text:
Months after the tragic loss of the 357 Eritrean refugees off the coast of the Italian island, Lampedusa, the “Eritrean government” is preparing to celebrate the 40th anniversary of the liberation era ‘Bologna Festival’, early July, 2014. What is your stand on this?
ፈስቲቫል ዓዋሉ ፈሺሉ (1ይ ክፋል)
ብወልደየሱስ ዓንደማርያም
ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ በይ-ኤርያ፡ ምስ ተቓወምቲ ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ተደናገጽቱን ደገፍቱን፡ ፈስቲቫሉ ኣበይ ከምዝግበር ንኸይፍለጥ ተጸጊሙ፡ ኣተሓባብእን ጭርጭር ዓበደን ክጻወት እዩ ዝቐነየ። ኣብ መጨረሽትኡ ዝቐነዮ ሕፍረት ከይኣኽሎ፡ ካብኡ ዝገደደ ኣብ ፍሽለትን ክስራንን እዩ ደምዲሙ። ንዓና ንደለይቲ ፍትሒ ግና፡ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ በይ-ኤርያ ካብ ስሩ ተማሕዩ እዩ እንዳበልና እነቃልሖን እንጽሕፈሉን ዝነበርና፡ ደጊምና ሓቂ ምዃኑ ንምርግጋጽ ዓቢ ዕድል እዩ ፈጢሩልና። ሓቂ ድማ ኾይኑ። ክቡራት ኣንበብቲ፡ ቅድሚ ሕጂ ዘቕርቦ ጽሑፋት፡ ኣመና ናእዳ ኣይጠቅም ኣምብዛ ኩነኔ ኣውን ኣይዓብስን ኣብ ዝብል ኣምነት ዝረገጸ እዩ። እንተኾነ ግና ንሎሚ መዓልቲ፡ በዚ ትማሊ ቀዳም ኣብ በይ-ኤርያ ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፍን፡ ካብ ምድላዉ ኣትሒዙ ክሳብ መውዳእትኡ ዝተገብረ ተቓዉሞን ስለዝተመሰጥኩን ዝተገረምኩን፡ ኣብዚ ጽሑፍ እዚ ደረት እምነተይ ጥሒሸ ንምንኣዱ ተበጊሰ ኣለኹ።
እቲ ዕላማ ሰላማዊ ሰልፊ እንታይ እዩ ነይሩ? ዕላምኡ ብሓፈሽኡ፡ ዘለዎ ተቓዉሞ ኣንጻር ግፍዒ ኢሳያስን ተኺልዎ ዘሎ ስርዓትን ኮይኑ፡ በዚ ስለማዊ ሰልፊ እዚ ኣብ ከባቢኡ ከዐዉቶም ዘለዎ ውሳኔታት ሒዙ እዩ ተበጊሱ። እዚ ፈስቲቫል እዚ ኣርማኡን መለለይኡን ሓሶትን ክሕደትን ጥልመትን ህዝቢ ስለዝኾነ፡ ኣብ በይ ኤርያ ዘሎ ህዝቢ ፎእ ኢልዎ ውራዩ በረውሮው ኢሉ ከምዝውዕል ምግባር። በይ-ኤርያ ኤርትራዊ ንዲሞክራስያው ለውጢ፡ ንህዝቢ ዘውጽኦ መጠንቀቕታ ኣብ ግብሪ ኽትርጎም። ሕቶ ስላማዊ ሰልፊ ብኣመሓደርቲ ከተማታትን ኢሚግረሽን ቤት-ጽሕፈትን ካልኦት ኣኽበርቲ ሕግን ክስማዕ። ኣብ ኣሜሪካን ካናዳን ዝርከባ ከተማታት ነዚ ውሳኔታት እዚ ተኸቲለን ኣብ ከከተምአን ንምንቅስቓስ ህ.ግ.ደፍ. ደው ከብልኦ። ኣብ በይ-ኤርያ እዚ ዝተጠቕሰ ውሳኔታት ተፈጺሙ፡ ዝተረፈ ኸኣ ቀጻልን ዕቱብን ምንቅስቓስ ክግበረሉ እቲ ደላይ ፍትሒ ቃል ኣትዩ ኣሎ።
እቲ ዝተረፈ እንታይ እዩ? ነዚ ሰላማዊ ስልፊ ዘዐወቶ፡ ንፈስቲቫል ህ.ግ.ደ.ፍ በረውሮው ክብል ዘውዓሎ፡ እቲ ብበይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝወጸ መጠንቀቕታ እዩ። እዚ መጠንቀቕታ እዚ ብግብሪ ንኽትርጎም፡ ክሳብ እዚ ስርዓት እዚ ዝወድቕ ከኣ ክቕጸል ከም ዝኾነ ዝዓጠቕሉ ምዑታት ደለይቲ ፍትሒ ኣለዉ። እዚ መጠንቀቕታ እዚ ቀጻልነት ሰለዘለዎ ከም ኣዋጅ ደለይቲ ፍትሕን ለውጥን ገይሮም ከራጉድዎን፡ ንዕኡ ዘተግብሩ ታስክ ፎርስ ክምስርቱን ኣብ ካልኦት ከተማታት ኣሜሪካን ካናዳን ጨንፈራት ክምስርቱ ከምዝኾኑን ይነግሩ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ናብቲ ፈስቲቫል ገጹ ተወስ ዝብል መንእሰይ ወይ ከኣ ዋርሳይ ኣይተራእየን። ኣብቲ ፈስቲቫል ዝወዓሉ ሓንቲ ዘይፈልጡ ኣብዚ ዓዲ ዝተወልዱ ቆልዑትን መንእሰያትን፡ ኣረገውቲ ኣንስትን ሰብኡትን፡ ከምኡ እውን ህ.ግ.ደ.ፍ ዝመረዘተን ባንዴራ ዝተኸድና ሰብ ቁኖን ወርቅን ጥራይ እዮም። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቲ ብዝሒ ተቓወምቲ ምስ ናይ ተዳናገጽቲ ህ.ግ.ደ.ፍ. ክዳረግ ዝኸኣለ፡ ከምኡ እውን ንህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ክሳራን ሕፍረትን ዝሸመመ፡ እዚ መጠንቀቕታ እዚ እዩ።
ዘመን ተገምጢሉ፡ ህ.ግ.ደፍ. ሪዒዱ ካብ ካሜራ ተቓወምቲ ክሃድም ውዒሉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብ ገዛእ ካመራኡ ክሕባእ ክብል፡ ካሜራ ኣብዚ ውሽጢ ፈስቲቫል ከይተልዕሉ ክብል እዩ ዝወዓለ። መጠንቀቕታ ደለይቲ ለውጢ ከም ዘንጊ ዝኣተዎ ጎዶ ንህቢ ኾይንዎ፡ ዕግርግርን ሸቖጥቆጥን ውራዩ ክሓብኦ እንተበለ ኣይኮነሉን። እዚ ፈስቲቫል እዚ መቐጸልታ ናይተን ሓሶት በየን ሓደርኪ እንዳበላ ወረ ሓሶት ክኣራርያ ዝውዕላ፡ ሓዳስ ኤርትራን ቲቪ ኤረን ከም ምዃኑ መን ይጠፍኦ። ኣብ ውሽጢ እትርከብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣይትደናገር። እዘን መንበድበድቲ ሓሶት እዚአን “ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና ምሳና ኣሎ። ፈስቲቫልና ብዓወት ተዛዚሙ።” እንዳበላ፡ ዘቕርባልካ ስእልታት ናይ እኒ እኒ ስእልታት ከም ምዃኑ ክነርግርካ እደሊ። ምእማኑ እንተኣሸገረካ፡ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝቢ ልክዕ ከማኻ ምስ እዚ ስርዓት እዚ ሕቖን ከብድን ኮይኑ ከም ዘሎ ንምርግጋጽ፡ ደዊልካ እትረኽቦ ሓቅነት እዩ።
ካልእ ዝተረፈ ስራሕ በቲ ቦርድ ናይ በይ-ኤርያ ኤርትራውያን ተገሊጹ። ንኣመሓደርቲ ከተማታት ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ብቐጻልነት ከም ዝፈልጡ ምግባርን፡ ምንቅስቓስ ህ.ግ.ደ.ፍ. ደው ክብል ምሕባርን እዩ። ድሮ ኣብ ከተማ ርችመንድ እዚ ስራሕ እዚ ተዓዊቱ ኣሎ። ድሕሪ ሕጂ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብዚ ከተማ እዚ ክገብሩ ከም ዘይክእሉ እውን ምስናይ ይቕሬታኡ፡ ደብዳቤ ንበይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተጻሒፉ። ኣመሓዳሪ ከተማ ኦክላንድ እውን ድሕሪ ሕጂ ከም ዝተሓባብር ገሊጹ። እዚ ጉዳይ እዚ ክካታተሎ ከምዝኾነ ከኣ እቲ ቦርድ ገሊጹ።
እቲ ናእዳይ፡ ንንኡድ ዝንእድ እዩ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ክሳተፉ ኢሎም፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ኣሜሪካ ዝመጹ ዓቢ ናእዳ ኣሎኒ። እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ንኣስታት 12 ሰዓት ዝተኻየደ እዩ። እዞም ዕድመ ዝደፍኡ ነባራት ተቓወምቲ ንኽንድዚ ሰዓታት እዚ ዝኣክል ደኺምና ከይበሉ ምሳና እንዳተጓዕዙ ክጭርሑ ምውዓሎም ከመይ ዘየደንቖም። ብሓፈሽኡ ከኣ እቲ ጽንዓት ናይ ኣብኡ ዝወዓለ ደላይ ለውጥን ፍትሕን ዘገርም እዩ። ኣዳለውቲ እዚ ሰልፊ እዚ ንኽልተ ሰሙን ከየዕረፉ እንዳተኣከቡ ክዓጥቅሉ ቀንዮም እዮም። እዚ እኳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሸቖጥቆጥ ዘይኣትዎ!! ካብ ዝፈርሖ ድማ ኣይወጽአን። ንበይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ለይቲ ምስ መዓልቲ ብምስራሕ ከም ሞቶር ኮይነን ዘንቀሳቕስኦ ምዑታት ደቂ-ኣንስትዮ ኣለውኦ። እዚ ኸኣ፡ እቲ ቃልስና ደቂ-ኣንስትዮ እንተድኣ ተሓዊሰንኦን፡ ብግብሪ እንተድኣ ተንቀሳቒሰናሉን፡ ክሳብ ክንደይ ንቕድሚት ክስጉም ከምዝኽእል ዘረጋገጸልና ተግባር እዩ። ምስቶም ሰሪሖም ዘይደኽሙ መንእሰያት ስራሕ ክቀባበላ ክትርእየን እንከሎኻ፡ ካብቲ ብዙሕ እቲ ውሑድን ዓይነታዉን ብልጫ ገይሩን ዝያዳ ኣድሚዑን ከምዝውል የረድእ። ነቲ ዝፈረየ ውጽኢትን ዝተሓፍሰ ዓወትን ምስ እትርእይ ኸኣ፡ ካብ ኣመና ዕግበት ዝተላዕለ፡ ንስኻትኩም ጸባ ስተዩ፡ ተዓዊትኩም ኣዐዊትኩምና፡ ንስኻትክን ከኣ ሽሕ ኩና ትብል።
ድሕሪ ብኣሰናን ካልኦት ወብሳይታትን፡ ብመዓልታዊ ደረጃ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ግፍዕን ዓመጽን ብተደጋጋሚ ምቕራብ፡ ድሕሪ እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ!!” ዝብል ጻውዒት ጀጋኑ ኣቡናት፡ እቲ ደላይ ለውጥን ፍትሕን ብዛዕባ ኩነታት ህዝብናን ሃገርና ዘይተረድኦ ወይ ዘይፈልጥ ዜጋ ኣሎ ዝብል እምነት የብሉን። ስለዚ ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ. ዝዳነገጹ ዘለዉ ዜጋታት፡ ብግዜያዊ በለጽ ዓይኖም ዒሩ ብፍላጥ ዝገበርው ዘለዉ ኣጸያፊ ባህርያት ስለዝኾነ፡ እቲ ደላይ ለውጥን ፍትሕን ምስዞም ዜጋታት እዚኦም ኣብ ምቅብባጽ በጺሑ ኣሎ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ እቲ ዝወጸ መጠንቀቕታ ኣስዒቡ። ስለዚ ተሳታፍነት ህዝቢ ኣብዚ ፈስቲቫል ብኣሉታ ንምጽላው፡ ኣብቲ ህዝብና ዝነብርሉን ዝውዕለሉን ስፍራታት በቶም መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ናይ መጠንቀቕታ ወረቐት ዘይተዘርግሖ ቦታ ኣይነበርን ክብሃል ይከኣል። እዚ መጠንቀቕታ እዚ፡ ብመጒልሒ ድምጺ ከይተረፈ ኣብ ሳንፍራንሲኮ ተቓሊሑ። ህዝቢ ብፍላይ ድማ መንእሰይ በቲ መጠንቀቕታ ከም እተሰማምዐ ዘረጋግጽ ድማ ነዚ ፈስቲቫል እዚ ስለዘይተሓወሶ እዩ። እቲ ሕቶ ደለይቲ ፍትሒ ተመሊሹ። እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ካብቶም ዝሓለፉ ዝፈልዮ ኣዎንታዊ መቐይሮ ብምርኣዩ ዓቢ ስጉምቲ እዩ።፡
ደላይ ለውጥን ፍትሕን ኣንጻር እዚ ፈስቲቫል እዚ ዓቲቡ ዝተቓለሰሉ ብቑዕ ምኽንያት ኣለዎ። ካብ ካብቲ ፈስቲቫል ዝእከብ ገንዘብ ጀሚሩ፡ ክሳብ ከሕልፎ ዝደሊ መልእኽትን ዝፈጥሮ ሃዋሁውን ዝጸልዎ ኣተሓሳስባን ዝምህዞ ተንኮላትን ኣትሒዙ፡ ማእለያ ዘይብሉ ነጥብታት ከስፍር ይኽእል እዩ።በዚ ምኽንያት እዚ፡ ነፍሲ ወከፍ ደላይ ለውጢ ብዛዕባ እዚ ስርዓት እዚ ዘቕርቦ ነጥብታት፡ ቆጺርካ ዘይውዳእ ይኸውን። እንተኾነ ግና ካብ ሓደ መሰረታዊ እምነት ዝነቐለ እዩ። ንሱ ድማ፡ ስርዓት ኢሳያስ ቀዳማይ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ከም ምዃኑ የስምር። ስለዚ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ምንቅስቓስ በዚ ስርዓት እዚ ዝግበር ኣንጻር ድሌትን ጥቕምን ህዝቢ ኤርትራ ከምዝኾነ ብምርግጋጽ ይቃለስ ኣሎ።
ዘረባ እንተበዝሐ ኣየድምዕ፡ ጽሑፍ እንተነውሐ ኣየቕንዕ እዩ እሞ፡ ከም ደላይ ለውጥን ፍትሕን ብዛዕባ እዚኣ ሓንቲ ነጥቢ ወስ ኣቢለ ክውድእ። እዚ ፈስቲቫል እዚ ዘሕለፎ ሓደገኛ መልእኽቲ ንመልከት። ነዚ መልእኽቲ እዚ ከሕልፍ ሰሚናር ኣዳልዩ እዩ ዝብሃል። ሓደ ካብቲ መዛረቢ ኣርእስቲ “እቶም ካልኦት ኤርትራውያን” ዝብል እዩ። እዚ ኣርእስቲ እዚ ትሕዝቶ እቲ መደረ ምፍላጥ ዘየድልዮ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ዘለዎ ዝያዳ ንምብትታን ዝተኣልመ፡ ሰራም ኣርእስቲ ምዃኑ መግለጺ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ንሕና ኤርትራውያን፡ ብዓሌት ብወገን ብሃይማኖት ተፈላሊና ንብል። ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ኢሳያስ ወግሐ-ጸብሐ ነዚ ሕማማት እዚ እንዳደርበየልና እዩ ስልጣኑ ዘናውሕ ዘሎ ንብል።
እንተኾነ ግና እታ ኩዕሶ ወገንነት ትኹን ሃይማኖት ምስ ደርበየልና፡ ስለምንታይ ንሕና ካብኡ ተቐቢልና ንቕብቅባ ኣሎና? ክንምልሶ ዘሎና ሕቶ እዩ። ብወገንን ዓሌትን ሃይማኖትን ኣይተዃሰተርናን። እዚ ኣርእስቲ እዚ ከም ኣካታዒ ነገር ንጎድኒ ገዲፍና፡ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሰራም ኣርእስቲ፡ ዘኸተልዎ ሳዕቤናት ግና ንህዝቢ ኤርትራ ይበታትኖ ኣሎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ የጽንቶ ኣሎ።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ንነዊሕ ዓመታት ዝተኻየዱ ሰሚናራት፡ ተንኮላቶምን ትሕዝትኦምን እንተንግምግሞም፡ ብኢሳይስ ዝተኣታተወ ስውርን ሸለል ተባሂሉ ዘይሕለፍ ምብትታን ህዝብናን፡ ነቲ ብዓሌትን ወገንን ሃይማኖትን ተፈላሊና እንብሎ እንተ ዘይዛይድዎ ዝዳረጎ እዩ። ሳዕቤናቱ ኸ? ህዝቢ ዝብትንን ሃገር ፋሕ ዘብልን፡ ከም ሳዋ፡ ውግእ ባድመ፡ ማእሰርትን ስደትን ፈጢሩ። እዚ ርኢኻ ወገነንትን ሃይማኖትን እንታይ ገይሩና ዘብል እዩ። ብሓጺሩ ከም ወገንነት ዓሊትን እንብሎ፡ ርእሱ ዝኸኣለ ፖለቲካዊ ሽም ወይ ቅጽል ከነውጽኣሉ ዘሎና ይመስለኒ። ስለዚ ኣብዚ ፈስቲቫል በይ-ኤርያ ንኣንስትን ቆልዑትን ኣረገውትን ኣኪቡ ዝቐረበ፡ “እቶም ካልኦት ኤርትራውያን” ዝብል ኣርእስቲ፡ ወገናዊ ድዩ? ዓሌታዊ ድዩ? ኣውራጃዊ ድዩ? እንታይ ትብሎ? በታኒ ህዝቢ ዝኾነ፡ መሰረታዊ ትሕዝቶን መልእኽትን ናይቲ ፈስቲቫል እዩ ኢለ ክሓልፎ እደሊ። እዚ ፈስቲቫል እዚ ኣጀማምርኡን ምድላውን ውዕሎኡን መፈጸምትኡን ከኣ ነዚ መልእኽቲ እዚ ንኸገልግልን ንምርጓድን ዝተገብረ እዩ።
ወልደየሱስ ዓንደማርያም
በይ-ኤርያ ካሊፎርንያ
08. 18. 14
A girl aged 16 along with two other 25 years old women, all illegal immigrants from Eritrea were picked up on the M6 while taking selfies have been arrested & were transferred into the immigration custody, at the weekend. However, the 16 year old minor (girl) has been taken into the care of social services.
Officers from West Midlands police went to the scene (M6) after they received numerous calls, the 3 girls were on the carriageway, walking on active lanes up on the elevated section of one of the busiest motorways (Highways), while posing for snaps (taking photos).
http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/three-women-arrested-after-posing-4055931
ኤርትራዊ ኣትሌት ንጉሰ ኣምለሶም፣ ትማሊ ኣብ ሞሮኮ ኣብ ዝተኻየደ ናይ 10 ሽሕ ሜትሮ ናይ ሻምፕዮናት ቅድድም ኣፍሪቃ ወርቂ ማዳልያ ብምሽላም ታሪኽ ሰሪሑ።
ንጉሰ ንሞሮኮኣዊ ሻምፕዮን ምስጦፋ ኣልዓዚዝ፣ ንኬንያዊ ተሸላሚ ጁንየር ሻምፕዮንና ዓለም 2008 ከምኡ ‘ውን ተሸላሚ ብሩር ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ግላስጎ ዝተኻየድ ጸወታታት ሓባራዊ ሃብቲ (Commonwealth Games) ዝኾነ ጆስፋት ቢት ብምስዓር እዩ ቀዳማይ ወጺኡ።
ኣትሌት ንጉሰ ኣምለሶም ኣብታ ብናይ ማእከላይ ኮነ ነዊሕ ርሕቀት ቅድድም ብዓለም ደረጃ ዝበዝሑ ዕዉታት ዘለዉዋ ኣህጉር ንኤርትራ ቀዳመይቲ ወርቂ ኣፍሪቃ ከሸልማ ምብቅዑ ዓቢ ዓወት እዩ።
Nguse Amlosom of Eritrea made history by winning his country’s medal at the African Senior Athletics Championships after taking the men’s 10,000m gold medal on the first day of competition in Marrakech, Morocco.
Amlosom, who finished eighth in the 25-lap event at the 2013 World Championships and 15th at the 2012 Olympics, won the race in 28:11.07 ahead of Moroccan champion Mustapha El Aziz (28:11.36) and 2008 world junior champion and Glasgow 2014 Commonwealth Games silver medallist from Kenya, Josphat Bett, who came third in 28:11.61.
However it was bad news for Uganda, as the favourite and 2014 Commonwealth Games champion, Moses Kipsiro, did not start the race and reigning world junior champion Joshua Cheptegei did not finish.
Source: athletics-africa.com
ድሕሪ ቦሎኛ’ኸ ናበይ?
ሕጂኸ እንታይ ክንገብር ከም ዘለና እንዳተሓበርና፣ እንታይ ኢና ክንገብር ኢልና ክንሓትት ዲና?
ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ተጋሂዱሉ ከምዘሎ፡ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ኣብ’ዚ ዝሓላፈ 40 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝፈጸሞ ገበናት ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ንሱ ጸላኢ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ምዃኑ ኣዳዕዲዕና ካብ ዝፈለጥናሉ ግዜ ንድሓር ካብ ጸላኢና እንትርፎ ዓመጽ ፍትሒ፣ እንትርፎ ሓሶት ሓቂ፣ እንትርፎ ብርሰት ልምዓት፣ እንትርፎ ሓዘን ደበስ ክንጽበ ዝክኣል ኣይኮነን። እንተወዓልናዮ ግን ንገዛእርእስናን ነቶም ሃገር ከነረክቦም ዝግብኣና ደቅናን ጥራይ ኢና ዝበደልና።
ኢሰያስ ኣፍወርቂ ንህዝቢ ኤርትራ ክሳዕ መንነቱ ዝጠፍኦ ዲሂኸ ኣቋማጢዐዮ ኢየ፣ ብሒም ኢሉ ዝዛረብ ኣይገጥመንን’ዩ ኢሉ ብትምክሕቲ ክዕበ ምስ ጀመረ፣ ደሃይ ሓርበኛ ስዉእ ስዒድ ዓሊ ሕጃይ ምስ ብጾቱ ኣብ 2013 ዓ.ም. ኣብ ሕምብርቲ ኣስመራ ኣብ ፎርቶ፣ ቅዋም ክትግበርን እሱራት ክፍትሑን ብምጽዋዕ፣ ድምጺ እምቢታ ኣንጎድጒዱዎ። ነቲ ዕሉል ዓማጺ ከኣ ዜጋታት ናይ’ታ ብወግዒ ዝረመሳ ሃገር ልኢሞም ዘይልእሙ፣ ተቓውሞኦም ድማ ከም ድጉል ሓዊ ዘይርአ ግን ልዕሊ ካልእ ነገር ዘሻቕልን ሓደገኛን ምዃኑ ዘዘኻኽር መልእኽቲ በጺሑዎ።
ብድሕሪኡ ኣብ ዝስዓበ ዓመታት ኢሳያስ፣ ሕጅስ ንኹሉ ኣርዒደ ኣስጊደዮ ኢየ ብጩቕ ዝብል ኤርትራዊ የለን ኢሉ ኣብ ዝቐሰነሉ እዋን ከኣ መንፈሳውያን መራሕትና፣ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዝብል ንሕልና ኤርትራውያን ዝብድህ ገዛእ ርእስኻ ክትምርምር ዝድርኽ ሕቶ ከቃልሑ ተሰሚዖም። ኢሰያስ ብግዲኡ ንስንባድኡ ብስቕታ ተሞኽልዩ ክሓልፎ ዝደለየ መሰለ። ንሳቶም ነቲ ሕቶ እንክሓቱ፣ ኣንቱም ደቂሰብ ንሰብኣዊ ፍጡር ዝግብኦ መሰልን ክብረትን ተነፊግኩም ምንባር ከመይ ክኢልኩሞ? ካብ ክኣልኩሞ ኸ ኣበይ ትምደቡ ኢሎም እንከዋጥሩና ሱባኤ ኣቲና ግቡእ መልሲ ክንረክብ ክመርሑና ስለዝደለዩ ኢዩ። ኮይኑ ግን ገለ ካባታትና ምስ ሕልናና ዘቲና ውሽጥና ዝሓጻጽበልና መልሲ ኣብ ክንዲ ንህብ ኣብ መልሓስና ተቐሪቡ ዝጸንሐ ምላሽ ብምሃብ ነቲ ረዚን መልእኽቶም ከነፋኹሶ ተራኢና።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ሕልናና ኣደንዚዝና ካብ ሓላፍነት ምህዳም ዘስተምሃርናዮ ስለዘይተሳኣና ኢዩ። እቲ ትማሊ ሕልንኡ ቀቲሉ ናይ እንታይ ገደሰኒ ሕማቕ ኣርኣያ ኮይኑ ከየብቅዐ ስብከት እንታይ ገደሰካ ዘስተምሃረ እከይ መምህር ኣብዚ ዓቢ ጉድኣት ኢዩ ኣስዒቡ። ይኹን’ምበር እቲ ቐንዲ ሃንዳሲ ናይቲ ኹሉ ሕልናዊ ቀውሲ ኢሰያስን ዓሰርተታት ዓመታት ዝወሰደ ሽርሕታቱን ኢዩ። ካብቲ ግርህናናን እቲ ስልጣን ዝበሓተ ዓማጽን ዘስዓቡልና ቀታሊ ሕማም ተፈዊስና ዳግማይ ናብ ህይወት ንኽምለስ ድማ ነቒሕና ምድምሳስ ዘድልዮ ኩሉ ክንጸራርጎ ኣለና።
ነዚ’ዩ ነቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ብዝብል ብመንፈሳውያን መራሕቲ ዝተላዕለ ረዚን ሕቶ ተቐቢሉን ሞጒሱን ዝስዓበ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ብህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዝተላእከ “ህጹጽ ሃገራዊ ጻዋዒት ንዝበረኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት 20 ሰነ, 2014 ዓ/ም፣ መዓልቲ ዕርቅን ሰላምን መዓልቲ ፍርዲ ገበነኛታትን ክትከውን” ዝወሰነ መልእኽቲ ብግዝያውነቱን ቆላሕታ ሂቡ ዝመርመሮም ዛዕባታትን ኣድላዪ ኮይኑ ዝርከብ።
ኣብ’ዚ ዘለናዮ መድረኽ እሞ ኸኣ ኣብ 20 ሰነ ብዛዕባ ዕርቅን ሰላምን ፍርዲ ገበነኛታትን ምዝራብ ብኸመይ’ዩ ኣድላዪ ዝኸውን ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል ኢዩ። ነዚ ንምምላስ እቲ ጽሑፍ ብዛዕባ ተጋዳላይን መስዋእትን ካብ ዝበሎ ምስ እንርኢ፣
“ተጋዳላይ በጃ ህዝቡ ዘይጽወር ዝጾረ ኣብ ኣጻምእን ምድረበዳን ኣብ ጎቦን ስንጭሮን ኣብ ዱርን ገደልን ከርተት ዝበለ፣ ሓንቲ ህይወቱ ከይበቐቐ ንናጽነት ሃገር ዘወፈየ፣ ጅግና ኣፍቃሪ ህዝቡን ሃገሩን ምንባሩ ዝዝንግዖ ሰብ የለን። ተጋዳላይ እታ “ተጋዳላይ” ትብል መጸዋዕታ ክውንን ዝኽኣለ፣ ኣብ ልዕሊ እቲ ሓፋሽ እናበለ ዝጽውዖ ህዝቡ ዝነበሮ ፍቕሪ ብመስዋእቱ ከመስክር ስለ ዝበቕዐ እምበር ካልእ ምስጢር ስለዝነበሮ ኣይኮነን። ተጋዳላይ ንህዝቡን ሃገሩን ምስ ኣፍቀረ ተጋዳላይ ክኸውን በቒዑ፣ ተጋዳላይ ምስ ኮነ ናጽነት ሰብ ኣመና ክብርቲ፣ ሰብ ከኣ ኣዝዩ ክቡር ፍጡር ምዃኑ በሪሁሉ። ምእንቲ እቲ ናተይ ዝብሎ ህዝቢ ጥራይ ዘይኮነ፣ ምእንቲ ዝኾነ ናጽነቱን ክብረቱን ዝተመንዘዐ ህዝቢ ክቃለስ ድልው ክሳዕ ምዃን መንፈሱ የዕብዩ፣” ዝብል ሓደ ሕጥቦ ጽሑፍ ንረክብ።
እምብኣር ተጋዳላይ ንፍቕሪ ብፍቕሪ ዝተበጀወ እቲ ሓፋሽ እናበለ ብፍቕሪ ዝጽውዖ ህዝቡ ከም ሰብ ክብሩ ከም ዜጋ መሰሉ ተሓልዩሉ፣ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ጎይታ ጽሕፍቱኡን ጽሕፍቶ ሃገሩን ኮይኑ ከም ህዝቢ መለለይኡ ዝኾኑ ሃገራውያን ክብርታት ሓድነት፣ ተወፋይነትን ኒሕን ዓቂቡ፣ ነታ ናተይ ዝብላ ዓዲ ናብ ዝስዕቡ ወለዶታት እናሰጋገራ ቀሲኑ ምእንቲ ክነብር ኢዩ። ኣብ’ዚ ህላወ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ዝወደቐሉ ፈታኒ እዋን ጉዳይ ዕርቅን ሰላምን ፍርዲ ገበነኛታትን ኣብ መዓልቲ ሰማእቲ ናጽነትን ሓርነትን፣ ኩሎም’ቶም ነዚ ሓላል ህዝብን ነታ ፍቕርቲ መሬትን እታ እንኮ ዝውንኑዋ ሩሕ ዝወፈዩን እንክልዓሉ እምብኣር፣ መሰረት ናይ’ታ ኤርትራ እናበልና እንጽውዓ ሃገር በዕጽምቶም ስለዝተደኰነ’ምበር ካልእ ኣይኮነን። ነቲ መሰረቱ ፍቕሪ ዝኾነ ህንጻ ዝደኰንናዮ ንሕና ህዝብን ደቂ ህዝብን፣ ጸላኢ ኣብ ልብና ከፍልሶ ዓመታት ብዝወሰደሉ ጽልኢ ተበኪልና ሰማእትና ክንዝክር እንደናደነሉ መዓልቲ ከኣ ከም ህዝቢ ከምዝተሳዓርና ጸላኢና ከምዝተዓወተ ዝነግር መርድእ ዝስምዓሉ መዓልቲ ኢዩ።
ፍቕሪ ዘንቀሎ ህያብ ናይ ፍቕሪ ግብረ መልሲ ጥራይ ስለዝበቕዖ፣ ሰማእታትና ኣብ እንዝክረሉ እዋን ኣሽምባይዶ ንዝበደሉና ኣሕዋትን ኣሓትን ነታ ንገዛእ ርእስና’ውን ኣቐይማትና እንተጸንሐት እቕረኹንኪ ኢልና ክንሓድገላ፣ ክንናሳሕን ክንነጽህን ይግባእ።
20 ሰነ ክብሪ ዝኸፈልናዮም ብሉጻትን ምሩጻትን እነርእየላ፣ ማሕላና እነሐድሰላ፣ መስዋእቶም ብግብሪ ክንድብስ ቃል እንኣትወላ መዓልቲ ጥራይ ዘይኮነት፣ ንሳቶም በጃና ስለዝሓለፉ ክሳብ ክንደይ ፍቑራትን ክቡራትን ምዃንና ከምዝርድኣና እንዝክረላ መዓልቲ’ውን ኢያ። ስለ’ዚ 20 ሰነ ኣብ ርእሲ መዓልቲ ዕርቅን ሰላምን ፍርዲ ገበነኛታትን፣ መዓልቲ ፍቕሪ ተባሂላ ክትፍለጥ ኣለዋ።
ብዘይካ’ዚ ግን ዕርቂ፣ ሰላም፣ ፍርዲ ገበነኛታትን ፍቕርን ብቐጥታ ከም ህዝብን ሃገርን፣ ህላወናን ውሕስነት ቀጻልነትና ኣብ ምርግጋጽ ወሳኒ ኣበርክቶ ክገብራ ልዑል ተኽእሎ ስለዘለወን ኣብ’ዚ ህላወና ከም ህዝቢ ኣብ ምልክት ሕቶ ዝኣተወሉ መድረኽ ልዕሊ ዝኾነ ፈውስና ኢየን። ኣይፋሉን፣ ሎሚ ዕርቅን ሰላምን ዘይኮነ ሕነ ምፍዳይ’ዩ ዘድልየና ዝብል እንተተረኽበ፣ ብኸመይን ስለምንታይን ይጋገ ከምዘሎ ንምርዳእ ኢሰያስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝበየኖ ፍርዲ ከምኡ’ውን ንነፍሲወከፍና ብሽርሑን ብተንኮሉን ንሓድሕድና ኣናቚቱ ብሰንኩ ብጥልመት መብጻዓ ሰማእቲ ተሓተቲ ክንከውን ከምዝቐሰበና፣ በዚ ከኣ ካብ ገበን ነጻ ዜጋ ከምዘይብልና ዘርኢ ካብ ሰነድ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዝተወስደ ጥቕሲ ንመልከት።
እቲ ድሮ ኣብ ግብሪ ክውዕል ካብ ዝጅምር ዓሰርተታት ዓመታት ዘቑጸረ ዝተበየነልና ፍርዲ “ክቡር ህዝቢ ኤርትራ” ብምባል ጀሚሩ ከም ዝስዕብ ይንበብ፣
“ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንኤርትራን ህዝባን ምእንቲ ከጽንት ነቲ “ኤርትራ መሬታ እምበር ህዝባ ኣየድልን’ዩ” ዝብል ኣረሜናዊ ጭርሖ ባዕዳውያን ገዛእቲ ናብ “ኤርትራ ሃብታ እንበር ህዝባን መሬታን ኣየድልየንን ኢዩ፣” ዝብል ሓደገኛን ኣጽናትን ጭርሖ ኣማዒብሉ፣ ጭርሕኡ ካብቶም ዝሓለፉ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብዝጭክንን ዝኸፍእን ኣገባብ ንምትግባር ብስውር ይዋናጨፍ ከምዘሎ ተረጋጊጹ ኣሎ። ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ፣ ንዝተጋደለን ዘይተጋደለን፣ ንዝድግፎን ዘይድግፎን፣ ንብሄርን ሃይማኖትን፣ ንኣውራጃን ዞባን ከይፈላለየ ንዝኾነ ኤርትራዊ ምዃኑ ዝኣምን ዘበለ ዜጋ ካብ ሃገሩ ከባረር ወይ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ብድኽነትን ባርነትን ሳጽዩ ንሓዋሩ ክጸንት ፈሪዱዎ ይርከብ ኣሎ። ኢሰይያስ ብክሑን ጽልእን ንዕቀትን ኤርትራን ህዝባን ተደሪኹ፣ ንኹሉ’ቲ ከረኻኽበሉ ዝኽእል ይኹን ከረኻኽበሉ ዘይክእል ኤርትራዊ፣ ብግብርን ብሕልናን ንሞት ፈሪዱዎ ስለዘሎ፣ እዚ መድረኽ እዚ ሕቶ ህላወ ህዝብን ሃገርን ብግብሪ ዝምለሰሉ ደኣ እንበር ሕቶ ፖለቲካዊ ምርጫ ዝሳሰየሉ መድረኽ ዘይምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።”
እቲ ጥቕሲ ኣስዒቡ፣
“ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ቅድምን ድሕርን ናጽነትን፣ ጉዕዞ ኤርትራን ህዝባን ድሕሪ ምጽናዕ ክብደትን ደረጃ ተሓታትነትን ዝፈላለ እኳ እንተኾነ፣ ስዉር ሽርሕን ክድዓትን ኢሳይያስ ንኹሉ ኤርትራዊ ብመብጻዓ ሰማእታቱ ተሓታቲ ጌሩዎ ከምዘሎ ይኣምን። ቅድሚ ናጽነት ሃገር ኣባላት መሪሕነት ውድብን ኣባላት ጸጥታን ሓለዋ ሰውራን ኣባላት ውሽጣዊ ሰልፍን ካልእ ጥርናፈታትን ኮይኖም ዝጋደሉ ዝነበሩ ተጋደልቲ፣ ኣብ ልዕሊ መቓልስቶምን ብጾቶምን ብዝፈጸምዎ ገበንን ዝፈጠርዎ ራዕድን ተሓተቲ ምዃኖም ብሩህ ኢዩ። ድሕሪ ናጽነት ሃገር፣ ገለ ኣባላት ስዉር ጥርናፈታትን ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ጸጥታን ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጸምዎ ገበንን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት መንግስትን ግንባርን ሓይልታት ምክልኻልን ተመዲቦም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝያዳ ከኣ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶም ዘውረዱዎ ግፍዕን፣ ገለ ከኣ ንጥፍኣት ዜጋታቶምን ዕንወት ሃገሮምን ከም ዘይምልከቶም ቆጺሮም እናረኣዩ ከምዘይረኣዩ ርእሶም ቀቢሮም ብምጽቃጥ ዝፈጸምዎ ክድዓት፣ ገለ’ውን በቲ ዝወነንዎ ፍልጠንት ንእስነትን ኣንጻር እዚ ሃገርን ህዝብን ዘጽንት ዘሎ ምልኪ ክንዲ ዝቃለሱን ዝምክቱን ሃገር ንበላዒ ገዲፎማ ናብ ስደት ብምምርሖም፣ ብሓፈሻ ኩሎም ኣብ’ዚ መድረኽ እዚ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ንሃገሮም ብምጥላሞምን ነንሓድሕዶም ብምብድዳሎምን ኣብ ማእከሎም ቂምን ቅርሕንትን ብምፍጣሮምን ብሕድሪ ሰማእታት ተሓተቲ ምዃኖም ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት የዘኻኽር፣” ይብል።
ቀጺሉ እቲ ጽሑፍ፣
“ኣብ’ዚ እዋን እዚ እቲ ዝዓበየ ጸገም ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ፣ እቲ ብሰንኪ ሽርሒ ኢሳይያስ ኣብ መንጎ ዜጋታት ተፈጢሩ ዘሎ ቂምን ቅርሕንትን ኢዩ። እዚ ቂምን ቕርሕንትን ነጺሁ ከይተሓጽበ ከኣ ጸገም ኤርትራ ፍታሕ ክረክብ ከምዘይክእል ንኹሉ ብሩህ ኢዩ። ስለ’ዚ ጸገማት ኤርትራ ንሓዋሩ ምእንቲ ክቕንጠጥ ኩሉ ወዲ ሃገር ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ኣሕዋት ዕርቅን ሰላምን ይውረድ፣ ብሃገራዊ ጉዳይ ተመኽንዩ ዝተፈጸመ ገበን ምሉእ ምሕረት ይገበር፣” ኣብ ዝብል እምንቶ ሰሚሩ ብቕኑዕ ልቢ ይቕረ ንምብህሃል ድልው ክኸውን ይግባእ። ኣብ ኤርትራ ንገዛእ ሓዉ ዘይበደለን ብገዛእ ዜግኡ ዘይተበደለን ኣሎ ክብሃል ኣይክኣልን። እቲ ኣብ ዜጋታት ዝተፈጸመ ምጭኽኻንን ሓድሕድ ምብድዳልን ከቢድ እኳ እንተኾነ፣ ኩሉ ኤርትራዊ ምእንቲ እቶም ብመስዋእቶም ፍቕሪ ምሂሮም ዝሓለፉ ጀጋኑ ሰማእታት፣ ምእንቲ እቶም ብናጽነትን ክብረትን ኣብ ሃገሮም ማሚቖም ክነብሩ እናተገብኦም ፈቐድኡ ዝሃልቁ ዘለዉ መንእሰያት፣ ምእንቲ እዞም ናይ ጽባሕ ተስፋ ዝኾኑ ዕሸላት ህጻናት፣ ምእንቲ ኤርትራ ከም ሃገር ክትቅጽል፣ ምእንቲ ኤርትራ ክትነብር፣ ኩሉ’ቲ ዝተፈጸመ ገበናት ንታሪኽ ገዲፉ፣ እቲ በዳሊ ብትእዛዝ ይኹን ብውልቀ ተበግሶ ብቐጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ ዝበደሎ በደል ብሕልንኡ ይቕረታ ክሓትት፣ እቲ ዝተበደለ ከኣ ብቕኑዕ ልቢ ሕድገት ክገብር ብሰማእታት ኤርትራን ብዉጹዕ ህዝቢ ኤርትራን ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ይጽውዕ ኣሎ፣” ይብል።
እሞ ኸ ድኣ መላእ ሕብረተ ሰብ ብንኡስ ይኹን ብዓቢ መጠን ብጥልመት ሕድሪ ሰማእታት ተሓታቲ ኮይኑ፣ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋቱን ኣሓቱን ብጭካነ ገበን ክፍጽም ብዝደፍኦ ስርዓት ተመሪሑ ብዘይዝኾነ ይኹን ኣፈላላይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ግዳይ ዓመጽ ኣብ ዝኾነሉ፣ ኤርትራዊ ህዝብን ሃገረ ኤርትራን ካብ ገጽ ምድሪ ንኽሕከኽ ኣብ ዝተፈርደሉ ህሞት ቅድሚ ኩሉ ዕርቅን ሰላምን ይውረድ ብምባል ሓድነትና ኣደልዲልና ንድሕነት ሃገርና ክንጓየ’ዶ ኣይምተገበኣናን? ኣብ መንጎ ዜጋታት ዕርቅን ሰላምን ምስ ወረደ ንፍትሕን ርትዕን ቦታ ምጥጣሕ ውሕስነትን ግብራውነትን ዘለዎ ምዃኑ ማንም ክዝንግዖ ዘይክእል ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ኣብ’ታ ብሰንኪ ኣዝዩ ዝተሓናኸረ ክፋእ ኢሰያስ ዳርጋ እቲ ዝበዝሐ ምእንቲ ሃገሩ ዝተቓለሰን ንህዝቡን ሃገሩን ዝሰርሐን ዜጋ ብምኽንያት ሃገራዊ ጉዳይ ብገበን ዝተጨማለቐላ ሃገር ቀዳምነት ክግበር ዘለዎ ኣብ ዜጋታት ሃገራዊ ዕርቅን ሰላምን ከም ዝወርድ ምግባር ኢዩ። መጀመርያ ኩሉ በብገበኑ ይተሓተት፣ ድሓር ንዕርቅን ሰላምን ግዜ ክድለየሉ ምባል ግን ብዘይካ ንጸላኢኻን ጸላኢ ህዝብኻን ብህላወኻ ክጣላዕ ዕድል ምኽፋት ካልእ ፋይዳ ኣይርከቦን። ንሕና ኤርትራውያን ነቶም ጡብ ኣደታትና ዝቖረጹ፡ ጥኑሳትና ብሳንጃ ዝጎይሑ፡ ኣባይትና ዘቃጽሉ ባዕዳውያን ጸላእትና ብምሕረትን ብሰብኣዊ ክብረትን ንዓዶም ዘፋነና ህዝቢ ኢና። ንጓናን ንደመኛ ጸላኢናን እናመሓርና ንሓውናን ንዜጋናን ክንምሕር ክጽግመና ዶ ግቡእ ኢዩ? መነና ኣብ ልዕሊ መን ናይ ሕነ ምፍዳይ ባህጊ እንተሓደሮ ኮን የምሕረሉ? እቲ ሕነ ናይ ምፍዳይ ቃጸሎ ምስ ተባረዐ ኸ ብኸመይ ኢዩ ክጠፍእ? ሳዕቤኑ እንታይ ኢዩ ክኸውን? ካብ ምጽብጻብን ሕነ ምፍዳይን ዝርከብ ረብሓ ኸ እንታይ ኢዩ? ንሕና ትማሊ ኣብ ልዕሊ ጸላእትና ካብ ዝገበርናዮ ምሕረትን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ድሒሮም ዝመጽኡ ጸዓዱ ነበርትን ጸለምቲ ደቀ’ባትን ካብ ዝተገብረ ዕርቅን ሰላምን ከ ንመሃሮ ቁምነገር የለን ድዩ? ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታት ምናልባት ነፍሲወከፍ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ክምልሶም ስለዝኽእል ኣብ ዝርዝራት ምእታው ኣድላዪ ኣይኮነን።
ብመሰረት እቲ ሃገራዊ ጻዋዒት እቶም ካብ’ዚ ናይ ሰላም፣ ዕርቅን ፍቕርን ዓንኬል ዝተገለሉ እቲ ዕሉል ከዳዕ ኢሰያስ ኣፍወርቅን ውሱናት መጫፍርቱን ኢዮም።
እቲ ጽሑፍ ብዛዕባ እቲ ዕሉል ከዳዕ ከም ዝስዕብ ይብል፣
“ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ነቲ ቅድምን ድሕርን ናጽነት ሃገር ብኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝተፈጸመ መወዳድርቲ ዘይብሉ ዓበይቲ ገበናት ድሕሪ ምዝርዛር፣ ነቲ ብሕጂ ክፍጽሞ ወጢንዎ ዘሎ ካልእ ሓደገኛ ምስጢራት ድሕሪ ምፍታሽ፣ ናብ’ዚ ዝስዕብ ታሪኻዊ ውሳነ ክበጽሕ በቒዑ። ነቲ ህዝቢ ንኸጽንት ኤርትራ ከምዘይነበረት ንኽገብር ኢሳይያስ ጠጂኡዎ ዘሎ ሓደገኛን ኣጽናትን ውጥናት ንጎድኒ ገዲፉ፣ ካብ ዘበነ ብረታዊ ተጋድሎ ክሳዕ ሕጂ ብኢሳይያስ ዝተፈጸሙ ገበናት ድሕሪ ምጽብጻብ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ ዝግባእ ፍርዲ ከይሃበ ምጽንሑ ብታሪኽ ዘሕትቶ ገበን ክምዝፈጸመ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ተዓዚቡ። ንኢሳይያስ ሒዝካ ኣብ ፍርዲ ከተቕርብ ምፍታን እዚ ዘሎ ግዜን ክውንነትን ዕድል ክህብ ስለዘይክእልን፣ እዚ መሰል እዚ’ውን ንኢሳይያስ ከም ሰብ ዝግባእ መሰል ስለዘይኮነን፣ ህዝቢ ኤርትራ ንዝፈጸሞ ታሪኻዊ ስሕታን ንምዕራይ፣ ንሃገር ካብ ጥፍኣት ንምድሓን፣ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ነቲ ገበናቱ ተኾሚሩ ልዕሊ ክስን ፍርድን ዝኾነ ብምጽናት ኤርትራዊ ዜግነት ዝሕተት ገበነኛ፣ ስጉምቲ ክውሰደሉ ምውሳን እዋኑ ኮይኑ ረኺቡዎ ኣሎ። እዛ ኣእላፋት ብሉጻት ዝተኸፍሉላ ናይ ኣእላፋት ዘለዉን ዝመጹን ወለዶታት ሃገር ክትከውን ዝግብኣ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ሓደ ውልቀ ሰብ ክትጠፍእን ከምዘይነበረት ክትከውንን ትም ኢልካ ምዕዛብ ሃየንታ ጥራይ ዘይኮነ፣ ብዕድል እዞም ዘለዉን እቶም ዝመጹን ወለዶታት ተሓታቲ ምዃን’ውን ስለዝኾነ፣ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት፣ ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን ኮይና ንዘልኣለም ብሓርነት ምእንቲ ክትነብር፣ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ዕለት 20 ሰነ 2014 ዓ.ም. ጀሚሩ ሕነ ህዝብን ሃገርን ዝፈዲ ስጉምቲ ክውሰደሉ ወሲኑ ኣሎ።”
ሓቂ’ዩ ውልቀ ምልካዊ መራሒ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ደላይ ጽቡቕ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ እንተዝነብር ቅድሚ ኩሉ ኣብ ጽባሕ ናጽነት መዓልቲ ሰላምን ዕርቅን ምኣወጀ ነይሩ። ቅኑዕ፣ ሓቀኛን ደላይ ጽቡቕ ህዝቢ ኤርትራ እንተዝነብር ከኣ ሻቡ መዓልቲ ፍርዲ ገበነኛታት ኣዊጁ ብገዛእ ፍቓዱ ምስ ክብረቱ ካብ ስልጣኑ ምተኣልየ። ኣብ ክንድኡ እዚ ውልቀ ሰብ በቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ተጋድሎ ኣብ ልዕሊ ሓፋሽ ህዝብን ሓፋሽ ተጋዳላይን ዝፈጸሞ እዚ ኢልካ ዘይጽብጸብን እቕረ ዘይብሃሎን ገበናት ስለዘይዓገበ፣ ካብ 91 ዓ.ም. ንድሓር ነቲ ንውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኢሕ ፍንጭሕ ኢሉ ወሊዱ፣ ሓዚሉ ዘዕበያ፣ ህይወቱ፣ ሕሉቡን ንጹፉን እናወፈየ ደው ዘበላ፣ ብትብዓቶምን ሓቦኦምን ብኻላሽን ኮቭ ታንክታትን ቢኤምዳብሊውን ዝማርኹ ዋሕድና ንምምላእ ሓደ ክንድሽሕ ዝኾኑላ ደቁ ዝልኣኸ ህዝቢ፣ “ሃገርካ ብኸመይ ትመራሕ? እንታይ ምኽሪ ኣለካ?” ከይበለ ናብ ካልኣይ ዙርያ ምፍጻም ገበናት ስለዘምረሐ ኢዩ ንምሕረት ህዝቢ ኤርትራ ዘይበቅዕ ኮይኑ ተረኺቡ ዘሎ።
ልዕሊ ኹሉ ግን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ገበነኛ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውነት ከም መንነት ክቱር ጽልኢ ዘለዎ ሰብ ብምዃኑ ኢዩ። ኤርትራውያን ዝህቡዎ ናይ ሰናይ ድሌት ህያብ ነዚ ጸላኢ ህዝቢ ጽፍዒት ኮይኑ ጥራሕ ኢዩ ዝስምዖ። ‘ኤርትራውያን ይንዕቁኒ ኢዮም’ ኣብ ዝብል መሰረት ዘይብሉ ናይ ትሑትነት ስምዒቱ ዝተተኽለ ትዕቢት መሲሉ ክርኣየሉ ዝምነዮ ሕሉፍ ጽልኡ ከኣ ኢዩ ጠንቂ ናይ’ቲ ኩሉ ሽርሑን ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዘካየዶ ናይ ጥፍኣት ዘመተን። ከም’ዚ ዝበለ ሰብ ካብ ይንዕቁኒ’ዮም ሓሊፉ ንኤርትራውያን ክንዕቕ ኣብ ዝጅምረሉ ደረጃ እንተተበጺሑ ግን ንሕና ደቂ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ተረሚስና ምህላውናን ዘርኢ መነጸር ኢዩ።
ዝኾነ ኮይኑ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት እቲ ኣብ ልዕሊ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ዝተበየነ ውሳነ ንዓና ኤርትራውያን ንጸገማትና ኣብ ክንዲ ብሰላማውን ግቡእን ኣገባብ ብብረትን ጎነጽን ናይ ምፍትሖም ባህሊ ክህልወና ዶ ኣይደፍኣናን ዝብል ክምለስ ዘለዎ ሕቶ’ውን ኣልዒሉ መልሲ ሂቡሉ ኣሎ።
ሕቶ፣
“ኣብ ልዕሊ መራሒ ሃገር ስጉምቲ ምውሳድ ሓድገኛ ሳዕቤን ኣይህልዎን ዶ? ህዝቢ ኤርትራ ንዘይተቐበሎ መራሒ ሃገር ካብ ስልጣን ምእላይ ከም ባህሊ ኣየታኣታትዎን ዶ?”
