text:
Date: Saturday, 24 April 2021
ቀርኒ ኣፍሪቃን ፖለቲካ ጸቢብ መንነትን
ኣብ ዞባና ንፋስ ሰላምን ስኒትን ምስ ተቐልቀለ፡ ህዝብታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ሶማልን ካብ’ቲ ዝጸንሐ ጸቢብ ኣብ ብሄር፡ ቀቢላን ሃይማኖትን ዝተሞርኮሰ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ወጺኦም፡ ምስ ጎረባብቶም ብስኒት ክዓብዩ ናብ ዘተስፉ ኣተሓሳስባ ክሰምሩ ምስ ጀመሩ፡ ከምኡ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ንኩሉ እቲ ኣንጻር ሃገራዊ መንነቱን ልኡላዊ መሰላቱን ዝተገብረ ተጻብኦ ብጽንዓት ሰጊሩ ምስ ተዓወተ፡ ሓድሽ ተጻብኦ ንርኢ ኣሎና። እዚ ተጻብኦ እዚ እምበኣር ብቐንዱ ኣንጻር ቃልስን ዓወትን ህዝቢ ኤርትራ ዝቐንዐ ኢዩ። ኤርትራ፡ ሃገራት ዞባና ካብ ጸቢብ ፖለቲካ ወጺአን ናብ ዞባዊ ስኒትን ዕብየትን ከቋምታ ይግባእ ኣብ ዝብል መትከል ነኺሳ ኣብ ዝተጸመመቶ ቃልሲ ምስ ክልተ ዓይነት ሓይልታት ኢያ ገጢማ ተዓዊታ። ቀዳማይ፡ ምስቶም ኣብ ሶማል ብቐቢላ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብብሄራውነት፡ ኣብ ሱዳን ድማ ብስም ሃይማኖት ንህዝቦም ዓምጺጾም ጸቢብ ናይ ስልጣንን ንዋትን ህርፋኖም ዘኻዕብቱ ናይ ዞባና ነበር-ስርዓታት። ካልኣይ ድማ ነዞም ብዋጋ ሃገራውን ዞባውን ረብሓ ጸቢብ ውልቃውን ጉጅላኣውን መኽሰብ ዘናድዩ ሓይልታት ከም ተለኣኣኽቲ ብምዕሳብ፡ ጸጋታት ዞባና ክዘምቱ ዝዓዩ ኣህጉራውያን ዓብለልቲ ሓይልታት። ስለዚ መድረኻዊ መኸተና ኣንጻር ጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካን ኣንጻር ዓብላሊ ኣህጉራዊ ፖለቲካን ኢዩ።
ዞባና ናብ ትስፉው ናይ ሰላምን ርግኣትን መድረኽ ዝሰጋገረሉ ዕድል ረኺቡ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ እቲ ብኸቢድ ዋጋን ሓያል ጽንዓትን ምጽማምን ዝተረኸበ ዓወት ከይዕንቀፍ፡ ኣንጻር እዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ ሓይልታት መኸተና ነሐይል ኣብ ንብለሉ እዋን ከም ምኽርን መጠንቀቕታን ዝመጹ ክልተ ነጥብታት ኣለዉ።
ሀ- እቲ ኣህጉራዊ ዓብላሊ ሓይሊ ገጢምና ክንስዕሮ ስለ ዘይከኣል ዘይንመሳሰል ወይ ክንመሓዘዎ ዘይንፍትን ዝብል ክኸውን ከሎ፡
ለ- ድማ እቶም ኣብ ዞባና ክረኣዩ ዝጸንሑ ሓይልታት ጸቢብ ፖለቲካ ምቅላስ ኣይውራይናን ኢዩ፡ ጎረባብትና ህዝብታት ባዕላቶም ኣለዉዎ ዝብል ኢዩ።
ክልቲኡ ስክፍታት ታሪኽን ፖለቲካን ዞባና ብዕምቆት ካብ ዘይምርዳእ ዝነቅል ድማ ኢዩ።
ሀ- እቲ ዓብላሊ ኣህጉራዊ ሓይሊ ክንስዕሮ ኣይንኽእልን?
እዚ ኣበሃህላ’ዚ ብመሰረቱ ኤርትራዊ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ንዓብለልትን ገበትን ኣሜን ኢሉ እንተ ዝሰግድ ሎሚ ልኡላዊት ሃገር ኣይምሃለወቶን። ድሕሪ ምዝዛም ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ሕቶ መሰል ርእሰ-ውሳኔን ናጽነትን ናይተን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ዝነበራ ሃገራት ክቀላቐል ከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ በቶም ኣብ መግዝእታዊ ሰራዊት ጥልያን ተዓስኪሮም ዝነበሩ ደቁ ኣቢሉ፡ ስዕረት ጥልያን ብምቅልጣፍ ንመሰል ርእሰ-ውሳኔኡ ብኣጋ ዝሓተተ ህዝቢ ኢዩ። ድሕሪ’ዚ‘ውን ኣብ ግዜ ስርዓት እንግሊዝ ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራት ብምቛም ንናጽነቱ ዝተቓለሰ ክንሱ፡ ብዘይድልየቱ ናብ ፈደሬሽንን ጎበጣን ምስ ተገደደ ናብ ጎነጽን ብረታዊ ቃልስን ብምምራሕ ናጽነቱ ዘረጋገጸ ህዝቢ ኢዩ።
ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣንጻር ኣህጉራዊ ዓብላሊ ሓይልታት ብምቅላስ ዕላማኻ ናይ ምጭባጥ ታሪኽ ኢዩ። ነቲ ንፈደረሽን ዝኣመመን ዘጽደቐን ሓይሊ ኣሜን ኣይበለን። ነቲ ፈደረሽን ክጉበጥ ንዝባረኸን ንጎበጥቲ ዘጣቐዐን ዘስነቐን ሓይሊ ኣሜን ኣይበለን። ተቓሊሱ ክቡር ዋጋ ብምኽፋል ንኹሎም ኣኣብ መድረኹ ኣንጻሩ ዝቖሙ ሓያላን ናይ ዓለም፡ መልሓሶም ኣሓዪኹ፡
1
መንነቱን ልኡላውነቱን ኣረጋጊጹ። ህዝቢ ኤርትራ ስለ መሰሉን ናጽነቱን ኣብ ቅኑዕ ዕላማ ክስለፍ ከሎ፡ ሓቂ ከም ትዕወት ኣሚኑ ደኣምበር፡ ዓቕምን ብርተዐን ተጻባእቱ ብምጽብጻብ ተዳሂሉን ተመሳኺኑን ኣይፈልጥን።
ታሪኽና፡ ኣብ 1940ታት-1950ታት እንተ ንመሳሰል እንታይ ምመሰለ? ነቲ መድረኽ’ቲ ሰጊርና ብረታዊ ቃልሲ ኣበጊስና ናብ ዱርኩኺት ዓወት ምስ በጻሓና ኣብ መወዳእታ 1970ታት ንሓያላን ናይ ዓለም ፈሪሕና እንተ ንመሳሰል ሎሚ እንታይ ምመሰልና? ምስልና ንሓያላት ከተርድን ክተፍቱን ሓይልኻ ምንዓቕ ዘይኮነስ፡ ሓያል ኣብ ዝገጥመና መሊስና ብምሕያል ኢዩ ተሃኒጹ። ምስሊ ኤርትራውነት ንሓያላት ብምቅብጣር ዘይኮነስ እናሓደርካ ብምሕያል ዝተሃንጸ ኢዩ።
ነቲ “ዘይንመሓዞ” ዝብል ሕቶ ድማ፡ ምሕዝነት ብሓደ ሸነኽ ጥራይ ዝህነጽ ከም ዘይኮነ ምርዳእ ኢዩ መልሱ። ምሕዝነት ኣብ ልኡላዊ መዓርነት ዝተሰረተ ምስ ዝኸውን፡ ኣብ ምምዕባል እንርከብ፡ ዓቕምናን ጸጋታትናን ዘይነጋንን ምቕሉል ህዝቢ ስለ ዝኾንና፡ እንብህጎን እንሰርሓሉን ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ክብረትና ረጊጹ፡ ብዋጋ ሃገራዊ ረብሓና ረብሓኡ ከቐድም ምስ ዝህንደድ ዓብላልነት ዝመለለዪኡ ሓይሊ ዝፍጠር ምሕዝነት፡ ምሕዝነት ዘይኮነስ ባርነት ኢዩ። ባርነት ድማ እቲ ክነወግዶ መዋእል ዝተቓለስናዮ ኢዩ። ብስም ምሕዝነት ናብ ባርነትን ተመጽዋትነትን ምምላስ፡ ክብሪ ሃገር ምሻጥ ኢዩ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ልኡላዊ ክብሩን ሃገራዊ መንነቱን ንምርግጋጽ ድኣ’ምበር ላቄባ ካልኦት ንምዃን ኣይነበረን።
ለ- ሓይልታት ጸቢብ ፖለቲካ ምቅላስ ኣይውራይናን ኢዩ?
ብርግጽ ውራይና ኣሎና። ውራይና ድማ ሓድነትና ምሕያል፡ ግዝኣት መሬትና ምሕላው፡ ልኡላውነትና ምኽባር ኢዩ። ኣብ’ዘን ሰለስተ ዓንድታት ድማ ኢና ናሕሲ ማሕበራዊ ፍትሕን መናድቕ ቁጠባዊ ዕብየትን ንሃንጽ። እቶም ኣኣብ ሃገሮም ብሃይማኖትን ብብሄርን ተጎልቢቦም ዝገዝኡ ሰብ ጸቢብ ፖለቲካ ግና፡ ብስም ሃይማኖትን ብሄርን ንሓድነትና ካብ ምፍትታን ዓዲ ኣይወዓሉን። ካብ ሱዳን ዝነቅል ብስም ጀሃድ ዝመጻደቕ ሽበራዊ ስራሓት ኣብ ውራይና መጺኡ ክዘርግ ፈቲኑ እምበር ንሕና ኣይከድናዮን። ኣብ ብወያነ ትምራሕ ዝነበረት ኢትዮጵያ ዝጫጫሕ ዝነበረ ብስም ብሄር ንሓድነት ህዝብና ንምብራዝ ዝንቀሳቐስ ድኹም ምትእኽኻባት’ውን፡ ኣብ ልቦና ህዝብናን ደልዱል ሰረት ዘለዎ ሃገራዊ ሓድነትናን ስለ ንተኣማመን ሸለል ኢልናዮ መሪሽና እምበር፡ ውራይና ንምትዕንቓፍ ዘይኣተዎ መዓሙቕ ኣይነበረን። ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ውራዮምን ውራይ እንዳሞቶምን ምፍላይ ስለዝሰኣኑ ዘይኮነስ፡ ሰብ ጸቢብ ፖለቲካ ካብ ጽበቶም ዝነቐለን ብለኣኽቶም ተደፋፊኦምን ዕንቅፋት ክፈጥሩሉ ስለዝጸንሑ ኢዩ፡ ምእንቲ ነባሪ ሰላምን ርግኣትን ዞባና ግዲኦም ንምብርካት ዝቃለሱ።
እዞም ሰብ ጸቢብ ፖለቲካ፡ ካብ ጽበቶም ዝተላዕለ ካብቲ ለኣኽቶም ዝህብዎም ተልእኾ ክከላኸሉ ስለ ዘይክእሉ፡ ኣብ ስኑዕ ዶባዊ ኲናትን ዘይተደልየ ኣህላኺ ምስሕሓባትን ጸሚዶምና ጸኒሖም። እቲ ፍታሕ እምበኣር፡ ዓመት መጸ ነቲ ሓደን ነቲ ካልእን በብወገኖም ክኸስትዎ ዝኽእሉ ሓደጋታት ክትከላኸል ካብ ምንባር፡ ንህዝብታት ዞባና ዝግብኦም ክብሪ፡ ሰላም፡ ርግኣትን ዕብየትን ከምጽእ ዝኽእል ፖለቲካዊ ዕዮ ምስራሕ ኢዩ። ከምዚ ኣብ ምግባር ኢና ድማ ተዓዊትና ዘለና። ምስ ጸበብቲ ካብ ምትራኽ፡ ምስ ጎረቤት ህዝቢ ስለ ሓባራዊ ቅሳነት ምቅላስ ኢዩ እቲ ነባሪ ፍታሕ ከምጽእ ዝኽእል። ስለዝኾነ ድማ፡ ጎረባብትና ህዝብታት ብቓልሶም ዋጋ ከፊሎም ንዘምጽእዎ ትስፉው ናይ ሰላምን ርግኣትን ሃዋሁው፡ ንድሕሪት ንኸይምለስ ምቅላስ ማለት፡ ነቶም ህዝቢታት ዞባና ዝግብኦ ሰላምን ርግኣትን ከይረክብ ኣብ ሓሸውየን ህውከትን ጸሚዶሞ ዝጸንሑ ምቅላስ ማለት ስለ ዝኾነ፡ ግቡእን ናይ ግድንን ይኸውን።
===
2
ጉዳይ ጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምርዳእ፡ ቃልሲ ኤርትራ ተዓዊቱ ከም ልኡላዊት ሃገር ነቲ ዞባ ኣብ ዝተጸምበረትሉ እዋን፡ ፖለቲካ ጎረባብትና እንታይ ይመስል ከም ዝነበረ ምዝካር ኣገዳሲ ኢዩ። ሶማል ማእከላይ መንግስቲ ፈሪሱ ኣደዳ ብቐቢላ ዝተጎጃጀሉ ጎይቶት ኲናት ኮይና ጸኒሓ። ኣብ ኢትዮጵያ ብደም ዝጨቀወ ወተሃደራዊ ስርዓት ፈሪሱ፡ ንብዙሕነት እታ ሃገር መዝሚዙ ብጸቢብ ብሄራዊ ኣድልዎ ዝገዝእ ኣተፋናኒ ስርዓት ተተኺሉ። ኣብ ሱዳን ብስም ሸሪዓን እስልምናን ዝመጻደቕ ምልኪ ተተኺሉ፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ሱዳን ኣብ ክልተ ተኸፊላ። ኣብ ጅቡቲ ነቲ ኣብ መንጎ ዒሳን ዓፈርን ዘሎ ሱር ዝሰደደ ፍልልይ መዝሚዙ ብስድራቤታዊ መርበብ ዝመርሕ ስርዓት ሰፊኑ።
ህዝቢ ኤርትራ ብ1991 ብቓልሱ ናጽነቱ ከረጋግጽ ከሎ እምበኣር ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ከምዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢዩ ጸኒሑ። ኣብ ኤርትራ ዝተተኽለ ፖለቲካዊ ስርዓት ንጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካ ዝፍንፍን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራን መሪሕነቱን ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ዓንኬል ድሕረትን ስቓይን ሓሊኾምዎ ዝጸንሑ ክልተ ጸላእቲ፡ ማለት ጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካን ብሰንኩ ባብ ዝተረሓወሉ ኣህጉራዊ ምትእትታውን፡ ኣብ ቃልሲ ስለ ዝተመኮሩሎም ኢዮም ዝፍንፍንዎም።
ገዛእቲ ሓይልታት ሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ ንምጉዕጻጽ ዝተጠቕምሉ ቀዳማይ ሜላ፡ ምምዝማዝ መንነታት ኢዩ ነይሩ። መጻኢ ናይተን ኣብ ትሕቲ ጥልያን ዝነበራ ግዝኣታት ክውሰን ኣብ ተደልየሉ እዋን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብሃይማኖትን ብጆግራፋዊ ቅርጸ- መሬቱን ገዚዖም ንምምቃል፡ ከበሳን መታሕትን፡ ኣስላምን ክርስትያንን ብምባል ፈቲኖም። ብልቦና ናይቲ መድረኽ እቲ ሃገራውያን ሓርበኛታትን፡ ብስኒትን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራን ፈሺሎም። ኣብ ዝሰዓበ መድረኻት ቃልሲ’ውን ንሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ኣንጻር እቲ ካልእ ብምዕጣቕ፡ ከምኡ’ውን ንሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ፈሊኻ ዓድታት ብምቅጻል፡ ሓድነት ህዝቢ ንምዝራግን መስመር ቃልሲ ንምትዕንቃፍን ተፈቲኑ ዋጋ ብምኽፋል ተሰጊሩ። ብረታዊ ቃልሲ መልክዕ እናሓዘ ኣብ ዝመጸሉ መድረኻት’ውን ኣብ ሜዳ ቃልሲ፡ ወገናዊ ስምዒታት ብምቕስቃስ፡ ንሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ፈሊኻ ብምጥቃዕ፡ ዓንኬላት ብምፍጣር ወተሃደራውን ፖለቲካውን ዕብለላ ንምርግጋጽ ተፈቲኑ፡ ብልቦና ህዝብን ብንቕሓት ተጋደልትን ተሳዒሩ። ኣብቲ ኣብ ሜዳ ቃልሲ ዝቀላቐል ዝነበረ ፈላላዪ ተርእዮ ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ሓይልታት ግደ ስለ ዘይነበሮም ዘይኮነስ፡ ህዝቢ ኤርትራን ፖለቲካዊ መሪሕነቱን ነቓዓት ኣብ ምሽፋን ስለ ዝሓየሉ ኢዮም በዲሆምዎ።
ድሕሪ ናጽነት ናይ ዝነበረ ዞባዊ ተመክሮ ፖለቲካዊ ክውንነት ድማ፡ ብፖለቲካ ብሄር፡ ቀቢላን ሃይማኖትን ኣብ ዝሕመስ ዞባ፡ ራእይ ሃገራዊ ስኒትን ውህደትን ከተስርጽ ምስራሕ ቀሊል ኣይነበረን። ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ውሽጣ ተገማሚዓ ንናይ ደገ ምትእትታው ባብ እተርሑ ንኸይትኸውን ዋጋ ከፊላ ኢያ። ኣንጻር’ዞም ክልተ ቀንዲ ጸላእቲ ዝኾኑ፡ ናይ መንነት ፖለቲካን ናይ ግዳም ምትእትታውን ዝተኻየደ ቃልሲ፡ ብጉልባብ እስላማዊ ጅሃድ፡ ብምስምስ ዶባዊ ግጭታት፡ ብዓሎቕ ዞባውን ኣህጉራውን ውድባት፡ ብካሳታት ናይ ‘ግብረ-ሰናይ’ ማሕበራት፡ ናይ ‘መሰል ወዲሰብ’ መጋባእያታት . . . ወዘተ. ዝተፈተነ ሽርሒታት ቀሊል ኣይነበረን። ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ግን ሃገራዊ ረብሓ ብምቕዳም፡ ንዞባዊ ስኒት እናሰርሑ ንኩሉ ኣላሽ ኣቢሎምዎ። ኣብዚ መስርሕ ቃልሲ ድማ ናህሪ ፖለቲካውን ቁጠባውን ገስጋስና ዝዓንቀፈ ዋጋ ከፊልና፡ ሰሪርና። ኩሎም እቶም ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ከም ሓዳስ ልኡላዊት ሃገር ክትጽምበር ከላ ዝነበሩ ስርዓታት ጸቢብ ፖለቲካ፡ ህዝብታት ነቒሕሎም ኣብቂዖም። ቅኑዕነት ፖለቲካዊ መስመር ኤርትራ እናጎልሐ መጺኡስ ካብ ጌጋ ርድኢት ተላዒሎም ከም ጸላኢት ዝጥምትዋ ዝነበሩ ወገናት ምሳና ክመኻኸሩን ሓባራዊ መስመር ዕብየት ክነድፉን ጀሚሮም። ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልን ሓባራዊ ራእይ ከሰላስላ ጀሚረን። ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳንን’ውን ውሽጣዊ ኩነተን ኣብ ምርጋእ ተጸሚደን ደኣምበር፡ ካብ ሓባራዊ ዞባዊ ረብሓ ዘርሕቕ ምኽንያት ክህልወን ኣይክእልን።
3
===
ከምዚ ዝበለ ካብ ጸቢብነት ርሒቑ ንረብሓ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘቐድም ፖለቲካዊ ሃዋህው ክቀላቐል ምስ ጀመረ እምበኣር፡ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ምስ’ቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብ1998 ዝተኣልመ ኩነታት ዝመሳሰል ዶባዊ ግጭት ፈኸም ክብል ንዕዘብ ኣሎና። ኣብ ሶማል ነቲ ትስፉው ዞባዊ ስኒት ዝመረጸ መንግስቲ ተጻብኦ ይበዝሖ ኣሎ። ኣብ ኢትዮጵያ ድማ ነቲ ዋና ጸቢብነት ዝኾነ ህወሓት ካብ’ቲ ብርእሰ ቅትለት ዝኣተዎ ሳንዱቕ ሬሳ ንምውጻእ ተኣንጎት ተሸብሸብ ይበሃል ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ከም’ቲ ኣብ ጎረባብቲ ዝተፈጥረ ሃጓፍ ስለ ዝተሳእነ፡ ፈለማ ናብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ንምውጣጣ ዒላማ ሮኬታት ከም ትኸውን ተጌሩ። ንዕኡ ጸማም እዝኒ ምስ ሃበት ከኣ፡ ምስ’ቲ ብቐደሙ ንምድምሳሳ ዝተዶኮነ እዚ ሰሜን ኢትዮጵያ ብዝተኸስተ ውግእ ኣማኽኒኻ መሬትን ህዝብን ኤርትራ ዕላማ ከቢድ ብረት ኮይኑ። ህወሓት ብገዛእ ርቡጽ ስጉምታቱ ምስ ጠፍአ’ውን፡ ነቲ ኩሉ ዓይነት ምትኹታዃት ብውሕሉል ተሳትፎን ምኩር ርእሰ-ምግታእን ዝሰዓረ መንግስቲ ኤርትራ ኣካል እቲ ቀውሲ ናይ ንምግባሩ ዝካየድ ዘሎ ሽርሒ ኣየብቀዐን።
ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣትያ! ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ሰብኣዊ ግፍዕታት የካይድ ኣሎ! ኩነታት ትግራይ ካብ ቁጽጽር መንግስቲ ኢትዮጵያ ወጻኢ ኮይኑ! ዝብልን ካልእ ምስ ሃይማኖታውን ማሕበራውን ክብርታት ህዝቢ ኤርትራን መትከላት ፖለቲካዊ መሪሕነቱን ዘይከይድ ወቐሳን ክስን ንሰምዕ ኣሎና። ዕላማኡ ፍሉጥ ኢዩ። እቶም ብጸቢብ ፖለቲካ መንነት ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክሕምስዎ ዝጸንሑ ተላኣኣኽትን ለኣኽቶምን፡ እቶም ኤርትራ ዝፈንፈነቶም ክልተ ጸላእቲ ስለ ዝተሳዕሩ፡ ቅኑዕ መስመር ኤርትራ ስለ ዝተዓወተ ክቕበልዎ ኣይከኣሉን። ኤርትራ ኣንጻር ኩሉ እቲ ፈተናታት ጸብለል ምባላ ከይኣክል፡ ኢትዮጵያን ሶማልን ንዞባዊ ሰኒትን ዕብየትን እንተ ሰሪሐን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ጸቢብ ናይ ምትፍናን ፖለቲካ እንተ ተገላጊሉ’ሞ ህዝቢ ዞባና እንተ ረቢሑ፡ ረብሓኦም ዝትንከፍ ወገናት ኢዮም ዝጻብኡ ዘለዉ።
ስለምንታይ ንኤርትራ ምጽላምን ምኽሳስን? ኤርትራ ስለ ዝተዓወተት ንህዝቢ ኤርትራ በቲ ሳላ ጽንዓቱን ተጻዋርነቱን ዝረኸቦ ዓወት ከይጽምብልን ከይሕበንን ዝዓለመ ጸለመ ኢዩ። ሰራዊት ኤርትራ ሰሪቑ፡ ዘሚቱ፡ ዓሚጹ፡ ረሺኑ እናበልካ ዝግበር ዘሎ ዘመተ፡ ሞራል ህዝብን ስራዊትን ኤርትራ ንምስባር ዝዓለመ ኢዩ። ስራዊት ኤርትራ ኣንጻር ህወሓት ተዓዊቱ ኢዩ። ነዚ ዓወት እዚ ድማ ናብ መሬት ትግራይ ስለ ዝኣተወ ወይ ኣብዚ ህወሓት ተዃቲኻ ዝዓደመቶ ኲናት ስለ ዝኣተወ ኣይኮነን ረኺብዎ። ካብ 1998 ክሳብ 2018 ልኡላዊ መሬቱ ኣብ ምሕላው ለይትን መዓልትን ከይደቀሰ ብጽንዓት ስለ ዝመከተ ኢዩ ተዓዊቱ። ሰራዊት ኤርትራ ናብ’ዚ ዓወት’ዚ ንምብጻሕ ባህግታቱ ኣወንዚፉ፡ ዓለም ከምዘይናቱ ርእዩ፡ ሓቂ ናብ ምዕራፋ ንምብጻሕ ህይወቱ በጃ ጌሩ ኢዩ ተዓዊቱ። ብ2002 ከኣ ኣብ ኣህጉራዊ መጋባእያ እቲ ዝተወረረ መሬቱ ተፈሪዱሉ ከብቅዕ፡ ኣውሓስቲ ስምምዕ ዝነበሩ ሓያላን ጸማም እዝኒ ምስ ሃብዎ፡ ከም’ቲ ዝተመነይዎ ረብሪቡ ኢዱ ስለ ዘይሃበ ኢዩ ሰራዊት ኤርትራ ተዓዊቱ። ነዚ ጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካ ፈንፊኑ ስለ ልኡላውነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን ዝጸነዐ ሰራዊት፡ ብዘመዝገቦ ዓወት ከይሕበንን ከይኮርዕን ኢዩ እምበኣር እዚ ኩሉ ጸለመን ወቐሳን ክስታትን።
ነዚ ወፍሪ ጸለመን ወቐሳን ዝህንድሱ ዘለዉ ወገናት፡ ናብ ሰራዊት ኤርትራ ኣቶኪሮም ከምኡ ዝገብሩ ዘለዉ ሓደ ሓቂ ስለ ዝፈለጡ ኢዩ። ንሱ ድማ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ብዝፈጠረቶ ሓያል ህዝባዊ ሰራዊት ኢያ ልኡላዊት ሃገር ኮይና። ዝሰዓር ዘይመስል ኣብ ጸሊም ኣፍሪቃ ዝሓየለ ሰራዊት ዝበሃል ዝነበረ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዝሰዓረ ህዝባዊ ሰራዊት ኢዩ። ዞባናን ዓለምን ንኤርትራ ከም ልኡላዊት ሃገር ክትቅበል ዝገበረ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ኢዩ። በብመድረኹ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ሕብረተ ሶቭየትን ምሉእ ደገፍ ዝሃብዎም ስርዓታት ዝሰዓረ። ንኤርትራ ንምድኻም እምበኣር እዚ ኒሕ’ዚ ክስበር ኣለዎ በሃልቲ ኢዮም። ነዚ
4
ሰራዊት’ዚ ኣብ ኲናት ክስዕርዎ ከምዘይክእሉ ኣዳዕዲዖም ስለ ዝፈለጡ፡ ሞራሉ ንምስባር ክዓዩ ጸኒሖም። ዕጥቁ ክሰንፍ እገዳ ፈሪዶምሉ ኣይተሳዕረን! ናብ መዓስከራት ስደት ጸዊዖምዎ፡ ኣይተታለለን! ብብሄር ብሃይማኖት ብኣውራጃ ክፈላልይዎ መርዚ ነዚሖም፡ እዝኒ ኣይሃበን! ካብ ፍርሒ ዝተላዕለ ኤርትራ ሰራዊት የብላን ህዝባ ጸኒቱ ኢዩ ኢሎም ነፍሶም ኣጸናኒዖም፡ ዕጅብ ኣይበሎን! ባርያ ኢኻ ደሞዝ የብልካን ሃገርካ ኣይተሓሉ ኣይተልምዕ ኢሎምዎ፡ ክምህ ኣይበለን! ኩሉ ተወዲእዎም በቲ ሓደ “ንዓ ትግራይ ዓድኻ ኢዩ” ኢሎም እናለመኑ፡ በቲ ኻልእ ኣስመራ ንምእታው ደገፍቲ ሓንቲ ናይ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ምስልጣን ምኣኸለ ብምባል ፈኪሮም፡ ብዕሽነቶም ስሒቑ! ሰራዊት ኤርትራ ኣንጻር እዚ ኩሉ ኢዩ ተዓዊቱ ወጺኡ።
ስዕረቶም ምቕባል ዝሰኣኑ ግዳያት ርእሰ ቅትለት፡ ሎሚ ሰራዊት ኤርትራ ቀቲሉ፡ ዘሚቱ፡ ዓሚጹ ክብሉ ከለዉ፡ ዓወቱ ከም ዘይምንጥልዎ ስለ ዝተረድኡ፡ ነቲ ጎይታ ቃልስን ዓወታትን ዝኾነ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ ከም ውጽኢት ጽንዓቱን ምጽማሙን ዝተጎናጸፎ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ዓወት ብምክፋእን ብጸለመን ክድውንዎ ይፍትኑ ኣለዉ። መድረኻዊ መኸተና እምበኣር ነዚ ጸለመ እዚ ኣብ ምኽሻሕን፡ ሓበንን ሞራልን ሰራዊትና ኣብ ምብራኽን ዘተኮረ ክኸውን ኣለዎ። ሰለሰተ ቅሉዕ ወራራት፡ ዘይፍትሓዊ እገዳታትን ጭካነ ዝመልኦ ናይ ሮኬታት ደብዳብን ሰጊርና ዝሰዓርናስ፡ ብማሕበራዊ መራኸቢታትን ምእኩል ናይ መራኸቢ ብዙሓን ዘመተን ከቶ ኣይንሰዓርን። ዓወትና ኣንጻር ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ዝተመጣጣረ ህወሓት ጥራይ ኣይኮነን፡ ኣንጻር ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክሕምስ ዝጸንሐ ጸቢብ ናይ መንነት ፖለቲካን እዚ ጸቢብነት እዚ ዝፈቐዶ ናይ ደገ ምትእትታውን ኢዩ ነይሩ። ቀጻሊ መኽተና ድማ ናባኡ ዘተኮረ ኢዩ።
ዓብዱልሓይ ሃሽም 22/04/2021
5


c: text/html

text:
ዜናዊ ጸብጻብ ኣኼባ ስቶክሆልም
ከም መቐጸልታ ነቲ ኣብ ክሉ ቦታታት ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝካየድ ዘሎ ዕቱብ ምንቅስቓሳት፡ ወከልቲ ጨናፍር ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ከምኡ’ውን ገዳይም ተጋደልትን ኣገደስቲ ሃገራውያን ባእታትን ዝተሳትፍዎን ብኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ዝተማእከለ ኣገዳሲ ኣኼባ ብሰንበት ዕለት 28/11/2010 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ብዓወት ተሰላሲሉ። ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ፡ ንኩሎም ተሳተፍቲ ንዝቐረበሎም ዕድመ ኣኽቢሮም ኣብ ኣኼባ ብምስታፎም ምስጋና ድሕሪ ምቕራብ፡ ኣካየድቲ ኣኼባ፡ ብሃገራዊ ኮምሽን ኣብ ዝተፈለለየ ኩርናዓት ዓለም ሃገራዊ ዓቕምታት ህዝብና ብሓባር ንምጽማድ[cincopa AsGAZUqblzT5]
ዝተኻየደ ጽዑቕ ምንቅስቓሳት ብሰፊሕ ገሊጾም። ኣብ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ምንቅስቓሳት፡ ግደ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ዝዀነ ሓፋሽ ህዝብና ኣዚዩ ልሉይ ምንባሩ ብምሕባር፡ ኣባላት ሃገራዊ ኮምሽን ኣድናቖቶም ገሊጾም። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ንዕማማት ምስናዳእ ንሃገራዊ ጉባኤ ምስ ሃገራዊ ኮምሽን ተሓባቢሩ ዝሰርሕ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ንኡስ ሽማግለታት ይቐውም ምህላዉ ድማ ተሓቢሩ።
ኣብ ስቶክሆልም’ውን ብተመሳሳሊ፡ ንኡስ ሽማግለ ብምቛም ምስ ሃገራዊ ኮምሽን ብምትሓባባር ዕማማት ምስንዳእ ንሃገራዊ ጉባኤ ዘካይድ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ክምረጽ ኣድላዪ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ኣብ ሽወደን ዝነብር ህዝብና ከም ወትሩ መሪሕ ሃገራዊ ግደኡ ንክጻወት ጻውዒት ቀሪቡ። ተሳተፍቲ ኣኼባ ድማ ምስ’ዚ ርእይቶ’ዚ ብምስምማዕ፡ ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ተጸዊዑ እዚ ዝድለ ዘሎ ሽማግለ ንኽምረጽ ተራዳዲኦም።
ኣኼባ ስቶክሆልም ሓላፍነታውን ግሉጽን ክትዓት ዝዓሰሉ ኣብ ልዕሊ ምንባሩ፡ ብወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ከምኡ’ውን ኣብ ኣኼባ ዝተሳተፉ ኩሎም ሃገራውያን ኣዚዮም ሃንጽቲ ሓሳባትን ርእይቶታትን ቀሪቦም። ጠቕላላ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ’ቲ ተወሲኑ ዘሎ ግዜ ንኽካየድን ብዓወት ንክወጽእን ድልየት ሰፊሕ ኣካላት ህዝብና ምዃኑ፡ ዕዉት ኣኼባ ስቶክሆልም ህያው ኣብነት ምንባሩ ተፈሊጡ።
ዓወት ንቃልሲ ህዝብና ምእንቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ !
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
ሽማግለ ዜናን
29/11/2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1884

