text:
ንግዲ ደቂ ሰባት ገበን እዩMänniskohandel - tigrinska
ንግዲ ደቂ ሰባት፡ ምስግጋር ተባሂሉ እውን ይጽዋዕ እዩ። እዚ ሓደ ወይ ብዙሓት ሰባት ገንዘብ ንኸእትዉ ክምዝምዙኺ ከሎዉ እዩ። እዚ ንኣብነት ሰባት ጾታዊ ርክብ ክትሸጢ፡ ክትሰርቂ፡ ክትሰርሒ ወይ ዕጸፋርስ ክትሸጢ ከገድዱኺ ከሎ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ እንታይ ክትገብሪ ከም ዝኾንኪ ወይ ሂወት ከመይ ክትከውን ከም ዝኾነት ከዐሽዉኺ ልሙድ እዩ። ከፈራርሑኽን ክህድዱኽን ልሙድ እዩ።
ንኣብነት ከምዚ ክኸውን ይኽእል እዩ፡
- ሓደ ሰብ ኣብ ገለ ቦታ መደቀሲ ንኽትረኽቢ ክሕግዘኪ እዩ፡ ኣብኡ ንኽትድቅሲ ንኽትክእሊ ናይ ግድን ድሮጋ ክትሸጢ ኣሎኪ።
- ሓደ ሰብ ኣብ ካልእ ሃገር ስራሕ ክትረኽቢ ኢኺ ይብለኪ። ንሱ ወይ ንሳ ነቲ ናትኪ ጕዕዞን መደቀሲ ቦታን የዳልውልኪ። ኣብታ ትኸድያ ሃገር ምስ ካልኦት ሰባት ጾታዊ ርክብ ክትፍጽምን ትግደዲ። ከምኡ’ውን ግዳይ ጾታዊ ድፍረትን ትኾኒ። ንስኺ ቁሩብ ገንዘብ ጥራይ ትረኽቢ።
ንግዲ ደቂ ሰባት ገበን እዩ
ንኻልኦት ጾታዊ ርክብ ንኽሸጣ ዘዓሽዉ ወይ ዘገድዱ ሰባት ብማእሰርቲ ክቕጽዑ ይኽእሉ እዮም። ከምኡ’ውን ንኣብነት ኣብ ምምልላስ ወይ መደቀሲ ኣብ ምድላው ምሕጋዝ ዘይሕጋዊ እዩ።
ነቲ ዝሓገዘኪ ሰብ ስለ ትደልይዮ ወይ ስለ ዝፈራሕኪ፡ ካብዚ ኵነታት ናጻ ምውጻእ ኣዚዩ ከቢድ ኾይኑ ክስምዓኪ ይኽእል እዩ።
ንስኺ ጾታዊ ርክብ ዝሸጥኪ ወይ ንግዲ ደቂ ሰባት ዘጋጠመኪ፡ ሓገዝ ክትረኽቢ መሰል ኣሎኪ። ነቲ ዝምዝምዘኪ ዘሎ ሰብ ዋላ ትፈትውዮ እንተ ኾንኪ ኣየገድስን እዩ። ካብ መጀመርታ ጾታዊ ርክብ ክትሸጢ ምዃንኺ ትፈልጢ እንተ ነበርኪ ኣየገድስን እዩ። እቲ ዝምዝምዘኪ ዘሎ ሰብ እዩ ጌጋ ዝገብር ዘሎ፡ ንስኺ ኣይኮንክን።


c: text/html

text:
- Other languages
ሓዘንን ጓህን
ሓዘን ተራ ነገር ኮይኑ፡ ኣካል ናይ ህይወትና እዩ። ቤተ-ሰብ ብሞት ክፍለየካ እንከሎ ወይ ውን ክብ-ለጠቕ ናይ ህይወት ከጋጥም እንከሎ፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ዘጋጠመ ነገር ኣብ ውሽጥኻ ዓቢጥካዮ ስቕ ትብል፡ ኣፍካ ኸፊትካ ምስ ሰብ ክትዛረበሉ ኣገዳሲ እዩ። ከም ቤተ-ሰብ መጠን፡ ተኻፋሊ ናይቲ ሓዘን ክትከውን ኣለካ ደኣምበር፡ በቲ ሓዘን ክትስንብድ ግን ኣይግባእን።
ሓዘን እንታይ እዩ?
ምሕዛን ካብ ምጒሃይ ብቑሩብ እዩ ዝፍለ። ናይ ቀረባ ቤተስብካ ብሞት ክፍለየካ እንከሎ ወይ ውን ድሕሪ ምፍታሕካ ዘጋጥም፡ ተፈጥሮኣዊ ስምዒታዊ ግብረ–መልሲ እዩ። ሓዘን ካልእ ምኽንያታት ዘበገሶ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ውላድካ ክንዲ ሰብ ኣኺሉ ገዝኡ ክምስርት ገዲፍካ ክግዕዝ እንከሎ፡ ስራሕካ ክትስእን እንከለኻ ወይ ውን ተደላዪ ኣይኮንኩን ኢልካ ጡረታ ክትወጽእ እንከለኻ።
መብዛእትኦም ሰባት፡ ዓቢ ክሳራ ምስ ኣጋጠሞም ወይ ውን ህይወቶም ብምቕያሩ እዮም ዝሓዝኑ። እቲ ዝፍጠር ዓሚቚን ቃንዛ ዝዓብለሎን ናይ ሓዘን ስምዒት፡ ንነብስናን ንኸባቢናን እንታይ ዓይነት መከራ ከምዘሕለፍና ከርእየና ኢሉ ዝመጸ እዩ ዝመስል። ሓዘን፡ ንሓደ ሰብ ናይ ህይወት ጠለባቱ ንዝተወሰነ ግዜ ለጠቕ ከብሎ ከምዘለዎ ዝሕብር፡ ምልክት እዩ።
ብዙሓት ሰባት፡ ሓዘንን ንብዓትን ሓደ ጌሮም እዮም ዝወስድዎ። ኣካላትና ብብዙሕ መንገዲታት ግብረ–መልሲ ይህብ እዩ። ጥሩፍ ድኻም፡ ምቕይያር ኩነት–ኣእምሮ፡ ናይ ምትኳር ጸገም፡ ፍርሒ፡ ሻቕሎት ከምኡ ውን ዓቕሊ–ምጽባብ ውን ምልክታት ሓዘን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ከባቢ ልቢ ዘጋጥም ጸገማት፡ ናይ ከብዲ ዘይምሹውነትን ክትድቅስ ዘይምኽኣልን ውን ምልክት ሓዘን ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓዘን ኣብ ኣብ ኣረጋውያን ዘስዕቦ ጸገማት ከም ጸቕጥን ካልእ ነዊሕ ዘይጸንሕ ምልክታት ዘይምጥዓይን እዮም።
ሓዘን ንህይወተይ ብኸመይ ይጸልዎ?
ነፍሲ ወከፍ ሓዘን ፍሉይ እዩ። ቅቡል ዝበሃል ቅጥዒ ወይ ኣገባብ ኣተሓዛዝና ውን የለን። ነገራት ከከም ኣመጻጽኦኦምን ኩነታቶምን ክትወስዶም ግን ኣገዳሲ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰባት ናይ ሓዘን ዓመት ኢሎም ክዛረቡ ትሰምዕ። ብኻልእ ቋንቋ፡ ሓዘን ንኽወጽኣልካ ሓደ ዓመት የድልዮ ዝብልዎ እዩ። ሓንቲ ስድራ–ቤት፡ ኣባል ስድራቤታ ብሞት ካብኣ ድሕሪ ምፍላዩ፡ ኣብ እዋን በዓላት ንመጀመርያ ግዜ ብዘይቲ ኣባል ስድራቤቶም ስለዘብዕልዎ፡ እቲ ሃዋህው ኣዝዩ ተኣፋፊ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ገለ ቤተ–ሰቦም ዝተፈልዮም ሰባት ወይ ሓዘንተኛታት፡ እቲ ዝሞተ ሰብ ርኢናዮ ወይ ውን ሰሚዕናዮ ክብሉ ትሰምዕ ኢኻ። እዚ ውን ትፈጥሮኣዊ ግብረ–መልሲ ናይቲ ዘጋጠመ እምበር፡ እቲ ኸምኡ ዝብል ዘሎ ሰብ ብሕማም ኣእምሮ ተለኺፉ ወይ ውን ዓቢዱ ማለት ኣይኮነን።
ዝስምዓካ ነገር ክነፍሰልካ ምግባር ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ውሽጢኻ ጥራይ ጌርካዮ ስቕ ምባል ካብቲ ሓዘን ክትሃድም ምድላይ ከስምዕ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ስራሕ ብምስራሕ ወይ ውን ብብዝሒ ብምጋሽ። ኣብ ነብሰ–ሃሳይ ዝኾነ ተግባራት፡ ከም ምብላዕ ከኒናታት ወይ ውን ኣልኮላዊ–መስተ ምስታይ፡ ክንወድቕ ውን ክደፋፍኣና ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት ተግባራት፡ ነቲ ሓዘን ኣብ ምንዋሕ ዓቢ ተራ ይጻወቱ።
ኩነታተይ ክመሓየሽ ይኽእል ዶ?
ኣብ ሓዘን ንዘሎ ሰብ፡ ህይወት ዳግማይ ኣብ ንቡር ኣይክትምለስን እያ ኢሊ ክድምድሞ ይኽእል እዩ። ከምኡ ግን ኣይኮነን። ኮይኑ ግን፡ ሽሕ`ኳ እቲ ሓዘን ይምረር፡ ካብኡ ክትወጽእ ክትክእል ኣለካ። ካብ ሓዘን ኣውጺኡ ብቑልጡፍ ናብ ንቡር ህይወት ዝመልስ፡ ኣቋራጭ መንገዲ የለን። ካብ ኩሉ ኣገዳሲ ዝኾነ ግን ነቲ ኩነታት ወይ ምሕዛን ምቕባሉ እዩ። እዚ ኸኣ፡ ነቲ ሓዘን ብኽፉት መንፈስ ክትቕበሎን ክትዛረበሉን ውን የኽእለካ።
ኩሉ ነገር ሕንፍሽፍሽ ኢሉ`ዩ፡ ትርጉም ዘለዎ ነገር የለን ኢልካ ምስ እትድምድም፡ ንመዓልታዊ መደብ ህይወትካ ምኽታል ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ሰዓታት ስራሕኩም ወይ ውን ካልእ ተጽዕኖ ዝፈጥረልኩም ነገራት ክትንክይዎ ትኽእሉ እኳ እንተኾንኩም፡ እቲ ናይ ምምጋብን ምድቃስን መደብኩም ግን ስሩዕ ይኹን። በይንኻ ክትከውን ጸገም ዘይብሉ እኳ እንተኾነ ምሉእ ብምሉእ ግን ካብ ሰብ ኣይትነጸሉ። ካብ ሓዘን ወጺእካ ናብ ንቡር ንምምላስ ድጋፍ ናይ በተ–ሰብ ኣገዳሲ እዩ።
ከም ናይ ቀረባ ቤተ–ሰብ መጠን፡ ነቲ ዘጋጠመ ኩነታት ክትኣልዮ ኣጸጋሚን ኣባህራርን ክኸውን ይኽእል እዩ። ክትሰምዕ ምኽኣል፡ ኣብ መዓልታዊ ስርሓት ምሕጋዝን ወይ ውን ኣብቲ ሓዘን ጥራይ ምርካብ ውን ቀሊል ነገር ኣይኮነን። እቲ ስሚ ሓዘንተኛ ዝኾነ ነገር፡ ስቕታን ምንጻልን እዩ።
ሓገዝን ድጋፍን ኣበይ ክረክብ ይኽእል?
ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኣጋጣሚታት፡ ንኣብነት፡ መንእሰይ ክቕዘፍ እንከሎ፡ ግዜ ጥራይ ነቲ ሓዘን ክፍውሶ ኣይክእልን እዩ። ንስኻትኩም ወይ ውን ቤተ–ሰብኩም ካብ ቃዝኖትን ጸቕጥን ምውጻእ ምስዘጸግመኩም ክኢላዊ ሓገዝ ምሕታት ከድልየኩም እዩ።
ኣብ ማእከል–ጥዕና ብምኻድ ምኽሪ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ከከም ኩነታቱ ውን ምስ ማሕበራዊ–ኣማኻሪ ወይ ውን ስነ–ኣእምሮኛ ተራኺብኩም ብዝርርብ ዝካየድ ናይ ድጋፍ ኣገልግሎት ክትረኽቡ ትኽእሉ። ንነዊሕ ግዜ ክድቅስ ዘጸገሞ ሰብ ውን ድጋፍ ክግበረሉ ይኽእል እዩ። ብ እዋን ሓዘን ደበሳዊ ድጋፍ ዘበርክታ ብዙሓት ማሕበራትን ውድባትን ውን ኣለዋ እየን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሚሸል ባችለት ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝሃብኦ መግለጺ ‘ነቲ ብናህሪ የንቆልቁል አሎ ዝበለኦ ኩነተ ክልል ትግራይ’ ከምዘተሓሳሰበን ጠቂሰን።
ንሰን "ሰራዊት ክልል ትግራይን ሰራዊት ፌደራል መንግስቲን፣ ነቲ ዝጀመርዎ ውግእ እንተቀጺሎም፣ ኩነታት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ክኸውን እዩ፣ ከቢድ ሞትን ጥፍኣት ንብረትን፣ ከምኡውን ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ዶብ ሰገርን ምፍንቃልን ስደትን ክውስኽ እዩ"ኢለን።
ጠንቂ እቲ ኣብ ማይካድራ ተፈጺሙ ዝባሃል ጅምላዊ ቅትለት ንጹር ሓበሬታ ኣይተረኸበን ዝበላ ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሙሉእ መስርሕ ምጽራይ ንክካየድ ጸዊዔን።
እቲ መጥቃዕቲ፣ ኣብ’ቲ ውግእ ይሳተፉ ብዘለው ወገናት ኮነ ተባሂሉ ተፈጺሙ እንተኾይኑ ፣ ብገበን ኩናት ዘሕትት ከምዝኾነ ገሊጸን።
ናብ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዘሕለፈኦ መልእኽቲ ‘ኣብ ከምዚ ዝዓይነቱ ውግእ ተዓዋቲ ኣይህሉን፣ ስለዚ ከይደንጎዩ ንኣፈላላዮም ብልዝብ ንክፈትሑ’ ኣዘኻኪረን።
ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሚሸል ባችለት ክቅጽል ዝኽእል ኲናት፣ ንትግራይን ኢትዮጵያን ኣዕናዊ ውጽኢት ከስዕበለንን፣ ዓመታት ንዝተመዝገቡ ምዕባለታት ንድሕሪት ከምዝመልስን’ውን ጠቂሰን። ካብኡ ዝኸፍአ ኢለን ሚሸል ባችለት ‘እቲ ህውከት ናብ ጎረባብቲ ክልሕኹን ንመላእ እቲ ዞባ ክዘርግን ይኽእል እዩ’ ከምዝበላ ዝመጸ ዜና ሓቢሩ።


text:
ዓርክኻ እወ ክትጠንስ ትኽእል እያ።
እቲ ንስኹም ትጥቀሙሉ መንገዲ „Coitus interruptus“ ተባሂሉ ይጽዋዕ:
እዚ ማለት ዝተኾላለፈ ስጋዊ ርክብ ማለት እዩ።
በዚ መሰረት ዝኾነ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ብልዕቲ ክኣትው የብሉን።
ገለ ዘርኢ ግን ቅድሚ ኦርጋዝም ምምጻእ ካብ መትሎ ክወጹ ይኽእሉ እዮም።
ንስኻ ድማ ፍጹም ክፍለጠካ ኣይክእልን እዩ።
ክትቆጻጸሮም ድማ ኣይትኽእልን ኢኻ።
እዞም ዘርኢ ንሓንቲ እንቋቕሖ ከጫጭሕዋ ይኽእሉ እዮም።
ብኸምዚ ድማ ሓንቲ ጓል ጥንሲ ትሕዝ።
እቲ ናይ እንቋቕሖ ናይ ምጭጫሕ ተኽእሎ መብዝሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ ክልተ መድመይቲ እዋን እዮ ዘሎ።
ይኹን ደኣምበር: ብዙሓት ደቀንስትዮ ኣብ ካልእ እዋናት እውን ናይ ምጭጫሕ ባህርያት ኣለወን።
ዓርክኻ መዓስ እዩ ናይ ምጭጫሕ ባህርያት ዘለዋ፧
እዚ ብትኽክል ክትፈልጥዎ ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ብዙሓት ደቀንስትዮ ዘይስሩዕ ጽግያት ኣዴታት ይመጸን እዩ።
እቲ ጽግያት ልክዕ ኣብ ዝተወሰነ ርሕቀት ኣይኮነን ዝመጽእ።
ሓቢርኩም ናብ ሓኪም ማህጸን ክትከዱ ትኽእሉ ኢኹም።
ብዛዕባ ምክልኻል ጥንሲ ድማ ሓበሬታ ክትቀስሙ ትኽእሉ።


text:
Radio Erena: 28 June 2018
ወከልቲ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ናይ ዝመደበሩ ብጀነራል ከማል ገልቹ ዝምራሕ ዕጡቕ ተቓዋሚ ኦሮሞ ናብ ሃገሮም ከምዝተመልሱ ምንጭታት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢረን።
ትሽዓተ ላዕለዎት መራሕቲ ናይቲ ውድብ ዝሓቖፈ ጉጅለ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣተወ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ኣረጋጊጻ።
ንሳቶም ነቲ ኣብ ኤርትራ ኮይኖም ከካይድዎ ዝጸንሑ ዕጥቃዊ ቃልሲ ብምርሕራሕ ናብ ሃገሮም ዝኣተዉ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንዘቕረቦ ጻውዒት ሰላም ብምቕባል፣ ኣብ ሃገሮም ፖለቲካዊ ሰልፊ ብምቛም ክዋስኡ ብምውሳን’ዮም።
ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተውሉ፣ ሚኒስተር ኮሚኒኬሽን እታ ሃገር ኣቶ ኣሕመድ ሺዴ ዝርክቦም ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ምዉቕ ኣቐባብላ ጌሮሙሎም።
ጀነራል ከማል ገልቹ፣ ኣስታት ሓደ ሚእቲ ዝኾኑ ወትሃደራት ሒዙ ኣብ 2006 ናብ ኤርትራ ከምዝኣተወ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ውድብ ብምፍጣር ምስ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ኦሮሞ ብምትሕብባር’ዩ ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ክንቀሳቐስ ጸኒሑ።
ላዕለዎት ወከልቲ እቲ ንሱ ዘቖሞ ውድብ፣ ዕጥቃዊ ቃልሲ ብምርሕራሕ ናብ ሃገሮም ከምዝኣተዉ ክግለጽ እንከሎ፣ እቲ ጀነራል ግና ዛጊት ኣበይ ከምዘሎ ኣይተነጸረን።
ኣቐዲሙ’ውን ክልተ ላዕለዎት መራሕቲ ናይ ካልእ ናይ ኦሮሞ ተቓዋሚ ውድብ፣ ካብ ግብጺ ናብ ሃገሮም ከምዝኣተዉ ኣይርሳዕን።
=================


text:
ንምክልኻል ፈነወ መረዳእታ ሓሶትን ናይ ጽልኢት ዘረባን ትካላት ማሕበራዊ ሚዲያ ክወስዱዎም ዝግብኡ ስጉምትታት!
ኣብ ኢትዮጵያ ኾነ ኣብ መላእ ዓለም ትካላት ማሕበራዊ ሚዲያ ብዙሓት ሰባት ዜና ዝረኽቡሉ ቀንዲ መገዲ ካብዝኾኑ ቀንዮም እዮም። እኳድኣ ከም ኢትዮጵያ ኣብ ምዕባይ ዘለዉ ሃገራት ውሽጢ ዝነብሩ ዜጋታት ጋዜጣ ካብምግዛእ ብስልኮም ዜና ምርካብ ይቐሎም፤ ኣብክንዲ ቴሌቪዥንን ሬድዮን ምርኣይን ምስማዕን ንፌስቡክ ወይ ከዓ ንቴሌግራም ብቐሊሉ ምጥቃም ይመርጹ።
እዚ ብቕልጡፍ ናብ ማሕበራዊ ሚዲያ ዝግበር ጉዕዞ ስዒቡ ኩሉ ክባሃል ብዝኽእል ደረጃ ትካላት ዜና’ውን ንዜናታቶም ኣብኡ የቕርቡ፣ ውልቀ ሰባትን ካልኦት ትካላት’ውን ንመረዳእታታትን ንሓሳባትን ብስፍሓት የእንግዱ።
ዋሕዚ መረዳእታ ናብ ማሕበራዊ ሚዲያ ብበዝሒ ምቕያሩ ብባዕሉ ጸገም እንተዘይኮነ’ኳ ነዚ ስዒቡ ሓደሓደ ኣካላት ንናይ ሓሶት መረዳእታታትን ጽልኢት ዘረባታትን ክፍንዉ መገዲ ኸፊቱ’ዩ። እዚ ብባዕሉ ቅልውላው ፈጢሩ እዩ ክባሃል ዘይካኣል እንተኾነ እኳ ዝተፈጠሩ ጸገማት እናገደዱ ክኸዱ እጃሙ ኣበርኪቱ እዩ፣ እናበርከተ’ውን ይርከብ።
እሞ ብዙሓት ኣብዝ ሐዚ እዋን ዝሓቱዎ “ትካላት ማሕበራዊ ሚዲያ እንታይ እናሰርሑ እዮም?” ንዝብል ሕቶ እዩ።
ከም ፌስቡክ ዝኣመሰሉ ብቢልየን ዶላር ዝግመት መኽሰብ ዝረኽቡ ትካላት ማሕበራዊ ሚዲያታት ገጻቶም ንኹሉ ዝሰማማዕን ጉድኣት ዘየብጽሕን ክገብሩ ከምዘይከኣሉ ብዙሕ ሪፖርትታት ይሕብሩ። ንኣብነት፣ ኣብ ዘሕለፍናዮ ዓመት ናይቶም ትካላት ሸለልትነት ተቓዊሞም ጋንታታት እንግሊዝ ፕሪምየር ሊግ ኣብ ማሕበራዊ ገጻቶም ኣድማ ገይሮም ነይሮም።
ትካላት ማሕበራዊ ሚዲያ ንሓደገኛ ዘረባታት፣ ጎንጺ ንዘለዓዕሉ ጽሑፋት ከምኡ’ውን ጽልኢት ንዝምዕዱ ተግባራት እንዳተኸታተሉ ስጉምቲ ክወስዱ ከምዝግባእ ግልጺ እዩ። ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ኣዋጅ ምክልኻል ዘረባ ሓሶትን ጽልኢትን እውን ብግልጺ ተጻሂፉ እዩ።
ብርግጽ ፌስቡክ ነዚ ዝምልከቱ መልእኽትታት እናመሓላለፈ ከምዝጸንሐ ሪእና ኔርና። ግና ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንዘሎ ኩነት ብዕሊ ዝፈልጡ ከምኡ’ውን ክትንትኑ ዝኽእሉ ሰባት ብምጥቃም መረዳእታ ሓሶትን ናይ ጽልኢት ዘረባን ክርከብ ከሎ ብቕልጡፍ ስጉምቲ ክወስድ ይግባእ።
ነዚ ዘይምግባር ንሓላፍነት ሸለል ምባል ጥራሕ ከይኮነ ብሕጊ ተሓታታይ ምዃን’ውን ከስዕብ ዝኽእል ጉዳይ እዩ።
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
ኣሜሪካውያን ጠፈርተኛታት ሸኖን ዎከር፣ዳፍ ዊሎክን ትሬስይ ኮልድዌል ዳይሰንን፣ኣብ‘ቲ ብዓለም-ለኸ ማእከል ህዋ ዝፍለጥ መደብር ንኣዋርሕ ተቀሚቮጦም‘ለው።
ዓለም-ለኸ ማእከል ህዋ፣ኣብ ሓደ እዋን ን6 ጠፈርተኛታት ከንብር ዝኽእል ተንቀሳቃሲ መንኮርኮር‘ዩ።እዛ መንኮርኩር‘ዚኣ ኣብ ሰዓት 28 ሽሕ ኪ/ሜትሮ እናተሓምበበት ንመርየት ኣብ መዓልቲ 16 ጊዜ ትዞራ።
እዚ ማለት፣ካብ መርየት ናብ ወርሒ ኣብ ሓደ መዓልቲ ከም‘ዚ በፂሕካ ምምላስ ማለት‘ዩ።
ኣብ ህዋ ኣብ ዝፀንሑሉ እዋን፣እቶም ጠፈርተኛታት ይመራመሩ፣ይምገቡን ይሰትዩን፣ይድቅሱ፣ኣካላዊ ምንቅስቃስ ይገብሩን ካብኡ ዝሓለፈ ድማ ብትዊተር ኣቢሎም መልእኽቲ ምስ ካልኦት ይቀባበሉ።ጠፈርተኛ ዳፍ ዊልኮክ፣ነቲ ካብ ሰማይ ኮይኑ ዘልዐሎም ኣሳእል ይልእኽ።ገሊኡ ደሴታት፣ኣብ ትሕቲ ደበና ዘንጠልጠለ ጠሊን ዝናብን፣ከተማ ኒውዮርክ ኣብ እዋን ለይቲ ዘለዋ ድሙቅ ብርሃንን ካልኦትን ዘጠቃለለ‘ዩ።
ጠፈርተኛ ትሬስይ ኮልድዌል ዳይሰን ብወገና፣ካብ ክንዲ‘ዚ ብራኸ ኮይንካ ቁልቁል ንመርየት ክትሪኣ ከለኻ ኣየ ክንደይ ምዕርግቲ‘ያ ትብል።
ዝሓለፈ ሚያዝያ ናብ‘ቲ ማእከል ምርምእ ዝተፀምበረት ኮልድዌል ዳይሰን ወሲኻ፣ኣብ መርየት ዘለው መሳርሕቶም ብዙሕ ሓገዝ ከምዝገብሩሎም‘ያ ትዛረብ።
ምስ ጠፈርተኛ ሸኖን ዎከር ዝሓለፈ ሰነ ኣብ‘ቲ ዓለም-ለኸ ማእከል ምርምር ዝበፅሐ ዊሎክ ብተርኡ፣ኣብ‘ዚ ወርሒ’ዚ ካብ መርየት ዝተላኣኸ ፅዕነት ስለዝበፅሖም ብዙሕ ከምዝተሓጎሰ ይዛረብ።
ኣብ ህዋ ኣብ ዝተቀመጡለን ኣዋርሕ፣ዝተወሰነ ርዝነት ከምዝከሰሩ ግና ጠፈርተኛ ኮልድዌል ዳይሰን ኣይከወለትን።ናሳ ብወገኑ፣ሳዕቤን ቀፃሊ ርዝነት ኣልቦነት ንሓይሊ ጭዋዳን ዓፅሚን ጠፈርተኛታት ንከዪሃስዮ መዓልታዊ ክልተ ጊዜ ኣካላዊ ምንቅስቃስ ክገብሩ ኣለዎም ዝብል መምርሒ ኣለዎ።
ኣብ ህዋ ስሕበት-ግራቪቲ ስለዘየለ፣ዓፅሚ ንፆር ኣካል ናይ ምስካም ስራሕ ኣይፍፅምን‘ዩ።
ብተወሳኺ ስሕበት-ኣልቦነት/ላክ ኦፍ ግራቪቲ ማለት፣ጠፈርተኛታት ብእግሮም ኣይጓዓዙን ኣብ ክንድኡ እናተንሳፈፉ‘ዮም ካብ ሓደ ስፍራ ናብ ካልእ ስፍራ ዝንቀሳቀሱ ማለት‘ዩ።እዚ ማለት ድማ፣ቀጥ ኢሎም ዘይኮነስ እናተዓፃፀፉ ናብ ዝመረፀዎ ኣንፈት‘ዮም ዝኣትውን ዝወፁን ማለት‘ዩ።
ዊሎክ ብዛዕባ‘ዚ ክትዛረብ ከላ፣ክትሓስቦ ከለኻ ዘደናግር ይመስል።እታ ፀባባ መንኮርኩር ድማ ሰፋሕ ገዛ‘ዩ ዘምስላ በለት።
ድሕሪ ክልተ ሳምንት፣ሓደ ኣሜሪካዊን ክልተ ሩስያዊያንን ነቶም ተሰናበቲ ጠፈርተኛታት ንምትካእ ናብ ኣድማሳዊ-ማእከል-ምርምር ክብገሱ ተቀሪቦም‘ለው።


