text:
ደምዳሚ መግለጺ 5ይ ስሩዕ ኣኼባ ማ/መሪሕነት ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ህ.ደ.ግ.ኤ.
ጀጋኑ ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ማእከላይ መሪሕነት ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ /ህደግኤ/ ካብ 30 መጋቢት 2010 ክሳብ 5 ሚያዝያ 2010 ኣብ ዘሎ ግዝያት፡ 5ይ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ። ማእከላይ መሪሕነት ኣብ’ዚ ስሩዕ ኣኼብኡ’ዚ ንህልዊ ዓለማዊ፡ ከባብያዊ ሃገራውን ውድባውን ኩነታት ኣመልኪቱ ብዕምቆት ገምጊሙ፡ መጸኢ መደብ-ዕዮ ብምስራዕ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉ።
ውጹዓት ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ማእከላይ መሪሕነት ንህልዊ ዓለማዊ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝተመያየጠሉ፡ እቲ ብዓለም ደረጃ ዝተኸስተ ቁጠባዊ ቅልውላው፡ በብረደጅኡ ገና ንሕብረተሰብ ዓለም የሳቒ ምህላው፣ ኒክሎራዊ ኣጽዋራት ንምውናን ዝግበር ውድድራትን ንምግትኡ ዝካየድ ዘሎ ሚዛናውነት ዝጎደሎ ንጥፈታት መዕለቢ ዘይረኸበ ምዃኑ፣ ግብረ-ሽበራዊ ተግባራት ብሓደ መዳይ፡ ግብረ-ሽበራ ንምውጋድ ዝካየድ ዘሎ ስራሓት ኣብ ኣፈጻጽምኡ ዝረኣዩ ጉድለታት ድማ በቲ ካልእ መዳይ፡ ነናቱ ኣሉታዊ ተራ ይጻወት ከም ዘሎ፣ ብከላ ኣየር ዝጠንቁ ክሊማዊ ለውጢ ዘስዕቦ ዘሎ ሽግራትን ንምንካዩ ዝግበር ዘሎ ፈተነታት ብመርሖ ደረጃ ተስፋ ዝህብ ምዃኑን መዚኑ። ከምኡ’ውን ብዓለም ደረጃ ፍሉይ ፖለቲካውን ቁጠባውን ጠቕሚታት ንምርግጋጽ ክበሃል ዝረአ ዘሎ ቁርቁሳትን ኣሰላልፋ ሓይልታትን፡ እዚ ዝፈጠሮ ተጽዕኖታትን ብሓደ ገጽ፡ ናይ’ዚ ግዳይ ዝኾኑ ውጹዓት ህዝብታት ዘካይድዎ ዘለው ቃልስታት ድማ በቲ ካልእ መዳይ ህልዋት ምዃኖም ገምጊሙ።
ማእከላይ መሪሕነት ንከባብያዊ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝረኣየሉ፡ ዞባና ገና ሰላምን ምርግጋእን ዘየረጋገጸ ምዃኑ፡ ንመጻኢ’ውን እዞም ጸገማት እዚኣቶም ናይ ምቕጻል ዕድሎም ህልዊ ምዃኑ ብሓፈሻ ዝመዘነ ኮይኑ፡ ጸረ-ህዝቢ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ናይ ከባቢና ሰላምን ምርግጋእን ኣብ ምዝራግን ምህዋኽን ብቐዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ምዃኑ፡ ንህዝብታትን መንግስታትን ናይ ከባቢና ብሓፈሻ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከኣ ብፍላይ ግብረ-ሽበራዊ ስራሓት እናካየደ ሰላምን ርግኣትን ናይ ዞባና ናይ ምዝራግ ኣዕናዊ ተግባራቱ ሎሚ’ውን ይቕጽለሉ ከም ዘሎ ብዕምቆት መዚኑ።
ማእከላይ መሪሕነት ኣብ’ዚ ኣኼብኡ’ዚ ንህልዊ ሃገራዊ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝተመያየጠሉ: ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትና ዘካይዶ ዘሎ ደርባውን ብሄራውን ጭቆናን ኣድልዎን ብዝኸፍአ መልክዑ ይቕጽለሉ ምህላው፡ ተፈጥሮን ግጉይ ቁጠባዊ ፖሊሲ ህግደፍን ዝወለዶ ጥሜትን ዓጸቦን ህዝብታትና ንከቢድ ሓደጋ ተሳጢሖም፡ ካብ’ዚ ንምምላጥ ክበሃል ሎሚ ዋሕዚ ስደት ብኣሰካፊ መልክዑ ይቕጽል ከም ዘሎ፡ ጥሜትን ዓጸቦን ዘውርድዎ ዘለው ጸገማት ንከይግታእን ሂወት ህዝብታትና ከይድሕንን ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ “ጥሜትን ዓጸቦን የለን” ዝብል ጨካን እምነት ብምሓዝ ህዝብና ረድኤት ረኺቡ ከይዕንገል ዝገብሮ ተጻብኦ ህያው ምዃኑ ዝመዘነ ኮይኑ፡ ነዚ ኣረሜናዊ ተግባራት’ዚ ብምኹናን ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዝኾነ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ነዚ ኣብ ህዝብታትና ወሪዱ ዘሎ ናይ ጥሜትን ዓጸቦን ሓደጋ ንምግታእ፡ ንዓጋቲ ተግባራት መንግስቲ ህግደፍ ብምቅዋም ሂወት ህዝብታትና ንምድሓን ባዕሉ ብዝቆጻጸሮ ኣገባብ ሓገዛቱ ከበርክት ማእከላይ መሪሕነት ዳግም ጸዊዑ።
ማእከላይ መሪሕነት፡ ነቲ ጸረ-ሰላምን ምርግጋእን ናይ ከባቢናን፡ ጥሕሰት ዓለማውን ከባብያውን ሕግን ውሳኔን፡ ተኹታዂ ተግባራት ናይ መንግስቲ ህግደፍን መሰረት ዝገብረ ኣብ ልዕሊኡ ጥራሕ ኣነጻጺሩ ዝተወሰነ እገዳ ቅኑዕ ምዃኑ መዚኑ። ትግባሪኡ ብዝምልከት ይጓተት ምህላው ብምንቃፍ ኣብ ግብሪ ክውዕል ከም ዘለዎ ድማ፡ ብትሪ ጸዊዑ። ሕብረት ኤውሮጳን መንግስቲ ኣውስትራሊያን ኣብ ልዕሊ ዓንዳሪ መንግስቲ ህግደፍ ብቤት ምኽሪ ጸጥታ ዝተወሰነ ማዕቀብ ተግባራዊ ክገብረኦ ድልዋት ምዃነን ዝሃባኦ መግለጺ ንኢዱን ኣሞጒሱን፡ ካልኦት ሃገራት ኣሰረን ክኽተላ ድማ ጸዊዑ።
ማእከላይ መሪሕነት፡ መንግስቲ ህግደፍ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተወሰነ ናይ ማዕቀብ ውሳኔ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ከም ዝተበየነ ኣምሲሉ ህዝብና ክኹንኖ ከካይዶ ዝጸንሐ ንጥፈታት ዝፈሸለ ይኹን ደኣምበር፡ ናይ ህዝብታትና ንጹህ ሃገራዊ ስምዒት ብምምዝማዝ ኣንጻር ሕብረተሰብ ዓለምን ሕግታቱን ጠጠው ክብል ብምግባር ክሕባእን መከላኸሊ ዋልታ ናይ ገበናቱ ክጥቀመሉን፡ ንዕድመ ፖለቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕን ዝግልገለሉ ዘሎ ሜላ ስለ ዝኾነ ህዝብታትና ኣብ ህግደፍ ዝተነብረ እገዳ ነቲ ዘካይድዎ ዘለው ቃልሲ ብውድዕነቱ ዝሕግዝ ስለ ዝኾነ ብንቕሓት ክሪኡን ንኣዳናጋሪ ፕሮፖጋንዳዊ ሜላ ህግደፍ ክኹንኑን ንምፍሻሉ ክቃለሱን ጻውዒቱ ኣቕሪቡ። እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ ማእከላይ መሪሕነት ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ ብሰንኪ ሕማቕ ደርባዊ ባህሪያቱን ጸረ-ደሞክራስያዊ ተግባራቱን ብውሽጥን ብግዳምን ከጋጥሞ ዝጸንሐን ዘሎን ቃልሲ ተበዲሁ ዕለት ፍሸለቱ እናተረጋገጸ ከም መንግስቲ መሊኡ ናብ ክፈሸለሉ ዝኽእል ኩነታት ተሳጢሑ ህዝብን ሃገርን ለኪሙ ዝወድቀሉ ግዜ ርሑቕ ከም ዘይኮነ መዚኑ።
ማእከላይ መሪሕነት፡ ትምክሕታዊ ወተሃደራዊ መንግስቲ ህግደፍ ናይ ኩሉ ሃገራውን ህዝባውን መሰረታዊ ሽግራት ጠንቂ ክነሱ፡ ንኹሉ ሽግራት ክፈትሕ ዝኽእል ፕላን /ሮድ-ማፕ/ ኣምጺአ ኣለኹ ብምባል ዘስመዖ ዘሎ ፕሮፖጋንዳ ህዝቢ ንምድንጋር ‘ምበር ዝጭበጥ ንህዝብን ሃገርን ዝጠቅም ዝተታሕዘ መደብ ከም ዘይብሉ መዚኑ። ካብ’ዚ ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ’ዚ ህዝብና ብተስፋ ከይጽበ ድማ ኣተሓሳሲቡ።
ጀጋኑ ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ማእከላይ መሪሕነት ንህልዊ ኩነታት ደምበ ተቓውሞን ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባርና ኤዴኪን ኣመልኪቱ ብዕምቆት ዘትዩ። ደምበ ተቓውሞና ብሓፈሻ ኣብ ክሊ’ቲ ኣወንታዊ ጎኒ ናይ ቃልሱ፡ ድኹማት ጎኒታት’ውን ከም ዘለውዎ ንሱ ከኣ፡ ዓቕሙን ፍልጠቱን ኣወሃሂዱን ኣዋዲዱን ኣንጻር ኣረሜናዊ መንግስቲ ህግደፍ ከካይዶ ዝግበኦ ሓባራዊ ቃልሲ ከም’ቲ ዝድለ ደልዲሉ ክኸይድ ብዘይምጽንሑ፡ መንግስቲ ህግደፍ ብምእላይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ ክካየድ ዝግበኦ ቃልሲ ገና ድኹም ጎኒ ናይ ደምበ ተቓውሞና ምዃኑ መዚኑ። እዚ ዓቢ ናይ ቃልሲ ብኩራት’ዚ፡ ክውገድ ድማ፡ ብመንገዲ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣቢሎም ጥምረት ሃገራዊ ሓይልና ክረጋገጽ ዓቲቦም ክቃለሱ ጸዊዑ።
ህልዊ ኩነታት ኤዴኪ ኣመልኪቱ ኣብ ዝገበሮ ገምጋም ድማ፡ ሓያልን ድኹሙን ጎኒታቱ ብዕምቆት ገምጊሙ፡ ክሳብ ሕጂ እናካየዶም ዝመጸ ሃገራዊ ዕማማት ብምድጋፍ፡ ግንባራዊ ዕማማት ማእከልካ ጌርካ ኣብ ምስራሕን ካልኣዊ ፍልልያት ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ኣብ ምምሕዳርን ሕድሕድ ምትእምማንን ኣገባባት ተኸቲልካ ኣብ ምኻድ ዘይሓገዝቲ ረቛሒታት ምንባሮምን ምህላዎምን ንግንባርና ብኣሉታ ዝጸልውዎ ምዃኖም መዚኑ። ንፍታሖም ብዝምልከት ድማ፡ ግንባራዊ ዕላማን መምርሕን ማእከልካ ገይርካ ብግሉጽ ደሞክራስያዊ ምርድዳእ ክፍታሕን ከመሓደርን ከም ዝገባእ ሓቢሩ። ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ውሽጣዊ ግንባራዊ ሓድነቱ ኣብ ምድልዳል ዘካየዶ ቃልስን፡ ሓድነት መላእ ደምበ ተቓውሞ ንምርግጋጽን ንምውሓስን ብመንገዲ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክጋባእን መስርሕ ቃልስና ክቀላጠፍን ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ህደግኤ ካብኡ ዝጥለብ ዘበለ ግቡኣት ኩሉ ከማልእ ቅሩብ ምዃኑ ማእከላይ መሪሕነት ኣረጋጊጹ። ማእከላይ መሪሕነት እቲ ኣብ ዝሓለፈ ጊዝያት ንውሽጣዊ ሓድነት ኤዲኪን መላእ ደንበ ተቓውሞን ዝተንከፈ ዋዕላ ብራክስል ኣብ ኣወዳድብኡን ኣሰታትፍኡን ዝሓቖፎም ኣሉታዊ ሳዕቤናትን መዚኑ ዝወሰዶም መርገጻት ቅኑዓት ምንባሮም መዚኑን ደጊፉን። ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን መላእ ዓቕምታት ደንበ ተቓውሞን ኩሉ ዓቕምታቱ ኣወሃሂዱ ኣንጻር ጸረ ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ ክቃለስ ንኽበቅዕ ዘኽእሎ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክጋባእ፡ ምስ ናይ ቃልሲ መሻርኽቱን ደገፍቱን ዝኾኑ ኣካላት ብምዃን ዘካይዶ ዘሎ ዋዕላ ናይ ምስንዳእ መደባት፡ ውድብና ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ መሊኡ ከም ዝድግፎን ንምዕዋቱ ካብኡ ዝድለ ዘበለ ኣበርክቶ ክገብር ድሉው ምህላዉ ማእከላይ መሪሕነት ኣረጋጊጹ።
ኣብ መወዳእታ ማእከላይ መሪሕነት፡ ወድዓዊ ኩነታት ሃገርና ብሰንኪ’ቲ ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናኸፈአን ህዝብናን ሃገርናን ናብ ውድቀትን ፍሽለትን ገጾም ዝድረኽ ኩነታት ይምዕብል ስለ ዘሎ ነዚ ጭቡጥ ኩነታት’ዚ ከስዕቦ ዝኽእል ሓደጋ ኣብ ግምት ብምእታው ሓይልታት ደምበ ተቓውሞ ካልኣዊ ፍልልያት ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ብምምሕዳር ንኽመጽእ ዝኽእል ዘይሓጋዚ ምዕብልናታት ንምምካት ክበቅዕ ሎሚ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ብመንገዲ ዋዕላ ሃገራዊ ዓቕሚታትና ክጥመርን ተወሃሂዱ ክቃለስን ጸዊዑ።
ውጹዓት ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ማእከላይ መሪሕነት፡ ኣብ ውድባዊ መዳይ፡ ናይ ዝሓለፉ 6ተ ኣዋርሕ ዝተሰርዑ ኩለ-መዳያዊ መደባት ብዝርዝር ርእዩ፡ ሓያልን ድኹምን ኣፈጻጽማ ናይ’ቶም መደባት መዚኑን ኣብ ኣፈጻጽማ መደባት ዝተራእዩ ድኹማት ጎኒታት ኣነጺሩ ብምቕማጥ ኣብ መጻኢ ብዕቱብነት ከፍጸሙ ከም ዘለዎም ርእዩ። ማእከላይ መሪሕነት ኣብ ኣኼብኡ፡ ንካላኣይ ውድባዊ ጉባኤ እተዳሉ ኣሰናዳእኢት ሽማግለ መዚዙ። ከምኡ’ውን ኣብ ድሮ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና ሰፊሕ ውድባዊ ሰሚናር ክካየድ ወሲኑ። ብዘይካ’ዚ ውድብና ብቁጠባ ነብሳ መታን ክትኽእል ኣባላት ዝገብርዎ ዘለው ምርብራብ ኣመጒሱ። ከምኡ’ውን ጀጋኑ ዕጡቓት ናይ ውደባን ፕሮፖጋንዳን ኣሃዱታትና ናይ ውደባን ፕሮፖጋንዳን ስራሓቶም ማእከል ገይሮም ንናይ ጸላኢ መጥቃዕትታት እንዳተኸላኸሉ ሸቶኦም ንምህራም ዘካይድዎ ንዘለው ናይ ጽንዓትን መኸተን ቃልሲ ኣሞጒሱን ንቕድሚት ብዝሓየለ ክቕጽልሉ ኣተባቢዑን።
ማ/መሪሕነት፡ ውድብና ካብ መትከላዊ ናይ ሓድነት እምነታቱ ተበጊሱ ምሕዝነትን ሓድነትን ናይ ደምበ ተቓውሞ ንምርግጋጽ ዝገበሮ ቃልሲ ብሓፈሻ ኣደልዲሉ ክቕጽለሉ ምዃኑ ደጊሙ ዘረጋገጸ ክኸውን እንከሎ፡ ምስ ተመሳሳሊ እምነትን ዕላማን ዘለዎም ውድባት ምንቅስቓሳትን ከኣ፡ ብዝለዓለ ደረጃ ዝግለጽ ዝምድና መስሪቱ ክቃለስ ዘኽእሎ መደባት ሓንጺጹ፡ ንተግባራውነቱ ክሰርሕ ምዃኑ ኣረጋጊጹ። ማእከላይ መሪሕነት ምስ ወተሃደራዊ ክንፊ ዘለወን ውድባት ኣባላት ኪዳን ሓቢሩን ተወሃሂዱን ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ ንምቅላስ ዘኽእል ከካይዶ ዝጸንሐ ጻዕሪታት ብትኹረት ገምጊሙ። እቲ መደብ ንከይዕወት ዝገበሩ ምኽንያታት ነቒፉ ንቐጻሊ ግብራዊ ንምግባሩ ህደግኤ ድልዊ ምህላው ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
ኩነታት ስደተኛ ህዝብና ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝበጽሖ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ናይ ስደተኛን ካልኦት ኩለ-መዳያዊ ሕሰመ መከራን ምጥራዝን ወዘተ ብዝርዝር ገምጊሙ። ነዞም ጸገማት እዚኣቶም ኣብ ምውጋድ ይኹን ንስደተኛ ህዝብና ኣብ ምሕጋዝ ፈታዊ ሰላምን ደሞክራስን ዝኾነ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ልዑል ተርኡ ክጻወት ማእከላይ መሪሕነት ጻውዒት ኣቕሪቡ። ከምኡን ስደት መሰረታዊ መፍትሒ ናይ ሽግር ከም ዘይኮነ ብምጥቃስ፡ ህዝብታትና መፍትሒ ኩለ-መዳያዊ ወጽዓኦም ቃልሲ ጥራሕ ስለ ዝኾነ ኣንጻር፡ ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ ዘካይድዎ ዘለው ቃልሲ ኣደልዲሎም ክቕጽልሉ ጸዊዑ። ኣብ መደምደምታ ማእከላይ መሪሕነት ካብ ውሽጡ ብደሞክራስያዊ መንገዲ ፈጻሚ ኣካል ብምምራጽ ኣኼብኡ ብዓወት ዛዚሙ።
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ
ማእከላይ መሪሕነት ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ
ህደግኤ
5 ሚያዝያ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=619


c: text/html

text:
ኣብ ኣተሓሳስባ ህዝቢ ኤርትራ፡ ልማድ ወተሃደራዊ ዕልዋን ቅትለት መራሕቲ ሃገራትን ኣብ ኣፍሪቃ ዘሕፍር ዛንታ ኮይኑ ብባጫ ዝዕለለሉ እዋን ነይሩ እዩ። እኳ ደኣ ናይ ቀረባ እዋን። ኢሳይያስ ዝመራሒኦም ፖለቲከኛታት ኤርትራ ንብዓል ኢድ ኣሚንን ሙቡቱ ሰሰሴኮን ከላግጹሎም ይውዕሉ ስለዝነበሩ፡ ከምኣቶም ክኾኑ እዮም ኢሉ ዝተጸበየ ኣይነበረን። ኢሳይያስ ንመራሕቲ ኣፍሪቃ ‘እኩባት ጋዋኑ’ ክብሎም ከሎ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ‘ኣብነታውያን መራሕቲ ክህልዉና እዮም’ ኢሉ ሃነን ዝበለ ‘ምበር ነቲ ጽዩፍ ቋንቍኡ ዓገብ ዝበለ ‘ውን ኣይነበረናን።
ኣቀዲመ ነቲ 05፡ ግንቦት 2008 እተካይድዎ ጉባኤ ዓወትን ኣሳልጦን ብዓብይኡ ከኣ ንህዝቢ ኤርትራ ፍናንን ተስፋን፡ ንህግደፋውያንን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራን ከኣ ራዕድን ሰለሎን ኣመዝጊቡ ንክወጽእ ሰናይ ትምኒተይ እገልጸልኩም።
ይሰራሕ ወይ ይፈንጣሕ ዝቓናኡ ቅብጸታዊ ኣተሓሳስባ ክሳራ እዩ። ሃገር ካብ ምውናንና ንዝርከብ መኽሰብ ምሉእ ንምግባር ደኣ ክንዕጠቕ ኣለና ‘ምበር፡ ብሰሪ ሕመቕና ንዝጎደለ መቐረትን ላዛን መመኽኔታ ዕንወት ሃገር ክንገብሮ ኣይግባእን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዝሓለፈ ቀዳም ሕዳር 20 ጥቅምቲ 2010 ኣባላት ኮሚሽን ንሃገራዊ ዋዕላ ንህዝቢ ቦስቶንን ከባብን ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶም።
የእምሮና እንተ ዘይደንዚዙ: ሕልናና እንተ ዘይተቐቢሩ፣ ሎሚ ኤርትራ ሕድሪ ስዉኣታ ተጠሊማ፣ ብዕርቃን ግዝኣተ ሕጊ ዝባና ሰምቢሩ፣ ህዝባ ከይዛረብ ኣፉ ተዓቢሱ፣ ከይሰርሕ ተኸልኪሉ፣ ረዲኤት ከይረክብ ተኣጊዱ ብዓጸቦ ዝማስነላ፣ ከም ሓምሊ ቍራዕ ብሽግርን ተስፋ ምቝራጽን ዝበስለላ፣ ደቃ ካብ መኣዲ ትምህርትን ምህናጽ ስድራ ቤትን ተዀሊፎም ኣብ ወፍሪ ወተሃደራዊ ባርነት ተጸሚዶም ዝነብሩላ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ኰይና ምህላዋን፣
ሽማግለ ኤ.ደ.መ.ዘ. ቦስቶንን ከባብን ኣብዚ ኩነታት ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ኣብ ዝኸፈአ ጥርዚ በጺሑሉ ዘሎ ተኣፋፊ እዋን: ኣብቲ ዘይጋነነን ታሪኽ ውፉይነት ቦስቶንን ከባብን ጸግዒ እምነት ብምግባር፣ በዚ ዝስዕብ ኣርእስታት ክንዝትን ክንውስንን ንኹሉ ኤርትራዊ/ት ብትሕትና ንዕድም።


text:
Radio Erena: 12 June 2017
ኣብ የመን፣ ሑቲ ኣብ ዝቆጻጸራ ሓዲጋ ኣብ ዝተባህለት ከተማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ማሕበረ ሰብ ዓለም ቆላሕታ ክገብረሎም ምስ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ ጸዊዖም።
እቶም፣ ኣብዚ ኣስታት ሓደ ዓመት ኣቢሎም ናብ የመን ካብ ዝኣተዉ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ቀይሕ መስቀል ይኹን ወኪል ላዕለዋይይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ሃለቶም ዝገበረ ኣካል ከምዘየለ ሓቢሮም።
እዞም ካብ ባጽዕ፣ ዳህላክ፣ ዓሰብን ካብ ካልእ ክፋላት ገማግም ቀይሒ ባሕሪን ተበጊሶም ኣብዚ ኣስታት ሓደ ዓመት ተበግሲኦም ናብ የመን ዝኣተዉ ልዕሊ 100 ኤርትራውያን፣ የመን ኣብ ኵናት እናሃለተ ናብ ሃገር ክኣትዉ ዝወሰንሉ ምኽንያት፣ ካልእ ኣማራጺ ስክለዝሰኣኑ ምዃኖም ገሊጾም።
ምስኦም ተታሒዞም ዝነበሩ ዜጋታት ኢትዮጵያን ሶማልን፣ ካብቲ ቦታ ከምዝገዓዙ ዝሓበሩ እቶም ኤርትራውያን፣ ንሳቶም ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ትሕቲ ሑቲ ከምዝእሱራት ከምዘለዉ ጠቒሶም።
ኣብ የመን፣ ድሕሪ ዝተወልዐ ኵናት፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብዎም ኣማኢት ኤርትራውያን ፈቐድኡ ክበታተንዩ እንከለኡ፣ እቶም ኣብ ከተማታት ዝጸንሑ ከኣ ብዘይረዳኢ ኣብ ጎደናታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ስእሊ፣- ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ የመን (ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት)
====================


text:
ድምጺ ኣሰና ነቲ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዓምዲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ኩሉ መዳያዊ ኩነታት ሃገርና ንምግምጋም ዝጀመረቶ ሓባራዊ ዘተ ንቐዳም 21 ግንቦት ‘ውን ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ከተካይዶ ምዃና ንተቐማጦ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ትሕብር።
ሰላም ኤርትራውያን ድልየትና ስምርትን ምዕብልትን ኤርትራ ክጋሃድ ይምነ፡
እዚ ዘለናዮ ወርሒ ወርሒ ባዓል ነጻነት ኢዩ፡ ነጻነትና ብቖጺርካን ጸዊኻን ጸብጺብካ ዘይውዳእ ናይ ኣርባዓ ዓመታት ውርደት, ስቓይ, ዓመጽ, ቅትለት, ስደት, ሕስረት ክኸውን ኮሎ፡ በቲ ካልእ ድማ ብሓቦን, ኒሕን, ቆራጽነትን, ሓርበኝነትን, ቃልሲን, መስዋእትን መውጋእትን ኤርትራውያን ነጻነት ተረጋጊጹ፡፡
ስርዓት ህግደፍ ናይ ሎሚ ዘመን በዓል ናጽነት ኤርትራ፣ ኣብ ትሕቲ “20 ዓመታት ሓበን” ብዝብል ባዶ ጥበራ፤ ኣብ ልዕሊ መቓብር ጀጋኑ ኤርትራውያንን ኣብ ታኼላ ደም ናይዞም ትማሊ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሃለቑ መንእሰያትን ኮይኑ ብቐዳድ ከበሮ ንምስዕሳዕ ኣብ ዝሸባሸበሉ ዘሎ ግዜ፤ ንሕና ኣፍንጫና ምስ ተሃርመ ደም ዝነባዕና ኤርትራውያን ግን ብዝክረ-ሰማእታትን ጸሎትን ናይ ክልቲኡ ሃይማኖታትና ኢና ከነብዕሎ።
ድምጺ ኣሰና ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ተመክሮ ሃገርና ኣብ ኩሉ መዳያት ንምግምጋም፡ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ብዝብል ኣርእስቲ ንዝጀመረቶ ፍሉይ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ጽባሕ ቀዳም 14 ግንቦት፡ ኣብ ኣትላንታ፡ ‘ናጽነት ሃይማኖት’ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ ክትድህስስ እያ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ(ሃኮዲለ)፡ ካብ ሃገራዊ ዋዕላ ሽግ ቓልሲ ተቐቢሉ፡ ሃገራዊ ጉባኤ ንምውዳብ ዝቐራረበሉ ፡ ኣብ ታሪኽ ሃገርና ኣገዳሲ ምዕራፍ ሒዙ ይርከብ። ክንዮ ምእላይ ስርዓት ዉልቐ-መላኺ፡ ባህጊ ብቕዋም እትምራሕ፡ ብስርዓተ-ሕጊ እትመሓደርን ፍትሒ ዝሰፈናን፡ ኤርትራና ክዉን ንምግባር፡ ኩሉ ደላይ ለዉጢ ዝሸባሸበሉ ሃገራዊ ኮሚሽን፡ እቲ መሰጋገሪ መድረኽ፡ ጥጡሕ መታን ክኸውን፡ ዕማማቱ ኣብ ምስልሳል ይርከብ።
ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ዝጀመረቶ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ዘርእስቱ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ንጽባሕ ቐዳም 7 ግንቦት ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ)፡ ንኩነታት መራኸቢ ብዙሓንን ሞያ ጋዜጠኛነትን ኣብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ከምኡ ‘ውን ኩነታት ማሕበረኮማት ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ እንታይ ከምዝመስል ክትድህስስ እያ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና ብተክኒካዊ ምኽንያት ድምጺ ኣሰና ምኽፋት እንተኣብዩኩም ወይ ውን ዝሓለፈኩም መደባት ክትሰምዑ ምስ እትደልዩ ኣብዚ ሊንክ ‘ዚ ጠውቑ፡ ኣርካይቭ ኣሰና ወይ BLIPTV ASENA EPISODES ARCHIVE
ጽባሕ 19 ሚያዝያ ካብ 2፡00-5፡00 ኣብ ስታቫንገር ተኣኪብና ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኤርትራውያን ኣብ ርእሲ ምዝካር ብዓቢኡ ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ክንዝቲ ስለዝኾና፡ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብ ቲ ኣኼባ ክትሳተፉ ንዕድም።
ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝሃለቑ 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ዝተዳለወ መደብ ንቐዳም 23 ሚያዝያ ኣብ Handworth Park B21 ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብትሕትና ነዘኻኽር። ዝካየደሉ ሰዓት ካብ ሰዓት 6፡00 -8፡00 ምሸት እዩ።
ኩለን ሲቪካውያን ማሕበራት ሓደ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ንዕለት 18.04.2011 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ሄሰን ክግበር መዲበን ኣለዋ።
ኣለና፣ ኣብ ዝሓለፉ 20 ክፋላት ጽሑፋት “ትልሚ፣ ንዘርኢ ክርዳድ” ንዝነበሩ ፖለቲካዊን ታሪኻውን ትንታነታት ሓፈሻዊ ገምጋም ክገብር ኢዩ።
እቶም ብማኪና እትመጹ፣
ሀ፡ ካብ መጨረሻ ኣውቶባን “autoban” ኣብ ክንዲ ናብ ኤርፖርት ዘዎጽእ ትወስዱ: ንጀነቭ ላክ “Genève Lac” ዝብል ተከቲልኩም: ኣብ ካልኤይቲ ሴማ-ፎሮ (ናት ትራፊክ መብራህቲ) ን የማን ወጺእኩም ፓርኪን “Parking “ ኣብ ምርካባ ጀምሩ።
ኣሰና፡ መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር፡ እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ድሕረ- ናጽነት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ በብዓውዱ ብሓባራዊ ዘተ ንምድህሳስ መደብ ኣውጺኣ ኣላ።
ኣሽንባይ ዶ ሕጂ ኣብ ናይ ቅልውላውን ህውከትን እዋን፡ ኣብቲ ንቡር ግዜ ‘ኳ ኣብ ሊብያ ቅሳነት ኣይነበረኩምን። ጸገምኩምን ሻቕሎትኩምን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ሊብያውያን ንጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ከም ዕሱባት ቐዛፊ ጠርጢሮም ዝሃድኑሉ ዘለዉ እዋን ኣብ ክቱር ሓደጋን ጭንቀትን ከምዘለኹም የሻቕለናን ይርድኣናን እዩ።
ኣሽንባይ ዶ ሕጂ ኣብ ናይ ቅልውላውን ህውከትን እዋን፡ ኣብቲ ንቡር ግዜ ‘ኳ ኣብ ሊብያ ቅሳነት ኣይነበረኩምን። ጸገምኩምን ሻቕሎትኩምን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ሊብያውያን ንጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ከም ዕሱባት ቐዛፊ ጠርጢሮም ዝሃድኑሉ ዘለዉ እዋን ኣብ ክቱር ሓደጋን ጭንቀትን ከምዘለኹም የሻቕለናን ይርድኣናን እዩ።
ህዝባዊ ኣኼባ ንጉዳይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት እቲ ንኹሉ ኣንጻር ምልክን ዕብለላን ስቅያትን ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሰንበደ ተርእዮ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣብ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ዝተሳተፋ ሽድሽተ ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣሕዋትና፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓርነት ዶት ኦርግ
ሰላም ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ኣለና’። ንስርዓት ገበነኛ ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ዘቃልዕ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መበል 16 ክፋል ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝቐረበ ተኸታታሊ ስኑድ ጽሑፋት፤ ኣስታት 95 ገጻት ኮይኑ ኣሎ።
ሰላም ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ኣለና’። ንስርዓት ገበነኛ ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ዘቃልዕ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መበል 16 ክፋል ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝቐረበ ተኸታታሊ ስኑድ ጽሑፋት፤ ኣስታት 95 ገጻት ኮይኑ ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ኣብ ናይ ሎሚ ሰኑይ 31 ጥሪ መደብ ራድዮ ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝርአ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞን መስርሕ ለውጥን፡ ጽልውኡን ኣስተምህሮኡን ንዓና ንኤርትራውያን እንታይ ምዃኑ ንምድህሳስ ምስ ክልተ ኤርትራውያን ምሁራት: ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተን ዶ/ር ኣንገሶም ኣጽብሃን ዘካየድናዮ ዘተ ከነቕርበልኩም ምዃና እናዘኻኸርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ንገለ እዋናት ኣዋዲቑዎ ዝጸንሐ 50 ሽሕ ናቕፋ ‘መቕጻዕቲ’ ካብ ኤርትራ ናብ ስደት ዘምለጡ ዜጋታት ብምቕጻል፡ ንወለዲ የሸገርን ይኣስርን ከምዘሎ ካብ ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ሓበሬታ ሓይሊ እዩ። ነዚ ሓይሊ ‘ዚ ከየዋህለልካ፡ ክትወፍር፡ ወፊርካ ከተፍሪ ወይ ወፊርካ ክትኣቱ ኣይከኣልን። ኣሰና ነዚ ጽንሰ-ሓሳብ’ዚ ሒዛ እያ ነቒላ ። ነጻ ምትሕልላፍ ሓበሬታ ብምስላጥ፡ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ዓይኒ ዘይብሉ፡ ኣዒንቲ ዘዐምት: ኣእምሮ ዘደንቍር መርዛም ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ተላቒቑ፡ ንቑሕ ውሳኔ (informed decision) ንኽወስድ ባይታ ምፍጣር እዩ ቀንዲ ተልእኾኣ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፡ ብፍላይ ድማ ካብ ኤርትራ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብራድዮ እሰምዑዋ ተኸታተልቲ።
ዓርቢ፡ ዕለት 29 ጥቅምቲ : ሰዓት 10 ቅ.ቀትሪ (Friday 29 October,10 am) ክካየድ ኢዩ።
ስምን ኣድራሻን ቤተ-ክርስትያን፡-
Thanksgiving 2010 ውድድር ኩዑሶ ኤርትራውያን ኣብ ምጭውቲ ከተማና ሳንድያጎ ካሊፎርንያ ብኣዳላዊት ጋንታ ሳንድያጎ ካብ ዕለት 26-27 ኣብ ወርሒ November ክካየድ ከምዝኾነ ንኹለን ተሳተፍቲ ጋንታታትን ኣፍቀርቲ ስፖርትን ክንሕብር ንደሊ።
ካብ ዕለት 31.07.2010 ዓ.ም ክሳብ ዕለት 09.09.2010 ዓ.ም ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ ዝብል ዕላማ ዘለዎ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ኣነ ኣልኣዛር ሓጎስ ኣቦ መንበር’ዚ ክፍሊ ዘሎኹ ቅድሚ’ዚ ሓበሬታ’ዚ ምዝርግሑ ዝተሓበረኒ ነገር ከምዘየሎ ፡ ኣቶ ኢሰያስ ኣስፍሃ ኣባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተወከሰኒ እዋን ኣፍልጦ ይኹን ቅዳሕ’ውን ከም ዘይመጸኒ ሓቢረዮ።
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ።
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ብላዕለዎት መሪሕነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝምራሕ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ
ሓድሽ ሓበሬታ ብዛዕባ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ኦስሎ ኖርወይ
ብስርዓት ህግደፍ ወለንታዊ ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ተኣዚዞም ዘለዉ፡ ኣባላት ‘ሓካይም ንሰላም’ Physicians For Peace ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ (George Washington University) ተላኢኾም ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝጸንሑ ኣባላት ቤትምህርቲ ድሕረ ምረቓ (Post Graduate School for Paediatrics and Surgery) ‘ውን ከምዘለዉዎም ካብ ኣስመራ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ብስርዓት ህግደፍ ወለንታዊ ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ተኣዚዞም ዘለዉ፡ ኣባላት ‘ሓካይም ንሰላም’ Physicians For Peace ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ (George Washington University) ተላኢኾም ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝጸንሑ ኣባላት ቤትምህርቲ ድሕረ ምረቓ (Post Graduate School for Paediatrics and Surgery) ‘ውን ከምዘለዉዎም ካብ ኣስመራ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቲ ንሰሉስ ዕለት 13 ሚያዝያ ብተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ኣብ ኦስሎ ኖርወይ ክግበር ተመዲቡ ዝጸንሐ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ናብ ካልእ ግዜ ከነመሓላልፎ ከም ዝወሰንና ክንሕብረኩም ንፈቱ፡፡


text:
Radio Erena: 15 January 2015
ኣብ ጀርመን ከተማ ድረስደን ሓደ ኤርትራዊ ስደተኛ ተቀቲሉ።
25 ሽሕ ዝኾኑ ዓቓባውያን ጀረመናውያን፣ ኣብታ ከተማ ኣንጻር ኣመንቲ ምስልምና ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ዘካይዱሉ ዘለዉ እዋን’ዩ ወዲ 20 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰት ኻልድ እድሪስ ተቐቲሉ ተረኺቡ።
ቅትለት እቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ምስቲ ዓቃባውያን ጀረመናውያን ዘካይድዎ ዘለዉ ሰልፊ ምትሕሓዝ ከምዘለዉ ሓያሎ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝጠቕሳሉ ዘለዋ እዋን፣ ፖሊስ ጀርመን ብወገኑ ትማሊ ኣማስዩኡ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ቅትለት ቐጥታዊ ምትእስሳር ከምዘለዎ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኻልድ እድሪስ፣ ብሰኑይ 12 ጥሪ ካብ ገዝኡ ድሕሪ ምውጽኡ ንጽባሒቱ’ዩ መላእ ኣካላቱ ብፍላይ ከኣ ገጹ ብደም ተሓጺቡ ሞይቱ ዝተረኽበ።
እቲ ናብ ጀርመን ካብ ዝኣቱ ዓመቱ ዘይመልአ ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ ክሳዱን ኣፍልቡን ብተደጋጋሚ ብካራ ከምዝተወግአ ፖሊስ’ታ ከተማ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ጀረመን ብፍላይ ከኣ ድረስደን ኣብ እትርከበን ሓደ ሓደ ከተማታት፣ ኣንጻር ኣመንቲ ምስልምናን ስደተኛታትን ዝቐንዐ ሰለማዊ ሰልፍታት ይካየድ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ቻንስለር እታ ሃገር ኣንግላ መርከል ዝርከብዎም መራሕቲ እታ ሃገር ኣንጻሩ ዝቀንዐ ካልእ ሰልፊ ምክያዶም ተፈሊጡ ኣሎ።
ምምሕዳር ከተማ ድረስደን ከምኡ’ውን ሓያሎ ኣባላት ባይቶ’ታ ከተማ በዚ ኣብ ልዕሊ’ዚ ንጹህ ኤርትራዊ ዝተኻየደ ግፍዓዊ ኣቀታትላ ከምዘሕዘኖም ድሕሪ ምግላጽ፣ ግቡእ መርመራ ተኻዪዱ ገበነኛታት ኣብ ፍርዲ ዝቐርቡሉ መስርሕ ክጅመር ምዃኑ ኣፍሊጦም ኣለዉ።
ሬድዮ ኤረና ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ኻልድ እድሪስ ዝተኻየደ ዘስካሕክሕ ግፍዓዊ ኣቀታትላ ሓዘና እንዳገለጸት፣ ንስድራቤቱን ፈተውቱን ጽንዓት ይሃብኩም ትብል።
=======================


