text:
ዉራይና፦ፅቡቅ እምበኣር ተጋዳላይ ፍስሃ ዘሪሁን ኣብ ናይ ቃልሲ ተመኩሮኻ መሰረት ጌርና ኣብዚ ሕዚ ዝኒሄ ወቕቲ ሓደ ሓደ ሓሳባት ንምሕላፍ እዩ። ካብ ውልደትካን ኣተዓባብያኻን ንጀምር እሞ ናብቶም ሓሳባት ክንኣቱ።
ፍሳሃ ዘሪሁን፦ ኣኽሱም እየ ተወሊደ።ዳረጋ ሽድሽተ ዓመት ምስ ገበርኩ ምስ ቤተሰብ ጎንደር እየ ተማሂረ። ቀዳማይ ብርኪ ወዲአ ብድሕሪኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተማሂረ። ብድሕሪኡ ግን ካብ ዓሽራይ ክፍሊ ጀሚረ ድማ ኣብ ኣኽሱም ናብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ምስ ሓለፍኩ ድማ ዳረጋ ኣይተማሃርክዎን ሜዳ ወሪደ ማለት እዩ። እዙይ እዩ እቲ ኣታዓባብያይ።
ውራይና፦ ጎንደር ነይረ ኢልካ እሞ ሕዚ ዘሎ ሽግራት ትሪኦ ኢኻ ብፍላይ ምስ ትግራዋይ ተተሓሒዙ ክስታያት ኣሎ ምናልባሽ ነዚ ዝምልከት ምስቲ ዝዓበኻሉ ክትገልፆ ዝግበኣካ ነገር እንተሃልዩ።
ፍስሃ ዘሪሁን፦ ያው ጎንደር ሽዑ ይዝክሮ ብርክት ዝበለ ትግራዋይ ነይሩ። ኤርትራውያን እውን ነይሮም። ብፍላይ ኣብዚ ናይ ንግዲ ስራሕቲ ብርክት ዝበሉ እዮም ነይሮም። በዚ መንገዲ እዚ ‘ቲ ሕብረተሰብ ዳርጋ ተሳንዩ እዩ ዝነብር ነይሩ ክበሃል ይከኣል እዩ። ዓብዩ ፍቅሪ ነይርዎ። ብመውስቦ ሓቢሩ ዝተዋለደ ኣሎ። ኣብ ስራሕ ሓቢሩ ይሰርሕ። ኣብ ሕርሻ ሓቢሩ ይሰርሕ። ብኸተማ እውን ብንግዲ ሓቢሩ ይሰርሕ። ስለ ዝኮነ ዳርጋ ሓደ ህዝቢ እዩ ክትብሎ ኢኻ ትኽእል።
ምስቲ ሕዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ሕዚ እውን ዝተቀየረ ነገር የለን እየ ዝብል ኣነ ብወገነይ። ንምንታይ፡ ዘጋጠመ ፀገም ኣሎ። ብጣዕሚ እዩ ዘሕዝን ንማንም ትግራወይ ይኹን ንማንም ኢትዮጵያዊ ይኹን። ንዓለም ህዝቢ እውን ብጣዕሚ ዘሕዝን እዩ። ኣብ ትግራዋይ ብሕልፊ ዝተፈጥረ ነገር ኣሎ። እዙይ ግን ዝተፈልየ ነገር የለን ዝብሎ ብውሕዳት ዋላ እቶም ኣብቲ ፀገም በፂሕዎም ዝመፁ ተጋሩ እውን እንተሪኢኻ ዳረጋ ብውሕዳት ትምክሕተኛታት ብውሕዳት ፀረ ሰላም ሓይልታት ተፈፀመ ምኳኑ ሕዚ እውን ትህዝቢ ዝተቀየረ ነገር የለን እየ ዝብል። ንኣብነት ከም ንሰምዖ ነበርና እውን ኣብ ጎንደር ዘሎ ትግራዋይ ማዓት እዩ። ህዝቢ ተዝላዓልስ ሓደ ትግራዋይ እውን ኣይምተረፈን ነይሩ ኢኻ ክትብል ትኽእል። ግን ባዕሉ ፕሮቴክት ይገብሮም ግዜ ኣይሃቦም ትኽክል ኣይኮነን ይብሎም ስለ ዝነበረ ግን ብውሑዳት ናብዙይ ምብፅሑ ግን ፉሉይ ነገር እዩ። ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ዳርጋ ኣታሓሳስባታት ዋላ እንተነበረ ናብዚ ዝበፅሐ ግን ብዕድመይ ኣይፈልጥን።
ውራይና፦ ኣብኡ ክትማሃር እንከለኻ ምልክታት ኣይነበረን?
ፍስሃ ዘሪሁን፦ እንታይ ድዩ ይመስለካ ኣተሓሳስባ ኣሎ ናይ ትክሕቲ ዝፀንሐ ኣተሓሳስባ ኣሎ ሓቀይ? ይሄ ኤርትራዊ ፣ይሄ ትግሬ፣ ይሄ ኣማራ ገለ ዝብል ቂንጣሚንጢ ኣተሓሳስባታተ ክህሉ ይኽእል እዩ። እዚ ገዛእቲ ደርብታት ዝፈጠርዎ እዩ። በዚካሊ ናብ ህዝቢ ኣትዩ ህዝቢ ንህዝቢ ዘጓንፅን ናብ መሰረታዊ ጎንፂ ዘብፅሕን ናይ ጥቅሚ ኣፈላላይ እውን ስለ ዘየለ ኣይነበረን። ኣተሓሳስባ ግን ኣብ ቤት ትምህርቲ ይፀባረቕ ኣብ መምህራን ይፀባረቕ። ትሓደ ምንቁሻሽ ትሓደ ምቁሻሽ ነቲ ቢሄራዊ ጭቆና ነይሮም እዮም። እዙይ ዘሎ እዩ። ብቋንቋ ብባህሊ ገለ መለ። ናብዚ ዘብፅሕ ግን ኣብቲ ግዜ ኣይነበረን። ናይ ጥቅሚ ግጭት እውን ስለ ዘይነበረ ኣብቲ እዋን።
ውራይና፦ መዓዝ ኢኻ ምስ ገድሊ ተላሊኻ?
ፍስሃ ዘሪሁብ፦ ስሳን ሸውዓተን ክረምቲ እየ ካብ ኣዲስ ኣባበ መፂአ። ኣጋጣሚ ኣብቲ ኦፕሬሽን ናይ ኣኽሱም ገንዘብ ክነውፅእ ቤተሰብ ከድና ኣብኡ ነይረ።ሽዑ እየ ተጋደልቲ ዝረኣኽዎም ብዓይነይ።ተኹሲ እውን ሽዑ እየ ሰሚዐ። ደሓር ግን እቲ ቢሄራዊ ደርፍታት ብሄራዊ ጭቆና ዝምልከት እናተላዕለ መፂኡ ስሳን ሸሞንተን ኣብቲ መወዳአታ ከባቢ ተሰሪዐ ማለት እዩ። ዘይተሰርዐ እውን ኣይነበረን ዳርጋ።
ውራይና፦ ሽዑ እንታይ ኢልኩም ናብቲ ባንኪ ምስ መፅኡ ምስ ተኮሱ
ፍስሃ ዘሪሁን፦ ደንጊፅና እንታይ እዮም ኢልና።ንሕና ተጋድሎ ሓርነት ህዝቢ ትግራይ ንበሃል፤ ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሖ ዘሎ ድኽነት ጭቆና ከምዘይ ክንቃለሰሉ ኢና እቲ ገንዘብ እውን ኢሎምና እንታብኡ ከመይ ከምዝወፁ ሽዑ እየ ተኩሲ ሰሚዐ። ብድሕሪኡ ናብ ስሳን ሸሞንተን ፍርቂ ከባቢ ሰሪዖምና ሽዑ ዘይተሰርዐ ዳርጋ ኣይነበረን። ምክንያቱ እተ ቢሄራዊ ስሚዒት ስለ ዝነበረ። ተሰሪዕና ስሳን ትሻዓተን ምስ ኣገልገልና ክንወፅእ እናበልና ፅንሑ እናተባሃለ ኣብ ሰብዓ ጥሪ መጀመርያ ወርሒ ቀዳማይ ሰሙን ሓደ ዓሰርተ ንኽውን ውፅኡ ተባሂልና።ከይንቃላዕ ማለት እዩ።ካብኡ ናብ ሜዳ ወፂእና።
ውራይና፦ እቲ ክትወፅእ እንከለኻ ሕዚ ኮንካ እንትርደአካ ንምንታይ ከም ዝተቃለስኩም ዘይኮነስ ኣብታ ሽዓ እዙይ ኢና ክንገብር ንኸድ ዘለና ዝብል ዶ ነሩካ? እዘይ ክንምልስ ኢና ዝብል ዝተረደኣካ ?
ፍስሃ ዘሪሁን፦ ኣብቲ ስርዒት እንመያየጠሎም ነሮም። ሓደ ቢሄራዊ ሕቶ እንታይ እዩ። ምስ ኢሃፓ ይኩን ካልኦት ዘፈላለየና እንታየ እዩ ብደንቢ ኢና ተመያየጥና። ካሊእ እቲ ስርዓት ትናይ ዲሞክራሲ ሽግራት ከመይ ክፍታሕ ከም ዘለዎ ኢቪን ሂስቶሪካል ማተርያሊዝም ሶሻሊዝም ኦሬንተሽን ነይሩ ሽዑ። ታሪኻዊ ኣካላውነት እንታየ እዩ? ንናይ ሕብረተሰባዊ ለውጥታት ካሊእ እውን ዳይለቲካል ማተርያሊዝም ዝንተ መጎታዊ ኣካላውነት ይበሃል ብሳይነስስ እዙይ ንምንታይ ኢና ተማሂርና ስርዓት ጭቆናስ ግድን እዩ ክፍታሕ ዳይሌክቲግ ሳይንስ እዩ። እዙይ እዩ ክፍታሕ ምኳኑ ስለዚ ህዝቢ ግራይ ካብ ድኽነት ቢሄራዊ ጭቆና ክነውፀኦ ኣለና ዝብል ኣጠቃላሊ ከመይ ይኩን ዝርዝር ዝበለ ዋላ ተዘይነበረ ግን እዙይ መንፈስ ሒዝና ኢና ወፂእና ማለት እዩ።
ውራይና፦ ምስ ወፃእኻ ኣበይ ኣበይ ተመዲብካ?
ፍስሃ ዘሪሁን፦ ዝተዓለምና በለሳ እዩ። ብድሕሪኡ ናብ ሓይልታት ሓይሊ ኣርባዓን ሰለስተን ኣብኡ ዳረጋ ሽድሽተ ወርሒ እየ ፀኒሐ ክበሃል ይከኣል እዩ። ቡዙሕ ኣይፀናሕኩን። ናብ ክፍሊ ህዝቢ ተመልሚልና።
ውራይና፦ መዓዘ?
ፍስሃ ፦ ሰብዓ ዓ/ም ማለት እዩ ኣብቲ መጨረሻ ከባቢ ተመልሚልና፣ ብድሕሪኡ ኣብ ኢሮብ ሳሆ ማለት እዩ ኣብኡ ክፍሊ ህዝቢ ምስ ዳልጌዳ ከባቢ ኣባይ ወልዱ ሓላፊ ነይሩ ምስኡ ተደራቢ ኮይነ ተመዲበ። ምንም ተመኩሮ የብለይን። ያው ህዝቢ ከመይ ይተሓዝ ከመይ ይመሃር ታብኡ እየ እናተማሃርኩ ከይደ። ኣብዙ ድማ ሰብዓን ሓደን ከባቢ ናብ ጭላ ናይ ወረዳ ክፍሊ ህዝቢ ሓላፊ ተመዲበ። ኣንከረ ባርኳ። ካብኡ ሰብዓን ሰለስተን…
ውራይና፦ ኣቦይ ቀሺ ትፈልጦም ኢኻ ማለት እዩ?
ፍስሃ፦ እወ ብሓደ ኢና ኔርና ምስ ኣቦይ ቀሺ ገብረ ገርግስ። ብድሕሪኡ ናብ ዞባ ኣስገደ ፅምብላ ናይ ዞባ ክፍሊ ህዝቢ ሓላፊ ኮይነ። ብድሕሪኡ እውን ሽግ ወያነ ቤት ትምህርቲ መምህር ነይረ። ብድሕሪኡ ናብ ወልቃይት ፀገዴ ናይ ዞባ ሓላፊ ኮይነ። ካብኡ ግን ተፈላለየ ዞባታት እንደርታ፣ ተምቤን ተፈላለየ እዋናት ናይቲ ዞባ ፀሓፊ ኮይነ ሰሪሐ መጨረሻ ግን ትናይ ማእኸላይ ኢትዮጵያ ዘሎ ብምልኡ ቆላ ወገራ ኣትሒዝካ ክሳብ ገለ ዘቦታት ነይርዎ ግን ናይ ህዝቢ ስራሓቲ ብሓደ ማእኸል ይኹን ተባሂሉ ናይ ማእኸላይ ኢትዮጵያ እውን ብኣምሓርኛ ሽግ ወያነ ቤት ትምህርቲ ኣዳሊና። ናይ ህዝቢ ስራሕቲ ናይ መሬት ናይ ማሕበራት ኩሉ ጠቅላላ ከም ሓድ ሴንተር ማስ ቢሮ ዝበሃል ኔሩ ኣብ ደጀና ሽዑ ኣብ ትሕቲኡ ኮይኑ ከም ሓደ ሪጅን ኮይኑ ናይቲ ህዝቢ ስራሕቲ ሓላፊ ኮይነ ድርሕሪኡ ግን ያው ድርጊ ምስ ተደምሰሰ ተወሰነ ኣብ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ናይ ፖለቲካዊ ስራሕቲ ይሰርሕ ነይረ። ብድሕሪኡ ናብ ትምህርቲ ከድና ኣብ ኢህወደግ ካድረ ቤት ትምህርቲ ብሓላፍነት ሰሪሐ። ብድሕሪኡ ድሬዳዋን መቀለን ከንቲባ ኮይነ…ከምኡያት።
ውራይና፦ ነዊሕ እዋን ኢኻ ሰርሕካ ኣብ ካድረ ቤት ትምህርትን ክፍሊ ህዝብን፤ ኣብቲ ህዝቢ እቲ ሕብረተሰብ እንታይ እዩ ድልየታቱ ነይሮም? ንስኩም ሒዝኩሞ ዝኸድኩም ኣሎ፤ ማለት እቲ ተማሃራይ እቲ ተማሂሩ ዘሎ ናብ ቃልሲ ክወፅእ እንከሎ ካብቲ ዩኒቨርሳል ዝኮነ ናይ መቃላሲ መተንተኒ ተበጊሱ እዩ ዝኸድ ዘሎ። መስፍንነት ይህሉ ተጨቋንነት ይህሉ ቢሄራዊ ጭቆና ይህሉ። ንሶም እንታይ ይብሉ ሽዑ ብኸመይ እዮም ዝገልፅዎ? እንታይ እንታይ ሽግራት እኒሄና ኢሎም እዮም ውይስ ናይ ግድን እናንቃሕኩም ክቃለሱ ትገብርዎምስ እቲ ሕብረተሰብ ሒዝዎ ዝፀንሕ ኣብ ባዕሉ ኣብቲ ሓረስታ ማለት እዩ
ፍስሃ፦ እቲ ህዝቢ ዘልዐሎም ሕቶታት ናይ ባዕሉ እዮም ማለት እዩ። ናይ መሬት ሕቶ የልዕል፣ ናይ ፀጥታ ሕቶ የልዕል፣ ናይ ፍትሒ ሕቶ የልዕል ካብኡ እናተማሃርና ኢና ከድና። ከመይ ክፍትሑ ከም ዘለዎም ከተማ ዝነበረ ሰብ እዩ ግን መሬት እንተኮይኑ እንታየ እዩ እቲ ፀገም ከመይ እዩ ክፍታሕ ዘለዎ ባዕሉ ፕሮፖዛል እናውፀአ ፍትሒ እውን ከመይ እንተኾነ ይሓይሽ ፕሮፖዝ እናገበረ ምስኡ እናኸድና…. ንኣብነት ሕዚ ፍርዲ ባይቶ ዝብል ነሩ። ካብ መን እዩ መፂኡ፤ ዓጋመ ሶብያ ከባቢ ክእከቡ እንከለው ዋዕላታት ኣለዎም ሓደ ሓደ ዝውስንሉ ባይቶ እዮም ዝብልዎ። ባዕሎም ተኣኪቦም እዙይ እዙይ ኢና ኢሎም ይውስኑ ዓዲ ኣብ ከምዙይ ወሲኑ ይብሉ ካብኡ እዩ መፂኡ ፍርዲ ባይቶ ተባሂሉ። እሞ እቲ ዝበልካዮ ካብቲ ህዝቢ እናተላዓለ እቲ ውድብ ተሞክሮ እናረኸበ መፅናዕትታት እናገበረ ካብቲ ህዝቢ እናተማሃረ ህዝቢ እውን መፍትሒ እናምፀአ ምስ ህዝቢ እዩ ተኻይዱ ክበሃል ይከኣል እዩ። ኣነ ንባዕለይ ካብቲ ህዝቢ እናተማሃርኩ እየ ከይደ ካብ ብቆልዓይ ጀሚረ። ፀገማቱ እንታይ እዮም እንታይ ይብል።ከመይ ክትኸይድ ኣለካ ከመይ እቲ ቃልሲ ክዕወት ኣለዎ ኣብ ጎንና እናተሰለፈ እናመኸረና ኣብ መፅናዕቲ ይኹን ኣብቲ ምምሕዳርና እንታይ ክንገብር ኣለና ቡዙሕ ነገር ካብቲ ህዝቢ እናተማሃርና ኢና ከድና። ከምኡ እየ ኣነ ዝርደኦ እውን።
ውራይና፦ ሕዚ ናብ ወልቃይት ብፉሉይ ክመፅኣ፤ ኣብ ውልቃይት እውን ክፍሊ ህዝቢ ስለ ዝነበርካ። ናይ ወልቃይት ጉዳይ ኣብዚ ዓዲ ፈጢርዎ ዘሎ ማለት እቲ ሕጋዊ ጉዕዝኡ ገለ መለ ገዲፍና ግን ወልቃይ ወልቃይት ብዝብል እቲ ኣጀንዳ ናብ ሓንጎል እናመፀ ልዕሊ ዝግበኦ መዘራረቢ ኣጀንዳ ስለዝኾነ ንስኻ ንዕኡ ዘማሓደርካ ምስቲ ምኳንካ ሓደ ሓደ ሓበሬታ ተትህበና
ፍስሃ፦ ወልቃይት ፀገዴ ነቲ ዞባ ኣማሓዳሪ ነይረ ኣነ። ክሳብ ዝፈልጦ ፀገዴ ደሓር ኢና ኣቲናዮ ሰብዓ ሽድሽተን ገለ ከባቢ ይመስለኒ፤ ወልቃይት ሰብዓን ክልተን ከባቢ እዩ ተኣተዩ። ስለዚ ብታሪካውነቱ ንግደፎ። እንታይ ማለት እዩ ናይ ታሪኽ ክትዕ ኣምፂእኻ ምክፍፋል ተተጌሩ ሙሉእ ኢትዮጵያ ተተካልላ ናብ ምፍራስ ትኣቱ ማለት እዩ።ታሪኻዊ እንታይ እዩ እናተባህለ ኣይኮነን ሙሉእ ኢትዮጵያ ተከሊሉ። እንተነኣሰ ቋንቁኡን ባህሉን ሓደ ሓደ ካልኦት መሰረት ብምግባር እዩ። ስለዚ ህዝቢ ወልቃይት ትግርኛ ተዛራቢ አዩ። እዙይ ግልፂ እዩ ዋላ ህፃናት ኣፍ መውፂኢኦም እዙይ እዩ። ውድብ ኣምሂራቶም ዶ ይበሃል? ህዝቢ ሙሉእስ ውድብ ቋንቋ ክተምህሮ ኣይትኽእልን። ዝፀንሐ እንተዘይ ኮይኑ ቋንቋ ኣብ ዓሰርተ ዒስራ ዓመት ህዝቢ ክተምህሮ ኣይትኽእልን። ሚኢቲ ሚኢታዊ ህዝቢ ወልቃይት ትግርኛ ይዛረብ። ፀገዴ ፍርቁ ኣምሓርኛ ይዛረብ ናብዚ ንዓዴት ንዓይደር ዝበሃል ከባቢ ብምለኦም ናይ ትግርኛ መፀውዒ እዩ ግን ኣምሓርኛ ላዕሊ ደጉዓ ድማ ትግርኛ እዮም ዝዛረቡ።ዕዳጋ ሓሙስ ገለ ማእኸል ዘለዉ ማለት እዩ ስለዚ ኣብቲ ምክላል ኣምሓርኛ ዝዛረቡ ናብ ክልል ኣምሓራ ትግርኛ ዝዛረቡ ናብዙይ ክኸዱ ስምምዕ ተገይሩ። ተወዲኡ ማለት እዩ። ወልቃይት ድማ ምንም ዘካትዕ ስለ ዘይነበረ ሚኢቲ ምኢታዊ ትግርኛ ስለ ዝዛረብ ዋላ ሓደ ሕንፋፅ እውን የብሉ። ብርግፅ ናብ ኣምሓራ ዝኸዱ ትግርኛ ተዛረብቲ ጎጣት ክህልው ይኽእሉ እዮም። ናባና ዝመፁ ኣምሓርኛ ተዛረብቲ ጎጣት ክህልው ይኽእሉ እዮም። ግን ምንም ሽግር ኣይነበሮን። ስለዚ ዝኩሉ ምስ ተገብረ ህዝቢ ወልቃይት ዋላ ወልቃይት ታሪኻዊ ኣመፃፅእኡ ተጋሩ ምንባሮ ካብ ዓጋመ ካብ ኣኽሱም ካብ ዝተፈላለዩ ከባበታት ከም ዘመፅኡ ይዛረቡ እዮም ኣብዙይ ጥርጣረ የለን። ትግርኛ ተዛረብቲ እውን እዮም። ሕዚ ወልቃይት ዝበሃል ምኽንያት እምበር ናይቲ ህዝቢ ሕቶ እውን ኣይኮነን ኣምሓራ ኢና እሞ ናብ ኣምሓራ ክንኸይድ ዝብል ሕቶ ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ የለን።እንተሃልዩ ድማ ጎንደር ኮንካ ኣይኮነን ዝለዓል። ባዕሉ እቲ ህዝቢ ዓዲ ረመፅአ ኣሎ። ቃፍታ ኣሎ፣ ባዕኸር ኣሎ፣ መዘጋ ኣሎ ክሳብ ሑመራ ዘሎ እቲ ህዝቢ ከፍ ኢሉ ኣብ ዝኾነ እዋን መሰሉ እዩ። ናይቲ ህዝቢ ሕቶ ኣይኮነን። ዝኩለይ ዕግርግር ድማ ጎንደር እምበር ወልቃይት እኮ የለን ክምቲ ትፈልጥዎ። ወልቃይት ማለት ዓዲ ረመፅ እዩ ቃፍታ እዩ። ትዞባ ወልቃይት ዕግርግር ዘይፈጠረስ ኣርማ ጭሆን ጎንደርን ክፍጠር ዘገርም እዩ ማለት እዩ። እቲ ዋና ግን ምስ ፀገዴ ኣብ ግጨው ዝበሃል….
ውራይና፦ እታ ቦታ ትፈልጣ ኢኻ ንስኻ
ፍስሃ፦ እወ ግጨው ዝበሃል ቦታ ኣሎ ካብ ሰማነያ ኣትሒዙ እናሰፈሮ እናሰፈሮ ዝኸደ እዩ። እቶም ቆላ ፀገዴ እውን ብርክት ዝበሉ ዝሓርሱ ኣለው ናብኡ ትግርኛ ተዛረብቲ። እቶም ኣማሓርኛ ተዘረብቲ ዝሓርሱ ኣለው። እቲ ሕርሻ ግን ግጨው ሓሊፍካ እዩ ዘሎ። ኣብዙይ ኣይፈታሕናዮን ቶሎ ኢልና።ቅድም ኣቢሉ ይለዓል ሸለል ምባል ነይሩ።ፅባሕ ይፈታሕ ገለ እናተባህለ።እዙይ እቶም ህዝብታት ክልቲኦም ኮፍ ኢሎም ክፈትሕዎ ይክእሉ እዮም ብምርድዳእ ዓብዪ ነገር ኣይኮነን።እቶም ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝዛረቡ ንሕና ናፃ እንተገርናዮም እዙይ ንዓኩም እዙይ ንዓኩም እቶም ግጨው እውን ናበይ ንኺድ ኢሎም ክፈትሕዎ ይኽእሉ እዮም።ዘፀግም እንተኾይኑ ድማ በቲ ሕገ መንግስቲ ይፍታሕ።እዙይ ሽፋን ብምግባር ግን ትምክሕተኛታት ሓይልታተ ማለት እዩ ተወዲቦም ወልቃይት ፀገዴ ኢሎም ኣጀንዳ ጌረሞ። እዙይ ዘይፈልጥ ፈቆድኡ ዘሎ ድማ ደድሕሪኦም ከይዱ።የትግሬ በላይነት ገለ ዝዓይነቱ። እዙይ ናይ ቦርደር እዩ ትሕቶ ይኹን እምበር ምስ ወልቃይት ፀገዴ ናይ ህዝቢ ሕቶ ኣይኮነን።ፀገዴ ሕትኡ ኣይኮነ።ንሕና ናብ ዓዲ ክልል ኣምሓራ ኢና ኣይበለ ምንም ሕቶ የብሉን።እተን መበገሲ ግን ክልተ ነገር እየን ዝመስላኒ።ሓደ እቶም ትምክሕተኛታት ፀረ ህዝቢ ሓይልታት ምኽንያታተ እናደለዩ ነቲ ህዝቢ ዘጓንፆ እንታይ እዩ እናበሉ ሓፍ ሓፍ ኣቢሎም ኣብቲ ህዝቢ ድማ ምድንጋር እንተተፈጢሩ ክደናገር እውን ይኽእል እዩ ክሳብ ዝበርሀሉ ሓደጋታተ ክበፅሖ እዩ።ካልኣይ ኣብቲ ሰሜን ጎንደር ናይ ልምዓት ሕቶ እዩ እቲ ዝዓበየ ዝመስለኒ። ዋላ ኣብቲ ዘተ ኣብ ግጨው ሕቶና ናይ ልምዓት እዩ ናብ ዝብል እዩ መፂኡ።ስዘሊ እተ ዋና ነገር ነዙይ ኮነ ኢሉ ዝጠዊ ሰብ ኣሎ።ህዝቢ ግን ምስተረደአ እቲ ሓቂ ምስ ፈለጠ ናበ ቦትኡ ከም ዝምለስ ግልፂ እዩ።ህዝቢ ወልቃይት ፀገዴግን ሕትኡ ኣይኮነን ክሳብ ዝፈልጦ ኣነ።ኣብኣ እንተላ ግን ኣብ ወልቃይት ከምቲ ናይ ካሊእ ከባቢ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ሕቶ ኣሎ።ምስ መሬት ተታሒዙ ምስ ሕርሻ ተታሒዙ ዋላ እቶም መናእሰይ እውን ኣብቲ ሕርሻ ክንጥቀም ይብሉ።ከምዚኦም ዝበሉ ክፍትሑ ዝግበኦም ናይ ሰናይ ምምሕዳር ሕቶ ኣለው።
ውራይና፦ ኣብ ከባቢ ስምየን ባዕልኻ እውን እተመሓድሮ ዝነበርካ ከባብታት መሰረት ገይርካ ዝፀሓፍካዮ መፅሓፍ ኣሎ። ግደ ህወሓትን ብኣዴንን ክትገልፅ ከለኻ ቅሩብ ሰኸፈት ዘለካ ትመስል? ብዝገደደ ድማ ብኣዴን መበል 35 ዓመት በዓሉ ከኽብር ከሎ ዳርጋ ግደ ተጋደልቲ ህወሓት ከምዘይነበረ ዓይነት ገይሩ ተሪኽዎ፤ ብዙሕ ተቓላሳይ እውን ተሰሚዕዎ። እዚኣ ናይ ኣቦታቶም ከይገድፉስ ሐዚ እውን ታሪክ ይሰርቁ ተባሂሉ። ብዙሕ መስዋእቲ ዝኸፈልናሉ ቓልሲ ዝጭወ ዘሎ ኣይመስልን ብትረኻ ብኣዴን?
ፍስሃ፦ ኣነ እንታይ ይረኣየኒ ህዝቢ ትግራይን ሕወሓትን እቲ ቃልሲ ጀሚሩ እናበርተዐ ከም ዝኸደ ርዱእ እዩ። ብመስመራተ ምፅራይ ይኹን ብኹሉ ማለት እዩ ካብቲ ወታደራዊ ሓይሊ እቲ መስመራት ትኽክለኛ መንገድታት ወያነ ኢትዮጵያ ወሲኑ እቲ ጉዕዞ ከመይ ክኸውን ኣለዎ ኢሉ ኩሉ ሕቶታት ተንቲኑ ንፁር መስመራት ምሓዙ እዩ እቲ መሰረታዊ ግደ ናይ ሕወሓት ዘብሎ። ኣብኡ እንተሎ እውን ጠቅላላ ህዝቢ ኣሰሊፉ ወተሃደራዊ መልክዕ እውን ውፉይ ዝኾነ ተጋዳላይ ሃኒፁ።ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ተጋዳላይ ሃኒፁ እዩ ናይ ትግራዋይ ዓወት ካብ ህዝቢ ኢትይጵያ ዓወት ክፍለ ኣይኽእልን። ኣብ ህዝቢ ኢትዮጵያ መላእ ሰላም እንተዘይሃልዩ ትግራይ ዝበሃል ክህሉ ኣይኽእልን ዝብል እዩ መወዳእታ እውን ኣብኡ መደምደምታ በፂሕና። ናይ መሰል ዓርሰ ውሳነ ጉዳይ መርገፂ ተዋሂብዎ።
መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሓራ እንተዘይ ወፂኡ ሓንቲ እተፀገዐት ትግራይ ድሕንነት ዘለዋ ክትኸውን ኣይትኽእልን። ዕላማና እውን ሃገራዊ እዩ ተባሂሉ። በዚ መሰረት ናይ ህወሓት ተራ በኣዴን እውን ካብ ኢህኣፓ ተነፂሎም መፂኦም እንተኺኢልና ንቃለሰ። ምቅላስ እንተ ስኢና ዋላ ኣብ ደገ ንቃላስ ኢሎም መፂኦም። ኣነ ዓብዩ ግደ ዝብሎ ናይ ብኣዴን ምስ ኢህኣፓ ነይሮም ኣፋላላይ ወፂኦም ኣብቲ መስመራተ ትኽክለኛ ኣረዳድኣ ምሓዞም አዩ መሰረታዊ ነገር። እዙይ እዩ እቲ ቁልፊ ነገር፤ ካብዙይ ሓሊፉ እዙይ ምስ ገበሩ እውን ብዙሓት ብድሆታት እናተቃለሱ ኣተሓሳስባታተ እናፅረዩ ከዶም እዮም።ሰራዊቶም እውን ቁሩብ እናበርትዑ ከይዶም።መጀመርያ እውን ዋግ ከባቢ ተወሰነ ጀሚሮም።ኣበቲ ዘይብሉ ድማ ምስኦም እናተሓባበርና ንሕና እውን እናተቀሳቐስና ከድና።ስለዚ ወታደራዊ ይፈልጥዎ እዮም እቶም ነባራተ ተጋደልቲ ኩሎም። ንኣብነት ሕዚ ኣብ ዝሓለፈ ገምጋም ክለዓል ከሎ ንምንታይ ፀረ ህዝቢ ትግራይ ማእኸል ዝግበር ዘሎ tplf ክበሃል ከሎ ካብ ባዕሎም ዝበልዎ ማለት እዩ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ነዚ ቃልሲ ኣብ ምስዓር ቁልፊ ታሪኽ ነይርዎም ዝብል ብግልፂ ብብልሒ ተቐመጠ እዩ ማለት እዩ። በዚ መንገዲ እዙይ ኢድዩ እውን ህወሓት ኣጥፊኡኒ ይብል። ደርጊ ኢሰፓ እውን ኣሎ። ኢህኣፓ እውን ባዕሉ እዩ ፈሪሱ ኣብ ውሽጡ። እዚኦም ኣብ ውሽጦም ቅሬታታት ዘለዎም ክሳብ ሕዚ ዘይዓረፉ እዮም። እዚኦም እንታይ ደኣ ክብሉ። እዚኦም ዝተሳዕሩ ሓይልታት ቁልፊ ተራ tplF ስለ ዝነበሮ ሓደ ምኽንያት ክኸውን ከም ዝኽእል ባዕሎም ብአዴን ዘልዐልዎ እዩ። እቶም ነባራት መራሕቲ። ብኣዴን ኣብ ዝተፈላለየ ውግኣት እውን ተኻፊሎም እዮም። ኣብቲ ቁልፊ ወተሃደራዊ ሓይሊ ቁልፊ ዝነበረ ግን ህወሓት እዩ። እዘይ ብአዴን ይፈልጦ ህዝቢ ኣምሓራ ይፈልጦ፤ እዙይ ምንም ኣይኮነን እቲ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ እዩ። እታ ሓቂ እዚኣ እያ።
ትግራዋይ ፍሉይ ክስታይ ስለዘለዎ ንሳቶም ፍሉይነት ስለ ዘለዎም ኣይኮነን። እቲ ኣመፃፃኣ ንሱ ዝለዝኾነ እዩ። እዙይ ማለት ግን በአዴን ተወዲቦም ተዘይ ይቃለሱ ንህዝቢ ኣምሓራ ሞብላይዝ ተዘይገብርዎ ደሓርአውን ኦህዴድ ተፈጢሩ ዋላ ደሓር ይኩን ተቃሊሱ ወያናይ ዲሞክራስያዊ ውድብ ኣብቲ ህዝቢ ኦሮምያ ምላዓል ተዘይገብር ዋላ ዳሓር ተፈጥሩ ኩሎም ውድባት እውን ተዘይ ይህልዉ እዚ ኢትዮጵያውነት ሕዝ ዶ ምሃለወ እንድዒ። ህወሓት በይኑ ፈቆዶ ክልላት እናኸደ ኣነ እየ ሓቀኛ እናበለ ሓደ ሃገር ክገብር ኣይኽእልን። ነቲ መስመራት ኣብ ምርዳእ ተመኩሮ ኣብ ምሕላፍ ግን ናይ ባዕሉ ዓብዩ ግደ ተፃዊቱ እዩ።
ዘይተገብረ ተገይሩ እንተተባህለ ዝጎድእ ነቲ ከባቢ እዩ።እምበር እንታይ እቲ ሓቂ ኣሎ እኮ። እቲ ሓቂ ስለ ዘሎ ኩሉ ህዝቢ ስለ ዝፈልጦ ህዝቢ ትግራይ ተጋዳላይ ድማ ኣነ እየ ቀዳማይ ክብል ኣየኮነን ተቃሊሱ ተሰዊኡ።ኣነ እየ ልዕሊ ኩሎም ኢሉ ታሪኽ ከፅሕፍ ኣይኮነን ተቃሊሱ ተዘይ ተቃሊስናስ ሽግር እዩ ካብ ዝብል እዩ ተቃሊሱ። በዚ ደረጃ ሚዛናዊ ገይርና እንተሓዝናዮ ፅቡቅ እዩ። ናትና ግደ እውን ናቶም ግደ እውን።
ውራይና፦ ፅቡቅ ኣብቲ ካሊእ ስራሕትኻ ኣብቲ ካድረ ትምህርቲ ቤት ንሕዚ ንምርኣይ ክምቹ እቶም ቀንዲ ተምህርዎም ከም ፖለቲካዊ ትምህርቲ ቤት ድሕሪ ዓወት እውን ኣብቲ ቅድሚ ዓወት እውን እንትንርኢ
ፍስሃ፦ እወ ሕዚ ናይ ገባራት ኣሎ። ናይ ተጋደልቲ ኣሎ። ናይ ተጋደልቲ እን ናይ ሲንየራት ኣሎ ናይ መሰናድኦ ብርኪ ኣሎ። እቶም ተራ ተጋደልቲ ብመሰናድኦ ዝበሃል ብርኪ ይማሃሩ፤ እቶም ሲነር ተጋደልቲ ድማ ባዕሎም እኒ ብፃይ መለስ፣ ኣባይ፣ ኣለም ሰገድ ከምኡ ዝበሃሉ ፖሊት ቢሮ ዝነበሩ ዘምህርዎ ካድረ ቤት ትምህርቲ ዝበሃል ኣሎ። ናይ ሽግ ወየንቲ ዝበሃል ኣሎ።
ኣብዛ ናይ ሽግ ወየንቲ ዝመሃሩ ብመሰረቱ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ እንታይ እዩ። ዕላማ ቃልሲ ህወሓት እንታይ እዩ፤ ናይ ህዝቢ ግደ ብፍላይ እዙይ ኣብ ወረዳ ሓደ ክልተ ዝነበረ በቢ ጣብይኡ በቢ ማሕበሩ ኮይኖም የለዓዕሉ ይገብሩ ስለ ዝነበሩ እዩ። እቶም መሰናድኦ ተጋደልቲ እውን ናይቲ ቃልሲ ዕላማ እንታይ እዩ? ህዝባዊ ኩናት እንታይ እዩ ? ኣብ ቀዳማይ ካልኣይ ሳልሳይ ከመይ ኢሉ ይኸይድ እቲ ቃልሲ?ዝብልን ከም ሓደ ተጋዳላይ ክማላእ ዝግበኦ ስነ ምግባር እንታይ ከም ዝኾነ ምስ’ዙይ ዝተኣሳሰረ ይማሃር። ኣብ ቃልሲ ንመሃር ዝነበርና ዝበዝሕ ሓደ ተመኩሮ ወያነ ዓለም ዝበሃል ነይሩ ናይ ቬትናም፣ ኮርያ፣ ሩስያ ፣ ቻይና፣ ኣልቫንያ ዓርሱ ዝኸኣለ ብድንቢ ምስዙይ ተኣሳሰረ ወያነ እንታይ እዩ ዝብል ብደንቢ ንመሃር ነይርና። ካልኣይ ከይዲ ወያነ ኢትዮጵያ እንታይ ይመስል? እቲ ቃልሲ ከመይ ተጀሚሩ እንታይ እዩ እቲ መስመራት፣ ምስ ውድባት ዘለና ኣፈላላይ እንታይ እዩ? ዝብል እቲ ኸይዲ ወያነ ኢትዮጵያ እውን ዝብል እንመሃረሉ ኩነታተ ነይሩ።
