text:
ፎቶግራፍ (caption of the photo). That says “Welcome Refugees) ረፊጂ ብድሓን ምጹ
ኣብ 2016 ዝተኻየደ ልዕሊ 30,000 ዝርከብዎ ዓወታት ዝተረኽቦ ሰልፊ ኣብ ለንደን።
ኣብዚ ጊዜ እዚ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያውን ሃዋሁው ንረብሐ ደለይቲ ፍትሒ ይልወጥ ኣሎ። ክምዝመዝ ዘለዎ ብደሆ እዩ።
ጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ
እዚ ኣብ ዞባና ዝኸይድ ዘሎ ሐድሽ ምዕባለታት ንደለይቲ ፍትሒ ምቹእ ናይ ቃልሲ ማዕጾ ከፊቱ ይርከብ። ስለ ዝኾነ ደለይቲ ፍትሒ ናይ ስራሕ መደባት (action plan) ተሊሞም ኣብ ግብሪ ከውዕልዎ ጊዚኡ ሕጂ እዩ። እዚ ጊዜ ኣብ ወጻኢ ዘለና ደለይቲ ፍትሒ ምስቶም ምስ ውጹዕ ህዝቢ ኤሪትራ ዝደናገጹ ባእታታት ምስራሕ ወይ ካብኦም ዘድሊየና ሐገዝ ምሕታት ማዕጾ ተኸፊቱልና እዩ። እዚ ማዕጾ ክንጥቀመላ ዲና ? ዝብል ሕቶ ግን ኣሎ።
እዚ ተጋሂዱ ዘሎ ሐዲሽ ለውጥታት ንምብራህ ሐደ ሐደ ሱር በተኽ ዝኾነ ውሳነታት ምጥ ቃስ ኣድላይ እዩ።
- ብ 25 ሰነ 2020 ኣብ ፓርላማ ጀርመን ብዛዕባ ኤርትራ ዝተኻይደ ኮንፍፈረንስ። እዚ ኣኬባ ብዛዕባ ኤርትራ ዕሙቅ ዝበለ ፍልጠት ዘለዎም ኣቅረብቲ ዘኤንገደ ኮንፈረንስ ነይሩ። ንሳቶም ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምግሃስ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ረኢቶኦም ኣቅሪቦም። ኩሉ መዳያት ግፍዒ ስርዓት ኢሳይስ ገምጊሞም ሐደ ሱር በተኽ ዝኾነ መደምደምታ በጺሖም። ንሱ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ምግሃስ መሰል ኤሪትራውያን ጠጠው ከብል ፍጺሙ ኣይደልን እዩ። ድሕሪ ደጊም ጠጠው ከብሎ እዩ ኢላካ ምሕሳብ ነበስኻ ምትላል ጥራሕ እዩ። ድሕሪ ብዙሕ ምክታዕ እቲ ውጹዕ ሕዝቢ ክሕገዝ እንተ ኮይኑ ምስተን ናይ ዲሞክራሲ ምንቅስቃሳት (ደለይቲ ፍትሒ ) ምትሕብባር ክግበር ኣለዎ ኢሉ ኣኼብኡ ዛዚሙ። ኣብዚ 60 ሰባት ካብ 10 ዓድታት ተካፊሎም ነይሮም። ካብኣቶም ኣባላት ዝተፈላለያ ናይ ጀርመን ፖለቲካዊ ፓርቲታት ይርከብዎም። ኣባላት ናይ ሰለስቲ ናይ ደለይቲ ፈትሒ ኤሪትራውያን ማሕበራት እውን ተኻፊሎም። ኣቶ ሙሉብርሃን ተመልሶ ካብ ማሕበር ምግሃስ መሰል ሰብ ኣብ ኤሪትራ፣ ነይዘርላንድ (Foundation of Human Rights for Eritreans (The Netherlands) እዛ ማሕበር እዚኣ ንኤሮጳዊ ሕብረት ኣብ ፍርዲ ቤት ዝኸሰሰት እያ። ካልኣይ ዶክተር ዓወት ከሰተን ተመልሶ ገብረየሱስ ካብ ማሕበር ኤሪትራውያን ንዲሞክራሲ ኣብ ሃገር ጀርመን፥ (the Eritrean Associations for Democracy) ሳልሳይ ከኣ ጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ ኣባል ኤሪትራ ፎካስ – ዩናይትድ ኪንግዶም። ። እዚ ሱር በተኽ ውሳኔ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ጽልዋ የሕዲሩን የሕድርን ኣሎ። እዘን 3 ማሕበራት ኣብ ስርሔን ክተሓባብራ ተሰማሚዐን ኣለዋ::
- ኣብ ጀነቫ ስዊዘርላንድ ብዕለት 30 ሰነ 2020 መበል 44 ናይ ሕቡራት መንግስታት ሰብኣዊ መሰል ኮሚሽን ኣኼባ ተኻይዱ። ኣብዚ እውን እታ ንሽላ ዝተከኤት ናይ ሕቡራት መንግስታት ፍልይቲ መዝጋቢት ሰብኣዊ መሰል ግህሰታት ኣብ ኤርትራ (special Rapportaire) ዳኒኤላ ክራቨትስ “ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ይኹን ለውጢ ኣብ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ከምዘይተገብረ” ኣብሪሃ ። ብዙሓት ወከልቲ ሃገራት እናተንስኡ ዝግበር ዘሎ ግፍዒ ኣስሚሮምሉ። ጭቆና ይቅጽል ስለ ዘሎ ዳኒኤላ ክራቨትስ ንሓደ ዓመት – ስርሐ ክትቅጽል ብብዝሒ ድምጺ ወሲኖም። እዚ ግን ኡኹል ኣይኮነን። ዳኒኤላ ክራቨትስ – ኤርትራ ከይትኣቱ ተኸልኪላ ክነሳ ካብ ሕቡራት መንግስታት ንመንግስቲ ኤሪትራ ዝበጽሖ ስምዕታ ይኹን ኩነኔ ኣይነበረን። ኢሪትራ እንተዘይኣትያ ዝተዋህባ ሐላፍነት ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ኣይትኽእልን እያ። እዚ ኣሽካዕላልን ንዕቀትን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤሪትራን እዩ። እዚን ወዲ ከምዝን ንሕልና ዳኔኤላ ዝተንከፈ ክኸውን ይኽእል እዩ ብፍቃዳ ካብ መዝነታ ከትወርድ ዘገደዳ። ዳኒኤላ ኣብ ኤርትራ ከይዳ ቤት ማእሰርቲ ከይ በጽሔት ምስ ወልቀ ሰባት ከይተዛረበት ዓይኒ ምስክር ክትከውን ኣይትኽእልን እያ። እቲ ዝኸይድ ዘሎ ጭቆና ግን ኣብ ደገ ኮይና ትከታተሎ ኣላ። ኣብ ክንደኣ ሱዳናዊ መሐመድ ዓብደልሰላም ባቢኬር ተመሪጹ ኣሎ። ከም ዳኔኤላ – ናብ ኤሪትራ ምእታው ኣይፍቀደሉን እዩ። ንሕቡራት መንግስታት ግን ንህዝቢ ዓለም ንድሕነት ህዝቢ ኤሪትራ ንሰርሕ ኣለና ዝበል ጉልባብ ኮይንዎም ኣሎ። ነዚን ወዲ ከምዝን ከኣ እዩ እቲ ኣብ ዲስፖራ ዘሎ ደላይ ፈትሒ ዓው ዓው ክብለሉ ዝነበሮ።
- ጀርመን እታ ፈላሚት ንመንግስቲ ኤሪትራ ሐገዝ ዘቋረጸት ሃገር እያ። ድሕሪ ናጽነት ጀርመን ካብቶም መጀመርያ ኣብ ምሕዋይ ቑጠባ ኤርትራ ዝተዋሰኤት እያ። ዝኾነ ኣብ ጀርመን ዝነበር ሰብ ሞያ ኤርትራዊ ክሕግዝ ኣብ ዓዲ እንተ ክኣቱ መዲቡ ናይ 2 ዓመት ከምቲ ኣብ ጀርመን ዝረኽቦ ዝነበረ ዶሞዝ ክትገብረሉ ወሲና። ናይ ባዕላቶም ትካል ዘቁሙ ከኣ ክሳብ 2 ሚልዮን ብር ከተለቅሕ ። ነዚ ተካይድ ኡሺ ኤይድ ዝተባህለት ሐያል ደጋፊት ነጻነት ኤርትራ ኣባል ፓርላም ናይ ጀርመን ዝነበረት እያ- ንክልተ ዓመት ከኣ ኣብ ኣስመራ ቤት ጽሕፈት ነይሩዋ። ኣብ 1987 ካልኣይን ሐድነትን ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ተኻፊላ ኢያ። እዚ ኩሉ እናትገብረ ግን ድሕሪ ነጻነት ደገፍትናን መወልትናን ዋጋ ኣይተዋህቦምን። ኣብ ክንድኡ ዕንቅፋታት የውርዱሎም ነይሮም። ሲዒቡ ናይ ጀርመን ግብረ ሰናይ ኣብ ኤሪትራ ምስተን ናይ ካልኦት ዓድታት ገበርቲ ሰናያት ካብ ኤሪትራ ተሓግሒጎም ተሰጒጎም እዮም። ሐደ ነገር ግን ኣሎ ጀርመን ጠባይ ናይዚ ስርዓት ኣቀዲሞም ስለ ዝፈለጥዎ ጭቆና ጠጠው ከብል ዝኽእል ስርዓት ኣይኮነን ኢሎም ሐገዞም ቕድሚ ኩሉ ጠጠው ዘበልዎ።
- መንግስቲ ኣመሪካ ሐገዛ ጠጠው ከምዘበለቶ ኣዊኛ ። መንግስቲ ኤርትራ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ምጥሓስ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደታኛታት ኢዳ ከም ዘእተወት እውን ሓደ ካብቲ ምኽንያት እዩ። ፕረሲደንት ትራምፕ ኣቢይ ኣሕመድ ናይ ዓለም ናይ ሰላም ሽልማት ዝረኸበ- ናተይ ጻዕሪ እዩ ይብል ነይሩ። ኢሳያስ ግን ሰላም ምስ ኩሉ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኣብ ክንዲ ዝገብር ናይ ጽልእን ናይ ጎንጽን ነቢይ ኮይኑ ነቲ ሰላም ስለ ዝዘረጎ ተወሳኺ ምኽንያት መነጸሊኡ ክኸውን ይኽእል እዩ።
- ሚካኤል ሩቢን ዝተባህለ ኣመሪካዊ ንሰበ ስልጣን ኣመሪካ ኣቤቱታ ኣቅሪቡ “ሰብ ስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ነቶም ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኢን ንለውጢ ዝቃለሱ ዘለዉ ኢሪትራውያን ነቲ ኢሳያስ የዕኒዩዎን ኣዳኺምዎን ዘሎ መንግስታዊ ትካላት ክነድቅዎ ሰበስልጣን ኣመሪካ ክትተሓባበርውም ኣለኩም ይብል”እዚ ንኣምባሳዶር ኮሄን ቁጹር ናይ መንግስቲ ኤርትራ ተጣባቂ (lobbist) ኣብ ኮንግረስ ዋጋ ከም ዘይብሉ ገይሩዎ ኣሎ ማለት እዩ።
- ኣስካሕካሒ ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ። ጓል ሀገረ ፓላንድ ናይ ድራማ ጸሓፌት ካሲያ ግሎዊካ ኣብ ሐቂ ታሪኽ ዝተመስረተ ናይ ራድዮ ተዋስኦ (ድራማ) ኣዳሊያ – ነቲ ዘይሰብኣዊ ዘስካሕክሕ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ኤሪትራውያን ኣብ ዚንታን ዝበሃል ሰፈር ስደተኛታት ኣብ ሀገረ ሊብያ ኣቃሊሓቶ ። እታ ተዋስኦ “ ሊልያን” ትበሃል። ኣብ ዓቢ ፈስቲቫልን ኣብ ኣብ 2 ራድዮ ጣብያታት ፖላንድ ተሰሚዓ። እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ስደተኛታት እቲ ዝኸፋኤ ንዓለም ሕብረተሰብ ዘሕፈር ኮይኑ ዘሎ ብድራማ ገሊጻቶ። እቲ ድራማ ብዕላል ኣብ መንጎ እታ ተዋሳኢት – ካሲያን ኣብ ዚታን ሊብያ ዘሎ ግዳይ ተስፋይ ዝብሃል ኢሪትራውን እዩ ተኽይዱ። ካሲያ ኣብ ኣብተን ክልተ ናይ ብሕቲ ረድዮታት ስልማት ረኺባትሉ እያ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ሳላ ተክነሎጂ እዩ። ብባህልን – ብራሕቂ ቦታን ክራኸቡ ዘይኩእሉ ተስፋይን ካስያን ብመራኸቢ ብዙሐን ተራኺቦም። እሞ ስቃይ ኤሪትራውያን ሰማይ ዓሪጉ ኣብ ዘይትጽበዮ ሃገራት ምድንጋጽ ይገድፍ ኣሎ።
- ኢድ ምትእታው ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያን ሳዕቤናቱን። ኢሳያስ ነቲ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ናይ ሰላም መልእኽቲ ኣብ ክንዲ ብቅንዕና ዝቕበሎ ነቲ ኣብ መንጎ ወያነን ኣቢይ ኣሕመድን ዘሎ ግርጭት በንዚን ወሲኹሉ ንኢትዮጵያ ኣብ ዝኸፍኤ ኩነታት ክትበጽሕ ዓቢ እጃም ኣበርኪቱ። ኣብዚ ኢሳያስ ምስ ኣቢይ ወጊኑ ክሳብ ኤሪትራውያን ዑጡቃት ናብ ኢትዮጵያ ስለ ዝለኣኸ – ዓበይቲ ናይ ፖለትካ መራሕቲ ኢትዮጵያ ከም ልደቱ ኣያለው -ጆሃር መሐመድ ዝርከብዎ ንኢሳያስ ኢድካ ኣክበልና እናበሉ ይኸስዎ ነይሮም። ሕጂ ግን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይረከቡ። ብሰንኪ እዚ ኢሳያስ ናይ ሰላም ሰብ ከም ዘይኮነ ንዓለም በሪሁሉ እዩ። ኢሳያስ ነቲ ጭኩናት ብሄራት ኢትዮጵያ ኣንጻር ደርግን ሀይለስላሰን ተቃሊሶም ፈደራልያዊ ስርዓት ዝተኸልሉ ስርዓት ንምፍራስ ዓቢ ተራ ይጻወት ኣሎ። ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሐረነት ኤሪትራን እውን ነዚ ምልኪ ኣምሓራ ንምውዳቅ ምስ ግንባራት ናይ ጭቁናት ቢሄራት ከምኒ ወያነን፣ ኦሮሞን፡ሲዳማ፥ ሶማል ኢፒኣርፒ ካልኦት ህዝባዊ ምንቅስቃሳትን ተሓባቢሮም ሰሪሖም እዮም። ደርጊ ከኣ ተሳዒሩ። ዝተሳዕሩ ናይ -ሀይለ-ስላሴን ደርግን ተረፍ መርፍ ዝኾኑ ገዛእቲ ኣምሓራ ግን ነቲ ተሳዒሮም ዘጥፍኡዎ ልዕልነት ክመልስዎ ዕድል ረኺብና ኢሎም ኣብ ጊዜ ሰላም – ጥሩምባ ሰላም ከይወቅዑ- ናይ ጽልኢ ቃላት እናተጠቅሙ ሓያል ሳይበር ኩናት ኣንጻር ወያነ ፈንዮም ። እቲ ምኽንያት ወያነ ከይጥፋእካ ልዕልነት ኣምሐራ ኣይከኣልን እዩ ዝብል ኣተሓሳስባ እዩ። እቲ ፕሮፖጋንዳ ሐያል ነይሩ። ናይ ብዓል ኢሳት ግንበት ሰባትን ካብ ዋሽንግቶን ዝፍኖ ዝነበረ ናይ ጽልኢ ጎስጓሳት- ናይ ዓሌት ምጽናት ጎስጓስ (ethnic cleansing) ነይሩ ክበሃል ይኸኣል ምኽንያቱ ኣብ ጎንደርን ኣብ ካልእ ከባቢታትን ዝነበሩ ትግራዎት ንብረቶም ሐዊ እናእተዉ ምግፋዕ ምስ ጀመሩ ኣሸሓት ትግራዎት ክሳብ ኣብ ሱዳን ተዓቂቦም እዮም ። ኢሳያስ ግን ምስ ኣቢይ ኣህመድ ስሙር ግንባር ገይሩ ንወያነ ከጥፍእ ተንቀሳቂሱ። ኢሳያስን ኣቢይን ንወያነ ሲዕሮም ንህዝቢ ትግራይ ከንበርክኽዎ ውዱእ ገይሩም ወሲዶሞ። ብድሕሪኡ “ስንኻ እናመወጽካ ሰተት ኢልካ ንኤርትራ ምግባጥ ነይሩ”። እዚ ውዲት ግን ኣብኡ ከይተበጽሔ ወያኔ ዘይዕጸፍ ሐጺን ኮይኑ ድኣ ኣፍሸሎም። ፕራይም ሚኒስተር ኣቢይ ምኽሪ ኢሳያስ ተኸቲሉ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብሞትን ማእሰርትን ምንዝባልን ኣብ ድቅድቅ ጸልማት ይእቲዩዎ ይርከብ። እዚ ግን ንዓና ንኤርትራውያን ብሕልፊ ነቶም ኣብ ሃይለስላሴ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዝተማሃርና – ኣብ ሰላማዊ ሰልፍታት – ምዳቅ ሀይለሰላሰ ዝተኻፈልና ዘሕዘነና ጉዳይ እዩ። ብዙሓት ገስገስትን ዲሚክራሲይውያን ኢትጵያውያን መሰል ርእሰ ውሳነ ኤሪትራውያን ደጊፍም እዮም። ንመሰል ረእሰ ውሳኔ ኤሪትራ ትርከቡም ጭቑናት ኣህዛብ ከይፈርሔ ተማጊቱ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ተመሃሮ ምንቅስቃስ ነጥቢ መቀይሩ ዘምጺኤ- ዋልልኝ መኮንን እዩ። እዝከረኒ ዋልልኝ- ንኤሪትራውያን ዓቢ ክብሪ ዝነብሮ ሰብ ነይሩ። ደርፊ ተበርህ ተስፋሁነይ “እቲ ገዛና ዓቢ ህድሞ ቱዃን ቁንጪን መሊኦሞ” ትብል ብጣዕሚ ይፈትዋ ነይሩ። ንሱ ምስ ካልኦት ብጸቱ ናብ ሜዳ ኤርትራ ውትህድርና ክመሃሩ ተቢጊሶም፥ ነፋሪት ጭውዮም ክኸዱ መሪጾም ኣብታ ነፋሪት ብኣንጻር ምጥላፍ ነፈርቲ ኮማንዶ ተቀቲሎም። ኣብታ ነፋሪት ንዓታቶም ክረክብ ካብ ሜዳ ዝተላእከ ተጋዳላይ ኣማኒኤል ዮውሃንስ (ራድዮ) ሓው ዘምህረት ዮውሃንስ፡ ማርታ ጟል ጀነራል መብራህቱ ሳልሳይ ካልእ ኤርትራዊ ነይሮም -ስሙ ረሲዔዮ- እቶም ዝተረፉ ኣምሐሩን ካብ ካልኦት ቤሄራትን ነይሮም። ኢሪትራውያን ኣብቲ ብተመሃሮ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ኣንጻር ጨቖና መስፍናዊ ሰርዓት ሃይለ ስላሰ ዝኸይድ ዝነበረ ቃልሲ ዓቢ ተራ ተጻዊቶም እዮም። ከም ተመስገን ሃይለ፣ ጲጥሮስ ዮሃንስ ኣድጎይ- (ክልቲኦም ኣብቲ መጺሔት ናይ ገስገስቲ ተመሃሮ- ኣዳለውቲ ነይሮም እዮም) ከምኡ እውን ኣብ “ጥሕሻ” ናይ ኤርትራ ብስቱር ትዝርጋሕ መጺሔት። ካብቶም መንካዕ ተባሂሎም ኣብ ሜዳ ዝተቀንጸሉ ብሕልፊ ዮሃነስ ስብሃቱ ክለሰ ሓሳባዊ መምህር ቀንዲ ኣማኸሪ ብርሃነ መስቀል ረዳ መራሒ ገስገስቲ ማህበር ተመሃሮ ዩኒበርሲቲ ዝነበረ ። ብርሃነ መስቀል ትግራዋይ እዩ። ንሱ ነታ መጀመርያ ብረታው ቃልሲ ዝጀመረት (Ethiopian Peoples Revolutionary Party ( EPRP) ኣቦ መንበራ ነይሩ። እዚ ዝምድናታት መትከላዊ እዩ፡ ፍትሓዊ እዩ – ዝተጨቆኑ ህዝብታይ – ሐቢሮም ንመሰሎም ስለ ዝቃለሱ እዩ። በዓል ኢሳያስን ኣቢይን ሒዞሞ ዘለዎ ክልሰ ሐሳብ (ideology) ንሕዝቢ ጪኲንካ ምልኪ ምንጋስ እዩ። እዚ ኣንጻር ናይቲ ንመስፍናዊ ንምውዳቅ ዝተገብረ ቃልሲ ስለዝኾነ ንኤሪትራ እውን ሐደገኛ እዩ ። ድሮ ንኤርትራ ንምግባጥ ሕልሚ ገዛእቲ ኣምሓራ ኣበራቢሩ ዘሎ ናይ ዓመጽቲ ኣይድዮሎጂ እዩ። በዓል ኣቢይ ንትግራይ እንተዝስዕሩ ኢሳያስ እናተሐጎሰ ናይ ህዝቢ ኤረትራ ወዳኢ ኾይኑ ምፈረመሎም መታን ሕጋዊ ተባሂሉ ብሕቡራት መንግስታት ክጸድቅ። ኣቢይን ኢሳያስን ዝዕወቱ መሲልዎም ድሮ ብሐገዝ መንግስቲ ፈረንሳ ናይ ባሕሪ ሐይሊ ኢትዮጵያ ኣብ ባጽዕ ክገብሩ ወዲኦሞ ። ብዝየገድስ ኤርትራ ገና ኣብ ሐደጋ እያ ዘላ። ምጽሕታር ኩናት ኢሳያስ ድልየትን ረብሓን ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ኣብ ኣብ 1998 ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ምስ ተጀመረ ኣነን ብጾተይን ዜጋታት ንሰላም (Citizens For Peace) ዝስሙ ማሕበር ምስ ኢትዮዩጵያውያን ሰላም ክግበር ከም ዘለዎ ጎስጟሳት ጀሚርና ነርና ።
- ፓርላማ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ብዕለት 8 ጥቅምቲ 2020 ዘካየዶ ኣኼባ ንሽወደናዊ ኤሪትራዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቅ ብዘይ ፍርዲ ን19 ዓመታት ዝተኣስረ ክፍታሕ ከምኡ እውን ንኹሎም ናይ ሕልና እሱራት – ጋዜጠኛታት- ናይ ፖለቲካ ናይ ሃይማኖት እሱራት ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ክፍትሑ ውሳኔ የሕሊፎም። እዚ ፓርላማ (ባይቶ) ንኮሚሽን ኢሮጳዊ ሕብረት – ነቲ ኣብ ኤርትራ ብሃገራዊ ኣገልግሎት ዝስራሕ መገዲ ናይ ገንዘብ ሐገዝ ምግባሩ ኮኒኑ። እቲ ሐገዝ ብጥብቂ ንህዝቢ ዘገልግል ክኽወን ከምዘለዎን ብሃገራዊ ኣገልግሎት ብነጻ ጉልበት ዝግበር ኩሉ ሐገዛት ጠጠው ክብል ወሲኖም። እዚ ውሳኔታት ብ 663 ድምጺ ተደጊፉ 19 ተቋዊሞሞ 13 ከኣ ዘየድምጹ። ብተወሳኺ ኣባላት ኤሮጳዊ ሕብረት ንዳዊት ኢሳቅ ኣበይ ተኣሲሩ ከምዘሎን ጉዳይ ጥዕናኡ ክንገሮምን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክበጽሕዎ ክፍቀደሎም ንመግስቲ ኤሪትራ ሓያል ጻዊዒት ኣቅሪቦም።
እዚ መርገጺታት ንመንግስቲ ኤሪትራ ስንባደ ፈጢሩሎም እዩ። ንኣብነት ባይቶ ሕብረት ኣውሮጳ ናይ ሕሊና እሱራት ክፈትሑ ኣለዎም ምስ በሉ – መርዚ – ኮይኑ ከቅትሎም ግዲ ፈሪሖም ሚኒስተር ዜና የማነ ቻርሊ መርዚ ፈንዮሙልና ኢሉ ። ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ላንደን ነቲ ኣብ ፓርላማ ሃገር እንግሊዝ ዝለዓል ዘሎ ግፍዕታት መንግስቲ ኤሪትራ ኣብ ልዕሊ ሕዝቡ ብጽሑፍ ኣሉታ እናሀበሉ ይርከብ። ከም ኣምባሳዶር መልሲ ክህብ ስለዘለዎ እዩ እምበር – ህዝቢ ዓለም ንመንግሲቲ ኤሪትራ ጡፍ ይብለሉ ከም ዘሎ ዝዘንግዖ ኣይመስለንን።
እዚ ሐድሽ ሃዋህው ኣብ ግምት ብምእታው ምንቅስቃስ ይኣክል ናይ ዕዮ መደብ ኣወጺኡ ኣብ ግብሪ ክትርጉሞ ኣለዎ። ድኻማት ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ግብሪ ድኹም ስለዝኾነ ሕጂ ዓቢ ቖላሕታ ክገበረሉ ኣለዎ። ካብቶም ተመክሮ ዘለዎም ሰብ ሞያ ኤሪትራውያ ንጡፍ ምትሕበባርን ምኽርን ምርካብ ኣገዳሲ እዩ።
ምንቅስቃስ ይኣክል ወኪል ህዝቢ ኮይኑ ክንቀሳቀስ መሪሕ ተራ ክጻወት ይኽእል እዩ። ከምዚ ክብል ከለኹ ግን ብዙሐት ኣብ ስራሕ ተዋፊረን ዘለዋ ማሕበራት ዓቢ ኣበርክቶ ዝገብራ ኣለዋ። ናይ ማሕበር ርዲኤት፣ ንሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያ ዝቃለሳ ዝነኣድ ኣበርክቶ ስለዘለወን ምንቅስቃስ ይኣክል ሐደ ኮሚቱ ኣውጺኡ ምሳተን ክመያየጥ ክኽእል ኣለዎ።
ኣብዚ ተኣፋፊ ጊዜ ገለ ገለ ዝተሰርሔ ኣብነታት ክጠቅስ።
- (Foundation of Human Rights for Eritreans (The Netherlands) እዛ ማሕበር እዚኣ ኤሮጳዊ ሕብረት ኣብ ፍርዲ ቤት ዝኸሰሰት ማሕበር እያ። ካብዚ ተመክሮ መንግስታት ብወልቀ ሰባት ክኽሰሳ ከም ዝኽእላ ትምህርቲ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣህግራዊ ፍርዲ ክቀርብ ዝግብኦ ገበን እኳ እንተፈጸመ ንኢሳያስ ጭቖና ከቋርጾ ዕድል ክህብዎ መሪጾም ሕጂ ግን ተስፋ ቆሪጾም ኣለዉ። እዚ ጉዳይ ክበራበር ይኽእል እዩ።
- ኣብ ሃሊፋክስ- ዋሽንግቶን – ጁቡሊ ካምፐይን – Jubilee Campaign ትበሃል ትካል- ንናጽነት ሃይማኖታዊ እምነታት -ትቃለስ ኣህጉራዊ ማሕበር እያ። ንሳ ነቲ ኣፍሪቃ ባንክ African Development Bank ኤሪትራ እትርከበን 12 ሃገራት ኣፍሪቃ ንኮቪድ 19 ንምክልኻል 9.52 ዶላር ሰሊዓትሉ ዘላ ኣልዒላ ህግደፍ ኣብ ህዝቡ ሐልዮት ዘይብሉ- ብሐገዝ ዝተረኽበ ገንዘብ ኣብ ወጻኢ ባንክታት ከም ተቀምጥ እናተፈልጠ ክወሃብ የብሉን ኢሎም ጎስጓስ ኣካይዶም። ከምኡ እውን ነቲ ናይ ሐገዝ ገንዘብ ኣብ መስርሕ ምጭኳን ህዝቢ ከም ዝጥቀሙሉ የቃልዑ።
- ኢርትራ ፎካስ። ፎካስ ንዕደና ነብሱን ዘቃልዕ ቡዙሕ ስራሕ ኣካይዳ -ንሰብ ብርኪ ነብሱን ኣብ ኤሪትራ ትፍጽሞ ዘላ ኣቃሊዓ እያ ። ኣብ ህዝቢ ደንከል ዝወረደ ጭቆና፣ ባርነት ብስም ሀገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ባይቶ ዩናይትድ ኪንግዶም ከም ዝዝረበሉ ገይራ። ተወሳኺ ምስ ፍሪዶም ዩናይት ትብሃል ኣብ ኣመሪካ ዝመደበራ ማሕበር ናብ ሀብታማት ኣዋፈርቲ – ሰብ ሞያን ዝቀንዔ መደረ ብወብናር ኣዳልያ። ዕላማኡ ነተን ኣብ ኤርትራ ናይ ማዕድን ኩባንያታት ሰራሕተኛታተን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ምጥቅቃመን ገበን ከም ዝኾና ምዝኽካር እዩ። መደረ ዘቅረቡ ኣቶ ሀብተ ሐጎስ – ኣቦ መንበር ኤሪትራን ፎካስን – ማርቲን ፕላውት ናይ ቢቢሲ ጋዜጠና ዝነበረን ኢዩ። እዚ ኣብ ሳዋ ሰልጢኖም ብነጻ ክሰርሑ ዝተፈርዱ መንእሰያት – መጻኢ ዕድሎም ኣባላሽዩ ቀንዲ ምኽንያት ስደት ኮይኑ ይርከብ ።
- ከም ወትሩ እታ ዘይትሕለል ኢልሳ ጭሩም – ነዚ ኣብ ዃዘን ተሪኺቡ ዘሎ ሐደገኛ ምእሳር ህዝቢ ኣቃሊሓቶ ኣላ። ካብቲ ዓቢ ክሲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ክለዓል ዘለዎ እዩ።
ብ ፖለቲካው ዓይኒ ክረኤ ከሎ ግን እቲ ቀንዲ ናይ ሕዝቢ ኣፈኛ ክኸውን ዝግበኦ መንቅስቃስ ይኣክል እዩ። ነዚ ጭዃኒ ስርዓት ንምብዳህ ማእከል ናይቲ ቃልሲ ስቃይ ህዝቢ ምስ ዝኸውን እዩ። ኣብ ሊብያ ዘጋጥሞም ዘሎ ዘስካሕክሕ ጭቖና ከምኡ እውን ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን – ኣብ ኤርትራ ብዘይ ፍርዲ ምእሳርን፣ ኮነ ኢልካ ህዝቢ ምጥማይ ዘጠቃለለ ይኸውን። እቲ ተወሳኺ ሐደገኛ ከኣ ጅምላዊ ማእሰርቲ ህዝቢ ኳዜን እዩ። ምኽሪ ንኮቪድ-19 ንምክልኻል ሰባት ተፈናቲቶም መዓልታዊ ስራሕ ይኹን ካልእ ጉዳይ ክገብሩ ከም ዘለዎም ብኣህጉራዊ ደረኛ ቁቡል ክነሱ እዚ ኣብ ዓበይቲ መኻይን ጠፋጢፍካ ብሐባር ምእሳር ንኮቪድ-19 ከም ዝቃልዑ ምጋባር እዩ። ነተን ሀለዋቶም- ክፈልጣ፣ ኣቤየት ክብላ ዝተኣኻኸባ ደቂ ኣንስትዮ ኳዚየን – ብበትሪ እና ሰላዕካ ምብታን እንታይ የበሃል። ከም ተውሳኺ ማርቲን ፕላውት ካብ ዝእመኑ ወሃብቲ ሐቤረታት ዝረኸቦ ኣብ ገልዓሎ – ኣብ ዳንካሊያ – ሙሉእ ቤተሰብ ይእሰሩ ኣለዉ ይብል። ነቲ ብይን ናይ ሕቡራት መንግስግታት `ኣብ ኢርትራ ገበን ኣብ ልዕሊ ወዲ ኣዳም ተፈጺሙ ዝበል` ተወሳኺ መርትዖ እዩ።
ነዝን ወዲዝን ግፍዕታት ኣልዒልካ ሰኒድካ እንታይ ክግበር ከም ዝከኣል ዳህሲስካ (Brain Storming) ነዚ ስርዓት ብዝያዳ ከተቃልዖን ኣብ ሕጊ ዝቅርበሉ መገዲ ክትረኽበሉን ይግባእ። እዚ ምስ ዝግበር ከኣ እዩ እቲ ደላይ ፍትሒ ኣዳዕዲዑ ድምጺ ናይቶም ድምጺ ዘይብሎም ህዝቢ እየ ክብል ዝኽእል።
መንግስታትን ኣህጉራዊ ትካላትን ካብ ህግደፍ ተስፋ ቖሪጾም ኣብ ምኹናን ዝዝምብሉሉ ዘለዉ ጊዜ ምስቶም ተቋወምቲ ክሰርሑ ዘተኣማምን ባይታ ክረኽቡ ሃሰው መሰው ክብሉ እዮም። ነቲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ተንጠልጢሉ ዘሎ ክሲ“ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣብ ልዕሊ ወዲ ሰም ካብ 1991 ተፈጺሙ “ ዝተባህለ ኣብ ፍርዲ ክበጽሕ እንተ ኾይኑ ደለይቲ ፍትሒ ጥራሕ እዮም ከልዕልዎ ዘለዎም። እተን ምስ ህዝቢ ኤረትራ ንደናገጽ ኣለና ዝብላ መንግስታት ማሕበራት ነዚ ስቃይ ህዝቢ ኤርትራ ጠጠው ዘብል ፍትሒ ክድግፋኦ ተኽእሎ ኣሎ። ኣህጉራውያን ደገፍቲ ዉጹዕ ህዝቢ ኤሪትራ ከም ይኣክል ዝኣመሰለ ህዝቢ ዝጠርነፈ ማሕበር ክረኽቡ ከለዉ ናይ ቃልሲ ብጾት ወሲዶም ክተሓባበርዎም ድሕር ኣይክብሉን እዮም። ንኣብነት ባሮነስ ግለኒስ ኪነክ፥ በዓልቲ ቤት ኒል ኪነክ – መራሒ ናይ ለበር ፓርቲ ዝነበረ – ኣብ ፓርላማ ቆጸራ ገርና ክትሕግዘና ምስ ሐተትናያ – ምሕጋዝ ጥራሕ ዲዩ – ናይ ቃልሲ ብጾት ረኺበ ኢላ ሞራላ ሐፍ ኢዩ ዝበለ። እዛ ሕጂ ብኣባላት ፓርላማ ዩናይትድ ኪንግዶም ዝቖመት ናይ ኤሪትራ ደጋፊት ሽማግለ ( APPG) All Party Parliamentarian Group for Eritrea . ብናታ ጻዕሪ ዩ ቆይሙ። ብደገፍቲ ህግደፍ ዝወረዳ ጸርፍን ምፍርራሕን ተጻዊራቶ እያ። ብጥዕና ምኽንያት ክትቅጽል ኣይከኣለትን – ታርኽ ግን ሰሪሓ። ክዘከር ዘለዎ ኣብ 1981 ላዕለዋይ ኣካል ለበር ፓርቲ መሰል ርእሲ ውሳኔ -ኢርትራ ንድገፍ ኢሉ ወሳኔ ምስ ኣሕለፈ – ማዕጾታት ረዲኤት ሀገር ኣንግሊዝ ጋህ ኢሉ ተኸፍተ ድኣ። ሽዑ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኣምባሳዶራት ሐፋሽ ውድባት እዩ ነይሩ – ካብቶም ኣካይድት ተዋጺኣ ኮሚቲ – ንዳቪድ ባዚልቶን ኣማኽሪ ለበር ፕርታ ናይ ኣፍሪቃ – ኩሉ ሰነዳት – ምቅራብ – ንመዛትየ ወረቅት ኣቅሪቡ። ይኣክል ስራሕ ከም ዝብዝሖም ፍሉጥ እዩ፡፡ ቤት ጽሕፈት ከፊቶም ሰራሕተኛታት ቆጺሮም ከሰርሕዎ ይግባእ ኣዚ ዓቢ ጉዳይ ብተርፊ ጊዜን በቶም መራሕቲ ጥራሕ ዝስራሕ ኣይኮነን። ይ ኣክል እዚታት ምስ ዘማላኦ እዮም ምስ ጊዜ ክቀዳደሙ ዝኽእሉ።
ተፈጸመ
ጴጥሮስ ዮውሃንስ ኣብ ኣመሪካ ምስ ከደ “ እታ In Defence of the Eritrean Revolution – ትብል መጽሐፍ ኣንጻር ናይቶም ቃልሲ ህዝቢ ኤሪትራ ዝቛወሙ ዝነበሩ ተመሃሮ ኢትዮጵያውያን ዝተጻሕፈት እያ። ሜዳ ክጋደል ምስ ኣተወ – ብሐደጋ ተሰዊኡ ዝብል- ወረ ተሰሚዑ።