መልሲ፣
“በቲ ቕኑዕ መምዘኒ ደሞክራሲ፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብምትላልን ብሓይልን ናይ ህዝቢ ስልጣን ዝጨወየ ሽፍታ ወይ ከታሪ ደኣ እንበር መራሒ ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊኡ ስጉምቲ ምውሳድ ከኣ ኣብ ልዕሊ ሓደ ብምትላልን ብሓይልን ስልጣን ህዝቢ ዝጨወየ ሽፍታ ወይ ከታሪ ስጉምቲ ምውሳድ እንበር ኣብ ልዕሊ ብድምጺ ህዝብን ብስርዓተ ሕግን ዝተመርጸ መራሕ ሃገር ስጉምቲ ምውሳድ ዘይምዃኑ ኩሉ ዜጋ ክበርሃሉ ይግባእ። እቲ ጽባሕ ብህዝቢ ተመሪጹ ሃገር ክመርሕ ዝሕልን ሰብ ካብ’ዚ ስጉምቲ ክውሰደሉ ተበይኑሉ ዘሎ ገበነኛ ክመሃሮ ዘለዎ ቁምነገር ኣሎ። ነዚ ብረዚን ዓቕሊ ክጽመም ጸኒሑ ሓንሳብ እንተ ኣንቂዱ መላሲ ዘይብሉ ህዝቢ ክትመርሕ ኢልካ ሓላፍነት ክትስከም ክትሕልን ከለኻ፣ ሓድነቱ ሓሊኻ ብስርዓተ ሕጊ ተገዚእካ ብርትዕን ፍትሕን ምርጭኡን መሰሉን ኣኽቢርካ፣ ውልቃውን ህዝባውን ናጽነቱ እናተኸናኸንካ እንበር፣ ሓድነቱ ክትበታትኽ እናፈተንካ፣ ብዘይትግበሩ ተስፋታት እናታለልካ፣ ብምግቡዕባዕን ምፍርራሕን ንፍትሒ ጓዕጺጽካን ስርዓተ ሕጊ ጥሒስካን ክትመርሕ ምፍታን ሓደገኛ ምዃኑ እቲ ዝተወሰነ ታሪኻዊ ውሳነ መምሃሪ ክኸውን ኢዩ።”
ብዘይካ እዚ መራሒ ህዝቢ ኤርትራ ክኸውን ብቕዓት ይኹን ክብረት-ነብሲ ዘይውንን ውልቀ ሰብ፣
1. የማነ ገብርኣብ (ማንከይ)
2. የማነ ገበረመስቀል (ቻርሊ)
3. ሓጎስ ገብረሂወት (ክሻ)
4. ብ/ጀ ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ)
5. ኮ/ል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ)
እውን “ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ናይ ኢሳይያስ ዘይንእስ ጽልእን ቅርሕንትን ተኣንጒቶም ንዝተዋህቦም መምርሒ ናይ ውልቆም ክፍኣትን ጭካነን ወሲኾም ዘተግብሩ፣ ኤርትራ ንኽትባድም ህዝቢ ኤርትራ ንኽጸንት ቀንዲ መጋበሪ ዝኾኑ ውልቀ ሰባት” ተባሂሎም ኣብ ሳልሳይ ምድብ ተጠቒሶም ይርከቡ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኣብ ልዕሊ እዞም ሰባት ልክዕ ከም ኣብ ልዕሊ ኢሰያስ ካብ ዕለት 20 ሰነ 2014 ዓ.ም. ጀሚሩ ሕነ ህዝብን ሃገርን ዝፈዲ ስጉምቲ ክውሰደሎም ወሲኑ ኣሎ።
እዞም ኣብ ዝስዕብ ምድብ ዝጥቀሱ ዜጋታት ምስ ዝጥዓሱ ድሩት ግዜ ጣዕሳ ዝተወሰነሎም ኢዮም፣
1. ጀ/ል ስብሓት ኤፍሬም
2. ጀ/ል ፊሊጶስ ወልደየውሃንስ
3. ሜ/ጀ ሃይለ ሳሚኤል (ቻይና)
4. ሜ/ጀ ተኽላይ ሃብተስላሰ
5. ብ/ጀ ጸሃየ መኮነን
6. ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድስዒድ
7. ኣቶ ሮሞዳን መሓመድኑር
8. ብ/ጀ ሑመድ ኣሕመድ ካሪካረ
9. ብ/ጀ ኣብራሃ ካሳ
10. ብ/ጀ ኣብራሃም ዓንዶም (ዓፋን)
11. ብ/ጀ ስምኦን ገ/ድንግል
12. ኮ/ል ወልዱ ገብረየሱስ
13. ብ/ጀ ስብሃቱ ሊቀ (ወዲ ሊቀ)
14. ኣቶ ዘምህረ የውሃንስ
ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ብዛዕባ እዞም ዝተጠቕሱ ሰባት፣
“ነዞም ኣብ ላዕሊ ኣስማቶም ተዘርዚሩ ዘሎ ብታሪኽ ክሕተቱ ዝግብኦም ንጡፋት ተዋሳእቲ ዕንወት ሃገር ዝኾኑ ውልቀ ሰባት፣ በቲ ዝተወሰነ ሃገራዊ ዕርቅን ሰላምን ቅድምን ድሕርን ናጽነት ዝፈጸምዎ ገበን ብስም ኩሎም ሰማእታት ኤርትራን ብስም ህዝቢ ኤርትራን ምሕረት ተጌሩሎም ከም ዘሎ ተገሊጹ’ዩ። ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ እቲ ተዋሂቡዎ ዘሎ ናይ ጣዕሳ ግዜ ክሳብ ዝውዳእ ክትንክፎም መሰል የብሉን። ንዝተገብረሎም ምሕረት ሸለል ብምባል ኣብ ክንዲ ነቲ ይቕረ ዝበለሎም ዉጹዕ ህዝቢ ዝኽሕሱ ገና መጋበሪ ባርነት ኮይኖም ንህዝቢ ምጽናትን ሃገር ምዕናውን ዝቕጽሉ እንተኾይኖም ግን፣ ይቕሬታን ምሕረትን ህዝቢ ኣየድልየናን’ዩ ከም ምባል ተሓሲቡ፣ እተን ዝተወሰናሎም ናይ ጣዕሳ ኣዋርሕ ካብ ዘብቃዓሉ ግዜ ንደሓር፣ ናይ’ቲ ቅድምን ድሕርን ናጽነት ሃገር መጋበሪ ኢሳይያስ ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጸምዎ ገበን ስጉምቲ ክውሰደሎም ተወሲኑ ከም ዘሎ ከስተውዕሉ ይግባእ፣” ድሕሪ ምባል፣
“……ኢሳይያስ ዋላ ሓንቲ ከይተተንከፈ ምስ ካዕበት ክብረቱ ከሎ’ዩ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን መጋድልቱን ከቢድ ጽልእን ቅርሕንትን ሰሪጽዎ ንጥፍኣቶም ክጽዕር ዝጸንሐ። ስጉምቲ ክውሰደሉ ከም ዝተወሰነ ምስ ተረድአ፣ ዋላ እኳ ዘይኮነሉ እንተኾነ፣ ከይቅድሙኒ ክቕድም ብምባል ነዛ ሃገርን ንህዝባን ናብ ዝኸፍአ ማዓሙቕ ጥፍኣት ገጹ ክነቑታ ክጓየ ምዃኑ ትሑዝ’ዩ። ስለ’ዚ ኩሉ ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ እቶም ምሕረት ዝተገብረልኩም ብስም ሃገራዊ ግቡእ ኣገልገልቲ ኢሳይያስ ዝነበርኩም ዜጋታት፣ ሚኒስተራትን ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን፣ ኢሳይያስ ንኹሉ ኣብ መቓን ሞት የእትዩ ዝጥዕሞ ግዜ ይጽበየልኩም ከምዘሎ ተሰዊጡኩም፣ ምስ ግዜ ብምቅድዳም ቅልጡፍን ተባዕን ስጉምቲ ክትወስዱ፣ ነታ ናይ ኢሳይያስ ኣዘንጊካን ሃንደበትነት ተጠቂምካን ሓደገኛ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ስልቱ ከተፍሽሉዋ፣ ነቲ ጸላኢ ህዝባዊ ግንባርን ስዉኣትን ዝኾነ ከዳዕ ግቡእ ፍርዲ ሂብኩም ነዛ ሃገር ከተቕስንዋ፣ በብውልቅኹም ይኹን ብውዱብ ንውሳነን ምሕጽንታን ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ከተተግብሩ፣ ብሓቂ ኤርትራውያን ክትኮኑ፣ 20 ሰነ 2014 ዓ.ም. መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፣ መዓልቲ ዕርቅን ሰላምን፣ መዓልቲ ፍርዲ ገበነኛታት ኮይና ከምትውዕል ክትገብሩ፣ ብሰማእታት ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ትጽውዑ ኣለኹም፣” ክብል ሓደ ተሪር መተሓሳሰቢ ሂቡ።
እምብኣር እዚ ብ”ህጹጽ ሃገራዊ ጻዋዒት ንዝበረኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት” ብዝብል ኣርእስቲ ብህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኣብ 20 ሰነ 2014 ዓ.ም. ኣብ ዝተዘርጋሓሉ እዋን ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ከመይ ኩነታት ኢና ዝነበርናን ዘለናን ምልስ ኢልና ምርኣይ ንምንጽጻር ስለዘኽእል ሓጋዚ ኢዩ።
ህዝብና ኣብ ዓዲ፣ ኣብ ሳሃራ፣ ኣብ ሲናይ፣ ኣብ ሸገራብ፣ ኣብ ሊብያ፣ ኣብ ጅቡቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕርን ካልእን ብልዑል ናህሪ ምጥፋእ ኣየቋረጸን። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብሩ ዜጋታት ደረጃ መነባብሮኦም ካብኡ ንታሕቲ ክወርደሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ በጺሑ መሰረታዊ ጠለባት ማይ፣ መግቢ፣ ሓይሊ ኤለትሪክ ተኸልኪሎም ናይ ዘየህለኹዎ ማይን ጽዓትን ዋጋ ብኣሽሓት ክኸፍሉ ዝሕተቱሉ ኩነታት ኢዩ ዘሎ። ኣብ ርእሲ’ዚ ኩሉ መሰላቶም ተሓሪሞም ኣብ ገዛእ ሃገሮም ገላዩ ኮይኖም ምንባር ከም ንቡር ክወስዱዎ ተገዲዶም ይርከቡ። ሽማግለታት ኣዴታትን ኣቦታትን፣ ነብሰ ጾራትን ኣደ ቆልዑን ሓሪሶም፣ ሸቂሎምን ወፊሮምን ኣመት ናብራኦም ኣብ ክንዲ ዝገብሩ ብረት ተሓንጊጦም ሓለውቲ ብግዲ ኣብ ዝባኖም ዝተጻዕነ ቀታሊ ኣጽዋር ኮይኖም እዚ ሕሰም መዓስ ኮን’ዩ ዘብቅዕ ክብሉ ንጨኳኒኦም ረጊሞም ንረጋሚ ካብ ዝህቡዎ መዋእል ኮይኑ ኣሎ። መንእሰያት ደቁ ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ዘይብሉ ጊላነት ዝተረፉ ከኣ ናብ ስደት ሃጽ ኢሎም ዝጠፍኡዎ ህዝቢ ናተይ ዝብሎ መንግስቲ ዘይብሉ፣ ኣብ ገዛእ ዓዱ ዘራይ ስኢኑ ተሪፉ ምህላዉ ዝዝንግዖ የለን። ስለዝኾነ ክትራንን ዓመጽን ገኒኑ ሽማግለታት ኣደታት ኣብ መንገዲ ቤተክርስትያን ተጻናትዮም ብዝደፍሩወን ሸፋቱ ተሰናቢደን፣ ኣብ’ዛ ምድሪ ኣበየነይቲ ሃገር ምህላወን ሓርቢቱወን ኣይምስ ምዉታን ኣይምስ ህሉዋን ካብ ክልቲኡ ኣብ ዘዝኸፍአ ይነብራ ኣለዋ።
ኣነን ሓጺሩኒ ይብል ንሱን ተደቢሩ ይስዕስዕ ኮይኑ ግን ነዚ ሓላል ህዝቢ እዚ ከምዝወሓዶ ደምሒት’ውን ቁስሉ ኣብ ምጉዳእ ኣይሰነፉን። ናብ’ታ ሃገር ዘምጽኦም ካልእ ጉዳይ ከምዘይነበረ ኢሰያስ ዝሃቦም ፍቓድ ተጠቒሞም ዋናታት ኤርትራ ያኢ ኮይኖም ኤርትራውያን ክርሽኑ፣ ክገፉ፣ ክዕምጹን ከበሳብሱን ህዝቡ ዝፈንፈኖ ስርዓት ከጻንሑ ተላኣኣኽቲ ውልቀ ምልካዊ ስርዓት ኮይኖም የገልግሉ ኣለዉ። ብዘይካኦም ናጽነት ኤርትራ ብጋህዲ ዝኹኑኑ ውልቀ ሰባትን ጉጅለታትን ከይተረፉ ብስም ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሕምብርቲ ኤርትራ ኣራጢጦም ካራታቶም ኣብ ምስሓልን ቀላጽሞም ኣብ ምግዛፍን ተጸሚዶም ይርከቡ።
ኤርትራ እታ ህዝባ እናናፈቓ ዝለቐቓ ሃገር ትናፍቖም ደቃ ስኢና ጓኖትን ጸላእትን ኣራግጽ እንክውድኡዋ ብኣንክሮ እናተዓዘበትን እናስተንተነትን ድማ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ንጻውዒት ጳጳሳት ካተሊካዊት ቤተ ክርስትያን ጸማም ህዝቢ ሂቡ፡ ውሳነታት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዘይዓጀቦ ንምምሳል ኣብ ቦሎኛ ዳስ ዳንኬራን ፈንጠዝያን ክተክል ተራእዩ።
እዚ ጉዳይ ብስጊንጢርነቱ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ማዕከናት ዜና ዓዲ ጥልያን’ውን መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ብምምንባሩ ቆላሕታ ከይሃብካዮ ምሕላፍ ዝክኣል’ኳ እንተነበረ ክልዓል ዘድልየሉ ምኽንያታት ዝያዳ ኣገዳሲ ብምዃኑ ክንዛረበሉ መሪጽና ኣለና። ሽፍትነት ኢሰያስ ጽምብል መበል 40 ዓመት ብዝብል ምስምስ ኣብ ከተማ ቦሎኛ ዳስ ዝተኸለሉ ምኽንያት ንኹሉ ብሩህ ኢዩ። ብፖለቲካ በቲኹ፣ ብዲፕሎማሲ ተነጺሉ፣ ከም ገበነኛ ተፈንፊኑን ተኻዒቡን ህዝቢ ብዓድን ብወጻእን ከምዘይናቱ ርእዩዎ ኮታ ኣብ ኩሉ መዳያት ተሳዒሩ ዕምሩ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ከብቅዕ ምዃኑ ስለዝተገንዘበ ኢዩ ነቲ ባህርያዊ መስርሕ ንድሕሪት ንምምላስ (ረቨርሰ ንምግባር) ነቲ ፈንጠዝያ ኣዳልዩዎ። ብዘይካኡ ግን ኣብ ርእሲ ቁስሊ ኤርትራውያን ጨው ንምንስናስ ዕድል ዝረኸበሉ ኣጋጣሚ ስለዝነበረ ከባኽኖ ኣይደለየን።
በዓል ዘርከቡሉ ከኣ ሬሳታት’ቶም ኣብ ምድረበዳን ባሕርን ዝሃልቁ ዘለዉ ኣሕዋቶም ኣብ ጸጽባሕ እናተኾመረ፣ ዜጋታት ኣብ ፈቐዳ ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጒኖም ንዓመታት ብዘይፍርዲ እናሓቐቑ ሃገር እናጠፍአት፣ ህዝቢ እናጸነተ፣ ‘ናብ ሬሳታት’ቶም 367 ሰማእቲ ላምፔዱዛ ቀሪብና ሬሳታቶም በእጋርና እንተዘይረገጽናዮ’ ብማለት ገለን ተረሲዓ ሓመድ ክትጎስም ዝጸንሐት ገለን ክትዝከር ምእንቲ ካብ ምጽሕታር ዘየዕረፈት፣ ዘይብሎም ኣለና ንምባል ዝጋፋገፍ ገፋጊፎም ከም ስልጣንያ ካብ ኣስመራ ቋጺሮሞም ዝመጽኡ መማውቲ ኣኸቲሎም ከም ሰብድሓን ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ተኾዲሞም ተራእዮም። እቲ ድራማ ግን ስግንጢርነት ዘመና ካብ ምጉላሕ ሓሊፉ ካልእ መልእኽቲ ከማሓላልፍ ኣይክኣለን።
ደለይቲ ፍትሒ እውን ኣብ ቦሎኛ ተረኺቦም ነይሮም ኢዮም። እቶም ኣብ ግዜ መርድእ ኣሕዋትን ኣሓትን ኣለኹ ዝብሉ ኣቦታቶምን ኣዴታቶምን ኣኸቲሎም ካብ ኩሉ ብመንሕራይ ዝገሹ ሰብሕልና ድምጾም፣ ድምጺ እሱራት ሕልናን ድምጺ ድምጹ ዝተዓብሰ ህዝብን ከስምዑ ብነድሪ ንፍትሕን ንሓቅን ክጭድሩ ተሰሚዖም ኢዮም። ኩሉ ደላይ ጽቡቕ ኤርትራውያን ከኣ “ንስኻትኩም ኢኹም ኤርትራውያን፣ ተስፋ ሃገርን ህዝብን” ኢሉዎም ኣሎ። እዞም ርቡሓት እዚቶኦም ኣሕዋትካን ኣሓትካን ብምዃኖም ከኣ ሓበን ይስምዓካ። ፈስቲቫል ቦለኛ እምብኣር ድምጺ ሓቅን ፍትሕን ድምጺ እንብይታን ሕራነን ጎሊሑ ዝተሰመዓሉ፣ ድምጺ ሓሶትን ዓመጽን ድምጺ ምንብርካኽን ስግዳንን ናብ ሕሹኽታ ዝተቐየረሉ ፌስቲቫል ኢዩ ኮይኑ። ስርዓት ምልክን ኮራኹሩን እንክሰዓሩ ሓርነት ህዝቦም ዝዓጅቦም ደለይቲ ፍትሒ ኣንጸባራቒ ዓወት እንክጓናጸፉ ዓለም ዓይና ከፊታ ተዓዚባቶ ኣላ። ደለይቲ ፍትሒ ግን ድሕሪ ዓወት ፌስቲቫል ቦለኛ ሓደ ዓቢ ታሪኻዊ ሕቶ ይጽበዮም ኣሎ። እዚ ሕቶ እዚ ከኣ’ዩ ነዚ ጹሑፍ ክንጽሕፍ ዝደፋፍኣና።
ድሕሪ ቦለኛኸ ናበይ? ዝብል ሕቶ ኣገዳሲ ኢዩ። ድሕሪ ፌስቲቫል ቦለኛ ኩሉ እቲ ድምጺ ውጹዕ ህዝቡ ከቃልሕ ዝቐነየ ደላይ ፍትሒ ነቲ 20 ሰነ ብህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዝተዘርገሐ “ህጹጽ ሃገራዊ ጻዋዒት ንዝበረኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት፣ መዓልቲ ዕርቅን ሰላምን መዓልቲ ፍርዲ ገበነኛታትን ክትከውን ኢያ” ብምባል ዝተቓለሐ ውሳነታት ግብራዊ ምላሽ ክህበሉ ክንቀሳቐስ ከም ዘለዎ ክዝንግዖ ኣይግብኦን። እቲ ህዝባዊ ውሳነ ኣብ ዜጋታት ኤርትራ ዕርቅን ሰላምን ይንገስ ብምባል ጀሚሩ ናብ ሕነ ህዝቢ ናይ ምፍዳይ ስጉምትን ድሩት ናይ ጣዕሳ ግዜ ዝህብ ውሳነን ዝሰግር፣ ክብሪ መስዋእቲ ይተሓደስ ምስ መስዋእቲ ንተዓረቕ ኢሉ፣ ሃገራዊ ዕርቂ ክግበር መሰጋገሪ መንግስቲ ክቐውም ዝሕብር ቅዋማዊ መንግስቲ ክትከል ዘኽእል ባይታ ከም ዝንጸፍን ቅዋማዊ መንግስቲ ከም ዝትከል ዝእምትን ህዝብዊ ውስነታት ስለዝኾነ ድሕሪ ዓወት ፌስቲቫል ቦለኛ ዕማም ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኢዩ።
ኣብ’ዚ ኤርትራ ኣብ ደንደስ ህላወን ጥፍኣትን ተገምጊማ ውልቀ መላኺ ደፊኡ ከጽድፋ ህርድግ ክብል እታ ብደም ደቃ ሃገር ዝኾነትን ዝተዋሕሰትን መሬት ኣውያት ህዝባ እናቃለሐትን እናተሳሕገትን፣ ንዕኡ ከተጽድፎ ክትጋደል ኣብ ምርብራብ ተጸሚዶም ዘለዉሉ እዋን ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ንሃገረይ ንምድሓን እንታይ ኣበርክቶ ይገብር ኣለኹ ኢሉ ክሓትት ናይ ግድን ኢዩ። ሓደ መራሒ ሃገር’የ ዝብል ውልቀ ሰብ ስልጣን ገቢቱ ህዝቢ ምጭኳን ከም ግቡኡ ወሲዱ ብዘይተሓታትነት ኣብ ዝዕንድረሉ እዋን ቀይዲ በተኽነት’ምበር ስርዓት የማሓድር ኣለኹ ክብል ኣይግባእን። ቀይዲ በተኽነት ምምሕዳር ስለዘይክኣል ከኣ እቲ ዝገዘፈ ነቲ ዝንኣሰ ዓሳ እናበልዖ ኣብ መወዳእታ ጥፍኣት ጥራይ ኢዩ ክስዕብ ዝኽእል። ስለዝኾነ ህዝቢ ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ዓንዳሪ በቲ ዝርድኦ ቋንቋ ክሓቶ መሰል ጥራይ ዘይኮነ ግዴታ’ውን ኣለዎ።
እቲ ብህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኤርትራውያን ኣብ 20 ሰነ ዝተዘርግሐ መግለጺ ነዚ ግዴታ’ዚ ካብ ምግንዛብ ዝተበገሰ ሰናይ ሓሳብ ደለይቲ ፍትሒ ምዃኑ ዘንጸባርቕ መልእኽቲ ኢዩ ነይሩ። ልዕሊ ኹሉ ዘቖጠዖም ጉዳይ ህዝብና ብሓደ ወገነይ ዝበሎ ጠላም ካብ ገጽ መሬት ተሓኺኹ ንኽጸንት ሃገሩ ከኣ ካብ ካርታ ዓለም ክትድምሰስ ስለዝተፈርዱ ምዃኑ እቲ ጽሑፍ ኣነጺሩዎ ኣሎ። ንሳቶም ከም ኩሎም ሓላፍነት ዝስምዖም ኣብ ዝተፈላለየ ሸነኻት ናይ’ዛ ዓለም ኮይኖም ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን ለይትን ቀትርን ከይተሓለሉ ዝጽዕሩ ኤርትራውያን ተራ ሃገራውያን ኢዮም። መርኣያ ንቕሓቶምን ሻቕሎቶምን ገለ ክንገብር ኣለና ብማለት ብመንፈስ፣ ብሕልና፣ ብሓሳብ፣ ብቓላት፣ ብድምጽን ቃናን ደቂ ህዝቢ፣ “ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሃገር ዝነብሩ ሃገራውያን “ህጹጽ ሃገራዊ ጻዋዒት ንዝበረኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት” ብዝብል ጻዋዒት ሃገር ሓዘል ጽሑፍ ብስም ኤርትራን ህዝባን ዘርጊሖም።
“እዚ መድረኽ እዚ ዕድል ኤርትራ ኣብ ኢድ ነፍስ ወከፍ ኤርትርዊ ዜጋ ዝወደቐሉ፣ ነፍስ ወከፍ ኤርትራዊ ብውልቂ ዝሕተተሉ፣ ኣዝዩ ሓደገኛ ታሪኻዊ መድረኽ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ’ዩ። እዚ ጽሑፍ ከኣ እዛ ተስፋኣ ተጸንቂቑ ንሓዋሩ ንኸይትጸንት ትስሓግ ዘላ ኤርትራ፣ ንኹሎም ደቃ በብሓደ እናጸወዐት ርድኡኒ ካብ ጥፍኣት ኣድሕኑኒ እናበለት ናይ ሓደጋ ደወል ትድውለሉን ምሕጽንታኣ ትገልጸሉን ዘላ ጽሑፍ’ዩ፣” ብምባል ኦ ህዝበይ ንኸይትጸንት ኣለኹ በል፣ ሃገርካ ነበረት ከይትብሃል ጻውዒታ ስምዓዮ፣ ሰማእታትካ ከየስተማስሉ ሕድሮም ተግብሮ ኢዮም ዝብሉ ዘለዉ። በጺሕናዮ ዘለና ግዜ ንሕቶ ህላወና ብድሎ ዝፍትን ከም ዜጋታት ንሃሉ’ዶ ኣይንሃሉ ብግብሪ ክንምልስ ንሕተተሉ ዘለና ግዜ ስለዝኾነ ከኣ’ዮም ልክዕ ከም ኩሉ ካልእ ደላይ ፍትሒ ሰማእቲ ዘሰከምዎም ሕልናዊ ሓላፍነት በቲ ኩሉ ዜጋ ዝኣምነሉ ኣገባብ ክትግበር ናብ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ሕውነታዊ መልእኽቶም ኣማሓላሊፎም። ከም ኩሎም’ቶም ብዝመስሎምን ብዝጥዕሞምን ኣገባባት ብውልቂ ይኹን ብጥርኑፍ ንትግባረ ናይ ሓባር ዕላማ ዝንቀሳቐሱ ዜጋታት ብሕልና ስለዝምርሑ መርኣያ ልዑል ደረጃ ንቕሓቶም ተበግሶ ወሲዶም እንክዋስኡን ኣድማዕነቶም ንምዕባይ እንክጽዕሩን ሓሳቦም ብግቡእ መርሚርና ግቡእ ግብረ መልሲ ክንህበሉ ድኣ’ምበር ኣቓልቦና ክንነፍጎም ኣይግባእን።
ንሳቶም ብወገኖም ነቲ ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ከካዱዎ ዝጸንሑ ምንቅስቓሳት ኣመልኪቶም፣
“ኣብ’ዚ ናይ ህላወ ሕቶ ዝምለሰሉ ሓደገኛ መድረኽ እዚ፣ ሓያለ ሓላፍነቶም ዝፈልጡ ኤርትራውያን ንኤርትራን ህዝባን ካብ ዕንወትን ጥፍኣትን ንምድሓንን ነቲ መለለይ ቀደሞም ዝኾነ ኤርትራዊ ጅግንነትን ክብርን ናብ ቦትኡ ንምምላስን ብውልቅን ብውዱብን ክቃለሱ ጸኒሖም ኣለዉ። እቲ ብውልቃዊ ተበግሶ ገለ ሃገራውያን ዝተጀመረ ቃልሲ ንህዝባዊ ምንቅስቓስ መበራበሪ ክኸውን ስለዝበቕዐ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሃገር ዝነብር ህዝቢ በብዝጥዕሞ ተወዳዲቡ ኣባል ህዝባዊ ምንቅስቓስ ብምዃን ጸገም ሃገሩ ክፈትሕ ተለዓዒሉ ኣሎ፣” ይብሉ’ሞ እዚ ተለዓዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ብግቡእ እንተተመሪሑ፣ ናብ ምሉእ ዓወት ክሰጋገር ብቕዓት ዘለዎ ዝበለጸ ኣገባብ ቃልሲ ክኸውን ምዃኑ ጠቒሶም፣ “ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ነዚ ተጓሃሂሩ ዘሎ ህዝባዊ ምንቅስቓስ፣ ንጹር ዕላማን ራእን ግቡእ ቅርጽን ኣገባብን ዘለዎ፣ ኩሉ ኤርትራዊ ዝሳተፎ ዝለዓለ ህዝባውነት ዝለበሰ ምንቅስቓስ ንምግባሩ ብስቱር ክቃለስ ዝጸንሐ ምንቅስቓስ ኢዩ። ቀንዲ ዕላማታቱ ከኣ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ንህላወ ህዝብን ሃገርን ዝፈታተን ታሪኻዊ ሕቶ ዝምልስ ናይ ሓባር ርድኢት ከም ዝህሉ ምግባር፣ ኩሉ ዜጋ በብውልቁ ይኹን ብውዱብ ዝተሓተቶ መስዋእቲ ከፊሉ ሃገሩን ህዝቡን ምእንቲ ከድሕን ድልው ንኽኸውን ምስንዳው፡ ኣብ ደሞክራስን ሰላምን ዝተሰረተ ሓድነት ህዝቢ ዝዕቅብ ነባሪ ምዕባለ ሃገር ዘውሕስ ግብራዊ መደባት ብምስራዕ፡ ኩሉ ወዲ ሃገር ነዚ ጸልማት ግዜ ሓሊፉ ናብ ድሕሪኡ ዘሎ ትስፍው ዘመን ዘሳጋግር ናይ ሓባር ራኢ ከም ዝውንን ምግባር ኢዩ፣” ይብሉ።
ገለ ካብ’ቶም ከም ቀንዲ ዕላማታት’ቲ ምንቅስቓስ ዝተጠቕሱ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ንህላወን ህዝብን ሃገርን ዝፈታተን ታሪኻዊ ሕቶ ዝምልስ ናይ ሓባር ርድኢት ከምዝህሉ ምግባር ከምኡ’ውን ኩሉ ወዲ ሃገር ነዚ ጸልማት ግዜ ሓሊፉ ናብ ድሕሪኡ ዘሎ ትስፉዉ ዘመን ዘሰጋግር ናይ ሓባር ራኢ ከም ዝውንን ምግባር ዝብሉ ክልተ ነጥብታት ወሰንቲ ኢዮም። ክሳብ ሎሚ ዕላማ ዝተፈላለዩ ዜጋታት ሓደ እናኾነ ኣብ ገለ ነጥብታት ክሰማምዑ ብዘይምኽኣሎም ጥርኑፍን ዉሁድን ብዝኾነ መንገዲ እንተዝንቀሳቐሱ ብተዛማዲ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ዝበለጸ ውጽኢት ክርከበሉ ዝኽእል ዝነበረ ዕድላት ተኸሲሩ ክተርፍ ምጽንሑ ንኹሉ ብሩህ ኢዩ። ስለዝኾነ ከኣ ናይ ሓባር መረዳእታ ዝብል ኣምር መሰረታዊ ኮይኑ ይርከብ። መጀመርያ ናይ ሓባር መረዳእታ ኣብ ዝብል ኣምር ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ክንበጽሕ ምእንቲ ክሕግዘና ክንርእዮ ኣድላዪ ኢዩ። እቲ ሽግር እንታይ ኢዩ? ጠንቂ እቲ ሽግር መን ወይ እንታይ ኢዩ? ግዳይ ኮይኑ ዘሎ መን ኢዩ? እዚ ጸገም ብኸመይ ይፍታሕ? ቀዳምነት ዝውሃቦ ጉዳይ እንታይ ኢዩ? ነቲ ቀዳምነት ዝተዋህቦ ሕቶ ንምምላስ ክትከፍሎ ዘድሊ መስዋእቲ እንታይ ኢዩ? ዕላማኻ እንታይ ኢዩ? ንዝብሉን ካልኦትን መሰረታውያን ሕቶታት ትህቦ ምላሽ ዘይራኸብ ኮይኑ እንተጸኒሑ’ውን ንገዛእ ርእስኻ ኣብ ናይ ካልኦት ቦታ ብምቕማጥ እቲ ኣብኣቶም ዝወረደ በደል ኣብ ልዕሌኻ ከምዝወረደ ኮይኑ ክስምዓካ እናጽዓርካ ግልጺ ኮይንካ ንሓድሕድካ ብምምህሃር ሓሳብ ንሓሳብ ብምልውዋጥን ብምትእርራምን ብመንፈስን ብሓሳብን ኣብ’ቲ ብዝበለጸ ኣርባሒ ኮይኑ ዝተረኽበ ኣማራጺ ምርዓም ማለት ኢዩ። ናጽነት ሓድሕድካ እናኽበርካ ፍልልያትካ ከም ጽባቐ ወሲድካ ንናይ ሓባር ጸገም ናይ ሓባር መፍትሒ ከም ዘለዎ ኣሚንካ ናይ ሓባር መነጽር፣ ናይ ሓባር ጉዕዞን ናይ ሓባር ዕላማን ምውናን ማለት ኢዩ። ናብ’ቲ ካልኣይ ናይ ሓባር ራኢ ዝብል ነጥቢ ምስ እንሰግር ዝተጋነነ ዘይምርድዳእ ኣይንረክብን። ይኹን’ምበር ብሄራውን ሃይማኖታውን ካልእ ብዙሕነትና ኣብ ግምት ብዘእቱ፣ ምቛም ብግዝኣተ ሕጊ ትምራሕ፣ ዲሞክራስያዊት፣ መሰል ዜጋታት ዝውሓሰላ ሃገር ምህናጽ ኣብ ዝብል መሰረታዊ ሓሳብ ንጹርን ዝደጋገምን መልእኽቲ ምቅላሕ ነቲ ክህልወና ኣለዎ እንብሎ ናይ ሓባር ራኢ ከድምቖ ይኽእል። እዚ ከኣ ኣብ ኣእምሮና ንዝተሳእለ ምስሊ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ግቡእ መልክዕ ኣትሒዙ ናብኡ ንምብጻሕ ብልዑል ናህሪ ክንሰርሕ ይድርኸና።
በዚ መንጽር እንክርአ ኤርትራውያን ንዓመታት ብውልቅን ብጥርኑፍን ተቓሊስና ከነብቅዕ ውልቀ ምልካዊ ስርዓት ኣሊና ንህዝብና ከነርህወሉ፣ ኣብ ሃገርና ልዕልና ሕጊ ኣንጊስና መሰረታዊ መሰል ዜጋታት ዝኽበረሉ ኩነታት ፈጢርና ንህዝብና ካብ ጥፍኣት፣ ንሃገርና ካብ ዝኸፍአ ዕንወት ከነድሕን ዘይክኣልና ባህጊ ስለዘይነበረና ከምዘይኮነ ንግንዘብ። ኮይኑ ግን ኣብ ወሰንቲ ጉዳያት ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ምብጻሕ ከም ዕላማ ወሲዶም ክሰርሑሉ ኣድላዪ መሲሉ ዝተሰመዖም እንተነይሮምና’ውን እቶም ዝወሓዱ ስለዝነበሩ ዓወታትና ዘገምታዊ ኮይኑ ክተርፍ ተራእዩ። ናይ ሓባር ርድኢት ክህሉ ምጽዓር እምብኣር፣ ሎሚ ምጽውዋር ኣማዕቢሉ ሓድነት ከጎልብት ካብኡ ሓሊፉ ድማ ዲሞክራስያዊ መሰረት’ታ ጽባሕ ክትህነጽ እትድለ ሃገር ዘውሕስ ባይታ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን። እዚ እንተተኻኢሉ ሓደ ካብ’ቶም ንደምበ ደለይቲ ፍትሒ ሓሊኾሞ ዝጸንሑ መጻወድያታት ክጥሓሱ ምዃኖም ጥርጥር የልቦን።
በዚ መሰረት መልእኽቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ነቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ብልዑል ፍናን ክንቀሳቐሱሉ ዝጸንሑ ተበግሶ ዘራጉድን ኣብ ኤርትራ ከምዝጽምበር ዝገብርን ድኣ’ምበር ካልእ ዝተፈልየ ሓሳብ ኣይኮነን። እዚ ንጹር፣ ዘየደናግር፣ ፍኖት ድሕነት ሃገርን ሰላምን፣ ትግባረ ቅዋምን ህንጸት ደሞክራስን ዝሕበር ሰነድ’ዚ ንኹሉ ክቃለስ ዝደሊ ክፉትን ኣመና ሓጋዝን ምኽንያታት ፈጢሩ ክዋሰን ንዝደሊ ውልቀሰብ ከኣ ምስ ሕልንኡ ንኽብኣስ ድኣ’ምበር ኣመኽንዩ ንኽእለ ዕድል ዝህብ ኣይኮነን።
ሃገራዊ ጻዋዒት ንዝበረኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ንዝተፈላለዩ ሃገራውያን ዘበራበረሉ ንኻልኦት ብዙሓት ተስፋ ዘስነቐሉ፣ ንኻብኣቶም ዝበዝሑ ካልኦት ድማ ንጡፋት ተዋሳእቲ ናብ ምዃን ተሰጋጊሮም ግብራዊ ስጉምቲ ክወስዱ ዝደረኸሉ ቀንዲ ምኽንያት ሕመረት ኤርትራውነት በርቢሩ ነቲ ኣብኡ ዝረኸቦ ቁምነገር ናብ ኤርትራውያን ከመሓላልፎ ዓቕሚ ዝረኸበ መስመር ኮይኑ ከገልግል ምምራጹ ስለዘንጸባረቐ ጥራሕ ኢዩ። ንስኻትኩም፣ ንስኻትክን፣ ንሳቶም፣ ንሳ ትኹን ንሱ ኮታ ንሕና ኩልና ኤርትራውያን፣ ወግሐ ጸብሐ ብሕልሚ ንርእዮ ሓሳብን ባህግን ብቓላት ገሊጾም፣ ግብራውነት ከነልብሶ ዓቕሚ ከምዘለና ከዘኻኽሩና ትብዓት ብምርካቦም’ዩ መልእኽቶም ብኸም’ቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ መንገዲ ናብ ኣንጉዕ ኤርትራውያን ክኣቱ በቒዑ።