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም ምክትታል ኣከባቢ ካብ መካይን ንዝወጽእ ብኩል ጋዝ ዘኽትመሉ ወቕቲ ጸንቢሉ ነይሩ። ማእከል ፕሮግራም ኣከባቢ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ኰይኑ፡ ኣብታ ከተማ ዝተደኰነት ፋብሪካ መፍረ መካይን ድማ ንሃልኪ ነዳዲ ኣጕዲላ ንኤለክትሪክ ዝሰርሓ መካይን ኣብ ምፍራይ ትርከብ።
ኢንጂነር ሉስይ ሙጋላን መሳርሕታ ኢሸር ዋይሩሙን ንህዝባዊ መጓዓዝያ እተግልግል ኣውቶቡስ ዝኸውን ኣብ ምግጥጣም’ዮም ዝርኣዩ። ካብቲ ስርሓቶም ሓደ ድማ ብሊትዮም እተገልግል ባትሪ ንምስኳዕ’ዩ።
ሉስይን ኢሸርን ኣብቲ ኦፒ-ባስ ዝተሰምየ’ሞ፡ ድሮ ኣርባዕተ ኣቝጺሩ ዘሎ ፋብሪካ’ዮም ዝዓዩ። እዚ ፋብሪካ ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ንዘገልግላ መካይን ካብ ነዳዲ ናብ ኤለክትሪክ ንምቕያር ዝሰርሕ’ዩ።
ኢንጂነር ሉስይ ሙጋላ ከም እትጠቕሶ፡ ነተን ኣውቶቡሳት ካብ ብነዳዲ ናብ ኤለትሪክ ዝሰርሓ ምቕያረን፡ ሃልኪ ካርቦን-ዲኦክሳይድ ቀኒሱ፡ ኣብ ምጕዳል ዓለማዊ ዋዒ ተራ ክህሉዎ ከም ዝኽእል ትነግር።
“መጠን ብኩል ኣየር ንምጕዳል ኣብ ኬንያ ብዙሕ ተሰሪሑ’ዩ። መካይን ካብ ብነዳዲ ዝሰርሓ ናብ ኤለክትሪክ ምቕያረን ግን ርኡይ ስራሕ ኣይጸንሐን። ነዚ ሃጓፍ’ዚ ንምምላእ ከኣ ኢና ኣብ ኦፒ-ባስ ንዓዪ ዘሎና። ናብቲ ዝዓበየ ጽላት መጓዓዝያ ብምትኳር ከኣ ቀስ ብቐስ መጠን ካርቦን ከነጉድልን ኣብ ቍጠባ ኬንያ ድማ ኣወንታዊ ውጽኢት ክህሉዎን ተስፋ ንገብር። ጸኒሑ እዚ ንምሉእ ኣፍሪቃ ክጸሉ ዝኽእል’ዩ።”
ዶግላስ ኣግዋታ ኣብ ጽላት ህዝባዊ መጓዓዝያ ን15 ዓመታት ዝሰርሐ’ዩ። ብገምጋም፡ ኣብ መዓልቲ ኣስታት 80 ዶላር ንነዳዲ ዘጥፍእ ኣግዋታ፡ ወጻኢታቱ ዘጕድለሉ መገዲ ክረክብ ወትሩ ምስ ተመነየ’ዩ።
እንተዀነ፡ ንሱን ካልኦት ዘወርቲ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብጾቱን ናብ ብኤለክትሪክ ዝስርሓ መካይን ክሰግሩ ከም ዝጽገሙ ኣይሓብአን።
ስክፍታ ኣግዋታ ብቐንዱ መቐየሪ ዋጋ መካይን ካብ ነዳዲ ናብ ኤልትሪክ ዓቢ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ድሕሪኡ’ውን ዋሕዲ ኤሌክትሪክ ዝመልኣ ማእከላት ስለ ዘሎ፡ ነቲ ናይ ለውጢ ተበግሶ ከኽብዶ ከም ዝኽእል ይጠቅስ።
ጀሹዋ ኣናምፒዩ፡ ኣብቲ መንግስታዊ ኣካል ዝዀነ፡ ንኣከባቢ ዝከታተል ትካል ኣካይዲ ስራሕ’ዩ። ትካሎም ንነባሪ ውሕስነት ኣከባቢ ዝኸውን ገንዘብ ኣብ ምእካብ’ዩ ዝነጥፍ። ካብ ነዳዲ ናብ ኤለክትሪክ ንምስጋር ዓቢ መንግስታዊ ወፍሪ ከም ዘድሊ ድማ ኣናምፕዩ ይጠቅስ።
“ንግዜኡ ደኣ ክቡር ይምሰል እምበር፡ ኣብ ዝተናውሐ ግን ውሑስ ኣከባቢ ኣብ ምፍጣር ዓቢ ግደ ክህሉዎ’ዩ። ብዛዕባ ኣከባቢና እኹል ተበግሶ ሕጂ ምስ ዘይንወስድ ድማ ዳሕራይ ዝዓበየ ዋጋ ክንከፍል ኢና። ገና ክንሰርሓሎም ዘድልዩ ወገናት ከም ዘለዉ ዘጠራጥር ኣይኰነን። ሱር-ነቀላዊ ለውጢ ክንገብር ከድልየና’ዩ። እዚ ከኣ ዋጋኡ ቀሊል ኣይክኸውንን’ዩ። ካብ ሕጂ ኣትሒዝካ ወፍሪ ምግባር ግን እቲ ውጽኢቱ ዳሕራይ ክንሓፍሶ ኢና።”
ንኸም በዓል ሉስይ ሙጋላን ካልኦት ጽሩይ ኣከባቢ ኣብ ምፍጣር ዝነጥፉ ዘለዉ፡ እቲ ቀንዲ ብድሆ ኰይኑዎም ዘሎ ንዓማዊል ኣብቲ ቀጠልያዊ ወፍሪ ንኽጽንበሩ ምትብባዕ’ዩ።


text:
Rättvik
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 2 12 2019
ምምሕዳር ከተማ ሬትቪክ፡ ኣስታት 11000 ተቐማጦ ይርከብዎ። መብዛሕትኦም ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ ዝቕመጡ ክኾኑ እንከልዉ፡ እቶም ዝትረፈ ኣብ ንኡሳን ዓዲታት ክሳብ ሰሜን ኣብ ዝርከባ ኦረን ፍሩዳልን ፋሕ ኢሎም ይርከቡ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ10,944
ስፍሓት መሬት2,139 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Mora 38 ኪሜ
- Falun 49 ኪሜ
- Borlänge 64 ኪሜ
- Gävle 139 ኪሜ
እተን ዝዓበየ ምምሕዳር ከባቢታት ወይ ዓዲታት ሬትቪክ፡ ቪካርቢን፡ ቡዳሲርክቢን ፍሩዳልን እየን። ዝነኣድን ንናብራ ምቹእን ዝኾነ ከባብያዊ ጸጋ ኣለና በሃልቲ ኢና። ንዝመጸና ካብዚ ጸጋ'ዚ ከነካፍል ውን ድሉዋት ኢና።
መንበሪ-ገዛ
መብዛሕትኦም ነባሮ ምምሕዳር ከባቢ ሬትቪክ፡ ኣብ ናይ ገዛእ-ርእሶም ቪላታት ይቕመጡ። ኣብ ከተማታት ሬትቪክ ከማኡ ውን ዓዲታት ቪካርቢንን ፍሩዳልን ግን፡ በታ ብምምሕዳር ከተማ ናይቲ ከባቢ እትውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ሬትቪክስ-ቡስተደር ዝመሓደ ዝካረ ኣባይቲ ኣሎ። ዝርዝር ናይ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይ ምምሕዳር ከተማ ብምእታዊ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብዚ ምምሕዳር ከባቢ'ዚ ብብዝሒ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት ሽወደንን ኢንግሊዘኛን እዮም። ብዜካ'ዚ ካልእ ቋንቋታት ከም፡ ሆላንደኛ፡ ስፓኛ፡ ኖርወየኛ፡ ትግርኛ፡ ሶማለኛ፡ ዳሪ፡ ዓረበኛ፡ ፖላንድ፡ ጋየለኛ፡ ጀርመን፡ ራሻ፡ ስሎቨንያ፡ ሰርብያ፡ ጥልያን፡ ታይ (ዝተፈላለዩ ላህጃታት) ከምኡ ውን ኣልባነኛ ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሬትቪክ፡ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። መብዛሕትአን ማሕበራት ኣዝየን ንጡፋት እየን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ናይቲ ምምሕዳር ዝኾነ፡ ከተማ ሬትቪክ፡ ቤት-ንባን፡ ባህላዊ-ማእከል፡ መሐንበሲ ገምገም-ባሕሪ፡ ዓቐበት ጸወታ ምንሽርታት በረድ (ስላሎም)፡ ሜዳ ጸወታ ጎልፍ፡ ሜዳ ጸወታ ባንዲ፡ ሜዳ ስፖርት፡ ኣብያተ-መግቢ፡ ኣንዳ-ሻሂታት፡ ሆቴል፡ መናፈሲ ሜዳ (ካምፒን) ናይ ካሮሳ ሜዳ ካልእን ይርከብ። ኣብ ወርሓት የካቲት-ግንቦት ከማኡ ውን ጥቕምቲ-ሕዳር፡ ዕሙር ዝኾነ ዕዳጋታ ኣለና። ኣብዚ እዋናት'ዚ ዝኸፍት፡ ኣስታት 1000 ግዝያዊ ድኳናትን ኣስታት 100000 በጻሕትን ይርከቡ። ኣብ እዋን ክረምቲ (ሳመር) ኣብዚ ዕዳጋታት'ዚ ቅርስታትን ዘገልገሉ ንብረትን ዝሸጣ ድኳናት ይዕብልልኦ። 3 ዓበይቲ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ ባንኪ፡ ናይ ክዳውንቲ፡ ሳእኒ፡ ስፖርታዊ ነገራት ዝሽየጠለን ድኳናት ወይ ቡቲካት፡ ፋብሪካ ጫማ፡ ድኳናት መጻወቲ ቆልዑ፡ ድኳናን ኣበባ፡ ድኳናት ጥዕናዊ መግቢ፡ ድኳናይ ኣቍሑ-ገዛ፡ ድኳናት ቅርስታት፡ ድኳናይ ዘገልገለ-ንብረት፡ ድኳናት ማሺናት ገዛ፡ ድኳናት መሸጢ ቀለምን ሕብርን፡ ድኳናት መነጽር-ዓይኒ፡ ድኳናት ፍርያት ኢደ-ጥበብ፡ ኑቍጣ በንዚና፡ ነኣሽቱ ናይ ጎደና ረስቱራንትታት ካልእ ውን ኣብዚ ከተማ ይርከብ። ብጠቕላላ ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ ኣስታት 50 ዝተፈላለያ ድኳናት ኣለዋ። ኣብ ካልእ ዓዲታት ናይቲ ምምሕዳር ከኣ፡ ብርክት ዝበላ ተመሳሰልቲ ድኳናት ኣለዋ። ኣብ ቪካርቢን፡ ቦዳ ሺርኪቢ፡ ቢንግሾን ፍሩዳልን ውን እንተኾነ ውን ብርክት ዝበላ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ ውን ኣለዋ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ሓደ ኣገልግሎት ዝህብ ቤት ጽሕፈት ኣብ ሬትቪክ፡ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ድማ ኣብ ሙራ ኣለዎም። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ፖሊስን ኣብ ሬትቪክ ኣለዉ፡ ቤት ጽሕፈት ግብሪ ድማ ኣብ ፋሉን ኣለዉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማታት ሬትቪክ፡ ቪካርቢን፡ ኢንገልስ፡ ቡዳ ሺርክቢን ፍሩዳልን፡ ኣዝዩ ዝነኣድ ኣገልግሎታት ክንክንን ትምህርትን ህጻናት ኣለና። ብዜካዚ'ዚ መውዓሊ ወይ ውን ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት ውን ኣለና።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማታት ሬትቪክ፡ ቪካርቢን፡ ሴትራ፡ ሶደርኦስ፡ ኢንገልስ፡ ቦዳ ሺርካቢን ፍሩዳልን ካብ 1-5ይ ክፍሊ ተመሃሮ ዝቕበላ ናይ መባእታ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣለዋ። ካብ 6ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘአንግዳ ኣብያተ-ትምህርቲ ከኣ፡ ኣብ ሬትቪክስ ፍሩዳልን። ፍሉይ ቤት-ትምህርቲ ከምኡ ውን ፍሉይ ዝኾነ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣብ ከተማ ሬትቪክጥራይ ኣለዋ። ብዜካ'ዚ ኣብ ሬትቪክ ናይ ሙዚቃ ቤት-ትምህርቲ ውን ኣላ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ብከተማታት ሌክሳንድን ሬትቪክን ዝመሓደር ማእከል ትምርህቲ ንዓበይቲ፡ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኣብዚ ማእከል፡ ትምርህቲ ክንክን ምሕብሓብን፡ ግብራዊ ሞያዊ ትምህርታት፡ ከምኡ ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ኮርሳት ብርሕቀት፡ መባእታዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኮርሳት ከምኡ ውን ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይቲ ክትመሃር ትኽእል። ንትምህርቲ ወይ ውን ሞያዊ ምርጫ ክትገብሩ ምስ ትደልዩ ከምኡ ውን ናይ ትምህርቲ ውጥን ክትገብሩ ምስ እትደልዩ ምስ ናይ ሞያን ትምህርትን ኣማኻሪ፡ ክትዘራረቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ፡ ፋርማሲ፡ ጥዕናዊ-ማእከል፡ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታት፡ ነፍሰ-ጾራት፡ ክፍሊ ቆልዑ፡ ክፍሊ ክንክን ስኒ፡ ከምኡ ውን ክፍሊ ተሃድሶን፡ ጥዕናዊ ክፍሊ መንእሰያት፡ ክፍሊ ስፖርታዊ ንጥፈታት ካልእን ይርከብ። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ማእከላት ጥዕና ውን ኣብቲ ከተማ ይርከብ። ኣብዚ ግላዊ ማእከል ጥዕናታት'ዚ፡ ጥዕናዊ ቁጽጽር ክትገርቡ፡ ምስ ሓኪም ክትራኸቡን ከምኡ ውን ክታበት ይወሃብ። ኩሎም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ዕድል ጥዕናዊ ዝርርብ ምስ ሓኪም ይወሃቦም። እዚ ብነጻ ዝኾነ ጥዕናዊ ዝርርብ'ዚ፡ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ኣብ ሽወደን ከመይ ከም ዝኾነ ሓፈሻዊ ስእሊ ንምሃብ ውን ዝዓለመ እዩ። ህጹጽ ሕክምናዊ ክንክን ዝህባ ሆስፒታላት ኣብ ከተማታት ሙራን ፋሉንን ይርከባ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሕክምና ወይ ምምሕዳር ከተማ ቆጸራ ምስ እትሕዙ፡ ተርጓማይ ክግበረልኩም መሰል ኣለኩም። ቆጸራ ክትሕዙ እንከለኹም ተርጓሚ ክግበረልኩም ሓብሩ። ትሕቲ-ዕድመ ዝኾኑ ስደተኛታት፡ ከም ወላዲ ኮይኑ ዝኣልዮም ሰብ ስለዝግበረሎም፡ ኣብ ዝግበር ርኽክባት፡ ባዕሉ ተርጓሚ ከም ዝሕዘሎም ይገብር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ፡ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ዘነቕላሉን ዝመጽኣሉን ማእከል-መጎዓዝያ ኣሎ። ናብ ፋሉን፡ ቡርለንገ፡ ሌክሳንድ ሙራን እንዳተመላለስኩም ክትሰርሑ ምስ እትደልዩ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ዕድላት ኣሎ። ብባቡር ክትገሹ ንእትደልዩ ንሰዓታት ንቕሎ ባቡር ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ኤስ-ጀይ ከምኡ ውን ቶግካምፓኒየት ብምእታው ክትርእዩ ትኽእሉ። ኣብ ውሽጢ ከተማን ኣብቲ ዞባን ዝንቀስቅቐሳ ኣውቶቡሳት ውን ኣለዋ።
ብመኪና ክትጎዓዙ ምስ እትደልዩ፡ ናብ ሌክሳንድ 19 ደቃይቕ፡ ናብ ቡርሌንገ 53 ደቃይቕ፡ ናብ ፋሉን 42 ከምኡ ውን ናብ ሙራ 30 ደቓይቕ ይወስድ። ብመኪና ወይ ብባቡር ናብ ስቶክሆልም ኣስታት 3 ሰዓታት ይወስድ። ብኣቅቶቡስ ከኣ፡ ኣስታት 3 ሰዓትን ፈረቓን ይወስድ። ማስኤክስፕረሰን ዝተባህለ ትካል ኣውቶቡሳት ኣብ መንጎ ሙራን ስቶክሆልምን መስመራት ኣለዎ። ትካል መጎዓዝያ ኣውቶቡሳት ስዌቡስ ብወገኑ ኣብ መንጎ ስቶክሆልምን ዮተቦርን ይመላለስ።
እቲ ካብ ስቶክሆልም ናብ ማሬሃምን ዘሎ መስመር መጎዓዝያ ብመርከብ ዝውንን ትካል ቢርካ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ካብዚ ቦታ ዝነቕላ ኣውቶቡሳት ኣለዉኦ። ብተመሳሳሊ ትካል ቫይኪንግላይን፡ ናብታ ኣብ ስቶክሆልም እትረከብ መርከቦም ዘተኣሳስራ ኣውቶቡሳት ኣለዎ። ትካል ቫይኪንግላይን፡ ብመራኽብ ካብ ስቶክሆልም ናብ ኦላንድ፡ ኦቦን ሄልስንኪን ዝኸዳ መስመር መጎዓዝያ መራኽብ ኣለዎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብዝያዳ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ንግዳዊ ጽላት ምምሕዳር ከተማ ሬትቪክ፡ ብነኣሽቱ ትካላትን እብ ምዕባይ ዝርከቡ ነጋዶን ዝተዓብለለ እዩ። ብዙሓት ሰባት ናይ ግሊ ትካል ብምጅማር፡ ደሓን ዝኾነ ውጽኢታት ኣብ ምግባር ይርከቡ። ተበላሓትነትን ኣፍራይነትን እምበኣር ሕመረት ንግዳዊ ጽላት ናይ'ዚ ከባቢ እዩ።
ዝዓበየ ምንቕስቃስ ዝረኣየሎም ንግዳዊ ጽላታት ናይዚ ከባቢ'ዚ፡ ቱሪስም፡ ሸቐጥ፡ ስርሓት-ዕንጨት፡ መሬትን ኣግራብን የጠቓልል። ብዜካ'ዚ፡ ኣብቲ ቦታ፡ ብርክት ዝበላ ኣብ መዳይ ቴክኒክ፡ ህንጻ፡ ስእላዊ-ቅርጻ ዝነጥፋ ፋብሪካታት ውን ኣለዋ።
ንግዳዊ ምንቅስቓስ ናይ'ዚ ዞባ'ዚ፡ ኣብ ምዕባይ ዝርከብ ኮይኑ፡ ቤት-ጽሕፈት ንግዲ ናይቲ ከተማ ኸኣ ንኹሎም ንግዳዊ ተዋሳእቲ ናይቲ ቦታ ዘድሊ ኣሳልጦታትን ምትሕብባርን ኣብ ምግባር ኣውንታዊ ተራ ይጻወት።


