text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 65 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 16 April 2018
ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
ብርክት ዝበሎ ፖለቲካዊ ውድባትን በርገስ ማሕበራት ዝተረኽብሉ ዋዕላ ሃገራዊ ዘተ ኣብ ለንደን ተቓኒዑ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከብ ወኪል ህግደፍ፡ ኣብ’ታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ኩሎም ናይ ቁጠባ ስደተኛታት’ዮም ክብል ናብ መንግስቲ እታ ሃገር ከም ዘመልከተ ተገሊጹ።
ብርክት ዝበሎ ፖለቲካዊ ውድባት፡ በርገስ ማሕበራትን ሃገራውያን ውልቀ ባእታታትን ዝተሳተፍዎ፡ “ፖለቲካዊ ዘተ ንሓባራዊ ዕዮን ሕብረተ-ሰብኣዊ ጥምረትን” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ጭርሖ፡ ኣብ ዕለት 7ን 8 ሚያዝያ 2018 ኣብ ከተማ ለንደን ከም ዝተኻየደ፡ ብ8 ሚያዝያ 2018 ዝተዘርገሐ መግለጺ ናይ’ቲ ዋዕላ ኣፍሊጡ።
እቲ ዝተወስደ ተበግሶ ኣብ ደምበ ተቓውሞና ዓቢ ድርኺት ዝፈጥር’ዩ ዝበለ እቲ መግለጺ፡ ገምጋም ሕሉፍ ተመክሮ ኣብ ኤርትራዊ ሓባራዊ ዕዮ፣ ሕድሕድ ምትእምማን ብኸመይ ክህነጽ ይኽእል ከምኡ’ውን ራእይ ደሞክራስያዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ናብ ዝብል ዘቕንዑ ብርክት ዝበሉ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዝቐረብሉ መድረኽ ከም ዝነበረ፡ ኣብ’ቲ ጽሑፋት መሰረት ብምግባር ኣብ ዝተኻየደ ምይይጥ፡ ከም’ዚ ዓይነት መድረኻት ቀጻሊ ክኸውን ከም ዝተራእየን ኣረዲኡ።
ኣብ’ቲ ዋዕላ 10 ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታት ከምኡ’ውን 6 በርገስ ማሕበራት ከም ዝተሳተፋ፤ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝግበር ዘን ውጽኢቱን ብቐጥታ ኣብ ህዝቢ ምብጻሑን ዘይምብጻሑን ዝከታተሉ ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ጸጊዕነት ዘይብሎም ነጻ ውልቀ-ሰባት ክህልው፡ ኩለን ምስ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ዝዋሳኣ ናይ ዜና ማዕከናት ንሓድነት ህዝቢ ከምኡ’ውን ንዕብየትን ሓያልነትን ደምበ ተቓውሞ፣ ቀዳምነት ሂበን ክሰርሓን ከም ዝጸወዐ’ውን እቲ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከብ ወኪል ህግደፍ፡ ኣብ’ታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ኩሎም ናይ ቁጠባ ስደተኛታት’ዮም ክብል ናብ መንግስቲ እታ ሃገር ከም ዘመልከተ ተገሊጹ።
መንግስቲ ስዊዘርላንድ ኣብ ሃገሩ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ን3200 ናብ ሃገሮም ናይ ምጥራዝ መደብ ከም ዘለዎ ድሕሪ ምግላጹ፡ ዶ/ር ቶኒ ሎሸ ዝበተባህለ ኣብ’ታ ሃገር ዝርከብ ብናይ ክብሪ ውክልና ዝሰርሕ ልኡኽ ህግደፍ፡ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ስለዝኾኑ ነብስ ወከፎም 15 ሽሕ ዶላር ተዋሂብዎ ክጥረዙ ኣለዎም ዝብል ሓላይን ሓላፍነታውን ዝመስል ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ ጸገም የለን ዝብል መልእኽቲ ከመሓላልፍ ምፍታኑን ተፈሊጡ።
ንሱ፡ ኣስታት 99% እቶም ኣብ ስዊዘርላንድ ፖለቲካዊ ዕቑባ ሓቲቶም ዘለው ኤርትራውያን፡ ብፖለቲካዊ ምኽንያት ዘይኮነ፡ ብቑጠባዊ ምኽንያት ዝተሰዱ ብምዃኖም እግሪ ዘትክሎም 15 ሽሕ ዶላር ደገፍ ተገይርሎም ክምለሱ ኣለዎም ክብል ኣብ’ታ ሃገር ምስ እትሕተም ጋዜጣ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-ማሕተት ከም ዝሓበረ፡ እዚ ምስ’ቲ ውልቀ መላኺ መራሒኡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ እስራኤል ንዘለው ስደተኛታት ነፍስ ወከፎም 50 ሽሕ ዶላር ተኸፊልዎም ክምለሱ ኣለዎም ኢልና ምስ መንግስቲ እስራኤል ተዘራሪብና ክብል ዝሃቦ ህህይወት ዜጋታት ገንዘብ ናይ ምቕራብ ሸፋጢ መግለጺ ከም ዝመሳሰልን ተገሊጹ።
ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጒኖም ክሳቐዩ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ናብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክውሰዱ እንከለው ኣብ መስመር ኣስመራ ባጽዕ ብዘጋጠመ ምግልባጥ መኪና ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሽዑ ንሽዑ ከም ዝሞቱ፡ ብዙሓት ድማ ብከቢድ ብፈኲስን ከም ዝቖሰሉን ብ10 ሚያዝያ 2018 ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ዝወጸ ዜና ኣፍሊጡ።
እቶም ግዳይ ዝኾኑ ወገናት መብዛሕቲኦም ገና ትሕቲ ዕድመ ዝርከብዎም መናእሰያት ከም ዝኾኑ፡ ስድራ ቤት ምውታት ከም ዝተሓበሩ፡ ይኹን ግን እቲ ብናይ ካልኦት ዝመጻደቕ ኣምሲሉ መንግስታዊ ጉጅለ፡ ነዚ ጃምላዊ መቕዘፍቲ ብወግዒ ንህዝቢ ከምዘይሓበረን እቲ ኣብ ኣሰና ዝረኸብናዮ ዜና ይሕብር።
ብሓይልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 13-04-20
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ብሩንዳዊያን ናይ ፕረዚደንት ፔረ ኑኩሪዚዛ ናይ ስልጣን ዘመን ንምውሳን ሎሚ ሓሙስ ሪፈረንደም የካይዱ ኣለው።
ብዝሒ ዘለዎም ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ከተማ ቡጂምብራን ኣብ ዝተፈላለየ ድምጺ መውሃቢ ኑቕጣ’ታ ሃገር ድምጾም ንምሃብ ተሰሪዖም ተራእዮም።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ናይ ስልጣን ዘመን ናይ ሓደ ፕረዚደንት ሓሙሽተ ዓመታት ኮይኑ እቲ ክትኣታትው ተደልዩ ዘሎ ለውጢ ድማ ንናይ ስልጣን ዘመን ናይ ሓደ ፕረዚደንት ናብ ሸውዓተ ዓመት ዘናውሕ’ዩ። ብተወሳኺ ብመሰረት ሕጊ መንግስቲ ብሩንዲ ሓደ ፕረዚደንት ክልተ ጊዜ ጥራይ ክምረጽ ከምዝኽእል ይገልጽ ይኩን ደአ እምበር እዚ ሓድሽ ለውጢ ፕረዚደንት ኑኩሪዚዛ ከም ሓድሽ ንክልተ ጊዜ ክወዳደሩ ፍቓድ ዝህብ ክከውን’ዩ።
ፕረዚደንት ፔረ ኑኪሪንዚዛ ካብ 2005 ዓ.ም ጀሚሮም ኣብ ስልጣን ዘለው መራሒ’ታ ሃገር ኮይኖም ኣብ 2015 ዓ.ም ብዝተኻየደ ምርጫ ንመበል ሳልሳይ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ናይ ስልጣን ዘመን ዝመርሑ ዘለው እዮም።
ብሩንዲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንፈነወ ቢቢሲን ድምጺ ኣሜሪካን ንሽዱሽተ ወርሒ ምእጋዳን ንራድዮ ፈረንሳ ኢንተርናሽናል ድማ መጠንቐቕታ ምሃባ ይዝከር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክቡራትን ክቡራንን ተወከልቲ ጀርመናውያን ሰልፍታት
ክቡራንን ክቡራትን ተወከልቲ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ሲቪላውያን ማሕበራት
ክቡራት ዕዱማት ዋዕላ ምህናጽ ሕድሕድ ምትእምማን
ክቡራትንክቡራንን ኣባላት መሪሕነትን መሰረታትን ሰዲህኤ
ክቡራንን ክቡራትን ዕዱማት ብሓፈሻ
ኣቐዲመ ዕድመና ኣኽቢርኩምን ኣኽቢርክንን ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ 2016 ብምርካብኩም/ብምርካብክንን ብስመይን ብስም ሰዲህኤ ልባዊ ምስጋናይ አቕርበልኩም/ን። እንቋዕ ደሓን መጻእኩም/ን እናበልኩ ከኣ፡ ሓጐስን ምርድዳእን ዝሰፈኖን ፍልጠት እንቐስመሉን ፈስቲቫል ክዀነልና እምነ። ቀጺለ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ጨናፍር ሰዲህኤ ዞባ ኣውሮጳን ሓቢረን ከም'ዚ ዝኣመሰለ ሃብታም መደባት ዘለዎ ፈስቲቫል ከዳልዋ ምብቅዐን ንኣሰናዳኢት ኮሚቴ ፈስቲቫል መጐሰይን ናእዳይን ክገልጽ እፈቱ። ከምኡ’ውን፡ ብምኽንያት ናይ’ቲ ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሓምለ ዝተኸብረ ዒድ ኣልፈጥር ኣልሙባረክ፡ ንዅሎም እስላም ዓለም ብሓፈሻ ነስላም ኤርትራን ጐረባብታን ድማ ብፍላይ ናይ ዮሃና መልእኽተይ እናመሓላለፍኩ ሰላም፡ ስኒትን ራህዋን ዝሰፈኖ ዓመት ከዀነልና ድማ ሰናይ ትምኒተይ እገልጽ።
ክቡራትን ክቡራንን
ሓቀኛ መግለጺ ናይ ሃለዋት ህዝብና ብኵሉ መዳያዊ ስእነት እትብል ቃል ኢዩ ዝግለጽ። ህዝብና፡ ብስእነት መግቢ፡ ማይ፡ ስራሕ፡ ቅሳነት፡ ሰብኣዊ መሰላት፡ ዲሞክራሲ . . .ወዘተ ይሳቐ ምህላዉ ብሩህን ዘየማትእን ጕዳይ ኰይኑ ኣሎ። ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት ናብ ጐረባብቲ ሃገራትን ክንዮኡን ድማ፡ ውጽኢት ናይ’ዚ ሃለዋት’ዚ ምዃን ንምርዳእ ኣጸጋሚ ኣይኰነን። እታ ሓንቲ መንእሰያትና ዝጽመዱላ ጻማ ዘይብላ ስራሕ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝብል ስያመ እትፍለጥ፡ ናይ ባርነት መነባብሮ ዝካየደላ ፋብሪካ ግዱድ ዕስክርና ኢያ። ብ3 ሚያዝያ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ኣብ ልዕሊ ክሃድሙ ፈቲኖም ዝተባህሉ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝተወስደ ናይ ቅንጸላ ተግባርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ንመነባብሮኦም ኣመልኪቶም ምስ ፈረንሳዊ ጋዜጠኛ ዝገበርዎ ቃለ-መሓትትን ድማ ገለ ካብ’ቲ ሓቀኛ መርኣያ መንእሰያትና ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሓሳረ-መከራ ኢዮም።
ምቕያር ባጤራ ናቕፋ፡ ነቲ ህዝብና ከሕልፎ ዝጸንሐ ሕማቕ መነባብሮ ናብ ክጽወር ዘይከኣል ደረጃ ኣዕሪግዎ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ሰበስልጣን ህግዲፍ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ከምዝገበሩ ክግለጹ ይስምዑ ኣለዉ። ዕላማ ናይ’ዚ መግለጺ’ዚ ነተን ረዲኤት ዝሃባ ኣባላት ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ፡ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምቍጽጻር ጀሚርና ኣሎና ዝብል መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ዝኣመተ ኢዩ ዝመስል። ዋሕዚ ስደተኛታት ግን፡ ብምውሳኽን ምንካይን ደሞዝ ደው ዝብል ኣይኰነን። ስደት ወጽኢት ናይ ፖለቲካዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ሰብኣውን መሰላት ምስኣን ደኣ’ምበር፡ ምስ ደሞዝ ጥራሕ ዝተኣሳሰር ጕዳይ ኣይኰነን። ጭቆና፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ውግእን ወረ ውግእን ክሳብ ዝሃለወ፡ ስደት ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ። ኣብ ግዳም ዝነብሩ ኤርትራውያን እኳ፡ ምቕያር ባጤራ ዘስዓቦ ትሑት መጠነ ሸርፍን ኣመሓዳድራኡን ከምዘየዋጽኦም ስለዝተገንዘቡ፡ ናብ ቤተሰቦም ዝልእክዎ ዝነበሩ ገንዘብ ደው ከብሉ ከምእተገደዱ ዝፍለጥ ኢዩ። ወጻእተኛታት ኣወፈርቲ ከኣ’ሞ እንታይ ኣሚኖም ክመጹ።
ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ብሰንክ’ቲ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘጋጠመ ረጽሚ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ይኹን ኣረጋውያን ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት ኣደዳ ሞትን ስንክልናን ከይኖም ኢዮም። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ኣብ ናይ ውግእ ኵነታት ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት እናበኣሰ ከምዝኸይድ ተመኵሮታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዘረጋግጾ ሓቂ ኢዩ። ከም ሳዕቤኑ፡ ብርክት ዝበለ ቍጽሪ ዘለዎም ዜጋታትናን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ክሰግሩ ይርኣዩ ኣለዉ።
ኣብ ርእስ’ዚ፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ዝዀነ ይኹን መጽናዕቲ ዘይተገብረሉ፡ ንቝጣባዊ ጸገማቱ ንምቅላል ጥራሕ ብምሕሳብ፡ ነቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንቲ ኣንጻር የመን ብምድጋፍ ንመሬትን ማያትን ሰማያትን ኤርትራ፡ ባዕዳውያን ንኽግልገለሉ ኣፍቂዱ ኣሎ። እዝን እቲ ሓሓሊፉ ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝግሃድ ዘሎ ወተሃደራዊ ረጽሚታትን ናብ ዓማሚ ውግእን ዘይምርግጋእን ከይሰጋገር ብደረጃ ህዝብና፡ ዞባናን ዓለምናን ከቢድ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ።
ክቡራትን ክቡራንን
ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ፡ ብሰንኪ ዋሕዚ ናይ ስደተኛታት፡ ዝተላዕለ ተቓውሞታት ናይ ገለ ክፋል ካብ ህዝበን ተሰናቢደን፡ ንዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ክብላ፡ ቅድሚ ሕጂ ብግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ብዝምድና ምስ ናይ ራዕዲ ሓይልታትን ክኸስኦም ንዝጸንሓ ስርዓታት፡ ዝልግስኦ ዘለዋ ቍጠባዊ ደገፍ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣበርቲዑ ክቃወሞ ጸኒሑን ኣሎን። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ፡ ኣብ እስራኤል፡ ኣብ ሃገራት ኣውሮጳ ዘጋጥም ዘሎ ጸገማት ከቃልሕን ክጣበቕን፤ ኤርትራውያንን ኤርትራዊ መበቆል ዘለዎም ወጻእተኛታትን ዝኽፈልዎ 2% መሕወይ ግብሪ ደው ክብል፤ ንልምዓት ተባሂሉ ንኤርትራ ክውሃብ ተመዲቡ ዝነበረ ናይ 200 ሚልዮን ዩሮ ረድኤት፡ ኣብ ኣካዳሚያውን ሞያውን ስለጠናታት ናይ’ቶም ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክውዕል፤ ስደተኛታት ብነጋዶ ደቂሰባት ኣብ ልዕሊኦም ካብ ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ከውሊ ክረኽቡን ብሕጋዊ ኣገባብ ናብ ሳልሳይ ሃገር ከሰግርሉ ዝኽእሉ ዕድላት ክኽፈተሎምን ክጕስጕስ ምጽናሑን ምህላውን ዝፍለጥ ኢዩ።
ፓርላማ ሆላንድ፡ ዋላ’ኳ ደንጕዩ ዝመጸ እንተዀነ፡ ንብዙሕ ካብ’ዚ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ሰልፍና ክሟገተሉ ዝጸንሐ ጕዳያት ዝድግፍ ውሳኔታት ምሕላፉ፤ ማሕበረ-ዲሞክራስያዊ ሰልፊ ሽወደን፡ ኣብ መበል 37 ጕባኤኡ 2% መሕወይ ግብሪ ደው ክብል ምውሳኑ፤ መንግስቲ ፈረንሳ ድማ፡ ኣብ ማልታ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ኣውሮጳ፡ ማእከላይ ምብራቕን ኣፍሪቃን መራሕቲ እተኻፈልሉ ዋዕላ፡ ብስርዓት ኢሳያስ ንዝፍጸም ዘሎ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ምዅናኑን ደው ክብል ምጽዋዑን እቲ ምእንቲ ፍትሒ ዝካየድ ቃልሲ ተቐባልነት እናረኸበ ይኸይድ ምህላዉ ዝምስክሩ ጭብጢታት ኢዮም።
ኣብ ርእሲ'ዚ፡ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዝቐረበ ጸብጻብ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ስርዓት ህግዲፍ፡ በቲ 47 ሃገራት ዝኣባላቱ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ደገፍ ምርካቡን ክሳብ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ውሳኔ ምሕላፉን ንፍናን ናይ ደለይቲ ፍትሒ ክብ ዘበለን ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ድማ ዘርዓደን ተረኽቦ ኢዩ ነይሩ።
ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ንጸብጻብ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ንምድጋፍን ነቲ ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ንምቅዋምን ኣብ ጀነቭ፡ ኒውዮርክ፡ እስራኤልን ኢትዮጵያን ናይ ደለይቲ ፍትሒ ሰፋሕቲ ሰላማዊ ሰልፍታት ምክያዶም ዝፍለጥ ኢዩ። ሎምዘበን፡ ኣብ ጅነቭ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ጥራሕ፡ ልዕሊ 10,000 ዝኸውን ኤርትራዊ እሞ ከኣ መብዛሕትኦም መንእሰያት እተኻፈልዎ ኢዩ ነይሩ። ኣብ’ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ብርክት ዝበለ ቍጽሪ ዘለዎም ደገፍቲ ስርዓት ምክፋሎም ድማ፡ ስርዓት ህግደፍ እናተሸምረረ ደምበ ፍትሒ ድማ እናዓመረ ይኸይድ ከምዘሎ ዝሕብር ምልክት ኢዩ።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ከም በዓል ኪሮስ ኣስፍሃ፡ ምሕረትኣብ ሚኪኤል፡ ፍረሰላም ሙሴን ዝኣመሰሉ ስነ-ኪነታውያን ዘበርክትዎ ዘለዉ ንህዝቢ ዘልዓዕልን ንቓልሲ ዝዕድምን ደርፍታት፡ ዘሎና ደገፍን መጐስን ንገልጽ። እዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘለና መድረኽ ምስ’ቲ ኣብ 60ታትን 70ታት ከም በዓል ነፍስሄር የማነ ገብረሚካኤል (ባርያ)፡ በረኸት መንግስተኣብ፡ ኣልኣሚን ዓብዱለጢፍ፡ ተወልደ ረዳ፡ ተኽልኪኤል ገብሩ፡ ሑሴን መሓመድ ዓሊን ካልኦትን ንቓልሲ ህዝብና ንምሕያል ዝገበርዎ ኣበርክቶ ዝመሳሰል ኢዩ። ስለዝዀነ ድማ፡ በርትዑ፡ ከይሰልከኹም ንሒዝክምዎ ዘለኹም ዕላማ ክሳብ ዝዕወት ቃልስኹም ቀጽሉ ክንብሎም ንፈቱ።
ዓሚ ይኹን ሎምዘበን ብህዝብና ዝለዓል ዘሎን ጌና ድማ መልሲ ዘይረኸበን ሕቶ ግን ኣሎ። ንሱ ከኣ፥ ድሕሪ ጅነቫ’ኸ ናበይ? ከምኡ’ውን፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ስለምንታይ ኢኹም ሓቢርኩም ክትሰርሑ ዘይትኽእሉ? ምስ መንኩም ኢና ክንተሓባበር ወይ ምስ መንኩም ኢና ክንሰርሕ ዝብሉ ሕቶታት ኢዮም።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝግበር ተቓውሞታት ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዓበየ ይመጽእ ምህላዉ ዝከሓድ ኣይኰነን። ነዚ ተቓውሞ’ዚ ዝመርሕ ሃገራዊ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮን ውደባን ግን ጌና ኣይተማልአን ዘሎ። ናይ ሕድሕድ ምትእምማን ዘይብሉ ውድብ ወይ ልፍንቲ ናይ ብሓቂ ውድብ ወይ ጋንታ ኣይኰነን። ዝተኣከቡ ግን ዘየድምዑን ንቕድሚት ዘይስጕሙን ምትእኽኻብ ናይ ውልቀሰባት ኰይኖም ኢዮም ዝተርፉ። ሓበሬታታት ብግልጺ ኣይውሃሃቡን፡ ኣብ መሰላትን ግቡኣትን ይመናጨቱ፡ ኣይደጋገፉን፡ ንነብሶምን ንረብሓኦምን ጥራሕ ኣብ ምክልኻል ይኣትዉ። እንተደኣ ምትእምማን ዘይሃልዩ ኣባላቱ ብዝለዓለ ብቕዓት ክዋስኡ ኣይክእሉን ኢዮም። ብዘይ ምትእምማን ናይ ምምሃዝ ዓቕምታት ክዓቢ፡ ናይ ምድግጋፍ መንፈስ ክሰፍን፡ ኣድማዒ ስራሕ ክፍጸም ኣይከኣልን ኢዩ። ብተወሳኺ፡ ዘይተወደበ ህዝባዊ ተቓውሞ፡ ብዝዀነ ዝተወደበ ሓይሊ ክጭወ ከምዝኽእል፡ ተመኵሮ ደርግ፡ ግብጺ፡ ሊብያን የመንን ኣብሪህዎ ኢዩ።
ናይ'ዚሰዓት'ዚ እዋናዊ ሕቶ እምበኣር ንህዝብ ንሃገርን ካብ ብርሰትን ምብትታንን ንምድሓን እንታይ ክግበር ኣለዎ ዝብል ኢዩ። ነዚ ሕቶ ናይ ምምላስ ሓላፍነት ናይ ኵላትና ኢዩ። ኣብ’ዚ ፈስቲቫል’ዚ፡ ኣብ ኣኼባታትና ይኹን ኣብ ዕላላትና ክንዛረበሉን ክንመያየጠሉን ዘሎና ኣገዳሲ እዋናዊ ዛዕባ እዚ ኢዩ።
ክቡራትን ክቡራንን
ብሕዳር 2015 ኣብ ናይሮቢ ብኣስላጥነት/ብመንጐኝነት ናይ መድረኽ ንሃገራዊ ልዝብ እተኻየደ ቀዳማይ ዋዕላ ተቓወምቲ ውድባት፡ ሓቢሮም ንኽስርሑ ባይታ ዝመድመደ ጽቡቕ ጅማሮ ነይሩ። ሕጂ ድማ፡ ኣብ ቀዳማይ ዋዕላ ዝተጋህዱ ሕጽረታት ኣሪሙ፡ ኵሎም ፖለቲካውያን ሓይልታት ዝሳተፍሉ ካልኣይ ዋዕላ ኣብ ምድላው ይርከብ ኣሎ። ሰዲህኤ፡ ነዚ ዋዕላ’ዚ ንምዕዋት ኵሉ ዝከኣሎ ክገብር ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ቃል ክኣቱ ይፈቱ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እውን፡ ንጠንቅታትን መፍትሕታትን ናይ’ቲ ኣብ መንጐ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ሰፊኑ ዝርከብ ናይ ዘይምትእምማን መንፈስ ዝድህስስ ምሁራትን ክኢላታትን ዝተሓወስዎ ናይ ፖለቲካዊ ውድባት ዋዕላ ካብ 10-13 ነሓሰ 2016 ከካይዱ ቀንዩ ኣሎ። ብዛዕባ’ዚ ዎርክሾፕ ንተኻፈልቲ ፈስቲቫል 2016 ሓበሬታ ንምሃብ ድማ፡ እቶም ኣብ’ቲ ዋዕላ ዝተሳተፉ ምሁራትን ክኢላታትን ዝርከብዎ ናይ ጠረጴዛ ክትዕ ተዳልይልኩም ከምዘሎ ክሕብር እፈቱ።
ኣብ መወዳእታ፡ ሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ንሰዲህኤ ማእከላይ ዕላማኡ ኢዩ። ነዚ ሓድነት’ዚ ንምብትታን ዝግበር ፈተነታት ድማ ብትሪ ይዅንን ይቃለስን። ከም’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ንባዕዳዊ መግዛእትን ሓደ ኢድ ኰይኑ ተታሓሒዙ ዝሰዓሮ፡ ሕጂ እውን ሓቢሩን ተወዲቡን እንተደኣ ተቓሊሱ ንምልኪ ከምዝስዕሮ ጥርጥር የብልናን። ህዝብና ሓቢሩ ንኸይቃለስ፡ ከይውደብ ዝዓለሙ ብስውርን ግሁድን ኣገባባት ጽዑቓት ወፈራታት ይካየዱ ምህላዎም ክንግንዘብ የድልየና ኢዩ። ተወዲቦም ዝቃለሱ ዘለዉ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ብምቍንጻብ፡ ኣብ መንጐ ዓበይትን መንእሰያትን፡ ኣብ መንጐ ኣውራጃታት፡ ብሄራትን ሃይማኖታትን ነቕዓት ብምፍጣር፡ ህዝቢ ከይእከብን ከይውደብን ለይትን ቀትርን ዝሰርሑ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ምህላዎም ተገንዚብና ብትርን ብብቕዓትን ክንምክቶም ኣሎና። ሎሚ ቃልስና ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ደኣ’ምበር፡ ኣንጻር ሕድሕድና ኣይኰነን።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ዕድመ ምልኪ ንምሕጻር፡ ነፍስወከፍ ተቓዋሚ ኢየ ዝብል ኤርትራዊ ዜጋ፡ ኣብ ዝኣመነሉ ፖለቲካዊ ዕላማ ተወዲቡ ክቃለስ መጸዋዕታና ነቕርብ።
ፍትሕን ዲሞክራስን ይዓምር!! ሓይልታት ምልኪ ይሸምረር
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ፈስቲቫል 2016
12-14 ነሓሰ 2016


text:
ኣሳናዳኢት ሽማግለ ናይቲ ካብ ዕለት 04-06 ነሓሰ 2017 ዝካያድ ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበር ኣብ ጀርመንን ጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ኣብ ምድላው ዘሎ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት ብዕለት 01.05.2017 ኣኼባኡ ኣሰላሲሉ። ዕላማ ናይቲ ኣኼባ ተበጺሑ ዘሎ መስርሕ ምስንዳእ ንምግምጋምን መጻኢ ስራሓት ፈስቲቫል ኣብ ምምላእ ክውሰድ ዘለዎ ስጉምትታት ንምርኣይን እዩ ነይሩ።
ኣሳናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል 2017፡ ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል ሓያሎይ ኣገደስቲ መደባት ንምእንጋድ ኣብ ምስራዕ ኣብርእሲ ምህላዉ ብፍላይ ብምትእስሳር መንእሰያት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ መድረኻውያን ዝኮኑ ድራማታትን ኩነታት መእሰያት ኤርትራ ዘመልክት ኣስተምህሮታት ኣብምስንዳእ ብምህላዎምን ፍሉይን ኣገዳስን ዝገብሮ ምዃንኑ ርእዩ። ብዘይካዚ ፈስቲቫል ኮነ ካልእ ኣንጻር ምልኪ ደው ብዝበሉ ተቓወምቲ ኣካላት ዝጽዋዕን ዝዳሎን ዕማማት ናይ ኩለን ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልትትን ማሕበራትን ስራሕ ከምዝኾነ ብምግንዛብ ዓዳምን ተዓኣምን ዘድልዮ እዃ እንተዘይኮነ፡ ዝጸንሐ ኣታሓሕዛ ዕድመ ዳግመ ግምት ከምዘድልዮ ተሓቢሩ ኣሎ። በዚ መሰረት ናይዚ ዓመት ፈስቲቫል ፍራንክፎርት ሓቢርና ንቃለስ፣ ምልኪ ክድምሰስ!! ኣብትሕቲ ዝብል መሪሕ ጭርሖ ክካየድከምዝኾነ እውን ተፈሊጡ ኣሎ።
በዚ ኣጋጣሚ ኩሉ ደላይ ለውጢ ፈስቲቫል 2017 ፍራንክፎርት ውራይ ናይ ኩልና ምዃኑ ተገንዚቡ ንኽሳተፍ ደጊምና ብኽብሪ ነዘኻኽር።


text:
ዝላዓለ ኣካል ህወሓት ዝኾነ ‘ውድባዊ ኮንፈረንስ’ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ሎሚ’ውን ቀጺሉ ውዒሉ።
ምንጭታትና ከምዝገለጹልና ‘እቶም ብቀጥታ ምስ ህዝቢ ዝራኸቡ ኣካላት መሪሕነት ዝሳተፍሉ ዘሎ ውድባዊ ኮንፈረንስ፣ ካብ ዝደቐቐ ክሳብ ዝዓበየ ኣጀንዳታት ኣልዕሊሉ በቢጉጅለ ይካትዑሉን ይገማገሙን ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ’ቲ ውድባዊ ኮንፈረንስ ‘ካብ ወረዳን ዞባን ጀሚሩ ዝተመደቡ ኣባላት ምሕደራን ኣብ ሓላፍነት ዝተመደቡ ኣባላት መሪሕነትን ጋምጊሙ ስርሖም ብግቡእ ንዘይፈጸሙ ናብ ተሓታትነት ከብጽሕ’ዩ’ ዝብል ትጽቢት እውን ኣሎ።
ኣብ’ቲ ሎሚ ዝቐጸለ ውድባዊ ኮንፈረንስ ይሳተፉ ዘለው ኣብዛሓ ኣባላት ‘ንላዕለዎት መራሕቲን ሰበ ስልጣንን፣ ከምህወሓት ኮይንኩም’ምበር ከም መንግስታዊ ሰበ ስልጣን ኮይንኩም ንምግምጋም ኣይንመርጽን ከምዝበልዎም’ ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።
ውድባዊ ኮንፈረንስ ህወሓት ንሓደ ሰሙን ክዘልቕ እዩ።


text:
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዓምዲ ደሃይ ደቀንስትዮ ብ ነጃት ኣድም
Friday 23, November 2012, posted by Yohannes Zewde
ፍርሒ ጥንሲ ብፍርሒ ጥንሲ (ቶኮፎብያ)’ዩ ዝፍለጥ። እንታይ እዩ`ኸ ፍርሒ ጥንሲ`ዶ ትብላ ኣለኽን? ካብ ጥንሲ እንፈርሕ ብዙሓት ምዃንና ግና ኣጸቢቕክን ትፈልጣ ኢኽን። ግዜያት ጥንሲን ዕለተ ሕርስን መዓስ ቀሊል ተሞኩሮ ኮይኑ። እቲ ንመብዛሕተአን ደቀንስትዮ ኣብ ህይወተን ዘፍርሐን ድማ ንሱ’ዩ።
ስለምንታይ እየን ግን ደቀንስትዮ ጥንሲ ዝፈርሓ ኢልና ሕቶ ከነልዕል ንኽእል ኢና። እታ ቀዳመይቲ ምኽንያት ከምታ ልዕል ኢልና ዝጠቐስናያ እታ ተፍርሐን ዕለተ ሕርሲ’ያ። ግዜያት ጥንሲ`ውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን። ምቅይያር ቅርጺ ኣካላት፡ ጥዕናዊ ጸገማት_ _ _ወዘተ።
ሕማም ሕቖ፡ ሕቒቕ ምባል፡ ኣብ ገጽ ዝወጽእ ፈጸጋን ዝረአ ፈሳሲን፡ ካብቲ ንነብሰጾራት ደቀንስትዮ ዘጨንቐንን ወጥሪ ዝፈጥረለንን ነገራት’ዮም። ናይ ሆርሞን ምቅይያራት`ውን ኣብ ምቅይያር ስምዒታትን ኩነተ ኣእምሮን ዓቢ ድርኺት’ዩ ዘለዎ። ብፍላይ ኣብዚ መልክዕን ጽባቐን ጓለንስተይቲ ብቕጥኒ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፡ እቲ ቀንዲ ንጓለንስተይቲ ኣብ ጥንሲ ዘሻቕላ ነገር ብዛዕባ ክህልዋ ዝኽእል ቅርጽን ምውሳኽ ክብደትን’ዩ። እዞም ኩሎም ምቅይያራት ተደሚሮም ድማ ንህይወት ነብሰጾር ከቢድ ይገብርዎ። ብፍላይ ቅድሚኡ ሓንሳእ ዝተሞኮረት እንተደኣኮይና ድማ ዝያዳ እዚ ፍርሒ`ዚ ይህልዋ።
ንገሊኤን ደቀንስትዮ፡ መበገሲ ፍርሒ ቈልዓ ምስ ወለዳ ክስእንኦ ናይ ዝኽእላ ናጽነት ክኸውን ይኽእል’ዩ። ምኽንያቱ ህይወተን ከምቲ ቕድሚ ምውላደን ዝነበረ ክኸውን ስለዘይክእል። እዚ ናይ መብዛሕተን ደቀንስትዮ ፍርሒ ምዃኑ’ዮም መጽናዕትታት ዝሕብሩ። ብፍላይ ወነንቲ ጽቡቕ ስራሕን ሞያን እንተደኣነይረን፡ ብሰንኪ ዝወልዳኦም ቈልዑ ካብ ጽቡቕ ስራሕን ርቡሕ እቶት ካብ ምርካብን ክዕንቀጻ ስለዝኽእላ። እቲ ዝነብራሉ ሕብረተሰብ`ውን ኣብ ኣደ ዘለዎ ኣተሓሕዛ ትርር ዝበለ ምስዝኸውን ተደራቢ ጸቕጢ ይፈጥረለን። ገለ ደቀንስትዮ`ውን ቈልዓ ምስ ወለዳ ንዝስከማኦ ሓላፍነት ከፍርሐን ይኽእል’ዩ።
ብዘይካ`ዚ ካልእ ዘፍርሐን ነገር እንተልዩ ጥዕና ዝወልዳኦ ቈልዓ እዩ። ጎኒ ጎኒ`ቲ ብሰላም ምግልጋለን ዝህልወን ፍርሒ እቲ ዝወልዳኦ ቈልዓ ጸገም ከይህልዎን ከይሞተንን ኣዝየን ይፈርሓ። ፍርሒ ጥንሲ (ቶኮፎብያ) ካልእ ገጽ ጸገማትን ሳዕቤናትን’ውን ኣለዎ። ንጾታዊ ህይወት`ታ ጓለንስተይትን እትመርጾም መጻምድትን ብኣሉታ ክጸልዎም ይኽእል። እቶም ኣብ ሓዳሮም ቈልዑ ምውላድ ዝድንጉዩ ተጻመድቲ ኣብ ሞንጎኦም ብዙሕ ሽግራትን ዘይምስምማዓትን’ዩ ዘጋጥሞም። ብሰንኪ ፍርሒ ጥንሲ (ቶኮፎብያ) ናብ ፍትሕ ዝበጽሑ`ውን ውሑዳት ኣይኮኑን።
ገለ ካብ ምልክታት ፍርሒ ጥንሲ (ቶኮፎብያ) ምስ እንርኢ፡ ራዕዲ፡ ልዑል ወጥሪ፡ ምፍኳስ ርእሲ፡ ቀጻሊ ቅርጸት። ስሞዒታት ዝመበገሲኦም ብሕትውናን ፍርሕን ይርከብዎም።
እዚ ፍርሒ’ዚ ግና ብቐሊሉ ክፍወስ ዝኽእል እዩ - ብመገዲ ሕክምናዊ ምኽርን ትምህርትን። ዝኾነት ጓለንስተይቲ ቅድሚ ምጥናሳ ንእንታይነት ጥንስን ሕርስን ብግቡእ ክትፈልጥን ክትመሃርን ኣለዋ። ጥንሲ ምስ ኣጋጠማ’ውን ብሰብ ሞያ ሕክምና ዝወሃባ ምኽርን ሓገዛትን ተገዲሳ ክትከታተል ይግባኣ። ምስ ከምኣ ዝኣመሰላ ነብሰጾራትን ኣደታትን እሂን ምሂን ክትበሃሃልን ሽግራ ክትካፈልን እንተኽኢላ`ውን ብቐሊሉ ካብዚ ፍርሒ`ዚ ክትላቀቕ ትኽእል’ያ።
ኩሉና ሓንቲ ህይወት’ያ ዘላትና። ከከም እምነትና ድማ ንነብረላ። ንእንታይነትካ ምስዋእን ብዘይእምነት ምንባርን ግን ካብ ሞት ዝገድድ ጽሕፍቶ ከም ዘጋጥመና’ዩ ዝገብር። - Joan of Arc
እንተደኣ ሰብኣይ ብሰበይቲ ዝፍቀር ነገር ዘይብሉ ኮይኑ፡ እቲ ጸገም ናይታ ሰበይቲ ዘይኮነ ናይቲ ሰብኣይ’ዩ። -W.Somerset Maugham
ነብሲ ወከፍ ጓለንስተይቲ እትጽሕፎም ቃላት ንታሪኽ ዓለምና ይቕይርን ንወግዓዊ ትርጉም ይእርምን። - Carolyn See
ዝኾነት ጓለንስተይቲ ንኣደኡ ዝጸልእ ሰብኣይ ክትምርዖ ከምዘይብላ ኣጸቢቐ’የ ዝፈልጥ። - Martha Gellhorn
ዝኾነት ጓለንስተይቲ ንገዛእ ኣካላታ ክትቆጻጸር ዘይትኽእል እንተደኣኮይና ነጻ’የ ክትብል የብላን። - Margaret Sanger