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
ጉባኤ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ሃገረ ደሞክራሳዊት ረፓብሊክ ኮንጎ፡ ንተቍዋማት ምምሕጻር ናይ`ቲ ሃገር ኣብ ጎድኖም ኮይኖም ክሕግዝዎም ስንድዋት ከምዝኾኑ ገሊጾም።
ንሳቶም ነዚ ዝገለጹ፡ እቲ መንግስቲ ንዓይነታዊ ለውጢ ኣብ’ቲ ሃገር ምስ ዝዓዪን፡ መነባብሮ ሕዝቢ ኮንጎ ንምምሕያሽ ምስ ዝጽዕትን፡ ንሕና ብወገና ኣብ’ቲ ሰናይ ዕዮ ንምክፋል፡ ብዝለዓለ ዓቕምና ክንዋሳእ ምዃና ቃል ንኣቱ ኢሎም።
ዜጋታት’ቲ ሃገር ሓድሽ ምሕደራ ይደልዩ
ሕዝቢ ኮንጎ ኣብ ምሕደራ’ቲ ሃገር፡ ሓድሽ ለውጢ ክህሉ ይጠልቡ ክብሉ ክቡር ኣባ ን’ሾለ ሓቢሮም። ንሶም ንትጽቢት ሕዝቢ ኮንጎ ኣመልኪቶም ‘ሕዝቢ ኮንጎ ካብ ነዊሕ እዋን እትሒዞም፡ ሓድሽን ንሕዝቢ ዘርብሕ ምሕደራን ዘለዎ መንግስቲ ክትከል ዝነበሮም ትጽቢት ንኸንቱ ከይቅህም ክጸዓር ኣለዎ’ ድሕሪ’ሎም፡ ኣስዒቦም’ውን ‘ከም’ዚ ናትና ዝኣመሰላ ሃገራት፡ ብዘይ መንግስቲ ክውዕላን ክሓድራን ኣጸጋሚ ስለዝኾነ፡ እዚ ዝርአ ዘሎ ምድንጓይ፡ ነቲ ብዓይነቱ ቅንዕ ሓቀይናን ዝኾነ ስርዓተ መንግስቲ ንምትካል ዝኽፈል ዘሎ ዋጋ፡ ብቑዓትን ንረብሓ ኩሉ ሕዝብን ዘርብሑ ሰባት፡ ኣብ ምሕደራ ብምምጻእ፡ ካሕሳ ዘጥፋእናዮ ግዜ ብጽቡቕ ፍረ ዝድበሰሉ ክኸውን ተስፋ ንገብር’ ኢሎም።
ሓድሽ ልፍንታዊ መንግስቲ
ሃገረ ደሞክራሳዊት ረፓብሊክ ኮንጎ ድሕሪ ሸውዓተ ወርሒ ምምራጽ ፕረሲደንት ፈሊክስ ሺሰከዲ፡ ዝሓለፈ ሰኑይ ዕለት 26 ነሓሰ፡ ሓድሽ ልፍንታዊ መንግስቲ ከም ዘቖመት ተሓቢሩ።
እቲ ዝቖመ ልፍንታዊ መንግስቲ ብ23 ኣባላት ናይ ሰልፊ ጉዕዞ ንለውጢ (Direction for Change Party) ወገን ሓድሽ ፕረሲደንት ሺሰከዲ ኣብ ስራሕ ፈጻሚ ኣካል ናይ መንግስቲ ክኣትዉ እንከለዉ፡ 42 ኣባላት ግን ካብ ሰልፊ ሓባራዊ ግንባር ኮንጎ (Common Front for Congo) ወገን ናይ ዝጸንሐ ፕረሲደንት ጆሴፍ ካቢላ ብምዃን ሓላፍነት ከምዝተመቓርሑ ተፈሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ፡ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ደሞክራሳዊት ረፓብሊክ ኮንጎ ኣብ መጨረሽታ ናይ መበል 56 ሓፈሻዊ ጉባኤኦም፡ ብምድንጓይ ምርጫ መንግስቲ፡ ስክፍታኦም ገሊጾም ከምዝነበሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ ንውጽኢት ናይ ሓድሽ ልፍንታዊ መንግስቲ ኣመልኪቶም ከቡር ኣባ ን’ሾለ ‘እንተወሓደ ኣብ ዝርዝር ኣስማት ናይ’ቶም ሓደስቲ ኣባላት መሪሕነት መንግስቲ፡ ብዙሓት ሓደስቲ ገጻት ምህላዎም፡ ናብ ሓድሽ ምሕደራዊ መድረኽ ንኣቱ ከምዘሎና ዘመልክት እዩ’ ድሕሪ’ሎም፡ እዚ ከኣ ይብሉ ቀጺሎም ‘ውጽኢት ናይ`ቲ ሕዝቢ ኮንጎ ብዕለት 30 ታሕስ 2019ዓምፈ ኣብ’ቲ ሃገር ናይ ምሕደራ ለውጢ ክግበር፡ ብተሪርን ዘየማትእን ኣገባብ ዘስምዕዎ ጠለብ ከምዝኾነን’ ድሕሪ ግሊጾም፡ ኣብ መንጎ ቤተክርስትያን መንግስትን ዝነበረ ርክብ’ውን ብመጠኑ ከምዝተመሓየሸ ኣፍሊጦም።
ጉባኤ ጳጳሳት ደሞክራሳዊት ረፓብሊክ ኮንጎ፡ ኣብ’ቲ ሃገር ንዝተገብረ ምርጫ ኣመልኪቶም፡ ብፍላይ ንናይ መጨረሽታ ውጽኢት ብጥንቃቐን ዕቱብነትን ካብ ዝከታተልሉ ዝነበሩ እዋን ጀሚሩ፡ ኣብ መንጎ ኣቡናትን፡ ብፕረሲደንት ፈሊክስ ሺሰከዲ ዝምራሕ ሓድሽ መንግስትን ጽብቕ ርክብ ከምዝማዕበለ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 07 November 2016
ኢንተርነት ካፈታት፣ መንነት ወረቀት ብምሕታትን ምሉእ ስምን ኣድራሽን ብምምዝጋብን ኣገልግሎት ክህባ ብመንግስቲ ድሕሪ ዝቐረበለን ግዴታ፣ ብዝሒ ዓማዊለን እናጎደለ ይመጽእ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከባ ኢንተርነት ካፌታት እናተዘዋወሩ ብዝኣከብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ ኢንተርነት ካፌታት ስምን ምሉእ ኣድራሻን እናመዝገባ ኣገልግሎት ክህባ ዝተገደዳሉ ምኽንያት፣ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ምስ ስግረዶብን ሓበሬታ ምልውዋጥን ተተሓሒዙ ብኣልማማ ዝካየድ ዘሎ ምእሳር ዜጋታት የተሓሕዝዎ ከምዘለዉ ኣረዲኦም።
ብዘይካ’ዚ ተጠቀምቲ ኢንተርነት ናይ ምቁጽጻር ሓድሽ ኣገባብ፣ እቲ መንግስቲ፣ ኣባላት ሰራዊት ሒዞም አዝለዉ ሞባይል ቴሌፎናት ከረክቡ ዘመሓላልፎ ዘሎ መጠንቐቕታ ምስቲ ካብን ናብ ሓበሬታ ይመሓላለፍ ኣሎ ዝብል ስግኣት ዝተተሓሓዘ ምዃኑ ብሰፊሑ ይዝረበሉ።
ኤርትራ፣ ሓንቲ ካብተን ካብ ቅልጡፍ ምዕባለ ሓበሬታን ቴክኖሎጂ ተገሊለን ዝርከባ ሃገራት ምዃና ዝፍለጥ’ዩ።
ብመንግስቲ ኣብ ዝውነን ኤሪኦተል ዝከካፈል ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣብ ኤርትራ፣ ክሳብ’ዚ ቀረባ ኣዋርሕ፣ 0.09 ሜጋ ባይት ኣብ ደቂቕ ናይ ምውራድ ዓቕሚ ጥራይ’ዩ ጸኒሕዎ።
ስለዚ ድማ ከም ዩቱብ ዝኣመሰሉ፣ ድምጽን ተንቀሳቓሲ ኣሳእልን ዘለዎ ገጻት ኢንተርነት፣ ኣብ ውሱን ኣብያተ ጽሕፈት እንተዘይኮይኑ፣ ኣብ ኤርትራ ንተገልገልቲ ኣይሰርሕን’ዩ።
መንግስቲ፣ ነዚ ኣብ ዓለም ሓደ ካብ ድዅማት ዓቕሚ ኢንተርነት ዘለዎ ኣገልግሎት፣ ናብ ክልተ ዕጽፊ ክብ ከምዘሎ ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ኢንተርነት ካፌታት ጽኑዕ ምቁጽጻር የካይድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኣህጉራዊ ጸብጻባት ከምዘመልክትዎ፣ ብገምጋም 3 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ’ዩ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ናይ ኣገልግልሎት ኢንተርነት ዕድል ረኺቡ ዘሎ።
==========================


text:
Radio Erena: 17 March 2017
ናብ ዝበዝሐ ክፋል ዓለም ናይ መጓዓዝያ በረራታት ከየካይድ ዝተኣገደ መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ናብ ኤርትራ ዘካይዶ በረራታት የስፍሕ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እቲ፣ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ብቕዓት ተጓዓዝቲ ናብ ሓደጋ ከቃልዕ ይኽእል’ዩ ተባሂሉ ናብ ዝበዝሐ ክፋል ዓለም ናይ መጓዕዝያ በረራታት ከየካይድ ንነዊሕ ዓመታት ዝተኸልከለ መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ካብን ናብን ኣስመራ ካርቱም፣ በረራታት ከካይድ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ ካብ ኣስመራ፣ ናብ ደቡብ ሱዳን ከተማ ጁባ፣ ስዑዲ ዓረብ ከተማታት ሪያድን ጀዳን፣ ናብ ቻድ ድማ ከተማ እንጀሜና በረራታቱ ዘስፍሕ ዘሎ።
ናብ ኤርትራ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ዘካይዳ ኣህጉራውያን መንገድታት ኣየር፣ በብእዋኑ የቛርጻ ምስ ምህላወን፣ በዓል መዚ ሲቪል ኣቭየሽን ከም መተካእታ ናብ ኤርትራ ኣገልግሎት ዝህባ መንገዲታት ኣየር ከናዲ’ዩ ጸኒሑ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኤርትራ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ዝህባ ዘለዋ፣ መንገዲታት ኣየር ኤርትራ፣ ቱርኪ፣ ግብጺን ሱዳንን እኳ እንተኾና፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ቀጥታዊ ስሉጥ ኣገልግሎት ዝህብ ዘሎ እንኮ መንገዲ ኣየር ቱርኪ ጥራይ’ዩ።
መንገዲ ኣየር ቀጠር ኣብ መወዳእታ ወርሒ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ናይ ኤርትራ በረራታቱ ጠቕሊሉ ድሕሪ ምቁራጹ፣ ኣብ ሰሙን ዝበዝሐ ናብ መጓዓዝያ በረራታት ዘካይድ ዘሎ መንገዲ ኣየር ግብጺ ኮይኑ ኣሎ።
በዚ ተሰሪዑ ዘሎ ሓድሽ መደብ ምስፋሕ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ከኣ ድሕሪ መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ መንገዲ ኣየር ሱዳን ካልኣይ ደረጃ ክሕዝ’ዩ።
መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ተጓዓዝቲ ብምድንጓይ ካብ ዘማርርሉ መንገድታት ኣየር ኮይኑ፣ ብሰንኪ ብቕዓቱ ናብ ሒደት ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን እንተዘይኮይኑ ናብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ክበርር ኣይክእልን’ዩ።
ኣብ 1 መጋቢት 2017፣ ንብረት መንገዲ ኣየር ባድር ናይ ሱዳን፣ ዝኾነት ነፋሪት ካብ ካርቱም ተበጊሳ ናብ ስዑዲ ዓረብ እናበረረት እንከላ፣ ብዘጋጠማ ቴክኒካዊ ጸገም ብሃንደበት ክትዓልብ ተገዲዳ’ያ።
እታ 125 ተጓዓዝቲ ጽዒና ዝነበረት ነፋሪት፣ ኣብ ሓደ ካብ ሞቶራታ፣ ትኪ ከምዝተራእየን፣ ብሰንኩ ድማ ጉዕዞኣ ብምስራዝ፣ ብሃንደበት ኣብ ፖርት ሱዳን ክትዓልብ ከምዝተገደደት፣ መግለጺ ሲቪል ኣቭየሽን ሱዳን የረድእ።
ካብ 1995 ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዝተነብረ እገዳ ንመንገዲ ኣየር ሱዳን ብኸቢድ ከምዝሃሰዮ’ዩ ዝግለጽ።
=====================


text:
መርመራ ፖሊስ ሃገረ ጣልያን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ንስደተኛታት በቲ ሓደገኛ ዝኾነ ጉዕዞ ናብ ኤውሮጳ ንኸብጽሑዎም መለሳ ገንዘብ ውሽጣዊ ኣካላት ከምዝተቐበሉ ሓቢሩ።
እቶም ሊብያውያንን ኤርትራውያንን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ስደተኛታት፣ ናብተን ውሕስነት ዘይብለን ሰሙናዊ ካብ ክባቢ ትሩብሊ ተላዒለን ናብ ደሴት ላምቤዱዛ ዝጉዓዛ ጀላቡ ንኽሳፈሩ ኣቐዲሞም 1,200 ዩሮ (1,200 ፓውንድ) ክኸፍሉ ከምዝሓቱዎም ኢዩ ዝንገር። ጋዜጣ ኮሪረ ዴላ ሴራ ዝተመልከቶም ጸብጻባት ቤት
እቶም ሊብያውያንን ኤርትራውያንን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ስደተኛታት፣ ናብተን ውሕስነት ዘይብለን ሰሙናዊ ካብ ክባቢ ትሩብሊ ተላዒለን ናብ ደሴት ላምቤዱዛ ዝጉዓዛ ጀላቡ ንኽሳፈሩ ኣቐዲሞም 1,200 ዩሮ (1,200 ፓውንድ) ክኸፍሉ ከምዝሓቱዎም ኢዩ ዝንገር።
ጋዜጣ ኮሪረ ዴላ ሴራ ዝተመልከቶም ጸብጻባት ቤት ፍርዲ ከምዝሕብሩዎ፣ እቶም ሻቡ ክኸፍሉ ዘይክኣሉ ድሒሮም ክኸፍሉ ከምዝኽእሉ ኢዩ ተሓቢሩዎም። እቲ ንሓሙሽተ ካብቶም ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ቅድሚ ናብ ፍርዲ ምቕራቦም ኣብ ማሕቡስ ክጸንሑ ዝኣዘዘ ሰነዳት ከምዘረድኦ፣ ናብ ኤውሮጳ ድሕሪ ምብጽሖም እቶም ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ጉልበቶም ወይ ውሽጣዊ ኣካላቶም ክጥቀሙሉ ኢዮም ወሲኖም።
ዳጃ ቲዝያና ኮኮሉቶ ዘቕረቦ ጽሑፍ ኩነታት ናይቶም ዕድኦም ክኸፍሉ ዝነበሮም ስደተኛታት ምስ ናይ ገላዩ ዝመሳሰል ምንባሩ፣ ናብ ካልኦት ገበነኛታት ጉጅለታት ክሽየጡ እውን ይኽእሉ ምንባሮም ይሕብር።
ኣብ ሮማ ኮይኑ ኣብቲ ዘይሕጋዊ ስራሓት ዝነጥፍ ዝነበረ ተሓዝ ገንዘብ ናይቶም ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሚኪኤል ብርሃነ ምስ ሃይለ ሰይፉ፣ ርእሶም ገብረም ሚኪኤል ሄኖክን ተስፋይ ባህታን ዝተባህሉ ኣከብቲ ገንዘብ ኮይኖም ይሰርሑ ምንባሮም ዝተነግረሎም ኣርባዕተ ካልኦት ኣብ መጀመርያ ናይዚ ዓመት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ይፍለጥ።
ንሳቶም ኣባላት ናይ ሓደ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ስደተኛታት ንምእታው ዝዓለመ ገበነኛ ማሕበር ተባሂሎም ኢዮም ዝኽሰሱ ዘለዉ።
ፖሊስ እዞም ሰባት ምስቶም ብጉዳይ እታ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣብ ላምፔዱዛ ጥሒላ ህይወት 336 ሰባት ዘጥፍአት ጃልባ ተሓተቲ ዝኾኑ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ምትእስሳር ክህልዎም ከምዝኽእል ይጥርጥሩ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣህጉራዊ ውድብ ማይግረሽን ኣብዚ ዓመት 100,000 ስደተኛታት ናብ ሃገረ ጣልያን ክኣትዉ እንከለዉ 3,000 ዝኾኑ ኣብ መንገዲ ጥሒሎም ህይወቶም ስኢኖም።


text:
ካብ 1ይ ክፍሊ ክሳዕ 4ይ ክፍሊ
Engelsk 1-2
ኣብቲ ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ገጻት ናይ ተማሃሮ መስመር ተንቀሳቓሲ ስእልታት ክትርኢን ብዛዕባ ፊደላት እንግሊዝ ፣ ቃላት ፣ ሕሳብን ምንባብ ሓጸርቲ ጽሑፋትን ድማ ክትመሃር ትኽእል።
Engelsk 3-4
ኣብቲ ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ገጻት ናይ ተማሃሮ መስመር ተንቀሳቓሲ ስእልታት ክትርኢን ብዛዕባ ህዝቢ ፣ እንስሳ ፣ ዓለም ፣ ጥዕናን ሜላታት ኣነባብራን ፣ ቀዳማይ ረዲኤትን ምንባብ ሕጸርቲ ጽሑፋትን ድማ ክትመሃር ትኽእል።
First choice
ኣብዚ መደብ እዚ፣ ቃላት ምስ ስእልታት ግጠሞም። ከምኡ ድማ ብምንቅስቋስ እቲ ልክዕ ናይ ስዓት ግዜ ኣብት ስእሊ ኣርኢ።
Lokus
ኣብዚ መደብ እዚ፦ ቃላት ብምንባብን ብምስማዕን፡ ከምኡ ድማ ቃላት ብምግጣም ምሉእ ሓሳባት ኣዳሉ። ን 1-2 ክፍሊ
Lokus
ኣብዚ መደብ እዚ ፦ ቃላት ኣጋጥም ፡ ሙሉእ ሓሳባት ኣዳሉ ፡ ከምኡ ድማ ንቃላት በብፊደላቶም ስርዓዮም። ን 3 ክፍሊ
Lokus
ኣብዚ መደብ እዚ ፦ ቃላት ኣጋጥም ፡ ሙሉእ ሓሳባት ስራሕ ፡ ከምኡ ድማ ንቃላት በብፊደላቶም ስርዓዮም። ን 4 ክፍሊ
Starfall
ኣብዚ መደብ እዚ ፥ ናይ ክፍሊ ኣካላትካ (ኢድ፡እግሪ) ፣ ኣብ መሕጸቢ ኣካላት(ባኞ) ዝርከቡ ፣ ኣብ ክሽነ ዝርከቡ ፣ ናይ እትፈትዎም እንስሳታት፣ ናይ እትጻወተሎም ነገራት ፣ቃላት ክትምሃር ትኽእል።
Starfall
ስዓት ክንደይ ኣሎ?
Starfall
ናይ እንግሊዝ ፊደላትን ከምኡ ድማ ገለ ገለ ቃላትን ንምንባብ ድሉው ኩን።
Starfall
ንኸተንብብ ተምሃር ። ከምኡ ድማ ቃላት ብምድላው ምስ ስእልታት ግጠሞም፡ፊልማት ተዓዘብ ፡መዛሙርውን ስማዕ።
Youtube
እንታይ ትገብር ኣሎኻ? ግብራዊ ግስ መደብ 1
Youtube
እንታይ ትገብር ኣሎኻ? ግብራዊ ግስ መደብ 2
Youtube
እንታይ ትርኢ ኣሎኻ? ኣብቲ ናይ ሕርሻ ቦታ ትራክቶርን እንስሳታትን።
Youtube
እንታይ ትርኢ ኣሎኻ? ናይ በረኻ እንስሳታት።
Youtube
እንታይ ትርኢ ኣሎኻ? ዳይኖሶርስን ከምኡውን ካልኦት ብዙሓት።
Youtube
ናይ ሕብርታት መዝሙር ፣ ከምኡ ድማ ዝተፈላለዩ ሕብርታት ተመሃር።
Youtube
ኣብ Fairy tales ድብል መስመር ዩትዩብ ንሓደ ዛንታ ብድተፈላለየ ቋንቋታት ክትሰምዕን ክትሪኦን ትኽእል፣ ከም ተወሳኺ ኩሎም እቶም ተንቀሳቓሲ ስእልታት ብእንግሊዝ ጽሑፍ ኣለዎም።
Youtube
እንታይ ትፈቱ ክትበልዕ? መዝሙር ብዛዕባ ፍሩታታት ዝገልጽ።
Youtube
ናይ ስድራቤት መዝሙር።
Youtube
መዝሙር ብዛዕባ እንስሳታት ፡ ብዛዕባ መጎዓዝያ ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ቅርጽታት።
Youtube
እንታይ ትሪኢ ኣሎኻ ? መካይን ከምኡ ድማ ከጎዓዕዛ።
ካብ 5ይ ክፍሊ ክሳዕ 7ይ ክፍሊ
book2
ኣብዚ መደብ እዚ ብመጀመርያ ናትካ ቋንቋ (ቋንቋ ኣዴኻ) ምረጽ ፣ ብድሕርዚ ድማ እቲ ክትመሃሮ እትደሊ ቋንቋ ምረጽ። ሓረግ (ሰዋሱው) መጽሓፍ ፣ ቃላት ይርከቡ።
Engelsk 5-7
ኣብቲ ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ገጻት ናይ ተማሃሮ መስመር ተንቀሳቓሲ ስእልታት ክትርኢ ከምኡውን ብዛዕባ ንሕና መን ሙዃንና ፣ ብዛዕባ ምድሪን ነገራት ከመይ ከምድሰርሑን ምንባብ ሓጸርቲ ጽሑፋትን ክትመሃር ትኽእል።
History for kids
ታሪኽ ንቆልዑ፣ ነጻ መስመር ኢንተርኔት ናይ ታሪኽ መርበብ ሓበሬታ። ዓንቀጻት፣ መላማመዲ ጽሑፋት፣ ከምኡ ድማ ሓፈሻዊ ፈተና ይርከቡ።
LearnEnglish Kids
ኣብዚ መደብ እዚ፦ ትምህርቲ ቋንቋ እንግሊዝ ንቆልዑ ይርከብ። ጸወታታት(ግጥማት)፣ መዛሙር፣ ዛንታታት፣ ከምኡ ድማ ንጥፈታት ። ን 5 -7 ክፍሊ።
Project Britain
ኣብዚ መደብ እዚ፣ ብቀሊሉ ከተንብቦን ክትርድኦን እትኽእል፡ሓቅታት ከምኡ ድማ ሓበሬታታት ብዛዕባ ዓባይ ብሪጣንያ (ዓዲ እንግሊዝ )ትረክብ።
Salaby
መደብ ሳላቢ፣ ዛንታታት ፣ ጸወታ ፣ ልምማድ ናይ ቋንቋ እንግሊዝ መዝገበ ቃላት ይርከብዎ። ከምኡ ድማ ሰሙናዊ ዕዮ። ን 5 7 ክፍሊ።
ካብ 8ይ ክፍሊ ክሳዕ 10 ክፍሊ
BBC
ኣብዚ መደብ እዚ፣ 30 መደባት ብቪድዮ ዝተሰላሰሉ፣ ቃላትን ከምኡ ድማ ሰዋሱን ንታሕተዋይ ማእከላይ ደረጃ ዝተዳለዉ ይርከብ።
Engelsk 8-10
ኣብቲ ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ገጻት ናይ ተማሃሮ መስመር ተንቀሳቓሲ ስእልታት ክትርኢ ከምኡውን ብዛዕባ ዲሞክራሲ ፣ ደቂ ሰባት ፣ ጥዕናን ነገራት ብኸመይ ከምድሰርሑን ክትመሃር ትኽእል።
First Contact
መሰርታዊ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ኣፕ (app) ን ኣፕል ላፕቶፕ ምስ ፊልምታት፣ ናይ ድምጺ ፋይላትን ዕዮታትን።
First Contact
መሰረታዊ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ንሞባይልን ኮምፒተራትን ድኸውን ኣፕ ምስ ፊልምታት፣ ናይ ድምጺ ፋይልን ዕዮታትን።
Grip 1 engelsk- gratis tilgang
ግሪፕ 1 ቋንቋ እንግሊዝ ንግዚኡ ንኹሉ ክፉት ኢዩ።
IXL
ምግጥጣም ፣ ጥበባዊ ቋንቋ ፣ ሳይንስን ከምኡ ድማ ማሕበራዊ ትምህርቲ ካብ መዋእለ ህጻናት ስጋብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ።


text:
Radio Erena: 04 February 2016
ኣንጎላ፣ ኣንጻር እቲ ብውሕዱ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ዝቐተለ ሕማም ወይቦ (Yellow Fever) ጽዑቕ ጎስጓስ ጀሚራ።
እታ ሃገር ጠንቒ’ቲ ካብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ብሃንደበት ዝተላብዐን ኣብ ክሊ ዕድመ 22 ክሳብ 34 ዝርከቡ ኣስታት ሽዱሽተ ኤርትራውያን ዝቐተለን ሕማም ንምጽራይ፣ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምትሕብባር መጽናዕቲ ከተካይድ ድሕሪ ምጽናሕ’ያ እቲ ሕማም Yellow Fever ምዃኑ ዘረጋገጸት።
ክኢላታት ጥዕና ኣንጎላ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ሉዋንዳ ድሕሪ ዘካየድዎ ዓውደ ዘተ ከኣ እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዝኣትወሉ ዝተፈላለየ መደባት ከምዝሓንጸጹ ማዕከን ዜና ኣንጎላ ፕረስ ሓቢሩ።
ሓደ ካብቲ መደባት፣ ህዝቢ ብዝዕባ’ቲ ሕማምን ናይ ምክልኻል ሜላታትን እኹል ኣፍልጦ ንኽህልዎ ጽዑቕ ጎስጓስ ምክያድ ኮይኑ፣ ካብዚ ሰሙን እዚ ኣኣትሒዙ ይስርሓሉ ኣሎ።
ኣብቲ ብሚኒስተር ጥዕና ኣንጎላ ሆሴ ቫን ዱነም ተመሪሑ፣ ኣብ ከተማ ሉዋንዳ፣ ዞባ ቪያና ዝተበገሰ ጎስጓስ ኣንጻር ሕማም Yellow Fever፣ ኣስታት 100 ሚእቲ ተማሃሮ ሕክምና እታ ከተማ ክሳተፍዎ’ዮም።
ብሰንኪ እቲ ሕማም ከጋጥም ንዝጸንሐ ሞት ንምቁጽጻር፣ እ ሃገር ንህጹጽ እዋን ተዳልያ ከምዘላን ንክልተ ሽሕ ሰባት ከኣ ክታበት ክወሃብ ምዃኑን’ውን ሚኒስትሪ ጥዕና ኣንጎላ ኣፍሊጡ።
እቲ ሕማም ኣብ ካልእ ክፋል እታ ሃገር ከይላባዕ’ውን መንግስቲ ኣንጎላ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምትሕብባር ይሰርሕ ምህላዉ ኣገሊጹ።
እዚ ኣብ ኣንጎላ ካብ መፋርቕ ዓመተ 2015 ኣትሒዙ ዝተራእየን ጠንቒ ከይተነጸረ ዝጸንሐ ሕማም፣ ኣብ ሓጺር እዋን ብውሕዱ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ክቕተል እንከሎ ኤርራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 25 ከኣ ምልክታት እቲ ሕማም ከምዝተራእዮም ጸብጻባት ካብ ኣንጎላ የመልክቱ።
እዚ ኣብ ኤርትራውያን ነበርቲ ኣንጎላ ሻቕሎት ፈጢሩ ዝጸንሐ ሕማም፣ Yellow Fever ምዃኑ ስለዝተረጋገጸ፣ ካብን ናብን እዛ ሃገር ዝንቐሳቀሱ ኤርትራውያን፣ ኣንጻር እዚ ሕማም ክታበት ከምዝወሰዱ ምርግጋጽ ከምዘድሊ’ውን ክኢላታት ሕክምና ምኽሪ ይልግሱ።
Yellow Fever፣ ረስኒ፣ ቅርጥማት፣ ድኻም፣ ሸውሃት ምዕጻው፣ ሕማም ራሲ፣ ዕግርግር ምባልን ተምሳልን ዝኣመሰሉ ምልክታት ዘርኢ፣ ብቫይረስ ዝስዕብ ሕማም ኮይኑ፣ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ከኣ ብጣንጡ ይመሓላለፍ።
=============================


text:
ብፕረዚደንት ዶናልድ ጄይ ትራምፕ ዝተሾሙ ሓድሽ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ሚስተር ማይክል ረይነር ኣዲሳበባ ኣትዮም።
ባዓል ሓዳርን ኣቦ ክልተ ቆልዑን ዝኾኑ ኣምባሳደር ማይክል ሬይነር ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዲፕሎማት ኣሜሪካ ኮይኖም ኣገልጊሎም’ዮም።
‘ዘደንቕ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኩሉ-ሻዕ እናተወደሰ ዝነብር’ዩ። ብዛዕባ መጻኢ ጊዜ ክሓስቦ ከለኹ ድማ ዝያዳ የህንጡወኒ’ውን’ በሉ ኣምባሳደር ረይነር።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን ቀንዲ ትኹረተይ ‘ምርግጋጽ ምዕባለ ኢትዮጵያ፣ ምምሕያሽ ዘፈራት ጥዕናን ትምህርቲን፣ ምጥንኻር ትካላት ሰናይ ምሕደራን ዴሞክራሲን ከምኡውን ኣብ’ቲ ዞባ ሰላም ንክዓስል ምሕጋዝን’ዩ ኢሎም።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ሞንጎ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን ህዝበንን ነዊሕ ንዝዘለቐ ዝምድናታት ንምሕያል ክንዲ ዝካኣለኒ ክሰርሕ’የ በሉ ኣምባ ሬይነር።
ብፕረዚደንት በራክ ኦባማ ተሸይመን ዝነበራ ኣምባሳደር ፐትርሽያ ሃስላክ እዋን ስርሐን ዛዚመን ዝወጻሉ ጊዜ ነሓሰ 2016 እዩ ነይሩ። ድሕሪአን ኣብ ኢትዮጵያ ባዓል ሙሉእ ስልጣን ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣይነበረን።


text:
ኢንትሮ- ፕሮግራም
ሓደሽቲ ወጻእተኛታት ኣብ ኖርወይ ዕድላቶም ንምምሕያሽ ኢንትሮዳክሽንፕሮግራም ኣሎ(ብመሰረት ሕጊ ኢንትሮዳክሽን)። ኢንትሮዳክሽንፕሮግራም መላለዪ ሕብረተሰብ ኖርወይ ኮይኑ፣ ኮሙነ እዩ ነዚ ፕሮግራም ሓላፍነት ዝስከም።
ኢንትሮ ፕሮግራም ነቶም ወጻእተኛታት ኣብ ስራሕ ዓለምን ሕብረተሰብ ኖርወጂያን ንኽሳተፉ ዕድል ይህብ። ዕላምኡ ኸኣ ነቲ ወጻእተኛታት ኣበራታቲዕካ ብቁጠባ ባዕሎም ኪኢሎም ክነብሩ ምግባር እዩ።
ገለ ወጻእተኛታት ኣብ ኢንትሮ ፕሮግራም ንኽካፈሉ መሰልን ግዴታን ኣለዎም። እንተኾነ ግን ኩሎም ኣይኮኑን። እዚ ዝኸውን ብመሰረት እቲ ዚወሃብ ፍቓድ መንበሪ እዩ።
እዞም ዚስዕቡ ጉጅለ ኣብ ኢንትሮ ፕሮግራም ንኽካፈሉ መሰልን ግዴታን ኣለዎም፣
- ስደተኛታት፣
- ብሰብኣዊ ምኽንያት መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህቦም፣
- ምዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ጉጅለታት ብምትእኽኻብ ስድራቤት ዝተጸንበሩ ሰባት፣
- ርእሱ ዝኸኣለ መንበሪ ፍቓድ ዝወሃቦም ሰባት እቲ ሰብ ባዕሉ ወይ ደቁ ንግፍዒ ወይ ንጎነጽ ኣብ ሓዳር ስለዝተቓለዑ፣ ንግዴታዊ ሓዳር ስለዝተቓልዑ ወይ ድሕሪ ፍትሕ ብምኽንያት ማሕበራዊን ባሃላዊን ኩነታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዘይክእሉ ብምዃኖም
እዚ ግና እቲ ሰብ መሰረታዊ ስልጠና እንተ ኣድልይዎ ጥራይ እዩ።