text:
1 ኰነ ኰነ ድማ፡ ይስሃቅ ኣሪጉ ኣዒንቱ ጽልግልግ ኢለን ምርኣይ ምርኣይ ምስ ምርኣይ ምስ ሰኣና፡ ንኤሳው ነቲ ዓብዪ ወዱ ጸዊዑ፡ ኣታ ወደይ፡ በሎ። ንሱ ኸኣ፡ እኔኹ፡ በሎ።
2 ሽዑ ንሱ፡ እንሆ፡ እንሆ፡ ሕጂ እንሆ፡ ሕጂ ኣሪገ እንሆ፡ ሕጂ ኣሪገ እየ፡ መዓልቲ ሞተይ ድማ ኣይፈልጥን እየ።
3 ሕጂ በጃኻ መሳርያኻ፡ ጕልድባኻን ቀስትኻን፡ ውሰድ እሞ ንመሮር ወፊርካ፡ ሀዲንካ ኣምጽኣለይ፡
4 ከይሞትኩ ነፍሰይ ምእንቲ ክትምርቐካስ፡ ኣነ ዝፈትዎ ጥዑም ጥዑም ብልዒ ኽበልዕ፡ ሰሪሕካ ኣምጽኣለይ፡ በለ።
5 ርብቃ ኸኣ ይስሃቅ ንወዱ ኤሳው ኪዛረቦ ኸሎ ሰምዔት። ኤሳው ድማ ሀዲኑ ኼምጽእ ናብ ናብ መሮር ወፈረ።
6-7 ርብቃ ኸኣ ንወዳ ያእቆብ ከምዚ ኢላ ተዛረበቶ፡ እንሆ፡ ኣቦኻ ንሓውካ ኤሳው፡ በሊዔ ቕድሚ ሞተይ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክምርቐካስ፡ ሀዲንካ ጥዑም ጥዑም ብልዒ ጌርካ ኣምጽኣለይ፡ ኢሉ ኺዛረቦ ሰሚዔዮ አሎኹ።
8 ሕጂ ድማ ወደየ፡ ከምቲ ኣነ ኣነ ዝእዝዘካ ቓለይ ስማዕ።
9 ናብተን መጓሰ ኼድካ፡ ካብኡ ካብኡ ኽልተ ጽቡቓት መሓስእ ኣምጽኣለይ። ኣነ ኸኣ ንኣታተን ከምቲ ኣቦኻ ዚፈትዎ ጥዑም ጥዑም ብልዒ ገይረ ኽሰርሓሉ።
10 ንሱ ንሱ ድማ ንሱ ድማ በሊዑ፡ ቅድሚ ሞቱ ምእንቲ ኺምርቐካስ፡ ነቦኻ ኸተእትወሉ።
11 ያእቆብ ከኣ ነዲኡ ርብቃ፡ እንሆ፡ ሓወይ ኤሳው ጸጓር ሰብኣይ እዩ፡ ኣነ ግና ልሙጽ ሰብኣይ እየ።
12 ምናልባሽ ኣቦይ እንተኣረምሰሰንስ፡ ኣብ ቅድሚኡ ኸም ጠባሪ ኸይከውን፡ ኣብ ልዕለይ ከኣ መርገም ኤምጽእ እምበር፡ ምርቓስ ኣይኰነን፡ በለ።
13 ኣዲኡ ድማ፡ ወደይ፡ መርገምካስ ኣባይ ይብጻሕ፡ ቃለይ ግዳ ግዳ ስማዕ፡ ኬድካ ኣምጽኣለይ፡ በለቶ።
14 ከይዱ ድማ ወሰደን፡ ነዲኡውን ኣምጽአላ፡ ኣዲኡ ኸኣ ኣቦኡ ዚፈትዎ፡ ጥዑም ጥዑም ብልዒ ኣዳለወት።
15 ርብቃ ድማ እቲ ምሳኣ ኣብ ኣብ ቤት ኣብ ቤት ዝነበረ ጽቡቕ ክዳውንቲ ኤሳው፡ እቲ ዓብዪ ወዳ፡ ወሲዳ፡ ያእቆብ፡ ነቲ ንእሽቶ ወዳ፡ ከደነቶ።
16 ኣብ ኣእዳዉን እብቲ ልሙጽ ክሳዱን ድማ ቘርበት እተን መሓስእ ጠምጠመትሉ።
17 እቲ ጥዑም ጥዑም ብልዕን እቲ ዝሰንከተቶ እንጌራን ገይራ፡ ንወዳ ያእቆብ ኣብ ኢዱ ሀበቶ።
18 ንሱ ኸኣ ናብ ናብ ኣቦኡ አትዩ፡ ኣቦየ፡ በሎ። ንሱ ድማ፡ እኔኹ ወደይ፡ መን ኢኻ ንስኻ፧ በለ።
19 ያእቆብ ከኣ ነቦኡ፡ ኣነ ኣነ ኤሳው በዅርኻ እየ። ከምቲ ከምቲ ዝበልካኒ ገይረ አሎኹ እሞ ነፍስኻ ምእንቲ ኽትምርቐንስ፡ ተንሲእካ ዀታ ኾፍ በል፡ ካብዚ ሃድነይ ድማ ብላዕ፡ በሎ።
20 ይስሃቅ ከኣ ንወዱ፥ ከመይ ኢልካ ኽንድዚ ብቕልጡፍ ረኸብካ፡ ወደይ፧ በሎ። ንሱ ድማ፥ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኣብ ቅድመይ ኣጋባጊቡለይ፡ በለ።
21 ይስሃቅ ከኣ ንያቆብ፥ ወደይ፡ ብሓቂ ንስኻ ወደይ ኤሳው እንተ ዄንካ ወይ እንተ ዘይኴንካ ኸረምስሰካስ፡ ቅረብ፡ በሎ።
22 ያእቆብ ድማ ናብ ኣቦኡ ይስሃቅ ቀረበ። ኣረምሲሱ ኸኣ፡ ድምጽስ ድምጺ ያእቆብ ያእቆብ እዩ፡ እእዳው እእዳው ግና ኣእዳው ኤሳው፡ በለ።
23 ንሱ ድማ፡ ኣእዳው ኸም ኣእዳው ኤሳው ሓዉ ጸጓራት ነበራ እሞ፡ ኣየለለዮን፡ መረቖ ኸኣ።
24 ብሓቂዶ ንስኻ ወደይ ኤሳው ኢኻ፧ ድማ በሎ። ንሱ ኸኣ፡ ኣነ እየ፡ በለ።
25 ነፍሰይ ምእንቲ ኽትምርቐካስ ካብቲ ሃድን ወደይ ክበልዕ ኣቕርበለይ፡ ድማ በለ። ኣቕረበሉ፡ በልዔ ድማ፡ ወይኒውን ሀቦ እሞ ሰተየ።
26 ኣቦኡ ይስሃቅ ድማ፡ ወደይ፡ ቀሪብካባ ስዐመኒ በሎ።
27 ቀሪቡ ሰዐሞ፡ ጨና ኽዳኑ ኣጨንዩ ኸኣ፡ ከምዚ ኢሉ መረቖ፡ እንሆ፡ መኣዛ ወደይ ከም መኣዛ እታ እግዚኣብሄር ዝባረኻ ግራት እዩ።
28 ኣምላኽ ከኣ ካብ ኣውሊ ሰማይን ካብ ስብሒ ምድርን ብዙሕ ስርናይን ወይንን ይሀብካ።
29 ህዝብታት ይገዝኡኻ፡ ህዝብታት ድማ ይስገዱልካ፡ ጐይታ ኣሕዋትካ ኹን፡ ደቂ እኖኻ ድማ ይስገዱልካ። ዚረግመካ ርጉም፡ ዚምርቐካ ድማ ምሩቕ ይኹን።
30 ኰነ ኰነ ኸኣ፡ ይስሃቅ ንያእቆብ ምርቓኡ ምስ ወድኤ፡ ያእቆብ ድማ ካብ ካብ ቅድሚ ኣቦኡ ይስሃቅ ብኡብኡ ውጽእ ውጽእ ምስ ውጽእ ምስ በለ፡ ኤሳው ሓዉ ኸኣ ካብ ካብ ሃድን ኣተወ።
31 ንሱውን ጥዑም ጥዑም ብልዒ ኣዳልዩ፡ ናብ ናብ ኣቦኡ ኣምጽኦ፡ ነቦኡ ድማ፡ ኣቦየ፡ ነፍስኻ ምእንቲ ኽትምርቐንስ፡ ተንስእ እሞ ካብቲ ሃድን ወድኻ ብላዕ፡ በሎ።
32 ኣቦኡ ይስሃቅ ከኣ፡ ንስኻ መን ኢኻ፧ በሎ። ንሱ ድማ፡ ኣነ ኤሳው ቦዅሪ ወድኻ እየ፡ በለ።
33 ሽዑ ይስሃቅ ኣዝዩ ብርቱዕ ስምባድ ስምባድ ሰምበደ እሞ፡ እቲ ሀዲኑስ ህዱን ዘምጽኣለይ፡ ኣነ ኸኣ፡ ገና ንስኻ ኸይመጻእካ፡ ካብ ኵሉ በሊዔ ዝመረቕክዎ ደኣ መን እዩ፧ ምሩቕ ድማ ኪኸውን እዩ፡ በለ።
34 ኤሳው ዘረባ ኣቦኡ ምስ ሰምዔ፡ ኣዝዩ ዓው ኢሉ መሪር ገዓር ገዐረ፡ ነቦኡ ኸኣ፡ ኣቦየ፡ ንኣይ ድማ መርቐኒ፡ በሎ።
35 ንሱ ድማ፡ ንምርቓኻስ ሓውካ ብተንኰል መጺኡ ወሲድዎ፡ በለ።
36 ኤሳው ከኣ፥ ክልተ ክልተ ሳዕ ጠቢሩኒ፡ ብዅርናይ ወሰደ፡ ሕጂ ኸኣ እንሆ፡ ምርቓይ ወሰደ። ስሙዶ ግዳ ያእቆብ ኣይኰነን፧ ንኣይከ ምርቓዶ ኣየትረፍካለይን ኢኻ፧ ድማ በሎ።
37 ይስሃቅ ከኣ መሊሱ ንኤሳው፡ እንሆ፡ ጐይታኻ ገበርክዎ፡ ኵሎም ኵሎም ኣሕዋቱ ኸኣ ግዙኣቱ ኪዀኑ ሀብክዎ፡ ብስርናይን ወይንን ከኣ አጸጎኽዎ፡ ሕጂ እሞ ወደይ፡ ንኣኻ እንታይ ክገብረልካ እየ፧ በሎ።
38 ኤሳው ድማ ነቦኡ፥ ኣቦየ፡ ሓንቲ ምርቓ ጥራይዶ ዀይና ዘላትካ፧ ኣቦየ፡ ንኣይ ድማ መርቐኒ ደኣ፡ በሎ። ኤሳው ከኣ ዓው ኢሉ በኸየ።
39 ይስሃቅ ኣቦኡ ድማ መሊሱ በሎ፡ እንሆ ንብረትካ ብስብሒ ምድርን ብናይ ላዕሊ ኣውሊ ሰማይን ኪኸውን እዩ።
40 ብሴፍካ ኽትምገብ፡ ንሓውካ ድማ ኽትግዛኣ ኢኻ። ኪኸውን ኪኸውን ከኣ ኪኸውን ከኣ እዩ፡ ኪኸውን ከኣ እዩ፡ ኰለል ኪኸውን ከኣ እዩ፡ ኰለል ምስ ኪኸውን ከኣ እዩ፡ ኰለል ምስ በልካ፡ ኣርዑቱ ኻብ ክሳድካ ኽትሰብር ኢኻ።
41 ኤሳው ድማ፡ ብዛዕባቲ ኣቦኡ ዝሀቦ ምርቓ፡ ንያእቆብ ጸልኦ። ኤሳው ከኣ ብልቡ፥ ነቦይ እንሐዝነሉ ቕንያት ቀሪቡ እዩ እሞ፡ ሽዑ ንያእቆብ ሓወይ ክቐትሎ ክቐትሎ እየ፡ በለ።
42 ንርብቃ ድማ ዘረባ ኤሳው ዓብዪ ወዳ ነገርዋ። ነቲ ንእሽቶ ወዳ ያእቆብ ከኣ ልኢኻ ጸዊዓ፡ እንሆ፡ ኤሳው ሓውካ ብኣኻ ኺድበስ ኢሉ ኪቐትለካ ይደሊ አሎ።
43 ሕጂ ኸኣ ወደይ፡ ቃለይ ስማዕ፡ ተንስእ እሞ ናብ ሓወይ ላባን፡ ናብ ካራን ህደም።
44-45 ነድሪ ሓውካ ኽሳዕ ዚምለስ፡ ኵራ ሓውካ ኻባኻ ተመሊሱ፡ እቲ እቲ ዝገበርካዮ ድማ ክሳዕ ዚርስዖ፡ ገለ መዓልትታት ምስኡ ተቐመጥ። ሽዑ ልኢኸ ኻብኡ ኸምጽኣካ እየ። ስለምንታይ ንኽልቴኹም ብሓንቲ መዓልቲ ዝስእነኩም፧ በለቶ።
46 ርብቃ ኸኣ ንይስሃቅ፡ ብምኽንያት ኣዋልድ ሔት ህይወተይ ደኸመት። ያእቆብ ድማ ካብ ኣዋልድ ሔት፡ ካብ ኣዋልድ እዛ ሃገር እዚኣ፡ ከምዚኣተን ዘመሰለት ሰበይቲ ዜእቱ እንተ ዀይኑኸ፡ ስለምንታይ ኣነ ብህይወት እነብር፧ በለቶ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ካልኣይ ጉባኤ ኪዳን ምንጽጻል ዶ ወይ ምንጻር
ካልኣይ
መወዳእታን ክፋል
ሀ/ ህዝቢ
ለ/ መራኺቡ ብዙሓት
ካልኣይ ጠቕላሊ ጉባኤ ኤ.ዲ.ኪ ካብ ዕለት 15- 22 ለካቲት ኣብ ዝገበሮ ጉባኤ፡ ሓባራዊ ምርድዳእን፡ ንዝቀረበሉ ሓሳባት ተመያይጡ ግቡእ መፈጸምታ ኣብ ዝገበረሉ እዋን፡ እቲ ግንባር ኣብ ዝመጽእ ሓጺር ግዜያት ኣብ ከመይ ዝበለ መድረኻዊ ዕብየት ክሰጋገር ምዃኑ፡ ኩሉ ደላይ ሰላም ኣብ ሓሳባቱ ፍሉይ ስኢሉን ቀሪጹን ምንባሩ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ጥብቆታት ርአ።
ራብዓይ መዓልቲ፡- ቻርተርን ቅዋምን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ምጽዳቕ
እታ ብትሽዓተ ኣባላት ዝቘመት ሽማግለ፡ ንዓንቀጽ 4ን ዓንቀጽ 5ን ዝምልከት ንድፊ ኣዳልያ ብዕለት 18.02.2007 ንክትዕ ናብ ጕባኤ ኣውሪዳቶ። ጕባኤ፡ ኣብ’ቲ ዝቐረበሉ ንድፊ ሓሳብ ድሕሪ ምምይያጥን ዘድሊ ምምሕያሻት ድሕሪ ምግባርን ኣጽዲቕዎ።
ቀጺሉ፡ ጕባኤ ንቅዋም ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ድሕሪ ምምይያጥን ዘድሊ ምምሕያሻት ድሕሪ ምግባርን ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቕዎ።
ራብዓይ መዓልቲ፡- ቻርተርን ቅዋምን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ምጽዳቕ
እታ ብትሽዓተ ኣባላት ዝቘመት ሽማግለ፡ ንዓንቀጽ 4ን ዓንቀጽ 5ን ዝምልከት ንድፊ ኣዳልያ ብዕለት 18.02.2007 ንክትዕ ናብ ጕባኤ ኣውሪዳቶ። ጕባኤ፡ ኣብ’ቲ ዝቐረበሉ ንድፊ ሓሳብ ድሕሪ ምምይያጥን ዘድሊ ምምሕያሻት ድሕሪ ምግባርን ኣጽዲቕዎ።
ቀጺሉ፡ ጕባኤ ንቅዋም ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ድሕሪ ምምይያጥን ዘድሊ ምምሕያሻት ድሕሪ ምግባርን ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቕዎ።
ክቡር ህዝቢ
እዚ ካብ ኣብ’ቲ ካልኣይ ጠቕላሊ ጉባኤ ኤ.ዲ.ኪ ዝተፈጸመ ታሪኻዊ ውሳኔታት ብክብርን ክንክንን ሒዝናዮ ክንጓዓዝ ዝገብረና ናይ ኩልና ውሳኔ’ዩ። ንምንታይስ ትጽቢትናን ሃረርታናን ብምዃኑ። ይኹን’ምበር ኣብ’ቲ ቀጺሉ ዝተኻየደ መወዳእታ መስርሕ ጉባኤ መሪሕነት ንምምራጽ ዝተኻየደ ኣኼባ ግን ንኩሉ ዘሕጉስ ደሃይ ከም ዘይነበረ ኩልና ተገንዝብናዮ።
ኣብ’ዚ ሸነኽ፡ ትጽቢታት ህዝቢ ከይዅለፍ፡ ብተደጋጋሚ ሕደገታት ዝግበሩ መራሕቲ ነይሮም’ዮም። ትጽቢት ህዝብና ከይኵለፍ ሓድሽን መተካእታ ሓሳባትን ዘቅረቡን መራሕቲ ነይሮም’ዮም። ኣብ መወዳእትኡ ግን ካብ ቁጽጽሮም ወጻኢ ንዝኸደ ርእይቶ፡ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ኣብ’ቲ ዝሓሸ ዝበሎ ርእይቶ ወዲቑ ምርጭኡ ወሲዱ። ተገዲዱ ምርጫ ዝወሰደ ዝሓሸ ዝበሎ ናይ ገዛእ ርእሱ ውሳኔ ምንባሩ’ዩ።
እዚ ምርጭታት ዕረ እንዳጠዓሞም ዝወሰድዎ ምርጫታት’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ’ቲ ንጉዳይ ሓድነት ዘስተብህል ሰብ ካብ’ቲ ዝሓለፈ ጉዕዞ ሓድነት ኪዳን ኣዝዩ ዝፈላለ ኣይክኸውንን’ዩ። ብቁጽሪ እንተዀነ እቲ ናይ 13 ውድባት ሓሳባት፡ ኣብ ክልተ ወገን ተጠቕሊሉ፡ ንምውጋኑን ኣብ ዝሓሸ ደረጃ ምህላው ኮይኑ’ዩ ዝስማዓኒ።
ነዚ ተረኺቡ ዘሎ ኩነታት፡ ዋላ እውን ድሌትና ትጽቢትናን ዘይነበረ ይኹን፡ ኣብ’ቲ ንቡር ክንመልሶ ህድኣትን ዓቕልን ምትሕብባርን ጥራሕ’ዩ ክሓተና ዝኽእል። መራሕትና ናይ ዝወሰድዎ ምርጫን መርገጽን፡ ምርጫናን ኮይኑ ፈሊጥና ከመይ ገቢርና ንዕርዮ ናብ ዝብል ሓሳብ ክንኸይድ፡ ካብ ስቕ ቢልካ ምህውታት ሓይልና ክነዋህልል ይግባእ።
“ጨጓር ከልቢስ ኣሎ እንዳበልካዮ ይመውት ከም ዝበሃል” ብዝሒ ውድባት ኪዳን ከም’ቲ ዝጀመሮ እንተዘይሰርሐ፡ ኣሎ እንዳበልና ክነብር ኣየኽእለናን’ዩ። ብዝሒ ውድባት ምቁጻርን፡ ንዘይምስራሕን ፡ ናይ ምትእኽካብ ሓድነት ጥራሕ ነዚ ዕማማትና ዘዋጽኦ ኣይመስለንን።
ይኹን’ምበር ኣብ ብዝሒ ዘይኮነስ፡ ኣብ ቁም-ነገርን ስርሓትን ክምዘን ከም ዘለዎ መጠን፡ ሕጂ ከኣ ነቲ ዝድለ ስርሓትን ዕማማትን በዚ ክልተ ክፋላት ኪዳን ንሓባራዊ ረብሓ ህዝብና ክዝረበሉ ዝኽእል ዕድል ምሃብ’ዩ። ብዝሒ ውድባት ኣይጽላእን’ዩ፡ ዘይምስራሕን ብቃልዓለም ዋኒን ንድሕሪ ምጉታት ጥራሕ’ዩ ዝጽላእ።
ንሕና፡ ህዝቢ ብቀዳምነት ሕጂ ከነቕምጦ ዘሎና ሕቶታትን ጠላባት ኣሎ’ዩ። እቲ ብቀዳምነት ንጠልቦ ከኣ፡ ሓደ ደገፍ ንመራሕትና፡ ደገፍ ንዘልዓልናዮ ጭርሖታት ንምትግባሮም ኮይኑ፡ ኩሉ ስርሓትና ካብ ጸለመን ሓድሕድ ምርሕሓቕን ምንጽጻልን ምዕጋት’ዩ።
ካብ’ዚ ዝኸፍአ ዘረባታት፡ ከም’ቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝረኣኽምዎን ትነብዎን ዘለኹም፡ ብኣሉታ ሓሳባትን ርእይቶን ዝተጀለሐ ኣሰካፊ ኩነታት’ምበኣር ንሱ’ዩ። ጉባኤ ኪዳን ነቲ መዓልታዊ ዘመሓላልፎ ዝነበረ ስምምዕን ዝመልኦ ልዝባት ርእሶም ዝሕሞም ዝነበሩ፡ እንሆ ሎሚ ከም ተሓለቕቲ ናይ’ቲ ኪዳን ጽምኣት ስልጣን ክብሉ ክውንጅሉን ክኸሱን ይርከቡ ኣለዉ።
እዞም ንፉዓትን ለባማትን፡ ሓለይቲ ህዝምን ሃገሮምን፡ ኣብ’ቲ ካብ 15 ለካትቲ ጀሚሩ ዝተኻየደ ጉባኤ፡ በቲ ነጻ ፕረስ ኣቢሉ ንዝህቢ ናይ ዝመሓላለፍ ዝነበረ ኣገዳሲ ሓበሬታታት፡ ደገፎም ከየተራእየ ሓለፈ። እሞ ነቲ ሓበሬታታ ብዘይምርኣዮም ድዩስ ወይ እንታይ ? ሕጂ ከም’ዚ ዝበለ ዘየልቦ ነቕውፈታን ጸርፍን ጸለምን ዘብዝሑ ካብ ኣብ ትርጉም ዘይብሉ ዓቐብን ቁልቁል ምጉያይ፡ ኣብ’ቲ ንዓና ዝጥዕመልና እንተሰጎምና ይሓይሽ።
ነዚ ሎሚ ተረኺቡ ዘሎ ጉዳይ ኪዳን ብኸመይ መንገዲ ንህድኦ፡ ብኸመይ መንገድን ኣገባብን ኣብ ሓደ ባይቶ ክንመልስ ንኽእል ክንፈልጥ፡ ናይ’ቲ ጉባኤ ፍጻሜ ብዓቕሊ ክንምርምር ይግብኣና። ኣብ ሓደ መድረኽ ክልተ ዝተፈላለዩ ሓሳባትን ርእይቶን ክጋሃዱ ይኽእሉ’ዮም። እዚ ሞጎት’ዩ። ክልተ ሓቕነት ዘለዎም ኩነት ግን ክፍጠሩ ኣይክእሉን’ዮም።
እዚ ስለ ዝዀነ ድማ ነቲ ተረኺቡ ዘሎ ጉዳይ፡ ናብ’ቲ ድሌታትናን ትጽቢትናን ክንመልሶ ክንቕይሮ እንተደኣ ኮይና፡ ብትዕግስትን ብህድኣትን ክፍጸም ዘለዎ ሕጋዊ መስርሕ፡ ብስርዒታዊ ዲስፒሊን ጥራሕ ምዃኑ ምእማን’ዩ።
በዚ ኣገባብ ክንሓስብን ጉዕዞና ክንቅይስ እንተጀመርና፡ ነቲ ካብ ኢድና ወጻኢ ከይዱ ዘሎ ኩሉ ኣብ ቁጽጽርና ክንመልሶን በቲ ድሌትናን ድሌት ህዝቢ ክውሰነሉ ዝኽእል መቋጻጸሪ ስርዓት ክንተኽለሉን የኽእለና።
ኣብ ድፉን ጉዳይ፡ ኩሎም ተጋግዮም ዝብል ግን፡ ናይ’ቲ ሓቅነት ዝደሊ ሓይሊ ወይ ኣካል ብግምጣሉ’ዩ። ስለምንታይስ ንሰባት ብሓይሊ ሞጎት በዚ እመኑ በዚ ኪዱ ክትብሎም ኣይትኽእልን። የግዳስ እንተ እቲ ግዜ እንተሰ እቲ ህዝቢ ኣብ ቅኑዕና ጠጠው ብምባል ናይ ዝህቦ ደግፍ ሓደ ፍትሓዊ ዝኰነ ውሳኔ ከጨብጠና ዝኽእል መድረኽ ክንበጽሕ ይሕግዘና።
ኣብ’ዚ ግደን ተራን ህዝቢ እንታይ’ዩ፡ ህዝቢ ናይ ትጽቢታቱ መስርሕ ካብ መጀምሪያ ክሳብ መወዳእታ ክድግፎ ይግባእ። ክከታትሎ፡ ክድግፎ ክሕግዞ፡ ይግባእ፡ ክነቕፎ’ውን ይግባእ። ካብኡ ተሪፉ ግን ኣብ ኣቋራጭ መንገዲ ብምጽናሕ ናይ ውሳኔታት ክትራንንን ጭውያን ብምክያድ ንመሪሕነት፡ ውድባት ብዘይገበርዎ ምጽራፍን ምንዋርን ክኸውን ኣይግባእን።
ጠለባትናን ሕቶታትና ሓድነት እንምተዀነስ፡ ኣብ ፖለቲካ ብጃምላ ሓድነት ዝበሃል ንስለ የልቦ፡ እዚ ማለት ናይ ዝካየድ ሓድነታዊ ውዕልን ስምምዓትን፡ መን እንታይ ተርኡን ግደኡን፡ መሰሉን ግቡኡን ከይፈለጠ ዘይኣትዎ ውዕልን ስምምዕን ንስለ ዝዀነ ጃምላ ሓድነት ዝበሃል የልቦን።
ምእንቲ’ዚ ነቲ ኣሕዚኑናን ዘሎ ጉዳይ፡ ንምፍዋሱ፡ ንምህድኡ፡ ኩሉ ሓይልታት፡ ነናብ ዝምልከቶ ተመሊሱ፡ ንኩነትን መሪሕ ኣካላቱን ግዜን ዕድልን ክህብ ይግባእ። ንህድኣት ግዜ ምሃብ ናይ’ቲ ኣብ ካልኣይ መድረኽ ንሰግሮ ዘሎና ጉዕዞ ኣዝዩ ክሕግዘናን፡ ውጽኢቱ ድማ ክምስጠናን ንቃልሲ ክስሕበናን’ዩ ዝብል ዕግበት ኣሎኒ።
መራኸቢ ብዙሓት
ናይ’ዚ ተርኽቦ ዋናታት ብምዃን ካብ ምቕርራቡ፡ ቅድሚ ዓመት 24 ሚያዝያ 2006 ክትከታተልዎ ዝጸንሓኩም፡ ኣብ ሰነዳትኩምን ዘሎ’ዩ። እዚ ንህዝቢ ኣብ መዓሙቕ ሙውቕ ሕቝፎኹም ዘሎ ሰነዳት ከኣ ብኽብሪ ሕዚክምዎ ዘለኹም’ዩ።
ህዝቢ ርእይቶኡ ክህብ መሰል ኣለዎ ካብ ዝብል ቅዱስ ዕላማታት ዘበገሰኩም ስርሓት፡ ናይ ሓቕነትን ፍትሓውን ማዕርነትን ዲሞክራሲያን መሰረት ዝገበርክምሉ’ዩ። ነዚ ከኣ ፡ ነፍስኹም ማለት ድኻምኩም ግዜኹም፡ ገንዘብኩም ጫሕ ኣቢልኩም፡ እተካይድዎ ኣብ’ዚ እዋን ብቐሊል ዘይግመት ስርሓት ዘካይድ ዘሎ ዓውዲ ዜናን ሓብሬታን፡ ዓውዲ መራኺቢ ህዝባዊ ባይቶ ኮይኑ ዝገልግል ዘሎ እዋን፡ ነቲ ሓቕነትን ምርኵስ ዘይብሉ መጎተ፡ ካብ’ቲ ኣሉታዊ ከኣ ጸለመን ጸርፍን፡ ምንእኣስን ዝሓዘለ ርእይቶታት ክትውግዱ፡ ነቲ መድረኽ ሓጋዚ’ዩ ኣይብልን። ንስኻትኩም’ውን ካባይ ዘይትጽብይዎ ምኽሪ ምዃኑ ትፈልጡ ትርድኡን ምዃንኩም እኣምን።
በዚ ኣቢለ ነዚ ጉዳይ ካልኣይ ጠቕላሊ ጉባኤ ኪዳን በዚሕዎ ኩነታት ቀጻሊ ትንፋስን ሂወት ክረክብን ንሰላምዊ ዘተኣዊ፡ ሓይሉ ክቅጽል፡ ናታትኩም ተኻፍልነት፡ ናታትኩም ተሓባባርነት ዓብይ ግደ ኣለዎ’ዩ። በዚ ከኣ ነቲ ሃናጺ ዝዀነ ሓሳብን ርእይቶን ንህዝብኹም ከተቕርቡ፡ ነቲ መሰረት ዘይብሉ መደናገርን መጸለም ከኣ ክትውግዱ ሓልፍነት ዘለኩም ኮይኑ ይስማዓኒ።
ነዚ ጉዳይ ብንጽር ዝበለ፡ ውልቀ መራሕቲ እንታይ ይመስሉ፡ እንታይ ገይሮም ይገብሩን ዘይኮነ፡ እቲ ፖለቲካ ኣብ ምንታይ ዝተመስረተ’ዩ፡ እቲ ፖለቲካ ዝበሃል ዘሎ የርብሕዶ ኣየርብሕን፡ ኣብ ዝብል መጎተ ሓቅን ስርዓትን ሕግን ክንምርኰስ ክትሕግዙ ካብ ዘመሓላልፍ መልእክቲ ሓደ’ዩ።
መደምደምታ
ከም ርእይቶይን ሓሳባይን ዕግበተይን፡ ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝጠቐስክዎ፡ ኣነ ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ውድበይ ዝወሰዶ መርገጽ፡ ከም ዓወት ኣይጭድረሉን፡ ብጭቡጥ ናይ ዘካየዶ ውዕላትን ዘተን ስምምዕን ከኣ ደጊፈዮ።
ኣብ ሓድነት ንዝካየድ መስርሕ፡ መሪሕነተይ እዚ ሓድነት እኩል ከም ዘይኮነ ቀዲሙ ዝርዳእ፡ ባዕሉ ዘለዎ ጉዳይ ንስለ ዝኸነን፡ ሕጂ መድረኽ እሂምን ሚህን’ምበር፡ ኣብ’ቲ ዝጸናሕካዮ ተመለስ ክብሎ እንተደኣ ኮይነ፡ ቅድም ቀዳድም ሓይሊ ክህቦ፡ ሓሳብ ክህቦ፡ ግዜን ዕድልን ከስንቖ ኣሎኒ። ናይ’ቲ ዝደልዮ ሓቐኛ ውጽኢት ድማ በዚ መስርሕ’የ ክጭብጦን ክውንኖን ዝኽእል ኮይኑ’ዩ ዝርድኣኒ።
ኣይቕበላካን’የ !!! ኣይድግፎን’የ !!! ዝብል ዘረባታት ንዓይ ትርጉም ዝህብ ኣይኮነን። መሪሕነታት ብፍላይ ከኣ መሪሕነተይ እቲ ዝኣክል ውክልናን፡ እቲ ዝኣክል ሓላፍነት ጾር ኣሰኪመዮ ንስለ ዘለኹ፡ ናይ’ቲ ብመጠን ሓላፍነት ዘሰከምክሉ ኣገባብን መስርሕ ስርዓትን ሕጊን ክሕተት ይግደድ።
ይኹን’ምበር፡ ነቲ ክህሉ ዝኽእል ኣገባብ ተጠቒመ፡ ሓሳባተይን ርእይቶይን ክገልጽ ቅኑዕ ኣገባብ እመስለኒ። እዚ ከኣ ነቲ ክበጽሖ ዝደሊ ዕላማ ክመርሓኒ ይኽእል ዝብል ሙሉእ ዘይጉዱል እምነት ኣሎኒ።
ክንዕወት’ና
ዝኽርን ክብርን ንስውኣትና
9 መጋቢት 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1154


text:
ኣገዳሲ ሓበሬታ ሰላማዊ ሰልፊ ስቶክሆልም ሓው መንእሰይ ኤርሚያስ ተኪኤ
ኣገዳሲ ሓበሬታ ሰላማዊ ሰልፊ ንሓው መንእሰይ ኤርሚያስ ተኪኤ
መንእሰይ ሓውና ናይ ቃልሲ ብጻይና ኤርሚያስ ተኪኤ ብመገሻ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ካብ’ቲ ኣዕሪፍሉ ዝነበረ ሆቴል ብሰብ መዚ ጸጥታ ኢትዮጵያ ተወሲዱ ተባሂሉ። መንእሰይ ኤርሚያስ ተኪኤ ብዘይሓሰቦን ድሌቱን ተወሲዱ ክነሱ ንዓመት መንፈቕን ሕጋዊ መሰላት ተነፊግዎ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ትሕቲ ጸጥታ ኢትዮጵያ ይርከብ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመትን ፈረቓን ደሃዩ ንምፍላጥ ዝተኻየደ ጻዕሪ ከም’ቲ ዝድለ ንጉዳይ ኤርሚያስ ዛጊት ዝሰምዖ ኣካል ኣይተረኽበን። እምበኣር ድምጽና ንምስማዕ ፈተውትን መሓዙትን መቃልስቲ #ኤርምያስ ነበርቲ ሽወደን ኤርትራውያን ኣብዚ ንዕለት 12 ታሕሳስ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰልፊ፡ ካብ ርሑቕ ብዝተፈላልየ ኣገባብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ተጠቒምኩም፡ እቶም ኣብ ከተማ ስቶክሆልምን ከባቢን ትርከቡ ኣብ’ዚ ዝካየድ ሰላማዊ ሰልፊ ክትሳተፉ ትዕደሙ።
እዚ ኣብ ልዕሊ መንእሰይ ሓውና ኤርሚያስ ተኪኤ ተረኺቡ ዘሎ ሓደጋ ፍታሕ ንምርካብ ፡ ሓላፍነት ኩሉ ኤርትራዊ ስለ ዝኾነ፡ ኩሉ በብዓቕሙን ክእለቱን ምስ መሓዙቱን መቃልስቱን ብምትሕብባርን ብምድግጋፍን፡ ብፍላይ ኣብ’ዚ ንዕለት 12 ታሕሳስ 2019 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ቃል ንደገፍ ኤርሚያስ ተኪኤ ከነስምዕ ጸዋዒት ነቕርብ።
ዜናን ሓበሬታን
ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
7 ታሕሳስ 2019


text:
ካቢነ መንግስቲ ክልል ትግራይ ትማሊ ምሸት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ: ንክልተ ሰሙናት ዝፀንሕ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ምእዋጁ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ተዛሪቦም::
ብመሰረት’ቲ ኣዋጅ ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ገጠር ናብ ከተማ፤ ካብ ከተማ ናብ ገጠር ካብ ከተማ ናብ ከተማ ካብ ገጠር ናብ ገጠር ዝግበር ጉዕዞ ተኸልኪሉ ኣሎ::
ካቢነ ፈፃሚ ስራሕ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንክልተ ሰሙን ዝፀንሕ ድንጋገ ህፁፅ እዋን ኣዊጁ ኣሎ። ነዚ ኣመልኪቶም መግለፂ ዝሃቡ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብያተ ትምህርቲ ተዓፅዮም ክፀንሑ ከምዝተወሰነ ገሊፆም::
እቶም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ካብ 19 መጋቢት 2012 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ትግራይ ካብን ናብን ዝግበር ምንቅስቃስ ጠጠው ክብል ተወሲኑ ኢሎም :: ናይ ፀጥታ: ጥዕናን ኣካላት ምምሕዳርን ክንቀሳቐሱ ይፍቀደሎም እዩ:: ብተወሳኺ ድማ መሰረታዊ ሸቐጣት ንምዝውዋር ይፈቀድ እዩ ኢሎም:: ካብዚ ወፃኢ ግና ክልኩል ምኻኑ ተዛሪቦም:: ምስ መንግስታዊ ግልጋሎታት ተኣሳሲሩ ግድን ዘይኮኑ ስራሓት ክዕፀው ግድን ዝኾኑ ድማ ኣብ ገዝኦም ኾይኖም ክሰርሑ ተባሂሉ ኣሎ።
ናብ ኣብያተ ፅሕፈት ምእታው ግድን እንተኾይኑ ድማ ተረሓሒቆምን ኣፎምን ኣፍንጨኦምን ብመሸፈኒ ክሽፈኑ ይግባእ ዝብል ውሳነ ተመሓላሊፋ። ሰሙናዊ ህዝቢ ብበዝሒ ዝሳተፈለን ዕዳጋታት ትግራይ ዝተኣገደ ኮይኑ ኣብቲ ክልል ዝኾነ ይኹን ኣኼባ ከይካየድ እውን ተወሲኑ'ሎ::
ምስ ትካላት ንግዲ ተተሓሒዙ ቤት መስተ: እንዳ ጫትን ብተወሳኺ እውን ለይታዊ መዘናግዒ ክዕፀዉ ከምዝተወሰነ ዝገለፁ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ስቴድዮም ማእኸላት ቢንጎ: ፑልን ካልኦት ሰብ ዝእከበሎም መዘናግዒ ማእከላት ንኽልተ ሰሙን ክዕፀው ተወሲኑ ኣሎ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ብምኽንያት’ቲ ኣብ ሞቓዲሾ ዘጋጠመ ግዙፍ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ፡ ናብ ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፎርማጆ ኣብ ዝለአኾ ደብዳበ መንግስቲ ሶማል ንኣልሸባብ ንምስዓርን ኣብታ ሃገር ሰላምን ምርግጋእ ንምስፋን ኣብ ዝገብሮ ቃልስን፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጎኑ ደው ከምዝብል ምርግጋጹ፡ ሓላፊ ፖለቲካ ጉዳያት መንግስቲ ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረአብ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ናብ ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ ፎርማጆ፡ ኣብ ዝለአኾ ናይ ሓዘን መልእኽቲ “ ኣብ’ዚ ህዝቢ ሶማል ግዳይ ከቢድን ዘሰቅቕን ግብረሽበራዊ መጥቓዕቲ ኮይኑ ኣብ ዘሎ እዋን ብስመይን ብስም መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ንዝተሰመዓና ዓሙቕ ሓዘን፡ ንመንግስትን ህዝብን ሶማል ይገልጽ” ኢሉ’ሎ።
ንምኳኑ ፡ እዚ መልእኽቲ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ምስሊ’ዶ የመላኽት ይኸውን ንዝብል ሕቶ ምስ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ዝተካየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝነብሩ ተጋሩን ካልኦት ኢትዮጵያዊያንን "ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን፣ ነቲ ኣብ ትግራይ ንዝሓለፉ ኣስታት 200 መዓልታት ዝተካየደ ዝብልዎ ‘ህልቂት’፣ ጸግዒ ዝሓዘ ጸብጻብን ኣነኣኢሶም ብምርኣይን ሸፈነ ገይሮምሉ" ክብሉ ኣብ ቅድሚ ህንጻ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ኣቃሊሖም።
አቶም ሰልፈኛታት "ቪኦኤ ኣገልግሎት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ንዝሓለፉ 40 ዓመታት ብፍላይ ድማ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 6 ኣዋርሕ ‘ጸረ ተጋሩ’ መርገጺ ሒዙ ይሰርሕ ኣሎ" ኢሎም ይነቅፉ።
ነቲ ሰልፊ ካብ ሞንጎ ዘዳለው ሓንቲ ራሄል ይፍጠር "ናብ ህንጻ ቪኦኤ ዝመጻናሉ ቀንዲ ምኽንያት፣ ቪኦኤ ንሓቂ ክጽብጽብ ኣለዎ፣ ፖለቲካዊ ኣፈላላይ ካልእ እዩ፣ ሰብኣዊነት ካኣ ካልእ እዩ። ንዝሓለፉ 40 ዓመታት ቪኦኤ ናይ ርእሱ መርገጺ ክህልዎ ይኽእል እዩ፣ ንመንግስቲ ክቃወም ይኽእል እዩ። ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ግን ዓለም ሪኢዎ ዘይፈልጥ፣ ሎሚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ነገር ዘስካሕክሕ እዩ፣ ንሰብኣዊነት እዩ ቪኦኤ ጠጠው ክብል ዘለዎ፣ ቪኦኤ ስራሕኩም ግበሩ ክንብል ኢና መጺና" ኢላ።
በቶም ሰልፈኛታት ዝተዳለወ ጽሑፍ ናብ ዝምልከቶ ሓለፍቲ ቪኦኤ ከምዘረከቡ ዝገለጸ ኣቶ መስፍን ኣየነው ብወገኑ መልሲ ካብ ምሕደራ ቪኦኤ ይጽበዩ ከምዘለው ሓቢሩ።
ንሕና’ውን ካብ ምሕደራ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ግብረ መልሲ ንምርካብ ንሰርሕ ኣለና። ምስ ረኸብና ክነቅርበልኩም ኢና።


text:
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ምስ ጋንታ ቦስትዋና ቅድሚ ትማሊንቀዳማይ ዙር ግጥም መጻረይ ዋንጫ ዓለም አብ ዘካየደቶ ግጥም 2ብ0 ተሳዒራ።
እታ ጋንታ አብ ወጻኢ ሃገራት ዝጻወቱ ፕሮፌሽናል ተጻወቲ ሒዛ’ያ ተሰሊፋ። እዞም ተጻወቲ ውልቃዊ ብቕዓት ከምዘለዎም ካብቲ ዘርአይዎ ቅዲን ሜላን አጸዋውታ ንምልላይ ከቢድ እንተዘይነበረ ተሰለፍቲ’ታ ጋንታ ግን ትጽቢት ተመልከቲ ከርውዩ ኣይከአሉን። ናይ ምርድዳእ ሓቢርካ ምጽዋት ጸገም ነይሩዎም።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ትማሊ አብ ስታድዩም አዲስ አበባ ካልአይ ግጥም ዘካየደት ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ንመጋጥምታ ጋንታ ሳኦ ቶም ፕሪንችፐ 3ብ 0 ስዒራ’ላ። ብውሕሉል ውጽኢት 3 ብ 1 ናብ ቀጻሊ ዙር መጻረይ ምህላፋ አረጋጊጻላ። እታ ጋንታ ብቀዳማይ ግጥም 1ብ0 ተሳዒራ ምንባራ ይዝከር።
ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ አብ’ቲ ናይ ትማሊ ሰንበት ግጥም ቀዳመይቲ ሸቶ ዘመዝገበት አብ መበል 47 ሰኮንድ’ዩ። አብ ታሪኽ’ታ ጋንታ ካብ ዝተመዝገበ ሸቶታት ፈጣን ሸቶ ተባሂላ’ውን ተመዝጊባላ። ቀጻሊ ግጥም ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ምስ ኮንጎ ብራዛቪል ክኾውን’ዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ምብጻሕ ሰብኣዊ ረድኤት ትግራይ ገለ ጽቡቕ ዜና ክርኣዮ ምጅማሩ ዝገለጸ ኣብ ኢትዮጵያ ቤትጽሕፈት ምውህሃድ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት(ኦቻ)፡ እቲ ኩነታት ገና ዘይርጉእን ክትንበዮ ዘጸግምን ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣብ ቀረባ መዓልታት ብወተሃደራዊ ሓይልታት ዝተራእየ ምዕጻው መንገዲ፡ ኣብቶም ዝያዳ ተጠቃዕቲ ከባብታት ገጠር ረድኤት ንምብጻሕ ከምዘጸገመ ዝግልጽ ኦቻ፡ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ፡ማእከላይ- ምብራቕ፡ ደቡባዊ ምብራቕን ደቡባዊ ዞባን ዕጥቃዊ ተጻብኦታት ምንባሩ`ውን ሓበረታ`ሎ ኢሉ።
ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ግንቦት 3- ካብ መንጎ ህጹጽ ረድኤት ክበጽሖም ዝተሓስበ 3 ሚልየን፡ 347 ሺሕ ጥራይ በጺሕዎም ዝበለ ኦቻ፡ ካብ መንጎ 5.2 ሚልየን ዝግመት ህዝቢ ትግራይ፡ 87 ሚእታዊት ናይ መግቢ ሓገዝ ዘድልዮ`ዩ ኢሉ።
ካብ 27 መጋቢት ክሳብ 5 ግንቦት ድማ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ካልኦት መሻርኽትን፡ ንልዕሊ 1.2 ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ናይ መግቢ ረድኤት ከምዝዓደሉ`ውን እቲ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ጠቒሱ`ሎ።