ኣብ ርእሲኡ ንጹር መርገጺ’ቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ መሰረታዊ ለውጢ ኢዩ። ንርዱእ ምኽንያታት እዚ ጠለብ’ዚ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝድግፍዎ ምዃኑ ይፍለጥ። መስረታዊ ለውጢ ኣብ ሰላምን ዕርቅን ዝተሰረተ ምስ ዝኸውን ድሕነት ህዝብን ቀጻልነት ሃገርን ኣብ ምርግጋጽ ዝበለጸ ፍረ ክርከቦ ስለዝኽእል ጥራይ’ዮም ዕርቅን ሰላምን ኣብ ዜጋታት እዛ ሃገር ኣማራጺ ዘይርከቦ መፈለምታ ክኸውን ዝመረጹዎ። ኣብ ጽገናን ላህመታዊ ለውጥን ዘለዎም መርገጺ ኣብ ጽሑፎም ብኸም’ዚ ዝስዕብ ሰፊሩ ይርከብ፣
“ስርዓት ምምሕያሽ ወይ ጽገና ጌርካ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ስልጣን ክቕጽል ዝብል ሓሳብ ሒዙ ዝንቀሳቐስ ዝኾነ ኣባል ህዝባዊ ግንባር ነበረ ፖለትከኛ እንተሎ፣ እዚ ሓሳብ እዚ ብኹሉ ተጋዳላይ ንጹግ ምዃኑ ክበርሃሉ ይግባእ። ኤርትራ ብህዝቢ ዝተመርጸ ቅዋማዊ ስርዓት ደኣ እንበር ብህዝባዊ ግንባር ክትምራሕ ዕላማ ቃልሲ ተጋዳላይ ኣይነበረን፡ ብሕጂ’ውን ኣይክኸውንን ኢዩ። ህዝባዊ ግንባር ብሰንኪ እከይ ዕላማታት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ነቲ ስልጣን ህዝቢ ናብ ህዝቢ ምርካብ ዝብል መበገስን መዕለብን ቃልሱ ዝኾነ መትከላት ገድሉ ገዲፋ ብገዛእ ስልጣኑ ንኤርትራ ከመሓድራ ብምህቃኑ፡ ኣብ ታሪኽ ህዝባዊ ገድሉን ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዘውረዶ በደል ተጋዳላይን ህዝብን ዝስሕቶ ኣይኮነን። ዝኾነ ይኹን ፖለትከኛ ኣብ ጅግንነትን ሃገራውነትን ውድብ ህዝባዊ ግንባር ተሓንጊሩ ወይ ንታሪኽ ቃልሲ ንሓርነት መበረኺ ተጠቂሙ ናብ ኮረሻ ስልጣን ክመጣጠር ዝፍትን ብተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባርን ብህዝቢ ኤርትራን ቅቡል ኣይኮነን። ድሕሪ ደጊም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ነቲ ዝተፈጸመ ዘሕዝን ጌጋ ኣሪሙ ታሪኹ ከዐሪ፡ ሓላው ቅዋምን ስርዓተ ሕግን ኮይኑ ንናጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ዜጋታት ከውሕስ ደኣ እንበር፡ ንርእሱ ኣብ ናይ ስልጣን ሓሸውየ ኣትዩ ተወሳኺ ጌጋ ክፍጽም ድልየት የብሉን። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ነዚ ካብ ኣባላቱ ዝኾኑ ተጋደልቲ ዝረኸቦ ትብዓትን ጅግንነትን ዝሓትት መርገጺ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር የድንቕን ይድግፍን።”
ሓደ እቲ ምንቅስቓስ ክድነቐሉን ክድገፈሉን ዘለዎ ተወሳኺ ምኽንያት እምብኣር ኣብ ሰነዱ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ዘኽእለና ሓባራዊ ሓላፍነት ዘሰክም እማመ ሓሳብ ጥራይ ዘይኮነ ናብ ዉሑስ መጻኢ ክመርሓና ዝኽእል ኣገዳሲ ሓሳብ’ውን ምቕራቡ ኢዩ። ኣብ’ቲ ጽሑፍ ናይ ለውጢ ሓይልታት ዝጻወተኦ ተራን ሓላፍነተንን፣ ጉዕዞ ህንጸት ደሞክራሲ፣ ኣቃውማ መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ቅርጹን ግቡኣቱን፣ ኣብ ምጥጣሕ ባይታ ምትካል ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ዝጻወቶ ተራን፣ ብዛዕባ ፖለቲካ እንዶ ንዘይብሉ ዜጋ ብዝርድኦ ዝርዝራውን ንጹርን ኣገባብ ሰፊሩ ይርከብ። ካብኡ ብዝተፈልየ ንህሉው ኩነታት እቲ ምንቅስቓስ ዝምልከቱ ገለ ዘይተመለሱልና ሕቶታት ክህሉዉ ዝኽእሉ እኳ እንተኾኑ ኣብ ኣፍንጫ ውልቀ ምልካዊ ስርዓት ኮይኑ ካብ ዝንቀሳቐስ ወገንና እንታይ ክንጽበ ከምእንኽእል ንምግማት ከጸግመና ኣይክእልን። ብሓፈሽኡ ግን እቲ ምንቅስቓስ ኣብ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዘለዎ መርገጺ ብኸም’ዚ ዝስዕብ የነጽር፣
“እቶም ቀንዲ ሃንደስትን ተዋሳእትን ዕንወትን ህልቂትን ኤርትራን ህዝባን ዝኾኑ ውልቀ ሰባት ብቕልጽምን ተሳትፎን ህዝቢ ዝግብኦም ፍርዲ ወሲዶም ናብ ናይ ታሪኽ ጎሓፍ ምስ ተደርበዩ፡ እቲ ንህላወ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ ምልክት ሕቶ የእትዩ ዝነበረ ኣዝዩ ሓደገኛ መድረኽ ብሳላ ስረ ደቂ ኤረ ጉቡእ መልሱ ምስ ረኸበ፡ ጉዕዞ ህንጽት ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ ኤርትራዊ ኣነጺሩ ብዝፈልጦ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ብዘለዎ መስርዕ ምእንቲ ክጓዓዝን፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሳተፈ ዕውትን ስሉጥን ኣገባብ ምእንቲ ክኽተልን ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ነዞም ዝስዕቡ ኣገደስቲ ታሪኻውያን ምሕጽንታታትን ሓበሬታታትን የመሓላልፍ።”
ካብዚኣቶም፣ 1) ኣብ ዜጋታት ኤርትራ ዕርቅን ሰላምን ከም ዝወርድ ምግባር፣ 2) ንተሓተቲ ውልቀ ሰባት ሕነ ዝፈዲ ስጉምቲ ምውሳድ፣ ንዝጥዓሱ ዜጋታት ድሩት ግዜ ጣዕሳ ምውሳን ዝብሉ ክልተ ንኡሳን ኣርእስትታት ኣቐዲምና ዳህሲስናዮም ጸኒሕና ኣለና። እቲ ዝስዕብ ሳልሳይ ትርጉምን ክብርን መስዋእቲ ከም ዝሕደስን ህዝባውነት ከምዝለብስን ምግባር ዝብል ኣድላይን ወሳንን ረቛሒ ኢዩ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኤርትራውያን ኣብ’ዚ እዋን ከም ዜጋታት በጃ ህዝብን ሃገርን ብዛዕባ ምሕላፍ ዘለና ኣረኣእያን ብኣሉታ ዝጸለዉና ረቛሕትን ኣብ ዝምልከት ክፋል፣
“ኢሳይያስ እታ ቀዳመይቲ ንጅግንነት ህዝቢ ኤርትራ ከዕንወላ ዝተጠቀመላ ጥበብ ንስውኣትን መብጽዓ ስውኣትን ምጥላም ኢያ ኔራ። ኢሳይያስ ብሰንኪ ኣብ መብጽዓ ስውኣትን መቕርብ ስውኣትን ዝፈጸሞ ከቢድ ጥልመት፡ ክብርን ትርጉምን መስዋእቲ ፈጺሙ ዘንቢዑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ምስ’ታ መፍትሒ ኩሉ ጸገማቱ ዝኾነት መስዋእቲ ከም ዝረሓሓቕ ኮይኑ።….. ምእንቲ ሓቅን ፍትሕን ምእንቲ ወጽዓ ህዝብን ድሕነት ሃገርን ክትቃለስ ኢልካ ንነብስኻ ንመስዋእቲ የሕሊፍካ ክትህብ ምፍታን ማለት፡ ነቲ ክብሪ መስዋእቲ ክዕድለካን ክኽልክለካን ስልጣን ዘለዎ ኣካል ስለ ዝተጻረርካ ዕድመ ንእስነትካ ወፊኻ ዝሰራሕካዮ ታሪኽን ጅግንነትን ብገዛእ ፍቓድካ ምዕናው፡ ነቶም ብዘይካኻ ረዳኢ ዘይብሎም ደቅኻን ስድራኻን ከዲዕካ ናብ ዝኽትምናን ድኽነትን ምጉሓፍ፡ ኣበይ ኣለኻ ተባሂልካ ንዘይትዝከረሉ ስራሕ ዓያሹን ድሑራትን ንኽትሰርሕ ኣብ ልዕሊ ህይወትካ ስለ ዝፈረድካ ንስድራኻን ፈተውትኻን ዘይወጽእ ጓሂ ምግዳፍን ኩሉ ዓይነታት ሕንከት ከም ዝጉልበቡ ምግባርን ማለት ኮይኑ ኣሎ ትርጉም መስዋእቲ ኣብዚ እዋን እዚ። ስለ ዝኾነ ከኣ ካብ ምእንቲ ሓርነትን ራህዋን ህዝቢ መስዋእቲ ምኽፋል ተራ ሞት ምማት ዝምረጸሉ እዋን ተበጺሑ ኣሎ፣” ይብል።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፣ እቶም ትማሊ ናጽነት ካብ መንጋጋ ጸልእቲ ክምንጥሉ ይኹን ሃገር ተወረት ምስ ተባህለ ‘በጃኻ ህዝበይ እናበሉ’ ኣብ’ቲ ሓዝ ክሕዝ ጥምጥም ዝተበጀው ነብሶም ወፍዮም ከቢሮም ክብረት ዝለገሱ፣ መምህራን ፍቕሪ ሰማእታት ጎባልል ኤርትራ ሕድሮምን መብጽዕኦም ተጠሊሙ ከይኣክል ንህዝቦም ኣሚኖም ዝገደፍዎም ስድርኦምን ሓድጎምን እንታይ ከም ዝጎነፎም ኣበይ ከይጠፍኣካ? ዘየስቆርቁር መዓስ ኮይኑ ኸ፣ ከመይ ዘየስቆርቁረካ።
ዋላ’ኳ ተጋዳላይ ብመን ሕራይ ናብ መሳርዕ ሰውራ ዝተጸምበረ ሽሕ ግዜ’ውን ንመስዋእቲ ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ጽናሕ እናበለ ምስ ብጻዩ ይቀዳደመላ፣ ናጽነት ምስ ተረኽበት እቶም ቅድሚ ኩሉ ካልእ ኣመቶም ክንገብር ዝነበረና እቶም ብቐጥታ ግዳያት መስዋእቲ ዝኾኑ ወላድ ምኻን ዝኾኑ ስድራ ስውኣትን ዘኽቲሞም ዝተረፉ ደቂ ስውኣትን ምንባሮም ዘረባ ዘየድልዮ ጉዳይ ኢዩ። ብግብሪ ከምዝራኣናዮ ግን ወለድን ዉሉድን ስዉእ ብቑንጣሮ ደበስ ተጠቢሮም ብድኽነትን ስእነትን ተዳኺሞም፣ ቀዳሞት ግዳያት ጥልመት ኢሰያስ ኢዮም ኮይኖም። ጸጋታት እታ ብመስዋእቲ መቕርቦም ዝተረኽበት ናጽነት ተነፊጎም ከይኣክል ካብ’ታ ንደቆም ናብ መስዋእቲ ዘፋንዉላ ንመዋእል ዝነበሩላ ትንፋስ ደቃ ስኢና ዝቖረረት ቤቶም ስእሊ ስውኣት ደቆም ሓቚፎም ክሳጎጉ፣ ኣብ ጎድና ክድርበዮን ክከላበቱን ተዓዚብና። ብዙሕ ዘጉሂ ከንፈርካ ረምጢጥካ ጥራይ ክትሓልፎ ዘጸግም ፍጻመታት ከኣ ክንርኢ በቒዕና ኢና።
ካልእ ንኹሉ ዝስደመመ ተወሳኺ ፍጻመ ድማ ነቶም ምስ መስዋእትን መውጋእትን እናተረባረቡ ብመዳፍዕን ጠያይትን እናተሳሕቱ ዝወለዱዎም ፍረ ፍቕሪ ገድልን ምረቱን ዝኾኑ ህጻናት ገድሊ ብመስዋእቲ ወለዶም ዝተረኽበት ናጽነት ምስ መጽአት፣ ኣይነዘኽትሞም እናተባህለ ብዝኽትምንኦም ሚልዮናት ዶላራት እናተለመነን እናተመጽወተን ሓድጊ ስዉኣት ዝኾኑ ህጻናት ገድሊ ብፍሉይ ክንክን ክንዲ ዝሕብሓቡን ዝሕንቅቑን ንዝተፈላለየ ምኽንያታት ወለዶም ከዕብዩዎም ምስ ዘይክኣሉ ዘይዕድለኛታት ህጻናት ተሓዊሶም ምእንቲ ክዓብዩ ናብ መዕበይ ዘኽታማት ከም ዝኣትው ዝተገብረ ከቢድ ክድዓት ኢዩ። ብኸምዝን ካልእን ደይ መደይ ኢልካ ዝተፈጸመ ተግባራት ከም’ቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዝገለጾ ምእንቲ ህዝብኻን ሃገርካን መስዋእቲ ምኽፋል ማለት ንደቅኻን ስድራኻን ንሕሰም ምፍራድ ማለት ከም ዝኸውን ተገይሩ። ብሓፈሽኡ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፍ ስውእን መቕርቡን ዝተፈጸመ ጥልመት እቲ ዝመረረን ዝኸበደን ምዃኑ ኩልና ንሰማማዓሉ ነጥቢ ኢዩ።
እዚ እንተኾይኑ ድኣ ሕሰምና ከብቅዕ እንታይ ክግበር ኣለዎ ንዝብል ሕቶ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት፣
“…..ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ስልጣን ክእለ እንተ ኾይኑ መስዋእቲ ብግዲ ክኽፈል ክኽእል ኣለዎ። መስዋእቲ ክኽፈል እንተ ኾይኑ፡ መስዋእቲ ብኹሎም ዜጋታት ተባሃግን ተሃራፍን ክኸውን ክኽእል ኣለዎ። መስዋእቲ ብኩሎም ዜጋታት ተባሃግን ተሃራፍን ክኸውን እንተ ኾይኑ ክብርን ትርጉምን መስዋእቲ ናብ ግቡእ ቦትኡ ክምለስ ክኽእል ኣለዎ። ክብርን ትርጉምን መስዋእቲ ናብ ግቡእ ቦትኡ ክምለስ እንተ ኾይኑ መብጽዓ ስውኣትን መቕርብ ስውኣትን ክኽበሩ ክኽእሉ ኣለዎም፣” ይብል’ሞ ቀጺሉ፣ “እቲ ክኸውን ዝግብኦ እዚ ስለ ዝኾነ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ስውእ ምኻን ማለት፡ ተደላይን ተሃራፍን ፍጡር ምኻን፡ ስውእ ምኻን ማለት እቲ ብዘቕንእ ክብረት ወትሩ እናተዘከረ ክነብር ዝግብኦ ዝተመርጸ ዜጋ ምኻን፡ ስውእ ምኻን ማለት እቲ ብመንፈሳውን ንዋታውን ሞሳ ዝበለጸ ክኸውን ዝግብኦ ዕድለኛን ዘልኣለማውን ዜጋ ምኻን ማለት ምኻኑ ይኣምን፣” ብምባል ይምልሶ።
ብተወሳኺ እቲ ኣብ ጉዕዞ ብረታዊ ተጋድሎ ይኹን ብድሕሪኡ ኣብ 1998 ዓ.ም. ዝተመስከረ ኤርትራዊ መስዋእትነት ብመደብ ብኸም’ቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ኣገባብ ከምዝብረዝ ስለዝተገብረ ክብሪ መስዋእቲ ናብ ንቡር ንምምላስ’ውን ብመደብ ክስርሓሉ ኣድላዪ ይኸውን። ኣብ ርእሲኡ መስዋእቲ ብኹሉ ዜጋ ተሃራፊ ኮይኑ ዝሕተት ዘሎ መስዋእቲ ክኽፈል ምእንቲ ክክኣል እቲ መልእኽቲ ንህሉው ኩነታትና ኣብ ግምት ብዘእቱ መንገዲ፣ ዝኾነ ‘ኣነ’የ ንሃገረይ ጅግናኣ ኢሉ ዝኣምን ኤርትራዊ ዜጋ ታሪኽ ናይ ምስራሕን መንፈሳውን ንዋታውን ሞሳ ናይ ምውናንን ሙሉእ መሰል ኣለዎ” ብምባል ብዛዕባ እቲ ንኹሉ ዜጋ ብማዕረ ዝብጽሖ ዕድል፣
“ህዝባዊ ምንቅሳቓስ ንሓርነት መንፈሳዊ ሞሳ ናይቲ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ስልጣን ዝኣልዮ፡ ዝዓበየ ኤርትራዊ ጅግና “ጅግና ጎብለል ሓርነት” ተባሂሉ ክስመ፡ ትእምርቲ ድሕነት ሃገርን ሓርነት ህዝብን፡ ምልክት ሰረት ፍትሕን ደሞክራስን ኮይኑ ብታሪኽ እናተዘከረ ንውሉድ ወለዶ ንዘልኣለም ምእንቲ ክነብር ምስሉ ኣብ ባጤራ ኤርትራ ክሕተም ውሳነኡ የመሓላልፍ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዋላ እኳ ምስ ክብርን ኣበርክቶን እዚ ጅግና ዝዳረግ ኣይኹን፡ ንዋታዊ ሞሳ መስዋእቱ ከኣ 1,500,000.00 (ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን) ዶላር ኤመሪካ ክኸውን ኣብ ምርድዳእ በጺሑ። መንፈሳዊ ሞሳ ናይ ነብስ ወከፍ ህይወቱ ንመስዋእቲ ወፍዩ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ስጉምቲ ክውስደሎም ዝተወሰነሎም መጫፍርቲ ኢሳይያስ ዝኾኑ ውልቀ ሰባት፡ ሕነ ህዝቢ ዝፈዲ ስጉምቲ ክወስድ ዝበቕዐ ዜጋ፡ “ጅግና ሓርነት” ዝብል ስያመ ክኸውን፡ ናይ ነብስ ወከፍ ዕዉት ንዋታዊ ካሕሳ ከኣ 200,000 (ክልተ ምእቲ ሽሕ) ዶላር ኤመሪካ ክኸውን ወሳነኡ የቕርብ። እዚ ተዘርዚሩ ዘሎ ንዋታዊ ሞሳ ጀጋኑ ነቲ መዳርግቲ ዘይርከቦ ኣበርክትኦምን ንዋጋ ክብርቲ ህይውቶም ዝበቅዕ ኮይኑ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ እቶም ህይወቶም ንመስዋእቲ የሕሊፎም ዝህቡ ጀጋኑ፡ ብዛዕባ እቶም ብእኦም ዝእለዩ መቕርቦም፡ እንተ ወሓደስ በቲ ንዋታዊ ክፋሉ ከይተሰከፋ ጎኖም ዓሪፍሎም ክብጀው ምእንቲ ክበቕዑ መተባብዒ ክኸውን ስለ ዝተሓስበ ደኣ እንበር። መቕርብ ስውእ እቲ ብመንፈሳውን ንዋታውን ሞሳ ተደቢሱ፡ ብፍረ መስዋእቲ መቕርቡ ከቢሩ ክነብር ዝግብኦ፡ ዕድለኛ ዜጋ ክኸውን ከም ዘለዎ ኩሉ ዜጋ ዝኣምነሉ ጉዳይ ኢዩ፣” ይብል።
ኣስዒቡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኩሉ ንሃገሩ ዝሓሊ ዜጋ በብዓቕሙ ከበርክት ሓላፍነት ከም ዘለዎ ንምዝኽኻር ኣብ መግለጺኡ ከም ዝስዕብ ይብል፣
“ጅግና ብህዝቢ ተፈጢሩ ንህዝቢ ከኣ የድሕን” ብዝብል እምነት ህዝብን ሃገርን ካብ’ቲ ተወጢኑ ዘሎ ጥፍኣት ንምድሓንን ዕድመ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ቁንጣሮ መጫፍርቱን ንምሕጻርን፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ተወዳዲቦም ዘለዉ ኣባላት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ዝኾኑ ሃገራውያን፡ ጎረሮ ደቆም ዓጽዮም በታ ዘላቶም ውስንቲ ዓቕሚ ንሞሳ መስዋእቲ ጀጋኑ ሓርነት ዝኸውን ካሕሳ ንምውህላል ብምስጢር መብጽዓታት ክመባጽዑ ጀሚሮም ኣለው። ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብር ብህልውና ሃገሩ ዝሻቐል ኤርትራዊ ነቶም ምእንቲ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ህይወቶም ክብጅዉ ዝብገሱ ጀጋኑ ሓርነት ከተባብዕን ክኽሕስን ሃገራዊ ግቡኡ ኢዩ። ህይወቱ ሰዊኡ ህዝብኻን ሃገርካን ካብ ጥፋኣት ከድሕነልካ ንዝተብገሰ ጅግና ዘለካ ኩሉ ከተወፍየሉ ምሕሳብ ንዋጋ ኣበርክትኡ ዝዳረግ ሞሳ እኳ እንተ ዘይኮነ፡ ብውሕዱ ገለ ካብ ናይ ዓመት እቶትካ እንተ ሰነፍካ ከኣ ናይ ወርሒ ደሞዝካ ክትማባጻዕ ምኽኣል ሕልና ዘቕስን ሓላል ተግባር ኢዩ። ስለዚ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ እዚ ጽሑፍ ካብ ዝተቓልሓሉ ግዜ ካብ 20 ስነ 2014 ዓ.ም. ጀሚሩ ተቐላጢፉ ኣብቲ ብኣባላት ህዝብዊ ምንቅስቓስን ብደለይቲ ፍትሒ ውዳበታትን ኣብ ከከተምኡ ዝዳሎ ብምስጢር ዝዕቀብ መዝገብ ምውህላል ሞሳ ጀጋኑ ክማባጻዕ ብሃገራዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ይጽዋዕ ኣሎ። ጀጋኑ ግቡኦም ኣብ ዝፈጸምሉ ግዜ መብጽዕኡ ብዘይውዓል ሕደር ክኸፍልን፡ ዝተዋጽአ ሞሳ ጀጋኑ ብቀጥታ ኣብ ኢድ መቕርብ ጀጋኑ ከም ዝበጽሐ ከርጋግጽን ሓላፍነት ነብስ ወከፍ ዜጋ ይኸውን። ንጀጋኑ ሓርነትካ ዘለካ ወፊኻ ክትፈጥሮምን ንሞሳ መስዋእቶም ክትክሕስን ምኽኣል ማለት፡ ምእንቲ ህዝብኻን ሃገርካን ክትስዋእ፡ ሕነ ህዝብኻን ሃገርካን ክትፈዲ ድልው ምኻን ማለት ኢዩ።”
እቲ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ኮይኑ ሃገርና ትበርስ ኣላ፣ ህዝብና ይበታተንን ይጸንትን ኣሎ በጃኻትኩም ገለ ንግበር ዝብልን እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ዝሓርበቶን ዜጋ ኣቐዲምና ከምዝተቓቐስናዮ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት እንታይ ክንገብር ከም ዘለና ብዝርዝር ገሊጹዎ ስለዘሎ ነቲ ዝቐረበ ሓሳብ እናህጠርና፣ ብህይወትና፣ ብጉልበትናን ብገንዘባዊ ወይ ንዋታዊ ኣበርክቶናን ኩሉ ንኽእሎ ብምግባር ግብራዊ ምላሽ ክንህብ ይግብኣና። ብዙሓት ሓላፍነት ህዝቦምን ሃገሮምን ዝስምዖም ዜጋታት ነዚ ብህይወትን ብንዋትን ናይ ምውፋይ ዕማም ድሮ ተታሓሒዞም ስለዘለዉ ኩልና ክንስዕቦም ኣድላዪ ምዃኑ ምዝኽኻር ግቡእ ኮይኑ ይስምዓና። ብዛዕባ’ዚ ካብ ነፍሲ ወከፍና ዝሕተት ሃገር ናይ ምድሓን ሓላፍነት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ከምዚ ዝስዕብ ተሪር ምሕጽንታ የቕርብ፣
“ኣብ’ዚ ህላወ ሃገር ኣብ ኢድ ነብስ ወከፍ ዜጋኣ ዝወደቐሉ ፈታኒ እዋን፡ ዝኾነ ብሃገሩ ዝሓስብ ዜጋ ኣነ ንሃገረይ ብውልቀይ እንታይ ክገብረላ ይግብኣኒ ብምባል ነብሱ ክሓትት፡ ብግሉ ንሃገሩ ካብ ጥፍኣት ምእንቲ ከድሕን ግብራዊ ስጉምቲ ክወስድ፡ ሃገሩ ኤርትራ ብውልቁ ትጽውዖ ከም ዘላ ከስተውዕል ይግባእ። ኩሉ እቲ ንኤርትራ ዘፍቅራ ዜጋ፡ ሃገረይ ኤርትራ ንዘልኣለም ናይ ወለዶታተይ ሃገር ኮይና ክትነብር ኣለዋ፡ ዓደ ኣቦታተይ ብዘይካይ ካልእ ሰብ ዘድሕና የለን ኢሉ ብምእማን በታ ዘላቶ ዓቕሚ ተወፍዩ ግብራዊ ኣበርክቶ ክገብር ክኽእል ኣለዎ።”
ኣብ’ዚ ምዝኽኻር ዘድልዮ ሓደ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጉዳይ ኣሎ። ሕቶ ህላወ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ሕቶ ዝሓለፉን ዝመጽኡን ወለዶታት ኢዩ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ግቡእ ተርኡ ከምዝተገንዘበ ዘረድኣና ሓደ ተወሳኺ ረቛሒ ድማ ንዝሓለፉ ወለዶታት ዘኽብር ንዘሎ ንሃገሩን ነብሱን ካብ ጥፍኣት ከድሕን ዝኽእል፣ ንዝመጽኡ ወለዶታት ብስርዓተ ሕጊ እናተመሓደሩ ኣብ ፍትሕን ደሞክራስን ዝነብሩላ ሃገር ንምርካቦም ዝሕግዝ ግብራዊ ውሳነታትን ኣድላዪ ምሕጽንታታትን ብምቕራቡ ኢዩ።
ኮይኑ ግን ብሓፈሽኡ ዝኾነ ህዝብናን ሃገርናን ናይ ምድሓን ሓሳብ ኣለና ዝብል ወገን ሓሳቡ ብደቂቕ ተመርሚሩ ሕቶታት ከለዓዕል ምዃኑ ፈሊጡ ግቡእ ምድላው ገይሩ ክጸንሕ ትጽቢት ይግበረሉ። ንገዛእ ርእስኻ ኣብዚ ተለዋዋጢ ዝኾነ ፖለቲካውን ሕብረተሰባውን ኩነታት ብኸመይ መንገዲ ወሳኒ ወይ ኣድላዪ ባእታ ኮይነ ክቕጽል ይኽእል ዝብል ሕቶ ከተቕርበላ የድሊ። ህዝቢ፣ ሃገራውነቱ፣ ታሪኹን ሓድነቱን ዓቂብካ ንጸላኢኻ ድኽመታቱ ፈሊጥካ ኣብ ዘሕሞ እናሃረምካ ብምድኻም ክትስዕቦ ዘይኮነ ክትመርሖ ክትጓየን ተኲርካ ክትዓይን ድሉው ምዃንካ እንተረጋጊጹ ጥራይ ብእምነት ክስዕበካ ምዃኑ ኣብ ግምት ከተእቱ የድሊ። ብዝተፈላለየ መንገዲ መልእኽትታካ ናብ ህዝቢ ብምዝርጋሕ ምስ ህዝብኻ ዘለኻ ዝምድና ክትሃንጽን ከተደልድልን ምጽዓር ከድልየካ ኢዩ። ብተወሳኺ ኤርትራውያን ሳላ ኢሰያስን ሕሉፍ ክድዓቱን ናይ ምጥርጣር ልምዲ ኣጥሪና ስለዘለና ነቶም ሓሳብ ዘቕርቡልና ሰባት ግሉጽነቶም፣ ዕላምእም፣ ተኣማንነቶም ብደቂቕ ከነጽንዖ ክንፍትን ትጽበዮ ነገር ኢዩ። ስለዚ ክትብገስ እንከለኻ ኣትሒዝካ ንገዛእ ርእስኻ ከተንጽህ ኣብ ቀጻሊ ከኣ ኣብ ኩሉ ኣገባባትካ ኩነታትካ ብዝፈቕዶ መሰረት ግሉጽ ምዃንካ ከተመስክር ናብ ህዝብን ኣብ ቅድሚ ህዝብን ቀሪብካ ንዝቐርቡልካ ሕቶታት ግቡእ ምላሽ ክትህብ ይኹን ፈጺምካዮ ተባሂልካ እትሕተተሉ ጉዳይ እንተዘይሃለወ እውን ባዕልኻ ብቕንዕና ነቲ ህዝብን ሃገርን ዝርምስ ዘሎ ስርዓት ብሓላፍነት ደረጃ ዘገልገልካሉ ግዜ እንተነይሩ እቕሬታ ሓቲትካ ንዝመጽእ ጉዕዞኻ ኣብ ኩሉ ንጥፈታቱ እናተሳተፍካ ህዝብኻ ንምኽሓስ ዘለካ ቅሩብነትን ተወፋይነትን ከተመስክር እንተዘይክኢልካ ኣድላይነትካ ብኡ መጠን ክቕንስ ከምዝኽእል ክትግንዘብ ከድልየካ ኢዩ። መራሕቲ ውድባት፣ ጉጅለታት፣ ሰልፍታት፣ ምንቅስቓሳትን ማሕበራትን ህዝቢ ጸነተ ሃገር ጠፍአት ኣፈርክቡ ተባሂሉ እንክእወ ቀዳምነታትካ ኣስተኻኺልካ ብዝተኻእለ መጠን ምስ ዝተፈላለዩ ውልቀ ሰባትን ጥርናፈታትን ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ በጺሕካ ኣሕዋተይ እንታይ ንጽበ’ለና ኣብ ክንዲ ምባል ጉጅለይ ናታ ኣካይዳ ኣለዋ፣ ብተመኩሮ፣ ፍልጠትን ዓቕምን ዝዳረገኒ ስለዘየለ ፈትዮም ጸሊኦም ክስዕቡኒ ኢዮም፣ ማሕበረይ ኣንጻር ህግደፍ ደው ዝበለት ጥርናፈ ኢያ ንሱ እኹል ኢዩ፣ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎ ዘጥረኽዎ ህቡብነት ሎሚ ንረብሓይ ክሰርሕ ኢዩ……ወዘተ እናበልካ ምስቃጥካን ቀዳምነት ክንዲ ንሕቶ ህላወ ህዝብኻ ነቲ ናትካ ጥርናፈ ምሃብን’ውን ከምኡ ወሳኒ ተራ ክህልወካ ከምዘየኽእለካ ክትግንዘብ የድልየካ። ብዘይካ’ዚ እቶም መራሕቲ ዝተፈላለዩ ጥርናፈታት ኣብ ክንዲ ኣብ ዝፈላልዮም ኣብ ዘሰማምዖም ነጥብታት እንተተኲሮም ሓቢሮም ክሰርሑሉ ዝኽእሉ ባይታ ኣጣጢሖም ዘድምዑሉ ዕማማት እናለለዩን እናተኸፋፈሉን ካብ ምድግጋም ስራሓትን ሸንኮለልን ክድሕኑ ከምዝኽእሉ ክዝክሩ ሓጋዚ ኢዩ።
ንሕና እቶም ካብ መስርዕ እንታይ ገደሰናን እንታይ ገደሰካን ተኣሊና ኣንጻር ስርዓት ኢሰያስ ደው ዝበልና ደለይቲ ፍትሒ ውልቀ ሰባት’ውን ንገዛእ ርእስና ከነቕርበላ ዘለና ሕቶታት ኣለዉ። ስቓይ ህዝብና ብቑልጡፍ ምእንቲ ከብቅዕ እንታይ ግብራዊ ስጉምቲ ንወስድ ኣለና? ሎሚ ካብ ብርሰት ምእንቲ ክንድሕን ጥራይ ዘይኮነ ንሓዋሩ’ውን እቲ እንኮ እንብህጎን እንኣምነሉን መርገጺ ሓድነት ኢዩ ኢልና ዶ ንኣምን? ኣካይዳና ህዝብን ሃገር ዘማእከለ ድዩ? መትከልና ምስ ቀዳምነታት ህዝብናን ሃገርናን ዝሳማማዕን ንጹርን መርገጺና ከኣ ጽኑዕ ድዩ ወይስ ብዝነፈሰ ንፋስ ናብዝን ናብትን ክንጻፋዕ ሃሊኽና ንተርፍ ኣለና? ካብ ሽርሕን ተንኮልን ነጻ ኮይና ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዓጢቕና ዲና ንጓዓዝ ዘለና? ከም’ዚ ናይ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኤርትራውያን ዝኣመሰለ ብሩህን ብህጹጽነት ኩነታትና ዝተደረኸን ሓሳብ እንክቐርብ ኣነ ናተይ ዕላማታት ቃልሲ ኣለኒ ናይ ካልኦት ሓሳብ ኣይምልከተንን ኢዩ፣ ሃገር ዋላ እንተጠፍአት ህዝቢ ዋላ ሓሳርመከራ እንተጸገበ ቅድም ብዛዕባ ዕላማታት ውድበይን ሰልፈይን ኢየ ዘቐድም ብምባል ገና ከይመርመርናዮ ዶ ንነጽጎ? ልቢ ኣዕቢና ተኻኣኢልና ብሓደ ንስራሕ ኢልና ኣብ ክንዲ ንተዓዳደም ኹሉ ንረብሓ ህዝብን ድሕነት ሃገርን ዘገድስ ኣረኣእያታት፣ ኣገባባትን ተበግሶታትን ኣብ ክንዲ ንድግፍን ኣብ ጎድኑ ጠጠው ንብልን ብጤል ምስ ተገዝአት ኣበይ ትተኣሰር ወይ ምስ ተሓርደት ቆርበታ መን ይሽጦ ዲና ተተፋኒና ንረሓሓቕ? ተማራማርን ሓታትን ምዃን ኣድላዪ ኢዩ። ይኹን’ምበር ነቐፍቲ ክንከውን ኣለና ኢልና ንጌጋ ሃሰው ኣብ ምባል ጭር ትውጻእ ዶ ክንብል ንውዕል? ተበግሶ እንክውሰድ እንታይ’ዩ፣ ንህዝብን ሃገርን የርብሕ ድዩ ንደልዮ ዕላማ የውቃዓና ድዩ ኣይፋሉን ኢልና ዶ ንሓትት? ታርኽ ብረታዊ ተጋድሎ ታሪኽና ምዃኑ ተገንዚብና ስርዓት ህግደፍ ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ እንክብዝብዞ፣ ዓገብ! እዚ ናተይ ኢዩ፣ ከም’ዚ እምበር ከም’ቲ ኣይነበረን ብምባል በቲ ሓቀኛ መልክዑ ኣብ ግቡእ ማዓላ ከነውዕሎ ዶ ንቃለስ? ዶስ ንሱ ናተይ ስለዝበሎ ታሪኽና ክሒድና ምስ ገዛእ ርእስና ክንራጸም ንመርጽ? ካብተን ኣብ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተፈጥራ ውድባትን ኣብ መንጎአን ዝነብረ ፍልልያትን ኣብ መንጎ ሓድሕደን ዘካየደኦ ኩናት ይኹን ብሰንኩ ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝወረደ ጉድኣትን ዘይሓዊ በሰላን ተማሂርና ንናይ ሓባር ቃልሲ ዶ ንሰምር? ኢሰያስ ንዘፍለሶ ሜላ ፈላሊኻ ግዛእ ንዝኹስኩሱ ዜጋታት እናተዓዘብና ዓገብ ኣብ ክንዲ ምባል ግዳይ ስለዝኾንኩ ንዓይ ዝረኸበትኒ ትርከቦም ኢልና ዶ ጸግዕና ሒዝና ተዓዘብቲ ንኸውን? ኣብ ኣኼባ ክንደይ ሰዓት ተዛሪብና ዘይኮነ እንታይ ኣፍሪና ኢልና ዶ ግምገማ ንገብር? ብዓቢኡ ነቲ ተመሊሱ ዘይርከብ ወርቃዊ ህዝብናን ሃገርናን ናይ ምድሓን ዕድል ክባኽን እናርኣናዮ ዝሃነጽናዮ ከነፍርስ ኣኼባታት ከነካይድ ዘይብልና ግዜ ከነባኽን ዶ ንውዕል ኣለና? ንሕና ደቅና ከይነዘኽትም መስዋእቲ ምኽፋል ከምዘይምልከተና እናርኣናዮ ካልኦት ደቆም ኣዘኽቲሞም መስዋእቲ ዘይከፈሉልና ኢልና ከነጉባዕብዕን ከነማርርን ዲና ንነብር ዘለና? ንደቅና ኣብ ክንዲ ሓርነት ባርነትን ስደትን ከነውርሶም ዲዩ ምርጫና?……ወዘተ። ነዚኦምን ካልኦትን ሕቶታት ብቕንዕና መሊስና ኣንፈትና ከነስተኻኽል ከድልየና ኢዩ።