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መቃብር ኣቦይ ስኢነዮ፡ መቃብር ኢጣልያዊ ግን ረኺበዮ
መቃብር ኣቦይ ስኢነዮ፡ መቃብር ኢጣልያዊ ግን ረኺበዮ ኤርትራውያን፡ ንመሰልናን ክብረትናን ብዙሕ መስዋእቲ ዝኸፈልና ግን ብዝግባእ ዘይተዘርበልናን ዘይተጻሕፈልናን፡ ዝተበደልናን ዝተዘረናን ግን ዘይተኻሓስናን፡ ንዓመታት ዘእውናን ዘይተሰማዕናን ህዝቢ ኢና። ኣብ ዓለም ግቡእ ቦታና ክህልወና፡ ክንሕፈር፡ ስደት ከብቅዕን ኣብ ገዛእ
መቃብር ኣቦይ ስኢነዮ፡ መቃብር ኢጣልያዊ ግን ረኺበዮ
ኤርትራውያን፡ ንመሰልናን ክብረትናን ብዙሕ መስዋእቲ ዝኸፈልና ግን ብዝግባእ ዘይተዘርበልናን ዘይተጻሕፈልናን፡ ዝተበደልናን ዝተዘረናን ግን ዘይተኻሓስናን፡ ንዓመታት ዘእውናን ዘይተሰማዕናን ህዝቢ ኢና። ኣብ ዓለም ግቡእ ቦታና ክህልወና፡ ክንሕፈር፡ ስደት ከብቅዕን ኣብ ገዛእ መሬትና ብኽብረት ክንነብርን እንተኾይና ከኣ፡ ኩሉ ፖለቲካዊ ፍልልያትናን ውልቃዊ ኣተሓሳስባናን ወንዚፍና፡ ብዛዕባ’ታ ናይ ሓባር ኤርትራ ምሕሳብ፡ ተጠርኒፍካን ልብኻ ተዋሃሂብካን ምስራሕ፡ ነቲ ጠንቂ ሕሰም፡ ድኽነትን ድፍረትን ኮይኑ ዘሎ ውልቀመላኺ ኢሳያስን ጭፍርኡን ኣሊኻ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝውክል ፍትሓዊ ስርዓት ምትካል’ዩ። ኣብ ኤርትራ፡ ቅዋማዊ መንግስቲ እንተተመስሪቱ፡ ብህዝቢ ዝተመርጹን ዝተወከሉን ሓገግቲ ኣካላት እንተሃልዮምን፡ ብኢደ ዋኒኑ ሃገርን ሃብትን ዝሸይጥን ዕድል ህዝቢ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱን ኣካል ቦታ የብሉን። ዓለምና ድማ ብሓቅነትካ ጥራይ ዘይኮነት ትፈትወካን ተኽብረካን፡ ብሓድነትካ፡ ብሃገራዊ ፍቅርኻ፡ ብቁጠባዊ ትሕዝቶኻን ብኣከያይዳኻን’ያ። ንሎሚ ነዚ ክብ ኢሉ ዝተጠቅሰ ዘራጉድ ሓንቲ ተቀንዙ ፍጻመ ከም ኣብነት ክጠቅስ።
ብቆልዓይ እንከለኹ፡ ኣብ ዝዓበኹሉ ከባቢ ዓዲዃላ፡ ሩባ ሰሞሞ፡ “መቃብር ጥልያን” ዝብሃል ሰፊሕ ብመንደቅ ዝተኸለለ መሬት ይዕዘብ ነይረ። እቲ፡ መቃብር ጥልያን ዝብሃል ቦታ ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለምን ድሕሪኡን ዝሞቱ ኢጣላውያን ዝተቀብሩሉን ንኽብሮም ሓወልቲ ዝተሃንጸሎም ሕዙእ ቦታ ከምዝኾነ፡ ምስ ዓበኹን ታሪኽ ምስኣንበብኩን’የ ግቡእ መረዳእታ ረኺበ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ሃገርና፡ ንኣብነት ኣብ ከረን፡ ኣስመራን ምጽዋዕን፡ ኢጣላውያንን እንግሊዛውያንን ወተሃደራት ዝተቀብሩሉ ቦታታትን ሓወልትን ተዓዚበ። ነቲ ዓመታት ዘቁጸረ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሰፊሕ መሬት ገቢቱ ዘሎ መካነ መቃብር፡ መንግስታት ጥልያንን ዓባይ ብሪጣንያን ዝኸፍልዎ ክራይ፡ ንምክንኻኑ ዝስልዓሉ ባጀትን ወይ እውን ዋንነት ናይቲ መሬት ናይ መን’ዩ ንጹር ሓበሬታ የብለይን። እቲ ዝያዳ ዝዓበየ ቁምነገር ግን መንግስታት ኢጣልያን ዓባይ ብሪጣንያን ኣብ ዜጋታቶምን ታሪኾምን ዘለዎም ክብሪ፡ ተገዳስነትን ሓላፍነትን ልዑል ምዃኑ’ዩ።
ብርግጽ ኩሉ ፍጡር፡ ብሰላምን ብናጽነትን ክነብር ምሉእ መሰል ኣለዎ። ብፍላይ እቲ ንመልክዕ ዓለም ክቅይርን ከማዕብልን ዝመራመር ዘሎ ሰብ ክቡር’ዩ። ሎሚ፡ ዜጋ እተን ብቁጠባን ስነኪነትን ዝማዕበላን ብምምሕዳር ግሉጽነት ዘለወን ሃገራት፡ ማለት ኣመሪካዊ፡ ጀርመናዊ፡ ስዊዘርላንዳዊ፡ ስዊድናዊ፡ ሲንጋፖራዊ፡ ፈረንሳዊ፡ ጃፓናዊ ወዘተ እንተኾይንካ ክቡርን ሕፉርን ኢኻ። ኤርትራዊ፡ ማላዊ፡ ኒጀራዊ፡ ሱዳናዊ፡ ሶማላዊ፡ ዜጋ እንተኾይንካ ግን፡ ሕሱርን ከም ዝድርበ ኣቅሓን ኢኻ ትቁጸር። ብፍላይ ኣብ መዋእል ውልቀመላኺ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኤርትራዊ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ተኸላቢቱ፡ ተዋሪዱን፡ ንኹሉ ዓይነት ሕሰም ተቃሊዑን። ቀዳሞት ወለድና፡ ኣደራዕን ስቃይን እንተበዚሕዎም፡ “ግዝኣት ቱርኪ” ኢሎም የማርሩ’ኳ እንተነበሩ፡ ሎሚ ብጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ስቃይ እንታይ ስም ከምዝወሃቦን መጻኢ ወለዶ ብኸመይ ከምዝዝክሮን ንምግማቱ ኣየጸግምን። ብወገነይ ንግዚኡ ንጉጅለ ህግደፍ፡ “ግዝኣት ህይወት የግድፍ” ዝብል ስም ኣጠሚቀዮ ኣለኹ። ምኽንያቱ ጉጅለ ህግደፍ፡ ዲሞክራስን ፍትሕን ዝብል መሳጢ ስምን ኣብ ተግባር ዘይወዕል ጭርሖታትን ራእይን እኳ እንተለዎ፡ ብዘይ ፍርዲ ዜጋታት ኣብ ብርሃንን ኣየርን ዘይኣትዎ ትሕቲ መሬት ኣብ ክቱር ቁርን ሙቆትን ብዘይ እኹል መግቢ፡ ሕክምና ዝብላዕን ዝስተን ኣብ ዝተነጸለ ቦታ ንዓመታት ምእሳርን ምስቃይን ኢዩ።
ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለም ብዙሓት ኤርትራውያን፡ ብዘይካ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ዘካየድዎ ውግኣት፡ ካብ ኤርትራ ወጻኢ’ውን ኣብ ጎድኒ ወተሃደራት ጣልያን ኮይኖም ብጅግንነት ህይወቶም ስኢኖምን ሰንኪሎምን ኢዮም። እቲ ኣብ ሊብያ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ዝተሳተፍዎን ዝሃለቅዎን ዘስካሕክሕ ኩናት ድማ ሓደ ኣብነት’ዩ። ኤርትራውያን ኣያ ስለዘይብሎም ግን ከምቶም ኣብ መሬትና ኣብ መካነ መቃብር ብኽብሪ ተቀሚጦም ዘለው ዜጋታት ጥልያንን እንግሊዝን ኣይዝከሩን፡ ተፈላጥነት ኣይረኽቡን፡ ሓወልቲ ወይ ምስሊ ኣይህነጸሎምን፡ ካሕሳ ኣይሕተተሎምን፡ ኣበይ ቦታ ተቀቢሮም’ውን እዝጊ ዋንኦም። ዋላ ብጉጅለ ህግደፍ ታሪኽ ቅያ ዝፈጸሙን ዝተሳቀዩን ወለድና ክስነድን መጻኢ ወለዶ ክፈልጦን ተገዳስነት ኣይሃልዎ፡ ንሕና ብህይወት ዘለና ምሁራትን ነቲ ታሪኽ ንፈልጥን ክንጽሕፎን ክንሕበነሉን ይግባእ። ታሪኽና ወጻእተኛታት ክጽሕፉልና ወይ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝኣተዉ ጀጋኑና ካብ መቃብሮም ተንሲኦም ከዘንትዉልና ክንጽበ የብልናን። ንሕና ዝፈጸምናዮ ቅያን ኣብ ልዕሊና ዝወረደ ግፍዕን ናትና ስለዝኾነ፡ ብኣና ጥራሕ’ዩ ክስነድን ናብ መጻኢ ወለዶ ክሰጋገርን ዝኽእል።
ኣብ ዝሓለፈ ለካቲት 2020, ኢትዮጵያ፡ ነቲ ብ1 መጋቢት 1896 ብስዕረት ኢጣልያ ዝተዛዘመ ውግእ ዓድዋ ተዘኪሩ። ኣብቲ ኢትዮጵያውያን ብድሑር ናውቲ ተጠቂሞም ነቲ ብተዛማዲ ምዕቡል ኣጽዋር ዝነበሮ ሰራዊት ኢጣልያ ኢድ ብኢድ ገጢሞም’ዮም ኣብ ልዕሊ’ቲ ግዝኣታቱ ከስፍሕ ሃነፍነፍ ዝብል ዝነበረ ሰራዊት ሙሶሊኒ፡ ምውታት፡ ቁሱላትን ምሩዃትን ከምዝኸውን ገይረሞ። ኣብቲ ንኢጣልያ ዘሕፍር ስዕረት ዘጋጠመ መሪር ውግእ ዓድዋ፡ ኣማኢት ኤርትራውያን ምስ ወተሃደራት ኢጣልያ ብግድን ብድሌትን ተሰሊፎም ግዳይ ሞት፡ መቁሰልትን ምምራኽን ውርደትን ኮይኖም ኢዮም። ኣብቲ መሪር ኩናት ግን ህይወት ምሕላፍን ምስንካልን ኤርትራውያን ጥራይ ኣይኮነን ዘስካሕክሕ ነይሩ። ኣብቲ ኩናት ዝተማረኹ ኣስታት 1500 ኢጣልያውያን፡ ከም ምሩዃት ኩናት ብኽብሪ ናብ ዓዶም ክፋነዉ እንከለዉ፡ 400 ኤርትራውያን ምሩዃት ኩናት ግን፡ ከምቶም ኢጣልያውያን ናብ ትውልዲ ዓዶም ብሰላምን ብኽብርን ኣይተፋነዉን። ኣብቲ እዋን’ቲ ብዝነበሩ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ ብትእዛዝ ሃጸይ ምነሊክ የማናይ ኢድን ጸጋማይ እግርን ኣብ ጉንዲ ገረብን ከውሕን ኣተርኢሶም ብፋስ፡ ብሴፍን ብጎዞሞን ብህይወቶም እናሰምዑን እናርኣዩን ተቆሪጾም። ደሞም ከም በጊዕ ፋስጋ ኣብ መሬት ዛርዩ ኣእውዮም፡ ረዳኢ ኣይረኸቡን፡ ሃለዋቶም ጠፊኡ ሞይቶም፡፡ ብህይወቶም ዝተረፉ ድማ ብደዎም ጨንዮም ኣብ በረኻ ተደርብዮም። እቲ ኣብ ግዜ ኩናት ንኤርትራውያን ንረብሕኡ ኣብ ቅድመ ግንባር ኣሰሊፉ መዝሓል ጥይት ዝገበሮም መንግስቲ ኢጣልያ፡ ኩናት ምስተወድአ ኣበይ ኣለኹም ኣይበሎምን። ምናልባት ጸሊም ሕብሪ ቆርበት ስለዝነበሮም ከም ሰብ ኣይቆጸሮምን። ስድራቤት ናይቶም ግዳያት ኤርትራውያን፡ ንገሊኦም ሓዚሎም ንገሊኦም ድማ ብመጽዓኛን ብምርኩስ ሓንከስ እናበሉን፡ ድሕሪ ናይ ነዊሕ መዓልታት መሪር ጉዕዞ ናብ ዓዶም ከምዝምለሱ ኮይኖም። “ድዉይ ተጣባባይ” ከምዝብሃል፡ ሓሓንቲ ኢድ ሒዞም ዝተረፉ ተላፊኖም ካብ ገረብ ዓንቋ እግሪ ሰሪሖም። “ወዲ ኢታይ ተኽለ ደስ እኳ ኣይበልካ እግረይ ተኺለ” ኢሎም ነቲ ኣብ ምቁራጽ መሓዉ ኣቦታትና ተዋፊሩ ዝነበረ ኣረሜን ከሕርቁ ከምዝደረፉሉ ይዕለል ኢዩ። እቶም ክፋል ኣካላቶም ስኢኖም ንነዊሕ ዝተሳቀዩ ኣቦታትና ሎሚ ክንደየናይ ብህይወቶም ከይህልዉ። ብይወቶም እንተዝነብሩ ግን፡ ኣብ ኩናት ዓድዋ ዘጋጠሞም መስገደልን ትንግርትን መዘንተዉልና ነይሮም፡ ንሕና ድማ ምወረስናዮም።
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ሃገርና ናይቶም መሬትና ክጎብጡ፡ ንብረትና ክዘምቱ፡ ህዝብና ከበሳብሱን ዝሞቱ ወተሃደራት፡ ኣብ ሓላል መሬትና መካነ መቃብርን ሓወልትን ተሃኒጽሎም ንዕዘብ ኣለና። መሳኪን ኤርትራውያን ግን ኣሽምባይዶ መዘከሪ ሓወልቲ ክስርሓሎም፡ ሬሳታቶም ዝወደቀሉ ቦታ’ውን ዝፈልጦ የለን። ደሞም ደመ-ከልቢ ኮይኑ ተሪፉ። ግቡእ ስነስርዓት ቀብሪ ኣይተገብረሎምን። መንግስቲ ጥልያን’ውን እቶም ምስ ወተሃደራቱ ተሰሊፎም ዘዕወቱዎ፡ ህይወቶም ዝሰኣኑን ዝሰንከሉን ኤርትራውያን፡ ክከሓሱ፡ ንዝኽሮም ሓወልቲ ክህነጸሎም ብውሕዱ ናይ ኣፍልጦ ወረቀት ምስክር ክወሃቦም ግዴታ ኣለዎ። ወዮ ድኣ ህዝቢ ኤርትራ ዝጣበቀሉ ፍትሓዊ መንግስቲ የብሉን እምበር፡ እቶም ኣብ ጎድኒ ወተሃደራት ጣልያን ኮይኖም ዝተዋጉኡ፡ ህይወቶም ዝሰኣኑን ኣካሎም ዝጎደለን ኤርትራውያን፡ ንጹር ብዝሕን ዝወደቁሉ ቦታን ኣብቲ ኩናት ዘጋጥሞም ዝነበረ ዓሌትነትን ጸበባን ጽጹይ መጽናዕቲ ኣካይዱ፡ ሓድሽ ወለዶ ኤርትራ ሓቀኛ ታሪኽ ኣቦታቱን ኣቦሓጎታቱን ክመሃሮን ክሕበነሉን ኣለዎ። ኣብ ውግእ ዓድዋን ካልኣይ ኩናት ዓለምን፡ ሬሳታት ኣቦታትናን ኣሕዋትናን መውደቂኡ ዘይተፈልጠን ደሊና ዘይንረኽቦን ክንስና፡ መቃብርን ሓወልትን ኢጣልያውያንን እንግሊዛውያንን ከምኡ’ውን ኣብ ቤት ገርግስ ኣስመራ ሓደ ሓደ ሱዳናውያንን ህንዳውያንን፡ ንጉሆን ምሸትን ኣብ ቅድሚ ገዛና ክንዕዘብ ግን ንዘልኣለም ድቃስ ዝኸልኣናን ቁስልና ዝጎድኣናን ኢዩ። ንመግዛእቲ ጣልያን እምቢ ኣይንጽዓድን መሬትና ኣይንህብን ዝበሉ ኤርትራውያን ዝሕየሩሉን ዝሳቀዩሉን ዝነበሩ ብማይ ባሕሪ ዝተኸበ ቤት ማእሰርቲ ናኹራን ዓሰብን፡ ኣሰር መቃብር ኣቦታትና የለን። ቀለብ ዓሳታት ኮይኖም፡ ከም ተረፍ መግቢ ኣብ ባሕሪ ተጓሒፎም።
ብዊንታ ጉጅለ ህግደፍ ኤርትራዊ ሕሱርን ርሱዕን ስለዝኾነ ነቲ ብኹሎም ገዛእቲ ማለት ጣልያን፡ እንግሊዝን ኢትዮጵያን ዝተቀዝፈን ዝተቐጥቀጠን ኤርትራዊ፡ ዝተራሰየን ዝዓነወን ንብረትን ሃብትን፡ ብሓዊ ዝተቃጸለ ዓድታትን ዝተመዛበለ ህዝብን መጻኢ ወለዶ ክፈልጦ ስለዘይድለ፡ ጽፉፍ ሰነድ የብሉን። ኣብ ጽባሕ ናጽነትና፡ ነቲ ብኹሎም ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወረደ ኣካላዊ ሞትን መግረፍትን፡ ቁጠባዊ ዕንወት ስነኣእምራዊ በሰላ ብሕጋዊ መንገዲ ክተሓዝን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ወግዓዊ ሰነድ “Reparation” ክቀርብን” ኣለዎ ኢሎም ቅዱስ ሓሳብ ንዘቅረቡ ለባማትን ፈላጣትን ደቂ ሃገር፡ ከም ጽሉላትን ሓለምትን ተሓሲቦም ናይ ምድሃልን ተስፋ ምቁራጽን ግብረ መልሲ ተዋሂብዎም።
“ናይ ዝሓለፈስ ሓሊፉ ብዝመዝእ ኣይትድገመኒ” ከምዝብሃል፡ እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን፡ ኣብዚ እዋን’ዚ፡ መጻኢ ወለዶ ኤርትራ፡ ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲታት ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ካብ ስድራቤቱ ተፈላልዩ፡ ኣብ ህይወቱ መቀይሮ ዝኸውን መኣዲ ትምህርትን ስራሕን ተሰናኺሉን ብዘይ ክፍሊት፡ ጁባ ኢሳያስን ሰዓብቱን ከኻዕብት፡ ኣብ ጉዕዞ ስደት ክእሰር፡ ብጥይት ክምንጠል፡ ብጥሜትን ጽምእን ክሳቀን ሰብኣዊ ክብረቱ ክገሃስን ንዕዘብ ኣለና። ኣማኢት ኤርትራውያን፡ ኣብ ምድረበዳ ሳህራ፡ ማእከላይ ባሕሪ፡ ሊብያን ካልእ ቦታታትን፡ ረዳኢ ዘይብሎም ብነጋዶ ሰብ፡ ብጽምኢ ብጥሜትን ብሕማምን ዝተቀዝፉ፡ ብዘይ ቀባሪ፡ ቀለብ ኣራዊት ዝኾኑን ኣብ ሑጻ ብዘይ ኣሰር ዝተደፍኑን፡ ሬሳኦም ኣይንረኽቦን ኢና፡ ካብ ዝኽርናን ልብናን ግን ኣይወጹን ኢዮም። ግዜ ይነውሕ እምበር ሬሳታት ወለድናን ኣሕዋትናን’ውን ክንረኽቦ ኢና። ሃብታም ታሪኽ ዓቑሩ ዘሎ ሬሳታትና ንምርካቡን ኣብ ግቡእ ቦታኡ ንምቅማጡን ክንሕበነሉን ግን እቲ ስራሕ ሕጂ ንጀምሮ።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ 29 ግንቦት 2020


text:
ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝተሰጉ ኤርትራውያን ብሚዛን ጉዳያቶምን ደሕረ-ባታኦምን እንዳተለለዩ ኣዳዳ ማእሰርት ይኾኑ ምህላዎም ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ ሓቢሩ። በዚ መሰረት ፥
1ይ ጉጂለ
ታዕሊም ከይወሰዱ ዝጸንሑ እሞ ሱዳን ኣትዮም ብምንግስቲ ሱዳን ብግደታ ዝተጠረዙ ኣብ ክልተ ክፋላት ተኸፊሎም ገሊኦም ኣብ ኣጻምእ ጎላጉል ኣፍዓበት ኣብ ዝርከብ ብምዕጥር ዝፍለጥ መደብር ታዕሊምን ቤት-ማእሰርቲን፡ ገሊኦም ድማ ኣብ ከባቢ ኣቁርደት ዝርከብ ብኮርመናዕ ዝፍለጥ መደበር ታዕሊምን መዳጎኒን ንኣስታት 6 ወርሒ ተኣሲሮም ድሕሪ ምጽናሕ ብቀጥታን ኣብ ትሕቲ ጽኑዕን ቀጻሊን ሓለዋ ናብ ታዕሊም ክኣትዉ ይግበር ኣሎ።
2ይ ጉጂለ
ብኣሃዱታቶም ክህደኑ ዝጸንሑ ፍሉጣት ሰባት ከም ፐርሰናላት ፡ መራሕቲ ጋንታ ክሳብ በጦሎኒ ካብ ሱዳን ብምንግስቲ ሱዳን ብግደታ ናብ ምንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ምርካቦም ብኣሃዱታቶም ምስ ተለለዩ ፡ ናቅፋ ኣብ ዝርከብ ኣብ እዚ ምዕራብ ብሓላፊ ጨንፈር ምክቲታል ዶባት ኮረነል በረኸት ( ከረንፎት ) ዝመሓደር ብኣቦይ ርጉም ዝፍለጥ ትሕቲ መሬት ቤት-ማእሰርቲ ንዘይተወሰነ ኣዋርሕ ተዳጉኖም ይርከቡ ኣለዉ ።
3ይ ጉጂለ
ሃገራዊ ግቡኦም ፈጺሞም ኣብ ዝተፈላለዩ ምኒስትሪታት ክዓዩ ዝጸንሑ ከምኡ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ኮለጃት ክመሃሩ ዝጸንሑ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ ሱዳን ብምንግስቲ ሱዳን ብግደታ ንምንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ምርካቦም ካብ ከተማ ሓጋዝ ንሸነኽ ሰሜን ገለ ኪሎመተራት ርሒቁ ኣብ ዝርከብ መዳጎኒ ማእከልሓሽፈራይ ኣለዉ።


text:
ፕሬዝዳንት ኦባማ ናይ እዋኑ ናይ መወዳእታ ዓመት ናይ ስልጣን ዘመኖም ኣብ ዘብቅዐሉ እዛ ዓመት ዳግም ንምምራጽ ዝገብርዎ ፈተነ ሓዊሱ ብዙሓት ትንፋስ ዘይህቡ ጉዳያት አጋጢምዎም እዮም።አፍሪካዊያን ተንተንትን ንኣፍሪካዊያን ዝጣበቑ ወገናትን ግን ንትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ዘቕንዐ ፖሊሲ ብዙሕ ከምዘየለ ይዛረቡ።አቡኦም ንፕሬዝዳንት ኦባማ ኬንያዊ ምኳኖም ኣብ ግምት ብምእታው እዚ ንገሊኦም ኣይውሓጠሎምን።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኦብ ቐረባ እዋን ንኽልቲኡ አብያተ ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ብዛዕባ ትሕቲ ሰሃራ አፍሪካ ዋላ ሓንቲ አየልዐሉን።አብ ዋሽንግተን ዲሲ አብዝርከብ አሜሪካን ዩንቨርስቲ መምህር ዝኾኑ ጋናዊ ፕሮፌሰር ዋኩ ኑዋማህ በዚ አይተገረምኩን ይብሉ።ምኽንያቱ ድማ ኣፍሪካ ኣብ ዋሽንግተን ዓብይ ቦታ የብላን ይብሉ።
ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ግን አብ አፍሪካ አብ ቀረባ እዋን ብዛዕባ ዘመዝገብዎም ዓወታት ኣጉሊሆም ይዛረቡ።እዚኦም እውን ደቡብ ሱዳን ዝሓለፈ ዓመት ሓዳስ ሃገር አብ ዝኮነትሉ እዋን ናይ ዲፕሎማሲ ሓገዝ ምሃብ፡ አብ ቀርኒ አፍሪካ ንዘጋጠመ ድርቂ ንምምካት ንሚሊዮናት ግዳያት ረድኤት ምቕራብን ኤዲስን ካልኦት ሕማማትን ንምምካት ዓበይቲ ተበግሶታት ምውሳዶምን ሕዚ’ውን ምቕፃሎምን ብምሕባር ኣብ ኣፍሪካ ዝሰርሑዎም ዓበይቲ ጉዳያት መዃኖም ይገልፁ።


text:
Radio Erena: 26 August 2019
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ዳላስ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቶ ፍትሒ፣ ብሚኒስተር ፍትሒ ወ/ሮ ፎውዝያ ሓሽም ንዝተኻየደ ሰሚናር ዓብሊሎም።
እቶም ኤርትራውያን፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝተኻየደ ሰሚናር፣ ብዛዕባ ናብ ሕጊ ዘይቀረቡ እሱራት፣ ገደብ ዘይብሉ ምእሳርን ደሃይ ምጥፋእን ዜጋታት፣ ንኤርትራውያን ገጢምዎም ዘሎ ስደትን ምረቱን ግብረ መልሲ መንግስቲ ኤርትራ ብዝምልከት በዳህቲ ሕቶታት ኣቕሪቦም።
ወ/ሮ ፎውዝያ ሓሺም፣ ነቲ ብኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዝቐረበ ሕቶታት ዘዕግብ መልሲ ክትህበሉ ኣይከኣለትን።
እቶም 10ታት ዝኾኑ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ መወዳኣት ናይቲ ሰሚናር ኣብ ዝተኻየደ ጓልይላን ሳዕስዒትን፣ ብውሽጢ ተኸዲኖሞ ዝኣተዉ፣ “ይኣክል” ዝተጻሕፎ ማልያታት ብምውጻእ፣ ሰለማዊ ተቓውሞታቶም ከርእዩ ክኢሎም።
እቲ ሰሚናር፣ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣመሪካን ህግደፍ ሰሜን ኣመሪካን ኣብ ዝወደቦ ሰሚናር ዝተወደበ ኮይኑ፣ እቶም ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ምስ ደገፍቲ ህግደፍ ተመሳሲሎም ድሕሪ ምእታዎም’ዮም ነቲ ሰሚናር ዓቢሎሞ።
ኣብ ወጻኢ ሃገራትን ውሽጢ ሃገርን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፣ ምልኪ ስርዓት ኢሳይያስን ህግደፍን ከብቅዕን ደሞክራስያዊ ለውጢ ክነግስን፣ ዝጽውዕ ናይ “ይኣክል” ምንቅስቓሳት የካየድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ስእሊ፣- መስከረም
================


text:
እቲ ዛዕባ ኣምዞን ዝመክር ዘሎ ሲኖዶስ ዕለት 15 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ 173 ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ኣሳቲፉ ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተመሪሑ ኣብ ዘካየዶ መበል 12 ኣኼባ፡ ከባቢ ኣማዞን ዘደልዮ ቤተ ክርስትያን ምስኡ ቃል ኪዳን እትኣትው ቤተ ክርስቲያን እያ፡ ኣካሉ ዝዀነት፡ እቲ ዝተሰቕለ ሕዝቢ ረሲዕካ ብዛዕባ ድኻታት ምዝራብ ረቒቕ ሓሳብ ኰይኑ ከምዝተርፍ ዝገልጽ ሓሳብ ኣርጊጹ ከምዘመላኸተ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ሎሚ ዕለት 16 ጥቅምትን ዕለት 17 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ብነኣሽቱ ጉጅለታት ተመዳዲቦም ክመያየጡን እቲ ብነኣሽቱ ጉጅለታት ተመዳዲቦም ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ዘካየድዎ ዘተ ብዝርዝር ዝሕብር ሰነድ ዕለት 17 ጥቅምቲ ድሕሪ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ዝካየድ ኣኼባ ክቐርብ ምዃኑ ዝሓበረ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፥
ኣይፋል ንግዳይነትን ንዝዩድ ሓላፍነትን
ናይ ሕያዋይ ጓሳ ተክለ ሰብነት ዝተላበስካ ብምዃንን ወንጌላዊ ላኡኽን ተማጓቲ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንሰማዕትነት እውን ቅርቡ ብምዃን፡ ምእንቲ ሕይወትን ኣብ ልዕሊ ሞት ሕይወት ንምዃን ኣብ ዝብል ጭቡጥ ኵነት ብምንባር ነቲ ዝተናዕቀን ዝተረስዔን ዝተሓረገን ቀረባ ንምዃን ኣብ ሕይወትካ ንፍድፋድ መንፈስ ቅዱስ ቦታ ምሃብ ከምዘደሊ ዘተሓሳሰቡ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ እቲ ተኣፋፊ ዝዀነ ሕዝቢ ኣማዞን ንግዳም ሓደርን ነቲ ኣደዳ ዓመጽን ዝዀነ ካብቲ ዝወደቕሉ ንምእላይን ነቲ ናብቲ ዝሰኻሕክሕ ምርጫ ዝዳረጐም ምኽንያት ብምቅዋም ካብ ጸገሞም ንኽናገፉን ናይ መጻኢ ዕድሎም ሓንጻጺ ኣካል ምዃንካ ተኣሚንካ ኣብ ደገፎም ርኹብ ምዃን የድሊ፡ ምእመናን ብተስፋን ብዘይተሓላለኸ ምንባር ሕይወቶም ናብቲ እግዚኣብሔር ንደቁ ዘዳለዎ መንግስቱ ኣቕኒዖም ንኽጓዓዙ እትድግፍ ቤተ ክርስቲያን መግለጺ ኰይንካ ምርኻብ የድሊ ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።
መሰረታዊ ኣስተዋጽኦ ስነ ምርምር ተፈጥሮ ንምክልኻል
ኣማዞንን ሕዝቢ ኣማዞንን ዘቕርቦ ናይ ሓግዘኒ ሕቶ ንዅሉ ዝምልከት እዩ፡ ምእመናን ናይ ኵሉ ፍጥረት ክቡር ክብሪ ኣፍልጦ ንኽህብ ጽዉዕ እዩ፡ ክርስቲያናዊ ጸዋዕታ ንምክልኻል ፍጥረትን ተፈጥሮን ዘነቓቕሕ እዩ፡ ብውልቅን ብማሕበረሰብን ብዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብኣዊ ደረጃ ዘተባብዕ እዩ፡ ናይ መጻኢ ትውልዲ መጻኢ ዘይግዱስ ምዃን ዝከኣል ኣይኰነን፡ ኣማዞን ካብቲ ብሰኣዊ ፍጥረት ዝወርዶ ምግባረ ዕንወት ዘይምክልኻል ሰብኣዊ ኣይኰነን፡ ናይ ኵሉን ናይ መላእ ዘርኢ ሰብ ሓላፍነትን እዩ፡ ስለዚህ ነቲ ኣብ ዓለም ዝኽሰት ዘሎ ምቅይያርን ምዝባዕን ከባቢ ኣየር መልሲ ክረክብ ዝብል ጻውዒት ናይ ኵሉ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ተመራመርትን ናይ ስነ ምርምር ኣካላትን ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ዘቕርብዎ ኣሰዋጽኦ መሰረት ምስኣቶም ብምትሕብባር ንፍጥረትን ተፈጥሮን ዝግደስ ውሕደት ብምፍጣር ፍጥረትን ተፈጥሮን ምክንኻንን ኣብዚ መዳይ እውን ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት በቢ ደረጃኡ እጃሙ ንኸበርክት ምንቕቓሕ፡ ሓድሽ ምህዳራዊ ቀኖና ንኽህሉን፡ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሕገ ቀኖና እውን ነዚ ጉዳይ’ዚ ዝምልከት ናይ ክርስቲያን ሓላፍነት ኣብ ቅድሚ ዘፍጥረት ዘመላኽት ዓንቀጽ ክህሉ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ጻውዒት የቕርቡ።
ናብ ምህዳራዊ ምልዋጥ ምምእዛን
ንምህዳራዊ ምላውጥ ዝብል ጸዋዕታ ማሕበረ ክርስቲያን ተቐቢሉ ናብ ናይ ምህዳራዊ ምልዋጥ ጐዳና ኣማእዚኑ ንኽጓዓዝ ብፁዓን ጳጳሳት ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ እዚ ምህዳራዊ ምልዋጥ እዚ፥ ሲኖዶሳውን ኵለንተናውን ኣብ ክርስቶስን ኣብ ወንጌሉን ዝብል እዩ፡ ከም ኵላዊት ስድራ ብሓባር ንምጉዓዝን ኣብ ኣማዞን ሓባራዊ ጉዕዞ ንምንቕቓሕን እዚ ሓላፍነት’ዚ ንዝተወሰነ ኣካል ወይ ውን መንግስትን ሃገርን ኣይኰነን፡ ኩሉ ምስ ኩሉን፡ ዝብል እዩ፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ማሕበረሰብ ዝነብሮን እቲ ዝተቐበሎ ጸጋታትን ንምልላይ ብኹነታቱ ንኽንሕተት ፈቓደይናታትን ንምዃን መንፈሳውን ናይ ቅዱሳት ምስጢራት ቲዮሎጊያ ሕጹጽ መሕትት ይስትውዓል፡ ኣብዚ መዳይ’ዚ ናይ ሓባር ዘተ ዘለዎ ልዑል ኣገዳስነት ርዱኡ ኰይኑ፡ ተራኻብነት/ተማራዃስነት ምዃናዊ ሰብኣዊ ፍትረት እውን ተስተውዕል፡ ኣብ ናይ ሓባር እምንቶ ንሱ ኸኣ ናይ ሓባር ቤትና ምክንኻን ኵሉ ሓላፍነት ከምዘለዎ ርግጸይና ኣብ ዝዀነ ትሕትና ዝጸንዔ ዘተ ወሳኒ እዩ፡ ውስጠ ሃይማኖታውን ባህላውን ሰብኣውን ዘተ ምክንኻን ፍጥረትን ተፈጥሮን ዝሓተ ሓላፍነት እዩ።
ኣልቦ ካህናት ዝዀነ ማሕበረሰብ ዝነብሮ ጽንኵር ኩነት
እቲ ከባቢ ኣማዞን ዝነብሮ ዘሎ ጭቡጥ ኩነት ምስትውዓል የድሊ፡ ካብ መላእ ኣማዞን እቲ 70 ሚእታዊ ዝሽፍን ኣብ ዓመት ሓንሳብ እንተበዝሔ እውን ክልተ ሳዕ ብካህናት ዝብጻሕ ከምዝዀነን፡ ሕጽረት ቅዱሳት ምስጢራትን ቃል ኣምላኽን በዓላት፥ ፋሲካን ጥምቀትን ልደትን ዝሓረሞን ከይኑ ስለ ዝርከብ ብዙሓት ናብ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ክምዝኣትውን ልክዕ ጓሳ ከምዘይብሉ መጓሰይ ከይኑ ይርአይ፡ ምእንቲ’ዚ ቤተ ክርስቲያን ነዚ ግምት ብምሃብ፡ ትብዓት ዝሓትት ድምጺ መንፈስ ቅዱስ ጽን ዝብል ምላሽ ክትህበሉ ሕጹጽ ጉዳይ ይኸውን፡ እተሓሒዞም ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ እግዚኣብሔር ኣብ ግራቱ ዝዓዩ ክልእኽ ጸሎት ውሳኒ እዩ ቢሎም፡ ወንጌል ምክንኻን ብቐዳምነት ናይ ጐይታ እዩ፡ ስለዚህ ንኣኡ መልሲ ምሕታት የድሊ ከምዝበሉ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ኣብ ኣሰር ኢየሱስ ዝወጽእ ልኡኻውነት
ናብቲ ኣዚዩ ርሑቕ ዝዀነ ካባቢ ዓለም ወንጌላዊ ልኡኽ ኰይንካ ምግልጋል ዝብል ብርቱዕን ውዕዉዕን ድላይ ሎሚ ዝቐሃመ እዩ ዝመስል፡ ኣብ ብዙሓት ከባቢ ዓለም ብስም ልምዓትን ድልያ ጸዓትን ማዕድንን ምውጻእ ነዳድን ንዝብል ድላይ ስዒቡ ዝተኣታተው ግህሰትን ዕንወትን ምስፋሕ ናይ ገበን ጉጅለታትን ንግድ ሰብን ዝውውር ኣደንዛዚ ዕጽዋትን ዝተፈላለዩ ማሕበራውን ሰብኣውን ሕማማትን ኣዚዩ ዘሰንብድን ዘስካሕክሕን እዩ፡ ስለዚህ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ኵሉ እቲ ጐዳኢ ዝዀነ ውጥን ክውገድ ነቲ ሰብን ከባብን ዘየኽብር መደብ ንምርግጋጽ ዝፈስስ ሃብቲ ገንዘብ ክዓግቶ ኣበው ሲኖዶስ ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብዚ መዳይ ናይ ኢየሱስ ኣገባብ ሕይወት ናቶም ገይሮም ዝነብሩ ብዘይ ፈረቓ ናይ እትወጽእ ቤተ ክርስትያን ትእምርቲ ዝዀኑ ልኡካነ ወንጌል ዘበርክትዎ ኣስተዋጽኦ ዝነኣድ ምዃኑ ሓቢሮም፡ … ወንጌል ናይ ሓዱሽ ኣገባብ ሓባሪ እዩ ከምዝበሉ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን የመላኽት።
ካብ መሬቶም ዝተመንዙዑ ስደተይናታት ኣብ ከተማ
ቤተ ክርስቲያን በገባብ ጉባእያውነትን ሲኖዶሳውነትን፡ ኣብ ዕለታዊ ሰብ ንኽትኣትው ዝተጸውዔት እያ፡ ቤተ ክርስትያን ኣብ ጭቡጥ ኩነት ሰብኣዊ ፍጥረት፡ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ዕለታዊ ሕይወት ዜጋ እያ፡ ናይቲ ካብ መሬቱን ገዛእ ከባቢኡን ብዘይ ድላዩ ሕሱም ኩነታት ኣገዲድዎ ናብ ከተማታት ንኽስደድ ዝግደድን ድሮ ዝተሰደን፡ ካብ መሬቱን ከባቢኡን ዝተመንዝዔ እዩ፡ ብፖለቲካን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ብመነባብሮ ምኽንያት በቲ ዝሰፍሕ ዘሎ ዘቖጥዕ ውልቃውነት ተደሪኹ ምንባሩ ነኸውሕስ ይስደድ፡ ስለዚህ ኣብ መንጐ እቲ ስደተይና ክፍሊ ሕብረተሰብ ወንጌል ዝሓዘ ህልዎት ኣገዳስን ግድን እዩ፡ ደቀባት ቀንደይና ተዋሰእቲ ዝገብር ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምንቕቓሕን፡ ስደተይናታት ምክልኻልን መሬቱን ከባቢኡን ኩሉ ንምንባሩ ውሑስ ክኸውን ናይቲ ሕዝቢ ባህልን ልምድታትን ያታን ምኽባር፡ ሰብኣዊ መሰሉን ክብሩን ክሕሎን፡ ንባህሉን ቋንቁኡን መሰሉን ክሕለወሉን ናይ ገዛእ ርእሱ ቲዮሎጊያ ክኽበርን ሃይማኖትን ኵሉ ንናይ መላእ ሰብኣዊ ፍጥረት ረብሓ ቅዕቀብን ኣማዞን ንዓለም ከብርክቶ ዝኽእል ዓቕሙን ሃብቱን ግምት ብምሃብ ንኣኡ ምክንኻን መላእ ዓለም ምኽንኻን ምዃኑ ዘስተውዓለ ሓልዮት ከረክብ ኣለዎ፡ ኣብ ፍጻሜ እቲ መበል 12 ኣኼባ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝተሰምየ ወንጌል ናብ ኩሉ ምብጻሕን ክንክን ጥዕና ምቕራብን ብዝብል ዕላማ ኣብ ብራዚል ከባቢ ኣማዞን ፓራ ዝኣተወት ጀልባዊት ቤት ሕክምና እተበርክቶ ድጋፍ ዘርእይ ብምስሊ ዝተደገፈ ርእየት ከምዝቐረበ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 10 August 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ካብ ወደብ ዓሰብ ተበጊሱ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ናይ ነዳዲ ሻምብቖታት ንምዝርጋሕ መዲባ ከምዘላ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢረን።
እተን ማዕከናት ዜና ነዚ ዝሕብራ ዘለዋ፣ ሚኒስተር ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ሪም ኣል ሓሽሚ፣ ሎሚ 10 ነሓሰ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ብምክያድ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ዝኸተመቶ ስምምዕ’ዩ።
ኣብዚ ካብ ወደብ ዓሰብ ናብ ኢትዮጵያ ዝርርጋሕ ናይ ነዳዲ ሻምብቖታት፣ ኣውፈርቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ከውፍርሉ ትጽቢት ኣሎ።
ይኹን’ምበር ዝጅመረሉን ዝዛዘመሉን ናይ ግዜ መቓን ኣይተሓበረን።
ወደባት ኤርትራ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ቀረባ መዓልታት ንኢትዮጵያ ኣገክልግሎት ክህብ ምቕርራባት ይግበር ከምዘሎ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ቅድሚ ምእዋጁ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንኢትዮጵያ ናይ 3 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ክትገብር ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ይዝከር።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ የካይዱ ኣለዉ።
እቶም ልኡኻት ናብ ኢትዮጵያ ዘምርሑ ዘለዉ፣ ኣብ ኣስመራ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወሪ ርክብ ዘካየደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓድል ኣል ዙቤር ናብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምእታው፣ ንዕኡ ተኸቲሎም’ዮም።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጽዑቕ ምንቅስቓሳት የካይዳ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
=========================


