text:
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ዝተበየነ እገዳ ክለዓለሉ ዝድርኽ ብባህሪ ኮነ ብተግባር ዝኾነ ኣወንታ ኣየርኣየን ክትብል ኢትዮጵያ ገሊጻ።
ብኣምባሳደር ካዛኪስታን ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣቦ-መንበር ኮሚቴ እገዳ ኣብ ባይቶ ጸጥታን ሚስተር ካይራት ኡማሮቭ ዝተመርሐ ጉጅለ፡ ብ9 ግንቦት 2018 ኣብ ኢትዮጵያ በጺሑ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተራኺቡ፡ ንጥፈታት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምህዋኽ ዞባዊ ጸጥታን ኣብ ልዕሊኡ ዝተመሓላለፈ እገዳን ኣመልኪቶም ኣብ ዝተመያየጥሉ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሚንስተር ዴኤታ ወ/ሮ ሂሩት ዘመነ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ’ቲ እገዳ ክገበረሉ ዘገደደ ኣዕናዊ ተግባሩ ዝኾነ ናይ ባህሪ ኮነ ተግባር ዘርኣዮ ለውጢ የለን ክብላ ሚዘን መንግስተን ከም ዝገለጻ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ጸብጺበን።
ልኡኽ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ሶማልያን፡ ቅድሚ ናብ ኢትዮጵያ ምብጻሑ፡ ኣብ ሶማልያ፣ ኬኒያን ጅቡትን ከይዱ ኣብ ከመይነት ጸጥታዊ ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ’ተን ሃገራት ከም ዝተዘራረበ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱ መደብ ከም ዝነበሮ ግን ብህግደፍ መእተዊ ፍቓድ ከም ዝተኸልከለን ኣህጉራዊ ጽልዋ ዘለወን መራኸቢታት ገሊጻን።
ጉጅለ ህግደፍ፡ ብስም ዶብን ባድመን ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ኩሉ ምዕባሌታት ዘሪዑ ብምሓዝ፡ ቀንዲ ዘራያትና ምምሕዳር ኣመሪካን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝብል ዘይምክኑይ ጎስጓሳት ከካይድ ምጽንሑ፡ እንተኾነ ኣካይደዮ ክብል ኣብ ዝገለጾ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት፡ ምስ ሰበስልጣን ኣመሪካ ብስውር ክዛተ ምጽንሑን ምህላውን ምሕባሩ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ምስ ኤርትራ ዘለና ጸገም ብሰላምን ክንፈትሖ ድልዋት ኢና ክብል ንዝሃቦ መግለጺ ክምልስ እንከሎ ከኣ፡ ዘይዛመዱ ነገራት ብሓደ ወዲኑ ጉዳይ ዶብ ጥራሕ ዘይኮነ እንኮላይ እገዳ ምስኡ ክለዓል ኣለዎ ክብል ስጊንጢር ዝኾነ መግለጺ ምሃቡን ዝዝከር’ዩ።
ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
ኣብ ከባቢ ኣፍዓበት፡ ኣድያብ ኣብ ዝብሃል ቦታ ዝዕለሙ ዝነበሩ እሱራት ሓሙስ 10 ግንቦት 2018 ሰዓት 2:30 ድሕሪ ቀትሪ፡ ማዕጾ ሰይሮም፡ ክሃድሙ ኣብ ዝፈተንሉ፡ ወዲ ሳበ ብዝተባህለ መራሒ ክ/ሰራዊት 61 ብዝተዋህበ ደረቕ ትእዛዝ ብዝተተኮሰ ኣድራጋ ጠያይት ሓደ ካብ’ቶም እሱራት ከም ዝሞተ፡ ኣብ ቅትለት ሓው ከም ዝተሳተፈ ጸኒሑ ዝተረደኣ ኣባል እታ ሓለዋ ዝነበረ ወተሃደር ድማ፡ ብቕጽበት 6 ኣባላት ሓለዋ ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመን ብ11 ግንቦት 2018 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜና ሓቢራ።
ብካልእ ዜና ሰራዊት ሱዳን ብዘይ ሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ተጨውዮም ኣብ ከባቢ ገዳርፍ ኣብ በበይኑ ቦታት ክሳቐዩ ዝጸንሑ 231 ስደተኛታት ነጻ ከምዘውጸአ፡ ካብ መንግስታዊ ዜና ኣገልግሎት ሱዳን ንዝረኸበቶ ሓበሬታ መሰረት ብምግባር ጸብጽባ።
ግብጺ ኣካል ናይ’ቲ ምስ ዲጋ ኣባይ ዝተኣሳሰረ ሃገራት ናይ’ቲ ዞባ ንምኽሳብ ተካይዶ ዘላ ንጥፈታት፡ ኣብ ኤርትራ ብጉልባብ መመንጨዊ ጸዓት፡ ንህግደፍ ኣብ ቁጽጽራ ብምእታው ባይታ ንምርካብ ትጽዕት ኣላ።
ካቢነ- ሚኒሰራት ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ክሃንጽ ዘኽእሎ ውሳነ ብ9 ጉንበት 2018 ከም ዝወሰነ፡ እቲ ፕሮጀክት 7 ሚሊዮን ዶላር ክውድእ ከም ዝኽእል፡ ክርከብ ተመዲቡ ዘሎ ፍርያት 4 ሚጋዋት ከምዝኾነ፡ ይኹን ግን እዚ ንካልእ ፖለቲካዊ ጉልባብ ደኣምበር ሓቀኛ ናይ ልምዓት መደብ ኣይኮነን ይብሉ ነቲ ውሳነ ካብ ማዕከናት ዜና ግብጺ ዝተኸታተሉ ኣስማቶም ክግለጽ ዘይደለዩ ኤርትራውያን።
መንግስቲ ግብጺ ኣብ’ቲ ብኢትዮጵያ ዝስራሕ ዘሎ ዲጋ ዘለዎ መርገጽ ክሳብ ሕጂ ንጹር ከምዘይኮነ፡ ሓንሳብ ንመሰረታዊ ዕላማ ናይ’ቲ ዲጋ ተቐቢሉ ኣብ ተክኒካዊ ጉዳያት ንዘለዎ ስኽፍታ ዝምልከት መብርሂ ክሓትት ከም ዝስማዕ፡ ካልእ ግዜ ከኣ፡ ንህንጸት እቲ ዲጋ ፈጺሙ ከም ዘይቕበሎን ንምዕንቃፉ ዝከኣሎ ኩሉ ክገብር ምዃኑ ዘመላኽቱ ኣብ’ቲ ዞባ ዝርከባ ሃገራት ንምኽሳብ ብዝተፈላለየ መጠበሪታት ላዕሊ ታሕቲ ክብል ከም ዝረአ፡ እዚ ኣብ ኤርትራ ዝበጽሖ ውሳነ ከኣ፡ ብጉልባብ ምምንጫው ሓይሊ ጸዓት ፖለቲካውን ወተሃደራውን ባይታ ንምርካብ ዝዓለመ ምዃኑ ብሩህ’ዩ ክብሉ ኣረዲኦም።
መንግስቲ እስራኤል ብጉዳይ ናይ’ቶም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት
ዳግም ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይዘራረብ ከም ዘሎ ተገሊጹ
መንግስቲ ሃገረ እስራኤል ብጉዳይ’ቶም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝተነግረሎም ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት፡ ዛጊት ንጹርን ቀዋምን መርገጽ ከምዘይብሉ፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣቋሪጽዎ ዝነበረ ንከመይን ናበይን ይጣየሱ ዝብል ዛዕባ ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዳግም ይዘራረብ ከም ዘሎን ረድዮ ኤረና ብ11 ግንቦት 2018 ኣፍሊጣ።
እቲ ሕጂ ዝግበር ዘሎ ዝርርብ፡ እቲ ቅድሚ ሎሚ ተጀሚሩ፡ ብቀዳማይ ሚኒስተር ናታን ያሁ ብሃንደበት ዝተቛረጸ ብምሕዳስ ንምቕጻሉ ዝዓለመ ከም ዝኾነ፡ ይኹን ግን ሕጂ’ውን መጻኢ ዕድን ናይ’ቶም ስደተኛታት ብዘውሕስ ኣገባብ ኣብ ሓደ መዕለቢ ክብጻሕ ዘሎ ተስፋ ብሩህ ከም ዘይኮነን፡ ናብ ካቢነ ሚኒስተራት እታ ሃገር ንዝቐረበ ጸብጻብ ምርኩስ ብምግባር ሓቢራ።
ረድዮ ኤረና ብዘይካ’ዚ፡ መንግስቲ ፈደራል ጀርመን ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2017 ጥራሕ 35 ሽሕ ኤርትራውያን ሓተቲ ዕቑባ ከም ዝተቐበለ፡ ይኹን ግን ሕጂ’ውን ብዙሓት ብስደት ተፈላልዮም ዝነብሩ ዘለው ስድራ ቤታት፡ ኣብ ጀርመን ተጠራኒፎም ንኽነብሩ ፖለቲካዊ ሕቶ ካብ ዘቕርቡ ብዙሓት መልሲ ዘየረኸቡ ከም ዘለውን ንማዕከን ዜና እታ ሃገር ዶቸ በለ ብምጥቃስ ኣብ ናይ 11 ግንቦት 2018 ዜና ፈነወኣ ወሲኻ ኣረጋጊጻ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 14-05-2018


c: text/html

text:
ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ብነጻ እንተአሰናበተና'ውን ኣብ ልዕሌና ዝፍጸም ምንክልባት ቀጺሉ’ሎ ኢሎም ጸሓፍቲ መርበብ ሓበሬታን ጋዜጠኛታትን።ካብ ቦታ ናብ ቦታ ናይ ምንቅስቓስ ሕገ መንግስታዊ መሰሎም ከምዝተደረተን ብኢግዚብትነት ዝተትሓዘ ንብረቶም እውን ዛጊት ከምዘይተመለሰሎምን ይገልፁ።
እቶም ብሎገራትን ጋዜጠኛታትን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዝዘርግሑዎ መግለጺ ዋላ'ኻ ካብ ማእሰርቲ እንተተፈታሕና ምሉእ ብምሉእ ግን ነጻ ኣይወጻእናን ኢሎም።
ኣብ ልዕሊኦም ይበጽሕ ኣሎ ኢሎም ካብ ዝዘርዘሩዎም ሓደ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘረጋገጸሎም ናይ ምንቅስቓስ መሰል ዝነፈግ ስጉምቲ ይጠቕሱ።ብሎገር ዘልኣለም ክብረት ብዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ንዞን 9 ዝተዋህበ ሽልማት ንምቕባል ናብ ፈረንሳይ ንምጉዓዝ ካብ ዓለምለኸ መዕረፎ ነፈርቲ ቦሌ ንከይወጽእ ከምዝተኸልከለ እቲ መግለጺ ይሕብር።
'ዝሓለፈ ሰንበት ለይቲ ንምብራር፣ኩሉ ሰነዳት ምስ ኣቕረብኩ ኣብ መዕረፎ ነፈርቲ ዝነበረ ሰብ ፓስፖርተይ ወሲዱ ንክጸንሕ ኣዚዙኒ፤ቀይሕ ወረቐት ሒዙ መጺኡ እቲ ምኽንያት ኣይፈልጥን ግን ካብ ሃገር ክትወጽእ ኣይትኽእልን ኢኻ ኢሉኒ እዩ' ይብል ዘልአለም።
ናብ ኢሚግሬሽንን ጉዳያት ዜግነትን ከይዱ ምስጠርዐ እነጻርዮ ነገር ስለዘሎ ክሳብ ንድውለልካ ከይትመጽእ ከምዝበሉዎም ሓቢሩ’ሎ።ናይቶም ብሎገራት ጠብቓ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ዝኾነ ይኹን እገዳ ከምዘየለን እንተሃሊዩ ድማ ምስ ሕገመንግስቲ ዝራጸምን እዩ ኢሎም።
ካብ ክፍሊ ኢምግረሽንን ጉዳያት ዜግነትን ርእይቶ ንምርካብ ዝተገብረ ጻዕሪ ግን ኣይሰለጠን።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብዙሕ ሓይሊ ጉልበት ዘለዎ በብዓይነቱ ማሽነሪታት ተማሂዙ...............
- Details
- Created: Saturday, 26 August 2017 02:55
- Last Updated: Saturday, 26 August 2017 02:55
ብዙሕ ሓይሊ ጉልበት ዘለዎ በብዓይነቱ ማሽነሪታት ተማሂዙ ኣብ ተግባር ኣብ ዝወዓለሉ መዋእል፡ ጽርጊያ ብጉልበት ሰብ ብጭዃሮን ባዴላን ይሰርሕ ኣለኹ ማለት ኣሽካዕላል ምዃኑ ተገሊጹ ሓደ ህዝባዊ መንግስቲ ቅኑዕ ናይ ልምዓት ስትራተጂ ቀሪጹ፡ ህዝቢ ብጉልበቱ፡ ብፍልጠቱ፡ ብገንዘቡ ክሳተፍ ምግባር ክተባብዕ ዝግበኦ ሰናይ ተግባር’ዩ፡ ይኹን ግን፡ ኣብ ክንዲ ብዘመናዊ ማሽነሪታት ተጠቒምካ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ደረጃኡ ዝሓለወ ጽርጊያ ብምስራሕ ጸገም መራኸቢታት ምቅላል፡ ብዝደኸመ ጉልበት ሰብ፡ ብዝኣረገ መሳርሕን ገይርካ ህዝቢ ዓዲ ክስቶ ክንዲ ኪ/ሜትር ጽርጊያ ሰሪሖም ሽግሮም ፈቲሖም እናበልካ


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 26 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 16 July 2018
ገዛ ርእሱ ሓራ ዘይወጸ ሰራዊት፡ ህዝቢ ሓራ ከውጽእ ትጽቢት ኣይግበርን።
ሓርነት፡ ካብ ትምክሕቲ፣ ጽበት፣ በለጽ፣ ስሰዐ፣ ኣድልዎ፣ ተንበርካኽነት፣ ዕሱብነት …ወዘተ ነጻ ዝኾነ፡ ገዛእ ርእስኻ ናይ ተፈጥሮ ሰብ ምዃንካ ግቡእ ኣገንዝቦ ካብ ምሓዝ’ዩ ዝብገስ። ካብ ኩሉ ድሑር ስምዒታት ነጻ ኮይንካ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ልክዕ ዝኾነ ሚዛን ክትገብር እንተበቒዕካ ሽዑ ንሽዑ ንጹር መንነት ክህልወካ’ዩ፡፡ ንስኻ ሰብ ብምዃንካ እንታይ እንተረኺብካ ትሕጎስ ትቐስን፡ እንታይ እንተስኢንካ ትሻቐል ትሓዝን ውሽጣዊ ሕልናኻ ስለ ዝነግረካ፡ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሕማቕ ኣረኣእያ ክህልወካ ኣይኽእልን። ሕቶ መሰል ንዘልዕሉ ወገናት፡ ከም’ቲ ንዓይ ንኻልእ ካብ ዝብል ቅኑዕ ሚዛን ተበጊስካ፡ ተመሳሳሊ ሓርነት ትምነየሎም ‘ምበር ኣይትጻበኦምን፡፡ ይኹን ግን ውሽጣዊ ሓርነት ስለ ዝተመነኻዮ ጥራሕ ትጎናጸፎ ጸጋ ኣይኮነን። ናትካ መንነት ክህልወካ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ትተኣማመን ሓራ ሰብ ክትከውን ስድራ ቤታውን ሕብረተ-ሰብኣውን ኣተዓባብያ፡ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ደሞክራስያውን ህንጸትን ናቱ ዘይነዓቕ ብጽሒት ኣለዎ። ቅንዕና፡ ፍትሓውነት፡ ሕጋውነት፡ ግሉጽነት፡ ሓባራውነት …ወዘተ’ውን ምስኡ ሓቢሮም ዝኸዱ ኣምራት’ዮም።
ካብ ኣወንታዊ ባህሊ ስድራ-ቤቱን ሕብረተ-ሰብን ተነጺሉ ዝዓበየ ቆልዓን፡ ብግበር ኣይትግበር ቀጢን ጨካን ደሃሊ ፖለቲካዊ ትእዛዝ ዝተመልመለ ወተሃደርን ዝተባህልዎ ሰሚዖም ብተግባር ዝፍጽሙ ደኣምበር፡ ናትና ኢሎም ዝከራኸርሉ ንጹር መንነት ክውንኑ ትጽቢት ኣይግበርን። ምኽንያት ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ሓቂ መሲሉ ኣብ ዝተራእዮም ንመንነቶም ዝገልጽ ተባዕ ውሳነ ከይወስዱ፡ ክሓርይሉን ክውስንሉን ዝኽእሉ ውሽጣዊ ሓርነታዊ መሰሎም ተመንዚዖም’ዮም። ደፊሮም ቅኑዕ ኣይቅኑዕን እወ ኣይፋል ክብሉ ዘኽእሎም ውሽጣዊ ሞራል የብሎምን። ብነብሰ ትሕተት ዝተበልዑ ስኩፋት’ዮም። በተዓባብያን ኣመላምላን ዝተበደሉ ሰባት ነብሰ ምትእምማን ስለዘይብሎም ካብ ኣብ ገዛእ ነብሶም ዝያዳ ኣብ ካልኦት ይተኣማመኑ። ንሳቶም ዝኾነ ቁም-ነገር ዘይብሎም ውዱቓት፡ እቶም ካልኦት ከኣ ዝኾነ ኣበር ዘይብሎም ለባማት ተበዓት ዝብል ኣብ ኣእምሮኦም ስለ ዝስእሉ፡ ናይ ተፈጥሮ ሰብ ክንሶም፡ ከም ተንቀሳቓሲ ማሽን ንካልኦት ከገልግሉ ይረኣዩ። ብግጉይ ኣመላምላ ኣብ ሰብኣዊ ክብሮም ዝንቡዕ ሚዛን ስለዘለዎም፡ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሰብኣውያን ፍጡራት ተደናጋጽነትን ክብርን ኣየርእዩን። ብኣንጻሩ እኳደኣ ብስቓይ ካልኦት ክሕጎሱ ምርኣይ ሓድሽ ኣይኮነን። ካብ ከም’ዚኦም ዝበሉ ውሽጣዊ ሓርነትን መትከላዊ መንነትን ዘይብሎም ሰባት ህዝባዊ ሓርነት ክርከብ ምጽባይ ‘ምበኣር፡ ብፍኹስ ዝበለ ቃል የዋህነት፡ ካብኡ እንተኸይዱ ከኣ ብዋጋ ህይወቱ ዝጣላዕ ዕሽነት’ዩ።
ኣንጻር ግዳማዊ መግዛእቲ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ኣብ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ተሰሊፎም ዝነበሩ ዕጡቓት ተጋደልቲ ኮነ ስቪል ሓፋሽ ውድባት፡ ኣብ ዓውደ ተግባር ዝነበሮም ትብዓትን ተወፋይነትን ብሓበን ካብ ምግላጽን ብግቡእ ሰኒድካ ናብ ተካኢ ወለዶ ክሰጋገር ካብ ምግባርን ወጻኢ ከተነኣእሶ ወይ ክትክሕዶ ምፍታን ናይ ቅኑዕ ሕልና ምልክት ኣይኮነን። ኣብ’ቲ ርሱንን ፈታንን መድረኽ እቶም ተዋጋእቲ ሰራዊት ብህይወት እናሃለው ንስለ ኤርትራን ህዝብና ህይወቶም ንመስዋእቲ ፈሪዶም’ዮም። ብተግባር ከኣ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዓወት ንሓፋሽ ኢሎም እናጨርሑ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውደ ውግኣት ብፍጹም ሃገራዊ ሓርበኝነት ብጀግንነት ወዲቖም’ዮም። ክንዳኦምን ልዕሊኦምን ድማ ብተመሳሳሊ ጀግንነት ፍርቂ ኣካሎም ከፊሎም’ዮም።
ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነበሩ ሓፋሽ ውድባት ብወገኖም፡ ብፍልጠቶም፣ ብገንዘቦም፣ ብጉልበቶም፣ ብንብረቶም ዝኽፈል ከፊሎም’ዮም። ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፉ ተጋደልቲ ኮነ፡ ሓፋሽ ውድባት ዘርኣይዎ ጽንዓት፣ ትብዓት፣ ዝኸፈልዎ ናይ ኣካል፡ ነዋት፡ ህይወት ክቡር ዋጋን ብወተሃደራዊ መዳይ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት መግዛእቲ ዘመዝገብዎ ድሙቕ ዓወትን ናይ ሓደ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ዘይኮነ፡ ናይ መላእ ህዝብታት ኤርትራ ብምዃኑ ሃገራዊ ኩርዓት’ዩ። ኣብ ሃገራዊ መዘክር ክሰፍር ድማ ኩሉ ግዱስ ክረባረብ ይግባእ። ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ሃገራዊ ዕትብቱ በቲኹ ናብ ቅሉዕ ዘቤታዊ ጸላኢ ተቐይሩ ኣብ ውሽጥን ምስ ጎረባብትን ብዘካየዶ ዘሎ ዘይፍትሓውን ኣዕናውን ዘሕፍር ውግኣትን ናይ ቅንጸላን ዓፈናን ተግባራትን ድማ፡ ምስቲ ቀዳማይ ከይተደዋወሰ ኣብ ጸሊም ናይ ደም ማህደር ክሰፍር ይግባእ።
ቅድሚ 1991 ዝነበረ ሃገራዊ ሓርበኛዊ ትብዓት ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ምስ ውዕሎ ሎሚ ሓደ ኣካል ሓደ ኣምሳል ኣምሲልካ ንምቕራብ ዝግበር ፈተነ መሰረታዊ ጌጋ ስለዝኾነ ብፖለቲካዊ ተንታን ብጭቡጥ መረዳእታ ክምከት ክህረም ዘለዎ’ዩ። ናይ ቅድሚ 1991 ዝነበረ ፍትሓዊ ሕቶ ዝሰረቱ ጀግንነታዊ ሓርበኛዊ ውዕሎ በይኑ፡ ሎሚ ዝወሃብ ዘሎ ምኽንያትን ዝፍጸም ዘሎ ወራራትን ከኣ በይኑ’ዩ። ናይ ትማሊ ምኽንያት፡ ታሪኽ፡ ተግባር በይኑ። ናይ ሎሚ ምኽንያት፡ ታሪኽ ተግባር በይኑ ምዃኑ ተነጺሩ ክቕመጥ ኣለዎ። ናይ ትማሊ ታሪኻዊ፡ ሕጋዊ፡ ፖለቲካዊ መርተዖ ዝነበሮ ፍትሓዊ ሕቶን ንዕኡ ክበሃል ዝተኸፍለ መስዋእትን፤ ናይ ሎሚ፡ ብዘይ ኣፍልጦ ህዝቢ ብድሌት ሓደ ሰብ ተጻሕቲሩ ዝእጎድ ዘሎ ሓዊ፡ ስለዚ ከኣ ኣብኡ ንከንቱ ዝጠፍእ ዘሎ ህይወት፡ ዝዓኑ ዘሎ ነዋት፣ ዝበርስ ዘሎ ሃገራዊ ፍቕርን ሓድነትን፡ ትማሊ ንሃገራዊ ነጻነት፡ ሎሚ ንሃገራዊ ልኡላውነት ኢልካ ብማዕረ ወዲንካ ናይ ፍትሓውነትን ሕጋውነት ካባ ከተልብሶ ምፍታን ታሪኽ ምዝባዕ’ዩ። ውዕሎ ናይ’ቶም ኣብ ቅኑዕ ህዝባዊ ዕላማ ዝወደቑ ጀጋኑን ፍርቂ ኣካሎም ቀቢሮም ዝኣተው ውጉኣት ሓርነትን ምርኻስ’ዩ። ታሪኽ ትማልን ሎሚን፣ መስዋእቲ ትማልን ሎሚ፡ ምኽንያት ትማልን ሎሚን ከይፈላለኻ ደዋዊስካ ምቕራብ፡ ነቲ ብደይ መደይ ህዝቢ ንምብታን ኢሉ ድማ ንምጽናት ዝሰርሕ ዘሎ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ፡ ልክዕ ኣለኻ ኣይተጋገኻን ብኡ ቀጽል ዝብል ናይ ጥፍኣት ፍቓድ ምሃብ’ዩ።
ጀግንነት ትማሊ ብኹሉ መዕቀኒታት ምስ’ዚ ናይ ሎሚ ዘይተኣሳሰር ስለዝኾነ ብንጹር በይኑ ተቖሪጹን ተቐሪጹን’ዩ ክቕመጥን ክዝንተወሉ ዘለዎን። ነዚ ናይ ገዛእ ነብሱ ሓርነት ዘይኣወጀ፡ በትሪ ውልቀ መላኺ ኮይኑ ህዝቡ ኣብ ምስቓይ ዘገልግል ዘሎ እኩብ በዓል ብረት፡ ትማሊ ንሃገራዊ ነጻነት፡ ሎሚ ንምኽባር ልኡላውነት ኢልካ ብሃገራዊ ሓርበኝነት ክትገልጾን ከተተባብዖን መግለጺ ብመትከል ዘይግዛእ ፖለቲካዊ ሃላልነት ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ዝወሃቦ ኣይኮነን። ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ውልደቱ ጀሚሩ ኣብ መዳይ ፖለቲካ፡ ደሞክራስያዊ ባህርን ኣሰራርሓን ኣይነበሮን። ይኹን ግን እቲ ሕቶ ህዝባዊ ናይ ሃገርነትን መንነትን ሕቶ’ዩ ነይሩ። እቶም ኣብኡ ዝወደቑን ኣካሎም ዝሰኣኑን ጀጋኑ ከኣ፡ ንስለቲ ህዝባዊ ሕቶ ብመን ሕራይ ዝተበጀው ብምዃኖም መስዋእቶም ህዝባዊ’ዩ። ነዚ ከኣዩ ብግቡእ ክስነድን ብኽብሪ ተታሒዙ ክቕመጥ ኣለዎን ንብል ዘለና።
ብወሳኒ መልክዑ ድሕሪ 1993 ኣብ ኤርትራ ዝተገብረን ዝግበር ዘሎን ትጽቢት ዘይተገብረሉን ዘይንቡርን’ዩ። ንስለ ክብረ ዝና ሓደ ሰብ ካብኡ እንተሓሊፉ ከኣ ንረብሓ ሓደ ጸቢብ ጉጅለ ክበሃል፡ ኣብ ልዕሊ መሰልን ረብሓን ህዝቢ ዝተሃንደሰ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ’ዩ። እቲ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ ብክለሰ-ሓሳብ ጥራሕ ዘይኮነ ብተግባር ኣብ ባይታ ይሰርሕ ስለ ዘሎ ከኣ፡ ከይትኹንኖ ኣንጻሩ ከይትውደብ ዘሰክፍ ድንግርግር ዘብል ምኽንያት የብሉን። እዚ ንናይ ውሑዳት ረብሓን ዝናን ዝጣበቕ ጸረ-ህዝቢ ፖሊሲ፡ ዝጸንሖ ዕድመ እንተቖጺርና ልዕሊ ርብዒ ዘመን’ዩ። ህዝቢ ከም ህዝቢ ንኽንድዚ ግዜ ዝኣከል ትንፋስ ዘውጽእ ደኣምበር ትንፋስ ኣብዘይ ዘይህብ ምሕደራ ክነብር ከኣ ኣዝዩ ነዊሕን መሪርን’ዩ። ብመንጽር ኣብ ህይወት ዜጋታትን ሃብቲ ሃገርን ዘብጸሖ ጉድኣት እንተተመዚኑ’ውን ዘባህርር’ዩ። ካብ’ቶም መዘውር ፖለቲካዊ ስልጣን ዝተቖጻጸሩ ናይ ጥፍኣት ጉጅለ ወጻኢ ዝርከባ ኤርትራዊ ስድራ ቤታት፡ ዘሕልፋኦ ዘለዋ እህህታን ቃንዛን ዘይተፈልዮ ጸልማት ህይወት ብዓይኒ ዝረአ ኣብነት’ዩ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብዓቐኑ ብዙሕ ብዓይነቱ ድኹም ሰራዊት ፖለቲካዊ ሩሕ ዘለዎ፡ ትርጉም ሰብኣዊ ክብረትን ልዕልና ግዝኣተ ሕግን ዝርዳእ፡ ህዝባዊ ሓላፍነት ዝስመዖ ነይሩ እንተዝኸውን ካብ’ቲ ብዙሕ ብውሕዱ፡-
- ከም ትካል ብመንን ከመይ ቆይመ፣ ንመን’ከ የገልግል ኣለኹ? እንታይ’ከ ይርባሕ ኣለኹ? ዕማመይ ንህዝቢ ዝጠቅም’ዶ ዝጎድእ ኢሉ ንውሽጡ ክርኢ፡ ናብ ኣብዘሓ ህዝቢ ወጊኑ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ንመሰልን ረብሓን ህዝቢ ዝጣበቕ ህዝባዊ ሃገራዊ ሕገ-መንግስቲ ወይ ቅዋም ብነጻ ሞያተኛታት ተነዲፉ፡ ብምሉእ ተሳትፎ ህዝቢ ብኽትዕ በሲሉ ክጸድቕን ክትግበርን ኣለዎ። ኩሉ ኣብዘይህላወ ህዝባዊ ሃገራዊ ሕገ-መንግስቲ ወይ ቅዋም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝጸዓን ፖሊስን ሕግን ቅቡል ኣይኮነን ዝብል ተሪር መርገጽ ሒዙ፡ ነቶም ኣልቦ ሕጊ ንገዛእ ርእሶም ከም ሃገራዊ ሕጊ ኮይኖም ህዝቢ ዝብትኑን ሃብቲ ሃገር ዘብርሱን ዘለው ውሑዳት መሪሕነታዊ ጉጅለ ከምበርክኾም ምተራእየ ነይሩ።
- ኣብዘይ ህላወ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋምን ዕግበት ህዝብን ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ልዕሊ ህጻናትን መንእሰያት ዝተኣወጀ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ዕንወት፡ ብሓላፍነታዊ ስምዒት ከቐንዝዎ፡ እምቢ ንትርጉም ዘይብሉ ኣገዲድካ ዕስክራን ኢሉ ብተግባር ከበርዕኖ ነይርዎ። ኣብ’ዚ ዘለናዮ ስልጡን ዘመን ብዘይድሌትካ ኣብ መሳርዕ ሰራዊት ምእታው፡ ሰብኣዊ ክብረት ኣብዘይብሉ ጨካን ወተሃደራዊ ኣገዛዝኣ ብዘይ ትርጉም ዘለዎ ሕጋዊ ስርዓተ ደሞዝ ብባርነት ምግልጋል፡ ኣብዘይትፈልጦን ዘይፍትሓውን ኲናት ከም ኣባጊዕ ተኾብኲብካ ብምእታውን ንከንቱ ክትመውትን ክትስንክልን ናይ ቅቡልን ጥዑይን ፖሊሲ ሜላ ዘይኮነ ገበን ስለዝኾነ፡ ብሰንጠቕ ክቃወሞን ንሃንደስትን ኣሳሰይትን እዚ ጸረ-ህዝቢ ፖሊሲ ካብ ስልጣኖም ኣውሪዱ ኣብ ሕጊ ከቕርቦም ምረኣና ነይራና።
- ከም ጥርኑፍን ዕጡቕን ክፍሊ መጠን፡ ብዘይ ጭቡጥ ናይ ጥፍኣት ምኽንያትን ፍቓድ ቤት ፍርድን ሰባት ክጽረፉ፣ ኢ-ሰብኣዊ ግፍዕታት ክበጽሖም፣ ክእሰሩ፣ ተጨውዮም ብኡ ንብኡ ክሓቁ፣ ክርሸኑ፣ ንብረቶም ክዝመት፣ ብስመ ሃገርን ወተሃደርን ሰብ ሓዳር ንዓመታት ተፈላልዮም ክነብሩ፡ ህጻናት ሓብሓቢ፡ ሽማግለታት ጠዋሪ ስኢኖም ክሳቐዩ፣ ዝጸንሐ ኣወንታዊ ባህላዊ ክብርታት ብህግደፍ ኣምጸኦ ስድነት ክራኸስ ክሃስስ፣ ሃይማኖተኛ ህዝቢ ሃይማኖት ኣልቦ ክኸውን ዝግበር ዘሎ ፋሽሽታዊ ጸቕጢ፣ ቅድሚ ካልኦት ንሱ እቲ ዕጡቕ ክፍሊ ስለምንታይ ዝብል ድምጹ ከስመዓሉን ነይርዎ።
- ምስ ጎረባብትና ሰላምን ምክብባርን ደኣምበር፡ ኣብዘይ ምኽንያታዊ ጽልእን ኲናትን ኣይንኣቱን። ውሑዳት ሰባት ምስ ስድራ ቤቶምን መቕርቦምን ብዋጋ ደምናን ህይወትናን ብሃብቲ ሃገር ኣብ ውሽጥን ወጻእን ተንደላቒቖም ክነብሩ፡ ንሕና ምስ ስድራ ቤትና ኣርዑት ባርነት ንስከመሉ ምኽንያት የለን ዝብል ሕቶ ከልዕልን መሰሉ ከኽብርን ነይርዎ።
- ካብ ሰብኣዊ ክሳብ ነዋታዊ ጸጋታት ሃገር ኩሉ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሰብ ኣትይሉ ኣብዘሎ እዋን፡ ብስመ ሃገር፡ ኣብ ዘየለ ሕጊ ሕጊ የኽበር ኣለኹ፡ ንዘየመረጾ መንግስቲ ትእዛዝ መንግስቲ እናበለ ፈጻሚ ጸረ-ህዝቢ ፖሊሲ ብምዃን ህዝቡ ካብ ዘሳቒ ብተግባር ናብ ህዝቡ ወጊኑ ኣብ ኢዱ ዘሎ መህረሚ በትሪ ተጠቒሙ መጀመርያ ገዛ ርእሱ ቀጺሉ ንህዝቡ ካብ መቑሕ ባርነት ሓራ ንምውጻእ ዓሊሙ ክነጥፍ ምርኣና ኔርና።
- ኣብ ናይ ሓሳብ ጽልምትምት ስለዝኣተወን እንታይ ከምዝገብር ኣንፈት ጠፊእዎን’ዩ ከይበሃል፡ ኣብ ውሽጡ ብተደጋጋሚ ዝተገብሩ ዘይዕውታት ግን ድማ፡ ዘይትካእ ህይወት ንቑሓትን ውፉያትን ዝበልዑን ዕድል ብዙሓት ድማ ዘጸልመቱን ፈተነታት መበገሲ’ዮም። ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ፡ ቅድም ክብል ሰራዊት ግብጺ ኣብ ዕድመ ስልጣን ሑስኒ ሙባረክ ኣብ ዝተፈጥረ ህዝባዊ ናዕቢ ዘርኣዮ ህዝባዊ ወገናውነት፣ ሃገራዊ ሰራዊት ዚምባብዊ ኣብ ልዕሊ ፖለቲካዊ መሪሕነቱ ጸቕጢ ብምግባር፡ ዝፈጸሞ ኣወንታዊ ተግባር ከም ተመክሮ ዝውሰድ’ዩ።
ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከም ዘላ፡ ካብ’ዚ ዘላቶ ቀልጢፉ ዝገላግላ እንተዘይረኺባ ናብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ኣንፈት ከተምርሕ ምዃና ናይ ለባማት ሻቕሎት’ዩ። እዚ ብገለ ወገናት ትማሊ ንሃገራዊ ነጻነት ሎሚ ንምኽባር ልኡላውነት ብዝብል መጎሳ ዝቐርበሉን ካብ ምልኪ ናብ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝግበር ምስግጋር ፍታሕ ኣባኻ’ዩ ዝበሃሎ ዘሎን ዕላማ ኣልቦ እኩብ በዓል ብረት ድማ ቀጥታ ግዳይ ናይ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው’ዩ። ኣብ ኤርትራ ባርነታዊ ዕዮ ኣሎ ክበሃል እንከሎ ከም ቀዳማይ ጭብጢ ኮይኑ ዝቐርብ ንሱ እቲ ዕላማ ኣልቦ ሰራዊት’ዩ። እንተኾነ ግን እቲ ቅድሚ 1991 ኣንጻር መግዛእታዊ ሰራዊት ኣብ ዝካየድ ዝነበረ መሪር ዓውደ ውግኣት ተሳቲፉ፡ ብተግባር ጀግንነቱ ዘመስከረን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ብጾቱ ኣብ ፈቖዶ ገቦታትን ስንጭሮታት ገዲፉ ዝኣተወ ገዲም ተጋዳላይ፡ ብፖለቲካዊ ድኽነትን ራዕድን ስለዝተጠቕዐ ዝተፈልየ ሓሳብ ሒዙ ኣብ ቅድሚ መራሕቱ ደው ክብል ትብዓት ኣይረኸበን። ኣብ’ቲ ህይወት ዝበልዕ ሃልሃልታ ኲናት ዘርኣዮ ትብዓት፡ ኣብ ተዛምዳዊ ሰላማዊ መድረኽ መራሕቱ ክብድህ ንመሰሉ ደው ክብል ዘኽእሎ ፖለቲካዊ ዕጥቂ ክውንን ኣይከኣለን። እዚ ክፍሊ ቅድሙን ድሕሩን ጠሚርካ ክምዘን እንከሎ ድማ፡ ብፖለቲካዊ ድኽነትን ራዕድን ተኣሲሩ፡ ንምልኪ ከገልግል ናብ ሰላማዊ ህዝቢ ክትኩስ ድልዊ ዝኾነ ሰራዊት ምዃኑ ልዕሊ ተግባሩ ካልእ ምስክር ክህሉ ኣይክእልን።
ስለዚ ነዚ ንገዛእ ርእሱ ሓራ ዘይወጽአ ብዘይ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋምን ዘይመረጾ መንግስትን ሓይሊ ምድሪ፣ ሓይሊ ባሕሪ፣ ሓይሊ ኣየር፣ ሃገራዊ ድሕነት፣ ሃገራዊ ፖሊስ፣ ህዝባዊ ሰራዊት፣ ፍሉይ ኣሃዱ ቁጽሩን ኣስማቱን ብዙሕ’ዩ። ኣብ ጽቡቕ ከምዘየለ ተደናጊሩ ከም ዘሎ፡ ውሑዳት ብስሙ ጥራሕ ዘይኮነ ብደሙን ህይወቱን ተንደላቒቖም ይነብሩ ከም ዘለው፡ መሰረታዊ ጠቕሙ ኣብ ደሞክራስያዊ ለውጢ ምዃኑ፣ ምስ ህዝቡን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጥን ተኣሳሲሩ ኣንጻር’ቲ ጉጅለ ክቃለስ፡ ከምኡ ክገብር እንተዘይ ክኢሉ ከኣ ብዝጥዕሞ ኣገባብ ካብ መሳርዕ እቲ ዘለዎ ጸረ-ህዝቢ ትካላት ነብሱ ሓራ ከውጽእን ደኣዩ ክምከር ዘለዎ ‘ምበር፡ ከም ትካል ወገን ህዝቢ ኢኻ፡ ልኡላውነት ሃገር ሳላኻ’ዩ ተኸቢሩን ተሓፊሩን ዝነብር ዘሎ፡ ኣንጻር መላኺ ጉጅለ ኣብ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ድማ ተስፋና ካባኻ’ዩ ዝብል ጎስጓስ ብኹለንትንኡ ዘይቅኑዕ፡ ቀልጢፉ ክእረም ዘለዎ፡ ናይ ተመክሮ ተደናጋጽነትን ናይ በለጸኛታት ስልትን ዝውክል ካብ ቅኑዕ ፖለቲካዊ መትከላዊ መዕቀኒታት ዝኾብለለን ከንቱ ሃቐነ ምዃኑ ምርዳእ ጽቡቕ’ዩ። ስለምታይ’ሲ ናተይ ዝብሎ ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሉ፡ ገዛእ ርእሱ ሓራ ዘይወጽአ ዕላማ ኣልቦ እኩብ በዓል ብረት፡ ንካልእ ሓራ ከውጽእ ብዝኾነ መዕቀኒ ትጽቢት ኣይግበርን።
ካብ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ወግዓዊት ልሳን ደግሓኤ ሕታም 20 ሰነ 2018 ዝተወስደ
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 11 ሓምለ 2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ናይ ሓሶት ጠቐነ ክንድቲ ዝተጋነነ ይጋነን ሓቂ ኣይከውንን እዩ
ዳንኤል ተወልደ ኣብ ኮምሽን ንልዕሊ 15 ኣዋርሕ ብንጽህና፣ በተወፋይነትን ብሙሉእ ድሌትን ውልቃዊ ዋኒኑ ንድሕሪት ገዲፍ፣ ምእንቲ መሰል ህዝቢ ካብ ኣሜሪካ ናብኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ከገልግል ምጽንሑ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ከምዚ ዝዓይነቶም ኣብነታውያን ዜጋታት ክተባብዑን ክነኣዱን እንዳተገብእ ንዝንኦም ዘፋኹስን ናይ ቃልሲሞራሎም ብዝሃሲ መንገዲ መርትዖ ብዘይርከቦ ጠቐነ እንዳጸለምካ ምውራድን ካብቲ ብህዝባዊ እምነት ተነቢርሎም ዝተረከቡዎ ሃገራዊ ሓላፍነት ብዘይ ኣገባብ ምእላይኣይግባእን። ሓደ ካብቶም ንምስጓግ ዳንኤል ተወልደ ካብ ኮምሽን ኮይኖም ተቐሚጦም ዘለው ጠንቕታት ብዘይ ፍቓድን ኣፍልጦን ኮምሽነራት ኣኼባ ናይ ኮምሽን ብድምጺክቐድሕ ተረኺቡ ዝብል እዩ። ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ከም ኣቦ መንበር ዜናን ሓበሬታን ኮምሽን ኣብ ዘካይዶ ናይ ስነዳ ስርሓት ፍቃድ ክጽበ ኔሩዎ’ዶ ኣይነበሮን ዝብል፣ ብቐንዱ ዘተሓትት ጉዳይ እኳ እንተኾነ፣ ንግዚኡ ነዚ ኣርእስቲ’ ዚ ሸለልኢልና ኣብቲ ከይተፈቕደሉ ቀዲሑ ዝብል እንተተመልከትና: ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝረእ ዘሎ ኣብ ኢድና ካብዝኣተው ናይ ደረቅ ስእሊ ከም ዝሕብሩዎ፣ ዳንኤል ንኣኼባታት ክቐድሕ ሽዑዑ ናይ መጀመርትኡ ዘይምንባሩ፣ ቅድሚኡ ኣብ ዝተገበሩ ብዙሓት ኣኼባታት ናይ ኮምሽንይቀድሕን ይስንድን ከምዝነበረ ከነረጋግጽ ንኽእል። ንዝያዳ ሓበሬታ ነዚ ምስዚ ጽሑፍ ኣሰኒና ነውጽኦ ዘለና ደረቅ ስእሊ ንመልከት።
ቅድሚ እታ ነዚ ጉዳይ ክትምርምር ተመዚዛ ዘላ ሽማግለ ብመሰረት መጽናዕታ እተቅርቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ትሕቲኡ ዝተመርኮሰ ውሳነ ኣብ ልዕሊ እዚ ጉዳይ ፍርድና ምሃብኣጸጋሚ እኳ እንተኾነ፡ ነዚ ቀሪቡ ዘሎ ስእሊ ጥራሕ ብምምልካት ግን ኣብ ልዕሊ ዳንኤል ዝተመስረተ ክስን ብሰንኩ ድማ ዝተዋህበ ኣገባብ ዘይተኸተለ ውሳነን መሰረትዘይብሉ ጠቐነን ጸለመን ነቂልካ ከምዝተወስደ ምስነስተውዕል፣ ንሃገርን ህዝብን ከድሕኑ ዝተቀበሉዎ ህዝባዊ ሓላፍነት ማዕረ ክንደይ ብዘይ ኣገባብን ካብ ደረት ስልጣኖምወጻኢ ብዝኾነ መንገድን መሰል ሰባት ንክግህሱን ሕጊ ንክጥሕሱን ከም እተጠቕሙሉ ንርዳእ።
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ዝፍጸሙ ምግሃስ ሰብኣውን ዲሞክራሲያዊ መሰላትን ግፍዕታትን ንኽጣበቕ ደው ዝበለ ማሕበር ከምምዃኑ መጠን፣ ኣብ ልዕሊ ዳንኤል ተወልደ ዝተወስደ ስጉምቲ ብኹሉ መለክዒታት ዘይርትዓዊ፣ ዘይዲሞክራስያውን ዘይሕጋውን ምንባሩ እንዳረጋገጸ፣ ነቶም ከንቱጠቐነታትን ጸለመታትን ብምድርዳር ኣብ ልዕሊ ዳንኤል ተወልደ በደል ዝፈጸሙ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኮምሽን ነበርን ንኹሎም ኣብ ጭቡጥ መርትዖታት ዘይተመስረተ ዝንቡዕፍርዲ ኣብ ምትሕልላፍ ዝስርሑን ዝተሓባበሩን ዝደገፍን ኩሎም ኮምሽነራትን ብትሪ ይኹንን።
ቃልስና ምልኪ ኣፍሪስካ ብፍትሒ ምትካእ እንበር ምልኪ ብምልኪ ምትካእ ስለዘይኮነ፣ እዞም ንእሽተይ ህዝባዊ ሓላፍነት ተዋሂብዎም ኣብ ሕቶ ህዝብን ርእይቶታቱንዘሽካዕልሉን ዝዕንድሩን ዘይሓላፍነታውያን ብእዋኑ ኣለሊና ገና ኣዝዮም ከየብላዕልዑን ኣብ ዝለዓለ ናይ ስልጣን ጽፍሒ ደይቦም ከም ሮማዲ ከየስፋሕፍሑን ካብ ምብዳልውልቀ ሰብ ሓሊፎም ከምዚ ናይ ሎሚ ውልቀ መላኺ ኣብ ምብራስ ሃገርን ህዝብን ከይተዋፈሩን ካብ ዝኾነ ይኹን ህዝባዊ ሓላፍነት ንምእጋዶምን ሓደገኝነት ናይ ከስዕቡዎዝኽእሉ ከቢድ ጸገም ኣብ ግምት ብምእታው ድማ ኣብታ ኩላህና ንደልያ ፍትሓዊትን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ ልዑል ጠመተ ዘድልዮ ጥንቓቐ ክግበረሎምን ንላቦ።
ፍትሕን ሰላምን ንህዝቢ ኤርትራ!
ኤልሳ ጭሩም
ዳሬክተር
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ለንደን፣ ዓዲ እንግሊዝ
29 ሕዳር 201


