፋ እውን ይሽርሽሮ ኣሎ ኢለን።


text:
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ታሕሳስ 29 ወይ ጥሪ 7 ዝዝከር በዓል ልደት ድሕሪ ናይ ፆመ ታሕሳስ ዝኣቱ ብምዃኑ ንዕዳጋ ጠለበጊዕ ክዕምር ይገብሮ እዩ፡፡
ብመሰረት እዚ ናብ ዕዳጋ ብዕራይ ቀበሌ 17 ተንቀሳቂሰ ንነዊሕ ግዜ ኣብ ንግዲ ከብትን ጠለበጊዕን ዝተዋፈሩ ውልቐ ሰባት ኩነታት ዕዳጋ ምስ ዝሓለፈ እናነጻጸሩ ከዋግዑኒ ሓቲተዮም ነይረ፡፡ ፈለማ ዘዛረብኩዎም ኣይተ ግርማይ ገብረሂወትን ኣይተ ተስፋማርያም ኣረጋውን እዮም፡፡
“ ከብቲ ብበዝሒ ኣትየን ኣለዋ፡ ተጠቃማይ ከም ድልየቱ ኣማሪፁ ንምዕዳግ ይክእል ኣሎ፡፡ ዋጋ እውን ካብ ዝተሓተ 8,000 ጀሚሩ ክሳብ 17,000 ይበጽሕ፡፡ ሰለዚ ተጠቃማይ ከከም ዓቅሙ ዝተኣናገደሉ ኩነታት እዩ ዘሎ፡፡ ምስ ዝሓለፈ በዓል እንክርአ ናይ 500.00 ብር ዝከውን ወሰክ ኣለዎ” ክብሉ ሓቢሮም፡፡
ቀፂለ ዘዘራራብኩዎ ኣብ ንግዲ ኣባጊዕ ዝተዋፈረ ነጋዳይ አዩ፡፡ ኣይተ ገረዝግሄር ካሕሳይ ይብሃል ፡፡ ኣይተ ገረዝግሄር ምስ ዝሓለፈ በዓል ሓዱሽ ዓመት ዋላ እውን ብኣምሓራ ክልል ተከልኪለን እናሃለወ ዝነበረ ዕዳጋን ሕጅን ቡዙሕ ኣፈላላይ የብሉን፡፡ ካብ 2,500 ክሳብ 4,000/ 4,500 ብር ይበፅሕ ኣሎ ናይ ልደት ዕዳጋ ስለዚ ቡዙሕ ናይ ዋጋ ኣፈላላይ የብሉን፡፡ ሎሚ ኣብ በዓል ልደት ግን ካብ ክልል ኣምሓራ ደሴ፣ አገውን ሰቀጣን ኣትየን ኣለዋ፡፡ ካብ ትግራይ እውን ካብ ኩሉ ከባቢ ስለዝመፅኣ ጽቡቅ ዕዳጋ እዩ ዘሎ ኢሎም፡፡
ብዘይካ እዚኦም ኣለነ ደሰታ ዝብሃል ዓዳጊ እውን ረኪበዮ ነይረ፡፡ ኣለነ ዕዳጋ ዝሓለፈ በዓል ቁዱስ ዮውሃንስን በዓል ልደት ከመይ ረኪብካዮ ኢለዮ፡፡ “እቲ ዕዳጋ ቡዙሕ ኣፈላላይ የብሉን፡፡ ኣብ ዝሓለፈ በዓል ቁዱስ ዮውሃንስ ካብ ክልል ኣምሓራ ናብዚ ምምፃእ ተከልኪለን ነይረን እየን?? ሕጂ ግን ካብ ደሴን ሰቆጣን ኣከባቢ ኣትየን ኣለዋ፡፡ ይኩን እምበር ምስ ዕዳጋ እንትነፃፀር ግን ቡዙሕ ኣፈላላይ የብሉን፡፡”
ኣብ ዕዳጋ ዓዲ ሓቂ ተዘዋዊረ ኩነታት ዕዳጋ ደርሁት እውን ንምፍታሽ ፈቲነ ነይረ፡፡ ዮውሃንስ መዝገበ ዝብሃል ነጋዳይ ደርሁ ረኪበዮ ዝሃበኒ ሓበሬታ ድማ፤ ዕዳጋ ቡዙሕ ዝጋነን ኣይኮነን፡፡ ዝተወሰነ ወሰክ እኳ እንተሃለወ ገዛኣይ ዘማርረሉ ግን ኣይኮነን፡፡ ኣብ ዝሓለፈ በዓል ቁዱስ ዮውሃንስ ካብ 280 – 300 ብር ዝሽየጣ ዝነበረ ሎሚ እውን ካብኡ ዝረሓቀ ኣይኮነን እቲ ዕዳጋ ድሓን ዘበሃል ደርሆ 350 ይበፅሕ ብድምር ግን ፅቡቅ እዩ ይብል፡፡


text:
Radio Erena: 11 February 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ንኤርትራውያን ብጥሙር ዝወሃበ ዝነበረ ዑቕባ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ በብውልቂ ምጽራይ እናተገብረሉ ክቕጽል ምዃኑ ምስ ትካል ኣህጉራዊ ምሕበር ስደተኛታት ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣቐዲሙ፣ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ኤርትራውያን ብዘይ ዝኾነ ዕንቅፋት’ዮም ዑቕባ ዝወሃቡ ኔሮም።
ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት፣ ካብን ናብን ስደተኛታት ዝእከብሉ ማእከላት፣ መጻረዩ ጉዳይ ስደተኛታት እንዳባጉናን መዓስከራትን ንምብጽጻሕ ናይ ነዳዲን ባጀትን ዋሕዲ ከምዝገጠሞ ኣቐዲሙ ተቓሊሑ’ዩ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ብወግዒ ዘይተሓበረ ኣሰራርሓ፣ ብዶባት ንዝሰገሩ ይኹኑ ብመንገዲ ኤርፖርት ንዝኣተዉ ኤርትራውያን ዑቕባ ንምሕታት፣ ውልቃዊ ፍሉይ ጉዳይ እንተዘይብሎም፣ ኤርትራውያን ብምዃኖም ጥራይ ዝወሃብ ዝነበረ ዑቕባ መሰናኽል ገጢምዎ ይርከብ።
እዚ ድማ ምስቲ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝበጽሕዎ ስምምዕን ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ርክብ ሰላም ተጀሚሩ’ዩ ብዝብል ክኸውን ከምዝኽእል ግምታት ኣሎ።
ይኹን’ምበር፣ ሕጂ’ውን መስርሕ ምቕባል ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ደው ከምዘይበለ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምስቲ ትካላት ስደተኛታት ቅርበት ዘለዎም ወገናት ኣረዲኦም።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ቤተሰብ ዘለዎም፣ ኣብ መዓስከራት ዑቕባ ከይሓተቱ ናብ ዓድዋ፣ መቐለ፣ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከተማታት እታ ሃገር ብዘይጸገም ይሰግሩ ምህላዎም’ውን ኣገንዚቦም።
እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ፣ መዓስከራት ኢትዮጵያ፣ ብብዝሒ ኤርትራውያን ኣዕለቕሊቑ ከምዘሎ ብምንጻር፣ ኣብ ሽረ፣ መቐለን ዓድዋን ካልኦት ከተማ ትግራይ፣ ዑቕባ ብምሕታት ናብ መዓስከራት ክኣትዉ ዝደልዩ ኤርትራውያን ብብዝሒ ከምዝርኣዩ ኣመልኪቶም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ፍሉይ ፖለቲካዊ ጉዳይ ዘለዎም እንተዘይኮይኑ፣ ንኤርትራውያን ዑቕባ ምሃብ ደው ኣቢሉ እናተባህለ ብማሕበራዊ ሜዳያታት ዝዝርጋሕ ዘሎ ሓበሬታ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከባ ትካላት ስደተኛታት ሓቕነት ከምዘይብሉ’የን ዝገልጻ።
እቲ መንግስቲ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ክወስድ እንተኾይኑ፣ እንተወሓደ ንላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ከፍልጥ ከምዘለዎ’ውን እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝሃቡ ወገናት ጠቒሶም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ በብውልቆምን ምስ ስድራቤታቶምን ዝሰገሩ ልዕሊ 72 ሽሕ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዘለዉ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዓመታዊ ጸብጻቡ ኣስፊሩ ይርከብ።
===============


text:
መንግስቲ ኤርትራ ብምኽንያት ሎሚ ዝዝከር ዘሎ ታሪኻዊ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፥ "ኤርትራ ካብ ሰሃሮ ውግእን ወረ-ውግእን ተገላጊላ ፡ ኣብ ሰላማዊ ህንጸት ከተድህብ ባብ ዘርሓወ ታሪኻዊ ስምምዕ ሰላም `ዩ" ኢሉ።
"ትማሊ ጸላእቲ ዝነበራ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ሎሚ መሓዙት ኮይነን ኣብ ክንዲ ሓድሕደን ንምጥቃዕን ንምድኻምን ዝሰርሓ፡ ብሓባር ይመኽራን ተሓጋጊዘን ይዓያን ኣሎዋ፥ ኣብ ደንበ ተጻባእቲ ተሰሪዓን ዝነበራ ሱዳንን ሶማልን`ውን ምስ ኤርትራ ይተሓጋገዝ ኣለዋ" ዝበለ እቲ መግለጺ:."ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ንክልቲኤን ሃገራትን ህዝብታትን ከምዘርብሐ ዘይከሓድ ኮይኑ፥ ከምቲ ተስፋን ትጽቢትን ዝተገብረሉ ከምዘይሰጎመ ዘይከሓድ እዩ`ዩ ኢሉ`ሎ። ክልተ ዓመት ድሕሪ'ቲ ስምምዕ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ገና ኣብ ልኡላዊ መሬት ሰፊሩ ኣሎ ኢሉ።
ክልተ-ዓመት፡ ብተዛማዲ ሓጺር ግዜ'ዩ ዝበለ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ፥ ኢትዮጵያ ድማ ብኣዝዩ ጽንኩር፡ ዝተሓላለኸ መሰጋገሪ መድርኽ'ያ ትሓልፍ ዘላ ፥ መስርሕ ሰላም ዓንዩ፡ ክልትኤን ሃገራት ናብ ግጭት ክምለሳ ዝሓልሙን ዝሰርሑን ወገናት ድማ ኣለዉ ኢሉ`ሎ ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብ ናይ ጽባሕ መደብ ተኸታተሉ።


text:
Radio Erena: 26 March 2020
ምስፍሕፋሕ ኮሮና ቫይረስ ኣህጉራዊ ብዶሆ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ኣስመራ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪን ማይን ዘይምህላዉ ተወሳኺ ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ህዝቢ ብዛዕባ’ዚ ብልዑል ናህሪ ዝላባዕ ዘሎ ሰዓል መሰል ሕማም፣ ስሩዕን ብዘይምቁራጽን ሓበሬታ ክረኽብ ኣብ ዝህንጠየሉ ዘሎ እዋን፣ ብኣንጻሩ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ኣስመራ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪክ ንብዙሕ ሰዓታትን ብተደጋጋሚን’ዩ ከቛርጽ ዝርአ ዘሎ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ምስፍሕፋሕ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ፣ ህዝቢ ስሩዕ ምሕጻብ ኣእዳው ከዝውተርን ምንቕስቓሳቱ ክድርትን ሰብ ሞያ ጥዕና ይመኽሩ እኳ እንተለዉ፣ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣስመራ ግና ብሰንኪ ስእነት ማይ ህዝቢ በራሚል ሰሪዑ ይውዕል ምህላዉ ምንጭታት ኤረና ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ፣ ኮሮና ቫይረስ ናብ ኤርትራ ከይኣቱ ጽኑዕ ምቁጽጻር ይገብር ከምዘሎ ኣብ ዝዘርግሖ 3 መምርሒታት ይጠቅስ።


text:
ተጻዋቲ ኩዕሶ እግሪ እንግሊዛዊት ጋንታ ኣብ ምድላውን መሸጣን መስተ ኮኛክ
ኦሊቨር ተብሊ- ቅድሚ ሕጂ ካልኦት ኣፍሪካውያን ስፖርተኛታት ዘይፈተኑዎ፡ ኣብ ምፍራይን መሻጥን ኣልኮላዊ መስተ ዝተዋፈረ ብሕታዊ ኣፍሪካዊ ተጻወታይ ኩዐሶ ነበር እዩ።
ሕጂ፡ ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ንዕዓኡ ኣይንታዩን እዮም፡ ዱሮ፡ ካብ ተኽሊ ወይኒ ኮኛክ ከፍሪ መሪጹ ኣሎ። ግን ከመይ ገየሩ እዩ ተብሊ ክልተ ዘይሳነዩ ነገራት ከሳኒ ፈቲኑ - ስፖርትን ኣልኮላዊ መስተን!
ዝኾነ ኮይኑ፡ አቲ ኣብ መስመር ምክልኻል ጋንታ በርሚንግሃም ሲቲ ተጻዋቲ ኩዕሶ እግሪ ዝነበረ ኣይቮሪኮስታዊ ኮኛክ የፍሪ'ሎ።
ኣባል ጋንታ ኩዕሶ እግሪ በርሚንግሃም ሲቲ ነበር ኦሊቨር ተብሊ
ተብሊ፡ ብቖልዕኡ እዩ ካብ ናይጀርያ ኣቢጃን ናብ ፈረንሳይ መጺኡ።
ኣብ ንእስነቱ ከኣ እዩ ግራት ተኸሊ ወይኒ ዓዲጉ። ''ደድሕሪ እታ ንፈላማ እዋን ኩዕሶ ንክጻወት ዝተፈራረምክዋ ውዑል'የ ክልተ ሄክታር ግራት ወይኒ ዓዲገ'' ዝብል ተብሊ፡
ምናልባት ሓደ እዋን ብዝኾነ ይኹን ማህሰይቲ ኩዕሶ ምጽዋት እንተቋሪጹ ካልእ ክወፍረሉ ዝኽእል ስራሕ ንክህልዎ ብምሕሳብ ነታ መሬት ከምዝዓደገ ይዛረብ።
ናብ ኩዕሶ እግሪ ብዕሊ ቅድሚ ምጽንባሩ፡ ንመዘናግዕን ካልኦት ወጻኢታቱ ንምሽፋንን ኣብቲ ናይ ወይኒ ግራት ተቖፂሩ ይሰርሕ ኔሩ።
'' ዓለም ለኻዊ ተጻዋታይ ንምዃን ዝግበር ጉዕዞ ከቢድ እዩ። ንመጻኢ ውሕስነት ክትኮነኒ ኢለ ድማ እየ ነታ መሬት ዓዲገያ'' ይብል ንውሳንኡ እናዘከረ።
ተብሊ ምስ ካናዳዊት ጋንታ ቶሮንቶ ፈሪሙ ንኣርባዕተ ሰሙን ምስተጻወተ'ዩ ከቢድ ማህሰይቲ ኣጋጢምዎ።
ብድሕሪ'ቲ ዘጋጠሞ ሓደጋ ድማ ኣንፈት ጉዕዞ ህይወቱ ናብ ሕርሻ ወይኒን ምድላው ኮኛክን ብምቕያር ስርሑ ጀሚሩ።
እታ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ዝገዝኣ መሬት እኽልቲ ብዘይምንባራ ግን ናብቲ ዝሓሰቦ ኮኛክ ናይ ምፍራይ ስራሕ ንክኣቱ ቀሊል ኮይኑ ኣይረኸቦን፡ ተወሳኺ መሬት ዘግዝእ እኹል ዓቕሚ እውን ኣይነበሮን።
ሕልሙ ንምግሃድ ዝወሰዶ ኣማራጺ እመበኣር ቤት መግቢ ምኽፋት እዩ ነይሩ። ንሽድሽተ ዓመታት ዝኣክል ከኣ ኣብተን ዝኸፈተን ክልተ ኣብያተ መግቢ ክሰርሕ ጸኒሑ።
ድሕሪ ሽድሽተ ዓመታት ግን ሓደ ዕድል ተኸሰተሉ። ወዲ እቲ ወናኒ ሰፊሕ ግራት ወይኒ ዝነበረ ጎረቤቱ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ።
ወዱ ብሞት ዝተፈለዮ ጂን ማይክል ልፒን፡ መሬቱ መሓዛ ወዱ ንዝነበረ ኦሊቨር ተብሊ ስለዝሸጠሉ ተስፍኡ ዳግም ክጥጥዕ ጀሚሩ።
''ኩዕሶ ስለዝፈቱ ድዩ፥ ኦሊቨር ኣብ እዋን ፀገመይ ኣብ ጎነይ ደው ዝበለ? መሬተይ ንምንታይ ሓደ ፀሊም ዘይዕድጎ ኢለ? ንምንታይከ ተፃዋቲ ኩዕሶ ዘይኸውን ኢለ እውን ሓቲተ?''
ዝብል ማይክል ልፒን ሰባት ካብ ሓሳቡ ከተኣጟጉልዎ'ኳ እንተፈተኑ ከምዘይከኣሉ እዩ ዝገልፅ።
እቲ ዘድልዮ ግራት ወይኒ ዝዓደገ ተብሊ ካብ ዝፍልጦም ሰባት ልዑል ተቓውሞ እዩ ገጢምዎ።
''ናብቲ ስራሕ እንትኣቱ ሰባት ተተቓወሙኒ 'ውን ደው ከብሉኒ ግን ኣይከኣሉን'' ክብል ድማ ይዛረብ።
እታ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ዝዓደጋ ንእሽተይ ግራት ወይኒ ሕዚ ብሰፊሕ መሬት ተተኪኣላ። ተብሊ ወናኒ 22 ሄክታር መሬት እዩ።
''ናብዚ ስራሕ ክኣቱ ከለኹ ኣፍሪካዊ ተጻዋቲ ብምንባረይ ብዙሓት ሰባት ብጣዕሚ እዮም ተገሪሞም'' ይብል ተብሊ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ልክዕ ከም ካልኦት ሓረስቶት ዘፍረዮ ፍርያት ንዓበይቲ ኩባንያትት እናቕረበ ይርከብ።
ፈላማይ መስተ ዘዳለወሉ እዋን ድማ 2013 እዩ ኔሩ። እቲ ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ከባቢኡ ንዝርከቡ ኣብያተ መግቢ ዝሸጠ ተብሊ ቀጻሊ ሓሳቡ ፍርያቱ ናብ ኣፍሪካ ጥራሕ ምቕራብ እዩ።
''ሕልመይ ንሱ እዩ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኣይቮሪኮስት ንዝርከቡ ኣብያተ-መግቢ ጥራሕ እየ ዘቕርብ። ከም መጀመሪ በዚ ሕጉስ ኣለኹ'' ይብል ብሕታዊ ኣፍሪካዊ ኣዳለውን ነጋዳይን ኮኛክ ኦሊቨር ተብሊ ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ኣንተንዮ ብሊንከን ምስ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሊሳጎን ኣባሳንጆን ንጉዳይ ቅልውላው ኲናት ኢትዮጵያ ኣመልኪቶም ተዘራሪቦም።
ንዕኡ ሲዒቡ ድማ ፍሉይ ልኡኽ ኣመርካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጀፌሪ ፌልትማን፣ ዋና ጻሓፊ ኢጋድን ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ላዕለዋይ ወኪል ሕብረት ኣውሮጳ ጆሴፍ ቦሬል፣ ሓላፊ ጉዳያት ወጻኢ ኢንግሊዝ ኤልዛቤጥ ትሩስ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ጀርመን ኔልስ ኣነንን ፍሉይ ልኡኽ ፈረንሳይ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ፌርዲሪክ ካልቬር ንህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ኣመልኪቶም ተዛቲዮም።
ብምዃኑ እውን ኲናት ኢትዮጵያ ብሰላም ንምፍታሕ ብሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ዝተወሰደ ተበግሶ ከምዝድግፍዎ ሓቢሮም።
ከምኡ እውን ኩሎም ሰበ ስልጣናት ብሓባር ቅልውላው ኲናት ኢትዮጵያ ደው ክብልን ኣብቲ ኩናት ዝሳተፉ ዘለው ኣካላት ናብ ዘተ ክኣትውን ሰላም ንኽምለስ ኩሉ ዘሳትፍ ዘተ ክግበር ፀዊዖም።
ከምኡ እውን ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ ዘለው ኣካላት ዓለምለኻዊ ሕግታት ከኽበሩን ኣብ ስቓይ ንዘሎ ህዝቢ ዘይተገደበ ሰብኣዊ ሓገዝ ክኣቱ ይግባእ ኢሎም።
መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም፡ ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ኲናት ትግራይ ንኸብቅዕ ዝለዓለ ጠመተ ብምሃብ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኩሉ ዓይነት ፀቕጢ ይገብሩ ምህላዎም ይፍለጥ።


text:
ኣብቲ በቲ መዓልቲ እቲ ዝዓረገ መስዋዕቲ ቅዳሴ፡ ድሕሪ ንባብ ወንጌል ብፁዕ ሊቀጳጳሳት፡ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት፡ “ፍቑራን ሕዝበ እግዚኣብሔር፡ በዚ እግዚኣብሔር ዝሃበና ዓቢ ህያብ መዓርገ ክህነት፡ ብልቢ ከነመስግኖ ይግባእ። ኣምሊኽ ንኹሎም ካህንትና ብተወፋይነትን ብእምነትን፡ ኣብ ኣገልግሎቱ ምእንቲ ከጽንዖም ከኣ ምጽሊይ ኣይንረስዕ። ንኣምሊኽን ሰብን ብተወፋይነት ከነገልግል እንተኮይና፡ እምነት እያ ተዏውተና። ከምቲ ኢየሱስ ኣብ ቃለ ዝብለና “ንዝኣምን ኩለ ይክኣሎ እዩ።” ስለዚ እምነት ኣብ ኩለ ኣገልግሎትና ዋና መስረት እያ። በዚ ሎሚ እዋን እምነት ኣዝያ እያ ተድልየና። ብዘይ እምነት ዝግበር ነገር የሎን። ኢየሱስ ብዚዕባ ኣድሊይነት እምነት ክገልጸልና እንከሎ “ክንዲ ፍረ ኣድሪ ትኣክል እምነት እንተሊትኩም፡ ነዚ ጎቦ ተልዓል ምበልክሞ እሞ ምተሊዕለ ነይሩ” ይብለና። ኢየሱስ ከምዚ ክብል እንከሎ እምነት ክሳብ ክንደይ ኣድሊይትን ክብርትን ኣገዳሲትን ሙዃናን፡ ከምኡ እውን ቀሊል ከምዘይኮነትን እዩ ዝነግረና ዘሎ። እምነት መፍትሕ ናይ ኩለ እያ። ሓዋርያት ንኢየሱስ እምነት ወስኸና ኢሎም ለሚኖሞ እዮም። ንሕና እውን ነዚ ጸሎት እዚኣ መዓልታዊ ክንደግማ ይግብኣና። ምኽንያቱ እምነት ዘይብለ ሰብ ብዚዕባ ጸዋዕታኡ ኣይግደስን እዩ፡ እምነት ዘለዎ ሰብ ግና ንፈጣሪኡ ከይብድል፡ ብዚዕባ ጸዋዕታኡ ክሓስብን ክግደስን ግድን እዩ። ጸዋዕታና ብእምነት ከነለሊ ይግባእ። ብሓሊፊ ሓጎስ ኣይንታለል። ንጸዋዕታና ከነለሊ ጸሎት፡ ዘማኽር ኣቦ ነፍስን፡ ጥዐያት ብጾትን የድልዩና። ከም ክርስቲያን መጠን እምነት ኣገዳሲትን ኣዝያ ሓያልን ሰለ ዝኾነት፡ እምነትና ከነዕቢ ክንጽዕር ይግብኣና። ከመይ ክንጽሊ ይኹን ከነገልግል እምነት ወሳኒት እያ። እምነት ልዕሊ ኩለ እያ፡ እምነት እንተሎ ኩለ ክትገብር ትኽእል ኢኻ፡ እምነት ዘይብለ ሰብ ምንም ኣይሰልጦን እዩ። መንገዲ ኣምሊኽ በይኑ እዩ፡ ሓቅን ቅንዕናን ሒዝና ብእምነት ጥራይ ኢና ክንጉዓዞ ንኽእል። እቲ ንብሎን ንገብሮን ሓደ ክኸውን ኣለዎ። እምነት ከኣ ቃል ኣምሊኽ ብምስማዕ እያ ትመጽእ እሞ፡ ቅደስ መጽሓፍ ምንባብን ምስትንታንን ንፍቶ። ኩለና ኣብ ኣገልግሎት ኣምሊኽ ጽውዓት ኢና። ጸዋዕታ ክብሃል እንከሎ ክህነት፡ ሓዳር ጌርካ ብቃል ኪዳን ምንባር ኣብ ዉፉይ ሂወት ኣቲኻ ብድንግልና ምንባር ዘጠቃለለ እዩ። ስለዚ ፍቓድ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕለይ እንታይ እዩ፡ ኢልካ ጽን ምባልን ምፍሊጥን ከድልየና እዩ። ንኣብነት ሳሙኤል ድምጺ ኣምሊኽ ጽን ኢለ ስለ ዝሰምዏ ጸዋዕታኡ ከለሊ ወይ ክፈልጥ ኪኢለ እዩ። ብታሕጓስ ደማ ቀሲኑ ብእምነት ንኣምሊኹ የገልግል ነይሩ። ንሕና ድማ ተሓጉስና እንነብረለ፡ ናብራ ቅድስና ምእንቲ ክህበና፡ መንገድኻ ኣርእየኒ ንበሎ። ነዚ ንምግባር መድኃኔ ዓለም ባዕለ ይደግፈና” እናበለ ቃል ስብከቶም ዚዘሙ።
ሓጺር ሕይወት ታሪኽ ኣባ ሳሙኤል ሙሴ
ኣባ ሳሙኤል ካብ ኣቡኦም ኣቶ ሙሴ ተወልደን ካብ ኣዲኦም ወሮ ጸጋ ሃይለን ብ1990 ኣብ ኣሥመራ ገጅረት ተወልደ። መባእታን ማእከሊይ ትምህርቶም፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰንበል ምስ ፈጸሙ ክኣ ኣብ መንደፈራ ማሕበር ንኡሳን ኣሕዋት ካፑቺኒ ብምእታው፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ቀጸለ። ብድሕሪ እዚ ሃገራዊ ግብኦም ንምፍጻም ምስ መበል 22 ዘርያ ንሳዋ ወረደ፡ እቲ ግቡእ ታዕሊምን ናይ ቤት ምህርቲ ሃማሞስ ትምህርትን ወዲኦም ድማ ድሕሪ ክልተ ዓመት ናብ ማሕበር ተመሊሶም ኣብ ተምክሮ ኣተው። ብድሕሪዚ ካብ 2011 ክሳዕ 2018 ዓ.ም.ፈ ናይ ፍልስፍናን ተሎግያን ትምህርቶም እናተኸታተለ ኣብ ወርሒ ጥቅሚት 2018 ዓ.ም. ኣብ ደብረ መድሓኔ ዓለም ገጅረት ኣሥመራ መዓርገ ዲቁና ተቐበለ፣ እነሆ ከኣ ሕጂ ናብ መዓርገ ክህነት ደይቦም።