c: text/html

text:
ቀንዲ ጭብጢ ኣኼባ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃ ”ሕርሻ ኣፍሪቃ ንሓባራዊ ምዕባለ፣ምሕዩሽ መነባብሮን ዘየቋርፅ ዕብየትን” ዝብል‘ዩ ኢሎም ዋና ፀሓፊ ሕብረት ኣፍሪቃ ዥየን እንፋሶኒ።
እንተኾነ ሎም‘ውን ቀዲሙ ተሰሪዑ ዘሎ ኣጀንዳ እቶም ዝእከቡ መራሕቲ ጉዳይ ፀጥታን ሰላምን‘ታ ኣህጉር‘ዩ ይብሉ እቶም ዋና ፀሓፊ።
”ብዘይጥርጥር ሰላምን ፀጥታን ቀዲሙ ዝተሰርዐ ኮይኑ‘ሎ።ካብ ሞንጎኦም ቅልውላው ማእከላይ ሪፐብሊክ ኣፍሪቃ፣ደቡብ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ክኾኑ‘ዮም” ኢሎም ዥየን እንፋሶኒ።
ድሕሪ‘ቲ ዓመታዊ ኣኼባ ነተን ካብ ቅልውላውን ጎንፅን ዝገላገላ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ንምሕጋዝ ናይ ገንዘብ መተኣኻኸቢ ስነ-ስርዓት ከምዝህሉ‘ውን እቶም ዋና ፀሓፊ ገሊፆም።
ኣኼባ መራሕቲ ኣፍሪቃ ካልእ ዝዘራረብሉ ኣጀንዳ ኣብ‘ዘን ዝቅፅላ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ‘ታ ኣህጉር ዝትግበር ቁጠባዊ ስትራተጂ‘ዩ።
ኣብ ናይ ሎም-ዘበን ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ክብሪ ጋሻ ዝኾና ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ፓርክ ጉዌን ሃይስ’የን።ከምኡውን ፕረዚድንት ፍልስጤማውያንን፣ዋና ፀሓፊ ሊግ ዓረብን‘ውን ኣብ‘ቲ ኣኼባ ክርከቡ‘ዮም ይብል መለሳካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ‘ቲ ኣሻሓት ሰባት ዝተቀትልሉ ግጭት ደቡብ ሱዳን ምናልባሽ ገበን ኲናትን ሰብኣዊነትን ተፈፂሙ ክኸውን ይኽእል‘ዩ ኢሎም ባዓል-ስልጣን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ።
ኢቫን ሲሞኖቭች፣ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ’ዮም፣ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ደቡብ ሱዳን ዑደት ድሕሪ ምፍፃሞም ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ ዝተዓዘብዎ ኩነታት ኣዝዩ ዘሻቅልን፣ከምቅትለት፣ከየፃረኻ ምርሻን፣ፆታዊ መግሰስቲ፣ምብራዕ ኣባይቲ፣ስርቂን ምጥቃም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን ዝብሉ መግሃስቲ ከምዝመዝገቡ ጠቂሶም።
”ኣብ‘ዘን ዝመፃ ሒደት ሰሙናት፣ንውፅኢት ምርምረና ዝምልከት መባእታዊ ሪፖርት ብወግዒ ክነፍልጥ ኢና ዝብል ተስፋ ኣለኒ።ብሓደ ወገን እኹል መርተዖ ኣለና፣ብካል ወገን ገና ዘይተረጋገፁ መግሃስቲ ኣብ ኢድና ኣሎ። ዛጊድ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ምግሃስ መሰላት ኢድ ኣለዎም ዝብል ገምጋም ኣሎና” ይብሉ ባዓል ስልጣን ሕ/ሃ።
እቲ መባእታዊ ሪፖርት፣መን ኣብ‘ቲ ገበን ተሳቲፉ ንዝብል ሕቶ ዝምልስ ሪፖርት ኣይኸውን ይብሉ ሚስተር ሲሞኖቪች።ብዘይካ‘ዚ ሕብረት ኣፍሪቃ ቅድም ኮምሽን ኣናዳዪ ሓቂ ክቀውም ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ከምዘቅረበ‘ውን ጠቂሶም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዕለት 8 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ኣብ ቅድስቲ መንበር ንናይ ዝተፈላለያ ወጻኢ ሃገራት ናይ መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠናታት ንዘቕረብሎም ሕቶ እንክምልሱ፡ ቅዱስ ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብ ሕንጻ ጠቕላሊ ሓለቓን መማክርትን ማሕበር ኢየሱሳውያን ምብጻሕ ከምዘካየዱ ኣረጋጊጾም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ላቲን ስርዓተ ኣምልዀ ባሕረ ሓሳብ ዕለት 31 ሓምለ ዝበዓል ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ኢግናዚዮ ዘሎዮላ መስራቲ ልኡካነ ወንጌል ማሕበር ኢየሱሳውያን ምኽንያት ኣብ ሮማ ግዳማዊ ግዝኣት ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ሕንጻ ጠቕላሊ ሓለቓን መማክርትን ማሕበር ኢየሱሳውያን ዕለት 7 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ምብጻሕ ከምዘካየዱን ኣብኡ ምስ ማሕበር ኢየሱሳውያን ጠቕላሊ ሓለቓን መማኽርቶምን ናይ ምሳሕ መኣድ ከምእተቛደሱን ጂሶቲ ገሊጾም፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት እውን ንናይ ማሕበሮም ኢየሱሳውያን ኣሕዋቶም ዝመሓደሩሉ ናይ ማሕበር ኢየሱሳውያን ጠቕላሊ ሓለቓን መማክርትን ሕንጻ ብምኻድ ግላዊ ምብጻሕ ኣካይዶም ከምዝነበሩ እውን ኣዘኻኺሮም ብፍላይ ብምኽንያ ዓታዊ በዓል ቅዱስ ኢግናዚዮ ዘሎዮላ መስራቲ ማሕበር ኢየሱሳውያን ዝፍጽምዎ እዩ ኢሎም።


text:
ከመይ’ላ ከሪማ ሓትነይ ብሪ
ዘረብኣ መቀያየሚ መቃሓሓሪ
ቃላታ ናይ ሰብ ጓሶት ናይ ሰብ በትሪ
ኣካለ ስንኩላን ኣይትብል ሰብ እግሪ
ንዝተቓወማ ብጥይት ትኣሪ
ከም ዘየኽበርናያ ከም ልዑል ፈጣሪ
ሎሚካ ፈኾሰት ከም ታኒካ ባሕሪ።
ካብ 23 ለካቲት ክሳብ 10 መጋቢት 2010 ኣብ ዘሎ ግዜ ጥራሕ 1523 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ኣትዮም። ዝርዝር ናይ’ዞም ናብ ሱዳን ዝኣተው 1523 ስደተኛታት ድማ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ካብ 23 ለካቲት ክሳብ 10 መጋቢት 2010 ኣብ ዘሎ ግዜ ጥራሕ 1523 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ኣትዮም። ዝርዝር ናይ’ዞም ናብ ሱዳን ዝኣተው 1523 ስደተኛታት ድማ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ድሕሪ ናጽነት ጀሚሩ አብ ኣዝዩ ከቢድ ዝኸነ ማዕቀብ ኢዩ ዝርከብ። ቅድሚ ናጽነት ከም ሃብታማት ዝቑጸሩ ዝነበሩ ሰባት ናብ ፍጽም ድኽነት ከምኡ ድማ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ አብ ድኽነት ዝነበረ ናብ ፍጹም በተኽ ክምዝተቐየር ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ብስርዓት ህግደፍ ዝኸተሎ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ አብዚ ሎሚ በጺሕናዮ ዘለና ናይ ውድቀት ደረጃ በጺሕና አለና።


text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 6.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ. 5:1-11
ብዙኃት ሕዝቢ ቃል አምላኽ ኪሰምዑ እናተደፋፉኡ ኸለዉ፥ ኢየሱስ አብ ገምገም ብሕሪ ጊንሳሬጥ ደው ኢሉ ነበረ። አብቲ ገምገም ባሕሪ ኸአ ኽልተ ጃልባ ደው ኢለን ረአየ፤ እቶም ገፈፍቲ ዓሣ ድማ ኻብአተን ወሪዶም መርበቦም ይሓጽቡ ነበሩ። ካብተን ጃለቡ አብ ሓንቲአን፥ አብታ ናይ ስምዖን ደይቡ ካብ ምድሪ ቁሩብ አርሕቕ ኬብላ ለመኖ። አብታ ጃልባ ተቐሚጡ ድማ ነቶም ሕዝቢ ይምህሮም ነበረ። ዘረባኡ ምስ ወደአ ኸአ ንስምዖን “ ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” በሎ። ስምዖን ከአ “ መምህር! ምሉእ ለይቲ ጺዒርና ዝኃዝናዮ የብልናን፤ ከም ቃልካ ግና ነዚ መርበብ አውርዶ አሎኹ” ኢሉ መለሰሉ። ከምኡ ምስ ገበሩ ኸአ አዝዩ ብዙኅ ዓሣ ኃዙ፥ እቲ መርበቦምውን ኪብተኽ ጀመረ። ነቶም አብታ ኻልአይቲ ጃልባ ዝነበሩ ብጾቶም ከአ መጺኦም ኪድግፍዎም ብምልክት ጸውዕዎም። መጺኦም ድማ ንኽልቲአን ጃለቡ ጥቓ ምጥሓል ክሳብ ዚቀርባ መል እወን። ስምዖን ጴጥሮስ ነዚ ምስ ረአየ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፊኡ “ ጎይታይ! አነ ኃጥ እ ሰብ እየ እሞ ካባይ ረሓቕ” በሎ። እዚ ኸአ ንሱን ኩሎም እቶም ምስኡ ዝነበሩን በቲ ኺገፉ ኸለዉ ዝኃዝዎ ዓሣ ስለ ዝተገረሙ እዩ። ከምኡውን እቶም ሰብ ብርኩ ዝነበሩ ደቂ ዘብዴዎስ ያዕቆብን ዮሓንስን ተገረሙ። ኢየሱስ ከአ ንስምዖን “ አይትፍራህ ካብ ሕጂ ንደኃር ገፋፍ ሰብ ክትከውን ኢኻ” በሎ። ንሳቶም ከአ ጀላቡኦም ናብ ምድሪ አውጺኦም ንኹሉ ኃዲጎም ሰዓብዎ።
- አስትንትኖ
ቀዳሞት አቦታት ቤተክርስቲያን አብ ናይ ስምዖን ጴጥሮስ ባርካ ምልክት ናይታ አብ ምድሪ አብ ጉዑዞ እትርከብ ቤተክርቲያን ይርእዩ ነበሩ። አብዚ አብቲ መጀመርታ ጸገም ቤተክሪስቲያን ንርኢ ቀጺሉ ከአ ፍረ ንርኢ። ካብተን ጃለቡ አብ ሓንቲአን፥ አብታ ናይ ስምዖን ደይቡ ካብ ምድሪ ቁሩብ አርሕቕ ኬብላ ለመኖ። አብታ ጃልባ ተቐሚጡ ድማ ነቶም ሕዝቢ ይምህሮም ነበረ። ክርስቶስ ናብታ ባርካ ይአቱ። አብአ ተቐሚጡ ኸአ እቲ ካብ ሰማያዊ አብኡ ሕዚዎ ዝመጸ መልእኽቲ ድኅነት ይሰብኽን ይምህርን። ሎሚዊን እንተኾነ እዚ ስብከትን ትምህርትን ክርስቶስ ቤተክርስቲያን በቲ ዝተዋህባ ተልእኾ ካብ መንበረ ጴጥሮስ ንደቃ ቃል ሕይወት ክተመሓላልፍን ክትሰብኽን ትርከብ። ንሕና ነፍሲ ወከፍናውን ንገዛእ ርእስና ንነብስና ሕይወትና ክርስቶስ ንስብከተ ወንጌል ዝጥቀመላ ባርካ ገርና ክንሓስባ ይግበአና። ምኽኒያቱ ሎሚውን እንተኾነ ክርስቶስ ብቤተክርስቲያን ብነፍሲ ወከፍና ስብከተ ወንጌሉ ናብ ምሉ እ አኅዋትን አኃትን ከብጽሕ ይደሊ። ከምቲ ክርስቶስ ንኽሰብኽ ንኽምህር ባርካ ናይ ጴጥሮስ ዘድለዮ ሎሚ ልባትና የድሊዮ ። አብ ልባትና ክቅመጥ ይደሊ አሎ፡
ዘረባኡ ምስ ወደአ ኸአ ንስምዖን “ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” በሎ። እዚ መልእኽቲ እዚ ነይታ ሓንትን ቅድስቲን ቤተክርስቲያና ዝምልከት ኢዩ። ክርስቶስ ንስምዖን “ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” ብምባል ናይታ መርከብ ወይ ናይታ አብዚ ምድሪ እዚ ትገዓዝ ዘላ ቤተክርስቲያኑ መራሒ ንሱ ምኻኑ ይገልጽ። ስምዖን አብ መጀመርታ “መምህር! ምሉእ ለይቲ ጺዒርና ዝኃዝናዮ የብልናን” እካ እንተበለ ነቲ መምርሒ ክርስቶስ ብእምነት ብምቕባል “ከም ቃልካ ግና ነዚ መርበብ አውርዶ አሎኹ” ብምባል ብእምነቱ ይምልስ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ንኹሉ ምድራዊ ሕይወትና ብተስፋ ከም ቃል ይኹን ክንብል ይግበአና፡ ማሪያም ነቲ ብገብሪኤል መልአኽ ዝተነግራ ቃል ብም እማን ፡ “ እኔኹ አነ ባርያ እግዚአብሔር ኢየ፥ ከምቲ ዝበልካለይ ይኹነለይ” ትብሎ። ስለዚ ቅድስና አብቲ ምስማዕን ምእዛዝን ኢዩ ዝርከብ። ጴጥሮስ ነቲ ክርስቶስ ዝአዘዞ ስለዝፈጽመን ዝተአዘዘን ዝሰምዓን ካብ ገፋፊ ዓሳ ናብ ገፋፊ ሰብ ክብ ክብል ክኢሉ። ማሪያምውን ነቲ ካብ እግዚአብሔር ብመንገዲ ገብሪ ኤል መልአኽ ዝመጻ ስለዝ አመንት ብፅዕቲ ተባህለት። “ እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝተነግረኪ ቓል ከም ዝፍጸም ስለ ዝአመንኪ ብፅዕቲ ኢኺ”
ስምዖን ጴጥሮስ በቲ ናይ ክርስቶስ ተግባራት ምስ ተዓዘበ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፊኡ “ ጎይታይ! አነ ኃጥእ ሰብ እየ እሞ ካባይ ረሓቕ” በሎ። ስምዖን ጴጥሮስ በቲ እንታይነቱ ድኽመቱ ብም እማን አብ ቅድሚ ክርስቶስ ይንሳሕ። ድኽመቱ ሕመቑ ይገልጽ። እዚ ነቲ አብ ማትቴዎስ 8:8 እንርኸቦ እቲ ሓለቃ ሚእቲ የዘኻኽረና “ ጎይታይ! ንስኻ ናብ ቤተይ ክትአቱ አይበቅዕን እየ፥ ግና ሓንቲ ቃል ጥራይ ደአ ተዛረብ፥ ሎሚ ንሕና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብፍላይ አብቲ ቅዱስ ዝኾነ ስጋኡን ደሙን ክንቀርብ ከለና ክንጽልዮ ዘለና ጸሎት እዩ። ጎይታይ! ንስኻ ናብ ቤተይ ክትአቱ አይበቅዕን እየ፥ ግና ሓንቲ ቃል ጥራይ ደአ ተዛረብ፥ ክንብሎ። ከም ጴጥሮስ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፍእና ድማ “ጎይታይ! አነ ኃጥእ ሰብ እየ” ኢልና ክን እመን ምሕረቱ ክንሓትት ይግበአና።ኢየሱስ ከአ ንስምዖን “ አይትፍራህ ካብ ሕጂ ንደኃር ገፋፍ ሰብ ክትከውን ኢኻ” በሎ። ንሳቶም ከአ ጀላቡኦም ናብ ምድሪ አውጺኦም ንኹሉ ኃዲጎም ሰዓብዎ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | ቅድመ ትምህርቲ ክላስ
- | ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ንተማሃሮ ብነጻ ይወሃብ። ኣቡ ናይ ቤት ትምህርቲ ሓኪምን ነርስን ኣለዉ። ኑሶም ከኣ ዕቃበታት ኣለዎም።
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ይሰርሕ ምስ ኩነታት ጥዕናካ ምፍላጥ ወይ መሰረታዊ ናይ ሕክምናዊ ክንክን ምርካብ። ኩሎም ተማሃሮ ኩነታት ጥዕና ንምፍላጥ ብዉሁድ ሰለስተ ግዜ ኣብ መባታዊ ትምህርቲ ዕድመ ይረክቡ።
ናይ ቤት ትምህርቲ ነርሲንግ ገለ መዓልታት ኣብ ሰሙን ኣቤትምርቲ ይርከቡ።
ነቲ ሕማም ዝምልከት ፍወሳ ናብ ማክከል ክንክን ጥዕና (hälsocentral) ትዉከስ።
ንሓፈሻዊ ዝርዝራቱ
ንጀመርቲ ትምርቲ፣ ወረቀት ይሲደደልኩም ንገዛኩም። ናይ ጥዕና ምብጻሕ አቲ ተማሃራይ ምስ ኣላይኡ። መርመራ ናይ ምራይ፣ ምስማዕ፣ቁመትን ክብደትን የተቃሊል።
ን 2 ክፍሊ: ናይ ጥዕና ምብጻሕ ምስ መርመራ ናይ ክብደትን ቁመትን።
ክታበት ናይ ፖሊዮ፣ ጽግዕ ወይ ንፍዮ። ኣለይቲ ስድራ ግድን ንክታበት ከፍቕዱ ኣለዎም።
ን 4 ክፍሊ: ምብጻሕ ማከል ጥዕና ምዝርራብ ብዛዕባ ኣመጋግባ፣ ናይ ኣካላዊ ብቕዓት፣ ድቓስን ሁጉስ ምኻንን። መርመራ ናይ ክብደት፣ቁመትን ሕቆን።
ን 5 ክፍሊ: ኣዋሊድ ይጽዉዓ ንክታበት ኣንጻር HPV (humant papillom virus)።
ን 6 ክፍሊ: ናይ ጥዕና ምብጻሕ ምስ መርመራ ናይ ክብደትን ቁመትን።
ን 8 ክፍሊ: ምብጻሕ ማከል ጥዕና ምዝርራብ ብዛዕባ ኣመጋግባ፣ ናይ ኣካል ብቕዓት፣ ድቓስን ሑጉስ ምኻንን። መርመራ ናይ ክብደት፣ቁመትን ሕቆን።
ክታበት ናይ ምግትታር ጭዋዳመንጋጋ፣ ተመሓላላፊ ሕማም ጎሮሮን ትኽትኽታ ናይ ቆልዑትን።
ንሓደስቲ ስደተኛታት ተማሃሮ ዕድመታት ናይ ትዕና መርመራን ኻልእ ክታበታትን ይቀርበሎም።
ናይ ጥዕና መርመራ፣ንውሓት፣ክብደት፣ምራኣይን ምስማዕን ከማኡዉን ናይ ሕቆመርመራ ካብ 4 ዕድሚኣኦም።
ክታበት፣ናይ ቤት ትምርቲ ጥዕና ክንክን ቅዳህ ሓበረታ ይረኪብ ካብ ናይ ሓተቲ ፍቃድ ክንክን ጥዕና። ናይ ቤት ትምርቲ ሓካይም ናይ ክታበት መደባት ይሰርዑ ድህሪ ናይ ደም መርመራ ዉጼኢት ከማኡዉን ናይቲ ተማሃራይ ዝመጸሉ ዓዲ ዝጥቀምሉ ክታበት። ብድህሪኡ ኣላይኡ ናይ ብቁዕነት ይረኪብ እቲ ሰብ ይፍቀዶ ክታበት።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ካብ ሓደ ሃይማኖት ንላዕሊ ምህላው ጠንቂ ናይ ዘይምርድዳእ ክኸውን ይኽእል`ዶ ?
ብኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ ጠንቂ ናይ ዘይምርድዳእና ክኸውውን ኣይክእልን`ዩ። ብኣንጻሩ ንምርድዳእን ንተኸባቢርካ ምንባርን ዘውሕስ`ዩ። ምኽንያቱ እቲ ዝህቦ ውሕስነት ካብ`ቲ ሓደ ነዲቁ እቲ ሓደ ዘፍርሶ ደቂ-ሰባት ዘጽድቁዎም ዓለማዊ ሕግታት ዝጸነዔ፤ ደቂ ሰባት ተኸባብሮምን ተረዳድኦምን ክነብሩ ዝገብር ምስ እምነት ዝተቆረነ
ብኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ጠንቂ ናይ ዘይምርድዳእና ክኸውውን ኣይክእልን`ዩ። ብኣንጻሩ ንምርድዳእን ንተኸባቢርካ ምንባርን ዘውሕስ`ዩ። ምኽንያቱ እቲ ዝህቦ ውሕስነት ካብ`ቲ ሓደ ነዲቁ እቲ ሓደ ዘፍርሶ ደቂ-ሰባት ዘጽድቁዎም ዓለማዊ ሕግታት ዝጸነዔ፤ ደቂ ሰባት ተኸባብሮምን ተረዳድኦምን ክነብሩ ዝገብር ምስ እምነት ዝተቆረነ መሰረት ስለ ዘለዎ።
ማዓስ`ዩ ጠንቂ ናይ ዘይምርድዳእ ዝኸውን ?ማዓስ`ዩ ኸ ንምርድዳእን ንተኸባቢርካ ምንባርን ዘውሕስ ?
ሃይማኖት ብባህሪኡ ንደቂ ሰብ ዝፋቀሩ ዝተሓጋገዙ ዝደናገጹ ዝገብር ክነሱ፤ ከም ዘባእስን ዘረሓሕቅን ኮይኑ ክስረሓሉ ካብ ዝገብሩ ጠንቅታት እቲ ቀንዲ እቶም ኣመንቲ ንባዕሎም ግደፍ ናይቲ ካልእ ሃይማኖት ንገዛእ ሃይማኖቶም ዝኣክል ኣፍልጦ ስለ ዘይብሎም`ዩ ! ስለ`ዚ`ዮም ከኣ እቶም ኣብ ስኒት ክነብሩ ዘይክእሉ መዝመዝቲ ዘዝተኸልዎ መጻወዲያ ንህዝቢ ዝሓልኽ ፤ ዘዝጠምዘዝዎ ሓሳብ ከኣ ሰማዒ ዝረክብ።
ሃይማኖት ንምርድዳእን ንተኸባቢርካ ምንባርን ዘውሕስ ምዃኑ ንምርኣይ ዝሕግዝ ሓደ ሰነ-ሞጎታዊ ገለጻ ካብ ከርሲ ክልትኡ ሃይማኖት ንውሰድ፡-
………….ንሓደ ሃይማኖት ክትስዕብ እንኮለኻ እቲ ሃይማኖት`ቲ ኣብ ፈተነ ዓለም ዕዉት ኮንካ ብምሕላፍ፤ ኣብታ ፈተነ ዘይብላ ናይ ፍጹም ደስታ ዝኾነት ዳሕረወይቲ ዓለም ከኣ ብሰላም ንኽትነብር ዝገብረካ ምዃኑ ብምእማን`ዩ።
ንዝኣመንካዮ ዘይኣመኑ ሰባት ከኣ ናይ`ቲ ዝጽበየካ ዘሎ ደስታ መኻፍልትኻ ንኽኾኑ ብክርስትያናዊ ኣበሃህላ ትሰብኽ፤ ብእስላማዊ ኣበሃህላ ኸኣ ዳዕዋ ትገብር (ትጽውዕ)። ናይ ጽቡቅካ ተሳታፊ ንኽኸውን እትጽውዖ ኸኣ ጸላኢኻ ኣይኮነን። ኣብ ንስኻ ዘይትኣምነሉ ሃይማኖት ዝርከብ ሰብ ብወገንካ ኣብ ጌጋ መንገዲ ዘሎ ኢልካ ብምእማን ናባኻ ክጽንበር፤ ነፍሱ ከድሕን እናጸዋዕካዮ እናሓለኻሉ ከመይሉ`ዩ ጸላኢኻ ክኸውን ?!! ንጻዊዕትካ ምስ ዘይቅበል`ውን ካብቲ ሺሻይ ነፍሱ ስለ ዝሓረመ ትሓዝነሉን መመሊስካ ትደሃዮን እምበር ጸላኢኻ ክትቆጽሮ ሰነ- ሞጎታዊ ኣይኮነን፤ “ሃይማኖታዊ ጎንጺ” ሰንዓ ናይቶም ብሃይማኖት ዘይግደሱ መዝመዝቲ`ዩ። በዚ ኣጋጣሚ`ዚ እቶም ኣብ በበይኑ ሃይማኖት ምእማን ጠንቂ ናይ ዘይምርድዳእ ምዃኑ ከእምኑናን ከባእሱናን ዝጽዕሩ ሸነኻት ምእንቲ ዕማሞም ክሰምረሎም ካብ መብዛሕትኡ ኣማኒ ንላዕሊ ነቲ ሃይማኖታት ከም ዘጽንዕዎ ዘይምርሳዕ። ብተወሳኺ ክፈላልዩኻ ክደልዩ እንከለዉ፤ መፈላለዪ ዝብልዎ ሃሰው እናበሉ`ዮም፤ ዘራኽብ ዘይምዝካሮም ከ ኣተሓስቡካ`ዶ ይፈልጥ ?!በል እቲ ዘራኽብ ዝበዝሔ`ዩ፤እቲ ትፈላለየሉ ኸኣ ንተኸባብርካን ተሳኒኻን ምንባር ዘይዕንቅጽ`ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ነቶም ኣብ ሓደ ካንሸሎ ዝተቀመጡ ብሓንቲ ታንካ ማይ ዝሰተዩ ፤ ነቶም ዝተዓራረኹ፤ነቶም ኣብ ሓደ ዓዲ ዝሰፈሩ፤ነቶም ብሓደ ዝተጋደሉ፤ ነቶም ብሓደ ዝሰረሑ፤ ሕተት።
ህዝቢ ኤርትራ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ኣብ እስልምናን ክርስትናን ዝኣምን ህዝቢ`ዩ። ክልትኡ ሃይማኖታት ከኣ ብደረት ኣልቦ ሓይሊ ፈጣሪ ይኣምን።እቲ ንሰማይ ብዘይ ዓንዲ ዘቆመ፤ ንሙሴን ሰዓብቱን ባሕሪ ገሚዑ ዘስገረ (ከም ናይ ሓባር ተረድኦ ክልትኡ ሃይማኖት) ጎይታ ንፉጡራቱ (ደቂሰባት) ኣብ ክንዲ መረጽቲ መንገዶም ኣብ ሓደ መንገዲ ክድርቶም(ሓደ ዓይነት ሃይማኖት ዝኣምኑ ክገብሮም) ይኽእል ከም ዝነበረ ክኣምን ከኣ ግድን`ዩ።ስለዚ ንደቂ ሰባት ሓደ ሃይማኖት ዝኣምኑ ምግባር ናይ ደቂ ሰባት ሓላፍነት ኣይኮነን። ካብ ዘይኮነ ምስ ብእምነት ዝፍለየካ ዘባእስ እንታይ`ዩ ?! ስለዚ “ሃይማኖታዊ ጎንጺ” ሰንዓ ናይቶም ብሃይማኖት ዘይግደሱ ጸሬ ደቂ ሰብ ዝኾኑ መዝመዝቲ`ዩ
AAHafiz (237) 23/11/18


text:
Radio Erena: 28 December 2018
ብሩንዲ ኣብ ሶማል ዝርከብ ሰራዊታ ክትስሕብ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ ትእዛዝ ከምዝተዋህባ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ሓቢሩ።
እታ ሃገር ነቶም ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማል ኣዋፊራቶም ዘላ ኣስታት ሓደ ሽሕ ወትሃደራታ ክሳብ 28 ለካቲት 2019 ክትስሕብ ዝተኣዘዘትሉ ምኽንያት ብንጹር ኣይተፈልጠን።
ይኹን’ምበር፣ ሰራዊት መንግስቲ ሶማል ጸጥታ ኣብ ምውሓስ ርእሱ እናኸኣለ ይመጽእ ስለዘሎ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ንምንካዩ ዝተወስደ ስጉምቲ ምዃኑ ይግለጽ።
መንግስቲ ብሩንዲ ምስሓብ ሰራዊት ምስተን ኣብ ሶማል ሰራዊተን ኣዋፊረን ዝርከባ ካልኦት ሃገራት ዝተዛነቐ ክኸውን ኣለዎ ብምባል ነቲ ትእዛዝ ተቓዊምዎ ኣሎ።
ካብ ኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያ፣ ጅቡቲን ርዋንዳን ዝተዋጽአ ኣስታት 21 ሽሕ ወትሃደራት ዝሓቖፈ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ 2007 ኣትሒዙ ኣብታ ሃገር ተዋፊሩ ይርከብ።
ብዘይካ’ዚ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ዘይተሓቖፈ ኣሽሓት ሰራዊት ኣብታ ሃገር ከምዘለዋ ይንገር።
ኣብ መንጎ መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ኤርትራን ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም፣ ኣብ ገማግም ሶማል ሓይሊ ባሕሪ ምቛምን ምውፋር ሓባራዊ ሰራዊት ዝብል ነጥብታት ከምዝርከቦ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይጠቕሱ።
ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ፣ ብማዕከን ዜና ኢንድያን ኦሽያን ኒውስሌተር ንዝወጸ ሓበሬታ፣ ሚኒስትሪ ዜና ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ናይ ኣሉታ ምልሻ ሂቡሉ’ዩ።
==================


text:
ኣብ ጀነቭ ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውድብ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ማሕበር ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ኢቫን ዩርኮቪች ኣብ ጀነቭ ኣብቲ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ርእሰ ጉዳይ ገይሩ ኣብ ዝተኻየደ መበል 45 ክፍለ ዓውደ ጉባኤ፥ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ንኸቢድ ሓደጋ ኣዚዩ ዝተቓልዔ እጹብ ድንቂ ዝኾነ ወለዶ ዓቢይ ሃብቲ፥ ናይ ኣረጋውያን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምክልኻልን ብዛዕብ እዚ ጉዳይ’ዚ መሰልን ክብርን ኣረጋውያን ሓባሪ ብቑዕ ተክለ መልክዓ ምቕራብ፥ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ መደረ ከምዘስምዑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ናይ ዕድመ ገደብ ዘይፈልጦ እዩ፡ ንኹሉን ናይ ኵሉን! ስለዚህ እቶም ብዕድመ ዝደፍኡ ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ብፍላይ ኣብዚ ለብዒ ኣብ ዝርኣየሉ ዘሎ እዋን እዚዮም ንስግኣት ዝተቓልዑ ልክዕ ከም ናይ ኩሉ ክፍሊ ሕብረተሰብ ሰብኣዊ መሰሎምን ክብሮምን ክሕለወሎ ከምዝግባእ ብጹዕ ኣቡነ ዩርኮቪች ዕለት 21 መስከረም 2020 ዓ.ም. ኣብ ጀነቭ ኣብ ናይ ሕቡራት መግንስታት ዓለም ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ውድብ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ከምዘተሓሳሰቡን፥
ኣገዳስነት ናይ ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ መሰልን ክብርን ጉዳይ ሓባሪ ሰነድ
ኣብቲ መበል 45 ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ውድብ ዓውደ ጉባኤ ዛዕባ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣረጋውያን ከምዝመኸረን፡ ብጹዕ ኣቡነ ዩርኮቪች ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ ብዛዕባ ናይ ኣረጋውያን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ህልው ኩነታት ዝሕብር ጭቡጥ ጸብጻብ መሰረት ገይሮም ኣሉታውን እወታውን ጐድንታቱን ብዕምቆት ሓቢሮም፡ እቲ ጸብጻብ ብቑዕ ከምዘይኮነን ብተወሳኺ እውን ጥንቁቕን ናይ ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ጠለብ ብጥልቂ ዝዳህሰሰ ከምዘይመስል እውን ሓቢሮም፡ እቲ ጻዕሪ ናይ መጀመሪያ እምበር ናይ መወዳእታ ክኸውን ከምዘይብሉ ተላብዮም፡ ናይ ኣረጋውያን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብዚ ለብዒ ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ብጥልቂ ሓባሪ ሰነድ ምቕራብ ኣገዳሲ እዩ ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን።
ዕድመ መሰረት ዝገብር ኣድልዎ ከይህሉ
ብጹዕ ኣቡነ ዩርኮቪች ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኣብ ልዕሊ እቶም ብዕድመ ዝደፍኡ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዘስዓቦ መጉዳእቲ ብፍላይ እቶም “ኣብ መእለዪ ኣረጋውያን ዝነበሩ፡ ዝኸፈልዎ ናይ ሕይወት መስዋዕትነት ማእለያ የብሉን፡ ምእንቲ’ዚ ኣብ መእለዪ ኣረጋውያን ዘሎ ኩነታትን ኩነታቶምን ብቕረባ ምክትታልን ብቐረባ መእለዪ ኣረጋውያን መደበይና ምቁጽጻር ክግበረሉን ኣገዳሲ ከምዝኾነ ካብቲ ለብዒ ዘስዓቦ መጉዳእቲ ንመሃር፡ ሓንሳብ ንሓዋሩ ኣብ መእለዪ ኣረጋውያን ምሕዳጎም ዘይኮነ ጥዕናኦምን ሰብኣዊ መሰሎምን ክብሮም ጥንቑቕ ምክትታል የድልዮ” ከምዝበሉ ፒሮ የመላኽታ።
ኣረጋውያን ምክንኻን፡ እጹብ ሃብቲ እያቶም
ኣብ ዝሓለፈ ናይ መወዳእታ እዋን ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ኮቪድ-19 ብዘስዓቦ ለብዒ ከቢድ መስዋዕትነት ዝኸፈሉ እያቶም፡ ይኹን ደኣ እምበር እዚን ካልእን ጸገም ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ እጽቡ ሃብቲ ምዃኖም ኣይሓኮን፡ ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ናይ ሰብኣዊ እጹብ ሃብቲ እያቶም፡ ምክንኻኖምን ምክልኻሎምን ሰብኣዊ መሰሎምን ክብሮም ምሕላውን ምኽባርን ናይ ኩሉ ሓላፍነት እዩ” ምእንቲ’ዚ “ዝኾነ ይኹን ናይ ኣረጋውያን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምኽባር ዘተዓናቕፍ ህልው ጸገም ክውገድን ጥዕና ሰብኣዊ መሰሎምን ክብሮም ኣብ ዓለም ምክትታልን ግቡእ ግምት ክወሃቦ ዘለዎ ወሳኒ ጉዳይ እዩ” እንክብሊ ዘስምዎ መደረ ከምዘጠቓለሉ ፒሮ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 11 September 2018
ፖሊስ ሱዳን፣ ኣብ ትሕቲ ብገበን ዝሕተቱ ጨወይቲ ንዝጸንሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት ሓደ ሚእቲ ስደተኛታት ናጻ ከምዘውጸአ፣ ኢንተርፖል ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኢንተርፖል ኣብ ከተማ ሊዮን ፈረንሳ ካብ ቀዋሚ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዘመሓላለፎ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተኻየደ ስርሒት ህይወት ኣድሕን፣ ተጨውውዮም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ሱዳን ዝነበሩ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ናጻ ከምዝወጹ ኣመልኪቱ።
እቲ ብዕለት 10 መስከረም ዝወጸ ሓበሬታ፣ 85 ካብቶም ኣብ ትሕቲ ጨወይቲ ዝጸንሑ ስደተኛታት ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ምንባሮም የነጽር።
ኣብዚ ፖሊስ ሱዳንን ኢንተርፖልን ብምትሕብባር ዘካየዱዎ መርበብ ጨወይትን ኣሰጋገርትን ናይ ምብታኽ ስርሒት፣ 2 ደቂ ተባዕትዮን 12 ደቀንስትዮን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ። ኣምሳያ ጅሆ ዝተታዙ ዝተኸፍለ፣ ልዕሊ 20 ሽሕ ዶላር እውን ኣብቲ ዝተኻየደ ስርሒት ተረኺቡ’ሎ።
ጅሆ ተታሒዞም ቤተሰቦም ገንዘብ ክኸፍሉሎም ዘይከኣሉ፣ ብፍላይ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት፣ ኣብ ከም ዕደናን ካልእ ናይ ጉልበት ስራሕን ኣዋፊሮሞም ከምዝነበሩ’ዩ ዝግለጽ።
ካብቶም ተጨውዮም ዝነበሩ ደቂ 10 ዓመት ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ዝርከብዎም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ፣ ጫድ፣ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ከምኡ’ውን ኒጀር እዮም።
ዳይረክተር ኣህጉራዊ ትካል ፖሊስ ኢንተርፖል ቲም ሞሪስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቶም ተጨውዮም ዝጸንሑ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ምዃኖም፣ እቲ መርበብ ጨወይቲ ዝተወሃሃደ ምዃኑ ዘርእይ’ዩ፣ ስለዚ እዩ ከኣ ምትሕብባር ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ኣገዳሲ ዝኸውን’ ክብል መግለጺ ሂቡ።
ኣብቲ ‘ሳዊያን’ ዝተሰምየ ስርሒት ህይወት ኣድሕን፣ ኣስታት 200 ፖሊስ ሱዳንን ኣባላት ኢንተርፖልን ተሳቲፎም።