ደሓር ያው ደርጊ ምስ ተደምሰሰ ከምቲ እትፈልጦ ናይ ሶሻሊዝም ኦሬንትድ ኢና ኮይና ከድና። እቲ ብምልኡ ናይ ማርክሲዝም ሌኒንዝም ዝብል ኣተሓሳስባ ንመሃሮ ነርና። ብመንፅር ማርክሲዝም ሌኒንዝም ኢና እውን ኣብቲ ካድረ ንሪኦ ነርና። ደርግ ምስ ተደምሰሰ ግን ከምዘይኸይድ ሪኢናዮ። ኣብ መላእ ዓለም ዝነበረ ሶሻሊዝም ተበታቲኑ። ኣብዙይ ናበይ ኢና ንኸይድ ዝብል ክፍተት ወይ ደንገርገር ተፈጢሩ። ዕንይንየ ተፈጢሩ። ብዕሊ እውን እቲ ናይ ማለሊት ዝበሃል ከምዝፈረሰ ካድረታት ተኣኪብና ተዛቲና። ናበይ ኢና ንኸይድ ግን መለስ ዘዳለዋ ሓንቲ ፅሕፍቲ ኔራ። ኣብኣ ብግልፂ ንሃንፆ ስርዓት ርእሰ ማልነት እያ ትብል። እዚኣ ኢና ነምህር ነይርና ኣብቲ ካድረ ቤት ትምህርቲ ከድና።
መለለዪ እምነታትና ትብል ፅሕፍቲ ነይራ። እቲ ፀገም ግን እቲ ዓሰርተ ዓመት ከምቲ ትፈልጦ ክሳብቲ ተሃድሶ እታ መለለዩ እምነታትና እምበር ናበይ ኢና ንኸይድ ዕንይንይ ነይሩ። ናበይ ኢና ንኸይድ ዘለና? ናይ ስርዓት ሓደጋና እንታይ እዩ? ኣብ ገጠር ይኩን ኣብ ካሊእ ክህልወና ዝኽእል ፖሊሲ እንታይ እዩ ዝብል ዝርዝር መበገሲ መፂኡ። ብድሕሪኡ በዚ እናተሃንፀ መፂኡ እቲ ናይ ካድረ ቤት ትምህርቲ ነዙይ ነቶም መስመራተ ብንፁር ካፒታሊዝም ከመይ ከም ዝምስረት መፂኡ። እዙይ እዩ ነይሩ።
ውራይና፦ እቲ ቃልሲ ማለት ነንብብ እንዲና ወረቃቅቲ ህወሓት ናይ ህዝቢ ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ዘለዎ ህዝቢ፡ ሓረስታ፡ ሃፍታም ሓረስታይ ፣ድኻ ሓረስታይ፣ ምሁር፣ ከተመታይ ኩሉ መንእሰይ ዓብዪ ኣብ ሓደ መንፈስ ዘእተዎ ውድብ እዩ ዝመስለኒ። እዙይ ዝኮነሉ ምኽንያት ከምቲ ዝበልካዮ ከምህር እንተሎ እንታይ መን የምህር። መሰረታዊ ሕቶታት በቢ ክፍሉ እቲ ሕብረተሰብ እንታይ እዩ? ከመይ ግደ ይህልዎ ኣብቲ ቃልሲ? ዝብል ስለ ዝኸደ እዩ ቀፃሊ ተኸታታሊ ኣስተምህሮ ድማ ኣሎ።
ሕዚ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እቲ ሰብ እናተነፀለ እና ተነፀለ ከይዱ እቲ ኣስተምሁሮታተ እውን የለን። እቲ ውድብ እውን ናይ መንግስትነት ሪሶርስ ክጥቀም ዕድል ረኸቡ እናሃለወ ኣይገበሮን እዩ ናተይ ገምጋም። ከምኡ ድዩ? ኩሉ እውን ስለ ዝረኣኻዮ ድሕሪ ዓወት ከይድናዮ ዲኻ ትብል?
ፍስሃ፦ እወ ሓቅኻ ኢኻ ትዝሓለፈ ዝነበረ ኣስተምህሮ ከምቲ ዝበልካዮ እዩ። ናይ ገባራት ናይ ተጋደልቲ ካድረታት ማሕበራት ደቂ ኣንስትዮ እውን ንበይነን ኮንፈረሳት ናይ ኣስላም ክርስትያን ናይ ኣመሓደርቲ ወርሓዊ ገምጋማት ከምኡታት ዝነበረ እዩ። ዋላ ካሊእ ከይተረፈስ ነገር ንምቅናስ እውን ነገር ዘብዝሑ ነይሮ። ንዓኣቶም ማይ ቀጠነ ይብሎም ነይሩ ህዝቢ ንዓኣቶም እውን ንበይኖም ኣስተምህሮ ይህቦም ነይሩ። ንምንታይ ኢኹም ክሲ ተብዝሑ፣ መንግስታዊ ጉጅለ ዝበሃሉ እውን ነይሮም ኣብኡ እውን ኣስተምህሮታት ነይሩ። ሕዚ ቡዙሕ ሓበሬታ የብለይን። ግን ብሓፈሻ መገምገሚ እንታይ እዩ ተኸታታልነት ዘለዎ ፅሑፍ እናተዳለወ እተ ኣባል ይኹን እቲ ምሁር ሓይሊ ቢቢሕብረተሰባዊ ክፍሉ ጥብቅ ዝበለ ቀፃልነት ብዘለዎ መንገዲ ዘሎ ድኽም ከም ዝበለ እዩ ተገምጊሙ። ከምቲ ዝበልካዮ ብኣታሓሳስባ ኢካ ትመርሕ ርእሲ እንተኣሚኑ ኩሉ ነገር ይሰርሕ ኣሎ ርእሲ እንተዘይኣሚኑ ግን ሰብ ቅር እናበሎ እንተኸይዱ ሕማቅ እዩ ዝኸውን። ስዘሊ ተወሰነ ፃዕርታት ከምዝነበረ እዩ ተገምጊሙ። ግን ከም ብሓዲሽ ንበቢ ሕብረተሰብ ክፋሉ እናተቐረፀ ብቐፃሊ ኣስተምህሮ ክግበር ተወሲኑ ኣሎ። ዋላ እውን ሚድያ እንተሪኢኻዮ ተመሳሳሊ ኣብ ለንደን ዝረኣኽዎ ኣሎ። ቀዳም ቀዳም ዶኩሜንተሪ ፊልም ኣሎ።እዚ ዶኩሜንተሪ ፊልም ናይ ኢንግሊዝ ህዝቢ ከመይ ነይሩ ኣብቲ ዝሓለፈ ድኽነት ከመይ ሰጊሩ ዝገበሮ ናይ ሓርበኝነት ቃልሲ እናተንጠባጠበ መዓልቲ መዓልቲ ካብ ዝቀርብ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ጥርንፍ ብዝበለ ብተኸታታሊ ትምህርታዊ ብዝኮነ ነገር ሙሁራት እውን ሓሳብ እናሃብሉ ክቕረፅ እዩ ዝግባእ ኢልና ዋላ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ እቲ ቀንዲ ነቲ ሕብረተሰብ መቅረፂ እቲ ቤት ትምህርቲ እዩ። ግድን ፖለቲካ ዘይኮነስ ሕገ መንግስቲ ማእኸል ጌርካ እዙይ እውን ክንዲ እቲ ዝድለ ኣይከደን ጥራሕ ዘይኮነስ ዳረጋ ኣዕርዩ ዝደኸመ እዩ። ስለዚ እዩ ድማ ኣብቲ መንእሰይ እቲ ኣረዳዳኣታተ ግዛዕ ዝፍጠር ዘሎ።እዙይ ኣዕሙቕ ኣቢልካ ክስረሐሉ ዝግባእ ይመስለኒ።
ውራይና ፦ ካብቶም ኣስተምሁሮታተ ሓደ መፃኢት ትግራይ ከምዙይ ክትኮን እያ ዝብል እዩ። ሕዚ እንታይ እዩ ዝለዓል ኣባና ከምቲ ዝድለ ኣይረኸብናዮን። ሕዚ ዝመርሕ ዘሎ ኣካል ከምቲ ተፀበናዮ ከምቲ ብቖልዑትና ዝንገረና ዝነበረ ኣይኮነን ከምኡ ዝብል ኣተሓሳስባ እውን የብሉን። እታ መፃኢት ትግራይ ወይ ዝኮነ መሸቀጢት እያ ነይራ ማለት እዩ። ወይ ድማ ነይራ እያ ብርግፅ ትኸይዲ ተቀይሩ ኣሎ ማለት እዩ። ኣነ ከምታ ተተረኸትለይ ኣይኮነትን። ኣብ ሓራ መሬት እየ ዓብየ ትዝፈልጦ ነገርን ትዘለኒ መንፈስን እቶም ሕዚ ዝረኽቦም መራሕትን ሓደ ኣይኮኑን። በቃ ድላይካ ክትዛረብ ድላይካ ክትፅሕፍ፣ ክትህፍትም ድኽነት ክትቀርፍ እዩ ነይሩ እቲ ቓልሲ። ካሊእስ ይትረፍ ግጥምን ስነ ፅሑፍን መድረኽ እንትነካይድ መን ፈቒዲልኵመ? ዝብል መሪሕነት እዩ ዘሎ ኣብዙይ እንታይ ትብሎ?
ፍስሃ፦ እታ መፃኢት ትግራይ ትብል ዝበልካዮ መዓዝ እዩ ተላዑሉ ይመስለካ ሰብዓን ክልተን እዩ። ኣነ እውን ክፍሊ ህዝበቢ ኮይነ ብውድብ ደረጃ ቁሩብ ፅልምት ናይ ምባል ኩነታት ነይሩ ማለት ይቃለስ የቃልስ መስዋእቲ ይኸፍል ዳሓር እንታይ ኢና ክንኮን ዝብል ኣብቲ ሰራዊት እውን ስለ ዝነበረ፤ ምእንቲ ብሩህ ተስፋ ክሓድሮ ተቃሊስናስ ልምዓት ክመፅእ እዩ ከምዙይ ዝበለ ኢንድስትሪ ክመፅእ እዩ ንብሎ። ካብኡ ናብቲ ህዝቢ እውን ኣውሪድናዮ ኣበቲ ህዝቢ እውን ኣብ ሕርሻ ኣብ ኢንድስትሪ እተን ኣብቲ ሕዚ ክመፃ ዝኽእላ ነገር ተፃሒፈን እየን ሽዑ ኣብ ኢንድስትሪ ከምዙ ይኸውን እዩ።ኣብ ሕርሻ ከምዙይ እናዓበየ ክኸይድ እዩ እታወት እናዓበየ ክኸይድ እዩ ከምዙይ ዋላ ኣይዘርዘር እቲ ፖሊሲ ብራይት ክሓድሮ። እንድያውም መዓት ቀልድታት ኣለው ኣብ መፃኢት ትግራይ ገሊኡ ኣጋኒኑ የምህር ግን ፅቡቕ መንፈስ እዩ ፈጢሩ። ቡሩህ ተስፋ ኣሕዲሩ እቲ ህዝቢ።
ሕዚ ከመይ ኣሎ ብኡ መንፅር እንተይልና፤ ክልተ ነገራት ኣብ ግምት ምእታው ፅቡቅ እዩ ሕዚ ዝሞተ ዓዲ እዩ ነይሩ ከምቲ ትፈልጦ። እዙይ ዝበሃል ትምህርቲ የለ እዙይ ዝበሃል ሕክምና የለ ዝሞተ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ቃልሲ ስኽ ኢልና ንእሽተይ ኣብ ዳስ ትምህርቲ ዝጀመርዮ ቅንጣምንጢ ነይሩ ኣብቲ እዋን። ነዚ ዝሞተ ዓዲ ብልምዓት ማለት እዩ ብተነፃፃሪ ነገር ንቅድሚት ከግስግስ ዝኽእል ተበፂሑ ኣሎ ማንም ዓለም ዝፈልጦ እዩ። ብቀሊሉ ድማ ኣይመፅአን።ለይትን ቀትርን ድቃስ ተሳኢኑ እዩ መፂኡ።ድሕሪ ተሃድሶ ናበይ ኢና ንኸይድ ተባሂሉ ምስ ተነፀረ እዙይ ተዘይ ፈቲሕና ድማ ከምቲ እትዝክሮ መደራጉሕ ኣብ ዝባና እዩ ዝብል መለስ ዝሃቦ ኣስተምህሮ ዓብዩ ነይሩ። ዲሞክራሲ ሰላም ምዕባለ ብፍላይ እነተዘይ መፂኡ እቲ ህዝቢ እንተ ጠምዩ ክለዓል እዩ። እዛ ሃገር ክትብተን እያ። ብሃገር መንፅር እዩ እቲ ነገር ዝረአ። በዙይ ለይትን ቀትርን እቲ ህዝቢ ሰሪሑ ልምዓት ኣምፂኡ።
ኣብዚ ቀረባ ዓማውቲ ግን ቁሩብ ናይ ምዝሕሓል እናመፀ፤ ህዝቢ ናይ ምድማፅ እውን እናነኣሰ፣ እቲ ቃልሲ ኣብቲ ውሽጢ ውድብ እውን ጥንክር ዘይምባል ኣብቲ ዲሞክራስያዊ ትሕዝትኡ እናፎኾሰ መፂኡ። ስለዚ ኮፍ ኢልና ክንሪኦ ኣለና ተባሂሉ። ሕዚ ተወሰኽቲ ሽግራት ክህልው ይኽእሉ እዮም። ብኤርትራ ብገለ ዝመፁ እዙይ ንፈልጦ ኢና ከም ዘሎ። ውሽጥና ተዘይዓርዩ ግን ናይ ደገ እውን ክነዕርዮ ኣይንክእልን ብዝብል እዩ ኮፍ ኢልና ንሪኦ ዘለና ። ኣብቲ ዲሞክራሲ እውን ከም ዝበልካዮ እቲ ሽግራትና ኣቐሚጥናዮ ኢና ሓደ ክልተ ሰለስተ ኢልና። ሕዚ ተሃድሶ ከም ዘቐመጦ ንሕና ካፒታሊዝም ኢና ክንምስርት ንደሊ ዘለና። ካፒታሊዝም ንምምስራት ዝመርሖ ዘሎ ድማ መን እዩ እተ ላዕለዋይ ምሁር እዩ ማለት እዩ። እዚ ምሁር እዙይ ድማ ንባዕሉ ድኻ ዝነበረ ቀሊል ናብራ እናነበረ ሃፍታም ክፈጥር እዩ። እዙይ ኮሚትመንት የድልዮ እዩ። ኮሚትመንት ስለ ዘድልዮ ሓደጋና ከምዙይ ዝበለ ኣመራርሓ ሓይሊ ክሽርሸር ይክእል እዩ። ፀረ ዲሞክራሲ ክኸውን ይኽእል ግዕዝይና ክኣቱ ይኽእል ትምክሕቲ ፀቢብነት ንብሎ መሸፈኒ ክገብሮ ይክእል። መፍትሒኣ ድማ ዘቐመጣ ሓደ ኣብቲ ውድብ ቀፃሊ ቃልሲ ምግባር። ልዕሊ ኩሉ ድማ ሓፋሽ ውዳበታት እናተወደበ ክውንጥር ነቲ መንግስቲ ምግባር እዩ። ኣበዙይ ደኺምና ከም ዘለና ኣብቲ ውድብ ጥንክር ዝበለ ቃልሲ ኣይተኻየደን ድኽመት ኣሎ ተባሂሉ እዩ። ኣብዚ ናይ ሓፋሽ ማሕበራት እውን ከምቲ ትፈልጦ እተን ማዕበራት ኣብ ልምዓት ዓብዪ ተራ ይፃወታ እየን። ነቲ መንግስቲ ግን ፅዕንቶ ኣይገብራን። እቶም ማሕበራት ጠርነፍቲ መብዛሕተኦም ኣባላት ውድብ እዮም። እዙይ ብውድብ ዝተገልፀ እዩ ኣነ ጥራሕ ዘምፀኦ ዘለኹ ኣይኮነን። ኣብ መዘጋጃ ቤት ጓል ኣንስተይቲ እንተተበዲላ ደቂኣንስትዮ ተወዲበን ዋላ ሰልፊ ገይረን ሒኽ ይብላ። ነጋዶ እንተተወዲቦም ሒኽ ክብሉ። መናእሰይ ሓረስቶት ፅዕንቶ ከሕድሩ ኣይገበርናን። ዝተወደበ ሓይሊ ጥንክር ኢሉ እንተኸይዱ ሕዚ ኣብ ወፃኢ እንተሪኢኻ እተን ማሕበራት ሰላማዊ ብዝኮነ መንገዲ ዓዲ ቀጥቀጥ እየን ዘብለኦ። ናይ ደሞዝ ሕቶ ናይ መሰል ሕቶ የልዕሉ። ኣብዙይ ሽግር ከም ዘለና እዩ። ካልኣይ ከምቲ ዝበልካዮ እውን ተፈለየ ሓሳብ ንምምፃእ ነቲ ቃልሲ ይጠቅም እዩ። ንኣብነት ማልቲፓርቲ ሲስተም ኣሎ ዝተፈላለያ ፓርትታት ንምንታይ እዩ ኣድልዩ? ቅድም ኢሉ ዝተፈለየ መርገፂ እዩ ነይሩ። ደርጊ ምስ ተደምሰስ ወድያው እቲ ፕሮግራም ተስተኻኪሉ። እቲ ዕላማ እንታይ አዩ ኣድላይነት ዝተፈላለያ ውድባት ነቲ ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ክሳብ ተወዲቡ ዘንፀባርቐሉ መሰል ክህልዎ ይኽእል እዩ እምበር ኣብቲ ፓርቲ ዘለዎ ሓሙሽተ ዓሰርተ መሰል ንምሕላው ኣይኮነን። ነቲ ህዝቢ እዩ። ናይቲ ሕብረተሰብ ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ዝውክሉ/ዘንፀባርቑ ውዳበታት ክህልዉ ክንተባበዕ ኣለና፤ ዝተፈለየ ሓሳብ ዘይምድማፅ ኣሎ፤ ዓፊንካ ዝመፅእ ለውጢ የለን። ኣብዙይ ብርክት ዝበለ ሕፅረታት ከም ዘለና ተገምጊሙ እዩ።
ውራይና፦ ከምዘለኒ ሓበሬታ እቲ ፀብፃብ እውን ክቐርብ ከሎ ኣብቲ ናይ ሕዚ ገምጋም ህወሓት ትግራዋይነታ ኣይኮነን ዘገድሳ ማሕበራዊ መሰረታ ግዛዓ ዝብል ኣሎ ኣብኡ፤ እዙይ ምባሉ ጥራሕ ዘይኮነስ እንታይ ንዓዲ ዝጠቅም ሓሳብ ዘለዎም ከምዙይ ክኾን ኣለዎ ዝብሉ፤ “ናይ ፅግዕተኛ ምብስባስ ሓይሊ እዮም ክውቅዑ ኣለዎም” እያ እታ መንፈስ ኣነ ዝተረዳእክዋ። ከም ተጋሩ ናይ ባዕልና መንነት ናይ ባዕልና ሕቶታት ኣለውና። ካብ ኢትዮጵያውነት ነፂልና ንሪኦ ዘይኮነስ ግን ከም ተጋሩ ኣብዛ ዓዲ ከመይ ኢና ንኸውን ሓደጋ ክመፀና ከሎ ከምዚ ናይ ሕዚ እንታይ እዮም ውሕስና ናይዚ ህዝቢ ኢልካ ክትመያየጥ ኣለካ። ሓሳብ ክተምፅእ ኣለካ። እዙይ ንዝመያየጡ እዙይ ጀሚሮም ንዘለው መናእሰይን ዓበይቲ ሙሁራት ወይ ተጋደልቲ ከቕርቡ እንከለው እዞኦም ናይ “ፅግዕተኛ ምብስባስ ሓይሊ እዮም ክውቅዑ ኣለዎም” ዝብል እኒሄ። ኣነ እዙይ ፅቡቅ ፖለቲካዊ መድረኽ ይፈጥረላ ንትግራይ ዝብል እምነት የብለይን። ማለትሲ ሓሳብ ክመፅእ ኣለዎ ከም መሰል ጥራሕ ኣይኮነን። ከም መሰል እዩ ጥራሕ ትብለኒ እንተኮንካ ኮንስቲቱሽናል ራይት እዩ። ግን ከም መሰል ዘይኮነ ከም ጠቓሚ ዶ ክውሰድ የብሉን? ውድብ እውን ክተተባበዖ ዘለዋ ነገር ዶ ኣይኮነን?
ፍስሃ፦ እንታይ ይመስለካ ኣነ ዝሪኦ ሓደ ቅድም ከም ዝበልኩኻ ሕብረ ፓርቲ ስርዓት ንምንታይ እዩ ዘድሊ ናይቲ ሕብረተሰብ ኣተሓሳስባታት ክሳብ ምውዳብ ደረጃ ዝኸይድ ማንም ዘይህቦ ዘይኸልኦ መሰል ‘ዩ እዙይ መሰረታዊ ነገር እዩ። እዙይ ምህላው ግን እንታይ ይጠቅም ኣብኡ እንከሎ ሓሳባት ክዝርዝር ከሎ ዝጠቅሙ ነገራት እንተሃልዩ ንምውሳድ። ዝጎድእ ነገር እንተሃልዩ እውን ንምርድዳእ። ዋላ ፖሊሲ ዘቀይር፣ ኣሰራርሓ ዘቅይር ቡዙሓት ሓሳባት እውን ጠቀምቲ ሓሳባት እውን ክመፅእ ይክእል እዩ ከምቲ ዝበልካዮ። መሰል ጥራሕ ዘይኮነ በዚ መሰል እውን ናብ ተግባር ዘእቱ ዕድል ይህቦ ማለት እዩ። ካብ ብተናፀል ተወዲብካ ምንቅስቓስ። ካልኣይ ከም ትግራወይ መጠን እንታይ እዩ ኣብ ተጋሩ ዘለው ሽግራት ተላዒሉ እዩ። እዙይ ኣብ ትግራዋይ ዘሎ ሽግር ዘለው ተፈናቀልቲ ይኹኑ እቶም ገለ መለ ብደንቢ ኣድሬስ ክንገብሮ ኣለና ምስ ፌዴራል መንግስቲ ምስቶም ዝምልከቶም ውድባት ከፍ ኢልና ተረዳዲእና ክሳብ መወዳእታ ፀገማት ክፍታሕ ዝብል ምርድዳእ ኣሎ። እዙይ ተጋሩ ጥራሕ ኮይኖም ዘይኮነስ ማንም ህዝቢ እንተኾነ እውን ሓደጋ እዩ። መፍትሒኡ ግን ህወሓት በይኑ ክፈትሖ ኣይክእልን። ሕዚ ኣብዚኣ ጫውጫው እንተበልና ትግራዋይ ተበቲኑ ኣሎ ፈቆድኡ ኣብዙ ዘሎ ዲሞክራቲክ ውድባት ተረዲኦም ክም ናቶም ህዝቢ ገይሮም፤ ምከንያቱ ሎሚ ንትግራይ ተጀሚራ ፅባሕ ድማ ናብ ኣምሓራ እያ። ተጀሚራ ኣላ ዳርጋ ነንርእሶም እውን ንስኻ ኣማሓዳሪ ኔርካ ንስካ ገለ ኔርካ ምቅፃል ጀሚሮም መወዳእታ የብሉን ብዘርኢ ዝለዓል ነገር። መፍቲሑኡ ድማ እንታይ እዩ ብሃገር ደረጃ ዘሎ ሽግራት ምዕራይ እዩ። እቲ ስርዓት ክህሉ፤ እቲ ናይ ፀቢብነትን ትምክተኝነትን ተቓሊስና መልክዕ ክነትሕዞ እዩ። እዙይ መልክዕ እንተኣትሒዝናዮ ብሃገር ደረጃ ውሕስና ይረክብ ኣሎ። እዘይ ልዕሊ ኩሉ ብርኽ ኢልና ክንሪኦ ከም ዝግበአና ኢና ተረዳዲእና። ካብኡ እዚ ናይ ፅግዕተኛ ሓይልታት ኣተሓሳስባ ትብሎ ከምዙይ ኢና ተጋሩ ኢና ዝብል ኣይኮነን፤ እንታይ እዩ እቲ ክንርደኦ ዝግባኣና ኣብ ፌስቡክስ ግዛዕ ዘሎ ገለገሊኦም ንህዝቢ ትግራይ ዘይውክሉ ኣምሓሩ ንፈልጠኩም እንዲና፣ ትግሬ ከምዙይ ዝበልኩም እንዲኹም ዝብል ምንም ንህዝቢ ዝጠቅም ኣይኮነን ዝጎድእ እምበር። እዙይ ፀቢብነት እዩ። ፅግዕተኝነት ኣተሓሳስባ እውን እዩ ክንቃለሶ ኣለና። ካልኣይ ብሽም ተጋሩ ዝብል ብሽም ሃገራዊ ትንተና ዝብል ምስ ፀላእቲ ዘሰልፍ ኣተሓሳስባ እንተሃልዩ ክንቃለሶ ኣለና። ፅግዕተኛ ኣተሓሳስባ ማለት ነቲ ህዝቢ ዘይጠቅም ማለት እዩ ካሊእ ትርጉም የብሉን። ከምዚኦም ዝበሉ ተጋሩ ይኹኑ ካልኦት እናተቓለስና መፂእና ሕዚ እውን ክንቃለሰ ኢና። ብምንታይ ኢና ንቃለስ እቲ ዕላማ ይጠቅም ዶ ኣይጠቅምን ኢልካ ምስ ህዝቢ ብምምይያጥ እዩ። እቲ ኣተሓሳስባ ቃልሲ ብበትሪ እንተመፂኡ ድማ ፀረ ሕገ መንግስቲ እዩ ናብኡ ኣንከይድን። ብሰላም ንዝንቀሳቐሱ ድማ እቲ ኣታሓሳስባ ይጠቅም ዶ ኣይጠቅምን ፅግዕተኛ መንገዲ ድዩ ዝወስድ ኣይኮነን ዝብል ግን ክሳብ መጨረሽታ ክንቃለሶ ኢና። ፀላኢ ዝበሃል ኣበሃህላ እንታይ እዩ ፀላኢ እቲ ድኽነት እዩ ፀላኢ ወይ ድማ ካብ ሕገ መንግስቲ ወፃኢ ብዕጥቂ ኣልዒሉ ሃገር ከሸብር ዝክእል ምንቅስቃስ እዙይ ፀላኢ ዝበሃል። ዝተፈላለዩ ውድባት ዝተፈለየ ሓሳብ ሒዞም እንትመፅኡ ፀላኢ ኣይኮኑን እዚኦም በቲ ናይቲ ውድብ ውሳነ ፀላእቲ ኣይኮኑን። ተፈለየ ሓሳብ ኣለዎም ነታ ዓዲ ይጠቅም ዶ ኣይጠቅምን ሓሳቦም ፅግዕተኛ መንገዲ ክኸውን ይኽእል እዩ ዲሞክራሲያዊ መንገዲ ዘትሕዝ ክኸውን ይኽእል እዩ በዚ ሌቨል ክግበር ይከኣል። ኣጠቃላሊ ግን ናብ ህውከትን ዕግርግርን ብዘምርሕ መንገዲ ውሽጣ ውሽጢ ይኹን ብሽፋን ይዅነ ዝኸዱ ሕገ መንግስቲ ዘፍርሱ ሰባት ፀላእቲ እዮም ኣሸበርቲ እውን ይበሃሉ ማለት እዩ። በዚ ደረጃ ይረአ። ኣብቲ ምይይጥና ግን ኣብዛሓ ህዝቢ ነዳምፆ። ዝተፈለየ ሓሳብ ንስማዕ ዋላ እቲ ሙሁር ዝመስሎ ክስምዑ ዋላ ንመናእሰይ እዝንና ክሰፍሕ ኣለዎ። እዙይ ድማ ይጠቕመና እዩ። ዘይረኣናዮ ነገር ክንርኢ ኢና እዙይ እዩ እቲ ምይይጥ ኣብ ዝነበርኩሉ ተፈለየ ሓበሬታ እንተሃልዩካ ኣይፈልጥን።
ውራይና፦ እወ ናይ ህዝቢ ሕቶታት ኣመላልሳ ኣብ ግዜ ዕጥቃዊ ቃልሲ ፅቡቅ ነይሩ ዝብል ይለዓል እዩ። ሕዚ ግን ንኣብነት ናይ እምባ ሰነይቲ ሕቶ ክለዓል ከሎ እቲ ዝተኸየደሉ ከይድታት ነቲ ህዝቢ ብጣዕሚ ዘቖጠዐ እዩ። እቲ ህዝቢ ትፈልጦ ኢካ ተቃላሳይ ህዝቢ እዩ፤ ተወደበ ህዝቢ እዩ። ዝነቕሐ ህዝቢ እዩ። ሕጊ እውን ኣይጥሕስን ኣብቲ ከይድታቱ ተኸታቲለ ካብ ዝፀሓፉ ሓደ እየ ክሳብ ዝፍረጅ ማለት እዩ። ናይ ውድብ መሪሕነት ግን ነዙይ ዝኣልየሉ ዝነበረ፤ ነዚ ዝህቦ ዝነበረ መልስታት በቢ እዋኑ ነቲ ህዝቢ ኣዕርዩ ዘኾሪ እናተነፀለ ክኸይድ ዝገብር እዩ ብሓይሊ ማለት እዩ። ካብ ናትካ ልምዲ እውን ካብታ ናይ እምባ ሰነይቲ እውን ናይ ህዝቢ ሕቶን ኣፈታትሕኡን ዝምልከትን ናይ ውድብ ልምዲን ምስታ ናይ ሕዚ ዘላ ብምንፅፃር እንተተካፍለና
ፍስሃ፦ እንታይ ኣሎ ይመስልካ ንእግረ መንገደይ እታ ናይ እግሪ ፅላል ትበሃል ክፍሊ ህዝቢ እናሃለና ፍርዲ ባይቶ ይውስኑ። ይግባይ ናብ ክፍሊ ህዝቢ ይመፅእ። በቢዘቡኡ ህዝቢ ኣኪብና ንውስኖ ህዝቢ ይምስክር። ሕዚ ሎሚ ስርዓት እዩ፤ ዓቃቢ ሕጊ ኣሎ፣ ፍርዲ ቤት ኣሎ፣ መንግስታዊ መልክዕ ክንሕዝ ከለና ተፈልየ ነገር ኣሎ። እቲ ናይ ነበለት ተላዒሉ እውን እዩ። ናይ ነበለት ሕቶ ናይ ህዝቢ ሕቶ እዩ ተባሂሉ እዩ። ውልቀ ሰባት ዘላዓዕለዎ ኣይኮነን ገለመለ ኣይኮነን። ነቲ ሰላም ዝዘርጉ ኣይኮኑን። ናይ ህዝቢ ሕቶ እዩ እዙይ ተላዒሎ እዩ።
ውራይና፦ ኣብኡ ግን ሕዚ ዝተደምደመ….
ፍስሃ፦ ክመፅአካ እየ። ናይ ህዝቢ ሕቶ እዩ። ክሳብ ሕዚ ናይ ተጋደልቲ ኣለው ኣብኡ፣ ስድራ ስውኣት ኣለው ኣብኡ፣ ምስ ውድብ እውን እምነት ኣለዎም። እምነት ኣለዎም ጥራሕ ዘይኮነስ ባዕሎም እውን እዮም ኣምፂአሞ እዚ ስርዓት እዙይ። ዋለ እቲ ሰላማዊ ሰልፍታት ሓደ ሓዲኡ ካብቲ ህዝቢ ዘይገመቶ ነገር ዝተሓወሰ ከም ዘሎ ሪኢናዮ ኢና።
ውራይና፦ ኣብቲ ኣገላልፃ
ፍስሃ፦ ናይ ህዝቢ ዘይኮነ ገለገለ ውሳነታት ጭርሖታት ክህሉ ይክእል እዩ። ንህዝቢ ዘይውክሉ ዝገበሩ። ሓደ እዙይ እዩ። ናይ ህዝቢ ሕቶ ግን ቅድሚ ናብ ነበለት ምኻደይ ከምዚ ናይ ነበለት ሕቶ ቡዙሕ ናይ ወረዳታት ሕቶ ኣሎ። ሰማንያን ሸውዓተን ወረዳ እዩ ነይሩ መጀመርታ። ንእሽተይ እያ እታ ባጀት ትመፅእ ከም ቁፅሪ ህዝበና እያ ትመፅእ። ጠቕላላ እናተበተነ ምንም ልምዓት ክተሳልጥ ኣይትኽእልን። ግን ድማ ሰማነያን ሸውዓተን ክፅናዕ እብከሎ ቡዙሓት ሰብ ሞያ ተኣኪቦም ካብ ዪንቨርስታተ እንድዩ ተፀኒዑ ስታቲክ ግን ኣይኮነን። ውዳበ ማለት ደረቅ ኮይኑ ዝነብር ማለት ኣይኮነን። ስለዚ ከም ውድብ ክልል መንግስቲ እውን ክነፅነዖ ኣለና ዝብል ወሲኑ ኣሎ። ነቲ ህዝቢ ኣሳቲፍካ ሰብ ሞያ ኣሳቲፍካ ናይ ዝተፈላለያ ወረዳታት እውን ኣለዋ ናይ ነበለት ሕቶ እውን ዝፅበያ ናይ ነበለት ሕቶ ምስ ተፈትሐ ክንቕፅል ኢና ዝብላ ማዓት ወረዳታት ኣለዋ። ስለዚ ክፅናዕ ምስ ተፀንዐ ለውጥታት ክህሉ ይኽእል እዩ። ምስ ህዝቢ ተረዳዲእካ ቤት ምኽሪ ገይርካ እዙይ ከም ፍታሕ ተቀሚጡ ኣሎ ክንሪኦ ኣለና ተባሂሉ። ኣብ ቤት ምኽሪ እውን ከም ዝተዘተየሉ ሰሚዐ ነይረ። ኣብዚ ቀረባ እውን ኮንፈረስ ተገይርሉ ኣሎ። እቲ ዋና ፀገም ንቲ ህዝቢ ክነረድእ ዘይምኽኣልና እዩ። ኮፍ ኣቢልና ተማይጥና ጠቅላላ ክረአ እንከሎ ሓቢሩ ክረአ ኢልካ ኣረዲእኻ ነቲ ህዝቢ
ዝዓበየ ምርድዳእ ገይርካ ክንዲ እቲ ዝድለ ናይ ምርድዳ ስራሕቲ ስለ ዘይተገብረ እዩ እቲ ፀገም ፈጢሩ እየ ዝብል ኣነ።
ውራይና፦ ሓደ ውድብ ተቐባልነት ንክህልዎ ሰለስተ መሰረታዊ ነገራት ዘድልይዎ ይመስለኒ እቲ መንነቱ። እዙይ ሕዚ ኢትዮጵያ ካብ ዝመርሑ ዘለው ውድባት ብምብጋስ እየ ንዓይ ትርጉም ዝህበኒ። ሓደ ውድብ ህዝቢ ናተይ ክብሎ እንተኮይኑ ኣቦቋቁሉኡ ይውስን ከም ዘኮነ ይርዳእ ኣለኹ። ካልኣይ እቲ ውድብ ዝሕዞም ፕሮግራማት። ደው ዝበለሎም መትከላት ኣይዶሎጂ ክኾኑ ይክእሉ እዮም። ሳልሳይ ተግባሩ ማዓልታዊ ፍፃመታቱ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣነ ካብታ ናይ ኢትዮጵያ ኮንቴክስት ዘበልከዎ እዩ እምበር ዳህሳስ ኣካይደ ኣይኮነን። ሕዚ ህወሓት እንታይ ዕድል ኣለዋ ኣቦቋቁላኣ እዩ እቲ ሓደ ኣፈጣጥራኣ ካብ ህዝቢ ብዘይ ዝኮነ ይኹን ሓገዝ ናይ ደገ ክትብል ትኽእል ኢኻ ህዝቢ ሓቁፉ ዘዕበያ ውድብ ክትብላ ትክእል ኢኻ። ደሓር ርክባት የለን ማለት ኣይኮነን ኣፈጣጥራኣ ግን እዙይ እዩ። እዚ ዕድል እዙይ ግን ህወሓት ብእትገብሮ ዘላ ፍፃመታት ትስእኖ ኣላ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ መሰረታዊ መትከላታ እውን ሽግር ዘለዎ ኣይኮነን፤ ነገር ግን ነዚ እተፈፅመሉ ኣገባባትን እትፍፅመሉ ኣገባባት እዩ ዝፈልዮ ዘሎ እዩ። እቲ ውድብ ሕዚ ብዘለዎ ድኽመታት ከይትነፅጎ እቶም ዝበልኩኻ መሰረታዊ ነገራት ኣለውዎ። ስኽ ኢልካ ከይትሽከሞ ድማ ሕዚ ዝኒሄ ተግባራት ሕማቕ ኮይኑ። ዉድብ እዙይ እዙይ ፀገማት እኒሄዋ ክትመሃር ኣለዋ ብምባልካ ጥራይ ፅልኣት ይበፅሐካ ይበፅሐና ኣሎ። ከመይ ኢልካ ክኽየድ ኣለዎ ትብል?
ፍስሃ፦ ከምቲ ዝበልካዮ እቲ ታሪኻዊ ኣመፃፅኣ ሓደ ናይ ታሪኽ ምትእስሳር ፈጢሩ ኣሎ። ንውድብና ኣብ ኣድያቦ ህዝባውያን በዙይ ሓሊፎ እኮ እዩ ዝብላ ነይሩ። ሕዚ ተፈጥረ ዓበይቲ ዓወታት ኣሎ። ሽግራት እውን ተፈጢሩ ኣሎ። ንምንታይ እዩ መፂኡ ምስቲ ዓንተዎ ዝበልክዎ ምትእስሳር ፅቡቅ እዩ። ንሕና ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰብ ንባዕሉ መስዋእቲ ገይሩ ለይትን ቀትርን ሰሪሑ። ቀዳመ ሰንበት ዕረፍቲ ዘይብሉ ሃፍታም ሰብ ምፍጣር እዩ። ኣብዙይ ፈተና ኣሎ እቲ ዝበልኩኻ እዩ ኣብ ስልጣን ኮንካ። ስለዚ ኣብዙይ ዘሎ ተፈጥረ ሽግር እዩ። ገሊኡ ስልጣን ከም መፃንሒ ይወስዶ። ገሊኡ ዘይውስን ኣሎ ንምንታይ እንተወሲነ ክጋገ እየ ዝብል። ገሊኡ ክሓድር እየ ዝብል እዙይ ኣናተደመረ እናተደመረ መፂኡ ኣብቲ ውሽጥካ ዲሞክራሲ ፅንዕ ፅንዕ ኢልካ ተቃሊስካ እቲ ኣተሓሳስባታ እናፅናዕኻ በቢእዋኑ ጥንክር ጥንክር እናበልካ ዘይምኻድ እዩ። እቲ ቀንዲ ሽግር ኣብቲ ፓርቲ እዩ። እዙይ ገምጊምዎ እዩ እቲ ምኽንያት። እዙይ ንኽፍጠር ድማ ባህርያዊ እዩ። ምናልባት እዙይ ኣብ ኣፍሪካ ዘየለ ስርዓት እዩ። ህወሓት/ኢህወደግ ኣጋጣሚ ኮይኑ ከምዚ ኢሉ መፂኡ እምበር ኣብኣየናይ ኣፍሪካ እዩ ኣብ ውሽጡ ምንቕቓፍ እናገበረ ናብ ፅግዕተኛ ሓይሊ ምብስባስ ክኸይድ እየ እናበለ ዝኸይድ። ከምቲ እትፈልጦ ኣብ ኣፍሪካ እቶም ሚኒስትራት ሚሊየነራት እዮም። ናይ ኢንቨስተራት ፀዊዕኻ ንሳቶም እዮም ዝመፁ። ኣብ ኣውሮፓ ኣብ ኣሜሪካ ከይድካ መን እዩ ዝመርሖ እቲ ካፒታሊዝም እዩ ዝመርሖ። በዚ ምኽንያት ንግዕዝይና ነዃል የለን። ኣብ መነግስቲ ስልጣን ኮይንካስ ንምምዝማዝ ባይታ የለን ዝተወደአ እዩ። ኣብ ኣፍሪካ ግን ከምኡ እዩ። ስለዚ እዙይ እዩ እቲ ሽግር ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት እውን ክመፅእ ይኽእል እዩ። ሕዚ ኣዕሪና ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት እውን ክመፅእ ይክእል እዩ። ኩሉ ግዜ ግን ኣብቲ ውሽጢ እቲ ውድብ ቃልሲ እናረሰነ ንህዝቢ እውን ከም ዝደፍአካ ዝቑስቁሰካ እቲ ውዳበታቱ እናበርተዐ እንተኸይዱ እቲ ካፒታሊዝም እንተተመስሪቱ ይውዳእ ኣሎ እቲ ሽግር። ስለዚ ከምቲ ዝበልካዮ ሕዚ እቲ መንእሰይ እውን ሓደ እቲ ታሪኻዊ ነገር ይሪኦ ኣሎ። መስመር ይሪኦ ኣሎ። ኣብ መንጎ ጭንቂ ኣሎ ዝብል መፍትሒ ዝመስለኒ ኣነ እቲ ውድብ ክዕረ ምግባር እዩ።