text:
ሕማም ኮሌራ ኣብ ዋና ከተማ ጁባ ንፈለማ ግዜ ካብ ዝርአ ካብ ዝሓለፈ 23 ሚያዚያ ጀሚሩ ብቕልጡፍ ይጋፋሕ ብምህላው ትካል ጥዕና ዓለም ስግኣቱ ገሊፁ’ሎ።27 ናይ ሞት ሓደጋ ሓዊሱ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሕሙማት ተረኺቦም ኣለው።ኣብ ክፍለ ግዝኣታት ጆንግለይ፣ሌክስን ኣፐር ናይልን እውን እቲ ሕማም ከምዝተርኣየ ዘይተረጋገፀ ፀብፃብ ይሕብር።
ኣብ ትካል ጥዕና ዓለም ክኢላ ሕማም ኮሌራ ዶ/ር ዶምኒክ ሌግሮስ ዝተመዛበሉ ሰባት ዝነብርሎም ካፕታት ፅርየቶም ዘይተሓለወ፣ግዚኡ ድማ ዝናብ ዝወቕዐሉ ስለዝኾነ እቲ ሕማም ክጋፋሕ ትፅቢት ይግበር ኢሎም።
ንዝዓበየ ለበዳ ምድላው ኣድላዩ ምዃኑ ዝሓበሩ ንሶም እቲ ለበዳ ኣብታ ሃገር ከመይ ክጋፋሕ ከምዝኽእል ግን ንምግማት ከምዘፀግም ሓቢሮም።ብምስዓብ ‘’ኣብ ጁባ ከምዝርኣናዮ ብቕልጡፍ ከምዝጋፋሕ ንፈልጥ ኢና’’ኢሎም።
ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር እዋን ዝናብ ዝተሓላለኸ ከምዝገብሮ ሌግሮስ ወሲኾም ገሊፆም።ምንጭታት ማይ ብውሕጅ ስለዝብከሉ ሕማም ኮሌራ ዝውስኸሉ ግዜ እዩ።
ሕማም ኮሌራ ብዝተበከለ ምግብን ማይን ይጋፋሕ።ኮሌራ ኣብ ነብሲ ዘሎ ፈሳሲ ንኽፅንቀቕ ዝገብር ከቢድ ተምላስን ተቕማጥን የስዕብ።
እንድሕሪ ዘይትሓኪሙ ኣብ ስዓታት ክቐትል ይኽእል።ዝብዝሕ ግዜ ግን ፈሳሲ ብዝትክእ ሪሃይድረሽን ጨው ይሕከም።
ኣብ ጁባ ሰራሕተኛታት ፅርየት ንኽምሓየሽን ንፁህ ማይ ንምቕራብን እናፈተኑ ምዃኖምን ሕክምና ዝውሃበሎም ማእኸላት እውን ከምዘጣየሹን ኣብሪሆም።
ትካል ጥዕና ዓለምን መሻርኽቱን ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ሰሜን ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝርብ ካምፕ ንዝነብሩ ተመዛበልቲ ኽታበት ምሃቦም ሌግሮስ ሓቢሮም።እንተኾነ ግን ብምኽንያት ፅኑዕ ሓለዋ ፀጥታ ሰራሕተኛታት ጥዕና ንኻልኣይ ዙር ኽታበት ናብቲ ካምፕ ክምለሱ ኣይክኣሉን።


text:
Trelleborg
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 1 2021
ትሬለቦሪ፡ ኣብ ደቡባዊ ጫፍ ሽወደን እትርከብ ኣስታት 43000 ተቐማጦ ዝነብሩዋ ከተማ እያ። ትሬለቦሪ ዝበሃግ ስትራተጂካዊ ኣቀማምጣ ሃልይዋ፡ ኣብ ደቡባዊ ገማግም-ባሕሪ፡ ጥቓ ዓበይቲ ከተማታት ማልሞን ሉንድን ኮፐንሃገንን ትርከብ። ብዜካ’ዚ፡ ናብ ስለስተ ኣብ ጀርመንን ፖላንድን ዝርከባ ወደባት ዝኸዳ ካብዛ ከተማ ዝብገሳ መስመራት መራኽብ ውን ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ45,307
ስፍሓት መሬት1,177 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Malmö 33 ኪሜ
- Lund 54 ኪሜ
- Köpenhamn 62 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ከተማ ትሬለቦሪ፡ ኣዝዩ ዘመናዊ መንበሪ ኣባይቲ ዘርከቦ ከተማ እዩ። መብዛሕትኡ መንበሪ-ኣባይቲ ናይ'ዚ ከተማ፡ ኣብ ጥቓ ወይ ውን ኣብ ውሽጢ ሃብታም ተፈጥሮኣዊ ከባቢ ተደኲኑ ይርከብ። መንበሪ-ኣባይቲ፡ ገዛውትን ቪላትንን የጠቓልል። እታ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን፡ ብርክት ዝበለ ክራይ-ኣባይቲ እተመሓድር ትካል ትሬለቦሪስሀም ተባሂላ ትጽዋዕ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ ብብዝሑ ካብ ዝዝረበሎም ቋንቋታት፡ ቦስንያ፡ ዓረበኛ፡ ኣልባንያ፡ ዴንማርክን ማቃዶንያን ይርከብዎም። ኣብዚ እዋን ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡- ኣልባንያ፡ ዓረበኛ፡ ቦስንያ፡ ዴንማርክ፡ ዳሪ (ትምህርታዊ ድጋፋት ጥራይ ኣብ ምሃብ)፡ እንግሊዘኛ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳይ፡ ግሪክ፡ ጥልያን፡ ኢስላናድ፡ ክሮኦሽያ፡ ኩርዲ፡ ማቃዶንያ፡ ማንዳሪን፡ ኔዘርላንድ፡ ኢራነኛ፡ ፖላንድ፡ ሩመንያ፡ ራሻ፡ ሰርብያ፡ ስጳኛ፡ ቶጋሎግ፡ ታይ፡ ቱርኪን ጀርመነኛን ቃንቋ ሃንጋሪን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ከተማ ትሬለቦሪ ብምእታው፡ ዝርዝር ናይተን ኣብቲ ቦታ ኣብ መዳያት ስፖርትን ባህልን ዝነጥፋ ማሕበራት፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ ንነባሮ፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንግስካሳን)፡ ባንኪታት፡ ቤት-ጽሕፈት ፖሊስ፡ ፋርማሲታት፡ መሐንበሲ-ማእከላትን ቤት-መዘክርን፡ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡ 32 መውዓሊ-ህጻናት ይርከባ። ሓንቲ ካብኣተን ክፍቲ መውዓሊ-ህጻናት እያ። ብዜካ'ዚ። 18 ፍሉይን ስሩዕን መደባት ትምርህቲ ናይ መባእታዊ ደረጃ፡ ኣብያተ ትምህርታት ይርከባ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ይርከባ። ገለ ካብዘን ኣብያተ-ትምህርታት መንግስታዊ እተን ዝተረፋ ከኣ፡ ናይ ግሊ እየን።
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ሓንቲ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ትርከብ። እቲ ኣብታ ሶደርስለት-ጂምናስየት እትበሃል ቤት-ትምህርቲ፡ እቲ ትምህርቲ ኣብ ክልተ ዝተፈላለየ ቦታታት (ባስሹነን ሰይንትኒ-ኒኮላይን) ይወሃብ። ሶደርስሌት-ጂምናስየት፡ 14 ሃገራዊ መደባት ትምህርቲ፡ 5 ናይ ምእተዊ-መደብ ትምህርቲን፡ ናይ ኩዕሶ-እግሪን ኩዕሶ-ሰኪዔትን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ፍሉይ ናይ ካልኣይ ደረጃ-ትምህርቲ ከምኡ ውን ሓፈሻዊ ትምህርቲ ንዓበይትን፡ ኣብ ምእንጋድ ትነጥፍ።
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ብምምሕዳር ከተማ ዝምእከል መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ናይ መባእታውን ካልኣይን ደረጃታት ትምህርቲ የጠቓልል። ኣብዚ ቤት-ትምህርቲ'ዚ፡ ንጽል ኮርሳት ወይ ውን ምሉእ ሞያዊ ትምህርታት ክትመሃሩ ትኽእሉ። ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ከምኡ ውን ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣካል ናይቲ በዚ ትምህርታዊ ትካል ዝወሃብ መደባት ትምህርቲ እዩ።
ብዜካ'ዚ፡ ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ሞያዊ ኣንፈት ዘለዎ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ውን ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሆስፒታል ትሬለቦሪ፡ ኩሉ ዓይነት ጥዕናዊ ኣገልግሎታት ዝህብ ማእከል ጥዕና እዩ። ኣብዚ ጥዕናዊ ማእከል'ዚ፡ ፍሉይ ንጸገማት መሓውር ዝሕክም ክፍሊ፡ ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎታት ዝህብን፡ ማእከል ክንክን፡ ፍሉይ ሕማማት ዝረኣየሉ ክፍልታትን ክፍሊ መጥባሕትን ይርከቦ።
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ ብተወሳኺ ክልተ ሕክምናታት ኣለዋ። ካልእ ሳልሰይቲ ውን ኣብ ኣንደርሽሎቭ ዝበሃል ከባቢ ትርከብ።
ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ (ፎልክታንድቮርደን)፡ ብርክት ዝበሉ ናይ ግሊ ክሊኒካት-ስኒ ውን ኣብቲ ከተማ ይርከባ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ (ፎልክታንድቮርደን)፡ ብርክት ዝበሉ ናይ ግሊ ክሊኒካት-ስኒ ውን ኣብቲ ከተማ ይርከባ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ውሽጢ ከተማ ትሬለቦሪን ናብ ማልሞ ዝኸይድ መስመራት ኣውቶቡሳትን፡ ብትካል መጎዓዝያ ኣውራጃ ስኮነ፡ ይመሓደር። ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2015፡ እቲ ምምሕዳር ከተማ ብሃቀውታ ዝጽበዮ መስመር ባቡር (ፖጋ-ቶግ) ትሬለቦሪ-ማልሞ ክዛዘም፡ ትጽቢት ይግበረሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መብዛሕትኦም ተቐማጦ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ኣብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት (ኮፐንሃገን ሓዊስካ) እናኸደኡ ይሰርሑ። መብዛሕትኦም ነባሮ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ብቕርበት ናይቲ ከተማ ናብ ኩለን ከተማታት፡ ተሳሒቦም ዝመጽኡ እዮም።
እስትራተጂካዊ ኣቀማምጣ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ኣብ ምምዕባል ንግዳዊ ንጥፈታት ናይታ ከተማ ዝጻወቶ ተራ፡ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። እታ ከተማ፡ ማህጸን ክንክን ዝገዓዓዝ ንብረት ተባሂላ ምስማያ ውን ብዕድል ዝመጽአን ነገር ኣይኮነን። ከም ወናኒ ትካል፡ ብምምሕዳር ከተማ፡ ሓገዝን ምኽርን ክግበረልካ፡ ይኽእል። ብዜካ'ዚ፡ እታ ብምምሕዳር ከተማ ትሬለቦሪ እትውነን፡ ኣብ ንግዳዊ መዳይ እትነጥፍ፡ ትሬለቦሪስ ኮምዩንን ኡትቨክሊንግስ ዝተሰምየት ትካል ውን፡ ነቶም ኣብ መዳይ ንግዲ ዝነጥፉን ትካል ክምስርቱ ዝደልዩን ሰባት ሓገዝን ምኽርን ኣብ ምብርካት ትነጥፍ።


text:
Radio Erena: 13 June 2019
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ዕድመ ኣቕሪብሉ።
ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዕድመ ዘቕረበ፣ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኢብራኢም እድሪስ፣ ትማሊ ሮቡዕ 12 ሰነ ምስ ኣቦ መንበር ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን ኣብ ዝግበሮ ርክብ’ዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ንወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ዝዕድም ዘሎ፣ እቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ ምስ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ብሓባር፣ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምምስራት ብመንጎኝነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናብ ዘተ ከምዝተመልሰ ኣብ ዝተሓበረሉ እዋን’ዩ።
ንግብጺ፣ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝድግፍ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ ጉዳይ ሱዳን፣ ንመርገጺታት ሕብረት ኣፍሪቃን ኢትዮጵያን ዝጻረር ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ መንግስቲ ክሳብ ዘሰጋገር ሕብረት ኣፍሪቃ ንሱዳን ካብ ኣባልነቱ ገሊሉዋ ይርከብ።
እዚ ብኣመሪካን ሃገራት ኤውሮጳን ደገፍ ረኺቡ ዘሎ ስጉምቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ብግብጺ፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራትን ኤርትራን ተቓውሞ ይገጥሞ ኣሎ።
እዘን ሃገራት ዓረብ ምስዚ ወትሃደራዊ ጉጅለ ከምዘለዋ ንምርግጋጽ ገዚፍ ፊናንስያዊ ሓገዝን ፖለቲካዊ ደገፍን ክገብራሉ እንከለዋ፣ ኤርትራ ብወገና፣ ንመርገጺ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ዝነቕፍ ወግዓዊ መግለጺ ምዝርግሓ ይፍለጥ።
=======================


text:
Radio Erena: 19 January 2021
ኣብ ሱዳን፣ ከተማ ካርቱም፣ ኣንጻር’ቲ ብተወርዋሪ እዚ ዝፍለጥ ፍሉይ ሓይሊ፣ ዝመሓደር ኣብያተ ማእሰርቲ ክዕጾ ዝውጽዕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።
እቲ ብ17 ጥሪ፣ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ብተወርዋሪ እዚ ዝፍለጥ ፍሉይ ሓይሊ ሱዳን፣ ዝመሓደር ኣብያት ማእሰሪ ከብቅዕን፣ ሓይልታት ጸጥታኡ ሰለማውያን ሰባት ካብ ምእሳር ደው ከብሉን’ዩ ጸዊዑ።
ጉዳይ ኣብያተ ማእሰርቲን እሱራን ብፖሊስ ሱዳን ክመሓደር ዝጸውዐ እቲ ሰልፊ፣ በቲ ፍሉይ ሓይሊ ኣብ 2018 ንዝተቐትሉ ሱዳናውያን’ውን ዝኽሪ ኣካይዱ።
ብRapid Support Forces ወይ ድማ ተወርዋሪ እዚ፣ ዝፍለጥ ፍሉይ ሓይሊ ሱዳን፣ ብጀነራል ሓምዳን ደጎሎ ዝምራሕ ኮይኑ፣ ስርዓት ኣልበሺር፣ ተቓወምቲ ዳርፉር ንምድምሳስ ዘቖሞ ናይ ፓራሚሊታሪ ኣሃዱ’ዩ።
እቲ ሓይሊ፣ ናብ ሊብያ ዝውሕዙ ንዝነበሩ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣብ ምህዳን’ውን ተዋፊሩ ምንባሩ ይፍለጥ።
ኣንጻር ስርዓት በሺር ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ህዝባዊ ናዕቢ፣ ድማ ነቲ ተቓውሞ ንምብታን ናብ ካርቱም ድሕሪ ምምጽኡ፣ ሓያሎ ሰለማውያን ሰባት ከምዝቐተለን ከምዘቑሰለን ይውቀስ።
ወትሃደራዊ ሓይሊ ሱዳን፣ ንስርዓት በሺር ድሕሪ ምእላዩ፣ መራሕቲ ናይቲ ተወርዋሪ እዚ፣ ኣካል ናይቲ ናይ መሰጋሪሪ መንግስቲ ኮይኑ፣ ከም ምክትል ኣቦ መንበር መሰጋግሪ ባይቶ ሱዳን ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።
እቲ ንሱ ዝመርሖ ዝነበረ ተወርዋሪ እዚ ድማ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ፣ ባዕሉ ብዝውንኖ ሓይልታት ጸጥታን ኣብያተ ማእሰርቲን፣ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ግፍዕታት ይፍጽም ምህላዉ ሱዳናውያን ተቓውሞታቶም የስምዑ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
===================


text:
ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ ብዛዕባ ዝቐረበ ረቂቕ ሕጊ መልሲ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኣሜሪካ ዘሎ ርክብ ኣብ ፅኑዕ መሰረት ጠጠው ዝበለ እዩ፤ገለ ውልቀ ኣባላት ኮንግረስ ዝተፈላየ መርገፂ ክሕዙ ይኽእሉ እዮም ኢሎም።
ዴሞክራሲ ካብ ዝኾነ ቦታ ዝውሃብ ኣይኮነን ዝበሉ ኣብ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ዳይረክተር ጉዳያት ህዝብን ሚዲያን ኣቶ መሓመድ ሰይድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ዜጋታቱ ሰብኣዊ መሰላት ዘኽብር ንዜጋታቱ ካብዘለዎ ሓላፍነትን ተገዳስነትን እዩ ኢሎም።
ዝተፈፀሙ ምጥሓሳት ሰብኣዊ መሰላት ብገለልተኛ ወገናት ንኽፃረ ዝቐርብ ንዘሎ ፃውዒት መንግስቲ ብገለልተኛ ኣካል ዘፃሪዮ ብፀቕጢ ወይ ናይ ወፃኢ ተፅዕኖ በፂሑዎ ንዕኡ ብምምብርካኽ ከይኮነስ ነቲ ህዝቢ ማእኸል ስለገብር፣ንዝህቢ ሓላፍነት ስለዝስምዖን ብልዕልነት ሕጊ እውን ስለዝኣመንን ንባዕሉ ክብል ዝገብሮ እዩ ኢሎም።
ኣብ መጀመሪያ እዚ ሰሙን እዚ ኣብ ጉዳያት ወፃኢ ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስ ንኡስ ቀዋሚ ኪሚቴ ጉዳይ ኣፍሪካ HR 2016 ተባሂሉ ዝፅዋዕ ረቂቕ ሕጊ ምውፅኡ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክ ኣል።


text:
ናይ ምትብባዕን ደገፍን መልእኽቲ
ብፍሰሃ ናይር
ናብ ዝኸበርኩም ሰራዊት ምኽልካል ኤርትራ!
አቀዲመ ሃገራውን ሕውነታውን ምዉቅ ሰላምታይ ይብጻሕኩም፣ ሎምቅነ ብሃገራዊ ሓላፍነት ኣብ ጐድኒ ሕዝብኹም ምዃንኩም ዝገልጽ ድሃይ ኣብ መርበብ ሓበረታ ክከታተል ጸኒሔ፣በዚ ፍናን ዝህብ ድሃይኩም ተመሲጠ ድማ ናይ ምሉእ ደገፈይን ምትብባዕን ዘመልኦ መልእኽቲ ከመሓላፈልኩም ኣፍቅዱልይ።
ዝኸበርኩም ጀጋኑ ሰራዊት ምኽልካል ኤርትራ!
ብሃገራዊ ሓላፍነትን በቲ ኢደ ወነናውን ዘይቅዋማውን መንግስቲ ኤርትራ ዝግበር ምብስባስ ሕዝብናን እገዳ ምንቅስቃሳቱን ንብረቱን እኽሉን ተቃዊምኩም፣ ኣገልግሎትና ሓልዮት ሕዝቢ እምበር ኣንጻር ሕዝባና ኣይኮነን ነገልግል ብዝብል መንፈስ ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ጊጉይ መምርሒ ነጺግኩም ኣብ ጐድኒ ሕዝብኹም ደው ብምባልኩም ዝተስማዓኒ ፍናን ርጉጽነት ብዘየገድስ ናይ ሕዝብና ተስፋን ትጽቢትን ዝበስር ብምዃኑ፣ብምሉእ ልባና ደገፈይ ክገልጸልኩም እፈቱ።
ቕጺሉ ድማ እቲ ብዝተፈላለያ ክፍለ ሰራዊት ኣብ ልዕሊ እተን ተቃውሞ ዘካየዳ ኣሃዱታት መጥቃዕቲ ንምፍጻም ንዝተዋህበ መንግስታዊ ትእዛዝ፣ ”ዝዓጠቅናዮ ኣጽዋር ኣንጻር ጸላኢና እምበር ምስ አሕዋትናን ብጾትናን ክንዋጋኣሉ ኣይኮናን” ኢለን ዝነጸጋ ምልክት ናይ ሓድነትኩምን ሓልፍነትኩምን ዘረጋግጽ ብመጀመርያ ኣገልግሎትኩም ዋሕስ ድሕነት ሕዝቡኹምን ሃገርኩምን ምዃኑ ዘበስር ድሃይ ብምዃኑ ሕጂ እውን እንተኾነ ሕዝቢ ኤርትራን አህጉራዊ ማሕበረ ሰብን ከምዝድግፉኹም ደጊመ ከረጋግጸልኩም እፈቱ።
ዓወት ንሕዝቢ ኤርትራ!
ዓወት ንቅኑዕ ኣገልግሎት ሰራዊት ምኽልካል ኤርትራ!
ምስ ሃገራውን ሕውነታውን ሰላምታ!
ፍስሓ ናይር
15 12 2008
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1290


text:
ኢትዮጵያ ንማይ ኣባይ ክትጥቀም ከላ ንድልየት ግብፂ ኮነ ሱዳን ከም እትርዳእን ብፂሒተን እውን ከም እተኽብረለንን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ተዛሪቦም።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ ንፈለማ ግዜ ኣብ ግብፂ ዑደት ገይሮም ኣለው።ካብ ኣብያተ ማእሰርቲ ግብፂ ዘፍትሑዎም 32 ኢትዮጵያዊያን ምስኦም ሒዞም ሎሚ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣተው ካብ አዲስ አበባ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ኣብዚ ናይ ግብጺ ዑደቶም ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ አልሲሲ ብሓባር ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ንማይ ዓባይ ክንጥቀም ከለና ንዓኻትኩም ናይ ምጉዳእ ድልየት የብልናን ክብሉ መረጋገጺ ሂቦም አለው።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ግብፂ ቅድሚ ምጋሾም ኣብ ኡጋንዳ ዑደት ኣብ ዝፈፀምሉ መዳለያ ተሸሊሞም ኣለው።ፕረዝዳንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሶቮኒ ነቶም ቀዳማይ ሚንስትር ነዚ መዳሊያ ዝሃቡዎም ኣብ ኢትዮጵያ ሰላምን ምርግጋእን ንምዕሳል ዝስዓብዎ ኣተዓራቒ ኣመራርሓን ንኤርትራ ብዘቕረብዎ መፀዋዕታ ሰላምን እዩ።


text:
Radio Erena: 25 June 2020
ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር፣ ካብ ዶባት ኤርትራ ጀሚርካ ክሳብ ማእከላይ ባሕሪ ዘሎ በዳሂ ጉዕዞ ስደት፣ ሓደ ዓቢ ክፋል ዛንታ ሓድሽ ወለዶ ኤርትራውያን ኮይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ብፍላይ ኣብ በረኻታት ሱዳንን ሊብያን፣ ንኤርትራውያን ካልኦት ዜጋታት ጎረባብቲ ሃገራትን ዝገጥሞም ዘሎ መከራን ስቓይን ናይ መዓልቲ ዜና ካብ ዝኸውን ዓመታት ሓሊፉ’ዩ።
ማእከላይ ባሕሪ ቅድሚ ተሳጊርካ ኤውሮጳ ቅድሚ ምእታው፣ ሊብያ እታ ናይ መወዳእታ ክትሕለፍ ዘለዋ ሃገር’ያ።
ኣብዛ ሃገር ኣሽሓት ኤርትራውያን፣ ዘባህርር ግፍዕታት ሰጊሮም’ዮም። ገና’ውን ይሰግሩን ኣለዉ።
ሰለሙን ገብረዮናስ ኣብ ሊብያ ሰለስተ ዓመታት ተቐሚጡ።
ሰለሙን፣ ኣብቲ ምስ ሜድያ ትካል ስደተኛታት ዝገበሮ ዕላል፣ ኣብ ሊብያ ንዘሕልፎ ዘሎ ናብራ ብምረት ጥራይ ከስተንትኖ ኣይመረጸን።
“ብዘይ ቅብኣ ክነብር ኣይክእል’የ። ካብዚ ዓውዲ ስነጥበብ ተፍልየ ክንበር’ውን ኣይደልን” ዝበለ ሰለሙን፣ ካብቲ ንዕለታዊ መግብታት ዝረኽብዎ ሒደት ገንዘብ፣ ናይ ቅብኣ ናውቲ ከምዝሽምት ሓቢሩ።
ወዲ 29 ዓመት ሰለሙን፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ከተማ ጣራብሎስ ኣብ ዝርከብ ዘይተዛዘመ ህንጻ ምስ ኣስታት 200 ዝኾኑ ኤርትራውያንን ዜጋታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ብሓባር’ዩ ዝነብር።
ሰለሙን፣ ወላዲቱ ወርቃ ሸይጣ ዝልኣኸትሉ ኣስታት 5,500 ዶላር ከፊሉ ብጃልባ ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ፈቲኑ’ዩ።
እንተኾነ ብሓለዋ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ተታሒዙ ናብ ማእሰርቲ ኣትዩ።
ኣብ ማእሰርቲ ብዘማዕበሎ ሕማም ዓባይ ሰዓል፣ ከሸግሮ ድሕሪ ምጅማሩ’ውን ክእለየሉ ናብ ዝኽእል ካልእ ግዝያዊ መዕቖቢ ኣትዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ጥዕንኡ ተመሓይሹ፣ ኣብ ዝነብረሉ ዘሎ ህንጻ ከተማ ጣራብሎስ፣ ዝበዝሐ ግዜኡ ብቅብኣ የሕልፍ ኣሎ።
ኣብዚ ዓለምና፣ ኣተኩሮኣ ኣብ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኮይኑሎ ዘሎ እዋን፣ ሰለሙን ኣብ ቅብኣ’ዩ ኣድሂቡ።
መብዛሕትኡ ፍርያቱ ንእምነቱ’ዩ ዘንጸባርቕ።
“ኣብ እምነትን ስነ ጥበብን ኩሉ ግዜ ተስፋ ኣሎ።” ብምባል ድማ ንዝበለጸ መጻኢ የማዕዱ።
ኣብ ሊብያ፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 49 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ከምዘለዉ ጸብጻብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት የመልክት።


text:
ካብ ሞንጎ‘ቶም ትሻዓተ እቶም ሸውዓተ እቲ ዝቀረቦም ክሲ ኣይዋዓልናዮን ኢሎም ነፂጎምዎ‘ለው።ሻድሻይ ተኸሳሲ ግና፣እቲ ዓቃቢ-ሕጊ ዘቅረቦ ክሲ ዝፈፀምኩ፣ብዘይፍላጥ ስለዝኾነ ቤት-ፍርዲ ብናፃ የፋንወኒ ዝብል መልሲ ሂቡ።
ሻምናይ ተኸሳሲ ብወገኑ ምስ ሻድሻይ ተኸሳሲ ዝምድና ስለዘለና ብሕድሪ ኣፅነሐለይ ንዝበለኒ ሓደ ክላሽንን ሰለስተ ሙሉእ ካርታ ጠያይትን ተቀቢለዮ፣ሓሙሽተ ሽሕ ቅርሺ ኣለቅሐኒ ኢሉኒ ሂበዮ‘የ ኢሉ።
ተኸሳሲ ፀጋው ካሳ በዚ ምኽንያት‘ዚ ከምዝተታሓዝኩ ኣይፈለጥኩን፣ፖሊስ ክሕዘና ከሎ‘ውን ከቢድ ድብደባ ገይሩልና ኢሎም።ኣባል ሸውዓተ ግንቦት ድዮም? ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ፣ዝተኣሰርኩሉ ዕለት ሰለስተ ግንቦት‘ዩ፣ ሸውዓተ ግንቦት ዝብል ቃል ዝሰማዕክዎ ኣብ እዋን ምርመራ‘ዩ ኢሎም።
ዓቃቢ-ሕጊ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ መልሰ-ነገር፣ክልቲኦም ተኸሰስቲ ኣባላት ሸውዓተ ግንቦት ኣይኮናን እንተበሉ ግብሮም ግና ኣሚኖም‘ዮም።ኣብ ልዕሊ‘ቶም ካልኦት ተኸሰስቲ ዘለኒ መርተዖ ካልእ ጊዜ ከቅርብ‘የ ኢሉ‘ሎ ይብል ሪፖርት መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስን ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ናይ ኣሜሪካ ኤምባሲን ግን ሓደ ኣሜሪካዊ ኣብ ጋምቤላ ከምዝተቐተለ ካብ ምግላፅ ወፃኢ ዝሃብዎ ሪኢቶ የለን።
ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ምስ ሓይልታት ፀጥታ ክልል ጋምቤላ ብምትሕብባር ጥቓ ጣቢያ ጎግ ኣብ ዝርከብ ሩባ ብዘካየድዎ መጥቓዕቲ ልዕሊ 12 ሰባት ምማቶም መሰኻኽር ዓይንን ትካላት ማሕበረሰብን እንትገልፁ ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ኦሞት ኦባንግ ኦሎም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ኣሉ ኢሎም።
ጋዜጣ ሪፖርተር ዘዘራረበቶም ምኽትል ፕሬዝዳንት ክልል ጋምቤላ ጋት ሉዋክ ቱት ግን ሓይልታት ፀጥታ ካብ ህዝቢ ብዝበፅሖ ጥቆማ መራሒ ምንቅስቓስ ግንባር ናይ ጋምቤላ ናይሎቲክ እዩ ዝተብሃለ ኦሞት ኡዶል ተቐቲሉ’ሎ ኢሎም።
ንምንፃል ናይ ዝንወሳቐስ ዝተዓጠቐ ተቓዋሚ መራሒ ከምዝኾነን ቅድሚ ሎሚ ኣብቲ ክልል ምስ ዝተቐተሉ 29 ሰባት ብዝተኣሳሰረ ከምዝጥርጠርን እቶም ምኽትል ምምሕዳር ገሊፆም።
ንኦሞት ኡዶል ብቐረባ ንፈልጦ ኢና ዝበሉ ሰባት ግን ኦሞት መራሒ ግንባር ምንቅስቓስ ናይሎቲክ ከምዘይኮነን የግዳስ ኣብ ጋምቤላ ንዝካየድ ምክራይ መሬት ከምዝቃወምን ይገልፁ።
ኦሞት ኡዶል ዕጡቕ ወይ ሰለማዊ ሰብ ንምንባሩ ብወገና ንምርግጋፅ ኣይክኣልናን።
ኦሞት ኣኮይ እዩ ዝበለና ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዝኣት ማሳቹስተስ ዝነብር ተወላዲ ኣኝዋክ ኣባቡቲ ኦጋላ ኦቻን ምስኡሞት ኦዶሎ ሓቢሩ ይነብር ከምዝነበረ ብምግላፅ ናብ ኢትዮጵያ ዝኸደሉ ምኽንያት ስድራ ንምርኣይ ብፍልያ ድማ ንወላዲት ኣዲኡ ቅድሚ ምማታ ንምርኣይ እዩ ይብል።
ኣብ ዋሽንገተን ዲሲን ከባቢኣን ዝቕመጡ ተወለድቲ እቲ ከባቢ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ከምዝፀሓፍዎ ኦሞት ኡዶል ኡጁሉ ኣብ 1978 ኣ/ፈ ከምዝተወለደ ካብ 1997 ክሳብ 2000 ዓ/ም ኣብ ሃይትስቪል ሜሪላንፍድ ከምዝተቐመጠ ካብ 2000 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ነባሪ ዋሽንገትን ዲሲ ከዝነበረ እዩ።
ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ኣብቲ ጉዳይ ንቪኦኤ መብርሂ ንምሃብ ቃል እንተኣተው’ውን ትማልን ሎማዕንትን ብተኸታታሊ ፃዕሪ ገይርና ተወሳኺ ቆፀሮ ብምሃብ ሪኢቱኦም ኣይሃቡናን።
እቲ ኣሜሪካዊ ከመይ ከምዝተቐተለ ንኽገልፁ ዝተሓተቱ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲን ዩናይትድ ስቴትስ ሪኢቶ ኣይሃቡን።


