text:
ተድላ ዕቝቢት ብቛንቋ ዘውዴ ረታ
ኣብ መጽሓፍ “የኤርትራ ጉዳይ” ብደራሲ ዘውዴ ረዳ ዝሰፈረ
ብቦኽረ ገብረእየሱስ ዝተተርጎመ
(ጸሓፍን ጋዜጠኛን ዘውዴ ረታ (1935-2015) “የኤርትራ ጉዳይ” ኣብ ዝብል መጽሓፎም መወዳእታ ከባቢ፡ “የተድላ ዕቁቢት ትራጀዲ” ዝብል ኣርእስቲ ይንበብ፡፡ ካብዚ ቀጺሉ ዝቐርብ ጽሑፍ እምብኣር ትርጉም ናይ’ቲ ምዕራፍ እዩ፡፡ ከም ኣድላይነቱ ተጸሚቑ ክቐርብ እንተዘይኰይኑ፥ካልእ ለውጢ ወይ ምትዕርራይ ኣይግበረሉን፡፡ ምንጩ፡ ትረኻኡ፡ ቅኒቱ ወዘተ ኵሉ ናይ ጸሓፊኡ እዩ፡፡ ኣብ ምትርጓሙ እተገብረ ለውጢ ምናልባት ኣብ ቅንፍ ዝኣትዉ ገለ መብርሂታት ከምኡ ውን ስርዓተ ነጥብታት እዩ፡፡ ሰናይ ንባብ፡፡)
* * * * * * *
ኣብ ዘመነ መንግስቲ ተድላ ባይሩ፡ ፖሊስ ኤርትራ ብኣዛዝነት እንግሊዛውያን ይምራሕ ነበረ፡፡ ኣብ 1955 ኣስፍሃ ወልደሚካኤል ዋና ኣመሓዳሪ ምስ ኰኑ ጀሚሩ ወርሒ ኣብ ዘይመልእ ግዜ፥ ብእንግሊዛዊ ኮሎኔል ራይት (Wright) ተታሒዙ ዝነበረ ቦታ ሻለቃ ተድላ ዕቝቢት ብዝተባህለ ኤርትራዊ ተተኪኡ፡፡ ዋና ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ፡፡ ኣብ ምምሕዳር እንግሊዝ ብፖሊስነት ዝሰልጠነ ተድላ፥ ትግሃቱን ስነ-ምግባሩን ብላዕለዎት ኣካላት ከይተረፈ ስለዝተመስከረሉ፡ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ንምዃን ብፓርላማ ዝተወሰነ ናይ ኮሎኔልነት ማዕርግ ናይ ምርካብ ዕቤት ረኸበ፡፡
ተድላ ዕቝቢት ናይ ኣንድነት ማሕበር ፍቕሪ ሃገር ኣባልን ተቓላሳይ መኰንንን ተባሂሉ እተመስከረሉ ብምዃኑ፡ ኣብ ዘመነ ኣስፍሃ ወልደሚካኤል ንፈጻሚ ኣካል ቀረባን እምነት እተገብረሉን ሰብ ነበረ፡፡ እዚ መንእሰይ መኰንን ጃንሆይ ናብ ኤርትራ ኣብ ዝንቀሳቐሱሉ ግዜ ዝገብረሎም ናይ ሓለዋ ምድላውን ዘርእዮም ንቑሕ መንፈስን፥ ግሩም ኣረኣእያን ኣድናቖትን ስለዘሕደረሎም፥ ናብ ኣዲስ ኣበባ ንግብጃ ካብ ምዕዳሞም ንላዕሊ ሓንቲ ግንጽልቲ/ቅልዕቲ ተሽከርካሪትን ኣመና ብዘፍቅሩዎም ውላዶም ልኡል መኰንን እተጠምቀ (እተሰምየ) ፍሉይ ሽጉጥን ብሽልማት መልክዕ ኣበርከቱሉ – ንተድላ ዕቝቢት፡፡
ሰነ 1962 ንጉሰ ነገስት ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ይገብሩ፡፡ ብጽፈት ስርሑን ናይ ሕብረት መንፈሱን ንዝተሓጐሱሉ ተድላ “ናይ ብርጋዴር ጀነራልነት” ማዕርግ ከም ዝግብኦ ይሓስቡ’ሞ፥ ናይ ክብሪ ልብሱ ብፎርማ ጀነራላት ፖሊስ ኢትዮጵያ ብፍሉይ ቅዲ ተሰፍዩ ምስ ሽመቱ ክወሃቦ ይውስኑ። ኣብ’ቲ ሰሙን ኣብ ኣስመራ ይካየድ ዝነበረ ምብጻሕ ናይ ሪፓብሊክ ጊኒ ፕረስደንት ኣሕመድ ሰክቱሪ መዝነት ምስ ተፈጸመ፥ 26 ሰነ 1962 ንጉሰ ነገስት ናብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈቶም ይምለሱ፡፡ ኮሎኔል ተድላ ተጸዊዑ ሹመቱ ክቕበል ድማ ናብ እንደራሴኦም ቀጥታዊ ትእዛዝ ኣውረዱ፡፡ ጀነራል ኣቢይ ኣበበ ብወገኖም ተድላ ተጸዊዑ ሽመቱ ንኽቕበል፡ እቲ ትእዛዝ ምክትሎም ናብ ዝነበሩ ኣስፍሃ ወልደሚካኤል መሊሶም የውርዱዎ፡፡
ኣብዚ ህሞት ኣስፍሃ ኣመና ይበሳጨዉ፡፡ ኣብ ናይ ኤርትራ ናይ ምሕደራ ስልጣኖም ንተድላ ዝወሃቦ ዘሎ ሹመት ግቡእ ዘይምዃኑ ንጃንሆይ ክነግሩዎም ምስ ነብሶም ተረዳድኡ፡፡ ኣብ’ቲ ሰዓት እቲ ኣነ (ዘውዴ) ናይ ዜና ስራሓተይ ብዝምልከት ጉዳይ ምስ ሓለቓይ ብላታ ግርማቸው ተክለሃዋርያት ኣብ’ቲ ቤት ጽሕፈት ነይረ፡፡ ቢትወደድ ኣስፍሃ ሃንደበት ዲጕ ዲጕ እናበሉ ይኣትዉ፡፡ “ንተድላ ክወሃብ ተሓሲቡ ዘሎ ማዕርግ ኣመሓዳሪ ኤርትራ ከም ምዃነይ መጠን ፈጺመ ኣይቅበሎን” ብምባል ክማጐቱ ዝነበረ ክውነት ናይ ምርኣይ ዕድል ረኸብኩ፡፡ ኣስፍሃ ወልደሚካኤል በዘራርባኦም ኰነ ኣቀራርባኦም ንንጉሰ ነገስት ክዳፈሩ (ክሳፈዩ) ዝረኣኹሉ ንመጀመርታ ግዜ ስለዝዀነ፡ ንጉሰ ነገስት ንኣመሓዳሪ ኤርትራ ናይ ምጽልጻል ቀጥታዊ ስልጣን ዋላ ኣይንበሮም፥ ኣስፍሃ “ቢትወደድ” ዝብል ብሰናይ ፍቓድ ጃንሆይ ዝረኸቡዎ ማዕርግ ተቐንጢጡ “ኣቶ” ናብ ዝብል ተራ ጥብቆ ከይወርዱ ስግኣት ኣሕዲሩለይ፡፡
ኣስፍሃ ወልደሚካኤል፥ ንተድላ እተሓስበ ማዕርግ ግቡእ ዘይምዃኑ ንምረዳእታ ፈለማ ዝደርደሩዎም ሰለስተ ምኽንያታት ነይሮም፡፡
ሓደ፥ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ብደረጃ ኮሎኔል ንክኸውን ብፓርላማ ስለዝተወሰነ፥ ጃንሆይ ሕገ መንግስቲ ኣብ ዘይፈቕደልኩም ጉዳይ ኣቲኹም ደምቢ ምስ ተፍርሱ፡ ንኣማኸርትኹም ቅር ከየበለ ዘይተርፍ እዩ። ካብ’ዚ ንላዕሊ ውን፡ ስም ናይ ጃንሆይ ዝጠቓቕስ ፕሮፓጋንዳ ንምንዛሕ፡ ንጸላእትና ዕድል ክህቦም እዩ፡፡
ክልተ፥ ንተድላ ዕቝቢት ካብ ሻለቃነት ኣልዒለ ዋና ኣዛዚ ፖሊስ እንክገብሮ ዝረኸቦ ናይ ኮሎኔል ማዕርግ ብቕልጡፍ ዕቤት ስለዝዀነ ሎሚ ንጀነራልነት ኣይበጽሐን፡፡
ሰለስተ፥ ግርማዊነቶም ናይ ጀነራል ማዕርግ ይግብኦ ቢልኩም እንተ ወሲንኩም ግን፡ ተድላ ብርጋዴር ጀነራልነቱ ተቐቢሉ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክግዕዝ ኣለዎ’ምበር ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኰይኑ ክቕጽል ኣይክእልን እዩ….ብምባል መረዳእታኦም ኣቕረቡ፡፡
ጃንሆይ ብሕርቃን ተቓጸሉ፡፡ “…ኣባላት ፓርላማ ንስኻ ክትጥቁመና ንሕና ክንሓስበሎም፥ ራስ፡ ደጃዝማች፡ ፊታውራሪ፡ ቀኛዝማች…እናበልና ክንሸውም ኣይጸናሕናን ዲና? በዚ መገዲ ንኣዛዚ ፖሊስ ናይ ማዕርግ ዕቤት ብምሃብና ንፓርላማ ቅር ዘብሎም እንታይ እዩ? እዚ ባዕልኻ ዝፈጠርካዮ ፍረ ዘይብሉ ምኽንያት ብምዃኑ ኣይተቐበልናዮን…” ብምባል ብቑጥዐ ተዛረቡ፡፡ ጀነራል ኣቢይ እቲ ነገር ንምዝሕሓል ናብ ኣስፍሃ ግልጽ ቢሎም፡ “ቢትወደድ! ኣባላት ፓርላማ ናይ ጃንሆይ ሓሳብ ንኽርድኡዎ፡ ብዘለኩም ጥበብን ሜላን ዘይትፍትኑዎም?” ብምባል ሓተቱዎም፡፡ ጃንሆይ ዝበኣሰ ይቝጥዑ፡፡ ገጾም ናም ጀነራል ኣቢይ ብምቕናዕ “እንታይ ኢኻ ተቀባጥር ንስኻ ድማ? እዚ ናይ ፓርላማ ነገር ባዕሉ ዝፈጠሮ ስለዝዀነ ከምዘይንቕበሎ ነጊርናዮ’ለና፡፡ ትእዛዝና ሕጂ ይፈጸም” ብምባል ካብ ወንበሮም ብድድ በሉ፡፡ ዓይኖም ግን ኣብ ገጽ ኣስፍሃ ተተኺሉ ተረፈ። ኣብ’ዚ ህሞት ቢትወደድ ኣስፍሃ ውን ብጣዕሚ ይስንብዱ፡፡ “ናይ ጃንሆይ ትእዛዝ’ሞ ክኽበር ኣለዎ፡፡ ሕቶ የብሉን፡፡ ኣነ እሙን ኣገልጋሊኹም፡ ሓሳበይ ከይሓባእኩ ንኽዛረብ ዘሐንቀቕኩምኒ (ዘልመድኩምኒ) ባዕልኹም ኢኹም፡፡ ስለዚ ዝመሰለኒ ድኣ’የ ዝገለጽኩ’ምበር ናይ ጃንሆይ ትእዛዝስ ኣየኽብርን ኣይበልኩን…” ቢሎም ኢዶም ብዝነስኡ ሰላም ኰነ፡፡
ድሕሪ ቍሩብ ደቓይቕ፥ ኮሎኔን ተድላ ናብ ቤት ጽሕፈት እንደራሴ ይጽዋዕ እሞ ብሰናይ ፍቓድን ትእዛዝን ግርማዊነቶም ናይ ብርጋዴር ጀነራልነት ማዕርግ ዝተዋህቦ ምዃኑ ተነግሮ፡፡ ከይደንጐየ ድማ ካብ ኣዲስ ኣበባ፥ ኣዛዚ ሰራዊት ፖሊስ ኢትዮጵያ ጀነራል ድረሴ ዱባለ ብዝኽደኑዎ ዓይነት ፎርማ ንዝተዳለወሉ ናይ ማዕርግ ልብሲ ካብ ፍሉይ ሹም ቤተ-ዙፋን ብላታ ኣድማሱ ረታ ተቐቢሉ ለበሰ። ድሕሪ ምልባሱ ናይ ጃንሆይ ጫማ ስዒሙ እንክወጽእ ቅድሚ ንጀነራል ኣቢይ፡ ብጉያ ከይዱ ኣብ ክሳዶም ብምጥምጣም ሓጐሱ ዝገለጸሎም ንቢትወደድ ኣስፍሃ ነይሩ፡፡ ብርግጽ እቲ ሽሞት ናይ ጃንሆይ ይኹን እምበር፥ ነዚ ደረጃ ዘብቅዑኒ ቢትወደድ ኣስፍሃ እዮም ኢሉ ብምእማን እዩ፡፡
ተድላ ዕቝቢት ብርጋዴር ጀነራል ተባሂሉ ድቢዛ ጀነራላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ዝለብስ ድሕሪ ሓሙሽተ ወርሒ ፈደረሽን ይፈርስ፡፡ ምስ ቢትወደድ ኣስፍሃን ካልኦት ኣንድነታውያንን ናይ ቀረባ ተሓባባሪ ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ዝተሰምዖ ሓጐስ ወሰን ኣይነበሮን፡፡ ጽባሕ ምፍራስ ፈደረሽን – ሓሙስ 16 ሕዳር 1962 ናይ ግርማዊነቶም እንደራሴ ኣብ ቤተ መንግስቲ ኣብ ዘዳለዉዎ ናይ ምሳሕ ግብጃ ኣብ ጐኒ ጀነራል ተድላ ዕቝቢት ኮፍ ክብል ቦታ ተዋህበኒ፡፡ ሕውነትን ምቅርራብን ስለዘለና ‘ሓደ ነገር ክሓቶ’ ብምባል ሓሰብኩ።
“ጀነራል! ነዚ ፌስታና እንታይ ዝብል ስም ንሃቦ? …ዓቢዪ(ክቡር) መዓልቲ ኣንድነት እንተበልናዮ ከመይ ይመስለካ?” …ቢለ ሓተትኩዎ፡፡
“…የለን… የለን…ናይ ኣንድነት ነገር ቀደም ውን ሓደ ኢና፡፡ ናይ ሎሚ ዓሰርተ ዓመት ውን ስለ ኣንድነት ኣኽቢርና ኢና፡፡ ብዛዕባ ኣንድነት ብዙሕ ተዛሪብና፡፡ ናይ ሎሚ ጉዳይና፡ ዓባይ ኢትዮጵያ እንደገና መጺኣ። ናይ ኣኽሱም ታሪኽና እንደገና መጺኣ። ሕጂ፡ ካብ ሎሚ ጀሚርና ኣብ ሞንጎና ምንም ነገር ዘይብሉ ኵሉ ሰብ ኢትዮጵያ ጥራይ ኰይኑ ክነብር ተገብረ፥ እናበልና ንሓስቦ መዓልቲ እዩ…” በለኒ፡፡ ኣዘራርባኡ ብርሱን ስምዒትን ዕትብ ብዝበለ መንፈስን ብምዃኑ ካልእ ሕቶ ኣይወሰኽኩን፡፡ ንዝሃበኒ ርእይቶ ኣድናቖተይ ገሊጸሉ፡ ዕላልና ናብ ካልእ ጉዳይ ኣዘዋወርኩዎ፡፡
ንምፍራስ ፈደረሽን ከምኡ ውን ውሁድ ምምሕዳር ምስ ኢትዮጵያ ካብ ልቡ ዝኣመነሉን ክንድኡ ዝኣክል ሓጐስ እተሰምዖን ሰብ፥ ውሑዳት ኣዋርሕ ጸኒሑ ህይወቱ ንምጥፋእ ዘብቅዖ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ካብ ቢትወደድ ኣስፍሃ ዝረኸብኩዎ ሓሳብ ከምዚ ዝስዕብ ከቕርቦ እየ፡፡
“ተድላ ብተስፋዮሃንስ በርሀ ምኽንያት እዩ ህይወቱ ኣጥፊኡ” ኣስፍሃ ወልደሚካኤል፡፡
“ተድላ ብተስፋዮሃንስ በርሀ ምኽንያት እዩ ህይወቱ ኣጥፊኡ” ኣስፍሃ ወልደሚካኤል፡፡
“20 ጥሪ 1963 ምኒስተር ፍርዲ ንምዃን ተሰይመ ካብ ቤተ መንግስቲ እንክወጽእ ኣብ መውጽኢ ኣፈፌት ንዋና ኣዛዚ ፖሊስ ኢርትራ (ንተድላ) እረኽቦ፡፡
“ጀነራል፡ እንታይ ድኣ እንቋዕ ሓጐሰካ ኣይትብለንን ዲኻ? በልኩዎ
“እናፈለጠ፡ “እንታይ ተረኺቡ?” ይብለኒ፡፡
” “ናይ ኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት ምኒስተር ፍርዲ ኰይነ” እብሎ፡፡
“ስሓቕ ብምቕዳም ርእሱ እናነቕነቐ፥ “ንሕና ኢና ሃገረይ፡ ሓድነተይ፡ ወገነይ ንብል ኔርና፡፡ ንሳቶም ግን (ኣምሓራ) ወንበረይ፡ ናይ ግዝኣት ወንበረይ ይብሉ ምንባሮም ኣርእዮምና” በለኒ፡
“ካብ ተድላ ዘይጽበዮ ዘረባ ስለዝዀነ ብጣዕሚ ሰንቢደ፡፡ ግንፉል ሓሳባቱ ንምቕያር ሓድ-ሓደ ምኽሪ ክልግሰሉ ፈቲነ፡፡ ናይ ምስማዕ ቅሩብነት ብዙሕ ኣይነበሮን፡፡
“ነዚ ራቢጣ ተስፋዮሃንስ ከ ንስኹም ዲኹም ምክትል እንደራሴ ክኸውን ኣብቂዕኩምዎ?” ክብል ሓተተኒ።
” “ኣንታ ተድላ እንታይ እዩ ምሕሳብ ተሳኢኑካ? ብናይ ንጉስ ኣንደበት እንድዩ ዝንገር ዘሎ፡፡ ሹመት እኮ ካብ እግዚኣብሄር እዩ ዝመጽእ” በልኩዎ።
” “እግዚኣብሄር ስራሕ ኣይሰኣነን ነዚ ራቢጣ ምክትል እንደራሴ ክገብሮ” ኢሉኒ ካብ ፊተይ ተኣልየ፡፡
“ድሕሪ ሰሙን፥ ናብ ቤተይ መጺኡ ቁሩብ ርግእ ብዝበለ መንፈስ ኣዘራረበኒ፡፡ “ኣብ’ዚ ሰዓት እዚ ንዓኹም ካብ’ዚ ኣልዒሎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ምውሳዶም ሸዋውያን (ደቂ ሸዋ) በላሕቲ ዘይምዃኖም ተቓሊዖም። ብህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ፍቱው ምዃንኩም፡ ንዝተጀመረ ናይ ፍጹም ኣንድነት ጐደና መሰረቱ ምትሓዝ ትኽእሉ ምዃንኩም፥ ጃንሆይ ዝፈልጡ ይመስለኒ ነይሩ፡፡ ብጣዕሚ ተጋግየ፡፡ ንጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ኣይተኸተሉዎን፡፡ ንሶም ብስልጣን ዓዊሮም’ዮም፡፡ ሕጊ ፈደረሽን ስለዝተቐደደ ጥራይ ኵሉ ሽግር ዘብቅዐ መሲሉዎም፡፡ በዚ ምኽንያት ብዙሕ ስሕተት ሰሪሖም፡፡ ተፈጺሙ ብዘሎ ስሕተት እዚ ሃገር ድሕሪ ሓደ ዓመት ሃገር ኣይከውንን እዩ…” ይብለኒ፡፡ ኣነ ውን ነዚ ሰሚዐ ስቕ ክብል ኣይከኣልኩን፡፡ ምኽረይ ቀጺለ፡፡ “ስማዕ ተድላ! በጃኻ ኣይትበሳጮ፡፡ ከም ቀደምካ ተጊህካ ስራሕ፡፡ ተኣማንነትካ ኣይተጕድል፡፡ ጃንሆይ ክሳብ ክንደይ ከም ዝፈትዉኻ ትፈልጥ ኢኻ። ሓደ ንገር ምስ ዝገጥመካ ኣዲስ ኣበባ መጺእካ ሽግርካ ትነግሮም፡፡ ኣነ ውን ኣብ ማንም ጉዳይ ማሳኻ ኣለኹ፡፡” ኢለዮ፡፡ “በጃኹም! ተኣማንነት ይኹን ትግሃት ንሸዋውያን ዋጋ ከም ዘይብሉ ሕጂ ብእተገብረ ነገር ተገንዚበዮ ኣለኹ፡፡ ንመጻኢ ውን ተስፋ ዝብሃል ነገር የሎን፡፡ ንስኻትኩም ውን ስቕ ኢልኩም፡ እናፈለጥኩምን ዓይንኹም እናረኣየን፥ ንራቢጣ ኣረኪብኩምና ምኻድኩም እዩ። ደጊም እዋኑ ናይ ራቢጣውያን ብምዃኑ፡ ናትና – ናይ ኣንድነታውያን ጉዳይ ዝጸልመተን መዓልቱ ዝጽበን እዩ…” ኢሉኒ ካብ ቤተይ ወጺኡ፡፡
“ካብ ኣስመራ ናብ ኣዲስ ኣበባ ቅድሚ ምብጋሰይ እንደራሴን ተድላን ኣብ ህልኽ ኣትዮም ርእየ ኣመና ሰጋእኩ፡፡ ግዜ ከየጥፋእኩ ንጀነራል ኣቢይ ፍሉይ ቆጸራ ገይረ ተድላ ብዛዕባ ዘለዎ ሓሳብ ነገርኩዎም። “ተድላ ብተስፋዮሃንስ እናተኣዘዘ ምንባር ኣይቅበሎን እዩ፡፡ ንናይ ኤርትራ ኢትዮጵያውነት ኣብ እተገብረ ገድሊ፡ ተድላ ዕቝቢት ብዙሕ ዝሰርሐን እተኸብረ ታሪኽ ዘለዎን ሰብ እዩ። ፍቓድኩም እንተዀይኑ ንዓና ከም እተገብረልና ንዕኡ ውን ብመጠን ደረጃኡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ተዘዋዊሩ ከም ዝሰርሕ እንተ ዝግበር ዓቢዪ ግልግል ምዀነ፡፡ ዘይከኣል እንተዀይኑ ግን ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ቀጥታ ብኣኹም ከም ዝእዘዝ ግበሩ’ምበር፡ ኣብ ትሕቲ ስልጣን ተስፋዮሃንስ ኣይትመድቡዎ…” ቢለ ለመንኩዎም፡፡ ኣብ ዕላልና ጀነራል ኣቢይ፡ ተድላ ናብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ምዝውዋር ጉዳይ ከም ዘይማእምኦም ተገንዘብኩ፡፡ ኰይኑ ግን እቲ ሽግር እናፈለጡዎ ተድላ ብተስፋዮሃንስ ከም ዝእዘዝ ይገብሩ ዝብል ጥርጣረ ኣይነበረንን፡፡ ጀነራል ኣቢይ ብዝሃቡዎ ውሳኔ መሰረት ናይ ክልቲኦም ሰባት ባእሲ እናኸረረ ከደ፡፡ ተድላ ንተስፋዮሃንስ ዘለዎ ጽልኢ ብግልጺ ኣርእዩ፡፡ እንደራሴ (ጀነራል ኣቢይ) ብወገኖም መርገጺ ኣዛዚ ፖሊስ ካብ ስነ-ምግባር ዝወጸ ምዃኑ ገሊጾም፡፡ ኣብ’ዚ ህሞት ተድላ ኵሉ ነገር ጸልመቶ፡፡ ‘ተስፋዮሃንስ ኣብ ልዕለይ ኰይኑ ብዘጻወደለይ መሳርያ ጸላእተይ እናተቐባበሉ ከጥፍኡኒ እዮም’ ዝብል ስምዒት ሓዲሩዎ፡፡ ‘ፈደረሽን ንኽፈርስን ፍጹም ውህደት ክኸውንን ዝገበርኩዎ ተጋድሎ፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ ኢድ ጸላእተይ ይድርብየኒ እዩ ዝብል ሓሳብ ኣይነበረንን’ ብምባል ምሒር ተጣዕሰ፡፡
“በዚ መንገዲ፥ ‘ስልጣን ራቢጣ ካብ ዝቐትለኒ ቀዲመ ህይወተይ ኣጥፊአ ክገላገል’ ብምባል፥ ፈደረሽን ብዘፍረስናሉ ልክዕ ኣብ ሳልሳይ ወርሑ፡ ሰነ 1963 ህይወቱ ኣጥፍአ፡፡ ሞት ናይ’ዚ እሙን መኰንን ኣንድነት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ተሰምዐ ጃንሆይ ጸዊዖም ሓሳበይ ክህብ ሓተቱኒ፡፡ “ተድላ ንጃንሆይ ወይ ንትዮጵያዊት ኤርትራ ከዲዑ ኣይኰነን ነብሱ ኣጥፊኡ፡፡ ንተድላ ኣብ ትሕቲ ተስፋዮሃንስ ክሰርሕ ካብ ምግባር ናብ ኣዲስ ኣበባ ምዝውዋሩ ከም ዝሓይሽ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ ኣይተሰምዓለይን። ሕጂ ዝሓለፈ ሓሊፉ እዩ፡፡ ሎሚ፡ ብናተይ ሓሳብ ቀብሩ ብማዕርግ ጀነራል ኣወቂብና ድሕሪኡ ስድራ-ቤቱ ምሕጋዝ እዩ ዝሓይሽ፡፡ ንቐብሩ ውን ጃንሆይ ንዓይ እንተትልእኩኒ ግቡእ ይመስለኒ…” ቢለ ሓሳበይ ከይሓባእኩ ነገርኩዎም፡፡ ጃንሆይ ብዘሕዝን ሞት ተድላ ከም እተተንከፉ ይርአ ነይሩ፡፡ ኰይኑ ግን ብዛዕባ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ፥ ቀዳማይ ሚኒስተር ጸሓፊ ትእዛዝ ኣክሊሉ፡ ጀነራል ኣቢይ ክሕተት’ሞ ንሱ እንታይ ሓሳብ ከም ዘለዎ ምፍላጥ የድሊ በሉ፡፡ “ተድላ ነብሱ ዝቐተለ ካባይ ንላዕሊ በዓል ስልጣን የሎን ብምባል እዩ፡፡ እዚ ምስጢር ኣይኰነን፡፡ ማንም ዝፈልጦ እዩ፡፡ ስለዚ ብማዕርግ ጀነራልነት ፍሉይ ቀብሪ ምግባር ኣየድልን…” ቢሎም ሓሳቦም ሃቡ – ጀነራል ኣቢይ፡፡ ስለ ቀብሩ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ ተቐባልነት ኣይርከብ እምበር፥ ስድራ-ቤት መዋቲ መሰል ጥሮታ ክኽበረሎም፡ ብመንግስቲ ተዋሂቡዎ ይነብረሉ ዝነበረ ቤት ስድራ-ቤቱ ክጥቀሙሉ ንጃንሆይ ኣፍቂደ፥ በዚ ተፈጺሙ…..”
* * * * *
ተድላ ዕቝቢት ብተፈጥሮኡ ቍጡዕን ኣብ ስርሑ ጨካንን ምንባሩ ብሰፊሑ ይዝረበሉ። ንሓድነት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝቃወሙ ኵሎም ብመብራህቲ እና’ሳደደ የጥፍኦም ነይሩ፡፡ ናይ ተድላ ሓሳብ፡ ‘ክርስትያን ዝዀኑ ተቓወምቲ ብፍላይ ብናይ ደገ ጸላእቲ ዝተገዝኡን ንዕኦም ዝተዓስቡን ስለዝዀኑ ርህራሄ ኣየድልን’ ዝብል ነበረ፡፡ ቤተ-ሰብ ተሰማ ኣስመሮም ንኣብነት፡ ኢትዮጵያ ብምጽላእ ንኤርትራ ሓንሳብ ንጣልያን ሓንሳብ ንእንግሊዝ ንምሃብ ክፍትኑ ነቢሮም፡፡ ተስፋዮሃንስ በርሀ ካብ’ዞም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ዝዀኑ ቤተ-ሰብ ሓደ እዩ፡፡ እዚኣቶም ዝመስሉ ብኣጠቓላሊ፥ ጸላእቲ ኢትዮጵያ ተባሂሎም ክጋለጹ ከም ዘለዎም ተድላ ዕቝቢት ካብ ልቡ ከም ዝኣምን ቢትወደድ ኣስፍሃ ብሰፊሑ የረድኡ።
ምስ ፕረስደንት ማሕበር ፍቕሪ ሃገር ሰራየ ናይ ዝነበሩ ራእሲ ሃይለ ተስፋማርያም ወዶም ፊታውራሪ ኪዳነማርያም ሃይለ 7 ሓምለ 1993 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተራኺብና ኔርና፡፡ ብዛዕባ ተድላ ዕቝቢት ዝነገሩኒ ብብዙሕ ሸነኻት ምስ መግለጺታት ቢትወደድ ኣስፍሃ ዝመሳሰል እዩ፡፡
“ጀነራል ተድላ ነብሱ ቅድሚ ምጥፍኡ – ቅድሚ ውሑድ መዓልታት ብፍሉይ ቆጸራ ምስ ጀነራል ኣቢይ ተዘራሪቡ እና ተመልሰ ስምዒቱ ዝገለጸለይ፥ ብመሪር ብስጭት እዩ ዝነበረ” ክብሉ ኣጻዊቶምኒ ነይሮም፡፡
” “ክቡር ጀነራል! ንኢትዮጵያ ጣልያን ምስ ወረራ ንስኹም ንነጻነት ሃገርኩም እተዋጋእኩምን እተሰደድኩምን ኢኹም፡፡ ኣነ ውን ምስ ብዙሓት ኤርትራውያን “ኢትዮጵያ ወይ ሞት” ቢለ እተጋደልኩን እተሳቐኹን ሓርበኛ እየ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ባንዳ ነጊሱ ሓርበኛ እናለቐመ ከጥፍእ ስልጣን ኣይተዋህቦን፡፡ ኣብ ኤርትራ ግን ራቢጣ ነጊሱ ኣንድነታውያን ንሞት ክፍረዱ እርኢ፡፡ ጸላኢ ኣንድነታውያን ተስፋዮሃንስ በርሀ፥ ካባኹም – ካብ እንደራሴ ንጉሰ ነገስትና ዝልዕል ስልጣን ተቐቢሉ ዝፍጽመልና ግፍዒ ተረዲእኩምዎ ዶ? ወይስ ብፍላጥ ትኽክል’ዩ ብምባል ኣሚንኩሙሉ ኢኹም? ክቡር ጀነራል፡ ትህቡኒ መልሲ ንዓይን ንህይወተይን ንኽውስን ብጣዕሚ እዩ ዝጠቕመኒ…” ቢለ ለመንኩዎም፡፡”
” “ፊታውራሪ ተስፋዮሃንስ ብጠባዮምን ክእለቶምን እንታይ ዓይነት ሰብ ምዃኖም ንምፍላጥ፡ ንብዙሕ ዓመታት ናይ ፋይናንስ ጸሓፍን ቀረባ ሓጋዚኦምን ገይሮም ንዘዕበዩዎም ቢትወደድ ኣስፍሃ ምውካስ ጠቓሚ እዩ፡፡ ኣነ ንፊታውራሪ ተስፋዮሃንስ ብስራሕ ጥራይ እየ ዝፈልጦም፡፡ ክሳብ ሕጂ ከም ዝረኣኹዎም፡ ሕጊ ዘኽብሩን ሓላፍነቶም ብትኽክል ዝፍጽሙን ጠንካራ ሰራሕተኛ ምዃኖም እዩ፡፡ ብሰናይ ፍቓድ ግርማዊነቶም ምክትል እንደራሴ ንምዃን ምሻሞም ኣይቅበሎን ቢልካ ዘሸገርካ ንስኻ ኢኻ፡፡ ብወገኖም ግን “ጀነራል ተድላ ካብ ስልጣኑ ይተኣለየለይ፥ ወይ ውን ኣጥፊኡ (በዲሉ) እዩ’ሞ ይቀጻዕ” ቢሎም ዘቕረቡለይ ነገር የሎን፡፡ ስምካ ኣልዒሎም ሓንቲ መዓልቲ ውን ሕማቕ ክዛረቡ ኣይሰማዕኩን፡፡…ኢትዮጵያ ብጸላኢ ተታሒዛ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ ብዛዕባ ዝነበሩ ባንዳን ካብ ሞንጎኹም ኣብ ግዜ ቃልሲ ራቢጣ ነይሮም ብዛዕባ ዝብሃሉ ሰባትን ዝጠቐስካዮ ታሪኽ፥ ስርዓተ-ምምሕዳር እናጠሓስካ ‘ካብ ልዕለይ ትእዛዝ ኣይቅበልን’ ንእትብሎ ጉዳይ ዝሕግዘካ ኣይኰነን፡፡ ኣነ ብኣተዓባብያይ ኰነ ብውትህድርናዊ ሞያይ ኣብ ስነ-ምግባር ስለዝኣምን ንስልጣን ምክትል እንደራሴ(ተስፋዮሃንስ ማለቶም’ዩ) ብዘይኣገባብ እንክትንውንው ምሳኻ ደው ኣይብልን፡፡ ኰይኑ ግን ምክትል እንደራሴ ከጥቅዑኻን ስራሕካ ክብድሉን ክፍትኑ ምስ ዝርእዮም ምሳኻ ደው ክብል እየ”…ኢሎምኒ፡፡
” “ትርጉም ኣዘራርባ ጀነራል ኣቢይ፥ ‘ካብ ጸላኢኻ ተስፋዮሃንስ ከላቕቐካ ኣይክእልን እየ’ ስለዝዀነ ንህይወተይ ካብ ተስፋዮሃንስ ከላቕቓ ዘለኒ ኣነ-ባዕለይ እየ” ኢሉኒ ካብ ጥቓይ ርሒቑ፡፡ ኣነ ውን ኣሰሩ ስዒበ ከጸናንዖን ክምዕዶን እኳ’ንተ ፈተንኩ ክሰምዓኒ ኣይከኣለን፡፡ ተቐላጢፎም ክመኽሩዎን ከዝሕሉዎን ንብዙሓት ፈተውቱ ነጊረ፡፡ ንሳቶም ውን ኣይከኣሉን፡፡ ሰሙን ኣብ ዘይመልእ ግዜ ሞት ተድላ እንክሰምዕ ብጣዕሚ ሓዚነ፡፡ …ተድላ ዕቝቢት ኣብ ዘመነ ስልጣኑ እዚ ዅሉ ጸላኢ ምፍራዩ ብሰንኪ ጭካነኡ እዩ፥ ብምባል ዝኣምኑ ሰባት ውሑዳት ዘይምዃኖም እፈልጥ እየ፡፡ ንናይ ኣንድነት ተቓወምቲ እና’ሳደደ የሳቒ ምንባሩ ኣነ ውን ኣይክሕዶን፡፡ ይኹን እምበር እዚ ኵሉ ዝፈጸሞ ብኣረሜናዊ ጠባይ ዘይኰነስ ንኣንድነት ክብል እዩ…” ክብሉ ፊታውራሪ ኪዳነማርያም ሃይለ ርእይቶኦም ኣካፊሎምኒ፡፡
ብ12 ሰነ 1963፡ ምሸት ሰዓት ሽዱሽተ ምክትል ህዝባዊ ጸጥታ ደጃዝማች ክፍለ እርገቱ ናብ ቤት ጽሕፈተይ ስልኪ ይድውሉ። “ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ጀነራል ተድላ ዕቝቢት ህይወቱ ኣሕሊፉ” ተባሂሉ ብራድዮ ክንገር ድማ ይሕብሩኒ፡፡ ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ኣነ ኣብ ራድዮ ኢትዮጵያ ሓላፊ ሃገራዊ ፕሮግራም ነይረ። ብወገነይ እቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ክሳብ ክንደይ ዘሰንብድን ትጽቢት ዘይግበረሉን ምዃኑ ንደጃዝማች ክፍለ ገለጽኩሎም፡፡ ድሕሪኡ፥ ንህቡብ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ብድፉኑ ‘ነብሱ ኣጥፊኡ’ ቢልካ ወረ ምሃብ ኣብ ህዝቢ ብዙሕ ትርጉም ስለዝፈጥር ኵነታት ኣማውታኡ እንታይ ምዃኑ ምግላጹ ከም ዝሓይሽ ኣተንቢሀሎም፡፡ ደጃዝማች ሓንሳብ ምስ ሰምዑኒ፥ “ሓሳብካ ቅቡል እዩ፡፡ ናይ ኣማውታኡ ምኽንያት ግን ኣሸጋሪ ከይኰነ ኣይተርፍን እዩ፡፡ ሕማቕ ኣሎ ጽቡቕ ኣሎ፡ እስኪ ኣስመራ ደውል’ሞ ንጀነራል ኣቢይ ኣማኽሮ” በሉኒ፡፡ ብቕጽበት ናብ ኣስመራ ደዊለ እቲ ሓሳብ ንእንደራሴ ኣመልኪተዮ፡፡ “ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ንላዕለዋይ ሓላፊኡ ኣይእዘዝን ብምባል ስለዘሸገረ ካብ ቦታኡ ክዘዋወር ከም ዘለዎ ነጊረዮ ነይረ፡፡ ነዚ ነጺጉ ክዕምጽ ኣብ ምድላው ምህላዉ ተበጺሑ፡፡ ኣብ’ዚ ህሞት ሕልናዊ ስጉምቲ ክውሰደሉ ምዃኑ ስለዝፈለጠ ኣብ ውሽጢ ቤት-ጽሕፈቱ ኰይኑ ብመሳርያ ህይወቱ ኣሕሊፉ፡፡ ታሪኹ ብሓጺሩ እዚ እዩ። ቅድሚ ምሟቱ፥ ነዚ ዘብጽሖ ምኽንያት ብጽሑፍ ዝገደፎ ነገር ከይህሉ፡ ወይ ውን ንናይ ቀረባ ጸሓፊኡ/ቱ እተዛረቦ ቃል ከይህሉ ምርመራ እና ተገብረ እዩ፡፡…ብኣይ ወገን፥ ሎሚ ምሸት ብራድዮ ክንገር ዘለዎ፡ ህይወቱ ከም ዘጥፍአን ምኽንያት ሞቱ ንምፍላጥ ፖሊስ ምርመራ ይቕጽል ምህላዉን ጥራይ እዩ” ቢሎም ጀነራል ኣቢይ ኣበበ ብዝነገሩኒ መሰረት እቲ ዜና ብሓጺሩ ንህዝቢ ተገሊጹ፡፡
ጀነራል ተድላ ካብ’ዛ ዓለም ብሞት ምፍላዩ፡ በዚ መልክዕ ብራድዮ ምስ ተነግረ፥ ብህዝቢ ዝቃመሙ ዝተሓዋወሱ ሓበሬታታት ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ኣዕለቕሊቖም፡፡ ካብ ሞንጎኦም ናብ ሓቂ ዝቐረቡ ተባሂሎም ዝግመቱ ክልተ ዓይነት ሓበሬታታት ነይሮም። እቲ ቀዳማይ፥ ተድላ ዕቝቢት ብምፍራስ ፈደረሽን ብጣዕሚ ብምሕዛኑ ነብሱ ኣጥፊኡ ክብል ከሎ፡ ካልኣይ ድማ ንኽእሰር ወታሃደር ምስ ተላእከሉ ኢደይ ኣይህብን ብምባል እናተታዀሰ ተቐቲሉ ዝብል እዩ፡፡
ኣብ ሃገርና፥ ብዙሕ ግዜ ሓድ-ሓደ ፍሉጣት ሰባት ምስ ዝሞቱ ወይ ምስ ዝእሰሩ እቲ ሓቂ ተቐሊዑ ብራድዮ ስለዘይሕበር ህዝቢ ዘዝመሰሎ እናፈብረኸ ምዝራቡ ሓድሽ ነገር ኣይኰነን፡፡ ብመሰረቱ፥ ናይ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ትኽክለኛ ኣማውታ፡ እቶም እንደራሴ ኣብ ራድዮ ኢትዮጵያ ንሹም ሃገራዊ ፕሮግራም ዝሃቡዎ ሓበሬታ እዩ፡፡ ብርግጽ ተድላ ዕቝቢት ህይወቱ ቅድሚ ምጥፍኡ፥ ኣመና ተበሳጭዩ ቤት-ጽሕፈቱ እናዓጸወ “ንህዝቢ ኤርትራ ኣጋጊናዮ ኢና፡፡ ኵሉ ዝሰራሕናዮ ትኽክል ኣይኰነን…” ዝብል ቃል ምዝራቡ ተወርዩ እዩ።
ንስልጣን ምክትል እንደራሴ ኣይቅበልን ብምባሉ፥ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክዘዋወር ከም እተወሰነ እንደራሴ ምስ ነገሩዎ ካብ’ዚ ንድሓር ምስ ማንም ኣይዛረብን ኢሉ ናብ ቤት ጽሕፈቱ ኣትዩ ማዕጾ ይዓጽዎ፡፡ ዝወሰዶ ስጕምቲ ከም ተግባር ዓመጽ ስለዝተቘጽረ ክእሰር ተወሲኑ፡ ዝሕዙዎ ወተሃደራት ናብ ቤት ጽሕፈቱ ተላእኹ፡፡ ተድላ ኣብ ውሽጢ ቤት ጽሕፈቱ ኣጻዊዱ ብምንባሩ እተላእኹ ወተሃደራት እቲ ኵነታት ኣስጊኡዎም እተኣዘዙዎ ከይፈጸሙ ተመልሱ፡፡ ኣብ’ዚ ህሞት (ንጀነራል ኣቢይ) ሓደ ሓሳብ መጺኡሎም፡፡ ናብ ተድላ ስልኪ ደዊሎም መንፈሱ ንምርግጋእ ደጋጊሞም’ኳ እንተ ፈተኑ ተድላ ግን ክምልሰሎም ኣይከኣለን፡፡ ምስ ጨነቖም፡ ንሓላፊ ናይ’ቲ ቤት ጽሕፈት ክንፈ ተስፋጋብር ጸዊዖም “በጃኻ ምኸሮ’ሞ ኣነ ውን ከዘራርቦ” ክብሉ ሓተቱዎ፡፡ ክንፈ ብወገኑ ፈቲኑ ግን ኣይሰመረሉን። ተድላ ቤት ጽሕፈቱ ዓጽዩ ‘ኣይትሓዙኒ’ በለ፡፡
ድሕሪ ገለ ሰዓታት ናይ ካልኣይ ክፍለ ጦር ላዕለዋይ መኰንን ኮሎኔል ከበደ ያዕቆብ (ድሒሩ ሜጀር ጀነራል) ምስ ምክትል ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮሎኔል ዘርአማርያም ኣዛዚ ከምኡ ውን ሓላፊ ናይ ተድላ ቤት ጽሕፈት ክንፈ ተስፋጋብር ኰይኖም ናብ ቤት ጽሕፈት ተድላ የምርሑ፡፡ እንታይ ንምግባር? ተድላ ኢዱ ክህብ ንኽመኽሩዎ? ኣሻፈረኝ እንተ በለ ኸ? ካልእ ስጕምቲ ብእንደራሴ ይውሰን፡፡ ብኮሎኔል ከበደ ያዕቆብ ዝምርሑ ልኡኻት ናብ ቤት ጽሕፈት ኣዛዚ ፖሊስ ከይቀረቡ ብርቱዕ ተዅሲ ተሰምዐ፡፡ ተድላ ቤት ጽሕፈቱ ዓጽዩ ብዝፈንጀሮ ‘ኡዚ’ ህይወቱ ኣሕሊፉ ጸኒሑዎም፡፡
ተድላ ዕቝቢት ናብ ኣዲስ ኣበባ ክዘዋወር ከም እተወሰነ እንክነግሩዎ፡ ካብ ሽግር ተገላጊለ ብምባል ደስ ይብሎ’ምበር ብኸም’ዚ ብስጭቱ ረሲኑ ህይወቱ ክሳብ ምጥፋእ ይበጽሕ ቢሎም ኣይሓሰቡን፡፡ ኣቐዲሙ፡ ተድላ ብስልጣን (ትእዛዝ) ተስፋዮሃንስ ይበሳጮ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፥ “ንዓኻን ንስራሕካን ዝብድል ነገር ክሰርሑ እንተ ርእየዮም ምሳኻ ደው ክብል እየ” ክብሉ ጀነራል ኣቢይ ዝሃቡዎ ቃል ዝዝከር እዩ፡፡ ኣብ መጨረስታ ልክዕ እንደራሴ ንጉሰ ነገስት ከም ዝወሰኑዎ ነቲ ዝውውር ተቐቢሉ ኣዲስ ኣበባ እንተዝመጽእ ነይሩ፥ ንጉሰ ነገስት ብጣዕሚ ስለዝፈትዉዎ ብዙሕ ደስ ዝብሎ ነገር ከም ዝረክብ እዩ ዝነበረ፡፡ እሞ’ንታይ ይኹን? ህልኸኛን ትዕግስቲ ዘይብሉን ሰብ ብምዃኑ፡ ንበይኑ ክሓስብ መጻኢ ህይወቱ ብዅሉ ጸልሚቱዎ።
እቲ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ፍጹም ሕብረት ካብ ልቡ ዝኣምን ተቓላሳይ፥
እቲ ንንጉስ ሃይለስላሴ ምስ ፈጣሪ እና’ወዳደረ ዘምልኾም ሰብ፥
እቲ ሕብረት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝቃወሙ ኵሎም ብወረጦ እናለቐመ ዘጥፍእ ሓያል መኰንን… ካብ ዝውለድ ኣብ ሓምሳ ዓመቱ፡ ባዕሉ ብዙሕ ዝለፍዓሉ ፍጹም ውህደት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ ተፈጸመ ኣብ ሻውዓይ ወርሑ፡ መወዳእታኡ ዘሕዝን ፍጻመ ብምዃኑ ካብ ወገናት ኣንድነት ብፍላይ ዘይሓዘነሉን ዘይተጣዕሰን ኣይነበረን፡፡
ንሞት ናይ ተድላ ቀንዲ ምኽንያት እዮም እተባህሉ ተስፋዮሃንስ በርሀ ግን ድሕሪ ምፍራስ ፈደረሽን ንቀዳማዊ ሃይለስላሴ እሙን ኰይኖም፡ ናይ ኤርትራ ናይ ‘ምክትል እንደራሴ’ ስልጣን ንዓሰርተው ክልተ ዓመታት ሒዞምዎ ጸኒሖም፡፡ ኣብ’ዚ ውን ደው ኣይበሉን፡፡ ኣብ ፍጻሜ ዘመነ መንግስቲ ቀዳማዊ ሃይለስላሴ ይብድሁ ንዝነበሩ ካቢነታት ልጅ እንዳልካቸው መኰንንን ልጅ ሚካኤል እምሩን፡ ተስፋዮሃንስ በርሀ ምኒስተር ማዕድን ኰይኖም ነበሩ፡፡