text:
‘ንዝዓረቑ ንከባቢታት ብምሕዋይን ህዝባ ርእሶም ንክምግቡ ብምኽኣልን ትግራይ ኣብነታዊ ፖሊሲ ኣተኣታትያን ተግቢራን ተባሂላ'ያ ብሕ/ሃ ሜዳልያ ወርቂ ተሸሊማ።
ትግራይ ናብ’ዚ ክብሪ’ዚ ዝበቅዐት ናይ ሕቡራት መንግስታት ወፍሪ ጸረ ምግፋሕ በረኻነትን ዓለም ለኸ ቤት ምኽሪ መጻኢ ጊዜን ኣብ ዘካየድዎ ውድድር’ዩ።
ብዛዕባ እቲ ሽልማት ሜዳልያ ወርቂ ሪኢቶኦም ዝተሓተቱ ሓላፊ ቢሮ ሕርሻ ክልል ትግራይ ዶ/ር ኣትንኩት መዝገቡ ‘እቲ ሽልማት ተወሳኺ ስንቂ’ዩ ዝኾነና’ ኢሎም።
ኣብ ትግራይ ህዝቢ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 14 ዓመታት 900 ሚልዮን ኩንታል ሓመድን እምኒን ጸይሩ ኣብ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ከምዘውዐለ እቲ ዜና ይሕብር።
ከምውጽኢት ንዓመታት ዝዘለቀ ጻዕሪ ‘ኣብ ትግራይ ጥርሑ ተሪፉ ዝነበረ 1.2 ሚልዮን ሄክታር መርየት ሎሚ ብኣግራብ ተሸፊኑ ይራኣይ፣ ዝነቀጹ ፈለጋት ማይ ክነትዑ ጀሚሮም፣ ፍግረ መርየት ነክዩ፣ ኣንቆልቒሉ ዝነበረ መጠን ዝጠራቐም ማይ ይውስኽ ኣሎ፣ ህዝቢ እኽሊ ኣፍርዩ ንርእሱ ክምግብን ኣታዊኡ ክውስኽን ኪኢሉ ኣሎ’ ይብል ዓለም ለኸ ቤት ምኽሪ መጻኢ ጊዜ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ ብሕቡእ ዘሕተሞ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ሚልዮን ዝግመት ተወሳኺ ባጤራ ናቕፋ ናብ ዕዳጋ ይዝርግሕ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣቃሊዖም።
ባጤራ ናቕፋ ናይ ኣስታት ዕጽፊ ዝቕባበ ኣጋጥምዎ ምስ ምህላዉ፣ ምስ ናይ ወጻኢ ባጤራታት መጠን ሸርፊ ዘለዎ ጋግ’ውን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ስለዝመጸ፣ መንግስቲ ነዚ ጋግ እዚ ንምምላእ ናይ 50ን 100ን ናይ ወረቐት ባጤራታት ናቕፋ ብብዝሒ የሕቲሙ ናብ ዕዳጋ የዋፍሮ ምህላዉ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ኣቐዲሙ’ውን መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ኣጋጥምዎ ዘሎ ምቁላቋል ዓቕሚ ባጤራን ዝቕባበን ንምምላእ፣ ክልተ ግዜ ብዝሒ ዘለዎ ናይ ወረቓቕቲ ባጤራ እናሕተመ ናብ ዕዳጋ ከምዝዘርሐ ዝጠቐሰ እቲ ሓበሬታ፣ ኣብቲ መጀመርያ ባጤራ ናቕፋ ሓደ ዓይነት ሕብሪ ስለዘለዎ ህዝቢ የደናግር ኣሎ ብዝብል ምኽንያት ነቲ ናይ 50ን 100ን ናይ ወረቐት ገንዘብ ካልእ ሕብሪ ዘለዎ ኣስታት 100 ሚልዮን ዝግመት ናቕፋ ተሓቲሙ ከምዝዝርጋሕ ከምእተገብረ ኣዘኻኺሩ።
ባጤራ ናቕፋ ኣብ 1997 ኣብ ዝተዘርግሓሉ፣ እቲ ናይ ወረቐት ገንዘብ ሓደ ዓይነት ሕብርን ዓቐንን ስለዘለዎ ህዝቢ ኣየደናግርን ዶ ንዝብል ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ ገንዘብና ኣይኮነን ህዝቢ ህበይ’ውን ክትፈልዮ ትኽእል’ያ ክብል ከምዝመለሰ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ ኣብ 10 ዓመቱ፣ እቲ ገንዘብ ህዝቢ የደናግር ኣሎ ብዝብል ምኽንያት፣ ናይ ዓቐንን ሕብርን ምፍልላይ ክገብረሉ ከምዝወሰነ መንግስቲ ብወግዒ ኣውጁ።
ይኹን’መብር 10 ዓመት ዘገልገለ ባጤራ ብሕብርን ዓቐንን ንህዝቢ ምድንጋር ፈጢሩ ተባሂሉ ካልእ ሕብርን ዓቐንን ዘለዎ ናይ ባጤራ ተሓቲሙ ጎኒ ጎኒ’ቲ ዝጸንሐ ባጤራ ምዝርግሑ፣ ነቲ ብሰንኪ ዝቕባበ ዘድለየ ብዝሒ ናይ ወረቐት ገንዘብ ንምምላእ ዝተገብረ ምንባሩ’ዩ ዝትንተን።
ድሕሪ’ውን ብዘይተሓበረ መንገዲ ተወሳኺ ባጤራ ተሓቲሙ ናብ ዕዳጋ ከምእተዘርግሐ’ዩ ዝሕበር።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ፣ ብፍላይ መንግስቲ ኣጋጢምዎ ምስ ዘሎ ዋሕዲ ዶላርን ኤውሮን ዘጠቓለለ ናይ ወጻኢ ባጤራ፣ መጠን ሸርፊ ናቕፋ ስለዝዘቕበበ፣ ብዝሒ ዘለዎ ናይ ወረቐት ባጤራ ብምሕታም ናብ ዕዳጋ ከምዝዝርጋሕ ምግባር ከምዘድለየ ይግለጽ።
ሃገራዊ ባንክ ኤርትራ ዘለዎ ውህሉል ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣብ ኣዝዩ ኣስጋኢ ደረጃ ስለዝወደቐ፣ መንግስቲ ነቲ ብጽኑዕ ዝቖጻጸሮ ዝነበረ ናብ ኤርትራ ዝኣቱዶላር፣ ኤውሮ፣ ፓንድ ዓዲ እንግሊን ርያልን ካልእ ባጤራታትን ብመጠኑ ፍኑይ ይሓድጎ ምህላዉ’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ብዘውጽኦ ሓድሽ ኣዋጅ፣ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ዝኾነ ሰብ ክሳብ 10 ሽሕ ዶላር ኣብ ኤርፖርት ከየምዝገበ ከእቱን ከምዝኽእል ብወግዒ ኣፍሊጡ’ዩ።
እዚ ድማ ነቲ ብጸሊም ዕዳጋ፣ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ናብ ስድራቤታቶም ዝልእክዎ ገንዘብ ናብ ዱባይ፣ ጁባን ካምፓላን ጥራይ ዘወር ዝብል ዝነበረ ናይ ወጻኢ ባጤራ ብቐጥታ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ተባሂሉ ዝተገብረ’ዩ።
ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ስድራቤታቶም ብሓዋላ ብጸሊም ዕዳጋ ዝልእክዎ ገንዘብ፣ እቲ ናይ ወጽኢ ባጤራ ናብ ዱባይ፣ ካምፓላን ኡጋንዳን ካልኦት ሃገራትን ክልኣኽ እንከሎ፣ እቶም ነጋዶ ድማ ኣብ ባንክታት ኤርትራ ካብ ዝርከብ ሕሶቦም ናቕፋ እናውጽኡ ናብተን ስድራቤታት ከምዘብጽሕዎ’ዩ ዝንገር።
መንግስቲ’ውን ብመንገዲ’ዚ ናይ ጸሊም ዕዳጋ ኣቢሉ ናይ ወጻኢ ባጤራ ንምውህላል ሓያሎ ገንዘብ ዝሕውሉ ልኡኻት ኣብ ኤውሮጳ፣ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራት ከምዘዋፈረ ብተደጋጋሚ ይግለጽ ኔሩ’ዩ።
ኣብ ሂምቦላን ባንክታትን ኤርትራ 100 ኤሮ 2000 ናቕፋ ክሽረፍ እንከሎ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ግና ክሳብ 5 300 ናቕፋ ይሽረፍ ምህላዉ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት የመልክቱ።


text:
Radio Erena: 06 May 2020
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ብምኽንያት ኮረና ቫይረስ ናብ ዘይተፈልጠ እዋን ንዝተሰጋገረ ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ፣ ድጋፍ ቅዋም እታ ሃገር ክህልዎ ንዝብል ሓሳብ ኣጽዲቕዎ።
እቲ ቤት ምኽሪ፣ ብ5 ግንቦት ኣብ ዘካየዶ ሳልሳይ ፍሉይ ኣኼባ፣ ነቲ ኣቐዲሙ ብኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ዝተወሰነን ብባይቶ ድማ ዝጸደቐን ምንዋሕ ምርጫ፣ ብቅዋም’ውን ብምድጋፍ፣ ካብ ፖለቲካውያን ውድባት ክመጽእ ንዝኽእል ተቃውሞታት ንምግታእ ዝዓለመ ምዃኑ’ዩ ዝንገር።
ኣብ ትግራይ ዓብላሊ ውድብ ዘሎ፣ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፣ ንምስግጋር እቲ ምርጫ ብምቅዋም፣ ኣብ ክልሉ ስሩዕ ምርጫታት ከካይድ ወሲኑ ኣሎ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ወርሒ ግንቦት ክካየድ ዝነበሮ ምርጫ፣ ዝተፈላለየ ምኽንያታት እናተዋህቦ ክልተ ግዜ ድሕሪ ምስግጋሩ፣ ኣብ መወዳእታ ነሓሰ ክካየድ’ዩ ተወሲኑ ኔሩ።
በዚ መሰረት ድማ፣ ሕጋዊ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2020 ከበቕዕን፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ብህዝቢ ብቀጥታ ካብ ዝተመርጹ ኣባላት ባይቶ ድማ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ክርቋሕን ይግብኦ።
እንተኾነ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ምርጫ ብጉልባብ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናብ ዘይተፈልጠ እዋን ተሰጋጊሩ።
ተደጋጋሚ ምስራዝ ምርጫ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ፖለቲካውያን ሓይልታት እታ ሃገር ምልዕዓላት ከይፈጥርን ነታ ሃገር ናብ ዝበኣሰ ናይ ብሄርን ፖለቲካን ምትፍናን ከይደፋፍኣን ብዙሓት ወገናት ስክፍታኦም ይገልጹ።
============


text:
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንገለ ክፋል ሰራዊት ካብ ዝእዝዙ ካብ ኮለኔል ንላዕሊ ንዝመዓርጎም ኣዘዝቲ ፡ ንእገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣመልኪቱ ኣብዚ ቕንያት’ዚ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ብገለ ካብኣቶም ተሪር ተቓውሞታት ከምዘጋጠሞ፡ ኢሳይያስ ከኣ ንተቓውሞታቶም ብነድርን ሕርቃንን ከምዝመለሸሉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ዝነበረ የማነ ገብረመስቀል፡ (ቻርሊ) ካልእ ሰብ ዝምደብ ንሚኒስትሪ ንግድን እንዳስትሪን ብግዝያውነት ክመርሕ ብኢሳያስ ከምዝተመዘዘ ምንጭታት ሓቢሮም። በዚ መሰረት ድሮ ስርሑ ጀሚሩ ‘ሎ።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ቦታን ስልጣንን ምቅይያራት ገይሩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝሓለፈ ራብዕቲ (14 ጥሪ 2009) ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ካብቲ ምስ ጅቡቲ ዘከራኽር ቦታታት ክትወጽእ ተሪር መጠንቀቕታ ብምሃቡ ዝተሻቐለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ዘይወግዓዊ መንበሪ ይቐያይር ከም ዘሎ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ብዘመሓላለፎ ትእዛዝ መሰረት ናብ ከተማታት ክኣቱ ኸሎ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ዝተመንዘዐ 5 ኤነትረ ዝዓቐኑ ናይ ሓረስቶት ኣእካል፡ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ኣስመራ፡ መደበር፡ ከምእተሸጠ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካቢኔ ሚኒስተራት ኤርትራ ኣብ’ቲ ብመንገዲ ፕረዚደንት ኢሰያስ ዝተጸውዐ ህጹጽ ኣኼባ ንምስታፍ ብ12 ታሕሳስ ምስ ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒታትን ከም ልማዱ ዕጹው ኣኼባ ኣካይዱ።
ሎሚ ዝወዓለ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ሲሪሒታትን ብኸምቲ ዝጀመሮ ንቡር ኣካይዳ ክቕጽል ከም ዘይከኣለ ምንጭታት ሓቢሮም።
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ሎሚ ንግሆ ዕለት 12/12/2008 ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጸዊዑ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ተቓውሞ ሓይልታት ምክልኻል ኣንጻር ምሕደራ መንግስቲ ከም ቀንዲ ዛዕባ ክዛረበሉ ከምዝወዓለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።


text:
ሓይልታት ሑቲ ናይ የመን ዝሓለፈ ቀዳም ሓምለ 29, 2017 ዋንነታ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝኾነት ወተሃደራዊት መርከብ ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ከምዘካየዱ ተሓቢሩ።
እታ ወተሃደራዊ ናውቲ ጽዒና ምንባራ ዝተገልጸት መርከብ ካብ ናይ ኤርትራ ወደብ ዓሰብ ከምዝተበገሰት ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ንሓለፍቲ ሑቲ ብምጥቃስ ገሊጹ። ብመሰረት ጸብጻብ ኣሶስየትድ ፕረስ እታ መርከብ ኣብዚ ዓመት ብሓይልታት ሑቲ ካብ ዝተጠቕዓ ሳልሰይቲ መርከብ ምዃና ተሓቢሩ ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣንጻር ሑቲ ትሳተፍ ምህላዋ’ዩ ተጠቒሱ።
ወኪል ዜና ስዑድ ዓረብ ብወገኑ: ንምንጭታት ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ብምጥቃስ: እቲ ፍጻመ መጥቃዕቲ ወተሃደራዊት መርከብ: ነታጒ ብዝጸዓነት ጃልባ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ እትርከብ ወደብ ሞዃ ዝተኻየደ ምንባሩ ሓቢሩ። ይኹን’ምበር በቲ መጥቃዕቲ ዝወረደ መጉዳእቲ ይኹን ኣብ ንብረት ዝሰዓበ ገዚፍ ዕንወት ከምዘይነበረ እቲ ወኪል ዜና ስዑድ ዓረብ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ዝሓለፈ ቀዳም ሓምለ 29, 2017 ምዃኑዩ: ሰበ-ስልጣን የመን ሰራዊት ፕረዚደንት ዓብደረቡዕ መንሱር ሃዲ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም የመን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሓይልታት ሑቲ ንዝነበረት ኣገዳሲት ወተሃደራዊት መዓስከር ካልድ ቢል ኣልወሊድ ከምዝተቖጻጸሩ ገሊጾም።
ወተሃደራዊ መዓስከር ካልድ ቢን ኣልወሊድ ንምቁጽጻር ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ብዝተኻየደ ኲናት: ካብ ሓይልታት ሑቲን ብስዑዲ ናይ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት ዝድገፉ ሰራዊት መንግስቲ የመንን ቁጽሮም ብርክት ዝበሉ ከምዝተቐትሉ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ኣብ የመን ኩናት ዘካይድ ዘሎ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት: ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ንዘለዎ ፕረዝደንት የመን ዓብደረቡዕ መንሱር ሃዲ ናብ ስልጣን ንምምላስ ካብ 2015 ኣትሒዙ ኣንጻር’ቶም ንርእሰ ከተማ የመን ተቖጻጺሮም ዝነበሩ ሓይልታት ሑቲ ኩናት የካይዱ ምህላዎም ይሕበር።
ሓይልታት ሑቲ ኣብ 2014 ዓ.ም ንሰንዓ ርእሰ ከተማ የመን ተቖጻጺሮማ ምንባሮም ይግለጽ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 28.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ 20.17-28
አስተንትኖ
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ክርስቶስ ንሞት ክፍረድን ብሕዛብ ኪግረፍን ኪስቀልን ከምዘለዎ ብሳልሳይ መዓልቲ ግና ክትንሥእ ምኻኑ ይነግሮም። እዚ ድሕሪ ኢሉዎም ናብ ኢየሩሳሌም ገጾም ይኸዱ፡፤ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ ቀቅድሚኦም ይኸይድ ነበረ። ድኅርዚ አደ ደቂ ዘብዴዎስ ምስ ደቃ ናብኡ ቐሪባ እናሰገደትሉ ሓደ ነገር ለመነቶ። ኢየሱስ ከአ “ እንታይ ትደልዩ፧” በላ። ንሳ ድማ “ እዞም ክልተ ደቀይ አብ መንግሥትኻ ሓደ ብየማንካ፥ ሓደ ብጸጋምካ ኺቕመጡ ሕራይ በለኒ” በለቶ።
ያዕቆብን ዮሓንስን ነቲ ቃል ክርስቶስ ሰሚዖም ኩሉ ሓዲጎም ብትብዓት ክስዕብዎ ኪኢሎም ኢዮም። ነቲ ስብከት ክርስቶስ ብዛዕባ መንግስተ ሰማይ ብዛዕባ ዘለዓለማዊ ሕይወት – ግና ነቲ ሓቀና ናይ ክርስቶስ ዕላማ ግና አይርድእዎን። ስለዚ ኢያ አደኦም እምበአር ካብ ክርስቶስ ንደቃ ዝበለጸ ቦታ ክተማልደሎም ትቐርብ።እዞም ክልተ ደቀይ አብ መንግሥትኻ ሓደ ብየማንካ፥ ሓደ ብጸጋምካ ኺቕመጡ ሕራይ በለኒ” በለቶ ብዙሕ ግዜ ንሕና ቃል አምላኽ ንሰምዕ – ከምቶም ቀዳሞት ሓዋሪያት ዝገበርዎ ንክርስቶስ ክንስዕቦውን ንውስን ኢና። ግና እቲ ሓቀና መል እኽቲእኽቲ ቅዱስ ወንጌል ግና አይርደአናን። ወይ በቲ ግዚያዊ ዝኾነ ናይ ዓለም ነገራት ንሰሓብ። ንኽርስቶስን መንግስቱ ንኽንወርስ መስቀልና ክንስከምን ክንቕበልን ከምዘለና ንዝንግዕ። ነቲ ሕቶ አደ ደቂ ዘበዴዎስ ክርስቶስ ዝህቦ መልሲ አብቲ መንግስተ አምላክ ንምስታፍን ንምውራስን ነቲ ንሱ ዝሰትዮ ናይ መከራ ጽዋዕ ክትሰቲ ከምዘዲሊ ይገልጸላ። ንሕናውን ልክዕ ነቲ ናይ ክርስቶስ ጽዋዕ ንክንሰቲ ድልዋት ክንከዊን ይግበአና ብሓቂ ተኸተልቲ ክርስቶስ ንኽንከውን። ማለት ሕይወትና ምእንቲ ፍቕሪ እግዚአብሔርን ክንህብ- ብመንፈስ ክርስቶስ አብ አገልግሎት አኅዋትን ክንጽመድ። ኢየሱስ “ እትልምንዎ አይትፈልጡን ኢኹም፥ እቲ አነ ዝሰትዮ ናይ መከራ ጽዋዕ ክትሰትዩኸ ትኽእሉዶ፧” በሎም። ንሳቶም ድማ “ እወ፥ ንኽእል በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ ጽዋዕይሲ ኽትሰትዩ ኢኹም፥ አብ የማነይ ጸጋመይን ምቕማጥ ግና ነቶም አቦይ ዘዳለዎሎም እዩ እምበር አነ አይኮንኩን ዝህቦ” በሎም። እቲ ኻባኻትኩም ኪዓቢ ዚደሊ አገልጋሊኹም ይኩን። እቲ ኻባኻትኩም ሓለቓ ኺኸውን ዚደሊ ልኡኽኩም ይኹን። ከመይ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ኬገልግልን ሕይወቱ ምእንቲ ብዙኃት በጃ ኪህብን ደአ እምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” በሎም
ክርስቶስ ተልእኾኡ ብሕጽር ዝበለ ከምዚ እናበለ ይገልጾ፦ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ኬገልግልን ሕይወቱ ምእንቲ ብዙኃት በጃ ኪህብን ደአ እምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” ክርስቶስ ንምስዓብ ብትሕትና መስቀል ተሰኪምካ ክትጎዓዝ የድሊ። ምኽንያቱ ብዘይ መስቀል አብ ክርስቶስ እምነትና ክንገልጽ ከለና ሓቀኛታት ሓዋሪያት ናይ ክርስቶስ አይኮናን ። ስለዚ ንኽርስቶስ ንኽንስዕብ ካባና ሓደ ሓቢ ዝኾነ ትሕትና ይሓትት፡፡ ንሕና ካብ ጥምቀትና ጀሚርና ንኽርስቶስ ሓቀኛታት መሰኻኽሩ ንኽንከውን ዝተጸዋዕና ኢና። እዚ ኸአ ንኻልኦት ብተወፋይነት ነሕዋትና ምስ እነገልግል ኢዩ ዝፍጸም። አገልግሎት እቲ ቀንዲ ሕግን ተልእኮን መለለይን ናይ ሓደ ሓዋሪያ ክርስቶስ ኢዩ።። ዝለዚ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ሓዋሪያ ክኸውን ዝደሊ አየናይ መገዲ ክኽተል ይግበኦ። እቲ መገዲ ክርስቶስ መምህር፡ ተአዝዞ አብ እግዚአብሔር አብ፡ ስለዚ ኢዩ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንያዕቆብን ዮሓንስን ስጋብ መጨረሻ ነቲ መደብ እግዚአብሔር ክቕበሉ ይኽእሉ እንተኮይኖም፡ እቲ መገዲ ትሕትና ውርደት፡ ስቃይ፡ ሞት ምእንቲ ፍቅሪ እግዚአብሔርን አኅውትን ክቐበሉ ከምዘሎዎም፡ “ እቲ አነ ዝሰትዮ ናይ መከራ ጽዋዕ ክትሰትዩዶ ትኽ እሉ፡ እናበለ ዝሓቶም።
አብቲ መሰረትዊ ጸዋዕታን ተመሊስና ከም እሙናት ተኸተልትን ሓዋሪያትን ክርስቶስ አብቲ ዝተዋህበና ተልእኮ ክንጽመድ ንጽዓር። እቲ ኻባኻትኩም ኪዓቢ ዚደሊ አገልጋሊኹም ይኩን። እቲ ኻባኻትኩም ሓለቓ ኺኸውን ዚደሊ ልኡኽኩም ይኹን። ከመይ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ኬገልግልን ሕይወቱ ምእንቲ ብዙኃት በጃ ኪህብን ደአ እምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” በሎም። ዕብየት በቲ ናይ ክርስቶስ ትእዛዝን ትምህርትን አገልግሎት ኢዩ፡ ነቲ ናይ ክርስቶስ አብነት ተኸቲልካ ካብ ከገልጉሉኻ ክተገልግል ኢዩ፡፤ አገልግሎት እቲ ቀንዲ ሕግን ተልእኮን መለለይን ናይ ሓደ ሓዋሪያ ክርስቶስ ኢዩ።
- ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ንዓይ እንታይ ይብለኒ፧
- ንሕይወተይ እንታይ ከመሓይሽ ይሓተኒ፧
- ንኽርስቶስ ንኽመስል እንታይ ክቕይር አለኒ፧
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
ብሰንኪ ሕፅረት ገንዘብ ግን ኣብ GTP ሓደ ክውድኡ ዝነበሮም ፕሮጀክታት ከይተዛዘሙ ምስግጋሮም ይግለፅ ኣሎ።
‘ኣብ ኢድካ ብዘየለን ብዘይተጨበጠን ባጀት ክንድዚ ክሰርሕ እየ ኢልካ ምቕማጥ እዩ እቲ ፀገም’ ይብል ብዛዕባ ፖለቲካዊ፣ማሕበራውን ቁጠባውን ጉዳያት ኢትዮጵያ ዝከታተልን ዝፅሕፍን ኣቶ ገብረስላሴ ኣርኣያ ካብ ስዊድን።
ምጉታት ፕሮጀክታት ስታዲዮምን ማይን ከተማ መቐለ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ዝገለፀ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስቡክን ብሎገራትን ዝፅሕፍ፣ሰራሕተኛ ኢትዮ-ቴሌኮም ኣቶ ኣስፋው ገዳሙ ካብ ኣዲስ ኣበባ ብወገኑ ህንፀቱ ካብዝጅመር 14 ዓመታት ዘቑፀረ ፕሮጀክት ስታዲዮም መቐለ ካብ ዝግባእ ግዜ ንላዕሊ ብምጉታቱ ንተዓፃፃፊ ወፃኢ ከምዝተቓልዐ ይገልፅ።
ምኽትል ዋና ፈፃሚ ስራሕ ‘ካዛ ካፒታል ጉድስ ፋይናንስ ናይ ማሽነሪ መካረዪ ኩባኒያ’ ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ካብ ከተማ መቐለ ብወገኑ ዝተታሕዙ ሜጋ ፕሮጅክትታት ኣማኢት ቢሊዮናት ዝሓቱ ምዃኖምን ብገንዘብ ይኹን ብናይ ምፍፃም ዓቕሚ ዓበይቲ ብምዃኖም ክጓተቱ እንተኽኣሉ እውን ናይ ምፍፃም ዓቕሚ ፈጢሮምና እዮም ይብል።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ቅድሚ ሰሙናት ምስ ህዝቢ ከተማ ዓድዋ ዘተ ኣብዘካየድሉ እዋን ብዛዕባ ምዝርጋሕ መስመር መገዲ ባቡር መቐለ-ሽረ እንዳስላሰ ዝሃብዎ ርእይቶ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያን ካልኦት መድረኻትን ቀንዲ መዘራረቡ ኣስርእስቲ ኮይኑ’ሎ።ኣቶ ኣማኑኤል ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝሓዝናዮ ፕሮጀክት ዝርግሐ መንገዲ ባቡር ብዙሕ ቢሊዮናት ዝሓትት ስለዝኾነ እሞ ኸኣ ናይ ገንዘብ ሕፅረት ስለዘጋጠመ ካልእ ግዜ ክንሰርሖ ኢና እዮም ዝበሉ እምበር ከምቲ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያታት ዝጋዋሕ ዘሎ ወረ ኣይስራሕን ኣይበሉን ይብል።
‘ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪም ደሳለኝ ኣብ ናትና ዕደመ ኣይስራሕን ዝብል ተስፋ ዘቑርፅ ርእይቶ እዮም ሂቦም’ይብል ኣቶ ኣስፋው ገዳሙ ብወገኑ።
ዝርዝሩ ቀዳማይ ክፋል እቲ ዘተ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዜና ቫቲካን
ንሎሚ መእተዊ ቅዳሴ ካብ መዝሙረ ዳዊት 26/7 ዝተወስደ ‘ብእግዚኣብሄር ተሰፎ፣ በርትዕ፣ ልብኻ ቀጥ ይበል፣ ኣጆኻ፣ እወ፣ ብእግዚኣብሄር ተስፋ ግበር’ ዝብል ምስ ተዘመረ ቅዱስነቶም ነቲ ቅዳሴ ስለዝመነመን ከምዝዕርጉ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ ኦሪት ዘኁልቊ 21.4 ዝተወስደ ኰይኑ 'ካብ ከረን ሆር ንምድሪ ኤዶም ኪዞሩ ንባሕሪ ኤርትራ ኣቢሎም ተጓዕዙ፡ ነፍሲ እቲ ህዝቢ ኸኣ ብመገዲ ዓቕሊ ኣጽበበት። እቲ ህዝቢ ድማ፡ ኣብዚ እንጌራ የልቦን፡ ማይ ድማ የልቦን፡ ነዚ ፈኲሽ እንጌራ ኸኣ ነፍስና መንያቶ እያ እሞ፡ ኣብ በረኻ ኽንመውትከ ስለምንታይ ካብ ግብጺ ኣደየብኩምና፧ ኢሎም ኣብ ኣምላኽን ኣብ ሙሴን ተዛረቡ። እግዚኣብሄር ከኣ ዚነዱ ኣትማን ናብ ህዝቢ ሰደደ። ነቲ ህዝቢ ድማ ነኸስዎ፡ ካብ እስራኤል ከኣ ብዙሕ ህዝቢ ሞተ። ሽዑ እቶም ህዝቢ ናብ ሙሴ መጺኦም፡ ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሄርን ኣብ ልዕሌኻን ብምዝራብና ሓጢኣት ገበርና፡ ነዞም ኣትማን ኬርሕቐልና ንእግዚኣብሄር ለምነልና፡ በሉ። ሙሴ ድማ ምእንቲ እቲ ህዝቢ ለመነ። እግዚኣብሄር ከኣ ንሙሴ፡ ዚነድድ ተመን ንኣኻ ግበር፡ ኣብ ባላ ድማ ስቐሎ። ኪኸውን ከኣ እዩ፡ እተነኽሰ ዘበለ ናብኡ እንተ ጠመተ፡ ኪሓዊ እዩ። ሙሴ ኸኣ ካብ ኣስራዚ ተመን ገበረ፡ ኣብ ባላውን ሰቐሎ። ኰነ ኸኣ፡ ገለ ተመን ንሰብ እንተ ነኸሰ፡ ናብቲ ተመን ኣስራዚ ምስ ዚጥምት ይሐዊ ነበረ' ዝብል ነበረ። ናይ ዕለቱ ወንጌል እውን ዮሓንስ 8.21 ዝተወስደ ብዛዕባ ኢየሱስ ንኣይሁድ ንሱ ናብ ኣቦኡ ከምዝኸይድ ንሶም ደልዮም ከምዘይረኽብዎ ኣብ ሓጢኣቶም ስለዝሞቱ ከኣ ናብቲ ንሱ ዝኸዶ ኽኸዱ ከምዘይክእሉ ዝገልጽ ኮይኑ ኣብ መወዳእታ ምልክት ሃበና ምስ በልዎ ወዲሰብ ምስ ተሰቅለ ንሰማይ ሓፍ ምስ በለ ኢልዎም ምርዳእ ሰኣንዎ ንሱ ግን ብዛዕባ እቲ ንድሕነት ደቂሰባት ኣብ መስቀል ተሰቂሉ ክኸፍሎ ዝነበሮ መሥዋዕቲ ዝገልጽ ነበረ። ቅዱስነቶም ነዚ ኩሉ ብሓንሳእ ኣጠቃሊሎም ነዚ ዚስዕብ ስብከት ኣቅሪቦም።


text:
Hällefors
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 20 8 2020
ሃለፉሽ ኮምዩን ኣብታ ጽብቕቲ በርይስላገን ኣብ ወረዳ ኦረብሩ ትርከብ። ናብ ተፈጥሮን ናብ ዓበይቲ ከተማታትን ከኣ ቀረባ እያ። ንሳ ብምዕራብ ምስ ፊሊፕስታድ ኮምዩን ብሰሜን ድማ ምስ ሉድቪካ ኮምዩን ትዳወብ። እታ ቀንዲ ከተማ፡ ሃለፉሽ ትብሃል። ብድሕሪኣ እታ ዝዓበየት ከተማ፡ ግሪትሂታን እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ7,012
ስፍሓት መሬት1,151 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 75 ኪሜ
- Karlstad 96 ኪሜ
- Stockholm 260 ኪሜ
ኣብ ንእሽቶ ኮምዩን ምቕማጥ ረብሓ ኣለዎ፡ ኣብኡ እቲ ማሕበረሰብ ከመይ ከም ዚነብር ጎሊሑ ይረኣየካ። ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ዓቢ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሎ። ብማኪና ክሳብ ኦረብሩ ኣስታት ሓደ ሰዓት ይውስድ፡ ክሳብ ስቶክሆልም ወይ ዮተቦሪ ድማ ኣስታት ሰለስተ ሰዓታት ይወስድ።
መንበሪ-ገዛ
ናብ ሃለፉሽ ክትግዕዝ ምስ እትደሊ ኣብኡ ናይ ዚካረ ኣባይቲ ዝዓበየ ኣመሓዳርን ኣከፋፋልን ኣሎ ሃለፉሽ ቡስታድስ ኤ.ቢ ይብሃል።
ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣባይቲ ኣለዉ፡ ከምኡውን እተፈላለየ ዋጋ ዝሓቱ ኮምዶሚንዩም ወይ ገዛውቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን እተፈላለየ ናይ ቋንቋ ጉጅለ ኣሎ። እቲ ኮምዩን ኣብ ነዊሕ እዋን ካብ ኩሉ ሸነኻት ዓለም ወጻእተኛታት ተቐቢሉ እዩ። ካብቶም ዝዓበዩ ጉጅለ ቋንቋ፡ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ፊንላንድ፡ ሆላንድ፡ ዳሪ፡ ፋርስ፡ ትግርኛ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ንጡፋትን ኣሳተፍትን ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሃለፉሽ ግሩም ዝኾነ ኣደባባይ ኣለዋ። ኣብኡ እተማልአ ናይ ኣገልግሎት ምርጫታት፡ ድኳናት፡ ግሮሰሪታት፡ ካፈታትን ኣብያተመግብን ኣሎ። ሕሱር ናይ ገዛ ወይ ናይ ክሽነ ኣቕሑ ምስ እትደሊ፡ ኮምፓንየት ዚብሃል ናይ ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኣሎ።
እቲ ቤትንባብ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ ዚርከብ፡ መጻሕፍትን መጽሔታትን ድማ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ኣለዎ። ነቲ ቤትንባብ ክትበጽሖ ከሎኻ ናይቲ ቤትንባብ ኮምፕዩተር ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ።
ስፖርት ምስ እትደሊ ካብ ብዙሓት ማሕበራት ስፖርት ክትመርጽ ትኽእል፡ ኣብ ጥቓ ሰንትሩም ድማ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ መጻወቲ ኵዕሶን ኣደራሽ መንሸራተትን ኣሎ።
ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ሃለፉሽ ኦፊስ ኣለዎ። ቤትጽሕፈት ቀረጽን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣብ ኦረብሩ፡ 79.6 ኪ/መ ካብ ሃለፉሽ፡ ኦፊስ ኣለዎም።
መድቦርያርፕላትሰን ኩሉ ወጻእተኛን በዓል ዋኒንን ምስ ሕቶኡን ጠለባቱን ዝውከሰሉ ቦታ እዩ።
ብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባርን ናይ ምውህሃድ ኣሃዱን ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረኽቦ ትኽእል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ ተግባርን ስልጠና ስራሕን ዘካይድ ናይ ዕዳጋ ስራሕ ኣተሓባባሪ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረኽቦ ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ነቶም ካብ 1-5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። 5 ኮሙናውን 1 ብሕታውን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ።
ፐዳጎጂካዊ ኣላይነት ነቶም ካብ 1-12 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ፐዳጎጂካዊ ኣላይነት ማለት እቲ ህጻን ኣብ ገዛ ሓደ ዓቢ ሰብ ይህሉ ማለት እዩ። ኣብቲ ኮምዩን 1 ፐዳጎጂካዊ ኣላይነት ኣሎ። ብብሕታዊ መገዲ እዩ ዚመሓደር። ተወሳኺ ብዛዕባ ኣላዪነት ህጻንን ትምህርትን ኣብ ሃለፉሽ ኣንብብ።
ናይ ዕረፍቲ ግዜ ገዛ፡ ናይ ህጻን ተመሃራይ ክንክን ተባሂሉውን ይጽዋዕ እዩ። ንሱ ነቶም ካብ 6-13 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ወለዲ ዚሰርሑ ወይ ዚመሃሩ ምስ ዝኾኑ፡ እቲ ህጻን ኣብቲ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ገዛ ቦታ ይህሉዎ። ኣብቲ ኮምዩን 4 ብኮምዩን ዚመሓደራ ናይ ዕረፍቲ ገዛ ኣለዋ።
ክፍሊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ነቶም ካብ 6 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ንሱ ኣብቲ ናይ ቤትትምህርቲ ክፍልታት ይርከብ። ህጻናት 15 ሰዓት ንሰሙን ኣብቲ ክፍሊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታ ቤትትምህርቲ ነቶም ካብ 6-16 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን ክልተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ግሪትሂታን ቤትትምህርቲ ኣብ ግሪትሂታን ይርከብ። ህጻናት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 5 ኣብኡ ይኸዱ።
ክሎካርሃግስስኩላን ኣብ ማእከል ሃለፉሽ ይርከብ። ህጻናት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9 ኣብኡ ይኸዱ።
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወይ ዪምናሴስኩላን ነቶም ካብ 16-20 ዓመት ዝዕድመኦም መንእሰያት እዩ። ፒልስኩላን ከኣ ይብሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይቲ ነቶም 20 ዓመት ዝመልኡ በጽሕታት እዩ። ንሱ ኣብቲ ናይ ሃለፉሽ ፒልስስኩላን ይርከብ። ብዙሕን እተፈላለየን ዓይነት ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣሎ።
ኣብኡ ነቲ ቅድም እተመሃርካዮ ንኸተመሓይሽ ክትመሃር ትኽእል ወይ ከኣ ሓድሽ ነገራት ትመሃር።
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ናይ ስልጠና ምርጫ ኣሎ፡ ካብ ናይቲ ኮምዩን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወይ ተክኒክ ኮለጅ፡ ወይ ናይ ዲዛይን ስልጠና ዚህብ ህዝባዊ ኮለጅ ክሳዕ ንመግብን ኣብያተመግብን ዚምልከት ስልጠና ዚህብ ናይ ግሪትሂታን ዩኒቨርሲቲ።
ካብ ካልእ ሃገር ዚመጹ ሰባት ናይ ሽወደን ቋንቋ ንወጻእተኛታት ዚብል ስልጠና ኪወስዱ ይኽእሉ።ንሱ ኤስኤፍኢ ይብሃል። እተን ዩኒቨርሲቲ ዘለወን ዝቐረባ ከተማታት፡ ኦረብሩን ካርልስታድን እየን።
ኣገልጎት ጥዕና
ሃለፉሽ ማእከል ጥዕና፡ ናይ መወልዳን ክፍሊ፡ ናይ ህጻናት ክሊኒክ ኣብ ዪለርስቨገን 20 ይርከብ።
ናይ ስኒ ሕክምና ኣብ ስታሹንቨገን 1 ሃለፉሽ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ተርጎምቲ በቲ ኣገልግሎት ትርጁማንን ትርጉምን ቆጸራ ይግበረሎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ሃለፉሽ ምግያሽ ቀሊል እዩ። ናይ ሃለፉሽ ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን መነሃርያ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ ዘሎ።
ኣውቶቡሳት ኣብ መመዓልቲ ናብ ኖራን ኦረብሩን ይኸዳ።
ካብ ኦረብሩ ናብ ሃለፉሽ ቅልጡፋት ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ኣብቲ ናይ ለንስትራፊከን ወብሳይት ብዛዕባ ሰሌዳ ሰዓታት ረአ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ሃለፉሽ ኮምዩን ኣብቲ ቦታ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን ኣስታት 550 ሰባት ይሰርሑ። እቲ ዝበዝሐ ስራሕ ኣብ ክንክን ጥዕናን፡ ምእላይን ቤትትምህርትን እዩ ዘሎ። ኣብቲ ኮምዩን 108 ናይ ሞያ ዓይነታት ኣሎ፡ ንሱ ድማ ንኣረጋውያንን ህጻናትን ናይ ምእላይ ተልእኾ ዘለዎ እዩ።
ኣብ ሃለፉሽ ኣብ ብዙሕ ዕዮታት እተዋፈራ ዋኒናት ኣለዋ። 1100 ሰባት ከኣ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቁጠባዊ ህይወት ብሞያዊ መገዲ ይነጥፋ። መብዛሕትኡ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣብቲ ናይ ምስናዕ ፋብሪካታት ይርከብ፡ ግን ከኣ ኣብ ንግድን ህንጻን ትራንስፖርትን ዚሰርሑውን ብዙሓት እዮም።
እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ፡ ካልኦት ገዲፍካ፡ ኦቫኮ፡ ስፐንድሩፕስ ብረወሪ ኤ.ቢ፡ ሎካ ብሩን፡ ዳሊ ማት፡ ኢካ እየን።
ናይ ቱሪስት ኢንዱስትሪን ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣለዎ።
ምስ ገለ ናይቲ ከባቢ ዋኒናት ክትራኸብ እንተ ደሊኻ፡ ኣብቲ ናይ ዋኒናት ደብተር ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ብባቡር በጺሕካ ኣብ እትምለሶ ቦታታት፡ ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ። ክሳዕ ኦረብሩ 79.6 ኪ/መ እዩ።