text:
ሓታት ዑቕባ ምኳን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 8 2018
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነዊሕ ተርታ ክህልዎ ይኽእል እዩ። ንስኻ ድማ ናብቲ ብዛዕባ ዕቕባኻ ዚግበረልካ ምርመራ ክሳዕ ትመጽእ ነዊሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል እዩ። እቲ ናይ ትጽቢት ግዜ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝተፈላለየ ንውሓት ክህልዎ ይኽእል እዩ። ኵሎም ናይ ዕቝባ ምርመራታት ዝተፈላለዩ እዮም። ስለዚ ንኽትምርምሮም ድማ ዝተፈላለየ ግዜ ይወስዱ።
ኣብ ትጽበየሉ እዋን ገለ ነገር ግበር
እንታይ ከም ዝግበር ዘሎ ዘይምፍላጥ ከቢድ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዙሓት በቲ ነዊሕ ናይ ትጽቢት ግዜ ሕማቕ ይስምዖም እዩ። ኣብ ሽወደን ክትጸንሕ ዝፍቀደካ እንተ ኾይኑ፡ ኣብ ትጽበየሉ እዋን ዝሕግዙኻ ክትገብሮም ትኽእል ነገራት ኣሎዉ።
ሓባራዊ ሓበሬታ
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን፡ ናብ ሓደ ሓባራዊ ሓበሬታ ክትመጽእ ኣለካ ዝብል ትሕዝቶ ዘለዋ ናባኻ ሓንቲ ደብዳበ ክሰዱልካ እዮም።
ሓታቲ ዕቝባ ከለኻ እንታይ ከም ዚምልከት ኣብቲ ሓባራዊ ሓበሬታ፡ ሓበሬታ ክወሃበካ እዩ። ንኣብነት ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ክወሃበካ እዩ፡
- ኣብ ሽወደን ዕቕባ ከመይ ጌርካ ከም ዝሕተት
- መንግስታውያን ኣብያተ ጽሕፈት ሽወደን
- ሕግታት ሽወደን
- ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ዘለኻሉ እዋን ክሕግዛኻ ዝኽእላ ማሕበራት
- መንበሪ
- ቍጠባ
- ሕክምና
ኤልኤምኣ ካርድ
ኤልኤምኣ ካርድ "ሕጊ ምቕባል ሓተትቲ ዕቝባ" ማለት እዩ።
ኣብ ሽወደን ዕቝባ ክትሓትት ከሎኻ ስእሊ ትሰኣል። ድሕሪኡ ሓደ ኤልኤምኣ ካርድ ዝበሃል ትወሃብ። ነቲ ናትካ ኤልኤምኣ ካርድ ካብ ናይ በዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣሃዱ ቅበላ ትወስዶ።
ኤልኤምኣ ካርድ፡ ሓታቲ ዕቝባ ምኳንካ ዘርኢ ስእሊ ናትካ ዘሎዎ ናይ ፕላስቲክ ካርድ እዩ። እዚ ካርድ ሓደ ወረቐት መንነት ዘይኮነስ ውሳነ ክወሃበካ ኣብ ትጽበየሉ ግዜ ከም ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ሽወደን ክትጸንሕ ከም ዝፍቀደካ ምስክር እዩ።
እዚ ኤልኤምኣ ካርድ፡ ነቲ ናትካ ምልክታ ዕቝባ ከተእቱ ከሎካ ዝተዋህበካ ቅብሊት ይትክኦ። ነቲ ናትካ ኤልኤምኣ ካርድ ኵሉ ግዜ ምሳኻ ክትሕዞ ኣሎካ። እዚ ንኣብነት ናብ ሕክምና ክትበጽሕ ወይ መድሃኒት ክትወስድ ከለኻ ኣገዳሲ እዩ። ኤልኤምኣ ካርድኻ ምሳኻ እንተ'ሎ ኾይኑ ዝሓሰረ ዋጋ ክትከፍል ትኽእል ኢኻ።
መርመራ ጥዕና
ኵሎም ሓተትቲ ዕቝባ ብናጻ ምርመራ ጥዕና ክገብሩ ዕድል ይውሃቦም እዩ። ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ ዘሎ ማእከል ክንክን ጥዕና፡ ናብ ምርመራ ክንክን ጥዕና ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ ዝብል ትሕዝቶ ዘሎዎ ሓደ ደብዳበ ናባኻ ክልእኩ እዮም።
ምርመራ ጥዕና ኣብ ትገብረሉ እዋን ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና፡ ማለት ሓንቲ ኣላዪት ሕሙማትን ሓደ ሓኪምን ክትረክብ ኢኻ። እታ ኣላዪት ሕሙማት ክሕከም ዘድልዮ ሕማም እንተ'ለካ ኾይኑ ንምርኣይ ብዛዕባ ጥዕናኻ ክትሓተካን ምርመራ ክትወስደልካን እያ። ከምኡ'ውን እታ ኣላዪት ሕሙማት ናይ ሽወደን ኣገልግሎት ጥዕና ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ክትገልጸልካ እያ። እንተ ኣድልዩ ኣካላዊ ምርመራ ክገብረልካ ዝኽእል ሓደ ሓኪም ክትረክብ ኢኻ።
ብዛዕባ ጥዕናኻ ሕቶ እንተ'ለካ ኾይኑ ነቶም ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና ሕተቶም። ንኣእምሮ ብዚምልከት ከመይ ይስምዓኻ ከም ዘሎ ሓብሮም። ጸቕጢ፡ ጓሂ፡ ሻቕሎት፡ ጭንቀት ይስምዓካ እንተ'ሎ ኾይኑን ዘባህርር ሕልሚ ትሓልም ወይ ምድቃስ ዝኣብየካ እንተ ኾይኑን፡ ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ። ከምኡ'ውን መከላኸሊ ጥንሲ ወይ ክንክን ጥዕና ኣደታት ዘድልየኪ እንተ ኾይኑ፡ ምስ እቶም ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና ክትዛረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
እቶም ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣይሰርሑን እዮም። ከምኡ'ውን ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣሎዎም። እዚ ብዛዕባ ምብጻሕካ ወይ ንዕኦም እንታይ ከም ዝበልካዮም ንዝኾነ ሰብ ክነግሩ ኣይፍቀዶምን ማለት እዩ።
እቲ ምርመራ ጥዕና ነቲ ሕቶ ዕቝባኻ ኣይጸልዎን እዩ። እዚ ሕክምና ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ሓገዝ ንኽትረክብ ክትክእል ተባሂሉ እዩ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዝቕፅሉ ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመታት ሃገራት ኣፍሪካ ቕልጡፍ ሓይልታት ዓቃቢ ሰላም ንኸማዕብላ በብዓመቱ 110 ሚሊዮን ዶላር ከም እትምድብ ኣፍሊጣ።ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ነዚ ሓድሽ ተበግሶ ዕላዊ ዝገበሩ ዩናይትድ ስቴትስ ምስ 50 መራሕቲ ኣፍሪካ ዘካየደቶ ጉባኤ ብምዝዛም ኣብ ዘስምዕዎ ናይ መዕፀዊ መደረ እዩ።
ካብ ናይ ናይጀሪያ ቦኮ ሓራም ክሳብ ናይ ሱማሊያ ኣል-ሸባብ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ኣኽረርቲ ጉጅለታት ዝፍነወን መጥቓዕትታትን ህውከትን ንምምካት ይቃለሳ ኣለዋ።
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካን ናይ ሞሪታኒያ ፕሬዝዳንትን ዝኾኑ መሓመድ ኦውልድ ዓብድል ዓዚዝ ኣብ ጉባኤ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ናይታ ኣህጉር ዝዓበየ ፈተና ዘይምርግጋእ እዩ ኢሎም።
ዕጥቃዊ ግጭት፣ዘይሕጋዊ ዝውውር፣ዝተወደበ ገበን፣ዘይሕጋዊ ዝውውር እንስሳ ዘገዳም፣ኮንትሮባንድ መድሓኒታት ብዝኣመሰሉ መዳያት ሰላምን ፀጥታን ዓበይቲ ፈተናታት ኣፍሪካ እዮም ኢሎም።
ስዒቦም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሓድሽ ተበግሶ ሽርክነት ዕላዊ ገይሮም።ህፁፅ ግብረ መልሲ ዓቃቢ ሰላም ብዝብል ዝፅዋዕ።ሃገራት ብተልእኾታት ሕቡራት መንግስታት ወይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣቢለን ህፁፅ ሓልታት ከዋፍራ ዘኽእለን ሓገዝ እዩ ኢሎም።
‘’ኣብ ቀረባ ዓመታት ኣብ ምዕቃብ ሰላም ብቕዓተን ምስ ዘረጋገፃ ሽዱሽተ ሃገራር ሓቢርና ክንሰርሕ ኢና።ምስ ጋና፣ሴኔጋል፣ሩዋንዳ፣ታንዛኒያ፣ምስ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ክንሰርሕ ኢና’’ኢሎም።
ካብ ኣፍሪካ ወፃኢ ንዘለዋ ካልኦት ሃገራት እውን ዓዲሞም ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ብምውሳኽ ኣብ ሱማሊያን ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካን ንዝተዋፈሩ ኣፍሪካዊያን ዓቀብቲ ሰላም ተወሳኺ ዘድሊ ኣቑሑት ከምዘቕርቡ ቃል ኣቲዮም ኣለው።
ካብ 2009 ኣ/ፈ ጀሚሩ ዩናይትድ ስቴትስ ኣፍሪካዊያን ዓቀብቲ ሰላምን ትካላትን ንምሕያል ናብ 900 ሚሊዮን ዶላር ንምውፍይ ቃል ከምዝኣተወት ዋይት ሃውስ ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
ዕለት 4 ሰነ 1944 ዓ.ም. ምሕራር ሮማ ካብ ኢድ ስርዓት ናዚ ምኽንያት ዝበዓል ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ናጽነት ሮማ ኣብቲ እዋን ቅድሚ ሓርነት ከተማ ሮማ 6,500 ሕይወት ካብ ኢድ ናዚ ዘድሓኑ ኣየርላንዳዊ ካህን ኣባ ኦፍላሀርትይ ዝሃብዎ ብሩህን ገዛእ ርእስኻ ኣሕሊፍካ ምሃብ ዝብል ናይ ዝለዓለ እምነት ምስክርነት በቲ ብስምሞ ዝጽዋዕ ትካል ደገፍ ዝክረ ኦፍላሀርትይ ኣብ ሮማ ምስ ሓርነት ሮማ ተተሓሒዙ ክዝከር ምዃኑ ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ኣዋን ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣባ ሁግህ ኦፍላሀርት ብዘቖምዎ ብኣኦም ኣወሃሃድነት ብሕቡእ ዝዓዪ ደቀንስትዮን ደቂተባዕትዮን ዝሓቁፍ ስርሒት ልዕሊ 6,500 ሕይወት ካብ ኢድ ናዚ ከምዘድሓኑ ክንገር እንከሎ፡ እዞም ኣብ 1898 ዓ.ም. ኣብ ኣየርላንድ ዝተወልዱን ኣብ 1925 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ማዕርገ ክህነት ዝተቀበሉን ኣብቲ እዋን ናይቲ ኣስፍሆተ እምነት ተባሂሉ ዝግለጽ ተቕዋም ምኽትል ኣመሓዳሪ ኰይኖም ከምዘገልገሉን ኣብ ፍልስጥኤምን ደሓር እውን ኣብ ሃይቲን ሳን ዶምንጐን ኣብ ነበር ቸኮስላቪያ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ቤት ጽሕፈት ከምዘገልገሉን፡ ካብ 1938 ዓ.ም. ኣብቲ እዋን ቅዱስ ቤት ጽሕፈት ዝብል መጸውዕ ኣብ ዝነበሮ ናይ ዓንቀጸ እምንት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ንኸገልግሉ ተመዲቦምን ዝነበሮም ናይ ቅድስቲ መንበር ዓቢይ ሓላፍነት ዕርዲ ገይሮም ብዙሓት ሕይወት ካብ ኢድ ናዚ ዘድሓኑ ምዃኖም ናይ ታሪኽ ማህደሮም ዝጠቐሱ ኣባል ናይቲ ብስሞም ዝጽዋዕ ትካል ምትሕብባር፥ ኣየርላንዳዊ ካይራን ትሮይ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም።
“ከም ሰብ ሓላፍነተይ እየ ዝፈጸምኩ”
ዕለት 8 መስከረም 1943 ዓ.ም. ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ምስ ተበጽሔ ስዒቡ ዕለት 4 ሰነ 1944 ዓ.ም. ሮማ ናጻ ምስ ወጸት ብፁዕ ኣቡነ ኦፍላሀርትይ ሕይወቶም ንሓደጋ ክሳብ ምቅላዕ በሸሓት ዝቑጸሩ ናይ ውግእ እሱራትን ኣይሁዳውያንን ናይ ሓሶት ናይ መንነት ወረቐት እናስርሑ ካብ ኢድ ናዚ የድሕኑ ከምዝነበሩ ካብቶም ዝደሓኑ ምስ ተሰምዔ ኣብቲ እዋን ስለምንታይ እዚ ፈጺምኵም እንታይ ኣለዓዒልኩም ዝብል ዝቐርበሎም ዝነበረ ሕቶ፥ ከም ሰብ ሓላፍነተይ እየ ዝፈጸምኩ እንክብሉ ይምልሱ ከምዝነበሩ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ታሪኽ ማሕደር ይሕብር። ሕይወት ሰብ ካብ ኢድ ናዚ ንምድሓን ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ እትርከብ ቅዱስ ሓወልቲ እመ ምሕረት ፊት መብጽዓ ከምዝኣተዉን ነዚ ቃል እውን ብሓልዮት ቅድስቲ ድንግል ማርያምን ብጽንዓት እምነትን ከምዝፈጸምዎ ካይራን ትሮይ ሓቢሮም፡ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ናጽነት ሮማ እቲ ማሕበር ምትሕብባር ዝኽረ ኦፍላሄርትይ ኣብ ሮማ ዝተፈላለዩ ናይ ባህሊ መደባት ከምዘሰናደው ኣፍሊጦም።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ መዛዘሚ ናይ ኬንያን ኢትዮጵያን ታሪኻዊ ዑደቶም ንናይ ኣፍሪካ ፍሉይ ዕብየት ብምንኣድ፤እዚ ፍሉይ ዕብየት ዘላቒ ክኸውን ዝኽእል ግን ቐፃሊ ልምዓትን ዴሞክራስን ምስ ዝረጋገፅ ጥራሕ እዩ ኢሎም።
‘’ከም ሓደ ኩርዕ ኣሜሪካዊ ኣብ ቅድሜኹም ጠጠዝ ኢለ ኣለኹ’’ ዝበሉ ፕሬዝዳንት ኦባም ኣስዒቦም ‘’ከም ሓደ ወዲ ኣፍሪካዊ እውን እየ ኣብ ቅድሜኹም ደው ኢለ ዘለኹ’’ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፈላማይ ፕሬዝዳንት ዩናይትድ ስቴትስ ኮይኖም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ኦባማ እታ ኣህጉር ዘመዝገበቶም ዓወታት፣ቁፅሪ ብHIV/AIDS ዝትሓዙ ሰባት ክንኪ፣ሚሊዮናት ኣፍሪካዊያን ካብ ድኽነት ክወፁን ወዘተ ንዝገበረቶም ፃዕርታትን ውፅኢቶምን ናእድኦም ገሊፆም።ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዞም ዝተመዝገቡ ለውጥታ ንዝነበራ ጊድ እውን ኣጉልሆም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ንናይታ ኣህጉር ‘’ዘደንቕ’’ ዕብየት ብጥንቃቐ ዝርኣይሉ እውን እቲ ዕብየት ኣብ ፈራሲ መሰረት ዝተቐመጠ እዩ ክብሉ ዝገለፅዎ እዩ።ኣማእቲ ሚሊዮናት ኣፍሪካዊያን መባእታዊ መሰረት ልምዓት ኣብዘይረኽብሉን ኣብ ኣዚዩ ሕሱም ድኽነት ኣብዝነብርሉ እዋንን እቲ ዘደንቕ ገስጋስ መሰረቱ ኣብዘይደልደለ ቦታ ዝተቐመጠ ዕብየት እዩ ኢሎምዎ ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ጋዜጠኛታት ስርሖም ስለዝሰርሑ እንተድኣ ተኣሲሮም፣መንግስቲ ንስቪል ማሕበረሰብ ዝዕፍን እንተኾይኑ፣ዴሞክራሲያዊ ለውጢ ክመፅእ ዝንቀሳቐስይ ኣብ ስግኣት እንተወዲቖምን ሽዑ ዴሞክራሲ ብግብሪ ከይኮነስ ንሽም እዩ ዘሎ ኢሎም ኦባማ።
ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታታ እትኣስር እንተኾይና ወይ ንሕጋዊ ጉጅለታት ተቓወምቲ ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ ንከይቀሳቐሱ ትድርት እንተኾይና ብናተይ እምነት ናይ ህዝባ ምሉእ ዓቕሚ ክትጠቀም ኣይትኽእልን ኢሎም ኦባማ።ዝርዝሩ ኣብዚ ይስምዑ።


text:
ሳብሪና ኣብዚ ሕጂ እዋን ምሉእ ጊዚኣ ንኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ ምሕጋዝ ትነጥፍ ዘላ ኮይና ኣብ 2015ን ኣብ 2016 ዓ.ም ድማ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርኸቡ ሓሙሽተ መዓስከር ስደተኛታት ምስ አቡኣ ብምብጻሕ ናይ ህክምና መሳርሒታት ናብተን መዓስከር ስደተኛታት አብጺሓ።
ሳብሪና ኣብ 2015 ዓ.ም ናብ ኣብ ሱዳን ዝርኸብ መዓስከር ስደተኛታት ክትበጽሕ ከላ እዋኑ ዓለም ንቅልቅላው ስደተኛታት ትኩረት ዝህበሉ ዝነበረ እዋን ምንባሩ ብተወሳኺ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ነዚ አሰቃቂ ጉዕዞ ምድረበዳን ማእከላይ ባሕሪን ኣብ ዘካይድሉ እዋን ካብ ማሕራዊ ብድሆታት ብተወሳኺ ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ዝተፈላለየ ዓመጽ ዝፍጸሙሉ እዋን እዩ ኔሩ። ካብ ኣሜሪካ እሞ ጓል ኣንስተይቲ ኮይና ነቲ ጉዕዛ ንምፍጻም ስግኣት ኣይተሰማዓኽን’ዶ ንዝብል ዘቕረብኹላ ሕቶ ከምዚ ኢላ ገሊጻትለይ።
“ ኣነ ብዛዕባ ጉዕዞ ስደትን ኣብኡ ዘጋጥም ዓመጽን ስቓይን ክፍለጥ ጊዜ ወሲዱለይ እዩ። ንመጀመርያ ጊዜ በዚ አሰቃቂ ጉዕዞ ሓሊፎም ኣሜሪካ ዝበጽሑ ሰባት ካብ ዝረኸብኽሉ ጊዜ ጀሚረ ነቲ ጉዕዞ ንምፍጻም ሓሙሽተ ዓመታት ወሲዱለይ’ዩ። ድሒረ ግን ብርግጽ ነዞም ስደተኛታት ንምሕጋዝ ኮነ እቲ ናቶም ታሪክ ንምስናድን ንዓለም ንምፍላጥን ኣብቲ ቦታ ከይደ ብዓይነይ ክምስኽር ስለዝነበረኒ ነቲ ጉዕዞ ንምፍጻም ተበጊሰ። ክምለስን ክተርፍን ፍርቂ ፍርቂ ዕድል ሒዘ’የ ተበጊሰ። ወለደይ ኮነ ኤርትራዊያን ማሕበረሰብ ብውሳነይ ኣተሓጎሱን ግን ኽከውን ስለዘለዎ ነቲ ጉዕዞ ፈጺመ’ዮ። እቲ 50 ሚእታዊት ክምለስ ዘሎ ተክእሎ ሒዘ ንአፍልጦ ህዝቢ ንምዕባይ ምስ አቦይ ተበጊሰ።ነቲ ካብቲ መዓስከር ስደተኛታት ዝሰነድኽዎ ኩሉ ብዘይፍቓድ’የ ዝሰርሖ ኔረ። ኣብ ሓደ እዋን ብቴሌፎን ቪድዮ ክውስድ ምስ ረአዩኒ ናብ መደበር ፖሊስ ወሲዶም ብሸሞንተ አባላት ፖሊስ ተመርሚረ። ኣብቲ ቦታ ንምስናድ ዘይኾነ ናብቲ ቦታ ንምእታው’ውን ፍቓድ ኣይነበረንን ብጣዕሚ ዘፍርህ ተሞክሮ’ዩ ኔሩ ግን ኸአ ፍቃድ ክንረኽብ ብዘይምኽኣልና’ዩ ስደተኛታት ተመሲልና ኢና ናብቲ መዓስከር ኬድና፡ ኣብተን ኣብኡ ዝጸናሕናሉ ክልተ ሰሙናት ድማ አነን ኣቦይን ድቃስ ኣይደቀስናን ኣብ ህይወተይ ሓደገኛ ነገር ዝፈጸምኩሉ እዋን’ዩ ግን ከአ ብውጽኢቱ ይኮርዕ’የ።"
ሳብሪና ኣብዚ ናብ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ምብጻሕ ኣብ ዘካየድትሉ እዋን “ዘ ፎርጎተን” ወይ “ዝተረሰዑ” ብዝብል ኣርእስቲ ንህይወትን ንጉዕዞ ስደትን ብዝምልከት ሰናዲ ፊልም (ዶከመንታሪ) ኣብ ምድላው ትርኸብ አላ። እታ ፊልም ኣብ ቀረባ መዓልታት ተወዲኣ ንምርኢት ከምትቐርብ’ውን ሳብሪና በዚ አጋጣሚ ትገልጽ።
ሳብሪና ኣብዚ ሕጂ እዋን ብዘይካ ነቲ ፊልም ንምውዳእ ትገብሮ ዘላ ጻዕርታት “ረፍዩኬር” ዝተባህለ ንትርፊ ዘይሰርሕ ትካል ብምምስራት ኣብ ምሕጋዝ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርኸቡ ኤርትራዊያን ትሰርሕ አላ።ነዚ ትካል ዝመስረተትሉ ዕላማ ድማ ኣብ 2016 ዓ.ም ብትካል ስደተኛታት ተመሪጻ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ኣብ ዝበጽሓትሉ እዋን ዕላማ እቲ ምብጻሕ ንኣፍልጦ እቶም ስደተኛታት ኣብቲ አሰቃቂን ሓደገኛን ጉዕዞ ናብ ኣውሮጳ ንምዕባይ ምንባሩ እንተኾነ ግን እቶም ስደተኛታትን ብዛዕባ’ቲ ሓደገኛነት እቲ ጉዕዞ ከምዝፈልጡ እንተኾነ ኣብቲ መዓስከራት ዝጸንሕሉ ምክንያት ግን ከምዘይብሎም ንሳብሪና ከምዝገለጹላን ንሳ ድማ ዋላ’ዃ ንኩሉ ጠለባቶምን ድልየታቶምን ከተማልእ እንተዘይኸአለት ነቲ ትኽእሎ ንምምላእ ነዚ ትካል ምምስራታ ተረድእ።
ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እዚ ሒዝናዮ ዘለና መዋእል፡ ኤርትራ ግዳይ ናይ ዝፈሸለ መንግስቲ ኮይና ኣብ ተኣፋፍን ኣሰካፍን ኩነታት ብምህላዋ፡ ተወሃሂድና ብልዙብ ምርድዳእ ሰሚርና፡ ህዝብና ካብቲ ዘንጸላልዎ ዘሎ ሓደጋ ውድቀት ከነድሕኖ፡ ካብን ናብን ክንጓየየሉ ዝግባእና ዘበን’ዩ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ንኤርትራ ብኹዑሶ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ብስጉምታ እያ ወኪላታ።
እታ ዝሓለፈ ቀዳም፡ 13 ታሕሳስ ኣብ ናይሮቢ፡ ኬንያ፡ ተሸሪባ ዝተረፈት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ካብቲ ኩሎም መንእሰያት ኤርትራ ብቐጻሊ ዝወስዱዎ ዘለዉ ስጉምቲ ዝተፈልየ ስጉምቲ ኣይወሰደትን። መሳቱ ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ወግሐ ጸብሐ፡ ድብያታት ሓለዋ ዶብ ህግደፍ ዕጅብ ከይበሎም፡ ሓለዋ ዶብ በድራጋ እናተኮሱሎም፡ ናብ ኩሉ መኣዝናት፡ ንኢትዮጵያ፡ ንሱዳን፡ ንየመን ይጸሩ ኣለዉ። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ከኣ፡ በዚ ዝወሰደቶ ስጉምቲ፡ ብኻልእ ኣዘራርባ “ቺቺሮ ብዘይ ቲፎዞ ፡ እንታይ ክገብሮ” እያ ትብል ዘላ።
ኣፈኛ ናይቲ ጠንቂ ዕንወት ጸጋን ሰብን ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ ህግደፍ ፡ ግዝያዊ ሚኒስተር ዜና ህግደፍ ዓሊ ዓብዱ፡ “ነታ ደሓን ኩን” ዝበለቶ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ “እንኳዕ ደሓን ተመለስኪ” ክንብላ ኢና፡ ክብል ኣላጊጹ።
ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ምብራቕን ማእከላይን ኣፍሪቃ ድሕሪ ምስታፋ ኣብ ናይሮቢ (ኬንያ) ተሸሪባ ከምዝተረፈት መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ( demo.archive.assenna.com ) ትማሊ 13 ታሕሳስ ዘቃላሓቶ ዜና: ብቢቢሲ ን ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳን ሎሚ 14 ታሕሳስ ተረጋጊጹ።
ኣብ ዞባዊ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ምብራቕን ማእከላይን ኣፍሪቃ Cecafa ክትጋጠም ዝቐነየት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ብምሉኣ፡ እንተላይ ቅያር ተጻወቲ (ሪዘርቫ) ኣብ ኬንያ ተበታቲና ከምዝተሸርበት፡ ምንጭታት ካብ ርእሰ ከተማ ኬንያ፡ ናይሮቢ ሓቢሮም።
ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ንሃገራዊት ጋንታ ኬንያ ‘ሃራምበ ስታርስ’ 1-0 ብምስዓር ተዓዊታ።