c: text/html

text:
ክርስትያንሳንድ ህዝባዊ ቤት ንባብ፣ ክንድቲ ኣብ ሳዋ ብርጌድ ምሉእ ንመበሉ ሃንገር ኮይኑ፣ ኣብ ስለስተ ደርቢ ንጡፍ ኣገልግሎት ይህብ ። ብዘይካቲ ተገልገልቲ ዘይድይብዎ ራብዓይ ደርብን ከም መኽዘን ካልእ ንጥፈታት ቤት ንባብን ዘገልግል ትሕቲ መሬት ዘሎ ኣደራሽን ማለተይ እየ። እቲ ቤት ንባብ፣ ንዂሎም ደረጃታት ዕድመ ዘለዉ ሰባት በብናቶም መጻሕፍትን ቦታን ቀሪቡ የእንግድ። ንምንባብ፣ ምጽሓፍ ወይ ምጽናዕ […]
Read More ንቕሎ፣ ንምብታኽ ክሳድ፣ ሓላዊ’ታ ወርቃዊት ገረብ(2)
“‘ተረፍ’ነጸብራቕ ጽበት ወደ’ስመራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ንመጽሓፍ “ተረፍ” እኵብ ሓጺር ዛንታታት (ናይ ኣኸድር ኣሕመዲን) ኣተኲሩ ብፍቕረይ የማን ዝተጻሕፈ፡ ከፊላዊ ዳህሳስ ኣብ ገጸ ባህሪያት ናይቲ ዛንታታትን ደራስን ዘተኰረ፣ ብነቐፌታዊ ዓይኒ ኣመት ብምሃብ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ነቢበ ነይረ። እንተተደልዩ ኣብዚ ሊንክ ጠዊቕካ ምንባብ ይከኣል https://merebpoetry.wordpress.com/2016/10/26/%e1%89%b0%e1%88%a8%e1%8d%8d%e1%8d%a3- ኣብ መጽሓፍ ተረፍ ዘለዉ ገጸ-ባህርያት ብፍላይ እኳ እቲ መሪሕ ጠባይ፡ መበገሲኡ ካብ […]
Read More ”ተረፍ ነጸብራቕ ጽበት ወደ’ስመራ”፥ ብኻልእ ኵርናዕ
እቲ መጽሓፍ ካብ ጀርመናዊት ከተማ ነቒሉ ኣብዛ ዝቕመጠላ ከተማ በጺሑ ከምዘሎ ዝሕብር ቆጽሊ ወረቐት፣ ኣብ ሳጹን ቡስጣይ ምስ ጸንሓኒ፣ ከምቲ ኩሉግዜ ዝገብሮ ‘ናበይ ክኸደኒ’ሉ ቀስ ኢለ አምጻኦ’ ኣይበልኩን። ገዛ ከይኣተኹ ናብቲ ዝተላእከኒ ንብረት ዘምጽኣሉ ድኳን ኮይኑ ኣገልግሎት ቡስጣ ከኣ ዝህብ ድኳን ኣቕኒዐ። ምኽንያቱ ዘይርደኣኒ ታህዋኽ ‘ውን ነይሩኒ። ቀንጠ-መንጢ ዓዲገ፣ እቲ መጽሓፍ ዘዕቆበ ቡስጣ ‘ውን ተቐበልኩ። […]
Read More ንቕሎ፣ ንምብታኽ ክሳድ፡ ሓላዊ’ታ ወርቃዊት ገረብ
ኣብ መቕድማ «ስነ-ጽሑ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዕደመን ደረጃን ንዝርከቡ ሰባት ውሽጦምን ደጊኦምን ቀሊዑ ብምርኣይ ንኽንስሑ፡ ክማጐቱ፡ ከስተንትኑን ንሂወት ክጽንብሉን ወዘተ፡ ይድርኾም። ብዛዕባ መንፈሳውን ነገራውን ባህግታቶም ብሓያል ስውጠት ክፍትሹን ክመራመሩን፣ ንድነታት ድንቁርና ከባህርሩ፣ ምእንቲ ሓድሽ ኩርናዕን ኣንፈትን ህይወት ክጥምቱ ሓይልን ብልሓትን ይፈጥር ወዘተ። ብሓፈሻ ስነ-ጽሑፍ ኣብ ሕብረተ-ሰባዊ ለውጢ ዘለዎ ግደ ክሳብ ክንደይ ምዃኑ ክኢላታት ኣጽናዕትን ሓሰብትን ብዙሕ […]
Read More ተረፍ፣ ነጸብራቕ ጽበት “ወደ’ስመራ”
“ትፈልጥ ፍቕረ” ኢሉኒ ኣብ ሓደ ኮርስ መምህረይ ዝነበረ ኣብቲ ናይ 90ታት ውግእ ሕድሕድ ዩጎዝላቭያ ናብ ኖርወይ ዝተሰደደ ወዲ ሞንቴኔግሮ፣ ብኣስተንትኖን እህታታዊ ድምጽን ከኣ “ናይ ስደት እቲ ዝኸፍአ ጸገሙ ንዓይ፣ ክሓዝን ከለኹስ ግደፎ እሞ ክሕጎስ እንከለኹ እኳ ሓጎሰይ ዘካፍሎ እስእን ምንባረይ እዩ። ሓደ እዋን ሰበይተይ ምስ ሓረሰት እሞ ከኣ እቲ ዝሃርፎ ዝነበርኩ ወዲ ምስ ኮነ፥ ብታሕጓስ […]
Read More ስደት ብቛንቋ ግጥሚ
ዓሰርተው ሓደ ዛንታታት ሓቚፋ ዘላ መጽሓፍ “ሓድሽ መናፈሻ” ብመለስ ንጉሰ ደጋጊመ ከንብባ ዝገብረኒ፣ ምስቶም ኣብተን ዛንታታት ንባዕሎም ዛንታታት ነገርቲ ዛንታታት ኮይኖም ዝዋስኡ፣ ግርህነት ዘርእዩ ግሩሃት ገጸ-ባህርያት ምዕላል ኬፍ ስለዝህበኒ እየ። ገሊኦም ብሰሓቕ የፍልሑኒ እዮም፣ ካልኦት ብድንጋጸ ከብደይ ይበልዑኒ፣ ኣለዉ ከኣ ሂወት ግርህነት እንታይ ከምዝመስል እናረኣኹ ከስተንትን ዝገብሩኒ። ፍልስፍናዊ ሂወት እንታይ ምዃኑ ዘትንብሁለይ ውን ብፍልስፍናዊ ሂወት […]
Read More ዛንታታት ግርህነት፡ ብግርህነት
“እዛ ግጥሚ ኣይተረድአትንን፣ ገጣሚ እንታይ ማለቱ እዩ? እዛ ቃል እዚኣ፣ እዛ ሓረግ እዚኣ ወዘተ” ካብቶም ኣብ ቦት ርእይቶ ግጥምታት ብብዝሒ ዝጸሓፉ ርእይቶታት እዮም። ካብዚ ንምግልጋል፣ ብዙሕ ኣብ ግጥሚ ክፍለጡን ክስትብሃለሎምን ዘለዎም ረቛሒታት ከምዘለዉ ምዝካር የድሊ። እዚ ማለት ገለ ብዘይካ ግጥሚ ብዛዕባ ግጥሚ ዝተጻሕፉ ውን ምንባብ የድሊ ማለት እዩ። ካብዚ ኩሉ ግን ንግጥሚ ብኹለንትንኡ ክንርድኦ ኣብ […]
Read More ኣብ ግጥሚ እንታይ ነንብብ
መእተዊ፥ መሓመድ ወርዲ ዝብሃል ሱዳናዊ ኩለንትናዊ ደራፊ (በታ ትስዓተ ዓሸር ሰና ወይ ሰበርታ ትብል ደርፉ እዩ ዝያዳ ኣብ ኤርትራ ዝፍለጥ) ንግጥምን ነቲ ዘስቆርቁር ቅዲ ሙዚቃ ናይ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣመልኪቱ፡ ኣብ ሓደ ካብ ቃለ-መጠየቓቱ ከምዚ ኢሉ ነይሩ። ” ግጥምን ሙዚቃን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ከኣ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ባህላዊ ሂወት ናይቲ ተራ ህዝቢ ካብኡ […]
Read More ግጥሚ ትግርኛ፡ ግዳይ ብርዑ ነናይ ዘውተረ ጸሓፊ
ኣርእስቲ ግጥሚ፣ ተዝካር ገጣሚ፡ ቦኽረ ገብረየሱስ ድራማዊ ትረኻ ተኸቲሎም ዝህነጹ ግጥምታት ዝፈጥርዎ ስእለ-ኣእምሮን ተምሳጥን ዝለዓለ ሓይሊ ኣለዎ ዝብል እምንቶ ኣለኒ። ብዙሓት ካብቶም ኣብ ሜዳ (ሰውራ ኤርትራ) ፈርዮም፡ ብሙዚቃ ተሰንዮም ዝቐርቡ ግጥምታት ዝፈጠርዎ ስእለ-ኣእምሮ፡ ኣብ ዝሓለፍናዮ ኣጋጣሚታት ብዋዛን ቁምነገርን ክንደጋግሞም ምርኣይ ከኣ ሓደ ህያው ኣብነት እዩ።ምናልባት ብድምጽን ስእልን ተሰንዮም ስለዝቐርቡ ዝያዳ ተዘከርትን ጸለውትን ክኾኑ ጌርዎም […]
Read More ገምጋማዊ ጽሑፍ ንግጥሚ “ተዝካር”
ዳርጋ ኣብ ጫፍ ሰሜናዊ ዋልታ ኣብ ሓንቲ ካብ ሃብታማት ሃገራት ዓለምና ጥራይ ዘይኮነት ሲ ዓመት መጸ ምስ ቀዳሞት ክልተ ወዲ ሰብ ክነብረለን ዝመቸኣ ተባሂላ እትሰመ ሃገር ሰፊርካ፡ ምስ ኩሉ ሓለፋታት ንሂወት መቐረት ትስእነላ እሞ ትበሳጮ። እንታይ ከ ኣምጽኣኒ ናብዝስ ከኣ ትብል። መትሓዚ ስኢንካ እናዕነነኻ ተስፉ ሓጐስ ዝበሃል ገጣማይ ምስ ግጥሙ ህሩግ ይብለካ። “ውሽጥኻ ዝሃሲ ጸገምካ […]
Read More ምስትምቓር ተዋሰብቲ ግጥምታት
ዕላልኪ ርግኦ ውህደተ ዜማኡ መንፈሰይ ዝመልኦ፡ ልቦናኺ ብርቂ እናሻዕ ዝሕደስ ልክዕ ጸሓይ በርቂ፡ ራኢኺ ፍረ ጽባሕ ዝእረ፡ ጠባይኪ ‘ንደሞ ሰኣንኩሉ ወጅሂ በዓል ቆለ ኮይኑ ንዓቕለይ በዳሂ ፈታዊ ናጽነት፡ ዘይ’ንታዩ ፍቕሪ። ፍቕረይ የማን ሕዳር 2015
Read More ሃንዛ’ዩ ውህትኪ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መማህራን ናይ ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ነናብ ዝተመደብሉም ኣብያተ ትምህርቲ ክርከቡ ብዘይምኽኣሎም፣ ስሩዕ ትምህርቲ ክጅምር ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
ሚኒስትሪ ትምህርቲ፣ መማህራን ነናብቲ ዝተመደበሎም ኣብያተ ትምህርቲ ብዝቐልጠፈ ክልምለሱ፣ ኣብ ሓያሎ ጨናፍር ናይቲ ሚኒስትሪ ምልክታታት እኳ እንተለጠፈ፣ ዛጊት ስርሖም ንምጅማር ናብ ቦትኦም ዝተረኽቡ መማህራን ግና ኣዝዮም ውሑዳት ምዃኖም ካብ ኣስመራ ዝተረኽበ ሓበሬታ የነጽር።
ትምህርቲ ኣብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ክጅምር ተመዲቡ እኳ እንተነበረ፣ ብምኽንያት ናይ ክረምቲ ዕረፍቲ ነናብ ዓድታቶም ከይዶም ዘለዉ መማህራን ግና ክምለሱ ብዘይምኽኣሎም ሓያሎ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ክጅምራ ከምዘይክኣላ’ዩ ዝሕበር።
ሚኒስትሪ ትምህርቲ’ውን በቲ ዝተመደበሎም ግዜ ነናብ ቦትኦም ንዘይተረኽቡ መማህራን ክቐጽዕ ምዃኑ የጠንቕቕ ኣሎ።
ስርዓተ ትምህርቲ ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተዳኸመን፣ መማህራን ድማ ብስግረዶብ ናብ ስደት ፋሕ እናበሉ፣ ኣብ ኤርትራ ቁጽሪ ብዓቕት ዘለዎም ሞያውያን መማህራን ኣዝዩ ከምዘንቆልቆለ ብሬድዮ ኤረና ተገሊጹ ምንባሩ ይዝከር።
ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ስሩዕ ትምህርቲ ኣይጀመራን
መማህራን ናይ ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ነናብ ዝተመደብሉም ኣብያተ ትምህርቲ ክርከቡ ብዘይምኽኣሎም፣ ስሩዕ ትምህርቲ ክጅምር ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።


text:
ን መኪናኹም ውሕስነት ንምእታው
እንታይ ኢዩ?
መኪና ምስ ገዛእኩም ፣ ምውሓስናይ ግድን እዩ። ብእኡ ድማ ዝኾነ ሓደጋ ኣብ ንብረት ( መኪናኹምእንተተባላሽያ ወዘተ…) እንተላይ / ወይ እውን መቑሰልቲ (ማህረምቲ …) ብ መኪናኹም ፣ ምስ ዝኽሰት
i ክፍለጥ!
ዘለዎ :ነዚ ብዝምልከት እብ Réfugiés.info : ተዓዘቡ
- Passer le permis de conduire avec une auto-école - Passer le permis de conduire en candidat libre - Échanger son permis de conduire- Acheter une voiture
።
i እቲ ናይ መድሕን ወይ ናይ ኣሹራንስ ግድነት ፣ነዘን ዝስዕባ ተሽከርከርቲ እዩ
- እቲ ናይ ድሕነት ኣሹራንስ መድሕን፣ (ዋላ ነቲ ብዘይ መምርሒ መኪና እትዝውርዎ መኪና ትኹን ) እውን እንተኾነ
- ከምኡውን ን 2 ወይ 3 ተሽከርከርቲ (ሞተር ወይ ስኩተር ) ከምኡ እውን “mini-motos ወይ ንኣሽቱ ሞቶታት ”
ናይ ውሕስነት መኻይንኩም ምርግጋጽ ወትሩ እዩ ክፍጸም ዘለዎ ፣ ነታ መኪና (ወላ ን ዘይትንቀሳቐስ ትኹን ፣ ወይ እውን ወላ ሳሕቲ እንትቀሳቐስ ትኹን !)
i ምፍለጥ ዘለዎ። እንተደኣ መኪናኹም ዘየውሒስኩም ፣ እብ ዓቢ ሪስክ ኢኹም እትኣትዉ !
- ክሳብ ናይ 3 750 €ዩሮ መቕጻዕቲን ከምኡ ውን ናይ መምርሒ ፍቓድኩም ምምንጣልን ፣ መኪናኹም ምሕዳግን እውን ይበጽሕ።
- እንተደኣ ሓደጋ ፈጺምኩም፣ እቲ ነቲ ግዳይ ዝኽፈል መቕጻዕቲ ኣዝዩ ኣዝዩ ክቡር እዩ።r (ኽፍሊቱ) ስለዚ ተጠንቀቑ !
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ዝምጥነኩምን ዝሰማምዓኩምን ኣሹራንስ ምረጹ
Configurez votre étape
ካብ መንጎ እቲ ሰለስተ ዓበይቲ ምድባት ናይ መድሕን ፣ እቲ ክትከፍልዎ እትኽእሉ ምረጹ
- ጠቕላላ መድሕን : ኣዚ ዓይነት መድሕን (ይኸፍል ) እንተደኣል መኪናኹም ምስ ካልእ ሰብ ብምግጫዋ ዝስዕብ ዕንወት የሕዊ። ብ ኣንጻሩ ኣንተደኣ ንስኹም እናዘወርኩማ ን ገዛእ ራስኹም ሓደጋ ወሪዱ ግን ኣይከፍልን እዩ።
- ናይ ሳልሳይ ኣካል መድሕ፣ አዚ ዓይነት መድሕን እዚ ን ካብ ሳልሳይ ኣካል ዝወርድ ሓደጋታት ንኣብነት ከም እኒ ም መስረቕቲ ፣ ምቅጻል ሓዊ ፣ ብውጽሕጅ ምውሳድ ወዘተ … ዝኸውን እዩ
- ናይ ኩሉ ሓደጋታት መድሕን። እዚ ጠቕላላ መድሕን እዩ ። እዚ ኣብባኹምን ኣብ ካልኦትን ዝወርድ ሓደጋታት፣ ዘውሕስ እዩ ።
i ክፍለጥ ዘለዎ! :እቲ መድሕን ናይ ሳልሳይ ኣካል ንኽህልወኩም እንተወሓደ እትዝውሩ ክትኮኑ ኣለኩም !
ሓደ ኮንትራት ምረጹ
Configurez votre étape
እቲ ናይ መድሕን ውዕል ኮንትራት “ምግዛእ ” (መዝገባ ) ኣብ እዞም ዝስዕቡ ትካላት ንኣነት
- ወኪላት ናይ ሓፈሻዊ መድሕን
- መንጎኛታት
- ባንክ
- ን መድሕን ኣሰነይቲ ኣካላት
ብዙሓት ወኪላት ብምብጻሕ ፣ እቲ ዝሰማምዓኩም ምረጹ
i ክፍለጥ ዘለዎ! ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፣ እቲ ናይ መድሕን ድርጅት። ን ጠለብኩም ክነጽጎ ይኽእል እዩ ፣ ብገለ ምኽንያታት ን ኣብነት፣ እንተደእ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ናይ ሓደጋኹም ኣስጋኢ ኾይኑ ወዘተ። « ምንጻግ መድሕን » ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብዚ ተወከሱ Bureau central de tarification (BCT).
እዚኦም እዮም እቶም መሰረታውያን ቀጥዕታት ን ምህላው ውዕል።
- እቲ እትደልይዎ ዓይነት ውዕል ምምራጽ
- ብመሰረት እቲ ኣብኡ ዘሎ ቀጥዕታት መልሱ። ኣንተደኣ መኪናኹም ንስራሕ ትርቀሙላ ኴይንኩም፣ እንተደኣ ሓደሽቲ ዘወርቲ ኴይንኩም ወይ፣ ሓደጋ ፈጺምኩም ትፈልጡ እንተኲይንኩምን ወዘተ…?)
- እቲ ቀረባት ኣገልግሎቶም ናይቲ መድሕን ድርጅት ኣጽንዕዎ። እዞም ዝስዕቡ ንገራት ከጠቓልል ኣለዎ። መደብ ናይ ውዕል። ሓበሬታ ኣብ ዓይነታት መድሕን ። ,ዝርዝራዊ መግለጺታት ናይ ኩሎም ኩነታት።
i ምፍላጡ ዝገድስ፣ :ልዕሊ ኹሉ ንነቲ ውዕል ክፍርመልኩም እትደልይዎ ዘለኹም መድሕን ድርጅት። ግጉይ ሓበሬታ ኣይትሃብዎ።እንተዘየሎ ኣን እዋን ሽግር ኣይክረድኣኩምን እዩ/
ንጻሬ ናይ ኩሉ ነገር ኣረጋግጹ፣ እንተላይ ናይ ግዜ ገደብ ናይቲ ውዕል።እንተደእ እቲ እዋን ሓሊፉ፣ ወይ ወዲቑ ውሕስነትኩም ከብቅዕ ይኽእል እዩ። እንተደኣ ከምኡ ኮይኑ ናይ ኣውሃሲኹም ተኽእሎታት እንታይ ምዃኑ ንኽትፈልጡ ተወከሱ።
ኮንራት ፈርሙ
Configurez votre étape
ምስ ወሰንኩም :
- ነቲ ቀጥዒ ብምምላኣ ፈርምሉ። ምስክር ወረቐት ናይ ውዕል ሓዙ፣ (መጸውዒ ስሙ ድማ “papillon vert” ይባሃል፣ )ኣብ መኪናኹም ሕዝዎ።
- ከምኡ ውን “constat à l’amiable” ዝበሃል ዶክሜንት ሕዙ። : ዘይተጻሕፎ ዶክሜንት ሕዙ፣ ኣኣብ እዋን ሓደጋ፣ ምስ ካልእ ሰብ ዝምላእ ሓበሬታ እዩ።
i ክፍለጥ ዘለዎ! መብዛሕትኦም ናይ መድሕን ትካላት ድሕሪ 14 መዓልታት ድሕሪ፣ እዮም ተግባራውያን ዝኾኑ። ስለዚ (ውሑሳት ክሳብ እትኾ፣ኡ ኣይትዘውሩ). ተጠንቀቑ,፣ ወላ እኳግድን እንተዘይኮነ፣ .ምፍላጡ ግን ኣገዳሲ እዩ
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ምሕዳስ ውዕል
ኣብ ነፍስወከፍ ዓመት ኮንትራትኩም ኣሐድሱ፣ እንተደኣ ምስኦም ክትቅጽሉ ደሊኹም (le résilier) ዝብል ክፋሉ ፣ ዓለተ ልደት ውዒኩም ርኢኹም ኣሐድሱ፣ እንተንትካላት ናይ ምሕዳስ ውዕል ሓበሬታታት ስለ ዝሰዱምኩም ኣቓልሉ።


text:
ዓብይ ግድብ ህዳሴ ማይ ምምላእ ምጅማሩ ንመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር ዘረጋገፁ ናይ ኢትዮጵያ ማይ፣መስኖን ኢነርጂን ሚንስትር ኢንጂነር ስለሺ በቀለ ይውህለል ዘሎ ማይ ናይቲ ህንፀት ናይ ተፈጥሮ ኩነት ዝሓለወ ምዃኑ ኣፍሊጦም።
"እቶም ሚንስትር ገሊፆምለይ’’ ክብል ኣገልግሎት ዜና ኣሶሼትድ ፕረስ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ እቲ ኣብ ግድብ ይመልእ ዘሎ ይዘንብ ብዘሎ ከቢድ ዝናብ ናብቲ ሩባ ዝኣትው ማይ እዩ ኢሎም።
ኣብዚ ስዓት ምምላእ ግድብ ብዝምልከት ብሳተላይት ዝርኣዩ ዘለው ምስልታት ትኽክለኛ ምዃኖም እቶም ሚንስትር ገሊፆም ኣለው።
ኢትዮጵያ ተካይዶ ዘላ ልዝብ ንረብሓ ናይ ሎሚ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ ንመፃኢ ወለዶ ረብሓ ዝሕሉ ከምዝኾነ ኢንጂነር ስለሺ ገሊፆም።
ኣብ ዙሪያ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ፣ሱዳንን ግብፅን ሓዊሱ ካብ ኬንያ፣ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ፣ማሊ፣ማዳጋስካርን ደቡብ ኣፍሪቃን ዝተዋፅኡ 11 ሰብ ሞያ ዝተሳተፍሉ ኣኼባ ተኻይዱ ኣብ ዝተወሰኑ ነጥብታት ምርድዳእ ምብፅሑ ምሕባሮም ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ፀብፂቡ ኣሎ።
ናይ ሱዳን ሚንስትር መስኖ ኣል ዳይም ኣብ ዝተባህለ መደብር ኣብ መዓልቲ ናይ 90 ሚሊዮን ኩቢክ ሜትር ማይ ከምዝነከየ ብምግላፀ ናይቲ ግድብ በርታት ምዕፃዎም ዘረጋግፅ እዩ ኢሉ። እዚ ጉዳይ ብተወሳኺ ሱዳን ኣብ ስምምዕ ንምብፃሕ ፃዕርታት ኣብዝቐፀለሉ ዝውሰድ ብሕታዊ ስጉምቲ ከም እትነፅጎ እቶም ናይ ሱዳን ሚንስትር ገሊፆም።እዚ ጉዳይ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝለዓለ ወጥሪ ዘእተወን ገሊኦም ናብ ወታደራዊ ረፅሚ ከየምርሕ ዝሰግእሉን ኮይኑ ካይሮ ብቅፅበት መብርሂ ክውሃባ ሓቲታ ኣላ።