text:
ጽማሬ ቀዳማይ ውዕሎ ሲኖዶስ፡ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ መበል 15 ሓፈሻዊ ጠቕላሊ ጉባኤ ብፁዓን ጳጳሳት መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ዝዝትይ ሲኖዶስ፥ ብጸሎትን መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦናን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ሲኖዶስ ብፁዓን ጳጳሳት ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ሎረንዞ ባልዲሰሪን ናይ ሲኖዶስ ኣፈ ጉባኤ ብፁዕ ካርዲናል ሰርጆ ዳ ሮካን ናይ ሲኖዶስ መካየዲ ዘታዊ ዕዮ ሰነድ ኣሞርኪዞም ብዝሃብዎ ሰፊሕ ናይ መብርሂ ስነ ስርዓት መእተዊ ቃል ቀዳማይ ውዕሎ ሲኖዶስ ተኻይዱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እዚ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ቤተ ክርስቲያን እቲ መንፈሳዊ ናይ ቤተ ክርስቲያን ታሪኽ ውርሻታታ ኣብ መጻኢ ዘፍርይ ክኸውን መታን ሎሚ እውን ኣፍራይትን ጸዳይትን ንኽትከውን ኣብ ዘለዋ ብቕዓት ልልያ ዘዕብያ ምዃኑ ኣፈ ጉባኤ ሲኖዶስ ብፁዕ ካርዲናል ሰርጆ ዳ ሮካ ኣብ ቀዳማይ ውዕሎ ሲኖዶስ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣረጋጊጾም፡ ልልያን ምሕራይ ኣክንዲ ከምዚ እዩ ዝግበር ኔሩ ኣብ ዝብል ልማዳውነት ካብ ምንባር ንኽትላቐቕ ትብዓትን ጥንቃቔን ኣስተውዕሎን ትዕግስትን ይሓትት፡ ከምዚ ክበሃል እንከሎ እዚ ከይዲ እዚ ዝጠልቦም ብድሆታት ብሓላፍነት መንፈስ ተቐቢልካን በዲህካን ሓድሽ ሓባሪ መገዲ ኣብ ግብሪ ምውዓል ኣገዳሲ ምዃኑ የመላኽት ምስ በሉ፡ እዚ ሲኖዶስ’ዚ ንቤተ ክርስቲያንን ንዓለምን ጽንዓትን ውሕስነትን ዝህብ ውስጠ ትውልዳዊ ቃል ኪዳናዊ ምትእስሳር ዳግም ዘረጋግጽን ዘእውንን ሰናይ ተመክሮ ክኸውን ተመንዮም።
ልልያ
ናይቲ ሲኖዶስ ከይዳዊ ስልቱ እንታይን ከመይ ክኸውን ከምዘለዎ እንክሕብሩ ብቐዳምነት፥ ብትኽክል ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሕካ ግብረ ልልያ ዝፍጸመሉ ክኸውን ከምዝግብኦ ኣመላኺቶም፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ ሓደ ማሕበረሰብ ወይ ከኣ ሓደ ሰብ ኣብ ጭቡጥ ኩነት ሕይወት፡ ናይ እግዚኣብሔር ፍቓድ ኣለልዩ ከእንግድን ዘብቅዖ እዩ። እዚ ንምኽዋን ከኣ ምስማዕን ጽን ምባልን ብመንጽር እምነት ነቲ ኣብ ጭቡጥ ኩነት ሰብ ዘጋጥምን ዝኸውንን ብምምዝዛን እዩ።
ብድሆታት ምፍላጦም
ኣብ ነፍሲ ሰሙናዊ ከይዲ ሲኖዶስ፡ እቲ ኣብ መካየዲ ዕዮ ሰነድ ብሰለስተ ርእሰ ጉዳይ ዝተነብረ፡ ንሱ ኸኣ ብፍላጥን ምትንትናን ምሕራይን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ዝተወደበ ኰይኑ፡ ቀዳማይ ሰሙን ኣብ ምፍላጥ ዝብል ዘተኰረ ይኸውን፡ ብሓባርን ብጉጅለን ብምክፍፋል ብዝካየድ ናይ ዕዮ ዘተ ይስነይ። … መንእሰይ ወለዶ ናብ ምልኣተ ሕይወት ክመርሕ ዝደልይ እቲ መንእሰይ ወለዶ ዝነብረሉ ጭቡጥ ኩነት ዝፈልጥ ክኸውን ኣለዎ። ብስነ ማሕበረሰብኣዊ ትንተና ጥራሕ ዘይኰነስ ብሓዋርያነት መንጽር ብምንባብ፡ ካብቲ መንእሰይ ወለዶ ዝነብሮ ሕሰምን መከራን ስደትን ድኽነትን ተበጊሱ ንመንእሰይ ኣብቲ ዝነብሮ ተመክሮ ምርኻብ ይሓትት፡ እዚ ማለት መንእሰይ ንዘቕርቦ ናይ ቤተ ክርስቲያን ከይዲ ኣብ ሕቶ ዘእትው ሕቶታቱ ብዛዕባ ሊጡርጊያ ድዩ ብዛዕባ ስነ ጾታውነትን ካልእ ጉዳይ ሕይወት ዝምልከት ብዘቕርቦ መሕትት ተተንኪፍካ ብብቕዓት ቀሪብካ ምድጋፉ ዝብል እዩ፡ ህላዌ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ናይ መንእሰይ ዓለም … ።
ብመንጽር እምነት ምትንታን
እቲ ካልኣይ ዕማም ምትርጓም-ምርዳእ ዝብል ግሲ ዝምልከት እዩ፡ እዚ ኸኣ ናብ ጥልቂ ንምባል ዝድርኽ ብምዃኑ ነቲ ኣብ ቀዳማይ ዕማም ዝተንተንካዮ ብመንጽር እምነት ተመሪሕካ ምትርጓሙን ምርዳኡን ዝብል እዩ። መጽሓፍ ቅዱሳውን ስነ ሰብእን ቲዮሎጊያውን ስነ ቤተ ክርስቲያናውን ስነ መንፈሳውን ስነ ሜላውን ውካሴ ክህልዎ ጌርካ በቲ ጭቡጥ ኩነት መንእሰይ ምስትውዓል።
ትብዓት ንምርጫ ሕዳሴ
እቲ ሳልሳይ ዕማም ከኣ፡ ምምራጽ-ምሕራይ ዝብል እዩ፡ መላእ ቤተ ክርስቲያን ብውዕዉዕ መንፈሳዊ ሕይወት ናይ ሕዳሴ ምርጫታት ምርግጋጽ ዝብል ደረት ተመክሮ እዩ። እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ኵለንተናውነት ዝምልከት ዝሃብዎ ስልጣናዊ ትምህርቲ ብምስትውዓል ሰብን ናይ ሓባር ቤትናን ብዝተፈላለዩ ኩርናዓት ብምንባብ፡ ሕርጉነት ብምቅዋምን ብምትሕብባርን ዘተን ሕዝቢ እግዚኣብሔር ምሕናጽን ናይ ሓባር ጥቅሚ ምንቕቓሕን።
ብፁዕ ክርዲናል ዳ ሮካ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ካብ ርእየት ዓለምን፡ ኣነ ንገዛእ ርእሰይ እኹል እየ ዝብል አመለኻኽታን ኩሉ ጽሕፍቶ እዩ፡ ወይ ከኣ ናይ ኣጋጣሚ ውጽኢት እዩ ዝብል ፍልስፍናዊ ካብ ዝኽተል ስነ ሓሳብ ተጠንቂቕኻ ናይ ሰብኣዊ ህልውና ጸዋዕታ ምትንታን። … ስለዚህ ናይ ጸዋዕታ ባህሊ ምንቕቓሕ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሰብኣዊ ወጅሂ ንመንእሰይ ምውፋይ፡ ነዚ ዅሉ ንምፍጻም ንእግዚኣብሔር ጽን ምባል፡ ንእግዚኣብሔር ኣብ ምስማዕ ቀዳምነት ምሃብ እዩ እንክብሉ ዘስሞዎ ዘረባ ዛዚሞም።
ቅድሚ ብፁዕ ካርዲናል ዳ ሮካ፥ ናይ ብፁዓን ጳጳሳቲ ሲኖዶስ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ሎረንዞ ባልዲሰሪ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ እዚ ሲኖዶስ ብመንእሰያት ኣቢሉ ንእግዚኣብሔር ጽን ዝብል ጉባኤ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ነቲ ናይ መንእሰይ ብድሆ፡ ጓሶት ብዝቐርብዎ ሓሳባትን ብሰናይ ምኽሪ ቅዱስ ኣቦናን ብምንባብ ብኸመይ ከምእትብድሆ ዝመርሕ ሲኖዶስ ምዃኑ ሓቢሮም።
እዚ ጉባኤ’ዚ ካቶሊካውነት ቤተ ክርስቲያን ዝምስክር ብምዃኑ፡ ዝተፈላለዩ ባህልታትን ግንዛቤታትን ዝንጸባረቐሉን ብሓባር ምስቲ ባዕሉ ጐይታ ንሕዋት ኣብ ሓንቲ እምነት ከጽንዕ ምስ ዝሓረዮ ጴጥሮስ ኣብ ትሕቲ ጴጥሮስን ዝንበር ካቶሊካውነት ዝምስከረሉ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ እቲ ሲኖዶስ ዝመኽረሉን ዝመያየጠሉን ሰነድ መጋበርያ ዕዮ መዓስን ካበይን ብኸመይ እውን ከምእተሰናደወ ኣብሪሆም፡ መንእሰይ ዝሓትቶን ዝደልያን ቤተ ክርስቲያን ተምሳላ ብሓጺሩ ናይ እዋኑ ዘይኰነት እውንቲ ቤተ ክርስቲያን እያ ቢሎም። ሓድሽ ወለዶ ምስ ጓሶትን ምስ በጽሒ ወለዶን ብሓባር ኣብ ናይ ሕዳሴ ቤተ ክርስቲያን ተዋሳኢ ክኸውን እዩ ዝደሊ፡ ወንጌላዊት ዝዀነትን ተባዕን ልእኽትን ቤተ ክርስቲያን ፡ ዝብል ሓሳብ ኣማእኪሎም ሰፊሕ መግለጺ ከምዝሃቡ ናይ ቀድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ምዕፃው ትካላት መንግስቲ አመሪካ ኣብቂዑ
ኣባላት ሰልፊታት ሪፓብሊካውያን ደሞክራትን ግዜያዊ ባጀት መንግስቲ ንምጽዳቕ ድሕሪ ምድማጾም፡ ከፊላዊ ዕጽዋ ኣብያተ-መንግስቲ (መንግስቲ ንኸይሰርሕ ምወላ ምኽልካል) ኣሜሪካ ኣብቂዑ።
መሪሕነት ሰልፊ ደሞክራትስ ነቲ ብሪፓብሊካውያን ብጉዳይ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ንምዝታይ ዝተኣተወሎም ቃል ድሕሪ ምቕባሎም'ዮም ነቲ ባጀት ንምጽዳቕ ተሰማሚዖም።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ብሰኑይ ነቲ ንድፊ ባጀት ድሕሪ ምፍራሙ ንደሞክራትስ ዝወቅስ መደረ ኣስሚዑ።
ኣባላት ክልቲኦም ሰልፍታት ናይ ነዊሕ እዋን ባጀት ንምጽዳቕ ክሰማምዑ ብዘይምኽኣሎም፡ እዚ ትማሊ ዝጸደቐ ጊዜያዊ ባጀት ካብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣትሒዝካ ንራብዓይ ጊዜ ዝሓልፍ ዘሎ ጊዜያዊ ባጀት'ዩ።
እቲ ንድፊ ናይ ወጻኢታት ባጀት ኣብ ሰኔት 81 ብ18 ክሓልፍ እንከሎ፡ ኣብ ባይቶ (ኮንግረስ) ድማ 266 ብ150 ድምጺ ጸዲቑ።
እዚ ባጀት'ዚ ድማ ነቲ መንግስቲ ክሳብ 8 ለካቲት ከካይዶ'ዩ። በዚ ድማ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ክፍሊት ዘይብሉ ዕረፍቲ ክወስዱ ተገዲዶም ዝነበሩ ሰራሕተኛታ ፈደራላዊ መንግስቲ እፎይታ ረኺቦም ኣለዉ።
"ብቐንዱ ናይ ምሳሕ ዕረፍቲ'ዩ ነይሩ" ኢሉ ኣብቲ ኣብ ኣትላንታ ጆርጂያ ዝርከብ ማእከል ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት ተማራማሪ (ሳይንቲስት) ዝኾነ ቶም ቻፐል ንማዕከን ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ቃል።
ሪፓብሊካውያን እንታይ'ዮም ዝብሉ ዘለዉ?
መራሒ ሰኔት ረፓብሊካውያን ሚች ማኮነል ሰልፉ ብደሞክራትስ ብዛዕባ ስደተኛታት ንምዝታይ ንዝቐረበ ጠለብ ንምዝታይ "ኣብ ስምምዕ ከምዝበጸሐ" ሓቢሩ።
ደሞክራትስ እቶም ብቖልዕቶም ናብ ኣሜሪካ ዝኣተዉ ልዕሊ ሸውዓተ ሚእቲ ሽሕ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ብመንግስቲ ኣሜሪካ ንኸይስጎጉ ይሓቱ።
ሪፓብሊካውያን ግን ፈደራላዊ ትካላት ብሰንኪ ባጀት ተዓጽየን እንከለዋ ክብጻሕ ዝኽእል ስምምዕ ኣይክህሉን'ዩ ኣብ ዝብል መጎተ'ዮ ጸኒዖም ጸኒሖም።
ኣባል ሰልፊ ሪፓብሊካን ዝኾነ ፕረዚደንት ትራምፕ ግን "ደሞክራትስ ኣባላት ኮንግረስ ናብ ልቦም ምምላሶ ደስ ኢሉኒ'ዩ" ኢሉ።
"ንስደተኛታት ዝምልከት ንነዊሕ እዋን ዝኸይድ ስምምዕ ክንበጽሕ ኢና፡ እዚ ግን ንሃገርና ጽቡቕ እንተኾይኑ ጥራይ'ዩ" ኢሉ ንሱ።
ደሞክራትስ "ተሮኽምሾም" ድዮም?
ደሞክራትስ ብዛዕባ ሚስተር ማኮነል ዝሃቦ መብጽዓ ምጥርጣር ኣርእዮም'ዮም፡ ብፍላይ ድማ ገለ ሊበራላውያን (ዘይወገናውያን) ጉጅለታት በቲ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ንምኽፋት ዝተበጽሐ ስምምዕ ተቖጢዖም'ዮም።
ኣብ 2020 ዝግበር ፕረዚደንታዊ መረፃ ክወዳደሩ ይኽእሉ'ዮም ዝበሃሉ ኣባላት ሰልፊ ደሞክራትስ ዝኾኑ ኤልሳቤጥ ዋረን፣ ኪርስተን ጊሊብራንድ፣ ኮሪ ቡከር፣ በርኒ ሳንደርስን ካማላ ሃሪስን ኣንጻር'ቲ ንድፊ'ዮም ኣድሚጾም።
ሰኔተር ሃሪስ ናይ ካሊፎርኒያ ድማ ዘረባ ሚስተር ማኮነል ምእማን "ድፍረት ዓሻ " እዩ ኢሉ።
ካልእ ናይ ካሊፎርኒያ ሰኔተር ዝኾነት ዳኒ ፈይንስተይን ድማ ሪፓብሊካውያን ነቶም ሓለምቲ ወይ ተተስፈውቲ (ዘይሕጋውያን ስደተኛታት) ክሕግዙ ምዃኖም ውሕስነት ስለዘየለ "ብጣዕሚ ቂር ኢሉኒ" ኢላ።
ደሞክራት ኣባል ኮንግረስ ልዊስ ጉተረዝ ድማ ንደሞክራትስ ኣባላት ሰኔት ነቒፉ። "ተሮኽሚሾም። ተረቲዖም። ከምኡ'ዮም ዝገብሩ" ኢሉ።
"ደሞክራትስ ተሮኽሚሾም" ዝብል ሓረግ ድማ ብሰኑይ ኣብ ትዊተር ገኒኑ ውዒሉ።
መራሒ ደሞክራትስ ኣብ ሰኔት ቻክ ሹመር፡ ኣብ ስምምዕ ክብጻሕ ብዘይምሕጋዙ ንፕረሲደንት ትራምፕ ወቒሱዎ።
"እቲ ኣቦ ዓበይቲ ስምምዓት ዝኾነ ፕረሲደንት ኣብ ሓጹር ኮፍ ኢሉ" ድማ ኢሉ። ብዙሓት ግን ብኣተሓሕዛ ሚስተር ሹመር ነቲ ዕጽዋ መንግስቲ ዘይዕግበቶም ገሊጾም።
"ሚስተር ሹመር ንኣባላቱ ከተሓባብርን ንገስገስቲ ክብርታት ክቃለሱን ምግባር ስርሑ'ዩ ነይሩ፡ ኣይገበሮን ግን" ኢሉ ተሓጋጋዚ ኣተሓባብሪ ዳይረክተር ናይቲ ዘይመቓቐል (ኢንዲቪዝብል) ዝተባህለ ናይ ጉጅለ ጎስጓስ (ኣክቲቪስት ግሩፕ) እዝራ ለቪን።
"ናይ ሎሚ መዓልቲ ምሩኽማሽ ናይቶም በቲ ድኹም ብርኪ ዝምርሑ ኣባላት ሰኔት ደሞክራትስ ዝገርም'ዩ፡ ነዚ'ዩ ድማ ሰባት ብኣቕዋም ሰልፊ ደሞክራትስ ዘይተኣማመኑ" ኢላ ስተፋኒ ተይለር ናይ ገስጋሲ ኮሚቴ ለውጢ (ፕሮግረሲቭ ችንጅ ካምፐይን ኮሚቴ)።
መን'ዩ ተዓዋቲ ኮይኑ ውጺኡ?
እቲ ዕጽዋ መንግስቲ ኣብቂዑ'ዩ፡ እቲ ቁርቁስ ብዛዕባ ባጀትን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ግን ቀጻሊ'ዩ። ክልቲኦም ወገናት በብወገኖ ተዓወትቲ ምዃኖም ክገልጹ ክፍትኑ'ዮም።
ዘይከምዝሓለፉ ቃልሲ ኣንጻር ዕጽዋ መንግስቲ፡ ሪፓብሊካውያን ኣብዚ ናይ ሕጂ ብተዛማዲ ከይተሃሰዩ'ዮም ወጺኦም።
ሚች ማኮነል ብዛዕባ ስደተኛታት ግልፂ ክትዕ ክካየድ ቃል ኣትዩ'ሎ፡ እንተኾነ ግን እዚ ዘይክትግበር ስለዝኽእል ደሞክራትስ ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ካልእ ዕጽዋ ከበግሱ ይኽእሉ'ዮም።
ዳርጋ ኩሎም ኣብ ናይ 2020 ፕረሲደንታዊ መረፃ ክወዳደሩ ተስፋ ዘለዎም ደሞክራትስ ኣንጻር ምኽፋት ዕጽዋ መንግስቲ'ዮም ኣድሚጾም።
ንሳቶም፡ ቃል ወይ ውሕስነት ሚስተር ማኮነል ኣብ ሑጻ ከምዝተጻሕፈ'ዮም ዝቖጽርዎ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ዶናልድ ትራምፕ ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ተወጊኑ'ዩ ጸኒሑ። ደሞክራትስን ገለ ሪፓብንሊካንን ሰኸኽ ከምዘይብልን ብዛዕባ ቀዳምነታቱ ንጹር ከምዘይኮነን ኣዕዘምዚሞም'ዮም።
ኣሜሪካውያን ነቲ ናይ ቀዳመ-ሰንበት ዕጽዋ ክርስዕዎ ይኻሉ'ዮም፡ እንተኾነ ግን እቲ ድሕሪ ሒደት ሰሙናት ቀጺሉ ዝመጽእ ዕጽዋ ዝተፈለየ ክኸውን ይኽእል'ዩ።
ንምታይ'ዩ ዕጽዋታት ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘየጋጥም?
ፓርላማዊ ስርዓት ኣብ ዘለወን ሃገራት፡ እቲ ወጻኢታት ዝምውል መንግስቲ ነዊሕ ኣይጸንሕን'ዩ።
ንኣብነት፡ መንግስቲ ሆላንድ ኣብ ምጽዳቕ ባጀት ዘይክሰማማዕ ይኽእል'ዩ፡ በዚ ድማ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ስልጣኑ ይለቅቕ'ሞ ሓድሽ መረፃ ይካየድ፡ ሓድሽ መንግስቲ ድማ ይምስረት።
ገለ ሃገራት'ሞ ኸኣ መንግስቲ'ውን ኣየድልየንን'ዩ። ንኣብነት፡ በልጀም ንሓሙሽተ ሚእቲ መዓልታት ብዘይ መንግስቲ ጸኒሓ፡ ዕጽዋ ግን ኣየጋጠማን።
ምእካብ ቀረጻት ኣየቛረጸን ሰራሕተኛታት ደሞዞም ይኽፈሉ ነይሮም ምኽንያቱ ግዜያዊ መንግስቲ ባጀት የጽድቕ ነይሩ።
ኣብ ሓውሲ-ፕረሲደንታዊ ስርዓት ዘለዋ ፈረንሳ ድማ ባጀት እንተዘይጸዲቑ እንታይ ክግበር ከምዘለዎ እቲ ሕገ-መንግስቲ ይመርሕ።
ብሓቂ ግን እቲ ሕቶ ንምንታይ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዕጽዋ ዘየለ ዘይኮነስ፡ እቲ ኹሉ ገንዘብ ኣብ ዙርያ'ቲ ስርዓት እናዋሓዘ እንከሎ ንምንታይ ኣብ ኣሜሪካ ዕጽዋ ይህሉ ክኸውን ነይርዎ።
መበገሲ ናይ'ዚ ኸኣ ኣብ 1980ን 1981ን ናይ ሽዑ ዓቃብ ሕጊ ቤንጃሚን ቺቪሌቲ ነቲ ናይ 1884 ሕጊ ኣንጻር-ሕጽረት (ኣንቲ ደፊሸንሲ) ብተሪር ስለዝተርጎሞ'ዩ።
ናይ ምወላ ሕጽረት ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን፡ ኮንግረስ (ባይቶ) ገንዘብ ክሳብ ዝምድብ፡ መንግስታዊ ትካላት ስረሐን ደው ከብላ ኣለወን ኢሉ ነይሩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሓዱ አምላክ!
ኪዳን ፦ “ተካየደ” ካብ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝወፅአ ኾይኑ፡ “ተመሓሓለ፡ ተሰማምዐ፡ ተወዓዓለ” ማለት እዩ። ኪዳን፥ ንኽልተ ሓደ ዝገብር ናይ ፍቕርን ሓድነትን መሓላ፣ መተኣማመኒ ውዕልን ዘይብተኽ ገመድ ሰላምን እዩ። ብተስፋ ቖይሙ ዝተጻሕፈ፡ ሥርዓት ንዚሓለወን ዜጽንዐን ዓስቢ ዚህብ፣ ንዜፍረሰ ግና ዚጐድእ’ውን ኪዳን ወይ ውዕል ይበሃል እዩ።
‘ኪዳን’፦ ኣብ መንጎ ክልተ ወገን ካብ ደቂ ሰባት ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ መንጎ እግዚአብሔርን ሰብን ከኣ ዚፍጸም እዩ። ዓለም ካብ ዚፍጠር፡ ኵሉ ጊዜ እግዚአብሔር ምስ ሰብ ብዝተፈላለየ መንገድን ጊዜን ቦታን ከከም ኣድላይነቱ ቃል ኪዳን ይኣቱን ኪዳኑ ይፍጽምን እዩ።
ኪዳን አበው
ንሥነ ፍጥረት በቲ ሓንሳእ ዚሠርዖ ብኺዳኑ ዘጽንዕ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ብፍላይ ነቶም ናብኡ ዚምለሱ፡ ፍቓዱ ዚመልኡን ብሕጉን ኣምልኾኡን ዚጸንዑ ሰባት ትግሃቶምን ተጋድሎኦምን ተመልኪቱ ቃል ኪዳን ይኣትወሎም እዩ።
* ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም ሕጊ ጥሒሱ፡ ትእዛዝ ኣፍሪሱ፡ ምስ ወደቐ፡-“አልቦቱ ካልእ ሕሊና ዘእንበለ ብካይ ላዕለ ኃጢአቱ/ ብኃጢኣቱ ምብካይ እንተዘይኮይኑ ካልእ ሓሳብ ኣይነበሮን” ከምዝብል ብኡ ንብኡ ብንብዓት፡ ንስሓ እዩ ዝተንሥአ። ተወካፌ ንስሓ፡ ርኅሩኅ ኣምላኽ ድማ ንስሓኡ ተቐቢሉ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቱ፡-“ ምልኣት ዘመን ምስ በጽሐ ግና፡ ነቶም ትሕቲ ሕጊ ተሻይጡ ምእንቲ ኸውፅኦም ንሕና’ውን ውልድነት ምእንቲ ክንረክብሲ ኣምላኽ ነዚ ካብ ሰበይቲ ዝተወልደ ትሕቲ ሕጊ’ውን ዝኾነ ወዱ ለኣኾ።” (ገላ. 4፥4) ኢሉ ከምዘረጋገጾ፡ ነቲ ዚኣተወሉ ኪዳን ኣብ ጊዜኡ ፈጸመሉ።
* ኣብ ዘመኑ ካብቶም ዝነበሩ ሰባት ዝመስሎ ዘይብሉ፡ ብፍቓድ እግዚአብሔር ዚመላለስ ዝነበረ ጻድቕ ኣቦና ኖኅ እዩ ነይሩ። ብሰንኪ ኽፍኣትን ዓመፅን ደቂ ሰባት፡ ዓለም ብማይ ኣይኂ ኣብ ዝተቐጽዓትሉ እዋን፡ ኣቦና ኖኅ ካብ መርከብ ወፂኡ መሥዋዕቲ ኣቕረበ። እግዚአብሔር ድማ መሥዋዕቱ ተቐቢሉ፡ “ድኅሪ ደጊም ሕይወት ዘለዎ ዘበለ ዅሉ ብማይ ኣይኂ ኣይኪጠፍእን እዩ። ንምድሪ ዘጥፍእ ማይ ኣይኂ ድማ መሊሱ ኣይከውንን እዩ። እንሆ ኪዳነይ ምሳኻትኩም አቕውም ኣሎኹ። . . . ቀስተይ ኣብ ደመና አንብር ኣሎኹ። ንሱ ድማ ነቲ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎ ምድርን ዘሎ ኪዳን ምልክት ኪኸውን እዩ።” (ዘፍ. 9፥11-17) ኢሉ ቃል ኪዳን ኣተወሉ።
* ኪዳነ ኣብርሃም’ውን ሓደ ካብቶም ዓበይቲ እግዚአብሔር ንኣበው ዝኣተዎ ኪዳን እዩ። ኣቐዲሙ ናይ በረኸት ቃል ኪዳን (ዘፍ. 12፥2) ዝተዋህበ ኣቦና ኣብርሃም፡ ምልክት ኪዳን ዝኾነ“ግዝረት” እዩ ዝተቐበለ። (ዘፍ. 17፥7-10) ኪዳነ ኣብርሃም በዚ ኣየብቕዐን፡ ኣቦና ኣብርሃም ክሳዕ ነቲ ሓደ ወዱ መሥዋዕቲ ምቕራብ ስለ ዝተኣዘዘ፡ እግዚአብሔር “ ኣዝየ ክባርኸካ እየ፡ ንዘርእኻ ድማ ከም ከዋኽብቲ ሰማይን ከምቲ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዘሎ ሑፃን ኣዝየ ከብዝኆ እየ፡ ሕዝብታት ኵላ ምድሪ ብዘርእኻ ኪባረኹ እዮም” ኢሉ መሓለሉ። (ዘፍ. 22፥16-18)። ብድኅሪኡ ውን ንይስሓቅን (ዘፍ. 26፥1-5)፣ ንያዕቆብን (ዘፍ. 28፥10-15) ቃሉ ከይለወጠ ኪዳን ኣትዩሎም እዩ።
* ከምዞም ዚቐደሙ ኣቦታት ፍቓዱ ምስ ዚፍጽም ንንጉሥ ዳዊት ውን “. . . ዘርእኻ ንዘለዓለም ኪጸንዕ ዝፋንካ’ውን ንውሉድ ወለዶ ኪሓንፅ እየ” (መዝ. 89፥3-4) ኢሉ ቃል ኪዳን ኣተወ።
ኪዳነ ምሕረት
ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ብኪዳነ ኣዳም፡ ኪዳነ ኖኅ፡ ኪዳነ ኣብርሃም፡ ኪዳነ ዳዊትን ብተወካልነት ነቢይ ሙሴ ዝተዋህበ ትእዛዛትን ሥርዓታትን. . . ወዘይመስሎ ዝተመሥረተ ብሉይ ኪዳን ጊዜያዊ ተስፋ ዝነበሮ፡ ፍጹም ምሕረት ዘይህብ እዩ ነይሩ። በዚ ኸኣ ነዚ ምሳሌያዊ ቃል ኪዳን ፍጹም ዚገብርን፡ ዚትርጕምን ኪዳን የድሊ ነበረ። “ኣምላኽ ብዛዕባና ዝኃይሽ ስለዝሓለየ፡ ብዘይካና ናብ ፍጻሜ ምእንቲ ከይበጽሑስ እዚኣቶም ኵላቶም ብእምነት እኳ ተመስኪርሎም እንተኾነ ነታ ተስፋ ኣይረኸብዋን” (ዕብ. 11፥39-40) ተባሂሉ ከምዝተጻሕፈ ፍጹም ድኅነት ዚህብ ኣማናዊ ኪዳን ተዋህበ። እዚ ቃል ኪዳን እዚ “ኪዳነ ምሕረት” ይበሃል። ንቀደምት ኣበው “እስመ ትቤ ለዓለም አሐንፅ ምሕረተ፡ በሰማይ ጸንዐ ጽድቅከ፡ ኪዳነ ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ።” (መዝ. 88፥2-3) ተባሂሉ ዝተዋህበ ተስፋ፡ ፍጻሜኡ እዚ ብኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተገልጸ፣ ብክቡር ደሙ ዝተመሥረተ (ማቴ. 26፥27-28) ናይ ምሕረት ሓድሽ ቃል ኪዳን እዩ።
ኣብ ዘመነ ሓዲስ “ኪዳነ ምሕረት” ቅጽል ስም ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ። ምኽንያቱ ኣምላኽ ወዲ ኣምላኽ ነቲ ኣቐዲሙ ንአበው ብኅብረ ምሳሌ፡ ንነቢያት ብኅብረ ትንቢት ኪገልጾን ከተስፍዎን ዝጸንሐ ነገረ ድኅነት ካብኣ ተወሊዱ ስለ ዝፈጸሞ እዩ፡፡ ከምኡ’ውን ካብኡ ንኃጥኣን ለሚና ፍጹም ምሕረት ተውህበሉ ኪዳን ስለዝተቐበለት እዩ።
ቅድስት ድንግል ማርያም ድኅሪ ትንሣኤኡ ናብ መቓብሩ እናኸደት ትጽሊ ነበረት። ጸላኤ ሠናያት ዝኃደሮም እኩያን ኣይሁድ ብዳርባ እምኒ ኪቐትልዋ መዲቦም ነቲ መቓብር ብወተሃደራት ኪሕሎ ብሥዉር መኺሮም ከብቅዑ፡ ንሳ ግና ብረድኤት ወዳ ተኸሊላ ናብቲ ቦታ እናኸደት ትጽሊ ነበረት። እንሆ ድማ ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ዕለት 16 የካቲት ከም ልማዳ እናነብዐት ክትጽሊ ከላ ፍቁር ወዳ እልፍ ኣእላፋት መላእክት ኣኸቲሉ ብግርማ መለኮቱ ምስ ተገልጸላ፡-“ዝኽረይ ዚገብር፣ ብስመይ ቤተ ክርስቲያን ዚሐንፅ፣ ብስመይ ንዚዓረቐ ዚኸድን፣ ንዝጠመየ ዜብልዕ፣ ንዝጸምአ ዜስቲን ከምኡ ውን ንዝኃዘነ ዜጸናንዕ፡ ምስጋናይ ዚጽሕፍ፥ ብስመይ ውሉዱ ዚሰሚ፣ ኣብ ዕለት በዓለይ ምስጋናይ ዘብጽሕ፡ ኦ! ጐይታ፡ ዓይኒ ዘይረኣዮ፡ እዝኒ ዘይሰምዖ፡ ልቢ ሰብ’ውን ዘይሓሰቦ፡ ብዙኅ ዓስቢ ሃቦ።” እናበለት ለመነቶ። ፍቁር ወዳ ድማ ጸሎታ ሰሚዑ፥”ስምኪ ዚጸውዐ፤ ብስምኪ ቤተ ክርስቲያን ዚሓነፀ፤ ብስምኪ ሽጉር ዚረድአን ኅዙን ዜጸናንዐን፤ ውዳሴኺ ዚጸሓፈን ዜጽሓፈን፤ ንውላዱ ብስምኪ ዚሰመየ፤ ኪምሕረልኪ እየ. . .ኵሉ ዚደለኽዮ ኪፍጽመልኪ፡ ዚለመንኪዮ ኪህበኪ እየ። ነዚ ኪዳን እዚ ንኸየፍርስ ድማ ብስመይ ምሒለልኪ ኣሎኹ።” ብምባል ቃል ኪዳን ምሕረት ኣተወላ።
ኪዳነ ምሕረት ዝተቐበለትሉ ድኅሪ ዕርገት ክርስቶስ ኣብ 16 የካቲት ብምዃኑ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ወወርኁ ኾነ ኣብ ኣዓመቱ በዚ ቃል ኪዳን እዚ እናተማኅፀነት ብምዕሩግ መንፈሳዊ በዓል ተኽብሮ።“ብኪ ድኅነ ዓለም ወበወልድኪ ኮነ ሰላም/ ዓለም ብኣኺ ደኃነ፡ ብወድኺ’ውን ሰላም ኮነ።” ፤“ኪዳንኪ ኀይልነ ወጸወንነ/ ዝኣተወልኪ ኪዳን ኃይልናንን ጸግዕናን እዩ/. . .” እናበልና ነመስግንን፣ ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላኽ እያ እሞ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዝፍጽሞ ኵሉ መንፈሳዊ ሥራሕ ምኽንያት ከምዝኾነት ብዘይሕሶ ቃል ንምስክርን።
* ንሳ: ናይቶም ተምሳልን ጽላሎትን ዝኾኑ ቐዳሞት ኪዳናት መፈጸምታ ኣማናዊ ኪዳን ብምዃና፡- “ኖኅ ካብ ክፉእ ማይ ኣይኂ ዝደኃነላ መርከብ ቅድስት ድንግል ማርያም እያ።” (ቅዳሴ ማርያም ቍ. 31)፣ ኣብ መርከብ ኖኅ ዝነበሩ ጥራይ ከምዝደኃኑ፡ ከምኡ ድማ ብሰንኪ ኃጢኣት ዓለም ካብ ዝዘንም መዓት ማይ ኣይኅን ብዕልቕልቕ ኣስጢሙ ናብ ሲኦል፡ ገሃነመ እሳት ካብ ዚወስድ ማይ ጥፍኣትን እተድኅነና መርከብ ኪዳነ ምሕረት፡ ንሳ እያ።
* ኣብሣሪት ሰላም ርግቢት’ውን ምሳሌ ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። መሊኡ ዝነበረ ማይ ኃጢኣት፡ ‘ካባይ ካብ ዝተወልደ መድኃኔዓለም ክርስቶስ ብስቕለቱ ጐደለ’ እናበለት ንኃጥኣን ሰላምን ምሕረትን እተበሥር፡ ብኣማላድነታ ሓጐስን በረኸትን እትእውጅ ንሳ እያ። ቀስተ ደመና ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ተዘርጊሑ ከምዝርአ፡ ኵሉ ትውልዲ ኣብ ዘመነ ብሉይ ካብ ኣዳም ጀሚሩ ብምሳሌን ትንቢትን፣ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ድማ ካብ ሰማያዊ መልኣኽ ቅዱስ ገብርኤል ክሳዕ ምድራዊት ቅድስት ኤልሳቤጥ ዝተዘርግሐ ውዳሴኣ፡ እናደገሙ ምልክት ድኅነቶም ከምዝገብርዋ ዘረድእ እዩ።
* ቅድስት ድንግል ማርያም ኣደ ዅሉ ብምዃና ኣቐድም ኣቢሉ ክቡር ዳዊት “እምነ፡ ጽዮን ይብል ሰብእ ወብእሲ ተወልደ በውስቴታ ወውእቱ ልዑል ሣረራ” (መዝ. 86፥5) ብምባል ከምዝተነበየላ ኵሉ ሰብ “ኣዴና፡ ጀማሪት ድኅነትና፡ መሠረት ንጽሕናናን ኣኽሊል ትምክሕትናን” ዝብላ ንኪዳነ ምሕረት ድንግል ማርያም እዩ።
* ኣዴና ቅድስት ድንግል ካብ ፍቁር ወዳ ዝተቐበለቶ ናይ ኪዳን ምሕረትን ተራዳእነታን ኣብ ሓደ ዘመን ተፈጺሙ ጠጠው ዝብል ዘይኮነሲ ከምቲ ምስጋናኣን ውዳሴኣን ክሳዕ ኅልቀተ ዓለም ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተሳገረ ዝቕጽል እዩ። ሓንሳእ ብእግዚአብሔር ኣምላኽ ዝተዋህባ ቃል ኪዳን ከም ምዃኑ ድማ ነቶም ኣብዚ ሰማያዊ ኪዳን ተኣሚኖምን ኣጽሊሎምን ዚነብሩ ዘይዕጸፍን ጽኑዕን ኪዳን ምዃኑ ድማ ከነስተውዕል ኣሎና፡፡
“ ወካዕበ ተማኅፀነ በማርያም እምከ እንተ ይእቲ እግዝእትነ ወመድኃኒትነ ወትምክሕተ ዘመድነ በወሊዶተ ዚአከ፡ እስመ አንተ ትቤላ ዘገብረ ተዝካረኪ ወዘጸውዐ ስመኪ ቦ ሕይወት ዘለዓለም የሐዩ / ደጊምና ኸኣ ንኣኻ ብምውላድ እመቤትናን መድኃኒትናን ናይ ባህርይና መመክሒትን እያ እሞ ብኣዴኻ ማርያም ንምኅፀን ኣሎና። ከመይ! ንስኻ ‘ስምኪ ዝጸውዐን ዝኽርኺ ዝገበረን ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣለዎ’ ኢልካያ ኢኻ።” ቅ. ያዕቆብ ዘሥሩግ ቍ. 86
ወስብሐት ለእግዚአብሒር!