text:
ጥዕና እንታይ ማለት‘ዩ?
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ጥዕና ምውናን ማለት፡ ምስ ጥዕናኻ ምህላውን ጽቡቕ ጥዕናዊ ስምዒት ምስማዕን ማለት'ዩ። ጥዕናኻ፡ በቲ እትበልዖ መግቢ፡ ብጸቕጢ፡ ብድቃስ፡ ምትካኽ፡ ብኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲክን‘ውን ይጽሎ‘ዩ። ምስ‘ቶም ኣብ ጥቓኻ ዘለዉ ምንባር ዝሰማምዓካ እንተ ኾይኑ፡ እሞ ኻኣ ህይወትካ ትርጉም ዘለዎ ኮይኑ እንተ ተሰሚዑካ'ውን ጥዕናኻ ብእኡ ይጽሎ'ዩ።
እቲ ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ሕብረተሰብ፡ ኣብ ጥዕናኻ ኣዝዩ ዓቢ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ብኸመይ ትነብር፡ እንታይ ዓይነት ስራሕ ትሰርሕ፡ ከም ኣካል እቲ ሕብረተሰብ ዝኾንካ ኮይኑ ዶ ይስምዓካ? ዝብሉ ነጥብታት'ውን ንጥዕናኻ ይጸልዉዎ እዮም።
ናይ ጥዕና ወሰንቲ ረቛሒታት፡ ናጻ ካብ ዳልግረንን ዊትሀድን
ህዝባዊ ጥዕና (Folkhälsa)
ህዝባዊ ጥዕና፡ ንጥዕና ህዝቢ ናይ'ዛ ሃገር ይምልከት። መሰል ጥዕና፡ መሰል ኩሉ ወድሰብ እዩ። መንግስቲ፡ ኩሉ ሰብ፡ እቲ ዘድልዮ ሕክምናዊ ክንክን ንኽረክብ ክሰርሕ ግዴታ ኣሎዎ። ኣብ ሽወደን፡ መንግስትን ዝተፈላለያ ትካላት መንግስትን፡ ህዝቢ ጥዕና ክህሉዎ ይሰርሑ።
ሃገራዊ ትካል ህዝባዊ ጥዕና ሽወደን (Folkhälsomyndigheten)፡ ንህዝባዊ ጥዕና ዝምልከት ጒዳይ፡ ሃገራዊ ሓላፍነት ኣሎዎ። ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ጥዕና ንኽህሉዎ ይሰርሕ። ሃገራዊ ትካል ህዝባዊ ጥዕና፡ ጥዕና ንምምሕያሽ፡ ብዓሰርተ ሓደ መገድታት ይሰርሕ። እተን ዕላማታት እዘን ዝስዕባ እየን፡-
- ተሳትፎን ጽልዋን ኣብ ሕብረተሰብ፡
- ቊጠባውን ማሕበራውን ኲነታት
- ቆልዑን መናእሰይን
- ጥዕና ኣብ ናይ ስራሕ ህይወት
- ኣከባብን ፍርያትን
- ንጥዕናን ክንክንን ምድንፋዕ
- ምክልኻል ለበዳ
- ጥዕና ጾታን መፍረን
- ኣካላዊ ንጥፈታት
- ኣገባብ ኣመጋግባን መግብን
- ኣልኮል፡ ዕጸፋርስ፡ ሓሽሽ፡ ትምባኾን ጠላዕን
ዋላ'ኳ ትካላት መንግስቲ ሽወደን፡ ነቲ ናይ ህዝቢ ጥዕና ከመሓይሻ እንተ ጸዓራ፡ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ጒጅለታት ናይ'ዚ ሕብረተሰብ'ዚ ግን፡ ናይ ጥዕና ፍልልያት ኣሎ። እቶም ትሑት ትምህርትን ትሑት እቶትን ዘሎዎም ሰባት፡ ዝበዝሕ ግዜ፡ ካብ'ቶም ልዑል ትምህርትን ልዑል እቶትን ዘሎዎም ሰባት፡ ዝደኸመ ጥዕና ኣሎዎም።
ሰለስተ ወለዶታት ስእሊ: Colourbox
ጽቡቕ ልምዲ ኣመጋግባ፡
እቲ እትበልዖን እትሰትዮን፡ ኣብ ጥዕናኻ ኣዝዩ ዓቢ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ጽቡቕ ኣመጋግባን ኣካላዊ ምንቅስቓስን፡ ካብ ብዙሕ ጥዕናዊ ጸገማት ንኣብነት፡ ሕማማት ልብን ሻምብቆታት ደምን (hjärt- och kärlsjukdomar): ሕማም ሽኮር (diabetes): ሕማም መንሽሮን (cancer) ሕማማት ስነ-ኣእምሮን ዝኣመሰሉን ክከላኸሉልካ ይኽእሉ።
ኣካላት ወድሰብ ዝተፈላለዩ ንጥረ ነገራት ይደሊ። ኲላቶም እቶም ዘድልዩ ንጥረ ነገራት ንምርካብ፡ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መግብታት ክትምገብ ኣገዳሲ'ዩ። ኣብ ውሱናት ግዜታት፡ ቊርሲ: ምሳሕን ድራርን እንተ በሊዕካ: ብዕቅን ክትበልዕ ይቐለልካ።
ስእሊ: Colourbox
ንጥዕናና ብሉጻት ብዛዕባ ዝኾኑ መግብታት ዝምልከቱ ምኽርታት፡
ሃገራዊ ወኪል መግቢ (Livsmedelsverket)'፡ ምስ መግቢ ዝተኣሳሰሩ ጒዳያት ኣመልኪቱ ዝሰርሕ መንግስታዊ ትካል'ዩ። ሃገራዊ ወኪል መግቢ፡ ንጥዕናና ብሉጻት ዝኾኑ መግብታት ብዝምልከት ዝተፈላለዩ ምኽርታት ኣለዉዎ። ንኣብነት፦
- ፍሩታ፡ ኣሕምልትን ጥረምረን ወይ ፍረታትን ብብዝሒ ብልዑ። ገዘፍቲ ኣሕምልቲ፡ ከም ሰራውር ዘለዎም ኣሕምልቲ፡ ካውሎ፡ ካውሎ-ፍዮሪ፡ ብሮኮሊ፡ ባልደንጓ-ኣዳጒራን ሽጉርትን ምብላዕ ኣዘውትሩ። ኣሕምልቲ፡ ፍሩታ፡ ጥረታትን ካልኦት ዓይነታት ኣትክልትን ብብዝሒ ምብላዕ፡ ብዙሕ ጥዕናዊ መኽሰብ ኣሎዎ።
- ባኒ፡ ኮርንፍሌክ፡ ግዓት፡ ፓስታን ሩዝን ክትበልዕ ከሎኻ፡ ኣዚዩ ዘይተነፈየ ዓይነት እኽሊ ዘሎዎ ሓርጭ ምረጽ።
- ኣብ ሰሙን፡ ክልተ ሰለስተ ግዜ፡ ዓሳ ወይ'ውን ፍርያት እንስሳታት ባሕሪ ተመገቡ። ስብሒ ዘሎዎምን ዘይብሎምን እናዛነቕኩም ብልዑ። ንኣከባቢ ዘይሃሲ ዝብል ምልክት (miljömärkt) ዘሎዎም ሃለኽቲ'ውን ኣዘውትሩ።
- መግቢ ክትክሽኑ ከለኹም፡ ሃብታም መኣዛዊ ትሕዝቶ ዘሎዎ ዘይቲ ተጠቐሙ። ንኣብነት ራፕስኦልያ ወይ'ውን ካብ ራፕስ (ፍረ) ዝተሰርሑ ዘይቲ-መግብን ዝልከዩ ማርጋሪንን ተጠቐሙ።
ዓይኒ መፍትሕ (Nyckelhålet)
ኣብ ድኳናት-መግቢ፡ ዓይኒ መፍትሕ ዝመስል ስእሊ ዘለዎም ሃለኽቲ መግብታት ኣለዉ። እዞም ዓይነታት ሃለኽቲ መግብታት'ዚኣቶም ንኣካላትና ብሉጻት እዮም። ውሑድ ትሕዝቶ ስብሒ: ሽኮርን ጨውን ድማ ኣለዎም። ካብ'ቶም እዚ ምልክት ስእሊ'ዚ ዘይብሎም ተመሳሰልቲ ሃለኽቲ መግብታት'ውን ዝያዳ ጽሕጎ (fibrer) ኣለዎም። ሃገራዊ ወኪል መግቢ (Livsmedelsverket)፡ ምልክት ዓይኒ-መፍትሕ ዘለዎም መግብታት ክትዕድጉ ይመኽረኩም።
ምኽሪ ንዓበይቲ
ብዙሓት ኣባጽሕ፡ ውሕድ ዝበለ ጽዑቕ ስብሒ (mättat fett) እንተ ዝምገቡ፡ ጽቡቕ ጥዕና ምሃለዎም። ጽዑቕ ስብሒ፡ ኣብቲ ካብ እንስሳታት ዝስራሕ መግቢ ይርከቡ። ንኣብነት፡ ካብ ሓፊስ ጸባ: ርግኦ: ጠስሚ: ፎርማጆ: ስቡሓት ፍርያት ስጋ: ስብቆ: ጀላቶን ችኮላታን። ካብ ገለ-ገለ ኣትክልቲ ዝወጹ ቅብኣታት፡ ንኣብነት ከም ዘይቲ ዓካትን ስየን (kokos- och palmolja)'ውን ይርከብ'ዩ። ጽዑቕ ስብሒ፡ ሕማማት ልብን ሻምብቆታት ደምን ናይ ምሕማም ሓደጋ ከዛይድ ይኽእል'ዩ።
ዘይጽዑቕ ስብሒ (Omättat fett)፡ ንኣካላት ወድሰብ ጽቡቕ'ዩ። ሓደጋ ሕማማት ልብን ሻምብቆታት ደምን ክንኪ ድማ ይኽእል። ዘይጽዑቕ ስብሒ፡ ኣብ ዝበዝሑ ኣሕምልታውያን ቅብኣታት፡ ኣብ ልምሉማትን ፈሰስትን ቅብኣታት መግቢ፡ ኣብ ዓሳ፡ ኣብ ዓካዓካን (nötter) ሉዝን (mandlar) ይርከብ።
ኣብ ፍረታትን ኣሕምልትን፡ ብዙሓት ንኣካላት ወድሰብ ዘድልዩ ንጥረ ነገራት፡ ንኣብነት ከም ቪታሚናት፡ ማዕድናትን ጽሕጎን ኣለዉ። ጽሕጎ፡ ኣብ ካሮቲ፡ ብሮኮሊ፡ ዓይኒ ዓተርን ካውሎ ካቡቺን ዝኣመሰሉ ኣሕምልቲ ይርከብ። መዓልቲ-መዓልቲ ፍረታትን ኣሕምልትን ምብላዕ ጽቡቕ'ዩ።
ኣብ ዓሳታትን ፍርያት እንስሳታት ባሕርን(skaldjur)፡ ቪታሚናትን ማዕድናትን ይርከቡ። ኣብ ዓሳ፡ ኦሜጋ-3 ዝብሃል ስብሒ ኣሎ። ኦሜጋ-3፡ ንልቢ፡ ንደምን ንብዝሒ ደምን ጽቡቕ'ዩ።
ሚዛን ክትንኪ እንተ ደሊኻ፡ ሽኮርን ቅብኣትን ዘሎዎም መግብታት ኣይተብዝሕ። ብዙሕ ለስላሳ ምስታይን ከም ብዓል ካራሜላታት፡ ቺፕስ፡ ዶልሽን ችኮላታን ምብላዕ'ውን እንተ ዘየዘውተርካ ግርም'ዩ።
ምኽሪ ንቖልዑ
ቆልዑ፡ ኣብ ፍሉጥ ግዜ፡ ንጥዕና ጠቓሚ ዝኾነ መግቢ ክበልዑ ኣለዎም። በዚ ኣገባብ'ዚ ድማ፡ ብግቡእ ክዓብዩን ክምዕብሉን ይኽእሉ።
ንዕሸላት፡ እቲ ዝበለጸ መግቢ፡ ጸባ ጡብ ኣደን ንዕኡ ዝትክእ ብሉጽ መግብን እዮም። ኣብ መቐበሊ ክሊኒክ ቆልዑ (BVC-mottagning)፡ ብዛዕባ ንቖልዑ ዝበቅዕ ጽቡቕ መግቢ፡ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣካላዊ ምንቅስቓስን ልምምድን፡
ወድሰብ ንኽጥዒ፡ ክንቀሳቐስ ኣለዎ። ምንቅስቓስ ኣካላት፡ ንሕማማት ልቢ፡ ንሕማማት ሻምብቆታት ደምን ንገለ-ገለ ዓይነት ሕማማት መንሽሮን ናይ ምኽሳት ተኽእሎኦም ይንክዮ። ምንቅስቓስ ኣካላት፡ ሕጉስ'ውን ይገብረካ'ዩ። ጽቡቕ ትድቅስ፡ ጸቕጢ ትጻወር፣ ሚዛንካ ኸኣ ትሕሉ። ኣባጽሕ፡ እንተ ውሓደ፡ 30 ደቓይቕ ኣብ መዓልቲ ክንቀሳቐሱ ይግባእ። ጥዕናኻ ንኽመሓየሽ ወይ ንኽትጥዒ፡ ብርቱዕ ምንቅስቓስ ኣካላት ኣየድልየካን'ዩ። ጒዕዞ እግሪ ምግባር እኹል'ዩ።
ቆልዑ፡ ካብ ኣባጽሕ ንላዕሊ፡ ምንቅስቓስ የድልዮም። ቆልዑ ንኽጥዕዩ፡ እንተ ወሓደ 60 ደቓይቕ ንመዓልቲ ምንቅስቓስ የድልዮም።
ጸቕጢ
ንብዙሓት ሰባት፡ ጸቕጢ ይስምዖም። ጸቕጢ፡ ግድን ሓደገኛ'ዩ ማለት ኣይኮነን። ጸቕጢ፡ ጽንኩር ኩነታት ንኽትጻወር ሓይሊ ይህብ። ዓቐን ዘይብሉ ጸቕጢ ግን፡ ንጥዕና ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ጸቕጢ ዝስምዓካ እንተ ኾይኑ፡ ምኽንያቱ ምፍላጥ ጽቡቕ'ዩ። ሽዑ፡ ኲነታትካ ተኸታቲልካ ክትቅይር ክትፍትን ትኽእል ኢኻ።
ገለ ካብ ምልክታት ጸቕጢ፡ ድቃስ ምስኣንን ሕዙን ምዃንን'ዮም። ኣተኵሮ ክትገብር የጸግመካ፡ ናይ ምዝካር ክእለትካ ይንኪ፡ ጸገማት ስቶማኮ ይመጸካ፡ ርእስኻ ትሓምም ወይ ኣካላትካ የቐንዝወካ።
ትንቀሳቐስ እንተዄንካ፡ ኣመጋግባኻ ጽቡቕ እንተ ኾይኑ፡ ዝኣክል ትድቅስ እንተ ዄንካ፡ ነብስኻ ጸቕጢ ንኽጻወር ይሕገዝ።
ድቃስ
ንኽትጥዒ፡ ዝኣክል ድቃስ ክትረክብ ኣገዳሲ'ዩ። ሓደ በጽሒ፡ ምዓልታዊ ካብ ሽድሽተ ክሳብ ትሽዓተ ሰዓታት ኣዘውቲሩ ክድቅስ ኣለዎ። ቆልዑን መናእሰይን ግን፡ ዝያዳ ድቃስ የድልዮም።
ጸገም ድቃስ ከጋጥም ልሙድ ነገር'ዩ። ብዙሕ ምኽንያት ክህሉዎ ይኽእል'ዩ። ንኣብነት፡ ሽጋራ ምትካኽ፡ ኣልኮላዊ መስተ፡ ምሕርናኽ፡ ሕማም፡ ሻቕሎትን ጸቕጥን፡ ወይ ከኣ ኣምሲኻ ምብላዕ።
ባዕልኻ ሕይሽ ዝበለ ድቃስ ክትረክብ ክትጽዕር ትኽእል ኢኻ። እዚ ማለት ከኣ፡ እቲ ገዛ፡ ጸልማት፡ ህዱእን ዝሑልን ምስ ዝኸውን ማለት'ዩ። ቀቅድሚ ምድቃስካ ዘይምብላዕ'ውን ጽቡቕ ክትድቅስ የኽእለካ። ኩሉ ግዜ፡ ትድቅሰሉን ትትስኣሉን ሰዓታት ሓደ ምስ ዝኸውን'ውን ጽቡቕ ድቃስ ክትድቅስ የኽእለካ።
እቲ ናይ ምድቃስ ጸገም ነዊሕ እንተ ቐጺሉ ግን፡ ሕክምና ምኻድ፡ ዝሓሸ ክኸውን ይኽእል'ዩ።
ጾታውን መፍረኣውን ጥዕና፡
ጾታዊ ጥዕና ማለት፡ ጾታ ሰረት ዝገበረ ኣካላዊ፡ ስምዒታዊ፡ ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ምቹእነት ምስማዕ ማለት እዩ። ንዓመጽ፡ ምስግዳድ ወይ ኣድልዎ ከይተቓላዕካ፡ ኣብ ልዕሊ ኣካላትካን ጾታኻን ናይ ምውሳን ስልጣን ምውናን ዝብል ዛዕባ ድማ የልዕል። መፍረኣዊ-ጥዕና ኸኣ፡ ንኹሉ ሰብ ዝግበረሉ፡ ምስ ቆልዓ ምውላድ ዝተተሓሓዘ መሰል፡ ሓበሬታ፡ ክንክንን ኣገልግሎታትን ዝተተሓሓዘ ዛዕባ ኣሎዎ። ንኣብነት፡ ኣብ እዋን ሕርሲ ግቡእ ኣገልግሎት ምርካብ፡ መከላኸሊ ጥንሲ ምርካብን ብውሑስ መገዲ ጥንሲ ምንጻልን ዝብሉ ነጥብታት ከጠቓልል ይኽእል። ኲላቶም ሰባት፡ ብዛዕባ ቆልዓ ምውላድን ምዓስን ናይ ምውሳን መሰል ኣሎዎም።


text:
ኣብ ክልል ደቡብ ዞባ ቤንች ሼኮ ወረዳ ጉራ ፈርዳ ብመንነቶም መጥቓዕቲ ወሪዱና ዝብሉን ተመዛቢሎም ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ተዓቑቦም ዝርከቡን ሰባት ሎሚ'ውን ውሕስነት የብልናን፣ ኣብ ፍርሕን ስግኣት ኣለና ኢሎም።
በቲ መጥቓዕቲ ዝተቐትሉ 31 ዘይኮኑ 41 እዮም፤ ዝተመዛበሉ ድማ ኣስታት 7,000 እዮም ክብሉ ነበርቲ ሓቢሮም። ኣብዚ ሰሙን ቤትትምህርቲ ብምኽፋቱ ካብቲ ቤት ትምህርቲ ንክንወፅእንግደድ ኣለና ክብሉ እውን ሓቢሮም።
ኣብቲ መጥቓዕቲ ኢዶም ኣእቲዮም ዝተባህሉ ኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ፣ሽመኛ ጣቢያታትን ሰራሕተኛታት መንግስትን ዝርከቡዎም ሓሙሽተሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝወዓሉ ናይ ደቡብ ክልል ቢሮ ሰላምን ፀጥታን ገሊፁ ኣሎ።
ብረት ተዓጢቖም ኣብቲ ከባቢ መጥቓዕቲ ይፍፀሙ ነይሮም ዝተባህሉ ክልተ ሸፋቱ ስጉምቲ ከም ዝተወሰዶምን: ካብዝተቐትሉ ሓሙሽተ ኦሮምኛ ተዛረብቲ እቶም ዝተረፉ ድማ ኣምሓርኛ ዝዛረቡ እዮም ክብሉ ምኽትል ሓላፊ ቢሮ ኣቶ ኣንድነት ኣሸናፊ ተዛሪቦም።


text:
ጅቡቲን ርዋንዳን ናይ ሓባር ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት ንምስፋሕ ኣብ ምርድድእ በጺሐን።
ሰብ መዚ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ክልትኤን ሃገራት፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኪጋሊ ኣብ ዝኸተምዎ ናይ መረዳድኢ ሰነድ፣ ጅቡቲ ኣብ ርዋንዳ 10 ሄክታር መሬት ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምስፋሕ ዘፍቅድ’ዩ።
ርዋንዳ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ጅቡቲ 60 ሄክታር መሬት፣ ኣብ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ከተውዕሎ ኣቐዲሙ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ’ዩ።
እዚ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ተኸቲሙ ዘሎ ምስፋሕ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት፣ ኣብ ምልኣኽን ምምጻእን ኣብ ወጻኢ ንዝፈርዩ ኣቑሑ ጥራይ ዘይኮነ፣ ባዕላተን ንዘፍርየኦ ነገራት’ውን ብዘይቀረጽ ንኸቕርብኦ ክሕግዘን’ዩ።
ጅቡቲ ኣቐዲማ’ውን ምስ ግብጺ ተመሳሳሊ ዕላማ ዘለዎ ስምምዕ ከምዘካየደት ዝዝርክ’ዩ።
እዛ 23 ሽሕ ትርቢዒት ኪሎሜተር ስፍሓት ዘለዋ ንእሽቶ ሃገር፣ 48 ትርብዒት ኪሎሜተር፣ ንምምስራት ኣህጉራዊ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት ፈቒዳ’ላ።
እዚ ስፍሓት እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንኣህጉራዊ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት ካብ ዝተዓደለ መሬት፣ እቲ ዝሰፍሐ ይገብሮ።


text:
ላዕለዎት ተላዘብቲ አፍሪቃ አብ ዋዕላ ፓሪስ- ለውጢ ክሊማ አብ ኣብ ኣሳሪ ስምምዕ ክብጻሕ እምነት ኣለና ይብሉ።በአንጻሩ ተመራመርቲ ሳይንስ ግን ክንኪ ዝድለ መጠን ሙቐት ግምታዊ እዩ ይብሉ።
ኣብ ዋና ከተማ ፈረንሳይ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ፓሪስ አብ ጉዳይ ለውጢ ክሊማ ኣብ ዝተጀመረሉ እዋን ደቡብ ኣፍሪካዊያን ተላዘብቲ እቲ ልዝብ ዕውት ከምዝኸውን ዘለዎም እምነት ገሊጾም እንተኾነ እንታይ ትሕዝቶ ከምዘለዎ ግን ርግጸኛታት ኣይኮኑን።
ገለ ክኢላታት ደቡብ ኣፍሪካ አብ ዘዓንገደቶ ናይ 2011 ዓ.ም.ፈ ዋዕላ ለውጢ ክሊማ ልዝብ ሃገራት ኣፍሪካ ሓዊሱ ድኻ ሃገራት ድምጸን ብዝበለጸ ከስምዓ ወሳኒ ምዕራፍ ዝኸፈተ ነይሩ ይብሉ።
ወሃቢ ቃል ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ቦንጋይ ማጆላ ኣብ 2011 ዓ.ም.ፈ ኣብ ደርባን ዝተጀመረ ልዝብ ኣብ ናይ ፓሪስ ዋዕላ ብሕጊ ኣሳሪ ኮይኑ ክወጽእ ኣለዎ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ መንጎ ዝተሓምሸሻ ናይ ኢትዮጵያን ኢንዶኖዢያን ነፈርቲ ቦይንግ 737 MAX 8 ንፁር ምምስሳል ከምዘሎ ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር መጎዓዚያ ትማሊ ሰንበት ገሊፀን።
ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር መጉዓዝያ ወ/ሮ ዳግማዊት ሞገስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ብላክ ቦክስ ተባሂሉ ዝፅዋዕ መአከቢ ሓበሬታ በረራ ቁፅሪ 302 መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኩሉ ሓበሬታ ኣብ ፅቡቕ ኩነታት ኣሎ ኢለን።
ንሰን እቲ ዝተባህለ ምምስሳል ግን መብርሂ ኣይሃባሉን።ወ/ሮ ዳግማዊት ከምዝሓበርኦ መባእታዊ ፀብፃብ 157 ሰባት ዝቐተለ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት ክወፅእ እዩ ኢለን።
ቅድሚ እዚ ብላክ ቦክስ ምርካቡ ኣብ መንጎ 189 ተሳፈርትን ሰራሕተኛታት እታ ነፋሪትን ዝሞትሉ ናይ ጥቅምቲ ናይ ኢንዶኖዢያ ላይን ኤር ነፋሪትን ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያን ምምስሳል ከምዝነበረ ብዙሓት ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ስነ ስርዓት ቀብሪ እቶም ኣብቲ ሓደጋ ዝሞቱ 17 ኢትዮጵያዊያን ትማሊ ሰንበ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈጺሙ። ሬሳ ዝሞቱ ብዘይምርካቡ ስድራቤትን ፈተውትን ሓደ ኪሎ ሓመድ ዝሓዘ ናይ ሬሳ ሳንዱቕ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምቕባሮም’ውን ተገሊጹ’ሎ።


text:
Radio Erena: 14 November 2017
ኩባንያታት ሓያሎ ሃገራት፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ንዘንበሮ እገዳ ብምጥሓስ፣ ወትሃደራዊ ንዋት ይሸጣን ስልጠናታት ይህባን ምህላወን ጸብጻብ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
እቲ ንኩነታት ኤርትራን ሶማልን ከጽንዕ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ጉጅለ፣ ብ8 ሕዳር ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብፍላይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሩስያ፣ ቸክ ሪፖብሊክን ኢጣልያን ኣብዚ ምስ ዚ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ብዝተሓሓዝ ጠቒሱወን ኣሎ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ካብ 2012 ክሳብ 2015 ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ 13 ኤርትራውያን ኣብ ሓይሊ ባሕሪን ሓይሊ ኣየርን ንምስልጣን ከምዝተቐበለት ንቃል ምስክርነት ናይቶም ካብቲ ስልጠና ብምህዳም ኣብ ካልኦት ሃገራት ዑቕባ ዝሓተቱ ሓሙሽተ ሰባት ብምጥቃስ፣ እቲ ጉጅለ ኣቃሊዑ።
ብዘይካ’ዚ ሕቡራት ኢማራት ድሕሪ’ቲ ናይ የመን ኩነታት፣ ኣብ ከባቢ ወደብ ዓሰብ ወትሃደራዊ መዓስከር ብምኽፋት፣ ታንክታትን ከቢድ ብረትን ዝርከቦ ወትሃደራዊ ኣጽዋር ኣዋፊራ ምህላዋ እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ የገንዝብ።
ሓደ ኩባንያ ኢጣልያ’ውን ኣብ ሲቪላዊ መዓላ ንኸገልግላ’የን ኢሉ ዝሸጠን Augusta Bell ዝዓይነተን ክልተ ሄሊኮፕተራት፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወትሃደራዊ መዓላ ይጥቀመለን ምህላዉ ዘቃለዐ ጸብጻብ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት፣ ሩስያ ብወገና Mi-17 ዝዓይነታ ሄሊኮፕተር ንምጽጋን ምስቲ መንግስቲ ከምዝተሓባበረት ኣመልኪቱ።
ዚሊን ዝዓይነተን ፍርያት ቸክ ሪፖብሊክ ዝኾና ናይ ልምምድ ነፈርቲ’ውን ኣብ ኤርትራ ከምዘለዋ ዘረጋገጸ ተቖጻጻሪ ጉጅለ፣ ኩባንያታት እዘን ሃገራት ምስቲ ኣብ ትሕቲ እገዳ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባረን ውሳኔ ባይቶ ጸጥታ ዝጥሕስ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣቐዲሙ ኣብ ዝሃቦ መገልጺ’ውን ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ግሎኮም ካብ ዝተባህለ ምስ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ዘለዎ ኩበንያ ዝሸመቶ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት ከምዝተታሕዘ ምቅልዑ ኣይርሳዕን።
እቲ ጉጅለ፣ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኣልሸባብ ናይ ሶማል ርክብ ኣለዎ ዝብል ክሲ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝኾነ መርትዖ ክረኽበሉ ከምዘይክኣለ ብምንጻር፣ ጉዳይ ኤርትራ ካብ ናይ ሶማል ተነጺሉ ክርአ ጸዊዑ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ 2009 ኣብ ዝሕለፎ ናይ እገዳ ውሳኔ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣልሸባብ ምስ ዝርከቦም ጉጅለታት ሶማል ብምትሕብባር ጸጥታ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ይዘርግ ኣሎ ዝብል’ዩ።
ይኹን’ምበር ኣብ 2011 ኣብ ዘሕለፎ ተወሳኺ እገዳ፣ እቲ መንግስቲ ምስ ጅቡቲ ንዝተፈጥረ ምስሕሓብ ንኸይፍታሕ ኣብ ርእሲ ምሕንጋዱ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሃዋኺ ተራ ይጻወት ኣሎ ዝብል ምንባሩ ይዝከር።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ኣብዚ ናይዚ ሳልስቲ’ዚ ጸብጻቡ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያን ጅቡትን ንዝርከቡ ተቓወምቲ ምዕጣቕን ምስልጣንን ይቕጽሎ ምህላዉ ኣረጋጊጹ።
============================