text:
ኣብ ሶሪያ ኣብቲ ምስ ኩርዲ ብይግብኣኒ ሕቶ ምኽንያት ውጥረት ኣብ ዝዀነ መብዛሕቲኡ ማሕበረሰብ ክርስቲያን ኣብ ዝክርቦ ስሚናዊ ምዕራብ ሶሪያ ከተማ ቓሚስሊ ኣብ ኣትርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅድስተ ድንግል ማርያም ከባቢ ቦምብ ብዝተጸምዳ ማኪና ብዝወረደ ሽበራዊ መጥቃዕቲ 12 ሰባት ከምዝቖሰሉ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣብ ዝፈነዎ ሓብሬት የረጋግጽ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይቲ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ተሓታቲ እየ ዝበለ ከምዘየሎን፡ ኣብታ ቤተ ክርስቲያንን ኣብቲ ካባቢ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኣባይቲ ንዋታዊ ውድመት ዘስዓበ ክኸውን እንከሎ ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘየጋጠመ ይንገር። ኤሺያን ኒውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ብቐጥታ ካብቲ ከባቢ ዝረኸቦ ሓበሬታ መሰረት፡ ኣብ ክፍለ ከተማ ኣል ዋስታ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ብብዝሒ ዝርከበዎን ቅርብ ኢሉ እውን ናይ ኣርመን ስርዓት ናይ እትኽተል ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ዝቕመጥሉን ከባቢ ብተደጋጋሚ ዒላማ ግብረ ሽበራ ምዃኑ ይሕብር።
ተመሳሳሊ ግብረ ሽበራ ብዙሕ ግዜ ዝፍጸም በቶም ኣባላት እሳላምዊ መንግስቲ ዕጡቓት ሓይሊ ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ይኹን ደኣ እምበር እዚ በታ ቦምቢ ብዝተጸምዳ ማኪና ዝተፈጸመ ግብረ ሸበራ ተሓታቲ እየ ቢሉ ዘፍለጠ ጉጅለ ከምዘየለ ዝሓበረ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፡
ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ፓትሪያክ መግለጺ
ኣብ ኣንጽዮኪያ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያክ መግለጺ ጠቒሱ፡ ብፁዕ ወቅዱስ ማር ኢግናዚዩስ፡ ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ገዛእ ሃገሩን መሬቱን ክተርፍ ኣለዎ፡ ካብቲ ከባቢ ህላዌ ክርስቲያን ንምሕኻኽ ዝግበር መጥቃዕቲ ንቤተ ክርስቲያን ኰነ ንማሕበረ ክርስቲያን ጽንዓትን ኣብ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ንዘካይዶ ጻዕሪ ዘበራትዕ እዩ ከምዝበሉ ሓቢሩ፡ ተስፋ ነቲ ኹሉ ኣብ ልዕሊማሕበረ ክርስቲያን ዝፍጸም መጥቃዕቲ ንዘስዕቦ ማህሰይትን ፍርሕን ፈውሲ እዩ ከምዝበሉ ገሊጹ፡ ኣብቲ ብኩርዳውያን ዝመሓደር ሰሜናዊ ምዕራብ ሶሪያ ከባቢ ብተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ከምዝፍነውን ዕለት 10 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ሰለስተ ዝተፈላለየ መጥቃዕቲ ከምዝተፈነወ ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 05 April 2018
መንግስቲ ሱዳን፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ዝነበረ ሳድቕ ኣል ማህዲ ብፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ከምዝኸሰሶ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ገሊጸን።
ኣኽባር ሕጊ ሱዳን፣ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ኣብ ዘቕረቦ ጥርዓን፣ ሳድቕ ኣል ማህዲ ምስ ዕጡቓት ጉጅለታት እታ ሃገር ብምምኽኻር፣ ንመንግስቲ ሱዳን ብዕልዋ ንምእላዩ ይሰርሕ ከምዘሎ ከሲሱ።
ኣብ 1989 ብወትሃደራዊ ዕልዋ ጀነራል ዑመር ኣል በሺር ካብ ስልጣኑ ዝተኣልየ ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር ሳድቕ ኣል ማህዲ፣ ሰልፊ ኡማ መስሪቱ ኣንጻር እቲ ብዕልዋ ዝመጸ መንግስቲ ንልዕሊ 27 ዓመታት ክቃወም ዝጸንሐ’ዩ።
ንሱ፣ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ብፕረዚደንት ኣልበሽር ዝተጸወዐ ዋዕላ ንሃገራዊ ዘተ ከምዘይሳተፍ ምግላጹ ይዝከር።
ኣንጻር ፕረዚደንት ኣልበሽር ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘካይዱ ጉጅለታት ኣብ ፓሪስ ኣብ ዘካየድዎ ዋዕላ ዝተሳተፈ ሳድቕ ኣል ማህዲ፣ ብዛዕባ’ዚ ብመንግስቲ ሱዳን ቀሪብሉ ዘሎ ክሲ ዝኾነ ወግዓዊ ምላሽ ኣይሃበሉን።
ንክልተ ዓመታት ኣብ ግብጺ ኣብ ስደት ዝነበረ ሳድቕ ኣል ማህዲ ኣብ ጥሪ 2017 ናብ ሃገሩ ተመሊሱ እኳ እንተነበረ ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን ኣብ ካይሮ ከምዘሎ ይሕበር።
================


text:
Radio Erena: 26 September 2016
ኣብ ሽወደን፣ ከተማ ዮተቦሪ ኣብ ዝተኻየደ ምርኢት መጻሕፍቲ፣ ብዛዕባ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን ህሉው ኩነታት ናጽነት ፕረስን ኤርትራ ዝዝቲ ዝተፈላለየ ርክባት ተኻይዱ።
ኣብቲ ካብ 22 ክሳብ 25 መስከረም ዝተኻየደ ምርኢት፣ መበል 250 ዓመት ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ሽወደን ዝተጸንበለሉ ኣጋጣሚ’ውን ብምንባሩ፣ ዝዓበየ ክፋሉ ንናጽነት ፕረስን ሓሳብካ ምግላጽን ዝተወፈየ’ዩ ኔሩ።
ኣብቲ ዘተ፣ ወከልቲ Free Dawit፣ OneDaySeyoum፣ ዓርቢ ሓርነት፣ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብን ንናጽነት ፕረስ ዝሰርሑ ዝተፈላለዩ ወገናትን ተሳቲፎም።
ኣብቲ ኤርትራውያን ሽወደናውያንን ጋዜጠኛታት፣ ተጣበቲ ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦት ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝግደሱን ፖለቴከኛታትን ተራ ዜጋታት እታ ሃገርን ዝተሳተፍዎ ኣብ ዝተፈላለየ ሰዓታትን ዝተፈላለየ መዓልታትን ዝተኻየደ ዘተታት፣ እታ ብደረጃ ዓለም ብናጽነት ፕረስ ምስ ቀዳሞት ሃገራት እትስራዕ ሽወደን፣ ኣብ ኤርትራ ናጽነት ፕረስ ንኽዓቢ ዝገበረቶ ጻዕሪ ከምዘየለ ተገምጊሙ።
በንጻሩ ሽወደን፣ ብጉዳይ እቲ ናይ ኤርትራን ሽወደንን ድርብ ዜግነት ዘለዎ ን15 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ብዝምልከት ምስ መንግስት ኤርትራ ዘካየደቶ ኣብ ስቕታ ዝተመርኮሰ ዲፕሎማሲ፣ ዝኾነ ፍረ ከምዘይተረኽቦ’ውን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተጠቒሱ።
ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዳዊት ኢሳቕን ምስኡ ን15 ዓመታት ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ብህይወት ከምዘለዉ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዝርከቡ፣ ንኣባላት ፓርላማ ሽወደንን ካልኦት ፖለቲከኛታት ኤውሮጳን እናዘሩ ይገልጹ እኳ እንተለዉ፣ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ ሃለዎቶ ዝምልከት ጭቡጥን ወግዓዊን መግለጺ ከየውጽአን፣ ወይ ከኣ ምስ ስድራቤታትም ከየራኸቦምን ክእመን ከምዘይክእል ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ርእይቶ ቀሪቡ።
እዚ ዓመታዊ ኣብ መወዳእታ ዕለታት ወርሒ መስከረም፣ ኣብ ዮተቦሪ ዝካየድ ምርኢት መጻሕፍቲ፣ ካብ 90 ክሳብ 100 ሽሕ ዝግመት ህዝቢ ከምዝሳተፎ ጸብጻባት እቲ ምርኢት የመልክቱ።
ኣብ ተመሳሳሊ ፍጻሜ፣ ኣብ ካልኣይ ዲቪዥን እትጻወት ጋንታ ከተማ የተቦሪ፣ ብ24 መስከረም ኣብ ዘካየደቶ ግጥም፣ ተጻወታ ብምኽንያት 15 ዓመታት ማእሰርቲ፣ ነባሪ እታ ከተማ ንዝነበረን ኣብዚ እዋን’ዚ ደሃይ ዘይብሉ እሱር ጋዜጠኛ ኤርትራዊ- ሽወደናዊ ዳዊት ኢሳቕ፣ ናጻ ክወጽእ ዝጽውዕ፣ ስእሉን Free Dawit ዝተጻሕፎን ማልያ ለቢሶምን ዓቢ ታቤላ ኣንጠልጢሎምን ናብ ሜዳ ወሪዶም።
ብዘይካ’ዚ’ውን ሓደ ኩርናዕ ናይቲ ስታድዮም፣ ብስም ዳዊት ክስመ እንከሎ ፣ ንዝኽሩ’ውን ኣብ ሓንቲ ካብተን መናብር ስእሉ ተነቢሩላ።
ምውዕዋዕ ኣብ ዝግበረሉ መናድቕ እቲ ስታድዮም’ውን ብተመሳሳሊ ዳዊት ኢሳቕ ናጻ ክወጻእ ዝጽውዕ ታቤላታት ኣብ እዋን’ቲ ግጥም ተሰቒሉ ኣምስዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ከም Free Dawitን OneDaySeyoumን ዝብሉ እሱራት ጋዜጠኛታት ናጻ ክወጹ ዝጽውዑ ጎስጓሳት ካብ ሽወደን ወጻኢ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን’ውን ጽልዋታት ይፈጥሩ ምህላዎም ዝፍለጥ’ዩ።
=================


text:
Radio Erena: 24 May 2020
24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝተፈላለየ ኣገባባት ትኽበር ኣላ።
ኣብዚ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለየ ደምበታት ተኸፋፊሎምሉ ዘለዉ እዋን እትኽበር ዘላ 24 ግንቦት፣ ዝተፈላለየ ትርጉም ይወሃባ እኳ እንተሎ፣ ህዝቢ ኤርትራ ብቃልሱ ናጽነቱ ዘረጋገጸላ ዕለት ብምዃና ንኩሉ ትሓቁፍ ዕለት’ያ ክብሉ ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ገሊጾም።
እቶም ናብ ሬድዮ ኤረና መልእኽቶም ዘመሓላለፉ ፖለቲከኛታት ኣብ መግለጺኦም፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብውሑዳት ተጨውዩ ዝርከብ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ፣ ንምስሊ’ዛ ዕለት ደዊኑዎ እኳ እንተሎ፣ ብመሪር ቃልሲን መስዋእትነትን ህዝቢ ዝተረኽበ ምዃኑ ክዝንጋዕ ከምዘይብሉ ኣዘኻኺሮም።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣብ እዋን መግዛእቲ ንላዕሊ ብስደትን ሕሱም መነባብሮን ይግረፍ ስለዘሎ፣ ናይ ሓቂ ናጽነቱ ረኺቡ ክበሃል ኣይከኣልን ክብሉ’ዮም ገለ ኤርትራውያን ምረቶም ዝገልጹ።
እንተኾነ እዛ ካብ ተኸታታሊ መግዛእታት ስርዓታት ኢትዮጵያ ናጽነት ዝኣወጀት መዓልቲ፣ ብዋጋ መስዋእቲ ብሉጻት ደቂ ህዝቢ ደኣምበር፣ ብውሑዳት ሕድሪ ብጾቶም ዝጠለሙ ክትግለጽ ከምዘይግባእ እዮም እቶም ፖለቲከኛታት ዘዘኻኽሩ።


text:
Radio Erena: 15 October 2017
ሱዳን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ወተሃደራዊ ሓይሊ ከተዛዪዶ ምዃና ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ኢማድ ኣል-ዲን ዓዳዊ ብረቡዕ 11 ጥቅምቲ ኣብ መመረቕታ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ተረኺቡ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ሱዳን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ማያዊ ዶባታ ንምሕላው ሓድሽ ኣሃዱ ንምቛም ብዝወጠነቶ መሰረት ኣብ ስሩዕ ወተሃደራዊ ሓለዋ ዝዋፈር ሰራዊት ከምእተቕውም ኣፍሊጡ።
እቲ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ንጽባሒቱ ሓሙስ’ውን ንኮሚሽነራትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣኪቡ ኣገዳስነት’ዚ ምቛም ሓድሽ ኣሃዱ መብርሂ ሂቡ።
ሱዳንን ግብጽን ንዋንነት ስሉሳዊ ክሊ ማያት ሓላይብ፣ ሻላቲንን ኣቡ ራማድን ብዝምልከት ንሓያሎ ዓመታት ክሰሓሓባ ጸኒሐን’የን። እዚ ሓድሽ ዝቐውም ወተሃደራዊ ሰራዊት ሱዳን ክቆጻጸሮ ዝበሃል ዘሎ ከባቢታት፣ ካብ መፋርቕ 1990 ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ብግብጺ’ዩ ጸኒሑ።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ኢማድ ኣል-ዲን ዓዳዊ ኣብ መግለጺኡ፣ እዚ ምስ ግብጺ ኣሰሓሓቢ ኮይኑ ዝጸንሐ ክሊ ማያት ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ሱዳን ክኣትወሉ ዝድለ ዘሎ ቀንዲ ምኽንያት፣ በቲ ዞባ ንዝመሓላለፍ ዘይሕጋዊ መሸጣ ኣጽዋር ንምቁጽጻር ምዃኑ ሓቢሩ።
መንግስቲ ሱዳን ኣብታ ሃገር ንዘሎ ዘይሕጋዊን ዘይተመዝገበን ኣጽዋር ንምእካብ ካብ ዕለት 15 ጥቅምቲ ጀሚሩ ዘመተ ከካይድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ከፍልጥ ጸኒሑ’ዩ።


text:
እቲ ናይ ገዛውቲ ፈተሻ ኣብ ከተማታት ኣትላንታ፣ቺካጎ፣ኒውዮርክን ሎስ ኣንጀለስን ሓዊሱ ኣብ ሽዱሽተ ክፍለ ግዝኣታት ዝተኻየደ ኮይኑ ልዕሊ 160 ሰባት ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም ኣለው።
ኣማኻሪ ፖሊሲ ዋይት ሃውስ ስቴፈን ሚለር እቲ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሸፋቱ፣ነጋዶ ሓሺሽን ጾታዊ ዓመጽ ዝፈጸሙን ዘተኮረ እዩ ክብሉ ንኤቢሲ ቴሌቪዥን ገሊፆም።
ሰበስልጣን ኢሚግሬሽን እቲ ምእሳር ስደተኛታት ኣብ ኣሜሪካ ዝነበሩ 11 ሚሊዮን ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ንምብራር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተፈረመ ትእዛዝ ርክብ የብሉን የግዳስ ቅድሚ ሎሚ ይፍፀም ዝነበረ ንገበነኛታት ናይ ምሓዝ ልሙድ ተግባር እዩ ይብሉ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ትማሊ ሰንበት ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ‘’ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ ዝኣተኹዎ ቃል እየ ዝፍፀም ዘለኹ’’ ኢሎም ኣለው።
ነቲ ማእሰርቲ ብምቅዋም 100 ሽሕ ሰነድ ዘይብሎም ስደተኛታት ዝነብሩላ ኣብ ከተማ ኦስቲን ቴክሳስ ሓዊሱ ኣብ ሚኒያፖሊስ፣ሚኒሶታ፣ኒውዮርክ፣ሎስ ኣንጀለስን ዋሽንግተንን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ከባቢታት እታ ሃገር ሰልፍታት ተኻይዶም ኣለው።
ሕጋዊ ሰነድ ዘይብላ 36 ዓመት ዝዕድሚኣ ጓዳሉፔ ጋሪሲያ ዝሓለፈ ረቡዕ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኣሪዞና ከተማ ፊኒክስ ኣብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ኢሚግሬሽን ከምልሙድ ቅልቅል ኣብዝበለትሉ እዋን ኣብቁፅፅር ውዕላ።
ሽዑ ንሽዑ መስርሕ ምብራር ተሳሊጡ ሓሙስ ተባሪራ።ጋሪሲያ ንልዕሊ 22 ዓመታት ኣብ ኣሜሪካ ዝነበረት እያ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ብኣማኑኤል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝውነን ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን FBI ማለት ወከልቲ ናይቲ ዝለዓለ ፈደራላዊ ጸጥታዊ መርማሪ ሓይሊ ፖሊስ ኣመሪካ ኣብቲ ገዛ ሃንደበት ተረኺቦም ብጽኑዕ ድሕሪ ምፍታሾም ፡ ዘድልዮም ሓበሬታን ጭብጥታትን ኣኪቦም፡ ኣብቲ ገዛ ንዝጸንሓኦም ኮምፒተራት ከምዝወሰዱወን ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ብምስጢር ናብ ቀጠር ከምዝገሸ እሙናት ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ኣብ ለንደን ዝርከብ መንበሪ ገዛ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ሚኒስተርን ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ውሽጣዊ ጉዳያትን ኮይኑ ዘገልገለ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ: ለንደን ዝነብር ዘሎ፡ ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ረፋድ ክሳብ ወጋሕታ ብፖሊስ ዓዲ እንግሊዝ ብጽኑዕ ከምዝተፈተሸ ተፈሊጡ።
ቀንዲ ልኡኽ ናይቲ ‘ብሃይማኖታዊ ጉዳያት” ዝፍለጥ መፍላቒ መሓውር ሃይማኖታዊ ናጽነት ህግደፍ ብምዃን፡ ንኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ከምዘራኸሰ ዝንገረሉ ይፍታሄ ዲሜጥሮስ፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ሰባት ከቢድ መጠንቀቕታ ዝሓዘ ደብዳበ ካብ ዝገድፉሉ ንደሓር፡ ብጽኑዕ ሓለዋ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 12 April 2017
ቀጠር ምስ ኢትዮጵያ ስትራቴጅያዊ ዝምድና ምምስራታ ኣብ ቅኑዕ መኣዝን’ያ ዘላ ክብል ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣል ታኒ ገሊጹ።
ኣሚር ቀጠር፣ ነዚ ዝገለጸ ብሰኑይ 10 ሚያዝያ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምርኻቡ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ኣበርክቶ ቀጠር ኣብ ምፍታሕ ግጭታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳይ ዳርፉር ንዝተጻወተቶ ተራ ድሕሪ ምምስጋን፣ ኢትዮጵያ ምስ ቀጠር ዝምድንኣ ከተዕሙቕ ከምእትደሊ ኣረጋጊጹ።
ብጉዳይ ተቓወምቲ ኦጋዴንን ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ ዝሃቦ ሸፈነን ከምኡ ድማ ኣተኩሮ ቀጠር ናብ ኤርትራ ዛዝዩ ብዝብልን ዝምድና ኢትዮጵያን ቀጠርን ኣብ 2008 ደስኪሉ ምንባሩ ይዝከር።
እቲ ዝምድና ኣብ 2012 ናብ ንቡር ድሕሪ ምምላሱ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር ናብ ኢትዮጵያ ክበጽሕ እንከሎ፣ ሎሚ ድማ ኣሚር ቀጠር ኣብታ ሃገር ናይ ክልተ መዓልታት ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ኣብ 2013 ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ናብ ኣፍቃዊት ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽም እዚ ናይ ኢትዮጵያ ንመጀመርያ እዋኑ’ዩ።
እቲ ኣሚር ናብ ኬንያን ደቡብ ኣፍሪቃን’ውን ክበጽሕ’ዩ።
ኣብ ታሕሳስ 2015፣ ብጉዳይ ጅቡቲ ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዝርራብ ሸኽ ታሚም ናብ ኤርትራ ናይ ፍርቂ መዓልቲ ዘይወግዓዊ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ኣይርሳዕን።
መስርሕ ሰላም ዳርፉር መኸተምታ ኣብ ዝተገብረሉ ዝሓለፈ ዓመት’ውን እቲ ኣሚር ኣብ ዳርፉር ዘይወግዓዊ ምብጻሕ ኣካይዱ ኔሩ።
====================