text:
ንመጓሰ ውሉደ ክህነት ንምጥንካር ቀዳማይ ክፋል ሥልጠና ውሉደ- ክህነት ይወሃብ ኣሎ!
ንጕስነት ውሉደ ክህነት ንምጥንካርን ሓድነትን ውሕደትን ውሉደ ክህነት ንምፍጣር ንኵሎም ውሉደ ክህነት ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ን15 መዓልታት ዝወስድ ሥልጠና ብዕለት 12 የካቲት 2010 ዓ.ም. (19 የካቲት 2018 ዓ.ም.ፈ) ኣብ ኣዳራሽ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኣሥመራ ብቡራኬ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ተጀሚሩ።
እዚ ሥልጠና እዚ ብጸሎት ምስ ተጀመረ፡ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ እዚ ኣብ ጊዜኡን ንጥቅምን ረብሓን ቤተ ክርስቲያን ዝወሃብ ዘሎ ትምህርቲ ብትግሃት ክንመሃሮ ኣሎና፣ ንዝተመሃርናዮ ድማ ብግቡእ ኣብ ጕስነት ምእመናን ከነውዕሎ ሓደራ ብምባል ኣባታዊ ምኽሪ ሂቦም። ብምቕጻል መሪጌታ ስምዖን በየነ ጸሓፊ ክፍሊ ስብከተ ወንጌል ብዛዕባ ዕላማን ትኅዝቶን ናይቲ ሥልጠና ሓፂር መግለጺ ሂቦም።
እዚ ሥልጠና እዚ ብማእከልነት ቅዱስ ሲኖዶስ ብውሕደት መንፈሳውያን ክፍልታት መንበረ ፓትርያርክ ዝተዳለወ ኮይኑ እምነትን ሥርዓተ ኣምልኾን፡ ፭ቱ ኣዕማደ ምሥጢር፡ ፯ቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን፡ ሥርዓተ መጓሰ - ሥርዓተ ኖላዊን . . . ዘጠቓልል ትምህርቲ እዩ።
ዕላመ እዚ ሥልጠና እዚ ሓድነትን ውሕደትን ውሉደ ክህነትን ቤተ ክርስቲያንን ምፍጣር፣ ምሉእ መንፈሳዊ ስንቂ ዝዓጠቐ ኖላዊ ከምዝህሉ ምግባር፣ ንርእሱ ተማሂሩ ንኻልኦት ምእመናንን ምእመናትን ዝምህርን ብግቡእ ዝጓስን ካብ መንጠልቲ ተዃሉ መናፍቓን ዝከላከል ውሉደ ክህነት ምምልማል እዩ።
ከም ዝፍለጥ ቅድሚ ሕጂ ከምዚ ዓይነት ሥልጠና ን5 ወከልቲ ወሉዳ ከህነት ኣብያተ ክርስቲያንናት ኣሥመራ ከምኡ'ዉን ኣብ ክልተ ንኡሳን ሃገረ ስብከት ማእከል በሪኽን ሰረጀቓን ተዋሂቡ ነይሩ እዩ።


text:
ኣብ መዛዘሚ ቀዳማይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ኮንና ዝሓለፉ ዓመታት ፍፃመታት ልምዓት ምንቅስቓስ እንትንርኢ ንካልኣይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ስራሕቲ ዓቕምን ልምድን ዘጥረናሉ እዋናት ነይሩ ንምባል ይከኣል። ኣብ ዝሓለፉ
ዓርሶም ክኢሎም ክትንፍሱ ዘይኽእሉ ብፅኑዕ ዝሓመሙ ሰባት ዝሕገዝሉ ክፍሊ
ኣርባዕተ ዓመት ትግበራ ናይቲ ትልሚ ውፅኢታዊ ስራሕቲ ልምዓት ነይሮም ካብ ዝብሃሉ ዓውድታት ልምዓት ዘፈር ስራሕቲ ጥዕና ሓደ እዩ። ንዕብየት ማሕበረ ቑጠባ ሓንቲ ሃገር ጥዕና ሕብረተሰብ ወሳኒ ምዃኑ ስለዝእመን ሃገርና ኢትዮጵያ ኣብ ምልክልኻል ማእኸል ዝገበረ ፖሊሲ ጥዕና እናተግበረት ልዕሊ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ፀኒሓ ድሕንነቱ ዝሓለወ ዜጋ ኣብ ምፍጣር ርኡይ ለውጢ ተመዝጊቡ እዩ። እዚ ለውጢ ድማ ብህንፀት ሰራዊት ልምዓት ኣቢሉ ዝመፀ ዝርአን ዝጭበጥን ኮይኑ በቢደረጅኡ ዘሎ መሓውር ፈፃሚ ኣካል ኣብ ኣተሓሳስባ፣ ክእለትን ቀረብ ናውትን፣ ኣብ ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ኣትኵሩ ብምስራሕ ዝተረኸበ እውን እዩ።
ሳላ እቲ ህዝባዊ ቓልስናን ዝተኸፈለ መስዋእትነትን ሎሚ ኣብ ትግራይ ልዕሊ 664 ኬላ ጥዕና፣ 224 ጣብያ ጥዕና ልዕሊ 16 ሆስፒታላት ንህዝቢ ኣገልግሎት እናሃባ ይርከባ። እዘን ትካላት ጥዕና ካብ እዋን ናብ እዋን ዓቕመን እናዕበያ ሕብረተሰብና ካብ ዝተፈላለየ ሕማማት ንምክልኻል ይኹን ንምፍዋስ ርኡይ ግደ የበርክታ ኣለዋ። ካብዚአን ሓደ ከተማ መቐለ ዝርከብ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር እዩ።
ካብ ሽዱሽተ ዓመት ዘይበልፅ ዕድመ ዘለዎ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ብደረጃ ሃገር ዘመናዊ ናውቲ ሕክምናን ሰብ ሞያን ብምሓዝ ካልኣይ ብርኪ ዓብይ ሆስፒታል ተባሂሉ ክስራዕ ክኢሉ እዩ። ሆስፒታል ዓይደር ንሕብረተሰብ ብርክት ንዝበሉ ዓይነት ሕማማት ግልጋሎት ሕክምናን ምርመራን ይህብ።
ካብቶም ዓይነታት ግልጋሎት ሃንደበታዊ ሕክምና፣ ምርመራን ሕክምናን፣ ብፅኑዕ ዝሓመሙ ናፅላታትን /ገና ምስ ተወለዱ ዝሕከሙ/ ህፃናትን ዘመናዊ መጥባሕቲ ዓፅሚ፣ ሕክምና ልቢ፣ ምምርማርን ሕክምናን ነርቭ፣ ሓፀባ ኩላሊት፣ ምምማይን ሕክምናን ካንሰር በሪ ማህፀን፣ ምርመራን ሕክምናን ቆርበትን ልዕሊ ክሳድን ካልኦትን ግልጋሎት ይህብ። እዚ ሆስፒታል ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ዝተዓጠቐ ኮይኑ ብፍላይ ዓርሶም ክኢሎም ክትንፍሱ ዘይኽእሉ ሰባት ብዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ዝሕገዝሉ ማሽን ክውንን ክኢሉ ኣሎ። ብሕማም ኩላሊት ዝሓመመ ሓደ ወገን ኩላሊቱ ሙሉእ ብሙሉእ ስርሑ ጠጠው ከብል እንተሎ ንዕኡ ተኪኡ ዝሰርሕ ወይ ዝሕግዝ “ኤም ኣር ኣይ” ዝተበሃለ መመርመሪ ናውቲ ሕክምና ኣብ ሃገርና ኣብ ውሑዳት ትካላት ጥዕና ዘሎ ኮይኑ ልዕሊ 44 ሚልየን ወፃኢ ዝተገበሮ ናውቲ ሕክምና እዚ ሪፈራል ሆስፒታል ወኒኑ እዩ።
ፀገም ሕፅረት ፅሩይ ማይ ንምቕራፍ ብልዕሊ ብር 10 ሚልዮን ክፍሊ መፃረዪ ማይ ኣብ ቀፅሪ እቲ ሆስፒታል ኳዕቲ ጉድጓድ ማይ ተኻይዱ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ቅድም ኢሉ ፅሬት ዘለዎ ሕክምና ኦክስጅን /መተንፈሲ ኣየር/ ንምርካብ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ኦክስጅን ስሊንደር ክመፅእ ይግበር ዝነበረ ኮይኑ ኦክስጅን ግዘ ዘይህብ ብምዃኑ ነዚ ሕፅረት ንምቕራፍ ኦክስጅን መምረቲ ኣብዚ ንኽግበር ፃዕሪ ተገይሩ እዩ። እዚ 18 ሚልየን ብር ወፃኢ ዝተገበሮ ምምንጫው ኦክስጅን ካብ ባዕሉ ሓሊፉ ንኻልኦት ትካላት ጥዕና ክልልና ግልጋሎት ንምሃብ እውን ኣብ ምስራሕ ይርከብ።
ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ልዕሊ 500 መደቀሲ ሕሙማት ዓራት፣ ልዕሊ 56 ፍሉያት /ስፔሻሊስት/ ደኳትር ሓካይም ከምኡ እውን ዝተፈላለየ ኣገልግሎት ዝህቡ ልዕሊ 1700 ሰራሕተኛታት ሓቚፉ ኣብ ትግራይን ጎረባብቲ ክልላትን /ዓፋርን ኣምሓራን/ ሓዊሱ ንሸሞንተ ሚልዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ኣገልግሎት እናሃበ ይርከብ። እዚ ኮይኑ እዚ ሰፊሕ ዕማም ዝሓዘ ገዚፍ ሆስፒታል ብተጠቃሚ ሕብረተሰብ ዝወሃቦ ሽም ብዙሕ ዘሐጉስ ኣይነበረን። እዚ ብምዃኑ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር “ኣብ ኣወሃህባ ኣገልግሎት ዘሎ ዘይምዕጋብ መንቀሊኡ እንታይ እዩ?” ኢሉ ንምፍታሽ ምስ ሕብረተሰብ ኣብ ዓመት ሰለስተ ግዘ ንምዝታይ ትልሚ ብምውፃእ ዛጊድ ምስ ዝተፈላለዩ ክፋል ሕብረተሰብ ተራኺቡ እሂን ምሂን ተበሃሂሉ ፀገሙ ንውሽጡ ሪኡ መፍትሕታት እናወሰደ ፀኒሑ እዩ። ሕዚ እውን ኣብ ወርሒ ግንቦት 2007 ዓ/ም “ቀዳማይ ዙር 2ይ ህዝባዊ ዋዕላ ዓይደር ሪፈራል ሆስፒታል” ብዝብል ኣብ ከተማ መቐለ ተመሳሳሊ ዘተ ንኻልኣይ ጊዘ ኣካይዱ ኣሎ።
ኣብ መእተዊ እቲ ዘተ ዘረባ ዘስምዑ ዲን ኮሌጅ ጥዕና ሳይንስ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዶ/ር ለኮ ኣብርሃም “እዚ ኣኼባ ንዓና ኣዝዩ ጠቓምን ዓብይን እዩ። ምኽንያቱ ʽንሕና እንታይ ኢና ንሰርሕ ዘለና? ሕብረተሰብና ሕፅረትናን ጥንካረታትናን ከመይ እዩ ዝሪኦን እንታይ ከ ርኢቶ ኣለዎን? ዝብል ትኽክለኛ መስታወት ኮይኑ ከንፀባርቐልና ኢልና ኢና ንኣምን። ብፍላይ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት እቲ ሆስፒታል ንዓኹም ዝረኣዩኹም ንዓና ዘይረኣዩ ጉዳያት ብግልፂ ናብቲ መድረኽ ክተውፅእዎም ንሕና ድማ ወሲድና ኣመሓይሽና ቀፃሊ ዓመት ዝሓሸ ግልጋሎት ንሕብረተሰብ ክንህብ ከምትገብሩና ርግፀኛ እየ” ኢሎም።
ቅድሚ እቲ ዘተ ፀብፃብ ኣፈፃፅማ ስራሕ ትሸዓተ ወርሒ ዘቕረቡ ተወካሊ ሜዲካል ዳይሬክተር ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ዶክተር ኣረጋዊ ካሳ ዕላማ እቲ መድረኽ ዘተ እንትገልፁ፤ “እዚ ንመበል ካልኣይ ግዜ እነካይዶ ዘተ ቀንዲ ዕላምኡ እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ዘለዎ ኣረኣእያ ንምቕራፍ እዩ። ከምኡ ድማ በዓል ዋና እቲ ሆስፒታል ባዕሉ ሕብረተሰብ ምዃኑ ንምርዳእ እዩ። ቅድም ኢሉ ኣብ ዘዳለናዮ ዘተ ኣብ ኣወሃህባ ኣገልግሎት ዝነበሩና ክፍተታት ህዝቢ ብዝሃበና ሓበሬታ ከም ገዛ ዕዮ ወሲድና ኣብ ምምሕያሽ ኢና ንርከብ” ኢሎም።
ኣብዚ ዝሓዝናዮ ዓመት ንሰብ ሞያን ንካልኦት ሰራሕተኛታትን እቲ ትካል ዓቕሚ መዕበይ ስልጠናታት ዝተውሃቡ እንትኾኑ ብፍላይ ኣብ ኣተሓሕዛን ኣቀራርባን ተገልገልቲ ዝነበሩ ክፍተታት ንምቕራፍ መንፈስ መገልገላይነት ዝውንን ኣረኣእያ ንክዓስል ፃዕሪ ከምዝተገበረ ዶክተር ኣረጋዊ ሓቢሮም እዮም።
ብመሰረት እዚ ግልጋሎት ሃንደበታዊ ሕክምና /ሃንደበታዊ ሓደጋታት ኩሉ ሓዊሱ/ ዓሚ ኣብ ተመሳሳሊ ወቕቲ ንልዕሊ 9546 ተጠቀምቲ ግልጋሎት እንትህብ ኣብዚ ዓመት እዚ ድማ ን10811 ተጠቀምቲ /ልዕሊ 13 ሚእታዊ ወሰኽ ኣሪኡ/ ኣገልግሎት ሂቡ እዩ። ግልጋሎት ተመሳሰልቲ ሕሙማት ዓሚ 61 ሽሕ ተገልገልቲ ዝነበሩ እንትኾኑ ኣብዚ እዋን ግና ናብ 78 ሽሕ ተገልገልቲ ከምዘለውን እዚ ከዓ ብ28 ሚእታዊ ወሰኽ ምርኣዩን ካብቲ ዝቐረበ መረዳእታ ምግንዛብ ይከኣል። ግልጋሎት ደቂስካ ሕክምና ዓሚ ልዕሊ ሸውዓተ ሽሕ ነይሮም፤ ኣብዚ ዓመት ግና ኣስታት 9 ሽሕ ማለት እውን 21 ሚእታዊ ወሰኽ ብምርኣይ ደቂሶም ዝሕከሙ ሕሙማት ኣለው።
ሓፈሻዊ መጥባሕቲ ወይ ከዓ ከቢድ መጥባሕቲ ዝበሃሉ ዓሚ ኣብ ተመሳሳሊ ወቕቲ ኣብ 1178 ሰባት መጥባሕቲ ከምዝተገበረ፤ ሎሚ ዓመት 1563 ከቢድ መጥባሕቲ ከም ዝተኻየደ ተሓቢሩ እዩ። እዚ ድማ ካብ ዓሚ ብ33 ሚእታዊ ወሰኽ ኣሪእዩ ኣሎ። ምስዚ ተዛሚዱ ዝረአ መጥባሕቲ ማህፀን ኮይኑ ዓሚ 184 ዝነበረ እንትኸውን ሎሚ ናብ 215 ክብ ክብል ክኢሉ። እዚ እውን እንተኾነ ብ17 ሚእታዊ ወሰኽ ኣሪኡ። ብመጥባሕቲ ዝተዋለዳ ዓሚ 289 ኣዴታት እንትኾና ሎሚ ድማ 440 ኣዴታት እየን። እዚ ድማ ናይቲ ሆስፒታል ኣወሃህባ ኣገልግሎት ምስፋሕ ዘመላኽት እዩ።
ብኻሊእ ገፅ ኣብዚ ሆስፒታል ብፍሉይ ብትኹረት ዝተሰርሑ ተባሂሉ ዝሕሰብ ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታት ኣመልኪቱ ዘሎ ኩነታት እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ትሸዓተ ወርሒ ብከቢድ መጥባሕቲ 440 ኣዴታት ተዋሊደን እየን። ብምኽንያት ሕርስን ጥንስን ድማ ሽዱሽተ ኣዴታት ህይወተን ስኢነን እየን። እዘን ኣዴታት መብዛሕተአን ናብቲ ሆስፒታል እንትመፃ ብምኽንያት ዘንጊዐን ምምፀአን ህይወትን ምድሓን ዘይተኸኣለ ምዃኑ መብርሂ ቀሪቡሉ እዩ። እዚ ምዝንጋዕ ንምውጋድ ድማ ቀልጢፍካ ሪፈር ምባል ክዓቢ ከምዘለዎ ብወገን ሰብ ሞያ ተሓቢሩ እዩ። ምስዚ ተኣሳሲሩ ሞት ህፃናት ዝምልከት ኣብዚ ዓመት 28 ህፃውንቲ ዝሞቱ እንትኾኑ መብዛሕቲኦም ትሕቲ ግዚኦም /ኣብ ሽዱሽተን ሸውዓተን ኣዋርሕ/ ዝተወለዱ ዘበገሶ ምዃኑ ተገሊፁ እዩ።
ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ካብ ዞባታትን ወረዳታትን ዝርከቡ ትካላት ጥዕና ዝመፁ ተሓከምቲ ግልጋሎት ዝህብ ኮይኑ ሃንደበታዊ ምስ ሕክምና ተዛሚዱ ነፃ ሕክምና ዝብል ወረቐት ሒዞም ዝመፁ ተሓከምቲ ብምቕባል ልዕሊ 3 ሚልየን ብር ዝግመት ተገልጋሊ ብነፃ ሓኪሙ እዩ። መጥባሕቲ ዓፅሚ ድማ ዓሚ ኣብ 9 ወርሒ 332 ዝነበረ እንትኸውን ሎሚ ናብ 359 ሓፍ ኢሉ እዩ።
ምስዚ ጎና ጎኒ ምስ ሕፅረት ዓቕሚ ተዛሚዱ ብወፍሪ ክስርሑ ዘይኽእሉ ብምትሕብባር ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ምስ ክኢላታት ወፃኢ ሰናይ ርክብ ብምፍጣር ብመልክዕ ሓገዝ ብምትሕብባር ዝተሰርሑ ስራሕቲ ኣለው። ከም ኣብነት ንኣስታት 1200 ፀገም ምስማዕ ዝነበሮም ወገናት ናውቲ መስምዒ ክዕደሉ ብምግባር ፀገሞም ክቃለል ዝትገበረ እንትኸውን ንልዕሊ 700 ሰባት ድማ ሕክምና እዝኒ ተገይርሎም።
ብተወሳኺ ካብ ኣሜሪካ ብዝመፁ ገበርቲ ሰናይ ሰብ ሞያ ልዕሊ 706 ንዝኾኑ ወገናት ሕክምና ስኒ ዝተለገሰ እንትኸውን ካብ ስፔይን ብዝመፁ ሰብ ሞያ ን12 ህፃውንቲ መጥባሕቲ ልቢ ከምዝገበሩን ንልዕሊ 40 ተሓከምቲ ድማ ቆርበት ሕክምና ከምዝተውሃቡን ተሓቢሩ እዩ።
ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ከም ዓብይ ፀገም ኢሉ ዝሪኦን ሕዚ እውን ቀትሪ ምስ ለይቲ ክፈትሖ ዝፅዕረሉ ዘሎን ሕብረተሰብ ዘለዎ ዕግበት ምምላእ እዩ። ዋላ እኳ ብርክት ዝበለ ተገልጋሊ ናብ እወንታዊ ምርድዳእ እናመፀ እንተኾነ ዝተጋገየ ኣረዳድኣ ዘለዎ ክፋል ሕብረተሰብ ድማ ኣሎ። ነዚ ቀንዲ ከም መፍትሒ ዝውሰድ ዘሎ ኣብ ዓመት ሰለስተ ግዜ ምስ ሕብረተሰብ ብምርኻብ ብዝታይ ዝረኣዩ ክፍተታት ምዕራይን ኣብ ሕብረተሰብ እውን ዝተመሓየሸ ግንዛበ ምፍጣርን እዮም። ኣብ እዋን እቲ ዘተ ካብቲ ሕብረተሰብ ዝተልዓሉ ሕቶታት እንታይ እዮም ነይሮም? ንዝብል ንገሊኦም ከምዝስዕብ ኣዋዲድናዮም ኣለና።
ዝሓመመ ሰብ ናብ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ኣትዩ ኣይወፅን፣ /ይመውት እዩ ንምባል/ ዝብሉ ኣዘራርባታት ይስምዑ እዮም እሞ እዚ ከመይ ኢኹም ትርኢዎ? ዝብል ሓደ ሕቶ እዩ። ብተወሳኺ ዝኾነ ዝሓመመ ሰብ ኣብ ክንዲ ብበዓል ሞያን ተሞክሮ ዘለዎ ክኢላን ክሕከም ብተምሃሮ ስለዝሕከም ተገልጋሊ መለማመዲ ትገብርዎ ኢኹም?፣ ግልጋሎት ክህብ ዝተቐመጠ ዶክተር ኣብ ሰዓቱ ኣትዩ ንዝሓመሙ ግቡእ ክትትል ኣይገብርን፣ ኣፋውስ ኣብቲ ትካል ኣይርከብን እኳዳኣስ ኣብ ውልቀ ቤት መድሓኒት ግዝኡ ኢና ንበሃል፣ ኣብቲ ሆስፒታል ዘሎ ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ግቡእ ኣጠቓቕማ ክኢላታት የብሉን፣ ነቲ ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና እንትንጥቀመሎም ኣዝዩ ክባር ዋጋ ንሕተት ኢና ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታት ተላዒሎም እዮም። ግልጋሎት ካብ ምሃብ ወፃኢ ድማ ካብ ተወከልቲ ክፍለ ከተማ ዓይደር ዝተለዓለ ሕቶ ናይቲ ሆስፒታል ርስሓት ፈሳሲ ተደጋጋሚ ቱቦታት እናፈንደአ ነቲ ከባቢ ነባሪ ንጨናን ዝኸፈአ ሕማምን የሳጥሐና እዩ እሞ እዚ ተደጋጋሚ ኣልዒልና ምላሽ ክወሃበና ኣይከኣለን ዝብል ነይሩ።
ነዞም ልዕል ኢሎም ዝተልዓሉ ሕቶታት ኣብቲ ዘተ ምላሽ ተዋሂቡዎም እዩ። ዝምልከቶም ኣካላት ነዚ መሰረት ገይሮም ዝሃብዎ ምላሽ ኣብ ቀፃሊ ሕታም ሒዝና ክንቀርብ ኢና።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ትሕትና
ትሕትና ብመንጽር ብሂል አበው እንታይ ትመስል፤
ሓደ እዋን ሓደ ቅዱስ ኣቦ፡ “እታ ዝዓበየት ጸጋ እንታይ እያ፤” ኢሎም ምስ ሓተትዎ፡ “ትዕቢት፡ ንብዙሓት መላእክት ካብ ሰማይ ስለዘውደቐቶም ካብተን ዝዓበያ ሓጢኣት ትቑጸር። ብኣንጻራ ድማ ሓቀኛ ትሕትና ዓባይ ውህበት ጸጋታት እግዚአብሔር ምዃና ንሰብ ካብ መዓሙቕ ሕስረት ናብቲ ዝለዓለ ሰማያዊ ክብሪ ክብ ተብሎ። ኣብ ቅዱስ ቃሉ፡  > (ማቴ 5፡3) ከምዝተባህለ ዘይሓልፍ ሰማያዊ ኣኽሊል ዝወርሱ እዞም ትሑታት እዮም።
ሓደ ኣቦ ከም ዝበሎ፡ ንክርስቲያን ብደገ ክርአ ዝኽእል መንነቱ ዝገልጽ፡ ማዕተቡ ወይ ጸይሩዎ ዘሎ መስቀል እዩ። እቲ ደጋዊ ዘይኮነ ብውሽጢ ዝስለሞ ወይ ዝጾሮ ሕላገት ድማ ትሕትና እዩ።
ከምኡ’ውን አበው ከም ዝበሎ፡ “ትሕትና ናይ ህይወት ተኽሊ እያ። ካብ ፍረኣ ዝበልዕ ድማ ኣይመውትን እዩ”።
ትሕትና ብጸጋታት ዝሰብሐት መሬት ትመሰል፡ እንተ ጠፊአት ከኣ ናብ ህልቂት ትመርሕ።
ቅዱስ ኣጋሶን፡ “ኣኽሊል ሓደ መንኮስ ትሕትንኡ እዩ” ። ይብሉ።
ቅዱስ ኣጋሶን፡ “ኣኽሊል ሓደ መንኮስ ትሕትንኡ እዩ” ። ይብሉ።
ኣባ ሙሴ ጸሊም ብዛዕባ ትሕትና ክዛረብ ከሎ፡ “ትሕትና ነፍሲ መሰረት ኩሉ ጸጋታት እያ። ትዕቢት ከኣ ሱር ኩሉ እከይ እያ”።
ብዛዕባ ትሕትና ሓደ መነኰስ ኣቦ ምስ ተሓቱ፡ “ትሕትና ኣምላኻዊ ህያብ እያ፡ መንገዳ ንሥጋ የድክም፡ ንነፍስኻ'ውን ሓጢኣተኛ ምዃና ተኣሚና ብምድላው፣ ድሕሪ ኩሉ ሰብ ንኽትሥራዕ ትሕግዘካ።” ሓደ ትቕብል ኣቢሉ፡ “እሞ ከመይ ገይረ እየ ንነፍሰይ ድሕሪ ኹሉ ክሠርዓ ዝኽእል፤ እዞም ቅዱስ ኣቦ ከምዚ ክብሉ መለሱ፡ “ኣበር ሓውካ ዘይኮነ ኣበርካን ሓጢኣትካን ብምርኣይ፡ ኩሉ ግዜ ሓጢኣትካ ንኽድምሰሰልካ ናብ እግዚአብሔር ምልማን”።
ቅዱስ ባኹምዮስ‘ውን “ሓደ ሓወይ ክሓተኒ ከሎ፡ “ክንጥቐመሉ ንኽእል ተመኩሮ ንገረና” ምስ በለኒ፡ ከምዚ ክብል መለስኩሉ ፡ “ካባይ ሓጥእ ተመኩሮታት ኣይጠቕመካን እዩ። ደስ ዘብል ነገር ግና ክነግረካ፡ ትሑት ልብን ንጽህና ነፍስን ዘለዎ ሰብ እንተረኸብካ እዚ ዓቢ እዩ። ምኽንያቱ ብኡ ኣቢልካ ነቲ ዘይረአ ኣምላኽ ትርእዮ። ካብ ክልቲኦም ኣየናይ ይበልጽ ኢልካ ግና ኣይትሕተት።”
ቅዱስ ኣርሳንዮስ ከም ዝበሎ፡ ሓደ እዋን ሓደ መነኮሰ እናኣስተንተነ ከሎ ሓደ ቃል መጾ፡ “ንኺድ ግብሪ ደቂ ሰባት ከርእየካ” ንደገ ምስ ወጸ ሓደ ሰብኣይ ዕንጨይቲ ቆሪጹ ክሰከሞ ምስ በለ ይኸብዶ። ነቲ ከቢዱ ዘሎ ሰኸም ክንዲ ዘጉድል መሊሱ ካልእ ዕንጨይቲ ይቖርጽ። ከምዚ እናገበረ ከኣ ነቲ ሰኸም መሊሱ የኽብዶ። እቲ አቦ ካብቲ ዝነበሮ ቅሩብ ምስ ተበገሰ፡ ካልእ ኣብ ልዕሊ ዒላ ጠጠው ዝበለ ሰብኣይ ረኣየ። እዚ ኸኣ ካብቲ ዒላ ማይ ይቀድሕ’ሞ እቲ ሒዙዎ ዝነበረ ዕትሮ ቀዳድ ስለዝነበረ እቲ ማይ እንደገና ናብቲ ዒላ ይምለስ ነበረ። ካብኡ ምስ ከደ ከኣ ክልተ ፈረሰኛታት ዓንዲ ብኽልተ ጫፉ ዝተሰከሙ ረኣየ። እዞም ክልተ ፈረሰኛታት ብኣፍደገ ናይታ ከተማ ክኣትው ስለዝነበሮም እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ከሕልፎ ኣበየ። ስለዚ ኣብ ኣፍደገ ናይታ ከተማ ሓደሩ። ብድሕሪኡ እቲ ድምጺ ከምዚ ክብል ባህርያት ናይቶም ሰባት ክገልጽ ጀመረ። “እዞም ፈረሰኛታት ተሰከምቲ ቀንዴል ክርስቶስ እዮም ነይሮም። ሰኣን ትሕትንኦም ግና ናብ ዕረፍቲ ኣምላኾም ክኣትው ኣይከኣሉን። ዕንጨይቲ ዝቆርጽ ዝነበረ ድማ ኣብ ዓለም ብዙሕ ሓጢኣት ዝገብር ዝነበረ ሰብ እዩ። ኣብ ክንዲ ተናሲሑ ሓጢኣቱ ዝድምስስ መሊሱ ሓጢኣት ይውስኽ። እቲ መውዳእታ ኣብ ልዕሊ ዒላ ማይ ዝቀድሕ ዝነበረ ድማ ጽድቒ ብሓጢኣት ሰባት ዝሰርሕ ሰብ እዩ። ኩሉ ስርሑ ብስንኪ ዘይቅኑዕ ግበሩ ይጠፍእ። ስለዚ ሰብ ኣብ ዝሰርሖ ጥንቁቕ ክኸውን ይግባእ ምኽንያቱ ዕዮኡ ንድኻም ከይከውን።”
ቅዱስ ባኹምዮስ፡ “ኣብ ኩሉ ትሑት ኩን፡ ጥበብ እንተመለኣካ’ውን ድሕሪ ኹሉ ተዛረብ፡ ምኽንያቱ ኣብ መወዳእታ ቅኑዕ መደምደምታ ክትገብረሉ ኢኻ” ።
ቅዱስ ኣውራስዮስ፡ “ብሑቕ ኣብ ደንደስ ባሕሪ እንተተቀመጠ ንሓደ መዓልቲ ኣይጸንሕን። ኣብ ሓዊ ዝተሰንከተ ግና ከም እምኒ ኮፍ ይብል። ከምኡ’ውን ኩሉ ሰብ ብፈሪሃ እግዚኣብሔር እንተዘይመሊኡን እንተዘይተሰንኪቱን ኣይጸንዕን።”
ሓደ ካብ አበው ከምዚ በሉ ፡ “ኣብ ፍሉጥ ቦታ ኣይትቀመጥ፡ ምስ ስሙይ ወይ ውሩይ ሰብ ኮፍ ኣይትበል” ።
ሓደ ካህን ከምዚ በሉ ፡ “ንእሽቶ ብዕደመ ኣብ መንጐ ዓበይቲ ቃል ዝዛረብ ከምቲ ዝተቃጸለ እምኒ ናብ ቤት ሓው ዝድርቢ ይመስል።”
ኣብ ሓደ ጉባኤ ቅዱስ ኣባ ኣውቃረዮጥስ ተዛሪቡ ምስ ወደአ፡ ሓደ ትቕብል ኣቢሉ፡ “ኣቦና ኣይትሓዙለይ እምበር ኣብ ቦታኹም እንተዝኸውን ፓትርያርክ ወይ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ሓላፊ ምዀንኩ ነይረ። ናትኩም ግና እንድዒ ፍሉይ እዩ”። ቅዱስ ኣባ ኣውቃረዮጥስ ርእሱ እናተገረመ ብምንቕናቕ ከምዚ ኢሉ መለሰ፡ “ብሓቂ፡ ሓንሳብ እየ ተዛሪበ፡ ፍቓድ ኣምላኽ ኮይኑ ድማ ካልእ ኣይውስኽን።”
ትሕትና ብኸመይ፤
ኣባ ሙሴ ጸሊም፡ “ኣብ ኩሉ ነገርን ስራሕን ንትሕትና ንተዓጠቃ” ።
ኣባ ኣጋሶን፡ “በረከት ትሕትና ዓቢ እዩ፡ ምውዳቕ ዕቡይ ግና ዝዓበየ እዩ። ስለዚ ንትሕትና እንተለቢስኩማ ፍጹም ኣይክትወድቁን ኢኹም” ።
ኣባ በኻምዮስ፡
- “መንገዲ ትሕትና ተኸተል፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ሰነፍ ዝኾነ ትሑት ኣይፈቱን እዩ። ዕቡይ ክወድቕ ከሎ ምውዳቁ ዘስካሕክሕ እዩ። ስለዚ ንጸላእትኻ ከተሕፍር ትዕቢት ግደፍ። ትሕትና ክትወሃበካ ለምን ጥንቁቕ ድማ ኩን።”
- “ካብ ትዕቢት ልቢ ተጠንቀቕ ምኽንያቱ ሰሪ እከይ እያ።”
- “ርእስኻ ኣትሕት ዓይንኻ ድማ ኣብ መሬት ይጠምት። ብውሽጢ መዓሙቕ ልብኻ ትሕትና ድለ፡ ኣብ ውሽጥኻ ንዘሎ ትዕቢት ቅተል።”
- “ናብ ፈሪሃ እግዚአብሔር ተጸጋዕ፡ ኣብ ኩሉ ዘመን ህይወትካ ሕጉስ ክትከውን፡ መሠረት ሓጐስ ድማ ትሕትና ስለዝኾነት ትሑት ኩን። ኣምላኽ ንኽሕልወካን ሓይሊ ንኽህበካን ንትሕትና ልበሳ። ምኽንያቱ ኣዒንቱ ናብ ትሑታት ልቢ ስለዝጥምታ።”
- “ምእዙዝ ኩን፡ እግዚአብሔር ዓይነ ልቦናኻ ከብርሃልካ፡ ፍልጠት ክውስኸካ፡ ጥበብ’ውን ክመልኣካ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ጽሑፍ፡ “ንትሑታት ብፍርዲ ኺመርሖም፡ ንትሑታትውን መገዱ ኼስተምህሮም እዩ” (መዝ 25፡9) ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክትቀውም ትኽእል ኣብ ኩሉ ስራሕካ ድማ ሰላም ክህበካ እዩ።”
ሓደ ካህን ኣቦ ከምዚ በሉ፡ “ትሕትና ዘይብሉ ሰብ ሰይጣን ንምንታይ ኢሉ ክመጾ”። ኣምላኽ ኣብ ውሽጥና ክነብር እንተኾይኑ ብዘይትሕትናን ብዙሕ ድኻምን ጸሎትን ኣይርከብን። ከምቲ ምድሪ ብዘይመከላኸሊ ንታሕቲ ክትወድቕ ዘይትኽእል ትሑት ድማ ፍጹም ኣይወድቕን።
ትሕትና እንታይ እያ ምስተባህለ፡
“ሕማቕ ንዝገበረካ ይቕረ ምባል፡ ኣብ ኩሉ ድማ ዘይምዝራብ”
ሓደ አበው ካህን ከምዚ በሉ፡ “ናብ ምሕረት እትእቱ ማዕጾ ትሕትና እያ። ብዙሓት ኣቦታትና’ውን በዛ ማዕጾ ንመንግሥቲ ሰማያት ኣትዮም እዮም”።
ሓደ ኣቦ ብዛዕባ ፍጹምነት መነኰስ ምስ ተሓተ ከምዚ ክብል መለሰ፡ “ትሕትና ዘለዎ ሰብ ናብ ፍጹምነት ይበቅዕ” ።
ሓደ ሓውና ንኣበ ነፍሱ ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፡ “ዕረፍቲ ባሕታዊ እንታይ እዩ፤” ። መልሲ፡ “ትሕትና እዩ፡ ምኽንያቱ ብዘይ ትሕትና ዕረፍቲ የለን። ብመንጽር ትሕት ምባሉ ናብ ዝለዓለ ቅድስና ይበጽሕ።” ቅጽል ኣቢሉ፡ “ቅድስና’ኸ ብኸመይ ትርከብ፤” መልሲ፡ “እታ ነፍሲ ድኽመታታ ፈሊጣ ምስ ተስተኻኽሎ ቅድስና ኣብ’ዚ ይጅምር” ።
ትሕትና ናብ መዓሙቕ ሲኦል‘ኳ እንተወረደት ናብ ሰማያት ክብ ክትብል እያ፡ ትዕቢት ግና ናብ ጥርዚ ሰማያት እንተበጽሐት ናብ ዲቕ ዝበለ ጸልማት ሲኦል ክትወርድ እያ።
ቅዱስ ኣውራንዮስ፡ “ኩሉ ግዜ ንነፍስኻ ትሕትና ዓድገላ፡ ፈሪሃ እግዚአብሔር ዝርኣላ፡ ንቕሓት ጸሎት ኣዘውትረላ፡ መግቢ ሥጋ ኣውሕደላ”።
ቅድስት ቱዶራ፡ “ብዝሒ ጸሎት ወይ ጾም ከምቲ ትሕትና ትገብሮ ኣይገብራን እየን። ምኽንያቱ ሓደ ቅዱስ ኣቦ ኣጋንንቲ ዘውጽእ ዝነበረ ብምንታይ ኢኻ ተውጽኦም፡ ብጾም ድዩ፤ እቶም ኣጋንንቲ፡ “ፍጹም ኣይንበልዕን ኢና” ይብሉ። ብብዝሒ ምንቓሕ ኣብ ጸሎት ድዩ፤ “ድቃስ ዝበሃል የብልናን” ይብሉ። ንዓለም ራሕሪሕካ ብምግዳፍ ድዩ፤ “መንበሪና በረኻታትን በዓትታትን” ይብሉ። ብምንታይ ደኣ ትወጹ ምስ በሎም ከኣ “ካብ ትሕትና ንላዕሊ ዘቖጥዓና የለን ኢሎም መለሱ። ስለዚ ትሕትና ንሓይሊ ኣጋንንቲ ተድክም እያ።”
ዕንጸይቲ (ጣውላ) ነሕድሕዱ ከምቲ ዝኾነ ብዘይምስማር ዘይለግብ፡ ከምኡ ድማ ብዘይ ትሕትና ድሕነት ኣይትርከብን።
መንፈሳዊ ዕብየት ኣብ ውሽጢ ትሕትና ምስ ንዓቢ ዝበለጸ ዝግለጽ።
ማክሲሞስ፡ “ትሕትና ኣጽኒዑ ዝሓዘ ኩሉ ጸጋታት ኣጽኒዑ ዝሕዝ እዩ” ።
ማርቆስ ይስሓቅ፡ “ብዘይትሕትና ጎዕዞ ሓደ ምእመን ኣይፍጸምን። መጽሓፍ ናጽነቱ ብማሕተም መንፈስ ቅዱስ ኣይሓትምን። በዚ ማሕተም ዘይሕተም ድማ ግዙእ ስቓይን መከራን ይኸውን።”
ንደለይቲ ጽድቒ ብሕሰምን መከራን ፈተናን ክሓለፉ ዝገደፈ እግዚአብሔር ድኽመታቶም ንኸለልዩ እዩ። ምኽንያቱ መከራ ንትሕትና ስለትወልድ፣ ከምኡ’ውን ምስባር ልቢ ካብ ተፈጥራዊ ቃንዛ ስለዝመጽእ ወይ ድማ ብዘለፋ ሰባት ወይ ድኽነት፣ ሕማም ወይ ተጸባይ ብምዃን ስለዝርከብ እዩ። ካልእ’ውን ኣብ ሓሳቦም ዝመጾም ሕማቕ ሓሳባት ድኻም ከም ዘለዎም ይፈልጡ’ሞ ናብ እግዚአብሔር ክጽልዩ ይገብሮም። ስለዚ ሰብ ኩሉ ግዜ ንቑሕ ክኸውን ይግባእ። ፍጡር ምዃኑ’ውን ክዝክር ኣለዎ። ዝኾነ ፍጡር ድማ ካብቲ ዝፈጠሮ ሓገዝ የድልዮ። እቲ ወሃቢ ኩሉ፡ ንፍጡሩ እንታይ ከምዘድልዮ ይፈልጥ።
ንትሕትና ተፍቕር እንተደኣ ዀንካ ብመልክዕ ኣይትገድስ። ምኽንያቱ ብመልክዕ እንተተገዲስካ፡ ነቲ ናይ ትሕትና ውርደት ኣይክትጻወሮን ኢኻ። ንኽትዋረድ‘ውን ኣይትመርጽን። ካባኻ ንዝተሓተ ኣይትእዘዝን ከምኡ’ውን ነቲ ካባኻ ዝተሓተ ክትእዘዝ የሕንኸካ። ንኣምላኽ ዝኣምን መልክዑ ከጸባብቕ ግዜ ኣየጥፍእን። ብኣተሓሳስብኡ ድኹም ዝኾነ ሰብ ብመልክዑ ይግደስ። ግብሪ ጽድቒ’ውን ኣይትረኽበሉን። ምስ ዝኾነ ጥቡቕ ፍቕሪ ኣይህልዎን። ንኽብረቱ ከይድፈር ዝጓየ ሰብ ነዛ ዓለም ግዙእ እዩ። ነዚ ኩሉ ትጸልኦ እንተዀንካ ካብ ግብሩ ተቖጠብ። ትሕትናን ምእዙዝነትን ብዘለፋ ይቖማ። ክብረትን መልክዕን ዝደሊ ሰብ ብዛዕባ ናይ ክልቲአን ሓቕነተን ኣይትሕተቶ። ደላዪ ንጽህና እንተደኣ ዀንካ ዕሽነት ኣይትፍቶ። ምኽንያቱ ነገር ዕሽነት ንንጽህነትካ ብጽኑዕ ክትቖጻጸራ ኣይተኽእለካን እያ። ትሕት ዝበለን ንኣምላኽ ዘፍቕርን ምስ ኣምላኹ ጽምዋ ይደሊ። ዓሻ ብዘይ ንጽህና ብሕት ኢሉ ምስ ኣምላኹ ክዘራረብ ኣይደልን። ትሕትና ሓቒ እያ። ንሓቂ ምፍላጥ ድማ ትሕትና ትውህበካ። ብውሽጡ ትሑት ዝኾነ ብሥግኡ ትሑት ይኸውን። ብግብሩ ክፉእ ዝኾነ ድማ ብልቡ ክፉእ ይኸውን። ብሥግኡ ጽንዓት ዘይብሉ ኣብ ሕልንኡ ድማ ጽንዓት የብሉን። ብሓሳቡ ዕሽነት ዝሓስብ ግብሩ ክፉእ ይኸውን። ግብሩ ክፉእ ዘበለ ድማ ኣብዛ ህይወት ምውት ይኸውን።
ንትሕትና ከነጥሪ ዝሕግዙና ቃላት፡
1. ሓዘን፡
ብሰላም የጽንሓና ። ይቕጽል……..
ወስብሓት ለእግዚአብሔር፣ ወለወላዲቱ ድንግል፣ ወለመስቀሉ ክቡር።
(For those who do not have Geez, please visit this link) TIHTINA
(For those who do not have Geez, please visit this link) TIHTINA