text:
Radio Erena: 04 February 2018
ካልኣይ ዙር ዘተ ሰላም ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ክጅምር ምዃኑ ተሓቢሩ።
ምንጭታት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘመሓላለፉዎ ሓበሬታ፣ እቲ ካብ 5 ክሳብ 16 ለካቲት ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ዘተ ሰላም፣ ተቐናቐንቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን ኣብ ጸጥታን መንግስታዊ ቅርጺን ዝኣመሰሉ ጉዳያት ክዝትዩ ምዃኖም ይግለጽ።
እዚ ብተደጋጋሚ ክጅምርን ክቋረጽን ዝጸንሐ ዘተ ሰላም ደቡብ ሱዳን፣ ሕጂ’ውን ከም ዝሓለፉ እዋናት ብዘይፍረ ከይዛዘም፣ በርጌሳውያን ማሕበራት’ታ ሃገር ጻውዒት ኣቕሪበን።
ልዕሊ 20 ዝኾና ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝነጥፋ ማሕበራት ብሓባር ኣብ ዘውጸኦኦ መግለጺ፣ እቲ ዘተ ሰላም ውሕስነቱ ክረጋገጽ፣ ኩሎም ወገናት ነቲ ብተደጋጋሚ ክጥሕስዎ ዝጸንሑ ተጻብኦ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ከኽብሩ ከምዝግባእ ኣተሓሳሲበን።
ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ተፈሪሙ ሳልስቲ ከይጸንሐ ክጠሓስ ምርኣይ ተስፋ ዘቑርጽ’ኳ እንተኾነ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት መዓልታት ዝኾነ ናይ ተኹሲ ድምጺ ብዘይምስምዑ፣ ከም ጽቡቕ ተበግሶ ክውሰድ ይከኣል፣ ክብል እቲ መግለጺ ናይተን ማሕበራት የመልክት።
እዚ ብኢጋድ ተማእኪሉ ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ዘተ ሰላም ዕዉት ክኸውን፣ እቲ በይናዊ በዓል ስልጣን ናይ ዝኾነ ወገን ከይሕዝ ውድብ ሕቡራት ሃገራት የተሓሳስብ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ ንኽግበር ብዓርቢ 2 ለካቲት መምርሒ ኣመሓላለፈሉ እዋን፣ ካልኦት ሃገራት ብፍላይ ከኣ ጎረባብቲ ሃገራት’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ጻውዒት ኣቕሪቡ’ዩ።
ኣቐድም ኣቢላ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ተቓወምትን ደቡብ ሱዳን ስጉምቲ ክወስድ እማመ ኣቕሪባ’ያ። እንተኾነ ሩስያን ቻይናን ደገፍ ብዘይምሃበን እቲ እማመ ኣይጸደቐን።
ኲናት ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን ኣብ 2013 ካብ ዝጅምር ህይወት ኣሽሓት ክቐዝፍ እንከሎ፣ ልዕሊ 4 ሚልዮን ህዝቢ’ታ ሃገር ከኣ ካብ ቤት ንብረቱ ኣመዛቢሉ ይርከብ።
========================


text:
ጥዕናን ድሕንነትን
ንጥዕናና መን እዩ ሓላፍነት ዝስከም
ቀደም መብዛሕትኡ ግዜ ሕክምና እዩ ንጥዕና ተሓካሚ ሓላፍነት ዝስከም ኢሉ ሰብ ይሓስብ ኔሩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ንጥዕናና ባዕልና ልዑል ሓላፍነት ከምንስከም ምሕሳብ ልሙድ እንዳኾነ ይኸይድ ኣሎ። ከመይ ዓይነት ሂወት ንመርጽ ንጥዕናና ይጸልዎ እዩ። ጽላት ጥዕና ምኽርን ማዕዳን ክህብ ሓላፍነት ኣለዎ፣ ነዚ ምኽርታት ምክታል ግን ናትና ሓላፍነት እዩ። ዝተፈላለየ ሕማማት ከመይ ጌርና ንከላኸልን ዝተፈላለየ ሕማማት ክሕክመሉ ዝኽእል ዝተፈላለየ ዓይነት መገድታትን ሓበሬታ ምርካብ ቀሊል እዩ። ብጀካ እቲ ኣብ ኢንተርነት ዘሎ ሓበሬታ ኣብ እንዳሓኪም ወይ ፋርማሲ ኣብ ወረቐት ውን ጽሑፍ ኣሎ።ጥዕና ዝብል ኣርእስቲ ብዙሕ ሓበሬታን ትምህርቲን እዩ ዝካየደሉ። ጥዕና ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣገዳሲ ኣርእስቲ እዩ፣ መንግስቲ ዝተፈላላየ ዘመተ ሓበሬታ ጥዕና የካይድ። ኣብ ቲቪን ራድዮን ውን ብዙሕ ሓበሬታ ኣሎ ብዛዕባ ጥዕና። ዋላ ኳ እዚ ድሕንነታዊ ሕብረተሰብና ንህዝቢ ጽቡቕ ጥዕና ከውሕሰሉ ልዑል ሓላፍነት ይሰከም፣ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ነፍስወከፍ ውልቀሰብ እዩ ዝውስን ሂወቱ ብኸመይ ከምዝነበርን ጥዕናኡ ብኸመይ ከምዝከናኸንን። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ሓኪም ምሉእ ስልጣን ዘለዎ ንፍወሳ ዝውስን ምዃኑ እዮም ለሚዶም ተሓከምቲ። ሓኪም ከይዶም ግድን ፈውሲ ሒዝካ ምምጻእ ዝለመዱ ተሓከምቲ ውን ክህልዉ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ኖርወይ ተሓካሚን ሓኪምን ዝተፈላለየ ዓይነት ዕድላት ሕክምናን ምክትታልን ምዝታይ ልሙድ እዩ።
ጽቡቕ ጥዕና- ዘይምሕማም ጥራሕ ድዩ፧
ገሊኦም ምሉእ ጥዕና ዘይምሕማም ማለት እዩ በሃልቲ እዮም። ገሊኦም ከኣ ምሉእ ጥዕና ማለት ጽቡቕ ክትህሉን ሂወትካ ክምቻኣካ ከሎን እዩ ይብሉ።
ምሉእ ጥዕና ብክልቲኡ መገድታት ክግለጽ ከሎ ቅኑዕ እዩ። ከቢድ ሕማማትን ድኽነትን ንቡር ዝኾነሉ ሕብረተሰብ እቲ ቀዳማይ መግለጺ ልሙድ ክኸውን ይኽእል። ኣብ ካልኦት ሕብረተሰባት ንመብዛሕትኡ ሕማማት ፈውሲ ዝርከቦን ኩሉ ሰብ ኣገዳሲ ናይ ሓኪም ሓገዝ ዝረኽበሉን፣ ብዙሓት ምሉእ ጥዕና ኣካላዊን ስነኣእምራዊን ጥዕና ጥራሕ ኣይኮነን ይብሉ።


text:
ዕለት 15 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ናብቲ ኣብ ላተራነንሰ ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብ ናይ ካቶሊካዊ ስነ ሕንጸት ሓልዮ ኣብቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ደጋጊሞም ዘተሓሳስብዎም ኣገዳስነቱ ዘመላኽትዎን “ዓለም ሓቆፍ ውዕሊ ሕንጸት” ንምንቕቓሕ ኣሚቱ ናብ ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ቅዱስነቶም ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን፥ ነቲ ዝስካሕክሕ ለብዒ ዝኾነ ሰብ ከም ጓሓፍ ዝነጽግ ባህሊ ቦታ ንዘይህብ ዓለም ንምርግጋጽ ሓድሽ ጻዕሪ ኣብ መዳይ ሕንጸት ኣገዳሲ ምዃኑ ብዘፊሕ ከምዘብርሁ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ደቦራ ዲኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሕውነትን ተሓባባርነትን - ምትሕልላይን ሰላምን ፍትሕን ዝዓሰሎ ዓለም ንምሕናጽ ዓለም ሓቆፍ ውዕሊ ሕንጸት ፍኖት ብምዃኑ ዓለም ሓቆፍ ውዕሊ ሕንጸት ኣገዳስነቱ የነቓቕሑ፡ እንነብረሉ ዘሎና እዋን ዝተሓላለኸን እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮናን ሰብኣዊ ርክባትናን ከይተረፈ ክተሓላለኽ ይገብሮ ከምዘሎ እንርዮ ዘሎና ሓቂ እዩ፡ ነዚ ዅሉ ግምት ብምሃብ ቅዱስነቶም ስኑይ ማሕበረሰብ ንምሕናጽ ኣመለኻኽታትና እንቕይረሉን - እንልውጠሉን እዋን ከምዝኾነን ነዚ ንምርግጋጽ ዓለም ሓቆፍ ውዕሊ ሕንጸት ናይ ግድን ምዃኑ የተሓሳስቡ፥ ሕንጸት ጸረ መርዚ ውልቃውነትን ተስፋ ናይ ዝህብ ኣኽእሎት መንበር ምዃኑ የመላኽቱ፥
ኮቪድ፥ ትምህርታዊ ዕንወት
ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፡ ኣብ ዓለም ልዕሊ 10 ሚሊዮን ዝግመቱ ሕጻናት እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ-19 ብዘስዓቦ ቅልውላው ኤኮኖሚ ካብ ትምህርትን ሕንጸት መዳይ ክርሕቑ ዝብል ዝቐርብ ዘሎ ጸብጻብ ጠቒሶም እዚ ነቲ ኣብ ዓለም 250 ሚሊዮን ሕጻናት ገና ኣብ ንኡስ ዕድመኦም ካብ ትምህርቲ ዓለም ንዝንጸሉ ብዝሒ ክብ ከምዘብሎን፡ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኣብ መደብ ሕንጸት ዘሎ ፍልልይን ብማሕበራዊ መረብት ንኽካየድ ኣብ ዘገደደሉ እዋን ኣብ ኣቕርቦት መደብ ሕንጸት ዘሎ ኣድልዎ ክሳብ ክንደይ ዘሰክፍ ምዃኑን ብዙሓት ዜጋታት ናይቲ ሓድሽ ብስነ ኣሓዝ ዝተራቐ መረብታዊ መራኽቦ ተጠቐምቲ ንኽኾኑ ዕድል ዘይብሎም ብምዃኖም እውን ካብ መደብ ሕንጸት ክሰናኸሉ ይገብር ከምዘሎ ዝርአይ ዘሎ ሓቂ ምዃኑ የብርሁ።
ድጋም ዘይኮነ ምህዞኣዊ ኪደት
ንኣባይቲ ስድራን ማሕበረሰብን ኣባይቲ ትምህርትን መናብርተ ጥበብን ተቕዋማትን ሃይማኖታትን መንግስታትን መላእ ሰብኣዊ ፍጥረትን ኣብ ሕንጸት ሰብኣውነት ብሓላፍነት ዘሳትፍን፡ ምስ መንእሰይ ወለዶን ንመእሰይ ወለዶን ሓድሽ ዓለም ሓቆፍ ውዕሊ ሕንጸት እንፍርመሉ እዋን እዩ። እቲ እንነብረሉ ዘሎና ታሪኻዊ እዋን ከይባኽን ጥቕማውነት ኣብ ዝብል ምሒር ኣመክንዮ ከይጸፈሔ ምስቲ ድጋም ዝብል ስነ መጐታዊ መስፈርት ከይተመሳሰለ ናይ ምህዞኣዊ ብቕዓት ዘለዎ ኪደት እንገዳን ምትሕብባርን ኣብ መንጐ ወለዶን ዕሴት ሰገርነትን ኣብ ዝብል ክብሪ ዝጸንዔ ሓድሽ ባህሊ ምትብባዕ ከምዘድሊ ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ይላበዉ።
ጉዕዞ ሕይወት ኣብ ምትሕብባር ዝጸንዔ ተስፋ ከምዘድልዮ እነስተውዕሎ ዘሎና ሓቂ እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ለውጢ ንናይ እዋናዊ ዓለም ብድሆታትን ሕጹጽ ጠለባትን መልሲ ንምሃብ ብቕዓትን ዘለዎን ንምስትውዓሉን ንናይ ነፍሲ ወከፍ ወለዶ ሕጹጽ ጠለባት ዝርዳእን መፍትሒ ዘናድዩ ናይ ሎምን ጽባሕን ሰብኣውነት ዘዐንብብ ረባሕታ ሓድሽ ናይ ሕንጸት ኪደት ይጠልብ፡
ከምዝበሉ ዶኒኒ ሓቢረን።
ሕንጸት ናይ ዘይተገዳስነት ስነ መጐት ዝበትኽ ናይ ተስፋ ተግባር እዩ
ምእንቲ`ዚ ሓድሽ ባህላዊ ኣርኣያ ኣገዳሲ እዩ፡ ሕንጸት ነቲ ዘምክንን ዘልምስን ናይ ዘይተገዳስነት ባህሊ መልክኣ ሞት ፈንጺጉ ናይ ሓባራዊ ኣባላትነትና ንኸነእንግድ ዘብቅዕ ናይ ለውጢ ሓይሊ ከምዘለዎ ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ እንከብርሁ፥
ሕንጸት ዓለምን ታሪኽን ሰብኣውነት ንኽጥቀመሉ ዘብቅዕ ሓደ ስሉጡ ፍኖት እዩ፡ ሕንጸት ኣብ ግዜ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝመሓላለፍ ናይ ፍቕርን ሓላፍነትን ተግባር እዩ። ስለዚህ ነቲ ውልቃውነትን ንኣይነትን ንዝብል ባህሊ ጸረ መርዚ እዩ . . . መጻኢና ምግምማዕ ክኸውን ኣይክእልን . . . ናይ ምሕሳብን ምሕላንን ናይ ሕድ ሕዳዊ ምቅርራብን ዘተን ጽን ምብህሃልን ብቕዓትና ዘድክይ ኣነነት ዝምለኸሉ ክኸውን ኣይክእልን . . . ሎሚ ናይ ማሕበረሰብ ክፍለ ኣካል ዘዋስእ ናይ ህርኩት ህንጸት ጻዕሪ ወቕቲ እዩ
ከምዝበሉ ዝሓበራ ዲኒኒ ኣስዒበን፥
ናይቲ ጻዕሪ ጭቡጥ ነጥብታቱ
ናይቲ ናይ ሕንጸት መደብ መወከሲ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ እዩ፡ ኣብ ግልጸትን ክርስቲያናዊ ሰብኣውነትን ዝጸንዔ፡ እዚ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ’ዚ መሰረት ንኽኸውን ድሉው እዩ፡ ሕንጸት ከምቲ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝሓቶ ናይ ኩሉ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ብምዃኑ ንኹሉን ናይ ኩሉን መታን ክኸውን።
ንሓደ ሕውነታዊ ሰብኣውነት
ቅዱስነቶም ኣብ መልእኽቶም ምልስ ቢሎም ነቲ ኣብ ኣቡ ዳቢ ምስ ናይ ምስሪ ኣል-ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብ ብሓባር ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰብኣዊ ሕውነት ዘርእስቱ ሰነድ እናሓሰቡ፡ . . . ሰብኣዊ ፍጥረት ኵላዊ ቋንቋኡ ሕውነት ዝብል ክኸውን ከምዘለዎን ፍልልያት ናይ ሓባር ረብሓ ናብ ምንዳይ ቅድው መታን ክኸውን ሕያዋይ ሳምራዊ ምዃን የድሊ . . . ናይ ባህልን ናይ ስነ ምርምርን ስፖርትን ስነ ጥበብን ጋዜጠይናታትን ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሰብ ሙያን ናይ ምክንኻንን ሰላምን ፍትሕን ሰናይን ጽብቔን ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ምእንጋድን ናይ ሕውነትን ክብርታት ዘነቓቕሑ ክኾኑ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ይምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምእተላበዉ የመላኽታ።
መንእሰይ ወለዶ ዝተዓረዶ ሓደጋ
ነቲ ዝረአይ ከቢድ ጾር ዝኾነ ማሕበራዊ ኢፍትሓውነትን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ግህሰት ርኢኻ ከም ዘይረኣኻ ኮይንና ሕቖኻ ኢብካ ምሕላፍ ከይህሉ መታን ዝተሓደሰ ናይ ሕንጸት ኪደት ናይ ሓድሽ ወለዶ ገዓር ጽን ምባል የድሊ፡ ምእንቲ’ዚ ቅዱስነቶም እቲ ንበይናውነትን ኣብ መጻኢ ተስፋ ዘይምግባርን ጸቕጥን ጽግዕተይናነትን ጽልእን ኣጥቓዕነትን ንዓለቐይናነትን ሓደጋ ተቓሊዑ ዝርከብ መንእሰይ ወለዶን ዝረአይ ዘሎ ዓመጽን ናይ ወሲብ ዓመጽን ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንመርዓ ምስግዳድን ሕጻናት ወተሃደራትን ዝሽየጡን ዝልወጡን ሕጻናትን ብሓድሽ ጊልያነት ዝተጠቕዑን ብጠቕላላ እቲ ንመንእሰይ ወለዶ ተዓሪድዎ ዘሎ ሓደጋን እቲ ብምዝመዛ ዝደምይ ዘሎ ናይ ሓባር ቤትናን ኩሉ ጸገማትን ዘርዚሮም፥ ነዚ ገዓር እዚ ጽን ዝብልን ዝብድህን መልሲ ዝህብ ሕንጸት ኣገዳስነቱ ብሰፊሕ የመላኽቱ።
ናይ ስኒት ስልጣነ፥ ኣይፋል ነቲ ለብዒ ጓሓፋይ ባህሊ
ኣብ ታሪኽ መጻኢ ግምት ብምሃብ ጽኑዕ መሰረታዊ ውሳኔ ዝውሰደሉ እዋን ከምዘሎን ቅዱስነቶም ኣዘኻኺሮም፥ ዓበይቲ ለውጥታት ኣብ ጠረጴዛ ዝተሓነጹን ዝሕነጹን ኣይኮኑን፥ ዝተፈላለዩ ተቕዋማትን ናይ ሓደ ሕብረሰብ ኣባላትን ሓደ እኳ ከይተነጸለ ኵሉ ከከም ሓላፍነቱ ዘዋስእ ናይ ሰላም ሓነጸጽቲ ከምዘዉ ኣዘኻኺሮም፥
ብሓባር ንቕድሚት ንበል፡ ኵላትን ኣብ ሓባርነት! ከከም ምዃንና፡ ነቲ ንጹግ ዝገብር ለብዒ ጓሓፋይ ባህሊ ቦታ ዘይህብ ናይ ስኒትን ሓድነትን ስልጣኔ ኣብ ምሕናጽ ንቐድሚት ንበል
እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቶም ከምዘጠቓለሉ ዲኒኒ ሓቢረን።


text:
ኣቶ ሬድዋን ሑሴን ኣብቲ ምስ ሮይተርስ ዘካየዱዎ 45 ደቒቓ ዝወሰደ ቃለ ምልልስ ነቲ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ባይቶ ወከልቲ ዝሃቡዎ መብርሂ ዘራጉድ እዩ።
"ኣብ ማይ ካድራ ቁፅሪ ዝሞቱ ልዕሊ 700 እዩ ካብኡ ንላዕሊ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ" ድሕሪ ምባል ኣብ ካልኦት ከተማታት ክልል ትግራይ ግን መከላኸሊ ሰራዊትና ኮነ ሓይሊ ኣየርና ዝቐተሎ ንፁሃን ሰብ የለን ንዝብል ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ዝሃቡዎ መብርሂ ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኵናት ብከመይ ተላዒሉ ንዝብል ሕቶ ሮይተርስ ናይ መንግስቶም ኣረኣእያ ብዝርዝር ተዛሪቦም።ኣብዚ እዋን እዚ ኣመራርሓ ህወሓት ፍልይ ዝበለ ሜላ ቓልሲ ክንስዕብ ኢና ምባሎም ስዒቡ ከምቲ ኣብ 1960ታት ዝገበሩዎ ውግእ ድቢያ ወይ ብረታዊ ቓልሲ ክጅምሩ ይኽእሉ እዮም ንዝብል ካብታ ጋዜጠኛ ንዝቐረበ ኣናሽዮምዎ ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ሎሚ ኣብ ዝለኣኹዎ ናይ ቲዊተር መልእኽቲ "ኵናት ኣብ ሰለስተ ግንባራት ሓምሳ ኪሎ ሜትር ኣብ ዝርሕቐቱ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ኣብዚ ሕዚ እዋን እዚ ኢሳያስን ኣብይን ብዘይ ብኣልማማ ይድብድቡ ኣለው።እቶም ግዳያት ኸኣ ፍሉጥ እዩ ሰላማዊያን ሰባት እዮም"ኢሎም ኣለው።
አብ ክልል ትግራይ ኣገልግሎት ስልክን ኢንተርኔትን ስለዘየሎ እቲ ኸባቢ ክኣ ንነፃ ጋዜጠኛታት ክፉት ብዘይምዃኑ እዚ ብነፃ ወገን ክረጋገፅ ኣይክኣለን።


text:
Radio Erena: 21 June 2018
ኣብ ብሪጣንያ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ትሕቲ ዕደም ቆልዑን መንእሰያትን ተደጋጋሚ ርእሰ ቅትለተ ይፍጽሙ ምህላዎም ዘ ጋርድያን ሓቢሩ።
እቲ ማዕከን ዜና ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራይ ሰለስተ ኤርትራውያን ትሕቲ ዕድመን መንእሰያትን ርእሰ ቅትለት ፈጺሞም።
እቶም ፊልሞን የማነን ኣሌክሳንደር ተኽለን ዝተባህሉ ክልተ ኤርትራውያን ኣብዚ ቀረባ እዋን 18 ዓመት ዕድመ ዝመልኡ ኮይኖም እቲ ስሙ ዘይተጠቕሰ ሳልሳዮም ከኣ ወዲ 19 ዓመት’ዩ።
እዞም ኣብ ክሊ 15 ዓመት ዕድሚኦም ብዘይኣላዩ፣ ሰሃራን ባሕርን እናሰገሩ ብመንገዲ ካሌ ናብ ብሪጣንያ ዝኣተዉ ኤርትራውያን ርእሰ ቅትለት ዝፍጽምሉ ዘለው ኣውራ ምኽንያት፣ ዝተሓላለኸን ነዊሕ ግዜን ዝወስድ መስርሕ ምሕታት ዑቕባ ተስፋ የቑርጾም ብምህላዉ’ዩ ዝጥቀስ።
ኣብ ሽወደን’ውን ተመሳሳሊ ፍጻሜታት ክርአ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ኤርትራውያን፣ ብፍላይ ድማ ትሕቲ ዕድመን መንሰያትን ኣብ ኤውሮጳ፣ ግዳያት ደረቱ ዝሓለፎ ወልፍን ኣልኮላዊ መስተን ክኾኑን ርእሰ ቅትለት ክፍጽሙን ዝደፋፍኦም ዘሎ ምኽንያት፣ ትጽቢቶምን ዝገጥሞም ዘሎ ክውንነትን ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ ብምዃኑ’ዩ ክብሉ’ዮም ክኢላታት ስነ ኣእምሮ ዘረድኡ።
===================


text:
መግቢ: ነዳዲን ቀረባት ጥዕናን ዝጸዓና 50 መካይን ዝሓለፈ ቀዳም ካብ ክልል ዓፋር ድሕሪ ምብጋሰን ሎሚ ሶኑይ ናብ ዋና ከተማ ክልል ትግራይ መቐለ ከምዝኣተዋ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ሓበረታ ፕሮግራም መግቢ ዓለም እተን መካይን፡ ልዕሊ 900 መትሪክ ቶን ህይወት ኣድሕን ቀረባት ዝጸዓና`የን። እንተኾነ ነቲ ሰፊሕ ሰብኣዊ ጠለብ ንምምላእ ናይዚ ዕጽፊ ከምዘድልይ'ቲ ትካል ሓቢሩ'ሎ።
ኣስታት ኣርባዕተ ሚልየን ህዝቢ ትግራይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ዝጽበየሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ነብስወከፍ ሰሙን 10 መትሪክ ቶን መግብን 150 ሺሕ ሊትሮ ነዳድን የድሊ ዝበለ ኣዋሃሃዲ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ቶሚ ታምሰን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ መንገዲ ስለኸፈተልና ሓጎስና ንገልጽ፡ እንተኾነ ዕጽፊ መካይን ይድልያና ኣብ ክንዲ ኣርባዕተ መዓልታት ኣብ ክልተ መዓልታት ክኣትዋ ንደሊ ኢሉ።
ዝሓለፈ ረቡዕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ሰሜናዊት ግዝኣቱ ሰብኣዊ በረራታት ምፍቃዱ ኣፍሊጡ`ዩ። ዛጊት ግን ናብ ክልል ትግራይ ዝበረረት ነፋሪት ከምዘየላ`ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ሰሙናት ሕጽረት መግቢ ኣብ ክልል ትግራይ ብቕጽበት ከምዝሓመቐ`ዩ ሕቡራት ሃገራት ዝገልጽ። ኣስታት 400 ሺሕ ህዝቢ፡ ሕጂ ኣብ ደረጃ ዓጸቦ ከምዝኣተወ፡ 1.8 ሚልየን ድማ ኣብ ገምገም ዓጸቦ ከምዘሎ`ውን ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።


text:
ምኽትል ኣካያዲ ስራሕ ሜቴክ ኢንጂነሪንግ ኮርፐሬሽን ሓፂን ነበር ብርጋዴር ጀነራል ሓድጉ ገብረጊዮርጊስ ቤት ፍርዲ ብዋሕስ ክወፁ እንተወሰነ እውን ዓቃቢ ሕጊ ብዘቕረቦ ጥርዓን እቲ ውሳነ ከምዝተኣገደ ተፈሊጡ።ጠበቓ ተኸሳሲ በቲ ውሳነ ከምዘይተሓጎሳ ገሊፀን ኣለዋ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ሜቴክ ናይ ሓፂን ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን ናይ ሆሚች ኣሙኒሽን ኢንጂነሪንግ ምኽትል ኣካያዲ ስራሕ ዝነበሩ ብርጋዴር ጀነራል ሓድጉ ገብረጊዮርጊስ ብ50 ሽሕ ብር ዋሕስ ክፍትሑ ወሲኑ ኔሩ።
ውሳነ ቤት ፍርዲ እቶም ጀነራል ብዋሕስ ክፍትሑ ከለው ካብ ሃገርን ካብ ዝነብርሉ ኣዲስ ኣበባ ከይወፁን ከምኡ እውን በብ 48 ሰዓታት ናብ ፌደራል ፖሊስ እናቐረቡ ከመልክቱን ዝብል’ዩ ኔሩ።
በዚ ውሳነ ዘይተሰማምዐ ዓቃቢ ሕጊ ንፌደራል መጋባእያ ናይ ይግባይ ጥርዓን ብምቕራቡ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዘሕለፎ ውሳነ ክሳብ 13 ነሓሰ 2011 ዓ/ም ክእገደድ ኣዚዙ’ሎ።
ናይ ተኸሳሲ ጠበቓ ወ/ሮ ህይወት ሊላይ በቲ ውሳነ ከምዘይተሓጎሳ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፀን ኣለዋ።እቶም ጀነራል ቅድም ክብል ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ተነፊጎምዎ ዝነበረ መሰል ዋሕስ ብምቅዋም ንጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ሰማዒ ጥርዓን ኣብ ዘቕረብኦም ይግባይ ብ100,000 ብር ዋሕስ ኣብ ደገ ኮይኖም ጉዳዮም ክከታተሉ 30 ሓምለ 2011 ዓ/ም ተወሲኑሎም ከምዝነበረ ጠበቕኦም ወ/ሮ ሊያ ሓቢረን።
ምኽትል ዳይሬክተር ዝነበሩ ብርጋዴር ጀነራል ሓድጉ ገብረጊዮርጊስ ኣብ ሜቴክ ተፈፂሙ ብዝብሃል ገበን ምጥፍፋእ ተጠርጢሮም ካብ 30 ጥቅምቲ 2011 ዓ/ም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዝርከቡ ይፍለጥ።


text:
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ሶሪያ ተፈፂሙ ንዝተባሃለ መጥቓዕቲ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ‘’ኣሰቃቒ’’ ክብሉ ብምኹናን ኣሜሪካ እትህቦ ግብረ መልሲ ካብ 24 ክሳብ 48 ስዓታት ዓብዪ ውሳነ ከፍልጥ እየ ክብሉ ሎማ ሶኑይ ገሊፆም።
ትራምፕ ምስ ካቢንኦም ድሕሪ ምርኻቦም ነቲ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ዝወስድ ሶሪያ፣ሩሲያ፣ኢራን ወይ ኩሎም ብሓባር ዝሕተቱ እንተኾይኖም ኣሜሪካ ክትረኽቦ እያ፤ “ኣዚዩ ከቢድ ከቢድ ነገር ኢና ንሪኢ ዘለና’’ኢሎም።
ቅድም ክብል ናይ ኣሜሪካ ሚንስትር ምክልኻል ጂም ማቲስ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሶሪያ ወታደራዊ ስጉምቲ ክትወሰድ ከምዝኽእል ምልክት ሂቦም ኣለው።
ሎማ ሶኑይ ምስ ናይ ኳታር ሸኽ ታሚን ቢን ሓማድ ኣል-ታኒ ኣብ ፔንታጎን ኣብዝተራኸብሉ እዋን ‘’ቅድሚ ኩሉ ክንሪኦ ዘለና ኩሎም ኬሚካላዊ ኣፅዋር ንክውገድ መረጋግፂ ዝሃበት ሩሲያ እናሃለወት ሕዚ እውን ስለምንታይ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ከምዘሎ እዩ’’ ኢሎም ማቲስ።
ማቲስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሃገሮም ምስ መሻርኽትና፣ኔቶ ኳታርን ካልኦትን ክተሰርሕ እያ ኢሎም።