text:
ኣብ ምምሕያሽ ፅፈት ትምህርቲ ዓብይ ኣበርክቶ ዝህልዎ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ጥሙጋ ንምህናፅ ሰረት እምነ ተነቢሩ
Category : Uncategorized
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ራያ ኣላማጣ ብምትሕብባር ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዝህነፅ ብዓል ሓደ ደብሪ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ጥሙጋ ንምህናፅ 16 ጥቅምቲ 2010 ዓ/ም ሰረት እምነ ኣንቢራ።
ኣብ ምንባር ሰረት አምነ እቲ ማእኸል ተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ጥሙጋ፣ ነበርቲ ወረዳ ራያ ኣላማጣን ዕሸል ከተማ ጥሙጋን ላዕለዎት ኣመራርሓ ማልት፣ ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ትግራይን ወረዳ ራያ ኣላማጣን ተረኺቦም እዮም።
ተምሃራይ 11 ክፍሊ መልኣኩ መንገሻን ተምሃሪት 10ይ ክፍሊ ማህሌት እያሱን ይምሃሩሉ ኣብ ዘለው ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዓብይ ዝኾነ ፀገም ቤተ-ፈተነን ሳይንስን ኮምፒተር ማእኸልን ከምኡ’ውን ኣድለይቲ ዝኾኑ መፃሕፍቲ ዘይተማለአሉ፣ ካብ 50 ንላዕሊ ዘይሕዝን ኣዝዩ ፀቢብን ቤተንባብ ኣብ ዘለዎ ቤት ትምህርቲ ኮይኖም ትምህርቶም ይከታተሉ ከም ዘለው ብምግላፅ ሐዚ ግና እዚ ፀገም ክፈትሕ ይኽእል እዩ ተባሂሉ ዝሕሰበሉ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ ሰረት እምነ ምንባሩ ዝተሰመዖም ሓጎስ ብሰላማዊ ሰልፊ ክገልፁ ኢና ረኺብናዮም።
ኣብ ምንባር ሰረት እምነ ዝተረኸቡ ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶ/ር ታደለ ሓጎስ፤ እቲ ማእኸል ምምሕዳር ወረዳ ራያ ኣላማጣ 2.5 ሚልዮን ብር 6 ሚልዮን ብር ድማ ብዋና ቤት ፅሕፈት ማልት ብድምር ብ8.5 ሚልዮን ብር ዝህነፅ ኮይኑ ኣብያተ ፈተነ ሳይንስ፣ ኮምፒተር ማእኸልን፣ ብቨርቹዋል ኮምፒተር ማእኸልን ብምጥያሽ ተምሃሮ ክእለትን ፍልጠትን ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዘለዎን ክኾኑ ዝገብርን ኣብ ላዕለዋይ ደብሪ እቲ ህንፃ ልዕሊ 150 ተምሃሮ ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ዘለዎ ላይብረሪ ከምዝህልዎን ገሊፆም።
ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ክልልና ድልዱል ሰረት ክህልዎ ህዝባ ኣብ ጎና ብምስላፍ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ብምህናፅን ናውቲ ብምምላእን ሰፋሕቲ ስራሕቲ እናወገነት ዝመፀት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ሐዚ ድማ ኣብ ምምሕያሽ ፅሬት ትምህርቲ ዓብይ ኣበርክቶ ዘለወን ህንፀት ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ቨርቹዋል ኮምፒተር ማእኸላትን ምጥያሽ ሃገርና ካብ ሕርሻ ናብ ኢንዱስትሪ ዝመርሖ ቑጠባ ንምስግጋር ኣብ እትገብሮ ግስጋሰ ብፅሒታ ተወፍይ ኣላ፤ ዝበሉ ዶ/ር ታደለ ሓጎስ ኣብ 100 ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ቨርቹዋል ኮምፒተር ማእከል ንምጥያሽ ዓሊማ ብምንቅስቃስ ዛጊድ ኣብ 36 ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ከም ዘጣየሸትን ኣብ 37 ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ክተጣይሸን ካብ ዝሓዘተን ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ድማ ናይተን ሰለስተ ህንፀተን ተዛዚሙ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ድልዋት ከም ዝኾናን ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ዝተጀመራ ክልተ ድማ ኣብ ከይዲ ህንፀት ኣለዋ። ኣብ 15 ኣብዚ ዓመት ከይዲ ህንፀተን ንምብሳር ዘኽእል ሰረት እምነ ከምዝተነበረ ኣረዲኦም።
ኣብቲ ዕለት ዝተረኸቡ ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ኣብርሃም ሓጎስን ዋና ኣማሓዳሪ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ኣይተ ገብረእግዚኣብሄር ወልደገብርኤልን ብወገኖም ማሕበር ልምዓት ትግራይ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ጎና ኣዕሲላ እትሃንፆም ዘላ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ብብርኪ ሃገር ተሃኒፁ ንዘሎ ቑጠባዊ ዕብየት ዓብይ ብፅሒት ዘለዎ ብምዃኑ እዚ ኣጠናኺራ ንክትቕፅለሉ ህዝቢ ዞባ ደቡብ ትግራይን ወረዳ ራያ ኣላማጣን ፈተውቲ ልምዓት ህዝብናን ኣብ ጎና ኮይኑ ክሰርሕ ይግባእ ኢሎም።


text:
ብሪጣንያ ቁጽሪ ብብሕትውና ተበሊዖምን ካብ ማሕበራዊ ህይወት ተነጺሎምን ዝነብሩ ብሪጣንያውያን ናብ ኣሻቓሊ ደረጃ ብምውሳኹ: እታ ሃገር ጉዳዮም ዝከታተል መንግስታዊ ኣካል ብደረጃ ሚኒስተር ኣቚማ።
ትረሲ ክሮውች ዝተባህለ ሚኒስተር ስፖርታዊ ጉዳያት ብሪጣንያ ነቲ ብደረጃ ሚኒስተር ዝቖመ መንግስታዊ ትካል ደሪባ ከተመሓድሮ ምዃና ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረዛ መይ "ንብዙሓት ባሕታዊ መንባብሮ ዘሕዝን ኩነተ-መነባብሮ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ዘመናዊ ህይወት ኮይኑ'ሎ " ክብላ ሓቢረን። ንሰን ብተወሳኺ ነዚ ኣብ ሓያሎ ኣረጋውያን ዝርአ ሓቂዚ ንምምሕያሽ ተበጊሰን ምህላወን ድማ ኣፍሊጠን።
ጸብጻብ ቀይሕ መስቀል ብሪጣንያ ኣብታ ሃገር ልዕሊ 9 ሚልዮን ካብ 65.6 ሚልዮን ሓፈሻዊ ብዝሒ ህዝቢታ ሃገር ብብሕትውና ዝነብሩ ምዃኖም'ዩ ዝገልጽ።
ካልእ መንግስታዊ ጸብጻብ ድማ: ልዕሊ 75 ዝዕድመኦም ብሪጣንያውያን ብብሕትውና ይነብሩ ይብል። ካብታቶም ኣስታት 200 ሽሕ ድማ ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ምስ ዝኾነ ሰብ ተዛሪቦም ከምዘይፈልጡ ይጠቅስ።
ሚኒስተር ጉዳያት ስፖርት ትረሲ ክሮች: "ኣብ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ማሕበራዊ ሸነኻቱ ከይተረፈ ኣብ ሰባት ዝርአ ጽልዋ ማሕበራዊ ተነጽሎ ንፈልጦ ኢና። ከምኡ ስለዝኾነ ድማዩ ነዚ ንምብዳህ ተበጊስና ዘለና "ድማ ኢለን።
ሓደ ካብ 10 ብሪጣንያዉያን ብማሕበራዊ ተነጽሎ ከምዝጥቅዑ ጸብጻብ የመልክት።


text:
ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት/ሰመጉ/ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ንፋስ ስልኪ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ኣብ ዝርከብ ጣቢያ ቀርሳን ኮንቶማን ዘካየዶ መፅናዕቲ መልዐሊ ዝገበረ እዩ።
ነበርቲ እቲ ከባቢ ካብ 1976 ዓ/ም ጀሚሮም ካብ ዝተፈላለዩ ክልላት ብምምፃእ ካብ ሓረስቶት ገዛውቲ ብምዕዳግ ዝተጣየሹ ምዃኖም ሓቢሩ’ሎ እቲ መገልፂ።በዝሖም ድማ ካብ ሽዱሽተ ሽሕ ክሳብ ሸውዓተ ሽሕ ከምዝነበረን ሕጋዊ ንክኾኑ ዝተፈላለዩ ኣካላት ምምሕዳር ቃል ክኣትውሎም ከምዝፀንሑን ሓቢሩ’ሎ።
ኣብቲ ከባቢ ኣብዝተኻየደ ስርግሐ መሰረተ ልምዓት’ውን ምስ መንግስቲ ብሓባር ክንቀሳቐሱ ፀኒሖም እዮም ይብል እቲ መግለፂ።ንመዘርግሒ ሓይሊ መብራህቲ እቶም ነበርቲ ሓደ ሚሊዮንን 500 ሽሕን ቕርሺ ከምዘዋፅኡን መንግስቲ ብወገኑ 144 ሽሕ ቕርሺ ሂቡዎም ከምዝነበረን እቲ መገልፂ ብኣብነት ሓቢሩ።
እቲ ሓቂ እዚ እናሃለወ ናይዞም ነበርቲ ገዛውቲ ዘይሕጋዊ ብዝብል እኹል ናይ ምድላው ግዜ ከይተውሃቦምን ንብረቶም’ዃ ምንዳይ ኣብዘይኽእልሉን ኩነታት ከምዝተፈፀመ ሓቢሩ።
ክንዲዚ ዝኣክል ገዛ ኣብ ሓፂር ግዜ ብኣካልት መንግስቲ ብሓይልን ብወፍርን ምፍራሱ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት እዩ ኢሎም ኣቶ እንዳልካቸው።
ነፍሰ ፁራት ሓዊሱ ህፃውንትን ኣረጋዊያንን ብዘይካ እኹል ስነ ልቦናውን ኣካላውን ምድላው ኣብ ማይዳ ወዲቖም ኣለው ዝበሉ እቶም ዳይረክተር ‘’ነዞም ሰባት እዚኦም ግዚያዊ ረድኤት ንምቕራብ ዝደለዩ ትካላት ረድኤት ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ሓዊሱ ንኽየሕግዙዎም ተኸልኪሎም እዮም።’’
ገዛውቶም ዝፈረሱዎም በምልክዕ ተቓውሞ ብሰላማዊ ሰልፊ ንምግላፅ ዝገበርዎ ፈተነ’ውን ብሓይሊ ተዓፊኑ እዩ ዝበሉ እቶም ዳይረክተር ጥርዓኖም ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ንምቕራብ ዝገበርዎ ፃዕሪ ብሓይሊ ፖሊስ ከምዝተበተነ ሓቢሮም።
ዘይሕጋዊ ህንፀት ክፍፀም ከሎ ብግዕዝይና ስቕ ኢሎም ዝረኣዩ ስበስልጣን መንግስቲ ምንባሮም ኣባል ፓርላማን መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽን ኣቶ ግርማ ሰይፉ ንቐዳማይ ምንስቴር ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ፓርላማ ሓቲቶምዎም ነይሮም።
ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ እቶም ኣባይቲ ዝፈረሱ ዘይሕጋዊያን ብምዃኖም እዩ ክብሉ መልሲ ሂቦም እዮም።ብግዕዝንይና ዘይሕጋዊ ህንፀት ንኽፍፀም ዝፈቐዱ ሰበስልጣን መንግስቲ ምህላዎም መርትዖ እንድሕሪ ቀሪቡ ነቲ ጉዳይ ብውልቆም እውን ከምዝከታተልዎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኣረጋጊፆም ኣለው።
ሰመጉ ናይዚ መግለፂ እዚ ቅዳሕ ንቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር፣ንቤት ፅሕፈት ኣፈ ጉባኤን ንኻልኦት ኣካላትን ምልኣኹ ገሊፁ’ሎ።


text:
ዝኸበርኩምኣዳላውቲበዓልኤርትራ 2018፣
ዝኸበርኩም መሪሕነትን መሰረታትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኸበርኩም ተሳተፍቲ ፈስቲቫል፣
እንቋዕ ኣብ ዓመታዊ በዓል ኤርትራ 2018 ኣብቀዓኩም። ብዝገበርኩምልና ዕድመ እናኣመስገና ፈስቲቫልኩም ዕዉት ከምዝኸውን ጥርጥር የልብልናን።
ዝኸበርኩም ኣዳላውቲ በዓል ኤርትራ፣ ሎሚ ሃገርና ኣብ ቃራና መንገዲ ትርከብ ኣላ። ንሱ ከኣ፣ ሃገርና ክትጠፍእ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ስቅ ኢልና ንርኤ እሞ ታሪኽ ነጥፍእ፣ ወይ ድማ ብሓባር ሃገር ነድሕን እሞ ዝጀመርናዮ ታሪኽ ንፈጽሞ ዝብል እዩ። ኣብዚ ህሞት እዚ ከኣ ኢኹም ነዚ ፈስቲቫል ኣኢንጊድኩም ዘለኹም። ኣቦታትና ክምስሉ “ዘይሓሰብካዮ ርኸብ ኣይመርገም ኣይምርቓ” ይብሉ። ብወገና ፈስቲቫል ፍራንክፉርት ምርቓ እዩ ንብሎ። ስለምንታይ ዝብል ለባም ከምዝበሃል፣ ምኽንያትና ከኣ ብከምዚ ንገልጾ። ምስላ እንግሊዝ ከምዝብሎ “The right time at the right place”። ሓቂዩ ኣብ ግቡእ ግዜን ቦታን ኣለኹም። ኣብዚ ካብ ኩሉ ኵርነዓት ተኣኪቡ ዘሎ ዜጋ “ሃገር ነድሕን” ኢሉ ብሓደ ድምጺ ክወጽእ ምቹእ ባይታ ፈጢርኩም ኣለኹም።
ዝኸበርኩም ኣዳለውትን ተሳተፍትን፣ ግዜ ወርቂ እዩ ከምዝበሃል ኣብ ፍራንክፉርት ረኺብናዮ ዘለና ዕድል ብቀሊሉ ዝርከብ ኣይኮነን። ግዜ ከሎካ ግዜ ኣይትጸበ እዩ እሞ፣ ንዘሎና ግዜ ተጠቂምኩም ኩሉ ዜጋ ኤርትራ ብልዕላውነት ሃገር ዝግደስ ክትጽውዑ ንላቦ።
እዚ ጽንኩር መድረኽ ዘለናዮ ኣብ ጥቅሚ ህዝብን ሃገርን ክዛዘም ቈራጽ መሪሕነትን ሰፊሕ ውደባን ዝለዓለ ጠለብ ኣለዎ። ኩለን ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን ኩሎም ዜጋታት ብሓፈሻኡ ኣብዚ ኣምርዚ ክዓስሉ ግዜ ዝጠልቦ ዘሎ እዩ።
ንሕና ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ እንርከብ ኣብ ሃገርና ተንጸላሊዩ ዘሎ ደመና ሸርሒ ከም ኩሉኹም ኣሰኪፉና እዩ ዘሎ። በዚ’ውን ምስ ኩሉ ዜጋ ኮና ሃገር ንምድሓን ብሓደ ድምጺ ከንሰርሕ እዩ ቀዳማይ መደብና።
ከምዝዝከር ዞባና ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሓያል ውሽጣዊ ፈተነ ኣጓኒፍዎ ነይሩ። እንተኾነ እቲ ፈተነ ብጸዓት መሰረታት በርዒኑ። ሎሚ ዓመት ዞባና ብዕጽፍታት ይዓብን ይሰፍሕን ኣሎ።
ኣብ መደምደምታ ንኩሉ ጻዕርታትኩም እናኣሞጐስና፣ ዕዉት ፈስቲቫል ክኸውን ንምነ። ናይ ብሓደ ድምጺ ኰንካ ምስራሕ ክሰፍሕ ከኣ ንምሕጸን።
ልዑላውነት ኤርትራ ህያው እዩ
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና
ዞባ ሽማግለ ሰሜን ኣመሪካ
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ቐረባ ብትእዛዝ ኮማንድ ፖስት ኣብ ከተማ ባህርዳር ተአሲሮም ዝነበሩ 19 ተጠርጠርቲ ሎሚ ረፍዲ ከምዝተፈትሑ ተፈሊጡ።
ቅድሚ ሒደት መዓልታት ንመሰል ህዝቢ ኣምሓራ ክንቃለስ ብምባል ውድብ ንምምስራት እንዳተንቀሳቀሱ ከለው ብፖሊስ ከምዝተአስሩዝተገልጸ እቶም እሱራት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ባህርዳር ደሕንነት ቀላይ ጣና ዶ/ር ደሳለኝ ጫኔ ዝርኸብዎም ኾይኑ ሎሚ ካብቲ ተአሲሮም ዝቀነይሉ መደበር ፖሊስ ናብ ኮሚሽን ፖሊስ’ቲ ክልል ተጸዊዖም ወረቀት መንነቶም ኣመዝጊቦም ከምዝተፈትሑ ምንጭታት ገሊጾም።
ብካልእ ወገን ሰማይዊ ፓርቲ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ መደረ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ተስፋ ክህብ ብተግባር ክትርጎም አለዎ፥ ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ እሱራት ፖለቲካን ሕልናን ብምልኦም ክፍትሑን አዋጅ ህጹጽ እዋን ክለዓልን ጸዊዖም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ቀረባ ደ ቆም ዝተቐተልዎም ወለዲ ብዛዕባ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መደረኦም ዝበልዎ ነቲ ዘጋጠመ ይቅሬታ ምሕታት ብዝምልከት ይቅሬታ ምሕታት ንበይኑ ዝደመየ ልቢ ኣየሕውን እቲ ይቅሬታ ተቐባልነት ዝህልዎ ነቲ ተግባር ዝፈጸሙ ሰባት ናብ ፍርዲ ምስ ዝቀርቡ እዮም ኢሎም።