text:
እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክኣ ንሰብ ወሲዱ ከዐይያን ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኤደን ኣቐመጦ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ንሰብ፡ ካብ ኩሉ ኦም ገነት ከም ዝደሌኻ ብላዕ። ካብታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ግና ካብኡ ምስ እትበልዕ መዓልቲ ሞት ክትመውት ኢኻ እሞ፡ ካብኣ ኣይብላዕ ኢሉ ኣዘዞ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክኣ፡ ሰብኣይ በይኑ ክኸውን ጽቡቕ ኣይኮነን፡ ንእኡ ኣትበቅዕ ደጋፊት ክገብረሉ ኢየ በለ። ዘፍ 2፤ 15-18
እግዚኣብሄር ንሰብ ናብታ ገነት ከምጽኦ ከሎ፤ ብዕላማ እዩ ኣምጺኡዎ። ኣቐዲምና ኣብ ካልኣይ ክፋል ከም ዝገለጽናዮ እዛ ገነት እዚኣ እታ ኣምላኽ ንኣዳም ዝሃቦ ሓዳሩ ምዃና ተሰማሚዕና ኔርና። ስለ ዝኾነ ከኣ መምርሒ # 3 ኣብ ክፋል 2 “ንሓዳርና (ሰበይቲ/ሰብኣይ/ዉሉድ) ክንሕልዎን ክንዓየሉን ናብ ፍረ ከነብጽሖን ኣለና” እዩ ኢልና ኔርና። ስለምንታይ እዩ ግና ምሕላውን ምዕያይን ዘድለየ፧ ዝብል ሕቶ ክልዓል ኣገዳሲ እዩ። እዚ ከኣ ኣብታ ሓዳር (ሰበይቲኻን ደቕኻን) ኣምላኽ ክቡር ነገር ኣቐሚጡ ስለዘሎ፤ ነዚ ክቡር ነገር ከኣ ናብ ፍረ ክበጽሕ ምእንቲ ንኣዳም እዩ እቲ ሓላፍነት ወይ ከኣ ዕዮ ተዋሂቡ። እዚ ከኣ ኣብዛ ትስዕብ ጥቕሲ ተጻሒፉ ንረኽቦ ‘እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክኣ ምርኣዩ ዜብህግ፡ ምብላዑ ዝጥዑም ኩሉ ኦም ኣብ ምድሪ ኣብቆለ፡ ኣብ ማእከል ገነት ክኣ ኦም ህይወት፡ እታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ድማ። ንገነት ዜስቲ ርባ ኽኣ ካብ ኤደን ይውሕዝ ነበረ። ካብኡ ድማ ተፈላልዩ ኣርባዕተ ጨንፈር ኮነ። ስም እቲ ሓደ ፒሶን ኢዩ። ንሱ ነታ ወርቂ ዘለዋ ኹላ ምድሪ ሓዊላ ይኸብብ። ወርቂ እታ ምስሪ ኣዚኣ ድማ ጽቡቕ ኢዩ። ኣቡ ብዶላሕን ክቡር ዕንቁን ኣሎ። ስም እቲ ኻልኣይ ርባ ድማ ጊሆን ኢዩ፡ ንሱ ንኹላ ምድሪ ኩሽ ይዞራ። ስም እቲ ሳልሳይ ርባ ኽኣ ሂዴቄል ኢዩ፡ ንሱ ብቕድሚ ኣሶር ኣቢሉ ዝከይድ ኢዩ። እቲ ራብዓይ ርባ ድማ ኤፍራጥስ ኢዩ።’ ዘፍ 2፤9-14። ስለምንታይ ኣይንፈልጥን፤ ግና ከኣ ኣምላኽ ብኹሉ ጥበቡን ፍልጠቱን ኣዳም ክገብሮ ወሰነ። እዚ ማለት ግና ሰበይቲን ዉሉድን ኣብ ምዕያይ ግደ የብሎምን ማለት ኣይኮነን። ብዛዕባ ግደ ሰበይትን ዉሉድን ኣብ ዝመጽእ ክንርእዮ ኢና። ሕጂ ግና ብዛዕባ ሰብኣይ እስከ ንመርምር። እዚ ሓሳብ እዚ ከኣ ዝምህረና ነጥብታት እዘን ዝስዕባ እየን
መምርሒ # 1 ንገነት ኤድን (ንሓዳር) ምሕላውን ምዕያይን፤ መጀመርታ ንሰብኣይ እዩ ተዋሂቡ።
እዚ ድማ ሰብኣይ መራሒን ሓላውን (ዋርድያ) ናይ ቤቱ ምኻኑ እዩ ዝመህረና። ሰብኣይ ኩሉ ግዜ ካብ ኣምላኽ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ናይ ዕዮን ምሕላውን ስለዘለዎ፤ ኣምላኽ ወላ ኣካላዊ ብቕዓት ከይተረፈ እዩ ሂቡዎ። እዚ ከኣ ኣምላኽ ሓደ ነገር ግበር ክብለካ ከሎ፤ ነቲ ትእዛዝ ክትገብሮ ዘኽእል ክእለትን ብቕዓትንውን ይህበካ ምዃኑ እዩ ዘርኢ። ሰለዚ ሰብኣይ ንቤቱ(ንሓዳሩ) ብነገራውን መንፈሳውን መንገዲ ክሕሉዋን ክከናኸናን ናብ ፍረ ከብጽሓን መንግስታዊ ሓላፍነት ኣለዎ። ከምዚ ምስ ዘይገብር ከኣ ብሸለልትንት ተሓታቲ ይኸውን። “እቲ ንዕዮ እግዚኣብሄር ዕሽሽ ኢሉ ዚገብሮ ርጉም ይኹን፡” ኤር48፤10። ሓደ ሰብኣይ ንሰበይቱን ደቁን ኣገልገልቲ ናይ ቤት-ክርስትያን ጥራይ ክምህርሉ ዝጽበ እንተ ኮይኑ ብጣዕሚ ተጋግዩ ኣሎ። ጓሶት ቤትክርስትያን (ፓስተር)፣ ኣገልገልትን ንደቅና ከምዚ ዘይመሃርዎም ከምቲ ዘይመሃርዎም ወይ ከምዚ ዘይመሃሩና ክብል ሰብኣይ መሰል የብሉን። ከመይሲ ንሱ ባዕሉ ካብ ኣምላኽ ናይ ምምሃርን ምምራሕን ናይ ቤቱ ሓላፍንት ስለዘለዎ እዩ። ድሕሪ ደጊም ንኣገልገልቲ ምንቃፍ ምናዳ እቶም ሰብኡት ከቋርጽዎ ኣለዎም። ንስኻ’ኳ ርእሲ ቤትካ ከለኻ ንቤትካ ክትምህርን ክትኩስኩስን ግዜ እንተ ዘይወሲድካ፣ ከመይ ጌርካ ድኣ ኣገልጋሊ ቤትክርስትያን ንስድራኻ ክምህረልካ ትጽበ። ንሱውን ቤት እኮ ኣለዎ። ክኣልዮምን ክምህሮምን ክመርሖምን ዝደሊ ስድራ ኣለዎ። ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣይ ቤቱ ክምህርን መንፈሳዊ ጥዕና ስድርኡ ክሕሉን ክኸናኸንን ግዴታ ኣለዎ። እዚ ሓደ ካብቲ ዘይልውጥ ጻውዒት ኣምላኽ ንሰብኡት እዩ። “እግዚኣብሄር ከኣ እቲ ብዛዕባ ኣብርሃም እተዛረቦ ኼምጻኣሉ፡ ንሱ ድማ ብድሕሪኡውን ንቤቱን ንደቁን መገዲ እግዚኣብሄር ኪሕልውን፡ ጽድቅን ፍርድን ከኣ ኪገብሩን ምእንቲ ኺእዝዛኦም፡ ፈለጥክዎ በለ።” ዘፍ18፣19 ናይ ብሉይ ኪዳን ትእዛዝ ክኸውን ከሎ ናይ ሓድሽ ኪዳን ከኣ ከምዚ ይብል “ከምቲ ክርስቶስ ንማሕበሩ ዘፍቀራ፡ ኣቱም ሰብኡት፡ ኣንስትኹም ኣፍቅሩ። ክርስቶስ ብቓሉ ገይሩ ብምሕጻብ ማይ ምስ ኣጽረያ ምእንቲ ኪቕድሳ፡ ርስሓት ወይስ ዕጣር ወይስ ገለ ነዚ ዚመስል ዜብላ፡ ብዘይ መንቅብ ቅድስትን ክብርትን ማሕበር ገይሩ ንእኡ ምእንቲ ኬቕውማ ኢሉ፡ ርእሱ በጃኣ ሀበ።”ኤፌ 5፣25-27። እዚ ኣቢዪ ምስጢር እዩ፣ ክርስቶስ ንማሕበሩ ብቓሉ ገይሩ ብምሕጻብ ማይ ኣጽርዩ ንእኡ ትበቅዕ ማሕበር ገይሩዋ፣ ሰብኡት ከኣ ከመኡ ከምቲ ናይ ክርስቶስ ንኣንስቶም ብቃል ኣምላኽ ምሂሮም (ኣጽርዮም) ንእኦም ዝበቕዓ ክገብሩወን ሓደ ካብቲ መምርሒ ኣምላኽን መግለጺ ፍቕሮም ንኣንስቶምን እዩ። ስለዚ እዝ ከነምልጠሉ ንዝኾነ ሰብ ከኣ ከነጸግዓሉ ዘይንኽእል ሓላፍነት ናይ ሰብኡት እዩ። እዚ ማለት ሰበይቲ ኣይተገልግልን፣ ኩሉ ግዜ ካብ ሰብኣያ ጥራይ ተጸባዪት ማለት ኣይኮነን። ነገር ግና ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ እዚ ቅኑዕ ኣሰራርዓ ናይ ስድራ ቤት እዩ። ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ሰብኣያ ኮይና ሰበይቲ ክትምህር ትኽእል እያ። ብዛዕባ ስርዓት መንግስቲ ኣምላኽ ካብ “love one another” by Watchman Nee ዝያዳ ብሰፊሑ ክንምሃር ንኽእል።
መምርሒ # 2 ኣዳም ነዚ ናይ ምሕላውን ምዕያይን ትእዛዝ ክቕበል ከሎ በይኑ እዩ ነይሩ፤ ሄዋን ገና ኣይተፈጥረትን ነይራ።
እዛ ካለአይቲ መምርሒት ከኣ ኣዚያ ኣገዳሲት እያ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ንኣዳም ትእዛዝ ክህቦ ከሎ፤ ኣዳም ንሄዋን ነቲ ዝተቐበሎ ትእዛዝ ከመሓላልፈላ ከም ዝኽእል እዩ ዘርኢ ዘሎ። ስለዚ ቅድሚ ናብ ሓዳር ምእታውካ ኮነ፤ ወይ ድማ ኣብ ሓዳርካ ምስ ኣተኻ ኣምላኽ ከም ርእሲ ናይ ቤትካ መጠን ዝህበካ ፍሉይ ትእዛዝ፤ ናብ ሰበይትኻን ደቕኻን (ንቤትካ ከተፍልጦምን ክትምህሮምን) ከተብጽሖን ኣምላኽ ይጽበየካ እዩ። ከመይሲ እግዚኣብሄር ከምዚ ይብል “እግዚኣብሄር ከኣ እቲ ብዛዕባ ኣብርሃም እተዛረቦ ኼምጻኣሉ፡ ንሱ ድማ ብድሕሪኡውን ንቤቱን ንደቁን መገዲ እግዚኣብሄር ኪሕልውን፡ ጽድቅን ፍርድን ከኣ ኪገብሩን ምእንቲ ኺእዝዛኦም፡ ፈለጥክዎ በለ።” ዘህፍ 18፣19 ኣብቲ ኩሎም ኣህዛብ ዓለም ንኣምላኽ ገዲፎም ናብ ጣኦታት ምምላኽ ከይዶምሉ ዝነበሩ እዋን፤ ኣምላኽ ንኣብርሃም ፈለጦ (ጸውዖ)፤ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ጻዊዒት ኣብርሃም ከኣ ‘ካብ ኣምላኽ ትእዛዝ ክቕበልን ነቲ ትእዛዝ ከኣ ናብ ሰበይቱን ደቁን ከሰጋግሮን ኢሉ እዩ’። ኣብርሃም ከኣ ነዚ ካብ እግዚኣብሄር ዝተቐበሎ ራእይ ናብ ቤቱን ደቁን ኣሰጋጊርዎ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ገነት ኤድን ንኣዳም፤ ሕጂ ከኣ ንነፍሲ ወከፍ ብዓል ሓዳር ሰብኣይ ዝተዋህበ ሓላፍነት (ጻዊዒት) እዩ።
ኣብዚ ከነስትውዕሎ ዘሎና ነገር ኣሎ፤ ንሱ ከኣ ኣዳም ነቲ መምርሒ (ትእዛዝ) ናብ ሄዋን ኣስጊርዎ እዩ፤ ስለዝኾነ እያ ከኣ ሂዋን ነቲ ጎራሕ ተመን ቅኑዕ መልሲ ክትህቦ ኣብ ዘፍጥረ ምዕራፍ 3 ነንብብ። ነገር ግና ኣዳም ንሄዋን እቲ መልእኽቲ ደኣ ይምሃራ (የብጽሓላ) እምበር፤ኣብ ምሕላው ሰበይቱ ግና ዝሓመቐ ይመስል። ስለዚ ኩሉ ግዜ ኣብ ቤትካ ምምሃር ቃል ኣምላኽን ሓሳብ ኣምላኽን፤ ነታ ስድራ ምሕላውን ክትርስዕ የብልካን። ይርድኣኒ እዩ፤ ከመይ ጌርና ኣንስትና ደቅና ክንምህር፤ ምናዳ ግና ከመይ ጌርና ኢና ንሕልዎም ዝብል ሓሳብ ይልዓል ይኸውን እዩ። ኣብዚ ሓጽር ጽሑፍ ግና ነዚ ሕቶ ክንምልስ ኣይከኣልን እዩ። ኩሉ ግዜ ግና እቲ ጥበብ ዝጐደሎ ብእምነት ከይተጠራጠረ ካብ ኣምላኽ ይለምን እሞ፣ ከወህቦ እዩ፣ ዝብል ጽሑፍ ከም ዘሎ። ኩሉ ግዜ ስለ ሰበይትኻን ደቅኻን ከመይ ጌርካ ክትምህሮምን ክትከናኸኖምን ከም ዘለካ ካብ ኣምላኽ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ።
… ይቕጽል


text:
ናይ ገዛእ ርእስኹም ትካል ንምምስራት
ምስ ምስ l'ADIE
እንታይ ኢዩ?
ናይ ገዛእ ርእስኹም ትካል ንምምስራት ኣብ ምምስራት ናይ ምምሕዳራዊ ምክትታልን ምስናይን
ክፈልጥ ዘለዎ፣ ንመኽሰባትና ክትጥቀምሉ እንተደሊኹም : ሓፈሻዊ መድሕን ኢንሹራንስ ክህልዎን : ኣብ ዝኾነ ሶሻል መስርሕ ምምዝጋብ የድሊ።
ንመን ኢዩ ፧
ቅቡል መንነት ወረቐት ምህላው
ን 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ቅቡል መንነት ወረቐት ምህላው
ን 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ናይ ምምሕዳራዊ ወረቐት ምክትታልን ምስናይን
ናይ ገዛእ ርእስኹም ትካል ኣብ ምምስራት፣ ክሕግዘኩም እዩ።
ብውልቂ ደረጃ ፣ ዘሰኒ ሞያዊ ተሓጋጋዚ ይምደበልኩም ።
ሓደ ካብ ኣባላትና ፣ ን ናይ ውልቂ መደባትኩም ፕሮጀክትኹም
ኣብ ምዕዋት የሰንየኩም።
እዚ ሞያዊ ደገፍ እዚ ብነጻ እዩ
ብነጻ እዩ ብሓደ ካብ ኣባላትና ትስነዩ
ሓባራዊ ስልጠናታት ንክትካፈሉ ይሕግዝ
እቲ ናይ ሓባር ስልጠና ፣ ሰብ ተመሳሳሊ ዕላማ ግን ኣብ ዝተፈላለየ ዓውዲ ዝነጥፉ ሰባት ስለ ዝሳተፍዎ፣ ናይ ተመክሮ መለዋወጢ ዕድል እውን ይኸፍት እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ቆጸራ ብ 09 69 32 81 10 ብምድዋል ሓዙ


text:
ናይ-ሞት-ዕርፍቲ ናይ ክቡር ኣቦና ሓጂ-ሙሳ መሓምድኑር
ኩቡራትን ኩቡራንን ኣባላት ኤርትራዊ ምንቅስቃስ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ አብ NRW፤
ኩቡራትን ኩቡራንን ደቂ ሃገር፤
ብቀዳምነት ዕዙዝ ልባዊ ሰላምታይ ይብጻሕኩም ክብል እፈቱ! እንቋዕ ከአ ኣምላኽ ነዚ ክቡር መዓልቲ አብቅዐናን፣ ብድሓነ-ሰላም አኻከበናን!
ከምቲ አብ መጸዋዕታ-ዕድሜና ነዚ መዓልት’ዚ እውን ተጠቒሱ ዚነበረ፣ ሎሚ አብዚ ኣኼባ’ዚ ተራኺቡናሉ ዘሎና ምኽንያት ናይ ቀረባ መዓልታት መስዋእቲ ናይ ዓበይትን ሓርበኛታትን መራሕትና – ብቐንዱ ከአ ናይ-ሞት-ዕርፍቲ ናይ ክቡር ኣቦና ሓጂ-ሙሳ መሓምድኑር ኴይኑ፣ ንሕና ከም ኤርትራወያን ዜጋታትን ከም ደለይቲ ፍትሕን መጠን ከአ እንሆ፡ በዚ አቢልና ተሳታፍነትናን ብድሆናን አብቲ ከቢድ ሓዘን ንገልጽ።
አብ ዕለት 2 ናይዚ አቲናዮ ዘሎና ወርሒ መጋቢት፣ ኤርትራ ሓደ ተባዕ ኣቦ ብሞት አፋንያ። ወዲ 94 ዓመት ዚነበሩ፡ ስዉእ-ኣቦና ሓጂ-ሙሳ መሓመድኑር አብ ዚሓለፈ ዓመት፣ ማለት አብ ባሕቲ ሕዳር 2017 አብ ኣኽርያ አብ ቅድሚ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል-ኢስላምያ (መድረሳ ኢስታዝ በሺር) አብ ዚገበርዎ ቅሉዕ መደረ፣ ብዓውታ ንመላኺ ስርዓት ህግደፍ መኪቶምን በዲሆምን ስለ ተዛረቡ ካብሻቡ አብ ጽኑዕ ማሕቡስ ተዳጒኖም ጸኒሖም ነይሮም ኢዮም። ብድሕር’ዚ ልክዕ ድሕሪ 4 ኣዋርሕ ድማ አብ’ቲ ዚተመቚሑሉ ቤት-ማእሰርቲ ብሞት ሓሊፎምሲ ህዝብን ቤተሰቦምን ንኽቀብጹ ንቀብሪ ተባሂሉ ከተማ ኣስመራ ሬሳኦም ተረኪባ። ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኣስመራን ድማ ንስዉእ ሓርበኛ ብዚግባእን ብዚበቅዕን ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ጌሩ አብ መቓብር ሼኽ ኣልኣሚን ድብኣተ-መሬት ፈጺሙሎም። ከም ዚዝከር ከአ አብ ግዜ ማእሰርቶም ብከቢድ ምንዕዓብን ሰልፍን ተሰንየ ካብ ኣኽርያ ክሳዕ ሹቕ አቢሉ ዚወረደ ምንቅስቓስ ተጌሩ ነይሩ፤ ከም ጠንቂ ናቱ ድማ ብዙሓት ተሳተፍቲ ናይቲ ናዕብን ኣካየድቲ ናይ’ቲ ቤት ትምህርትን ተመቝሖምሉ ኢዮም። ትማሊ አብ ዕለት ግብኣተ-መሬት ናይ ኣቦና ሓጂ ሙሳ’ውን እንተኾነ ከምኡ ህዝቢ ተሓፊሱ ናብ ማእሰርቲ ከም ዚተወሰደ ማዕከናት ዜና አተንቢሀን አለዋ። ከምቲ ዚውረ ከአ ከም ጠንቂ ናይዚ ዳግማይ ማእሰርቲ’ውን ዚቐረበ ጉልባብ፡ ፖሊስ ነቲ ተሳታፊ ናይ ስነ-ስርዓት-ቀብሪ ዚነበረ ህዝቢ በቀጥታ ናብ መቓብር ንኺወርድ ገድጊዶም አብ ምቕናዕ ከለዉ፣ ህዝቢ ግን ንፖሊስ ፈንጢሱ ቅድም ቀዳድም ጸሎት (ወይ ዱዓ) ከብጽሕ ናብ’ቲ ዓቢ መስጊድ ናብ ማእከል ከተማ ኣስመራ አቢሉ ፈንጺጉ ስለ ዘቕንዐ’ዩ ይበሃል።
እሞኸድኣ፣ እቲ ሓቀኛ መበገሲ ናይ’ቲ ኩሉ ጉዳይከ፣ ማለት ክሳዕ ወዲ 94 ኣቦ ንብድሆ ዘላዓለ ጠንቂ’ኸ ብስሩ እንታይ ነበረ?
ከም ዚፍለጥ አብ ዓመት 2017 ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ሓደ ናይ ትምህርቲ ፖሊሲ ዚሰምዮ መደብ አተአታትዩ፣ ነዚታት ህግደፋዊ-ፖሊሲ አብ ግብሪ ንምውዓል ከአ ንኹለን እተን ሃይማኖታዊ ትምህርቲ አብ ስርዓተ-ትምህርቲታትን ወሲኸን ዘስተምህራ ኣብያተ-ትምህርታት (ማለት ናይ ክርስትያን ይኹና ናይ ኣስላም ትምህርታዊ ትካላት) ዓጽዩ ብናቱ ህግደፋዊ መደበ-ትምህርትን ናይ ዓይነት አመሃህራ ህግደፋዊ-ቅድን ክትክአን መምርሒ ልኢኹ ነይሩ። ብከምዚ ከአ ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ካድራቱ ልኢኹ አብ ዚገብሮ ዚነበረ ርኽክባት፣ ነቶም ናይ ድያእ ተመሃሮን ወለድን መማህራንን አብ ዚተገበረ ኣኼባ፣ ኣቦና ሓጂ-ሙሳ “እዘን ተሸፊነን ዚኣትዋ ዘለዋ ናኣሽቱ ኣዋልድ፦ ኣስላም ኢየን፣ ደቅና ደቂ ኣስላም ከአ ኢየን፣ ንሕና አብ’ዚ እናሃሎና ድማ ጽንጽያ-ዓይኒ ዘንፍረለን ሰብ እንተልዩ ሹት ክንርኢ ኢና” ቢሎም ማይክሮፎን አልዒሎም ዚተዛረቡን ዚበድሁን።
እሞ እምበኣር እዞም ኣቦ፡ ንነብሶም አብ ቅድመ-ግንባር ልምድታትን እምነታትን ናይ ህዝቢናን ናይ ተማሃርቲ ደቆምን ብምብጃው፤ “ኣነ ብህይወት ከሎኹ ባህለይን እምነተይን ክርገጽ አይፈቅድን’የ፣ እኳ-ድኣ ንሂወተይ ብታንክታትኩም ረጊጽኩማ ትሓልፉ” ብዘስምዕ ዓውታ እዮም በዲሆም። ግደ ሓቂ ከአ ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ዘይኮተመሉ ናይ ባህልን እምነትን ትካላት፣ ብኢደ-ወነኑ ዘይቀንጠጦም መሻይኽን ጳጳሳትን አብ ሃገረ-ኤርትራ ክትረክብ ጨሪስካ ዘይሕሰብ ኢዩ። ንህዝብና ብራዕድን ፍርህን ሸቖጥቆጥ ንኸብሎ፡ ሎም-ግዜ ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ኢዱ ዘይመለሰሉ መሳጊድን ኣድባራትን አብ ውሽጢ ሃገር የሎን። ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ አብ ሎም-ግዜ፣ ዋላ አብ ዲያስፖራ ከይተረፈ፣ ንኤርትራዊ ህዝቢ ዚራኸበሉ ምኣክል-ባይታ እናዞረቘ ንኹሉ ማሕበራውን እምነታውን ክብርታትና ይዘርግ ምህላዉ ዚኽወሎ ጥዑይ ሰብ አብ መንጎና ዚህሉ አይመስለንን። እሞ ድአ እቶም ስዉእ ኣቦ ካብ ኩላትናን ካብ ነፍሲ-ወከፍናን ክውርወር ዚነበሮ ድምጺ እንዳኣሎም ንስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ አብ ቅድሚ ገጹ ፈንየምሉ።
ብመንጽር እዚ ቅዱስ ዕላማ’ዚ ክርአ ከሎ፦ማለት
- ዕላማ ናይ ባህልታትካን ልምድታትካን ምኽባር፣
- ዕላማ ናይ መንነታትካን ክብሪታትካን ምክልኻል፣
- ዕላማ ናይ ማሓብራትካን ትካላትካን ምዕቃብ
…ወዘተረፈ እምበኣር’ዩ ንብድሆ ኣቦና ሓጂ-ሙሳ አብ ናይ ተጋዳላይን አብ ናይ ስዉእን ደረጃ ጅግንነት ብኽብረ-ሞጎስ አበሪኹ አብ ዚኽሪታትና ንዘላኣለም ዘቐምጦም። ልዕሊ ተጋዳላይ ኣዕሪጉ’ውን ንተግባራት ኣቦና ሓጂ-ሙሳ ብዓይኒ civil courage ወይ ብዓይኒ በርጌሳዊ ትብዓት ዚግለጽ ብልጫ ዘለዎ’ዩ። እዚ ከአ ብጻልጣኡ ክውሰድ ዘለዎ፡ ሕቶ ሰብኣዊ ክብርን ሕቶ ሰብኣዊ መሰልን’ዩ።
- ስለዚ ድማ’ዩ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ፣ ብፍላይ ከአ ህዝቢ ኣኽርያ – ቆፎኡ ከም ዚተተንከፈ ንህቢ – ንግዳም ወፊሩ ንናይ’ቲ ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ታንክታትን ጸጥታዊ መጋበርያቱን ብደናጉላ ዚተማዓቶም።
- ስለዚ ድማ’ዩ ደለይቲ ፍትሒ ዚኾኑ ኤርትራውያን አብ መላእ ዓለም አበዮ ከተማታቶምን ሃገራቶምን ዓበይቲ ህዝባውን ሰላማውን ሰልፊታት ወዲቦም ንተበግሶ ኣቦና ሓጂ-ሙሳ ደገፎም ዘረጋገጹ።
- ስለዚ ድማ’ዩ ንሕና ሎሚ’ውን አብዚ ዳግም ተኣኪብና ንምልካዊ መሓውር ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ንብድህን ንጅግና ኣቦና ሓጂ-ሙሳ መሓመድኑር ብክብረ-ሞጎስ ንዝክሮምን ዘሎና።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ብጾት ደቂ-ሃገር!
ሎሚ-ሎሚ ዕርፍቲ ብሞትን ብመስዋእትን ናይ ጀጋኑ መራሕትና ከም ተባራሪ ወረ ኴይኑ ይመጸና አብ ዘሎሉ ህሞት ብሓደ ሸነኽ፣ ከምኡ ንዓሰርቴታት ዓመት ብዘይ ምቚራጽ ዚኸደን ዚኸይድ ዘሎን ናይ ሞትን ወረ-ሞትን ናይ መርድእ ዜናታት ድማ ብኻልእ፣ ነዚ ዓይነት ህይወት ተለማሚድናዮን ከም ሓደ ልሙድ ነገር ናይ ምውሳዱ ባህሪ ከይነጥርን ዘየስግእ አይኮነን። ሓንጎል ወዲ ሰብ እንሓንሳብ ካብ ዓሚቚ ሓዘንን መጠን ዚሓለፎ ናይ ዜጋታቱ ግፍዓዊ ቅትለታትን ተላዒሉ፣ ነቲ አብ ባይታ ዘሎ ሓቂታት ምጻሩ ይስእን’ሞ ናቱ ናይ ከያኖ-ዓለም ፈጢሩ ንኽሓልፎ፡ ሰሚዑ ከም ዘይሰምዐ፣ ርእዩ ከም ዘይርኣየ ጌሩ ዚጓዓዘሉ ተርእዮታትን ምርጫታትን አሎ’ዩ። ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ንኤርትራዊ ስድራታት ወግሐ-ጸብሐ ብጕዳይ ሞትን ጠንቂ-ሞትን፦
- እንሓንሳብ ሰቦምን መቕርቦምን ካብ ሮሻን ከም ዚጸደፉ/ፋ ወይ ነብሰ-ቅትለት ከም ዚፈጸሙ/ማ፣
- እንሓንሳብ ላም ወጊኣቶ/ታ ትንፋሱ/ሳ ከም ዚሐለፈት
- እንሓንሳብ መኪና ገጭያቶ/ታ ወይ ካብ መኪና ጸዲፉ/ፋ ከም ዚሞተ/ተት
…ወዘተ፤ መቸስ እቲ ምስምሳት ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ፤ እሞድማ ብዘይ ሳዓቢ ሕቶታትን መርመራታትን ሬሳኹም አልዒልኩም ቅጽበት ንመቓብር ውሪድኩም ሰብኩም ድፈኑ ቢልካ ግዴታን ታእዛዝን ዘለዎ’ዩ። እዚ ነቲ ቅሉዕን ካብ ህዝቢ ክትክውሎ ዘጸግም ሬሳታትን ዚግበር’ዩ።
ካብዚ ብዝገደደ አብ ፈቐዶ ጎዳጕድን ናይ ኮንተይነራት ቤት-ማእሰርትን ዚፈጸም ሰዳድ-ወረ ዘይብሉ ናይ ኣሽሓት ምርሻናት አሎ። ተጻርየሉ ኣገባብ ስለ ዘየለ ከአ፡ ንኽትቅበሎ ብዘጸግም ናይ ህቡባት መራሕቲ-ነበር ተጋደልቲ ብሞት-ምሕላፎም ከይተረፈ ብስርቕ-ምርቕ ይንገረና’ሎ። ንበዓል ነጎዳ ብሓዊ ቶኩሶ ኴይኑ ነገሩ ከአ፤ ነቲ ዓዘራ ብፍሉይ ገጹ ናይ ሲኦል-ሲኦል ዚገብሮ ካልእ ነገር’ውን አሎ’ዩ። ማለት ስድራ-ቤታትን ወለደኛን ናይዞም ብሞት ምሕላፎም ዚነገረሎም ጀጋኑ አብ ፈቐዶ ፓልቶካትን መርበብ-ዜናታት ከም ዓለሞም የጓነፎምን ብመርድእ ይብከሉን ምህላዎም’ዩ። ብዙሓት አብ ከባቦ 2000 ዓመት-ፈረንጂ ካብ ምኒስትሪታቶም ተሓፊሶም አብ ፈቐዶ ቤት-ማእሰርቲ ክማስኑ ዚጸንሑ ናይ ህግደፍ ዚነበሩ ዓበይቲ ሰበ-ስልጣንን ህቡባት ጋዜጠኛታትን ብፍላይ፣ ሎሚ ብህይወት ዘይመህላዎም ክንሕበር ጸኒሕናን ንሕበር አሎናን። ገለ ካብኡ ከአ፦
- ከም መስዋእቲ ምክትል ፕረሲደንት ነበር፣ ኣቶ ማሕሙድ ሸሪፎ
- ከም መስዋእቲ ናይ እስታፍ ኣዛዚ ነበር፣ ኣቶ ዑቕበ ኣብርሃ
- ከም መስዋእቲ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ነበር፣ ወይዘሮ ኣስቴር ፍስሓጽዮን
- ከም መስዋእቲ ኣቶ ጀርማኖ ናቲ
- ከም መስዋእቲ ኣቶ ሓሚድ ሑመድ
- ከም መስዋእቲ ኣቶ ሳልሕ ከኪያ
…ወዘተ ብከምቲ አብ ላዕሊ ዚተጠቕሰ ዘይንቡር ኣገባብ ተዘርጊሑ’ሎ።
ልክዕ በዚ ዓይነትን ዘይንቡር ኣገባብን ድማ አብ ዕለት 19 ለካቲት ናይዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት መስዋእቲ ናይ ወጻኢ ጕዳያት ሓላፊ ነበር፣ ኣቶ ሃይለ ወልደትንሳኤ (ወይ መስዋእቲ ናይ ሓው ድሩዕ) ተዘርጊሑ’ሎ። ሓው ድሩዕ ሓደ ካብቶም ገዳይም ተጋደልቲ ኴይኑ ካብ 1966 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ አብ ሰውራ ኤርትራ ዚተቓለሰን ሓደ ካብቶም ንህዝባዊ ግንባር መሪሖም ናጽነት ዚርኣዩ ላዕለዎት መራሕቲ ነይሩ። እኳድኣ ሓደ ካብቶም ድሕሪ’ቲ ብኵናት-ባድመ ዚፍለጥ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን አብ ኣመራርሓ ስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ከብቅዕ ንለውጢ ዚጸውዐ ምንቅስቓስ፣ ማለት ሓደ ካብቶም ቀንዲ መራሕቲ ናይቲ ብጕጅለ 15 ዚፍለጥ ምንቅስቓስ ነይሩ። እቲ ምንቅስቓሶም ስለ ዘይተዓወተ ከአ ከም ሳዕቤኑ ሓው ድሩዕ’ውን ብስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ተዓፊኑ ናብ ማእሰርቲ ስለ ዚኣተወ ንኣስታት 20 ዓመታት አብ ቤት-ማእሰርቲ ዒራዒሮ ብሕማምን ብሕሰምን ክማስን ጸኒሑ። ብዛዕባ ኵነታቱ ይውረየሉ ከም ዚነበረ ከአ ሕማም ሽኮር ስለ ዚነበሮ ኵሊታቱን ኣዒንቱን ጠሊምዎ ብዘስካሕክሕ ሃለዋት ይሓልፍ ምንባሩ’ዩ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደቂ ሃገር!
አብዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብዛዕባ ታሪኽ ናይ’ቶም ብስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ዚተጨውዩን ዚተመቚሑን ኣካል ህዝብናን ተጋደልትናን ዚኸኑ ጀጋኑና ከነልዕል ቦትኡን መዓልቱን አይመስለንን። እንተዚፍተን’ውን ንስፍሓትን ዕምቆታትን ቃልሶም ከይበደልካ አብዚ መደረ’ዚ ክትሕውሶም አሸጋሪ ምኾነ ነይሩ። ስለዚ ታሪኽን ግደን ናይ እገለን እገሊትን ንምንጋር ዘይኮነስ ነቲ ኵነታት ቃልስና ንምንጸብራቕ ጥራይ’ዩ አበዚ መደረ’ዚ ተፈቲኑ ዘሎ። ናይዞም ብስም ዚጠቐስናዮም ገዳይም ተጋደልትናን መራሕትናን እንተኾን እውን ካብ ግዴታቶምን ቃልሲታቶምን ኣዝዩ ውሑድ ጭልፊት ጥራይ’ዩ ክኸውን ዚኽእል። ይኹን’ምበር ኩላትና አብዚ ክንሰማምዓሉ እንኽእል ነገር አሎ’ዩ።
ናይ ህዝብናን ዜጋታትናን ማእሰርትን ሞትን ክንብድሃሉ እንኽእል እንኮ-ምርጫ ሕጂውን ሓቢርካን ተቢዕካን ብግብሪ ተላዒልካ ምቅላስ’ዩ። ስለዚ ዋላ አብዚ ዘለናዮ ናይ ስደትና ቦታ ኴንካ’ውን ንስርዓት ህግደፋዊ ምልኪ አብ ኤርትራ ንምውዳቕን አብ ሃገርና ፍትሓውን ደሞክራስያውን ለወጢ ንምምጻእን ነቃላልሳና ነሕንኖ ንሓድነትና ከአ ነትርሮ።
ዘላኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!
ብሓድነትናን ሕኑን ቃልስናን ክንዕወት ኢና!
ብጽሞናን ብዓቢ ዓቕልን ስለ ዚሰማዕኩምኒ ክብረት ይሃበለይ!
ተክልሰንበት ተኽላይ
ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ አብ NRW
See below:
Some of the pictures from the Cologne public meeting of 17 March 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10958


text:
ብዕለት 18 ምያዝያ ኣብ ሳንፍራንሲኮ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ካሊፎርንያ ዝመጹ ተቓወምቲ ዜጋታት ዝተሓወስዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተኻይዱ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዝወዓለ ዜጋ ብዕድመ ይኹን ብብሄራዊ መልክዑ ዝተዛነቐ ብምንባሩ፡ ምዉቕ መንፈስ ሃገራውነትን ሓደነትን ዘንጸባርቕ ሃዋሁው ክፈጥር ክኢሉ። ካብ ናይ ቀደም ሰላማዊ ሰልፍታት ዝያዳ ብርክት ዝበላ ደቀ-ኣንስትዮ እውን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣማዕሪገንኦ ውዒለን።
እቲ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ሰኑይ ነሓሰ 16፡ 2010 ዓ.ም. ከባቢ ፍርቂ መዓልቲ፡ ኣብ ኣፋፌት ህንጻ ናይ ከንቲባ ኣኒስ ፓርከር፡ ዝርከብ ሲቲ ሃል ዝበሃል ቦታ እዩ ነይሩ።
ብዕለት 19 መስከረም 2009 ዓ. ም.ብፖለቲካውያን ውድባት፤ሰልፍታት፤ሲቪካውያን ማሕበራትን ሃገራውያን ዘጋታትን አበ ከተማ ስቱትጋርት ሃገር ጀርመን ዝተዳለወ ንተዘክሮ መበል 18 መስከረም 2001 ዓ.ም. ኩሉ ግፍዕታት ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ንህዝቢ ጀርመንን መንግስት ጀርመንን ህዝቢ ዓለምን ንምግላጽ፤ ከምኡ’ውን ተቓውሞ ህዝቢ ኤርትራ ንምፍላጥ ብዙሕ ህዝብና ካብ ከተማታት ፍራንክፎርት፤ ኑርምበርግ፤ ኡሉም፤ ካርልስሩሄ ከምኡ’ውን
….ሎሚ’ውን ሓድሕድ ተኻባቢርና: ሓሳባትና ተሰማሚዕና ንነዊሕ ዝጠመተ ልቦና ዝመልኦ ኣካይዳ ክሳብ ዘየማዕበልና መጻኢና ቀሊል ከምዘይከውንን እዚ ወልቀመላኽነት ከኣ ከምቶም ኣብ ኩሉ ክፋል ዓለምና ዝተራእዩ ምልክታት ኣብ ሓጺር ጌዜ እንተሓድሓድ ተበላሊዑ እንተ ብሰንኪ ዓንዳሪ ኣካይዱኡ ነዊሕ ከምዘይጸንሕን ክፈራኸስ ምኻኑን ገፋዕቲ ድማ ጽባሕ ኣብ ፍርዲ ክቐርቡ ምኻኖም ደጋጊምና ክንዝክርን ከነዛኻኽሮምን ይግባእ::