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዮጵያ እትልግሶ ሰብኣዊን ልምዓታዊን ሓገዝ ከምእትቕፅለሉ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ማይክል ረይነር ገሊፆም።ከም ቻይና ዝኣመሰላ ኣብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘይሳተፋ ሃገራት እውን ክሳተፋ ኣተባቢዖም ኣለው።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዘፈራት ሰብኣዊን ልምዓታዊን ሓገዝ በብዓመቱ ንኢትዮጵያ ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ዶላር ክትሕግዝ ፀኒሓ’ላ።እቲ ሓገዝ ኣብ እዋን ምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕ እውን ከምዝቕፅል ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ማይክል ረይነር ገሊፆም።
‘’ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዮጵያን ንህዝቢ ኢትዮጵያን ንምሕጋ ዘለዋ ድልውነት ፅንዑን ነዊሕ ዝዘለቐን እዩ’’ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ክሳብ ዘለው ሰብኣዊ ሓገዝ ምሃብና ክንቕፅለሉ ኢና’’ኢሎም።ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ብምሃብ ብደረጃ ዓለም ቀዳማይ ምዃናን ኣብ ዓመት ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ዶላር ሰብኣዊን ልምዓታውን ሓገዝ ኢና ንልግስ ኢሎም ብምስዓብ።
ንዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
ሕቡራት ሃገራትን ትካላት ረድኤትን ኣብ ኣፍሪቃ ዞባ ሳሕል ማእለያ ዘይብሎም ሰባት ረድኤት ህይወት ኣድሕንን ሓለዋ ድሕነትን ከምዘድልዮም ኣጠንቂቖም።
ትካላት ረድኤት ኣብዞባ ሳሕል ብዝወረደ መጠን ሰብኣዊ ቅልውላው ሻቐለቶም ይገልፁ ኣለው። ኣብ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሃገራት ንዓመታት ዝጸንሓ ግጭት፣ ግብረሽበራዊ መጥቓዕታት፣ኩነታት ለውጢ ኣየር ዘስዓቦ ፀገም ውሕስነት መግቢ ሕጂ ድማ ለበዳ ኮቪድ19 እቲ ህዝቢ ንርእሱ ከይከላኸልን ከይኽእልን ገይሩ ኣሎ ኢሎም ኣለው።
ብመሰረት ፀብፃብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ፅሕፈት ኣዋሃዲ ጉዳያት ሰብኣዊ ረድኤት/OCHA/ ካብ 120 ሚሊዮን ህዝቢዞባ ሳሕል 24 ሚሊየን ሰባት ንምንባር ዓለምለኸ ሓገዝን ሓለዋን የድልዮም ይብል።
ወሃቢ ቃል OCHA ጀንስ ላረክ ፍርቂ ካብቶም ዝተጠቕዑ ህጻናት ምዃኖም ይገልጹ።
እቶም ወሃቢ ቃልእቲ ብዙሕ ዓንኬል ዘለዎ ቅልውላው ብሰንኪ ኣብተን ሃገራት ምምዝባል ዘስዓቦ ፀገም ፀጥታ፣ ጥምየት፣ ዘይምዕሩይነትን ሳዕቤን ኪቪድ-19ን ከምኡ እውን ፆታዊ ዓመፅን ዝተልዓለ እዩ ይብሉ ።
ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ማሊ፣ኒጀር፤ቡርኪና ፋሶ፣ሰሜን ምብራቕ ናይጀሪያ፣ቻድን ሰሜናዊካሜሮንን ብዝተባርዐ ግጭትን ዘይምርግጋእን 4.5 ሚሊዮን ሰባት ተመዛቢሎም ኣለው ይብል።12 ሚሊዮን ሰባት እውን ንሕፅረት መግቢ ተቓሊዖም ኣለው።1.6 ሚሊዮን ህጻናት እውን ንኣዚዩ ሕሱም ሕፅረት ኣመጋግባ ተቓሊዖም ይርከቡ።
ሕቡራት ሃገራት ን17 ሚሊዮን ሰባት ንምሕጋዝ 2.8 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ተማሕፂኑ ኣሎ።
ኣብ ዞባሳሕል ህፁፅ ረድኤት ዘይምቕራብ ብዙሕ ህይወት ሰብ ክጠፍእን ማሕበራሰባት ንጥፍኣት ክቃልዑን ዝገብር እዩ ክብሉ ትካላት ረድኤት ኣጠንቂቖም ኣለው።


text:
መናእሰይ ናብ ወፃኢ ሃገራት ይስደዱ‘ያ ኣለው ዝብል ወረ ሰሚዔ ቤ/ትምህርት ኣቋሪፀ ናብ ስደት ንስዑድ ዓረብ ተሰዲደ ዝብል ናይ ሎሚ ጋሻ መደብ ሕርሻ ኣቶ ገብረ ስላሰ ኣሰፋ ኣብ ሃገሩ ተመሊሱ ይሰርሕ‘ሎ።
ድሕሪ ናይ ሸውዓተ ዓመታት ስደት ካብ ስዑድ ዓረብ ከምዝተመልሰን ኣብ‘ታ ዝተወለደላ ገፀር ኣሕፈሮም ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ተዋፊሩ ንርእሱን ንካልኦትን ይዕንግል ከምዘሎ ይጠቅስ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ዝተፈላለየሉ ዘራእቲ፣ኣሕምልቲን ፍረታትን እናፍረየ ናብ ዕዳጋ የቅርብ ከምዘሎን ኣብ ዘተኣማምን ኩነታት መነባብሮ ኣለኹን ይብል ንሱ።ኣብ ናብራ ስደት ንዘሕለፎም ዓመታት‘ውን ከምዘጣዕሶ ገሊፁ።
ኣብ ስደት ዝፀንሐ ገ/ስላሰ ኣሰፋ ናብ ዓዱ ተመሊሱ ዕውት ሓርስታይ ኮይኑ
መናእሰይ ናብ ወፃኢ ሃገራት ይስደዱ‘ያ ኣለው ዝብል ወረ ሰሚዔ ቤ/ትምህርት ኣቋሪፀ ናብ ስደት ንስዑድ ዓረብ ተሰዲደ ዝብል ናይ ሎሚ ጋሻ መደብ ሕርሻ ኣቶ ገብረ ስላሰ ኣሰፋ ኣብ ሃገሩ ተመሊሱ ይሰርሕ‘ሎ።


text:
ኢህወዴግ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ጸገም ክፈትሕ ከምዘይኽእል ኣርእዩና’ዩ ክብሉ አቶ ልደቱ አያሌው ኣፍሊጦም።
እቲ ስርዓት ካብዚ ኹሉ ፖለቲካዊ ቅልውላው ዘይመሃር ምኳኑ ኣርእዩና’ዩ ዝበሉ አባል ቤት ምኽሪ ኢደፓ ዝኾኑ ኣቶ ልደቱ አያሌው ፓርቲኦም ንምፍራስ ምንቅስቃስ ተጀሚሩ’ሎ ብዛዕባ ዝብል ጸብጻብ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ’ዩ ፓርቲና እንተፈረሰ’ዃ ሓድሽ ፓርቲ መስሪትና ቃልስና ክንቅጽል ኢና ኢሎም።
ኣቶ ልደቱ አያሌውን ካልኦት አባላት ቤት ምኽሪ ኢደፓ ሎሚ ቅነ ዘካየድዎ አኼባ ነቲ ቅድም ክብል 12 ጥቅምቲ ዝተኻየደን ቦርድ ምርጫ ምልኣተ ጉባኤ ኣይነበሮን ዝብል ቅሬታ ዘቕረቦ ንምሽፋን ምዃኑ ገሊጾም።
እዚ ሎሚ ቅነ ዝተኻየደ አኼባ ክልተ ሲሶ አባላት ዝተረኽብሉን ፕረዚደንትን ምክትል ፕረዚደንት ሓዊሱ ኣርባዕተ አባላት ፈጻሚ ስራሕ ካብ ሓላፍነት ዝተሓትሉን ብኣባልትነት ቤት ምኽሪ ጥራይ ክውጽሉ ከምዝተወሰነ አቶ ልደቱ አያሌው ኣፍሊጦም።


text:
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
ብ1960 ተ.ሔ.ኤ ምስ ተመስረተት ዝተጻሕፈ ቅዋም ኣብቲ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ – ህዝባዊ ሓይሊታት ዝሕተም ዝነበረ ብ1981 ዝወጸ መጽሄት ‘ ሰውራ ‘ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ 2006 ( ወብ ሳይት) ፋራጃት ከም ዘሎዎ ኣውጽኡ ስለ ዝነበረ ነዚ ኣገዳሲ ሰነድ ኩሉ ክጥቀመሉ ብማለት ኣብ ትግርኛ` ቶርጊመ የቅርቦ ።
ዓብደላ ሓሰን ዓሊ
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
መጽሄት( ሰውራ ) ነቲ ካብ ዓመት ንላዕሊ ብረታዊ ተጋድሎ ቅድሚ ምጅማሩ ብ1960 ኣብ ካይሮ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ክትምስረት ከላ ዝተጻሕፈ ቅዋም ብቀሊልን ብሩህን ዝኾነ ኣገባብን ገለጻን ንመንቀሊታትን ኣገባብን ዕላማታትን ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራን ፡ ከምኡ እውን ቀይድታትን ውድባዊ ቅርጻን ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ከምቲ ኣብዚ እዋንዚ ምሁራት ሰውራውያን ክእለቶም ንምርኣይ ካብ ዝኽተሉዎ ናይ ቃላት ምግናንን ህውተታን ምትሕልላኽን ብዝረሓቀ ኣገባብ ዝተጻሕፈ ሰነድ ንተደላይነቱ ከም ዘለዎ እንሆ ።
ቅዋም
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
መእተዊ
ብስም እምላኽን ብስም ህዝቢ ኤርትራን….
ንሕና ብፍትሓውነት ጉዳይና እንኣምን ደቂ ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ሓርነትናን ናጽነትናን ብትርን ብጽንዓትን ክንቃለስ ሓላፍነት ዝተሰከምና ኢና ።
ንሰውራዊ ስራሕ መጸዋዕታ ቅድሚ ምቅራብናን ኣብ ታሪኽ ብዙሕ ከይጠለቅናን ከኣ ሓጺር ክውንነት ህዝቢ ኤርትራ ክንገልጽ ንፈቱ ።
ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ጣልያን ዘሕለፍናዮ ስሳ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝተፈላለየ ጭቆናን መሪር ግፍዕን ዘውረደ ነይሩ ክበሃል ይካኣል ።
ብምዕዋት ሻራ ዝኾና ሃገራት ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ድማ ሓደ ገጽ ካብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኩሉ መሪር ተሞክሮታቱን ቃንዛታቱን ተዓጽዩ ፡ ኣብ መዝገበ ታሪኽ ህዝብና ካልእ ሓዲሽ ገጽ ተኸሲቱ ። ትሕቲ መግዛእቲ ተቆሪነን ዝነበራ ሃገራት ከኣ መሰል ርእሰ ውሳነኤን ክጎናጸፋ ተስፋ ይገብራ ነይረን ። ነዚ ድሌታት ዘንጸባሪቅ ንደቂ ሰባት ኣብ ሰላምን ናጽነትን ክብረትን ዘሎዎም ተስፋ ዝሕሉ ቻርተር ከኣ ብሕቡራት መንግስታት ተሓንጺጹ ነይሩ ።
ይኹን እምበር ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ጠቅላላ ባይቶ ሕቡራት መንግስታት ምስ ቀረበ በዚ ኣህጉራዊ ውድብ ብ 2 ታሕሳስ 1950 ካብ መትከላቱን ቻርተሩን ዝተኣልየ ፡ ንሓራ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘየእተወ ህዝቢ ውከሳ (ሪፈረንዱም ) ከይተገብረ ፡ ንኤርትራ ምስ መስፍናዊት ኢትዮጵያ ዘተኣሳስር ፡ ፈደራላዊ ሓድነት ተባህሉ ዝተሰየመ ፡ ንመሰል ርእሰ-ውሳኔ ናይ ኣህዛብ ዝሃረመ ሓደገኛ ውሳኔ ተመሓላልፉ ። ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ኣህጉራዊ ውሳኔታትን ውዑላትን ዋጋ ከምዘይትህቦ ተረጋግጹ ።
ኢትዮጵያ ነዚ ፈደራላዊ ውሳኔ ብምጥላም ንኤርትራ ብሓይሊ ጎቢጣ ኣብ ትሕቲ ግዝኣታ ኣእተወታ ። ብወገን ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ጉዳይ ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሕ ዝተገብረ ፈተናታት ኩሉ ኮንቱ ኮይኑ ፡ ካብዚ ጸሊም መግዛእቲ ከድሕኖ ዝኽእል እንኮ ፍታሕ ምእዋጅ ሰውራ ምዃኑ ስለ ዝበራሃሉ ፡ ተጋደልቲ ኤርትራውያን ብንቅሓትን ሓቀኛ ተረድኦን ሰውራውነትን ንኤርትራ ሓራ ንምውጻእ ዝቃለስ ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብሽም ህዝቢ ኤርትራ ክምስረት ወሰኑ ።
እንሆ ከኣ ናብቲ ዘድሊ ዕላማ ፡ ማለት ናጽነት ኤርትራን ምቛም ሪፖብሊካዊት ኤርትራን ዘምራሓና ናይ ስራሕ ሰነድ ዝኾነና ቅዋም ነቅርብ ።
ቀዳማይ ክፍሊ
ስም ፡ ዕላማ ፡ ሰንደቅ ዕላማ ፡ ኣገባብ ቃልሲ
ዓንቀጽ (1) ስም
እዚ ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተባሂሉ ይጽዋዕ ።
ዓንቀጽ (2) ሰንደቅ ዕላማ
ሰንደቅ ዕላማ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እታ ኢትዮጵያ ዘውረደታ ናይ ኤርትራ ሰንደቅ ዕላማ እያ ።
ዓንቀጽ (3) ዕላማ
ምሉእ ናጽነት ኤርትራ ምርግጋጽን ፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን ፡ ዲሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ምቋምን እዩ ።
ዓንቀጽ (4) ኣገባብ ቃልሲ
ሰውራዊ ጎነጽ ዝተኸተለን ፡ ምስጢራዊ ባህሪ ዝሓዘለን ኮይኑ ወድዓዊ ኣድማዒ ኣገባብ ምኽታል
ህ) ምንቅቃሕ ህዝቢ ኤርትራን ፡ ስምረት መሪሕነቱ ምርግጋጽን ።
ለ) ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ከም ዝፍለጥ ምግባርን ሓፈሻዊ ርእይቶ-ዓለም
ንምኽሳብ ኣብ ኣህጉራዊ ጉባኤታት ምስታፍን ።
ካልኣይ ክፍሊ
ዓንቀጽ (5) ኣባልነት – ኣባልነት ዝዋሃቦ
ህ) ዕድሜኡ ካብ 18 ዓመት ዘይውሕድ ኤርትራዊ ።
ለ) ብናጽነት ኤርትራ ዝኣምን ፡ ህርኩት ፡ እሙን ፡ ኣብ ስራሕ ተሓባባርን
፡ ንመስዋእቲ ቅሩብ ዝኾነን ።
ሐ) ማሕላ ተ.ሓ.ኤ. ዝፍጽም ።
ዓንቀጽ (6) መሰላት ኣባል
ሀ) ሓደ ኣባል ብስሪዒታዊ መስኖ ውድብ ኣቢሉ፡ ናብ ላዕለዋይ ባይቶ
ርእይቶኡ ከቅሪብ መሰሉ ሕሉው እዩ ።
ለ) ዝኾነ ኣባል ብመሰረት ክእለቱን እምነቱን ተወፋይነቱን ኣብ ናይ ምምራሕ
ቦታ ክመጽእ መሰሉ እዩ ።
ሐ) ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራን ዝተፈላለየ ምዕባሌታቱ ከጽንዕን ክፈልጥን ዘኽእሎ
ባይታ ይጥጣሓሉ ።
ዓንቀጽ (7) ግቡኣት ኣባል
ህ) ምስጢራት ውድብ ይዕቅብን ፡ ኩሉ ግቡኣቱ ብንጽህናን
ትርን ጽንዓትን ይፍጽም ።
ለ) ገንዘባዊ ሕግታት ውድብ ዝወሰኖ ወርሓዊ ውጽኢት ይኸፊል ።
ሐ) ሓደ ኣባል ብመሰረት ሕገ ህንጻ ውድብ ዝካየድ ውደባ (ስርርዕ)
እንተዘይኮይኑ ካልእ ጎጃጃሊ ምትእኽኻብ ክገብር ብጥብቂ ክልኩል እዩ ።
መ) ኣባል ናይ ካልእ ውድብ ክከውን ኣይፍቀድን ።
ሳልሳይ ክፍሊ
ስርርዓዊ ቅርጻ ፡ ፈጻሚ ኣካል ፡ ውሽጣዊ ሕግታት ፡ መቅጻዕቲ
ዓንቀጽ (8) ኣወዳድባ
ሀ) ውድብ ብመሰረት ጉጅለታት ዝተሰርዔ ኮይኑ ብዝሒ ጉጅለ ካብ
ሓሙሽተ ዘይውሕድን ካብ ሸውዓተ ዘይበዝሕን ይከውን ።
ለ) ጉጅለ ካብ ውድብ ዝመሓላለፈላ መምረሒታትን ውሳኔታትን ንምጽናዕን
ንምትግባርን ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ስሩዕ ኣኼባኣ ተካይድ ።
ሐ) ነፍሲ ወከፍ ጉጅለ ኣብ ጨንፈር ወካሊ ይህልዋ ።
ዓንቀጽ (9) ፈጻሚ ትካል
1. ላዕለዋይ ባይቶ
ላዕለዋይ ባይቶ ዝለዓለ ስልጣን ውድብ ኮይኑ ንዕኡ ተባሂሉ ብዝተሓንጸጸ ሕጊ መሰረት ይቆውም ።
2. ፈጻሚ ኣካል
ሀ) ፈጻሚ ኣካል ካብ ኣባላት ባይቶን ባይቶ ብዝሓጸዮም
ኣባላት ውድብን ይቆውም።
ለ) ዕማማት ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ባይቶ ብዘጽደቆም ሕግታት መሰረት
ይውሰን ።
ዓንቀጽ (10) ውሽጣዊ ሕግታት
ሀ) ምምሕዳራዊ ጉዳያት ውድብ ብመሰረት ፈጻሚ ኣካል ዝውስኖ ሕግታት ይስራዕ ።
ለ) ኩሉ ኣብ ሕግታት ዝጥቀስ ነገራት ምስ ትሕዝቶ ቅዋም
ክጋጮ የብሉን ።
ዓንቀጽ (11) መቅጻዕቲ
ሀ) ብሸለልትነት ፡ ህኩይነት ወይ ከኣ ብዘይ ቅቡል ምኽንያት ካብ
ኣኼባታት ዝቦኸረ ኣባል መግናሕቲ ይግበረሉ።
ለ) ገሊኡ ክስታት ፡ ላዕለዋይ ባይቶ ተሰማምዑሉ ዘጽድቆ ምስ ዝከውን
እቲ መቅጻዕቲ ክሳብ ምስጓግ ወይ ከኣ ክድዓት ናብ ዘብል ደረጃ
የበጽሕ።
ራብዓይ ክፍሊ – ገንዘብ
ዓንቀጽ (12) ገንዘባዊ ምንጭታት ውድብ ፡-
ሀ) ኣባላት ዝኸፍሉዎ ወርሓዊ ውጽኢታትን ወፈያታትን ።
ለ) ካብ ደገፍቲ ጉዳይ ኤርትራ ዝርከብ ወፈያታትን ሓገዛትን ።
ሐ) ኣወጻጽኣ ገንዘብ ብዝምልከት ንጥፈታት ቃልሲ ብዝሓቶ መሰረት ኣብ
ገንዘባዊ ሕግታት ብምምርኳስ ፡ ኣብ ጠቅሚ ጉዳይ ሃገር ይውዕል ።
ሓምሻይ ክፍሊ
ዓንቀጽ (13) ቃለ ማሕላ
ብናጽነት ኤርትራ ኣሚኔ ንምርግጋጹ ብእምነትን ቅንዕናን ጽንዓትን ክቃለስን
ምስጥራት ውድብ ክሳብ ሞት ከዕቅብን ብስም ልዑል ኣምላኽ ይምሕል ።
ዓንቀጽ (14) ምምሕያሽ ቅዋም
ጠቃሚ ተደላይነት ምስ ዝህሉዎ ፡ ካብ ጨንፈር ሽማግለ ወይ ከኣ ሓደ ሲሶ
ኣባላት ላዕለዋይ ባይቶ ዘቅርቡዎ ርእይቶ ፡ ደገፍ ክልተ ሲሶ ካብ ኣባላት
ባይቶ ምስ ዝረክብ ዝኾነ ዓንቀጽ ናይዚ ቅዋም ክመሓየሽ ይከኣል ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2209


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ዕለቱ ዝዝከር ብዘይ ሓጢኣት ከም ዝተፀንሰትን ምልእተ ጸጋ ከምዝኾነትን ዘመልክታ ሓረጋት እየን።
ንፅሕት ድንግል ማርያም!
ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ተመርኲሶም ነቲ ገብርኤል መልኣኽ ንድንግል ማርያም ሰላምታ ከቅርበላ እንከላ ዝበላ ቃላት ማለት ‘እነሆ ክትጸንሲ ወዲ እውን ክትወልዲ ኢኺ` ንዝብላ እንደገና ብምድጋም እዘን ቃላት እዚአን ቅድመ ምስንዳው ስለዘድልዮ እቲ ብዘይ ሓጢኣት ኣዳም ምጽናስ እንብሎ ቅድሚ እዚ ፍጻሜ እዚ ኣብ ኣካልን ሕይወትን ድንግል ማርያም ተፈጺሙ።
ምልእተ ጸጋ!
እኖና ድንግል ማርያም ከስ ብፍቃድ እግዚአብሔር ካብ መጀመርያ ካብ ሓጢኣት ነጻ ጥራይ ዘይኮነትስ ብጸጋ ዝመልአት ምልእተ ጸጋ እውን እያ።
ብዘይተጒላባ ኩለንትናኣ ቅድስት!
ነቲ ዘበሠራ መልኣኽ ከም ዝበልካዮ ይኹነለይ ብምባል ድንግል ማርያም ምሥጢረ ሥጋዌ ከምዝፍጸም ብምግባራ ተኣዝዞኣ ምሉእ ኮነ። ደኾን ይኸውን እናበለት ነግ ፈረግ ኣይበለትን ግዜ ኣይወሰደትን ብኡ ንብኡ እሺ በለት። ነዚ ከኣ ብትሕትናን ርእሳ ኣንኢሳ ምሉእ ብምሉእ ብመንፈስ ቅዱስ ብምትእምማንን ንክሠርሕ ንኣኡ ቦታ ብምሃብን እዩ።
ኣገልጋሊት እግዚአብሔር! ትሕትን ሕፍርትን ክብርትን ፍልይትን!
ቅዱስነቶም ከም ሳልሳይ ነጥቢ ዘምጽእዎ ኣብቲ ወፈያኦ እተርእዮ ናይ ኣገልግሎት መንፈስ እዩ። ፍቃዱ ክትፍጽም ስንድውቲ ብምዃን ብኣኡ ክትምራሕ ንሱ ክሃንጻ ንሱ ክመርሓ ንገዛእ ርእሳ ከም ባዶ ቈጺራ እሺ ሕራይ እንክትብል ንገዛእ ርእሳ ገዲፋ ንኣገልግሎት ካልኦት ንግድነት ካልኦት ምውፋይ ኰይኑ እቲ ሽዑ ተቐላጢፋ ናብ ኤልሳቤጥ ምዃዳ ምስክር እዩ።
ኣብ ፍጻሜ ትምህርቶም ቅዱስነቶም ብኣማልድነት እኖና ድንግል ማርያም ነዚ ንምግባር ክንክእል ጸጋኡ ክህበና ንእግዚኣአብሔር ብምልማን ኣብ ዕለታዊ ናብራና ከም እኖና ድንግል ማርያም ሓራይ እሺ ከምቲ ዝበልካዮ ይኹን እናበልና ብናኣሽቱ ናይ ፍቅርን ኣገልግሎትን ተባራትን ኣምልኾ ናብ ጐይታ እነቅርብ ክንከውን ኣብዚ በዓላ ትደግፈና ድሕሪ ቢሎም ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ደጊሙ።
ድሕሪ ጸሎት መልኣከ እግዚአብሔር ነታ ዝሓለፈ ቀዳም በዓለ ብፅዕና ናይቲ ሰማዕትነት ኲስኰሳ ዝኾነ ፍራተሎ ጀይምስ ሚለር ዝኣወጀት ሃገረ ጓተማላ ፍትሕን ሰላምን ምትሕግጋዝን ተመንዮም። ከምኡ እውን ሎሚ ኣብ ፓሪስ ዝካየድ ዋዕላ ምናዳ ንኡክርያና ዝርኢ ሰላምን ዘተን ክዕወት ጸሎቶምን ጻውዒቶምን ገሊጾም።


text:
ዕዉት ሕዝባዊ አኼባ ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ብኣባላት ኮሚስዮን/ ስዊደን
ትማሊ ሰንበት ዕለት 7 ሕዳር 2010 ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ካብ ፖሊቲካዊ ውድባትን ብርገሳዊ ማሕበራትን፣ ውልቀ ሰባትን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ኮሚስዮን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተኻዪዱ።
ብጾት ኣባላት ኮሚስዮን፣ ሓው ዓብዳልካሪም ሙስጣፋ ናይ ዜና ስራሓት ኣባል፣ ከምኡ ድማ ሓው ኑር ኢድሪስ ናይ ውድባን ስርርዕን ስራሓት ኣባል ኣብቲ ኣኼባ ተረኺቦም ሰፊሕ መደረ ብዛዕባ ዋዕላን መደብ ስራሓት ኮምስዮንን ብሰፊሑ ገሊጾም።
ሓው ኢድሪስ ኑር ኣባል ኮሚስዮን ሕዝባዊ ውደባን ስርርዕን ብፓወር ፖይንት ገሩ ብቀደም ትኸተል ካብ ምጅማር ዋዕላ ክሳብ ምቋም ኮሚስዮን ከምኡ ድማ ኣቋቁማ ቅርጻ ኮሚስዮንን ስራሓታን ብዝርዝር ንኣኼቤኛታት ኣቅሪቡ። እቲ ሓበረታ ብስእልን መግለጽን ብሓቂ ኣዕጋቢ ነበረ።[cincopa AAIA1UKk_Mtt]
እቲ አኼባ ብክልቲኡ ቋንቋታት ትግሪኛን ዓረብን ሰለዝነበረ ናይ ምትርጓም ጸገም ኣይነበረን፣ ሓው ዓብደልካሪም ሙስታፋ ኣባል ኮሚስዮን ሓላፊ ዜናን ሓበረታን ብቋንቋ ዓረብ ኩሉ ነቲ ብስእሊ ዝቀርብ ዝነበረ መገልጽታት ብሰፊሑ ገሊጽዎ።
እቲ ቀንዲ መካትዒ ነጥብታት መዝነትን ስራሓትን ኮሚስዮን ነበረ።
ውድባዊ ቅርጻ ኮሚስዮን መን እንታይ ኢዩ መዝነቱ እንታይ ኢዩ ስራሑ ተገሊጹ፣
እተን ኣርባዕተ መደባት ስራሕ፣
1. ሕዝባዊ ውደባን ስርርዕን፣ መን ምዃኖምን ስራሖም ከመይ ክስራሕ ከምዘለዎን ሓቢሮም፣
2. ፖሊቲካውን ዲፕሎማስያውን ኮምስዮን ድማ ፖሊቲካውን ዲፕሎማስያውን ስራሓቶም እንታይን ከመይን ክስራሕ ከምዘለዎ ሓቢሮም፣
3. ዚናውን ሓበረታውን ኮምስዮን ኣባላት እውን ናይ ስራሖም ዕቅድን ኣስራርሓን ከመይ ከም ዝኾነ ንሕዝቢ ገሊጾም፣
4. ቁጠባውን ገንዘባውን ኣሰራርሓ ሓላፊ ብጨንፈር ደረጃ ከመይ ክስራሕ ከምዘለዎ ብሓጺሩ ሓቢሮም።
ሕዝባዊ ዝርርብ
ኣብ ካልኣይ ክፋል ኣኼባ ሓለፍቲ አኼባ ኮሚስዮን ንሕዝቢ ናይ ሕቶን መልሰን ቀጺሎም ድማ ኣብ ዘይበርሀ ጉዳያት ንዝያዳ ክገልጹን ክበራርሁን ንኣኼበኛታት ዕድል ከፈተ። ኣኼበኛታት ብብተርታ ክሓቱን ክመያየጡን ምስ ተኸፍተ፣ እቲ ዝቀርብ ዝነበረ ሕቶታት ብሓቂ ሓናጽን ኣገዳስን ብምንባሩ ኮሚስዮን ነዚ ሕቶታት ግቡእ መልሲ ብምሃብ መሊሳቶም።
እቲ ኩሉ ዝቀረብ ዝነበረ ርእይቶታትን፣ ሓሳባትን ንስራሓት ኮሚስዮን ንምዕዋት ዝሕግዝን ዘዕውትን ነበረ።
ኣብ መደምደምታ ሓምሽተ ስባት ዘለውዋ ናይ ስራሕ ኮሚተ ቘይሙ፣ ኣብቲ ናይ ዝተፈላለየ ስራሓት ኮሚስዮን ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ክንቀሳቀሱ ድማ መዲቦም።
ኣባላት ኮምስዮን- ጨንፈር ስዊደን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1757


text:
ሓላፍነቱ ዘይስከም ተቃውሞ ግብሪ ዘይብሉ ቃና ከይከውን።
ሓላፍነቱ ዘይስከም ተቃውሞ ግብሪ ዘይብሉ ቃና ከይከውን።
ትርጉም ተቃውሞ ብሓሳብ ምጽራር ምንጽጻግ ወይ ብሓይሊ ምብልላዕ….ወዘተ የስምዕ። ከም ኣምር ብሓሳብ ኮነ ግብሪ ብዙሕ ከም ናይ ሜላ ዝርዝር ተርእዮታት ዝሓዘ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ተቃውሞ ኣብ ፖሊቲካ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ስነ ሓሳብ መደብ ዕዮታት ፖሊሲታት ዝውንኑ ፖሊቲካዊ ምትእኽኻባት ውሱን ቦታን ግዜን ዝሕዝ ምንጽጻግ ምቅብባልን ኮይኑ ባህርያዊ ተርእዮ ኢዩ። ገደብ ዘይብሉ ናይ ሓሳብ ኮነ ግብሪ ፍልልይ ክረአ ግን ዘይንቡር ውጽኢቱ ሃልኪ ኢዩ። ወዲ ሰብ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያዊ ሂወቱ ፍልልያት ክህልዎ ተፈጥራዊ ሕጊ ኢዩ። ምስ ኩሉ ፍልልያቱ ግን እንተስ ኣብ ክሊ ፍጹም ሓድነት ወይ ኣብ ክሊ ብዙሕነት ግድን ሓቢሩ ክሰርሕ ኢዩ ዝሕተት። መለኽቲ ስርዓታት ነዚ ወዲ ሰብ ብኣፈጣጥሩኡ ግድን ሓቢሩ ክሰርሕ ንዘለዎ ተደላይነት ረጊጾም ኩሉ ነገር ንሕና ባዕልና ስለዝብሉ ኢዮም መለኽቲ ጨቆንቲ…..ወዘተ ተባሂሎም ኣብ ሂወት ወዲ ኣስጋእትን ንጹጋትን ኮይኖም ከም ውጽኢቱ ድማ ተጻራሪኦም ተቃዋሚኦም ህያው ኮይኑ ዝረአ። ብዘይካዚ ኣነ በይነይ ዝብል መርሆ ካልእ ንመለኽቲ ስዓታት ዘኽስስን ተቃዋሚኦምን ናይ ምዃን ፖሊቲካዊ ምኽንያትን የለን። ኩሉ ንመላኺ ስርዓት ዝቃወም ሓይሊ ነቲ ከም መትከልን መርሆን መላኺ ስርዓት ብሓባር ናይ ምስራሕ ኣምር ብግብሪ ተቀቢሉ ክሰርሕን ከፍርን ክሳብ ዘይከኣለ ግን ክንዮቲ ክቃወሞ ዝርከብ መላኺ ስርዓት ፍታሕ ናይ ምዃን ምናልባትነት ብህዝቢ ኣብ ምልክት ሕቶ ኢዩ ዝቅመጥ። ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ተመኩሮ ደምበ ተቃውሞ ኤርትራ ክሳብ ዚ እዋን በዂሩ ይርከብ። ምኽንያቱ ድማ ንፍቶ ንጽላእ ማዕረቲ ኣብ ሃገርዝብናን ሓደጋ ሓላፍነት ዘይምስካም ኢዩ። ሎሚ ውድብ ኣሎኒ ብማለት ዘይትግበር ፕሮፓጋንዳዊ ትንተናታት እናሃብካ በበይንኻ ንቅድሚት ክትፍንጽግ ምፍታን ኤርትራዊ ጽቡቅ ጌሩ ዝተማህረሉ ፖሊቲካዊ ሃልኪ ጥራይ ኢዩ። ደረትን ፍታሕን ዘይብሉ መዋእሉ ዝነብር ፖሊቲካዊ ፍልልይ ብዘይካ ኣብ ኤርትራዊ ፖሊትካዊ ተመኩሮ ተራኢዩ ኣይፈልጥን። ክረአ ዝርከብ ፈተነታት ሓድነት እንተኾነውን ኣድማዕነቱ ገና ኣብ ምልክት ሕቶ ኢዩ ዝርከብ። ስምረት ፖሊቲካዊ ሓይልታት ሃገርና ንኩሉ ኣብ ሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ዝኣምን ውድብ ሰልፊ ምንቅስቃሳት ይኣክል…..ወዘተ ዝሓቘፈ ሓባራዊ ጽላል ክኸውን ይግባእ። ንሓድነት ዓጊቱ ዘሎ ከምቲ ሰይጣን ኣብ ዝርዝር ኢዩ ዝርከብ ዝበሃል ምስላ እንተኾይኑ ካብ ኩለን ሓይልታት ደምበ ተቃውሞ ንዝቆመ ባይቶ ካብ ኩለን ውድባት ነጻ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ጸጊዕነት ዘይብሉ ባእታ ይምረሓዮ። ክንዮ ዚ ገደብ ኣልቦ ጻዕርን መዝሙርን ሓድነት ግብሪ ዘይብሉ ቃና ኮይኑ ከይተርፍ ዘየስግእ ኣይኮነን።
ኣቡ ያረድ