text:
ንሕና ልዕሊ 2000 እንኸውን ካድረታትን ላዕለዎት ኣመራርሓን ህወሓት ከምኡ እውን ልዕሊ 200 ዝኾኑ ተወከልቲ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ካብ ዕለት 03-09/05/2010 ዓ/ም ን7ተ መዓልቲ ኣብ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ብምርካብ ዓሚቕ ገምጋም ብምስላጥ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ብዘይንሕስያ ዝገምገሞን ዝሃቦ ውሳነን መሰረት ገይርና ዝጐደለ እንተልዩ ክንምልእን ክነዕሙቕን፤ ካብዚ ሰጊርና ድማ ብኣንፃር ኣብ ህዝቢ፣ ውድብ፣ ክልልን ሃገርን ዘብፅሖናዮ ፀገም ብልክዑ ክንወስድን ምስ ነብስና ክነጣብቕን ክኢልና ኣለና፡፡ እቲ ልዑል ትዕግስትን ተፀዋርነትን ዘለዎ ህዝብና ኣብ ውድቡ ፅኑዕ እምነት ብምሓዝ ካብ እምነቱን ልምዱን ተበጊሱ ነዚ ዕድል ስለዝሃብና ልዑል ምስጋና ከየቕረብና ኣይንሓልፍን::
ክሳብ ሐዚ ኣመዝጊብናዮም ዘለና ክልላውን ሃገራውን ዓወታት፣ ሃገርና ብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመር እናተመርሐት ዘመዝገበቶም ድሙቓት ፍፃመታት ምዃኖም ዘይካሓድ ሓቂ እዩ፡፡ ህዝብታት ክልልና፣ ሃገርናን ዓለምን ዝመስከሩሎምን ዝብህጉዎምን ዓወታት እናረገገፅና ንቕድሚት ንምርሽ ከምዘለና ፍሉጥ እዩ፡፡ ነዙይ ድማ ዓለም ለኻዊ ትካላት ብዝተፈላለየ መልክዑ ዘረጋግፅዎ ሓቂ እዩ፡፡
ምስ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ብምትሕብባር ኣብ መትከላዊ ሓድነትን ምትእስሳርን ዝተመስረተ ሓድነትና ብምጥንኻር ብሄር ብሄረሳባትን ህዝብታትን ሃገርና ብሓባር ኣብ ፅላል ህገ መንግስታዊ ስርዓትና ብምዕሳል ዝጀመርናዮ ጉዕዞ ተሃድሶን ምርግጋፅ ትራንስፎርሜሽንን ንምዕዋት ለሚውን ከም ቀደምና ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ከምንዐውቶ ኣይንጠራጠርን፡፡
እዚ ከምዘሎዎ ኮይኑ ግን ኣብዚ ሐዚ እዋን ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ዘስክፍ መፃብብ ኣብ ዝኣተወትሉን ብዝፈጠርናዮ ፖለቲካዊ ሽግር ህዝብን ሃገርን ብልክዕ እቶም ዘመዝገብናዮም ዓወታት ኩለመዳይ ዓፀባ፣ ዕንወት ፣ ሞትን ምፍንቓልን ከምዘስዐበ፣ ህዝቢ ኣብ ውድቡን መንግስቱን ዝነበሮ ተስፋን ከጠዓዕሞ ዝጀመረ ልምዓትን ሰላምን ክስእንን መፃኢ ዕድሉ ፀልሚቱ ክረኣዩን ኣኽኢልናዮ ኢና፡፡ ተሳተፍቲ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ እውን እዚ ከምዚ ዝበለ ጥልመትን፣ ህዝባውነቱን ወያናይ ስብእንኡን ዝሸርሸሮ ሕመቕ ኣዝዩ ከምዘሐዘነናን፤ ብዝፈፀምናዮ ፀገም ልክዕ ድማ ህዝቢ ብተግባር ክንኽሕስ ቃልኪዳንና ኣሐዲስና ንርከብ፡፡ እዚ እንተዘይገይርና ድማ ተመሳሳሊ ዕድል ምሕዳስ ከምዘይንረክብን፤ ኣብ 1993 ዓ/ም ተሃድሶና ዘነፀርናዮ ኣርማገድዮን፣ ምጥፍፋእን ምትህልላቕን ከምዝስዕብ ብልቢ ኣሚና ተቐቢልና ኣለና፡፡
ብመሰረት እዚ ካብዚ ተጌሩ ዘሎ ገምጋም ብምብጋስ በብደረጅኡ ብገምጋምን ዓርሰ ነቐፌታን ብምዕሟቕ ብቐፃልነት መስተኻኸሊ ስጉምቲ ብምውሳድ ዝተሰጣጠመ ምንቅስቃስ ከምዝገብር ተረዳዲኡ ኣኼብኡ ዛዚሙ ኣሎ፡፡
ከምቲ ዝፍለጥ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ቅድሚ 43 ዓመታት ቓልሱ እንትጅምር ፤ እቲ ቓልሲ ነዊሕን መሪርን ዓወት ድማ ግድን ከምዝኾነ ኣሚኑ ኩለመዳይ ቓልስን መስዋእትነትን ብምኽፋል ሓያልነቱ፣ ህዝባውነቱን ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመሩ ብተግባር ዘመስከረ ውድብ እዩ፡፡
ኣብ ጉዕዞ ቓልሱ እውን ደውታን ዕንክሊልን እንተጓንፎ ስትራተጅካዊ ኣመራርሓን ራኢን እንዳቐመጠ ንውሽጣዊ ድኽመታቱ ብዘየላጢ ብምግምጋም ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ እንዳተሰጋገረ፤ እቲ መድረኽ ዝሓቶ ኩሉ ዓይነት መስዋእትነት እንዳኸፈለን ኣብ ህዝብን እቲ ተጋዳላይን ዘሉዎ ተቐባልነት የመና እንዳኾለዐ፤ ኩሉም ዓይነታት ድሕረታትን ውድቀታትን ብብልሓት እናሰገረ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ስሰዐን ሰጋእ መጋእን፤ መስዋእቲ እንዳኸፈለ ምሩፃት ቐቢሩ ምሩፃት እንዳተከአ ዝመፀ ውድብ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ዴሞክራሲን ሰላምን ልምዓትን በብደረጅኡ እናረጋገፀ እንተመፀ እውን ሰኣን በብደረጅኡ ዝርከብ ስትራተጂክ መሪሕነትን ተራኡ ዘይምፅዋቱ ዳግም ናብ ፅግዕተኛ ምብስባስ፣ ሕመቕን ብልሽውናን ጥሒልና ህዝቢ፣ ውድብን ሃገርን ኣብ ከቢድ ቅልውላውን ጫፍ ምብትታንን ምትህልላቕን ክኣቱ ጌርናዮ ኢና፡፡
በቢደረጅኡ ዝርከብ ካድረን ኣመራርሓን ልዕሊ ዕላማኡ ህዝቡን መስመሩን ውልቃውነት ወሪርዎ፤ ነቲ ቦኽርን ሕሳስ ልደን ሓንኩኹ ዝሃቦ ህዝቢ የመና ኣቖጢዕዎን በዲልዎን ከምዝኾነ ኣሚኑ ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡ እቲ ኣብ መጀመርታ 2009 ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ምንቅስቃስና ዓሙቑን ናብ ሰብ ተላጊቡን ብዘይምኻዱ ሕመቓት ፅግዕተኛ ምብስባስ ደጊሱ፣ ኔትዎርክን ምጥቕቓዕን ገንጊኑ፣ ስልጣን ከም መንበሪ ተወሲዱ ነቲ ኣመራርሓ ዘሪጉን ቀይዱን ስለዝሓዞን የግዳስ ብሓሶታዊ ፀብፃብ ልቡ ዝነፍሕን ዝጃሃርን ብውስን ዓወታት ዝሰኸረ ኣመራርሓን ከምዝተፈጠረ እቲ ኮንፈረሰኛ ብዝርዝር ተመያይጡን ተኻቲዑን ደምዲምዎ ኣሎ፡፡
መድረኻዊ ተልእኾናን ፖለቲካዊ ስብእናናን ረሲዕና፤ ሕመቓት ፅግዕተኛ ምብስባስ ናብ ነርእየሉ መድረኽ ዝተሰጋገርና ሙዃና ብጉድለትና ልክዕ ኣሚና ተቐቢልናዮ ኣለና፡፡ ከም ውፅኢት እውን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ፀረ-ዴሞክራሲ፣ ኔትዎርክን ዝዓብለሉ፤ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳር ዝተጓደለሉ፣ መትከላዊ ሓድነት ኣመራርሓ ዝለመሰሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ፡፡ ብሙኻኑ ድማ ንፅግዕተኛታት፣ ፀበብትን ትምክሕተኛታትን ጥጡሕ ባይታ ፈጢርናሎም ኢና፡፡ እዚ ድማ ነቲ ኣብ መንጐ ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ዝነበሮ ብደም ዝተኣሳሰረን ከም እምኒ ዓረ ዝፀንዐን ርክብ ክሕርፍፍ ጌርዎ እዩ፡፡
ብዝኸፍኣ መልክዑ ድማ እቲ በቢደረጅኡ ዝርከብ ካድረን መሪሕነትን ናብ ሽኩትን ምንጥልን ስልጣን ኣትዩ ናብ ጫፍ ገዛኢ ደርብነት ዘስግር ዓቕምታት ኣዋህሊሉ ዝፀንሐ ምዃኑ ተሳታፋይ እዚ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ዝኾነ ካድረን ላዕለዋይ ኣመራርሓን ህወሓት ብዘይንሕስያ ገምጊሙ ኣረጋጊፁዎ ኣሎ፡፡ ስልጣን ከም መንበሪ ብምውሳድ ንፅግዕተኛ ምብስባስ ዝተሳጠሐ ሙዃኑ ብምእማን ነዚ ዝፈፀሞ ታሪኻዊ ስሕተት ኣሚኑ ህዝቡ ክኽሕስ ቃሉ ዘሀድሰሉ መድረኽ ኮይኑ ረኺብዎ እዩ፡፡
ስትራተጅካዊ ልእኽቱኡ ዝመኸነ ኣመራርሓ ቅድሚ ሐዚ ዝፀንሐ ዱፉን ትራንስፎርሜሽን ኣይተዓወተን ዝብል ልሙድ መዐሸዊን ለውጢ ዘየምፅእን ኣገማግማ ኣብ መሬት ዘየለ ፀብፃብን መረዳእታን ብምርኣይ፤ ብውስን ዓወታት ዝሰክር ብዝፈጠሮም ሕፅረታትን ብልሽታትን ድማ ክልልናን ሃገርናን ብዝኸፍአ ክትሕቆንን ክትዝረግን ናይ ባዕልትና ብፅሒት ኔርዎ እዩ፡፡ ብዓብዩ ድማ ህዝቢ ትግራይ ኣብዘይበልዖን ዘይተቐየሮን ከምፅጉቡን ዝሓለፈሉን ዘምስል ቅጥፈታት እቲ ካድረ ንላዕለዋይ መሪሕነት እንዳመገቦ ምምፅኡ ንውሽጡ ፈትሹን ረጊሙን ንኸይድገም ንኽቃለስ ኣብ ስምምዕ በፂሑ ኣሎ፡፡ ልዕሊ 27.7% ኣብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ዝነብር ህዝቢን ብኣውርኡ ድማ ብሚልየን ዝቑፀር ህዝቢ ትግራይ ብሴፍቲኔት ዝመሓደርን፤ ኣብ ከተማ እውን እንተኾነ መሊኡ ካብ ድኽነት ዘይወፀ ህዝቢ ፀይሩ ኣብ ፍፁም ፀረ ህዝቢን መስመርን ቁርቁስ ዝኣተወ ካድረን መሪሕነትን ከምዝነበረ ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኣየ መድረኽ ኮይኑ ኮንፈረንስና ተዛዚሙ ኣሎ፡፡
ተሳታፊ 7ይ ውድባዊ ኮንረፈንስ ብዝነበረ ዘይመትከላዊ ሓድነት ነቲ ጥሙርን ድልዱልን ሓድነትን ክብርታት ውድብና ከም ዝጐድኦ እቲ ተሳታፊ ካድረ ኣሚኑ ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡ ነዚ ክብርታት ውድብ እዙይ ምሽርሻር ቐንዲ ምንጩ ባዕሉ እቲ ላዕለዋይ ካድረን መሪሕነትን ሙዃኑ ብዘይንሕስያ ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡
ኣፍቲ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እውን እንተኾነ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን ጐልቢቱ ከይወፅእ ተራ ዝነበረና ኮይኑ እዚ ድማ ዓቕሚ ውድብና ኣልሚሱ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ዘይግቡእን ዘሕፍርን ተግባራት ክፍጠር ምኽንያት ኮይንና ኢና፡፡ ጥሙር ውሽጣዊ ዓቕሚ መሪሕነትናን ካድረናን ደኺሙ፤ ፀገም ህዝቢ ብቕልጡፍ ምፍታሕ ዝሰኣናሉን ብዕግበትን ግጉይ መረዳእታን ሓቀኛ ተጠቃምነት ህዝብና ኣብ ምጉዳእ ግደ ካድረና ዕዙዝ ምንባሩ ብዝርዝር ተገምጊሙን ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑሉ ኣሎ፡፡
ኣብዘለናዮ ኩነታት ሰላም ተባራዒ ሕቶ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ንዓድን ህዝቢን ንምድሓን ጥራሕ ዘይኮነስ ንባዓልትና ንምድሓን እውን እንተዘይሰሪሕና፤ ኩነታት እንዳኸፍአን እንዳተዃስሐን ከይዱ ብህውከትን ዕግርግርን ከምንህሰን እቲ ዝኸፍእ መጉዳእቲን መከራን ኣባና ከምዝገድድ ርዱእ ሙዃኑ ተሳተፍቲ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ብሙሉእ እምነት ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡ እዚ ሕቶ ምድሓን ዓዲ፣ ህዝብን ውድብን ኣጀንዳ ህወሓት ጥራሕ ዘይምዃኑ ብምእማን ምስ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ኣብ ቃልሲ ዝተመስረተ ሓድነት ብምፍጣር ነቲ ክሳብ ሐዚ ዝበደልናዮን ዘጉደልናዮን ንምክሕሓስን ርኡይ ለውጢ ንምምፃእን ንፅባሕ ዘይበሃል ዋኒን ኮይኑ ኣሎ፡፡ ነናይ ባዕልና ገዛ ዕዮ ብምፍፃምን ጉሓፍና ብምእላይን ንቕድሚት ክንምርሽ ኣለና፡፡ እዚ እንተይኮነ እንተተሪፉን ሓደ ውድብ ንቕድሚት እቲ ኻልእ ንድሕሪት ክስጉም እንተፈቲኑ ተተሓሒዝና ናብ ገደል ከምንኣቱ ፈሊጥና ካብ ምንቋርን ምውንጅጃልን ብምውፃእ ናብ ሓዱሽ ምዕራፍ ታሪኽ ክንሰጋገር ሙሉእ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ፡፡
ካብዚ ብምብጋስ ኣመዝጊብናዮም ዘለና ክልላውን ሃገራውን ዓወታት፣ ሃገርና ብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመር እናተመርሐት ዘመዝገበቶም ድሙቓት ፍፃመታት ንድሕሪት ከይምለሱ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ይግባእ፡፡ ህዝብታት ክልልና፣ ሃገርናን ዓለምን ዝመስከሩሎምን ዝብህጉዎምን ዓወታት ናብ ዘይኽበሱሉ ደረጃ ክነብፀሖም ሕድርና ክነጠናኽር ይግባእ፡፡ ዝጀመርናዮ ዘብህግ ልምዓትን ዕብየትን ሐዚ እውን ናይ ሞትን ሕየትን ገይርና ንምዕዋቱ ክንረባረብ ይግባእ፡፡
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
ገምጋም 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስና ካፍቲ ዝተለመደ ብዓይነቱን ትሕዝትኡን ዝተፈለየ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ከም ውፅኢቱ እውን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ውድቡ ህወሓት መሊኡ ተስፋ እንተይቆረፀ፤ እኳ ድኣስ ውድብና ከምታ ልማዳ ክትዕርን ክትበራበርን ንዝብሎ ዝነበረ ባህጊ ኣለምሊምዎ ኣሎ፡፡ ብመሰረት ነቲ ዓቃል ፃዕራምን ርሑቕ ኣማትን ህዝብና ደጊምና ልዑል ምስጋናና እንዳቕረብናን ይቕሬታ እንዳሓተትናን ቃልና እንተየዕበርና ከምንክሕስ እናረጋገፅና ነዚ በዓል 12 ነጥቢ መግለፂ ቕዋም ኣውፂእና ኣለና፡፡
ዝኸበርኩም ኣሓትን መሓዙትን ዉድባት፤ እቱ ዉድብና ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣጋጢሙዎ ዝፀንሐ ፀገም ናትና’ዉን ፀገም እዩ ኢልኩም ካብ ልቢ ብምእማን ኣብ ዝሓለፉ 7 መዓልቲታት ምሳና ኾይንኩምን ካብ ጎንና ከይተፈለኹምን ኣካል ከይዲ ገምጋማትና ብምዃን ንዝሃብኩምና ነፃነት ዝተመልኦ ሃናፂ ሪኢቶታትን ሓሳባትን ካብ ልቢ እናመስገንና፤ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ፅግዕተኛ ሓይሊ፤ ብህዝቢ ትግራይን ህ.ወ.ሓ.ትን ዝንግድ፤ ናብ ካልኦት ዉድባት ብዘይ መትከላዊ መንገዲ ኢዱ ዝሰድድ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ከም እንቃለሶን ከም ዘይንፃወሮን እናገለፅና ኣብ በቢ ከባቢኹም ዘሎ ፅግዕተኛ ሓይሊ ብሄርን ሃይማኖትን ብዘይፈሊን ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ብዘይልክምን ክትቃለሱ ፃዉዒትና ነቕርብ።
ክብሪን ሞገስን ንስዉኣትና!
ንህዝብን ንመስመርን ዝወገነ ይጉየ ዘይወገነ ይተኣለ !
ተሳተፍቲ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ
9 ጥሪ 2010 ዓ.ም
መአከቢ ኣዳራሽ ሓወልቲ ሰማእታት ትግራይ
መቐለ


text:
4ይ. ምዕራፍ፣
08 የካቲት 2018 ዓ.ም.ፈ.
ኣስላማይ እንተነገሰ፣ ምሓረደ እምበር ኣይምፈረደን”። ኣብቲ ኲናት እንጻር ኢማም ኣሕመድ ግራኝ ዝውዓሉ ጀጋኑ ደቂ ምድረባህሪ፣ ነቲ ጭካኔ ሰራዊት ግራኝ ምስተዓዘቡ ዝመሰሉዎ ምስላ።
ታሪኽ መስትያት ሓደ ህዝቢ እዩ። ዝሓለፈ ታሪኽ ኣብ ህሉው ኩነታት የሳግር፣ ታሪኽ ህሉው ኩነታት ከኣ ንመጻኢ የሰጋግር። ታሪኽ ከይፈለጥካ ኩነታት ሃገርካ ምፍላጥ ከንቱ እዩ።
ኣብ ኤርትራ 3 ዓይነት ህዝቢ እዩ ዘሎ። እቲ ዝውሓደ ነቲ ባርባራዊ መግዛእቲ ክፍጽም ከሎ፣ ብዙሕ ህዝቢ ከኣ ነቲ ባርባራዊ ክፍኣት እንዳፈለጦ ኣስቂጡ ይዕዘብ፣ እቲ ኣዝዩ ብዙሕ ህዝቢ ግና፣ ነቲ ዝካየድ ባርባራዊ መግዛእቲ ከይተረድኦ ዝነብር እዩ።
ግዝኣት ሃጸይ ልብነ ድንግል ኣብ ከባቢ 1508 ክሳብ 1540 ን13 ዓመታት ንኢትዮጵያ ብልምዓት ዳርጋ ኣሰልጢኑዋ ዝነበረሉ ዘመን ነበረ። ብ1536 ዓ.ም.ፈ. ኢማም ኣሕመድ ግራኝ ካብ ዓሌት ዓፋር ኣረሜን ኣስላማይ፣ ካብ ኦጋደን ተበጊሱ ኣንጻር ህዝበ ክርስትያን ባርባራዊ ኲናት ምስ ንጉስ ልብነድንግል ገጠመ። ንጉስ ልብነ ድንግል ድማ ንህዝቢ ምድረባሕሪ ርድኡኒ ኢሉ ሓገዝ ጠለበ። ካብ ዓንሰባ ለመጨልን ደብረዓዲ ሓንስን ድንበዛንን ለጎጭዋን፣ ብውሑድ ካብ 10 ዓድታት ሓማሴን ዝተዋጽኡ ጀጋኑ ንንጉስ ልብነድንግል ክርድኡ ንኦጋዴን ከተቱ።
ንጉስ ልብነድንግል ድማ ኣንጻር ኢማም ኣሕመድ ግራኝ ኣዳል 200.000 ዝኾኑ ሰራዊት እኽቲቱ ሓያል ኲናት ገጠመ። ኣብቲ ኲናት 211 ጀጋኑ መራሕቲ ሰራዊት በጃ ሓለፉ። ካብቶም 211 ድማ 86 ተዛረብቲ ትግሪኛ ደቂ ሓማሴን ነበሩ። ሽዑ ግዜ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረፉ ከም ብዓል ብዙሓት ኤርትራውያን ነበሩ። ከም ብዓል ራእሲ መስፍን ስለሺን፣ራእሲ እምሩን ዝብሃሉ ክሳብ ንጉስ ሃይለስላሴ ብህይወቶም ዝነበሩ ኤርትራውያን እዮም። ኣባሓጎታቶም ድማ ኣብ ግዜ ባርባራዊ ኣሕመድ ግራኝ ካብ ኤርትራ መጺኦም ኣብኡ ዝተጣየሱ እዮም። ራእሲ እምሩን ስለሺን ኣዝዮም ሃብታማትን ወነንቲ ሰፊሕ ጋሻ መሬትተኽሊ ቡንን ዘራእቲ ጣፍን ዝውንኑ ዝነበሩ ዓበይቲ ትካላት ዝነበሮም ሃብታማት እዮም ዝነበሩ። ንንጉስ ሃይለስላሴ ድማ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ክሃሲ ከሎ ደፊሮም ዓገብ ዝብሉዎ ዝነበሩ ራስ እምሩን፣ ርስ ሺለሺን እዮም ዝነበሩ። ጠንቋላይ ንጉስ ሃይለስላሴ ግና፣ብሃብትን ብሽመትን ኣታሊሉ ነቲ ምኽሮም ገዲፉ ምኽሪ መሃንድሳት ዓባይ ብሪጣንያን ኣሜሪካን ሰሚዑ ንህዝቢ ኢትዮጵያ በደሎ። ኣብ መወዳእታ ድማ ብሰንኪ ጀግንነት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ስልጣኑ ተዓልዩ ብኽፉእ ጠፍአ።
እቲ መሓመድ ግራኝ (ሸንገባይ ጸጋማይ ኢድ ማለት እዩ) ዝብሃል ኣርሜን ኣስላማይ፣ ብሓገዝ ቱርክን ግብጽን እዩ ደፊሩ ብ1542 ዓ.ም.ፈ. ካብ ሶማልን ምዕራብ ኢትዮጵያ ተበጊሱ ንመላእ ኢትዮጵያ ዝውሪረ። ንህዝቢ ክርስትያን ኣብ ምስልምና እምነት ብቀስብ ንኽእትዎ ከኣ ባርባራዊ ዝመልኦ ጭካኔ ፈጸመ። እብ ኢትዮጵያ ድማ ብኣማእት ዝቚጸሩ ኣብያተ ክርስትያናትን ገዳማትን ኣቃጺለ። ኣሽሓት ድያቆናትን ካህናትን መነኮሳትን እቡናትን ድማ ሓሪደ። ንጉስ ልብነድንግል ዝብሃል ንጉስ ሽዋ ድማ ንግራኝ ንክከላኸል ኣብ ሃረር ኣብ ኲናት በጃ ሃይማኖቱን መሬቱን ሓሊፉ።
ብድሕሪ ሞት ንጉስ ልብነድንግል፣መላእ ህዝቢ ክርስትያን ኣብ ሃይማኖት ምስልምና ንክኣቱ ቊሩብ ምስተረፎ ድማ፣ ባሕረ ነጋሲ ኢሳቕ ዝብሃሉ ጎይታ ድባርዋ፣ ነቶም ካብ ህንዳዊ ውቅያኖስ ንፖርቱጋል ክምለሱ ብባጽዕ ኣቢሎም ዝሓልፉ ዝነበሩ፣ ሰራዊት ፖርቱጋል ኣብ ሕርጊጎ ኣዕሪፎም ከለው ሓገዝ ለሚኑዎም፣ መሪሑዎም ከኣ ንኢትዮጵያ ኣንጻር ኢማም ኣሕመድ ግራኝ ከቲቱ። ጅግና ባሕረነጋሲ ኢሳቕ ከኣ ምስ ፖርቱጋላውያን ተላፊኑ ኣንጻር ግራኝ ብጅግንነት መከተ። ኣረሜን ግራኝ ድማ ኣብ 21 የካቲት 1543 ዓ.ም.ፈ. (21. Februar 1543) ብሓገዝ ጅግና ባሕረ ነጋሲ ኢሳቕ ኣብ ዘንተራ ዝተባህለ ከባቢ ቤገምድር ንሓዋሩ ተደምሰሰ።
ኣስተብህል፤ብሕረነጋሲ ኢሳቕ ምስ ፖርቱጋላውያን ተላፊኑ ነቲ ኣራዊት መሓመድ ግራኝ ብመዘና ዘይብሉ መኸተ እንተዘይገጥሞ ነይሩ፣ ሎሚ ኢትዮጵያ ሃገረ ኣስላም ኮይና ምሃለወት። ኢትዮጵያ ድማ ካብ መሓመድ ጋራኝ ብሳላ ጅግና ባሕረነጋሲ ኢሳቕን ፖርቱጋላውያንን ሓራ ኮነት።
እቲ መዘና ዘይነበሮ ጅግና ባሕረ ነጋሲ ኢሳቕ ድማ፣ ዓወት ተጓናጺፉ ንኤርትራ ተመልሰ። ቱርኪ ንምጽዋዕ ምስ ተቖጻጸራ፣ንከበሳ ገጹ ክምርሽ ምስተበገሰ፣ ጅግና ባሕረነጋሲ ኢሳቕ ብመዘና ዘይብሉ ጅግንነት ደጋጊሙ ይስዕሮ ስለዝነበረ፣ ኣብ ሕርጊጎ ጥራይ ተላሒጉ ክነብር ድሕሪ ምጽናሕ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ከይተቖጻጸረ ተሳዒሩ።
ኣብ ኣውራጃ ወሎን ሃረርን ዘለው ኣስላም፣ ቀደም ክርስትያን ዝነበሩ ኮይኖም ብሰንኪ ኣሕመድ ግራኝ ዝመስለሙ እዮም። ኣብ ሽዋን ጎጃምን ቤገምድርን ትግራይን ኤርትራን ዝነብሩ ክርስትያን ግና ብጅግንነቶም እምቢ ንምስልምና ብማለት ብጅግንነት በጃ ሃይማኖቶምን ባህሎምን ሃገሮምን ስለዝሓለፉ ክሳብ ሎሚ ሃይማኖት ክርስትናኦም ዓቂቦም ይነብሩ ኣለው። ብፍላይ ህዝቢ ምድረባሕሪ ግና፣ ኣንጻር ቱርኪ፣ ኣንጻር ግብጺ፣ ንበይኑ ኮይኑ እዩ ንድርብ ድርብርብ ጸላእቱ ዝምክት ዝነበረ።
ኣስተብህል፤
ክሳብ ሎሚ ድማ ህዝቢ ኣከለጉዛይን ሓማሴንን ሰራየን፣ ሃይማኖቱ ከይቀየረን፣ኮሎንያል ጣልያን ንኤርትራ ክወርር ከሎ ኣብ ኤርትራ ብዘይካ ኣብ ሕርጊጎ መስጊድ ዝብሃል ኣብ ካልእ ከበሳታት ኣይነበረን። ሎሚ ግና ኣብ ግዜ ፍዛዝ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፣ ሃገር መስጊድ ብመስጊድ ኮይና፣ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቅድስቲ ሃይማኖት ድማ ዝእሰረላን፣ ካህናትን ድያቆናትን ንስልጣን ኢሰያስ ንኽሕሉው ሚልሻን ወተሃደርን ዝኾኑላ፣ ኣቡናት ሸጓጒጥ ዝዓጥቁላ ኮይና ተሪፋ ኣላ።
ስለዚ ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ወራር መሓመድ ግራኝ ዝድሓነ ብባሕረ ነገስታት ኤርትራ እዮም እምበር፣ ብመሳፍንቲ ኣምሓራን ትግራይስ ካብ እምሆ ዘመን ጀሚሮም ኣብ ምስልምና ሃይማኖት ብቀስብ ምኣመኑ ነይሮም። ሎሚ ከኣ ኢትዮጵያ ኣስላማዊት ሃገር ከም ብዓል ሱዳንን ግብጽን ካልኦት ኣስላማውያን ኣፍሪቃውያን ሃገራት ምዀነት ነይራ።
ኣቦታትን ክምስሉ ከለው፣ “ኣስላማይ እንተነገሰ ምሓረደ እንበር ኣይምፈረደን” ይብሉ ነበሩ። ስለምንታይ ከምኡ ክብሉ ክኢሎም ግና፣ ታሪኻዊ ኣመጻጽእኡ ብግቡእ ተረዲኦም ግንከኣ ስለዝተመኮርዎ እዮም።
ኣብ 1543 ዓ.ም.ፈ. መሓመድ ግራኝ ዝብሃል ባርባራዊ ወራሪ ንክንደይ ህዝበ ክርስትያን ኣጽኒቱ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ኣብያተክርስትያናት ስለዘቃጸለ። ከምኡውን ብድሕሪ መሓመድ ግራኝ ብ1557 ዓ.ም.ፈ. ብአዝድሚር ፓሻ ዝምራሕ፣ ባርባራዊ ሰራዊት ቱርኪ ንምጽዋዕ ኣትዩ። ካብኡ ቀጺሉ፣ ነቲ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ኣብ ክርስትና ዝኣምን ዝነበረ ህዝቢ ሰምሃርን፣ ደንከልን፣ ሳሕልን ባርካን ገዳማቱን ኣብያተክርስትያናቱን እቃጺሉ፣ ካህናትን ፈለስትን፣ ባሕታውያንን፣ ኣቡናትን ኣቕሽሽትን ድያቆናትን ኣህሊቑ ኣመስሊሙዎም።
ህዝበ ምድረባሕሪ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ፣ ማለት ካብ ቅ.ል.ክ. ጀሚሩ፣ እምነቱ፣ ኣብ ኣህዱ ኣምላክ ዎ መንፈስ ቅዱስ፣ስርዓቱ ኣብ ስርዓተ ሙሲe ዝተሰረት ክኣምን ድሕሪ ምጽናሕ፣ ድሕሪ ል.ክ. ድማ ብኣብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ (ሰለስተ ስላሴ) ዝኣምን እዩ። ብፍጹም ተኣምር ድማ ብስም ሃይማኖት ተበጊሱ ኣንጻር ካልኦት ኣመንቲ ኮነ ኢሉ ከጥቅዕ ሓሲቡ ኣይፈልጥን። ስለዚ ከኣ እዩ ኣማኒ ክርስትና ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ሰላማዊን መንፈሳዊን ስለዝኾነ፣ ነቲ ባርባራዊ ጭካኔ ኣስላማይ ኣሕመድ ግራኝን፣ ባርባራዊ ወራር ቱርክን፣ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ኣረሜናዊ ፍጻሜታት ክፍጽሙ ስለዝተዓዘበ፣ ከምኡውን ካብ 14 ክፍለዘመን ክሳብ 19 ክፍለዘመን፣ ብምስልምና ዝኣምኑ ጨካናት ወረርቲ፣ ኣሕመድ ራኝ፣ ቱርካውያን፣ ግብጻውያን፣ ማህዳውያን ንምድረባሕሪ ወሪሮም ባርባራዊ ፍጻሜታት ይፍጽሙ ስለዝነበሩ።እዞም ኣራዊት ዝኾኑ ወረርቲ እዚኦም ድማ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ምድረባሕሪ፣ ማእለያ ዘይብሉ ጭካኔ ዝመልኦ ጥፍኣትን ዕንወትን ፈጺሞም እዮ። ስለዚ እምብኣር፣ ኣስላማይ ንኣምላኽ፣ ወይ ንኣላህ ዘምልኽ እዩ፣ ኢሎም ኣላህወኣክበር እንዳበሉ፣ ግብሪ ድያብሎስ ክፍጽሙን፣ ክሓርዱን ክቐትሉን ምስርኣዩዎ እዮም ኣቦታትና፣ “ኣስላማይ እንተነገሰ ምሓረደ እንበር ኣይምፈረደን” ኢሎም ዝምስሉ።
ህዝበ ምድረባሕሪ ተቐባል ጋሻ ስለዝኾነ፣ ኣስላማይ ኣይብል ኣረሜን፣ ብነብሰ ተኣማንነት ጋሻ ተቐቢሉ ዘዑቁብ ርሕሩሕ ህዝቢ ከምዝኾነ በዚ መረዳእታ እዚ ክንርዳ ንኽእል። ኣብ መጀመርታ 7ይ ክፍለ ዘመን፣ ነቶም ሃገራት ዓረብ ሰዓብቲ መሓመድ ዝነበሩ ኣስላም፣ በቶም ቁረሽ ዝበሃሉ ኣረማዉያን ኣዕራብ መኽንያት ንስደት ኣምሪሖም። ነቢዪ መሓመድ ከኣ “ኣብ ዓዲ ሓበሻ ከድኩም ተዓቖቡ ” ኢሉ ኣዘዞም ይብሃል። ዓዲ ሓበሻ ድማ ብናታቶም ኣጸዋውዓ ንምድሪ ከባቢ ምድረባሕሪ፣ ምድረ እግኣዝያን፣ ሎሚ አርትራን ትግራይን ሰሜናዊ ኢትዮጵያን ማለቱ እዩ። ካብኡ ምኽሪ ነቢዪ መሓመድ ሰሚዖም፣ ኣብቲ ብባሕረነጋሽ ዝብሃል ኣማሓዳሪ ምድረባሕሪ መጺኦምም ተዓቚቡ። ባሕረነጋሺ (ንጉስ) ድማ ተቐቢሉ ዑቝባ ሃቦም። ካብኡ ድማ ቀሲኖም ብዘይ ኣፋላላይ ምስቶም ኣብኡ ዝጸንሑዎም ህዝቢ ተሳንዮም ይነብሩ ነበሩ።
ከምኡውን ነቢዪ መሓመድ፣ ነቶም ኣመንቲ ምስልምና ስዓብቲ መሓመድ፣ ንምድረባሕሪ ከይትወሩ ኢሉ ከምኣዘዞም ታሪኽ ዝምስክሮ ሕቂታት ኣሎ።
ኣስተብህል፤
ኣብ ምድረባሕሪ ካብ ቅድሚ ነቢይ መሓመድ ጀሚሩ፣ ኩሉ እቲ ህዝቢ ኣማናይ ክርስትና እዩ ዝነበረ፣ ድሕሪ ወራር ግራኝን፣ ቱርክን፣ ግብጽን ማህድን ግና ብቐስብ ዝመስለሙ፣ ብፍላይ ኣብ ባርካን፣ ሳሕልን፣ ሰምሃርን፣ ፍርቂ ሰኒሕትን፣ ደንከልን፣ ብሰንኪ ቱርክን ግብጽን ዝመስለሙ ህዝቢ እዮም። ኣብ ኤርትራ ግና ካብ ጥንቲ ጀሚሩ፣ግርጪት ይኹን ኲናት ኣብ መንጎ ኣስላምን ክርስትያንን ተፈጺሙ ኣይፈልጥን፣ ክርስትያን ኣብ መቕደሱ፣ ኣስላማይ ኣብ መስጊዱ ዝብል መምርሒ ዘለዎ ህዝቢ እዩ።
ቶኽላ ኮሎንያል እንግሊዝ ግና ነቲ ሓደ ህዝቢ ዝኾነ ህዝበ ክርስትያንን ኣስላምን ከባእሶ ብዙሕ ውዲት እዩ ፈጺሙ። ንመረዳእታ፣ ነቲ ቋንቋ ኣዲኡን ኣቡኡን ትግርን ትግሪኛ ዝነበረ ህዝቢ መታሕት፣ ነቲ ቋንቃ ቍርኣን ዝኾነ ቋንቋ ዓረብኛ፣ ቋንቋኹም እዩ ኢሉ ኣእሚኑዎም። ካብኡ ዝተላዕለ ሰበብ ድማ ብሰንኪ እንግሊዝ ብዙሕ ዕንቅፋታት ኣብ መንጎ ህዝቢ ክርስትያንን ኣስላምን ንቝሩብ እዋን ተቐልቂሉ ነይሩ። ድሪኡ ግና ህዝቢ ኤርትራ ለባም ስለዝኾነ ረሲዑዎ። እታ ዕንቋ ዓረብ ግና ክሳብ ሎሚ ከም 2ይቲ ቋንቋ ኤርትራ ኮይና ክሳብ ሎሚ ትቕጽል ኣላ።
ትማሊ እዞም ልኡኻት ምዕራባውያን፣ብዓል ክናናን ምናናን፣ መራሕቲ ሻዕብያን፣ ጀብሃን፣ ወያኔን ምስ መጹ ግና፣ ክብርን ፍቕርን፣ ሓድነትን፣ እቲ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ኣሕዋት ዝነበረ ኣስላማይን ክርስትያንን ክድፈር ጀሚሩ ኣሎ።
ኣስተብህል፤
ኣብ ዘመነ ኣረሜን ልኡኽ ባዕዳውያን ኢሰያስ፣ ኣብቲ መሬት ቅዱስ ሃይማኖት ክርስትና ዝኾነ ኤርትራ፣ ካብ ኣብያተ ክርስትያናት መሳጊ ኣስላም ይበዝሑ። ኣብ ኢትዮጵያ እንተኾነውን፣ እቲ ድቓላ ዓረብ ሞሓመድ ኣል ኣሙዲ መበል 43 ሃብታም ካብ መላእ ዓለም፣ መሳርሒ ጽዮናውያን ኮይኑ ብኣማኢታት ዝቚጸሩ መስጊዳት ብምስራሕ ንቅድስቲ ሃይማኖት ኣርቶዲክስ ኢትዮጵያ የርክሳ ኣሎ።
ኢሰያስ ድማ ብፍላይ ነቲ ሃገር ካብ ኣሕመድ ግራኝን ቱርካውያንን፣ ግብጻውያንን፣ማህዳውያንን ተኻልኺሉ ዘጽንሐ ጅግና ህዝቢ፣ ሎሚ ነቶም ካብ ሃገራት ኣዕራብ ብ1860 ዓ.ም.ፈ. ተሰዲዶም ኣብ ከባቢ ዶብ ሱዳን ዝተሃዘቡ፣ እሞ ገና ሰበኽ ሳግም ኮይኖም እንዳ ኮብለሉ ዝነብሩ ራሻይዳ ዝብሃሉ ኣዕራብ፣ ከም ብሔር ኣሚኑሎም፣ ነቶም ደቀባት ምድረ ባሕሪ ከበሳ ከኣ፣ ባህሎምን፣ ሃይማነቶምን፣ ሓቦኛ ጅግንነቶምን፣ ክድምስሶ ይረባረብ ኣሎ።
እዚ ልኡኽ ባዕዳውያን ሰላዪ ኢሰያስ ዝብሃል ድያብሎስ፣ ኣብ ሜዳ ከሎ ብዘይካ ስለላን ኮለላን ካልእ ሞያ ዘይነበሮ፣ንባዕሉ ሓንቲ ጥይት ተኲሱ ዘይፈልጥ በቶም ዝተሰውኡ ጀጋኑ ጥራይ እንዳነገደ፣ ንሱ ኣልፋን ኦሜጋን ከምዝኾነ ኣምሲሉ፣ ብመልሓሱ ጥራይ ካብ 100 እቶት 100 ሓሶት እንዳገበረ ይላገጸሉ ኣሎ።
መወከሲ መጻሕፍቲ፣
1ይ) የውሃንስ ኮልመዲን፣ ታሪኽ ጸዓዘጋን ሃዘጋን ገጽ 25-26
2ይ) ዶር. ላጲሶ ጌ. ድሌቦ፣ የኢትዮጵያ ረጅም ታሪክ፣ ገጽ 130
3ይ) ኣባ ጋስፓሪኒ፣ የኢትዮጵያ ታሪክ ገጽ 162፨
4ይ) ርእሰ ደብር ዕቁበ እንድርያስ ዓስቡ ጥንተ ኣሚን ገጽ 40
5ይ) ሩፊኖ ፐርኒ ትርጉም መረብ ምላሽ ገጽ 24
ይቕጽል………
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት አርትራ


text:
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ
ሰሎሜ ማለት ሰላማዊት ማለት እዩ። ኣዴና ቅድስት ሰሎሜ ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጓል ሓተንኣ እያ። ንሳ ጓል ማጣት፡ጓል ለዌ፡ ጓል ሚልኪ፡ ጓል ካህን ኣሮን እያ። ማጣት ሰለስተ ደቂ ኣንስትዮ ነበርኦ። እታ ቦኽሪ ማርያም፡ እታ ካልኣይቲ ሶፍያ፡ እታ ሳልሰይቲ ድማ ሃና ትበሃል። እታ ማርያም እትባሃል ከኣ ንሰሎሜ ወለደት፡ ሶፊያ ድማ ንኤልሳቤጥ ወለደት፡ ሃና ከኣ ንጎይታናንን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወለደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ወለደት። ቅድስት ሰሎሜ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ወለደት ከምተን ናይ ካልኣት ደቀኣንስትዮ ኣወላልዳ መሲልዋ ተጠራጢራ ነበረት እሞ እንዳተጠራጠረት ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተንከፈታ እሞ ኢዳ ተቓጸለት። ሽዑ “ኣደ ጎይታ እመቤተይ ማርያም ብሓቂ ትንቢት ዝተነግረሉ፡ ሱባኤ ዝተቆጽረሉ መድሓኒ ከም ዝወለድኪ ይኣምን በጃኪ ምሓርኒ” ብምባል ለመንታ። ኣዴን ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ “ንዓይ ዝገበርክኒ የብልክን ነቲ ዘይምርመር ግብሩ፡ ክምርምር ኢልኪ ስለዝሓሰብኪ እዩ እዚ ረኺብኪ ስለዚ ንዕኡ ይቕረ ግበረለይ በልዮ” በለታ። ንሳ ድማ እንዳበኸየት ንጎይታ ዳህሰሰቶ እሞ ሓወየት። ሰለሜ ድማ ንጎይታ ኣመስገነት።
እቲ ጨካን ሄሮድስ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክቐትሎ ምስበለ፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ናብ ስደት ኣብ ዘምርሓትሉ ግዜ ፡ ሰሎሜ ምስ ኣረጋዊ የሴፍ ኮይና ናይ ስደቶም ተካፋሊት ብምዃን ኣብ መንገዶም ተገልግሎም ነበረት። ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሞት ስዒሩ ካብ ምዉታት ተንሲኡ ንመቓብር ከፊቱ ኣብ ዝተንስኣሉ እዋን’ውን ካብተን ንመቓብር ጎይታ ክርእያ ኣንጊሀን ዝኸዳ ቅዱሳት ኣንስቲ ሓንቲ እያ። ሓዋርያት መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዝተቐበሉሉ እዋን’ውን ምስተን 36 ቅዱሳት ኣንስቲ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢላ ወንጌል ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰቢኻ ንብዙሓት ኣእመነት። በዚ ምኽናያት ከኣ ካብ ኣይሁድ ብዙሕ ሽግርን መከራን ተቐቢላ ኣዕረፈት።
በረኸታን ኣማላድነታን ምስኩልና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ናይ ናይጀሪያ ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ዝሓለፈ ቀዳም ብቴሌቪዥን እታ ሃገር ኣቢሎም ንህዝቢ ናይጀሪያ ኣብዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እታ ሃገር ንዘጋጠምዋ ቅልውላዋት ኣብ ምምካት ምትሕብባር ክገብሩ ሓቲቶም።ተኸታታሊ መጥቓዕቲ እስልማዊያን ዘጋጥሞም ዘለው ኣብ ሰሜን ዝቕመጡ ክርስቲያን ካብ መንበሪኦም ምህዳም ጀሚሮም ኣለው።
ኣብ ሓደ እዋን ክልተ ተቐፃፀልቲ ቅልውላዋት ዘጋጠሞም ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን መብዛሕቲኦም ኣብስግኣት ንዝኣተውን ንዝተቖጥዑን ሰባት ናይ ምርግጋእ ፃዕሪ ዝሓለፈ ቀዳም ንህዝቢ ናይጀሪያ ብቴለቪዥን መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም ነይሮም።
ብዙሓት ክርስቲያን ግን ብናይቶም ፕሬዝዳንት ግብረ መልሲ ይኹን ብዝተወሃበ ሓዱሽ ናይ ኣጆኹም መረጋገፂ ኣይዓገቡን።ኣኽራሪ እስላማዊ ጉጅለ ባኮ ሓራም ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ማዕልታት ካብቲ ከባቢ ለቒቕኩም ዉፁ እንተዘይኮይኑ ግን ዝኽተለኩም ሞት እዩ ኢሉ መጠንቀቕታ ምስ ኣወጀ ድሮ ኣማእቲ ሰባት ካብ ሰሜን ሃዲሞም ኣለው።
እቲ መጠንቀቕታ ማዕልቱ ምስሓለፎ ኣኽራሪ ጉጅለ ባኮ ሓራም ክፍፅሞ እየ ኢሉ ዝተሓነዮ መጥቓዕቲ ዝፍፅም ዘሎ ይመስል።ፕሬዝዳንት ማሕበር ክርስቲያን ናይጀሪያ ኣዮ ኦሪሳዳፎ እቲ ናይ ዓሌትን ሃይማኖትን ምፅናፍ ኣብ 1967 ኣ/ፈ ዝተወልዐን ንሕልፈ ህይወት ሓደ ሚሊዮን ሰባት ምኽንያት ዝኾነን ናይ ናይጀሪያ ሕድ ሕድ ዅናት ከምዘዘኻኸሮም ይገልፁ።ከምዚ ብምባል’’ንድሕሪት ምልስ ኢልና እንተሪኢና ከምዚ ኢሉ ከምዝጀመረ የዘኻኽረና።ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ከምዚ ዓይነት መቕተልቲ ተፈፂሙ ነይሩ።ደቡባዊያን ካብ ሰሜን ንኸወፁ’ውን መጥንቀቕታ ተዋሂቡ ነይሩ።እቲ ቅልውላው ቀስ ኢሉ ምስተባርዐ ናብ ዅናት ሕድ ሕድ ማዕቢሉ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ከምኡ ዝበለ ነገር ኢና ንርኢ ዘለና።’’ይብሉ።
መንግስቲ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ንናይታ ሃገር ነዳዲ ይህቦ ዝነበረ ሓገዝ ጠጠው ካብዘብል ጀሚሩ ዋጋ ነዳዲ ብዕፅፊ ኣብ ገሊኡ ድማ ብሰለስተ ዕፅፊ ወሲኹ እዩ።መንግስቲ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰደሉ እዋን ግን ንኽልተ ቅልውላዋት ናይ ምምካት ውሱን ተኽእሎ ንዘለዎ መንግስቲ ኣዐሪዩ ዝድርት እዩ።ፕሬዝዳንት ጆናታን ነቲ ኣብ ነዳዲ ዝወሃብ ዝነበረ ድጎማ ኣየሐድስን ምስበሉ የግዳስ ምሕፅንታ እዮም ኣቕሪቦም።
ኩሉኹም ናይጀሪያዊያን መሪር ፅልእን ቑጥዐን ኣወጊድኹም ብፍቕርን ሰላምን ንኽትነብሩ እፅውዕ ብምባል ‘’ንናይ ህዝቢ ሰላም ዘስግእ ዝኾነ ይኹነ ነገር ኣብዘጋጥም ናይ ፀጥታ ሓይልታትና ብዘይ ፍርሕን ኣድልዎን ሕጊ ከኽብሩ እዮም።’’ኢሎም።ብዘይካ ናይ ህዝቢ ምትሕብባር መንግስቲ ነቲ ቁጠባዊ ደውታን ዅናት ሕድ ሕድን ኣብ ምውጋድ ክሽገር ይኸውን።