ውራይና፦ ብኸመይ? በየናይ ኣገባብ?
ፍስሃ፦ እቲ ቃልሲ ተጀሚሩ እንድዩ ዘሎ። እንታይ ይመስለካ ሕዚ ከይዲ እንድዩ እዙይ ኣብ ውሽጡ ተጋገየ ምኳኑ ውሽጡ ክፍትሽ ኣለዎ እቲ ዝመርሕ ዘሎ። እቲ ዝመርሕ ዘሎ ከይዓረየ ናብ ታሕቲ ምውራድ መፍትሒ ኣየምፅእን። ስለዚ እዩ ድማ ኣብ ሚድያ ይኹን ኣብ ገለ ንሕና እንታይ ሽግር ኣለና ኢልካ ምሕሳው ይከኣል እዩ።እዙይ ኣልሚዕና ከምዙይ ጌርና ቀሊል እዩ።ከምቶም ካልኦት ዝገብርዎ።ግን ተመሊሱ ሓዊ እዩ ዝኸውን።ነቲ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ማዓት ዝሰርቕ ዘሎ እውን ግብፂየ ኤርትራ እንተበልና ተመሊሱ ሽፋን እዩ ዝኾኖ።ነቲ ሽግር ኣየቃልዕን ብዝብል ኤክስተርናላይዝ ተገይሩ ኣሎ። ተስፋ ኣለኒ ድማ ኩሉ ከመዓራረ እዩ። ተፈላለዪ ኣሰራራሓታት እውን ወፂኦም ኣለው ንህዝቢ ክግለፅ እዩ ማለት እዩ። ኣብ ሙሁራት ይኹን ኣብ መንእሰይ ይኹን ኣብ ማሕበራት ይኹን እንታይ ንስራሕ ዝርዝር ወፂኡ ኣሎ። ሓደ እቲ ፓርቲ ምዕራይ እዩ እቲ መሰረታዊ ይመስለኒ።ካልኣይ ግን ኣብቲ መንእሰይ ዝስራሕ እዙይ ሃናፂ ብዝኾነ መንገዲ ደጋፊ ክኸውን ኣለዎ ማለት እዩ። ኣይፈልጥን ንገሊኡ ስልጣን ማለት ይጠቅሞ ይኸውን እዩ። ስልጣን ማለት ሕማም እዩ ብናተይ ቀዳም ኣይትፈልጥን ሰንበት ኣይትፈልጥ በዙይ ሓወይ ይበሃል በዙይ ግዛዕ ትበሃል። ከቢድ እዩ ህዝባዊ ዕላማ ስለ ዘለካ እምበር ተራ ሰብ ኮይንካ ደቂስካ ምሕዳር ዝበሃል ቀሊል ነገር የለን። ስለዚ እንታይ እዩ እቲ መንእሰይ ክውደብ ኣብ ናይ ሙሁራት ዝበሃል እንተሃልዩ ክውደብ ዝተፈላለዩ ውድባ እንተሃልዩ እውን መሰሉ እዩ ነውሪ ኣይኮነን። ከምቲ ሕዚ ንስኹም ሚድያታት ጀሚርክምዎ ዘለኹም ሚዛናዊ ገይርካ ካብቲ ሓደ ካብቲ ካሊእ ሓሳብ እናመፅአ እቲ ህዝቢ ክፈልጥ እዙ ዘመቹ ባይታ ንኽፍጠር ምስ ተፈጥረ ድማ ብኣግባቡ ክጥቀመሉ ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ኣለኒ። ክቃለስ ኣለዎ እንተተቃሊሱና እውን ኢና ክንዕሪ ንኽእል። እቲ ፓርቲ እውን ድፍር ኢሉ እንተተቃሊስዎ እዩ በቢዝመፀ ደንገርገር ክብል የብሉን። ብሱሩ እውን ሓደ ፓርቲ ከልኦ ኣይከልኦ ኣይኮነን ህዝቢ ትግራይ መስዋእቲ ከፊሉ ዘምፀኦ እዩ ኩሉ ነገር። ኣነ ኣብ ስልጣን ሃልየ እገለ ኣብ ስልጣን ሃልዩ ዝከልኦ የለን። ካልኣይ እቲ መንእሰይ ንሱ ጥራሕ ዘይኮነ ንባዕሉ እውን ኢንተርናላይዝ ክገብር ኣለዎ። ንኣብነት ኣብ ወረዳታት እንተሪኢኻ ብምልኡ እቲ ወረዳ መንእሰይ እዩ። ኣብ ዞባታት እውን ልዕሊ ስሳ እዩ። ማዛጋጃ ቤት ኪድ መንግስቲ ሰራሕተኛ ኺድ ብምልኡ መንእሰይ እዩ። ኣብ ላዕሊ እዩ ዘሎ እቲ ቁሩብ ውሕድ ንሱ እውን ፅባሕ ዝወርድ እዩ። ስለዚ እቲ መንእሰይ ኣነ እንታይ እየ ዝገብር ዘለኹ ከመይ እየ ዘገልግል ዘለኹ ክብል ኣለዎ። ንኣብነት ኣብ ሆቴል ክንጥቀም ከለና እናተመላለሱ ጢዒምኩም ዶ እንታይ ኣሎ እናበሉ ዓሰርተ ግዜ ይመላለሱ። ንምንታይ ነጋዳይ ገንዘብ ክረክብ ይደሊ እዩ። ማዛጋጃ ቤት ከይዱ ግልጋሎት ምስ ረኸበ ጢዒሙካ ዶ ዝብሎ የለን ምኽንያቱ ብቀጥታ ካብኡ ገንዘብ ኣይረክብን ንሱ ዝሸይጥ እንተኮይኑ ዕላማ እዩ ዝሸይጥ። ስለዚ ኣሕዋተይ ዝተሰውእሉ ዕላማ ይሸይጥ ኣለኩ ኢሉ ነቲ ዝግልገል ሰብ ከመይ ኣለኹም እንታይ ኣሎ? ዘይትኸውን እንተኾይና እውን ከምዚኣ እድያ ኮይና ምባል፤ እዚኣ ቅርሺ ኣይተውፀአላን። እንተኣብዩካ እውን ከምዘኣ እንድያ ኰይና ክንሪኣ ድማ ካብኡ እንተኣብይዎ ድማ ቅርታ ሰማዒ ኣሎ። በቲ ኣታሐሳስባ እውን ንህዝበና ክነገልግል ኣለና። ወላዲና እዩ ሓውና እዩ ኢልካ ክተገልግል ኣለካ። እንታይ ክሕግዘኩም ዓልኩም ሓደርኩም ተዝብል እኮ ፍርቂ ምተመለሰ። ገፅ እኮ ይኣክል ኢሉ ይኸይድ። ሕዚ ኣብ ወፃኢ ዓዲ እንታይ ይገብሩ good morning እንታይ ክሰርሓልካ ገለመለ ይሓቱ ንምንታይ ካብታ ቤት ትምህርቶም ተማሂሮማ እዮም። ዜጋ ከመይ ጌርካ ከም ዝህነፅ መሰል እንታይ እዩ ፈሊጦማ ርእሶም ዝተቀየሩ ሰባት እዮም። ስለዚ ርእስና ክቅየር ኣለዎ። ንሕና እውን ሓላፍነት ንውሰድ። እንተሪኢኻዮ እኮ ብምሉኡ ኣብ ዪንቨርስትስ ፣ኣብ ምምሕዳረስ ፣ኣብ መዛጋጃቤታ፣ ኣብ ታክሳስ መንእሰይ እዩ ዘሎ። እዙይ ግን ኩሉ ነገር ናብ መንእሰይ ምድርባይ ኣይኮነን። ንሕና ግን ክንዕሪ ኣለና። ንሕና እንተዓሪና ድማ ፂዒርና ነቲ መንእሰይ ክነምህሮ ኣለና። ስለዚ እቲ መንእሰይ ፀረ ውድብ ከይኸይድ ጨነቆ ዝበልካዮ ነገር እዙይ ሓደ ልቢ እዩ ዓብዪ ነገር እዩ። ግን ድማ እታ ልቢ ጥራሕ ከይዳ ከይዳ መቆፃፀሪ ዘይብላ እንተኮይና ነንርእስኻ ክስታይ ምኳን እዩ ዝመፅእ። ማሕበራት ኣለዋ ናይ ልበን ክዛረባ ኣሰራርሓ ይውፃእ እዩ። ኣባልና እውን ውድብና ክምዙይ እያ እንተበለ ዝጠቅም የብሉን ናብ ሓዊ እዩ ዝኣቱ። ኣብ ሙሁራተ እውን ኣሰራርሓ ይውፃእ ኣብ ሚድያ እውን ኣሰራራሓ ይውፃእ።ዝተፈላለየ ሓሳባት ኣብ ምትእንጋድ ኣሰራራሓ ይውፃእ። እቲ ኣሰራርሓ ነቲ ህዝቢ ግልፂ ይኹን በቐፃሊ ድማ ክቃለስ ኣለዎ ዋላ ክውደብ ኣለዎ ዝብል ኣነ እውን እዙይ እዩ ዝረኣየኒ።
ውራይና፦ እቲ ዋና ፀገም ዘሎ ግን መንእሰይ ዓበዪ ብዝብል ግድን ብዕድመ ዘይኮነስ እቲ ትብዓት ዘለዎ ሰብ ዘይምፅጋዕ እዩ። ኣብ ጉዕዞ ውድብ ካብ ግዘ ናብ ግዘ እንዳማዕበለ ዝመፀ ዝመስለኒ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ ምድፋእ እዩ ኣብ ከክንዲ መሕቋፍ። ሓደ ኣብዙይ ከልዕሎ ዝደሊ ምሳኹም ዝነበሩ ተቓለስቲ ብፆትኩም ብዝኾነ ኣጋጣሚ ካብቲ ውድብ እንትወፁ ሰላም ንኽትብልዎም ኢኹም ትስከፉ፤ እዙይ ዓብዪ ሕመቕ እዩ ዝመስለኒ። ኣብ ቃልሲ ዝለዓለ ግደ ተፃዊቶም ቁልፊ መሪሕነት ዝህቡ ዝነበሩ ጀጋኑ ማዕሮ ሰላም ኣይብለካን ዓይነት ኣካይዳ ኣነ ይገርመኒ እዩ፤ ንምንታይ እዩ ከምኡ ዝኾን? ንሃትካ ትዕዝብቲ እንታይ እዩ?
ፍስሃ፦ ፅቡቅ ሓሳብ እዩ እንታይ ይመስለካ እዞም ሰብ እዚኦም እቶም ዝወፁ ኣብቲ ቃልሲ ናብዙይ ንምብፃሕ ዓብዩ ተራ ዝነበሮም መራሕትና እዮም። እቲ ናይ ኣመራርሓ ተራ ካብ ሓደ ናብ ሓደ መጠኑ ክፈላለ ይኽእል ይኸውን። ኮሚቴ ኮይኖም ግን እቲ ሓደ ዓበይቲ ክልስ ሓሳብ ኣብ ምውፃእን ኣብ ምትግባርን ገሊኡ ኣብ ምትግባር ኣብ ምፍፃም ዝተፈላለዩ መንገድታት ግደ ነይርዎ እዩ። ኣብቲ ዕጥቂ ቃልሲ እዙይ ናይ እከለ እዙይ ናይ እከለ ተባሂሉ ኣይፍለጥን ከም ጉጅለ ኢና ንሓስቦ ነይርና። ስለዚ ከምቲ ዝበልካዮ እዞም ብፆት እዚኦም ዓብዩ ተራ ነይርዎም ብዝተፈላለየ መዳይ። ብመስዋእቲ ዝሓለፉ ከም ዕድል ካብ መስዋእቲ ዝተረፉ እዮም። ሕዚ እቲ ኣፈላላይ መፂኡ ኣብቲ ኣፈላላይ እውን ገሊኦም ተፈልዮም ነይሮም ተመሊሶም። ገሊኦም እውን ምስቲ ውድብ ተሓዊሶም ዋላ ኣባላት ኣይኹኒ እምበር ዳረጋ ኣብ ኩሉ ምንቅስቃስ ዘይፍለዩ ብፆት ኣለው። ካብቶም ዝወፁ ማለት እዩ። ናብቲ ግሁድ ተቓውሞ ናይ ትምክሕትን ገለን ዝኣተው ኣለው፤ ናብ ምንም ከይኣተው ስኽ ዝበሉ እውን ኣለው። ኩሎም ከም ሓደ ኣይንውሰዶም ማለት እየ። ገሊኦም ድማ ጭልጥ ኢሎም ኣብ መስቀል ኣደባባይ ይቅርታ ዝሓቱ ኣብቲ ዕግርግር ዝተሳተፉ ኣለው ማለት እዩ። እዙይ ኣሎ አቲ ዋና ዝፈሊ ዕላማ እዩ እቲ ሰብነት ኣይኮነን ከምቲ ዝበልካዮ። እቲ ዕላማ ግን እንተተፈላልዩ ኣጋጣሚ እውን ሓቢርካ ክትሰቲ ክትውዕል ዘይትክእለሉ ክህሉ ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ምስቲ ዕላመ ዝቀርበካ ኢኻ ምስቲ ብሓሳብ ዝጥዕምካ ኢካ ንስኻ ሓቢርካ ሻሂ ትሰቲ። ካብ ካሊእ ዕላማ ከይተላዓልካ ስለዚ በዚ ምኽንያት ምፍልይ መፂኡ ኣሎ። ካብዙይ ሓሊፉ ግን ሶሻሊ ከመይ ኣለኹም ኢልካ ክትራኸብ ከለኻ ምውጋዕ ግን ክግበር ዘለዎ እዩ እምበር ነውሪ ኣይኮነን። ቁሩብ ቅሬታ ዝሓደሮም ክህልዉ ይኽእሉ። ኣብ ሓዘን ክትራኸብ ከለኻ ሓደ ሓደ ግዜ ርክብ ይግበር እዩ። ብደንቢ ኮፍ ኢልካ ክትፃወት የድሊ እዩ። ሓደ ግዜ ብርዛፍ ተወዊኣ ሰበይቲ ኣውዓሎም ብምሉኡ ኣመራርሓ እዩ መፂኡ ዝተረፈ የለን ኮፍ ኢልና ናይ ቀደም ዝነበረ ኣዕለልና። ከምኡ እንተዘይ ጌርና ደኣ እንታይ ሰባት ክንበሃል። ስለዚ ኮፍ ኢልካ ዘይምውጋዕ ርእሰ ተኣማንነት ምስኣን እየ ዝወስዶ ኣነ። ኣብዙይ ገብሩ ይመፅእ ኣብ መንገዲ እንተረኺቦዮ ሰላም ኢለዮ ይሓልፍ ተወዲኣ። ኣብቲ ዕላመ ግን መሰረታዊ ኣፈላላይ ኣለና ኣብ መድረኻት እቲ ሓሳብ ህዝቢ ዘጥፍእ ምኳኑ ብግልፂ የብርህ። ንሱ እውን ብዝመስሎ ብግልፂ የብርህ። እዙይ ማለት እቲ ኣተሓሳስባና እንተዘይ ኮይኑ እቲ ሶሻል ርክብና ገሊአም ብፆት ኣለዉ ኮፍ ኢሎም ብደንቢ ዘውግዕዎም ኣለው። እናተቃረቡ እውን ኣለዉ። ምንም ማለት ኣይኮነን ከምኡ እዩ ክውሰድ ዘለዎ። ስለዚ እቲ ሶሻል ክነዕብዮ ኢና ፀገም የብሉን። ስዘሊ እቲ ዝበልካዮ ፀገም የብሉን ሓቢርካ ሻሂ እንተሰተኻ እንተውጋዕኻ ደስ ይብሎ እቲ ሰብ። ተኮራሪፍካ ምኻድ ግን ዝጠቅም ባህሊ እውን ኣይኮንን። ኣብቶም ናይ ኣሜርካ ሕዚ ትሪኦ ከምዙይ ኢኻ ኢኺ ክበሃሃሉ ትሪኦም ድሕሪ መረፃ ግን ተሓቋቁፎም ትሪኦም። እዚ ባህሊ ክነማዕብሎ ኣለና ።
ውራይና ፦ ካብቶም ናይ ስራሕትኻ ሓደ ኣብቲ ናይ ከተማ ድሬዳዋ ኔርካ መቐለ እውን ኔርካ ኣብ ናይ ከተማነት ኣካይዳ እነልዕሎ ሓደ ነገር እንታይ እዩ ኣዲስ ኣበባ ምምእኻል ምኽታም ጥራሕ ዝብል የንፀርፅረና እዩ። መንግስቲ ጥራይ ን ኣዲስ ኣበባ እዩ ዘልምዕ ዘሎ ኣዲስ ኣባበ እዩ ዘኸትም ዘሎ። እዙይ ከመይ ኢኻ ትርኦ?
ፍስሃ፦ እቲ ዋና ነገር ግን እንታይ እዩ ኣርባናይዜሽን ዝምልከት ዝወፀ ፖሊሲ ኣሎ። ቁጠባ እንታይ እዩ ከመይ ይኸይድ ከመይ ይዓቢ እንታይ ክንገብር ኣለና ዝብል ማለት እዩ። ብመሰረቱ ኣርባናይዜሽን ዝመፅእ እቲ ገጠር ኮመርሻል ዝኮነ ሓረስታይ ክነፈጥር ከለና ንባዕሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ንዕዳጋ ከፍሪ እንከሎ እናፍረና ንኸይድ ኣለና ሕዚ። እቲ ገጠር እውን ከምኡ እናተመርሐ ይኸይድ ኣሎ። እዙይ እንታይ ይፈጥር ሕልፊ ዝኾነ እቶት እናፈጠረ ይኸይድ እሞ ወፃእታት እውን ይዓቢ። ሓንቲ ክዳን ዝነበረ ክልተ ክዳን፤ ሞባይል ዘይነበሮ ሞባይል፤ ነዚ ወፃእታት ንምብፃሕ ኣናእሽትይ ከተማታት ይፍጠራ። እዘን ኣነእሽተይ ከተማታት ግልጋሎት ክህባ ይኽእላ እየን። ዋና ነገር ግን ምስ ማኒፋክቸሪግ ናይቲ ሓረስታይ ዝገብራ እየን። በዚ ኣንፃር ቡዙሕ ዝኸድናዮ ነገር የለን። ፉሉይ ትኹረት ክግበረሉ ተባሂሉ ኣሎ እዩ። እተን ከተማታት ግን ምስ ዓበያ በቢ ደረጅኡ ቀደማይ ደረጃ ካልኣይ ሳልሳይ ደረጃ ከተማ ኢልካ ነቲ ከተማ ዝምጥን መሰረተ ልምዓት ክተማልእ ኣለካ። መብራህቲ ዝግበር መነገዲ ዝስራሕ ብመሰረቱ ነቲ ህዝቢ ኮይኑ ግን ነቲ ማኒፋክቸሪግ ብዝብል ግን ተሰሪዑ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ትግራይ ቀዳማይ ደረጃ መን እየን ካልኣይ ደረጃ መን እያ ዝብል ኣብኡ ዘድልያ ማይ ዝብል እዙይ ብደረጃ ሃገር ብሓባር ተረዳዲእና ንገብሮ ዘለና እውን እዩ። ምኽታም ምዓት እዩ ሕዚ ኣብ ትግራይ ተትሪኦ። ገሊኡ ኣብ ሰርቪስ ገሊኡ ኣብ ወርቂ ምእራይ ቡዙሕ ነገር ኣሎ።
ከምዚ ኣዲስ ኣበባ ዝበልካዮ ግን ኣነ ዝረኣየኒ ያው ኣዲስ ኣበባ ርእሰ ከተማ እዩ ብባህሪኡ ኣብኡ ኢነቨስት ዝገብር ናይ ወፃኢ ይኹን ውሽጢዓዲ ሰብ ቀልጢፉ ትርፊ ክረክብ ዝደሊ ዓበይቲ ሆቴላት ክኸውን ይኽእል ገለ ፋብሪካታት ክኸውን ይኽእል። ዓለም ለኸ መንገዲ ኣየር ናብ ባቡር ዝኸይድ ክኾን ይኽእል ብባህሪኡ ኣብ ካለእ ዓድታት እውን ሕዚ ኣብ ለንደን እቶም ዓበይቲ ትካላት ኣብቲ ማእኸል እዮም ዘለው። ኣብ ማንቸስተር ሊቨርፑል ድማ ንእስ ዝበሉ ኣለው። ባህሪኡ እዩ። እዙይ ግን ሽግር እውን ኣለዎ። ሓደ ኣብቲ ፍትሓውነቱ ዘይምብፃሕ ሽግር ኣለዎ። ካልኣይ እውን እቲ ገጠር ናብ ሓደ እናተኣከበ ስእነት ስራሕ ዝስፋሕፋሓሉ ዕድል እውን ክህሉ ይኽእል እዩ። ስእነት ስራሕ ዝበዝሖ እንተኾይኑ ናብ ቅልውላው ዘእቱ ከተማ ክኾን ይኽእል እዩ። ሕዚ በዙይ መንገዲ እዩ ባቡራት ዝስርጋሕ ዘሎ። ዓበይቲ መንገድታት ዝዝርጋሕ ዘሎ ብእኡ ምኽንያት እዩ። እዘይ ብሓፂሩ ለዋጣይ ዘይኽክን ይኽእል እዩ። ናይ መንግስቲ መኻይን ጥራሕ ዝሓልፋሉ ክኾን ይኽእል እዩ። ንቐፃሊ ግን መንፀፍ እዩ። እቲ በዓልሃፍቲ እውን ውፅእ እናበለ ክኸድ እዩ። ባቡር እንተረኺቡ ዓበዪቲ ኣስፋልት እንተረኺቡ። ካልኣይ እውን መተባብዒ እዩ ኣብ ክልላት እንተኸይዳካ ሕዚ እዚ ናይ ኢንድስትሪ ዞባታት ኣዋሳ ፣መቐለ ተጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ኩሉ እናኸደ እውን እዙይ ክንህበኩም ኢና ሓሙሽተ ዓመት ናይ ታክሲ ሪሊዝ እንተኾይኑ ኣዋሳ እንተኮንኩም ሓሙሽተ፣ መቐለ እንተኸድኩም ሸውዓተ፣ ጎንደር እንተኸድኩም ከምዙይ እናተባህሉ እንተኸዱ እናተተባብዐ እናተስፋሕፈሐ ክኸይድ እዩ። ከም ፖሊሲ ግን እንታይ እዩ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓደ ሓደ ሳምፕላት ይስራሕ እዩ ከም ንኣብነት ናይ ክላስተር ሲስተም ገዛ ቁፅሪ ምምዝጋብ ትኮድ ገለ ዝበሃል መለስ እናሃለወ ተጀመረ እዩ ኣዲስ ኣባበ ተሎ ይወዳእ እሞ ምኽንያቱ ድሬዳዋ ጀሚርና መቐለ እናሃለኩ ጀሚሩ ኣዋሳ ይጅምሩ ማለት ቅንጥብጣብ ኮይኑ ሕዚ ብጀርመን ተታሒዙ ሕዚ ይውዳእ ኣሎ ይመስለኒ፤ ኣብኡ ምስተጀመረ ናብ ኩሉ ናይ ምኻድ ከምኡታት ኣሎ። ከም ፖሊሲ ግን ኣዲስ ኣበባ ጥራሕ ከይስፋሕፋሕ እዩ ኣብ ኩሉ ክስፋሕፋሕ እዩ እቲ ሓሳብ። ሽግራት ግን ኣሎ ኣብ ምትግባር።
ውራይና፦ ኣብ ከተማታት ካብ ዝተስፋሕፍሑ ሓደ ኮብልስቶን እዩ። ምናልባት ምስ ፍስሃ ተኣሳሲሩ እዩ ዝለዓል ከብልስቶን ከመይ እየ?
ፍስሃ፦ ኮብልስቶን ከመይ ኢና ጀሚርናዮ ቅድም ኣትሒሩ ሰፋሕቲ ኣብቲ መማህራን ክበብ ነይሩ። ብዝኾነ ድሬዳዋ ምስ ከድኩ ኣጋጣሚ ከዚራ ዝበሃል ከባቢ ኣሎ። ማእኸል ከተማ ፅላል ገለ ዘለዎ። ብእግረይ እናተጓዓዝኩ ኮብልስቶን ሪኤ ፍርስርስ ዝበለ። ኣይፈልጦን ነይረ ኣይረኣኽዎን ብድሕሪኡ ሰብ ሞያ ዓበይቲ ዓዲ ናይቲ ከተማ ፀዊዕና። ብፍላይ ሰብ ሞያ ነይሮም ኣብኣ እዙይ እንታይ እዩ ንዑናይ ኢለ ናብቲ ቦታ ወሲደዮም። እዙይ ናይ ፈረንሳይ መንግስቲ ባቡር ክምስርት እንከሎ ከምዙይ ሰፋሕቲ ነይሩ እናፈረሰ ከይዱ እምበር ኢሎምኒ። እሞ እዙይ ደኣ ዘይንገብር ሓደ ስእነት ስራሕ እውን ይቀርፈልና ተባሂሉ ክትዕ ተላዒሉ የዋፅእ እዩ ኣየዋፅእን ዝብል። ደሓር ንጀምሮ ኢልና ወሲና። ምስ ወሰና እምበኣር መንገድን መጓዓዝያን ይሓዞ እቲ እምኒ ፀረባ እውን እቲ እምኒ ይውፃእ እሞ ከምኡ ጌርና ክንጅምር ኢልና። ብድሕሪኡ ፀራቢ ስኢና ድሬዳዋ መብዛሕትኡ ምስናይ ኮንትሮባንዳ ከባቢ ስለ ዝነበረ ኣጋጣሚ ጋሻ ኣበራ ሞላ እውን ናይ ፅሬት ኣብኡ ይሰርሕ ነይሩ። ፀረብቲ ኣምፀአልና ኢልናዮ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣምፅኡ። ከመይ ከም ዝፀርቡ ነጊርናዮም ብዒስራ ሳላሰ መናእሰይ ጀሚርናዮ። ናብ ኢንተርኔት እንናኣቲና ከመይ ከም ዝነፀፍ ሪኢና እቶም ሰባት እውን ይፈልጥዎ ነይሮም። ሓሸዋ ብታሕቲ እናገበርና ሽዑ ጀሚርና። ኣብ ድሬዳዋ ድሕሪ ቴስዓን ሸውዓተን ብፍላይ ኣረዲእናዮም። እንጀራ ጥራሕ ፍጠሩልና እምበር ክንሰርሕ ኢና ኢሎም። ካብኡ ሓደ ሽሕ ክልተ ሽሕ ሰላስተ ሽሕ ሓሙሽተ ሽሕ መንእሰይ ኣትዩ። ባጃጅ ዝገዝአስ ገዛ ዝገዝአስ ናብረኦም ቀይሮም። ብድሕሪኡ ኣርከበን ካሱ ኢላላን ከተማ ልምዓት ሚኒስትርን ምክትልን ነይሮም።ሃረር ኣኼባ ነይሩና ሓደ ኣርባዕተ ኪሎ ሜትሮ ኣንፂፍና ነርና እስኪ ንርኣዮ ተባሂሉ ተራኣዩ ዳሓር ናብ ላዕሊ እውን ቀሪቡ እኒ መለስ ተራእዩ እምበኣረ እዙይ ብደንቢ ስርዓት ነትሕዞ ተባሂሉ ጀርመን እውን መፂኦም ብቲቪቲ ይተሓዝ ናብ ኩሉ ነግፋሓዮ ተባሂሉ እቲ ስራሕ እናተጋፈሐ ከይዱ ማለት እዩ።እዙይ እዩ እቲ ኣመፃፅእኡ ነይሩ እቲ ኣጋጣሚ።
ውራይና ፦ ኣብዛ ሃገር ዝመፀ ልምዓት ኩሉ ዝምስክሮ እዩ። ኣብ ትግራይ ግን ብእኡ መልክዕ ኣይመፀን እዩ። ህዝቢ ትግራይ ሕልፊ መስዋስቲ ከፊሉ እናሃለወ ኣብቲ መሪሕነት እውን እናተሓምየ እናሃለወ። ሰብ ሃፍቲ ሰበ ስልጣን ከምዙይ በሉ እናተባህለ ኣብ ዘለዎ እዋን ክምተን ካልኦት ከም ዘይኮነት ጭቡጥ እዩ። ድሕሪ ተሃድሶ እውን ዝምስገነሉ ኣብ ትግራይ ኣሎ ኣይብልን ኣነ። ኣብ ትግራይ እዚኣ ትበሃል ዓብዩ ምቅስቓስ ኣይተኻየደን። ምናልባት ብኡ ድዩ ዝግምገምስ ናትይ ተጋገየ ገምጋም እዩ?
ፍስሃ፦ ህዝቢ ትግራይ ቡዙሕ መስዋእቲ ከፊሉ እዩ ግልፂ ታሪክ እዩ። ንዘልኣለም እውን ብታሪኽ ሰፊሩ ካሊእ ህዝቢ ክመሃረሉ ዝነበረ ፅንዓት መስዋእቲ ንወለዶ እውን ክሓልፍ ዝግባእ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ግን ሕልፊ ስለ ዝተቃለሰ ሕልፊ ክረክብ ድማ ኣይተጋደለን። እንተነኣሰ ማዕረ ክጥቀም ኣለኒ ኢሉ እዩ ተጋዲሉ። ማዕረ ዶ ይጥቀም ኣሎ ምርኣይ ግን ፅቡቅ እዩ። ቀዳማይ ነገር ማዕረ ከጥቅም ዘይኽእል ወይ ሕልፊ ከጥቅም ዘኽእል ስርዓት የብልናን። ሕገ መንግስቲ ይብል ፓርላማ ውክልንኡ ኣወሳሰንኡ ኣብ ባጀት ቀመሩ ኩሉ ግልፂ እዩ። ከፈናፍን ብዘይኽእል እዩ ተቀሚጡ ሕገ መንግስቲ። ባጀት ኣወሳስና ቀመር ኣለዎ እታ ትግበአና ትበፅሐና። እዚኣ ሓንቲት ወሳኒት እያ። መሰረተ ልምዓት ዝምልከት ንሕና ብክልል ንውስን ብሃገር ደረጃ ዝውሰን ድማ ብሃገር ደረጃ ይውሰን። ተረፈ ግን ኣነ ህዝቢ ትግራይ ሓደ ሽግር እቲ ሪሶርስና ተበልዐ እዩ ሓመድና ተበልዐ እዩ። ኣብ ካልኦት ክልላት ማዓት መሬት ኣለዎም መዓት ክስታይ ኣለዎም። በዚ ህዝቢ ትግራይ ሓደ ዘኩርዕ ዝሰርሖ ናይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ስራሕቲ ንኢትዮጵያ ገሊኡ ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣትሒዙ ስለ ተጀመረ ዘኩርዕ ነገር እዩ። ዝገርም እዩ። ክንደይ ደሪቁ ዝነበረ ለሚዑ እዩ። እዙይ ድማ ኣዶ ቆልዓ እንዳ ተሸከመት ንስራሕ ተባሂሉ አቲ መንግስቲ እውን ሞብላይዝ ገይርዎ እዩ ስኽ ኢልካ ኣይኮነን ሓደ ሓደ ግዜ እውን እቲ ልምዓት ኣፋኩስና እንተሪኢናዮ እቲ ንመሃረሉ ነገር እውን ኢና ንስእን። ስክኢሉ ኣይኮነን መፂኡ ድቃስ ተሳኢንዎ እቲ ህዝቢ ድቃስ ሲኢኑ፣ እቲ ሙሁር ድቃስ ስኢኑ፣እቲ መንአሰይ ድቃስ ስኢኑ ኩልና ዘምፃእናዮ እዩ። ሓደ ሕልፊ ዘምፀአ እውን የለን። ትምህርቲ እንተሪኢኻዮ ኣወዳድር ካብ ማንም ክልል ዝሰነፍና ኣይኮናን። ኣብ ጥዕና አወን ካብ ማንም ዝሰነፍና ኣይኮናን። ኣብቲ መሰረታዊ ነገር። ኣብቲ ተፈጥሮ ሃፍቲ ምክንኻን ካብ ማንም ንላዕሊ ዝሰነፍና ኣይኮናን። ኮመርሻላይዝድ ሕርሻ ኣብ ምፍጣር እውን ካብ ማንም ዝሰነፍና ኣይኮናን። እቲ ሽግር ግን እንታይ እዩ መሬትና ፀቢብ እዩ። እቲ ናይ ቴክኖሎጂ ኣጠቃቅማ ገና ብደንቢ ኣይኣተናዮን። ኣብ ገሊኡ ብፍላይ ጭቅጭቃት ኣሎ። እዙይ ብምኻድ መንፅር ዋላ እቲ ናይ ክልል ዳታ ብምርኣይ ዋላ እቲ ናይ ሃገር ደረጃ ረአይ ህዝቢ ትግራይ ታሕቲ እዩ ዝብል የብለይን። ኣበገሊኡ ኣብነት የርኢ እዩ። ንምንታይ ህዝቢ ሞብላይዝ ገይሩ ስለ ዝኸደ እዩ። በዙይ ሚዛን እንተሓዝናዮ ፅቡቅ እዩ።
ክልተ ግን ኣበሃህላ ኣሎ። ብሓደ ወገን ህዝቢ ትግራይ ተጠቂሙ ዝብሃል። ብዙይ ድማ ኣይተጠቐምና ዝብል። አቲ ትግራይ ተጠቒማ ዝብል መዕቀኒኦም መክላከያ ይብሉ። ገሊኦም ድህንነት ይብሉ። ገሊኦም ኣብቱይ ይብሉ። ትእምት ይብሉ ግዛዕ ይብሉ። ዝተፈለየ ተጠቕመ ኣይኮነን። ብርግፅ ትእምት ናይባዕሉ ልዕሊ ሰላሳን ሓደን ሽሕ ሰራሕተኛ ሒዙ ተፈላለዩ ነገራት ኣብ ምልዓል ዓብዩ ተራ ኣለዎ። ህዝቢ ትግራይ ግን ሕልፊ ተጠቀመሉ ክንዲ ፍረ ጣፍ የለን። እዙይ ግልፂ ክኾን ኣለዎ እዙይ መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክበርሃሉ ኣለዎ። መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ እንተዘይ በሪህሉ ድማ ሓደጋ እዩ። ሓንቲ ኣብነት ክነግረካ ኣብቲ ናይ ቴስዓን ሸውዓተን ዕግርግር ኣብ ጥቁር ኣምበሳ ደኩተራት ኣመያይጠ ነይረ ሓደ ሰሙን። ሰሙን ፀሪፎምና ደሓር ግን ንሰራሕተኛታት እናፈረሙ ከይዶም። ህዝቢ ትግራይ ብፉሉይ ይጥቀም ኣሎ ዝብል ኣልዒሎም። ኖ ኣይተጠቀሙን ዝበሉ ግን ኣምሓሩን ኦሮሞን ነይሮም። ኣበይ ዝነበሩ ኣብዛ መቐለ ዪንቨርስቲ ዝነበሩ። ሪአሞ ብሓደ ይብልዑ ብሓደ ይሰትዩ ነይሮም። ኣብዚኣ እማ ኣይትምፅኡና ክሳብ ሎሚ ተደናግሩና ነርኩም ኢሎም ኣብ ካሊእ ንቃዎም ኢሎም ሓቢሮም ተቃዊሞም። ስዘሊ ኣበዙይ እውን ናብቲ ዪንቨርስቲ ዝመፅእ ዘሎ ምስክር ይኹን። ህዝቢ ንህዝቢ ይፋለጥ ይረዳዳእ። እዙይ ተዘይ በሪሁ ሓደጋ እዩ። ንሕና እውን ተበዲልና ኢና ዝብል ዓይነት እንተኾይኑ ዝበድለና ስርዓት የለን። ዝበድለና ስንፍና እኳ እንተሃለወ ግን ክሳብ ክንድዙይ ዝሞትና ጌርካ ምውሳድ ቁሩብ ተትሪእዎ እውን ፅቡቅ እዩ።
ውራይና፦ ብቀፃልነት ኣብ ዝህልዉ መድረኻ ክነራኸብ ተስፋ ይገብር ብዝተረፈ የቐንየለይ።
ፍስሃ፦የቐንየለይ ኣነ እውን ።