text:
ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣምሊጦም ሱዳን ካብ ዝተሰደዱ 4 መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ መንነቶም ብልክዕ ብዘይተፈልጠ ዕጡቓት ኣብ ካርቱም ድሕሪ ዝወረዶም መጥቃዕቲ ሓደ ክምወት ከሎ፣ እቶም ዝተረፉ ማህሰይቲ ከምዝወረዶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣምሊጦም ሱዳን ካብ ዝኣትዉ ኣስታት ክልተ ወርሒ ዝገበሩ 4 መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ካርቱም ብሓባር ኣብ ዝተኻየሩዎ ገዛ ኣብ ካንሸሎ ደቂሶም ክለዉ፣ ብ 26 ሚያዝያ፣ ሰዓት ክልተ ናይ ወጋሕታ ድሕሪ ዝወረዶም
ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣምሊጦም ሱዳን ካብ ዝኣትዉ ኣስታት ክልተ ወርሒ ዝገበሩ 4 መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ካርቱም ብሓባር ኣብ ዝተኻየሩዎ ገዛ ኣብ ካንሸሎ ደቂሶም ክለዉ፣ ብ 26 ሚያዝያ፣ ሰዓት ክልተ ናይ ወጋሕታ ድሕሪ ዝወረዶም ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ፣ ሓደ ካብኦም ኢዮብ ተስማማርያም ዝተባህለ መንእሰይ በቲ ኣብቲ ጥምጥም ዝወረዶ ማህሰይቲ፣ ኣብ ሕክምና ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ሰሙኑ ብ 3 ግንቦት ክመወት ከሎ፣ እቶም ዝተረፉ ሰለስተ ጉዱኣት ብጾቱ ‘ውን ኣብ ሕክምና ከምዝቐነዩ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ደቂ ሰፍኣ ምዃኖም ዝንገረሎም መሳኪን ግዳያት፣ እቶም መንነቶም ዘይተፈልጡ ናይ ከተማ ሸፋቱ ኣብ ምድቃሶም ከለዉ ኣብ ዓይኖም ላምፓዲና ብምውላዕ ኣብ መኪና ክስቀሉ ምስ ኣገደዱዎም ካብቲ ጭውያ ከምልጡ ድሕሪ ዘካየዱዎ ጥምጥም ካብታ መኪና ብምውዳቖም እዮም እቲ ሞትን መጕዳእትን ኣጋጢሙዎም።
መንነት ናይቶም ፈተነ ጭውያ ዘካየዱ ገበነኛታት ዛጊት ብልክዕ ኳ እንተዘይተፈልጠ፣ ደጊም ካርቱም ‘ውን ከምተን መደበራት ስቓይን ሞትን ኮይነን ንመንእሰያት ኤርትራ ግዳይ ሸፋቱን ዓመጽትን ዝገበራኦም ሸገራብን ሲናይን ውሕስነት ከምዘይብላ ብዝምኽኻር፣ ሰብኣዊ ድሕነቶም ንምሕላው መንእሰያት ኤርትራ ከቢድ ጥንቃቐታት ከዘውትሩ እቶም ምንጭታት የዘኻኽሩ።
ብዘይካ ‘ቶም ንመንእሰያት ኤርትራ ጅሆ ሒዞም ገንዘብ ምምእራር ዝለመዱ ነጋዶ ሰብ፣ ሃሱሳትን ሰለይትን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ‘ውን ነቲ ኣብ ሱዳን ዘሎ ሕጊ ኣልቦነት ተጠቒሞም ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ጭውያን ግፍዕን ስርሓት ከምዝፍጽሙ ይፍለጥ።


text:
ዝተኣረመ ፖለቲካዊ ሓተታ
ጉዕዞ ልኡኻት ህግደፍ ንኣዲስ ኣበባ ወግዓዊ ድዩ ወይስ ግላዊ? እዚ ጉዕዞ ልኡኻት ኢሰያስ ንኣዲስ ኣበባ፣ መሰል ልዑላዊነት አርትራ ብኢንተርናሽናል ቅጥዒ International Issue ዘማልአ ኣጀንዳ ድዩ?
ንመን ትመጾ መን ይመጻ ትመጾ፣ ንመን ትመጾ ድማ መን ይመጻ ትመጾ። ብመሃንድሳት ስነኣምራዊ ምርምርን ስለላ መርበብ ጽዮናውያንን ተጸኒዑ ዝትግበር ዘሎ ድራማ። ክንብርኩት ከይንብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ። ንሓደ ህዝቢ ውሑድ ግዜ ከተታልሎ ትኽእል፣ ብዙሕ ግዜ ድማ ከተታልሎ ትኽእል፣ ንዘልኣለም ከተታልሎ ግና ዘበትዩ።
ንምዃኑ እዞም ሰለስተ ልኡኻት ኢሰያስ መንነቶም ካብ ሓማሴን ወይ ካብ ሰራየ ወይከኣ ካብ ኣከለጒዛይ፣ ካብ ባርካን ሰኒሒትን ሰምሃርን ደንከል ጋሽ ሰቲትን ድዮም? ወይስ ካብ ትግራይን ኣምሓራ?
እዚ የማነ ኣሰገሀኝ መሸሻ ዝብሃል በብኡ ኣምሓራይ በዲኡ ትግራዋይ ህበይ ዓላ ወይ ህበይ መዓልዲ ዝመስል ሰብዚ። ካብ ኣዲኡ ወይዘሮ ገብሪኤላ ብዓልቲ ዕድዋ፣ መዋእለን ስዋ ጸሚቖን ድራር ዕለተን ዘእትዋ ዝነበራ ኮይኑ፣ ወይዘሮ ገብሪኤላ ግና ወደን ካብ ሓደ ሓማሴናይ መታን መሲሉ ክረኣየለን፣ ቀንዲ ኣ ቡኡ ኣምሓራይ ኣሰገኝ መሸሻ ዝብሃል ክነሱ፣ ንኣቶ ገብረእብ ብዓል ሽከቲ ኣልጊበናሉ። ኣቶ ገብረኣብ ሓማሴናይ ወደባት እዮም:: ብመልክዕ ይኹን ብገጽ ብፍጹም ተኣምር ምስዚ ህበይ ዝመስል ፍጥረት እዚ ኣይመሳሰሉን እዮም። እቶም ኩሎም ደቀቦይ ገብረኣብ ድማ ምስዚ ሰላዪ ኣሜሪካ ፍጥረትዚ ፈጺሞም ኣይመሳሰሉዎን እዮም። ዝሓለፈሉ ድሙ ገረማርያም ስሙ።
የማነ ኣሰገሀኝ መሸሻ (ቅጽል ስሙ የማነ ገብረኣብ) ሓማሴናይ መታን መሲሉ ክረኣየለን፣ ቀንዲ ኣ ቡኡ ኣምሓራይ ኣሰገኝ መሸሻ ዝብሃል ክነሱ፣ ንኣቶ ገብረእብ ብዓል ሽከቲ ኣልጊበናሉ። ኣቶ ገብረኣብ ሓማሴናይ ወደባት እዮም ብመልክዕ ይኹን ብገጽ ብፍጹም ተኣምር ምስዚ ህበይ ዝመስል ፍጥረት እዚ ኣይመሳሰሉን እዮም።
ኣቶ ገብረኣብ ኣብ ሽከትን ኣብ ዓዲ ሰጕዶን መሬትን ርስትን ዝነበሩ ሓማሴናይ እዮም።
እዚ ትርእዩዎ ዘሎኹም ዖስማን ሳሊሕ ሞሓመድ ዝብሃክል ወሎየ፣በደውን ዓባስን እዩ ስለዝኾነ የማነ ማንኪ ጽሒፉ ዝሃቦ ጥራይ እዩ ወታእታእ እናበለ ዘንብብ። ሰብ ጸውዓለይ እንተበልኩዎስ ብዓል በለስ።ሓንሳብ ወዲ ዓፋር፣ ሓንሳእ ወዲ ዓሳውርታ እንዳተባህለ ይንገረሉ እምበር፣ እቲ ቀንዲ መወለዱስ ካብ ዎሎ እዩ። ምስ የማነ ማንኪ፣ ከም ሙሴን ኣሮንን ኮይኖም፣ እንዳገሹ፣ የማነ ዝበሎ ዝዛረብ ፓፓጋሎ እዩ። (ታርኽ ነቢ ሙሴን ኣሮንን፣ ሙሴ ወታእ እዩ ነይሩ፣ ንሙሴ ዝትርጉመሉን ዝዝረበሉን ኣሮን ስለዝነበረ እዩ።)ንመን ትመጾ መን ይመጻ ትመጾ፣ ንመት ትመጻ ድማ መን ትመጻ ይመጻ። እዛ ዓዲ ጀጋኑን ፈላስፋታትን ዝኾነት ሃገርና ኤርትራስ በዞም እካብ ወዲእካብ ክትግዛእ ከላ ኣዝዩ መዓንጣኻ ዝብንጥስ ነገር እዩ። እዚ ኣርእያ ደስታ ዝብሃል ድማ በብኡን በዲኡን ወዲ ኣውራጃ ዓጋመ እዩ። እቲ ብጽዮናውያን ዝተሓንጸጽ ውዲት፣ ንደቀባት ሓማሴንን ኣከለጒዛይን፣ ሰራየን፣ ኣላዕ ከተብሎም እንተድኣ ኮንካ ወይ ብንዳ ኣዲኡ ወይ ብንዳ ኣቦኡ ኣምሓራይ ወይ ትግራዋይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ስለዝኾነ፣ በቲ መደብ ጽዮናውያን እምብኣር ኣብ ውሽጢ ህግደፍ ኮይኖም ኣብ ዝልዓለ ጽፍሒ ስልጣን ተወጢሖም ዘለው፣ ኩሎም ካብ ሓለቕኦም ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተንቤናይ ጀሚሮም ምጻእተኛ እምበር ደቀባት የብሎምን።
እቶም ደቀባት ኤርትራ ግና ኣብ ቤት ማእሰቲ ይበልዩ ኣለው። እዚ ድማ ትእዛዝን መድብን ጽዮናውያን፣ “ንህዝቢ ኤርትራ ብገረብ ብሓኽላ ገርካ ጥራይ ኢኽ ኣላሽ ከተብሎ ዝከኣል እምበር፣ ብፍላይ ካብቶም ደቀባት ከበሳ እንተድኣ ኣብ መሪሕነት ኣምጺእካ ግና ንህዝቢ ኤርትራ ክትቆጻጽሮ ኣይከኣልን እዩ” ካብ ዝብል ውዲት እዩ እምብኣር፣ ጽዮናውያን ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም ነዞም ጁጅማጁጅ መልሚሎም ብምስልጣን ትንፋስ ህዝቢ ዘምልዑ ዘለው። እዚ ኣርኣያ ደስታ ዝብሃል ሰብዚ፣ ብ1945 ዓ.ም.ፈ. ዝተወልደ፣ ኣብ ሜዳ ከይዱ ግና ብራሾማይ ወይ ብራኳ ማይ ዘየቐበለ፣ ክሳብ ሎሚ ዲፕሎማት ኢሰያስ ኮይኑ እዩ ንኢሰያስ ዘገልግል ዘሎ። እዚ ሰብዚ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ሃገር ስዊድን ከም ዲፕሎማት ህግደፍ ኮይኑ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሰብ ጸውዓለይ እንተበልኩዎስ ብዓል በለስ ከምዝብሃል ግና፣ ካብ 2006 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ ክሳብ 2014 ዓ.ም.ፈ. ወኪል ኢሰያስ ኮይኑ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጸኒሑ። ሎሚ ከኣ በቲ ዝሰልጠኖ ሞያ ስለላ ስኣይኤ ንኢሰያስ ወኪሉ ምስ የማነ ማንኪን ምስ ዖስማን ሳሊሕ ሞሓመድ ንኢትዮጵያ ተላኢኹ። ክንብርኲት ከይንብርኲት ኣብ ማይ እስከ ንብጻ!
ንህዝቢ ኤርትራ መሰሉ ገፊፍካ፣ብውዲት ባዕዳውያን ሃገራት ብፍላይ ከኣ ብኣመንግስቲ ኣሜሪካን፣ እንግሊዝን እስራኤን፣ ዝተመደበን ዝተውሰነን ፕሮጀክት ዓመጽ፣ ኮይኑ፣ በቲ ኣባሎም እንኮ ሕገ-ኣልቦ ኢሰያስን፣ ብዚ መልሚሎም ኣምጺኦሞ ዘለው ዶር. እቢዪ ኣሓመድን ጸረ ህዝባዊን ልዑላዊን ቅጥዒ ዝኾነ ውዲት ይካየድ ኣሎ። ንሓደ ህዝቢ፣ ውሑድ ግዜ ከተታልሎ ይከኣል እዩ፣ ብዙሕ ግዜ ከተታልሎውን ይከኣል እዩ፣ ንዘልኣለም ከተታልሎ ግና ዘበት። እዞም ዘይሓንኩ እካብ ወዲ እካብ መራሕቲ ግዝያዊ መንግስቲ ህግደፍ ግና፣ ንዘልኣለም ንህዝቢ ኤርትራ ንኸታልልዎ ገልዳሕ ይብሉ ንዕዘቦም ኣሎና። ክንደይ ዓቐብ ዘይጠረጥና በለት እድጊ እንዳቦይ ሰዓረ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚኦም ዘረብረበ እዩ። ዝመጸ እንተመጸ ግና እቲ ቃልሲ ህዝቢ አርትር ደው ኣይክብልን እዩ።
ን20 ዓመታት ተረሲዑ ዝጸንሕ ዶባዊ ጕዳይ፣ ስለምንታይ ሎሚ ብፍላይ ድሕሪ ዑደት ፍሉይ ልኡኽ መንግስቲ ኣሜሪካ ንኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ሓዲሽ ተርእዮ ክኽሰት ጀሚሩ?
1.) እዞም ልኡኻት ህግደፍ ንኣዲስ እበባ ትማሊ ዝኣተውን፣ ምስ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢዪ ኣሕመድ ዝተራኸቡን፣ መሰል ልዑላውነት ኤርትራ ኣብ ግምት ኣእትዮም ድዮም ተራኺቦም?
2.) እዚ ትማሊ ዝተኻየደ ርክብ ልኡኻት ህግደፍ ምስ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ፣ ኣብ ዓለምለኻዊን ወግዓዊን ቅጥዒ ዝተመርኮሰን፣ ጕዳይ ዶብ ኤርትራን ትግራይን ዝምልከት ውዕል ኣልጀርያን፣ ሕቶ ካሕሳን መሰረታዊ ፍታሕን ዘማልአ ድዩ?
3.) እዚ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ርክብ ወከልቲ ኢሰያስን ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድን፣ ጠለብ ህዝቢ ኤርትራን፣ ሕቶ ተቓወምቲ ውድባትን ኣብ ግምት ኣእትዩ ድዩ ተኻይዱ፣ ወይስ መንግስቲ ኣሜሪካን ኢሰያስ ኣፈወርቅን ዝደልዩዎ ጠለብ ሒዙ ጥራይ እዩ ተኻይዱ?
4.) ህግደፍ ድሕሪ ዶባዊ ኲናት ባዱመ ድሕሪ 18 ዓመታት ማለትዩ፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምርድዳእ ንኣዲስ ኣበባ ንኽኸይድ ዝወሰነ ስለምንታይ እዩ ?
5.) ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቶም ዘሎው መባእታውያን ተበግሶታት እዞም ዝስዕቡ እዮም :-
> እሱራት ምፍታሕን
> መሰል ሰላማዊ ሰልፊ ምፍቃድ
> ንህዝቢ ተስፋታት ድሕነትን ፍቕርን ምትስፋው
ኣብ ኤርትራኸ
1. ሕቶ እሱራት ምፍታሕ ተላዒሉዶ?
2. መሰል ሰላማዊ ሰልፊኸ ንምዃኑ ኣሎዶ ?
3. ትርጉም ልዑላውነት ህዝብን ሃገርንከ ብህግድፍ ተኸቢሩ ድዩ?
ስለምንታይ ኣብዘን ዝሓለፋ 18 ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ክእሰርን ክጭቆንን ክስደድን ጸኒሑ?
ካብ 1992 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብትእዛዝ ኢሰያስ ዘይተኣደነ ሰብኣዊ ግህሰትን፣ ኢሰብኣዊ ወፍርን ከካይድ ከሎ፣ ስለምንታይ እተን ንፍትሕን ዲሞክራስን ለውጢ መለኽቲ መራሕቲ (ረጂም ቸንጅን =Regiem Change) ንጣበቕ ኢና ዝብላ መንግስታት፣ ከም ብዓል መንግስቲ ኣሜሪካን፣ እንግሊዝን ፈረንሳን ወዘተ… ነዚ ብግዝያዊ መንግስቲ ጥራይ ግንከኣ ብሕጊ ዘይቆመን፣ ንህዝቢ መሊኹ ዝገዝእ ዘሎ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዓገብ ዘይበሉዎ? ኣናፍራ ቆቓሕ ዘይፈለጠስ ኣይሃዳናይን! ጉዳይ ነጻነት ኤርትራ ካብ ቅድሚ ቃልሲ አርትራ ጀሚሩ፣ መንግስቲ ኣሜሪካን እንግልዝን ብመትከል ከምዝቋወምኦ ነቶም ካብ ኣፍንጫና ኣርሕቕ ኣቢና ንጥምት ሰባት ከም ጽሓይ ቀትሪ በሪሁልና እዩ ። ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቦኹም ኣብዘደቀሱና ምኻኑ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚርና ዓው! ኢልና ዝተዛረብናሉ እዩ። ኣብዚ ሎሚ ቅነ ኣብ ኢትዮጵያ ይኹን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዛዕባ ጕዳይ ዶብ ዝቐርብ ዘሎ በብዓይነቱ ርእይቶታት፣ ድሕሪ ማይ ኣብ ብዓቲ ምኻኑ ጥራይ ዘይኮነስ፣ውዲታዊ ምኻኑ ከኣ በሪሁልና እዩ።
ዝኾነኮይኑ፣ እዞም ክልተ-ገጽ ሓደ ቅርሺ ዝኾኑ ውድባት ህግደፍን ወያኔን፣ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም፣ ብፍላይ ንህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ግዳይ ጂኦግራፊካዊን፣ ታሪኻዊ ጅግንነቱን ገሮም ኣላሽ ኣቢሎም፣ ነቶም ቶዃሉ ጽዮናውያን ኣሕሊፎም ንኽህቡዎ እዮም ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ሃጸያውያንን ተዓስኪሮም። ሻዕብያን ህውሓት ኣልቃሂዳ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኽኾኑ እዮም ብመሃንድሳት ጽዮናዉያን ተመልሚሎም ተሰሪሖም። ብፍላይ እኳድኣ ብስለላ መርበብ ሃገር እንግሊዝን ኣሜሪካን እስራአልን እዮም ተመልሚሎም ሰልጢኖም። እወ እዞም ተዛረብቲ ኣቑሑት ጋንታ ወያኔን ህግደፍን፣ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም እዮም፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ጽዮናውያን ጥራይ ክብሉ እዮም ንኤርትራውን ትግራዋይን ወለዶ ከጽንቱ ጸኒሖም።
እቲ መደብን ስትራተጂን መንግስቲ ኣሜሪካን እንግሊዝን፣ ኤርትራ ብምንም ዓይነት ሓራ ኮይና ብልዕላውነት ሃገር ክትፍለጥ ፍጹም ከምዘይደልዩካብ 1952 ዓ.ም.ፈ. ኣፍሊጦምና እዮም። መታን ንሶም ጽዮንዝውያን ዝመደቡዎ መደብ ከይፈሽል ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ይጸንት ኣሎ። እወ፣ እቲ ዝገርመና ግና፣ ንህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ብድሎ ከይትዕሎ ክስዕሩዎ ከምዘይክእሉ ስለዘረጋገጹ፣ ገረብ ብሓኽላ ዝብል ውዲት ፈጢሮም፣ ነዞም ኣተዓብብያን፣ መንነታዊ ቅልውላውን ዝበደሎም ክልተ ገጽ ሓደ ቅርሺ ዝኾኑ ደቓሉ ህግደፍን ወያኔን ሊኢኾምሉ። እቲ ዘስደምም ተዋስኦ ድማ ንክልቲኦም (ንሻዕብያን ወያኔን) ከም ሳእኒ ኣብልዮም ምስተጠቕሙሎም ፣ እንሆ ሎሚ ሓዲግ መዲግ ክገብሩዎም ንዕዘብ ኣሎና።
እዞም ብህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ዘይግደሱ ክነሶም፣ ፈላልዮም ከባልዑዎ ዝጸንሑ ስልጡናት ማፍያ፣ ብትእዛዝ ጎይቶቶም፣ ኣሜሪካን እንግሊዝን እስራኤልን፣ ብድሕሪ ነጻነት ኤርትራ፣ ከይሓነኹ!   ከምዝብሃል፣ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ኲናት ሓድሕድ ወሊዖም። በታ ካብ 16.000 ዘይበዝሕ ህዝቢ ዝነብረላ ቑሸት ባድመ ኣሳቢቦም ድማ ካብ 200.000 ዘይውሕዱ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣህሊቖም። እዚ ኩሉ ሓሊፉ ድማ ሎሚ እዚ ንርእዮ ዘሎና ውዲታዊ ድራማ ይካየድ ኣሎ።
እዞም ተጣበቕቲ ህዝቢ ኢና እንዳበሉ ንፍርቂ ዘመን ዝኣክል ንከልቲኡ ህዝቢታት ኢትዮጵያ ከዳናግሩ ዝጸንሑ፣ መራሕቲ ወያኔን ህግደፍን፣ ኣብዚ እዋንዚ ግና ድሕሪ ብዙሕ ስቓይን መከራን፣ ስደትን ህልቀትን ጥሜትን ዕርቃንን ህዝብታት፣ መድረኾም ስለዝኣኸለ፣ ብሓዲሽ ውዲት፣ ሓዲሽ ኢትዮጵያዊ መንእሰይ ቀዳማይ ሚንስተር ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ ዝተባህለ፣ ከም መሲሕ ኮይኑ፣ ነቲ ንዘመናት ዝኸይድ ዝጸንሐ ዘይተኣደነ ሽግር ኢትዮጵያን ኤርትራን ከም ዶባዊ ጉዳይ ባዱመን ጸሮናን ዝኣመሰሉ ዝደስከሉ ሽግራት ክፈትሕ ዛጊት ብጽዮናውያን ተመልሚሉ ለይትን መዓልትን ዘይፍጸም ተስፋታት ከተስፉ ገልዳሕ ይብል ኣሎ። ንሱውን መን መልሚሉ ከምዝልኣኾ ኣጸቢቕና ፈልጥና ኢና።ጽባሕ ብጊሓት ድማ እንታይ ከምዝመጽእ ዛጊት ፈሊጥና ስለዘሎና፣ በቲ ኣቢዪ ዘተስፉዎ ዘሎ ዘይፍጸም ተስፋታት ኣይክንታለልን ኢና። ኣስተብህል፣ ተስፋታት ፕረሲደንት ኣሜሪካ ነበር ባራክ ኦባማ እኮ ተዓዚብናን ተመኲርናን ኢና። ትማልን ሎሚን ድማ እዚ ሕጂ ኣብ ስልጣን ዘሎ ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ንህዝቢ ኣሜሪካ እንታይ እንታይ ኢሉ ተስፋታት ከምዝሃቦ እይሰማዕናን፣ ኣይተዕዘብናን ዲና። ክሰርቀኒ ከሎ ዘይኣምኖስ፣ ክህበኒ ነይኣምኖ።
እቶም ክልተ ክናናን ምናናን ህግደፍን ወያኔን ግና፣ በቲ ን27 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተላገጹዎ ላግጺ፣ ንመረዳእታ ብመኽንያት ኢሰብኣዊ ፍጻሜታትን፣ ሰብኣዊ ግህሰትን፣ቅዱስ ሃይማኖት ምንዋርን፣ ውርዙይ ባህሊ ምብዕላግን፣ ኣብ ፍርዲ ከይቀረቡ፣ ብስነኣእምራዊ ረቂቕ ውዲት ጽዮናውያን፣ ንህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣእትዮም፣ ብሳላ ጎይቶቶም ብነጻ ንክነብሩ ብጎይተቶም ዛጊት መብጽዓ ተኣትዩሎም ኣሎ። “ባዕላ መምጽኢት ደርፊ ባዕላ መጥፍኢት ደርፊ”፣ ጉዳይ ዶብ ባድመ፣ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ዘይደለይዎ ክነሱ፣ ብድፍኢት ጽዮናውያን ግና ብፍላይ ንምዕባሌ ኤርትራ፣ ብሓፈሻ ከኣ ንኢትዮጵያ ንድሕሪት ክጎትት ክኢሉ። ዓሳኽር ጽዮናውያን ወያኔን ህግደፍን ግና፣ በቲ ዘሚቶም ኣብ ባዕዳውያን ባንክታት (ኦፍሾር ባንክስ) ኣሕሊፎሞ ዘለው ገንዘብን ወርቅን ከም ዋሕስነት ሕይወቶም (ላይፍ ኢንሹራንስ) ብጎይቶቶም ጽዮናውያን ስለዝተሓስበሎም ብዘይ ፍርዲ ዕስክርንኦም ክቕጽሉ ይሕሰብ ኣሎ።
እዞም ካብ ብኣእምርኦም ብኸብዶም ዝሓስቡ ጭፍራ ወያኔን ህግደፍን፣ ብመጽናዕቲ መሃንድሳት ባዕድውያን፣ ገና ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብገርሁ ከሎ፣ ብመደብ ተመልሚሎም፣ ከም ኣልቃሂዳ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኖም ንስትራተጂካዊ ረብሓ ባዕዳውያን ንኽኽድሙ ዝተላእኩ ክንሶም፣ ንህዝቢ ንኸታልሉ ግና ብማርክሰ ለሊንነት ገሮም ንቀልቢ መንእሰይ ሰሊቦም ንረብሓ ባዕዳውያን በጃ ከምዝሓልፍ ገሮሞ። ሓቂዶ ሓሶት? እወ፣ ብማርክሰ ለኒን ብምሽቃጥ ንህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ተላጊጾምሉ። ብሕጂ ግና ሓዲስሽ ኮይኑ ዝነብር ስለዘየለ ንሶምውን እንሆ ዕጫ ንጉስ ሃይለስላሴን መንግስቱ ኃይለማርያምን ከተርክቦም ንዕዘብ ኣሎን። መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮም ይመጹ።
ስለምንታይ ድሕሪ 30 ዓመት ዝወሰደ ሰውራ ኤርትራ፣ ድሕሪ 17 ዓመት ከኣ ሰውራ ትግራይ፣ እዞም ብዓሌትን ብባህልን ዘይርሓሓቑ ክልተ ገጽ ሓደቅርሺ ዝኾኑ መራሕቲ ወያኔን ህግደፍን፣ ኣብ ኲናት ባድመ ብምእታው ሕማም ድሕር ፈጢሮም፣ ንዝብል ሕቶ መልሱ፣ ነቲ ዝመራመርን ብፍላይ ንታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ከኣ ክከታተል ዝጸንሐን ግዱስ ሃገራዊ ኣይጠፍኦን እዩ። እወ፣ ድሕሪ ነዊሕ ቃልሲ፣ ኣብ ሃገራዊ ልምዓትን፣ ኣብ ሰላምን ኣድሂቦም ክንዲ ንህዝቢ ዝመርሑ፣ ብባዕዳውያን ተኣዚዞም ግና ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ን57 ዓመታት፣ ካብ ፍርቂ ዘመን ንላዕሊ ድሕሪ ምድኻሞም፣ ካብ ምዕባሌን ሓርነትን ንድሕሪ መሊሶሞ። ሓቂዶ ሓሶት ክቡራት ተኻታተልቲ!
ዊዲታዊ ግንከኣ ክትርድኦ ቀሊል ዘይኮነ ረፎርሙላ
ነዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ሓተታ እንተድኣ ተረዲኡኩም ንውዲት ጎይቶት ህግደን ወያኔን፣ ከምእውን ንወያኔን ህግደፍን ክትርድኡዎ ኢኹም።
ንቡር – ጸረ-ንቡር= ዘይንቡር (Thesis, Antithesis, Synthesis)
እቲ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1868 ድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ፣ ኣብ ዊዲታዊን፣ ግንከኣ ክትርድኦ ቀሊል ዘይኮነ ፎርሙላን ዝተመርኮሰ መስርሕ እዩ ክኸይድ ጸኒሑ።
እዞም ንቡር፣ ጸረ-ንቡር= ዘይንቡር (Thesis, Antithesis= Synthesis) ዝብሃሉ ፎርሙላታት፣ ትርጉሞም ብኣድህቦ እንተድኣ ተረዲእናዮም፣ ኣብ ኩሉ ኲርናዕ ዓለም ዘሎ መስርሕ ፖለቲካ ሓንቲ ሃገር ብቐሊሉ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። ንመረዳእታ፤ Thesis: People need to go the bank to draw cash. ህዝቢ ገንዘብ ከውጽእ ንባንክ ይኸይድ Antithesis: It’s not necessary to go to the bank to draw money. ገንዘብ ንምውጻእ ንባንኪ ምኻድ ኣየድልን። Synthesis: Develop ATMs that can dispense cash at convenient locations. ኣብ ኣድላዪ ቦታታት ገንዘብ ከተውጽኣለን እትኽእል ኣውተማቲክ ማሺናት ከተማዕብል ኣሎካ
እዚ ማለት ድማ፣ ነቲ ንቡር ወይ ንመዋእል ዝጸንሐ ምዕባሌ፣ ለውጢ ዘምጽእ መስርሕ ፈጢርካ ብሓዲሽ ምቕያሩ። እቲ ንቡር ስርዓት ንነዊሕ እዋን ምስዝቕጽል፣ ባህርያዊ እዩ እቲ መንግስቲ ጌጋ ክገብር፣ እቲ ህዝቢ ድማ ምሕደራ ክጎድል ክዕዘብ ከሎ፣ ግድነትን ባህርያዊን እዩ ቁጠዕዑ ከርኢ። ብዚ መኽንያትዚ እምብኣር፣ነቲ ንቡር ብጸረ-ንቡር ገሩ ኣብ ዘይንቡር ይቕይሮ ማለት እዩ። እዚ ማለት ግና ብቕኑዕ ኣፈታትኻ ግርጭት ተጠቒምካ፣ ንህዝቢ ከይከዳዕካን ምዕቡል ዝኾነ (Synthesis) ምሕደርስ ምምጻእ ማለትይ እዩ። ብኻልእ ሸነኽ ድማ፣ ነቲ ፍትሓዊ ዝኾነ ተበግሶ ህዝባዊ መኸተ፣ ብከድዓት ይጭወሞ፣ ነቲ ህዝቢ ተመሲሎም፣ ድልየት ህዝቢ ከኣ ዘተግብሩ ተመሲሎም፣ ኣብ መወዳእታ ግና ነቲ ህዝቢ ከዲዖም፣ ነቲ ብመኸተን ቃልስን ህዝቢ ዝተረኽበ ዓወት ኣብ ጸረ ህዝቢ ቀዪሮም ኣብ ረብሐኦም የውዕሉዎ ማለትዩ።
እዚ መስርሕዚ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ሞት ንጉስ ቴድሮስ ጀሚሮም ጽዮናውያን በዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ 3 ፎርሙላታት ቀንዲ መሳለጢ ፖለቲካዊ ብዕልግና ገሮመን። እወ፣ እዚ ማለት ከኣ እቶም ቆርበት በጊዕ ተኸዲኖም ንህዝቢ ተመሲሎም፣ ግንከኣ ንሕልናን ስምዒትን ጭርሖታት ህዝቢ ብውዲት ዘሚቶም፣ ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ዝስለፉ ተመሲሎም፣ ነቲ ህዝባዊ ቃልሲ የበርዕኑዎ። እቲ ንቡር ዝነበረ ምሕደራ እምብኣር፣ ብጸረ ንቡር ተጨውዩ፣ ዘይንቡር ስርዓት ይምስርት ማለትዩ።
ንመረዳእታ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንጉስ ቴድሮስ ነይሩ፣ ብ1868 ብእንግሊዛውያን ተሳዒሩ፣ ብጸረ-ንቡር ወይ ብወራር ኣብ ዘይንቡር ተለዊጡ። ድሕሪኡ ንግስነት ንጉስ የውሃንስ ትግራዋይ ኣርኪቡ። ንሱውን ሓሊፉ። ድሕሪ ሞት ንጉስ ትግራይ ድማ ንግስነት ዳግማዊ ምነሊክ ኣርከበ፣ ነዚ ድማ ብወራር ጣልያን ነቲ ንቡር ኮይኑ ዝጸንሐ መስርሕ ምሕደራ፣ ደምሲሶም ብዕሉግ ባህሊ ኤውሮጳ ዝሓዘ ጸረ ባህልን ሃይማኖትን ዝኾነ ዘይንቡር ምሕደራ ኣብ ኢትዮጵያ ተኣታተወ። ስለዚ እምብኣር እቲ ንቡር ዝነበረ ምሕደራ ብጸረንቡር ተጨውዩ ኣብ ዘይንቡር ስርዓት ተቐየረ። ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ ንጉስ ዳግማዊ ምነሊክን ብኮሎንያል ጣልያን ተተኪእ። ኮሎንያል ጣልያን ድማ ተሳዒሩ ካብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስወጸ ብንጉስ ሃይለስላሴ ተተኪኡ፣ መስፍናዊ ሥርዓት ህይለስላሴ ድማ ከም ንቡር ኮይኑ ን40 ዓመታት ጸኒሑ።
ብድሕር መስፍናዊ ጭቆናን፣ ብጥሜት ኣብ ክፍለሃገር ወሎን ትግራይን ዝተባርዐ ጥሜትን ዕርቃንን፣ እኳድኣ ዘይሕለ መኸተ ድማ ብህዝቢ ኤርትራን ምስተኸስተ፣ ንጉስ ሃይለ ስላሴ ብጸረ ንቡር ብኣብዮት ህዝቢ ካብ ስልጣኑ ተሳናቢቱ። እቲ ህዝባዊ መኸተ ዘምጽኦ ዓወት ግና ብግጅለ መኮንናት ወተሃደራት ተዘሚቱ (ብጸረ ንቡር)። ኣንግህ ኣቢሉ ድማ እቲ ወተሃደራዊ መንግስቲ፣ ”ኢትዮጵያ ትቕደም ያለምንም ደም“ ዝብል ዘብህግን፣ ስምዒትካ ዝትንክፍን ውዲታዊ ጭርሖ ኣምጽኤ። ድሕሪ ምዓር ዝተሓወሶ ጭርሖ ክጭርሕ ድሕሪ ምጽናሕ ግና፣ መታን ነቲ መደባቱ ከተግብር ከኣ “ወፍሪ ልምዓት ሃገር” ዘመቻ ዝብሃል ፕሮግራም ንህዝቢ ኢትዮጵያ ኣወጀሉ።
እቲ ቀንዲ መደቡ ግና ተማሃሮ እንተድኣ ኣብ ኣብያተ ትምህርቶምን ዩኒቬርሲቲን ጸኒሖም፣ ግድነት ነቲ ፕሮግራም ህልቀትን ጥፍኣትን ህዝቢ፣ ወተሃደራዊ መንግስቲ ክዕንቅፎ ስለዝኽእል፣ ወፍሪ ተማሃሮ ብኣዋጅ ኣተግበረ። ሽዑ ድማ ግዝያዊ ወተሃደራዊ መንግስቲ፣ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ንበረኻ ምስከዱሉ፣ ነቲ ”ኢትዮጵያ ትቕደም፣ ያለ ምንም ደም“ ኢሉ ዝጨርሖ ጭርሖ ክሒዱ፣ ራዛ ናየብኡ ሓዛ፣ ከምታ ንጉስ ሃይለስላሴ ዝፍጽማ ዝነበረ፣ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራን ሰውራ ኤርትራን ኲናት ኣዊጁ። ኣስተብህል፣ ብፍላይ ፕሮጀክት ጽዮናውያን፣ ብሓፈሻ ድማ oሮጀክት ኣሜሪካን እንግሊዝን። ኣብዚ እምብኣር ግዝያዊ መንግስቲ ደርጊ ነቲ ንቡር ዝነበረ (መግዛእቲ ንጉስ ሃይለስላሰ) ብጸረ ንቡር (ሰውራ ወይ ኣብዮት) ገሩ ኣብ ዘይንቡር ቀየሮ። ጸኑሑ ድማ እቲ ዘይንቡር ከም ንቡር ኮይኑ ቀጸለ። መጎታዊን ባህርያዊን ስለ ዝኾነ ድማ ግድነት ይኸውን ህዝቢ እንደገና ምስመረሮ ቊጠዓዑ ከርኢ። ጸረ ንቡር ቃልሲ ከካዪድ ማለትዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ጭፍራ ወያኔን ጭፍራ ሻዕብያን፣ ብውዲታዊ ስራሕ ጽዮናውያን ተመiሖም፣ ተሓለቕቲ ህዝቢ ተመሲሎም፣ ጸረ ንቡር (ሰውራ) ኣካዪዶም በቲ ብጂሚ ካርተር ዝተዋህቦም ስትራተጂ ድማ ንመንግስቲ ደርጊ ኣውደቑዎ። ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ካ ሶቭየት ሕብረት ነጻ ኮነት። ወያነን ሻዕብያን እምብኣር ኣልቃሂዳ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምዃኖም በዚ ይረጋገጽ፣ ሓቂዶ ሓሶት?።
ንጉስ ቴድሮስን፣ ንጉስስ የውሃንስን፣ ንጉስ ዳግማዊ ምነሊክን
መሃንድሳት ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን
ኣስተብህል፣ ድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ፣ ንጉስ የውሃንስ ኣብ ትግራይ፣ ንጉስ ዳግማዊ ሚነሊክ ድማ ኣብ ሽዋ ነበሩ። እንግሊዛውያን፣ ንንጉስ ቴድሮስ ብውዲት ምስ ስዓሩዎ ንንጉስ ዳግማዊ ምነሊክ ብረቂቕ ስለላዊ ውዲት ዓስከሩዎ። ንጉስ መነሊክ ድማ ሰላዪ እንግሊዝን ኮሎንያል ጣልያንን ከኣ ኮነ። ብድሕሪዚ ንንጉስ ትግራይ የውሃንስ ብውዲት እንግሊዝ ኣብ መተማ ድሕሪ ምስያፉ፣ ንጉስ መነሊክ ግና ብእንግሊዝን ኮሎንያል ጣልያንን ሓዲሽ ሰላዪ ኮይኑ ክሳብ ብባህርያዊ ሞት ዝሓልፍ ንጉስ ኢዮጵያ ኮነ። ድሕሪ ሞት ንጉስ መነሊክ ድማ ብዓባይ ብሪጣንያ ዝሰልጠነ ንጉስ ሃይለስላሴ ዝብሃል ኣሰልጢኖም ወራስ ዓራት ንኽኸውን ሓጸዩዎ። ድሕሪ ወራር ኮሎንያል ጣልያን ድማ፣ ንጉስ ሃይለስላሴ ንእንግሊዝ ሃገር ተሰደ። ድሕሪ ስዕረት ኮሎንያል ጣልያን ብኮሎንያል እንግሊዝ ድማ ንጉስ ሃይለስላሴ ብመንግስቲ እንግሊዝ ዘውዲ ደፊኡ ንጉስ ኢትዮጵያ ኣበለ። ድሕሪኡ ግና መንግስቲ ኣሜሪካ ካብ ኢድ እንግሊዝ ከኣ ጨወዮም ኩርኩሮም ገበሩዎ።ክሳብ ዝመውት ድማ ጆን ስፐንሰር ዝብሃል ኣሜሪካዊ ቀንዲ ኣማኻሪ ንጉስ ሃይለስላሴ ከተብሉ። ክሳብ ዝመውት ድማ ክፍኣትን ስለላን ኮሎላን የማኽሮ ነበረ።
ደርግን መሃንድሳት ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን
መስፍናዊ መግዛእቲ ንጉስ ሃይለስላሴ ንኣስታት 40 ዓመታት ድሕሪ ምጽና ክምሽምሽ ጀመረ። ብህዝባዊ ናዕቢ ድማ ተሳናበተ። መንግስቲ እንግሊዝ ግና ንንጉስ ሃይለስላሴ ስለዝኣረገ ከተድሕኖ ኣይከኣለትን። ድሕሪኡ ግና ግዝያዊ መንግስቲ ወተሃደራዊ ደርጊ ኣብ ስልጣን መጸ። ድሕሪ ውድቀት ንጉስ ሃይለስላሴ ግዝያዊ ወተሃደራዊ መንግስቲ ደርጊ በዅሪ ኣኼባኡ ከካይድ ከሎ፣ ካብ መላእ ዓለም ዘለዋ ሃገራት፣ ስለላ መርበብ እንግሊዝ ጥራይ እዮም ነቲ ኣኼባ ደርጊ ተኻፊሎሞ።
ወያኔን መሃንድሳት ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን
ንወያኔ ድማ ገና ንሜዳ ቅድሚ ምውፋሮም ብመጽናዕትን ምርምርም መሃንድሳት ጽዮናውያን ንነዊሕ ስትራተጂ ንኸገልግሉዎም፣ ግንከኣ ምስቲ ቅድሚ ወያኔ ምፍጣሮም፣ ብሲ.ኣይ.ኤ. ዝተዓስከረ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተላፊኖም እንዳሰርሑ፣ መተካእታ ደርግን ንጉስ ሃይለስላሴን ብምኻን፣ ኢድን ጓንትን ኮይኖም ክሰርሑን፣ ብረቂቕ ውዲታዊ ሜላ፣ መልሚሎም ዘሰልጠኑዎም እዮም። እወ፣ ብርግጽ ንወያኔ ዝመሃዙዎም መሃንድሳት ስለላ መርበብ ሃገር እንግሊዝ እዮም። ንኢሰያስ ድማ ካብ 1966 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሮም ብስለላ መልሚሎምን ኣሰልጢኖምን ዝኸተቡዎ፣ ማእከላይ ሰለላ መርበብ ኣሜሪካ እዮም።
ኣስተብህል፣
ንንጉስ ሃይለስላሴ ኣሰልጢኖም ኣብ ንግስነት ዝሰቐሉዎ እንግሊዛውያን ካብ ኮኑ፣ ኣብቲ መጀመርያ ግዜ ብተልሜደን መኮንናት ዝተኻየደ ቦኽሪ ኣኼባ ደርጊ ፣ ካብ ነበሩ፣ ነቲ ገርሀኛ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንምድንጋር ሽዑ ዝዝርጋሕ ዝነበረ ፕሮፓጋንዳ ግና፣ “ፖለቲካዊን ስትራተ- ጂካዊን ዝምድና መንግሥቱ ኃይለማርያም፣ ምስ ሶቭየት ሕብረት እዩ“ ዝብልዩ ዝነበረ። እቲ ሓቂ ግና ብፍላይ መንግስቲ እንግሊዝ ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ኤም.ኣይ.6፣ ብሓፈሻ ድማ መንግስቲ ኣሜሪካን ብማእከላይ ስለላ መርበባ ኣሜሪካ (ሲኣይኤ)፣ መንግስቲ እስራኤል ድማ ብስለላ መርበባ ሞሳዓድ ኣዋፊረን እየን ንደርጊ ብስዉር ውዲታዊ ሜላ ኣብትሕቲኤን ኣእቲየንኦ ዝነበራ። (ንመወከሲ ብዘነበ ፈለቀ ዝተደርሰ “ነበር“ መጽሓፍ)
ንወያኔን ንሻዕብያንውን ከደምቲ ጽዮናውያን ንኽኾኑ ስለላ መርበብ ባዕዳውያን ብፍላይ እኳድኣ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ (ኤምኣይ6) ካብ መሃዞም፣ ሎሚኸ ኣቢዪ ኣሕመድ፣ ንሽግር ኤርትራን ኢትዮጵያን ንክፈትሕ ኢሉ ድዩ ብሃንደበት ካብ ሰማይ ዱብ ኢሉ መጺኡ? ወይስ ባዕዳውያን ብፍላይ መሃንድሳት እንግሊዝን ኣሜሪካን፣ ብረቂቕ ውዲታዊ ሜላ፣ ወይከኣ ብስነኣእምራዊ ስልቲ ዝተሰነየ ስለላዊ ትምህርቲ ኣስኒቖም፣ ኣሰልጢኖም ዝልኣኹዎ እዮም። ርግጽዩ፣ ንሕልናን እዋናዊ ስምዒትን ህዝቢ መዝሚዙ፣ ዝፍጸሙን ዘይፍጸሙን ተስፋታት ንህዝቢ እንዳኣተስፈወ፣ ንነዊሕ ዝኸይድ ስትራተጂካዊ ረብሓ ጽዮናውያን ዝሕሉ ረቂቕ ፕላትፎርም ሒዙ እዩ ተፈንዩ ዘሎ? ንምዃኑ መንዮም ንዶር. እቢዪ ኣሕመድከ ልኢኾሞ ትፈልጡዎምዶ? ህዝቢ ኢትዮጵያዶ? ባዕዳውያን መንግስታት? እንግሊዝን ኣሜሪካንዶ ወይስ ከኣ ስለላ መርበብ እስራኤል (ሞሳዓድ) እስራኤል ምዃኖምዶ ትፈልጡዎም?