text:
ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ኣብ ፅሬት ዘተኮረ ክኸውን ይስራሕ’ሎ
መቐለ ለካቲት 07/2010(ድወት) ብደረጃ ትግራይ 1 ለካቲት 2010ዓ.ም ዝጀመረ ወፍሪ ዕቐባ ሓመድን ማይን ካብ በዝሒ ዘይኮነስ ኣብ ፅሬት ትኹረት ሂብካ ይውገን ከምዘሎ ገሊፁ ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ክልል ትግራይ፡፡
ኣብ ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ክልል ትግራይ መራሒ ጉጅለ ትግበራ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣይተ ኣረፈ ኪሮስ ንማህደረ ድምፂ ወያነ ትግራይ ከምዝሓበርዎ ካብ 1 ለካቲት 2010ዓ.ም ዝጀመረ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን መዓልታዊ 1.4 ሚልዮን ሓረስቶት ብናፃ ጉልበት ይኸቱ ከምዘለው ገሊፆም፡፡
እዚ ብደረጃ ትግራይ ኣብ ዞባ ደቡብ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ጣብያ ላዕላይ ዳዩ ዝተጀመረ ወፍሪ ቅድሚ ወርሒ ለካቲት ካብ 23-30 ጥሪ ዝፀንሐ ብሽም ወፍሪ ሰማእታት ዝተካየደ ስራሕ ፈተነ ውፅኢታዊ ምንባሩ ኣይተ ኣረፈ ሓቢሮምልና’ዮም፡፡
ኣብ 100ሽሕ ሄክታር ዝርከባ 1ሽሕን 421 መፋስሳት ንምልማዕ ትልሚ ተታሒዙ ከምዘሎ ዝገለፁ እቶም መተሓባበሪ እዚ ንምትግባር ኣስታት 18ሽሕ ጉጅለታት ልምዓት እኹል ምድላው ከምዘካየዳ ኣብሪሆም፡፡
ቅድሚ ሐዚ ይረአ ዝነበረ ፀብፃብ ሓሶት ንምትራፍ ኣብ በዝሒ ዘይኮነስ ኣብ ፅሬት ትኹረት ተዋሂቡ ከምዝስራሕን እቲ ወፍሪ ክካየደሉ ዝተብሃለ 100ሽሕ ሄክታር ብካርታ ናይ ምርግጋፅ ስራሕቲ ከምዝካየደሉን ኣይተ ኣረፈ ኣብ ዝሃቡና ሓበሬታ ገሊፆም፡፡


text:
“ሰነ” ዝብል ስያመ ወርሒ “ሠነየ” ካብ ዝብል ቃል ግእዝ ዝወፀ ኮይኑ ትርጉሙ ድማ ፅቡቕ፣ ውቁብ፣ ምልኩዕ ወዘተ ዝብል ፍትሒት ዝሓዘ እዩ። እቲ ምንታይ ወርሒ ሰነ ኣብ በሪኽ ቦታ ኮይንካ ንጎላጉል ተሓራሲ መሬት ኣንቆልቊልካ እንትትርኢ ፍርቁ ሕሩስ ዝተረፈ ድማ ሓውሲ ብጫ ሕብሪ ዘለዎ ሓዱሽ ቦቕሊ ዝራእቲ እንትትዕዘብ ፍሉይ ፅባቐ ስለ ዘለዎ እዩ።
15 ሰነ 1980 ዓ/ም ግን ንህዝቢ ትግራይ ከም ሽማ ዝፀበቐት ወርሓት ኣይነበረትን። “ሰነን ክረምትን” ብዝብል ብሂል ወለዲ ሓረስታይ ግራቱ ክሓርስን ከለሳልሳን ፀኒሑ ንፍረ ፃዕሩ መከሓሓሲ ዝኾን ምህርቲ ኣዝመራ ንምሕፋስ ዘርኢ ዝዘርአሉ ወቕቲ ወርሒ ሰነ እዩ። ስለ ዝኾነ ሕልፊ ዘርኢ ዘለዎ ከቕንዕ ዘይብሉ ክሽምት ሕልፊ ጥሪት ዘለዋኦ ክሸጥ ዘይብሉ ድማ እቲ እዋን “ሃይሃይታ ማሕረስ” ስለ ዝኾነ ዓዲጉ ካብ ፀገም ክዘልቕ ሃንደፍደፍ ኣብ ዝብለሉ ሰዓት ዘይሓሰቦን ዘየስተንተኖን ወደቓ ገጢምዎ። እቲ ፀረ ህዝቢ ዝኾነ ስርዓት ደርግ ኣብ ልዕሊ ንፁህ ህዝቢ ኣረሜናዊ ተግባሩ ብምዕራፍ ኣዐርዩ ክጎልህ ገይርዎ። ንልዕሊ 2500 ንፁሃት ወገናትን ካብኡ ዘይነኣኣሳ እንስሳትን ኣብ ሓንቲ ፀሓይ ብምጭፍጫፍ ደም ሰብን እንስሳን ሓቢሩ ውሒጁ መሬት ዓይጊ ደም መሲሉ ዝተርኣየላ ዕለት መቸም ኣይትርሳዕን።
እዚ ኣረሜናዊ ተግባር ሓደ መርኣያ ኩሎም ግፍዕታት ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ ስለ ዝኾነ ድማ እዩ እታ መዓልቲ መዓልቲ ሰማእታት ተባሂላ ብምስያም በቢ ዓመቱ ትኽበር ዘላ። ኣብዚ ዓመት እውን እንተኾነ ንመበል 28 ግዜ ብሊግ መናእሰይ ህወሓት ኣብ ኣዳራሽ ድምፂ ወያነ ትግራይ እንትኽበር ብዝተፈላለዩ ጥበባዊ ትሕዝቶታት ተዓጂቡ እዩ ነይሩ። ዝቐረቡ ስነ ፅሑፋት ብዘለዎም ጥበባዊ ባህሪ ንድሕሪት መሊሶም እቲ ሕሉፍ ፀበባ ክትዝከር ዝገብሩ እዮም ነይሮም። ካብቶም ዝቐረቡ ነባራትን ሓደሽትን ነታ መዓልቲ ካብ ዘዘኻኽሩ ስነ ፅሑፋት ብደራስን ጋዜጠኛን ኣታኽልቲ እምባየ (ኣታኽልቲ ወይን) 1980ዓ/ም ኣብ ወርዒ ዝተገጠመት ግጥሚ ብውሱን ክፋላ ከም ዝስዕብ ክነቕርባ።
ኣታኽልቲ ወይን ስርዓት ደርግ “እቲ ሕልና ዘለዎ ፍጡር ክፍፅሞ ይኽእል እዩ” ኢልካ ዘይትግምቶ ኣረሜናዊ ተግባር ብምፍፃሙ ንግኡዝ ነገር ሰባዊ ባህሪ ኣላቢሱ “ስሉሕ ቀይሕኻዶ?” ኢሉ ብጥበባዊ ስራሕቱ ከሺኑ ስለ ዘቕረቦ እቲ ግፍዒ ክሳብ ክንደየናይ ዝኸፍአ ከም ዝነበረ ብዓይነ ሕሊናኻ ክትስእሎ ዝገብር እዩ።
“ስሉሕ ካብ ጥንትኻ ስሉሕ ካብ ቀደምካ
ስሉሕ ካብ ቀደምካ ስሉሕ ካብ ማዕኸንካ
ካብ ሜዳ ሓራማት ክትብገስ እንተለኻ
ትመፅእ ዝነበርካ ማጫባ መሲልካ
--- ሎሚ እንታይ መፀካ ቀይሕ ተኸዲንካ”
ክብል እቲ ዝፈሰሰ ደም ተፈጥሮኣዊ ሕብሪ ውሑጅ ስሉሕ ክቕየር ከም ዝገበሮ ብጥበባዊ ስራሕቱ ነቲ ባህሪ ኣምሲሉ ገሊፅዎ እዩ። ኣታኽልቲ ወይን እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ብምቕያር ሕብሩ ውሑጅ ስሉሕ ካልኦት ሩባታት እውን ሰባዊ ባህሪ ተላቢሰን ብጥበቡ ከምዚ ክብል ክሓተኦ ገይሩወን እዩ።
“እወ! ገረብ ስሉሕ
ናይ ትማሊ ሓወዋይ ናይ ሎሚ ድሙቕ ቀይሕ
ከም’ቲ ናይ ወትሩኻ ሓወዋይ ዘይምዃንካ
ግባ ክትረኽቦ ግባ እንታይ በለካ
ተከዘኸ ሓቂ እንታይ ኢሉ ሓተተካ
ስሉሕ እስኪ ዘርዝር ብሓቂ ተናገር እንታይ
ከም ዝኾንካ”
ክብላ ከም ዘገደደን ብጥበባዊ ስራሕቱ ገሊፅዎ
እዩ።
ደራስን ጋዜጠኛን ኣታኽልቲ ሩባ ስሉሕ ሰባዊ ባህሪ ተላቢሱ ኩሉ ዘርዚሩ ክሳብ ዝነግሮ ብጥበባዊ ስራሕቱ ከምዚ ክብል ኣጥቢቑ ክሓቶ ነንብብ።
“ስሉሕ እስኪ ዘርዝር ሕዚ እዉን ተናገር
ብማዕበል ነፈርቲ ደቅኻ እንትነዱ
ብግፍዒ ብጅምላ ብጨፍጨፍቲ ሰብካ
እንትሕረዱ
ሬሳ ኣብ ልዕሊ ሬሳ ከም ሓሰር እንትኹመር
ደሞም ዉሕጅ ኮይኑ ሜዳ ተሳጊሩ ምሳኻ
እንትፅምበር
ንዓኻ እንተቕይሕ ማዕበል ወሲኹልካ ንዓኻ
እንተግርር
እንታይ እባ በልካ ህልቀት ናይ ህዝብኻ?
--- ጥፍኣት ናይ ጥሪትካ።
….እስቲ ንገረና እንታይ ከም ዝበልካ ድምፅኻ ዓዉ
ይበል”
ኢሉ ብዝሓተቶን እቶም ካልኦት ሩባታት ዘቕረብሉ ሕቶን ስሉሕ ብወገኑ ብጥበባዊ ስራሕቲ ኣታኽልቲ ወይን ኣፍ ኣውፂኡ ከምዚ ክብል ክምልስ ንዕዘብ።
“ብናሃትካ ሃለዋት ደመ ህይወት ዝሰርሑ
ሎሚ ተመሊሶም ንዓኻ እንተቕይሑ
ስግኦም ምስ ሓሞቶም ፣ ሓሞቶም ምስ ደሞም ፣
ደሞም ምስ ሕወይካ /ቀይሕነትካ/
ህያዉ እዩ ደምኩም ዋጋ ናይ ሓርነት ሓወይካ
ፅባሕ ተመሊሱ ዝዕምብብ ዝጥጥዕ ብቕልፅም
ሕልፎት
ብስረ ትግራዋይ ብወያናይ ትብዓት
ኢልካ እናቃላሕኻ ናህሪ ስምዒትካ”
እዙይን “ምተቐያየምና ነይርና” ዝብል ርእሲ ዘለዎ ስውእ ተጋዳላይ ኣርቲስት እያሱ በርሀ 4 ሰነ 1978ዓ/ም ኣብ ደጀና ንስርሒት ኦፕረሽን ኣግኣዝን ከተማ መቐለን ኣመልኪቱ ዝገጠሞ፣ “ሰርዶ” እትብል ብተጋዳላይ በርሀ ሃይለ እተገጠመትን ካልኦት ሓደሽቲ ስነ ፅሑፋት ነቲ በዓል ዝኽረ ሰማእታት ብዝለዓለ ድምቀት ተዘኪሩ ንክውዕል ገይሮምዎ እዮም።
ኣብ መወዳእታ “ሕድሪ እቲ ህይወት ከፊሉ ህይወት ዝገበረልና ተቓላሳይ ክፍፀም እንተኾይኑ እቲ ሓዱሽ ወለዶ ክብርታት ተጋዳላይ ክወርስ ይግባእ። እቲ ፈላማይ ፅንዓት እዩ። ዝኾነ ተረካቢ ሕድሪ ሕድሩ ዘሳኽዕ ንፋስ እንትመፅእ እንተይተወዛወዘ፣ መስመሩ ሒዙ ዝተሓንገጦ ዕላማ ብዝግባእ ኣብ ሸትኡ ከብፅሖ እንተሎ እዩ። እዚ ንክኸውን ድማ ከምቲ ተጋዳላይ ህዝባዊ ባህሪ ክላበስ ኣለዎ። ተጋዳላይ ሽክና እውን ትኹን ንብረት ሓረስታይ ኣየልዕልን ነይሩ። ብጥምየት እናተጠወፈ እንተሎ እውን ዝብላዕን ዝስተን ሪኡ ሰርበድበድ ኣይብልን ነይሩ። ስለዚ እቲ ተረካቢ ሕድሪ ዝኾነ ሓዱሽ ወለዶ በዚ ልክዕ ንንብረት ህዝብን መንግስትን ክብሪ ሂቡ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ክፅየፍ ይግባእ። ተጋዳላይ ናብ ዓወት ዝበፅሐ ‘ፈንጂ ብእግርኻ ርገፅ’ እንትበሃል ሰቲ ከምዝተነስነሰሉ ጠጕጕ እናኣተወ ስለዝተኳሽሐ እዩ። ስለዚ እዚ ወለዶ ረሃፁ ንምንጥብጣብ ዝተወፈየ ሰራሕተኛ እንተኾይኑ ህዝቢ ኣብ ጎድኑ ብምስላፍ ከም ወለዱ ዓወት ምሕፋሱ ኣይተርፍን” ዝብል መልእኽቲ ሓላፊ ውዳበ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣይተ እያሱ ተስፋይ እንበኣር መእሰሪ ሓሳብ እቲ መደረኽ እዩ ነይሩ።
ስለዝኾነ እውን እዩ መድረኽ ኪነ ጥበብ መበል 28 ዓመት ዝኽሪ ሰማእታት፤ ነቲ ሕሉፍ መስዋእቲ፣ ዝተሓለፈ ውፃእ ውረድን ፀበባን ኣዘኻኺሩ “ካባይ እንታይ ትፅቢት ይግበር?” ኢልካ ዓርስኻ ክትሓትት ዝኹርኩር ብምንባሩ መስተፃምር ሕሉፍን ህልውን እንብሎ ዘለና።


text:
ብትምህርቲ፡ብንግዲ ወይ’ውን ብቱሪዝም ምኽንያት ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ንምእታው ዝፍትን ዝኾነ ይኹን ሰብ ቪዛ ንምርካብ ናብ ኤምባሲ ወይ’ውን ቆንሱላ ምምልላስ ሓዊሱ ሰሙናት ወይ ድማ ኣዋርሕ ከምዝወስደሉ ክርዳእ ኣለዎ።ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኣወሃህባ ቪዛን ካልኦት ኣገልግሎታትን ምምሕያሽ ዘድልዮም ነገራት ከምዘለው ንርዳእ ኢና፡ንምምሕያሽ እውን ፃዕርታት ንገብር ኣለና ይብሉ።
ቁጠባዊ ምዕባለ ኣብዝደኸመሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ይብላ ናይ ሚኒሶታ ወኪል ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ዝኾና ሰኔተር ኣሚ ክሎባቻር ኣሜሪካ በቲ ሕዚ ዘሎ ኣወሃህባ ቪዛ ኣብ ናይ ወፃኢ በፃሕትን ኢንቨስተራትን ክትተኣማመን ከምዘይብላ ይዛረባ።
‘’ኣብ ሃገርና ምብፃሕ ዝፍፅም ሓደ ሰብ ብማእኸላይ ኣርባዕተ ሽሕ ዶላር ይሕንሽሽ።’’ዝበላ እተን ሰኔተር ኣብ 2009 ናይ ወፃኢ በፃሕቲ ገለ 900 ሽሕ ናይ ኣሜሪካ ስራሕ ብምድጋፍ 23 ቢሊዮን ዶላር ብደመዎዝ ንኣሜሪካዊያን ሰራሕተኛታት ኸፊሎም እዮም ይብላ።
ክሎባቻር ኣብ ሰኔት ንኡስ ኮምቴ ንግዲ ኣዶ መንበር ተወዳዳራይነት፡ፈጠራን ምስፍሕፋሕ ሰደድን እየን።ንሰን ከምዝበልኦ ካብ 2000 ክሳብ 2009 ኣ/ፈ ኣብዘሎ እዋን ኣሜሪካ ኣብ ናይ ቱሪዝም ዘለዋ ቦታ ዳርጋ ብሲሶ ነኪዩ እዩ።እዚ ድማ እታ ሃገር ክትረኽቦ ዝነበራ ኣማእቲ ቢሊዮናት ዶላር ትርፍን ኣማእቲ ኣሽሓት ስራሕትን ክትስእን ገይሩዋ ይብላ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ብዙሓት በፃሕቲ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ንኽኣትው ዘተባብዕ Travel Promotion Act ዝብል ሕጊ ኮይኑ ንኽፀድቕ ብፊርምኦም ኣረጋጊፆም እዮም።
ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ንምዝታይ ኣብ ካፒታል ሂል ኣብዝተፀውዐ ኣኼባ ክሎባቻር ከምዝተዛረብኦ እቲ ተበግሶ ግብራዊ ዝኸውን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣወሃህባ ቪዛ እንተተመሓይሹ ጥራሕ እዩ ይብላ።
ኣብ ቀረባ ብመሰረት ዝተኻየደ ሓደ መፅናዕቲ 73 ሚእታዊ ኣብቲ መፅናዕቲ መልሲ ዝሃቡ ሰባት ቪዛ ንምርካብ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝወስደሎም ምዃኑ ኣቐዲሞም እንተዝፈልጡ ነይሮም ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዑደት ከምዘይፍፅሙ ኣረጋጊፆም ኣለው ይብላ እተን ሰኔተር ሚኒሶታ።
ሰበ ሰልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ቅድሚ እቲ ንኡስ ኮምቴ ቐሪቦም ኣብዝሃብዎ ቃል ኣወሃህባ ቪዛ ንምስላጥ ፃዕርታት ይገብሩ ከምዘልውን ቑፅሪ ሰራሕተኛታት ቖንሱላታት እውን እናጠናኸሩ ከምዝኾኑን ተዛሪቦም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቪዛ ዘየድልዮም ዝተፈላልዩ ዓይነታት ጉዕዞ ኣብዘትርፍ ናይ ቪዛ ፕሮግራም ዝሳተፋ ቁፅሪ ሃገራት እውን እናውሰኸ ከምዝኾነን ኣብዚ ሕዚ እዋን ሰላሳ ሃገራት ከምዝበፅሓን እቶም ሰበስልጣን ተዛሪቦም ነይሮም።
ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ምኽትል ምንስቴር ኣገልግሎት ቪዛ ዴቪድ ዳንሁ እዞም ፃዕርታት ናብ ዩንያትድ ስቴትስ ክኣትዉ ናይዝደልዩ ናይ ወፃኢ ኢንቨስተራት ካብ ምንካይ ከምዘትረፈ ይገልፁ።
ዳንሁ ኣብ 2010 60 ሚሊዮን ዓለምለኸ በፃሕቲ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ከምዝኣተው’ውን ካብ 2006 ብ17 ሚእታዊ ዕብየት ከምዘርአየን ይገልፁ።
በፃሕቲ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ድሕሪ ምእታዎም ምድንጛያት ንምውጋድ ናይ ቀደም ናይ ቡሽ ምምሕዳር Model Ports of Entry ዝተብሃለ ናይ መሳለጢ ፕሮግራም ኣጣይሹ።ብመሰረት እቲ ፕሮግራም ተወሰኽቲ ሰራሕተኛታት ግምሩክን ሓለዋ ዶብን ናብቶም ስራሕቲ ኣዐሪዩ ዝበዝሖም ዓለምለኸ መዕረፎ ነፈርቲ እታ ሃገር ተመዲቦም ኣለው።መፈተሺ ከባቢታት ሰሓብቲ ንክኾኑ’ው ተሓዲሶም እዮም።ናይ በረራ ምትእስሳር ንዘለዎም በፃሕቲ’ውን ፍሉይ ናይ ኣገልግሎት መሳለጢ ቦታታ ተኸፊቶምሎም ኣለው።


text:
ጠበቓታት እኒ ብዓል ኣንዱኣለም ኣራጌ ንኣቀራርባን ትሕዝቶን ክስታት ዓቃቢ ሕጊ ተቓዊመምዎ።ዓቃቢ ሕጊ ድማ ነቲ ዝቐረበ ተቓውሞ ውዱቕ ንኽገብሮ ንቤት ፍርዲ ሓቲቱ።እቲ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ሂቡሉ’ሎ።
ናይ ተኸሰስቲ ጠበቓታት ዓቃቢ ሕጊ ዘቕረቦ መመሓየሺ ናይ ትሕዝቶ ኣፈላላይ የብሉን ብምባሎም እቲ መምሓየሺ ብቤት ፍርዲ’ውን ተቐባልነት ረኺቡ’ሎ።
ናይ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ፡ኣቶ ናትናኤል መኮነን፡ኣቶ ክንፈሚካኤል ደበበን ናይ ኣቶ እስክንድ ነጋን ጠበቓታት ዝተፈላለዩ ዓንቀፃት ስነስርዓት መቕፅዒ ሕጊ ገበን እታ ሃገር ብምጥቓስ ኣርባዕቲኦም ዓማዊሎም ካብ ካልኦት ተኸሰስቲ ተፈሊዮም ንኽርአየሎም ሓቲቶም።
ናይ ሕቱኦም መሰረት’ውን ሰለስቲኦም ዓማዊሎም ብናይቲ ዓቃቢ ሕጊ ዝርዝር መርትዖ ኣባላት ውድብ ግንቦት ሸውዓተ ንምዃኖም ዘረጋግፅ መርትዖ ስለዘየለ እቲ ኻሊእ ዓሚሎም እስክንድር ነጋ’ውን ጋዜጠኛን ፖለቲካዊ ተንታንን እምበር ናይዝኾነ ይኹን ኣባል ፖለቲካዊ ፓርት ስለዘይኮነን ናይ ኣርባዕቲኦም ዓማዊሎም ኽሲ ናይ ግንቦት ሸውዓተ ኣባል መሪሒነቶም ብግልፂ ምስ ዝፍለጡ ምስ እኒ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ምኽሳሶም ዝጎድኦም ብምዃኑ ተፈሊዩ ይርአየልና ክብሉ ነቲ ቤት ፍርዲ ሓቲቶም።
እቶም ጠበቓታት ዓማዊሎም ፈፂመምዎም ዝተብሃሉ ተግባራት መዓዝን ኣበይን ከምዝተፈፀሙ ተፈሊዮም ስለዝይተፈለጡ ናይቶም ተኸሰስቲ ናይ ምክልኻን መሰል ዝዳፋእ ስለዝኾነ ዓቃቢ ሕጊ ናይቲ ኽሲ ፍፃመታት ብግዜን ቦታን ፈሊዩ ንከቕርብ ትእዛዝ ንኽህበሉ ነቲ ቤት ፍርዲ ሓቲቶም።
ዓቃቢ ሕጊ ብወገኑ ዘቕረቦ ክሲ ብኹሉ መዳዩ ዝተማልአ ምዃኑ ብምርዳእ ናይ ተቓወምቲ ጠበቓታት ዘቕረብዎም ኩሎም ተቓውሞታት እቲ ቤትፍርዲ ውዱቕ ንኽገብሮ ሓቲቱ።
እቲ ቤትፍርዲ ናይ ክልቲኦም ወገናት ክርክር ምስ ሰምዐ ፅባሕ ብይን ንምሃብ ተለዋጢ ቖፆሮ ሂቡ።ዓቃቢ ሕጊ ሎማዕንቲ ብዘመሓየሾ ኽሲ መሰረት ናይ ቀደም ዋና ኣሰናዳእን ማኔጂንግ ኤዲተርን ጋዜጣ ኣዲስ ነገር መስፍን ነጋሽን ኣብዪ ተክለማሪያምን ካብቲ ቀዳማይ ኽሲ ነፃ ክኾኑ ማለት እዩ።


text:
Date: Tuesday, 30 January 2018
መስከረም 9፡ 2017 ናብ ኣለክሳንደር ፑሽኪን ሓወልቲ፡ ብፍላይ ኣብ ቅድሚ’ቲ
ናይ ቀደም ቤት-ንባብ ኣሜሪካ ዝርከብ ዝነበረ ከድኩ። ኣቡኡ ኣብርሃም ጋኒባል ኣብ መበል 18 ዘመን ካብ ምድሪ-ባሕሪ ብቱርካውያን ተጨውዩ፡ ከም ህያብ መልክዕ ንዓቢ ጰጥሮስ (Peter the Great) ክሳብ 1725 ከም ቄሳር ወይ ንጉስ ሩስያ ኰይኑ ዝገዝእ ዝነበረ ተዋህበ ። ብድፍረቱን ብትብዓቱን ዝኣክል
ስለ ዘደንቆ፡ ዝለዓለ ናይ ውትህድርና መዓርግ ሸለሞ። ሓንቲ ሩሳያዊት ተመርዕዩ ብዙሓት ቆልዑ ወለደ። ኣለክሳንደር ሓደ ካብኣቶም ኰይኑ፡ ከምቶም ንጉሳውያን ቤተ-ሰብ ክማሃር ናብ ፍራንሳ ከደ። ብግዚኡ ቋንቋ ናይ’ዚ ዝገለጽናዮ ሃገር፡ ልሳን ናይ ላዕለዎት ሙሁራን ሩሳውያን ነይሩ። ኣለክሳንደር ብዝቀመሶ ትምህርቲ ዝኣክል፡ ኣብ ክንዲ ብፍራንሳ፡ ብሃገሩ ቋንቋ ብዙሓት ግጥምታትን፡ ልበ-ወለድን፡ ሓጸርቲ ዛንታታትን ጸሓፈ። ከም ኣበራባሪን ሃናጽን ቋንቋ ሩስያ፡ ብዙሓት ደረስቲ ከም ናይ ሃገሮም ሸክስፒር ገይሮም ይርእይዎ። ግን ብግዚኡ ዝነበረ ዓለታዊ ትምክሕቲ ዝኣክል፡ ሽግር ከም ዝፈጠረሉ ኣይሰሓትን። ንዳሕራዩ ንሓንቲ ጽብቅቲ ሩሳያዊት ብምፍቃሩ፡ ብቅንኣት ዝኣክል ኣብ ውድድር ባእሲ (ቻፖላ) ብተንኰል ከም ዝገጥም ብምግባር ተቀትለ። ይኹን እምበር ኣለክሳንደር ፑሹኪን ካብ ሃገሩ ሓሊፉ እቲ ዝተፈትወን ዝተወርየን ደራሲ ኢዩ። ንኽብሩ ኣብ ዓዓመት ኣብ’ቲ ዝነብረሉ ዝነበረ ሰፊሕን ማራኺን ወመዘክር ቦታ፡ ካብ ሙሉእ ዓለም ዝመጹ ደረስቲ
በብቋንቁኦም ግጥምታቱ የንብቡ። ስኣን ኣፍልጦን ምስትውዓል ዝኣክል፡ ምቋም ሓወልቱ ኣካራኻሪ’ኳ እንተዀነ፡ ካብ ሃገር ኣቡኡ ሓሊፉ ኣበይከ ይመስረት ዝብል ሓተታ ዝቅረብ ይመስል። ልዕሊ ኹሉ ግና፡ ንዓና ብድሆ ኢዩ ክበሃል ይከኣል። ምኽንያቱ ኣብዚ ናይ ምንባብን ምጽሓፍን ባህሊ
ዘይማዕበለሉ ሕብረተሰብና
ዘተሓሳስብ ብምዃኑ።
Cologne NRW Germany - Celebration of the 27 Anniversary of the ERITREAN INDEPENDENCE DAY by Eritrean in NRW 26 May 2018
Eritrean in Karlsruhe Germany celebrating the 27th Anniversary of Eritrean Independence Day on the 26th May 2018