text:
ሓሙሻይ ጕባኤ ቴማ ቋንቋ ኣደ
ሓሙሻይ ጕባኤ ቴማ ቋንቋ ኣደ:
ሓሙሻይ ኣኼባ መርበብ ቋንቋ ኣደ ካብ ዕለት 28-30 ነሓሰ ኣብ ኣቢስኮ ተኻዪዱ። ኣቢስኮ ኣብቲ ሰሜናዊ ጫፍ ሽወደን ትርከብ። ኣብዚ እቶም ሳመ ዚብሃሉ፡ ሰበኽ ሳግም ሽወደና ውያን ይነብሩ። እዚ ኣኼባ'ዚ ካብ ምሉእ ሽወደን ዝመጹ መምህራን ቋንቋ ኣደን ሓለፍቶምን 80 ዚዀኑ ተኻፈልቲ ነይሮምዎ። ብዝሒ መርበብ ቋንቋ ኣደ ክሳዕ ሕጂ 30 በጺሑ ኣሎ። ንኺበዝሕ መደብ ኣሎ።
ኣብ'ዚ ናይ ሰለስተ መዓልታት ኣኼባ'ዚ፡ ምልውዋጥ ዝተዋህለለ ተኽእሎታት ተኻዪዱ። ሓለፍቲ መርበባት ዝገበሩዎ ሓደስቲ ምዕባለታት ኣርእዮም። ኣብ ርእሲ'ዚ ብዛዕባ ዘሎ ኵነታትት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኣብ ኵሉ ደረጃታት፡ ካብ መዋእለ ሕጻናት ጀሚርካን መምህራን ቋንቋ ኣደን ተዘትዩ።
ወከልቲ ሃገራዊ ምምዕባል ትምህርቲ ማይ በየርን ማትስ ቨነርሆልምን ብዛዕባ እዚ መርበብ ቋንቋ ኣደ በጺሑዎ ዘሎን፡ ዚህቦ ጥቕምን ብዙሓት በጻሕቲ ከም ዘሎዉዎን ብዛዕባ እቲ ተሓሲቡ ዘሎ ባጀታዊ ምምሕያሻትን ኣብ ምንታይ ኪውዕል ከምዚዀነን ሓቢሮም። ሓደ ካብኡ፡ መምህራን ቋንቋ ኣደ፡ ፍልጠቶም ሓፍ ንኼብሉን ብቛንቋ ኣደ ዝዀነ ዓይነት ትምህርቲ ኪምህሩ ኪኽእሉን ዝተፈላለየ ኮርስታት ኪወሃቦም ኢዩ።
ብተወሳኺ፡ ተኻፈቲ፡ ብዛዕባ ላፕላንድን (ሰሜናዊ ወገን ሽወደን) መነባብሮ ኣብኡ ዚነብሩ፡ ሳመ ዚብሃሉ ህዝብን ሓበሬታ ተዋሂቦም። እዞም ህዝቢ እዚኦም ብምጕሳይ ሸውዓተ ቀርኑ ዚነብሩ ሰበኽ ሳግም ኢዮም።
እቲ ኣኼባ ዕዉት ነይሩ። ትካል ሃገራዊ ምምዕባል ትምህርቲ፡ ኣብ ምምዕባል ፍልጠት ተመሃሮን መምህራንን ዚውዕል ካብ መንግስቲ ብዙሕ ገንዘብ ተሰሊዑሉ ኣሎ። በቲ ዚግባእ ኪጥቀሙሉ ምዃኖም ድማ ሓቢሮም። መምህራን ቋንቋ ኣደ፡ ነዚ ዚመጽእ ዘሎ ዕድላት ኪከታተሉዎን ኪጥቀሙሉን ዓቢ ትጽቢት ይግበረሎም።
መርበብ ቋንቋ ኣደ ትግርኛ ኣብ'ዚ ኣኼባ'ዚ ዚካፈል ዘሎ ንራብዓይ ግዚኡ ኢዩ።
ስእላዊ መግለጺ ገለ ካብ'ቲ ዝነበረ ንጥፈታት፡-


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሊላ ኤደት ኮምዩን ብዙሓት ብሕታዊ ኣካረይትን ሓንቲ ኮሙናዊ ትካል ኣባይትን ኣለዋ። ትካላት ኣባይቲ ገዛውቲ ክትካረን ሪጋ ንኽትሕዝን ሓበሬታ ይህባ። ሊላ ኤደት፡ ኮሙናዊ ናይ ኣባይቲ ደልዳሊ የብላን።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት lillaedet.se
ከመይ ጌርካ ኣብ ሊላ ኤደት መንበሪ ቤት ከም እትረክብ ሓበሬታ ይህበካ። ኣብኡ ብዛዕባቶም ኣብ ሊላ ኤደት ኮምዩን ዚርከቡ ወነንቲ ኣባይቲ፡ ኣካረይትን ደላሎን ሓበሬታ ትረክብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
በቶም ሓደስቲ መጻእቲ ተቐማጦ ዚዝረባ ቋንቋታት ካብ ብዙሓት እዚኣተን እየን፣ ዓረብ፡ ፋርስ፡ ታይላንድን ሶማሊን። ኣብቲ ኮምዩን 15-20 ናይ ቋንቋ ጉጅለታት ኣለዋ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
እቲ ኮምዩን ንኹሉ ዕድመታት ዘሳትፍ ሰፊሕን ንጡፍን ማሕበራዊ ህይወት ኣለዎ።
ኣስታት 100 ምዝጉባት ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሊላ ኤደት ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ናይ ዜጋታት ኣገልግሎትን ዝሓዘ ናይ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኣሎ፡ ኣብኡ ንሓፈሻዊ ሕቶታትካ መልሲ ትረክብ። ኣብኡውን ቤትጽሕፈት ዕዮን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣሎ። ጥቓኡ ፋርማሲን ማእከል ጥዕናን ህዝባዊ ሕክምና ስንን ኣሎ። ኣብቲ
ናይ ኤከን ፋሚልየሰንትራለን ናይ ህጻናት ክሊኒክን ማእከል ጥዕናን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ብሓደ ትረክብ። ምስኡ ተላጊቡ ድማ ናይ ስድራቤት ትምህርቲ፡ ማሕበረሰብኣዊ ኣገልጋሊን ሳይኮሎጂስትን ኣሎ። ብተወሳኺ ግሮሰሪታት፡ ባንክታት ሰከንድሃንድ ቡቲካት፡ መከፋፈሊ ኣልኮላዊ መስተ፡ እንዳ ፒሳታት ካፈታትን ኣብያተመግብን ኣሎ።
እቲ ኮምዩን
ነቶም ስራሕ ዚደልዩ ዚድግፍ ናይ ስራሕ ዕድል ቤትጽሕፈት ኣለዎ፡ ከምኡውን ናይ ስደተኛታት መቐበልን
ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ስልጠናን ኣሎ።
ኣብቲ ኮምዩን ንኹሉ ዕድመ ዚኸውን ንጥፈታት ኣሎ። ኣብኡ ግሩም ናይ መዛወሪ መገድትታት፡ ቤትንባብ፡ ቤተመዘክር፡ ሲነማ፡ ኣደራሽ ህዝቢ፡ ኣብያተክርስትያን፡ ኣርቲፊሻል ሳዕሪ ዘለዎ ሜዳ ኵዕሶ፡ ኣደራሽ መንሸራተቲ፡ መጋለቢ፡ ጂም፡ ሜዳ ተኒስ፡ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ ኣብ ዮታ ኣልቭ ምግፋፍ ዓሳ ወዘተ. ኣሎ። እንታይ ክትገብርን ክትምኮርን ከም እተድሊ ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ዝያዳ ከተንብብ ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ክንክን ህጻናት ኣብ ኩሉ ክፋላት ናይቲ ኮምዩናት - ሊላ ኤደት፡ ዮታ፡ ሎደሰ፡ ኒጎርድ፡ ፕራሰቡ፡ የርቱምን ቨስተርላንዳ፡ ኣሎ። ኣብ ሊላ ኤደት፡ ብሕታዊ ክንክን ህጻናት ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ሊላ ኤደት ንደቂ 6-15 ዚኸውን
ኣርባዕተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ይርከባ፡ ከምኡውን ሓንቲ ብሕታዊት ቤትትምህርትን ሓንቲ ድማ
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣለዋ።
ብዙሓት ናይቲ ኮምዩን መንእሰያት ኣብ ካልእ ቦታ እዮም ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዝመሃሩ፡ ብቐዳምነት ኣብ ናይ ዮተቦሪ ከባቢ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ሓድሽ መጻኢ እንተ ኾንካን ሽወደን ክትመሃር እንተ ደሊኻን እቲ ኮምዩን
ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) የቕርበልካ ናብቲ ናይ ማሕበራዊ ምልላይ ዚብል ኮርስ ክትምዝገብ ድማ ይሕግዘካ። ማሕበራዊ ምልላይ ዚብል ኮርስ ብምትሕብባር ከተማ ዮተቦሪ እዩ ዚካየድ።
ናትና ለርሰንትሩም ትምህርቲ ንዓበይቲ የቕርብ። ኣብኡ ድማ ሽወደን ከም ካላኣይ ቋንቋ ብመባእታውን ብካልኣይ ደረጃን መልክዕ ይውሃብ።
ሊል ኤደት ምስቲ ናይ ዮተቦርይ ዞባ ንካልኣይ ደረጃዊ ሞያዊ ስልጠና ብዚምልከት ናይ ምትሕብባር ስምምዕ ኣለዋ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ነቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ሞያ ተሓጋጋዚ ርኸቦ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሊላ ኤደት ኮምዩን፡
ማእከል ጥዕና፡ሕክምና ስኒ፡ ከምኡውን ናይ ኣደታትን ህጻናትን ማእከላት፡
ናይ መንእሰያት ክሊኒክ፡ናይ ኣረጋውያን ክንክን፡
ክፉት ናይ ስነ-ኣእምሮ ክሊኒክ፡ሰፊሕ ናይ ህጻናትን ስድራቤትን ደገፍ ዘለዎ
ናይ ስድራቤት ማእከል ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሊላ ኤደት ኮምዩን ናይ ባዕላ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የብላን፡ ግን ምስ ቤትጽፈት ዕዳጋ ስራሕን ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ብዘሎ ስምምዕ ንኣኻ ከም ሓዲስ መጻኢ ብቛንቋ ኣደኻ ተርጓማይ ኪግበረልካ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
E45 ዚብሃል ጽርግያ ብምስራሑን ሓድሽ ድርብ ዝመስመሩ መገዲ ባቡር ድማ ስለ ዘሎን፡ ብማኪናን ኣውቶቡስን ባቡርን ጌርካ ኣብን ናብን ሊላ ኤደት ኮምዩን ብቕልጡፍ ክትንቀሳቐስ ትኽእል። ብግሩም መገዲ እተሰርሐ ናይ ኣውቶቡስ መስመራት ንኹላተን ናይቲ ኮምዩን ከተማታት (ሊላ ኤደት፡ ዮታ፡ ሎደሰ፡ ኒጎርድ፡ ፕራሰቡ፡ የርቱምን ቨስተርላንዳ) ምስ ትሮልሃታን፡ ኩንግኣልቭን ስተኑንግሱንድ የተኣሳስር ከምኡውን ምስ ሎደሰ ሰድራ፡ ካብኡ ባቡር ክትወስድ ትኽእል።
ናይ ባቡር ሰሌዳ ሰዓታት
- ሎዶሰ ሰድራ መዕረፍ ባቡር - ዮተቦሪ ሰንትሩም፡ ኣስታት 25 ደቓይቕ
- ሎዶሰ ሰድራ መዕረፍ ባቡር - ትሮልሃታን መዕረፍ ባቡር፡ ኣስታት 13 ደቓይቕ
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይ
Västtrafiks ን
SJsወብሳይት ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን ልዕሊ 100 ዋኒናት ኣለዋ። ናይ ክገብር በሃሊ መንፈስ ልዑል እዩ፡ ዕብየት ናይ ሓደስቲ ዋኒናት ድማ ግሩም እዩ። ዓመት ዓመት ብዙሓትን ብቑዓትን ዋኒናት ይፍጠራ። ካብተን ዝዓበያ ንምጥቃስ፤ SCA Hygiene Products AB, Storel, Solhagagruppen ከምኡውን Electrolux እየን። እቲ ኮምዩን ማእከላይ ቦታን ብምኽንያት ናይቲ E45 ዚብሃል ጽርግያን መገዲ ባቡርን ወሓዚ ዮታን ግሩም ናይ መራኸቢ መስመራት ስለ ዘሎን፡ SCA ን Storel ን ነቲ ሰሜናዊ ንጥፈታተን ኣብኡ ገይረንኦ ኣለዋ። ሓባራዊ ናይ ጉዕዞ ትራፊክ ድማ ናብተን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ዝኾና ከተማታት ዮተቦርን ትሮልሃታንን ንምግያሽ ኣቃሊሉዎ ኣሎ።
እቶም
ናይ ባዕሎም ዋኒን ንምጅማር ተገዳስነት ዘለዎም ነቲ ናይቲ ኮምዩን ቁጠባዊ ኣደንፋዒ ኪረኽቡዎ ይኽእሉ። ኣብኡ ብመልክዕ ፍልጠትን ምስ ሰብ ምልላይን ተመክሮን፡ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።


text:
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 3 ሰነ 2018 ዓ.ም ሓውጾተ ኖልዎ ኣብ ከባቢ ሮማ ኣብ እትርከብ ክተማ ኦስቲያ ክፍጽሙ ከምዝዀኑን፡ ሰዓት ሽዱሽተ ኣጋ ምሸት ኣብ ኦስቲያ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን ጸሎት ቡራኬ ከመርሑን ከምዝዀኑ ናይ ቅስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣብ ናይ ዕለት 29 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ዘውጸኦ መግለጺ የመልክት።
ዕለት 21 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ ጀነቭ ኣብ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ዘተ ዘተኰረ ሓዋርያዊ መገሻ ከካይዱን ዕለት 28 ሰነ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት ኣርባዕተ ኣብ ዘዕርገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ካርዲናላት ንኽዀኑ ንዝሰመይዎም ማዕርግ ካርዲናል ክሰርሑ ምዃኖም መግለጺ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተን ኣፍሊጡ።
ዕለት 29 ሰነ ዓመታዊ በዓል ቅዱሳት ጴጥሮስን ጳውሎስን ምኽንያት ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መስዋዕተ ቅዳሴ ክዕርጉን ንሜጥሮፖሊታ ሊቃነ ጳጳሳት ኣክሚም ባሪኾም ክህቡ ምዃኖም ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ምግለጺ ኣስዒቡ፡ ቅዱስነቶም ዕለት 7 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ባሪ ኣብ ዝካየድ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ምእንቲ ሰላም ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝዓርግ ጸሎት ክሳተፉ እዮም፡ ካብ ዕለት 25 ክሳብ ዕለት 26 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዱብሊን ኣብ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ክሳተፉ ከምዝዀኑ ኣፍሊጡ።


text:
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን
ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ዝገበርዎ ንጥፈታት ኣመልኪታ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ
ቀዳማይ ክፋል
ሰላም ዝኸበርኩም ኣንበብቲ፡ ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ኣብ ክልል ትግራይ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ዝርከቡ ጽጉማት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ነበርቲ ዓድታት ክኒኒ ቅኒቶን ዝገበርዎ ምትሕግጋዝ ኣመልኪቱ ሓበሬታ ክህበና ኣዘራሪብናዮ ነይርና። እነሆ ድማ ሕጂ ነቲ ብድምጺ ኣብ ሓሙሽተ ክፋላት ዝተመሓላለፈ ቃለ-መጠይቕ ናብ ጽሑፍ ኣድቂልና ንዝርገሖ ኣለና፡ ሰናይ ንባብ።
ሕቶ፡ ዝኽበርካ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ፡ መጀመርያ ዘለካ ሓበሬታን ርእይቶን ከተካፍለና ንዝገበርናልካ ዕድመ ተቐቢልካ ፍቓደኛ ኮይንካ ብምምጻእካ ኣመስግነካ። ቀጺለ፡ ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ጀሚርካ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለየ መዓስከራት ንዝርከቡ ደገፊ ዘይብሎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘለዎም ማሕበራዊ ጸገማት ንምቅላል ትነጥፍ ከም ዘለኻ ዝፍለጥ’ዩ። እሞ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ብዛዕባ ዝገበርክሞ ንጥፈታት ኣመልኪትካ እንታይ ሓበሬታ ክትበና ትኽእል?
መልሲ፡ መጀመርያን ቅድሚ ኩሉን ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ንእተካይድዎ ዘለኹም ዘሕለል ህዝባዊ ቃልሲ እናመጎስኩ፡ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ጸገማቶምን ኣመልኪተ ዘለኒ ርእይቶ ንሰማዕቲ ክገልጽ ዕድል ስለ ዝሃብክሙኒ ኣመስግን። ኣነ ንማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ወኪለ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ’ዚ ቦታ ስደተኛታት ብኣካል ክመላለስ ጸኒሐ ኣለኹ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ዘሕልፍዎ ዘለው ማሕበራዊ ህይወት ብኣካል ተረኺበ ዝተዓዘብክዎን ዝፈጠረለይ ስምዒትን ከቢድ’ዩ። እቲ ኣብ’ቲ መዓስከራት ዘሎ ስደተኛ ከም ስደተኛ መጠን ጽቡቕ ኣሎ ክብለካ ኣይክእልን። ካብኡ ናብኡ ድማ ዝኾነ ናይ ደገ ደገፍ ዘይብሎም ወይ ኣብ ከባቢኦም ናይ ጉልበት ስራሕ ሰሪሖም ገለ ጸገማቶ ክዓጽው ዘይኽእሉ፡ ኣዝዮም ዝተሸገሩ ሰባት ምርኣይ ከኣ ከም ሰብ ኮነ ከም ኤርትራዊ ዝያዳ ዘቐንዙን ሕልናኻ ዝትንክፍን’ዩ። ነዚ ድሕሪ ምርኣና ድማ ኢና ብዓቕምና ገለ ሃጓፋት እንተመላእና ካብ ዝብል ክነጥፍ ጀሚርና። ቅኑዕ ሕልና ደኣምበር ትርጉም ዘለዎ ቁጠባዊ ዓቕሚ ሒዝና ኣይተበገስናን። እንተኾነ ንማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ዘቖሙ ኣባላት ካብ ዝኾነ ድሑር ስምዒታት ነጻ ዝኾኑን ብዓቕሞም ጽጉማት ወገናቶም ንምሕጋዝ ወሲኖም ዝተበገሱን ውፉያትን ሃያባትን ብምዃኖም፡ ንጥፍታትና ካብ ግዜ ናብ ግዜ መጠናዊ ዕቤት እናርኣየ ክመጽእ ክኢሉ ኣሎ። ኣባላት ማሕበር ካብ ገዛእ ነብሶም’ዮም ገንዘብ ምውጻእ ዝጅምሩ። ቀጺሎም ጸገም ስደተኛታት ኣረዲኦም ናብ ፈተውትን ተደናገጽን ወፍሪ ይገብሩ። በዚ መልክዕ ንዝረኸብናዮ ገንዘባውን ዓይነታውን ሓገዛት ከነከፋፍል እንከለና ድማ፡ መን ዝያዳ ጽጉም ኣጽኒዕና ኢና እነካፋፍል።
ኣብ’ዚ ክበርህ ዘለዎ ጉዳይ ግን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምስ’ቶም ኣብ ካልኦት ኣብ ከባቢና ኣብ ዝርከባ ሃገራት ዝነብሩ ስደተኛታት ብምንጽጻር ዝሓሸ ህይወት ኣለዎም ክበሃል ይከኣል’ዩ። ምኽንያቱ ምስ’ቲ ዝነብርሉ ዘለው ህዝቢ ወይ ሕብረተ-ሰብ ብባህልን ብቛንቋን ክረዳድኡ ጸገም ስለ ዘይብሎም ሓደ ብልጫ’ዩ። ከይተሸማቐቑ ባዓላቶም ካብ ውሽጦም ብዝመረጽዎም ሰባት ዝመሓደርሉ ባይታ ስለ ዘሎ እዚ’ውን ኣቃሊልካ ዝረአ ኣይኮነን።
ሕቶ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት’ከ ብጭቡጥ እንታይ ዝተገብረ ነገር ኣሎ?
መልሲ፡ ጉዕዞና ካብ እንክብገስ ጀሚሩ ለማጽ ኣየነበረን። ብዙሕ ሕልኽላኻት ዝነበሮን ዛጊት’ውን ከምኡ ኢሉ ዝቕጽል ዘሎን’ዩ። እዚ ዓውዲ’ዚ ብተበግሶኻ ብሕልናኻ ወገነይ ክረድ ኣለኒ ኢልካ እትኣትዎ ግን ከኣ ኣዝዩ ከቢድ ፈታኒ ዕማም ምዃኑ ብዙሓት ሰብኣውን ዜግነታውን ሓልዮት ዘለዎም ወገናት ብግቡእ ዝርድእዎ ይመስለኒ። ከም’ቲ ዝበልካዮ ኣብ’ዚ ቀረባ ማለት ኣብ ውሽጢ ዓመተ 2016 ብቐጻሊ ናብ’ቲ ቦታ ክንመላለስ ጸኒሕና ኣለና። ከም’ቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ ትሕዝቶና ኣብ ጸብጻብ ኣእቲና ንሕና ንኽንደይ ዝኾኑ ጽጉማት ኢና ክንሕግዝ እንኽእል? እቶም ተሓገዝቲ’ኸ ዘድልዮም ህጹጽ ነገራት እንታይ’ዩ ዝብል፡ ብቐረባ ንዝከታተሎም ትካል ማለት፡ ንጉዳይ ስደተኛታትን ካብ ስደት ተመለስትን (ኣራ) ተወኪስና ኢና ንብገስ። ስለዚ ናይ ሰኒተሪ ጉዳያት፣ ጫማ፣ ኮስትሞ፣ ምርኩስ፣ ኣንሶላን ካልእን 14 ዓይነት ሓጊዝና ኣለና። ነዚ ዝብለካ ዘለኹ ዓይነታዊ ሓገዛት ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ሽረ ኣብ ምብጻሕ ኣራ ዓባይ ናይ ጽዕነት መኪና መዲቡ ተሓጋጊዙና’ዩ። እዚ ብዓይኒ ገንዘባዊ ወጻኢ ክጥመት እንከሎ ቀሊል ደገፍ ኣይኮነን። ምስገና ድማ ይግበኦም። ምኽንያቱ ምስ ዘለና ድሩት ገንዘባዊ ዓቕሚ ካብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ ሽረ ናይ ትራንስፖርት ወጻኢታት ክንገብር ንዓና ከቢድ ነይሩ።
ዝገበርናዮ ሓገዝ፡ ኣብ ዓዲ ሓርሽን ማይ-ዓይኒን ንዝርከቡ ጽጉማት ደቂ-ኣንስትዮ፣ ህጻናት፣ ጉድኣት ኣካልን ሽማግለታትን’ዩ። ናይ ሎሚ ዘመን ካብ ናይ’ቲ ካልእ ግዜ ፍልይ ዘብሎ ነገር ነይሩ። ናይ ክልቲኦም ሃይማኖት ማለት ምስልምናን ክርስትናን ዓመታዊ በዓላት ኣብ ናይ መዓልታት ፍልልይ ብሓደ ዝወዓለሉ ኣጋጣሚ ስለ ዝነበረ፡ ነቶም ተሓገዝቲ ሞራል ኮይንዎም’ዩ። ኣብ ማይ ዓይኒ ብዕለት 8-9 መስከረም 2016 ኣካይድና። ኣተዓዳድላና ብመሰረት ባህርን ናይ ስራሕ መምርሕን ናይ ማሕበርና ፍጹም ሓገዝ ዘይብሎም ጽጉማት በዓል መን’ዮም? በቶም ናይ’ቲ ብሎካትን መዓስከራት ሽማግለታትን ኣመሓደርትን ምስተለለዩ’ዩ መስርሕ ምዕዳል ተጀሚሩ። ኣብ ውሽጦም ከም ኣብ ስደት ዘለው ሰባትን ዜጋታትን ፍቕሪ፡ ስኒትን ምትሕልላይን ክሓድሮም ኣስተምህሮ ሂብና ኢና። ስለዚ ኣብ ማይ ዓይኒ ዝተፈላለዩ ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ዝተረኽብሉ ናይ ምሕጋዝን ምኽሪ ናይ ምልጋስን መደብና ብዓወት ምስ ዛዘምና ናብ ዓዲ ሓርሽ ከይድና።
ኣብ ዓዲ ሓርሽ ብተመሳሳሊ ወከልቲ UNHCR ን ኣራን ኣብ ዝተረኽብሉ ንውሽጦምን ምስ ዝነብርሉ ዘለው ሕብረተ-ሰብ ክህልዎም ብዛዕባ ዘለዎ ፍቕርን ስኒት ዝምልከት ሰፊሕ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ። ንዓይ እቲ ዝተዋህበ ምኽርን ኣስተምህሮን ልዕሊ ኩሉ ስሒቡኒ። መሲጡኒ። ምኽንያቱ ቅኑዕ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ እንተተጨቢጡ እቲ ካልእ ነገራዊ ጠለባት ብቐሊሉ ክምለስ ስለዝከኣል።
ሕቶ፡ ንጽጉማት ወገናትካ ንምሕጋዝ ዝግበር ጻዕሪ ንሕጂ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ታሪኽ’ውን ናቱ ኣብነታዊ ቦታ ከም ዝህልዎ እሙን’ዩ። እንተኾነ ግን ዝኸበርካ ኣቶ ካሕሳይ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ክንዲ ዝቕንስ መመሊሱ እናወሰኸ ክኸይድ ኢና ንዕዘብ ዘለና። ስለዚ ከኣ ቁጽሪ ናይ ሓገዝ ዘድልዮም ወገናትና ብዙሕ ክኸውን ከም ዝኽእል ንምግማቱ ዘጸግም ኣይመስለንን’ሞ ነቲ ተሓጋዛይ እከለ ይግበኦ ንእከለ ኣይግበኦን ኢልኩም ትመምይሉ ኣገባብ እንታይ ይመስል?
መልሲ፡- ብጣዕሚ ጽቡቕን ኣገዳስን ሕቶ’ዩ። መጀመርያ እቶም ስደተኛታት ብመዓስከራት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ መዓስከራት’ውን ነናቶም ንኡስ ውዳቤታት ኣለዎም’ዩ። ናይ ብሎካት ውዳበ ኣሎ። ኣብ’ቲ ብሎካት ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ውዳበ ኣሎ። ናይ መንእሰያት ውዳበ ኣሎ። ናይ ህጻናት ውዳበ ኣሎ። ናይ ሽማግለታት ውዳበ ኣሎ። ናይ ጉድኣት ኣካል ውዳበ ኣሎ። ካልኦት ውዳበታት’ውን ኣለው። እዚ ውዳበታት’ዚ ኣመሓደርቲ ወይ ሽማግለታት ኣለዎ። እቶም ኣመሓደርቲ ድማ ኩሎም ኤርትራውያን’ዮም። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ውደባን ደሞክራስያዊ ምሕደራን ኣብ ስደት ዓቢ ተመክሮ’ዩ። ኣራን ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ጉዳይ ጸጥታኦምን ካልእ ዝዓበየ ነገራት ጥራሕ’ዮም ዝከታተሉ። ናይ ቀረባ ምሕደራ ግን ኤርትራውያን ብኤርትራውያን’ዩ ዝካየድ። ተረዳእቲ ኣዝዮም ብርክት ዝበሉ እቲ ሓገዝ ከኣ ኣዝዩ ውሱን ብምዃኑ ሓደ ካብ’ቲ ዝዓበየ ጸገምና’ዩ። እዚ ማሕበር ኣውያቱ ናብ ኩሎም ግዱሳት ኣብጺሑ ዝያዳ ኣታዊ ክረክብ’ሞ ዝገብሮ ሓገዛት ከኣ ብኹሉ ከስፍሕ ክሰርሕ ጸኒሑ ኣሎ። ንቕድሚት’ውን ክሰርሕ ሓደ ካብ መደቡ’ዩ።
ንሕና ንግዜኡ ክንሕግዞም ኣለና ኢልና ቅድሚት ሰሪዕናዮም ዘለና፡ ናይ ደገ ደገፍ ዘይብሎም ምዃኖም በቶም ሽማግለታት ዝተለለዩ፡ ሽማግለታት፣ ደቂ-ኣንስትዮ፣ ህጻናትን ጉዱኣት ኣካላት’ዮም። ናይ ደገ ደገፍ ዘይብሎም ጥራሕ ዘይኮነስ ክሰርሑ’ውን ዘይኽእሉ እዝግን ንጉስን ዝፈልጦም ጽጉማት ዝተባህሉ ተመዝጊቦም’ዮም ዝሕገዙ።
ሕቶ፡- ከም’ቲ ዝበልካዮ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣዝዮም ብዙሓት’ዮም። ስሙ ከም ዝሕብሮ ከኣ መዓስከር ስደተኛታት’ዩ። እቶም ኣብ መዓስከር ዘለው ዋላ ናይ ደገ ደገፍ ዘለዎም ይሃልው፡ ከም ስደተኛታት ኩሉ ዝመልኣሎም ክኾኑ ኣይኽእሉን’ዮም። ስለዚ ንሳትኩም እቲ ካብ ዝተፈላለዩ ደገፍትን ተደናገጽትን ዝረኸብክሞ ሒዝኩም ናብኡ ክትከዱ እንከለኹም፡ ሌላን ጉሌላን ዓይነት ስምዒት ከይፍጠር እንታይ ጥንቃቐ ትገብሩ? እቶም ኣብ መዓስከራትን ብሎካትን ዘለው ሽማግለታት ወይ ኣመሓደርቲ ብዝህብኹም ጥራሕ ድኹም ትኸዱ ወይስ ካልእ ተወሳኺ ኣገባባት ትጥቀሙ ኢኹም?
መልሲ፡- ካባና እቶም ኣመሓደርትን ሽማግለታትን ናይ’ቲ መዓስከራት መን ጽጉም መንከ ተነጻጻሪ ናይ ናብራ ራህዋ ኣለዎ ዝይዳ ቅርበትን ኣፍልጦን ኣለዎም። ስለዚ ብኹሉ ሽነኹ ምስኣቶም ተረዳዲኣና ንሶም መዝጊቦም ንዘቕርብዎም ሰባት ክንሕግዝ እቲ ዝበለ ግልጽነት ዘለዎ ኣሰራርሓ’ዩ። ብርግጽ ንሕና ናትና ሚዛናት ኣይንገብር ማለት ኣይኮነን። ብወሳኒ ግን እቲ መዓስከራት ዝመሓደረሉ ኣወዳድባታት ስለ ዘለዎ በቲ ውዳበታቱ ክትኣትዎ’ዩ እቲ ቅኑዕ ኣገባብ ዝብል እምነት’ዩ ዘለና። ንኣብነት ናይ መንእሰያት ውደባ ኣሎ። ናቱ ኣመራርሓ ኣለዎ ማለት’ዩ። ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ማሕበር፡ ናይ ህጻናት ማሕበር፡ ናይ ሽማግለታት ማሕበር ዝበሃሉ ጥርናፈታት ኣለው። እዚኦም ኣብ ትሕቲኦም በዓል መን ውጹዓት ኣለው፡ ብምንጽጻር ንስኻ ካብ እከለ ትሓይሽ ወይ ትሕሺ፡ እከለ ካብ እከለ ዝገደደ ጸገም ኣለዎ እናበሉ ከም ሕልናኦም ከመምዩ ዕድል ኣለዎም። ስለዚ ከኣ ኣብኦም ምምርኳስና ኣብ ቦትኡ’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ነቲ መዓስከር ስደተኛታት ዝቖጻጻር ኣራ’ውን ብቕርበት ስለ ዝከታተሎ ነዚ ኩሉ ኣብ ጸብጻብ ብምእታው ኢና ነቲ ሓገዛት ናይ ምዕዳል መስርሕ ነሰላስሎ። ክሳብ ሕጂ ድማ ዓቕሚ ስለ ዝሰኣንኩ ኣብ ልዕለይ ኣድልዎ ተፈጺሙ ክሕገዝ ዝገበኣኒ ክንሰይ ተሰጊረ ዝብል ቅሬታ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ቀሪቡልና ኣይፈልጥን። እዚ ንገዛእ ርእሱ ንኸተሎ ዘለና ኣገባብ ቅኑዕ ምዃኑ’ዩ ዘመልክተና።
ሕቶ፡- ጽቡቕ ቅኑዕ ሕልና ሃልዩካ ጽጉማት ክትረድእ ምብጋስ ሓደ ነገር’ዩ፡ ክትሕግዝ ግን እንተወሓደ ቀዋሚ ዝኾነ ምንጪ ኣታዊ ክህልወካ ኣለዎ። ምንጪ ኣታዊኹም ኣብ ቀጻልነትኩም ዘተኣማምን ድዩ?
መልሲ፡- ነዚ ማሕበር’ዚ ከነበግሶ እንከለና ክንዲ ዝዓቕምና ጸገም ወገናትና ኣብ ምቅላል ገለ ክንገብር ካብ ዝብል ቅኑዕ ሓልዮት ደኣምበር ኣብ ኢድ ዝተታሕዘ ጭቡጥ ካፒታል ኣይነበረናን። ኣብ ነብስናን ናይ ኤርትራውያን ሃያብ ባህልን ደገፍ ተደናግጽትን እምነት ገይርና ኢና ኣበጊስናዮ። ኣቐዲምና ድማ ኣብ ኤርትራውያን ኢና ወፍሪ ጀሚርና። ህዝብና ተሸጊሩ ወገናትና ብዕርቃን ተጠቒዖም ስለዚ ገለ ብዓቕምኹም ብዓይነት ድዩ ብገንዘብ ሓግዙና፡ ዝለገስክሞ ወፈያ ኣብ’ቲ ዝድለ መዓለ ከም ዝወዓለ ወይ ኣብ’ቶም ተረዳእቲ ወገናት ከም ዝበጽሐ ብድምጽን ብምስልን እናሰነድና ብንጹር ከነረጋግጸልኩም ኢና እናበለና ብዝገበርናዮ ወፍሪ፡ ብኣፍ ዘይኮነ ብተግባር ሓቀኛ ሰብኣዊ ሓልዮት ኤርትራዊ ዜግነታዊ ስምዒት ዘገድሶም፡ ብዝኾነ ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ ፍልልያትን ድሑር ስምዒታትን ዘይዕንቀፉ ሰብ ንጹህ ሕልና ድማ ረኺብና። ዓቕምና ድሩት’ዩ ነቲ ሒዝክሞ ዘለኹም መደብ ዘዕግብ ሓገዝ ክንህበኩም ኣይንኽእልን ግን በርትዑ። ብሞራልን ብዘለና ገንዘባዊ ዓቕምን ኣብ ጎንኹም ኣለና ኢሎም ካብ መጀመርያ ዘተባብዑና ሞራል ዘስነቑና ዘይተበረዘ ኤርትራዊ ሓልዮት ዘለዎም ሰብ ኒሕ ኣጋጢሞምና። እዚ ክብለካ እንከለኹ ግን ጸገም ኣየጋጠመናን ኩሉ ጉዕዞና ለማጽ’ዩ ነይሩ ማለይ ኣይኮነን። ብዙሕ በዳሂ ነገራት ኣጋጢሙና’ዩ። ሕጂ ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ብቐንዱ ብዋሕዲ ገንዘብ ዘጋጥመና ዘሎ ጸገማት ቀሊል ኣይኮነን። ዝተበገስናሉ ቅኑዕ ሕልናን ንጹር ዕላማን ስለ ዝኾነ ግን፡ ኣብ ኣባላትና ደገፍትናን ተደናገጽትናን ተኣማሚና ዝያዳ ኣድማዒ ስራሕ ክንሰርሕ፡ ግዝያዊ ጸገም ንዘጋጠሞም ወገናትና ብሞራል፣ ብምኽሪ፣ ብዓይነት፡ ብገንዘብ ኮታ ክንገብሮ ብእንኽእል ኩሉ ኣብ ጎንኹም ኣለና፡ ሞራልኩም ኣይተውድቑ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ስምዒትኩም ኣይትቕተሉ ዘይስገር ነገር የለን ክስገር’ዩ እናበልና ኣብ ምንጣፍ ንርከብ ኣለና።
ዋላ ከም’ቲ ኣብ ስደተኛታት ዘሎ ጸገምን ንሕና ድማ ንደልዮን’ኳ እንተዘይኮነ ተፈላጥነት ናይ’ዚ ማሕበር እናሰፍሐ ደገፍቱ ድማ እናተበራኸተ ይመጽእ ኣሎ። ብመሰረት እናሰፍሐ ዝኸይድ ዘሎ ጽልዋ ፡ ሓገዝትና ኤርትራውያን ጥራሕ ኣይኮኑን፡ ናይ ቀረባ ኣሕዋትና ግዱሳት ኢትዮጵያውያን ኤውሮጳውያን ኮኑ ኤሽያውያን ከክንዲ ዝዓቕሞም ገንዘባዊ ሓገዛት ዝገብሩ ምህላዎም ክበርህ ኣለዎ። ምኽንያቱ “ ንዝገበረልካ ግበረሉ ወይ ንገረሉ” ከም ዝበሃል ነዞም ኣብ ግዜ ጸገምና ኣብ ጎኒና ደው ዝብሉ ወገናት ብግቡእ ክንፈልጦም ዝግባእ ክብሪ ድማ ክንህቦም ግቡእ’ዩ።
ካልኣይ ክፋል ይቕጽል
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 21-11-2016