እምብኣር እንታይ ኢና ንገብሮ? ህዝብና ካብ’ዚ ኣንጸላልይዎ ዘሎ ናይ ህልቂት ኣደራዕ ከመይ ጌርና ኢና እነድሕኖ? ነዛ ንደቅና ከነረክቦም ዝግብኣና ሃገርናኸ ካብዚ ኣትያቶ ዘላ መዓሙቕ ጥፍኣት እንታይ ከፊልና ኢና እነድሕና? ኢልና ንሓትት ዘለና ኩልና ኤርትራውያን ኣብ ታሪኽና ሓደ ወሳኒ ምዕራፍ ክኸፍተልና ዝኽእል ሓሳብ ቀሪቡልና ኣሎ። እቲ ብህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኤርትራ ዝቐረበ ህጹጽ ጻዋዒት ንዝበረኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዝብል ሰነድ ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ከነድሕን፣ ጽባሕ ናብ ውሑስ ቀጻልነት ክንጓዓዝ ዘኽእል ንኹሉ እንተታት ኣብ ግምት ዘእተወ ሓጋዚ መምርሒ ስለዝኾነ ክስዕቦ ይግብኣና። ሃገር ኣብ ኢድ ነፍስወከፍና ወዲቓ ስለዘላ ካብ መስርዕ ኣጆኹም በሃልትን ተዓዘብትን ወጺእና ናብ ተሳተፍትን ተግበርትን ክንሰጋገር ንትግባረ ውሳነታት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት በብዝመስለናን በብዝጥዕመናን ክንወንጨፍ፣ ምስ ግዜ ክንቀዳደምን ኤርትራዊ ስረና ከነመስክርን ዝተኸፍተልና ታሪኻዊ ዕድል ንጠቐመሉ።
ስለዚ ድሕሪ ቦለኛኸ ናበይ ንዝብል ሕቶ ኩልና ደለይቲ ፍትሒ ዕላምና ድሕነት ህዝብናን ሃገርናን ስለዝኾነ ቆላሕታና ካብ ኩሉ ዘለናዮ መኣዝናት ናይዛ ዓለም ናብ ውሽጢ ኤርትራ ኣነጻጺርና፣ ነቲ ንኢሳያስን ቑንጣሮ መጫፍርቱን ናይ ምውጋን ዕማም ምስቲ ብህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ምውድዳባት ኣብ ማእከል ኤርትራ ከም ዝላገብ ብምግባር ናብ ምትካል መሰጋገሪ መንግስትን ቅዋማዊ መንግስትን ገጽና ከነምርሕ ይግብኣና።
መብጽዓ ሰማእታት ብህጹጽ ይተግበር!!!!
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ!!!
ካብ ተሓባበርቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓርነት!!!
Madiha Al-Junaid (author) - Yemen Times
Dozens of Eritrean refugees are scattered across the Al-Safeyah area of Sana’a, a densely populated neighborhood estimated to have the largest number of African refugees in the city. Women sit in groups on threadbare carpets, blankets, or mats in streets corners. They are surrounded by playing children, running, shouting, smiling, and laughing; easily distracting observers from the tragic experiences they went through on their way to and through Yemen.
A group of around 200 Eritrean refugees have been living on the streets of Sana’a for months, as they themselves explain. They were arrested and sent to jail upon their crossing of the red sea and the Yemeni coastal border.
According to Omar Abu Bakr, who acts as the group’s representative, he and the other refugees have spent between three and twenty months in the central prison of Hodeida governorate.
Not every Eritrean who arrives in Yemen gets imprisoned, explains Abdullah Ali Al-Zurka, the director of the Deportation Department in Sana’a. It is only those who do not obtain official refugee status and count as “illegal immigrants” who face jail time. “As soon as they are officially acknowledged as refugees they are freed from prison.”
Surprisingly, refugees appear quite understanding of their imprisonment, explaining that the Yemeni government was rightfully concerned about Yemen’s security and had to preserve its country from “human trafficking.”
The refugees that are living in Sana’a’s streets and are represented by Abu Bakr have all undergone imprisonment before they were freed by the United Nations Refugee Agency (UNHCR).
According to Al-Zurka, the UNHCR office suggested the movement of all freed refugees to Sana’a, where it is easier to process their legal documents and officially ratify their refugee status.
The Eritrean group was housed in hotels located in the Al-Safeyah neighborhood for three months before receiving documents identifying them as refugees. Once their legal status was clarified, UNHCR provided little further assistance, simply recommending they integrate with local groups to build themselves a living in Sana’a.
Idris Ahmed, a fifty-year-old fisherman and a refugee within the group, came to Yemen expecting to receive shelter, lodging, or resettlement in a third country by the Yemeni government or the UNHCR.
“None of that happened… instead we were left abandoned on the streets,” said Ahmed.
Neither Ahmed nor any of the other refugees were prepared for what awaited them in Yemen.
Driven by harships in their home country, not much thought was given to the future in Yemen, which was mainly chosen as a destination because of its proximity. Everything seemed better than home. “We decided to go to Yemen in order to seek humanitarian asylum there because it was the easiest way for us, via the sea, only a 72-hours trip,” Ahmed recalls.
“We never heard of a good or a bad situation in Yemen. All we did was flee,” explains another refugee, Helen Berhey.
Escaping the Eritrean military
Ahmed, who ran away from the tyranny of his government, explains that he had been forced to join the military regardless of his old age.
Fatima Mohammed, an Eritrean housewife, left her country with her husband, a soldier, for a similar reason, seeking a better life and future. “As a soldier my husband could not provide me and the kids with a life worth living. He sometimes stayed away from home for more than a year, or a year and a half,” she explains.
Holding one of her children in her arms, she adds, “once we arrived in Yemen we spent six months in jail. It was a very tough experience.”
The female refugees weren’t all housewives before they fled Eritrea—a couple of women were part of the Eritrean military as well.
“In Eritrea, military service is mandatory after the 11th grade for all citizens aged between sixteen and fifty. No one can apply for a job or proceed with their education unless they join the military first,” said Berhey, a female soldier who has been in the military for three years before she fled Eritrea with her two brothers, also soldiers.
Following military service, all Eritrean citizens, except for the elderly, must carry an official document with them at all times, stating that he or she completed military service. “Sometimes the military forces arrest people who are walking on the street without these papers. They also search houses for those who did not join the military to arrest them and forcefully send them to the military training base,” said Maryam Qermay, another female soldier who fled her life in Eritrea after having served in the Eritrean military since 2008.
Speaking about her experiences, she says, “I wanted to continue my education and become a secretary. That is why I initially joined the military.”
According to Qermay, the treatment she experienced during her military service was harsh.
“Our training started at 3 AM and lasted until 6 PM every day. We were beaten with a baton by our supervisors whenever we failed to meet their commands or were late,” said Qermay.
“Some people died during their military service due to heart diseases due to insufficient medical care,” she added, describing the military service as “slavery.”
Thousands of Eritreans flee their country each year to avoid the country’s harsh military service.
Although Eritrea’s “national service” is officially limited to 18 months, in practice the government prolongs service indefinitely. According to a 2014 Human Rights Watch (HRW) report, conscripts are poorly fed, receive inadequate medical care, and earn less than US$30 per month—a sum that is insufficient to provide sustenance for a family.
Children as young as 15 are conscripted into military service, where they are often poorly treated and sometimes face violence, the HRW report reads. Frequently, conscripts are exploited as cheap labor, being forced to work on reconstruction projects for example, such as road building, living in vast barracks in the desert, and not being allowed to leave the work site.
Lacking health services, freedom of expression and religion
Eritrea’s compulsory military service is not the only reason that prompts Eritreans to leave their country. A lack of health services and the absence of freedom of expression and religion were also put forth by Eritrean refugees in Yemen as reasons driving escape.
A 2014 Human Rights Watch report claimed that since 2002, the Eritrean government has jailed and physically abused citizens for practicing religions other than Sunni Islam, Ethiopian Orthodox, Catholicism, and Lutheranism, which are the four government-controlled and officially recognized religions.
Accordingly, refugees like Qermay complain they have faced severe discrimination due to their religious identity.
Being a protestant and non-Lutheran Christian, Qermay explains that “those who are protestant Christians, like me, face difficulties and racism from the government.” Once police forces broke into the church of her Protestant community, interrupted their prayer and imprisoned the worshipers, including old people, women, and children.
“We were released later and asked in a threatening tone to never have our [Protestant] prayers again,” said Qermay.
Living under difficult conditions in Yemen
“We are facing really bad conditions and circumstances here,” said Abu Bakr, referring to his current life in Yemen. “Our life is now based on charities and people’s mercy,” which is neither a permanent nor a sustainable source of income.
Feeding themselves and their family members, however, is not the only concern of Eritrean refugees living on the streets in Yemen; weather, security concerns, and health issues constitute serious challenges as well.
“Rainy days wet all our carpets and the pieces of cartoons we sit on. We try to hide from the rain with our children, fearing they will get sick. Once we were helped by this young man owning a toy shop, in which we could stay during the rain,” said Mohammed.
Refugees’ security concerns also matter, in a country which is widely acknowledged to find itself facing a very difficult security situation.
8 According to Qermay, “there are days when we can’t sleep out of fear, hearing very close gunfire.” Refugees, she says, find themselves in a very dangerous situation, lacking any protection. “All we can do is turn to human rights organizations and ask for their help.”
Several of the problems refugees are facing in Yemen could be solved by finding them a proper shelter. I fact, living in a safe place with food and adequate services constitutes a key demand among homeless Eritrean refugees in Sana’a.
Sanaa Mohammed, the chairwoman of the Eritrean community leaders, said that the refugees represented by Abu Bakr demanded to be moved to a camp during the meetings with the UNHCR.
“However, they never submitted the documents that are required to be moved to the camps,” she said.
In her opinion, refugees were not placed in camps because they did not know they had to submit a written request. Another possible reason, she assumes, might be that “camps are already fully packed.”
Mohammed’s presumption is contradicted by Jamal Al-Ju’bi, the protection official at the UNHCR. “Camps exist and they can file request to us, moving to those camps anytime,” says Al-Ju’bi, referring to UNHCR refugee camps in Lahj, Taiz, and Raima governorates. He problematizes the “camp solution”, however, saying, “we took them out of prison where they had to live under bad conditions. We don’t want the camp to become another prison.”
Supporting his argument, Al-Ju’bi refers to the 1951 Refugee Convention, which was signed by Yemen, and requires each contracting state to accord the right to refugees “to choose their place of residence and to move freely within its territory.”
Instead of emphasizing the camp solution, the UNHCR is trying to integrate Eritrean refugees into Yemeni society. “We provided and linked them to community leaders who help them find housing and jobs, and who report their needs regarding education, health, legal matters…etc.,” said Al-Ju’bi.
So-called “community leaders” are selected by refugees and confirmed by the UNHCR to act as mediators between the two parties.
Al-Ju’bi explains that the UNHCR office can only assist Eritrean refugees in finding decent housing and providing them with essential services, including health services, psychological consultancy, legal help, or education in public schools. Using their Letter of Recognition for Refugee Status, Eritrean children can actually enroll in public school. While the government grants refugees access to education, it refuses to offer health services, denying them any access to public hospitals. Instead, Eritrean refugees must rely on health centers that operate in coordination with the UNHCR and provide them with free health services.
With very little government funding allocated to refugees, the UNHCR and other international organizations, including the International Committee of the Red Cross, the International Organization of Migration, the United Nations International Children’s Emergency Fund (UNICEF), or Save the Children, constitute crucial players in the support of refugees in Yemen.
In May, Al-Ju’bi reported that around 40 refugees, who were released from prison, have been successfully integrated in society, and that a small number have managed to find jobs and housing.
More than two months later, Mohammed explained that “over 80% of the Eritrean group of refugees that had to live on the streets, found shelter. They got jobs, and others were enrolled in the vocational training that the UNHCR office provides.”
These figures are problematic, as 20 percent of all cases remain unresolved. With high unemployment rates in the country and over 250 thousands registered refugees, the full integration of Eritreans into Yemeni society is a difficult task.
In light of the dire situation Eritrean refugees are facing in Yemen, it seems little surprising that many of them wish to leave the country as soon as possible, trying their luck elsewhere.
Al-Zurka and Al-Ju’bi agree that most Eritrean refugees wish to resettle to a third country,” saying that “Yemen seems to be a first destination for them, a transit, before heading to their aimed final destination, Europe. They only came here to get resettled.”
Fetsum: The Eritrean Islamic Congress Party EIC
Reconciliation: Anyone that preaches for peace and reconciliation should practice the theoretical wisdom in order to stay consistent with the preaching; the person remains being a hypocrite otherwise. Going toe to toe with other minds on any subject matter cannot originate without ego, the disease that makes one a victim of self obsession. Like water pacifies fire, letting go resolves the contradiction between different opinions. No matter how differently Assena and I see the value of my disallowed article, the tension must be defused in favor of the struggle for the most important stake here is the condition of the Eritrean people which we should use to reconcile our differences and move on.