text:
ህግደፍ ፖለቲካዊ ስልጣን ካብ ዝጭብጥ ንነጀው ኩሉ ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካዊ ትካላትና ብህግደፍ ተባሒቱ ከምዝጸንሐ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ እቶም ናይዚ ተርእዮ ግዳያት ዝኾኑ ህዝብታት ኤርትራ እናበኸዩ ዘልዕልዎ ሓቂ ኮይኑ፡ ህግደፍ ግን እናኣሽካዕለለ ዘስሕቀሉ ጉዳይ እዩ። ንህዝቢ ስለ ዝጨቖነን ኣብ ትሕቲ ጫምኡ ስለ ዝረገጸን ሓበን ዝስመዖ መንግስቲ ስለ ዝኾነ ከምኡ ኢሉ እናቐጸለ ክነብር እምበር ከመሓይሽ እዩ ኢልካ ተስፋ ትገብረሉ ኣይኮነን።
ህዝቢ ኤርትራ ብጽቡቕ ባህልን ስነ-ስርዓትን ዝልለ ህዝቢ ስለ ዝኾነ ኣብ ዕልሊኡ ክወርድ ዝጸንሐ በደላት ኩሉ ብትዕግስቲ ክሓልፎ ጸኒሑዩ። ጥሜትን ጽምእን ዕርቃንን ኩሉ ተጻዊሩ እቲ ካብ መንግስቲ ክረኽቦ ዘይከኣለ ካብ እዝግሔር ክረኽቦ ክልምንን ክምህለልን ጸኒሑዩ። እዚ ሰራም መንግስቲ ግን ካብ ዝብላዕን ዝስተን ሓሊፉ ህዝብና ምስ ፈጣሪኡ ዝራኸበሉ ናይ እምነት ትካላቱ ከራኽስ ካብ ዝጅመር ዓመታት ኣቚጺሩ ኣሎ። እዚ ብሃይማኖታዊ እምነቱ ዝልለ ህዝብና ከኣ ብኻልእ ኩሉ ክጻወር ዝኽእል እኳ እንተኾነ ብሃይማኖቱ ዝመጾ ግን ክጻወሮ ዝኽእል ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ከኣ ብህግደፍ ዘይተተንከፈት ሃይማኖት የላን።
ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት መራሕቲ ሃይማኖት እስልምና ዝወሰዶ ማእሰርትን መቕተልትን ቀሊል ኣይኮነን። ዝኾነ ፖለቲካዊ ጎንጺ ክለዓል ከሎውን፡ እዚ ሓደ ክልተ እስላም ዘልዓልዎ ጸገም እዩ ኣናበለ ብክርስትያን ንከይድገፍ ኩሉ ዝከኣሎ ክገብር ጸኒሑዩ። ኣብ ክርስታያን እውን እንተኾነ ካብ ናይ ተዋህዶ ፓትሪያርክን መሳርሕቶምን ምእሳር ጀሚርካ ክሳብ ኣቕሽሽቲን ዲያቆናትን ካብ ተደፊሩ ዘይፈልጥ ኣድባራት እናጎተትካ ናብ ሳዋ ምውሳድ ብዙሕ ክስራሓሉ ጸኒሑዩ። ሕጂ ግን በዚሑ!!
ሎሚ ቅነ ክልተ ብዓበይቲ ሃይማኖታትና እስልምናን ክርስትናን ናብ ህዝቢ ዘቕረብዎ እምቢታ ኣብ ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሙሉእ ሕብረተሰብ ዓለም ክስማዓልናን ብኡ ደረጃ ብውሽጥን ብደገን ዝተዋደደ ናይ እምቢታ መቓልሕ ኣቃሊሕና ሓንሳብን ንሓዋውሩን ህግደፍ ካብ ዝባን ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርደሉ ኩነታት ክንፈጥር ኣለና።
ፓትሪያርክ ኣንጦንዮስ ተኣሲሮም ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ብካድራት ህግደፍ ክትምራሕ ጸኒሓን ኣላን። እቶም ገሊኦም ብድንቁርና እቶም ገሊኦም ብፍርሒ ተዋሒጦም ክሳብ ሕጂ ኣፎም ሒዞም እኳ እንተጸንሑ፡ እቲ ጉልባቡ ዝቐልዐ ጸረ ሃይማኖታዊ ተግባራት ህግደፍ ግን ኲኖዚ ዓቕሊ ዘግብር ስለ ዘይኮነ ብዙሓት መራሕቲ ሃይማኖት ክርስትና ጸረ ተግባራት ህግደፍ ዓው ኢሎም ክዛርቡ ጀሚሮም ኣለዉ። ኣብ መጀመርታ ወርሒ መስከረም ኣቦታት ገዳም ደብረቢዘን ኣብ ልዕሊ እቶም ብስርዓት ህግደፍ ተላኢኹም ጸረ ሃይማኖት ተዋህዶ ዝሰርሑ ዘለዉ ኣካላት ውግዘትን ኩነኔን ኣቕሪቦም ኔሮም እዮም። ብዘይካዚ ነቶም ትሕቲ 60 ዓመት ዘለዉ ኩሎም ኣቕሺሽትን ዲያቆናትን ብረት ክዓጥቁ ዝወረደ ትእዛዝ እውን ብኹሉ ኣድባራት ተቐባልነት ከይረክብ ጎስጓስ ክግበረሉ ጸኒሑዩ። እዚ ኩሉ ጸረ ህዝብን ጸረ ሃይማኖትን ተግባራት ዝመረሮ ህዝቢ ድማ ኣብ ጎደና ኣስመራ እዝግዮ እናበለ ክምህለል ከምዝወዓለ ኣብ ኩሉ መራከቢ ብዙሃን ተቓሊሑ ኔሩ እዩ።
ሎሚ መዓልቲ ድማ ህግደፍ ከም ኣመሉ ኣብ ሃይማኖት እስልምና እውን ጦብሎቕሎቕ ምባል ስለ ዘይሓደገ ንቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣልእስላሚያ እውን ክህግራ ዘውጸኦ ውሳኔ ህዝቢ ምስልምና ነዚ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብሰላማዊ ሰልፊ ተቓውሞኡ ክገልጽ ድሕሪ ምውዓል፡ ህግደፍ ድማ ከም ኣመሉ ብጠያዪት ከዝሕሎ ፈቲኑ ኣሎ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ናይ ሓዊን ዓረርን ግርጭት ብዙሓት ዜጋታትና ክጉድኡ ከምዝኽእሉ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብዘይካ ጎንጺ ካልእ ብልሓት ዘይብሉ ስርዓት ካብኡ ሓሊፉ ራህዋን እፎይታን ክፈጥር ኢልካ ትጽበዮ ኣይኮነን።
ይኹን እምበር ህዝቢ ኤርትራ ክነቕሓሉን ዝግበኦ ጉዳይ ኣሎ ኢልና ንርኢ። ብሃይማኖት እስልምና ዝተላዕለ ተቓውሞ እዞ ጸገም ዝፈጥሩ ዘለዉ እዞም እስላምዮም ኣናበለ ብክርስትያን ዜጋታትና ከምዘይድገፍ፡ ኣብ ካልእ ግዜ ድማ እዞም ጸገም ኮይኖም ዘለዉ ሓደ ክልተ ብናይ ደገ ሓይልታት ዝተላእኩ ክርስትያን እዮም ተባሂሎም ብኣሕዋቶም እስላም ከምዘይድገፉ ክገብር ጸኑሑዩ። እዚ ሎሚ መዓልቲ ዝተራእየ ሰላማዊ ሰልፊ ድማ ናይ ኣመንቲ ምስልምና ጥራሕ ጌርካ ክውሰድ ኣይግበኦን፡ እቲ ኣብ ልዕሊዞም ዜጋታትና ወሪዱ ዘሎ ሓደጋ ድማ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራዊ ከምዝወረደ ጌርና ብሓደ ድምጺ ክንኩንኖን ኣብ ሓደ ቃል ጸኒዕና ክንቃለሶን ይግበኣና። ህግደፍ ዘውርዶ ዘሎ በደል ኣብ ልዕሊ ኩሎም ሃይማኖታትና ዝወርድ ዘሎ በደል እምበር ኣብ ልዕሊ ፍሉይ ሃይማኖት ወይ ኣብ ልዕሊ ፍሉያት ውልቀሰባት ዝወርድ ዘሎ በደል ከምዘይኮነ ክንርዳእ ይግባእ።
ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ሃይማኖታትና ቀንጠብጠብ - ጠቖጠብ
ህዝብና ኣብ ቅዱስ ሃይማኖታቱ ጸኒዑ ክነበርዩ!!
ካብ ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር - ኤስደለ - 31 – 10 - 17


text:
“ተራ መምህር ይነግር። ጎበዝ መምህር ይገልፅ። ብሉፅ መምህር የርኢ ወይ የረድእ። እንተ እቲ ዓብዪ መምህር ግን መንፈስ እዩ ዘለዓዕል፣ ካብ ድቃስ እዩ ዘበራብር”። ዊልያም ኣዋርድ ዝተባህለ ምሁር ስነ ትምህርቲ ኣብ ዓለም ለኸ መዓልቲ
መምህራን ካብ ዝተዛረቦ ዝተወሰደ።
መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓብዩ ዓዲ
ኩሉ ሰብ ብመትረብ ማዕዳን ትምህርትን መምህር ስለዝሓልፍ ሕድሕድ ሰብ እንተወሓደ ሓደ ዘይርስዖ መምህር ኣብ ልቡ ክህልዎ ግድን እዩ። “ኣብ ክንዲዙይ ክፍሊ ከለና ዘምሀረና ʽእገለʼ ዝበሃል መምህር” - - ኢሉ ዘየዕልል ብመኣዲ ትምህርቲ ዝሓለፈ ሰብ ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ኣብ ጉዕዞ ህይወት ወዲ ሰብ ትምህርቲ ገዲፍዎ ዝሓልፍ ናይ ባዕሉ ዊንታ ስለዘለዎ። ነዚ እውን እዩ መብዛሕቴና ደቂ ሰባት እቲ ሕዚ ዘለና ስብእና ኣብ ንእስነትና ናይ ዝቐረፅናዮ መርኣያ መምህር ተፅዕኖ ኣለዎ” ዝብል እምነት ብዙሓት ሰብ ሞያ ዝወሃቦ።
መምህር ካብቲ ዝብሎ ንላዕሊ እቲ ዝገብሮ ንተምሃሮ ቀረባ እዩ። ብፍላይ መንነት ህፃናት ኣብ ምቕራፅ ገዚፍ ብፅሒት ኣለዎ እንተኢልና፤ መምህር ንገዛእ ርእሱ ከመይ እንተተቐሪፁ እዩ ዓብዪ መምህር ዝኸውን? ንዝብል ግን “ጉይይ ካብ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” እዩ እሞ ኣብ መምህር ጠመተ ምግባር ወሳኒ ምዃ ክእመን ዘለዎ እዩ። ስለዚ ነዞም ህፃናት ዘምህሩ መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ዘፍርይኦም ዘለዋ ኮሌጃትና ብኹለንተንኡ ዝተማልአ መምህር ገይረን ኣብ ምፍራይ እንታይ ይመስላ? ኣብ ዝብል ጉዳይ ክነተኵር።
ብመሰረት ፖሊሲ ትምህርቲ ሃገርና ካብ 1994 ዓ/ም ጀሚሩ ተምሃሮ ቀዳማይ ብርኪ /ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ/ ብደረጃ ዲፕሎማ ዝተመረቑ መምህራን፣ ታሽዓይን ዓስራይን ክፍሊ ብደረጃ ቀዳማይ ዲግሪ፣ ዓሰርተ ሓደን ዓሰርተ ክልተን ክፍሊ ከዓ ብብርኪ ካልኣይ ዲግሪ ብዝተመረቑ መምህራን ክመሃሩ ከምዘለዎም ተቐሚጡ እዩ። በዚ መሰረት ኮሌጃት መምህራን ዓድዋን ዓብዪ ዓድን ብሕታውያን ኮሌጃት መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ክልልና እየን።
ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ፣ ሕፅረት መምህራን ትግራይ ንምቕራፍ ኣብ 1984 ዓ/ም እያ ማእኸል መሰልጠኒ መምህራን /ቲቲኣይ/ ብዝብል መፀውዒ ተጣይሻ። እኹል መፃሕፍቲ ኣብዘይነበረሉ ብ20 መምህራን እውን ስራሕ ጀሚራ። ኣብ 1994 ዓ/ም ብዘመናዊ መልክዕ ኮሌጅ ክሳብ ትኸውን ኮነ ብድሕሪኡ እውን ዓይኒ ፍልፍል ምሁር ሓይሊ ኮይና መፂኣ። ብ26 መምህራን ኣብ 1990 ዓ/ም ዝተጣየሸት ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ ተወሲኻታ ድማ በብዓመቱ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ መምህራን እናብቀዓ ዝተማህረ ዜጋ ኣብ ምፍጣር ዘይርሳዕ ሰነድ ታሪኽ እናሰነዳ መፂአን ኣለዋ።
ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ንኣበርክቶ እዘን ኮሌጃት እንትገልፁ፡- “ኣብ መምህርነት እሞ ይትረፍ ኣብ ትግራይ ንዘለዋ ኣብያተ ዕዮ ዘንቀሳቕሱ ሰብ ሞያ ናይዘን ኮሌጃት ውፅኢት እዮም እንትበልኩ ምግናን ኣይኮነን” ይብሉ።
እዘን ክልተ ኮሌጃት ንዝሓለፉ ልዕሊ ዒስራ ዓመታት ብዋናነት ሰለስተ ዓበይቲ ተልእኾታት ተሸኪመን እየን እናተጓዓዛ መፂአንን ዝኸዳ ዘለዋን። እቲ ቀዳማይ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ ንዘምህሩ መምህራን ሰለስተ ዓመት ስሩዕ ስልጠና ክወስዱ ብምግባር ብደረጃ ዲፕሎማ ተመሪቖም ክወፁ ምኽኣል እዩ። ካልኣይ ዕማመን ድማ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ቀዳማይ ብርኪ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ንዘጓንፉ ፀገማትን ዓንቀፍቀፋትን ንምፍታሕ ዘኽእሉ ተኸታተልቲ ተግባራዊ መፅናዕትታት ምክያድ እዩ። እዚ ድማ ኣብተን ኮሌጃት ካብ ዝርከቡ መምህራን ጀሚሩ ካብ ካልኦት ክልላትን ኮሌጃትን ንዝመፁ መፅናዕቲ ዘቕርቡ ኣካላት ሓቝፉ ዝካየድ ስራሕ እዩ። መምህራንና ድማ ኣብዚ ፈታሕቲ ፀገምን መሃዝቲ ሜላ ኣመሃህራን ክኾኑ ይሕግዞም።
ብፍላይ ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ ኣብዚ ከም ኣብነት ተጠቃሲት እያ። እታ ኮሌጅ ከይተቖራረፀ ዝጎዓዝ ዓመታዊ ሃገራዊ መፅናዕቲ እተካይድ እንትትኾን ሎሚ ዓመት ንመበል 11 ግዜ ዘሳለጠቶ ኮንፈረንስ መፅናዕቲ፣ ንፃዕርን ኣካይዳን እታ ኮሌጅ ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኣየ እዩ። እቲ ዝካየድ መፅናዕቲ ኣብ ዝኾነ ይኹን ክልል ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ዘነፃፀሩ ፀገማት ዝፍትሽ ኮይኑ፤ ንኣብነት መምህራን ንተምሃሮ ፍሉይ ድሌት ዘለዎም ሓገዝን ኣስተብህሎን፣ ውጥረት መምህራንን ኣፈታትሕኡን፣ ትምህርቲ ስነ ምግባር ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ዘለዎ ሓጋዚ ግደ፣ ኣብ ልምምድ ዝወፈሩ መምህራን ዘጓንፎም ፈተነ፣ ረብሓን ጉድኣትን ኔትዎርክ - - - ወዘተ ካብቶም ኣብዚ ዓመት ቀሪቦም ዝተሸለሙ 14 ተግባራዊ መፅናዕትታት ገሊኦም እዮም። ከምዚ ኣብ ዝኣመሰለ ኮሌጅ ዝመሃሩ መምህራን ፅባሕ ኣብ ቤት ትምህርቲ ንዘጋጥም ፀገም ንምፍታሕ ዝወሰድዎ ስጉምቲ ካብዚ ዝነቅል ከምዝኸውን ኣየጠራጥርን።
ሳልሳይ ተልእኾ እዘን ኮሌጃት ኣብ ከባቢአን ንዝርከባ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ሓፀርቲ ስልጠናታት ብምሃብ፣ መምህራን ቅድሚ ወፍርን ድሕሪ ምረቓን /ኣፓረንት ሽፕ/ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ንዘጓነፍዎም ሕፅረታት ንምቕራፍ ተባሂሉ ዝትግበር እዩ። እዘን ኮሌጃት ዝህበኦ መብዛሕቲኡ ስልጠና ሞያዊ ኮይኑ ተምሃራይ ማእኸል ዝግበረ ሜላ ኣመሃህራ፣ ተኸታታሊ ተፍትሽ፣ ሳይንስ ተንከፍ ምህዞታት፣ ኣብ ምምላኽ ምንባብን ምፅሓፍን ህፃናት፣ ደገፍቲ ናውቲ ትምህርቲ ከመይ ካብ ከባቢ ምርካብ ከምዝከኣል ምሕባር ወዘተ - - - ካብቶም ዝወሃቡ ብዙሓት ሓገዛት ዝጥቀሱ እዮም።
እዘን ክልተ ኮሌጃት ን2,068 ዝኣኽላ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ክባፅሓ ስለዘይኽእላ ሎሚ ኣብ ክልተ ተማቒለንኣን ብክላስተር ናይ ኣሰልጠንቲ ስልጠና ኣብ ምሃብ እዮም ዘተኵሩ። በዚ ስልጠና ፅቡቕ ለውጢ እናተመዝግበ ምዃኑ ድማ ዑደት ብምግባርን ብግብረ መልስን ከምዘረጋግፁ ዲን መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ይዛረቡ። ትማሊ ኮስኵሶም፣ ሎሚ ኣባፂሖም ፅባሕ እውን ዝከታተሉ እዞም ኮሌጃት ነቲ ዘብቅዕዎ መምህር “ደሓን ወዓል” ዘይኮነስ እናተኸታተሉ ኣሰሮም ኣብ ህፃናት ከመይ ይሰርፅ ከምዘሎ ዘረጋግፅሉ ኩነታት ምፍጣሩ ዓብዪ ተግባር እዩ። እዚ ድማ ዕውት ስራሕ ንክህሉ ክልመድ ዝግበኦ ተመኩሮ ይገብሮ።
እዚ ኮይኑ እዘን ኮሌጃት ነዞም ዓበይቲ ዕማማት እናፈፀማ እናሃለዋ ጠለብ መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ክልልና ከማልኣ ኣይከኣላን ፀኒሓን ዘለዋ። ዓመታዊ ናይ ምቕባል ዓቕመን ካብ 400 ክሳብ 600 ጥራሕ እዩ ኮይኑ ፀኒሑ። በዚ ምኽንያት ድማ ብፍላይ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ሕፅረት መምህራን ዲፕሎማ ከጋጥም ክኢሉ እዩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ፤ ሓደ ዓቕሚ ምቕባል እተን ኮሌጃት ክዓቢ ደገፍ ስለዘይተገበረለን እዩ። ካልኣይ፤ ኮሌጅ መምህራን መቐለ ስለዝተዓፀወት እሞ እቲ ፃዕቒ ቅብሊት ናብኣተን ስለዝተደረበ እንትኸውን እቲ ሳልሳይ ድማ ኣብ መምህራን ዝነበረ ስራሕ ናይ ምልቃቕ ኩነታት ፀላዊ ከምዝነበረ ኣብ ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ ሓላፊ ኣመራርሓ ምምሕዳር ሓይሊ ሰብ መምህር ሰይፈ ኣንበስ ይገልፁ።
መምህራን ፍልጠቶም ናብ ትውልዲ ከብፅሑ ዜጋ ድማ እኹልን ብሉፅን መምህር ረኺቡ ክመሃር ብዝተገበረ መፍትሒ እቶም ፀገማት በዚ ዝስዕብ መንገዲ ክፍትሑ ክኢሎም። ፈለማ እተን ኮሌጃት ግዚያዊ መምሃሪ ክፍልታት ወሳሲኸን ከምህራ፣ በቲ ካሊእ ድማ ዋላ ክሳብ ኣብ ደገ መምሀሪ ክፍሊ ክካረያ ብምግባር ናይ ምቕባል ዓቕመን ናብ ከባቢ 1,500 ሓይሊ ሰብ ከዕብያ ተገይሩ። እዚ ስለዝኾነ ኣብ ክልልና ኣብ 2005 ዓ/ም 5,042 መምህራን ዝጠልብ ሕፅረት መምህራን ቀዳማይ ብርኪ ዝነበረ እንትኾን ኣብ 2006 ዓ/ም ናብ 4 ሽሕ ቀኒሱ። ኣብዚ ዓመት ድማ ኣዐርዩ ብምቅናስ 2,480 ዝጠልብ ሕፅረት እኳ እንተሃለወ ኣብዚ ዓመት ካብዘን ኮሌጃት ተመሪቖም ዝወፍሩ 2,700 መምህራን ስለዘለዉ ቀረብን ጠለብን ናብ ተመጣጣኒ ብርኪ ክመፅእ ክኢሉ ኣሎ። በዚ ድማ እቶም ኣብ ናይ ዲፕሎማ ቦታ ዘምህሩ ዘለዉ ብዲግሪ ዝተመረቑ መምህራን ካብ ቀፃሊ ዓመት እናተተክኡ ነናብ ቦታኦም ዝመፅሉ ኩነታት ከምዝህሉ መምህር ሰይፈ ገሊፆም እዮም።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መምህራን ዝረአ ዝነበረ ስራሕ ናይ ምግዳፍ ኩነታት ስለዝቐነሰ ኣብ ጠለብን ቀረብን ዝነበረ ምዝባዕ ሚዛን ክሕዝ ገይርዎ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2006 ዓ/ም 1,350 መምህራን ስራሕ ዝገደፉ እንትኾኑ ኣብ ዓመት 2007 ግን ናብ 570 ክወርድ ክኢሉ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ መምህር ጥቕማ ጥቕሙ ተሓልዩ ክኸድ ስለዝተገበረ ማለት እውን ዓቕሙ ከዕቢ፣ መሳልልን ጎድናውን ብርኪ ዕቤታቱ ስለዝሕለወሉ፣ ብመሰል ዝውውርን ግቡእ ምሕደራን ስለዝዓገበ ክረጋጋእ ምኽኣሉ እቲ ሓደ ምኽንያት እዩ። ንኣብነት ኣብዚ ዓመት ጥራሕ 1,030 መምህራን ካብ ዲፕሎማ ናብ ዲግሪ፣ ን386 መምህራን ድማ ካብ ቀዳማይ ናብ ካልኣይ ዲግሪ ክዓብዩ ዕድል ትምህርቲ ምርካቦም ነዚ ዘመሳኽር እዩ። እዞም ፃዕርታት ሳላ ዝተኻየዱን ቀሪብካ ምርድዳእ ስለዝተገበረን መምህር ኣብ ዝተዋፈረሉ ቦታ ኮሌጃቱ ዝሃብዎ ሕድሪ ክፍፅም ኣየፀገመሉን።
በዚ ኩነታት ጠለብ ክልልና እናማለኣ ዝመፃ እዘን ኮሌጃት ኣብዚ ሕዚ እዋን ሕድሕደን ብኣርባዕተ ዓይነት መርሃ ግብርታት /ብስሩዕ፣ ምሸታዊ፣ ክረምታውን ርሕቐትን/ ዘምህረኦም ካብ 3,500 ክሳብ 5,000 ሑፁያት መምህራን ናብ ምሽካም በቒዐን ኣለዋ። ይኹን እንበር እዘን ኮሌጃት ክሳብ ሕዚ ዘይተፈተሐ ሓደ ዓብዪ ፀገም ኣብ ዝባነን ኣሎ። ክልቲአን ኮሌጃት ብልዕሊ ዓቕመን ተምሃሮ ዝተፃበባን ሰፊሕ ሕፅረት መምሃሪ ክፍሊ ዘለወንን እየን። እዚ ስለዝኾነ እየን ተምሃሮአን ክሳብ ኣብ ደገ ተኻርየን ዘምህራ ዘለዋ። “ዓቕምና ንእሽቶ እኳ እንተኾነ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ጠለብ ሰፊሕ ስለዝኾነ ግን ናብ ክራይ ክንፅጋዕ ተገዲድና ኣለና” ይብሉ ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ መምህር ዋሃብ ኑሩሑሴን። ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓብይ ዓዲ መምህር ክፍለ ገ/ክርስቶስ ብወገኖም ነቲ ፃዕቒ ምናልባት ካልእ መግለፂ እንተድኣሃልዩ እውን ከምዝግበኦ ብምዝኽኻር ኣብ ፅበት መምህሪ ክፍሊ ብጣዕሚ ተፀጊሞም ከምዘለዉ ይገልፁ።
ሓላፊ ኣመራርሓ ምምሕዳር ሓይሊ ሰብ ቢሮ ትምህርቲ ክልል መምህር ሰይፈ ነዚ እንተብራህርሁ፤ እቲ ሕፅረት ከምዘሎ ብምእማን እተን ኮሌጃት ዝስፋሕፋሓሉ ኩነታት እናተመዓራረየ ምዃኑ ይገልፁ። ንኣብነት ኮሌጅ መምህራን ዓብዪ ዓዲ ንምስፍሕፋሕ ብመንግስቲ ክልል ልዕሊ 20 ሚልዮን ብር ተበጂቱ ጨረታ ዝሰዓረ ኣካል ተፈሊጡ ስራሕቲ ህንፀት ከምዝተጀመረ ይገልፁ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ እውን ህንፃታት ተወሲኾም ተምሃሮ ኣብቲ ኮሌጅ ዝጥርንፈሉ ኩነታት ንምፍጣር ኣብ ተግባር ከምዝኣተው ይዛረቡ።
እዘን ኮሌጃት ንምምሃር ምስትምሃር ዝሕግዙ ናውቲ ትምህርቲ ኣብ ምምላእ እውን ሕፅረት ኣለወን። እመቤት ኣለነን ብርሃነ ሓጎስን ሕፁያት መምህራን ክፍሊ ትምህርቲ ሙዚቃ እዮም። ኣብቲ ኮሌጅ ብዘይካ ሓንቲ ኦርጋን ካልእ መሳርሒ ሙዚቃ ስለዘየለ፣ ካብ ክልስ ሓሳብ ዘሊሎም ተግባራዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ከምዘይኸኣሉ እዮም ዝገልፁ። ዲን ኮሌጅ መምህራን ዓድዋ መምህር ወሃብ ኑሩሕሴን ነዚ እንትገልፁ፤ ዋላ ኣዐርዮም ንስራሕ ዓንቀፍቲ ኣይኹኑ ምስ ዕቤት ቴክኖሎጂ ዝስግሙ ከም መሳርሕታት ሙዚቃ፣ ዕጥቅታት ስፖርትን ካልኦትን ከምዘይተማልኡ ንቐፃሊ ግና ከምዝተኣታተዉ ይገልፁ።
ትምህርቲ ሃዲድ ምዕባለ እዩ ንብል እንተድኣ ኮይንና ገናሒ እታ ባቡር መምህር ክኸውን ኣለዎ። ኣገናንሓን ክእለትን እቲ መምህር ድማ ንህላወ እታ ባቡርን ተሳፈርታን ወሳኒ ይኸውን ማለት እዩ። ንኽእለቱን ኣገናንሕኡን ተሞጋሲትን ተነቃፊትን ከዓ እታ ፍቓድ መግንሒ ዝሃበት ትካል እያ ትኸውን። ስለዚ እዘን ኮሌጃት ዘበርክትኦ ዘለዋ ከቢድ ዕዮ ኣብ ምስልጣን መምህር ጥራሕ ዝተንጠልጠለ ጌርካ ክውሰድ የብሉን። ኣብ መላእ ትግራይ ዝርከብ ህፃን ካብዘን ኮሌጃት ተሃኒፁ ብዝወፀ መምህር እዩ ዝመሃርን ናይ ፅባሕ ሰብ ዝኸውንን። ኣብዚኣ ዘዋህለላ ዓቕሚ ትሕመቕ ትፀብቕ ንቲ መፃኢ ትውልዲ ትበፅሖ እያ። ብምኽንያት እዚ እዘን ኮሌጃት ኣብ ትግራይ ትውልዲ ንምቕራፅ ዝለዓለ ሓላፍነት ዘለወን ትካላት ይገብረን። ስለዚ እዘን ትካላት ምችዋትን ትኩራትን ክኾና ይግባእ። እቲ ዘለወን ጠንካራ ዕማም መፅናዕትን ምህሮን ዓቂበን ዘሎ ሕፅረታተን /ብፍላይ መምሀሪ ክፍሊ/ ድማ ቀልጢፈን ክፈትሓ ይግባእ።