text:
ኣብ ኢትዮጵያን ብዘጋጠመ ናይ ደርቂ ሓደጋ 10.2 ሚሊዮን ህዝቢ ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ የድልዮም፡ ነዚ ንምምላእ ሓገዝ መንግስቲ ኣሜሪካ ከምዝቕጽል፡ እዚ ተወሳኺ ሓገዝ USAID ድማ ብዙሕ ጎደሎታት ክመልእ ከምዝኽእል ኣብቲ ትካል ናይ ዲሞክራስን ግጭትን ሰብኣዊ ጉዳያት ተሓጋጋዚ ኣመሓዳሪ ቶማስ ስታል ወሲኾም ሓቢሮም።
‘ USAID ተወሳኺ 128 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝህብ ብወግዒ ክገልጽ ከለኹ ሓጎስ ይስምዓኒ።እዚ ሎሚ ብወግዒ ዝተገልጸ ገንዘብ ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕል ኮይኑ ብተወሳኺ ናይ መግቢ፡ ጽሩይ ዝስተ ማይ፡ ዝተመጣጠነ መግቢን ኣብ ዘካየድክዎ ዑደት ንዝረኣክዎም ጸገማት ንምፍታሕ ዘገልግሉ ተንቀሳቀስቲ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት’ውን ዘጠቃልል’ዩ።ሎሚ ዝተገልጸ ሓገዝ ወሲኻ ኣሜሪካ እታ ቀንዲ ንኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ትህብ ሃገር ኮይና ክትቅጽል’ያ።
ንሶም ብተወሳኺ ካብ ጥቅምቲ 2014 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ኣሜሪካ ኣስታት 705 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ሂባ’ላ። እዚ ድማ ኣብዚ ጽንኩር ኩነታት ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንምሕጋዝ ዘለና ቆራጽነት ዘርእይ’ዩ ኢሎም።
ሚስተር ቶማስ ብምቕጻል እቲ ዘሎ ድልየት ዝተጎድኡ ወገናት ካብቲ ዘሎ ኣቕርቦት ኣዝዩ ዝዓበየ ምኳኑ ገሊጾም።ኣስዒቦም፡ነቲ ዘሎ ሓገዝ ንምብጻሕን ዘሎ ጊዜ ሓጺር’ዩ። እቲ ናይ ደርቂ ሓደጋ’ውን ይቕጽል’ዩ ዘሎ። ኣብ ዝቕጽል ኣዋርሕ እቲ ቁጽሪ ክውስኽ’ዩ ስለዚ ካብ’ቲ ዘለና ትኹረት ክንዘናጋዕ የብልናን ኢሎም።
እቲ ሓገዝ ወግዓዊ ኣብዝተገብረሉ ኣጋጣሚ ዝተረኽቡ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ኣካያዲ ስራሕ ኮሚሽነር ኣቶ ምትኩ ካሳ ኣሜሪካ ኣብቲ ዘድልይ እዋን ሓገዝ ትሕብ ከምዘላ ብምግላጽ ፡ እዚ ተወሳኺ ሓገዝ ድማ ንድልየት መግቢ ወርሒ ሰነ፡ ሓምለን ነሓሰን ዘማልእ ምኻኑ ኣብቲ ዘድልይ እዋን ምቕራቡን ኣረዲኦም።
ኣቶ ምትኹ ብተወሳኺ ንድልየታት 10.2 ሚሊዮን በቲ ሓደጋ ደርቂ ንዝተጎዱ ኢትዮጵያዊያን ንምሕጋዝ ካብ ዘድልይ 1.4 ቢሊዮን ዶላር ክሳብ ሕጂ ዝተረኽበ 54 ሚእታዊት ምዃኑ’ውን ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
20 November 2008
ሊብያ፡ ኣብ ውሽጢ መዳጎኒ ስደተኛታት ምስራታ
ሕጂ ኣብ ዲያስፖራ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብላምፓዶዛን ማልታን ዝሓለፉ'ዮም። ካብ 2005 ንደሓር፡ ብውሕዱ 6000 ስደተኛታት ካብታ ናይ ቀደም ግዝኣት ኢጣልያ ካብ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብምህዳም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሲሲሊ በጺሖም። ኣብ ኣስመራ ዘሎ ኩነታት ሕጂው'ን ኣተሓሳሳቢ'ዩ። ኣምነስት ኢንተርናሽናል ምእሳርን ምግፋዕን ናይ ተቃወምትን ጋዜጠኛታትን ኮኒንዎ'ዩ። ወጥሪ ምስ ኢትዮጵያ ልዑል ብውህላዉ፡ ኣብዛ 4.7ሚልዮን ህዝቢ ዘለዉዋ ሃገር ብውሕዱ 320,000 ኤርትራውያን ንዘይተወሰነ አዋን ኣብ ግዱድ ዕስክርና ይርከቡ። ዓመታዊ ብዙሓት ካብ ሰራዊት ናብ ህይወቶም ዝመርሕሉ ቦታ ይሃድሙ። መብዛሕቲኦም፡ ማለት ከባቢ 130,000 ኣብ ሱዳን ይተርፉ። ዝተረፉ ግና ሳሃራ ብምስንታቕ፡ ብመንገዲ ሊብያ፡ ብጀላቡ ናብ ኤውሮጳ የብሉ።
ብዛዕባ ምስራታ ንመጀመርያ ግዜ ዝሰማዕኩሉ እዋን፡ ኣብ ኣየት 2007'ዩ ኔሩ። እዚ ከኣ ምስ ሓላፊ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ኣብ ትሪፖሊ (UNHCR) መሕመድ ኣል ዋሽ ኣብ ሮማ ዝተገብረ ኣኬባ'ዩ። ጸኒሕና ኣብ ሓምለ 2007፡ ብምትሕግጋዝ ማሕበር ኤርትራውያን ምስቶም አሱራት ኤርትራውያን ናይ ቴላፎን ርክብ ጌርና። ብኹነታት ጻዕቂ ሰብ፡ ኩነታት ጽሬትን ጥዕናን ብፍላይ ድማ ብኩነታት ነፍሰ-ጾራትን ህጻናትን ብዙሕ ኣማሪሮም። ጾታዊ ዓመጽ ብኣባላት ፖሊስ ከምዝፈጸሙ'ውን ይከሱ። ኣብ'ቲ ግዜ'ቲ ኣምነስት ኢንተርናሽናል ብዛዕባ ምጥራዝ እሱራት ኤርትራውያን ካብ ሊብያ ዘለዎ ዓሙቕ ስክፍታ ገሊጹ ነይሩ'ዩ። ኣብ መስከረም 18 ከኣ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ኤውሮጳ ንከይጥረዙ ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፍታት ኣካይዶም።
ሓላፊ ናይቲ መዳጎኒ፡ ኮለነል ዓሊ ኣቡ ኡድ ብዛዕባ ምስራታ ዝበሃል ኩሉ ዓለምለኻዊ ጸብጻባት ይፈልጦ'ዩ፡ እንተኾነ ግና ንኹሉ ክሒድዎ። ብኩርዓት ከኣ"ኩሉ ዝበልዎ ዘበለ ሓሶት'ዩ" ይብል። ኣብ ታሕተዋይ ደርቢ ዝርከብ ቤት-ጽሕፈቱ ጃከትን ክራባታን ተከዲኑ፡ ኣብ ጠረጴዛ ከኣ ሰብ-ሰርሖ ዕምባባ ኣቀሚጡ ኮፍ አሉ ረኪብናዮ። ብመስኮት ከኣ ከባቢ 200 ዝኮኑ እሱራት ኣብ'ቲ ካንቸሎ ክርኢ ክኢለ። ኣቡ ኡድ ምስ ልኡኽ ሊብያ ናብ መቐበሊ ስደተኛታት ኢጣልያ ኣብ ሓምለ 2008 በጺሑ ኔሩ። ምስ ካልኦት እሱርቤታት ሊብያ ብምንጽጻር ድማ ንምስራታ በዓል 5-ኮኮብ ሆተል ክብል ገሊጽዎ። ዳርጋ ሓቁ ይመስል… ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ከኣ ንዓይን መሳርሕተይ ሮማን ሄርዞግ ካብ ሬድዮ ጀርመንን ምስቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ክንዘራረብ ኣፍቂዱልና። ናብ'ቲ ካንቸሎ ኣቲና ከኣ በቢ መዳይና ተፈላሊና። ኣነ ምስ 28 ዝዕድሚኡን ኣብ'ዚ አሱር-ቤት 24 ኣውርሕ ዝገበረን F. ኣዕሊለ። እንተኾነ ግና ኣነ ንዘረባኡ ብዙሕ የቅልበሉ ኣይነበርኩን። ኣብ ትሕቲ ጫማኡ ምንባረይ ይሓስብ ኔረ፡ ብሓርፋፍ ግምት ኣብ ሓደ ዕድመ ንርከብ፡ እንተኾነ ግን ኣብ እሱር-ቤት ብምርሳዑስ ነተን ኣፍረይቲ ዕድሚኡ ኣብ ጎሓፍ'የን ዝድረበያ ዘለዋ።
በቲ ሓደ ኩርናዕ ናይ'ቲ ካብቸሎ ከኣ ሮማን ንቁሩብ ግዜ ካብቶም ንኩሉ ንገብሮ ዝነበርና ስራሕ አንዳተርጎሙ ነቲ ሓላፊ ዝነግሩዎ ዝነበሩ ናይ ጸጥታ ሓለፍቲ ርሕቕ ኢሉ ነቶም ስደተኛታት ከዘራርብ ዕድል ረኪቡ። ምስ S. ከኣ ብ ነጻ ተዘራሪቡ፡ ነጻ ኮይኑ ከኣ፡ “ዝሓወይ! ኣብ ኣዚዩ ሕማቕ ኩነታት ኢና ዘሎና፡ ብኣካልን ብስነ-ኣእምሮን ኢና ንሳቐ ዘሎና። ኣብ’ዚ ክልተ ዓመት ጌርና ኣሎና፡ መጻኢና እንታይ ምዃኑ’ን ኣይንፈልጥን፡ ባዕልኻ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ፡ ርአ!”። ኣይደንጎየን ግና እቲ ተርጓማይ ተጸንበሮም እሞ ነቲ ክሎነል ሓበሮ፡ ን S. ድማ ናብ ኤርትራ ክኸይድ ዘይደሊ እንተኮይኑ ሓተቶ። ሮማን ከኣ ነቶም ስደተኛታት ዳግማይ አቲ ሓላፊ ከይኮለፎም ከሎ ናብቲ ክፍልታት ቀልጢፎም ክወስድዎ ሓተቶም። “ ንሕና ኩልና ኤርትራውያን ኢና” ብምባል ይቕጽል። “ኣነ ንሊብያ ኣብ 2005’የ መጺየ። ብሰንኪ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ከኣ ፖለኢካዊ ዑቕባ ንደሊ። እንተኾነ ዓለም ኣይትግደሰልናል ዘላ። ወላ ሓደ ምቾት ከይረኣኻ ኣብ እሱር-ቤት ንክልተ ዓመት ክትጸንሕ ቀሊል ኣይኮነን። ተኣሲርና ኢና ዘሎና፡ ዓለም ኣብ ደገ እንታይ ትመስል ከም ዘላ ክንርኢ ኣይተፈቕደልናን። በቃ፡ ኩላትና ንደልዮ ዘሎና ነጻነት’ዩ”።
እብ ውሽጢ’ቲ ክፍሊ 18 ሰባት ኣብ ኮቦርታን ረሳሕ ምንጻፍን ኮፍ ኢሎም ኣሎዉ። እዚ ክፍሊ 4 ብ5 ሜትሮ ኮይኑ መስኮት የብሉን። ብምቕጻል S. “ብዙሕ ጻዕቂ ኣሎና፡ ኣየር የለን፡ ብርሃን ጸሓይ እውን ኣይንረክብን ኢና። ኣብ ግዜ ክራማት ኣዝዩ ሃሩር ስለዝኾነ ሰባት ብዙሕ ይሓሙና። ኣብ ግዜ ሓጋይ’ውን ከምኡ… ብግዜ ለይቲ ኣዝዩ ቆራሪ’ዩ”። መወዳእታ ሕዳር ስለዝኮነ፡ እዞም እሱራት ክፉት ጫማን ፈኵስ ጃከታትን ተክዲንም ኣሎዉ። እታ ካልኣይቲ ክፍሊ ግፍሕ ዝበለት’ያ፡ እንተኾነ ግን ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝበዝሑ ኮይኖም ብዙሓት ሰባት ኣሎውዋ። ሕጂ ምስኦም ምዝራብ ኣይከኣልን’ዩ፡ እቲ ናይ ጸጥታ ናብ ሮማን ስለዝበጽሐ ስርሑ ኣቛሪጽዎ። ካብ’ዚ ንደሕር ምስ ንሶም ዝመረጹሉ አሱራት ከምንዘራረብ ጌሮም። “ኣነ’ውን እኮ አሱር’የ” ብምባል ነቲ ጸቅጢ ሰጊሩ ክዛረብ ጀመረ። J ወዲ 34 ዓመት ኮይኑ ኣብ ካልኦት 13 ናይ ሊብያ አሱር-ቤታት ከም ዝነበረ ይዛረብ። “ገለ ካባና 4 ዓመት ኣብዚ ዝገበሩ’ዮም፡ ኣነ በዛ ነብሰይ 3 ዓመት ገረ ኣሎኹ። ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኩነታት ኣሎና፡ ገበን ዝበሃል ኣይፈጸምናን፡ ግና ፖሊቲካዊ ዑቅባ ንደሊ ኣሎና። እስከ ተወሓደ ስለምንታይ ዝኾነ ሰብ ጉዳይና አንታይ ምዃኑ ዘይሕብረና ንገረኒ? እንታይ’ዩ ከጋጥመና? UNHCR ውን እንተኾነ ወላ ሓደ ነገር ኣይሕብረናን። ተስፋ ቖሪጸ… ናብዚ 60ኪሎ ኣትየ 48ኪሎ ተሪፈ፡ ስለምንታይ ባዕልኻ ገምቶ”
ኮሎኔል ኣቡ ኡድ ከኣ ነቲ ንዛረቦ ዝነበርና ብተርጓማይ ይከታታአል ኣሎ፡ ካብ’ዚ ንደሓር ጠጠው ክብል ኣይከኣለን፡ “ናብ ኤርትራ ክትምለስ ትደሊ ዲኻ”? ኢሉ ን J ዝርርብና ኣቛሪጹ ሓተቶ። “ከም ኩሉ ኣብዚ ዘሎ ክመውት እመርጽ” አሉ መሊስሉ። ብድሕሪ’ዚ እቲ ሓላፊ ብሕርቃን ከፈራርሕ ጀመረ፡ “ናብ ኤርትራ ክምለስ ዝደሊ እንተሎ ኣብ ሓደ መዓልቲ ክንጥርዞ ንኽእል ኢና”። J ከኣ “ምሳኻትኩም ብዝራብ ይኽልክሉና ኣሎዉ” በሎ ን ሮማን። እቲ ሓላፊ ጸዋግ’ዩ። ተጸዊጉ ከኣ፡ “ኩሎም ኪምለሱ ሚዃኖም ንገሮም” በለ። ናብ ሮማን ቀሪቡ ከኣ፡ “ይኣክል” ብምባል ኣዘዘ። ሮማን ክቃወም’ዃ እንተፈተነ፡ ኣቡ ኡድ ግና “ወዲእና ኣሎና” ብምባል ደገመሉ፡ ክልተ ሰባት ከኣ ናብ ኣፍደገ ገጾም ሰሓቡና። እታ ካንቸሎ ገዲፍናያ ቅድሚ ምውጻእና፡ እቲ ኮሎነል ብዓውታ፡ “ኣብ’ዚ ብሕማቅ ንተሓዝ ኣሎና ትብሉ እንተኮንኩም፡ ናብ ሃገርኩም ትምለስሉ ሕጂ ከነሳልጠልኩም ኢና። ባዕልኹም ኢኹም ሃገርኩም ኣይንኸድን አልኩም። ስለ’ዚ ኢኹም ከኣ ኣብዚ ዘለኹም፡ ሓደ ካባኹም ናብ ኤርትራ ክምለስ ዝደሊ ግን ነጻ’ዩ። መን ኣሎ ክምለስ ዝደሊ?” ምስ በለ፡ ኩላቶም ብሓባር “ወላ ሓደ” ኢሎም ከኣ መለስሉ። ሽዑ’ቲ ሓላፊ ን ሮማን “ርኢኻ’ዶ? ሕጂ በቃ ወዴና ኣሎና” በሎ።
ደጊምና ናብ ቤ-ጽሕፈት ናይቲ ኮሎነል ከድና። ብኣዝዩ ገጭ-ገጭ ዝኾነ ቃላት ከኣ ማዕረ ክንደይ ይሰርሕ ከም ዘሎ ከእምነና ፈቲኑ። ኢምባሲ ኤርትራ ንክልተ ግዜ ልኡኻት ብምስዳድ ንመንነት ናይቶም እሱራት ክፈልጥ ፈቲኑ፡ እንተኾነ ግና እቶም ስደተኛታት ካብ ምርካቡ ተቆጢቦም። ክሳብ ናይ መግቢ ኣድማ’ውን ኣካይዶም። ብፍሉጥ፡ ከም ዝመስለኒ ኣብ ዓዶም ግፍዕታት ከጋጥሞም ስለዝኮነ’ዮም። ሊብያ’ውን ክትፈልጦ ኣሎዋ፡ ኣብ ነሓሰ 27 2004 ናብ ኤርትራ ንምጥራዝ ዝተፈተነ በረራ ብተሳፈርቲ ናብ ሱዳን ተጨውያ። ጉዳይ ፖለቲካዊ ዑቅባ ግን ንሊብያን ሰበስልጣን ንጹር ኣይኮነን። ኣብ ኣአምሮኦም ዘሎ ዶባት ኤውሮጳ ምሕላው ጥራይ’ዩ። ኤርትራውያን ይሓዙ ናይጀርያውያን፡ ንዕኦም ሓደ’ዩ። ኤርትራዊ ስደተኛ ናብ ሃገሩ ምምላስ አንተኣብዩ ከኣ ቤት ማእሰርቶም መወዳእታ የብሉን። ብመንገዲ UNHCR ናብ ኤውሮጳ ክሰጋገሩ አንተዘይክኢሎም ወይ ከኣ ከምልጡ ተዘይክኢሎም ማእሰርቲ መአዳእታ የብሉን።
ሃሮን ወዲ 36 ዓመት’ዩ። ክሳብ 2005 ብዘይ ክፍሊት ን12 ዓመታት ኣብ ውትህድርና ድሕሪ ምጽናሕ፡ ሰበይቱን ክልተ ደቁን ገዲፉ ተሰዲዱ። ኣብ አሱር-ቤት ምስራታ ከኣ ክልተ ዓመታት ጌሩ። ሕጂ ግን ሽወደን ናይ ምስግጋር ጠለቡ ተቐቢላቶ ኣላ። ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ናይ’ዚ ናትና ምብጻሕ ናብ ምስራታ ማለት ኣብ 27 ሕዳር 2008 ምስ 26 ኤትራውያን ካብኣቶም ከኣ ብዙሓት ደቂንስትዮ ክብገሱ’ዮም። ጉዳይ ምስግጋር እቲ እንኮ UNHCR ኣብ ሊብያ ክጻወቶ ዝከል ተራ’ዩ። አቶም ቀዳሞት 34 ኤርትራውያን ኣብ ሕዳር 2007 ካብ ምስራታ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም። ድሕሪ ናይ ቺለ ቅልውላው ብ1973 ዝነበረ ምስግጋር: ኢጣልያ ትገብሮ ምስግጋር አዚ ናይ መጀመያ’ዩ። እዚ መስርሕ አዚ ብቤት ጽሕፈት ናይ ኢጣልያ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ዝተዳለወ ኮይኑ፡ ዕላማኡ ከኣ ካብ የማናዊ ክንፊ ሰልፍታት ናይ ኢጣልያ ክመጽእ ዝኽአል ክትዕ ንምውጋድ’ዩ።
ካብ’ዚ ንደሓር ከባቢ 200 ዝኮኑ ስደተኛታት ካብ ምስራታ ተሰጋጊሮም፡ ኢጣልያ (70)፡ ሩማንያ (39)፡ ሽወደን (27)፡ ካናዳ (17)፡ ኖርወይ (9)፡ ከም’ኡ ድማ ስዊዘርላንድ (5)። እዚ ኣሃዝ’ዚ ዝሃበኒ ሰብ ኦሳማ ሳዲቅ ይበሃል። ኣወሃሃድቲ ፕሮጀክት ኣብ IOPCR ዝተባህለ ትካል’ዩ። አዚ ጉጅለ’ዚ ዘይመስግስታዊ ትካል’የ እዃ ዝብል እንተኾነ፡ ኣባላቱ ግና ሓለፍቲ መንግስትን ጸጥታን’ዮም። ስለዚ ኣብ ትሕቲ ጽላል ናይ IOPCR ኮይኑ’ዩ እምበኣር UNHCR ናብ ምስራታ ምብጻሕ ዝኽእል። ኣብዛ ዓመታዊ ብኣሽሓት ኤርትራውያን፡ ሱዳናውያን፡ ሶማላውያንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ትስንጠቕ ሃገር፡ UNHCR ካብ ሓደ ተራ ዘይምስግስታዊ ትካል(NGO) ንታሕቲ ስልጣን ኣሎዎ። ግን ከኣ ሊብያ ኣብ ናይ UN ውዕላት ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዘይፈረመት ከላ’ያ ንህላወ UNHCR ኣብ መሬታ ኣፍቂዳ፡ ወላ’ውን ብዘይ ወግዓዊ ውዕል። ንምፍታሕ ሰደተኛታት ካብ ምስራታ ከኣ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ሚዛን ምዝንባል ከምጽእ ይክእል። ምኽንያቱ UNHCR ኣብ ሊብያ ወላ ንሊብያ ከይነቐፍካ ብትሑት ዓቅሚ ምስራሕ ስለዝመርጽ።
ብዝኮነ ግና መብዛሕቲኦም እዞም ተኣሲሮም ዘሎዉ ስደተኛታት፡ ብUNHCR ናይ ምስግጋር ዕድል የብሎምን። ስለዚ እታ ሓንቲ ዘላቶም ዕድል ካብ’ቲ እሱር-ቤት ኣምሊጥካ ምውጻእ’ዩ። ኩብሮስ ከኣ ሓደ ካብ ዝተዓወቱ’ዩ። ኣብ ቅድሚ ሳን ፍራንቸስኮ ቤተ-ክርስትያን ኣብ ከባቢ ዳሃራ ትሪፖሊ ድሕሪ ቅዳሴ’የ ረኺበዮ። ገለ መስርዕ ኤርትራውያን ካሪታስ ክኽፈት ይጸበዩ ኔሮም። ኩብሮስ ኣብ ምስራታ ሓደ ዓመት ተኣሲሩ። ካብ ከባቢ ኣቡሰሊም ከኣ ተገፊፉ ተኣሲሩ። ካብ አሱር-ቤት ናብ ሕክምና ምስ ኣውጸእዎ ከኣ ከምልጥ ክኢሉ። ናብ ትሪፕሊ ምስ መጸ’ውን እንተኾነ ንካልኣይ ግዚኡ ኣብ ትዌሻ ዝበሃል ኣብ ጥቓ መዓርፎ ነፈርቲ ተኣሲሩ። ኣዕርኹ 300ዶላድ ኣዋጺኦም ከኣ ንፖሊስ ብምክፋል ኣውጺኦሞ። ኣብ ጥቃኡ ከኣ ታድሮስ ኮፍ ኢሉ ኔሩ። ታድሮስ ካሊእ ኤርትራዊ ካብ ቤት-ማእሰርቲ ሱርማን ዝወጸ’ዩ። ንሱ ኣብ ማእከል ባሕሪ ናብ ላምፓዶዛ አንዳተጓዕዘ ተታሒዙ፡ ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝተእስረ’ዩ። ኣብ እሱር-ቤት ከሎ ከኣ ብዙሕ ሕማም ቆርበት ተሳቅዩ። ናብ ከባቢ ጉርጂ ዝበሃል ገዛውቲ ኣብ ትሪፖሊ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝቕመጥሉ ክወስደና ምስ ሓተትናዮ ግና፡ ሓደገኛ’ዩ ኢሉና። ኤርትራውያን ተሓቢኦም’ዮም ዝነብሩ። ናትና ህላወ ፖሊስን ግፋን ከምጽኣሎም ይክእል። Y ግን ደሓን ኢሉና፡ ኣብ ካልእ ከባቢ’ዩ ዝነብር፡ ተኸቲልናዮ ከኣ።
እታ ዝነበርናያ ታክሲ ኣብ ሓደ ረሳሕ ናይ መበል ዓሰርተ ሓደ ጎደና ዝበሃል ናይ ጉርጂ ጽርግያ ደው በለት። ወነንቲ’ቲ ገዛ ጫዳውያን ኮይኖም ክልተ ገዛ ንኤርትራውያን የካርዩ። ክንኣቱ ከሎና ጫማና ኣውጺእና ነቲ ምንጻፍ ሓሊፍናዮ። ሓሙሽተ ሰባት ብሓንሳብ ዝነብሩ ኮይኖም፡ እታ ቴለቭዥን ከኣ ብዓቢ ሸሓነ ናይ ኤርትራ ሙዚቃ ተርኢ ጸኒሓትና። ሕጂ ቁሩብ ውሕስነት ኣሎው’ቲ ገዛ፡ ምኽንያቱ አቶም ዋኖት ኣብ ሊብያ ነዊሕ ዝተቀመጡ ጫዳውያን ስለዝኾኑ። ቅድሚ ሕጂ እዞም ስደተኛታት ኣብ ከባቢ ዓስራይ ጎደና’ዮም ዝነብሩ ኔሮም። ድምጺ ናይ ፕሊስ መኪና ክሰምዑ ከሎዉ ጸጥ ይብሉ። ኣብ’ቲ ገዛ ቺኮላታ፡ ባኒ ብጸብሒ ከምኡ ድማ ጽማቝ ኩኽን 7-UPን ኣአንጊዶምና።
ብዛዕባ ተመኩሮኦም ኣብ ናይ ሊብያ አሱር-ቤታት ከኣ ዕላልና ቀጺልና። ኩላቶም ከኣ ተወሓደ ሓንሳብ ተኣሲሮም ዝነበሩ’ዮም። ዕድመ ንብልሽውና ከኣ ኩላቶም ከምልጡ ክኢሎም። ካብ 200 ክሳብ 500ዶላር ኣቢሉ ዝኽውን ገንዘብ የድልየካ፡ ብድሕሪ’ዚ ንፖሊስ ከፊልካ ትወጽእ። ገንዘብ ካብ ኣብ ወጻኢ ማለት ኣብ ኤውሮፓን ኣመሪካን ዝርከቡ ናይ ኤርትራውያን ሓገዝቲ ብ መንገዲ Western Union ይመጽእ።
ሮቤል ከኣ ኣብ ምስራታ ንሓደ ዓመት ጸኒሑ። ብUNHCR ዝተዋህቦ ናይ ዑቅባ ወረቐት ኣርእዩና። ክሳብ ዕለት 11 ግንቦት 2009 ከኣ ከተገልግል’ያ። ግና እዛ ሒዝዋ ዘሎ ወረቀት ፈጺማ ውሕስነት ኣይትህቦን’ያ፡ “ ሓደ ዓርከይ ፖሊስ ወረቐቱ ቀዲዶም ኣሲሮሞ” ይብል። ተኣሲሩ ኣብ ዝነበረሉ ዝነበረ እዋን ምስ ካልኦት ኤርትራውያን ኮይኑ ናብ ማሕበረሰብ እለም ናይ ጥርዓን ወረቀት ጽሒፉ ኔሩ’ዩ።
ኣብ መንደቅ ናይ’ቲ ገዛ፡ ኣብ ጥቃ ናይ ኢየሱስ ስእሊ፡ ሓንቲ ናይ ቁሩብ ዓመታት ዕድመ ዘለዋ ህጻን ሰእሊ ብጸሊምን ጻዕዳን ሕብሪ ኣላ። ደሊና ዝብል ሽም ከኣ ገለ ሰብ ጽሒፉላ። ይፈልጣ’የ። ምስ ታድሮስ ኣብ ቅድሚ በተክርስትያን ክትጻወት ርእየያ ኔረ። ንሳ ውን ከም ኩሉ ሰብ ኣብ ባሕሪ ሂወታ ኣብ ሃደጋ ከተእቱ’ያ ማለት’ዩ። “እቲ ዝዓበየ ነገር ኣብ ዓለም ለኻዊ ባሕሪ ምብጻሕ’ዩ” ይብል Y.። እቶም ኤርትራውያን ደላሎ ናይ ባሕሪ ዝተፈላላዩ’ዮም። ገለ እሙናት ኣሎዉ ገለ ከኣ ዘይእሙናት። ግና’ቲ ሓደጋ ኩሉ ግዜ ዓሚ’ዩ። ናብ ማልታ ምስተመለስኩ ብዛዕባ ኩሉ’ዚ ካብ ምሕሳብ ኣየቛረጽኩን። ብምቾት ኮፍ ኢለ፡ ቁሩብ ከኣ ተሰላቺየ ከለኹ ከኣ፡ ኣብ ትሪፖሊ ናይ ዝረኸብክዎም ኤርትራውያን ናይ ኢ-መይል ኣዳራሻ ፈቲሸ ክጽሕፈለም ኔሩኒ። ቅድሚ ሓደ ወርሒ፡ ሓደ ኢትዮጵያዊ ዓርከይ ቴለፎን ናይ ሓደ ገብሪኤል ዝበሃል ኣብ ትሪፖሊ ዝርከብ ዘይዕዉት ፈተነ ምስጋር ባሕሪ ዝገበረ ሂቡኒ። ብዙሕ ግዜ ክረክቦ ፈቲነ፡ አንተኾነ ግና እታ ተሌፎን ኩሉ ግዜ ዕጽውቲ’ያ ነራ። ክትርደኦም ዝይትኽእል መልእኽታታት ዓረብ ትራይ ትህበኒ ኔራ። ተስፋ አገብር ኣብ ጣልያን ወይ ሊብያ ኣብ ውሑስ ኩነታት ክህሉ። ግና… ክኸውን የብሉን። ጽቡቕ ዕድል ደሊና!