text:
ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ኣብ 2017 ብደረጃ ሃገር ብዘካየዶ ሰፊሕ ናይ ክታበት መደብ፡ ልዕሊ 4 ሚልዮን ጥሪት ከም እተኸትባ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ሚኒስትሪ ሓላፊ ጨንፈር ጥዕና እንስሳን ብቚልን ኣቶ ኣፈወርቂ ምሕረትኣብ፡ እቲ ክታበት ንኹለን ዓይነት ጥሪት ዝተዋህበ ምዃኑ ብምሕባር፡ ን1.5 ሚልዮን ጥሪት ጸረ ሕማም ጉልሓይ፡ 2.1 ሚልዮን ግዱድ ሓፈሻዊ ክታበት፡ 278 ሽሕ ኣካቢብካ ክታበት፡ ን266 ሽሕ ደርሁ ድማ ምዱብ ክታበት ምንባሩ ኣረዲኡ።
ኣብ’ቲ ዓመት፡ ፍሮማይ ከብቲ፡ ኣናሶን ፍሮማይ ጠለ-በጊዕን ዝርከብዎም 95 ደጋዊ፡ ውሽጣውን ደማውን ሕማማት ከም እተራእዩ፡ ብዝተኻየደ ሰፊሕ ክታበት ድማ ኣብ ትሕቲ ቊጽጽር ከምዝኣተዉ ዝሓበረ ኣቶ ኣፈወርቂ፡ መጠን ሞት ኣብተን ብሕማማት ዝተለኽፋ 670 ሽሕ ጥሪት፡ 1.5 ሚእታዊት ከምዝነበረ ገሊጹ።
ከም ብሩሴላን ቲቢን ዝኣመሰሉ ካብ እንስሳታት ናብ ሰብ ክመሓላለፉ ዝኽእሉ ሕማማት፡ ከም ተርእዮ ኣብ ሃገርና ኣሰከፍቲ’ኳ እንተዘይኮኑ፡ ኣብ ዝካየድ ንጥፈታት ምውሓስ ጥዕና ጥሪት ግና ፍሉይ ኣተኲሮ ከምዝወሃቦም ኣረዲኡ።
ክታበት ጥሪት፡ ኣብ ኩለን ዞባታት ጽቡቕ ዝርጋሐ ከምዘለዎ – ግዳ ዘጋጥሙ ብድሆታት እውን ከምዘለዉ ብምምልካት፡ ምስጋም ጥሪት፡ ትሑት ንቕሓትን ኣፍልጦን ሓረስቶት፡ ኣብ ዝተባህለካ ቦታን ግዜን ጥሪትካ ሒዝካ ዘይምርካብ፡ ገለ ካብቶም ቀንዲ ብድሆታት ምዃኖም ኣብሪሁ።
ኣብ መላእ ሃገር ልዕሊ 70 ክሊኒካት እንስሳታት ከምዘለዋ ዝሓበረ ኣቶ ኣፈወርቂ፡ ጥዕና ጥሪት ንምውሓስ ኣብ ዝሰላሰል ዘሎ መደባት ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብራ ምህላወን ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ፡ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሃገር ዝኣትዉ መድሃኒት እንስሳታት፡ ሳዕቤናቶም ኣብ ጥሪትን ኣከባብን ኣዝዩ ከቢድን ዝተሓላለኸን ስለዝኾነ፡ ሓረስቶት ኣብ ክንዲ ምንጮምን ናይ ተጠቃምነት ዕለቶምን ዘይፍለጥ መድሃኒታት ዝጥቀሙ፡ ናብ’ተን ብሚኒስትሪ ሕርሻ ዝካየዳ ክሊኒካት ብምኻድ ንጥሪቶም ግቡእ ኣገልግሎት ክረኽቡ ኣተሓሳሲቡ።


text:
ዕድመ ንመዓልቲ ስዉኣት
ክቡራት ተቐማጦ ከተማ ኰለን‘ን ከባቢኣን!
ክቡራት ኣባላት ማሕበር!
ማሕበረ-ሰብ ኰለንን ከባቢኣን፣ ንቀዳም፡ ዕለት 20 ሰነ 2015 ብከምዚ አብ ታሕቲ ተሰሪዑ ዘሎ መደብ፣
ንመዓልቲ ስዉኣት ኤርትራ ብሓባር ንምብዓሉ ንኵልኻትኩም/ንኵልኻትክን
ብኽብሪ ትዕድም።
ቦት ርክብና፡-
ሰዓት 13፡00 አብ ሰላም ፓርክ Friedenspark‘ዩ። ንኣብነት ካብ Dom-mainstation ተበጊስኩም ብU-Bahn ቍ.16 አብ Chlodwigplatz ወይ ኣብ Schoenhausenstr. ትወርዱ ካብኡ ብእግሪ ን10 ደቂቓ ናብ ፈለግ ራይን ኣብልኩም ተጓዒዝኩም ትበጽሕዎ። ብመንጽሩ ብሸነኽ Bonn ንእትመጹ‘ውን ከምኡ ብቍጽሪ 16 U-Bahn ተሳፊርኩም አብ ዝተባህለ መዓርፎ ትወርዱን ብእግሪ ቀጺልኩም ናብ ፍሪደንስ-ፓርክ ትበጽሑን።
ናይ‘ዚ ዓመት‘ዚ አብ እግሪ‘ታ ብስም ሰማእታት-ሰውራ ኤርትራ 2009 ዝተኸልናያ ካስታንየን-ኦም ዚግበር መደባትና ከአ፡-
- ንዝኽሪ ስዉኣት ዚግበር ናይ ሕልና ጸሎት
- መኽፈቲ/መግለጺ ብኣቦ-መንበር ማሕበረ-ሰብ፤
- ጸሎት ወይ ዱዓ ብምእመናን ክርስትናን ምስልምናን፤
- ንኽብሪ እዛ መዓልቲ ዝካየድ መስርሕ ምውላዕ ሽምዓታት፤
- ንኽብሪ እዛ መዓልቲ ዝካየድ ንባብ ጽሑፋትን ግጥምታትን
ቀጻሊ መደብ፡-
ድሕሪ 3 ሰዓታት አቢልና ካብ Friedenspark ናብ Italienisches Zentrum, Offene Welt(Mondo aperto) አብቲ ድሕሪ ናይ 9 ደቃይቕ ጉዕዞ ዚብጻሕ ቦታ፣ ማለት ናብ Zugweg 22 ክንከይድ ኢና። አብኡ ናይ Grill/Barbecueን መስተን ፌስታ ቀጺሉ ከምሲ‘ዩ።
ብድሓን ምጹ!
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9688


text:
በዓልቲ ቤቶም ድማ ናውቲ ውሽጢ ገዛ ንኣገልግሎት ቤተ ክርስትያን ክሳብ ምሃብ ዝበፅሕ ሓገዝ የበርክታ ምንባረን ሊቃውንቲ ቤተ ክርስትያን ይምስክሩ።
ሰናይ ተግባር ካብ ወለዶም ዝወረሱ ሓጂ ዓብደላ ባድረግ ድማ ቅድሚ ዝተወሰኑ ዓመታት ን12 ናባዪ ዘይብለን ኣደታት ንነብሰወከፈን ዝተማለአ ኣባይቲ ሃኒፆም ከምዝሃቡ ምቕራብና ይዝከር። እተን ኣደታት ከይተፀገማ ምእንቲ ክነብራ ነብሲወከፍ ዝተሃነፀ ገዛ ናይ ባዕሉ ቆፃሪት ማይን መብራህትን ከምኡ እውን ሽቓቕን መሕፀቢ ነብስን ዘማለአ እዩ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ወዶም ሓሰን ዓብደላ ባድረግ ብተመሳሳሊ ን12 ረዳኢ ዝሰኣና ኣደታት ዝተማለአ ገዛውቲ ሃኒፁ ኣረኪቡ'ሎ። ሓዉ ዓብደልቃድር ዓብደላ እውን ተወሳኺ 12 ኣባይቲ ይሃንፅ'ሎ።
ስድራ ሓጂ ዓብደላ ባድረግ ካብዚ ንላዕሊ ንምስራሕ ተሊሞም ኣለዉ፤ ብመሰረት እዚ ሓደ ማእኸል መዋልዳን ሆስፒታል ንምህናፅ ኣንቂዶም ምህላዎም ንድምፂ ሬድዮ ኣመሪካ ገሊፆም እዮም። "ኣብቲ ሆስፒታል ካብ ሓለዋ ክሳብ ዝለዓላ ሓካይም ብደቀንስትዮ ጥራሕ ዝምራሕ ክኸውን እዩ ሓሳበይ" ኢሎም ሓጂ ዓብደላ።
ነቲ ዝተገብረ ሓገዝ ብኣካል ተረኺበን ዝረኣያ ኣካያዲት ስራሕ ማሕበር ደቀንስትዮ ትግራይ ወይዘሮ ዘነበሽ ፍስሃ ማሕበረን ንስድራ ባድረግ ልዑል ክብሪን ናእዳን ከምትህብ ገሊፀን፤ ካልኦት ሰብ ሃብቲ እውን ነዚ ቅዱስ ተግባር ክስዕብዎ ብስም ማሕበረን ፀዊዐን።
ምሉእ ትህዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ይካየድ ዘሎ ወታደራዊ ግጭት ልዕሊ 30,000 ኢትዮጵያዊያን ካብ ትግራይ ናብ ሱዳን ሃዲሞም ኣለው ብመሰረት ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት ባባር ባሎች።
ደቂ ኣንስትዮን ህፃውንትን ዝርከቡዎም በብማዕልቱ ልዕሊ 4,000 ስደተኛታት ህወቶም ንምድሓን ናብ ሱዳን ይውሕዝ ከምዘሎብምሕባር ምሉእ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣጋጢሙ ስለዘሎግጭት ጠጠው ክብል፣ስቪላት ሓለዋ ክግበረሎምን ማሕበረሰብ ዓለም ድማ ንስደተኛታት ክሕግዝን ፀዊዖም ኣለው።
ኩነታት ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ክገለፁ ዝተሓተቱ ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ባባር ባሎች መብዛሕቲኦም ካብ ትግራይ ዝኾኑ ስደተኛታት ኣብቶም ዝሓለፉ ሸውዓት ማዕልታት ምብራቕ ሱዳን ኣትዮም ኣለውኢሎም።‘’ማዕልታዊዝኣቲ ዘሎ ስደተኛ ኣዚዩ ዝለዓለ እዩ።
ኣብ ማዕልቲ ብማእኸላይ ኣስታት 4,000 ስደተኛታት ይኣትው ኣለው’’ ክብሉ ገሊፆም።
ሰላም ናብቲ ንቡር ክምለስ ኩሎም ወገናት ኩሉ ተፃብኦ ጠጠው ከብሉዎ ኣለዎ፤ መሰላት ስቪላትሰባት ክኸበርንማሕበረሰብ ዓለም ድማ በብዕለቱ ኣሽሓት ስደተኛታት ትቕበል ንዘላ ሱዳን ክሕግን ኣለዎ ክብሉ መልእክቶም ኣሕሊፎም ወሃቢ ቃል ባባር ባሎች።


text:
ኣብቲ ንኣርባዕተ ተደራሪቢ ናይ ዝናብ ወቕታት ዝተጓናደቦ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣስታት 20 ሚልዮን ህዝቢ ከቢድ ጥሜት የንጸላሉዎም ምህላዉ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣጠንቂቑ።
ብመሰረት ጸብጻብ ፕሮግራም መግቢ ዓለም እቶም ሓደጋ ደርቂ ዘንጸላልወን ሃገራት ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ብቐንዱ ድማ በቲ ጥሜት ተጠቒዓ ዘላ ሶማልን እየን። ዝናብ ዝጅምረሉ እዋናት ሕጂ’ውን ብምብኳሩ እቲ ሓደጋ እናበኣሰ ከም ዝኸይድ ፕሮግራም መግቢ ዓለም የጠንቅቕ። ኣብ ኢትዮጵያ ድሮ ንኣስታት 7.2 ሚልዮን ህዝቢ ጸልዩ፡ ንኣስታት ሓደ ሚልዮን ዝዀና ከብቲ’ውን ቀቲሉ ኣሎ።
ኣብ ኬንያ ብተመሳሳሊ ንኣስታት ሰለስተ ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ድርኵኺት ዓጸቦ ከቓልዖም እንከሎ፡ ብመሰረት ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ኣብ ሶማል ብዝሒ በዚ ደርቂ ዝተጸልዉ ህዝቢ ሽዱሽተ ሚልዮን በዚሖም ኣለዉ። እዚ ኣሃዝ’ዚ ኣስታት 40% ናይ ጠቕላላ ብዝሒ ህዝቢ ሶማል ምዃኑ’ዩ።
ዳይረክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝዀነ ማይክል ዳንፎርድ ነቲ ዘሎ ሻቕሎት ክገልጾ እንከሎ፡“እቲ ኵነታት ኣዝዩ ሕማቕ’ዩ ዘሎ። መሊሱ እናገደደ ድማ ይመጽእ ኣሎ። ምናልባት ዝናብ እንተ ሃረመ ኢልና ኢና ብተስፋ ንጽበ ዘሎና። ዋላ’ውን ዝናብ እንተ ሃረመ፡ እቲ ህዝቢ ድሮ ተዳኺሙ’ዩ። መዕቆሪ ማይ የሎን፡ መጓሰ በቲኸን’የን፡ ዘራእቲ ድማ ሃጒጉ። ከም ገለ ጌርና ክንመልሶ እንተ ዘይክኢልና ኣዝዩ ከቢድ ሓደጋ’ዩ ዘንጸላሉወና ዘሎ”። ንሱ ወሲኹ ህጻናት ብሰንኪ ዓጸቦ ይሞቱ ምህላዉ’ውን ይጠቅስ።
ንሰበ-ስልጣን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዝያዳ ኣሻቓሊ ኰይኑ ዘሎ፡ እቲ ዝድለ መጠን ገንዘብ ከዋህልሉ ዘይምኽኣሎም’ዩ። ነቲ ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደጋ ደርቂ ንምግጣም 370 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ኣሚቶም ኣለዉ። ካብኡ ግን 13% ጥራይ’ዩ ተረኺቡ ዘሎ።
ወራር ዩክሬን ንቅልውላው ደርቂ ቀርኒ ኣፍሪቃ መሊሱ ከም ዘግደዶ ዳንፎርድ ይዛረብ። ዋጋ ነዳዲ ወሲኹ፡ ካብ ዩክሬንን ሩስያን ዝመጽእ ዝነበረ ቀረባት መግቢ ድማ ደው ምባሉ ድማ ዓቢ ጋግ ከም ዝፈጠረ ዳይረክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ቀርኒ ኣፍሪቃ ይሕብር።


text:
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ነቲ ዝተሓደሰ ኹናት ሰሜን ኢትዮጵያ ጠጠው ንምባል ጻዕሪ ንምግባር ሎሚ ሰሉስ ኢትዮጵያ ምእታዎም ተገሊጹ።
ፍልይቲ ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሃናን ስራ ተተ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስቶም ልኡኽ ኣመሪካ ዝተራኸባ ክኾና ኸለዋ ግን ውጥን ሓባራዊ ተልእኾ የብሎም ክብሉ ሓደ ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ገሊጾም።
ብዛዕባ ዑደት ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ዛጊት ዝተዋህበ ዝርዝር ሓበሬታ የለን።
ብኻልእ ወገን ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ምምሕዳር ዞባ ብሄረሰብ ዋግ ህምራ ወረዳ ሰቆጣ ፍሉይ ሽሙ ወለህ ማርያም ኣብ ዝተባህለ ቀበሌ ካብ ህወሓት ዝተተኮሰ እዩ ዝተባህለ ከቢድ ብረት ኣባላት ሓንቲ ስድራ ዝኾኑ 10 ሰላማውያን ሰባት ተቀቲሎም ክብሉ ኣመሓዳሪ እቲ ዞባን ስድራ ግዳያትን ተዛሪቦም።
ብዛዕባ እዚ ሞት ሰላማውያን ሰባት ህወሓት ርእይቶ ኣይሃበን እንተኾነ ግን ኣብ ዝሓለፈ እዋን ከምዚ ዝበሉ ክስታት ኣብ ዝቀርበሉ እዋን ህወሓት ንሰላማውያን ሰባት ዕላማ አይገብርን እዩ ዝብል ምላሽ ከምዝሃበ ይዝከር።


text:
ጨንፈር ሃገራዊ ማሕበር ደቂ- ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ሽወደን፡ ብ21ን 22ን ሚያዝያ ኣብ ከተማ ሄስለሆልም – መንፈቓዊ ገምጋም ስራሕ ከምዘካየደ ተፈሊጡ።
ኣብ’ቲ ወከልቲ ንኡሳን ጨናፍር ስቶክሆልም፡ ኡፕሳላ፡ እረብሩ፡ ዮቶቦሪ፡ ስካራ፡ ኦነቢ፡ ሉንድ፡ ማልሞ፡ ስሞላንድን ፍሌንን ዝተረኽባሉ ኣኼባ፡ ዝተኻየዱ ንጥፈታትን ውጽኢቶምን ክግምገም እንከሎ፡ ነቲ ውዳበ ንምሕያል ኣብ ዝሕግዙ ነጥብታትን መጻኢ መደባት ስራሕን ተዘትዩ።
ኣደ-መንበር ሃማደኤ ዞባ ኤውሮጳ፡ ንኣበርክቶ ኤርትራዊት ጓል-ኣንስተይቲ ኣብ ሃገራዊ ጉዳያት ብዝምልከት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ ምሉእ ኣግእዞ ደቂ- ኣንስትዮ ንምርግጋጽ፡ እዚ ኣበርክቶ’ዚ ብተካእቲ ወለዶታት ክውረስ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚራትሉ።
ኣብ ካልእ ንጥፈት ህዝባዊ ዲፕሎማሲ፡ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት – ጀርመን ዝርከብ ብ‘ጉጅለ ጽንዓት’ ዝፍለጥ ውዳበ ዜጋታት፡ ብ21 ሚያዝያ ኣኼባ ኣቃኒዑ።
ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኣቶ ካሕሳይ ተወልደ፡ ንተራ መንእሰይ ኣብ ምምጻእ ናጽነት፡ ምውሓስ ልኡላውነትን መደባት ልምዓትን ዝምልከት ኣስተምህሮ ሂቡ።
ኣወሃሃዲ ‘ጉጅለ ጽንዓት’ መንእሰይ ዘሚካኤል ገብረገርግሽ፡ ዕላማ ናይ’ቲ ጉጅለ፡ ራኢ ብልጽግቲ ኤርትራ ንምስማር ብህዝብን መንግስትን ንዝሰላሰል ዘሎ መደባት ምድጋፍን ሓቀኛ ምስሊ ሃገር ንምንጽብራቕን ምዃኑ ገሊጹ።


text:
ኣብ ዞባ ማእከል፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ 20 ሃገራት ኣፍሪቃ እንተላይ ኣብ ጐረባብትና ተላቢዑ ዘሎ ‘ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒ’፡ ኣፍልጦ ሰብ-ሞያ ሕርሻ ንምብራኽ፡ ብ1 መጋቢት ኣስተምህሮ ተዋሂቡ።
እቲ ብክፍሊ ሕርሻን መሬትን ዞባ ማእከል ዝተወደበ ኣስተምህሮ፡ ክራማት ቅድሚ ምእታዉ – ኣብ ሓረስቶት ሰፊሕ ጐስጓሳት ንምክያድን ብሓባር ንምስራሕን ዝዓለመ እዩ።
ክኢላ ምክልኻል ብቚሊ ወ/ሮ ሃይማኖት እምባየ፡ መበቈሉ ሰሜንን ደቡብን ኣሜሪካ ዝኾነ “ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒ’’፡ ብቐንዱ – ንዕፉን፡ ኣብ ካልኦት ኣዝርእቲ ድማ፡ ብልቱግ፡ መሸላ፡ ስርናይን ካልኦት ሳዕሪታትን ዘጥቅዕ ምዃኑ፡ ኣብ እዋኑ ግቡእ ምቊጽጻር እንተዘይተገይሩሉ እውን፡ ዘራእቲ ምሉእ ብምሉእ ከጥፍእ ዝኽእል ሓደገኛ ባልዕ ከምዝኾነ ገሊጻ።
ሓላፊ ጨንፈር ልምዓት ብቚሊ ኣቶ ኣስራት ሃይለ፡ እቲ ባልዕ ብጐድኒ ጉምቦ ኣትዩ ነቲ ፍረ ከምዘዕንዎ፡ እዚ ድማ ካብ’ቶም ካልኦት ዓይነት ሰርሰርቲ ቃንጫ ሓሳኹ ከምዝፈልዮ ኣረዲኡ።
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ማእከል፡ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሕርሻን መሬትን ኣቶ ሃይለሚካኤል ኢዮብ፡ ሰብ ሞያ ሕርሻን ሓረስቶትን ኣብ ግራውቲ ቀጻሊ ኰለላ ክገብሩ፡ ቅድሚ ሕጂ ርእዮሞ ዘይፈልጡ ዓይነት ባልዕ ወይ ዝነፍር ግዝዋ ምስ ዝዕዘቡ ወይ’ውን ዝተበልዐ ቈጽልን መርዓት ተኽልን ምስ ዝረኽቡ፡ ኣብ ቀረባኦም ንዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ሕርሻ ወይ ምምሕዳር ክሕብሩ ኣዘኻኺሩ።


text:
ኣሰፋው ኣበራ፡ ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት ኣቢሉ፡ ካብ መንበሪ ገዛኡ ምስ ወጸ፡ንሱዳን’ዩ ኣምሪሑ። ነቲ ዘይምቹእ ቦታ ብእግሩ ኣብ ዝጓዓዘሉ ዝነበረ እዋን ድማ ወታሃደራትን ተቓወምቲ ትግራይ ካብኡ ብዙሕ ኣብ ዘይረሓቐ ቦታታት ይዋግኡ ነይሮም።
ተወላዲ ብሄረ ኣምሓራ ዝኾነ ኣሰፋው፡ ንዓዱ ዝምለሰሉ እዋን ካብ ምምዕዳው ደኣ ኣየዕርፍ እምበር፡ ንሰላሳ ዓመታት ዝኸውን ኣብ ካርቱም ኣብ ስራሓት ጽሬትን ካልእ ዕለታዊ ሸቕሊን’ዩ ክነጥፍ ጸኒሑ።
ዝሓለፈ ወርሒ ግን ሕልሙ ሰሚሩሉስ ምስቶም ብመንግስቲ ክጣየሱ ዝተጸውዑ ስደተኛታት ንሑመራ ተመሊሱ። ነቲ ብንእሽቶኡ ዝገደፎ ዘራእቲ መሸላን ሰሊጥን ምስ ረኣየ ድማ ብምድፍናቕ ነቢዑ።
ምጥያስን ምምላስን ከም በዓል ኣሰፋው ዝኣመሰሉ ተወላዶ ኣምሓራ፡ ነቲ ኣብ ከባቢ ሑመራ ብተወላዶ ትግራይ ተዓብሊሉ ዝነበረ ብዝሒ ንምስትኻኻል’ዩ ዕላማኡ።
እዚ መደብ’ዚ እምበኣር ድሕሪ’ቲ ንኣሽሓት ዜጋትት ንስደት፡ ሞት፡ ምምዝባልን ደርቂን ዝመርሐ ኣስታት ሸሞንተ ኣዋርሕ ዝወሰደ ኲናት’ዩ ዝካየድ ዘሎ።
ሓይልታት ትግራይ፡ ንወተሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲ ስዒሮም ንዋና-ከተማ መቐለ ድሕሪ ምቍጽጻሮም ንዓለም ኣደኒቖም’ዮም። ሕጂ ከኣ ጠመተኦም ንኸም በዓል ኣሰፋው ዝኣመስሉ “ወረርቲ” ኢሎም ዝፅውዕዎም ንምቅላስ’ዩ። ብኣገላልጻኦም “ነፍሲ-ወከፍ ስድሪ መሬት” ትግራይ ናጻ ክሳብ ትኸውን ደው ኣይክብሉን’ዮም።
“ዘነቓንቐና ኣካል የለን”
ልሙዕ መሬት ምዕራባዊ ትግራይ፡ ንመን ከም ዝብጽሖ ንኣምሓራን ተጋሩን ወትሩ ምስ ኣከራኸረ’ዩ። ክልተ ተመዓደውቲ ሓይልታት ድማ ንሰለኡ “ህይወቶም ክኸፍሉ” ድሉውነቶም የርእዩ።
ኣሰፋውን እቶም ምስኡ ካብ ሱዳን ዝተመልሱ ኣስታት 15,000 ስድራቤታት ተወላዶ ኣምሓራ እምበኣር ካብቶም ህይወት ክህቡ ቅሩባት ዝኾኑ’ዮም።
ኣሰፋው ኣብቲ ምስ በዓልቲ-ቤቱን ሸውዓተ ደቁን ዝነብሮ ዘሎ ሓድሽ ናይ ሑመራ ገዛኡ ኮይኑ፡ ነቲ ብሓይልታት ትግራይ ዝፍኖ ዘሎ ዘረባታት ዋጋ ከም ዘይህቦ ይጠቅስ። “ሓግሒጎም ከውጽኡና ምዃኖም ይፍክሩ ኣለዉ። ዝመጸ ይምጻእ ግን ካብዚኣ ዝነቕለና የለን። ሳለ ፈጣሪ ግዜና መጺኡ’ዩ፡” ክብል ድማ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ገሊጹ።
ኣሰፋው ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት ኣቢሉ ካብ ገዛኡ ክወጽእ እንከሎ፡ ኣንጻር ናይቲ ቅድሚ ወርሒ ብሓጎስ ዝተመልሶ’ዩ ነይሩ። ኣብ ፈለማ 90ታት ክወጽእ እንከሎ፡ ሰራዊት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ነቲ ብመንግስቱ ሃይለርማርያም ዝምራሕ ስርዓት ንምእላይ ኣብ ምቅርራብ’ዮም ነይሮም። ኣብ 1991 ድሕሪ ምኣላዮም ድማ ንዝመጽእ 27 ዓመታት ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ዓብላሊ ቦታ’ዩ ጸኒሑዎም።
ህወሓት ካብ ዘተኣታተዉዎ ለውጥታት ነታ ሃገር ናብ ትሸዓተ ክልላት ምምቃልን ንሑመራ ዘጠቓልል ምዕራባዊ ክፋል ድማ ናብ ክልል ትግራይ ምእታውን’ዩ ነይሩ።
ነቲ ሓድሽ ቅርጺ ምምሕዳር፡ ተወላዶ ኣምሓራ፡ ከም ምምንዛዕ መሬት ደኣ ይርኣዩዎ እምበር፡ ተቓውሞኦም ከስምዑ ግን ኣይከኣሉን። ሎሚ፡ ሓያሎ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝቕመጡ ተወላዶ ኣምሓራ፡ ንምምሕዳር ህወሓት፡ ቋንቋ ኣምሓርኛ ንምዝራብ’ውን ዝፈርሑሉ ዝነበሩ ግዜ ሽቝረራ ኢሎም ይገልጹዎ።
ምዕራባዊ ክፋል ናብ ክልል ኣምሓራ ክኣቱ ኣለዎ ኢሎም ዝጕስጕሱ ተወላዶ ኣምሓራ ምፍርራሕ፣ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ማእሰርቲ’ዩ ዝጽበዮም ነይሩ።ተደጋጋሚ ግዜ ኣደዳ ማእሰርቲ ምዃኑ ዝሓበረ ሓደ ካብቶም መራሕቲ ተወላዶ ብሄረ ኣምሓራ ሲልታል ኣድማሴ “ክንደይ ስቓይ ርእየ’የ። እንታይ ከም ዝገበሩኒ ክሓስብ’ውን ኣኻእሎ የብለይን፡” ይብል።
“ሓድሽ ምዕራፍ”
ኣንጻር መንግስቲ ዝካየድ ተቓውሞ በርቲዑ፡ ኣብ 2018 ኣቢይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጻኡ ግን ሚዛን ሓይሊ ህወሓት’ውን ዘጢጡ።
ኣብ መንጎ’ቶም ንዓመታት ኣብ ፖለቲካዊ መሪሕነት ዝጸንሑን ሓደስቲን ብዝተፈጥረ ፍሕፍሕ ድማ ኣብ ወርሒ ሕዳር ናብ ኲናት መሪሑ። ኣብ መንጎ’ዚ መሪር ኲናት ንሑመራን ከባቢኣን መን ተቖጻጸሮ’ዩ።
ሓይልታት ትግራይ ድሕሪ ምንስሓቦም፡ ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ምምሕዳሮም ክተኽሉ ግዜ ኣይወሰዱን።
ነቲ ብህወሓት ዝቖመ ሓወልቲ ኣፍሪሶም፡ ንወተሃደራዊ መዓስከራት’ውን ደምሲሶም። ነባሪ ህዝቢ ናብ ክልል ኣምሓራ ግብሪ ዝኽፍለሉ ቅርጺ ቆይሙ፡ ንህጻናት ብቛንቋ ኣምሓርኛ ዝምህራ ኣብያተ-ትምህርቲ’ውን ተመስሪተን።
ካበየ ርሑቕ ሰፈር ይምጽኡ ብዘየገድስ ድማ ንተወላዶ ኣምሓራ መሬታን ኣባይቲን ብኣሽሓት ዓዲሎም። ኣሰፋው እምበኣር ሓደ ካብቶም በዚ መስርሕ’ሲ ዝተጣየሰ’ዩ።
እቲ ሃንደበት ዝመጸ ለውጢ ንገሊኣቶም፡ ካብ ክቱር ተሓጓስ ክኣምኑዎ’ውን ኣጸጊሙዎም’ዩ። ስዩም በሪሁ ዝተባህለ ሓረስታይ “ዳግም ከም ዝተወልደ” ኢዩ ዝነግር። “ወዲ 58 ዓመት ደኣ ይዅን እምበር፡ ሕጂ እውለድ ከም ዘለኹ’ዩ ንነብሰይ ዘእምና። ዝሓለፈ ህይወተይ ረስዓዮ፡ ትርጕም ኣይነበሮን። እዚ ምግንና ኣይኮንነ፡ ናይ ብልበይ’የ ተሓጒሰ” ክብል ድማ ይገልጽ።
“ሞትን ህይወትን”
ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ተወላዶ ኣምሓራ ኣብ ዝኣተዉሉ፡ ክንድኦም ዝኾኑ ተጋሩ ድማ መንበሪኦም ገዲፎም ንሱዳን ወይ ድማ ውሑስ ናብ ዝበለዎ ካልእ ቦታታት ትግራይ ግዒዞም።
እቲ ምብዳም ህዝቢ ኣዝዩ ኣሻቓሊ ኮይኑስ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፡ ኣንቶኒ ብሊንከን’ውን ኣብ ወርሒ መጋቢት “ምጥፋእ ዓሌት ይፍጸም ኣሎ” ክብሉ ንባይቶ ኣመሪካ ተዛሪቦም ነይሮም።
ላዕለዎት መራሕቲ ኣምሓራ፡ ነቲ ክሲ ይንጸጉዎ ደኣ’ምበር፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ምዕራባዊ ትግራይ ምምሕዳሩ ምስ ክልል ኣምሓራ ምዃኑ ይዛረቡ።
ጋዜጠኛታት ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ሑሙራ ኣብ ዝበጽሑሉ እዋን’ውን፡ ኣምሓደርቲ ኣምሓራ፡ ነቲ ዘሎ ሰላማዊ ኩነታት ከርእዩ ፈቲኖም’ዮም። ንተጋሩ ክወጹ ዘገድዶም ኣካል ከም ዘይነበረ ንምርኣይ ድማ ኣብቲ ዓዲ ተሪፎም ዘለዉ ተወላዶ ትግራይ ንምርኣይ ጽዒሮም።
ወዲ 67 ዓመት ተስፋዬ ወልደገብርኤል ሓደ ካብቶም በቲ ኲናት ኣመና ተሻቒሎም ዝነበሩ’ሞ ዝኾነ ጸገም ከም ዘየጓነፎም ዝዛረቡ ትግራዋይ’ዮም። ሰበ-ስልጣን ኣምሓራ ብዝኣተዉሎም ናይ ውሕስነት ቃል ምጽናሖም ድማ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ሓቢሮም። እቶም ዝሃደሙ ተጋሩ ምስ ህወሓት ኢድ ዘለዎም ምዃኖም ከኣ ይዛረቡ።
“ሓደ መንግስቲ ከይዱ ካልእ መንግስቲ ክመጽእ እንከሎ፡ ብሓጐስ ክትቅበሎ ኣለካ” ድማ ይብሉ።
ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ግን ዝተፈልየ ስእሊ’ዩ ዝህብ። ተደጋጋሚ መጥቃዕቲን ተዅሲን ዕረፍቲ ኣይሃበን። መራሕቲ ትግራይ’ውን ደቂሶም ከም ዘይሓድሩ ተዛሪቦም’ዮም።
መራሒ መንግስቲ ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል፡ ኣብ ናይ መወዳእታ ቃለ-መሕተቶም፡ ናብቲ ናይ ቀደም ዶባት ክሳብ ዝምለስ ክቃለሱ ምዃኖም ኣመልኪቶም ነይሮም።
“እቶም ንብረት መንግስቲ ትግራይን ውልቀሰባትን ዝዘረፉ ኣካላት ቀልጢፎም ከመልሱዎ ንጽውዕ፡” ኢሎም ነይሮም እቶም ፕረዚደንት’ቲ ክልል። “እንተ ዘይኰነ ድማ ብሓይሊ ክንምለሶ ኢና” ኢሎም።
ብምውሳኽ ሓይልታት ሰራዊት ፈደራል ፍናኖም ክብ ኢሉ ዘሎ ዝመስል መራሕቲ ክልል ኣምሓራ’ውን ክምህ ከም ዘይብሉ ካብ ምርኣይ ኣይበዀሩን። ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ዝኾኑ ኣገኘሁ ተሻገር፡ ብህወሓት ክመጽእ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ንምምካት ህዝቢ ዓቕሙ ከበርክት ይጽውዑ ኣለዉ። ከምኡ ንምግባር ድማ ሓገዝ ዝጣረቐመሉ ናይ ባንክ ሕሳብ እዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ትዊተር ኣካፊሎም። እቲ ኲናት “ሞትን ህይወትን” ክኸውን ምዃኑ ድማ ሓቢሮም ኣለዉ።


text:
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 299 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ምብራቃዊ ክፋል ከተማ ትሪፖሊ ትማሊ ሶሉስ ምሓዞም ሓቢሮም።
እቶም መብዛሕትኦም ካብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝኾኑ ስደተኛታት ካብ ጥቓ ከተማ ሲልተን ከምዝተታሕዙ ተፈሊጡ’ሎ። እዞም 15 ትሕቲ ዕድመ ህጻናትን 25 ደቂ ኣንስትዮ ዝርኸብዎም ስደተኛታት ናብ ኣብ ከተማ ታጁራ ዝርኸብ መዳጎኒ ማእከል ከምዝተወስዱ ተፈሊጡ’ሎ።
ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ቀንዲ መበገሲ ናብ ኣውሮጳ ማእከላይ ባሕሪ ዘቋርጹ ስደተኛታት ምኳኑ ዝፍለጥ እንተኾነ ዕጡቓት ሚሊሻታት ነቲ ቀንዲ መደበር ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝኾነት ከተማ ሳባርታ ኣብ ዝተቆጻጸርሉ ወርሒ ሓምለ ጀሚሩ ቁጽሪ ማእከላይ ባሕሪ ንምቁራጽ ካብ ሊብያ ዝብገሱ ስደተኛታት ምጉዳሉ ይፍለጥ።
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ካብ ኢጣልያን ካልኦት ሃገራት ኣውሮጳ ብዝግበረሉ ዘሎ ጸቕጢ ስደተኛታት ኣብ ዓለምለኸ ማያት ከይበጽሑ ንምሓዝ ዘካይዶ ጻዕርታት ኣሐይሉ ይሰርሕ ምህላው ይግለጽ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ መጻኢ በጀቱ ንኣፍሪቃ ዝውዕል 47 ቢልዮን ዶላር ንምምዳብ ከምዝሓለነ ኣፍሊጡ።
ነዚ ዘፍለጡ ፕረዚደንት ሕብረት ኣውሮጳ ኣንቶንዮ ታጃኒ እዮም።
ሕብረት ኣውሮጳ ነዚ ንህጹጽ ጊዜ ዝወጽእ ገንዘብ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ንከይኣትው ንምግታእ ኣብ ከመይ ዝበለ መዓላ ከምዘውዕሎ ከብርህ ተሓቲቱ’ሎ።
ኦክስፋም ዝተባህለ ዓለምለኸ ትካል ግብረ ሰናይ ሕብረት ኣውሮጳ ነዚ ኣብ 2015 ዓ.ም ናይቲ ሕብረት ናይ ሕጹጽ እዋን ትራስት ፋንድ ኣብ ከመይ መዓላ ከምዝወዓለ ብግልጽነት ክርኢ ዝሓትት ጸብጻብ ከውጽእ’ዩ።
ብመሰረት ሓበሬታ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብዚ ዓመት’ዚ ክሳብ ጥቅምቲ 24,2017 ልዕሊ 18,800 ስደተኛታት ምትሓዞም ካልኦት ኣስታት 111,000 ድማ ኢጣልያ ምእታዎም ይገልጽ።