text:
ኣንጐላ ካብ 1975 ዓ.ም. ካብ ናይ ፖርቱጋል ባዕዳዊ መግዛእቲ ናጻ ካብ ዝወጻትሉ እዋን ኣትሒዛ ኣስታት 30 ዓመታት ዝወሰደ ሕድ ሓዳዊ ውግእ ዝተኻየደላን ኢእግዚኣብሔራዊ ወተሃደራዊ ስርዓት ዝተረኣየላን ክትከውን እንከላ፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኒ ሕዝቢ ኣንጐላ ቆይማ ናይቲ ዝሳቐይ ህዝቢ ድምጺ ኰይና ኣብ ደገፉን ስሌኡን ዘገልገለትን ሎሚ እውን ኣብ ጐድኒ እቲ ህዝቢ እያ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣንጐላ ካብ ፖርቱጋላዊ ባዕዳዊ መግዛእቲ ካብ 15 ክፍለ ዘመን ኣትሒዛ ወጌል ካብ እተቐበለትሉ እዋን እምነት ካቶሊክ ወግዓዊ ሃገራዊ እምነት ከይኑን፡ ልዕሊ 57 ሚእታዊ ሕዝባ ኣብ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበለን ሓደ ርብዒት ዝኸውን ናይ ፖሮተስታንት ቤተ ክርስቲያን (ሉተራናውን ባፕቲስትን መጦዲስታውን ካልኦት ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያንን) ሰዓቢ ሕዝቢ ዘለዋን፡ ኣብ ገጠራራዊ ከባቢ እታ ሃገር ሎሚ እውን ሰዓቢ ባህላውያን ሃይማኖታት ይርከብ፡ ድሕሪ ናጽነት ካብ ብራዚል ዝመጸት ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መንግስቲ ኣምላሽ እተሰምየትን ካልኦት ዝተፈላለያ ጴንጠቆስጣውያንን ወንጌላውያንን ኣቢያተ ክርስቲያን ዝሰፈሓላ ሃገር ከምዝዀነትን ንኡስ ሰዓቢ ሃይማኖት ምስልምና ዝርከባ እውን እያ፡ ሰዓቢ ሃይማኖት ምስልምና ኣስታት ሰለስተ ሚእታዊ ዝግመት ክኸውን እንከሎ፡ ካብ ምዕራባዊ ከባቢ ኣፍሪቃ ብዝመጹ ስደተይናታት ዝቖመ እዩ።
ኣብታ ሃገር እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዘለዋ ርክብ ምስ መንግስታውያን ተቕዋማት
ድሕሪ እቲ ነዊሕ ወተሃደራዊ ኢእግዚኣብሔራዊ ስርዓተ መንግስቲ፡ ቤተ ክርስቲያን ተነጻጻሪ ዝዀነ ናጽነት ዘለዋ ክትኸውን እንከላ፡ እዚ ብናይታ ሃገር ቅዋም ናይ ሃይማኖት ናጽነት ክገሃስ ዘይብሉ ክፍሊ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን እዩ ቢሉ ኣብ ዝገልጾ ሓሳብ ዝጸንዔ ክኸውን እንከሎ፡ ረፓብሊካዊት ኣንጐላ ምስ ቅድስቲ መንበር ስነ ሜላዊ ርክብ ዘለዋን፡ ቅድስቲ መንበር እውን ካብ 1997 ዓ.ም. ኣትሒዛ ሓዋርያዊ ልኡኽ ኣብ ኣንጐላ ዘለዋን እያ፡ ክሌኣዊ ናይ ምትሕብባር ስምምዓት ንምርግጋጽ ብኽልቲኣተን ሃገራት ይጽናዕ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እዋን ስርዓት ማርክሳዊ ሌኒናዊ ከይተረፈ ንብዙሕ ሓደጋ ዝተቓልዔት እውን እንተነበረት ንሕዝቢ ቀረባ ካብ ምዃን ዓዲ ዘይወዓለትን ኣብ እዋን እቲ ካብ 1975 ክሳብ 2002 ዓ.ም. ፍርቒ ሚሊዮን ንሞትን ኣርባዕተ ሚሊዮን ዘመዘበለን ሕድ ሕዳዊ ውግእ እውን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ድሕር ከይበለት ኣብ ጐድኒ ህዝቢ ቆይማን ደሓር እውን ሃገራዊ ዕርቂ ክወርድ ጻውዒት ብምቕራብ ብወገና ማሕበራው ምቹእ ባይታ ኣብ ምፍጣር ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ዘበርከተት እያ። ኣብ ስነ ሕንጸትን ክንክን ጥዕናን ኣገልግሎት ግብረ ሰናይ ተዋፊራ ትርከብ።
ግደ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሃገራዊ ዕርቂ
ኣንጎላ ኣብ 2015 ዓ.ም. መበል 40 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኣብ ዘብዓለትሉ እዋን ቤተ ክርስቲያን ነቲ ዝኽሪ ምኽንያት ብምግባር ኣብታ ሃገር ኤኮኖሚያዊ ቅልውላው መሰረት ገይሩ ተለዓዒሉ ንዝነበረ ማሕበራውን ሰብኣውን ቅልውላው መፍትሒ መታን ክረክብ ዕርቂ ብምንቕቓሕ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ከምዘበርከተትን መንግስቲ ናይ ሕዝቢ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብ ምኽባር መዳይ ኣበርቲዑ ክዓይን ብዛዕባ ኩነታት ሃገርን ህዝብን ብቑዕን ናጻን ሓበሬታ ክረክብን ሓሳቡ እውን ክገልጽ ንኽድግፍ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት ጻውዒት ከምዘቕረበት ይንገር።
ናይ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ብድሆታት
እቲ ኣብ 2012 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን መበል 13 ኣብ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ኣማእኪሉ ንዝተኻየደ ፍልዩ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ጠቕላሊ መደበይና ሲኖዶስ መሰረት ብምግባር ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣንጐላ ካብ 2014 ክሳብ 2016 ዓ.ም. እትኽተሎ መርሓ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣብ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ወይ ኣብ ዳግማይ ስብከት ወንጌል ዘማእከለ ክኸውን ናይታ ሃገር ብፁዓን ጳጳሳት ወሲኖም ከምዝነበሩን፡ እዚ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ’ዚ ብፍላይ ናብ መንእሰያትን ዓለማውያን ምእመናን ኣባይቲ ስድራን ዘቕንዔ ከምዝነበር ክዝከር እንከሎ ንኣባይቲ ስድራ ዝምልከት ጉዳይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣንጐላ ንዝነበራ ሕጽረት ኣገልግሎት መፍትሒ ንኽረክብ ፍልዩ መደብ እውን ከምዘበገሰት ይዝከር።
እውነተይና ምልዋጥ ኣብ ክርስቶስ
መላእ ማሕበረ ክርስቲያን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኰነ ኣብ ማሕበራዊ መዳይ እውን ግቡእ ኣስተዋጽኦ ንኸበርክትን ቀንደይና ተዋሳኢ እውን ንኽኸውን እውነተይና ምልዋጥ ኣብ ክርስቶስ ክህልዎ ዝብል ፍልዩ ኣብ ክርስቲያናዊ ምስክርነት ቃልን ሕይወት ክተብዕን፡ እምነትን ሕይወትን ኣሳንዩ ክነብር መደባት ሕንጸትን ምንቕቓን ተገይሩን ንፈለማ ግዜ ኣብ 2015 ዓ.ም. መንእሰያት መሰኻኽር ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ ኢኻትኩም ኣብ ዝብል መርሕ ቃል ዝቖመ ብሔራዊ መዓልቲ መንእሰያት ከምእተኻየደን፡ መንእሰይ ኣብ ገዛኻ ክሓድር እደልይ ኣለኹ ዝብል ካብ 2018 ክሳብ 2020 ዓ.ም. ዝካየድ መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ተሓንጺጹ ይትግበር ከምዘሎ ይንገር።
ኢዮበልዩ ዓመተ ተልእኾ ወንጌል
ብዝኽሪ መበል 150 ዓመት ስብከተ ወንጌል ኣብ ኣንጐላ ኣብ 2015 ዓ.ም. ብሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ሕቕፎ ናይ ኣንጐላ ክቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ከምዘካየደት እውን ክዝከር እንከሎ፡ ናይዚ መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ቀዳማይ ኪደቱ ኣብ ኣስፍሆተ ወንጌል ካልኣይ ኪደቱ ኣብ ገዳማዊ ሕይወት ጸዋዕታን ኣብቲ ዓመት እውን ቀዳማይ ብሔራዊ ጉባኤ ቅዱስ ቁርባን ኣብ ሉቃስ ወንጌል ምዕ. 24 ፍቕዲ 31 ዓይነ ልቦናኦም ተኸፍተ እሞ ኣለለይዎ ብዝብል ቃል ተመሪሑ ክምእተኻየደን ሎሚ ኣንጐላ ኤማኡስ እያ፡ ኣብ ቅዱስ ቁርባንን ኣስፍሆተ ወንጌል ትነብር።
ርክባ ምስ ካልኦት ኣቢያተ ክርስቲያንን ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን
ኣብ ኣንጐላ ሰላምን ብሔራዊ ዕርቅን ኣብ ምጽናዕ ዘተኰረ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣንጐላ ምስታ ኣብታ ሃገር ዝርከባ ካልኦት ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያንን ሃይማኖታትን ርክብ ዘለዋ ክኸውን እንከሎ ምስፋሕ መናፍቓውያን ሃይማኖታት ንቤተ ክርስቲያን ኰነ ንመንግስቲ እውን ከይተረፈ ዓቢይ ስክፍታ ኰይኑ ከምዘሎ ይንገር።


text:
ኮምሽን ንዝተዋህቦ ናይ ጊዜ ሕጽረትን ሰሌዳን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዕቱብ ስርሑ እናሰላሰለ፡ እንሆ ኣብ ሰላሳ ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ዕዉት ዑደታት፡ 30 ህዝባዊ ሽማግለታት ብምቛም ንቕድሚት ይግስግስ ኣሎ።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ትማሊ 6 ሕዳር ‘ደሃይ ካብ ኤርትራ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ብልሽውና ክሳብ ክንደይ ሳዕሪሩ ከምዘሎ ጠቒስናልኩም። ሎሚ ድማ ከም ኣብነት ናይዚ ሕማም’ዚ ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ህግደፍ ዝተኸስተ ጉዳይ ነቅርበልኩም።
ኩልና ከም እንፈልጦ ስውኣትና ወትሩ አብ ዝኽርና ምህላዎም እዩ። እንተ ኮነ ግን 20 ሰነ ነቶም እዛ ሎሚ ሃገረ ኤርትራ እናተባህለት ትጽዋዕ ዘላ ሃገር እቲ ዝግባኣ ክብርን ስፍራን አብቲ ናይ ዓለማዊ ካርታ ንኽትውንን ግብራዊ ዝገበሩ ንጹሃን ሰማእታት ኤርትራ ብኽብርን ብድምቀትን እንዝክረላ ረዛን ዕለት እያ።
ብሰንኪ ጻሕታሪ ተግባራት መሪሕነት (ህ.ግ.ደ.ፍ.) ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ዝወጸ ውሳኔ ብይን ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ብምዝካር ንኣባላት ህ.ግ.ደ.ፍ. ካናዳ ዝተዋህበ መተሓሳሰቢ ዘሐጉስ ስጉምቲ ብምውሳድኩም ሓጎሰይ ወሰን የብሉን።
ፈስቲቫል ህግደፍ ምዕራባዊ ዞና ሰሜን ኣሜሪካ ካብ 14 ነሓሰ ስጋብ 16 ነሓሰ ኣብ ከተማ ኦክላንድ ብዘይ ሓደ ፍረ ተዛዚሙ። ሕግደፋዉያን ዘመኖም ከምዘብቅዔ ከም ጸሓይ ቀትሪ ተኾሊዑሎም። ዘይተኣደነ ገንዘብ እዮም ኣጥፊኦም ኣለና ንኽብሉ። ቁጽሪ ተሳተፍቲ ግና ኣይግድን። ናብቲ ባህላዊ ምሸት ዝኸዱ መብዛሕትኦም ትሕቲ ዕድመ ህጻውንቲ ኣብ ርእሲ ምኻኖም እቶም ዝርካቦም ዓበይቲ ድማ ነቲ ስርዓት ኣሚኖምሉ ዘይኮነስ ንቆርጫጭ ክርእዩ ኢሎም እዮም ከይዶም። ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ኣዳልዮም እተን ቅድሚ ሕጂ ዝሳተፋ ዝነበራ ካብ ኣርባዕተ ዘይውሕዳ ጋንታት ስለ ዝኣበያ እቲ ዉድድር ኣብ ዓሰርተ ሓሙሸተ ዘይበጽሑ ሜዳ ዘይመልኡ ተጻወቲ’ዩ ተሓጺሩ። እዚ ካብ ሰለስተ ስጋብ ኣርባዕተ ሽሕ ህዝቢ ዝሳተፎ ዝነበረ ውድድራት ካብ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ሚእቲ ዘይበዝሑ ሰባት እዮም ተሳቲፎሞ። እቲ ህዝቢ ብሃንቀዉታ ዝተጸበዮ ጸወታ ግና ግጥም ህግደፍን እባላት ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጥን እዩ ኔሩ።


text:
ሀብቲን ጽባቐን ሃይገት ኣበይ ኣቢሉ?
ብገረዝግሄር በኪት 03/28/19
እታ “ቀይም ሳፋለልኮ” (ቐወዒ ናፊቐ) እትብል ግጥሚ ሙሴ በኪት ምስ ሰማዕኹ፡ ሀብቲን ጽባቐን ሃይገት ኣዘኻኺሩኒ። “ሃይገት ዝላላ፡ ሽዕብ በዳላ፡ ክልኦት እክላ፡ ክልኦት ዝላማ ወክልኦት እጋላ” (ሃይገት ዝላላ፡ ሽዕብ ብዳላ፡ ክልቴ እኽላ፡ ክልቴ ማያ (ዝናማ) ክልቴ ምራኻን) ዝተበሃለሉ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን። ሃይገት ብከብቲ፡ እኽልን፡ከምኡውን ብኣቀማምጣ መሬታን ብጣዕሚ ሀብታም ከምዝነበረት ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሩ ሰባት ብጽሑፍ ሰኒዶም ገዲፎሙልና ኣሎዉ። ርግጽ፡ ሓደ ካብኣቶም ካርል ጉስታቭ ሮደኝ (ሮዲን) እዩ። ከምኡውን ነኣይሽቱ ከሎና ኣቦታትና ከዘንትዉ ንሰምዕ ነርና። ሕጂ እቲ ኩሉ ሀብቲ ኣበይ ኸይዱ? ልክዕ እዩ፡ ሓደ ካብቲ ምኽንያታት (ከም ዓለማ) ናይ ክሊማ ምቅያራት ከኸውን ይኽእል።
በቲ ንሕና ዘርካብናሉ ዘመን ውን እንተኾነ፡ ማለት ነኣይሽቱ ኸለና፡ ዋላ ክምቲ ናይ ቀደም ኣይኹን እምበር፡ ብብዙሕ ጥሪት ኣርኪብና። ዝናም መሊኡ፡ መሬታ ለምለም ነሩ። ብግዜ ክረምቲ ሰብ ሃይገት እኽሊ ኣየድልዮምን ነሩ፡ ምኽናያቱ በብዓይነቱ ፍሬ በረኻን ፣ሓምሊ በረኻን፣ እንስሳ ዘገዳም ምሉእ ዘይግዱል ስለዝነበረ።
ልዕሊ 30 ዓይነታት ፍሬ በረኻ
ልዕሊ 40 ዓይነታት ኣእዋም
ልዕሊ 15 ዓይነታት ኣሕምልቲ በረኻ
ልዕሊ 12 ዓይነታት ዝብልዑ እንስሳ ዘገዳም
ልዕሊ 20 ዓይነታት ኣዕዋፍ
ልዕሊ 8 ዓይነታት ዕምብባ
ኣቦታትና ብተፈጥሮን ተመክሮን እታ ማይ ዝወቕዓላ መዓልቲ ከይተረፈ ይፈልጥዋ ስለዝነበሩ “ሎሚ ነተን ጥሪት ኣብ ጎባታት ኣውፍሩወን፣ ካብቲ ሩባታት ረሓቑ” ይብሉና ነሮም። ከምቲ ዝብልዎ ድማ ንምሼቱ መሬት ብማይ ተዕለቕልቕ። ሓደ-ሓደ ግዜ ዓበይቲ በረድ ይወርድ እሞ ኣዴታትና ካራ ወይ ዝኾነ ሓጺን መሳሊ ንደገ ይድርብያ፡ ከምኡውን ይመሀለላ ሽዑ ንሽዑ ድማ እቲ በረድ ጠጠው ይብል። ብግዜ ክረምቲ እቲ መሬት ብጣዕሚ ጽቡቕ እዩ፣ ሩባታት ብወሓዚ ማይን ዛራን ጎላጉል ድማ በብዓይነቱ ዕምባባ መሊኡ ኽትርኢ ኸለኻ ንዓይኒ ዘገርም መልክዕ ንኣፍንጫ ድማ ጥዑም መኣዛ ዝህብ እዩ ነሩ። ሮዲን ኣብቲ ናይ መዝሙር ጽሑፉ ብዛዕባ ምስጋና ክረምቲ ክጽሕፍ ከሎ ሃይገት ኣብ ኣእሞርኡ ነራ ኾይኑ ይስመዓኒ። “ዎኣምላኽ ነመስግነካ፣ ሰለ-ክራማት ዝሀብካና፣ እዕዋፍ የምስግናኻ፣ ወሓዚ ሩባታት፣ ናይ ጎላጉል ዕምባባ፣ ኣኸዛ ኣኽሊ መሊኡ ኣብ ግራውትና ፣ ሮራታት (በሪኽ ቦታታት) ኩሉ ምለም፣መኣለያ ዘይብለን ከብቲ (ጥሪት) ስለዝሀብካና “ እንዳበለ የመስግን።
ኣብ ግዜ ክረምቲ ከብቲ (ጥሪት) ሓንቲ መዓልቲ ይሰትያ ሓንቲ መዓልቲ ድማ ከይሰተያ ይውዕላ። እተን ዝሰትያላ መዓልትታት ኣብ ጎላጉል ይውዕላ፣ ዘይሰትያሉ መዓልትታት ድማ ኣብ ጎባታት ይውዕላ። ክረምቲ ክረምቲ ኩለን እተን ጥሪት ጨው የስትይወን ምእንቲ ክርስን(ከስዔን) ጸርዩ ካብ ዝተፈላልየ ሕማም ክድሕና። ድሕሪኡ ክረምቲ ይሓልፍ ቐውዒ ይኣቱ። ኣብ ግዜ ቐውዒ ከብቲ ኣብ ቃንጫን ሰዓሪን ዝመልኦ ጎላጉል ሰለዝውዕላ፥ ግዋሶት ይሕጎሱ ምእንቲ ቅሩብ ዕረፍቲ ረኺቦም ክዕሶ ክጻወቱ። ግዋሶት ኣጣል ግና ዕረፍቲ የብሎምን ምኽንያቱ ውኻርያ በቲ ግመ ተኽዊሉ ስለዝጻነተን። ግናኸ ንፉዕ ከልቢ እንተሎ፡ ሓንሳብ ብድሕሪተን ሓንሳብ ኣብ መንጎኤን ኾይኑ ይሕልወን። ኣብ ዓድና ክልቴ ዓይነት ኣኽላባት ነሮም፡ እቲ ሓደ ምስ ጥሪት በረኻ ይወፍር እቲ ሓደ ድማ ገዛ ውዒሉ ደምቤ ይሕሉ። ድሕሪ እዚ ቐውዒ ይሓልፍ ጸድያ ይኣቱ። ከብቲ ኣብ ጎባታት ሶጎ ይወፍራ፣ ከምቲ ሙሴ ዝበሎ ካብ “ዓጽላ” ዝበሀል ቑጽሊ ይጸግባ፡ እሞ ምሼት ገዝኤን ክኣትዋ ከለዋ እቲ ትንፋሰን ካብ ርሑቕ ከምቲ ዓጽላ-ዓጽላ ይጨኑ፡ እቲ ጸበኤን ውን ከምኡ ይጨኑ። ካብ ኩሉ ዝገርመኒ ግና እተን ጥሪት መሬት ክመሲ ምስጀመረ ባዕለን ብድድ ኢለን ንገዛ የምረሓ።
- ሕጂ ናብ ሮዴን (ሮዲን) ነመለስ፥
እብ ፍትሕ መሓሪ እንተረኣና፡ ሓደ ሰብ እንድሕሪ በዲሉ እሞ ብዳኛ በደለኛ ኮይኑ እንድሕሪ ተረጋጊጹ፡መቕጸዓቱ ምእትን ዕስራን (120) ከብቲ ልሙድ ከምዝነበረ ይሕብረና። ብሕልፊ ሃይገት ብከብቲ ሀብታም ከምዝነበረት፡ ሮዴን (ሮዲን) ኣብ “ድግም ክልኤ መንሳዕ” ገጽ 41-42 ከምዚ ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ። ብምክንታብ ቴድሮስ ወድ እድሪስ ወዲ ወዱ ንተስፋምኬል ወድ ገብረስ ሮዲን ከምዚ ይብል፥ “ ናይብ ሓሰን ወድ እድሪስ ሽዑ ግዜ ግብሪ (ቐረጽ)ንኽእክብ ኣብ ዐድ-ትማርያም ናብ ኣፍ-ዓበድ መጺኡ ነሩ። መጀመርያ ጀሃድን ኣዳላን ደቂ ዐገባ፣ እንዳ ዓይላይ ሹመት ደልዮም መጺኦሞ። ኣዳላ “ነዚ ሓወይ ጀሃድ ኣብ ቤት ኣብርሄ እንተሸምካዮ፡ ካብ ከብቲ ሓሙሽተ ምእቲ (500) ንህበካ” በሎ።ንሱ ሕራይ ኢልዎም ከሎ፣ ኤሎስ ወድ እድሪስ እንዳ ገብሬስ ብካልእ ስርሑ ንኣፍ-ዐበድ መጺኡ ስለዝነበረ ነዚ ዘረባዚ ምስ ሰምዐ፡ ናብ ሓዉ ቴድሮስ ከምዚ ዝብል ልኡኽ ልኢኹ “እንዳ ዓይላይ ክሽየሙ ይደልዩ ኣሎዉ’ሞ እታ ሽመት ንዓኻ ስለእትግባእ ብዝቐልጠፈ ግዜ ከምእትመጽእ ግበር”። ብመጀመርያ ቴድሮስ ዕሽሽ ኢልዎ ድሓር ግን መጺእዎ። ዕንክርን ሕመድን ን ናይብ “ንሕና ሽሕን ሓሙሽተ ምእትን (1,500) ከብቲ ንህበካ፡እታ ሽመት ንቴድሮስ ሀባ” ኢሎሞ። ናይብ ንእንዳ ዓይላይ “እሞ እዚ ዝበልዎ ትህቡ ዲኹም ወላ ኣይትህቡን” በሎም። ንሳቶም ግና፡ ነቲ ዕንክርን ናይብን ዝጠቕሰዎ ኣሃዝ ከም ምእቲ ሽሕ ዝበልዎም መሲልዎም “ኣይፋልናን ዓቕሙ የብልናን” ኢሎም። በዚ መገዲ እዚ እታ ሽመት ንቴድሮስ ሂብዋ።”
ነዚ ዛንታ እዚ ዘምጻእኩሉ ምኽንያት፡ ሃይገት ክንዲ ኣየናይ ዝኸውን ሀብቲ ከምዝነበራ መዓረ ሽሕን ሓሙሽተ ምእትን ከብቲ ንሽመት ምሃቦም ገሪሙኒ። ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ፡ ሃይገት ብጥሪት ሀብታም ስለዝነበረት፡ብዙሕ ግዜ ሰብ ከበሳን ኣብ ካባቢኣን ዝነብሩ ዝነበሩ ነተን ከብቲ ይዘምትወን ነይሮም።
- ፕሮፈሶር ኮልሞዲን
ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ሓንቲ መጽሓፍ “ከኒሻ” ዘርእስታ ብካርል ጆሃን ሉንድስትረምን እዝራ ገብረመድህን ኣብ 2011 ዝተጸሓፈት ኣንቢበ። እታ መጽሓፍ ኣብ ገጽ 70-71 ብዛዕባ ጽባቐ ሃይገት ተዘንቱ። ትርጉሙ እዚ ይመስል።
ኣብ 1908 ፕሮፈሶር ኮልሞዲንን ቀሺ ስቨንሶን፡ ክልተ ምስዮናውያን ደቂ ሽወደን፡ ካብ ጸዓዘጋ፡ ሓማሴን ናብ መሬት መንሳዕ ተበጊሶም። ምኽንያቱ ድማ መሬት መንሳዕን ሮዲንን ንምርኣይ ነሩ። ብጽባቐ እታ መገዲ ካብ ምሕላብ ጀሚራ ንገለብ እትወስድ ዝተመሰጠ ኮልሞዶን ከምዚ ክብል ኣድናቖቱ ይገልጽ፥
“ዓርቢ መዓልቲ ወርሒ ሕዳር (ቐውዒ) 1908, መገሻና ካብ ምሕላብ ጀመርና። እታ መገዲ ካብ ምሕላብ ንገለብ እትወስድ ብምሒር ጽባቐኣ ሓደ ወዲ ሰብ ክኸዳ ዘለዋ እያ። ዝበዝሕ ግዜ መገድና ብደንደስ ሩባ ገድማይ ነሩ። ኣብዚ ግዜ እዚ እቲ ሩባ ነቒጹ ነሩ ( ቐውዒ ስለዝነበረ)። ሓደ ግዜ ንየማን፡ ሓደ ግዜ ንጸጋም ንእለ፡ መሊስና ኣብ ማእከል እቱ ሩባ ንምለስ፡ ድሕሪኡ ስግር እቲ ሩባ ንሰግር ነርና። ብሸነኽ የማንናን ጸጋምናን እቲ ጎባታት ኣናለዓለ ይኸይድ ነሩ። ካብቲ ነቐዓት እቲ ጎባታት ዓበይቲ ኣእዋም ይወጽእ። ኣብ መንጎ እተን ኣእዋም ንምርኣዩ ባህ ዘብል ቃዋልቃዋል ይርኤ። እቲ ኣእዋም ካብቲ ኣጻድፍ ናይቲ ጎቦታት ከመይ ኢሉ ጠልጠል ከምዝብል ዘገርም እዩ። ብዙሕ ግዜ እቲ ኣእዋም ብምሒር ምንውሑን ምግጃፉን ነቲ መገድና ጽላል እንዳመለሰሉ ይኸይድ ነሩ።
ሓንቲ ኣቃልቦይ ዝሰሓበት ኦም ነራ፣ ንሳ ካብተን ኣብቲ ከባቢ ዝነበራ ኣእዋም ፍልይቲ ነራ፣ ፍሬኣ ቁመቱ ፍርቂ ኣመት ይኸውን፣ ምግጃፉ ድማ ሓንቲ ዕማዋኾ ኢድ ይኸውን፣ ኣብ ቅርንጫፍ ናይታ ኦም ጠልጠል ይብል። ኣብ መንጎ መገድና ሓድ-ሓደ ግዜ ኣብ ብጣዕሚ ሀብታምን ኣዝዩ ቐጠልያ ዝኾነ መናፈሲ/መዘናግዒ ከምዝኣታና ኾይኑ ይስመዓኒ ነሩ። ኣብ ርእሲ እዚ ድማ ድምጺ ናይተን ኣዕዋፍ ካብ የማንን ጸጋምን ዝመጽእ ክትሰምዕ ኾሎኻ ብጣዕሚ ዘገርም እዩ። ሩባታት ፣ ስንጭሮታትን ብቀጻሊ ወሓዚ ማይ መሊኡ እንተዝውሰኾ (ግዜ ክረምቲ እንተ-ዝኸውን ነሩ ማለቱ እዩ) እንታይ ኮን ምመሰለ ናይሩ? ኣይፋለይን፣ ሱቕ ምባል ይሕሸኒ፣ እንተዘይወስኸሉ ይሓይሽ። ሓንቲ ዝብላ ነገር እንተላ ግና ንብጻያይ ቀሺ ስቨንሶን፣ መሬት ሮዲን (ማለት መሬት መንሳዕ) ምስ ኩሉ እቲ ሀብቱን ጽባቐ ኣእዋሙን በብዓይነቱን ዕምባብታትን፣ መዝሙር ኣዕዋፍን ክትሰምዕ ከሎኻ ካብ መሬት ቀሺ ስቨንሶን (ማለት ጸዓዘጋ ሓማሴን) ብዕጽፊ ይጽብቕ።”
እቲ ናይ ኮልሞዲን ምግራም ዝገልጽ ጽሑፍ ቃል ብቃሉ ብእንግሊዝ እዚ ስስዕብ እዩ፥
“Professor Johan Adolph Kolmodin, who visited Mensa at the end of November 1908, has left us a lyrical description of the scenery between Mehelab and Geleb. He writes,
On Friday November 27, 1908, we started from Mehelab. The way up to Geleb is the most beautiful stretch of country through which one can travel. For a good part of the way we followed the bed of the river Gedmai, now dry. We moved now to the right, now to the left and again along the middle of the river bed, and across the river itself. The mountains kept rising, to the right and to the left. Here and there, out of the crevices of the mountains, big tress emerged. Among them was the beautiful candelabara tree. How these trees could cling to the almost sheer faces of the mountains was a source of wonder for me. Often, giant trees cast their shadows on our way.
My attention was drawn to a special tree with fruits half a cubit long and the size of a fist, hanging from branches on vines, thin and long. At times our path went through what appeared like a rich green park. Add to this the songs of all kinds of strange birds, reaching us from different directions. Imagine how it feels when even streams and the rivers begin to sing. No, I must abstain from any further descriptions. I could only say to my fellow traveler, Pastor Svenson, that Roden’s country (meaning Mensa) with its variations, its wealth of trees and flora, as well as the songs of birds, was much more beautiful than his country (meaning Tse’azzaga or Hamasen). “ Page 70-71.
ምንጪ (መወከሲ) ናይ ጽሑፌይ (1) “ድግም ክልኤ ወፍትሕ መሓሪ” ብ ሮዲን
(2) “ከኒሻ-ሩትስ ኣንድ ደቨሎፕመንት ኦፍ ዘ
ኢቫንጀሊካል ቸርች ኦፍ ኤርትራ”
ብ ካርል ጆሃን ሉንድስትረምን እዝራ ገብረመድህን ገጽ 70
Source & Reference: (1) “Dgim Mensa & Ftih Mehari” By Carl Ruden
(2) “Kenisha”- Roots and Development of the
Evangelical Church of Eritrea”, by Karl
Johan Lundstrom and Ezra Gebremedhin


text:
ኣብ ኤርትራ ንዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ኣብቲ መጀመርያ ዓመታት ብተስፋን ብዘይ ትግበር መብጽዓን፡ ብምቕጻል ንኹነታትን ዝተፈጠሩ ኣጋጣሚታትን ምኽንያት ብምግባር፡ ኣብ’ቲ ዳሕረዋይ ዝበዝሐ ዓመታት ድማ ብንዕቀት ዝመልኦን ብደዐ ዝተሓወሶን ምስ ናይ ምፍርራሑ ዝገዝእ ሓይሊ ተተኺሉ ይርከብ። እዚ ገዛኢ ሓይሊ’ዚ ራዕዲ ብምፍጣር ዕምሪ ስልጣኑ’ኳ ከናውሕ እንተፈተን እንተኸኣለን፡ መወዳእትኡ ግን ከምቶም ቀዲሞም ኣብ ታሪኽ ዝተጓሕፉ ስርዓታት ምዃኑ ኣይተርፎን እዩ።
ኣብቲ መጀመርያ እዋናት ናጽነት፡ ማለት ካብ 1991 – 1994 ፈንጠዝያ ናጽነት ስለ ዝዓብለለ፡ ህዝቢ ኣብ ምጽንባል ናጽነትን ምቕባል ዓዲ ዝኣተው ተጋደልትን ኣሕሊፍዎ፡፡ ብዓቢኡ’ውን ነቶም ብተስፋ ዝተጸበዮም እሞ ዋጋ ናጽነትን ሓርነትን ዝኾኑ ስዋኣት ደቁ ዳሃዮም ኣብ ምግባር፡ ድሒሩ ድማ ኣብ ምቕባጽ ኣትዩ። ብተወሳኺ’ውን ውሑዳት ዘይኮኑ ተጋድልቲን ሲቪልን ኣብ ግዜ ቃልሲ መእተዊኦም ዘይተፈልጡ ስለ ዝነበሩ፡ ህዝቢ ኣብ ጠልጠል ዝበለ ሃዋህው ኮይኑ ደሃይ ንምርካብ ብትጽቢት ኣሕሊፍዎ ክበሃል ይከኣል። እንተኾነ፡ ኣብቲ ግዜያት’ቲ፡ ዓበይቲ ግፍዕታት ዝተፈጸመሉ እዋናት’ውን እዩ ነይሩ። ተጋደልቲ መሰልኩም ሓቲትኩም ተባሂሎም ኣደዳ ማእሰርቲ፡ መቕተልቲ፡ ምስዋርን ኮይኖም፡፡ ስንኩላት ተጋደልቲ ማይ-ሓባር ብተመልከተለይ ብጥይት ብጾቶም ተመንጢሎም። ኣመንቲ ጅሆቫን ምስልምናን ብሰበብ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ሽበራን ሓታቲ ዘይብሎም ተሰዊሮም። ውሑዳት ዘይኮኑ ተጋደልቲ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ህጣሞም ጠፊኡ። ገሊኡ ብግህዶ ገሊኡ ድማ ብስውር ዝተኻየደ’ኳ እንተ ነበረ፡ ፈንጠዝያ ናጽነት ንተግባራትን ኣካይዳን ዝትከል ዝነበረ ስርዓት ንኸየስተብል ንህዝቢ ጋሪድዎ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ብተወሳኺ፡ ህዝቢ ምሉእ ብምሉእ ነቲ ስርዓት ክርድኦን ከስተብህለሉን ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ኣይበጽሐን ነይሩ።
ካብ 1994 – 1998 ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ እቲ ናብ ደሞክራሲ ክመርሕ ዓቢ ትጽቢት ዝተገብረሉ፡ ቅዋም ተነዲፉ ናብ ህዝቢ ንኽትዕ ብምውራድ ናይ መወዳእታ መልክዑ ሒዙ። ኩናት ምስ የመንን ሱዳንን’ውን ኣብዚ ዓመታት’ዚ እዩ ተኻይዱ። ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተኣወጀሉን ዝተተግበረሉን ምስ ምዃኑ፡ መንእሰያት ዝያዳ ምስ ተጋደልቲ ንኽላለዩን ንኽፋለጡን፡ ኣገባብ ኣተሓሕዛ እቲ ስርዓት ንኽርድኡን ዘኽኣለ ዓመታት ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ብተወሳኺ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብዘይተጸንዐ ኣገባብ ‘ዝተጸንጸልሉ’፡ መምህራን ዩኒቨርሲቲ ዝተሰጎጉሉ፡ ብእኩብ ይኹን ብውልቂ ምእሳር፡ ምስዋር፡ ምቕንጻል ድማ ዝቀጸለሉ ዓመታት ነይሩ። እዝን ካልእ ተግባራትን እቲ ስርዓት ድማ ኣገባብ ኣመሓዳድርኡ ምልካዊ ምዃኑ ዘነጸረሉ እዋናት’ውን ነይሩ ክበሃል ይከኣል። እንተኾነ፡ ቅዋም ምስ ተተግበረ ክፍታሕ ዝኽእል ጸገማት ገይሩ ስለ ዝተረድኦ፡ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ቅዋም ዓቢ ትጽቢት ንኸሕድር ደሪኽዎ።
ህዝቢ ቅዋም ከተግብር፡ ብቅዋም ክመሓደር፡ ክምራሕ፡ ኣብ ውሳነታትን ጉዳያትን ሃገሩ ክሳተፍ እናተጸበየ እንከሎ ዘይሓሰቦ ወዲቕዎ። ብሰንኪ መራሕቲ ክልቲኡ ሃገራት፡ ካብ 1998 – 2000 ኩናት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተወላዓሉ፡ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዝኣተወሉ፡ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ሓዊ ዝተጠብስሉ፡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ናይ ሰብን ንብረትን ዕንወት ዝወረደሉ፡ ዝበዝሐ ህዝብና ዝተፋናቀለሉ፡ ንዓመታት ዝኸይድ ነውጺን ሰለሎን ወጽዓን ብርሰትን ዘጋጠመሉ ዓምታት ነይሩ።
እቲ ኩናት ዝፈጠሮ ነውጽን ብርሰትን ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ስምብራትን በሰላን ገዲፉ። ካብ 2000 – 2001፡ ላዕለዎት ኣባላት’ቲ ስርዓትን ኣባላት ባይቶን ዝነበሩ፡ ተሃድሶ ዝጠለብሉን ብሰበቡ ድማ ዝተኣስሩሉን፡ ኣሰናዳእትን ኣቕረብትን ናይ ብሕቲ ጋዜጠኛታት ዝተሰወርሉ፡ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ኣብ ህሮርማ ውዓን ገልዓሎን ዝተቀየድሉ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ዝተፈናቐለ ህዝብና ኣብ ፈቀዶ መዓስከር ስደተኛታት ዝተዋረድሉን ነይሩ። ኣብ’ዚ ግዜ’ዚዩ ድማ ምሉእ ብምሉእ ምልካዊን ንርብሓ ውሑዳትን ዝሰርሕ ስርዓት ምዃኑ ንዝበዝሐ ህዝቢ ክንጽረሉ ዝኸኣለ።
ድሕሪ 2001 ኣብ ዘሎ ዓመታት፡ ኣብ ዓዲ ኮይኑ ለውጢ ንኸየምጽእ፡ መንእሰይ ኤርትራ ደፋፊእካ ንኽስደድን ብዝኸዶ ድማ ንኸይምለስን፡ ብተማሃሮ ኣስመራ ዪኒቨርስቲ ዝጀመረ ምስጓግ፡ ናብቶም ዝሰዓቡ ንኡሳን ወሎዶታት ተማሃሮ ቀጺሉ። ነታ ኣብ ከተማ ኣስመራ ተደኲና ህዝቢ ዘገልግሉ ምሁራት ተፍሪ ዝነበረ እንኮ ዩኒቨርሲቲ ኣብ 2005 ብምዕጻው እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ምሁራን ዘለዎ ሕዱር ዝኾነ ዝኸሓነ ጽልኢ ብግልጺ ኣርእዩ። ውጽኢት ውህደትን ዕቤትን ኤርትራውያን ዘርዕዶ ስርዓት፡ ‘ኣብ ውሽጢ ሃገር እንተ ሃልዮምን እንተ ሰሚሮምን ድቃስ ኣይህቡንን እዮም’ ብምባል ድማ ፈቀድኡ ከም ዝበታተኑ ኣብ ምግባር ሕርሕራይ ገይሩ ሰሪሕሉ።
ኣብ’ታ ዕድመን ዕድላትን መንእሰያት ኤርትራ ዝወሰደት ሳዋ፡ መዓንጣ ዘይቋጸሩ ተማሃሮ ኣደዳ ስደትን ሞትን መግረፍትን ንኽኾኑ ተፈሪዶም። ጳጳስ ኦርቶደክሳዊት ተዋህዶ ዝርከብዎም መራሕቲን ምእመናን’ውን ኣይንሓፎምን። ኣብ ኩሉ ከባቢታት ኤርትራ ቤት ማእሰርትታት ብምኽፋት ካብ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ክሳብ ኣረጋውያን ኣቦታትን ኣዴታትን ብዘይ ምኽንያትን ፍርድን ቀይዱ። ኤርትራ ናብ ዓባይ ቤትማእሰርቲ ቀይርዋ።
እቲ ሓቀኛ ምስሊ ናይ’ዚ ስርዓት እምበኣር ምስ ግዜ እናበርሀን እናነጸረን መጺኡ። ንሰላምን ምዕባለን መጻእን ኤርትራ ዘይሓስብ ስርዓት፡ ቀንዲ ኣተኩርኡ ኣብ መንእሰያት ብምግባር፡ መወዳእታ ዘይብሉ ኣዋጅ ወፍሪ ዋርሳይ – ይከኣሎ ብምእዋጅ፡ ኣደዳ ምብራርርን ምእሳርን ሞትን ከልበትበትን ገይርዎም። ብሰንኪ እቲ ስርዓት፡ ካብ 1995፡ 96፡ 97 ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ኣብ ገልታዕታዕ ከም ዝነብሩን፡ ሞያ ኾነ ትምህርቲ፡ ሃብቲ ኮነ ናብራ ከም ዘይህልዎም ዝኾኑ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ቤት ኣለው። ክሳብ 22፡ 23 ዓመታት ብዘይ ደሞዝ ከም ዝሰርሑ ብምግባር ድማ ናብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ግሊያነት ኣዳሪግዎም። ኣብዚ ክፍለ ዘመን እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ዝምታ ዕድመን ዕድላትን መንእሰያት ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን እዩ።
ን28 ዓመታት ዝኣክል ኣብ ምዕናውን ምጽናትን ኤርትራን ኤርትራውያንን ኣተኲሩ ዝሰርሐ ስርዓት፡ እዚ ኹሉ ንምግባር ህዝቢ ኣብ ነንሕድሕዱ ከም ዘይሰማማዕን ከም ዘይረዳዳእን፡ ንገለ ክፋል ሕብረተሰብ ከም ጸላኢ ንገለ ድማ ከም ፈታዊ፡ ንገለ ብሃይማኖት፡ ንገለ ብኣውራጃ፡ ብዓሌት፡ ብብሄር ብምምቕቃል ህዝቢ ከተሃናኹት ለይትን ማዓልትን ሰሪሕሉ። እንተኾነ፡ እከይ ተግባራት እዚ ስርዓት ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘረኻኸበሉ፡ ህዝቢ ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ብግብሪ እጃሙ ንምግባር ድልው ከም ዘሎ ኣመስኪሩ። እዚ ኣብ ነቕነቕ ዘሎ ስርዓት እንትሮፎ ውሑዳት ተበለጽቲን ዝተደናገሩን ገዲፍካ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ፎእ ስለ ዝበሎ፡ ናይ መወዳእታ ዕንጸይቲ’ያ ሕቆ ገመል እትሰብር፡ ከም ዝበሃል፡ ነታ ናይ መወዳእታ ሕቆ እዚ ስርዓት እትሰብር ዕንጸይቲ ኣብ ምውዳድ ይርከብ።ብውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝብና ከምቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ንናጽነት ዝገበሮ ውህደትን ኣበርክቶን ኣብዚ ሰዓት’ዚ ብምድጋም ካብ ምልካዊ ስርዓት ንምግልጋል ሳቮያ ብምባል ተላዒሉ ይርከብ።