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 665 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 07 ጥቅምቲ፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 6 ሺሕን 569 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 665 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 87 ሺሕን 834…
ፈረንሳይ እናደገሰ ዝመፅአ ዝርገሐ ቫይረስኮሮና ንምዕጋት ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታታ ማዕቐብ ከምተንብር ገሊፃ
ኣዲስ ኣበባ፣ 6 ጥቅም6፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፈረንሳይ እናደገሰ ዝመፅአ ዝርገሐ ቫይረስኮሮና ንምግታእ፥ ፓሪሲ ሓዊሱ ኣብ ሸሞንተ ከተማታት ካብ ፅባሕ ጀሚራ ማዕቐብ እቶ እቶ ሰዓት ከምትእውጅ ገሊፃ። ኣብ ፈረንሳይ በዝሒ ብቫይረስኮሮና ዝተሓዙ ሰባት እናወሰኸ ምምፅኡ ስዒቡ፥ ጥማሊ ጥራሕ 30…
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 712 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 05 ጥቅምቲ፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 7 ሺሕን 121 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 712 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 86 ሺሕን 430…
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 582 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 03 ጥቅምቲ፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 6 ሺሕን 344 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 582 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 85 ሺሕን 718…
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 841 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 03 ጥቅምቲ፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 5 ሺሕን 997 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 841 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 85 ሺሕን 136…
ለበዳ ቫይረስኮሮና ስዒቡ በጀት ዓውዲ ጥዕና ኢትዮጵያ ብ46 ሚኢታዊ ዓብዩ-ቀ/ሚ ኣቢይ
ኣዲስ ኣበባ፣ 2 ጥቅምቲ፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያ ለበዳ ሕማም ቫይረስኮሮና ስዒቡ በጀት ዓውዲ ጥዕና ብ46 ሚኢታዊ ክዓቢ ከምዝገበረት ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ገሊፆም። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ብምኽኒያት እቲ ቫይረስ ባህጊ ትካላት መውሃቢ ኣገልግሎትን ናውቲ መሐለዊ ፅርየት…
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 866 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 02 ጥቅምቲ፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 7 ሺሕን 383 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 866 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 84 ሺሕን 295…
ኣብ ኢትዮጵያ ብቫይረስኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 865 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 መስከረም፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 8 ሺሕን 24 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 865 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት…
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 892 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 28 መስከረም፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 8 ሺሕን 254 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 892 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 80 ሺሕን 895…
ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ብዝተገበረ ምርመራ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ተወሰኽቲ 618 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 26 መስከረም፣ 2013(ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ልዕሊ 6 ሺሕን 62 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 618 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቁፅሮም 79 ሺሕን 437…


text:
እምባአር ከስ፡ ነቲ ልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እነሆ ንዓርቢ ዕለት 24.10.2008 ዓ.ም.ፈ፡ አቦ ወንበር ውድብ ,,ግንባር ሃገራዊ ሓድነት ኤርትራ,“፡ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ፡ ጋሻ ናይ ,,Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ ዓዲምናዮ አሎና። እዛ ናትና „Chat Room“ እትኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ማእከላይ ምዕራብ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ ዘጅምረሉ ግዜ ካአ፡ ሳዓት 21፡00 እዩ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ናይ ሎሚ 31 ሓምለ መጋብኣያኡ፡ 26 ሽሕ ወተሃደራትን ፖሊስን ዝሓቍፍ ሓባራዊ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ናብ ዳርፉር ክለኣኽ ብምሉእ ድምጺ ወሲኑ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ኣጽዋር ብምጥሓስ ጸረ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ንዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ኣጽዋር ምቕባል ትቕጽል ኣላ ክብል ዘቕረቦ ክሲ ነጺጉዎ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ መሪሕ ተራ ክጻወት ከምዝጸውዐ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ (AFP) ኣፍሊጡ።


text:
ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ወርሓዊ ኣኼባኡ ኣካይዱ2020-09-20 19:43:57 Written by ሽማግለ ጨንፈር Published in EPDP News Read 349 times
- font size decrease font size increase font size
ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ሃገረ ጀርመን ኣብ ዕለት 18.09.2020 ሰዓት 20፡00 ጀሚሩ ሰዓት 22፡30 ዘወደኤ፡ ስሩዕ ወርሓዊ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ኣኼባ በዚ ንዓለምና ኣሸጊሩ ዘሎ ኮረና ቫይረስ (Covid-19 ) ምኽንያት ብምገባር ብኣካል ንምርኻብ ዝድፋኣሉ ብዘይምዃኑ ብመራኸቢ ብዙሓን እዩ ተኻይዱ። ኣኼባ፡ ብናይ ኣቦ መንበር ጨንፈር ናይ እንቋዕ ካብዚ ዘሎ ቀዛፊ ለበዳ ሕማም ቫይሩስ ብጥዕናን ሰላምን ኣጽንሓና ብምባል፡ ነቶም ሰዓቶም ኣኽቢሮም ኣብ ኣኼባ ዝተረኽቡ ብምምስጋን እዩ ኣኼባ ከፊቱ።
ኣብቲ ኣኼባ ካብዝቐረቡ መዛረቢ ዛዕባታት ድማ፡-
- ምምሕዳራዊ ጉዳያት ጨንፈር ሰልፍ፡
- ብሓፈሻ ኲነታት ደምበ ተቓውሞን ንምዕዋት ሓባራዊ ዕማማት ዝሰላሰል ዘሎ ናይ ስራሕ ውዳቤታትን፡ ህልዊ ዞባዊ ኩነታትን ኣብ ሰልፋዊ ጉዳያትን ዝተመርኮሰ ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ፤
- ጉዳይ መንእሰያትን ምንቅስቓሳቶምን ዝብሉ ነይሮም፤
ብመጀመርያ ብኣባላት ሽማግለ ዝቐረበ ውሽጣዊ ኩነታት ጨንፈርና፡ በዚ ህልዊ ኩነታት ለበዳ ኮሮና ቫይሩስ (Covid-19 ) ከይተዓናቐፍና ስሩዕ ኣኼባታትና ብመራኸቢ ብዙሓን ክቕጽል ምኽኣሉ፡ ውሽጣዊ ዲሲፕሊን ጨንፈርና ብዝምልከትን መግለጺ ቀሪቡ። ግዜ ዘምጽኦ ተክነሎጂ ተጠቂምካ እቲ ንቡር ዝኾነ ወርሓዊ ኣኼባታትካ ምትግባር ናብ ቀጻሊ ምዕቡል ናይ ርክብ ኣገባብ ክንምርሽ ከም ዘሎና ተገሊጹ። ኣባላት ጨንፈር‘ውን ብዛዕባ ውሽጣዊ ጨንፈራዊ ጉዳያቶም ስፍሕ ዝበለ ምርድዳኣትን ዝርርብን ኣካይዶም። ንዘጋጥም ሕጽረታት ብግቡእ ክንምልስን ክገጥምን ድማ፡ ሕድሕድ ምትሕግጋዝ ከምዘድሊ ብሰፊሕ ተዘሪብሉ።
ብድሕሪኡ ኣብቲ ካልኣይ ኣጀንዳ ተኣትዩ። ኣብዚ ጉዳይዚ‘ውን ሰልፍናን፡ ደምበ ታቓውሞን፡ ኩነታት ሃገርናን ዞባናን ዘለዎ በዳሂ ኩነታት ሓበሬታ ድሕሪ ምልውዋጥ፤ ኣቦመንበር ዞባ ኤውሮጳ ሓው ይሳቕ ወልደማርያም ብወገኑ፡ ንምጥርናፍ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ዝምልከት ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ። ኣብዚ ኣኼበኛታት ብሕቶን መልስን ሰፊሕን ዓሚቍን ሓበሬታታት ድሕሪ ምልውዋጥ፡ ንተበጺሑ ዘሎ ምጥርናፍ ካብ ፈላሚ ደረጃ ሓሊፉ ኣብ ምቛም ሓይሊ ዕማማት ምብጽሑ፡ ኣብ ተግባር ንምእታው ንዝተበጽሔ መስርሕ ኣኼበኛታት ብምድጋፍ ሓደ ስጉምቲ ኣብ ምጥርናፍ ሓይልታት ተቓውሞ ከምዝኮነ ርእዮም። እዚ ዝካየድ ዘሎ ተወሃሂድካ ናይ ምስራሕ መደባት፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ከየዐወትናዮ ዝጸናሕና “ጠመተ ናብ ድሕነት ሃገር” ዓቢ ናይ ዓወትና መንገድን ንህዝብና ድማ ዓቢ ብስራትን ስለ ዝኾነ፡ ኩላትና ኣባላት ደምበ ተቓውሞ ከይሰልከና ናብ ዝዓበየ ደረጃኡ ንምብጽሑ ክንቃለስ ከም ዝግባእ ኣኼበኛ ምሕጽንትኡ ኣቕሪቡ።
ኣብ መወዳእታ ኣብ‘ዚ ንመንእሰያት ዝምልከት ዛዕባ‘ዚ ብቐዳምነት ኣባል ሽማግለ ጨንፈር መንእሰይ ክብሮም ዓንዶም መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብዚ ግዜ‘ዚ ዘጓንፎም ዘሎ ጸገማትን፡ ጸገማቶም ንምፍታሕ ልዕሊ ዓቕሞም ስለ ዝኾነን ኣብ ዘይተደልየ ስጉምትታት እኣትዉ ከም ዘለዉን ኣብነታት ዘሰነዮ ብሰፊሑ ኣብሪሁ። ነዚ ጸገማት እዚ ንምቅላልን ብዝምልከቶም ኣካላት ጠመተ ክግበረሉን ድማ ነቲ ቅድሚ ሕጂ መንእሰያትን ደለይቲ ፍትሕን ብጠቕላላ ዝተሳተፉዎ ሰላማዊ ሰልፍታት ኣብ ፍራንክፎርትን ኣብ በርሊንን ዝተኻየደ ኣሞጒሱ። መንእሰያትና እቲ ኩሉ ብምልካዊ ስርዓት ዝወርዶ ዘሎ ሽግራት ከይኣኽሎም፡ ኣብ ኤውሮጳ ምስ ሰገረ ድማ ናይ ስድራ-ቤት ምጥርናፍ መሰል ዘይምርካቦምን፡ ናይ ተቐባልነቱ መሰል ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ምስንኻሉን ስለ ዝቕጽል ዘሎ፤ ኩላትና ከይሰልከና ደጋጊምና ሰላማዊ ሰልፍታት ብምክያድን መዘክራት ብምጽሓፍን ጉዳይ መንእሰያትና ክንቃለሰሉ ኣሎና ብማለት ስምዒት ኣኼበኛ ዝማርኽ መግለጺ ሂቡ። ኣኼበኛ‘ውን ሰልፍና ንሽግር መንእሰያት ንምፍታሕ ምስ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ብምትሕብባር ከይሰልከየ ንከካይዶ ዝጸንሐ ንጥፈታት፡ ሕጂ‘ውን ክቕጽሎ ከም ዝኾነ ብምትእምማን ቅሩብነቱ ብምግላጽ ኣኼባ ኣብ ተደምዲሙ።


text:
Radio Erena: 11 June 2017
ሰለስተ ኣባላት ናይ’ታ ኣብ 2015 ካብ ቦትስዋና ናብ ኣስመራ ምምላስ ዝኣበየት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ሎሚ ዓመት ናብ ውድድር ፕሪምየርሺፕ ቦትስዋና ዝሓለፈት ታፊክ ምስ ዝተባህለት፡ክለብ ንምጽንባር ልምምድ ከካይዱ ምጅማሮም ዘ ሳውዘርን ታይምስ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እዞም ምስ ካልኦት ሸውዓተ ብጾቶም ኣብ ቦትስዋና ተሪፎም ኣብ’ታ ሃገር ዑቕባ ዝሓተቱ ተጻወትቲ፡ ዱክዊ ካብ ዝተባህለ መዓስከር ስደተኛታት ተበጊሶም፣ 130 ኪሎ ሜትር ርሒቓ ናብ እትርከብ ከተማ ፍራንሲስታውን እናተመላለሱ እዮም ልምምድ ዝገብሩ ዘለዉ።
ሰለስቲኦም ተጻወትቲ፣ ኣብ’ቲ ኣብ ዝመጽእ ነሓሰ ዝኽፈት ሓድሽ ዓመተ ስፖርት ውድድር ፕሬመርሺፕ ምስ ጋንትኡ ኮይኖም ንኽጻወቱ ተገዳስነት ከም ዘርኣዩ ዝሓበረ፣ ወሃቢ ቃል ክለብ ታፊክ፣ ዋራንት ኮሎላ፣ ብብቕዓቶምን ቴክኒካዊ ክእለቶምን ከም እተመሰጠ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ነዞም ሰለስተ ኤርትራውያን ተጻወትቲ ካብቲ ተዓቑቦምሉ ዘለዉ መዓስከር ዱክዊ ናብ ከተማ ፍራንሲስታውን፣ መዓልታዊ 130 ኪሎ ሜትር ዝኣክል ርሕቀት ንምምልላሶም ኣጸጋሚ ብምዃኑ፣ኣባላት ክለብ ታፊክ ካብ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክሳብ ዝምለሱ ዝምለሱ፡ ኣብቲ መዓስከር ንክጸንሑ ከም ዝተረዳድኡ ኣፍሊጡ።
እዞም ምስ ክለብ ታፊክ ንኽጽንበሩ ኣብ ድርኩኺት በጺሖም ዘለዉ፡ ንኣስታት ክልተ ዓመት ብዘይጋንታ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ተጻወትቲ፡ ብዝሖም ‘ምበር ኣስማቶም ኣይተሓበረን።
እዞም ሰለስተ ኤርትራውያን ተጻወቲ ምስ ሓንቲ ካብ ክለባት እታ ሃገር ንምጽንባር ከምዝተቓረቡ ዝሕበር ዘሎ፣ መንግስቲ ቦትስዋና ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ነናብ ሃገሮም ክመልስ ከምዝኽእል ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ኣብ መዓስከር ዱክዊ፣ ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ዝርከብዎም ልዕሊ 2 ሽሕ ስደተኛታት ተዓቝቦም ከምዘለዉ ጸብጻብ ዘ ሳውዘርን ታይምስ የመልክት።
መጻረዩ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ንምክያድ ኣብ ጥቅምቲ 2015 ናብ ቦትስዋና ዘምርሐት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ 10 ኣባላት ኣብ ቦትስዋና ዑቕባ ንምሕታት ከምዝተረፉ ኣይርሳዕን።
====================