text:
ብርሑቕ ከኣ ቈጻልበለስ ረኣየ፡ ምናልባሽ ገለ እንተ ረኸበላ ኺርኢ ኸኣ ናብኣ ኸደ። ናብኣ መጺኡ ኸኣ፡ ጊዜ በለስ ኣይነበረን እሞ፡ ቈጽሊ እምበር፡ ገለ እኳ ኣይረኸበላን። ማር.11:13
ሓደ እዋን የሱስ ክርስቶስ በለስ ደልዩ ናብ ሓንቲ ገረብ ቀረብ። ጊዜ በለስ ስለዘይነበረ ግና ፍረ ኣይረኸበላን። ስለዚ ረገማ: ነቐጸት ድማ። ሕስብ ከተብሎ ከሎኻስ 'እንታይ እዩ ኣበራ?' ትብል። ፍረ ከተውጽኣሉ ዚግብኣ ጊዜ ኣይኮነን። ከመይ ኢሉ ደኣ ክሳዕ ክንድዚ ጨከነላ ኢልካ ክትሓስብ ይገብረካ። የሱስ ግና ብዙሕ ምስላ እንድዩ ዝጥቀም ዝነበረ: ካብዛ ተግባሩ ድማ ሓደ ዓቢ ነገር እዩ ዝምህረና።
ኣትክልቲ ዝፈርዩሉ ውሱን ጊዜ ኣለዎም። ንዓና ግና መንፈሳዊ ፍረ እንፈርየሉ ውሱን ጊዜ የብልናን። ነንዕለቱ ክንፈሪን ፍሬና ድማ ነባሪ ክኸውንን ኢና ተጸዊዕና (ዮሃ.15:16)። ስለዚ ድማ ጐይታ ፍረ ደልዩ ናባና ምስ ዚመጽእ: ንዓይኒ ጥራይ እንስሕብ ቆጻላት ኰይና ክረኽበና ኣይደሊን እዩ። ኣብ ጊዜኡ ይኹን ኣብ ዘይጊዜኡ ኩሉ ጊዜ እንፈሪ ክንከውን ይግብእና። ብዙሕ ፍረ መታን ከነፍሪ ኩሉ ጊዜ ከጽርየና ርእስና ንዕኡ ንወፊ እንበር ከምቲ ፍረ ዘየፍሪ ጨንፈር ተቖሪጽና ከይንድርበ ንጠንቀቕ።
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ናባኻ ዝጸዋዕካኒ ክፈርን ፍረይ ድማ ነባሪ ክኸውንን እዩ እሞ ኣባኻ ኣጽንዓኒ: ብዙሕ ክፈሪ ድማ ኣጽርየኒ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
Radio Erena: 22 January 2019
ኣብ ግብጺ፣ ልዕሊ 14, 500 ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ( UNHCR) ኣፍሊጡ።
ኣብታ ሃገር፣ ብጠቕላላ ልዕሊ 242 ሽሕ ስደተኛታት ከምዘለዉ ዝሓበረ UNHCR፣ ካብዚኣቶም እቶም ፍርቂ ዜጋታት ሶርያ ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ብብዝሖም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝተሰርዑ፣ ኣስታት 40 ሽሕ ዝግመቱ ዜጋታት ሱዳን ክኾኑ እንከለዉ፣ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ብተመሳሳሊ ቁጽሪ ሳልሳይን ራብዓይን ደረጃ ሒዞም ኣለዉ።
ብዘይካ’ዚ ካብ ደቡን ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ዝፈለሱ፣ ኣሽሓት ሰባት፣ ኣብ ግብጺ ኣብ ትሕቲ UNHCR ተመዝጊቦም ምህላዎም ይግለጽ።
UNHCR ነዚ ዝርዝር ዘቕረበ፣ ላዕለዋይ ሓላፊ ናይቲ ትካል ፍሊፖ ግራንዲ፣ ኣብ 13ን 14 ጥሪ ኣብታ ሃገር ዑደት ብምክያድ፣ ኣብ ኩነታት ስደተኛታት ብምትኳር ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ድሕሪ ምዝርራቡ’ዩ።


text:
ሓዱሽ ፈፃሚ ስራሕ ናይ መንግስቲ ኣሜሪካ ዓለምለኸ ኔትዎርክ ዜና ኤጀንሲ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ\USAGM\ ማይክል ፓክ ብርክት ንዝበሉ ላዕለዎ ሓላፍቲ ናይቲ ኤጀንሲ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ካብ ሓላፍነቶም ከም ዘልዓሉዎም ተፈሊጡ። ክልተ ካብቶም ዝተኣለዩ ሕነ ተፈዲና ኢሎም ኣለው።
ብመሰረት ናብ ማዕኸናት ዜና ፖለቲኮን ኒውዮርክ ፖስትን ዝተልኣኸ መግለፂ ወሃቢ ቃል ናይ ኣሜሪካ ኤጀንሲ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣብ ቀረባ ብዘካየዶ ምርመራ ድምፂ ኣሜሪካ ሓዊሱ ኣብ ሓሙሽተ ኔትዎርክታት ናይቲ ኤጀንሲ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ሓዊሱ ምቁጻር ጋዜጠኛታት ተገዳስትነት ዝወሓዶ ምዃና ድሕሪ ምርግጋፁ ‘’ኣብ ስራሕና ንልዕልነት ሕጊ ክብሪ ንምሃብ’’ ዝተወስደ ስጉምቲ እዩ ኢሉ ኣሎ።
ካብ መዝነቶም ዝተላዕሉ ሰበስልጣን ምምሕዳራዊ ዕረፍቲ ክወስዱ ብምግባር ናይ ሰኩሪቲ ፍቃዶም ምምንጣሎም ተሓቢሩ'ሎ።
ካብ ስልጣኖም ዝተልዓሉ ዋና ሓላፊ ፋይናንሳዊ ኦፊሰር ግራንት ተርነር: ማይክል ፓክ ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ንጋዜጠኛታት እቲ ኤጀንሲ ካብ ፖለቲካዊ ጣልቃ ምትእትታው ዝከላኸል ሕጋዊ ኣሰራርሓ \Firewall\ የርእዩ ኣለው ብዛዕባ ዝበሉዎም ምጥሓሳት ‘’ድምር ናይ ኣመራርሓ ጉድለታት ብምዝራቦም ዝተወስደ መቕጻዕቲ እዩ’’ ኢሎምዎ ኣለው።
ተርነር ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ "ብዙሓት ዛዕባታት ናብ ቅድሚት እናምፃእኹ ብምቕራበይ ዝተወስደ ስጉምቲ ሕነ ምፍዳይ እዩ ዝመስለኒ’’ኢሎም ።
ቅድም ክብል ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ናይ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ዋና ኣማኻሪ ብምዃን የገልግሉ ዝነበሩ ዴቪድ ክሊገርማን እውን ካብ መዝነቶም ተላዒሎም ኣለው።
ክሊገርማን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝለኣኹዎ መግለፂ ‘’ከም ሓደ ስቪል ሰራሕተኛ ብዝተወስዱ ስጉምትታት ቂር ኢሉኒ እዩ’’ ኢሎም ። ንሶም ብምውሳኽ ‘’ፖለቲካዊ ሃዋህው ኣብ ዝዓሰሎ ኩነታት ስርሐይ ስለዝሰራሕኹን ሓቂ ስለዝተዛረብኩን ዝተወስደ ናይ ሕነ ምፍዳይ ስጉምቲ ካብ ምዃን ካልእ ክኸውን ኣይኽእልን’’ ኢሎም ።
ሕነ ናይ ምፍዳይ ስጉምቲ ተወሲዱና ንዝብሉ ኣብሃህላታት ወይ ካልኦት ኣርባዕተ ላዕለዎት መሪሕነት ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ካብ መዝነቶም ተላዒሎም ንዝብሉ ፀብፃባት ሚዲያ ብዝምልከት ካብቲ ኤጀንሲ ርእይቶ ኣይተረኸበን።
ማይክ ፓክ ድሕሪ ኣስታት ክልተ ዓመታት ምንዋሕ ዝለዓለ ስልጣን ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ብግዚያዊነት ይመርሑዎ ካብ ዝነበሩ ካብ ተርነር ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ተረኪቦም። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ላዕለዎት ሓለፍቲ ድምጺ ኣሜሪካን ካልኦት ኔትዎርክታትን ንርእሶም ካብ ሓላፍነት ኣግሊሎም ወይ ተላዒሎም፤ ምቁፃር ሰራሕተኛታትን ምውፃእ ገንዘብን ደው ኢሉ።ፓክ ኣብቲ ኤጀንሲ ናይ ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት ቪዛ ምሕዳስ ጠጠው ኣቢሎምዎ።
ነቐፍቲ ይውሰዱ ዘለው ስጉምትታት ፖለቲካዊ መበገሲ ኣለዎም ይብሉ። ንነፃነት ጋዜጠኛታት ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ብምክልኻል ፀብፃባት ዜና ትኽክለኛ፣ ሚዛናዊን ናይ ዝምልከቶም ርእይቶ ዝሓዘነ ክኸውን ንዝተነደፈ ሕጊ ዝጥሕስ እዩ ይብሉ ።
ፓክ ቃለ መሓላ ምስ ፈፀሙ ናይ ድምጺኣሜሪካ ቻርተር ምሉእ ብምሉእ ከምዝኽብሩ ንሰራሕተኛታት ድምጺኣሜሪካ ኣብ ዝለኣኹዎ ኢሜይል ገሊፆም እዮም።
ንግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ናይ ምቁፅፃር ሓላፍነት ዘለዎም ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወፃኢ ኤሊዮት ኢንገል ኣብ ዝለኣኹዎ መግለፂ ናይ ተርነርን ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍትን ምልዓል ‘’ዓፀዳ ዘይሕጋዊ ሕነ ምፍዳይ ስለዝኾነ ዋናተቆፃፃሪ ኣካል ክምርምሮ ክሓትት እየ" ኢሎም ኣለው።
ኢንገልኣብ መግለፂኦም ክሳብ ሎሚ ዝፈፀሞ ጌጋ \ፓክ ማለቶም እዩ\ ንምሽፋንን ንሓዋሩ ብዛዕባ ዝወስዶም ስጉምትታት ሻቐለቶም ንዘስምዑ ናይ ምዕፋንን ፈተነ ምዃኑ ንፁር እዩ’’ ኢሎም ።
ፓክ 24 መስከረም 2020 ኣብ ቅድሚ እቲ ኮሚቴ ክሕተቱን መልሲ ክህብሉን መደብ ተታሒዙ ኣሎ።
ምስ ዓቃባዊያን ሚዲያታት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስን ዘውፅኡዎም መግለፅታትን ፓክ ኣብ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ዘሎ ኣድልዎን ናይ መሪሕነት ጉድለትን ካብ ስሩ ንምምሓው ዝህቅኑ ናይ ለውጢ ልእኹ ገይሮም ንርእሶም ክገልፁ ፀኒሖም ኣለው።ብፍሉይ ክእለት ናይ ወፃኢ ቋንቋታት ካብ ወፃኢ ዝኣትው ጋዜጠኛታትን ሓዊሱ ኣብ ምቑፃር ሰራሕተኛታት ንዓመታት ጉድለት ናይ ድሕነት መስርሓት ምንባሮም ቤት ፅሕፈቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ወግዓዊ ገይሩ እዩ።
ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ቻይና፣ ኢራን፣ ዓዓሰርተታት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሃገራት በልካን፣ ላቲን ኣሜሪካ፣ደቡብን ማእኸላይን ኤስያን ሓዊሱ ንነፃነት ፕረስ ብምዕፋን ናይ መንግስቲ ቁፅፅርን ምመያን ወይ ሳንሱርን ኣብ ዘለወን ኣስታት 100 ሃገራት ብልዕሊ 60 ቋንቋታት ፕሮግራማት የመሓላልፍ።
ብዙሓት ጋዜጠኛታት ብጊዚያዊ ቪዛ እዮም ዝቁፀሩ።ቅድሚ ሎሚ ቪዛ ይሕደሰሎም ነይሩ።ኣብዝሓለፈ ወርሒ ግን ፓክ ዳግም ይምርመር ኣሎ ብዝብል እቲ ምንዋሕ ብሃንደበት ጠጠው ኣቢሎምዎ።እቲ ስጉምቲ ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ኣገልግሎታት ቋንቋ ምስ ፓክ ዘይምትእምማንን ወጥረትን ፈጢሩ እዩ።
ብኦባማ ዝተሸሙን ቅድሚ ፓክ ካብ መስከረም 2015 ክሳብ መስከረን 2019 ፈፃሚ ስራሕ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ዝነበሩ ጆን ላንሲንግ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ካብ ሓላፍነቶም ዝተልዓሉ ሓለፍቲ ምስኦም ክሰርሕ ክብሪ ዝስምዓኒ ኣዚዮም ፅሩያት ኣገልገልቲ ህዝቢ እዮም ክብሉ ገሊፆምዎም።
‘’ፓክ ነዚኦም ዋጋ ክስእኑ ምግባሩ ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ናይ ኤዲቶሪያል ነፃነት ብምግፋፍ ነቲ ምምሕዳር ዝጥዕም ፕሮፖጋንዳ ክሰርሑ ናይ ዝገብሮ ዘሎ ፈተነ እዩ፤እዚ ድማ ብኮንግረስ ንዝፀደቐ ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ቻርተር ዝጥሕስ እዩ’’ ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ፓክ ንፖልቲኮ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ግን ናይ ተርነርን ካልኦትን ካብ ሓላፍነቶም ምልዓል‘’ኣብ ናይ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ስራሕና ተማንነትን ልዕልነት ሕግን ናብቲ ዝነበሮ ንምምላስ ዝተወስደ ስጉምቲ እዩ።ናይዚ ኤጀንሲ ክብሪ ናብቲ ናይ ቀደም ንምምላስ ተወሰኽቲ ስጉምትታት ክንወስድ ኢና’’ ኢሎም።
ናይ ኤዲቶሪያል ኣድልዎ ብዝምልከት እቲ ኤጀንሲ ኡርዱ ቋንቋ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብዝሰርሖ ናይ ኽልተ ደቒቓ ቪዲዮ ናይ ዴሞክራት ፕረዝዳንታዊ ሕፁይ ጆ ባይደን ፖሊስታት ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ሙስሊም ሃገራት ስደተኛታት ከይኣትው ምኽልካሉ ብዝምልከት እናተዛረቡ ኣብ ፌስቡኩ ኣውፂኡ።
ፓክ እዚ ንባይደን ናይ ምርጫ መፋለጢ እዩ ክብሉ ብምግላፅ ከምዝምርመር ተዛሪቦም ነይሮም።
ኒውዮርክ ፖስት ብቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ከምዝፀብፀቦ ናይ ኡርዱ ቋንቋ ኣገልግሎት ማኔጂንግ ኤዲተር ዲጂታል ምምሕዳራዊ ዕረፍቲ ክወፀእን ኣብቲ ቪዲዮ ዝሰርሑ ኣርባዕተ ኮንትራት ሰራሕተኛታት ድማ ስርሖም ክቋረፅ እዩ።ብዛዕባ እዚ ካብ ድምጺ ኣሜሪካ መረጋግፂ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተን ኣይተዓወተን።
ካብ ሓላፍነቶም ተላዒሎም ዝተባህሉ ካልኦት ላዕለዎት ሓላፍቲ ፈፃሚት ዳይረክተር ኦዋን ትራን፣ምኽትል ዳይረክተር ኦፕረሽን ማቲው ዋልሽ፣ቺፍ ስትራተጂ ኦፊሰር ሾን ፓወርስ፣ንኮንትራክትን ድሕነትን ሰብኣዊ መሰላትን እትጥምት ሜሪ ሌኖንን ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ሓላፍነቱ ዘይስከም ተቃውሞ ግብሪ ዘይብሉ ቃና ከይከውን።
ሓላፍነቱ ዘይስከም ተቃውሞ ግብሪ ዘይብሉ ቃና ከይከውን።
ትርጉም ተቃውሞ ብሓሳብ ምጽራር ምንጽጻግ ወይ ብሓይሊ ምብልላዕ….ወዘተ የስምዕ። ከም ኣምር ብሓሳብ ኮነ ግብሪ ብዙሕ ከም ናይ ሜላ ዝርዝር ተርእዮታት ዝሓዘ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ተቃውሞ ኣብ ፖሊቲካ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ስነ ሓሳብ መደብ ዕዮታት ፖሊሲታት ዝውንኑ ፖሊቲካዊ ምትእኽኻባት ውሱን ቦታን ግዜን ዝሕዝ ምንጽጻግ ምቅብባልን ኮይኑ ባህርያዊ ተርእዮ ኢዩ። ገደብ ዘይብሉ ናይ ሓሳብ ኮነ ግብሪ ፍልልይ ክረአ ግን ዘይንቡር ውጽኢቱ ሃልኪ ኢዩ። ወዲ ሰብ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያዊ ሂወቱ ፍልልያት ክህልዎ ተፈጥራዊ ሕጊ ኢዩ። ምስ ኩሉ ፍልልያቱ ግን እንተስ ኣብ ክሊ ፍጹም ሓድነት ወይ ኣብ ክሊ ብዙሕነት ግድን ሓቢሩ ክሰርሕ ኢዩ ዝሕተት። መለኽቲ ስርዓታት ነዚ ወዲ ሰብ ብኣፈጣጥሩኡ ግድን ሓቢሩ ክሰርሕ ንዘለዎ ተደላይነት ረጊጾም ኩሉ ነገር ንሕና ባዕልና ስለዝብሉ ኢዮም መለኽቲ ጨቆንቲ…..ወዘተ ተባሂሎም ኣብ ሂወት ወዲ ኣስጋእትን ንጹጋትን ኮይኖም ከም ውጽኢቱ ድማ ተጻራሪኦም ተቃዋሚኦም ህያው ኮይኑ ዝረአ። ብዘይካዚ ኣነ በይነይ ዝብል መርሆ ካልእ ንመለኽቲ ስዓታት ዘኽስስን ተቃዋሚኦምን ናይ ምዃን ፖሊቲካዊ ምኽንያትን የለን። ኩሉ ንመላኺ ስርዓት ዝቃወም ሓይሊ ነቲ ከም መትከልን መርሆን መላኺ ስርዓት ብሓባር ናይ ምስራሕ ኣምር ብግብሪ ተቀቢሉ ክሰርሕን ከፍርን ክሳብ ዘይከኣለ ግን ክንዮቲ ክቃወሞ ዝርከብ መላኺ ስርዓት ፍታሕ ናይ ምዃን ምናልባትነት ብህዝቢ ኣብ ምልክት ሕቶ ኢዩ ዝቅመጥ። ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ተመኩሮ ደምበ ተቃውሞ ኤርትራ ክሳብ ዚ እዋን በዂሩ ይርከብ። ምኽንያቱ ድማ ንፍቶ ንጽላእ ማዕረቲ ኣብ ሃገርዝብናን ሓደጋ ሓላፍነት ዘይምስካም ኢዩ። ሎሚ ውድብ ኣሎኒ ብማለት ዘይትግበር ፕሮፓጋንዳዊ ትንተናታት እናሃብካ በበይንኻ ንቅድሚት ክትፍንጽግ ምፍታን ኤርትራዊ ጽቡቅ ጌሩ ዝተማህረሉ ፖሊቲካዊ ሃልኪ ጥራይ ኢዩ። ደረትን ፍታሕን ዘይብሉ መዋእሉ ዝነብር ፖሊቲካዊ ፍልልይ ብዘይካ ኣብ ኤርትራዊ ፖሊትካዊ ተመኩሮ ተራኢዩ ኣይፈልጥን። ክረአ ዝርከብ ፈተነታት ሓድነት እንተኾነውን ኣድማዕነቱ ገና ኣብ ምልክት ሕቶ ኢዩ ዝርከብ። ስምረት ፖሊቲካዊ ሓይልታት ሃገርና ንኩሉ ኣብ ሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ዝኣምን ውድብ ሰልፊ ምንቅስቃሳት ይኣክል…..ወዘተ ዝሓቘፈ ሓባራዊ ጽላል ክኸውን ይግባእ። ንሓድነት ዓጊቱ ዘሎ ከምቲ ሰይጣን ኣብ ዝርዝር ኢዩ ዝርከብ ዝበሃል ምስላ እንተኾይኑ ካብ ኩለን ሓይልታት ደምበ ተቃውሞ ንዝቆመ ባይቶ ካብ ኩለን ውድባት ነጻ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ጸጊዕነት ዘይብሉ ባእታ ይምረሓዮ። ክንዮ ዚ ገደብ ኣልቦ ጻዕርን መዝሙርን ሓድነት ግብሪ ዘይብሉ ቃና ኮይኑ ከይተርፍ ዘየስግእ ኣይኮነን።
ኣቡ ያረድ


text:
Sjöbo
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ሾቡ ኮምዩን ኣብ ማእከላይ ደቡብ ስኮነ ጥቓ ዓበይቲ ከተማታት ማልመን ሉንድን ትርከብ። እቲ ኮምዩን ኣብ ስኮነ እቲ ዝሰፍሐ እዩ፡ ብዘይካ ከተማ ሾቡ ድማ ካልኦት ገጠራት ይጥርንፍ። እተን ገጠራት ንጡፋት ኣብ ልዕሊ ምዃነን ቀረብ ናይ ኣገልግሎት፡ ዱኳናትን ንጥፈታትን ኣለወን።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ19,246
ስፍሓት መሬት507 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Ystad 26 ኪሜ
- Lund 36 ኪሜ
- Malmö 51 ኪሜ
- Köpenhamn 89 ኪሜ
ከተማ ሾቡ ብዙሓት ዱኳናትን ሰፊሕ ቀረብ ኣገልግሎትን ኣለዋ። እቲ ኣብ ነፍስ ወከፍ ዓመት ኣብ ሓምለ ዝካየድ ናይ ሾቡ ዕዳጋ ሓደ ካብቶም ኣብ ሽወደን ዝተፈልጠን ዝጠንተወን እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሾቡ ኣብ ዓዲግካ ይኹን ተኻሪኻ ኣብ ኣፓርትማ፡ ሪጋ ገዛውቲ ወይ ቪላ ክትቅመጥ ይከኣል። ገዛውቲ ዘካርዩ ናይቲ ኮምዩን ብሕታውያንን ኣካረይቲ ኣለዉ። ብዛዕባ ዝርዝር ኣባይቲ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ሓበሬታ ተመልከት። ብሕታውያን ኣካረይቲ ነኣሽቱ ገዛውቲ እውን የካርዩ እዮም። ብዛዕባ ገዛውቲ ኣብ ብሎከት (ኣብ ኢንተርነት) ወይ ካልእ ናይ ገዛውቲ መርበባት ረአ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ቦታ ብዘይካ ሽወደን፡ ዳንማርክ፡ ፖላንድ፡ ጀርመንን ታይላንድ ይዝረብ። እንግሊዝ፡ ሆላንድ፡ ዓረብ፡ ዳሪን ፓሽቶን ዚዛረቡ ተቐማጦውን ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይ ማሕበር ደብተር ኣብቲ መርበብ ብዛዕባ ፍሉይ ዓይነት ስፖርት ክትደሊ ትኽእል። ኣብቲ ኮምዩን ናይ ሽወደን ቤትክርስትያን እታ ዝዓበየት ማሕበር እያ። ኣብተን ኣብ ጥቓ ሾቡ ዚርከባ ከም ሉንድን ማልመን ዝኣመሰላ ከተማታት እተፈላለያ ናይ ሃይማኖታት ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ዕዳጋታትን ግሮሰሪታትን ከምኡውን ባራትን ቤትንባብን ፋርማሲን ሲነማን መሐምበስን ኣሎ። ኣብቲ ገጠራት ከይተረፈ ድኳናት ኣሎ፡ ኣብ ብለንታርፕን ሎቨስታድን ቮልሾ ድማ ቤትንባብ ከይተረፈ ኣሎ። ሜዳ ኵዕሶ ኣብ ፈቐዳኡ ኣብቲ ኮምዩን ኣሎ። ካብ 13-20 ዓመት ንዝዕድመኦም መንእሰያት ዚኸውን ናቨት እተባህለ ናይ ባሃሊ ኣደራሽ ኣሎ። ኣብ ብለንታርፕን ሎቨስታድን ቮልሾን ን13-20 ዝዕድመኦም መንእሰያት ዚኸውን መዘናግዒ ኣሎ።
ኣብ ሾቡ ናይ ዕዮ ቤትጽሕፈትን ናይ ስደተኛታት መቐበልን ናይቲ ኮምዩን ናይ ስድራቤትን ናይ ውልቅን ክንክን ኣሎ። ናይ መድህን ቤትጽሕፈት ኣብ ኢስታድ ኣሎ፡ ብኣውቶቡስውን ይኽየድ እዩ። ኣብ ኢስታድ ናይ ቀረጽ ቤትጽሕፈትውን ኣሎ።
ኣብቲ ናይ ሓራሽ ዕዳጋ ሕሱር ኣቕሑ ይርከብ፡ ገሊኡ ናይ ስፖርት ማሕበራት እዩ። ናይ ቶመልያ ኤሪክስየልፐን ኣቕሑ ገዛ ይሸይጥ እዩ። ኣብ ሾቡ ኣቕሑ ገዛ ዚሸይጥ ይስክ ዚብሃል ድኳናት ኣሎ። ካብ ማልመ ውጽእ ኢልካ ድማ ኢከያ ኣሎ። ማኪና ዘይብሉ ሰብ ብባቡር ክሳዕ ማልመ ይኸይድ እሞ፡ ኣብቲ ስቮገርቶርፕ እተባህለ ፈርማታ ባቡር ይወስድ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ካብ ሓደ ዓመት ክሳዕ ናብ መደበኛ ቤትትምህርቲ ዚኸዱ፡ እቶም ወለዶም ዚስርሑ ወይ ዚምሃሩ፡ ናብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኪኸዱ ይኽእሉ። ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ እቶም ተመሃሮ ቋንቋ፡ ሒሳብ፡ ናይ ኣካላትን ሓንጎልን ምውህሃድ ይወሃቦም። ጸወታን ሙዚቃን ካልእ ናይ ፈጠራ ስራሕን ነቶም ህጻናት ናይ ምምዕባል መሰረት ይኾኖም።
ነቶም ዘይሰርሑን ዘይመሃሩን ወለዲ ንደቆም ዚኸውን ኣጠቓላሊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ (15 ሰዓታት ኣብ ሰሙን)። እዚ ከኣ ሰለስተ ዓመት ምስ መልኡ ኣብቲ ቀዳማይ ሰመስተር እዩ ዝጅምር። እዚ ነቶም ህጽናት ነቲ ናይ ምምሃር ክእለቶም ከመሓይሹዎ ይሕግዞም። እዚ ገንዘብ ዘየኽፍል ናጻ እዩ።
ኣብ ሾቡ 13 ናይቲ ኮምዩን 11 ከኣ ብሕታዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ሓበሬታ እዘን ኣብያተትምህርቲ ኣበይ ከም ዝርከባን ከመይ ከም ዚሰርሓን ተመልከት።
እቲ ኣብ ሾቡ ዘሎ ክፉት ቤትጽሕፈት ህጻናት ከም መራኸቢ ቦታ እዩ ዚፍለጥ፡ ንናይቶም ካብ 0-10 ዓመት ዕድመ ዝኾኑ ውላድ ድማ ኣብ ሰሙን ክልተ መዓልታት ክፉት እዩ። ኣብኡ ንነኣሽቱን ንዓበይትን ቆልዑ ናይ ፐዳጎጂ ንጥፈታት ኣሎ። ኣብቲ መራኸቢ ቦታ፡ እቶም ወለዲ ኪራኸቡን ኪመሓዘዉን ተመክሮ ኪለዋወጡን ዕድል ይረኽቡ።
እቲ ናይ ሾቡ ሽወደናዊ ቤትክርስትያን ከይተረፈ ንቖልዑን ወለድን መደባት ኣለዎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ናይ ሾቡ ኮምዩን ሽድሽተ ናይቲ ኮምዩን ሰለስት ብሕታውያን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ። ሰለስተ ካብኦም ኣብ ከተማ ሾቡ ይርከቡ፡ ካልኦት ድማ ኣብ ብለንታርፕ፡ ሎቨስታድን ቮልሾን።
ኣብቲ መለስተኛ ቤትትምህርቲ፡ መባእታ ዝወድኡ ናይ ሾቡ መንእሰያት ብዛዕባ ህንጻን ተሽከርከርትን ትራንስፖርት ወይ ሆቴልን ቱሪዝምን ኪመሃሩ ይኽእሉ። ናብ ማልመን ሉንድን ኢስታድን ብምኻድውን ካልእ ናይ ትምህርቲ መደባት ኪውሰዱ ይኽእሉ። ኣብ skanegy.seተወከስ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሾቡ ናይ ዓበይቲ መሰልጠኒ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ ሽወደን ንስደተኛታት (ኤስኤፍኢ) ንሓደስቲ መጻእቲ ድማ ምስ ማሕበረሰብ ምልላይ ኮርሳት ክትወስድ ትኽእል። ኣብዚ ንኣኻ ዚሕግዙ ንፉዓት መምህራንን ተሓባበርትን ኣለዉ። ናይ ሞያን ትምህርትን ተሓባበርቲ ንኣኻ ዚምሽእ መደባት ንምርካብ ኪተሓባበሩኻ እዮም። ኣብቲ ናትና ኮርሳት ተዓጻጻፊ መደባት እዩ ዘሎና፡ ብዘይ ሪጋ ኮርሳት ኪጅመሩ ይኽእሉ።
ናይ ሉንድ ዩኒቭርሲቲን ናይ ማልመ ኮለጅን ካብ ሾቡ ቀረባ እዮም። ኣብ ከባቢ ሾቡ ዘለዉ ኮምዩናት ብዙሕ ኮለጃት ኣለዎም።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ሾቡ ክልተ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣለዋ፤ ሾቡ ማእክል ክንክን ጥዕናን ኖቫክሊኒከን ሾቡን። ክልቲኣተን ቀረብ ናይ ብዙሕ ንጥፈታት ከም ማእከል ክንክን ቈልዑን ማእከል ክንክን ነፍሰ ጾራትን ሓራሳትን ኣለውን።
ኣብ ሾቡ ዝርከቡ ህዝባዊ ክንክን ስኒን ኖቫክሊኒክን ናይ ሕክምና ስኒ ኣገልግሎት ይህቡ እዮም። ኣብዚ ብሕታውያን ሓከምቲ ስኒ'ውን ኣለዉ።
እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ ይስታድ እዩ ዚርከብ። ከምኡ'ውን ኣብ ማልመን ሉንድን ሆስፒታላዊ ዩኒቭርሲቲ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣን ወይ ትካል ጥዕና ክትራኸብ ከሎኻ ናይ ተርጓማይ መሰል ኣሎካ። ምስ ትካላት ቆጸራ ክትገብር ከሎኻ ተርጓማይ ከም እትደሊ ሓብር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ናይ ሾቡ ኮምዩን ኣብ ውሽጢቲ ኮምዩንን ኣብ መንጎ ኮምዩናት ኣውቶቡስ ክትወስድ ትኽእል። እቲ ነተን ኣውቶቡሳት ዘመሓድር ትካል ስኮነትራፊከን ይብሃል።
ኣብቲ ኮምዩን እተፈላለያ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ንማልመን ሉንድን ዚኸዳ ቅልጡፋት ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ካብ ሾቡ ናይ ኣውቶቡስ መዕረፊ ክሳዕ ኢስታድ ፍርቂ ሰዓት ይወስድ። ክሳዕ ሉንድ 40-55 ደቓይቕ። ክሳዕ ማልመ ዳርጋ ሓደ ሰዓት።
ኣብ ስኮነ ፖጋቶገት እተባህለ ንኹሉ ቦታታት ስኮነ ዘተኣሳስር ናይ ባቡር ኣገልግሎት ኣሎ። ንሱ ኣብ ኢስታድን ሉንድን ማልመን ደው ይብል። ካብኡ ኣብ ሓሓደ ሰዓት ናብ ደንማርክ ይኸይድ። ብናይ ስኮነትራፊከን ክሳዕ ብለኪንገ ወይ ሃላንን ዮተቦርይ ክትጎዓዝ ትኽእል። ካብ ሉንድን ማልመን ንኦስሎ፡ ኖርወይ ወይውን ንስቶክሆልም ወይ ናብ ካልእ ቦታታት ምኻድ ይከኣል።
ካብ ኢስታድ ብኣሳጋሪት መርከብ ጌርካ ናብ ፖላንድን ደንማርክን (ደሴት ቦርንሆልም) ምኻድ ይከኣል። ካብ ማልመ ውጽእ ኢልካ ኤይርፖርት ኣሎ (ስቱሩፕ)፡ ኣብ ደንማርክ ድማ ዓቢ ኣህጉራዊ ኣርያቦርቶ (ካስትሩፕ) ኣሎ። ካብን ናብን ሾቡን ካስትሩፕን ብባቡር ወይ ብኣውቶቡስ መገዲ ሓደ ሰዓትን ፈረቓን እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ሾቡ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ናይቲ ኮምዩን ወሃብ ስራሕ እዩ። 200 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ኣብዞም ዚስዕቡ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣለዉ፤ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ትምህርቲ፡ ናይ ውልቅን ስድራቤትን ክንክን፡ ናይ ኣረጋውያንን ስንኩላንን ክንክን፡ ባህልን መዘናግዕን፡ ኣከባብን ህንጻን፡ መገዲ፡ማይን ረሳሕ ፈሳስን፡ ምምሕዳር፡ ቁጠባ ወዘተ.ኣብቲ ናይ ኮምዩን መርበብ ብዛዕባ ወሃብቲ ስራሕን ብዛዕባ ክፉት ቦታን ከተንብብ ትኽእል።
ኣብ ሾቡ ኮምዩን ብዙሓት ነኣሽቱ ናይ ብሕቲ ዋኒናት ኣለዉ። ብዛዕባኦም ኣብቲ ናይ ዋንናት ደብተር ኣንብብ።
ሾቡ ንናይ ዋኒናት ዕብየት ይነጥፍ፡ ንነኣሽቱ ዋኒናት ድማ ይከላኸለለን። ናትካ ዋኒን ክትገብር ምስ እትደሊ ምስ ሾቡ ኮምዩን ምስ NyföretagarCentrum ኦረሱን ሓቢርካ ስራሕ፡ ንሳቶም ሓበሬታ ኪህቡኻ እዮም።
ማልመን ሉንድን ምስ ካልኦት ኮምዩናት ናይ ትራንስፖርት ቅርበት ኣለወን። ንኣብነት ነተን MAX IV (2015) ን ESS(2019) ን ኣብ ሉንድ ምትካለን ነቶም ሰብ ሳየንስን ተመራመርትን ጥራይ ዘይኮነስ ነተን ነኣሽቱ ትክላት ነቲ ትካልን ሰራሕተኛታቱን ዘድሊ ኣቕሑን ኣገልግሎትን ከም ዘቕርባ ይገብረን።


text:
Radio Erena: 28 February 2021
ኣብ ትግራይ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝተፈጸመ ህልቂት ኢሉ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነጺጉዎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ኣህጉራዊ ትካል መሰኻኽር ኢሉ ካብ ዘቕረቦም ሓደ፣ ከምቲ ዝተጠቕሰ ኣብ ኣክሱም ዝነብር ቀሺ ዘይኮነስ ኣብ ቦስተን ዝነብር ኢትዮጵያዊ’ዩ ክብል ከም ኣብነት ብምጥቃስ ነቲ ጸብጻብ ከምዘይቅበሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ብሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ጃምላዊ ህልቂት፣ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ከቢድ ስምባደ ፈጢሩ ከምዘሎ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ነቲ መጽናዕቲ ኣብ ዘካየደሉ እዋን፣ ስሩዕ መስርሕ ከምዝተኸተለ እዩ ዝገልጽ።
እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ተባሂሎም ዝተጠቕሱ 41 ውልቀሰባት ንድሕነቶም ተባሂሉ ኣስማቶም ስለዝተቐየረ’ዩ፣ ምምስሳል ኣስማት ኣኸቲሉ ክኸውን ዝኽእል ብምባል ምላሽ ሂቡሉ ኣሎ።
ብፍላይ ካብ 19 ክሳብ 29 ሕዳር 2020 ኣብ ኣኽሱምን ከባቢኡን ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ህልቂት ሰላማውያን ሰባት፣ ብሰራዊት ኤርትራ ዝተፈጸመ ምዃኑ’ዩ ኣብቲ ጸብጻብ ቀሪቡ ዘሎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣብ መግለጺኡ፣ እዚ ናይ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ጸብጻብ፣ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ኣብ ማይ ካድራ ብሰራዊትን ምልሻን ህወሓት ዝተፈጸመ ኣብ ዓሌት ዝተመርኮሰ ጃምላዊ ህልቂት ኣቓልቦ ንኸይገብር ሸፊኑዎ ኣሎ ክብል’ዩ ዝኸስስ።
ቅድሚ ሒደት መዓልታት፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ብኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝወጸ ጸብጻብ ብመንገዲ ሚኒስተር ዜናኡ ኣቢሉ ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡሉ’ዩ።