text:
ኣብ ሰብኣዊ ተግባር ትነጥፍ ዶ/ር ኣልጋይነሽ ፍሳሃ (ጋንዲ)
- Details
- Created: Monday, 02 October 2017 23:03
- Last Updated: Monday, 02 October 2017 23:03
ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሽልማት ከምዝተሓጽየት ተፈሊጡ። መስራቲት ዘይመንግስታዊ ማሕበር ጋንዲ ዝኾነት፡ ኣብ ኢጣልያ ትቕመጥ ዶ/ሮ ኣልጋነሽ ፍሳሃ (ጋንዲ) ኣብ ሰብኣዊ ምድግጋፍ ብሓፈሻ፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብነጋዶ ሰብ ዝበጽሖ ዝተፈላለየ ዝዓይነቱ ማእሰርቲ፡ ምኽፋል ገንዘብ፣ ምምዝዓቕ ውሽጣዊ ናውቲ ኣካልትን ካልእን ኣብ ምድሓን ክትገብሮ ብዝጸንሐትን ዘላን ምስጉን ተግባር፡ ውድብ ሕቡራት ሃገር ምስ መዓልቲ ስደተኛታት ብምትእስሳር ንዘዳለዎ ሽልማት ተሓጽያ ከም ዘላ ማዕከናት ዜና ኤርትራውያን የቃልሓ ኣለዋ። ኣብ ቅዱስ ሰብኣዊ ተግባር ንብዙሕ ዓመታት ከም ዝሰርሐትን ናይ


text:
ኬንያ፡ ዝለዓለ ትፅቢት ዝተገብረሉ ሃገራዊ ምርጫ ፅባሕ ክተካይድ እያ።ቀንዲ ተወዳደርቲ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታን ናይ ነዊሕ እዋን ተቐናቓኒኦም ራይላ ኦዲንጋን እዮም።
ኣብ መንጎ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታን መራሒ ተቓዋሚ ራይላ ኦዲንጋን ዝካየድ ንሕንሕ ተቐራራቢ ክኸውን ይግመት።እቶም ሕፁያት ናይ 2013 ዓ.ም ምርጫ ካብ ዝካየድ ጀሚሩ ወፍሪ ደው ከምዘየበሉን ነንሕድሕዶም ካብ ምዝልላፍ ዓዲ ከምዘይውዓሉን ፖለቲካዊ ተንተንታኒ ባራክ ሙሉካ ይገልፅ።
ተንታኒ ቶም ዎልፍ ብወገኑ ኣብዚ ናይ ሎሚ ዘበን ምርጫ ልዕሊ ናይ 2013 ዓ.ም ኣብ 47 ከባቢያዊ ምምሕዳራት ዝካየድ ንሕንሕ ክንድቲ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ምውዕዋዕ ዝፈጠረ እዩ ይብል።
እቲ ምርጫ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ምንጪ ወጥሪ ብምዃን ናይ ተቓውሞ ሰልፍታትን ኣብ ኣብያተ ፍርዲ ድማ ብዙሓት ክርክራት ኣልዒሉ እዩ ፀኒሑ።
ኣብ ቀረባ እዋን ተሳቒዩ ዝተቐትለ ናይ ኬንያ ኮሚሽን ምርጫ ሓላፊ ቴክኖሎጂ ዝነበረ ክሪስ ሳንዶ ነቲ ኩነታት ኣተሓላሊኹዎ እዩ።ምክሳሳት እውን ኣይተፈለዮን።29 ሓምለ 2017 ዓ.ም መንበሪ ገዛ ምኽትል ፕረዝደንት ናይታ ሃገር ከምዝተሰበረ ዝተገልፀ ክኸውን ከሎ ዝሓለፈ ዓርቢ ኸኣ ናይ ስቪል ኽዳን ዝተኸድኑ ሰባት ካብ ኣብያተ ፅሕፈታቱ ንሓዲኡ ብምውራር ንኽልተ ኣማኸርቱ ኣሜሪካዊን ካናዳዊን ካብ መንበሪ ገዝኦም ከምዝወሰዱዎምን ተቓዋሚ ፓርቲ ከሲሱ’ሎ።ክልቲኦም ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ካብታ ሃገር ተባሪሮም ኣለው።
ናይ ሓሶት ዜና እውን ካልእ ፀገም እዩ።ገሊኦም ድምፂ ንምሃብ ካልኦት ኸኣ ብስግኣት ዕግርግር ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ሰባት ካብ ናይሮቢን ካልኦት ከተማታትን እናለቐቑ ናብ ትውልዲ ዓዶም ይኸዱ ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ኬንያ ወኪል ኣገልግሎት ካቶሊካዊ ረድኤት ሌን ባንከርስ ኬንያዊያን ኣብዚ ናይ ሎሚ ምርጫ ካልእ ፈተና እውን ከምዘጋጠሞም ይገልፁ።ብሰንኪ ኣብቲ ዞባ ዘጋጠመ ድርቂ ኬንያዊያን ብሕፅረት መግብን ናህሪ ዋጋ መግብን ይሳቐዩ ኣለው።
“ህዝቢ ናይዛ ሃገር ከበድቲ ፈተናታት ኣጋጢሞምዋ ኣሎ።ካብዚ ናይ ሎሚ ምርጫ ስርሖም ብዝግባእ ዝፍፅሙ፣ንዝመረፆም ህዝቢ ዘገልግሉን ዝሰርሑን ፖለቲካዊ መራሕቲ ክኾኑ ተስፋ እገብር።”
ዝሓለፈ ዓርቢ መንእሰያት ናብ ጎደና ኤልዶረት ብምውሓዝ ሰላማዊ ሰልፊ አካይዶም ኣለው።ናይ ኬንያ ዞባ ሪፍት ቫሊ ማእኸል ህውከትን ናዕብን 2007ን 2008 ዓ.ም ነይሩ።በቲ ህውከት ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰብ ሞይቱ ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ድማ ተመዛቢሉ።ኬንያዊያን እዚ ናይ ሎሚ ምርጫ ካብ ህውከት ዝረሓቐ ክኸውን ተስፋ ኣለዎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ቀይሕ መስቀል ኡጋንዳ ምርጫ ስዒቡ ህውከት ከይልዓል ብምስጋእ ናብ ኡጋንዳ ንዝኣተው ኬንያዊያን ምምዝጋብ ምጅማሩ ኣፍሊጡ’ሎ።
ንደሕንነቶም ብምስጋእ ዶብ ዝሰገሩ ኬንያዊን ከምዘለው ዝገለፀ ቀይሕ መስቀል ኡጋንዳ ኣብ ዶብ ኣብ ዝርከባ ከተማታት ቡሲያን ቶሮሮን ሰባት ዝዓርፍሎም ቦታታት ንምስራሕ መደብ ከምዘለዎ ገሊፁ’ሎ።
ዳይረክተር ኣተሓሕዛ ስግኣት ሓደጋ ቦብ ኣካንክዋሳ ብዛዕባ እዚ ክገልፁ ከለው ከምዚ ኢሎም።
“ኣስታት ክልተ ሚእቲ ሰባት ክኣተው ሪኢና ኣለና።ሓቀኛ ዜግነቶምን ናበይ ይኸዱ ከምዘለውን ገና ኣየረጋገፅናዮን ዘለና።ንናይ ባዕሎም ኩነታት ክኣልዩ ናይ ዝኽእሉ ሰባት ምንቅስቓስ ግን ኣሎ።ብዙሕ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ኣይርኣናን ዘለና።”
ቀይሕ መስቀል ኡጋንዳ ን10 ስድራታት ይሕግዝ ከምዘሎን እቲ ምርጫ ምስሓለፈ ተወሳኺ ሰባት ትፅቢት ከምዝገብርን ገሊፁ’ሎ።ኣብ ቡሲያን ማላባን ናይ ምድላው ምንቅስቓሳት ከምዘሎ ኣካንክዋሳ ሓቢሮም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ከተማ ወልዲያ ኣብ ሃይማኖታዊ ብዓል ጥምቀት ብሰንኪ ዝተልዓለ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን በዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን መንግስቲ ገሊፁ’ሎ።ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ንብረት ጉድኣት ከምዝወረደ ናይቲ ክልል መንግስቲ፣ተቓዋሚ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያን ነበርትን ገሊፆም ኣለው።ዝዓነወን ዝተወረረን ንብረት ናይ ተጋሩ ምዃኑ እውን ንብረቶም ዝዓነዎምን ዝተዘርፎምን ገሊፆምልና ኣለው።
ንብረቶም ንኽልተ ግዜ ዝዓነዎምን ኣቶ ሃይላይ ንጉሰ ወልደማሪያም ኣብታ ከተማ ን30 ዓመታት ከምዝነበሩ ይገልፁ።ጋንታታት ከተማ መቐለን ከተማ ወልዲያን ኣብ ዝተጋጠማሉ 24 ሓዳር 2010 ዓ/ም ብሰንኪ ዝተልዓለ ዕግርግር ሆቴሎም ከምዝዓነዎምን 3,000,000 ብር ዝግመት ንብረት ከምዝተዘረፉን ዝገለፁ ንሶም ኣብዚ ናይ ቅድሚ ሰለስተ ማዕልታት ብዝነበረ ህውከት ድማ መንበሪ ገዝኦም ከምዝተቓፀለ ይገልፁ።እቲ ዕግርግር ምስተልዓለ ሃዲሞም ከተማ መቐለ ከምዝኣተው እውን ሓቢሮም ኣለው።
መንግስቲ እቲ ህዝቢ እንታይ ይሓትት ከምዘሎ ክርዳእን ክምልስን ከምኡ እውን ንመናእይ ስራሕ ክፈጥርን ኣለዎ ይብሉ ኣቶ ሃይላይ።
ካሊእ መሸጢ ክዳን ሽቑ ከምዝተወረሮ ዝገልፅ እውን እንዳ እንፈልጦም ኣምሓሩ ተሓቢእና ንርከብ ይብል።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኮሚቴ ስለያ ሰኔት ዩናይትድ ስቴትስ እታ ሃገር ኣንፃር ሽበራ እትካይዶ ኲናት ንምፍሻል CIA ዝተጠቐመሎምን ብዙሕ ትፅቢት ዝተገበረሉን ኣሰሓሓቢን ኣገባባት ምርመራ ትማሊ ሰሉስ ወግዓዊ ከይኮ’ሎ።እቲ ኣስታት 500 ፅሟቕ መጠቓለሊ ገፃት ዝሓዘ ስነድ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ካሊእ ሽበራዊ መጥቓዕቲ ንክይፍፀም ዝከላኸል ካብ ጥርጡራት ኣሸበርቲ ሓበሬታ ንምርካብ ብማይ እስትንፋስ ምኽላእን ካልኦት ከበድቲ ስጉምትታት ምርመራን ምፍፃሞም ይዝርዝር።
ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ስዒቡ ነዊሕ ትፅቢት ዝተገበረሉ ፀብፃብ ኣገባባት ምርመራ ኣገባባት CIA ብዝርዝር ሒዙ’ሎ።
ኣብ ሰኔት ዩናይትድ ስቴትስ ኣባል ዴሞክራሲያዊ ፓርትን ኣዶመንበር ኮሚቴ ስለያ ስኔትን ዝኾና ዳያን ፈይንስታይን ማእኸላይ ስለያ ኣሜሪካ CIA ካብ ዝገባእ ንላዕሊ ከይዲ እዩ ይብላ። ወፂኡ ዘሎ ፀብፃብ CIA ኣብ ወፃኢ ሃገር እንተወሓደ 119 ሰባት ከምዝነበሩዎን ኣብ ገሊኡ መስቀይቲ ዘብሉ ኣስገዳድ ኣገባባት ምርመራ ምጥቃሙን ዝገልፅ እዩ ኢለን።
‘’ታሪኽ ኣብ ልዕሌና ፍርዲ ክህብ እዩ’’ ዝበላ ፌይንስተይን ኣስዒበን ‘’CIA ካብ ዝዛረበሎም ግን ድማ ዘየርአየና ውፅኢት ስለያ ወፃኢ ኣስገዳድ ኣገባባት ምርመራ ኣገዳሲ ሓበሬታ ንምራክብ ኣይሓገዙን’’ኢለን።
40 ሚሊዮን ዶላር ወፃኢ ዝተገብረሉን ንሓሙሽተ ዓመታት ዝተኻየደን መስርሕ ምፅራይ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ቅድሚ ኣዋርሕ ዝበልዎ ዘረጋግፅ እዩ።’’ንገሊኦም ጥርጡራት ኣሳቒናዮም ኢና’’ኢሎም ነይሮም።
CIA ኣብፖላንድን ሩማኒያን ከምዝኣመሰላ ናይ ወፃኢ ሃገራት ኣብ ዝነበሩ ሕቡኣት ኣብያተ ማእሰርቲ ዳርጋ ኣብ ውሽጢ ማይ ከም ምጥላቕ ዝቑፀር ብማይ ምትንፋስ ምሕፃር ኣገባባት ይፍፅም ምንባሩ ንዋይት ሃውስን ህዝብን ኣዐሽዩ ብዝብል ይኽሰስ።እቲ ፀብፃብ ናይ ባሕቲ መስከረም መጥቓዕቲ ቀንዲ ኣፈፃሚ ዝነበረ ኻሊድ ሸኽ መሓመድ 183 ግዜ ብማይ ምትንፋስ ክሓፅሮ ከምዝተገብረ ይገልፅ።
መርመርቲ CIA ንእሱራት ኣብ ፀቢብ ገዛ ምእሳር፣ንኣማእቲ ስዓታት ድቃስ ምኽላእን ሓበሬታ እንተድኣ ዘይሂቦም ስድኦም ጉድኣት ከምዝበፅሖም ምፍርራሕን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ኣብ ልዕሊ ሓደ ሰብ ፆታዊ ዓመፅ ንኽፍፀም ገይሮም ኣለው።
CIA ጌጋ ምስርሑ ኣሚኑ’ሎ።እንተኾነ ዳይረክተር CIA ጆን ብረናን እቲ ኣገባብ ምርመራ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍፀሙ ዝኽእሉ ሽበራዊ መጥቓዕትታት ኣፍሺሎም እዮም ይብሉ።ዩናይትድ ስቴትስ ንመራሒ ኣል-ቃይዳ ኦሳማ ቢን ላዲን ክትረኽቦ እውን ሓጊዙ እዩ ኢሎም እቶም ዳይረክተር ብምውሳኽ።እቲ ናይ ሰኔት ፀብፃብ ግን ምስዚ ኣበሃህላ ኣይሰማማዕን።
ሪፓብሊካዊ ሰኔተር ጆን ሚኬይን ንምውፃእ እቲ ፀብፃብ ካብ ዝደገፉ ሒደት ኣባላት ፕርቶም ሓደ እዮም።ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ቬትናም ንሓሙሽ ዓተታትን ፈርቓን ናይ ኲናት እሱርን ግዳይ መስቀይቲን ዝነበሩ ሚኬይን 6,000 ገፅ ናይ ዝሓዘ ዘነድ እቲ መጠቓለሊ 500 ገፅ ዘለዎ ምውፅኡ ደገፎም ገሊፆም ኣለው።


text:
ቅዱስ ሲኖዶስ ቅድሚ ምእታው ጾመ ፍልሰታ 17-18 ሓምለ 2010 ዓ.ም (24-25/07/2018) ኣብ ዝገበሮ ናይ ክልተ መዓልቲ ርክብ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘገድሱ ዓበይቲ ጉዳያት ጉባኤኡ ኣቃኒዑ።
ኣብዚ ጉባኤ’ዚ ጉዳይ መሪሕነት ቤተ ክርስቲያን፣ ምምዳብ ዓቕሚ ሰብ ኣብ ምክትል ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስን ሓለፍቲ ጉባኤ ሊቃውንትን፣ ምንጻር መደብ ስራሕ ኣቡነ ቀሲስ፣ ኣብ ኮሌጅ ፍኖተ ብርሃን ብሞያ መምህርነት ደረጃ ክስልጥኑ ናይ ዝግብኦም ገዳማውያን መነኮሳት ኣብ ዝብሉ ንቤት ጽሕፈት ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዝምልከቱ መንፈሳዊያን ጉዳያት ኣስፊሑ ከምዝዝተየ ተፈሊጡ። ሓጓፋት ተፈጢሩ ኣብ ዝጸንሓሎም ዓበይቲ ኣብያተ ጽሕፈት ዘድሊ ዓቕሚ ሰብ ድኅሪ ምምዳብን ምንጻር ስራሕን፣ ብዝተፈላለየ ሞያ መምህርነት ኣብ ኮሌጅ ፍኖተ ብርሃን ክምረቑን ናብ ኣገልግሎት ቀዳምነት ንገዳማት እናተወሃበ ክምደቡ ዝጸንሑን መምህራን ከምዘለዎ ኮይኑ፣ ንቀጻሊ ግና ገዳማት ካብ ውሽጦም ካብ ዝርከቡ መነኮሳት መምህራን ናብዚ ኮሌጅ ብምእታው ከሰልጥኑ ዘለዎ ድርብ ረብሓ ብምብራህ፣ ሥምረት ገዳማት ምስ ገዳማት ብምትሕብባር ታራኦም ከእዝዙ ተረዳዲኡ።
ምድልዳልን ምኅያልን ብቝዕ ዓቕሚ ሰብ ኣብ መንፈሳዊ ክፍልታት መንበረ ፓትርያርክ ኣብ ጉስነትን ስብከተ ወንጌልን ምእመናንን ምእመናትን ከምኡ’ውን ኣብ ምሕያል ኣገልገልትን ታራ ተካእቲ መንእሰያትን ርዱእ ብምዃኑ ክድፍኣሉ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ብምቕጻል ብቤት ጽሕፈት ምምሕዳር መንበረ ፓትርያርክ ተማእኪሉ ብሰብ ሞያን ክኢላታትን ተጸኒዑ ኣብ ዝቐረበ መጽናዕትን መምርሒታትን ብምዝታይ ከኣ ከምቲ ቃለ ዓዋዲ ኣንቀጽ 99ን 46ን ዝእዝዞ ካብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ክሳብ ክልል ሰበኻ ጉባኤ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘለዉ ኣብያተ ጽሕፈትን፣ ኣብያተ ክርስቲያናትን ዝርከብ ንብረትን ሃብትን ቤተ ክርስቲያን ብሓላፍነት ዝምዝግብ፣ ዝከታተል፣ ዝቆጻጸር ክፍሊ ክቐውም ወሲኑ። ኣብ ስፍሓትን ኣገዳስነትን እዚ መደብ መብርሂ ድሕሪ ምርካብ ከኣ ቤተ ክርስቲያን ሃብታን ንብረታን ከምቲ ዝግባእን ዝድለን ይመሓደር ከምዘየለ ብምንጻር ዘድሊ ዓቕሚ ሰብን ቤት ጽሕፈትን ክዋደደሉ ተረዳዲኡ። ብተመሳሳሊ’ውን ምሕደራ ንዋያተ ቅዱሳት ብዝምልከት ምስ ካልእ ልምዓታዊ ትካል ተሓዊሱ ዝጸንሓሉ ኣገባብ ብዙኅ ኣድማዕነት ከምዘይነበሮ ኣብ ዝቐረበ መጽናዕቲ ድሕሪ ምዝታይ፣ ብደረጃ ሃገር ካብ ዝደቐቐ ክሳብ ዝዓበየ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝርከቡ ንዋያተ ቅዱሳት ክብሮምን ሥርዓቶምን ተዓቂቡ ብምእኩል ኣገባብ ኣብ ኣገልግሎት ዝውዕሉሉ መገዲ ንምፍጣር ዘኽእል ‘ማእከል ንዋያተ ቅዱሳት’ ክምሥረት ወሲኑ። ንዝቐረበ መመሓደሪ መምርሒ ከኣ ኣጽዲቑ። ኣብ መወዳእታ ድማ ቤተ ክርስቲያን ንኣገልገልታ ክትህቦ ዝጸንሐት ኣገልግሎት ጥሮታ ምሕደራኡ ንምምሕያሽን ብዘመናዊ ኣገባብ ንምድራጃዉን ክግበር ንዝጸንሐ ጻዕሪ ብምስማዕ፣ ብሕጂ ንምሕደራ ክጥዕም ኣብ ክፍሊ ፋይናንስ ተጠርኒፉ ስርሑ ክቕጽል ወሲኑ።
ብተወሳኺ’ውን ንቤተ ክርስቲያንን መሪሕነታን ኣብ ዝገድሱ ካልኦት ዓበይቲ ኣርእስቲ ብምዝታይን ህልዊ ገምጋም ብምክያድን፣ ኣብ ቀጻሊ ጉባኤታት ክለዓሉ ዘለዎም ጉዳያት ሰሪዑ። ኣብ መወዳእታ ገዳማት ኣድባራት ኣብያተ ክርስቲያናት ብሓፈሻ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ሕዝበ ክርስቲያን ረኺብናዮ ዘሎና ጸጋ ሰላም እግዚአብሔር ኣምላኽ ፍጹምን ምሉእን ክገበረልና፣ ሓድነትን ሰላምን ቤተ ክርስቲያን ከጽንዓልና ይኣቱ ኣብ ዘሎ እዋን ሱባኤ ጾመ ፍልሰታ ብጾምን ብጸሎትን ምሕለላን ንእግዚአብሔር ክንልምንን ክንምኅጸንን ኣዘካኺሩ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 28 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 04 December 2017
መሰል እናሓተትካ መሰል ክትነፍግ ምድንዳን ቅቡል ኣይኮነን።
መሰል ዝንፈገሉ መልከዓት ብዙሕ፡ ደረጃኡ ድማ ዝተፈላለየ ምዃኑ ኣየካትዕን። ነፈግቲ መሰል ዝግለጽሎም መልከዓትን ደረጃን’ውን ከምኡ ዝተፈላለየ ክኸውን ውህቡ ነገር’ዩ። መሰል ምንፋግ ብደረጃ ውልቀ ሰባት ይፈጸም ብደረጃ ፖለቲካዊ ውድብ ድዩ መንግስቲ ድማ ናይ ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ምልክት ኣይኮነን። ናይ ዓመጽ፡ ስሰዐ፡ ዕብለላ፡ ንዓይ ንበይነይ፡ በሓትን ኣዕናውን ኣተሓሳስባ መግለጺ’ዩ። ዝግበኦ ዝተኸልከለ መሰለይ፡ ሪመይ፡ እጃመይ ዝብል፡ ከከም ኩነታቱ ዘፍቅደሉ እንተስ ብሕጋዊ መንገዲ ወይ ብፖለቲካውን ዕጥቃውን መልከዓት ተወዲቡ መሰሉ ንምኽባር ዝሓትት ዝቃለስ ከኣ ናይ ብዱልን ቅኑዕን ኣተሓሳስባ መግለጺ’ዩ። መሰሉ ብሓይሊ ብዓመጽ ዝተነፍገ ብዱል ክሳብ ዝኾነ ከኣ፡ ቅድሚ ዝኾነ ካልእ ምኽንያት፡ መሰሉ ክሕለወሉ ክኽበረሉ ብሓሳብ ድዩ ብተግባር ክድገፍ ይግባእ። ካልእ ኢንታ ካልእ ስም ቅድሚት ሰሪዕካ፡ ዕንቅፋት ክትኮኖ ክትጻበኦ ቅኑዕ ኣይኮነን። ስለምንታይ’ሲ ካብ’ቲ መሰሉ ንምኽባር ዝጥቀመሉ መልክዕ ውደባ፡ እቲ ዝተነፍገ መሰል ስለዝቕድምን ዝኸብድን።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ፖለቲካ ኤርትራ ብእንኮ ሰብ ብዝምራሕ ናይ ውሑዳን ጉጅለ ተዓብሊሉ፡ ብዙሓት ደቂ-ሰባት ከም ሰባት፣ ዜጋታት ከም ዜጋታት፣ ህዝብታት ድማ ከም ህዝብታት ብዘይገደብ ክጎናጸፍዎም ዝነበሮም መሰረታዊ ሓርነታዊ መሰላት ተነፊጉ ኣሎ። ነፋጊ መሰል ጉጅለ ውሑዳን ከም ኣብ መልሲ ኣብዑር ብጌጋ ደረት ግራት ዘፍርስ ሓረስታይ ከይፈለጠ ወይ ተጋግዩ ዘይኮነ ብደይ መደይ ባህሪኡ ዝዓደሎን የርበሓኒ ኢሉ ስለዝመረጾን ዝኽተሎ ዘሎ ኣዕናዊ ፖለቲካዊ ኣንፈት’ዩ። በዚ ግጉይ በሓቲ ፖለቲካዊ ኣንፈት’ዚ፡ ደርባዊ፣ ብሄራዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ጾታዊ፣ ማዕርነታዊ ደሞክራስያዊ ሕቶታት ዝጠልብ ርእይቶታት ክፍጠር ውሁብ ነገር’ዩ። እዚ ከኣ ናይ ሓያል፣ ዘይንብርከኽ፣ መሰሉ ኣሕሊፉ ዘይህብ፣ ንቑሕን ውፉይን ህዝቢ መርኣያ’ዩ።
እዚ ዝተነፍገ መሰል ንምኽባር ዝመሰረቱ ሕቶታት፡ ካብ ዝተበተነ ዘይተወደበ ምዃን ሰጊሩ፡ ፕሮግራም ቀሪጹ፡ ብሕብረ ብሄራዊ፡ ብሄራዊ ድዩ ሃይማኖታዊ መልክዕ ተወዲቡ ናብ ዝቃለሰሉ ደረጃ ክምዕብል ይኽእል’ዩ። መሰለይ ጠቕመይ ክብረተይ ምባሉ፡ ካብ ብዘይተወደበ ናብ ዝተወደበ መልክዕ ተቓውሞ ምስግጋሩ ድማ ብኹሉ ሓቀኛ ደላዪ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣጆዃ በርትዕ ዝብል ኩሉ ሽነኻዊ ምድግጋፍ፡ ምትብባዕ ዝግበኦ ንኡድ ሓሳብን ተግባር’ዩ። ስለዚ ከኣ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኡ፣ መልክዕ ውደባኡን ከመይ ክኸውን ነይርዎ፡ ከመይ’ከ ኮይኑ ኣሎ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ እቲ ኣንጻር መላኺ መንግስታዊ ጉጅለ ኣነ ንደርባዊ ረብሓይ፣ ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ማዕርነተይ፣ ሃይማኖታዊ ነጻነተይ ኢሉ ብዝተወደበ ኣገባብ ዝነጥፍ ዘሎ ምንቅስቓሳት፡ ኣብ ሕድሕዱ ኣፍልጦ ተወሃሂቡን ተኸባቢሩን ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ ክቃለስ ይግባእ።
ኩሉ ኣብ ትሕቲ ዘቤታዊ መግዛእቲ ተቖሪኑ እናሃለወ፡ ኩሉ ዝተነፍገ መሰሉ ከኽብር ተወዲቡ እናተቓለሰ እንከሎ፡ እቲ ሓደን ወሃቢ መሰል እቲ ካልእ ከኣ ካብ’ቲ ኣብ ጎኑ ዘሎ ኣንጻር ቀዳመይ ጸላኢ ይቃለስ ኣለኹ ዝብል ወገኑ ናይ ትኳቦ መሰል ክጽበ ዝደናደን ፖለቲካዊ ኣንፈት ክህሉ ኣይግባእን። ኣነ እከለ ንዝኽተሎ መልክዕ ውደባ ኣፍልጦ ኣይህቦን። ህልውናኡ ኣይቅበልን ምባል፡ ካልእ ገጽ ናይ’ቲ ጉጅለ ህግደፍ መሰረታዊ መሰል ዜጋታትን ህዝብታት ብወግዒ ነፊጉ፡ ንገዛእ ርእሱ ዘይተጻሕፈ ሕጊ ኮይኑ ብሓይሊ እናገዝአ እንክሎ፡ ንግዳም ሕጋውን ደሞክራስያዊ መንግስቲ ክመስል ዝገብሮ ከንቱ ፈተነ ዝመሳሰል ብምዃኑ ክእረም ዘለዎ ግጉይ ኣተሓሳስባ’ዩ። ብስነ-ፍልጠታዊ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ደረጃ ቁጽሪ ውድባት ክንደይ ክኸውን ነይርዎ፡ መልክዕ ውደባ’ኸ ብኸመይ ክቕረጽ ነይርዎ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ብተግባር ግን ብዙሓት ፖለቲካዊ ውድባትን መልክዕ ውደባን ኣብ ባይታ ይዋሳእ ኣሎ። ፍጹም መላኺ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ፋሽሽታዊ ዝብል ፖለቲካዊ ሚዛን ዝተዋህቦ ዘቤታዊ ገዛእ ካብ ዘመሓድራ ዘሎ ሃገር፡ ንዝፍልፍል መሰለይ ዝብል ተቓውሞን መልክዕ ውደባን ኣብ’ታ ሃገር ዝያዳ ካልእ ሓለፋ ከም ዘለካ ወሃብን ከላእን ክትከውን ምድንዳን ሓላፍነት ዝጎደሎ ኣካይዳ ‘ምበር፡ ንሎሚ ይኹን ንጽባሕ ሓቢርካን ተኸባቢርካን ንምንባር ዘተባብዕ ኣማራጺ ኣይኮነን።
ኣብ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ደምበ ነፋጊ መሰልን ደምበ ሓታቲ መሰል ተነጺሩ’ዩ ክቕመጥ ዘለዎ። ሎሚ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝሰማምዕሉን ዝቃለስዎ ዘለውን ነፋጊ መሰል ጉጅለ ህግደፍ’ዩ። ስለዚ ከኣ ንዝበዝሑ ህዝብታት ኤርትራ ጉጅለ ህግደፍ ብቃልስን ብቓልስን ጥራሕ ክውገድ ዘለዎ ደመኛ ጸላኢኦም’ዩ። ደምበ ጸላኢ ድማ ንሱ’ዩ። እቲ “ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መድረኻዊ ጭርሖ ኣንጻር መላኺ መንግስታዊ ጉጅለ ዝቃለስ ዘሎ፡ መሰሉ ዝሓታት ዘሎ ከኣ ደምበ ፈታዊ’ዩ። ስለዚ መልክዕ ውደባ ጉልባብ ጌርካ ኣብ ደምበ ፈታዊ ምስ ዘለው ሓይልታት፡ ኣንጻር ቀዳማይ ጸላኢ ሓቢረ ኣይሰርሕን ሓቢርና ክንሰርሕ እንተደኣ ኮይና በዓል እከለ መልክዕ ውደባኦም ይቐይሩ፡ ወይ ኣብ ናይ ሓባር ግንባርና ኣይሃልው ዝብል ኣተሓሳስባ፡ ኣይኮነን ንቅልጡፍ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ከገልግል፡ ንኣቋውማ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ብልክዕ ዘንበበ ኣይመስልን። መሰል እናሓተተ መሰል ክነፍግ ዝደናደን፡ ሓቢርና ንስራሕ እናበለ ሓቢርካ ንምስራሕ ዝዕንቅጽ፡ ንካልእ ብድሕረት እናኸሰሰ ንገዛእ ርእሱ ካብ’ቲ ዝኸሶ ዘሎ ፖለቲካዊ ድሕረት ሓራ ምዃኑ ዘየርኢ ዝንቡዕ ኣተሓሳስባ’ዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ መሰል እናሓተትካ መሰል ካልኦት ክትነፍግ ምድንዳን ቅቡል ኣይኮነን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 04-12-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ሓይሊ ኣየር፡ ካብ ውልደት ክሳብ ሞት ብመሬት፡ ብሰማይን ብባሕሪን ጓሳ ዝሰኣነ ሚስኪናይ ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ እውን ኣብ ታሪኽ ዓለም ብጸሊም ሕብሪ ዝስነድ ፍጸመታት የጽሕፍ ኣሎ፡፡ እቶም ሉኡዊነት ሰማያትና (Air Sovereignty) ከውሕሱ ሓላፍነት ዝተሰከሙ፡ ከብዶም ኣሕቢጦም ነንባዕሎም እንዳተባልዑ ምንባር ዝመረጹ፡ ከም በዓል ወዲሃብተስሉስ ዓይነት ምስሉያት ሓለፍቲ ዘረከቡና በረውረው ዝበለ ጉድንኣበርጉድን ሓ/ኣየር እንሆ፡ ሳክቲይም
(ሓይሊ ኣየር፡ ካብ ውልደት ክሳብ ሞት)
ቀዳማይ ክፋል
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ንሓይሊ ኣየርን ላዕለዎት ሓለፍትን ዝምልከት ጽሑፋት ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ንከቕርበልኩም መደባት ሰሪዐ ነይረ፡፡ እንተኾነ ምኩራት ኣባላት ሓይሊ ኣየር ከም ሃገሮም፡ በቢዝረኸብዎ ኣጋጣሚታት ነቲ ዓፋኒ ገባቲ ስርዓት፡ ራሕሪሖም ናብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዕቑባ ኣብ ምሕታት ስለዝርከቡ፡ ነዞም ፍጻመታት ኣመልኪተ ዘዝረኸብኩዎን ዘተኣኻኸብኩዎን ሰነዳትን ሓበሬታታት ምቕራብ ክቕጽል’የ፡፡
ቅድሚ ክልተ ወርሒ ኣቢሉ ምስ ኣዛዚ ሓ/ኣየር ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስ ገለ መቀያየሪ ንዋት ክዕድጉ ናብ ሕቡራት ዒመራት ካብ ዝተጓዓዙ 4 ኣባላት ሓ/ኣየር እቶም ክልተ (መጀር ዮናስ ሄኖክን ካፒተን ኣስመሮም ኣማኒኤልን) ብኡንብኡ ናብ ዓዲ ጥልያን ዕቑባ ምሕታቶምን ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝተፈጥረ ሻቕሎትን ዝምለከት ሓበሬታ ብመልክዕ ሰበር ዜና ፈንየልኩም ኔረ፡፡ ኣብዚ ቅንያት ድማ ክልተ ኣባላት ሓ/ኣየር ሓንቲ ነፋሪት ሒዞም ናብ ሃገረ ኢትዮጵያ ዕቑባ ምሕታቶም ብዝተፈላለዩ ሚዲያታት ይወዓዋዕ’ሎ፡፡
እቲ ዘገድስ ኩሉሻዕ ክስቶ ሃዲሙ ክስቶ ከዲዑ ኢልካ ምዝርራብ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ወድዓዊ ባይታ እቶም ዝሃድሙ ዘለው ዜጋታት ኮይንካ ንነገራት ምርዳእ ኮይኑ ይስማዓኒ፡፡ ስለዚ እቲ ንሰማያት ኤርትራ ካብ ጸላኢ ክከላኸል ዝቖመ ሓ/ኣየር ሃገርና ከም ሃገሩ ካብ እዋን ናብ እዋን ናብ ውድቀት ዝዛርየሉ ዘሎ ምኽንያት ምርድኡ ኣገዳሲ እዩ፡፡ እዚ ምስ ዝኾውን ከኣ ካብ ኣፍልጦን ግቡእ መረዳእታን ዝብገስ ቃልሲ ንሓርነት ዕውት ይኸውን፡፡
ኣብ 2011 “20 ዓመታት ሓበን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኩለን ኣካላት መንግስትን ግንባርን ናብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ናይ 20 ዓመታት ናይ ስራሕ ኣፈጻጽማን ስትራተጅካዊ ውጥናትን ከቕርባ ተሓቲተን ስለ ዝነበራ፡ በቲ እዋን ካብ ሓ/ኣየር ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ካብ ዝተልኣኸ ሰነዳት ዝተረኽበ፡ ንሓ/ኣየር ሃገርና ዝምልከት ብጭብጥታት ዝተደገፈ ሰፊሕ ሓበሬታ ካብ ሎሚ ጀሚረ ይፍንወልኩም፡፡
ኣብ 2011 ብምኽንያት ጽንብል መበል 20 ዓመታት በዓል ናጽነት፡ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ኣብ ኣዚዩ ጽዑቕ ዕማማትን ንጥፈታትን ተጸሚዱ ኔሩ፡፡ ኩለን ሚኒስትታት ኣኣብዝተመደበለን ኣደራሻት፡ ንጉዕዞ 20 ዓመታት ዘርኢ ሲምፖዚዮም ከዳልዋ ተሓቢሩ ነይሩ፡፡ ንሓ/ኣየር፡ ሓ/ባሕሪን ሓ/ምድሪን ብሓፈሻ ንሚ/ሪ ምክልኻልን ድማ ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ዝተዓመ ዕማማት፡ ብልጫታትን ቀጻሊ ውጥናትን ዝምልከት ብመልክዕ ጸብጻብ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ብህጹጽ ክልእኹ ተኣዚዞም፡፡ እዛ ብመሰነዓት፡ ስታስቲካዊ ጸብጻበትን ግራፋትን ብሓሶት ወቓቒባ ዝሓለፈት ዓመተ 2011 ብዙሓት ሰራሕተኛታት መንግስቲ ዘይርስዕዋ ዓመት’ያ፡፡
ናይ ኩለን ቤ/ጽሕፈታት፡ በዓል መዚታት፡ ኮሚሽናት፡ ሚኒስትሪታትን ናይ ሕሉፍ 20 ዓመታት ናይ ጸልማት ጉዕዞን ኣፈጻጽማን እንዳፈለጠ ክንሱ ባዕሉ ንዝፈጠሮ ሃጓፍ ክሽፍን ኢሳይያስ ብዘስደምም ኣገባብ ላዕልን ታሕትን ክብል ተርኣየ፡፡ ኣብ ታሪኽ ዝኾነት ሃገር ተገይሩ ዜፈልጥ ድሕሪ 20 ዓመታት፡ ኩለን ኣካላት መንግስቲ ሐድሽ ስትራተጅካዊ ውጥናት ክዳለወለን፡ ዝተፋለለዩ ስልጠናታት ክወሃበን፡ ካብ ቤ/ጽሕፈት ፕረሲዳንትን ካልኦት ኣካላትን ዝተውጻእጽኡ ኪኢላታት ወዲቡ ናብ እምባትካላ (School of Excellence) ክግዕዙ ገበረ፡፡ ብመሰረት’ዚ ከኣ ኣብ መላእ ሃገር “20 ዓመታት ሓበን” እንዳተብሃለ ብዓይኒ ሓቂ ግን ጉዕዞ 20 ዓመታት ንድሕሪት ምንባሩ ዘግህድ ካብ “ሀ” ዝጅምር ስልጠናታት ምሕደራን ስትራተጅካዊ ውጥናትን ንኹለን ኣካልት መንግስቲ ኣብ እምባትካላ ንኣዋርሕ ተዋሂቡ፡፡
እዚ እልቢ ኣልቦ ባጀት ዝፈሰሰሉ ስልጠናታት፡ ከይወዓለ ከይሓደረ ኣብ ጣውላ ተሪፉ፡ ድሕሪ 5 ዓመት ከኣ ኣብ 2016 መቐጸልታ ጉዕዞ ንድሕሪት ዘበስር ብስም “25 ዓመታት ኣብ ልምዓትን መኸተን” ዝተግሃደ ብሩራዊ እዮቤሊዩ ከይሓነኸ ብዝተፈላለዩ ጽምብላት ከኽብር ተርኣየ፡፡
ኣብ ገምጋማት 2011 ካብቶም ኣብ ተኣፋፊን ኣሰካፊን ደረጃ ዘለውን ቅልጡፍ ምትዕርራያት ክግበረሎም ዝተብሃሉ ኣካላት መንግስቲ ሓደ ሓይሊ ኣየር ኔሩ፡፡ ኣባጓይላ ኢሳይያስ ባዕሉ ንላዕለዎት ሓላፍቲ ሓ/ኣየር ኣብ ባጽዕ ዓዲሙ “ሓ/ኣየር ክሳብ ሕጂ ክንዲቲ ዝግበኦ ጠመተ ኣይገበርናሉን፡፡ ድሕሪ ሕጂ ግን መንግስቲ ቅድም ቀዳድም ካብቶም ልዑል ቆላሕታ ክግበረሎም ይግበኦም ዝበሎም ሓደ ኣካል ስለዝኾነ ግቡእ ምትዕርራይ ክግበረሉ እዩ፡፡” ብምባል ንጽባሒቱ ዝተጠለመ ቃል ምምጽብዑ ዝገልጹ በቲ እዋን ዝተጸሓፉ ደቓይቕ ይሕብሩ፡፡
ሓ/ኣየርና፡ ድሕሪ ናጽነት ካብ ደርግ ዝመንዘዖ ዓቕምታት ኣተኣኻኺቡ ብኣስታት 50 ዝኾኑ ገዳይም ተጋደልትን ምኩራት ኣባላትን፡ ውሑዳት ናይ ውግእ ነፈርትን ኣጽዋርን ዓጢቑ፡ ዝፈለመ ክፍሊ እዩ፡፡ እቲ ብዘይወግዓዊ መገዲ ተጨውዩ ንኣስታት 17 ዓመታት ኣብ ጸልማት ካሜራ ካርሸሊ ተሓዩሩ ዝርከብ ብርጋዴር ጀነራል ሃብተጽዮን ሓድጉ ድማ ድሕሪ ናጽነት ናይ መጀመሪያ ኣዛዚ ሓ/ኣየር ኤርትራ ኮይኑ ተሸይሙ፡፡ ብትእዛዝ ኣባጓይላ ጥፍኣትና፡ ምስ ደስከለን ምስተሓርን ድማ ኮ/ል ኣብርሃም ዕቑባስላሰ ዝበሃል ናይ ደርግ ኣብራሪ ነበር ብግዚያዊነት ሓላፊ ኮይኑ ተመዚዙ፡፡ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ብጀካ ኣብ ናይ ቅዲ ኩናትን ወትሃደራዊ እዝን ቁጽጽርን ኣጋር ሰራዊት፡ ካልእ ኣፍልጦ ዘይነበሮ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስ ኣዛዚ ሓ/ኣየር ኮይኑ ተመዚዙ፡፡
ተጋ/ተኽላይ ሃብተስላሰ፡ ኣብ ወርሒ 3/1973 እዩ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ተጸንቢሩ፡፡ ወዲ 19 ዓመት እንከሎ ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ፡፡ በቲ መሪርን ጽንኩርን ሓርነታዊ ቃልሲ እንዳስሓለ ደረጃ ብደረጃ ኣበርክቶኡን ሓላፍነቱን ክብ ብምባል ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ክኸውን በቒዑ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ካብ 1994 ዓ/ም 1ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት “ሀ” ኢሉ ካብ ዝጅምር ክሳብ 16 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ሓላፊ ኮይኑ ኣገልጊሉ’ዩ፡፡
“ኣብ ዝዓረፍኩ ዓሪፈ ኣብ ሳዋ ክቕበር ምንዮተይ ኢዩ” እንዳበለ ክህተፍትፍ ዝውዕል ወዲ ሃብተስሉስ፡ ካብ ክፍላ 1994 ክሳብ 1995 ሓላፊ ስርሒታትን ስልጠናን ሚ/ሪ ምክልኻል፡ ካብ ክፍላ 1996 ክሳብ 1999 ኣብ እዋን ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ ኣዛዚ ኮር 271፡ ካብ ክፍላ 1999 ክሳብ 2001 ኣዛዚ ማእከል ስልጠና ሓይልታት ምክልኻል ኮይኑ ኣገልጊሉ፡፡ ድሕሪ 2001 ተወሳኺ ጽፍሒታት እንዳተዓደሎ ኣዛዚ ሓ/ኣየር፡ ሓላፊ ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ፡ ኣቦወንበር ማሕበር ምትሕግጋዝ ማ/ስ/ሓ/ም/ኤርትራ ኮይኑ ኣገልጊሉ፡፡ ካብ 2007 ጀሚሩ ምስ ኢሳይያስ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ክሰሓሓብ ዝጸንሐ ተኽላይ ኣብ መወዳእታ 2014 ከባቢ ኢድ ኣርኪብሉ ገለ ጽፍሕታት መንጢልዎ፡፡
ብመሰረት’ዚ ከኣ ማ/ስ/ሓ/ምክልኻል ካብቶም ሓደሽቲ ቆጣቑጢ ንዝኾነ ብር/ጀነራል ተኽለ ልብሱ ተዓዲልዎ፡፡ ጽንሕ ኢሉ ባእሲ ተኽላይን ኢሳይያስን ናብ ቆልዓ ሰበይቲ ወሪዱ ማዕረ ናብ በዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ልኡላ ገብረኣብ በጺሑ፡ ንተኽላይ ኣብ ጻዕረ ሞት ምስ ዝነበረ ሜ/ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ክተተዓርቖም ስለ ዝፈተነት ጥራይ ካብ መዝነታ (ሓላፊት ሃማደኤ) ብህጹጽ ክትእለ ገይርዋ፡፡ ወይ ካብ ኢሳይያስ፡ ወይ ካብ ህዝቡ ከይኮነ ላንጋላንጋ ዝተረፈ ወዲ ሃብተስሉስ እንሆ ካብ 2014/15 ጀሚሩ ነታ ኣብ ኣፍ ገደል ትርከብ ሓ/ኣየር ጥራሕ ሓቒፉ ኣብ ሰንከልከል ይርከብ፡፡ ንምትፍናን ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝምልከት ሓበሬታን ጭብጥታትን ንካልእ እዋን ገዲፈ ነቲ ብሜ/ጀ ወዲ ሃብተስሉስ ንኣስታት 15 ዓመታት ክእዘዝ ዝጸንሐ ሓ/ኣየር ሃገርና ዝምልከት ሓበሬታ ክቕጽለልኩም፡፡
ናይ ዝኾነት ሃገር ዜጋ እታ ዝተፈጠረላ ሃገሩ ብኣየር ብመሬትን ብባሕርን ውሕስቲ ኮይና ኣብ ሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ዕውቲ ክትከውን ባህሪያዊ ምንዮቱ ኢዩ፡፡ ኣታ ንሕናስ ኣይተዓደልናን! ሰላም፡ ብልጽግናን ዲሞክራሲን ዝብላ ቃላት ብሰንኪ እዞም ጠላማት ኣብ ኣፍና ጥራይ ዝተረፋ ኮይነን፡ ሃገር ብሙልኣ ኣብ እዋን እቶ እቶ ዘላ እንክትመስል ቆልዓ፡ ሰበይቲ፡ ሽማግለ ከይፈለየ ናብ መጋርያታት ኩናትን ወረ ኩናትን ሸሚሙ ንሃልኪ ፕሮፖጋንዳ ጥራይ ብኹሉ መገዲታት (ብኣየር፡ መሬትን ባሕሪን) “ሉኡላዊነታ ዘውሓሰት” ባዶ ሃገር ኣሕቖፍምና፡፡
እቲ መሬት ክሕሉ ኣብ መሳርዕ ሓይልታት ምክልኻል ዝተሰለፈ ብሉጽ መንእሰይ፡ ከም ግመ ሓጋይ በኒኑ፡ እቲ ባሕሪ ክውንን ዝተሰለፈ ምዑት ወለዶ ብኡ ንብኡ ጠፊኡ፡ ሕጂ ከኣ እቲ ሰማያትና ከውሕስ ዝተወደበ ግዱስ ዜጋ በቢዝወፈሮ ሃብቲ ሃገር ንጓኖት እንዳረከበ ፋሕ ብትን ይብል’ሎ፡፡
ብመሬት፡ ብሰማይን ብባሕሪን ጓሳ ዝሰኣነ ሚስኪናይ ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ እውን ኣብ ታሪኽ ዓለም ብጸሊም ሕብሪ ዝስነድ ፍጸመታት የጽሕፍ ኣሎ፡፡ እቶም ሉኡዊነት ሰማያትና (Air Sovereignty) ከውሕሱ ሓላፍነት ዝተሰከሙ፡ ከብዶም ኣሕቢጦም ነንባዕሎም እንዳተባልዑ ምንባር ዝመረጹ፡ ከም በዓል ወዲሃብተስሉስ ዓይነት ምስሉያት ሓለፍቲ ዘረከቡና በረውረው ዝበለ ጉድንኣበርጉድን ሓ/ኣየር እንሆ፡፡
ሓይሊ ኣየርና ብመንጽር ውዳበታቱን ዕጥቅታቱን
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ልዕሊ ድኽነትን ጉጅለ ኢሳይያስን ካልእ ጸላኢ ኣለዎ ኢለ ስለ ዘይኣምን ሎሚ ነቶም ወድዓዊ ኩነታት ሃገርናን ጸላኢናን ፈሊዮም ኣብ ምርዳእ ዝጽገሙ፡ ሃገር ኣሕሊፈ ዝህብ ዝመስሎም ሰባት ከይተገደስኩ፡ ብዛዕባ እቲ ዕላማታቱ ብኢሳይያስ ተጨውዩ ሃገር ምውሓስ ገዲፉ መጋበርያ ምልኪ ኮይኑ ዘሎ ሓ/ኣየር ዝምልከት ቅርጥው ሓበሬታ እፍንወልኩም፡፡ በዚ ምኽንያት እዩ ብቋንቋ ኢንግሊዝ ኣብዝፈነኹዎ ሓደ ጽሑፍ ….Very few may label me as ‘’sell out’’ or ‘’traitor’’, but I believe those labeling me as such are themselves victims of the PFDJ propaganda and can`t distinguish between serving dictatorship & working for the country. ኢለ ዝገለጽኩ፡፡
ድሕሪ ናጽነት ቀስብቀስ ኣወዳድብኡ እንዳመሓየሸ ብኣስታት 12 ክፍልታት ዝተጣየሰ ሓ/ኣየር ኤርትራ ብሰንኪ ዝንቡዕ ኣመራርሓ ዝደስከሉ ከም በዓል ክፍሊ ምምሕዳር፡ ፋይናንስ፡ ሎጂስትክስ፡ ስልጠናን ኢንስፔክሽንን ዝኣመሰሉ ውዳቤታት የመሓድር፡፡ ምስ ምውሓስ ለኡላዊነት ሰማይ (ምጥቃዕን ምክልኻልን) ቀጥታዊ ርክብ ዘለዎም ክልተ ክፍልታት ሓ/ኣየር፡ ክፍሊ ኦፕረሽንን ክፍሊ ምክልኻል ኣየርን ዝተብሃሉ”ዮም፡፡ ኣብዚ እዋን ብኮ/ል ሸካይ እድሪስን መጀር ሰለሙን ዘሞይን እንዳተኣለየ ዝርከብ ክፍሊ ኦፕረሽን ብቐጥታ ንናይ ውግእ ነፈርትን ኣብረርትን፡ ብምምእካል ኣብ እዋን ኩነታትን ታዕሊምን ወፍርታት የካይድ፡፡ ብኮ/ል ተስፋልደት ቃሩራ እንዳተኣለየ ዝርከብ ክፍሊ ምክልኻል ኣየር (Air defense) ድማ ንሚሳይላት፡ ራዳራትን ወንጫፊ ሮኬታትን (Launchers) የመሓድር፡፡
ካብ 1991 ዓ/ም ድሕሪ ናጽነት ናብ መሬት ኤርትራ ክረግጻ ብህግደፋውያን ዝፈቕደለን ብሓፈሻ 12 ዓይነት ናይ ውግእ ነፈርቲ’የን፡፡ 25 ዓመታት ኣብ ልምዓትን ህንጸትን ንዘሕለፈት ሓንቲ ሃገር ምናልባት ዓቕምታትን ትሕዝቶን ነፈርቲ ውግእ ኤርትራ ምስ እትዕዘብ ኣዚያ መተደንጸወት፡፡ እዘን ይትረፍ ዶ ብሃገርስ ብሓደ ሃብታም ክውነና ዘሰክፋ ናይ ውግእ ነፈርትን ዘለወን ህልው ኩነታትን ብሓጺሩ ከምዚስዕብ እዩ፡፡
ሚግ-29 (Mikoyan MiG 29):
ብደረጃ ኤርትራ ብሉጻት ተባሂለን ዝዕደጋ ናይ 1970ታት ቴክኖሎጂ ዝተዓጥቃ ነፈርቲ ውግእ ኮይነን፡ ብሓፈሻ ካብ 1998 ክሳብ 2003 ኣብ ዝነበረ እዋን ሓጎስ ኪሻ፡ ናይዝጊ ክፍሉ፡ ብ/ጀ ሃብተጽዮን ሓድጉ፡ ኮ/ል ኣብርሃም ዕቑባስላሰ፡ ኮ/ል ህብተዝጊ ተወልደ (ወዲ ማማ) ናብ ሩስያ ከይዶም ዝዓደግወን እየን፡፡ ኣብ ውሽጢ 25 ዓመታት 10 ሚግ-29 ነፈርቲ ተዓዲገን፡፡ ካብ ጭራ ቁጽሪ (Tail Number) 501 ክሳብ 510 ተዓዲልወን፡፡ ዘሕዝን መዓለአን ከኣ ከምዚስዕብ ‘ዩ፡፡
ሚግ-29 Tail Number 501፡ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1998 ዝተዓደገት ብሰንኪ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ዝዓነወት”ያ፡፡ ኣብ ገለ እዋናት ንተምሃሮ መምሃሪ ይጥቀሙላ፡፡
ካብ Tail Number 502 ክሳብ 506 ቁጽሪ ዝተዓደለን ሚግ-29፡ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 1998 ዝተዓደጋ ኮይነን፡ ካብዚኣተን እተን 2 (Tail No 503ን 506ን) ኣብ ባድመ ብወያነ ተሃሪመን፡፡ መጀር ሳሚኤል ግርማይ (ሳይሞንን) መጀር ዮናስ ምስግና ዝተብሃሉ ምዑታት ዜጋታትና ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልቲ ኣብ ኩናት ባድመ ምስተን ነፍርቲ ተሰዊኦም፡፡
ብ Tail No 502፡ 504፡ 505 ዝልለያ ሚግ- 29 ነፈርቲ ከኣ ብሰንኪ ሕጽረት መቀያየሪታት፡ ምውዳእ ናይ በረራ ሰዓተን፡ ዘይቅርዑይ ኣተሓሕዛን ብኹሉ ሞያዊ መለክዒታት ንኩናት ዘይብቑዓት ተባሂለን ኣብ ጽንብላት ህግደፍ ጥራይ ንመደዓዓስን ንሃልኪ ፕሮፖጋንዳን ተጸጋጊነን ይረኣያ፡፡ እዘን ሚጋት እየን፡ ኣብ በዓል ናጽነት ልዑል ወጻኢ ተሰሊዑለን፡ ካብተን ደው ዝበላ ነፍርቲ መቀያየሪታት ብምልግጋብ፡ ኣብ ሰማያት ኣስመራ ዘርኡዩና፡፡ ንኣብነት ኣብ 2012/13 ንበዓል ናጽነት ተባሂሉ ብመዓልቲ 6000 ዶላር ኣበል እንዳተኸፈሎ ሓደ ቤላሩሳዊ ኪኢላ ብምምጻእ፡ ኣብ ውሽጢ 10 መዓልታት፡ ካብተን ደው ዝበላ ነፈርቲ ኣቑሑ እንዳምለቐ፡ ሓንቲ Su27ን ነታ ብ Tail No 504 ትጽዋዕ ሚግ-29 ብምልዓል ከጸንብላ ተገይረን፡፡ ኣብ 2014/15 ብተመሳሳሊ ኣገባብ ስለ ዘይተኸኣለ፡ በዓል ናጽነት ብዘይ ኮለላ ናይ ውግእ ነፋሪት ተጸንቢላ፡፡ ኣብ 2016 ድማ በዓል ናጽነት ብመልክዕ ብሩራዊ ኢዮቬሊዩ (25 ዓመት) ክኽበር ልዑል ወጻኢታት ዝተሰለዓሎም ዓበይቲ ናይ ፕሮፖጋንዳ መደባት ስለዝተሓንጸጹ፡ ከም ኣካል መደባት ጽንብል ብሩራዊ ኢዮቬሊኡ፡ 10 ሩሱያውን ኪኢላታት ብኣማኢት ሺሕ ዶላራት ተዓዲጎም ተመሳሳሊ ናይ ጽገና ስርሓት ብምግባር ሓንቲ ሱ-27ን ብቑሪ 504ን 505 ዝፍለጣ 2 ሚግ -29 ክበራ ተገይረን፡፡ በዓል ናጽነትና ምስ ራህዋ፡ ቅሳነትን ፍትሕን እንተዝጽንበል፡ ዝጸልእ ዜጋ የብልናን፡፡ ግና ከምቲ ኩላትና ዝተዓዘብናዮ ንሃልኪ ፕሮፖጋንዳ ዕሱባት ህግደፍ ነዘን ነፈርቲ ስኢሎም ኣብ መናድቕ ፌስቡክ ብምጥቃዕ ከህውትቱ ቀንዮም፡፡
ጉድን ኣበር ጉድን ሚግ-29 ብቐሊሉ ኣየብቀዐን፡፡ ብሉጻት ኪኢላታት ከም ሃገሮም ናብ ስደት ምስተቐሰቡ ኣብ ኢድ ተልሜደን ዝወደቓ ፍጻመ፡ እተን ዝተረፋ ነፈርቲ ውግእ (ካብ Tail No 507 ክሳብ 510 ዘለዋ) ዘሕዝን ኮነ፡፡ ኣብ 2002 ዝተዓደጋ ሚግ- 29 (Tail No 507ን 508ን) ኣብ እዋን ልምምድ ኣብ 2004 ካፒተን ክብረኣብ ኣለምን፡ ኣብ 2008 ድማ ካፒተን ኢሳያስ ተኪኤ ዝተብሃሉ ኣብረርቲ እንዳብረርወን ወዲቐን ካብ ኣገልግሎት ወጻእ ኮይነን፡፡ ሚግ-29 ቁጽሪ 509 ብ9 መጋቢት/2005 ቅ/ፋዱስ ሰዓት 11፡30 ድሕሪ ናይ ልምምድ፡ ኣብ ላንዲንግ ዓቢ መጉዳእቲ ከምዝበጽሓን ክትጽገን ከምዜትኽእል በቲ ዕለት ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝተልኣኸ ህጹጽ ናይ ዳሽ መሕበሪ ወረቐት ይገልጽ፡፡ እታ ዝተረፈት መጋቢት 2004 ዝተዓደገት 510 ዝብል Tail No ዝተዓደላ ሚግ- 29 ድማ ብደዋ ከምዝሕረድ በጊዕ ኣካላታ እንዳተፈታተሐ ንተን ካልኦት ክትምጥው ጸኒሓ፡፡ እምበኣር ከስ ካብ 10 ሚግ-29 ናይ ውግእ ነፈርቲ ዋላ ሓንቲ ንጭና እተተኣማምን ነፋሪት ዘይብሉ ሓ/ኣየር ሃገርና ታሪኽ ሚጋት 29 እቲ ሓቂ እዚ’ዩ፡፡
ኤስዩ -27 (Sukhoi-Su27):
ብሃገረ ዩኩሬን ዝተስርሓ ብልማዳዊ ኣጸዋውዓ ሚግ-27 ተባሂለን ዝጽውዓ Su27 ክልተ ነፈርቲ ውግእ ኣብ 2002/03 በቲ ናይ ኣጋር ሰራዊት ወትሃደራዊ ተሞኩሮ እምበር ናይ ሓ/ኣየር ኣፍልጦ ዘይብሉ ወዲሃብተስሉስን ገለ ኪኢላታትን ተዓዲገን፡፡
ናብ ሃገርና ምስ ኣተዋ ድማ Tail No 608ን 609ን ዝብል ተዓዲልወን፡፡ ብ Tail No 608 ትጽዋዕ ናይ ስልጠናን ውግእን ነፋሪት ኮይና ንገለ ሰዓታት ምስ በረረት ውሽጣዊ ብልሽት ኣጓኒፍዋ ንኣስታት 9 ዓመታት ዶው ኢላ ናይ ክልሰ ሓሳብ መምሃሪት ኮይና ጸኒሓ፡፡ ከምቲ ክብ ኢለ ዝገልጽኩዎ ካብዛ 608 ሰኾይ ገለ ኣቑሑት እንዳመላለቑ ነታ ብ609 ትጽዋዕ ኤስዩ 27 ኣብ በዓል ናጽነት ክትበርር ተገይሩ እዩ፡፡ ስለዚ እዘን ሰኾይ 27 እውን ብኹሉ መለክዒታት ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ኮይነን ንኩናት ዘድምዕ ዓቕሚ የብለንን፡፡
ሄሊኮፕተራት፡
ብሓፈሻ ናብ ሃገርና ካብ 1996 – 2006 ኣብ ዝነበሩ እዋናት 3 ዓይነት ወትሃደራዊ ሄሊኮፕተራት ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተዓዲገን ኣትየን፡፡ ዝርዝር ትሕዝቶኦንን ኣገልግሎተንን ድማ ዝስዕብ’ዩ፡፡
MI 17 ሄሊኮፕተር፡ ብኣገልግሎተን Compact & Transport version ብዝብል ንወትሃደራዊን ንመጓዓዝያን ዝውዕላ ስርሒት ሩሱያ ዝኾና 5 ሄሊኮፕተራት 1996 ተዓዲገን፡፡ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ካብ ዝጥቅዑ ገለ ኣሳእል እታ ኣባላት ፍሉይ ሓይልታት ኣሃዱ 84 ኣብ ሳዋን ዒንን ክዘሉላ እንዕዘባ ሄሊኮፕተር ካብዚኣተን ሓንቲ’ያ፡፡ ሓ/ኣየር መጻወቲ በዓል ወዲ ሃብተስሉስን ዕሱባት ኣልገልቱን ምስ ኮነ ጉዕዞ እዘን 5 ሄሊኮፕተራት እውን ከምተን ሚጋት ኮይኑ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡-
ሓንቲ MI 17 ሄሊኮፕተር ገና ብኣግኡ ኣብ ሳዋ ልምምድ እንዳገበረት እንከላ ብሰንኪ ሕማቕ ኪሌማ ተሓምሺሻ፡፡ ብኣዚዩ ዘሕዝን ኣገባብ ናይ 3 ትስፉዋት ኪኢላታት ሂወት ሒዛ ጠፊኣ፡፡ እቶም ኪኢላታት ድማ ሰለሙን ተስፋማርያም (ኣብራሪ)፡ ዳኒኤል ገረየሱስ (ተሓጋጋዚ ኣብራሪን) ኤፍረም ተኽለ ዝተብሃለ ቴክኒሻንን’ዮም፡፡
01 ኣብ ከባቢ መንደፈራ ብተመሳሳሊ መልክዕ ኣብ ልምምድ ተሓምሺሻ
01 ኣብ ኩነታት ምስ ወያነ ተሃሪማ
01 ኣብ 2013 ኣብ ቤዝ ወዲቓ ተበላሽያ
01 ብደዋ ብሰንኪ ሕጽረታት መቀያየሪን ጸገናን ካብ ኣገልግሎት ወጻእ ኮይና፡፡
MI 171 ሄሊኮፕተር፡ እዘን ካብታ ክብ ኢላ ዝተገልጸት ኣስማተን ብሓንቲ ቁጽሪ ጥራይ ዝፍለያ 2 ሄሊኮፕተራት ኣብ 2003 ካብ ቤላሩስ ዝተዓደጋ እየን፡፡ ካብዚኣተን
01 ኣብ 2006 ኣብ ከባቢ ነፋሲት ኣብ ልምምድ እንከላ ወዲቓ ተቓጺላ
እታ ዝተረፈት MI 171 ሄሊኮፕተር ድማ እታ ብተዳጋጋሚ ተጠሊፋ ናብ ሱዑዲ ዓረብ ት ኸይድን ትምለስን ኮይና መብዛሕትኡ ህዝቢ ዝፈልጣ ኣብ ጥሙር ወትሃደራዊ ስርሒታት (ምውህሃድ ሓ/ምድር፡ባሕርን ኣየርን) ኣብ ምጉዕዓዝ ላዕለዎት ሓለፍቲ ካብን ናብን ትነጥፍ እያ፡፡
ኣጉስታ ሄሊኮፕተር፡ ስርሒት ጥልያን ዝኾና መብዛሕትኡ ግዜ ንምጉዕዓዝ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘገልግላ ብ1998 ዝተዓደጋ እየን፡፡ እዘን ሄሊኮፕተራት ብሓደ ግዜ 7 ሰብ ናይ ምጽዓን ዓቕሚ ዘለወን ኮይነን ምስኣተዋ Tail No 701ን 702ን ዝብል መለለዬ ቁጽሪ ዝተዓደለን እየን፡፡
ሕጂ እውን… እወ ሕጂ’ውን.. ሃሱሳት ህግደፍን ዕሉላት ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ኣፍ ሞት ጎስጓሳትን ጸለመታትን እንዳገዓሩ፡ ምእንተ ድሕነት ሃገርን ህዝብን፡ ዝፈልጦን ብደቂቕ ዘተኣኻኸብኩዎን ሓበሬታ ናባኹም ምፍናው ክቕጽሎ’የ፡፡
———ጉድንኣበር ጉድን ሓይሊ ኣየር ይቕጽል——-