text:
ሕቶ(47): ሙስሊም ብዝፀብፀቦ ሓዲሥ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም “አብ ሞንጎ እቲ ሰብን ሽርኪ ኩፍርን ዘሎ አፈላላይ ሶላት ምግዳፉ እዩ።”(28) ዝብል ሓዲሥ አሎ፤ ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይኾን ድዩ?
መልሲ:
እወ! ከም ብሓፈሻ ክረአ. ከሎ ሽርኪ እዩ። ምኽኒያቱ ብትህኪት ኮይኑ ሶላቱ ዝገደፈ ሶላት ዝገደፈሉ ምኽኒያት ስሚዒቱ ስዒቡ ብዕሽነቱ ስለዝኾነ። ስለዚ ስምዒቱ ካብ ትእዛዝ አላህ ተቀዳምነት ሂቡዎ ማለት ይኸውን። ብመሰረት እዚ ሽርኪ ገይሩ ንብል። አላህ ዓዘ ወጀል ብቁርአኑ “ ነቲ ስምዒቱ አምላኽ ገይሩ ዝሓዘ… ሪኢኻ ዶ…”(ጃሢያ 23) ኢሉ ከምዝገለፆ። ስምዒቱ ካብ ትእዛዝ አላህ አቀዲሙ ስምዒቱ ዝሰዓበ ኩሉ እዚ ምግባሩ ካብ ዓይነታት ሽርኪ ሓደ እዩ። እዚ ከም ብሓፈሻ እዩ፤ ሽርኪ ንዝብል ፍሉይ ብዝኾነ አረዳድአ ንርደኦ አንተኾይንና ግን ዒባዳ ምግዳፍ አየጠቓልልን።
Title: ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይበሀል ዶ?
Question (47): ሙስሊም ብዝፀብፀቦ ሓዲሥ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም “አብ ሞንጎ እቲ ሰብን ሽርኪ ኩፍርን ዘሎ አፈላላይ ሶላት ምግዳፉ እዩ።”(28) ዝብል ሓዲሥ አሎ፤ ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይኾን ድዩ?
Answer:
እወ! ከም ብሓፈሻ ክረአ. ከሎ ሽርኪ እዩ። ምኽኒያቱ ብትህኪት ኮይኑ ሶላቱ ዝገደፈ ሶላት ዝገደፈሉ ምኽኒያት ስሚዒቱ ስዒቡ ብዕሽነቱ ስለዝኾነ። ስለዚ ስምዒቱ ካብ ትእዛዝ አላህ ተቀዳምነት ሂቡዎ ማለት ይኸውን። ብመሰረት እዚ ሽርኪ ገይሩ ንብል። አላህ ዓዘ ወጀል ብቁ....2019-03-02


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ካብ 25 ግንቦት 2011 ዓ.ም ጀሚሩ ብዝተረኣየ ሕማም ሸሮኽ(ኮሌራ) 13 ሰባት በቲ ሕማም ከምዝተታሓዙ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና እቲ ክልል ኣፍሊጡ::
በቲ ሕማም ዝተታሕዙ ኩላቶም ድሕሪ ዝተኻየደሎም ናይ ሕክምና ክትትል ድሒኖም ነናብ ገዝኦም ከምዝተመለሱ ዝገለፀ ቢሮ ጥዕና’ቲ ኽልል ነቲ ሕማም ንምኽልካል ካብ ዝካየዱ ስርሓት ብተወሳኺ እቲ ሕማም ምስ ዘጋጥም ኣገልግሎት ጥዕና ንምሃብ ኩሎም ትካላት ጥዕና መንግስቲ ድልዋት ክኾኑ ተሓቢርዎም ኣሎ ኢሉ::
25 ግንቦት 2011 ዓ.ም ኣብ ትግራይ ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ለበዳ ሕማም ኮሌራ ከምዝተርኣየ ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ኣቶ ተኽላይ ወልደማርያም ይዛረቡ:: ክሳብ ሐዚ በቲ ሕማም 13 ሰባት ከምዝተታሓዙ ዝገለፁ ኣይተ ተኽላይ በቲ ሕማን ግን ዝሞተ ሰብ የለን ኢሎም::
ኣቶ ተኽላይ ኣብ ትግራይ እቲ ሕማም ቅድሚ ሐዚ እውን ተራእዩ ስለዝነበረ ዳግም ኮሌራ ከይምለስ ስራሓት ምክልኻል ክኻየድ ጸኒሑ’ዩ ኢሎም:: ብፍላይ ፅሩይ ዝስተ ማይ ዘይረኸቡ ሰባት ማይ ኣጻርዮም ክጥቀሙ ግንዛበ ካብ ምፍጣር ብተወሳኺ ነቲ ማይ መጻረይ መድሓኒት ምክፍፋሉ ሓቢሮም:: ብተወሳኺ ምስ መራሕቲ ሃይማኖት ብምርድዳእ ኣብ ትግራይ ሰብ ብብዝሒ ኣብ ዝኸደለን 3 ቦታታት ማይ ፀሎት ሽቓቕ ከምዝተስርሐ፡ ሰብ ሞያ ሕክምና እውን ኣብቶም ናይ ፀበል ቦታታት ተመዲቦም ከምዘለው ገሊፆም::
ሕማም ኮሌራ ኣብ ዝተርኣየሎም እዞም 10 መዓልትታት ኣገልግሎት ሕክምና ካብ ዝተውሃበሎም ትካላት ሕክምና ሓደ ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከብ መባእታዊ ሆስፒታል ዓዲሓቂ ሓደ እዩ:: እዚ ሆስፒታል ንሕማም ኮሌራ ንምሕካም ተባሂሉ ዝተፈለየ እዩ:: ሲስተር ነብያት ፀጋይ ኣብቲ ሆስፒታል ኣተሓባባሪት ሰብሞያ ነርስ’ያ። ንሳ ሰራሕተኛታት እቲ ትካል ኣብ ኮሌራ ጠሚቱ ስልጠና ከምዝተውሃቦም ትገልጽ:: “ዘድሊ መሳርሒ’ውን ተማሊኡ እዩ” ዝበለት ሲስተር ነብያት ኣብቲ ዝጎደለ ናይ ላብራቶሪ መሳርሒ ድማ ክማላእ ሓቲትና ኣለና ትብል::
ኮሌራ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ተራእዩ ዝነበረ ሕማም ኮይኑ ኣፃዳፊ ማያዊ ውፃኣትን ተምላስን ብዝብል ሽም ከምዝጽዋዕ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 23 June, 2014
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካናዳ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውን ዝእክቦ ዘይሕጋዊ ክልተ ካብ ሚእቲ ይቕጽሎ ከምዘሎ ብመርትዖ እንተተረጋጊጹ፣ ካናዳ ተወሳኺ ስጉምቲ ክትወስድ ከምእትኽእል ተጠንቕቕ።
ማዕከናት ዜና ካናዳ ብዘቕርብኦ ዘለዋ ጸብጻባት፣ ኣብ ቶሮንቶ ዝርከብ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ነቲ መንግስቲ ካናዳ ዘውጽኦ ውሳኔ ብምጥሓስ፣ ኣብ ሃገር ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ክልተ ካብ ሚእቲ ካብ ኣታዊታቶም ክኸፍሉ የገድድ ከምዘሎ ጭብጥታት ብምስናይ ገሊጸን።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ነቲ ጉዳይ ኣብ ምጽራይ ከምዝርብ ዝሓበረ ናሽናል ፖስት ድማ፣ እዚ ሓቒ ኮይኑ እንተተረኺቡ ነቲ ቆንስል ክሳብ ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ክውሰድ ከምዝኽእል ኣምልኪቱ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ነዚ ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ዝሓበረ ኣፈኛ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጆን ባይርድ ዝኾነ ኣዳም ሆጅ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ብንጹር ስለዝሓበርናዮ፣ ብኡ እንተዘይተቐይዱ ድማ ኣድላዩ ስጉምቲ ክንወስድ ክንግደድ ክብል ደምዲሙ።
መንግስቲ ካናዳ ዝሓለፈ ዓመት ብተመሳሳሊ ክሲ ኣብታ ሃገር ንዝነበረ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ከምዝሰጎጎ ኣይርሳዕን።
=========================


text:
መንግስቲ፣ ኣውራጃታትን ኮሙነታትን
ኣብ ኖርወይ 11 ዞባታትን 356 ኮሙነታትን ኣለዋ።(ኦስሎ ኮሙነን ዞባን እያ።)
ዞባታትን ኮሙነታትን ጆግራፍያዊ ከባቢታትን ፖለቲካዊ ምሕደራ ዘለወን ኣሃዱታት እየን።ፊልከስኮሙነን ኮሙነን ኣብ ብዝሕ ዝበለ ጉዳያት ባዕለን ክውስና መሰል ኣለወን፣ ዋላ መንግስቲ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ዝውስን እንተኾነ። መንግስቲ ንፊልከስኮሙነታትን ኮሙነታትን ደረት ይሕንጽጸለን። መንግስቲ ብሃገር ደረጃ ይውስን፣ ፊልከስኮሙነን ኮሙነን ከኣ ኣብ ከባቢአን ይውስና።
ፖለቲካውን ምምሕዳራውን መሪሕነት
መንግስቲ፣ዞባዊ ምምሕር (ፊልከስኮሙነታትን) ኮሙነታትን ብህዝቢ ዝተመርጹ ፖለቲከኛታት ይምርሑ። እዚ ማለት ፖለቲከኛታት ዝተፈላለዩ ጉዳያት ይዛተዩ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ኣየናይ ፖሊሲታት ከምዝምልከት ይውስኑ። ቢሮክራሰኛታት-ሰራሕተኛታት መንግስቲ፣ ፊልከስኮሙነታትን ኮሙነታትን እዮም ነዚ ፖሊሲታት ኣብ ግብሪ ዘውዕልዎ።


text:
ንሃገር ምሕላይን ንዓመጽቲ ምእዛዝን ክልተ ዝተፈላለዩን ዝጻረሩን ኣርእስታት’ዮም። ንስለ ሃገር ብምባል ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ዝኸፈሎም መስዋእትታት ካብ መጥን ንላዕሊ ብዙሓት’ዮም። ልምዲ ህዝቢ ኤርትራ ንሓድሕድ ሓለፋ ምሃብ ስለዝዀነ’ዩ ናጽነት ተረኺቡ ኸሎ ህዝቢ ንርግኣትን ዕቤትን ሃገሩ ኽብል ብዙሕ ዋጋታት ከፊሉ። ከምቲ ዝግባእ ናጽነት ምርካብ ማለት መስዋእቲ ምኽፋል ሓሊፉ፡ ብስራሕ ዝዕበየሉ መድረኽ’ኳ እንተነበረ፡ መስዋእቲ ምኽፋል ኣየቋረጸን። ሃገራዊ ኣገልግሎት ክእወጅ ከሎ ንኣብነት ብዙሓት ኣብ መሪሕነት ዝነበሩን ካልኦት ዜጋታትን ዕቃበታት’ኳ እንተነበሮም ንፖለቲካዊ ርግኣት ብምቕዳምን፡ ንሓሳብ ካልኦት ናይ ምስማዕ ባህሎም ንምኽባርን እቲ መደብ ተበጊሱ።
እቶም ፈለማ ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተወስዱ መንእሰያት እቶም ኣብ ምሕራር ሃገር ቅድሚ ናጽነት ብዝነበረ ባህሊ ተበኪሎም ተባሂሎም ተባሂሎም፡ መንግስቲ ደርግ ብዘመዝገቦ ገበናት ተኸሲሶም ተኣሲሮም ዝነበሩ መንእሰያት’ዮም። ካብቲ መዓልቲ’ቲ ንድሕሪት፡ እቲ ስልጣን ክብሕት መደባት ኣዋዲዱ ድሮ ኽዕወተሎም ጀሚሩ ዝነበረ ጉጅለ፡ ንህዝቢ ዘይኰነ፡ ንገዛእ’ቲ ጉጅለ እትኸውን ሃገር ከረጋግጽ ከምዝሰርሕ ዘስተውዓሉሉ ውሑዳት ኣይነበሩን። ኣብ ቀዳማይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተሳተፉ መንእሰያት ብቓላት መራሒ’ቲ ጉጅለ ማዳ ሃገር ምስተባህሉ እቲ ጉጅለ ኣንጻር ህዝቢ ኽገጥም ከምዝተዳለወ ንጹር ኰይኑ። ሓፈሻዊ ዝግበረሎም ዝነበረ ጽልኣት ዝመልኦ ኣተሓሕዛን ዘስተውዓሉ እቶም ቀዳሞት ናይ ናጻ ኤርትራ ወተሃደራት ንዕላማ’ቲ ህዝቢ ገና ዝግርሃሉ ዝነበረ ጉጅለ ኸስተውዕልዎ ግዜ ኣይወሰደሎምን።
ሃገር ንምህናጽን ንምድሓንን ክጠቅም ዝተጀመረ ምዃኑ ህዝቢ ዝተረድኦ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ሃነጽቲ መንእሰያት በቲ ጽባሕ ክተልብዎ ዝኽእሉ ለውጢ ኣቐዲምካ ብምቕጻዕ፡ ኣእምሮኦም ኣደንዚዝካ፡ ልቦም ኣቕሒርካ፡ ዕላማን ትርጉምን ህይወቶም ንኽመዛበሎም ዝተበገሰ መደብ ኰይኑ። ካብቲ መዓልቲ’ቲ ክሳብ ሎሚ ን22 ዓመታት ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ዜጋታት ሃገሮም ስለዘፍቅሩ ዝፍጽምዎን ኣብ ስራሕን ምክልኻልን ሃገር ከለዉ ብወከልቲ ናይቲ ጉጅለ እናተሳቐዩ ዝኸዱሉ፡ ሓይሊ ፍቕሪ ሃገርን ሓይሊ ስቓይ እቶም ምስ ምስ ሃገር ከጻልኡ ዝተላእኩን ዝቃለሱሉ ዓውዲ’ዩ ዀይኑ። ካብ ግዜ ናብ ግዜ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም መሐየሊ ሃገር ዘይኰነ፡ ከም መደስከሊ ኩለንተናዊ ዕቤት ሃገርን ከም መቕጽዒ ናይቶም ድሮ ኸጸብቕዋ ዝተበገሱን መንእሰያት ኰይኑ።
ናይቶም ይቕረ ግበሩልና ኸይተባህሉ ይቕረ ይኹንኩም ዝብሉ ንዱላት ወደስቲ ህግደፍ ጠዋይ ትንተና ገዲፍካ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ዘሎ ርኡይ ነገር’ዩ። ስቓይ ብዘይካ ስቓይ ምዃኑ ብምብዛሕ ዘረባ ካድራት ጣዕሚ ኣይከውንን’ዩ። መቕጻዕቲ ንዝበደለ ጥራይ’ዩ ዝወሃብ። ይነገር ኣይነገር እቲ ቐጻዒ ብገለ መኽንያት ከይተቐየመ ኣልዕል ኣቢሉ ኣይቀጽዖን’ዩ። ስለዚ ‘ህግደፍ ንኤርትራውያን መንእሰያት ብምንታይ ስለዝተቐየመሎም’ዩ ንርብዒ ዘመን ከየዕረፈ ዝቐጽዖምን ነናብ ዝኸድዎ እናሰዓበ ዕረፍቲ ዝኸልኦምን ዘሎ፧’ ዝብል ሕቶ ክለዓል ግዲ ይኸውን። መንእሰያት መጻኢ ሃገርዘውሕሱ ሕመረት ሕብረተሰብ እንተዀይኖም፡ ነዚ ሕመረት ምቕታል ማለት ንመላእ ሕብረተሰብ ምቕታል ማለት’ዩ። ስለዚ ህግደፍ ንዘዝጐበዙ መንእሰያት ከም ምሩኻት ካብ ማእከል ቤቶም እናጨፍጨፈ ወሲዱ ንዓመታት ዝቐጽዓሉ መኽንያት፡ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዝቃለስ ንጹር ዕላማ ስለዘለዎ ጥራይ’ዩ ክኸውን ዝኽእል። እቲ ዕላማ ከምቲ ልሙድ ናይ ውልቀመለኽቲ ምውናን ስልጣንን ምኽዕባት ቢልዮናት ዶላራትን ወይ ውን ወይ’ውን ካልእ ካብኡ ዝገድድ ስዉር መልእኽቲ ይኹን፡ ንሃገር ዘውርደላ ማህሰይቲ፡ ኣብ ህዝቢ ዘብጽሖ ዘሎ ምጽናት ሓደ’ዩ።
እቶም እዚ ኹሉ ዝወርድ ኣደራዕ ብሓልዮት ሃገር ምዃኑ ከእምኑ እናጸዓሩ፡ ሃገር ክትጸድፍ ከላ ዘጣቕዑ ዘለዉ፡ ንቓላቶም ይኣምንዎ እንተዀይኖም ንኹሉ’ቲ ዝወርድ ኣደራዕ ባዕላቶም ምስተሰከምዎ ንህዝቢ ኤርትራ ይመለስዎ። ውሉዶም ንዕስራ ዓመት ኣብ ቤቶም ከይነብሩ፡ ስድራ ኸይምስርቱ፡ ህይወቶም ከይመርሑ ምስተኸልከሉ ሽዑ ትኽክል ምዃኑ ይመስክሩ። ደቆም ኣብ መገዲ ስደት ኣብ ምድረበዳን ባሕርን ምስሞቱ፡ ውላዶም ብጽጋቡ ኸምዝሞተ ይመስክሩ። ውላዶም ከም ግፍዒ ባርነት ህግደፍ ከምልጥ ኣብ ማእከል ከተማ ብተመልከተለይ ምስተቐትለ፡ ሽዑ እቲ ውላዶም ጌገኛ ብምዃኑ ከምዝተቐትለ መስኪሮም ብዘይሓዘን ይንበሩ።እንተዀነ፡ እዚ ኣዝዩ ብርቱዕ ስቓይ ስለዝዀነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቶም ዘሽካዕሉሉ ይኹን ኣብ መቕርቦም ክወርድ ዘይምነዮ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲ ዘበገሰሉ መኽንያት ዘዘርከበ ገዛኢ እናቐጽዐ ከናብሮ፡ ንዘልኣለም ክጻወርን ክጭፍለቕን ስለዘይክእል’ዩ። ብምብራቕን ብምዕራብን ዝመጸ ወፍሪ ቱርኪ ክሳዕ ሎሚ ‘ግዝኣት ቱርኪ’ እናተባህለ ሰባት ዝስክሑሉ ጨካን ኣተሓሓዛ’ዩ ኔሩ። ካልኦት ንህሰም መግዛእቲ ዝገልጹ ምስላታት’ውን ኣለዉ። ብዘበን ውበ ዝጸመመ፡ ውበ ኽብል ነበረ’ውን ተባሂሉ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ርሑቕን ካብ ቀረባን ዝመጹ ሕሱማት ገዛእቲ ዘውረዱሉ መቕጻዕቲ ስለዝበዝሖ’ዩ ተቓሊሱ፡ ንሓንሳብን ንሓዋሩን፡ ንመግዛእቲ ዝምልከት ምስላ ኽምስል ዘየድልዮ ሕብረተሰብ ክምስርት ተቓሊሱ።
ህዝቢ ኤርትራ ዶባዊ ናጽነት ኣረጋጊጹ፡ ንገዛእ ርእሱ ግና ካብ ደጋዊ መግዛእቲ ናብ ሃገራዊ መግዛእቲ’ዩ ሰጊሩ ዘሎ። ሰብ ርሑቕ ክሳብ ንተገዛእቲ ፈሊጦም ነቲ ህዝቢ ዘሕምሞ ዝፈልጡ ግዜ ይወስድ ይኸውን፡ ምስቲ ህዝቢ ዝነብሩ ኽተናዀልዎ ኸልዉ ግና መወዳድርቲ ዘይርከቦ ጥልመትን ስቓይን’ዩ ዝኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ተመንይዋ፡ ኩሉ ዝተሓተቶ ኸፊሉላ ስለዝዀነ ዝቐጽዕዎ ጉጅለ ድሌቶም እንታይ ምዃኑ ካብዚ ዘለዎ ንላዕሊ ክበርህ ኣይክእልን’ዩ። ንሳቶም ግና ህዝቢ ኤርትራ በዚ ዝወርዶ ዘሎ መከራ ከመስግኖም ኣብ ጐደናታት ወጺኡ ኽስዕስዕን ውዳሴኦም ክዝምረሎምን ይዳለዉ ኣለዉ። ህዝቢ ኤርትራ ተጋፊዑ ከይኣኽሎ፡ ነቲ ውርደት ምስጋና ኽህበሉ ይግደድ ኣሎ።
ህዝቢ ንቕያ ናጽነት ሃገሩ ኽዝክር ክጽምብል ክነብር’ኳ እንተዀነ፡ ዓመጽቱ ብደዎም ከለዉ ናጽነቱ ምልእቲ ኸምዘይኰነት፡ ካብዚ እዋን’ዚ ንደሓር ነዊሕ እንተጸኒሖም ከኣ ጽባሕ ዝጽምበል ዘይብሉ ኽተርፍ ከምዝኽእል ይፈልጥ ኣሎ። መበል 25 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ትርጉም ናጽነቱ ዘስተንትነሉ ዝኽሪ’ዩ። እዚ ዝኽሪ’ዚ በቲ ዘጋጠመ ምስራቕ ናጽነቱ ኣዕሚቑ ብምሕሳብ፡ ድሕሪ ሕጂ ኣብዛ ሃገር ከምኡ ዝመስል ሓደጋ ዘየጋጥመሉ ስርዓት ክተክል ዝብገሰሉ መሰጋገሪ ምዕራፋት ታሪኽ’ዩ።