text:
ኣብዚ ዘለናዮ ተኣፋፊ እዋን፡ ኣብ ጭብጥን መርትዖን ዝተደረኸ፡ ጽጹይ ሓበሬታ ንህዝቢ ምዝርጋሕ ኣገዳሲ ምኻኑ እኣምን፡፡ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ፡ ብዙሓት ዘይተረጋገጸን ዘይጥሉል ሓበሬታ ኣብ ዝፍንውሉ ዘለው ኣብዚ እዋን፡ ንሕና ከም ኤርትራውያን ኣብ ስትራተጅካዊ ሃገራዊ ጉዳያትና ህድእ ኢልና፡ ንነገራት ክንርዳእን ኣመታቱ ክንግንዘብን ይግባእ፡፡ ብዝኾነ ከምቲ ትዕዘብዎ ዘለኹም፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ዝተፈላለዩ ለውጥታት ይረአ ኣሎ፡፡ ንዓና ብቐጥታ ዝጸልወና እዋናዊ ውሳነ ኣልጀርስ ውን፡ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ መዘራረቢ ኮይኑ ቀንዩ ኣሎ፡፡ ብዛዕባ እዞም ለውጥታት ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጥራይ ከይተሓጸርና፡ ብኣህጉራዊን ዓለማዊን መለክዒታት‘ውን ምጥማት የድሊየና ኣሎ፡፡ ብወገነይ ነዞም እዋናዊ ጉዳያት ኣመልኪተ፡ ኣብ ቀረባ ሓደ ሓበሬታ ከምዝፍንወልኩም እንዳዘኻኸርኩ፡ ንሎሚ ገለ ምስዚ ሰሙናዊ ለውጥታት ምትእስሳር ዘለዎም ጉዳያት እፍንወልኩም፡፡
- ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ጸላኢ ሰናያት ኢሳይያስ ዳርጋ ምስ ኩሎም ጎረባብትና ከምዘናኸሰናን ብመሬት ዝተኸበበት እንኮ ደሴት ከምዝገበረና ዝፍለጥ እዩ፡፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ጥራይ ከይተወሰነ ምስቶም ርእሰ ሓያላት ‘ውን ክወጣወጥ ዝጸንሐ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ካብ ቁጽጽሩ ወጻእ ዝኾነ ኣህጉራዊን ዓለማዊን ጸቕጥታት የጓንፎ ኣሎ፡፡ ነዞም ኣብ ዲፕሎማሲ ኣድሂቦም ዝፍጠሩ ዘለው ስትራተጅካዊ ጸቕጥታት ንምምካት፡ ትማል ካብ “ምክልኻል ናብ ምጥቃዕ” ብምባል ንህዝቢ ከደናግር ከምዘይፈተነ፡ ሎሚ ድማ ናብ ፍጹም ትካቦ ወይ ከኣ ምልማን ተሸሚሙ ኣሎ፡፡ ኣብ ዲፕሎማሲ ክትደፍእን ክትድፋእን ዋላ ንቡር እንተኾነ ኣንፈትን መትከል ኣልቦን ዝኾነ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ግን ሃገራዊ ረብሓ ንጓኖት ኣሕሊፉ ዝህብ ካብ ምኻንን ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሓደጋ ካብ ምጥሓል ዝሓለፈ መኽሰብ የብሉን፡፡ መትከል ኣልቦ ዲፕሎማሲያዊ ፖሊሲታት ስርዓት ህግደፍ ድማ ብኣርባዕቲኡ ኣንፈታት ዘስዓቦ ሓደጋታት ኩሉ ዜጋ ዝፈልጦ ‘ዩ፡፡
ንዘመናት “ስርዓት ዋሽንግተን” እንዳተብሃለ መኮማስዒ ናይ ፕሮፖጋንዳ ማሽነሪታት ዝነበረ ርክብ ምስ መንግስቲ ኣሜሪካ ድማ፡ ሓድሽ ኣጀንዳ ስርዓት ኢሳይያስ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ብፍላይ ምስ ምዕጻው ዶባት ሱዳን ዝሰዓበ ቁጠባዊ ቅልውላውን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዝርአ ዘሎ ቅልጡፍ ለውጥታትን ብምትእስሳር፡ ልኡኻት ህግደፍ ብዝተፈላለየ መገድታት ንመንግስቲ ኣሜሪካ ክምሕጸኑ፡ ብጉልባብ ናብ ሴናተራትን ኤምባሲታትን ይመላለሱ ኣለው፡፡ ንኣስታት 10 ዓመታት ኩልኩል ዝነበረ ርክብ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ምስ ወከልቲ ኤምባሲ ኣሜሪካ ተሓዲጉ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ምስ “ኣድማዕቲ” ዝበልዎም ወከልቲ ክራኸቡ ተሓቢርዎም ኣሎ፡፡ ቅድሚ ተሓጋጋዚ ጸሓፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ዶናልድ ያማማቶ ኣብ ኤርትራ ዕላዊ ናይ ስራሕ ዑደት ምፍጻሙ፡ ኣብ ኣስመራ ንፈጻሚት ኤምባሲ ኣሜሪካ ናታሊ ብራውን ንምእማንን ንምልዛብን፡ የማነ ገብረኣብ፡ ሓጎስ ኪሻን ዘመደ ተኽለን ናብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ክመላለሱ ቀንዮም እዮም፡፡ ብትእዛዝ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ናብ ዞባታት መገሻ ተኸልኪሎም ዝነበሩ፡ ኣባላት ኤምባሲ ኣሜሪካ፡ ኣብዚ ቅንያት ኣብ ትሕቲ ስቱር ምክትታል ኣባላት ጸጥታ፡ ክገሹ ዝተፈቕደሎም ኮይኑ፡ ፈጻሚት ኤምባሲ ኣሜሪካ ናታሊ ብራውን፡ ምስ ማይክል ቪዜን ቶርንስቤሪ ጆሴፍ ዝትብሃሉ ኣባላታ፡ “ንገስጋስ ምዕባለ መንግስቲ ኤርትራ” ንምዕዛብ ብዝብል፡ ፍቓድ ተዋሂብዋ፡ ናብ ዕደና ወርቂ ቢሻን ዲጋ ዓዲሃሎን ዑደት ክትገብር ተፈቒዱላ’ዩ፡፡ ኣብ ዋሽንግተን ድማ በዓል ዶ/ር ጌዶንን ወ/ሮ ሶፍያን ዝርከብዎ ንገለ “ፈተውቲ መንግስቲ ኤርትራ”ን ኣባላት ባይቶ ኣሜሪካን ንምእማን መደባት ተሓንጺጹ ‘ዩ፡፡
ካብቶም ምስ መንግስቲ ኣሜሪካ ከቀራርቡና ይኽእሉ ‘ዮም ተባሂሉ ዝተኣምነሎም ወጻእተኛታት ድማ ኮንግረስ ማን ዳና ሮህራባከር፡ ሄርማን ኮሆን፡ ካረንባስን ካልኦት 6 ሰባትን ይርከብዎም፡፡ ነዚ ዕማም ብጓይላን ደበላን ንምትግባር ኣቐዲሙ ሓያሎ ጎስጓሳት ንምክያድ ብማእከላይ ቤ/ጽ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ባጀት ተሰሊዑ ኣሎ፡፡
- ብካልእ ገጽ ካብ የካቲት 2018 ጀሚሩ፡ ኩሉ ዶባት ብምዕጻው፡ ወትሃደራዊ ቃፍላይ ናብ ዶባት ዘጸግዐ መንግስቲ ሱዳን ‘ውን፡ ነቲ ዞባዊ ሃዋሁ ዚያዳ ጸሊይዎ ኣሎ፡፡ ብሰንኪ ምዕጻው ዶባት ሱዳን፡ ኣብ ዝሓለፈ 3 ኣዋርሕ ጥራይ፡ ኣብ ሃገርና ከቢድ ቁጠባዊ ጸቕጥታት ስዒቡ ‘ዩ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ምስ መንግስቲ ሱዳን ንምልዛብ ብቐጥታን “ብፈተውቲ መንግስታት”ን ሰለስተ ሻዕ ዝተፈላለዩ ዲፕሎማሲያዊ ፈተነታት ዝተኻየደ ኮይኑ ዛጊት ዝተረኸበ ኣውንታዊ ውጽኢት የለን፡፡ የግዳስ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ካርቱምን ካልኦት ከባቢታትን ዝርከባ ማሕበረ ኮማት፡ ኣባላተን ከፍልጣን ዘይሕጋውያን ዝበሎም ድማ ክእሰሩን ካብ ሃገር ክወጹን ጌሩ ‘ዩ፡፡ ኣብ ርእሲ ብሰንኪ ምልዋጥ ባጤራ ዝሰዓበ ቁጠባዊ ዝቕባበ፡ ዶባት ሱዳን ምስተዓጸወ እውን ኣብ ልዕሊ ቁጠባ ሃገርና ዝተፈጠረ ሃሰያ ኣዚዩ ልዑል እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብ ቀረብ ነዳዲ፡ ምሸላን ሽኮርን ዝተፈጠረ ሕጽረታት ኣብ ልዕሊ መሻርፍ ሓይልታት ምክልኻልን መነባብሮ ህዝብን ሓያል ጽዕንቶ ኣሕዲሩ’ዩ፡፡
ኣብ ትሕቲ ሜ/ጀነራል ኣስመሮም ገረዝጊሄር ዝመሓደር ክፍሊ ሎጅስትክስ ምክልኻል ተፈጢሩ ዘሎ ሕጽረታት፡ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኢሳይያስ ከቢድ ወጥሪ ፈጢሩ ኣሎ፡፡ ኣብ መላእ ሃገር ፋሕ ኢሉ ንዝርከብ ሰራዊት መሻርፍ ዝዕድላ፡ ኣብ ትሕቲ ስንቂ ምክልኻል ብሓፈሻ 9 ጨንፈራት ዘለዋ ኮይነን፡ ዛጊት መኻዚኖታተን ጥርሑ ይተርፍ ኣሎ፡፡ ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽ ስንቂ ምክልኻል (ጎንደራን)፡ ዝርከብ ሃንገር ‘ውን ብሰንኪ ሕጽረታት ጥርሑ ተሪፉ ኣሎ፡፡ ንሰራዊት ከም መሻርፍ ኣብ ዝዕደሉ ቀረባት ሓሩጭ፡ ሽኮር፡ ዓደስ፡ ቀጠፍ፡ ዘይቲ፡ ጀሪካን፡ ፊስቶ፡ ሽዳን ወትሃደራዊ ኣልባሳትን፡ ሕጽረታት ተኸሲቱ ኣሎ፡፡ ብኮ/ል ከሰተ ግርማይ (ወዲ ግርማይ) ዝምራሕ ጨንፈር ስንቂ ‘ውን፡ ናብ ማእከላይ ቤ/ጽ ብተኸታታሊ ጸብጻባት ሊኢኹ ኣሎ፡፡ ዳርጋ ኣብ ኩለን ግንባራትን ክፍላተ ሰራዊትን ዝተፈጠረ ሕጸረት መሻርፍ፡ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ ሰራዊት ጽልዋታት ይፈጥር ኣሎ፡፡ ብከሰተ ገብረሃንስ ዝምራሕ ጨንፈር ስንቂ ተሰነይ፡ ኣብ ትሕቲኡ ንኩለን ኣሃዱታት ምዕራብ እዚን፡ ንሳዋን መሻርፍ ዝዕድላ ጥሕኖታት ዘለዎ ኮይኑ፡ ድሕሪ ምዕጻው ዶብ ሱዳን ግን፡ ሓያል ሕጽረት ቀረብ ምሸላ ስለዘጓነፈ፡ ከም ፍታሕ ካብ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈት ውሑድ ዓቕን ዘለዎ እኽሊ ተዓዲሉ ኣሎ፡፡
ብካፒተን ጸጋይ ባህረ ዝጥርነፍ ጨንፈር ስንቂ መንደፈራ ‘ውን፡ ካብ ማይምነ ክሳብ ዑና ጎባይ ንዝርከባ ክፍላተ ሰራዊት 31፡ 19፡ 13፡ 42፡ 53፡ 71፡ ከምኡ ‘ውን መንግስታዊ ጋራዣት፡ ተሃድሶ ሓልሓለን ስለያ ግንባርን መሻርፍ ዝዕድል ኮይኑ፡ ኣብ ከባቢ ቲቦ ዝርከብ መኻዝኖታት ሕጽረት ቀረባት ከምዘጋጠሞ ተፈሊጡ ኣሎ፡፡ ኣብ ምብራቕ እዚ ዓዲንፋስ ዝርከብ ጨንፈር ስንቂ ‘ውን፡ ንክፍላተ ሰራዊት 47፡ 38፡ 12፡ 15፡ 16፡ 32፡ 25፡ ብርጌድ 50፡ ዕቑር 67፡ ተሃድሶ ግንባርን ቤ/ጽ ግንባርን መሻርፍ ዘከፋፍል ኮይኑ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ሕጽረታት ኣጓኒፍዎ ኣሎ፡፡ ብደረጃ ሃገር ኣብ ገጀረት፡ ሰረጀቓን ተሰነይን ዝተደኮና ጥሕኖታት (ቡኹራ) ‘ውን፡ ብሰንኪ ሕጽረታት ቀረብ ምሸላ ኣብ ሰሙን ንውሑድ ሰዓታት ጥራይ ይሰርሓ ኣለዋ፡፡ ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ተኸሲቱ ዘሎ ሕጽረት ቀረባት ንምፍታሕ ዛጊት ዝተወስደ ግብራዊ ስጉምቲ የለን፡፡ ክሳብ ሕጂ ንኩሎም ሓለፍቲ ጨንፈራት “ኣብ ኢድኩም ዘሎ ቆጢብኩም ተጠቐሙ፡፡ ብባሕሪ ካብ ዝኣቱ ጠለባት ቀስብቀስ ክነስዕበልኩም ኢና ዓቕሊ ግበሩ” ዝብል ግብረ መልሲ ተዋሂቡ ኣሎ፡፡
ብሰንኪ ምዕጻው ዶባት ሱዳን ዝሰዓበ ሕጽረት ቀረባት ንምፍታሕ፡ በዓል ሓጎስ ኪሻ ናብ ዱባይን ቻይናን ተጓዓዞም፡ ምስ ነጋዶ ርክባት ይገብሩ ኣለው፡፡ ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽ ስንቂ ምክልኻል ዝጸንሐ “ብልሽውናን ምጥፍፋእን” ንምጽራይ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ጥራይ ብ09 ካብ ዝተዓደገ ምሸላ 52 ሚሊዮን ናቕፋ ከምዝተጠፋፍአ ተገሊጹ’ዩ፡፡ ነቶም ካልኦት ታሕተዎት ሓለፍቲ ንምህዳድን ንምፍርራሕን፡ ኣብ ቀረባ ካብ ጨንፈር ባረንቱ ካፒተን ሃይለን ሙሴን ዝተብሃሉ ሓለፍቲ ዝደስከሉ ኮይኖም፡ ካብ ማእከላይ ቤ/ጽ ድማ ናይቶም ሓለፍቲ ተሓዚ መዝገብ ዝነበረ ሓደ ዮናስ ዝተብሃለ ኣባል 5ይ ዙርያ ተኣሲሩ ‘ሎ፡፡
ካብ መሸጣ ዕደናታት ቀጺሉ ከም ቀንዲ ምንጪ ኣታዊ ወጻኢ ሸርፊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝነበረ ዘይሕጋዊ መስርሕ ንግዲ ባጽዕ – ዓሊጊደር ድሕሪ ምዕጻው ዶብ ሱዳን፡ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ኣሎ፡፡ ብስም ሱዳናውያን ነጋዶ 09 ከም ኣሳላጢ ኮይኑ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ብባጽዕ ክኣቱ ዝጸንሐ ንብረትን ሸቐጣ ሸቐጥን እውን ስለ ዝተቋረጸ ኣብ መኸሰራት፡ ተጎለልን ዓሊግደርን ዝነበረ ኮንትሮባንድ ተቋሪጹ ኣሎ፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ሕጽረት ወጻኢ ሸርፊን ምቁራጽ ኣታዊን ሰደድን ኣጓኒፉ ኣሎ፡፡ ብደረጃ መንግስቲ ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ ሱዳን፡ ካብ ሱዳን ብኮንትሮባንድ ናብ ሃገር ብዶባት ክኣቱ ዝጸንሐ ነዳዲ ‘ውን፡ ኣብ ትሕቲ ኮ/ል ተኽለ ረዳኢ (ወዲ ረዳኢን) ነስረዲን በኺት (ወዲ በኺትን) ዝመሓደር ዝነበረ ኮይኑ፡ ንሱ ‘ውን ተቋሪጹ ኣሎ፡፡ ብፍላይ ኣብ ነዳዲ ዝተኸሰተ ሕጽረት ኣዚዩ ከቢድ ብምኻኑ፡ ንቕልጡፍ ፍታሕ በዓል ሓጎስ ኪሻ ናብ ሃገራት ከልጅ ክገሹ ጸኒሖም ‘ዮም፡፡
ብእንጅነር ኣፈወርቂ ተስፋጽዮን ዝመሓደር ኮርፐረሽን ነዳዲ እውን፡ ብደረጃ ሃገር ዝርከብ ክዙን ዓቐን ነዳዲ (Strategic reserve) ዝምልከት ጸብጻባት ኣጻፊፉ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ሊኢኹ እዩ፡፡ ብደረጃ ሃገር እቲ ዝዓበየ ስትራተጅክ ሪዘርቭ ነዳዲ ዝኽዝን ኣብ ነፋሲት ዝርከብ 13 ኣጋንእ (Depot) እውን ሕጽረታት ኣጓኒፍዎ ኣሎ፡፡ ብተመሳሳሊ ኣብ ባጽዕ (እንዳ ቶታል) ዝርከብ 9 ኣጋንእ፡ ታም ኦይል 5 ኣጋንእ፡ ኣብ ሕርጊጎ ዝርከብ 5 ኣጋንእ ዝነበረ ዓቐን ነዳዲ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ነኪዩ ኣሎ፡፡ ኣጓኒፉ ንዘሎ ሕጽረታት ነዳዲ ንምፍታሕ፡ ብሓደ ገጽ ምስ መንግስቲ ሱዳን ልዝብ እንዳተገብረ ኮይኑ ብካልእ ወገን ድማ ምስ ኣድኖክ (ADNOC- Abu dabi National Oil Company) ዝተብሃለ ናይ ኢማራት ትካል ተወሳኺ ውዕልታት ንምእሳር ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ፡፡ ጎድኒ ንጎኒ እዞም ጻዕርታት ኣብ ዓሰብ ምስ ዝርከቡ ሓይልታት ኪዳን ‘ውን ኣብ ቀረብ ነዳዲ ሓገዝ ክገብሩ ይሓትዎም ኣለው፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ልዕሊ ዝኾነ እዋን፡ ቅልጡፍን ዝተሓላለኸን ዞባዊን ፖለቲካዊን ለውጥታት ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ ኣብዚ ተኣፋፊ መድረኽ፡ ንሕና ኤርትራውያን ንኹሉ የማን ጸጋም ብምርኣይ፡ ሃገራዊ ድሕነትናን ረብሓናን ዘውሕስ ሕርያታት ክንገብር ኣለና፡፡ ኣሻሓት ምዑታት ኣብ ዝኸፈልናሉ ጉዳይ ዶብ ምስ ኢትዮጵያ፡ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወጹ ሓደስቲ ውሳኔታት ኣብ ምቕባልን ዘይምቕባልን ‘ውን ንሓደ ደማሒ ጉጅለ ወይ ድማ ንኢሳይያስ ጥራይ ዝሕደግ ዘይኮነስ ንኩላትና ዘገድስ ሃገራዊ ዋኒን ብምኻኑ፡ በቢዘለናዮ ንዘላቒ ሰለማዊ ጉርብትና ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘውሕስ ውሳነታት ክውሰኑ ጻዕርታት ክነካይድ ኣለና፡፡
ብዝኾነ ስርዓት ኢሳይያስ ዛጊት ብዛዕባ እቲ ውሳነ ዝሃቦ ወግዓዊ ግብረ መልሲ ዋላ እንተዘይሃለወ፡ ካብ ጽባሕ እቲ መግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ኢሳይያስ ብተኸታታሊ ንሰለስተ መዓልታት ምስ የማነ ገብረኣብን ሓገስ ኪሻን ኣብ ዓዲሃሎ ከምተኣከቡ በዚ ኣጋጣሚ ከሕብረኩም እፈቱ፡፡ ብተወሳኺ ኣብ ዶባት ንዝርከብ ህዝቢ ንምጽንጻን በቢከባቢኡ ዝተዋፈሩ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ጸብጻብ ምዕዝምዛም ህዝቢ ከዳለው ተሓቢርዎም ኣሎ፡፡ ቀጻሊ ምዕባለታት ከስዕበልኩም እየ፡፡
ወደሓንኩም


text:
ወሃቢት ቃል IOM ክርስትያን በርትዮም፣በረራ ነፈርቲን ምጥያሽን ካብ‘ቲ ዝተወጠኖ ንላዕሊ ኮይኑ ከምዘሎ ጠቂሳ።መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ፈለማ ሰለሳ ሽሕ ዜጋታቱ ከመላልስ መደብ ሒዙ ከምዝነበረን፣ዳሓር ግና ካብ‘ቲ ዝተሓሰቦ ንላዕሊ ከምዝኾነን ትገልፅ ንሳ።ገና ከምዝቅፅል‘ውን ትሕብር።
”መንግስቲ ገና 35 ሽሕ ወይካኣ ካብኡ ዝዛይድ ሰባት ኣለው ኢሉና‘ሎ። ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ስዑድ ዓረብ ክንደይ ዘይሕጋዊ ኢትዮዽያውያን ስደተኛታት ከምዘለው ዝፈልጥ ሰብ የለን” ትብል ንሳ።
ኢትዮዽያ ዛጊድ ን120 ሽሕ ዜጋታታ ካብ ስዑድ ዓረብ ከምዘግዐዘት ተሓቢሩ።ገና ኣብ ስዑድያ ክምለሱ ዝግባኦም ኣሻሓት‘ውን ኣለው ትብል።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ታሪኽ ኢትዮዽያውያን ካብ ስዑድ ዓረብ ንምውፃእ ዝተፈፀመ ስርሒት፣እቲ ዝላዓለ ስርሒት ምግዓዝ ሰባት ብነፋሪት ተባሂሉ‘ሎ።መንግስቲ ኢትዮዽያ መዓልታዊ ናብ ስዑድ ዓረብ ነፈርቲ የመላልስ ኣሎ።


text:
ቁጽሪቶም ዝሓለፈ ሰኑይ 29 ነሓሰ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታት ናብ 6,500 ከምዝደየበ ተሓቢሩ።
እቲ ኣብ ሰሜናዊ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብኣርብዓ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒታት ዝተኻየደ ኮይኑ መብዛሕትኦም ካብ ሃገራት ሶማልያን ኤርትራን ዝተበገሱ ስደተኛታት ምንባሮም ድማ ተፈሊጡ።
ኣብቲ ኣባላት ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ፥ ሓካይም ዶብ ኣልቦን ፍሮንተክስ ብዝተባህለ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሓለዋ ዶብ ኣብ ዝተኻየደ ዝተወሃሃደ ስርሒት፥ ስደተኛታት ብናይ ዓቕሊ ጽበታዊ ፈተነ ካብተን ተጻዒኖመን ዝነበሩ ጀላቡ ብምዝላል ናብተን ህይወት ኣድሕን መራኽብ ሓንቢሶም ክበጽሑ ብቪድዮ ተቐሪጾም ይርኣዩ።
ጸብጻብ ኣሶስየትድ ፕረስ ከምዝሓበሮ፤ እቶም ስደተኛታት ብድኹማት ናይ ዕንጸይቲ ጀላቡ ካብ ሊብያ ተበጊሶም ንማእከላይ ባሕሪ ብምስንጣቕ ናብ ኢጣልያ ይጉዓዙ ምንባሮም ይሕብር።
ተመሳሳሊ ስርሒት ኣድሕን ዝሓለፈ ሰንበት ነሓሰ ከምዝተኻየደን በቲ ስርሒት ሓደ ሽሕን ሚእትን ስደተኛታት ምድሓኖም ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰተኛታት ማለት IOM ኣብዚ ዓመትዚ ጥራይ 106 ሽሕ ናብ ኢጣልያ ምብጽሖም ይጠቅስ። ካልኦት 2726 ሽሕ ግን ኣብ ባሕሪ ብዘጋጠሞም ሓደጋ ምማቶም ብተወሳኺ እቲ ውድብ ይሕብር።


text:
ኬንያ ኣብታ ሃገር ንዝንቀሳቐሱ ኣስታት 500 ዘይመንግስታዊ ትካላት ዝሃበቶ ፍቓድ መንጢላቶም።ገሊኦም ምስ ሽብር ርክብ ኣለዎም ብዝብል ተኸሲሶም ኣለው።እቲ ውሳነ እስላማዊ ኣኸረርቲ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ፈፂሞምዎም ዝተብሃሉ ተኸታተልቲ መጥቓዕትታት ስዒቡ ሓለዋ ፀጥታ ንምሕያል ኣብእትንቀሳቐሰሉ እዋን እዩ።
ንዘይመንግስታዊ ትካላት ኬንያ ዝቆፃፀር ቦርድ ኣብታ ሃገርን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካን ንሽብር ገንዘብ ብምሕጋዝን ኣብ ተግባራት ሽብር ብምስታፍን ን15 ዘይመንግስታዊ ትካላት ኸሲሱዎም ኣሎ።
ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛታት መግለፂ ዝሃቡ ፈፃሚ ዳይረክተር እቲ ቦርድ ፋዙል መሓመድ ካብቶም 500 ጉጅለታት ስቪል ማሕበረሰባት ናይ ገሊኦም ናይ ባንኪ ሒሳብ ተዓፂዩ’ሎ ኢሎም።ናይ ወፃእተኛታት ፍቓድ ስራሕ ተሓዲጎምን ገሊኦም ድማ ክኽሰሱ ይኽእሉን እዮም ኢሎም። ብምስዓብ ‘’እቲ ቦርድ ምስ ትካላት ፀጥታ ብምትሕብባር ነዞም ከባቢያውን ዓለምለኻውን ዘይመንግስታዊ ትካላት ምስ ተሓባበርቶምን መወልቶምን ፈሊዩዎም ኣሎ’’ኢሎም።
እቲ ቦርድ ከይንቀሳቐስ ዝተኣገደ ገንዘብ እተን ትካላት ኣብታ ሃገር ንክሰርሓ ፍቓድ ንዘለወን ዘይመንግስታዊ ትካልት ከከፋፍለን እዩ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ኬንያታን ምኽትል ፕሬዝዳንት ሩቶን ኽሲ ምስ ዝመስረተ ዓለምለኸ መጋባእያ ገበን ርክብ ኣለዎም ብዝብል ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ብዙሓት ዘይመንግስታዊ ትካላት ኣብ ትሕቲ ከቢድ ፅዕንቶ መንግስቲ ከምዝኣትው ተፈሊጡ’ሎ።
ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዓለምለኸ መጋባእያ ገበን ብቑዕ መርትዖ ኣይረኸብኩን፣ኣገደስቲ ሰነዳት ንምርካብ እውን መንግስቲ ኬንያ ክተሓባበረኒ ኣይክኣለን ብዝብል ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ኬንያት ጀሚሩዎ ዝነበረ ኽስታት ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ከምዘቋረፆ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 06 July 2016
ኣብ ህሉው ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዘተን ክትዓትን ዘካየደ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ሆላንድ፣ ንጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ብምድጋፍ፣ እቲ ጉዳይ ናብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንኽሰጋገር መንግስቲ ሃገሩ ዝከኣሎ ክጽዕር ተላብዩ።
እቲ ባይቶ ንዘተን ክትዕን ካብ ዝቐረበ እማመታት ነቲ ዝበዝሐ ከምዘለዎ ተቐቢሉ ከጽድቕ እንከሎ፣ ብቀዳማይ ደረጃ ዘተኮረሉ ከኣ፣ ብዛዕባ’ቲ ብጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ዝቐረበ ኣብ ኤርትራ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ነጥቢ’ዩ።
እቲ በታ መርማሪት ኮሚሽንዝቐረበ፣ “ኣብ ኤርትራ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ’ ዝብል ጸብጻብ ከኣ ናብ ባይቶ ጸጥታ ክቀርብን ኣብኡ ክዝተየሉን፤ መንግስቲ ሆላንድ ዝከኣሎ ኩሉ ክገብር ከምዘልዎ፤ ባይቶ ሃገረ ሆላንድ ብዘይተቃውሞ ለበውኡ ኣሕሊፉ ኣሎ።
ሆላንድ ምስ ኢጣልያ ብልፍንቲ ዘይቀዋሚት ኣባል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ምስ ምዃና፣ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነትን ናብቲ ባይቶ እንተቀሪቡ ብዘይተቓውሞ ክትድግፎ ከምእትኽእል’ውን እዚ ባይቶ እታ ሃገር ዘጽደቖ እማመታት ይእምት።
ባይቶ ሆላንድ ብተወሳኺ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራን በቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ስልጣን ዘሎ ህግደፍ ዝተወደባ ትካላትን ማሕበራትን ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ ከይእክባን ካልእ ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ከየካይድና ብዕቱብ ንምክትታለን ዝብል ለበዋ ብዘይተቓውሞ ኣጽዲቕዎ።
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ሆላንድ፣ ብ30 ሰነ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራን ኣብ ስልጣን ዘሎ ህግደፍን ዘተን ክትዓተን ድሕሪ ምክያድ ንዘቕረቦ እማመታት’ዩ ነቲ ዝበዝሐ ብ5 ሓምለ ኣጽዲቕዎ።
======================


text:
እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብሞንጎኛነት ኢጋድ ዝተፈረመ ባዓል ኣርባዕተ ዓንቀፃት ውዕል፣ኣብ ጁባ ጊዚያዊ ምምሕዳር ክምስረት፣ፈደራላዊን ታሕተዎትን መሓውራት ምዝርጋሕ፣ሓይልታት ፀጥታ ምውድብን ዕርቅን ምትእምማንን ምጥንኻርን ዝብሉ ዝሓዘ‘ዩ።
ነቲ ውዕል ብስም ኢጋድ ዘፈራረሙ ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣ናብ‘ዚ ብርኪ‘ዚ ንምብፃሕ ክልቲኦም ወገናት ብዙሕ ሰሪሖም‘ዮም ኢሎም።
መስርሕ ልዝብ ኣብ መትከላት ዝተመርኮሰ ምንባሩ ዝገለፁ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፣ክልቲኦም ወገናት ገፅ ንገፅ ተራኺቦም ምልዛብ ድሕሪ ምጅማሮም ብርክት ዝበሉ ዕንቅፋታት ከምዝተወገዱ ጠቂሶም።
“ዝተረዳድኡሎም ነጥብታት ብሙልኦም ኣብ መትከል ዝተመርኮሱ‘ዮም።ኣብ ትግባረ’ቲ ውዕል ድማ ብዙሕ ዘፀግመሎም ኩነታት ኣይህሉን።ናብ‘ዚ ብርኪ‘ዚ ዝተበፅሐ፣ስለሰላም ኢሎም ንስኻ‘ውን ግደፍ፣ንስኻ‘ውን እዚ ግደፍ ተባሂሎም ዘይኮነስ ኣብ መትከል ዝተሰረተ ልዝብ ስለዝተካየደ‘ዩ” ኢሎም።
ክልቲኦም ናይ ሶማልያ ተናሓናሕቲ ወገናት እምነት ኣሕዲሮም ኢትዮዽያ ንክትሽምግሎም ምምራፆም ዝገለፁ ዶ/ር ቴድሮስ፣እዚ ናይ ሎሚ ውዕል ሰላም፣ንካልኦት ክልላት ሶማልያ ከምመርአያ ክውሰድ ከምዝኽእል ገሊፆም።
ኣብ ምዕዋት‘ቲ ውዕል ብዘይካ ኢጋድ፣ሕብረት ኣፍሪቃ፣ሕብረት ኣውሮዻ፣ ኣሜሪካን ሕቡራት ሃገራትን ልዑል ኣበርክቶ ከምዝነበሮም ተፈሊጡ‘ሎ።


text:
Radio Erena: 25 April 2016
ኣብ ለንዶን ኣብ ዝተኻየየደ መበል 36 ናይ ማራቶን ቅድድም ጉያ እግሪ ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገብረ ስላሴ መበል ራብዓይ ደረጃ ሒዙ።
ኣብቲ ናይ ዓለም ብሉጻት ዝበሃሉ ተቐዳደምቲ ዝተሳተፍዎ ናይ ማራቶን ቅድድም ጉያ እግሪ ኬንያውያን ኣትለታት ቀዳማይ ካልኣይን ደረጃ ክሕዙ እንከለዉ፣ ኢትዮጵያ ኣትልልለተ ቀነኒሳ በቐለ ከኣ ሳልሳይ ብምዃኑ ውድድሩ ዛዚሙ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ቻይና ከተማ ቤጂንግ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ወርቂ ማዳልያ ዝዓተረ ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገበርስላሴ ራብዓይ ደረጃ ክሕዝ እንክከሎ፣ ካልኣዩ ኤርትራዊ ገብረእግዝኣብሔር ክብሮም ከኣ 10ይ ደረጃ ብምሓዝ ክልተ ኤርትራውያን ምስ ብሉጻት 10 ክስርዑ ክኢሎም።
ትማሊ 24 ሚያዝያ ኣብ ለንዶን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም ጉያ እግሪ፣ ኣስታት 40 ሽሕ ተቐዳደምቲ ክሳተፉ እንከለዉ፣ ግርማይ ገብረስላሴ፣ ኣማኑኤል መሰል፣ ሳሙኤል ጸጋይ፣ ገብረእግዝኣብሔር ክብሮምን ተወልደ እስቲፋኖስን ከኣ ንኤርትራ ብምውካል ተወዳዲሮም።
===================


text:
ኣብ ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ሓድሽ ወጥሪ ሰፊኑ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ሱዳን ገሊጸን።
እዚ ሓድሽ ወጥሪ፣ እቲ ብጃንጃዊድ ዝፍለጥ ዝነበረ ብምልሻ ዝቖመ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብቲ ዶባት ክተኣኻኸብ ብምጅማሩ ከምዝተፈጥረ ተገሊጹ።
ኣባላት ሰራዊት ሱዳን ኮለላ ኣብ ዘካዪዱሉ ዝነበሩ እዋን ኢትዮጵያውያን ምልሻ ሓደጋ ምስ ኣውረዱሎም ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ከምዝወረደ መንግስቲ ሱዳን ብረቡዕ 16 ታሕሳስ ገሊጹ’ዩ።
ዓብደላ ሓምዶክ ናብ ኢትዮጵያ ብምጉዓዝ ምስ ኢትዮጵያዊ መዘንኡ ርክብ ድሕሪ ምክያድ፣ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ እዩ ተገሊጹ ኔሩ። እንተኾነ ብሰንኪ ዘይምስምሞዕም፣ ዓብደላ ሓምዶክ ዑደቱ ኣቋሪጹ ናብ ሃገሩ ምምላሱ እዮም ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ዝጠቕሱ።
ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ወጥሪ፣ ኢትዮጵያ ብቀረባ ትከታተሎ ኣላ፣ ክብል ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ብትዊተር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ እዩ።
ግብጺ ኣብዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነታት ኣብ ጎድኒ ሱዳን ደው ከምእትብል ኣፍሊጣ’ላ። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ሱዳን ዶባታ ከተኽብር ምሉእ ዓቕሚ ኣለዋ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ወጥሪ ንጸጥታን ርግኣትን መላእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ ኢሉ።
==================