text:
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ዘስምዕዎ መደረ ብምኽንያት ምውራር ዩክሬን ንፕረዚደንት ሩስያ ኣብ ምኹናን ዘተኮረ`ዩ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑትን ነቲ ኲናት ዝያዳ ዘጋድድ ብናይ ኑክሌር ግብረ-መልሲ ድሕሪ ምፍርራሑ`ዩ።
“ብግልጺ ንምዝራብ ሓንቲ ቀዋሚት ኣባል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ንጎረቤታ ወሪራ`ላ። ንሓንቲ ልኡላዊት ሃገር ካብ ካርታ ክትስርዛ ትፍትን ኣላ።"
ባይደን ኣተሓሒዙ፡ ንፕረዚደንት ሩስያ ንገለ ክፋል ዩክሬን ናብ ሃገሩ ንምጽንባር ናይ ይምሰል ረፈረንደም ብምክያድ`ውን ይኸስስ።
መራሕቲ ሃገራት ዓለም ኣብ ኒውዮርክ ቅድሚ ምትእኽኻቦም ቅድሚ ሒደት ሰዓታት፡ ፕረዚደንት ሩስያ፡ ከፊላዊ ክተት ሰራዊት ብምእዋጅ፡ ኑክሌራዊ መጥቃዕቲ ናይ ምፍጻም ሻቕሎት`ውን ኣበጊሱ`ዩ።
“ብርግጽ ኩሉ ኣብ ኢድና ዘሎ ኣማራጽታት ክንጥቀመሉ ኢና፡ እዚ ድማ ንዘረባ ጥራሕ ንብሎ ዘለና ኣይኮነን።"
እዚ ናይ ፑትን መጠንቀቕታ ዝስማዕ ዘሎ፡ ሓይልታት ዩክሬን ብሸነኽ ሰሜናዊ ምብራቕ ብምድፋእ ገለ ብሩስያ ተታሒዙ ዝጸንሐ ቦታታት ድሕሪ ምምላሶም`ዩ። ናይ ዩክሬን ፕረዚደንት ቮሎድሚር ዘለንስኪ ብዝተቐረጸ ቪድዮ መልእኽቱ ናብ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ኣሕሊፉ ኔሩ።
"ኣንጻር ዩክሬን ሓደ ገበን ተፈጺሙ`ሎ፡ ስለዚ መቕጻዕቲ ጥራሕ ኢና ንጠልብ።"
ካብቲ 'ብኣካል ተረኺብካ ጥራሕ መደረ ምስማዕ' ዝብል ሕጊ ሕቡራት ሃገራት ናጻ ተገይሩ፡ ብቪድዮ መልእኽቲ ከመሓላልፍ ዝተፈቐደሉ መራሒ ዩክሬን ጥራሕ`ዩ።
ብፑቲን ዝቐረበ ናህሪ ኲናት፡ ኣባላት ሕቡራት ሃገራት ብኲናት ተሻልችዮም ኣብ ዝነበርሉ ብሃንደበት ዝተሰምዐ`ዩ ዝመስል።
ደቪድ ቦስኮ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኢንድያና፡ ኣህጉራዊ መጽናዕቲ ዝምህር`ዩ፡፡ከምዚ ድማ ይብል፡“ብመንጽር ዲፕሎማሲያዊ መዳይ ዩክሬን ኮነ ደገፍቲ ዩክሬን፡ ነቲ ግጭት ዝሓሸ ቆላሕታ ኣብ ምሃብ ዝሕግዝ ኣይመስለንን። ንሩስያ ድማ ዝያዳ ኣብ ምንጻላ(ምግላላ) ሳዕቤን ዝህልዎ`ዩ ይመስለኒ።"
ፕረዚደንት ባይደን ኣብቲ ናይ ትማሊ መደርኡ፡ ንባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንምስፋሕ ከምዝድግፍ ኣፍሊጡ`ሎ፡ እዚ ድማ ቀወምቲ ኣባላት ዝኾና ሩስያን ቻይናን ከምዝቃወምኦ`ዩ ይንገር።
“እዚ ምስፋሕ ባይቶ ጸጥታ፡ ነተን ንነዊሕ ግዜ ክንድግፈን ዝጸናሕና ሃገራት ቀዋሚ ወንበር ክወሃበን፡ ከምኡ`ውን ንሃገራት ኣፍሪቃ፡ ላቲን ኣመሪካን ካሪብያንን ቀዋሚ መንበር ክወሃበን ዘጠቓልል`ዩ”
ባይደን ኣብ ዘርብኡ፡ ንዓለማዊ ሕጽረት መግቢ ንምቅላል ናይ 2.9 ቢልየን ዶላር ረድኤት ኣስሚዑ`ሎ። ዝበዝሐ ክፋሉ ድማ ናብ ግሎባል ፈንድ ምክልኻል ኤይድስ፡ ዓባይ ሰዓልን ዓሶን ዝኸይድ`ዩ።
"እዚ ማለት፡ ንግሎባል ፈንድ ተወሳኺ 6 ቢልየን ዶላር ከበርክቱ ኣብ ኮንግረስ ምስ ዘለዉ መሻርኽትና ክንሰርሕ ኢና።”
ፕረዚደንት ባይደንን በዓልቲ ቤቱ ጂል ባይደንን ካብ ናይ ኒውዮርክ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ሎሚ ሓሙስ ናብ ዋሺንግተን ይምለሱ`ለዉ።


text:
ዛንታ ጓል 29 ዓመት ዶክተር ኢንጂነር ኢትዮጵያዊት እልልታ ነጋ
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ከተማ ቢሾፍቱ ተወሊዳ ዝዓበየት እልልታ፡ ትምህርቲ ሞያ ሕክምና ክትከታተል ብ2005 ኣቆፃፅራ ኢትዮጵያ ናብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ተደልዲላ ከይዳ።
ንሰለስተ ዓመታት ዝኣክል ትምህርታ ክትከታተል'ኳ እንተፀንሐተ፡ ነገራት ከምቲ ዝሓሰበቶ ቀለልቲ ኣይነበሩን።
"ሓደ ሓደ ሰባት ንኽእለትካን ዓቕምኻን ይንዕቑ፤ ኣብ ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ናይ ብዙሓት ተምሃሮ ውፅኢት ተበላሽዩና። ሕክምና ድማ ዋላ ብሓደ ዓይነት ትምህርቲ እንተወዲቅካ ከቢድ እዩ። ሽዑ መምህርና 'ትምህርቲ ሕክምና ንዓኹም ዝግባእ ኣይኮነን' ኢሉና" ትብል።
ሰለስተ ዓመት ተማሂርካ ከምኡ ክትበሃል ከለኻ ብጣዕሚ ከም ዝስመዓካ እትዛረብ እልልታ፡ ካብ ግዜ ቁልዕነታ ጀሚሩ ሕክምና ክትመሃር ድልየት ስለዝነበራ ብዘረባ እቲ መምህር ብጣዕሚ ከም ዝሓረቐት ትዝክር።
"ሽዑ ሞራለይ ስለዝተተንከፈ ንቤተሰበይ ነጊረዮም። ኣብኡ ክፀንሕ ከም ዘይክእል እውን ኣፍሊጠዮም። ግን ድማ ብሞያ ሕክምና ትምህርተይ ወዲአ፡ ናብቲ ቦታ ተመሊሰ ከይደ ነቲ መምህር ከም ዘሕርቖ ሓሲበ" ትብል።
እልልታ ናብ ኣዲስ ኣበባ ተመሊሳ ኣብ ሓደ ናይ ብሕቲ (ውልቀ) ኮሌጅ ትምህርታ ከም ሓዱሽ ጀሚራ። ሓቢራቶም ትመሃር ካብ ዝነበሩ መሓዙታ ናብ ድሕሪት ምትራፋ ግን ኣብ ውሽጣ ቅርታ ኣሕዲሩላ እዩ።
ካብ ዝተወሰኑ መሓዙታ ግን ነቲ ትምህርቲ ብትብዓት ክትቕፅለሉ ሞራላውን ስነ-ልቦናውን ሓገዝ ትረክብ ነይራ።
ተቓውሞን ወነን!
"ዶክተር ጥራሕ ዘይኮነስ መሃንዲስ 'ኢንጂነር' እውን ክኸውን እየ' ኢለ። ሽዑ 'ኣይብጥዕናኽን' ኢሎምኒ። 'ክኸብደኪ'ዩ፤ ይትረፍኪ' ዝብለኒ ብዙሕ ሰብ ነይሩ። ኣደይ'ውን ብዙሕ ተኻቲዓትኒ" ክትብል ንቢቢሲ ተዛሪባ።
ካብ ብዙሓት ሰባት ተቓውሞ ዝገጠማ እልልታ፡ ዓይነታት ትምህርቲ ቁፅርን ፊዚክስን ከም እትፈቱ ዝፈልጡ መሓዙታ ሞራላዊ ደገፍ ሂቦምዋ። ናብ ትምህርቲ ሲቪል ምህንድስና ክትኣቱ ከላ 'ኣጆኺ ብርትዒ' ዝብላ ሰብ እናወሰኸ ከይዱ።
"ነቲ ትምህርቲ ፈትየዮ፤ ኣብቲ ናይ ሕክምና ትምህርቲ ከንብብን ትግባራዊ ልምምዳት ክሰርሕ ኣለኒ። ምህድስና ድማ ቀመር ሕሳብ (ካልኩሌሽን) እዩ። ነቲ ሕሳብ ክሰርሕ ከለኹ ኣእምሮይ ይህደስ፤ እቲ ናይ ሕክምና ንባብ ክበዝሓኒ ከሎ ነቲ ቀመር እናሰራሕኩ ንበዓለይ ክነቓቓሕ እገብር ነይረ"
ሕዚ፡ እልልታ ንዓቕማ ዝፈተነትሉ እዋን ሓሊፉ ኣብ ውሽጢ ሸውዓተ ዓመታት ንክልቲኡ ጎኒ ንጎኒ እናካየደት፡ ኣብ መበል 29 ዓመት ዕድሚኣ ወናኒት ናይ ሕክምናን ምህንድስናን ዲግሪ ኮይናላ።
ኣብ እዋን ትምህርትን ፈተናን ዘሕለፈቶም ከበድትን ፈተንትን ኩነታት፡ ነቲ ኣብ መወዳእታ ተረኽቦ ፍረ እናሓሰበት ትሰግሮም ከም ዝነበረት ንቢቢሲ ተዛሪባ።
ኣብ ክልቲኡ ትምህርቲ ከንብብን ክሰርሕን ዝሓድረሉ ግዜ ሓሊፉ እዩ። እቲ ናይ ምህንድስና እዋን ፈተና፡ ዝበዝሕ ግዜ ድሕሪ ቀትሪ እዩ። ቅድሚ ቀትሪ ነቲ ናይ ሕክምና ተፈቲነ ድሕሪ ቀትሪ ናብቲ ናይ ምህንድስና ብጉያ እኸይድ ነይረ" ትብል።
ብጣዕሚ ሰልቺይዋ፡ ክተቋርፆ ወሲና፡ መሊሳ ግን ነቲ ኣብ መወዳእታ ትረኽቦ ፍረ እናሓሰበት ቀፂላትሉ።
"ተሓቢአ በኽየ እፈልጥ'የ"
ዶክተር ኢንጂነር እልልታ ነጋ ነቲ ናይ ሕክምና ኣብ ቀትሪ፡ ነቲ ሲቪል ምህንድስና ድማ ብምሸታዊ'ያ ተማሂራቶ። እታ ዘላታ ግዜ ንምትእኽኻል ኩል ግዜ ኣቐዲማ ትዳሎ ነይራ።
"ዝበዝሐ ግዜ ፈተና ኣቐዲሙ እዩ ዝወፅእ። ዝተደራረቡ ፕሮግራማት ክህልዉ ከለዉ ክንድዝከኣል ቀልጢፈ ከፅርዮም እፍትን። ክንድዝከኣለኒ ከፅንዕ እፍትን። ፈተና እንተተደራሪቡ ግን ድቃስ የብለይን። ብፍላይ ንተምሃሮ ሕክምና ኣብ መዛዘሚ ዓመት ዝግበረልና ቃለ-መጠይቕ (Oral examination) ክበፅሕ ከሎ ዘይድቅሰሉ እዋን ይበዝሕ" ኢላ።
ግዘን ኩነታትን ምጥዕዓም ከቢድዋ፡ ስምዒታ ናብ ዘይትቆፃፀረሉ ደረጃ ዝበፅሓትሉ እዋናት ከም ዝነበረ'ውን ትዝክር።
"ኣብ ትምህርቲ ሕክምና፡ ቅድሚ ናብ ተግባራዊ ልምምድ ምእታውካ ዝወሃብ ፈተና ኣሎ። ኣብኡ ብዙሕ ተፀጊመ ነይረ" ትብል እልልታ፡ ክሳብ ናብ ፀገም ጥዕና ዝተሳጥሐትሉ እዋን ከም ዝነበረ ትዛረብ።
"ሰብ ከይርእየኒ ተሓቢአ በኽየ እፈልጥ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኮይነ ነቲ ኩነታት ክዝክሮ ከለኹ እስሕቕ"
ኣብ ውሽጢ ሸውዓተ ዓመታት ዝረኸበቶም ክልተ ዲግሪታት፡ ኣብ ውሽጢ ቀፀልቲ ሸውዓተ ዓመታት ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብፃሕ ትልሚ ኣለዋ።


text:
October 31, 2015
እቲ ብመሰረት ሻቡዓይ ምዕራፍ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ድሮ በዓል ልደት ብ23 ታሕሳስ 2009 ዝሓለፈ ዓማጽን ዘይፍትሓውን ውሳነ ቁጽሪ 1907 ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን እገዳ ኣሕሊፉ እዩ። እዚ ብምምሕዳር ኣሜሪካ ዝተሃንደሰ ውሳነ’ዚ ቀንዲ ዕላማኡ ንኤርትራ ንምድኻም፡ መስርሕ ልምዓታዊ ጉዑዞኣ ንምዕንቃፍ፡ ብመሰረት’ቲ ብ13 ሚያዝያ 2002 ዝሓለፈ ናይ መወዳእታን ቀያዲን ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተዋሕሰ መሬታ ንኸይትመልስ፡ ሰብኣዊ ዓቕሚ ኤርትራ ብምጽንቃቕ ኣይሰላም ኣይኲናት ሃዋሁው ንምፍጣርን ከምኡ ድማ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘለዎ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ንምትግባርን እዩ።
ምምሕዳር ኣሜሪካ ሚካፈሊያዊ ፖሊስኡ ንምዕዋት፡ ነቲ ጸኒሑ ብመገዲ ተቆጻጻሪ ጉጅለ ሶማልን ኤርትራን ዘጽደቆ ኣንጻር ኤርትራ መሰረት ዘይብሉ ውጹእ ናይ ሓሶት ክሲታት ክነዝሕ ተራእዩ። ኣብ መጨረስታ ከኣ ብሓሶት ዝተነድቀ ጻብጻብ ተዳልዩ ናብ ባይቶ ጸጥታ ቀሪቡ።
እቲ ልዕሊ ኩሉ ዘገርም ግን፡ ባይቶ ጸጥታ ካብ ታሪኻዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ሕጋውን ስነ-ምግባራውን ሓላፍነቱ ብምህዳም ዝኾነ ይኹን መርትዖታትን ጭብጢታትን ከይሓተተ ነቲ ጸብጻብ ከምዘለዎ ምጽዳቁ እዩ። ሕመረት ናይ’ቲ ምስ ባይቶ ጸጥታ ዘሎ ጸገም ከኣ እዚ ሓቂ’ዚ እዩ።
በዚ ዝተጠቅሰ ሓቂታት እምበኣር፡ ውሳነ ባይቶ ጸጥታ ቁጽሪ 1907 ዘይፍትሓውን ዘይሕጋውን ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ምስቲ ኤርትራ ንምንቅስቃስ ሸበባ ሶማል ትሕግዝ’ያ ዝብል ምጉትን ምስ’ቲ ካብ ዘየለ ብጂቡቲ ዝተማህዘ ናይ ዶብ ሽግርን ፍጹም ምትእስሳር የብሉን። ስለዚ ከኣ ካብ’ቲ ንኣገባብካ ዕላማኻ’ዩ ዝውስኖ ዝብል ሚካፈላዊ ፍልስፍና ዝተበገሰ ብምዃኑ ኣብ ኣህጉራዊ ሕግታት ዘይተመርኮሰ ስነ- ምግባራዊ ባህሪ ዘይብሉ ውሳነ’ዩ።
በዚ መሰረት ባይቶ ጸጥታ ብዘይምዕጥይጣይን ምኽንያታትን ንውሳነኡ ዳግመ ርእይቶ ክገብረሉ ኣለዎ። ነቲ ኣንጻር ኤርትራ ዝፈጸሞ በደል ክእርሞን ብዘይ ቅድመ ኩነት ንውሳነ ቁጽሪ 1907 ክስርዞን ንኤርትራ ክብራ ክመልሰላን ይግባእ። ከምኡ እንተ ገይሩ ጥራሕ ከኣ’ዩ ብመሰረት ትሕዝቶን መንፈስን ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፍትሓዊ ኣህጉራዊ ሕጊ ከስፍን ዝኽእል።


text:
Radio Erena: 13 March 2022
ንዓመታት ዝኣክል ብሕቡእ ዝወጸ ሃብቲ ወርቂ ሱዳን፣ ኣብ ሩስያ ተኸዚኑ ከምዘሎ ዝገልጽ ዝተዘርገሐ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ሱዳን ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡሉ።
ሚኒስተር ማዕድን ሱዳን መሓመድ በሺር ኣቡንሞ፣ ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ‘ካብ ህዝቢ ሱዳን ዝተሰርቀ ሃብቲ ወርቂ ኣብ ሩስያ ተኸዚኑ ኣሎ ዝብል ዘይተጻረየ ወረ፣ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ፑቲን ማዕቀብ ንምግባር ብምዕራባውያን ሓይልታት ዝተኣልመ’ዩ’’ ክብል ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡ።
ብሪጣንያ ዝመደበሩ ‘ደይሊ ተለግራፍ’ ብ3 መጋቢት ኣብ ዘውጸኦ ሓበሬታ፣ ናይ ሕጂ ምኽትል ኣቦ ወንበር ወተሃደራዊ ቆንስል ኮይኑ ዘሎ ጀነራል ዳግሎ፣ መራሒ ምልሻ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ብቶናት ዝምዘን ወርቂ፣ በብቁሩብ ነኣሽቱ ነፈርቲ ብምጥቃም ናብ ሩስያ ከምዘስገሮ ኣመልኪቱ።
እቲ ኣብ ሩስያ ተኸዚኑ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ ሃብቲ ወርቂ፣ ናይ 630 ቢልዮን ዶላር ዋጋ ከምዘለዎ እዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ሱዳን፣ ኣብ ፖርት ሱዳን ዝዕስክር ሓይሊ ባሕሪ ሩስያ ከተአንግድ ድልውቲ ምህላዋ ኣብ ርእሲ ምግላጻ፣ ኣብ ጉዳይ ወራር ሩስያ ንዩክረይን፣ ኣብ ጎድኒ ሩስያ ደው ምባላ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ እዋን ስርዓት ኣልበሽር፣ ብሓምዳን ዳግሎ ዝምራሕ ምልሻ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ናብ ሊብያ ክሰግሩ ኣብ ዝሕልኑሉ ዝገብርዎ ዝነበሩ ምጭዋይ፣ ኣብ ዕደና ወርቂ’ውን ተዋፊሮም ምንባሮም ደይሊ ተለግራፍ የቃልዕ።
እንተኾነ ሚኒስተር ማዕድን ሱዳን፣ መስርሕ ዕደና ካብ መፈለምታ ክሳብ ተጻርዩ ናብ ማዕከን ዝኣቱ፣ በቲ ሚኒስትሪ ምክትታል ከምዝግበረሉን፣ ዝኾነ ብውልቂ ዝግበር ዕደና ከምዘይነበረን ይገልጽ።
ኣብ ሱዳን፣ ሕጋዊ ፍቓድ ዘለወን ኣብ ዕደና ወርቂ ዝሳተፋ ትካላት ሩስያ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
=====================


text:
ዋይት ሃውስ ዳይረክተር ጄሚስ ኮሚ ዝተባረርሉ ብዙሓት ምኽንያታት ሂቡ’ሎ።
ኣብ ካፒቶል ሂል ቃለ ምስክርነቶም ዝሃቡ ግዚያዊ ዳይሬክተር ኤፍ ቢ ኣይ ኣንድሪው ማካቤ ግን ምስክርነቶም ካብዚ ዝተፈለየ እዩ።
“ዳይሬክተር ኮሚ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ውሽጢ ኤፍ ቢ ኣይ ሰፊሕ ተቐባልነት ነይሩዎም”ኢሎም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብቲ ናይ መባረሪ ደብዳብኦም ምስ ሩሲያ ተኣሳሲሩ ኣብ ዝካየድ ምርመራ ዒላማ ኣይኮንካን ኢሉ ኮሚ ኣብ ሰለስተ ኣጋጣሚታት ነጊሩኒ ንዝበልዎ ኣባላት ሰኔት ኣብ ምልክት ሕቶ ኣእትይዎም ኣሎ።
ግዚያዊ ዳይሬክተር ኣንድሪው ማካቤ እውን ኣብ ልዕሌኻ ምርመራ ይካይድ ኣሎ ኢሉ ኤፍቢኣይ ምዝራቡ ልሙድ እንተኾይኑ ኣይፈልጥን እየ ኢሎም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ኔንቢሲ ዝተባህለ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ ኣብቲ ደብዳቤ ዝፀሓፉዎ ደጊሞምዎ ኣለው።
ዲሞክራሲያዊያን ግን መባረሪ ምኽንያት እዚ ኣይኮነን እዮም ይብሉ።ኣብ መንጎ ናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ወፍሪን ሩሲያን ንዝነበረ ምትእስሳር ምርመራ የካይዱ ስለዝነበሩ እቶም ፕረዝደንት ንኮሚ ዘባረሩዎ ምስዚ ብዝተኣሳሰረ እዩ ዝብል ስነሞገት ኣልዒሎም ኣለው።
ገለ ሪፓብሊካዊያን እውን እቶም ፕረዝደንት ናይ ምብራር ምሉእ ስልጣን’ዃ እንተሃለዎም እዋኑ ግን ዘተሓታት እዩ ይብሉ።
ግዚያዊ ዳይሬክተር ኤፍ ቢ ኣይ ኮሚ እንተተባረሩ እውን እቲ ትካል ግን ምርመርኡ ክቕፅል እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
Radio Erena: 13 April 2020
ምስፍሕፋሕ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብዝብል ኣብ ኤርትራ ናይ ውሸባ ግዜ ካብ ዝእወጅ፣ ካብ 30 መጋቢት ክሳብ እዛ ስቱድዮ ዝኣተናላ ሰዓት፣ ኣገልግሎት ማይ ዘይረኸበ ከባቢታት ኣስመራ ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
ብፍላይ ኣብ ከባቢታት ኣኽርያ፣ ሓድሽ ዓዲ፣ መድሽቶ፣ ዕዳጋ ዓርቢ፣ ከባቢታት ኣባሻውል፣ ኣርባዕተ ኣስመራን ከባቢ ገጀረትን ጎዳይፍን ኣብ ዝርከብ ገለ ክፋል ከባቢታት፣ ብሻምብቆታት ይኹን ብቦጣን ዝዕደል ማይ ካብ ዘይረክብ ልዕሊ ሰሙኑ ኣሕሊፉ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ሚኒስትሪ ጥዕና፣ ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ቀዳማይ ስጉምቲ ምሕጻብ ኣእዳው ምዃኑ ጎስጓስ የካየድ እኳ እንተሎ፣ ኣብዚ ዝተጠቅሰ ከባቢታትን ካልእን ግና ህዝቢ ኣይኮነን ንኢዱ መሕጸቢ፣ ንመግቢን መዓልታዊ ኣገልግሎታትን ተሸጊሩ ይርከብ።
ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ’ውን ነዊሕ ሰዓታት ዝቛረጸሉ ግዜ ስለዝበዝሕ፣ መነባብሮ እቲ ተወሸብ ዝባህል ዘሎ ህዝቢ ከቢድ ምህላዉ’ዮም እቶም ነዚ ሓበሬታ ዘርድኡ።
ኣብ ርእሲ’ዚ መግቢ ንምሽማት፣ ንምጥሓን ይኹን ካልእ ዕለታዊ ናብራ ንምምራሕ ዘድሊ መሰረታዊ ጉዳያት ንምስላጥ፣ ንሓደ ኣባል ስድራ፣ ካብ ምምሕዳር መንቀሳቐሲ ፍቓድ ከውጽእ ስለዘለዎ፣ እዚ ንባዕሉ’ውን ካልእ መሰናኽል ፈጢሩ ከምዘሎ’ውን እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ “ኣረጋውያን ሰበ ስልጣናትና ቅድሚ ሰቦም’ዮም ተወሺቦም” ኣናበለ ህዝቢ ዘባጭወሎም ዘሎ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ይኹን ካቢነ ሚኒስተራቱ፣ ብፍላይ ሚኒስተር ጥዕና፣ ዛጊት ናብ ህዝቢ ቀሪቦም ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኮረና ቫይረስን ኣብ ኤርትራ ፈጢርዎ ዘሎ ናይ ጥዕናን ማሕበረ ቁጠባዊ ብድሆታትን ብዝምልከት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃብሉን።
ብኣንጻር እዚ፣ ወከልቲ ህግደፍ፣ ኣብ ውሽጢ ዓድን ኣብ ወጻእን ንዝርከብ ህዝቢ፣ ናይ ኮረና ቫይረስ ክኸፍል የገድዱ ምህላዎም ይፍለጥ።
ስእሊ፣- ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ
===============


text:
Radio Erena: 25 April 2022
ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ኣህጉራዊ ዋዕላ ምዕባለ ቴሌኮም ዓለም፣ ብሰንኪ ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ናብ ርዋንዳ ከምዝተሰጋገረ ወደብቲ ኣፍሊጦም።
እቲ ኣብ ኣፍሪቃ ንመጀመርያኡ ክካየድ ዝተወጠነ ኣህጉራዊ ዋዕላ፣ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ፣ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክእንገድ ምድላዋት እኳ እንተተገብረሉ፣ እታ ሃገር ኣብ ኵናት ትግራይ ስለዝተሸመመት ከተሰላስሎ ስለዘይከኣለት ናብ 2022 ክሰጋገረላ ሓቲታ።
እንተኾነ፣ ነቲ ኣህጉራዊ ዋዕላ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣርባዕተ ዓመት ንምክያድ ዝውድብ፣ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣተኣማማኒ ሰላምን ጸጥታን ስለዘየለን እታሃገር ዘላቶ ፖለቲካዊ ኩነታት ድማ ከምዚ ዓይነት ኣህጉራዊ ዋዕላታት ከተተኣናግድ ስለዘይፈቅድ፣ ናብ ርዋንዳ ክሰጋገር ወሲኑ።
እቲ ኣብ ምሕደራ ዲጂታላዊ ዓለም፣ ርክባት ካልእን ዘጠቓለለ ዝተፈላለየ ዘተን ንጥፈታትን ዝሓቖፈ ኣህጉራዊ ዋዕላ፣ ካብ 6 ክሳብ 16 ሰነ፣ ኣብ ርዋንዳ፣ ከተማ ኪጋሊ ንምክያድ ድሮ ምዝገባን ምድላዋትን ጀሚሩ ኣሎ።
ርዋንዳ፣ ነዚ መራሕቲ ሃገራት፣ ሰበ ስልጣን፣ ወነንቲ ዓበይቲ ናይ ቴሌኮም ኩባንያታት፣ ትካላት ዲጂታላዊ ምዕባለ፣ ተመራመርቲ፣ ምሁራት፣ ተማሃሮን ኣውፈርትን ዝርከብዎም ኣሽሓት ሰባት ዝሳተፍዎ ዋዕላ፣ ዘእንገደት ናይ መጀመርያ ኣፍሪቃዊት ሃገር ንምዃን ክትበቅዕ’ያ።
================


text:
ካብቶም ተጠርጠርቲ 13 አብ ቤት ፍርዲ ከተማ ጁባ ቀሪቦም ኣለው። ኣብ ዝሓለፈ ሓምለ አብታ ከተማ ንሓደ ሆቴል አጥቒዖም መካይን ሰሪቆም አብቲ ህንጻ ንዝነበረ ዳርጋ ኹሉ ሰብ ሓሪሞምን ዝተፈላልየ ስቅያት ፈጺሞም ዝብል ክሲ ቀሪብዎም’ሎ።
አካያዲ ስራሕ’ቲ ሆቴል ኣብ ዝሃቦ ቃለ ምስክርነት ብውሑዱ ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ሰራሕተኛታት ረድኤት ብአፈሙዝ ጠበንጃ ጾታዊ ዓመጽ ከምዝተፈጸመን ሓደ ጋዜጠኛ ኸአ ብጥይት ተቐቲሉ ክብል መስኪሩ’ሎ።
ጉጅለ ተሓላቂ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ከምዝበሎ በቲ ፍጻመ ዝሰንበዱ ሰራሕተኛታት ረድኤት ካብቶም 1,200 ሜትር ጥራይ ርሒቆም ዝነበሩ ወታሃደራት ሕቡራት ሃገራት ሓገዝ ሓቲቶም ግን ምላሽ ኣይረኸቡን ኢሉ’ሎ።
እቲ ከይዲ ፍርዲ ኣብ ዝቕጽል ሶሉስ ክቕጽል’ዩ፡ ገበነኛታት ኮይኖም እተተረኺቦም ኸአ ሞት ክፍረዶም ከምዝኽእል ጠቕላሊ ወታሃደራዊ ዓቓቢ ገሊጾም አለው።
እዚ ከምዚ ከሎ አብታ ሃገር ብዘሎ ጎነጽን ህጽረት ውሕስነት መግብን ብፍላይ ኩነታት አካላ ጉዱኣትን ብዕድመ ዝደፍኡን ኣዝዩ ዘተሓሳስብ’ዩ ክብል ሁማን ራይትስ ዎች ገሊጹ’ሎ።


text:
Radio Erena: 26 October 2017
መንግስቲ እስራኤል ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ኒውዮርክ፣ ኣብ ዝተጋብአ መበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ምስጓግ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዘተኮረ ምስ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓያሎ ስምምዓት ከምዝኸተመ ተገሊጹ።
ብመንግስቲ እትውነን ጋዜጣ እስራኤል ሃዮም፣ “ቀይሕ ካርድ ንዘይሕጋውያን፣” ኣብ ትሕቲ ዝብል ዓምዲ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዘስፈረቶ ሰፊሕ ትሕዝቶ፣ መንግስቲ ኢስራኤል ስድተኛታት ምስ ዝቕበላሉ ሃገራት ተፈራሪሙ ክትብል ኣረጋጊጻ።
እቲ መንግስቲ፣ ንጠለብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ብምምላእ ን 15 ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት ዋላ’ውን ብዘይድሌቶም ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ክሰዶም ምዃኑ ይጠቅስ።
ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብምትኳር ምስ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ስምምዕ ከምዝኸተመ እኳ እንተተገልጸ፣ ብውገን እተን ሃገራት ኣፍሪቃ ግና ዝተሓበረ ነገረ የለን።
መንግስቲ እስራኤል፣ ክገብሮ ብዝጸንሐ ተደጋጋሚ ጸቕጥታት ኣሽሓት ኤርትራውያን በብእዋኑ ናብ ኤርትራን ሩዋንዳን ንኽምለሱ ከምዝተገደዱ ይፍለጥ።
ኣብ እስራኤል ካብ ዝርከቡ ኣስታት 35 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ እቶም ልዕሊ 30 ሽሕ ዜጋታት ኤርትራ ምዃኖም ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 10 August 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ካብ ወደብ ዓሰብ ተበጊሱ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ናይ ነዳዲ ሻምብቖታት ንምዝርጋሕ መዲባ ከምዘላ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢረን።
እተን ማዕከናት ዜና ነዚ ዝሕብራ ዘለዋ፣ ሚኒስተር ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ሪም ኣል ሓሽሚ፣ ሎሚ 10 ነሓሰ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ብምክያድ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ዝኸተመቶ ስምምዕ’ዩ።
ኣብዚ ካብ ወደብ ዓሰብ ናብ ኢትዮጵያ ዝርርጋሕ ናይ ነዳዲ ሻምብቖታት፣ ኣውፈርቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ከውፍርሉ ትጽቢት ኣሎ።
ይኹን’ምበር ዝጅመረሉን ዝዛዘመሉን ናይ ግዜ መቓን ኣይተሓበረን።
ወደባት ኤርትራ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ቀረባ መዓልታት ንኢትዮጵያ ኣገክልግሎት ክህብ ምቕርራባት ይግበር ከምዘሎ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ቅድሚ ምእዋጁ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንኢትዮጵያ ናይ 3 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ክትገብር ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ይዝከር።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ የካይዱ ኣለዉ።
እቶም ልኡኻት ናብ ኢትዮጵያ ዘምርሑ ዘለዉ፣ ኣብ ኣስመራ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወሪ ርክብ ዘካየደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓድል ኣል ዙቤር ናብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምእታው፣ ንዕኡ ተኸቲሎም’ዮም።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጽዑቕ ምንቅስቓሳት የካይዳ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
=========================


text:
Radio Erena: 26 April 2021
ኣብ ኤርትራ፣ ከም ስርቂ፣ ባእሲን ካልእን ዝኣመሰለ ፍኵስ ዝበለ ሲቪላዊ ገበናት ፈጺሞም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ ናይ ገበን እሱራት፣ ናብ ወትሃደራዊ ታዕሊም ይወርዱ ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
እዞም ካብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰርቲ፣ ናብ ከባቢ ዊዓ ከምዝወረዱ ዝተሓበረ ኣማኢት እሱራት፣ ካብ ሽዱሽተ ወርሒ ክሳብ 5 ዓመታት ዝተፈርዱ ከምዝርከብዎም እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
እዞም ካብ መፋርቕ ወርሒ መጋቢት ኣትሒዞም ናብ ወትሃደራዊ ታዕሊም ወሪዶም ዘለዉ እሱራት፣ ደቀንስትዮ’ውን ከምዝርከብኦም ተፈሊጡ ኣሎ።
ገሊኦም ካብዞም ናብ ታዕሊም ወሪዶም ዘለዉ እሱራት፣ ኣቐዲሞም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበሩ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።
እዞም ካብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ኤርትራ ተገፊፎም ኣብ ዊዓ ኣብ ታዕሊም ምስ ዝርከቡ ብሓባር ተጸንቢሮም፣ ዘለዉ እሱራት፣ ወትሃደራዊ ሰልፊ ዝወሓዶ፣ ኣብ ስርሒት ዘድሃበ ታዕሊም ይወሃቦም ከምዘሎ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ብተወሳኺ ይጠቅስ።
================