text:
እቲ ካብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ንናጽነት ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ኣብ ምህናጽ ሃገር ዓቢ ግደ ዝተጻወተ ሓርበኛ ዶክተር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ንኤርትራውያን ተቐማጦ ደለወር፣ ፐንሲልቫንያ፣ ኒው-ጀርሲ፣ ኒው-ዮርክ፣ ከነክቲከትን ቦስቶንን ብሓደ ታሕሳስ 2013 ዓ. ም. ሰፊሕ ኣኼባ ኣካይዱ።
ኣኼባ ተጀሚሩ ክሳብ ዝውዳእ ደው ኢሉ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኽቡር
ኣገልግሎት ሕክምና ኤርትራ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ደረጃ ወሪዱ መባእታዊ ናይ ሕክምና አገልግሎት ምርካብ አብ ዘይክኣለሉ ኩነታት ተበጺሑ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ግዱሳት ኤርትራውያን፣ ኩለን ናይ ጥዕና ማእከላት ብሰንኪ ዋሕዲ ምኩራት ክኢላታት፡ ዋሕዲ መሳርሒ፡ ቀጻሊ ምቍራጽ ሓይሊ ኤለትሪክ፡ ዋሕዲ መድሃኒት፤
ኣብቲ 27 ሕዳር ኣብ ናይሮቢ ዝጀመረ ዞባዊ ኣህጉራዊ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ምብራቕን ማእከላይን ኣፍሪቃ፣ Cecafa፣ ክሳተፉ ኬንያ ዝገሹ ዛጊት ኣስማቶም ዘይተነጸረ ክልተ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣ ኣብ’ታ ሃገር ከምዝተሸርቡ ነቲ ኣህጉራዊ ውድድር ሸፈነ ዝገበራሉ ዘለዋ ዝተፈላለያ መርበብ ሓበሬታታት ኣፍሊጠን።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ እቶም ክልተ ተጻወቲ፣ ትማሊ ቀዳም
መርበብ ሓበሬታ ቢቢሲ፣ ንህቡብነት ናይታ ዮሃንስ ትካቦ (ወዲ ትካቦ) ንስርዓት ህግደፍ ድሕሪ ምግዳፉ “ሓድነትና” ብዝብል ኣርእስቲ ዝዘየማ ሓዳስ ደርፊ ኣመልኪቱ “ናይ ቦብ ማርሊ ህሞት ደኾን’ዩ?” ክብል ኣብ ዘቕረቦ ዓንቀጽ፣ “ንመንግስቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝነቅፍ ዝመስል ናይ ተቓውሞ ደርፊ ሙዚቀኛ ‘ታ ንእሽቶ ሃገር ኤርትራ ኣብ ‘ዩትዩብ” ዋዕዋዕታ
ነፍሲ ወከፍ ሕብረ-ተሰብ ዓለምና ዝልለየሉን ዝፈልዮን ባህልታትን፡ ልምድታትን፡ ታሪኽን ኣለዎ። እዚ መለለዪ’ዚ ድማ መግለጺ መንነቱ ኮይኑ ኣብ ሕብረ-ተሰብና እከለ ከም’ዚ ዓይነት ተግባር ኣኽብሮት የውህቦ ፡ ከም’ዚ ዓይነት ጠባይ ከኣ ዉጉዝ’ዩ ተባሂሉ ይፍለጥ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ፍሉይን ሃብታምን ዝኾነ መለለዪ ባህልን ክብርን ከምዘለዎ መጠን፡ ኣብ መዓልታዊ
11/20/2013
ንኩሎም ደለይቲ ለውጢን ፍትሒን ዝኾኑ ኤርትራውያን ዘጠቓለለ መፈለምታ ዕዉት ህዝባዊ አኼባ “ህዝብን ሃገር ምድሐን ቅድሚ ኩሉ “ አብ ትሕቲ ዝብል መደረ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ተኻይዱ። አኼባ ንዝነበረ ታሪኻዊ ተበግሶታትን ናይ ከተማኡ ዝነበረ ናይ ቃልሲ አበርክቶ እጃምን ብምልዓል፣ ንሕሉፍ ተመኩሮታቱ ገምጊሙ። ንዝተፈላለየ አገባብ አተሃላልዋኡ ብምምዛን
ዘሕጉስ ዜና ጽማቕ ኣኼባ ጨንፈር
በይ ኤርያ ካሊፎርነያ
ዘሕጉስ ዜና ሰፈር ተቓለስቲ በይ ኤርያ ብቐዳም ዕለት 23-11-2013 ብሽማግለ ጨንፈር ሃገራዊ ባይቶ በይ ኤርያ’ን ብ’ ክልተ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ኣቶ ወልዴሱስ ዓንደማርያም’ን ኣቶ ኢሳቕ ይሕደጎን ዝተመርሔ ኣኼባ ንኻላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት በቲ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ዝተኸሰተ ምዕብልናታት
ኢራን ኣብ ጀኔቫ ድሕሪ ዝተኻየደ መዓልታት ዝወሰደ ጽዑቕ ዘተ፣ ሎሚ ንጉሆ 24 ሕዳር፣ ንኵልየራዊ ንጥፈታታ ብኸፊል ከተጕድል፣ ኣመሪካ ምስ እትርከበን 6 ወንነቲ ንኵልየር ዝኾና ሃገራት ከምዝተሰማምዐት ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ኢራን፣ ኣምሳያ ናይቲ ኣትያቶ ዘላ ውዕል፣ ብሰንኪ ኣህጉራዊ እገዳ ክትከስሮ ዝጸንሐት 7 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ቁጠባዊ
እቲ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ቅጥዒ ብዘይብሉ መንገዲ ወረቐት ዘይብሎም ኤርትራውያን ዜጋታት ክገፍፍ ከሎ ቅንጣብ ሓልዮት ዘየርኣየ ስሱዕ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ሃድን ንግስነት ስዑዲ ገና ዘንጸላልዎም ዘሎ ወረቐት ዘይብሎም ኤርትራውያን ናይ ጉልበት ሰራሕተኛታት ዝነብሩሉ ርሑቕ ሓውሲ ከተማታትን ከባቢታትን ኣለልዩ ኣብ ኤምባሲኡ ዝሰርሑ ሃሱሳቱ ብምውፋር፣ናብ ኤርትራ ክትምለሱ
ማእከላይ ባይቶ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (ማ.ባ.-ግሃድኤ) ካብ ዕለት 11-20/11/2013 ዓመታዊ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼብኡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣቃኒዑ። 2ይ ስሩዕ ኣኼባ ማ.ባ.፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ኣዚዩ ኣስካፊ ዝዀነ ኩነታት ኣብ ትርከበሉ ዘላ እዋን፣ ጐድኒ-ጐድኑ ድማ ህዝብና ብሓፈሻ መንእሰያትና ድማ ብፍላይ ኣብ ኣሰቃቒ ዝዀነ ኩነታት
ሳልሳይ ዋዕላ ኣፍሪቃ-ዓረብ ኣብ ምምካት ግብረሽበራ ብምትኳር ካብ 19-20 ሕዳር ብእንግዶት ኣሚር ኩውየት ተኻይዱ።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ መራሕቲ ሃገራት፣ ግብረሽበራ ንምምካት ኮነ ጥቡቕ ቁጠባዊ ምትሕግጋዝ ንምድንፋዕ ብዕቱብነት ክሰርሑ ከምዝተመባጽዑ መርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ሓቢራ።
ኣብቲ መራሕቲ ሃገራት ዝተሳተፉዎ ዋዕላ ኣፍሪቃ-ዓረብ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዑስማን ሳልሕ ኢዩ ተሳቲፉ። መራሒ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቶም ኣምሳያ ፓትርያርክ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኣቦና ኣቡነ እንጠንዮስ ብውዲት ዝተክኦም ቐሺ ዲዮስቆሮስን ሰላዪኡ ይፍታሄ ዲሞጥሮስን ብምልኣኽ ብተንኮል ካብ ወርሒ ሰነ ክሳብ ሎሚ ቕነ ኣዕጽዩዋ ዝጸንሐ፣ ኣብ ጀርመን ድራይኣይሽ ኣብ እትብሃል ከተማ እትርከብ ቤተክርስትያን ቅድስተ ማርያም፣ 16 ሕዳር 2013 ዳግም ኣገልግሎታ ከምዝጀመረት ምንጭታት
መርበብ ሓበሬታ ኣሰና፣ ድሕሪ’ቲ ብ 3 ጥቅምቲ ኣብ ገማግም ባሕሪ ላምፐዱዛ ህይወት 357 ዜጋታትና ብጅምላ ዝቐዘፈ ዘሕዝን ሓደጋ ባሕሪ፣ “ቀንዲ ጠንቅን ተሓታትን ስደትን ጥፍኣትን ኤርትራውያን ዜጋታት መን’ዩ?” ክብል ኣብ ገጻት መርበቡ ንዘቕረቦ ሕቶ ድምጺ ብምሃብ ካብ ዝመለሱ ልዕሊ 7 ሽሕ ተኸታትልቱ 83 ሚእታዊት (83 %)
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዝመጽእ ዘሎ ረቡዕ 20 ሕዳር 2013 በረራ ደው ከተብል ምዃና ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ቀንዲ ምኽንያት ምቍራጽ ኣገልግሎት መንገዲ ኣየር ኤርትራ ሕጽረት ገንዘብ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ኣረዲኦም።
ብዙሓት ሃገራዊ ስምዒት ዝደረኾም ኤርትራውያን ክኢላታት ኣቭየሽን፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነበሮም ዘተኣማምን ናይ ስራሕ ዕድላት
ወዲ-ቫካሮ ኣብ ከተማ ላስቬጋስ ብዕለት 13/11/13 ብዝሒ ህዝቢ ዝተሳተፎ ዕዉት ሰሚናር ኣኻይዱ።እቲ ብዝኽሪ ሰማእታትን ሃገራዊ መዝሙሩን ዝተጀመረ መደብ ቐጺሉ ብሌላ ዶክተር ተወልደ ወድ-ቫካሮን ብፕሮጆክት ዝተዳለወ ስእሊ ሓርበኛታት ኣቦታትና ወልዳኣብ ወልደማርያም፡ ኢብራሂም ሱልጣን ፥ሳበን እዩ ተጀሚሩ።
[gview file="http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2013/11/ወዲ-ቫካሮ-news.pdf"]
እቲ ብጃምላዊ ሕቶ ዑቕባ ጋንታታት ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ዝሰከሐ ስርዓት ህግደፍ፣ ብመንገዲ ኮምሽን ስፖርት፣ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ይኹን ኣሰንጣኒኣ ኣብ ክንዲ ብብቕዓት ብፖለቲካዊ መርገጺ ክምረጹ ትእዛዝ ድሕሪ ምትሕልላፉ፣ ዑመር ዝተባህለ ብቕዓትን ተመክሮን ዘይብሉ ኣሰልጣኒ ካብ ጊንዳዕ ከምዝመዘዘ፣ ንሱ ‘ውን ካብ ውሽጢ ሃገር ዝወሓዱ
እቶም ትማሊ 12 ሕዳር ሓንቲ ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ሒዞም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ጀዛን ብምዕላብ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ክልተ ፓይሎታት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ሜጀር ኢሳይያስ፣ ትለንተ ኣሮን ክኾኑ ከለዉ፣ እቲ ሳልሳዮም ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ሃገራዊ ማእከል ጂኦግራፍያዊ ስርዓተ ሓበሬታ ( National Geographic
ሰፊሕ ሪፖርተጅ ናይቲ ኣብ ከተማ ስቶኮሆልም
እተኻየደ ኣኸባ ናይ ተቃወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ
ብፊንሃስ ያዕቆብ
ኣብ ከተማ ስቶኮሆልም ንዝርከባ ተቃወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ጥራሕ ዘተኮረ ብብጻይ ወልደሱስ ዓማር ምክትል ኣቦ መንበርን ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሓላፍን ሰልፊ
እታ መሳርሒ ፕሮፖጋንዳ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝኾነት፣ ወግዓዊት ጋዜጣ “ሓዳስ ኤርትራ”፣ ሎሚ 12 ሕዳር 2013 ኣብ ኤርትራ ከምዘይተሓትመትን ከምዘይተዘርግሐትን ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እታ ጋዜጣ፣ ኣብቲ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት ዝከታተሉዎ መርበብ ሓበሬታ ህግደፍ (shabait.com) ኣብ ኢንተርነት ተሰቒላ ‘ኳ እንተላ፣ ካብቲ ዝጀመረትሉ ፈለማ
ሰለስተ ፖለቲካዊ ዑቕባ ክሓቱ ዝደለዩ ኤርትራውያን መኮንናት ሒዞማ ናብ ክሊ ኣየር ስዑዲ ዓረብ ዝኣትዉ ወተሃደራዊት ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ( King Abdullah Bin Abdul Aziz Airport) ጀዛን ክትዓልብ ከምዝተፈቕደላ መርበብ ሓበሬታታት ስዑዲ ዓረብ ኣረጋጊጸን።
እቶም መዓርጎምን ዝርዝር ኣስማቶምን ብልክዕ ዛጊት ዘይተረጋገጹ ኤርትራውያን መኮንናት፣ ብሰበስልጣን
[gview file="http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2013/11/EMDHRSeminar.pdf"]
ኣብ ዓዲ ጥልያን ዝመደበሩ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ልዑል ኣበርክቶ ካብ ዝገበሩ ገዳይም ተቓለስቲ ዶር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ)፣ ትማሊ 9 ሕዳር ኣብ ኦክላንድ፣ ካሊፎርንያ (ሰሜን ኣመሪካ) ኣብ ዘካየዶ ፈላሚ ዕዉት ኣኼባ፣ ድሕነት ሃገር ብምውሓስ፣ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጥን ፍትሕን ንምርግጋጽ መታን ክከኣል፣ ብዘይ ወዓል ሕደር
ካብ ኣስመራ ኤርትራ
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ስድራቤት ግዳያት ደሴት ላንፑዱዛ ኣብ ኣስመራ መቓብር ሓርበኛታት ንሰምበት ሕዳር 10/2013 ንሃገራዊ ቀብሪ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ብውሽጥን ብደገን ኣብ ከተማ ምሉእ ተሰሚዑ፡፡ እቲ ጻውዒት ናብ ኩለን ከተማታት ኤርትራ ብሰብን በቴሌፎናትን ክዝርጋሕ እዩ ቀንዩ፡፡
ነዚ ዝሰምዐ መንግስቲ ምሒር ሰንቢዱ ጉጅለታት ፍሉይ ሓልታት፡
[gview file="http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2013/11/MinqsQas_men1.pdf"]
ኣብ ኤርትራ እንርከብ ስድራ ቤት ግዳያት ላንፔዱዛ ኣብ መሬት ዓደቦኦም ንቡር ሓመድ ድበ ዘይተደበዩ ደቅና፡ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብደረጃ ሃገር ስነ-ስርዓት ቀብሪ ክግበረሎም፡ ጽንዓት ይሃብኩም፡ ሕሰም ኣይትርከቡ ዝብል ባህሊ ክንፍጽም ተሰማሚዕና፡፡
[gview file="http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2013/11/Qebri_asmera.pdf"]
ብጃምላዊ ሕቶ ዑቕባ ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ኣብ ቅድሚ ዓለም ብተደጋጋሚ ዝተዋረደ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ኣብቲ ካብ 27 ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ኬንያ ዝካየድ ናይ ሰካፋ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምስታፍ፣ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ተጻወቲ ኣኻኺቡ ጋንታ ከቕውም ሃታ ሃታ ይብል ከምዘሎ ተፈሊጡ።
እቲ
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ሰሙን፣ ብዙሓት ተመሃሮ ናይ’ቲ “ብዋርሳይ ይከኣሎ” ዝፍለጥ ካልኣይ ደረጃ መደበር ታዕሊም ሳዋ፣ ካብቲ ቦታ ኣምሊጦም ናብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ከምዝተበተኑ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ገለ ካብዚኣቶም ናብ ዓዶምን ዝነብሩለን ከተማታትን ክኣትዉ ኣብ ጉዕዞ እናሃለዉ ብስርዓት ህግደፍ ተታሒዞም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጕኖም ከምዘለዉ ‘ውን ተፈሊጡ።
ካብቲ
ምልካዊ ስርዓት ኣስመራ፣ ንመርመራ መነጸሪ መንነት(DNA) ናይቶም ኣብ ገምገም ባሕሪ ላምፐዱሳ ብዘሰቅቕ ኩነታት ዝሞቱ 360 ኤርትራውያን ካብ ነፍስወከፍ መቕርብ 150 ኤውሮ ክሽምጥጥ ዝኣለሞ ኣስሓኮ ኣልቦ ውዲት ፈሺሉ።
ጉጅለ ህግደፍ ትርጁማን ኣምሲሉ ዝለኣኾም ሃሱሳት፣ ንኩነታት ናይቶም ብሓዘን ተኾምቲሮም መቕርቦም ንምልላይ ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዝነበሩ ኤርትራውያን መዝሚዞም፡ መንነት
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ካብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ ጀሚሩ ኣብ ኣስመራ ሰዓት እቶ እቶ ከምዘተኣታተወ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ እቲ ሰዓት እቶ እቶ ካብ ሰዓት 8፣00 ናይ ምሸት ንደሓር እዩ ዝጸንዕ ዘሎ።
ስርዓት ኢሳይያስ፣ እቲ ኣብ ላምፐዱዛ ዘጋጠመ ጃምላዊ መቕዘፍቲ ኤርትራውያን ዝፈጠሮ ረዚን ሓዘንን ድጉል ነድርን ከይግንፍል
ኣብ ነርወይ፣ ኣብ ከተማ ስታቫንገርን ከባቢኣን ዝርከቡ መንእሰያት፡ ሃገርና ካብዚ ብስርዓት ህግደፍ ወሪድዋ ዘሎ ከቢድ መዓት ሓራ ንምግባርር ኣብ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ፡ ካብኦም ዝጥለብ ዘበለ ኩሉ ክገብሩ ድሉዋት ምህላዎም ከምዘረጋገጹ ብክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ንደሞክራስያዊ ለዉጢ ስታቫንገር
ናብ ኣሰና ዝለኣኾ ዜና የገንዘብ። ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ ንሳቶም ኣብቲ ብሰንበት
እቲ ውሩይን ፍሉጥን ዓርኪ ሰውራን ህዝቢ ኤርትራን ኢንግሊዛዊ ፕሮፌሰር ሊዮነል ክሊፍ ብዝሓደሮ ሕማም ብረቡዕ 23 ጥቅምቲ 2013 ዓሪፉ።
ፕሮፌሰር ሊዮን ክሊፍ ኣብ 1984 ንሜዳ ብምእታው ምስ ሰውራን ህዝብን ኤርትራ ተላልዩ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ኤርትራ ብምድጋፍ ፍትሓውነት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓለም ተፈላጥነት ንምርካብን ማሕበር ረዲኤት
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቶም ኣብ ኤርትራ ዝሕብሕቦም ዘሎ ዕጡቓት ትግራዎት ተቓውምቲ (ደምሒት) ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኣስመራ ብምውፋር ግፋ ከምዘካየደ ክበጽሓና ንዝቐነየ ቀጻሊ ሓበሬታታት እሙናት ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፣ እቶም ብ26 ጥቅምቲ ብስርዓት ኢሳይያስ ዝተዋፈሩ ዕሱባት (Mercenaries) ኣብ ዕዳጋ ሓሙስ ከባቢ ወክማ፣ ጎደና ሓርነት (ኮምብሽታቶ)
ኣወሃሃዲ ሽማግለ ደለይቲ ለውጢ ኖርወይ ብዕለት 19 ጥቅምቲ 2013 ኣብ ኦስሎ መስራቲ ጉባኤኡ ኣካዪዱ። ተጋባእቲ ጸብጻብ ናይ ግዝያዊ ኣወሃሃዲ ኮሚቴ ድሕሪ ምስማዕ ጉባኤ እትመርሕ ሰክረታርያ መሪጾም። ንኣቃውማን ውሽጣዊ ሕግታትን ዝምልከት ዓንቀጻት ብዕቱብ ተኻቲዖም ድሕሪ ምጽዳቕ ድማ ክልተ ደቂኣንስትዮ ዝርከብኦ 14 ዝኣባላቱ ካብ ውድባትን ማሕበራትን ዝተወከሉ
ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ከምእትሓብር ምግባር ፕረዝደንት ኢሰያስ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዙ ከም ቀዳማይ ኣጀንድኡ ብምሓዝ ክሰርሓሉ ከምዝጸንሐን ሕጂ`ዉን ይሰርሓሉ ከምዘሎን ኣብርሃም ያየህ ዝተባህለ ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ'ቲ ብግንቦት 7 ዝፍለጥ ኤርትራ ዝመደበሩ ተቓዋሚ ዉድብ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ንዉድቡ ብምዉካል ምስ ሰበ-ስልጣን ኤርትራ
ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ፣
ኣብ ኣሜሪካ ንዘለዋ ብፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ዝመርሓ ቤተ ክርስቲያን ንኸፍርሱ፣
ዮፍታሄ ድሜጥሮስ ዝመርሖም ልኡኻት ናብ ኣመሪካ ኣበጊሱ ኣሎ።
ዮፍታሄ ዝኾነት ቤተ ክርስትያን ኣብ ኤርትራ፣ ነቶም ኣብ ደሴት ላምፓዱዛ ዝሃለቑ ንጹሃት ዜጋታት ጸሎት ፍትሓት ከይግበር ትእዛዝ ሂቡ ኣሎ።
የማነ ገብረኣብ፣ ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ፣ ብግልጺ
ግዳያት ሓደጋ ላፐዱዛ ንምዝካርን፣ ነቲ ቀንዲ ጠንቂ ናይቲ ሽግር ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምዅናንን ካብ ዕዲ ጥልያን፣ ስዊዘርላንድ፣ ዓዲ እንግሊዝ፣ ጀርመን፣ ሽወደን፣ ነርወይ፣ ኔዘርላንድስን ካልኦት ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳን ናብ ሮማ ብነፈትን መካይንን ዝገሹ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ግዱሳት ኤርትራውያንን ኢጣልያውያን ኣኽሩኽ ኤርትራ ዝተሳተፉዎ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ
ኣብ ለንደን ዝርከቡ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ነበር፣ ብረቡዕ 23 ጥቅምቲ 2013፡ ብምኽንያት ህልቂት ላምፐዱዛን ናብኡ ዘብጸሐ ምልካውን አዕናውን ኣካይዳ ስርዓት ኢሳይያስን፡ ብዕምቆት ድሕሪ ምዝታይ፡ ተሓታቲ ናይቲ ጥፍኣት ስርዓት ኢሳይያስን ጉጅልኡን ሙዃኖም ብምርግጋጽ ነቲ ስርዓት ኣጥቢቖም ኮኒኖሞ።
እዞም ካብ ንእስነቶም ኣትሒዞም ኣብቲ ህዝባዊ ግንባር ዝመርሖ ዝነበረ ሃገራዊ
ሲቪካዊ ባህላዊ ማእከል ማሕበረኮም ኤርትራውያን ተባሂሉ ዝፍለጥ ብህግደፍ ዝዝወር ኣብ ኦክላንድ ዝርከብ ማሕበር፣ ሓደ ካብቶም ፍሉጣት ከላህዩዎም ዓዲሞሞም ዝነበሩ ከዋኽብቲ፣ ኣርቲስት ዮሃንስ ትኳቦ (ወዲ ትኳቦ) ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣመሪካ ድሕሪ ምርሕርሑ፣ ነቲ ን26 ጥቅምቲ ከካይዶ መዲቡዎ ዝነበረ መደብ ሳዕስዒትን ዳንኬራን ከምዝሰረዞ በወግዒ ኣፍሊጡ።
እቲ ማሕበር ንምስራዝ


text:
https://www.youtube.com/watch?v=YUXX7PNLlP8
ካልኣይ ግዜ ክንስረቅ፡ ቤትና ንሰራቂ ክንከፍተሉ የብልናን
ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ደመኛ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑን ልዕሊ’ቶም ጸላእትና እንብሎምን ንህዝብና ንዓመታት ዘድመዩ፡ ንብረቱ ዝዘመቱ፡ ክብረትና ዝቀንጠጡን መንነትና ክሓኩ ዝጸዓሩን ገዛእቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ ከምዘሎ ዝያዳ ብተግባር ኣረጋጊጹ ኣሎ። ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ፍትሕን ብልጽግናን
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ
እግዚኣብሄር ከምዚ ይብል ኣሎ፡ እወ ልክዕ ከምኡ ኪኸዉን እዩ፡ ምሩኻት እቲ ጅግና ኺምለሱ እዮም፡ ምርኮ እቲ ጨኳኒ ኸኣ ኺምለስ እዩ። ኣነ ኸኣ ንመጻርርትኺ ኽጻረሮም፡ ንደቅኺ`ዉን ከድሕኖም እየ ትንቢት ኢሳይያስ 49: 25።
መልእኽቲ ናብ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ወጻኢ ሃገር
እቲ ኣብ ዓዲ ሃሎ ተሸጉጡ ዝርከብ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ፡ መብዛሕትኦም እሙናት ደገፍቱን ኮራኹሩንን ኢሉ ንዝሓሰቦም፡ ብትእዛዙ ካብቲ ንስንኲላን ሓርበኛታት ተባሂሉ ዝተሰርሐ ገዛውቲ ዝሃቦም ጋዜጠኛታት፡ ኣብ ዓዲ ሃሎ ጸዊዑ ዕጹው ምስጢራዊ ኣኼባ ከምዘካየደሎም ተፈሊጡ።
ንሱ፡ ካብ ህዝቢ ተነጺሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ብሰንኪ ቄናን መምርሒኡ ኣብ ዝሓለፈ 27
ቀደም ዘመን ኢዩ። ሓንቲ ንእሽቶ ዓዲ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዓቢ ጎቦ ተደኲና ነበረት’ሞ ብመጓሰን ማሕረስን ዝናበሩ ህዝቢ ይቕመጥዋ ነበሩ። ኣብ ሓደ ውሱን ግዜ፡ ጓሶት ደቂ እታ ዓዲ ሓደ ብሓደ ጥሪቶም ኣብ በረኻ ይጠፍኣ ከም ዘለዋ ክዛረቡ ጀመሩ። ጥፍኣት ናይ’ተን ጥሪት ግን ደው ኣይበለን። እኳ ደኣ
ታሪኽ ከም ዝሕብረና ብ 490 ቅ.ል.ክርስቶስ (490 B.C.) ንወረራ ፈሪሳውያን ኣብ ምክልኻል ኣብ ዝተገብረ ኲናት ኣተናውያን (Athenians) ንዘመዝገብዎ ዓወት ንኸበስር ፊዲፒደስ (Pheidippides) ካብ ከባቢ ማራቶን ናብ ኣተንያ ን 25 ማይልስ (25 miles) ድሕሪ መጒያይ ብድኻም ላህሊሁ ዝዓረፈሉ ናይ ጅግነት ተዘክሮ ኢዩ። ስለዚ ዓወታት’ውን ይትረፍ ኣብ ውግእ
ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን፡ ነቲ ናይ ዑመር ኣልበሽር ካብ ስልጣን ናይ ምውራዱ ዜና ብ ቀጥታ ብቴለቭዥን ኣረጋጊጹዎ።
ኣብዚ እዋን`ዚ ኣብ ሱዳን ህጹጽ ኣዋጅ ተኣዊጁ ኣሎ።
ህዝቢ ሱዳን፡ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ካብ ስልጣን ወሪዱ ዝብል ወረ ድሕሪ ምስምዑ ኣቐዲሙ ኣብ ጎደናታት ወጺኡ ሓጎሱ ክገልጽ ከሎ ዘርኢ ናይዚ ሰዓት `ዚ
ኤርትራ ናይ መን ትኹን?
ናትና - ናይቶም ንጹሃን ደቃ’ዶ፡ ወይስ ናይቶም ሰብ ገበን?
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 09/04/2019
2ይ ክፋል
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ’ዚ - ኤርትራ ናትና ናይቶም ብዙሓት ንጹሃን ደቃ እምበር፡ ናይቶም ቀጻልነት ስልጣኖም ክብ ዝተበተነ ህዝብን ድንስቲ ሃገርን ዝጽበዩ ጉጅለ ገበነኛታት ከም ዘይኮነት ኢየ ከብርህ
ሰላም ኣሕዋት። ስላም ብተኽሊትን ነዊሕ ጉዕዞን ትከላበት ዘለኻ ሰራዊት። እስከ ንተሓታተት። ህዝብና እንታይ ክሳብ ዝኸውን ኢና ንጽበ ዘለና? ኢሳያስ ንህዝብና የጥፍኦ ከም ዘሎ ዘይርዳእ ኤርትራዊ ኣሎ ድዩ ሎሚ? ሎሚኮ ኢሳያስ ህዝብና፡ ንስሙ ናጽነት ጨቢጠ እናበለ ህይወትካ’ውን ኣብ ኢደይ ኢያ ዘላ!’ ኢዩ ዝብሎ ዘሎ! እዛ ሃገርና!
ብ ዓርቢ፡ ዕለት 5 ሚያዝያ 2019፡ ኣገዳሲ ምልክታ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ናይ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ማሕተምን ፌርማን ዘለዎ፡ ብዙሕ ሰብ ርእዩዎ ኳ እንተነበረ፡ ደሓር ግን ኩሉ ተቐሊጡ ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ከም እተሳሕበ፡ ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ሰነድ ኣረጋጊጹ።
ትሕዝቶ ናይቲ ሰነድ ምስናይ ጭብጡ ነዚ ይመስል፡
እቲ ተኣፋፊ ሰነድ
ንሕና እንተሰሚርና ንመሰልናን መሬትናን መሃንዚት ዝብለና የለን
ቅድሚ 30 ዓመታት ዝነበረ ደረጃ መነባብሮ፡ ኣቃውማን ጥርናፈን ስድራቤታት ኤርትራ ስጡምን ነብሱ ዝመርሕን ስለዝነበረ ምስዚ ኣኣብዚ እዋን’ዚ ዘሎ ዝተዘርገ ኩነታት ብምንጽጻር ፍልልዩ ስማይን መሬትን እንተተባህለ ምግናን ኣይመስለንን። ሎሚ፡ ወለዲ ደቆም ሓቁፎምን ብደቆምን ደቂ-ደቆምን ተኸበቢቦምን ኣብ ሓንቲ መኣዲ ዝምገቡ፡ ኣብ
ሰ0ሚዕኩምዶ ወረ - እታ ኣረጊት ጃልባ
ሰዓብቲ ጺዒና - ናይ ሩሑቅ ቀረባ
ኣብ’ቲ ምዉት ቃላይ - ኣድሕኑ ጠሊባ
ዝመረሮ ህዝቢ - ብኣ ዝሓጎለ
ደሓን ኩኒ ኢልዋ - ካብኡ እንክትፍለ
ካፒተን ኢሰያስ - ዓቅሉ ምስ ጸበቦ
ንኣቢይ ጸዊዑ - መፍትሕ ከረክቦ
ዘገርም እኮ’ዩ - ክትሰምዖ ዘሕፍር
ኢሰያስን ጉንዲ - ህዝቢ ግን ጨናፍር
ናይ’ቲ ኣቢይ ከኣ
ፕረዚደንት ጅቡቲ ዑመር ገለ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ባጽዕ ከምዝምስረት ብፈረንሳ ምስ እትሕተም መጺሐት ኣብ ዘካየዶ ዝርርብ ኣቃሊዑ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ ዑመር ገለ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ባጽዕ ከምዝምስረት ብፈረንሳ ምስ እትሕተም ዠን ኣፍሪክ ዝተባህለት መጺሐት፡ ኣብ ዘካየዶ ዝርርብ ኣቃሊዑ።
ብጋዜጠኛ `ታ መጺሐት፡ `ፕረዚደንት ኤማንወል ማክሮን፡
ኣብ ከተማና ላስ ቬጋስ (Vegas) ኩላትና እቶም ኣብ ኤርትራ ፍትሓዊ ስርዓት ክነግስ እንደሊ ኤርትራውያን ብሓደ ድምጺ እዋናዊ ናይ ይኣክል ንምልኪ ሕቡር መልእኽትና ከነስምዕ ስለዝኾና፡ ንሓሙስ ዕለት 11 ሚያዝያ 2019 ፡ ሰዓት 6:30 ኣጋምሸት፡ ኣብ Eritrean American Community Center ተረኺብኩም ብተሳትፎኹም ነቲ ሃገራዊ ኣጋጣሚ ከተዕዝዙዎ ብኽብሪ
ህዝቢ ኤርትራ ቀንዲ ጸላኢኻ ኣለሊ
ብ ገ.ወልደሚካኤል
ብሓፈሻ፡ ንኩሉ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ብደረጃ ምዕባለ ሃገሩ፡ ብዝሑን ዓይነቱን ይፈላለ ድኣእምበር፡ ብዙሓት ጸላእቲ ኣለውዎ። ካብቶም ብቐዳምነት ክስርዑ ዝኹእሉ ጸላእቲ፡ ብምዕባለ ለጠቕ ንዝበለት ሃገር፡ ከም ድንቁርናን ድኽነትን፡ ናይ ጥዕና ጉድለትን ጥሜትን ክጥቀሱ ይክኣል። ካብዚ ሓሊፉ'ውን ናይ ተፍጥሮ ተጻባእቲ፡ ከም ዋሕዲ ዝናብ
ዕንደራ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ደቡብ ሱዳን።
እቲ ብዑሱብ ኣምባሳደር የውሃንስ ተክለሚካኤል ዝምራሕ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ጁባ፡ ኤርትራውያን ካብ ምዝራፍን ምስላይን ሓሊፉ፡ ዉልቃዊ ሃብቲ ዘኻዕብተሉ መንገዲታት ሃሰው ናይ ምባል መስርሕ ጀሚሩ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ዝተራእየ ሓሸውየ ናይ ምዕዳግ ሰለስተ ደርቢ ዘለዎ ህንጻ ኣብ ከተማ ጁባ ኣብ
ሓደራ ኤርትራውያን፡ ኣብ ልጓም ዘይብላ ሰረገላ ኣይትሰቀሉ
ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ፡ ብላዕለዎት መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ዝምራሕ፡ ኣብ ተጋደልትን ኣብ ህዝብን፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሰውራን መግዛእቲ ኢትዮጵያን፡ ሰሚናራትን ኣኼባታትን ኣሎ ክብሃል እንከሎ፡ ንኽንሳተፍ ልዑል ሃንቀውታ ነሕድር ኔርና። ወዮ ድኣ ኣብቲ እዋን’ቲ ገንዘብን ሃብትን
ኤርትራ ናይ መን ትኹን?
ናትና - ናይቶም ንጹሃን ደቃ’ዶ፡ ወይስ ናይቶም ሰብ ገበን?
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
1ይ ክፋል 04/04/2019
“ኤርትራ ናይ መን ትኹን”? ዝብል ሕቶ ምሕታት ቀሊል ይመስል ይኸውን። ቀሊል መልሱ’ውን “ናይ ኤርትራውያን” ዝብል ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ግን ናይ ኣየኖት ኤርትራውያን? ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ
መትከል ዝምድናታት ወጻኢ ኤርትራ
ዘይሳነ ኣብ ወረቐት ዘሎ ፖሊሲን ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቅን
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ መንግስቲ ኤርትራ ንናይ ወጻኢ ዝምድናታት ፖሊሲ ዝምልከት ክልተ ርእሰ ኣንቀጻት ኣቕሪቡ ነይሩ። እቲ ቀዳማይ: `ሃናጽን ንጡፍን ጽምዶ ንዞባዊ ርግኣትን ዕብየትን` ዝብል ንሓፈሻዊ መርገጺ`ቲ መንግስቲ ከነጽር ዝፍትን ኮይኑ፡ ትሕዝቶኡ ዞባዊ ጸጥታን ሰላምን
መእረምታ ምቕያር ምእከቢ ኣዳራሽ
ዕድመ ናብ አኼባ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ኣብ ከተማ ሎንዶን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ደቂ ሃገርና፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፥ ንዕለት 07 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም.ፈ. ካብ ሰዓት 02:00 ድ.ቀ. ዝጅምር ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካዪድ ስለዝኾና፡ ኣብዚ ኣኼባ`ዚ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድም።
ኣብ`ዚ ኣኼባ`ዚ ህልው ኩንተታት ሕዝብናን ሃገናን ክንዛተን ኣብዚ ተሃዋሲ እዋን ንሕና ከም
ሽማግለ ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ፖርትላንድ ኦረገን ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ልኡላውነት ሃገርና ኤርትራ ኣብ ኣሰካፊ ኩነታት በጺሑሉ ኣብ ዘሎ እዋን ፡ ደገፍትን ዘይደፍትን ከይተብሃሃልና ሃገርና ንምድሓን ብሓድነት ይኣክል ኢሎም ። እዚ ካብ ነብስናን ንጀምር በብከተምኡ ንወደብ ብንቅሓት ይብሉ ተሳተፊ ።
ህላወ ሃገር እንተ ድኣ ተዓቂቡ ኩሎም ውልቃዊ መሰላትና ክኽበሩ እዮም ፣ ሃይማኖታትናን ይኹን ካልእ መሰለትና ክዕቀብ
መጸዋዕታ ኣኼባ ንኹሎም ኤርትራውያን ነበርቲ ኒው-ዮርክ፡ ኒው-ጀርሲን ከነቲከትን፡
ማሕበር ኤርትራውያን ንፍትሒ ኒውዮርክን ከባቢኡን ኣብ 2013 ተመስሪቱ ብዙሕ ዝናኣድ ስራሓት እኳ ኣቃኒዑ እንተኾነ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ንጥፈታቱ ካብ ትጽቢት ንታሕቲ’ዩ ዘሎ። ልኡላውነት
ሃገርና ኤርትራ ኣብ ኣሰካፊ ኩነታት በጺሑሉ ኣብ ዘሎ እዋን ዳግማይ ተንሲእና፡ ደገፍትን
ዘይደፍትን ከይተብሃሃልና ሃገርና ንምድሓን ብሓድነት ክንሰርሕ
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት 5 ጀላቡ ኤርትራውያን ዓፈር ብደብዳብ ነፈርቲ ናይታ ኣብ ዓሰብ ወተሃደራዊ መዓስከር ደኲናት ዘላ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ድሕሪ ምዕናወን ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ ከምእተጎድኡ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ኣብዚ እዋን`ዚ ደቡባዊ ቀይሕባሕሪ ገማግም ኤርትራ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምዘሎ ዝሓበሩ
ዶር. ገብረ ገብረማሪያም “ልዕልና-ሕጊ ዶስ ልዕላና መሪሕነት ሰልፊ/ውድብ” ዝብል ኣምር ሰፊሕ፣ ዓሚቕን ኣገዳስን ዋላ’ኳ ይኹን’ምበር፡ ናይዛ ሓጻር ጽሕፍተይ ዓላማ ብዛዕብኡ ትንታነ ንምቕራብ ከምዘይኮነ ኣቐዲመ ንኣንበብቲ ክሕብር ይደሊ። ኣብ ሞንጎ “ልዕልና-ሕጊን” “ልዕልና መሪሕነት ሰልፊ/ውድብን” ዓሚቕ ፍልልያት ከምዘሎን፡ ነዚ ፍልልያት ብዝግባእ ካብ ዘይምርዳን፡ ወይ’ውን ብፍላጥን ብዓሎቕን መሪሕነት
ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ዩክረይን ናብ ኤርትራ ክሰጋገር ተሓሲቡ ዝነበረ 36 ስርሓት ራሻ ናይ ጸረ ኣየር ሚሳይላት ብሰበሰልጣን ዩክረይን ከም እተታሕዘ ላዕለዎት ሲቪላውን ወተሃደራውን ኣኽበርቲ ሕጊ `ታ ሃገር ትማሊ 27 መጋቢት ምግላጾም ኣብ ለንደን ዝመደበሩ janes.com ዝተባህለ ኣብ ጉዳያት ምክልኻል ዘተኩር መርበብ ሓበሬታ ሓቢሩ።
እቲ 5V27D ተባሂሉ
ብራዕዲ ተዋሒጡ ዘሎ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት፡ ንላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታ ስርዓቱ፡ ብሪጋደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ከምኡ `ውን ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ኣብ እምባትካላ ረኺቡ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ኣንጻሩ ዝተበገሱ ክልተ ስዉራት ክልተ ስዉራት ምንቅስቓሳት ከምዘለዉ ኣረጋጊጹ ከምዘሎ ብምግላጽ፡ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ረኺቦም
"ኤርትራ ሃገር'ያ" ትብል ሐረግ ንልኡላውነትን ነጻነትን ሃገርና ኤርትራ እትገልጽ ጥዕምቲ ቃል እያ።እዛ ቃል እዚኣ ብስውእ መለስ ዜናዊ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣብ ፓርላማ ኢትዮጵያ ንሓለምትን ትምክሕተኛታትን ሕልሞምን ትጽቢቶም ዝሓምሸሸሉ ግዜ ምንባሩ ናይ ትማሊ ተዘክሮ'ዩ።
[gview file="https://archive.assenna.com/wp-content/uploads/2019/03/eritrea-Hagerya-Kubrom_1553715767.pdf"]
ዓመተ 2019፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ስደትን ዝነብር ህዝብና ብሰንኪ ጉጅለ መሪሕነት ህግደፍ፡ ሃገርን ህዝብን ኣትዮሞ ዘላ ሓደጋ ብምስትብሃል ትዕግስቱ ጸንቂቑ “ይኣክል” ዝብል ጭርሖ ሒዙ ንናይ መወዳእታ ምዕራፍ ቃልሲ ዝተዓጥቀ ይመስል። እቲ “ይኣክል” ምባል ደንጉዩ ይምጻእ እምበር፡ ነዚ ነድሪ ቁጠዐ ስምዒታት ናይ ህዝቢ ጠርኒፍካ፡ ምልኪ
ኣብ ሕብረተሰብና፡ ኣብ ዓድኻ ብስምካን ብስም ኣቦዃን ክትስመ እንከለኻ ዝስምዓካ መንፈሳዊ ቅሳነት፡ ኩርዓትን ዕግበትን ደረት የብሉን። ናብ ዓዲ ኣኮታትካ ኣብ ትገሽሉ’ውን፡ ወዲ ሓፍና ወይ ወዲ ጓልና ተባሂልካ ብኣኽብሮት፡ ክንክን ትረክብ። ብተመሳሳሊ፡ ካብ ዓድኻ ወይ ከባቢኻ ወጻኢ፡ ብመርዓ፡ ብሓዘን፡ ብንግደት ህዝባውን መንግስታውን በዓላትን ናብ ጎዶቦኻ ምስእትኸይድ’ውን፡
ደቂ፡ኤረይ ጻዕዳ፡
ኣንፈትና፡ነማዕሪ፡መንገዲ፡ንኸዳ፡
ብዘይ፡ምጉጅጃል፡ብዓሌት፡ብእንዳ፡
ንዳሕራዩ፡ከይ ከብደና፡ዕዳ፡
ኣጆኹም፡ኣጆና!!
በቢ፡ዘለናዮ፡
ኩውን፡ኣብ፡ምዃኑ፡ባህግና፡ንደልዮ፡
ኢደይ፡ኢድካ፡ንበል፡ ኣብ፡ምስላጡ፡ዕዮ፡
ሃጓፋትና፡ንምላእ፡ጉድለትና፡ንእለዮ፡
ድሕሪ፡ሞት፡ጥዕና፡የለን፡እንታይ፡ንጽበዮ፡
ኣጆኹም፡ኣጆና!!
ሓቦ፡ንበል፡ጥራይ፡
ድኽመትና፡ ብምሕያል፡
ኣብቲ፡ ናትና፡
ኤርትራውያን ብዛዕባ ምጥራር ዶብን ምምላስ ባድመ ናብ ዋናታታ ክንዛረብ ኢሰያስ ንኤርትራ ብምልእታ ሸይጡ ድሮ ዓሰብን ባጽዕን ንኢትዮጵያ ከረክበን ጀሚሩ ኣሎ
ንሕና ኤርትራውያን ነቲ ብትዕቢትን ዕሽነትን መራሒና ከይፈተና ዝኣተናዮ ናይ ዶብ ውግእ ልኡላውነትና ከንኽብር ደም ርሂጽና፣ ብኣሽሓት ሰንኪልናን ተሰዊእናን። እቲ ብዙሕ ውርደትን ሕስረትን ድማ ውዕል ኣልጀርስ ተፈሪሙ
እተን ጉዱሳት ኤርትራውያን ደቂ-ኣንስትዮ ተቀመጥቲ ስያትል ዋሽንግተን፡ ብዝገበሮኦ ዘይተሓለለ ሃገራውን ህዝባዊን ጻዋዒት፡ ልዕሊ ሓምሳ ዝኮና ኤትራውያን፡ ቀዳም ብዕለት 16 መጋቢት 2019 ካብ ስዓት 4 - 8 ድሕሪ ቀትሪ፡ በዚ ዘሎ ዘየቅስን ኩነታት፡ ኣብ ጽልግልግ ዝበለ ጸላማት ኣትያ ዘላ ሃገርና፡ ካብ ‘ኣፈርክቡ ዕርበት ነድሕና’ ብዝብል ተማ፡
ህግደፍ ኣብ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ቅልዉላዉ
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣገልግሎት ቴለቪጅን ኣልጅዚራ፡ ሓደ ብጽጹይ ኣሃዛት ዝተሰነየ ጸብጻብ ቅድድም ሃብታማት ሃገራት ኣብ ወደባት ገማግም ቀይሕ ባሕርን ሶማልን ዝግበር ዘሎ ዕሹግ ኲናት ኣመልኪታ ሓደ ጸብጻብ ኣዳልያ ናብ ፈነወ ከምዘብቀዐት ይዝከር። እቲ መደብ ብቀንዱ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብፍላይ ተካይዶ ዘላ
ቅልውላው
ክልተ ኣዕዋፍ ብሓንቲ እምኒ
መጋበት 23/2019 ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
ቅልውላው ብተራ ቋንቋ ትርጒሙ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ካብ ከርሳ ውሉድ ነዛ ዓለም ከተረክባ ኸላ ንዝህልዋ ሕማም ሕርሲ ዝወሃብ ቃል ኢዩ። እዚ ጻዕሪ ናይ ኣዴታት ብሓፈሻ ኩላትና ንፈልጦ እኳ እንተዀነ ብዝያዳ ወላድ ኣደ ኣጸቢቓ ትርድኦ ብተፈጥሮ ዝተዓደለቶ መስርሕ ምርባሕ