text:
Radio Erena: 19 April 2020
ኣብ ግሪኽ ዝነበሩ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 47 ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ግዒዞም።
እቶም ዜጋታት ኤርትራ፣ ኣፍጋኒስታን፣ ሶርያን ዒራቕን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ብዘይኣለይቲ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ግሪኽ ዝጸንሑ ምዃኖም ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብዚ ንመላእ ዓለም ኣንቀጥቂጡ ዘሎ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንምምካት ጻዕርታት ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝርከቡ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ቀንዲ ተጠቃዕቲ ይኾኑ ምህላዎም ብዝተፈላለዩ ተጣበቕቲ መሰላት ይግለጽ።
ጀርመን ነዞም ኤርትራውያን ዝርከብዎም 47 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ኣብ ሃኖቨር ተጣይስ ዘላ፣ ደድሕሪ’ቶም ላግዘምበርግ 12 ኣብ ተመሳሳሊ ዕድመ ዝርከቡ ህጻናት ምጥያሳ እዩ።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምስዚ ለበዳ ሕማም ኮሮና ዘስፋሕፋሓሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ከቢድ ጸገብ ብምውዳቖም፣ ኣብ ወጻኢ ብዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ሓገዝ ክግበረሎም ጻውዒታት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
እቶም ኣርባዕተ ደቀንስዮ ዝርከብኦም ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ኣብ ክሊ ዕድመ 8 ክሳብ 17 ዝርከቡ ኮይኖም፣ ጀርመን ኣብ ዝኣተዉሉ ካብ 18 ሚያዝያ ኣትሒዞም፣ ንክልተ ሳምንታት ንበይኖም ክዕጸዉ ምዃኖም፣ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ይገልጹ። ብመሰረት ዝተረኸበ ሓበሬታ፣ ካብ ሕማም ኮሮና ናጻ ምዃኖም ኣብ ዝተረጋገጸሉ እዋን ከኣ ንቡር ናይ ምጥያስ መስርሕ ክጅምሩ’ዮም።
ሃገራት ኤውሮጳ ጸገም ስደተኛታት ኣብ ምፍታሕ ሸለልትነት የርእያ ኣለዋ ኢሎም ዝኸሱ ተጣበቕቲ መሰላት፣ ምጥያስ ናይዞም 47 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት እኹል ከምዘይኮነ’ዮም ዝገልጹ።


text:
መንግስቲ ሶማል፡ ስርዓት ኣስመራ ነቲ ኣብ ሶማል ዘሎ ግጭት የጋድዶ ከብል ከሲሱ
ሶማል ምስተን ንስርዓት ኣስመራ ጠንቂ ናይዘይምርግጋእ እዚ ዞባ ክብላ ዝከሳ ሃገራት ተጸንቢራ።ኣቦ መንበር ምምሕዳር ማእከላይ ሽብሊ መሓመድ ዑመር ሓቢብ ጤሪ ምታትታው መራሒ ስርዓት ኣስመራ ኣብ ምስዳድ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ብመገዲ መሬት ሶማል ዝገብሮ ዘሎ ከምዘቃለዐ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።ንሱ ቐጥታዊ ክሲ ንፕረስደንት ኢሰያስ ነቲ ሚስጥራዊ ስምምዕ ምስ ክልተ ሶማላዊያን መርሓቲ ውግእ ፡ ነቶም ኣብ ኤርትራ ዝተኣለሙ ተቓውምቲ ኢትዮጵያ ብመሬት ሶማል ኣቢሉ ናብ መሬት ኢትዮጵያ ከምዝሰደደ ኣቕሪቡ።ብመሰረት ሓበሬታ ጤሪ እቲ ስምምዕ ኣብ መንጎ ፕረደንት ኤርትራን እቶም ክልተ ሶማሊያዊያን መርሓቲ ውግእ፡ ኣብ ደቡብ መቓዲሾ ዝርከቡ ስራዊት ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ኣልታሓድ ኣልእስላሚያ ኣብ መዓስከር ” ከቦ ሀርግ” ናብ ታሕተዋይ ሽብሊ ከምዘሰጋገርዎም ሓቢሩ።እቲ ቐዳማይ ደረጃ ናይቲ ስምምዕ ሰራዊት ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ከተማታት ጆውሃርን ሓደርን ኣብ ዞባ ደቡባዊ ምዕራብ ሶማል ዝርከባ ተወጢኑ ዘሎ መጥቃዓቲ ከሳተፉ ምዃኖም ጤሪ ሓቢሩ።
ኣብቲ ስሉሳዊ ስምምዕ እቶም ክልተ መርሓቲ ሶማሊያዊያን ብምውህሃድ ፕረስደንት ኤርትራ፡ ነቶም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ንውሽጢ መሬት ኢትዮጵያ ንኻኣትዉ ንምሕጋዝ ከምዝኾነ ጤሪ ሓቢሩ።እዚ ድማ ድሕሪ ንምፍራሱ ነቲ ኣብ ሶማል ዳግመ ምህናጽ ማእኸላይ መንግስቲ ከምዝኾነ ጤሪ ኣፍሊጡ።ኣስዒቡ ንሱ ምፍሻልን ዘይምርግጋእን ከምእውን ምዕንቃፍ ንምስግጋር መንግስቲ ሶማል ናብ ከተማ ጆውሃር ሓላፍነት ንፕረስደንት ኤርትራ ኣሰኪሙ።
ፕረስደንት ኤርትራ ነቲ ኣብ ሶማል ዘሎ እገዳ ኣጽውር ከምዝጠሓሰ ጤሪ ብምቅላዕ ፕረስደንት ኤርትራ ካብ ሃገራት ኢጋድ ንምድጋፍ መንግስቲ ሶማል ዝኣተዎ መብጽዓ እቲ ቐዳማይ ዝጠለመ ፕረስደንት እዩ ከብል ኣስሚርሉ።
እዚ ክሲ ሶማል ዝመጽእ ዘሎ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ሱዳን ናብ ባይቶ ጸጥታ ው.ሕ.ሃ. ኣንጻር ስርዓት ኣስመራ ዘቕረበቶ ክሲ እዩ።እዚ ድማ እቲ ሱዳን ዘቕረበቶ ክሲ ምስቲ መሓመድ ዑመር ኣብ ትራንስፕረስ መግላጺ ዝሃቦ ተምሳሳሊ እዩ።እንተኾነ ግን ሓላፊ ዜና ስርዓት ኣስመራ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ነቲ ብጤሪ ዝተዋሃመ ክሲ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ከብል መልሲ ሂብሉ።
መብዝሓተን ጋዜጣታት ኢትዮጵያ ንመግለጺ መሓመድ ቄሪ ብዛዕባ ምስግጋር ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ብመገዲ መሬት ሶማል ኣብ ሕታመን ኣስፊረን።
ከምዝዝከር ፕርስደንት ኤርትራ ምስ ናይ ቕድም ፕረስደንት ሶማል ነበር ዓብደልቃስም ሰላዲ ጽቡቕ ዝምድና ዝነበሮ ኮይኑ፡ ነቲ ንምምዛዝ ሓድሽ ፐረስደንት ሶማል ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣብ ኬንያ ዝተገበረ ስነስርዓት ከምዘይተሳተፈ ይፍለጥ።ስርዓት ኣስመራ ኣብ 1999 ብመገዲ መሬት ሶማል ኣቢሉ ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ንውሽጢ ኢትዩጵያ ከምዝዘርገሐ፡ እዚ ድማ ዝዓበየ ስርሒት ናይ ምስግጋር ከምዝነበረ ይዝከር።ቕጺሉ’ውን ኣብ 2001 ብመገዲ ሱዳን ከምእውን ካልእ ፈተነ ብመገዲ ኬንያ ከምዝገበረ ዝዝከር ኮይኑ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ነቲ ፈተነታት ሽትኡ ከምዘይወቐዐ ምግላጹ ይዝከር።
እዚ ሕጂ ብመንግስቲ ሱዳንን ሶማልን ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኣስመራ ዝቐርብ ዘሎ ክስታት ነቲ ዓለማዊ ነቔፌታ ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት ዘራጉድ እዩ ክብሉ ተንተንቲ ይገልጹ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2907


text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘባረረቶም ሰበስልጣን ሕቡራት ሃገራት ይዘራረበሉ ኣሎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ብዛዕባ ዘባረረቶም ሸውዓተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት ሃገራት ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ሃገራት ረቡዕ መብርሂ ክህቡ እዮም።
እቲ ቤት ምኽሪ ክልተ ሰሙናት ኣብ ዘይመልአ ግዜ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ክዝቲ እዚ ንኻልኣይ ግዜ እዩ።ፌደራል መንግስቲ እቶም ሰበስልጣን ኣብ ውሽጢ 72 ስዓታት ካብታ ሃገር ክወፁ 30 መስከረም 2021 ምፍላጡ ይዝከር።
"ናይዞም ሰራሕተኛታት ረድኤት ምብራር እቲ ኩነታት እናኸፍአ ምኻዱ ዝሕብር ዝተጋገየ ኣንፈት ምዃኑ ሓደ ተወሳኺ ስጉምቲ እዩ’’ ኢለን ብሽም መንግስተን እቲ ኣኼባ ክካየድ ዝሓተታ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኣየርላንድ ገራልዲን ባይረን ናሰን።
ባይረን ናሰን ኣብ መንጎ ሕቡራት ሃገራትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ርክባት ክፅገን እዞም ሰበስልጣን ረድኤት ናብ ስርሖም ክምለሱ ኣገዳሲ እዩ ኢለን።
‘’ወሳኒ ርክብ እዩ’’ ኢለን ንሰን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መብርሂ:’'ኣብዚ ስዓት እዚ ንባዕልትና ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ክንኣትው ኣይንደልን።ክንሪኦ ዘለና ፃዕርታት ሰብኣዊ ረድኤት ክውስኽ እምበር ምስሕሓብ ኣይምተገብአን ነይሩ’’ኢለን ።
ኢትዮጵያ እቶም ናይ ረድኤት ሰበስልጣን ረድኤትን ናይ መራኸቢ ኣቑሕትን ንህወሓት ይህቡ ኣለው ዝብል ሓዊሱ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያታ ጣልቃ ብምእታውን ብካልኦትን ከሲሳቶም ኣላ።
ምኽትል ሓላፊ ጉዳያት ሰብኣዊ ረድኤት ሕቡራት መንግስታት፣ምኽትል ኣዋሃዲ ሰብኣዊ ረድኤትን ተወካሊ ዩኒሴፍን ዝርከቡዎም ካብ ኢትዮጵያ ምውፅኦም ሕቡራት መንግስታት ብቕድሚ ትማሊ ሶኑይ ኣረጋጊፁ እዩ።
ሕቡራት መንግስታት እቶም ሰበስልጣን ዋላ ሓደ ጌጋ ኣይሰርሑን ኢትዮጵያ ክተባርሮም ሕጋዊ መሰረት የብላን ኢሉ ኣሎ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓላፊ ሰብኣዊ ረድኤት ማርቲን ግሪፊትስ ድሕሪ ናይ 11 ኣዋራሕ ጭቡጥ መንግስታዊ ምዕፃው ቅልውላው ትግራይ ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ኮይኑ ኣሎ፤ሰራሕተኛታት ረድኤት ምግቢ ንከይቕርቡ ስለዝተኸልከሉ ስቪላት ንዓፀቦ ተቓሊዖም ኣለው ክብሉ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንAssociated Press\AP/ገሊፆም።መንግስቲ ኢትዮጵያ ብፅባሒቱ ንሸውዓተ ላዕለዎ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት የባርር ኣለኹ ክብል ኣዊጁ።


text:
ፅዋዕ ኣፍሪቃ ኣብ ኢኻቶርያል ጊኒ ብኣዝዩ ዝረሰነ ሃዋሁ ሎሚ ረቡዕ እውን ቀፂሉ’ሎ።
ኣብ ክልተ ስተድየማት ኣርባዕተ ጋንታታት ማዕረ ግጥማት ኣውዲቅካ ምሕላፍ ክጣፋኣ ዊዒለን።ካሜሩን ኣንፃር ኣይቮሪኮስት ማሊ ኣንፃር ማሊ።
ብመሰረት’ዚ ኣብ ዝጀመረ ግጥማ ማሊን ጊኒን ቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት ጊኒ’ያ።ኣብ ውሽጢ 15 ደቃይቅ።ማሊ ማዕረ ትገብራ ዕድል ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ረኺባ።ግን ኣይተጠቀመትላን።ሳያዱ ኪየታ ዝቀልዓ ኩዕሶ ናብ ሕቑፊ ሓላዊ ማዕፆ ጊኒ ኣትያ።ጋንታ ማሊ ክተምልጣ ዘይግባእ ዕድል።
ኣብ ግጥም ካሜሩንን ኣይቮሪኮስትን ግና ብዘይካ’ተን ተፃወቲ ኣይቮሪኮስት ዝፈተንወን ሓደገኛታት ኩዓሳሱ እቲ ፀወታ ዜሮ ን ዜሮ እዩ ቀፂሉ።ክሳብ መበል 34 ደቂቃ።ኣብ መበል 35 ደቂቃ ግና ቀፅሪ 15 ግራዴል ካብ ርሑቅ ዝቀልዓ ኩዕሶ ብዝናኣድ ኣገባብ ቀዳመይቲ ሸቶ ኮይና።ኣይቮሪኮስት 1 ካሜሩን ዜሮ።እቲ ፀወታ ሓደ ንዜሮ’ውን ተዛዚሙ።
ብመሰረት’ዚ ኣይቮሪኮስት ሓሊፋ’ላ።ማዕረ 1 ን 1 ካብ ዝተፈላለያ ማሊን ጊኒን መን ከምትሓልፍ ብዕፃ ክውሰን’ዩ።


text:
ዋዕላ ሱዳን፣ ግብጺን ኢትዮጵያን ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሴ
ጽባሕ ሰንበት (10.01.2001 GC) ሱዳን፣ ግብጺን ኢትዮጵያን ህዳሴ ግድብ አመልኪተን ክዝትያ እዬን።
አብዚ ሰሙን ሱዳን ብዝተፈላለየ መንገዲ ጠንካራ ቅዋማ ክትገልጽ ጸኒሓ እላ።
በሶኒ ናይ ሰለስቲአን ሀገራት ሚንስትራት ሀፍቲ ማይን ቴክኒካል መራሕትን ክመያየጡ ብውድብ ሕቡራት አፍሪካ (ኤዩ) አብ ዝተዳለወ መድረኽ፣ “ኤዩ ብቅጥዒ ናይ ምምራሕ ዓቅሚ ስለዘይብሉ፣ አብቲ መድረኽ አይሳተፍን” ኢላ ነጺጋቶ ነይራ።
ጎን ንጎኒ ድማ ብጉልበት አብ ዝተቆጻጸረቶ መሬት አልፋሽቃ አራጢጣ ኮፍ ኢላ፣ “ዶብና ንጠርረሉ እዋን ሕዚ እዩ” እንዳበለት ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጸቅጢ ክትገብር ቀንያ አላ።
ኤርትራ አብ ዘየእታው አትያ ንሱዳን ክትወግእ ከምዝጸነሐት ንማሕበረሰብ ዓለም ፍለጡለይ ክትብል አውን ቀንያ አላ።
በዚ ዝተለዓለ ሻዕቢያ ብአደባባይ ፈኸረ ካብ ምስማዕ ሓሊፉ ሰራዊቱ አጓዓዒዙ ቦታ-ቦታ ከምዘትሐዘን፣ አብ ዝኾነ እዋን አድላይ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእልን አፍሊጡ አሎ።
ካብኡ ሓሊፉ ሻዕቢያ “ምስ ግብጺ ሸሪኾም ህዳሴ ግድብ ተሀኒጹ ከይውዳእ ዕንቅፋት ንዝኾኑ ዘለዉ ሓይሊታት ምስ ኢትዮጵያ ብምሕባር ስጉምቲ ክንወስደሉ ኢና” ብምባል አሰላልፋኡ አንጻር ግብጺ ምዃኑ ብዕሊ ገሊጹ አሎ።
ግብጺ፣ ሱዳንን ፈተውተን አዕራብ ሀገራትን ብሓደ ገጽ፤ ኤርትራ፣ ኢዮጵያን ኢመሬትን ብኻሊእ ገጽ ናብ ሓያል ኲናት የምርሓ ከምዘለዋ ካብ ዝተፈላለዩ ዜናታት ንምረዳእ ተኻኢሉ አሎ።
ሰለስቲአን ሀገራት ጽባሕ ዝገብርኦ ድርድር ነቲ ዘሎ ውጥረት ከየፈንድኦ ተሰጊኡ አሎ።


text:
ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ"ናይታ ሃገር ህልውና ንምሕላው ኣብ ዝተገብረ ፃውዒት ኣድላይ ሓገዝ ክንገርብ ኢና’’ ኢሉ።ወሃቢ ቃል እቲ ክልል ኣቶ ጌታቸው ባልቻ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ኣብ ሰሜናዊ ከባቢታት እታ ሃገር "ህወሓት የካይዶ ኣሎ’’ ዝበሉዎ ውግእ ኮኒኖም ኣለው።
ክልል ኦሮሚያ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ርእይትኦም ንድምጺ ኣሜሪካ ዝሃቡ ኣባል መሪሕነት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ያሶ ከበብው ሰላም ንምስፋን ክልቲኦም ወገናት ኣብ ጠረጴዛ ኮፍ ኢሎም ክዘራረቡ ኣለዎም ኢሎም።
ብዝተሓሓዝ ዜና ናይ ኣምሓራ ምንቅስቓስ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊ ኣብ ልዕሊ ህልውና ኢትዮጵያን ህዝቢ ኣምሓራን ዝመፀ ሓደጋ ህልውና ንምምካት ኣብ ጎኒ መንግስቲ ክንስለፍ ኢና ኢሉ ።
እቲ ውድብ ኣንፃር ብፓርላማ ኢትዮጵያ ኣሸባሪ ተባሂሉ ንዝተመደበ ህወሓት ምቅላስ ዝጀመረ ቅድም ክብል ምዃኑ ዝገለፁ ኣቦ ወንበር እቲ ውድብ ኣቶ ተስፋሁን ኣለምነው እቲ ውድብ ኣብ ናይ ኤርትራ ጋሽ ባርካ ንሸሞንተ ዓመታት ከምዝተቓለሰ ሓቢሩ ኣሎ ።


text:
Radio Erena: 23 January 2019
መንግስቲ ሶማል፣ ንኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣምባሳደር ሃይለ መንቀርዮስ ናብ ሃገሩ ከይእቱ ከምዝኸልከሎ ዲፕሎማስያውያንምንጭታት ኣቃሊዖም።
ቀዋሚ ወኪል ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ኣምባሳደር ሃይለ መንቀርየስ፣ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሶማልን እስላማውያን ጉጅለታትን ንዘሎ ምስሕሓብ ናይ ምሽምጋልን ምቅርራብን መስርሕ ከሳልጥ እኳ እንተተመዘዘ፣ ፕረዚደንት ሶማል ዓብዱላሂ መሓመድ ፋርማጆ ግና ናብ ሞቛድሾ ክቕበሎ ፍቓደኛ ከምዘይኮነ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣምባሳደር ሃይለ መንቀርዮስ ካብ ዝሓለፍ ወርሒ ሕዳር ኣትሒዙ ናብ ሶማል ከይኣቱ ብፕረዚደንት እታ ሃገር ተኸልኪሉ ከምዘሎ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ዘረጋገጸ ኣፍሪካን ኢንተልጀንስ ብወገኑ፣ ዝተኸልከለኡ ምኽንያት፣ ምስቲ ኣብ መንጎ ፕረዚደንታት ኤርትራን ሶማልን ዝኸተምዎ ስምምዕ ዝተኣሳሰር ምዃኑ ኣንፊቱ።
ሓደ ካብ ነቐፍቲ ምሕደራ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምዃኑ ዝፍለጥ ኣምባሳደር ሃይለ መንቀርዮስ፣ ንመንግስቲ ሶማልን ኣልሸባብ ዝርከቦም ዕጡቓት እታ ሃገርን ንምዝርራብ ዝተዋህቦ መዝነት፣ ብወገን ፕረዚደንት ፋርማጆ ተቐባልነት ዘይረኸበሉ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝኸተሞ ስምምዕ ኣብ ሓደጋ ከይኣቱ ካብ ዝብል ስግኣት ምዃኑ’ዩ ዝትንተን።
ኣብ መንጎ መራሕቲ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልን ዝተኸተመ ስሉሳዊ ስምምዕ ሰላም፣ ንባይቶ ሶማል ዘየሳተፈን ምስጢራውን’ዩ ብዝብል ሓያሎ ኣባላት ፓርላማ እታ ሃገር ተቓውሞ ከምዘስምዑ ኣይርሳዕን።
ፕረዚደንት ሶማል፣ ዓብዱላሂ መሓመድ ፋርማጆ፣ ንፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት፣ ካብታ ሃገር ክወጽእ ከምዝኣዘዞ’ውን ኣይርሳዕን።
እቲ ፕረዚደንት፣ ነቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዜግነት ዘለዎ ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ካብ ሶማል ክወጽእ ዝኣዘዘሉ ምኽንያት፣ እቲ ልኡኽ፣ ንምእሳር ‘ቲ ናብ መንግስቲ ሶማል ኢዱ ዝሃበ’ሞ፣ ድሕሪ ዝተገብረሉ ምሕረት ኣብ ምርጫ እታ ሃገር ንምስታፍ ጎስጓስ ዘካየድ ዝነበረ ምክትል መራሒ ኣልሸባብ ነበር ሙክታር ሮቡው ብምቅዋም’ዩ።
መንግስቲ ሶማል፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሶማል ጣልቓ ብምእታው’ዩ ዝኸሶ።
ካብ ሕቡራርት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ደገፍ ዘለዎ መንግስቲ ሶማል፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ጥራይ ንክልተ ላዕለዎት ዲፕሎማሰኛታት ሕቡራት ሃገራት ናብ ሃገሩ ከይኣትዉ ከልኪሉ ኣሎ።
ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ነበር ኣቶ ሃይለ መንቀርዮስ፣ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትር ኣብ ኢትይጵያን ካልእ ጽፍሕታትን ዝነበሮ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ መንግስቲ ኤርትራ እኳ እንተነበረ፣ ንምልካዊ መሪሕነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብምቅዋሙ፣ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝእለ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ምግልጋል’ዩ ዝርከብ።
ኣምባሳደር ሃይለ መንቀርዮስ፣ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዜግነት ብምሓዝ፣ ብናይ ደቡብ ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን ፓስፖርታት ከምዝንቀሳቐስ’ዩ ዝግለጽ።