c: text/html

text:
ካብ ማሕበር ትያትር ኣስመራ(ማትኣ) ጀሚሩ፡ ኣብ ምፍራይ ደርፍታት ኤርትራ፡ ብሙዚቃን ብምውህሃድን ዝለዓለ ተራ ዝጸንሖ ዓብደላ ኣቡበከር፡ ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ንሕማም ኩሊት ኣብ ተመላላሲ ሕክምና ይርከብ። ኣብ ዙርያ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስነ-ጥበባውያን፡ ነዚ ገዲም ብጻዮም ንምሕጋዝን ኣብ ጎንኻ ኣለና ንምባልን በብወገኖም መደባት የዳልዉ`ለዉ።
ካብ መንጉኡ ሓደ ቀዳም 30 መስከረም 2017፡ ጽባሕ ኣብ ስቶክሆልም ሽወደን ዝካየድ መደብ`ዩ ይብል ካብ ኣዳለውቱ ሓደ ሰለሞን ጸጋይ(ሶሎ ግራንደ)። ምስ ሶሎን ምስ ዓብደላን ዝተገብረ ሓጺር ዕላል ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።
ኣብ`ዚ መደብ`ዚ ምስ ኣብ ሪያድ ስዑዲ-ዓረብ ዝርከቡ 7ተ ኣሕዋት ኣባላት ሓንቲ ሙዚቃ-ባንድ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ `ውን ምስማዕ ይክኣል(እዚ ናይ ስዑዲ ዓረብ ቃለ-መጠይቕ፡ ብቪድዮ ዝተዳለዎ፡ ብፍሉይ ፖስት ተገይሩ ከምዘሎ ክንሕብር ንፈቱ)።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አስጦብያ ንዘመናት ብሓለንጊ ጥሜት ፎትያ ክሳብ እትፀልእ ተጠዊፋ እያ፡፡ አስጦቢያ አብ ለቖታ ድኽነት ተቐፂራ ከም ቆሎ ስገም (ብርዳ) ተሓሳያ አብ ሞጉእ እንጣጢዕን ንሂጉን ተወቒጣ አስጦቢያ ብትዕቢት ጋኔን ትምክሕቲ ብዘይ ጣቕዒት ብዘይከበሮ ንዘመናት አጉሪዓ…አጉሪዓ ፎፎው ኢላ እያ፡፡ አስጦቢያ ፀብሒ ድንሽ ሓሪምዎም ደቃ ኸም ፍረ ቐቭቀቭ ዛሕ ኢሎም ዩም፡፡ አስጦቢያ ደቃ ብኹናት ሕድሕድ ተፋሊሶም ዮም፡፡ አቤት ዝረገፍካ ሓይሊ ሰብን ገንዘብን ከክንዲ አባይ ዝኾኑ ሓደ ዓሰርተ ዓበይቲ ግድባት ብውሕድ የገድብ፡፡ አስጦቢያ ብቑማል፣ ቁንጪ፣ ትኋንን ቁርዲድን መራሕታን
ገዛእታን ደማ ተማፅዩ ብዋሕዲ ደም እናንፀራረወት እናወደቐትን እናተልዓለትን ረዝረዝ … ኢላ እያ፡፡
አስጦቢያ ንዘመናት ህዝቡን ዓዱን ዘቐድም በዓል ራዕይ መራሒ፣ ምሁርን ሃፍታምን ሓሪምዋ ከም ንፋስ ዘይብሉ ዓውዲ ዕቭልስልስልስ እናበለት ምህርትን ሓሰርን ምፍላይ ተሳኢንዋ እዩ፡፡ አስጦቢያ ካብ መኣዲ ስልጣነ ዓለም ብርግሒት ተነፂሓ እያ፡፡ ካብ ቀርኒነት ናብ ጭራነት
አስጦቢያ ድንቁርና በርቲ ተመግዲራ ኢዳ ዘርጊሓ ማይ ረጊፃ ማይ እንኪ
ሰማይ ለሚና ፡፡ተማህሊላ፡፡
አስጦቢያ ኣብ ውሽጢ ድርዕቶ መሃይምነት ሞይቁዋ ሽኹልል ኢላ ንዘመናት ሃሪሳ እያ፡፡ ኣስጦብያ ኣብ ጥራሕ ጁባኣ ኢዳ ኣብ ጁባኣ አእትያ ከም ሃገር ዎክ (walk) ገይራ እያ፡፡
ድሕሪ ህራስ አሸሓት ዘመናት አብ ውሽጢ 20 ዓመት ብዝተነፍሐ መዳፍዕ ደወላት ካብድቃሳ ከም ዝተበራበረት ዓለም ኣፍልጦ ሂባ ኣላ፡፡
በዙይ መሰረት አስጦቢያ ርእያቶን ሰሚዓቶን ዘይትፈልጥ ብሬን ዘየንኩሎ ጦረሾ ይመፅእ ኣሎ እዩ፡፡ ማንቲለ ዘይትዘሎ መኣዲ (ቁጠባዊ ዕቤት) ይመፅእ ኣሎ፡፡ ብዘይ ቃልዓለም መንገዲ ፍሰስ ተፋሰስ! እቱ እንኸዶ ዘለና መንገዲ ሓምሳ እዩ፡፡ ኣብዚ መንገዲ ንእንገብሮ ጉዕዞ ለይትን ቀትርን ዓብይ ደንጎላ፣ ዕሾክ፣ ዝብኢ፣ ተመን ወዘተርፈ አየጋጥመናን ማለት ግን ስለዘይኮነ ጉዕዞና ኩሉሻዕ ተደጋጊፍካን ብጥንቃቐን ይኹን፡፡ አሜን፡፡ ብልሒ ዝፈጥር ገምጋምን ምምህሃርን ዘለዎ፡፡
ካብ ማእኸላይ ዛዕባነት መሪሕ ውድብን መንግስትን ድማ ጉዳይ ድንሽ (ውሕስና ምግቢ) ክርሳዕ የብሉን፡፡ ሕቶ ድንሽ ብደረጃ ሃገር ንክፍታሕ ብዙሕ መንእሰይ ድንሽ ዘሪኡ፣ በሊዑ ንዕዳጋ ውን የቕርብ፡፡ ወሰና ወሰን ሩባታት አስጦብያ ነንእሽተይ /ከክንዲ ግምባር ጤል እትኸውን) መሬት ይወሃበና፡፡ መንገዛ ዓድናስ፡፡ ግብፅስ ኣብ ወሰን ሩባ ናይል መንገዛ ሩባና እንዳአያ ዓዲፍሰስ ተፋሰስ ኮይና ዝኒሀት፡፡
መፍረያይ ይውሕድ ሎ፡፡ተቐላቪ /ባላዕተኛ ይበዝሕ ሎ፡፡ እዚ ኹሉ ርፍራፍ ክላቐም ፎቖዶ ከተማ ዓሰስ ዝብል ዘሎ በዓል ጉልበት በዓል ዓይነ ብርኪ መንእሰይ ድንሽ ይዝራእ፡፡
አብዚ እኒ ሊሊ፣ ሚጣ፣ ቤቢ…ሓመድ ከይረግፁ ኮብል ስቶን አንፀፍናሎም፣ ሴራሚክስ ወልወልናሎም ሕቶ ፍርፍር ካብ መሰረቱ አይፍታሕን እምኒ ስለ ዘይፍርፈር (ስለ ዘይፍትፈት)፡፡ ፍቕርና ካብ ልቢ እንተደኣኾይኑ ለቖታ ድንሽ ብምልኣኽ ብቺፕስ ነዘናገዓዮም እንተዘይበሊዖም መልከዖም ውን ገንጃላት እዮም ዝኾኑ ፡፡ ፅባቐ ከተማ በቲ መሰረት ፅባቐን ህልውናን ዝኾነ ድንሽ እንተዝጅመር አይኸፍእን፡፡
መንግስቲ ኣብ ድንሽ ፍሉይ ጠመተ ይግበር፡፡ ትኩስ ሐይሊ መንእሰይ ንመፍረያይነት ይጠቐመሉ፡፡
አብ መወዳእታ ክልተ ጣዕመ ዜማታት፣ ሓንቲ መዝሙርን ጭርሖን ሰሚዕና ንሰናበት
- መማረፂ ሓሳቦም አይፍለጥ፣ ፍልስፍነኦም አይፍለጥ (ሓደ ሓደ ግዘ እማ ብዘልዕልዎ ዛዕባ ጃፓናውያን ኮ እዮም ዝመስሉኻ) ኩሉ ግዘ በይዞታትዋ መንግስቲ ይዛረቦን ይሰርሖን ዘሎ ቢንቶ፣ ቡምባ ማይ፣ ዳመጥሓን፣ አስቢዳለ፣ዳምህሮ አስኳላ፣ ገደቫ፣ አስባልቲ፣ ባቡር ፋውሪካ…ሓሸት እዩ ዝብል መበገሲ ንዘለዎም ተቓወምቲ ሃገርና ብዘይ ጣቕዒትን ወቓዒ ኸበሮን ንኽለሃዩ
“ገረቸአል ናትክን ሓይሊ አይሀቦየ ተፀጊዑ ይፀንሕ አብ ሃምቦሃምቦየ” ጋቢዞዮም አለኹ፡፡
- ስልጣኖም /መዞም/፣ ፍልጠቶምን ሃፍቶምን ተጠቒሞም ኩሉ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ናብ ከይለዎ ገዓት ቀይሮም ብዝግንን ብርግኦን ክሰንግዎ ንዝሕልኑ ሃንጎሊማታት “ኣትዮ ሕደጊይዶ፣ ከመይነይ ጌረ እናጠዓመኒይዶ፣ እንተጠዓመካስየ አይሕደጊይዶ...” ይስምዑ፡፡
- ሕድሪ ህዝብን ሃገርን ተሓንጊጦሞ ፅንዓት ተቐኒቶም ለይትን ቀትርን ብትግሃት ንዝሰርሑ መራሕቲ፣ ምሁራን፣ ሰብሃፍትን ደቂማርያም ክሊዓውን መዝሙር ክጋብዞም እየ፡፡ ንምስዕሳዕ እውን ግዘ ስለ ዘይብሎም፡፡ “ዘይንድይቦ ጎቦ ዘይንሰግሮ ሩባ
ፍፁም ወይከ የለን፣ መስመር እዩ ሓይልና ህዝቢ እዩ ሓይልና ወይከ ኣይንሰዓርን…”
- ጭርሖ
መላእ ወዲ ማርያም ክሊዓው ክሳዕ ዝፀግብ ድንሽ ከበልዕ እዩ! ጥሜት ሕማቕ ፀላኢኻ እኳ አይጥመ! ሓሊኻሉ ጥራሕ ዘይኮነስ አውዲቑ ከይበልዐካ!
ማእለያ ዘይብሉ ፍትፍት ይመፅእ አሎ እዩ! ጥይት ዘየንኩሎ ጦሮሾ ይመፅእ አሎ! ማንቲለ ዘይትዘሎ መኣዲ /ሽሻይ ይመፅእ አሎ! ኣስጦቢያ ክትዓቢ እያ!


text:
ብቀዳምነት ብስም ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዕዙዝ ሰላምታና ነቕርበልኩም።ኣብ ጉዕዞ ቃልስኹም ከኣ ዓወት ንምነየልኩም።
ስምና ከም ዝሕብሮ፡ ንሕና ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ቅዋማውን ደሞክራስያውን ስርዓት ንምትካልን፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስን ዝግበር ቃልሲ፡ ህዝብና ኣድማዒ ተራ ንኽጻወት፡ ህዝቢ ንምብርባርን፡ ንምልዕዓልን ዝተበገስና ህዝባዊ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኢና።
መሰረታውያን መቖሚያታትና፡
1. ኣገባብ ኣሰራርሓናን ኣወዳድባናን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝቐንዐ እዩ፣
2. ኣባልነት ኣብ ህዝባዊ ምልዕዓል ብውልቂ ደረጃ ኮይኑ፡ ኣብ ኩሉ ጸፍሕታት ዝግበር ምርጫታት ኣብቲ ሓደ-ሰብ ሓደ-ድምጺ ዝብል ኣምር ዝተርመርኮሰ ይኸውን፣
3. ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ንክረጋገጽ ዝቃለስ እምበር፡ ንባዕሉ ንፖለቲካዊ ስልጣን ዘይወዳደር በርጌሳዊ ማሕበር እዩ፣
4. ከም ሻርነት ዘይብሉ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ መጠን ኣንጻር ወይ ደገፍ ናይ ዝኾነ ውድብ መርገጽ ኣይወስድን፣
5. ንኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ብዝምልከት ኣብ ዝለዓሉ ዛዕባታት ንጹር መርገጽ ይህልወና፣
6. ኣብ ታሪኻውን እዋናውን ግደ ናይ ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ንኣምን፣
7. ንናይ ሓባር ራእይና ንምዕዋት ምስ ኩሎም ፖለቲካውያን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ብምትሕብባር ንሰርሕ፣
8. በርጌሳዊ ማሕበርና እንኮ ወካሊ ናይ ኣብ ደያስፖራ ዘሎ ደላይ ፍትሒ ክኸውን ዕላማ የብሉን፣
ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ሃገርናን ህዝብናን ንምድሓን ምስ ኩሎም ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ውድባት ክሰርሕ ድልው እዩ። ፖለቲካዊ ውድባትና ፍልልያተን ኣጽቢበን ብኹሉ ዓቕመን ኣንጻር እቲ ቀዳማይ ጸላኢ ንኽቃለሳ ኣብ ዝውሰድ ተበግሶታትን ዝግበር ርክባትን ኣወንታዊ ተራ ይጻወት።
ኣብ መደምደምታ፡ ዕላማ ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ኣብ ምስዓር ህግደፍ፡ ምስ ናይ ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ውድባት ዕላማ ተማላላእን ተደጋጋፍን ስለ ዝኾነ፡ ኣባላት ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ድርብ ኣባልነት ብምሓዝ ምሳና ሓቢርኩም ክትቃለሱ ንዕድም። ኣብቲ ነተን ዘይተወደባ ዘለዋ ከተማታት ንምውዳብ እነካይዶ ዘለና ጻዕሪ ሓገዝኩም ከይፍልየና ከኣ ነማሕጽን።
ዓወት ንተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ!
ዝኽርን ሞገስን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
Our email: nah


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ኣርባዕቱ እንስሳ
ኣርባዕቱ እንስሳ፡ ቍጽሮም ካብ ተስዓን ትሽዓተን ነገደ መላእኽቲ ኮይኑ፡ መንበረ እግዚአብሔር ዝሽከሙ ረቂቃን መላእኽቲ እዮም። ብኻልእ ኣጸዋውዓ’ውን ካብ ነገደ ኪሩቤል (ገጸ ሰብን ገጸ ላምን) ከምኡ’ውን ካብ ነገደ ሱራፌል (ገጸ ኣንበሳን ገጸ ንስርን) ስለዝኾኑ ኪሩቤል ወይ ሱራፌል ይበሃሉ እዮም።
ነቢይ ኢሳይያስ ነቲ ዝረኣዮ ክዛረብ ከሎ፦”በአመ ሞተ ዖዝያን ንጉሥ ርኢክዎ ለእግዚአብሔር ፀባዖት እንዘ ይነብር ዲበ መንበሩ ነዋኅ ወብሩህ ወምሉእ ቤተ ስብሐቲሁ ወሱራፌል ይቀውሙ ዓውዶ፡ ወለለአሐዱ በበስድስቱ ክነፊሆሙ፡ በክልኤ ክነፊሆሙ ይከድኑ ገጾሙ፡ ወበክልኤ ክነፊሆሙ ይከድኑ እግሮሙ፡ ወበክልኤ ክነፊሆሙ ይሠሩ አንጻረ ኅቡረ፡ ወይብሉ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር ፀባዖት ፍጹም ምሉእ ሰማያተ ወምድረ ቅድሳተ ስብሐቲከ . . . / በታ ንጉሥ ዖዝያን ዝሞተላ ዓመት፡ ኣነ ንእግዚአብሔር ኣብ በሪኽን ልዕል ዝበለን ዝፋን ተቐሚጡ ኸሎ ረኣኽዎ፡ ዘፈራት ልብሱ ኸኣ ነቲ መቕደስ መሊእዎ ነበረ። ኣብ ዙርያኡ ድማ ሱራፌል ቆይሞም ነበሩ። ነፍስ ወከፎም ሽዱሽተ ኽንፊ ኣለዎም። ነፍስ ወከፍ ኸኣ ብኽልተ ኽንፊ ገጹ ይኸድን፡ ብኽልተ ኽንፊ ድማ ኣእጋሩ ይኸድን፡ ብኽልተ ኽንፊ’ውን ይነፍር ነበረ። ንሳቶም ኸኣ ንሓድሕዶም “እግዚአብሔር ጐይታ ሠራዊት ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እዩ። ኵላ ምድሪ ኸኣ ብኽብሩ መሊኣ ኣላ” እናበሉ ይቀባበሉ ነበሩ። ካብ ድምፂ ደሃዮም ዝተላዕለ ድማ መሠረት ልዳውቲ ቤት መቕደስ ኣንቀጥቀጠ፡ እታ ቤት መቕደስ’ውን ትኪ መልአት።” በለ። ኢሳ. 6፡1-4
እዚ ብሊቃውንቲ ክትርጐም ኸሎ፡ ንኽልተ ኽንፎም ንላዕሊ ዘርጊሖም ገጾም ምሽፋኖም፡ ናብ ላዕሊ እንተ ደየብና ብደኃራውነትካ ዘይትምርመር ኣምላኽ ኢኻ፡ ገጽካ’ውን ምርኣይ ኣይከኣለናን’ዩ ንኽብሉ እዩ። ብኽልተ ኽንፎም ንታሕቲ ጌሮም እግሮም ምኽዳኖም ድማ ንታሕቲ እንተ ወረድና ብቀዳማውነትካ ዘይትምርመር ኣምላኽ ኢኻ፡ ኣብ ቅድሜኻ’ውን ክንቀውም ኣይከኣለናን’ዩ ንኽብሉ እዩ። ንኽልተ ኽንፎም ዘርጊሖም ክነፍሩ ምርኣዮም ኸኣ ምልክት ተልእኾኦም ኮይኑ፡ ናብዝን ናብትን እንተ በልና ብምልኣትን ስፍሓትን ዘይትምርመር ምሉእ በኵለሄ ኢኻ ንክብሉ እዮም።
ነቢይ ሕዝቅኤል ከምዝረኣዮ ኣርባዕቱ እንስሳ፡ መልክዖም እቲ ሓደ ገጽ ሰብ፡ እቲ ኻልኣይ ገጽ ኣንበሳ፡ እቲ ሣልሳይ ገጽ ላም፡ እቲ ራብዓይ ድማ ገጽ ንስሪ እመስሉ። “ትርኢት እቶም እንስሳ ኸም ጉሁር ሓውን ከም ዚነድድ ሽግን ነበረ። እቲ ሓዊ ኸኣ ኣብ ማእከል እቶም እንስሳ ይንቀሳቐስን የንጸባርቕን ነበረ፡ ካብቲ ሓዊ’ውን መብረቕ ይወፅእ ነበረ። እቶም እንስሳ ኸኣ ከም በርቂ ንየው ነጀው እናበሉ ይውንጨፉ ነበሩ።” ይብል። ሕዝ. 11፡23
ገጸ ሰብ ዘለዎ ኪሩብ ንደቂ ሰባት ምሕረት ክልምን፡ ኬማልድን ከጸናንዕን ይነብር። ገጸ ኣንበሳ ዘለዎ ሱራፊ ንኣራዊተ ዘገዳም ካብ ዝበጽሖም ሕልቂት ንኪድኅኑ ይጽልይ፡ እቲ ገጸ ላም ዘለዎ ኪሩብ ንእንስሳ ዘቤት ካብ ደርቂን ካልእ ሕማማትን ኪድኅኑ እናጸለየ ክነብር ከሎ፡ እቲ ገጸ ንስሪ ዘለዎ ሱራፊ ኸኣ ንዅሎም ኣእዋፍ እናጸለየ ክሕልዎም ይነብር።
ኣቡቀለምሲስ ቅዱስ ዮሓንስ’ውን ኣብ ራእዩ፡ ካብቲ ነቢይ ኢሳይያስን ነቢይ ሕዝቅኤልን ዝረኣይዎ ዘይፍለ ብዛዕባ’ቲ ዝረኣዮ ክዛረብ ከሎ፦ “ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝፋን ድማ ጽሩይ ባሕሪ መረጼን ኣሎ። ኣብ ዙርያ እቲ ዝፋን ኣብ ነፍስ ወከፍ መኣዝኑ ብቕድሚኦምን ድኅሪኦምን ኣዕይንቲ ዝመልኦም ኣርባዕተ እንስሳ ኣለዉ። እቲ ቐዳማይ እንስሳ ኣንበሳ ይመስል፡ እቲ ኻልኣይ እንስሳ ብዕራይ ይመስል፡ እቲ ሣልሳይ እንስሳ ኸኣ ገጽ ሰብ ዚመስል ገጽ ኣለዎ፡ እቲ ራብዓይ እንስሳ ድማ ዚነፍር ንስሪ ይመስል። እቶም ኣርባዕተ እንስሳ ድማ ነፍስ ወከፎም ሸሽዱሽተ ኽንፊ ኣለዎም። ብዙርያኦምን ብውሽጦምን ኸኣ ኣዕይንቲ ዝመልኦም እዮም፡ ለይትን መዓልትን ከየቋረጹድማ፡ “ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ፡ ኵሉ ዚኽእል እግዚአብሔር ኣምላኽ ዝነበረን ዘሎን ዚመጽእን” ይብሉ ነበሩ። እቶም እንስሳ ነቲ ኣብ ዝፋን ዝተቐመጠ ንዘለዓለም ዓለም ሕያው ኮይኑ ዚነብር ክብርን ስብሓትን ምስጋናን ኪህብዎ ኸለዉ እቶም ዕሥራን ኣርባዕተን ኣሕሉቕ ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ዝፋን ተቐሚጡ ዘሎ ፍግም ኢሎም ነቲ ንዘለዓለም ዓለም ሕያው ኮይኑ ዚነብር ሰገዱሉ። ኣኽሊሎም ኣብ ቅድሚ እቲ ዝፋን ኣንቢሮም ኸኣ፦ ኦ ጐይታናን ኣምላኽናን! ንስኻ ክብርን ስብሓትን ሥልጣንን ንምውሳድ ብቑዕ ኢኻ። ከመይ ንብዘሎ ንስኻ ፈጠርካዮ፡ ፍቓድካ ስለ ዝኾነ ድማ ህላዌ ረኺቡን ተፈጢሩን ኣሎ” በሉ።” ይብል። ራእ. ዮሓ. 4፡6-11
ኣርባዕቱ እንስሳ፡ ብኣርባዕቱ ወንጌላውያን ይምሰሉ እዮም። ወንጌላዊ ማቴዎስ፡ ናይ ጐይታ ምድራዊ ልደቱ ኣስፊሑ ስለዝጸሓፈ ብገጽ ሰብ ይምሰል። ወንጌላዊ ማርቆስ፡ ብትምህርተ ወንጌል ካብ ግብጺ ኣምልኮተ ላሕሚ ኣጥፊኡ አንበሳ እጓለ አንበሳ ንዝተባህለ ክርስቶስ ስለዝሰበኸ እዩ። ወንጌላዊ ሉቃስ ከኣ ጐይታ ኣብ መብልዕ ማል ከምዝተወልደን ነቲ መሥዋዕቱ ብሥብሕቲ ላም መሲሉ ስለዝጸሓፈን ብገጽ ላም ይምሰል። ወንጌላዊ ዮሓንስ ድማ ረቂቅ ሰማያዊ ምሥጢር ‘ቀዳሚሁ ቃል’ እናበለ ዘንስር ዮሓንስ ብምባል ይጽዋዕ።
ኣርባዕቱ እንስሳ፦ ከም ሰብ ድኻምን ድቃስን’ውን ስለዘይብሎም ነንሕድሕዶም ገጾም ናብ ኣርባዕተ ማዕዘናት ጌሮም ንእግዚአብሔር ንዘለዓለም ብዘይ ምቝራጽ እናመስገኑ ይነብሩ። ጸወርተ መንበረ እግዚአብሔር ደኣ ይበሃሉ እምበር እቲ ዝስከሞም ባዕሉ እግዚአብሔር እዩ። ብጸጋኡ ኃዲርዎም፡ ብፍቓዱ ተገሊጽሎም፡ መንበሩ ከም ዝተሸከሙ ኮይኖም ይርኣዩ።
ህልውናን ግርማን እግዚአብሔር’ውን ኣብዚ ኣርባዕቱ እንስሳ ዝተሸከምዎ መንበር ጥራይ ተወሲኑ ዝነብር ኣይኮነን። ንኪሩቤልን ሱራፌልን ዝሽከም፡ ንዓለማት ብኢዱ ዝኃዘ፡ ኣብ ኵሉ ዘሎ፡ ኵሉ ምግባር ዝኸኣሎ እግዚአብሔር ኣምላኽ እዩ።
እግዚአብሔር፡ ንምስጋና መላእኽቲ ጥራይ ኣይፈጠረን። ሰብኣዊ ፍጡር’ውን ብሕጉ ጸኒዑ ክነብርን ከመስግንን ደኃር’ውን ንክብሩ ክወርስ ኣኽቢሩ ብመልክዑ ዝተፈጥረ እዩ። ስለዚ ዋላ ከም ምስጋና መላእኽቲ እንተ ዘየቕረብና፡ ነግህ ኮነ ሠርክ ‘አቡነ ዘበሰማያት/ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና’ እናበልና ብምስጋና ክንጽውዖ ይግብኣና እዩ።
ቅዱሳን መላእክት፡ ቅሩባነ እግዚአብሔር ብምዃኖም በቲ ዝተዋህቦም ቃል ኪዳን ምሕረትን ሰላምን፡ ፍቕርን ሓድነትን ክልምኑልና ንምሕፀን። ተራዳእነቶም ኣይፈለየና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ ኣሜን!! መፃጒዕ ራብዓይ ሰሙን
ዓብዪ ጾም ጎይታና ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኩሉ ዓይነት ሕማም ዝነበሮም
ኣሕውይዎም ምዉታት ኣተንሲእዎም፡ ኩሉ ነናቱ መግለጺ እኳ እንተሃለዎ እቲ ኣብ ናይ
ዮሃንስ ወንጌል ምዕራፍ 5 እንረኽቦ ን 38 ዓመታት ዝተደንሰ መፃጉዕ ኣብ ዓራቱ ኾይኑ
ምንቅስቓስ ናይቲ ማይ ዝጽበ ዝነበረ ከም መምሃሪ ይግለጽ። ን38 ዓመታት ዝሰንከለ
ቀዲመሞ እናወረዱን እናተሓጸቡን ካብ ሕማሞም ይፍወሱ ነበሩ ንሱ ግን ተጸባዪ ስለ ዝኾነ
ናይ ምድሓን ዕድል ኣይረኸበን ጎይታ ምስ መጽአ ግን ካብ ዝነበሮጸገም ነጻ ገበሮ።
ጎይታ ግን ብሓይሊ ንዓ ክትፍወስ ኣልካ ኢሉ ኣገዲዱ ኣይፈወሶን! ንሕና ውሉድና ሕጻናት
ብ ሓኪም ዝተኣዝዞም መድሃኒት ኣገዲድና ከም እንህቦም ዘይኮነስ ክትድሕን ዶ ትደልይ
ኢኻ ኢሉ ብምሕታት ብድሌቱ እዩ ኣሕውይዎ።
ንሕናኸ፧ ጎይታና ምሉእ ናጽነት ሂቡና እዩ! ኣገዲዱ እመኑኒ ተገዝኡሉይ ስገዱለይ ኣይበለናን!
ንኣብነት '' ብ ህይወት ክትነብሩ ስጋይ ብልዑ ደመይ ስተዩ'' ኢሉና እምበር ኣየገደደናን!
ስለዝኾነ እቲ ኩሉ ከምቲ የርብሓኒ እዩ ዝበሎ ይገበር ኣሎ! ብምግዳድ እንተዝኸውን ግን
ፍልልዩ ከም ኣስራትን(ዕሽር) ቀረጽ መንግስትን ምስኮነ!!
ጎይታና ኽኣ ክትፍወሱ ዶ ትደልዩ ኢኹም ኢሉ ፍቓደኛታት ምዃና ይሓተና ኣሎ!
መልስና እንታይ እዩ፧ ንሓኪም ሕማምና ከም እንነግሮ ኣይኮነን፡ ጎይታ ሕማምና ይፈልጦ እዩ!
መልስና ኢዩ ዝጽበየና ዘሎ! መራኸቢና ኸኣ ጸሎት፡ ጾም እዩ!!
እግዚኣብሔር ኣይፈለየና ጾምና ብሰላም የፈጽመና!!


text:
ዕለት 17 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ኒው ዮርክ ኣብ ዝርከብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዋና ቤት ጽሕፈት ኵለን ሃይማኖታት ንሰላም እተሰምየ ማሕበር፥ ኩለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ኵሉ ብዘሳትፍ ምትሕብባርን ብሓላፍነትን ድኽነት ንኸብቆዕን ሰላም ንምንቕቓሕን ብሓባር ተነቓቕሔን ክዓያ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝተዳልወ ዓውደ ዝተ ዝተሳተፉ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ማሕበረሰብ ኣመንቲ ብትብዓትን ጽንዓትን እቲ ናይቲ ተቐባልነት ዘለዎ መደብ ምዕባለ መንፈስን ወይ ከኣ ሕልና ንኽልለይ ዘብቅዕ ሓገዝ ከቕርባ ከዝግብኦ ገሊጾም፥ እቲ ናይቲ ተቐባልነት ዘለዎ መደብ ምዕባለ ዘንብሮም ሸቶ ናብቲ ዝተደልይ ፍጻሜ ዘሰንይ እምበር ንገዛእ ርእሱ ፍጻሜ ከምዘይኰነ ብዝርዝር ኣረዲኦም ብዘይ ሓገዝን ምትሕብባርን ማሕበረሰብ ኣመንትን ናይ ሃይማኖታት ማሕበራትን ተሳቲፎን ኣስተዋጽኦን እቲ መደብ ተቐባልነት ዘለዎ ምዕባለ ዝጥምቶም ሸቶ ምሉእ ብምሉእ ክስትውዓሉ ከምዘይክእሉን እንክግለጹ፥ እዚ ማለት ድማ እቲ ናይቲ ሸቶ ስነ ምግባራዊን ዓሚዩቕ ስነ ሰብእ ኩነታት ሸለል ቢልካ ብሕሉፍ ኤኮኖሚውን ምህዳራውን ስነ ማሕበራውን ጠመተ ጥራሕ ምሉእ ብምሉእ ክስትውዓሉ ከዘይክእሉ እዩ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ናይ ፖለቲካ መራሕቲ ወይ ከኣ ናይ ስነ ማሕበራዊ ተመራመርቲ ኣይኰኑን እያቶም ቢልካ እውን ምሕሳብ ጌጋ እዩ። እንታይ ደኣ ቅድም ቀዳድም ናይ ሃይማኖት ቀንድን ጥልቂ ትርጉምን ተግባራቶም ክስትውዓል መታን ንፍጥረት ሰብ ኣብ ተግባር ክነቅሕ ጸዋዕታ ኣስተንፍሶን ዘቕርቡ እያቶም። ኣብዚ ናይ ተዛማድነት ባህሊ ማለት ኩሉ ኣማራጺ እዩ ዝብል ርእየት ስነ ምርምርን ባህልን ኣብ ስነ ምግባር እውይ ከይተረፈ ዝረአየሉን ዝሰፍሓሉን ዘሎ ዘመን ፍጥረት ሰብ ናይቲ እውነትን (ሓቅን) ውህበትን ሰናይን ኣምር ክዕቅብ መታን ምድጋፍ የድሊ እንክብሉ ከምዘረድኡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ዜና ኣስዒቡ፥
ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ፥ መራሕቲ ሃይማኖት ነቲ ኣብ ዓለም ድሕሪ ዝዀነ ይኹን ግብራዊ ነገር ኩሉ ብኹለን ሃይማኖታት ዝግለጽን ዝእመንን ብስነ ምርምርን ኣመክንዮን ስነ ሓሳብን እውን ክብጻሕ ዝከኣልን ብፍጥረት ምልኩት ዝኸውን ከዋንን ፈጣርን ከምዘሎ ንኽስትውዓል ዝሕግዙንን በዚ መሰረትàዚ ድማ ንኹሉ ናይ ፈጣሪ ፍጥረት ከመይ ገርካ ተመስርሖን ማለት ተወዓዕሎን ከምዝግብኣካ እውን ዝድግፍ ምዃኑ ገሊጾም፥ በዚ መገዲ’ዚ እምበኣር ኩለን ሃይማኖታት ናብ ሓደ ተቐባልነት ዘለዎ ምዕባለ ንኽብጻሕን ብምትሕብባርን ብሓላፍነት መንፈስን መታን ክስራሕ ናብ ምሉእ (ጥሩዝ) ምህዳርን (Integral ecology) ዘነቓቕሑን እዚ ድማ እቲ ምሉእ (ጥሩዝ) ምህዳርን (Integral ecology) ጭቡጥ ወይ ድማ ክውን ንኽኸውን ዝድግፍ ምዃኑ ኣረዲኦም ዘስምዕዎ ዘረባ ከምዘጠቓለሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜና ክፍሊማሕተን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ቀዳማይ ዋዕላ ትረኻ ወተሃደራዊ ሃንደሳ ኣብ ከረንተኻዪዱ
ክፍሊ ወተሃደራዊ ሃንደሳ፡ “ስዉኣትና ብታሪኽና ይደበሱ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ንታሪኹን ዘካየዶ ንጥፈታትን ንምስናድ ዝሕግዝ ቀዳማይ ዋዕላ፡ ካብ 4 ክሳብ 6 መስከረም ኣብ ከተማ ከረን ኣካዪዱ። ኣዛዚ ወተሃደራዊ ሃንደሳ ብሪጋደር ጀነራል ተኪኤ ርእሶም ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቲ ታሪኽ ሰፊሕን ዓሚቚን ብምዃኑ ኣብ ሓጺር መዓልታት ዝውዳእ ከምዘይኮነ፡ እንተዀነ ግን ክብገስ ምኽኣሉ ጥራይ ዓቢ ስጒምቲ ምዃኑ ገሊጹ።
“ንሞያን ቅያን ስዉኣትናን ስንኩላትናን ዘቕስን ታሪኻዊ ሓወልቲ ክንስንድ ንዳሎ ኣሎና” ዝበለ ካብ መስረትቲ ወተሃደራዊ ሃንደሳ ብሪጋደር ጀነራል ተስፋይ ይስሓቕ ድማ፣ እቲ ዋዕላ ዝመጽእ ወለዶታት ታሪኹ ብግቡእ ፈሊጡ ንዘጋጥሞ ብድሆታት መኪቱንኽዕወትደራኺተራከምዘለዎ ብምጥቃስ፡ ሰብታሪኽንኹሉጸገማቶም ተጻዊሮም ቆፎ ታሪኾም ክብርብሩ ኣዘኻኺሩ። ናይ ምስናድ ታሪኽ ዋዕላ ምክያድ ሓደስጒምቲንቕድሚትምዃኑዝሓበሩ ተሳተፍቲ፣ ታሪኽ ዋንነቱ ብቐንዱ ህዝቢ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ወለዶ ስለዝኾነ፡ ወተሃደራዊ ሃንደሳ ጀሚርዎ ንዘሎ ዕማም ቀጻልነቱ ብዘውሕስ መንገዲ ነቲ ታሪኽ ብዝግባእ ክብርብሮ ተላብዮም። ኣብ’ቲ ዋዕላ፡ ንፈጸምቱ ከይተረፈ ዘደነቐሓያሎፍጻሜታትከምእተተረኸን ከረን፡ ቀዳማይ ዋዕላ ትረኻ ወተሃደራዊ ሃንደሳ ተኻዪዱ ከምእተሰነደን፡ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ኣብ መወዳእታ ዋዕለኛታት፣ ሰብ ታሪኽ ዘለዎም ዛንታ ብጽሑፍ ናብ ኮሚቴ ከቕርቡ፣ ኮሚቴ ብቐጻሊ ናይ ምትራኽ መደባት ክትሰርዕ፣ ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነት ኤርትራ ንምድማቕ ኣብዝካየድጽንብላት፡ኣባላትማሕበራት ምትሕግጋዝ ተጋደልቲ ኣበርክቶ ክህልዎም፣ ዝተሰነደ ሓቀኛ ታሪኽ ድማ ናብ ህዝቢ ዝበጽሓሉ ባይታ ክጣጣሕ ተላብዮም። ንሃንደሳዊ ዕማማት ዝምልከት መጽናዕቲ ንምግባርን ሰነዳት ንምእካብን ዝቘመት ኮሚቴ ከምዘላን ዘተባብዕ ንጥፈታት ተሰላስል ምህላዋን፡ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።