text:
ስርዓት ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኩሎም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፡ ዋላ ሓሚሙ ኣብ ዓራት ተደኒሱ ዘሎ ኣባል ከይተረፈ ን 27 ለካቲት ኣብ ኣሃዱኦም ክርከቡ መምርሒ ከም ዘመሓላለፈ ካብ ኤርትራ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ድሕሪ `ቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝገብሮ ዘሎ ግልጽና ዘይብሉ፡ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ኣብ ሻቕሎት ልኡላውነቱ
ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ከብቅዕ ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ተባዓት መንእሰያት፡ `ክዝከሩ ዝግብኦም ኣቦታት ኤርትራ` ዝብል ኣርእስቲ ዘለዎ፡ ስእሊ ናይቶም ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ተሓዮሮም ዘለዉ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ 3ይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኤርትራ፡ ከምኡ ድማ፡ ስእሊ ናይቶም ንፖሊሲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብምቅዋም ኣብ ቤትማእሰርቲ ዝዓረፉ ሓጂ ሙሳ መሓመድ
ሓድሽ ምሕዝነት ኤርትራን ኢትዮጵያን
ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምሕዋስ ስዉር ናይ ፕረሲደንት ኢሳያስ ሸርሒ
ኣብ መፋርቕ 2018 ዓም ዝተኸስተ ሃንደበታዊን መበገሲኡን መዕለቢኡን ዘይተነጸረ ሰላማዊ ምሕዝነት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ብመሰረቱ እቲ ምቅርራብ፡ ብወገን ክልቲኡ ህዝብታት ዘይጽላእን ዝምነዩዎ ዝነበሩ ይኹን እምበር፣ ሕጋዊን ፖለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን ቅጥዕታትን ኣገባባትን ዘይሓለወ ስለዝኾነ፡ ብውሕዱ ኣብ
ዝወግአ እንተረስዐ ዝተወግአ ኣይርስዕን’ዩ
ሰባት፡ ብጽቡቅ ወይ ብሕማቅ ተግባራቶም ንዘልኣለም ክዝከሩ ነውሪ ኣይኮነን። ብፍላይ ድማ ፍሉጣት መራሕቲ፡ ኣገልገልቲ ህዝቢ፡ ንምዕባለ ሕብረተሰብ ብክእለቶምን ብገንዘቦምን ንዋቶምን ዓቢ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ክምጎሱ ሓላል’ዩ። ኣብ ጉዕዞ ህይወቶም ወይ መዋእል ስልጣኖም፡ ኣብ ህይወት ካልኦት ሰባትን ሃብትን ኣረሜናዊ ተግባራትን በደልን ፈጺሞም ክንሶም፡ ንገበናቶም
ምሕዝነት ክልተ ጠላማት፡ ንልምዓት ዶ ንጥፍኣት?
2019 `ውን ልክዕ ከምታ ዝሓለፈት ዓመት 2018፡ እዋን ተራጻሚ ፍጻሜታትን ባህርያትን መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይና ምህላዋ ኣረጋጊጻ `ላ። እዚ ተረካብ ተርእዮ`ዚ፡ ከም ናይ ሓባር ረቛሒ ናይዘን ክልተ ዓመታት `ኳ እንተቐጸለ፡ እዛ ዓመት እዚኣ ካብታ ሓለፈት ዓመት እትፍለየሉ ዓቢ ምኽንያት ግን
ወይ ሃገረይ ክንብል፡ ወይ ምስ ዶ/ር ዓብይ ክንድመር፥
ዳግማይ ረፈረደም ቀሪቡልና ኣሎ
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን ብሓበራ፥ ሎምዘመን ሓድሽ ታሪኻዊ ግድል ኣንጠጥዩና ኣሎ። ጉዳይ ሕዝብናን፡ ፖሊቲካዊ ኩነታት ሃገርናን፡ ካብ ሕማቕ ናብ ዝኸፍኤ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ።
ንሕና ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ - ዓባይ ብሪጣንያ፥ ኣዕሚቕና መርሚርና ምስ ገምገምናዮ፥
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶር ወርቅነህ ገበየሁ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቀጽሪ ቤትጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ክምርረቕ ትጽቢት ንዝግበረሉ ዘሎ ሓወልቲ ንጉስ ሃይለስላሰ በጺሑ ናቃውማኡ ከምእተዓዘበ EBC፡ ወግዓዊ መደበር ቴለቭዥን ኢትዮጵያ ሓቢሩ።
ሓወልቲ ንጉስ ሃይለስላሰ ጽባሕ ሰንበት 10 ለካቲት 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፡ ከምኡ ድማ መራሕቲ
ክፍት ደብዳቤ ለጠቅላይ ሚኒስቴር ዶ/ር ዓቢይ ኣሕመድ
“ የተዳፈነ እሳት የጠፋ ይመስላል”
ክቡር ጠቅላይ ሚኒስቴር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ሰላምታየን በማስቀደም፣ ባለፉት 6 ወራቶች የኤርትራ ኣምባገነን ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅን በማባበልና እንደ ሕጻን ልጅ ወዲ ኣፎም በማለት እሽሩሩ እያልክ የኤርትራ ህዝብ በማያምነውና በማይስማማበት የምታደርገው ሹክሹክታ ራስህን ከማታለል ኣልፈህ ለወደፊቱ ለኢትዮጵያና
ቅልዕቲ ደብዳቤ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶር ኣብይ ኣሕመድ
ዝኸበርካ ዶር ኣብይ ኣሕመድ፡
ንሕና ኣባላት ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ) ኣብ ዝሓለፈ ጉባኤ ኢሂወደግ ዋና ጸሓፊ ኮይንካ ምስተመረጽካን፡ ብድሕሪኡ ኣብ መደረኻ ንውሳኔ ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ-ኩነት ከምትቕበሎን ከም ተተግብሮን ምስ በልካን፡ ነቲ ንልዕሊ 20
ብ/ጀነራል ካሳዬ ጨመዳን ስርሒት ፈንቅልን፡ 08,02,2019፡
ብሰሪ ዳግማይ ኲናት ባዕዳዊ ስነ-ሓሳብ ሃገርና ገዲፍና ብምኹብላልና ንርእሰይ ኣብ ጀርመን’የ ዝቕመጥ። ኣብ መንበረይ ተኾዲመ መስኮት ተሌቪዥን ክርኢ እንከለኹ ድማ ከምዚ ናህና ዓለም ብዓለማ ኲናት ከምዝወረራ ክዕዘብ እውዕልን እ ሓድርን። ሰብ በቢዝወጾ ከይተራኸበ ተበታቲኑ ናብ መቓብሩ ከምዝወርድ’ውን እርኢ’የ። ምናልባሽ ሰብ-ሰርሖ
እቲ ንልኡላውነት ኤርትራ ምስ 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝዋገየሉ ዘሎ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ነቲ ኣፋፌት ናጽነት ኤርትራ ዘርሓወ፡ መሰረት ልኡላውነት ሃገርና ዝኾነ ስርሒት ፈንቅል ዓመት መጸ ምብዓሉ ምስ ሓቀኛ ተግባሩ ዘይቃዶ ንይምሰል ዝካየድ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተ ምዃኑ፡ ትማሊ ምሸት ምስ ቴለቪዥን ኣሰና ሓባራዊ ዘተ ዘካየዱ ኣብ ስርሒት
ድሕሪ’ቲ ኣብ ሓምለ 2018፡ እቲ ዝኾነ ውክልና ስልጣን ዘይተዋህቦ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ብዛዕባ መሬትና፡ ልኡላውነትናን መጻኢ ዕድልናን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ዝኸተሞ ግሉጽነት ዝጎደሎ ስምምዕ ሰላም ምስ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ቅልጡፍ ምዕባለታትን ሓደስቲ ተርእዮታትን ይኽሰት ኣሎ። እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዞባናን ዝርአ ዘሎ ምትእስሳር፡
ድምጺ ሓፋሽ፡ ቀደም ድምጺ ሓፋሽ ሎሚ ድምጺ ዓመጽን ውልቀሰብን
ስርዓት ህግደፍ ዘይዛረቦን ጤል ዘይትበልዖን የለን፡ ኢልካ ምሕላፍ እኹል’ኳ እንተዘይኮነ ንሓሶታት ህግደፍ ከተቃልዕ ካብ ጉይይ ምዓልን ምድካምን፡ ክሳድ ሒዝካ ቁንጣሮን በዳህትን ሓቅታት ምቅራብ መሪጸ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ራድዮ ውልቀመላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ መበል 40 ዓመት ምምስራት
ዝተቐብረ ህ.ግ.ደ.ፍ ከተምልኹ ኣይትንበሩ!
ወከልቲ ኢስያስ ዘካይድዎ ሰሚናራት እንታይ ይመስል?
ደስበለ መሓሪ
ኣብ ምብጋስ መስርሕ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘስመዖ መደረን ዘርኣዮ ዘይንቡር ባህርያትን ዘይሓለፍነታዊን ዕሸላዊን ኣገባብን፣ንኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ከምዘገረመን ከምዘሰክፈን ግሁድ እንዳኮነ ክኸይድ ጸኒሑ ኣሎ፡ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ዝሃቦ ንሃገረ ኤርትራ ዝምልከት መግለጺታት ምስቲ
ኣምባሳደር ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኣቶ እስቲፋኖስ ሃብተማርያም፡ ንገለ ምሁራት ጸዊዑ፡ ብዛዕባ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዘለዉ ኤርትራውያን ሰብ ንዋይ ኣጽኒዕም ከቕርብሉ ኣዚዙ ከም ዘሎ ኣብቲ ኤምባሲ ዝርከቡ ምንጭታት ሓቢሮም። እቲ ዝመጸና ሓበሬታ “ኩሎም ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከተማ ሎንዶን ዝርከቡ ወነንቲ ኣብያተ መግቢ፡
[gview file="https://archive.assenna.com/wp-content/uploads/2019/02/semina-frankfurt-2-2019.pdf"]
ጽባሕ እቲ ንናይ ሃገርና ልዑላዉነትን ነጻነትን አሕሊፍና፡ አይንህብን ዝብል ነድርን መርገጽን ናይ ህዝብና ዘቃልሔን፣ ነቲ ከብ
ህዝቢ ተኸዊሉ ዝካዬድ ዘሎ ሽርሕታት ዉልቀመላኺ ስርዓት ዝመከተን ንሕቡራት ሃገራትን መላእዓለምን መርገጺኡ ዝነጸረ ካብ ኩሉ
ኩርንዓት ዓለም ዝተሳተፍዎ ታሪኻዊ ሰላማዊ ሰልፊ ጀነቫ፣ አብ ታሪኻዊ መዓልቲ ሰዉራ ኤርትራ መስከረም ሓደ 2018 ዝተኻዬደ
ኣምባሳደር ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ዓዲ ጥልያን፡ ዶር ፍጽሓጼን ጴጥሮስ ብ 20 ጥሪ ኣብ ሮማ ብ 27 ጥሪ ድማ ኣብ ሚላኖ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባታት ካብ ተደናገጽቲ ናይቲ ስርዓት ኮይኖም ዝጸንሑ `ሞ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ምስ ኢትዮጵያ ዝገብሮ ርክብ ኣብ ስግኣትን ምጥርጣርን ዝወደቑ ኤርትራውያን እዋናዊ
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣል በሺር፡ እቲ ካብ ዓሚ ከምዚ እዋን ኣትሒዙ ተዓጽዩ ዝጸነሐ ምስ ኤርትራ ዝዳውብ ዶባት ምብራቕ ሱዳን ክኽፈት ምእዛዙ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ AFP ሓቢሩ።
ንሱ ኣብዚ ሳልስቲ ኣብ ከሰላ በጺሑ ንደገፍቱ ኣብ ዝሃቦ ብቴለቭዥን ዝተመሓላለፈ ኣጋጣሚ እዩ ዶብ ክኽፈት ምዃኑ ኣዊጁ።
ዑመር ኣልበሺር፡
ብ/ጀነራል ካሳየ እናኣዘከርኩ ክሓተካ። ካልእ`ሞ ንግደፎ፡ እቲ ባዕልኻ ትኣምነሉ ጒዳይ መበገሲ ሰውራ ኤርትራ፡ ጃንሆይ ብገዛእ ስልጣኑ ንፈደረሽን ስለ ዘፍረሶ ምዃኑ፡ ንእግረ መንገድኻ በጨቕ ኣቢልካዮ ኣለኻ። ምስኡ ልቅብ ኣቢልካ`ውን `ካብዚ ኲሉ እንታይ ነይርዎ እቲ ፈደረሽን ከይተተንከፈ እንተ ዝቕጽል` ኢልካ። እንተኾነ ግን፡ ንስኻ ነዚ እናፈለጥካ ምስ`ቶም `እምቢ
ንወርሒ የካቲት ዕለት 23 ናይ'ዚ ጀሚርናዮ ዘሎና ዓመት፡ ብመኽንያት "ጽንብል ንጽንዓትን መኸተን" ኣብ ዝብል ጉዳይ፣ ከምኡ'ውን ኣብቲ ናይ ዕድመ መጸዋዕታ ቀሪቡ ዘሎ መኽንያት "ነዚ ኣብ ሃገርና ሰፊኑ ዘሎ፡ ሰላምን፡ ምርግጋእን፡ ናይ ምትሕግጋዝን፡ ስኒትን ምስ ኢትዮጵያ፡ ብሓፈሽኡ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ሳላ ሓያል ጻዕርን ጽንዓትን መኸተን ህዝብን መንግስትን
ዝኸበኩምን ዝኸበርክንን ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ዓመታዊ ኣኼባ፡ ኣብ ከተማ በርሚንግሃም ኣካዪዳ። ኣብዚ ኣኼባዚ ካብ ዝተፈላላያ ከተማታት ሃገር ብሪጣንያ ዝርከቡ ኣባላት ኮሚቴ ተኻፊሎም። ኮሚቴና ኣብዘን ዝሓለፋ ኣዋርሕ ተወሰኽቲ ኣባላት ብሕዝቢ ተመሪጾም ከምዝተጸምበሩዋ ዝዝከር ኢዩ።
ኣባላት ኮሚቴ፡ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝዓመመቶም ዕዮታት ብዕቱብ ገምጊምና፥
ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲን ከባቢኡን ዝረከቡ፡ ኤርትራውያን ደለይቲ ዲሞክራስን ፍትሕን፡ ሰንበት ጥሪ 5, 2019፡ ጉባኤ ኣካይዶም። ኣብቲ ጉባኤ፡ ኣባላት ንጉዳይ ኤርትራ ዝምልከቱ፡ዝተፈላለዩ ዛዕባታትውን ኣልዒሎም ዘትዮም። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኸተመ ስምምዓት ብምድህሳስ፡ ንሱ ዝፈጠሮም ብድሆታት፡ ዕድላትን፡ ሓደጋታትን በብሓደ ርእዮም። ርሱን ዝኾነ ክትዓት ዝተገብረሉ
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ እንተላይ ሰብ ታክሲ፡ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ ዝተሳእለ ካርታ ኢትዮጵያ ሒዞም ከምዝጭፈሩ ካብ ክልቲኡ ቦታታት ዝበጽሓና ሓበሬታ
ዝኸበርኩም ህዝቢ ኤርትራ፣ ልባዊ ሰላምታይ ብምቕዳም፣ነዛ ግዝያዊት ዝኾነት ናይ ኣፍ-ኣርክቡ ጸዋዒት ሃገርኩም መልእኽተይ ከማሓላልፍ ከለኹ እወንታዊ ግብረ-መልስኹም ብተስፋ እጽበ። ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ዝነኣስኩም ደቀይን፣ኣቦኹም ወይ ኣዴኹም ኣብ ዓራት ወይ ኣብ ንእዲ ንሞት እናተሳሕጉ፣ወደይ ወይ ጓለይ ጸውዑለይ ከይሞትኩ ከለኹ ዝላበዎ ኣሎኒ፡ዝብል ናይ ኣፍ-ኣርክቡ መልእኽቲ ክመጸኩም ከሎ፣ንኹሉ
መደረ ይኣክል ናብ ቁምነገር ንእቶ
እቶም ደገፍቲ ህግደፍስ ደሓን ንረስዓዮም፡ ምኽንያቱ ንሳቶም ይረድኣዮም ኣይረድኣዮም ብዘይካ ውሑዳት ዝበዝሑ ኣጽቂጦም’ዮም ዘለዉ። በዚ ኢልካ በቲ ግን ወላ ኩላቶም እንተ ዘይኮኑ ዝበዝሑ ኣማራጺ ስለ ዘይብሎም ድዮም ክብለጹ ደልዮም ክልተ ካብ ሚእቲ ምኽፋል ኣየቋረጹን። ናብ ደለይቲ ፍትሒ ምስ ንመጽእ ግን ንልዕሊ
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሓምለ ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ ምስ 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ዝተራኽበሉ ቀዳማይ እግሪ፡ ኣብ ኣዋሳ ኣብ ዝተገብረሉ እንግዶት፡ ኣብ ቅድሚ ተለቪዥን ተገቲሩ ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ `ድሕሪ ሕጂ ንስኻ ኢኻ እትመርሓና፡ ውክልና ሂበካ ኣለኹ` ብምባል፡ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት
ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነቶም ብዋሕስ ዝለቐቖም ወነንቲ ቦጣት ማይ፡ ካብ 250 ሽሕ ክሳብ 1.5 ሚልዮን ናቕፋ ቅድሚ ዕለት 1 ለካቲት 2019፡ ማለት ኣብዘን ዝመጽኣ 10 መዓልታት እንተዘይከፊሎም ነቲ ብውሕስነት ተታሒዙ ዘሎ ኣባይቶም ክሕርጆ ምዃኑ የፈራርሖምን የጨንቖምን ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኣብ ፈለማ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ
ኣብቲ ምስ 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብስም ሰላም ዝገበሮ ርክብ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ብምእታዉ፡ ከምኡ `ውን ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ፖለቲካዊ ለውጢ ብዘይምግባሩ፡ ካብቶም ዝርካቦም ከገልግሉዎ ዝጸንሑ ሰበስልጣን ከይተረፈ ተነጺሉ፡ እቲ እናበርተዐ ዝኸይድ ዘሎ ተቓውሞ ህዝቢ ገንፊሉ ከውሕጦ ተሻቒሉ ዘሎ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ገለ ብፖለቲካዊ ምኽንያት
ኣብዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዕርቀ-ሰላም ተገይሩ ተባሂሉ፡ ዶባት ተኸፊቱ ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ጥራይ ዘይኮነ፡ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ብዓቢኡ ዝርከቦም ሰበስልጣን ኤርትራ ይኹኑ መራሕቲ ኢትዮጵያ ካብን ናብን ዝበጻጽሑሉ ዘለዉ እዋን፡ ልኡኻት ስርዓት ኢሳይያስ፡ ቅድሚ እዚ ኩነታት`ዚ `ብስግረዶብ` ናብ ኢትዮጵያ ናይ ዘምለጡ ኤርትራውያን ዋሕሳት መዝገብ እናገንጸሉ ኣማኢት
ተርእዮ ሕሉፍ ምንቅስቓስ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራን እስጋእነቱን
(ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል)
መብራህቱ ኣተወብርሃን
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ፡ ብዛዕባ ኣብ ፖለቲካ ሃገርና ዝቀላቐል ዘሎ ሕሉፍ ናይ የማን ጥሩፍነት ዝያዳ ኣብ መንእሰያት ጐሊሑ ከምዝረኣን ክህልዎ ዝኸእል ኣሉታዊ ሳዕቤንን ሓፈሻዊ ስእሊ ክህብ ፈቲነ ነይረ። ኣብዚ ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል፡ ቀንዲ
እቶም ብጉጅለ 15 ዝፍለጡ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ክካየድ ዝጠለቡ ብ 2001 ብውለመላኺ ኢሳይያስ ዝተመቚሑ ላዕለዎት ሰበስልጣን ኤርትራ፡ ንምጽላሞም ክጥዕመሉ መታን ኣብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኢዶም ብምሃብ ዑቕባ ክሓቱ ፈቲኖም ከምዝነበሩ፡ ብሓሶት ክምስክር ብስርዓት ኢሳይያስ ጸቕጢ ዝተገብረሉ ሰራሕተኛ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዝነበረ፡ ፍስሃ ዝተባህለ ትግራዋይ 17 ዓመታት
ፈረስ የብጽሕ’ምበር ኣይዋጋእን፡ 12,01,2019፡ 1ይ ክፋል፡
ወዲ ሰብ ሂወቱ ብምዕራባዊ ወገን ዕድመኡ ኮይኑ ክዕዘባ ዝሓለፎ ናይ ሕየትን ሞትን፣ ሓጎስን ሓዘንን፣ ክብረትን ውርደ ትን፣ ክብን ለጠቕን፣ ወዘተ ተሞኩሮታቱ ስለዝራኣዮ፡ ሓድሽ ነገር ክገብር’ኳ እንተዘይካኣለ፡ ከምቲ ዘብቅዐ ነጋዳይ መዛ ግብቱ እንክገናጽል ንገሊኡ ካብቱ ዝገበሮ እንተዘይገብሮ፣ እቲ ዘይገበሮ ድማ ብኻ
ትልሚ ኢሰያስ፡ ኣብ ሓድሽ መድረኽ
ብጥዑምዝጊ ጠዓመ
ኣብ ውሽጥን ወጻእን እትርከቡ ተኸታተልቲ ሳተላይት ቴለቪዥን ኣሰና፡
እቲ ንዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ክንዳለወሉ ዝጸናሕና ምስረታ ቴለቪዥን ኣሰና፡ ብወግዒ ብ 1 ጥሪ ጀሚሩ ኣሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 10 መዓልታት፡ ፈነወ ሳተላይት ቴለቪዥን ኣሰና ናብቲ ዝመደብናዮ ቦታታት ኣብ ምብጻሕ ኣተኲርና ክንንቀሳቀስ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ናብቲ ከም ቀንዲ ዒላማ
ሰባት ካብተን ብተፈጥሮ ዝተዓደልኦም 5 ህዋሳት ማለት ምርኣይ፡ ምስማዕ፡ ምስትምቃር፡ ምድህሳስን ምሽታትን ሓንቲ እንተስኢኖም፡ መዓልታዊ ህይወቶም ምሉእ ኣይከውንን። ብፍላይ’ኳ ምዕባለ ስነኪነት ኣብ ዘይብሉ ሃገር፡ እተን ስምዒታትን ድሌታትን ንምግላጽን ንምፍጻምን፡ መዛረቢ መልሓስና፡ መርኣዪ ኣዒንትና፡ መስርሒ ኣእዳውና፡ መስምዒ ኣእዛንና ዘይብልና እንተኾይና፡ ጾር ቤተሰብናን ሕብረተሰብን ንኸውን ማለት’ዩ። እዚ
ብማዕበል ፖለቲካ ክትሕቈን ዘላ
ቤተ-ከርስቲያን ተዋሕዶ ኤርትራ
( 2ይ - ክፋል)
መቸም ካብ ሱር-መሠረቱ፥ ወይ ካብ ጉንዱ ክርአ ከሎ፥ ዘዛርብ ጉዳይ ከይተረኽበ፥ ክዛረብ ኮነ ክጽሕፍ ዝደሊ ሰብ፥ ይርከብ’ዩ ክበሃል ኣይከኣልን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ’ዩ ኣብዚ እዋናት’ዚ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ብዝምልከት፥ ተደጋጊሙ ክዝረብን ክጸሓፍን ዝርከብ ዘሎ። ይኹን እምበር ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥
ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ኣብ ኤርትራ በትረ ስልጣን ካብ ዝጭብጥ ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዘውረዶ ኣደራዕን ውርደትን፡ ስቓይን መከራን ብኣሃዝ ክንድዚ ኢልካ ክትዝርዝሮን ክትግምቶን ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ። ክውገድ ዝኽእል ዝነበረ ኩናት ዶብ 1998-2000 ምስ ኢትዮጵያ ጥራሕ፡ ክንደይ መንእሰያት ኤርትራ ህይወቶም ስኢኖን? ክንደይ
ምስ ምኽፋት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዋጋታት ሃለኽቲ ኣቕሑ ስለ ዝጐደለ ቍጠባዊ ኵነታት ህዝቢ ኤርትራ ብመጠኑ ተመሓዪሹ ነይሩ። እቲ ኵነታት ግን ነዊሕ ኣይቀጸለን። ኣይ ወርሒ ኣይክልተ ወርሒ ብዘይ ዝኾነ ሓበሬታ ዶብ ዳግማይ ተዓጽዩ ከም ዘሎ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ገሊጸን። ከም ሳዕቤን ድማ ኣብ ትግራይ ዋጋ
“-እንሆ ንኹሉ ሕዝቢ ዝኸውን
ዓቢይ ሓጎስ አበሥረኩም ኣለኹ-”
እዚ ቃል’ዚ ነቶም ኣብ ምሕላው ከብቲ ኣብ መሮር ዝሓደሩ፥ ጓሶት ቤተ-ልሔም ዝተነግረ ናይ ብሥራት ቃል’ዩ። እቲ መልኣከ-እግዚኣብሔር ድማ ብምቕጻል፥ “ኣይትፍርሁ” ክብሎም’ዩ ዝተሰምዐ። ምኽንያት’ቲ ሓጎስ ክገልጸሎም ከሎ ድማ፥ “-ሎሚ መድኃኒ ክርስቶስ-ጎይታ ተወሊዱልኩም-” ኣሎ’ዩ ዝበሎም። ንሕና ድማ ሕጂ ከም ክርስቲያን መጠን፥


text:
ከምቲ ሓያል መድሃኒት ብርቱዕ ሕማማት ዝፍውሶ ክምኡ ከኣ ብጾም ዝተሰናየ ጸሎት ድማ ንኽፋእ ሓሳባት ነቒሉ የውጽኦ”
ቅድስት ሲንቅለጢያ
“መብልዕሰ ኢያረብሃነ ወኢያነክየነ” ብልዒ ኣየርብሓናን ኣየነክየናን “
ቅዱስ ጳውሎስ ሐዋርያ
ጾም ርእስኻ ገዚእካ ስምዒትካ ገቲእኻ ጸጋኻ ሓሊኻ ርእሲ ኩሉ ንምዃን ዘኽእል መንፈሳዊ ቁልፊ እዩ
ኣቡነ ሲኖዳ
ጾም ትፌውስ ቁስለ ነፍስ ፣ ወታጸምም ኩሎ ፍተወታተ ዘስጋ ጾም ቁስሊ ነፍሲ ትፍውስ ፍትወታት ናይ ስጋ ድማ ተወግድ
ቅዱስ ያሬድ
ጾም ማለት ስጋ ንነፍሲ ትክፍሎ ግብሪ እዩ።
ብሂል ኣበው
ጾም ማለት ቃል ብቃሉ፣ ምሕዳግ ወይ ድማ ምቁራጽ ማለት እዩ። ብሓጺሩ መግቢ ምሕዳግ እዩ። ጾም ነቲ ሓጢኣት እንዳተመገበት እትስልጥነሉ ብልዒ ብምሕዳግ፣ ንሓጢኣት ከም ትቐትላ እዩ።
ቅ.ባሲልዮስ
ጾም፣- ኣብዚ ምድሪ ክትነብር እንኮለኻ፣ በቲ ኣብ ሰማያት ዘይርከቡ ነገራት ማለት ብብልዒን ፍትወት ሃብትን፤ ገዛእ ርእስኻ ጥራይ ኣብ ምዕጋብ እንድሕሪ የሕሊፍካዮ ደኣ፣ ከመይ ጌርካ ኢኻ ኣብ ሰማያት ገዛእ ርእስኻ ክትምግባ፧? ንጣዕሚ ሰማያዊ ህይወት እንድሕሪ ዘየስተማቒካዮ ደኣ፣ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ (ዘለኣለማዊ ህይወት ምስ ወረስካ) እንታይ ክትምገብ ኢኻ፧? ኣብ ምድሪ ክትነብር እንኰለኻ ንሰማያዊ ህይወት፣ ከተስተማቕሮ ድሌታትን ህንጡይነትን እንድሕሪ ዘይብልካ ደኣ፤ ከመይ ጌርካ ብሰማያዊ መግቢ ክትሕጎስ፧
ርእሲ መንፈሳዊ ህይወት ጸሎት እያ፣ መሰረታ ኸኣ ጾም።
ቅዱስ ኣግናጥዮስ
“ንሕና እቶም ንልብና ኣናዲናዮ ዘይንፈልጥ፡ ኣበይ ኢና ክንጅምር? እምበኣር ከምቲ ጐይታ ዝኣዘዘና፣“ኳሕኩሑ ክኽፈተልኩም እዩ” እሞ ዝብል፣ ንሕና ዉን ኣብ ደገ ደዉ ኢልና ብጸሎትን ብጾምን ንኳሕኹሕ።”/ማቴ 7፡7/
ቅድስ መቃርዮስ
ብጾም ነብያት ተወልዱ፣ ሓይሎም ዉን ተሓደሰ፣ ጾም ንጸሓፍቲ ሕጊታት ጥበብ ትህቦም። ጾም ንነፍሲ ትሕልዋ። ጾም ናይ ሰብነት እሙን ዓርኪ፣ ናይ ጅግና መሳርሒ፡ ናይ ስፖርተኛ መሰልጠኒ ማእኸል እያ። ጾም ፈተና ተርሕቀልና፣ ናብ ስነ ምግባር ብቅብኣት ተብጽሓና። ጾም ናይ ንቕሓት ብጻይ፣ ናይ ንጽህና መሳልል እያ። ኣብ ኲናት ብትብዓት ትቃለስ፣ ኣብ ግዜ ሰላም ድማ ስቕታ ትምህረና። ንናዝራዉያን ዝዀኑ ባሕታዉያን እትቅድስ፣ ንካህናት ድማ ናብ ፍጽምና እተብጽሕ።
ይትባረክ እግዚአብሔር አምላክ አበዊነ ዘፈጠረ ኪያነ ከመ ናምልኮ።
ዘኬዎስ