text:
ኣብ 21-ክፍለ ዘበን ታሪኽ ክጥምዘዝ ኣይግባእን
ነዚ ጽሑፍ‘ዚ ከስፍር ዝደፋፍኣኒ፡ እቲ ዶክ. ሙስጦፋ ለስዳይ ኣብ ሃገር ስውዲን ዝነብር ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ዘዳለዎ እሞ ትሕዝቶኡ ንምልላይ ዝገበሮ ሓበረይታ እዩ። ኣብቲ ንሱ ዝገበሮ መግለጺ ገለ ነጥብታት ትምህርቲ ዝህቡ እኳ እንተ ኣለውዎ፡ ብሓፈሻ ክርአ
ነዚ ጽሑፍ‘ዚ ከስፍር ዝደፋፍኣኒ፡ እቲ ዶክ. ሙስጦፋ ለስዳይ ኣብ ሃገር ስውዲን ዝነብር ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ዘዳለዎ እሞ ትሕዝቶኡ ንምልላይ ዝገበሮ ሓበረይታ እዩ። ኣብቲ ንሱ ዝገበሮ መግለጺ ገለ ነጥብታት ትምህርቲ ዝህቡ እኳ እንተ ኣለውዎ፡ ብሓፈሻ ክርአ ግን እቶም ክርስትያን ነቶም ኣስላም ከም ዝዓመጽዎምን ዝበደልዎምን፡ ብወገን ኣስላም ነቶም ክርስትያን ዝገበርዎ ዓመጽ ከም ዘይነበረን ዝመስል፥ እቲ ቀንዲ ድማ መበቈል ህዝቢ ጀበርቲ ንምፍላጥ፡ ዝብል እዩ ነይሩ። መብዛሕትኡ ነቲ ንሱ ዝሃቦ ሓበረይታ ዘፍርስ ካልእ ሓበረይታ ዝርከቦ ከኣ እዩ። ገለ ነጥብታት ድማ ኣብዚ ጽሑፈይ ክጠቅስ እየ። ግን ኣብቲ ናቱ ከም ጠቓሚ መበገሲ ዝርእዮ፡ ዝዀነ ኣርእስቲ ንሃይማኖት ይዅን ንዓልየት ዝምልከት‘ውን፡ ከይተፈርሀ ወይ ከኣ ከይተናሕፈ ምስ ዝዝረቦ ጥራይ ካብቲ ዓንኬለት ኮለል ክንወጽእ ስለ እንኽእል፡ እዩ። ከም ዘሎኒ ኣቓልቦ፡ እቲ ክርስትያን ነቲ ናይ ሃይማኖት ዝሓለፈ ታሪኽ ይዅን ንዓልየት ዝምልከት፡ ክልዓል ዝያዳ ዝፈርሆ ኰይኑ እዩ ዝስምዓኒ፡ ነዚ ድማ እቲ ምኽንያት መፍርሂኡ እንታይ ኰን ይኸውን ኢልካ መጽናዕቲ ዘድልዮ እዩ። ብቕሉዕ ምስ ዝዝረቦ ድማ፡ እቲ ብዕድመ ይዅን ብባህላውን ስልጣኔን ኣብቲ ከባቢ ዝሓልፎ ዘይብሉ፡ ምንም ዘፍርህ ክህልዎ ከም ዘይክእል ዘጠራጥር ኣይኰነን። ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ነቲ ዶክ. ሙስጦፋ ዝበሎ፡ ኣብዞም ዝስዕቡ ክፍልታት ክኸፍሎም ይደሊ፥ 1) ብዛዕባ ዓልየትን መንነትን ጀበርቲ ንምፍላጥ ዝገበሮ መጽናዕቲ፡ እዚ ከኣ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ናይ መጽናዕቱ ከም ዝነበረ፥ 2) ጀበርቲ ኣብ ኤርትራ ካብ‘ቶም ትግሪኛ ዝዛረቡ ዝያዳ ደቀ-ባት ምዃኖም ዘምስል ነጥብታት፥ 3) ኣስላም በቶም ክርስትያን ከም ዝተወረሩን መስጊዳቶም ከም ዝፈረሱን፥ 4) ምስልምና ኣብ ኤርትራ ካብ 1908-1914 75% ዝነበረሉ እዋን ከም ዝነበረ ወዘተ ኣብ ጽሑፍ ረኺበ እብል፥
ቅድም ስለ‘ቲ ዝገበሮ መጽናዕትን ጻዕርን ዋላ‘ውን ንዓይ ጥምዙዝ ታሪኽ ወይ ሓበረይታ እዩ ዝብል ኣረዳድኣ እንተ ኣሎኒ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ፡ ብሃይማኖትን ዓልየትን‘ውን እንተዀነ፡ ከይፈራህካ ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ ሃዋህው ይፈጥር ይኸውን‘ዩ ኢለ ስለ ዝትስፎን፡ በዚ ድማ ኣወንታዊ ውጽኢት ይርከቦ ይኸውን ስለ ዝብል፡ ኣይጸላእክዎን።
1)ኣብ ኣገላልጻኻ ጀበርቲ ዘርኢ ናይ ብዘበነ መሓመድ ናብ ሓበሻ ዝመጽኡ ምዃኖም እቲ ምስልምና ሃይማነቶም‘ውን ክንድኡ ዘበን ከም ዘለዎ ተተንብህ፥ እዚ ብስነ-ምርመራ ንምርግጋጹ ዘይክኣልን ኣብ ተምሳል ክውንነቱ ከኣ ዘይመስል እዩ። ብተምሳል ጀበርቲ ከም ኣፍሪቃውያን ዓልየት ሓበሻ እምበር፡ ካልእ ስለ ዘይመስሉ፥ መስሊሞም ማለት ዓልየቶም ቀይሮም ከስምዕ ኣይግባእን። ካብኡ ተረፈ፡ ነቲ ፈቲኻ ኣይፈቲኻ ኣነ እየ ኣዴኻ እዩ ዘዘኻኽረካ። ከመይሲ እቶም ንሕና ኢና ጽሩያት ኣዕራብ፡ ዝብሉ ደቂ ስዑዲ ዓረብ፡ ነቶም ኣስላም ኣብ ክልተ ዓረቢን ዎ ምትዓረቢን ኢሎም እዮም ዝኸፍልዎም፡ ዝብል ይስማዕ‘ዩ፡ ማለቶም ከኣ ብሞበቆል ዓረብን፡ ብሃይማኖት ምኽንያት ዓረብ ክመስሉ ዝደልዩን ማለት እዩ፥ ነቶም ኣስላም ሓበሻ‘ውን፡ ከምቲ ቅኑዕ ዝግብኦ ኣስላም ሓበሻ ኢሎም እዮም ዝፈልይዎም ይብሃል። ስለዚ ከም‘ቲ ቈልዓ ንወለዱ ዝመስል፡ ሓደ ክፋል ህዝቢ‘ውን ብመልክዕ ይዅን ብባህሊ ብቛንቋ፡ ነቲ ዝቐርቦ ዓልየት እዩ ዝመስል፥ ነዚ መርትዖ እዚ ከፍርስ ዝኽእል ከኣ የልቦን፥ ነዚ ከፍርስ ዝፍትን ከኣ ቤላ-ቤለው ማለት ጽውጽዋይ ጥራይ ኰይኑ እዩ ዝተርፍ። ካብኡ ተረፈ ስለ ዝመስለምኩስ፡ ባህሊ ዓረብ ወሲደ ዓልየተይ‘ውን ዓረብ ከምስል እየ፡ እተዀይኑ፣ ምስሉይ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ከኣ እቶም በለው ይዅኑ እቶም ኣግኣዝያን ተሓዋዊሶም ሓደ ከም ዝዀኑ ትዛረብ፡ እሞኸ ድኣ እቲ ጀበርቲ ምስ ዓልየት ኣግኣዝያን ዘይተዳቐለ ብጽርዩ ኣሎ ማልት‘ዶ እዩ፧ እቲ ዓብላሊ ባህሊ ዓረብ፡ ብሃይማኖት ምስኡ ድማ ንቋንቍኡ ኣጸጊዑ ንብዙሓት ዓልየታት ዓረብ ኰይኑ ከም ዝስምዖም ገይሩ እዩ፥ ነዚ ዓቢ ኣብነት ዝዀኑ ከኣ እቶም ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ዘይመስለሙ፣ ንሕና ኣዕራብ ኢና ፈጺሞም ኣይብሉን እዮም፡ ነዚ ንምርግጋጽ ኣብ ግብጺ ዘልዉ ኣብ ሱርያ ዘለዉ ኣብ ዒራቕ ዘለዉ ወዘተ መረጋገጺ እዮም። ስለዚ እቶም ሓበሻ ወይ ኣግኣዝያን፡ ባህልናን ጥንታዊ ሃይማኖትናን፡ ቋንቋናን ንዓና ቅድሚት ክስራዕ ኣለዎ፡ ይብሉ ስለ ዝዀኑ እዮም መስለኒ፡ እቶም ገለ ክፋል ብጀበርቲ ዝፍለጡ፡ እቲ ቀንዲ ምስ ኣግኣዝያን ሕዋስ ክህልዎም ዘይደልዩ ዘለዉ እምበር፡ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን‘ዩ፡፡ ኣብቲ ናይ ዓልየታት ምምቕቓል ዝገበርካዮ ከኣ፡ መታሕት ከምቲ መጸውዒ ዓልየቶምን ቋንቍኦምን ታሪኽ‘ውን ዝምስክሮ፡ ማለት እቲ ትግሬ ዝብል ምስቲ ትግሪኛ ዝብል መበቈሉ ሓደ እዩ፣ ግን፡ መብዛሕትኦም ደቂ መታሕት ኣስላም ስለ ዝዀኑ፡ በታ በለው ወይ በጃ እትብል ጌርካ ህዝቢ ትግሬ ካብ ንህዝቢ ትግርኛስ ንህዝቢ ጀበርቲ ከተቕርቦ ዝደለኻ ትመስል። ዋላ እኳ ህዝቢ ትግሬ ምስ ህዝቢ ጀበርቲ ኣብ ላዕለዋይ ወለዶ ሓደ ምዃኑ ሓቂ እንተዀነ፡ ግን ህዝቢ ጀበርቲ ካብ ምስ ትግሬስ ምስ‘ቶም ትግሪኛ ዝያዳ ዝቐርብ ከይከውን ብግቡእ ምሕሳብ የድሊ።
2) እቲ ካልኣይ ጀበርቲ ዝያዳ ካብ‘ቶም ትግርኛ ዝዛረቡ ደቀባት ኤርትራ እዮም ዝብል ኣበሃህላኻ እዩ፥ ነዚ ክዉን ንምግባር፥ እቶም ኣድከመ-ምልጋእ፡ ቅድሚ 600-ዓመት ካብ ኣምሓራን ዓጋመን ዝመጽኡ እዮም፥ ከምኡ ከኣ ኣብ ዘበነ ጥልያን ካብ ትግራይ ዝመጽኡ እዮም ትብል፥ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ሓንቲ ሃገር ሓበሻ ስለ ዝነበራ፣ እቲ ካብ ዓጋመን ብዘበነ ጥልያን መጺኦምን ንዝብል፡ ሓደ ህዝቢ ከም ምዃኑ መጠን፡ ከም ካብ ሓመስየን ንሸላሎ፡ ካብ ሰራየ ናብ ኣድያቦ፡ ከም ካብ ከበሳ ናብ ቈላ ወይ ካብ ዓዲ ናብ ደምበ፡ ወይ ካብ ካብ ኣከለጉዛይ ናብ ሰራየ ካብ ሃገረሰብ ናብ ከተማ፡ እቲ ምግዓዝ ኣብ ማእከል ህዝቡን ዓልየቱን ስለ ዝዀነ፡ ካብ ካልእ ቦታ መጺኡ ኣየስምዕን እዩ። እቲ ፍልልዩ እንታይ እዩ፡ እቶም ኣብ‘ዚ ቀረባ እዋን ብድሕሪ ጀበርቲ እዮም መጽኦም ትብሎም ዘለኻ፡ ከምቲ እትብሎ እንተዀይኑ፡ ንሳቶም ምስቲ ኣብኡ ዝጸንሐ ሓደ ምዃኖም ስለ ዝኣምኑን ዝቕበልዎን፡ ብመውስቦ ተሓዋዊሶም ሓደ ኰይኖም ወነንቲ ናይ‘ቲ መርየት እዮም ዝዀኑ፣ እቶም ጀበርቲ ግን ከም ናትካ ኣገላልጻ፡ ቅድም ብሃይማኖት ኣስላም ብምዃኖምን ካልእ ዓልየት ኢና ስለ ዝብሉን፣ ተነጺሎም ምንባር እዮም ዝመርጹ ዝመስሉ፡ ስለዚ መርየት ብምግዛእ ጥራይ እዮም ክውንኑ ዝኽእሉ እምበር፡ ምስቲ ወናን መርየት ተሓዋዊሶም ወነንቲ ክዀኑ ኣይክእሉ እዮም። ኣብ‘ቲ ንስኻ ናይ ህዝቢ ጀበርቲ እትገብሮ መጽናዕቲ፡ እቲ ዝሓሸ፣ ህዝቢ ጀበርቲ ኣብ ሀገረሰባት ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ካብ ኣበዋት ኣቦታቶም ዝወረስዎም ዓድታት ምስ መርየቶም ክንደይ ፐርሰንት እዮም፣ መጽናዕቲ ጌርካ ስም እተን ዓድታት እንዳ ሰመኻ ኣቕርብ እሞ፡ ነቲ ካብ ትግራይ ዝመጻእኩም ኢኹም ዝብል በዚ ትረትዖ፥ ንምዃኑ ኣነ እኮ ጀበርቲ ሓማስየን እየ ዝብል ሰብ‘ውን ሰሚዐ ኣለኹ፣ እዚ ማለት ከኣ ከም እቶም ናብ ሰራየ ዝመጽኡ ኣይኰንኩን ማለት እዩ ነይሩ፥ ኣብቶም ናይ ሰራየን ሓማስየንን በዚ መዳይ ፍልልይ ኣለዎም ድዩ የብሎምን፡ ኣነ ዝፈልጦ የብለይን። እቲ ምፍላስ ናይ ኣድከመ ምልጋእ ቅድሚ 600-ዓመት ትብሎ አሎኻ፡ ኣብዚ ዘበንና ግን ቅድሚ 800-ዓመታት እንተ ትብሎ እዩ ዝያዳ ሓቂ ዝኸውን። እዚ ትብሎ ዘሎኻ ከኣ ሓቂ እዩ ዝመስል፡ ማለት ብኣፈታሪኽ ካብ ኣቦታትና ዝተነግረና እዩ፡ ኣብ መጽሓፍ ሙሲንገር‘ውን ተጻሒፉ ኣሎ። ግን ምስቲ ኣብኡ ዝጸንሐ ህዝቢ በለው ከም ማይን ጸባን ተሓዋሲሱ ከኣ ሓደ ኰይኑ እዩ። ተጸኒዑ ክረጋገጽ ዘድልዮ ደኣ እዩ እምበር፡ እቲ ህዝቢ ኣድከመን ኣምልጋእን ካብ ሃጸይ ማራ ተክልሃይማኖት ዝተፈረና ኢና፡ ንሱ ድማ እታ ንግስቲ ዩዲት ብደቡብ ሓይላ ንህዝቢ ክርስትያን ምስ ኣባሳበሰትን፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምስ ኣፍረሰትን፡ ሓገዝ ኣንጻራ ክዋጋእ ዝኸደ፡ ድሓር ኣብ ላስታ ሰፈሩ ዝገበረ እዩ፥ እቲ ማራ ዝብል ቃል መጸዋዕታ ንገለ ድሕሪኡ ዝሰዓቡ ዘርኡ ዝወሃብ ዝነበረ መጸውዒ ከኣ፡ ንሳቶም ቅድም ኣብ ምራራ ይነብሩ ከም ዝነበሩ ንከይርሳዕ እዩ፣ ይበሃል እዩ፥ እዚ ሓቂ እንተዀይኑ እምበኣር፡ እቲ ኣድከመ ምልጋእ ናብቲ ቅድም ኣቦሓጎታቱ ዝነብርዎ ዝነበሩ ቦታ እዩ መጺኡ፡ ክበሃል ይከኣል እዩ። እቲ ንሕና ካብ በለው ኢና በዚ ካብ ህዝቢ ትግሪኛ ዝያዳ ኤርትራውያን ኢና ትብሎ ከኣ፥ ከምቲ ዝበልክዎ፡ እቲ በለዉን እቲ ሓበሻን ከም ማይን ጸባን ተሓዋዊሱ ክትፈላልዮ ዘይከውን እዩ። ወዮ ድኣ ኣቀራርባኻ ዘይንጹር ኰይኑ እምበር፡ ነዚ ተሓዋዊሱ ሓደ ምዃኑ፡ በቲ እቲ ዝወሐደ ዓሌት ኣብኡ ተሰትዩ እዩ ዝተርፍ ዝበልካዮ፡ ባዕልኻ መሊስካዮ ኢኻ። እቲ ትግሪኛ ዝዛረብ ህዝቢ፡ ኣብ ግእዝ ምስ‘ቶም ትግረ ሓደ ምዃኑ፡ ኣብ ሓበሻ ሓደ ምዃኑ፡ ካብዚ ሓሊፉ ናይ ሰማዊ ዓልየት ከም ዘለዎ‘ውን ዘጠራጥር ኣይኰነን። እቲ ናትካ ምስሓት ምስተን ግእዝ ወይ ሓብሺት ዝበሃላ፡ ንሕና ጀበርቲ ደም የብልናን ዝብል ኣቕዋምካ እዩ። ስለዚ እቲ ናይ በለው ደም ከምቲ ኣባኻ ዘሎ ኣብቲ ትግሪኛ/ግእዝ ዝዛረብ‘ውን ኣሎ፣ በዚ ብበለው ዝጽውዑ ሰድራ ንፈልጥ፡ ነቲ ደም ትግሪኛ ኣብኣቶም ዘሎ ከኣ ኣይክሕድዎን እዮም፡፡ ቁልዑ ብኣቦኦም‘ኳ እንተ ተጸውዑ፡ ናይ ኣዲኦም ደም‘ውን ከም ዘለዎም፡ ከምኡ እዚ ድማ ርዱእ እዩ በሃላይ እየ። ብተወሳኺ ከም መተሓሳሰቢ ኣብ‘ዚ ከስፍሮ ዝደሊ፡ ብመሰረት ኣፈጣጥራ ኣምላኽ፡ ካብ ኣዳምን ሄዋንን ጥራይ ካብ ኰንና፡ እቶም ጀበርቲ በዚ መበቆሎም ኣሕዋት እቶም ትግርኛ ዝዛረቡ እዮም። ብናይ ኦቨልሽን እንተ ረኣና‘ውን እቲ ሆሞ ዛብያን ብመሰረት ስነ-ፍልጠታዊ መጽናዕቲ ካብ ቅርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ዓለም ተዘርጊሑ እዩ ዝበሃል፡ ስለዚ በዚ እውን ምስቶም ትግሪኛ ዝዛረቡ ሓደ እዮም። ኣምላኽ መፍትሕ ናይ መንግስተ ሰማይ ንኣዕራብ እዩ ሂብዎም ዘሎ፡ ስለዚ ዓረብ ክመስል ኣሎኒ ወይ ኣምላኽ ቋንቋ ዓረብ ጥራይ ስለ ዝሰምዕ፡ ብቛንቋይ ገዲፈ ብቛንቋ ዓረብ ክጽሊ ኣሎኒ፡ በዚ ድማ ባህልኻ ቋንቋኻ ነቶም መበቈልካ ዝዀኑ ክርስትያን ወይ ኣረሚን‘ውን ነይሮም ክዀኑ ዝኽእሉ ኣቦሓጎታትካን ዝቐረቡ ዓልየትካን፡ ብዘርኢ ካብኦም ከም ዘይተፈጠርካ ክትክሕድ ግን ምስ ምሁራት ናይ 21-ክፈለ ዘበን ዝሰማማዕ ኣይኰነን- ከመይ‘ሲ ካልእ ሃይማኖት ተቐቢልካ ማለት ዓልየትካ ቀይርካ ማለት ስለ ዘይኰነ።
3) እቲ ኣብ ልዕሊ ኣስላም ዝወረደ ግፍዕታት ወይ ፖለቲካዊ ተጽዕኖታት ብፍላይ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ዕሙቕ ዝበለ ድሕሪ ባይታ ኣለዎ፣ ትብል። ብሓቂ ኣብዚ ዓቢ ቃል‘ዚ ብኣንጻሩ ክብሃል ዝግብኦ ኢኻ ኢልካ፡ እብል ኣነ፥ ዓገብ‘ውን እብል። ኣቐዲመ ባህሪ ሃይማኖት ተዋህዶ ከም መእተዊ ሓበረይታ ክህብ እደሊ፣ ሃይማኖት ተዋህዶ ቀንዲ ትሕዝትኡ ኦሪታዊ እዩ፡ ስለዚ ባህሪኡ ከም ይሁድ እዩ። ይሁዳውያን ኣምላኽ ከም ንዕኦም ጥራይ ዝመረጾምን ናይ ብሕቶምን ስለ ዝወስድዎን፡ ክሰብኩስ ይትረፍ፡ ዘርእና ኣይኰንካን ኢሎም ካብ ሃይማነቶም ዝኽልክሉ እዮም። ኣመንቲ ህዝቢ ኦርቶዶክስ ሓበሻ‘ውን ንሕና ምሩጻት ኢና እምበር ከም ካልኦት ኣህዛብ ዝተሰበኽና ኣይኰንናን ኢሎም ስለ ዝኣምኑ፡
እቲ ሃይማነቶም ከም‘ቶም ኣይሁድ እዮም ዝርእይዎ ማለት ናይ ብሕቶም እዩ እምበር፡ ሃይማኖትና ከነስፋሕፍሕ ኣሎና ዝብል የብሉን። ነዚ ሙንሲንገር‘ውን ኣብ መጽሓፉ የረጋግጾ እዩ። ስለዚ ምስቲ ንስኻ ዝበልካዮ ወይ ኣብ መጽሓፍካ ሰፊሩ ዘሎ ዝሰማማዕ ኣይኰነን። እቲ ኵነታት ምስ ኢማም ኣሕመድ ተቐይሩ፣ እዚ ከኣ ንሱ ወራር ከም ዘይተርፎ ስለ ዝፈለጠ፡ ንሰሜን ክደፍእ እየ ኢሉ፡ ትብል። ከምኡ ከም ዘይኰነ ብዙሓት ጭቡጣት ታሪኻት ስለ ዝርከቡ፣ ከምኡ ኣይነበረን ጥራሕ እየ ዝብል፡ ዓገብ‘ውን ምስኡ። እቲ ወረ ኢማም ኣሕመድ ኣዝዩ ተጋኒኑ፡ ቀታሊ ሓራዲ መጺኡ ተባሂሉ፡ ይሃድም ነይሩ ኢልካ ነቲ ጨካን ኣረሚናዊ ተግባራት ኢማም ኣሕመድ ከተፍልሶ ብምድላይካ ከኣ ኣዝዩ ዓገብ፥ ብዘበኑ ክንደይ ፈለስቲ ኣብ ገዳሞም ከለዉ፡ ከም ዝተቐትሉን ከምኡ‘ውን ቈልዓ ሰበይቲ፣ ኣብያተ በተክርስትያናት ከም ዝዓነዋን፡ እቲ ናቱ ኣመራርሓ ድማ ርሕራሐ ከም ዘይነበሮን ዝምስክሩ እኹላት ጽሑፋት ስለ ዘለዉ፡ ደጊመ ዓገብ እየ ዝብል። ታሪኽ ከም ዘለዎ ምስ ዝቐርብ ጥራይ እዩ መሃርን ኣራምን ዝኸውን እሞ። ካብ 7 ክርስትያን 1 ኣስላማይ ይእመን ነይሩ፥ ከምኡ‘ውን እቶም ጀበርቲ እሙናት ስለ ዝነበሩን፡ ብምኽንያት ቋንቋ ዓረብን፡ ጀበርቲ ከም ኣምባሳደራት ይለኣኹ ነይሮም፡ ትብል፥ ሙሲንገር ብዛዕባ እቶም ኣብ ኵዶፈላሲ ዝነበሩ ኣስላም ዝያዳ እሙናት ከም ዝነበሩ ይሕብር እዩ፥ ምስኡ ብምትሕሓዝ ከኣ፡ እቶም ከም ማይኖሪቲ (ውሑዳት) ኣብ ግብጺ ዝነበሩ ክርስትያን‘ውን እቶም ካብ ኣስላም ዝተኣምኑ ከም ዝነበሩ ብምምዝዛን ይሕብር እዩ፥ ስለዚ እቶም ኣብ ኵዶፈላሲ ዝነበሩ ኣስላም ወይ ጀበርቲ እሙናት ዝገበሮም ምኽንያትሲ፡ ማይኖሪቲ (ውሑዳት) ስለ ዝነበሩ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ምኽንያቱ ሓደ ውሑድ ጕጅለ ኣብ ዓይኒ ብዙሓት ኣትዩ ናብ ጐንጺ ከይመጽእ ብስኽፍታን ጥንቃቐን እዩ ዝነብር። እቲ ኵነታት ናይ ክርስትያን ኣብ ግብጺ እሙናት ዝገበሮም‘ውን ተመሳሳሊ እዩ። ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት 50-ሽሕ ኣስላም ተጠሚቖም፡ ካብ ዝጥመቑስ ክከላኸሉ ነይርዎም ዝበልካዮ፡ ቈስቋሲ ዶ ኣይመስልን። ስለዚ ታሪኽ ዝጽሕፍ ወገን ክወስድን ክሮዃርዅን ኣይግባእን። ህዝቢ ሓበሻ ብፍርሂ ሓደ ዕስሪት ዘይኣክል ኣብ እምነቱ ከም ዝነበረ ዝሕብር ጽሑፍ‘ውን ኣሎ፣ ስለዚ እቶም ተገዲዶም መስሊሞም ዝነበሩ‘ውን ይዀኑ። ልክዕ ገለ ክፋል ኣስላም በቲ ክርስትያናዊ ፓለቲካ ዝተሳቐይሉ እዋን ነይሩ እዩ፣ እዚ ግን ቅድሚ ሓጺር ዘበናት ኣብ ዘበነ ሃጸይ ሃይለ ስላሰ እዩ፡ እቲ ኣነ ዝፈልጦ፡ ንሱ ከኣ ዓለማዊ ገዛኢ እዩ ነይሩ። ግን ኣብ መጀመርያ ማለት ቀደም ዘበን፡ ጠንቂ ኰይኑ ክወርር ዝጀመረ ምስልምና ምዃኑ ታሪኽ ዝምስክሮ ዘየጠራጥር ሓቂ እዩ። እቲ ክርስትና ኣብ ሓበሻ ንሽሕ ዓመት ዝኸውን ብምስልምና ከም ዝተሳቐየን፡ ብመቕተልን ብባርነትን መከራ ከም ዝጸገበን ንምጽናቱ ሕልሚ ከም ዝነበረን ከኣ ዝየማትእ ርጉጽ እዩ። ሃጸይ ዮሃንስ ኣንጻር ማህድን ግብጽን ይዋጋእ ነይሩ፡ ካብ ምባል፡ ማህድን ግብጽን ንሃጸይ ዮሃንስ ይወርርዎ ነይሮም‘ሲ ይከላኸል ነይሩ፣ እዩ ነቲ ክዉን ታሪኽ ዝገልጽ እሞ፡ ታሪኽ ኣይጠምዘዝ። እቶም ጠቐናታት ኣብ ልዕሊ ጀበርቲ ዝካየዱ ብዙሓት እዮም፣ (ጠቀንቲ እቶም ክርስትያን ማለት ምዃኑ ርዱእ እዩ) ኣብ 1940 ዓ.ም. ከም ወጻእተኛታት ኣዕራብ ተራእዮም ትብል፣ እዚ እቲ እዋናዊ ፖለቲካ፡ ኤርትራ ትሕበርዶ ትፈለ ዝነበረ ዘምጽኦ እዩ ጐሊሑ እምበር፡ እቲ ኣተሓሳስባ ህዝቢ ኣንጻር ጀበርቲ ብሓንሳብ ዝመጸ ለውጢ ከም ዘይኰነ ርዱእ እዩ፥ ንምዃኑ ኣንጻር ጀበርቲ ጥራይ ዶ እዩ ነይሩ፧ ግን እዚ ምስ ናይ ቀደም እቲ ክርስትና ኣብ ምስልምና ዝነበሮ ዘይምትእምማን ክትሓሓዝ‘ውን ይኽእል እዩ። ይዅን እምበር፡ ንስኻ ከም ናይ ፖለቲካል ሳይንስ ምሁር ምዃንካ መጠን፡ ነቲ ምኽንያት ፈሊኻ ከተቕርቦ ይግባእ እምበር፡ ብድብድቡ ናብ ህዝቢ ክትልጥፎ ኣይግቡእን። ንኣብነት ኣብ እዋን ሽግር ብዘበነ ሃጸይ ሃይለስላሰ፡ ክርስትያን ኣብ ሀገረሰብ ንስድራቤት ኣስላም ምስ ደቆም ዘዕቈቡ ብዝተነግረኒ እፈልጥ እየ። ዘየትዓርቕ ካብ ትግራይ መጺእኩም የዕቍብናኩም፡ ካብዚ ክንሰጕጐኩም ኢና ዝብሉና‘ዩ ትብል። ነቲ ካብ ትግራይ መጺኦም እትብሎ ኣብ ላዕሊ ርእይቶይ ሂበሉ ኣለኹ፣ ከም ኣብ‘ዛ እዋን እዚኣ፡ ዝበሃል ዘሎ ከተምስሎ ግን፡ ሎምስ ህዝቢ ክርስትያን ኤርትራ መዕለቢኡ ጠፊእዎ ብቓላት ምባሉ ዘፍርህ መከራ ዝወርዶ ዘሎ፡ ተኣኪቡ ኣውዒሉ ከምዚ ዝብል ክርስትያን ኣሎ፧ እዝስ ብዘይኰነ እቶም ገለ ጀበርቲ ተጠርኒፍኩም ስሙ ተጸልምዎ ዘለኹም እዩ። ገሊኦም ቃላትካ፡ ከም ታሪኽ ዝልገጹ ዘይኰኑስ ከም ናይ ሕንሕነ እዮም ዝመሉ፣ ብዛዕባይ ካብ ተዛረብካስ ብዛዕባኻ ክዛረብ እየ፣ ንዓኻ መን ሃበካ ላይሰንስ ብዛዕባይ ክትዛረብ፣ ዝኣመሰሉ ቃላት፡ ናይ ምዙን ታሪኽ ዘቕርብ ሰብ ዘይኰኑስ፡ ብዘየገድስ ክረትዕ ኣሎኒ፡ ዘለዎ ናይ ድርቅና መጐተ ጥራይ እዩ ዝመስል። ነቲ እቶም ጀበርቲ ልዕሊ እቶም ዓይኒ ዘውደቕካሎም ኣግኣዝያን ደቀባት ምዃኖም ንምርግጋጽ፡ በቲ ብሃይማኖት ካብ ብረሱል ዝተቐበሉ በቲ ካብ በለው- ኣብዚ ዳሕረዋይ ከኣ 1878 ገለ ህዝቢ ጀበርቲ ናብ ኤርትራ ዝመጽአ ከም ዝህልዉ ኣተምብህ ኣቢልካ፡ ዝበዝሕ ኣብ ኤርትራ ህዝቢ ክርስትያን ከኣ ካብ 1910-1948 ካብ ትግራይ ከም ዝመጽአ፡ ስለዚ ኣብዚ እውን ጀበርቲ ዝያዳ ካብ ህዝቢ ኣግኣዝያን ደቀባት ከም ዝዀኑ ትሕበር። በዚ ከኣ ብዅሉ ረቲዕካ ኰይኑ ይስምዓካ ማለት እዩ። ክንጽር ዘለዎ፡ እቲ ህዝቢ ጀበርቲ ቅድሚ 1878 ካብ ኵሎም ጀበርቲ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ፡ ክንደይ ሚእታዊት እዩ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ነይሩ፡ እሞ ኸኣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተባህለ ኣብ ሃገረስብ ርስቲ ጢሳን ገደናን ካብ ኣቦታቱ ዝወረሰ፡ ዝሃብካዮ ሓበረይታ
የልቦን። እቲ ዝሃብካዮ ስታትስቲክ ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ናይቲ ግዝየ‘ቲ ከኣ፡ ንሰነ ምጉት ይሕግዘካ እምበር ክውንነቱ ኣዝዩ ዘይመስል እዩ። መንከ ቈጸሮ ኣበየናይ ሰነድከ ተረኽበ፣ እዝስ ከም መበገሲ መጽናዕቲ ደኣ ክርአ ነይርዎ እምበር፡ ብዙሕ መጽናዕቲ ከይተገብሮ፡ ንመርትዖ ጭብጢ ዝቐርብ ኣይኰነን። ቀጨውጨው ደኣ ከይብሎም እምበር ዝብል ቃል እንዳ ወሰኽካ፡ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ወይ ከበሳ ኣብ ጽሑፍ ዝረኸብካዮ ሓቢርካ፡ ካብኣቶም ክልተ ጥራይ ክጠቅስ፣ ብዝሒ ኣስላም ካብ 1908-1914 75% ነይሩ፥ ከምኡ‘ውን ብዝሒ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ብምልኡ ሙሲንገር ብዝበሎ፡ 300-ሽሕ ነይሩ ትብል። ነቲ 75% ኣስላም ነይሮም ዝብል፤ እዚ ማለት እኮ ኣብ ሳልሳይ ወይ ራብዓይ ወለዶ እዩ። ስለዚ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ወለድኡ ንድሕሪት ክሳብ‘ዚ እትብሎ ዘለኻ ዓመተምህረት እንተ ዝምለስ‘ሲ፡ ኣብ ኣስላማይ ኣቦ-ሓጎ ወይ እኖ-ሓጎ ዝመጽእ ይበዝሕ ማለት ድዩ፧ ኣይመስለንን፡ እኳ ድኣ፡ ገለ ዓመታት ካብኡ ንድሕሪት እንተ ተመሊሱስ ዳርጋ ኵሉ ብጀካ ኵናማን ናራን ናብ ክርስትያን ወለዲ እዩ ዝመጽእ። እቲ ነዚ ሓበረይታ ረኺቡ ዝጸሓፈ ሰብ፡ ምናልባሽ ኣብ ሓደ ኵርናዕ ኤርትራ ዝያዳ ኣስላም ዝነበርዎ ነይሩ ክኸውን ኣለዎ። ነቲ ብምልኡ ህዝቢ ኤርትራ ሙሲንገር 300,000 እዩ ኢልዎ ንዝብል ከኣ፥ መንሲንገር ፈጺሙ ከምኡ ኣይኰነን ኢሉ። እቲ ንሱ ኣብ ሰራየ ከሎ ኣብ መጽሓፉ ዘስፈሮ ከምዚ እዩ ዝብል፥ „ህዝቢ ሰራየ 300,000 እንተ ገመትክዎስ ዝተጋጌኹ ኣይመስለንን፥“ እዩ ዝበለ እምበር፡ ቍጽሪ ህዝቢ ኤርትራ ብምልኡ ኣይኰነን ዝብል። ነታ ነዚ እትምልከት ኣብታ መጽሓፉ ዘላ ከምታ ዘላታ ከስፍራ እፈቱ፤ „Ich glaube nicht zu übertreiben, wenn ich das Volk vom ganzen Serae auf mindestens 300,000 Seelen schätze.“ እያ እትብል፡፡ እቲ እንተ ገመትክዎ ዝብል ቃል ድማ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ፥ ከመይሲ ግምት ከም ግምት እዩ ዝቐርብ እምበር ከም ጭብጢ ኣይኰነን ዝቐርብ። ኣነ ነዚ ዝሕብር ዘለኹ፡ ሓቅነቱ ንምሕባር እምበር፣ ንስኻ ከምኡ ሰሚዕካ ወይ ኣንቢብካ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ሙሱንገር ኣብ ኵዶ ፈላሲ ከሎ ዝበሎ፥ „እቲ ምስልምና ኣብዚ ኣዝዩ ውሑድን ጋሻን እዩ። እቶም ኣስላም ኣብዚ እዮም ዝቕመጡ እምበር መርየት ግን ኣይውንኑን እዮም። ብዝሖም ኣብ ኵዶ ፈላሲ 1/3 ኰይኑ፡ ኵሎም ከኣ ሸቃጦን ኣላሞን እዮም።“
ንጉስ ኣስሓማ እቲ ቀዳማይ ዝመስለመ ሓበሻ ዝበሃል ዘሎ፣ ብጀካ ብኣፈ ታሪኽ ብሄረ ገለ ጀበርቲ ኢና ዝብሉ፡ ብካልኦት ሕብረተሰባት ኤርትራ ወይ ብጽሑፍ ዝገሰነደ እዚ ታሪኽ ይፍለጥ ዶ እዩ፧ ወይ‘ሲ ከምቲ ሕጂ ክትፍጠር እትድለ ዘላ ብሄረ ጀበርቲ፡ እዚ‘ውን ክፍጠር ዝተሓስበ ታሪኽ እዩ፧ ንምዃኑ እቲ ንጉስ በይኑ ሓደ ሃይማኖት ወሲዱ ንህዝቡ ዘይጸለወ ተሰሚዑ ኣይፈልጥን፣ ግን ንመልሲ ዘይርከቦ ናብ ተኣምራት ንምጽጋዕ ስለ ዝከኣል፡ ብተኣምራት መፍትሒ ክግበሮ ይከኣል ይኸውን። ንምዃኑ ሓቂ እንተዀይኑስ መቓድሾ ቤት መቕደስ ስለ ዝነበረት እያ ከምኡ ተጸዊዓ ዝብል ኣፈ ታሪኽ ኣሎ፣ ምናልባሽ እቲ ክርስትና ክሳብ ኣብኡ ነይሩ ይኸውን፡ ስለዚ ኣብ መጽሓፍ ታሪኽ ክሰፍር ይግባእ‘ዶ፧ ብዛዕባ‘ቶም ናብ ሃገር ሓበሻ ዝተሰደዱ ካብ መጽሓፍ ናይ ቢን በሽር ይስሓቕ ተረኺቡ ዝተተርጐመ ከምዚ ይብል፥ ብዘይ‘ቶም ኣወዳት ቈልዑ 83 ሰባት ናብ ምድሪ ሓበሻ ንዑቕባ ምርካብ ከም ዝተሰደዱ፥ ሓንቲ ካብ‘ቶም ናብ ሃገር ሓበሻ ተሰዲዳ ዝነበረት ኡም ሳልማ እትብሃል ዝብለቶ ሓበሬታ ነዚ ይመስል፥ „ኣብ ሃገር ሓበሻ ምስ በጻሕና፡ እቲ ንጉስ ብጽቡቕ ተቐበለና፣ ከም ኣገባብ ሃይማኖትና ብዘይ ምግፋዕ ንነበር ነበርና፥ ጸኒሖም እቶም ባኑ ቍረሽ መታን እቲ ንጉስ ካብ ሃገሩ ናብ ዝመጽናዮ ሃገርና ክሰጐና ምስ ህያባቶም ንንጉስ ዝወሃቡ ልኡኻት ሰባት ሰደዱ፣ ክልተ ካብቶም ልኡኻት እቶም ቀንዲ ጸላእቲ ሞሓመድ ነበሩ‘ሞ፥ ንገለ ሰባት፡ ኣብዚ መርየት ግዝኣት ናይ ንጉስኩም፡ ናብ ናይ ጌጋ እምነት ዘላገሱ ካባና ሃዲሞም መጺኦምኹም ኣለዉ። ንሳቶም ነቲ ኣምላኽ ናይ ህዝቦም ክሒዶም፡ ሓደ ንሕና ዘይንፈልጦ ኣምላኽ ፈጢሮም ኣለዉ። ነዞም ብዘይፍለጡ መናፍስቲ ተመሪሖም ዝዀብለሉ፡ ንሕና ናብ ሃገርና ክንመልሶም ንንጉስኩም ንልምኖ ኣሎና በልዎም። እቶም መብዛሕትኦም ህያባት ከኣ ቈርበት ከም ዝነበሩ ትሕብር።“ ብምቕጻል እቲ ንጉስ፣ እቲ ራኢ ናይ‘ቶም ናባና ዝመጽኡን እቶም የሱስ ዝበሎም ቃላትን ምንጮም ሓደ እንድዮም፥ ኢሉ መለሰሎም ትብል። ስም ናይ‘ቶም ክልተ ቀንዲ ጸላእቲ ሞሓመድ ከኣ ዓምርን ዓብደላህን ይበሃሉ ከም ዝነበሩ፡ ትሕብር። ብድሕሪ‘ዚ ዓምር ናብ ንጉስ ኬድና ከነእምኖ ኣሎና ስለዘበለ ናብ‘ቲ ንጉስ ከይዶም፡ ዓምር ነቲ ንጉስ፡ „ዎ ንጉስ እቲ ንሳቶም ብዛዕባ የሱስ ዝብልዎ መስደመም እዩ፣ ናባኻ ከም ዝመጽኡ ጌርካ እሞ ባዕልኻ ብዛዕባ የሱስ ሕተቶም በሎ፤“ ትብል። „እቲ ኣብ የሱስ ዓሚቝ እምነት ዝነበሮ ንጉስ ከኣ፡ ብዛዕባ የሱስ ዝሓትት ሰብ ልኣኸ፥“ ትብል። ብምቕጻል እቶም ዝተሓተቱ፡ እቲ ናትና ነቢ ነቲ ራኢኡ ከምዚ ኢሉ ገሊጹልና፡ „የሱስ እቲ ኣገልጋሊ ኣምላኽ፡ ናቱ ንቢ- ናቱ መንፈስ- ናቱ ቃል እዩ፡ ኢሉና፣ ኢሎም መለሱ። እቲ ንጉስ ነዚ ምስ ሰምዐ ዓጊቡ፡ ብሓቂ የሱስ ከምኡ እዩ እምበር ካልእ ኣይኩነን በለ፥“ ትብል። እቲ እዚ ኣብ ሃገራት ዓረብ እንዳ ዞርን፡ መጻሕፍቲ ብኣዕራብ ዝተጻሕፉ እንዳ ኣጽንዐን ነዚ መጽሓፍ ዝጸሓፈ ሰብ፡ ኮንስልማን ዝበሃል ጀርመናዊ፡ እቶም ኣብ መንጎ ንጉስን ኣብ‘ቶም ልኡኻት ደቂ ቍረሽን ዝተገብሩ ዝርርብ፡ ስኑዳት ምዃኖም ይሕብር እዩ።
ክቡር ኣቶ ዶክ. ሙስጠፋ! ኣብዚ ጽሑፍ ናይ ኮንሰልማን ብምምርኳስ ክልተ ነጥብታት ነቲ ንስኻ ዝበልካዮ ዘፍርስ ክጠቅስ፣ ንሶም ከኣ እቲ ሓደ ነጥቢ፣ እቶም ስደተኛታት ከምቲ ዝበልካዮ ብሕማቕ ዘይኰኑስ ብጽብቕ ይተሓዙ ከም ዝነበሩ፥ እቲ ካልእ ከኣ እቲ ንጉስ፡ ኣብ የሱስ ዓሚቝ እምነት ዝነበሮ ደኣ እምበር፡ ከም ዘይመስለመ እዩ። ብተወሳኺ እቲ ጐንጺ ኣብ ዝቐረቡ ኣሕዋት ዝግበር ክሳብ ክንደይ ሕማቕ ምዃኑ፡ እቶም ደቂ ዓልየቶም ደቂ ቍረሽ እዮም ክሳብ ንሃገር ሓበሻ ዝተኸታተልዎም።
ሙስንገር ኣብ ዝገበሮ መጽናዕቲ ንዅለን ብሄራት ኤርትራ ዋላ እተን ዝነኣሳ ክሳብ ናራ፡ ሽዕኡ ብባርያ ትፍለጥ፡ ኣብ መንጎ ጦርዓን ሳሆን ዘሎ ፍልልይ ከይተረፈ፡ ረኺብወንን ሓንቲ ብሄር ከየትረፈ፡ ኣብ መጽሓፉ ሰኒድወንን ኣሎ፥ እተን ኣብኡ ዘይተጻሕፋ እታ ብሄረ ራሻይዳ ባዕሉ መንግቲ ብሄር ኤርትራ ከም እትኸውን ዝገበራን፡ እዛ ሕጂ ክትፍጠር እትድለ ዘላ ብሄረ ጀበርትን እየን። ኣብ ዘበነ ሰውራ‘ውን ምስ ናይ ሙንሲንገር ሓደ እዩ፡ ማለት ብሄረ ጀበርቲ ትብሃል ኣይነበረት። ዶክ. ሙስጠፋ‘ውን እቲ ዓልየት ጀበርቲ ፍሉይ ምዃኑ ዘረጋግጽ ኣይረኸብካን፡ እታ ሓንቲ ርግጽ እትመስል፡ እታ ኢፋት ትበሃል ቦታ ጀበርቲ ትጽዋዕ ከም ዝነበረት፡ በዚ መሰረት እቶም ኣብኣ ዝነብሩ ዝነበሩ ብስማ ጀበርቲ ከም ዝተጸውዑ፡ እዚኣ ጥራይ እያ ከም ጭብጢ ክትርአ እትኽእል። ኣብ ኢትዮጵያ‘ውን እቶም ጀበርቲ ዓልየትና በይኑ እዩ ኣይበሉን። ስለዚ ከምዚ ዝኣመሰሉ ሓሳባትን ሕቶታትን ከመጽኡን መልሲ ክርከበሎምን ንቡር እዩ።
እቲ ቍጽሪ ኣግኣዝያናውያን ውሑድ እዩ፡ ክትብል ከለኻ፡ ነቶም ኣግኣዝያን ብዝዀነ መልክዕ ክትወቕዖም ዝደለኻ ኢኻ ትመስል፡ ንስኻ ጥራይ ነቶም ትግሪኛ ዝዛረቡ ክርስትያን ዝበሃሉ ኢኻ ከኣ ዓይኒ ኣውዲቕካሎም ትመስል እምበር፡ ነቶም ትግሬ ነቲ ቋንቋ ግእዝ ዝያዳ ዓቂቦሞ ዘለዉ፡ ከም ኣግኣዝያን ኣይትርእዮምን ኢኻ ትመስል፡ ንምንታይ ምናልባሽ ስለ ዝመስለሙ ኰን ይኸውን። እዚ ውሑዳት ዝብል መግለጺኻ ከኣ ካብ ክዉን ዝረሓቐ እዩ፣ ምኽንያቱ ካብ‘ቲ ኣግኣዚ ዓሌት ክበዝሕ ዝኽእል ሓደ‘ኳ የልቦን። ሙሲንገር እቲ ንዅለን ብሄራት ዘጽንዐ፣ ከምቲ ቅድም ዝተባህለ፡ ብጀካ ነዞም ሕጂ መንግስቲ ኤርትራ ዝፈጠሮም ራሻይዳ፡ ንዅለን ብስመን ጠቒስወን ዘሎ፥ ብዝሒ ናይ‘ቲ ግእዝ ካብ ወልቃይት ክሳብ ገምገም ባሕሪ ነዚ ሓሊፉ ክሳብ ታካ ተዘርጊሑ ከም ዝርከብን ብዙሕ ህዝቢ ምዃኑን እዩ ዝገልጾ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ሕጂ ነቲ ኵሉ ግእዛዊ ትግሪኛን ትግሬን ዓልየት‘ሲ ይትረፍ፡ ነቲ ክፋሉ ማለት ነቲ ትግሪኛ ዝዛረብ ጥራይ‘ውን ዝዛይዶ ብሄር ኤርትራ የልቦን።
ጀበርቲ ምሁራት እቶም ክርስትያን ግን ድያቆን እዮም ዝመሃሩ ትብል። እቲ ቀዳማይ ናብ ከተማ ዝስደድ ዝሕረስ መርየት ወይ ዝጓሰያ እንስሳ ዘይብሉ እዩ፣ ናብ ከተማ ዝኸደ ከኣ እዩ ዝያዳ ትግጉም ትምህርትን ሸቐጥን ዝፈልጥ። ነዚ እቲ ናብራ ናይ ይሁዳውያን ዓቢ ኣብነት እዩ፥ ማለት ካብ ዘበነ ናቡከድናጾርን ሮማውያንን ጀሚሮም ተሰዲዶም መርየት ዝሕረስ ስለ ዘይነበሮም፡ በዚ ሰብ ባንክን ደላሎን ኰይኖም ብትምህርቲ‘ውን ኣብ ዓለም እቶም ዝለዓሉ ኰይኖም፡ በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ፡ እቶም ኣብ ዓለም ዓብላልነት ዘለዎም እዮም ክብሃሉ ይኽእሉ። ስለዚ ንምንታይ ከምኡ ኰይኑ ኢልካ ምኽንያት ምሕታት እዩ እቲ ናይ ልቦናን ምሁራትን እምበር፡ ነዞም ኣግኣዝያን ዝብሃሉ እንታይ ተኽፍኦም ትርከብ ዝሓለነ ጥራይ ክኸውን ኣይግባእን።
ሓደ ብተሞክሮ ሰብ ዝዕዘቦ ኣሎ፡ ንሱ ከኣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጐንጺ ኣብ መንጎ ክልተ ኣሕዋት ብፍላይ ኣብ ዘይማዕበላ ሃገራት፡ ካብ ምስ ጓኖት ዝግበር ጐንጺ ዝበኣሰ እዩ ዝኸውን፥ ስለዚ ቅድሚ ሕጂ ከም ብሄር ተሓሲብኩም ካብ ዘይትፈልጡ፡ ሕጂ‘ውን ብጀካ ገለ ክፋል ዝተወደብኩም ጀበርቲ ንነብስኹም ከም ፍሉያት ብሄር ትፈልጥዋ እምበር፡ ነዚ ዝቕበለኩም ካብ ዘይሃለወ፥ ትግሪኛ ስለ ዝዀንኩም ጥራይ እዩ፣ ንትግርኛ ዝያዳ ኣይዓልየትናን ኢልኩም እትነጽጉ ዘለኹም፥ ዘብል እዩ። ብሄረ ትግሪኛ ምዃን ከኣ ምንም ዘሕፍር የብሉን።
መብዛሕትኡ ዝበልካዮ ትሕዝትኡ፡ ምዙን ማለት ክዉን ታሪኽ ንምቕራብ ዘይኰነስ፡ ጀበርቲ ፍሉይ ብሄር ከም ዝዀኑን ዝያዳ ካብ‘ቶም ኣግኣዝያን ደቂ ከበሳ ድማ ደቀ-ባት ከም ዝዀኑን፡ ከምኡ ድማ ኣስላም ብክርስትያን ከም ዝተበደሉን፡ መርትዖታት ንምቕራብ እዩ ነይሩ። ነዚ ዝበልካዮ፡ ብልቢ ባዕልኻ ትኣምነሉ እንተዀንካ እቶም ሓቅታት ካልእ ከም ዝዀኑ፡ ንሓበረይታ ኣብ ጽሑፋት ዝርከቡን ዝሰማዕክዎምን ብቐደም ተኸተል ንዓኻን ንኣንበብትን ሓበረይታ ኣብዚ ከስፍር እየ። ከም መበገሲ ከኣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኣስላም ዝወረደ ግፍዕታት ወይ ፖለቲካዊ ተጽዕኖታት ብፍላይ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ዕሙቕ ዝበለ ድሕሪ ባይታ ኣለዎ፣ ዝብል ቃልካ ክወስድ እየ፥ ከም ካልኣይ መበገሲ ድማ እቲ ምንጪ ጸላኢ ባህልን ሃይማኖትን ናይ ሓበሻ፡ እቲ ዓብላሊ ብጀካ ናቱ ሃይማኖትን ባህልን ቋንቋን ዘይጻወር ዓረብ ወሲደ፡ ብምስልኦም ክጅምር፥ ለው ተልጋ ሓበሽ ዎ ሓነሽ ኣቕትድሉ ኣል ሓበሽ ከሊሁ ኣል ሓነሽ (ንሓበሻን ተመንን እንተ ረኺብካ ንተመን ገዲፍካ ንሓበሻ ቅተል)።
ኣብ ገለ ዓልየታት ኣስላም፡ ሓደ ክርስትያን ከይቀተሉ ክምርዓዉ ፍቑድ ኣይነበረን። እቶም ዝምርዓዉ እኹላት ዝቕተሉ ክርስትያን እንተ ዘይረኺቦም፡ ንሓንቲ ዓዲ ንግሆ ኣገሪሆም ንሓደ ክርስትያን ካብ ገዝኡን ስድርኡን ፈልዮም ቀቲሎም ብሓጎስ ናብ ዓዶም ይምለሱ‘ሞ፡ እቶም ዓዲ ከኣ ነቶም ቀተልቲ ብናይ ሓጎስ ዋዕዋዕታ ይቕበልዎም። እዚ ኣብ መጽሓፍ ካስታንሆሶ ኣብ ገጽ xcii ይርከብ።
„Encompassed on all sides by the enenies of their religions, the Abyssinians slept near a thausend years, forgetful of the worled by whom they were forgotten“ (Gibbon, chap. slvii).
እቶም ሓበሻ ዳርጋ ንሓደ ሽሕ ዓመት ዝኸውን፡ በቶም ጸላእቲ ሃይማነቶም ብዅሉ ሸነኽ ተኸቢቦም፡ ብዓለም ድማ ተረሲዖም ነቢሮም እዮም፥ ይብል (ጊቦን፡ ኣብ ምዕራፍ slvii)
Bruce calls the local Muhamedans Gebberti, and speaking of them (vol. iii, p 45) says: „These are the people who at particular times have appeared in Europe, and who have been strait taken for and treated as ambassadors, although they have generaly turned out to be thieves and sharpers. ብሩስ ነቶም ኣብ ማእከል ክርስትያን ዝነብሩ ጀበርቲ ኢሉ ይጽውዖም፣ ብዛዕብኦም ከኣ ኣብ መጽሓፉ (Bd. iii, S. 45) ከምዚ ይብል፤ እዚኦም ኣብ ዝተወሰነ እዋን፡ ከም ልኡኻት ኣምባሳደራት ናብ ኤሮጳ ዝመጽኡ እሞ ከም ኣምባሳደራት ዝሕሰቡ ዝነበሩ እዮም፥ ዋላ‘ኳ ሰረቕትን መዳናገርትን እንተ ነበሩ፥ ይብል።
Der Haupthandelsplatz für Sklaven ist Zaila (Munzinger) Seite 127 እቲ ቀንዲ ዕዳጋ ባርያ ዘይላ እዩ ነይሩ። (ሙንሲንገር ዝበሎ)
so seltsam sie klingen mag- die glaubt, dass die Chiristen die Sklaverei mit dem Zweck ausrötten wollen, das islamische Reich zu Grunde zu richten. „ክትሰምዖ ዘስደምም‘ኳ እንተዀነ፡ እቲ ኣቝዋም ናይ ኣዕራብ፡ ነቶም ክርስትያን ከም ባሮት ሸጥካ ከም ዝጠፍኡ ጌርካ፡ ኣስላማዊ መንግስቲ ንምምስራት እዩ፥“ (ሙንሰንገር ዝበሎ።)
ክሳብ ሕጂ ህዝቢ ሓበሻ ብምኽንያት ሃይማነቱ ብኣስላም ዝወርዶ ዘሎ ኣረሚናዊ ብድዐ ጌና ኣየቋረጸን፡ ነዚ ኣብ ብዓል ሲና ንመንእሰያት ኤርትራውያን ዝወረዶም፣ ኣብ መንገዲ ናብ ኤሮጳ ርእሶም ዝተቘርጹ፡ ከም ባራዩ ዝተሸጡ፣ ኵሊቶም ዝሽየጡ ክንደይ ኣረሚናዊ ብዕልግና ዝወርዶም ወዘተ እኹል ምስክር እዩ። ኣብዚ እውን ነዚ ኣረሚናዊ መግፋዕቲ ዝወርዶም ዘሎ፡ ብዓል በሽር ይሳቕ እንታይ ኢሎም ብዙሕ ሰብ ዝፈልጦ እዩ። በዚ ናይ ብድዐ በሽር ይስሓቕ ዝበሎ‘ኸ ክንደይ ኣስላም ኰን ዓግብ ኢሎሞ ይዀኑ፧ ዋላ ኣብ መጀመርታ ምምስራት ተ.ሐ.ኤ. ንትግሪኛ ዝተዛረቡ ሰባት፥ ያዞል፡ ማተሽተቕል ኣልቛ ዳ ሂና፡ ይበሃሉ ነይሮም እዮም፥ እቲ ህዝቢ ኣግኣዝያን ወይ ክርስትያን ወይ ወዲ ከበሳ እትብሎ ዘለኻ ክኣ፡ ቋንቍኡ ይዅን ኵሉ ባህሉ ከይጠፍኦ ብዝተሞኮሮ ጌና ኣብ ስግኣት እዩ ዝነብር። ብንቕጻል፡ እቶም ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ንኣብነት ኣብ ስዑዲ ዓረብያ ዝተሰደዱ ኤርትራውያን ክርስትያን፡ በቶም ኤርትራውያን ኣስላም ከመይ ዝኣመሰለ ምትሕብባርን ሓገዝን ኰን ይግበረሎም ነይሩ ይኸውንን፡ ኣሎን፧ ብዝብል ከም ሕቶ ጥራይ ከቕርቦ እደሊ።
ኣብ መጨረሽታ፣ ብዙሓት ኤርትራውያን ተበራቢሮም ንዝሓለፈ ታሪኾም ዝግደሱን ዝረኸብዎ ፍልጠት ንህዝቦም ክዝርግሑን ተስፋ እገብር። ልክዕ ከምኡ ድማ ሕጂ ኣብ‘ዚ ናይ መበል 21-ክፍለ ዘበን፡ ነቲ ዝሓለፈ ክንመሃረሉ እምበር ነቲ ክዉን ክንቅይሮ ከም ዘይንኽእል ኣስተውዒልና፡ ግን ኣካል ታሪኽና ምዃኑ ኣሚንና ውሽጡ ንምብርባር ድሕር ክንብል ኣይግብኣናን። ብክዉን ታሪኽና ምፍላጥ ጥራይ እዩ፣ ናብ ሓቂ ምትእምማን ዘእትወና እሞ።
ምስጋና ዘካርያስ።