text:
Radio Erena: 08 October 2019
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶቅን፣ ፕረዚደንት መሰጋገሪ መንግስቲ ጀነራል ቡርሃን ዓብደል ፈታሕን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣካይዶም።
እቶም መራሕቲ ብሰንበት 6 ጥቅምቲ ናብታ ሃገር ኣብ ዝኣተወሉ ምስ ንጉስ ሳልማንን ወራሲ ዓራት መሓመድ ቢን ሳልማንን ብምርኻብ ኣብ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊን፣ ቁጠባውን ዲፕሎማስያውን ምትሕግጋዝ ተመያይጦም።
ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ሱዳን ገዚፍ ወፍሪ ንምክያድ ከምዘለዋ ኣብቲ ኣጋጣሚ ክትገልጽ እንከላ፣ ሱዳን ካብ መዝገብ መወልቲ ሽበራ ንኽትእለ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ዲፕሎማስያዊ ደገፍ ከምእትገብር ኣፍሊጣ።
መራሕቲ ሱዳን ናብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻ ዘካይዱ ዘለዉ፣ ሱዳን ኣብ የመን ኣዋፊራቶ ዘላ ሰራዊት ክትስሕብ’ያ ዝብል ወረ ኣብ ዝናፈሰሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ሱዳን፣ ኣብ እዋን ስርዓት ኣልበሽር፣ ንስዑዲ ዓረብ ብምድጋፍ፣ ልዕሊ 2 ሽሕ ሰራዊት ናብ የመን ከምዘዋፈረት ኣይርሳዕን።
================


text:
አብ ማልታ ዝተጋብዓ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት አውሮጳን ኣፍሪቃን ሕብረት አውሮጳ ንጠንቂ ፍልሰትን ስደትን አፍሪቃዊያን ንምቅራፍ $1.9 ቢሊዮን ሓገዝ ክህብየ ኢሉ። አብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቁጸሩ ሰባት ማእከላይ ባህሪ ብምስጋር ኣውሮጳ በጺሖም። ኣውሮጳ እዚ ዋሕዚ ፍልሰተኛታት ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ምኳኑ ክትገልጽ ጸኒሓ`ላ።
አብ ወርሒ ሚያዝያ ናይዚ ዓመት’ዚ ጥራይ አስታት 800 ሰባት ማእከላይ ባሕሪ ንምስጋር አብ ዝገበርዎ ፈተነ ከምዝሞቱ ይፍለጥ። እዚ ክስተት ነዚ ናይ ትማልን ብቅድሚ ትማልን አብ ማልታ ዝተቃንዓ ዋዕላ ማልታ ዘበገሰ ክኸውን ኸሎ ሕብረት ኣውሮጳ ነዚ ቅልውላው ዋሕዚ ስደተኛታት ንምፍታሕ 17 ገጻት ዝሓዘ መደብ ትግባረ ዝሓንጸጸ ክከውን ከሎ፡ እዚ ሓገዝ አብ ምክፋት ዕድላት ስራሕ፡ ምምዕባል አገልግሎት ጥዕናን አብ ምኽልኻል ግጭትን ዘአመሰሉ ለውጢታት አብ ሃገራት አፍሪቃ ከታኣታትው ዝዓለመ’ዩ።
ፕረዝደንት ኒጀር አብቲ ዋዕላ አብዘስምዕዎ መደረ እዚ ናይ ሕጂ ሓገዝ እኹል ከምዘይኾነ እቲ ክስተት ዓብይ ምኳኑን ስለዝኾነ ድማ ካልኦት መሻርኽቲ’ውን አብዚ ሓገዝ ክሳተፉ ጻውዒት አቅሪቦም አለዉ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ጣልያን ማትዮ ረንዚ ብወገኑ እቲ ገንዘብ ውሒዱ ዝብሃል ብአሉታ ካብ ዝርእይዎ ወገናት ዝመጽእ ውሳኔታት ከምዝኾነ ድሕሪ ምግላጽ፡ እንተኾነ ግን ጣልያን ነዚ ሓገዝ በአወንታ ከምትርእዮን አብዚ ጉዳይ ፍልሰተኛታት መሻርኽቲ ከምዝረኸበትን አፍሪቃ ድማ ቀዳምነት ከምዝወሃባ ገሊጾም’ለው።
ንዋሕዚ ሶርያዊያን ፍልሰተኛታት ንምፍታሕ $3 ቢሊዮን ሓገዝ ንቱርኪ ተሰሊዑላ’ሎ እዚ አሃዝ ምስቲ $1.9 ቢሊዮን ንመላእ አፍሪቃ ዝተሰለዓ እኹል ኣይኮነን።ማርታ ፎረስቲ ካብ ስግር ባሕሪ ኢንስትቱት
ብኻልእ ሸነኽ፡ አብቲ ዋዕላ ማልታ መደረ ዘስምዑ ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ ብወገኖም እዚ ዋዕላ ካብቶም ቅድሚ ሕጂ አብ ጉዳይ ስደትን ፍልሰትን ዝተካሄዱ ዋዕላታት ዝተፈልየ ምኳኑ ጠቂሶም እዚ ድማ እቲ ጉዳይ ህጹጽ መፍትሔ ዘድልዮ ከምዝኾነ ክልቲኦም ወገናት ማለት ሃገራት ኣፍሪቃን አውሮጳን ነዚ ዝተወሳሰበን ብዙሕ ገጻት ዘለዎን ጉዳይ ፍልሰትን ስደትን ንምፍታሕ ናይ ሓባር መርገጺታት ከምዘድልየን ዝተረድእሉ`ዩ ብምባል ንውጽኢት`ቲ ዋዕላ ንኢዶም።
ሚኒስትር ዑስማን መንግስትን ህዝብ ኤርትራ ነዚ ብድሆ ስደትን ፍልሰትን ንምፍታሕ ቀዳምነት ሂቡ ይሰርሓሉ ከምዘሎን ምስ ሕብረት አውሮጳን ካልኦት አባል ሃገራትን ዝካየድ ሸርክነትን ንምስራሕ ዘለዎ ድልውነትን ሰናይ ድልየትን ገሊጾም።
ምስ’ዚ ዝተሓሓዘ ዜና ኣምባሳደር ኦስትርያ አብ ኢትዮጵያ አንድርይስ መላን ናብ አውሮጳ ዝፈልሱ ኢትዮጵያዊያን ጽግዕተኝነት ንምርኻብ ኤርትራዊያን ኢና ከምዝብሉ ብተወሳኺ ብአሽሓት ዝቁጽሩ ኢትዮጵያዊያን ናብ ስዑዲ ዓረብን ደቡብ አፍሪቃን ከምዝስደዱ ገሊጾም። “አብ አውሮጳ ዘለዉ ኤርትራዊያን፡ 30-40% ኢትዮጵያዊያን እዮም ዝብል ገምጋም ኣለና”
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ሎሚ ሓሙስ መስከረም 28 ኣብ መበል 73 ሓፈሻዊ ኣኼባ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተረኺቡ ኣብ ዘስምዖ መደረ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዝበየኖ እገዳ ከይደንጎየ ከልዕሎ ግቡእ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ኣብ መደረኡ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ብሓፈሻ ሓድሽ ናይ ሰላም ለውጢ ተጀሚሩ ምህላው ብምጥቃስ ብፍላይ ምስ ኤርትራ ብዝተተሓዘ ብዘይካ ምስ ኢትዮጵያ ምስ ሶማልን ጅቡትን እውን ሰላማዊ ጽምዶ ተጀሚሩን ካብ ሕብረት ኣፍሪቃን ዞባውያን ሃገራትን ሰፊሕ ደገፍ ምርካቡን ሓቢሩ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝተጀመረ ለውጢ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ተስፋ ሒዙ ይመፅእ ኣሎ ኢሎም።ናይ ጅቡቲ ሚንስተር ጉዳያት ወፃኢ ብወገኖም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣወንታዊ ምዕባለ ይመፅእ ኣሎ መራሕቲ ኤርትራን ጅቡቲን ዘይተፈትሑ ፀገማት ንምፍታሕ ተሰማሚዖም ኣለው ኢሎም።
ኣብ ኒው ዮርክ ይካየድ ኣብዘሎ መበል 73 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት መደረ ዘስምዑ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዴሞክራስን ልዕነት ሕግን ንምርግጋፅ እናሰርሐት ትርከብ ኢሎም።
ምስ ሓድሽ ፖለቲካውን ዴሞክራሲያዊን ክውንነት፣ብኩሉ ህዝቢ ተቐባልነት ዝረኸበ ለውጢ ነካይድ ኣለና ዝበሉ ንሶም እዚ ራኢ እዚ ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ክትዕን ዘተን ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣገዳሲ እዩ ዝብል እምነት ኣለና ኢሎም።
መንግስቶም ዴሞክራሲያዊ ምሕደራ፣ልዕልነት ሕጊ፣ሚዛናዊነት፣ፍትሒ፣ፋይናንሳውን ቁጠባውን ተሓታትነት፣ግሉፅነትን ህዝባዊ ተሳትፎን ንምስፍሕፋሕ ይሰርሕ ከምዘሎ ዘርዚሮም።
“ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ እዚኣቶምን መልእኽትታት ምሕረት፣ ዕርቂ፣ሓድነትን ምሕዝነትን ህዝብታትና ንምርግጋፅ ኩሉ ዝክኣል ፃዕርታት ገይርና ኢና።”
ብቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቶም ኣብ ኩሎም መዳያት ተኸታተልቲ ስጉምታት ብምውሳድ ቅድም ኢሎም ዝነበሩ ማሕለኻታት ልምዓት፣ብልሽውና፣መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ድልየትን ተስፋን ህዝብና ንምምላስ ክወስድ ዝፀንሑ ስጉምታት ኣብታ ሃገርን ካብኡ ንላዕልን ተቐባልነት ረኺቦም ኣለው ኢሎም።
ፃዕርታትና ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ጥራሕ ዝተሓፀረ ኣይኮነን ዝበሉ ንሶም ኣብቲ ዞባ ካሊእ ታሪኻዊ ክስተት እውን ይፍፀም ኣሎ ኢሎም።
“ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ኣዋርሕ ቀዳማይ ሚንስተርና ኣብ ምሉእ ቀርኒ ኣፍሪካ ማዕረ ኣገዳስነት ዘለዎ ጉዳይ ፈፂሞም ኣለው።ኣብ መንጎ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ስሩዕ ርክብ ብምጅማር ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ርክባተን ሓቀኛን ሓድሽን ምዕራፍ ተኸፊቱ’ሎ።”
ኤርትራን ሶማሊያን ኣፈላላያተን ብምትዕራቕ ዲፕሎማሲያዊ ርክባተን ዳግም ምጅማረንን ሰለስቲኦም ሚንስተራት ወፃኢ ኢትዮጵያ፣ኤርትራን ሶማሊያን ኣብ ኣስመራ ኣኼባ ብምክያድ ናብ ጅቡቲን ብምጉዓዝ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ሓድሽ ናይ ርክብ ምዕራፍ ምኽፋቱ ነቲ ጉባኤ ገሊፆም።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድን ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ንዓሰርተታት ዓመታት ዝፀንሐ ምስሕሓብ ከብቅዕ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝተፈረመ ስምምዕ ብምጥቓስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቐብ ክልዓል እዋኑ እዩ ኢሎም።
“እዞም ኣገደስትን ኣወንታዊ ምዕባለታትን ኣብ ግምት ብምእታው ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብዘይ ምድንጓይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቐብ ከልዕሎ ብዕቱብ ክሓስበሉ ግቡእን እዋናውን እዩ።”
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተርኣዩ ኣወንታዊ ምዕባለታት ብምግላፅ ብሓፈሻ ኣብቲ ከባቢ ዝተፈጥረ ሃዋህው ከምዚ ኢሎም።
“እዚኦም ናይ ብሓቂ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ዝተኸሰቱ ዓበይቲ ምዕባለታት እዮም።ዋና ፀሓፊ ጉተረዝ ከምዝበሉዎ ኣብ ምሉእ ቀርኒ ኣፍሪካ ሓያል ናይ ተስፋ ንፋስ ይነፍስ ኣሎ።”
ኢትዮጵያ ኣብ ምዕቃብ ሰላም ተበርክቶ ዘላ ኣስተዋፅኦ ክገልፁ ከለው ዶ/ር ወርቅነህ ኣብ ቅድሚኣ እትስራዕ ዋላ ሓንቲ ሃገር የላን፤ምስ ሓድሽ ብድሆ ምዕቃብ ሰላም ቅሩብነትና ቀፃሊ እዩ ኢሎ።
ኢትዮጵያ ሰላም፣ፀጥታን ምርግጋእ ሃገሮም ከምኡ እውን ዞባውን ኣህጉራውን ኣፍሪካ ፃዕርታትና ክቕፅል እዩ ኢሎም።
ብዝተኣሳሰረ ኣብቲ ጉባኤ መደረ ዘስምዑ ናይ ጅቡቲ ሚንስተር ጉዳያት ወፃኢ ማሕሙድ ዓሊ ዮስፍ ኣብ ዙሪያ ዓለም ናይ ልምዓትን ዕብየትን ኣጀንዳ ንምፍፃም ግጭት፣ህውከት፣ሽበራን ዝተወደበ ገበንን ዕንቅፋ ምዃኖም ብምሕባር ብኣንፃሩ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣወንታዊን ታሪኻውን ምዕባለ ይርኢ ኣሎ ኢሎም።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተፈጥረ ሓድሽ ርክብ ንኻልኦት ሃገራት እውን ኣወንታዊ ውፅኢት ሒዙ መፂኡ’ሎ፤ከም ውፅኢቱ ናይ ኤርትራን ጅቡቲን ኩነታት ከምዚ ክብሉ ገሊፆም።
“ፕሬዝዳንትታት ጅቡቲን ኤርትራን 17 መስከረም ብመንጎኛነት ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ሳልማን ዓብዱል ዓዚዝ ኣል-ሳውድ ኣብ ጅዳ ተራኺቦም ምዝርራቦም ንተሳተፍቲ እዚ ጉባኤ ክገልፅ እፈቱ።ኣብ መንጎ እዘን ኣሓት ሃገራት ሓዱሽ ምዕራፍ ክኸፍቱ ተሰማሚዖም ኣለው።”
“እዚ ኣኼባ ስዒቡ ሳላ ዕቱብ ፃዕሪ ንጉስ ስዑዲ ዓረብን ክቡር ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ዝጀመሩዎ ልዝብ ክቕፅልሉን ምስሕሓብ ዶብን እሱራት ኲናትን ሓዊሱ ዘይተፈትሑ ጉዳያት ብሰላም ንምፍታሕ ተሰማሚዖም ኣለው።”
ኣብ መንጎ ተነሓናሕቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን ዝተበፅሕ ስምምዕ ሰላም እውን ብሓጎስ ከምዝተቐበሉዎም ሓቢሮም።ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ነዊሕ ተሳቕዮም ኣለው ሰላምን ዝሓሸ መፃዕን ይግብኦም እዩ ኢሎም ምንስቴር ወፃኢ ጅቡቲ።
ብመሰረት ዝወፀ ፕሮግራም ናይ ኤርትራ ምንስቴር ወፃኢ ዑስማን ሳሊሕ ፅባሕ ቀዳም መደረ ከስምዑ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ኢጣሊያ ብፁዓ ጳጳሳት ቤት ምኽሪ እቲ ቅድሚ 30 ዓመት ዝተበገሰ ናይ ክርስቲያንን ኣይሁድን ናይ ሓባር ዘተ ንምሕዳስን ብዕምቆት ንኽስትውዓልን፥ መጽሓፍ ኣስቴር ብዘማእከለ መደብ ክንበር ንናይ ኢጣሊያ ካቶሊክ ምእመናን ኣብዚ ካብ ዕለት 17 ጥሪ 1990 ዓ.ም. ምእንቲ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ሕድነት ንናይ ጸሎት ሰሙን ምኽንያት ካብ 18 ጥሪ ክሳብ ዕለት 25 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ዝካየድ ናይ ሓባር ናይ ጸሎት ዋዜማ ምዕዳን ከቕርብ ብዘይ ምኽንያት ኣይኰነን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብዝለዓለ ሕድ ሕዳዊ ምፍላጥ ነቲ ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ኣይሁድን ዘሎ ናይ ሓባር ዘተ ቅድመ ፍርድታት ንምውጋድን ናይ ሓባር መጽሓፍ ቅዱሳውያን ዕሴታት ዳግም ምርካብን ንፍትሕን ሰላምን ፍጥረትን ተፈጥሮን ንምዕቃብን ብናይ ሓባር ተበግሶታትን ብምብጽጻሕን ብዕምቆት ምንባር ብዝብል መንፈስ እቲ ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ኣይሁድን ዕለት 30 ጥቅምቲ 1989 ዓ.ም. ዝተበገሰ ናይ ሓባር ዘተ ክንበር ናይ ኢጣሊያ ብፁዓ ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ምእንቲ ሓድነትን ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ናይ ሓባር ዘተ ሓልዮ ድርገት ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ናይ ጸሎት ሰሙን ኣብ ዝጅመረሉ ዋዜማ ክንበርን፥ እቲ ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ኣይሁድን ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ ፍልይ ዘብሎ ክንየው እቲ ዘተ ኣብቲ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ዝተሰርተ ናይ ሓባር ዕሴታት ዘተኵር ብምዃኑ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ብምምልካት ነቲ ዝኽሪ መበል 30 ዓመት ክሌኣዊ ዘተ እምነት ክርስትናን ኣይሁድን ክንበር የተሓሳስብ፡
እቲ ናይ ሓባር ዘተ ዝተበገሰሉ ዕለት ኣብ መንጐ ኣይሁድን ክርስቲያንን ናይ ሓባር ሌላን በቲ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝተደረኸን ጳውሎስ ሻድሻይ ዘበርከትዎ ኣስተዋጽኦን ከምኡ እውን ኣብ 1986 ዓ.ም. ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ሮማ ኣብ ዝርከብ ናይ ኣይሁድ ምኵራብ ኣብ ዘካየድዎ ምብጻሕን ኣብኡ ተረኺቦም ቦኽሪ ኣሕዋት እንክብሉ ንኣይሁድ ሃይማኖት ሰዓብቲ ዝገለጽሉ ሓሳብን በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ 2005 ዓ.ም. ከለን ኣብ ዝርከብ ናይ ኣሁድ ምኵራብ ምብጻሕ ኣካይዶም፡ ምስ ክርስቶስ ዝራኸብ ምስ ኣይሁዳውነት እውን ይራኸብ ዝበለዎ ሓሳብን ካልኦት ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት እውን ብወገኖም ዝሃብዎ ኣበርክቶን መሰረት ንምዝካርን ልዕሉ ግምት ንኽህሉ ዓቢይ ኣጋጣሚ ምዃኑን ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ መግለጺ የዘኻኽር።
እስራኤል ናይ ክርስትና ቅድስ መበቆል
ኣብቲ ሰነድ ትምህርተ ክርስቶስ ንበጽሒ ወለዶ ዝብል ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳ ቤት ምኽሪ ምዕ. 11 ፍቕዲ 5፥ እስራኤል ናይ ክርስትና ቅዱስ መበቆልን መሰረት ምዕባለን እምነት ክርስትን እያ፡ እቲ ኣረመን ዝነበረ እምነት ክርስትና ክቕበል እንከሎ ዝቕብኣሉ ዝነበረ ቅዱስ ዘይቲ ዘፍርይ ኣውሊዕ ዝቦቕላላ መሬት እንክብል ኣብ ሕይወት ክርስትና እስራኤል ዘለዋ ዓቢይ ግደን ቅዱስን ስፍራ የብርህ።
ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያንን ምስ ሃይማኖት ኣይሁድ ናይ ሓባር ዘተ ሓልዮ ድርገት ኣቦ መበር ብፁዕ ኣቡነ ኣምብሮጆ ስፕረያፊኮ ምስ ቫቲካን ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እቲ ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ኣይሁድን ዘሎ ናይ ሓባር ዘተ ምዕባለ፡ ኣብ ሕድ ሕዳዊ ምትእምማንን ብዕምቆት ምልላይን ዝጸንዔ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 11 ከምዝብልዎ፡ ብሓደ ሸነኽ ኣንሕና እውን ሴማውያን ኢና፡ ኢየሱስ ብጥልቂ ኣይሁድ እዩ፡ ካብ ኣይሁድ ኣደ እዩ ዝተወልደ ከምዝዓበየን ከም ኣይሁድ እውን እዩ ካብዚ ዓለም ብሞት ዝተፈልየ፡ ኣብ ሕዝቢ ኣይሁድ ተሰግወ፡ ደቀ መዝሙር ኵሎም ኣይሁድ እዮም ዝነበሩ፡ ሓዋርያ ናይ ቅዱስ መጽሓፍ ሊቅ ጳውሎስ እውን ኣይሁድ እዩ ዝነበረ፡ እዚ እዩ መበቆልና፡ እቲ ዝተቐብልናዮን እንነብሮን እምነት ክርስትና ኣብ ኣይሁዳውነት እዩ ኣናስሩ፡ ፈጺምና ክንዝንግዖ ዘይግባእ ዓቢይ መንፈሳዊ ውርሻና እዩ ኢሎም።
መጽሓፈ እስቴር፥ እግዚኣብሔርን ዘድሕን እምነትን
እዚ ዝኽሪ ናይ ሓባር ዘተ መጽሓፈ ኣስቴር ዘማእከለ ኵይኑ ክሕሰብ ምግባር ብዘይ ምኽንያት ከምዘይኰነን ኣብ መጽሓፈ ኣስቴር እግዚኣብሔር ብጭራሽ ኣይስየምን፡ እግዚኣብሔር ዝብል ስም ኣይርከብን፡ ብምስጢር እዩ ዝገለጽ፡ ህቡእ እግዚኣብሔር ኰይኑ እዩ ዝንበብ፡ እዚ ኣብ ታሪኽ ቅዱስ መጽሓፍ ዓቢይ ሶውራዊ ኣገላልጻ እዩ፡ ኣስቴር ብዛዕባ እቲ ኣብ መንግስቲ ንጉስ ፋርስ ዝተፈጸሙ ነገራት ተዘንትው፡ መርዶክዮስን ሕዝቢ ኣይሁድን ኣብ መንግስቲ ፋርስ ከምዘይተበታተነን ካብዚ ንላዕሊ እውን ከምዘይጸነተን ተዘንትው፡ ፋሕ ከምዘይበለን ከምዘይጸነተን፡ ኣስቴርን ኣንስት እያ፡ ንህዝባ ኣብ እምነቱ ተድሕኖ ንዅሉ ኣይሁድ እውን ዘይነበረ” ናኣይሁዳውን ዘይኣይሁዳውን፡ ኣስቴር ዝብል ስም ንገዛእ ርእሱ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስም ኣይኵነን ዝነበረ፡ እቲ ዝሕርር እንኰ ዝዀነ እግዚኣብሔር ትምስክር፡ እቲ ናጻ ዘውጽእ ሓይሊ እግዚኣብሔር ናይ ሓቂ ናጽነት ስለ ዝዀነ ሓይሊ እግዚኣብሔር ዝምስክር እዩ ኢሎም።
ንእዋናዊ ዓለም ዝዛረብ መጽሓፍ
ኣብ ፍሉይነት ሓድነት ምንባር ዝከኣል ምዃኑ ኣስቴር ትምስክር፡ ኣብ እዋን ግዝኣት ፋርስ ኣይሁዳውያን ብቝጽሪ ውሑዳት እውን እንተነበሩ እቲ ኣብ እግዚኣብሔር ዝነበሮም እምነት ግና የድሕኖምን ንኻልኦት ናይ ድሕነት መጋበርያ ይዀኑ፡ እቲ ኣብ መጻሓፍ ኣስቴር ዝንበብ ታሪኽ ዓቢይን ማራኽን እዩ፡ ናይ ሃይማኖትን ባህልን ፍልልይ ይሃሉ ኵላትና ደቂ ሓደ እግዚኣብሔር ምዃንና የበስር።
ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳትን ርክባን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ 2016 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ ናይ ኣይሁድ ምኵራብ ዘካየድዎ ምብጻሕ ብፁዕ ኣቡነ ስፕረያፊኮ ዘኪሮም፡ ናይ ርክብ ዕሴት ከዘነቓቕሑን ሕውነትን ምሕዝነትን ኣብ ምክብባርን ናይ ሓባር ዘተን ምዃኑ ኣዘኻኺሮም እዮም፡ ናይ ሮማ ናይ ሃይማኖት ኣይሁድ ሰዓብቲ ማሕበረሰብ ኣደ መንበር ሩት ዱረገሎ እውን ነዚ ሓሳብ እዚ እየን ዘቃልሓ ቢሎም ምስ ሓበሩ ኣስዒቦም፡ ዕለት 17 ጥሪ እቲ ናይ ሓባር ዘተ ብኸምዚ ዝበለ መደብ እዩ ዝፍጸም ኢሎም፡ ቀጺለን ዱረገሎ እውን ብወገነን ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት፡ ርክብን ዘተን ኣይሁድን ክርስቲያንን እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ክመስል ዝብል ወይ ከኣ እቲ ሓደ በቲ ሓደ ክዕብለል ዝብል ኣይኰነ፡ ነቲ ዘሎ ፍልልያት ዓቂብካ እቲ ፍልልይ ንዓሚዩቕ ሌላ መሰረት ክኸውን ምጥቃም ዝብል እዩ፡ ስለዚህ ፍልልይ ምኽንያት ግጭት ክኸውን የብሉን፡ እቲ ዝኽሪ መበል 30 ዓመት ናይ ሓባር ዘተ ብተክለ ሰብነት ኣስቴር ምንባሩ ብሓቂ ዓቢይ ትርጉም ኣለዎ፡ ዘጓንፍ የጓንፍ መንነታን መንነት ሕዝባን ዘይሓበአትን ዘይሸጠትን እያ፡ ሕዝብኻ ንዘይምኽሓድ ኣብ ጽንዓት ኣብነት እያ ኢለን።