text:
Share List
Related posts:
- ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ኣኼባ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ክሳተፍ መደብ ዝነበሮ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ)፡ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ኣርሊንግተን ከምዝርከብ ምንጭታት ካብ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ሓቢሮም።
- ምስጢር ግዳይ በዓል ጽሩራ ህግደፍ ዝኾነት ጓል ስውአትን፡ አውያት ዓሳታት ማእከላይ ባሕሪ ዝተቛደስዋ “ሳሊናን”፥ ስለምንታይ?
- ማሕበር ገዳም ደብረ ቢዘን ን ኣባ ሉቃስን መሳርሕቶም ኣባ ባስልዮስን ብጽኑዕ ብምቅዋም ኣውጊዞሞም ፡ እዚ ስጉምቲ`ዚ ድማ ንሃገራዊ ድሕነት ስርዓት ህግደፍን ሃይማኖታዊ ጉዳያትን ኣዝዩ ኣሰንቢድዎም ኣሎ ።
- እቶም ዘለዉ ስለዘየተንፈሱ፡ ከምዝሞቱ’ዮም ዝቁጸሩ
- ኣብ ሕሉፍ ታሪኽ ዝነብር ስርዓት (ህግደፍ)
- ሎሚ ቀዳም ብርክት ዝበለ ቁጽሪ ዘለውዎም ኣብ ኤርትራ ዓስኪሮም ዝነበሩ ኣባላት ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ናብ ሱዳን ከምዝኣተዉ ተሓቢሩ።
- ዋና ዳይረክተር ሃገራዊ ቦርድ ላዕለዋይ ትምህርቲ ኤርትራ ኮይኑ ን ኣስታት 10 ዓመታት ክሰርሕ ዝጸንሐ ዶር ታደሰ መሓሪ ብ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣኑ ከምዝተኣልየ ምንጭታት ሓቢሮም።
- ኣብ ግብጺ ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ዝፍጽሙ ዘለዉ ጳጳስ ፍራንሰስ፣ መራሕቲ እስልምና ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት ኣብ ምዅናን ሕቡር ድምጺ ከስምዑ ትማሊ ዓርቢ ከምዘተሓሳሰቡ ‘ዘ ኢንድፐንደንት’ ሓቢሩ።
- ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብመሪሕነት የማነ ገብርኣብ ( ማንኪ) ኣብ ሆላንድ ከካይዶ ጀሚሩ ዝነበረ ኣኼባ ኩርኩር ህግደፍ (YPFDJ) ብ ሳላ ተባዕ ተቓውሞ ደለይቲ ፍትሒ ሆላንድ ተሰሪዙ። ልኡኻት ህግደፍ ብህጹጽ ክወጽኡ ተኣዚዞም።
- ሰብ'ዶ ይኾርዕ ብዘይ ሰቡ፣ እስኪ ተዓዘቡ! ስክፍታ ኣደይ ለታይ አብ ሰልፊ ጀነቫ ህግደፍ
- ሰብ'ዶ ይኾርዕ ብዘይ ሰቡ፣ እስኪ ተዓዘቡ! ስክፍታ ኣደይ ለታይ አብ ሰልፊ ጀነቫ ህግደፍ
- መልእኽቲ ንጹርራ ህግደፍ – Message to PFDJ junta!


text:
መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
አብ 24 ግንቦት፣ ቅድሚ 27 ዓመታት፣ ሃገርና ኤርትራ ንጎባጢ ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ አብ ኤርትራ ብምስዓር ልዑላውነት ዚተጓናጸፈትላ ዕለት’ያ። ህዝቢ ኤርትራ ብውድባቱን ተጋደልቲ ደቁን እናተመርሐ፣ አብ ኣፍሪቃ ዚነውሐ ብረታዊ ቃልሲ ድሕሪ ምክያድ፣ ማለት ድሕሪ ን30 ዓመታት ዚኸደ ናይ ሰብ መስዋእትን ከምኡ ሰፍ ዘይብል ናይ ንዋይን ንብረትን ብርሰት፣ ብዕለት 24 ግንቦት 1991 ዓ.ም.ፈ ናጽነቱ አረጋጊጹ። ምእንት’ዚ ከአ’ያ፣ ዕለት 24 ግንቦት አብ ኤርትራዊ ልቢ’ን ዝኽርን ዝለዓለ ጥርዚ ሒዛ ክትጽንበል ትነብር።
ንብረታዊ ዓወት ብርፈረንዱም ንምእንጓቱ ብዕለት 23-25 መጋቢት 1993 አብ ዚተኻየደ መረጻ ከአ 99.8% ካብ ህዝቢ ኤርትራ “እወ ንናጽነት” ከም ዘድመጸ መንግስታት ዓለም ዘረጋገጽዎ ታሪኻዊ ሓቂ ኴይኑ’ዩ። ከም ውጽኢቱ ከአ ኤርትራ ካብ 28 ግንቦት 1993 ጀሚራ ከም (መበል 184’ዊት) ኣባል ናይ ልዑላውያን ሃገራት አብ ሕቡራት-መንግስታት-ዓለም (United Nations) ወይ ከምኡ (መበል 53) ኣባል ናይ ልዑላውያን ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ኴይና።
ሎሚ ብፍላይ፣ አብ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ዚተቓለሰሉን ብምልኣት ዘድመጸሉን ጸቒጥካ ምዝራብን ምስራሕን ኣገዳስነቱ ብዝያዳ ዕዙዝ እናዀነ ይመጽእ አሎ። ምኽንያቱ ድሕሪ’ዚ ኹሉ ዚተኸፍለ መዳርግቲ ዘይብሉ መስዋእትን ገድልን እንተዀነ’ውን ሓደ-ሓደ ፈተንቲ ብድሆታት ዳግም ይቃለቐሉና ብምህላዎም።
ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ዛጊት ምስ ኵሎም ጎረባብቲ ሃገራት ናይ ወግእ ምትዅታዅ ከገብር ከም ዚጸንሓን መንእሰይ ሃገርና ናብ መወዳእታ ዘይብሉን ዘይክፈል ዕስክርናን ሸሚምዎም ምህላዉን ጸሓይ ዚሃረሞ ሓቂ’ዩ። አብ ዳሕራይ ዓመታት ብፍላይ ከአ ንቀይሕ-ባሕርናን ንወደባትናን ንፔትሮ-ዶላርን ዚምንጥዉ ሃገራትን ንተሓናሓንቲ ናይ ግዳም ሓይልታትን ብምዕዳል፣ ሃገረ-ኤርትራ መደበር ውግእ ንኽትከውን ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ይዝውተር አሎ። ከም ውጽኢቱ ኤርትራ ሎሚ መንእሰያታ በኸፈር ዚሃድምዋ ሃገር ኴይና’ላ።
እቶም ንስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ ብቃልሲ በዲህና ንህዝብናን ሃገርናን መስተርሆ ከነምጽአሉ ተስፋ ዚተነብረልና - ደምብ ደለይቲ ፍትሒ - እንተኾነ’ውን ዝትሓዋወሰና ዘሎ ኢና ንመስል ዘሎና። ምስ ከባቢኻ ዝርከባ ሃገራት ተሳኒኻን ሓቢርካን ምንባር ራህዋን ሰላምን ከምጽእ ከም ዚኽእል ዘየማትእ ነገር’ኳ እንተኾነ፣ መስርዑ ምስ ዚስሕት ግና ኣሉታውነቱ ከም ዚዛዙ ፍሉጥ ነገር ኢዩ። ብሰንኪ ውሽጣዊ ዓመጽን ምልክን ኤርትራን ህዝባን ሎሚ ብከቢድ ሽግር ይግረፉ ከም ዘለዉ ንፋላለየሉ ተርእዮ ኣይመስለናን። ምእንት’ዚ ኣትኵሮናን ሃምናን ነዚ ማሕንቖ’ዚ ፍታሕ ምንዳይ ክኸውን ከአ ይግባእ። ካብኡ ሓሊፉ ግና ነዚ ሃጓፍ’ዚ ከይመድመድና ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘሊልና ብኣቆራጭ ሩፍታ ምንዳይ አይሰርሕን’ዩ። ኤርትራውያን ሙሁራን፣ ኤርትራዊ ውዱባትን ውዳቤታትን፣ ኮታ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ አብ ምሕራር መሬት ዘረጋገጾ ሕብረትን መሃዝነትን፣ ሎሚ እንተኾነ’ውን ንህዝብን ሃገርን ናብ ግዝኣት-ሕጊ፣ ናብ ዲሞክራሲ፣ ናብ ስርዓት ፍትሒ ወዘተ… ንምስግጋር ሓቢርካ ምጽዓድ’ዩ እቲ እንኮ ምርጫ። ጭ^ቡጥን ጭቡጥን ስጕምትታት አከታቲልካ ብምውሳድ ዕዮ-ገዛና ኣሳሊጥናን - ሃጓፍትና መድሚድናን - ከአ ንነብስና ኴንና ነካልእ ክንዓብስ ይከኣል’ዩ። እምበኣር ሎሚ ካብ ደለይቲ ፍትሒ ዚጥለብ ዘሎ ጕዳይ ምርግጋጽ ኤርትራዊ ውሽጣዊ ሓድነት’ዩ። ስለ ዚኾነ፣ እቲ እዋናዉ ቅድምያ ሎሚ፣ ምሁር ምስ ከምኡ ምሁራት ኣሕዋትን ኣሓትን፣ ውድብ ምስ ካልኦት ከምኡ ውድባትን ውደባታትን፣ ውልቀ-ዜጋ ምስ ብጾቱ ዚተረፉ ደቂ-ሃገር ወዘተ… ብግብሪ ተሳንዩን ተወሃሂዱን ሃገሩን ህዝቡን አብ ምድሓን አቢሉ ከጸቅጥን ብሓባር ክምርሽን ከሎ’ዩ።
24 ግንቦት ተኸቢራ ትንበር!
ዘለኣለማዊ ክብርን ዚኽርን ንስዉኣትና!
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ
ንዲሞክራስያዊ ለውጢ አብ ኤርትራ (NRW)
24.05.2018
ኣካያዲት ኣካል


text:
እቲ ናጽነትና፡ ስርዓት ህግደፍ ቅድሚ ምምስራቱን ሽግር ከውርድ ቅድሚ ምጅማሩን’ዩ ኾይኑ። እዚ ሓድሽ ወለዶ፡ ነቲ ናይ ዝሓለፈ ወለዶ ጽቡቕን ሕማቕን ተቐቢሉ፡ ፈላልዩ ክርእዮን ከኽብሮን እንተዘይበቒዑ? እቲ ንሱ ዝወልዶ (ብድሕሬና ዝመጽእ ወለዶ) ነቲ ሕጂ ንሰርሖ ዘለና ጽቡቕን ሕማቕን ከኽብሮን ክስዕቦን ዘሎ ተኽእሎ ጸቢብ’ዩ። ናይ ነብስና […]
ተመን ደጕዓሊ ብተስፋዬ ገብረኣብ ትርጕም፦ ቴድሮስ ማርቆስ ኣብ መፋርቕ ክራማት ቀይሕ ባሕሪ ኻብ ምጽዋዕ ናብ ኣስመራ እናተመለስኩ፡ ኣብ ደጕዓሊ ሓንቲ ለይቲ ሓደርኩ። ኣብ እግሪ እቲ ኮሎኔል ክሪስቶፈርን ራእሲ ኣሉላ ኣባ ነጋን እተዋግኡሉ ኵርባ ሓደ መዘናግዒ ማእከል ተሃኒጹ ይርከብ። ኪንዮ እቲ መዘናግዒ ማእከል ግራት በርበረ ይርአ። ኣብ ደጕዓሊ […]
እሾኽ ልበይ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ ኣብ’ቲ ካብ 1961ዓም ክሳብ 1993ዓም ዝተኻየደ ሓርበኛዊ ውግእ ኣንጻር’ቲ ናይ ሽዑ ዝዓበየን ዝበለጸ ዝተዓለመን ዝዓጠቐን ሰራዊት ጸላም ኣፍሪቃን ሓገዝቱ ልዕለ ሓያላን ኣሜሪካን ሩስያን ንዓለም ብዘደነቐ ጅግንነትን መስዋእትን ተዓዊቱ። እዚ ንገዛእ ህዝብኻን ነፍስኻን […]
እዚ ሕጂ ንሕና ንቃለሶን ነምጽኦ ሓርነትን ድማ፡ ዝያዳቶም ዝሓለፉን ዝያዳቶም ዝመጽኡን፡ ንዓና ትርጉም ክህልዎ እዩ። (እንተምጺእናዮ!?) ስለ’ዚ፡ ሉኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ንምምጻእ ዝተኻየደ መስዋእቲን ስንክልናን ምኽሓድ ማለት፡ ነቶም ሽንትኻን ንፋጥካን ጸሪጎም ዘዕበዩኻ፡ ዘምሃሩኻ፡ ተጋዲልካ ሞራል ዝሃቡኻ፡ ወለድኻ ምኽሓድ ማለት’ዩ።
“እቶም ብጸልማት ዝተሰርቁ እስራኤላውያን ህጻናት!” ሃገር ንምምስራትዶ፡ ዓሌት ንምጽናት? እዚ ብኸፊል ተርጒመ ዘቕርቦ ዘለኹ ጽሑፍ፡ (ንምሉእ ንባብ ኣብ’ቲ መርበብ ሓበረታ ኣቲኹም ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም) ሓደ እዋን […]