text:
ሃገረ ስብከት ስካንደንቪያን ንዕቤት ቤተ ክርስቲያንን ን ንዘይሕጋዊ ምእሳር ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስን ኣመልኪቱ ርክባት ኣካይዱ፡፡
ኣቦ መንበር ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ሃገረ ስብከት ስካንደንቪያን ፊንላንድን ሊቀካህናት ቀሺ ኣፈወርቂ ተስፋ ምስ ርእሰሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ተዘራሪቦም
ኣቦ መንበር ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ሃገረ ስብከት ስካንደንቪያን ፊንላንድን ሊቀካህናት ቀሺ ኣፈወርቂ ተስፋ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ቤተክርስቲያን ኣመልኪቶም ምስ ርእሰሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ዝርርብ ኣካይዶም።
እዚ መንፈሳዊ ርክብ : ብዕለት 23-07-2018 ኮይኑ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ርእሰ ከተማ ኢትዮጲያ፣ ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያሪክ፣ ከም ዝተኻየደ እቲ ድሒሩ ዝመጸና ጸብጻብ የብርህ። ኣብቲ ዝተገብረ ዝርርብ ሊቀካህናት ቀሺ ኣፈወርቂ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያ ኤርትራ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ካኣ ኣብ ዘይሕጋዊ ማእሰርቲ 3ይ ፓትርያርክ ዘሃገረኤርትራ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ኣመልኪቶም ሰፊሕ መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፣ ኣባታዊ ሓላፍነቶም ክዋጽኡን ቅዱስ ፓትርያርክ ናብ ቦትኦም ኣብ ምምላስ ልዑል ጻዕሪ ክገብሩን ተላብዮም።
ቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ፣ ብወገኖም ጉዳይ ቅዱስ እንጠንዮስ ኣቦና ኣዝዩ ከም ዘጉሃዮምን ከም ዘሕዘኖምን ብምግላጽ ፡ እዚ ጉዳይ እዚ ይጽንሓለይ ክበሃል ዘይግብኦ ጉዳይ ሙዃኑ ብምስማር ፡ ብወገኖም ዝከኣሎም ዘበለ ኩሉ ከም ዝገብሩ ፡ ብምግላጽ ኩሉ ግዜ ውን ኣብ ጸሎት ከም ዝዝክርዎም ገሊጾም ። ብተወሳኺ ውን ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ሃገርስብከት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ዝገብሮ ዘሎ ኣገልግሎትን ጻዕርን ዘመዝግቦ ዘሎ ዓወታትን ብምንኣድ ካብዚ ንላዕሊ ኣበርቲዑ ንኽሰርሕ ካኣ ተላብዮም።
ብምቅጻል ኣቦና ሊቀካህናት ቀሺ ኣፈወርቂ ምስ ኣመሓደርትን መምህራንን ናይቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቅድስት ስላሴ ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ስነመለኮት ዩኒቨርስቲን፣ ምስ ምክትል ኣመሓዳሪ ሳዋስወብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ ናይ ኣብነት ቤት ትምህርትን ብምርኻብ ኣብ ስርዓተትምህርቲ ዘተኮረ ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም።
እዚ ድማ ምስ እዚ ኣብ ሃገረ ሽወደን ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ቅዱስ እግናጥዮስ መንፈሳዊ ኮሌጅ ናይ መጻኢ ካህናትን ዲያቆናትን ኣብ ምፍራይ
ከመይ ጌርካ ሓቢርካ ክስራሕ ይከኣልን ኣብ ዝብል ብዙሕ ተመያይጦም፡፡ እዚ ርክብ እዚ ንዕቤት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ክሳብ ዝኾነ ፡ ኣብ መጻኢ ስፍሕ ብዝበለ መንገዲ ርክባት ቀጻሊ ከም ዝኸውን ተሰማሚዖም ።
ሃገረስብከት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ኣብ ሃገረ ሽወደን ምስ ዝርከብ መንፈሳዊ ኮለጅ ቅዱስ እግናጢዮስ ብምትሕብባር ኩሉ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ትምህርቲ ቤተክርስቲያን ማለት ካብ ግብረ ዲቁና ክሳብ ኣቋቋምን ካልእን ኣብዚ ኣብ ሽወደን ንኽወሃብ መደባቱ ኣጻፊፉ ከምዝወድአን ድሮ ውን ተመሃሮ ጀሚሮም ከምዘለዉን ይፍለጥ ።
ከም ዝፍለጥ ልኡኻት ናይዚ ሃገረስብከት ብጉዳይ ቤተክርስቲያን ኣብ ዝሓለፈ ጊዜ ምስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ቴዎድሮስን ምስ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ብጹኣን ጳጳሳትን ከምኡ ውን ምስ ናይ ሶርያ ቤተክርስቲያን ብጹኣን ጳጳሳት ርክብ ከም ዝተኻየደ ይዝከር ፡፡ እዚ ታሪኻዊ ምብጻሕ እዚ ድማ መቐጸልታ ናይቲ ምስ ኣሕዋት ኣብያተክርስቲያን ክግበር ዝጸንሐ ርክብ እዩ።
እግዚኣብሔር ንህዝብና ቅሳነት፣ ንቤተክርስቲያና ካኣ ሰላም ይሃብ፡፡
+ ይትባረክ ኣምላከ ኣበዊነ +
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን
06/12/ 2018 ሽወደን