text:
ኣብ The Lovers and the Despot እትብል ደኲመንታሪ ፊልም ዝርከቡ ክልተ ደቡብ ኮርያውያን ኣዘንተውቲ፡ ኣብ 1978 ብኣባላት ጸጥታ ሰሜን ኮርያ ተጨውዮም ናብ ሰሜን ኮርያ ዝተወስዱ ኰይኖም፣ ኣብኡ ንኸባቢ 8 ዓመታት ብኣስገዳድ ፊልምታት ከፍርዩን ክሰርሑን ዝተቐሰቡ እዮም። እዞም ኣብ እዋኖም ኣብ ደቡብ ኮርያ ከዋኽብቲ ኢንዱስትሪ ፊልም ዝነበሩ፡ ሓደ ወዲ ተባዕታይን ሓንቲ ጓል ኣስተይትን፣ ግዳያት መጭወይቲ ዝዀንሉ በደል ስለዝነበሮም ዘይኰነ ኣዝዮም ንፉዓት ስለዝነበሩ፣ መንፍዓቶም ኣብ ሰሜን ኮርያ ክሰርሕሉ ተባሂሉ እዩ።
ነቲ መጭወይቲ ዝኣዘዘ ኣብቲ እዋን እቲ መንእሰይ ዝነበረን ፕረሲደንት ካብ ዝኸውን 6 ዓመታት ጥራይ ኣቚጺሩ ዝነበረ ኣብ ታሪኽ ሰሜን ኮርያ ካልኣይ ፕረሲደንት ዝዀነ Kim Il-Jong እዩ። ንሱ ኣብ ስልጣን መራሒ ሃገር ቅድሚ ምምጻኡ ኣትሒዙ፡ ንህዝቢ ሰሜን ኮርያ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ቁጽጽር ኣእትዩ ከምድላይሉ ገይሩ ክገዝኣሉ ዝኽእል ሜላታት እና’ጽንዐን መገዲ እናጣጥሐን ከምዝመጸ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ድሕሪ ፕረሲደንት ምዃኑ ካብ ዝሰርዖም ቀዳሞት መደባት ሓደ፡ ኣብ ሰሜን ኮርያ ብብዝሒ ፊልምታትን ካልእ ስነ-ጥበባዊ ፍርያትን ከምዝዓቢ ምግባር እዩ። ይዂን እምበር፡ ኲሎም እቶም ስነ-ጥበባዊ ፍርያት ብቐጥታን ብዘይቀጥታን ነቲ ናቱ ናይ ምግባትን ንህዝቢ ከምድሌቱ ገይሩ ናይ ምግዛእን መደባት ከምዝሕግዝዎ ክዀኑ ከኣ ልዑል ጥንቃቐ እዩ ዝግበረሎም።
እዞም ኣብቲ እዋን እቲ ካብቲ ዞባ፡ ማለት፣ ክልቲኤን ኮርያታት፡ ጃፓንን ቻይናን ሓሊፎም ብደረጃ ዓለም ዝፍለጡ ዝነበሩ ክልተ ከዋኽብቲ ፊልም እምበኣር ኣብቲ መዓላ እቲ ክውዕሉ እዮም ተጨውዮም። መራሒ ሰሜን ኮርያ ነዞም ሰባት ክጨዊ ዝደለየ ከኣ፡ ኣብ ሰሜን ኮርያ ፊልም ክሰርሑ ዝኽእሉ ንፉዓት ሰባት ስለዝተሳእኑ ዘይኰነ፡ ነዞም ድሮ ህቡባት ዝነበሩ ሰባት፣ ኣብ ህዝቢ ዘለዎም ተቐባልነትን ተፈታውነትን ተጠቒሙ ነቲ ንሱ ዝደልዮ ዕላማታት ከመሓላልፍ ስለዝደለየ እዩ።
እዞም ድሕሪ ከባቢ 8 ዓመታት ኣብ ሰሜን ኮርያ ፊልምታት ምፍራዮም፣ ናይ መገሻ ዕድል ምስ ረኸቡ ካብቲ መጭወይቲ ዘምለጡ ሰራሕቲ ፊልም፡ ኣብታ ደኲመንታሪ ፊልም ብቓላቶም ኣብ ዝሃብዎ ምስክርነት ምስማዕ ከምዝከኣል፣ ኣብ ሰሜን ኮርያ ክሰርሕዎ ዝሕተቱ ዝነበሩ ፊልምታት፡ ካብ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳ ነጻ ዝዀነን ኣብ ተራ ማሕበራዊ ህይወት ዘተኰረ ፊልምታት እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ መዓላ ክውዕሉ ተጨውዮም ክንሶም ካብ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳ ነጻ ዝዀነ ፊልምታት ክሰርሑ ምግባሮም ግር ዘብል እዩ። ይዂን እምበር፡ ኣብቲ ኣብ ተራ ማሕበራዊ ህይወት ተመርኲሶም ዝሰርሕዎ ፊልምታት እንታይ ቴማ ኣልዒሎም፡ ብኸመይ ዝበለ ሜላታት ሰሪሖም ኣብ ህዝቢ እንታይ ዓይነት ስነ-ኣእምሮኣዊ ኣተሓሳስባታት የስርጹ ብልዑል ጥንቃቐ እዩ በቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ዝሕሰበሉ። ኣብ ህዝቢ ሞራል ዝፈጥር፡ ኣተሓሳስባታት ዘስፍሕ፡ ንቕሓት ዝፈጥርን ኣነቓቓሒ መልእኽቲ ዘለዉ ፊልምታት ክሰርሑ ፍጹም ኣይፍቀደሎምን እዩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ተማእዛዝነት ዝምህር፡ ፍርሒ ዝፈጥር፡ ሸለልትነትን ኣይግድሸንን ዘተባብዕ ብሓፈሻ ድዂም ሞራልን ጸቢብ ኣተሓሳስባታትን ዘንጸባርቕ ግን ከኣ ክትዕዘቦ ባህ ዘብል ፊልምታት ክሰርሑ እዮም ዝግደዱ ነይሮም። እዚ ዓይነት ሜላ ሓደ ካብቲ ንህዝቢ ክብርታቱ ኣዕኒኻን ኣርሒቑን ኣስፊሑን ከምዘይሓስብ ገይርካን ኣብ ልዕሊኡ ከምድሌትካ ክትግብትን ከተሽካዕልልን ዘኽእል ዲክታተራት መራሕቲ ዝጥቀምሉ ሜላ እዩ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሜላ፣ ሓደ ካብቲ ብልዑል ኣብ ኤርትራ ዝተሰርሓሉን ገና ድማ ዝቕጽል ዘሎን ሜላ እዩ። ምልስ ብምባል ኣብ ዙርያ ፊልምታት፡ ድርማታትን ኮሜዲታትን ናይ ኤርትራ ምርኣይ ከም ዝከኣል፡ ብዘይካ እቶም ብመደብ ንፕሮፖጋንዳ ናይቲ ስርዓት ከዕብዩን ከድምቑን ዝተሰርሑ ልሉያት ገዲፍና፡ ኣዝዮም ብዙሓት ካብቶም ኣብ ተራ ማሕበራዊ ህይወት ተመርኲሶም ዝተሰርሑ፣ ፊልምታት፡ ድራማታትን ኮሜድታትን እንተተመልከትና እውን ብረቂቕ መገዲ ነቲ ሕብረተ-ሰብ ዘዕንዉን ሞራል ዘይብሉ ሕብረተ-ሰብ ከምዝኸውን ዝገብሩን እዮም። ከም ውጽኢቱ ድማ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ጽቡቕ ትሕዝቶ ዘለዎ ዝዀነ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ምስ ዝፈሪ ዘስተማቕሮ ሰብ ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ምኽንያቱ ከኣ እቶም ኣቐዲሞም ብብዝሕን ብዘይምቊራጽን ዝፈረዩ ስነ-ጥበባዊ ፍርያት ኣእምሮ ህዝቢ ዓፊኖም ጽቡቕን ሕማቕን ፍርያት ከምዘየለሊ ገይሮሞ ኣለዉ ጥራይ ዘይኰነ፣ ኣብ ስነ-ጥበባዊ እንታይ እዩ ጽቡቕን ሕማቕን ኢልካ ከምዝሕሰብን ከመይ ገይርካ ከምእትፈላልዮን እውን ከምዘይፈሊ እዮም ገይሮሞ።
ነዚ ኣብነት ክትከውን እትኽእል ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዩቱብ ዝተዘርግሐትን ነዚ ጽሑፍ እዚ ክጸሓፍ ምኽንያት ዝዀነት ኮሜድያዊት ድራማ “ወዲ ሹቕ” ምርኣይ ይከኣል እዩ።
እዛ ብዮናስ ምሕረትኣብ (ማይናስ) ተደሪሳን ተኣልያን ባዕሉ እውን ከም ቀንዲ ተዋሳኢ ኰይኑ ዝዓየላ ኮሜድያዊት ድራማ፡ ዝጭበጥ ቴማ (ዛንታን መልእኽትን) ዘይብላ ኰይና፡ ንግዚኡ ኣዕሚቚካ ከይሓሰብካ፣ እንክትሰምዖ ከስሕቕ ብዝኽእል ዝርርባት’ያ ተዓዘብቲ ክትሕዝ እትፍትን። ተደማሚራ 32 ደቓይቕ እትውድእ ትዂን እምበር፡ ኣብ ኣርባዕተ ክፋላት ተመቓቒላ ብምቕራብ እያ ቀዳማይ፣ ንዕቀት ተዓዘብቲ ዝመንቀሊኡ ብድዐ ዝመልኦ ስርቂ ክብሃል ዝከኣል ዘይስነ-ጥበባዊ ተግባር እትፍጽም። ኣብ ኣርባዕተ ክፋላት ተመቓቒላ ምቕራባ፣ ነቲ ካብ ዩቱብ ብብዝሒ ረኣይቲ (Views) ዝርከብ ገንዘባዊ መኽሰብ ንምኽዕባት ተባሂሉ ዝተማህዘ ሜላ እዩ።
ኣብዚ ዘመነ ቢዝነስ ብዓይኒ ቢዝነስ ሓሲብካ መኽሰብ ክትረኸበሉ እትኽእል ሜላታት ምፍታሽን ንዕኡ ምጥቃምን ንቡር እኳ እንተዀነ፡ ቅድሚ ብዛዕባ ብስነ-ጥበባዊ ስርሓት ኣቢልካ መኽሰብ ክትረክብ ምሕሳብን ምጅማርን ግና፡ ንተዓዘብቲ እንታይ ዓይነት ስነ-ጥበባዊ ፍርያት እየ ዘቕርበሎም ዘለኹ፡ ካብዚ ስርሓተይ እንታይ እዮም ክኸስቡ፡ ስለምታይ ከ እየ ዘቕርበሎም ዘለኹ ወዘተ ኢልካ ምሕሳብ እዩ ክቕድም ዘለዎምን ሞያዊ ስነ-ምግባር ተባሂሉ ዝጽዋዕዋን። ግዜ፡ ገንዘብን ኣእምሮን ተዓዘብቲ ከይዓጀበካ ንመኽሰብካ ጥራይ ሓሲብካ ዝፈሪ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት ግና፡ ብዘይካ እቲ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ተውርዶ ዘለኻ ዓቢ በደል፡ እቲ ስርሓት እውን ውዒሉ ሓዲሩ ሰራሒኡ ለኪሙ ከምዝዓኑ ምዝካር የድሊ።
ቀንዲ ጸገም ናይዛ ኮሜድያዊት ድራማ ግና፡ እዚ ኣዘረጋግሓኣ ኣይኰነን። እዛ ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ብበደል ዲክታተርያዊ ስርዓት ዒቕ ኢልዎን ሳጽዩ ኣደዳ ስደትን ካልእ ከርተትን ኰይንሉ ዘሎ እዋን፡ ከምዚ ዓይነት ሞራል ዘይብሉ፡ ሸለልትነትን ፈጺምካ ዘይምግዳስን እተንጸባርቕ ኮሜድያዊት ድራማ እንታይ ንምፍዋስ ወይስ እንታይ ንምውሳኽ እያ ተሰሪሓን ተዘርጊሓን፧ ኢልካ ምሕታት፣ ናብዚ ኣብ መእተዊ ናይዚ ጽሑፍ ዝተጠቕሰን ዝተዘርዘረን ዛንታን ‘ቶም ደቂ ኮርያ ተመሊስካ ምርኣይን ምንጽጻርን የድሊ።
ደራሲኣ ዮናስ (ማይናስ) ኣባል ፖሊስ ኤርትራ ኰይኑ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ 10 ዓመታት ንቴለቭዥን ኤርትራን ካልእ ኣብ ዝተፈላለዩ ህዝባዊ በዓላት ዝቐርቡ ድራማታትን ብሒቱ፣ ይኽፋእ ይጸብቕ ኣዝዩ ብዙሕ ፍርያት ብምቕራብ ብህዝቢ ክፍለጥ ዕድል ዝረኸበ ሰብ እዩ። ወይ ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ካልኦት ዘይረኸብዎ ወይ ድማ ንኽረኽብዎ ብዙሕ ውረድ ደይብ ዝብልሉ ዕድል ብሳላ ስርሑ ረኺብዎስ ከም ባህታኡ ክዕንድረሉ ዝኸኣለ እዩ። ከምዚ ዝኣምሰለ ሃገር ብዝሃበቶ ዕድል ሞያዊ ንጥፈታቱ ከሰላስል ዝኸኣለ ሰብ ኣብ ልዕሊ ተዓዘብቲ ወይ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ልዑል ኣኽብሮት ክህልዎ ትጽቢት ዝግበር። መርኣያ ኣኽብሮቱ ከኣ፡ ሞራል ዘስንቑ፡ ኣተሓሳስባ ዘዕብዩን ዘስፍሑን፡ ፖለቲካዊ መረዳእታኡ ከስፍሑ ዝኽእሉ እውን ክሰርሕ እንተዘይደፈረ ሓፈሻዊ ማሕበራዊ ህይወቱ ከዕቢ ዘተባብዑን ዘነቓቕሑን ስርሓት ከፍሪ እዩ ትጽቢት ዝግበረሉ።
ብኣንጻር እዚ ግና ስርሓት ዮናስ፡ ሞራል ቀቲሎም፣ ሕብረተ-ሰብ ፈታሽን ተማራማርን ከይከውን ዘዕንዉን ኣብ ተራን ትርኪ ምርክን ኣድሂቡ ልሙስ ከምዝኸውን ዝገብሩን ስርሓት እዮም። ከምዚ ዓይነት ትሕዝቶ ዘለዎም ስርሓት ስነ-ጥበብባት ከኣ ዋንኦም ብኣፍልጦ ይግበሮም ብገርሁ ብዘየገድስ፣ ኣብ ልዕሊ ሕብረተ-ሰብ ዝግበሩ ካብቲ እቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ዝገብሮ ዘሎ በደላት ፈሊኻ ዘይርኣዩን፣ ህዝቢ ኣብ እዋን ጸገሙ ካብ ዝተፈጸሙ ብደላት ተባሂሎም ብታሪኽ ዝምዝገቡን እዮም።
ኣብ መወዳእታ ዝመጽእ ተራ ተዓዘብቲ ስለዝዀነ ግና፡ ኣብ ስደት ዝነብር ኤርትራዊ፡ ጠንቂ ስደቱ እቲ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ዘሎ እዩ ኢሉ ዝሓስብ እንተዀይኑ፣ ነቲ ስርዓት ከይነቕሓሉን ከይቃለሶን ዘታለልዎን ኣእምሮኡ ዝዓፈንዎን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ስርሓት ስነጥበባት ምዃኖም ክዝርክርን ከገናዝብን ይግባእ። ነዚ እንተዘኪሩን እንተገናዚንቡን ድማ፡ ነዞም ገና ኣብ ከምዚ ዓይነት ሕማቕ ንጥፈታት ዝነጥፉ ዘለዉ ስነ-ጥበበኛታት ንፍርያቶም ብምንጻግ ክእረሙ ከዘኻኽሮም፡ ነቶም ንፉዓት ከኣ ሞራል ብምሃብ ንሕብረተ-ሰብ ዝጠቅም ፍርያቶም ከዕብዩ ከተባብዖም ናቱ ተራ ይኸውን።
ኣብ መወዳእታ ክጠቕሶ ዝደሊ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ 25 ዓመታት ከም “ወግዒ ልቢ” ዝኣመሰሉ ድራማታትን ፊልምታትን ይዕዘብ ነይሩ እንተዝኸውን፡ ንህግደፍ ካብ ፈለማኡ ኣለልዩ ክብድሆ ምኸኣለ ነይሩ። ስለዚ ሕጂ እውን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ድራማታትን ፊምልታት ክፈርዩ ክተባባዕ ናይ ተዓዛቢ ዓቢ ተራ ምዃኑ ምዝካር የድሊ። ንወግዒ ልቢ ኣብዚ ምጥዋቕ ይከኣል


text:
ምብጻሕ ካብ ወጻኢ ሃገር
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 1 2020
ካብ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ወጻኢ ኣዝማድ ወይ የዕሩኽ ክበጽሑኻ እንተ ኾይኖም፡ እቶም በጻሕቲ ቪዛ ከድልዮም ይኽእል እዩ።
እቶም በጻሕቲ ቪዛ ንኽውሃቦም ካባኻ ሓደ ዕድሜ የድልዮም እዩ። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ናይ ግድን ንስኻ መሊእካ ነቶም ክትዕድሞም ዝደለኻ ሰባት ትሰዶ ሓደ ፍሉይ ቅጥዒ ኣሎዎም። ሓደ ቪዛ ን90 መዓልታት እዩ ዘገልግል። ነፍስ ወከፍ በጻሒ ናይ ግድን ናቱ ዕድመ ክህልዎ ኣሎዎ።
እቲ ናብ ሽወደን ካብ 90 መዓልታት ንላዕሊ ምብጻሕ ክፍጽም ዝደሊ ሰብ፡ ነቲ ምብጻሕ መንበሪ ፍቓድ የድልዮ እዩ። ኣብ ከምዚ ኵነት ካልእ ቅጥዒ እዩ ዝምላእ።
ምስቲ ቅጥዒ ኣተሓሒዝካ ነዚ ዝስዕብ ክትልእኽ ኣሎካ፡
- ሓደ ካብ ብዓል መዚ ግብሪ ዝወጽእ ፍሉይ ወረቐት ምስክር ልደት (personbevis)፡
- ቅዳሕ ናይ መንነት ሰነድን
- ኣብቲ እዋን ምብጻሕ ንመነባብሮ ናይ በጻሒ መን ከም ዝሽፍኖ ዘርኢ ሰነድን።
እቶም በጻሕቲ ነቲ መገሻን ንመንበሪን ዝኸውን ገንዘብ ከም ዘለዎም ከርእዩ የድልዮም እዩ። ከምኡ'ውን ኣብቲ ናይ ምብጻሕ እዋን እንተ ሓሚሞም ነቲ ወጻኢታት ክሽፍን ዝኽእል መድሕን ሕማም የድልዮም እዩ።
እቶም በጻሕቲ ነቲ ናይ ቪዛ ምልክታ ባዕሎም ከእትውዎ ኣሎዎም። ንስኻ ንኻልእ ሰብ ከተመልክተሉ ኣይትኽእልን ኢኻ። እቲ ምልክታ ናብ ናይ ሽወደን ኤምባሲ ወይ ናብ ላዕላይ ቆንስል ይኣቱ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
30/፴ ሚያዝያ ዕረፍቲ ሓዋርያ ማርቆስ
ማርቆስ ማለት ንህቢ፡ ኣንበሳ፡ ካህን ማለት እዩ። ንህቢ ዝተባህለሉ ንህቢ ንኹሉ ዕንባባታት ክም ዝጥዕሞ እሱ ድማ ቅድም ካብ ጐይታ ድሓር ድማ ካብ ሓዋርያት ስለ ዝተማህረ እዩ። ኣንበሳ ዝተባህለሉ ድማ ኣንበሳ ንላም ከም ዝሰባብራ እሱ ድማ ብአምሳለ ላም ዝተሰርሑ ጣኦታት ግብጺ ብሓያል ትምህርቱ ስለ ዝሰባበሮም፡ ካህን ዝተባህለሉ ድማ “ወአምጽኡ ማሬ ዘድዮስ” (ግ.ዋ 14፡13)። ቀዳማይ ሽሙ ዮሓንስ እዩ፡ ቁጽርሩ ካብ 72 ኣርድእቲ እዩ። ኣቦኡ ኣርስጦቦሎስ ኣዲኡ ድማ ማርያም ይበሃሉ። ኣዲኡ ብጐይታ ዝኣመነት ንወንጌል ዝተቐበለት ጐይታ ምስ ዓረገ ገዝአ ቤት ጸሎት ክኸውን ንሓዋርያት ዝሃበት ንዕኦም ድማ ተገልግሎም ዝነበረት ካብ 36 ቅዱሳን ኣንስቲ እያ (ግ.ዋ 12፡12)።
ጐይታ ድሕሪ ምዕራጉ ደድሕሪ ሓዋርያት እናኸደ ይመሃር ነይሩ ንጳውሎስን ንባርናባስን ተኸቲሉ ኣንጾኪያ ከይዱ ምሂሩ እዩ (ግ.ዋ 12፡25)።
ድሕሪ’ዚ ንሓዋርያ ጴጥሮስ ተኸቲሉ ሮም ከደ። ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ከም ዝተማህረ ምስ ፈለጠ ብጵጵስና ሸይሙ ናብ ሃገረ ግብጺ ለአኾ። ኣብ ግብጺ ምስ በጽሐ ኣብ ኣፍደገ ናይ ሓንቲ ከተማ ጫምኡ ተበትከ ኣንድያኖስ ዝተባህለ ሰፋይ ጫማ ረኺቡ ስፈየለይ ብምባል ሃቦ፡ ክሰፍየሉ ከሎ ኢዱ ወግአ እሞ “ኢስ ታኦስ” ኢሉ ኣድመጸ፡ እዚ ማለት ድማ ሓደ ኣምላኽ ማለት እዩ፡ ዝጸዋዕካዮ ትፈልጦ ዲኻ ብምባል ድማ ሓተቶ፡ ክብሉ ሰሚዔ እምበር ዝመሃረንስ የለን ኢሉ ድማ መለሰሉ፡ ፍቃዱ ርእዩ ድማ ምስ ቤተሰቡን ጎረቤቱን ኣሚኖም ተማሂሮም ተጠመቑ። ኣድያኖስ ድማ ቀንዲ ሓጋዚኡ ብምዃን ንህዝቢ ከስተምህር ጀመረ፡ እቶም ህዝቢ ድማ ትምህርቱ ሰሚዖም ተአምራቱ ርእዮም ኣመኑን ተጠመቑን። ንጣዖታት ሰባቢሮም ድማ ቤተ ክርስቲያን ሰርሑ። ኣምለኽቲ ጣዖት ኣብ ልዕሊኡ ስለ ዝተላዕሉ እቶም ህዝቢ ናብ ካልእ ቦታ ክግዕዝ ለመንዎ ምኽንያቱ መምህሮም ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ብካህናተ ጣዖት ናብ ፍርዲ ቀሪቡ ክቕተል ክርእዩ ኣይደለዩን። ንእንያሞስ ኢጲስቆጶስ ንደቁ ድማ ካህንን ድያቆንን ገይሩ ነቶም ህዝቢ ሸመሎም። ኣብ ባርቃናን ከባቢአን ዘለዋ ሓሙሽተ ኣህጉራት እናሰበኸ ንቅዱስ ጴጥሮስ ንክርእዮ ናብ ሮማ ኸደ። ኣብኡ ኮይኑ ድማ ወንጌሉ ብሮማይስጥ ጸሓፎ። ጐይታ ምስ ዓረገ 11 ዓመት ክውዳእ ከሎ መበል 12 ዓመት ክጅምር ክሎ ቀላውድዮስ ቄሳር ምስ ነገሰ ኣብ 4ይ ዓመቱ (45-46) ዓ/ም) እዩ።
ድሕሪ ቁሩብ ዓመታት ምስተመልሰ ኣመንቲ በዚሖም ጸንሕዎ በዚ ድማ ብዙሕ ተሓጎሰ ከምቲ ሓረስታይ ዝዘርኦ ዘራእቲ በቂሉ ዝተኸሎ ድማ ጸዲቑ ምስ ረአዮ ደስ ዝብሎ ንዕኡ ድማ ደስ በሎ። በዓለ ትንሳኤ ምስኦም ኮይኑ ከምዝሕልፎ ምስ ሰምዑ እቶም ዓላውያን ኣብ ልዕሊኡ ተላዕሉ። እቶም ኣመንቲ ድማ ህደም በልዎ “ኖላዊሰ ሄር ይሜጡ ነፍሱ በእንተ ኣባግኢሁ” (ዮሓ 10፡11) ሓቀኛ ጓሳ ስለ ኣባጊዑ ነፍሱ እዩ ዘሕልፍ ስለዚ ካብዚ ኣይሃድምን ብምባል ኣበዮም። እቶም ዓላውያን ድማ ሒዞም ገመድ ኣብ ክሳዱ የእትዮም ምሉእ መዓልቲ ክጓትትዎ ወዓሉ፡ ስጋኡ ከኣ ተበሳስዐ። ናብ ጐይታ ምስ ኣመልከተ ድማ ጐይታ ልመናኡ ሰሚዑ ስቓዩ ርእዩ” ከዕርፈካ መጼ ኣለኹ በቲ ዝተቐበልካዮ መከራ ምስ 12 ሓዋርያት ሰርዔካ ኣለኹ፡ ብስምካ ዝተማሕጸነ ምሒረልካ ኣለኹ” ብምባል ቅድስቲ ነፍሱ ካብ ስግኡ ፈለያ። ብቃለ ኣቅርንት ብስባኤ መላእኽት ድማ ንነፍሱ ኣዕረጋ። ክዓርፍ ከሎ ወዲ ሰብዓ ዓመት ኣረጋዊ ነበረ።
እቶም መምለኽቲ ጣዖት ህዝቢ ስጋኡ ብሓዊ ከቃጽሉ ዕንጨት ኣኪቦም ኩሉ ምስ ኣዳለዉ መሬት ብነጎድጋድ ተጨነቐት ጸሓይ ብርሃና ከልአት እቶም ህዝቢ ድማ መዓት ወረደና እናበሉ ሃደሙ መእመናን ስግኡ ብብርሃነ መብረቕ ተኸቢቡ ረኸብዎ ብኽብሪ ድማ ቐበርዎ።
ቅዱሳን ሓዋርያት መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሎም እናመሃሩ ኣብ ኢየሩሳሌም ንሓደ ዓመት ብኃባር ምስ ተቐመጡ (ሉቃ. 24፡53)፡ “ሑሩ ወመሀሩ ውስተ ኵሉ ዓለም/ ኣብ ኵሉ ዓለም ኬድኩም መሃሩ” ኢሉ ዝኣዘዞም ንምትግባር ንዓለም ብዕጫ ተኻፊሎም ንስብከተ ወንጌል ኣብ ዝተዋፈርሉ ጊዜ ንቅዱስ ጴጥሮስ ብዕጫ ግብጺ በጽሓቶ፣ ሮም ድማ ናይ ሕልቕና ብላዕሊ ተዋህበቶ። በዚ ኸኣ ነቲ ናቱ ረድእ ዝኾነ ቅዱስ ማርቆስ ሃቦ። ቅዱስ ጴጥሮስ ኣዝዩ ስለዝፈትዎ ዝነበረ ‘ወደይ’ ይብሎ ነበረ። (1ይ ጴጥ. 5፡13)
ቅዱስ ማርቆስ ምስ ቅዱስ ጴጥሮስ ኮይኑ ብንእሽቶይ ኤስያ ገይሩ ክሳብ ሮም ሰበኸ። ቀጺሉ’ውን ናብ ሰሜን ኣፍሪቃ ብምምጻእ ኣብ ሃገረ ኣፍራቅያ፡ በርቃን ኃሙስቱ ኣህጉርን (ኃሙሽተ ኸተማታት ምዕራባዊ ወገን) ስብከተ ወንጌል እናኣስፋፍሐ ናብታ በቲ ዘመን እቲ ናይ ንግድን ባህልን ፖለቲካን ማእከል ዝነበረት እስክንድርያ በጽሐ።
ናብዛ መምለኽቲ ጣዖት ዝነብሩላ ኸተማ እስክንድርያ ምስ ኣተወ ካብ ብዝኂን ንውኃትን መንገዲ እቲ ወድይዎ ዝነበረ ሣእኒ ቈርበት ተበትከ። ብኡ ንብኡ ናብ ‘ኣንያኖስ’ ዝተባህለ ሰብኣይ ሰፋዪ ኣሣእን ከይዱ ክሰፍየሉ ሃቦ። ኣንያኖስ እናሰፈየሉ ከሎ፣ በቲ ዝሰፍየሉ ዝነበረ መስፈ ንሣእኒ ስሒቱ ኢዱ ምስ ወግኦ ዓው ኢሉ “ኤስ ታዖስ! (EIS THEOS)” በለ። “ኤስ ታዖስ!” ብልሳነ ጽርእ (ግሪኽ) “ኦ ሓደ አምላኽ” ማለት እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ቅዱስ ማርቆስ መእተዊ ስብከት ረኺቡ “ንምዃኑ እዚ ሕጂ ዝጸዋዕካዮ ኣምላኽ ትፈልጦ ዲኻ፧. . . ኣምላኽ ሓደ ኸም ዝኾነ ትፈልጡ እንተ ዄንኩም ደኣ ስለምንታይ ኢኹም ብዙኃት ኣማልኽቲ እተምልኹ፧ . . .” እናበለ ኣምልኮተ እግዚአብሔርን ግብረ ጽድቅን ድኅሪ ምስትምሃር ኣብ ኣፃብዕቱ ምራቕ ገይሩ፡ ምስ መሬት ለዊሱ ኣብታ ዝደመየት ኢዱ ብምግባር ‘ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ወዲ ሕያው እግዚኣብሔር ኢድካ ትሕወ’’ በለ። በዚ ኸኣ ኢድ ኣንያኖስ ሓወየት።
ኣንያኖስ በቲ ዝረኣዮ ተኣምርን ዝሰምዖ ትምህርትን እምብዛ ተሓጒሱ ኂዝዎ ናብ ቤቱ ከደ። ቅዱስ ማርቆስ ድማ ካብ ዝነኣሱ ክሳዕ ዝዓበዩ ኣዝማዱን ጐረባብቱን ካልኦትን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ዕለተ ልደት ጀሚሩ ክሳዕ ዕርገት ዝመሃሮ ትምህርቲ፡ ዝገበሮ ተኣምራት፡ ዝፈጸሞ ትሩፋት መሃሮም እሞ ካብ ኣምልኮተ ጣዖት ናብ ኣምልኮተ እግዚኣብሔር ካብ ምግባረ ኃጢኣት ናብ ምግባረ ጽድቂ ተመልሱን ኣመኑን። ብስም አብን ወልድን ወመንፈስ ቅዱስን ድማ ኣጥመቖም። በብጊዜኡ ናብዚ ማኅበረ ምእመናን ዝጽንበሩ እናበዝኁ ከዱ እሞ ናይ መጀመርታ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሃገረ ግብጺ ኣብ ቤት ኣንያኖስ መሥረተ።
ነዚ ዝኾነ ነገር ንኽዕንቅፉ ብቕንኣትን ክፍኣትን ዝተላዕሉ ሰብአ ሃገር ኣብ ቅዱስ ማርቆስ ናይ ሞት ክሲ ኣቕረቡ። እንተኾነ ንኣንያኖስ ናይ እስክንድርያ ኤጲስ ቆጶስ (መራሕ ቤተ ክርስቲያን) ገይሩ፡ ንሠለስተ ብመዓርገ ካህናት፡ ንሾብዓተ ድማ ብመዓርገ ዲቁና ሠይሙ ናብታ ቅድም ዝነበራ ሲረኒካ ዝተባህለት ዓዲ ከደ። ኣብ ሀገረ በርቃን ኣብ ኃሙሽተ ኣህጉርን ወንጌለ መንግሥት እናሰበኸ ኸኣ ንኽልተ ዓመት ጸንሐ። ንብዙኃት ኣእሚኑ፡ ኤጲስቆጶሳትን ካህናትን ዲያቆናትን ሠይሙ ናብ እስክንድርያ ተመልሰ።
ምእመናን በዚኆም ስብከተ ወንጌል ሰፊሑ ጸንሖ እሞ ኣብ ገማግም ምዕራብ እስክንድርያ ኣብ ቦካልያ (ሰፈር ከብቲ) ዝተባህለ ቦታ ቤተ ክርስቲያን ሓነፀሎም።
‘ኣብ ቃል ዘሎ ይርሳዕ ኣብ መጽሓፍ ዘሎ ይውሳእ’ ስለ ዝኾነ፡ ቅዱስ ማርቆስ ሓደ ካብ ጸሓፍቲ ኣርባዕቱ ወንጌል ኮይኑ ወንጌል ክጽሕፍ በቕዐ። ነዚ ወንጌል’ዚ ኣብ መበል 11 ዓመት ድኅሪ ዕርገት ጐይታ (44 ዓ.ም.)፡ ብልሳነ ሮማይስጥ ጸሓፎ። ኣብዚ ወንጌል’ዚ ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከሃሊነት፣ ኃያልነት፣ ኣብ ልዕሊ ኣጋንንቲ ዘለዎ ሥልጣንን ብዝመሃሮም ትምህርታትን ዝፈጸሞም ተኣምራትን ብብዝኂ ሰፊሮም ኣለዉ።
እቲ ንሱ ዝጸሓፎ ወንጌል፡ 16 ምዕራፋት ኣለዎ።
- ካብ ምዕራፍ 1 ክሳዕ 1፡13 ፦ ብዛዕባ ትምህርቲ ዮሐንስ መጥምቅን ጥምቀተ ክርስቶስን፣
• ካብ ምዕራፍ 1፡14 ክሳዕ ምዕራፍ 10 ብዛዕባ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርትን ተኣምራትን፣ በዓለ ፋሲካን ናብ ኢየሩሳሌም ምኻዱን፣
• ካብ ምዕራፍ 11 ክሳዕ 16 ብዛዕባ ጐይታና ናብ ኢየሩሳሌም ምእታው፣ ብዛዕባ ኢየሩሳሌምን ምፍራስ ቤተ መቕደስን ምዝራቡ፣ ብኣይሁድ ተፈሪዱ ተሰቒሉ ሙማቱ፣ ካብ ሞት ምትንሣኡ፣ ንደቀ መዛሙርቱ ምግላጹ ኸምኡ እውን ንደቀ መዛሙርቱ ኽምህሩ ከም ዝለኣኾም ይጠቅስ።
ብናይ ቅዱስ ማርቆስ ፀሓይነት ብርሃን ክርስቶስ ዝበርሃሎም ምእመናን እንክሕጐሱ፡ እቶም ዲያብሎስ ዘጸልመቶም መምለክያነ ጣዖት ግና ኣብ ዓሚቝ ባሕረ ቁጥዓ ሰጠሙ። ነቲ ጓሳ ቅዱስ ማርቆስ ዝቐትልሉ፡ ንመጓሰ ምእመናን ዝብትንሉ ጊዜ የጠዓዕሙ ነበሩ።
እንሆ ድማ በዓለ ትንሣኤ ክርስቶስ 29 ሚያዝያ ምስ በዓል ናይቲ ፍሉጥ ናይ ግብጻውያን ሰራፒየስ ዝተባህለ ዘኽብርዎ ጣዖት ኣብ ሓደ ጊዜ ውዒሉ ነበረ።
ቅዱስ ማርቆስ ምስ ሕዝበ ክርስቲያን ኣብ ቤተ ክርስቲያን (ቦካልያ) በዓለ ትንሣኤ እናኣኽበረ ከሎ፡ እቶም መምለክያነ ጣዖት ብኃይሊ ኣትዮም ኃዝዎ። ብገመድ ኣብ ኣቡዑር ኣሲሮም ከም ዕንጨይቲ ሠራው ክጓስስዎ ድኅሪ ምውዓል ናብ ጸልማት ቤተ ማእሠርቲ ዳጐንዎ። እንተኾነ፣ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ መልኣኽ እግዚአብሔር እናመጽአ የጸናንዖ ነበረ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ተገሊጹ ቃል ኪዳን ሃቦ እሞ ሰላሙ ኃዲርዎ ኣዝዩ ተሓጐሰ።
ንጽባሒቱ ንግሆ 30 ሚያዝያ እቶም መምለክያነ ጣዖት ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣውፂኦም ክሳብ ደሙ ዝውዳእን ሥጋኡ ዝቈራረጽን ከምቲ ዝቐደመ ኣብ ፈቐዶ መንገዲ ኬጓስስዎ ምስ ወዓሉ ነፍሱ ካብ ሥጋኡ ተፈልያ ዓረፈ።
ብስቓዩን ሞቱን ስለ ዘይዓገቡ፡ ንሥጋኡ ከቃጽሉ ዕንጨይት ኣኪቦም እናኣጐዱ ከለዉ ዘሰንብድ በርቅን ነጐድጓድን ኮይኑ ብርቱዕ ዝናም ዘኒሙ ነቲ ሓዊ ኣጥፍኦ። ንሳቶም ድማ እግረይ ኣውፅእኒ ኢሎም ፈሪሖም ሃደሙ።
እቶም ሕዝበ ክርስቲያን ግና ንሥጋኡ ናብ ቤተ ክርስቲያን ቦካልያ ወሲዶም ብጽሩይ ልብሲ ገኒዞም ኣብ ኅቡእ ቦታ ኣዕረፍዎ።
ቅዱስ ማርቆስ ዝመሃሮም ሕዝበ ክርስቲያን ኣዝዮም በዝኁ፡ ኣብያተ ክርስቲያን ብብዝኂ ተሓንፃ፡ መንበረ ማርቆስ ጸኒዓ ፓትርያርካት እናተቐመጥዋ እናተወራረደት ትርከብ ኣላ። ናይ ቅዱስ ማርቆስ መንበር መበል 21 ተረካቢ ቅዱስ ኣትናቴዎስ እዩ። ሥርዓትን ቀኖናን ሥልጣነ ክህነትን ቅዱሳን ሓዋርያት ብዘይ ሓደ ጉድለትን ምፍላስን ኣጽኒዑ ካብ ቅዱስ ኣትናቴዎስ መዓርገ ጵጵስና ተሠይሙ ናብ ሃገርና ብሔረ አግዓዚ ዘምጽኣልና ድማ አባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን እዩ።
ካብዚ ጊዜ ጀሚሩ ድማ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና ጸኒዓን ወግዓዊት ኮይናን ብቀኖና ቅዱሳን ሓዋርያት ተሠሪታ ክሳዕ ሕጂ ኣላ፣ ብሕጅውን ንመጻኢ ክሳዕ ምጽአተ ክርስቶስ ክትነብር እያ።
ናይ ሓዋርያ ቅዱስ ማርቆስ ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኵልና ይኹን።
ሰላም ለማርቆስ ለማርያም ዕጓላ፤
ዘሰሐብዎ በአሕባል ውስተ ዓፀደ ላሕም ከመ ዳቤላ፤
አመ አውዕየቶ ፈቀዱ ለእሳት በነበልባላ፤
ዝናም ወአስሐትያ አጥፍኡ ማዕበላ፤
መብረቅኒ ለሥጋሁ ከለላ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!
በረኸትን ኣማላድነትን ናይ ቅዱስ ማርቆስ ምስኩላትና ይኹን ኣሜን!!!
ስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!
Leave a comment