text:
Our Church History
ቤተክርስቲያንና ቤተክርስቲያን መድኃኔዓለም ብፍቃድ ኣምላኽ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1990 ዓ.ም (November 1990) ተጀሚራ። ክንጅምራ ከሎና ድማ ኣብ ቤተክርስቲያን ቅዱስ ጊዮርጊስ ናይ ኣንጾኪያ ኣብ 16 Street. ዋሺንግቶን ዲሲ ትርከብ ክንእከብ ኣፍቂዶሙልና ዓሰርተ ሰባት(10) ሸሞንተ ሰብኡትን ክልተ ኣንስትን ተኣኪብና ድሕሪ ነዊሕ ምምይያጥ ቤተክርስቲያን ክንጅምር ተሰማሚዕና። እታ ቤተክርስቲያን ድማ እንዳ መድኃኔዓለም ኢልና ሰሚናያ።እቶም ግዱሳት ጽቡቅ ቅናኢ ሓዲርዎም ዝጀመሩ ኣስማቶም ድማ እዞም ዝስዕቡ እዮም። ቀሺ ዳዊት ኣኮሎም።ሃለቃ ገብረክርስቶስ ዳኘው።ሃለቃ ፀጋይ ገ/ሔር። ኣይተ ወልደ ሥላሴ ኣርኣያ። ኣይተ የማነ መረስዕ። ኣይተ ክንፉ ገ/ማርያም። ዶክተር ሽመንዲ ሃይለ። ኣይተ ክፍለ ገ/ትንሣኤ። ወ/ሮ ሣራ ገ/መድህን። ወ/ሮ ለምለም ፀጉ። ኣብቲ ዝተገብረ ኣኼባና ንዕለቱ ንንዋየ ቅዱሳት መግዝኢ ዝኸውን ካብ ነፍሲ ወከፍ ድማ ከክልተ ሚእቲ ($200) ኣዋጺእና ንኣገልግሎት ዝኾነና ንዋየ ቅድሳት ድማ ገዚእና።
ብድሕሪ እዚ እንጽልየሉ ቦታ ከነናዲ ተበገስና። ፍቃድ ኣምላኽ ኮይኑ ድማ ኣብ ዊስካንሰን ኣቨንዩ እትርከብ ካቴድራለ ሓንቲ ክፍሊ ሂቦሙና ናይ መጀመርታ ቤት ጸሎት ረኺብና ድማ ኣገልግሎት ጀመርና። ድሕሪ ትሽዓተ ወርሒ(9) ድማ ዲያቆን ወ/ትንሣኤ ብርሃነ ብወርሒ 6, 1991 ዓ.ም (June) ኣብቲ ካቴድራለ ተሓወሰና’ሞ ቀሺ ዳዊት ድማ ካልኣይ ሓጋዚ ረኸቡ። ክልቲኦም ድማ ክሳብ ቤተክርስቲያና እግሪ ትተክል ብናጻ ኢና እነገልግል ኢሎም ኣገልግሎቶም ንመድኃኔዓለም ንነዊሕ እዋን ኣወፈዩ።
ኣብ ዊስካንሰን ኣቨንዩ ካቴድራለ ንሓደ ዓመት ዝኸውን ምስ ጸናሕና ውጹልና ስለ ዝተባሃልና ኣቦና ጀነራል ጐይታኦም ገ/እግዚእ ኣናድዮም ኣብ R&16 Street ትርከብ ናይ ቻይና ኮምኒቲ ሓንቲ ጸባብ ቤት ረኺቦሙልና ናብኣ ድማ ገዓዝና። ድሕሪ ቁሩብ ጊዜ ከኣ ብጻዕሪ ኣቦና ጀነራል ጐይታኦምን ኣዴና ወ/ሮ ሣራን ኣብ 16 & Allison Street.ዝርከብ ቤተክርስቲያን ዝሓሸ ቤት ጸሎት ረኺቦሙልና።
ኣብኡ ኣገልግሎትና እናቀጸልና እንከሎና ክልተ ዓበይቲ ጉዳያት ተፈጺሞም።ብመጀመርያ እቲ ብጽቡቅ ድልየት ተሃንጢና ንጽበዮ ዝነበርና ታቦት ብኣቦታትና ኣቡነ ያዕቆብ (ዳሕራይ ካልኣይ ፓትርያርክ ዝኾኑ) ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ቀሺ ገ/መድህን ንመጀመርያ ጊዜ ካብ ሃገርና ኤርትራ ናብ ሃገር ሕቡራት መንግሥታት ኣመሪካ ታቦት ሕጀሙልና ብወርሒ ሕዳር 1995,ዓ.ም. (November,1995)መጺኦም።ቀቢኦም ባሪኾሙልና ከይዶም። ቅድሚኡ ካብ ሃገርና ኤርትራ ታቦት ዝመጸ ኣይነበረን ንመጀመርያ ታቦት መድኃኔዓለም እዩ ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ናብ ሕቡራት መንግሥታት ኣመሪካ ዝመጸ እዚ ንባዕሉ ዓብይ ታሪኽ እዩ ንቤተክርስቲያን መድኃኔዓለም።እቲ ካልኣይ ድማ 1998 ዓ.ም. ድማ ዲያቆን ወ/ትንሣኤ ብርሃነ ናብ ሃገርና ኤርትራ ከይዱ ተመርዕዩ ካብ ኣቡነ ፊልጶስ (ዳሕራይ ቀዳማይ ፓትርያርክ ኤርትራ) ዝኾኑ ናይ ክህነት መዓርግ ተቀቢሉ መጺኡና።
ኣብዚ ቤት ጸሎት እዚ ንነዊሕ ጊዜ ክንጽሊ ምስ ጸናሕና ብዙሓት ኣባላት ምስ ኣፍረና ዉጹልና ዝብል ወረቀት መጺኡና።ብድኣሕሪኡ ናብ 16 & S street ዝርከብ ቤት ጸሎት ክንግዕዝ ተገዲድና።
ኣብ ወርሒ መስከረም 2000,ዓ.ም. (September 2000) ኣቦና ኣቡነ ፈልጶስ ቀዳማይ ፓትርያርክ ኤርትራ ናብ ናይ ዓለም ኣብያተ ክርስቲያናት ኣኼባ ምስ መጽኡ ንኹለን ኣብ ሕቡራት መንግሥታት ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያናት ናብ ከተማ ኣትላንታ ጉባኤ ጸዊዖም ንኡስ ሃገረ ስብከት ኣብ ሰሜን ኣመሪካ መስሪቶሙልና ከይዶም።ንሕናውን ቤተክርስትያን መድኃኔዓለም ኣብቲ ጉባኤ ተረኺብና ነርና ነቲ ትእዛዝ ናይ ቅዱስ ኣቦናውን ተቀቢልናዮ መጺእና። ብድሕሪኡ በይንና ኢና እንኸውን ዝብል ካብ ኣባላት ተቃውሞ ተላዒሉ ነይሩ ንቁሩብ ጊዜውን ዕንቅፋት ኮይኑ። እቲ ዕንቅፋት ግና ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2002,ዓ.ም. (Octeber, 2002) ተኣልዩ።ምኽንያት መእለይኡ ድማ ኣርባዕተ ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስ ኣቡነ እንጦንዮስ(ሣልሳይ ፓትርያርክ ኮይኖም ክሳዕ ሕጂ ዘለዉ) ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ፡ ሊቀ ህሩያን ቀሺ ተከለ ተፈሪ፡ ካብ ሃገርና ኤርትራ ዑደት ክገብሩ ናብ ሕቡራት መንግሥታት ኣመሪካ ምስ መጽኡ ነቲ ዕንቅፋታት መእለዪ መምሓደርን መምርሕን ሕጊ ናይ ቤተክርስቲያና ኤርትራ ሂቦሙና። ቤተክርስቲያና ቤተክርስቲያን መድኃኔዓለም ድማ ክሳዕ ሕጂ ኣካል ወይ ኣባል ናይ ንኡስ ሃገረ ስብከት ኮይና ትኸይድ ኣላ።
ኣብ 2001,ዓ.ም. ዲያቆን ተስፋሕይወት ገዛኢ ተሓዊስና። ኣብ 2002,ዓ.ም. በዞም ኣቀድም ኣቢልና ዝጠቀስናዮም ኣቦታት ጳጳሳት መዓርገ ክህነት ተቀቢሉ።
መድኃኤዓለም ሰናይ ፍቃዱ ኮይኑ ብናይ ብዙሓት ኣቦታትን ኣዴታትን ኣሕዋትን ኣሓትን ጸሎትን ጻዕርን፡ ጉልበትን ገንዘብን፡ ካብ ክራይን ጽግዕተኛን ምኻን እዚ ሕጂ ወኒናዮ እንርከብ ዘሎና ህንጻ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2004,ዓ.ም.(April 2004) ተዓዲጉ።እኖሆ ድማ መድኃኔዓለም ክብርን ምስጋናን ንዕኡ ይኹን ኣብዚ ደለናዮ መዓልትን ሰዓትን ምስ ኣምላኽና ንራኸበሉ።ደቅናውን ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ምሳሌ ምዕራፍ 22-ፍቅዲ 6። ንቆልዓ እታ ኪኸደላ ዚግብኦ መገዲ ኣላምዶ እሞ ምስ አረገ ኻብኣ ኣይኬግልስን እዩ። ዝብለና በብዕድሚኦም ኣብ ሽዱሽተ ክፍልታት ኮይኖም ንነፍስን ንሥጋን ዝጠቅም መንፈሳዊ ትምህርቲ እናትማህሩን እናተኾስኮሱን ይዓብዩ ኣለዉ፡
ልዕሊ ሚእቲ ዝኾኑ ናይ ትምህርቲ ሰንበት ቆልዑ ኣለዉ። ካብ ግዜ ናብ ግዜውን ምእመናን ብብዝሒ ይሳተፉ ኣለዉ።
ከምቲ ጐይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኣዘዘና ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ምዕራፍ 28 ፍቅዲ 19-20። ስለዚ ኺዱ ንኹሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቅኩም ዝኣዘዝኩኹም ኩሉ ኺሕልዉ ኸኣ እናመሃርኩም ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎም።እኖሆ ድማ ኣነ ኽሳዕ መወዳእታ ዓለም ኩሉ መዓልቲ ምሳኻትኩም እየ። ቤተክርስቲያና እምበኣር ነዚ ትእዛዝ እዚ ተቀቢላ ካብ ትጅመር ክሳዕ እዛ ዘለናያ ጊዜ 428 (ኣርባዕተ ሚእትን ዕስራን ሸሞንተን) ሕጻናት ኣጠሚቃ ማለት ጸጋ ጥምቀት ተቀቢሎም። እቲ ቀዳማይ ተልእኾን ሥራሕን ናይ ቤተክርስቲያን እዚ እዩ።
ከምኡውን ቤተክርስቲያና ን66 (ስሳን ሹዱሽተን) መጻምድቲ ከምቲ ቃል ወንጌል ሥርዓት ቃል ኪዳን ፈጺማህሎም። ኩሉ ጊዜውን ጸሎተ ፍትሓት ናይ ሙታንውን ተካይድ እያ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ዘካይዱ ሰልፈኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ምጥቃሞም ደው ከብሎ ህውማን ራይትስ ዎች ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ፀዊዑ።
እቲ ትካል ቅድሚ ሰለስተ ማዕልታት ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ተመስሪቶም ሪኢቶ ሃሃቡ ኣብ ህይዋማን ራይትስ ዎቻ ንጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝከታተሉ ፌለኪስ ሆርን ሓይልታት ፀጥታ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ሓይሊ ከይጥቀሙ መንግስቲ ከረጋግፅ ከምዘለዎ ብምሕባር ‘’ሰበስልጣን ፀጥታ ነዚ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምብታን ካብ መጠን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሞም እንተኾይኖም ሽዑ ንሽዑ ምርመራ ተገይሩ ናብ ሕጊ ክቐርቡ ኣለዎም’’ኣለዎም ኢሎም።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ተምሃሮ ካልኣይ ብርክን ላዕለዎት ኣብያተ ትምህርትን ንማስተር ፕላን ኣዲስ ኣበባ ብምቅዋም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት እናካየዱ ይርከቡ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሎማዕንቲ ሰሉስ እውን ኣብ ወሊሶ ምዕራብ ኣርሲ፣ሆራ ጉድሩ ወለጋ፣ጀልዱ ምዕራብ ሸዋ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ቀፂሉ ከምዝውዓለ ንደሕንነትና ስለ እንሰግእ ስምና ኣይንገልፅን ዝበሉ ነበርቲ ገሊፆም።
ዛጊድ ኣብዝተኻየደ ሰልፊ ሰለስተ መናእሰይ ከምዝተቐትሉ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮምያ ኣሚኑ’ሎ።ብሞት እቶም መናእሰይ ምሕዛኖም ዝገለፁ ኮሚሽነር ፖሊስ እቲ ክልል ኣፃሪና ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢሎም ኣለው ኣብዝሓለፈ ሰሙን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክአል።


text:
ኣብ መወሸቢ ማእከላት ኣዲባራን ሽላሎን – ዞባ ጋሽ-ባርካ ሎሚ 3 መስከረም ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 11 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ’ሎ።
እዞም ዜጋታት፡ 10 ኣብ መወሸቢ ማእከል ኣዲባራ፡ ሓደ ድማ ኣብ መወሸቢ ማእከል ሽላሎ ተዓቚቦም ዝጸንሑ’ዮም።
ብምልኦም ድማ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ሳምንታት ብፍኑው ካብ ሱዳን ዝተመልሱ ምዃኖም ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ዝጸንሑ 11 ዜጋታት፡ ምሉእ ብምሉእ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም ኣለዉ።
በዚ መሰረት፡ ኣብ ኤርትራ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ሎሚ 330 በጺሑ’ሎ።
295 ካብ’ዚኦም ብዝተገብረሎም ሕክምናዊ ክንክን ሓውዮም ካብ ሆስፒታል ክፋነዉ ከለዉ፡ 35 ድማ ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ይርከቡ።
ሚኒስትሪ ጥዕና
3 መስከረም 2020


text:
ኣብ ሃገር ሽወደን ለብዳ ኮሮናቫይረስ ይግስግስ ኣሎ። ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና፡ ነቶም ምልክታት ዘርእዩን ዕድመኦም ልዕሊ 70 ዝኾነን ማሕበራዊ ርክባት ኬቋርጹ ይጽውዕ። ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስትሪ ንወጻኢ ዚግበር መገሻ ኣድላዪ እንተ ዘይኮይኑ ኪቋረጽ ይመክር። ኣብዚ፡ ነቲ ቫይረስን ለበዳን ኣተሓሕዛኡን ዚምልከት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ምርመራ ኮሮናቫይረስ ኣብ ሻሪተ በርሊን፡ ጀርመን፡ ፎቶ Christophe Gateau/TT.
ኣብቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ተለፎን ጽቕጥቅጥ ኣሎ፡ ነቶም ብሓቂ ዘድልዮም ሓግዙዎም። ሓያሎ ልሙዳት ሕቶታት ኣብቲ መንግስታዊ ወብሳይታት ወይ ድማ ኣብዚ Krisinformation.se መልሲ ይረኽቡ ኢዮም።
ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና፡ ሕቶን መልስን
- ሓበሬታ ብኻልእ ቋንቋ Information på andra språk/other languages
- ብናይ ጽሙማን ምልክት ዚገልጽ ሓበሬታ Teckenspråkstolkad information
- ስራሕን ዋኒንን Arbete och företag
- ኣብያተ ትምህርቲ Skolor
- ውሽጣዊ ጕዕዞን ሓባራዊ ትራፊክን Inrikesresor och kollektivtrafik
- ጕዕዞ ንወጻኢ Utrikesresor
- ህጻናትን ወለድን Barn och föräldrar
ሓበሬታ ብተለፎን
- ኣብ መርበብ ኢንተርነት ሓበሬታ ምስ ዘይትረክብ 113 13 ደዉል
- ናብ 1177 እትድውል ነቲ ሕማም ዚምልከት ውልቃዊ ምኽሪ ምስ እትደሊ ጥራይ እዩ። ናብዚ ደዊልካ ልሙድ ንኮሮናቫይረስ ዚምልከት ሕቶታት ወይ ብዛዕባ ናይቲ መንግስቲ ርእይቶታት ኣይትጠይቕ።
ለበዳ ንምቕናስ ሓግዝ
ነዚ ለበዳ’ዚ ንምዕጋት ኩላትና ብሓደ ኴንና ክንሰርሕ ይግበኣና።
- ከም ናይ ጉንፋዕ ምልክታት ምስዓል ረስኒ ምስ ዚህልወካ ወላ’ውን ቀሊል ይኹን ኣብ ገዛ ጽናሕ። ክሳዕ እትሓዊ ብውሕዱ ክልተ መዓልታት ተጸበ፡ ብድሕሪኡ ናብ ስራሕ ወይ ናብ ትምህርቲ ትኸይድ። ንምልክታት ዚምልከት ኣብ ታሕቲ ተወከስ።
- ዘየድሊ ናብ እንዳ ኣረገውትን ሆስፒታልን ምብጻሕ ኣይትግበር። ሕማም ምስ ዚስምዓካ ይትረፍካ። ኣረጋውያን ኣዝማድ’ውን ኣይትብጽሓዮም።
- ዘይድሊ መገሻ ይትረፍካ። ናይ በዓልት መገሻ ኣድላዪ ዲዩ ኢልካ ሕሰብ። ከምኡውን ናብ ዓበይቲ ከተማታት፡ ናይ ጎቦታት መዘናግዒ ቦታታትን ካልኦት ብዙሕ ሰብ ዚእከቡሉን ኣይትጊሽ። ንውሽጣዊ ሃገር መገሻ ኣብዚ ብተወሳኺ ኣንብብ፥ Läs mer om inrikesresor här.
- ኩሉ ግዜ ኣእዳውካ ብሳምናን ብምዉቕ ማይን ሕጸቦ። ኣብዚ ሓያሎ ናይ ንጽህና ምኽርታት ኣሎካ፥ Fler hygienråd hittar du här.
ልሙድ ምልክታት ኮቪድ-19
- ሰዓል
- ረስኒ
- ሕጽረት እስትንፋስ
- ጸረር ዚብል ኣፍንጫ
- ቃንዛ ጎረሮ
- ሕማም ርእሲ
- ቃንዛ ጭዋዳን መላግቦን
- ስምዒት ሕማም
መብዛሕትኦም እቶም ኮሮናቫይረስ ዚሕዞም ኣዚዮም ኣይሓሙን እዮም፡ ገለ ግን ናይ ምስትንፋስ ሕጽረትን ረኽሲ ሳንቡእን የጋጥሞም። ምስ ሓወኻ ግን፡ ቀጻሊ ምልክታት የብሉን። ንተወሳኺ ኣብዚ ኣንብብ፥1177 vårdguidens webbplats.
ልዕሊ 70 ዓመት ዕድመ ዘሎካ ማሕበራዊ ርክባት ኣቋርጽ
ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና ነቶም ልዕሊ 70 ዝዕድመኦም ሰባት ነቲ ማሕበራዊ ርክባቶም ኪድርቱዎ ይጽውዕ።
- ምስ ካልኦት እትገብሮ ርክባት ደርቶ
- ናብ ከም ብዙሕ ትራፊክ ዘለዎ ቦታን ብዙሕ ሰብ ዘለዎ ዕዳጋታትን ኣይትኺድ
- ምስ ብጾትካን መቕርብካን ብትሌፎን ወይ ኢንተርነት ተራኸብ
- ኣብ ደገ ወጺእካ ተዛወር
- ስጋ ክትዕድግ ከሎኻ ሓገዝ ሕተት
ሓደ ሰብ ሓኪም ዝኣዘዘሉ መድሃኒት ካብ ፋርማሲ ከምጽእ ምስ ዚደሊ፡ ነዚ ዚምልከት ኣብዚ ወብ ረአ፥ eHälsomyndighetens webbplats.
ተኣፈፍቲ ጉጅለታት
ብመሰረት ዚካየድ ዘሎ መጽናዕቲ፡ እቶም ተኣፈፍቲ ሰባት እቶም ልዕሊ 70 ዓመት ዝዕድመኦም እዮም። ብተወሳኺ ድማ ኣብ ከምዚ ጉጀለ እናሃለዉ ከም ጸቕጢ ደም ናይ ልቢ ሕማም ናይ ሳንቡእ ሕማም ወይ ሕማም ሽኮር ኪህሉዎም ከሎ ከኣ ነቲ ሕማም የግድዶ። እቶም ሕዱር ሕማማት ዘለዎም ቀልጢፎም ይጥቅዑ። ኣብዚ ብተወሳኺ ኣንብብ፥ Läs mer här.
ምስ ሳንቡእ እተኣሳሰረ ሕማማት ምስ ዚህልወካ፡ ነቲ ናይ ኮቪድ-19 መጥቃዕቲ ንምቕናስ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ምስ ሓኪምካ ተላዘብ። ኣንጻር ኑሞንያ ወይ ኢንፍሉወንሳ ዚግበር ክታበት ንኮቪድ-19 ኪምክት ከም ዘይክእል ምፍላጡ ጽቡቕ እዩ።
ጥኑሳት
ንጥንስን ኮቪድ-19 ዚምልከት ሓበሬታ ዛጊት ድሩት እዩ። ብመሰረት ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና፡ እተን ጥኑሳት ከምቲ ኣንጻር ዝኾነ ኻልእ ለበዳ ዚወስዳኦ ስጉምታት ኣብዚ’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ኪወስዳ ይግባአን።
ናይ ኮቪድ-19 ምርመራ ኪገብር የድልየኒዶ?
ዳርጋ ብዙሓት ኮቪድ-19 ዚሕዞም ሰባት ቅልል ዝበለ ምልክት ኣርእዮም ብዘይ ክንክን ይሓውዩ። ስለዚ ኩሉ ዚስዕልን ናይ ጎረሮ ቃንዛን ረስኒን ወይ ዝኾነ ከም ኮቪድ-19 ዚትርጎም ምልታት ንዘርእዩ ዘመርምር ሕክምናዊ ምኽንያት የልቦን፡ ካልእ ሕማም’ውን ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና ከም ዚሕብሮ፡ እቶም ብርቱዕ ረስንን ናይ ሳምቡእ ረኽስን ዘለዎምን ኣብ ሆስፒታል ዚዕቆቡን ጥራይ እዮም ምርመራ ኪግበረሎም ዘለዎ። ይኹንምበር እቶም ኣብ ክፍሊ ጥዕናን ዚሰርሑ ወይ ንኣረጋውያን ዚከናኸኑ እሞ ምልክታት ዘርእዩ፡ ኮቪድ-19 ከይከውን ተባሂሉ ኪምርመሩ ይግባእ።
ዞባ ስቶክሆልም፡ ምልክታት ሕማም ምስ ዚህልወካ ባዕልኻ ነብስኻ ክትከናኸን ትኽእል እንተ ኾንካ ወይ ናብ ሓኪም ክትከይድ እንተ ኾንካ እትውከሰሉ ናይ ነብሰ ግምገማ ወብ webbaserad självskattning ኣዳሊዩ ኣሎ።
ስግኣታት ምስ ዚስምዓካ
ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት ሰባት በዚ ሕማም’ዚ ስግኣት ሓዲሩዎም ኣሎ። ኣብ Röda korsets webbplats ራዕዲ ምስ ዚሕዘካ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ምኽርታት ኣሎ። ቀዪሕ መስቀል እውን ናይ ሓገዝ ተለፎን ኣዳሊዩ ኣሎ፡ ስግኣት ወይ ራዕዲ ኪስምዓካ ከሎ ናብዚ ደውል፥ 0771-900 800 ። እቲ ኣገልግሎት ብዘይካ ቀዳመሰንበት ኩሉ ግዜ ካብ ፍርቂ መዓልቲ ክሳዕ ሰዓት ኣርባዕተ ክፉት እዩ።
Rädda barnen ረዳ ቦርነን ነቲ ኣብ ህጻናትን ወለድን ዚፍጠር ኮሮናቫይረስ ዚፈጥሮ ጭንቀት ንምቕናስ ዚምልከት እኩብ ሓበሬታ samlad information ኣለዎ።
ነቲ በዓል ተራ ዝኾነ ቀሺ ብመገዲ ናይቲ ሽወደናዊ ቤትክርስትያን chatt ወይ digitalt brev ብምልኣኽ ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።


text:
ናይ መጀመርታ ዝተማልአ ሪፖርት ብዛዕባ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ
ማእከል ሴራ ንሰብኣዊ መሰል ናይ መጀመርታ ዝተማልአ ሪፖርት ብዛዕባ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ኣዳልዩ።ትማሊ ምሸት ብምኽንያት እዚ ምድላው ሪፖርት ኣብዝተገብረ ሰሚናር ኣቦወንበር እቲ ማእከል ኣቶ ያሲን መሓመድ ዓብደላ እዚ ሪፖርት እዚ ኣብ ሓሙሽተ 5 ቀንዲ ክፋላት ይሙርከስ ክብል ገሊጹ፡ ንሳተን ድማ
– ሓፈሻዊ ናጽነታትን ስቪላዊ መሰላትን፡
– ምጭዋይን ምፍጻም ቅትለትን፡
– ሓይሊ ብምጥቃም ዘይተወሰነ ማእሰርትን ኩነታት ኣብ ውሽጢ ኣብያተ
ማእሰርትን
– ኣገባብ ምግሃስ ሰብእዊ መሰላት ብሽም ሃግራዊ ኣገልግሎት
– ከምኡውን ኩነታት ኤርትራዊያን ስደተኛታትን ዝብላ እየን ክብል ኣብሪሁ።
ኣብዚ ትማሊ ምሸት ዝተገብረ ሰሚናር መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ካልኦት ብዛዕባ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ዝግደሱ ወልቀሰባትን ኤርትራዊያን ማእከላት ዜናን ከምኡውን ማእከላት ዜና ሱዳን ኣዕራብን ተረኺበን ኔረን።እዚ ሪፖርት ኣብ ቃለ መሕተት ምስ ኣብቲ ተሞክሮ ዝነበሩን ናይ ኣህጉራዊያን ስብኣዊ መሰላት ማሕበራት ጸብጻባትን ሓፈሻዊ ሓቅታት ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝምርኮስ እዩ ብምባል ኣቶ ያሲን ሓቢሩ።
እዚ ሪፖርት ብክልተ ብቃንቃ ዓረብን፡ እንግሊዝን ተዳልዩ ንኹላቶም ኣብቲ ሰሚናር ዝተረኽቡ ሰባት ተዓዲሉ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2801


text:
ኣብ ማይን ጽርየቱን ዝነጥፍ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃ (UN-Water) ምሕደራ ማይ ነቲ ኣብ ዓለማዊ ዋዒ ኣበርክቶ ዘለዎ ‘ምልቃቕ ጋዝ ናብ ኣየር’ ዝዋሃቦ ትርጉም ይሓላልኾ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ሪፖርታት ሕ/ሃ ኣብ ዓለምና ካብ ዘጓንፉ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት፣ እቶም 90 ሚእታዊ መበገሲኦም ማይ’ዩ። ውሕጅ፣ ብርቱዕ ዝናብ፣ ነውጺ ሓዊን ደርቂን ካልኦትን ምስ ማይ ዝተሓሓዙ ምዕባለታትን ንሞት ዓሰርተታት ኣሻሓትን ቁጠባዊ ዕንወታትን ተደማሚሩ፣ ኣማኢት ቢልዮናት ዶላራት ኪሳራ ኣብ ምስዓብ ይርከብ።
ወሃቢ ቃል ሕ/ሃ ዳንየላ ቦስትሮም ‘ምሕደራ ማይ ኣብ ለውጢ ኩነታት ኣየር ከም መፍትሒ ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና’ ትብል። እንተኾነ እዞም ኣንፈት ፍታሓት ሸለል ከምዝባሃሉ ትጠቅስ።
“ብቀሊሉ ዝርከብ ሃብቲ ስለዝኾነ ማይ ፖለቲካዊ ቆላሕታ ይረክብ የለን። እዚ ጉዳይ መንግስታዊን ፖለቲካዊን ትኹረት ረኺቡ ክንሪኢ ድልየትና’ዩ።”
ኣብ’ዚ ቀረባ ንማይ ዝምልከት ዝወጸ ሪፖርት ሕ/ሃ፣ ክሊማዊ ለውጢን ማይን ኣዋሃሂድካ ንምጥቃም ዝጠቅስ ስትራተጂ ኣብ ምትግባሩ ዝሕብሩ ውጥናት ሒዙ’ሎ። ገለ ካብ’ቶም መደባት ‘ሓምላይ መደባት’ ምትእትታው ከምኡውን ‘ይጠፍኡ ዘለው ጠሊ ዝበዝሖም ከባቢታት’ ምዕቃብን ዝብሉ’ዮም።
“ጠሊ ዘለዎም ከባቢታት ንናይ ዓለምና 3% ስፍራ ይሽፍኑ። ከምኡ ኮይኑ’ውን ክልተ ዕጽፊ ዱራት ዓለምና ካብ ዝሕዝዎ ካርበን ይዓቑሩ። ስለዚ ነዞም ከባቢታት ብምዕቃብ፣ ንጽልዋ ለውጢ ኣየር ምንካይ ይካኣል።”
ሪፖርት ማይ ሕ/ሃ ዝልቀቑ ጎዳእቲ ትኪ፣ መጠን ማይ ብምውሳኽን ብምዕቃብን ምቁጽጻር ከምዝካኣል ይሕብር። 123 ሃገራት ማይ ብምዕቛር፣ ሩባታትን ባዓቲታትን ብምሕላው ን40 ሚእታዊ ህዝቢ ዓለም ዝረብሕ ስራሕ ይዓያ ከምዘለዋ ገሊጹ ኣሎ።


text:
ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ) "ውግእ ናይ ክልል ትግራይ ንመሰል ዓሰርተታት ኣሻሓት ቆልዑ ይምንጥል ከምዘሎን ካብኡ ሰጊሩ ዝከላኸለሎም ኣካል ስለዝሳኣኑ ኣብ መጻኢ ህይወቶም ንምግማቱ ዘጽግም ሃሰያ ክሰዕበሎምን እዩ" ክብል ኣጠንቂቑ ።
ወሃቢ ቃል ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ) ጀምስ ኢልደር ካብ ክልል ትግራይ ኣብ’ዚ ቀረባ ናብ ጄነቫ ተመሊሱ ኣሎ። ንሱ ኣብ መግለጺኡ ኣብ ልዕሊ ቆልዑ ትግራይ ክወርድ እዩ ኢልና ቅድሚ ኣስታት ሓሙሽተ ወርሒ ዘጠንቀቅናዮ ጸገም ሎሚ ይወርድ ኣሎ ኢሉ።
ኢልደር ወሲኹ "ቆልዑ ዝሕልዎም ኣካል ስለዝሳኣኑ፣ ደቂ ኣንስትዮ ይድፈራ ከምዘለዋን፣ ጾታ መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ይውስኽ ከምዘሎን፣ ንኣብነት ሓደ ዩኒሴፍ ዝምውሎ ማእከል ብመሰረት ዝኣከቦ ጸብጻብ፣ ጾታ መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ ጊዜ ከምዘጓንፍን በዝሒ’ቶም መጥቃዕታት ግና ካብኡ ንላዕሊ ክኾን ከምዝኽእል’ ይሕብር::"
"ዝተደፈራን ኣብ ጾታ መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ዘጋጠመንን ቆልዑ ዝህበኦ ምስክርነት ክትሰምዕ ከለኻ ዘሕምምን መግለጺ ጭካኔን ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ። እወ! ክሳዕ 14 ዓመት ዝኾነን ቆልዑ ከምዝተደፈራ ሰሚዔ እየ። ዕስለ ኮይኖም ዝደፈሩወን ደቂ ኣንስትዮ ከምዘለዋ’ውን ኣዝዩ ዘሰምብድ ሓበሬታ ሰሚዔ እየ።"
ጀምስ ኢልደር ኣብ መግለጺኡ "ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፣ ነቲ መጥቓዕቲ ብግልጺ ክኹንኑን ፈጸምቱ ናብ ፍርዲ ንከቅርቡዎምን" ጸዊዑ ኣሎ። ንሱ ዩኒሴፍ ነተን ጾታዊ መጥቓዕቲ ዝተፈጸመን ደቂ ኣንስትዮ ሕክምናዊን ስነ ኣእምሮኣዊን ድጋፍ ይልግስ ኣሎ ይብል።
ኣብ ሞንጎ’ቲ ውግእ ተቀርቂሮም ዘለው ቆልዑ ትግራይ ብስእነት ትምህርቲን ምግብናን ይሳቀዩ ከምዘለው ወሃቢ ቃል ዩኒሴፍ ጠቂሱ ኣሎ። 1.4 ሚልዮን ቆልዑ ትግራይ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ካብ ትምህርቶም ቦኺሮም፣ ካብ ሞንጎ’ቶም ኣብ ትግራይ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ዝተዓዘቦምን ኣብ ሕልንኡ ተቀሪጹ ዝተረፈን፣ ኩነታት 16 ዓመት ዝዕድሚአ መርሃዊት ከምዝኾነ’ውን ሓቢሩ::
"መርሃዊት ካብ ምዕራባዊ ትግራይ፣ ንምንኣሳ ሓዋ ጸይራ 300 ኪ/ሜ ተጓዒዛ። 300 ኪ/ሜ እሞ ድማ ዝኣረገት ሸበጥ ጫማ ገይራ። ንሳ ብፊዚክስ መዳርግቲ የብላን። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ መርሃዊት ትበልዖ የብላ፣ ሙሉእ ዓመት’ውን ካብ ትምህርቲ ቦኺራ ኣላ።"
ብመሰረት ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ሓይልታት ህወሓት ንመዓስከር ሰራዊት ድሕሪ ምጥቀዖም ውግእ ዝሓለፈ ሕዳር ጀሚሩ። እቲ መጥቃዕቲ ይብሉ ቀ/ሚ’ታ ሃገር፣ ንህወሓት ንምድፋእ ወፍሪ ከምዝኸፈቱ ይዛረቡ።
እቲ ዝተወለዐ ውግእ ንሕርሻዊ ስራሕቲ’ውን ኣተኣጓጊሉ፣ ማእቶትን እንስሳ ዘቤትን አጥፊኡ። ሎሚ፣ ብሰንኪ’ቲ ውግእ፣ ሓረስቶት ኣብ ግራቶም ወፊሮም ክሓርሱ ዕንቅፋት ስለዝኾኖም ከቢድ ሕጽረት እኽሊ ተፈጢሩ አሎ።
ዩኒሴፍ ነቶም ሓገዛት ንምብርካት ዓለምለኻዊ ደጋፍ ከምዝጽበ፣ ንቆልዑን ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ዝውዕል ትሕቲ ፍርቂ በጀት ማለት 47. 6 ሚልዮን ዶላር ከምዝተረኸበ ገሊጹ።