text:
ቀዳማይ ክፋል
ተጋዳላይ ስብሓት ነጋ
ዘይፀገቡ ዕሸላት መናእሰይ ሕሉፍ ኣስተንቲኖም ነቲ መፃኢ ድማ ኣሚቶም ኣንፃር እቲ ናይ ዘመናት ከርፋሕ ናብራን ስቓይን ክቃለሱ ብረት እንተቕንዑ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ውሽጢ እቲ ግስም ዝበለ ፀልማት ኮይኑ ተስፋ ጭላንጭል ብርሃን ኣማዕድዩ ሪኡ። “ቃልስና ነዊሕን መሪርን እዩ፣ ዓወትና ናይ ግድን እዩ!” ኢሉ ድማ ነቲ ጭላንጭል ናብ ምሉእ ብርሃን ክቕይር ኣብ ጐድኒ ውድቡ ህወሓት ኮይኑ ተዃሺሑ። ደቁ ንገድሊ መሪቑ ካብ ምስዳድ ጀሚሩ ኩሉ ነገሩ ነቲ ቓልሲ ሂቡ። እኒሆ ድማ ሳላ ቓልሱ ወያነኡ ተዓዊቱ ናይ ሰላም፣ ዴሞክራሲ፣ ማዕርነታዊ ሓድነትን ልምዓትን ተቋዳሳይ ኮይኑ ንዝሓለፉ 25 ዓመት ምስ ካልኦት ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ ብሓባር ኣብዚ ብርኪ በፂሑ።
ተጋዳላይ ስብሓት ነጋ፣ ሓደ ካብ መሰረትቲ ማገብትን ህወሓትን ንሕሉፍ መስተንክር ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ ኣመልኪቱ “ዓብይ ምዕራፍ ታሪክ ኣብ ቓልሲ ህዝብታት” ኢሉ ዝገለፀሉ ኣንደበት ኣብዚ ትሕዝቶ እንግዶትና ብሰፊሑ ተዳልዩ ኣሎ። ተጋዳላይ ስብሓት ንሕሉፍ ቅርስታት ገድሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን፣ ብዓወት እቲ ህዝባዊ ቓልሲ ንዝበፃሕናሉ ብርክን ርሕቐትን ብዝተንተነሉ ኣንደበት ንቐፃሊ ኣመተና ‘ሓደጋታት’ ዝብሎም ዓበይቲ ጉዳያት ኣመልኪቱ አውን ዘይስገሩ ቁልፊ ነጥብታት ዳህሲሱ እዩ። ኣብ 1968 ዓ/ም ኣመራርሓ ህወሓት ኮይኑ ዝተመረፀ፣ 1971 ዓ/ም ማይ ኣባይ ካብ ዝተሳለጠ ቀዳማይ ጉባኤ ጀሚሩ ክሳብ መጋቢት 1981 ዓ/ም ዝተኻየደ ሳልሳይ ጉባኤ ኣብ መንበር ህወሓት ኮይኑ ብዝለዓለ ብልሕን ውፍይነትን ዝተጋደለ ስብሓት፣ ኣብ ዓሽራይ ውድባዊ ጉባኤ ካብ መሪሕነት ብኽብሪ ተሰናቢቱ ብምሉእ ዕድመ ኣባልነት ሕዚ እውን ልኡኽ ውድቡን ህዝቡን እናፈፀመ ይርከብ። ተጋዳላይ ስብሓት፣ ኣብዚ እዋን ዋና ዳይሬክተር ዓለም ለኸ ኢንስቲትዩት ሰላምን ልምዓትን ኢትዮዽያ ኮይኑ ብልዑል ውፍይነትን ፅንዓትን ንህዝቡን ሃገሩን እናገልገለ እዩ።
ወይን፦ ከም መበገሲ፣ ኣብ ቅድመ ወይ ድሮ ዒስራ ግንቦት ዝነበረ ፖለቲካዊ፣ ወታደራውን ኣጠቓላሊ ውድባዊ ኩነታትን እንታይ ይመስል ነይሩ?
ተጋዳላይ ስብሓት፦ ከምቲ ንፈልጦ እቲ ፕሮግራም ይዕወት እዩ ዝብል እምነት ነይሩ እዩ። ያው ቀስ ብቐስ እቲ ሓይሊ ሚዛን ኣብ መንጎ ደርግን ህወሓትን ዝነበረ ብፖለቲካዊ ይኹን ወታደራዊ ስርዓት ደርጊ እናተሸርሸረ እዩ መፂኡ። ብፍላይ ብፖለቲካዊ መዳዩ ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ እናተነፀለ ብዝበኣሰ ድማ ኣፍቲ ድሮ 20 ግንቦት ብፍጥነት እዩ ተቐይሩ። እቲ ኸይዲ ፍጥነት ነይሩዎ። ውድባዊ፣ ፖለቲካዊ ኩነታት እንትንብል፣ ህወሓት ያው ኣብ ህዝቢ ትግራይ ተጠናኺሩ ኣሎ። ኣብ ማእኸላይ ኢትዮጵያ እውን ዝነበረ ስራሕቲ ኣብ ህዝቢ እቲ ቓልሲ ተቐባልነት ክረክብ ኣኽኢሉ እዩ። ኣብዚ እቲ ሓደ ብጣዕሚ ወሳኒ ጉዳይ ዝነበረ ኣቤራ ዝተኻየደ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት እዩ። ፖለቲካል እውን ክረኣይ ዘለዎ ናይ ስሙር ግንባር ኣንፈት ዝተነፀረሉ ጉባኤ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ኩሎም ውድባት ክሳተፉ ዘኽእሎም ስሙር ግምባር ክህሉ ኣለዎ። እዚ ስሙር ግምባር ከኣ ናይ ስግግር መንግስቲ መሰሪቱ፣ ሕግን ሕገ መንግስትን ኣርቂቑ ቀፃልነት ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ብሓባር ምንባር ምርግጋፅ ዝብል ብጣዕሚ ጠቓሚ ዝኾነ ፖሊሲ እዩ ወፂኡ። እዚ ፖሊሲ ዋላ በዚ ሕዚ ዝኒሀ ናይ ዓለም ኩነታት እውን ከማና ንዝመሰሉ መፍትሒ ዝኸውን እዩ። እዚ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ኮይኑ ካልእ ፖለቲካሊ ክረኣይ ዘለዎ ብውድብ ዓይኒ ህወሓት ኣብ ምምስራት ኢህወዴግ ከም መጠን ውድብ ዓብይ ተራ እዩ ተፃዊቱ። እዚ እውን ሓደ ዓብዪ ብፖለቲካዊ ዓይኒ ክረአ ዘለዎ ጉዳይ ነይሩ። ብተወሳኺ ግን ኣካላት ኢህወደግ ጥራሕ እንተይኮነ ህወሓት ናይ ጋምቤላ ውድብ፣ ቤኒሻንጉል እውን ርክባት ተጀሚሩ ኣሎ ኣፍቲ እዋን። ስለዚ ህወሓት እቲ ቓልሲ ናብ መላእ ኢትዮዽያ ኣብ ምስግጋር ወሳናይ ተራ እዩ ነይሩዎ። ናይ ህወሓት ኢህወዴግ ምዃን፣ ናይ ካልኦት ውድባት ምርካብ ፖለቲካሊ ነቲ ሓይሊ ሚዛን እናለወጦ እዩ መፂኡ። ትግራይ ናፃ ምስወፀ ናብ ማእኸል ሃገር ናይ ምእታው ኩነታት እንትረአ ህዝቢ ትግራይ ቁሩብ ስኽፍታ ነይሩዎ። ንደክም ኣለና፤ እቶም ኻልኦት ይቃለሱ፣ እንተዘይኸይድኩም ይሓይሽ፣ ሰራዊትና ካብዚ ንደሓር ይኣኽሎ፣ ክንደክም ኢና- - -” ዝብሉ መንፈሳትን ምይይጣትን ነይሮም እዮም።
ይኹን እምበር ረብሓኻ ኣብ ዴሞክራስያዊት ኢትዮዽያ እዩ፣ ረብሓ ናይ ኩለን ብሄረሰባትን ብሄራትን እውን ሓደ ኮይንካ ዝመፅእ እዩ፣ ዝብል ኣሚኒሉ ሰናይ ትምኒቱ ፈቒዱ እዩ ህዝቢ ትግራይ። ከምኡ እንተዘይገይርና ደርጊ ክጥጥዕ እዩ፣ ዝብል ሓደ ዓብይ መረዳድኢ ነይሩ፣ እዚ እውን ትክክለኛ መረዳድኢ እዩ ዝነበረ። ምኽንያቱ ናይ ሶቭየት ሕብረት ሓይሊ እናደኸመ ኣብ ዝመፀሉ እዋን ደርጊ ካልእ መንገዲ ናብ ምድላይ ክመፅእ እዩ። ስለዚ ኣብ ውሽጢ ዝነበረ ህዝቢ ኢትዮዽያ ይኹን ብወገንና ዝነበረ ሓራ መሬትን ኣፍቲ ተጋዳላይን ዓብይ ፖለቲካዊ ለውጢ እዩ መፂኡ። ኣብዚ ከም ህወሓት እቲ ስሙር ግንባር ናይ እማን ብፅኑዕ ዝእመነሉ እዩ ነይሩ።
እዚ ናይ ስሙር ግምባር ሕቶ ደርጊ ብስርዓት በፂሕዎ እናሃለወ ኢህኣፓ እውን ብስርዓቱ በፂሕዎም እናሃለወ እዚኦም ነቲ ናይ ስሙር ግንባር፣ ማለት ናይ ሽግግር መንግስቲ ምምስራት ዝብል ኣይተቐበልዎን። ሕዚ እቲ ዝነበረ ፖሊሲ፣ ሰራዊትና (ናይ ክልቲኤና ሰራዊት) ዝሕሉ ሓደ ሓይሊ ገይርካ ክሕሎ፣ ሓበራዊ እዚኦም ግና ስሙር ግምባር ፈጢሮም ስግግር መንግስቲ ክምስረቱ፣ ደርጊ ኮነ ንሕና ድማ ኣብ ሰሰፈርና ኮይንና ብዓለምለኸ ሕጊ መሰረት ፖሊስ ሞንጐኛ ኮይኑ ክቆፃፀሮ ምግባር ዝብል ሓሳብ እዩ ነይሩ። ስለዚ እቲ ዝተልዓለ ፖለቲካዊ ሓሳብ መትከላዊ፣ ዘይተጓደለን ኩሉ ክኣምኖ ዝኽእልን ኮይኑ እዩ ተላዒሉ። ብወታደራዊ መዳዩ ብብዙሕ ኣንፈታት ናብ ኩሎም ጫፋት ዝበፃሕናሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ካብኡ ዘይተገመተ ዝነበረ ደርጊ ዋላ ድሕሪ ኣዲስ ኣበባ ምሓዝና ናብዚ ስምምዕነት እንተዘይኣትዩ ከም እንደገና ተወዲቡ ክንቀሳቐስ ይኽእል እዩ፤ ዝብል ግምት ነይሩና።
ካብዚ ብምብጋስ ምድላዋት ተገይሩ እዩ፤ ብኹሉ መዳይ፡፡ ይኹን እምበር ነቲ ልዝባት እውን ኣይተቐበለን፣ ቀልጢፉ ፈሪሱ። ስለዚ ቅድሚ ዕስራ ግንቦት ዝነበረ ወታደራዊ ይኹን ፖለቲካዊ ኩነታት በዚ ሓይሊ ሚዛን ክግለፅ ዝኽእል እዩ። ከምቲ ዝፍለጥ ኣብዚ ዓዲ ዝነበሩ መንግስታት ብጊላ (ጐይታ) እዮም ዝቕመጡ። ደርጊ ጐይትኡ ምስተዳኸመን ምስ ፈረሰን (ሕብረት ሶቭየት) ናብ ኣሜሪካ ናይ ምዝንባል ተበግሶ ነይሩ። እቲ ፖለቲካዊ ይኹን ወታደራዊ ዓቕምና ቀስ ብቐስ እናተጠናኸረ ምስመፀ ኣብ ህዝቢ ዘለና ተቐባልነት እውን እቲ ፕሮግራምን ኣፈፃፅማኡን ምንም ዓይነት ጎደሎ ኣይነበሮን እኳ እንተዘይተብሃለ ብወሳናይነቱ ብቑዕ ስለዝነበረ ብኹሉ መዳይ እቲ ልዕልነት ናብ ወገን ህዝቢ፣ ናብ ወገን ኢህወዴግ እናዘምበለ ዳሕራይ ጠቕሊሉ ንደርጊ ከወግድ ክኢሉ እዩ።
ብድሕሪ እዚ ከምቲ መጀመርያ እውን ተሓሲቡ ዝነበረ ኩሎም ሓይልታት ናብ ስግግር መንግስቲ ኣትዮም እዮም፤ ብዘይካ ደርግ ኢሰፓ። እቲ መትከል፣ ዝኾነ ይኹን ውድብ ይዕበ ይንኣስ፣ ንሕና ንህዝቢ “እዚ ወንጂሉ” ኢልና ኣይንከስስን። ወንጀልና ዳሕራይ ይርአ፣ ኩሉ ግና ክኣቱ ኣለዎ ኢልና ኣዊጅና። ምኽንያቱ ሕድሕድ ውድብ ሃገራዊ እዩ፣ ፕሮግራሙ ዴሞክራስያዊ ይኹን ኣይኹን፣ ህዝባዊ ይኹን ኣይኹን ህዝቢ እዩ ዝፈልዮ፣ ስለዚ ዝኾነ ይኹን ናፍቲ ስግግር መንግስቲ ይእቶ እዩ ነይሩ እቲ ምድላው ቅድሚ ዕስራ ግንቦት ዝነበረ ማለት እዩ። ኣብዚ መዳይ ናይ ኣቤራ ጉባኤ (ሳልሳይ ጉባኤ ህወሓት) ታሪኻዊ እዩ ነይሩ። እዚ ሕዚ ኣብ ኹሉ ከባብታት ዓለም ዝረአ ዘሎ ህውከት እቲ ፎርሙላ ንሱ በዚ ኣግባብ እዚ ናይ ህዝቢ ልዕልነት ብዘይምርግጋፁ ዝመፅእ ሳዕቤናት እዩ። ስለዚ ህዝቢ ዝደልዮ ይመርፅ፣ ንሕና ግን ፈረድቲ ኣይኮንናን። እቲ ዳሕራይ ዝትከል ስርዓት እዩ ዝፈርደና ዝብል እዩ ነይሩ መትከልና። እዚ መትከል እዚ ብጣዕሚ ታሪካዊ እዩ ነይሩ።
ካብዚ ብምብጋስ እቲ ኩነታት ኣሕፂርካ እንትርአ ዲፕሎማቲካሊ ደርጊ ብጎይታ እዩ ዝነብር። ኩሎም ኣብዚ ዓዲ ዝነበሩ መንግስታት እውን ብጐይታ እዮም ዝነብሩ ነይሮም። ጐይትኡ እንተደኺሙ ወይ ቃሕ እንተዘይኢልዎ ካልእ ጐይታ ክቖፅር ምግዳዱ ኣይተርፍን። ደርጊ ሕብረት ሶቭየት ምስደኸመ ጐይታ ክቕይር ፈቲኑ እንተነበረ እኳ ግዘ ኣይረኸበን። ብወታደራዊ፣ ፖለቲካውን ዲፕሎማሲያውያን ጥራሕ ዝባኑ ክወፅእ ክኢሉ እዩ። ብወገንና ድማ እቲ ፕሮግራም ህዝቢ ዝወሓዘሉ፣ ውድባት ዝፈጠረሉ፣ እቲ ወታደራዊ ሓይሊ ከኣ እዚ መሰረት ገይሩ ኣብ ደርጊ ዝነበሮ ልዕልነት ከም ሰማይን መሬትን ዝተረሓሓቐሉ ኩነታት ተፈጢሩ ክትብሎ ትኽእል፡፡
ወይን፡- ቅድሚ 25 ዓመት ዝነበረ ኩነታት እንትግምገም እቲ ኵናት ደርጊ ክወድቕ እዩ ተባሂሉ ኣብ ዝተገመተሉ እዋን ተዛዚሙ ምባልዶ ይከኣል? ኣብ ኣፍ ዕርበት እቲ ስርዓት ዝካየዱ ዝንበሩ እማመታት ሰላም ከ ትርጉሞምን ውፅኢቶምን እንታይ ነይሩ?
ተጋዳላይ ስብሓት፡- ደርጊ ዝወድቀሉ ዓመተ ምሕረት ወይ መዓልቲ ንምግማቱ ኣሸጋሪ እዩ ነይሩ። እዚ ፕሮግራም እዚ፣ እዚ መስመር እዚ ዝስዕሮ የለን፤ ግዘ ክወስድ ይኸውን እምበር ዝስዕሮ ግና ኣይህልውን፣ ተዓዋታይ እዩ፣ ዝብል ብጣዕሚ ዘየጠራጥር ፅኑዕ እምነት እዩ ነይሩና። ምኽንያቱ ናይ ኩሎም ደርብታት ድልየትን ጥቕምን ዘማልእ ስለዝኾነ ክዕወት ግድን እዩ ኢልና ኢና ተበጊስና። ያው ኩሉ ከምዝፈልጦ “ቃልስና ነዊሕን መሪርን እዩ፣ ዓወትና ናይ ግድን እዩ!” ዝብል ኩሉ ህዝቢ፣ ማለት እቲ እንረኽቦን ዝኣመንናሉን ህዝቢ፤ እቲ ዝቃለስ እውን ካብዚ ህዝቢ እዚ ዝመፀ ስለዝኾነ ናይ ተዓዋታይነት መትከሉ አዐርዩ ፅኑዕ ኮይኑ ወፂኡ።
ተዓዋታይነትና ፅኑዕን ብጣዕሚ ዘየጠራጥርን እንተኾነ እውን ግና ጠቕሊልና ንደርጊ እነውድቐሉ ዕለት ክንፈልጥ ኣይንኽእልን። ምኽንያቱ ብዙሓት ምኽንያታት ስለዝህልው። ገሊኦም ምኽንያታት ድማ ንሕና ዘይንቆፃፀሮም ጉዳያት ብምዃኖም ደርጊ ሪፎርም ገይሩ ክዘናጋዕ ይኽእል ዶ? ዝብል ብርግፅ ኣፍቲ መወዳእታ ፈቲኑ ነይሩ እዩ፣ ግን ብጣዕሚ ደንጉዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግና ዋላ እዚ እንተገበረ ግዘ ይወስድ እምበር ነዚ ፕሮግራም እዚ ዝስዕር የለን፤ ዝብል ፅኑዕ እምነት እዩ ነይሩ። ኣብዚ ኩነታት ኣብ ግንቦት 1981 ዓ/ም ኣብ ውሽጢ ደርጊ ዝተፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ምንባሩ ንዝክር ኢና።ነዚ ዕልዋ መንግስቲ ዘካየዱ ንዓና ክረኽቡና ይደልዩ ነይሮም እዮም። መልእኽቲ እውን ኣሕሊፎምና እዮም። ንሕና ዝመለስናሎም መልሲ፣ ብዕልዋ መንግስቲ ግዝያዊ ለውጢ እምበር ዝመፅእ መሰረታዊ ሕገ-መንግስታውን ህዝባውን ስርዓት የለን።እዚ ከኣ ናይ ላዕለዎት ሹመኛታት /ጀነራላት/ ምንቅስቓስ እዩ፣ ናይቲ ታሕተዋይ እንተዝኸውን እኳ ምተፈራረምና ስለዚ ክንኣትዎ ኣይደለናን፣ ብዙሕ ከይፀንሐ ድማ እቲ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ፈሺሉ።
እቲ ካልእ ምስ ድሮ ዕስራ ግንቦት ተኣሳሲሩ ዝነበረ ኩነታት ግና ናይ ደርጊ ጉያ ዝምልከት እዩ። ንሱ ዓለማዊ ፀቕጢ ከይፈጥረልና፣ ከየጨንግፈና ንቐልጥፍ ዝብል ብፖሊሲ ደረጃ ዓብይ ትኹረት ዝሃብናሉ ኩነታት ነይሩ። ‘ንቐልጥፍ’ እንታይ ማለት እዩ፤ ምዕራባውያን ሓይልታት ምስ ደርጊ ዕላዊ ዝኾነ ስጡም ርክብ ገይሮም ዕንቅፋት ከይፈጥሩ ምጥንቃቕ ማለት እዩ።ስለዚ ደርጊ ጐይታ እንተይቀየረ እንተሎ ንቐድሞ ዝብል መርገፂ ውድብ ፅኑዕ እዩ ነይሩ። ዓብይ ጉያ እዩ ዝነበረ ኣብቲ መወዳእታ።ናይ ሓይልታትና ኣወፋፍራ እውን ደርጊ ጐይታ እንተይቀየረ እንተሎ እታ መዓልታ መዓዝ ከምንዕወት ኣይንፈልጥን፣ ኹነታት ሽዑ ዝነበረ ግና ደርጊ ጐይታ ቐይሩ ዲፕሎማስያዊ ፅዕንቶ ከየሕድር፣ ካብ ዲፕሎማስያዊ ፅዕንቶ ሓሊፉ እውን ወታደራዊ ምትእስሳር ሰሊጥዎ ነቲ ቓልሲ ከየናውሖ ምእንታን ነቀላጥፎ ካብዛ ዓመት እዚኣ ከየንሕልፋ ዝብል እዩ ነይሩ ኣፍቲ ናይ መጨረሻ። ምችዊ ኩነታት ናይ ፈታዊ ሓይሊ፣ እቲ ህዝቢ ተጠናኺሩ እናሃለወ፣ ፀላኢ ጐይታ እንተይቀየረ ነቀላጥፎ ዝብል ኣፍቲ መወዳእታ ዝነበረ ናይ ምድላው፣ ትልሚ ምሕንፃፅን ምሕሳብን ጉያ ነይሩ። “ከይንዝንግዕ” ዝብል ከም ፖሊሲ ዝተትሓዘ ምቕልጣፍ ነይሩ እዩ።
ኣብዚ ኹነታት እዚ ዝተኻየዳ እማመ ሰላም ዝምልከት ጉዳይ፤ ብዋናነት ዕላማኡ ዝነበረ ብሓባር ኮይንና ናይ ስግግር መንግስቲ ንመስርት ዝብል እዩ። እዚ ንምፍጣር ድማ ሰላምን ምርግጋዕን ይሃሉ ዝብል ዕላማ እዩ ነይሩዎ። ሽዑ ህዝቢ ዝደለዮ መንግስቲ ንክምስረት ኣፍቲ ናይ ሰላም እማመ ሓቢርና ስግግር መንግስቲ ንመስርት ዝብል ኢና ኣልዒልና። ደርጊ ናብዚ እማመ ከምዘይመፅእ ብዝዓበየ ግምት ነይሩና። ከም ፖለቲካዊ መርገፂ ግና ኣሚንናሉ፣ ሰራዊትና ይኹን ሰራዊት ደርጊ ኣብ ነናይ ባዕሎም ካምቦ ኣትዮም ብሞንጐኛ ሓይሊ ክሕለው ሰላምን ምርግጋእን ይውረድ፣ እቲ መሰጋገሪ መንግስቲ እውን ፖሊሲ ቀሪፁ ስርሑ ይፈፅም ዝብል ኣቕሪብና።
ስለዚ እቲ እማመ ሰላም መበገሲኡ ምስቲ ምምስራት መሰጋገሪ መንግስቲ ተዛሚዱ ዝመፀ ደርጊ፣ ኢሰፓን ኢህኣፓን ክሳተፍሉ ዝተዓደመ ፃውዒት እዩ። ብርግፅ ኢህኣፓ ኣፍቲ እዋን እውን ብድሕሪት ይወግኡና ነይሮም። እቲ ብጣዕሚ ዝገርም ነገር ምንም ዓቕሚ ዘይብሎም እናሃለው እቲ ናይ ትምክሕቲ ስምዒት ክሳብ ክንደይ ምዃኑ፣ ሸውዓተ ሸሞንተ ጠበንጃ ሒዞም እቲ ትምክሕቲ ክንደየናይ ኣበላሽይዎም ከምዝነበረ ዝተዓዘብናሉ ነይሩ።
ስለዚ ንሳቶም እውን /ኢህኣፓ/ ናፍቲ ድርድር ሰላም ከምዘይመፁ ንፈልጥ ነይርና።ይኹን እምበር መርገፂ፣ መርገፂ እዩ።ኢሰፓ እውን ከምዘይመፅእ ንፈልጥ፣ ከም መጠን መርገፂ ግና ብዕቱብ ዝኣመንናሉ ንኽመፁ እውን መልእኽቲ ሓሊፉ እዩ፡፡
ውፅኢት ናይቲ እማመ ሰላም እንታይ ኮነ? ዝብል ሕቶ ንምምላስ፣ ሕዚ እንታይ እዩ ኣፍቲ ጐይታ ምቕያር ዝነበረ ዕግርግር፣ ኣሜሪካ ኣብ ስግግር እዩ ዘሎ። እቲ ጐይታ ምዃን ከይተቐበሎ ሰንፈላል ዝኾነሉ እዋን እዩ ነይሩ። ደርጊ ናብኣቶም ከምዘዘንበለ ግና ይፈልጡ እዮም። እንተነኣሰ ሕንፋፅ /mixed/ ኢኮኖሚ ኢሉ ኣዊጁ እዩ ኣጋ መወዳእታ።እዚ ኮይኑ ካርተር ማእኸል ዝበሃሉ መጀመርያ ኣብ ካርቱም /ሱዳን/ ፀዊዖምና። ቅድሚ ናብ ሮማ /ጣልያን/ ምኽያድና ማለት እዩ።
እንታይ እዩ ዕላማኹም ኢሎምና ዕላማና ገሊፅናሎም። ስዩም፣ መለስ፣ ኣነ ነይርና። ናይ ኤርትራ ሕቶ ሓቲቱና፣ ናይ ብሄር ብሄረሰባት ዝምልከት እውን ከምኡ ተሓቲትና። ጂሚ ካርተር (ፕረዚደንት ነበር ኣሜሪካን መራሒ ናይቲ ‘ካርተር ማእኸል’ ዝበሃልን) ሽዑ እንታይ ኢሉና፣ “እዚ እኳ ኣዲስ ኣበባ ክትኣትው ከለኹም ክትገድፍዎ ኢኹም ደሓን ኣየጨቓጭቐናን፤ ሕዚ ሮማ ከይድኹም ምስ ደርጊ ተዘራረቡ” እዩ ኢሉ።እዚ ቅዋም ድማ ናይ ኣሜሪካ መንግስቲ ደገፍ ከምዘለዎ ገሊፁልና፡፡
እቲ ናትና ልኡኽ ናብ ሮማ ምስከደ ናይ ደርጊ ልኡኻት እውን መፂኦም ተራኺቦም።መጀመርያ ኣብ ኣካይዳ ስነ ስርዓት (Procedure) እዩ ነይሩ ዝርርብ ዝተኻየደ። ንኣብነት መዘራረቢ ቋንቋ እንታይ ይኹን ኣብ ዝብል፣ መግለፂ ከመይ ዕላዊ ንገብር ዝብሉ ናይ ቅድመ ኩነት ዝርርባት ቀፂሎም። ደርጊ ብእንግሊዝኛ ኢና ንዛረብ ኢሎም። እንግሊዝኛ እኳ ካፍቶም ናትና ንላዕሊ ኣይፈልጥዎን ነይሮም። ናትና ሉኡኻት ከኣ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ኢና ንዘራረብ ኢሎም። ናይ ሃገር ጉዳይ ስለዝኾነ መዘራረቢና ኣምሓርኛ እዩ፣ ዳሕራይ ግና ብቋንቋናን ብዝደለናዮ ቋንቋን ክንትርጉሞ ንኽእል ኢና ተባሂሎም። ኮይኑ ግና እዚ ሓሳብ ኣፈላልዩና። ካልኣይ፣ ንሶም “ብዛዕባ ኢትዮዽያ ክትዛረቡ መሰል የብልኩምን፤ ክትዛረቡ እንተኾይንኩም ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ጥራሕ እዩ” ኢሎምና። ንሕና እዚ ኣይተቐበልናን። ኣብ ናይ መግለፂ ኣወፃፅኣታት እውን ናይ ኣከያይዳ ስነ ስርዓታት ተላዒሎም ኣብ ሓደ ምርድዳእ ከይተበፅሐ ተበቲኑ። እዚ እማመ ሰላም ብሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጣልያን እዩ ተመሪሑ ነይሩ። ይኹን እምበር ፈሺሉ። ደርጊ “ብዛዕባ ኢትዮዽያ ክትዛረቡ ኣይትኽእሉን” ዝብል መደምደምታ ሒዙ እዩ ቀሪቡ።
ንሕና ድማ ንእሽተይ ይኹን ዓብይ ውድብ ሒዙ ዝቃለስ ኩሉ ኢትዮዽያዊ እዩ፣ ዓው ኢልና ክንዛረብ ኣለና፣ ህዝቢ ዝውስነሉ ስርዓት ነቐምጥ፣ ህዝቢ እናወሰነ ድማ ይኸይድ፣ ዝብል ቅዋም ሒዝና፡፡ ብዝኾነ ተዓናቒፉ። ንሕና ብወገንና ኣብዛ ኩነታት እዚኣ ክንቅልጥፍ ኣለና፣ ንደርጊ ክነፍርስ ኣለና ዝብል ቅዋም እናጠናኸርና ከይድና። ብድሕሪ ጣልያን ናይ ለንደን ድርድር ብሀርማን ኮሀን መራሕነት ክካየድ ተፈቲኑ። ʽሀርማን ኮሀንʼ ዘለዎ ናይ ʽኣሜሪካ ስቴት ዲፓርትመንትʼ ባዕሎም እዮም መፂኦም ሽዑ። ኣብዚ ኩነታት እዚ እቲ ደርድር ተስፋ ስለ ዘይነበሮ ክንኣቱ ኣለና ዝብል ድፍኢትና ሓይሉ። እቲ እንኣትወሉ መዓልቲ መዓዝ ክኸውን ይኽእል ብዘየገድስ፣ ግን እታ ኩነታት ከይተለወጠት እናሃለወት ከምቲ ንህዝቢ ትግራይ እውን ዝበልናዮ፣ ከይዘሓልና እናሃለና መሊእና ከይድና ንደርጊ ነቃብፆ ዝበልናዮ ፣ ብተወሳኺ ድማ ደርጊ ካልእ ጐይታ እንተየጥረየ እንተሎ ንወዳኣዮ ዝብል ዕላዊ ውሳነ በፂሕና።
ኣብዚ ናይ ለንደን እውን ኮሀን ኣዲስ ኣበባ ክንኣቱ ኣይደለየናን ነይሩ። ‘ከይትኣዉ’ ኢሉና። ኣብ መወዳእታ ሰኑይ ይመስለኒ ‘ተቓውሞ የብለይን’ (No objection) ኢሉ ኮሀን ብስቴት ዲፓርትመንት ኣቢሉ መግለፂ ሂቡ። ኣሜሪካ ወታደራዊ ኢደ ኣእታውነት ኣይንገብርን ምባሎም እውን ዘመስግኖም እዩ። ኮነ ኢሎም ድዮም ተገሪሆም ድዮም ነዚ ዝወሰኑ ኣይፍለጥን። እንተዝኣትው ብርግፅ ነቲ ፕሮግራም ክቕበልዎ ኣይኽእሉን ግን ዕድመ ደርጊ ብናይ ውክልና ኲናት ዝናወሐሉ ዕድል ምፈጠረ ይነብር። ብዝኾነ ኣብዛ ኩነታት እዚኣ ኣይንደንጉይ ዝብል ውሳነና ኣገዳሲ ነይሩ። ታሪካዊ እውን ነይሩ። ኣብኡ ዘምለጥናዮ ኣመላልጣ ዓብዪ ታሪክ ተገይሩ ዝውሰድ እዩ። ቁሩብ ከምደንጉና ዓብይ ጐይታ ተኪኡ ነቲ ኩነታት ከናውሖ ምኽኣለ።


text:
ኣብ ኤርትራ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ምስ ቤ/ትምህርቲ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ብዝተታሓሓዘ ተኣሲሮም ዝነበሩ 93 ዓመት ዝዕድሚኦም ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ዝሓለፈ ቀዳም ዓሪፎም።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ሓጂ ሙሳ ከምዝተቐብሩ’ውን ኣባላት ስድራኦም ንቪኦኤ ገሊጾም።
ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ዝተኣሰሩ ቤ/ትምህርቲ ኣልድያእ ኣል ኢስላምያ ክትዕጾ መንግስቲ ኤርትራ ትእዛዝ ምስሃበ ነቲ ትእዛዝ ድሕሪ ምቅዋሞም ምዃኑ ኣብ’ቲ እዋን ተጠቒሱ’ዩ።
ኣብ 1960ታት ከምዝተመስረተት ዝንገረላ ቤ/ትምህርቲ አልድያእ ኣል-እስላምያ ብገንዘብ ህዝቢ ስለ ዝተሃንጸት ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ክትኣቱ ኣይግባእን ዝብል ተቓውሞ ካብ ተማሃሮ፣ ወለድን ሓጂ ሙሳን ይቃላሕ ከምዝነበረ ዝዝከር’ዩ። ሰልፊ’ውን ተገይሩ’ዩ።
ሬሳ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ንቤተሰቦም ተዋሂቡ ብዙሕ ሰብ ኣብ ዝተረኽበሉ ስነ-ስርዓት ቀብሮም ኣብ ኣስመራ ተፈጺሙ ኣሎ።
ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ካብ 40ታት ጀሚሮም ንነጻነት ኤርትራ ኣብ ዝተገብረ ቃልሲ ተሳቲፎም’ዮም።


text:
መሰልን ግዴታን ንቋንቋ ኖርወጂያን
ገለ ወጻእተኛታት ብናጻ ቋንቋ ኖርወጂያንን ኣፍልጦ ሕብረተስብን ክመሃሩ መሰልን ግዴታን ኣለዎም።
እዚ ዚምልከት:
- ስደተኛታት
- ብምኽንያት ሰብኣዊ ርህራሄ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ብምኽንያት ሓባራዊ ዕቑባ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ብምኽንያት ምትእኽኻብ ስድራቤት ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ምስ ኖርወጂያን ወይ ዜጋታት ኖርዲክ ምትእኽኻብ ስድራቤት ዝገበረ
- ምስ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ሰባት ብጉዳይ ምትእኽኻብ ስድራቤት ዝተጸንበሩ ሰባት
ዕድሚኦም ካብ 16 ክሳብ 67 ዝኾኑ ሰባት ጥራይ እዮም ነዚ ትምህርቲ ኖርወጂያን ክካፈሉ መሰልን ግዴታን ዘለዎም።
እቲ መሰልን ግዴታን ክበሃል ከሎ እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለው ጉጅለታት 600 ሰዓታት ንክመሃሩ ግዴታ ኣለዎም። ካብዘን ሰዓታት እዚኣተን ከኣ 50 ሰዓታት በቲ ተሳታፋይ ዝርድኦ ቋንቋ᎓ ትምህርቲ ኣፍልጦ ሕብረተሰብ ይመሃር። ብናጻ ዝወሃብ ስልጠና ቋንቋ ኖርወጂያን ብዙሕ ሰዓታት ክውሰኾ ይከኣል እዩ። እዘን ሰዓታት ከም ኣድላይነቱ ይዕደላ᎓ እንተኾነ ግን ብጠቕላላ ካብ 3000 ሰዓታት ክሓልፍ የብሉን።
ግዴታ ንስልጠና ቋንቋ ኖርወጂያን
ገለ ሰባት ነዚ ብናጻ ዚወሃብ ስልጠና መሰል የብሎምን፣ እንተኾነ ግን ቀዋሚ ፍቓድ መንበሪ ንምርካብ እተን 300 ሰዓታት ስልጠና ቋንቋ ኖርወጂያንን ኣፍልጦ ሕብረተስብን ኽውድእወን ግዴታ ኣለዎም፣
- ካብ ወጻኢ EØS/EFTA-ከባቢ ንኽሰርሑ ዝመጹ ወጻእተኛታት
- ብምኽንያት ምትእኽኻብ ስድራቤት ምስ ሓደ ካብዞም ጉጅለ ዝመጹ።
መሰልን ግዴታን ዘይብሎም
ገለ ሰብ ብናጻ ንዝወሃብ ስልጠና ቋንቋ ኖርወጂያን መሰልን ግዴታን የብሎምን። ነዞም ዚስዕቡ ዚምልከት እዩ፡
- ተመሃሮ
- ምስ ስድራቤት ክሰርሑን ንዝመጹ ተመሃሮን(Au pair) ካልኦት ግዜያዊ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ተቐማጦ ኖርዲክ
- ብመሰረት ሕጊ EFTA/EØS ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት


text:
ኣሜሪካ ኤምባሲኣ ናብ ከተማ እየሩሳሌም ምግዓዛ ስዒቡ ኣብ መንጎ ሓይልታት እስራኤልን ፍልስጤማዊያን ትማሊ ሶኑይ ብዝተላዕለ ግጭት ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 58 ፍልስጤማዊያን ምሟቶምን ካልኦት ልዕሊ ድማ 2,700 ቆሲሎም። ንምግዓዝ’ቲ ኤምባሲ ብዝምልከት ኣብ ዶብ ጋዛ ዝካየዱ ተቓውሞታት ደው ዝብሉ ኣይኮነን ክብሉ ገለ ወገናት ይገልጹ።
ትማሊ ሶኑይ ንምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ናብ እየሩሳሌም ስዒቡ ዝተላዕለ ተቓውሞ ዘጋጠመ ግጭት ድሕሪ ናይ 2014 ዓ.ም ኩናት ምስ እስራኤል ኣብ ዶብ ጋዛ ዘጋጠመ ዝበዝሓ ሰብ ዝሞተሉ ግጭት ምኳኑ ይግለጽ ኣሎ።
ሰበ ስልጣን ጋዛ ኣብቲ ከባቢ ንዘሎ ወታሃደራዊ ዒላማታት ብነታጊ መጥቓዕቲ ኣብ ዝተፈጸመሉ እዋን ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ሰባት ክብተኑ ጻውዒት ኣቕሪቦም ምንባሮም ይፍለጥ።
ብመሰረት ኣብ ከተማ ቴል ኣቪቭ ዝመደበሩ ሃርተዝ ዝተባህለ መራኸቢ ብዙሃን ሰበ ስልጣን እስራኤል እቲ መጥቓዕቲ ግብረ መልሲ ነቲ ናይ ቀረባ ወታሃደራዊ መጥቓዕቲታት ምኳኑ ይሕብሩ።
ሓደ ካብ ንግዳያት ሕክምናዊ ሓገዝ ዝህቡ ካብ ዘለው ወለንተኛ አሳድ ሳልም ከምዚ ይብል።
“ሓይልታት እስራኤል ኣብ ልዕሊ ህጻናት፡ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ፍልስጤማዊያን ዝፈጸምዎ መጥቓዕቲ ጭካነ ዝተመልኣ ስጉምቲ’ዩ። ከምትፈልጥዎ እዞም መንእሰያት ተቓወምቲ ብዘይ መከላከሊ’ዮም ናብቲ ቦታ መጺኦም ዕላምኦም ድማ ነቲ ናይ 1948 ዓ.ም መሬት ክምለሱ ከምዝደልዩ መልእኽቶም ንዓለም ንምፍላጥ እዩ። ኣብዚ ቦታ ኣለና ስለዚ ድማ ከም ሰብ ሞያ ሕክምናን ከም ፍልስጤማዊያን ዜጋታት ጻዕርታትና ቀጻሊ’ዩ።”
ሚንስትሪ ጥዕና ዛ ኣብቲ ናይ ትማሊ ሶኑይ መጥቓዕቲ 58 ሰባት ምሟቶምን ልዕሊ 2,400 ምቁሳሎም፡ ካብኣቶም እቶም 130 ድማ ብከቢድ ዝቆሰሉ ምኳኖም ሓቢሩ’ሎ።
ፍልስጤማዊያን “ናክባ” ማለት “መቕዘፍቲ” ብዝብል ዝጽውዕዎ ኣብ 1948 ዓ.ም. ዘጋጠመ ናይ ፍልስጤማዊያን ስደትን ኣብ መንጎ ሃገራት ዓረብን እስራኤላዊያን ዝተበጽሓ ስምምዕ ንምዝካር ነፍሲ ወከፍ ዓመት ግንቦት 15,1948 ነዚ መዓልቲ ይዝክሩ።
እቲ ትማሊ ዝተኻየደ ተቓውሞ አካል እቲ “ናይ ምምላስ ሰልፊ” ብምባል ብቀንዲ ገዛኢ ዞባ ጋዛ ዝኾነ ጉጅለ ሓማስ ዝተጸውዓ’ዩ።
ሓማስ ንኣሜሪካን እስራኤልን ሓዊሱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ብከፊል ኮነ ብጠቕላላ ከም ግብረ ሽበራዊ ጉጅለ ይጥቀስ።