text:
ደጊም ሓደ ኣካል እዮም እምበር ክልተ ኣይኮኑን። እምበኣር ነዚ ኣምላኽ ሓደ ዝገበሮ ሰብ ኣይፍለዮ።” ይብል። ስለዚ ሓደ ምስ ሓንቲ ምጽማድ (መርዓ) ፍቓድ እቲ ዝፈጠረና እግዚአብሔር ኣምላኽ እዩ። “ብዝኁን ተፋረዩን ንምድሪ ድማ ምልእዋን” ዝብል ትእዛዝን ኸኣ ኻብኡ ዝተዋህበ ሕጊ እዩ። (ዘፍ. 1፡28) ስለዚ መርዓ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣምላኽ ብቅዱስ ተኽሊል ኪፍጸም ኣለዎ። ምኽንያቱ ተኽሊል ሓደ ካብ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ ብዝርአ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዘይርአ ጸጋን በረከትን ዘውህብ፡ ክልተኦም ተጻመድቲ ብሓድነት ኣብ ሃይማኖትን ፍቅርን ሓዳርን ከም ዝጸንሑ ዝገብር ምሥጢር እዩ። መጀመርታ እግዚአብሔር ንሰብኣይን ንሰበይትን ዝፈጠረ ሓደ ኮይኖም እናተረዳድኡ፡ እናተሓጋገዙ ናይ ኵሉ ገዛእትን ኣዘዝትን ኮይኖም ኪበዝኁን ኪፈርዩን ንምድሪ ውን ኪመልእዋን እዩ። (ዘፍ. 1፡27-28)። ቤተ ክርስቲያና ውን ጸሎተ ተኽሊል ኣብ እትፍጽመሉ ጊዜ ነዚ ዝዓለመ ኾይኑ እቲ ኽልተነት ጠፊኡ ብሓድነት፡ ምፍልላይ ጠፊኡ ፍጹም ፍቕሪ ኪምሥረትንን ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ምክብባርን ምጽውዋርን ምርድዳእን ኪህልዎም እዩ።
መርዓ ቕዱስ ምዃኑ ኪምህረና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ዓለም እዚ እቲ ቐዳማይ ተኣምራቱ ኣብ ቤት መርዓ ተረኺቡ እዩ ፈጺምዎ (ዮሓ. 2፡1-14)። “ነቲ ምትእትታውስ ጽቡቕ ኣይኮነን” ዝብል ዘረባ ሓዋርያት’ውን ጐይታ ከምዚ ኢሉ እዩ መሊስዎ። “እዚ ነገር እዚ ነቶም ዝተዋህቦም እንተ ዘይኮይኑ ዅሉ ዝኽእሎ ኣይኮነን። ካብ ከርሢ ኣደኦም ስሉባት ኮይኖም ዝተወልዱ ኣለዉ፡ ሰባት ዝሰለብዎም ስሉባት’ውን ኣለዉ፡ ምእንቲ መንግሥተ ሰማያት ኢሎም ዝተሰልቡ ስሉባት እውን ኣለዉ፡ ነዚ ትምህርቲ እዚ ኪቕበሎ ዝደሊ ይቀበሎ።” (ማቴ. 19፡10-17) ብምባል ኣብ ዓለም ካብዚ ዝተባህለ ትምህርቲ ወፃኢ ምንባር ከምዘይከኣልን ካብ ዓቕምካ ወፃኢ ምንባር ጌጋ ምዃኑን ኣርዲኡና እዩ።
በዚ መሠረት ኣብዚ ወርኀ ጥሪ’ዚ ብጸሎተ ተኽሊልንን ብሥጋሁ ወደሙ መርዓኦም ኪፍጽሙ ይርኣዩ። እዚ ዓይነት ሓሳብ ብዝተቐደሰ መርዓን ሕይወትን ንምንባር ዝዓለመ ስለዝኾነ ኣዝዩ ዘሐጕስ እዩ። ይኹን እምበር እቲ መርዓ ዝፍጸም ዘሎ ብመጽናዕቲ ናይ ዕድመ ልክዕ ናብራ ንምምሥራት ተሓሲቡሉ ድዩ፧ ዋላስ ብሃንደበት ‘ፈትየኪ ፈትየካ’ ብዝብል እዩ፡ ብዘይ ዓሚቝ መጽናዕትን ርድኢትን ዝምሥረት መርዓ ጾር ሓድሕድ ዝጠፍኦ ቐጻልነት ዘይብሉ እዩ። ሰብኣይ ንሰበይቲ ኸይፈለጣ፡ ሰበይቲ ኸኣ ንሰብኣይ ስለዝምርዓዉ ቐሊል ጉዳይ የባእሶም፡ ንእሽቶ ነገር የጨንቖም እሞ ጉዳዮም ናብ ቤት ፍርዲ ይኃልፍ። ሎሚ ኣብያተ ፍርዲ ተጻቢቦም ዝረኣዩ ብኽሲ ሰብኣይን ሰበይትን እዩ። እቲ ጸገም ካብኦም ኃሊፉ ናብ ሥድራን ከባብን ኪኃልፍ ይርአ። መርዓ ቅዱስን ክቡርን እኳ እንተኾነ ተመራዒኻ ምፍታሕ ከኣ ዝገደደ ኽፉእ እዩ።
ስለዚ እምበኣር ተጻመድቲ ናብቲ ዘለዓለማዊ ኽብርን ሕይወትን ኪበጽሑ ዝኽእሉ ብምጽውዋርን፡ ብምክብባርን፡ ብምርድዳእን ዝመርሕዎ ቈይቍ ኾነ ግጭት ዘይብሉ ናብራ ኺህልዎም፡ ሓደ ናይቲ ሓደ ድኹም ጐኒ ብምፍላጥ ኪዕገስን እቲ ድኹም ጎኒ ዚፍወሰሉ መንገዲ ኪፈጥርን ቃል ኪዳን ኸጽንዕን እዩ ዝግባእ። እወ መርዓ ቕዱስ ምዃኑ ምፍታሕ ውን ከምዘይግባእን ሓዋርያት ምሂሮምና እዮም። ምፍልላይ ብሞት ብዝሙት ወይ ብእምነት ምልዋጥ ናይ ሓደ ወገን እንተ ዘይኮይኑ ፍቑድ ኣይኮነን።
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ኣቱም ሰብኡት ከምቲ ክርስቶስ ንቤተ ክርስቲያን ዘፍቀራ ኸምኡ ድማ ንኣንስትኹም ኣፍቅሩ፡ እቲ ንሰበርቱ ዘፍቅር ንገዛእ ርእሱ እዩ ዘፍቅር፡ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ይምግባን፡ ይከናኸናን እምበር ሰብነቱ ሓደ ይኸውን፡ ክልቲኦም ከኣ ሓደ ኣካል ይኾኑ እዚ ዓቢይ ምሥጢር እዩ” ብምባል እቲ ኺህሉ ዘለዎ ሓድሕዳዊ ፍቕሪ ገሊጽዎ ኣሎ። (ኤፌ. 5፡25-31)። ሰብኣይ ንሰበይቱ ከኽብራ፡ ሰበይቲ’ውን ንሰብኣያ ክተኽብሮ ቅዱስ ተግባር ኮይኑ ንኽልተኦም ብማዕረ ዝብጽሖም እዩ።
ነዞም ኣብዚ እዋን’ዚ ብግቡእ ክርስቲያናዊ ሥርዓትን ትምህርቲ ሃይማኖትን መርዓኦም ዝፍጽሙ ዘለዉ፡ ኸምቲ ጐይታ ብመጀመርታ ኣብ ቤት መርዓ ተረኺቡ በረኸቱ ዝሃበ ሎሚ ውን እዚ በረኸት እዚ ኽህቦምን ክሳዕ ፍጻሜ ሕይወቶም ከጽንዖምን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹን።
ይትባረክ እግዚአብሔር አምለከ አበዊነ!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
ሃገራዊት ጋንታ አርጀንቲና ምስ እስራኤል ከተካየዶ ዝተመደበ ናይ ምሕዝነት ግጥም ምስራዛ ኣፍሊጣ
ፕረዚደንት ማሕበር ኩዕሶ እግሪ ኣርጀንቲና ክላውድዮ ታፖያ ሃገራዊ ጋንታ ኣርጀንቲና ምስ እስራኤል ከተካይዶ ዝተመደበ ናይ ምሕዝነት ግጥም ከምዝተሰረዘ ኣፍሊጡ። ፕረዚደንት እስራኤል ሩቨን ሪቭለን ፈተውቲ ኩዕሶ እግሪ እስራኤላዊያን ብውሳነ ኣርጀንቲና ከምዝሓዘኑ ብምግላጽ “ ብርግጽ ንብዙሓት ፈተውቲ ኩዕሶ እግሪ እስራኤላዊያን ዝሓዘንሉ መዓልቲ እዩ እንተኾነ ካብ መሲ ዝዓብይ ክብርታት ኣለው። ውሳነ ኣርጀንቲና ብፖለቲካ ምጽላው የተሓሳስብ’ዩ” ኢሎም።
ኢፒሶዳት
-
-
ጥቅምቲ 22, 2021
“መቐለ ንሳልሳይ እዋን ደብዳብ ነፈርቲ ተኻዪዱ” ሮይተርስ፣ “ፈሺሉ” ወሃብ ቃል ህወሓት
-
ጥቅምቲ 20, 2021
ንከተማ መቐለ ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-


text:
ኣገዳሲ ሓበሬታ ንኤርትራውያን ነበርቲ ሱዳን
ብሰንኪ እዚ ኣብ ዓለምና ብቁልጡፍ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ COVID-19 ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ሚኒ/ ጥዕና ኤርትራን ንነብረሉ ዘለና ሃገርን ብቀጻሊ ከውጸኡዎ ንዝጸነሑ ሓበሬታት ብቐጻልን ብዘይ ምቑራጽ ብመገዲ ኤምባሲና ኣብ ሱዳን ዝዋሃብ ንዝጸነሐ ተወሳኺ ናይ ጥንቓቐ ሓበሬታትን ብማሕበራዊ መራኸቢታትን ኣብ ማሕበረ ኮማትና ብምዝርጋሕን ክነብጻሓልኩም ምጽናሕና ዝፍለጥ ኮይኑ፡ እዚ ዝስዕብ ተወሰኽቲ ሓበሬታ ንዝርግሕ ስለ ዘለና ንድሕነት ነብስናን ስድራቤታትናን ንኩሉ ክባጽሕ ልሙድ ኣበርክቶኹም ክትገብሩ ብትሕትና ንሓትት።
ቤ/ጽሕፈት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ካብ ፈለማ እዋን’ዚ ሓደገኛ ቫይረስ ዝተቐላቐለሉን ዝተላበዓሉን እዋን ንድሕነት ዜጋታት
- ኣብ ማሕበረ ኮማት ዞባታትን ካርቱምን ብቀጻሊ ሓበሬታት ምዝርጋሕን ኮሚቴታት ምቋምን ዜጋታት ካብ ዘይተደልየ ምንቅስቓስ ክቑጠቡ ጐስጓስ ምክያድ ።
- ካብ ዕለት 18/03/2020 ክሳብ 31/03/2020 ቆንስላዊ ኣገልግሎት ደው ክብል ወሲኑ።
- ኣብ ኣብያተ-ጸሎት፡ መርዓ፡ ጥምቀት ኮነ ካልእ እኩብ ሰብ ዝሳተፎ ኣጋጣሚታት ነብሶም ክዕቅቡ ።
- ድሕነት ነብሶም፡ ሕብረተ-ሰቦምን ሃገሮምን ክሕልዉ ምእንቲ ብሚኒ/ጥዕና ኤርትራን ሱዳንን ዝዝርጋሕ ሓበሬታታት ኣብ እዋኑ ክዝርሕ ጸኒሑን ኣሎን።
ከም መቐጸልታ ናይ’ዚ ድማ ፡ሚኒ/ጥዕና ዘውጽኦ 5 ሓበሬታታት ከምኡ’ዉን መንግስቲ ሱዳን ኣዊጁዎ ንዘሎ ሓድሽ አዋጅ እቶ-እቶ ዝምልከት ሓበሬታ እነሆ፡
● ካብን ናብን ኤርትራ ዝግበር ኩሉ ዓይነት በረራ ነፈርቲ ን2 ሰሙን ምዕጻው፡ ናይ ህዝቢ ሞጓዓዚያ ማለት ኣውቶቡሳት፡ሚኒባሳትን ታክሲን ካብ ስራሕ ደው ክብላ፡ ካብ መውዓሊ ህጻናት(KG) ክሳብ ኮለጃት ካብ ዕለት 27/03/2020 ንግሆ ሰዓት 6፡00 ቅ.ቀ. ደው ምባልን ካልእን ስጉምታት ተወሲዶም ኣሎዉ።
ብወገን መንግስቲ ሱዳን ከኣ፦-
- ኣብያተ ትምህርቲ ኣቀድመን ከምዝተዓጽዋ ክኾና እንከለዋ፡ ኣኼባታት ሰሚናራት ዋዕላታትን ካልእ ማሕበራዊ ጉዳያት ከም መርዓን ሓዘንን ካልኦትን ምትእኽኻባት ክውገድ፡
- ካብ ዕለት 25/03/2020 ኣትሒዙ ተግባራዊ ኮይኑ ዝርከብ፡ ናይ ሰዓታት እቶ እቶ (እዋን ሓዳጋ ድንጋጌ) ካብ ሰዓት 08፡00 ድ.ቀ. ክሳብ ሰዓት 6፡00 ወጋሕታ ተኣዊጁ ይርከብ።
ተወሳኺ ኣገዳሲ ሓበሬታ
- ኩሎም ዜጋታት ድሕነቶም፡ ድሕነት ሕብረተሰብን ሃገርን ምሕላው ግብኦም ምዃኑ ብምእማን ካብ ናብ ምንቅስቓስ ክቑጠቡን ሓበሬታን መምርሒታትን ሚኒ/ጥዕናን ናይ ንነብረሉ ሃገር መምረሒታት ከተግብሩን እናተላበና፡
- ንዝኾነ ህጹጽ ሓበሬታ ንኤምባሲ ኤርትራ ንምውካስ በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ስልኪ 0183521000 ወይ 0117902964 ክትድዉሉ ንላቦ ።
- ዝኾነ ዜጋ ኣብ ከባቢኡ ንዘጋጥም ጸገማት ንኮሚቴ ማ/ኮም በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ደዊሉ ክረኽቦም ይኽእል፦- 0155225621
- ኩሉኹም ኤርትራውያን ነበርቲ ሱዳን በብ ዓቕምኹም ኣብ መኸተ ኣንጻር ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ (COVID-19) ንምስታፍን ንምብርካትን ብሃገራዊት ሽማግለ መኸተ ሱዳንን ኤምባሲን ዝወጸ ሓበሬታ ክትካታተሉን ኣብ ጨናፍር ማሕበረ ኮማት ንዝምልከቶም ኣካላት ብምውካስን ዘድሊ ኣበርክቶ ክትገብሩ ንሓትት።
ዝኾነ ኣብ ከባቢኹም ንዘጋጥም ህጹጽ ጉዳያት ከም ምልክታት ሕማም ቫይረስ ኮሮና ፡ንዝሓመሙን ዝምርመሩን ብዝምልከት መንግስቲ ሱዳን እዘን ዝስዕባ ተሌፎናት ዘርጊሑ ምህላዉ ነፍልጥ ።
- 0123390987 ናይ ኮሮና ቫይረስ ናይ ህጹጽ ረዲኤት ቤት ጽሕፈት
- 0127621099 ናይ ካርቱም ጨንፈር
- 012495080 ናይ ኡምዱሩማን ጨንፈር
- 0127012876 ናይ ባሕሪ ጨንፈር
ፍሉይ ቁጽሪ 9090 ወይ 2121 ወይ 221 በዘን ቁጽሪታት ብምድዋል ኣድላዩ ሓበሬታ፡ሓገዝን መምሪሒታትን ክትረኽቡ ከምትእኽእሉ ንሕብር።
ንእዋናዊ ሓበሬታ ኣብ ኢንተርነት
@SHABAIT.COM
@YPFDJ SUDAN
@ERITREAN COMMUNITY IN KHARTOUM
ተወከሱ።
ዓወት ንሓፋሽ!
ኮሚቴ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ካርቱም
28 መጋቢት 2020


text:
ኣብ መአከቢ ኣዳራሻት ኣብያተ ምኽሪ ኣሜሪካ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ዘጋጠመ ህውከት፣ ሎም ቅነ ዝስየም ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ፣ ንፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንምውራድ ዝጽውዕ ውሳኔ ከድምጽ እዩ።
ብመሰረት ዝመጸና ዜና፣ ቀዳማይ ስጉምቲ፣ ምክትል ፕረዚደንት ማይክ ፔንስን ኣፈጉባኤን፣ ነቲ ንፕረዚደንት ብቁዕ ኣይኮነን ዝብል ዓንቀጽ ዝሓዘ ‘መበል 25 ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲን’ አብ ጥቅሚ ንክውዕልን ምሕታት ክኾን እዩ።
ምክትል ፕረዚደንትን ካቢነን ኣይንገብሮን ኢና ዋላ’ውን እንተበሉ፣ ቤት ምክሪ ኣሜሪካ፣ ነቲ ንምውራድ ትራምፕ ዝጽውዕ ውሳነ ንክሓልፍ ክቅጽሉ እዮም።
ምክትል ፕረዚደንት ማይክ ፔንስ፣ ነቲ ጻውዒት ክቅበሉ እዮም ዝብል ትጽቢት የለን።
ትራምፕ፣ ኣብ’ቲ ሎሚ ከምዘይጥቀሙሉ ዝተዓጸወ ትዊተሮም ‘ንዕግርግር ብምልዕዓልን ቅድሚ’ቲ ህውከት፣ ንደገፍቶም "ክሳብ መወዳእታ ሎሚ እተዘይቃሊስኩም፣ ሃገር ኣይክትህልወኩምን’ያ" ኢሎም ነይሮም።


text:
Radio Erena: 15 May 2018
ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ኣብ ቀጠር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዘካየደ ማዕከን ዜና ጋልፍ ታይምስ ሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብ ቀጠር ኣብ ዝጸንሓለን ክልተ መዓልታት ምስ ኣሚር እታ ሃገር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ብምርኻብ ኣብ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ክልትኤን ሃገራት ዘተኮረ ዝርርብ ኣካይዱ።
ንሱ ናብ ቀጠር ዑደት ምክያዱ፣ ነታ ምስ ሶማል ዝምድንኣ ኣብ ምልሕላሕ እትርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ስዑዲ ዓረብን ከቖጥዐን ከምዝኽእል ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ክልቲኤን እዘን ሃገራት፣ ሶማል ምስ ቀጠር ዝጸንሓ ዝምድና ክበትኽ ጸቕጢ ክገብራ እኳ እንተጸንሓ፣ ፈደራላዊ መንግስቲ እታ ሃገር ምስ ቀጠር ዝጸንሐ ታሪኻዊ ዝምድና ከምዘይበትኮ ምንጻሩ ይፍለጥ።
ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ መንግስቲ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ምስ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ኢትዮጵያን ብምስምማዕ ንወደብ በርበራ ክትውንኖ ዝኣተወቶ ውዕል ንሉኡላውነት ሶማል ዝግህስ’ዩ ክብል ዝሓለፈ ወርሒ ናብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ኣቕሪቡ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሶማል 10 ሚልዮን ዶላር ከተእቱ ድሕሪ ምፍታና፣ ዝምድንኣ ምስ ሶማል ናብ ምብታኽ ገጹ ተቓሪቡ ይርከብ።
ዝምድና ሶማል ምስዘን ሃገራት ኣብ ተኣፋፊ መድረኽ በጺሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን ከኣ’ዩ ፕረዚደንት ፋርማጆ ናብ ቀጠር ዝበጽሕ ዘሎ።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዲፕሎማስያዊ ጽልዋታት ዝጸንሓ ቀጠር ድሕሪ’ዚ ናይ ሃገራት ወሽመጥ ምስሕሓብ ምስ ኤርትራን ጅቡትን ዝምድንኣ ክዝሕትል እንከሎ፣ ምስ ሱዳን፣ ሶማልን ኢትዮጵያን ግና ጽቡቕ ይቕጽል ከምዘሎ ይፍለጥ።
================


text:
ኣነኮ “ፕረሲደንት ኢሰያስ“ እትብል ቃል: ካብ ኣፈይ ኣይትወጽእን እያ:: መኽንያቱ ከኣ ብቑዕ መኽንያት ስለዘሎኒ እየ። ንሱ ድማ እዚ ሰብዚ ኣብ ውድድር ምርጫ ቀሪቡ ብሕግን ብህዝብን ስለዘይተመርጸ፣ ንዓይ ይኹን ነቶም ሕግን ኣገባብ ምርጫን ዝፈልጡ ሃገራውያን ግና ኣዝዩ ዘስደምምም ተርእዮ እዩ። እወ፣ብዙሓት ሰባት ግና ከይሓፈሩ ተጠሊዖም ብዙሕ ግዘ ደጋጊሞም፣ “ክቡር ፕረሲደንትና ኢሰያስ ኣፈወርቂ“፣ ወይከኣ “ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ“ እንዳበሉ ክዛረቡን ክጽሕፉን ክሰምዕ ከሎኹ፣ ኣዝዩ እዩ ዝገርመኒ ወረ የሕዝነኒ እምበር። እምበርዶ እዞም ሰባት እዚኦም ኣገባብ ምርጫ ፕረሲደንት ርእዮምን ሰሚዓምን ይፈልጡዮም? ወይስ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብሕገ ኣልቦን ብውዲትን ን27 ዓመታት ዝኣክል ኣብ ኮረሻ ስልጣን ኮይኑ ንህዝቢ ብምሉእ ምልኪ ዝገዝእ ዘሎ ሰብሲ፣ ከም ሕጋዊ ገርካ ክትዛረበሉ፣ ነቲ ዘይሕጋዊ ኣብ ሕጋዊ ንምቕያር ጥራይ እዩ። ስለዚ እዞም ሓንሳብ “ክቡር ፕረሲደንትና ኢሰያስ ኣፈወርቂ“፣ ሓንሳብ ከኣ “ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ“ እንዳበልኩም፣ ንሓደ ልኡኽ መላኺ ከም ብህዝቢ ዝተመርጸ ፕረሲደንት ገርኩም ክትጽሕፉን ክትዛረቡን ከሎኹም ኣዝዩ ዘሕፍር እዩሞ፣ ዓገብ!!።
እተን መርበባት ሓበሬታ “መስከረም”ን “ሻባይት”ን ወዘተ….ግና፣ መጋበርያን ልሳን ኢሰያስን ጭፍራ ህግደፍን፣ 03 ስለዝኾና፣ ከምኡ እንዳበላ እንተድኣ ግዒረን ኣይተሓዘለንን እዩ። መኽንያቱ ነቲ ሕገ-ኣልቦ ስርዓት ህግደፍን ምስ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈውርቅን ክጠፍኣ ስለዝኾና፣ ክሳብ ዝጠፍኣ ግድነት እየን ከምኡ እንዳበላ፣ ነቲ ደላይ ሓቀኛ ሓበሬታን፣ ነጻነትን ሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ዝደሊ ሃገራዊ ከታልላ።ንመረዳእታ ንምጥቃስ ኣብቲ ፕረሲደንት ሳዳም መራሒ ኢራቕ ዝወድቀሉ ዝነበረ እዋን፣ 70 ዝኾና መርበብ ሓበሬታን ማዕከን ዜና ራድዮን ብባዕዳውያን ስለላ መርበብ ዝምወላ ይግዕራ ነይረን እየን። ኣብ መወዳእታ ግና ሃገር ኢራቕ ኣብ ከምዚ ሎሚ ወዲቓቶ ዘላ ደልሃመት ከምትወድቕ ገረን እየን። እዘን መርበባት ብስም “መስከረም“ዶ ብስም “ሻባይት“ዶ ወዘተ….. እንዳ ተጸውዓ፣ መርበብ ህዝቢ ተመሲለን መሳርሒ ልኡኽ መላኺ ኮይነን፣ ሓሶትን ገለ ንጣር ሓቂ እንዳ ኣንጣባ ዝራባረባ ዘለዋ፣ “በትሪ ሓቂ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርንያ” ከምዝብሃል፣ ጽባሕ ብጊሓት ምስቲ ፍሹልን ብባዕዳውያን ዝተላእከን ውልቀ መላኺ፣ ኢሰያስ ክጠፍኣ እየን።
እወ፣ ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ፣ እዚ ልኡኽ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ፣ ሕድሪ ስውኣትን ጠለብ ህዝብን ራሕሪሑ፣ ከም ሓደ ዝዓበደ ከልቢ ምስ ጋላለሉ ላዕልን ታሕትን ዝብሎ ዘሎ፣ “ንህዝቢ ኤርትራ ቅኑሕ ሓበሬታ ክንህብ ዝተመስረትና ኢና” ኢለን: ኣብ ጎድኒ፣ሕገ-ኣልቦ ልኡኽ ውልቀ መላኺ ኮይነን፣ ብገንዘብ ተታሊለን ንህዝቢ ከደናግራ ከለዋ፣ወፍረንን መደብ ዕዮአንን፣ ንተግባራት ኢሰያስን ህግደፍን ይሕግዛ ሰልዘለዋ፣ ህዝቢ ኤርትራ ነዚአን መጋበርያ መርበብ ሓበሬታ እዚኤን ካብ ኢሰያስ ፈልዩ ክርእየን የብሉን። ግድነት ድማ ስጉምቲ ክወስደለን መድረኽ ይጠልቦ ኣሎ።
ዓወትንህዝቢ ኤርትራን፣ ንሓቀኛ ሓርነትን ህዝቢ ኤርትራ!!
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
19 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ወፃኢ ሓይሊ ተለኣኣኺ ዝኾነ መንግስቲ ክጣየሽ ኣይኽእልን ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ።ህወሓት ኣብቶም ዝሓለፉ ሰላሳ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ ዓለምለኸ ትካላት ዝተኸሎም ካድራቱ ንዓለምለኸ ማሕበረሰብ እናታለሉ እዮም ክብሉ ከሲሶም።ኢትዮጵያ ትብተን እያ ዝብል ጥርጣረ ከምዘይብሎም እውን ኣፍሊጦም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ መብርሂ ኣብ ዝሃቡሉ እዋን ማሕበረሰብ ዓለም መብዛሕቲኦም ዝወረደና በደል እናፈለጡ ክኽሕዱ ይደልዩ ኢሎም።’’ኣብ ሓደ ማዕልቲ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ኣብ 200 ቦታ ኣብ ሓደ ግዜ እቲ ጁንታ ኣብ ልዕሊ ሰሜን እዚ መጥቓዕቲ ፈፂሙ’’ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ናይ ግዜ ጉዳይ ተዘይኮይኑ ኣብቲ ኵናት ይኹን ኣብ ፕረፖጋንዳ ሓቂ ስዒሩ ኣሎ ኢሎም።
ህወሓት ናይ ፕሮፓጋንዳ መድረኽዝ ተቖፃፀሮ ‘’ህወሓት በብትካላቱ ኣምነስቲ በሉዎ፣UN በሉዎ ምናምን በሉዎ ኣብ ኤጀንሲታት ዘለው ኢትዮጵያዊያን መብዛሕቲኦም ናይ ህወሓት ካድረ ቤተሰብ ኣካል እዮም’’ ኢሎም።
ብምሕዝነትን ብሓቅነትን ጠጠው ዝበሉ ናይ ወፃኢ መሓዙት ኣለና ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ካልኦት ‘’ኢድ ንምጥምዛዝ ዝፍትኑ እውን ኣለው’’ ኢሎም።’’ካልኦት ሓይልታት ክትርድኡዎ ዝደልየኩም ብረብሓን ክብርን ኢትዮጵያ እንተድኣ መፂእኹም ግን ዋላ ክሳደይ ይሰየፍ እምበር ኣይኸውንን’’ ኢሎም።


text:
ጳጳሳዊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝከላኸል ድርገት ንኽልተ መዕልቲ ዘካየዶ ሓፈሻዊ ምሉእ ዓውደ ጉባኤ ዕለት 18 መስከረም 2020 ዓ.ም. ከምዘጠናቐቐን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኣመልኪቶም ናይቲ ድርገት ኣባል ኤርነስቶ ካፎ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት “ናይ ባህሊ ለውጢ” ኣገዳሲ እዩ ቢሎም፡ ናይ ወሲብ ዓመጽን እዚ ዓይነት ዘስካሕክሕ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ክይፍጸም ብዓንተውኡ ጽኑዕ ምንጋወ ዝሓትት እዩ፡ እንተዘይኮነ እቲ ከቢድ መዓት ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ሱቕታ ዝርከቡ ዝተርፍ ስግኣት እዩ ዝኸውን ይብሉ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ናይ ወሲብ ዓመጽ ክስተት ዝዓገተ ኣይመስልን፡ ነዚ ዝበሉ ምስ ዜና ቫቲካን ቃለ መሕትት ዘካየዱ ናይ ሕጻናት ኣድሕን ተለፎን (Telefono Azzurro) መስራትን ኣቦ መንበርን ካፎ፥ እቲ ካብ ዕለት 16 መስከረም ክሳብ ዕለት 18 መስከረም 2020 ዓ.ም. ጳጳሳዊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝከላኸል ድርገት ዘካየዶ ሓፈሻዊ ምሉእ ጉባኤ ኣመልኪቶም፥ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንምክልኻል ዝግበር ዝርጋሔን መጽናዕትን ድልያን ሕንጸት ብመረብታዊ መራኽቦን ዝብሉ ኣርባዕተ ነጥብታት ኣማእኪሉ ከምዝዘተየን ኣብ ብራዚል ብዛዕባ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ምክልኻል ዝግበር ጻዕሪ፥ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝኾኑን ከምዚ ዓይነት ገበን ዝከታተሉን ኣብ ምክልኻሉን ዝዓዩ መማኽርቲ ዝምልከት ዝቐረበ ተክለ ቅርጺ እቲ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2020 ዓ.ም. ብድላይን ሓልዮትን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝቖመ ሓይልታት ዕማን ክቐውም ከምዝደገፈን እቲ ሓይልታት ዕማም ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ቤት ምኽሪ ብጽዓን ጳጳሳት ዝድግፍን ኣብ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝድግፍን ኣብ ኣባይቲ ምኽሪ ብጹዓን ጳጳሳትን ብኤቅለሳውያን ኵውንነት ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንምክልኻል ዝድግፍ እዩ ኢሎም።
ሓባሪ መጽሕፍን ሓደስቲ መጋበርያን
ጳጳሳዊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝከላኸል ድርገት ዝሓለፈ ዓመት ዕለት 16 ሓምለ ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ዘውጸኦ ሓባሪ መጽሓፍ ነቶም ፍትሒ ዘመሓድሩ ዓቢይ ድጋፍ እዩ እዚ ኸኣ እቶም ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝኾነ ክስምዑ ከምዘለዎም ክስምዑ ጥራሕ እውን ዘይኮነ ከመይ ክስምዑ ከምዘለዎም ዝሕብርን ዝተፈላለዩ ኣገባባት ዘጠቓልል እዩ ይብሉ።


text:
ኣብ 1997 ዓ.ም ኢትዮጵያ ንፓርላማ ኢትዮጵያ አብ ክልተ ዝገምዓን ድሕሪ ብዙሕ ክርክር ዝጸደቐን እዚ ሕጊ ሎሚ’ውን ትግባሬኡ ብዙሕ ዘይተዘረበሉ’ዩ። እንተኾነ ግን እዚ ሕጊ ውጽኢቱ ብግሁድ ይረኣይ ኣሎ ይብል ዘይመንግስታዊ ትካል ኣይፓስ ኢንተርናሽናል። እዚ ምስ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ጾታዊን ናይ ምውላድን መሰልን ምስ ምንጻል ጥንሲ ብዝተአሳሰር ዘጋጥም ሞት ንምጉዳል ዝሰርሕ ትካል እዚ ሕጊ ርኡይ ለውጢ ኣምጺኡ ክብል ምስክርነቱ ሂቡ’ሎ።
እዚ ዝተገልጸ ናይቲ ትካል ኣካያዲ ስራሕን ፕረዝደንት ዝኾኑ ጆን ሄዘንግተን ንኢትዮጵያ አብ ዝበጽሕሉን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ’ዩ።
ንሶም ከምዚ ኢሎም ኣለው።
‘ካብዚ ናይ ኢትዮጵያ ምብጻሐይ ሰፊሕ ዝኮነ ጥንሲ ናይ ምንጻል ሓላፍነት ንምሃብ ዝተካየዱ ጻዕርታት ዝተረኽቡ ኣገራሚ ዝኮኑ ውጽኢታትን ክምስክር እክእል’የ። ቅድሚ ምውጻእ’ቲ ሕጊ ምንጻል ጥንሲ ብከፊል ዘፍቅድ ሕጊ ብዙሓት ደቂ-ኣንስትዮ ኢትዮጵያ ደሕንነቱ ብዘይተሓለወ መንገዲ ጥንሲ ብምንጻል ይሞታ ነይረን ሕጂ ግን ምስ ትግባረ እቲ ሕጊ ኩነታት ተቐይሩ’ዩ። ኢትዮጵያ ካብ ደሕንነቱ ዘይተሓለወ መንገዲ ምንጻል ጥንሲ ናብ ደሕንነቱ ዝተሓለወ ምንጻል ጥንሲ ተሰጋጊራ’ያ። ናይ ብዙሓት ደቂ-ኣንስትዮ ህይወት ድማ ክድሕን ክኢሉ’ዩ።’
ኣካያዲ ስራሕ ኣይፓስ ኢንተርናሽናል ብተወሳኺ እቲ ትካል አብ ዝተፈላለዩ ሃገራት አፍሪቃ ከምዝሰርሕን እዚ ናይ ኢትዮጵያ ተመክሮ ድማ ከም ዕውት ተመክሮ ንኣብነት ዝውሰድ ምኳኑን ሓቢሮም።
ናይቲ ትካል ጨንፈር ኣብ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ዝኾና ወ/ሮ ሳባ ኪዳነ ብወገነን አብ ዝሓለፉ ኣሰርተ ዓመታት ኣብ ምድሃን ሂወት ደቂ-ኣንስትዮ ዝተረኽበ ዓወት ርኡይ‘ዩ ክብላ ርእይቶአን ንድምጺ ኣሜሪካ ሂበን።
ቅድሚ ሕጂ ዘጋጥም ዝነበረ ሞትን ሕማምን ከነወዳድር ከለና ብዘይውሑስ መንገዲ ጥንሲ ብምንጻል ካብ ዝሞታ ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ቁጽሪ 32 ሚእታዊት ዝነበረ ናብ 10 ሚእታዊት ወሪዱ’ዩ። እተን ብዘይውሑስ መንገዲ ጥንሲ ንምንጻል ዝፈተና አብ ሓደገኛ ኩነታት ምስ በጽሓ ገሊአን ናብ ሆስፒታል ይመጻ ንክሓውያ ድማ ክሳብ ሰለስተ ኣርባዕተ ወርሒ ይወስደለን። ንገለ አብ ከምዚ ኩነታት ዝመጻ ንምድሓን ይከኣል ዝበዝሓ ግን ይሞታ’የን ይብላ ወ/ሮ ሳባ ኪዳነ።
ኣካያዲ ስራሕን ፕረዝደንት ኣይፓስ ኢንተርናሽናል ዝኾኑ ጆን ሄዘንግተን አብዚ ናይ ኢትዮጵያ ምብጽሖም ዝተፈላለዩ ትካላት ጥዕና ምብጽሖምን ምስ ሰበ-ስልጣን’ታ ሃገር ምርኻቦምን ክፍለጥ ተካኢሉ’ሎ።


text:
ዕለት 26 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ ቡርኪና ፋሶ ሰሜናዊ ዞባ ኣብ እትርከብ ከተማ ፉልፈ ሸሞንተ ዕጡቓት ሓይሊ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዝፈጸምዎ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክልተ ምእመናን ከቢድ ማህሰይቲ ከም ዝወረዶምን ካልኦት ኣርባዕት ከምእተቐትሉን ክንገር እንከሎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ናይ መወዳእታ ወርሒ ጸረ ክርስቲያን ዝሃቀነ ኣርባዕተ ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ከምእተፈጸ ናይ ካያ ጳጳስ ገሊጾም፡ እቶም ኣሸበርቲ ነቲ ኣብ ቡርኪና ፋሶ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተን ሕንጸት ሰላምን ንምስንኻል ዝኣመቱ ምዃኖም ይሕብሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 26 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ሰንበት ኣብ ሰሜናዊ ቡርኪና ፋሶ ኣብ እትርከብ ዞባ ሎሩም ካብ ማእከል ከተማ ቲታኦ ኣስታት 20 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ኣብ እትርከብ ቱልፈ ከተማ ኣብ ዘላ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መስዋዕተ ቅዳሴ እናዓረገ እንከሎ ዕጡቓት ሓይሊ ሸበራዊ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸሙን፡ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ማሕበረ ክርስቲያን ብተደጋጋሚ ዒላማ ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ እኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ከምዝዀነ እውን ክሕበር እንከሎ፡ በቲ ዝውረደ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣርባዕተ ምእመናን ከም እተቐትሉ ናይ ሰበኻ ኡሁጉያ ጳጳስ ብፅዕ ኣቡነ ጁስቲን ካንተጋ ከምዝገለጹ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ። ናይ ዓይኒ መሰኻኽሪ ዝጠቐስ ፌደስ ናይዜና ኣገልግሎት ኣተሓሒዙ እውን እቶም ሽበራዊ መጥቃዕቲ ዝፍጸሙ ሸሞንተ ኣጽዋር ዝተዓጥቁ ሰባት ምዃኖም ከፍልጥ እንከሎ፡ ናብታ ቤተ ክርስቲያን ብምእታው ጠያይት ብምትኳስ ዘውረድዎ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ምዃኑ ይሕብር።
ካብ መወዳእታው ወርሒ ሚያዝያ ክሳብ ወርሒ ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብቲ ከባቢ ኣርባዕተ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ከምዝወረደን እቶም ከምዚ ዓይነት ሽበራዊ መጥቃዕቲ ዘውርዱ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ዋና መንበሮም ኣብ ማሊ ምዃኑ ይንገር።
ኣብ 2015 ዓ.ም. ሰለስተ ሽበርዊ መጥቃዕቲ ከምዝወረደን ኣብ 2016 ዓ.ም. 12፡ ኣብ 2017 ዓ.ም. 19 ኣብ 2018 ዓ.ም. 137 ሸበራዊ መጥቃዕቲ ከምእተፈጸመን ነዚ ግምት ብምሃብ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ኣብ ቡርኪና ፋሶ ጸረ ክርስቲያን ዝሃቀነ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክብ ይብል ምህላዉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ቡርኪና ፋሶ ምስ ማሊን ኒጀርን ኣብ ዘዳብው ከባቢ ብተደጋጋሚ ግብረ ሸበራን ምጭዋን ዝፍጸመሉ ኣብ ሰሜን ከባቢ ክኸውን እንከሎ፡ ካብ 2018 ዓ.ም. ንነጀው እውን ኣብ ምብራቓዊ ከባቢ እታ ሃገር ዘይምርግጋእ ይተኣታተው ምህላዉ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣግልግሎት ኣስዒቡ፡ ኣብ ከባቢ ሳሐል ጸረ ጂሃዳውያን ስርሒት ቡርኪና ፋሶን ማሊን ማውሪታኒያን ኒጀርን ጫድን ብውህደት ከምዝንቀሳቐሳ የዘኻኽር።