text:
ቃል ኣምላኽ
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ናይ ሎሚ ትምህርቲ ክርስቶስ ብዛዕባ ሓሙሻይ ትእዛዝ ማለት ኣይትቅተል ንዝብል ክንምልከት ኢና። ሓሙሻይ ትእዛዝ እግዚአብሔር ኣይትቅተል ይብል። በዚኸስ ኣብ ካልኣይ ክፋል ናይ ዓሠርቱ ቃላት ንኣቱ ኣሎና። እዚ ክፍሊ እዚ ምስ ብጾትና ክህልወና ንዘሎ ርክብ ይምልከት። እዚ ትእዛዝ እዚ በቲ ሓጺርን ንጹርን ኣቁዋሙ ነቲ መሠረታዊ ሰብኣዊ ርክብ ዓቢ መንደቅ ሓኒጹ ይከላኸለሉ። ናይ ርክብ ደቂሰባት መሠረታዊ ክብሪ ኣየናይ እዩ እንተበልና! ክብሪ ሕይወት እዩ ስለዚ ከኣ ኣይትቀትል ይብል።
ሕጽር ብዝበለ ኣዘራርባ ኣብ ዓለምና ዝወርድ ዘሎ ኩሉ እኩይ ነገር በዛ ትእዛዝ እዚኣ ይግለጽ ክንብል ንኽእል። እዚ ማለት ከኣ ንሕይወት ዋጋ ናይ ዘይምሃብ ግብረ እከይ ማለትና እዩ። ሕይወት ብውግእ ትዕመጽ በቶም ንወዲሰብ ክብለጹሉን ክምዝምዝዎን ዝዕጠቁ ተቍዋማት ትሕመስ ኣላ። ነዚ እከይ እዚ ኣብ ዝተፈላለየ ዕለታዊ ጋዜጣታትን ዜና ተለቪዥንን ንዕዘቦ ኣሎና፣ እቲ ብዛዕባ ፍጡርን ናይ ምጒሓፍ ባህልን ዘሰላስሉን ንኩነታት ህላዌ ደቂሰባት ዋጋ ከይሃቡ መኽሰቦምን በለጾምን ጥራይ ዝሓስቡ ነቲ ዝበዝሑ ሰባት ዝነብሩሉ ዘለው ትሑት ናብራ ይዝንግዑ። እዚ ናብራዚ ግን ንሕይወት የስተናዕቅ ብካልእ ኣዘራርባ ነቲ ኣይትቅተል ዝብል ትዕዛዝ ጥሒሱ ይቀትል ኣሎ ማለት እዩ።
ካልእ ነዚ ዝመሳሰል ንሕይወት ደቂሰባት ዝጸቅጥ ስግንጢራዊ ኣመላኽታ ከኣ ኣብ ማሕጸን ኣደ ንዘሎ ናጽላ ሕጻን ምቑጻይ እዩ። እስኪ ክሓተኩም ከመይ ኣቢሉ እዩ ንሕይወት ንጹሓት እናቈጸየ ዝገደደ ከኣ ኣብ ምዕንባብ ዝርከብ ዝከላኸለሉ ንዘይብሉ ምቑጻይስ ምስ ኣየናይ ጥዕናን ምዕብለን ማሕበረሰባዊ ኣተሓሳስባን ይጽንበር! ንሓደ ጸገም ንክትፈትሕ ሕይወት ወዲሰብ ምቑጻይ ግብእዶ እዩ! እስኪ መልሱለይ! እንታይ ትሓስቡ! ቅኑዕ ድዩ! ሓደ ሽግር ንምፍታሕ ንኽቀትሉ ንዝተዓጥቑ ምቚጻር ግቡእ ድዩ! ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሩ ኩሎም ብሓባር ኣይፋል እንክብሉ መሊሶም። ቅዱስነቶም ብምቅጻል ኣይፋል እወ! ሕይወት ሰብ ምጥፋእ ብምንም ተኣምር ዘይፍቀድ እዩ! ይዕበ ይንኣስ ሕይወት ደቂሰባት ንስለ ጸገማትካ ምፋታሕ ክተሕልፍ ፈጺምካ ኣይፍቀድን። እዚ ከኣ ሓደ ጸገም ንምፍታሕ ቀታል ነፍሲ ከም ምስዕሳብ እዩ እሞ ፈጺምካ ክኸውን የብሉን።
እዚ ኩሉ ካበይ እዩ ዝመጽእ! ዓመጽን ምውሳንን ካብይ እዩ ዝመጽእ! ኩሉ ካብ ፍርሓት እዩ ዝመጽእ። ንካልእ ምቅባልከስ ንገዛእ ርእሰይ ይጥዓመኒ ንዝብል መንፈስ ይጻረር። ንኣብነት ሓደ ክውለድ ዘለዎ ሕጻን ስንኩል ዓቢ ስንክልና ኣለዎ እንተኢሎምና ንዝስምዓና ንሕሰብ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣጸጋሚ ኩነታት ነዚ ኩነታት ንምሽናፍን ነቲ ዝስዕብ ፍርሒ ንምስጋርን እቶም ወለዲ ሓቀኛ ቅርበት የድልዮም ሓቀኛ ደገም የድልዮም። ኮይኑ ግን በንጻሩ ካብዚ ዓለም ዝቀርቦም ቅልጡፍ ምኽሪ ነቲ ጽንሲ ከቋርጹ እዩ። እዚ ንጽንጺ ምቊራጽ ዝብል ኣምር ግን ብቀጥታ ሕይወት ሓደ ሰብ ነጥፍእ እዩ መልእኽቱ።
ሓደ ዝሓመመ ሕጻን ከም ኩሎም ሓገዝ ዘድልዮም ነበርቲ እዛ ዓለም እዚኣ ከምኡ እውን ሓገዝ ዘድልዮ ሽማግለ ከም ኩሎም ኣብዚ ዓለምና ሓገዝ ዝልምኑ ድኻታት እቶም ከም ጸገም ዝቀርቡ ከም ሓቁ ካብዚ ንዓይ ይጥዓመኒ ዝብል መንፈስ ወጺኦም ኣብ ፍቅሪ ንምጉልባት እዩ እቲ ጻውዒት። ጽጉም ሕይወት ካብ ናይ መነባብሮ ጸገማት ንክንላቀቅን ታሕጓስ ፍቅሪ ንክነስተማቅርን መንገዲ ይሕብረና። ኣብዚ ነጥቢ እዚ ነቶም ኣብ ፈቀዶ ቦታ ብምኻድ ብወለንታኦም ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለየ ጸገማት ዘለው ንምሕጋዝ ለይትን መዓልትን ዝሰርሑ ኣባላት ዝተፈላለያ ወለንታውያን ማሕበራት ከመስግን እደሊ። ከም ኣብ ዓዲ ጣልያን ብዙሓት ወለንታውያን ኣይረኣኹን። እግዚብሔር ይሃበለይ እንክብል አመስግነኩም።
ንምዃኑ ንወዲሰብ ንሕይወት ኣይፋል ንክብል ዝደፋፍኦ እንታይ ኮን ይኸውን! ቢልና ምስ እንሓትት እንትርፎ ናይዚ ዓለምና ኣማልኽት እንብሎም ከም በዓለ ገንዘብ ሃብቲ ሥልጣን ዕውት ምዃን እንተዘይኮይኑ ካልእ የለን። እዚ ኩሉ ግን ንዋጋ ሕይወት ንምግምጋም እንጥቀሞም ግጉያት መምዘኒታት እዮም። እሞኸ ደኣ ናይ ሕይወት ዋጋ ንምግምጋም እንጥቀመላ ሓቀኛ መምዘኒት ኣየንቲ ኮን ትኸውን? እታ እንኮ መልሲ ፍቅሪ እንክትኾን እዛ ፍቅሪ እዚኣ ከኣ ጐይታ ዘፍቀረና ፍቅሪ እዩ። ጐይታ ንሕይወት ዘፍቅረላ ፍቅሪከስ እንኮ መምዘኒት ሕይወት እያ። ንነፍሲ ወከፍ ሕይወት ወዲ ሰብ እግዚብሔር ዘፍቅሮ ፍቅሪ እዩ እቲ መምዘኒ።
ነዛ ኣይትቅተል ትብል ትእዛዝ ኣዎንታዊ ጐድና ኣየናይ ኮን ይኸውን እንትቢልና ከምቲ እግዚብሔር ንሕይወት ዘፍቀረ ንሕና እውን ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝሰማዕናዮ ቃል ኣምላኽ ኣፍቀርቲ ሕይወት ንክንከውን እዩ። ምሥጢር ሕይወትከስ ካብቲ ወልደ እግዚአብሔር ካብ ዘርኣዮ ምሥጢረ ሥጋዌ ንላዕሊ ዝገልጾ የሎን። ንሱ ክሳብ ኣብ መስቀል ንዝቀረቡ ክህደትን ሕመቅን ድኽነትን ሥቃይን ብምቅባል ሰብ ኮነ (ዮሓ 13.1)። ኣብ ነፍሲወከፍ ሕሙም ሕጻን ኣብ ነፍሲወከፍ ዝተዳኸመ ሽማግለ ኣብ ነፍሲወከፍ ተስፋ ዝቆረጸ ስደተኛ ኣብ ነፍሲወከፍ ድኽምትን ኣብ ሓደጋ እትርከብን ሕይወት ክርስቶስ እዩ ንዓና ሃሰስ ዝብል (ማቴ 25.34-46)፣ ንታሕጓስ ፍቅሪ ክፉት ንክኸውን ንልብታትና ሃሰስ ይብል ኣሎ፣
ነፍሲወከፍ ሰብ ነቲ ዝተኸፍሎ ደም ክርስቶስ ስለዝውክል ንነፍሲ ወከፍ ሕይወት ምቅባል ዓስቢ ኣለዎ (1ጴጥ 1.18-19)። እግዚአብሔር ንዘፍቀሮ ክነጓኒ ኣይግባእን።
ንደቂተባዕትዮን ደቂኣንስትዮን ዓለምና ንሕይወት ኣይተስተናዕቁ ንበሎም። ንሕይወት ካልኦትስ ይኹን ንሕይወትና ክነስተናዕቅ የብላን ከመይ ትእዛዝ እግዚብሔ ነዚ እውን ይምልከት እዩ። ንብዙሓት መንእሰያት ንሕይወት ኣይተስተናዕቁ ንበሎም። ንሥራሕ እግዚአብሔር ዘይምስትንዓቅ። ነፍሲወከፍና ሥራሕ እግዚአብሔር ኢና። እንክብሉ ትምህርቶም ዛዘሙ።


text:
ኣገዳሲ መግለጺ – ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ
ዕለት፡ 22/11/15
ኣገዳሲ መግለጺ
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ንቡር መዓልታዊ ሂወቱ ክመርሕ ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ በጺሑ ይርከብ ኣሎ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ጸወታን ዕድመን ከይፈለየ ንዝፈትዋ ሃገሩ ገዲፉ ስደት ኮይኑ ምርጭኡ። ስለዚ ሃገርና መንእሰይ ዘይብላ ባዶ ትኸውን ስለ ዘላ ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋ ቀሊል ኣይክኸውንን ኢዩ። ብሓፈሽኡ ኣብ ዓለም ብፍላይ ከኣ ናብ ኤውሮጳ ካብ ዝሰግሩ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት፡ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዙ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኢዮም። ነዚ ኩነታት’ዚ ንምግታኡን ፍታሕ ንምርካብን ብደረጃ መራሕቲ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ሕቡራት ሃገራትን መራሕትን ወከልትን ኣፍሪካ ኣብ ቫለታ -ማልታ ብ11-12/11/15 ዝተሳተፍዎ ዋዕላ፡ ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ ኤርትራ ብሰንኪ መራሕታ ባዶ ትተርፍ ኣላ ዝበልዎ ድማ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ኣይነበረን።
ሽግር ህዝብናን ሃገርናን ብሰንኪ ብልሹው ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ካብ ቅድም እናተወሃለለ ዝመጸ እኳ እንተኾነ፡ ብፍላይ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝርአ ዘሎ ኣሰካፊ ኩነታት ጽባሕ ዘይብሃለሉ ደረጃ ስለ ዝበጽሐ ኩለን ውድባት ይኹና ብውልቂ ፍልልያተን ኣወንዚፈን ብሓደ ምእኩል መሪሕነት ግንባር ፈጢረን ህዝብን ሃገርን ከድሕና ይጥለባ።
ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝጠልቡ ኣብ ዓዲ ጣልያን ዝርከቡ ኤርትራውያን በብመድረኹ ኣብ ፖለቲካዊ ውድብ ዝተጠርነፉን ኣብ ዝኾነ ውድብ ኣባልነት ዘይብሎምን ብሓባር ክቃለሱ ጸኒሖም ኢዮም። ክሳብ ሕጂ ዝተኻየዱ ሓበራዊ ስርሓት ብምግምጋምን ብፍላይ ድማ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብኦም ዝጥለብ ዕውትን ኣድማዕን መታን ክኸውንን ብዝያዳ ግልጹነትን ተሓታትነትን ዘለዎ ንኹሉ ብማዕረ ዘሳትፍ ብዓዲ ጣልያን ደረጃ ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ብወግዒ ቆይሙ።
ካብ ሮማ፡ ቦሎኛን ሚላኖን ዝመጹ ብዕለት 21/11/15 ኣብ ሚላኖ ካብ ሰዓት 10፡35 ክሳብ ሰዓት 18፡00 ጉባኤ ብምግባር ዝምርሕሉ ውሽጣዊ ሰነድ ድሕሪ ምጽዳቕን፡ ንሓደ ዓመት ተገልግል 9 ዝኣባላታ መሪሕነት ብደሞክራሲያዊ መገዲ መሪጾም።
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ክፉት ኮይኑ ተደናገጽትን ደገፍትን ኢጣልያውያን እውን ኣለውዎ።
ዘለዓለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና!
ውድቀት ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ!
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሎሚ ዕለት 23 ሚያዝያ ብላቲን ስርዓተ ኣምልዀ ዝበዓል ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ጊዮርጊስ ተተሓሒዙ ቅዱስ ስሞም ዝበዓለሉ ዕለት ብምዃኑ ካብ መላእ ሃገራት ብፁዓን ጳጳሳ ኣባይቲ ምኽርን ናይ መግስቲ ኣካላትን ናይ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕትን ናይ እንክቋዕ ሓገሰኩም መልእኽቲ ከምእተመሓላለፈሎም ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ልኡኽ ጋዜጠይና ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኾርገ ማርዮ በርጎሊዮ፥ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ሎሚ ዕለት 23 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ስሞም ኣብ ዘብዕልሉ ዕለት ካብ ሚላኖ ሰበኻ ዝተዋጽኡ ሽዱሽተ ሺሕ መንእሰያት ብሊቀ ጳጳሳት ሰበኻ ሚላኖ ብፁዕ ኣቡነ ደልፒኒ ዝተሰነዩ እንቋዕ ኣብጻሓኩም ንኽብሉ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንመንፈሳዊ ንግደት ከምዝኣተዉን፡ ነዞም መንእሰያት ካብ ቅዱስነቶም እቲ ካብ ቅድስቲ መሬት ብዝመጸ ዕንጸይቲ ኣውሊዕ ዝተሰርሔ ናይ ፓናማ ዓለም ሓቆፍ መንእሰያት መቑጸርያ ከምዝዓደሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ቫቲካን ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡ እቶም ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መንፈሳዊ ንግደት ዝፈጸሙ መንእሰያት ሰበኻ ሚላኖ፡ ናይ ሰበኽ ሚላኖ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ማሪዮ ደልፒኒ ኣብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምእተሳተፉን ገሊጾም።
ር.ሊ.ጳ. ነቶም መንእሰያት ወትሩ ክጽልዩን ብፍላይ ኣብ ጸሎቶም ገዛእ ርእሶም ንቅድስቲ ድንግል ማርያም ሕድሪ ክህቡን ሓደራ ቢሎም እዚ ብዝተፈልየ ኣገባብ ኣብቲ ወርሃ ማርያም ተባሂሉ ዝግለጽ ወርሒ ግንቦት ነቒሖም ክዝክርዎ ከምእተላበዉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ሓቢሮም።
ቅዱስ ጊዮርጊስ እምነተይ ኣይክሕድን ዝበለ ናይ ዲክለጽያኖ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣዛዚ ዝነበረ ናይ ሮማ ንጉስ ብዘለዓዓሎ ጸረ ክርስቲያን ኣሳዶ ምኽንያት ጊዮርጊስ እምነተይ ኣይክሕድን ስለ ዝበለ ኣብ 303 ዓ.ም. ዝተቐትለን፡ እቲ ንክርስቲያን ዝውሕጥ ዝነበረ ገበል ብዕርዲ መስቀል ዝቐተለ ምዃኑ ዝትረኸሉ ቅዱስ እዩ።


text:
ፓርቲ ብልጽግና ኣብ ምርጫ ብሰፊሕ ተዓዊቱ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ መሪሕነቱ ኣደልዲሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ፡ ገዛኢ ፓርቲ ብልጽግና ካብ 436 መናብር ባይቶ ን410 መናብር ብምዕዋት መሪሕነቱ ኣደልዲሉ። ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ፡ እቲ ምርጫ ናጻን ርትዓዊን ምንባሩ ይገልጽ ኣሎ። መንግስቲ ኣመሪካ ግን “ብዙሕ ሃጓፋት ዝነበሮ ዘይምዕሩይ” ክብል ገሊጹዎ`ሎ።
ገለ ተቓወምቲ ፓርትታት`ውን ሒደት መናብር ተዓዊቶም ኣለዉ።
ተቓዋሚ ሰልፊ ዜጋታት ኢትዮጵያ ንማሕበራዊ ፍትሒ (ኢዜማ) 11 መናብር ተዓዊቱ ኣሎ። እንተኾነ፡ ሰልፊ ኢዜማ፡ ናጻ ኣይነበረን ኣብ ዝበሎ 207 ንቑጣታት ምርጫ፡ ክስታቱ ናብ ቦርድ ምርጫ ኣቕሪቡ ኣሎ።
ብመሰረት`ቲ ውጽኢት ምርጫ፡ ፓርቲ ብልጽግና ሓዲሽ መንግስቲ ብምምስራት ንዝቕጽል ሓሙሽተ ዓመታት ነታ ሃገር ናይ ምምራሕ ሓላፍነቱ ክቕጽል`ዩ።
ኣብታ ብዂናት እትሕመስ ክልል ትግራይ ምርጫ ኣይተኻየደን።


text:
ብመሰረቱ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ካብ ኣጽዋር ኵናት ጉድኣት ትዘይ ኮይኑ ዝረኸቦ ጥቐሚ የለን። በንጻሩ እኳ ድኣ ዝተፋላለዩ ሽፋቱ ንኸዕጥቕ ካብ ኣፍ ህዝቢ እናመንዘዐ ኣብ ኣጽዋር መሸመቲ የውዕሎ ኣሎ። ላዕለወት ሓለፍቲ ህግደፍ እውን ብምኽንያት ፈስታታትን ጓይላታትን ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ገርሂ ዘይጋ ክልተ ካብ ሚኢይቲ’ዶ ካሊእ’ዶ እናበልካ ካብ ምምዝማዝ ይድሕን። እዚ’ውን ነቲ ህዝቢ ጠቃሚኡ ኢዩ። ብፍላይ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ነዚ ብዝያዳ ክትድግፍዎ አሎኩም። ምኽንያቱ ንዓኹም ኢዩ ከፊእኩም ዘሎ። ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ንብረት ህግደፍ እውን ንህዝቢ ክጠቅም ኣይራኣናን። ኣብ ውሽጢ ዘሎ ንብረት ዘይጠቀመስ ኣብ ወጻ ዘሎ ክጠቅም? ህዝቢ ከመይ ይነብር ኣሎ ድማ ኩሉታ ንፈልጦ ኢና። ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ’ውን ዝጠፍኦም ኣይ ኮነን።
ብመሰረቱ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ሃገር ወይ መንግስቲ ብሕቡራት ሃገራት ቁጠባዊ ማዕቀብ ክወርድ እንከሎ “እወ፡ ተጋግየ ይግባኣኒ ኢዩ።” እትብል ሃገር ወይ መንግስቲ የላን። እቲ ግብረ መልሲ” ኣድልዎ ተጌሩለይ፤ዘይሕጋዊ ኢዩ፤ ሕቡራት ሃገራት ብኣሜሪካ ዝዕብለል ኢዩ፤ ወ.ዘ.ተ.” ዝብል ኢዩ። ከምቲ ሓደ ሕማቕ ተምሃራይ ብሕምቀቱ ከይእመን ንመምህሩ ዘሳብብ ኢሳያስ እውን ኩሉ ግዜ ንሕቡራት ሃገራት፤ንኣፈሪቃ ሕብረት፤ ንኢጋድ ኮታ ንኹለን ናይ ዓለም ትካላት ምስ ኣማረረ ኢዩ። ኣብ ሂወቱ ጌግኡ ተኣሚኑ ኣይፈልጥን።
እሞ መታን ሚዛናውን ውድዓውን ፍርዲ ክንህብ እስከ ርግእ ኢልና ገበናት ስርዓት ህግደፍ ንጥቀስ። ስርዓት ህግደፍ እዚ ማዕቀብ’ዚ’ዶ ኣይግብኦን ኢዩ? እዚ ማዕቀብ’ዚኸ ንመን ይሃሲ? መፍትሒኡ’ኸ እንታይ ኢዩ?
- ገበናት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ
ሓቂ ክንዛርብ እንተኰይኑ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ መዘና የብሉን። ህዝብና ናይ ምዝራብ፤ ምጽሓፍ፤ምእካብ፤ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር፤ ምንቅስቓስ፤ ናይ ሃይማኖት መሰላት ከምዘይብሉ ንዝኾነ ኤርትራዊ ብሩህ ኢዩ። በብዕለቱ ዝእሰር ህዝቢውን ውሑድ ኣይ ኮነን። ወለዲ ደቆም ኣምሂሮም ከይጥወሩ መንእሰይ ኩሉ ብግዲ ኣዐስኪሩ ናይቲ ስርዓት ኣገልገልቲ ኰይኖም ይርከቡ። ስደት ካብቶም ዝሓለፉ ዘበናት ጽዒቑ ይርከብ።ኣብ ፈቖዶ ዶባት ብጥይት ዝርሸኑ መንእሰያት እውን ውሑዳት ኣይኮኑን። እዚ ገበናት’ዚ ብኣና ብኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዓለም ዝተፈልጡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከም በዓል ኣምነስቲ ኢንተርናሸናልን ሁማን ራይትስዎችን ተመዝጊቡ ይርከብ። እዚ ህዝባዊ ገበናት’ዚ ኣይኮነንዶ ማዕቀብስ ኣብ ቤት ፍርዲ ናይ ዓለም’ዶ ዘቕርብ ኣይኮነን?
- ገበናት ስርዓት ህግደፍ ባዓለምለኻዊ ሕጊ
ሀ) ናይ ደሴታት ሓነሽ ኵናት
ብዓኒ ኣህጉራዊ ሕጊ ኢሳያስ ኣብ ደሴታት ሓነሽ ዝወለዖ ኵናት ገበን ኢዩ። ይግባኣኒ ኢዩ ዝብሎ መሬት እንተ ሎ ብሕጋዊ መንገዲ ኢዩ ክሓትት ዝግባኦ። ኣብዚ ኵናት’ዚ 12 ንጹሃት ኤርትራውያን መይቶም። ከምኡ’ውን ብወገን የመናውያን። እዚ ብናይ ዓለም ሕጊ የቕጽዕ ኢዩ።
ለ) ኣብ ልዕላዊት ሃገር ሱዳን ኢድ ምእታው
ኩላትና ከም እንፈልጦ ስርዓት ህግደፍ ብ1994 ምስ መንግስቲ ሱዳን ጽልኢ ፈጢሩ፡ ናይ ምብራቕ ሱዳን ተጋደልቲ ብምፍጣር፡ ንሱዳን ስጋብ ከሰላ ኣትዩ ወሪሩዋ ኢዩ።ሕጂ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ኢድ ምእታው ኣይገደፈን። እዚ’ውን ብዓለምለኻዊ ሕጊ ገብን ኢዩ።
ሐ) ብ1998 ምስ ኢትዮጵያ ዝኸስተ ኵናት
ምስ ኢትዮጵያ’ውን ልክዕ ከምቲ ጉዳይ ሓነሽ ኢዩ። ይግባኣኒ ኢዩ እትብሎ መሬት እንተሎ ብሕጊ ዘንግኻ ተኺልካ ትምጉት። ካብዚ ሓሊፉ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዘይ-ሕጋዊ ኣገባብ ኢዩ። ቅድም ብሓይሊ ይወርር ደሓር ናብ ሕጊ ይኣቱ። ስርዓት ህግደፍ ዋላኳ ባድመ ናይ ኤርትራ እንተ ኾነት ብሕጊ ኢዩ ክሓት ዝነበሮ። እቲ ወተሃደራት ሰዲድካ ቦታ ምሓዝ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዘይሕጋዊ ኢዩ። ከምኡ ሰለ ዝኾነ ኢዩ ድማ ቤት ፍርዲ ዓለም ናይ ጀማሪ ኵናት 10 ሚልዮን ዶላር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ካሕሳ ዝፈረደ። ብኽልቲኡ ኣብቲ ኵናት ዝጠፍኡ ነብሳት አውን እቲ ስርዓት ብታሪኽ ተሓታቲ ኢዩ። እዚ’ውን ብዓለምለኸ ደረጃ ገበን ኢዩ። ድሕሪ ስምምዕ ኣልጀርስ’ውን፡ ሕራይ ልክዕ ኢዩ ኢትዮጵያ ኣብ መጀመርታ ተጋጊያ ነቲ ውዕል ነጺጋቶ ነይራ። ድሓር ግን ሪኢቶ ዓለም ምስ ተገንዘበት ተቐቢላቶ። ግን ናይ ምሕንጻጹ ጉዳይ “ክልተና መንግስታት ብምምይያጥ ይኹን” በለት። ዘተ ድማ ብኣረኣእያ ማሕበረሰብ ዓለም ቅቡል ኢዩ። ስርዓት ኣስመራ ግን ከም ኣመሉ ግትር ብምባል ብምርድዳእ ኣብ ምሕንጻጽ ዶብ ኣይ ኣቱን በለ። ቀጺሉ’ውን ነቲ ዝፈረመሉ ውዕል ኣጻዕዲዩ ኣፍረሶ። ማለት ናብቲ ናይ ጸጥታ ቦታ ወተሃደራቱ ከእቱ ጀመረ። ቀጺሉ’ውን ዓቃቢ ሰላም ስርሑ ከየካይ ናይ ሄሊኮፕተራት በረራ ከልከለ። ኣብ መጨረሻ ድማ ናይ ገለ ሃገራት ዓቃቢ ሰላም ኣባረረ። ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ! ገበነኛ ስርዓት ንምድጋፍ ናብ ሰላማዊ ሰልፊ ዞዅዞዅ ጥራይ ኣይ ኮነን። እዚ ገበን ምዃኑ ክፈልጡ ምተገበኦም።
መ) ኣብ ሶማል ኢድ ምእታው
ስርዓት ህግደፍ ምስ ኢትዮጵያ ብምትህልላኽ፡ ኣብ ሶማል ኢዱ ከም ዘእተወ፡ ንሕና ንፈልጥ ዓለም’ውን ኣጸቢቑ ይፈልጥ።” ተሓቢአ ኢየ ዝገብሮ ዘሎኹ፡ ጭብጢ የብሎምን” ዝብል ኣተሓሳስባ ኣይሰርሕን። ኣየዋጽእን’ውን። ናይቲ ዝነበረ እሰላማዊ ስርዓት መራሕቲ ከም በዓል (ምስ ኣል-ቃዒዳ ርክብ ዘለዎ) ሸኽ ኣወይን ሸኽ ሸሪፍን ካብ መቓዲሾ ሃዲሞም ኣብ ኣስመራ ኮይኖም ይቃለሱ ከም ዝነበሩ ዘይሕባእ ነገር ኢዩ። ብቐጻሊ’ውን ኢሳያስ ሰፈሩ ኣብ ባጽዕ ቀይሩ ኣጽዋር ንሶማል የእቱን ከምኡ ድማ ናይ ኣል-ሸባብን ሕዝብ-ኣል-ኢስላምን ወተሃደራት የሰልጥን ከም ዝነበረን ዘሎን፡ ኣብቲ ጸጥታ ተዋፊሮም ዝነበሩ ደሓር መሪርዎም ኢዱም ዝሃቡ ሃገራውያን ብመራኸቢ ብዙሃን ገሊጾምዎ ኢዮም። እቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ጸጥታ ቤት መኽሪውን ኣልዕል ኣቢሉ ንሓንቲ ኣባል ዝኾነት ሃገር ከም ዘይቐጽዕ ንፈልጥ ኢና። ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ እውን ኣጸቢቖም ይውፈልጡ ኢዮም። እቲ ጉዳ ዓይንኻን ልብኻን ኣዐሚትካ ምስ ሓደ ዲክታተራዊ ስርዓት መሰጽዳፍ ኢዩ።
ሰ) ወራር ጅቡቲ
ጅቡቲ’ኸ እንታይ ኣበሰት? ንዓና ንኤርትራውያን ኣይገረመናን፡ ንስርዓት ህግደፍ ስለ እንፈልጦ። ንዓለም ግን ገሪምዎ ኢዩ። ሰላማዊት ዝኾነት ንእሽቶ ሃገር ጅቡቲ ናይ ወረራ ምኽንያት’ከ እንታይ ይኸውን? ስርዓት ህግደፍ ከም ኣመሉ ኣሉ! ሕቡራት ሃገራት መጽናዕቲ ዝወሰድሉ፡ ዓረብ ሊግ ዝመስከረሉ፤ ሕብረት ኣፍረቃ ዘራጋገጸሉ፡ ወረራ ጅቡቲ ከመይ ጌርና ክንክሕዶ ንኽእል። ብሓደ ውልቀ መላኺ፡ ብሓንቲ ሓንጎል እትመራሕ ስርዓት ህግደፍ ረዞሉሸን ብረዞሉሸን ጢሒሱ እምቢ ዝበለ ከምይ ገበን ምዃኑ ኣይን እመንን? ልክዕ ኣቐድም ኣቢለ ከም ዝገለጽኩዎ ሕቡራት ሃገራት ብዘይ ጭብጢ ኣልዕል ኣቢሉ ንሓንቲ ኣባል ሃገር ይቐጽዕ ኣይንብልን። ንዑድኣ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ በስመኣብ(በስሚላህ) በሉ። ነብስኹም ፈትሹ። እዚ ትገብረዎ ዘሎኹም፡ ሰላማዊ ሰልፍዶ ደገፍዶ መፍተሒ ኣይኮነን። ነቲ ሕማም ሓቢርና ፈውሲ ንድለየሉ።
ካሊእ ኣገዳሲ ሕቶ እዚ ማዕቀብዚ ንመን ይሃሲ?
ስርዓት ህግደፍ ኩሉ ግዜ ብህዝቢ ኢዩ ዝነብር። ከም ሕሱም ቁማል ካብ ሕቘ ህዝቢ ኣይወርድን። ብሽም ልዕላውነት ኣሸሓት መንእሰያት ኣጥፊኡ ኢዩ። ሕጂ ድማ ብህልኽን ድርቅናኡን ዝፈጠሮ መቕጻዕቲ ንህዝብና ምስ ዓለም ከባእሶ “ ሕቡራተ ሃገራት ጸላኢትካ ኢያ።’ ይብሎ ኣሎ። እተን ብጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዝጸደቓ ማዕቀብ እዘን ዝስዕባ ኢየን፤
1) ስርዓት ህግደፍ ናይ ኵናት ኣጽዋር ከይእቱን ከየውጽን
2) ፖለቲካውን ወተሃደራውን ላዕለዎት መራሕቲ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ከም ድላዮም ከይንቀሳቐሱ
3) ኣብ ወጻኢ ዝረከብ ንበረት ህግደፍ ክእገድ
ሓቂ ክንዛረብ እንተ ኰይኑ፡ መነባብሮ ህዝቢ በቲ ስርዓት ንሓያሎ ዓመታት ተወቒዑ ኢዩ። ዝተረፎ የብሉን። ካሊእ ይትረፍ ድኻ ሓረስታይ ዓመት ጫዅሩ ዘፍረየን እቲ ስርዓት ብሓይሊ ካብ ኣፉ የሕድጎ ከምዘሎ ንኹላተና ብሩህ ኢዩ። ባርነት መንእሰያትና ንዓለም ከም ዘስካሕከሖ’ውን ኣጸቢቕና ንፈልጥ ኢና። እዚ ማዕቀብዚ ንህዝብና ይጎድኦ ኢዩ ማለት “ንስኡን ክትስእን ኢኻ” ማለት ኢዩ። ንዘይብሉ ኣለካ ክትብሎ ዘይ ስነሞጎት ኢዩ። ተቐጺዑ ዘሎ ህዝቢ መቕጻዕቲ ወሪዱኳ ኣሎ ክትብሎ አይትኽእልን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኢዩ ዝነብር ዘሎ። ብርግጽ እቲ ማዕቀብ አምበኣር ፈልዩ ነቲ ስርዓት ኢዩ ዝወቀዕ። እዚ ከኣ እቲ ውጹዕ ሀዝቢ ነቲ ዝፈርዐነ ጸቓጢኡ ስርዓት ክቕጻዓሉ ከሎ ሓጋዚኡ ኢዩ። መብዛሕትኡ ህዝብና ነዚ ማዕቀብዚ ቅድም ኢሉ ኣብ ግበሪ ክውዕል ነይርዎ ይብል።
ስርዓት ህግደፍ እንተ ኰይኑ ናይ ግድን ኢዩ ህዝቢ ከላዓዕል። ኣመሉ ጥራይ ዘይ ኮነስ ዘዋጽኦ ስትራተጂ’ውን ኢዩ። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ንዘይነጸፉ ደገፍቲ ንምሕላብ ኢዩ። እቲ ዘሕዝን ኣንጻር ህዝቦም ክጉድፉ ምንባሮም ኢዩ። ገሊኦም ብጠቕሚ ገሊኦም ከኣ በገርሂ። ግን እቲ ነገር የሕዝነካ ኢዩ።
ግደ ሓቂ ኣነ ብወገነይ ዝተጸበኹዎ፡ ድሕሪ እዚ ማዕቀብ’ዚ ህዝቢ ኣንጻር ስርዓት ንኽልዓል ኢዩ። ብፍላይ ድማ እቲ ብረት ዝዓጠቐ ወተሃደራዊ ክፍሊ። ብሰንኪ ሓደ መላኺ መራሒ ህዝቢ ተዋሪዱ፡ ዓለምውን ተናዊጹ። እዚ መራሒ’ዚ ኢዱ ዘየእተወላ ዓወደ ግጭት የላን። ሰላማዊ ሰልፊ’ኸ ኣንጻር መን? ኣንጻር ሕቡራት ሃገራት? ኣንጻር ህዝቢ ዓለም? ኣብኩሉ ኩርናዓት ዓለም መራሒ ስርዓት ህግደፍ ብሕጊ ዘይቕየድ፡ ቅዋም ዘይኣምን ሓደ ሽፍታ ምዃኑ ከምዝፍለጠ’ዶ ኣይፈልጡን ኢዮም? ንስርዓት ህግደፍ ምድጋፍኩም ሃገራውያን ከብሎኩም ኣይኽእልን። ሃገራውነት ማለት ንሓደ ዲክታቶር ምድጋፍን ምክልኻለን ማለት ኣይኮነን፡ ሃገራውነት ማለት ህዝብኻ ክእሰርን ክግፋዕን እንከሎ ምስኡ ጠጠው ምባል ማለት ኢዩ። ብሓጺሩ ሃገራውነት ማለት ምእንቲ መሰል ህዝበኻ ምቅላስ ማለት ኢዩ።
ሰላማዊ ሰልፊ ሎሚ ኣይኮነን ዘድሊ። ሰላማዊ ሰልፊ ህዝቢ ክእሰርን መሰሉ ክስእን ሽዑ ኢዩ ነይሩ ዘድሊ። ናይ ኵናት ጀጋኑ ኣከለ ስንኩላን ክረሸኑ ዓገብ ዘይበልኩም ሎሚ ሰላማዊ ሰልፊ? ቅተለት ዓዲ ኣበይቶ ዘይተቓወምኩም ሎሚ ሰላማዊ ሰልፊ? ኣቦታትን ኣደታትን ስዋኣት ክእሰሩ ኣቤት ዘይበልኩም ሎሚ ሰላማዊ ሰልፊ? ቀይዲ ዝበተኸ ስርዓት ክትካላኸሉ ሎሚ ሰላማዊ ሰልፊ? መን’ዩ ኣገዳሲ? ህዝብኹም ወይስ ስርዓት? ስርዓት ይኸይድ ስርዓት ይትካእ። ህዝቢ ግን ነባሪ ኢዩ። ቈራጸን ንቑሕን ዘይጋ ምስ ህዝቡ ኢዩ ጠጠው ዝብል። መሳርሒ ጸቓጢ ስርዓት ኣይከውንን። እኳ ድኣ እቲ ስርዓት ገበን ክፍጽም’ከሎ ኣንጻሩ ይምክት።
በጋጣሚ ኮይኑ፡ እዛ ጽሕፈቲ’ዚኣ ክጽሕፍ ከሎኹ፡ ቀዳማይ ሚኒሰተር ነበር ናይ ዓባይ በሪጣንያ፡ ቶኒ ብለር “ህዘቢ ዘይደገፎ ኵናት ኣብ ዒራቕ ኣካይደካ” ብምባል ተኸሲሱ ኣብ ሕጊ ቀሪቡ ዝሕተተሉ ዘሎ ግዜ ኢዩ። በዓል ኣቶ ኢሳያስ ድማ ብኢደ ወነኖም ኵናት ጻሕቲሮም ዘጥፍእዎም ነብሳት ምሕታት ይትረፍስ “ቀይዲ ትበትኽ ኣሎኻ በስመኣብ በል” ኣብ ዝተባሀለሉ ግዜ፡ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ “ጽቡቚ ኣሎ ይፈልል” ኣብ ዝብሉሉ ግዜ ምዃኑ ብዙሕ ኣተሐሳሲቡኒ። መኣስዮም ዝልብሙ? መኣስዮም’ከ ዝነቕሑ?
እቲ ዝግበር ሰላማዊ ሰልፊ’ኸ እንታይ ፍታሕ ከምጽእ ኢዩ? ጽጥታ ሕቡራተ ሃገራትከ ነቲ ዘሕለፈቶ ረዞሉሸን ክትቅይሮ ድያ? እዚ ደገፍቲ ስርዓት እውን ይፈልጥዎ ኢዮም ከም ዘይቕየር። ብዓብዩ ሰርዓት ህግደፍ’ውን ዓላማኡ ነዚ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ከምቲ ኣቐድም ኣቢለ ዝጠቐስኩዎ “ በሉ ዓለም ኣንጻርኩም ኰይና’ላሞ መክቱ፤ ከም ቀደምኩም ዘለኩም ነጊፍኩም ተወፈዩለይ፤ ኣድሕኑኒ” ኢዩ። ካሊእ ወላሓንቲ ትርጉም የብሉን። ኣብ ሰተራሰቦርኽ (ፈረንሳ) ዝተገብረ ንዶብ ምሕንጻጽ ሰላማዊ ሰልፊ’ውን ሪኢናዮ ወላሓንቲ ኣየፍረየን። ኣብ ሰደት ዓለም ኣንጻር መንግሰቱ ተዘይኮይኑ ሓዲግዎ ዝመጸ መንግስቲ ዝድግፍ ሰላማዊ ሰልፊ ሪኢና ኣይንፈልጥን።
ኣብ መጨረሻ እቲ መፍትሒ ጸረ ህዝቢን ጸረ ሕግን ዝኾነ ስርዓት ዝፈጸሞ ገበን ምክልኻል ኣይኰነን። እዚ ስርዓተ’ዚ ካብ ገበን ምፍጻም ዝቑጠብ ኣይኰነን። ደድሕሪኡ እና ስዓብካ ዝገብሮ ገበናት ካብ ምክልኻል እቲ ዝበለጸ መሰረታዊ መፍተሒ ነቲ ስርዓት ምውጋድ ኢዩ። ስለዚ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ኣንጻር ህዝብኹም ካብ ምቅላስ ንዑ ሓቢርና ንህዝብና ዝሓይሽ ፍታሕ ነናዲ። ኣብ ክንዲ ነዚ ኣንጻር ህዝብኹም ዝኾነ ስርዓት ደገፍ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር፡ ምሳና ኣንጻሩ ሰላማዊ ሰልፊ ክትገበሩ ንዕድመኩም። መፍትሕ ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ስርዓት ህግደፍ ምውጋድ ጥራይ ኢዩ።
ርእይቶ፡ fitiwi@planet.nl