text:
ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ 120 ርእሳነ- መማህራን መባእታን ማእከላይን ኣብያተ- ትምህርቲ፡ ናይ ምሕደራ ብቕዓቶም ንምሕያል ኣብ ከተማ ባረንቱ ስልጠና ተዋሂቡዎም።
እቲ ብክኢላታት ስነ-ምምህርና ዝተዋህበ ስልጠና፡ ኣብ ትርጉምን ኣገዳስነትን ትምህርቲ ብመንጽር ዝርጋሐን ምዕሩይነትን፡ ተሳናይነት፡ ቀጻልነትን ብቕዓትን፡ ኣገደስቲ ባህርያት ብቑዕ መራሒ ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን ተራ ውጥንን ትግባረን ኣብ ምሕደራ ኣብ ዝብሉ ኣርእስታት ዘተኰረ እዩ ነይሩ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሓላፊ ኣሃዱ ምርምርን ምምዕባል ዓቕሚ- ሰብን መምህር ሓይለኣብ ሃብታይ፡ እቲ ስልጠና መቐጸልታ ናይ’ቲ ውጽኢት ትምህርቲ ንምምሕያሽ ዝውደብ ስልጠናታት ምዃኑ ብምሕባር፡ በተን ኣብ ንኡሳን ዞባታት ተመስሪተን ዘለዋ ማእከላት ስነ-ምምህርና ኣድላዪ ክትትልን ሓገዝን ከምዝግበር ገሊጹ።
ብ10 ለካቲት ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት መዛዘሚ፡ ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ጋሽ-ባርካ መምህር መሓመድ-ዓሊ ኢብራሂም፡ ኣገዳስነት ናይ’ቲ ትምህርቲ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ሰልጠንቲ ኣብ ባይታ ለውጢ ንምምጻእ ተራኦም ከዕዝዙ ተላብዩ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሰዲህኤ ናይ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃይማኖታዊ፡ ብሄራዊ፡ ቀቢላዊ፡ ባህላውን ቋንቋውን ብዙሕነት ይኣምንን ከም ሃገራዊ ቅሙጥ ጸጋን ሓይልን ይቖጽሮን።” (ካብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ ዓንቀጽ 1፡1፡2 ዝተወስደ)
ኤርትራውያን ብብዙሕ መልከዓት ዝግለጽ ብዙሕነት ኣለና። ቋንቋታትና፡ ባህልታትና፡ እምነታትና፡ ብሄራትና .. ወዘተ ናይዚ ኣብነት እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ኣብ እንወዳደረሉ እውን ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት ነይሩናን ኣለናን። ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስና ጀብሃን ሻዕብያን ንበሃሃል ዝነበርና፡ ኩሉና ኤርትራውያን ክነስና ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት ብምፍጣርና እዩ። ኣብ ክንዲ ነዚ ብዙሕነት ተቐቢልና ንፍልልያትና ኣመሓዲርና ኣብቲ ብሓባር ዝብጸሓና ሃገራዊ ጉዳይ ብሓደ ምስራሕ ነቲ ዝፈላሊ ኣጉሊሕናን ክሳብ ናይ ግዳም ሓይሊ ዓዲምናን ኣብ ውግእ ሕድሕድ ምእታውና ከኣ ከም ናይ ድኽመትና መግለጺ ኮይኑ ዝተሰነደ እዩ። እዚ ከኣ ፍልልያት ብግቡእ ክመሓድር እንከሎ ዓቕሚ ብግጉይ ክተሓዝ እንከሎ ከኣ ጠንቂ ውድቀት ከም ዝኸውን ዘርኢ እዩ።
ኣብ ዕለታዊ ህይወትና ነቶም ነናትና ናይ ብዙሓነት መግለጺ ዝያዳ ከነቕልበሎም ባህርያዊ እዩ። ከምኡ ምግባርና ከኣ ዘነውረና ኣይኮነን። ኣብ ሃይማኖትና ንግደስ፡ ንቋንቋና ዝያዳቲ ካልእ ነፍቅር። ኣብቲ ካልእ ናይ መንነት መለለይናን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባናን’ውን ከምኡ። ነዞም ተገዳስነታት እዚኣቶም በይኖም ነጺልና ከነበርኾም ክንፍትን እንከለና ግና እቲ ውጽኢት ሰላም ዝህብ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብቲ መንነትና ዝገልጽ መለለይና ክንግደስ እንከለና ነቲ ናይ ካልኦት ናይ መንነት መለለይ’ውን ኣብ ግምት ከነእትዎን ከነኽብሮን ናይ ግድን እዩ። ብጸቢብ ስምዒት ኣብ ናትና ጥራይ እነተኩር እንተኮይና ግና ኣተሓሕዛና ጐደሎ እዩ ዝኸውን። ጐደሎ ከኣ ጐደሎ እዩ ዘስዕብ። ብዛዕባ ቋንቋና ክንግደስ እንከሎና ነቲ ናይ ካልኦት ቋንቋ ጸጋና ምዃኑ ክንዝንገዖ ኣይግበኣና። ኣብቲ ካልእ ናይ ብዙሕነት መርኣያና እውን ከምኡ።
እቶም ነናትና ቋንቋ፡ ሃይማኖት፡ ባህልን እምነትን ፈሊና ከነበርኽ እንሓስብ፡ ዝመረጽናዮ መንገዲ ናይ ድሓን ዘይምዃኑ ክርደኣና ይግባእ። እዚ ሓሳብና በይኑ ክስጉም ኣይክእልን እዩ። ምእንቲ’ዚ ነቲ “ናተይባ ናትካባ” ዝሕመረቱ ምንጽጻግ ኣወጊድና፡ ናይ “ኢደይኢድካ” ምምልላእ ባህሊ ከነተኣታቱ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ ሓደ ዝገብረና ላዕለዋይ ጠማሪ ክብሪ ሃገር ዘንጊዕና፡ ኣብ ምሕብሓብ ጸበብቲ ስምዒታት እንተተጸሚድና እቲ ንኩለንተናና ዝሓቁፍን ዘጽልልን ኤርትራዊ መንነትና ክሃጉግ እዩ። ኤርትራውነት ኣብ ዝሃሰሰሉ ከኣ ዝገበርና እንተገበርናን ናይ ሓደ ውሱን ወገን ናይ መንነት መለለይ ኣንጊስና ንመርሽ እንተኢልናን ኤርትራዊ ምሉኡነት ከም ዝጐድለና ርዱእ እዩ። ምሉእነት ዝተዘንገዓሉ ጉዕዞ ከኣ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮኑ መወዳእትኡ ወዳቒ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራዊ ደንበ ተቓውሞና ብዙሓት ነናቶም ኣተሓሳስባ ዝውንኑ ፖለቲካዊ ውዳበታት ኣለዉና። እዚ ብዙሕነት ከምቲ ንገለ ወገናት ዝመስሎም ኣባና ዝጅመር ዘሎ ኣሉታዊ ሓድሽ ምዕባለ ዘይኮነ፡ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣብ ደቂ ሰብ ዝኽሰት ዝነበረን ዘሎን መርኣያን ነጸብራቕን ናይ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን እዩ። ብእምነትና ብዝሒ ውድባት ኣብ ብዝሒ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ዝምርኮስ እዩ። ካብዚ ሓሊፉካ መሰረታዊ በይንኻ ንክትውደብ ዘገድደካ ፍሉይ ኣተሓሳስባ ኣብ ዘይብልካ ውድብ ምዃን፡ ዘይተደላይ ዓቕሚ፡ ንብረትን ግዜን ካብ ምብኻን ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ኣይህልዎን። ክንውደብ እንከለና ነቲ ኣተሓሳስባና እነተግብረሉ ውዳበና፡ ክንግደሰሉ፡ ከነዕብዮ ኣድላይ እንተኮይኑ እውን ክንስወኣሉ ባህርያዊ እዩ። እዚ እንኸፍሎ ኩለመዳያዊ ዋጋ ነቲ ካልእ ውዳበታት፡ ግቡእ ግምትን ክብርን እንተዘይሂቡ እቲ ናትና በይኑ ክዕወት ኣይክእልን እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ሰላማዊ ናይ ኣተሓሳስባ ውድድር እንተ ክትስዕር ወይ ክትሰዓር ነብሱ ዝኸኣለ ቀጥዒ ዘለዎ መስርሕ እምበር ከከም ዝደረፍካዮ ዝኽየዶ ኣይኮነን። ምክብባር ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ ሰላማዊ መስርሕ ክትመላላእ እውን ናይ ግድን እዩ። ካልእ ናብ ዓወት ዘብጽሕ መወዳደሪ ኣገባብ ስለ ዘየለ። ምውድዳር ካልእ ገጽ ናይ ምትሕብባር እምበር ጽልኢ ምዕዳም ኣይኮነን።
ሚዛናውነት ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ጉዳይ ርኢቶና፡ ውዳበና፡ መንነትና ክንግደስ እንከለና እዚ ተገዳስነት ምስቲ ኣብ ጉዳይ መላእ ሃገርን ህዝብን ዘለና ተገዳስነት ሚዛኑ ዝሓለወ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። እቲ ሚዛናውነት እንተዘቢሉ ግና እቲ ውጽኢት እውን ዘባል እዩ ዝኸውን። ከምቲ ንቋንቋና፡ ሃይማኖትና፡ ብሄርና፡ ወይ ብሓፈሻ ንፖለቲካዊ ኣተሓሳስባና እንግደሶ እቶም መወዳድርትና እውን ነቲ ናቶም ከምኡ ከም ዝግደሱ ምዝካርን ኣፍልጦ ምሃብን ፈጺሙ ክስገር ዘይግበኦ እዩ። ናብዚ ክትበቅዕ፡ ተጸዋርነትን ኣስፊሕካ ናይ ምርኣይን ሓላፍነት ዝሓትት እዩ። ነዚ ከይበቓዕካ ንሃገር ኮነ ንህዝቢ ፍሉይ ተሓላቒ መሲልካ ነናብ ኢድካ እንተሰሓብካዮም በይንኻ ክትዕወት ኣይትኽእልን።
በበይኑ ዝወፍር ድሌታት፡ ስምዒታትን ኣተሓሳስባታትን ብሓደ ገዛኢ ሕጊ እንተዘይተወዚቡ ብማዕዶ ማዕዶ ክውገን ኣይክእልን እዩ። እቲ ኣብ መንጎ ውድባትን ሰልፍታትን ምናልባት እውን ኣብ ማሕበራት ዝኽተም፡ ስምምዕ፡ ቻርተር ወይ ካልእ ስም እንህቦ ቃልኪዳናት ናይዚ ኣብነት እዩ። እንተኾነ እዚ ቃል ኪዳናት ሓቢርና ክንጐዓዝ ዝሕግዘናን ንከምድላይካ ናይ ምዕንዳር ድሌታትና ዝድርት ክነሱ ኣይነኽብሮን። ኣብዚ ከኣ ነቲ ኣከኣኢልካን ኣመዛዚንካን ናይ ምኻድ ፈተና ኣይንሓልፎን። ናይ ክሳብ ሕጂ ኩነታት ደንበ ተቓውሞና ከኣ ነዚ እዩ ዘርኢ። እዚ ኣገባብዚ ግድን ክንሰግሮ ዘለና እምበር ካልእ ኣቋራጭ መማረጺ የብልናን።
እቲ ኣብዚ እዋንዚ ዘለናዮ ሃለዋት ብምክብባር ጥራይ ኣይኮነን ዝስገር። ምምልላእ ክንውስኸሉ ናይ ግድን እዩ። ከምቲ “ኣደ ትብሎ ንጐይበይ ጓል እትብሎ ከኣ ንገዝመይ” ዝበሃል እቲ እንሓስቦ ምእንቲ ሓንቲ ሃገርን ሓደ ህዝብን ስለ ዝኾነ ዓወቱ በየናይ ውድብ ወይ ሰልፊ መጺኡ ብዘየገድስ ናብ ሓደ ህዝባውን ሃገራውን ፈለግ ከም ዝውሕዝ ክንዝንግዕ የብልናን። ኣብዚ ሸነኻዊ ስምን ዝናን ክንረክብ ክንብል ኣብ ክንዲ ንመላላእ፡ ክንከላላእ ኣይግበኣናን እዩ።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
እምበኣርሲ ሕጂ’ውን ብጾምን ብብኽያትን ብቑዝማን፣ ብምሉእ ልብኹም ናባይ ተመለሱ፣ ክዳንኩም ዘይኮነስ ልብኹም ደኣ ቅደዱ ይብል እግዚኣብሔ። ንሱ ንኹራ ደንጓዪ ብምሕረት ከኣ ምሉእ ካብ ክቐጽዕ ኪምሕርን ኪርኅርኅን እዩ ዚፈቱ እሞ። ናብ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ተመለሱ። ኢዮኤል 2፣ 2፣12-13።
መንእሰያት ሃገርና ሎሚ
ዓኮሴኤ (ICER)
ሃለዋት እቶም ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ስድተኛታት አማዕዲኻ ምርአዩ እቲ ዝቐለል ኢዩ። ውሽጡን ውሻጤኡን ንምድህሳስ ምስ እትህቅን ግን ኣስከሕካሒ ምዃኑ ኣነጺርካ ትግንዘቦ። ምናልባት’ውን ጊዜዊ ጋሻ ኴንካ ንቅሩብ መዓልታት ጸገሞም ምስ እትካፈል ወይ ከአ ካብ ቁጽሮም ብርክት ዝበሉ ስደትኛታት ካብ ትረኽቦ መጀመርያ ምንጪ ኣብ ዘስካሕክሕ
ነዚ ክንጽሕፍ ዘደረኸና ምኽንያት፡ ዝሓለፈ ሰንበት፡ ነሃሰ 14/2011 ዘሕዝንን ዘሰንብድን ዝተገብረ ፍጻሜ ኢዩ።
ብዶር የዕብዮ ወልደማርያም
ጠንቂ ስደት ኣብ ኤርትራ ብዙሓት ኢዮም። ካብአቶም ብኽፋል ክንጠቅስ ምስ ዝድለ፡ እቲ ቐንዲ ዝኾነ ወሰን ዘይብሉ ዕስክርና እሞ ድማ ከምቲ ንቡር ብባልያ ይኹን ብተማልእተኛ ንቤተሰብካ መጠወሪ ገንዘብ ክትሰደሉ ዘየኽእል ኩነታት ብመንግስቲ ኤርትራ ብምድንጋጉ ኢዩ።
መባእታ
ብመጀመርያ ርሑስ በዓለ ልደት ይግበረልና። ንሕዝብና፡ ጸሎቱ ሰሚዑ፡ ንዝጸምኦ ሰላምን ፍትሕን ዝህብ፡ ንሕማቑን ጠንቂ ሓዘኑን ዝቕንጥጥን በዓለ ልደት ይግበረሉ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።
ሻድሸይቲ ሰንበት ናይ ዓቢ ጾም (ገብርሔር)
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ካብ ዕለት ናብ ዕለት ብዓይኒ ምሕረቱ እናጠመተ ዝጓስየና ዘሎ ብልሳን ኩሉም ፍጡራቱ ዝኸበረን ዝተመስገን ይኹን። ኣሜን!
ሎሚ እውን መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ ጽሑፍና ብዛዕባ እዛ ሻድሸይቲ ሰንበት ከም ፍቓድ ኣምላኽ፡ ኣምላኽ ከም ዝፈቐደልና መጠን ኽንርኢ ኢና።
እዛ ቅድስት ዕለት እውን ከምተን ዝሓለፋ ሓሙሽተ ሰንበታት ቅዱስ ያሬድ ማህሌታይ ዝሰየማ ኮይና፡ በዛ ቅድስት ዕለት ኩሉ ስብከት፡ መዝሙር፡ ንባባትን ወንጌልን ስለ እዛ ቅድስት ዕለት ዝገልጹ እዮም።
መበገሲ ናይዚ ዕለት እዚ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማቴዎስ ወንጌል ምዕራፍ 25 ብዛዕባ መንግስተ ሰማያት ብምስላ ኣብ ዝምህረሉ ዝነበረ ግዜ ስለ እሙን ኣገልጋሊ ኣመልኪቱ ዝመሃሮ ትምህርቲ እዩ።
“ከምቲ ክገይሽ ዝደለየ ሰብ እሞ ንኣገልገልቱ ጸዊዑ ክነግድሉ ገንዘብ ዝሃቦም እዩ። ፍሲ ወከፎም ከከም ዓቕሞም፡ ንሓደ ሓሙሽተ መክሊት፡ ነቲ ካልኣይ ክልተ መክሊት፡ ነቲ ሳልሳይ ድማ ሓደ መክሊት ሂብዎም ገሸ”(ማቴ25፣14-15)።
ቀዳማማይ፦ሓሙሽተ መክሊት ዝሃቦ ኣሎ። ሓሙሽተ መክሊት ንዝሃቦ ሰብ ረብሓ ኣለዎ።
ክልተ መክሊት ዝሃቦ ኣሎ፦ክልተ መክሊት ንዝሃቦ ረብሓ ኣለዎ።
ሓደ መክሊት ዝሃቦ ኣሎ፣ንሱ እውን ከምኡ።
ንኹላቶም ከከም ዓቕሞም ሂብዎም ገሸ ።
እቲ በዓል ሓሙሽተ መክሊት ብኡ ብኡ ከይዱ ነገደሉ። ካልእ ሓሙሽተ መክሊት ድማ ረብሐ። ከምኡ ድማ እቲ በዓል ክልተ ካልእ ክልተ ረብሐ። እቲ ሓንቲ መክሊት ዝተቐበለ ግና፣ከይዱ ምድሪ ኲዒቱ ወርቂ ጎይትኡ ሓብአ። ድሕሪ ነዊሕ እዋን ካኣ ጎይታ ናይቶም ገላዉ መጺኡ ምስኣቶም ክጸባጸብ ጀመረ። እቲ በዓል ሓሙሽተ መክሊት ጎይታይ ሓሙሽተ መክሊት ሂብካኒ ነይርካ፡ እንሆ ድማ ካልእ ሓሙሽተ መክሊት ረባሕኩ እና በለ ሓሙሽተ መክሊት ኣምጽአ። ጎይትኡ ድማ ጽቡቕ ኣታ እሙንን ሕያዋይን ኣገልጋሊ ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ ኣብ ልዕሊ ብዙሕ ክሸመካ እየ፡ ናብ ሓጎስ ጎይታኻ እቶ በሎ። እቲ ክልተ መኽሊት ዝተቐበለ ድማ ቀሪቡ ፣ጎይታይ ክልተ መክሊት ሂብካኒ ነይርካ እንሆ ከኣ ክልተ መኽሊት ረባሕኩ በለ። ጎይትኡ ድማ ጽቡቕ ኣታ እሙንን ሕያዋይን ኣገልጋሊ ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ ኣብ ልዕሊ ብዙሕ ክሸመካ እየ፣ ናብ ሓጎስ ጎይታኻ እቶ በሎ። እቲ ሓደ መክሊት ዝተቐበለ ድማ ጎይታይ ዘይዘራእካዮ እትዓጽድ፡ ዘይበተንካዮ እትእክብ ጨካን ሰብኣይ ምዃንካ እፈልጥ እየ ፣ስለዚ ፈሪሔ ከድኩ ፣ነቲ መክሊትካ ድማ ኣብ ምድሪ ሓባእክዎ፣እንሆ ገንዘብካ በሎ። እቲ ጎይትኡ ግና መሊሱ በሎ ፣ኣታ ክፉእ ሃካይ ኣገልጋሊ ዘይዘራእክዎ ከም ዝዓጽድ፣ዘይበተንክዎ ከም ዝእክብ እምበኣር ትፈልጠኒ ዶ፧ ስለዚ ነቲ ገንዘበይ ኣብ ባንኪ ክተእትዎ ይግብኣካ ነይሩ። ኣነ ከኣ ንዝረብሕሉ ሰባት ምሃብክዎም ነይረ። ነቶም ኣብኡ ደው ኢሎም ዝነበሩ ከኣ “እምበኣርሲ ነቲ መክሊት ካብኡ ኣግዲፍኩም ነቲ ዓሰርተ መክሊት ዘለዎ ሃብዎ በሎም። ምኽንያቱ ንዘለዎ ዘበለ ኩሉ ይዋሃቦ ይወሰኮ እውን፣ንዘይ ብሉ ግና እቲ ዘለዎ እውን ኣግድፍዎ። ነዚ ሃካይ ጊልያ ግና ኣብ ፍጹም ጸልማት ደርብይዎ ኣብኡ ካኣ ብኽያትን ምሕርቃም ኣስናንን ክኸውን እዩ።
ካልኣይ፦በዓል ሓሙሽተ መክሊት ፍጹም ትምህርቲ ተማሂሩ ዝመሃረ ሰብ እዩ። በዓል ክልተ መክሊት ድማ ምጡን ትምህርቲ ተማሂሩ ዝመሃረ እዩ። ንኣብነት ጴጥሮስ ንቀሌምንጦስ ፣ጳውሎስ ንጢሜትዎስ ምሂሮም ከም ዘፍረዩ። በዓል ሓደ መክሊት ድማ ፍጹም ትምህርቲ ተማሂሩ ዘይምሃረ እዩ። እቲ ፍጹም ትምህርቲ ዝተማህረ ምሂሩ መኺሩ ንዕኡ ዝመስል ወደመዝሙር ኣፍረየ። ጎይታ ድማ “ጽቡቕ ኣታ ሕያዋይን እሙንን ኣገልጋሊ ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ፣ኣብ ልዕሊ ብዙሕ ክሸመካ እየ። ናብ መንግስተ ሰማያት እቶ” በሎ።
እቲ ፍጹም ትምህርቲ ተማሂሩ ዘይመሃረ፣ ጎይታይ መምርሒ ሕጊ ከይሰራዕካ ብስነ ልቦና ፈሊጥኩም፣ መምህር ከይመደብካ ብስነ ፍጥረት ተመሪሕኩም ስርሑ እትብል ጨካን ምዃንካ ይፈልጥ እየ።
ዓላውያን ነገስታት ከየሳቕዩኒ፡ መናፍቓን ተኸራኺሮም ከይረትዑኒ ስለ ዝፈራህኩ ብዝተመሃርክዎ ትምህርቲ ኣይመሃርኩን፣ብዝተዋህበኒ ሓላፍነት ኣይሰራሕኩን ማለት እዩ።
ቅዱስ ሉቃስ ኣብ ወንጌሉ “ኣብ ቁራጽ ዓለባ ቆጺረ ዘጽናሕክዋ ወርቅኻ እነሃልካ” ክብል ጽሒፍዎ ኣሎ። እዚ ከኣ እቲ ኣቐዲሙ ዝተዋህቦ ሽመት “ እንሆ ሽመትካ” ክብል ከሎ እዩ። ጎይታ ግና መሊሱ በሎ መምርሒ ሕጊ ከይሰራዕኩ፡ ብስነ ኣእምሮ ፈሊጥኩም መምህር ከይመደብኩ፡ ብስነ ፍጥረት ተመሪሕኩም ስርሑ ዝብል ጨካን ምዃነይ ትፈልጠኒ ዶ፧ ሓላፍነትካ ክተረክብ ምተገብኣካ ነይሩ፡ ኣነ ከኣ ንዘገልግል ምሃብክዎ። ንመላእኽቲ ከኣ ናይ መምህርነት መክሊቱ ወሲድኩም ነቲ በዓል ዓሰርተ መክሊት ወስኽሉ በሎም። ነዚ ሃካይ መምህር ግና ኣውጽእዎ ማለት፡ ማዓርግ ምምህርና ተሪፍዎ ከም ህዝባዊ ናብ መንግስተ ሰማያት ምእታው እዩ።
ትርጉም መክሊት
1.በዓል ሓሙሽተ መክሊት
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ በዓል ሓሙሽተ መክሊት ፍጹም ትምህርቲ ተማሂሩ፡ ምሂሩ ድማ ንዕኡ ዝመስሉ ሰባት ዘፍረየ ሰብ እዩ። ልክዕ ቅዱስ ሃዋርያ ጴጥሮስ ሰናይ ዝኾነ ቃል ዝተማህረ፡ ስልጣን ዝተቀበለ እሞ በዚ ዝተዋህቦ ትምህርቲ ምሂሩ ብዝተዋህቦ ስልጣን ከኣ ሽመትን ማዕርግን ዝዓደለን ዝሃበን ማለት እዩ። እዚ ከኣ ቅዱስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ንቀሌምንጦስ፡ ብርሃን ዓለም ዝተሰምየ ቅዱስ ሓዋርያ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ከም ዘፍረዩ እዩ።
– በዓል ሓሙሽተ መክሊት፡ ሙሴ ሓሙሽተ ኦሪት ስለ ዝጸሓፈ እዩ።
– ብኻልኣይ ከኣ በዓል ሓሙሽተ መክሊት ሊቀ ጳጳሳት እዩ። እዚ ከኣ ብኣንብሮ ኢድ ኣብ ልዕሊ ጳጳስ ምሻም፡ ቀሲስን ዲያቆንን፣ ምቑራብን ምጥማቕን እዮም። ምኽንያቱ ናይ ሊቀ ጳጳሳት ማዓርግን ዝተዋህቦ ሓደራን ካብ ኩሉ ንላዕሊ ስለ ዝኾነ። ንምእመናን ምፍራይ ጥራሕ ዘይኮነ እውን ንዕኡ መሲሎም ፣ነቲ እግሪ ተኸቲሎም ኣብ ጉስነትን ሓላፍነትን ዝመጹ ካብ ዝተሓተ ማዕርግ ናይ ዲቁና ክሳዕ ሊቀ ጳጳሳት ምፍራይን ምምልማልን ናቱ ሓላፍትነትን ስልጣንን እዩ። ነቶም ኣብ ትሕቲኡ ዘለዉ ጳጳሳትን ኣብ ኩሉ ቦታታት ዘለዉ ናይ ቤተክርስቲያን መማህራን ኣቦታትን ንሃዋርያት መሲሎም ሃዋርያት ዝመስሉ ሰባት ከፍርዩ ምቁጽጻርን ምጉሳይን ናይዚ ላዕላዋይ ተጸዋዒ ናይ ቤተክርስቲያና ዝኾነ ሊቀ ጳጳሳት እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ በዓል ሓሙሽተ መክሊት ተመሲሉ ኣሎ።
– ከምኡ እውን ሓሙሽተ መክሊት ዝተባህሉ ጥምቀት፣ተኣምኖ ሓጣውእ፣ሰማእትነት፣ብሕትውና፣ምንኩስና እዮም።
– ሓሙሽተ መክሊት ዝተባህሉ እውን እምነት፡ ደስታ፡ ምሕረት፡ ትዕግስቲ፡ ተስፋ እዮም።
2.በዓል ክልተ መክሊት
በዓል ክልተ መክሊት ዝተባህለ ተማሂሩ ምሂሩን መኺሩን ዘፍረ እዩ።
በዓል ክልተ መኽሊት ቅዱስ ጴጥሮስ እዩ። ምኽንያቱ ቅዱስ ሃዋርያ ጴጥሮስ ክልተ መልእኽቲ ስለ ዝጸሓፈ እዩ። ከምኡ እውን ብሉይ ኪዳንን ሓዲሽ ኪዳንን ስለ ዝመሃረ እዩ(1ጴጥ1፣10-12, 2ጴጥ1፣19-21)። ከምኡ’ውን ክልተ መክሊት ዝተባህሉ ጥምቀትን ተኣምኖ ሓጣውእን(ሓጢኣት) እዮም።
3. በዓል ሓደ መክሊት
– በዓል ሓደ መክሊት ይሁዳ እዩ ከመይ ይሁዳ ሓንቲ መጽሓፍ ጽሒፉ ኣሎ።
– ሊቀ ጳጳሳት ብዓል ሓሙሽተ፡ ቀሲስ በዓል ክልተ መክሊት ክኾኑ ከለዉ በዓል ሓደ መክሊት ዝተባህለ ካኣ ዲያቆን እዩ።
– ከምኡ እውን በዓል ሓደ መክሊት ዝተባህለ ጥምቀት እዩ።
ብሓሙሽተን ብክልተን መክሊት ዝተመሰሉ፡ ፍጹም ትምህርቲ ዝተማህሩ መማህሩን ብዙሕ ነገር ደኺሞም ላዕልን ታሕትን ኢሎም ምሂሮም ንዓኣቶም ዝመስሉ ሰባት ዘፍረዩ ክኾኑ ከሎዉ በዓል ሓደ መክሊት ግና “ዓላውያን ብእሳት ከየሳቕዩኒ መናፍቓን ተኸራኺሮም ከይረትዑኒ “ኢለ ፈሪሔ ንሃይማኖተይ( ዝተመሃርክዎ ትምህርቲ) ከይመሃርኩ፣ ከይመኸርኩ ኣብ ልበይ ኣቐሚጠዮ(ልክዕ ከምቲ ሓደ ሰብ ንብረቱ ክሓብእ ከሎ ጉድጓድ ኲዒቱ ዘቐምጦ ማለት እዩ) ብምባል ስለ ሃይማኖቱን እምነቱን ዘይምስክር፣ንዘይተማህሩ ከኣ ዘይምህር ሰብ እዩ።
እግዚኣብሔር ኣብ ዝሓተቶ ግዜ “ዘይዘራእካዮ እትዓጽድ፡ ዘይበተንካዮ እትእክብ (መምርሒ ሕጊ ከይሰራዕካ ብስነ ልቦና ፈሊጥኩም፡ መምህር ከይመደብካ ብስነ ፍጥረት ተመሪሕኩም ስርሑ እትብል) ጨካን ምዃንካ ይፈልጥ እየ። ነቲ ዝተወሃበኒ ሓላፍነት ዘይሰራሕክሉ፡ ነቲ ዝተማሃርክዎ እውን ዘይመሃርክሉስ፡ እንሆ ዓላውያን ብሰንሰለት ኣሲሮም ናብ እሳት ደርብዮም ሃይማኖተይ ከየኽሕዱኒ፡ መናፍቓን ከኣ ተኸራኺሮም ምእንቲ ከይረትዑኒ ፈሪሐ ንሃይማኖተይ(እምነተይ) ኣብ ውሽጢ ልበይ ሓባእክዎ ኣይሰራሕክሉን ኣይተዛረብኩን ከኣ እና በለ ዝምልስ እዩ።
እዚ ዝሰምዐ ጎይትኡ ከኣ “ኣታ ክፉእ ሃካይ ኣገልጋሊ ዘይዘራእክዎ ከም ዝዓጽድ፡ ዘይበተንክዎ ከምዝእክብ (መምርሒ ሕጊ ከይሰራዕኩ፡ ብስነ ኣእምሮ ፈሊጥኩም መምህር ከይመደብኩ፡ ብስነ ፍጥረት ተመሪሕኩም ስርሑ ዝብል ጨካን ምዃነይ) ትፈልጠኒ ዶ፧ ሓላፍነትካ ክተረክብ ምተገብኣካ ኔሩ ፣ኣነ ከኣ ንዘገልግል ምሃብክዎ ነይረ። እዚ ዝበሎ ሽመት ሒዝካ፡ ስልጣን ተዓዲልካ እንተኾነ ስራሕ ጸሊእካ ዝኸውን ነገር ስለ ዘየሎ እዩ። እቲ ሽመት ዝተዓደለ፡ ስልጣን ዝተዋህበ ሰብ ንሓላፍነቱ ክሰርሓሉ ግዴታ እዩ። እንተዘይኮነስ ብዝተዋህቦ ስልጣንን ሽመትን ተሓታቲ እዩ። ስልጣኑን ሽመቱን ኣብ ክንዲ ዝሰርሓሉ፡ ካብ ምስራሕ እንተ ድኣ ተቖጢቡን ስቕ ኢሉን እቲ ዝተዋህቦ ሽመት ኣብ ክንዲ ዝምጎሶሉ መፍረዲኡን መኾነኒኡን ይኸውን ንኽብል ዝተዛረቦ ቃል እዩ።
ኣብ መጨረሽታ መክሊቱ ኣሕዲግኩም ንኻልእ ሃብዎ ማለቱ፡ ዝነበሮ ማዓርግን ስልጣንን ፣ናይ ምምሃር ሓላፍነት ተሓዲጉ ከም ተራ ምእመን ይኹን ማለት እዩ። እዚ ከኣ ናብ መንግስተ ሰማያት ብምምህርና ማዕርግ ዘይኮነስ ከም ህዝባውያን ኮይኑ እዩ ዝኣቱ ምኽንያቱ ሃይማኖቱ ስለ ዘይከሓደ።
ብኻልእ ወገን “ ነዚ ሃካይ ጊልያ ግና ኣብ ፍጹም ጸልማት ደርብይዎ ኣብኡ ከኣ ብኽያትን ምሕርቃም ኣስናን ክኸውን እዩ” ዝበሎ ፥
ቀዳማይ —-ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ፡ “ዝተዋህበኒ ናይ ምምሃር ስልጣንን ሓልፍነትን ተጠቒመ ላዕልን ታሕትን ኢሉ ደኺመ እንተ ዝምህርን ከማይ ዝኣመሰሉ ሰባት እንተ ዘፍርን ኔረ ከም ናይ መማህራን ማዓርግ ዘይኮነስ ከም ህዝባውያን ኮይነ ናብ መንግስተ ሰማያት ኣይምኣተኹን” እና በለ ናይ ምስትንታኑ ምሳሌ ክኸውን ከሎ በቲ ካልኣይ ወገን ከኣ ሃይማኖቶም ናይ ዝኸሓዱ ናብ ሲኦል ናይ ምእታዎም ምልክት እዩ።
ሓደ ምኽሊት ንዘለዎ ሰብ ኣሕዲግኩም ነቲ በዓል ዓሰርተ ሃብዎ፡ ምኽንያቱ ንዘለዎ ይውሰኾ ንዘይብሉ ግና እቲ ዘለዎ እኳ የግድፍዎ ዝበሎ ቃል፡ እንሆ እምነት ሒዙ ምግባር ዘይጸንሖ፡ ካብ ግብሪ ጽድቂ ዝረሓቐ ሰብ ምዃኑ ይነግረና። ነታ ሓንቲ መኽሊቱ /እምነቱ/ ሒዙ ምግባር ወሲኹ ክነብር እና ተገብኦ እንተኾነ ግን እዚ ብዘይ ምግባሩ ናብ ክሕደት ዝበጽሕ፡ ሃይማኖቱ ዝገድፍ ሰብ ኮይኑ ናይ ምርካቡ ምሳሌ እዩ፡። ምኽንያቱ ዝነበሮ መኽሊት “ኣሕዲግኩም ነቲ በዓል ዓሰርተ ሃብዎ” ምባሉ ሃይማኖትን ምግባርን ኣጣሚሩ ዘይሓዘ ሰብ ኣብ መወዳእታ ናይ ሃይማኖት ሰብ ኮይኑ ክቕጽል ስለ ዘይክእል እዩ። እምነት ሒዙ ጥራሕ ብሰንኪ ፍርሒ ኣብ ምግባር ዘይተዋፈረ ሰብ ኣቐዲሙ ምግባር ጽድቂ ከም ዝገደፎ ሃይማኖቱ እውን ይገድፍ። ብኻልእ ወገን ካብ እምነቱ እኳ እንተ ዘይዓለወ፡ እንተኾነ ግን ካብ ክፉእ ስርሑ ተመሊሱ ንስሓ እንተ ዘይኣተወን ግብሪ ጽድቂ ክሰርሕ እንተ ዘይጸንሐን፡ ሃይማኖት ጥራሕ ሒዙ ብምጽንሑ ካብ ፍርዲ ዝመልቆሉ መገዲ የብሉን። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብ መጨረሽታ በዓል መክሊት ኢኻ ነይርካ ተባሂሉ ናብ መንግስተ ሰማያት ክኣቱ ዘይኮነስ ምግባር ሒዙ ብዘይምጽንሑ ኣብ ክንዲ ናብ መንግስተ ሰማያት ናብ ገሃንም እሳት ይኣቱ። ነዚ ኣመልኪቱ ቅዱስ ያዕቆብ ኣብ መልእኽቱ፡ “እምበኣር ስጋ ብዘይ ነፍሲ ምዉቲ ከም ዝኾነት እምነት እውን ብዘይ ግብሪ ምውቲ እያ” ክብል ጽሒፉ ኣሎ (ያዕ4፣26)።
ኣብ ብዙሕ ምሻም እንታይ ማለት እዩ፧
በዚ መልክዕ ዝተኣዘዝናዮ እና ተግበርና፡ ዝተዋሃብናዮ መክሊት ክነብዝሕ፡ ስለ ሃይማኖትና እንፈልጦ ዘበለ፡ ዝተመሃርናዮን ዝበጻሕናዮን ኩሉ ሰባት መታን ክፈልጥዎን ክበጽሕዎን ምጽዓር ናይ ኩላትና ግዴታ እዩ። ኩሉ ሰብ ነናቱ ዝኾነ ጸጋ ኣለዎ። ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ገሊጽዎ ዘሎ በቲ ሓደ መንፈስ ቅዱስ ዝተዋበን ዝዕደልን በበይኑ ዝኾነ ውህበት ኣሎ። እንተኾነ ነቲ ዝተዋህበና ውህበት ኣለሊና እንጥቀመሉ ክንደዮኖት ንኸውን፧ ብሓቂ ዝተፈላለየ ጸጋ ዝረኸብና ስልጣን ተዓዲልና ከም መጠን ጸጋናን ዝተዋህበና ስልጣንን እንነብር ሰባት ኣሎናዶ፧ ንነፍሲ ወከፍ ርእሱ ክምርምር የድሊ።
ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ ኣብ ብዙሕ ክሸመካ እየ ማለት ኣብ‘ዚ ምድራዊ ህይወትና እንዳ ነበርና ከሎና ኣብቲ ዝተዋህበና ጸጋ ጸኒዕና፡ ብሃይማኖትን ብግብርን ክርስቲያን ኮይንና ምስ እንርከብ ኣብ መንግስተ ሰማያት ድማ ቦታ ይህልወና፡ ወረስቲ ሰማያዊት ቤት ንኸውን ማለት እዩ። ነዚ ከመልክት እዩ ከኣ ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ ኣብ ብዙሕ ክሸመካ እየ ዝበለ ጎይታ። እንተኾነ ሰማያዊ ስፍራ ዝደሊ ሰብ፡ ኣብ ማሕበረ መላእክት ክርከብ፡ ዝማሬ መላእክት ክሰምዕ ዝደሊ ዘበለ ኩሉ ኣብ ምድራዊ ህይወቱ እሙን ኮይኑ ምርካብ የድልዮ። እግዚኣብሔር ዝኣዘዞ ኩሉ ሕግን ስርዓትን ክፍጽም፡ ነቲ ዝፈለጦ ድማ ሰባት በቲ ፍልጠት እቲ ዓብዮም እሙናት ኮይኖም ንኽነብሩ ክጽዕት ይግብኦ እዩ።
“ውሑድ”ተባሂሉ ዘሎ ከምቲ ዝተገልጸ ምድራዊ ዕድመና እዩ። ቅዱስ ዳዊት ዕድመ ወዲ ሰብ ሰብዓ እንተ ነውሐ ሰማንያ እዩ (መዝ 90፣10) ከም ዝበለ ዝነውሐ ዕድመ ኣብዚ ምድሪ ነይሩ ዝባሃል ማቱሳላ እውን 969 ዓመት እዩ። እዚ ምስቲ ድሕሪ መፈጸምታ ዓለም ዝኸውን እንተ ኣወዳዲርናዮ ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ነዚ እዩ ከኣ ጥበበኛ ሰሎሞን “ካብቲ ብህይወት እትነብሮስ ድሕሪ ሞት ዘሎ ግዜ ከም ዝነውሕ ኣስተውዕል” ክብል ዝተዛረበ። ስለዚ ኩሉ ኣብዚ ዓለም እነሕልፎ ግዜ ኩሉ ዋላ እውን እቲ መሪር ናይ ሞት እዋን እውን እንተኾነ ምስቲ ኣብ ሰማይ ዝጽበየና ዘሎ ክብሪን ናይ ህይወት ናብራን ፈጺሙ ዝመዓራረ ኣይኮነን (ሮሜ8፣28)። እዚ ምዃኑ ፈሊጥና እምበኣር መታን ኣብታ ዘይትሓልፍ መንግስቲ ቦታ ክንረክብ፡ ኣብታ ዘመን ዘይቁጸረላ ሃገር ከኣ ክንነብር ኣብዛ ሓጻር ዕድመና እሙናት ንኹን። እዚ ክንገብር ኣምላኽና እግዚኣብሔር ጸጋኡ ይሃበና (ገላ4፣14,ዘዳ32፣32,ዮሃ6፣9)
ኣርእስቲ መዝሙር ንባባት ምስባኽ
መኑ ውእቱ ገብርሔር 2ጢሞ2፣1-16 መዝ37፣21-22
1ጴጥ5፣1-12
ግ.ሃዋ1፣6-9
ማቴ25፣14-31
ይትባረክ ኣምላከ ኣበዊነ!!!!
ይቕጽል……………………….
ኣ
ጽድቅኻ ኣብታ ዓባይ ማሕበር ኣበሰርኩ (መዝ ፵፥፰)
(ማቴ ፳፭፥፲፬-፴፩)


text:
ድሕሪ ናይ 35 መዓልታት ኣኼባ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ስዒቡ ዝተተግበረ ምትዕርራይን ኣቶ ኣማኑኤል ኣለማየሁ ‘ጠንቂ ፓለቲካዊ ቅልውላው ኢትዮጵያን ኣንፈት ኣፈታትሕእኡን’ ዝብል ገምጋማዊ ጽሑፍ ከምዘቅረበ ዝዝከር’ዩ።
ጸሓፋይ ኣማኑኤል ኣለማየሁ ተጋዳላይ ህወሓት ዝነበረ ሎሚ ኣብ ኣዲሳበባ ኣብ ናይ ውልቀ ስራሕ ተዋፊሩ ዝርከብ ሰብ’ዩ። ካልኣይ ጋሻና ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ህወሓት ኣብ መቐለ እዩ።
ኣማኑኤል ኣለማየሁ ‘ድሕሪ ውድቀት ደርጊ፣ ሓባራዊ መሪሕነት እናሞተ፣ እቲ ዕድል ዝህብ ህወሓት እናደኸመ እዩ ከይዱ’ ይብል። ኣማንኤል ወሲኹ ‘ህወሓት ቅድሚ ሕዚ ናይ መሪሕነት ምልመላ ስርዓት ነይሩዎ፣ ስርዓት ስልጠና ነይሩዎ፣ ስርዓት ምልመላን ስልጠናን ካድረ ነይሩዎ፣ ነዚ ስርዓት’ዚ እዩ ኣጥፊእዎ ዝብል ዝለኹ’ውን’ ይብል።
ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ብወገኑ ‘ውድብ ባዕሉ ገምጊሙ ኣብ ተሃድሶ ከምዘሎ ንሪኦ ኣለና። እቲ ነጥቢ ኣማኑኤል ኣለማየሁ ቅድመን ድሕረን 93 ዓም ብዝብል ምጽሓፉ’ዩ። ምስ ዘይነጻጸር ኣይነነጻጽር ኢና ዝብል ዘለኹ። ቅድሚኡ ዝነበረ ኣገባብ ቃልሲ ካልእ’ዩ፣ ድሕሪ ዘሎ ቃልሲ ካልእ’ዩ’ውን ይብል።