text:
ኣብ ዒራቕ ኣብ መንጎ ኣንጻር መንግስቲ ተቓውሞ ዘካይዱ ዘለው ዜጋታትን ሓይልታት ጸጥታን ብዝተላዕለ ግጭት ክልተ ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ።
ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሰልፈኛታት ዝሞቱ ሓይልታት ጸጥታ ንሰልፈኛታት ንምብታን ኣብ ሲናክ ድልድይ ዘንብዕ ጋዝ ኣብ ዝተኮሰሉ እዋን’ዩ ክብሉ መብርሂ ሂቦም ኣለው።
ተቓወምቲ ንሲናክን ክልተ ካልኦት ኣህራርን ጁሙሪሃያ ዝተባህሉ ክልተ ድልድያት ብምቁጽጻር ነቲ መንግስቲ ዝርከበሉ ዞባ ከምዝተቆጻጸሩ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እቲ ተቓውሞ ዝተላዕለ ብሰንኪ ብልሽውናን ዘይምዕሩይ አታዊን ኣብታ ሃገር ዝረአ ስቕለት ኣልቦነትን ሕጽረት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ብምቕዋም’ዩ። ሰልፈኛታት ኣብዚ ጊዜ’ዚ ምሉእ ንምሉእ ለውጢ ኣብ መንግስቲ ይጠልቡ ኣለው።
ኣብ ዒራቕ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ንዝጀምረ ተቓውሞ ንምብታን ሓይልታት ጸጥታ ጠያይቲ፡ ዘንብዕ ጋዝን ከምዝተኾሱ ክሳብ ሕጂ ኣስታት 320 ሰባት ምሟቶም ካልኦት ብኣስሓት ዝቑጸሩ ድማ ምቑሳሎም ተፈሊጡ’ሎ።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምተዮ ብሶኑይ ኣሜሪካ ብጉዳይ ብልሽውና ኮነ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ዝተፈጸሙ ጎነጽ ተሓተቲ ዝኾኑ ሰበስልጣን ዒራቕ እገዳ ከምተንብር ምጥንቓቖም ይዝከር።


text:
ንበይንኺ ኣይኮንክን ከምዚ ዘጋጥመኪ
ብዙሓት ደቀንስትዮ ምኽንሻብ የፍርሀን እዩ።
ብዙሓት ደቀንስትዮ ክኽንሸባ ኣይደልያን እየን።
ብዙሓት ስድራቤት ምኽንሻብ ንጓል ኣንስተይቲ ኣብ ጥዕናኣ ጉድኣት ከስዕበላ ከም ዝኽእል ኣይፈልጡን እዮም።
ምኽንሻብ ንጓል ኣንስተይቲ ኣብ ጀርመን ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
ገለ ኣዋልድ ብዛዕባ ምኽንሻብ ክዛረባሉ ይኸብደን እዩ።
ይሓፍራ ወይ እንታይ ከም ዝብላ ኣይፈልጣን።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ እቲ ትኽክለኛ ቃላት ኣይረኽባን።
ስምዒት ክህልወካ ጸገም የብሉን።
ብዛዕባ እዚ ኣርእሲት ክኢላታት ኣማኸርቲ ኣለዉ።
ኣብዚ ቦታ ኣዋልድ ምስ ዓበይቲ ሰባት ክዘራረባ ይኽእላ።
ብዛዕባ ፍርሒ፡ ሕፍረትን ካልእ ኣርእስትን ክዘራረባ ይኽእላ።
ኣብዚ ቤት ጽሕፈት ዝርከባ ደቀንስትዮ ነተን ኣዋልድ ኣይፈርድአንን እየን።
ክሕግዘአን ጥራይ እየን ዝደልያ።
ዝደለኽዮ ነገር ክትዛረባ ትኽእላ ኢኽን ኣብዚ ቦታ።
ኣብ ሙንሸን ንኣንነት እዘን ኣማኸርቲ ትካል: Wüstenrose (PDF 3,3 MB).


text:
Radio Erena: 26 December 2019
ብምኽንያት ሃገራዊ በዓላትን ሓድሽ ዓመትን እሱራት ብምሕረት ምፍታሕ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ልሙድ ተርእዮ እንዳኾነ ኣብ ዝመጻሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብዘን እዚ ልምዲ’ዚ ዘለወን ሃገራት፣ ሓድሽ ዓመት መጸ፣ ብምሕረት ናጻ ክልቀቑ ሃንቀው ዝብሉ እሱራት 10ታት ኣሽሓት ምዃኖም ተገሊጹ።
ሓድሽ ዓመተ 2020 ክኣቱ ሒደት መዓልታት ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘሎ እዋን ድማ ድሮ ሓያሎ ሃገራት፣ እሱራት ከምዝፈትሓ መግለጺታት የውጽኣ ኣለዋ።
በዚ መሰረት፣ ዛምብያ 961 እሱራት ብምሕረት ከተፋኑ ምዃና ቤት ፕረዚደንት እታ ሃገር ብወግዒ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቶም 104 ደቂንስትዮ ዝርከብኦም እሱራት፣ ብምኽንያት ልደትን ሓድሽ ዓመትን ብምሕረት ይልቀቑ ከምዘለዉ ዝሓበረ እቲ መግለጺ፣ ብዝተፈላለየ ገበናት ካብ ናይ ሕልፈት ክሳብ ንሒደት ኣዋርሕ ዝተፈርዱ’ዮም ኔሮም።
ኣብ ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሕሉ እዋን፣ ስነምግባራዊ ምምሕያሽ፣ ጣዕሳን ሕብረተሰብኣዊ ኣበርክቶን ስለዘርኣዩ፣ ቀንዲ ረቛሒታት ናይቲ ምሕረት ምዃኑ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣነጺሩ።
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት ብወገኑ፣ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት እሱራት ክፈትሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዝገለጸ፣ ብሰሉስ 24 ታሕሳስ፣ ድሮ ልደት፣ ኣብ ከተማ ጁባ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ንዝርከቡ እሱራት ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ ዓመታዊ ብጅምላ ዝእሰሩ እንተዘይኮይኑ፣ እሱራት ብጅምላ ብምሕረት ምፍናው ልሙድ ተርእዮ ከምዘይኮነ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 05 September 2018
ኣብ ሊብያ ከባቢ ሓደ ሰሙን ኣቑጺሩ ዘሎ ውግእ ሓድሕድ፣ ኤርትራውያን ኣብ ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ከቢድ ናይ ህይወት ስግኣት ፈጢሩ ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ገሊጸን።
ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝሕልኑ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን በዚ ተኸሲቱ ዘሎ ስርዓተ ኣልቦነትን ሕንፍሽፍሽን ብዘይ ረዳኢ ተሪፎም ብምህላዎም፣ ብተደጋጋሚ ናይ ርድኡና ኣውያት የስምዑ ኣለዉ።
ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብሰሉስ 4 መስከረም ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቲ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ሚሊሻ ተፈጢሩ ዘሎ ውግእ፣ ብፍላይ ኣብቶም ከባቢ 8 ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ከቢድ ናይ ህይወት ሓደጋ ኣንጸላልዩ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ተጸዋዒ ስደተኛታት ምስ ዓለማዊ ውድብ መግቢን ሚኒስትሪ ውሽጣዊጉዳያት ሊብያን ብምትሕብባር፣ ኣብ ክልተ መዳጎኒ መዓስከራት ንዘለዉ ስደተኛታት መግቢ ከብጽሓሎም’ኳ እንተኸኣለ፣ እቲ ኲናት እንዳበኣሰ ብምምጽኡ፣ ኣብ ኣቡ ሰሊም ንዝርከቡ ስደተኛታት ክበጽሖም ከምዘይከኣለ ኣፍሊጡ።
ሓካይም ብዘይዶብ ብወገኑ፣ ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታት መጽለሊ ስኢኖም ጥራይ ዘይኮነ ንህይወቶም ዝፈርሑሉ እዋን ኣጋጢሙ ስለዘሎ፣ ሃገራት ኤውሮጳ ካብ መግለጺታት ዝሓልፍ ግብራዊ ስጉምቲ ክወስዳ ጸዊዑ።
ገለ ካብ’ዞም ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብቲ ዝነበርዎ መዓስከራት ዝነበሩ ሓለውቶም ራሕሪሖሞም ስለዝኸዱ፣ ኣብ ጎደናታት ከተማ ትሪፖሊ ተደርብዮም ከምዘለዉ’ዮም ዝገልጹ።
ከምዝፍለጥ ሃገራት ኤውሮጳ ብመንገዲ ኢጣልያ ኣቢለን፣ ንሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ስልጠናታትን ናይ ሎጂስቲክ ሓገዛትን ብምብርካት፣ ማእከላይ ባሕሪ ክሰግሩ ንዝፍትኑ ስደተኛታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣትዉ ክገብራ ጸኒሐን’የን።
ፈረንሳ፣ ኢጣልያ፣ ብሪጣንያን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ብሓደ መስከረም ኣብ ዘውጸኦኦ ናይ ሓባር መግለጺ፣ እቶም ኣብ ኲናት ተጸሚዶም ዘለዉ ጉጅለታት ሚሊሻ፣ ብቕጽበት ተኹሲ ደው ከብሉ ጸዊዐን።
ኢጣልያ ብወገና ናይዚ ኣብ ሊብያ ተፈጢሩ ዘሎ ውግእ ሓድሕድ፣ ገለ ክፋሉ ፈረንሳ ብሓላፍነት ከም እትሕተተሉ እያ ገሊጻ።
እቶም ኣብ በበይኑ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘይተኣደነ ግፍዕታት ክወርዶም ምጽንሑ በብእዋኑ ክግለጽ እኳ እንተጸንሐ እዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ውግእ ሓድሕድ ኣስዒቡዎ ዘሎ ስርዓተ ኣልቦነት ግና፣ ንህይወቶም ኣስጊኡ ስለዘሎ፣ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝከኣሎም ሓገዝ ክገብሩ ተማሕጺኖም።


text:
Radio Erena: 29 September 2019
ኣብ ፍሉይ ከባቢታት ከተማ ኣስመራ፣ ካብ ንቡር ንላዕሊ ሓለዋ ይካየድ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ገሊጾም።
ምንጭታትና ኣብ ዝለኣኹዎ ሓበሬታ፣ ብፍላይ ኣብ ከባቢ’ቲ ብ ‘እንዳ ጀነራላት’ ዝፍለጥ ካብ ላየን ሆቴል ሓሊፍካ ናብ እንዳ ስፐይስ ዝወስድ መንገዲ፣ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፣ ንመካይን እውን ደው እንዳበሉ ተፍትሽ የካዪዱ ከምዘለዉ ኣመልኪቶም።
እዚ ኣብ ከባቢ መንበሪ ኣባይቲ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝካየድ ዘሎ ጽኑዕ ሓለዋን ምክትታልን ቀንዲ መንቀሊኡ ዛጊት ዝተፈልጠ ነገር እኳ እንተዘየለ፣ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ነቲ ኣብ እዋን ምውዳቕ ስርዓት ደርግ ዝነበረ ግዜ የዘኻኽሮ ከምዘሎ ብዓውታ ይዛረበሉ ምህላዉ ይግለጽ።
ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣሕምልትን ፍረታትን ብመንግስቲ ብዝተወሰነ ዋጋ ክሽየጥ ምውሳኑ፣ ኣብ ከባቢ ሹቕ ንዝርከብ ቦታታት ዕዳጋ ኣጸምዩዎ ከምዘሎ ዝጠቐሱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና፣ ቀንዲ ዕላማ’ቲ መንግስቲ ዕዳጋ ንምርግጋእ ዘይኮነ፣ ኣቓልቦ ህዝቢ ንምጥምዛዝ ዝተዋደደ፣ ዝደጋገም ሜላ ሙዃኑ ይገልጹ።
እዚ መንግስቲ ተሚኑዎ ዘሎ ዋጋታት፣ ኣብ ኮሚደረ-ሽጉርቲ ክሳብ ምውራድ ዝበጽሐ ኮይኑ፣ ምስቲ ዋሕዲ ዝርጋሐ ማይን ኤለክትሪክን ተሓዊሱ፣ ከተማ ኣስመራ ክትነብራ ዘይትከኣል ኮይና ከምዘላ ይግለጽ።