text:
ግርማይ ኣባል 2ይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ሓደ ቆልዓን’ዩ ። ዝበዝሐ ካብ ዕድሚኡ ኣብ ውትህድርና ዝተበልዐ ፡ መድፈዓጂ ታንከኛ ኮይኑ ፡ ኣብ ኩሉ ወራራት ከም ማንም ካልእ ኤርትራዊ መንእሰይ ፡ ብመልክዕን ርድኢትን እቲ ኩነታት ናይቲ ግዜ ፡ ግቡአይ ይፍጽም ኣለኹ ዝብል ዝነበረ ሓየት እዩ ። ዋላ’ኳ ምስ ምንዋሕ ግዜ ፡ ዝነበሮ ወኒ ውትህድርና እናላሕልሐን ፡ ኣብ መጨረሽታ ከኣ ክሳብ ምብንጣስ ደረጃ እንተበጽሐ ፡ ” ኣይቀበጽናዮምን ኔርና በጃካ ! ” ብምባል እዩ ንዝነበሮ ተስፋ ብዓይኒ ሕልና እናዘከረ ዕላሉ ዝጀመረለይ ። መንእሰይ ግርማይ ዝበዝሐ ግዜ ውትህድርንኡ ፡ ኣብ ግንባር -ዓሰብ እዩ የሕሊፉዎ ፡ ሽሕ’ኳ ቀቅድሚ ናብ አትዮጵያ ምስጋሩ ፡ ኣብ ከበሳታት ኤርትራ ተቕይሩ ምንባሩ እንተዘይሓብአ ። ምስቲ ኣብቲ ግንባር ነዊሕ ዝገበሮ ፡ ጸገም ወሊድ ኣብ ዝበዝሑ ብጾቱ የጓንፍ ምስ ምንባሩን ፡ ካብቲ ስክፍታ ንምግልጋል ብሃታ-ሃታን ፡ ተብ-ተብን ናብ ሓዳር ከምዝኣተወ ካብ ዕላሉ ክግንዘብ ክኢለ’የ ። መነባብሮን ፡ ሓዳርን እናኸበደ ብዝኸደ መጠን ፡ ቀጻሊ ጥርዓንን ምዕዝምዛምን የብዝሕ ምንባሩን ፡ ምስ ዝነበሮ ወትሃደራዊ መዓርግ ( መራሒ ጋንታ ) ግን ዘዕግብ መልሲ ዘይረኽበሉ እዋን ይበዝሕ ምንባሩ ብዘይቐልዓለም ነገረኒ ። ብዙሕ እዋን ‘ ደሓን ክመሓየሽ’ዩ ፡ ኽዕረ’ዩ ! ‘ እናበለ ዝሓለፎ ግዜ ብቑጽሪ እልቢ ዘይብሉ ምዃኑን ፡ ምስ ግዜ ግን እናተረድኦ ንነብሱ አዐሹ ምንባሩ ፡ ንስሓ ብዝመስል ቃና ፈነወለይ ፡ ብልቢ ኣነ ውን ምስኡ ሓቢረ ተደናገጽኩ ። ብኸምዚ ከኣ ንከባቢ ዕስራ (20) ዓመት ዝኣክል ፡ ብነብሰ-ምትዕሽሻው ወይ ኣጉል ተስፋ ፡ ነዚ ይትረፍ ብኣካል ፡ ብዓይኒ-ሕልና ውን ከይተበገስካ ፡ ሕልናኻ ዘዕርብ ነዊሕ መገዲ ምስናይ ኩሉ መስገደላቱ ከምዝሰገሮ ” እንታይ እሞ ዝሓለፈ ፡ ነይምለስ ! ” ዘምስል ገጽታ ብምርኣይ ኣዘንተወለይ ። ” ኣብ መወዳእታ ድኣ ከመይ አልካ በተኽካ ? ” ክብል ምስ ተወከስኩዎ ፡ ክምስ እናበለ ” ነገሩ ነዊሕ’ዩ ” በለኒ ።
ኣብ መፋርቕ 2014 ካብ ዝነበሮ ኣሃዱ ፡ ከባቢ ሰንዓፈ ፡ ብዕረፍቲ ናብ ዓዱ ከባቢ ኩዶ-ኣብዑር ከምዝመጸን ፡ ካብ ዝተዋህቦ ዕረፍቲ ሰለስተ ወርሒ ዝኸውን ኣሕሊፉ ምንባሩ እናዘከረ ታሪኹ ጀመረለይ ። ሓደ መዓልቲ ይብል ግርማይ ፡ ወራዶ-መርዓ ኮይኖም ፡ ንሱን መሳትኡን ናብ ጎደቦ-ዓዲ ከምዝወፈሩን ፡ ኣብቲ ጓይላ ከኣ መበገሲኡ ኣይተረድኣንን ብዝበሎ ምኽንያት ባእስን ፡ ዕግርግርን ተፈጥረ’ሞ ፡ ኣምስያኡ ሓደ ካብ ነበርቲ’ቲ ጎደቦ-ዓዲ ብኸቢድ ተሃስዩ ፡ ንስክላ ብህይወት ከምዝሰረረ ነገረኒ ። ንሱን መሰልቱን ናብ ቤት-ማእሰርቲ ዓዲ-ዃላ ተወሲዶም ከምዝተሓበሱ እናስቖርቖረ ኣዘንተወለይ ። ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ኣብ ዝነበረሉ ግዜያት ከኣ ፡ ኩሉ እቲ መደባት ሓደ ብሓደ ኣሰላሲሉ ከምዝወድኦ ኣተንበሃለይ ። ኩነታት እቲ ብኸቢድ ዝተሃስየ መንእሰይ ብርኡይ ተመሓይሹስ ፡ ኣብ ኣጋ ካብ ኤርትራ ምውጽኡ ውን ብማዕዶ ኣብ ከተማ መንደፈራ ከምዝረኣዮን ንእግረ መገዱ ነገረኒ ። ድሕሪ ሰለስተ (3) ወርሒ ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሑ ናብ ኣሃድኡ ክኸይድ ተነጊሩዎ ከኣ ነጻ ተለቐቐ ። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ካብ ቤት-ማእሰርቲ ምውጽኡ ፡ ናብ ስደት ከምርሕ ሱግሚ ኣእጋሩ ኣሃዱ በላ ። ሂወት ውትህድርና መኣዝን ኣብ ምፍላጥን ፡ ከጋጥመካ ንዝኽእል ሓደጋታት ብዝኣክል ኣጥዕዩ ዝፈልጥ ምስ ምንባሩ በቲ ሓደ ፡ ዝነብረሉ ዓዲ ካብ ከባቢ ዶብ ዝተጋነነ ርሕቐት ከምዘይብሉ ከኣ በቲ ካልእ ፡ ተረጋጊኡ ብዘይዝኾነ ይኹን ተርባሽ’ዩ ፡ ጉዕዞኡ ንውልቑ ዝተተሓሓዞ ። ምሉእ ለይቲ ክጉዓዝ ድሕሪ ምሕዳር ፡ ኣብ ኣጋ ምውግሑ ከባቢ ሰዓት 4፡00 ፡ ዕስለ ኣዛብእ ፍጹም ከምዘሸገርዎን ፡ ነገረ ዕባይ-ገጠር እንታይ ከምዝገብር ኣጸቡቑ ዝፈልጥ ግርማይ ፡ ናብ ሓደ ዓቢ ገረብ ብምሕዃር ፡ ንህይወቱ ክማሕደጋ ፈተነ ። ይኹን ድኣምበር ፡ ወዮ ዕስለ ኣዛብእ ምሉእ ወጋሕታ ንሰራውር’ታ ገረብ እናፈሓሩ ክነብሑ ኣጽብሕዋ ። መሬት ኣጸቢቑ ወገግ ምስበለን ፡ ኣዛብእ ውን መሬት ቐቲሩዎም ነናብ መውዓሊኦም ተሰወሩ’ሞ ፡ መሬት ደሓን ኣሎ ኢሉ ካብ ዝነበሮ ገረብ እናወረደ ከሎ ፡ ብግዝፉ ኣዝዩ ኣሰምባዲ ዝኾነ ገበል ብሓውሲ ገፈፍታ ብትሕቲ’ታ ገረብ ክሓልፍ ምስ ረኣየ ፡ ከም ሽዑ ፡ ብስምባደ ርዒዱ ከምዘይፈልጥ ፡ ካዕ-ካዕ ኢሉ ብምስሓቕ ምስ ነገረኒ ” ወይ ጣጣ ! ” በልኩ ብውሽጠይ ። ነዊሕ ከይከደ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተቐቢሎም ፡ ከም ሰቡ ናብ እንዳባ-ጉና ኣፋነዉዎ ። ” ጉዳይካ ክጻረይ እዩ ” ብምባል ንሰሙን ዝኣክል ድሕሪ ምምልላስ ናብ መዓስከር ሕጻጽ ከም ዝተመደበ ወሰኸለይ ።
ክልተ ወርሒ ኣብ መዓስከር ድሕሪ ምቕማጥ ፡ ናይ መጻኢ መደባቱ ክሰርዕ ፈተነ ። በዚ መሰረት ክሕግዙኒ ይኽእሉ እዮም ዝበሎም ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ዘመደ- መቕርብ ፡ ናብ አትዮጵያ ከምዝኣተወ ድሕሪ ምሕባር ፡ ከበርክትሉ ዝኽእሉ ሓገዝ እንተሎ ኣንፍ ኢሉ ሓተተ ። ዝረኸቦ ግብረ- መልሲ ግን ፍጹም ተስፋ ዘቑርጽን ፡ ንሓንሳብ ውን ነተን ካብዝን-ካብትን ኣጠራቒሙ ዝድውለሎም ኣዝማድ ኣብ እዝኑ ቴሌፎን አናዓጸዉ ነዛ ምፍጣሩ ከም ዝጸልእ ከምዝገበርዎ እናስቖርቖረ ” ከምዛ ካብ ሰብ ዘይተፈጠርኩ ፡ ኩሉ ዘመድ ሕቖኡ ሂቡኒ ” ምስ በለኒ ብልቢ ከብደይ በልዓኒ ። ብኸምዚ ዓይነይ ሰንፈላል ናብራ መዓስከር ንሓሙሽተ ወርሒ ጸንሐ’ሞ መንእሰይ ግርማይ ፡ ገለ ተስፋታት እንተሃለወ ብምባል ፡ ንኣብ ኣንጎላ ዝቕመጥ ዝነበረ ቐረባ ዘመዱ ” ዋላ ከም ለቓሕ ኣብ ዝባነይ ዝጸንሕ ዕዳ በጃኻ ኣፍቕደለይ ! ” ክብል ሓደ መዓልቲ ከምዝደወለልሉን ፥ መንነት ደዋሊ ድሕሪ ምሕታት ከኣ ፡ ኣብ እዝኑ ከምዝዓጸዎ ፡ ጣዕሳ ዘሰነዮ ቃና ዝፈነወለይ ። ድሕሪ’ዚ ኩሉ ዝሓሰቦን ዝመደቦን ፍሕ-ፋሕ ክብሎ ተረድኦ’ሞ ፡ ዓቕለ-ጽበታዊ ዕድላት ሃሰስ ኣብ ምባል ተዋፈረ ። ከም ዝሓሰቦ ከኣ ፡ ቅድሚ ነዊሕ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ደቂ-ዓዱን መዛንኡን ኣብቲ ክፉእ ስራሕ ” ሰብ ምስጋር ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ” ዝተዋፈሩ ተላለየ’ሞ ፡ ነዊሕ ከይጸንሐ ከኣ ነቲ ከም ከብዲ ኢዱ ዝፈልጦ ቦታታት ፡ ከም ቐንዲ ምንጪ እቶትን ፡ ኣምስያኡ ከኣ ናብ ዝብጻሕ ክበጽሕ ከምዘኽእሎ ብምሕላን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ውልውል ኣተዎ ። ቐንዲ መደበሩ ኣብ ከተማ ሽረ ብምግባር ከኣ ፡ መዓስከር ሕጻጽ ሳሕቲ ዝቕልቐላ ኮነት ። ቐዳማይ ፥ ካልኣይ ጉዕዞ እናበለ ፡ ከም ንቡር ስራሕ ተተሓሕዞ ። ከም ዕረፍቲ ኢሉ ዝሕስቦ ምምጻእ ናብ ኣዲስ ኣበባ ሓሻሽነቱ ዘግሃደ ኣጋጣሚ እዩ ። ነታ ከም ንብርቲ ዝጥቀመላ ተደጋጋሚት ሓረግ ” ኣብ ሰሜን እንድየ ቐንየ ” ምስማዕ “ዋእ ! ኣታ እዚ ወዲ ደሓን’ዶ ይመስል ኣይነበረን ” ዘብል ኮነ ። ምስ ምኽዕባት ጠገለ ዘይብሉ ገንዘብ ፡ ዋላ ነቲ ኣብቲ ከባቢኡ ዝቕመጥ ዝነበረ ሰብ ክሳብ ዘሰክፍ ደረጃ በጽሐ ” መወዳእታኡ የጸብቐሉ ፡ ይስተር ! ” ዝብል በዝሐ ። ዝነበሮ ጭንቕን መከራን ንእለቱ ተረሲዑ መዓልታዊ መስተን ስኽራንን ኮነ ። ካብ ዓይኒ-ሰብ ንምኽዋል ያኢ ተባሂሉ ፡ ቐጻሊ ለውጢ ዝሓድረሉ ሆተላት ይገብር ምንባሩ መቕርቡን ፡ ኣብቲ መጀመሪያ ስደቱ መቑሩሱ ዝነበሩ ሰባት ክዛረቡ ሰሚዔ ኣለኩ ። ከምዚ እናበለ ንንውሕ ዝበለ እዋን ፡ ብዝሕ ዝበለ ክኸውን ዝኽእል ኤርትራዊ ናብ አትዮጵያ ከምዘስገረ ብሩህ ኮነ ።
ሓደ መዓልቲ ብመስረት መደቡ ” ናብ ‘ሰሜን’ ክኸይድ እየ ” ብምባል ፡ ብዙሕ ከይጸንሐ ፍጹም ሽርብ ኢሉ ፡ ህጣሙ ከምዘጥፈአ ። ብቐረባ ዝፈልጥዎ ዝነበሩ ሰባት ፡ ” ኣይ ኣብ መገዲ እዩ ዝህሉ ” ካብ ዝብሉ ወርሒ ዝኸውን ሓለፈ ። ማዕረ ማዕረ’ዚ ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩ ፈለጥቱ ፡ ርጉጽ ዘይኮነ ወረ ከምዝሰምዑ ተታሒዙ ዝብል ከምዝኾነን ፡ ደሓር ሓታቲተ ከምዘረጋገጽኩዎ በርሃለይ ። ምስ ግዜ ከኣ መንእሰይ ግርማይ ፡ ሰባት ካብ ኤርትራ ክወስድ ንባዕሉ ከምዝተወስደ ግሁድ ሕቒ ኮነ ። ” ለካ ነቲ ወሳዲ ከኣ ወሳዲ ኣለዎ’ዩ ! ” ኣበለኒ ብውሽጠይ ። ድሮ’ኳ እነሆ ሰለስተ ዓመቱ ቐሪቡ መኣትዎ መንእሰይ ግርማይ ብዘይ መላሲ ወረ ካብ ዝተርፍ ።
ታሪኽ ጉዕዞ ስደት መንእሰይ ግርማይ
ግርማይ ኣባል 2ይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ሓደ ቆልዓን’ዩ ። ዝበዝሐ ካብ ዕድሚኡ ኣብ ውትህድርና ዝተበልዐ ፡ መድፈዓጂ ታንከኛ ኮይኑ ፡ ኣብ ኩሉ ወራራት ከም ማንም ካልእ ኤርትራዊ መንእሰይ ፡ ብመልክዕን ርድኢትን እቲ ኩነታት ናይቲ ግዜ ፡ ግቡአይ ይፍጽም ኣለኹ ዝብል ዝነበረ ሓየት እዩ ። ዋላ’ኳ ምስ ምንዋሕ ግዜ ፡ ዝነበሮ ወኒ ውትህድርና እናላሕልሐን ፡ ኣብ መጨረሽታ ከኣ ክሳብ ምብንጣስ ደረጃ እንተበጽሐ ፡ ” ኣይቀበጽናዮምን ኔርና በጃካ ! ” ብምባል እዩ ንዝነበሮ ተስፋ ብዓይኒ ሕልና እናዘከረ ዕላሉ ዝጀመረለይ ። መንእሰይ ግርማይ ዝበዝሐ ግዜ ውትህድርንኡ ፡ ኣብ ግንባር -ዓሰብ እዩ የሕሊፉዎ ፡ ሽሕ’ኳ ቀቅድሚ ናብ አትዮጵያ ምስጋሩ ፡ ኣብ ከበሳታት ኤርትራ ተቕይሩ ምንባሩ እንተዘይሓብአ ። ምስቲ ኣብቲ ግንባር ነዊሕ ዝገበሮ ፡ ጸገም ወሊድ ኣብ ዝበዝሑ ብጾቱ የጓንፍ ምስ ምንባሩን ፡ ካብቲ ስክፍታ ንምግልጋል ብሃታ-ሃታን ፡ ተብ-ተብን ናብ ሓዳር ከምዝኣተወ ካብ ዕላሉ ክግንዘብ ክኢለ’የ ። መነባብሮን ፡ ሓዳርን እናኸበደ ብዝኸደ መጠን ፡ ቀጻሊ ጥርዓንን ምዕዝምዛምን የብዝሕ ምንባሩን ፡ ምስ ዝነበሮ ወትሃደራዊ መዓርግ ( መራሒ ጋንታ ) ግን ዘዕግብ መልሲ ዘይረኽበሉ እዋን ይበዝሕ ምንባሩ ብዘይቐልዓለም ነገረኒ ። ብዙሕ እዋን ‘ ደሓን ክመሓየሽ’ዩ ፡ ኽዕረ’ዩ ! ‘ እናበለ ዝሓለፎ ግዜ ብቑጽሪ እልቢ ዘይብሉ ምዃኑን ፡ ምስ ግዜ ግን እናተረድኦ ንነብሱ አዐሹ ምንባሩ ፡ ንስሓ ብዝመስል ቃና ፈነወለይ ፡ ብልቢ ኣነ ውን ምስኡ ሓቢረ ተደናገጽኩ ። ብኸምዚ ከኣ ንከባቢ ዕስራ (20) ዓመት ዝኣክል ፡ ብነብሰ-ምትዕሽሻው ወይ ኣጉል ተስፋ ፡ ነዚ ይትረፍ ብኣካል ፡ ብዓይኒ-ሕልና ውን ከይተበገስካ ፡ ሕልናኻ ዘዕርብ ነዊሕ መገዲ ምስናይ ኩሉ መስገደላቱ ከምዝሰገሮ ” እንታይ እሞ ዝሓለፈ ፡ ነይምለስ ! ” ዘምስል ገጽታ ብምርኣይ ኣዘንተወለይ ። ” ኣብ መወዳእታ ድኣ ከመይ አልካ በተኽካ ? ” ክብል ምስ ተወከስኩዎ ፡ ክምስ እናበለ ” ነገሩ ነዊሕ’ዩ ” በለኒ ።


text:
Radio Erena: 21 October 2018
ብሪጣንያ፣ ኣብ ክልል ሶማል ናይ ኢትዮጵያ ንዝርከብ ፍሉይ ኣሃዱ ጸጥታ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ለጊሳ ተባሂሉ ንዝወጸ ሓበሬታ ናይ ኣሉታ መልሲ ሂባትሉ።
ሓላፊ ክፍሊ ኣህጉራዊ ምዕባለ ኣብ ኢትዮጵያ ክሪስቲያን ሮግ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ እቲ ብ’ልዩ ፖሊስ’ ዝፍለጥ ኣሃዱ ጸጥታ፣ ካብ ብሪጣንያ ሓገዝ ከምዘይረኸበ ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ ‘ብሪጣንያ፣ ነቲ ገበናት ፈጺሙ ተባሂሉ ብኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ዝኽሰስ ልዩ ፖሊስ፣ ካብ 14 ክሳብ 15 ሚልዮን ፓውንድ ዝበጽሕ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ኣበርኪታ ክብል ማዕከን ሓበሬታ ዘ ጋርዲያን ምጥቃሱ፣ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር የመልክት።
እንተኾነ ክሪስቲያን ሮግ ናይ ኣሉታ ምላሽ ድሕሪ ምሃብ፣ እቲ ዝተለገሰ ሓገዝ፣ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝጸንሕ ኮይኑ፣ ንኣሽሓት ህጻናት ናይ ትምህርቲ ዕድል ምኽፋቱ፣ ካልእ ናይ ጥዕናን ማይን ኣገልግሎታት ምስፍሑ፣ ከምኡ’ውን ንደቀንስትዮን ህጻናትን ሕጋዊ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ምሃቡ ገሊጹ።
ክልል ሶማል ናይ ኢትዮጵያ ሓደ ካብቶም ኣስካሕካሒ ጭካነ ዝተራእየሎም ናዕብታት ዝተኻየደሉ ዞባ ምዃኑ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ገለ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ወገን ብምሓስ ኣብቲ ናዕቢ ምስታፎም ክስታት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
===================


text:
ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ሓደ ካብ ዝበዝሐ ኣቓልቦ ዝሰሓበ ፍርዳዊ መስርሕ ዘሕለፈ ህቡብ ኣመሪካዊ ስፖርተኛን ተዋሳኣይን ኦጀ ሲምፕሶን ብምሕረት ክልቀቕ ተወሲኑ።
ኦጀ ሲምሶን ብረት ብዝተሰነየ ክትራንን ስርቅን ተኸሲሱ ንዝሓለፈ ትሽዓተ ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምጽናሕ: ሎሚ ኣብ ዝወዓለ ዳግማይ መጋባእያ ብምሕረት ክልቀቕን ዝተረፈ ግዜ ማእሰርቱ ድማ ኣብ ካብ ማእሰርቲ ወጻኢ ክፍጽሞን ብይን ተዋሂቡ ኣሎ።
ብመሰረት እዚ ተዋሂቡ ዘሎ ብይን: 70ዝዕድመኡ ኦጀ ሲምሰን ካብ ዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክልቀቕዩ።
ኣዝዩ ብዙሕ ቁጽሪ ዝነበረን መደበራት ቴለቪዝን ነቲ ብይን ብቐጥታ ዘመሓላለፍኦ ክኾና ከለዋ፡ ኦጀ ሲምፕሰን ኣርባዕተ ዝኣባላቱ ቦርድ ነቲ ናይ ምልቃቕ ብይን ድሕሪ ምሃቦም፣ እናነብዐ ርእሱ ኣድኒኑ ምስጋና ክህብ ኣቃሊሐን።
እቲ ቦርድ: ካብ ኣርነልያ ዝተባህለ ዓባይ ጓል ኦጀ ሲምሰንን ብሩስ ፍሮሞንግ ዝተባህለ ብሓይሊ ብረት ዝተዘርፈን ቃለ ምስክርነት ድሕሪ ምስማዕ፤ ሲምሰን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘርኣዮ ጠባይን ምእዙዝነትን ብፍላይ ድማ ሕግታት ቤት ማእሰርቲ ኣብ ምኽባር ዘርኣዮ ተገዳስነትን ኣብ ግምት ብምእታው ብምሕረት እንተተለቒቑ ንሕብረተሰብ ሓደገኛ ኣይከውንን’ዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ብምብጽሑ ብምሉኦም ኣባላት እቲ ቦርድ ነቲ ውሳነ ከምዘመሓላለፉ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኦጀ ሲምፕሰን ቅድሚ 20 ዓመት ብድርብ ቅትለት ተኸሲሱ ኣብ ኣሜሪካን ኪኖ ኣመሪካን ንብዙሓት ኣቓልቦ ብዝሰሓበ መስርሕ ፍርዲ ሓሊፉ ናጻ ምውጽኡ ይፍለጥ።


text:
ኣከባብራ በዓል ናጽነት ኣብ ሽየን
ኣብ ሽየንን ከባቢኡን ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ ንበዓል ናጽነት ክብ ዝበለ ምድላዋት ብምግባር ኣብዒሎሞ። ኣብቲ ዝነበረ ስነስርዓት፡ ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ ስምረት ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ሽየን ሓው ኣድሓኖም በራኺ ነቲ ኣኼባ ‘እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም’ ብምባል ድሕሪ ምኽፋቱ፡
ኣብ ሽየንን ከባቢኡን ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ ንበዓል ናጽነት ክብ ዝበለ ምድላዋት ብምግባር ኣብዒሎሞ። ኣብቲ ዝነበረ ስነስርዓት፡ ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ ስምረት ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ሽየን ሓው ኣድሓኖም በራኺ ነቲ ኣኼባ ‘እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም’ ብምባል ድሕሪ ምኽፋቱ፡ እቲ ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ ቃልሲ ኣብ 1991 ናጽነት መሬት ኤርትራ’ኳ እንተ ኣረጋገጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይትረፍ ናይ ምንባር መሰሉ ክሕሎ፡ ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ካብ ናይ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝኸፍእ ጭቈናን ግፍዕን ክወርዶ ከም ዝጸንሐን ዘሎን ጠቒሱ። ኣብቲ ብርክት ዝበሉ ደለይቲ ፍትሕን ዓሰርተ ዝኣኽሉ ምኽትል ከንቲባ ከተማ ሽየን ኤሪክ ናየስ፡ ከምኡ’ውን ኣቦ መንበር ሰልፊ ሰልፊ ሰራሕተኛታት ከተማ ሽየን (ኣርባይደ ፓርቲ) ሮጀር ሄግላንድ ዝርከቡዎም ኣሕዋት ኖርወጃውያን ዝተሳተፉዎ ኣኼባ፡ ሓው እስጢፋኖስ ገ/ሚካኤል ተሞልሶ ዘዳለዎ ብፓወር ፖይንት ዝተሰነየ ናይ ርብዒ ዘመን ባርነት፡ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ስግኣት፡ ቍጠባዊ ድህኸትን ተስፋ ኣልቦነትን ዝዓሰሎ ህይወት ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቕ መግለጺ ድሕሪ ምቕራቡ መንእሰይ መሪሕ ተስፋሁነይ ብወገኑ፡ ብሰንኪ ናይ ወለዱ ናይ ቃልሲ ታሪኽ፡ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ውልቀምልካዊ ስርዓት ከም ዘይድግፎ፡ ከም ሳዕቤን ድማ ደቂ ደገፍቲ ህግደፍ ዝኾኑ መዛኑኡ መንእሰያት ናይ ኣምላኽ ሰላምታ’ውን ከም ዝነፍጉዎ፡ ኣብ ከተማ ሽየን ብውሑዳት ውልቀሰባት ዝዝወር ንእሽቶ መንግስቲ ህግደፍ ከም ዘሎ፡ እዞም ውሑዳት ሰባት ብፍላይ ንደለይቲ ፍትሒ መንእሰያት ከም ዘፈራርሑን 2% ክኸፍሉ ከም ዘጐሳጕሱ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ኣፈላላይ ከም ዝፈጥሩን ኣንጻር ሕጊ ሕቶ ዕቝባ ኖርወይ መሊቖም ናብ ኤርትራ ከም ዝገሹን ብምግላጽ ንተንኰላት ህግደፍን ደገፍቱን ብትብዓት ኣቃሊዑ። ድሕርዚ ምኽትል ከንቲባ ከተማ ሽየን ኤሪክ ናየስ ንኣሕዋት ኖርወጃውያን ወኪሉ፡ “ንኵነታት ኤርትራ ጽቡቕ ገይረ እፈልጦ እየ። ንበዓል ናጽነት ብኸምዚ መንገዲ ክተብዕሉዎ ምኽኣልኩም ዘንእደኩም ስራሕ’ዩ። ስለዚ፡ ብቐጻሊ እናተራኸብና ምዕባሌታት ኤርትራ ክንከታተሎ ምዃንና እናገለጽኩ ኣብ ቃልስኹም ክትዕወቱ እምነ፡” ዝብል መግለጺ ሂቡ። ድሕር’ዚ ብወገን ኣሕዋት ኖርወጃውያን እዚ ዝስዕብ ሕቶታት ቀሪቡ ዘዕግብ መልሲ ድማ ተዋሂቡዎም።
- ምስ ደገፍቲ ውልቀምልኪ ኣብ ግጭት ትኣትዉዶ?
- ደገፍቲ ውልቀምልካዊ ስርዓት 2% ዝኸፍሉ ብወለንታ ድዩ? ኣከፋፍላኸ ከመይ እዩ?
- ደገፍቲ መንግስቲ “ውላድኩም ዶብ ስለ ዝሰገረ 50 ሽሕ ናቕፋ ክፈሉ ምባል ተሪፉ እዩ ዝብሉዎ ሓቂ ድዩ?”
- ደገፍቲ ህግደፍ ኣብ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ እናነበሩ ምስቲ ስርዓት ዝደናገጹ ስለ ዝፈርሑ ድዮም?
- ንመንግስቲ ኤርትራ 2% ምኽፋል በስገዳድ ድዩ ብወለንታ?
ብተወሳኺ ሓደ ሓው ኖርወጃዊ፡ “ገንዘብ ኖርወይ ብመንገዲ 2% ኣብ ግብረ ሽበራ ይውዕል ስለ ዘሎ መራሕቲ ሰልፊ ምክትታል ክገብሩሉ ኣለዎም፡” ምስ በለ ሓንቲ ካልእ ኖርወጃዊት “እቲ ጕዳይ ንፖለቲከኛታት ዘይኮነ ንኣባላት ጸጥታ ዝምልከት እዩ፡” ክትብል መሊሳ። ኣብ መወዳእታ ኣሕዋት ኖርወጃውያን ምስ ተፋነዉ ደለይቲ ፍትሒ ናይ ገዛእ ርእሶም ዘተን ምይይጥን ብምጅማር ሓው ሰመረ ነቲ በዓል ዝምልከት ጽሑፍ ኣንቢቡ። ብድሕሪኡ ናይ ዘተ መኣዲ ስለ ዝተኸፍተ ነፍሰወክፍ ተሳታፊ ኣብ መድረኽ እናወጽአ ኣንጻር ውልቀምልካዊ ስርዓት ኣብ ዝግበር ቃልሲ ክንክተሎ ብዛዕባ ዝግብኣና ኣገባብን ሜላን ተመያዪጦም። ኣብ መወዳእታ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ጀነቭ ክካየድ ዝሕሰብ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ተዛትዮም። ኣብዚ ሓደ ከይተጠቕሰ ክሓልፎ ዘይግብኦ ነጥቢ ኣሎ። ሓንቲ ዕድምቲ ኖርወጃዊት፡ “ክሳዕ ሕጂ ብዛዕባ ኤርትራ ዝነበረኒ መረዳእታ ግጉይ ነይሩ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ንገለ ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት ኣብ ቤተክርስትያን እረኽቦም እየ። ካብ ትዕዝብተይ ግን ብዙሕ ዘይኮነ ነገር ይነግሩኒ ከም ዝነበሩ ተገንዚበ ኣለኹ። ሎሚ ኣብዚ ኣኼባ እዚ ብምስታፈይ ድማ ዓጊበ ኣለኹ፡” ኢላ ምዝራባ ነይሩ። ስለዚ፡ እቲ በዓል ኣዝዩ ዕዉት ነይሩ ካብ ዘብሎ ቀንዲ ነጥቢ ኣሕዋት ኖርወጃውያን ብዛዕባ ኣብ ኖርወይ ብፍላይ ድማ ኣብ ሽየንን ከባቢኣን እንነብር ኤርትራውያን ንጹር ስእልን መረዳእታን ክረኽቡ ምኽኣሎም እዩ።
ብወገንና ክንላበዎ ንደሊ ነገር እንተ’ልዩ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ተንኰላትን ሽርሕታትን ህግደፍ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ስለ ዘየሎ፡ ኣተኵሮና ናብቶም ንነብረሉ ናይ ዘለና ሃገራት ተራ ዜጋታት፡ ሓለፍቲ ሰልፊ፡ ጋዜጠኛታትን ሓለፍቲ መንግስትን ከተኵር ኣለዎ ዝብል እዩ። ህግደፍ ዕርቃኑ መታን ክወጽእ፡ ሽርሕታቱን ውዲታቱን ክቃላዕን ኣብ ደገ ዘሎዎ ሰረታት ክበታተንን እንተኾይኑ፡ ኣቓልቦና ኣብ ዘዘለናዮ ሃገር ናብ ዘለዉ መራሕቲ ህዝብን ማዕከናት ዜናን ክኸውን ኣለዎ።
ዓውት ንደለይቲ ፍትሒ
ክንዕወት ኢና!


text:
Radio Erena : 06 April 2015
እስራኤል ኣብታ ሃገር ንዘለዉ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም 10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ብዘይድሌቶም ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ንምጥራዞም ትሰርሕ ከምዘላ ድሕሪ ምግላጹ፣ መንግስታት ሩዋንዳን ኡጋንዳን ብዛዕባ’ቲ ናይ እስራኤል ተበግሶ ዝተፈላለየ ርእይቶታት ይህብሉ ኣለዉ።
ሩዋንዳ፣ ነቶም ናብ ሃግሮም ክምልሱ ጸገም ዘለዎም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ንምቕባል ፍቓደኛ ምዃና ዝእንፍትን፣ ንእተገባብርኡ ዝምልከት ድማ ምስ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ምዝርራብ ከምዘላን ከተረጋግጽ እንከላ፣ ኡጋንዳ ግና በንጻሩ፣ እቲ ናይ እስራኤል ተንበግሶ ኣህጉራዊ ሕግታት ስደተኛታት ዝጥሕስን ከም “ምጉሓፍ ስደተኛታት ዝጽብጸብን’ዩ” ክትብል ተቓውሞታታ ገሊጻ።
ፕረዚደንት ሩዋንዳ ፓውል ካጋመ፣ ነቲ ሃገሩ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንምቕባል ምስ እስራኤል ትዘራረብ ከምዘላ ንዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኡጋንዳ ሄንሪ ኦኬሎ ኦርይም ድማ በንጻሩ፣ ሃገሩ ምስ እስራኤል ቀጥታዊ ይኹን ብመንገዲ’ቲ ኣብ ኬንያ ዝመደበሩ ኤምባሲ ዝኾነ ዓይነት ስምምዕ ከምዘየካየደት ብምጥቃስ፣ እቲ ናይ እስራኤል ተበግሶ፣ ኣህጉራዊ ውዕላት ስደተኛታት ዝጥሕስ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እስራኤል፣ ነቶም ኣብ ሖሎት ተታሒዞም ዘለው መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ዘይተፈልጠ ሳልሰይቲ ሃገር ክወጹ’ያ ትደፋፍኦም ዘላ።
ሩዋንዳን ኡጋንዳን ነቶም ካብ እስራኤል ዝመልሱ ስደተኛታት ክቕበላ እንተኽኢለን ካብ መንግስቲ እስራኤል ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ሓገዝ ክግበረለን ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ እቲ ናይ እስራኤል ምድፍፋእ ኣተባባዒ ውጽኢት ክርከቦ ብዘይምኽኣሉ፣ እታ ሃገር ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ይኹኑ ካልኦት ስደተኛታት በብመድረኹ ካብታ ሃገር ብግዴታ ንምውጻኦም’ያ ጽዕርታት ተካይድ ዘላ።
እስራኤል ምስ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ተደጋጋሚ ዝርርባት ተካይድ እኳ እንተኾነት፣ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ናይቲ መንግስቲ ግና ብግዴታ ንዝመጹ ኤርትራውያን ክቕበል ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ኣረጋጊጹ’ዩ።
================================


text:
Radio Erena: 06 December 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ከባቢታት ጎንደር፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተጎሃሃረ ናይ ብሄር ግጭታት እናበሰ ይመጽእ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ማዕከናት ዜና መንግስቲ ኢትዮጵያ ግጭት ከምዝተጎሃሃረን ኣብ ሰብን ንብረትን ዕንወት ከምዝወረደን እኳ እንተረጋገጻ፣ እቲ ግጭት ናይ ብሄር ምዃኑ ግና ኣይሓበራን።
ይኹን’ምበር ዝተፈላለዩ ምንጭታት ካብቲ ከባቢ ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ፣ እቲ ግጭት ኣብ መንጎ ተወለድቲ ኣምሓራን ቅማንትን ይካየድ ከምዘሎ ኣረጋጊጾም።
ኣብ ከባቢ ጎንደር ዝርከባ ዓድታት በቲ ግጭት ተጸልየን ከምዘለዋ ዝሓበሩ ምንጭታት፣ ብፍላይ ጭልጋ ዝተባህለት ዓዲ፣ ከቢድ ናይ ቶኽሲ ምልውዋጥ ይካየደላ ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
መብዛሕትኦም ብሕርሻ ከምዝነባሩ ዝተገልጹ ተወላዶ ቅማንት፣ ካብ ዕጡቓት ኣምሓራ ድሕሪ ዝተኸፍተሎም ቶዅሲ’ዩ እቲ ግጭት ተጎሃሂሩ ዘሎ።
ኣቐዲሙ መንግስታውያን ማዕከንት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃብኦ ሓበሬታ፣ ሓደ ሰብ ከምዝተቐትለን ሸሞንተ ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን እኳ እንተጠቐሳ፣ ቁጽሪ ግዳያት ካብዚ ብዝተዓጻጸፈ ዛይዱ ከምዘሎ ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምውካስ እቶም ምንጭታት የተሓሳስቡ።
ብዘይካ’ዚ በቲ ግጭት፣ እንዳጠሓኒት፣ ኣብያተ ሸቐጥን ተራ መንበሪ ኣባይትን ዝርከቦ 10ታታ ገዛውቲ ተቓጺሉ ኣሎ።
ብናይ ብሄርን ቀቢላን ግጭታት እትሕመስ ዘላ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ግንቦት 2020 ኣብ እተካይዶ ሓፈሻዊ ምርጫ ናብ ዝበኣሰ ቅልውላ ክትኣቱ ምዃና ተንተንቲ የጠንቕቑ።
=======================