text:
2ነገ4፣38-41
እዚ ታሪኽ እዚ ኤልሳእ ሻቡዓይ ግዜ ተኣምራት ዝገበረሉ እዩ ነይሩ። ደቂ ነብያት ተኣኪቦም ከለዉ፣ ኣብ መንጉኦም ጥሜት ኰይኑ ይብል። ምጥማይ ናይ እዞም ደቂ ነብያት ድማ ምስቲ ኣምላኽ ነቶም ናቱ ዝኣተዎ ተስፋ ዝቃዶ ኣይነበረን። ንሱ ድማ “ነፍሲ ጻድቅ ክትጠሚ ኣይሓድጋን እዩ” ዝብል እዩ። ስለታምንታይ ግን ከምዚ ኰይኑ ኢልና ክንሓትት ናይ ግድን እዩ። ብንጹር እኳ እንተዘይ ተጻሕፈ ብዛዕባ ሓደ ነገር ግን ርግጸኛታት ኢና። እቲ ናይ ተስፋ ቃል ስለ ዝተሳዕረ ኣይዀነን። ክግምት’ውን ኣይደልን። ካብዚ ታሪኽ ግና ንመሃሮ መንፈሳዊ ትምህርቲ ኣሎ። ንሱ ድማ ንኣምላኽ ቀዳምነት ሰሪዕና፣ “ናይ ዕለት እንጌራና ሃበና” ኢልና ክንጽሊ የዘክረና”። ኣምላኽ’ውን ሓጎሱ ንሰአብ ሰናይ ምግባር ስለ ዝዀነ፣ ነቶም ሕብስቲ ዝልምንዎ እምኒ ዘይህብ፣ ነቶም ዓሳ ዚልምንዎ ድማ ተመን ዘይዕድል ፈቃር እዩ። ኣብዚ ሓሳብ ግና ነቲ ናብ ከብዲ ዝወርድ እንጌራ ዘይኰነ፣ ነቲ ንመንፈስን ነፍስን ዘድሕን ካብ ኣፍ ኣምላኽ ዝወጽእ እንጌራ ከነተኩር ኢና። የሱስ’ውን ባዕሉ ኣነ እንጌራ ህይወት እየ ኢሉ ኣሎ።
ሰብ ሓሳቡ ናይ ምድሪ እንተኰይኑ፣ “ናይ ዕለት እንጌራና” ክብሃል ከሎ፣ ናብ ሓሳቡ ቅጅል ዝብሎ እቲ ብኣፍ ኣቢሉ ናብ ከብዲ ዚወርድ እንጌራ እዩ። የግዳስ ሰብ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዝወጽእ ኩሉ ቃል ደኣ እምበር ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብርን እዩ፣ ክብል ጎይታና የሱስ ዝተዛረቦ ዓሚቁ ዘረባ ክንዝንግዖ የብልናን። ኣምላኽ ንዝጠመየትን ዝቃሕተወትን ነፍሲ ብሰናይ ዘበለ ዘጽግብ ክነሱ፣ ኣብ ምእካብ ደቂ ነብያት ግና ጥሜት ክኸውን ዘሕስብ እዩ። ኣብቲ በረኸትን ህይወትን ዝተኣዘዘሉ ምእካብ፣ ብጥሜት ዘሕለልዋ ነፍሳት እንክርከባ ብሓቂ ዘሕዝን ኩነት እዩ። እቲ ኩሉ ዘለዎ፣ ኩሉ’ውን ካብኡ ዝወጽእ ፈጣሪ እናምለኹ፣ ክጠምዩ ብሓቂ ዘስደምም እዩ። ጥሜት ከኣ ሕሱም እዩ። ጥሜት’ዶ ኣይኰነን ንሩት ቤተሊሄም ገዲፋ ናብ ሞኣብ ክትወርድ ዝደረኻ። ጥሜት’ዶ ኣይኰነን፣ ካብተን ክለተ ኣንስቲ ሓንቲ ንወዳ ኣብሲላ ንመግቢ ክትገብሮ ዝተገደደት። ብግዜ ካህን ኤሊ ድማ፣ ራእይን ቃል ኣምላኽን ውሒዱ ስለ ዝነበረ፣ ርኽሰት ኣብ ካህናት ኣምላኽ ተረኺቡ። እስራኤል ድማ ኣብ ቅድሚ ጸላእቱ ፎኺሱ ተረኺቡ። ሓወይ/ሓፍተይ ዘለኽዮ ምእካብ ከመይ ይመስል?
እዚ ከምዚ ኰይኑ ዝረኣየ ፣ ሓደ ካብ ማእከሎም ናይ ጥሜት ሽግር ግዲ ስለ ዝበሎ፣ ሓምሊ ክሓምል ናብ መሮር ወጸ። ተበግስኡ ዝነኣድ እዩ። ዝነበረ ጸገም ኣለልዩ ኣብ ውሽጡ ምኽባዱ ዝነበሮ ጥዕናን የርእየና። ከም ሰቡ ስቅ ኢሉ ኢዱ ኣጣሚሩ ኰፍ ክብል ይኽእል ነይሩ እዩ። ግና ከኣ ኣይገበሮን። ብጥሜት ምስ ብጾቱ ከሕለሉ፣ ስቅ ኢሉ ክርኢ ኣይደለየን። ትጉህ እዩ ነይሩ። ንዘሎ ሽግር ፍታሕ ይኸውን እዩ ዝበሎ፣ ዝረኸቦ ናይ ወይኒ መሮር ሓምሊ ድማ ተሸኪሙ ተመልሰ። ክበስል ድማ ኣብ ቁራዕ ሰኽተቶ። እቲ ተሰሪሑ በሲሉ ዝተባህለ መግቢ፣ ነቶም ዝጠመዩ ደቂ ነብያት ተቀረበሎም። እቶም ደቂ ንብያት ድማ ጥሜት ስለ ዝነበሮም፣ ነቲ ዝተቀረበሎም ብዘይ ምምርማር ክበልዕዎ ጀመሩ። ኣብ ሓሳቦም ዝነበረ፣ ጥሜቶም ዘርዊ ጥራይ ይኹን እምበር ዝተቀረበሎም ምብላዕ እዩ። ዝረኸብዎ፣ ዝተቀረበሎም ክጋፈጥዎ ጀመሩ።
ሓደ ካብ መንጉኦም ግና ብሃንደት፣ ኣዝዩ ብዘሰምብድ ጭድርታ፣ ዓው ብምባል “ኣብዚ ቁራዕ ሞት ኣሎ” (there is poison in the pot, KJV) ክብል ጀመረ። ኣብ መጀመርታ ዘስተውዓለሉ ኣይነበረን፣ ንሱ ግና ከየቋረጸ ምጭዳሩ ቀጸለ። ገሊኣቶም ከም ረባሽን መዕገርገን ዝረኣይዎ ነይሮም እዮም። እቲ ዝተቀረበ መግቢ ዝተበላሸወ፣ ዝተበከለ እዩ ዝነበረ። እቲ ዝነበረ ጥሜት ውሒዱስ፣ ዝተቀረበ መግቢ እንተዀነ ዝቀትል እዩ ዝነበረ። ዝተቀረበ መግቢ ዘበለ ኩሉ ንጥሜት ዘርዊ፣ ህይወት ዚዘርእ ዘይምኻኑ ዘስተውዕል ኣይነበረን። ግና ኸኣ ጥሜት እንድዮም ተወዲኦም። ሓደ ካብ መንጉኦም “ሞት ኣለዎ” ኢሉ እንተዘይጭርሕ፣ መወዳእታ እቶም ዝተኣከቡ እንታይ ምዀነ? ሞት ኣልዎ ኢሉ ዝጭርሕ ክህሉ ኣለዎ! ውሽጢ ኣበላሽዩ ናብ ሞት ዝወስድ እናተበልዐ፣ እናርኣየ ከም ዘይረኣየ ስቅ ዝብል ብሓቂ ምስ ምንታይ ክም ዝቁጸር ሕርብት ይብልካ። እዋእ! ብዘየገድስ ሰባት እንታይ ሽም ይህብዎ፣ ንምድሓን እተን ዝበልዓ ነፍሳት እምበር ዓው ኢሉ ክጭድር ኣለዎ። ንመግቢ ተባሂሉ ዝተመረዘ መግቢ እናተቀረበ ስቅ ኣይብሃልን እዩ። ንነግሩ ኣዳምን ሄዋንን ካብ ኣምላኽ ርሒቆም ዝሞቱ እኳ፣ ሰይጣን ንሓሳቦም ስለ ዝመረዞ እዩ (2ቆረ11፣2) ንገሊኦም ኣብ ትሕቲ ከናፍሮም ሕንዚ መንደልቶ ኣለዎም (ሮሜ3።13) መልሓስ ዝቀትል ሕንዚ ዘለዋ ከትከውን ከም ትኽእል ተነጊሩ ኣሎ (ያእ3፣8)። ገሊኣቶም መርዝን መሪርን ዘቡቁል ሱር ዘለዎም እዮም (ዘዳ29፣18)። ገለን ሓልዮት ኣምሲሎም ዝብልዎን ዝዛርብዎን፣ ነነፍሲ ዝሃንጽ ኣይኰነነ። ብኣንጻሩ ንነፍሲ ዝብክልን ዘበላሽውን ደኣ። ካብቲ ካብ ኣፎም ዝወጽእ፣ ጸጋ ዘዝሩቅ እዩ። ኣብ ናይ ፍቅሪ ምእካብ ብግሩሖምን ብዝተበላሸወ ስጋዊ ኣተሓሳስብኦምን፣ ሞት እዮም ዘቅርቡ። ሓወይ/ሓፍተይ ከምዚ ዝበለ ሓው/ሓፍቲ ዝበሃል እንተሃልዩ፣ ሓደ ሳዕን ክልተ ሳዕን ምስ ገናሕካዮ፣ ካብኻ ኣርሕቆ።
እቲ ሞት ዘለዎ መኣዲ እንተዘይተፈዊሱ፣ ዝሞቱ ክህልዉ ናይ ግድን እዩ። እዚ ኸኣ መግደራ እዩ። ሞት ከም ዘሎዎ ምጭዳር እኳ ዓቢ ምልላይ እንተዀነ፣ ቅሞት ዘለዎ ክፍወስ ከኣ ካልኣይን ዝዓበየን እዩ። እቲ ፍታሕ ድማ ርሑቅን ዘሸግርና ኣይነብረን። እቲ ፈውሲ ካብ ርሑቅ ካብ ስግር ባሕሪ ዘይኰነ፣ ኣብ ማእከሎም እዩ ዝነብረ። እዚ ድማ ኤልሳእ እዩ። እቲ ብሓሳብን ብቅብኣት ኣምላኽ ዝነበረ ናይ ኣምላኽ ሰብ። ባዕሉ ማዕረግ ዝወሰደ ዘይኰነ፣ ብንጹር ጻውዒት ኣምላኽ ንዕዮ ኣምላኽ ዝተመዘዘ ኣገልጋሊ። እቲ ካብ ቅድሚኡ ዝነብረ ዕጽፊ መንፈስ ተቀቢሉ ዕዮ ንምዕያይ ብኣምላኽ ዝተስአን ዝተላእከን ኣገልጋሊ ኣምላኽ እዩቅ ነይሩ። ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ኣገልጋሊ ጽሩይን ንጽህና ዘለዎ ኣካይዳ ዝተማህረ፣ ንገዛእ ርእሱ ዘይኰነ ካብኡ ንዝዓቢ ጻውዒት ተቀቢሉ ዝወጸ። ቅድሚኡ ዝነበረ ኤልያስ እኳ ካብኡ ይዓቢ እንተነበረ፣ ዕጽፊ ቅብኣት ተቀቢሉ ንዝዓበየ ዕዮ ዝዓየየ ብሩኽ ናይ ኣምላኽ ሰብ እዩ። እዚ ድማ ምስቲ የሱስ ዝበሎ፣ “እቲ ብኣይ ዝኣምን እቲ ዝገብሮ ዘለኹ ከም ዝገብር፣ ካብዚ ዝዓቢ ድማ ከም ዝገብር እብለኩም ኣለኹ” ይሰማማዕ። ምኽንያት ናይዚ ክዛረብ ከሎ ድማ፣ ምሳኻትኩም ዝነብር መንፈስ ሓቂ ክህበኩም እየ ዝብል እዩ ነይሩ። ካብቲ ኣባና ዝሓደረ መንፈስ ሓቂ ዝተላዕለ፣ ንጥሜትን ንሞትን ፈውሲ ክንከውን ከም እንኽእል፣ እዚ ናይ ኣምላኽ ጻውዒትን ተስፋን እዩ። ግን ብኸመይ?
እቲ ናይ ኣምልኽ ሰብ ኤልያስ፣ ነቲ ሞት ዘለዎ መታን ክፍወስ ከምጽእዎ ዝኣዘዞም፣ “ሓሩጭ” እዩ ዝነበረ። ሓርጭ? ብሓቂ ንዝተበከለ፣ ሞት ንዘለዎ ዝፍውስ “ሓርጭ” ጥራሕ እዩ? እቲ ኣብ መንጎ ዘሎ ውህደት እኳ ርዱእ እንተዘይኰነ፣ “ሓሩጭ” ግና ኣብ መጽሓፍ ቕዱስ ዓቢ ቦታ ኣለዎ። ብፍላይ እኳ እ/ሔር ንደቂ እስራኤል ብዛዕባ ዘቅርብዎ መስዋእቲ ሕጊ ክህቦም ከሎ፣ ዘይቦኽዐ ሓሪጭ ከምጽኡ ከም ዘለዎም ብዙሕ ግዜ ተዛሪብዎም ኣሎ። እወ ጉርሕን ግብዝናንን ዘይብሉ፣ ዘይመጸጸ ህይወት ማለት እዩ። ኣብ ማእከል ምእካብ፣ ኣብ ኽንዲ ህይወትን በረኸትን ሞት እንተሃልዩ፣ ነቲ ሞት ኣለልዩ ዝጭድር ዝጭርሕ ሰብ እንተተረኺቡ፣ ፈውሱ ሓርጭ እዩ። ኣብ ማቴ13፣33 እንተዀነ ነዚ ሓሳብ የነጽረልና እዩ፣ “መንግስቲ ኣምላኽ ድማ ሰበይቲ ወሲዳ ኩሉ ክሳብ ዝበኩዕ ኣብ ሰለስተ ሳቶን ሓርጭ ዝለወሰቶ ማይ ብሑቕ ትመልስ”ማቴ13፣33።
ጥሜትን ሞትን ንዘለዎ ምእካብ ዝፍውስ፣ ኣካይዳን ኣነባብራን መንግስቲ ኣምላኽ እዩ። ኣብ ገለ ምእካብ ጥሜት ጥራይ ዘይኰነ፣ ሞት’ውን ኣሎ። እቲ ዘሎ ናይ ቃል ኣምላኽ ጥሜት ከይኣክል፣ ሞት ዝተገልጸሉ እዩ። ዝኸውን ዝዝረብ እቲ ንነፍሲ ዘድሕን፣ ንነፍሲ ዝሃንጽ፣ ንነፍሲ ዝመልስ ጥዑም ቃል ኣይኰነን። ንነፍሲ ዘሕጉስ ጥዑም ብስራት፣ ንዓጻጽምቲ ዘጠጥዕ ጥዑም ወረ፣ ንነፍሲ ዝመልስ ሓቀኛ ምስክርነት ኣይኰነን። ብኣንጻሩ ንነፍሲ ዘቅንን፣ ንቅብኣት ዘበላሹ፣ ጸጋ ዘዙሩቅ እምበር። ነዚ ኽሉ ዚፍውስ ግና “ሓሩጭ” ማለት ኣነባብራ መንግስቲ ኣምላኽ እዩ። ህይወትና ኩሉ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝበቅዕ ክኽኸውን፣ ንብረትና ንወንጌል ዝተመችአ ክኸውን ከም ዘለዎ ቅዱስ መጽሓፍ ኣስሚሩ ይነግረና (1ተሰ2፣121፣ ፊሊ1፣28) መንግስቲ ኣምላኽ ማለት ተኣኪብካ ስለ ዝበላዕካን ዝሰተኻን ዘይኰነ፣ ናይ መንፈስ ቅዱስ ስራሕ ኣብ ህይወትካ ስለ ዝበዝሐ፣ ኣብ ህይወትካ ዝግለጽ ፍረ ጽድቅን ሰላምን ሓጎስን እዩ (ሮሜ14)። ሓይልን ጽልዋን መንግስት ኣምላኽ ዝተገልጸሉ ህይወት ኣብ ዝሃለዎን ዝኣተዎን ዘበለ ፈውሲ እዩ። ንርእሱ እምልኾ ዘላመደ ዘበለ ሓው ወይ ሓፍቲ፣ ካብ መልክዕ ኣምልዀ ዘምለጠ፣ ሓይሊ ኣምላኽ ዝተለማመደ ስለ ዝኸውን፣ ንርእሱን ነቶም ዝሰምዕዎን ንኸድሕን ግቡእ ቦታኡ ዝሓዘ እዩ። (1ጢሞ4፣7-16) ፈጣሪ ድማ ነዚ ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ይብህጎ እዩ።
Posted by:
Samson Mehreteab
Nov 09, 2012
0 Comments
841 Views