text:
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተኒ ብሊንከን፡ ብዛዕባ`ቲ ካብ ኣፍጋኒስታን ምውጻእ ዝነበረ ሕንፍሽፍሽ ምላሽ ንክህብ ሎሚ ኣብ ቅድሚ ባይቶ ኣመሪካ ቀሪቡ ውዒሉ`ሎ። ፕረዚደንት ባይደን ኣብ ምውጻእ ኣመሪካውያንን ኣፍጋኒስታውያንን ዘርኣዮ ኣተሓሕዛ፡ ንሪፓብሊካውያን ሓገግቲን ገለ ደሞክራሲያውያን ብጾቱን ብኸቢድ ተነቒፉሉ`ዩ። ባይደን ግን ዕዉት ምውጻእ`ዩ ክብል ይከላኸል።
እቲ ነቐፈታ ብፍላይ ዝበዝሓ፡ ኣብቲ ግዜ ምውጻእ ከለዉ 13 ወተሃደራት ኣመሪካ ብመጥቃዕቲ ቦምብ ድሕሪ ምቕታሎም`ዩ።እዚ ድማ ኣመሪካ ካብ`ቲ ኣብ ታሪኻ ዝነውሐ ዝብሃል ኩናት ኣፍጋኒስታን ብታህዋኽ ኣብ ትወጻሉ ዝነበረት እዋን ዘጋጠመ'ዩ።
ነቲ ኩነታት መልሲ ክህበሉ`ዩ`ምበኣር ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣንተኒ ብሊንከን ሎሚ ኣብ ቅድሚ ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ባይቶ ወከልቲ ዝቐርብ ዘሎ። ጽባሕ ሰሉስ`ውን ብዛዕባ ተመሳሳሊ ጉዳይ ኣብ ሰነት ክቐርብ`ዩ ።
ዝተኣከበ ርእይቶ ህዝቢ ከምዘርኣዮ እንተኾይኑ፡ ባይደን ነቲ `መወዳእታ ዘይብሉ` ዝብሃል ኩናት ኣፍጋኒስታን ከኽትሞ ዝድግፍ`ዩ ኔሩ-ነገር ግን በቲ ዝተራእየ ዓይነት ሕንፍሽፍሽ ክኸውን ኣይነበረን።
ሕጂ ብሊንከን ኣብ ኮንግረስ ከበድቲ ሕቶታት ይጽበዮ`ሎ - ሓደ ካብኡ ስለምንታይ እቲ ምውጻእ ኣቐዲምኩም ዘይጀመርክምዎ? ባይደን ፡ ብፕረዚደንት ነበር ትራምፕን ጣሊባንን- ንዝተገብረ ስምምዕ ምውጻእ ከምዘተግብሮ ቃል ኣትዩ ኔሩ እንድዩ? ዝብል`ዩ።
ኣባላት ባይቶ ብዛዕባ ቅልጡፍ ምቁጽጻር ጣሊባንን ምውዳቕ መንግስቲ ካቡልን ኣብ ምሕባር ፈሺልኩም ኢኹም ብዝብል ንኣገባብ ምእካብ ሓበረታ ስለያ`ውን ክነቕፉ ጸኒሖም`ዮም- ።
ሕጂ ሪፓብሊካውያን ኣብተን ናይ መወዳእታ ሰሙናት ዝነበረ ኣተሓሕዛ ባይደን`ዮም ሕቶታቶም ክጽዕቑ ደልዮም ዘለዉ። ደሞክራት ድማ ነቲ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ፕረዚደንታት ዝተቐያየርሉ ኩነታት ኣፍጋኒስታን ክግምገም ይደልዩ።
ነቲ ኩናት ኣብ 2001 ዝጀመሮ ጆርጅ ቡሽ`ዩ- ነቲ ሓንጻጺ መጥቃዕቲ መስከረም 11 ዝኾነ ኣል-ቃዒዳ ካብ ኣፍጋኒስታን ንምምሓው ዝተገብረ ወተሃደራዊ ወፍሪ።
ባይደን ብወገኑ ነቲ ምውጻእ ሰራዊት ካብ ኣፍጋኒስታን ዕዉት ኔሩ ብምባል`ዩ ዝከላኸል`ዘሎ- ንሓላፍነት ምምሕዳር ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ኣፋጋኒስታን- ናብ 4ይ ፕረዚደንት ኣመሪካ ከሕልፎ ኣይደልን`የ ድማ ይብል።


text:
Radio Erena: 19 March 2015
ሱዳን፣ ኤርትራ ምስ እትርከበን ኩለን ጎረባብታ ብዘለዋ ዝምድና ዕጉብ ምዃኑ ፕረዚደንት እታ ሃገር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ገሊጹ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዝገለጸ፣ ብ17 መጋቢት ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ እትርከብ ከተማ ፖርት ሱዳን ኣብ ዘካይዶ ናይ ምርጫ ጎስጓስን ዘተ ምስ ህዝብን’ዩ።
ንሱ ኣብቲ ንህዝቢ ዝሃቦ መብርሂ፣ ምስታ ብምብራቓዊ ሸነኽን ዞባ ቀይሕ ባሕርን እትዳወብ ኤርትራ ዘሎ ዝምድና ኣዝዩ ዝበለጸ’ዩ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ናይ ምስፋሕ መደብ ክሳብ ዶብ ኤርትራ ክቕጽል ምዃኑ ሓቢሩ።
ሱዳን ብመንገዲ ከሰላ ተሰነይ ዝዝርጋሕ መስመር ንኤርትራ ኣገልግሎት ኤሌክትሪ ክትሸጠላ ምስምማዓ ዝዝከር’ዩ።
እቲ ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ምብራቕ ሱዳንን መንግስትን ከኣ ብጽቡቕ ይሰላሰል ከምዘሎ ሓቢሩ።
እንተኾነ፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝርከቡ ናይ ቤጃን ራሻይዳን ተቓወምቲ፣ እቲ ናይ ኣስመራ ስምምዕ ብግቡእ ይትግበር ከምዘየሎ’ዮም ዝወቕሱ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብቲ ኣብ ፖርት ሱዳን ዘካየዶ ዘተ ምስ ህዝቢ ብተወሳኺ፣ እቲ ምስ ግብጺ ዘለዎም ዶባዊ ምስሕሓብ ብዘተን ምርድዳእን ብሰለማዊ መንገዲ ክፈትሕዎ ምዃኖም’ውን ጠቒሱ።
ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያን ቻድን፣ ብወደብ ፖርት ሱዳን ንግዳዊ ልውውጥ ንምክያድ ዘኽእል ስምምዕ ከምዘሎ ዝሓበረ እቲ ፕረዚደንት፣ ፖርት ሱዳን ማእከል ዕዳጋን ናጻ ዞባን ናይተን ወደብ ዘይብለን ጎረባብቲ ሃገራት ንምግባር ብዝልዓለ ክጽዕር ምዃኑ ገሊጹ።
ምስታ ብቀይሕ ባሕሪ እትዋሰን ስዑዲ ዓረብ’ውን ጽቡቕ ዝምድና ከምዘሎ ዘመልከተ ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ እቲ ብሰንኪ ኢራን ዝነበረ ምስሕሓብ ኣብዚ እዋን’ዚ ከምዘየለን ኣፍሊጡ።
ፕርዚደንት ኣልበሽር ኣብቲ ናይ ፖርት ሱዳን ዘትኡ ብዛዕባ ኩነታት ደቡብ ሱዳን ብዝምልከት ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃበን።
=====================================


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ግብጺ ዑደት ኣካይዳ ንዝተመልሰት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ካብ ስልጣን ሰጕጉ
Radio Erena: 15 September 2021 ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን፣ ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ኣብ ግብጺ ዑደት ኣካይዳ ንዝተመልሰት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ቢያትሪስ ካማሲ ዋኒ፣ ካብ ስልጣን ኣልዩዋ። እቲ ፕረዚደንት ነታ [...]
ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ኣብ ሕኽምና ተዓቝቡ ምህላዉ ተገሊጹ
Radio Erena: 15 September 2021 ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ኣብ ፈረንሳ ከተማ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ተዓቝቡ ሕክምና ይካየደሉ ከምዘሎ ተገሊጹ። ወዲ 73 ዓመት ዑመር ገለ፣ ብጽኑዕ ሓሚሙ [...]
‘ኵናት ትግራይ እንኮ መፍትሒኡ ፖለቲካዊ ዘተ ጥራይ’ዩ።’ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ
Radio Erena: 14 September 2021 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ እንኮ መፍትሒኡ ፖለቲካዊ ዘተ ጥራይ ምዃኑ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት፣ ሚሸል ባሸለት ገሊጻ። ንሳ፣ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ት [...]
ሶማል፣ ንምርጫ ምድላዋት ኣብ ዝጀመረሉ ፣ ብምክትል ዋና ጸሓፊት ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ናብታ ሃገር በጺሑ
Radio Erena: 14 September 2021 ብምክትል ዋና ጸሓፊት፣ ኣሚና መሓመድ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት፣ ብ12 መስከረም፣ ኣብ ሶማል ምብጻሕ ኣካይዱ። ሶማል፣ ምስ ምርጫን ካልእ ፖለቲካዊ ውሳኔታትን ብዝተሓ [...]
ኣመሪካ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተኺላቶ ዝጸንሐት ስትራቴጂያዊ ሚሳይላት ከምዘልዓለቶ ተገሊጹ
Radio Erena: 14 September 2021 ኣመሪካ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተኺላቶ ዝጸንሐት ስትራቴጅያዊ ሚሳይላት ከምዘልዓለቶ ዝተፈላለዩ ወትሃደራውያን ምንጭታት ገሊጾም። ካብ 2019 ኣትሒዙ፣ ኣብ ወትሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ል [...]
‘ኢትዮጵያ፣ ኣብዘን ዝስዕባ ኣዋርሕ፣ ኣስታት 13% ካብ ህዝባ ንሓደጋ ጥሜት ክቃላዕ’ዩ።’ WFP
Radio Erena: 13 September 2021 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፣ ኣስታት 13.6 ሚልዮን ዝግመት ህዝቢ ንሓደጋ ጥሜት ክቓላዕ ምዃኑ፣ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣጠንቂቑ። ኣብታ ሃገር፣ ኣብ ዝተፈ [...]
ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ተዋፊሮም ዝርከቡ፣ ኣስታት 4 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፣ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ክወጹ’ዮም
Radio Erena: 13 September 2021 ኣብ መንጎ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ድሕሪ ዝተፈጥረ ዶባዊ ምስሕሓብ፣ ናብ ሱዳን ዞባ ኣብየይ ዝኣተዉ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ [...]
ደ/ሱዳን፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝሰርሑ ዲፕሎማሰኛታት ብዘይወርሓዊ ደሞዝ ንክልተ ዓመታት ይሰርሑ
Radio Erena: 12 September 2021 ኣብ ወጻኢ ሃገራት ኮይኖም ዘገልግሉ ዘለዉ ደቡብ ሱዳናውያን ዲፕሎማሰኛታት፣ ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ወርሓዊ ደሞዝ ከምዘይተኸፍሎም ተገሊጹ። ማዪክ ኣዪ ደንግ ሓድሽ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ [...]
ሱዳን፣ ተቐቲሎም ሬሳኦም ኣብ ሩባ ተከዘ ዝተረኽበ ተወላዶ ትግራይ ብዝምልከት፣ ንኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣዘራሪባ
Radio Erena: 09 September 2021 መንግስቲ ሱዳን፣ ብዛዕባ'ቶም ተቐቲሎም፣ ሬሳኦም ኣብ ሩባ ተከዘ ዝተረኽበ 29 ተወላዶ ትግራይ ብዝምልከት፣ ንኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ከምዘዘራረበ ንመግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወ [...]
ጂቡቲን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ጸጥታ ዶባት ዘተኮረ ዋዕላ ኣካይደን
Radio Erena: 09 September 2021 ጂቡቲን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ጸጥታን ብዶባተን ዝካየድ ንግዲ ዝህልዎ ውሕስነትን ዘተኮረ ዋዕላ ኣካይደን። ኣብቲ ካብ 5 መስከረም ኣትሒዙ ንክልተ መዓልታት፣ ኣብ ጂቡቲ ከተማ ዓርታ ዝተ [...]


text:
ሓደ ጊዜ ጎይታ የሱስ ተዓዲሙ ናብ ቤት ሓደ ፈሪሳዊ ኣትዩ። ኣብ ቤት ኣትዩ እቲ ይግባእ እዩ ዝበልዎ እንግዶት እናገበሩሉ ከለዉ ከኣ ሓንቲ ኣብቲ ዓዲ ዝነበረት ሓጢኣተኛ ሰበይቲ ቅዱይ ቅብኢ ዝሓዘ ብልቃጥ ሒዛ ብምምጻእ ኣብ ጥቓ እግሩ ደው ኢላ እናበኸየት በቲ ንብዓታ እግሩ ከተጠልቅዮ፣ ብጸጉሪ ርእሳ እግሩ እናደረዘት ከኣ በቲ ቅዱይ ቅብኢ ክትለኽዮ ጀመረት። እቲ ዝዓደሞ ፈሪሳዊ ነታ ሰበይቲ ይፈልጣ ስለ ዝነበረ ጎይታ ነብይ ዝበሃል ክንሱ መን ከም ዝኾነት ዘይምፍላጡን
መሓሪ ምዃን
ኩልና ስጋ ኣሎና፣ ኣብ መንጎ ስጋ ዘለዎም ሰባት ከኣ ንነብር ኣሎና። ስለዚ ድማ ብፍላጥ ኮነ ብዘይ ፍላጥ ነንሓድሕድና ክንቋሰል ኢና። ብዋላ ሓደ ክንጉድኣሉ ዘይንኽእል ቦታ መንግስተ ሰማያት ጥራይ እዩ። ኣብ ምድሪ ክሳብ ዘሎና እምበኣር ነንሓድሕድና ይቕረ ክንበሃሃል የድልየና። ጌጋ መኻይድቲ ሰብ እዩ፣
ዘይረብሕ ቃላት ካብ ምዝራብ ምጥንቃቕ
ሓደ በርሚል ወይ ዕትሮ ቀዳድ እንተደኣ ኣለዎ ኮይኑ ማይ ወይ ዝኾነ ካልእ ፈሳሲ ነገር ከዕቁር ኣይክእልን እዩ። ብሓደ ጊዜ እኳ እንተ ዘይኮነ ከም መጠን ዕቤት ናይቲ ነዃል እቲ በርሚል ወይ ዕትሮ ቀስ እናበለ ጥርሑ ይተርፍ እዩ።
ብገለኳ ኣይትጨነቑ
ቃል ኣምላኽ፣ እግዚኣብሄር ንህይወትና ብዘድሊ ነገራት ከም ዝሓልየልናን ከም ዝግደሰልናን ደጋጊሙ ተዛሪቡ ኣሎ። ጎይታ የሱስ ኣብቲ ናይ ከረን ስብከት (ማቴ.5-7) ነዕዋፍ ሰማይ ብምርኣይ ገለ ትምህርቲ ክንወስድ ከም ንኽእል ነጊሩና ኣሎ። ኣዕዋፍ ሰማይ ከም ሰብ ዝዘርእኦ፣ ዝዓጽድኦን ኣብ
የሱስ ክንዮ ዕጫኻ ምርጫኻ ድዩ?
ኣብ መዝ.16፣6 "ኣብ ባህ ዜብል ቦታ ዕጻ በጺሑኒ፣ ኤረ ጽቡቕ ርስቲ መጺኡኒ።" ዝብል ቃል ንረክብ። ዕጻ ካባኻ ወጻኢ ዝውሰንን ዝወሃበካን ትዕድልቲ ክንብሎ ንኽእል። ንዕጻኻ ክትፈትዎ ወይ ዘይክትፈትዎ ዝከኣል እዩ። እዚ ዘማራይ ከኣ እግዚኣብሄር ርስቱ ክኸውን ፍቓደኛ
“መን ደኣ ኾን ኪድሕን ይከኣሎ?”
እቲ ሃብታም ጎበዝ ዘለዎ ሸይጡ ንጎይታ ምስዓብ ምስ ኣበየ ጎይታ ንደቀ መዛሙርቱ ሃብታም መንግስቲ ኣምላኽ ካብ ዝኣቱ ገመል ብዓይኒ መርፍእ ክትሓልፍ ከም ዝቐልል ነጊርዎም። ደቀ መዛሙርቱ ከኣ ከምዚ እንተ ኾይኑ ደኣ መን'ዩ ክድሕን ዚኽእል ኢሎም ሓቲቶሞ። ጎይታ ድማ ንሰብ ኣምላኽ ጥራይ ከድሕኖ ከም
ፍቓድ ኣምላኽ
ጸሎት ክንጽሊ ኣሎና፡ መልሲ ምእንቲ ኽንረክብ እዘን ክልተ ነገራት ኣገደስቲ እየን። ጸሎት ስቕ ኢልካ፡ ንንፋስ ምዝራብ ወይ


text:
ኣካያዲ ስራሕ ኤጀንሲ መራኸቢ ሓፋሽ ትግራይ ዝነበረ ጋዜጠኛን ደራሲን ብርሃኑ ኣባዲ ኣብ መንግስታዊ መሓውር ይኹን ኣብ ኣዋጅ ዘየለ ብቤት ፅሕፈት ህውሓት ዝመራሕ ናይ ውድብ ኣካል ሚዲያ ኮሚቴ ኣብ መዓልታዊ ስራሕ ጣልቃ እናኣተወ ከምዘጸገሞ ይገልፅ።
ኣብ ውሽጢ ህውሓት ደለይቲ ለውጢ ፀብለልታ ኣይረኸቡን’ኣቶ ብርሃኑ
ኣቶ ብርሃኑ እዚ ጣልቃ ናይ ምእታው ተግባር እቲ ዝድለ ለውጢ ዕንቅፋት የጋጥሞ ከምዘሎ ዘመላኽት እዩ ኣብ ውሽጢ ህውሓት ደለይቲ ለውጢ ፀብለልታ ኣይረኸቡን የግዳስ ለውጢ ዘይደልዩ ወገናት ሕዚ እውን ምስ ሓይሎም እዮም ይብሉ።
ኣባል ፖሊት ቢሮን ምኽትል ሓላፊ ቤት ጽሕፈትን ህውሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብወገኖም ኮሚቴ ሚድያ ኣጠቓላሊ ኣንፈት ካብ ምትሓዝ ወፃኢ ኣብ መዓልታዊ ሰራሕ ጣልቃ ኣይኣትውን፡ ኣቶ ብርሃኑ ካብ ሓለፍነቱ ዝተለዓለ እውን እቲ ዝድለ ለውጢ ስለዘየምፀአ እዩ ኢሎም።
ኣይትስግኡ፤እቲ ለውጢ ኣይቕልበስንኣቶ ጌታቸው
ብኣቶ ብርሃኑ ዝተለዓለን ናይ ትግራይ ኣክቲቪስት የልዕልዎ ዘለው እቲ ለውጢ ክቕየር ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ክምልሱ ከለው ኣቶ ጌታቸው ኣብ ውሽጢ ህውሓት ንለውጢ ዝድግፍን ዘይድግፍን ዝበሃል ከምዘየለውን እቲ ለውጢ ክዕንቀፍ እዩ ኢሎም ስግኣቶም ዝገልፁ እውን ክሰግኡ ከምዘይብሎምን ገሊፆም ኣለው።