text:
መጥቃዕቲ ስዒቡ፡ ኣብ ጀርመን ዝርከቡ ኣይሁድ ሃይማኖታዊ ቆቢዕ ከይገብሩ መተሓሳሰቢ ተዋሂቡ
መራሒ ማሕበር ኣይሁድ ኣብ ጀርመን ብሰንኪ ዘጓንፉ ዘለዉ ፀረ-ሴማዊ ዓሌታዊ ጥቕዓታት ሃይማኖታዊ ቆቢዕ (ኪፓ) ካብ ምግባር ንኽዕቀቡ ኣፍሊጦም።
ፕረዚደንት ማእኸላዊ ቤት ምኽሪ ኣይሁድ ጀርመን ፡ ዮሴፍ ሹስተር ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት እታ ዓዲ ተወለድቲ ኣይሁድ ጥቡቕ ጥንቃቐ ንክገብሩ ንመንግስታዊ ራድዮ በርሊን ገሊፆም።
እዚ መተሓሳሰቢ ዝተውሃበ "በርሊን ዊርስ ኪፓ" ብዝብል ፅባሕ ረቡዕ ኣብ ርእሰ ከተማ ጀርመን ዝካየድ 'ምርኢት ምሕዝነት' ኣቐዲሙ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሃይማኖታዊ ቆቢዕ ኣይሁድ (ኪፓ) ዝገበሩ ክልተ መናእሰይ ጥቕዓት በፂሑዎም እዩ።
እቶም ጥቕዓት ዝፈፀሙ ውልቀ ሰባት ፀረ- ሴማዊ ዝኾነ ዓሌታዊ ፀርፊ ዓው ኢሎም እናጨርሑ ከምዝነበሩ ዘርኢ መረዳእታ ምስሊ( ቪድዮ) ድማ ተቐሪፁ ተረኺቡ።
ኣብ ጀርመን ዝርከቡ ውዳበ ማሕበራት ተወለድቲ ኣይሁድ፥ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ማእኸላት ከምዚ ዓይነት ፀረ-ሴማውያን ዓሌታዊ ፀርፍታት ይዕዘቡ ከምዝፀንሑ ኣዘኻኺሮምም።
ቻንስለር አንገላ ማርክል ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ነቲ ተርእዮ ካሊእ ዓይነት ጠንቂ "ፀረ-ሴማዊነት" ብምባል ኮኒነን።
እተን መራሒት ጀርመን፡ ንእስራኤል ቻነል 10ቲቪ ኣብ ዝተዛረበኦ፥ እቲ ስግኣት ካብ ኣኽረርቲ ጉጅለ የመናውያን ጥራሕ ዝነቅል ዘይኮነስ፥ ኣብታ ሃገር ካብ ዝርከቡ ጉጅለታት ሙስሊም ስደተኛታት'ውን ተመሳሰሊ ስግኣት ከምዘሎ ሓቢረን።
ሓላፊ እቲ ማሕበር እንታይ እዮም ዝብሉ ዘለዉ?
ዮሴፍ ሹስተር "ዓሌታዊ ፀረ-ሴማውያን አተሓሳስባ ንምቅላስ እቲ ቀንዲ መገዲ ዝተፈለየ ቀለምካ ገሊፅካ ምርኣይ'ኳ ትኽክል እንተኾነ፥ ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ጀርመን 'ኪፓህ' ጠምጢምካ ምኻድ ግን ኣይመክርን" ኢሎም።
ይኹን'ምበር ጀርመናውያን እዚ ፀረ ሴማውያን ዓሌታዊነት፡ ተቓዊሞም ጠጠው ክብሉ ዘይኽእሉ እንተኾይኖም፥ "ጀርመን ዝሃነፀቶ ዲሞክራሲ ኣብ ሓደጋ'ዩ ዘሎ" ኢሎም።
"እዚ ጉዳይ ብዛዕባ ፀረ-ሴማዊነት ጥራሕ ኣይኮነን። ዘርኣዊነት'ውን ፤ ፅልኢት ውን እዩ። እዚ ዘንፀላለወ ሓደጋ ጠጠው ንምባል ግልፂ ምልክት ክተርእዩ ይግባእ" ክብሉ ድማ ኣተሓሳሲቦም።
ሹስተር እዚ ከምዚይ ዓይነት ርእይተኦም፥ ኣብ በርሊን ዝርከብ እቲ ቪድዮ ዘቃለዐ ውዳበ ማሕበር ኣይሁድ ንዲመክራሲን ፀረ 'ኣንቲ-ሴመቲዝም'ን ብዛዕባ አጠቓቕማ ሃይማኖታዊ ቆቢዕ 'ኪፓህ' ምስ ዝሓዞ ቅዋም ዝፃባእ'ዩ ተባሂሉ።


text:
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ፤ ኣለና! ክሳብ እታ ኣብ መቓብር ኢሳይያስ እትቦቅል ተኽሊ ሰላምን ዲሞክራሲን እንርኢ…ክሳብ ምስ ገበነኛታትን ድርብ ገጻት ህግደፍን ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቤት ፍርዲ እንራኸብን ድማ ክንህሉ ኢና። እቲ ምንታይ ሎሚ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ድርኩኺት ዓወት፤ ኢሳይያስን ቃፍላይ ህግደፍን ከኣ ናብ ኣፈፌት መቓብር ስለዘለዉ። ሎሚ መርድእ ኢሳይያስ ንክንሰምዕ ለይቲን መዓልቲን ኣእዛንና ኮኲዕና ጽን ንክንብል ደወልን ሃገራዊ ነጋሪትን ይሃርም ኣሎ። ሎሚ ኢሳይያስ ኣይኮነን ምውዳቕ ኣብዩ ዘሎ፤ እንታይ ደኣ ንሕና ኢና ብሰንኪ እቶም ህግደፍ ዘዋፈሮም ሳተላይታት ከም ኣሳትያ ኣኽላባት ኮይኑ ድምጽና።
ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ ቀዳም 14 ሕዳር 2010 ዋዕላን መጻኢ ሃገራዊ ጉባኤን ብዘርኢ ጉዳያት ህዝባዊ ኣኼባ ተካይዱ። ኣባላት ኮሚሽን ኣሕዋት ተኽላይ ኣብራሃን ዳንኤል ተወልደን ነቲ ኣብ ኒው-ዮርክን ከባብን ዝርከብ ህዝብና ኣገዳሲ ኣኼባ ኣካይዶም። ዛዕባ ናይ’ቲ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ውጽኢቱን ዕማማት ኮሚሽንን ዘጠቓለለ እዩ ነይሩ።
ዝሓለፈ ቀዳም ሕዳር 20 ጥቅምቲ 2010 ኣባላት ኮሚሽን ንሃገራዊ ዋዕላ ንህዝቢ ቦስቶንን ከባብን ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶም።
Agenzia Habeshia, EveryOne Group, Human Rights Concern Eritrea and Christian Solidarity Worldwide today sent a joint appeal to the UN, the EU, the British, the Italian and the Egyptian governments for urgent intervention in the plight of refugees from Eritrea, Ethiopia, Sudan and Somalia who are currently held hostage in the Sinai Desert by Bedouin people traffickers.
ኣብ ዕለት 15 ሕዳር 2010 ዘውጻእናዮ ጋዜጣዊ መግለጺ እቶም ኣብ ውሽጢ ኮይና ተቓውሞና ከነስምዕ ዝጸናሕና ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለን ማእከላይ ባይቶን ሰ.ደ.ህ.ኤ ብትኹል ይኹን ብጋድም ከምዝተሰንጠቐ ገሊጽና ነይርና።
ኣብ ቀርዳማይ ክፋል ጽሑፈይ: ንወዲ ትኹል ኣልዒለ ብዛዕባ ህላዌኡ: መርገጺኡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዘሎዎ ቀይሩ ንህዝቡ ክኽሕስ:ንዝሕረረ ልቢ ህዝቡ ክድብስን ንሰማእታትና ድማ ሞስኦም ክመልስ ዝብል ጽሒፈ ኔረ፣ሕጂ ድማ ካልኣይ ክፋል ናይ ተስፋይ መሓሪ(ፍሒራ) የቅርበልኩም
ሓደ እዋን ኳዅ ግዜ ሞቱ ስለ ዝቐረበ ንደቁ ኣብ ጥቓ ዓራቱ ኪመጹ ኣዘዘ’ሞ፡ ከምዚ ኪብል ተዛረቦም፣
እነሆ እምበኣር ኣነ ኣሪገ እየ፡ ደጊም ምምዋተይ ቀሪቡ ኢዩ፡ ግን ሓደ ነገር ክመኽረኩም ስምዑኒ፣ ኣብ ኦም ዓሊብኩም ምስ እትህልዉ እሞ፡ ቈልዑ ናባኹም ቀሪቦም እምኒ ከልዕሉ ድንን ምስ ዚብ ሉ፡ ፍር ኢልኩም ደኣ ካብቲ ቦታ ረሓቑ፡ ከመይሲ ብእምኒ ገይሮም ምስ ቀተሉኹም፡ መጻወቲ ድማ ከይገብሩኹም።
30/11/2010 ብዙሕ ሰብ ነዛ ኣርእስቲ እዚኣ ክርኢ እንከሎ ኤርትራን ምድረበዳ ሲናይን እንታይ ኣራኸቦም ዝብል ሕቶ ከልዕል ይኽእል።
Rape, electric shocks on all parts of the body, burning with white-hot iron bars,confinement, loss of consciousness, and death in sweltering containers. More and more evidence exposes what’s going on only dozens of kilometers from the Egyptian-Israeli border, in torture camps built by Bedouin traffickers in the Sinai desert…..
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሕታዊ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ብምቕታል ንግዳዊ ንጥፈታት ንምብሓት ካብ ዘለዎ ፖሊሲ ተበጊሱ ንኹለን ኣውቶቡሳት ደው ከምዘበለን ምንጭታት ሓቢሮም።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሕታዊ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ብምቕታል ንግዳዊ ንጥፈታት ንምብሓት ካብ ዘለዎ ፖሊሲ ተበጊሱ ንኹለን ኣውቶቡሳት ደው ከምዘበለን ምንጭታት ሓቢሮም።
12 ተወላዶ ሰቲሞን ሌ/ኮሎኔል ዑስማን ኣቡጠዊላ ዝተባህለ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ንኡስ ዞባ ተሰነይን ተኣሲሮም።
ከቦሮ ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ብሓዳስ ከቦሮ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተተኪኣ። ናብቲ ገፊሕ ዳስ ዘተን ምርድዳእን ዋዕላን፡ ገጻ እትመርሕ ከቦሮ መንእሰይ፡ “ንዑ ኩሉኹም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ በዚ’ዩ መንገዱ ሰዓቡኒ ተጸንበሩ ተዛተዩ!” ክትብል ኣምስያ።
ጸሊም መዝገብ ወይጦታት ስርዓት ህግደፍ ይገንጸል ! 3ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ምእንቲ ብደም ሰማዕታትና ዝረወየት ሃገርናን ፣ ምእንቲ ብኹቱር ጭቆናን ጥልመትን ምልክን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብናን ፣ ምእንቲ ካብ ሃገሩ ክሃድም ኣብ ፈቐዶ ዶባትን ባሕርታትን ዕርድታትን ሞት ዝቐዝፎም ዘሎ መንእሰያትናን ፣
ዝኸበርካ ሓው ወልደየሱስ፡
ውድብኩም፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ምስምስን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንምስታፍ ብዝምልከት ዝወሰዶ ነጻጊ መርገጽ ምስ ረኣኹ፡ እዛ ሎሚ ዝልእካ ዘለኹ ደብዳቤ ክጽሕፈልካ ዶ ኣይጽሕፈልካን ኣብ ዝብል ሓሳባት ኣቲየ።
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ካብ እኩብ ድምር ናይ ዘጽናዕክዎን ዘንበብክዎን ዝተመኰርክዎን ዓይነት ሓበሬታታት ምርኩስ ብምግባር ሚዛነይ ኣብ መንገዲ ዓወት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምክፋል ብልቦና ንኽትመዝንዎ ኣተሓሳስብ።
ሎሚ ሳላ ምዕባለ ቴክኖሎጂ መራኸቢ ብዙሃን ካብ ኢድ ገበቲ ወጺኡ ዋላ’ኳ ከምቲ ዝድለ ናብ ኩሉ ኣይባጻሕ እንበር ብፍላይ ንተጠቀምቲ ኢንተርኔት ነጻ ኣብ ንኾነሉ ጊዜ ሰባት ነጻ ሓሳባቶም፣ ርእይትኦም፣ስክፍትኦም፣ ዝርኣዩዎ፣ዝወዓሉሉ፣ዝምስክሩዎ… ወዘተ፡ ኣብ ዝጽሕፉሉ ዘለው ጊዜ፣ ናይ ኣይትተንክፉና ዝዓይነቱ ወጠጥን ዘለፋን ምፍርራሕን ይረእ ኣሎ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
ክልተ ሽሕን ዓሰርተን እታ ዝለዓለ ነጥበ መቐይሮ ዝተራእየላ፡ ህዝብና ንፈታዊ ካብ ጸላኢ ፈልዩ ዝመመየላ፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሽግራቱ ብደቂቕ ዘላለየላ ዓመት ኢያ ክትበሃል ይከኣል።
ገምጋም ናይ ዝሓለፈ ቃልሲ ምግባር። መንጠሪ ባይታ ናብ’ታ ንሓልማ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ድኣ ‘ምበር። ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታት ውድብ ንምውንጃል ኣይኮነን፣ ኩሉ ገምጋም ናይ እዋን ገድሊ ይኹን፡ ዓመታት ናጽነት።
ገምጋም ናይ ዝሓለፈ ቃልሲ ምግባር። መንጠሪ ባይታ ናብ’ታ ንሓልማ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ድኣ ‘ምበር። ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታት ውድብ ንምውንጃል ኣይኮነን፣ ኩሉ ገምጋም ናይ እዋን ገድሊ ይኹን፡ ዓመታት ናጽነት።
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል !
ኣለና፤ ንዝተቐብረን ዝተረስዐን ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምንጋር’ምበር ክንዮኡ ዝመጣጠር ዕላማ የብልናን። ኣለና ኤርትራዊ ትንሳኤ ኢዩ! ኣለና ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻኢ ሃገራትን! ኣለና ብጋህዲን ብስዉርን።
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር፡ ስፊሕ ስለያዊ መርበብ ዘርጊሑ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣፍ እቲ ከየድምጽ መሰሉ ዝተገፎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኖም ደው ዝበሉ ኣማሓደርቲ ኣሰና፡ ንሰንበት ዕለት 5/12/2010፡ ኣብ ፓልቶክ Room Eritrea Etuq menisey Eritrea niDimokrasin fithin ክቐርቡ እዮም።
ኣብ ዝተፈላለየ ዌብሳይታት ክጸሓፍ ዝቐነየ ገና ዝቕጽል ዘሎን ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ክብሃል ዝኽእል፡ ግን ከኣ ኣገዳስን ገለ ካብኡ ማይ ዘይጠዓመ ታሪኽ ክነንብቦ ቀኒናን ኣለናን።
ኣብ ዝተፈላለየ ዌብሳይታት ክጸሓፍ ዝቐነየ ገና ዝቕጽል ዘሎን ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ክብሃል ዝኽእል፡ ግን ከኣ ኣገዳስን ገለ ካብኡ ማይ ዘይጠዓመ ታሪኽ ክነንብቦ ቀኒናን ኣለናን።
ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ ዝሓለፈ ቀዳም ነቲ ናይ ሙሁራት ሙሁር፡ ናይ ፈላጣት ፈላጥ፡ ናይ ሙኩራት ሙኩር ኤርትራዊ ሊቅ ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሴ ብመልክዕ ሰሚናር ምስ ህዝቢ በይ ኤርያ ከምዝራኸብ ገበረ።
‘ኢሳይያስ፡ እዚ ሓለቓ (ካፖ) ጥፍኣት፡ ንኸይፈልጠን ይኹን ንኸይዝክረን ዝመሓለለንን ዝጠሓለለንን ክልተ ነገራት ኣለዋ፡። ንሳተን ከኣ፡ እታ ቐዳመይቲ “ፍቕሪ ሰብ” እታ ካልኣይቲ ኸኣ “ምሕረት” እየን።’
ኣብ ገጻት ሓርነት ዶት ኦርግ ኣብ ትሕቲ “አብ ትሕቲ መጋረጃ ተሐቢእካ’ስ ጉዳም’ባ …“አለና” ምባል !!!” ብ ሰዓረ (ወዲ ሸቃ) ብዝብል ናይ ብርዒ ስም፡ ናብ “ኣለና” ዘነጻጸረ ጽሑፍ ኣንቢበ። ሕጂ ክጽሕፍ ዘንቀለኒ ምኽንያት ግን ነቲ ዝወጸ ጽሑፍ ንምርጋም ኣይኮነን።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ ቴለቪዥን ስርዓት ህግደፍ ታሪኽ ናይ ቡዛሓት ሃገራት ኣፍሪካ ከተዘንቱ ቀንያ። ቀንያ ጥራይ ዘይኮነ ግን መልክዕ ናይቲ ታሪኽን ተፈጺሙ’ዩ ዝተባህለ ገበናት ካኣ ቀዳማዩን ደሕረዋዩን ሓዋዊሳ ኮታ የታልል ይኸውንዩ ተባሂሉ ብዶኩመንታሪ ፊልምታት ዝተሰነየ መደብ ኣቕሪባ።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ከምቲ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝካየድ ዘሎ መደባት ህዝባዊ ኣኼባታት ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ፣ ኣብ ኦታዋ ዋና ከተማ ካናዳ ብዕለት 6 ሕዳር 2010 ዓ.ም፣ ዕዉት ኣኼባ ብኣባል ኮምሽን ኣቶ ክብሮም ደብሩ ተኻይዱ።


text:
ሰንበት ዘኖላዊ
ኦ እግዚአብሔር አምላኸይ በቲ አብ መስቀል ዝወዓለ ወዲኻ፤
ንወዲ ሰብ ካብ ውድቀት ዘድኃንካ፤
ሰላም ዘለዎ መዓልቲን ሰንበትን ሃበኒ፤
ምኽንያቱ ካብ ሓጢአት ነጻ ኮይነ፤
አብቲ እተዳልወለይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ክሳተፍ። አሜን!
ዮሓ.10.1-21
አብዚ ናይ ሎሚ ሰንበት ዘኖላዊ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “አፍደገ አባጊዕ አነ ኢየ። ብ አይ ዚአቱ ኪድኅን ኢዩ፤ ኪአቱን ኪወፍርን ኢዩ፤ መጋሰይውን ክረክብ ኢዩ” እናበለ ይምህረና። ንሱ እቲ ሓቀኛ ጋሳ፡ ሕይወቱ በጃ አባጊዑ አኅሊፉ ዝህብ ፈቃር አምላኽ ኢዩ። ንሱ ጋሳ ጥራይ ዘይኮነ እቲ አፍደገ ደንበ አባጊዕውን ምኻኑ ባዕሉ ይገልጸልና። ስለዚ ንሱ እቲ ናብ እግዚአብሔር አብ ዝወስደና መገዲ ኢዩ፡ ኩሉ እቲ ብአኡ ዝኣቱን ዝወጽእን ኣብ እግዝኣብሔር ይበጽሕ። እተን ድምጹ ዘለልያን ዝሰምዓን ጥራይ ከአ አብቲ መጋስኡ ይ አትዋ። በዚ ኸአ እቲ ኣብ መንጐ ኣቦን ወድን ዘሎ ሓድነት፡ ሕብረት ኣብ መንጐ መጓሰን ጓሳን’ውን ይምስረት። ነዚ ኢዩ ኸአ ክርስቶስ ናብዚ ዓለም ዝመጸ።
እቶም ኩሎም ብእግዚአብሔር ዝተሳሕቡን ቃሉ ዝስምዑን እንታይነቶም ብዘየገድስ አብ መጓስኡ ይኣትዉ። ክርስቶስ ከኣ ናይ ሓድነትን ሕብረትን ምኽንያቶም ይኸውን። ምኽንያቱ እቲ ጓሳ ሓደ እንተ ድኣ ኮይኑ ዝተፈላለየ መጓሰ ክህብ ኣይኽእልን ኢዩ’ሞ ሓደ መጓሰን ሓደ ጓሳን ጥራይ ከምዝህሉ ይገብር። ብክርስቶስ ሓዲሽ ሕይወት ሓዲስ መጋሰ ኣይሁድን ኣረማውያንን ዝሓቆፈ ይፍጠር፡ እዚ ከኣ እታ ብደም ክርስቶስ ዝተሃንጸት ቤተክርስትያን የመልክት። ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ክሳብ መፈጸምታ ዓለም ምሳኹም ኢየ ስለ ዝበላ ናይ ቤተክርስትያኑ ጓሳ ኮይኑ ይተርፍ።
ዝኸበርኩ አኅዋትን አኃትን ክርስቶስ አብ መስቀል ንነፍሲ ወከፍና አእዳዉ ዘርጊሑልና ኢዩ፡ ስለምንታይ ንነፍሲ ወከፍና አብ ሓደ መጋሰ ንኽእክበና – ሕይወት ምእንቲ ክህበና። ብወገናውን ነንሕድሕድና ሕይወትና ንኽንወሃሃብ – ነፍሲ ወከፍና ንሕድሕድና ጋሶት አኅዋትና ምእንቲ ክንከውን፡ ነፍሲ ወከፍ ግና ከከም ጸዋዕታኡን ህያባቱን። ሎሚ ካብቶም ጋሶት መሲሎም ዝቐሩቡና ግና ከአ ክርስቶስ ተኻሉ ገሩ ዘቕርቦም ክንሃድም ከምዘለና ይመኽረና። ሎሚውን እንተኾኑ አብ ዓለምና፡ አብ መንጎና ንድምጺ ክርስቶስ አብ ክንዲ ምስማዕ ንድምጺ ገዛእ ርእሶምን፡ ስልጣኖምን፡ ክብረቶምን ዝሰምዑ አኅዋትን አኃትን ከምዘለዉና ምፍላጥ የድሊ። ከምቲ ቃል አምላኽ ዝብለና “ ነዚአቶም ብፍርኦም” ክንፈልጦም ንኽእል ኢና”። ክርስቶስ ንሕብረት፡ ንሓድነት – ንነፍሲ ወከፍና ናብ ሓደ መጋሰ ክእክበና ክሰርሕ ከሎ፡ ንክብሪን ዕጋበትን ርእሶም ክብሉ ንደቂ ሰባት ብዝተፈላለየ መገዲ ዝፈላሊዩ’ውን አለዉ። እዚአቶም ነዚ ሕብረት ዘይቅበሉ፡ አብ ሓደ መጋሰ ንኽአትዉ ዘጸግሞም፡ እቲ ናቶም ክብሪን ስልጣንን ከይጎድሎም ኢያቶም። ስለዚ ነታ ብክርስቶስ እትምራሕ ቤተክርስቲያና ክርስቶስ ሎሚ ብአአ ከምዝዛረበና ብምእማን ወትሩ ድምጻ ክንሰምዕን ክነለልን አብቲ መጋሰአ ጽኑዓትን እሙናትን ኮይና ክንርከብ እግዚአብሔር ይሓግዘና። አሜን!
ኦ ጎይታይ ብርሃንካን ሓቅኻን ልአኽ፤
ንሳተን ከአ ይምረሓኒ፤
ናብ ጽዮን ናብታ ቅድስቲ እምባኻን፤
ናብታ መኅደሪኻን ዝኾነት ቤት
መቕደስን የብጸሓኒ። አሜን
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
ሉቃ.2:36-40
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ፡ ከም ስምዖን ሃና እታ ብዕድመ ዝደፍአትን መበለት ኮይና ሕይወታ ምሉእ አብ አግልግሎት ቤት መቕደስ ዘሕለፈቶን ንክርስቶስ ሕጻን ትርኽቦን ትርእዮን፡ በዚ ኸአ ልባ ብሓጎስ ይመልእሞ ተመስግን። ካብዚ ርክብ ናይ ክርስቶስን ሕጻንን ሃናን ዓቢ ትምህርቲ እንመሃሮ፡ ሃና እቲ ሓጎሳ ንርእሳ ጥራይ አይሓዘቶን፡ ብዛዕብኡ ንኹሎም ነቶም ምድኃን ኢዮሩሳሌም ዝጽበዮ ክተካፍሎም ተረኽበት። ንስኻ ንስኺከ አብ ጸሎት፡ አብ አገልግሎት ንኽርስቶስ ምስ እትረኽቦ ነሕዋትካ/ኺ ክተካፍሎ/ዮዶ ትርከብ/ቢ? ዝኸንበርኩም አኃዋት አኃት አብዚ ስምዖንን ሃናን ነቶም ሎሚ ብትሕትናን እምነትን ንኽርስቶስ ጎይታ ዝስዕቡ አብ ቤተክርስቲያናትና ብትግሃት ዘገልግሉን አኃዋንት አኃትን ይውክሉ።
እግዚአብሔር ነዚ አገልግሎት እዚ ከም ምዑዝ ሽታ ይቕበሎ። እግዚአብሔር ሎሚውን እንተኾነ አብ ሕይወትና ክንቅበሎ እንደገና አብ ልቢ ነፍሲ ወከፍ ሓዋሪያኡ ክውለድ ይደሊ። ንሕና ከም ሃና ብጸሎትን ጾምን ተአዝዞን ንአገልግሎት አምላክ ክንተግህን ክንሰርሕ ይግበአና። አብዚ ዕውታት ንኽንከውን ግና ናይዚ ዓለም ነገራት ገዲፍና ናይ ሰማይ ነገራት ክንሓስብ ክንጅምር አለና። አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ዮሓንስ ከምዚ እንዳበለ ይምሕጸን፦ ንዓለም ወይስ ነቲ አብ ዓለም ዘሎ አይትፍተው። ሓደ እካ ንዓለም እንተ ፈተዋ ፍቕሪ አቦ አብኡ የብሉን። ከመይ ኩሉ እቲ አብ ዓለም ዘሎ፥ ፍትወት ሥጋን ክፋእ ትምኒት ዓይንን ብሃብትኻ ዕቡይ ምኻንን፥ ካብ ዓለም እዩ እምበር ካብ አቦ አይኮነን። ዓለምን እቲ ኹሉ ፍትወታን ኃላፋይ እዩ፡፤ እቲ ፍቓድ አምላኽ ዚገቢር ግና ንዘለዓለም ይነብር።1ዮሓ.2:15-17
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን እግዚአብሔር ሎሚ አብነት እዞም ቁዱሳት አቦታት አዴታት ተኸቲልና ክነገልግሎ፡ ምድራዊ ሕይወትና ፍቃድ እግዚአሔር እናፈጸምና ብቅድስና ክንሓልፎ፡ አብ መጨረሻ ዓስቢ እቲ ቁዱስ ጉዑዞና እግዚአብሔር አምላኽና ዘለዓለማዊ ሕይወት የተስፍወና አሎሞ ንተዓጠቅ። እግዚአብሔር ሓይሉን ጥበቡን ይሃበና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር
ሉቃ. 2.22-35
ናይ ሎሚ ወንጌል ናይ ስምዖንን ኢየሱስ ሕጻንን ርክብ ከነስተንትን ይዕድመና፡፡ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ 40 መዓልቲ ምላዱ ከም ሥርዓት አይሁድ ማሪያም ንቤት መቕደስ ክተወፊዮ ከደት። አብዚ ርክብ ሓደ አረጊት ስምዖንን ሕጻንን – ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን፡ ትጽቢትን መፈጸምታን ንርኢ። አብዚ ስምዖን ነቲ ነዊሕ ትጽቢት ዝተገብረሉ ምምጻእ ናይ መሲሕ መፈጸምታ ብምርአዩ ክሕጎስን ክዝምርን ንርእዮ። አብዚ እቲ ቀዳማይ ትምህርቲ ሎሚ ክነስተንትኖ ዘለና እምበአር ተስፋታት ስምዖንን እስራኤልን ክፍጸም ምርአይ ኢዩ። ስለዚ አብ ሕይወትና ብተስፋን እምነትን ክንጎዓዝ ከምዘለና ንመሃር። ስምዖን ነቲ መሲሕ እስራኤል ድኅነትን ብርሃንን ዘምጽእ አብ ሕቑፍኡ ኽቕበሎ ንርኢ። አብዚ ግዜ እዚ ስምዖን ነቲ ሕጻን ተቐቢሉ ምስ ሓቖፎ፥ እቲ ካልአይ አብዚ ናይ ሎሚ ክነስተንትኖለሉ ዝግበአና ብዛዕባ መንፈስ ቅዱስ ኢዩ። “መንፈስ ቅዱስ ናብኡ መጸ እሞ” – እቲ ክመጽእ ዝነበሮ ብሃንቀውታ ዚጽበዮ ዝነበረ ገንሸል ድኅነት ምኻኑ ምስ ገለጸሉ ልቡ ብታሓጋስ መልአ። እወ ነቲ መሲሕ፡ ንኽርስቶስ ንኽንፈልጦ መንፈስ ቅዱስ የድሊየና። ንሱ ጥራይ ኢዩ መንነት ናይ ክርስቶስ ከፍልጠና ዝኽእል። መንፈስ ቅዱስ መሊኡዎ ኸአ ከምዚ እንዳበለ ተነበየ፦ ኦ ጎይታይ፡ ደጊም ንባርያኻ ኸም ቃልካ ብሰላም አፋንዎ። ከመይ አዕይንተይ ነቲ ምድኃንካ ርእየናኦ እየን። እዚ ከአ እቲ አብ ቅድሚ ኹሉ ሕዝቢ ዘዳለኻዮ ድኅነት እዩ። ንሱ እቲ ንአሕዛብ ብርሃን ንሕዝብኻ እስራኤልውን ክብሪ ዚገልጽ እዩ።
አቡኡን አዲኡን ከአ በቲ ብዛዕባኡ ዝተባህለ ነገራት ተገረሙ። ስምዖን ከአ ባረኾም፥ ንማሪያም አዲኡ ድማ“ እንሆ እዚ ሕጻን እዚ አብ እስራኤል ንቡዙሓት ምኽንያት ምውዳቕን ምትንሳኦምን፥ ከምኡውን ዘይቕበልዎ ምልክትን ኪኸውን ዝተመደበ እዩ። ቅዱስ ጳዎሎስ ነዚ ሓቂ እዚ የብረሃልና፦ “ንሕና ግና ነቲ ንአይሁድ ዕንቅፋት፥ ንአሕዛብ ከአ ዕሽነት ዝኾነ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ንሰብኽ አሎና። ነቶም ጽውዓት፥ አይሁድ ኮኑ ግሪኻውያን፥ ክርስቶስ ኃይሊ አምላኽ እዩ” እናበለ ይምህርን ይእውጅን፡፡ 1ቆሮ.1:23-24 ቀጺሉ ስምዖን ንአኺ ኸአ ሓሳባት ልቢ ብዙኃት ምእንቲ ኪግለጽ፥ ኃዘን ንልብኺ ከም ሰይፊ ኪስንጥቖ እዩ” እናበለ ነቲ ብሰንኪ ወዳ ክወርዳ ዘለዎ ሓዘን ይንበየላ። እቲ ፍጹም አምላኽ ዝኾነ ወዳ ብመከራን ስቓይን ክሓልፍ ከምዘለዎ ይነግራ። ከምቲ ዝተነበዮ ኸአ ማሪያም ንወዳ ስጋብ ሞት አሰነየቶ። አብ ስቅያቱ ተኻፋሊት ኮነት። አብ መስዋዕቲ ድኅነት ምሉእ ብምሉእ ከአ ተሳተፈት።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ሎሚ ንሕናውን አብዚ ምድራዊ ጉዑዞና አብነት ስሞዖን እናተኸተልና ብተስፋ ነቲ እግዚአብሔር ዘተስፈወና ዘለዓለማዊ ሕይወት ንኽንወርስ፡ አብቲ አምላኽና ዘተስፈወና እሙናት ኮይና ምስ እንርከብ ሓደ መዓልቲ መዝሙር ምስጋና ክንዝምር ክንበቕዕ ኢና። ነዚ ንኽንገብር ሓገዝ መንፈስ ቅዱስ የዲሊየና ኢዩ’ሞ ንመንፈስ ቅዱስ ልባትና ንኽፈተሉ፡ እንታይ ክንገብርን ክንብልን ከምዘለና ባዕሉ ክምህረና ኢዩ። ማሪያም አደና እታ አብነታዊት ናይ ተስፋ አደ፡ ንክርስቶስ አብ ኩሉ ስቅያቱ ንድሕሪት ከይጠመተት ዝሰ በቶ ተባዕ አደ ኢያ’ሞ፥ ንሕናውን ነቲ ምእንቲ ናይ ነፍሲ ወከፍና ድኅነት አብ መስቀል ዝወዓለ ክርስቶስ ጎይታና ብትብዓት እንስዕበሉ ሓይሉን ኽእለቱ ይሃበና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
- THE FIRST SIGN – PRAYER
Dynamic Catholics have a daily commitment to prayer.
God is not a distant force to these people, but rather a personal friend and adviser. They trying to listen to the voice of God in their lives, and believe doing God’s will is the only path that leads to lasting happiness in this changing world. What is important to recognize is that Dynamic Catholics have a time to pray, a place to pray, and a structure to their prayer.
- THE SECOND SIGN – STUDY
Dynamic Catholics are continuous learners.
On average Dynamic Catholics spend fourteen minutes each day learning more about the faith. They see themselves as students of Jesus and his Church, and proactively make an effort to allow his teaching to form them. Jesus doesn’t just want followers. He wants disciples. To be a Christian disciple begins by sitting at the feet of Christ to learn. They are hungry to learn more about faith. They are continuous learners.
- THE THIRD SIGN – GENEROSITY
Dynamic Catholics are generous.
Dynamic Catholics are filled with a spirit of service and are generous stewards of their time, talent, and treasure.
- THE FOURTH SIGN – EVANGELIZATION
Dynamic Catholics invite others to grow spiritually by sharing the love of God with them.
ማቴ.2:13-18
ሄሮዶስ ነዚ ሕጻን ኪቀትሎ ይደሊ አሎ እሞ ተንሥእ፥ ነዚ ሕጻንን ነዲኡን ኂዝካ ናብ ግብጺ ህደም፣ ክሳዕ ዝነግረካ ኸአ አብኡ ጽናሕ” በሎ። ሄሮዶስ በቶም “እቲ ዝተወልደ ንጉሥ አይሁድ አበይ አሎ? ኮኸቡ ብምብራቅ ርኢና እሞ፥ ክንሰግደሉ መጺና” እናበሉ ካብ ሃገረ ምብራቕ ተላዒሎም አብ ኢየሩሳሌም ዝበጽሑ ሰብ ጥበብ፥ ዜና ምስ ሰምዓ ሰንበደ።
ነቲ ሕጻን እቲውን ክቐጥሎ ወሰነ። እግዚአብሔር ግን አብ ሕይወት ኢቲ ዘፍቅሮ ወዱ እዚ ኽፍጸም አይደለየን። ክርስቶስ ኢቲ ሓድሽ መሲሕ ከም ሙሴ ክሃድም ነይሩዎ። ሓድሽ ጉ ዑዞ ክጅምር ነይሩዎ። እግዚአብሔር ከአ መልአኹ ሰዲዱ ንዮሴፍ ነቲ ሕጻንን አዲኡን ሒዙ ናብ ግብጺ ክሃድም ይእዝዝ። አብኡ ኸአ ስጋብ ተመለስ ዝብል ትእዛዝ ዝቅበል ይጸንሕ። ተአዝዞ ንድኅነት ወዲ ሰብ አድላዪ ኢዩ። ብዘይ ተአዝዝዞ ወዲ ሰብ እግዚአብሔር ብዙሕ ክገቢር አይኽእልን፡ ምኽንያቱ እግዚአብሔር አባና እቲ ምስጢረ ድኅነቱ ኽፍጽም እንተኾይኑ፡ ናትና ተአዝዞን ምትሕብባርን የድሊዮ። ቅዱስ ዮሴፍ ተአዛዚ ነበረ። ነቲ ዝተባህሎ ዝሰምዕን ብትሕትና ዝፍጽምን መገልገሊ አምላኽ ነበረ። ብተአዝዝኡ ኸአ ንመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አቦ ኾይኑ ከዕብዮን ክሕልዎን ንዝተዋህቦ ተልእኾ ብትሕትና ተቀቢሉ አብ መፈጸምታኡ አብጸሖ። ብተአዝዞን ምትሕብባርን ዮሴፍ ኸአ እግዚአብሔር – ወልድ ኢቲ ምስርጢረ ድኅነት አብ መፈጸምትኡ ከምጽሖ ተረኽበ። ብተአዝዝኡ ክርስቶስ አብ ሓደ ስድራ ቤት ክውለድን ክዓብን ኺኢሉ። ንወልድ ካብ ናይ መቕተልቲ ሄሮዶስ ክድሕኖ ኪኢሉ። ብዙሓት ሕጻናት ቤተ ልሔም ግን ብዘይ ገበን ተቐትሉ። ቤተክርስቲያን ነዞም ሕጻናት እዚአቶም ወትሩ ተኽብሮምን ትዝክሮምን።
ዝኸበርኩ አኅዋት አኃት ሎሚውን ብዝተፈላለየ መገዲ ክንደይ ንጹሓት ሕጻናት ብኽፍአት ደቂ ሰባት ይቕተሉን ይስደዱን ከምዘለዉ አይንረስዕ። ሎሚ ታሪኽ ሄሮዶስውን አብ ሕይወትና ይፍጸም ከምዘሎ ኩሉና እንፈልጦ ሓቂ ኢዩ። እግዚብሔር ብርሃን እዩ፥ አብኡ ኸአ ጸልማት ዚብልዎ ኸቶ የልቦን። ንሕና ኸአ ነዚ ብርሃን ኢዚ ተቀቢልናዮ ኢና። ብሓቂ አብዚ ብርሃን እዚ ንመላለስ እንተለና ካብዚ ሓጢአት እዚ ነጻ ኾይና ኽነብር ኢና። ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ብሕብረት ክነብር ኢና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር
ዮሓ. 1:1-8 ( በዓለ ቅ.ዮሓንስ ወንጌላዊ)
ሎሚ በዚ ንቅዱስ ዮሓንስ ዝተወፈየ መዓልቲ፡ እግዚአብሔር ብቃሉ ነቲ ምስጢረ እግዚአብሔር ዝገልጸልና ሓዋሪያ ልባትና ኸፊትና ክንሰምዖን ክነስተንትኖን ይዕድመና። ዮሓንስ እቲ ሓደ ካብ ሓዋሪያት ንክርስቶስ ብትብዓት ስጋብ መጨርሽታ ዝሰዓቦ፡ ምስ ክርስቶስ ፍሉይ ፍቕርን ምቅርራብን ዝነበሮ፤ አብ ጸሎት ሓሙስ አብ መአዲ እንከለዉ አብ አፍልቢ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ርእሱ ኺጸግዕ ዕድል ዝረኸበ፤ ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብቲ መጨርሽታ ምድራዊ ጉዑዙኡ’ውን እንተኾነ ብእምነት ስጋብ ሞት ዘሰነየ ተባዕ ሓዋሪያ ኢዩ ነሩ። ቀጺሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ መስቀል ኮይኑ “ እንሃ አዴኻ እንዳበለ ” ንማሪያም አዲኡን አደ ኹሉ ፍጡር ኽትከውንን ሓላፍነት ዝተቐበለ ሓዋሪያ ኢዩ ነሩ።
በታ ቀዳመይቲ ምዓልቲ ሰሙን ማሪያም መግደላዊት፥ ገና ጸልማት ከሎ፥ አንጊሃ ናብቲ መቓብር መጸት። አንጊሃ ናብቲ መቓብር ክትከይድ ክትበጽሕ ዝገበራ እምበአር ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ፍቅሪ ኢቲ ጎይትአ ኢዩ። ግና ዘይተጸበየቶ እቲ እምኒ ካብ አፉ መቓብር ተፈንቂሉ ረአየቶ። ነቲ ጎይታ ብሕይወቱ ኸሎ “ ብሳልሳይ መዓልቲ ክትንሥእ ምኻኑ ረሲዓ፡ በቲ ዝኾነ ሰምቢዳ ናብ ስምዖን ጴጥሮስን ናብቲ ኢየሱስ ዜፍቅሮ ኻልእ ወድ መዝሙርን መጺአ “ ንጎይታና ኻብ መቓብር ወስዶምዎ፥ አበይ ከም ዘንበርዎ አይንፈልጥን” እናበለት እቲ ዝረአየቶ አዘንተወትሎም።
ስምዖን ጴጥሮስን እቲ ኢየሱስ ዜፍቅሮ ኻልእ ወድ መዝሙርን ነቲ ዝኾነ ንኽርእዩ ናብቲ መቓብር የምርሑ። እቲ ኢየሱስ ዜፍቅሮ ሓዋሪያ ብፍቕሪ ተለዓዒሉ ነቲ ዝኾነ ንኽርኢ ብኹሉ ሓይሉ ይጎዪ፡ ንጴጥሮስ ቀዲሙዎ ኸአ ይበጽሕ። ግና ናብቲ መቃብር አይአተወን። ንጴጥሮስ ተጸበዮ። ምጽባይ ናይቲ ብእየሱስ ዝተፈቅረ ሓዋሪያ ፡ ነቲ መጻኢ መዝነት ናይ ጴጥሮስ ይገልጽ። እዚ ሓቂ ብፍላይ አብ ዮሓ. 21,15… ተዘርዚሩ ንረኽቦ።“ ምስ በልዑ ኸአ ኢየሱስ ንስምዖን ጴጥሮስ፥ “ ስምዖን ወዲ ዮና! ካብዚአቶም አብሊጽካዶ ተፍቅረኒ ኢኻ፧ በሎ ንሱ ኸአ ‘እወ ጎይታይ! አነ ኸም ዘፍቅረካ ንስኻ ትፈልጥ ኢኻ” ኢሉ መለሰሉ። ኢየሱስ ድም ዕያውተይ አብልዕ” በሎ።
ስምዖን ጴጥሮስ አብቲ መቃብር ምስ በጽሓ ናብቲ መቓብር ይአቱ። ነቲ መግነዝ ተነቢሩ ረአዮ። እቲ አብ ርእሱ ዝነበረ መአረምያ ኸአ፥ ንበይኑ ተጠቕሊሉ ነበረ እምበር፥ ምስቲ መግነዝ አይነበረን። እዚ ሓቂ እዚ አብቲ ብኽርስቶ ዝተፈቕረ ሓዋሪያ እምነት አለዓዓለ። “ እቲ ቕድም ናብቲ መቃብር ዝመጸ ኻልእ ወድ መዝሙር አተወ “ርእዩ ድማ አመነ” ይብለና።
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና መጀመሪያ አብ ሕይወትና ከም ማሪያም መግደላዊት አንጊህናዶ ነቲ ስጋብ ሞት ዘፍቀረና አምላኽና ንደሊዮዶ፧ ምስ ረኸብናዮ ፍቕሩ፡ ሓልዮቱ ምስ አስተማቐርናኸ ተመሊስና ነሕዋትናዶ ነበስር፧ ስለዚ ንሕና ብዘይ ክርስቶስ ጎይታ ሕይወት የብልናን። ብኡ ንነብር ብኡ ኸአ ኢና ንቀሳቐስ እሞ ወትሩ አብ ጸጽባሕ ናብኡ ንጉየ ንድለዮ።
ዮሓንስ “ብዛዕባ እቲ መጀመርታ ዝነበረ ንሕና ዝሰማዕናዮ፥ በዕይንቲና ዝረአናዮ፥ ዝጠመትናዮ፥ ብእዳውና ዘረምሰ ሰናዮ ቃል ሕይወት ንነግረኩም አሎና ይብለና አሎ አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ መልእኽቱ። 1ዮሓ. 1:1-4 እዚ ቃል ሕይወት እዚ ተመጊብናን አሚናን ንኽርስቶስ ጎይታና አብ ኩሉ ሕይወትና ንስዓቦ። እግዚአብሔር አምላኽ ነዚ ይሓግዘና። አሜን!
ማቴ.10:17-22
ሓዋሪያት ከም ተሓጋገዝቲን ቀጸልትን ስብከተ ወንጌል ብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ይጽውዑ። ሓላፍነት ለቢሶም ከአ ናይ መጻኢ ተልእኾኦም መምርሒን ምኽርን ካብ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ይቕበሉ። አብዚ ናይ ሎሚ ክፋል ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርቱ ክልተ ምሳሌ ብምጥቃም ይጅምሮ፦ አባጊዕ አብ መንጎ ተኻሉ – ብልህታት ከም ተመን፡ ገርህታት ከአ ከም ርግቢ። እታ ቀዳመይቲ ኢቲ ሓዋሪያት ተጸዊዖሙሉ ዘለዉ ጽውዓ ስጋብ ክንደይ ከቢድን ሓደገኛን ምኻኑ ንምርግጋጽ፤ በቲ ሓደ ወገን ከአ ኢቲ ሓዋሪያት ከጋንፎም ዘለዎ ሓደገኛ ኩነታት የጉልሕ። ኢቲ መግለጺ “አነ እሰደኩም አለኹ” ዝብል ከአ ሓለዋ አምላኽ ከምዘለዎም የረጋግጽ። እቲ ብልህታት ከም ተመን፥ ገርህታት ከአ ከም ርግቢ ኹኑ” ዝብል ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክልተ ባህሪ ከተሓሕዝ ዝደለ ይመስል። እምነት አብ አምላኽ፤ ሓዋሪያት አብቲ ምስ ሰባት ክገብሩዎ ዘለዎም ርክባት ነዊሕ አስተንትኖን ጥንቃቐን ዘድሊዮ ምኻኑ።
ቐጺሉ “ካብ ሰብ ተጠንቀቑ” እናበለ ሓዋሪያት አብ ተልእኾኦም ስደትን ግፍዕን- ጽልኢን፡ ጥርዓንን – ክሲን ክመጾም ከምዝኽእል የጠንቅቖም። እዚ «አኅሊፎም ኪህብኹም፥ ዝብል መግለጺ እዚ ነቲ ክሲ አብ ቤት ፍርዲ ዝርኢ ጥራይ አይነበረን። እንታይ ደአ ልዕሊ ኹሉ ነቲ ቲዮሎጊያዊ ትምህርቲ ዝርኢ ነበረ። ምኽንያቱ ሓዋሪያት ነቲ ብዙሓት አይሁድ ፈሪሳውያን ዘሰምበደ ትምህርቲ ክርስቶስ ክሰብኩ ነሩዎም። በዚ ኸአ ተቓውሞን ስደትን ከምዘስዕበሎም ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይፈልጥ ነሩ ኢዩ። ምኽኒያቱ “ካብ መምህሩ ዚዓቢ ተመሃራይ” ስለዘየሎ። ማለት ከምቲ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ተልእኾ እቲ ሰማያዊ አቡኡ ንኽፍጽም፡ በቲ ሰናይ ተግባራቱ ዝተኸሰን አሕሊፎም ዝሃቡዎን፤ ሓዋሪያት ከአ እዚ ዕጫ ክበጽሖም ነይሩዎ። “ ናብ መገባእያታት አኅሊፎም ኪህብኹም ኢዮም” ስለዚ ሓዋሪያት እቲ ሓቀኛ ምስክርነት ምእንቲ ኽህቡ ብርቱዓትን ተጻወርትን ክኾኑ ነይሩዎም። በቲ ስደቶምን ስቅያቶምን ክርስቶስ ሓቀኛ መድኅን ምኻኑ ክምህሩን ክምስክሩን ነይሩዎም።
አብዚ ተልእኾ ናይ ሓዋሪያት ግና ኩሉ ግዜ ሓገዝ እቲ ልዑል አምላኽ ወይ መንፈስ አምላኽ ከምዘሰንዮም ለዎም ይገልጸሎም። • “መንፈስ አቦኹም እዩ ብአኻትኩም ዝዛረብ እምበር፥ ንስኻትኩም አይኮንክምን እትዛረቡ”። እዚ ሓዋሪያት አብ ሓዋሪያዊ ተልእኾኦም አብ ክእለቶምን ፍልጠቶምን – ማለት አብ ገዛእ ርእሶም ክምርኮሱ ከምዘይብሉም፡ እንታይ ደአ ከምቲ አቀዲምና ዝገለጽናዮ፡ አብቲ ሰማያዊ ሓይሊ አምላኽ ክአምኑን ክምርኮሱን ከምዘለዎም ዘረድእ ኢዩ። ስለዚ አብ ሕማቕ ኩነታት – አብ ሓደገኛ ግዜ ናይ ሕወቶም ሓገዝን ደገፍን ናይ እግዚአብሔር – አብ ከምዘይፍለዮም ባዕሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይምህሮም።
ዝኸበርኩም አኃዋት አኅት አብዚ ምድራዊ ጉዑዞና፡ ነፍሲ ወከፍና ብጥምቀት ሓደ ፍሉይ ተልእኾ አለና። ንሱ ከአ ነቲ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ካብ ድንግል ማሪያም ሰብ ኮይኑ ዝተወልደ አምላኽ ብቓልናን ብተግባርናን ንዓለም ክንምስክር። አብዚ ተልእኾ እዚ ግና ብኽርስቶስ ምኽንያት ስደትን ተቓውሞን ከምዘጋንፈና ክንቕረብን ክንቕበልን ድልዋት ኽንከውን ይግበአና። ካብ ሰባት ጽልኢውን ክወርደና ኢዩ፡ እቲ ሰናይ ዜና ግና ” እቲ ኻሳዕ መወዳእታ ዚዕገስ ግና ንሱ ኪድኅን እዩ። ስለዚ አብ ክርስቲያናዊ ተልእኾና ነቲ ካብ ደቂ ሰባት ዝወርደና ስደትን – ጸርፍን፡ ጽልእን – ሕሜታን፡ ብሓሶት ክስን፤ ብትዕግስቲ ክንጾሮ ይግበአና። ምእንቲ ፍቕሪ ኢየሱስ ኢልና ተስፋ ከይቆረጽና ንኹሉ ነቲ ዝወርደና ስደት ብትዕግስቲ ክንጸውር ወትሩ ክንተግህ ይግበአና። ሓቀኛ ሓዋሪያ ኸአ ንሱ ኢዩ፡ ኢቲ ነቲ ዘጋንፎ ስደትን መከራን መስቀሉ ጸይሩ ንኽርስቶስ ዝስዕብ። ስለዚ ወንጌል ሓቂ ንምብሳር አይንፍራህ። ገጽ ሰባት ዘይኮነ፡ ገጽ እቲ ልዑል አምላኽ ንርአ። ንሰባት አይንተአመን፤ እንታይ ደአ ንኽርስቶስ ጎይታና። ንኽብሪ ርእስና ዘይኮነ ንኽብሪ አምላኽ ንስራሕ። ፍረ ናይ መንፈስ ቅዱስ እንታይ ምኻኑ አለሊና ንኽአል። ( ፍረ መንፈስ ቅዱስ፦ ፍቅሪ – ንሓጎስ – ሰላም – ትዕግስቲ – ልግሲ – ሕያውነት – እሙን ምኻን – ለውሃት – ርእስኻ ምግታእ)
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ንኽርስቲያናዊ ሕይወትና አብነት ዝኾነና ናይዚ ሎሚ እንዝክሮ ዘለና ቀዳማይ ሰማዕት፡ ቅዱስ እስጢፋኖስ ክነስትንትን ንኽእል። ግ.ሓ. 6:8-12,7:54-60 እስጢፋኖስ ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ሽውዓተ ድያቆናት ብሓዋሪያት ንአገልግሎት ቤተክርስቲያንን ሓዋሪያትን ዝተመርጹ ኢዩ ዝነበረ። አብቲ ዝተጸዋዓሉ ጽውዓ እሙን ኮይኑ ኮይኑ ኸአ ብሰማእትነት ሓለፈ።
እስጢፋኖስ ጸጋን ኃይልን መሊእዎ፥ አብ ማእከል ሕዝቢ ዓበይቲ ትእምርትን ተአምራትን ክገቢር ጀመረ ይብለና ግ. ሓ.6:8 ምኽኒያቱ አምላኽ ምስኡ ስለነበረ። “ እዚ ሰብ እዚ አብ ልዕሊ ሕጊ ሙሴን አብ ልዕሊ አምላኽን ቃል ጸርፊ ኺዛረብ ከሎ ሰሚዕናዮ” እናበሉ ኸአ ነቲ ጥበብን መንፈስን ዝመልኦ ዘረባኡ ተቃወምዎን ከሰስዎን። “ብአይ ምኽንያት ናብ መካንንትን ናብ ነገሥታትን ክትውሰዱ ኢኹም። አኅሊፎም ኪህብኹም” ኢዮም ዝበሎ ክርስቶስ ብሓሶት ናብ መጋባእያ ሕጊ አቕረብዎ። ብዳርባ እምኒ ኸአ ቀተልዎ። ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ኸለዉ “ ኦ ጎይታይ ኢየሱስ! ነፍሰይ ተቐበል” እናበለ ተማህለለ። ተምበርኪኩ ኸአ ብዓቢ ድምጺ “ ጎይታይ! እዚ ኃጢአት እዚ አይትሓዘሎም” ኢሉ ጨደረ። እዚ ምስ በለውን ዓረፈ። ቅዱስ እስጢፋኖስ ሰምዕት ነቲ ቃል አምላክ ብሕይወቱ ዝመስከረ ኢዩ። አብ ቅድሚ ዓበይቲ ነቲ ሓቂ ክምስክር ተረኺቡ። ተመሃራይ ካብ መምህሩ ስለዘይበልጽ ግና እቲ ስደትን ሞትን አጋኒፉዎ። ከምቲ ክርስቶ አብ መስቀል ነቶም ቀተልቱ “ ኦ አቦይ ዝገብሩዎ አይፈልጡን ኢዮም እሞ መሓሮም” እናበለ ሕይወቱ ዝሃበ። ከም ኡውን ቅዱስ እስጢፋኖስ “ጎይታይ! እዚ ኃጢአት እዚ አይትኃዘሎም” እናበለ ነቶም ቀተልቱ ካብቲ ልዑል አምላኹ ምሕረት እናማለደሎም ሞተ። እግዚአብሔር ብሓቂ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ንሕናውን እቲ ሓቀኛ ተል እኾና አለሊና አብነትን አሰርን ቅዱስ እስጢፋኖስ ብቕድስና እንጎዓዘሎ ሓይልን ጥበብን ይሃበና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር
ሉቃ. 1፡26-38
“ከመይ ንእግዚአብሔር ዝሰአኖ ነገር የልቦን”
አብዚ ሰለስተ ሰሙን ዝሓለፈ እግዚአብሔር ብቤተክርስቲያኑ ጌሩ ቃሉ ብምዝራእ ነዚ ልደት እዚ ከምቲ ዝግባእ ተቐሪብና ክንቀባበሎ ክሕግዘና ጸኒሑ።
እንሆ እምበአር በጸጋኡ ኸአ ናብዚ 2017 ልደተ ክርስቶስ ክንብዕል ንቐራረብ አለና። አብዚ ነፍሲ ወከፍና ዕብየት ልደት ክንርዳእ ተረዲእና ኸአ ከምቲ ዝግባእ ብሓቂ ነቲ ቃል አምላኽ ልባትና ከፊትና ክነስተንትን ይገበአና። አብዚ ግዜ እዚ ደጋጊምና ዝሰማዕናዮን ዘስተንተናዮን ዮሓንስ መጥምቕ ንኽርስቶስ መንገዲ ከሳናድወሉ ክሰብኽ ምስ ጀመረ እቲ ቀዳመይ ስብከቱ ወይ አዋጁ ንንስሓ ዝርኢ ነበረ። ከምዚ እናበለ ኸአ ሰበኸ “ጎደና እግዚኣብሔር ጽረጉ፥ መገድታቱውን ኣቕንዑ፥ ስንጭሮ ዘበለ ልዕል ይበል፥ እምባን ኵርባን ኩሉ ትሕት ይበል፥ ጥውይዋይ ዝኾነ ኩሉ ትኽ ይበል፥ ድንጉር ይተኻኸል። ሥጋ ዝለበሰ ኩሉ ከኣ ምድኃን ኣምላኽ ኪርኢ እዩ”። ሉቃ.3: 4-6 እናበለ ሰበኸ። አዴና ቤተክርስቲያንውን በዚ ግዜ ምጽአት እዚ ደጋጊማ ነዚ ቃል ወሲዳ ትእውጀልናን ትምህረናን። ምኽንያቱ ሎሚውን እግዚአብሔር ወልድ ናብቲ ማሕደሩ ዝኾነ ልባትና ንኽአቱ ንሕና ካብ ኩሉ ርስሓት ነጻ ክንከውን ይደሊየና። ንንስሓ ዚበቅዕ ስራሕ ክንሰርሕ: ክንፍረ ይ ዕድመና። ከምቲ ሓደ ጋሻ ናብ ገዛና ዓዲምና ገዛና አጽሪና: ዝበለጸ መግቢ አዳሊና ንጽበዮ፡ ብዝበለጸ እካ ደአ ነዚ መድኅና ጎይታና ከመይ ጸሪናን ተሓጺብና ተቐሪባን ዘይንቀባበሎ፧ ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት እምበአር እቲ ምስ እግዚአብሔር እንዕረቐሉ ግዜ ሕጂ ኢዩ። ነቲ ቓሉ አብ ሕይወትና ክነብሮ ቁርጺ ፍቃድ ገርና ጉዑዞ እንጅምረሉ ግዜ ሕጂ ኢዩ።
ከምቲ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ዘዘንትወላን ማሪያም ንብስራት መልአኽ ሕራይ ኢላ ምስ ተቐበለት፡ ፍቓዳ ምስ ፍቓድ አምላኽ ሓደ ኮነ። ንሕናውን ነቲ ዝእወጀልና ቃል አምላኽ ሕራይ ኢልና አብ ንቕበለሉ ግዜ ፍቓድናን ፍቃድ አምላኽን ሓደ ይኸውን። ማሪያም ንቃል አምላኽ ኩሉንትነአ ምስ ሃበት እግዚአብሔር አብአ ሓደረ፡ ብመወዳእታ ዘይብሉ ጸጋታት ከአ ሸለማ። እቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ አምላኽ ከአ አብአ ብምሕዳር ስግአ ክለብስ ኪኢሉ። እግዚአብሔር እምበአር ነዛ ትሕቲ ፍጥረት በቲ ትሕትንአ አፍቀራን ፈተዋን። ነቲ መደቡ ከአ ብእአ ኽፍጽሞ መረጸ። አምላኽ ክንሱ አብ ከርሲ ማሪያም ብምሕዳር ከም ሓደ ፍጡር ተጠንሰን ተወልደን። “እቲ ቃል ሰብ ኮነ፥ ጸጋን ሓቅን” መሊእዎ ኸአ ምሳና ነበረ”። ይብለና ዮሓንስ ወንጌላዊ። ዮሓ.1:14 ድንግል ማሪያም አብዚ ናይ ድኅነት መስርሕ ብኹሉንትንአ ተሓባበረት። ከምቲ ሔዋን ነቲ ትእዛዝ እግዚአብሔር ብምፍራሳ ንጥፍአት ደቂ ሰብ ምኽንያት ዝኾነት፥ ከምኡ ኸአ ማሪያም ትእዛዝ ንጸዋዕታን እግዚአብሔር ብምኽባራ ንድኅነት ምሉእ ዓለም ምኽንያት ክትከውን በቕዓት።
ዝከበርኩም አኅዋት አኃት ማሪያም እዚ ኩሉ ጸጋታት ዝተቐበለት ብትሕትና ነቲ ቃል አምላኽ “እኔኹ አነ ባሪያ እህዚአብሄር ኢየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ” ኢላ ስለዝመለሰት ኢዩ። ትሕትና መምህር ወይ መሰረት ኩሉ መንፈሳዊ ኃይሊ ኢያ። ትእዛዛት እግዚአብሔር ዘኽብር ኢቲ ብትሕትና ዝመላለስ ሰብ ጥራይ ኢዩ። ትሕትና አብ ዘለዎ አብኡ ዕርቂ፡ ሰላም፡ ፍቕሪ፡ ሓጎስ አሎ።
ዝኸበርኩም አመንቲ ክርስቶስ በዓለ ልደት በዓለ ሓጎስ፡ በዓለ ደስታ፡ ፍሥሓ ኢዩ። ሓጎስና ደስታና ምሉ እ ምእንቲ ክኸውን ብትሕትና አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ቀሪብና ምስ እግዚብሔር አምላኽናን ሓውናን ዕርቂ ንግበር። ንጉሠ ሰላም ክርስቶስ በዓለ ልደት 2017 ንኹሉ ክፍአትናን ሓጢአትናን ትሪ ልብናን ይቅረ ኢሉ፡ በዓለ ሓጎስ፡ ደስታን ሰላምን ዕርቅን ይግበረልና ። ከመይ ንእግዚአብሔር ዝሰአኖ የልቦን”።
ርሑስ በዓለ ልደት ይግበረልና።አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
ሉቃ. 1.57-66
እዚ ሕጻን እዚስ እንታይ ኮን ክኸውን እዩ፧” እናበሉ አብ ልቦም ይዓቕሩዎ ነበሩ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ልደት ዮሓንስ መጥምቕ ክነስተንትን ንዕደም። ዮሓንስ መዓልቱ አኺሉ ይውለድ። አብ ቤት ዘካሪያስ ሓጎስ ኮነ። ጎረባብቱን አዝማዱንውን ይሕጎሱ። አብዛ ቤት እዚአ ምሕረት እግዚአብሒር ስለዝረአዩ ጎረባብቱን አዝማዱንውን ምሳቶም ይሕጎሱ። ብዙሓት ብሽም አብኡ ክጽዋዕ ደለዩ፡ ኤልሳቤጥ ግና አይፋሉን “ ዮሓንስ “ ተባሂሉ ይሰመ በለት። እቲ አብ መጀመሪያ ብዘይ ምእማኑ ዓባስ ኮይኑ ዝነበረ ዘካሪያስ ብምልክት መን ክበሃል ከምዚደሊ ሓተትዎ፥ ንሱ ኸአ ዮሓንስ ኢሉ ጸሓፈ። አብዚ ግዜ እዚ ከአ አፉ ተኸፍተ ንአምላኽ ከአ አመስገነ። እዚ ሕጻን እዚ ህያብ አምላኽ ነበረ። ሕያብ አምላኽ ንቤት ዘካሪያስ ጥራይ ዘይኮነ፤ ንኹሉ ፍጡር ወዲ አዳም – ከምቲ አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ዝገልጾ እግዚአብሔር ጎይታ ሰራዊት “ እንሆ አን ሉኡኸይ እልእኽ አሎኹ፥ ንሱ ቐቕድመይ መገዲ ኺጸርግ እዩ። ብኡኡ ኸአ እቲ እትደልይዎ ጎይታ አብ መቕደሱ ኺመጽ እዩ፥ እቲ እትናፍቕዎ መልአኽ ኪዳነይ ኬበስር፥ እንሆ፥ ይመጽእ አሎ፥” ዝበሎ ዮሓንስ ካብ እግዚአብሔር ዝተላእከ መልእኽተና፡ መገዲ እግዚአብሔር ዝጸርግ፡ ንሕዝቢ እግዚአብሔር ነቲ ዝመጽእ መድኅን ንምቅባል ድልዎ ንኽገቢር ዝተላእከ ነበረ። ሰባት ከአ ዕብየት ናይቲ ሕጻን ብምስትውዓል “ እዚ ሕጻን እዚስ እንታያ ኮን ኪኸውን እዩ፧” እናበሉ ሓሰቡ። እግዚአብሔር እቲ ቀደም ንእሳራኤላውያን ዝአተዎ ተስፋ መድብ ድኅነቱ ንምፍጻም ዝተሓባበርዎ ሰባት ይጽውዕ። ንቤት ዘካሪያስ ከአ ይመርጽ። ክልተ ሰብ ኪዳን አብ ቅድሚ አምላኽ ብኹሉ ትእዛዛት እግዚአብሔር ሕግታቱን ብዘይ ጉድልነት ዚመላለሱ ጻድቃን ሰባት። እግዚአብሔር አብቲ ዓቢ ናይ ድኅነት መስርሕ ተሳተፍቲ ንኽኮኑ ይመርጾም። ዘካሪያስ እዚ ተአምር እዚ ካብ ላዕሊ ምኻኑ ምስ ረአየ ንአምላኹ አመስገነ።
ዝኸበርኩም፣ አኅዋት አኃት አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ትሑታት፡ መፍቀርቲ አምላኽ፡ ተአዘዝቲ፡ ንጽድቂ እንጠምያን እንጸምአን አመንቲ ኮይና ምስ እንርከብ፤ እግዚአብሔር አብ ሕይወትና ሕጂውን መደቡ ኽፍጽም ኢዩ። ሕጂውን እግዚአብሔር ብአና ንደቂ ሰባት ድኅነት፡ ሓጎስ፡ ሰላም ክእውጅን ከበስርን ኢዩ። እምበአር አብ ድሮ ልደተ ክርስቶስ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኢና ዘለና’ሞ ንእግዚአብሔር አምላኽና ሕጂውን አብ ልብና ቦታ ነዳልወሉ፡ አቤትና ከሕርፍ ቤትና ነጽርየሉ። እግዚአብሔር ነዚ ይሓግዘና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
ሉቃ. 1.46-55
“እቲ ኹሉ ዝኽ እል ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ ኢዩ እሞ፥ ስሙ ቕዱስ እዩ።”
ማሪያም ነቲ ብርሃን ዓለም ንክትወልድ መልአኽ ምስ አበሠራ፡ ብሥራሕ አምላኽ ተገሪማ ነቲ ብባሕርያዊ መገዲ ዘይከአል አብአ ኪፍጸም ምስ ረአየቶ፡ ብመንፈስ ተላዒላ፡ “ነፍሰይ ንግዚአብሔር ተዕብዮ፤ መንፈሰይ ከዓ ብአምላኸይ፥ በቲ መድኃንየይ፥ ባህ ይብሎ። ውርደት ባርያኡ ርእዩ እዩ እሞ እንሆ ኻብ ሕጂ ኹሎም ወለዶ ብጽዕቲ ኺብሉኒ እዮም። እቲ ኹሉ ዝኽእል ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ እሞ፥ ስሙ ቕዱስ እዩ። ሉቃ.1:46-56 እናበለት መዝሙር ምስጋና ዘመረት።
ድንግል ማሪያም ሽሕካ እግዚአብሔር ካብ ኩሉ ፍጥረት አብሊጹን አዕብዩን እንተረአያ፡ ወለዶ ኩሉ እውን ብጽዕቲ ኪብላ እንተፈቐደ፡ እቲ ብጽዕቲ ከብላ ዝኸአለ ኅልዮት እግዚአብሔር ጥራይ ዘይኮነ፡ ብሓቂ እቲ ተግባራታን ተአማንነታን፡ ምሉእ ብምሉእ ተወፋይነታን አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ብቑዕን ንጹሕን መሥዋዕቲን ኮይኑ ስለ ዝተረኽበ ዓባይን ብጽዕትን ከብላ ኺኢሉ። በዚ ኢያ ኸአ ኢልሳቤጥ “ እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝተነግረኪ ቓል ከም ዝፍጸም ዝለ ዝአመንኪ ብጽዕቲ ኢኺ” ሉቃ.1:45 እናበለት ብጽዕንአ ትምስክርን ተረጋግጽን። ዕብየት ማሪያም ክግለጽ ዘይከአል ሕያብ አምላኽ ኢዩ። ስለዚ ማሪያም በቲ ኩሉ ዝተገብረላ ክተመስግን ነሩዋ። ንአምላኽ ሞገስ ክትህብ ነይሩዋ፡ ክትሕጎስ፡ ክትዝምር ነይሩዋ፤ ምኽንያቱ እግዚአብሔር ንሓደ ዓቢ ነገር መሪጹዋ ኢዩ። ከምቲ ባዕላ አብቲ መዝሙራ እትዝምሮውን “ እግዚአብሔር ዓቢ ነገር ገሩላ ኢዩ ። እግዚአብሔር እቲ ኡንኮ ወዱ ብአአ ክመጻና መሪጹ፡ ስለዚ አብ ከርሳ ሓዲሩ፡ ከማና ሰብ ኮይኑ። ንዓለም ብርሃን ድኅነት አበሲሩ።
ኤልሳቤጥ “ አደ ጎይታይ ናባይ ክትመጺኸ ኸመይሉ ኮነለይ፧ እናበለት ንማሪያም ክተመስግን ከላ፡ ማሪያም ግን ኩሉ ስራሕ እግዚአብሔር ምኻኑ ተስተንትንን ትቕበልን። ከምቲ ማሪያም ሓብቲ አሮን፥ ደቂ እስራኤል ብሓይሊ እግዚአብሔር ባሕሪ ምስተሳገሩ “ እግዚአብሔር አዝዩ ልዑል ኢዩ እሞ ዘምሩሉ፥ ንፈረስን ፈረሰኛታትን ናብ ባሕሪ ደርበዮም” ዘጽ.15:21 እናበለት ብሓጎስ ከቦራአ ሒዛ ዝዘለለትን ሓይሊ – ስራሕ እግዚአብሔርን ዝምስከረትን፡ ማሪያምውን ነቲ ኩሉ ዝኽእል አምላኽ መዝሙር ምስጋና ትዝምረሉ። በዚ መዝሙር ጌራ ማሪያም ሓደ ዝጭበጥ ተመክሮ እምነት ክትገልጽ ተረኽበት። እግዚአብሔር ንማሪያም መን ነበረ፧ ነዚ ሕቶ እዚ ምስ እንምልስ ጥራይ ኢና ብሓቂ ነቲ መዝሙር ክንርድኦን፤ አብ ማሪያም ኩሉ እቲ እግዚአብሔር አብ ብሉይ ኪዳን ብዛዕባ ንእስራኤላውያን ዝበሎ ሙሉእ ብምሉእ አብአ ከምዝፍጸም ክነስተንትን እንኽእል።
ማሪያም ነቲ ተግባር አምላኽ ብምስትንታን ንእግዚአብሔር « ስሙ ቕዱስ ኢዩ” እናበለት ትጽውዖ። እወ አምላኽና ብሓቒ ሱሙ ቕዱስ ኢዩ። አነ ቕዱስ ኢየ እሞ ንስኻትኩምውን ቕዱሳት ኩኑ ይብለና ባዕሉውን እንተኾነ። አብ መጨርሻ ማሪያም ንእግዚአብሔር፤ እግዚአብሔር ናይ ትሑታት፡ ናይ ድኻታት፡ ናይ ጥሙያት፡ ጌራ ተቕርቦ። መድኃኒየይ እናበለት ከአ ትጽውዖ። ምኽንያቱ ንሳ ልዕሊ ኹሉ ንድኅነት ከም ሓደ ሕያብ አምላኽ ጌሩ ዘስተማቐረ ፍጡር አይነበረን።
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ንሕናኸ ሎሚ ስጋብ ክንደይ ኢና ነቲ እግዚአብሔር ዝገበረልና ጸጋታት፡ ሓለፋታት ዘኪርና ብመዝሙር ምስጋና ሞሳ እንመልሰሉ፧ እሰከ ሎሚ ንኹሉ ጸጋታት ዝተቐበልናዮ እናዘከርና ምስ ማሪያም ኮይና “ እቲ ኹሉ ዝኽእል ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ እሞ፥ ስሙ ቕዱስ እዩ” እናበለና ምስጋናና ነቕርበሉ። እግዚአብሔር ነዚ ይሓግዘና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ሻድሻይን መዛዘምን ክፋል
ስርዓት ኣተሓሕዛ መንግስታዊ ሒሳብ ናይ ባዕሉ መትከላት ኣለዉዎ። ካብኣቶም ዓርሱ ዝኸኣለ ሒሳብ መቕረቢ ኣካል፣ ስርዓት ኣተሓሕዛ መዝገብን ኣተሓሕዛ ዑደት ሒሳብን ምጥቃስ ይከኣል። “ዓርሱ ዝኸኣለ ሒሳብ መቕረቢ ኣካል” ማለት ብዝተማእኸለ መንገዲ ናይ ባዕሉ በጀት ናብ ቤት ምኽሪ ኣቕሪቡ ዘፅድቕ፣ ኣታዊ ዝእክብ፣ ዝተፈቐደ በጀት ኣብ ስራሕ ዘውዕል እዩ። ከምኡ እውን ምምሕዳር ጥረ ገንዘብ ዝትግብር፣ መዛግብቲ ሒሳብ ዝሕዝ፣ ፀብፃብ ሒሳብ ዘዳሉ፣ ውፅኢት ኦዲት ሒሳብ ናብ ቤት ምኽርን ካልኦት ኣካላትን ዘቕርብ ኣካል እዩ። እዚ ስርዓቱ ሓልዩ ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ንክፍፀም ኣብ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ተኣታትዩ እናተተግበረ ይርከብ። ናይዚ ውፅኢት ድማ በጀት ህዝብን መንግስትን ፋይናንሳዊ ኣሰራርሓ ተኸቲሉ ክንቀሳቐስ ብምግባር ኣብ ዝተሓሰበሉ ዕላማ ንክውዕል ኣኽኢሉ ኣሎ። ይኹን እምበር እቶም ዝተቐመጡ ኣሰራርሓታት ምሉእ ንምሉእ ይትግበሩ ኣለዉ ኢልካ ምድምዳም ዘድፍር ኣይኮነን። እዚ ከዓ ግንዛበ ካብ ምንኣስን ሸለልትነትን ይብገስ። ካብዚ ፅንስ ሓሳብ ብምብጋስ ኣብ ዙርያ እዚ ግንዛበ ንምፍጣር ብምዕላም ኣፈፃፅማ ክፍሊታትን ኣመዘጋግባ ሒሳብን፣ ከይዲ ምድላው ቼክ (መኽፈሊ ገንዘብ) ከምኡ እውን ምንቅስቓስ ሒሳባት ባንኪ ዝብሉ ዓበይቲ ነጥብታት ብምልዓል ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ኣቕሪብና ነይርና። መቐፀልታኡ ክነስዕብ።
ክፍሊት ምቁራፅን ዋጋ ዘይብሉ ቼክን
“ቼክ” ካብ ዝተቖረፀሉ ዕለት ጀሚሩ ንሽዱሽተ ወርሒ ዘገልግል እንትኸውን ካብቲ ዝተጠቐሰ ግዘ እንተሓሊፍዎ ግና ዋጋ የብሉን። ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ግዚኡ ዝሓለፎ ቼክ እንደገና ምኽፋል ኣይፍቀድን። ከምዚ ዓይነት ቼክ መተካእታ ዝዳለወሎም ቼክ ተቖሪፅሉ ካብ ዝነበረ ኣካል ኣብቲ ግዘ ዘይቐረበሉ ንፁርን ዘእምንን መብርሂ ኣብቲ በጀት ዓመት እንድሕር ቀሪቡ ቼክ ብኣግድም “ዝተሰረዘ” ዝብል ፅሑፍ ብምስፋር ሓዱሽ ቼክ ክትካእ ይከኣል። “ግዘ ዝሓለፎ” ዝብል መብርሂ ኣብ ዝተዳለወ ቼክ መዝገብ ምምዝጋብ መጣቐሲ ቁፅሪ ኣብቲ ዝተሰረዘን ሓዱሽን ቼክ ምምዝጋብ የድሊ። ናይ ዝሓለፈ በጀት ዓመት ግዘ ዝሓለፎ ቼክ እንትቐርብ ንክፍቀድን ንምትካእን ምስቲ ብተቐባላይ ዝቐረበ መግለፂ ብምጥማር ናብ ክፍሊ ክፍሊት ክቐርብ ኣለዎ። ተቖሪፁ ዝተውሃበ ቼክ ክፍሊት ክቋረፅ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ሓላፊ ሒሳብ ናብ ባንኪ ደብዳበ ብምፅሓፍ ብቼክ ክፍሊት ክቋረፅ ይግበር። ኣብዚ ክርሳዕ ዘይብሉ ናይ ቼክ ክፍሊት ምቁራፅ ደብዳበ ዝበፅሐ ምዃኑ ካብ ባንኪ ዝተውሃበ መረጋገፂ ምሓዝ ኣድላዪ እዩ። ከምኡ እውን ክፍሊት ቼክ ባንኪ ምስተቛረፀ ንምቁራፁ መፍለጢ ኣብ መዝገብ ቼካት ክምዝገብ ይግባእ። ዝተቛረፀ ክፍሊት ቼክ እንትህሉ ቅድም ኢሉ ዝነበረ ዋና (ኦርጅናል) ምዝገባ ካልእ ናይ ሒሳብ ምዝገባ መስተኻኸሊ ምዝገባ ብምክያድ ይስተኻኸል።
መተዓረቒ ሒሳብ ባንኪ
ትኽክለኛ መዝገብ ባንኪ ምምሕዳር ከተማ ዝጣየሽ በብእዋኑ ብዝካየድ መተዓረቕን ምፅራይን እዩ። እዚ ድማ ጌጋታት እንተጋጥሙ ቅድሚ ፀብፃብ ሒሳብ ምስራሕ ብእዋኑ ንምእራምን ፋይናንሳዊ ፀብፃብ ፅፈት ንክህልዎን ይሕግዝ። ሒሳብ ባንኪ ኣብ ወርሒ ሓደ ግዘ ምስ ካብ ባንኪ ዝተልኣኸ መግለፂ ባንኪ ክተዓረቕ ይግባእ። ኣብቲ መግለፂ መተዓረቒ ኣብ ከይዲ ዘሎ፣ ናብ ባንኪ ኣታዊ ዘይኮነ፣ ካብ ባንኪ ወፃኢ ዘይኮነ ቼክ ብቁፅሪ፣ ዕለትን ዝሓዝዎ መጠን ገንዘብን ኣብ ሕድሕዶም ምንፃር፣ ዘይተለመደ ዓይነታት መግለፂ እንትቐርቡ ነቲ መተዓረቒ ባንኪ ብዘዳለወ ሰብ ትኽክለኛነቶም ክረጋገፅ ግድን ይኸውን። ከምኡ እውን ንኩሎም ዘይተለመዱ ኢኮኖሚያዊ ልውውጣት ኣብቲ መተዓረቒ መብርሂ ክግበረሎም ይግባእ።
መተዓረቒ ባንኪ ኣብ ዝዳለወሉ እዋን ካብ ባንኪ መግለፂ ባንክን ኩሎም ዘይመፁ ባንኪ ዴቢትን ክረዲት ቅብሊትን ምምፃእ፣ ናይቲ ሕሉፍ ወርሒ መተዓረቒ ባንኪ ብምርኣይ ኣብ ከይዲ ዝነበሩ ዘይተኸፈሉ ቼካት ምኽፋሎም፣ ኣብ ከይዲ ዝነበሩ ኣታዊታት ኣታዊ ምዃኖም ምርግጋፅ የድሊ። እዋናዊ ሚዛን ሒሳብ ባንኪ ወይ ድማ ቦኽራ ሒሳብ ምሓዝ፣ ዝስማዕማዕ ምዝገባ ምልክት ምግባርን ኣብቲ ምዝገባ ዘይስማዕማዕ ምዝገባ ድማ ምግዳፍን ወሳኒ እዩ። ኣብ መዝገብ ምምሕዳር ከተማ ዘይተመዝገቡ ኣብ መግለፂ ባንኪ ዝተመዝገቡ ባንኪ ቅብሊት ዘይቐርበሎም ንኣብነት ዋጋ ቼክን ካልኦት ወፃኢታት ባንክን ክህልዉ ይኽእሉ እዮም። ስለዚ ብዝተጠቐሰ መጠን መአዘዚ ምዝገባ ሒሳብ ብምድላው ናይ ኮምፒተርን ማንዋልን መዝገብ ምስትኽኻል ክግበር ኣለዎ። ኣብ መግለፂ ባንኪ ምልክት ዘይተገበረሎም ምዝገባታት ኣብቲ መዝገብ ተነፂሮም ስለዝረኣዩ ምልክት ገይርካ ምርግጋፅ፣ ኩሎም ምዝገባታት መግለፂ ባንኪ ምልክት ምስተገበረ ድማ መግለፂ መተዓረቒ ባንኪ ምድላው ይጅመር።
ኣብ መዝገብ ባንኪ ወይ ድማ ቦኽራ ምልክት ዘይተገበረሎም ከጋጥሙ ይኽእሉ እዮም። እዚኦም ድማ ዝተዳለወ ቼክ ኮይኑ ኣብ መግለፂ ባንኪ ዘይተመዝገበ ወይ ከዓ ናብ ባንኪ ኣታዊ ዝኾነ ገንዘብ ኮይኑ ኣብ መግለፂ ባንኪ ዘይተመዝገቡ ክኾኑ ይኽእሉ። ስለዝኾነ ዝርዝር መብርህን ድምር መግለፂታትን ምስቀረበ መግለፂ መተዓረቒ ባንኪ ምውዳእ ይከኣል እዩ። ምስቲ መግለፂ ባንኪ ሚዛን ማዕረ እንድሕር ድኣ ዘይመፂኡ ግና ከም ብሓዱሽ ኩሉ ከይዲ ብምድጋም ዝተዘለለ ወይ ድማ ዘጋጠመ ጌጋ ምፍታሽ ግድን ይኸውን።
መዝገብ ጥረ ገንዘብ
“መዝገብ ጥረ ገንዘብ” ማለት ምንቅስቓስ ጥረ ገንዘብ ካዝናን ናይ ሕድሕድ ዓይነት ፈንድን ሚዛን ንምምዝጋብ ብተሓዚ ገንዘብ ዝጣየሽ ቀዳማይ መዝገብ እዩ። ኣታዊ ኣብ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ንምምዝጋብ መአዘዚ ቅብሊት ፍልፍል መረዳእታ ኮይኑ የገልግል። ክፍሊት ጥረ ገንዘብ ኣብ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ንምምዝጋብ ድማ መአዘዚ ክፍሊት ጥረ ገንዘብ ፍልፍል መረዳእታ ይኸውን። መአዘዚ ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ ከም ጥረ ገንዘብ ስለዝቑፀር ኣብ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ኣይምዝገብን። ብምዃኑ እውን ኣብ ካዝና ዝቕመጥ ኮይኑ ቆፀራ ጥረ ገንዘብ እንትካየድ ኣካል ኣብ ካዝና ዝተረኸበ ጥረ ገንዘብ ኮይኑ ይቑፀር።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ናይ ምርግጋፅ ሓላፍነት ኣለዎ። ሚዛን መዝገብ ጥረ ገንዘብ ኣብ መወዳእታ ሕድሕድ መዓልቲ ስራሕ ምስ ሚዛን ቦኽራ ጥረ ገንዘብ ካዝና ብምንፅፃር ትኽክለኛነቱ ብምርግጋፅ ክፍረመሉ ግድን እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ሕድሕድ መወዳእታ ወርሒ ሚዛን መዝገብ ጥረ ገንዘብ ብኣካል ምርግጋፅን ምፍራምን ወሳኒ እዩ። እቲ ሓላፊ ኣብ ከይዲ ምፅራይ ንዝተነፀሩ ጌጋታት ኣድላዪ መስተኻኸሊ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ድማ ምፍላጥ የድሊ።
ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ
ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ ብግዝያውነት ብጥረ ገንዘብ ዝኽፈል ኾይኑ ኣብ ዝተቐመጠሉ ግዘ ብደጋፊ መረዳእታ ክወራረድ ትፅቢት ይግበረሉ። ክፍሊት ብመአዘዚ ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ ንምፍፃም እንትድለ ሰራሕተኛ ሒሳብ ወፃኢ እቲ ሰነድ ብምድላውን ናብ ተሓዚ ገንዘብ ብምልኣኽን ካብ ካዝና ጥረ ገንዘብ ንክኽፈል ይግበር። ብመአዘዚ ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ ዝፍፀም ክፍሊት ኣብ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ኣይምዝገብን። ምኽንያቱ መአዘዚ ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ ከም ጥረ ገንዘብ ስለዝሕሰብ፣ መፅንሒ ሰነድ ኣብ ውሽጢ ዝተቐመጠሉ ግዘ እንተተወራሪዱ እቲ መፅንሒ ሰነድ ብምስራዝ መአዘዚ ክፍሊት ይዳለወሉ። ኣብ ውሽጢ ዝተነፀረሉ ግዘ ከይተወራረደ ዝፀንሐ መአዘዚ ክፍሊት መፅንሒ ሰነድ ድማ ናብ ሰራሕተኛታት ሒሳብ ወፃኢ ብምቕራብ መአዘዚ ክፍሊት ጥረ ገንዘብ ይዳለወሉ። እዚ ድማ ካብ መአዘዚ ክፍሊት ጥረ ገንዘብ ከምዝወፅእ ተገይሩ ኣብ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ይምዝገብ። ብመሰረት እዚ ኣብ መዝገብ ኢኮኖሚያዊ ልውውጥ ከም ተኣካቢ ሒሳብ ንክምዝገብ ናብ ሰራሕተኛ ሓፈሻዊ ቦኽራ ይለኣኽ።
እቲ ካልእ መአዘዚ ዝውውር ሰነዳት ሒሳብ እንትኸውን ናይዚ ቀንዲ ዕላማ ድማ መአዘዚ መዛወሪ ሰነድ ፋይናንስ ካብ ሓደ ብሓላፍነት ዝሓዞ ኣካል ናብ ካልኦት ሰነዳት ፋይናንስ ምትሕልላፎም ንምርግጋፅ እዩ። ዝኾነ ይኹን ሰነድ ፋይናንስ ዝቕበል ሰብ መአዘዚ መዛወሪ ሰነድ ፋይናንስ ከዳሉ ኣለዎ። መአዘዚ መዛወሪ ሰነድ ፋይናንስ ከም መረዳእታ ምትሕልላፍ ሰነዳት ፋይናንስ ዝዳሎ እዩ። ንኣብነት መአዘዚ ክፍሊት፣ መአዘዚ ቅብሊት፣ ኣብ መንጎ ብሓላፍነት ዝተመደቡ ሰባት ዝግበር ርኽክብ ምጥቃስ ይከኣል።
ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ስርዓት ተሓታትነት ክህልዎ፣ ግልፂ፣ ፍትሓዊ፣ ኣሳታፍን ውፅኢታውን ብዝኾነ መንገዲ ክምራሕን ክመሓደርን ግድን እዩ። እዚ ተግባራዊ ንምግባር ድማ ዝተፈላለዩ ኣዋጃት፣ ደንብታት፣ መምርሕታትን ሪፎርምታትን ፋይናንስ ተኣታትዮም ኣብ ስራሕ ይርከቡ። ከከም ኣድላይነቶምን ህልዊ ኩነታት ክልልና እናተርኣየን በብእዋኑ ክመሓየሹ ይግበር እዩ። ኣብ ዙርያ እዚኦም እውን ነቲ ፈፃምን ኣመራርሓን ግንዛበ ክህልዎም እናተገበረ መፂኡ እዩ። ከምዚኦም ዝበሉ ስራሕቲ ብምስርሖም ድማ ኣብ ኣመዳድባን ምሕደራን በጀት ፍትሓውን ግልፅን ብዝኾነ ኣገባብ ዝኸደሉ ኩነታት ይምዕብል ኣሎ። ካብዚ ዝብገስ እውን ህዝቢ ኣብ ኣመዳድባ በጀት ዝነበሮ ግንዛበ ክመሓየሽን ዝተመደበሉ በጀት ኣብ ምንታይ ከም ዝወዓለ ዝፈልጠሉ ኣሰራርሓን ዝጀመረሉ ኩነታት ምህላዉ ከም ጥንካረ ይውሰድ።
ይኹን እምበር ሐዚ እውን ዝተቐመጡ መምርሕታትን ኣሰራርሓታትን ብዝግባእ ጨቢጥካ ኣብ ምትግባር ፀገማት ኣለዉ። ንኣብነት እቶም በብእዋኑ ዝወፁን ዝመሓየሹን መስርሓት ኩሉ ሰራሕተኛ ክፈልጦምን ኣብ ስራሕ ከውዕሎምን ኣብ ምግባር ክፍተት ኣሎ። ከምኡ እውን ዝተዳለዉ ስርዓት ኣሰራርሓታት ብኣግባቡ ተረዲእኻን ዓርሰ እምነት ሒዝካን ዘይምውሳን ጎሊሁ ይርአ። ኣብዚ ጉዳይ ግንዛበ ንምፍጣርን ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂብዎም ንክትግበሩን ብምዕላም እንታይነት ክፍሊት ምቁራፅን ዋጋ ዘይብሉ ቼክን፣ መተዓረቒ ሒሳብ ባንኪ፣ መዝገብ ጥረ ገንዘብ ዝብሉን ካልኦትን መሰረታዊ ሓሳባት በቲ ልዕል ኢሉ ዝተተንተነ መንገዲ ቀሪቦም ኣለዉ። ስለዚ በብእዋኑ ዝዳለዉ መምርሕታትን ኣሰራርሓታትን ፋይናንስ ብምትግባር ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ኣብ መዓልኡ ክውዕል ይግባእ። መሰረተ ሓሳባት ስርዓት ኣተሓሕዛ ሒሳብ ኣመልኪትና ንተኸታተልቲ ሽዱሽተ ክፋላት ክቐርብ ዝፀንሐ ትሕዝቶ እውን ኣብዚ እናኸምበትና በብብርኩ ዘሎ መሓውርን ኣመራርሓን ፋይናንስ ብዕምቆት ተዛትዩ ለዋጣይ ስራሕ ክሰርሕ ይግባእ መልእኽትና እዩ።


text:
ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ብ“ኦቲዝም” (ፍሉይ ድሌት) ዝተጠቕዑ ሰባት ምስ ካልኦት ህፃውንቲ ኮኑ ዓበይቲ ሰባት ከይተሓወሱ እንታይነት ዓለም ከይፈለጡን ምድራዊ ህይወት ከየስተማቐሩን ኣብ ገዛ ተሓቢኦም ክነብሩ ብኡ ኣቢሎም ፍፃመ ዕድሜኦም ክውድኡ ዝግደድሉ እዋን ነይሩ። ካብ ቀረባ እዋን ንነዘ ግና ግንዛበ ሕብረተሰብና ክንድቲ ዝድለ እኳ እንተዘይኮነ ነቲ ኩነታት ምሕባእ ኣግባብ ከምዘይኮነ ዝሕብሩ ነገራት ብምርኣይ እናተመሓየሸ ብምምፅኡ ወለዲ ፍሉይ ድሌት ዘለዎም ደቆም ናብ ደገ እናውፅኡ ሓገዝ ክረኽቡ ይገብሩ ኣለዉ። ሕዚ እውን ግን “እኹል ግንዛበ ተፈጢሩ እዩ” ምባል ዘድፍር ኣይኮነን። እምበኣር “ኣብ ምዕባይ ግንዛበ እቲ ሕማም ዓብዪ ተራ ክፃወት ይኽእል እዩ” ዝተብሃለሉ ካብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝሰማዕናዮ ሓበሬታ ክንነግረኩም።
“ገርበር” (Gerber) እናተብሃለ ዝፅዋዕ ዓለምለኸ ትካል መፍረዪ ምግቢ በቢዓመቱ ሓደሽቲ ፎቶታት እናወዳደረ መፋለጢ ምህርቲ ዝመርፅ ትካል እዩ። ኣብዚ ውድድር ካብ ዝተሳተፉ 140 ሽሕ ህፃናት ሉቃስ ዋረን ዝበሃል ወዲ ሓደ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ዝኾነ ብሕማም ኦቲዝም ዝተጠቕዐ ህፃን ምዕዋቱ ኣዘራራቢ ኮይኑ ኣሎ። ምምራፅ ህፃን ሉቃስ ተጠቃዕቲ ኦቲዝም ብሕብረተሰብ ዘለዎም ተቐባልነት ንክውስኽ ዓብዪ ተራ ከምዝፃወት ድማ ተኣሚንሉ ኣሎ። ስድራ ሉቃስ ካብቲ ትካል 50 ሽሕ ዶላር ክፍሊት ዝረኽቡ እንትኾኑ ፎቶታት ሉቃስ ድማ ኣብ ገፅ ናይቲ ትካል ማሕበራዊ ሚድያን ኣብ ዝተፈላለዩ ናይቲ ትካል መፋለጥታትን ምልክታታትን ዓመት ምሉእ ክወፅእ እዩ። ናይ ገርበር ዋና ስራሕ ፈፃምን ፕሬዚደንትን ዝኾነ ቢል ፐርቲካ ንሉቃስ ዝመረፅናሉ ምኽንያት “ኩሎም ህፃናት ብዓይኒ እቲ ትካል ሓደ ምዃኖም ንምርኣይ እዩ” ከምዝበለ ዝነገረና “ሃፊንግተንፖስት” ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ እዩ።
እሞ ኣብ ሃገርና ኮነ ክልልና ዘለዉ ብሕማም “ኦቲዝም” ዝተጠቕዑ ወገናትና ፍሉይ ክንክን ክንገብረሎም ካብዚ ዓብዪ ትምህርቲ ክንወስድ ይግበአና።
ምልኩዕ መሬት ምልኩዕ ህይወት
ዓለምና ብዘደንቑ ተፈጥሮኣዊ ፀጋታት ዝተመልአትን ዝወቀበትን እያ። እዚ ስለዝኾነ በቢመዓልቱ ሓደሽትን መደነቕትን ቦታታት ምርካብ ልሙድ እዩ። ዝተፈላለዩ ኣቀማምጣታት መልክኣ ምድሪ (ጎቦታት፣ ሽንጥሮታትን ጎልጎላትን)፣ ፀባያት ኣየር (ሃሩርን ዛሕልን) ከምኡ እውን ወቕትታት (ሓጋይን ክረምትን) ኣብ ኣፈጣጥራ እዞም ስሓብትን መገረምትን ቦታታት ናይ ባዕልቶም እጃም ኣለዎም።
ናብዞም ውቁባት ቦታታት እዚኦም ምጉዓዝ ጥራሕ እንተይኮነስ ምስልታቶም ብፎቶግራፍ ይኹን ብቪድዮ ምርኣይ ንባዕሉ ፍሉይ ሓጎስ ዝፈጥር እዩ። ካብቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ዓለምና ዝርከቡ ዘደንቑ መልክዕ ተፈጥሮኣዊ ቦታታት ነቶም ዝስዕቡ ፎቶግራፋት ብምርኣይ መንፈስና ክንደየናይ ከምዝህደስ ምርኣይ ይከኣል። ንሕና እውን ከባቢና ሓምለዋይ እንተጌርና መንበሪና ካብ ምምልኻዕ ሓሊፉ ንመንፈሳዊ ዕግበትን ንጥዕናናን ዝለዓለ ረብሓ ከምዘለዎ ተገንዚብና ተፈጥሮኣዊ ህያባትና ክነመላኽዕ ይግበአና መልእኽትና እዩ።
ፍልፍል ሓበሬታ:- www. boredpanda.com እዩ።


text:
ኃሙሻይ ሰንበት፡ ደብረ ዘይት ‘ማእከለ ጾም’
ብዛዕባ ናይ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዳግማይ ምጽኣት ብፍሉይ እንዝክረሉ ሠለስተ ጊዜያት ኣለዉ። እቲ ሓደ ኣብ ወርኃ ጳጉሜን ክኸውን ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ ኣብ 4-6 ኅዳር ዘሎ ደብረ ዘይት ዝበሃል ኣሎ፡ እቲ ሣልሳይ ድማ መበል ኃሙሻይ ሰንበት ናይ ዓቢይ ጾም ‘ደብረ ዘይት እናተባህለ ዝጽዋዕ እዩ። ‘ደብረ ዘይት’ ብሸነኽ ምሥራቅ ኢየሩሳሌም ዝርከብ ጎቦ እዩ። “ወእንዘ ይነብር እግዚእነ ውስተ ደብረ ዘይት ቀርቡ ኀቤሁ አርዳኢሁ እንተ ባሕቲቶሙ” ከምዝብል (ማቴ. 24፡3)
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ደብረ ዘይት ተቐሚጡ ኸሎ ቅዱሳን ሓዋርያት ብሕት ኢሎም . . . ትእምርቲ ምምጻእካን ናይ መወዳእታ ዓለም ምልክታቱን እንታይ እዩ፧ እዚ መዓስ እዩ ዚኸውን፧ እስኪ ንገረና እናበሉ ናብኡ ምስ ቀረቡ ብዛዕባ ኅልፈተ ዓለምን ዳግም ምጽኣቱን ዝመሃረሉ እምባ ስለዝኾነ፡ እዛ ሰንበት’ዚኣ ደብረ ዘይት ተባህለት። ኣብዛ ሰንበት’ዚኣ ዚዝመር መዝሙርን ዚንበብ መጻሕፍትን ነቲ ጐይታ ኣብ ደብረ ዘይት ዚመሃሮ ብዛዕባ ምሥጢረ ምጽኣቱን፡ ምልክታት ኅልፈተ ዓለምን ዘመልክት እዩ።
ቀዳማይ ምጽኣት ጐይታ ብትሕትና ኣብ መብልዕ ማል ተወሊዱ እዩ። ዳግማይ ምጽኣቱ ግና ብኽብሪ ብእልፍ ኣእላፍ ቅዱሳን መላእኽቱ ተዓጂቡ፡ በክበበ ትስብእት በግርማ መለኮት ብምስጋና እዩ። ነዚ ዳግማይ ምጽኣቱ መንገዲ ዝጸርጉ ምልክታት ገለ ካብኣቶም ሎሚ ንዕዘብ ኣሎና።
• “ኣነ ክርስቶስ እየ እናበሉ ብዙኃን ብስመይ ኪመጽኡ እዮም እሞ ንብዙኃን’ውን ኪስሕቱ እዮም።” ናይዚ ምልክት ቅድሚ ሕጂ “ብስም ክርስቶስ መጺኦም ነይሮም፡ ብሕጂ’ውን ብዝገደደ ኪመጽኡ እዮም። ብስም ክርስቶስ ትካላት እምነት ዚመሥረቱ፣ ክርስቶስ ብሕልምን ራእይን ተገሊጽለይ እናበሉ ዚመጽኡን ዚመጽኡ ዘለዉን ኣዝዮም ብዙኃን እዮም።” መስሓትቲ ብምዃኖም ድማ ንከየስሕቱና ክንጥንቀቕን ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ኽንቃወሞምን ‘ዑቍኬ ኢያስሕቱክሙ/ ከየስሕቱኹም ተጠንቀቑ’ ኢሉ የጠንቅቐና።
• “ውግእን ወረ ውግእን ክትሰምዑ ኢኹም . . . ሕዝቢ ናብ ሕዝቢ፡ መንግሥቲ ውን ናብ መንግሥቲ ኪለዓል እዩ” ሃገር ምስ ሃገር፣ ኣብ ውሽጢ ሃገር ነንሓድሓዱ፤ ኣብ መንጎ ሥድራን ቤተ ሰብን፡ ኣብ ሓደ ሰብ ሥጋን ነፍስን . . . ውግእን ፍልልይን ዝኸፍኣሉ ዘመን ብምህላውና ነቲ ትእምርቲ ምጽኣቱ ብሩህ ይገብሮ።
• “ኣብ በቦታኡ ድማ ጥሜትን ፌራን ምንቅጥቃጥ ምድርን ኪኸውን እዩ . . . ” ብተፈጥሮን ሰብ ብዝሠርሖን ሕልቂት ሕዝቢ፤ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ብዝኸፍአ ሳዕቤን፡ ብዝቐልጠፈ ተርእዮን ሎሚ ዓለም ተናዊጻ ምህላዋ ርዱእ ትእምርቲ ምጽኣቱ እዩ። ምዕቡል ዘመን ኣብ ዝተባህለሉ ጊዜ ክብሪ እኽለ ማይን፡ ድርቅን ጥሜትን ዓጸቦን ዝገደደሉ ጊዜ እዩ። ካብዚ ዝገደደ ግና ረኃብ ነፍሲ፡ ጥሜት እንጌራን ጽምኢ ማይን ዘይኮነስ ረኃብ ቃለ እግዚአብሔር ምህላዉ እዩ። ሰብ ሃይማኖቱ ኃዲጉ፡ ንዓውለማ ዝተገዝኣሉ፡ ዝያዳ ቃል እግዚኣብሔር ኣድህቦን ኣድናቖትን ዝህቦ ንስፖርተኛታት፡ ደርፍቲ፡ ተዋሳእቲ . . . ወዘይመስሎ ብምህላዉ እቲ ጊዜ ምቕራቡ ዘረድእ እዩ።
በታ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብኃይልን ብዓቢይ ክብርን ዝመጽኣላ መዓልቲ ምድሪ ነቶም ኂዛቶም ዝነበረት ከተረክብ እያ። ወልደ ዕጓለ እመሕያው ክርስቶስ ብዘፍርሕ ግርማኡ ኪግለጽ እዩ። ሽዑ መወዳእታን መፈጸምታን ዘይብሉ ንብዓት ከም ማይ ክረምቲ ኪውኅዝ እዩ። መሣጢ መብረቕን ዘሰምብድ ብልጭልጭታን፡ ድምፂ ነጐድጓድን፡ ኃያል መስመስታን ከኣ ናብኣቶም ኪፍኖ እዩ። እዚ ኸኣ ዚስይፍን፡ ዚቖርጽን ዚፈላልን ብጽሒት ኃጥኣን እዩ። ምድሪ ዝተቐበለቶ ሕድሪ ክትመልስ እያ፡ ኣደ ኸኣ አውያት ጓላ እኳ ኣይክትሰምዕን እያ። “ሽዑ ኣብ ቅድሚ ፍርዲ ክንቀውም ኢና።” (ቅዳሴ ያዕቆብ ዘሥሩግ)። ሽዑ ኃጥኣን ካብ ኳኽ ሾብዓተ ጊዜ ዚጽልሙ ኮይኖም ዲያብሎስ መሲሎም ኪትንሥኡ፡ ጻድቃን ግና ካብ ፀሓይ ሾብዓተ ጊዜ ዚበርሁ ኾይኖም ንክርስቶስ መሲሎም ይትንሥኡ።
እሞ’ኸ ንሕና ሕዝበ ክርስቲያን እታ መዓልቲ እቲኣ ክሳዕ ክንድዚ ተፍርህ ካብ ኮነት፡ ንመዓልቲ ጐይታ ከመይ ኮይንና ክንጽበያ ይግብኣና። እምበኣርከስ ጐይታኹም በየነይቲ መዓልቲ ከምዝመጽእ ኣይትፈልጡን ኢኹም እሞ ንቅሑ!” ከምዝበለ። (ማቴ 24፡42)
ኣብዛ ሰንበት'ዚኣ ዚዝመር (ዕዝል)፦‘አመ ዕለተ ፍዳ አመ ዕለተ ደይን አመ ዕለተ እግዚአብሔር ምንተ ንብላ ለነፍስ አመ ኢታድኅን እም ውሉዳ ወምድርኒ አመ ታገብእ ማኅፀንታ፡ አመ ይለብስ አብ ልብሰ ፍዳ ወያሞጥሕ ሞጣሕተ በቀል፡ አመ ይወቅሰነ በግርምት ዓውድ አሜሃ ይትከሠት ወይሰጣሕ ምግባራቲነ ወይትነበብ ኵሉ ዘገበርነ . . .” ብምባል ጥቕልል ኣቢሉ ይገልጾ።
“ግና መወዳእታ ዅሉ ነገር ቀሪቡ እዩ፡ ስለዚ ርእስኹም ግትኡ ንጸሎት’ውን ንቕሑ” (1ይ ጴጥ. 4፡7) እናተባህለ ንሕና ግና ነቲ “ንቕሑ” ዝብል ቃል ዝዘንጋዕናዮ ንመስል። እሞ’ኸ ደኣ ኣብ’ታ መዓልቲ ፍርዲ ንዝቐርበልና ሕቶ ምላሽ ንምሃብ ድልዋን ዲና፧ ነታ መዓልቲ ብሓቂ ከምዚ ዘለናዮ ዲና ክንጽበያ፧ ያእ ኣይፋልናን! ሕዝበ ክርስቲያን ነቲ ኵሉ ዝተዋህበና ሰምዕታ ከነስተብህለሉ ይግብኣና። ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ናይ ሮሜ መልእኽቱ “ኵሎ ዘተጽሕፈ ለተግሣጸ ዚአነ ተጽሕፈ/ ኵሉ ንተግሣጽናን፡ ንምህሮናን እዩ ዝተጻሕፈ’ (ሮሜ 15፡4) ዝበሎ ብሸለልትነት ካብ ትእዛዝ እግዚአብሔር ክንወፅእ ኣይግብኣናን።
እስከ ብዛዕባ እተን ዓሠርተ ደናግል ንዘክር! እተን ኃሙሽተ ለባማት ነቒሐን ስለዝጸንሓ ነቲ መርዓዊ ኪቕበላ ከም ዝበቅዓ፡ እተን ኃሙሽተ ዓያሹ ደናግል ግና ጐይታና ክድንጕ እዩ ኢለን ከም ዝደቀሳ፡ እቲ መርዓዊ ምስ መጽአ ድማ ኪቕበልኦ ተንሢአን፡ ነቲ መብራህተን (ቀንዴለን) ከብርሃ እንተፈተና ግና እተን ቀንዴለን ዘይቲ ዘይብሉ ኾይኑ ነቲ መርዓዊ ኪቕበልኦ ከም ዘይከኣላ ኣብ ወንጌል ተጻሒፉ ኣሎ። ማቴ. 25፡1-13። እቲ ዘይቲ ዘይነበሮ ዝተባህለ፡ ኣብ ምግባረ ሠናይ ዘይጸንሐ፡ ትእዛዝ እግዚአብሔር ጥሒሱ፡ ንምጽኣት ጐይታ ከይተዳለወ ዝጸንሐ ሰብ እዩ። መወዳእታኡ ድማ ናብ ቦታ ብኽያትን ምሕርቃም ኣስናንን ይኸውን። ሽዑ ዝኸውን ብኽያትን፡ ኣውያትን ንብዓትን ረብሓኡ እንታይ እዩ፧ ባዕሉ ፈጣሪ እኳ ኢዱ ዝፈጠረቶም ናብ ጥፍኣት ኪኸዱ ምስ ርኣየ ምእንቲ ፍጡራቱ ክነብዕ እዩ። (ቅዳሴ ኣትናቴዎስ)።
ስለዚ እዛ ኃሙሻይ ሰንበት ዓቢይ ጾም መልእኽታ፡ ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ነዚ ዘመን ከነስተብህለሉን ካብ መስሓትያን ክንሕሎን እዩ። “ኣምላክ ሰላም ባዕሉ ንዅለንትናኹም ይቐድሶ፡ በታ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመጸላ መዓልቲ ኸኣ ብዘይ መንቅብ ምእንቲ ኪትርከቡ ንመንፈስኩምን ነፍስኹምን ሥጋኹምን ይሓልዎ።” (1ይ ተሰ. 5፡23)


text:
ህግደፍ ዙረት ባጤራ ናቕፋ ብምቁጽጻሩ ንህዝቢ ጎዲኡ ‘ምበር ፍታሕ ከምዘይምጸአ ተፈሊጡ።
- Details
- Created: Wednesday, 24 January 2018 12:29
- Last Updated: Wednesday, 24 January 2018 12:29
ሃገር ብበይናዊ ድሌትን ውሳነን ዝመርሕ ዘሎ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ክብሪ ሃገራዊ ባጤራ ናቕፋ ንምሕላው ናይ ወጻኢ ሸርፊ ገዲብናዮ፡ እቲ ንሰራሕተኛታት መንግስቲ ብመልክዕ ደሞዝ ዝወሃብ ገንዘብ፡ ናይ ዕድጊ ዓቕሚ መታን ክህልዎ ድማ ዕዳጋ ምስኡ ከምዝመጣጠን ገይርና ንሰርሓሉ ኣለና፡ ሳላ ከምኡ ዝገበርና ሃገራዊ ቁጠባ ካብ ውድቀት ኣድሒና ህዝቢ ጽቡቕ ናብራ ይነብር ኣሎ ኢሉ’ኳ ክጀሃር እንተፈተነ፡ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ብኣንጻር’ቲ ዝብሎ ዘሎ’ዩ ክብሉ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኤርትራ ዝወጽኡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ኣረጋጊጾም። ንኣብነት ዋጋታት ናይ’ቶም መሰረታውያን ነገራት ዝበሃሉ፡ ዝበሓ ህዝቢ ዕለታዊ ዝጥቀመሎም ከም ሽጉርቲ፣ ኮሚደረ፣ ድንሽ፣ ዓይነታት ኣሕምልቲ፣ እኽሊ ኣዝዩ ክቡር ም


text:
ኣብ ጣብያ ቆቖብያ ኣብ ግልጋሎት ካብ ዝርከባ ትካላት መስተ ማይ
በዝሒ ህዝቢ ሃገርና ኮነ ክልልና ካብ እዋን ናብ እዋን ይውስኽ ኣሎ። ነቲ በብእዋኑ ዝፍጠር ዘሎ ወሰኽ ህዝብን ቁጠባዊ ዕብየትን ስዒቡ ድማ መሰረታዊ ድሌታት ህዝቢ ብኡ ልክዕ እናዓበየ ይርከብ። ብፍላይ ቀረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ መሰረት ህልውናን ስሉጥ ኩለ መዳይ ልምዓትን ሓንቲ ሃገር ብምዃኑ መንግስቲ ምስ ህዝብን መዳርግቲ ኣካላትን ብምውዳድ ነዚ ጠለብ ንምምላእ ትልሚ ሓንፂፁ ዝተዋደደ ስራሕ ኣብ ምስራሕ ይርከብ። በዚ መዳይ ተረባሕቲ ይኾና ካብ ዘለዋ ወረዳታት ትግራይ ወረዳ ሓውዜን ሓንቲ ኮይና ትሕዝቶ እዚ ፅሑፍ እውን ቀረብ ፅሩይ መስተ ማይ እታ ወረዳ ዝድህስስ እዩ።
ኣብ ወረዳ ሓውዜን ጣብያ ማይ ካዶ ኣብ ሓባር መዐደሊ መስተ ማይ እናቐድሓ ዝረኸብናየን ነባሪት ቁሸት ቆቖብያ ወ/ሮ ኪዳን ኣረጋይ ብዛዕባ ኩነታት ቀረብ መስተ ከባቢአን ሓቲትናየን። ኣብታ ጣብያ ቅድሚ 2007 ዓ/ም ክንድቲ ዝድለ ቀረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ስለዘይነበረ ሕብረተሰብ ካብ ዒላታት ይጥቀም ምንባሩን ማይ ንምምፃእ ድማ ተራ ሒዙ ዝውዕለሉ ኩነታት ከም ዝነበረን ይዝክራ። እዚ እውን ዝተፈላለዩ ጥዕናዊ ፀገማት ካብ ምስዓቡ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ልዑል ፀቕጢ ስራሕን ድኻምን ዝፈጥር ምንባሩ ይገልፃ። ነቲ ፀገም ንምፍታሕ መንግስቲ ኣብ 2007 ዓ/ም ሓበራዊ መዐደሊ ማይ ሃኒፁ እዩ።ይኹን እምበር ካብቲ ቅድም ኢሉ ዝነበረ ፀገም ዝተወሰነ ለውጢ እንተሃለወ እውን እቲ ዘሎ ቀረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ነታ ጣብያ እኹል ዘይምዃኑ ወ/ሮ ኪዳን ገሊፀናልና እየን፡፡
ካብ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማዕድንን ኢነርጅን እታ ወረዳ ዝረኸብናዮ መረዳእታ ከም ዘመላኽቶ ህዝቢ ወረዳ ሓውዜን ቅድሚ 2004 ዓ/ም ዝስተ ማይ ንምርካብ ብማእኸላይ ሰለስተ ስዓት ብእግሪ ተጓዒዙ ካብ ፅርየት ዘይብሎም ሩባታትን ዒላታትን ይጥቀም ነይሩ። እዚ ዝወለዶ፣ ህዝቢ ግዚኡን ጉልበቱን ካብ ምብኻን ብተወሳኺ ንማይ ወለድ ሕማማት እናተቓለዐ ፀኒሑ። ካብ 2004 ዓ/ም ናብዚ ህዝቢ፣ መንግስትን ትካላት ምግባረ ሰናይን ብፍላይ ድማ ምስ ማረት ዝተዋደደ ስራሕ ብምስርሑ ክሳብ መወዳእታ 2009 ዓ/ም ኣብታ ወረዳ 830 ትካላት መስተ ማይ ተሃኒፀን እየን። ካብዚኣተን 654 ግልጋሎት ዝህባ ዘለዋ እንትኾና 176 ትካላት ማይ ብምኽንያት ጨውነትን ምንቃፅን ግልጋሎት ከም ዘይህባ መብርሂ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማዕድንን ኢነርጅን ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ተኽላይ ኪዳኑ የረድእ።
በተን ግልጋሎት እናሃባ ዝርከባ 654 ትካላት ማይ ከም ወረዳ ካብ ዘሎ 133 ሽሕ ህዝቢ እቲ 54 ሽሕን 530(41 ምኢታዊ ) ብናይ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ስልሒት ሓደ ሰብ ኣብ ውሽጢ ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ኪሎ ሜትሮ ኣብ መዓልቲ 15 ሊትሮ ማይ ዝረክብ እዩ። እቲ ዝተረፈ 78 ሽሕን 470 (59 ምኢታዊ) ህዝቢ ድማ ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ኣብ ውሽጢ ሓደ ኪሎ ሜትሮ ንዘሎ ሰብ ነፍሲ ወከፉ ኣብ መዓልታዊ 25 ሊትሮ ማይ ክረክብ ብመሰረት ዝተቐመጠ መዐቀኒ ቅድሚ ምዝዛም ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ተጠቃሚ ፅሩይ ዝስተ ማይ ከም ዝኾነ እቶም ሓላፊ ዝሃቡና መብርሂ የረድእ። እዚ ብመንፅር ኣፈፃፅማ ዝሐሸ እኳ እንተኾነ ብቐፃልነት ዝተዋደደ ስራሕ ምስራሕ ከም ዘድሊ እዩ ዘመላኽት፡፡
እዚ ኮይኑ፣ ሐዚ እውን ንዝርገሐ ፅሩይ መስተ ማይ እታ ወረዳ ቆላሕታ ብምሃብ እናተሰርሐሉ ይርከብ። ስለዝኾነ ኣብ 2009 ዓ/ም 59 ምኢታዊ ዝነበረ ሽፋን ፅሩይ ዝስተ ማይ ኣብ 2010 ዓ/ም ናብ 65 ምኢታዊ ንምብፃሕ ትልሚ ተታሒዙ እናተሰርሐ ይርከብ። ነዚ ንምዕዋት ምስ ˝ዋን ዎሽ”፣ “ዩኒሴፍ”ን ማረትን ዝበሉ ትካላት ገበርቲ ሰናይ ብምትሕብባር ብልዕሊ ሓደ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ብር ፀገም ኣብ ዘለወን ጣብያታት 17 ማእኸለዎት ጎዳጉዲ ንምኹዓት ተግባራዊ ስራሕ ተጀሚሩ ኣሎ።
ኣብታ ወረዳ ኣብ ዝርገሐ መስተ ማይ ተሳትፎ ህዝቢ ዝለዓለ እዩ። ናይዚ መርኣዪ ድማ ክሳብ 2009 ዓ/ም ብበጀት መንግስትን ትካላት ገበርቲ ሰናይን ኣብ ዝተሃነፃ ትካላት ዝስተ ማይ እቲ 27 ምኢታዊ ሕብረተሰብ ብጉልበቱ ዝሸፈኖ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኩለን ትካላት መስተ ማይ ዝመሓደራሉ ስሪትን ትልምን ኣሎ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትካላት ማይ ብድልየት ህዝቢ ተሓርዮም ዝመርሑ ሽዱሽተ ኣባላት ዝሓዘ፣ ኮሚቴ ድምር ከም ወረዳ ድማ 4,068 ኮሚቴታት ማይ ኣለዉ። በዞም ኮሚቴታት ኣቢሉ እውን ነፍሲ ወከፍ መራሒ ስድራ ሕጋዊ ሰነድ ቅብሊት እናተቖረፀሉ ኣብ ወርሒ ካብ ሓሙሽተ ክሳብ ዓሰርተ ብር ይኸፍል። ብመሰረት እዚ ኣብ 2009 ዓ/ም ካብተን ትካላት ማይ ሓደ ሚልዮንን 704 ሽሕን 596 ብር ንምእካብ ተተሊሙ እቲ ኣመራርሓ ኣብ ምዕባይ ግንዛበ ሕብረተሰብ እኹል ግንዛበ ብዘይምፍጣሩ 851 ሽሕ ብር ጥራሕ እዩ ተኣኪቡ።
እቲ ክፍተት ተገምጊሙ ብቐፃልት ንምስትኽኻል እናተሰርሐ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ ግና ድሕንነት ነፍሲ ወከፍ ትካላት ማይ ንምሕላው ኣብ ጣብያ ዝርከቡ ኮሚቴታት ድሕሪ ምግምጋም በብሰለስተ ወርሑ ናብ ቤት ምኽሪ ቀሪቡ ይዝተየሉ። ብኸምዚ ዝተዋደደ ስራሕ ብምስርሑ ህዝቢ በዓል ዋና ኮይኑ ትካላቱ ዘመሓደረሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ይኹን እምበር ኣብ ቐረብ መዳይ ዝርኣይ ዘሎ ፍርቂ ጉተና ፍርቂ ልፃይ ኣገልግሎት ንገሊኡ ተጠቃማይ ንገሊኡ ድማ ተቋማታይ ገይሩዎ ኣሎ። እዚ ብዝምልከት ምስ ህዝቢን መዳርግቲ ኣካላትን ዝተዋደደ ስራሕ ምስራሕ ስለዘድሊ እተን ዝነቐፃ ትካላት መስተ ማይ ናብ ግልጋሎት ንምእታውን ካልኦት ተወሰኽቲ ጎዳጉዲ ንምኹዓትን እናተሰርሐ ከም ዝርከብ ኣይተ ተኽላይ ሓቢሮምልና።
ምስቲ ዝምዝገብ ዘሎ ቅልጡፍ ልምዓት ተኣሳሲሩ ኣብ ጠለብን ቀረብን ፅሩይ ዝስተ ማይ ዝርኣይ ዘይምምጥጣን ንምቕራፍ ክልላዊ መንግስቲ ፍታሕ ንምሃብ ፃዕሪ እናገበረ መፂኡ እዩ፤ ሐዚ እውን ኣጠናኺሩ ይቕፅለሉ ኣሎ። ብምሉእነት ዕዉት ንምግባር ግን ልዑል ህዝባዊ ተሳትፎ ወሳኒ ግደ ኣለዎ።ብመንፅር እዚ ኣብ ወረዳ ሓውዜን ፅሩይ ዝስተ ማይ ንምምላእ ዘሎ ፃዕሪ ተጠናኺሩ ክቕፅል ዘለዎ ኮይኑ ፅሩይ ማይ ንምርካብ ዝተፀገሙ ወገናት ድማ ተቋደስቲ ናይዚ ኣገልግሎት ንምግባር ቅልጡፍን ዝተዋደደን ስራሕ ክስራሕ ይግባእ ንብል።