text:
ዘመነ ስልጣን ፕረዚደንት ዓብደልፋታሕ ኣልሲሲ ዘናውሕ ውሳነ ባይቶ ግብጺ
ሃገራዊ ባይቶ ግብጺ፡ ንፕረዚደንት ዓብደልፋታሕ ኣልሲሲ ክሳብ 2030 ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ዘኽእል እማመ ምምሕያሽ ቅዋም ኣጽዲቑ።
ፕረዚደንት ኣልሲሲ፡ ካልኣይ እብረ-ስልጣኑ ኣብ 2022 ምስ ተወደአ ካብ ስልጣኑ ክወርድ'ዩ ዝግብኦ።
እቲ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት ንህዝበ-ውሳነ (ረፈረንደም) ክቐርብ ዘለዎ ምምሕያሽ፡ ነቲ ካልኣይ እብረ ናብ ሽድሽተ ዓመት ብምንዋሕ፡ ንሳልሳይ እብረ ክወዳደር ዘፍቅድ'ዩ።
ብተወሳኺ፡ ሰራዊት ግብጺ ኣብ ፓለቲካ'ታ ሃገር ግደ ክህልዎን፡ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ልዕሊ ፈራዲ ኣካል ስልጣን ከም ዝህልዎ ዝገብር ምምሕያሻት በቲ ባይቶ ጸዲቑ'ሎ።
ኣብ 2013 ኣልሲሲ ኣብ ልዕሊ እቲ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ብመሓመድ ሞርሲ ዝምራሕ መንግስቲ ወታሃደራዊ ዕልዋ ብምክያድ'ዩ ናብ ስልጣን ደይቡ።
ኣብቲ እዋን፡ ብዙሓት ግብጻውያን ኣንጻር'ቲ ጽልዋ ናይቲ "ሕውነት ኣስላም" (ሙስሊም ብራዘርሁድ) ጉጅለ ኣለዎ ዝበሃል መንግስቲ ሞርሲ ተቓውሞታት ምስ ኣበገሱ፡ ሰራዊት እታ ሃገር ብመሪሕነት ኣልሲሲ ስጉምቲ ከም ዝወሰደን፡ ንመሓመድ ሞርሲ ኣብ ቀይዲ ከም ዘእተዎን ይዝከር።
ፕረዚደንት ኣልሲሲ ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ከም ዝቐጸለን፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ግብጻውያን ከም ዝተኣስሩን ተጣበቕቲ ሰባዊ መሰላት ይኸሱ።
ንሱ፡ ኣብ 2014 ንፈለማ ምስ ተመርጸ፡ ኣብ ዚሓለፈ ዓመት ንካልይ ግዜ 97% ድምጺ ብምርካብ ተዓዊቱ። ኣብቲ ዳሕረዋይ ምርጫ፡ ግምት ዝወሃቦ ተቓናቓኒ ኣይነበሮን፡ ምኽንያቱ፡ እቶም ክወዳደሩ ዝኽእሉ ዝነበሩ፡ ኣብቲ ምርጫ ኣይተሳተፉን ወይ ድማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ነይሮም።
ባይቶ እታ ሃገር ብደገፍቲ ኣልሲሲ ዝመልአ ምዃኑን፡ ነቲ ፕረዚደንት ዝምእዘዝ'ዩ ተባሂሉ ይንቀፍ።
ደገፍቲ እቲ ፕረዚደንት ዝኾኑ ኣባላት ባይቶ፡ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ፡ ኣገደስቲ ፓለቲካዊ፡ ቁጠባዊን ማሕበራውን ልውጥታት ከም ዘመጽአ ብምግላጽ፡ ነቲ ዝጀመሮ ናይ ጽገና ዕማም ንምዝዛም ዝያዳ ግዜ ከም ዘድልዮ ይማጎቱ።
ብኣንጻሩ ግን፡ ኣባላት ተቓዋሚ ሰልፊ ዝኾኑ ኣባላት ባይቶ፡ እቲ ምምሕያሻት ስልጣን ንምግባት ዝግበር ዘሎ ምዃኑ ይነቕፉ።
ብመሰረት እቲ ኣብ 2012 ዝጸደቐ ቅዋም እታ ሃገር፡ ሓደ ፕረዚደንት ንኣርባዕተ ዓመት ዝጸንሕ እብረ ምስ ተመርጸ፡ ንካልኣይ ግዜ ክምረጽ ይኽእል።
እቲ ሕጂ ዝተገብረ ምምሕያሽ ግን፡ እቲ እብረ ናብ ሽዱሽተ ዓመት ዘናውሕን፡ ሰለስተ እብረ ክኸውን ዝገብር'ዩ።
ካልእ ኣካል ናይቲ ምምሕያሽ ድማ፡ ፕረዚደንት ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ምክትላት ፕረዚደንት ክምዝዝ ዘፍቅድ'ዩ። ቦታ ምክትል ፕረዚደንት ካብቲ ኣብ 2012 ዝጸደቐ ሕገ-መንግስቲ ተወጊዱ'ዩ ነይሩ።


text:
ዓሚ ዝሞተ ምራኽ ፈኑ፡
ዓሚ ዝሞተ ምራኽ ፈኑ፡
ሃብተማርያም ኣብራሃ
ሎንዶን-ዓዲ እንግሊዝ
ሕዳር 16 2014
ክቡራትን ክቡራንን ኤርትራውያን ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ሰናይኩም እምነ። ብፍላይ ድማ ዝነኣስኩም ዝተፈተኹም ጀጋኑ ደቀይ! ኣብቲ ብረዚን ዝናር ተተሓሒዝኩሞ ዘለኹም ሃገራዊ ቃልሲ ዓወት ንክትረኽቡ እምነየልኩም። ኣነ ከም ትማሊ ሎሚ’ውን ኣብ ጎድንኹም ኣለኹ።
ከምቲ ‘ሚያዝያ ቀጥ ኣቢልካ ምሓዝያ’ ዝበሃል ተረት ኣቦታትኩም ድማ፡ ነዚ ሒዝኩሞ ዘለኹም ሃገራዊ ጉዳይና ቀጥ ኣቢልኩም ንክትቅጽልዎን ናብ ፍጻሜ ንከተብጽሕዎን ንእግረ መንገደይ እላበወኩም። ስመሩ ሓደ ኩኑ ክቡራት ደቀይ። ብዘይ ሓድነት ዝጭበጥ ዓወት ስለዘየለ ድማ፡ ሓርበኛታት ኣቦ ሓጎታትኩም፡ ስለ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ክብሉ ክልተ ሃይማኖታት ኣስላምን ክርስትያንን ብሓደ ስጋ ሓሪዶም በሊዖም ኢዮም።
እነሆ እዚ ብጻዕዳ ኢዱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እንኮላይ ብጸሊም ኢዱ’ውን ንሰውርኡ ን30 ዓመታት ዘገልገለ ሓርበኛ ህዝብኹም፡ ዘይጻምኡ ረኺቡ። ናይቲ ንጉዳይና ብጽኑዕ ቀይዲ ሒዝዎ ዘሎ ጨካን ግዝኣት ኢሰያስን ጉጅለ ህግደፍን ፍሉጥ ዝኾነ ነገር ኢዩ።
እቲ መመሊሱ መስደምም ኮይኑና ዘሎ ጉዳይ ግን፡ ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ዝረአ ዝነበረን ገና’ውን ዘሎን ሒቕታ ደምበ ተቓውሞ ኢዩ። ከምቲ ኣኽላባት ኣብ ዓጽሚ ዝበኣሱ፡ ደምበ ተቓውሞ ድማ እነሀዉ ኣብ ክንዲ ሓቢርካ ጸላኢኻ ሓሕ…ሕ ምባል፡ ንሓድሕዶም ምንኻስ ስርሖም ገይሮሞ ኣለዉ። ኣብ ጉዕዞ ታሪኽ እዚ ደምበ እዚ ከም ዝረኣናዮ፡ ኣብ ጸጽባሕ ህግደፍ ንምውዳቕ ኣይትሓዙኒ ዝብል ጭርሖታት ከም ዝነበሮ ንዝክር።
እንተኾነ ግን፡ እቲ ፈኸራ ብዘይካ ዓፍራ ዘፍረዮ ነገር ኣይነበረን። ሎሚ ሙሉእ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ረዚን መስገደል ህግደፍ ተቖሪኑ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፡ ብጉዳይ ህዝቢን ሃገርን ላግጺ ኣምበይመድለየን። ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ ብሓበራ ሞት ኢሳይያስ ንክቀላጠፍ፡ በብሃይማኖቱ ይጽሊ ኢዩ ዘሎ። እዚ ጸሎት እዚ ከኣ፡ ጋህዲ ክኸውን ኢዩ። ኣብ ክንዲ ንሓድሕድካ እሂን ምሂን ተበሃሂልካ፡ ከምቲ ክቡራትን ለባማትን ወለዲ ዝብልዎ፡ ናይ ጎቦ ዘሎ ንፋስ ይውሰዶ፣ ናይ ሩባ ዘሎ ከኣኒ ውሕጅ ይበቁጾ ምብህሃል፡ ሓድሕዳዊ ኲናት በዚሑ ንርእዮ ኣለና። ህዝቢ ኤርትራ ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ ኣብ ደገ ካብ ዘሎ ደምበ ተቓውሞ ብዙሕ ተስፋ ነይሩዎ ኢዩ።
እቲ ተስፋ መመሊሱ ስለዝቐሃመ ግን፡ ጉዳይ ህዝቢ ካብ ኢድ ደምበ ተቓውሞ ከም ዝወጸ ተጋሂዱ ኣሎ። ስለዚ ደምበ ተቓውሞ ብደረጃ ውድባት፡ ባይቶ ይኹን ሓድሽ ኣስማትን ውዳበታትን እንተተኣከበ፡ ንሓንቲ ስጉምቲ እውን ትኹን ምንቕ ክብል ኣይክእልን ኢዩ።
ምኽንያቱ ምስቲ ኣብ መስገደል ዘሎ ህዝቢ ምትእስሳር ስለዘይብሉ። ከም ተመኩሮና፡ ደምበ ተቓውሞ ኣብ ክንዲ መመሊሱ እናሓየለን እናተወደበን ዝኸይድ፡ መመሊሱ እና ተዳኸመን ፋሕ-ብትን እናበለን ክኸይድ ኢዩ ዝረአ ዘሎ። ኣብ ክንዲ ካብ ዓሚ ሎሚ ይሓይሽ ድማ፡ ካብ ዓሚ ሎሚ ይገድድ እናበልና ንኸይድ ኣለና። ከም እንዝክሮ ደምበ ተቓውሞ ቅድሚ ኪዳን ኣብ ግዜ ምሕዝነት ከመይ ነበረ? ብድሕሪ ምምስራት ኪዳንን ኮሚሽንን’ከ እንታይ ይመስል ነበረ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ደገን ውሽጢን ከመይ ዝኣመሰለ ሞራልን ኒሕን ከም ዝነበረ ናይ ቀረባ ትዝታና ኢዩ።
ብኣንጻር ደላዪ ፍትሒ ኤርትራዊ ከኣ፡ ሞራልን ሕልናን ህግደፍን ደገፍቶምን ባይታ ዘቢጡ ከም ዝነበረ ኩሉ ዜጋ ዝምስክሮ ኣማን ኢዩ። ደምበ ተቓውሞ ኢሉ ኢሉ ከም ሓደ ሃገራዊ ቅርሲ መጠን፡ ባይቶ መስሪቱ፡ ህላውኡ ኣብ ዘረጋገጸሉ ግዜ፣ ዓወት ንጽባሕ’ዶ ድሕሪ ጽባሕ ትባሃል ነበረት። ብዘይካ ምብታን ምርጋእ ዘይተዓደለ ደምበ ተቓውሞ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 600 ዜጋታት ተኣኪቦምን መሪሕነቶም መሪጾምን ከብቅዑ፡ ኣይ ዓመት ኣይ ክልተ ዓመት ብዘይ ጠቅም ዘረባታት ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ-ፋሕ በለ።
ምፍራስ እዚ ዓቢ ዋርካ ድማ ኣብ ጉዕዞ ደምበ ተቓውሞ በዚ ከምዚ መዓልቲ ክዕረ ኢዩ ናብ ዘይበሃለሉ ደረጃ በጽሐ። ከምቲ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ‘ዓሚ ዝሞተ ምራኽ ፈኑ’ ዝበሃል ምስላ፡ ሎሚ ብድሕሪ ፈጺሙ’ውን ዘይጽገን ባይቶ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ምትእኽኻብ ሃገራዊ ባይቶ ዝብል ዜናታት ከም ጽውጽዋይ ንሰምዕ ኣለና። ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ኣብ ክንዲ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓሸውየስ ገለ መራግእቲ ክትፈጥሩን ነዚ ዝጠፍእ ዘሎ ህዝብና ከተድሕኑን ምተገብአ። ኣበይ ኣሎ ባይቶ? ኣበይ ኣሎ መሪሕነት ባይቶ? ስራሓት ባይቶ’ኸ ብከመይ ክድህሰስ ይከኣል? ሎሚ ብድሕሪ እቲ ኣብ ከውሒ ከም ዝወደቐ ዕትሮ ናብ ኣጋልዕ ዝተቐየረ ሃገራዊ ባይቶ፡ ኣብ ሰረቱን ጽላሉን እንታይ ዓይነት ሓድጊ ኣሎዎ? ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራውያን ዳግማይ ክርከብ ዘይክእል ዕድል ኢዩ ተጣሊዑሉ ዘሎ።
ንከምቲ ዝኣመሰለ ህንጻ ርእሰ-ቅትለት ምግባር ድማ፡ ብዘይካ ቅድድም ንኮረሻ ስልጣን ካልእ ዘይንፈልጦ ቁንቁኛ የብሉን። ሎሚ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ተቓዋማይ ስርዓት ህግደፍ ኢዩ ዘሎ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኩነታት ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናገደደ ይኸይድ ኣሎ። እታ ኣብ ክሳድ ኢሰያስ ዝኣተወት ገመድ ከኣ፡ መመሊሳ ትሽንቆቕ ከም ዘላ፡ ምስክር ዘድልዮ ጉዳይ ኣይኮነን። እሞ ደምበ ተቓውሞ ከምዚ ንዝኣመሰለ ዝበሰለ ጉዳይ ኣብ ክንዲ ብዘይ ወዓል ሕደር ነኺስካ ናብ ጥቕሚ ህዝቢ ምውዓል፡ ዓሚ ዝሞተ ምራኽ ፈኑ ዝዓይነቱ ሕሉብ ዓረም፡ ባይቶ ኣኼባታት ይገብር ኣሎ ይብሉና ኣለዉ። ንመስደምም ዝኾነ ነገር ኢዩ።
ከምቲ ‘ንሱ ዝሞተ ዓሚ ሰነ፡ ኣነ ዝሰማዕኩ ሎሚ ቅነ’ ዝበሃል፣ ሃገራዊ ባይቶ ዓሚ ሞይቱን ተቐቢሩን ክነሱ፡ እቶም ዕሩባት ሕልና ኣሎ እናበሉ ተኣኪቦም እንተበሉና፡ ንነፍስኻ ምትዕሽሻው ጥራይ ኢዩ። ኣብ ታሪኽ ንግስነት ኢትዮጵያ፡ ጓል ሃጸይ ምነሊክ ንግስቲ ዘውዲቱ ሞይታ ክነሳ፡ ኣላ ይበሃል ነበረ። እቶም ጥበበኛታት ብሄረ ኣምሓራ ንግስትና ኣላ እናበሉ ንሓሙሽተ ዓመታት “ዝባን ንግስቲ ዘውዲቱ” ከም ዝበሃል ይገብሩ ከም ዝነበሩ ታሪኽ ይነግረና። ስለዚ ጉዳይ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራን ጉዳይ ሞት ንግስቲ ዘውዲቱን ሓደ ኢዩ እንተበልኩ ዝተጋነነ ኣይኮነን።
እሞ’ኸ እንታይ ይገበር፡ ናበይ ገጽና ንኺድ? ህግደፍ ኣማን ብኣማን፡ ነቀይ ነቀይ ካብ ዝብል ነዊሕ እዋን ገይሩ’ኳ እንተኾነ፣ ሕጂ ግን ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ክወድቕ ኢዩ። ኣዋድቓ ከየኽፍእን ኣብ ጻዕረ-ሞቱ ደም ንጹሃት ንከንቱ ከየፍስስን ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ብጠቕላላ ካብ ሎሚ ንደሓር ናይ ሰላም ኣየር ኣብ ሃገርና ንክነፍስ ካብ ሎሚ ሓደ ኣካል ኮንካ፡ ንሓድነትካ ዘምር።
ኣብ መደምደምታ፡ ባይቶ በታ ‘ኣይቀበጹ’ ትበሃል ኣብ ቆላ ሰራየ ዝነበረት ዓዲ ክምስሎም ምደለኹ። ዘመነ ድርቂ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኢዩ። ሓደ ቀውዒ እቶም ዓዲ ‘ኣምላኽ ይከኣሎ ዘይሰኣኖ ኢዩ’ሞ ወላ ቀውዒ ይኹን እዝግዮ ኢልና ንጸሊ’ ተበሃሂሎም ናብ ዶጎል ዓዲ ወረዱ። ‘እዝግዮ’ ክብሉ ዝረኣዮም ሓደ ሓላፍ መንገዲ፡ ቀሪቡ ምትእኽኻቦም ምስ ነገርዎ፣ ሎሚ ቀውዒ ደኣ መኣስ ስለ ማይ ኮይኑ ዝጽለ። ሎሚስ ስለ ኣንበጣ ኢዩ ዝጽለ ኢሉ “ኣይቀበጹ” ዝብል ስም ኣጠሚቑዎም ሓለፈ ይበሃል።
እምበኣርከስ ጉዳይ ባይቶን ጉዳይ ዓዲ ኣይቀበጹን ሓደ ኢዩ። ሎሚ ኣብ ክንዲ ብሓደ ቅልጽም ነዚ ጨካን ስርዓት ምድምሳስ፡ ንሓድሕድካ ምውንጃል ምምራጾም ንመስተንክር ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለኻ ህዝቢን ሰራዊትን ኤርትራ፡ ጸቒጡካ ንዘሎ ፍርሒ ሓንሳብን ንሓዋሩን ያዕ ኢልካ፡ እምኒ ወንጭፍ ሓዝ፣ ንግንባር ጎልያድ ፈጊጽካ ድማ ነናብ ገዛና ኣእትወና። ኣጆኻ ህዝበይ! ንእሾኽ እሾኽ ኢያ ተውጽኣ’ሞ ደጊም ኣራግጻኻ ኣይትቐይር።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ውድቀት ንጨካን ስርዓት ኢሰያስ
Social Share
One Comment
-
nov 25, 2015 at 05:50
Your answer lifts the ineetliglnce of the debate.


text:
ቀዳም 21 ሓምለ 2010 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።ህዝቢ መቐለን ከባብኣን ካብ ወጋሕታ ሰዓት 11 ጀሚሩ ናብ ስታድዮም ትግራይ ውሒዙ። ብኩሉ ኣንፈት ዝተመመ ህዝቢ ስታድዮም መቐለ ብባንዴራታት ኢትዮጵያ፣ኤርትራን ባንዴራታት ኩለን ክልላትን ማዕሪጉ እዩ ተቐቢልዎ። ኣብ ስታድየም መቐለ ካብ ዝነበሩ ጭርሖታት “ንዘላቒ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ደገፍና ንገልፅ፣ መንነት መሰረት ገይርካ ዝገበር ጥቅዓት ንኹንን” ዝብሉን ንኢንጅነር ስመኘው በቀለ ዘንፀባርቁ ምስልታት ብዝሓዙ ባነር ይርከብዎም ። ስታድዮም መቐለ ካብ ዓቐን ንላዕሊ መሊኡ ኣብ ከባቢኡ ብምዕሳል እውን ህዝቢ ነቲ መደብ ተኸታቲሉን ተሳቲፉን።
እቲ ናይ ሰልፊ ስነ ስርዓት ዝሓለፈ ሓሙስ ዝሞተ ዋና አካያዲ ስራሕ ናይ ህዳሴ ግድብ ኢንጂነር ስመኘው በቀለ ሓዊሱ ንሰማእታት ትግራይ ናይ ሕልና ፆሎት ብምግባር እዩ ተጀሚሩ። ስዒቡ ህዝቢ ብሓባር እታ ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚራ ዝጸንሓት መዝሙር ህዝቢ ትግራይ “ዘይንድይቦ ጎቦ” ብሓባር ዘሚሩዎ።
ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓትን ምክትል ከንቲባ ከተማ መቐለን ኣይተ ብርሃነ ገብረየሱስ እንኳዕ ድሓን መፃእኩም ምስ በሉ ዕላማ ሰልፊ ኣብሪሆም። እቲ ሰልፊ ሰላም ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ንድግፍ፤ ዘርኢ መሰረት ገይርካ ዝግበር ጥቃዓት ንኹንን፤ ብሞት ኢንጅነር ስመኘው በቐለ ንሓዝን ዝብሉ ምኳኖም ድሕሪ ምሕባር ንክብሪ ጋሻ እቲ ዕለት ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል እቲ ሰልፊ ኣመልኪቶም ዘረባ ከስምዑ ዓዲሙዎም ።
ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ንሰላም ህዝብታት ኤርትራን ዘለዎም ልባዊ ባህጊ ብምግላፆም፡ ሕጊ ክኽበርን ዘርኢ ፈሊኻ መጥቃዕቲ ንኩሉ ስለዘይጠቅም ክኹነን ከምዘለዎ ገሊፆም። ዶክተር ደብረፅዮን ብዘይካ እዚ ዘለና ዕድል ወይ ተኸባቢርካ ምንባር ወይ ድማ ምብትታን እዩ ክብሉ ተዛሪቦም።


text:
ልዕሊ 65 ዓመት እንተ ኾንካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 8 8 2018
ዕድሜኻ ልዕሊ 65 ዓመት እንተ ኾይኑን ደጊም ክትሰርሕ ዘይትደሊ ወይ ዘይትኽእል እንተ ኾንካን፡ ካብ ብዓል መዚ ጥሮታ ቍጠባዊ ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል ኢካ። እዚ ጥሮታ ምውጻእ ይብሃል።
ቍጠባ ሓገዝ ካብ ብዓል መዚ ጥሮታ
ካብ ብዓል መዚ ጥሮታ ኣየናይ ዓይነት ቍጠባዊ ሓገዝ ከምትረክብ በዚ ዝስዕብ ዝተሞርኮሰ እዩ፡
- ኣብ ሽወደን ዝተቐመጥካሉ ንውሓት ግዜ። እዚ ዝተቐመጥካሉ ግዜ (bosättningstid) ይብሃል።
- ከም ስደተኛ መጠን መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ እንተ ኾይኑ።
- ኣብ ሽወደን ኣብ ዝነበርካሉ ግዜ፡ ካብ ስራሕ ዘእተኻዮ ገንዘብ እንተ ነይሩካ ኾይኑ።
ጥሮታ ክወሃበካ እንተ ኾይኑ፡ ንኽንደይ እዋን ኣብ ሽወደን ከም ዝተቐመጥካን ካብ ስራሕ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ከም ዝረኸብካን እዩ ዝውስኖ።
ጥሮታ ክወሃበካ ዘይትኽእል እንተ ኾንካ
እቲ ትረኽቦ መጠን ጥሮታ ኣዚዩ ትሑት እንተ ኾይኑ ወይ ብጭራሽ ዝኾነ ጥሮታ ክትረክብ ዘይትኽእል እንተ ኾንካ፡ ካብ ብዓል መዚ ትሮታ ካልኦት ዓይነት ሓገዝ ክትርክብ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- ወሰክ ክራይ ገዛ
- ቍጠባዊ ሓገዝ ንኣረጋውያን
ካብ ብዓል መዚ ጥሮታ ብኸምዚ ኣገባብ ንቝጠባዊ ሓገዝ ተመልክት
ንጥሮታ ዝምልከት ኣብ ሓደ ፍሉይ ቅጥዒ ተመልክት።ንወሰኽ ክራይ ገዛን ቍጠባዊ ሓገዝ ኣረጋውያንን ዝምልከት ብኻልእ ቅጥዒ ተመልክት። ክልቲኦም እቶም ምልክታታ ናብ ብዓል መዚ ጥሮታ ብሓንሳብ ክተተእትዎም ኣሎካ።
ንጥሮታ ወሰኽ ክራይ ገዛን ቍጠባዊ ሓገዝ ኣረጋውያንን ንምምልካት እቲ ዝቐለለ ኣብ ናይ ብዓል መዚ ጥሮታ መርበብ ሓበሬታ እዩ።
መላግቦታት ናብ ካልኦት ገጻት ወይ መርበብ ሓበሬታታት
ብዓል መዚ ጥሮታ ነቲ ምልክታኻ ይምርምሮን ገለ ቍጠባዊ ሓገዝ ክወሃበካ ዝኽእል እንተ ኾይኑ ይውስንን። ድሕሪ ውሳነ ጥሮታኻ ምርካብካ ብዓል መዚ ጥሮታ ብዛዕባ ወሰኽ ክራይ ገዛን ቍጠባዊ ሓገዝ ኣረጋውያንን ክውስን እዩ። እቲ ሓገዝ ኣብ ካልእ ገዲፍካ ብመሰረት እቶትካን ናይ መንበሪ ወጻኢኻን እዩ ዝወሃብ።
ንቝጠባዊ ሓገዝ ኣረጋውያን ናይ ግድን ነፍስ ወከፍ ዓመት ከተመልክት ኣሎካ።
ቍጠባዊ ሓገዝ ኣረጋውያን ኣብ ሓደ እዋን እንተ ነውሓ ንዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ እዩ ክወሃበካ ዝኽእል። እዚ ንቝጠባዊ ሓገዝ ኣረጋውያብ ዓመት መጸ ከተመልክት ኣሎኻ ማለት እዩ። ንጥሮታን ወሰኽ ክራይ ገዛን ሓንሳብ ጥራይ ኢኻ ከተመልክት ዘድልየካ።
ጥሮታ ካብ ካልእ ሃገር
ብዓል መዚ ጥሮታ መሰል እንተ ኣሎካ ኾይኑ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረትን (EU) ሓደ ሓደ ምስ ሽወደን ውዕል ዘሎወን ሃገራትን ጥሮታ ክትሓትት ክሕግዙኻ እዮም። ኣበየኖት ሃገራት ከምዝተቐመጥካን ዝሰራሕካን ንብዓል መዚ ጥሮታ ሓብሮም።


text:
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ገበናት ኵናት ፈፂሙ ብዝብል ዓልምለኸ ናይ ማእሰርቲ ትእዛዝ ወፂኡሉ ዝእለሽ ዘሎ ኣዛዚ ሰራዊት መኸተ ጎይታ/ LRA/ ጆሴፍ ኮኒ ኣብ ህድማ ይርከብ።ጉጅለታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሱዳን መዕቖቢ ረኺቡ’ሎ ኢሎም ይኣምኑ።
ሳሻ ሌዝነቭ Enough Project ኣብ ዝተብሃለ ትካል ተንታኒት እዮም።ንሶም ሰራዊት መኸተ ጎይታ ሱዳን ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ክትቆፃፀሮ ኣብዝፀንሐት ከባቢ ከምዝተጠናኸረ ወይክዓ ይጠናኸር ከምዘሎ ፈሊጥና ኣለና ኢሎም።
ብEnough Project ዝወፁ ምስልታት ሳተላይት ከምዝሓበርዎ ክሳብ ቀረባ ማለት’ውን ክሳብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት LRA ዝጥቀመሉ መዓስከር ከምዝነበረ እዩ።
LRA ክልቲአን ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ይግብኣኒ ኣብ ዝብልኦ ኣሰሓሓቢ ከባቢ ካፊያ ኪንጊ ይንቀሳቐስ ከምዝነበረ ንዝገልፁ ፀብፃባት ዩናይትድ ስቴትስ ፈሊጣ’ላ፤ምክትታላ’ውን ክትቕፅለሉ እያ ዝበሉ ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ፓትሪክ ቬንትረል‘’ንLRA ንምሕጋዝን ንምሕባእን ዝሕብር ዝኾነ ይኹን ዘእምን መርትዖ እንተድኣ ቀሪቡ ዩናይትድ ስቴትስን ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ብሓፈሻን ኣኽቢዶም እዮም ዝርኢዎ።’’ ኢሎም።
ብድምፂ ክዛረቡ ዘይደለዩ ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ግን ሱዳን ንLRA ኣገዳሲ ሓገዝ ምሃባ ዝቐፀለትሉ ምዃና ዘረጋግፅ እኹል መርትዖ የለን ይብሉ።
ሌሽነቭ ግን LRA ዳግም ንኽውደብ ሱዳን ናይ ግዜን ቦታን ሓገዝ ትህቦ’ላ ይብሉ ።
ተንቀሳቓሲ ሓይሊ ንዘለዎ ብፍላይ ድማ ንኽመዚ ዝበለ ጉጅለ ኢለን ጀነፈር ኩክ ሰራሕተኛ ማእኸል ስትራተጂያዊን ዓለምለኻውን መፅናዕቲ LRA ኣብ ውሽጢ ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ክንቀሳቐስ ምኽኣሉ LRA ኣበይ ከምዘሎ ንምፍላጥ እኹል ጠመት ኣይውሃብን ዘሎ ማለት እዩ ይብላ።


text:
ብቤት ፍርዲ አይናትካን'ዩ ንዝተባህለ መሬት ሒዙ አይወፅእን ዝበለ መንግስቲ ኢትዮጵያ'ዩ ነቲ ከባቢ ዝህውኽ ዘሎ እምበር መንግስቲ ኤርትራ አይኮነን ክብሉ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኤርትራ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ ተዛሪቦም።
ኣምባሳደር ግርማ አስመሮም ነዚ ዝበሉ ሎሚ ቕነ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ፓርላማ ሃገሮም ኤርትራ ኣልዒሎም ኣብ ዝተዛረብሉ እዋን ነቲ ዞባ ትህውኽ'ላ ክብሉ ንኤርትራ ምኽሳሶም ምላሽ መንግስቶም ብዝምልከት ካብ ሬድዮ ድምፆ ኣሜሪካ ንዝቀረበሎም ሕቶ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ'ዩ።
ነዚ ቀዳማይ ሚንስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዘቅረብዎ ክሲ'ውን ናይ ጁቡቲ ፕረዚደንት እስማዔል ዖማር ገሌ ኣብ እዋን ዑደት ቀዳማይ ሚንስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ጁቡቲ ኣቃሊሖሞ'ለው።
ኣምባሳደር ግርማ አስመሮም ብዛዕባዚን ካልኦት ሕቶታትን ዝሃብዎ መልሲ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
Radio Erena: 01 October 2015
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ከተማ ጁባ ከባቢ ሃይ ሲነማ ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ኤርትራውያን ዝተፈጸመ ቅትለት፣ ኣብታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ዝነብሩ ኤርትራውያን ቁጠዐ ፈጢሩ ከምዘሎ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምንጭታት ካብታ ከተማ ሓቢሮም።
እቲ ብሰኑይ 28 መስከረም ቀትሪ ኣብ ከረን ሆቴል ዝተፈጸም ቅትለት ሰለስተ ኤርትራውያን ምስ ስርቂ ዝተተሓሓዘ ኮይኑ፣ ካብ ቀተልቲ ኣብ ቀይዲ ዝኣተወ ከምዘየለ’ውን እቶም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ሬሳ ናይዞም ሰለስተ ኤርትራውያን ብ30 መስከረም ካብ ከተማ ጁባ ናብ ኤርትራ ኣብ ዝተፋነወሉ፣ ብዝሒ ዘለዎም ኤርትራውያን ከምዝተረኽቡን፣ ቁጥዐኦም ኣንጻር እቲ ገበን ከምዝገለጹን ናይ ዓይኒ መሰኻክር ካብቲ ቦታ ኣረጋጊጾም።
ቦዳ ቦዳ ብዝፍለጣ ሞቶር ሳይክል ዝተወጥሑ፣ ገጾም ዝተሸፈኑ ዕጡቓት፣ ኣብ ኣፍደገ እቲ ብኤርትራውያን ዝውነን ከረን ሆቴል ኣድብዮም ብምጽናሕ፣ ገንዘብ ናብ ባንክ ንምእታው ዝተበገሱ’ዮም ናብ ዝበልዎም ኤርትራውያን ሃንደበታዊ ቶዅሲ ከምዝኸፈቱ’ውን እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻክር የረድኡ።
ኣብ ወርሒ ሓምለ’ውን ኣቦን ወድን ዝርከብዎም ሰለስተ ኤርትራውያን ነጋዶ፣ መሪዳ ኣብ ዝተባህለት ከተማ ደቡብ ሱዳን ምስ ስርቂ ብዝተተሓሓዘ ከምዝተቐትሉ ኣይርሳዕን።
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ምስ ስርቂ ብዝተተሓሓዘ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ቅትለት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናወሰኸ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ።
=========================


text:
Radio Erena: 27 March 2017
ፖሊስ ሱዳን፣ ኣብ ዞባ ከሰላ ተጨውዮም ዝጸንሑ ሓንቲ ትሕቲ ዕድመ ቆልዓ እትርከቦም 11 ኤርትራውያን ናጻ ከምዘውጽአ ሬድዮ ዳባንጋ ሓቢራ።
እቶም ኤርትራውያን ብስግረ ዶብ ናብ ሱዳን ድሕሪ ምእታዎም፣ ብኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ዝተሸጡ ምዃኖም’ያ እታ ሬድዮ ገሊጻ።
ዝሓለፈ ሰሙን ፖሊስ ብዘካየዶ ስርሒት ከኣ ኣብ ከባቢ ወዲ ሸሪፈይ ተታሒዞም ድሕሪ ምጽናሕ ናጻ ወጺኦም ኣለዉ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን’ውን 28 ኤርትውያን ብተመሳሳሊ ስርሒት ናጻ ከምዝወጹ ፖሊስ ሱዳን ምሕባሩ ይዝከር።
ኣብ ዶባትኤርትራን ሱዳንን ብፍላይ ኣብ ዞባ ከሰላ፣ ተደጋጋሚ ምጭዋይን መሸጣን ኤርትራውያን ዝርአ ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ኣስታት 200 ኤርትራውያን ብደላሎን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብን ከምዝተሸጡ ኣዛዚ ፖሊስ ከሰላ ሜጀር ጀነራል ያሕያ ሓዲ ሱሌማን የመልክት።
ፖሊስ ሱዳን፣ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንምዕጋትን፣ መርበባት እሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ንምቁጽጻርን ስርሒታት የካይድ ከምዘሎ ብቀጻሊ ይግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን እቲ መንግስቲ ንባዕላቶም ኣብቲ ዘይሕጋዊ ተግባራት ዝተዋፈሩ ምዃኖም’ዮም ዝውቐሱ።
====================