So elusive the question of right and wrong or that of true or false has been it can force one to breach other people’s perceptional territories. Ego can destroy the relationship of two entities only when given the chance, things normalize otherwise. In this situation, I refuse my ego to dominate my integrity into further complicating the little hick up between us (ASSENNA AND ME) and tend to move on without any grudge and personification.
At the bottom line of the matter, there is no such thing as truth or reality in the socio-philosophical spectrum of life for no human nature can measure it in pieces: We can only face a happenstance through compromise to reach a middle ground that best accommodates the two conflicting sides in question. The moment we freely exhaust all possible constants and variables of something without bias to our individual opinions we have relatively reached the limits of absolute truth only in that regard. One’s feelings and preconditions cannot represent the objective reality for the universe does not revolve around an individual’s concept of reality.
No subjective outlook focused on making objective impact can succeed without appreciating the notion that human beings react to different situations differently by natural fabric. Arguing about whether something is true or not does not change the real nature of a subject matter in examination for nothing satisfies everybody else equally.“People may keep looking for the right answer, but there is no right answer. Everything is relative rather than absolute. That is the answer”, says LAMA SURYA DAS in Awakening the Buddha within. There is nothing for me to discuss or to prove in this scenario any longer, only to continue my conviction until I exhaust my potential enjoying the moment. I therefore cannot persist on making the release of my article a condition to continue writing at Assenna without gravitating on the issue beyond necessary and prioritizing my personal feelings to the cause of the Eritrean people for justice and democracy.
You can think of me as a radical or an extremist in so far as the concept of democracy is concerned because I believe I am. I don’t think Eritrea or any other society can fully experience my understanding of democracy: There is no society that practices it 100%. But I hope the struggle will produce some sort of democracy in future Eritrea and I think this is what we are fighting for. I have no idea how the experience will change my style of writing ahead but I am sure it has changed something in me that I have not precisely figured out yet.
Reminding people to be responsible of their reaction to my articles and to read my disallowed article “Women and religion” at the Kunama Website (http://www.mesel-biherat.com) I have chosen moving on with Assenna on the few articles I intend to write till the end of this year when I will have substantially completed my spiritual journey on the Eritrean question of democracy that started in 2012. I hope the website will do its part in this reconciliation drive. Further, I will as well post my articles at this website from now on in order to maximize the probability of communicating with the people without interruption.
This is a continuation of my analysis on the Eritrean Political Parties within the EDA that started way back in time at Assenna. I did my subjective analysis on about ten of the parties in the pool, the last being the Kunama Party and this is on one of the remaining parties in investigation.
The Eritrean Islamic Congress EIC: The Eritrean Islamic Congress is one of the political parties within the EDA and is chaired by Mr. Ibrahim Malik. According to the party’s website; “The Eritrean Islamic Congress is a political and public organization, working to reform the Eritrean political and social situation, to achieve freedom, justice and uphold the principles of consultation and uphold the values of religion and virtue and establish security and stability. In addition, to organize the citizens who believe in its principles, objectives and political programs and protecting them“
Among few other specifications, this political party has the following vision in Eritrea:
EIC: “Principles: Eritrean Islamic Congress deals with the reality of Eritrean situation based on the diversity of cultural, social, economic and civilization, commencing from the following principles:
1) Religion and its values, purposes and norms which are the key components of the decent Eritrean society. “
Comment: This sounds good as long as it is limited to securing the freedom of the people in freely practicing their religious beliefs in the society, which I believe so has been the case since the Ethiopian colonialism in the country and all the way until this time in experience under this regime. The question here is if this party separates religion from politics, which is not very clear from principle (1). I agree that religious values were key co-existential and ethical components of any society including ours but does this party suggest religions staying away from politics or not? Does it consider religion as a private phenomenon or as political as well?
EIC: 2) “Shura, justice and freedom, equality and human dignity, are the basic principles of politics, governance and organization.”
Discussion: Shura justice is now part of the party’s principle (2) and this provokes me to research on what it may be. One of the sources of information states the following:
“Shura (Arabic: شورى shūrā) is an Arabic word for “consultation”. The Quran and Muhammad encourage Muslims to decide their affairs in consultation with those who will be affected by that decision. Shura is mentioned three times in the Quran as a praiseworthy activity, and is a word often used in organizing the affairs of a masjid, and an Islamic organization, and in parliaments on democratic votes. “
Comment: It so seems like Shura justice depends on communal consultation instead of constitutional justice on a given case so to say. Obviously, the communities affected by this justice system may then be the Moslems and the consultants most probably being the elders or the most religious elements of the communities. The question is how the communities are expected to apply this justice system and based on what: Is it based on the Sharia or a different form of Islamic law that is obscure so far in this information? Are women allowed to be in the consultation team or it is exclusively reserved for men?
Further; “Shura in Islam: Some modern Sunni Muslims believe that Islam requires all decisions made by and for the Muslim societies to be made by shura of the Muslim community and believe this to be the basis for implementing representative democracy. Traditionally however, the Amir/Sultan/Khalifa would consult with his Wazirs (Advisors) and make a decision, after taking into consideration their opinions.
Shia Muslims say that Islam requires submission to existing rulers, however they are chosen, so long as they govern according to sharia or Islamic law. This is a more traditional approach, characteristic of many centuries of Islamic history. The difference between the two appears more semantic than actual—the latter accept that the rulers must be accounted in all aspects of ruling, to ensure affairs are managed in the best possible way whether decisions were taken through consultation or not.”
Comment: Ultimately the two types of said justice system appear very much the same with the exception that the rulers of a society take the responsibility of justice in the second Islamic denomination (Shia). The rulers are supposed to be chosen according to the Sharia and thus most probably carry on the Sharia law in delivering justice to the community. The community does its justice in the first arrangement, in what still appears of being based on Sharia law. Which one of these two the Eritrean Islamic Congress party wants to practice is still unknown but it sounds like it supports the application of Sharia either way. In whatever way the issue may be put under for discussion, this law strictly applies to Moslem communities and one wonders how the Party will manage the diversified Eritrean society should it take power in Eritrea through democratic election. Will Eritrea have two constitutions under the leadership of this political party (for the Christians and Moslems)? Is it possible to apply two religion based constitutions in diverse country such as Eritrea? Has this type of governance ever been practical in any other society in the past?
Source of Information: “Shura and contemporary Muslim-majority states: In some Muslim nations, shuras play a role in the constitution or governance. Some Muslim nations, such as Turkey, are secular democracies, and (Morocco) is a constitutional monarchy. They could thus be said to be ruled by one version of shura. For instance, the bicameral Parliament of Pakistan is officially called the Majlis-i-Shura, although the Constitution uses various spellings of the term. In Egypt, the Upper House of Parliament is known as the Shura Council. The People’s Consultative Assembly in Indonesia is called Majlis Permusyawaratan Rakyat in Indonesian language. The word musyawarat is derived from shura/syawara.
In some monarchies and clerical regimes, there is a shura with an advisory or consultative role. Saudi Arabia, a monarchy, was given a shura council, the Consultative Assembly of Saudi Arabia, in 1993; there are now 150 members. All real power is held by the King, who is elected by family members. Oman, also a monarchy has a shura council; all members are elected except the president, who is appointed by the Sultan. The council can only offer advice, which may be refused if vetoed by the Sultan.
In Iran, a council called the assembly of experts has the ability to impeach the supreme leader. In addition to that, a general shura wields legislative powers, equivalent to a modern day Western parliament.
Shuras have also been a feature of revolutions in Islamic societies, such as in the Iranian revolution of 1979, where they were formed by workers and held considerable power over parts of the economy for a year before being dismantled. Shuras were similarly a feature of the uprisings in Iraq[5][6] in 1991, where they functioned as a form of participatory democracy.”
Comment: Now this being the case in the majority Moslem countries, what should be done in societies that are half Christians and half Moslems like ours? How may this political party apply the Shura in our society and what is it suggesting to do with the non-Moslem portions of our country? So far there is nothing in its vision that clearly explains these matters.
Source of information: “What is the shura principle in Islam? … It is predicated on three basic precepts. First, that all persons in any given society are equal in human and civil rights. Second, that public issues are best decided by majority view. And third, that the three other principles of justice, equality and human dignity, which constitute Islam’s moral core, … are best realized, in personal as well as public life, under shura governance.”
Comment: Are women going to be considered equal to men in this justice system? Do they have the same rights as men? To my understanding, the marriage and divorce rules for women and men are always in favor of men in Islam and this does not guarantee the equality of women in Islamic societies leaving the many other controversial issues associated with the religion aside for now. Second, what may be said majority view in Islamic societies that considers women unequal to men? One way or another I see great danger to our women in the future in this justice system. Third, if women were to be judged differently to men, how can the concept of equality and justice apply in this situation? How can women be dignified while considered different in this situation?
EIC: 5) “Arabic and Tigrinya languages are the two national official languages in Eritrea but with a consideration of other local dialects.”
Comment: This has been the norm of the Eritrean life since 1952 and I have written few articles on this at Assenna. I don’t need to discuss this in detail here. What appears different in this situation is the fact that this political party leaves a room for considering other native languages or dialects for the national language status. I found this consideration very important to the people in future Eritrea specially if applied in practice because I believe our native languages must get the same respect as Arabic to say the least.
EIC: “Eritrean Islamic Congress works to achieve the following objectives:
2. Consolidate the values of religion and good morals in the Eritrean society. “
Comment: It is not clear what ‘good morals” is supposed to mean and who decides this in a given society? Do women have the same deciding power as men in here? Do said morals conform to religious values in this case and what may the values be? How good are said values to women in terms of justice, equality and freedom?
EIC: “7. Cooperation and integration with the Arab, African and international interests so as to ensure Eritrea interests. “
Comment: Although the cooperation part sounds good in this article, I cannot understand what the integration may mean in this context. Integration is taught to mean one of the following according to a source from the Net:
1. an act or instance of incorporating or combining into a whole.
2. an act or instance of integrating a racial or other ethnic group.
3. behavior that is in harmony with the environment.
Question: What exactly does this political party want to do with its concept of Integration? I believe this must be clearly answered and taught by the Party in order to avoid confusion.
In conclusion; a balanced political society applies democracy completely free of religion and ethnic affiliation and I have no idea how we Eritreans can manage such a setup by mixing up religion with politics. The Eritrean Islamic Congress certainly claims to be democratic but yet, it projects to treat the Moslem Eritreans differently from the other portions of the society through the Shura justice system. It advocates equality of all people in the society but yet, treats men better than women by the merit of its Islamic program. By suggesting the Shura justice system in the Moslem portion of our society, this political party indirectly forecasts accommodating two constitutions in the diversified Eritrean society, where in fact geographically defined societies should adopt a common constitution to guarantee equality of its members. I found it very contradictive as such and I cannot see this party delivering equal justice to men and women because the Shura does not. I cannot see this party delivering freedom in Eritrea while at the same time forecasting of governing it with two separate constitutions. I don’t see it as a neutral political force because its vision adopts Islamic law in our diversified society where half of its composition is Christian by religious denomination. Further, its concept of integration with the Arabs for instance is not clear and more information is necessary for us to understand what this is about. Thank you
Voice of Assenna: EritreanJustice Seekers in the US Protest Against the PFDJ Festival in Bay Area, Mon, Aug 18, 2014
መደበሩ ኣብ ዱባይ ኮይኑ ከም ሓላፊ ዕድጊ ክሰርሕ ዝጸንሐ የማናይ ኢድ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ (ሓጎስ ክሻ) ኣቶ መሓሪ ወልደስላሰ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሑ ናብ ኣመሪካ ከምዝኸደ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቶ መሓሪ ካብ ኤርትራ ዝተዓደነ ወርቂ ዝርከቦም ጸጋታት ንወጻኢ ዝሸይጥ፣ ናብ ውሽጢ ሃገር ክኣቱ ዝድለ ንብረት ካብ ወጻኢ ዝሽምት ቀንዲ ወኪል ዕድግን መሸጣን ናይቲ ስርዓት እዩ ነይሩ።
ኣቶ መሓሪ ካብ ኣመሪካ ናብቲ ህግደፍ ብምጽንባር ንነዊሕ ዘገልገለ ናይ ቀርባ ዓርክን መሳርሕትን ሓጎስ ክሻ እዩ።
ኣቐዲሙ፣ ኣብ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ መሳርሕቱ ንሓጎስ ክሻ ዝነበረ ላዕለዋይ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ኣቶ ነጋሽ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ስርዓት ብተመሳሳሊ መንገዲ ራሕሪሑ ኣብ ነርወይ ዑቕባ ሓቲቱ እዩ።
Voice of Assenna:Intv with Yemane T/Gergish, Fmr Member of the EPLF’s Secret Party & Intelligence – Part 5 – Saturday, Aug 16, 2014
VISIONARY ERITREANS STANDING FOR ERITREA AT THE UNITED NATIONS YOUTH ASSEMBLY
EDITED BY: TESFAGABIR BERHE TESFU (GEORGE)
SOUTH AFRICA
Vanessa Berhe and Meron Semedar has successfully voiced the plight of Eritreans at the 14th Annual United Nations Youth Assembly (UNYA). The event took place at the United Nations headquarters in New York from 5 August to 9 August 2014.
During the event both delegates addressed the atrocities of the dictatorial regime on Eritreans residing both within the country and those in the Diaspora. They reminded the delegates the root cause of the exodus of young Eritreans to other African countries and beyond. They emphasized the Eritrean regime has failed dismally in empowering the Eritrean youth hence the only way the youth could respond to this is through fleeing from the country in numbers.
During the assembly, 550 young people from around the globe gathered to discuss on the Millennium Development Goals(MDG) and to share their roles in effecting change in their respective countries positively. Vanessa Berhe and Meron Semedar made Eritrea proud not only by representing the country but also by voicing out the main concern of Eritreans.
During the 11th assembly (last year) Eritrea was represented for the first time by Meron Semedar and he is now accompanied by Vanessa Berhe – the event takes place twice a year.
On a social venture that was created under the resolution project of the United Nations Meron Semedar stood as a representative of the Oakland/ Bay Area, California and gave a presentation about the groups venture. The venture, “Refugee Empowerment Program aimed at assisting Eritreans” managed to make it until the finals-hence it will be getting mentorship from those who work at the UN headquarters.
During cultural event of the assembly Meron Semedar gave cultural performance of Bilen song which most of the delegates joined him on stage. (link: https://www.youtube.com/watch?v=CTbnDRKtd5w)
Vanessa Berhe also discussed about her activism- One day seyoum which many people were inspired by her work and pledged that they will make the cause of One Day Seyoum heard in their respective country. One day Seyoum is an initiative taken in a bid to facilitate the release of a veteran Eritrean journalist (Seyoum Tsehaye) from the dungeons of the dictatorial regime, he (along with more than 10 other journalists) have been detained from 18 September 2001 until today, in communicado and without due course of law.
When Meron Semedar was asked what motivated him to attend such event, he said he wanted to make sure the plight of the Eritrean youth gets recognition in the world, he also said he wanted to motivate other Eritrean youngsters to take advantage of such a platform not only to solve the Eritrean problems but also to take an active part in helping other countries to solve their domestic and international issues.
Both the delegates were warmly welcomed by the community members in New York and they were assisted by those residing in Washington DC metro area.
Breaking News: ኣብ ሊብያ፣ ከተማ ትሪቡሊ፣ ኣብዚ ሰዓት’ዚ ውግእ ሕድሕድ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ቦታ ኣስታት 700 ኤርትራውያን ስደተኛታት ብኹሉ ዙርያኦም ብውግእ ተኸቢቦም ኣብ ከቢድ ራዕዲ ይርከቡ ኣለዉ።
ኣብ ሊብያ፣ ከተማ ትሪቡሊ፣ ኣብዚ ሰዓት’ዚ ውግእ ሕድሕድ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ቦታ ኣስታት 700 ኣብ ቤትማእሰርቲ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብኹሉ ኩርናዓት ብውግእ ተኸቢቦም፣ ህይወቶም ንምድሓን ናብ ዘብሉዎ ጠፊኡዎም ኣብ ከቢድ ራዕዲ ይርከቡ ከምዘለዉ ኣብቲ መዋጥር ዝርከቡ መሳኪን ኤርትራውያን ግዳያት ብቴለፎን ኣብ ዝሃቡና ሓበሬታ ኣፍሊጦም።
ንሳቶም ልዕሊ 300 ካብኣቶም ነብሶም ንምድሓን ፈቖድኡ ከምዝተበታተኑ ክገልጹ ከለዉ፣ ሓያለ ደቀንስቶ ከምዝተዓመጻ፣ ልዕሊ 20 ደቂ ኣንስትዮ በቶም ነቲ ቤትማእሰቲ ዝተቖጻጸሩዎ ተቓወምቲ ምስተወስዳ ድሃየን ከምዘይፍለጥ ኣገንዚቦም። ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዘለኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ነዚ ህጹጽ ኩነታት ኣመልኪትኩም ንመንግስታውያንን ዘይመንግስታውያንን ማሕበራት ብምሕባር እዞም ግዳያት ዑቕባ ዝረኽቡሉ ኩነታት ኣብ ምፍጣር ክተሓባበሩ ንጽውዕ።
እቶም ግዳያት ናይ ደቀቕትን ከቢድ ብረትን ቶኽሲ ኣብ ከባቢኦም እናተሰምዐ ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ ዝሃቡና ናይ ቃል ምስክርነት ጸኒሕና ብድምጺ ከነቕርብልኩም ኢና።
The justice minister Karen Hækkerup has announced that she wants to look into the increasing number of asylum-seekers hailing from the east African country of Eritrea.
Last month Denmark experienced 510 asylum seekers from Eritrea, compared to an average of about ten per month during the first quarter of this year.
“We need to look into who the asylum-seekers from Eritrea are, why they are coming to Denmark, and whether they have legitimate protection needs,” Hækkerup said in a press release.
“If they don’t, they need to be sent back. I’ve noted that Udlændingestyrelsen [immigration services] intends to send a mission to the area to evaluate the situation.”
READ MORE: Number of asylum seekers charged with crimes rising
Neighbourly advice
The minister went on to explain that the many Eritrean asylum-seekers will not be granted asylum until the evaluation has been completed.
Denmark isn’t the only nation to experience a spike in Eritrean asylum-seekers recently. Norway, the Netherlands and Germany have all experienced similar increases, and the Justice Ministry is in dialogue with the authorities in the three nations to glean their experiences.
Hækkerup has also established a work group tasked with looking into how border control areas and airports can be improved in terms of tackling human trafficking and illegal immigration.
Richmond, Mayor Gail McLaughline ድሓር ብኣካል ኣኼባና ንደሞክራስያዊ ቃልስናን ንማሕበርናን ናይ ደገፍ ደብዳቤ አስዒባ ሊኢኻትልና (ቕዳሕጥብቆተመልከት)።
ሬሳ ከይትቐብር *በድኒ ናይ ሃገርካ *ካብ ዝመውት ነዊሕ ዝገበረ ሬሳ
ኣብ ስደት ክትመውት ካብ ፌራ ሃዲምካ
ኣንታ ሓዊ ስውእ ናጽነት ዘምጻእካ
ኣንታ ወዲ ስውእ’ወ ዶባትካ ዘውሓስካ
*ንዘላሚ ስርዓት ብበትሩ ቀጺዕካ *ንረጋጺ፡ ንጨቋኒ
ታሪኽ ዘይትደግም ቅያ ኣያታትካ!
ሕድሪ ስውኣትና ቃልካ ከይትፍጽም
ጸላም ተጎልቢብካ ካብ ሬሳ ክትሃድም
ክሳዕ መዓስ ኢኻ ብስደት ክትሓልም
ተበራበር’ንዶ ስቓይና ከኽትም!
እቲ ኣብ *ዙይን ዘሎ ዝማጣላዕ ሬሳ *ዓራት ሬሳ
ሃገርካ ምስ ህዝባ ወትሩ እናሓመሳ
ሓፋሽ ኤርትራዊ ወዲ ቆላ ከበሳ
ዝሓዘነት ኣደ ልባ ክትድብሳ
ነዚ ጨካን ስርዓት ሃገር ዝደነሳ
ኣዕሚቚካ ቅበሮ ወላዲት ክሕሳ!
ኣንታ ግዳይ ምልኪ ናይ *ደማሒ ጊላ *መላኺ
ነታ ህይወትካሲ ንበል ጨኪንካላ
ንወላዲትካ ግን ዘይትድንግጸላ
‘ውላደይ’ ክትብል ብሓዘን ቆምሲላ
ድምጽኻ ክትሰምዕ ‘ኣሎ’ ተባሂላ
ንኹሉ ክትሓትት ተሌፎን ደዊላ
ካብታ ትፍለያስ መዓስ እፎይ ኢላ!
ልቢ ወላድ ኮይኑ ከይረኣየ ዘይቀብጽ
ሞይቱ እናበሉዋ ‘ኣሎ’ ከተድምጽ
ኣሰርካ ንምርካብ ኣበይ ዘይትረግጽ
እኽለማይ ተሓሲማ ከም ቆጽሊ ክትነቅጽ
ረይረይ እናበለት ንንፋስ ክትጉንጽ
ኣቤት ተትርእያ ተሐዝን ተደንግጽ!
ጸጒራ ተደርሚማ ዝርንዛሕ ክትነብዕ
ህግደፍ ኣብ ቅርዓታ ብጓይላ ክስስዕ
ከመይ ጌራ’ያ እሞ ሓዘና ክትርስዕ
ፍጹም ተሸሪብካ ቃልካ ከይትሰምዕ
ኣለኹ ዘይትብላ ልባ ንኽጸንዕ!
ውሉድ ሕሱም ኮይኑ ንኣኻ ትናፍቕ
ምዝራብ ስኢና ክትብል ሕንቕንቕ
ንሓንቲ መዓልቲ ዋላ ሓንቲ ደቂቕ
ድምጽኻ ሰሚዓ *ብሽንሆት ክትስሕቕ *ብደስ ዘብል ነገር
ኣለኹ ኣደ በላ ስምዓያ ኣታ ሕንቁቕ!
ዝዓረበት ጸሓያ’ወ ደጊማ ክትበርቕ
ወላዲት ቀሲና ልባ ከተውድቕ
ነዚ ጠንቂ ሕሰም መላኺ ክትጭፍልቕ
መጻእኩ ኣደ በላ መገድኻ ኣይተርሕቕ!
ብሽንሆት ንኽንነብር፡ ዕምሪ ምልኪ ነሕጽር!
ካብ ሓውኹም መሲናስ 15-08-2014
By Mohamed Taha Tewekel, Wednesday, August 13, 2014
ADDIS ABABA – Djibouti on Wednesday called for the release of a military officer allegedly captured by the Eritrean army.
“Eritrea must release the military officer it captured on July 25,” the Djiboutian Defense Ministry said in a statement.
The ministry accused the Eritrean army of detaining the officer, who, it said, had been accompanying a Qatari military delegation to the demilitarized zone on the border between the two countries.
The ministry went on to warn that Eritrea’s failure to release the officer would endanger a Qatari-mediated peace process between the two states.
“The mediation process will be jeopardized if Eritrea fails to release the Djiboutian military officer, who was captured while accompanying a Qatari military delegation visiting the demilitarized zone,” it stated.
Since 2010, Qatar has mediated between the two countries following a war between them in 2008.
Under Qatari mediation, Djibouti released hundreds of Eritrean prisoners and handed them over to the United Nations.
Eritrea, for its part, has yet to follow suit.
“Qatar is also responsible for the capture of the Djiboutian military officer, since he was with its delegation at the time of his capture,” the ministry said, urging Qatar to pressure Eritrea to release the officer.
“It should also pressure Eritrea to live up to its international commitments on such matters,” the ministry added.
Copyright © 2014 Anadolu Agency
UPDATE: ህጹጽ መጸዋዕታ ንተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና/ Emergency Fund for Voice of Assenna – So far, $6100, £ 2,928.81, €50 Donated – THANK YOU!!
እታ ብገንዘባዊ ደገፍ ህዝቢ ተበጊሳ ንሓያለ ዓመታት ብዘይ ብኩራት ቀጻልነታ ዘረጋገጸት ነጻ ድምጺ ኣሰና ምስ ምውሳኽ ናይቲ ን24 ሰዓታት ኣብ መዓልቲ 7 መዓልቲ ኣብ ሰሙን ዝሰፍሐ ናብ ኤርትራን ከባቢኣን ዝፍኖ ናይ ሳተላይት መደባታ ተሰማዕነታ ኣዝዩ ክብ ኢሉ፣ እቲ ኣብ ምስማዕ ጥራይ ተሓጺሩ ዝነበረ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነበር ውጹዕ ህዝብና ተሳታፍነቱ ክብ እናበለ ይኸይድ ኣሎ። ብዝሒ ተኸታታሊ ኣሰና ዓቢ ‘ኳ እንተኾነ ፣ እቶም ህርኩት ገንዘባዊ ኣበርክቶ እናገበሩ ንኣሰና ከሳልዩዋ ዝጸንሑ ውፉያት ደገፍታ ግን ኣዝዮም ውሑዳት እዮም። ነቲ ከቢድ ጾር እዞም ውሑዳት ህርኩታት ጥራይ ክሽከሙዎ፣ እዚ ኣሰና በጺሓቶ ዘላ ደረጃ ተሰማዕነት ‘ውን በዚ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ወይ ከኣ ‘Pay As You Go’ ዝዓይነቱ ኣካይዳ ቀጻልነቱ ክረጋገጽ ስለዘይከኣል ግን፣ ብዙሓት ውፉያት ደገፍቲ፣ ውሑድ ገንዘብ እናበርከቱ፣ ከይተገዳድዑ ዝዋስኡሉ ሜላ ንምትእትታው ሓደ ህዝባዊ ፕሮጀክት ኣብ ምድላው ትርከብ ኣላ። እቲ መደብ፣ ከምቲ ኣብ ካሊፎርንያ ከምኡ ‘ውን ኣብ ላስቬጋስ ዝርከቡ ብወለንታ ዝተኣኻኸቡ ግዱሳት ብንኡስ ቁጽሪ ጉጅለ መስሪቶም ወርሓዊ ስሩዕ ገንዘብ ብምውፋይ ቀጻልነት ዘለዎ ኣበርክቶ ምግባር ጀሚሮሞ ኣብ ዘለዉ ኣገባብ ዝመርኮሰ ኮይኑ፣ ኣድማሳዊ ንምግባሩ ዝዓለመ እዩ። ብዘይካ ‘ቶም ከም ብዓል ኣን ጆርጅ ካብ ኣመሪካ፣ ኣቶ ተስፋማርያም ወለደጊዮርጊስ ካብ ነርወይ፣ ነብሲሄር ጀነራል መንቆርዮስ ከምኡ ‘ውን ፍዮሪና ካብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣመሰሉ ዝርከቡዎም ብዙሓት ውፉያት ውልቀሰባት፣ ኣብ ዓዲ ጥልያን ብፍላይ ከተማ ሚላኖ፣ ኣብ ነርወይ፣ ቦስተን፣ ከምኡ ‘ውን ኣብ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ግዱሳት ኣዕሩኽ ኣሰና ዳርጋ ስሩዕ ብዝኾነ መንገዲ ክምስገን ዝግብኦ እዋናዊ ደገፍ እናገበሩ ከሰጋግሩና ከምዝጸንሑ ‘ውን ይዝከር። እቲ መደብ ተዘርጊሑ ግብራዊ ክሳብ ዝኸውን ግዜ ስለዝሓትት፣ መደባትና መታን ከይዕንቀፍ እምብኣር፣ ነዘን ካብዛ ጽባሕ ወርሒ ነሓሰ ኣትሒዘን ኣብ ቀድሜና ዘለዋ ሒደት ኣዋርሕ ዘሰጋገር ህጹጽ ገንዘባዊ ደገፍ ክትገብሩልና ብትሕትና ንጽውዕ። ድምጽኹም ድምጽና፣ ድምጺ ውጹዓት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኣፍ ህግደፍ ዓቢሱ፣ እግሪ ተኺሉ ግብሪ ከብቍል ተቓሪቡ ‘ሎ ‘ሞ፣ ከምቲ ወትሩ እንብለኩም፣ መርፍእ ኣለና፣ ፈትሊ ኩኑና! ነቶም ክሳብ ለይቲ ሎሚ ከይተሓለሉ ንድምጺ ኣሰና ብምስላይ ድምጺ ዕቡሳት ከተስምዕ ዘኽኣሉዋ፣ እዚ ኹሉ ዓመታት ስሞም በብእዋኑ ዝተሰምዐን ዘይተሰምዐን ውፉያት ደገፍቲ ኣሰና ኸኣ ደጊምና ብስም ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ነመስግኖም። ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ ! ኣሰና ፋውንዴሽን 29 ሓምለ 2014
ኣብ ሰያትል ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ን 16 ነሓሰ ኣብ ካሊፎርንያ ከካይዶ መዲቡዎ ዘሎ ፈንጠዝያ ፈስቲቫል ንምፍሻል ኣብ ጎድኒ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ተሰሊፎም ክውዕሉ ይሻባሸቡ ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ ኣባላት ቦርድ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንፍትሕን ደሞክራስን ሰያትል ኣብ ዝገበሩዎ ኣኼባ፣ እቲ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ዓምጹጹ ኣደዳ ስደትን ምብትታንን ገይሩዎ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይስ፣ ኣብ ዘዝረገጾ ቦታ ክምክቱዎ ወሲኖም። እዚ ህዝቢ ኤርትራ መዓልታዊ ሞት ደቁ እናተረድአ፣ ኣብ ፈቐዶ ከተማታት ወጻኢ ዘካይዶ ዘሎ ፈንጠዝያ ፈስቲቫላት መርኣያ ጽልኡን ንዕቀቱን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ብምግንዛብ ከኣ፣ ዘርከበ ብኣካል ዘይጠዓሞ ድማ ብገንዘብ ኣብ ምፍሻል ናይዚ መናውሒ ምልካዊ ምሕደራኡ ዝኾነ ፈንጠዝያ ክነጥፍ ወሲኖም።
ኣብ ካልእ ከባቢታት ኣመሪካ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምዝወስዱ ድማ እምነቶም ገሊጾም።
ኣብ ብድሕሪኡ ዝስዕብ ፓራግራፍ ( ሕጡብ ጽሑፍ) ግን ንስኻትኩም ንስኻትክን ኢልካ ድሕሪ ምጅማርካ ብሩህ መደምደምታ ከይገበርካ ወዲእካዮ።” ብምባል ኣሪሙኒ ኣሎ። ሓቁ‘ዩ። ንስኻትኩም ንስኻትክንንብዙሓት ማለት ንካብ ክልተ ንላዕሊ ዝኾኑ ሰባት ከም ንጥቀመሉ ክሕብር ኔሩኒ። ሓው ሱሌማን ከምዚ ዓይነት ተገዳስነት ንኺቕጽሎ እናተላበኹ ከኣ ብልቢ አመስግኖ። እቲዘሻቕለኒ ጉዳይ ግን እዚ ዚስዕብን ኣብ ካልእ ጽሑፋት ብቐጻሊ ዝጥቀመሎም ኣሉታዊ ነቐፌታታት‘ዮም።
BREAKING NEWS: ኣብ ሊብያ ምስራታ ዝተባህለ ቤትማእሰርቲ ተኣሲሮም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 650 ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ተተኳሲ ተባሪዑዎም 7 ከምዝቖሰሉ ተፈሊጡ፣ ዝሞቱ ክህልዉ ከምዝኽእሉ ‘ውን ይእመት።
ኣብ ሊብያ ምስራታ ኣብ ዝተባህለ ቤትማእሰርቲ ተኣሲሮም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 650 ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ተተኮስቲ ናብ መካይን ክጽዕኑ ዝተገደዱ ደቂ ተባዕትዮ ብዝተፈንጀሮም ቦምባ ከቢድ ብረት ይኹን ነታጕ ዛጊት ዘይተረጋገጸ ተተኳሲ 7 ክውግኡ ከለዉ፣ ዝሞቱ ክህልዉ ከምዝኽእሉ፣ ነቶም ቁሱላት ደቂ ተባዕትዮ ብዓይነን ዝረኣያ እሱራት ደቀንስትዮ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበራኦ ዝርርብ መስኪረን።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይተን ደቀንስትዮ፣ እቶም ኣብ ሓደ ቤትማእሰርቲ ተፈልዮም ተታሒዞም ዘለዉ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን፣ ተተኳሲ ክጽዕኑ በቶም ሓለውቶም ተሰንዮም ክወፍሩ ከምዝቐነዩ ብምምልካት፣ ሎሚ ብዘጋጣሞም ሓደጋ 7 ቁሱላት ሒዞም ናብቲ ቤትማእሰርቲ ክምለሱ ብዓይነን ከምዝረኣያ ኣገንዚበን። ዝሞቱ ‘ውን ከምዘለዉ ኣመት ‘ኳ እንተሃቡወን፣ ከይስንብዳ ምእንቲ ብልክዕ ከምዘይሓበሩወን ኣረዲአን።
ሓንቲ ካብተን ሓበሬታ ዝሃባ እሱራት፣ “እቶም ግዳይ ሞትን መቝሰልትን ኮይኖም ዘለዉ፣ ኣሕዋትና ሰብኡትና እዮም፣ ደም እናፈሰሱ ክኣትዉ ምስ ረኣናዮም ካኣ ሰንቢድና ብጋሂ ከነእውን ክንውጭጭን ውዒልና፣ በጃኩም ዝወርደና ዘሎ መዓት ንዓለም ሓብሩልና” ኢላ።
እዞም ካብ ሞት ክሃድሙ ክብሉ ኣብ ዘይፈልጡዎ መሬት ኣብ ማሕዩር ዝርከቡ ግዳያት፣ ተገዲዶም፣ ሊብያውያን ኣብ ዘካይዱዎ ዘለዉ ውግእ ሕድሕድ ብምስታፍ፣ ኣብ ሞትን መቝሰልትን ክበጽሑ ዓቢ ገበን እዩ። መንግስቲ ሊብያ ይኹን እቶም ነቲ ተልእኾ ዝፍጽሙ ዘለዉ ጉጅለታት ከኣ በዚ ኢሰብኣዊ ተግባር ክኹነኑን ክኽሰሱን ይግባእ።
እዞም ብሱዳን ናብ ሊብያ ድሕሪ ምእታዎም ኣብ ብሎኮታት ብመንግስቲ ሊብያ ተታሒዞም ኣብ ቤትማእሰርቲ ምስራታ ተዳጕኖም ዘለዉ፣ ሰለስተ ነፍሰ ጾራት ዝርከባአን ኣስታት 450 ደቀንስትዮን ቆልዑን፣ ልዕሊ 200 ደቂ ተባዕትዮን ክሳብ 3 ወርሒ ዝተኣሰሩ ክኾኑ ከለዉ፣ ኣንፈቶምን መጻኢኦምን ጠፊኡዎም፣ ዓቕሎም ጸቢቡዎም ከምዘሎ የንገዝቡ።
ኣብ ወጻኢ እንርከብ ኤርትራውያን፣ ነዞም ካብ ሃገሮም ብምልካዊ ስርዓት ተገዲዶም ዝተበታተኑ፣ ኣብ ወጻኢ መላገጺ ነጋዶ ሰብን ገላዩ ውዱቓት ስርዓታትን ዝኾኑ ዘለዉ፣ ሓላዪን ወካልን ዘይብሎም መሳኪን ግዳያት፣ ንዘይመንግስታውያን ማሕበራትን መንግስታት ዓለምን ብምሕባርን ብምትሕስሳብን ክንረድኦም ግቡእን ሓላፍነትን ከምዘለና ክንዝክር ይግባእ።


c: text/html

text:
Erena on Facebook
Articles
ማ.ባሕሪ ናይ ዝሰግሩ ቁጽሪ ኤርትራውያን ይውስኽ
ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ እናበኣሰ ይመጽእ ምህላዉ ተገሊጹ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ትሪፖሊ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብዘን ዝሓልፋ ክልተ ኣዋርሕ ማለት ኣብ ወርሒ መጋቢትን ሚያዝያን ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ስደተኛታት ዝጸዓና 24 ጀላቡ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከምእተበገሳ ኣምልኪቱ።
መብዛሕቶም እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ሱዳንን ምዃኖም ዘረጋገጸ እቲ ጸብጻብ፣ ካብተን ገማግም ባሕሪ ዝተበገሳ 24 ጀላቡ እተን 19 ናብ ኢጣልያ እታ ሓንቲ ድማ ናብ ማልታ ክኣትዋ እንከለዋ፣ እተን ኣርባዕተ ግና ብሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ከምእተመልሳ ሓቢሩ።
ኣብ 19 ሚያዝያ 32 ትሕተ ዕድመ ቆልዑን 18 ደቂንስትዮን ዝርከብዎም 84 ስደተኛታት ዝጸዓነተ ጃልባ ኣብ ባሕሪ ድሕሪ ዘንጸላለዋ ናይ ምጥሓል ሓደጋ፣ ብምሉኦም እቶም ስደተኛታት ብምትሕብባር ሓይሊ ባሕሪ ማልታን ኢጣልያን ክድሕኑ ከምዝኸኣሉ ተፈሊጡ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሓው
ሳሙኤል
ተወልደመድህን
እቲ አብኡ እነብር አለኹ ዝብል ከምቲ ንሱ ዝተመላለሶ፡ ንሱውን ከምኡ ኮይኑ ክመላለስ ይግብኦ እዩ:: 1 ዮሃ 2፡6
አብ &
ን ዝያዳ ምንባብ
ሓው
ሳምሶን
ምሕረትኣብ
“ፍረ መንፈስ ግና……………” ገላ5፣22
(ዚንበብ ጥቅሲ፣ ዘፍ21፣1-21, ገላ4፣21-31)
ብመንፈስ ተመላለሱ እሞ ትምኒት ስጋ ኣይክትፍጽሙን
ን ዝያዳ ምንባብ
ሓው
ጳውሎስ
በርሀ
ኣምላኽ ቡዙሕ ግዜ ንሓደ ነገር ክጅምር ወይ ክቕይር ክደሊ ኸሎ ኩሉ ግዜ ሓደ ሰብ እዩ ዘዳለዉ ወይ ብሓደ ሰብ እዩ ዝ
ን ዝያዳ ምንባብ
True success is not a project but a journey.
When God looks at you, He sees things everybody else ignores.
Dr. Myles Munroe.
ልዕል ዚበለ ዝጥምት
“ካብቲ ልዑልሲ ልዕል ዚበለ ዝጥምት ኣሎ፣ ካባታቶም ልዕል ዚበሉ ኸኣ ኣለዉ…” መክ5፣8
ንሰብ ኩሉ ግዜ ዝብጻሕ ዘመስሎ ካብ ዓቅሙ ንልዓሊ ዝኾነ ነገራት የጋጥሞ እዩ። ንዕኡ ንምፍታሕ’ውን ካባይ ይሕሹ እዮም ዝበሎም ሰባትን ነገራትን ይጓየ። እቲ ዘሕዝን ግና እቲ ዝተደገፎ ሻምብቖ ኮይንዎ ተመሊሱ ይጎድኦ። እዚ ኸኣ ናይ ህይወት መግደራ እዩ። ጥዑም ዜና ግና፣ ካብ ኩሉ ዝገጥመናን ዘጨንቀናን ንልዓሊ ዝኾነ፣ ተወኪልናዮ ዘየሕፍረና ጽኑዕ ከውሒ ጎይታ የሱስ ኣሎ። ንሰብ ዝጨነቆ ዘጨንቆ፣ ሰብ ክፈትሖ ዘይክኣለ ዘይከብዶ፣ ሕንቕልሕንቅሊተይን ናይ ውሽጢ ቁጻር ዝፈትሕ በይኑ የሱስ ወዲ ኣምላኽ እዩ። ስለዚ ጾርና ናብኡ ንደርብዮ ንሱ’ውን ክድግፈና እዩ።
Pastor Mussie Teaching
መጽሓፍ ቅዱስካ ፍለጦ ጸጋ ኣምላኽ
ንኹላትኩም አሕዋት አብ ርሑቅን ቀረባን እትርከቡ ሰላም ብጎይታና የሱስ ክርስቶስ እንዳ በልና ናብ ናይ ሎሚ ሕቶና ክንኣቱ።
“ ጸጋ ኣምላኽ ንኸንቱ ከይትቕብሉ፡ ንሕና መዓይይቲ ኮይና፡ ንምዕደኩም አሎና።”
1ይ ሕቶ) አበየናይ ክፍሊ ምጽሓፍ ቅዱስካ ትርከብ?
2ይ ሕቶ) .... ክብል እንከሎ ጸጋ ምቅባል አየድልየናን ማለቱ ድዩ? አስፊሕካ ግልጽ።
ክቡራት ተከታተልቲ እዚ መደብ እዚ አብ ተሳትፎኹም እተርእይዎ ብዘሎኹም ትግሃት ጎይታ ይባረኽኩም ክምኡ ዉን ቀጽልዎ ከይበልናኩም ክንሓልፍ አይንደልን ።
ን ዝያዳ ምንባብ


text: 1ዬካፓ ጲላፆሴ ዬሱሴ ዔኪ ጳርቂሴኔ። 2ዒማና ፖኦሊሶንሢ ካኣታ ቶኦካ ዓጋ ባኮ ማሊሲ ዓንጊሢ ማራዖ ዬሱሴኮ ቶኦካ ዓጌኔ፤ ዞቄ ዲንኪ ዓፒላኣ ዔያታ ዒዛ ማይሴኔ። 3ዬያይዴስካፓ ዔያታ ዒዛ ባንሢ ሙኪ ሙኪ ዒዛ ቦሂሢና፦ “ዓይሁዴ ካኣቲዮ! ኮሹሞ ኔም ማዖንጎ!” ጌይ ጌይ ሃሣ ዒዛ ባዒያ ባዔኔ። 4ጲላፆሴ ጊንሣ ዙሎ ኬስካዖ፦ “ሓይሾ፥ ታ ዓይጎ ዻቢንቲያ ዒዛይዳ ዴንቂባኣሢ ዒንሢ ዔራንዳጉዲ ዒዛ ታ ዒንሢም ኬሳንዳኔ” ዔያቶ ኮራ ጌዔኔ። 5ዒማና ዬሱሴ ዬኖ ዓንጊፆ ማሮናዞ ቶኦካ ዓጊ፥ ዞቄ ማኣዓሢያ ማይንቲ ዙሎ ኬስኬኔ፤ ጲላፆሴ ዓሶም፦ “ዓካሪ ዓሢ ሃይሾ!” ጌዔኔ። 6ቄኤሶኮ ሱኡጎና ዔያቶም ዓይሢንቲ ማዻዞንሢና ዬሱሴ ዴንቃዖ፦ “ሱፄ! ሱሱፄ! ” ጌይ ጌይ ዒላታዛ፥ ጲላፆሴ ጋዓንቴ፦ “ታኣኒ ታ ዛሎና ዓይጎ ዻቢንቲያ ዒዛይዳ ዴንቂባኣሴ፤ ዒንሢ ኮዔቶ ዒዛ ዔኪ ዓኣዺጋፓ ሱፁዋቴ” ዔያቶም ጌዔኔ። 7ዓይሁዶ ዓሳ ዒማና፦ “ኑኡኮ ዎጌ ዓኣኔ፤ ሓይ ዓሢ ፔና ፆሲ ናይ ማሄሢሮ ኑ ዎጎ ጎይጾና ሓይቢ ዒዛም ኮይሳኔ” ጌዔኔ። 8ዬያ ቢያ ጌኤዞ ዋይዜሢኮ ጊንጻ ጲላፆሴ ሚርጌና ዒጊጬኔ፤ 9ዒማና ሃሣ ጊንሣ ዒ ዲሮ ጋሮ ጌላዖ ዬሱሴ ኮራ፦ “ኔ ዓንካፓዳይ?” ጌይ ዖኦጫዛ፥ ዬሱሴ ጋዓንቴ ዓይጎዋ ዒዛም ማሂ ኬኤዚባኣሴ። 10ዬያሮ ጲላፆሴ፦ “ኔ ታኣም ኬኤዙዋይ? ታ ኔና ቡላኒ ሃሣ ሱጻኒያ ቢታንቶ ታኣኮ ዓኣሢ ኔ ዔሩዋዓዳ?” ዒዛ ኮራ ጌዔኔ። 11ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ፆሲዳፓ ኔም ቢታንቶ ዒንጊንቲባኣያ ማዔቶ ታ ዑፆይዳ ኔኤኮ ዓይጎ ቢታንቶዋ ናንጋዓታንቴኬ፤ ኔም ዓኣሢ ታና ዒንጌሢኮ ባሼ ጎሜ ማዓንዳኔ” ጌዔኔ። 12ዬያ ዬሱሴ ጌስቴ ባኮ ጲላፆሴ ዋይዛዖ ቡሊ ዒዛ ሃሻኒ ኮዓዛ፥ ዓይሁዶ ዓሳ ጋዓንቴ፦ “ሓያ ዓሢ ኔ ቡሌቶ ኔኤኒ ሮሜ ዓጮ ካኣቲ ቄኤሳሬኮ ላጌቱዋሴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ፔና ካኣቲ ማሃሢ ቢያ ቄኤሳሬኮ ሞርኬ ማዓያኬ” ጌይ ጌይ ዒላቴኔ። 13ጲላፆሴ ዬያ ዋይዛዖ ዬሱሴ ካሮ ባንሢ ኬሲ፦ “ዳልጎ ፓልዒንቴ ሹጫሢ” ጌይንታ ቤዞይዳ ዓኣ፥ ዎጎ ዎጎ ዖይታ ዴዔኔ፤ ዬና ቤዜላ ዔብሬ ዓሶ ሙኡጮና “ጋባታ” ጌይንታኔ። 14ዬና ኬሌላ ዑሣ ዓኣዺፆ ቦንቾኮ ጊኢጊንቶ ኬሊ ማዓዛ፥ ዬማና ዓባ ሳዛ ጫርጋያኬ፤ ዒማና ጲላፆሴ ዓይሁዶ ዓሶ ኮራ፦ “ሓይሾ፥ ዒንሢኮ ካኣቲ!” ጌዔኔ። 15ዔያታ ጋዓንቴ፦ “ባይዜ! ባባይዜ! ሱፄ!” ጌዒ ጌዒ ዒላታዛ፥ ጲላፆሴ ማሃዖ፦ “ዒንሢኮ ካኣቲ ታ ሱፆንዶ?” ዔያቶ ኮራ ጌዔኔ፤ ቄኤሶኮ ሱኡጋ ዒማና፦ “ቄኤሳሬይዳፓ ዓታዛ ሜሌ ካኣቲ ኑኡኮ ባኣሴ” ጌይ ዒዛም ማሄኔ። 16ዬማና ዬሱሴ ሱፂንታንዳጉዲ ጲላፆሴ ዓኣሢ ዔያቶም ዒንጋዛ፥ ፖኦሊሳ ዬሱሴ ዔኪ ዴንዴኔ። 17ዬካፓ ዬሱሴ ዒ ሱፂንታንዳ፥ ፑርቲሴ ዓሶ ሱፆ ሚፆ ኬዲ “ቶኦኪ ሜጌሢ ማላ ቤሲ” ጌይንታ ቤዞ ኬስኬኔ፤ ዬና ቤዜላ ዔብሬ ዓሶ ሙኡጮና “ጎልጎታ” ጌይንታኔ። 18ዬኖ ቤዞይዳ ዔያታ ዒዛና ዎላ ላምዖ ዓሲ፤ ፔቴሢ ሻውሎ ዛላ ፔቴሢ ሚዛቆ ዛላ ማሂ ዬሱሴ ባኣካ ሱፄኔ። 19ጲላፆሴ ዒማና፦ “ዓይሁዶ ካኣታሢ፥ ናዚሬቶ ዓጮ ዓሢ፥ ዬሱሴ” ጋዓያ ፃኣፒ ፑርቲሴ ዓሶ ሱፆ ሚፆ ዑጻ ጌሤኔ። 20ዬሱሴ ሱፂንቴ ቤዛ ካታሞኮ ዑኬ ማዔሢሮ ሚርጌ ዓይሁዶ ዓሳ ዬኖ ፃኣፒ ጌሦናዞ ናባቤኔ፤ ዬና ፃኣፒንቴሢ ዔብሬ ዓሶ ሙኡጮና ላኣቲኔ ሙኡቺና ሃሣ ጊንሣ ጊሪኬ ሙኡቺናኬ። 21ዓይሁዶ ዓሶኮ ቄኤሶ ሱኡጋ ጲላፆሴ ኮራ፦ “ኔኤኒ ‘ዓይሁዴ ካኣቲኬ’ ጌይ ፃኣፒፖ፤ ‘ሓይ ዓሢ ታኣኒ ዓይሁዴ ካኣቲኬ ጋዓኔ’ ጌይ ፃኣፔ” ጌዔኔ። 22ጲላፆሴ ጋዓንቴ፦ “ታኣኒ ፃኣፔሢ ማይ ፃኣፒ ሃሼኔ” ጌይ ማሄኔ። 23ፖኦሊሶንሢ ዬሱሴ ሱፄስካፓ ዖዶዞ ቦንቾ ማኣዓሢ ሌሊ ዓታዛ ዒዛኮ ሃንጎ ዓፒሎ ዔኪ ፔቴ ፔቴ ፖኦሊሶም ሄላንዳጉዲ ዖይዶ ቤሲ ፓቄኔ፤ ጋዓንቴ ዬና ቦንቾ ዓፒሌላ ጊኢጊሺ ሲኪንቲባኣያ ሎፓ ሉ ሄላንዳኣና ፔቴ ማዒ ኮሺንቴ ዓፒላኬ፤ 24ዬያሮ ፖኦሊሶንሢ፦ “ዬና ዓፒሌላ ዖኦም ሄላንዳቴያ ዱማሲ ዔራኒ ዓጎ ባኣዚ ኑ ዓጋንዳኔ፤ ኑ ዳዳርዚንዱዋሴ” ዎሊ ኮይላ ጌዔኔ። ዬይ ያዺ ማዔሢ፦ “ታኣኮ ዓፒሎ ዔያታ ጊሽቴኔ፤ ታኣኮ ፔቴ ማሂ ሲኮና ዓፒሎይዳ ዱማሲ ዔሮ ባኮ ዔያታ ዓጌኔ” ጌይንቴ ማፃኣፖ ቃኣላ ኩማንዳጉዲ ፖኦሊሳ ዬኖ ዓጎ ባኮ ዓጌኔ። 25ዬሱሴ ሱፂንቴ፥ ፑርቲሴ ዓሶ ሱፆ ሚፆ ኮይሎይዳ ዒዛኮ ዒንዶና ዒንዶ ጌሮና ቄሌዮጳ ጎዖሢ ማቾ ማይራሞና ሜግዴላ ዓጮ ማይራማኣ ዔቂ ዓኣኔ፤ 26ዬሱሴ ዒዛኮ ዒንዶና ዒ ናሽካ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ዒዛ ኮይሎይዳ ዔቂ ዓኣሢ ዛጋዖ ዒንዶ ኮራ፦ “ዒንዴ! ሃይሾ፥ ኔኤኮ ናዓሢ!” ጌዔኔ። 27ዬካፓ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ፦ “ኔኤኮ ዒንዳ ሃናሾ!” ዒዛም ጌዔኔ፤ ዬማፓ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ማኣሪ ዒዞ ዔኪ ዓኣዼኔ። 28ዬካፓ ዬሱሴ ቢያ ባካ ኩሜሢ ዔራዖ ማፃኣፖይዳ ፃኣፒንቴ ቃኣላ ኩማንዳጉዲ “ታና ዼኤቤኔ” ጌዔኔ። 29ዬኖ ቤዞይዳ ፔቴ ሶልኪ፥ ጊኢጉዋ ዑሺ ኩንሢ ጌሦና ሜሄ ዓኣኔ፤ ዬያሮ ዒኢካ ዓኣ ዓሳ ዬያ ዑዦይዳ ዓፒላ ቱርጫ ማላ ባኣዚ ዓጊ ዎኦሺ ማላ ሚሢና ዔኪ ዻንጎ ባንሢ ዑኪሳዛ፥ 30ዬሱሴ ዬኖ ዑዤሎ ፁንፄስካፓ፦ “ዓካሪ ኩሜኔ” ጋዓዖ፥ ቶኦኮ ዛላሲ ፔ ሼምፓሢ ዓኣሢ ዒንጌኔ። 31ዬያ ባኮኮ ጊንጻፓ ዓይሁዶኮ ዎይሣ ዓሳ ሱፂንቴ ዓሶኮ ዞኦሎ ሜንሢ፥ ሱፆና ሚፆይዳፓኣ ዔያቶ ኬይሳንዳጉዲ ጲላፆሴ ኮራ ሺኢቄኔ፤ ዬያ ዔያታ ሂዴሢ ዓይሁዶ ዓሶኮ ሓውሾ ኬሎም ጊኢጊንቲ ኬሊ ማዔሢሮ ሃሣ ዬና ኬሌላ ዼኤፒ ቦንቾ ኬሊ ማዔሢሮ ዔያቶኮ ሓውሾ ኬሎና ሌዛ ሱፆና ሚፆይዳ ዴዑዋጉዲኬ። 32ዬያሮ ፖኦሊሶንሢ ዴንዲ ዬሱሴና ዎላ ሱፂንቴ ዓሶንሢኮ ዞኦሎ ሜንሤኔ፤ 33ዬካፓ ዬሱሴ ባንሢ ዔያታ ሙካዖ ዒዚ ቤርታዺ ሓይቄያ ማዔሢ ዛጊ ዞኦሎ ዒዛኮ ዔያታ ሜንሢባኣሴ። 34ጋዓንቴ ፖኦሊሶንሢዳፓ ፔቴስኬይ ዒዛኮ ጎኦቦ ዎርሢና ጫርጋዛ ቤዞማና ጎኦባፓ ሱጉሢና ዋኣሢና ኬስኬኔ። 35ዬያ ዛጌሢ ዒንሢ ጉሙርቃንዳጉዲ ማርካዼኔ፤ ማርካታኣ ዬይ ጎኔኬ፤ ዒ ኬኤዜ ባካ ጎኔ ማዔሢ ዒዚ ዔራኔ። 36ዬይ ያዺ ማዔሢ ማፃኣፖይዳ፦ “ዒዛኮ ሜጌፃፓ ፔቴታዖ ሜቃዓኬ” ጌይንቴሢ ኩማንዳጉዲኬ። 37ሃሣ ሜሌ ማፃኣፔይዳ፦ “ዒዛ ጫርጌዞንሢ ሃጊ ዒዛ ዛጋንዳኔ” ጋዓኔ። 38ዓይሁዶ ዓሶኮ ዎይሣ ዓሶ ዒጊጪሢና ዬሱሴ ዓሲ ዒ ማዔሢ ዔርዙዋዖ ናንጋ፥ ዓርማቲያሴ ዓጮ ዓሢ፥ ዮሴፔ ዬሱሴኮ ሌዞ ዔካኒ ጲላፆሴ ኮራ ሺኢቃዛ፥ ጲላፆሴ ዒዛ ዔኮንጎ ጌዔኔ፤ ዬያሮ ዮሴፔ ዴንዲ ሌዞ ዔኬኔ። 39ሓያኮ ቤርታ ዹሞና ዬሱሴ ኮራ ሙኬ፥ ኒቆዲሞሴ ጎዖሢ ዶንጊታሚ ዶሎዜ ማዓንዳ ካርቤ ዋላንጎና ዎላ ሲኢሪ ዔኪ ሙኬኔ። 40ዬንሢ ላምዖ ዓሶንሢ ዬሱሴኮ ሌዞ ዔኪ ዓይሁዶ ዓሳ ሃይቄ ዓሶ ሱኡዳ ጎይጾ ሳውቃ ቲሺና ቲሽኪ ሻኣዣ ዓፒላና ዒዛ ሱኡዴኔ። 41ዬሱሴ ሱፂንቴ ቤዞይዳ ፔቴ ሚሢ ቱኮና ቤሲ ዓኣኔ፤ ዬኖ ቤዜሎይዳ ዖኦኒያ ዱኡቲባኣ ዓኪ ዱኡፒ ዔቴ ዓኣኔ። 42ዬና ኬላ ዓይሁዶ ዓሶኮ ሓውሾ ኬሎም ጊኢጊንቶ ኬሊ ማዔሢሮ ሃሣ ጊንሣ ዱኡፖ ቤዛኣ ዑኬ ማዔሢሮ ዬሱሴ ዔያታ ዒኢካ ዱኡኬኔ።