text:
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
ስርዓት ህግደፍ በቲ ጽባሕ ኣብ ርእሰ ከተማ ሱዳን፡ ካርቱም፡ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ተጎልቢቡ፡ ካብ ስርዓቱ ኣምሊጦም ኣብቲ ቦታ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታትን ተቓወምቲ ሓይልታትን ንምጭዋይ ሰለይቲ ኣዋፊሩ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ብምምልካት፡ ስክፍታ ዘለዎም ኤርትራውያን ጥንቃቐቐ ከዘውትሩ ከምዝግባእ ምንጭታት ኣዘኻኺሮም።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣብ ኖርዝ-ካሮላይና ዝቕመጡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብዝወሰዱዎ ተበግሶ ኣስታት 2 ሽሕ ዶላር ብምውጻእ፡ ኣብ ቀጻልነት ድምጺ ኣሰና ዓቢ ኣበርክቶ ገይሮም።
ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ነበር፡ምምህር ተስፉ ዘውደ፡ኣብ ህለው ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ዞባናን ኣመልኺቱ ሰፊሕ ብመርትዖ ዝተሰነየ ምግለጺ ክገብር ኢዩ። ምምህር ተስፉ ከም ገዲምን ምኩርን ተጋዳላይ መጠን፡ንታሪክ ሰውራ ኤርትራ ኣመዓባብልኡን ኣብ ጉዕዞ ሰውራታት ዘጋጠመ ፍጻሜታት፡ብጠቅላላ ቅድምን ድሕርን ናጽነት፡ብፍላይ ድማ ነዚ ህዝብና ገጢምዎ ዘሎ ተርክቦ፡መብገሲኡን ኣመጻጽእኡን፡ብኸምይ ምፍትሒ ከምዝርከቦ ብዕምቆት ክድህስስ ኢዩ።
ኣቐድም ኣቢሎም፡ ንኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ እንከለለዉ ጃልብኦም ብምብልሻዋ ብምትሕግጋዝ መንግስቲ ጥልያንን ሊብያን ካብ መዓት ወጺኦም ናብ ሊብያ ዝተመልሱ ዝርከቡዎም 150 ዝኾኑ ኤርትራውያን ብሰበስልጣን ሊብያ ተገፊፎም ምስ ተወስዱ ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብዕለት 11.10.2009 ኣብ ከተማ ካርልስሩሀ ኣኼባ ኣካየድቲ ሽማግለታት ናይተን ኣባላት መርበብ በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ኤውሮጳ ዝዀና ኤርትራዊያን በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ሃገር ጀርመን ተኻይዱ።
ኣብ ማያዊ ክሊ ማልታ ናይ ሞት ሓደጋ ኣንጻላልዩዎም ዝነበረ ‘ሞ ብሓለዋ ባሕሪ ማልታ ዝደሓኑ 106 ዳርጋ ኹሎም ኤርትራውያን ምዃ’ኖም ዝእመነሎም ስደተኛታት ማልታ ኣትዮም ከምዘለዉ ብዝተፈላያ ማዕከናት ዜና ማልታ ተረጋጊጹ። ቪድዮ ንምርኣይ ኣብ ታሕቲ ተመልክቱ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ ዝቐነየት ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝነበሩ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ከምዘለዉ ብመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ነጊርናሎም ዝነበርና ግዳያት፡ ድሒኖም ከምዘለዉ ትማሊ ምሸት ዝረኸብናዮ ገና ምርግጋጽ ዘድልዮ ኣፈናዊ ሓበሬታ የረድእ።
ሓንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ዝተበገሰት፡ ዝነቐለትሉ ዕለት ዘይተፈልጠ ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝርከቡ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ኣለዉ።
ጀኔቭ፣30/09/2009: ኤርትራውያን መንእሰያት ተቐማጦ ዙሪክን ከባቢኣን ንቓልሲ ይለዓሉ !
ብቐዳምነት ዓበይቲ በዓላት ናይ ክልተ እምነታትና ኣብዒልና እንቋዕ ኣብ’ዚ ኣብቓዓና ንብል። ወርሒ መስከረም ኣብ ቓልስና፣ ኣደ ምምካትን፣ ኣደ ጽንዓትን፣ ስለ ዝኾነት ኩልና ካብኣ ክንመሃር፣ እቲ ክፍጸም ዘይክኣል ዝነበረ ሓይሊ ፣ ሓደ ብሓደ ዝሰዒርና፣ ሳላ እምነትናን ተስፋናን ኢዩ፣
እንስሳዊ ጠባዮም ሳዕሪሩ ብኤርትራዊ ህይወት ምጽዋት ዝቕጽሉ ዘለዉ ገንዘብ ዝሃይማኖቶም ‘ነጋዶ ሰብ’ ዝኾኑ ኣባላት ራሻይዳ፡ ኣብ ምስሪ ስራሕ ረኺብናልኩም ኣለና፡ ኢሎም ብምትላል ን85 መንእሰያት ካብ ከሰላ ናብ ምስሪ ብምውሳድ፡ ካብቶም 81 ሰሰለተ ሽሕ ዶላር ክዘምቱ ከለዉ፡ ንሓንቲ “ኣብ ወጻኢ ስድራቤት የብለይን፡ ካበይ ከምጻልኩም፡ ክኸፍል ኣይክእልን እየ” ዝበለቶም ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ፡ ብኻላሽን ቀቲሎም፡ ኣብ ቅድሚ ‘ቶም መማጽእታ ብኻራ ጠባቢሖም ኮላሊታ ከምዝወሰዱዎ ንናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብምጥቃስ ምንጭታት ሓቢሮም።
እዚ ዛጊት ረኺብናዮ ዘለና ኣስማትን ትውልዲ ዓድን ናይቶም ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ክሰግሩ ክብሉ ኣብ መፋርቕ ነሓሰ 2009 ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ 75 ኤርትራውያን ግዳያት ህልቂት ምሉእ ከምዘይኮነ እናኣዘኻኸርና፡ ዝተማለአ ሓበሬታ ዘለኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ክትተሓባበሩና ብትሕትና ንሓትት።
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን እናተጓዕዙ እንከለዉ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ሓቲቶም ዝደሓኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ (8 መስከረም 2009) ናብ ሊብያ ተመሊሶም ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቶም ትማሊ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ከምዝሓተቱ ብመንገዲ ኣሰና ዝሓበርናኩም 90 ኤርትራውያን ናይ ህይወት ኣድሕን ጻውዒቶም ኣንታዊ ምላሽ ድሕሪ ምርካቡ፡ እቲ ንምርድኦም ብሓለዋ ባሕሪ ዝተኻየደ ስርሒት ሎሚ 8 መስከረም ድሕሪ ቐትሪ ተዛዚሙ፡ ከምዝደሓኑ ካብ ዓዲ ጥልያን ዝረኸብናዮ ኣፈናዊ ኣፍሊጡ።
ማሕበር ኤርትራዉያን መንእሰያት ንለውጢ(ኤመለ) ብውሑዳት በጻብዕቲ ዝቑጸሩ መንእሰያት እዩ ዓሚ ከምዚ ሕጂ ተመስሪቱ። ነዚ ማሕበር ዝመስረትና ሰባት ኩልና ራእይ ኔሩና ። ራእይና ከም ናይ ህግደፋውያን ኤርትራ ናብ ሲንጋፖር ምቕያር ዘይኮነስ ራእይ ብቕዋም ትምሓደር ኤርትራ። ጫማኻ ማዕረ እግርኻ ከምዝብልዎ እቲ ራእይኻዉን ጠገለ ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ።
90 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብዛ ሰዓት እዚኣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ኣብ ናይ ሞትን ህይወትን ኩነታት ከምዝርከቡ፡ ሓደ ካብኣቶም ሎሚ ቅድሚ ሒደት ሰዓታት ኣብ ነርወይ ንዝረክቡ ቤተሰቡ ቴሌፎን ብምድዋል ርድኡና ክብል ጸዊዑ ኣሎ።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ ገለ ተሓባበርቲ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ ራሻይዳ፡ ብውሑድ ገንዘብ ናብ እስራኤል ከነስግረኩም ኢሎም ብምትላል ካብ ሱዳን ድሕሪ ምብጋስ ኣብ ምድረበዳ ሓውሲ ደሴት ሲናይ ምስ በጽሑ ኣዝዩ ዝተዓጻጸፈ ገንዘብ ክኸፍሉ ብማረምትን ማእሰርትን ሓዊ ምንዳድን የገድዱዎም ኣለዉ። እዞም ሞቶም ዝብሃሉ ዘለዉ ሰለስተ መንእሰያት ከኣ ግዳያት ናይ ከምዚ ዝኣመሰለ ግፍዒ እዮም።
ዝተፈላለያ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና እንተላይ ቢቢሲን ድምጺ ኣመሪካን ከምዝተቐሳኦ፡ ማእከላይ ባሕሪ ክሰግሩ ካብ ዝፈተኑ 80 ኤርትራውያን እቶም 75 ‘ሞይቶም’ ዝብል ከቢድ ስግኣት ከንጸላሉ ኸሎ፡ ሓደ ህጻንን ሓንቲ ሰበይትን ዝርከቦም 5 ካብኣቶም ግን ድሒኖም ኣብ ደቡባዊ ጥልያን ኣብ ትሕቲ ሕክምናዊ ክንክን ይርከቡ ኣለዉ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ሙሴ ኤፍሬም ዝባሃል ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ዜጋ ኣባል ጸጋማዊ ሰልፊ (Vänsterpartiet) ዝኾነ፡ ኣብዚ ጽባሕ (7 ሰነ 2009) ዝውዳእ መዓልቲ ምርጫ፡ ንፓርላማ ኣውሮጳ ይወዳደር ከምዘሎ ክነላልየኩም ንደሊ፡፡ ኩሉኹም ኣብ ሽወደን ትቕመጡ ኤርትራውያን፡ መሰል ምርጫ ዘለኩም፡ ድምጽኹም ነዚ መንእሰይ ንክትህብዎ ነዘኻኽር። እቶም ከተድምጹ ዘይትኽእሉ ድማ፡ ከድምጹ ንዝኽእሉ፡ የዕሩኽትኹምን ቤተሰብኩምን ድምጾም ንሙሴ ኤፍሬም ክህቡ ከተተባብዑዎም ነዘኻኽረኩም።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ድሒረን ኣገልግሎት ኢንተርነት ዘተኣታተዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ‘ኳ እንተኾነት፡ ካብ ድምር ብዝሒ ተጠቃመት ኢንተርነት ኣፍሪቃ፡ ክልተ ሚእታዊት (2%) ሒዛ ከምዘላ እቲ ሓበሬታ የረድእ። እቲ “ኣብ ስደት ንዝነብሩ ኤርትራውያን ኢንተርነት ካልኣይ ቤቶም ኮይኑ ‘ሎ ዝበለ” ጸብጻብ፡
እቲ ብቤትምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ከምዝጸደቐ ዝጠቐሶ መምርሒ፡ እቶም ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ዝተገብሩ ኤርትራውያን፡ ግላዊ ንብረቶም ንምርካብ፡ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ንምክያድ፡ ኣብ ባንክታት ኢትዮጵያ ዘሎ ገንዘቦም ብምንቅስቓስ ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከምዘለዉ ተቖጺሮም ኣብ ንግድን ወፍርን ንኽነጣጠፉ ዘኽእሎም ምዃኑ የገንዝብ።
24 ግንቦት እቲ ቐንዲ ዕላማኣን ምስጢራን ኣገባብ ኣባዓዕላኣን ከይሓዘት፣ ብመንግስቲ ኤርትራ ጀሆ ኮይና ብህግደፍ እትምእከል በዓል ነጻነት መደለቢት ገንዘብ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንንግስነት መራሒ ህግደፍ ክንቕበል፣ ንጭቖናኡ እህህ ከይበልና ክንውሕጥ፣ ሃገር ብኹሉ መደይ እናኣንልቖለት ከላ ዓይንና ክንዕምት፣ እሱራት ፖሎቲካ ንዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክማስኑን ከእዉዩን እዝንና ክንዓብስ፣ መንእሰያትና ሃጽ ኢሎም ክስደዱ ከም’ቲ ንሱ ዝሕጭጨሎም ክንሕጭጭን ክንወራዘን ፣ ብሕጽር ዝበለ ውርሒ ግንቦት መንገዳ ሲሒታ፣ ታሪኽ ጀጋኑና ሓኺኻ፣ ንዓሰርተ ሾሞንተ ዓመት ንክብርን ዝናን ፕረሲደንት ትባዓል ኣላ።
ብዕለት 7ተ ግንቦት ብሓልዮት ተቛም ሰላምን ፍትሕን ኣካል ዩኒቨርሲቲ ሳንድያጎ (Institute of Peace and Justice in University of San Diego) ዝተዳለወ ሰሚናር ናይ መሰል ደቒ ሰባት ተጣበቕቲ (Human Rights Watch) ሰለስተ ተቓለስቲ ግዱሳት ኤርትራውያን ተሳቲፎም። እቶም ዝተሳተፉ ኤርትራውያን ክፍለ ዓንደ (ኣባል ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቕስቓስ)፤ ገብረሂወት (ጎነይ) (ኣባል ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰብ ኣብ ሳንድያጎ)ን ረዘነ ገ.ሚካኤል (ኣቦ ወንበር ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ሰሜን ኣመሪካን) እዮም።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ከባቢ ፖርትስሚዝ፡ Haslar፡ ኣብ ዝብሃል ቤትማእሰርቲ ዝርከቡ 5 ኤርትራውያን መንእሰያት ብግዴታ ናብ ኤርትራ ናይ ምምላስ ሓደጋ የንጸላልዮም ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ሲቪካውያን ማሕበራት፣ ተቓወምቲ ውድባትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ናብ ኤርትራ ካብ ምምላስ ከናግፉዎም ብጥብቂ ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ወጻኢ ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝመደበረን ኤርትራውያን ሲቪካውያንን ናይ ምትሕግጋዝን ማሕበራት፡ ናይ ሕጊ ክኢላታትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ተሓባቢሮም፡ ነተን ዲፕሎማስያዊ ውሕስነት ተጠቐመን፡ ብግብሪ ግን መሓውር ብልሽውናን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ሓርነትን ኤርትዊ መበቆል ዘለዎም ዜግታት ኮይነን፡ እኩይ ተልእኾ ኣብ ምትግባር ተዋፊረን ዘለዋ ኣበየ ሃገሩ ዝርከባ ኤምባሲታት ስርዓት ህግደፍ ክስታት መስሪቶም ኣብ ቅድም ሕጊ ከቕርቡወን ኣሰና ሚድያ ፋውንዴሽን ጸዊዑ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና፡ ሓንቲ ኣብ ኦስሎ እትነብር ኣባል ናይቲ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ከም ሃሱስ ዘዋፍሮ ብ YPFDJ ዝፍለጥ ጉጅለ መንእሰያት ዝኾነት ኤርትራዊት ዝሰደደትልና መልኽቲ፡ ኣብ ናይ ትማሊ ረቡዕ መደብና፡ ብምኽንያት ሕጸረት ሰዓት-ፈነወ ጽማቝ መልእኽቱ ጥራይ ኣቕሪብናልኩም ኔርና። ትርጉም ምሉእ ትሕዝቶኡን እቲ ብእንግሊዝኛ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ከምዘለዎን ከኣ ነቕርበልኩም።
መራኸቢ ብዙሃን የልምዕ መራከቢ ብዙሃን ድማ የጥፍእ። ክንዲ ዝኾነ መራኸቢ ብዙሃን ሚዛናዊን ሓቀኛን ኪኸውን ይግባእ።እንተኾነ ብዙሓት ቴክኖሎጂ ብዝፈጠሮ ምዕባለ ተጠቒሞም ሕሱር ፕሮፖጋንዳ የካይዱ። ካብ ኩሉ ዘስደመም ድማ ብኣፎም ጸፍ ዝብሉ ወይ ብኻልኦት ዝወራዘዩ ምዃኖም ኢዩ።ገለ ዉሑድ ካብቲ ብዙሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ፈለማ ወርሒ ሓምለ 2008 ምስ መንግስቲ ምስሪ ተሰማሚዑ በስገዳድ ናብ ኤርትራ ንዝመለሶም 740 ኤርትራውያን “ጽቡቕ ገይረ ተቐቢለዮም፡ ተሓጕሶምስ፡ ኣመስጊኖምኒ ‘ኳ” እናበለ፡ በቲ ናይ ሓሶት መናፍሑ ኣውርዩ ከምዝነበረ ትዝክሮዎ ኢኹም።
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ናይሮቢ ፡ ኬንያ ፡ ስርዓት ህግደፍ ብዝተፈላለየ ጉልባብ ገንዘብ ከዋጽኡ ንዝገበረሎም ጸቕጢ ብስሙር ድምጺ ከምዝነጸጉዎ ሎሚ 19 ታሕሳስ ብዘውጽኡዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም።
ዕለት 16.11.2008 ኣብ ከተማ ካርልስሩሀ ናይተን ኣባላት መርበብ ኤርትራውያን በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ኤዉሮጳ ዝዀና ኣብ ሃገር ጀርመን ዝንቀሳቐሳ ማሕበራት ኣኼባ ተኻይዱ።
ዲሞክራውያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ’ (RSADO) ኣካል ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን እዩ። ስለዚ ድማ ንሕና፡ ንኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ነተን ሓቝፉወን ዘሎ ኣባላት ውድባትን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ ኣብቲ ድሮ ተሃዊኹ ዘሎ ዞባ ብቐሊሉ ካብ ምቍጽጻር ወጻኢ ክኸውን ዝኽእል ጎነጽ ክቝጠቡ ንጽውዕ።
ኣብ ቤተ ክርስትያን ኣብ ጸሎት ኣርፊደን፡ ቀጺለን ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ዳርጋ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝመስል ምህለላ ዘካይዳ ዝነበራ ቁጽረን ብ ገምገም 40 ኣቢሉ ይኸውን ኤርትራውያን ኣዴታት ቅድሚ ትማሊ 27 ጥቅምቲ ብ ኣባላት ጸጥጥታ ህግደፍ ተገፊፈን ድሕሪ ምውሳደን ኣብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰርቲ ኣስመራ ተኣሲረን ከምዘለዋ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ከተማ ጀኔቭ ፣ ከም ኣመሎም ህዝቢ ከደናግሩን ክሓልቡን ህግደፋውያን፣ንዕለት 01.11. 2008ዓም ካብ ኤርትራ ተዋሳቲ ጉጅሌ ጸዊዖም፣ ሙዚቓ መደብ ኣዳሊዮም ኣለዉ። እዚ ናይ ሙዚቓ መደብ ኢዚ ኣታዊኡ ንበትሪ ወልቐ መላኺ ከም ዘተርርን ኣምሰዩኡ ከኣ መጨፍለቕን መጨቆንን ህዝብና ከም ዝውዕል ኣይትስሕትዎን ትኾኑ።
ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ጸሓይ ከም ዘሎና ዝዝንግዑ ህግደፋውያን፣ ንህዝቢ ከታልሉ፣ ኣይከኣሉን። ተቓወምቲ ዜጋታት ተቐማጦ ስዊስ ነዚ መደብ ከይጀመረ ክፈሽል ንህዝቢ ብምምሃርን ብምምዓድን ጀመርናዮ፣ ቀጺሉ ድማ ኣብ’ቲ ምሸት ኣብ ኣፍደገ ኣደራሽ፣ ተረኺብና “ቐዳምነት ቁዋማዊት ሃገር” “ንሕጊ ዝጸልእ ንባርነት የፍቅር” ዝብል ጭርሖን ዝዝርጋሕ ወረቓቕትን ሒዝና፣ ሰላማውን ሕጋውን ተቓውሞና ኣርኢና።


text: ኣብ ሰለስተ ወረዳታት ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣምበጣ ኣብ ዝራእቲ ጉድኣት ከየብፅሕ ካብ ክልል ክሳብ ጣብያ ብዝተዋደደ መልክዑ ምክልኻል ይግበረሉ ከምዘሎ ተገሊፁ።ሓላፊ ቤትፅሕፈት ህወሓት ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ሃፍቱ ኪሮስ ንTPLf official ኣብ ዝሃብዎ ቃል ከምዝገለፅዎ እቲ ዕስለ ኣምበጣ 18 መስከረም 2013 ዓ.ም. ናብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ምእታው ስዒቡ ብዝግበር ዘሎ ዝተዋዳደ ምክልኻል ዛጊድ ኣብ ዝራእቲ ብዙሕ ጉድኣት ከየብፅሐ ከሎ ፅዑቕ ምክልኻል ይግበር ኣሎ ኢሎም፡፡ እቲ ዕስለ ኣምበጣ ኣብ ሰለስተ ወረዳታት ማለት እውን ኣብ ወረዳ ራያ ኣላማጣ፣ ጨርጨርን፣ ራያ ዓዘቦን ሓያል ዕሥለ ኣምበጣ ከምዝተርኣየን ሓበሬታ ብምልውዋጥ ካብ ካብ ዉድቕቲ ለይቲ ጀሚሩ ነፀጋ ኬሚካል ከምዝተኻየደን ሐዝዉን ይቕፅል ከምዘሎን ኣይተ ሃፍቱ ተዛሪቦም። ኣብ ምክልኻል ወራር ዕስለ ኣምበጣ ዞባ ደቡብ ኩሉ ነባራይን ኣመራርሓን ተዋዲዱ ይነጥፍ ኣሎ ዝበሉ እቶም ሓላፊ ብፍላይ ድማ ሓይልታት ፀጥታ ከባቢኦም ብንቅሓት ካብ ምሕላው ብተወሳኺ ምስቲ ሕብረተሰብ ብሓባር ብምዃን ኣብ ምክልኻል እቲ ዕስለ ኣምበጣ ይሕግዙ ከምዘለው፤ እቲ ዕስለ ኣምበጣ ብሳይንሰዊ መንገዲ ንምክልኻል እውን ምስ ዩኒቨርስቲ ራያን ማእኸል ምርምር ሕርሻ መኾንን ብሓባር ይስራሕ ከምዘሎን ብዝግበር ዘሎ ምከልኻል እቲ ዕስለ ኣምበጣ ክሳብ ሐዚ ኣብ ዝራእቲ ብዙሕ ጉድኣት ከምዘየብፀሐ ተዛሪቦም። ካብ ክልል ዝመፁ ሰብ ሞያን ሓለፍትን ንምክልኻል እቲ ዕስለ ኣምበጣ ዓብይ ትኹረት ሂቦም ኣብቲ ቦታ ብኣካል ብምርካብ ይንቀሳቐሱ ከምዘለው፤ መንኣሰይን ደቂኣንስትዮን እውን በብውዳበኦም ኾይኖም እቱ ዕስለ ኣምበጣ ንምክልኻል ዓብይ ፃዕሪ ይገብሩ ከምዘለው ኣይተ ሃፍቱ ኪሮስ ገሊፆም።


text:
ቤዛ ካብ ገዛ ካብ ዘይትወጽእ ካልኣይ መዓልቲ ኮይኑ፡ ሳሚውን ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልቲ ገዝኦም ኣይተቐልቀለን ። ቤዛ ናይ ሳሚ ነገር ከሰክፋ ጀመረ። እታ ቀጻሊ “ኣብ ሕይወት ተበዳሊ እምበር በዳሊ ኣይትኹን። ኣብ ክርስትና ሕይወት ንሰባት ዕንቅፋት ከይትኸዉን ቀጻሊ ነብስኻ ሕኸኽ ፡ ንመንፈሳዊ ሕይወትካ ደጋጊምካ ምዘን“ ዝብላ ዘነብረ ቃላት እናሻዕ ኣናተመላለሰ ንኣእምርኣ ቃጨሎ። ንመን በዲለ ደየⵗ ንመን […]
ኣኼባ ምስ ተወደአ ከም ወትሩ ቤዛን ሳምን እናተጻወቱ ናብ ገዝኦም ኣምርሑ። ኣብ መንገዲ ድማ ብዛዕባ እቲ ዝነበረ ኣርእስቲ ክዛራረብሉ ጀመሩ። ቤዛ ናይ ሎሚ መዓልቲ ኣኼባ ደኣ ከመይ ረኺብካዮⵗ ሳሚ፡ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝገበርናዮ ዝፈለዮ ዋላ ሓድሽ ነገር የለን። ሰለ ቤተ-ክርስቲያን ዕብያት ዘቲና። ቤዛ፡ ሓቂ ዘይትዛረብ ቅድሚ ሕጂ በዛዓባ ንሓድሕድና ዘላና ርክብ ተዛሪብና ንፈለጥ ዲናⵗ ኣወዳት […]
ነታ ደብዳቤ ምስ ኣንበብዋ ዲ.በረኸት ግብረ መልሲ ናይ ዲ.መርሃዊ ካብ ገጹ ንምንባብ ናብ ዲ.መርሃዊ ገጹ ጠመተ። ዲ.መርሃዊ ክልቲኣን ኣእዳዉ ኣጣሚሩ ዝን በለ። ስምዓኒ መራ ዘይተጸበኻዮ መልሲ ኣይኮነን ደሓር ከኣ ዓይንኻ ኣንቈሕ ኣብ ቤተ ክርስቲያና ክንደይ ካብዛ ጓል ዝበልጻ ኣለዋ። ፈጺሙ ኣይርደኣንን ዘሎ ናይ ቤዛ ነገር፡ ደሓር ከኣ መልሳ እወ ወይ ኣይፋል ዝብል ብንጹር ኣብዚ ዳብዳቤ […]
ዲያቆን መርሃዉን ዲያንቆን በረኸትን ውሽጢ ቤት መቅደስ ከጸራርይዎ ድሕሪ ምውዒሎም ኣብ ጥቃ ቤተ ክርስቲያን እትርከብ መሸጣ ድኳን ኮካ ክስተዩ ተኣለዩ። ድያቆን በርኸት ምስ ድያቆን መርሃዊ ኣዝዩ ጥቡቅ ዕርክነት ኣለዎ። በሬ ሓወይ ፍቃድ እግዚአብሔር ኮይኑ ኤምባሲ ኣሜርካ ቪዛ ሂቦሙኒ ኣለው።ዲያቆን በረኸት፡ ዲ.መርሃዊ ናብ ኣሜርካ ኣብ ቀረባ ግዜ ክኸይድ ምዃኑ ምስ ነገሮ ኣይታሕጓስ ኣይጓሂ ኮነ። መራ ሓወይ […]
- 1
- 2


text:
ዕቝባ ሓቲትካ መልሲ ኣብ ትጽበየሉ ዘሎኻ እዋን ምስራሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 8 2018
ኣብ ሽወደን ስራሕ ንኽትሰርሕ ሓደ ናይ ስራሕ ፍቓድ የድልየካ። ሓታት ዕቝባ እንተ ዄንካ ኣብ ክንድኡ ሓደ ሕድገት ፍቓድ ስራሕ (AT-UND) ክህልወካ ይኽእል እዩ። እዚ ኣብ ሽወደን ንኽትሰርሕ ሓደ ናይ ስራሕ ፍቓድ ከም ዘየድልየካ መረጋገጺ እዩ።
ነዚ ዝስዕብ ተማልእ እንተ ኾንካ ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ሕድገር ፍቓድ ስራሕ ክወሃበካ ይኽእል፡
- ሓደ ቅቡል ዝኾነ ሰነድ መንነት ከተርኢ እንተ ኽኢልካ ወይ ብኻልእ ኣገባብ መን ምኳንካ ከተመስክር እንተ ኽኢልካ።
- ኣብ ሽወደን ዕቝባ ሓታትካ እንተ ኣሎካ ኾንካ።
- ኣብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናይ ዕቝባ ምልክታታካ ንጽገት ዘይረኸብካ እንተ ኾንካ።
ነዚኣቶም ጠለባት ተማልእ እንተ ኾንካ፡ ሓደ ሕድገት ፍቓድ ስራሕ ከም ዝተወሃብካ ሰፊርዎ ዘሎ ኤልኤምኣ-ካርድ ዝበሃል ትወሃብ።
ክትሰርሕ ከለኻ ግብሪ ክፈል
ክትሰርሕ ከለኻ ናይ ግድን ካብ ደሞዝካ ግብሪ ክትከፍል ኣሎካ። እቲ ወሃብ ስራሕካ ናይ ግድን ማሕበራዊ ክፍሊት ክኸፍል ኣሎዎ። እዚ፡ ብጻዕዳ ምስራሕ ይብሃል።
ብጻዕዳ ምስራሕ ብዙሕ ረብሓ ኣሎዉ። ካልእ ገዲፍካ ነዚ ዝስዕብ ትረክብ፡
- ሓደ ናይ ስራሕ ምቝጻር ምስክር ወረቐት።
- መወክስ።
- መሰል ንዓመታዊ ዕረፍቲ።
- መሰል ናይ ዝኽፈሎ ዕረፍቲ ወለዲ።
- መድሕናት።
- ኣብ ናይ ሽወደን ስርዓት ጥሮታ ሕሳብ ንምግባር ዝጥቀምሉ ናይ ጥሮታ ነጥቢ።
- ክፍሊት ሓሚምካ እንተ'ለኻ።
- ክፍሊት ውላድካ እንተ ሓሚሙ እሞ ኣብ ገዛ ምጽናሕ እንተ ኣድለየካ።
ግብሪ ከይከፈልካ እንተ ሰሪሕካ፡ ብጸሊም ትሰርሕ ኣሎኻ ይብሃል። ብጸሊም ምስራሕ ዘይሕጋዊ እዩ። ክሳብ ናይ ክልተ ዓመት ማእሰርቲ ከስዕብ ይኽእል እዩ።


text:
Radio Erena: 03 February 2017
ኮርፐረሽን ኤሌክትሪክ እስራኤል፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብብዝሒ ንዝነብርሉ ኣባይቲ፣ ከባቢ ፔታህ ቲክቫ ናይ ከተማ ቴልኣቪቭ ፣ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ምሃብ ከቋርጽ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኮርፐረሽን ናብዚ ውሳኔ ዝበጽሐ፣ ከንቲባ እታ ከተማ ይስሓቕ ብራቨርማን ብዘቕረቦ ሕቶ መሰረት ምዃኑ፣ ቴሌቪዥን ቻነል 10 ኣብ ናይ ሰሉስ ፈነወኣ ሓቢራ።
እስራኤላውያን ነጋዶ ኣብቲ ከባቢ ንዝርከብ ህንጻታት እናገዝኡ፣ ኣብ ንኣሽቱ ክፍልታት እናመቓቐሉ፣ ንዘይሕጋውያን ስደተኛታት የካርይዎም ኣለዉ ክብል ዘማረረ እቲ ከንቲባ፣ ናይ ኤሌክትሪክ ኣገልግሎት ብምቁራጽ፣ ኣብታ ከተማ ንዝነብሩ ብዝሒ ስደተኛታት ንምጉዳሉ ክሕግዝ ከምዝኽእል ይጠቅስ።
“ናይ ግዜ ገደብ ካብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምህዳም፣ ንኤርትራውያን ፖለቲካዊ ዑቕባ ከውህቦም ኣይክእልን’ዩ፣ ክብል ቤት ፍርዲ እስራኤል ዝሓለፈ ሰሙን ውሳኔ ምሕላፉ ይዝከር።
ኣብ እስራኤል፣ ክፉት ቤት ማእሰርቲ እናተባህለ ኣብ ዝግለጽ ኾሎት ተኣሲሮም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊኦም ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ ንምቅዋምን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ድማ ንጉዳይ ኤርትራውያን ብዕቱብ ስለ ዘይተገንዘቦ፡ ኣብ ብይኑ ንመንግስቲ እስራኤል ዝሕግዝ ውሳኔታት ከሕልፍ ብምጽንሑን ብሓሙስ 26 ጥሪ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም’ዮም።
======================


text:
ኡሁሩ ኬንያታ ን2ይ ግዜ ፕረሲደንት ሃገር ኬንያ ተመሪጹ
ኡሁሩ ኬንያታ መን እዪ? ኣብዚ እዋንዚ ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ዘለው መራሕቲ ብመደብ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ተመልሚሎም፣ ንባዕዳውያን ንኸገልግ፡ሉ ኣብ ስልጣን ዝመጹ ጥራይ ዘይኮነ፣ ብመደብ ዓሌቶምን መበቆሎምን ኣብቲ ዝገዝኡዎ ዘለው ህዝቢ ዘይኮኑ፣ እንታይ ድኣ ደቓሉ ወይከኣ ቅልውላው መንነት ዘለዎም እዮም። እቲ ቀንዲ ውዲት ድማ፣ ውሉዳትን ኩሩዓትን ደቂ ሃገር እንተድኣ ኮይኖም ንህዝቦምን ንሃገሮምን ንባዕዳውያን ኣሕሊፎም ክህቡ ስለዘይክእሉ እዩ።ንመረዳእታ፣ ሲሲ ገዛኢ ግብጽን፣ ቅድሜኡ ዝነበረ ሑሳኒ ሞባራክን፣ ፋሺስታዊ መላኺ ኤርትራ ኢሰያስ ኣፈወርቅን፣ መራሕቲ ፖሊት ቢሮ ወያኔን ትግራዎትን ኤርትራውያን እምበር ካብቶም ብብዙሕ ህዝቢ ኣምሓራን ኦሮሞን ተቐባልነት ዘለዎም ደቀባት ኢትዮጵያውያን ኣይኮኑን። ንመረዳእታ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ካብቶም ትሑታት ዓሌት ወላይታ ዝብሃሉ ሚኖሪቲ ዝኾነ እዩ። መብዛሕትኦም ገዛእቲ ኣፍሪቃውያን ደቓሉ እዮም። እዚ ድማ ባዕዳውያን ብመደብ ንረብሓኦም ንኸገልግሉዎም aiሎም ዝኣለምዎ ረቂቕን ግሁድን ማእለማ እዩ። ኣብ ሃገር ኬንያ ግና ንመጀመርያ ግዜ ማaከላይ ዕድመ ዘለዎ ፕረሲደንት ሃገር ኬንያ፣ ጥራይ ዘይኮነ ካብ ብቀጥታ ካብ ኩሩዓት ቤተሰብ ዝመጸ እኳድኣ ወዱ ንጅግና ጄሞኬንያታ እዩ። እንተድኣ ፕረሲደንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ ብጽዮናውያንን ሃጸያውያንን ከይተዓንቀፈ፣ ብቕሳነት ንሃገሩ ከመሓድርን ከማዕብልን በቒዑን ክኢሉን ኣብ ጉዕዞ መራሒ ሃገር ኬንያ ክንዕዘቦ ኢና።
Uhuru Kenyatta
The President is elected by popular vote in the general election held during August every 5 years. For the election of the President to be determined valid, they must have
-
More than half of all the votes cast in the election
-
At least twenty-five per cent of the votes cast in each of more than half of the counties.
-
ብኡሁሩ ሙዪጋi ኬንያታ Uhuru Muigai Kenyatta
Famous As: ውሩይ ፕረሲደንት ሃገር ኬንያ President Of Kenya
Nationality: ሃገራዊ ከንያዊ Kenyan
Political Ideology: ስዓቢ ፖሎቲካዊ ስነሓሳብ ኣባልን መራሕን፣ እቲቀደም ናኑ ዝብሃል ዝነበረ ጸኒሑ ተና ዝብሃል ሰልፊ እዩ።Political Party TNA (2012–Present), KANU (Before 2012)
Sun Sign: Scorpio ምልክት ጽሓይ ነፋሒቶ
Born In: Nairobi ኣብ ናይሮቢ ዝተወልደ
Father: Jomo Kenyatta ወዲ ጀሞ ኬንያታ
Mother: Ngina Kenyatta
Spouse/Partner: Margaret Wanjiru Gakuo
Children: ኣቦ 3 ቆልዑ Jomo Kenyatta, Jaba Kenyatta, Ngina Kenyatta ዝተባህሉ እዩ።
-
Net Worth:ክሳብ $500 Million ዝኣክል ሃብቲ ከምዘለዎ ይፍለጥ
Founder/Co-Founder: Jubilee Alliance ንማሕበር ውህደት ዩቢሌ ዝመሃዘ እዩ። ካብ ተጻባእቲ መሃንድሳት ጽዮናውያንን ሃጸያውያንን የድሕኖ።
ኡሁሩ ወዲ ጅግና መራሒ ሰውራ ኬንያ ነበር ጀሞኬንያታ እዩ።
•ብ1961 ኣብ ኬንያ ተወሊዱ
•እቲ ዝናኣሰ ናይ ኬንያ ፕረዚደንት’ዩ
•ኣባል ሰልፊ ጁብሊ ኬንያ
•ንርእሱ ‘ዲጂታል ፕረዚደንት’ ኢሉ ይሰሚ (ኣብ ማሕበራዊ መራኸታት ስለዝጥቀም)
•ኣብ 2013 ፕረዚደንት ኮይኑ ተመሪጹ
•ኣብቲ ናይ 2007 ምርጫ ኣንጻር ደገፍቲ ራይላ ኦዲንጋ መጥቃዕትታት ወዲብካ ተባሂሉ ተኸሲሱ ነይሩ
•ነቲ ክሲ ናይ ምዕራባውያን ውዲት’ዩ ብምባል ይነጽጎ
•ኣብ ኣሜሪካ ብፓለቲካዊ ስነ-ፍልጠትን ስነ-ቁጠባን ተማሂሩ
•ወዲ እቲ ናይ ኬንያ ቀዳማይ ፕረዚደንት ዝነበረ ጆሞ ኬንያታ እዩ
•ኣስታት $500 ርእሰማል ብምውናን ሓደ ካብቶም ዝሃብተሙ ኣፍሪቃውያን ምዃኑ ይንገረሉ
•ኣቦ 3 ቆልዑት’ዩ
•ብዓልቲ ቤቱ ድማ ማርጋረት ኬንያታ ትበሃል