text:
ናይ ሎምዘበን ክልላዊ መረፃ ትግራይ ሎማዓንቲ ተኻይዱ ኣሎ።
እቲ መረፃ "ህዝቢ ትግራይ ብዝመረፆ ጥራሕ ከምዝመሓደር ዘርኣየሉ ፍሉይ ዕለት እዩ" ኢሉ ገሊጽዎ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ።
ኣብቲ መረፃ ብመራፅነት ዝተሳተፉ ሰባት ካብ ፍርቂ ለይቲ ጀሚሩ ኣብቲ መረፃ ንምስታፍ ናብ ጣብያ መረፃ ምምፀኦም ገሊፆም።
‘እቲ መረፃ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መድረኽ ዓለም ስሙ ክብ ዘበሎ ፀላእቱ ድማ ርእሶም ከድንኑ ዝገበረ እዩ’ ኢለን ኣብ ከተማ መቐለ ንህወሓት ወኪለን ዝተወዳደራ ወይዘሮ ከሪያ ኢብራሂም።
ንውድብ ናፅነት ትግራይ ወኪሎም ዝተወዳደሩ ኣይተ መሓሪ ዮሃንስ ብወገኑ ‘መረፃ ትግራይ ከም ካሊእ መረፃ ኣይኮነን ከም ሪፍረንደም እዩ ዝቑፀር’ ኢሉ።
ኣብ ትግራይ ዝመሰረቶም ዓረና ትግራይን ትግራይ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲን ውድባት ‘እቲ መረፃ ሕጋዊ ኣይኮነን’ ብምባል እውን ዘይሳተፍሉ መረፃ እዩ።
ኣብቲ መረፃ ክሳተፉ ምንቅስቓስ ጀሚሮም ዝነበሩ 2 ናይ ውልቀ ተወዳደርቲ ኮምሽን መረፃ ፍትሓዊ ኣይኮነን ብምባል ዓርሶም ኣግሊሎም። 4 ናይ ውልቀ ተወዳደርቲ ተሳቲፎም።
ልዕሊ 2 ነጥቢ 76 ሚልዮን ህዝቢ መሪጹ። 38 ክልላት መረፃ 2672 ጣብያታት መረፃ ኣለዉ።
ኣብዚ መረፃ ህወሓት፣ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ፣ ባይቶና፣ ውድብ ናፃነት ትግራይን ዓሲምባ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲን ተሳቲፎም ኣለዉ።
ናይ 2012 ክልላዊ መረፃ ን190 መናብር ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ እዩ ተኻይዱ። 152 መናብር ኣብዝሓ ድምፂ ብዝረኸቡ ዝተሓዝ እቲ 38 መናብር ድም ኣብቲ መረፃ ዝተሳተፉ ውድባት ብዝረኸብዎ በዝሒ ድምፂ ብተመጣጣኒ ስርዓት መረፃ ተቖፂሩ ዝካፈልዎ እዩ።


text:
ሱዳን ኣብታ ሃገር ዝተላዕለ ተቓውሞ ሸፈነ ዝህቡ ዝነበሩ ክልተ ወኪላት ናይ ወጻኢ ሃገር መሓውራት ዜና ዝኾኑ ጋዜጠኛታት ደው አቢላ፥ ሓደ ካብኦም ወኪል ናይ ብስዑዲ እትውነን ጋዜጣ ኣል ዓረብያ ክኸውን ከሎ ዝሓለፈ ወርሒ ምስዚ ተቓውሞ ብዝተሓሓዝ ንሓጺር ጊዜ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ሓደ በዓል ስልጣን ሚንስትሪ ሓበሬታ' ታ ሃገር ቤት ምኽሪ ናይ ወጻኢ መራኸቢ ብዙሃን ስርሓት ጋዜጠኛታት ኣል ዓረብያ ድሕሪ ምዕዛብ ነዚ ውሳነ ምውሳዱ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ጋዜጣ ኣል ዓረብያ ፍቓድ ጋዜጠኛ ሰዒድ ኢል ዲን ሃሰን ደው ምባሉን ኣቕዲሙ ምስ ሸፈነ ተቓውሞ ብዝተኣሳስር ንሓጺር ጊዜ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ ምንባሩን ኣፍሊጡ'ሎ።
እቲ በዓል ስልጣን መንነት'ቲ ካልኣይ ጋዜጠኛ እንተዘይጠቐሰ'ዃ ወኪል ናይ ቱርኪ መሓውር ዜና ጋዜጠኛ ባህራም ዓብደልሞኒም ፍቓዱ ከምዝተሓድገ ንሮይተርስ ሓቢሩ'ሎ።


text:
ዩኒሰፍ ኣብ ግጭት ክልል ትግራይ ዝርከቡ ወገናት ቆልዑት ከይጎድኡ ኣተሓሳሲቡ። ካብ መንጎ 500,000 ዝኾኑ ነበርቲ መቐለ ፍርቆም ቆልዑት`ዮ ዝበለ ዩኒሰፍ፡ በቲ ዝዓርግ ዘሎ ግጭት ኣዝዩ ከምዝተሻቐለን፥ እቲ ኩናት ኣብ ሓደጋ ኣውዲቕዎም ከምዘሎን ኣፍሊጡ።
እቶም ወገናት ኩናት ደው ኣቢሎም ናብ ሰለማዊ መዕለቢ ክበጽሑን ሰብኣዊ ሓገዝ ክበጽሕ መስመራት ክከፍቱን፥እቲ ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት ጸዊዑ`ሎ።
ብኻልእ ወገን ብተመራጺ ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን፥ ኣማኻሪ ሃገራዊ ጸጥታ ክኸውን ዝተመርጸ ጀይክ ሱልቫን፥ኣብ ልዕሊ ስቪላት ክወርድ ዝኽእል ጎንጽን ኣብ ከባቢ መቐለ ኣብ ዝካየድ ኩናት ገበናት ኩናት ክፍጸም ዘለዎ ተኽእሎን ብዓሚቕ ኣተሓሳሲቡኒ ኣሎ ክብል ብትዊተር ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ ገሊጹ።
ሲቪላት ክሕለዉን ሰብኣዊ ረድኤት ክኽፈትን ኣለዎ ዝበለ ሱልቫን ክልቲኦም ወገናት ነቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝሳለጥ ዘሎ ልዝብ ብቕልጡፍ ክጅምሩ ይግባእ ኢሉ።


text:
ጦማረ ዘብጹእ ወቅዱስ አቡነ ሲኖዳ ሳልሳይ መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብለና። “ ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ’ሞ ኣብ ብዙሕ ክሾመካየ ።” እዚ ማለት ኣብ ምድራዊ ዓለም ብነገራት ኩሉ እሙን እንተኾንካ ኣብ ሰማያት ክሸመካ እየ ማለት እዩ። ኣብዚ ዓለም እሙን ኮንካ ምርካብ ማለት ሽልማት ኣብ ዘልዓለምዊ ሕይወት ክሸመካ እየ። ማለት እዩ። እዚ መምርሒ ብብዙሕ ባእታት ተግባራዊ ክኸውን ይኽእል […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን። ንካልኦት ሰባት ካብ ዘየድኅን ክርስትያን ንላዕሊ ዝኸፍአ ምንም የለን። ኣንታ ሰብ! ድኻ ኢየ እትብለኒ ንምንታይ ኢዩ፧ ክልተ ዲናር […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ብመንገዲ ማር ይስሓቅ ዘሶርያዊ፥ መበል 46 ስብከቱ እምነት ኣፍ ደገ ሚሥጥራት እያ። ከምቲ ናይ ኣካላትና ኣዕንቲ ንዝርምሰሱ ነገራት ዘርእየና ከምኡ ድማ እምነት ነቲ ሕብኡ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ሲጥና ፣ ብዕብራይስጥ ኮይኑ ጽልኢ ማለት እዩ፡፡ ዘፍ. ፳፮፥፳፩/26፥21 ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ መንፈሳዊት ቤት ትምህርቲ ንቆልዑ ንምዝንጋዕ ንሓደ ሰሙን ዝኣክል […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ 4.ምስ ሰባት ጽቡቅ ዝምድና ምፍጣር ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ ይብለና ቅዱስ መጽሐፍ ። መንፈሳዊ ሰብ ኣኽእሎ ረኺቡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ክነብር ዓቢ ትዕድልቲ እግዚአብሔር ኣምላኽ እዩ። ሽዑ ድሌቱ ኵሉ ተግባሩ ናይ ሰባት ጽቡቅ እምበር ሕማቅ ክርኢ ኣይደልይን እዩ። እዚ ከኣ ናብ ክብረትን ትሕትናን የብጽሖ። ውሽጣዊ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላኽ አሜን። “ግናኸ ከምቲ ኣምላኽ ብክርስቶስ ይቕረ ዝበለልኩም ንሓድሕድኩም ተለዋህትን ተዳናገጽትን ኴንኩም ይቕረ ተበሃሃሉ። ” ኤፌ 4፡32። ይቕሬታ ሕድገት ኢዩ፡ ሓደ ሰብ ብነብሱ፡ ብሃብቱ፡ ብቤተሰቡ፡ ብኽብረቱ ኮነ ብኹሉ ንዋዩ ንዝተበደሎ ነገራት ገዲፉ ቒም ከይሓዘ ክነብር ምስ ዝኽእል ይቕረ ኢሉ ወይ ይቅሬታ ገይሩ ይበሃል። ይቕሬታ ቃሉ ናይ ትግርኛ ክከውን […]
ብመጽሓፍ ቅዱስ መሠረት ኃጢያትና ንመን ክንንሳሕ ይእዝዘና ᎒ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያና ከም ትምህርና ኃጢያትና በሠለስተ ዓይነት መንገዲ ክንናሳሕ ትእዝዘና። ቀዳማይ ምስ ነብስና ብምዝርራብ ፡ ካልእ ኣብ ቅድሚ ካህን ብዝርዝር ንንሳሕ ፡ ሳልሳይ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣምላክ ብጸሎትን ብስግዳንን እና ኣሰነና ንንሳሕ። ቀዳማይ ምስ ነብስና ምንሳሕ ከም ዝግብኣና ዝምህረና እቲ ናይ ጥፉእ ወዲ ታሪኽ ንመልከት። […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላኽ አሜን። ብጹእ አቡነ ሺኖዳ ኣብ ውድቀት ኣብ ፈተና ኣብ ሓዘን ኣብ ድኻም ብሓፈሻ ናይ ዓለም ኩነታት ንየማን ንጸጋም ክጻፍዑኒ ምስ ዝጅምሩ “የመንፈስ ነፃነት” ትብል ብአቡነ ሺኖዳ ዝተጻሕፈ ብዲን. ደስታ ፍጹም ዝተተርጎመት ናይ ኣምሓርኛ መጻሓፍ ብምንባብ ንነፍሰይ ምርግጋእ ይጅምር። “ኃበነ እግዚኦ አዕይንተ አእምሮ፣ ወትረ ኪያከ ይርአያ፣ ወአእዛንነሂ ቃለ ዘባሕቲትከ […]
2ይ ክፋልን መወዳእታን † ኣምላኽ ንሕና ክንኮኖ ዝደልዮ÷ 1. ብዝተገብረልና ኩሉ ኣምላኻዊ ሓልየቱን ናይ ምድኃኑ፣ ሥራሕን ኣመስገንቲ ክንከውን ፥ “ ጐይታይ፥ ምስጋናኻ ክነግርሲ ክእለት ዘረባ ሃበኒ።”መዝ.51፥15። " ይኣኽለኒ ዝሰፈኖ ሃይማኖት ዓቢይ ረብሓ እዩ። "1ይጢሞ.6፥6። ፊሊ.4፥6። ኤፌ.5፥19-20። ቆላ3፥16። 2. ሕጉ ብምሕላው፣ ብደም እቲ ኣበርን ርኽሰትን ዘይብሉ ገንሸል ማለት ብኽቡር ደም ክርስቶስ እምበር ብጠፋኢ ነገር ብብሩር ወይ […]
በስም አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላኽ ኣሜን። እዚ ሒዝናዮ ዘሎናዮ ወቕቲ ጾም፥ ብዝበለጸ መንፈሳዊ ትምህርቲ ጸጋን በረኸትን እግዚአብሔር እንሓፍሰሉ ግዝያት ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፥ ጾሙ ባዕሉ ጐይታ ዝጸሞ ፍሉይ ብምዃኑውን መለኮታዊ ፍቕሩ እንዝክረሉ እዩ። ከመይሲ እዚ ኩሉ ንዓናን ምእንታናን ዝተገብረ ስለ ዝኾነ። «ኣምላኽ ፍቕሪ እዩ። » ከም ዝተባህለ 1ይዮሓ.4፥8፥ ፍቕሪ መለኮታዊ ስምን ባሕርይን እግዚአብሔር እዩ። […]
- 1
- 2


text:
መግለጺ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ስዊዝ ብምኽንያት ዕስራ ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ
ሎሚ መዓልቲ ዕስራ ሰነ መዓልቲ ዝኽሪ እቶም ምእንቲ ናጽነት እታ ናይ ኩልና ዝኾነት ኣደ
መሬት ህይወቶም ዝሃቡ ጀጋኑ፡ መዓልቲ ዝኽሪ እተን ኣብ ጥሙይ ከብደንን ዕሩቕ ዝባነን ዕረን
ዓንዴልን መሪሩና ከይበላ በጃ ሓርነት ህዝበን ትንፋሰን ዝሃባ ሰማእታት ኤርትራ እያ።
እቶም ኣብ ግዜ ብረታዊ ገድሊ ኣዒንቶም ኣብ ዕላማ ሓርነት እናጨመቱ፡ ሓላፍነት ህዝብን
ሃገርን ተሰኪሞም፡ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ሓንጊሮም፡ የማን ጸጋም ከይበሉ ‘ኣብ ብልሒ መላጸ’
ከይደነኑ ቀጥ ኢሎም ዝመረሹን፡ እቶም ኣብ ኣሰሮም መሬትን ባሕርን ኤርትራ ካብ ገዛእቲ
ሓይልታት ናጻ ምስ ወጸ’ውን ስለ ልኡላውነት ሃገር፡ ስለ መሰል፡ ስለ ራህዋን ስለ ሓርነትን
ህዝቢ ህይወቶም ዝኸፈሉ፡ ገና ውን ዝኸፍሉ ዘለዉን እቲ ዝለዓለ ክብሪ ይግብኦም። በጃ ሓርነት
ህዝቢ ዋጋ ምዃን ካብቲ ዓበይቲ ክብርታት ህዝብና ክሳብ ዝኾነ፡ ንሕና’ውን ከም ስምረት
መሰረትና ህዝብን ሃገርን ጌርና ንቃለስ ክሳብ ዝሃለና፡ ታሪኽ ሰማእታትና ከነኽብርን ሕድሮም፡
ክንሕሉን ክንፍጽምን ሃገራዊ ግዴታና እዩ።
ታሪኽ ሰማእታት ኤርትራ ታሪኽ እቶም ቅድሚ ዘመን ገድሊ ኣብ ፓለቲካዊ ቃልሲ ንሓርነት
ህይወቶም ዝሃቡ ኣባሓጎታትና፡ ታሪኽ ኣብ ዘመን ገድሊ ንናጽነት ዝሓለፉ ኣቦታትናን
ኣዴታትናን፡ ዓበይቲ ኣሕዋትናን ኣሓትናን፡ ታሪኽ ኣብ ናጽነት ዓብዮምን ጎቢዞምን ብሓርነት
ክነብሩ እናተመነናሎም ምእንቲ ክቱር ፍቕሪ ዝበቖሉላ መሬትን ፍቕሪ ሓርነትን ህይወቶም ዝሃቡ
ኣሕዋትናን ኣሓትናን እዩ። እዚ መስመር መላግቦ ወለዶ ከይበተኸ ዝቕጽል ዘሎ ታሪኽ
ሰማእትነት ደኒንና እነስቆንቁነሉ ዘይኮነስ፡ ኣፍልብና ነፊሕና እንኾርዓሉ ዘሐብን ታሪኽ እዩ።
እንተኾነ ኣሰር ታሪኽ ጀጋኑናን፡ ዘመልከቱልና መኣዝን ሓርነትን ከይሃስስ እንዘይተኸናኺናዮ፡
ኣደዳ ተበለጽትን ሰረቕቲ ታሪኽን ከምንኸውን ርጉጽ ነገር ከምዝኾነ ክንዝንግዖ ኣይግባእን።
ድሮ’ኳ እቲ ሰራቕን ገባትን ታሪኽ ጠላም ጉጅለ ህግደፍ፡ ንረኣዪ ብዘስደምም ኣገባብ ነቶም
ብህይወቶም ዘየኽበሮም ጀጋኑ – ወረ ንገሊኦምስ ህይወቶም’ውን ከምትሓልፍ ዝገበረን
ንገሊኦም ከኣ ኣብ ጎዳጉዲ ኣስፊሩ ብሕሰም ክረግፉሉ ዝጽበ ዘሎ – ንሕድሮም ጠሊሙ፡ ንደቆም
ኣዘኽቲሙ፡ ንስድርኦም ብዘይ-ጠዋሪ ኣትሪፉ፡ ንታሪኽ ገድሊ ንበይኑ ክግብት፡ ዝወዓልናሉን
ዝተዋሳእናሉን ኩነታት፡ ብገዛእ ኣዒንትና ዝረኣናዮን፡ በእዛና ዝሰማዕናዮን፡ኣብቲ ሽዑ ብዘይነበሩ
ወደስትን ተዋሳእትን ጠማዚዙ እናቕረበ፡ ታሪኽ ጀጋኑ ሰማእታት ክሰርቕ፡ ስም ጀጋኑና ከም
መለመንን መሸቀጥን ጌሩ እናሸፈነ፡ ከበሮ እናደሰቐ ከረሳስዓና ውራየይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ሽርሒ
እዩ።
ስርቂ-ታሪኽ፡ ስርቂ ሕድሪን ጭውያ ፍትሓዊ ዕላማን ሰለ ዝኾነ፡ እዚ ስርቅን ጭውያን’ዚ ድማ
ንብዙሓት መንእሰያት ሃገርና ኣደናጊሩ ዕላማ ቃልስና ንገባሪ እከይ በትረ መንግስትነት
ከነጨብጥ ከምዝነበረ ኮይኑ ከም ዝስመዖምን ብኡ ኣቢሎም “እቲ ኩሉ ንኸምዚ
እንተነይሩስ‘ሞ ኩሉ ከንቱ’ዩ ነይሩ” ናብ ዝብል ውድቀት-ሞራል ክሳገሩ ዝፈታትኖም ዘሎ
ብድሆ ምዃኑ ከነስተባህል ይግባእ። ስለዚ ከኣ ኢዩ ሓቀኛ ታሪኽን ሕድርን ሰማእታት ኤርትራ
ወትሩ ክንዝክሮን ክንሓስቦን ከነስተንትኖን : ብሶላን መልሕቕን መጻኢ መንገድናን ምዕራፍናን
ክንገብሮ ዝግባእ።ሓቀኛ ሕድሪ ኩሎም ሰማእታት ኤርትራ፡ ኣብ ሓቂ እተሰረተ፡ ሓርነታ ዝወጸት
ሃገር ምትካል፡ ሓራ ዝኾነ ህዝብን፡ ሓራ ኣተሓሳስባ ኣብ ህዝቢ ምስራጽን፡ ፍትሒ ማዕርነትን
ሰላምን ዝኣምን ስርዓት ምምስራት እዩ።ኣብዚ ረዚን መዓልቲ ዕስራ ሰነ እምበኣር ነዚ ሕድሪ’ዚ
እነሐድሰሉን ዝመጸ ይምጻእ ፈተና ካብዚ ዕላማ’ዚ ነግ-ፈረግ ኣይንብልን ኢልና ቃል
እንኣትወሉን ንምትግባሩ እንጎየሉን ዕለት’ዩ።
ዕስራ ሰነ ፡ ሕድሪ ሰማእታት ብምዝካርን ዝተጠልመ መብጽዓታት ንምትግባርን ቃል
ብምእታው ከም ኣባላት ብሓፈሻ ከኣ ከም ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
ወትሩ ንዝክሮ ዕለት እዩ። እዚ ምንቅስቓስ እዚ ፡ ምእንቲ ራህዋ ሰላምን ፍትሕን ሃገር፡ መንገዲ
ሓርነት ቀይሱ፡ ነዊሕ ግና ርጉጽ-ዓወት ዝመዛዘሚኡ ጉዕዞ ተተሓሒዝዎ ኣሎ።
ዋጋ ሓርነት ከቢድ እዩ። ስለዚ ድማ’ዩ ክንድቲ ዝኽብደቱ ዋጋ ዝተኸፍለሉን ሕጂ ውን
ዝኽፈለሉን ዘሎ። ብቖጸራ ዝመጽእ ሓርነት ሰለዘየለ ድማ፡ እዚ ዋጋ ምኽፋል ዕረ
እንዳጠዓመናን ከይፈተናዮን ክቕጽል እዩ። ኣብ መወዳእታ ሕድሪ ሰማእታትና፡ ነቶም ጨውዮሞ
ዘለዉ ጎሓላሉ ብምእላይ ፡ ምሉእ ብምሉእ ከምንትግብሮን ከምንበጽሖን ኣይንጠራጠርን፡፡ነዚ
ተጠሊሙ ዘሎ ሕድሪ ሰማእታትና ኣብ ምዕራፉ ንምብጽሑ ከኣ ሓላፍነት ናይ ኩሉ ዜጋ
ምዃኑን ብሓባር ንዓማጺ ወጊድ ኢልና ሕድሮም ንኽንፍጽምን ብኣጋጣሚ እዚ ክቡር ዕለት
ጻውዒትና ነቕርብ።
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ሞጎስን ንሰማእታት ኤርትራ ይኹን!!!
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ስዊዝ!
20 ሰነ 2020
ኤርትራን ኤርትራዉነትን ንዘልኣለም ክነብሩ ኢዮም ! !
ሓርነትና ናይ ግድን ኢዩ !!


text:
ብመጀመርያ ሓደ ነገር ክንነግረካ ንደሊ:
ኣብ ጀርመን ቆልዓ ምህራም ኩልኩል እዩ።
እቲ ሕጊ ከምዚ ይብል:
ህጻናት ከይተሃርሙ ክዓብዩ መሰል ኣለዎም።
ወለዲ ንደቆም ብፍላጥ ክጎድእዎም ኣይፍቀድን እዩ።
ኣካላዊ ሞግዳእቲ ከውርዱልካ ኣይፍቀድን እዩ።
መንፈስካ እውን ከህድምዎ ኣይፍቀደሎምን እዩ።
ማህረምቲ ድማ ኣካላውን መንፈሳውን መጉዳእቲ የስዕብ።
ከም ውላድ ወለድኻ መጠን ከኣ እዚ መሰል ኣለካ።
እዚ መሰል እዚ ድማ ህጻናት መንፈሳውን ኣካላውን ጥዕና ሃልይዎም ክዓብዩ ይሕግዝ።
እዚ ክትብል ትኽእል ኢኻ።
ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምስ ኣቦኻ በይንኻ ክትዛራረብ ዘይትኽእል ኮይንካ፡ ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈታት ኣለዋ።
ኣብ ሙንሸን ኣብዚ ናይ ኢንተርነት አድራሻ ኣቲኻ ኣብ ገዛውትኻ ዝርከቡ ኣማኸርቲ ትካላት ክትረክብ ትኽእል: http://www.muenchen.de/dienstleistungsfinder/muenchen/1053/
ኣብ መላእ ጀርመን ድማ ህጻናትን መናእሰያትን ኣብዚ Nummer gegen Kummer ክድውሉ ይኽእሉ እዮም: 116111
ኣብዚ ካብ ሞባይልካ ብዘይ ክፍሊት ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ካብ ሰዓት 14 ክሳብ ሰዓት 20 ከማኽረካ ዝኽእል ሰብ ኣብ ቤት ጽሕፈት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።


text:
Radio Erena: 13 June 2021
ናብ ኤርትራ ንወተሃደራዊ ታዕሊም ከምዝተወስዱ ዝገለጹ ሓሙሽተ ሶማላውያን መንእሰያት፣ ኣብ ፑንትላንድ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምጽናሕ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ናጻ ወጺኦም።
እቶም ሓሙሽተ ሶማላዉያን መንእሰያት ኣብ ሳዋ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክወስዱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ካብ ኤርትራ ኣምሊጦም ከምዝወጹ፣ ሓደ ካብኦም ንጋዜጠኛታት ገሊጹ።
ሚኒስትሪ ጸጥታ ፑንትላንድ ነቶም መንእሰያት መርመራ ከካዪደሎም ድሕሪ ምጽናሕ እዩ ናጻ ፈንዩዎም።
እቶም መንእሰያት፣ ፈደራል መንግስቲ ሶማል ኣብ ቐጠር ክትዕለሙ ኢሉ ወሲዱ ብዘይፍቓዶም ናብ መንግስቲ ኤርትራ ከምዘረከቦም ገሊጾም።
ዕድመ ስልጣኑ ዘብቀዐ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ፋርማጆ፣ ሃለዋት ናይቶም ናብ ኤርትራን ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ከምዝተሳተፉ ዝግለጽ ዘሎ መንእሰያትን፣ ንቤተሰቦም ከፍልጥ፣ ብተቓወምቲ ሓይልታት እታ ሃገር ጸቕጢ ክግበረሉ ጸኒሑ’ዩ።
መንእሰያት ሶማል ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክወስዱ እዚ ናይ ፈለማ እዋን ከምዘይኮነ ዝገልጹ ዲፕሎማሰኛታት እታ ሃገር፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ‘መንእሰያት ሶማል ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ተሳቲፎም’ ክብል ድሕሪ ዘውጸኦ መግለጺ ዝያዳ ኣቓልቦ ህዝቢ ከምዝሰሓበ ይሕብሩ።
እዞም ብኣባላት ጸጥታ ፑንትላንድ ተታሒዞም ዝጸንሑ ሓሙሽተ መንእሰያት፣ ናብ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ክርከቡ ከምዘይደልዩ ይገልጹ።
==============================


text:
ሕቶ
ስርዓታዊ ስነ-መለኮት እንታይ እዩ?
መልሲ
ስርዓታዊ ማለት፡ብኣገባብ ዝቘመ ነገር እዩ። ስርዓታዊ ስነመለኮት ክብሃል ከሎ ፡ እቲ ስነመለኮት ናብ ኣገባባትን እቲ ዓውዲ ዝሽፍኖ ዝተፈላለየ ክፋላትን ተመቓቒሉ ዝቐርብ እዩ። ንኣብነት ፡ ብዙሓት መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ መላእኽቲ ኲሉ ሓበሬታ ይህቡ እዮም። ስርዓታዊ ስነመለኮት ካብ ኲሉ መጻሕፍቲ ናይ መጽሓፍ-ቅዱስ ዝተዋጽአ ናይ መላእኽቲ ሓበሬታ ፡ ናብ ኣገባብ ስነ-መላእኽቲ ኣቀናቢሩ የቕርቦ፡፡ እዚ እዩ እቲ ስርዓታዊ ስነመለኮት ዝብሃል ፡ ንትምህርታት መጽሓፍ-ቅዱስ ናብ ኣገባባት ከፋፊሉ ይጥርንፎ።
ስነ-መለኮት ተጸውዖ ወይ ስነኣባታዊ ፡ ብዛዕባ እግዚኣብሄር ኣቦ ዝግበር መጽናዕቲ እዩ። ስነ-ክርስቶስ ብዛዕባ እግዚኣብሄር ወልድ ፡ ጎይታ የሱስ ክርስቶስ ዝግበር መጽናዕቲ እዩ ። ስነ-መንፈስ ቅዱስ ፡ ብዛዕባ መንፈስ ቅዱስ ዝግበር መጽናዕቲ እዩ ። ስነ-መጽሓፍ ቅዱስ ፡ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዝግበር መጽናዕቲ እዩ። ስነ-ድሕነት ፡ ብዛዕባ ድሕነት ዝግበር መጽናዕቲ እዩ ፡፡ ስነ-ኤቕላስያ ፡ ብዛዕባ ቤተክርስትያን ዝግበር መጽናዕቲ እዩ። ስነ-ምጽኣት ፡ ብዛዕባ ምጽኣት ዝግበር መጽናዕቲ እዩ ። ስነመላእኽቲ ፡ ብዛዕባ መላእኽቲ ዝግበር መጽናዕቲ እዩ። ክርስትያናዊ ስነ-ኣጋንንቲ ፡ ብክርስትያናዊ ኣረኣእያ ዝግበር መጽናዕቲ ኣጋንንቲ እዩ። ክርስትያናዊ ስነ-ሰብ ፡ ብክርስትያናዊ ኣረኣእያ ዝግበር መጽናዕቲ ሰብኣውነት እዩ። ስነ-ተኣብሶ ፡ብዛዕባ ሓጢኣት ዝግበር መጽናዕቲ እዩ። ስርዓታዊ ስነመለኮት ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ክንርድኦን ብጥርንፍ ዝበለ ኣገባብ ክንምህረሉን ይሕግዘና እዩ።
ተወሳኺ ናይቲ ስርዓታዊ ስነመለኮት ፡ ብካልእ መገድታት እውን ስነመለኮት ክከፋፈል ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስነመለኮት ፡ ንሓደ ዝተወሰነ መጽሓፍ (ወይ መጻሕፍቲ) ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ፡ ኣብቲ ንሱ ዝግደሰሉ መዳያት ስነመለኮት የተኲር። ንኣብነት፡ ወንጌል ዮሃንስ ኣብ ኣምላኽነት ክርስቶስ ስለዘተኲር፡ ኣዝዩ ስነ-ክርስቶሳዊ እዩ (ዮሃንስ 1፡1,14 ፥ 8፡58 ፥ 10፡30 ፥ 20፡28 )። ታሪኻዊ ስነመለኮት ፡ መጽናዕቲ ዶክትሪናት ኰዩኑ ፡ ኣብ መዋእል ቤተክርስትያን ከኣ ከመይ ከምዝማዕበለን እዩ ዝዝቲ ፡፡ ዶግማዊ ስነመለኮት ፡ ንዶክትሪን ናይ ገለ ጉጅለታት ቤተክርስትያናት ዝግበር መጽናዕቲ እዩ ፡ ነቲ ናተን ስርዓታዊ ስነመለኮት ፡ንኣብነት ፡ ካልቪናዊ ስነመለኮትን መዋእላዊ ስነመለኮትን። ዘመናዊ ስነመለኮት ፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝማዕበለ ወይ ኣገዳሲ ክኸውን ዝጀመረ መጽናዕቲ ዶክትሪን እዩ። ኣገባብ ኣጸናንዓ ስነመለኮት ብዘየገድስ ፡ እቲ ዘገድስ ፡ እቲ ዝጽናዕ ዘሎ ስነመለኮት እዩ ።
English
ስርዓታዊ ስነ-መለኮት እንታይ እዩ?


text:
Radio Erena: 06 October 2020
ኤርትራዊት ኣትሌት መቕደስ ወልዱ፡ ብሰንበት 04 ጥቅምቲ ኣብ ፈረንሳ ከተማ ናንሲ ኣብ ዝተኻየደ መበል 13 ውድድር ፍርቒ ማራቶን ቀዳመይቲ ብምውጻእ ተሸላሚት ወርቒ ሜዳልያ ኮይና።
መቕደስ ነዚ ውድድር ንምፍጻም 1 ሰዓት፡ 13 ደቓይቕን 54 ካልኢታትን ወሲዱላ።
ኣብ ካልእ ናይ ስፖርት ዜና፣ ተቐዳዳማይ ፈረንሳዊት ኮንቲነንታል ክለብ Groupama-FDJ ኤርትራዊ ያቖብ ደበሳይ፡ ኣብቲ ዕለት’ዚ፣ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝተሰላሰለ፡ መበል 92 ውድድር Il Piccolo Lombardia፡ ሳልሳይ ደረጃ ብምሓዝ ናብ መድረኽ ሽልማት ደይቡ።
ኣብ’ዚ 154 ተቐዳደምቲ ናይ 29 ክለባት ኣብ መስርዕ ቅድድም ዝቐረብሉ ውድድር፡ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ኮንቲነንታል ክለብ ኒፖን ቴሌግራፍ ኤንድ ቴሌኮም፡ ማለት ኤን.ቲ.ቲ. ሄኖክ ሙሉብርሃንን ናትናኤል ተስፋጽዮንን’ውን እኳ እንተተሳተፉ፣ ምስ ካልኦት 90 ተቐዳደምቲ ክውድእዎ ኣይከኣሉን።
ኣብ ካልእ ናይ ቅድድም ብሽክለታ ዜና፣ ኣብ መበል 106 ውድድር Liège-Bastogne ዝተሳተፈ፡ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ካዛኪስታናዊት ክለብ ኣስታና፣ መርሃዊ ቅዱስ፡ መበል 59 ተርታ ሒዙ፡ ንውድድሩ ወዲኡ።
ኣብ መበል 103 ቅድድም ብሽክለታ ጂሮ ዲ ኢጣልያ ዝሳተፍ ዘሎ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ኤን.ቲ.ቲ. ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄር ዝሳተፎ ዘሎ፡ ብቀዳም 3 ጥቅምቲ ኣብ ከተማ ሞንርያለ ኣብ ዝተኸፍተሉ፣ 15.1 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝነበሮ ናይ መኽፈቲ ውድድር ክሮኖሜትር፡ ካብ ቀዳማይ 1 ደቒቕን 29 ካልኢታትን ድሒሩ መበል 70 ደረጃ ሒዙ።
ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዓመት ውድድር ጂሮ ዲ ኢጣልያ ክሳተፍ መደብ ሒዙ ዝነበረ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ፈረንሳዊት ክለብ ኮፊዲስ ናትናኤል ብርሃነ፡ ብዘጋጠሞ ናይ ቪዛ ምድንጓያት ካብ’ዚ ዓቢ መድረኽ ከም ዝቦኸረ ተፈሊጡ። ብዘካ’ዚ ናትናኤል ቅድሚ ሰሙን’ውን ብተመሳሳሊ ምኽንያት ኣብ ውድድር ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ክሳተፍ ከም ዘይከኣለ ክረጋገጽ ክኢሉ ኣሎ።
ክ/ሰ ንቅድድም ብሽክለታ፣ ኣትለቲክስን ኩዕሶ እግሪን ዘጠቓለለ ሰሙናዊ ጸብጻብ ስፖርት ኣብ ናይ ሎሚ ፈነወና ክቐርብ እዩ።
============


text:
ግጥማት ፅዋዕ ዓለም 2014 ብራዚል ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣስታት ሰለስተ ሰሙን ንጋንታታት ካብ ሰላሳን ክልተን ናብ ኣርባዕተ ኣፃፊፉወን፣ብዙሕ ንብዓትን ስምዒታትን ኣፍሲሱን ኣለዓዒሉን ይቅፅል‘ሎ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ናብ ፍርቂ ፍፃመ ዝበፅሓ ኣርባዕተ ጋንታታት ክልተ ካብ ኣህጉረ ደቡብ ኣሜሪካ ክልተ ካብ ኣህጉረ ኣውሮዻ ኮይነን‘ለዋ።
እቲ ዘግርም ድማ ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ሓንቲ ካብ ላቲን ኣሜሪካ ሓንቲ ካብ ኣውሮዻ መፃምዲ ኮይነን‘የን ዝጣፋኣ ኣብ ኣውዲቅካ ምሕላፍ። ኣርጀንቲና ኣንፃር ብራዚል፣ሆላንድ ኣንፃር ኣርጀንቲና።
ብራዚል ናብ‘ዚ ብርኪ ዝበቅዐት ንጋንታ ኮሎምብያ ክልተ ንሓደ፣ጀርመን ንጋንታ ፈረንሳ ሓደ ንዜሮ፣ኣርጀንቲና ንቤልጅየም ሓደ ንዜሮ፣ሆላንድ ንኮስታሪካ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ኣርባዕተ ንሰለስተ ድሕሪ ምስዓረን‘ዩ።
ብመሰረት‘ዚ ፅባሕ ሰሉስ ብራዚል ምስ ጀርመን፣ረቡዕ ኣርጀንቲና ምስ ሆላንድ መን ናብ ፅዋዕ ዓተረ ትሓልፍ ጋንታ ንምንፃር ክጋጠማ‘የ። ዝተዓወታ ናብ ፅዋዕ መን ዓተረ፣ዝተሳዓራ ሜዳልያ ነሓሲ መን ወሰደ ክፃወታ‘የን።ናይ ሎም-ዘበን ግጥም ፅዋዕ ዓለም‘ውን ይዛዘም።
ብተመሳሳሊ ዜና ፅዋዕ ዓለም፣ኣብ ግጥማታ ኣዕጋቢ ውፅኢትን ምንቅስቃስን ኣየመዝገበትን ተባሂላ ብናይጀርያውያን ዝተነቀፈት ሃገራዊት ጋንታ ናይጀርያ ናብ ሃገራ ድሕሪ ምምላሳ ኣብ ሞንጎ ፊፋን ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ናይጀርያን ሓያል ምስሕሓብ ተፈጢሩ‘ሎ።
ብመሰረት‘ዚ፣መንግስቲ ናይጀርያ ንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ናይጀርያ ከፍርሶ‘የ ክብል ከሎ፣ፊፋ ግና ከይትትክፍዎ፣ተዘየለ ክእግደኩም‘የ ኢሉ ከምዘጠንቀቀ ዝዝከር‘ዩ።
ናይጀርያ ግና ንመጠንቀቂ ፊፋ ዕሽሽ ኢላ ንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪሳ ብካልእ ኣባላት ተኪኣቶ‘ላ።ፊፋ ክሳብ ፅባሕ ሰሉስ ዝተኣገዱ ኣባላት‘ቲ ፈደረሽን ምለስዎም፣ተዘየለ ጋንታ ናይጀርያ ካብ ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻዊን ግጥማት ክእግደኩም‘የ ዝብል መጠንቀቂ ኣሕሊፉ‘ሎ።
መን ይንብርከኽ? ናይጀርያ‘ዶ ፊፋ? ኣብ ቅድሜና ንረኽቦ።
ናብ ካልእ ዜና ንስገር፣ዓላሚ ጋንታ ኣልጀርያ ቫሊድ ሃሊሎድች፣ናይ‘ታ ሃገር ፕረዚደንት በጃኻ ንደልየካ ኢና ፅንሐልና ዝብል ጠለብ ዋላ‘ውን እንተቀረበሉ፣ኣይፋለይን ኢሉ ስርሑ ኣረኪቡ።
ቦስንያዊ ኣሰልጣኒ ነታ ጋንታ ናብ ካልኣይ ዙር ንክትበፅሕን ዝናኣድ ምንቅስቃስን ውፅኢትን ንክተርእይን ዝሓገዘ ምኳኑ ዝዝከር‘ዩ።ኣብ መጨረስትኡ ብጋና ክልተ ንሓደ ተሳዒራ ወፂኣ‘ያ።
ንምዝዛም፣ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ግጥማት ፍርቂ ፍፃመ፣ቀዳም ንሜዳልያ ነሓሲ፣ሰንበት ግጥም ፅዋዕ መን ዓተረ ምኳኑ ኣይትረስዑ።ስፖርታዊ ዜና ተፈፂሙ።