text:
አብ ሕይወት ቃል ኪዳን ተራ ተጻመድቲ እንታይ ይመስል፧
ሰበይቲ ንምፍታሕ ብሙሴ ዝተዋህበ ፍቓድ ብሰንኪ ትሪ ሊቢ ደቂ ሰባት ዝተገብረ ሕድገት ደኣምበር: ብሕጊ እግዚኣብሔር ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ሓድነት ፍጺሙ ዘይፍታሕ ምኻኑ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣትሪሩ ከምዝአወጀን ከምዝመሃረን አብዝሓለፈ አስተንቲና ነርና።
እዚ መድብ ሓድነት እዚ መደብ እግዚኣብሔር ምኻኑ፡ ማንም ኪፈትሖ ከምዘይክእል፣ “ እምበኣር ነቲ ኣምላኽ ሓደ ዝገበሮ ሰብ ኣይፍተሓዮ” እንዳበለ ከኣ ትምህርቱ የመሓላልፍ። እዚ ሓዋሪያት ብርቱዕን ዘይከኣልን ትእዛዝ ገሮም እካ እንተሓሰብዎ፡ ኣብ ክርስቶስ ዝኣምን ግና .. ደገፍን ጽላልን ናይ ክርስቶስ ኣይፍለዮን ኢዩ። ሰብ ኪዳን እምበኣር መስቀሎም ክጸሩ .. ኣብ መዓልታዊ ሕይወቶም ክደጋገፉ ይግበኦም። ዝለዚ አብዚ አቲናዮ ዘለና ኪዳን ከም ተጻመድቲ፤ ከም ሰብአይን ሰበይትን፡ ከም ሰብ ቃል ኪዳን። ነዚ ኪዳን ብሓድነትን ውሉድ ንምውላድ፡ ብሓላፍነት ውሉድ ንምዕባይን ናይ ነፍሲ ወከፍና ተራን – ጻዕርን – ሓላፍነትን ይሓትት ነፍሲ ወከፍ እዚ ሓድነት እዚን እዚ ዕላማ እዝን ኣብ ሓደጋ ከይወድቕ ነፍሲ ወከፍ ተጻማዲ ኣብ ጸዋዕታኡ እሙን ኮይኑ ክርከብ የዲሊ። ዘይምስምማዕ ፡ምጥልላም ከይመጽእ ክንሰርሕን ክንተግህን ይግበኣና።
ቅዱስ ጳውሎስ .. ተራ ሰብኡት አብ ቃል ኪዳን እንክገልጽ፦ ኣቱም ሰብኡት ከምቲ ክርስቶስ ንቤተክርስቲያኑ ምእንቲ ኪቕድሳ ዘፍቀራን: ህይወቱውን ምእንተኣ ዘወፈየ፤ ነንስትኹም ኣፍቅሩወን፣ ክርስቶስ ንናይ ተፈጥሮ ስርዓት ከሕድስ ስለ ዝመጸ ብእኡውን ናይ ተገልጾ ምልኣት ስለ ዝተኸስተ፡ እግዚኣብሔር ፍቅሪ ምዃኑ ገለጸ (ዮሓ 1፡18) ንዓና ተኸተልቱ ንዝኾና ከኣ ሓንቲ ትእዛዝ ሓደገልና ነንሓድሓድና ክንፋቀር፤ ልቢ ወዲ ሰብ እምበር ንኸፍቅርን ንኽፍቀርን ዝተፈጥረ ኢዩ። እዚ መለኮታዊ ፍቅሪ ኣባና ጸኒዑ ንክነብር ከኣ እግዚኣብሔር መንፈስ ፍቕሪ ኣብ ልብና ለኣኸ ይብሉና ቅ.ዮሓንስን ቅ.ጳውሎስን (ዮሓ 14፡26፣ ሮሜ 8፡14)
ንኪዳን ብዘርኢ ፍቅሪ ሓደ ምስ ሓንቲ ኮይኑ ዘይልወጥን ዘይፍታሕን ሓድነት ከም ዝፈጥር አብ ቅዱስ መጽሓፍን ትምህርቲ ቤተክርስቲያንን ተመርኪስና እንርድኦ ሓቂ ኢዩ።ክርስቶስ እምበር ነቶም ብጊዜኡ ዝነበሩ ብሰብኣዊ ሕጊ ተመሪሖም ንመለኮታዊ ትሕዝቶ ኪዳን ኣናኢሶምዎ ዝነበሩ ሰባት ክሓትዎ ክምልሰሎም ከሎ ። እቲ ካብ መጀመርታ ዝፈጠር ሰብኣይን ሰበይትን ጌይሩ’ዩ ዝፈጠሮም ስለዚ ሰብኣይ ኣቦኡን ኣዲኡን ሓዲጉ ምስ ሰበይቱ ይወሃድ ክልቲኦም ከኣ ሓደ ኣካል ይኾኑ ዚብልዩ ኣየንበብኩምን፧ ደጊም ሓደ ኣካል ኢዮም እምበር ክልተ ኣይኮኑን፣ እምበኣር ነቲ ኣምላኽ ሓደ ዝገበሮ ሰብ ኣይፍለዮ፡ ይብሎም። እዚ ኢዩ እምበአር ናይ ነፍሲ ወከፍና ጻዕርን ተራን – ሓደ ምኻና አሚና ነዚ ሓድነት ሓላፍነትና ወሲድና ክንሰርሕ። ዝለዚ እምበአር እዞም ክልተ ተጻመድቲ ወይ ሰብአይን ሰበይትን – ሰብ ኪዳን – ኣሰር ክርስቶስ ብምስዓብ፡ ንርእሳቶም ኪሒዶም መስቀሎም ብምሽካም ትርጉም ኪዳን ሓዳር ተረዲኦም ብዝግባእ ክነብሩሉ፣ ናይ ነፍሲ ወከፎም ተራ ሓላፍነት ይሓትት። ክርስትያናዊ ሓዳር (መርዓ) ጸጋ ኮይኑ ብናይ መስቀል ክርስቶስ ዝተረኽበ ፍረ እውን ኢዩ። (ሓዲሽ ካቶል.ትም.ክር 1615)።
ክርስቶስ ንኪዳን ይባርኮን ምስ ሰብ ኪዳን ክሕጐስን ክተሓባበርን ኣብ ቃል ዘገሊላ ንረኽቦ (ዮሓ.2፡1-11)። ክርስቶስ ንሕጻናት ክባርኾምን ከምኦም ዝኣመሰለ ጥራይ ንመንግስቲ እግዚኣብሔር ክኣትዎ ከምዝኽእልን ይዛረብ፡ ነቶም ካብኡ ከርሕቅዎም ንዝደልዩ ሰባት ከኣ ይቍጥዓሎም። ሕጻን ዓቢይ ናይ ምቅባል ክእለት ስለ ዘለዎም- ንትምህርቱ ከመሓላልፈሎምን ኣብ ሓንጎሎምን ልቦምን ክቀርጸሎም ይዕድሞም። እዚ ከኣ እቲ ሓደ ተራ ወይ ሓላፍንት ናይ ወለዲ ምኻኑ ኢዩ። ነቲ ዝተዋህበና ጸጋ – ተቐቢልና ከምቲ ዝግባእ እናነበርና – አሰር ክርስቶስ ብምኽታል ፍቕሪ ሕድሕድ እናተወሃሃብና – ነዚ ቅዱስ ናብ ደቃትና ክነመሓላልፎ። እንታይነት መንግስቲ እግዝኣብሔር ኣብ ልቦምን ኣእምርኦምን ክነሰርጸሎም ሓላፍነት ከም ዘለና የፍልጠና።
ቅ.ጳውሎስ ብዛዕባ ቃል ኪዳን ክዛረብ እንከሎ ነቶም ቀዳሞት ወለዲ ጥራይ ዘይኮነስ መልእክተ ባህርያዊ ወይ መለኮታዊ ኣብነትውን ይወስድ። ክርስትያናዊ ናብራ፡ ሓዳር ኣብ ክርስቶስን ቤተክርስትያንን ዘለዎ ሓድነት ክኽተል ዘለዎ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብኡ ዝተመሥረተ ምኳኑ ይገልጽ። (ኤፈ 5፡21-33 ይንበብ) እዛ ቤተ ክርስቲያን ዘቤት ወይ ንእሽተይ ቤተ ክርስቲያን በዞም ክልተ ፍቑራት ዝቖመት ኣብ ምስጢር ክርስቶስ ተመስሪታ ሓድነታ፣ ማዕርነታ፣ ምስጢራውነታ፣ ልዕልነታ ተረዲኣ ኣብ ቤ/ያንን ምስ ቤ/ያን ኮይና ኣብ ቅድስናን ንቅድስና ርእሳን ውሉዳን ሕብረተስባን እትሰርሕ ኢያ። ንምስጢር ተኽሊል ብእምነት ተቀቢሎም ብተስፋ ይጐዓዙ ብፍቅሮም ከኣ ይገልጽዎ። ኣብ መንጎ ክልተ ሰባት ዝግበር ክርስትያናዊ ኪዳን – ሓደስቲ ፍጥረት ይገብረና፡ ናብ ሓድነት ከነተክሩውን ይሕግዘና፡ ምክንያቱ እቲ ጸዋዕታ ተክሊል ብመሰረቱ ናብ ሓድነት ዘተኮረ ኢዩ። ሓድነት ምስ ዝፈጥሩ ጥራይ ኢዩ ከኣ ዕብየትን ብስለትን ዝረኽቡ።
ከምቲ ክርስቶስ ንቤተክርስቲኣይኑ ዘፍቀራን ንሕናውን ከም ሰብኣይን ሰበይትን ክንፋቐር እዚ ኣምሳል ክርስቶስን ቤተክርስቲያኑን ክንክተል ከምዘለና ንዕደም ። ኪዳን ብእግዚኣብሄር ከምዝተሰርዓን፡ ምንጩ ባዕሉ እግዚኣብሔር ምኻኑ ኣስተንቲና። ስለዚ ከም ሰብአይን ሰበይትን ንሕና ንቅድስና ዝተጸዋዕና ኢና። አብዚ ዕውታት ኮይና ንኽንርከብ ግና ነፍሲ ወከፍና ክንሰርሕ ይግበአና። ካብ ኣገላልጻ ፍጥረት ከምእንርድኦ ድላይ ኣምላኽ ሰብኣይን ሰበይትን ከም ሓደ ኣካል ኮይኖም ሕይወቶም ብቕድስና ንኽመርሑ ኢዩ። ስብኣይ ንኹሉ ገዲፉ ምስ ሰበይቱ ብምውህሃድ ሓደ ኣካል የቑሙ። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ስተቐስናዮ ውሉድ ብምላድ ኣብቲ ናይ ምፍጣር ስራሕ ኣምላኽ ንሳተፍ ። “ፍረዩን ተባዝሑን ንምድሪውን ምልእዋ” ዝብል ቃል አምላኽ ከአ አብ ግብሪ ነውዕል።
አብ ሕይወት ኪዳና እዚ ዓቢ ተራ ብምጽዋት ከአ “ቤተ ክርስቲያን ዘቤት ወይ ንእሽተይ ቤተ ክርስቲያን ንሃንጽ። ሰብ እምበኣር ኣብ ንእሽተይ ቤተ ክርስቲያን ወይ ስድራ ቤት ንበላ ብቀዳምነት ፍቕርን ተኣማንነትን ኣምላኽ ተገንዚቡ፡ ንሱውን ንፍቕርን ብተኣማንነትን ኪነብር ከምዘለዎ ዝመሃር። ዘጽ፡12.25-27 ሓድሽ ሕይወት ንጅምር። “ንኢየሱስ ክርስቶስ ብምእማን ኩሉኻትኩም ውሉድ ኣምላኽ ኢኹም። ከመይ ብክርስቶስ ዝተጠመቁም ዘበልኩም ንኽርስቶስ ለቢስክምዎ ኢኹም (ጋላ 3፡26-27) ይብለና ቅ.ጳውሎስ። ኣብ ክርስቶስ እምበኣር ሓዲሽ ኣነባብራ ሕይወት ይርከብ። ኣተሓሳስባናን ስራሕናን ከም ናይ ክርስቶስ ክኸውን ይጅምር። ኣብ ክርስቶስ ዝተጠመቁን ብምስጢረ ተክሊልውን ጸጋ ክርስቶስን ዝተዓደልና ሰብ ኪዳን ነቲ ክርስቶስ በኣና ክፍጸሞ ዝደልዩ መደባት ኣብ ግብሪ ከነውዕሎ ግዱዳት ኢና። ቅድሚ ኩሉ ገዛእ ርእሳቶም ብምቅያር ብናይ ክርስቶስ መንፈስ ዝመላለሱ ሰባት ክኮኑ ኣለዎም። ገዝኦም ንኩሎም ክፉት ኮይኑ፡ ናይ ድሕነት … ናይ ጸጋን ኣገልግሎትን ቦታ ከም ዝኾውን ክገብሩ ይግብኦም።
ኪዳን ሂያብ መንፈስ ቅዱስ ብዝኮነት ፍቅሪ ዝተመስረተትን እትበራታዕን ኣብ ናይ ቤ/ያን ምስጢራትውን ዝተመሥረተት ስለ ዝለዝኾንት ድሕነት ክርስቶስ እተንጸባርቅ ክትከውን ክትሰርሕ ኣለዋ። ንኪዳን ብሰብኣዊ ማለት ምስ ኩሉ ድኻምነት ሰብውን ክንርእዮ ኣሎና። ፍቅሪ ወድ ሰብ ኩሉ ጊዚ ኣብ ድንገት ክርከብ ስለ ዝኽእል- እቲ ኣብ ክልተ ሰብ ሓዲሩ ዘሎ ፍቅሪ ኣበየናይ ደረጃን ናበየናይ ኣቅጣጫ ይንቀሳቀስ ከምዘሎን ንምፍላጥ ጻዕሪ ክካየደሉ ይግባእ፡
ፍቅሪ ካብ ሰብ ነቂሉ ኣብ ሰብ ዝውዳእ እሞኸኣ – አብ ሰብ ጥራይ ዝርክብ እንተኾይኑ፡ ኣብ ዓላማኡ ከምዘይረገጸ ኢዩ ዝፍለጥ፤ ሓደ መዓልቲ እቲ ናይ ሰብ እንብሎ ነገራት ምስ ኣብቅዔ – ሰብ ሓዳር ኣብ ክቢድ ሳዕቤን ክበጽሕ ይኽእል ኢዩ።
እዚ እንከይጋጠሞ ጻዋዕታ ኪዳን መለኮታዊ ውሳኔ ምኳኑ ተኣሚኑ ካብቲ ናይ ሰብኣዊ ነገር ዘሎና አተሓሳስባ ንላዕሊ ክንርእዮ ከም ዘለና ምፍላጥ ኣድላዪ ኢዩ። ዘጋንፈና ጸገማት ብጸጋ ኣምላኽ ኣሸኒፍና ንሓድነትና ሓላፍነት ብንጹርን ዓሙቅን ርድኢት ክንጽዕር ከም ዘለና ብተወሳኺ አሰር ክርስቶስ እንተ ተኸቲሊኩም ንሓድነትኩም ምልኣት ክህቦ ምኳኑ ክትፈልጡን ከትኣምኑ ይግበአኩም። ስለዚ ከኣ ኣብ ታሕጋስኩም ኮነ ጸገማትኩም ኣብ ገዛእ ርእስኹም ዘይኮነ ኣብ ክርስቶስ ክትጽግዑ፡ ንዓኡ ከኣ ዝበለጸ ሥፍራ ኣብ ሕይወትኩም ክትህብሆ ኣድላዪ ኮይኑ ይርከብ። ምኽንያቱ እቲ ዝጽውዕን ዝሕግዝን = ኣብ ጸልማት ናይ መስቀል ጊዜ ከኣ ናይ ትንሳኤ ታሕጓስ ከም ዘሎ ዘበሥር ክርስቶስ ጥራይ ኢዩ። ነንሓድሓድኩም ናይ ምፍቓር ዘለኩም ክእለት ወይ መምዘኒ ንእግዚኣብሔር ንምፍቃር ብዘለኩም ክእለት ኢዮ ዝምዘን፡ ኣብ ክርስቶስ ዘለኩም ፍቅሪ ጽኑዕ እንተ ደኣ ኮይኑ ብመጠኑ ነንሓድሕድኩም ዘሎ ፍቅሪ’ውን ክጸንዕ ኢዩ። ካብዚ ምስ ዝነቅል ጥራይ ኢዩ ንጽሑን ዓሙቅን ፍቅሪ ኣብ ኪዳንኩም ዝርኤን ዝነግስን። ነፍሲ ወከፍ ከአ እቲ ዝግበአኒ ተራ ተጻዊተ ኢየ ክብል ዝኽእል።
ቃልኪዳን ሞትን-ትንሳኤን ጻዕርን- ስቃይን ክብርን ምሕዳግን- ምርካብን፡ እናተወራረሰ ዝነብረሉ ቦታ ኢዩ። ኣብ ክርስቶስ ዝተመስረተ ጽኑዕ…ክርስትያናዊ ኪዳን ብተፈጥሮኣ ናይ እምነት፣ ተስፋ፣ ፍቅሪ፡ ጸሎት፣ ጸጋ፣ ቅድስና ድሕነትን ዝነግሰላ ዝበቕለላን ቦታ ክትከውን ኣለዋ። ክርስቶስ ነታ ዝፈትዋ ኣካሉ ዝኾነት ቤተክርትያን መንቅብ ወይ ኣበር ዘይብላ ኮይና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ንኽትቀውም ርእሱ ክሳብ ምሀብ’ዩ ኣፍቂርዋ። ነቶም ኩሎም ተጠሚቆም ኣባላታ ዝኮኑ ከኣ ንከተንጽሖምን፡ ኣብ ቅድስና ንኸተብጽሖምን ጸጋን ሓላፍነትን ሂቡዋ ኢዩ።
ቤተክርስትያን እምበኣር ብወገና ንገዛእ ርአስና ጥራይ ዘይኮነ ነዚ ሓላፍነት እዚ ተጠቂማ ኣባላታ ንዝኮኑ ሰብ ቃል ኪዳን ንደቃቶም ብሰብኣዊ ኮነ መለኮታዊ ኣተዓባብያ ክከናኸነዎም መምርሒ ትህብ ኢያ። ምስጢረ ተኽሊል እምበአር ናይ ጸጋ ምንጪ ኢዩ። ናይዚ ጸጋ አዚ ምንጪ ከአ ክርስቶስ ባዕሉ ኢዩ። ከምቲ አቀዲሙ አግዚአብሔር ንሕዝቡ ብናይ ፍቅርን ተአማንነትን ኪዳን ከምዝተራኸቦም፡ እቲ ንቤተክርስቲያን መርዓዊአ ዝኾነ መድሓኒና ድማ ሕጂ ንዓኹም ነዞም ሰብ ኪዳን በዚ ምስጢር እዚ አብ መንጎኹም ይርከብ። ዝለዚ መስቀልኩም ጸርኩም ምእንቲ ክትክተሉዎ፡ ምስ ወደቁም ከምብሓድሽ ንኽትንስኡ፡ ንሓድሕድኩም ምእንቲ ክትመሓሓሩ፡ ናይ ሕድሕድ ሸኸም ምእንቲ ክትጸዋወሩ፡ ከምቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ኤፌሶን አብ 5:21 ክጽሕፍ ዝብሎ “ብፍርሓት ክርስቶስ ከአ ንሓድሕድኩም እዙዛት ኩኑ” ቀጺሉ አትን አንስቲ፣ ከም ንጎይታኽን ጌርክን ንሰብኡትክን ተአዘዛኦም። ከመይ ከምቲ ክርስቶስ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን ዝኾነ፥ ሰብአይ ከአ ርእሲ ሰበይቱ ኢዩ። ክርስቶስ ድማ ናይታ ሰብነቱ ዝኾነት ቤተ ክርስቲያን መድኅን እዩ። ከምቲ ቤተ ክርስቲያን ንክርስቶስ እት እዘዞ ኸምኡ ድማ አንስቲ ንሰብኡተን ብኹሉ ይተአዘዛኦ። አቱም ሰብኡት፥ ከምቲ ክርስቶስ ንቤት ክርስቲያን፥ ብቓልን ብምሕጻብ ማይን አጽርዩ ምእንቲ ኺቕድሳ፥ ርስሓት ወይ ዕጣር ወይ ድማ ንእኡ ዚመስል ካሊእ ክፍአት ዘይብላ፥ ቅድስትን መንቅብ ዘይብላን ክብርቲ ቤተ ክርስቲያን ገይሩ ናብኡ በጃ ክሳዕ ምሃብ ዘፍቀራ፥ ነንስትኹም አፍቅሩወን። ከምኡ ኸአ አቱም ሰብኡት፥ ነተን አንስትኹም ከም ገዛ እ ሰብነትኩም ጌርኩም አፍቅሩወን። እቲ ንሰበይቱ ዘፍቅር፥ ንገዛእ ርእሱ ኢዩ ዘፍቅር።
መብዛሕቲኡ ጊዜ ወለዲ፡ ንደቆም ዝበልዕዎን ዝክደንዎን፡ ከምኡ ገዛ ክሃንጹ ክንደይ ይኣኽለኒ – ክንደይከ ክውስኽ ክብሉ – ብኻልእ ከኣ መግቢ ዕለት ንምምእራር ለይቲ መዓልቲን ክስርሑ ደኣ’ዩሞ ዝረኣዮ እምበኣር ክንድቲ ተገዳስነት መንፈሳውነት አይነርእን። ብዓይኒ ኣምነትን ቤ/ያንን ክጥመት ከሎ እዚ ዓይነት ጐዕዞ እኩል ኣይኮውንን ጎዶሎ ኮይኑ ይርከብ። ኪዳን ብእግዝኣብሔር ምስጢረ እምነትና ኢያ ትገልጸልና፡ ናይ እምነትና መሠረት ከኣ ቃል ኣምላክ ምስማዕ ኢዩ። ስለዚ ሕይወት ኪዳና ቃል ኣምላኽ ምዝውታር መምርሒ ክህበና ይኽእል ኢዩ።
“ቃል ነእጋረይ ብርሃን ንመንገደይ ከኣ መብራህቲ ስለ ዝኾነ፡ ኣብቲ ብርሃንካ ብርሃን ንምርኣይ የብቅዓኒ፡ ዝብሎ ዘማራይ ሓቅነቱ የረጋግጽ። ሰብ ከዳን ኮይኖም ቃል ኣምላኽ ዘዘውትሩ እንተኮዮኖም ብኣተሓሳስበኦምን ብኣነባብርኦምን ከወሃሃዱ ይኽእሉ፤ ቀስ እናበሉውን ንጸገማቶም ከሸንፉ ይኽእሉ። እምነት እምበኣር ሰብ ኪዳን ሓድነት ከም ዝነግስ እትገብር ህያብ ኣምላክ ኢያ። ጸሎት ጐይታ ጸሎት ስድራ ከኣ መንግስትኻ ትምጻእ – ኣብ ገዛእ ርእሶም፤ ኣብ ስድራ ቤቶም እንተጸልዮም ፍቅሪ እግዚኣብሔር ኣብ ቤቶም ይነግስን ይሰርሕን። ሕይወትን ሕብረትን ቅድስቲ ስላሴ አብአቶም የንጸባርቅ።
ኣብ መወዳኣታ እምበኣር ሓዳርኩም ኪዳንኩም ከምቲ ዝድለ፡ ከምቲ እትምነይዎ ብፍቕርን ሓድነትን ንኽጋዓዝ ናይ ነፍሲ ወከፍኩም ጻዕርን ተወፋይነትን ተራን ይሓትት። ኣብዚ ምስ እግዚኣብሔር ዘለኩም ርክብ ፡ ኣብ ምስጢራት ጸሎት ዘለኩም ተሳትፎ ወሳኒ ይከውን፡፡ ጸሎት ትንፋስ ሕይወት ናይ ኪዳን ኢዩ። ብተስፋ ክንጋዓዝ እንመሃረሉ ኢዩ። ኃድነት ናይ ቅድስቲ ስላሴ ዝግለጸሉ ቦታ ኢዩ። ፍቅሪ ክርስቶስ እንመሃረሉ ኢዩ፡ እቲ ሓቀኛ ወይ መሰረት ናይ ኪዳን ዝግለጸሉ ኢዩ። ስለዚ ኣብ ኪዳን እቲ ሓቀኛ መርዓዊ ዝኾነ ክርስቶስ ክንፈልጦ ንጅምር። ልባትና ብፍቕሪ ክርስቶስ ተመሊኡ ናብ ተስፋ ይጋዓዝ።
ፍቕሪ እምበኣር ከምቲ ዝድለ ክነብሮን ክንሕልዎን እንኽእል ብፍቕሪ ጥራይ ኢዩ። እቲ ሓቀኛ ፍቕሪ እንመሃሮ ከኣ ኣብ ጸሎት ኢዩ። ጸሎት ንሰብ ኪዳን ናብ ኣምላኽ ከምዝቐርቡ ይገብሮም። ኣብ ጸዋዕታኦም እሙናት ኮይኖም ከም ዝጋዓዙ ይገብሮም። ነዚ ኩሉ ዝተባህለ ከምቲ ዝድለ ኣብ ዕላማኡ ንኽበጽሕ ናይ ርክብና ግደ ወሳኒ ይከውን። ኣብ መንጎና ሓደ ጽቡቕን ሓቀኛን ርክብ ንኽንምስርት፡ እምነት፡ ሕድሕዳዊ ምክብባር ምምስራት የድሊ።
- ሓጎስ ፡ ጣዕሚ ኣብ ሕይወትና ከንጸባርቕ ወይ በቲ ኪዳንዊ ሕይወትና ሕጉሳት ክንከዊን፥ እዞም 6 – መሰረታውያን ነገራት ኣብ ሕይወትና ክንመሃር ይግበኣና።
1ይ. ንፍቕርና ግዜ ሂብና ክንክአል። ልክዕ ከምቲ አብ መዓልታዊ ሕይወታን እንበል ዓሉ እንሰርሓሉ እነዕርፈሉ ውሱን ዝኮነ፣ ከምኡውን ነቲ ፍቕርና ግዜን ሰዓትን ክንፈሊየሉ የዲሊ።
2ይ. አብቲ ዝአተናዮ መብጽዓ ወይ ጸዋዕታ ሓቀኛታት ወይ አሙናት ኮይና ክንረክብ የዲሊ። ፍቕሪ ክእወጅ ጥራይ የብሉን እንታይ ደኣ ክንበር። አንብሎን እንገብሮን ተሰማሚዑ ክከይድ ኣለዎ።
3ይ. ምስ በዓልቲ ኪዳና ብኽፉት ልብን ሓቅነትን ክንመላለስ ይግበአና። ናይ ምስማዕ ክእለት ክህልወና- ተቐቢልና ክንኽእል። ሓዳር ወይ ኪዳን ተመክሮ ኢዩ። ንፈልጦ ይመስለና ግና ኣይንፈልጦን ኢና። ምስ ግዜ ግን እናፈለጥናዮን እናዓበናን ንኸይድ። ክንደይ ጽንኩርን ከቢድን ምካኑ ንርዳእ። ባእሲ ዘይብሉ ሓዳር ጥዑይ ሓዳር ኣይኮነን ይብሉ። ከምቲ ዘይሓምም ሰብ ዘየለ፣ ከምኡውን ምሉእ ሰብ ዘይበኣስ ሰብ ክህሉ ኣይክእልን
4ይ. ጌጋኻ ተቐቢልካ ወይ ፈሊጥካ ምኽኣል። አብ ኩሉ ክርስቲያናዊ ጉ ዑዞና እካ አድላዪ እንተኾነ ብፍላይ ግና አብ ኪዳናዊ ጉዑዞ ኣቢሰ ምባል። ይቕረታ ምሕታት የድሊ
5ይ. ይቕረ ምባል ክንመሃር
ሓደ ካብቲ ፍረ ናይ ፍቕሪ ናይ ምሕረት ምሃብ ክእለት ምህላው እዩ። ክምሕር ዘይክእል ሰብ የፍቅር ኢየ ክብል ኣይክእልን። እቲ ኣብ ኪዳናዊ ህይወት ዝኾነ ካህን . ኣቦ ኣደ ናብ ምሕረት ንኽነምርሕ ዝሕግዝ ደኣምበር ኣብ ክንዳና ኮይኑ ዝምሕረልና የብልናን። ስለዚ ኩሎም ሓገዛት ከወፉይልና ይኽእሉ፣ መሓርቲ ግና ባዕሊና ኢና። እታ ሓንቲ ናብ ዕርቅን ሰላምን እትመርሓና ከኣ ምሕረት ኢያ። እዚ ማለተ ኣብ ኩሉ ሽግርኩም ጸገምኩም መፍትሕ ሽግርኩም ኣብ ኢድኩም ኢዩ። ብፍላይ ንኪዳናዊ ሕይወትኩም ዝርኢ።
6ይ. ጎደሎታት ምኻና ክንትፈልጥን ክንቕበልን የድሊ።
እዚ ኣተሓሳስባ ወይ እምነት ኣብ ልብና ሕይወትና ምስዝነግስ ጥራይ ኢና ምስ ኪዳና ብሰላምን ፍቕርን ክነብር እንኽእል። ነቲ ናይ ሰብኣየይ ወይ ሰበይተይ ጉድልነት ክቕበል። ሓደራ ቃል ኪዳን ኣሲርካ ከም ስድራቤት ክትነብር፡ ጾታዊ ፍልልይ ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ። ስለዚ ማዕርነት ዝብል ቍዋም ኣብ ቦቱኡ ከሎ – እቲ ጾታዊ ፍልልይና ግና ክንቅበል የድሊ። ብዙሕ ነገራት ኣሎ ብባሕሪያዊ ነደ ጥራይ ዝርኢ ፡ ከምኡውን ነቦ ጥራይ ዝርኢ። ስለዚ ነዚውን ኣብ ግምት ኣኢቲና ብምክብባር ክንጋዓዝ።
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር