text:
መምርሒ ፍቓድ ኣብ ሽወደን
ኣብ ሃገር ሽወደን ሓደ ሰብ ማኪና ንምምራሕ 18 ዓመት ኪመልእን ዛጊት ናይ ምዝዋር ማኪና ፍቓድ ዘለዎን ኪኸውንይግባእ። ካብቲ ዝመጻእካሉ ሃገር ዘጥረኻዮ ፍቓድ መምርሒ ማኪና ምስ ዚህልወካ ብኣኡ ጌርካ ኣብ ሃገር ሽወደን ማኪና ምምራሕ ዚከኣል ኣይመስልን።+
እቲ ናይ ማኪና መምርሒ ፍቓድ ወረቐት ካብተን ሓንቲ ኣብ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት (EES) ዘለዋ ሃገራት ዝመጸ ምስ ዚኸውን እቲ ናይ ማኪና ምምራሕ ፍቓድካ ከምቲ ኣብቲ ዘውጻእካሉ ሃገር ኪህሉዎ ዝነበረ ናይ ዓመታት ኣገልግሎት ኪህሉዎ ይኽእል።
ካብ ሃገራት ኤ.ኤ.ኤስ (ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ ከባቢ) ወጻኢ ዘውጻእካዮ መምርሒ ፍቓድ መኪና እንተሎካ: ናብ ሽወደናዊ መምርሒ ፍቓድ ክትቅይሮ ኣይከኣልን’ዩ። ኣብ ሽወደን ዝተመዝገብካ ተቐማጣይ እንተ ኾይንካ: ነቲ መምርሒ ፍቓድ መኪና እንተ ነውሐ ንሓደ ዓመት ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ሽወደን ዚያዳ ሓደ ዓመት እንተ ተቐሚጥካ ግን: እቲ መምርሒ ፍቓድ ኣየገልግልን’ዩ። ኣብ ሽወደን ዝተመዝገብካ ተቐማጣይ እንተ ዘይኮይንካ ግን: እቲ መምርሒ ፍቓድ ተጠቒምካ ንኽንደይ ግዜ ምዝዋር ይፍቀደካ ብዝምልከት ምንም ገደብ ግዜ የልቦን።
ኣብ መካነ-መርበብ ቦርድ ትራንስፖርት ሽወደን: ብዛዕባ ኣውጻጽኣ መምርሒ ፍቓድ ኣብ ሽወደን ዚሕብር ብቐሊል ቋንቋ ዝተዳለወ ሓበሬታ’ሎ።
ህዝባዊ መጐዓዝያ
ኣብ መብዛሕትአን ከተማታት ንኹሉ ዘገልግል ሓባራዊ መጎዓዝያ ኣሎ። ንኣብነት ኣውቶቡሳት፡ ናይ ከተማ ባቡራት፡ ናይ ጋለርያ ባቡራት ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ እተፈላለየ መነሃርያታት ከተማ ዚመላለሳ መሰጋገርቲ ወይ ኣብ መንጎ ከተማታትን ገጠራትን ዚመላለሳ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ኪኾና ይኽእላ። ኣብ መንጎ ገለ ከተማታት ናይ ውሽጢ ሃገር ነፈርቲውን ኣለዋ። ካብቲ ቀንዲ መሬት ሽወደን ናብ ጎትላንድ ዘመላልሳ መርከባት ኣለዋ።
ብሓባር ንምጕዓዝ ቲከት ክትዕድግ የድሊ። ኣብ
www.resrobot.se ኣብ መንጎ እተፈላለየ መነሃርያታት ዘሎ ጕዕዞታት ክትርእይ ትኽእል። ንኹሉ ከተማታት ሽወደን ዘጠቓልል ቲከታት እውን ክትዕድግ ትኽእል።
ስእሊ፡ ሚሳክ ናልባንድያን
ትኬት
ሓያለ ኩባንታት ባቡርን ኣውቶቡስን: ኣብ መንጎ ዝተፈላለያ ከተማታት ኣገልግሎት ትራፊክ መጐዓዝያ ይህባ።
ቅድሚ ኣብ ባቡር ወይ ኣብ ኣውቶቡስ ምድያብካ: ካብቲ እትጕዓዘሉ ዘለኻ ኩባንያ ትኬት ከም ትገዝእ ግበር። ዚበዝሕ ኣዋን ትኬት ኣብ ውሽጢ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ ክትገዝእ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብቲ ትኬት ኣብ ውሽጢ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ ዚግዝኣሉ መስመራት: እቲ ዋጋ ዚበዝሕ እዋን ክቡር’ዩ።
ኣብ ዚበዝሕ ትኬት ባቡር ቍጽሪ ባጎንን ኮፍ እትብለሉ ቍጽሪ መንበርን ተመልኪቱ ይርከብ። ብስምካ ዝተገዝአ ውልቃዊ ትኬት እንተሎካ: ቍጽጽር ኪግበር ከሎ: እቲ ኣብቲ ትኬት ዘሎ ስም ናትካ ምዃኑ ብቕቡል ወረቐት መንነት ከተርኢ ክትክእል ኣለካ።
ቅቡል ወረቐት መንነት ማለት ንኣብነት: ከም ፓስፖርት: ሃገራዊ መንነት ወረቐት ወይ ኣብ ሽወደን: ኣብ ሃገራት ኑርድ ወይ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት/ሃገራት ኤውሮጳዊ ከባቢ ቍጠባ ዝተዋህበ መምርሒ ፍቓድ ማለት’ዩ። ኤለማ-ካርድ’ውን (ዕቝባ ክትሓትት ከለኻ ብቦርድ ሚግረሽን ሽወደን ዚወሃበካ) ኣብ ሽወደን ኣብ ዚግበሩ ጕዕዞታት የገልግል’ዩ። ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት/ሃገራት ኤውሮጳዊ ከባቢ ቍጠባ ወጻኢ ዚወሃብ ቅቡል መንነት ወረቐት ፓስፖርት ጥራይ’ዩ።
ኣውቶቡስ ክትስቀል ከለኻ’ዩ ቊጽጽር ትኬት ዚግበር። ብባቡር ትጐዓዝ እንተ ኾይንካ፡ ቊጽጽር ትኬት ኣብ ውሽጢ ባቡር’ዩ ዚግበር። ብዘይ ቅኑዕ ትኬት እንተ ተጓዒዝካ: ግድን ክፍሊት ትኸፍል ወይ ካብ ባቡር ትወርድ።
ኣብ ባቡር/ኣውቶቡስ ምስ ተሰቐልካ ዘለዉ መምርሕታት
ንኻልኦት ተጐዓዝቲ ከይትርብሽ ሓልዮት ኣርእይ። ንኣብነት ኣብ ቦታ ካልኦት ክትኣቱ ወይ ሞባይል ቴለፎን ንሰብ ብዝርብሽ ኣገባብ ክትጥቀም የብልካን።
መምርሕታት እንተ ዘይተኸቲልካ: ሰራሕተኛታት ካብ ባቡር ወይ ካብ ኣውቶቡስ ኬውርዱኻ ኪውስኑ ይኽእሉ’ዮም። ንኣብነት ስርዓት ዘይምኽባር: ሰራሕተኛታት ዚብሉኻ እንተ ዘይምኽታል: ብዘይ ቅቡክ ትኬት ምጕዓዝ ወይ ካብ መጠን ንላዕሊ ባልጃ ምምላእ ኪኸውን ይኽእል።
ባልጃ
ኣብ ዚበዝሓ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን: ክትስከሞ እትኽእል ብዝሒ ባልጃ ክትማላእ ጥራይ’ዩ ዚፍቀደካ። ኵሉ ባልጃ ንዕኡ ኣብ ዝተወሰነ ቦታ ይቕመጥ፤ ንኣብነት: ኣብ መቐመጢ ባልጃ: ኣብ መቐመጢ ቈብዕ: ኣብ ትሕቲ ኮፍ መበሊ ወይ ኣብ ናይ ኣውቶቡስ ፍሉይ መቐመጢ ባልጃ።
ሽጋራ ምትካኽ
ኣብ ኵላተን ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ሽጋራ ምትካኽ ክልኩል’ዩ። ነዚ ከልካሊ ሕጊ እንተ ጥሒስካ: ጕዕዞኻ ኪቋረጽ ይኽእል’ዩ።
ድሕነት
ኣብ መንገዲ ባቡር ምእታው ሕጋዊ ኣይኮነን። መንገዲ ባቡር ብፍሉጥ እተመልከተ መሰጋገሪ ቦታ ዘሎዎ ጥራይ ኢኻ እትሰግር። መጋረዲ መንገዲ ንታሕቲ ኪወርድን ንላዕሊ ኪስቀልን: ከምኡ’ውን ምስ ወረደ: መጠንቀቒት ደወል ድምጺ ክትህብ ከላ: ደው በል ዚብል ምልክት እናተራእየ ከሎ ወይ ባቡር ኣብ እትቐርበሉ ወቕቲ: ኣብ መሰጋገሪ መንገዲ ክትኣቱ ኣይፍቀደካን’ዩ። ሓደ ዘይተፈቕዶ ሰብ ኣብ መንገዲ ባቡር (ሓዲድ) እንተ ኣትዩ ፖሊስ ይጽዋዕ።
ምክትታል ዶባት ንካብ ዴንማርክ ዝግበር መገሻ
ካብ ዴንማርክ ናብ ሽወደን እንተ ተጓዒዝካ: ኣብ ዶብ ሽወደን ንወረቐት መንነትካ ቍጽጽር ይግበሮ። ቅቡል ወረቐት መንነት እንተ ዘይብልካ: ዶብ ክትሰግር ኣይፍቀደካን’ዩ። ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድመኦም ቈልዑ: ምስ ቅቡል ወረቐት መንነት ዘሎዎ በጽሒ ሰብ ዚጐዓዙ እንተ ኾይኖም: ቅቡል ወረቐት መንነት ኣየድልዮምን’ዩ።
ካብ ዴንማርክ ናብ ሽወደን ኣብ ዝግበር መገሻ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ሰነድ ከም ኣብነት ፓስፖርት፣ ሃገራዊ መንነት ወረቐት፣ ኣብ ሽወደን ወይ ከኣ ኣብ ሃገራት ሰሜን ዝተሓትመ ናይ ምምራሕ መኪና ፍቓድ እዩ። LMA-ካርድ (ንሓተቲ ዑቕባ ብቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ዝወሃብ ካርድ) ኣብ ቍጽጽር ዶብ ቅቡል ኣይኮነን።


c: text/html

text:
ካልእ ጉዳያት ንኣብነት ከም ሓላፍነት ምእላይ ቆልዑ ንሕግዝ ኮይና፡ ምስ ገበናዊ-ሕጊ ዝተኣሳሰረ ጉዳያት ውን ከም ጠበቓ፡ ድጋፍ ንኸሳሲ ወይ ውን ከም ፍሉይ ተወካሊ ህጻናት ኮይና ንዋሳእ ኢና። ብዜካ`ዚ ኣብ ፍሉይ ሕግታት ክንክን-ህጻናት፡ ክንክን ወልፈኛታት፡ ግዱድ ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን ረቂቕ ሲካትራያዊ ምርመራ (LVU/LVM/LPT/LRV) መዳያት ውን ንነጥፍ ኢና። ዝተዋህበኩም መንበሪ-ፍቓድ ክስሓብ ኣብ ዝኽእል ደረጃ ምስ ዝበጽሕ ውን ነቲ ናይ ምጥራዝ ኩነታት ከይትግበር ዝጻባእ ዕንቅፋታት ንምምልካት ይኹን፡ ዝተፈላለየ ውሳኔታትን ብይናትን ይግባይ ኣብ ምባል ውን ክንሕግዘኩም ንኽእል ኢና።
ካልእ ፍልይ ዝበለ ጉዳያት ምስ ዝህልወኩም ወይ ውን ቆጸራ ክትሕዙ ምስ እትደልዩ፡ ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም። ንብውልቂ እንህቦ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎታት ዝምልከት እንሓቶ ክፍሊት ኣብቲ ብበዓል-መዚ ኣብያተ ፍርዲ ሽወደን ዝተወሰነ መጠን እዩ። ኣብ ገለ-ገለ እዋናት ቆጸራ ምስ እትሕዙ ዋጋ ቁሩብ ክንጎድለልኩም ንኽእል። ቆጸራ ክትሕዙ ምስ እትደልዩ ወይ ውን ዋጋ ክትሓቱ ምስ እትደልዩ ተወከሱና።
ጠበቓ የድልየኩም?
ሕጋዊ ድጋፍ ምስ ዘድልየኩም፡ ተወከሱና። ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ቅጥዒ ምልእዎ እሞ ብቐጥታ ክንምለሰኩም ኢና።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ አሐዱ አምላክ!
21 መስከረም፡ ብዙኃን ሊቃውንት ኣብ በዓለ ማርያም ተጋቢኦም ክሕደት ኣርኂቖም ሃይማኖት ዘጽንዕሉ ንዝክረሉ ዕለት ስለ ዝኾነ ብዙኃን ማርያም ይበሃል።
ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን መዓርገ ክህነት ተቐቢሉ ኣብ እስክንድርያ ዘገልግል ዝነበረ ኣርዮስ ዝበሃል ሰብኣይ ነበረ። ኣርዮስ፡ ካብ ትምህርተ ቤተ ክርስቲያን ዝወፅአ ብፍጹም ክሕደት፡ “ወልድ ፍጡር እዩ እምበር ኣምላኽ ኣይኮነን” ብምባል ተላዕለ።
ከም ሓደ ልቢ መኻሪ ከም ሓደ ቃል ተናጋሪ ኮይኖም 318 ሊቃውንት፡ ትምህርተ ኣርዮስ ክሕደት ምዃኑ ገሊጾም ብሓባር ኣውገዝዎ። እዞም ሊቃውንት፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽ ምዃኑ ገሊጾም፡ ጸሎተ ሃይማኖትን ኃሙሽተ ኣእማደ ምሥጢርን ንኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ዝጠቕሙ ካልኦት ሥርዓታት ወሲኖም።
በዚ ዕለት’ዚ ነዚ ዝወሰንዎ ስለ እንዝኽሮ “ብዙኃን ማርያም” ተባህለ።
ሰላም ለክሙ ጳጳሳት አዕማድ፡
318 በፍቅድ፡
በእንተ ማርያም ጳጦስ ፀዋሪተ ነድ፡
ንዑ ንዑ መምህራን ትባርኩነ ለውሉድ፡
እንዘ ትእኅዙ መስቀለ በእድ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሀደሙራ ኮምዩን ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣሎ፡
Hedemora bostäder ከኣ ይብሃል። ሓያሎ ብሕታውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ። ኣብቲ ናትና ወብሳይት፡
ብዛዕባኦም ዝርዝር ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ኮምዩን ብዘይካ ሽወደን ዚዝረቡ ቋንቋታት ኣዚኣቶም እዮም፤ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ዳሪ፡ እንግሊዝ፡ ኩርድ፡ ፋርስን ሩስያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን እተፈላለዩ ማሕበራት ኣለዉ።ብዛዕባኦም ኣብቲ ናይ ኮምዩን ወብሳይት
ደብተር ማሕበራት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሀደሙራ ሰንትሩም እዚ ዚስዕብ ይርከብ፤ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትንባብ፡ ናይ ዳላርና ፖሊስን ናይቲ ኮምዩን ሪሰፕሽንን። ኣብኡ ሰከንድሃንድ ድኳናት፡ ንኣብነት፡ እቲዝዓበየ ኤሪክስየልፐን ይርከብ። ቅሩብ ፍንትት ኢሉ ግን ከኣ ብእግሪ ዚኽየድ ስለስተ ሱፐርማርከት ኣሎ (ሀምሾፕ፡ ኢካን ሊድን)። ኣብ ሰንትሩም ካፈታትን ነኣሽቱ ድኳናትን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ፡ ኣበይ ከም ዚርከቡ ድማ ኣብቲ ናትና ወብሳይት ድለ። ነዘን ዚስዕባ ኣስማት ብምጥዋቕ ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ተወሳኺ ከተንብብ ትኽእል።
ኣብኡ ህጻናትን ዓበይትን ዚራኸቡሉ
en familjecentral ፋሚልየሰንትራል ዚብሃል ኣሎ። ከምኡውን ካብቶም ናይ ህጻናት ክሊኒክ ሰራሕተኛታት ክትረክብ ትኽእል። ኣብቲ
ፋሚልየሰንትራለን ናይ ቋንቋ ገዛ Språkstugan ኣሎ። ኣብኡ ንስኻ ትሕቲ 5 ዓመት ዝዕድመኡ ውላድ ዘሎካ፡ ናብ ህጻናት ዘተኮረ ኣርእስቲ እናተዛረብካ ንሽወደንካ ከተመሓይሽ ትኽእል።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ሀደሙራ ኮምዩን ፋሕ ዝበላ ብዙሓት ናይ ህጻናትን መባእታን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ላዕለዋይን ካልኣይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲውን ኣለዋ። ክልቲኣተን ኣብ ሀደሞራ ከተማ ይርከባ። ኣብቲ ነናተን ኣስማት ጠዊቕካ ብዛዕባአን ተወሳኺ ከተንብብ ትኽእል።
ዕድላት ትምህርቲ
ሀደሙራ ኮምዩን ካልእ ስልጠናውን ይህብ እዩ። ካልእ ገዲፍካ
Hedemora Lärcentrum ሀደሙራ ለርሰንትሩም ኣሎ።ንሱ ድማ ናይ ኤስኤፍኢን ሰርቩክስን (sfi, särvux) ስልጠና ይህብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ኮምዩን ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ሓንቲ ኣብ ሀደሙራ፡ ሓንቲ ከኣ ኣብ ሎንግስሂታን (ኣስታት 30 ደቓይቕ ብማኪና ካብ ሀደሙራ፡ ኣውቶቡሳትውን ኣለዋ)።ኣብ ሀደሙራ ሓኪም ስኒ ኣሎ። ንህጹጽ ረድኤት ኣብ ከተማ ኣቨስታ 20 ደቓይቕ ብማኪና፡ ሆስፒታል ኣሎ። ህይወትካ ኣብ ሓደጋ ምስ እትኣቱ 112 ደውል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሀደሙራ ኮምዩን ናቱ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የብሉን። ካብ ካልእ ውድባት ወይ ናይ ቋንቋ መምህራን ኢና እነምጽእ። ሓገዝ ከከም ኣድላይነቱ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሓደ ካብ ናይ ሀደሙራ ኮምዩን ሓያል ጎድኒ፡ ካብ ዓበይቲ ከተማታት ርሕቕቲ ዘይምዃና እዩ። ንኣብነት ብባቡር ክሳዕ ስቶክሆልም ካብ 2 ሰዓትት ዚውሕድ እዩ ዚወስድ። ብዛዕባ ባቡርን ኣውቶቡስን ካልእ መራኸብን፡
Dalatrafik ከምኡውን
SJረአ። 35 ኪ/መ ካብ ሀደሙራ
Dala-Airportኣሎ፡ ንሱ ናይ ቡርለንገ መዓርፎ ነፈርቲ እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ቦሊደን ሚነራል ኤ.ቢ ዓቢ ወሃብ ስራሕ እዩ። ንሱ ካብ ሀደሙራ ሰንትሩም 15 ደቓይቕ ይወስድ። ናብኡ ዚኸዳ ኣውቶቡሳትውን ኣለዋ (ብዘይ ሰንበት)። ኣብኡ ናይ ቡርለንገ IKEAኢከያ ኣሎ፡ ካብ ሀደሙራ 41 ኪ/መ ርሒቑ ይርከብ።


text:
Top
ክልተ ናይ ኣካዳሚ ጆርናላት ተመሪቐን
2017-11-03
ኣሕተምቲ ሕድሪ ምስ ሃገራዊ ኮምሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ኣብያተ መጻሕፍቲ ኣውገትን ብምትሕብባር “ጆርናል መጽናዕቲታት ኤርትራ” ከምኡ’ውን “ጆርናል ስነ-ፍልጠትን ምህንድስናን ኤርትራ” (Journal of Eritrean Studies and Eritrean Journal of Science and Engineering) ብዕለት 03/11/2017 ኣብ ኣዳራሽ እምባሶይራ ኣመሪቑ። ኣብቲ መንእሰያት፡ ተመሃሮ፡ ጸሓፍቲ፡ ፕሮፌሰራት፡ ኣባላት ኮምሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ መምሃራን ኮለጃትን ካብ ዝተፈላለዩ ትካላት ዝመጹ ዕዱማት ኣጋይሽን ዝተሳተፍዎ ኣጋጣሚ፡ ብኣካየድቲ ናይ’ተን ጆርናላት፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት ኣካዳምያዊ ጆርናላት፡ ድሕረ-ባይታ ናይ ክልቲአን ጆርናላት፡ ትሕዝቶን ናይ መጻኢ መደባትን መግለጺ ተዋሂቡ። Read More...
ኣሕተምቲ ሕድሪ ክልተ ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል ዳግማይ ኣሕቲሙ
2017-10-13
ዓርቢ 13 ጥቕምቲ 2017፡ ኣሕተምቲ ሕድርን ኣብያተ መጽሓፍቲ ኣውገትን፡ “ስነጽሑፍ፡ ኣመዓባብላኡን ተራኡ ኣብ ሰውራን” ከምኡ’ውን “ድራማ” ዘርእስተን ክልተ ተኸታተልቲ መጻሕፍቲ ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል፡ ኣብ ኣዳራሽ ሆቴል እምባሶይራ ኣመሪቑ። ኣብ’ቲ ዓበይትን መንእሰያት ጸሓፍትን ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ፡ ጸሓፍን ተመራርማሪ ታሪኽን ኣቶ ኣለምሰገድ ተስፋይ ዝርከቦም ኣርብዓተ ሰባት፡ ውልቃዊ ተመስጦ፡ ተምኲሮን ገምጋምን ኣብ’ተን መጽሓፍቲ ኣቕሪቦም።
Read More...
ኣሕተምቲ ሕድሪ ክልት መጻሕፍቲ ከመርቕ እዩ
2017-10-13
ኣሕተምቲ ሕድሪ ጽባሕ ዓርቢ 13 ጥቅምቲ 2017 ክልተ መጻሕፍቲ ከመርቕ እዩ። እዘን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝፈረያን ሓያሎ ተጋደልቲ ደረስቲ ዝጸለዋን ዘፍረያን መጻሕፍቲ እዚኣተን፡ ኣካል ናይቲ ብቕጺታት ዝሕተም ዘሎ ተኸታታሊ መጻሕፍቲ ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል እየን። Read More...
ኣሕተምቲ ሕድሪ ብቋንቋ ትግረ ዘሕተሞም መጻሕፍቲ ኣላልዩ
2017-09-29
ዝሓለፈ ዓርቢ 29 መስከረም ኣሕተምቲ ሕድሪ ብቋንቋ ትግረ ምስ ዝተሓትሙ መጻሕፍቱ ዘላሊ መደብ ኣካዪዱ። ኣብቲ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስቲ፡ ደረስቲ፡ ተመሃሮ፡ ተርጐምቲን ዕዱማት ኣጋይሽን ዝተረኽቡሉ ምሸት፡ ኣሕተምቲ ሕድሪ ብቋንቋ ትግረ ዘዳለዎ መበቈላውን ናብ ቋንቋ ትግረ ዘተርጐሞን 17 መጻሕቲ ኣላልዩ። Read More...


text:
እዘን ኤርትራውያን ሰልፍታትን ውድባትን በዚሐን እምበር ኣይወሓዳን
እዘን ኤርትራውያን ሰልፍታትን ውድባትን በዚሐን እምበር ኣይወሓዳን
ብሽፋ መ/ኑር
ፖሊቲካዊ ሰልፊ ወይ ውድብ ደቂ-ሰባት ንድሌታቶም ዘረጋግጽ መደብ ዕዮን ንምዕዋት ብሓባር ናይ ዝቃለሱ ሰባት ፖሊቲካዊ ምትእኽኻብ ኢዩ። ንሰልፊ ወይ ውድብ ዘቁሙ ሰባት ብዝተፈላለዩ ብዝሒ ወይ ዓቀን ክግለጹ ዝኽእሉ ሓሳባት እምነታት ክህልዎም ከም ዝኽእክል ምጉት ዘይሓትት ብሩህ ጉዳይ ኢዩ። ካብዚ ሓቂ እዚ ብምንቃል መበገሲ ሰልፊ ወይ ውድብ ሓሳባትን እምነታትን ስለዝኾነ መዐቀኒ ብዝሒ ሰልፍታትን ውድባትን እውን ማዕረቶም ሓሳባትን እምነታትን ወይ ክንዮዚ ማእለያ ዘይብሉ ክኸውን ከም ዝኽእል ምግላጽ ክውንነታዊ ኣይኮነን። እቲ ዘገርም ከኣ ማእለያ ዘይብሎም ሓሳባትን እምነታትን ክህልዉ ከምዝኽእሉ ብምትንባይ ካብ ኣካላዊ ድሩት ቁጽሪ ናይቶም ንሰልፍታትን ውድባትን ዘቆሙ ሰባት ንላዕሊ ዝበዛሓ ጥራይ ዘይኮና ወሰን ዘይብለን ውድባት ክፍጠራ ከም ዝኽእላ ምግላጽ ኢዩ።
ኣብ ግብጺ ድሕሪ ዓርቢ ሓርነት 52 ሰልፍታት ኣብ ጀርመን ድሕሪ ምፍራስ መንደቅ ጀርመን 82 ሰልፍታት ኣብ ኢትዮጽያ 62 ሰልፍታት ተፈጢረን እቲ ዘገድስ ኣብ ምርጫ ክንደይ ተዓዊተን ኢዩ 2 ወይ 3 ብማለት ሸፈፍ ኢልካ ክትሓልፍ ምፍታን ንናይ መን ዕላማ ዘገልግል ተልእኾ ንምምሕልላፍ ኢዩ? ኣብ ብዝሕን ዋሕድን ናይ ሰልፍታትን ውድባትን ኣየናዪም ከም ዝበልጽ ንፍላጥ ብርክት ዝበልሉ ሕቶታትዮም ዝለዓሉ። ገለ ካብኦም፥-
ነተን ሰልፍታት ክፍጠራ ዝገበረ ኩነታት እንታይ ኢዩ ?ድሕሪ ምፍጣረን ኣብ ጉዳይ ህዝበን ዝነበረን ግደ ‘ ኽ ብኣወንታዶ ወይስ ብኣሉታ ይግከጽ ነሩ?ኣብ ሓደ ሃገር ክንደይ መረጻ ክካየድ የድሊ? ክንደይ ሰልፍታት ከ ይሓልፋ?…….ወዘተ ዝብሉ ሕቶታት ምልዓል ውሁብ ኢዩ። ነዞም ሕቶታት እዚኦም ብግቡእ ኣነጺርካ ከይመለስካ ብድብዱቡ ስለዝተፈጥራ ጥራይ ብብዝሒ ናይ ምፍጣረን ተርእዮ ዘየሰክፍ ዩ ምባል ብዛዕባ እተን ብዙሓት ሰልፍታት ዝተራእያለን ሃገራትን ኣህዛብን ታሪኽ ፍርቂ ገጽ መጽሓፍ ቑንጭል ኣቢልካ ክትማጎት ምፍታን ጥራይ ስለዝኸውን ትግረም። ምስዚ ስዕቡ “ኣብ ናይ ኤርትራውያን ሰልፍታት ግን ውሒደን ዘበለኒ ንጹር ዝኾነ መትከላዊ ፍልልይ ዳርጋ የብለንን” ዝብል ኤርትራውያን ሰልፍታት ዳርጋ ከም ዘየለዋየን ዝስምዕ ሓሳብ ምስቲ ቅድም ውሒደን ዝብል ከም ኣርእስቲ ተገቲሩ ዝርከብ ሓሳብ እንተዛሚዱ ክረአ ድማ ተገራጫዊ ስለዝኸውን ብጣዕሚ ዘደንጹ ኢዩ።
ኣብ ናይ ሓንቲ ሃገር ህዝቢ ሰልፍታት: ውድባት ብብዝሒ ዝረኣያሉ ክውንነት መግለጺ ዘሰክፍ ሃለዋት ናይቲ ህዝብን ሃገርን ኢዩ። ኣብ ጀርመን መንደቅ ብርሊን ምስፈረሰ 82 ሰልፍታት ክፍጠራ ዝገበረ ምኽንያት ውን ጀርመን ምብራቅን ምዕራብን ብዝብል መለለዪ ከም ክልተ ሃገራት እናተፈለጣ ጸኒሐን መንደቅ ምስ ፈረሰ ግን እታ ብምብራቅ ጀርመን ክትስመን ሓደ ሰልፊ ጥራይ ክህሉ ኣለዎ ብዝብል ኣይዶለጂ እናተገዝአትን ዝመጸት ሃገር ህዝባ ካብ ናይ ሓደ ሰልፊ ተመኩሮ ናብ ናይ ብዙሓት ሰልፍታት ሓዲሽ ተመኩሮ ኣብ ዝሰጋገረሉ መድረኽ ንተመሳሳሊ ብዙሕ ሓሳባቱን እምነታቱን ኣብ ክሊ ምጡን ፖሊቲካዊ ፕሮግራማተን ዘዕቘባ ምጡን ቁጽሪ ዘለወን ሰልፍታትን ውድባትን ከይህልዋ ዝገበረ እቲ ሽዑ ዝነበረ ዘሰክፍ ሃለዋቱ ክኸውን ከምዝኽእል ብሩህ ኢዩ።
ኣብ ግብጺ ድሕሪ ዓርቢ ሓርነት 52 ሰልፍታት ኣብ ኢትዮጽያይ 62 ሰልፍታት ክህልዋ ዝፈጠረ ኩነት እውን እተን ሃገራት ብምልካውያን ስርዓታት ክግዛኣ ዝጸናሓ ብምዃነንን ኣገዳስነት ናይ ጠገለ ዘይብለን ብዙሓት ሰልፍታት ዶ ወይስ ተደላይነት ናይ ምጡን ብዝሒ ዘለወን ሰልፍታት ይበልጽ ዝብል ኣከራኻሪ ምርጫታት እኹል ናይ መጽናዕቲ ግዜን ዕድል ኣብ ዘይረኸበሉ ኩነታትን ናይ ዲሞክራስን ብዝሓ-ሰልፋዊ ስርዓትን ተረዶኦ ከም ፖሊቲካዊ ባህልን ስልጣነን ኣብ ኣእምሮ ህዝበን ስለዘይዓዀዀን ብሚዛን ፖሊቲካዊ ንቕሓት ንዝመሳሰሉኻ ሰኣን ምልላይ ከም ብኩራት ምጣነ-ብዝሒ ሰልፍታት ዘየሰክፍ ኣይኮነንን። እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ሓሳብ ቅኑዕ ምዃኑ ዘብርህ ነዚ ዝስዕብ ኣብነት ብምውሳድ ክረአ ይከኣል ኢዩ፡
ኣብ ኣመሪካ ዝበዝሕ ግዜ ንስልጣን ዝወዳደራን ህሉዋት ኮይነን ዝረኣያን ሪፓፕሊካንን—ደሞክራቲክን ተባሂለን ዝፍለጣ ክልተ ሰልፍታት ጥራይ ኢየን። ካልኦት ሰልፍታት የለዋን ማለት ግን ኣይኮነን። የግዳስ ብዙሓት ሰልፍታትን የማን፥ ሕሉፍ የማን፥ ምእከል፥ ጸጋም፥ ሕሉፍ ጸጋም፥……..ወዘት ተባሂሎም ዝፍለጡ ዝምባለታትን ካልኦት ፖሊቲካዊ ምትእኽኻባትንውን ኣለዉ ኢዪም። እዘን ብዙሓት ሰልፍታትን ምትእኽኻባትን ብክንደይ ካብ (%)ሚእቲ ንራኸብን ብክንደይ ካብ( %) ሚእቲ ንፈላለን ተበሃሂለን ነጻ ህልውነአን ብዝዕቘብ መልክዕ ተሰማሚዐን ናብተን ቀንድን ዓበይትን ሪፓፕሊካንን–ደሞክራቲካንን ፓርትታት እየን ተጠርኒፈን ዝሰርሓ። ስለዚ ሪፓፕሊካንን–ደሞክራቲካን ንብዙሓት ሰልፍታት ጠርኒፈን ዝሰርሓ ፓርትታት ክሳብ ዝኾና ጠገለ ዘይብሉ ብዝሒ ሰልፍታትን ውድባትን ተወሳኺ ዘሰክፍ ተርእዮ ምዃኑ ብግልጺ ዘብረሃልና ጭቡጥ ኣብነት ኢዩ። ብኣንጻር እዚ ብዓቀን እቲ ናይ ኣመርካውያን ሓሳባትን እምነታትን ወስን ወይ ማእለያ ዘይብለን ሰልፍታት ክህልዋ ነርወን ዝብል ሰብ ኣመሪካውያን ምዕቡላት ክንሶም ዘይሓስቡን እምንነታት ዘይብሎምን ኢዮም ይብል ከም ኣሎ ማለት ኢዩ።
ክንደይን ከመይን ናይ ምምራጽ ምስርሕ ክካየድ ይኽእል ንዝብሉ ሕቶታት መልሱ እቶም ቀንድን ዓበይትን ናይ ምምራጽ መስርሓት ክልተ ኾይኖም ፕረዚደንትን ፓርላማን ንምምራጽ ዝካየዱ ኢዮም። ፕረዚደንት ንምምራጽ ኣብ ዝካየድ መረጻ ሓደ ሰልፊ ኢዩ ዝዕወት ፓርላማ ንምቛም ኣብ ዝካየድ መረጻ ግን ካብተን ውሱን ቁጽሪ ዘለወን ንመረጻ ዝተወዳደራ ሰልፍታት ክንድዚ’ዩ ኢልካ ዝግመትን 2 ወይ 3 ኢልካ ዝድረት ዘይኮነስ ውጽኢት መረጻ ዘነጽሮ ኢዩ ። ከም ምናልባት ግን ኩለን ወይ ፍርቀን ወይ ብዝተፈላለየ ውሱን ቁጽሪ ኢዩ ክንጸር ዝኽእል። ስለዚ ኸኣ ኢዩ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ውጽኢት ፓርላመንታዊ መረጻ ክግለጽ እንከሎ ሰልፊ እገለ ወይ እገለይቶ ኣብ ፓርላማ ብክንድዚ መናብር ተዓዊታ እናተባህለ ዘብጻብ ክወሃብ ዝስማዕ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ኣባላት ፓርላማ ከምቲ ናይ ሰልፍታትን ውድባትን ብዝሒ ኣብ ፖሊቲካዊ ኣተሓሳስባን እምነትን ዝተኸፋፈሉ እንተኾይኖም ፕረዚዳንት ንምኒስተራቱ ብፓርላማ ቅቡላት ክኾኑ ኣብ ዘቅርበሉ እዋን ዘይምስምማዕን ክሳብ ምትእምማን ዝጠፍኣሉ ኩነታት ይረአ ኢዩ። ጠንቂ ናይዚውን ጠገለ ዘይብሉ ዘሰክፍ ብዝሒ ናይ ሰልፍታት ፥ውድባት ምዃኑ ኣይከሓድን ኢዩ።
ካልእ ኣብዚ መድረኽ እዚ ንዘለዋን ኣብ መጻኢ ክፍጠራ ንዝኽእላን ኤርትራውያን ሰልፍታት ንነፍሲ ወከፈን ከም ሰልፊ ዘፍለጠን መዐቀኒ ብዝሒ ናይ ኣባላተን ብዝምልከት ካልኦት ሃገራት ዝተጠቕማሉ መዐቀኒ ወሲድና ኣባና ክንግልገለሉ ወይ /apply/ ክንገብሮ እሞ ብኡ መጠን ሓንቲ ሰልፍውን ትኹን ነቲ መዕቀኒ ከተማልእ እትኽእል የብልናን ክንብል ዘገድደና ምኽንያት የብልናን። ናይ ካልኦት ተመኩሮ ምስ ክውንነትና ዝሰማማዕ እንተኾይኑ ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና። ዘይሰማማዓና እንተኾይኑ ግን ናትና ኣብ ናይ ባዕልና ሕገ–መንግስቲ ብዝሰፈረ መዐቀኒታት ሰልፍታትና ክንእውጅ ንኽእል ኢና። በቲ ናይ 1997 ሕገ-መንግስቲ ንሰልፍታትና ክንዕቅንውን ዘገድደና የለን። ምኽንያቱ ከም ንድፊ ዝፍለጥ ሰነድ ደኣ እምበር ዝተደጽመሉ ቅዋም ወይ ሕገ-ነንግስቲ ኣይኮነን። ስለዚ ካብዝን ካብትን ተግባራዊ ክኸውን ዘይክእል ኣብነታት እናለቀምካ ምእንቲ ለውጢ ምስራሕ ኣብ ዘድልየሉ ዘሎ መድረኽ ነዘን ዘለዋ ሰልፍታት ምቁንጻብ ኣድላዪ ኣይኮነን።
“እተን ክብድ ዝበለ ዕላማ ዘለውን ዕልማናውያን ፈደራላውያን መሰል ብሄራት ጸጋማውያን የማናውያን ምስበልና ኣብተን ብወገን ብሃይማኖት ባኣውራጃ ዝቆማ ግን ኣብ ውሽጠን ዝተፈላለዩ ሰልፋዊ እምነት ዘለዎም ሰባት ዝቆማ ኢየን”
ዕልማናዊ ወይ ዕልማናውነት(secular ወይ secularizm)ማለት ዘይሃይማኖታዊ ማለት ኢዩ። ካብዚ ብምንቃል እተን ንሃይማኖት ካብ ፖሊቲካ ፈሊየን ዝሰርሓ ኤርትራውያን ሰልፍታት ዕልማናውያን ሰልፍታት ኢየን።እዘን ዕልማናውያን ሰልፍታት ናይ ብሄራት ናይ ኣውራጃ….ወዘት ተባሂለን በቲ ንሰን ንውክሎ ኢና ዝብሎኦ ኣውራጃውን ብሄራውን ራኢ ከኣ ይፈላለያ። ፈደራልላዊ. ወይ ካልእ ዝተፈላለየ ኣስማት ዘለወን ፖሊሪካውያን ሰልፍታት ውን ኣለዋ። እዘአን ብፖሊቲካዊ መደብ ዕዮታተን ኢየን ዝፈላለያ። እተን ንሃይማኖት ምስ ፖሊቲካ ኣሲረን ዝሰርሓ ሰልፍታት ውድባት ሃይማኖታውያን ኢየን። በቲ ነፍሲ ወከፈን ዝኽተሎኦ ዝርዝር ሃይማኖታዊ እምነተታ ከኣ ይፈላለያ።
ኣብ መደምደታ ተቃወምቲ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ጸገማት የብለንን ማለት ኣይኮነን። ንጸገማተን ኣሊየን ብቁዓት ሰልፍታት ክኾና ዘድሊ ዕማም ናይ ኩልና ሓላፍነት ኢዩ። ክንዮ እቲ ጸገማተን ኣብ ብግቡእ ናይ ዘይምርዳእ ቦታ ኰንካ “ክብድ ዝበለ ዕላማ ዘለወዶ ፍኹስ ዝበለ ዕላማ ዘለውንዶ ወገናውያንዶ ብማለት ተሰሚዑ ብዘይፈልጥ (terminology) ናይ ስነ-ቃላት ኣጸዋወዓ ምግላጸን ተወሳኺ ጸገም ኢዩ።
ኣምላኽ ረቢ ንብዙሕን ውሑድን በብዝጠቅሙና
መዳያት ይባርኸልና
እወ ህዝቢ ክዕወት ኢዩ!!


text:
መንፈሳዊ ኮሌጅ ሥራሑ ጀሚሩ!
ብውሽጣዊ ዓቕሚ ቤተ ክርስቲያን ነዊኅን ሰፊሕን ምድላዋት ክግበረሉ ዝጸንሐ ኣብ ከተማ ኣሥመራ ጥቓ ደብረ ብርሃን ቅድስት ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን (ዕዳጋ ኃሙስ) ዝተደኰነ መንፈሳዊ ኮሌጅ ብወግዒ ሥርዓተ ትምህርቱ ጀሚሩ።
ንምጅማር ኮሌጅ ኣገደስቲ ዝኾኑ ነገራት ማለት ሕንፃዊ ትሕተ ቅርጺ፣ ምህንጻጽ ፖሊሲ ትምህርቲ ኮሌጅ፣ ምድላው መምርሒን መመኃድርን ኮሌጅ፣ ምዝገባ ተማሃሮ፣ ምድላውን ምምዳብን ብቍዓት መምህራን፣ ምድላው ሥርዓተ ትምህርቲ፣ ምምዳብ ኣመኃደርቱን ምቍጻር ሠራሕተኛታትን (ዓቕሚ ሰብ)፣ ምድላው ንዋያተ ትምህርቲ፣ ምቕራብን ምምላእን መኅደርን መመገብን ተማሃሮ፣ ምስላዕ ባጀት፣ . . . ወዘይመስሎ
ብኸቢድ ጻዕሪ ክሠርሓሎም ድኅሪ ምጽናሕን ቀዳማይ ገጽ ድኅሪ ምዝዛምን እዩ ኣብ ክልተ መርሓ ግብሪ ትምህርቲ (ዲግሪን ዲፕሎማን) ኣስታት 75 ተማሃሮ ተቐቢሉ ግቡኡ ትምህርቱ ጀሚሩ ዘሎ።
ሰኑይ 4 ኅዳር 2010 ዓ.ም.፡ ኵሎም ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስ ዝኾኑ ብፁዓን ጳጳሳትን ሊቃነ ጳጳሳትን ከምኡ’ውን ኣበ ምኔታት ገዳማት ኣብቲ ኮሌጅ ተረኺቦም ዝግባእ ሓባራዊ ጸሎት ብብፁዕ ኣቡነ ቄርሎስ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ደቡብ ዓዲ ቀይሕ እናተመርሑ ድኅሪ ምብጻሕ እቲ ኣብ 1994 ዓ.ም./ 2004 ዓ.ም.ፈ. እብነ መሠረት ዝተነብረሉ ቅቡዕ እብን ናብቲ ሓድሽን ውቁብን ቦታ ኣፍሊሶሞ (ኣዘዋዊሮሞ)። ብገዚፍ ባጀት ቤተ ክርስቲያን ተጀሚሩ ዘሎ እዚ ኮሌጅ፣ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ግቡእ ሓዋርያዊ ተልእኾኣ ኽትፍጽም ማዕረ ካልኦት ኣኃዋት ኦሬንታል ኣብያተ ክርስቲያናት ክትሥራዕ ዘኽእላን ስለዝኾነ፣ ሃይማኖት ኣቦታትኩም ኣጽኒዕኩም ተጊህኩም ክትመሃሩ ሓደራ ብምባል ቡራኬ ሂቦም። ፍሬኹም ክንርኢ ድማ እግዚአብሔር የብቕዓና ክብሉ ድማ ትምኒቶም ገሊጾም።
ብምቕጻል ኣብቲ ኵሉ ምውዳድ ተገይሩን ኣገልግሎቱ ጀሚሩን ዘሎ ሕንፅ ብምዝውዋር ድኅሪ ምርኣይ፣ ኣብቲ ካልኣይ ገጽ ኮሌጅ ክሕነፀሉ ተመዲቡ ዘሎ ሰፊሕን ጥርሑን ቦታ ብምርኣይ ተዓዚቦም።
እዚ መንፈሳዊ ኮሌጅ’ዚ፡ ጕስነታን ሓዋርያዊ ተልእኾኣን ኣብ ምፍጻም፣ ኣብ ኵሉ ጽፍሒ ምምኅዳራዊን ልምዓታዊን ሥራሓት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምትግባር ብዅሉ መዳይ ዝተማህሩ ውሉደ ክህነት ኣብ ምፍራይ ዓቢይ ኣበርክቶ ክግበረሉ ትጽቢት ይግበር። እዞም ብግቡእ ምጽራይን መእተዊ መርመራን ኃሊፎም ኣብዚ ኮሌጅ ተጸንቢሮም ዘለዉ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዘጠናቀቑ መነኮሳት፣ ካህናትን ዲያቆናትን ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ብዙሕ ናብ ፈይስ-ቡክ (face book) ዝመላለስ ሰብ ኣይኮንኩን። ኣብዚ ቀረባ እዋን ግን ኣብ ኢመይል ዝተጻሕፉለይ መልእኽትታት ክገናጽል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ናብ ፈይስ-ቡክ ኣትየ ክርኢ ጀመርኩ። ኣብ መንጎ ድማ ሓንቲ ንኣእምሮይ ዝሰረቐት ሓጻር ፍጻሜ ተዓዘብኩ።
ሓንቲ፡ ዓባያ፡ (ጀለብያ) ዝመስል ጸሊም ክዳን ዝተኸድነት ጎርዞ ጓል ኢያ። ኣብ መዓንጣኣ ቅናት ዝመስል ኣብ ልዕሊ`ቲ ጸሊም ክዳን ብንጹር ዝረአ ጻዕዳ ገመድ ተዓጢቓ ነይራ። ቀቅድሚኣ ንዓኣ መሪሑ ዝኸይድ ዘሎ ዝመስል ሓደ ዕብይ ዝበለ ሰብኣይ ይረአ። ንሱ ቀቅድሚኣ ንሳ ደማ ደድሕሪኡ ተመራሪሖም ይኸዱ። ለካ ነታ ተዓጢቓታ ዝነበረት ጻዕዳ ገመድ ብሓደ ጫፋ ኣብ ኢድ እቲ ሰብኣይ ኢያ ተታሒዛ ነይራ። ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝነበራ`ሞ ናብ መካይን ከይትኣትዎ ከይከውን፡ ጭው ዝበለ በረኻ ኢዩ። ጤል ወይ በጊዕ ከይትኸውን ፍጥርቲ ጓል ሀዋን ኢያ። ስለምንታይ ድኣ ኢዩ ገመድ ኣብ መዓንጥኣ ኣሲሩ፡ ቀቅድሚኣ ዝኸይድ? ንሳ`ኸ ስለምንታይ ኢያ ዝኾነ ተቓውሞ ዘይተርኢ? ስቕ ኢላ ጥራይ ደድሕሪኡ ትኸይድ!!! ተጨውያ ድያ? ኩነታቶም ግን ናይ ጨዋይን ተጨዋይን ኣይመስልን። ብሓይሊ`ውን ኣይምሓመቐትሉን። . . . ኣብ ሓጺር እዋን ብዙሕ ሓሳባት ኣብ ሓንጎለይ ኣንሳፈፈ።
ነዊሕ ኣይከዱን። ገለ ኣርባዕተ ሓሙሽተ ኣቢሎም ዝኾኑ ሰባት ደው ኢሎም ጸንሑዎም። ሰብኣይ ኣብቶም ዝጽበዩ ዝነበሩ ሰባት ምስ በጽሐ ደው በለ። እታ ጎርዞ`ውን ኣብ ሓደ ብዙሕ ዕምቆት ዘይነበሮ ጉድጓድ ዝመስል ደው በለት። ብኡ ንብኡ እቲ ሒዙዋ ዝመጸ ሰብኣይ፡ ነቲ ተዓጢቃቶ ዝነበረት ገመድ ዘርጊሑ ኣብ ነብሳ ክጥምጥሞ ይረአ። ብታሕቲ ክልተ እግራ፡ ብላዕሊ ድማ ክልተ ኣእዳዋ ናብ መዓንጣኣ ለጊቡ ተኣሲሩ ኢዩ። እታ ጎርዞ ፍጹም ምንቕ ከም ዘይትብል ኮይና። ኣእዳዋን ኣእጋራን ተኣሲራ`ኸ ናበይ ከተብል። ብህይወታ ከላ ኢያ ተገኒዛ። ካብኣ ይኹን ካብቶም ኣብ ቅድሚኣ ዝነበሩ ፍጡራት ደቂ ኣዳም፡ ዝኾነ ተቓውሞ የለን። ኩሎም እንታይ ይገብሩ ከም ዘልዉ ኣጸቢቖም ዝፈልጡ ኢዮም ዝመስሉ።
እቲ ሒዙዋ ዝመጽአ ሰብኣይ፡ ብደዋ ኣሲሩ ምዕይ ከም ዘይትብል ምስ ገበራ ካብኣ ፍንትት በለ። እታ ብህይወታ ከላ ብደዋ ዝተኣስረት ፍጥርቲ ጓል ሀዋን፡ እቲ ሰብኣይ ካብኣ ፍንትት ምስ በለ ኣብራኻ ዓጺፋ ናብቶም ኣብ ቅድሚኣ፡ ኣብ ናይ ውሑድ ሜትሮታት ደው ኢሎም ዝነበሩ ሰባት ገጻ ጉምብስ ኢላ፡ ገጻ ኣብ ሰለፋ ዘልገበቶ ኢያ ትመስል። ወይ`ውን ነቲ ዝስዕብ ብዓይና ክትሪኦ ስለ ዘይደለየት ገጻ ብሰለፋ ሸፊናቶ ትኸውን። ግናዕ ኢዳ ንመሸፈኒ ገጻ ከይትጥቀመሉ፡ ምንቕ ከም ዘይትብል ናብ መዓንጣኣ ለጊቡ ኢዩ ተኣሲሩ። “ምናልባት ትልምኖም ደኾን ትህሉ?” በልኩ። ዝልመኑን ዝምሕሩን ኣራዊት ግን ኣይነበሩን።
ሓደ ካብቶም ኣብ ቅድሚኣ ገለ ኣርባዕተ ሓሙሽተ ሜትሮ ርሒቖም ዝነበሩ ሰብኡት፡ ሓደ ዓቢ ደንጎላ ወርዊሩ ኣብ ርእሲ`ዛ ምስኪነይቲ ጓል ኣዕለቦ። ድኹም ኣውያት ካብ ሸነኽ እታ ዝተረግመት ጓል ሀዋን ይስማዕ። ኣውያታ ኣይሓገዛን። እቲ ፊልም እናሃሰሰ ኢዩ ዝኸይድ። እቲ ዳርባ ግን ኣየቋረጸን። እዚ ዘይብሃል ደናጉላ ኣብቲ ሃሲሱ ዝረአ ምስሊ ናይታ ጓል ይዓልብ። ብፍላይ ሓደ ካብኣቶም ሕነ ሕነ ዝነበሮ ኢዩ ዝመስል። ብኽልተ ኢዱ ዓበይቲ ደናጉላ እናልዓለ ኣብ ሸነኽ`ቲ ርእሳን ከባቢ ክሳዳን ዘለዎ ቦታ የዕልቦ። እቶም ካልኦት`ውን ከምኡ።
ድራማ ድዩ ሓቀኛ ፍጻሜ፡ ነቶም ነቲ ፊልም ቀሪጾም ዝዘርግሕዎ ሰባት ይምልከት። በቲ ሽዑ ዝረኣኹዎ ትርኢት ግን እታ ዝተረግመት ጓል ሀዋን ሸክና ርእሳ፡ መሰናግለኣን ዓንዲ-ሕቆኣን ተጨፋሊቑ፡ ነቲ ዓቂቡዎ ዝነበረ ናውቲ ኣካላት ንግዳም ተፊኡዎ ክኸውን ኣለዎ።
ብቖልዓይ ከለኹ ጠበቕ ምቕታል ደስ ዝብሎ ዓርኪ ነይሩኒ። ሓደ እዋን ዓቢ ደንጎላ ኣልዒሉ ንሓደ ርእሱ ዝንቕንቅ ዝነበረ ጠበቕ ምስ ደርበየሉ፡ ገለ ካብ ውሽጣዊ ኣካላት ናይቲ ጥበቕ ናብ ነብሰይ ነጢሩ ልጥፍ በለኒ። እቲ ሚስኪናይ ጥበቕ ኣዒንቱ ወጺኤን፡ ሓንጎሉ ፈሲሱ፡ ናውቲ ከብዱ ናብ ነብሰይ ነጢሩ። እቲ ፍጻሜ ኣብ ሓጺር ናይ ማክሮ ሰከንድ ግዜ ኢዩ ተፈጺሙ። ፍጻሜ ኣቀታትላ ናይዛ ምስኪነይቲ ጓል ሀዋን ምስ ኣቀታትላ ናይቲ ዘይተዓደለ ጠበቕ ከዛምዶ ግዜ ኣይወሰደለይን። ሽዑ ዓርከይ ብቖልዕኡ ፡ ኣብ ልዕሊ`ቲ ምስኪናይ ፍጥረት ኣራዊታዊ ተግባር ኢዩ ፈጺሙ። ሎሚ ግን ብዕድመ ዝደፍኡ ደቂ ሰብ፡ ኣብ ከምኣቶም ነብሰ-ስጋ ዝሓዘት ጓል ሰብ ኣራዊታዊ ተግባር ክፍጽሙ ተዓዚበ።
ነቲ ዝረኣኹዎ ክኣምኖ ጸገመኒ። ምናልባት ደቂሰ ከይህሉ`ሞ፡ ኣብ ሕልመይ ዝረኣነኒ ዘሎ ዘሰንብድ ፍጻሜ ከይከውን ተጠራጠርኩ። ንነብሰይ ሃሰስ በልኩዋ። ኣይደቀስኩን። ኣዒንተይ ሓደ ህያው ነገር ኢየን ዝርእያ ዝነበራ። ሚስጢሩ ገረመኒ። ዝስማዕ ድምጺ ኣይነበረን። እንተ ዝነብር`ውን ኣይምሰማዕኩዎን። ሚስጢሩ ንምፍላጥ እንተ- ሓገዘኒ፡ ኣብ ከባቢ`ቲ ፊልም ተጻሒፉ ንዝነበረ ክርእዮ ሃሰስ በልኩ። ንነገራት ብእዝንኻ ከም ታሪኽ ክትሰምዖን፡ ኣብ ፊልም ተቐሪጹ ብዓይንኻ ክትሪኦን በበይኑ ኢዩ። ትሕዝቶ ናይቲ ጽሑፍ ነዚ ዝስዕብ ኢዩ ዝነግር፡
“ዓቕመ ሀዋን ዝበጽሐት ጓል ቅድሚ መርዓኣን ብዘይ ፍቓድ ኣቦኣን ቤተ-ሰባን፡ ወይ ብኽልእ ቅቡል ዘይኮነ ምኽንያት፡ ምስ ሰብኣይ ወሲብ እንተፈጺማ፡ ብዳርባ እምኒ ትቕተል” ይብል። ነቲ ዝሰዕብ ዝርዝራት ግዲ ኣይገበርኩሉን። በቃ ንሱ ኢዩ ዝኸውን መቕተሊኣ።
ዝን በልኩ። ክንደይ ደቓይቅ ጸኒሐ ኣይተረዳኣንን። ቀደም ዘመን ከምዚ ይግበር ከም ዝነበረ ሰሚዐን ኣንቢበን ኢየ። ኣብዛ ናይ ሎሚ ዓለምና ይድገም እንተልዩ ግን ኣይግድን። ብውሽጠይ “እቲ ብገመድ ስሒቡዋ ዝመጸ ኣቦኣ፡ እቶም ምስኡ ኮይኖም ብደናጉላ ዝቐተሉ ድማ ኣሕዋታን ደቂ-ሓወቦኣን ወይ ኣኮታታ ክኾኑ ኣለዎም” በልኩ። ሓንጎለይ ግን ኣብኡ ደው ኣይበለን። እዞም ብሃንደበት ናብ ኣራዊት ዝተቐየሩ ቀተልቲ፡ ነታ ከም ተመን ብደናጉላ ቀጥቂጦም ዝቐተሉዋ ፍንጫሕ መሰንገለኦም ዝኾነት ፍጥርቲ፡ “ህድእ ኢልኩም ብኸመይ ከም ዝዓበየትን ብቖልዓኣ ተርእይዋ ዝነበርኩም ፍቕርን ሕንቃቐን ንገሩና” እንተዝበሃሉ እንታይ`ኮን ምበሉ? እታ ጎርዞ`ኸ እተስምዓሉ ድምጺ ረኺባ ዝሓለፈቶ ስቓይ ንህዝቢ እንተ ትነግር፡ ዓለም እንታይ ኮን ምበለት?
ኣዒንተይ ካብ መስኮት ናይታ ኮምፕዩተር ኣየልገሳን። ኣእምሮይ ግን ንስቓይ ናይታ ጎርዞ፡ ምስ ስቓይ ኤርትራውያን ጎራዙ መንእሰያት ኣብ ምዝማድ ኢዩ ኣትዩ። እወ፡ ኣብ ሃገርና`ውን እኮ ብዙሓት ኣራዊት ኣለዉ ኢዮም። ከምዚ ናይዛ መንእሰይ፡ ብፊልም ተቐሪጹ ብዓይነይ ኣይረኣኹዎን። በእዛነይ ግን ሰሚዐዮ ኢየ። እቶም 60 ዓመት ዘቑጸሩ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ`ተን ደቂ-ደቆም ዝኾና ጎራዙ፡ ብዙሕ ተባሂሉ ኢዩ። ክንደይ ካብኣተን ኢየን፡ እቲ ታህ-ታህ ዝብል ልስሉስ ቆርበተን፡ በቲ ዓንዳፍን ዝደረቐን ኣእዳው ተደፊሩ? ክንደይ ካብተን ብስም ኣገልግሎት ንሃገር ክትከላኸላ ተባሂለን ዝተወስዳ ደቀ-እንስትዮና ኢየን፡ ሰማዒ ስለ ዘይብለን፡ ስቓየን ውሒጠን ዝኸዳ ዘለዋ? ሕፍረተን ቀንጢጠን፡ በብሓደ ኣብ መድረኽ ወጺአን፡ ዘጋጠመን ኩሉ ብግልጺ እንተዝነግራና እንታይ ኮን ምበልና?
ነቲ ግዜን ቦታን መሪጾም ኣብ በይኖም ዝገብርዎ ከይኣክል፡ ነቶም መዛኑና ዝብሉዎም ካልኦት ኣዘዝቲ ሰራዊት ጸዊዖም፡ ቡን ከፍልሓሎም ክእዝዙወን ከለዉ፡ ነቲ ንስጋዊ ስምዒት ዝቕስቅስ ክፍሊ ኣካላተን ፈልዩ ዘርኢ ክዳንውንቲ ተኸዲነን፡ ኣብ ቅድሚኦም ኮፍ ከብሉወን ከለዉ፡ ከም ወታደርስ ይትረፍ፡ ካብ ፍጥርቲ ጓል ሀዋን፡ ናብ ስብሕቲ በጊዕ ይቕይሩወን ምንባሮም ይስወጦም ደኾን ነይሩ ይኸውን? ኣራዊት ግን ንዝበልዖ ምቁር ስጋ እምበር፡ ስቓይን ሞትን ናይቲ ግዳይ ዘገድሶ ኣይኮነን። ናታቶም`ውን ካብኡ ዝፍለ ኣይመስለንን።
ምስ ነብሰን ዘይወደቐ ናእሽቱ ጎራዙ ክዘውርን ኣብ ቅድሚኣ ክቋጸርን ሞኽ ምስ ኣበላ፡ “በል ኣነስ ደው ከብለካ ዓቕሚ የብለይን፡ ካብቲ እትገብሮ ክውል ክብል ግን ኣፋንወኒ . .” ንዝበለቶ ተጋዳሊት በዓልቲ ኪዳኑን ኣደ ደቁን፡ ማዕረ`ቶም ናይ ፖለቲካ እሱራት ተባሂሎም ኣብ ጎዳጉዲ ካብ ዝእሰሩ 15 ዓመታት ኣቑጺሮም ዘለዉ ግዳያት ክድርብያ`ኸ ኣራዊታዊ ጭካኔ`ዶ ኣይኮነን? ብኣሚናን ኣቦ ደቃን ብህይወታ ከላ፡ ካብ ውላዳ ተፈልያ ኣብ ማእሰርቲ ክትመውት ዝተፈርደት ኤርትራዊት፡ ካብታ ብገዛእ ኣቦኣን መቕርባን ብደናጉላ ተጨፍሊቓ ዝሞተት ጓልካልእ ዓዲ ፍልልይ የብለንን። እታ ኣብ ጎዳጉዲ ክትመውት ዝተፈርደት ኣደ፡ ሓርነታ – ምስ ምእላይ ናይቲ ንሰብኣያ ሹመት ዝዓደለ ስርዓትን፡ ኣቦ ደቃ ንዓኣ ቀይሩ ኣብታ ዘላታ ጉድጓድ ዝኣትወላ ዕለት ምዃና ምዝካር ጥራይ ምስክር ናይቲ ኣራዊታዊ ምብልላዕ ኢዩ። እቶም ዝወለደቶም ቆልዑ፡ ሓርነት ኣዲኦም ብማእሰርቲ ኣቦኦም ይረጋገጽ። “ኣደና ኣበይ ኣላ? ” ኢሎም ንዝሓተቱ ቆልዑ፡ “ኣደኹም ኣብ ወጻኢ ኢያ ዘላ” ኢሉ ኢዩ ኣቦኦም ዝምልሰሎም` ኢሎም ከዕልሉኻ ከለዉ`ኸ? ጽባሕ ንጉሆ ቆልዑ ነቲ ሓቂ ፈሊጦም “ኣታሊልካና!!! “እንተኢሎሞ፡ ንዕኦም`ውን ከም ደቂ ኣራዊት ናብቲ ጎዳጉዲ ክድርብዮም ድሕር ኣይክብልን ኢዩ።
እቶም ኣብ ዶባት ኤርትራ ዶብ ክሰግሩ ንዝረኣዩዎም ቆልዓ ሰበይቲ ብጥይት ዝቐትሉ`ኸ፡ ካብዞም ክብ ኢልና ዝተዘራረብናሎም፡ ንገዛእ ጓሎም ብደናጉላ ዘቐተሉ ኣራዊት ብምንታይ ይፍለዩ። ብወረ ዝሰማዕኩዎ ሓደ ነገር`ውን ኣሎ። ሓደ እዋን ኣብ ሓለዋ ዶባት ዝነበረት ወታደራዊት ኣሃዱ፡ መንእሰያት ክሰግሩ ትርኢ`ሞ ኣድራጋ ጠያይቲ ትፍንወሎም። ቀጺሎም ገለ ኣባላት ናይታ ኣሃዱ፡ ንግዳያቶም ክፍትሹ ናብቶም ብተኹሲ ዝተቐትሉ መንእሰያት ይኸዱ። ሽዕኡ – ንሓደ ካብቶም ሓለውቲ ዶባት፡ ውዑይ ሬሳ ወዱ ተዘርጊሑ ይጸንሖ። ስቓዩ ምጻር ስኢኑ ብገዛእ ጥይቱ ነብሰ-ቅትለት ይፍጽም። . . . እዚ ወረ`ዚ ሓቂ እንተ ኮይኑ`ኸ፡ ካብ ኣራዊታዊ ምቅትታል እንታይ ይፈልዮ?
ሞት ናይተን ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተቐትላ ኣርያም፡ ሪታን ሆሳናን ዝበሃላ ኣሕዋት እውን ካብታ ብደናጉላ ዝተቐትለት ጎርዞ ዝፈልዮ የብሉን። ንሳተን
ውን ኣውያተንን ልመናአንን ኣብ ፊልም ተቐሪጹ ኣይቀረበልናን እምበር፡ በቶም ናብ ኣራዊት ዝተቐየሩ ገዛእትና ብጭካኔ ዝተቐትላ ፍጡራት ደቂ ሀዋን እንድየን። ለካ ናይ ኦሪት ይኹን ናይ ዘመንና ሰብ፡ ዝቕይዶ ሕጊ እንተ ዘየሎ ናብ ኣራዊት ኢዩ ዝቅየር።ውን፡ በቶም ዝቕይዶም ሕጊ ተሳኢኑ ናብ ኣራዊት ዝተቐየሩ ናይ ቀረባ ኣሕዋቶምን ብጾቶምን ኢዩ ኩሉ ስቓይ ወሪዱዎም። እቶም ብዝነበሮም ናይ ርእይቶ ፍልልይ ወይ ብጠርጠራ ሓንሳብ ምስ ተኣስሩ ንከባቢ 20 ዓመት ደሃይ ዘይብሎም
እቶም ከካብ ገዝኦም ተጨውዮም፡ ካብ ደቆም ተፈልዮም ኣብ ጎዳጉዲ ዝሳቐዩ ዘለዉ፡ ወይ ብመርመርቲ ተቐጥቂጦም ዝሞቱ ኣሕዋትና
ውን ግዳይ ናይቲ ኣራዊታዊ ኣተሓሳስባ ኢዮም። ኣቲ ጉዳይ "ቀይድካ ናብቲ ሸላታት ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ደርብዮ፡ ይስረር ይሙት፡ ኣብኡ ክንደይ ዓመትዩ ዝጸንሕ
ምስ ዕድሉ ይራገም። ስቓዩ ዋጋቲ ተጻባእነቱ ኢዩ” ኢዩ እቲ ነገር።
ሓደ ግዜ “ካብ ኣማሪ ክሳብ መኣዛ” ትብል ሓጻር ዛንታ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት ዘርጊሐ ነይረ። ኣማረ ሓደ ካብቶም ኣብ ገድሊ፡ ኣብ ህዝባዊ ግምባር ብቓጻ ዝተቐንጸሉ ብዙሓት ተጋደልቲ ኢዩ። ስውኣት ምንጋር ምስኮነ፡ ኣማረን ብጾቱን ደሃዮም ጠፊኡ። ቀንጸልቲ ንግዳያቶም፡ ከምዛ ኣብ ምድሪ ዓለም ዘይነበሩን ዘይተፈጥሩን ተረሲዖም ከም ዝተርፉ ክገብሩ፡ ወለዲ ድማ እቶም ቀተልቲ ኣብ ዘዳለዉወን ኣብያተ- ጽሕፈታት እናዞሩ ደሃይ ደቆም ከጣይቑ ምርብራብ ኮይኑ። እቶም ቅርጺ ሰብ ዝሓዙ ኣራዊት፡ ብጎቦ ዓይኖም እናጠመትዎ
ሞ ኣየናይ ተጋዳላይ ኢዩ ሓቂ ከምሉቕ። ገሊኦም ሞይቶም ገሊኦም ድማ ኣብ ናይ 90ታት ዕድመ ኮይኖም ገና ደሃይ ደቆም ክፈልጡ ይጽበዩ ኣለዉ። ኣቲ ዝገርም፡ እቶም ንኻልኦት ወላድ መኻን ዝገበሩ፡ ንባዕሎም ወለዲ ኮይኖም ቆሎዑ የዕብዩ ምህላዎም ኢዩ። እዚኸ ካብ ምብልላዕ ደቂ ኣራዊት ብምንታይ ይፍለ?
እቶም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ብማህረምቲ ተቐጥቂጦም ኣፍንጭኦም ዝተዳዕመሰ፡ ዓይኖም ዝፈሰሰ፡ ኢዶም ወይ እግሮም ዝለመሰ፡ ሕቖኦም ብማህረምቲ ዝገጨበ፡ ንስክላ ብምስንካል ሓሊፉሎም፡ ካብ ምንጋጋ`ቲ ኣራዊት ዘምለጡ`ውን ኣለዉ። እዚኣቶም`ውን ዋላ ኣብ ደገ ኮይኖም ብሰንኪ`ቲ ዝወረዶም ምሒር ጭካኔ ዝጃጀዉ ኣበይ ከይሰኣኑ። ብህይወት ምውጽኦም ዕድለኛታት`ኳ እንተኾኑ፡ እቲ በሰላን ምብህራርን ግን መናብርቶም ኢዩ። እቲ ኣራዊታዊ ተግባር ሓንሳብ ኣብ ሓንጎሎም ምስ ኣተወ መውጽኢ የብሉን።
ገለ ካብቶም ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ መሳርዕ ሰራዊት ሃገርና ዝነበሩ መንእሰያት`ውን፡ ብጾቶም ክርሸኑ ከም ዝረኣዩ ክዛረቡ ሰሚዐ ኣለኹ። እቲ ዝገርም ኣስማትን መንነትን ናይቶም ረሸንቲ ብልክዕ ዝፈልጡ ምዃኖም ኢዩ። እቲ መስደመም ድማ እቶም ንኸምኣቶም ደቂ ሰብ ዝቐተሉ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ቆልዑ ወሊዶም፡ ንደቆም – ሃብቶምን ዝናታቶምን ዝወርሱ፡ ጥዑያት ሰባት ክኾኑሎም ዝጽበዩ ምዃኖም ኢዩ። በቃ – ወኻርያ ማሕስእ ትቐትል`ሞ፡ ኣደ ማሕስእ ወላድ መኻን ትኸውን፡ ጓል ወኻርያ ድማ ትሰብሕ ኢዩ ነገሩ።
ኣብ ሲናይ ተቐጥቂጦም ዝሞቱን ዝሞታን ኣሕዋትናን ኣሓትናን፡ ኣብ ግብጺ ብዘይ መደንዘዚ ብምዕቡል መሳርሒ ኮላሊቶምን ናውቲ ኣካላቶምን ዝተመንዝዑን ዝተመንዝዓን፡ ኣብታ ጸባብ ክፍሊ ወይ ጉድጓድ፡ ሰማዒ ዘይብሉ ኣውያት እንዳ ኣእወዩ ተሳቕዮም ዝሞቱ`ውን ብዙሓት ኢዮም። ኣብ ሰሃራ ብኮልቦ ዲሶሎ (ወቕዒ) ዝሞቱ፡ ኣብ ባሕሪ ረዳኢ ስኢኖም ዝሰጠሙ`ውን ግዳይ ናይቲ ኣራዊታዊ ኣተሓሳስባ ኢዮም።
ካብ ቃል ኣምላኽ ወጻኢ፡ ዝኾነ ፖለቲካ ዘይፈልጡ `ዝኣዘዝናኩም ኣይፈጸምኩምን` ኢልካ፡ ልዕሊ ሰብ ግን ከኣ ትሕቲ ኣምላኽ ዝኾኑ ፓትሪያርክ፡ ካብቲ ተገልጋሊኦምን ዘኽብሮምን ህዝቢ ኣሊኻ፡ ኣብ ተነጽሎ ከም ዝነብሩ ምግባር`ከ ኣራዊታዊ`ዶ ሰይጣናዊ ተግባር? ምዃን ተግባረ ኣራዊት፡ ካብ ተግባረ ሰይጣን ዝፈልዮ የብሉን።
እቲ ኣራዊታዊ ኣተሓሳስባ ግን፡ ኣብቶም ናብ ኣራዊት ዝተቐየሩ፡ ስልጣን ሒዞም ዘለዉ ቀተልቲ ጥራይ ዝተወሰነ ኣይኮነን። ኣብ ጥቓ`ቶም ዓዶም ዝፈንፈነቶም ልዕሊ 360 ሬሳታት ኤርትራውያን ኣሕዋቶም ኮይኖም፡ ጓይላታት ዝተኽሉን ፈንጠዝያ ዘርእዩን`ውን ካብቲ ኣራዊታዊ ኣተሓሳስባ ዝፈልዮም የብሉን።
ብቖልዓይ ከለኹ ብዙሕ እዋን ካብ ከብቲ ኣይረሓቕኩን። ደምን ፈርስን ናይ ከምኣተን ዝሞተ ከብቲ ዝረኣዩ ኣብዑርን ኣሓን፡ ተኣኪቦም “ዓዓ. . . ዕ” ይብሉ። ነቲ ባይታ ብኣእጋሮም ይጽሕትሩዎ፡ “ፉፉ. . . ፍ” እናበሉ የዕገርግሩ። ብጥቐኦም ዝሓልፋ ካልኦት ከብቲ እውን ይጽንበረኦም። ሽዑ ኣብ ጥቓኦም ኣየጽንሕካ ኢዩ።
ገና ኣብ ቁልዕነተይ እንስሳታት`ውን ኣብ መንጎኦም ሓልዮትን ምድንጋጽን ከም ዘሎ ኢየ ተዓዚበ። እቲ ዝገርም፡ እቶም `ኣብ ምዕቡል ዓለም ኣለና` እንብል፡ ንነብስና`ውን ከም ምዕቡላት እንቐጽር ኤርትራውያን፡ ኣብ ጥቓ ሬሳታት ኣሕዋትና ፈንጠዝያ ካብ መረጽና፡ ትሕቲ እተን ብቑልዕነተይ ዝፈልጠን ከብቲ ዝተሰራዕና ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ። ንሕና`ውን ሕግታት ናይተን እንነብረለን ዘለና ሃገራት ፈሪሕና እምበር፡ ኣሰር ናይቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኣሕዋትና ምተቐታተልና።
ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ፡ ነታ ኣበየናይ ክፍለ-ዓለም ምዃኑ`ኳ ገምጋም እንተለኒ፡ ኣበየነይቲ ሃገርን ገጠርን ምዃና ግን ዘይፈልጣ፡ ኣቦኣን ኣሕዋታን ኢለ ብዝገምገምኩዎም ናብ ኣራዊት ዝተቐየሩ ጨካናት መቕርባ፡ ብደናጉላ ርእሳ ጨፍሊቖም ዝቀተሉዏ ጎርዞ፡ (ሓቀኛ ፍጻሜ እንተኾይኑ) በቲ እትኣምኖ ሃይማኖት ኣምላኽ ይቐበላ እብል። እንተ`ቶም ናብ ኣራዊት ተቐይሮም ክንሶም፡ ሃገርናን ህዝብናን ዘመሓድሩ ዘለዉ ሰብ ዝመስሉ ግን ከኣ ሰባት ዝበልዑ ገዛእቲ ናይዛ ናይ ሎሚ ኤርትራና ግን ዕድሜኦም ክሓጽር ጥራይ ኢዩ ዘለዎ። እቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ካብ ኣራዊታዊ ኣተሓሳስባ ዘይተገላገሉ መሰልቶም ድማ ናብ ውኖም ተመሊሶም፡ ርግእ ኢሎም ክሓስቡ ይግባእ። ንባዕልኻ ናይ ኣተሓሳስባ ናጽነት ከይወነንካ፡ ብዛዕባ ናጽነትን ክብረትን ክትዛረብ ዘምሕረልካ ኣይኮነን።
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
እንኳዕ ናብ ብርሃነ ትንሣኤ ብሰላም ኣብጽሓና
ወተንሥአ እግዚአብሔር ከምዘንቃህ እምንዋም ወከመ ኃይል ወኅዳገ ወይን ወቀተለ ጸሮ በድህሬሁ መዝ. ፸፯፡፹፭-፹፮ (78፣85-86።)
ዮሓ.20፣1-19። ግ.ሓዋ.2፣22-26። 1ይቆሮ.15-1-20። 1ይጴጥ.1፣1-13።
ቅዳሴ ፣ ዲዮስቆሮስ ( እምቅድመ ዓለም)
ወንጌል ማቴ. 28፣1-ፍጻሜ ማር.16፣1-ፍጻሜ ሉቃ.24፣1-16
በኩረ ትንሣኤ
ኦ እግዚኦ ኣድኅንሶ (መዝ.፻፲፯፡፳፬\ (118-24) ።
ዎ እግዚኣብሔር ዝገበራ መዓልቲ እዚኣ እያ፡ ብእኣ ንተሐጐስን ባህ ይበለናን። ዎ እግዚኣብሔር ኣድሕን ኰታ።
በኩረ ትንሣኤ
ትንሣኤ ዝብል ቃል ካብ ተንሥአ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝተረኽበ እዩ። ትርጉሙ ከኣ ምትንሣእ ማለት እዩ። ብናይ ቤተክርስቲያና ትምህርቲ ትንሣኤ ናይ ሙታን ምትንሣኣ ፣ ብሞት ተፈላልዮም ዝነብሩ ነፍስን ሥጋን ምርኻብ፣ ምጽኣተ ጎይትና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስን ካልኦት ትርጉማትን የመልክት። በኩረ ዝብል ቃል ድማ ናይ ግእዝ ቃል ኮይኑ ቦኽሪ ወይ መጀመርያ ቀዳሚ ምዃኑ ዘርእይ እዩ።
እግዚአብሔር ኣምላክ ንዓለም ካብ ዝፈጠረሉ ጥበብ ንላዕሊ ንዓለም ዘድኃነሉ ጥበብ ይበልጽ። ናይ ድኅነት ስርሑ፣ ናይ ጥንቲ ጸላኢና ዲያብሎስ ዝተሰዓረሉ ሞትን መቃብርን ኣጥፊኡ ሰለስተ መዓልትን ሰለስተ ለይትን ኣብ ከርሰ መቃብር ብምሕዳር መቃብር ክፈቱለይ መግነዝ ፍትሑለይ ከይበለ ምትንሥኡ እዩ። 1ይቆሮ.15፣54። ኢሳ.25፣8።
ኩሉ ዓለም ካብቲ ዝነብሮ ባርነት ነጻ ክወጽእ ካብ ጸልማት ብርሃን ክርኢ ካብ ማእሰርቲ ናይ ዲያብሎስ ክፍታሕ፣ ካብ ናይ ዘልዓለማዊ ሞት ክድሕን ብተስፋናይ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ይጽበ ኔሩ። ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ንተስፋኡ ዘይድንጉይ ኣምላኽ ስለዝኾነ በታ ዝመደባ መዓልቲ በኩረ ትንሣኤ ኮይኑ ንደቂ ሰባት ካብ ናይ ዘልኣለማዊ ሞት ኣድኂኑና።
ናይ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ ናይ ኣዳም ተስፋ ዝተፈጸመሉ ፣ትንቢተ ነብያት ዝተፈጸመሉ፣ ናይ ኣምላኽና ሓይሊ ዝተገልጸሉ እዩ፣ ናይ ትንሣኤና ቦኽሪ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብትንሣኤኡ ዝሃበና ህያባት ብዙሓት እዮም።
- ኣዳም ናብ ናይ ቀደም ክብሩ ተመሊሱ።
- ትንሣኤና ዳግማይ ሞት ዘይብሉ እዩ።
- ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ትንሣኤና ቦኽሪ ምዃኑ ክምስክር  > ኢሉ እዩ።ዮሓ.14።
- ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በኩረ ትንሣኤ ጥራሕ ዘይኮነ  > ዮሓ.11፣25-26።
ትንሣኤ ሙታን ዘይምእማን (ትንሣኤ ሙታን የለን ማለት እዩ) ክርስቶስ ኣይተንሰኣን ማለት እዩ። ናይ ትንሣኤ ጸላኢ ኮይኑ ምስ ኣይሁድ ብምትሕብባር ንህዝበ ክርስቲያን ዘሳጉግ ዝነበረ ፣ ዳሕራይ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስተገልጸሉ ፍጹም ካብ ልቡ ንስሓ ኣትዩ ዝተመልሰ ሓዋርያ ዝተስየመ ምሩጽ ኣቅሓ ዝተባህለ፣ ብቃልን ብተግባርን ብስራሕ ኣብ ሂወቱ ወዲ መዝሙር ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በኩረ ምዃኑ ዘረጋገጸ ማኅቶተ ቤተክርስቲያ ቅዱስ ጳውሎስ ብዛዕባ ትንሣኤ ሙታን ክምስክር ከሎ  > ይብል። 1ይቆረ.15፣3-4።  >።1ይቆረ.15፣12-32። ብምባል ትንሣኤ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ እምነት መሠረት ምዃኑ ገሊጹ እዩ።
ንናይ ደቂ ሰባት ትንሣኤ መሰረትን ምስክርን ስለዝኾነ እዩ፣ ናይ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ በኩረ ትንሣኤ ዝበልናዮ። ቅዱሳን መጽሓፍቲ'ውን ነዚ እዮም ብዛዕባ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ ዝምስክሩ።
ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ድሕሪ ትንሣኤኡ ንደቂ መዛሙርቱ እንዳተገልጸ ዘምሃሮም ትምህርቲ ጸሎተ ኪዳን  > ብምባል ክምስክር ጸሎተ ኪዳን ንሓዋርያት ዘምሃሮም። ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቀዲሙውን ኣብ ወንጌል ናይ ትንሣኤኡ ነገር ገሊጹ ተዛሪቡ እዩ።  > ዮሓ.2፣19። ማቴ.12፣40።
ሊቃውንቲ ቤተክርስቲያን ኣብ ቅዱሳት መጽሓፍት ዝተመስረተ መግለጺ ሃይማኖት ከዳልዉ  > ብምባል ዘወትር ንጽልዮ ጸሎተ ሃይማኖት ሂቦሙና። ግ.ሓዋ.2፣22-24።  > መዝ.16፣8-11።
ኣብ ሥርዓት ቅዳሴውን ናይ ትንሣኤና ቦኽሪ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኩሉግዜ ክንዝክሮ ምእንቲ ኣብ መዝ.77፣65። መዝሙር ንዝምር  > ሞትካን ቅድስቲ ትንሣኤካን ንነግር።።
ድሕሪ ትንሣኤ ክርስቶስ ክርስቲያናዊ ሰላምታ'ውን ከይተርፈ ይልወጥ። ሰላምታ ወሃቢን ተቀባልን ከምዚ እንዳበሉ ይቀባበሉ።
- ክርስቶስ ተንሥአ እሙታን (ክርስቶስ ካብ ሙታን ተንሢኡ)
- በዐቢይ ኃይል ወሥልጣን (ብዓቢይ ሓይልን ሥልጣንን)
- አሰሮ ለሰይጣን (ኣሲሩ ንሰይጣን)
- አግአዞ ለአዳም (ነጻ ኣውጺእዎ ንኣዳም)
- ሰላም (ሰላም)
- እምእዜሰ (ካብ ሎሚ)
- ኮነ (ኮነ )
- ፍስሐ ወሰላም (ፍስሓን ሓጎስን ሰላምን ኮነ)
ክርስቲያናዊ ሰላምታና በኩረ ትንሣኤ ብዝኾነ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተረኽበ ነጻነትን ሰላምን ምብሳሩ ተወሳኺ ናይ ትንሣኤኡ ሓቅነት'ውን የረጋግጸልና።
ብሓፈሽኡ ትንሣኤ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ባርነት ናብ ነጻነት ካብ ሞት ናብ ሂወት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዝተሰጋገርናሉ እዩ።
ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ትንሣኤና ቦኽሪ ብሙዃኑ ክልተ ዓይነት ትንሣኤ ከምዘለና ዘምሃረሉ እዩ።
ቀዳማይ ትንሣኤ ራእ.20፣6።  > ካብ ናይ ሓጥያት ድቃስና ንነቅሓሉ ብንስሓ ንትንሥኣሉ ክኸውን ከሎ።
ካልኣይ ድማ ትንሣኤ ዘጉባኤ እዩ። እዚ ከኣ ኅልቀተ ዓለም (መጨረሻ ዓለም) ምጽአተ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዳግማይ ምጽኣት ዝኾነሉ ናይ ፍርዲ መዓልቲ እዩ።
ኣብ ናይ ካልኣይ ትንሣኤ ኣብ መጀመርታ ትንሣኤ ዝተሥኡ ናይ ክብሪ ትንሣኤ ይኾነሎም ። ነዚ እዩ ትንሣኤ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኣመኑን ዝሰዓብዎን ጥራሕ ናብ ገሊላ ከይዶም ክርእይዎ ዝተነግረ። ፈታኒ ትንሣኤ ልቦና ተንሢኦም ኔሮም እዮም።
ቤተክርስቲያንና ናይ ክርስቲያን ናይ ነጻነት በዓል ስለዝኾነ ካብተን ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትሽዓተ (9) በዓላት ሓንቲ ጌራ ብሥርዓት ከነኽብሮ ሰሪዓትልና። ርሑስ በዓል ትንሣኤ ይግበረልና!
ናይ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሳህሉን ምሕረቱን ፣ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ኣይፈለየና። ናይ ጻድቃን ሰማእታት ተራዳኢነት ኣይፈለየና።
(For those who do not have Geez, please check this link) BOKRE TINSAE
ወስብሓት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ስደተኛታት ሸኸም ድዮም ወይስ ዕድላት ንግዲ? ብሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ ኣብ ባንኪ ዓለም ፋይናንሳዊ ኮርፖሬሽን ዓለም ዝተበሃለ ትካል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብዝገበሮ መፅናዕቲ ናይ ንግዲ ዕድላት እዮም ክብል ይከራኸር።
ብዕድመን ብስፍሓትን ካብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኬንያ ከተማ ካኩማ ዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ክኢላታት ናይቲ ትካል ኣፅኒዖምዎ ኣለው።ንውልቂ ኢንቨስተራት ዓብዪ ዕድል ምዃኑ ኣረጋጊፆም።
ስደተኛታት ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኬንያ ካኩማ ኣብ ዝርከብ መዕቖቢ ካምፕ ካብ ኣገልግሎት ዋይ ፋይ ክሳብ መሸጢ ዝተዓሸገ መግቢ ልዕሊ 2,000 ናእሽቱ ትካላት ንግዲ ይንቀሳቕሱ።
ኣብቲ ካምፕ ዝነበሩ መብዛሕቲኡ ኣታዊኦም ረድኤት እዩ።ካብታ ሃገር ዝረኽቡዎ ኣገልግሎታት የለን፣ብዙሓት ግን ከፈልቲ ግብሪ እዮም።ኢትዮጵያ ስደተኛ መስፍን ጌታሁን ንግዲ ከመይ ከምዝጀመረ ይዛረብ።
“ሒዘዮ ዝመፃእኹ ነገረ ኣይነበረንን።ካብ ባዶ ተላዒለ ኣብዚ መዕቖቢ ስደተኛታት ናይ ባዕለይ ንግዲ ጀሚረ።ተቖፂረ ንምስራሕ ብምድላይ እየ ጀሚረዮ።ሕዚ ግን ከምቲ እትሪእዎ ዘለኹ ኣብዚ ደረጃ እዚ በፂሐ ኣለኹ።”
International Financial Corporation /IFC/ ፋይናንሳዊ ኮርፖረሽን ዓለም ካኩማ ውዑይ ዘይስሩዕ ቁጠባ ስለዝኾነ ናይ ውልቂ መወልቲ ወይ ኢንቨስተራት ነዚ ዕድል እዚ ክብለፅሉ ይፅውዕ።
ሚሸል ቦዙንግ ኣብ ናይሮቢ ናይቲ ትካል ሰራሕተኛ እያ።
“እወ።ቀንዲ ትኹረት ናይ ውልቂ ዘፈረ ገንዘብ ምትራፍ እዩ።ናይ ውልቂ ዘፈር ብግዲኡ ነቲ ዘተናግድ ዘሎ ህዝብን ነቲ ስደተኛን ዕድላት ስራሕ ይፈጥር።ናይ IFC ተመኩሮ ሕሉፍ 60 ዓመታት ነዚ እዩ ዘርኢ።ቁጠባዊ ዕብየት እውን ናብቲ ከባቢ ይስሕብ።”
26 ዓመቱ ዘቑፀረ እዚ ናይ ስደተኛታት ካምፕ ንከተማ ካኩማን ናይ 56 ሚሊዮን ዶላር ቁጠባ ወሲኹላ’ሎ።
ቤንጃሚን ኤካል ኤክዋማ ወናኒ ሓደ መሸጢ ምፅሓፍ እዩ።ኣስታት 70 ሚእታዊት ንግዳዊ ርክባትና ምስቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ብፍላይ ድማ ኣብዙሪኡ ምስ ዝሰርሑ ዘይመንግስታዊ ትካላትን እዮም ይብል።
ብዝሒ ህዝቢ ናይቲ መዕቖቢ ኣብቶም ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ብልዕሊ ዕፅፊ ወሲኹ’ሎ።እቶም ስደተኛታት ካብ 18 ሃገራት ዝመፁ ክኾኑ ከለው ኣብ ቀረባ ዝኣተው ግን መብዛሕቲኦም ደቡብ ሱዳናዊያን እዮም።
ኣብ ልዕሊ እቶም ስደተኛታት ዝተነብረ ደረት ምንቅስቓስ ብሕጋዊ ኣገባብ ንብረት ከየጥርዩን ከየካረዩን በነፃነት ተነቀሳቒሶም ምስ ኬንያዊያን ብሽርክና ከይሰርሑን ዕንቅፋት ኮይኑዎም ኣሎ።
ኬንያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘንበረቶ እገዳ እትቕይር ኣይትመስልን፤ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ግን ካብ ናይ መግቢ ረድኤት ናብ ናይ ገንዘብ ሓገዝ እናተሰጋገረ ይርከብ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረጋግአ ሰላምን ዴሞክራሲያዊ ለውጢ ክመፅእን ኩሎም ወገናት ሓቢሮም ክሰርሑ ወሃቢ ቃል ጉዳያት ርክብ ወፃኢ ሕብረት ኣውሮጳ ሓቲቶም።
ንህልው ኩነታት ኢትዮጵያ ብዝምልከት ኣብዘውፅእዎ መግለፂ ናይ ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ስልጣን ምውራድ ኣብታ ሃገር ናይ ምትእምማን ምጥፍኡ ኩነታት ከምዝፈጥር ብምሕባር ሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ዝተባህሉ ኣወንታዊ ለውጥትታት ምሉእ ብምሉእ ክቕፅሉን ነቲ ሓድሽ መንግስቲ ኣገደስቲ ምዃኖም ሓቢሮም።
እቲ ቅልውላው ሰላማውን ዘላቒ ፍታሕ ንምሃብ ሰበስልጣን፣ተቓወምቲ፣መራኸቢ ብዙሃን፣ስቪል ማሕበራት ብሓፈሻ ኩሎም ሰብ ብፅሒት ተኻፈልቲ ዝኾንሉ ሃናፂ ልዝብ ብምክያድ ኣገዳሲ ምዃኑ ገሊፆም ኣለው።
ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ዳግም ምእዋጁ ነቲ ሰላማዊ ስግግር ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ከምዝኾነ ዝሓበረ እዚ መግለፂ እቲ ኣዋጅ ንሓፂር እዋን ክኸውንን ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሰፈሩ ሰብኣዊ መሰላት ዘይጥሕስን ናይ ዓመፅ ተግባር እውን ከወግድ ከምዘለዎን ኣመልኪቱ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ መግለጺ ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ (5)
ሓምሻይ ክፋል
ሓድሽ ዓመት 1968 ተጀምሩ ። ሰራዊት ሓርነት ከምቲ ልሙድ ኣንጻር ጸላኢ ምክልኻልን መጥቃዕትታቱ ምውርዋርን ቀጸሎ ። ቁጽሩ እንዳበዘሔ ከደ ፣ ስሪሒታቱ ድማ እንዳማዕበለ ስሌ ዝኸደ ኡሙን ደጀን ዝኾኖ ሓድሽ መሬት ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ከእቱ ጀመረ ። ጸላኢ መጥቃዕታት ሰራዊት ሓርነት ናብ ዓበይቲ መደበራትን ከተማታት ገጹ ከይየመሪሕ ፍርሒ ጀመሮ ። ገለ ካብቲ ስሪሒታት ድማ ዝስዕብ እዩ ፦
- ወርሒ 1/1968 – ኣብ ዱሉክ ባርካ ላዕላይ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ጸላኢ ዓብይ ክሳራ ነሩዎ ።
- ወርሒ 2/1868 – ኣብ ሸተል ከባቢ ማንሱራ ምስ ቀዳመይቲ ክፍሊ ብምትሕብባር ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ጸላኢ ካብ 70 ንላዕሊ ምዉታትን ቁሱላትን ነሩዎ ።
- 13/2/1968 – ኣብ ሳልሰይቲ ክፍሊ ፣ ተገረን መጥቃዕቲ ተኻይዱ ካብ ንጎሆ ክሳብ ጻሓይ ዓራርቦ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ጸላኢ ዓብይ ክሳራ ነሩዎ ፣ ብወገና 1 ስዉኣት 7 ዉጉኣትን ነሩና ። 13 ብሬት ሰሊብና
- 4/1968 – ኣብ ዋሃብሎ ( ዓጋምቡሳ ) ኣብ ዝተኻየደ ውግእ 2 ዉጉኣት ኣለዉና ።
- 18/7/1968 – ኣብ ደምበላስ ካብ ጸላኢ 5 ሞይቶም ክባና 2 ተወግኦም ።
- 8/1968 – ኣብ ሳላድ ብወገና ክሳራ ኣይነበረን ።
- 8/1968 – ኣብ ልዕሊ ከተማ ሰገነይቲ መጥቃዕቲ ተኻይዱ ጸላኢ ክሳራ ነሩዎ ኣባና ዝወረደ ነግር የልቦን ።
- 8/9/1968 – ኣብ ሓላይ ነፈርቲ ዝተኻፈላኦ ጹዕጹዕ ውግእ ተኻይዱ ጸላኢ ብዙሓት ምዉታት ነሩዎ ።ንሕና 2 ተሰዊኦሙና 3 ድማ ተወጊኦም ።
- 12/10/1968 – ኣብ ዋጣቶ ውግእ ገርና 1 ተሰዊኡና ።
- 5/11/1968 – ኣብ ሙድሑሎ ናባ ጋደ ካብ ሓይሊ ጸላኢ ( ጦር ሰራዊትን ኮማንዶስን ) 50 ተቀቲሎም ብዙሓት ተወጊኦም ዝተፈላለየ ብሬት ድማ ሰሊብና ኢሉ ። እዘን ናይ መወዳእታ ሰለስተ ውግኣት ሱሉሳዊ ሓድነት ምስ ተኣወጀ ዝተኻየዳ እየን ።
ቀጽሉ እዚ ገለ ክፋላት ናይቲ ብዘይምቁራጽ ምስ ጸላኢ ዝካየድ ዝነበረ ጥምጥም ምዃኑ ገሊጹ ። ምስ ምቅጻል ምንቅስቃስ ጸላኢ ፣ ሳልሰይቲ ክፍሊ ብሰንኪ ጉድለት ዝተፈላለየ ትሕዝቶታትን ኣገዳሲ ወታሃደራዊ ንዋትን ፣ ጸገማታ እንዳታሓላለኸ ከይዱ ። ካብ ማእከላይ መደበር ( መሪሕነት ውድብ ) ዝመጽእ ጠቃሚ ረድኤት ኣይነበረን ። ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለያ ክፍሊታት ድማ ኣብ ክፍሊታት ንዝፍጠር ኩነታት ንምግጣም ዝኣመተ ምትሕብባር ኣይነበረን ። ናይ ብሓቂ ድማ ምጻሩ ዘሸግር ቀሊል ዘይኮነ ጸገማት ይጓንፈና ነሩ ኢሉ።
ኩነታት ከምዚ ካብ ኮነ ፣ ክፍሊታት ዝቆማሉ ዕላማ ታዓዊቱዶ ይመስለካ ? ኣወንታታቱን ኣሉታታቱንከ እንታይ እዩ ? ንዝብል ሕቶ ክምልሽ ከሎ መልሱ ድማ ፦
ክፍሊታት ብሙቋሙ ዝተረጋገጸ ኣወንታታት ክረኤ ከሎ፣ ብሓፈሻኡ ዝቆመሉ ዕላማ ተረጋግጹ እዩ ክባሃል ይካኣል ። ንሱ ድማ ፦
- ምብታን ሓይሊ ጸላኢ ( ፋሕ ክብል ተገድዱ )።
- ሓይሊ ሰውራ ኣብ ዝተፈላለየ መሬት ኤርትራ ተዘርግሑ ምስ ህዝቢ ክራኸብ ምኽኣሉን ህዝቢ ምስ ሰውርኡ ከም ዝተኣሳሰር ምግባሩን ።
- ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ክሳራታት ምውራድ ።
- ሰውራ ከይትፍለጥ ተጠምጥሙዋ ዝነበረ ዜናዊ ሽፋን ተቀንጥጡ ።
- ኣብ ሓጽር እዋን ብዙሕ ሓይሊ ጉልበት ሰብ ምእካብ ተኻኢሉ ።
እዚ ድማ ቀሊል ፍሬ ኣይኮነን ይኹን እምበር ፣ ንተሞክሮ ክፍሊታት ዘሰነዮ ኣሉታዊ ተሞክሮታት እውን ቀሊል ኣይነበረን ምኽንያቱ ድማ ፦
- ንንጥፈታት ክፍሊታት ብቀረባ ኣብ ሜዳ ኮይና እተማሓድርን ተዋሃህድን ኣድማዒት መሪሕነት ዘይምህላው ።
- ዝምድናታተን ዝሰሪዕን ዘዋሃህድን ንጹር ሕጊታት ወይ መምረሕታት ዘይምንባሩ ። በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ወታሃደራዊ ፣ ፖለቲካዊ ፣ ሎጊስቲካዊ ፣ መዳያት ኣብ ሞንጎ ክፍሊታት ስሩዕ ምትሕግጋዝ ኣይነበረን ። እቲ ኣብ ገለ ግዝያት ዝረኤ ዝነበረ ምትሕብባር ወይ ምድግጋፍ ድማ ብዘይተሰርዔ መገዲ ዝካየደ ዝነበረ ሃንደበታዊ ዘይተጸንዔ ተቦጉሶታት ዳኣምበር ካብ ሓቀና ሓድነታዊ መንፈስ እምነት ዝተበገሰ ዘይምዃኑ ። እዚ ድማ ንምሳሌ እቲ ኣብ ሞንጎናን ሞንጎ ቀዳመይቲ ክፍሊን ዝነበረ ዝምድና ፣ ከምኡ እውን ምስ ራብዓይቲ ክፍሊ፣ እቲ ብሓባር ዝካየድ ዝነብረ ውግኣት ኣብነት ናይዚ እዩ ።
- ክፍሊታት ፣ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር መራሕቲ ክፍሊታት ኮይኑ ፣ ብሕታዊ መልክዕ እንዳሓዘ ይኸይድ ስሌ ዝነበረ ፣ ጸብብ ስምዕታት ክፍጠር ጀምሩ ።
- ኣብ ሓደ ክፍሊ ንዝፍጠር ሽግራት ቅልጡፍ ፍታሕ ስሌ ዘይግበረሉ ሽግራት እንዳታኣከበ ከይዱ ።
- ኣብ ሞንጎ ሰራዊት ሓርነት ዘሎ ሓድነታዊ ስምዒት ክዳኸም ጀመረ ።
ቀጺሉ ክዝከር ዝግባእ ተሞክሮ ድማ ኣሎ ብምባል፣ ሳልሰይቲ ክፍሊ ብ1966 ቦታኣ ድሕሪ ምብጻሓ ብንጹር ዕለት 30/9/1966 ኣብ ሞንጎ ሳልሰይቲ ክፍሊን ራብዓይቲ ክፍሊን ኣብ ኡምለ ዝተባህለ ቦታ ብመሪሕነት ደረጃ ዝተደረተ ጸብብ ስምምዕ ተገይሩ ናይ ክልቲኤን ክፍልታት ኣሃዱታት ብሓደ ተጸምብረን ፣ ሓሙሽተ መራሕቲ ሓይሊታት ዝመርሑዎ ኣሃዱታት ቆይመን ኣብ ዝተፈላለየ ወገናት ተዋፍረን ፣ሃዘሞ ፣ ሰራየ፣ ምብራቃዊ ሸነኽ ኣከለጉዛይ ። ከምኡ ድማ ገለ ኣሃዱታት ብሬት ንምምጻእ ንሳሕል ገጸን ተላእኸን ። ስሌዚ ገሊኡ ካብቲ ዝተጠቅሰ ዝተኻየደ ውግኣት ናይ ሓባር ነሩ ማለት እዩ ። ካብቶም ኣብዚ ውግኣት ዝተካፈሉ ፍሉጣት መራሕቲ ካብ ራብዓይቲ ክፍሊ ድማ ፣ ራማዳን ሙሳ ፣ ኣሕመዲን እስማዒል ፣ ስዒድ ሳልሕ ማሕሙድን ኣደም ማሕሙድን ይዝክር ። ድሕሪዚ ኣሃዱታት ብሃንደበት ተጸውዔን ኣብ ዛርግራ ብወርሒ 4/1967 ከምቲ ዝነበራኦ ኣብ ክልተ ተመቅለን ተፈሊየን ። እዚ ስጉምቲ ኣብ ተጋደልቲ ዓብይ ኣሉታዊ ስምዒት ኣሕድሩ ።
ጉዳይ ሓድነት ኣብ ሞንጎ ሰራዊት ሓርነት ኣብ ክልቲኡ ክፍሊታት ራብዓይትን ሳልሰይቲ ክፍሊን ብቲሪ ክላዓልን ክሕተትን ጀመረ ። እንተ እዚ ዝተጠቅሰ ተሞክሮ ሓድነት ብፍጹም ኣይተዘርበሉን ኣይተላዕለን ምኽንያት ናይዚ ምብታኽ ኣይተነግረን ። ፍጻመኡ ድማ ብህላወ ሙሓመድ ዓሊ ዑማሮ መራሕ ራብዓይቲ ክፍሊ ፣ ካብ ሳልሰይቲ ድማ ኣሕመድ ኢብራሂም ሓላፊ ወታሃደራዊ ስለያን ዓሊ ማሕሙድ መራሕ ሓይልን ነሮም ።
ብሰንክቲ ዝኸይድ ዝንበረ ሕማቅ ኩነታት ድማ ሽግራት ናይ ክፍሊታት እንዳበዘሔ ከይዱ ፣ ሓምሸይቲ ክፍሊ ድሕሪ ምቋማ ድማ ሓድሽ ሽግራት ተፈጥሩ ። ስሌዚ ኣብቲ መድረኽ ንሰውራ ዝህድድ ዝነበረ ሓደገኛ ኩነታት ገደብ ምግባር ኣሚቱ ዝላዓል ዝነበረ ፣ ስምረት ሰራዊት ሓርነት ፣ ቦታኣ ሜዳ ዝኾነት መሪሕነት ምቋም ፣ ጉባኤ ምክያድ ፣ ዝብል ጭርሖታት ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ካብ ተጋደልትን ህዝብን ብትሪ ክስማዕ ጀመረ ።
ኣብ ሓምሸይቲ ክፍሊ ንዝተፈጠረ ሽግራት ብፍላይ ብሓፈሻ ድማ ንናይ ሰውራ ሽግራት ፍታሕ ንምግባር ዝዕላማኡ ኣኼባ ክካየድ ዝብል ተበግሶ ነሩ። ብመሰረት እዚ መጸዋዕታ ድማ ጉባኤ ዓራዳየብ ብዕለት 6/6/1968 ተኻይዱ ። ኣብዚ ጉባኤ ዝተኻፈሉ መኣሕቲ ክፍልታት ድማ ፦
- ካብ ቀዳመይቲ ክፍሊ – ማሕሙድ ዲናይን – ሙሳ ሙሓመድ ሃሽምን ።
- ካልኣይቲ ክፍሊ – ዑመር ኢዛዝን – ኣሕመድ እብራሂም ሙሓመድ (ቸኪኒ) ።
- ሳልሰይቲ ክፍሊ – ዓብዱልካሪም ኣሕመድ – ኣሕመድ ኢብራሂም ሙሓመድ ።
- ራብዓይቲ ክፍሊ – ሙሓመድ ዓሊ ዑማሮ – ራማዳን ሙሓመድ ኖር ።
- ሓምሸይቲ ክፍሊ – ዓብደላ ኢድሪስ – ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነሮም ።
ውሳኔታት ናይዚ ጉባኤ ድማ ዝስዕብ ነሩ ፦
- ቀዳመይቲ ክፍሊ ፣ ንሳልሰይቲ ክፍሊ ክትሕግዝ ።
- ካልኣይቲ ክፍሊን ራብዓይትን ፣ንሓምሸይቲ ክፍሊ ክሕግዙ ።
- ታሓጋጋዚት ኣሃዱ፣ ንቀዳመይቲ ክፍሊ ክትሕግዝ ።
- መራሕቲ ክፍሊታት ፣ መራሕቲ ሓይሊታት ፣ ክፍሊ ወታሃደራዊ ታዕሊምን ፣ሓጋዚት ኣሃዱን ዝካፈሉዎ ሰፊሕ ወታሃደራዊ ጉባኤ ክካየድ ።
ንምስጥራዊነት ናይቲ ዝተገብረሉ ቦታ ጉባኤ ዓንሰባ ተባሂሉ ዝተጸወዔ ጉባኤ ኣብ ኣሮታ መሬት ማሪያ ብዕለት 10/9/1968 እዩ ተኻይዱ ። ካልኣይቲ ክፍሊ ብምኽንያት ናይቲ ኣብ ሓልሓል ዝተኻየደ ተጋዳላይ ዑመር ኢዛዝ መራሕ ካልኣይቲ ክፍሊ ዝተሰወኣሉ ውግእ ኣይተኻፈለትን ። ቀዳመይቲ ክፍሊ ድማ ክትካፈል ከምዘይትኽእል ኣፍልጣ ። ዝተረፉ ኣብ ሞንጎኦም ሓድነት ብምእዋጅ ግዝያዊት መሪሕነት ዝብል ሽም ዝሓዘት 12 ዝኣባላት መሪሕነት መሪጾም ። እዛ ክሳብ ጉባኤ ኣዶባሓ ዝቀጸለት መሪሕነት ድማ ኣስማቶም ዝስዕብ እዩ ፦
- ሙሓመድ ኣሕመድ ዓብዱ
- ኣሕመድ ሙሓመድ ኢብራሂም (ሰክረተር)
- ሙሓመድ ዓሊ ዑማሮ
- ራማዳን ሙሓመድ ኖር
- ኣብራሃም ተወልደ
- ኢስያስ ኣፈወርቂ
- ዓብደላ እድሪስ
- ዑመር ዳማር
- ሙሓመድ ዑመር ዓብደላ ( ኣቡጣያራ)
- ዓብደላ ዩሱፍ
- ዓብደላ ሳፊ
- ሓምድ ሳልሕ ሱለይማን ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ሙሉእ ሓድነት ሓሙሽተ ክፍሊታት ዘረጋገጸ ጉባኤ ኣዶባሓ ብዕለት 10/8/1968 ተገይሩ ዘመነ ክፍሊታት ኣብቅዑ ሰውራ ኣብ ሓድሽ ናይ ቃልሲ መዋእል ኣቲያ ።
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ ኣብዚ ይውዳእ ።
11/8/2016
.
.
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ (4)
ራብዓይ ክፋል ብዛዕባ ኩነታት ናይዚ ወታሃደራዊ ክፍሊ ክገልጽ ከሎ ፣ ሓፈሻኡ ኩሉ ከበሳ ዘጠቃለለ ኣውራጃታት ኣከለጉዛይን ሰራየን ሓማሴንን ምብራቃዊ ገማግም ባሕሪ ኣከለጉዛይ ፣ ምዃኑ ገሊጹ ። ሓይሊ ጸላኢ ጦር ሰራዊት ኮነ ካልእ ወታሃደራዊ ሓይሊታቱ ፖሊስ ፣…
Aug 15 2016 / Read More »
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ – ሳልሳይ ክፋል »
ራብዓይቲ ክፍሊ ጉዕዞኣ ብወገናት ከረን ብመሬት መንሳዕ ክኾውን ስሌ ዝወሰነት ኣብ ከባቢ ምሕላብ ፣ቁሩሕ ዝተባህለ ቦታ ብዕለት 15/9/1965 ጹዕጹዕ ውግእ…
Aug 8 2016 / Read More »
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ – ካልኣይ ክፋል »
ሓምድ ቀጽሉ ፣ ካብ ወገናት ባጽዕ ንባርካ ተመሊሰ ካብኡ ከሰላ ኣቲየ ምስ ስዉእ ሳቤ ተራኽቤ ዳግም ንሜዳ ተመሊሰ ኣብተን ኣሃዱታት…
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ »
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ ምኽትል መራሕ ሳልሰይቲ ክፍሊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ሰልፈኛታቱን፣ ኣብቲ ሕጂ ዝነብረሉ ዘሎ መደበር ስደተኛ`ታት ሱዳን ፣ ምስኡ ኣብ ዝተገብረ ርኽክባት ፡ ብዛዕባ…
Aug 5 2016 / Read More »
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10422


text:
መምህር ኢብራሂም መሓመድ ብዝሓደሮ ሕማም ንገለ እዋን ኣብ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽናሕ ብዕለት 26-03-2018 ኣብቲ ክእለየሉ ዝጸንሓ ሕክምና ዓሪፉ።
ዘይተጸበናዮ መስዋእቲ ናይ ክቡር መምህር ኢብራሂም መሓመድ አብ ዝሰማዕናሉ እዋን አዝዩ መሪር ሐዘን ተሰሚዑና።
መምህር ኢብራሂም ካብቲ ዝልለየሉ አገደሲ ባህርያቱ፣ ምስ ኩሉ ሰብ ምቕሉል ጠባይ ዝውን፡ ጻዕረኛ ብናይ ህዝቢ ኤርትራ ሐድነት አዝዩ ዝሐምምን ዝግደስን፣ ንኤርትራ ብመላአ ምስ ኩሉ ብዙሕነታን ሕብርታታ ዝጥምት፣ ሐደ መዓልቲ ኤርትራ ናይ ጸላም መድረኻታ ተቐንጢጡ፣ አብ ነብሲወከፍ ዜጋ አብ ኩሉ ኩርናዕ ኤርትራ ወጋሕታ ብርሃንን ናይ ሐጎስ መቓልሕ ተጋሂዱ ክርኢ ዝሐልም ተቓላሳይ ኢዩ ኔሩ።
ወዲ ሰብ ብስጋዊ ሂወት ካብዛ ዓለም’ዚአ ክፍለ ባህርያዊ’ኳ እንተኾነ፣ ጅግና መምህር ኢብራሂ መሓመድ ኰነ፣ ካልኦት ጀጋኑ ሐርበኛታትና ንህዝቦምን ንሃገሮምን ክብሉ ተቓሊሶም ፥ ንፍትሓዊት ኤርትራ ከይረኣይዋ ክሓልፉ ብሐቂ ዘስደምም ኢዩ።
ሎሚ ነቲ ናይ ቃልሲ ብጻይና ንክቡር ሐርበኛ ሐውናን ዝኾነ መምህር ኢብራሂም መሓመድ፣ ነቲ ንሱ ዝሐደጎ ሃጓፍ ናይ ቃልሲ ቦታ ቁሊሕ ብምባል፣ ንአበርክቶኡን ነቲ ልዙብ ጠባያቱ ተሰንዩ ነዊሕ ዝጠመተ ራእዩን ብምሕሳብ እንዳተደፋነቕና፣ ንዝውንኖ ዓቕምን፣ ልቦናን ከይጸገብናዮ ክሳብ ተራና ሒዝና እነርክቦ ድሐን ኩን ጅግና ኢልና ብኽብሪ ንሳናበቶ።
በዚ አጋጣሚ ንመላእ ቤተሰቡን ብጾቱን ረቢ (አምላኽ)ጽንዓት ክህቦም፣ ንዕኡ’ውን መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ብምባል፣ ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኡን ምስ ኩሎም አባላቱ ናይ ሐዘኖም ተኻፈልቲ ምዃንና ንገልጽ።
ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኡን


text:
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ፈላማይ ሕሙም ኢቦላ ተረኺቡ።ኣብ መጀምሪያ እዚ ወርሒ እዚ ካብ ላይበሪያ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝኣተወን መንነቱ ዘይተገልፀን ሰብ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ከተማ ዳላስ ተፈልዩ ይሕከም ከምዘሎ ዶክተራት ኣፍሊጦም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዳይረክተር ማእኸል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም ቶማስ ፍረይደን እቲ ብኢቦላ ዝተለኽፈ ሰብ ካብ ላይበሪያ ክልኣዓል ከሎ ይኹን ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ይበርር ኣብዝነበረሉ እዋን ጥዑይ ከምዝነበረ ገሊፆም።
እቲ ሰብ ካብ ላይበሪያ 19 መስከረም ተላዒሉ 20 መስክረም 2014 ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ተላዒሉ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ካብ ላይበሪያ ክልዓል ከሎ ወይ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክኣቲ ከሎ ናይ ሕማም ምልክት ኣይነበሮን።ድሕሪ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ማዕልታት ናይቲ ሕማም ምልክት ምርኣይ ጀሚሩ’’ኢሎም።
ምልክት ክሳብ ዘየርኣየሉ ኣብ ዝነበረ እዋን እቲ ሰብ ንካልኦት ናይ ምምሕልላፍ ስግኣት የለን ኢሎም ፍረይደን።ናይ ምሕማም ምልክታት ኣርእዩ ኣብ ከተማ ዳላስ ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ካብ ዝኣቲ ንድሓር ምስቲ ሰብ ዝተራኸቡ ሰባት ንምልላይ ሰበስልጣን እናፈተኑ እዮም።
እዞም ሰባት እዚኦም እቲ ሕማም ዝሓዞም ምዃኖም ንምርግጋፅ ብቐረባ ክትትል ክግበረሎም እዩ።እቲ ሕሙም ኣብ ሆስፒታል ፕረስብተሪያን ፅዑቕ ሕክምና ይግበረሉ ከምዘሎን ምእንተ ናይቲ ሰብ ውልቃዊ ሓበሬታ ክብሃል ካሊእ ተወሳኺ ሓበሬታ ከምዘይህቡን ወሃቢ ቃል እቲ ሆስፒታል ሓቢሮም።
ኣብ ምዕራብ ኣፍሪካ ልዕሊ 3,000 ሰባት ብኢቦላ ምማቶም ትካል ጥዕና ዓለም ገሊፁ’ሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ቁጽሪ 6 ገብርኄር መጋቢት ፩፮/25 (2004) 2012 ዓ.ምኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾምና ይባርኸልና!
ቤተ መቅደስ እግዚአብሔር ክንኣቱ ከለና ክንገብሮም ዘለና ምድላዋት
ኣፍ ደገ ቤተ መቅደስ (ደገ ሰላም) ምስላም
ብትእምርተ መስቀል ኣማዕቲብና ናይ ኣፍ ደገ ቤተመቅደስ (ደገ ሰላም) ብእምነት ክንሳለም ርእዮም ዝገርሞም ኣይሰኣኑን እዮም። ከምዚኦም ዝበሉ ሰባት ኣጸደ፣ ኣፍደገ፣ ኆኃተ ቤተመቅደስ ፣ መስኮት ምስላምና እሶም ከምዝሓስብዎ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን። እዚ ኣጸደ ኣፍደገ ቤተመቅደስ እንሳለመሉ ዝተፈላለየ ምኽንያት ኣሎና። ኣብ ቤተመቅደስ እግዚአብሔርን ኣጸዱን ቀጽሩን ዙርያኡን ኩሉ ዝተንከፎ ስለዝቅደስ፣ እግዚአብሔር  > ዘጻ.40፣9። እግዚአብሔር ቤተመቅደሱን ኣብ ዙያኡን ዘለዉ ኩሉ ክቅደስ ኣዚዙ እዩ። ደብተራ ኦሪት ክትከል ከሎ ፣ ናይ ሰለሞን ቤተመቅደስ ክስራሕ ከሎ ዙርያኡ ኩሉ ብቅብኣ ቅዱስ ተቀዲሱ እዩ። ናይ ቤተመቅደስ ኣፍ ደገ ምስላም፣ ምስዓም ዘድልየሉ ከኣ ነዚ እዩ። ህንጻ ቤተክርስቲያን ፣ ኣፍደጊኡ ብቅብኣ ሜሮን ዝኽበረ ዝተቀደሰ ስለዝኾነ ዝሳለሞ ዝስዕሞ ዝድህስሶ ኩሉ ይቅደስ እዩ::
1. ቤተ መቕደስ ናይ ክርስቶስ መሕደሪ ስለዝኾነ።
ቅዱስ ጳውሎስ ቤተክርስቲያን ናይ ክርስቶስ ኣካል እያ፣ ልብሱ፣ መቅደሱ እያ። ኤፌ.5፣23።: ይብለና:: ኣካል ክርስቶስ ካብ ጸጉሪ ርእሲ ስጋብ ጽፍሪ እግሪ ዘሎ ኩሉ ከምዝሕዝ: ቤተክርስቲያን ከኣ ናይ ክርስቶስ ኣካል እያ ክበሃል ከሎ ናይ ቤተክርስቲያን ኣካል ኩሉ የጠቓልል እዩ። ስለዚ ኣካሉ ዝኾነት እዚኣ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ምስላም ምድህሳስን ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ክዳኑ ዘፈር ተንኪፋ ዝተፈወሰት ሰበይቲ ናይ እምነት ጽንዓት ምልክት እዩ። ብእምነት ንዝሳለም ብእምነት ዝነብር ሰብ ናይ ቤተክስርቲያን ኣፍደገ፣ ኣጸዳ፣ ቅጽረ ቤተክርስቲያን ዘሎ ጸበል፣ ሓጽሩ ቅጽሩ፣ ናይ ውሽጥን ወጻእን ኩሉ ፈውሲን መድኃኒትን ይኾኖ።
2. ቤተ መቅደስ ናይ መለኮት መሕደሪ ስለዝኾነ
ቅድስቲ ቤተክርስቲያን (ቤተመቅደሱ) ናይ መለኮት መሕደሪ እያ:: ኣብ ሰማይ ብኽብሪ ዝነብር እግዚአብሔር ኣብ ቤተመቅደሱ ብረዲኤቱ ይሓድር። ቤተመቅደሱ ናይ ክብሩ መግለጺ ጌርዎ እዩ።  > 2ዜና.7-16። መዝ.132፣-7።  > ። ከምዝብለና ቤተመቅደስ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ ስለዝኾነ ኣፍደገኡ፣ ኣጸዱ፣ ቅጽሩ ኩለንታናኡ ዝተቐደሰ ብበረኸት ዝተመልአ እዩ። ስለዚ ናብ ቤተመቅደስ ዝቐርብ ሰብ ኩሉ እዚ እንዳሓሰበ ይሳለም።
ስለዚ ሰብ ኩሉ ናይ ቤተክርስቲያን ደገ ሰላም (ኣፍደገ)  > እንዳበልና ክንሳለም ይግበኣና።
ኣብ ቅድሚ ህንጻ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን (ቤተመቕደስ ) ምስጋድ:
ናብ ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ንጸሎት ዝኣቱ ሰብ ማዕጾ ቤተመቅደስ ድሕሪ ምሳዓሙ (ምስላሙ) ኣብ ውሽጢ ቤተመቅደስ ንእግዚአብሔር ናይ ኣምልኮት (ናይ ባህርይ) ስግደት ክሰግድ ይግብኦ። ኣብዚ ብዛዕባ ቤተመቅደስ ስግደት ይግባእ ኢልና ክንዛረብ ከለና፡ በዘፈቀደ ተብጊስና ዘይኮነ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መሰረት ብምግባር እዩ። እዚ ምስ እንርኢ፣-
2.1. ንቤተመቅደስ ስግደት ከምዝግባእ
እስራኤል ዘሥጋ ምስ መራሒኦም ሊቐነብያት ሙሴ ሓቢሮም ኣምልኮተ ሥርዓት ዝፍጽሙሉ ኣብ ደብተራ ኦሪት ፊት ንፊት ተንበርኪኾም ይሰግዱ ኔሮም እዮም። ምኽንያቱ ናይ ዓምደ ደመና ናይ እግዚአብሔር ምግላጹ ምልክት፣ ድንኳን ከኣ ናይ እግዚአብሔር ናይ ክብሩ መግለጺ መሕደሪ ስለዝነበረ። ዘጻ.33፣9-10።  > ንጉሥ ሰለሞን ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ብፍቓድ እግዚአብሔር ሰሪሑ ምስ ወደአ ታቦተ እግዚአብሔር ካብ ድንኳን ኣውጺኡ ናብ ቤተመቅደስ ድሕሪ ምእታዉ ቤተመቅደስ ብእግዚአብሔር ብርሃን ተመሊኡ። ኩሉ ህዝቢውን ኣብ ቅድሚ ፊት ቤተመቅደስ ሰጊዱ እዩ።  > 2ይዜና.7፣3። 2ሳሙ.12፣20።  > ተባሂሉ ከም ዝተጻሕፈ ቅዱስ ዳዊት ቤተ እግዚአብሔር፣ ኣምላኽ ብኽብሪ ዝግለጸሉ ፍሉይ ስፍራ ምዃኑ ፈሊጡ ኣብራኹን ግንባሩን ኣብ መሬት ኣተንኪፉ ሰጊዱ እዩ። ልበ ኣምላክ ቅዱስ ዳዊት ንቤተመቅደስ እግዚአብሔር ምስጋድ ግቡእ ምዃኑ ኣብ መዝሙሩ ነጊሩና እዩ።  > መዝ.5፣7። ሎሚውን እግዚአብሔር ብዓይኒ ምሕረቱ ርእዩ በረከቱን ሳህሉን ዘብዝሓሉ ሰብ ከም ልበ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት ብፈሪሃ እግዚአብሔር ኮይኑ ኣብ ቤተመቅደሱ ይሰግድ። ብምስጋና ብምሉእ ልቡ ናይ ኣምልኮ ስግደት ይሰግድ።  >መዝ.132-፣7። << ናብ ቅዱስ መቕደስካ ኣቢለ ኽሰግድ ንስምካውን ስለ ሳህልኻን ሓቕኻን ኢለ ኸመስግኖ እየ። መዝ.138፣-2።
እስራኤላውያን ሊቀ ነብያት ሙሴ ዝተኸሎ ካብ ደብተራ ኦሪት (ድንኳን ኦሪት) ጀሚሩ ታቦተ እግዚአብሔር (ማኅደረ እግዚአብሔር) ዘለዎ፣ እግዚአብሔር ክብሩ ዝግለጸሉ ቤተመቅደስ ይሰግዱ ኔሮም እዮም።። እዚ ዝሰግድዎ ዝነበረ ስግደት ኣምላኻዊ ትእዛዝ እምበር ሰብ ዝሰርሖ ሥርዓት ወይ ሕጊ ኣይኮነን።
2.2 . ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ካብ ቤት ጣኦት ዝተፈለየ እዩ።
ሓደ ሓደ ሰባት ንቤተመቅደስ ምስጋድን ንጣኦት ምስጋድን ሓደ ጌሮም ንምርኣይ ይፍትኑ እዮም።። እዚ ግና ዓቢ ጌጋ እዩ። ብመሰረቱ ቤተ መቅደስ ቤተ እግዚአብሔር ክበሃል  > ዝፍጸመሉ እዩ። ምስአል ምስጋድ (መለመኒ መስገዲ) ዝብሉ ቃላት ሰብ ጸሎቱ ስግደቱ ንልዑል እግዚአብሔር ዝቐርበሉ ፣ ልዑል እግዚአብሔር ካብ ምእመናን ጸሎትን ስግደትን ዝቕበለሉ ቦታ ቤተመቅደስ ቤተ ክርስቲያን ምዃና ይገልጸልና። ቤተ መቅደስ ካብ ቤተ ጣኦት ከምዝፍለ ንምርኣይ ናይ ንጉሥ ሰለሞን ታሪኽ ንርኣይ።
ንጉሥ ሰሎሞን ብሞኣባውያን ደቀንስትዮ ፍቕሪ ተታሒዙ ኣብ ኢዮርሳሌም ፊት ንፊት ኣብ ዘሎ እምባ ንጣኦት መስገዲ ሰሪሑ።
ምስ ሞባኣውያን ንጣኦት ዝተሠውአ መሥዋእቲ በሊዑ። ንጣኦታትውን ሰገደ። ኣብዚ ግዜ ኣብ ኦሪት ዘዳግም 7፣3-4።  > ተባሂሉ ዝተነግረሉ ትእዛዝ ኣፍሪሱ ኣብዚ ግዜ ንኣምልኾቱ ቀናእ ዝኾነ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊ ሰሎሞን ተቆጥዐ።  > ኢልዎ። 1ይነገ.11፣11።
ኣብ ካልእ ስፍራ ጠቢቡ ሰሎሞን ንቤተመቅደስ እግዚአብሔር ሰሪሑ ምስ ወደአ ምስ ህዝቢ ኰይኑ ንቤተመቅደስ ምስጋዱን ሓቢሮም ምዝማሮምን ተጻሒፉ እዩ። ኣብዚ እዋን እግዚአብሔር ንጠቢቡ ሰሎሞን ብለይቲ ተገሊጹ  > ። 2ይዜና፣7፣16-18። ኢልዎ እዩ።
ጠቢቡ ሰሎሞን ንቤተመቅደስ ክሰግድ ከሎ ንእግዚአብሔር ደስ ኣቢልዎ እዩ። ብሕልሙ ተገሊጹ  > ኢሉዎ እዩ። ንጣኦታት መሠውኢ ክሰርሕን ናይ ጣኦታት ምስ ከደ ግና እግዚአብሔር ኣዝዩ ሓዚኑ እዩ። ከምዚ ከኣ ኢልዎ  > ። ኢልዎ እዩ። ኣብዚ ናይ ቤተመቅደስን ቤተ ጣኦትን ፍልልይ ብግልጺ ምርኣይ ይከኣል እዩ። ኣብ ቤተመቅደስ ምስጋድ ንእግዚአብሔር ምስጋድ ንእግዚአብሔር ምሕጓስ እዩ። ኣብ ቤተጣኦት ምስጋድ ግና ንእግዚአብሔር ምጉሃይን ኣብ ልዕሊኡ ምዕማጽን እዩ።
ክልቲኦም ፈጺሞም ዝተፈላለዩ እዮም። ቤተመቕደስ ምስ ቤተ ጣኦት ከራኽቦም ዝፍትን ሰብ ከስተውዕለሎም ዝግባእ ነዚኦም ግልጺ ዝኾኑ ሓቅታት እዩ። ንሕና'ውን ኣብ ዘመና ኣብ ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ተረኺብና ፈጢሩ ንዝገዝእን ዝምግብን ኣምላኽና ብዝግባእ ክብሪ ሂብና እንተሰጊድና ፣ እንተጸሊና መነባብሮና ይመዓራረ ። ቤተና ብበረኸት ይመልእ። ዕድሜና ይነውሕ፣ ደቅና ይባረኹ። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ንዘልዓለማዊ ህይወት ዕዱማት ንኸውን። ብኣንጻሩ ንቤተ ጣኦት እንድሕር ተንበርኪኽና፣ ሰባት ዘቆምዎ ጣዖታት፣ ንጠንቓሊ ንዝተፈላለዩ ኣምልኮተ ባዕድ እንድሕር ሰጊድና ድማ ናብራና ሰላም ይርሕቆ ፣ ህይወትና ዝተመሳቐለ ይኸውን፣ ዕድሜና ይሓጽር ብእምነት ይኹን ብልምድ ዝወረሱ ደቆና ርጉማት ይኾኑ። ዘዳ.28።
መ . ኣብ ዙርያ ቤተመቅደስ ዘለዉ ቅዱሳት ሥእላት ብኽብሪ ምስጋድ።
ይቕጽል……. ብሰላም የጽንሓና።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከቱን ረዲኤቱን የብዝሓልና። ወላዲተ አምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና። (For those who do not have Geez, please try this link) BETE MEKDES EGZIABHER (5)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
9. ምሕረት እግዚኣብሔር ንለምን።
ሓደ ክርስቲያን ንቅዱስ ኣንጦንዮስ ክጽልየሉ ምስ ለመኖ፡ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ትቕብል ኣቢሉ፡ "ኣነ ኣይምሕረካ ኣምላኽ ኣይምሕረካ ባዕልኻ ተቐላጢፍካ እንተዘይለሚንካ።"
10. ብምሉእ ልብና ናብ እግዚኣብሔር ንቕረብ።
ሓደ ካብ ክርስቲያን ኣቦታት ዓለም መኒኑ ዘለዎ ሃብቲ ንድኻታት መቒሉ ንዕኡ ቁሩብ ኣተሪፉ ብድሕሪኡ ናብ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ይኸይድ። ቅዱስ ኣንጦንዮስ ብዛዕባ እቲ ገንዘብ ንነፍሱ ዘትረፎ ይፈልጥ ስለዝነበረ፡ ሓደ ምኽሪ መኸሮ፡ ባሕታዊ ክትከውን እንተደኣ ደሊኻ ከምዚ ግበር፡ ስጋ ግዛእ እሞ ንኹሉ ኣካልካ በቲ ስጋ ሸፍኖ ብድሕሪኡ እንታይ ከምዘጋጠመካ መጺኻ ንገረኒ። እዚ ምስ ገበረ ስጋ ኣብ ዝባኑ ስለዝነበረ ኣኽላባትን፡ እንስሳ መሮርን ነቲ ስጋ ደልዮም ነኸሱዎ። ኩሉ ዝባኑ ከኣ ብቁስሊ መልአ። ናብ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ከይዱ ነቲ ዘጋጠሞ ኣርኣዮ። ቅዱስ ኣንጦንዮስ፡ “ዓለም ዝራሕረሑ ግና ፍቕሪ ገንዘብ ካብ ልቦም ዘይየውጽኡ ሰባት ምስ ሰይጣን ዝገብሩዎ ውግእ እዚ ሕጂ ዘጓነፈካ ኣካላዊ ጉድኣት ይበጽሖም።”
11. ካብቲ ዝፈጠረና ኣምላኽ ርህራሀ ንላመድ።
ኣብ ገዳም ኤልያስ (ግብጺ) ኣብ ሓጢኣት ዝወደቀ መነኮስ ካብ ገዳም ይሱጎግ። ምስ ተሶገ፡ ትኽ ኢሉ ናብቲ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ዝርከቦ ጐቦ ይድይብ። ንብዙሕ እዋን’ውን ምስኡ ይጸንሕ እሞ ናብታ ዝነበራ ገዳም ይምለስ። ምስ ረኣይዎ ከም ብሓድሽ ይሰጉዎ። እቲ መነኮሰ ኣቦ ተስፋ ከይቖረጸ ናብ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ተመሊሱ ከም ዝሰጐጉዎ ይሕብሮ። ቅዱስ ኣንጦንዮስ ከኣ ደብዳቤ ኣሰንዩ ናብቲ ገዳም ይመልሶ። ቅዱስ ኣንጦንዮስ ኣብታ ደብዳቤ ዘስፈሮ እንተሃልዩ፡ “እዛ መርከብ ብማዕበል ባሕሪ ተናዊጻ ኣካላታ ተሰባበረ፡ ግና ድሕሪ ብዙሕ ቃልሲ ናብ ገምገም ባሕሪ ክትበጽሕ ከኣለት። ንስኹም ግና ነዚ መኖኮሰ መንገዲ ጽድቂ ደልዩ እንተመጻኩም መሊስኩም ከተጥሕልዎ ትደልዩ ዘለኹም ትመስሉ።” ዝብል ቃል ነበረ። ነዚ ምስ ኣንበቡን ካብ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ምዃና ምስ ፈለጡን ተቀበልዎ።
12. ፍጹም ፍቕሪ ኣምላኽ ንፍርሂ የጥርእ።
ኣነ ኣብ ኣምላኽ ፍቕሪ እምበር ፍርሃት የብለይን። ምኽንያቱ ፍቕሪ ንፍርሃት ተባርራ እያ (1 ዮሓ 4፡18) ።
ካብ ብዙሕ ብውሑድ ናይ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ምኽሪ ነዚ ይመስል። መቐጸልታ ብሂል ኣበው ናይ ቅዱስ ኣርሳንዮስ ከነቕርበልኩም ናይ እግዚኣብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና።
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
መግለጺ ንዝኽሪ ሐርበኛ መምህር ኢብራሂም መሓመድ
መምህር ኢብራሂም መሓመድ ብዕለት 28 መስከረም 1947 ዓ.ም. ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ። ናይ መባእታ ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ኤርትራ ተማሂሩ፡ ናይ ማእከላይን ካላኣይን ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ኢትዮጵያ (ኣብ ደሴን ኣብ ኣዲስ ኣበባን) ድሕሪ ምዝዛሙ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ቀዳማይ ሃይለሰላሴ ብጂኦግራፊ ብባችለር ዲግሪ ተመሪቑ (B.A in Geography. HaileSelassie I University, Addis Ababa, Ethiopia)። ናብ ዓዲ እንግሊዝ ብምኻድ ብማስትረይት ዲግሪ ተመሪቑ (M.A in Library and Information Science. Loughbrough University of Technology, UK)። ኣብ ኮተቤ ናይ መማሃራን ኮለጅን ኣስመራን ዩኒቨርስቲን ሓላፊ ቤት ንባብ ከምኡ’ውን ናይ ጂኦግራፊን ናይ ላይብረሪ ሳይንስን መምህር (Head of Library as well as Geography and Library Science lecturer) ኮይኑ ብተወፋይነትን ብኣብነትን ሰሪሑ። ብዝሓደሮ ከቢድ ሕማም ንልዕሊ ሓደ ዓመት ኣብ ትሕቲ ሕክምና ድሕሪ ምጽናሕ ብ 26 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ኣብቲ ክእለየሉ ዝጸንሐ ሆስፒታል ዓሪፉ። መምህር ኢብራሂም መሓመድ ባዓል ሓዳርን ኣቦ 3 ቆልዑን እዩ ኔሩ።
መምህር ኢብራሂም ግድላት ናይ ምፍታሕ ድሌትን ክእለትን ዝውንን ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር እዋናት ብፍሽኽታ ንጸጋማቱ ዝገጥም ሓያል ልቦና ዝውንን ግዱስ ኤርትራዊ እዩ ኔሩ። ኣብ ርእሲ’ዚ ፡ ሕልፍ ዝበለ ትዕግስትን ጽን ኢልካ ምስማዕን ካብ ቀንዲ መለለይታት መምህር ኢብራሂም እዮም። መምህር ኢብራሂም፡ ንደቂ ሰባት ብሓፈሻ ንኤርትራውያን ከኣ ብፍላይ ብኣውንታ ንምጽላው ዕድል ኣብ ዘጋጠሞ ግዜ፡ ማሕበራዊ ብድሆታት ንምፍታሕ እጃሙ ንምብርካት ብተወፋይነትን ብቕንዕናን ብምሉእ ዓቕሙ ንምግባር ድሕር ዘይብል ህርኩትን ግዱስን ኣብነታዊ ኤርትራዊ ዜጋ እዩ ኔሩ።
መምህር ኢብራሂም ሓደ ካብ መስረትቲ ዓለምለኸ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ እዩ። ዕረፍቲ ናይ መምህር ኢብራሂም ንኹሉ ደምበ ፍትሒ ኤርትራ ብሓፈሻ ንሓይሊ ዕማም ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኸኣ ብፍላይ ሰፍ ዘይብል መተካእታ ዘይርከቦ ክሳራ እዩ፡፡ ኣባላት ዓለምለኻዊ ተበግሶ፡ ንስድራቤት መምህር ኢብራሂም ጽንዓት ይሃብኩም እንዳበልና ዝተሰማዓና ከቢድ ሓዘን ንገልጽ። ንሓውናን ብጻይናን መምህር ኢብራሂም ኣምላኽ አብ ገነቱ ይቀበሎ።
ሓይሊ ዕማም ዓለምለኻዊ ተበግሶ
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10965


text:
“ማንኪ” ብፋስ ንማርተሎን ተጨፍጪፉ፡ አምባሲ አርትራ መንኲሱ፡ ኣባላት ህግደፍ እግረይ ኣውጽእኒ ኢሎም ሃዲሞም፡ ሓደ ጥርጡር ኣብ ቀይዲ ኣትዩ፡ ስደተኛታት ኣብ ፈቐዶ ፕያሳታት ሮማ ብሓጎስ ይስዕስዑ፡ ተሓባበርቲ ጣልያን ንስደተኛታት ኣብ ጎድንኹም ኣለና ይብል ትማሊ ረቡዕ ሰዓት 11፡00 ምሸት ኣቢሉ፡ ኣብ ሮማ ኣብ፡ ቪያሞ ንተብሎ ኣብ ዝርከብ፡ “ረስቶራንተ ማሳዋ“ ዝተባህለ ንብረት ህግደፍ ዝኾነ ረስቶራንተ፡ ክልተ መንነቶም ዘይተፈልጡ ሰባት፡ ኣብ ልዕሊ አምባሲ እርትራ ፍስሃጼንን፡ የማነ “ማንኪ“ ተባሂሉ ዝንገረሉ ካልኣዩን ኣብ ረስቶራንተ ተደሪሮም ክወጹ እንከለዉ፡ ከቢድ ጭፍጨፋ ኣካይዶምሎም፡፡
ድሕርቲ ማህረምቲ ካብቲ ከባቢ ዝተረኽበ ሓበረታ ከምዝሕብሮ፡ እዞም ክልተ ሰባት፡ ብሓደ ጎኑ ማሳ ብካልኣይ ጫፉ ፋስ ብልሒ ዘለዎ ማርተሎ ሒዞም፡ ንየማነ ማንኪ ደጋጊሞም ኣብ ርእሱን ካሳዱን,, ክንቀትለ ካኢና፡ ድሕሪ ሕጂ ደምኩም እምበር ደም ህዝቢ ኣይፈስስን እዩ “እናበሉ ኣብ ርእሱ ንክሳዱን ጨፍጪፎምዎ፡፡ እቲ መውቃዕቲ ብርቱዕን ተደጋጋምን ብምንባሩ ድማ፡ ሽዑ ንሽዑ ኣብ ማርሻፐዲ ወዲቑ፡፡
ኢምባሲ ሃገረ ኤርትራ ፍስሃጼን፡ ዋላኳ ዘራይ እንተ ኣተወ፡ ኣብቲ ፈንጠርጠር ኢዱ ተሰይሩን ሞንኲሱን እምበር፡ እቶም ሰባት ኣብኡ ዘተኮሩ ኣይ መስሉን፡፡ እቶም ሰባት ድሕርቲ መጥቃዕቲ ንፕያሳ ኢንደፐንደንሳ ገጾም ብምኻድ፡ ቀልጢፎም ተሰዊሮም፡፡ ኣብቲ ረስቶራንተ ዝነበሩ ኣባላት ህግደፍ፡ ነቲ ዋዕ ዋዕ ሰሚዖም ደገ ምስወጹ፡ ኣብ ክንዲ ምዝራይ ወይ ኣምቡላንስ ምጽዋዕ፡ እግረይ ኣውጽእኒ እናበሉ፡ በኣንጻር መንገዲ መንደቕ መንደቕ ተጸጊዖም፡ ኣብ ኦፊቾ ፊናንሳ ኣቢሎም ንግልብጥሽ ሃቲፎም ተሰዊሮም፡፡
ፖሊስ ሮማ፡ ብዝገበርዎ ምክትታል፡ እቲ መርመራ ቀጻሊ ኮይኑ፡ ንሓደ ኤርትራዊ ብጥርጠራ ሒዞም ኣብ ቀይዲ ኣእትዮምዎ ከምዘለው ተፈሊጡ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ ኢምባሲ ሓዳስ ኤርትራ ፍስሃጺን ዝወረደ መጥቃዕቲ፡ መስበርቲን ኢድን ምልሕጻጽን ኮይኑ፡ ማህረምቲ ማንኪ ግን፡ ንህይወት ዘስግእ ከቢድ መውቃዕቲ እዩ፡፡ ኣብ ኦስፐዳለ ሮማ ህጹጽ ረድኤት ክግበረሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ንጽብሒቲ ሓሙስ ኣብ ዘይተፈልጠ ሆስፒታል ኣብ ንሚላኖ ተወሲዱ፡፡
ብካልእ ሸነኽ ዝመጸ፡ ገና ክጻረ ዝግብኦ ሓበረታ ድማ፡ ዶክተር ሃይለ ምሕጹን ብህጹጽ ካብ ኣስመራ ንዓዲ ጣልያን ኩነታት ማንኪ ንምክትታል መጺኡ እሎ። ማንኪ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ሮማ ንተደናገጽቲ ህግደፍ ኣኼባ ከምዘካየደ ዝዝከር ኮይኑ፡ ንቐዳም ዕለት 09.07. ድማ ኣብ ጀርመን ኣብጊሰን ኣብ ዝካየድ ኣኼባ ተረኺቡ፡ ንኣባላት ህግደፍ መግለጺ ክህብ መደብ ከምዝነበሮ ይፍለጥ፡፡ ኣብቲ ኣብ ጀርመን ዝግበር ኣኼባ መጺኡ መግለጺ ክህብ ዝመደቦ መደብ ግና፣ ዘይተጸበዮ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ስለዝወረዶ ኣይተረኽበን ብፍጹም ድማ ኣይተራእየን፡፡
ተደናገጽቲ ህግደፍ ዝኾና መርበብ ሓበረታታት ከምኒ ማዶት ዝበሃላ ግና፡ ነዚ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፡ “ብኢትዮጵያ ዝተኸፍሉ ተቓወምቲ ዘካየድዎ እዩ ነይሩ“ ክብላ ኮኒነንኦ ኣለዋ፡፡
ኣብ ልዕሊ ማንኪ ዝወረደ ሃንደበታዊ ጭፍጨፋ ኣብ ከተም ሮማ ኢጣልያ ምስ ተሰምዐ ግና፡ ኩሎም ካብ ሊብያ ዝመጹ ኣብ ፈቐዶ ቢንቶን፡ መዕረፍ ኣውቶቡስን፡ ገዛውቲ ዝሓዘ = ሓዘ (ካዛ ኦኩፓታ) ተድርብዮም ዝነብሩ ኣሽሓት አርትራውያን፡ ብታሕጓስ ጓይላን ሳዕሳዒትን ይገብሩ ኣለዉ፡፡
ደርፍታት ወዲ ትኹል እናደረፉ ድማ “ንዓና ዝበልዎ ኣብኣቶም ተጠውዩ፡ ህግደፍ ተደሰቑ፡ ሕቖኦም ተጎዘዩ፡ ዓለም ረኣየቶም ተጠሊዖም ከእውዩ፡ ብዓል ዓንበርበራ፡ ገና ክኾኑ እዮም ድራር ኣሞራ“ እናበሉ ፈቐድኡ ክደርፉ ይስምዑ፡፡ ኣብ ኢጣልያ ዝርከባ ኩነታት ኤርትራ ዝከታተላ ማሕበራትን፡ ውልቀ ሰባትን፡ ኣብ ልዕሊ ማንኪን ፍስሃጼንን ዝተወስደ ስጉምቲ “ደም ንጹሃት ኣብ አርትራ ምፍሳስ ንከቋርጽ ዝተወስደ መኸተ እዩ“፡ ክብላ ይስምዓ፡፡


text:
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት’ውን ብዙሓት ኣውሮጳ ንምእታው ይፍትኑ’ለዉ። ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ካብ ቱርኪ ግሪክ ንምብጻሕ ካልኦት ድማ ካብ ሰሜን ኣፍሪቃ ጥልያን ንምብጻሕ ማእከላይ ባህሪ የቋርጹ። እንተኾነ ግን ካልኦት ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ድማ ኣብዚ ጉዕዞ ይሞቱ ወይ’ውን ሓለዋቶም ከይተፈልጠ ይጠፍኡ።
ድምጺ ኣሜሪካ ብዛዕባ እዞም ሓለዋቶም ዘይተፈልጠ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ‘እቶም ዝጠፍኡ ፍልሰተኛታት’ ዝብል ፕሮጀክት ኣዳልዩ’ሎ። እዚ ፕሮጀክት ብምትሕብባር ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት(IOM) ንዓለም-ለኸ ኮሚሽን ጉዳይ ዝጠፍኡ ሰባት ዝተዳለወ ኮይኑ ኣብ ጥቅምት 3,2013 ዓ.ም.ፈ ዝጀመረ ኾይኑ ምስ ምጥሃል ሂወት ልዕሊ 360 ተሳፈርቲ ዘጥፈአት ጀልባ ኣብ ከባቢ ላምፓዱሳ ዝጀመረ’ዩ። ኣብቲ ሽዑ እዋን መብዛሕትኦም ግዳያት ኤርትራዊያን፡ሶማልያዊያን ጋናዊያን ኮይኖም እታ መርከብ ካብ ወደብ ሚስራታ- ሊብያ ምብጋሳ ዝዝከር ኮይኑ ብምቅጻል’ውን ካልእ መርከብ አብ ተመሳሳሊ ቦታ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ብዘጋጠማ ምጥሓል ካልኦት 30 ሰባት ሞይቶም’ዮም።
ዳይሬክተር ትካል ማይግሬሽን -ስደተኛታት ዓለም (IOM) ዊልያም ላሲ ስዊንግ ናይ መብዛሕትኦም ስደተኛታት ዕድል ተአምር’ዩ ይብሉ።
‘ዝኾነ ሰብ ክንደይ ሰባት ሞይቶም ወይ’ውን ሓለዋቶም ኣይፍለጥን ንዝብል ሕቶ መልሲ የብሉን ። እንተኾነ ግን ነቶም ክንከታተሎም ንክእል ክንግምት ንኽእል። ንኣብነት ዝሓለፈ ዓመት ብመሰረት ዘለና ጸብጻብ ልዕሊ 5,300 ዝኾኑ ሰባት ኣብዚ ጉዕዞ ስደት ሞይቶም። እንተኾነ ግን ክንደይ አብ ምድረ በዳ ሞይቶም ክንደይ ብካልእ መንገድታት ሞይቶም ንዝብል ጸብጻብ የብልናን ። ንክንፈልጦም’ውን ኣጸጋሚ’ዩ።’
ዝበዝሓ እዋን ሬሳታት እቶም ዝሞቱ ሰባት ኣይርኸብን ወይ’ውን ክልለ ኣይክእልን። ካብ 1990 – 2013 ዓ.ም.ፈ ኣብ አስታት 3,000 ጉዳይ ሰደተኛታት ብዝተካየደ መጽናዕቲ ልዕሊ ፍርቂ’ቶም ዝሞቱ ኣይፍለጡን ወይ’ውን ክልለዩ ኣይክኣሉን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ላ ቶማቲና ተባሂሉ ዝፍለጥ ዓመታዊ ዝካየድ ፌስቲቫል ዳርባ ኮሚደረ ትማሊ 31ረቡዕ ነሓሰ ኣብ ምብራቓዊት ስጳኛ ዞባ ቫለንስያ ቁሸት ትርከብ ቡኖል ተኻይዱ።
ኣብ ፌስቲቫል ላ ቶማቲና ጽምብል ዳርባ ኮሚደረ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝተኣኻኸቡ ኣስታት 20 ሽሕ ህዝቢ ተሳቲፎም ነይሮም። 160 ቶን ኮሚደረ ድማ ብ ሽዱሽተ ዓበይቲ መካይን ተጻዒኑ ናብቲ ናይ ዳርባ ኮሚደረ ቦታ ከምዝተቐረበ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
እዚ ኣብ ስጳኛ ዝካየድ ከም ስፖርት ዝፍለጥ ህቡብ ዳርባ ኮሚደረ: ዝኾነ ሓላፊ መንገዲ ዝሳተፎ ክኸውን እንከሎ: ኮሚደረ ተመናጢልካ ብምሓዝ ኣብ ልዕሊ ብጻይካ ወይድማ ኣብ ቅድሜኻ ንዝጸንሓካ ብዘይ ኣፈላላይ ደርቢኻ ብምህራምዩ ዝካየድ።
ተሳተፍቲ: ኣብ ፍጻመ ናይቲ ጸወታ ዳርባ ኮሚደረ ኣብ ናይ ሓባር መሕጸቢ ብምኻድ ንዝተበላሸወ ኣካላቶም ከምዝሕጸቡ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
እዚ ፌስቲቫል ዳርባ ኮሚደረ ኣብ ስጳኛ ኣብ 1945 ንዝተኸስተ ሕጽረት መግቢ: ህጻናት መግቢ
ንምርካብ ንዘካይድዎ ዝነበሩ ምምንጣል ኮመደረ ድማ የዘኻኽር። ንዝሓለፈ 70 ዓመታት ድማ ብተኸታታሊ ከምዝተኻየደ ጸብጻባት ይሕብሩ።
ኣብቲ ብመልክዕ ፌስቲቫል ዝግበር ዳርባ ኮሚደረ ንምስታፍ 10 ዩሮ ወይድማ 11 ዶላር መእተዊ ክፍሊት ይሓትት።


text:
100 ሚልዮን ቕርሺ ዝግመት ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ናብ ትግራይ ብምልኣኽን 7 ቀዳማይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ገጠራት ትግራይ ብምህናፅን ዕዉት ፍጻመታት ልምዓት ኣመዝጊባ ኣላ ኢሎም። ብመሰረት እዚ 39 ኮንቴይነር ምሉእ ሕክምናዊ ናውቲ ተላኢኹ ላዕለዋይ ሕክምና ዓይደር ዝነበሮ ሕፅረት ክቃለል ሓጊዛ'ያ። ልዕሊ 70 ሚእታዊት ናውቲ ሕክምና ዓይደር ካብ ጀርመን ዝተልኣኸ'ዩ።
ብተወሳኺ ብፃዕሪ እታ ማሕበር ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት 200 ላዕለዎት ሓካይም ካብ ጀርመን ናብ ትግራይ ከይዶም ናጻ አገልግሎት ሂቦም 'ዮም። 10 ኢትዮጵያውያን ሓካይም እውን ኣብ ጀርመን ንሓደ ዓመት ናጻ ዕድል ትምህርቲ ረኺቦም ተማሂሮም 'ዮም፤ ካልኣይ ዙርያ እውን ይመሃሩ ኣለዉ።
ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ መንጐ ከተማታት መቐለን ጀርመናዊት ከተማ ዊትንን ምሕዝነታዊ ርክብ ብሳላ እታ ማሕበር ተመስሪቱ ብፍላይ ከተማ መቐለ ኣብ ልምዓት ከተማን ሰናይ ምምሕዳርን ሓገዝ ንኽትረክብ ውዕል ፈጺሙ'ሎ። ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣይተ ዳኒኤል ኣሰፋ ናብ ጀርመን ከይዶም ነቲ ስምምዕ ተፈራሪሞም ኣለዉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ዜና ኤርትራ
ኤርትራዊ ጃኒ ተወልደ ዝድነቕ ብቕዓት ኣንጸባሪቑ
ትማሊ ሰንበት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ጉተንግ ዌስት ራንዳ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ክለባት ቅድድም ብሽክለታ፣ ንኤምቲኤን ኩቤካ ወኪሉ ዝቀዳደም ኤርትራዊ ጃኒ ተወልደ፣ ዝድነቕ ብቕዓት ብምንጽብራቕ ሳልሳይ ኮይኑ ከምዝተዓወተ ሱፐር ስፖርት ሓቢሩ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀ.ሚ. ኣቶ መለስ ዜናዊ ተፈጺሙ
ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፣ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ሃገራትን ኣሽሓት ህዝብን ኣብ ዝተረኽበሉ ትማሊ 2 መስከረም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈጺሙ።
ኤርትራውያን ዝርከብዎም 200 ስደተኛታት፣ ናብ ጀርመን ክግዕዙ'ዮም
ኣብ ቱኒዝያ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዝነበሩ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 200 ስደተኛታት፣ ሓድሽ ህይወት ንምጅማር ናብ ጀርመን ክግዕዙ ምዃኖም ኣገልግሎት ዜና ሺንሁዋ ሓቢሩ።
17 ኣመንቲ ክርስትና ብኣባላት ጸጥታ ተታሒዞም
ኣብ ከረን ኣብ ናይ ገዛ ጸሎት ዝነበሩ 17 ኣመንቲ ክርስትና ብኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ተታሒዞም ኣብ ኣደርሰር ኣብ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከር ከምዝተኣስሩ ኦፐን ዶርስ ዝተባህለ ትካል ኣብ ኤርትራ ንዝርከቡ ምንጭታቱ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ሰልፊ ኤን.ሲ.ፒ. ንሽምግልና ኤርትራ ተቐቢሉ
ኤርትራ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቲ ሓይልታትን ንምሽምጋል ዝወሰደቶ ተበግሶ፣ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ ብሓጎስ ከምዝቕበሎ፣ ወሃብ ቃል’ቲ ውድብ ኣመልኪቱ።


text:
By Vivana Amanuel February 19, 2012
ኣብ ሓደ ካብ ዓበይቲ ዋዕላታት እዩ። እቲ ዋዕላ ናይ ስነ ልቦና ምሁራት (ቀለም ቀመሳት ዋዕላ) ነበረ። ሓደ ዓቢ ሊቕ፣ ካብቲ ነቲ ዕለት ተባሂሉ ዝተዳለወ ወረቐት ንተጋባእቲ የንብበሎም ነበረ። እንተኾነ፣ ምሉእ ኣቓልባኡ፣ በታ ኣብ ፊቱ ኮፍ ኢላ ዝነበረት ምልክዕቲ መንእሰይ ተገዚኡ ነበረ። ክንዲ ዝኾነ ተረበሸ። ረጊኡ ከንብበሎም ተጸገመ።እናንበበ ነቲ ምሉእ ብምሉእ ዘይተኸድነ ኣካላታን ነቲ ግርማ ሂብዋ ዝነብረ ኣልባሳታን ሰሰሪቑ ይጥምት ነበረ። ኣብ መንጎ ከኣ ነቲ ከንብቦ ዝጸንሐ ምሉእ ሓሳብ ዘንጊዑ “እዚ ኪኸውን ዘይኽእል’ዩ” በለ።
እቶም ተጋባእቲ ዋዕላ እንታይ ይብል ከም ዘሎ ጋን ስለዝኾኖም፣” እንታይ’ዩ እቲ ኪኸውን ዘይክእል?” ብምባል ኣጉረምረሙ። “ እንታይ’ዩ ኾይኑ ካብ መንፈስ’ዚ ዋዕላ ወጻኢ ትርጉም ኣልቦ ዘርባ ዝዛረብ ዘሎ። “ክኢላ መዳራይ ‘ዩ ሎሚ ግን እንታይ ወሪድዎ’ዩ ሓድሕድ ዘይራኸብ ምሉእ ሓሳብ ዘንብበልና። ካብኡ ዝገደደ ድማ ኣይክእል’የ ኢሉ ዘየቛርጽ ግዜና ዘባኽነልና ኢሎም ተቖጥዑ። ገለ ኩነታቱ ኪከታተልዎ ዝጸንሑ ተጋባእቲ ግን ነገራቱ ተገኒቦም ፣ “እንታይ’ዩ ጸገምካ? እንታይ ‘ዩ “ከ ወሪዱካ ናይ ነብሶም ዘመልኩ ተግባር ትገብር ዘሎኻ ?” በልዎ።
እቲ ሊቕ፣ “ ኣነ ዋላ ሓንቲ ኣይገበርኩን። ጠንቒ’ዚ ኩሉ ክስተት እዛ ኣብ ፊተይ ዘላ መንእሰይ’ያ። ቀንዲ መምጽእየይ ዘንጊዐ ምስ ጽባቐኣ ክዕዘም ዓዲማትኒ “ በሎም።
እታ መንእሰይ ብግዲኣ እዚ ጸገም ንኸይተንብብ ድሪኺት ዝኾነካ፣ ናትካ ሽግር ኣይኮነን። ናተይ ሽግር ወን ይብል የለኹን። ንኸይተንብብ ምሉእ ወነኻ ኣብዚ ዋዕላ ንከይትገብር ዝደረኽኻ፣ ጸቕጢ’ዩ ። ጸቕጢ ጾታውነት “ በለቶ።
እቲ ሊቕ ነቲ ዋዕላ ይቅሬታ ሓቲቱ ኣቛረጽዎ ንግዳም ወጸ።
“ናቱ ጸገም ኣይኮነን። ቀሊል ጸገም ክነሱ ረብሽዎ። እሞ ድማ ንሓደ ካብቶም ንነዊሕ ዓመታት ኣብዚ ዓውዲ ዝተመኮሩ ሊቕ( መምህር)። እቲ ዝገርም ግን ነቲ ስውር ሓይሊ ሰብኣውነት ዓንቓፊ ራኢ ተገዚእሉ። ውጺኢት ድኻምካ ምስዓብ ካልእ ምርጫ ዘውህብ ኣይኮነን። ምስቓይ ጥራይ’ዩ ቲ ዕጫ። እዚ ግን ዕበት ዝህብ እንተደኣ ኾይኑ ብተመሳሳሊ ንዓይ ወን ማህሰይቲ የብሉን። ንዓይ ሕንቕል ሕንቕሊተይ ኮይኑኒ ዘሎ ግን እንታይ ኮይኑ ምንባብ ኣቋሪጹ ይወጽእ? ድልው እንተ ኾይኑ ነቲ ዕግበቱ ከስተማቕር፣ ድኽመቱ ክስዕብ ድልወነት እንተደኣ ኣርእዩ ተመሳሳሊ ናብ ከምኡ ጽገም’ዩ ክሽመም ።” በለቶም።
መብዛሕትኡ እዋን ንኣሽቱ ጽገማት ክንፈትሕ ዝዓበየ ጸገም ንፈጥር። ብርግጽ ግን ጸገምካ ካብ ዘምልላይ ነቲ ጸገም ብናትካ ጸገም ተወሳኺ ትኾኖ። ጸገምና ካብ ዘይምግንዛብ ካል ኦት ኪፈቱልና ንህንጠ- ኣብ ሰባት ንምርኮስ። ግደ ሓቒ ግን ናትና ጸገም( ሽግር) ኣብ ውሽጥና ክሳብ ዝሃለወ ባዕልና ኢና ክንፈትሖ ዝግባእ። ናይ ግልና ኣብ ውሽጥና ክሳብ ዝኾነ ድማ ናብ ግዳም ኣውጺእና ንፋስ ነውቕዓሉ ምኽንያት የብልናን።
ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና፣ ንሕና ውጽ ኢት ክልተ ሙዃና እዩ። ንሱ ድማ ውጽ ኢት ሰብ ኣይን ስበይትን። ክንድ ዝኾነ ንብህግ ንብሃግ፣ ንሰልብ ንስለብ ጸገም’ወን ኣይኮነን። ሓቐኛ ነጻ ዓለም ድማ ክንምስርት ንኽእል።
ኣብ ክንዲ ብፍቕሪ ነታ ሓቀኛ ናይ ዕግበት ዓለም ክንምስርታ ንህቕን ብገንዘብ ክንምስርታ ንህቕን’ሞ፣ “ ጻዕርና ከም ወዮ ጻማ ዘይብላ ጠሓኒት ኮይኑ ይተርፍ። ምናልባት ነቲ ንደልዩ ሰብ ብሓይሊ ገንዘብ ከንሰልቦ ንኽእል ንኸውን፣ ሕይሊ ገንዘብ ዘይገብሮ ስለዘይብሉ፣ ኮይኑ ግን እቲ ንውሽጥና ድርኺት ፈጢሩ ዝህበና ዕጋበት፣ መጠን’ቲ ብፍቕሪ ዝተመስረተ ኪከውን ምጽባይ ግን የዋህነት ጥራይ’ዩ ኪኸውን ዝኽእል። ፍቕሪ ኣብ ንጽህና ልቢ’ዩ ስፈራ። ንውሽጥና ቀስቒሱ ዕግበት ዝፈጥር ሓይሊ ስምዒት’ዩ። ምሉእ ኪኾነልና ድማ ነቲ መሰረታዊ ቅድመ ኩነት ንፍቕሪ ዝዕድምን ፣ ንፍቕሪ ዝበልጽግን ክንገብር ኣሎና። ሻቡ ቀሊልን ምቹእን ብፍቕሪ ዝተማእከለ ህይወት ከነስተማቕር ኣመና ቀሊል ይኸውን።


text:
ኣረሜናዊ ጉጅለ፣ ካብ ዝጨወዮም ስደተኛታት ክትሃድሙ ፈቲንኩም ንዝበሎም ብውሕዱ 10 ኤርትራውያን ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ከምዝቐተሎም ነቲ ፍጻሜ በኣዒንቶም ካብ ዝርኣዩ ኤርትራውያን ሓደ ንቪኦኤ ገሊጹ። እቲ ኣብዚ እዋን'ዚ ናብ ኤውሮጳ ሰጊሩ ዘሎ ናይ ዓይኒ ምስክር እቲ ኩነታት ኣዝዩ ስለዝረበሾ ኣብ ጭንቀት ከም ዘሎ ኣብ ቀጻሊ ቃለ- መጠይቅ ከምዝህበናን ገሊጹልና'ሎ ።
ስድራቤታት ናይ ገለ ካብቶም ግዳያት ዳዒሽ ዝኾኑ ኤርትራውያን ከም ዝተረድኡ ዘሙኡ ሓደ ካብቶም ግዳያት ምኻኑ ንቪኦኤ ዝገለጸ ነባሪ እስራኤል ኣዲስ ኪዳነ ገሊጹልና'ሎ።
ንኩነታት ስደተኛታት ብቀረባ ትከታተሎ ሜሮን እስቲፋኖስ'ዉን ዛጊት 12- ስድራቤታት ተረዲኦም'ለው ክትብል ገሊጻ'ላ።
እቲ ጉጅለ፣ ቅድሚ ሎሚ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ናይ ዝቀተሎም ኣስታት 30 ዝኾኑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ቪድዮ ዘርጊሑ ምንባሩ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ምኽፋል ግብሪ ደረጃ ሐ ነጋዶን መካረይትን 2008/9 በጀት ዓመት ዕዉት ኣፈፃፅማ ከም ዘመዝገበ ኣፍሊጡ።
ኣብ ምሉእ ወረዳታትን ከተማታትን ክልልና 1 ሓምለ 2008 ዓ/ም ብዕሊ ዝተበሰረ ምኽፋል ግብርን ታክስን ሙሉእ ሕብረተሰብ ዘሳተፈ ዓመታዊ በዓል ግብርን ታክስን ብሕብሽቲ፣ዕንበባ ፣ጓይላን ሳዕስዒትን ብድሙቕ ፅምብል ተኸቢሩ እዩ። ኣብቲ ከይዲ ምኽፋል ግብሪ ውድብን መንግስትን ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ መሪሕነት ዘዕረፈሉ ኮይኑ ክሳብ 30 ሓምለ ኣብ ዘሎ ናይ ብርኪ ሐ ነጋዶን መካረይትን መኽፋሊ ግብሪ እዋን ብክልል ደረጃ ብኮማንድ ፖስት እናተመርሐን እናተገምገመን ንወረዳታት፣ ከተማታትን ዞባታት 10 ግዜ ናይ ግብረ መልሲ ሰነድ ተዳልዩ ተዋሂቡ እዩ። ኣብዚ በጀት ዓመት ምኽፋል ግብሪ ናይ ዞባታት ኣመራርሓ ትኹረት ሂቦም ናይተን ወረዳታትን ከተማታትን ተሞክሮታት፣ ጥንካረታትን ድኽመታትን እናገምገሙ ክመርሕዎ ክኢሎም እዮም። ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳታት፣ ከተማታትን ዞባታትን ህዝቢ ዝተሳተፈሎም መድረኻት ኣካይዶም ህዝቢ ኣብ ፅንዓት፣ ውሳነን ምይይጥን ግብሪ ክሳተፍ ብምግባር ምስ ናይ ሕሉፍ ዓመት እንትነፃፀር ዝነኣሰ ቅሬታ፣ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ኣብ ምኽፋልን ኣወሃህባ ግልጋሎትን ዝሓሸ ለውጢ ከም ዝመፀን ኣብ በጀት ዓመት 2008 ከም ክልል 96 ምኢታዊ ኣፈፃፅማ ከም ዝተመዝገበን ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ኣይተ በላይ ገ/ወልድ ሓቢሮም።
ኣብዚ በጀት ዓመት ከም ክልል ኣብ ዞባታት ዝነበረ ኣፈፃፅማ እንትርአ ኣብ 1ይ ደረጃ ዘለው ዞባ ደቡብ ትግራይ ኮይኖም ኣብ 7 መዓልቲ 100 ምኢታዊ እንትፍፅሙ፣ ብ2ይ ደረጃ ደቡብ ምብራቕ ኣብ 10 መዓልቲ 100 ምኢታዊ ከምኡ’ውን ኣብ 3ይ ደረጃ ዘለዉ ምብራቓዊ ዞባ እውን ኣብ 15 መዓልቲ 100 ምኢታዊ እንትፍፅሙ ሰሜን ምዕራብ እውን በቲ ዝተተሓዘ እዋን ፈፂሞም እዮም። ብተነፃፃሪ በቲ ዝተተሓሓዘ መኽፋሊ ግብሪ እዋን ዘይወድኣ ዞባታት ድማ ዞባ መቐለ 99 ምኢታዊ፣ ዞባ ማእኸል 91 ምኢታውን ዞባ ምዕራብ 82 ምኢታውን ኣፈፃፅማ እንትህልወን ምስ ናይ ሕሉፍ ዓመት እንትነፃፀር ግን ብመዳይ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዝደኸመ ኣይኮነን። ብፍላይ ኣብ 2008 በጀት ዓመት ከም ክልል ዝተረኸቡ ጥንካረታትን ለውጥታትን እንትርአ እተን ዝበዝሓ ዞባታት፣ ከተማታትን ወረዳታትን ቅድሚ 30 ሓምለ ተመጣጣንን ፍትሓውን ግብሪ ከፊለን ምጥንቓቐን፣ ከም ዞባ ናብ ተመጣጣኒ ደረጃ ከም ዝበፀሓ፣ ኣብ ኩሉ ሕብረተሰብ ናይ ናተይነት ስምዒት ይዓቢ ከም ዘሎ፣ ምስ መዳርግቲ ኣካላት ሓቢርካ ኣብ ምዕማም ዘሎ ኩነታት ኣወንታዊ ብምዃኑ ቅሬታ ከም ዝቐነሰን ሰናይ ምምሕዳር ናብ’ቲ መንግስቲ፣ ውድብን ህዝብን ዝደልይዎ ዘለዉ ደረጃ እናተፀግዐ ይኸይድ ከም ዘሎ ኣይተ በላይ ገብረወልድ ወሲኾም ሓቢሮም።
ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 35 guests and no members online


text:
ፕሮኣክቲቫ ኦፕን ኣርምስ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ዝውነን መርከብ 105 ስደተኛታት ካብ ገማግም ሰሜናዊ ሊብያ ምድሓኑ ሓቢሩ።
አባላት’ታ መርከብ እቶም ስደተኛታት ሞተረ ኣብ ዘይብላ ጀልባ ከምዝጸንሕዎም ገሊጾም።
ገለ ካብቶም ኣብታ ጀልባ ዝነበሩ ስደተኛታት ንኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ዘሰጋግርዎም ዝነበሩ ሰባት ንሞተረ’ታ ጀልባ ብምውጻእ ኣብ ካልእ ጀልባ ተጻዒኖም ከምዝኸዱ ሓቢሮም።
ካብቶም ዝደሓኑ 105 ስደተኛታት ሸሞንተ ደቂ ኣንስትዮን ሽዱሽተ ህጻናት ዝርኸብዎም ኮይኖም ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ካብ ሃገራት ባንግላዴሽ፡ሞሮኮን ግብጺን ዝመጹ ምዃኖም ካልኦት ካብ ኤርትራ፡ሱዳን፡ሊብያ፡ጋና፡ናይጀርያን ፓኪስታን ዝመጹ’ውን ከምዝርከብዎም ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣውሮጳ ንምብጻሕ ብቑዓት ብዘይኾና ነኣሽቱ ጀላቡ ማእከላይ ባሕሪ የቋርጹ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት ኣብዘን ኣርባዕተ ኣዋርሕ ዓመተ 2018 ኣስታት 615 ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ምቁራጽ ዝሞቱ ክኮኑ ከለው 22,439 ድማ ኣውሮጳ በጺሖም፡ ካልኦት 4,409 ዝኾኑ ድማ ስጳኛ በጺሖም።


text:
ኢትዮጵያውያን 'ቤተ እስራኤል' ናብ እስራኤል ክውሰዱ ጠሪዖም
ኢትዮጵያውን ቤተ እስራኤል ናብ እስራኤል ክውሰዱን ኣብኡ ምስ ዝነብሩ ቤተሰቦም ክፅንበሩን ናብ ፕረዚደንት ሀገረ እስራኤል ጠሪዖም።
እዚ መፀዋዕታ ዝቐረበ ብተወከልቲ ቤተእስራኤላውያን እንትኾን፤ ፕረዚደንት ረውቨን ሪቭሊን ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ዑደት ይገብርሉ ኣብዘለዉ እዋን እዩ ነዚ ሕቶ ቀሪቡሎም።
ተወከልቲ ናይቶም ቤተእስራኤላውያን ከምዝብልዎ፤ ኣስታት 80,000 ሰባት ናብ እስራኤል ክስደዱ ይፅበዩ እዮም ዘለዉ።
መብዛሕቲኦም ቅድሚ ዓመታት ፅዕንቶ ተገይሩሎም እምነቶም ናብ ክርስትና ናይ ዝቐየሩ ኣይሁድ ዘርኢ ሓረግ ከምዘለዎም እዮም ዝዛረቡ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ እስራኤል ልዕሊ 140,000 ኢትዮጵያውያን ቤተ እስራኤል ይነብሩ፤ መብዛሕቲኦም ድማ ብሓገዝ ሰብ መዚ እስራኤል ናብኡ ዝተግዓዙ እዮም።
ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ብኣሸሓት ዝቑፀሩ ሰባት ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ማሕበረሰብ ቤተ እስራኤል፤ መንግስቲ እስራኤል ዝሓሸ ሓገዝ ክገብረሎም ዝፅውዕ ተቓውሞ ኣብ እስራኤል ክገብሩ ፀኒሖም እዮም።
ግን ድማ ካብ ኣፍሪካ ዝመፁ ስደተኛታት ናብ ዓዶም ክስጎጉ እውን ፃውዒት ክግበር ፀኒሑ እዩ።
ኣብ ወርሒ ሚያዝያ፤ መንግስቲ እስራኤል መብዛሕተኦም ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመፁ ስደተኛታት ንምስጓግ ዝነበሮ ትልሚ ብምኽንያት ውሳነ ቤት ፍርድን ካብ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ብዝቐረቦ ነቐፌታን ክገድፎ ተገዲዱ እዩ።
ኣብ 2016፤ ሰብ መዚ እስራኤል እዞም ስደተኛታት ድሕነትን መንነትን ሀገረ እስራኤል ናብ ሓደጋ ኣእቲዮምዎ እዮም ምባሎም ይዝከር።


text:
ኣብዚ ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ ኣብ ሽወደን ከተንብቢ ትኽእሊ። ከምኡ’ውን በዓል መዚ ትምህርቲ ዘዳለዎ ሓደ ፊልም ብዛዕባ ናይ ሽወደን ቤት ትምህርቲ ክትርእዪ ትኽእሊ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ኣብ መባእታ ትምህርቲ ንኽትመሃር ግዴታ እዩ። ናይ ትምህርቲ ግቡእነት ከም መሰልን ግዴታን ይውሰድ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ ኣብ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ክትምሃር መሰል ኣሎካ ግን ከኣ ኣብቲ እቲ ቤትትምህርቲ ዚእዝዞ ኩሉ ክትሳተፍ ድማ ኣሎካ። ከም በይኑ ዝመጸ ቆልዓ፡ ኣብ ሃገር ሽወደን ትጸንሕ ይኹን ወይ ንዓድኻ ትምለስ ይኹን ብዘየገድስ ናይ ትምህርቲ መሰል ኣሎካ። ዑቕባ እናደለኻውን ከምቶም ካልኦት ቆልዑ ሽወደን ንትምህርቲ መሰል ኣሎካ ግን ከም ዑቕባ ሓታቲ ንኽትመሃር ግዴታ የብልካን።
ኣብ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ሓደ ሰብ በቲ ናይ ቅድመ-ምድላው ትምህርቲ እዩ ዚጅምሮ። ንሱ ድማ ነቲ ሓድሽ መጻኢ ካብ መደበኛ ትምህርቲ እተፈልየ እዩ። እቲ ሰብ ኣብኡ ኸሎውን ኣብቲ መደበኛ ትምህርቲ ይቕጽል እዩ። ከም ሓድሽ መጻኢ እትቝጸር ኣብ ወጻኢ ሃገር ትቕመጥ ምስ እትነብር እሞ ዕድመኻ ሸውዓተ ዓመት ምስ መልአ ድሕሪ ናይ ጽድያ ሰመስተር ትምህርቲ ምስ እትጅምር እዩ። ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ዓመት ኣብ ሽወደን ዚካየድ ትምህርቲ ግን ከም ሓድሽ መጻኢ ኣይትቝጸርን።
ሓላፍነታት ቤት ትምህርቲ
እቲ ቤት ትምህርቲ፡ ከም ሓደስቲ መጻእተኛታት መጠን፡ ኣብ ስዊድን ምስ ህዝቢ ንኽትወሃሃዱን መጻኢኹም ንኸተጣጥሑን ዝበለጸ ዕድል ንኽህበኩም ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ቤት ትምህርቲ፡ ብመሰረት ድሌትኩምን ድሕረ-ባይታኹምን፡ ንዓኹም ዚሰማማዕ ትምህርቲ ኪህበኩም ይኽእል።
ነገራት ኣብ ቤት ትምህርቲ ከምቲ ኪኾኖ ዝግባእ እንተ ዘይከይዱ
ኣብ ቤት ትምህርቲ ገለ ጸገም ኣሎ ኢልኩም ትሓስቡ እንተዄንኩም፡ ንሓለቓ ቤት ትምህርቲ ብምዝርራብ ክትጅምሩ ትኽእሉ ኢኹም። ናባዪኻን ሕጋዊ ኣላዪኻን ብፍሉይ እተመዘዘ ናባዪኻን ኪሕግዙኻን ኪድግፉኻን ይኽእሉ፡ ምስቲ ቤትትምህርቲ ክትዘራረብ ከሎኻውን ምሳኻ ኪህልዉ ይኽእሉ። እዚ ተቖጻጻሪ፡ ምምሕዳር ከተማ/ኮሙን ወይ ድማ ነተን ርእሰን ክኢለን ዝመሓደራ ኣብያተ ትምህርቲ ብዝምልከት፡ ቦርድ ቤት ትምህርቲ ኪኸውን ይኽእል ኣዩ። በቲ ዚውሃብ መልሲ ወይ ብዛዕባ ኣፈታትሓ ዘልዓልክሙዎ ጉዳይ ሕጉሳት እንተዘይኴንኩም፡ ንላዕላዋይ ተቖጻጻሪ ቤት ትምህርቲ ክትውከሱ ትኽእሉ ኢኹም። ላዕለዋይ ተቖጻጻሪ ቤት ትምህርቲ፡ ንኣብያተ ትምህርትን ቅድመ-ትምህርትን ዚከታተል በዓል-መዚ እዩ።
መባእታ ቤትትምህርቲ
መባእታ ትምህርቲ ን9 ዓመታት ይኸይድ፡ ግዴታ ከኣ እዩ። ቆልዑ፡ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣብ ግዜ ጽድያ 7 ዓመት ምስ መልኡ ምጅማር ዝውቱር እዩ። ሽሕኳ ግዴታዊ ቤትትህምርቲ ኣቐዲሙ ደው ኢሉ እንተ ኾነ፡ ትምህርትኻ ክትጭርሽ መሰል ኣሎካ። ግዴታዊ ትምህርቲ ንኣኻ ማለት ሓታቲ ዕቝባ ዝኾንካ ኣይምልከትን እዩ። ግን ንኽትምሃር መሰል ኣሎካ።
ፈተና
እቶም ካብ መባኣታ ቤትትምህርቲ ወረቐት ምስክር ኪህሉዎም ዚደልዩ፡ ንወረቐት ምስክር ኢሎም ፈተና ኪወስዱ መሰል ኣለዎም። እቲ ፈተና ንምሉእ መባእታዊ ትምህርቲ ወይ ንፍሉይ ሳብጀክት ተባሂሉ ኢዩ ዚካየድ።
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
መባእታ ቤትትምህርቲ ዝወድኡ ኩሎም መንእሰያት ሽወደን ናብ ኻልኣይ ደረጃ ኪመሃሩ መሰል ኣለዎም። ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወለንታዊ ከኣ እዩ። እቲ ሃገራዊ ፕሮግራም ንሰለስተ ዓመታት ይካየድ።
እተፈላለዩ መደባት ኣለዉዎ።
ሃገራዊ ፕሮግራም: ቅድመ-ዩኒቨርሲቲ ወይ ሞያዊ ፕሮግራም
መእተዊ ፕሮግራም፡ ነቶም ንሃገራዊ ፕሮግራም ክእለት ዘይብሎም
ካልእ ትምህርትታት፡ ከም ሃገራዊ ወይ መእተዊ ፕሮግራም ዘይቍጸሩ፡ ንኣብነት ብሃገር ደረጃ ተቐባልነት ዘለዎ ናይ ስፖርት ኮርሳት
ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ቅድሚ ናይታ መጀመርታ ፍርቂ ዓመት ምውዳእ ማለት 20 ዓመት ምስ መላእካ ይጅመር። ንኣኻ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ (PUT) ዝወሰድካውን ይምልከት እዩ። ዑቕባ ሓታቲ እንተ ደኣ ኾንካ፡ ቅድሚ 18 ዓመት ምምላእካ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ክትጅምር ይግበኣካ።
ንናይ ካልኣይ ደረጃ እተፈላለየ ሃገራዊ ፕሮግራም፡ መጠየቕታ ንምቕራብ እንታይ የድሊ?
ናብ ሃገራዊ ፕሮግራም ንምእታው ቅቡል ፍልጠት ቋንቋ ሽወደን ወይ ከም ቋንቋ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ፡ ከምኡውን ፍልጠት እንግሊዝን ቍጽርን የድሊ
ናይ ሞያዊ ቤትትምህርቲ ንምእታው ብተወሳኺ ብሓሙሽተ ሳብጀክት ክትሓልፍ ኣሎካ
ናብ ቅድመ-ዩኒቨርሲቲ ክትኣቱ ብትሽዓተ ካልእ ሳብጀክት ክትሓልፍ ኣሎካ። ንቅድመ-ዩኒቨርሲቲ ብገለ ሳብጀክት ምሕላፍ የድሊ፡ ንኣብነት ናብ ናቹራል ሳየንስ ክትኣቱ ብባዮሎጅን ከሚስትርን ፊዚክስ ክትሓልፍ የድሊ።
መእተዊ ፕሮግራም
መእተዊ ፕሮግራም ነቶም ጽቡቕ ነጥቢ ዘይብሎም ተመሃሮ ናብ ሃገራዊ ፕሮግርም ንኺኣትዉን ወይ ናብ ስራሕ ዚወስድ ፕሮግራም ንኺወስዱ ይሕግዝ።
እዚ ከኣ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ እዩ። መእተዊ ቋንቋ፡ ንኣኻ ኣብ ቀረባ ናብ ሽወደን ዝኣቶኻ እዩ ዚጠቅም። መታን ናብ ካልኣይ ደረጃ ቀልጢፍካ ክትሓልፍ፡ እቲ ትምህርቲ ናብ ምዝራብ ቋንቋ ሽወደን ዘተኮረ እዩ። ምስቲ ናይ መእተዊ ምዝራብ ቋንቋ ሽወደን ድማ ካልእ ንቐጻሊ ትምህርትኻ ዘድልየካ ናይ መባእታን ናይ ካልኣይ ደረጃን ሳብጀክታት ክትወስድ ኢኻ።
ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ካብ CSN
ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ካብ CSN ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ሓገዝ 1 050 ክሮኑር ኮይኑ ካብ መስከረም ክሳብ ሰነ ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ን10 ኣዋርሕ ይኽፈል። ናይ ትምህርቲ ሓገዝ እንተነውሐ ክሳብ 20 ዓመት እትመልኣላ ናይ ቀውዒ ተርሚን እዩ ዝወሃበካ። ካብ ትምህርቲ ምስ እትቦክር ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰልካ ደው ይብል። እቲ ዝወሰድካዮ ሰልዲ ከኣ ክትመልሶ ትግደድ። ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ተባሂሉ ዝወሃብ ሰልዲ ግም ክትመልሶ ዝግበኣካ ኣይኮነን።
ወለድኻ ትሑት ኣታዊ ምስ ዝህልዎም ተወሳኺ ሓገዝ ዝበሃል ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ።
18 ዓመት ክሳብ ዘይመላእካ ወለድኻ/ዘዕብዩኻ እዮም ገንዘብ ዝወሃቡ። 18 ዓመት ምስ መላእካ ነቲ ሓገዝ ባዕልኻ ትቕበሎ።
መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ከተማልኦም ዝግበኣካ ጠለባት ኣለዉ። ብዛዕብ ኡ ዝያዳ ክትፈልጥ ኣብ ናይ CSN መርበብ ሓበሬታ ተመልከት
ሽቶ ናይቶም እተፈላለዩ ትምህርታዊ ዓመታትን ሳብጀክትታትን
ትምህርቲ እተፈላለየ ሽቶታት ኣለዎ። ንመባእታ ትምህርቲ ብሓፈሻ ሽቶ ኣለዎ፡ ንሓደ ተመሃራይ ብሓደ ሳብጀክት ሓሊፉ ምዃኑ ንምውሳንውን ዕላማ ኣለዎ። ኣብ እተፈላለየ ሳብጀክትታት እንታይ ክትምሃር ከም ዘሎካን ካብ ትምህርቲ ምስ ወጻእካ ድማ እንታይ ፍልጠት ከም ዝሓዝካን ዚሕብር መግልጺ ኣሎ።
ሓደ ሰብ ኣብ እተወሰነ ደረጃ ንምብጻሕ እንታይ ኪፈልጥ ከም ዘለዎ ከምኡውን መታን ትምህርቱ ኪቕጽል
ካሪክሉም እተባህለ መግለጺ ኣሎ፡ እዚ ድማ ንመባእታን ካልኣይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲ የገልግል።
ግምገማ ዕዮ
ብውሕዱ ኣብ ሓደ ሰመስተር፡ መምህርን ተመሃራይን (ንስኻ) ኣላዪኻ ወይ ናባዪኻ ናይ ዕዮ ግምገማ ይገብሩ። ኣብቲ ምይይጥ፡ ብዝበለጸ መገዲ እትሕገዘሉ ኩነታት ይዝረብ። ኣብኡ ድማ ናይ ፍልጠትን ናይ ማሕበራዊ ምዕባለን ይዝተ።
ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ
እቶም ናበይቶም ቋንቋ-ኣደኦም ሽወደን ዘይኮነ ቆልዑ፡ ነቲ ቋንቋቲ ኪመሃሩዎ ናይ ቋንቋ-ኣደ መምህር ኪግበረሎም እዩ። እቲ ቋንቋቲ ኣብ ገዛ ዚዝረብ እንተ ኾይኑን በቲ ቋንቋ መሰረታዊ ፍልጠት እንተ ኣሎካን ኢዩ መምህር ዚግበረልካ። ነቶም ናይ ሃገር ውሁዳን ግን እቲ ጠለባት ኣይምልከቶምን እዩ።
ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን፡ ቋንቋ-ኣደ ክትመሃር መሰል ኣሎካ።
መምህር ቋንቋ-ኣደ ምስ ዘይርከብ ወይ እቶም ኪመሃሩ ዚግባኦም ካብ ሓሙሽተ ንታሕቲ ምስ ዚኾኑ፡ እቲ ኮምዩን፡ ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ከካይድ ኣየድልዮን።
ትምህርታዊ ምኽሪ
ነቲ ብቛንቋ ሽወደን ዚውሃብ ትምህርቲ ምስ ዘይትውድኦ በቲ ናይ ትምህርታዊ ቤትምኽሪ ብቛንቋ ኣደኻ ደገፍ ክትረክብ መሰል ኣሎካ፡ ማለት ነዚ ምስ እትደልዮ።
እቲ ብቛንቋ ኣደ ዚውሃብ ናይ ትምህርታዊ ቤትምኽሪ ሓገዝ ኣብ መባእታዊ ቤትትምህርትን ተመሳሳሊኡን ከምኡውን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ይርከብ።
ካልእ ኣማራጺ ኣሎ
ብናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ናብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ ክእለት ምስ ዘይህልወካ፡ ካልእ ኣማራጺታት ኣሎ።
ዘለኩም ሓላፍነት
ኣብ ስዊድን፡ ግዱድ ተሳትፎ ትምህርቲ ኣሎና፡ እዚ ድማ ኣብቲ ብቤት ትምህርቲ ዝተዳለወ ትምህርትን ንጥፈታትን ክትሳተፍ ይግባእ ማለት እዩ። ግዱድ ተሳትፎ ትምህርቲ፡ ንቤት ትምህርቲ መባእታ ዚምልከት ኪኸውን ከሎ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ መባእታ ንኽትምሃር ድማ መሰል ኣሎካ ማለት እዩ። እቲ ግዴታዊ ትምህርቲ ከም ልምዲ ካብ ናይ ጽድያ ሰመስተር ማለት ሸውዓተ ዓመት ምስ መላእካ ክሳዕ ምውዳእ ቀውዓዊ ሰመስተር ማለት ትምህርቲ ካብ እትጅምር ትሽዓተ ዓመት ምስ ገበርካ ማለት ኣስታት 16 ዓመት ምስ ገበርካ ይቕጽል። እቲ ግዴታዊ ትምህርቲ 18 ዓመት ምስ መላእካ የቋርጽ። ነቶም ዑቕባ ዝሓቱ ቆልዑ ግን ግዴታዊ ትምህርቲ ኣይምልከቶምን እዩ። ይኹንምበር ናይ ትምህርቲ መሰል ኣለዎም። ናብ ቤትትምህርቲ ክትከይድ ምስ እትመርጽ ግን ቅቡል ምኽንያት እንተ ዘይሃለወካ፡ ማለት ሕማም፡ ክትሳተፍ ትጽቢት ይግበረልካ እዩ።
ግዱድ ትምህርቲ ምስ ኣብቀዐ ነቲ ናይ ፍልጠት ጠለብ ምስ ዘይትውድኦ ነቲ ትምህርቲ ንምውዳእ ንተወሳኺ ክልተ ዓመታት ንኽትምሃር መሰል ኣሎካ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ እቲ ግዱድ ትምህርቲ ተናዊሑ ማለት ኣይኮነን። ናብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ መተኣታተዊ መደብ ንምውሳድ ክትመርጽ እውን ትኽእል ኢኻ። ኣብ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ንኽትጸንሕ ወይ ነቲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዘሎ ናይ መተኣታተዊ ስልጠና ንኽትጅምር ባዕልኻ ኢኻ እትመርጽ። ግዱድ ትምህርቲ ንኻልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣይምልከትን፡ ንስኻ ናይ ካልኣይ ደረጃ መደብ ትወስድ ዘሎኻ ግን ኣብቲ ትምህርቲ ክትሳተፍ ትጽቢት ይግበረልካ እዩ።


text:
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ሰለስተ መደበራት መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ክትሃንጽ'ያ
Radio Erena: 10 May 2018
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ሰለስተ መደበራት መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ክትሃንጽ ምዃና ተገሊጹ።
እቲ 7 ሚልዮን ዶላር ተገሚቱ ዘሎ ምህናጽ መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪ ኣብ ኤርትራ፣ ትማሊ ሮቡዕ 9 ግንቦት ብካቢነ ሚኒስተራት ግብጺ ምሉእ ደገፍ ከምዝረኸበ ማዕከን ዜና Egypt Today ኣፍሊጡ።
እቲ ማዕከን ዜና ብተወሳኺ፣ 4 ሜጋዋት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ከመንጩ ትጽቢት ተጌርሉ ዘሎ ናይ ኤርትራ ፕሮጀክት፣ ብዓረባዊ ማሕበር ንምዕባለን ክትግበር ምዃኑ ጠቒሱ።
ሚኒስተሪ ሕርሻን ኣጠቓቕማ መሬታን ግብጺ ኣብ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣብ መንጎ ግብጽን ኤርትራን ኣብ ሕርሻን ጸዓትን ዘተኮረ ሓባራዊ መደብ ክካየድ ምዃኑ ገሊጺ ኔሩ።
እዚ ኣብ ኤርትር ዝትከል መመንጨዊ ሓይሊ ኢሌክትሪክ፣ ከም ኣካል ናይቲ ግብጺ፣ ከም ኣካል ናይቲ ኣባላት ማይ ክዖ ናይል ዝኾና ሃገራት ንምትሕግጋዝ ዝወጠነቶ ናይ ጸዓት ፕሮጀክታት'ዩ።
ግብጺ፣ ንኡጋንዳ'ውን 4 ሜጋዋት ዘመንጩ ጸሓያዊ ጸዓት ክትተኽለላ ምዃና ኣብታ ሃገር ዑደት ዘካይዶ ዘሎ ፕረዚደንት ዩዌሩ ሙሴቬኒ ገሊጹ ኣሎ።
ምስ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል ኣብ ምስሕሓብ እትርከብ ግብጺ፣ ኣብ ካልኦት ናይል ዘዋስነን ሃገራት'ውን ተመሳሳሊ መደባት ከምዘለዋ'ያ ትሕብር።
====================


text:
ዝሓለፈ ዓመት ናይ ካልኣይ ደረጃ መልቀቂ ፈተና ተሰሪቑ ኣብ ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብምዝርግሑ መንግስቲ ነቲ ፈተና ንካልኣይ ጊዜ ምድላው ይዝኸር።
“ እዚ ፈተና እንተወጺኡ ንጉዳእ ንሕና ኢና ምክንያቱ ውጽኢት ፈተና ክደናጎይ’ዩ ወይ’ውን ናይ ፈተና መዓልቲ ከመሓላለፍ ስለዝኽእል ስለዚ ኣገልግሎት ኢንተርነት ምዕጻው ንሕና ድማ ፈተና ብጊዚኡ ክንፍተን ምኽኣልና ጽቡቕ ነገር እዩ” ዝበለት ተማሃሪት አዲስ አለም ዘውዱ’ያ።
መንግስቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት መዓስ ከምዝኽፈት ኣይገለጸን እንተኾነ ከም`ቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ፈተና ልሒኹ መታን ከይወጽእ ብዝብል ኣብ እዋን’ቲ ፈተና ኢንተርነት ምሉእ ንምሉእ ከምዝተዓጽወ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣብ ከባቢ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ወናኒ ኢንተርነት ካፈ ዝኾነ ምንይላል ሸዋ መብዛሕትኡ እዋን ትካሉ ብተማሃሮ ከምዝመልእ እንተኾነ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ዋላ ሓደ ሰብ ከምዘየለ ይገልጽ።
“ ነዚ ትካል ክኽፈት ከሎ ካብ ዝወጻእክዎ ወጻኢ ተወሳኺ ተደጋጋሚ ወጻኢ እየ ዝገብር ዘለኹ። ኣገልግሎት ኢንተርነት ብሃንደበት ከምዚ ኢሉ ክቋረጽ ኸሎ ነቲ ስራሕ ደው ዘብሎ ወይ’ውን ናብ ካልእ ዝቅይረሉ ወፍሪ ወይ ትካል ንግዲ ኣይኮነን። ብዘይ መጠንቀቕታ’ዩ ተቋሪጹ። ብተወሳኺ ነቲ ዘይተጠቐምናሉ ኣገልግሎት ክንኸፍል ድማ ንግደድ ኢና። እዚ ፍትሃዊ ኣይኮነን።”
ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ኢንተርነት ክትዓጽው እዚ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን። ኣብ እዋን ህዝባዊ ተቓውሞ 2015ን 2016ን ንሰሙናት ዝቐጸለ ምዕጻው ኣገልግሎት ኢንተርነትን ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ፌስቡክን ትዊተርን ምንባሩ ይዝከር።
ኣብቲ ዝሓለፈ እዋን ዝነበረ ምዕጻው ኣገልግሎት ኢንተርነት ከም ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ዝአመሰላ ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንምዕጻው ኢንተርነት “ ሓሳብኻ ናይ ምግላጽን ሓበሬታ ናይ ምልውዋጥ ናጽነት ምዕፋንን’ዩ” ክብሉ ምግላጾም ይፍለጥ።
ጋዜጠኛ ዳንኤል ብርሃነ ኣብ እዋን ምዕጻው እቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ካብ ገዛ ይሰርሕ ከምዝነበረን ንብዙሕ ናይ ንግዲ ትካላት ብአሉታ ከምዝጸልው ይገልጽ።
“ምዕጻው አገልግሎት ኢንተርነት ከም ንቡር ናይ መጠንቐቕታ መስርሕ ትወስዶ እንተኾንኻ ብተደጋጋሚ ከጋጥም’ዩ። ስለዚ እዚ ዝገድፎ ጽልዋ ድማ ከም አዲስ አበባ ኣብ ዝአመሰላ ከተማታት ኣብ ተካይዶ ንጥፈታት ኣገልግሎት ኢንተርነት መዓስ ይክፈትን ይዕጸውን ከምዘይትፍልጥ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን’ዩ። እዚ ማለት ድማ ኣውፈርቲ ዝሓሸ ኣገልግሎት ኢንተርነት ናብ ዝረኽብለን ከተማታት ከም ናይሮቢን ካይሮን ዝአመሰላ ከተማታት ክቕይሩ ክግደዱ’ዮም።”
ኣብ ኣምቦ ዩኒቨርሲቲ ዝምህር ስዩም ተሾመ ድማ እቲ ምዕጻው ኢንተርነት ሓዲሽ ከምዘይኮነ ይገልጽ።
“ሎሚ እዚ ናይ ማትሪክ ፈተና ስለዝመጸ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዓና`ኳ በብግዚኡ`ዩ ዝዕጸወና። በዓል-ስልጣን ክመጽእ ኸሎ ይዕጾ፡ ረብሻ ብዝተላዕለ ቁጽሪ ይዕጾ፡ ስለዚ ኸምኡ ስለዝኾነ ንዓና ልሙድ ነገር`ዩ ኾይኑ ዘሎ።”
ካብ ኒውዮርክ ዘለኣለም ክብረት ድማ ጸሓፊ ኢንተርነት ወይ ብሎገር ክኸውን ከሎ፡ መንግስቲ ንኢንተርነት ዝርእዮ ኸም ናይ ጥፍኣት ሓይሊ`ምበር ኸም ሓደ ናይ ልምዓት ኣካል ኣይኮነን ክብል ይነቅፍ፡ ከምኡ`ውን እቲ ምዕጻው ኢንተርነት ፖሊትካዊ ትርጉም ዘለዎ`ዩ ይብል።
“እቲ ምልሓኽ ፈተና ዝሓለፈ ዓመት ብፖለቲካዊ ምኽንያት`ዩ ጀሚሩ፡ ስለዚ ንፖለቲካዊ ጸገም ፖለቲካዊ ፍታሕ ኣብ ክንዲ ምድላይ፡ መንግስቲ ንቴክኖሎጂ `ዩ ዘጥቅዕ ዘሎ።”
ነቐፍቲ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ተአፋፊት ሶማልን ሱዳን ትርኸብ ኣገዳሲት መሓዛ ምዕራብን ሓሓሊፉ ብምክንያት ሃገራዊ ጸጥታ፡ ናጽነት ክትዕፍን ትረአ ሃገር’ያ ይብሉ። መንግስቲ ግን ነዚ ከምዚ ዓይነት ክስታት ይነጽግ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 104 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 11 May 2018
ደቡባዊ ክፍሊ ኣፍሪቃ፡ ኣብነታዊ ኣፈታትሓ ፖለቲካዊ ግርጭትን መትከላዊ ጽንዓትን
ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ውድባትን መንግስታትን ርእይቶ ወይ ኣተሓሳስባ ማእከል ዝገበረ ፍልልይ እንከጋጥም፡ ውሽጡ ቅንዕና መልክዕ ኣቀራርባኡ ድማ ሰላማዊ እንተደኣ ኮይኑ፡ ከም ክኸውን ዘለዎ ባህሪያዊ ነገር ተወሲዱ፡ ምንጪ ሓሳባት ኮይኑ ከገልግል ዝያዳ ከቀራርብ ደኣምበር፡ ዘሰንብድ፡ ዘነውር፡ ብዓይኒ ጸላእነት ዘጠማምት ዘቃትል ክኸውን ኣይግባእን። ብርግጽ ኩሎም ሓሳባት ወይ ርእይቶታት ካብ ቅኑዕ ሕልና ዝብገሱ፡ ንሓቢርካ ምንባርን ሓቢርካ ምጥቃምን ዝዕድሙ ’ዮም ማለት ኣይኮነን። ሓላፍነታዊ ብምዃን፣ ብምቕርራብ፣ ብግልጽነት እሂን ምሂን ብምብህሃል ብምድምማጽ ክፍትሑ ዝኽእሉ ዘይመሰረታዊ ፍልልያት ኣለው። ኣነ ልዕለኻ’የ ዝበልኩኻ ስምዓን ፈጽምን፣ ኣነ ክበልዕ ንስኻ ጾምካ ሕደር ዝዓይነቱ ብስስዐ ኣእምሮኦም ዝተደፍኑ፡ ብትምክሕታዊ ኣረኣእያ ዝሰኸሩ መሰረታዊ ፍልልያት ድማ ኣለው። ስለዚ እቲ ፍልልይ መሰረታዊ ድዩ ዘይመሰረታዊ ምንጻር የድሊ። ርእይቶታት ሓሳባት መሰረታውያን ድዮም ዘይመሰረታውያን ክትፈሊ ድማ ፖለቲካዊ ንቕሓት፡ ብቕዓት ምሕደራን ልባዊ ቅንዕናን ክትውንን ይግባእ።
ፖለቲካዊ ብቕዓት፡ ፖለቲካዊ ብስለት ምውናን ከኣ፡ ነቲ ካብ ካልእ ዝመጽአካ ሓሳባት ካበይ ይምንጩ፣ እንታይ’ዩ ዕላማኡ፣ መን’ዩ በዓል ቤቱ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን እንታይ ሳዕቤን ከኸትል ይኽእል ተንቲንካ ብግቡእ ተረዲእካ መልክዕ ግጥሚያ ካብ ምንጻር’ዩ ዝጅመር። ቀጺልካ ነቲ ዘይመሰረታዊ ከይተሃውኽካ ግን ከኣ ግዜ ከየባኸንካ ብግሉጽነትን ሓልፍነታዊ ስምዒትን ብሰላምን ብዘተን ከተመሓድሮ፡ ነቲ ናይ ህልውናን ረብሓን ሓደጋ ዝኾነ መሰረታዊ ፍልልይ ድማ፡ ቅድሚ ጎነጻዊ ብሓይሊ ሓሳብ ክትምክቶ ንዕኡ ዝምጥን ኣማራጺ ሓሳብ ሒዝካ ምቕራብ’ዩ።
ንኣህጉርና ኣፍሪቃ ምስ ኩሉ ዘይተመዝመዘ ድንግል መሬታ፡ ባህሪያዊ ጸጋታታን ሰብኣዊ ዓቕማን ከይትምዕብል ንድሕሪት ካብ ዝጎትዋን፡ ኣብ ዓዘቕቲ ድሕረትን ድኽነትን ክትነብር ካብ ዝገብርዋ ቀንዲ ነጥብታት፡ ጉድለት ቅንዕና፣ ዘይመትከላዊ ፖለቲካዊ ምትእስሳር፣ ምድውዋስ መሰረታውን ዘይመሰረታውን ፍልልያት፣ ግጉይ ኣገባብ ኣፈታት ግርጭት፣ ኣብ ገዛእ ርእስኻ፡ ኣብ ርእይቶኻን ህዝብኻን ዘይምትእምማን ከም’ዚ እንተኢለ ከም’ዚ ክብሉኒ ክኸልኡኒ’ዮም ዝብል በለጽ ዝማእከሉ ፍርሕን’ዩ። መሰረታዊ ጸገም ኣፍሪቃን ኣፍሪቃውያንን ናይ መራሕትን ምሁራትን ድሑር ኣፍሪቃዊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ’ዩ። እቲ ኣተሓሳስባ ካብ ጉድለት ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ወይ ልምዲ ብምስኣን ዝብገስ ኣይኮነን። ካብ ቅንዕና ዘይብሉ ብትምክሕትን ጽበትን ዝግለጽ ድሑር ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዝምንጩ’ዩ።
ውድቀት ፖለቲካ ኣፍሪቃ፡ ናይ ኣፍሪቃ ፖለቲከኛታት ካብ ዝኽተልዎ ቅንዕና ዝጎደሎ ድሑር ኣገባብ ምሕደራ ዝምንጩ ምዃኑ ዘረደአና ድማ፡ ገለ ውሑዳት ኣብነታውያን ብቕንዕና ብህዝባዊ መትከል ተገዚኦም ብምቅላስ፡ ዘመዝገብዎ ኣወንታዊ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ባህላውን ለውጥን ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ እምቢ ንግዳማዊ መግዛእቲ ዝብሉ ጽኑዓት ኣብ መትከሎም ንዕዘብ ስለዘለናዩ። ብዙሓት ኣይኮኑ ‘ምበር፡ ምስቲ ቅድም ዝነበረ ብምንጽጻር ድሕሪ ምዝዛም ዝሑል ኲናት ርኡይ ለውጢ ዘምጽኡ ክተባብዑ ዝግበኦም ፖለቲካዊ ሓይልታትን መንግስታት ንርኢ ኢና። ብፍላይ ብወገን ደቡባዊ ክፍሊ ኣፍሪቃ። ደቡባዊ ክፍሊ ኣፍሪቃ፡ ከም ሃገራት ኣንጎላ፣ ቦትስዋና፣ ለሴቶ፣ ማላዊ፣ ሞዛምቢክ፣ ናምቢያ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ስዊዝላንድ፣ ዛምቢያ ዚምባብዌ ዝበላ ሃገራት ዝሓቖፈ‘ዩ።
ካብ’ዘን ሃገራት ዝያዳ ዓለማዊ ትኹረት ዝረኸባን ንካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ጽቡቕ ኣብነት ዝኾናን ሃገራት ድማ ደቡብ ኣፍሪቃን ዚምባብዌን’የ። ደቡብ ኣፍሪቃ ብዘመን ናይ ዝቑጸር ግዜ ጸለምቲ ደቀባት ኣብ ትሕቲ ብጸዓዱ ዝዝወር ዓሌታዊ ስርዓት ( ኣባርታይድ) ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ዝተሳቐዩላ ሃገር’ያ። ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ብዘይካ ሕብሪ ቆርበቶም ካልእ ኣበሳ ዘይብሎም ክንሶም፡ ከም ህዝቢ በቲ ዓሌታ ስርዓት ተኣሲሮም፡ ኣካሎም ጎዲሎም፡ ተሰዲዶም፡ ብባርነት ሰሪሖም፡ ተረሽኖም …ወዘተ ‘ዮም። እንተኾነ ተሳቒዮም ተገፊዖም ደኣምበር ንዓሌታዊ ስርዓት ግን ኢዶም ኣይሃቡን። መንነቶም ኣይሸጡን። ኩነታት ከክንዲ ዘፍቀደሎም ንመሰሎም ንመንነቶም ብጽንዓትን ተወፋይነትን ዝተቓለሱ ኣብነታውያን ህዝብታት’ዮም። ን27 ዓመት ኣብ ትሕቲ ዓሌታዊ ስርዓት ዝተኣስረ ኣፍሪቃዊ ሓበን ነፍስሄር ኔንሰን ማዴላ ንጽንዓትን ተቓላሳይነትን ናይ’ቲ ህዝቢ ዝምስክር’ዩ።
ነፍስሄር ኔንሰል ማዴላ፡ ጸረ-ዒለታዊ ስርዓት ምግዳሉ፡ ን27 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምሕላፉ ጥራሕ ዘይኮነ ግን፡ ባህጉ ሰሚርሉ ዓሌታዊ ስርዓት ተሳዒሩ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጽአ፡ ንደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዘገረመ ዘርኣዮ ፖለቲካዊ ብቕዓትን ዝተኸተሎ ኣገባብ ኣፈታትሓ ግርጭትን’ዩ። ኔንሰል ማንዴላ ንሱን ህዝቡን ተበዲሉ ክንሱ ሕነ ክፈዲ ኣይበለን። ርሑቕ ጠሚቱ ዝሓለፈ ሓሊፉ ኣሎ ኣይምለስን ናይ ዘመናት ቁስሊ ጸለምቲ ብሓቅን ዕርቅን ኣደቂስና ብሓባር ብምክብባር ሃገርና ንህነጽ ንቕድሚት ንጠምት ዝበለ ፖለቲከኛ’ዩ። ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፕረሲደንት ኮይኑ ኣብ ዘገልግለሉ ዝነበረ እዋን ከኣ ንስለ መሰል ውጹዓት ኣንጻር መለኽቲ መንግስታት ብወግዒ ይምክት ነይሩ። ብሳዳም ሑሴን ኣብ ልዕሊ ትምራሕ ዝነበረ ሃገረ ዒራቕ ንዝካየድ ዝነበረ ናይ ምኩሓት ኣዕናዊ ኲናት ይቃወምን ይኹንን ነይሩ። ኣብ ፖለቲካዊ ባህሊ ኣፍሪቃውያን ዝውቱር ዘይኮነ፡ ብህይወት እንከሎ ስልጣን ብምርጫ ናብ ካልእ ሰብ ኣመሓላሊፉ። እዚ ኣወንታዊ ኣብነት’ዩ።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ቀረባ ወርሓት ድማ ፕረሲደንት ጃኮብ ዙማ ብሰላም ብምርድዳእ ስልጣኑ ኣረኪቡ ተሰናቢቱ ብሰላም ኣብ ሃገሩ ይነብር ኣሎ። መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ከም መርኣያ ጽኑዕ ኣብ መትከሉን ሓራ ፖለቲካዊ መስመሩን ኣብ መጀመርያ ሰሙን ናይ ወርሒ ጉንበት 2018 ብመንገዲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢኡ ኣቢሉ፡ ካብ ርእሰ ሓያል ሃገር ብዝተፈላለየ ምኽንያት ገንዘባዊ ደገፍ ዝግበረልኩም መንግስታት፡ ብኣህጉራዊ መድረኻት ኣብ ዝሓልፉ ውሳኔታት ናይ ግድን ንዓና ትድግፉ፡ እምቢ እንተበልኩም ግን ሓገዝና ከነቋርጾ ኢና ብዝብል ንዝተመሓላለፈ ፖለቲካዊ ብስለት ዘይብሉ ትምክሕታዊ መልእኽቲ፡ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ሓቢርካን ተኸባቢርካን ደኣምበር ብግቦ ኣይስራሕን ክብል ብወግዒ ብድፍረት መልሲ ሂብሉ። እዚ ክተባብዕ ዘለዎ ካብ ኣፍሪቃዊ ፖለቲካዊ ተስፋታት’ዩ።
ሃገረ ዚምባብዌ ብተመሳሳሊ ካብ ግዳማዊ መግዛእቲ ብመሪሕነት ፕረሲደንት ነበር ሮቦርት ሙጋበ ብቓልስን ክቡር መስዋእትን ነጻ ዝወጽአት ሃገር’ያ። ቁጠባዊ ልዕልነት ናይ ጸዓዱ ብፍላይ ኣብ ሕርሻ ኣይቅበልን ኣይጻወርን ስለ ዝበለ ድማ መንግስቲ እታ ሃገር ካብ ምዕራባውያን ሃገር ኣሎ ዝበሃል ፖለቲካዊ ጸለመ ተኻይድሉ። ተደጋጋሚ ማዕቀብ ተገይርሉ። ግን ኣይተምበርከኸን ብምዕራባውያን ስሪኡ ኣይፈትሐን። ምስ ኩሉ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ባህሪ ጸገማት ካብ ፖለቲካዊ መትከሉን ሃገራዊ ሓላፍነቱን ፈልከት ኣይበለን።
ፕረሲደንት ሮበርት ሙጋበ ዕድመ ደፊኡ ብቑዕ ኣመራርሓ ክህብ ብዘይምኽኣሉ፡ ሕጋዊ ናይ ስልጣን ግዜኡ ከይኣኸለ ኣብ ምውራዱ ዝተራእየ ፖለቲካዊ ብቕዓት ኣዝዩ ዝድነቕ’ዩ። ብፍላይ ከኣ ሰራዊት እታ ሃገር ዘርኣዮ ሕጋውን ፖለቲካውን ብስለት ኩሉ ግዜ ብኣብነት እናተዘከረ ዝነብር ኣወንታዊ ተግባር’ዩ። ብሃብቶምን ሕብሪ ቆርበቶምን ዝምክሑ ገለ ካብ መራሕቲ ርእሰ ሓያል ሃገር፡ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃውያንን ካልኦት ውጹዓት ህዝብታት ዓለምን ዘስምዕዎ ጸርፍን ምቁንጻብን ከይኣክል፡ ብመልክዕ ሓገዝ ዝሃብናኩም ገንዘብ ብናይ ደገፍ ድምጺ መልሱ ንዝዓይነቱ ጽዩፍ መገልጺ፡ ብመንገዲ ኣፈኛኡ ኣቢሉ ግዜ ከይወስደ ብናይ ላግጺ ሰሓቕ ጀሚሩ ንሕና መንነት ዘለና ህዝብን ሃገርን ኢና። ክሳብ ሎሚ ከኣ ብዙሕ ፈኸራን እገዳን ዝረኣና ኢና። ግን ብሃገራዊ ክብርና ኣይንዋገን። ብስምዒትን ውህብቶን ዘይኮነ ብመትከል ኢና ንምራሕ ክብል ዝሃቦ መልሲ ብርግጽ ዘኹርዕ’ዩ።
ስለዚ መንግስታት ደቡብ ኣፍሪቃን ዚምባብዌን ብሓርነታዊ ቃልሲ ኣቢሎም ዝመጽኡ’ዮም። ምስ ክህልዎም ዝኽእል ብፖለቲካዊ ቃልሲ ዝበሊ ውሽጣዊ ጸገማት ብዘይ ደም ምፍሳስን ንብረትን ምብራስን ብሰላም ብምርዳድእ ከደቅስዎ ምኽኣሎም፡ ኣብነት ዝኸውን መግለጺ ብሱል ኣፈታትሓ ግርጭት’ዩ። ብንህበኩም ገንዘብ ድምጺ ሃቡና …እንተዘይኮነ ግን ክነቋርጾ ኢና ንዝብል ታህዲድ ንሕና ብፖለቲካዊ መትከል ኢና ንምራሕ ብምባል ብወግዒ ምንጻጎም ሓበን’ዩ። እዚ መንነቱ ኣጥፊኡ ካብ ህዝቡ ተነጺሉ ዕሱብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኮይኑ ንዘገልግል ዘሎ ጉጅለ ህግደፍን ካልኦት መሰልቱን፡ ረዚን መልእኽቲ ዘመሓላልፍ’ዩ። ስለዚ ደቡባዊ ክፍሊ ኣፍሪቃ፡ ኣብነት ኣፈታትሓ ፖለቲካዊ ግርጭትን፡ መትከላዊ ጽንዓትን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 07-04-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እናተሓጋገዝካ ምልማዕ
ኣብ ፅባሕ ውድቀት ስርዓት ደርግ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣዝዮም ፈተንቲ ካብ ዝነበሩ ነገራት ሓደ ሕፅረት በጀት እዩ። እዚ ድማ ናብ ዝማዕበላ ሃገራት ቆላሕ ክትብል ዘገድድ ነይሩ። ነዚ ዝፈልጣ፣ ብኒዮሊበራል ዝምርሓ ምዕቡላት ሃገራት እውን ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘጋጠሞ ሕፅረት በጀት ብልቓሕን ነፃ ሓገዝን ዝድግፋ መሲለን ፖሊሲታተን ከተኣታትዋ ፃዕሪ ገይረን። ይኹን እምበር፣ ብሰንኪ “ኣይቅበልን” ምባሉ ኣብ ኢኮኖምያዊ ምንቅስቓሱ ኣዝዩ ፈታኒ ከም ዝኾኖ እንተተረድአ እውን ንዓዲ ዝጎድእ ፖሊሲ ምዕራባውያን ኣይተቐበሎን። ኣብ ከይዲ ብዘለዎ ዓቕሚ ህዝቢ ኣለዓዒሉ ብምስራሕን ዲፕሎማስያዊ ርክብ ብምጥንኻር ኢትዮጵያ ቀልቢ ዝማዕበላ ሃገራት ንኽትስሕብ ፃዕሪ ብምግባር ቀስብቐስ ሓገዛት ዝረኽበሉ ዕድል ተፈጢሩ። መንግስቲ ኢህወዴግ ስልጣን ምስተረከበ ዝነበረ ኩነታት ክንገልፅ ደሊና ዘይኮንናስ ስእነት ንውልቀ ህይወት ወይ ህይወት ስድራ ጥራሕ ዘይኮነስ ከም ሃገር እውን ኣብ ከቢድ መዋጥር ዘእቱ ምዃኑ ክብደቱ ንምርዳእ ስለ ዝደለና እዩ።
ካብ ተመክሮ መንግስትና እንርድኦ ስእነት ካብ መሰረቱ ንምፍታሕ ኣብ ውሽጣዊ ዓቕምኻ ክትተኣማመን ከም ዘለካን ነቲ ፀገም ብፃዕርኻ ክትፈትሖ ከም ዝግብአካ እዩ። ስለዝኾነ ከምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ዝነበረ ከቢድ ስእነት በጀትን ሕሱም ድኽነትን ንምቕራፍ ኣብ ምጥንኻር ውሽጣዊ ዓቕሙ ዘድሃበ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ እውን ማሕበራዊ ፀገማቶም ንምቕራፍ ኣብ ውሽጣዊ ዓቕሞም ከድህቡ ትፅቢት ይግበር። ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ክጣየሻ ዝተደለየሉ ቀንዲ ምኽንያት እውን እዚ እዩ። ከም ሓደ ሕብረተሰብ ውሽጣዊ ዓቕሚ ምዕባይ እንትበሃል ውሕስነት ምግቡ ኣረጋጊፁ ንኻልኦት ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎም ጎረባብቲ ዝሕግዘሉ ዓቕሚ ምውናን እዩ።
ኣብ ኩሎም ክፋላት ሕብረተሰብና ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎም ወገናት ኣለዉ። ኣብዚ ነቲ ማሕበራዊ ፀገም ከቃልል ዝኽእል ዓቕሚ ዘለዎም ድማ ይበዝሑ። “ሓምሳ ሎሚን ንሓደ ሰብ ሸኽሚ ንሓምሳ ሰባት ገይፂ” ከም ዝበሃል ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታትና ዘለዉ ማሕበራዊ ፀገማት ንምቕራፍ ኩሎም ዝሓሸ ዓቕሚ ዘለዎም ወገናት ይዕበ ይንኣስ ሓገዝ እንተድኣ ገይሮም ክፍትሑ ወይ ክቃለሉ ይኽእሉ እዮም። ስለዝኾነ ነቲ ዝፀንሐ ባህሊ ምትሕግጋዘ ኣጠናኺርካን እቲ ምትሕግጋዝ ውፅኢታዊ ዝኾነሉ መስርሕ ዘርጊሕኻን ማሕበራዊ ፀገማት ብሕብረተሰብ ክፍትሑ ናብ ዝግበረሉ ብርኪ ምስግጋር ግዘ ዘይወሃቦ ጉዳይ እዩ። ብመሰረት እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ዝበሃል ኣወዳድባ ኣተኣታትዩ ተግባራዊ እናገበረ ይርከብ። እዚ ድማ ብቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ኣብ ትግራይ ፈሊሙ ቀስ እናበለ ዝተስፋሕፈሐ እዩ። እቲ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ዝበሃል ኣወዳድባ፣ ህዝቢ ሓንቲ ጣብያ ብሓባር ኣብ ሓንቲ ውዳበ ዝጥርነፈሉ ኾይኑ ኣባልነት ግና ብድሌት ይኸውን። ብመሰረት እዚ ውዳበ ከጣይሻ ተገይሩ። ኣብዚ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ብኣባልነት ዝተመዝገቡ መራሕቲ ስድራ በብዓመቱ 24 ብር ናይ ምኽፋል ግቡእ ኣለዎም።
እተን ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ ካብ ኣባላተን ዝረኽብኦ ክፍሊት ኣባልነት ከም ዘለዎ ኮይኑ ፕሮጀክት ፕሮፖዛላት እናቐረፃ ናብ ሰብ ሃፍትን ገበርቲ ሰናይን እናቕረባ እውን ሓገዛት ብምርካብ እቶተን ከዕብያ ይኽእላ። እዚ ማለት ኣብ ሓንቲ ጣብያ ዝህሉ ማሕበራዊ ፀገም ብጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ እታ ጣብያ ይፍታሕ ማለት እዩ። ዝኾነ ይኹን ክሕግዝ ዝደሊ ገባሪ ሰናይ ወይ በዓል ሃፍቲ ክገብሮ ዝደለየ ሓገዝ ናብ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ኣታዊ ክገብር እንተኾይኑ እምበር ብቐጥታ ባዕሉ ክፍፅሞ ኣይኽእልን።
በቶም ልዕል ክብሉ ዝተዘርዘሩ ከይድታት ኣፈፃፅማ ዝተዋህለለ ሃፍቲ ጥምረት ኣብ መዓልኡ ንኽውዕል እቲ ኣመላምላ ብጥንቃቐ ዝትግበር እዩ። “እከለ ትገድድ፣ እከለ ይገድድ” እናበሉ ጎረባብቲ እዮም ነቶም ዝገደደ ፀገም ዘለዎም ዝምልምልዎም። ብብርኪ ጣብያ ዝተጣየሸ ኮሚቴ ድማ ነዚ የረጋግፅ። ኣብቲ ከይዲ ምልመላ ኣመራርሓ ጥምረት ክንክን እውን ክትትል ይገብሩ እዮም። ብመልክዕ እዚ እቲ ምልመላ ምስተፈፀመ እቲ ስም ዝርዝር ንጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ይወሃብ። ብጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ ሓገዝ ዝግበረሎም ወገናት ብዕድመ ዝደፍኡ፣ መዕበዪ ዘይብሎም መዕበይቶም ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝርከቡ ህፃናት፣ ዓርሶም ዘይኽእሉ ጉድኣት ኣካል፣ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ወዘተ እዮም።
ብብርኪ ክልል ትግራይ 807 ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ ከም ኣለዋ ሓላፊት ልምዓታዊ ትልሚ ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ትግራይ ወ/ሮ ኣስኳል ተኣምር ይገልፃ። ኣብተን ብብርኪ ትግራይ ዘለዋ 807 ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ 821 ሽሕን 181 መራሕቲ ስድራ ብኣባልነት ዝተሓቖፉ እንትኾኑ ካብዚኣቶም እቶም 79 ሽሕን 316 መራሕቲ ስድራ ኣብ 2009 ዓ.ም ዝተሓቖፉ እዮም። ኣባላት ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ በብዓመቱ 24 ብር ናይ ኣባልነት ዝኸፍሉ ኮይኖም እዚ ንኹሎም ብማዕረ ዝበፅሖም ግቡእ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብዚ ዓመት እዚ ብጥረ ገንዘብ 20 ሚልዮንን 178 ሽሕን 89 ብር ዝተኣከበ እንትኸውን ሽዱሽት ሚልየንን 977 ሽሕን 129 ብር ዝግመት ናውቲ እውን ተኣኪቡ እዩ።
ብመተሓባባራይነት ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ዝፍፀም ሓደ ትካል ንሓደ ህፃን ዝበሃል ዓይነት ሓገዝ እውን ካሊእ መልክዕ ምትሕግጋዝ እዩ። እዚ፣ ትካላት ንሓደ ህፃን ብቐዋምነት ዘዕብይሉ መስርሕ እዩ። ኣብቲ ትካል ዘለዉ ሰራሕተኛታት በብወርሑ ካብ መሃየኦም የዋፅኡ እሞ ተኣኪቡ ነቶም ዝሕገዙ ይወሃቦም። ብመልክዕ እዚ ኣርባዕተ ሚልዮንን 310 ሽሕን 198 ብር ገንዘብ ተረኺቡ እዩ። ጠቕላላ ኣብዚ ዓመት ብጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ዝተኣከበ ገንዘብ እንትድመር 31 ሚልየንን 466 ሽሕን 220 ብር ከም ዝኾነ ወ/ሮ ኣስኳል ይገልፃ።
እተን ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ ብመሰረት ዝተሰከምኦ ዕላማን ዝተነፀረ ኣንፈትን ይሰርሓ ምህላወን ንምርግጋፅ ዳህሳስ ይግበረለን እዩ። ኣብቲ ዳህሳስ በዝሒ ዝሓዝኦም ኣባላት፣ ግልፅነት ኣሰራርሓ፣ ኣብ ስራሕቲ ምቅላል ማሕበራዊ ፀገማት ዘለወን መሃዛይነት ወዘተ ይፍተሽ። ንኹለን ብኸምዚ ብምፍታሽን ንዝተውሃበን መደብ ዘለወን ኣፈፃፅማ ብምምዛንን ድማ ስርርዕ ይግበረለን። ብመሰረት እዚ ብብርኪ ትግራይ ካብ ዘለዋ 807 ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ እተን 315 ኣብ ቅድሚት እንትስርዓ እተን 414 ድማ ኣብ ማእኸል እንትስርዓ እተን ዝተረፋ ድማ ኣብ ድሕሪት ተሰሪዐን እየን።
ካብተን ኣብ ቅድሚት ዝተሰርዓ ሓንቲ ንዝኾነት፣ ኣብ ወረዳ ኣሕፈሮም እትርከብ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ጣብያ መዝብር ፍልይ ኣቢልና ንርኣያ። ላዕለዋይ ክኢላ ደገፍን ክትትልን ህፃናት ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ትግራይ ኣይተ ገብረሚካኤል ወርቅነህ ከም ዝገለፁልና፣ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ጣብያ መዝብር ኣታዊኣን ወፃኢኣን ግልፂ እዩ። ዝተረኸበ ገንዘብ ብደረሰይ(ቅብሊት) ኣታዊ ይኸውን። ወፃኢ እንትግበር እውን ንምንታይ ተግባር ክውዕል ከም ዝተሓሰበ ምርድዳእ ይግብረሉ። እቲ ምርድዳእ ብቃለ ጉባኤ ተደጊፉ ይውሰንን ብዝርዝር ይምዝገብን። ብምቕፃል ንምንታይ ወፃኢ ይኸውን ከም ዘሎ ዝገልፅ ቅብሊት ሒዝካ ወፃኢ ይግበር። ኣብ ክሊ ኣሰራርሓ ቅሬታ ዘለዎም ኣባላት ድማ ጥርዓን ከቕርቡ ይኽእሉ። ኣብ ኣመራርሓ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ጣብያ መዝብር ጥርዓናት ዝሰምዕ ኮሚቴ ስለ ዘሎ ድማ ኣፃርዩ መልሲ ይህብ።
እቲ ካሊእ ኣዝዩ ፅቡቕን ብኻልኦት ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ እውን ክትግበር ዝግብኦን ተመክሮ እታ ጥምረት ድማ ንዝተፀገሙ ወገናት እትገብሮ ሓገዝ ብብር ዘይኮነስ ብዓይነት ምዃኑ እዩ። ንኣብነት ኣብ መፍረ ጤለ በጊዕ፣ ኣብ ልምዓት ንህቢ፣ መፍረ ደርሁ ወዘተ ክዋፈሩ ንዝደልዩ ዝተፀገሙ ወገናት ብጥረ ገንዘብ ኣይኮነትን እትህቦም። ምኽንያቱ ብጥረ ገንዘብ እንተተዋሂቦም ብሰንኪ ዘለዎም ፀገም ኣብ ግዝያዊ መፍትሒ ከጠፋፍእዎ ስለ ዝኽእሉ ወይ እውን ስኣን ክእለት ኣተሓሕዛ ከባኽንዎ ይኽእሉ እዮም።
ስለዝኾነ በተን ዝተፈቐዳሎም ገንዘብ ኣብ ምንታይ ዓይነት ልምዓት ክዋፈሩ ከም ዝደልዩ ይሕተቱ እሞ እቲ ዝደለይዎ ልምዓት እንስሳት እንተኾይኑ እንስሳት ተዓዲገን ከም ዝዋሃብኦም ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ወረዳ ኣሕፈሮም ወ/ሮ ገነት ኣለምሰገድ ይገልፃ። ኣብ ልምዓት መስኖ ክዋፈሩ እንተድኣ ደልዮም ድማ ሞተር ማይ ወይ ካሊእ ነቲ መስኖ ዝሳለጠሉ ናውቲ ተዓዲጉ ይወሃቦም። ኣብ ዝዕደገሉ እዋን ናብ ዕዳጋ ወሪዶም ዝመርፁ ግና ባዕልቶም እዮም። እተን ክዕድግወን ዝደለዩ ጤለበጊዕ ወይ ደርሁ ወይ እውን ካልኦት ናውቲ ኣብ ክሊ እቲ ዝተፈቐደሎም መጠን ገንዘብ ኮይኖም ይመርፁ። ኣመራርሓ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ድማ እቲ ገንዘብ ይኸፍሉሎም። ብድሕሪ ዕድጊት እውን ብመሰረት ዝሓዝዎ ትልምን ዝተነፀረሎም ኣሰራርሓን ይፍፅምዎ ምህላዎም ክትትልን ደገፍን ይገብሩሎም። ካብዚ ብተወሳኺ ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ጣብያ መዝብር በብዓመቱ ኣባላታ ዝኸፍልዎ ገንዘብ ቀልጢፉ ኣብ ጥቕሚ ንኽውዕል ክሳብ ፍርቂ ዓመት ኣብ ዘሎ እዋን እያ መሊኣ እትእክቦ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት እቶም ኣባላታ ዝኾኑ መራሕቲ ስድራ ነቲ ዝኸፍልዋ ገንዘብ ብልቢ ስለ ዝኣመንሉን ኣድላይነቱ ስለ ዝርደኦምን እዩ። ንኣብነት ለምዘመን 1,370 ዝኣኽሉ ኩሎም ኣባላታ ክሳብ ወርሒ ጥሪ ከፊሎም ከም ዝዛዘሙ ወ/ሮ ገነት ይዛረባ።
እዚ ብጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ ዝግበር ዘሎ ምትሕግጋዝ ካባና ናባና እዩ። ምኽንያቱ እቶም ዝሕገዙ ዘለዉ ወገናት ጎረባብትና፣ ቤተሰብና፣ ደቅና ወይ ወለድና እዮም። እዚ ድማ ብብርኪ ጣብያ ጥራሕ ዘይኮነስ ከም ክልል ካብኡ ሓሊፉ ከም ሃገር ቀፃሊ ዝኾነ ውሕስና ዘለዎ እዩ። ስለ ዝኾነ ኣባላት ዘይኮንኩም ስድራ ቤታት ኣባላት ክትኮኑ ኣለኩም። ንፁር ዘይኮነ ኣሰራርሓ ዘለወን ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ እትመርሑ ኣካላት ኣመራርሓ እንተድኣ ሃሊኹም እውን ብቅብሊት ኣታውን ወፃእን ዝግበረሉ መስርሕ ክትዝርግሑ ይግባእ። ጥምረት ክንክን ማሕበረሰብ ጣብያ መዝብር ኣተኣታትያቶ ዘላ ንተሓገዝቲ ወገናት ብጥረ ገንዘብ ዘይኮነስ “በተን ዝተፈቐዳሎም ገንዘብ እናዓደግካ ምሃብ” ዝብል ኣሰራርሓ ድማ ብኸምኡ ዘይገብራ ጥምረታት ብብሉፅ ተመኩሮ ተወሲዱ ክትግበር ኣለዎ። ብፍላይ እተን ኣብ ድሕሪት ተሰሪዐን ዘለዋ ጥምረታት ክንክን ማሕበረሰብ፣ ጥምረት ክንክን ጣብያ መዝብር ተመክሮ ብምውሳድ ናብ ኣብነታዊ ስራሕ ክኣትዋ ኣለወን።


text:
ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ብደረጃ ዓባይ ብሪጣንያ ትማሊ 25 መጋቢት ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብወግዒ ቆይሙ።
ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ብደረጃ ዓባይ ብሪጣንያ ትማሊ 25 መጋቢት 2017 ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብወግዒ ቆይሙ። ነቲ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝካየድ ህዝባዊ ንጥፍታት ንለውጥን ኩሉ እንትናዊ ምንቅስቓስን ኤርትራውያን ብደረጃ ሃገር ዝጥርንፍን ዝመርሕን ኮሚተ ሓድነት
ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ብደረጃ ዓባይ ብሪጣንያ ትማሊ 25 መጋቢት 2017 ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብወግዒ ቆይሙ።
ነቲ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝካየድ ህዝባዊ ንጥፍታት ንለውጥን ኩሉ እንትናዊ ምንቅስቓስን ኤርትራውያን ብደረጃ ሃገር ዝጥርንፍን ዝመርሕን ኮሚተ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ሓድነት)፣ ትማሊ ቀዳም 25 መጋቢት ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብደረጃ ዓባይ ብሪጣንያ ብወግዒ ቆይሙ።
እቲ ካብ ህዝቢ ተወኪሉ ተሓታትነቱ ናብ ህዝቢ ዝኾነ ኣብ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝኣምን ሃገራዊ ኮሚተ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ፈለማ ብተሳታፍነት ናይቶም ካብ ለንደን፣ ካሪድፍ፣ ኮቨንትሪ፣ ማንቸስተር፣ ሊድስ፣ ሌስተር ዝተወከሉ ናይ ከተማታት ኮሚተታት ሓባራዊ ውሽጣዊ ምይይጥ ብምስልሳል፣ ቀጺሉ ንዝቐረበሎም ህዝባዊ ጻውዒት ተቐቢሎም ዝመጹ ኤርትራውያን ዝተሳተፉዎ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ብምክያድ እዩ ነቲ ብደረጃ ሃገር ኮሚተ ናይ ምቛም መስርሕ ብዓወት ዛዚሙዎ።
በዚ መሰረት፣ ካብዘን ዝተጠቕሳ ከተማታት፣ ማለት ካሪድፍ፣ ኮቨንትሪ፣ ማንቸስተር፣ ሊድስ፣ ሌስተር ዝተመርጹ ከክልተ ወከልቲ፣ ከምኡ ‘ውን ኣርባዕተ ወከልቲ ለንደን ዝርከቡዎ 14 ዝኣባላቱ ኮሚተ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ ቆይሙ ‘ሎ።
ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ፣ ነቲ በብኸተማኡ ክካየድ ዝጸንሐ ናይ ምውዳብን ምጥርናፍን ዕማም ብንጥፈት ክዋስኡሉ ዝጸንሑ፣ ኣቦ ወንበር ናይቲ ቀዲሙ ዝጸንሐ ኮሚተ ያቆብ ገብረትንሳኤ፣ ከምኡ ‘ውን ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይቲ ኮሚተ ኣቶ ሃብቶም ገብረ፣ ናብዚ ብደረጃ ሃገር ቆይሙ ዘሎ ኮሚተ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ ንምብጻሕ ዝተኻየደ ቀጻሊ ጻዕርን መስርሕን እንታይ ከምዝመስል ዘረድእ መግለጺታት ኣቕሪቦም። ካብ ከተማ ሊድስ ተወኪሉ ዝመጽአ ኣማን ጎይትኦም ‘ውን ንኣድላይነት ሓባራዊ ስራሕ ዝምልከት መብርሂ ሂቡ።
ንሳቶም ኣብ መግለጺኦም፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ስደትን ንኤርትራውያን ወሪዱና ዘሎ ከቢድ ብድሆ ብምትሕብባር ኩሎም ኤርትራውያን ጥራይ ከምዝፍታሕ ብምጥቃስ፣ ነዚ ኣብ ስደት ብፍላይ ድማ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ብምጥርናፍ ናብቲ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ዝቐንዐ ዝዓበየ ዕላማ ንምብጻሕ ነቒሉ ዘሎ ተበግሶ ንምዕዋት፣ ኩሎም ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢዶም ብምሕዋስ ክተሓባበሩዎ፣ ተሳታፍነቶም ብተግባር ከዕዝዙ ጸዊዖም።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ እንተላይ ኣብ ካልኦት ማሕበራትን ውድባትን ዝነጥፉ ግዱሳት ኤትራውያን፣ ነቲ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ ኣዋዲዱዎ ዘሎ ኣወዳድባን ወጢኑዎ ዘሎ ዕላማ ሓባራዊ ስራሕን ብኣውንታ ከምዝርኡዎ ብምግላጽ ደገፎም ገሊጾም።
ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ ናይቲ ኣኼባ፣ እቲ ብደረጃ ሃገር ቆይሙ ዘሎ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ህዝባዊ ተሳታፍነት ክብ ኣቢሉ ኣብ ባይታ ዕዉት ስራሓት ከሳልጥ ምእንቲ ዝሕግዙዎ ርእይቶታት ኣቕሪቦም።
ሓደ ካብቲ ዝቐረበ ርእይቶታት፣ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ህዝቢ ናይ ምጥርናፍን ምምራሕን ዕቱብ ዕማም፣ ኣድማዕነትን ቀጻልነትን ክህልዎ እንተደኣኮይኑ፣ ከምቲ ልሙድ ብወለንተኛታት ጥራይ ዘይኮነ፣ ንቐጻሊ ከም ሞተር ዘንቀሳቕሱዎ ምሉእ ግዚኦም ኣብቲ ዕማም ተጸሚዶም ዝሰርሑ ሰብ ሞያ ከምዘድልዩዎ ክሕሰበሉ ከምዝግባእ እዩ። ምእንቲ’ዚ ብህዝባዊ ኣበርክቶ ኮነ ካልእ ሜላታት ፋይናሳዊ ዓቕሚ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ ምጉልባት ኣገዳሲ ምዃኑ ተዘትዩሉ።
ኣብ መወዳእታ ካብ ማንቸስተር ተጓዒዞም ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተሳተፉ ዲያቆን ዮሃንስ ገብሪሂወት ጸሎትን ምርቓን ድሕሪ ምስምዖም እቲ ዕዉት ኣኼባ ተዛዚሙ።
ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ካብ ህዝቢ ዝቦቐለ ህዝባዊ ተሓታትነት ዘለዎ ውዳበ ኮይኑ፣ ብዘተን ዕርቅን ሕድሕድ ምክብባርን ምትሕግጋዝን ሓድነት ኤትራውያን ኣረጋጊጹ፣ ብልዕልና ሕግን ግንጽልናን ዝልለ ሃገራዊ ዕማማት ብምስልሳል፣ ንኹሎም ኤርትራውያን ነበርቲ ዓባይ ብሪጣንያ ዘገልግል፣ ኪኖኡ ኣብቲ ራህዋ ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዝግበር ናይ ለውጢ ምንቅስቓስ ዕዙዝ ኣበርክቶ ንምግባር ዝዓለመ ህዝባዊ ምትእኽኻብ ኤርትራውያን እዩ።


text:
ውላደይ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ንቋንቋ-ኣደ
ውላደይ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ንቋንቋ-ኣደ:
ከም ዓይነት ትምህርቲ ኪምሃሮዶ?
ምርምር ከም ዜርእዮ፡ ብቛንቋ ኣደኦም ምንባብን ምጽሓፍን ተማሂሮም ዝጸንሑ ሰብ ድርበ-ቋንቋ ቈልዑ፡ ነቲ ቋንቋኦም ምምዕባሉን ምዕቃቡን ይቐለሎም። ኵሎም ቈልዑ በቲ ዝሓየለ ቋንቋኦም ኬንብቡን ኪጽሕፉን እንተ ዚምሃሩ እቲ ዝበለጸ ምዀነ። እዚ ኸኣ ቋንቋ ኣደኦም’ዩ። ብሓደ ቋንቋ ምንባብን ምጽሓፍን ምኽኣል፡ ካልእ ቋንቋ ከተንብብ ንምምሃር ዝቐለለ ይኸውን። ቈልዑ ኣብ ሓደ እዋን ሓያለ ቋንቋታት ምንባብን ምጽሓፍን ኪምሃሩ’ውን ይኽእሉ’ዮም። ኣብቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዚውሃብ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ፡ ቈልዓ ብቛንቋ ኣደኡ ምንባብን ምጽሓፍን ናይ ምምሃር ተኽእሎ ኣሎዎ። ንኣብነት ደብዳበ ብምጽሓፍን፡ መጻሕ ፍቲ ይኹን ካልኦት ጽሑፋት ብምንባብን፡ ርክብ ምስ መበቈል ሃገሩ ኪቕጽልን ኬዛይድን ይኽእል።
ቈልዓ ኣብ ቤት ትምህርቱ መሰል ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኣሎዎ። ሓደ ጕጅለ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ንምምስራት፡ ኣብ ዞባኦም ብውሑድ ሓሙሽተ ተመሃሮ ኪህልዉ ኣሎዎም። ሓደ ቋንቋ ዘሎዎም ቈልዑ ኣብ በበይነን ኣብያተ ትምህርቲ ዚምሃሩ እንተ ዀይኖም፣ ኣብ’ቲ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ዚውሃበሉ ግዜ ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ይእከቡ። እቲ ትምህርቲ ብነጻ ድሌት’ዩ ዚውሃብ፤ ስለዚ ወለዲ ውላዶም ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኪምሃር ዚደልዩ እንተዀይኖም፡ ንቤት ትምህርቲ ኬመልክቱ ኣሎዎም። እቲ ቈልዓ ቋንቋ ሽወደን ኣጸቢቑ ዘይመልኽ ምስ ዚኸውን፡ ብቛንቋ ኣደኡ ሓገዝ ትምህርቲ ኪረክብ መሰል ኣሎዎ። እዚ ማለት ድማ፡ እቲ ቈልዓ ኣብ በበይኑ ዓይነታት ትምህርቲ ብመምህር ቋንቋ-ኣደኡ ሓገዝ ይረክብ ማለት ኢዩ። መምህር፡ ንትሕዝቶ ናይ’ቲ መማህ ርቱ ዚምሃሩዎ ትምህርቲ፡ ብቛንቋ ኣደኡ የረድኦን ኣብ መጽናዕቱ ይሕግዞን። ነቲ ቈልዓ ሓገዝ ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደኡ ዜድልዮ እንተ ዀይኑ እቲ ቤት ትምህርቲ ይውስን።
ቋንቋ ኣደ ብኻልእ ኣገባብ’ውን ክትምሃሮ ይክኣል’ዩ። ንዚውሃቡ ኣገልግሎታትን እንታይ ማለት ምዃኖም ንምፍላጥን ንቤት ትምህርቲ ኪሕተት ይክኣል።
ንገለ ጕጅለ ቋንቋታትን ኣብ ገለ ቦታታትን ብመልክዕ ድርበ-ቋንቋዊ ክፍልታት ወይ ናብ ሓደ ቋንቋ ዘድሃበ ነጻ ቤት ትምህርቲ፡ ድርበ- ቋንቋዊ ትምህርቲ ንምምራጽ ተኽእሎ ኣሎ።


text:
ሰባኬ ቤተ ጳጳጳስ ኣባል ማሕበር ካፑቺን ኣሃው ኣባ ራኒየሮ ካንታላመሳ ዕለት 9 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦናን ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ናይ ቅድስቲ መንበርን ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ላዕለዎት ሓዋርያዊ ሓላፍቲ ብፁዓን ካርዲናላትን ብፁዓን ጳጳሳትን ብምስታፍ ዝካይድ መደብ ኣስተንትኖ መሪሖም ናይ ዘመነ ዓቢይ ጾም ቀዳማይ ስብከት ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ኣብ ዝርከብ እመ መድሓኔ ዓለም ቤተ ጸሎት ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣድሪያና ማሶቲ ገሊጸን።
ክቡር ኣባ ካንታላመሳ ኣብ ዘመነ ምጽኣት ዝጀምርዎ መንፈስ ቅዱስ ዘማእከለ ስብከቶም ብምቕጻል ኣብዚ ናይ ዓቢይ ጾም ዘቕረብዎ ቀዳማይ ስብከት ኣብቲ ናይ ኒቅያ ጉባኤ ውሳኔ ዘሎ ካልኣይ ዓንቀጽ “መንፈስ ቅዱስ ናብቲ ክርስቶስ እንኰ ጐይታን ናይ ምድሓን ተግባራቱ ዝገልጽ ሓቂ ምሉእ ኣፍልጦ ንክህልወና ኪመርሓና እዩ” ዝብል ዝተነብረ ሓሳብ ኣተኵይሮም፤ “… ‘ብሓደ ወዱ ንኣቦ ብጐይታና ብኢየሱስ ክርስቶ ንኣምን’ ዝብል ኣብ ካልኣይ ዓንቀጽ ይድገም” ኣባ ካንታላመሳ ነዚ ካብ ሓዋርያት ብምብጋስ ቲዮሎጊያ ኣብ ታሪኽ ዘዕሞቖ ኣብ መንጐ መንፈስ ቅዱስን ንኽርስቶስ ምፍላጥን ዘሎ ርክብ እንክትንትኑ፡ ገና ካብቲ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ መንጐ ጳውሎስን ዮሓንስን ክልተ ዓይነት ኣምር ወይ ከኣ ኣፍልጦ ከምዘነበረ ካብ ዝብል ሓሳብ ነቒሎም፡ እቲ ቀዳማይ ኣፍልጦ ወድዓውን ሃምነናውን (ዶግማዊ) ማለት ኣብ ናይ ክርስቶስ ገዛእ ርእሳዊ ምዃን እቲ ካልኣይ ድማ ባዕላውን ውሳጣውን ክኸውን እንከሎ፡ ማለት ንኽርስቶ በቲ ንሱ ንኣይ ዝገበረለይ ኩሉ ኣቢለ ምርአይ ዝብል እዩ። ክሳብ ምውላድ ሉተራናዊ ተሓድሶ እቲ ቐዳማይ ኣፍልጦ ንሱ ድማ ናይ ቅቡል እምነት ንምርግጋጽን ንምሃብን ወድዓውን ሃምነናውን ኣፍልጦ ከምዝዓብለለን ሉተራናዊ ሕዳሴ ድማ እቲ ክርስቶስ ንኣይ ካብ ዝገበረለይ ካብ ዝብል ነጥቢ ዝብገስ ባዕላውን ውሳጣውን ኣፍልጦ ዝስዕብ እዩ። ከምዚ እናተባህለ ኣብቲ ብቐጥታ ናይ ዝተኣታተዎ ባህሊ ወረስቲ ናይ ዝዀንናዮ ናይ ዘመነ ወድሓዊ (Enlightenment – Illuminism) ተበጽሐ፡ እዚ ድማ እቲ ቀዳማይ ኣፍልጦ ዝበልናዮ ወድዓዊ ኣብ ናይ ክርስቶስ ገዛእ ርእሳዊ ምዃን ዝብል ደረጃ ኣፍልጦ ክትኰር ዝገበረ ኽኸውን እንከሎ፡ ካብቲ ንኣይ ዝገበረለይ ተበጊሰ ምፍላጡ ዝብል ብምርሓቕ ከምቲ ጥንታዊ ስነ ህላወ (ontological) ዘይከነ ታሪኻዊ ስነ ህላወ ዝብል እዩ። ብኻልኣ ኣዘራርባ ክርስቶስ ንሱ ብገዛእ ርእሱ ኣብ ገዛእ ርእሱ መን ምዃኑ ዘይኰነስ ኣብ ጭቡጥ ታሪኽ መን እዩ ኔሩ ኣብ ዝብል ኣፍልጦ ክትኰር ተጀመረ። ስለዚህ እዚ ድማ ኣብ ታሪኻዊ ክርስቶስ (ኣብ ታሪኽ ዝተራእየ) ጥራሕ ክትኰር ስለ ዝገበረ ኣብ ክርስቶስ ንምፍላጥ መንፈስ ቅዱስ ዘለዎ ተራ ከምዘየለ ተገብረ። መንፈስ ቅዱስ ብኹር ኰይኑ ብገዛ እራሱ ዘይኰነስ በቲ ክርስቶስ መን ምዃኑ ንኽፈልጥ ዝደልይ ግደ መንፈስ ቅዱስ ዘይህልው ተገይሩ ተሓስበ።
ኣፍልጦ ናይ ክርስቶስ ስልጣን ግብረ መንፈስ ቅዱስ እዩ
ናይ ክርስቶስ ስልጣን ምፍላጥ ናብ ናይ መንፈስ ቅዱስ ተግባራት ምእታው እዩ ዝኸውን። መንፈስ ቅዱስ ብናይ ሰብ መንፈስ ይትካእ። ኢየሱስ ክርስቶስ ካብቲ ንሱ ዝፈጥሮ ታሪኽን ካብ ቤተ ክርስቲያንን ነጺልካ ንኢየሱስ ኣብ ታሪኽ ውሽጢ ኣንቢርካ ታሪኻዊ ኢየሱስ ምፍላጥ፡ እዚ ዓይነት ምፍላጥ’ዚ ክርስቶስ ብዛዕባ መንፈስ ቅዱስ ብፍሉይ ዘጽንዕ ምንቅስቓስ ከነቓቓሕ ደረኸ። “ኣብ ከምዚ ዓይነት ሓድሽ ሃዋሁ መንፈሳውነትን ቲዮሎጊያውን እንታይ ዓይነት ምፍላጥ ክርስቶስ እዩ ቦሎኽ ዝብል” ኣብዚ እቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ድማ እቲ ኣብቲ እዋን ዝነበረ ፍልስፍና ሕሹኽ ዝብሎ ሓደስቲ ትጽቢታት ወይ ድማ ሓደስቲ ሜላታት ዘይኰነስ እቲ ተርካብ መባእታዊ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ጭብጥታት እዩ። እዚ ድማ “ኢየሱስ ጐይት እዩ! ዝብል ናይ ክርስቶስ ስልጣን ብመንፈስ ቅዱስ ስራሕ ዝእተው ሓድሽ ኩነት እዩ”። ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ሓድሽ ኣፍልጦ ንኽርስቶስ ብሉጽ ፍልጠት ቢሉ ጥራሕ ዘይኰነስ ዘድንጽው ልዑል ፍልጠት እንክብል ይገልጾ። ነዚ ዓይነት ኣፍልጦ’ዚ ድማ ክርስቶስ ጐይታ ምዃኑን ጐይታ ቢልካ ኣብ ምንዛዙን ምእዋጁን ዝቖመ እዩ። እዚ ዓይነት ምንዛዝን ምብሳርን’ዚ ጐይትነት ክርስቶስ ኣብ ትንሳኤ ክርስቶስ ምስ ዘለካ እምነት ዝጣመረ እዩ፡ ዝደሓነ ሰብ ዝገብር እምነት እዩ። “ብቓልካ ኢየሱስ ጐይታ እዩ ቢልካ እትእውጅ እንተድኣ ኰይንካ ብልብኻ እውን እግዚኣብሔር ካብ ሙታን ከምዘተንስኦ ትኣምንን ትድሕንን እውን። ናይቲ ኢየሱስ ጐይታ እዩ ዝብል ቃል ወድዓዊ ሓይሉ ኣብ ታሪኽ ንምስጢረ ፋሲካን ብርሃንን ዝኹልዕ እዩ፡ ክርስቶስ ስለ ሓጢኣትና ሞይቱን ምእንቲ ከበጽዓና (giustificazione) ጐይታ እዩ”።
ኣብ ባዕላዊ (soggettivo) መዳይ ድማ ማለት በቲ ኣባና ጽግዕተይና ብዝዀነ ኣመለኻኽታ እዋጀና (ምብሳርና) ሓይሊ ቆራጽ ዋሳኔ ይሓትት፡ እቲ ዝእውጆን ዝናዘዞን ናይ ሕይወቱ ትርጉም ይውስን፡ እዚ ድማ፤
“ንስኻ ጐይታ ኢኻ፡ ንኣኻ እግዛእ፡ ብዘይ ኣስገዳዲ ጸቕጢ ብነጻነት መድሓኒየይ ኢኻ፡ መራሕየይን መምህረይን ኣብ ልዕለይ ኩሉ ዓይነት መሰል ዘለካ ኢኻ ከም ምባል እዩ ዝኸውን። ካብ ናይ ገዛእ ርእሰይ ኣባል ምዃን ናትካ እየ እብል፡ ስለምታይ መዳርግቲ ብዘይብሉ ዋጋ ስለ ዝዓደግካኒ፡ ገሊኣቶም ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ንምድጋፍ ብዝብል ምርጫ ናይ ክርስቶስ እንኰነት ሰረተ ሓሳብ ንምንጻግ ዝከኣል ወይ ውን ኣገዳሲ እዩ ቢሎም ይኣምኑ። ኰይኑ ግና ሎሚ ኢየሱስ ጐይታ እዩ ቢልካ ምንዛዝን ምእዋጅን ናይ ክርስቶስ ፍሉይነትን ኣንኰይናነትን ምንዛዝን ምብሳርን ማለት እዩ።”
ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘሎካ ርክብ ምሕዳስን ብዘይ ምቁራጽ ነኣኡ ምድላይን
ንኢየሱስ መድሕን ምዃኑ ምፍላጥን መድሕናውነቱ ምርካብን ይብሉ ኣባ ካንታላመሳ ኣብ እዋንና ቤተ ክርስቲያን ዝቓንይ ናይ እግዚኣብሔር ሕዳሴን ጸጋን እዩ፡
“ኢየሱስ ኣብ ምፍላጥ ዓይነታውነት ብራኼና መንፈስ ቅዱስ ዘንብሮ ሕዳሴ ኣብ ምንታይ ዝቖመ እዩ? ክርስቶስ ጐይታ እዩ ዝብል ኑዛዜናን እወጃናን ክርስቶስ ተንሲኡን ህያውን እዩ ንዝብል ኣፍልጦ ኣብ ዘብቅዓና ኩነት ዝቖመ እዩ። ክርስቶስ ከም ሓደ ሰብ ዘይኰነስ ሰብን ናይ ብዙሓት ሰረተ ሓሳብን ሃምነታትን እኽብካብን ዘይኰስ ናይ ስግደትን ዝኽርን ወድዒ (object) ዘይኰነስ ናይ ሊጡርጊያን ቅዱስ ቁርባንን ወድዒ እውን እንተዀነ ብመንፈስ ቅዱስ ህያውን ህልውን ዝዀነ ኣካል እዩ።”
ኣባ ካንታላመሳ ነቲ ዘቕረብዎ ቀዳማይ ናይ ዓቢይ ጾም ስብከቶም፥ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ “Evangelii gaudium-ወንጌላዊ ሓሴት” ኣብ እተሰምየ ሓዋርያዊ ምዕዳኖም፥“ኣብ ዝዀነ ይኹን ቦታን ኩነትን ዘሎ ንፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘለዎ ግላዊ ርክብ ክሕድስ ወይ ከኣ ብኣኡ ንምርኻብ ክፈፈቅድን ብዘይ ምቁራጽ ወትሩ ንኣኡ ክደልይ እዕድም፡ ማንም እዚ ጻውዒት’ዚ ኣይምልከተንን እዩ ከብሎ ዘኽእሎ ምኽንያት ክሐስቦ ዝክኣሎ እውን ኣይኰነን” እንክብሉ ዘስመርሉ ሓሳብ ከም ሓደ ተግባራዊ ውሳኔ ጠቒሶም ከምዘጠቓለሉ ማሶቲ ሓቢረን።


text:
Date: Monday, 16 October 2017
ከዳዓት ደቂ ሃገር ፣ ትርጉም ህግደፍ ትፈልጥዎዶ?
ብተስፋማርያም ሓጎስ
ንሓደ ሰብኣይ ክትቅተል ተወሲኑልካ ኣሎ ኢለሞ ። ንሱ ድማ ብሰብ ኢኻ እትቕተል ምስ በልዎ ዝሃቦም መልሲ ምቕታልስ እቀተል እቲ ዝቐትለኒ ሰብ ግን ምሁር ይኹነለይ በለ ይበሃል።
ኣብ እተካይዶም ስራሓት ብዙሓት ሰባት ዕላማን ውጽኢት ስራሕካን ብግቡእ ገምጊሞምን ተረዲኦምን ኣብቲ ኣዎንታዊ ሸነኹ ሞገስን ምትብባዕን ሓገዝን ይግብሩ ፣ ገለ ጉድለታት ምስ ዝህሉ ድማ ሃናጺ ርእይቶን ሓሳብን ክውፍዩ ይረኣዩ። ገለ ብተፈጥሮ ዝምቡዓትን ጎደሎን ኮይኖም ዝተፈጥሩን ፣ ርእሰ ተኣማንነት ዝጎደሎምን ድኹማት ድማ ንነገራት ክርድኡን ክግምግሙን ስለ ዘይክእሉ ዓይኖምን ነቲ ድኹም ሕልንኦምን ዓሚቶም ሙዚቃ ጸላኢ እናደገሙ ፣ ኣብ እግሪ ጸላእቶም ተምበርኪኾም፣ ብፕሮፓጋንዳ ጸላኢ ተመሊኦም ኣብ ንዘለኣለም ክወጽእዎ ዘይክእሉ ታኼላ ተሸሚሞም ብኡ ኣቢሎም ይዓርቡ።
እዞም ከዳዓት ደቂ ሃገር ብሓሶትን መናፍሕን ጃንዳ ወያነ ተመሊኦም ዝኣተዉዎ ታኼላ ሕሰም ምስ ለብለቦም ዓንጺ ዓንጾ ንማዕጾ ከም ዝበሃል ንመንግስቲ ኤርትራ ከም ጠንቂ ስደቶም ብምግባር ከካፍእዎ ይውዕሉ ኣለዉ። መንግስቲ ኤርትራ ንዝዓበየ ንዝነኣሰ ኤርትራዊ ዝብሎን ዝበሎን እንተሃልዩ፣ ንሕና ንሰላሳ ዓመታት ኣብ ቃልሲ ከርተት ዝበልናን ዝደሜናን ዝቖሰልናን ረዚን መስዋእቲ ዝኸፈልናን፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ብነጻነትን ሓርነትን መታን ክነብር፣ ኣብ ፈቐዶ ኵርናዕ ዓለም ፋሕ ኢሉ ሕሱም መነባብሮ ስደት ዘሕልፍ ዘሎ ኤርትራዊ ዓዱ ክምለስን፣ መጻኢ ትውልዲ ውግእን ወረ ውግእን ከይርእን ከይሰምዕን እዩ። መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ብትምህርቲ ተኾስኲሱ ክዓብን፣ ብሃገራዊ ፍቕሪ ተኾስኲሱ ነዛ ኣያታቱን ኣዴታቱን ረዚን መስዋእቲ ከፊሎም ዘረከብዎ ነጻ ኤርትራ ኣለኹልኪ ሃገረይ ኣነ ብደወይ ከለኹ መን እዩ ዝደፍረኪ ዝብል ነቕ ዘይብል ብዝረብሑን ዘይረብሑን ዘይድፈር ዓርሞሽሽ ህዝባዊ ሰራዊት ከቕውም፣ መንእሰይ ኤርትራ በቲ ክምህ ዘይብል ኒሑን ጉልበቱን ሃገሩ ክሃንጽን ከልምዕን ንኤርትራ ማዕረ ዓለማ ክሰርዓን ሰማእታቱ ዘረከብዎ ሕድሪ እዩ። እዚ ሕድሪ ናይቶም ሚእቲ ሽሕ ሰማእታትና ኣብታ ብደም ዝጨቀወት ጥውያ ነጸላ ቆጺሮም ነቶም ብህይወት ዝኣተዉ ጀጋኑ ብጾቶም ኣረኪቦሞም ንሳቶም ከኣ ንዓና ኣረኪቦሙና።
ኣብቲ ንሰላሳ ዓመታት ዝተኻየደ መሪር ቃልሲ ብዙሓት ኤርትራውያን ውድባት እኮ ኔረን እየን ፣ ተቓሊሰን ቆሲለን ሰንኪለን መስዋእቲ ከፊለን እየን። ኣብቲ ዝርዝር ክኣቱ ኣይደልን እቲ ምንታይ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ተዘሪብሉ ስለ ዝኾነ። ይኹን እምበር ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መሪር ቃልሲ ብምክያድን ረዚን መስዋእቲ ብምኽፋልን ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕራፉ ዘብጸሐን ንመላእ ኤርትራ ነጻ ዝገበረን ግን ህግሓኤ እዩ። ህግ ዝፈጸሞ ቅያ ጅግንነት ኣብ ዓለም ካብ ዝተኻየዱ ሓርነታውያን ቃልስታት መዳርግቲ ኣልቦን ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ እዩ፣ እቲ ምንታይ እቶም ካልኦት ሓርነታውያን ቃልስታት ናይ ጎረባብትን ሓንቲ ካብተን ክልተ ርእሰ ሓያላን ናይ ዓለምና ናይ ዕጥቅን ስንቅን ደገፍ ኔርዎም እዩ። ህግ ግን ዝድግፍ ጎረቤት ኣይነበሮ ናይ ስንቅን ዕጥቅን ደገፍ ዝህብ ጎረቤት ይኹን ርእሰ ሓያላን ኣይነበሮን ብኣንጻሩ እተን ርእሰ ሓያላን ዓለምና በብእብረ ኣብ ጎድኒ ጸላኢና እየን ኔረን። ከምኡ ውን ጎረባብትና ጉልባቦም ዝቐልዑ መርገጺ ኣልቦ ስለ ዝነበሩ ካብኦም ንረኽቦ ደገፍ ኣይነበረን እንተ ኔሩ ስማዊ እዩ። ህግ ግን ንጸላኢ ብብረቱ ብጥይቱ፣ ሓይልና ህዝብና፣ ነብስኻ ምኽእል ኣብ ዝብል መትከል ረጊጹ እዩ ንሽሾ ጸላእቱን ዓንገልቶም ርእሰ ሓያላን ትሕቲ መሬት ኣስፊሩ ንኤርትራ ነጻ ዘውጸአ።
ህግ ሃገር ነጻ ወጺኣ ኢሉ ኣራጢጡ ኮፍ ኣይበለን፣ ነታ ካላሽኑ ንጐድኒ ኣቐሚጡ ሓመድ እግሩ ከይነገፈ ዛባን ኣፍራዛን ሒዙ ነታ ዝዓነወት ሃገር ኣብ ምህናጽ እዩ ተጓይዩ። በዚ እዩ ከኣ ቀዳማይ ምዕራፍ ዝዛዘመ ህግሓኤ ኣብቲ ካልኣይ ምዕራፍ ዝተሰጋገረ ህግደፍ ዝብል ናይ ቃልሲ ውርሻን ሕድርን ሰማእታቱ ዝተቐበለ ውድብ እዩ። ህግደፍ ክንብል እንከሎና ኣብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍና ቅጅል ክብል ዘለዎ እቶም ምእንቲ ነጻነት ኤርትራ ዝሓለፉ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ኣሕዋትናን ኣሓትናን መሳቱናን መተዓብይትናን መማህርትናን ፣ እቶም ኣብ ቅድሜና ዘለዉ ምእንቲ ነጻነት ኤርትራ ኣዒንቶም ዝሰኣኑ፣ ክልተ መሓውሮም ዝሰኣኑ፣ ክልተ ኣእዳዎም ዝሰኣኑ፣ ዓንዲ ሕቚኦም ዝተሰብሩ ፣ ኣብ ዓረብያ ኮፍ ኢሎም ዘለዉ ኩሎም እዚኦም እዮም። ስለዚ ሎሚ ኣብ ጥላም ሳእኒ ወያነ ተምበርኪኽካ ስም ህግደፍ ከተጸልም ምውዓል መወዳድርቲ ዘይርከቦ ገበን እዩ። ኣንቱም ከዳዓት ንምዃኑ ብዘበን ሃጸይ ሃይለስላሰ ኣብ ዑና ዓደብርሂም ጸላም ሰንበት ኣቝርደት ዝተፈጸመ ህልቂት ትፈልጡዶ? መን ፈጺምዎ! ሰራዊት ኢትዮጵያ ደይኮኑን! ኣብ ዘበነ ደርጊ ኣብ ሞልቂ ኣብ ሽዕብ ኣብ ምጽዋዕ ዝተፈጸመ ህልቂት ረሲዕኩሞ ዲኹም ወይስ ኣይትፈልጡን ኢኹም ? እዛ ሓንካስ ጭፍራ ዝፈጸመቶ ግፍዕታት ዘዕነወቶ ዓድታትከ ረሲዕኩሞ ማለት ድዩ ? ነዚ ኩሉ እናረኣኹም ኣብ ብርኪ ወያነ ተምበርኪኽኩም ስም ህግደፍ ከተጸልሙ ከለኹም፣ እዚኣቶምሲ እምበርዶ ኤርትራውያን እዮም ? ወይሲ ፍርቂ ኣካሎም ተጋሩ እዮም ዝብል ሕቶ የለዓዕለልካ። ኣብ ስራሕ ኣብ ገለ ጉድለታት ዘይክንረዳዳእ ንኽእል ኢና ፣ ይኹን እምበር ምስቶም ንሰላሳ ዓመታት ብዘይ ምቍራጽ ደምና ዘፍሰሱ ዓድታትና ዘዕነዉ ኢትዮጵያውያን ኮይንካ እቲ ንሶም ዝብልዎ መዛሙር እናዘመርካ ኣንጻር ሃገርካ ምዃን ግን ኣዝዩ ከቢድ ገበን እዩ። ኣይፋልኩም ከዳዓት ስም ህግደፍ ኣይተልዕሉ፣ ብሰማእታትና ኣይትምጽኡና ነዛ ሃገር ክንደይ ብሉጻት እኳ ኢና ከፊልና ! ኣይፋልኩም ከዳዓት ብስዉኣትና ኣይትምጽኡና ባሕሪ ከብድና ኣይትነቓንቕዎ ንሕልናና ኣይትጕድእዎ ! ህግደፍን ኤርትራን ሰማእታትናን፣ ከም ዘይነጻጸሉ ሰለስተ ስላሰ እዮም፣ ነዚኦም ዝትንክፍ ወይለኡ ! ንነፍሲ ወከፍኩም ኣብ ጥቓኹም ኢና ዘለና፣ ካብ ዓይንና ዝተኸወልኩም ከይመስለኩም ።
ህግደፍ ነታ ሕድሪ ሰማእታቱ ዝኾነት ነጻ ኤርትራ ክሃንጻ መነባብሮ ህዝቢ ክመሓየሽ፣ ቍጠባ ሃገር ክሃንጽ ለይትን ቀትርን ኣስሚሩ ዲጋታትን ሓጽብታትን ዝሃንጽ ዘሎ ፣ ሕርሻዊ እቶት ህዝብና ተመሃይሹ ካብ ልመናን ምጽወታን ድሒንና ነብስና ንኽንክእል ዝሰርሕ ዘሎ። ሎሚ ጥብ ዝበለትን ኮረር ዝበለትን ማይ ካብ ኤርትራ ከይትወጽእ ንምግባር ዝተዓመመ ስርሓት ኣብ ኣፍሪቃ ብቀዳማይ ደረጃ ከም እንስራዕ ጌሩናሎ።ጥዕና ሕብረተሰብ ክሕሎ መንግስቲትካላት ጥዕናን ሆስፒታላትን ኣብ ነፍሲ ውከፍ ዞባ ሃኒጹ በጺሕዎ ዘሎ ምዕባለ ዓለም ዝመስከረሉ ሓቂ እዩ። መንእሰይ ትውልዲ ብትምህርቲ ተኾስኲሱ ክዓቢ ኣብዛ ሃገር ቤት ትምህርቲ ዘይብላ ዓዲ ዳርጋ የላን፣ መንግስቲ ንምስፋሕ ትምህርቲ ዘውጽኦ ወጻኢታት ኣብተን ምዕቡላት ዝበሃላ ሃገራት ምዕራብ ውን የሎን። ኣብ ኤርትራ ትምህርቲ ብነጻ እዩ፣ ካብ መዋእለ ህጻናት ክሳብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ብዘይ ገለ ክፍሊት እዩ። ሃገር ብምልእታ ብመራኸቢታት ክትተኣሳሰር፣ ሎሚ ዳርጋ ጽርግያ ዘይ ኣተወን ዓድታት የለዋን ክንብል ንኽእል። ኣብታ ሃገር ሰላም ክሰፍን፣ ካብ ዝኾነ ተጻባኢ ንሃገሩ ዝከላኸል ናይ ኣየርን ምድርን ባሕርን ሰራዊት ክሃንጽ ዝብሉ ካብ ብዙሓት ውሑዳት እዮም። እዚ ከኣ ምህናጽ መደበር ታዕሊም ሳዋ ፣ ኣብቲ ጭፍራ ወያነ ዝወለዓቶ ወራር ኣናብስ ሳዋ እንታይ ቅያ ሰሪሖም እግሪ መኸል ዓዲ በጊዖ ባረንቱ ተሰነይ ጾረና ሰንዓፈ ጀጋኑ ሳዋ እንታይ ተኣምር ሰሪሖም፣ ሰራዊት ወያነ ከም ፍሊት ዝነስነስካሎም ተዛሕዚሖም ። እታ ሃገር ብዝረብሑን ዘይረብሑን መታን ከይትድፈር ንቕሓት ዝዓጠቐ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ኣለኹልኪ ሃገረይዝብል ሰራዊት ክህነጽ ኣለዎ እትብል ሕድሪ ሰማእታት ብርግጽ ኣብ ግብሪ ተራእያ። እወ መን ድዩ ህግደፍ ተቐባል ሕድሪ ሓበን ሃገር እኮዩ። መትከል ህግደፍ መትከል ጽንዓት ጅግንነት ተወፋይነት እኮዩ ! ጸላእትና ዝድላዮም እንተ ገዓሩ ኣይኮነንዶ ንዓና ንህግደፍ ከፈራርሑስ ይትረፍ ኣብ ጸጕርና ንዝዓለበ ጽንጽያ ውን ከንፍሩ ኣይክእሉን እዮም። መትከል ህግደፍ መዓስ ንኤርትራ ጥራይ እንተላይ ንጎረባብትናን መላእ ኣፍሪቃ ውን እዩ።
ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነት መስመሮም ዘይስሕቱ ብብዝሒ ኣጽዋርን ሰራዊት ጸላኢ ዘይደሃሉ ፣ መዓስን ኣበይን ንጸላእቶም ስዒሮም ብዓወት መሰስ ከም ዝብሉ ዝፈልጡ እዮም። ኩነታት ዋላ ከም ዕንቊ እንተ ጸበበት ኣብ መወዳእታ ንኹሉ ከም ዝሰግርዎን እቶም ከጥፍእዎም ዝህንደዱ ዝነበሩ ጸላእቲ ትሕቲ መሬት ከም ዝሰፍሩ ኣጸቢቖም ይፈልጡ እዮም። ሎሚ ብወያነ ተላኢኾም ኣብ መላእ ዓለም ህላወ ኤርትራ ንኸጥፍኡ ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ወይጦታት ወይለኦም !
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሓልታት ምክልኻል ኤርትራ !!!
ክብርን ሞገስን ንሰማእታትና !!!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ብልዕሊ ኣርባዕተ ቢልዮን ብር ዝህነፅ፣ህንፀቱ ምስ ተዛዘመ ንልዕሊ 700 ሽሕ ዜጋታት ተረባሕቲ ዝተፈላለዩ ዕድላት ስራሕ ዝገብር ከምኡ እውን ንዘፈር ሕርሻ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ዘሰጋግር ፓርክ ኣግሮ ኢንዳስትሪ ባዕኸር 14 ለካቲት 2009 ዓ.ም እምነ ሰረት ብምቕማጥ ተበሲሩ።
ኣብ ምንባር እምነ ሰረት እቲ ማእኸል ኢንዳስትሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢፌዴሪ ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ርእሰ ምምሕርዳር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ፣ ተወከልቲ ሃገረ ሱዳን፣ ላዕለዎት ኣመራርሓ ፌደራልን ክልል ትግራይን፣ ዕድመ ዝተገበረሎም ኣጋይሽ ከምኡ እውን ነበርቲ ባዕኸርን ከባቢኣን ተረኺቦም እዮም። ኣብቲ መድረኽ ምቕማጥ እምነ ሰረት ተረኺቦም ዘረባ ዘስምዑ ቀዳማይ ሚኒተር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ 17 ዓመታት ዘሕብን ታሪኽን ገድልን ዝሰርሐ ህዝቢ ምዃኑ ድሕሪ ምዝኽኻር ኣብ ህላወ ፌደራላዊት ኢትዮጵያ ሰረት ዝኾነ ህዝቢ ምዃኑ ገሊፆም። ስለዝኾነ እቲ ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ፍሉይ ሽሙ ባዕኸር ኣብ ዝበሃል ቦታ ዝህነፅ ፓርክ ኣግሮ ኢንዳስትሪ ውፅኢት መቑሰልትን መስዋእትን ህዝቢ ትግራይ ከም ዝኾነ ኣይተ ሃይለማርያም ኣረዲኦም። ብተወሳኺ እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ፣ ኢትዮጵያ ኣብ እተመዝግቦ ዘላ ቅልጡፍን ዘላቕን ዕብየት ዝለዓለ ብፅሒት ከም ዝህልዎ ሓቢሮም።
“ ፓርክ ኢንዳስትሪ ባዕኸር ኢትዮጵያ ኣብ እተመዝግቦ ዘላ
ቅልጡፍ ዕብየት ልዑል ብፅሒት ክህልዎ እዩ ”
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃ/ማርያም ደሳለኝ
“ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ፓርክ ኢንዳስትሪ ኢትዮጵያ ክህነፁ ካብ ዝተትሓዙ 17 ፓርክታት ኢንዳስትሪ፣ ፓርክ ኢንዳስትሪ ባዕኸር ሓደ እዩ” ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ እቲ እምነ ሰረት ዝተቐመጠሉ ፓርክ ኢንዳስትሪ ብዝተትሓዘሉ ግዘ ክፍፀም ድማ ልዑል ተሳትፎ ህዝብን መሪሕነት መንግስትን ክግበረሉ ምዃኑ ተዛሪቦም። እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ልዕሊ 40 ዝኾኑ ውፅኢታት ሕርሻ ከወሃህድ ትፅቢት ዝግበረሉ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓማውቲ ህንፀቱ ክዛዘም ተባሂሉ ተነፂሩ ኣሎ። ኣብ ሓደ ዓዲ ምህላው ልምዓት ፓርክ ኣግሮ ኢንዳስትሪ ፅርየት ዘለዎም ዝተፈላለዩ ፍርያታት ሕርሻ ኣብ ሓደ ማእኸል ክወሃሃዱን ናብ ዕዳጋ ወፃእን ውሽጢ ዓድን ክቐርቡን ብምግባር ዘፈር ሕርሻ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ክሰጋገር ካብ ምግባር ሓሊፉ ንዕብየት ኢንዳስትሪ ርኡይ ግደ ዘለዎ ምዃኑ እውን ገሊፆም።
ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ብወገኖም፣ “ዝተዋደደ ፓርክ ኢንዳስትሪ ባዕኸር ቁጠባዊ ዕብየት ትግራይን ኢትዮጵያን ኣብ ምዕባይ እወንታዊ ብፅሒት ክህልዎ እዩ” ኢሎም። እቲ ፕሮጀክት ብዝተተለመሉ ግዘ ክፍፀም ብዓቕሚ ክልል ዘድሊ በጀት ካብ ምምዳብ ጀሚሩ ሓይሊ ሰብን ንዋትን ብምቕራብ ይኹን ምስ ዝምልከቶም መዳርግቲ ኣካላት ግቡእ ትኹረት ሂብካ ምምራሕን ምስራሕን ከም ዘድሊ ኣብሪሆም። እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ህንፀቱ ምስ ተዛዘመ ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ኣብ ምቕራብ፣ ሰብ ሃፍቲ ኣብ ምምልማልን ምስታፍን ግደ መንግስቲ ትግራይ ዕዙዝ ከም ዝኸውን እውን ኣይተ ኣባይ ገሊፆም። ህዝቢ ዞባ ምዕራብ ኣብ ኣፍንጫ ፀላኢ ኮይኑ ፀላእቱ እናመከተ፣ ሰላሙ ብምሕላውን ልምዓታዊ ስራሕቱ ብምቅልጣፍን ይገብሮ ንዘሎ እወንታዊ ተግባራት ኣጠናኺሩ ከቐፅል ከዓ ፀዊዖም። ምስ እዚ ተዛሚዱ ህዝቢ ዞባ ምዕራብ ክሳብ ሕዚ ኣብ ዝገበሮም ስራሕቲ ልምዓት ዝረኸቦም ተመክሮታት እናስፈሐን እናጠናኸረን ክኸይድ ፍረ መስዋእቲ ንዝኾነ ባዕኸር ፓርክ ኢንዳስትሪ ድማ በዓል ዋና ኮይኑ ከስርሖን ክከታተሎን ከም ዝግባእ ኣገንዚቦም።
ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ኣይተ ኢሳያስ ታደሰ፣ ቅድም ክብል ህዝቢ ዞባ ምዕራብ ንውድቡ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ልኡኽ እናዓመመ፣ ብሽም መንነትን ካልእን ንዝሽቅጡ ዝኸሰሩ ፖለቲካኛታትን ፀላእቱን ኣፎም ብምትሓዝ ኣብ ልምዓታዊ ስራሕቱ እናነጠፈ ከምዝመፅአን ሎሚ እውን ከም ትማሊ መሪሕ ኮይኑ ይረባረብ ከምዘሎን ኣብሪሆም። “ዞባ ምዕራብ ብስፍሓት ስራሕቲ ሕርሻን ዝሳለጠሉ እዩ” ዝበሉ ኣይተ ኢሳያስ ፍርያት ሕርሻ ዝጥቀም ፓርክ ኢንዳስትሪ ባዕኸር ኣብቲ ዞባ ምትካሉ ንሰብ ሃፍትን ሓረስቶትን ዞባ ምዕራብ ዓብዩ ዕድል ከም ዝፈጥር ኣረዲኦም።
ጠቕላላ ህንፀት ባዕኸር ፓርክ ኢንዳስትሪ ኣብ ልዕሊ 1000 ሄክታር መሬት ዝዓርፍ ኮይኑ ኣብ ዙርያ እቲ ኢንዳስትሪ መገብቲ ዝኾኑ 60 ዓበይቲ ከምኡ እውን 120 ማእኸለዎት ፋብሪካታት ክህልዉ ምዃኖም ድማ ተገሊፁ ኣሎ። ነቲ ፋብሪካ ዝምግቡ ማእኸለዎት ስግግር ገፀርን ዕዳጋን ኣብ ሽረ እንዳስላሰ፣ ዓዲ ጎሹ፣ ዓዲ ሕርዲ፣ ማይ ጋባ፣ ዳንሻ፣ ማይካድራን ሰቲት ሑመራን ከም ዝህነፁ እውን ተገሊፁ ኣሎ።
ጠቕላላ ህንፀት ፓርክ ኢንዳስትሪ ባዕኸር ኣርባዕተ ዓማዉቲ ዝወስድ እንትኸውን ኣብ ልዕሊ 258 ሄክታር ብሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ቢልዮን ብር ብቀዳማይ ዙር ዝህነፅ ፋብሪካ ግና ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ክጠቓለል ምዃኑ ተሓቢሩ።
ነበርቲ ባዕኸርን ከባቢኣን እቲ ፓርክ ኣግሮ ኢንዳስትሪ ህንፀቱ ምስ ተዛዘመ ኣብ ተረባሕነቶም ልዑል ውፅኢት ክህቦም ዓብይ ትፅቢት ከም ዘለዎም ገሊፆም። ነባሪት ባዕኸር ዝኾና ወ/ሮ ፍረወይኒ ብርሃነ ከም ዝገለፅኦ፣ ኣብ ቀፃሊ ዘፍርይኦ ፍርያት ሕርሻ ዝሓሸ ጠለብ ዕዳጋ ብምርካብ ዝለዓለ ኣታዊ ክረኽባ ተስፋ ኣለወን።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ዝህነፅ ፓርክ ኣግሮ ኢንዳስትሪ ባዕኸር ህንፀቱ ምስ ተዛዘመ በብዓመቱ 700 ሽሕ ቶን ዝተፈላለዩ ፍርያታት ሕርሻ ብምውህሃድ/ብምቅንባር/ ካብ ሰደድ ልዕሊ 18 ቢልዮን ብር ዓመታዊ ኣታዊ ዝርከበሉ ምዃኑ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
መደብ ልምዓት መስኖ ዞባ ማእኸል ብዝተጠናኸረ ኣገባብ ይፍፀም ኣሎ
ኣብ 2009 ዓ.ም ብመስኖ ክለምዕ ካብ ዝተትሓዘ 71 ሽሕን 478 ሄክታር መሬት ዞባ ማእኸል ዛጊድ 126 ሽሕን 516 ሓረስቶት ተረባሕቲ ዝገበረ ልዕሊ 56 ሽሕ 955 ሄክታር መሬት ብመስኖ ምልማዕ ከም ዝተኽኣለ ቤት ፅሕፈት ህወሓት እታ ዞባ ገሊፁ።
ሓላፊ ውዳበታት ህዝቢ ዞባ ማእኸል ኣይተ ሽሻይ ግርማይ ብፍሉይ ንጋዜጣ ወይን ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ ኣብ 2009 ዓ.ም ብዕምቆት ናይ ምህዳስ መድረኻት ስዒቡ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ልምዓት እናተሳለጡ ይርከቡ። ብመሰረት እዚ ኣብ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ እዚ ዓመት ዛጊድ ተረባሕቲ ካብ ዝኾኑ ልዕሊ 56 ሽሕ ወገናት እታ ዞባ፣ 11 ሽሕን 25 ሄክታር መሬት ዘልምዓ 29 ሽሕን 903 ደቂ ኣንስትዮ እንትኾና 14 ሽሕን 914 ሄክታር መሬት ዘልምዑ ድማ 32 ሽሕን 158 መናእሰይ ምዃኖም ገሊፆም።
ኣብቶም ዝግበሩ ዘለዉ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ እቲ መሪሕ ዝኾነ ግንባር ቀደም ኣባል ውድብ እናመርሐ ከም ዝርከብ ኣይተ ሽሻይ ኣረዲኦም። ብመሰረት እዚ ኣብ 2009 ዓ.ም 86 ሽሕን 239 ኣባላት ውድብ 27 ሽሕን 515 ሄክታር መሬት ብመስኖ ከልምዑ ትልሚ ተታሒዙ ክሳብ ፍርቂ ለካቲት 2009 ዓ.ም 24 ሽሕን 772 ሄክታር (90 ምኢታዊ) ክለምዕ ከም ዝኽኣለ ሓቢሮም።
ሓረስቶት እታ ዞባ ብዝወነንዎም ብኣማራፅታት ማይ ኣቢሎም መፍረይነት መስኖ ንምዕባይ ኣብ ዝተገበረ ምንቅስቓስ 103 ሽሕን 750 መራሕቲ ስድራ ሓደ ኣማራፂ ማይ ከምኡ እውን 49 ሽሕን 842 መራሕቲ ስድራ ክልተ ኣማራፅታት ማይ ዝወነኑ ምዃኖም እቶም ሓላፊ ገሊፆም። 20 ሽሕን 667 መራሕቲ ስድራ ድማ ሰለስተን ልዕሊኡን ኣማራርፅታት ማይ ምውናን ከም ዝኽኣሉ ወሲኾም ሓቢሮም። ሓረስቶት ኣማራፅታት ማይ ወኒኖም ማለት ብምሉኦም ናብ ልምዓት ኣትዮም እዮም ማለት ከም ዘይኮነ ዘረድኡ እቶም ሓላፊ ብቐፃልነት እናሰዓብካ ናብ ልምዓት ዝእተወሉ ኩነታት እናፈጠርካ ምኻድ ከም ዝግባእ ኣመልኪቶም።
ከም ዞባ ንስራሕቲ ልምዓት መስኖ ኣብ ጠለብን ምጥቃምን ዘመናዊ ድኹዒ ምጉዳል ከም ዘለዎ ዝገለፁ ኣይተ ሽሻይ እዚ ካብ ዝተትሓዘ 65 ሽሕን 122 ኩንታል ዓመታዊ ሸቶ ዛጊድ ዘሎ ፍፃምኡ 5‚634 ኩንታል (ሸሞንተ ምኢታዊ) ምህላው አረዲኦም። ብመንፅር ሽፋን ግና ብፅቡቕ ከይዲ እናተፈፀም ከም ዘሎ እዮም እቶም ሓላፊ ዘብርሁ።
ደድሕሪ መድረኻት ተሃድሶ ብዝተፈጠረ ዋዕይ ወረዳታት ኣብ ልምዓታዊ ውድድር ከም ዘለዋ ዝሓበሩ ኣይተ ሽሻይ ብንፅፅር ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ልምዓት መስኖ ዘለወን ወረዳታት ዓድዋ፣ ቆላ ተምቤን፣ ኣሕፈሮምን ላዕላይ ማይጨውን ምዃነን ኣብሪሆም። እዚ ኮይኑ ብሰንኪ ጉድለት መሪሕነት ድኽም ዝበለ ኣፈፃፅማ ዘለዋ ወረዳ ከዓ ወርዒ ለኸ ከም ዝኾነት ገሊፆም።
ኣብ ክሊ እቶም ክሳብ ሕዚ ተረኺቦም ዘለዉ ጥንካረታት ልምዓት መስኖ እናሰዓብካ ክስርሐለን ዝግብኣ ተግባራት ከም ዘለዋ እውን ኣይተ ሽሻይ ሓቢሮም። ብፍላይ ኣብ ጠለብን ምጥቃምን ዘመናዊ ድኹዒ ዘሎ ትሑት ፍፃመ ኢሉ እውን ስራሕቲ ልምዓት መስኖ ንተረባሕነት መናእሰይ ብዘጠናኸረ ኣገባብ ተግባራዊ ኣብ ምግባር ኣሕይልካ ምስራሕ ዘድልየሉ ምዃኑ ብኣፅንኦት ገሊፆም።


text:
ሻውዓይ ክፋል
ኣብቲ ዝሓለፈ ክፋል ሓፈሻዊ ውህብቶ ኑዛዘ፣ ፍሉይ ውህብቶ ኑዛዘ፣ ውፅኢት ሓፈሻዊ ውህብቶ ኑዛዘ፣ ገደብ ዘለዎ ኑዛዘ፣ ወራሲ ወይ ብኑዛዘ ውህብቶ ተቐባሊ ንኻልእ ንከመሓላልፍ ምእዛዝ ዝብሉ ነጥብታት ብዝርዝር ምቕራብና ይዝከር። መቐፀልታ እዚ ዛዕባ ድማ እንታይነት ምፅራይ ውርሲ፣ ምፅራይ ውርሲ ሓላፍነት ናይ መን ምዃኑን ቀንዲ ተግባራት መፃረይ ውርስን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ዝቐረበ ፅሑፍ ከም ዝስዕብ ተዋዲዱ ቀሪቡ ኣሎ።
ምፅራይ ውርሲ
ኣብ ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 944፣ ምፅራይ ውርሲ ማለት ውርሲ ተቐባሊ መን ከም ዝኾነ ምፍላይ፣ ሃፍቲ ውርሲ እንታይ ከም ዝኾነ ምፍላይን ምፅራይን ዝብል ትርጉም ከም ዘለዎ የቐምጦ። ብተወሳኺ ሞዋቲ ካብ ካልኦት ወገናት ዝሓቶ መሰል ወይ ክኸፍሎ ዝግባእ ዕዳ ምህላውን ዘይምህላውን ምርግጋፅ፣ ሓተትቲ ዕዳ ንዝኾኑ ኣካላት ካብ ሃፍቲ ውርሲ ምክፋልን ካብ ተዓደይቲ ዝኾኑ ሰባት እቲ ገንዘብ ምትእኽኻብን ዝብሉ እውን ኣካል እቲ ትርጉም ገይሩ የቕርቦም። ከምኡ እውን ሞዋቲ ብኑዛዘ ውህብቶ ዝገበረሎም ሰባት እንተሃልዮም እቲ ዝተገበረሎም ውህብቶ ኑዛዘ ምሃብ ወይ ምክፋል ምፅራይ ውርሲ ተባሂሎም ከም ዝፅውዑ ተደንጊጉ ንረኽቦ።
እዞም ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮም ጉዳያት ክሳብ ምፅራይ ዝግበረሎም ንብረት ውርሲ ዝተፈለዩ ከም ዝኾኑ ተገይሮም ክቑፀሩ ይግባእ። እዚ ማለት ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 942 ወራሲ ዝኾነ ሰብ ንብረት ሞዋቲ ምስ ናይ ባዕሉ ንብረት ምሕዋስን መሰል ምጥቃምን ኣይህልዎን። ናይዚ ምኽንያት እውን ሃፍቲ ውርሲ ካብ ሞዋቲ መሰል ምሕታት ገንዘብ ንዘለዎም ሰባት ንዝሓትዎ ገንዘብ ውልቀ ውሕስንኦም ንብረት ሞዋቲ ስለዝኾነ እዩ። እዞም ሓተትቲ ዕዳ ካብ ናይ ወረስቲ ውልቀ ንብረት ዝኾነ ዕዳ ሞዋቲ ምሕታት ስለዘይኽእሉ ካብ ናይ ወራሲ ዕዳ ዝሓቱ ሰባት ካብ ዝፃረ ሃፍቲ ውርሲ ዕዳ ˝ይከፈለኒ” ኢልካ ምሕታት ኣይኽእልን። ንኣብነት ኣይተ ወልዱ ካብ ዓርኮም ኣይተ ሳሊሕ ሰለስተ ምኢቲ ሽሕ ብር ተለቂሖም እዮም። ኣይተ ወልዱ ዝተለቅሕዎ ገንዘብ ቅድሚ ምኽፋሎም ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልዮም እዮም። ኣይተ ሳሊሕ ገንዘቦም ንክምለስ ውሕስና መኽፈሊ ዝኾኖም ካብ ንብረት ኣይተ ወልዱ እምበር ካብ ወረስቲ ሞዋቲ ውልቀ ንብረት ክኸውን ኣይኽእልን።
ምፅራይ ውርሲ ሓላፍነት መን እዩ?
ምፅራይ ውርሲ ሓላፍነት ዝወስዱ ሰባት ኑዛዘ ኣብ ዘይብሉ ኩነታት ብዘይኑዛዘ ወረስቲ ዝኾኑ ሰባት ሞዋቲ ካብ ዝሞተሉ ዕለት ጀሚሩ መሰል ምፅራይ ውርሲ ይህልዎም። ንኣብነት፡- ኣይተ ተወልደ ኑዛዘ ንምግባር ዕድል እንተይረኸቡ ብሃንደበታዊ ሓደጋ ህይወቶም እንትሓልፍ ኣልማዝ እትብሃል ጓሎም ጥራሕ ስለ ዝነበረቶም ኣልማዝ መሰል ምፅራይ ውርሲ ትረክብ ኣላ ማለት እዩ። ብተወሳኺ ሞዋቲ ኣብ ኑዛዚኡ ንኑዛዚኡ ከፈፅም ዝሸሞ ሰብ መሰል ምፅራይ ውርሲ ይህልዎ። ኮይኑ ግና ኑዛዘ ሞዋቲ ውርሲ መን ከም ዘፈፅሞ ብግልፂ ዘየመላኸት እንተኾይኑ ብሓፈሻ ውህብቶ ኑዛዘ ዝተገበረሎም ሰባት ብመሰረት ፍትሃብሄር ቁፅሪ 948 ንኡስ ቁፅሪ ክልተ መሰል ምፅራይ ይህልዎም።
ብዘይካ እዚ ኣብዚ ቁፅሪ ንኡስ ቁፅሪ ሰለስተ ውርሲ መፈፀሚ ዝምረፅ ወይ ብሓፈሻ ውህብቶ ኑዛዘ ዝተገበረሉ ሰብ ዘመላኽት ኑዛዘ እንተተረኺቡ ብዘይኑዛዘ ወረስቲ ዝኾኑ ሰባት ምፅራይ ስርሖም ቀራይ ይግበር። እዚ ማለት ኣብ ጉዳይ ምፅራይ ውርሲ ሓፈሻዊ ውህብቶ ኑዛዘ ዝተገበረሎም ሰባት ብዘይኑዛዘ ወረስቲ ካብ ዝኾኑ ሰባት ዝሐሸ መሰል ከም ዘለዎም ዘመላኽት ስለዝኾነ እዩ። ንኣብነት፡- ኣይተ ወልዱ ኣብ ዝገብርዎ ኑዛዘ “25 ምኢታዊ ዝኸውን ንብረተይ ንበዓልቲ ገዛይ ለምለም ይወሃበለይ” ኢሎም እንተተናዚዞም መሰል ብዘይኑዛዘ ምውራስ ዘለዎም ደቆም መሰል ምፅራይ ውርሲ ተራፊ ንክኸውን ይገብሮ።
እዚ ከም ዘሎ ኮይኑ ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 950 መፃረይ ውርሲ ብቤት ፍርዲ ዝሽወመሉ ኩነታት ኣሎ። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያታት ድማ ወረስቲ ብቐሊሉ ዘይፍለጡን ብዘይኑዛዘ ወረስቲ ዝኾኑ ሰባት እቲ ውርሲ ንምፅራይ ዘይደልዩ ምዃኖም ዝገልፁ እንተኾይኖምን እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ተናዛዚ ወራሲ ብዘይምግዳፍ ንብረቱ መንግስቲ ዝወርሶ እንትኾን ከምኡ እውን ብዛዕባ እቲ ውርሲ ˝ይምልከተኒ እዩ” ዝብል ዝኾነ ሰብ እንተመልክት ደያኑ መፃረይቲ ውርሲ ክሸሙ ከም ዝኽእሉ ብግልፂ ተቐሚጡ እዩ። ብዘይካ እዚ ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 951 ንብረት ሞዋቲ ንኸፃርይ ዝተሸመ ሰብ ዝመረፆ ኑዛዘ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክትዕ ዘልዕል እንተኾይኑ ወይ መፃረይቲ ውርሲ ዝኾኑ ሰባት ካብ ሓደ ንላዕሊ ኣብ ዝኾንሉ እዋን እሞ ኣብ ምፅራይ ውርሲ ክስማምዑ እንተዘይክኢሎም ዳያኑ ክሸሙ ይኽእሉ እዮም።
ብኻሊእ ገፅ ንኣካለ መጠን ዘይበፅሑን ጥቕሞም ክሕልዉ ዘይኽእሉን ሰባት ወረስቲ እንትኾኑ ወይ መፃረይ ኮይኑ ዝተሸወመ ሰብ ስርሑ ብሓቅን ብትግሃትን ንምፍፃም እንተዘይክኢሉ ዳያኑ ካልእ መፃረይ ክሸሙ ከም ዝኽእሉ ደንጊጉ ንረኽቦ። እዚ እንትግበር ግና ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 953 ከም ዝተገለፀ ምፅራይ ውርሲ ስራሕ ኣብ ፍቓደኝነት ዝተመስረተ ከም ዝኾነ እዩ ዝድንግግ። ሕጋዊ ወረስቲ ሞዋቲ ብኑዛዘ ውህብቶ ዝተገበረሎም ሰባት ወይ ሞዋቲ ውርሲ ንከፃርየሉ ዝመረፆ ሰብ እንተኾነ እውን ውርሲ ንኸፃሪ ፍቓደኛ እንትኾኑ እምበር ወራሲ ስለዝኾነ ወይ ብሞዋቲ ስለዝተመረፀ ውርሲ ንኸፃሪ ኣይግደድን።
ውርሲ መፃረይ ስርሑ ኣብ ዝኾነ እዋን ክሓድጎ ይኽእል እዩ። ኮይኑ ግና እዚ መሰል ተፈፃሚ ዝኾነሉ ኩነታት ኣሎ እዩ። ንሱ እውን ቐዳማይ መፃረይ ውርሲ ስራሕ ምፅራይ ውርሲ ኣብ መፈፀምትኡ ንምብፃሕ ወይ ንዝተወሰነ እዋን ንምስራሕ ዝተሰማምዐ እንተኾይኑ እዩ። ካልኣይ እቲ ስራሕ ዝሓደገሉ ግዘን ኩነታትን ኣብ ንብረት ውርሲ ጉድኣት ዘየስዕብ እንትኾን ስርሑ ብምሕዳጉ ምኽንያት ንዝበፅሕ ጉድኣት ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 954 ንኡስ ክልተ ቁፅሪ 961 ሓላፍነት ዘየስዕብ እንተኾይኑ እዩ። ንኣብነት ናይ ሞዋቲ ኣይተ ሕሩይ መፃረይ ውርሲ ዝኾኑ ኣይተ ገብረ ሓላፍነት ተቐቢሎም ስራሕ ምፅራይ ውርሲ ጀሚሮም እዮም። ይኹን እምበር ስርሖም እንተይወድኡ ተግባር ምፅራይ ውርሲ ሓዲጎምዎ። ተግባር ምፅራይ ውርሲ ኣብ ዝሓደግሉ እዋን ንብረት ሞዋቲ ዝኾነ ፍርቂ ሄክታር መሬት ኮሚደረ ዝተዘርአ ምህርቱ ኣብ ዝእከበሉ እዋን ብምሕዳጎም እዚ ምህርቲ ከይተኣከበ ብምትራፉ ክበላሸው ክኢሉ እዩ። ስለዚ ኣይተ ገብረ ስርሖም ዝሓደግሉ ኣብ ዘይግባእ እዋን ስለዝኾነ ንዝበፅሐ ጉድኣት ብሓላፍነት ተሓታቲ እዮም።
ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 555 ስራሕ ምፅራይ ውርሲ ቀራይ ዝኾነሎም ምኽንያታት ኣለዉ። ንሳቶም እውን መፃረይ ውርሲ ብሕጊ ብኑዛዘ ወይ ብመሰረት ውሳነ ዳያኑ ብሓደ ሓዱሽ መፃረይ ዝተተከአ እንተኾይኑ ስራሕ ምፅራይ ውርሲ ቐራይ ይኸውን። ንኣብነት ኑዛዘ ሞዋቲ ኣብ ዘይተረኸበሉ ኩነታት ምፅራይ ውርሲ ዘካይድ ዝነበረ ሰብ ናይ ሞዋቲ ኑዛዘ እንተረኺቡ ብመሰረት ኑዛዘ ወይ ብመሰረት ሕጊ ምፅራይ ውርሲ ብዝግብኦም ሰባት እንትትካእ ስራሕ ምፅራይ ውርሲ ቐራይ ክኸውን ይኽእል። ንብረት ንኸፃሪ ዝተመረፀ ሰብ ስርሑ ብኣግባቡ ክዋፃእ እንተዘይክኢሉ ዳያኑ ብኻሊእ ሰብ ንኽትካእ ስራሕ ምፅራይ ከቕርይዎ ይኽእሉ እዩም።
ቀንዲ ተግባራት መፃረይ ውርሲ
ቀንዲ መፃረይ ውርሲ ኣብ ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 956 ተዘርዚሮም ይርከቡ። ንሳቶም እውን ሞዋቲ ኑዛዘ ሓዲጉ እንተኾይኑ እቲ ኑዛዘ ኣብ ዘለዎ ምድላይ፣ ውርሲ ዝግብኦም ሰባት እንመን ምዃኖም ምፍላይ፣ ምምሕዳር ንብረት ውርሲ ከምኡ እውን ንብረት ሞዋቲ እንተማሓድር ብተኣማንነት ከም ናይ ባዕሉ ንብረት ብጥንቃቐ ከማሓድር ትፅቢት ይግበረሉ። ብሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 1010 ንኡስ ቁፅሪ ሓደ መኽፈሊ ግዚኦም ዝበፅሐ ዕዳ ውርሲ ምኽፋል፣ ካብ ንብረት ሞዋቲ ዕዳ ዝሓቱ ሰባት ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ንምፍላጥ ብዝተኽኣለ መጠን ፃዕሪ ክገብር ኣለዎ። መፃረይ ውርሲ እዚኦም ተግባራት ዝፍፅሞም ኑዛዘ ሞዋቲ ብምርኣይ ኮይኑ ሞዋቲ ኣብ ዝነብረሉ ዝነበረ ቦታ ወይ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ሞዋቲ ኣብ ዘለዎ ቦታ ዝርከቡ መዛግብትን ሰነዳትን ብምርኣይ ሓተትቲ ዕዳ ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ክደሊ ይግባእ።
ኣብ ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 957 ከም ዝተገለፀ ተግባር ምፅራይ ውርሲ ብኑዛዘ ሞዋቲ ወይ ብውሳነ ደያኑ ገደብ ግዘ ንኽግበረሉን ውርሲ ከመይ ክፃረ ከምዘለዎን መምርሒ ክህቦ ይኽእል እዩ። መፃረይ ውርሲ ንዝሃቦ ግልጋሎት መሰል ምሕታትን ምርካብን ክፍሊት ኣለዎ። መጠን ክፍሊት ሞዋቲ ብመሰረት ዝውስኖ ወይ ምስ ወረስቲ ብመሰረት ዝግበር ስምምዕነት ወይ ደያኑ ብዝፈቕድሉ ክኸውን ከም ዝኽእል ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 959 ይድንግግ። ስለዝኾነ መፃረይ ውርሲ ተቐቢሉ ዘመሓድሮ ንብረት ብጥንቃቐ ተኣማንነትን ልክዕ ከም ናይ ባዕሉ ንብረት ገይሩ ክሕዝን ከመሓድርን ይግባእ።
ካብዚ ተፃራሪ ብዝኾነ ኩነታት ንብረት ዘመሓደረ መፃረዪ ውርሲ ግን ተሓታትነት ዘስዕበሉ ምዃኑ ክፈልጥ ይግባእ። ብመሰረት ሕጊ ፍትሃብሄር ቁፅሪ 961 መፃረይ ውርሲ ብሸለልትነት ወይ ብናይ ባዕሉ ጥፍኣት ንዘብፅሖም ጉድኣታት ተሓታቲ ከም ዝኸውን ብግልፂ ኣቐሚጥዎ እዩ። ንኣብነት ተሓታቲ ዝኸውን ብኑዛዘ፣ ብድንጋገ ሕጊ ወይ ብደያኑ ዝተወሰኑ ተግባራት ዘየኽበረ እንተኾይኑ ወይ ካብ ዝተውሃቦ ትእዛዝ ወፃእ ዝፈፀመ እንተኾይኑ እዩ። ኣብ ዝቕፅል መደብና ድማ ውርሲ ዝግብኦም ሰባት ምፍላይን ምውሳንን፣ ወረስቲ ሓፈሻዊ ውህብቶ ኑዛዘ ብዛዕባ ዝግበረሎም ሰባት፣ ንወረስቲ ዝወሃቡ ወረቐት ምስክርን ሕቶ ወረስትን፣ ምምሕዳር ሃፍቲ ውርስን ምዕፃው ውርስን ኣብ ዝብሉን ካልኦትን ዝጠመቱ ዛዕባታት ሒዝና ክንቐርብ ኢና።


text:
ኣባል ስለያ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሌ/ኮ ምስግና ፋሲል{ወዲ ማማ} ብዕለት 07 መጋቢት ብስራሕ ትድለ ኣለካ ዝብል ተሊፎን ተደዊልዎ ምስከደ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ሃለዋቱ ከም ዘጥፈአ ተፈሊጡ።
ኣብ ስርሑ ዝርከቡ ብጾቱን ሓለፍቱን ዝኾነ ሓበሬታ ከም ዘይብሎም ድሕሪ ምፍላጣ፤ በዓልቲ ቤቱ ናብ ፖሊስን ሃገራዊ ድሕነትን ከም ዘመልከተት ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ ኮይኑ ግን ብኣንጻሩ ብዕለት 17 መጋቢት ምሸት ሰዓት 11 በዓልቲ ቤቱ ተጋዳሊት ምጽላል ሳህለ ውን ንባዕላ ከም ተኣሰረት ምንጭታት ይሕብሩ።
ሌ/ኮ ምስግና ኣብ ስለያ ምክልካል ኣብ ምጥላፍ ርክባትን ፍሉይ ዋህዮታትን ብምዃን ክሰርሕ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ መብዛሕትኡ ስራሑ ንቡዙሓት ግሁድ ዘይኮነ ስለያዊ ወፍርታት ዘጠቓለለ ምንባሩ ምንጭታት ሓቢሮም።
ምክንያት መእሰሪ ሌ/ኮ ምስግና ፋሲል {ወዲ ማማ} ብንጹር እካ እንተዘይፈለጠ፤ ኣብዚ ቀረባ እዋን ንሱዳን ክሕከም ከይዱ ድሕሪ ምምላሱ፤ ኩሉ ምንቅስቓሳቱ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ሓለዋ ምንባሩን፤ ቴሌፎናቱ ተጠሊፉ ስድራቤቱ እውን ምክትታል ኪካየደሎም ምጽንሑን ተገሊጹ።