text:
ድሕሪ ምንጣቅ ቤተክርስትያን ሓደ ካብቲ ኣብ ሰማይ ዝኸዉን ነገር፣ መርዓ እቲ ሓላል ገንሸል እዩ። እዚ መርዓ እዚ፣ ኣዝዩ ዘመናዊንን ንብዙሕ ዓመታት ጽፋ ዝተገብረሉን፣ ደስ ዝብል ኪዳን ቤተክርስትያን እዩ። ጎይታ የሱስን ሃዋርያን ብዛዕባ እዚ መርዓዚ ብንጹር ሚህሮምን ጽሒፎምን ኣለዉ፣ ማቴ22፣1-5። ብዛዕባ እቲ እግዚኣብሄር ዝገብሮ ዓብይ መርዓ ፣2ቆረ11፣1-3፣ ቤተክርስትያን ንጎይታ ከም ድንግል ተሓጽያ ምህላዋን፣ ኣብዚ ግዜ እዚ ከም እትምርዖ፣ ኤፌ5፣22-33፣ ጎይታ የሱስ ንመርዓቱ ኣብቲ መርዓ ብዘይ መንቅብ ክትርክብ ይከናከናን ይሕልዋን ምህላዉ ... ዝምህሩና ክፍሊ ምጽሓፍ ቅዱሳና እዮም። እቲ ቤተክርስትያን ሕጂ ኣብ ምድሪ ከላ እትገብሮ ዘላ ኩሉ ምድላዋት፣ ርእስኻ ምሕላዉን ምንጻህን፣ ምቅዳስ፣ ብዘይመንቅብ ንክትርከብ ብጸጋ ምግዳል፣ ... ካልእን ነዚ መርዓ እዚ መርዓ እዚ ብቕዕቲ ኮይና ንክትርከብ እዩ።
’’… ካብቲ ዝፋን እዉን፣ ኣቱም እትፍርህዎ ናኣሽቱን ዓበይትን፣ ኩሉኹም ባሮቱ። ንኣምላክ ወድሰዎ ዝብል ድምጺ ወጸ። ከም ድምጺ ብዙሕ ሰብን ከም ዳሃይ ብዙሕ ማያትን ብርቱዕ ነጎዳታትን ዝበለ ኸኣ እቲ ኩሉ ዝኽእል እግዚኣብሄር ኣምላኽና ነጊሱ ኢዩ እሞ ሃለልውያ፣ መርዓ እቲ ገንሸል በጺሑ መርዓቱ እውን ተዳልያ ኢያ እሞ፣ ንተሓጎስ ባህ ድማ ይበለና፣ ንኡኡውን ክብሪ ንሃቦ፣ ክብል ኮሎ ሰማዕኩ። ብን ዝበለ ጻዕድእ ሻሽን ጽሩይ ክዳንን ክትክደን ክኣ ተዋህባ። እቲ ሻሽ እቲ ድማ ጽድቂ እቶም ቅድሳት ኢዩ። ንሱ ድማ እቶም ናብ ድራር መርዓ እቲ ገንሸል ታዓዲሞም ዝመጹ ብጻኣን እዮም ጽሓፍ በለኒ። ንሱ እውን እዚ እቲ ናይ ሓቂ ካል ኣምላኽ ኢዩ በለኒ። ራእ 19.5-9
መርዓ ማለት ሓደ ምካን ። ምውህሃድ፣ ምስምማዕ፣ ሓደ ኣካል ምካን፣ ብሓደ ምንባር ማለት ኢዩ። ኣብዚ መንፈስዊ መርዓ ናይቲ ገንሸል ድማ እቲ ገንሸልን እታ መርዓትን ማለት ቤተክርስትያንን ሓደ ዝኮንሉ። ብሓደ ዝወሃሃድሉን ዝነብርሉን መድረክ ኢዩ። ድሕሪ መርዓ ምፍልላይ ዝብሃል ነገር የለን፣ ጎይትስ ምሳና ንሕና ድማ ምስ ጎይታ ንዘልኣለም ክይተፈላለና ክንነብ ኢና። እዚ እቲ ዝዓበየን መወዳድርቲ ዘይርከቦን ተስፋ ክርስትና ኢዩ።
ጳውሎስ ነዚ ክገልጽ ኮሎ፣-
ድሕር ዚ ንሕና ብህይወት ጸኒሕና ዘሎና ንምቕባል ጐይታ ኣብ ኣየር ምሳታቶም ሐቢርና ብደበና ኽንለዓል ኢና፡ ከምኡውን ንሓዋሩ ምስ ጐይታ ኽንነብር ኢና። 1ተሰ 4.17 ይብል። ኣዝዮ ባህ ዘብልን ዘህንጥን ተስፋ ኢዩ። ተስፋና ምስ ጎይታ ንሓዋሩ ብኣካል እንዳርኣናዮ፣ እንዳፍቀርናዮ እናክበርናዮ ምሱኡ ሓደ ኣካል ኮይና ክንርብርን ክንምርዖን ኢና። መርዓ ድማ ብሓደ ንምንባር ወይ ሓደ ንምካን ዝግበር ስርዓት ኮይኑ፣ ሕጽኖት ድማ ጽኑዕ መስረት ናይ ብሓደ ንምንባር ወይ መርዓ ኢዩ። እዚ ናይ ሕጽኖት ግዜ እምባኣር መኣስ ክጅምር ኢዩ ብዘየገድስ እንተ ነውሑ ሸውዓተ ዓመት ክጸንሕ ኢዩ። ሕጽኖት መኣስ ይጅምር ዝብል፣ ማዓስ ንንጠቅ ዝብል ሕቶ ስለ ዝምልሶ፣ እቲ ንውሓት ግዜኡ ጸቢብ ፍልልያት ክህሉ ይክእል ኢዩ፣ እንተ ነዊሑ ግን ሸውዓተ ዓመት ክወስድ ኢዩ።እዚ ማለት ምድርን እቶም ኣብ ምድሪ ዝነብሩን ብመዓት እቲ መከራ ህይወቶም ክተሕለሉ ከላ፣ እቶም መዝገቦም ኣብ ሰማይ ብምግባሮም ኣብ ምንጣቅ ዕድል ዝረኸቡ ግና ነፍሶም ብሕጽኖት ክትጽንንዕ እያ።
እቲ ሕጽኖት ክንድምንታይ ዘህንጥን ዘሕጉስን ከምዝኮነ፣ እቲ ካብቲ ዝፋን ዝወጽእ ዝነበረ ድምጺ ምስክር ኢዩ። እወ ገጽ እቲ እትፈትዎ ጎይታ እንዳሪኤካ፣


text:
ለበዳ ዓባይ ሰዓል ንምግታእ
ምስ ኣብ ማእከል ጸረ ዓባይ ሰዓል
እንታይ ኢዩ?
ዓባይ ሰዓል፣ ዝግበር መርመራታት ብ ኽልተ መገድታይ ይካየድ ፣ ዕምቆትን ደረጃ ናይ እቲ ሕማምን ዕድመ ናይቲ ሰብን ምርኩስ ብምግባር ድማ እዩ ዝውሰን ።
እቲ ሓደ ብ ራጂ ናይ ሳምቡእ ክኸውን እንከሎ
- እቲ ሓደ ድማ (ID- R) ዝበሃል ኮይኑ፣ ብ ሓገዝ ናይ ነርስ ዝወሃብ እዩ። እቲ ውጽኢቱ ድማ ካብ 48 ክሳብ 72 ሰዓታት ክፍለጥ ይከኣል።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ነጻ እዩ C'est gratuit
ነዚ ዝምልከት መርመራ ኣይክፈሎን እዩ።
ውጽኢቱ ውልቃዊ ን ኻልኦት ዘይንገርን እዩ።
ብ ሰብ ሞያ ጥዕና ኣብ ፣ ኣብ ማእከላት ጥዕና ኢኹም ትግልገሉ
እንተደኣ እቲ ሕማም ተረኺብኩም፣ ንስኹምን መቕርብኩምን ክትሕከሙ ኢኹም።
ሕማም ዓባይ ሰዓል፣ ሓይልን ተላጋቢን ሕማም እዩ። ነዚ መርመራ እዚ ብምግባርኩም፣ ምስፍሕፋሕ እቲ ሕማም እውን ትዓግቱ ኣለኹም ማለት እዩ። ብቕልጡፍ እንተተሓኪሙ ዝያዳ ናይ ምሕዋይ ትኽልኡ ይዓቢ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ቆጸራ ውሰዱ
ብ ቐዳምነት እና ኣመስገንና በዚ ዝስዕብ ኣድራሻታታ ክትረኽቡና ከም እትኽእሉ ክንሕብር ንፈቱ።
ቴለፎን 03.80.28.62
ኣብ ዲጆን Dijon ብ ቐጻሊ:
- ኣብ Semur en Auxois : 2 ሮቡዕ ናይ ንግሆ ኣብ ሓደ ወርሒ
- ኣብ Chatillon sur Seine : 2 ረቡዕ ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ወርሒ
- ኣብ Beaune : 1 ዓርቢ ናይ ንግሆ ሓደ እዋን ኣብ ወርሒ


text:
እምባትካላ ዝመደበሩ፡ ኣብ ምምሕያሽ ምሕደራ ትካላት ዝነጥፍ ማእከል ትካላዊ ብቕዓት ኤርትራ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ን45 ህዝባውን መንግስታውን ትካላት፡ ስትራተጂያዊ ውጥን ስራሕ ኣብ ምምዕባል ዝሕግዝ ስልጠና፡ ከምኡ’ውን ንብሉጽ ምሕደራ ዘድሊ ናይ ምኽሪን መጽናዕቲን ኣገልግሎታት ከምዝሃበ ሓቢሩ።
ግዝያዊ ዳይረክተር ናይ’ቲ ማእከል ዶክተር ኣቤል ሃብተማርያም፡ ከም ኣካል ዳግመ-ስርርዕ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ኣብ 2006 ዝተመስረተ ማእከል ትካላዊ ብቕዓት ኤርትራ፡ ውዳበን ስርዓተ-ስራሕን ትካላት ንምምሕያሽ ብዝሓዞ መደብ፡ ዛጊት ኣብ 10 ሚኒስትሪታት፡ 6 ምምሕዳራት ዞባ፡ 14 ናይ ህንጻ ኩባንያታት፡ 5 ኰለጃትን 10 ካልኦት ህዝባውን መንግስታውን ትካላትን፡ ልዕሊ 1620 ኣባላት ኣብ ዝተሳተፍዎ ግብራዊ ስልጠና፡ ዝጸንሐ ስርዓተ-ምሕደራ ብምኽላስ፡ ስትራተጂያዊ ውጥን ናይ’ተን ትካላት ኣብ ምምዕባል ከም እተደጋገፈ ኣብሪሁ።
“ኣብ ኰለጃት፡ ብዓውዲ-ምሕደራ ትምህርቲ ዝወሃብ እንተኾይኑ፡ ኣገዳስነት ምቛም ናይ’ዚ ማእከል’ዚ እንታይ’ዩ?” ዝብል ሕቶ ዝቐረበሉ ዶክተር ኣቤል፡ እቲ ማእከል ናብ ውልቀ-ሰባት ዘይኮነ ናብ ትካላት ዒላማ ዝገበረ ምዃኑ፡ ተልእኾኡ ድማ፡ ኣብ መንግስታዊ፡ ህዝባውን ብሕታውን ትካላት ዘሎ ምሕደራን ዝወሃብ ኣገልግሎታትን ብዓይነት እናተመሓየሸ ብምኻድ፡ ኣብ ዝበለጸን ዘዕግብን ደረጃ ንኽበጽሕ ምድራኽ ከምዝኾነ ኣረዲኡ።
“ምሕደራ ቀጻሊ ምምሕያሽ ዝጠልብ መስርሕ’ዩ” ዝበለ ዶክተር ኣቤል፡ እቲ ማእከል ዝኽተሎ ኣገባብ ስልጠና፡ ነቲ ስራሕ ዘካይዱ ኣባላት፡ ብምኽሪ ኣሰልጠንቲ፡ ብስነ-ፍልጠታዊ መገዲ፡ ዝጸንሐ ኣሰራርሓኦም ብልጫታቱን ሕጽረታቱን ባዕሎም ከምዝግምግሙ ብምግባር፡ ክቕየርን ክመሓየሽን ዝግብኦ መዳያት ምንጻርን ምውሳንን ከምዝኾነ ኣነጺሩ።
እቲ ማእከል፡ ብዘይካ ኣብ ስልጠና፡ ብጠለብ ዓማዊል ኣብ ኣገልግሎት መጽናዕቲን ምኽሪን’ውን ከምዝነጥፍ ጠቒሱ ድማ፡ ማዕረ’ቲ ንካልኦት ትካላት ዝህቦ ኣገልግሎት፡ ዘለዎ ሕጽረታትን ብድሆታትን ብምፍታሕ፡ ዓቕሚ-ሰቡን መሳለጥያታቱን ንምምዕባል ብቐጻሊ ዝሰርሓሉ ጉዳይ ምዃኑ ብምሕባር፡ ተራ ህዝባዊ ርክባት ናይቲ ማእከል ምሕያልን፡ ፋይናንስያዊ ስርዓትን ናይ ስነዳ ኣገባባቱን ምምዕባልን፡ ናይ ቀረባ መጻኢ መደባቱ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ብዛዕባ ጽልዋ ናይ’ቲ ክወሃብ ዝጸንሐ ስልጠናታትን ናይ ምኽሪን መጽናዕቲን ኣገልግሎታትን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ነዚ ንምግምጋም መጽናዕቲ ተኻዪዱ ምንባሩ ብምሕባር፡ ምምሕያሽ ስርዓተ-ምሕደራ ዘየቋርጽ መስርሕ ምዃኑ ኣፍልጦን ንቕሓትን ኣብ ምዕባይ ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝገበረ፡ ነቲ ዝተዋህበ ስልጠናታት ተኸቲለን ስትራተጂያዊ ውጥን ዘዳልዋ ትካላት ምርኣይ ድማ ንጽልዋኡ ዘመልክት ምዃኑ ኣረዲኡ።


text:
ኣዛዚ ሰራዊት ሶማሊላንድ ጀነራል ኤልሚ ሮቢለህ ፉሩር፡ ንጋዜጠኛትት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምዕላሞም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሶማሊላንድ ብምዕራፍ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክኣትዉ ንዝፈተኑ ኣስታት 300 ኣባላት ተቓወሚ ምንቅስቓስ ኢትዮጵያ፡ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኣብ ከበባ ብምእታው ከምዝሃደኑዎም ገሊጹ፡
ዝተፈላለያ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና እንተላይ ቢቢሲን ድምጺ ኣመሪካን ከምዝተቐሳኦ፡ ማእከላይ ባሕሪ ክሰግሩ ካብ ዝፈተኑ 80 ኤርትራውያን እቶም 75 ‘ሞይቶም’ ዝብል ከቢድ ስግኣት ከንጸላሉ ኸሎ፡ ሓደ ህጻንን ሓንቲ ሰበይትን ዝርከቦም 5 ካብኣቶም ግን ድሒኖም ኣብ ደቡባዊ ጥልያን ኣብ ትሕቲ ሕክምናዊ ክንክን ይርከቡ ኣለዉ።
ካብ ገማግም ሊብያ ተበጊሶም ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢውሮጳ ክሳገሩ ዝፈተኑ፡ ዓረባውን ኣፍሪቃውን መበቆል ዘለዎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ጃላቡኦም ድሕሪ ምጥሓለን ሃለዋቶም ኣብ ኣጣራጣሪ ኩነታት ወዲቑ ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣቃሊሐን።


text:
ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ከምዘለዎ ዝንገረሉ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ብሙሉኦም ክጥረዙ’ለዎም ክብል ምስ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ፣ ኩሎም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከእትዎም መደብ ከምዘለዎ ይገልጽ።
ኤሊ ዪሻይ ብተወሳኺ ካብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ምላሽ ኮነ ደገፍ ከይተጸበየ ካብ ዕለት 15 ጥቅምቲ ጀሚሩ፣ ገዛ ገዛ ብምእታው ግፋ ክካየድ መደብ ከምዘለዎ ሓቢሩ።
ብዙሓት እስራኤላውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኣህጉራውያን ትካላትን፣ ነዚ ናይ ኤሊ ዪሻይ መግለጺ፣ ‘ዓሌታዊን፣ ርኡይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰልን’ዩ’ ክብላ ኣብ ልዕሊኡ ተሪር ነቐፌታ ኣቕሪበን።
እቲ ሚኒስተር፣ ቅድሚ’ዚ ተጠቒሱ ዘሎ ዕለት ማለት ቅድሚ 15 ጥቅምቲ ብፍቓዱ ናብ ሃገሩ ክምለስ ዝደለየ ስደተኛ፣ ካብ ቤት ጽሕፈቱ ገንዘባዊ ሓገዝ ክግበረሉ ምዃኑ’ኳ እንተገለጸ፣ ብፍላይ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ ጻውዒት ብተደጋጋሚ ከምዝነጸጉዎ ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ሰነ ቤት ፍርዲ እስራኤል ብዝወሰኖ መሰረት ከባቢ 1,500 ዝኾኑ ደቡብ ሱዳናውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱ ተገይሩ’ዩ።
እንተኾነ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ኣብ ሃገሮም ብሰንኪ ዘሎ ፖለቲካዊ ምሕደራ ተገዲዶም ዝወጹ’ደኣምበር ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ብዘይምዃኖም፣ ናይ ስደተኛ መሰሎም ተሓልዩ፣ እንተወሓደ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ዝጣየሱሉ መንገዲ ክናደ ኣለዎ ክብሉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
መንግስቲ እስራኤል ግፋ ከካይድ መዲቡ
ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ከምዘለዎ ዝንገረሉ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ብሙሉኦም ክጥረዙ’ለዎም ክብል ምስ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።


text:
መግለፂ
ሳወት ሰሙናዊ ኣብ ፍትሒ፥ ምሕደራ ኢኮኖሚ፥ ማእሰርቲ ተጋሩ፥ ናፅነት
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
ዛጊድ ካብ እንግድዓ ህዝቢ ትግራይ ዘይወረደ ናይ ፅንተት ተግባር ፀላእቲ ብዝተፈለየ ቅድን ኣገባብን እናቐፀለ እንትኸውን፤ “ኣብ ልዕሊ ሕፈስ ሰሙን ፅግዕ ይወፀን” ከምዝበሃል ውሽጣዊ ኩነታት ትግራይ ምስቲ ዝፀንሐ ብስርው ፖለቲካዊ ከይዲ ተወሲኹ ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ኣሎ፡፡ ብሓፂሩ እንትርአ ስርዓት ፍትሒ ትግራይ ቁልቁል ኣፉ ኣብ ዝተደፍአሉ፣ ኢኮኖሚ ትግራይ ካብ ሙሉእ ዓለም ተበቲኹ ህዝብና ኣብ ሞንጎ ሞትን ሕውየትን ኮይኑ መዓልታዊ ናብርኡ ንምቕፃል ኣብ ዝተፀገመሉ፣ ባህጊ ናፅነትን ምውሓስ ውሽጣዊ ሓርነትን ህዝብና ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉን ከምኡ እውን ስርዓት ኢትዮጵያ ምእሳርን ምንግልታዕን ንፁሃት ተጋሩ ኣጠናኺሩ ኣብ ዝቐፀለሉን ኩነታት ንርከብ፡፡
1 ህልው ኩነታት ፍትሒን ናፅነት ስራሕ ኣካላት ፍትሒን ትግራይ
ብመዳይ ፍትሒ ትግራይ ኣብ ኣዝዩ ዘሰክፍ ኩነታት ከምዘላ ናይ ኣደባባይ ሓቂ እዩ፡፡ እዚ ብቐንዱ ኣካል እቲ ትግራይ ገጢምዋ ዘሎ ሕገ መንግስታውን ስርዓታውን ፀገማት ይኹን እምበር ብግብሪ ድማ ናይ ህልውና ሓደጋ ንዝገጠሞ ህዝብና ዝገደደ ቅልውላው ዘስዐቡ ተግባራት ይፍፀሙ ኣለው እዮም፡፡ በቢግዚኡ ዝወፁ ኣዋጃትን ደንብታትን ዝወፁሉን ዝፀድቕሉን ሕጋዊ ኣሰራርሓን ሰርዓትን ዘይምሕላው ከይኣክል፤ ብሕብሕቢኢተይ ኣብ ውሻጠ ተዳልዮም ዝወፁ ኣዋጃትን ደንብታትን እውን እንተኾነ ፍትሒ ንምስፋን ዝዓለሙ ኣይኮኑን፡፡ ኣብዞም ኣዋጃትን ደንብታትን ዘሎ ናይ ትሕዝቶ ጋግ ከምዘሎ ኮይኑ፤ ኣብ ሰርዓት ዳይነት ብዝርኣ ዘሎ ቅሉዕ ኢድ ኣእታውነትን ፖሎቲካዊ ፀቕጥን ፤ ኣካላት ፍትሒ ብፍላይ ድማ ዳያኑ ሞያዊ ነፃነቶም ተሓዲጎም ሰርዓት ፍትሒ ትግራይ ኣብ ኣዝዩ ዘሻቓል ኩነታት ይርከብ፡፡ ነዚ ብተዳጋጋሚ ኣብ ልዕሊ ዳያኑን ኣካላት ፍትሒን ዝፍፀሙ ዘሎው ፅዕንቶታት፣ ምፍርራሕን ምስኳንን ብቕልጡፍ ደው ክብሉ ኣለዎም፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ነዞም ፀገማት በዲሆም ስርዓት ፍትሕን ዳይነትን ሚዛን ከይስሕት ይቃለሱ ንዘለው ኣካላት ፍትሕን ዳያኑን ድማ ውድብና ናእድኡ ይገልፅ፡፡
2 ምሕደራ ኢኮኖሚ ትግራይ
ብሰርዓት ኢትዮጵያን መላፍንቱን ብዝተነበረ ሙሉእ ዕፅዋ፤ ትግራይ ብኹሉ መዳይ ምስ ዓለም ዝነበራ ርክባት ተበታቲኹ እዩ፡፡ ከም ውፅኢቱ ድማ ህዝቢ ትግራይ ክረኽቦም ዝነበሩ ግልጋሎታት፣ ኣድለይቲ ሸቐጣት፣ መድሓኒትን ካልኦት ኣድለይቲ ጠለባትን ተኸልኪሉ ንከቢድ ብሄራዊ ሓደጋ ተቓሊዑ ይርከብ፡፡ ብፍላይ ምስ ናይ ኣዲስ ኣበባ ኢኮኖሚ ተሎቂሙ ዝፀንሐ ኢኮኖሚ ትግራይ ብወገን ስርዓት ኢትዮጵያ ብዝተነበረ ዕፅዋን ቅድም ኢሉ ኣብ ትግራይ ብዝተፈፀመ ኩሉመዳያዊ ዕንወትን መወሳወሲ ዘይብሉን ባይታ ዝዘበጠን ኮይኑ ይርከብ፡፡
ብምዃኑ ድማ ኣብ ናይ ውሽጢ ምህርትን ልውውጥ ንግድን ጥራሕ ዝተደረኸ ኣዝዩ ድሩት ናይ ኢኮኖሚ ምንቅስቓስ ክኸውን በቒዑ ኣሎ፡፡
ኣብ ትግራይ ዘሎ ኢኮኖሚ ናይ ሓደጋ እዋን ኢኮኖሚ ስለዝኾነ ነዚ ዝምጥን ኣሰራርሓን ሰርዓትን ምዝርጋሕ ድማ ግድን ይብል፡፡ ይኹን እምበር ኣብ ትግራይ ነቲ ኩነታት ዘበኣእሱ ተግባራት ብግብሪ ብወገን ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ይፍፀሙ እዮም ዘለው፡፡ ርኡይ ናይ ህልውና ሓደጋ ገጢምዎ ብጥምየትን ዓፀቦን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብና ንምድሓን አሳታፊ ብዝኾነ ከይዲ ውሽጣዊ ምህርትን ቀረብን ዝውስኹ ናይ ሓደጋ እዋን ፖሊስታትን ትካላትን ኣብ ክንዲ ምትእትታው፤ ብኣንፃሩ ብፃዕርን ተበግሶን ነጋዶ ናብ ዕዳጋ ዝቐርቡ መሰረታዊ ሸቐጣት ንምቁፅፃር ዝተወሰዱ ስጉምታት ኢኮኖሚያዊ ፀገማት ህዝብና ከጋድዱ ይርኣይ ኣሎ፡፡ ከም መርአያ ድማ፡ ኣብ ዋጋ ጣፍ ዝወፀ ተመንን ኣብ ኢድ ውልቀ ሰባት ዘሎ ገንዘብ ናብ ባንኪ ክኣቱ ዘገድድ መምርሕን ውፅኢቶም ብግልባጡ ኮይኑ ተረኺቡ እዩ፡፡ ብሰንኪ እዚ ስሑት ተግባር ድማ ገንዘብ ካብ ባንኪ፡ ጣፍ ድማ ካብ ዕዳጋ ጠፊኦም፤ ናይ ገንዘብ ዝውውር ይኹን ዕድጊት ጣፍ ኣብ ፀሊም ዕዳጋ ብኣዝዩ ክባር ዋጋ ይሳለጥ ኣሎ፡፡ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጣዊ ዓቕምን ርእሰ ምርኮሳን ዝተደረኸ ናይ ሓደጋ እዋን ናይ ኢኮኖሚ ፖሊሲ፣ ኣሰራርሓ፣ ትካላትን ዓቕምታትን ምፍጣርን ምጥያሽን ኣብ ዝጠልበሉ ኩነታት ከምዘለና ክፍለጥ ኣለዎ፡፡
ብናይ ነጋዶን ሰብሃፍትን ትግራይ ፃዕሪ፣ ተበለሓታይነትን ተበግሶን ኣብ ዕንወትን ዕፅዋን ዘሎ ኢኮኖሚ ትግራይ ብውሱን ዓቕሙ ክሳለይን ትንፋስ ብዙሓት ተጋሩ ክቕፅልን ዘበርክትዎ ዘለው ታሪኻዊ ግደ ዝያዳ ክስውድ ዘለዎ ተግባር እዩ፡፡ ስለዚ ነጋዶን ሰብ ሃፍትን ትግራይ ብሕፅረት ሸቐጣትን ናህሪ ዋጋን ዕለታዊ ናብርኡ ምድፋእ ዝኸበዶ ህዝብና፤ ኣብ ዝርገሐን ኣቕርቦት መሰረታዊ ሸቐጣትን ዘለው ፀገማት ብምቅላል ብርትዓዊ ዋጋን ምኽንታዊ ቀረብን፡ ፀገማት ህዝብና ኣብ ምንካይ ብሄራዊ ግብኦም ክዋፅኡ ይግባእ፡፡
3 ማእሰርቲ ተጋሩ
ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ብመንነቶምን ፖለቲካዊ መርገፂኦምን ብስርዓት ኢትዮጰያ ዝተሓየሩ ተጋሩ ማእለያ የብሎምን፡፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝተኣወጀ ኩናት ዘርኢ ምፅናት ስዒቡ ድማ ብጣዕሚ ብዙሓት ተጋሩ ኣብ ብዙሓት ከባብታት ኢትዮጵያን ምዕራብ ትግራይን ኣብ መዳጎኒ ማእኸላት/Concenetration camps/ ተኣሲሮም ኣብ ኣዝዩ መስካሕክሒ ኩነታት ይርከቡ፡፡ እዚ ብሄራዊ መንነት ተጋሩ ዒላማ ዝገበረ ናይ ጭውያን ምድጓንን ተግባር ስርዓት ኢትዮጵያ ሐዚ እውን ኣይዛረየን፡፡ ኣብ ቀረባ መዓልታት እውን ንኣመራርሓ ውድብ ባይቶና ኣይተ ክብሮም በርሀ ሓዊሱ ንብዙሓት ተጋሩ ምእሳር ቀፂሎምሉ ኣለው፡፡ ስለዝኾነ ንኣይተ ክብሮም በርሀ ሓዊሱ ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ብመንነቶም ጥራሕ ዝተኣሰሩ ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቑፀሩ ተጋሩ ብቕልጡፍ ክፍትሑን ዛጊድ ዝቕፅል ዘሎ ጭውያን ማእሰርትን ተጋሩ ደው ክብልን ሐዚ እውን ውድብና ፃውዒት የቕርብ፡፡
4 ቃልሲ ናፅነትን ውሽጣዊ ሓርነትን
ህዝቢ ትግራይ ካብ ዝተኣወጀሉን ዝተፈፀመሉን ናይ ፅንተት ተግባር ተናጊፉ፤ ብዘላቕነት ሃላዋቱ ውሐስ ዝኸውን ዴሞክራስያዊትን ሉእላዊትን ሃገረ ትግራይ እንተግህድ ምዃኑ ክሰሓት የብሉን፡፡ ዋጋ መስዋእቲ፣ መቑሰልቲ፣ ጉድኣትን ሃሰያን ህዝብና ሓርነትን ናፅነትን ትግራይ እዩ፡፡ ስለዚ ቅድም ኢሉ ዝፍፀም ዝነበረን ሐዚ ድማ ብዝኸፍአ መልክዑ ዝቕፅል ዘሎን ግፍዕን መከራን ንሓንሳብን ንዘልኣለሙን ደው ንክብል ብኹሉ መዳይ ዝሓሸት ሃገረ ትግራይ ንምግሃድ ኩሉ ትግራዋይ ብዘይምርብራብ ክነጥፍ ኣለዎ፡፡ ምስዚ ተዛሚዱ ናይ ሓርነትን ናፅነትን ቃልስና ንምኹላፍ ዝንቀሳቐሱ ውሽጣውን ደጋውን ሓይልታት ከምዘለው ንሒደት እውን ክዝንጋዕ የብሉን፡፡ ስለዚ ድማ መላእ ህዝብና፡ ባህግኻን መፃኢ ዕድልካን ንምሕንካር ንዝተወጠኑ ተግባራትን ምንቅስቓሳትን ብትኹረት ክትከታተልን ግቡእ ቃልሲ ክትገብርን ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ደጊሙ ይፅውዕ፡፡
መዋፅኦ ትግራይ ነቲ ሐዚ ከም ህዝቢ ገጢሙና ዘሎ ፀገም ዝምጥን መፍትሒ ምንባር እዩ፡፡ ባህሪ እቲ ዘለናዮ ኩነታት ድማ ኣዝዩ ዝተሓላለኸን ተሳትፎ ኩሎም ሰብ ግደ ዝጠልብን ስለዝኾነ፡ ኩሉ ትግራዋይ በዓል ቤት ዝኾነሉ ሓቋፋይ ፖለቲካዊ ከይዲ ብቕልጡፍ ክጅመር ኣለዎ፡፡
ሓምለ 8፣ 2014
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
መቐለ፣ ትግራይ


text:
ምንስቲር ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን፣ኣብ‘ዚ ቀረባ “ወግዒ ክልተ ምርጫታት” - “ንመደራጉሕ ዝገትአ ሃገራዊ ጉያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሓደ መፅሓፍ ብኣምሓርኛ ናብ ንባብ ኣቅሪቦም ኣለው።
ኣብ ክሊ ክልተ ዳሕረዎት መስርሕ ምርጫ ካብ ኢህወዴግ ዝተዋሃበ ዝተማለአ መብርሂን መልሲን ዘይምንባሩን ንሶም ብደረጃ ውልቀ-ሰብ ኣብ‘ቲ መስርሕ ቀጥታዊ ተሳትፎ ስለዝነበሮምን እቶም ምርጫታት ኣብ ሓደ ፍልይ ዝበለ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ናይ ኢትዮዽያ ዝተፈፀሙ፣ኣብ ኢትዮዽያ ሓደስቲ ሓሳባት ዴሞክራሲ ወይካኣ ልምዓታዊ ዴሞክራሲ ኢልና ኣብ ንገልፆ ፕሮግራም ዝተተግበረሉ ጊዜ ዝተፈፀሙ ስለዝኾኑ ንምፅሓፍ ደሪኹኒ ይብሉ ኣቶ በረከት።
እንተኾነ፣እቲ መፅሓፍ ናይ ፖሊሲ ወይካኣ ኢህወዴግ ኣብ መፃኢ ዝትግብሮም መደባት ንምንፃር ተባሂሉ ብዛዕባ ፖሊሲ ዝትንትን መፅሓፍ ኣይኮነን ኢሎም።
"ወግዒ ክልተ ምርጫታት - ንመደራጉሕ ዝገትአ ሃገራዊ ጉያ" ብኣቶ በረከት ስምኦን ዝተደርሰት መፅሓፍ
- በትረ ስልጣን
ቀንዲ ጠንቂ ምግምማዕ ህወሓትን ኢህወዴግን ኤትራን መንግስታን'ዶ፣ድኽነትን ስእነት ዴሞክራሲን? ዝብል ከምዝነበረ'ውን ይገልፁ
ምንስቲር ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን፣ኣብ‘ዚ ቀረባ “ወግዒ ክልተ ምርጫታት” - “ንመደራጉሕ ዝገትአ ሃገራዊ ጉያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሓደ መፅሓፍ ብኣምሓርኛ ናብ ንባብ ኣቅሪቦም ኣለው።


text:
በዓል-መዚ ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ: ኣመሪካ ብረቡዕ ንስእነት ውሕስነት ጸጥታ መዓርፎ ነፈርቲ ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ዘውጽኦ መግለጺ ብትሪ ነጺግዎ። ኣብቲ ብመንግስቲ ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ፡ ምስ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኲናት እንኮላይ መዓርፎ ነፍርቲ ቦሌ ውሑስ ስለ ዘይከውን ኣመሪካውያን ኣብረርቲ ጥንቃቐ ክገብሩ ዝጽውዕ’ዩ ነይሩ። እቲ ናይ መጠንቀቕታ መግለጺ ምስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝቐርብ ዘሎ ኲናት፡ ነፍርቲ ብቐጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ ብተተኰስቲ ክህረማ ተኽእሎ ከም ዘለወን ዘመልክት’ዩ።
በዓል-መዚ ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ “እቲ ዝወጸ መጠንቀቕታ ብመራኸቢ ብዙሃን ክጋዋሕ ንዝጸንሐ ሓበሬታ ምርኵስ ዝገብርን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ” ክብል ገሊጹዎ ኣሎ። እቲ መግለጺ ወሲኹ በዓል-መዚ ሲቪል ኣቭየሽን፡ “ዓለምለኸ ኣገባባት ድሕነት ብዘውጽኦ መምርሒ ንኽክተልን ድሕነት ተጓዓዝቲና ንምርግጋጽን ድማ ንሰርሕ ኣሎና፡” ክብል መሊሱ።


text:
ኣብ ባይቶ ኣመሪካ ጉዳያት ወጻኢ ኮሚተ ጉዳያት ኣፍሪቃ ንኤርትራ ብዝምልከት ቃለ ምስክርነት ተዋሂቡ።
ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኤርትራን ክህሉ ብዛዕባ ዝከኣል ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ጉዳይ ስደተኛታትን ዝጠመተ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ቃለ ምስክርነት ሰሚዑ።
ሓንቲ ካብቶም ኣብ ቃለ ምስክርነት ዝተሳተፈት ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ክኾና እንከለዋ ኣብቲ ቃለ ምስክርነት 3.5 ሚልዮን ካብ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብኣሽሓት ብኣዝዩ ሓደገኛ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ይጉዓዙ ምህላዎም ድሕሪ ምጥቃስ: መንግስቲ ዝገብሮ ኣሎ ዝበልኦ ምግሃሳት ሰብኣዊ መሰላት ዘርዚረን።
ብዘይካዚ ንሰን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ርክብ ንምምሕያስ ብመንግስቲ ኤርትራ ክግበር ኣለዎ ዝበለኦ ዘርዚረን።
ኣብቲ ቃለ መስክርነት ብዘይካ ተሓጋጋዚት ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝኾነ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ፤ ኣባ ሃብቱ ገብርኣብ ዳይረክተር ርክባት ወጻኢ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኣብ ወጻኢ፤ ዶክተር ካልድ በሺር ኣባል ቦርድ ዓዋተ ፋውንደሽንን ሚስ ብራውኒ ብሩቶን ምክትል ዳይረክተር ማእከል ኣፍሪቃ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣትላንቲክ ተረኺቦም ቃሎም ሂቦም። ብዘይካዚ ካብ ኣባላት ባይቶ ንዝቐረበሎም ሕቶታትውን መልሲ ሂቦም።


text:
ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝተዛዘመ መበል 26 ስሩዕ ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ንዝተሳተፈ ጉጅለ ልኡኽ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመርሓ ኣማሓዳሪት ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ /USAID/ ጌል ስሚዝ ብዛዕባ እዚ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዝርራበን ገሊጸን።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተዋሉ ፈላማይ መዓልቲ ምስ መንግስትን ገለ ተወልደቲ ኦሮሞን ምዝረራበን ዝገለጻ ሚስ ጌል ስሚዝ እቲ ዝተፈጸመ ስጉምቲ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ገልጺ ገይርና ኣለና ኢለን።
‘እቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር እንተድኣ ዘይውዒሉ እናኸፈአ ከምዝኸይድ እውን ገሊጺና ኣለና።ነቲ ኩነታት ብዕቱብ ምክትታልና ክቕጽል እዩ።ብዛዕባ ዝተወሃበ ግብረመልስን ፍታሕ ከይረኸበ እንተድኣ ቀጺሉ ከምጽኦ ብዛዕባ ዝኽእል ሽግር ካብ ዘዘራረብናዮም ሰባት ኣፍልጦ ምርካቡ ሰሚዕና ኣለና።እቲ ኻልኣይ ድማ ሰባት ብፍላይ ድማ መንእሰያት ንዘልዓልዎም ሕቶታት ምስማዕ ምኽኣል ዝለዓለ ክእለት ምዃኑን ንዘልዕሉዎም ሕቶታት ዝግባእ ምላሽ ንምሃብ ነቲ ጸገም ብዛዕባ ምርዳእ እውን ተዘራሪብና ኣለና።’
ኣብ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽትል ሚኒስትር ጉዳያት ኣፍሪካ ሊንዳ ቶምስ ግሪንፊልድ ህይወት ሰብ ከይጠፍአ ምላሽ ንምሃብ ንፖሊሳት ብዛዕባ ዝውሃብ ስልጠና ምስ ሰበስልጣን ምዝርራበን ገሊጸን ኣለዋ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምስ ዝተልዓለ ተቓውሞ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መንጎ ዝንቀሳቐሱ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ገለ ኣባልት ኣመራርሓ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣውዒሉ’ሎ።
ብኻልእ ወገን ኣቦ-መንበር ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ መንግስቲ ጌግኡ እንተደአ ኣሚኑ ኾይኑ ኣብ ኦሮምያ ንዝተፈጥረ ገበን ተሓተትቲ ተፈልዮም ብገለልተኛ አካል ይቀጽዑ ክብል ሓቲቶም።
ጌጋ ምእማን ሓድሽ ናይ ኢህወዲግ ቅዲ’ዩ ክብሉ’ውን ዶ/ር መራራ ጉዲና ተዛሪቦም’ለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ስደት ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ተወላዶ ኦሮሞ ሎሚ ኣብ ፕሮቶርያ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ሰላማዊ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
ዕላማ’ቶም ሰልፈኛታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ክልል ኦሮምያ ይፈጽም ኣሎ ዝበልዎ ቅትለት ማእሰርቲ ደው ክብል ምስ መንግስታት ጎረባብቲ ሃገራት ብምትሕብባር ንዝተሰደዱ ተወላዶ ኦሮሞ አገዲድካ ምምላስ ደው ከብል ንሕ/ሃ ሓቲቶም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።