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 98 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 14 January 2018
መንግስቲ ሱዳን፡ ህግደፍ ብዝተፈላለየ ጉልባብ ኣብ ስለያዊ ስራሓት ኣዋፊርዎም ዘሎ ሰባት ይሃድን ከም ዘሎ ተገሊጹ።
ህግደፍ ልክዕ ከም ግዝኣቱ ናይ ጸጥታን ዘይሕጋዊ ንግድን መሓዋራቱ ዘርጊሑ፡ ብቁጠባ ክምዝምዛ፡ ብጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈላለዩ ገበናዊ ተግባራት ብምፍጻም፡ ፖለቲካዊ ምስላ ክሳብ ምብልሻው ዝበጽሕ ዝባኑ ቀሊዑ ክዕንድረላ ዝጸንሐ ሱዳን፡ ዘይተጸበዮ ኣደብ ግበር ዝብል መልእኽቲ ከመሓላልፈሉ ጀሚሩ ከም ዘሎ፡ ከም ጭቡጥ ኣብነት ከኣ ምስ ኤርትራ ዘራኽብ መንገዲ ከም ዝተዓጸወን ካብ’ታ ሃገር ዝወጽእ ዘሎ ዜናዊ ሓበሬታ የረጋግጽ።
መንግስቲ ሱዳን ብወገን ኤርትራ ብደረጃ መንግስቲ ካብ ሃገሩ ዝወጽእን ናብ ሃገሩ ዝኣቱን ዘይሕጋዊ ንግድን ካልእ ብከቢድ ገበን ዘሐትት ተግባራትን ንምቁጽጻርን ጸጥታኡ ንምውሓስን ዶቡ ኣብ ብምዕጻው ጥራሕ ከይተደረተ፡ ኣብ ልዕሊ መሓውር ስለያ ህግደፍ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ምውሳዱ፡ ኣብ ጉጅለ ህግደፍ ራዕዲ ፈጢሩ ከም ዘሎ፡ ኢሳያስ ናብ ግብጺ ዘብዘብ ምባሉ ከኣ ጽዑቕ መግለጺ ናይ ውሽጣዊ ተርባጹ ምዃኑን እቲ ዜና ይሕብር።
ገለ ካብ’ቶም ኣብ ዘይሃገሮም ስለያዊ ስራሓት ኣብ ምክያድ ተዋፊሮም ዘለው ዕሱባት ህግደፍ፡ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይ ወርሒ ጥሪ 2018 ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከም ዘለው፡ እቲ ናይ ምቁጽጻር ሃደን ድማ ይቕጽል ከምዘሎን ተፈሊጡ።
ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ክንዲ ዝሓፍር፡ ተገልቢጡ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ብኣሉታን ፕሮፖጋንዳዊ ወፍርን ክሓብኦ’ኳ ይፍትን እንተሃለወ፡ ኣስታት ናብ ክልተ ሽሕ ዝጽግዑ ወተሃደራት ግብጺ፡ ኣብ ማርሳ ተኽላይ፡ ሂምቦል፡ ከርከበት፡ ሳዋ ክንቀሳቐሱ ከም ዝተራእዩ፡ ማእከላይ መዋፈሪኦም ማርሳ ተኽላይ ምዃኑን ዘይወግዓውያን ምንጭታት ገልጹ።
መንግስቲ ግብጺ ወተሃደራቱ ኣብ መሬት ኤርትራ ዘስፍረሉ ዘሎ ምኽንንያት፡ ኣብ ኤርትራ ፍሉይ ቁጠባዊ ረብሓ ስለ ዘለዎ ዘይኮነስ፡ ምስ ሱዳን ዝምድናኡ ሓርፊፉ ስለዘሎ፡ ከምኡ’ውን ብምኽንያት ዲጋ ኣባይ ምስ ኢትዮጵያ ስለዘይተቓደወ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ሰሪቱ፡ ንጉጅለ ህግደፍ ገንዘባውን ዓይነታውን ደገፋት እናሃበ፡ ብሓደ መደባይ ንተቓወምቲ መንግስቲ ሱዳን ብምዕጣቕ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሱዳን ተጽዕኖ ንምፍጣር፡ ብካልእ ከኣ ብህይወት ኤርትራውያን ወተሃደራት ህግደፍ ሰላምን ጸጥታን ኢትዮጵያ ንምህዋኽ ዝዓለመ’ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወሃብቲ ርእይቶ ይገልጹ።
ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ ብቐጥታ ንሃገርና ብኣሉታ ዝጸሉ ሓድሽ ምዕባሌታት ይረአ ከም ዘሎ፡ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ድማ ኣካል ናይ’ቲ ኣሉታዊ ምዕባለ ብምዃኑ፡ ንህዝቢ ዝኾነ ሓበሬታ ስለዘይህብ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳዩ ክንሱ ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሉ፡ ብከምዚ ኣገባብ እንተቐጺሉ ድማ፡ ስዒቡ ብዝመጽእ ሃገራዊ ውድቀት ተሓታቲ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ናይ ታሪኽ ተሓታቲ ካብ ምዃን ከምልጥ ከምዘይኽእል ረድዮ መድረኽ ብ9 ጥሪ 2018 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜናዊ ሓበሬታ ኣፍሊጣ።
ኣብ መንጎ ግብጽን ሱዳንን፣ ኣብ መንጎ ጉጅለ ህግደፍን መንግስቲ ሱዳንን ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ጥዑይ ፖለቲካዊ ሽርክነት ዝተሰረተ ዝምድና ከምዘይነበረ፡ ወግዓዊ ናይ ቃላት ምምልላስ ዘይስመዓሉ፡ ግን ከኣ ክሳብ ገዚፍ ወተሃደራዊ ምቅርራባት ኣብ ዶባት ዝረኣየሉ ኩነታት ተፈጢሩ ምህላው፡ እዚ ምቅርራባት’ዚ ካብ’ዚ ዘለዎ እንተማዕቢሉ ከኣ ቀዳማይ ተጎዳኢ ህዝቢ ኤርትራን ሃገረ ኤርትራን ምዃኑ፡ በዚ ከኣ ህዝቢ ብሰንኪ ሓያል ውደባ ፈጢሩ ነቲ መንግስትኻ’የ እናበለ ናብ ውድቀት ዝምረሖ ዘሎ ጉጅለ ዘይምቅዋሙ ካብ ተሓታትነት ከምልጥ ከምዘይኽእል ሓቢራ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 12-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ውራይና፦ ኣብዚ ሎሚ ህወሓት ገይርዎ ዘሎ ለወጢ፡ ሓሳብካ ክትህበና፤ እቲ ከይዲ ከመይ ርእይኻዮ? እንታይ ይኸውን ኣሎ፣ እንታይ ክግበር ኣለዎ?
ጀነራል ፃድቃን፦ እቲ ከይዲ ኣብዚ ምብፅሑ ፅቡቕ እዩ። እቲ
ሕዚ ዘሎ ምትዕርራይ እውን ንቕድሚት ብዝበለፀ ክኸይድ ክስራሕ ኣለዎ፣ ክድገፍ ይግበኦን እየ ዝብል። እቲ ሐዚ ዘሎ ኩነታት ንነዊሕ እዋን እናተኣከበን እናተሓላለኸን ናይ ዝመፀ ፖለቲካዊ ኩነታት መግለፂ እዩ እየ ዝብል። ሐዚ ናብ ናይ ህወሓት መሪሕነት መፂኡ ዘሎ ሓዱሽ ሓይሊ (ኣብዚ እዋን ካብቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ እቶም ዝሓሹ እዮም ተመሪፆም ዘለው) ንቲ ኣብ ፖለቲካዊ ኩነታትና ዘሎ ሕልኽላኽን ክብደትን በዝግባእ ክመዝን ኣለዎ።
ካብዚ ተበጊሱ ክልተ መማረፅታት ዘለውዎ ይመስለኒ። እቲ ሓደ፤ በዚ ክሳብ ሐዚ፡ ብፍላይ ድሕሪ 1993 ተሃድሶ ዝበልዎ ዝተመፀሉ መንገዲ ምኻድ። እዚ ማለት እቲ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ንኹሉ ነገር መልሲ ዘለዎ፣ ናይ ሓሳብ መመንጨዊ፣ ኣመራርሓ ወሃባይ፣ ኩሉ ወሳናይ… ገይርካ ምርኣይ። ኣብ ከይዲ ድማ ብናይ ኣተሓሳስባ ፅሬትን ናይ ኣመራርሓ ብቕዓትን ልዕልነት ክትረክብን ህዝቢ ክተኽትትን ከይከኣልካ ክተርፍ ከለኻ ድማ ብሓይልን (ብምእሳር፣ ብምቕፃዕ፣ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝሰፈሩ ዴሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ብዕፋን) ብምጥባር ብገንዘብን ስልጣንን፤ እዙይ ኩሉ ከዕርፎ ንዘይከኣለ ሓይሊ ድማ ብምፅላምን ብምድሃልን፣ እዙይ ንምግባር ድማ ብጉጅለታት ተኣሳሲርካ ምስራሕ እዩ ነይሩ እቲ ስልቲ። እዚ ስልቲ እዚ ሃገርና ኢትዮጵያ ካብዘላቶ ፖለቲካዊ ሽግር ኣየናግፍን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኣፈደገ ጠቕላላ ውድቀት ኣብፂሑና ኣሎ። እሞ ነዙይ ድዮም ከቐፅሉ ወይስ ንቲ ኣብ ንውሕ ዝበለ ግዜ እናተኣከበ ዝመፀ ፀገም ምስ ህዝቢ ኮይኖም ክፍትሑ እዮም ከፅዕሩ እዩ እቲ ምርጫ።
ኣብዚ ከይዲ እዙይ ድማ ንባዕልቶም ከም ኣብ ሓደ ታሪኻዊ እዋን ናብ ስልጣን ዝመፁ ሓይሊ ብጠቕላላ ከም መሳለጥቲ፣ ወኪላት ናይ ለውጢ ገይሮም እዮም ዝርኡ? ኣየናይ እዩ እቲ መርጨኦም? ናይ ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ኣንፈቶም ብኣግባቡ ሓሲቦም ክምልስዎ ይግባእ እብል።
እቲ ካልኣይ መማረፂ ማለት ናይ ህዝቢ ናይ ህዝቢ ናይ ለውጢ ድሌት መሳለጥቲ፣ መተሓባበርቲ፣ … ኣብዙይ እውን ንሳቶም ከም ውልቀ ሰባት እጃሞም ዝፃወቱ ገይሮም እንተሪኦም ነገር ክቕንዕ ዝኽእል ይመስለኒ። ብቲ ዝፀንሐ ስልቲ ተጎጃጂልካ ስልጣንን ገንዘብን ሒዝካ በዙይ እናጠበርካ ወይ እናፈራራሕኻን እናቐፃዕኻን ምኻድ ግን ካብ ሐዚ ንንየ ኣይሰርሕን ጥራይ ዘይኮነ ናብ ጠቕላላ ጥፍኣት ክወስደና እዩ እብል። ካብዙይ ተበጊሰ እዚ ሐዚ ዘሎ ኣመራርሓ ንባዕሉ ከም ድልድል ገይሩ ክርእይ ዘለዎ ይመስለኒ። ድልድል ማለት ነቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ህወሓት መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ዝፀንሐሉ እዋን (እቲ ናይ ዕጥቂ ቃልሲ እዩ ነይሩ እቲ ዓብላላይ ሓይሊ ነቲ ፖሊቲካ ዝቐርፅ/ዝዝውር)፣ ነዚ ምዕራፍ ዝዓፁ ነቲ ቀፃላይ ምዕራፍ ድማ ናብቲ ሓድሽ ወለዶ ስልጣንን ሓላፍነትን ንምርካብ ፅቡቕ መደላድል ዝፈጥር ድልድል ገይሩ ክርኢ ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ ናይ ዝሓለፈ ዝዓፁ ክብል ከለኹ ብዙሕ ዝተንጠባጠበ ነገራት ኣሎ፣ኣብ ዝሓለፈ እዋን መልክዕ ብዘለዎ መንገዲ ተዓፅዩ ኢልካ ምዝራብ ኣይከኣልን። ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ዝፀንሐ ናይቲ ናይ ቀደም ዕጥቃዊ ቃልሲ ናይ ኣመራርሓ ሓይሊ ድማ ክሳብ ሕዚ ነቲ ቀፃላይ ምዕባለ እውን ንሱ ብዝመስሎ መንገዲ እንዳቀረፀ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። እዚ ሓይሊ እዚ መማኸሪ ክኸውን ይኸእል፣ ካብ ተመክርኡ ተበጊሱ ፅቡቕ ነገር መሲሉ ዝራኣዮ ነገር ከቕርብ ይኽእል እዩ። ናይቲ ቀፃሊ ጉዕዞ ገባሪን ሓዳግን ክኸውን ግና የብሉን። መልክዕ ብዘለዎን ማዕርግ ብዘለዎን ንህዝቢ ትግራይ ብዝጠቅምን ብኽብሪ ቀስ ብቀስ ኣኽቢርካ ካብቲ ወሳናይ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ምንቕስቃስ ክወፅእ ኣለዎ።
እቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ ብኽብሪ ተዓፅዩ ኢልካ ምዝራብ ኣይከኣልን። ብዙሕ ዝንተንጠባጠቡ ነገራት ኣለዉዎ። እዚ ኣኽቢርካ ምዕፃው ፅቡቕ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ንቀፃላይ እውን፣ ካብ ኣሉታዊ እንዳተባኣስካ፣ እንዳተናቆርካ ትነብረሉ መንገዲ ኣውፂኡስ ፅቡቕ ነገር ከምፅእ ይኽእል ኢለ ስለስሓሰብኩ እዩ። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግና ኣብ ህዝቢ ትግራይ ተፈጢሩ ዘሎ ቁስሊ ክሕዊ ይኽእል እዩ ኢለ ስለዝኣምን እዩ። እቲ ቁስሊ ብዙሕ እዩ። ብኣካል ዝቆሰለ ተጋዳላይ ኣሎ፣ ምንም ዘይብሉ። ዝፈረሰ ገዛውቲ ኣሎ፣ ዘይሓወየ፣ ናይ ዝሓለፈ ዕጥቂ ቃልሲ ቁስሊ እዩ። ብኣተሓሳስባ ተፈላሊኻ ተጎጃጂልካ እንዳተናኸስካ ናይ ምንባር ቁስሊ ኣሎ። ብዙሓት ዓይነት ቁስልታት ኣለዉ። እዚአቶም ክፍትሑ ኣውራ ድማ ክዕፀው ምግባር ኣገዳሲ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ሕዚ መፅእዩ ዘሎ ኣመራርሓ ነዚ ንምግባር ፅቡቕ መበገሲ ኣለዎ ኢለ ይኣምን።
ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግን ናብቲ ሓድሽ ወለዶ ስልጣን ሓላፍነት ዝርከበሉ ኩነታት መደላድል ክፈጥር ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ሓድሽ ኣመራርሓ ኣብቲ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘይነበሩ ሓደሽቲ ኣባላት ብብቕዓቶም ናብኡ ዝኣተዉ ከምዘለዉ ይፈልጥ እየ። ግን ከም ምድብ ክርአ ከሎ እቲ ወሳኒ ተራ ዝፃወት ዘሎ እቲ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝነበረ ኣመራርሓ እዩ። ብዝተፈላለየ ደረጃ ኣብኡ ዝነበረ እዩ። ናብቲ ቀፃሊ ወለዶ ንምትሕልላፍ እቲ ናይ መጀመርታ ኣገዳሲ ነገር ዝመስለኒ ዝተወደበ ሓሳብ ምሓዝ እዩ። ዝተወደበ ሓሳብ ማለት ከም ተጋሩ መጠንሲ እንታይ ኢና ክንከውን ንደሊ ብፖሊቲካ፣ ብኢኮኖሚ እንታይ ኢና ክንከውን ንደሊ፣ እንታይ ግደ ኢኮኖሚ ክህልወና ኣለዎ። ኣብቲ ናይ ሃገርና ፖለቲካዊ ኩነት እንታይ ዓይነት ተራ ክህልወና ንደሊ፣ ምስ ህዝብታት ኢትዮጵያ እንታይ ዓይነት ዝምድና ክህልወና ንደሊ፣ ምስ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ዓይነት ዝምድና ክህልወና ንደሊ፣ ኣብ ዓድና ዘሎ ሃብቲ ሰብን ማተሪያልን ዘለና ዓቕሚ ተጠቂምና ናብ ዝላዓለ ንምስግጋር እንታይ የድልየና ዝብሉ ዝተወደቡ ሓሳባት ምሓዝ የድልዩ።
እዚ ዝተወደበ ሓሳብ ካብ ሓደ ጉጅለ ወይ ክልተ ጉጅለ ወይ ሓደ፣ ክልተ ሰብ ጥራሕ ዝመፅእ ኣይኮነን። ብገፊሕ ተሳትፎ ህዝብን ብገፊሕ ምይይጥን፣ ብገፊሕ ፅንዓትን በልፂጉ ክወፅእ ኣለዎ። እዚ ድማ ናብ ህዝቢ እንዳኸደ ህዝቢ ድማ እንዳተቀበሎ ክኸይድ ኣለዎ። እዚ ከይዲ እገረ መንገዱ ኣብኡ እንዳሃለወ ሓደሽቲ መራሕቲ ክፈጥር ክኽእል ኣለዎ። ካብቲ ሕብረተሰብ ነቲ ሓሳብ ዝሽከሙ፣ ነቲ ሓሳባት ናብ መወዳእታ ከብፅሑ ዝኽእሉ መናእሰይ ሙሁራት ሓደሽቲ መራሕቲ ክፈጥር ክኽእል ኣለዎ። እዚ ከይዲ እዚ ውፅኢታዊ ክኸውን ካብ ፍርሒ ዝተላቐቐ፣ ካብ ይብሉኒ እከለ እዚኣ ኣይፈቱን እዚኣ ይፈቱ ካብ ዝብል እውን ዝወፀ፣ ንዓድን ሕብረተሰብን ማእኸል ዝገበረ፣ ንዓድን ህዝብን ይጠቅም እየ ኢሉ ሓሳብ ዘለዎ ሰብ ከይተሸማቐቐ፣ ከይፈርሐ እዚኣ ዶ ይብሉኒ ከይበለ ንከቅርብ ዕድል ዝህብ ክኾን ኣለዎ። ብተመሳሳሊ እዚኣ ናበይ ተብፀሐኒ፣ ትጠቅመኒ ዶ ኣይትጠቅመንን እንከይበለ ሓሳብ ዘቕርበሉ ገፊሕ መድረኽ ክኽፈት ኣለዎ።
እዚ መድረኻት እግሪ መንገዱ ኣብኡ እንዳሃለወ ንህዝቢ መወደቢ፣ መራሕቲ መፍጠሪ፣ ህዝቢ ዝውደብ፣ ህዝቢ ናብ ሓደ ሓሳብ ዝኸትት ዝተወደበ ሓሳብ ክህልዎ የኽእል። ዝተወደበ ሓሳብ መፈልፈሊ፣ ንህዝቢ መወደቢ፣ ሓደሽቲ ሓሳባት መፈልፈሊ ክኸውን ኣለዎ። በዚ መንገዲ ሓሊፍካ ናብ ሓፈሻዊ ነቲ መድረኽ ዝጠልቦ ኣመራርሓ ክህቡ ዝኽእሉ፣ ነዚኦም ተሸኪሞም ነቲ ህዝቢ ነዊሕ ክወስድዎ ዝኽእሉ፣ ብቁዓት ሓደሽቲ መራሕቲ ዝፍጠርሉ መስርሕ ገይርካ ክርአይ ኣለዎ። እዞም ኣብዚ ስልጣን መፂኦም ዘለዉ መራሕቲ እዚ እንድሕር ከዕውቱ እንተኾይኖም ብናተይ ኣረኣእያ መጀመርታ ናታቶም ተራ እንታይ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም ከነፅሩ ኣለዎም። ብናተይ ኣረኣእያ እዚ ተራ ክንፃወት ኣለና ክብሉ ዘለዎም ይመስለኒ።
እዚ ንምግባር እቲ ፖሊቲካዊ መድረኽ እንዳኸፈቱ፣ ናይ ብዙሓት ሰባት ሓሳብ፣ ሓሳባት ማለት ብዝሒ ቁፅሪ ሰብ ምእካብ ማለት ኣይኮነን። ዝተፈላለየ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሰባት ዝውከልሉ መድረኽ ምህላዉ ማለት እዩ። ዝተፈላለየ ሓሳብ ዘለዎም ሰባት ብቁፅሪ ክውሕዱ ይኽእሉ ኢዮም። እቶም መራሕቲ ክስምዕዎ ዝደልዩ ዘረባ እንዳተዛረበ ዘወድሶም ሰብ እንዳሰምዑ ኮንፈረንስ ኣካይድና፣ ንኽንድዙይ መዓልቲ ተኣኪብና… ዝብልዎ መሰረታዊ ዕላምኡ ናይ መስራፅ ፕሮፖካንዳ ዝኾነ ተዋስኦ ኣይኮንኩን መድረኻት የስፍሑ ዝብል ዘለኹ። ሰባት ብገፊሑ መማረፂ ሓሳባት ኣቕሪቦም ኣብዚ መማረፂ ሓሳባት ድማ ሓድነት ተፈጢሩ ወይ ድማ መማረፂ ሓሳባት ተነፂሮም ወፂኦም ንቐፃሊ እውን እዞም ዝተፈላለዩ ሓሳባት ነንባዕሎም እንዳተፋተጉ ብሰላማዊ መንገዲ ንህዝቢ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ መማረፅታት እናቀረብሉ ፅቡቕ ኣታሓሳስባ ክሕዘሉ ዝኽእል ኩነታት ምፍጣር የድሊ።
ስለዚ ናብቲ ቀፃሊ ምሽግጋር ዝብል ክርኢ ከለኹ ብጣዕሚ ገፈሕቲ ዝተፈላለዩ መድረኻት ክህልዉ ኣለዎም። ብጣዕሚ ብዙሓት፣ ናይ ግድን ዓበይቲ ክኾኑ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ተገበርና ይሓይሽ ዝብል እንዳተላዕሉ፣ ምይይጥ ዝግበረሎም ዝበሰሉ ሓሳባት ዝቐርብሎም፣ ብዘይ ፍርሒን ስክፍታን ብዘይ ናይ ባዕልኻ ፖሊቲካዊ ቦታ ምምችቻው ምሕሳብን ዝቀርቡ ሓሳባት ዝቐርበሎም። እቶም መራሕቲ ዋና ስርሖም ድማ ነዚኦም ዘመሓድሩ። እንተኾ ፅቡቕ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ኣብዚ ናይቲ ህዝቢ ዘሎ መረረት እውን ናይ ምምሕዳር፣ ናይ ግልጋሎት ምጉዳል ብዝተኻእለ መጠን እቶም ዕንቕፋት ዝፈጥሩ ዝነበሩ ፀገማት እንዳፀራረግካ እዚኣቶም ንምዕራይ፣ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግና ንቀፃሊ ገፊሕ ዕድል ኢንቨስትመንት ንምኽፋት ምቹው ኩነታት ዝፍጠረሉ፣ ደቂ ዓዲ ክኾኑ ይኽእሉ ካብ ዓዲ ወፃኢ ዘለዉ ሰባት ኣብኡ ዘሎ ሃብቲ ተጠቂሞም ነዚ ዓዲ ንምዕባይ ገፊሕ ኢኮኖሚያዊ ምንቕስቃስ ንምግባር ፅቡቕ መደላድል ዝፍጠሩ ገይሮም ክርእይዎ ኣለዎም እብል። ሕዚ ናበይ ከም ዝኸዱ ገና ኣይተፈልጠን ዘሎ። ብናተይ ኣረኣእያ ተረኦም እውን ብደንቢ ኣነፂሮም፣ ከም መሪሕነት እዚ ክንሰርሕ ኢና ኢሎም ኣይጀመሩን።
ውራይና፦ ኣብቲ ገምጋም ክልተ ነገር እዩ ዝለዓል። በቲ ሓደ ገፅ ካብቲ መግለፂ እውን ከምዝራእናዮ ብሓቒ ነቲ ነገር ርእዮም ትኽክለኛ ፀገሞም ካብ ውሽጢ ንምፍታሕ ኢዮም ተላዒሎም፣ ብኡ እውን ኣብቲ ኣዳራሽ ካብ ዝነበሩ እቶም ዝሓሹ እዮም ተመሪፆም ዝብል ኣሎ። ብኻልእ ገፅ ድማ ኣይ፣ ከምኡ ገምጋም ኣይገበሩን እቲ ሓደ ጉጅለ ነቲ ሓደ ዘጥቀዐሉ እዩ ነይሩ፣ ተመሊስካ ቦታኻ ንምዕራይ እዩ ነይሩ ዝብሉ እውን ኣለዉ። እዚ ከመይ ትርእዮ?
ኣብዚ ግዘ እዚ፣ ማለት ኩሉ ግዘ ስልጣን ኣብ ዝህልወሉ እዋን እቲ ስልጣን ዝሓዘ ወሳኒ ስራሕ ስለዝሰርሕ ንዑዑ ከየወገድካ ካልእ ሓደሽ ፖሊሲ፣ ኣንፈት ንምምፃእ የሸግር እዩ። ስለዚ እቲ ዝተገብረ ስራሕ ናይ ምፅራግ ስራሕ ኢለ እየ ዝወስዶ። ነቲ ህዝቢ ናብ ዕብይ ዝበለ ፖሊቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማሕበራዊን ፀጥታዊን ጉዳያት ንምውሳድ ዕንቅፋት ዝፈጥር ዝነበረ ሓይሊ ምፅራግ ገይረ እየ ዝወስዶ። እቲ ምፅራግ ኣናእሽተይ ናይ ውልቀ ሰባት ፖሊቲካዊ ረብሓ ዝንባለ ኣይነበሮን ክብል ኣይክእልን። ብሓፈሻ ግን ናብ ፅቡቕ መበገሲ ዝኸውን ደረጃ ዘሰጋገረ ይመስለኒ። ንዓይ ግን እቲ ዋና ነገር እዚ ሕዚ ተገይሩ ዘሎ ኣይኮነን፣ እቲ ዋና ነገር ድሕሪ ሕዚ ዝግበር እዩ። እቲ ሕዚ መፂኡ ዘሎ ኣመራርሓ ካብ ሓደ ንትግራይ ብዙሕ ሽግር ዝፈጥር ዝነበረ፣ ኣብ ትግራይ ክፍጠር ዝኸእል ዝነበረ ፖሊቲካዊን ኢኮኖሚያውን ምንቕስቃስ ቀይዱ ሒዙ ዝነበረ ሓይሊ ኣላቒቑ ኣሎ። እዚ ዓብይ ስራሕ እዩ፣ ንእሽተይ ስራሕ ኣይኮነን። ግና መበገሲ እዩ፣ እቲ ዋና ስራሕ ካብ ሕዚ ንደሓር ዘሎ እዩ። ስለዚ ኣነ ክልክዖ ዝደሊ ካብ ሕዚ ንነየ ተረኦም ከመይ ገይሮም የነፅሩ፣ ተረኦም ብግቡእ ንምፅዋት እንታይ እንታይ ተግባራዊ ምንቕስቃስ ይወስዱ፣ ንህዝቢ ከመይ ገይሮም ናብቲ ቀፃሊ ዓብይ ስራሕ የእትው፣ ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ከመይ ይፈጥሩ። ከምዚ ኣብ ዝብሉ ጉዳያት እዩ። እዚ ድማ ገና ኣይተጀመረን። እዚ ንቕድሚት ዝረአ ነገር እዩ። ኣነ ብውልቀይ ናብኡ ንኽኸዱ ክሕግዝ ይደሊ፣ ከበረታትዖም እውን ይደሊ። ናብኡ ክኸዱ እውን ተስፋ ይገብር፣ ብኡ ክዕቕኖም እውን ይደሊ።
ውራይና፦ ገለ ሰባት ከኣ እዚ ውድብ ከምዚ ዝበለ ምትዕርራይን ለውጢ ሰባትን እንተገበረ ዝመፅእ ለውጢ ኣይክህሉን። ምኽንያቱ እቲ መሰረታዊ ፀገም ካብቲ ሒዝዎ ዘሎ ኣይዲዮሎጂ እዩ ዝብገስ። ባዕሉ እቲ ወያናይ ዴሞክራሲ ዝብሃል ዓፋኒ፣ ጨቛኒ፣ ዘየለ ኣይዲዮሎጂ እዩ። እቲ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝብልዎ እውን ንሳቶም ነቲ ኢኮኖሚ ንምቁፅፃር ዝጥቀምሉ እንበር ዘይሰርሕ ናይ ዜጋታት መጨቆኒ፣ መጥቀሚ ሰበስልጣን ገርካ ዝርኢ ስለዝኾነ እዚ ከይተቀየረ ለውጢ ኣይመፅእን ዝብሉ ኣለዉ። ገብሩ ንኣብነት ብትረት ኣብ ዝተፈላለየ ሚዲያታት ይገልፆ ኣሎ። ቪኦኤን ኣብ ካልኦትን ዝተፈላለዩ ሚድያ። ሎሚ ቕነ ባዕሉ እውን ይብሎ ኣሎ። ናይቲ ኣይደሊዮጂን መሰረታዊ ኣተሓሳስባን ለውጢ እንተዘይተገይሩ ኣየኽይድን ዶ ንብል?
ብናተይ ኣርኣእያ እቲ ሽግር ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ወይ ኣይድዮሎጂ ኣይኮነን። ወያናይ ዴሞክራሲ ብነሃተይ ኣርዳድኣ፡ ካብቲ ታሪካዊ ኣመፃፅእኡ ‘ውን እንተተበጊስና፡ ኣብዚ ዘለናሉ መዋእል ኣብተን ዘይማዕበላ ሃገራት ዴሞክራስያዊ ስርዓትን ኢኮኖምያዊ ዕቤትን ከመይ ክመፅእ ይኽእል ዝብል ብጣዕሚ መሰረታዊ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሕቶ ንምምላስ ዝፍትን ትኽክለኛ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ እዩ ኢለ እየ ዝኣምን። ምስኡ እውን እቲ ናይ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝብል ናይ ፖለቲካ ኢኮኖሚ ኣተሓሳስባ ሓቢሩ ዝኸድን ከም ሃገርና ዝመሰለ ፖለቲካዊን ናይ ኢኮኖሚ ዕቤት ማሕንቘን ንዘለዎን ዓድታት ዝጠቅም መማረፂ እዩ ኢለ እየ ዝኣምን። እቲ ኣብዮታዊ ዴሞክራሲ ዝበሃል ኣተሓሳስባ ናይ ኣተሓሳስባ መሰረቱ እቶም ፅጉማት ናይ ሕብረተሰብ ክፍሊ መበገሲ ገይሩ ግን ኣብኣቶም ጥራሕ ከይተሓፀረ ናይዚኣተም ኢኮኖምያውን ፖለቲካውን ፀገማት እናፈትሐ ናይ ሃገር ህንፀት ዴሞክራስያዊ ስርዓትን ኢኮኖምያዊ ዕቤትን ንምምፃእ ዝሃቀነ ኣርኣእያን ኣተሓሳስባን እዩ ኢለ ስለ ዝኣምን ይቕበሎን ይድግፎን እየ።
ወያናይ ዴሞክራሲ ዋና ትኹረቱ ኣብ ናይ ሕብረተሰብ ክፍልታት መሰላት (ናይ ውልቀሰብ መሰላት ከይተፃረረ) ፖለቲካውን ሰብኣውን መሰላት ከይጠሓሰ ብዋናነት ግን ኣብ ማሕበራውን ኢኮኖምያውን መሰላት (social and economic rights) ዘተኮረ ኣተሓሳስባ ስለ ዘኸነ ‘ውን ኣብቶም መሰረታዊ ናይ ዴሞክራስን ናይ ኢኮኖምያዊ ልምዓትን ሕቶታት ዘተኮረ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ እዩ። ብኣንፃሩ ሊበራል ዴሞክራሲ ዋና ትኹረቱን መበገሲኡን ውለቀሰብ ዝገበረ፣ ብናይ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ ኣተሓሳስብኡ ድማ እቲ ሐዚ ናይ ኒዮሊበራል ኣተሓሳስባ ዝብል ሓሳብ ዋና ናይ ኢኮኖሚ ፖሊሲ ሕምብርቲ ገይረ ዝወስድ ኣተሓሳስባ እዩ። እዚ ኣተሓሳስባ እዙይ እንኳን ዶ ከም ሃገርና ዝበለ ንወለዶታት ዝፀንሐ ድኽነት ዘለዎ ብዙሓት ሕብረተሰባዊ ጉጅለታት (ናይ ብሄር፣ ሃይማኖት፣ ጮታ… ኣፈላላይን ጭቆናን) ዝነበረሉ ሃገር ንተን ዝማዕበላ ሃገራት እውን በዚ ናይ ሊበራል ዴሞክራሲ ኣተሓሳስባ ክኸዳ ዘጋጥመን ዘሎ ፀገም በቢመዓልቱ ንሰምዖ ዘለና ጉዳይ እዩ።
ስለዚ ንዓይ እቲ ናይ ወያናይ ዴሞክራሲ ናይ ፖለቲካ ኣተሓሳስባን (ኣይዲዮሎጂ) ናይ ልምዓታዊ መንግስቲ ናይ ፖለቲካ ኢኮኖሚ ኣንፈትን ንሃገርና ትኽክለኛ መማረፂ እዩ በሃላይ እየ። እዙይ ገሊኦም ናይ ወያናይ ዴሞክራሲ “ናይ ውፅዓት ምልኪ” ስለዝብል መሰረታዊ ጌጋ ኣለዎ ከም ዝብሉ ይፍለጥ እዩ። እዚ ኣተሓሳስባ ኣብ ከይዲ ስልጣን ዝሓዙን ዝደልዩን ንኣኣቶም ዝጥዕሞም እናጓዕፀፁ “መላኻይ ዘይዴሞክራስያዊ” ከምስልዎ ፈቲኖም እምበር እንኳይ ዶ እቲ ሰፊሕ ዴሞክራሲ ከምፅእ ዝቃለስ ዌያናይ ዴሞክራሲን እቲ ናይ “ሸቃሎ ምልኪ” እናተበሃለ ዝፅዋዕ ሶሻሊስታዊ ስርዓት ‘ውን በቶም ደረስቱ ኣንደበት ክዝረብ ከሎ ብሓይሊ ጥራሕ ይመፅእ ብሓይሊ ይተሓሎ ኣይብልን።
ብሰፊሕ ዴሞክራስያዊ ተሳትፎ ይመፅእ፣ ብኡኡ ይዕምብብ እዩ ዝብል። ወያናይ ዴሞክራሲ ናይ ቡዝሓት ዴርብታትን ናይ ሕብረተሰብ ክፍልታትን ንቑሕ ተሳትፎ ክፃወቱን ቀፃላይ ዕቤቱን ወሳናይ ስለ ዝኾነ ዴሞክራስያዊ ዝኾነ እምበር ካሊእ መንገዲ የብሉን።
እቲ ዓብዪ ፀገም እቶም ሐዚ ንቲ ውድብ ዝመርሑ ዘለው መራሕቲ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ምሕሳብን ምምይያጥን ምምዕባልን፣ ጭቡጥ መሰረት ገይርካ መፍትሒ ምንዳይ ካብ ዝቋርፁ ነዊሕ ግዜ ኾይኑ ኣሎ። ናይ ምሕሳብን መፍትሒ ምንዳይን ንዝተወሰነ ሰብ ሂቦም ተሓሲቡ ተቐሚጡልና እዩ እዮም ዝብሉ። መኺኖም እዮም። በዚ ኣቢሉ ድማ እቲ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ከስርሕ ዝኽእል ኣተሓሳስባ እንደሃለወ ካብኦም ብዘይሕሹ ኣብ መንገዲ ሕለፍ ክሓልፍ ቆብ ብዘበልዎ ዘረባ ክጥቃዕ ይገብርዎ ኣለው። ነዙይ ዘመቻቹ ኩነታት ይፈጥርሉ ኣለው።
ወያናይ ዴሞክራሲ ብቐፃላይ ፃዕሪ ናይ ኣተሓሳስባን ናይ ተግባርን ግልፅነትን ፅሬትን እናመዝገብካ በዚ ኣገባብ ናይ ሓሳብ ልዕልነት ንኽመፅእ፤ ኣብዚ ናይ ሓሳብን ተግባርን ልዕልነት ብፍቓዱ ብድሌቱ ይጠቕመኒ እዩ፣ ካብቲ ካሊእ መማረፂ ይሓይሽ እዩ እናበለ ክኸትት ክገብሩ ኣይከኣሉን። እዙይ ተግባራዊ ዝኾን ብገፊሕ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ሕብረተሰብ ዘለው ፖለቲካዊ ሓይልታት (ብማሕበራዊ መደብ ዝተጠርነፉ ይኹን ብኢኮኖምያዊ ረብሓ ዝተኣኻኸቡ) መማረፂ ሓሳባት እናቕረቡ ብዝግበር ሰላማዊ ፍሕፍሕ እናበልገን እናጎልበተን ክኸይድ ኣብ ክንዲ ምግባር (እዙይ ከቢድ ስራሕ ምናልባት እውን ውፅኢቱ ምግማት ስለዘይከኣል) ብኣቋራጭ ናይ መንግስታዊ ስልጣን ሓይሊን ሃብትን ተጠቒምካ እናፈራራሕኻ፣ እናቐፃዕኻ፣ እናኣሰርካ፣ ወይ እናጠበርካ (ብገንዘብ፣ ብስልጣን) እዚ ንምግባር እውን እናተጎጀልካ (ኔተዎርክ እናፈጠርካ) ምቕፃል እቲ ዝቐለለ ዘተኣማምን (ንግዚኡ) መማረፂ ኾይኑ ብኡ ከይዶም።
እዙይ እቲ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን ናይ ፖለቲካዊ ምዕባለ መምፅኢ ናይ ፖለቲካ ኢኮኖሚ ኣተሓሳስባን ዘምፀኦ ፀገም ኣይኮነን። ናይቶም መራሕቲ ምምካን እሞ ኣቋራጭ ተጠቒምካ ኣብ ስልጣን ምፅናሕ ዝወለዶ ጉድ እዩ። ናይዙይ ውፅኢት ድማ እቲ ገዛይ ፓርቲ፡ ፓርቲ ባዕሉ ኮይኑ፣ መንግስቲ ባዕሉ ኮይኑ፣ ፓርላማ ሚኢቲ ሚኢታዊ ተቖፃፂሩ … እቶም ሰበስልጣን እውን ብናይ ፓርቲ ዘለዎም ተኣማንነት እንዳተዓቀኑ፣ ብኣተሓሳስባ ንሕና ዓቂና ዝሃብናካ ዴሞክራሲ ይኣክለካ እዩ እናተበሃለ፤ ዴሞክራሲ ኣብ ሕብረሰተብ ብዝግበር ቃልስን ፍትግን ናቱ ውፅኢት ኮይኑ ዝመፅእ ምዃኑ ኣፍልጦ ዘይህብ ኣተሓሳስባ ሒዙ ዝኸይድ ኣካይዳ እዩ እቲ ፀገም።
ናይቲ መንግስቲ ጣልቃ ኣእታውነት ኣብ ኢኮኖሚ ዓቢይ ቦታ ይህቦ እዩ። ማለት እቲ ናይ ልምዓታዊ መንግስቲ ኣተሓሳስባ ምስቲ ናይ ብሄር ፌዴራል ኣወዳድባ ብሓባር ይኸይድ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። መንግስታዊ ጣልቃ ኣታውነት እንተዘይሃልዩ እቶም ዝተውፅዑ ክፋል ሕብረተሰብ ከም በዓል ዓፋር፣ ሶማሊያ፣ ጋምቤላ ማእከላዊ ብዝኾ ፕላን ኮነ ኢልካ ንዓዓቶም ንምድጋፍ ዝግበር ፃዕሪ ክደክም ማለት እዩ። ንውልቀ ሰባት ዝግደፍ ዝኸውን ማለት ዘሎ እዩ።
በቲ ናይ ሊበራል እንተኸይዱ እቲ ውልቀ ሰብ ኢኮኖሚያዊ ረብሓ እንዳረኣየ ከምድላዩ ንሱ ዝመስሎ መንገዲ ዝኸደሉ ኢኮኖሚ እዩ ዝህሉ ማለት እዩ። እዚ ድማ እቲ ዛጊድ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝነበረ ኣፈላላይ እንዳዓበየ ንኽኸይድ ዝገብር ኣካይዳ እዩ ዝኸውን። ስለዚ እቲ መሰረታዊ መሕሰቢ ፖሊቲካዊ ኩነታት ዓድና እቲ ኣተሓሳስባ ወያናይ ዴሞክራሲያውን ልምዓታዊ መንግስቲን ኣብ ዓድና ሰላምን ልምዓትን ንምምፃእ ክልቲኦም ተዋሃሂዶም ዓበዩ ውፅኢት ከምፅኡ ይኽእሉ እዮም ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ማለት እዚኣቶም ሒዝና ክንከይድ ከለና ዝተፈጥሩ ኣናእሽተይ ፀገማት የለን ማለት ኣይኮነን። ምናልባት ቅድም ክብል ብዝነበረ ጭቛና ኣብቲ ኣፈላላይ ዝያዳ ተደፊኢሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብኻልእ ገፅ ግን እዚ ሕዚ ዘሎ መሰረተ ልምዓት፣ ማሕበራዊ ትሕቲ ቅርፂ ኣሎ፣ ብዙሓት ዩኒቨረስተታት ተኸፊተን ኣለዋ። ካብ ብዙሕ ዓዲ ዝኸዱ ተሓዋዊሶም ዝመሃርሉ ኣሎ። መንገድታት ተኸፊቱ ኣሎ፣ ተራኺቦም ዘይፈልጡ ህዝቢ ይራኸቡ ኣለዉ፣ ኢክኖሚያዊ ውህደት ይመፅእ ኣሎ። ርክብ ቴሌኮምኒኬሽ እንዳዓበየ ይኸይድ ኣሎ። ስለዚ ባሀላውን ፖለቲካውን ዝኾነ ትግራዋይ፣ ኣምሓራይ፣ ኦሮሞ ዝብል ንእሽተይ ናብ ሓደ ጫፍ ዝኸደ ዋላ እኳ እንተሃለወ እቲ መሰረታዊ ዝኾነ ናብ ሓድነት ዘምፅእ፣ ሓደ ኢኮኖሚያዊ ማሕበረሰብ ንምፍጣር የኽእል እዩ ተባሂሉ ዝሕሰብ ማሕበራዊን ኢኮኖሚያውን ትሕቲ ቅርፂ ድማ ካብ ቀደም ብዝነበረ መንገዲ እንዳዓበየ ይኸይድ ኣሎ። ስለዚ ኣብቲ ህዝቢ ዝበለፀ ሓድነት ንምምፃእ ዝሓሸ ባይታ እንዳተፈጠረ ይኸይድ ኣሎ ማለት እዩ።
እቲ ፖሊቲካዊ ባህላዊ ነገር ነዚ ክድግፎ እንዳተገብረ እንተኸይዱ እቲ መሰል ናይቲ ህዝቢ ኣኽቢርካ ግን ድማሓድነቶም እንዳጠናኸርካ ዝኸደሉ ዕድል ዓብይ ኮይኑ ይራኣየኒ። ስለዚ እቲ ኣጀንዳ ዓሚቕ እዩ፣ ገፊሕ እዩ። ብዙሕ ነገር ዝዝረበሉ እዩ፣ ብሓፂር ቃለ-ምሕተት ዝውዳእ ኣይኮነን። እቲ ዋና ጉዳይ እቲ ፀገም ኣይድዮሎጂ ኣይኮነን፣ እቲ ፀገም ካብ ኣፈፃፅማ ዝመፀ ሽግራት ይመስለኒ። ኣብቲ ኣፈፃፅማ ድማ ናይቲ ፖሊቲካ ኣቋቑማ ኣብ ንፅህናን ሰናይ ድሌትን ውልቀ ሰባት ዝተጠንጠለ ኮይኑ። ኣብኣቶም ዝተመስረተ ኮይኑ፣ ኣብ ሕብረተሰባዊ ዝኾነ ብሕብረተሰብ ደረጃ ዘሎ ፖለቲካዊ ሓይሊ ናይ ዝፈጥርዎ ሚዛንን ቁፅፅርን ተመስሪቱ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ንግዕዝይና ዓብይ በሪ እንዳኸፈተ ከይዱ። ኣብ ሕብረተሰብ ንዴሞክራሲ ስርዓት ምዕንባብ ምኽንያት ክኾኑ ዝኽእሉ ማሕበራት፣ ሚድያ፣ ሓራ ቤት ፍርዲ፣ ሓይሊ ዘለዎ ንፈፃሚ ኣካል ክቆፃፀር ዝኽእል ፓርላማ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዘይምህላው ነቲ ፈፃሚ ኣካል ካብ ልዕሊ ዓቀን ክሓብጥ፣ ድላዩ ንኽገብር፣ ኩሉ ነገራት ኣብ ናቱ ሰናይ ድሌት ጥራይ ክምስረት፣ ውዒሉ ሓዲሩ ድማ ንሱ ምስ ተበላሸወ ድማ ቁፅሪ ጠቅላላ ናይታ ዓዲ ፖሊቲካዊ ህይወት ናብ ዓብይ ሓደጋ ክወድቅ ምኽንያት ኮይኑ ዝብል እምነት እዩ ዘለኒ።
ውራይና፦ ሕዚ ናብ ትግራይ ክንመፅእ ከለና፣ እዚ መድረኽ እዚ ሓደ ከምልጠና ዘይብሉ ሕዚ ክንገብሮ ዘለና ኢልና ክንዘራረበሉ ዝግባእ ነጥብታት ኣለዉ ይብል። ብዙሕ ዕድላት ዘምለጡ ኣለዉ እዮም። ንኣብነት ቀጥታ ድሕሪ ዓወት ብዙሕ ትግራዋይ ወንኡ ተላዒሉ ክእለት ዘለዎ ካብቲ ካብቲ ተኣኻኺቡ ነይሩ እዩ። ተጋዳላይ ዝነበሮ፣ እቲ ህዝቢ እውን ዝነበሮ ተስፋ ገለ መገለ ኣሎ። እሱ ብዝግባእ ኣይተኸይደን ዝብል ገምጋም ኣሎ። ብዙሕ ፀገማት ተፈጢሩ እዩ። 1985 እውን ገምጋም ክገበር ከሎ ላዕለዋይ ኣካል መሪሕነት ምፅንሑ ደሓር ኣብ 1993 ዝተፈጥረ ሽግር ሓደ ምንጪ ኮይኑ እዩ። ሕዚ ድማ ከይድና ከይድና ነዊሕ ዝበለ ዝፀንሐ ደውታ ተጓዒዝና እቲ ውድብ ከምዚ ዝበለ ገምጋም ገይሩ ኣሎ። ከምቲ ዝበልካዮ እዚ መወዳእታ ኣይኮነን መጀመሪ እዩ። ብቀጥታ እዞም መሪሕነት ድሕሪ ገምጋም ምምፀኦም፣ እዚአን እዚአን ምግባር ሕዚ እንተዝጅምሩ፣ ከየምልጥ። ንሶም ግን ጥራይ ኣይኮኑን። ንሶም መንግስቲ ስለዝኾኑ ዝገብርዎ ክህሉ ኣለዎ። ንሕና እውን፣ እቲ ማሕበረሰብ እውን። ሕዚ እቲ ዝበልካዮ ንአብነት ናይ ሚዛንን ቁፅፅርን፣ ሚዛን ዝሕሉ ሓይልታት እኒ መን ዝበሃሉ ክፍጠሩ ኣለዎም? ንሕና እንታይ ክንገብር ኣለና? ንሳቶም ከ?
እቲ ናይ መጀመርታ መድረኻት ክኽፈት ኣለዎ። ሰብ ክዘራረብ ኣለዎ። ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ሓሳብ ኣለዎም ዝብሃሉ ሰባት እንዳተራኸቡ ክዛራረብሉ ኣለዎም። ብታሪኽ ክርእዮ ከለኹ፣ እቲ ዝዓበየ ዋጋን ዝኸበደ ፀገምን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ወዲቁ ነይሩ፣ ንሱ ገይርና ዓወት ኣምፂእና፣ ደርጊ ኣወጊድና። እቲ ናይ መጀመርታ ኣርባዕተ ዓመታት እዛ ዓዲ ናብ ሰላምን ምርግጋዕን ንምምፃእ ግዘ እዩ ነይሩ። መዓት ዘይተረጋግኡ ብዙሓት ነገራት ነይሮም። እቲ ታሪኽ ምዝርዛር ብዙሕ ግዘ ዝወስድ እዩ። እዚ ተወዲኡ ህዝባዊ መንግስቲ ተጣይሹ ሓደ ሰለስተ ዓመት ምስ ፀናሕና እሞ ከም መንግስቲ ኮይኑ ምስራሕ ምስ ጀመረ ኩናት ኤርትራ መፅእዩ፣ ከይተዳለና ዝመፀ ውግእ ስለዝነበረ ንብዙሕ ነገር ኣዛብዑ እዩ። ኣብቲ ውግእ ምስ ኣተና ዘረባታት ክላዓል ጀሚሮም ነይሮም፣ ናበይ ኢና ክንከይድ፣ እንታይ ኢና ንኸውን ዘለና ዝብሉ ሓሳባት ዘይበሰሉ ማለት ብደንቢ ገፊሕ ምይይጥ ተገይርሎም መልክዕ ሒዞም ዘይወፅሉ እዋን እቲ ኩናት ተኻይዱ። እቲ ኩናት ተወዲኡ። ናይቲ ኩናት ኣካይዳን ኣወዳድኣን ዓብይ ዛዕባ ኮይኑ፣ ናይ ኣፋላላይ ዛዕባ ኮይኑ። ብድሕሪኡ እቲ ኣፈላላይ እውን መልክዕ ብዘለዎ መንገዲ ኣይተወደአን። መልክዕ ብዘለዎ መንገዲ ስለዘይተወድአ ሓደ ጉጅለ በዚ መንገዲ ኢና ንኸይድ ኢሉ ምፍፃም ጀሚሩ፣ እሱ ዘምፀኦ ፅቡቕን ሕማቕን ውፅኢት ኣሎ። ሕዚ ሓደ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ይርከብ ኣሎ ብዓይኒ ለውጢ ኣብ ኢትዮጵያ ምምፃእ። እሺ ካብ ሕዚ ንንየ ከመይ ኢልና ኢና ክንከይድ ዘለና እንታይ ኢና ክንገብር ዘለና ኢልካ ምዝርራብ ምሕሳብ ዘድሊ።
እቲ ፓርቲ ከም ፓርቲ መጠን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ይዘራረብ ይኸውን ኢለ እየ ዝግምት። ግና ኣብቲ ዓድና ተፈጢሩ ዘሎ ፀገም፣ ብፍላይ ካብ ትግራይ ውፅእ ኢልካ ጠቅላላ እቲ ከባቢ፣ እዚ ከባቢና ብሓፈሻ ተፈላለየ መንገድታት ተወጣጢሩ ዘሎ ፀገማት ሓሲብካ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ድማ እቶም ዝተፈላለዩ ፖሊቲካዊ ውድባት ኣብ ኢህወዴግ ዘለዉ ‘ውን ሓዊስካ ናይ ፖሊቲካዊ ጉዕዞ ነፂሩ ዝወፀ ኣይኮኑን። ብሓደ ወገን ኣወንታዊ ምዕባለ ዝመስል ኣሎ ማለት ናይ ባዕልና ጉዳይ ባዕልና ክንርኢ ዝብል። ትኽክለኛ ይመስለኒ። ብኻልእ ወገን ድማ ዘሰክፉ ዝንባለታት ኣለዉ፣ ማለት ንሕና ተመሊስና ክንፀቕጠኩም። ንሕና ዝበልናዮ ክኸውን ኣለዎ። ናይ ባዕልና ጉዳይ ባዕልና ኢና ንውስን ካልኦትኩም እውን ከምኡ ክትኮኑ ኣለኩም ብማዕረ ንኺድ ዝብል እንተኾይኑ ዝተቃለስናሉ ዕላማ እዩ፣ ትኽክለኻ እዩ፣ ክንድግፎ ኣለና ክንደፍኣሉ ኣለና። ንሕና ኢና ንፀቕጠቅኩም ንሕና ዝበልናኩም ጥራይ ስምዑ ዝብለ እንተኾይኖም ተመሊስካ ናብ ኩናት ዕግርግር እዩ ዝኸውን።
ስለዚ እዚኣቶም ገና ኣይፈሌሎምን ብናተይ ኣርኣእያ፡ ንዚኣቶም ንምፍላይ እሞ ሓደ መልክዕ ንምትሓዝ መጀመርታ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ከመይ ኢነ ክንከውን ዘለና፣ ከም ህዝቢ ትግራይ መጠን እንታይ ኢና ክንከውን ዘለና፣ ናበይ ኢና ክንከይድ ዘለና፣ መሰልና ሙሉእ ብሙሉእ ኣኽቢርና ንኻልኦት እውን ከይጨቆንና በቲ ነዊሕ ዓመት ዝተቃለስናሉ ናይ ማዕርነታዊ ሓድነት ኣገባብ ግን ድማ ምስ ህዝብታት ኢትዮጵያ ዘለና ርክብ እንዳጠናኸርና ክንከደሉ ዝኽእል ኣንፈት እንታይ እዩ። ተራና ከየዕበና፣ መሰልናን ክብርናን ድማ ከየግሃስና ምስ ታሪኽና መንነትናን ዝመጣጠን ግደ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ፖሊቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ ጉዳያት ዓብይ ተራ ንኽህልወና ምሕሳብ የድሊ፣ ምስና ዝመጣጠን ተራ ሓሲብካ ምምፃእ የድሊ።
እዚ ሐዚ ናብ ስልጣን መፂኡ ዘሎ ኣመራርሓ፤ ንሕና እዚኦም ሽግራት ዝፍትሕሉ መንገዲ ምስላጥ እዩ ስራሕና። ከነሳልጥ ድማ ህዝቢ ከነንቐሳቅስ ኣለና፣ ምስ ህዝቢ ክንማኸር ኣለና፣ ሓሳብ ህዝቢ ክንሰምዕ ኣለና፣ ካብ ኩሉ ድማ ክሓድር በሃልን፣ ፍርሕን ቀንጢጥካ እቲ መንእሰይ ከይፈርሐ ክሓድር በሃሊ ኮይኑ እውን እዚኣ ናብ ስልጣን ከተደይበኒ እያ እዚኣ ከምዚ ክትገብረኒ እያ ከይበለ እውን ንዓዲ ዝጠቅም ሓሳብ ብሙሉእ ዓቕሙ ንኸውፅእ እንዳዓደምካ ዝግበር ምንቕስቃስ ምውላዕ እዩ እቲ ትኽክለኛ ነገር ዝመስለኒ። ኩላትና በቲ ቓልሲ ኢና ተፈጢርና ኣብቲ ቓልሲ ዝነበረ ውዑይ ምንቅስቓስ እዩ ሰባት ኣፍርዩ፣ ፈጢሩ።
እከለ ምስ ወዲ እከለ ርክብ ስለዝነበሮ፣ ወዲ እከለ ስለዝኾነ ኣይኮነን ወፂኡ። ብስርሖም እዮም ዝወፁ ነይሮም። ከይዲ እዩ ሰባት ዝፈጥር። ከይዲ እዩ ሓሳባት ዝፈጥር። ክይዲ እዩ ሓሳባት ዘፅሪ። ስለዚ እቶም ሕዚ ዘለዉ ኣመራርሓ እቲ ዋና ስርሖም እዚ ከይዲ ምውላዕ ምዃኑ ክፈልጡ ኣለዎም። እዚ እንተገይሮም ብዙሕ ነገር ክመፅእ እዩ። ኣብኡ ዝፍጠር ዕብየት፣ ኣብኡ ዝፍጠር ዝተወደበ ፅቡቕ ሓሳብ ድማ ንኻልእ እውን ዓብዩ ፅልዋ ኣለዎ። እዚ ንምግባር ምፍራሕ ዘድሊ ኣይመስለንን። ዘፍርሕ ነገር ስለዘየለ። እዚ ተገበርና እዚ ዶ ይመፅእ እዚ ዶ ይመፅእ እንዳበልካ እንዳቀነስካ እንዳደመርካ ዝኽየድ እንተኾይኑ ፍርቂ መፍትሒ እዩ ዘምፅእ። ኩሉ ሰብ እቲ ነገር ክቀንዕ ድልየት ስለዘለዎ ብዙሕ ፅቡቕ ሓሳብ ክመፅእ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ኣብዚ ክግለፅ ዘለዎ ንኣና ንተጋሩ ዝጠቕመና ምስ ካልኦት ዴሞክራስያዊ ሓይልታት ናይዛ ሃገር ኮይና ናይ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ህንፀትን ኢኮኖምያዊ ምዕባለን ቀንዲ ተጠቀምቲ ኮይና ምቅላስ እዩ። እዙይ ማለት ኣብ ክልልና እቶም ኩሎም ብሕገመንግስቲ ኣፍልጦ ዝተወሃቦም ሰብኣውን ዴሞክራስያውን መሰላት ኣብ ተግባር ክውዕሉ፤ ንዚኣቶም ከተግብሩ ዝኽእሉን ዘማዕብሉን መንግስታዊ ይኹን ዘይመንግስታዊ ትካላት ክዕንብቡ ክጠናከሩ፤ ንዚኣቶም ዝግድቡ ኣዋጃት፣ ፖሊሲታት ተግባራዊ ምንቅስቓሳት ብቐሊሉ ክውገዱ፤ ዴሞክራሲ ብሰናይ ብሰናይ ድሌት ዘለዎም “ፅቡቕ ሓሰብቲ መላእኽቲ” ዝተወሃበ ህያብ ዘይኮነስ ብቐሊሉ ዝመፅእ ዝጉልብት ምዃኑ ተረዲእኻ ምቅላስ፣ እዙይ ምግባር እዩ ጥቕምና ዘሐሉ። ምስዚ ድማ ድልዱል ኢኮኖምያዊ መሰረት ንምህናፅ ብመንግስታዊ ይኹን ውልቀሰባዊ ማሕበራዊ ምንቅስቓስ ዘጋጥሙ ዕንቅፋታት ምፅራግ ክኸውን ኣለዎ ፃዕርና። እዙይ ምስ ካልኦት ኢትዮጵያውያን ኣሕዋትና ተኸባቢርና ብሰላም ብንስማመዐሉ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ክንጎዓዝ የኽእለና ኢለ ይኣምን።
ውራይና፦ ኣብዚ ሎሚ ቕነ ብዛዕባ ራያ ቢራ ክልተ ጉዳየት ይላዓሉ ነይሮም። እቲ ሓደ ራያ ቢራ ንቢጂኣይ የሕሊፉ ዝሃበ እቲ ዝሸጠ ኣክሲዮን ኣባኹም እቲ ዋንነት ስለዝነበረ፣ ኣባኻ ብዝተወሰነ ድማ ኣብ ዳዊት ገ/ሄር፤ ንምንታይ ኮምኡ ኮይኑ፣ ሰኒፍና ኣብ ዓድና ከምኡ ዝበለ ካምፓኒ ክንመርሕ ኣቕሚ ስኢና ዲና። ከምዚ ኮይንና፣ ንምንታይ ኢዮም ከምዚ ገይሮም ዝብል። ብቲ ሓደ ገፅ ድማ ብጣዕሚ ብዙሕ ዓቕሚ ተረኺቡ ኣሎ። ግን እዚ ስቕ ኢሎም ክብትንዎ የብሎምን፣ ተደጋጋሚ ዝፀሓፍ ከምዝነበረ ለባማት ስለዝኾኑ ኣበይ ከምዘውዕልዎ ይፈልጡ እዮም። ግን ድማ ኣብ ትግራይ ብዝተወደበ ካልእ ዓቕሚ ብዝሓውስ ክውዕል ኣለዎ ዝብል ምይይጥ ኣሎ። ኣብዚኦም ክልተ ነጥብታት እንታይ ኢኻ ትብለና?
ኣብ ራያ ቢራ ካብ ዝጅመር ጀሚሩ ካብቲ መንግስቲ ክልተ ነገር ነይሩ። ኣብልዕሊኦም ዝበፅሕ ፀገም ብዘየገድስ ዝድግፍዎ ነይሮም፣ ካብ ናይቲ ክልል ፕሬዚዳንት ዝነበረ ሃለቃ ፀጋይ ጀሚሩ፤ ብኣንፃሩ ዝቃወምዎ ክጠፍእ ኣለዎ ዝብሉ እውን ነይሮም። እዚ ክልቲኡ ጎናጎኒ ከይዱ። ኣብ መወዳእታ እውን ስራሕ ምስ ጀመረ ብገለ ክፋል እቲ ክልላዊ መንግስቲ ዝበፅሐና ዝነበረ ፀገም ከቢድ እዩ ነይሩ፣ ካብ ባዕሉ ይመንጩ ወይስ ካብ ካሊእ መምርሒ ተዋሂብዎ ይኹን እዘጊ ይፈልጥ ግን ካብቲ ብቐረባ ግዜ ካብ ስልጣን ዝወረደ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ጀሚሩ ንቲ ምንቅስቓስ ዝፃባእ ኣርኣእያን ትግባርን ነይሩ እዩ። ሕማቕ እዩ ነይሩ። ካልእ ፀገም እውን እንዳፈታሕና ኢና መፂና እሞ እዚ ፀገም እውን ክፍታሕ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ነይሩና። ክንፈትሖ ምኻኣልና ሕዚ እውን ተኾነ ተበፂሑ ዘሎ ኩነታት እውን ክፈትሖ ምኻኣልና ነይርና። ግና ኣብ ቢራ ራያ ዝወሰድናዮ መደምደምታ ክንበፅሕ ዘግበረና ምኽንያታት ነይሮም፣ ሓደ እቲ ስትራተጂክ ኩነታት ተቀይሩ እዩ። ራያ ቢራ ክንጅምር ከለና ሄኒከን ዝበሃል ፋብሪካ ቢራ ኣይነበረን። ሕዚ ሄኒከን መፅእዩ ልዕሊ 5 ሚሊዮን ሄክቶ ሊትር ብዓመት የምርት ኣሎ። ሄኒከን ዓለም ለኻዊ ትካል እዩ። መዓት ገንዘብ ሒዙ እዩ መፅእዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ልዕሊ 200 ሚልዮን ብር ኣፍሲሱ ንመላለዩ እንዳውዓለ ነቲ ዕዳጋ ክቆፃፀር ይፅዕር ኣሎ። ናይዚ መወዳድርቲ ዓለም ለኻዊ ትካል ዝኾነ ድማ ቢጂኣይ ዝውንን ካስትል ግሩፕ እዩ። ንሱ እውን ዓቕሙ ኣጠናኺሩ ክንቀሳቀስ ይደሊ ኣሎ። ብኻልእ ኣዘራርባ ናይ ኢትዮጵያ ዕዳጋ ቢራ ናይቶም ዓለም ለኻዊ ትካላት ቢራ ዓውደ ኩናት ኮይኑ ኣሎ። ራያ ቢራ ክንጅምር ከለና ዘይነበረ ዓብይ ስትራተጂክ ጉዳይ እዩ።
ካልኣይ ንሕና ኣብዚ ተወዳደርቲ ኮይንና ክንቕፅል እንተኾይና ዓቕምና ክንዕቢ ኣለና። ሽድሽተ ሚእቲ ሺሕ ሄክቶ ሊትር እያ ዘላትና። ራያ ቢራ ክጅምር ከሎ ሓሙሽተ ዕፅፊ ክዕቢ ከምዝኽእል ተገይሩ እዩ ተሓሲቡ ተቐሚጡ። ግና በቲ ሕዚ ዘለና ምትሕርራይ ናብዚ ደረጃ ክንበፅሕ እንተወሓደ 10 ዓመት ኣቢሉ የድልየና። ምኽንያቱ ልዕሊ ትሽዓተ ሚእቲ ሚሊዮን ናይ ባንኪ ዕዳ ኣለና። ሕዚ እንድሕር ዓቕሚ ክንውስኽ እንተኾይና እንተነኣሰ ተወሳኺ ሓደ ቢልዮን ተለቒሕና ሓደሽቲ ቦትሊንግ ላይን ከፊትና ናብ 1.5 ሚሊዮን ሄክቶ ሊትር ከነዕብዮ ንኽእል ኢና። እዚ እንተገይርና ናይ ሓንቲ ጥርሙስ ቢራ ዋጋና ይቕንስ፣ ዝሕሸ ተወዳደርቲ ንኸውን እዚ ንምግባር ግን ብጣዕሚ ኣፀጋሚ አዩ። ምኽንያቱ 900 ሚሊዮን ዕዳ እንዳዓደና (ኣብ ሰለስተ ሰሙን 53 ሚሊዮን ኢና ንዓዲ) በብዓመቱ ብፅሒት ዝፅበ ማሕበርተኛ ኣለና።
ኣብልዕሊ እዚ ተለቂሕና ክንዕብዮ እንተኢልና ኣፀጋሚ እዩ ዝኸውን። ስራሕቲ ምልላይ ክንሰርሕ ኣለና። ዝሓለፈ ዓመት ሕዚ ልዕሊ ሓምሳን ገለን ሚሊዮን ንማሕበራዊን ኢኮኖሚያውን ምንቕስቃስ ህዝቢ ትግራይ ማሕበራዊ ዕዳጋ (social marketing ብዝብልዎ በቲ ንሕነ ንኽተሎ ኣንፈት ንምልላይ) ገንዘብ ኣውፂእና ኢና። እቲ ፋብሪካ ክዓቢ ዝኽእል ዕድል ኣሎ፣ ንሕና ግና ብሙሉእ ዓቕምና ክንዕብዮ ኣንኽእልን። ሒዝናዮ ንፅናሕ እንተይልና ነቲ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ድጉል ዓቕሚ (potential) ክንቕይዶ ኢና ማለት እዩ። ጠጠው ከነብሎ ኢና። ቢጂኣይ ግን ኣብዚ ዓዲ ዘሎ ናይ ቢራ ውድድር በሊፀም ምእንታን ክወፁ ክገዝእዎ ይደልዩ እዮም። ምግዛእ እውን ጥራይ ዘይኮነስ ገዚኦም ወሲዶም ናብ ሙሉእ ዓቕሚ ከዕብይዎ እዮም። ብቀጥታ ናብ 1.5 ሚሊዮን ሄክቶ ሊትር ክዕብይዎ ዛጊድ ኣቑሑት ምግዛእ ጀሚሮም ኣለዉ። ፅንሕ ኢሎም ድማ ናብ 3 ሚሊዮን ሄክቶ ሊትር ከዕብይዎ እዮም። ሽዑ ዓብይ ፋብሪካ ቢራ ኣብ ትግራይ ይቐውም ኣሎ ማለት እዩ። ስለዚ እቲ ስትራተጂክ ኩነታቱ ምቕያሩ ንሕና ከም ንእሽተይ ኦፐሬተር መጠን ከመይ ኢልና ኢና ንዘልቕ ዝብል የተሓሳስበና እዩ ነይሩ። ሄንከን ብዙሕ ናይ ምልላይ ገንዘብ ብዘውፀአ ቁፅሪ ናትና ዕዳጋ የዐርዩ እንዳተተንከፈ ከምዝኸይድ ኣብ ዕዳጋ ዘሎ ዝርእዮ እዩ።
ንሕና ሓደ ስትራተጂክ ዕላማ ነይሩና፣ ኣብቲ ከባቢ ሓደ ፋብሪካ ቢራ ቆይሙ ከም መቀላጠፊ (catalyst) ኮይኑ ንኻልኦት ፋብሪካታት ከም ፋብሪካታ ቆርኪ/ባሊቓ፣ ጥርሙዝ፣ ናይክሬት፣ ቡቕሊ ፋብሪካን መደለቢ ኸፍትን ካልኦትን ንኽስሕብ፣ ንቕድሚትን ንድሕሪት ከምኡ እውን ጎናዊ ውህደት ዝፈጥር ፋብሪካ ስለዝኾነ ኢና ኣቑምናዮ። ሕዚ እቲ ፋብሪካ ቖይሙ ኣሎ፣ ስራሕ ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ልዕሊኡ ሕዚ ነቲ ፋብሪካ ብዝላዓለ ደረጃ ክዕብዮ ዝደሊ ሓይሊ እዩ ክገዝኦ ኢሉ ዝጠልብ ዘሎ። መጀመሪያ 42 ሚእታዊት ብፅሒት ገዚኡ ክቖም ገይሮም። ሕዚ ድማ ክገዝኦ እሞ ሙሉእ ድጉል ዓቕሙ ክዕብዮ። ክሳብ 3 ሚሊቶን ሄክቶ ሊትር ዝዓቢ ፋብሪካ ክገብርዎ፣ ድሌት ኣለዎም። ኣብቲ ከባቢ ሕዚ ፅቡቕ መሸጣ እንተሃልዩ ሓደ ሚሊዮን ቅርሺ ኤክሳይስ ታክስ ንትግራይ ንኸፍል ነይርና። ሕዚ ኣርባዕተ ሓሙሽተ ዕፅፊ እንተዕብይዎ ደንበኛ ናይ ዕዳጋ ኔትዎርክ ስለዘለዎ፣ እኹል ገንዘብ ስለዘለዎም ነዚ ጉዳይ ንምድጋፍ፣ ብዙሕ ናይ ምልላይ ገንዘብ ከውፅኡ ስለዝኽእሉ። እቲ ናብቲ ክልል ዝኣቱ ገንዘብ ብመዓልቲ 4 ወይ 5 ሚሊዮን ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ፋብሪካ ዝቆፅሮም ሰራሕተኛ ክበዝሑ ይኸእሉ እዮም።
ምስቲ ፋብሪካ ተዛሚዶም ክመፁ ይኽእሉ ኢዮም ዝበልናዮም ፋብሪካታት ብናይ ባዕሎም ኢኮኖሚያዊ ኣመኽንዮ ክመፁ እዮም። ስለዚ እቲ ዕላማና ይዕወት ጥራይ ዘይኮነስ ብዝላዓለ ደረጃ ንኽዓቢ ዘመቻቹ ኩነታት እዩ ዝፍጠር ዘሎ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ሓደ ነገር ኩላትና ናብቲ ስራሕ ፋብሪካ ቢራ ዝኣተና ካብ ፖሊቲካዊ ድልየት ተበጊስና ኣብቲ ከባቢ ሓደ ነገር ክንገብር ኢልና እዩ እንበር ዘልኣለም ኣብ ናይ ቢራ ስራሕ ኣትይና ቢራ እንዳሸጥና ክነብር ዝብል ኣተሓሳስባ ኣይነበረናን።
ሳልሳይ ነገር ድማ እቶም ምሳና ብፅሒት (ሼር) ዝኣተዉ ፅቡቕ ዋጋ ክረኽቡ ኢና ንፅበ ነይርና ሽድሽተ ዓመት ሸውዓተ ዓመት ገንዘቦም ኣቐሚጦም ክሳብ ሕዚ ዋላ ወለደ ባንኪ ከይረኸቡ፣ ዲቪደንት እውን ከይረኸቡ ስቕ ኢሎም ዝፀንሑ ሰባት እዮም ነይሮም። ሓቂ ይሓይሽ እቶም ብፅሒት ሼር ዝኣተዉ መብዛሕቲኦም ሼር ሆልደራት ብፍላይ እዞም ኣብ ማእከል ዓዲ ዝርከቡ ተጋሩ ዘይኮኑ ሰባት እንዳፈለጡ ኢዮም ኣትዮም። እዚኣቶም ተሒዞሞስ ኣይሓምቕን ካብ ዝብል፣ ኣብ ትግራይ እውን ብዙሕ ፅዕንቶ እንዳሃለወ ከመይ ኢልኩም ምስዚኦም ትኾኑ ገለ መለ ዝብል ማዓት ዘረባ እንዳሃለወ ምስ እዚ ኩሉ ሓሊፎም ዘመፁ እዮም ነይሮም። ብዙሕ ገንዘብ እዮም ኣእትዮም፣ ዓብዩ ስግኣት (risk) እዮም ወሲዶም፣ ከም ኣይተ ዳዊት ገ/ሄር ዝኣመሰሉ ተጋሩ ድማ ዓብዪ ገንዘብ ኣእተውአ፤ 150 ሚሊዮን ቅርሺ ብምእታው ዓብይ ስግኣት እዩ ወሲዱ፣ እዚ ድማ ብፖሊቲካ ተደፋፊኡ ዝገብሮ እንበር፣ ገንዘብ ኣብ ሓፂር እዋን ክረክብ እየ ብዝብል ኣይነበረን። ስለዚ እዚኣቶም ኩሎም ናይቲ ዘቐመጥዎ ገንዘብ ጥዑይ ዋጋ ክረኽቡ ንደሊ ነይርና፣ ቀሊል ዘይኮነ ድርድር ኣካይድና ኣብ 7.425 ዕፅፊ በፂሑ ማለት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ልዕሊ 900 ሚሊዮን ዘነበረ ዕዳ ንሶም ክኸፍሉ ወሲዶም፣ ሓደ ሽሕ ዝነበረ ብፅሒት ብብር 7425 /ሸውዓተ ሽሕን ኣርባዕተ ሚእትን ዕስራን ሓሙሽተን/ ክኸፍሉ ተሰማሚዖም። ስለዚ እዚ ዋጋ ፅቡቕ ኢዩ ዝብል እምነት ሒዝና። እዚ ኢልና ከነብቕ ከለና ግን ብፅሒት ዝሽየጥ ብባዕሉ ብማሕበርተኛ እዩ፣ ስለዚ ምስ ቢጂኣይ ዝተሰማማዕናዮ ክሸይጥ ዝደሊ ሰብ ብዚ ዋጋ ክሸይጥ ይኽልእ እዩ፣ ክፀንሕ ዝደሊ ሰብ ድማ ክፀንሕ ይኽእል እዩ ኢልና ተሰማሚዕና። ብናተይ ኣተሓሳስባ ብናይ ኢንግሊዝኛ ቋንቋ ኩሉ ተዓዋታይ (win-win) ዝብልዎ ኣካይዳ እዩ። ድሕሪ እዚ ግልፂ ግይርናዮ ክሸይጥ ዝደሊ ሰብ ይሸይጥ ኣሎ፣ ንኣብነት ኣቶ ዳዊት ገ/ሄት ክሸይጥ ተሰማሚዑ ኣሎ። ኣቶ ዳዊት ክሸይጥ ማለት ቢኣይጂ 67 ሚእታዊት ብፅሒት ራያ ቢራ ይሕዙ ኣለዉ ማለት እዩ።
ስለዚ ነቲ ከባቢ ካብቲ ተሓሲብሉ ዝነበረ ዕላማ ኣንፃር ብጣዕሚ ፅቡቕ እንበር ሕማቕ እዩ ዝብል እምነት የብለይን። እቲ ስተራተጂካዊ ዕላማ ብዝተዓፃፀፈ መንገዲ ክፍፀም እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ብርግፅ እቲ ዋንነት ዝምልከት ናይ ወፃኢ እዩ ዋና ዝኸውን ዘሎ። ሕዚ እቲ ዋንነት ንወፃኢ ከይንህብ ኢልና ብሓቦ ኣብኡ ምስቶም ገጀፍቲ ትካላት እንዳተዋጋእና ኣብ ቅድሚት ከጋጥመና ዝኽእል ዕድል ርግፀኛ ከይኮይና፣ ኣብቲናይ ዕዳጋ ውድድር እንዳኸበደና ከይዱ ናይቲ ፋብሪካ ዋጋ እንዳቀነሰ ከይዱ እቲ ማሕበርተኛ ከስቢ ከይረኸበ ብንእሽተይ ዋጋ ተገዲድና ንሸጠሉ ኩነታት እውን እቲ ዕዳጋ ከገድደና ነይሩ እዩ። ሕዚ ግና ከምኡ ከይኮነ ከሎ ኢና ውሳነ ወሲና ፅቡቕ ውሳነ ነይሩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ካብዚ ንደሓር እቲ ካልእ፣ ብዙሕ ገንዘብ ናብ ትግራይ ኣትዩ ኣሎ። ማሕበር ተጋደልቲ ነይሮም። ኢንቨስት ገይሩ ዝነበረ ትግራዋይ ብ7.425 ዕፅፊ ገንዘቡ ወሲኹ ኣሎ ማለት እዩ። እዚ ቀሊል ገንዘብ ኣይኮነን። ጠቕላላ እቲ ገንዘብ ብንፁር ኣይፈልጦን፣ ግና ከባቢ 2.5 ቢልዮን እዩ። እዚ ከመይ ገይሩ፣ ናበይ ክውዕል እዩ ዝብል ግን በብውልቀ በዓል ሃፍቲ ዝውሰብ ኮይኑ ገና ክንዘራረበሉ ክንሓስበሉ ኢና ዝተወደአ ነገር የለን።
ሓደ ነገር ኣብዚ ክልዓል ዘለዎ ጉዳይ ኣብ ትግራይ ኣብቶም ላዕለዎት መራሕቲ ይኹን ኣብቶም ታሕተዎት ቢሮክራት ዘሎ ንኢንቨስትመንት ዘየመችው ኣርኣእያን ኣሰራርሓን መምርሕታትን እንተዘይተዓርዩ ብውልቀኻ ይኹን ብማሕበር ተወዲብካ ገንዘብ ምፍሳስ ኣይምችውን። እዚ እንተዘይተዓርዩ ዝመፅእ ሰብ የለን። ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ እውን ዝተወሰኑ ኣባላት ማእከላይ ኮሚቴ ሓቲተሙኑ እዚ እየ ነጊረዮም፣ ኣብዚ ተሪፉና ዘሎ ግዘ ኣብዚ ዓዲ ካብቶም ክመፁ ዝገበኦም መሰረታዊ ጉዳይ ሓደ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኢኮኖሚያዊ ምልዋጥ እዩ። እዚ ብጣዕሚ መሰረታዊ እዩ፣ ኣብ ነዊሕ እዋን ነቲ ፖሊቲካዊ ጉዳይ እውን ዝውስን እዩ። ኣብዚ ለይትን ቀትርን ምስራሕ ይሓትት፣ ካብቲ ለይትን ቀትርን ዝስረሐሉ ሓደ ድማ ነቲ ጠቕላላ ኩነታት ንኢንቨስትመንት ምቹው ክኸውን ምግባር እዩ። ሕዚ እዚኣቶም ኩሎም ምዝርዛር ኣይከኣልን፣ እቲ ዋና ጉዳይ ግና ኣመለኻኽታ እዩ። ቀልጢፍና ከነገልግሎ ኣለና፣ ፅቡቕ ከነገልገሎ ኣለና፣ ዕንቕፋት ከይፍጠሮ ክንፀርገሉ ኣለና፣ ካልኦት እውን ክንስሕብ ኣለና ዝብል ኣተሓሳስባን ተግባርን የለን።
ጠቕላላ ንቲ ሕብረተሰብ ከም ሌባ ርእዩ ኣነ እየ ዝቖፃፀር እንዳበለ ዝርኢ መዋቕር ሒዝካ ስራሕ ምስራሕ ኣይከኣልን። ንዓና ድማ ንቢራ ራያ ከም ተቃዋማይ ናይ ፖሊቲካ ፓርቲ እዩ ዝርአ ነይሩ። ሓደ ካብቶም ናይ ማእከላይ ኮሚቴ ሰባት ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ነዋግዖ ዝነበርና ኣብ ውራይና ዝፃሓፍ ዘሎ ነገርን ቢራ ራያን ምፍላይ ኣብዩና ኢሉ ነጊሩኒ። ኣብ ውራይና ዝፃሓፍ ጉዳይ ኣነ ፂሒፈ ይኸውን፣ ወይ ካልእ ወይ ዳዊት ተዛሪቡ ይኸውን፣ ብዝኾነ ዝተፈላለየ ነገር። ማለት ኣብ ቢራ ራያ ምእታወይ ዜግነታዊ መሰለይ ክገድፍ ኢለ ኣይአተኹን። ከም ዜጋ መጠን ኣነ ዝራኣየኒ ናይ ፖሊቲካ ጉዳያት ሓሳባት ምግላፅ ሓደ ጉዳይ እዩ፤ ኣብ ቢራ ራያ ኣብ ዓዲ ልምዓት ክመፅእ ከም ማሕበርተኛ ኮይነ ምእታወይ ካልእ ጉዳይ እዩ። እዚ ፈልዩ ዝርኢ ኣይነበረን። ስለዚ እዚ ሒዝካ ስራሕ ምስራሕ ኣይከኣልን፣ ኣፀጋሚ እዩ።
ሕዚ ብርግፅ ከምኡ ዝገብር ዝነበረ ጉጅለ ወፂኡ ኣሎ ኢለ እየ ዝኣምን። ዋላ ቅድሚ ምውፅኡ እውን ሓደ ክፋል እዩ ነይሩ፤ ብጣዕሚ ሕማቕ ተቃውሞ ዝነበሮም ጉጅለ ነይሮም። ኣይ እዚ ትኽክል ኣይኮነን ዝብል ሓሳብ ዝነበሮም ካብቲ ማእከላይ ኮሚቴ እውን ነይሮም። ውርውራይ እዩ ነይሩ፣ ሓደ ኣይነበረን። እዚኣቶም ፀላእቲ እዮም ክጠፍኡ ኣለዎ። ክዛረቡ የብሎምን፣ ኣብ ቢራ ራያ ዕውታት ክኾኒ የብሎምን ገለ ዝብሉ ዝነበሩ ወፂኦም ኣለዉ፣ ዝተረፉ እውን ይህልዉ። ዝተረፉ የለውን ማለት ኣይኮነን። ድሕሪ ደጊም ቢራ ራያ እውን ወፂኡ ኣሎ፣ ቢራ ራያ እንዳተባህለ ባእሲ የለን፣ ብፅሒትና እንዳሸጥና ንወፅእ ኣለና። ስለዚ እዚ እዩ እቲ ኩነታት።
ውራይና፦ ብጣዕሚ የመስግን