text:
ክቡራት ኣንበብቲ ሰላምታይ ይብጻሕኩም፤ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ብዛዕባ ኣብ ኣኼባ ፈስቲቫል “ሕጊ-ግደፍ” ፍራንክፈርት ብዕለት18.07.2009 ብሓደ መንእሰይ ዝቐረበ በዳሂ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣንጻር ኣቶ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ንምቕራብ እዩ።
ኣብዚ ዓመት እዚ 2009 ፈስቲቫል ሕጊ-ግደፍ ፍራንክፈርት ብደገን ብውሽጥን ፈሺሉ ኢዩ ብዛዕባቲ ኣብ ደገ ዝተግብረ ሰላማዊ ሰልፊ ብተቓወምቲ ውድባትን ብሲቪካውያን ማሕበራትን ብግዱሳት ውልቀሰባትን፡ ዕውት ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝነበረ ሓደ ካብቶም ናይ ዓይኒ ምስክር ኢየ።ብዛዕባ ሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፈርት ብተቓወምቲ ውድባትን ብሲቪካውያን ማሕበራትን ጸብጻባት ብሰፊሑ ስለ ዝቐረበ ኣብኡ ኣትየ ተወሳኺ ክጽሕፍ ኣይደልን።
ፈስቲቫል ሕጊ-ግደፍ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ይብዳህ ከምዘሎ ንሪኦን ንሰምዖን ዘሎና ጉዳይ ኢዩ፤ ብፖሊቲካዊ ዓይኒ ክርአ ከሎ ብሓሶትን ብምድንጋርን ጥራይ ፖሊቲካዊ ዓወት እናሓፈስካ ክትነብር ሰነ ሞጎታዊ ኣይኮነን፤ ሓሶት ሓጻር ኢያ መዋእላ፤ ስለዚ ሎሚ ፈስቲቫላት ሕጊ ግደፍ ኣብ ወጻኢ መፈሸሊ ሕሱር ፕሮፓጋንድኦም እናኾነ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ፤ ብቑጠባዊ ረብሓ እንተተራኢዩ እውን ብትዕቢት ተነፊሖም ኢዶም ምሃብ ድኣ ጸጊምዎም እምበር ብዘይካ ክሳራ ጥቕሚ ዝረኽብሉ ኣይመስለንን፤ ዝቋጻጸሮም ሕዝቢ ይኹን ትካል ስለ ዘየለ ግን ገንዘብ ህዝቢ ብከንቱ የባኽንዎ ኣለዉ፤ ሕዝብና ክኣ ብጥሜትን ሽግርን ይሳቐ ኣሎ።
ክቡራት ኣንበብቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብኣቶ ተስፉ ዘውደ ኣብ ዝተጻሕፈ ጸብጻብ ሰላማዊ ሰልፍን ፈስቲቫል ሕጊ-ግደፍ ፍራንክፈርትን ከምዚ ዝስዕብ ኣንበብኩ „ሓደ ቆራጽን ተባዕን መንእሰይ ንየማነ (ማንኪ) ሓንጎሉ ዘናውጽን መኣዝኑ ዘስሕትን ትምህርቲ ነስነሰሉ“ ዝብል ምስ ኣንበብኩ፤ ብዓቢይ ተገዳስነት ምሉእ ሓበሬታ ናይቲ ዝቐረበ ሕቶታትን ርእይቶታትን፤ መልሲ ናይ የማነ ማንኪን ንክርክብ ብዓቢ ድልየትን ተንቀሳቐስኩ ንሓያሎ ኣብቲ ኣኼባ ዝተኻፈሉ ሰባት ሓቲተ ከም ዝረኸብኩዎ ክኣ ኣዚዩ እዋናውን መሃርን ኣገደስን ኮይኑ ስለ ዝረኽብኩዎ እኒሆ ዓቕመይ ብዝፈቕዶ ትሕዝቶኡ ከቕርበልኩም ክፍትን ኢየ፡፡
እቲ መንእሰይ ሕቶኡ ንኣቶ የማነ (ማንኪ) ንኸቕረብ ማይክሮፎን ተዋህቦ ዘረብኡ ብከምዚ ዝስዕብ ካኣ ጀመረ „ እዚ መምርሒ ሕቶታት ብምሉኦም ተሓቲቶም ምስቀረቡ ኢና መልሲ
ንህብ ዝተባህለ ኣነ ብወገነይ ንኩሉ ዝቐረበ ሕቶታት ብቁዕ መልሲ ከይተዋህበ ንከይሕለፍ ዋላኳ ስኽፍታ እንቶሎኒ፤ ነዘን ናተይ ሕቶታት ግን ብቑዕ መልሲ ክረክብ ተስፋ ብምግባር ናብ ሕቶታተይ ይኣቱ“ ብምባል ናብቲ ሕጊ-ግደፋውያን ዘይተጸበይዎን ክልዓል ዘይደልይዎን ርእይቶታትን ሕቶታትን ብከምዚ ዝስዕብ ጀመረ።
„ኣብዚ ቀረባ እዋን ፕረሲደንት ኢሳያስ ምሰ ናይ ካብ ወጻኢ ሃገራት ንዝመጹ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ፤ ብዛዕባ ዲሞክራስን ሰልፍታትን ምርጫን ተሓቲቱ ኣብ ዝሃቦ መልሲ ሰልፍታት ምቛም ይኹን ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ምግባር ድሕሪ ኣርባ ዓመታት ዋላ እውን ጨሪሽኛ ኣይንገብርን ክብል ሰሚዕና፤ ቀጺሉ እውን ገለ ካብተን ብደሞክራሲያዊ ኣገባብ ምርጫ ዝገበራ ሃገራት ካብ 20 ክሳብ 30 ዝኾኑ ሰባት ብዓሌታውን ሃይማኖታውን ምኽንያታት ከምዝሞቱ ብምግላጽ ደሞክራሲ ከምዚ እንተድኣ ኮይኑ ኣየድልየናን ኢዩ እውን በለ „
ኢሉ ናብ ሕቶኡ ከምርሕ ጀመረ።
„ልክዕ ኢዩ ዓሌትን ሃይማኖትን ኣብ ሓደ ሃገር ናቱ ኣሉታዊ ጽልዋታትን ሳዕቤናትን ክህልዎ ይኽእል ኢዩ፤ እዚ ግን ኣብ ሃገርና ጥራይ ኣይኮነን፤ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎ ኩነታትን ሽግርን ኢዩ። ብሕግን ብፍትሕን ብደሞክራሲያዊ ኣገባብን ግን ክፍታሕ ይክኣል ኢዩ ዝብል እምነት ኣሎኒ። ኣብ ሃገርና ግን ሕግን ፍትሕን ደሞክራሲያዊ ኣገባብ ኣሳራርሓን ስለ ዝጎደለና ኢና ኣብዚ ኩሉ ሽግር ኣቲና ዘሎና„ ምስ በለ ኮራኩር ሕጊ-ግደፍ ክጸርዎ ኣይካኣሉን ከም
ኣመሎም ክኣ ብሕርቃን ዋጭ ዋጭ በሉ፤ ማይክሮፎን ከሕደግዎ ክኣ ፈተኑ፤ ውሑዳት ዕዱማት ወጻእተኛታትን ቋንቋ ትግርኛ ዘይርድኡ በቲ ዋጭ ዋጭ ገሪምዎም ቁሊሕ ምሊሕ ክብሉ ጀመሩ፤ ከምኡውን ገለ ነቲ ሕቶ ብዝግባእ ዘይሰምዕዎ ሰባት እውን ብወገኖም እቲ
ሕቶ ኣይሰማዕናዮን ይደገመልና ኣዛርብዎ ! ብምባል ጫው ጫው ኮነ።
እቲ መድረኽ ካብ ናይ ሕቶን መልስን ምዃኑ ተረፉ ናብ ናይ ሕማቕ ቃላት ምድርባይ ዓውደ ውግእ ተቐየረ።ሓታታይ ግን ድምብርጽ ከይበሎ ርእይቶኡ ብምቕጻል „ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣብ ምርጫ 20-30 ዝኾኑ ሰባት ሞይቶም ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም ኣብ ሃገርና ግን ብውሳኔ ሓደ ውልቀ ሰብ ውግእ ምስ ኢትዮጵያ ተኸፈተ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ተሰዊኦም ኢዮም።
ጸብጻባት ከምዝሕብርዎ ኣብ 2000 ዓ.ም.ፈ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን 20 ሽሕ ኣሓትን ኣሕዋትን ኣቦታትን ተሰዊኦምና፤ ኣሽሓት እውን ካብ ሕዝቢ ግደ ሞትን ስንክልናን ከቢድ መቑሰልትን ኮኑ፤ ኣሽሓት ካብ ዝፈትውዋ ገዝኦምን ዓድታቶምን ተፈናቐሉ„ ምስ በለ እሞ ዝነበረ ዋጭ ዋጭን ምግቡዕባዕን ምድሃልን እዚ ክባሃል ኣይካኣልን። ብሰማዒ ሚዛን ንከይዋሃቦን ማይክሮፎን ንኽሕደግን ካብ መድረኽ እውን ተሓተ።
ኣቶ የማነ ማንኪ ዝገብሮ ጠፊእዎ ናይ ሕርቃን ሰሓቕ እናሰሓቐ ነዚ ኩነታት ጠጠው ዘብሎ ብምስኣኑ ዘይተጸበዮ ብድሆ ከም ነጎዳ ስለዝቐረቦ ከይፈተወ ክሰምዖ ተገደደ፤ ሓታታይ በዚ ኩሉ ምስሕሓብን ተህዲድን ከይተሰናበደ ንሳልሳይ ግዜ ዘረብኡ ብምቕጻል
„ይዝከረናዶ ኤርትራ ናጻ ኣብ ዝወጻትሉ ኣብ ከተማ ቦሎኛ ንገለ ካብ ሜዳ ዝመጹ ሰበስልጣናት (ተጋደልቲ) ኣታ እዚኦም ኢዮም! ኣታ እዚኦም ኢዮም! ናጽነት ዘጓናጸፉና ! ኣታ እዚኦም ኢዮም ንሓያላት መንግሰታት ዓለምን፤ ካብ ኣፍሪቃ ዝሓየለ ሰራዊትን ዘለዋ ኢትዮጵያ ሲዒሮም ናጽነት ዘጓናጹፉና !! እናተባህለ ብኣቶ ዘመደ ተኽለ (ኣብዚ ግዜዚ ኣምባሳደር ሕጊ-ግደፍ ኣብ ኢጣልያ) ዝጨደረን ዝገለጸን!።
ኣብ 2001 ድማ ንገለ ካብኣቶም ኣታ እዚኦም ኢዮም! ኣታ እዚኦም ኢዮም! ክሓድቲ ሃገር!
ኣታ እዚኦም ኢዮም! ኣታ እዚኦም ኢዮም ተንበርከኽቲ! ንሃገር ኣሕሊፎም ዝሃቡ እናተባህለ ብቲቪ ኤረን ኣብ ዝተፈላለዩ ዓበይቲ ኣኼባታት ሕጊ ግደፍ እዝንና ጸመምና፤ ናይ ሓደ
ወገን ክሲ ጥራሕ ሰሚዕካ ንምፍራድን ንምቕባሉን ክኣ ክሳብ ሕጂ ጸጊሙና ኣሎ።
ኣብ ሃገርና ሕጋውን ፍትሓውን ግልጻውን ዝኾነ ኣሰራርሓ እንተዝነብር ግን ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ጉዳኦም ቀደም ተጻርዩ ቀሲና ምነበርና፤እዞም „ተንበርከኽቲ ከሓድቲ ሃገር ኢዮም ተባሂሎም ዝግለጹልና ዘሎዉ ሰበስልጣናት ነበር ግን መእሰሪኦም ምኽንያት ኣብ ሃገርና ፍትሕን ደሞክራስን ይንገስ፤ ውግእ ንሃገርናን ንሕዝብናን ኣየዋጽኣን ኢዩ፤ ስልጣን ንሕዝቢ፤ ናይ ሓደ ሰብ ውሳኔ ጥራይ ኣይንቕበልን ስለ ዝበሉ ጥራይ ኢዩ፡ ኣብ ትሕቲ መቓብርን ኣብ ጎዳጉዲ ዒራ ዔሮን ሰፊሮም ዘለዉ።
ደሞክራሲያዊን ፍትሓውን ርእይቶ ሕዝብን ኣብ ግምት ዝእቱ ስርዓት እንተዝህልወና ነይሩ እዚ ኩሉ መስዋእትን ስንከልናን ማእሰርትን ስደትን ሕሰምን ድኽነትን ኣይመጋጠመናን ነይሩ ሃገርና እውን ካብዚ ሕጂ ዘላቶ ደልሃመት ኣይምሃለወትን ኣብ ምዕቡል ዝኾነ ደረጃ በጺሓ እውን ምሃለወት፤ ስለዚ ብወገነይ ደሞክራሲ ከምቲ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ክገልጾ ዝፈተነ
ሽግር መፍጠሪ ዘይኮነ ሽግር መፍትሒ ኢዩ በሃላይ ኢየ።
ስለዚ ካብቲ ብምረጫ ምኽንያት ካብ 20-30 ሰባት ዝሞቱ፤ ብጌጋ ውሳኔ ናይ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን 20 ሽሕ ዝኾኑ መስዋእቲ ኣሓትን ኣሕዋትን ብወገነይ ቅቡል ኣይኮነን።
ጌጋኻን ድኽመትካን ኣብ ክንዲ ምቕባል ግን ንሕዝብን ሃገርን ኣብ ዒንክሊል ምእታው ጥራይ ኮይኑ ስለ ዝስማዓኒ እዚ ዓቢ ገበን ኢዩ ይብሎ፤ ስለዚ ኣብ መወዳእታ ርእይቶታተይን ሕቶይን ክብሎ ዝደሊ ከምቲ ኣቶ የማነ ኣብ መደርኡ ዝበሎ ናይ ብዙሓት ሃገራት ዓለም ተጻብኦታት ኣሎና ጥራይ ዘይኮነ ሓድነት ሕዝብናውን ከም ቀደሙ ዘይምህላዉን ሰላምን ስኒትን ፍቕርን እውን ኣብ ውሽጥና ዘይምህላው እቲ ካብ ኩሉ ዘሰክፍን ዘተሓሳስብን ንሃገርና እውን አብ ሓደጋ ከየውድቓ ዘፍርሕን ዘተሓሳስብን ጉዳይ ኢዩ„ ምስ በለ እሞ ማይክሮፎን ካብ ኢዱ መንጢሎም ወሰድዋ። ኩቡራት ኣንበብቲ ድሕሪ እዚ ኩሉ ዝቐረበ ሓውሲ ርእይቶን ሕቶን ናይዚ ተባዕ መንእሰይ፤ መልሲ ወይ ርእይቶ ናይ ኣቶ የማነ ማንኪኸ እንታይ ክኸውን ኢዩ? ኣብ ካልኣይ ክፋል ተኻታተሉ። ይቕጽል………
ዓወት ንሕዝቢ ኤርትራ
ውድቀት ንሕጊ-ግደፋውያን
ኣብርሃም ተኽለ
01.08.2009


text: 1ዒንሢ ኮይላ ዓኣዖ “ሴልቃያ”፤ ዒንሢ ኮይላፓ ሃኪ ዴንዳዖ ጋዓንቴ “ጫርቃያ” ጌይንቴሢ፥ ታኣኒ ጳውሎሴ ኪሪስቶሴኮ ኮሹሞና ሼሌዑሞና ማዒ ታ ዒንሢ ሺኢቃኔ፤ 2ታ ዒንሢ ሺኢቃሢ፡- ዒንሢ ኮራ ታ ሙኬ ዎዶና ዬያይዲ ጫርቂ ጌስታንዳጉዲ ታና ማሂፖቴ ጌይኬ፤ ዓሲ ማሊሢና ኑ ሃንታያ ማሂ ኑና ፓይዳ፥ ፔቴ ፔቴ ዓሶ ቤርታ ጋዓንቴ ጫርቂ ጌስታኒ ታ ማላኔ። 3ዎዚ ኑ ሃያ ዓጫ ናንጋያ ማዔቴያ ኑ ዖልታሢ፡- ሃያ ዓጮ ዓሳ ዖልታ ጎይጾቱዋሴ። 4ኑኡኮ ዖሎ ዓንጋማ፡- ዖሎሮ ኬልቂ ዴዖና ኬኤሎ ዶይሳኒ ዳንዳዓ፥ ፆሲ ዎልቄ ዓኣ፥ ዓንጋሞ ማዓንዳኣፓዓቴም ሃያ ዓጮ ዖሎ ዓንጋሞ ጉዲቱዋሴ። 5ፆሲ ዓሲ ዔሩዋጉዲ ሉኡዙሞና ማርሞ ማርማሢና ዖቶርሞ ማሊፆ ጉቤ ኑ ባይዛንዳኔ፤ ዓሲኮዋ ማሊፆ ጉቤ ኑ ዲዒ ዲዒ ኪሪስቶሴም ዓይሢንታንዳጉዲ ኑ ማሃኔ። 6ዒንሢኮ ዓይሢንቲጻ ጎኔ ማዔሢ ኑ ዔሬሢኮ ጊንጻ ዓይሢንቲ ዒጻ ባኣዚ ዓይጎዋ ጉቤ ኑ ፑርታና ዎጋኒ ጊኢጌኔ። 7ዒንሢ ዛጋሢ ፔጌና ጴዻ ባኣዚ ሌሊኬ፤ ዓይጎ ዓሲያ ታኣኒ ሌሊ ኪሪስቶሴሮኬ ጌዒ ጉሙርቃቶ ፔና ጊንሣ ሺርሺ ዛጎንጎ፤ ኑኡኒያ ዒዛ ጉዲ ኪሪስቶሴሮ ማዔሢ ዔሮንጎ። 8ጎዳ ኑም ዒንጌ ቢታንቶና ሚርጌና ታ ሄርሺንቴቴያ ታና ቦርሱዋሴ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ዬይ ቢታንታ ኑም ዒንጊንቴሢ ዒንሢኮ ጉሙርቂፆ ዶዲሻኒ ማዓንዳኣፓዓቴም ባይዛኒቱዋኣሢሮኬ። 9ታኣኮ ኪኢታ፡- ታ ዒንሢ ዒዒጊቻኒ ኬኤዛያ ማሎፓ። 10ፔቴ ፔቴ ዓሳ “ጳውሎሴኮ ኪኢታ፡- ዴኤፃያ ሃሣ ዶዲኬ፤ ጋዓንቴ ዒዛ ኑ ዛጋኣና ጌኤዛ ዒዛኮ ፓሡዋያኬ” ጋዓያ ናንዳኔ። 11ዬኖ ጋዓ ዓሳ ዒንሢዳፓ ሃኬ ዓኣዖ ኑ ፃኣፓ ኪኢቶና ዒንሢ ኮይላ ዓኣዖ ኑ ማዻ ማዾናኮ ባኣካ ዱሙሞ ባኣያታሢ ዔሮንጎ። 12ኑኡኒ ጋዓንቴ ፔ ቶኦኮ ጋላታ ዓሶና ኑና ዎላ ፔቴ ማሃኒ ሃሣ ጊንሣ ቤኤዚ ዛጋኒ ፔቴታዎ ኑ ማሊሢዳ ባኣሴ፤ ዔያታ ፔና ፔኤና ቤኤዚ ዛጋሢሮ ዔያቶኮ ዒና ባኣያኬ። 13ኑኡኒ ጋዓንቴ ፔቶ ዑሣ ዓኣዼ ሄርሺንቱዋሴ፤ ኑኡኒ ሄርሺንታሢ፡- ፆሲ ኑና ማዾንጎ ጌዔማ ጎይጾ ዴንዲ ዒንሢ ሄላንዳኣና ማዼ ማዾናኬ። 14ዒንሢ ዓኣሢ ኑ ማዻንዳጉዲ ጌይንቴ ቤዞይዳ ማዔሢሮ ኪሪስቶሴኮ ኮዦ ሃይሶ ኬኤዛኒ ኑ ዔኪ ዒንሢ ኮይላ ሙኬ ዎዶና ያፓ ኑ ዑሣ ዓኣዺባኣሴ። 15ዬያሮ ፆሲ ኑም ጌዔ ቤዛፓ ኑ ዓኣዺ ሜሌ ዓሲ ማዼ ማዾና ኮይሱዋ ጎይሢና ዑሣ ዓኣዼ ኑ ሄርሺንታዓ፤ ጋዓንቴ ዒንሢኮ ጉሙርቂጻ ዶዳንዳጉዲና ኑኡኮዋ ማዻ ፆሲ ኑም ዒንጌ ቤዞ፥ ዒንሢ ባኣካ ባሼና ዳልጋንዳኔ ጌዒ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ኑ ጌሣኔ። 16ዓካሪ ሜሌ ዓሳ ማዼ ቤዞይዳ ጌሊ፥ ቤርታ ማዺንቴ ማዾና ሄርሺንቱዋዖ ዒንሢኮ ዙላ ዓኣ ዓጮም ኮዦ ሃይሶ ኑ ኬኤዛኒ ዳንዳዓኔ። 17ጋዓንቴ “ሄርሺንታሢ ጎዳና ሄርሺንቶንጎ።” 18ዓይጎሮ ጌዔቴ ዓሲ ጋላቲንቴያ ማዓኒ ዳንዳዓሢ ፆሲ ዒዛ ጋላቴቴ ማዓንዳኣፓዓቴም ፔና ፔኤሮ ዒ ጋላቴቴቱዋኣሢሮኬ።


text: 1ኪሪስቶሴ ዛሎ ኬኤዚንቴ፥ ቤርታሳ ዔርዚፆ ሃሺ ሚርጌና ዔርዛ ዔርዚፆ ባንሢ ኑ ዓኣዾም፤ ፓሡዋ ማዾ ማዔ፥ ጎሜ ቡኡፂሢ ዛላና ፆሲ ጉሙርቂሢ ዛላና ጊንሣ ኑ ሺሪ ሺሪ ዒዞ ዒንሢም ኬኤዛዓኬ። 2ዬያጉዲ ዋኣሢ ማስቲሢ ዛላ፥ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ዑጻ ኩቺ ጌሥሢ ዛላ፥ ሓይቄ ዓሶኮ ዔቂሢ ዛላ፥ ፆሲ፡ ናንጊና ዎጋንዳ ዎጎ ዛሎ ላሚ ዒንሢም ኑ ኬኤዛኒ ኮይሱዋሴ። 3ፆሲ ጌዔቴ ዬያ ኑ ማዻንዳኔ። 4ጉሙርቂፆ ሃሺ፥ ፆሲ ጎይፃፓ ኬስኬ ዓሶ ላሚ ፆሲ ባንሢ ማሃኒ ዳንዳዒንቱዋያኬ፤ ዬያቶም ሃያኮ ቤርታ ፖዒ ፖዔያኬ፤ ሃሣ ዔያታ ጫሪንጫፓ ዒንጊንታ ዒንጊፆዋ ዔኪ ዛጌያ፥ ዓያኖ ጌኤዦናኣ ዎላ ፔቴ ማዔያኬ፤ 5ሓሣ ዔያታ ፆሲኮ ኮዦ ቃኣሎና ሃጊ ሙካንዳ ዓጮኮ ዎልቆ ዛጊ ዔሬያኬ፤ 6ዬያ ቢያ ዛጌስካፓ ጉሙርቂፆ ሃሺ፥ ኬስኬ ዓሶ ላሚ ጊንሣ ፆሲ ባንሢ ማሃኒ ዳንዳዒንቱዋሴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዔያታ ፆሲኮ ናዓሢ ላሚ ጊንሣ ሱፂ፥ ዒዛኮ ቶኦኪያ ባይዚሳሢሮኬ። 7ሚርጌ ዎዴ ዒዞይዳ ዋርቃ ዒሮ ዑሽካያ፤ ሃሣ ዒዞ ጎሽካሢም ኮይሳ ባኣዚ ባቃልሳያ ማዔ ሳዔሎ ፆሲ ዓንጃኔ። 8ዓንጊሢና ጋውዲና ባቃልሳ ሳዔላ ጋዓንቴ ፓሣ ባኣዚ ባኣያ ጉሪ ማዓንዳኔ፤ ሃሣ ዒዛ ጋዳንቂንታኒያ ዑኬኔ፤ ጋፒንፃ ዒዞኮ ታሚና ሚቺንቲ ማዓንዳኔ። 9ዒጊኖንሢዮቴ! ዎዚ ኑ ያዺ ጌዔቴያ ዒንሢኮ ዻቂንቶና ዎላ ዒንሢም ዒንጊንቴ ኮሺ ባኣዚ ዓኣሢ ኑ ዔራኔ። 10ፆሲ ፒዜ ዎጋያታሢሮ ቤርታ ማዔቴያ ሓሢ፡ ዒዛም ዱማዼ ዓሶ ናሽኪ፥ ዒዛ ሱንፆሮ ዒንሢ ማኣዴ ማኣዲፆ ዒ ዋሊንዱዋሴ። 11ዒንሢ ቢያሢ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞ ጌሢ ካፓ ባኮ ዴንቃንዳያ ሄላንዳኣና ዒንሢ ዶዲ ማዻ ማዾ ጋፒንሢ ሄሊሲ ማዻንዳጉዲ ኑ ኮዓኔ፤ 12ኑ ኮዓሢ፡ ጉሙርቂሢና ጊቢ ዳንዳዒሢና ዶዲ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ማሂ ዔያቶም ዒንጊንቴ ባኮ ዴንቄ ዓሶጉዲ ማዖም ጌዒ ማዓንዳኣፓዓቴም ዋይዜ ባኮ ዑኬና ዔኩዋ ዓሲ ዒንሢ ማዓንዳጉዲቱዋሴ። 13ፆሲ ዓብራሃሜም ሃጊ ማዓንዳ ዎዞ ዒንጋ ዎዶና ዒ ሜሌ ዔኤሊ ጫኣቃንዳ ባኣዚ ባኣሢሮ ፔና ዔኤሊ፦ 14“ጎኔና ታ ኔና ዓንጃንዳኔ፤ ኔኤኮ ዜርፆዋ ታ ሚርጊሻንዳኔ” ጌዒ ጫኣቄኔ። 15ዓብራሃሜ ጊቢ ዳንዳዒ ካፒ፥ ዒዛም ዒንጊንታንዳኔ ጌይንቲ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ማሂ ኬኤዚንቴ ባኮ ዴንቄኔ። 16ዓሲ ጫኣቃዖ ፔ ጊዳፓ ዑሣ ባሼ ማዔ ባኣዚ ዔኤሊ ጫኣቃኔ፤ ዔያታ ጫኣቃ ጫኣቁማ ዔያቶ ባኣካ ዓኣ ጌኤዞ ጎናሳሢሮ ዔያቶኮ ማርማሢ ጋፓኔ። 17ዬኖ ጎይጾ ፆሲ፡ ጌዔ ባኮ ሺርሺ ላኣሙዋያ ማዔሢ ዔርዛኒ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞ ዴንቃ ዓሶም ዬያ ዎዞ ጫኣቁሞና ጎናሴኔ። 18ፆሲ ፔቴታዖ ሉኡቁዋያኬ፤ ዒዚ ላምዖ ዬንሢ ላኣሚንቱዋ ባኮንሢና ኑኡኮ ቤርታ ሃጊ ዓኣ ዎዞ ኑ ዴንቃኒ ዒዛ ባንሢ ዓኣሺንቲ ጌሌ ዓሶ፥ ኑም ዼኤፒ ዶዱሞ ዒዛፓ ዴንቃንዳጉዲ ኑና ማሄኔ። 19ዬይ ሃጋኣ ዎዛ ኑኡኮ ናንጎ ዓጊፁዋያ ማሃ ጉሙርሳ ቱርቱሪኬ፤ ዬይያ፡- ጎኦቦና ዓፒሎ ጊዴና ዓኣዺ ጌኤዦ ማኣሮኮ ጋራ ዓኣ ጋሮ ጌላኔ። 20ዬያ ጌኤዦ ማኣሮ ዬሱሴ ሜልኬፃዲቄጉዲ፥ ቄኤሴ ማዒ ዶኦሪንቲ ኑ ዛሎሮ ቤርታዺ ቄኤሴኮ ቢያ ዑሢ ማዒ ናንጊና ማዻኒ ዒኢካ ጌሌኔ።