text:
በዚ ናይ ነዊሕ ደው ምባል ስክፍታታት ኣለኪ።
ስክፍታኺ ርዱእ ኩነታት እዩ!
እዚ ግን ሕማም ኣለኪ ወይ ሓሚምኪ ማለት ኣይኮነን።
ብፍላይ ኣብ መጀመርያ ብዙሓት ኣዋልድ ጽግያተን ወይ ናይ ኣዴታተን ብስሩዕ ኣይኮነን ዝመጸን።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ፍልልይ ናይ መድመይቲ ሓጺር ይኸውን።
መሊሹ ደሓር ነዊሕ ግዜ ይኸውን ክሳብ ደም ዝመጻኪ።
ብዙሕ እዋን ድማ ጽግያት ብገምጋም ሓንሳብ ኣብ ወርሒ ክመጸኪ ቅድሚ ምጅማሩ ነዊሕ ግዜ ይወስድ።
መብዝሕትኡ እዋን እቲ ናይ ደም ደው ምባል ኣብ መንጎ 21 ክሳብ 35 ዘሎ መዓልትታት የፈላለ።
ኣብ ገሊኤን ኣዋልድ ድማ እቲ ፍልልይ ሕጽር ዘበለ ወይ ንውሕ ዝበለ እዩ።
ካልእ ጉዳይ ክኸውን እውን ይኽእል እዩ።
ንኣብነት: ጸቕጢ ስለ ዘለኪ ክኸውን ይኽእል።
ከኒና ስለ ዝወሰድኪ ክኸውን ይኽእል።
ክብደት ሰውነትኪ ኣዝዩ ስለ ዝጎደለ ወይ ስለ ዝወሰኸ ክኸውን ይኽእል።
እንተደኣ ቅድሚ ሕጂ ስጋዊ ርክፍ ፈጺምኪ ትፈልጢ ኮይንኪ:
ምናልባሽ ጥንሲ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ርግጸኛ እንተ ዘይኮንኪ ናብ ሓኪም ደቀንስትዮ ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
እታ ሓኪም ክትምርምረኪ ትኽእ ሕቶኺ ድማ ክትምልሰኪ ትኽእል።


text:
ኣብ ቱኒዝያ ብዝተላዕለ ህዝባዊ ተቓውሞ ልዕሊ 300 ሰባት ተኣሲሮም ምህላዎም ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ሓቢሩ። ብመሰረት እቲ ሓበሬታ ኣብ ሓያሎ ከተማታት ቱኒዝያ ንዝኾነ ዝለዓል ህዝባዊ ተቓውሞ ንምብታን ወተሃደራት ተዋፊሮም ምህላዎም ድማ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቱኒዝያ ብህዝባዊ ተቓውሞ ትሕመስ ዘላ ግብረመልሲ ናይቲ ዝውስኽ ዘሎ ዋጋ ቀረባት ፣ ወሰኽ ቀረጽን ሽቕለት ኣልቦነትን ከምዝኾነ'ዩ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ካብታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሮይተርስ፣ ኣብ ታላ ዝተባህለት ምስ ኣልጀርያ እትዳወብ ከተማ ዝተጎሃሃረ ህዝባዊ ተቓውሞ: ነቑጣ ሃገራዊ ጸጥታ ከምዝተቓጸለ ተሓቢሩ። ኣብቲ ነቑጣ ዝነበሩ ኣባላት ፖሊስ ድማ ክሃድሙ ከምዝተቐስቡ ሮይተርስ ንምንጭታት ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብምጥቃስ ገሊጹ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ቱኒዝያ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ: ኣብ ተግባራት ስርቅን ቅጥፈትን ዝተዋፈሩ 339 ሰባት ከምዝተኣስሩ ኣፍሊጡ። ንሱ እቲ ተቓውሞ ካብ ዝጅመረሉ ኣትሒዙ ብሓፈሻ ኣስታት 600ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ምህላዎም ብተወሳኺ ሓቢሩ።


text:
ኩነታት ሰብኣዊ ኩነታት ኤርትራ ክምርምር ብሕቡራት ሃገራት ዝቖመ ኣካል ኣብ`ታ ሃገር ብንጹር ምግሃሳት ሰብኣዊ መሰላት ከምዘሎ ኣብ ዘካይዶ ዘለኹ መርመራይ ርእየ ምባሉ ይፍለጥ። ብዛዕባ`ዚ ዝተሓተቱ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱ፡ እቲ ጸብጻብ ርትዓውነት ዝጎደሎን ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ዘየንጸባርቕን ከምዘኾነ ሞጊቶም።
ንዋሕዚ መንእሰያት ስደተኛታት ብዝምልከት ዝቐረበሎም ሕቶ ክምልሱ ከለዉ “ እዚ ንደገ ወጺኡ ዘሎ ቑጽሪ ወላ ዝሕመናን ዝትንክፈናን`ኳ እንተኾነ፡ ነቲ ኣማኢት ኣሸሓት ኣብ ኤርትራ ኾፍ ኢሉ ወላ እናኸበዶ ኸሎ ኹነታት ናይ ናብራ፡ ነዛ ሃገር`ዚኣ ንምህናጽን ንምክልኻልን ንዝጽዕር ዘሎ መንእሰይ ዝውክል ኣይኮነን-ወላ ብቑፅሪ ወላ ብኻልእ መንገዲ-እዚ ንጹር ክኸውን ኣለዎ “ ኢሎም።
እቲ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝወጽእ`ውን እንተኾነ ምስ ወጸ እቲ ዝበዝሐ ምስ ሃገሩ መንግስቱን ህዝቡን ጠጠው ዝበለ`ዩ ኢሎም ኣምባሳደር ገራህቱ።
ምሉእ ቃለ-መጠይቕ ንምስማዕ ኣብ`ዚ ጠውቑ፡


text:
Radio Erena: 01 March 2017
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ ናይ ሰለስተ መዓልታት ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ትማሊ 28 ለካቲት ፓሪስ ኣትዩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብዚ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደቱ ብዘይካ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ፍራንስዋ ኦላንድ ዘካይዶ ዘተ፣ ምስ ኣባላት ባይቶ ፈረንሳ፣ ነጋዶን ኣውፈርትን ክዘራረብ’ዩ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ ኣብ ፈረንሳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽም፣ ድሕሪ 10 ዓመታት ንመጀመርያ እዋኑ ምዃኑ ዝሓበረት ጋዜጣ ዥን ኣፍሪክ፣ እዚ ድማ ፈረንሳ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝነበራ ኣተኩሮ ብመጠኑ ከምዝጎደለ ዝእንፍት’ዩ ክትብል ገሊጻ።
ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ብዙሕ ተገዳስነት ከምዘይብሉ ዝንገረሉ ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ፣ ካብ ስልጣን ክእለ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘሎ ግዜ’ዩ፣ ንፕረዚደንት ጅቡቲ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት- ኤሊዘ ዓዲምዎ ዝዓደሞ።
ፕረዚደንት ጉለ ፓሪስ ቅድሚ ምእታዉ፣ ብርክት ዝበሉ ተቓወምቲ እታ ሃገር፣ ንዑደት እቲ ፕረዚደንት ናብ ፈረንሳ ዝዅንን ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ፈረንሳ፣ ሓይሊ ባሕሪ ዘጠቓለለ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ጅቡቲ ከምዘለዋ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ተገዳስነት ፈረንሳ ኣብቲ ዞባ እናዛሕተለ ኣብ ዝመጸሉ እዋን መዓስከራት ኣመሪካ፣ ቻይና፣ ጃፓን፣ ስዑዲ ዓረብን ካልኦት ሃገራት ከስፋሕፍሕ ይርአ ኣሎ።
ብሞግዚትነት ፈረንሳ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቖመት ጅቡቲ፣ ካብ 53 ሃገራት ኣፍሪቃ እታ ዝበዝሐ ወትሃደራዊ መዓስከር ወጻኢ ሃገራት ዘለዋ ሃገር’ያ።
================


text:
"ህይወት ካብ ልቢ እያ እትፍልፍል እሞ ልዕሊ ኩሉ ንልብኻ ሓልዎ።" መጽሓፍ ምሳሌ 4፡23
መንፍሳዊ ህይወት መሰረቱ ኣብ ልቢ እዩ። ልቢ እቲ ዝረቐቐ ክፋል ናይ መንነትና ይውኽል። ኣእምሮ፡ ፍቓድን ስምዒትን ድማ የጠቓልል። በእምሮ ፍልጠት ንእክብን ንማምን፡ ብፍቕድ ንውስን፡ ብስምዒት ድማ ኩነታትና ነንጸባርቕ። መንፍሳዊ ህይወት፡ ውጽኢት ምጥባቕ ምስ ኣምላኽ ምዃኑ ንርድኦ ነገር እዩ። እቲ ናይ ሓቂ ጉንዲ ኣነ እየ ከም ዝበለ ጎይታ፡ ንሕና ድማ ጨነፍር። ጨንፈር ኣብቲ ጉንዲ እንተ ዘይጠበቀ ካብ ርእሱ ህይወት ክህልዎ ከም ዘይኽእል፡ ንሕና ድማ ኣብቲ ጉንዲ ዝኾነ ጎይታ እንተዘይጠቢቅና ብርእስና ህይወት ሃልዩና ክንፈሪ ኣይንክእልን።
ዮሃ 15፡1-8
1 ኣነ ናይ ሓቂ ጕንዲ ወይኒ እየ፡ ተኻሊኡ ኸኣ ኣቦይ እዩ። 2 ነቲ ኣባይ ዘሎ፡ ፍረ ዘይፈሪ ዘበለ ዅሉ ጨንፈር የርሕቖ። ነቲ ፍረ ዚፈሪ ዘበለ ጨንፈር ግና፡ ኣዝዩ ምእንቲ ኺፈሪ፡ የጽርዮ። 3 ንስኻትኩም ከኣ፡ ሳላ እቲ ዝነገርኩኹም ቃል፡ ድሮ ንጹሃት ኢኹም። 4 ኣባይ ጽንዑ ኣነውን ኣባኻትኩም። ጨንፈር ኣብቲ ጕንዲ ወይኒ እንተ ዘይጸንዔ፡ ካብ ርእሱ ኺፈሪ ኸም ዘይክእል፡ ንስኻትኩምውን ኣባይ እንተ ዘይጸናዕኩም፡ ከምኡ ኢኹም። 5 እቲ ጕንዲ ወይኒ ኣነ እየ፡ ጨናፍር ከኣ ንስኻትኩም ኢኹም፡ ብጀካይ ሓንቲ እኳ ኽትገብሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም እሞ፡ እቲ ኣባይ ዚጸንዕ ኣነውን ኣብኡ፡ ንሱ እዩ ብዙሕ ፍረ ዘፈሪ። 6 ኣባይ ዘይጸንዕ ዘበለ ኸም ጨንፈር ንወጻኢ ተደርብዩ ይነቅጽ፡ ኣኪቦም ናብ ሓዊ ይድርብይዎ እሞ ይነድድ። 7 ኣባይ እንተ ጸናዕኩም፡ ቃለይውን ኣባኻትኩም እንተ ሐደረ፡ እትደልይዎ ዘበለ ትልምኑ እሞ ይዀነልኩም። 8 ብዙሕ ፍረ እንተ ፈሬኹም፡ ኣቦይ በዚ ይኸብር፡ ደቀ መዛሙርተይውን ክትኰኑ ኢኹም
እዚ ናይ ምትባቕ ጉዳይ ግና ፍቃድ ይሓትት። ማለት ኣምላኽ ንሰብ ኩሉ እቲ ሰናይ ምስ ብረኸቱ፡ ከምኡውን እቲ እከይ ምስ ሳዕቤኑ የፍልጦ።
ዘፍ 2፡16-17
16 እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ንሰብ፡ ካብ ኵሉ ኦም ገነት ከም ዝደሌኻ ብላዕ፡ 17 ካብታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ግና፡ ካብኣ ምስ እትበልዕ መዓልትስ ሞት ክትመውት ኢኻ እሞ፡ ካብኣ ኣይትብላዕ፡ ኢሉ አዘዞ።
ዘዳ 30፡19
19 ህይወትን ሞትን፡ በረኸትን መርገምን ኣብ ቅድሜኻ ኣንቢረልካ ኸም ዘሎኹ፡ ኣባኻ ንምስክር ሎሚ ሰማይን ምድርን ጸዊዔ ኣሎኹ። እምበኣርሲ ንስኻን ዘርእኻን ብህይወት ምእንቲ ኽትነብር፡ ህይወት ሕረ።
ማቴ 7፡14።
13-14 እታ ናብ ጥፍኣት እትወስድ ደገ ርሕብቲ፡ መገዳውን ገፋሕ እያ፡ እቶም ብእኣ ዚኣትዉ ድማ ብዙሓት እዮም። እታ ናብ ህይወት እትወስድ ደገ ግና ጸባብ፡ መገዳውን ቀጣን እያ፡ እቶም ዚረኽብዋ ኸኣ ሒደት እዩም እሞ፡ በታ ጸባብ ደገ እተዉ።
ካብኡ ሓሊፉ ግና እዚ ምረጽ ኢሉ ኣየገድዶን። ፍቃድ ናይ ምጥቃም ባህርይ ኣምላኽ ንሰብ ካብ ዝሃቦ እቲ ዝኸበረ ባህርይ ምዃኑ እዩ።
ሞት ይኹን ህይወት ኣብ ናይ ፍቃድና ውሳኔ ዝምርኾስ ካብ ኾነ፡ ልቢ መፈልፈሊ ህይወት ክትብሃል ቅኑዕ እዩ። ስለዚ ድማ እዛ ልቢ መፈልፈሊ ሞት ዘይኾነስ መፈልፈሊ ህይወት ክትክውን፡ ልብና ክሕሎ ክድልዮ ናይ ግድነት እዩ። ምሕላው ዘድሊ፡ ከበላሹ ዝኽእል ነገር ኣብ ዝህልወሉ ኩነታት እዩ። ድያብሎስ ካብ ዝወደቀሉ ግዜ ኣትሒዙ ድማ እዚ ነገር ካልኣይ ባህርይ ኾይኑ ንርእዮ ኣሎና። ንምሕላው ልብና ድማ ዘየላቡ ጉዳይ ገይርዎ ኣሎ። ንምዃኑ ካብ ምንታይ ኢና ክንሕልዎ፡ እቲ ዘበላሹከ እንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ክንምልስ ይድልየና። ፍቃድ፡ ኣብ ፍልጠት ዝምርኾስ ውሳኔ ካብ ኾነ፡ ሓለዋ ልብና ኣብቲ ብፍቃድና ንኣምላኽ ንከይንግዝኦ ዝገብር ፍልጠት ኩሉ ዘተኾረ ክኸውን ኣለዎ። እዚ ሓሳባት ዓለማዊ ወይ ስጋዊ ሓሳብ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቲ ናብ ቅኑዕ ፍቃድ ዝመርሓና ሓሳባት፡ አቲ ኣምላኻዊ ወይ መንፈሳዊ ሓሳብ እዩ። "ስጋውያን ዘበሉ ነቲ ናይ ስጋ እዮም ዝሓስቡ፡ መንፈሳውያን ግና ነቲ ናይ መንፈስ እዮም ዝሓስቡ። ናይ ስጋ ነገር ጥራይ ምሕሳብ ሞት የምጽእ፡ ናይ መንፈስ ነገር ምሕሳብ ግና ህይወትን ሰላምን የምጽእ። ምክንያቱ እቲ ሓሳብ ስጋ ምስ ኣምላኽ ጽልኢ ስለ ብምዃኑ፡ ነቲ ሕጊ ኣምላኽ ኣይግዝኦን፡ ክግዝኦውን ኣይክእልን,
ሮሜ 8፡5-7።
5 ስጋውያን ዘበሉ ነቲ ናይ ስጋ እዮም ዚሐስቡ፡ መንፈሳውያን ግና ነቲ ናይ መንፈስ እዮም ዚሐስቡ። 6-7 እቲ ሓሳብ ስጋ ምስ ኣምላኽ ጽልኢ ብምዃኑ ነቲ ሕጊ ኣምላኽ ኣይግዝኦን ኣይኰነሉን ድማ እዩ እሞ፡ ስለዚ እቲ ሓሳብ ስጋ ሞት እዩ፡ እቲ ሓሳብ መንፈስ ግና ህይወትን ሰላምን እዩ።
ስለዚ ካብዚ ኣስዒብና ብብእዋኑ ቁዱስ መጽሓፍ ክንጥንቀቀሎም ዘመልክትና ስጋውን ዓልማውን ሓሳባት፡ በቲ ሓድ ወገን ድማ ንልብና ክገዝኡ ዘለዎም ኣምላኻውን መንፍሳውን ሓሳባት ክንምልኸት ኢና።
ካብ ልብና ዓለማውን ስጋውን ሓሳብ ኣውጺእና ናይ ኣምላኽ ዝኾነ መንፈሳዊ ሓሳብ ብምሕሳብ ንክርስቶስ መድሓኒና ክንመስል ኣምላኽ ይርድኣና። ኣሜን።


text:
Radio Erena: 18 March 2019
ብሚኒስተር ዑስማን ሳልሕን ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተወከለ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
እቲ ልኡኽ ሎሚ ሰኑይ 18 መጋቢት ናብ ዋና ከተማ ናይታ ርእሰ ምምሕዳር ድሕሪ ምእታውይ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን ክዘራረብ’ዩ።
ዕላማ ዑደት ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ሶማሊላንድ ብንጹር እኳ እንተዘይተገልጸ፣ ከም መቕጸልታ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ተነጽሎ ንምውጻእ ጀሚርዎ ዘሎ ዞባ ምብጻሕ ምዃኑ ይግለጽ።
ልኡኽ ኤርትራ ናብ ሶማሊላንድ ዝበጽሕ ዘሎ፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ሞቛድሾ ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ብምክያድ፣ ኣብ ጉዳያት ምስሓብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ ሶማል፣ ውሕስነት ኣገልግሎት ወደባትን ካልእ ክልትኣዊ ጉዳያት ኣብ ዝዘተይሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ኣካል ፈደራላዊት ሶማል ክነሳ፣ ምስ ኢትዮጵያን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ብምሽራኽ ወደባታ ንኽራይ ኣቕሪባቶ ከምዘላ ዝፍለጥ’ዩ።
===================


text:
ብዛዕባና
ጉጅለ
ከም ተጸዋዒ ነቑጣ ናይቶም ብናይ ዓቃባዊ፡ ዓሌታዊ ወይ ጸረ ሴማዊ ጎነጽ ኣብ Niedersachsen ዝተተንከፉ ሰባት፡ ንሕና ንኩሎም ሰባት ከም ግዳያት፡ ኣዝማድ፡ ወይ መሰኻክር ናይ ከም’ዚ ዓይነት ጽልኢ ንድግፍ ኢና። ገለ-ገለ ሰባት ኣብ ገለ ነጥቢ ናይ መዓልታዊ ሂወቶም ምስ ጽልኢ ይጓነፉ እዮም። ዓቃባዊ፡ ዓሌታዊ ወይ ጸረ ሴማዊ ጎነጽ ኣዝዩ ዝተፈላለየ መርኣያታት ክህልዎ ይኽእል እዩ፡ ካብ ምዕናው ንብረት ብ ጭርሖታትን ኣርማታት ናይ ናዚ ኣብ መናድቕ ናይ ገዛ፡ ናይ ቃል ምውራድ፡ ጸርፍታት፡ ናይ ጥፍጣፍ መጥቃዕትታትን ክሳብ ኣካላዊ መጥቃዕትታት ዋላ’ውን (ዝተፈተነ) መቕተልቲ። ዓቃባዊ፡ ዓሌታዊ ወይ ጸረ ሴማዊ መጥቃዕትታትን ምውራድን ዝኾነ ኣቐዲሙ ዝተሓስበ መልክዕ የብሎምን። ብተወሳኺ፡ እቲ ጎነጽ ዝብል ኣምር ንኣካላዊ ተግባራት ጥራይ ኣየመልክትን። ናይ ቃልን ናይ ኣእምሮን መጥቃዕትታት ድማ መጥቃዕትታት ኮይኖም በዚ ከኣ ንሕና ድማ ነቶም ዝተተንከፉ፡ ኣዝማድን መሰኻክርን ንድግፍ። ምስቶም ዘጋጠሙ ድማ ንምኽኣሎም ንሕና ንሕግዝ፡ ንተወሰኽቲ ስጉምትታት ከኣ ነሰንዮምን ከምኡ ድማ ንናይ መጻኢ ስልትታት ናይ ስጉምቲ ድማ ምኽሪ ንህብ።
እንታይ ክኸውን ኔርዎ ሕግታት የለዉን ስለዚ ከኣ ንሕና እቶም ዝተተንከፉ ድማ ናባና ክምለሱ ይኽእሉ እዮም። ምኽንያቱ እዚ ናትና ጉጅለ ብተወሳኺ ኣብ ሕለፉ ዘለው ኩነታት ንምስራሕን ንምክፍፋሎምን ሓገዛት ትገብር ኢያ።
እቲ ናይ Niedersachsen ምኽሪ ናይ’ቶም ዝተተንከፉ ድማ ኣብ ሰለስተ ዞባዊ ቤት ጽሕፈታት ናይ ዘዝምልከተን ዞባታት ናይ ሰሜናዊ-ምዕራብ፡ ሰሜናዊ-ምብራቕን ደቡብ Niedersachsen ይከፋፈልን፡ እዚኦም ከኣ ብሓባር ኣብ ሙሉእ ዞባ Niedersachsen ምኽርታትን ደገፋትን ይህቡ። ናትና ጉጅለ ተንቀሳቓሲት እያ ከምኡ ድማ ነቶም ኣብ ሳይት (ቦታ ስራሕ) ምኽሪ ዝደልዩ ክትበጽሖም ትኽእል እያ። ኩሎም ኮንሳልታንስ (ኣማኸርቲ) ድማ መታን ዝበለጸ ዝክኣል ህላውነቶም ከረጋግጹ ንሓድሕዶም ኣብ ቀረባ እዮም።
ርእሰ-ግንዛበ
ኣብ ናትና ጉጅለ፡ ናይቶም ምኽሪ ዝደልዩ ጠለብ ወትሩ ቀዳማይ ቦታ ይሕዝ። ንሕና ኣብ ጎኒ እቶም ዝተተንከፉ፡ ቤተሰብን መሰኻክርን ኢና፡ ንረብሐኦም ድማ ደው ንብል። ናትና ምኽርን ስራሕን ድማ ኣብ (ብቑዕ ደረጃታት ናይ ማሕበር ናይ ምኽሪ ማእከል ግዳያት ናይ ዓቃባዊ፡ ዓሌታዊ ወይ ጸረ ሴማዊ ጎነጽ
ስለዚ ከኣ፡ እቶም ምኽሪ ዝደልዩ ብ ተለፎን፡ ብኢመይልን ከምኡ ድማ ኣድላዪ እንተኾይኑ ስም ብምዕቃብ ብግሊ ክረኽቡና ይኽእሉ እዮም። ብተወሳኺ ምኽሪ ብዘይ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ውን ይክኣል እዩ። ንሕና ካብ መንግስታዊ ትካላትን ናይ ፖሎቲካ ፓርቶታትን ናጻ ኮይንና ንሰርሕ ኢና። ኩሎም ዞባውያን ቤት ጽሕፈታት ድማ ካብ በዓል መዝታትን መንግስታዊ ወኪላትን ብቦታን ቅርጽን ዝተፈልዩ እዮም።


text:
ኮሚሽን ዕርቅን ሰላምን ክልል ደቡብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘካይዶ ዘሎ መስርሕ ሰላምን ዕርቂን ብዝምልከት ምስ ምክትል ምምሕዳር’ቲ ክልል ልዝብ ምክያዶም ገሊጾም።
እቲ ኮሚሽን ኣብ መንጎ’ቲ ህዝቢ ከይተፈልጠ ዝሰፈነ ሕነ ምፍዳይን ቅርሕንቲን ጽልእን ብመጽናዕትን ባህልን’ቲ ከባቢ መሰረት ዝገበረ መፍትሒ ንምንዳይ ይስራሕ’ሎ ኢሉ’ሎ።
አካቢ’ቲ ኮሚሽን ዕርቀ ሰላምን ሊቀ ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ካርዲናል ብርሃነ ኢየሱስ አባሱራፌል ኣብ መንጎ ህዝብታት ኢትዮጵያ ዝጸንሓ ቂምን ጽልኢን ብናይ ሓቂ ፍትሒ መሰረት ዝገበረ ዕርቂ ክወርድ ይግባእ፡ ኮሚሽኑ ድማ ነዚ ንምትግባር ቅድሚ ሸሞንተ ወርሒ ስራሑ ጀሚሩ ኢሎም። ንሶምእቲ ምስ ምምሕዳር ክልላት ዝካየድ ልዝብ ድማ ናይዚ አካል’ዩ ክብሉ ወሲኾም አረዲ ኦም።
ኣመሓዳሪ’ቲ ክልል ኣቶ ርስቱ ይርዳው ብወገኖም ሰላም’ቲ ክልል ምርግጋጽ ብቐዳምነት ዝስራሓሉ ምዃኑን ብምግላጽ ‘ቲ ተጀሚሩ ዘሎ ስራሕ ብቅልጡፍ ክዛዘም ድማ ናይቲ ክልል መንግስቲ እኹል ድጋፍ ከምዝገብር ሓቢሮም።
እቲ ኮሚሽን ብተወሳኺ ምስ መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ከምዝተዘራረበ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 29 July 2018
ብስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ተደጊፉ ስልጣን መንግስቲ ክመልስ ዝህቅን ዘሎ ሰራዊት የመን፣ ሽዱሽተ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣል ሑቲ ከምዝቐተለ ገሊጹ።
ኣገልግሎት ዜና ኣልሸርቕ ኣልኣውሳጥ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ኣብ ምዕራብ ሳዓድ ዝርከብ ከባቢታት ማላሂት ክካየድ ኣብ ዝቐነየ ተኸታታሊ መጥቃዕታት ብሓይሊ ኣየር ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ድጋፍ ከምዝተገብረሉ ተገሊጹ።
ሰራዊት መንግስቲ የመን ኣብ ሓሙሽተ ግንባራት መጥቃዕቲ ኣንጻር ዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ጀሚሩ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ካብ ኤርትራ ዝብገስ ሰራዊት የመን’ውን ኣብ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ መጥቃዕቲ ንምውራድ ገና ሓይልታት ይድርብ ከምዘሎ ማዕከን ዜና ኣልዓረብያ ሓቢሩ።
ትሕተ ቅርጺ’ቲ ወደብ ከይዓኑ፣ ሰራዊት ኣልሑቲ ብዘይኲናት ክስሕብ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዝቐረበ ጻውዒት ምርኩስ ብምግባር ከም መንጎኛ ዝተላእከ ማርቲን ግሪፊዝ፣ ናይ መወዳእቲ ውጽኢት ዘተኡ ዝመጽእ ዘሎ ሓሙስ ብወግዒ ክሕብር ትጽቢት ይግበር።
=================


text:
Radio Erena: 26 July 2015
ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣገዳሲ ዛዓባ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ አዋን፤ ልዕሊ ሽሕን ክልተ ሚአትን ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ጽዒና ዝነበረት መርከብ ካብ ምጥሓል ከምዝደሓነት ተገሊጹ።
አቶም ህይወቶም ንስክላ ዝደሓነት ስደተኛታት ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኖርወይን ኣየርላንድን ብዝገበሩዎ ጻዕሪ ምኻኑ ተሓቢሩ። ብሓፈሽኡ ኣብዚ ዓመትዚ ጥራይ ቁጽሪ ብመዲተራንያን ናይ ዝሰግሩ ስደተኛታት ልዕሊ ሚአትን ሓምሳን ሽሕ በጺሑ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ትካል ስደተኛታት የመልክት።
ዝበዝሑ ካብዞም ኣብዚ ሳልስቲ ዝደሓኑ ስደተኛታት ዜጋታት ሶርያን ኤርትራን ምኻኖም ይግመት።
ማአከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ዝሰግሩ ስደተኛታት ቁጽሪ ኤርትራውያን ንዜጋታት ሶርያ ተኸቲሎም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይርከቡ።
ናብ ኢጣልያን ግሪኽን ዝኣተዉ መብዛሕቶንም ዜጋታት ኤርትራን ሶርያን ዝርኬብዎም ኣስታት 40 ሽሕ ስደተኛታት፣ ናብ 28 ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ንምምቕርሖም ሃገራት እቲ ሕብረት ተደጋጋሚ ዘተ ካከይዳ ምጽንሐን ይፍለጥ።
ሚኒስተራት እዘን ሕብረትእውን ኣቐዲሞ ብ9 ሓምለ ኣብ ሉክሰንበርግ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ብዛዕባእቲ ከሰማምዖም ዘይክኣለ ምቕረሐ ብዝሒ ስደተኛታት ክሳብ 20 ሓምለ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣብ ናይ መወዳእታ ውሳኔ ክበጽሑ’ውን ተረዳዲኦም ምንባሮም ይዝከር።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፤ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ምሉእ ዓለም ዘዛርብ ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ኣመልኪቱ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ኣቅሪቡ።
እቲ ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዝወጸ መግለጺ፤ ኤርትራውያን መንእሰያት ናብ ስደት ዘምርሑሉ ዘለዉ ቀንዲ ምኽንያት ብጸላእቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝተወደበ እዩ ድሕሪ ምባል ጎስጋስን ጌጋ ሓበሬታ ብምሃብ ንመንእሰያት የስድዑ ከምዘለዉ ይኸስስ።
ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ሱር መሰረቱ እቲ ብስርዓተ ሕጊ ዘይኮነ ብራዕዲ ዘመሓድር ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ እዩ ክብሉ ርእይቶኦም ዝህቡ ኤርትራውያንን ኣህጉራውያንን ተጣበቅቲ መሰላት ብወገኖም እቲ መንግስቲ ከምዚ ዓይነት መግለጺ ከውጽእ ላግጺ ካብ ምኻን ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ክወሃቦ ከምዘይክእል የመልክቱ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መግለጺኡ፤ ገለ ኣባል ሃገራት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ኤርትራውያን ስደተኛታት ተዋፊረን ከምዘለዋ ድሕሪ ምኽሳ ስ፤ እቲ ውድብ ነዚ ጉዳይ እተጻሪ ኮሚሽን ክትቀውም ጸዊዑ።
መንግስቲ ኤርትራ ነታ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተመዚዛ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ስዉርን ግሁድን ምግሃስ ሰብ ኣዊ መሰላት ንኸተጻሪ ዝቆመት ኮሚሽን ናብ ኤርትራ ኣትያ መጽናዕታ ከይተካይድ ከልኪሉዋ ከብቅዕ፤ ሕጂ ነቲ ብሰንኪ ሕሱም ምሕደሩኡ ዓዱ ገዲፉ ዝስደድ ዘሎ ህዝቢ መመኻነዪ ንምድላይ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ዲፕሎማስያዊን ሜድያን ሃልኪ፤ ኣብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ብዙሕ ተቀባልነት ክረክብ ከምዘይኮነ ብኣግኡ ይትንተን።
=====================================================


text:
ናብ ኣቶ ኣምሃ ዶሚኒኮ – ኣቦ መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ
ብዕለት 02 መስከረም 2010 ዓ.ም ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ‘ሓርነት ኦርግ’ ‘ኣገዳሲ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝምልከት ሓበሬታ ንኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ (ኣባል መ. ፈ/ሽ ሰ-ደ-ህ-ኤ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ‘ብክፍሊ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን’ ዝተዳለወ ኣምሲልካ ዝቐረበ ጽሑፍ ነቢበዮ።
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ፡ ኣቦ ወንበሩ ዝነበረ መስፍን ሓጎስ ንዘቕረቦ ስልጣን ናይ ምልቃቕ ሕቶ ብምቕባል ንኣቶ ተስፋሚካኤል የውሃንስ ከም ኣቦ ወንበር ሰልፊ ከምዝተከኦ ሎሚ 9 ሚያዝያ 2009 ኣብ ዝለኣኾ ጋዜጣ መግለጺ ሓቢሩ።
ኣብዚ ቕንያት’ዚ ዲክታተር ኢሰያስ ኣብ ዞባ ደቡብ ዑደት ብምግባር ንኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣመሓደርትን ኣብ ዝኣከበሉ ጊዘ፡ ኩሉ አቲ ሓረስታይ ዝሓረሶ ርብዒት ትኹን ፍርቂ ርብዒት ናይ መንግስቲ ስለዝኾነ ኣብ ታሕሳስ ክንእክቦ ስለዝኾና ኣበርዒኩም ክትሰርሑ ኣለኩም አሉ ምስ ተላበዎም፡ ሓደ ኣቦ ኣስዕብ ኣቢሎም፡ “ኣንታ ኣበርቲዕኩም ስረቑ ድዩ ዝብሎም ዘሎ? ክብሉ ዘረባ ደርጉሑዎ።
ቃል ኣቦ-መንበር ተጋ. ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ !!


text:
-
-
ብደም ኤርትራውያን እትህነጽ ኢትዮጵያ ፋሕ ትበል ።
ብደም ኤርትራውያን እትህነጽ ኢትዮጵያ ፋሕ ትበል ። ህዝቢ ኤርትራ ንዝሓለፉ 120 ዓመታት ቅድም ብመግዛእቲ ጥልያን ካብ 1890 ክሳብ 1941 ፣ሲዒቡ ከኣ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ብተዘዋዋሪ ኢድ ምትእትታው ኢትዮጵያ ፡ሰላምንRead more »
-
-
-
ዝኽሪ ጀጋኑ ተቃለስቲ ኤርትራ 18 መስከረም 2021 !
ዝኽሪ ጀጋኑ ተቃለስቲ ኤርትራ ! 18 መስከረም 2021 ቅድሚ 20 ዓመታት ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግዲፍ፡ ሚኒስትራትን፡ጋዜጠኛታትን ብጅምላ ዝተኣሰሩላ ቅንያት ወርሒ መስከረም 2001 ፡ ቅድሚኡ ኣብ ዝተፈላልየ እዋን ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ተጨውዮምRead more »
-
ሳምቡሳምቦ ንዝበለ
ሳምቡሳምቦ ንዝበለስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ቀዳማይ ጸላኢኡ እዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይውን ፡ንሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ዘሐፍር ገበን እዩ ዝካየድ ዘሎ። አራዊት ተመን ዕዳጋ ከቃብጸካ ዝመጸ፡ምቅባጹ እምበር፡መን የቃብጾ ስለ ዘየገድስ ኩሉRead more »
-
ኤርትራውነት ብደም እተሃንጸ መንነት ፡
ኤርትራውነት ብደም እተሃንጸ መንነት ፡ “ንዓይ ሃገረይ እንታይ ትገብረለይ ዘይኾነስ ፣ ኣነ ንሃገረይ እንታይ ይገብረላ “ JFK ” መንግስቲ ጣልያን ብ1 ጥሪ, 1890 ኤርትራ ዕላዊት ግዝኣታ ምዃናRead more »
-
መጎስን ምስጋናን !!
መጎስን ምስጋናን !! ላዕላዋይ መሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ልፍንቲ (ኤሃዲል) ኣብ ቦኽሪ ኣኼብኡ፣ ንሓፋሽ ህዝብናን ንዅሎም መራሕቲ ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳዊ ማሕበራትን፣ ምሁራትን፣ መራኸቢ ብዙሓንን፣ ነቲ ኣብ ዝኽሪ 60 ዓመት ምጅማርRead more »
-
ኣዋጅ መስከረም ብዛዕባ ስምምዕ ኩሉ መደያዊ ምውህሃድ ሰለስተ ውድባት 10 መስከረም 2021 ሓርበኛ ተቓላሳይን ጽኑዕን ህዝቢ ኤርትራ! ኣንጻር ምልክን ጭቆናን ዝቃለሱ ኩሎም ኤርትራውያን ! ንሕና እዞም ኣብ ታሕቲ ኣስማትናRead more »
-
እንቋዕ ንበዓል ቅዱስ ዮሃንስ መስቐለ ኣብጽሓና
እንቋዕ ንበዓል ቅዱስ ዮሃንስ መስቐለ ኣብጽሓና ኣቦ መንበር ውሓኤ ኣቶ ዮሃንስ ተስፋሚካኤል ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ህዝብና እንቋዕ ንበዓል ቅዱስ ዮሃንስ-መስቐለ ኣብጽሓካ ኣብጽሓና፡ እንዳበልኩ ብስም መላእ መሪሕነትን ኣባላት ውሓኤ ሰላምታይRead more »