text:
ብርሃነ ኣዲስኣለም ገብረእግዚኣብሄር
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
0914-540108
ኣምበስ ተወልደ
ካብ ትካል ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት ባሎኒ
“ኢትዮጵያ” ሃገር ህዝቢ እቶም እሙናትን ሙስጉናትን እያ፡፡ (ማቴ. 5፡3፡01)
ኣምበስ ተወልደ
ካብ ትካል ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት ባሎኒ
“ኢትዮጵያ” ሃገር ህዝቢ እቶም እሙናትን ሙስጉናትን እያ፡፡ (ማቴ. 5፡3፡01)
“ነቲ ሓድሽ መሪሕነት ክብሎ ዝደሊ ሰማዕቲ እንበር መስመዕቲ ክትኮኑ የብልኩምን፣ መዳመፅቲ እንበር ኣዳምፁና በሃልቲ ክትኮኑኑ የብልክሙን…” በዓል ሃፍቲ ኣቶ ዳዊት ገ/ሄር
ውራይና፦ ምስዚ ራያ ቢራ ተታሓሒዙ ዝላዓሉ ነገራት ኣለዉ። ሓደ ንምንታይ ትሸጥዎ ዝብል እዩ። ካልኣይ ድማ ብዙሕ ገንዘብ ረኺብኩም ኣለኹም እሞ ካብዚ 2.5 ቢሊዮን ዝግመት ዳርጋ ዳርጋ ፍርቂ ናትካ ስለዝኾነ እንታይ ኢኹም ትገብርዎ? ኣብዚ ዓዲ ዶ የልምዕዎ ይኾኑ ዝብሉ ኣለዉ። ብወገንካ እንታይ እዩ ዘለካ ትልሚ?
‘’ንቁም በበህላዌነ እስከ ነኣምር ፈጣሪነ!’’
/ትርጉም፡- ፈጣሪና ክሳብ እንፈልጥ በብዘለናዮ ንፅናዕ/
ኣብዚ አዋን መልክዖም እናለዋወጡ ዝረአዩ ፀገማት ይበራኸቱ ኣለዉ፡፡
ወለዲ ፅቡቕ ምግባር ንምትብባዕ ካብ ዝጥቀምሎም ኣበሃህላታት ውሽጢ “ፅቡቕ ንዝገበረልካ ወይ ግበረሉ ወይ ንገረሉ” ይብሉሞ የቐንየለይን ክብረት ይሃበለይን ምባል ንቡርን ፅቡቕ ስነ ምግባርን ከምዝኾነ ብዘየላጢ መንገዲ ገሊፆምዎ እዮም::
የቐንየለይ ብመሰረት ትርጉም ማርያም ዌብስተር “ብትሕትና ዝግለፅ ናእዳ እዩ” እንትብሎ፣ ዲክሽነሪ
መምህር ፍስሃ ሃይሉ (ኣክሱም ዩኒቨርስቲ)
ኣብ ማሕበራዊ ሚዳያ እሞ ብተጋሩ ብተደጋጋሚ ዝቐርብ ሓሳብ ኣሎ፡፡ እዙይ እውን ትግራይ ወናኒት ታሪክ 3000 ዘመን ዝብል እዩ፡፡ መጀመርያ እዚ ሓሳብ መሰረቱ እንታይ እዩ? ዕለሙኡኸ? ንምንተይከ ከምኡ ይበሃል? ኢለ ንከሓትትን መረዳእታ ክእልሽን ተገዲደ፡፡
መበገሲ እዚ ቀመር ማለት 3000 ታሪክ
ኣምበስ ተወልደ
ካብ ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት ባሎኒ መቐለ
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
ሰላም ደሓንዶ ቀኒኹም ተኸታተልቲ መፅሄት ውራይና ንሎሚ ናብ ዝበልክዎ ዝርዝር እንትሰግር ንጋንታታትን ቤተሰብ ጋንታታት መቐለን ወልዋሎ ዪኒቨርሲቲ ዓዲግራትን እንኳዕ ደስ በለኩም! ብምባል እዩ፡፡ ሰናይ ንባብ!
ንወድዓዊ ኩነታት ውድድር ኩዕሶ እግሪ ክልልና መበገሲ ጌሩ ዝተዳለወ ውልቀ ሪኢቶ
ኣምበስ ተወልደ (ባሎኒ ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት መቐለ)
ሰላም ደሓንዶ ቀኒኹም ተኸታተልቲ መፅሄት ውራይና ሎሚ ናብ መምበብቲ ዝበልክዎ ፅሑፍ ሙሉእ ብሙሉእ ትሕዝትኡ ኣብ ስፖርት ዘሎ ፖለቲካ ወይ ስፖርታዊ ፖለቲካ (Sport politics), ስፖርት ኣብ ፖለቲካ (Sport in politics) ዘለዎ ብፅሒትን ፖለቲካ ምስ ስፖርትን (Politics in sport) ዘለዎ ምትእስሳር ንምድህሳስ ዝፈተነ እዩ ሰናይ ንባብ ፡፡
ብኮረንቲ (ገብረጊዮርግስ ንጉሰ)
ዕለት/ መዓልቲ መዓልቲ/ ወርሒ 13ቲኡ/ ዓመት ዓመት
ካባና ካብ ብዙሓትስራሕ፣
ገዛን ሓዳርንኣልባን
ማእምናትንከካብ ዘለናዮ
ኣድራሻ፦ ኣብ ገዛ ኽራይ
ናብኣብ ኩሉ ቦታን ኣብያተ ዕዮን
ዘለኻ ናባዕልና መንግስቲ
መጀመርያ ወያናይን ዘይወያናይን ሰላምታና ይብፃሕኻ(እቱይ ምንታይ መራሒ ክልቲኦም ስለዝኾንካ)እሞ እታ ከም ፀብፃብ እተፅግበና፣ ከም እንጀራ ትጠምየና፣ ከም መንበሪ ገዛ እትርሕቐና፣ ከም ገዛ ኽራይ ትቐርበና፣ ከም ደመወዝ ትውሕደና፣ ከም ስብሰባ ትበዝሐና፣ ከም ሓዳር ምምስራትን ንቡር ምፍታንን ብሕልሚ ትረአየና፣ ከም ስኽራንን ዕጥራንን ብቐትሪ እትጎንፈና፣ ከም ገምጋም ትቐንዐና፣ ከም ግዕዝይና ተቕንዐና፣ ብሓፈሻ እታ ብፖሊሲ ሕንፃፅ ተኸይፈና፣ ኣብ ፈፀመ ገለ ሰኸፈት ትፈጥረልና እንናፍቓን እታ ካብ ዓለም ተወዳዳሪ ዘይብላ ፀጋ ጥዕናኻ ከመይ ኣለኻ? ማራ ኢና ንሕብየካ የኣኽ። ይመቸኻ በቃ።
በቓደማያት ተፀሊኡካ ሰሚዕና ብዙሕ ጉሂና ነርና።“ናይ ባዕለይ እትመላለሰኒ ሕማም መርዘን እያ። መድሓኒታ እውን እፈልጣ እየ። ናብ ኣስቪዳለ ኸይደ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዘይትምለስ ምሕየ ከድሕና እየ።” ኢልካና፣ ከም ኣፍካ ይግበሮ፣ ቆስሊ ከልቢ ይግበረልካ። ኢልና ተሓጉሽና ኣስተርሒና ከም ኣመልና ኣብ ገዛ ኽራይ ለጥ ኢልና ቐኒና። እሱኸ ናይመን ኮይኑ ኢልና።
እሞ ኸመይ እኒአኻልና ደሓን ዲኻ? ንሕና ብዜካ ናፍቖት ገዛን እርኑብ ናብራን
፩. መእተዊ፡-
ኣቱም ሰብ፣ ትግራዋይ ኮይንኻ ተበዳሊ ኣይግበርኻ፡፡ ኣብ ርእሲ ምብዳልኻ ኩሉ የባጭወልኻ፣ ይምከሐልኻ፡፡ በደል በፂሕካስ ተእዊኻ ነቲ በደለኛ ሓዲጎም ንዓኻ ይሻመዩኻ፡፡ከምዙይ ዓይነት በደል ዝበፅሓ ሰበይቲ ‹‹ወይ እቲ ውሽጡ›› ኢላ ይብሃል፡፡ ብዓል ገዛኣ ጎዞሞ ኣብ ውሽጢ ለቖታ ገይሩ ከም ገሾ ቕጥቅጥ ኣቢሉዋ፡፡ ኣውያ፤ ጎረባብቲ ረዲኦም ገልጊሎማ፡፡
ነቲ ብዓል ገዛኣ ብምንታይ ስለዝወቓዕኻ እዩ ክንድዝይ ኣምሪራ ዘእወየት? ክብሉ ሓቲቶሞ፡፡ዋእ፣ ሓንቂቃ እምበር ዘይነኻእኹዋ፤ ብዛ ሎቖታ እዚኣ እየ ቅሩብ ንኽእ ንኽእ ዘበልኹዋ ኢሉ ይምልስ፡፡ ድሓር፣ ብሎቖታ ተወቒዕኽስ እዚ ኹሉ ኣውያት ኢሎም ኣፋጢጦማ፡፡ምስክነይቲ ሰበይቲ ድማ ‹‹ወይ እቲ ውሽጡ›› ኢላ ይብሃል፡፡እዛ ሰበይቲ እዚኣ ኣደ ትግራወይቲ መሲላ ትርኣየኒ፡፡ህዝቢ ትግራይ እውን ‹‹ወይ እቲ ውሽጡ›› ዘብሉ ግዳማውን ውሽጣውን በደላት ይበፅሑዎ ኣለው፡፡ብውሽጢ ብውልቀ መለኽቲ መራሕቲ ህወሓት ዝበፅሖ በደል ሰንሰን ክሳብ ዝብል ይርገፅ፣ ይጉዕፀፅ፣ይጉበጥ፡፡ከይፈተወ ዓዱ ገዲፉ ንክስደድ ይግበር፡፡ ብደገ ድማ ብቶም መባልዕትን መሳትይትን ህወሓት ኮነ ካልኦት ፀላኤ ሰብ ዘለዎም ወፃእተኛታት(ኣዕራብን ደቡብ ኣፍሪካን) ሓሳረ መከራኡ ይርእይ፡፡ህወሓት ይትረፍ ንምንታይ ኢላ ክትሓቶም ፀዊዓ ብዕሊ ትሽልሞም፡፡ንኣብነት ብአዴን፡፡
ትግራዋይ፣ከይበልዐ በሊዑ፣ከይሰተየ ሰትዩ፣ብዕሩቑ ኽዱን፣ ብስእኑ ርኹብ፣ ኸፊእዎ…ፋሕሽው እናሃለወ መችይዎ…ምልዖ መሲሉ
ገላውዴዎስ ኣርኣያ ዶ/ር
ኣብ ቀረባ ጊዜ ኣነ ኣብ ዝሳተፈሉ ናይ ፈይስቡክ (Facebook) ሓፋሽ ርክባዊ መድረኽ ቁፅሮም ውሑድ ዘይበሃል ተጋሩ ብዛዕባ ቋንቋ ትግርኛ ምይይጥ ብምክያድ ገለገለ ሓሳባት ተቐያይሮም ኔሮም:: ካብ ዝቐረቡ ብዙሓት ሓሳባት ብወገነይ ኣገዳሲ ኮይኑ ዝረኸብክዎ “ንምንታይ ስነጽሑፍ ትግርኛ ከም ዝግባእ ኣብ ትግራይ ክምዕብል ዘይከኣለ?” ዝብል ሕቶ እዩ:: እዚ ሕቶ’ዚ ድማ ርትዓውነት ዘንጸባርቕ ጥራይ ዘይኮነስ ወቕታውን ብዕምቆት ተመርሚሩ ድማ ክምለስ ዘለዎ ሕቶ እዩ:: ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ኣነ ብወገነይ ናይ’ዚ ጽሑፍ ርእሰ-ነገር ኣቐድም ኣቢለ ኣልዒለዮ ኔረ እዬ:: ንኣብነት ቅድሚ ዕስራ ዓመት ኣቢሉ ቋንቋ ትግርኛ ብዝምልከት ሲምፖዝየም (ናይ ጥሙር ጽሑፋት ኣኼባ) ኣብ መቐለ ተኻይዱ ስለዝነበረ ብኣካል ተረኺበ’ኳ ከበርክት እንተዘይከኣልኩ ሕጽር ዝበለ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ግን ብነፍስሄር ኣርኣያ ዘሪሁን ኣቢለ ልኢኸ ኔረ:: እቲ ሲምፖዝየም ኤርትራውያን ከይተረፉ ዘሳተፈ እዩ ኔሩ:: ቅድሚኡ ድማ ከሙኡ ዓይነት ኣኼባ ተኻይዱ ኣይፈልጥን:: ዝዀነ ዀይኑ ግን ኣብቲ ሲምፖዝየም ዝቐረቡ ብዛዕባ ቋንቋ ትግርኛ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ተጠቓሊሎም ንሕትመት ስለዘይበቕዑ እቲ ፈለማዊ ኣኼባ ዕዉት ኔሩ ክበሃል ኣይከኣልን:: ኣብ ቀረባ ጊዜ ካብ ሓደ ቪድዮ (ቃለ-መጠይቕ ናይ መምህር ገብረኪዳን ደስታ) ዝረኸብክዎ ሓበሬታ ግን መምህር ኣብቲ ሲምፖዝየም ተሳቲፎም ከምዝነበሩን እቶም ዝቐረቡ ጽሑፋት ድማ ኣብ ኢዶም ከምዘለዉ (ወይም ከምዝተሓትሙ) ዝተዛረቡ ይመስለኒ


text:
ሎማዕንቲ 12 ሰነ ብናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ‘’ዓለምለኸ መዓልቲ ፀረ-ጉልበት ቆልዓ’’ ተዘኪሩ ይውዕል።ኣብ ምምዕባል ኣብ ዝርከባ ሃገራት ትሕቲ 18 ዓመት ቆልዑ ንቤተሰቦም ወይ ንባዕሎም ንምዕንጋል ክሰርሑ ኣለዎም።ሓንቲ ኣብነት ኢትዮጵያ እያ። ልዕሊ 60 ሚእታዊ ህፃናት ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ናይ ጉልበት ስራሕ ተዋፊዎም ይርከቡ።
ቆልዑ ኣብ ስራሕ ክዋፈሩ ሎሚ እውን ኣብ ብዙሓት ኽፋላት ዓለም ልሙድ እዩ።ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 12 ክሳብ 16 ዝዕድሚኦም ብዙሓት ቆልዑ ኣብ ሕርሻ ወይ ኣብ ጎደናታት ገለ ነገራት ብምሻጥን ጫማ ብምውልዋልን ንወለዶም ይሕግዙ።
ኣብ ኢትዮጵያ ‘’Young Lives’’ /ናብራ መናእሰይ/ ናይ ዝተብሃለ ትካል ሃገራዊ ዳይረክተር ዝኾኑ ኣሉላ ፓንክረስት ኣብ ጉዳይ ጉልበት ህፃውንቲ ወይ ስራሕ ብዙሕ መፅናዕቲ ዘካይዱ እዮም።ኢትዮጵያዊያን ህፃውንቲ ንስድራታቶም ክድግፉ ባህላዊ ቅቡልነት ከምዘለዎ ብምግላፅ ‘’ቆልዑ ኣብ ገዛውቶም ብዘለዎም ድኽነት ክሰርሑ ይግደዱ።እዚ ጥራሕ ከይኮነስ ነቲ ስድራ ዝዕንግል ኣባል ቤተሰብ ክሞት ከሎ እውን እዩ’’ይብሉ።
"Forum on Sustainable Child Empowerment." ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ከባቢያዊ ትካል እዩ።ብኣመንዝራነት ንዝናበራ ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድ ይሕግዝ።
ከምቶም ጫማ ብምፅራግ ዝናበሩ ብዙሕ ኣይርኣያን።ንስድርኦም ንምሕጋዝ ካብ ዝሰርሑ ህፃውንቲ እውን ብዝዓበየ ንሽግር ዝተቓልዓ እየን።
ካብ ገጠር መፂኣ ብግርድና ትሰርሕ ዝነበረት 17 ዝዕድሚኣ በላይነሽ ቆፀርታ ብሕማቕ ስለዝሕዙዋ ስራሓ ብምግዳፍ ኣብ ስራሕ ኣመንዝራነት ከምዝተዋፈርት ትዛረብ።
"Forum on Sustainable Child Empowerment." እተን ኣዋልድ ግቡእ ክንክንን ትምህርትን ይረኸባ ምህላወን የረጋግፅ።ሙያ እውን ይምሃራ።ጓል 18 ዓመት እንዳለኝ ደገፋው ናይ ስልጠና ወረቐት ምስክር ረኺባ ኣብ ምቕምቃል ጨጉሪ ትሰርሕ ኣላ።ኣብ ጎደናታት ትረኽቦ ካብ ዝነበረ ዳርጋ ብሲሶ ዝወሓደ’ዃ እንተኾነ ናብቲ ቅድሚ ሎሚ ትሰርሖ ዝነበረት ፈፂማ ከምዘይትምለስ ትገልፅ።
‘’ቅድሚ ሎሚ ይሰርሖ ከምዝነበርኩ ዓይነት ስራሕ ብዙሕ ገንዘብ ክርከብ ይኽእል’የ፤ጥዕና ዘለዎ ግን ኣይኮነን’’ዝበለት ንሳ ኣስዒባ ‘’ሎሚ ሒደት ገንዘብ ዝረክብ’ዃ እንተኾንኩ ናይ ሕዚ ናብራይ ይሓይሽ።ቅድሚ ሎሚ ተዋፊሮዮ ናብ ዝነበርኩ ስራሕ ክምለስ ኣይደልን እየ’’ይብል።
ብዙሓት ናይ ኢትዮጵያ ትካላት ግን ኢትዮጵያ ኣብ 209 ኣ/ፈ ብምኽንያት ዘፅደቐቶ ሕጊ ስቪል ማሕበረሰባት ኣብ ጉዳያት መሰላት ዝሰርሑዎም ስራሕቲ ዝተደረተ እዩ ይብሉ።ኣብ ጉልበት ስራሕቲ ናይ ዝተዋፈሩ ህፃናት ኩነታት ንምምሕያሽ እቲ ሕጊ ተወሳኺ ፀገም እዩ ክብሉ ይዛረቡ።