text:
ኣብ መብዛሕቲኡ ከባብታት ኢትዮጵያ ሎሚ ዘመን ሕጽረት ዝናብ ኣጋጥIሙ`ሎ። ብፍላይ ኣብ ከባቢ ኽሊ ዓፋር እንስሳ ብጥምየት ይሞታ ከምዘለዋ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ`ለዉ። ወሃቢ-ቓል ሚንስትሪ ሕርሻ ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ እቲ ጥምየት ኣብ ሰብ ኣይበጽሐን፡ እንተበጺሑ ኸኣ እኹል መግቢ ዓቑርና ኣለና ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፉ`ሎ።
ብኻልእ ወገን ግን ፡ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ምዕዳል ህጹጽ ረድኤት መግቢ ንምክትታል ሎሚ ናብ`ቲ ከባቢ ዝተንቀሳቕሰት ኣምባሳደር ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ፐትሪሻ ስላሽ ፡ ጠለብ ተጸበይቲ ረድኤት ወሲኹ ከምዘሎ ገሊጻ`ላ።
ሎሚ ብኢምባሲ ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣስታት 2 ሚሊዮን ንዝኾኑ ኢትዮጵያውያን ህጹጽ ናይ መግቢ ረድኤት ንምዕዳል መደባት ወጺኡ ኣሎ።
ብወገን ኤርትራ ቪኦኤ ዘዘራረቦም 3ተ ሓረስቶት ዞባ ደቡብ`ውን ኣብ ከከባቢኦም ሕጽረት ዝናብ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ሓቢሮም ኣለዉ።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ድኣ..? ካልኣይ ክፋል
ካልኣይ ክፋል
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ድኣ..?
ካብቲ ዝመጻኒ ብዙሕ ርእይቶታት ገለ ምስቲ ኣነ ዝጽሕፎ ዘለኹ ሓሳብ ዘይሳነ ሕቖን ከብድን ኮይኑ እየ ረኺበዮ፡፡ ስለ ዝኾነ ነቶም ጽሑፈይ ምስ ሰሚት ቦለኛ ብምትእስሳር ናብ ካልእ ጫሌዳ መገዲ ከተትሕዝዎ ዝፈተንኩም፡ ኣይፋልኩምን እዚ ጽሑፍ ምስ ሰሚት ቦለኛ ዝኾነ ዘራኽብ የብሉን፡፡ ንሰሚት ቦለኛ ዝነቅፍን ነቲ ኣብ ቦለኛ ዝግበር ምትእኽኻብ ዝኹንን ኣይኮነን፡፡ መሪሕ ጭርሖ ሰሚት ቦለኛ ኤርትራ ንኤርትራውያን ዘይኮነ Eritrean solution for Eritrean problems ኢዩ ዝብል፡፡ ስለ ዝኾነ ጽሑፈይ ንንጽል ነገራት ዝዓለመ ዘይኮነ ኣዝዩ ዓቢ ጥቕላል ኢዩ፡፡ ክጽሕፎ ዝደረኸኒ እውን ውህሉል ትዕዝብተይን ብኣካል ዘጋጥሙኒ ነገራትን ደኣ እምበር፡ ሰሚት ቦለኛ ኣይኮነን፡፡ ንኣንፈይ ግን ዝተወሰነ ርእይቶ ኣነ ውን ወስ ከብል፡፡ ንገብሮ ዘለና ቃልሲ ጻጸ ምስ ሓርማዝ ዝዓይነቱ ምዃኑ ክንዝንግዕ የብልናን፡፡ ቃልስና ምስቲ ንኣስታት ሓምሳ ዓመታት ሳሪሃ ማሪሃ ዝጠጀአ ኣዝዩ ግናን ሓደገኛን ቀታሊ ሰርዓት ምዃኑ ምፍላጥን ምእማንን የድሊ፡፡ ስለ ዝኾነ ኣዝዩ ዓቢ ደገፍ ማሕበረሰብ ዓለም፡ ብፍላይ እውን ጎረባብቲ ሃገራት የድልየና፡፡ እዚ ቀታሊ ስርዓት ብጠበንጃ እምበር ብጸሎትን ምህለላን ኣይእለይን ኢዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ኩሉ እንትናዊ ደገፍ ብፍላይ ጎረባብቲ ሃገራት የድልየና፡፡ ዝግበር ሽርክና፡ ዝግበር ትዕበ ትንኣስ ደገፍን ሓገዝን ግን፡ ናይ ለማናይን ተኻብን ናይ ለኣኽን ተላኣኻይን ዘይኮነ፡ ኣብ ቅኑዕ መሰረት ዝተሰረተ፡ ንብረብሓ ኩለን ጎረባብቲ ህዝብታት ናብ ስኒትን ፍቕርን ዘምጽእ፡ ሓባራዊ ዕቤትን ሰላምን ዘረጋግጽ ራእይን ዝሓዘ፡ ግሉጽነት ዘለዎ ሽርክናን ምትሕግጋዝን ክኸውን ኣለዎ፡፡ ምስ ኣኽብሮት፡፡ ናብቲ ዘበገስኩዎ ካልኣይ ክፋል ጽሑፈይ ኤርትራ ንኤርትራውያን ንወድያመን ድኣ ንቐጽል፡፡
ኣነስ እንታይ ምበልኩ ናብ ጎድኒ ምትኳስ ኣይምኣኸለናንʼዶ…? ንሕድሕድና ምትኹዃብ ኣይምኣኸለናንʼዶ….? ናብ ቅድሚት ናብቲ ልቸንስኡ ዘውጸአ ህግደፍ ገጽና እንተንትኩስʼዶ ኣይምሓሸን…..? ሃብቶም ተኽለ ዝተባህለ ካብ ነበብቲ ጽሑፈይ ዝሰደደለይ ርእይቶ ኢያ፡፡ ካብቲ ዝመጻኒ ብዙሕ ርእይቶታት ከምዚአ ገይራ ኣብ ልበይ ዝኣተወት ሓሳብ የላን፡፡ ብሓቂ ብዘይ ቀልዓለም እዚ ሃብቶም ዝብሎ ዘሎ ኢዩ ክኸውን ዝግበኦ፡፡ ሓደ ዕላማን ንሓደ ጸላእን ኣብ መሳርዕ ቃልሲ ኣቲና ንሕድሕድና ክንበላላዕ ኣይግባእን፡፡ እዚ ጽሑፍ ንደምበ ተቓውሞ ክነቅፍ ወይ እውን ጉድለታቶም ከቃልዕ ዘይኮነኩ ኢሳይያስን ሃሱሳቱን ውን ኣብ ደምበ ተቓውሞ ካባ ተቓወምቲ ወድዮም ሰሊኾምና ምህላዎም ንምግንዛብ ኢየ፡፡ ከምቲ ሃብቶም ዝበሎ ናይ ምቕታልን ምእሳርን ሃገር ምብዳምን ኤርትራውያን ከጽንትን ነበረያ ነበረ ክገብርን ብኣዋጅ ልቸንሳ ዘውጸአን ብዘውጸኦ ወግዓዊ ናይ ምቕታልን ምጽናትን ተግባራቱ ብጸሓይ ቀትሩ እናኣተግበረ፡ ስለምንታይ ንዕዑ ጎሲና ንሕድሕድና ኣብ ምውንጃል ንኣቱ ዘለና፡፡ ስለምንታይ ንተቓለስትን ምንቅስቓስ ቃልስን ምቕታልን ምቕንጻልን ምብትታንን….?
ንእመን ኣይንእመን ብዘየገድስ ነቲ ሓቀኛ ቃልሲ ዝዕንቅፉ ሃሱሳት ተቃወምቲ ዝመስሉ በታተንቲ ሶሊኾምና ኣለዉ፡፡ ብዙሕ ነገራት ይፍተን ጽቡቕ ኣንፈትን መንገድን ይሕዝ፡ ከይጸነሐ ኣይሰሙን ኣይሳልስቲ፡ ቀምሽ ኣደይ ሓንኲሉኒ ኣካይዳታት ይስዕብ፡፡ ኣብ ብዙሕ ኣኼባታት ናይ ዘተ መኣድታት ኣትየን ተሳቲፈን፡፡ ንህግደፍ ከመይ ገይርና ንስዕሮን ነጥፍኦን ተባሂሉ ክዝረብ ዳርጋ ኣይሰማዕኩን፡፡ ብዓቢኡ እቲ ኣስታት 600 ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ጉባኤ ኣዋሳ ወሲኽካ፡ ዝበዝሑ ዝተሳተፍኩዎም ኣኼባታት ንስርዓት ህግደፍ ከምዚ ቀስ ኢልካ ዝስራሕ ዕዮ ገዛ ኣወንዚፎም፡ ኣብ ካልእ ናይ ሓሸውየ ዛዕባታት ሸንኮለል ክብሉ እየ ተዓዚበ፡፡ ስለምንታይ….? እቲ ሕቶ ናይ ኩልና እቲ መልሲ ውን ናይ ኩልና ኢዩ፡፡ ስለምንታይ ናይ ቀዳምነት ቀዳሚ ዕዮና ዘይንሰርሕ….? እቲ ዘየፈላሊ ፍልልያትና ከምዘለዎ ኮይኑ፡ ስለምንታይ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ፕሮግራም ዘይንሕንጽጽ…? ሕጂ እውን ንፍቶ ንጽላእ ነቲ ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ሕቶ ንምዕንቃፍ ቋንቋ እቲ ንጥፍኣትና ልቸንሳ ዘውጸአ ህግደፍ ዜማ ቀይሮም ዝደርፉ ሃሱሳት እቲ ስርዓት ኣብ መንጎና ተሰግሲጎም ኣለዉ፡፡ እታ ብቐዳምነት ዘምጽእዋ ቅድመ ኩነት ድማ፡ ኢትዮጵያ፡ ወያነ፡ ኤርትራ ንኤርትራውያን ዝብል ኣሻማውን ኣብ ምጥርጣር ዘእቱ ሓሳባትን ኢዩ፡፡
ሎሚ እዚ ኢሳይያስ ዝደረሶ ትያትሮታት ክቀላላዕ ክኽእል ኣለዎ፡፡ ጠበናጁና ናብ ኢሳይያስን ሃሱሳቱን ክቐንዕ እንተድኣ ኮይኑ ንሓቂ ብትብዓት ክንስየፈላ ኣለና፡፡ ልዕሊ ዝኾነ ድማ እዚ ደም አሽሓት ንጹሃት ኤርትራውያን ዘፍሰሰ ኣራዊታዊ ስርዓት ብሓይሊ ብጠበንጃ እምበር፡ ብሰለማዊ መንገዲ ክእለ ከምዘይክእል ምእማን የድሊ፡፡ ሓይሊ ጠበንጃ ክብል እንከለኹ፡ ኣብ መንጎ ኣሐዋት ኤርትራውያን ኲናት ሕድሕድ ይገበር ማለት ኣይኮነን፡፡ በሰላ ኲናት ሕድሕድ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ክሳብ ከንደይ ከቢድ ምዃኑ ከም ኩሉ ኤርትራዊ ይፈልጦን የሕምመንን ኢዩ፡፡ ከምኡ ዓይነት ትራጀዲ ኣብ ህይወተይ ዳግማይ ክርኢ ኣይደልን፡፡ ሓደ ክንፈልጦን ከነረጋግጾን ዘለና ሓቂ ግን፡ እቲ ብስርዓት ህግደፍ ጅሆ ተታሒዙ ዘሎ ሰራዊትን ህዝብን ብመንጽሩ፡ እቲ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ጠበንጃ ኣልዒሉ ዘሎ ተቓላሳይን ድሌቶም ሓደ ኢዩ፡፡ ክልቲኦም ሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ክረጋገጽ ዝደልዩን ዝብህጉን ኣካላት ኢዮም፡፡ እቶም ንሓርነት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ረጊጾም ደም ዘፍስሱ ዘለዉ ገበነኛታት ግን፡ እንትርፎ ብሓይሊ ብረት ስልጣን ናብ ህዝቢ ከረክቡ ከምዘይክእሉ ምግንዛብ የድሊ፡፡ ዓሚ ታንኪ ኣምሪሑ ፎርቶ ዝደየበ ጅግና ስዉእ ወዲ ዓሊ ህዝባዊ ሕቶ ድኣ ሓቲቱ እምበር፡ ኲናት ሕድሕድ ኣይኣወጀን፡፡ ኣፈሙዝ ታንኩ ናብ ህዝቢ ኣየቕነዐን፡፡ ካብዚ ዝዓቢ ምስክርነት የለን፡፡ እቶም ንጠበንጃ ከም መመሳመሲ ኲናት ሕድሕድ ስክፍታታት ዝፈጥሩ ካብ ፍጻመ 21 ጥሪ ይመሃሩ፡፡
ከምዚ ዝኣመሰለ ንምጾታት ስርዓት ህግደፍ ዘቀላጥፍ ዛዕባ እንክለዓል ደም ብዝሒ ዝለዓለም ኣካላት ድማ ኢዮም፡ ሓለይቲ ህዝብን ተቓለስትን ተመሲሎም ፍልጠቶምን ተመክሮኦምን ሓዊሶም፡ ንስለ መሰል፡ ንስለ ሓርነትን ፍትሕን ዝተበገሰ ህዝባዊ ቃልስና ካብ ሓደ ገጽ ናብቲ ካልእ ገጽ ከም ዝዛዝው ዝገብርዎ ዘለዉ፡፡ ጎነጽ ዝበሃል ቃል ክለዓል የብሉን፡፡ እዚ ህዝቢ ንሕድሕዱ ደም ክፋሰስን ክፋለስን የብሉን፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቲኻ ዝግበር ቃልሲ ቅቡል ኣይኮነን ክድዓትዩ፡፡ ኢትዮጵያ ናይ ሓዋሩ ጸላኢትና ኢያ፡፡ ወያነ ትማሊ ኣሕዋትና ዝቐተለን ህዝቢ ዘባረረን ኢዩ፡፡ ወያነ ኣይእመንንዩ፡፡ ወያነ ምስ ተቓወምቲ ተሰማሚዑ ንወደብ ዓሰብ ገሚዑ ክወስድን ናብ ኢትዮጵያ ክሕውሳን ኢዩ ዝሰርሕ ዘሎ፡፡ ኣብ ጉዳይና ኢዶም ኣይኮነን እግሮም የእትዮምሉ፡፡ ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን ኢያ፡፡ ኣንቱም ሰባት ኣየናይ ጠበንጃ ዘልዓለ ምንቅስቓስ ኢዩ ኲናት ሕድሕድ ዝኣወጀ…? ኣየናይ ጻድቕ ኢዩ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቲኻ ቃልሲ ምክያድን ጠበንጃ ምልዓልን ውጉዝ ከም ከመ ኣርዮስ ኢሉ ዝወገዘ….? መን ኣየናይ ውድብ ኢዩ ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን ኣይኮነትን ወይ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክትሕወስ ኣለዋ ዝበለ…? እዚ ተኣፋፊ ዛዕባ ኣብ ሳልሳይ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ ብዕሙቀት ክኣትዎ ክፍትን እየ፡፡ ንሕጂ ግን ናብታ ኤርትራ ንኤርትራውያን ትብል ገለ ሃሱሳት ድንግርግር ከእትዉልና ክበታትኑና ዘምጽእዋ ሓሳብ ክምለስ፡፡
ብቓልስና፡ ብመስዋእትና፡ ብድምጽና ዝመለስናዮን ዘረጋገጽናዮን ሓቂ፡ ስለምንታይ ኮር ተገልበጥ ኮይኑ ኣብ ምጥርጣርን ኣብ ዋጋ ዕዳጋን ንኽኣትው ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ዝስራሕ ዘሎ….? ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን ምዃና ዘይኣምንን ዝጠራጠርን መንዩ…? እዛ ብርኩታ እምኒ ኣላታ ዘብልዩ ነገራቱ፡፡ ኢሳይያስ ነቲ ገና ካብ ምብጋሱ ክርዳድ ንኽንፈሪ ዝተለሞ ትልሚ ኣብ መፈጸምትኡ ከብጽሕ ናይ ሓይለ ኣቡኡ ይሰርሕ ኣሎ፡፡ ኢሳይያስ ነቲ ቃልሲ ንፍትሕን ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ዘለዓዓለ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓቢሩን ሰሚሩን ብማዕበል ከይትንስእን ክርዳድ ትልምታት ኢሳይያስ ብርዒን ከይገብሮን ብኹሉ መዳያት ክዕንቕፎ ይሰርሕ ኣሎ፡፡ ኢሳይያስን ሃሱሳቱን ንደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ብዓይኒ መርፍእ ከም ዝከታተልዎን ንምዕንቃፉ፡ ንምብታኑ፡ ኣብ ሕድሕዱ ምትእምማን ክስእንን ክበላላዕን ኣዝዩ ገዚፍ ገንዘባዊ ባጀትን ሰብኣዊ ዓቕምን ኣዋፊሩ ይሰርሕ ምህላዉ፡ ናይ ኣደባባይ ሚስጢር ኢዩ፡፡ ሓደ ካብኡ ኣብ ሕድሕድና ምፍልላይን ምጥርጣርን ከምዝኣቱ ምግባር ኢዩ፡፡
ኢሳይያስ ነቲ ከም ዘይገደሰሉን ዘይስከፈሉን ኮይኑ ክረኣይ ዝደሊ ደምበ ተቓውሞ፡ ምብትታን ጥራይ ዘይኮነ ከም ሑጻ ባሕሪ ክበዝሕን ከም ነደቕቲ መንደቕ ባቤል ንሕድሕዱ ብዘየረዳድእ ቋንቋ ክተሃናኾትን ይሰርሕን ይገብርን ኣሎ፡፡ ነዚ ፈሊጥናን ኣለሊናን ነቶም ክርዳድ ክንፈሪ ዝሰርሑ ዘለዉ ሃሱሳት ኣይፋልኩምን፡ ትያትሮታት ኢሳይያስ ተገጢሙ ኢዩ እንተዘይ ኢልናዮም፡ እናሰሓቕና ውሕጅ ህግደፍ ንዕርብርብና ከዕርበና ኢዩ፡፡ ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን ኮይና ኢያ፡፡ ሕቶና ብቓልስናን መስዋእትናን ነጻ ድምጽናን ተመሊሱ ኢዩ፡፡ ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራያን መዓልቦ ተገይሩሉ ዝተዓጽወ መዝገብ ኢዩ፡፡ እቲ ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን ምዃና፡ ኤርትራ ነጻን ሉላዊትን ሃገር ምዃና ብቐዳምነት ወግዓዊ ኣፍልጦ ዝሃበ ድማ፡ እቲ ብሃሱሳት ህግደፍ ኣይእመንዩ ዝበሃል ዘሎ፡ ወያነ ኢሂወደግ ምዃኑ ታሪኽ ሰኒድዎ ዘሎ ሓቂ ኢዩ፡፡ ንድሕሪት ተመሊስና ነቲ ዓይኑ ዘፍጠጠ ሓቂ ምምርማር ከድልየና ኢዩ፡፡
ኣብ መጠረሽታ እንተዘይ ትንውንወኒ መን መጽደፈኒ ዝብል ምስላ ኣበዋት ኣለና፡፡ ኢሳይያስ ብዘይ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ፡ ብኢደ ወነኑ ታንክታትን መዳፍዓትን ኣምሪሑ ንዝጀመሮ ኲናት ሸፊና፡ ንህዝቢ ከምቲ ዝሓለፈ ወያነ ክወሩኻ እዮም፡፡ ኣይእመኑን ኢዮም፡፡ እናበልና ኣብ ድንግርግር ከም ዝኣቱ ክንገብሮ ኣይግባእን፡፡ ህዝቢ ነዚ ፋሹል ሓሳብ ስዒሩ ናብቲ ጸላኢኻዩ ዝበሃል ዘሎ ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ዝኾነ ግዜ ዶብ ተሳጊሩ ብጅምላ ናብ ኢትዮጵያ ይኣቱን ይስደድን ኣሎ፡፡ ኣብ ሰሙን ካብ 700 ክሳብ 1000 ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ይኣትዉ ከም ዘለዉ ሰነዳት UNHCR ኣስፊርዎ ኣሎ፡፡ ስለ ዝኾነ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ዝተረፈ፡ ህዝቢ ዝፈለጦን ዝሰዓሮን ሕሱር ሓሶት ንየው ንበሎ፡፡ ነቲ መዳርግቲ ኣልቦ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ ጸላኢኡ ስርዓት ህግደፍ ጥራይ ኢዩ፡፡
ሳልሳይ ክፋል ይቕጽል
ሚካኤል እምባየ (ኣራንቺ)
[email protected]
251-921924501


text:
መሓዙቻ ድሕሪ ንግደት ኒው-ዮርክ ዋላ ዋላ ጥዕና ዝበሃል ኣይረኸበትን፡፡ ወዲ-ኣፎም ይመጽእ ኣሎ ምስ በልዎ፡ ልባ ኣብ እንግድዓ ተሓዚላ ከም ሕንጢት እሩሩ ክትብላ’ያ ቐንያ፡፡ ኣብተን ስሕዋት ጸጕሪ ርእሳ ዝስቖራ፡ ጭሕሚ ዑፉን ዝመስላ ዊግ ከተናዲ ዘይኣትወቶ እንዳድኳን ኣይነበረን፡፡ ንቝኖ ዘመላክዕ ወርቃዊ መስተር(ሚዶ)፡ ካብ ቅርቅርቲ ንርእሲ ኣብ ክልተ ከፊሉ፡ ብግንባር ተጠዊ፡ ንኣዛን ኣልሒሱ ብምሕላፍ፡ ከም ሓረግ ዝጠማጠም ሰንሰለት ወርቒ፡ ሓደ ቡሩኽ ነጋዳይ ካብ ዱባይ ተምኒዩ ዝተማልኣላ ኢዩ፡፡ ኣእዛን ልዕሊ ዓቕመን ወርቂ ተሰኪመን፡ ተሰሊዔን ክኸዳ ዝተረፈን የብለንን፡፡ ጎባጕብ ዝተሰከመ ኣብ ክሳዳ ዝተንጠልጠለ ሰንሰለት ንቡር የብሉን፡ መእሰሪ ከልቢ ኢዩ ዝመስል፡፡ ኮታ ጽዕነት ኣድጊ ኢዩ፡፡ ጠይቂ ዘይብላ ኮይና እምበር፡፡ ጥልፊ ዲኻ ክትብሎ ዙሪያ፡ ሹፉን ዲኻ ክትብሎ ኵታ፡ መቸም ብማዕዶ ዝጥምታ ሰብ፡ ባንዲራ ኤርትራ ዝተሰቐላ ዓንዲ ኢያ መሲላ፡፡ እዚ ኵሉ ንወዲ ኣፌ ንምቕባል ኢዩ፡፡
ሰንበት ክትመጸላ ልክዕ ከም ኣውድ-ኣመት ብህጥንዮት ተረቢጻ’ያ ቀንያ፡፡ ንማሕበር ኮም ዲሲ ደውላ “ኢሂ ‘ታ ክንደይ ትሓስሙ፡፡ ዓምና ብድሕሪ 10 እንዳመጸናስ፡ ኣብ ኣፉን ዕርበቱን ትነግሩና፡፡ ካልእሲ ይትረፍ ክልተ ቅጫ ሕምስ ሕምስ ኣቢላ ከምቲ ንቡሩ ስዋ ምጸመቝኵሉ፡፡ ካቡኡ ዝዓቢ ጋሻ መን ክመጸና ኢሉ፡፡ ክላልየ ኣዋሪድኵምና፡፡” ኢላ ብዘለፋ ዝሓደገትሎም የብላን፡፡ ሕምባሻ ምሕባሽ ግና ኣብ ኢዳ’ዩ፡፡ ምስሉ እኳ ኣብታ ሕምባሻ ክትርክም ሕርበት እንተበላ፡ ተማዊታ ግና “ ወዲ ኣፌ ኣንበሳ ናቅፋ” ሓናጢጣትላ ኢያ፡፡ ኣብ ኣእጋራን ኣእዳዋን ዝነበረ ሕኛ ሕብሩ ስለ ዝደብዘዘ ባህ ኣይበላን፡፡ እንዳሰይጣን ከይዳ ግና ከተሕድሶ ኣለዋ፡፡ መሓዙቻ ውራይ ኣትይዋ’ዩ፡፡
ብውሽጢ ልባ “ ንናቱ ወደይ ዶ ሓበርኒ ክብሎ? እዚ ታቱ ዝብልዎ ነገር ከመይ ዝሰርሕ? ካብቲ ናይ ዓድና ውቓጦ ብኸመይ ከይፍለ?” ነተን ብጎርዝኣ ከላ ኣብ ግንባራን፡ ዝባን ኢዳን ዝተቐተትን መስቐል ጠሚታ ፍሽኽ ኢላ፡፡ ዎዎዎ….ኣውሪዱለይ መሓዙቻ ንዅሉ ኣበይ ከርክበሉ፡፡ እምበር ኣብዛ ምናተይ ስእሊ ወዲ ኣፌ ኮፍ እንተዘብልሲ ከመይ ባህ ምስ በለኒ።
ናብ ሰንበት ዘውግሕ ናብ ኣዕንታ ድቃስ ዝበሃል ነገር ኣይቀረበን፡፡ ወዲ ኣፌ ጥራይ ኢዩ ዝረኣያ፡፡ ሓንሳብሲ ከምዚ ሓውሲ ሕልሚ፡፡ ኣብ ሬጋ በይና ተሰሪዓ ከላ፡ ወዲ ኣፌ ካብ መኪና ወሪዱ፡ መጺኡ ሰላም ክብላ ከሎ ይሰኣላ፡፡ ኢዱ ውጥጥ ኣቢላ ስዕዕዕምምምምም ተብሎ እሞ ንሱ ኸኣ ፍሽኽ ዝብላ ኮይኑ ይስምዓ፡፡ “ ኣሰይ ተዓዊቱለይ” እንዳበለት ግና በዚ መጻ ዘይበለተን ኣንስቲ ዑጕግ ኢለን፡ ንወዲ ኣፌ ይምንጥልኣ፡፡ ክትበኣሰን ትፍትን፡፡ ግና ኣእዳዋ ይጠልማ፡፡ ፈንጥርጠር እንዳበለት ብድድ ትብል እሞ፡ ብስራሕ ዝተሰነፈ በዓል ቤት ኣብ ጎና ደቂሱ ከምዘሎ ዘኪራ ሰኸኽ ትብል፡፡ ወይ ምጾታት ዘብል ኢዩ፡፡
መሓዙቻ ኣብ ሰዓታ ምቅርራባ ወዲኣ ኣብተን ኣውቶብስ ዝነቕላሉ ቦታ እኳ እንተበጽሔት፡ ኣብቲ ማሕበር ኮም ዲሲ ዓቢ ኣበርክቶ ስለ ዘለዋ፡ ሰባት ከተወሃህድ ዕማም ስለ ዝተዋህባ፡ ዳርጋ ምስታ ናይ መወዳእታ ኣውቶብስ ኢያ ተቢጊሳ፡፡ ውራይ ወዲ ኣፎም ከተጸባብቕ ዝገበረቶ ስራሕ ድማ ከም ሃገራዊ ጕባኣ ምፍጻም ገይራ’ያ ትወስዶ፡፡ ኒው-ዮርክ በጺሓ ንወዲ ኣፌ ከይረኣየት ክትምለስ ፈጺማ ክትሓስቦ ኣይትኽእልን ኢያ፡፡ እንተኾነ ከም ሰባ መስርዕ ሒዛ፡ ሃነን ክትብል ውዒላ ኣብ ኣፋፊት ከይበጽሔት፡ ማዕጾ ተረጊጡ፡፡ ብጓሂ ክምቱር ኢላ፡፡ ዋላ ዋላ ሓንጎላ ክትቕበሎ ኣይከኣለን፡፡ ከም ሰበይ ኢላ እኳ ንነብሳ ከተጸናንዕ እንተፈተነት ሕርቓና ክበረላ ኣይከኣለን፡፡ ስሽዓ ዝኣተወታ ንፋስ ብድሕሪኡ ዋላ ጥዕና ኣይረኸበትን፡፡ ሓንሳብ ጎነይ ትብል፡፡ ሓንሳብ ሕቖይ ትብል፡፡ ጽንሕ ኢላ ሽኮረይ ልዕላ ትብል፡፡….ድኻም ልቢ ገይረ…….መቸም ንበዓል ቤታ ዓስርተ ግዜ እንዳጸውዔት “ ከድኵ ሰተዅ መትኵ” እንዳበለት እንዳ ሕክምና ከብጽሓ መከራ በሊዑ’ዩ ቀንዩ፡፡ ብጀካ ኵምራ ከኒና ወሓጢ፡ ሓካይም ሕማማ ክርድእዎ ኣይከኣሉን፡፡ በዓል ቤታ ጭንቕ ምስ በሉ ንመሓዙታ እንተኣማኸረን፡፡ “ ስቕ ኢላ ገንዘብካ ንሕክምና ኣይተጥፍእ፡ መሓዙቻ ሰብ ኢያ ገይራ፡፡” ምስ በልኦ “ እንታይ ሰብ ኣንትን? እንታይ ሰቡ’ዩ እዚ ኸ? ኣብ ልዕለይ ካልእ ሰብ ለሚዳ ማለትክን ዲዩ?” ብሕቶ ኣዋጠረን፡፡
ኪርኪርኪር….. “ ኣላ ንስኻ? ከሙኡ ዘይኮነ፡፡ ንሕናሲ ንምኽራ ነይርና፡፡ መሓዙቻ ብልጭልጭ ግደፍዮ፡፡ ኣብ ዓይኒ ምንቐኛ ከይትኣትዊ፡፡ ክንደይ ክፉእ ሰብ ኣሎ፡፡ ግና ኣይሰምዓትናን፡፡ እነሆ ሕጂ ኸ ረኺባታ፡፡ ብጀካ ንዓዲ ወሲድካ ክልተ ሸውዓተ ጋብር ደርዓንቶ ሕክምና ዝፍውሳ ኣይመስለናን” ምስ በልኦ “ ክላእ ንስኽን ጸማማት ኢኽን፡፡ ማይ ጨሎት ከሕጽባስ ንዓዲ ክኸይድ? ዱሑራት?” ኢሉ ጸርፊ ኣዝኒቡለን፡፡
መሓዙት መሓዙቻ ግና ኣይተጋገያን፡፡ መሓዙቻ ሰብ’ያ ገይራ፡፡ ግና ናብ ዓራት እንዳደየበት እንዳወረት ስርሓ ኣይገደፈትን፡፡ ቴሌፎን ጭር እንዳበልካ ወረ መዋዕልታ ኢዩ፡፡ ከየዕለለት ዝወዓለትሉ መዓልቲ’ዩ ቆልኣ ናህሪ ወሲዅ ኣብ ቅርቅርታ ዝድይብ!
መሓዙቻ : ጭርርርርርርርርር…………………ጭርርርርርርርርርርርር “ ሃሎ…..ሃሎ….ኣቲ ለትሸ ኣለኺ ዶ? ሎምስ ኣእዛንኪ እውን ጠሊሙኪ’ዩ መስለኒ? ካዕካዕካ…
ለቲሸ፡ ኣላ መሓዙቻ፡፡ ሎምስ ኢልኪ ኢልኪ በዛ እዝነይ ዶ መጺኽኒ?
መሓዙቻ፡ እንታይ ድኣ እሞ ክንብል….ዙረት ተብዝሒ ኣሎኺ ኣሞረ….
ለቲሸ፡ ኣይይይ…ዙረትሲ ቀደም ተሪፉ፡፡ ሎሚ ድኣ ካብ ሓደ ኣኼባ፡ ናብ ሓደ መሓበር፡ ዑቝብ ክንብል ሩሕና ወጺና፡፡
መሓዙቻ፡ ኣኼባስ ኣይትጽልኢ፡፡ ጸላእትና ከም ፍልሖ ሰሲኖም እንዳሓደሩ እንታይ ክንገብር፡፡ ኣይቕሰኑ ድኣ እዚኣቶምሲ ቅሳነት ከሊኦምና፡፡
ለቲሸ፡ እዎዎ…..ሎምስ ከኣ ዘይንፈልጦ ጕድ’ዩ መጺኡና፡፡ ጠልዓት ኣጓብዝ ደድሕሪና እንዳኸዱስ ኣኼባ ምብታን? እረ መን ኢዩ ዝልእኾም ዘሎ? ኣነስ..ጌጋ ይኽልኣለይ እምበር ኤርትራዊያን ኣይመስለንን፡፡ ወያነ ኢዮም ዝጻወቱና ዘለው፡፡
መሓዙቻ፡….ኣላ ኣሞረ……ኤርትራዊያን ይመስለኪ ነይሩ? እዘን ሃ.ማ.ድ.ኤ ኣየንቕሓክን ዲየን? እንታይ ድየን ዝሰርሓ ዘለዋ?
ለቲሸ፡ ሓቅስ ልፍልፍ ይውዕላ ኣለዋ። እንታይ እሞ ኢልናየን እቲ ቛንቝኤን፡፡ ብሓደ እዝንና ኣትዩ፡ በቲ ሓደ ኢዩ ዝወጽእ፡፡ ኣበይ ክንሕዞ? መሓዙቻ ኣነ ብጀካ “ ዓወት ንሓፋሽ” ካልእ ኣይዝክርን ኢየ፡፡
መሓዙቻ፡ ኣላ ለቲሸ….ስኮላ ኪዲ ተብልናኪ፡ ኣብ እርጋና ትብልና፡፡ ስኮላ ከመይ ጽቡቕ መሲሉኪ፡፡ ኣነ እኳ እቲ ቀደም ኣብ ዓዲ ጣልያን ከለዅ ዝሓዝክዎን ቃላት ይጠቕማኒ ኣለዋ፡፡ ሕጂ እውን ክምብል በለ እምበር ኣይተኻዕወን፡ ስኮላ ክትጅምሪ ኣሎኪ፡፡
ለቲሸ፡ እዛ መሓዙቻስ….መቸም ዋላ ተጸሊኡኪ ከሎ ላግጺ ኣይትገድፍን ኢኺ፡፡ ስኵዛ መሓዙቻ መዓረይ ብዛዕባ ጥዕናኺ ከይሓተትኵኺ፡፡ እዞም ከደምቲ ወያነ ሃለዋትና እንዲዮም ኣጥፊኦምልና፡፡ ድሁላት፡፡ እተን ናይ ኣቡነ ኣረጋዊ ዝሃብኵኺ ጸበል ከ ጠቒመናኺ ዶ?
መሓዙቻ፡ እንድዕለይ’ዩ ሎምዘመንሲ ክወስደኒ ደልዩ’ዩ መስለኒ፡፡ ጸበል እሞ ኣበይ ገዲፈ ይቝሑሞ ኣለዅ፡፡ ዋላ ኣይጠቐመንን፡፡ ሕማመይ እንተዝፈልጥ ዶ ጸሊእኪ፡፡ ስቕ ኢሉ ዝቖናጥወኒ፡፡ መዓናጦይ ሓዊ ይዝርኦ፡፡ ክገርመኪ፡ ነዛ ትቪ ኤረ ክፍት ኣቢለ፡ ቡና ከሽከሽ እንተቢለ ጽዕንዕን ዝበለኒ ሕማም ቅንጥጥ ይብል፡፡ ናይት ክኸውን ከሎ ግና ጽልምት፡፡
ለቲሸ፡ ኤሬ ትቪ ድኣ መድሃኒት እኮ ኢያ፡፡ ዓድና ለምሊማ ክትርኢ፡ እዞም ጸላእትና ከመይ መዓንጥኦም ቕርጽ ይብሉ መሲልኪ፡፡ እቲ ዘመደይ ወዲ ኣያ ክስቶ….ትፈልጢዮ እንዲኺ ሽሙ ጋኔን ይጸውዓዩ፡፡ መዓልካ ሓደርካ ዘይንበሃሃል፡፡ ኣይስልችዎ ወግሔ ጸብሕ ንግንባርና ክጸርፍ፡ ጀብሃ ዓባይ እንዳበለ ላሕ ምስ ኣበለኒ “ ወያነ ዓጋመ ኢኻ ንስኻ?” ኢለ ኣብ እእዛኑ ዓጸዮ፡፡ እቲ ወዱ ግና እታ ናይ ስጋ ስለ ዘይትተርፍ ስሕት ኢሉ ገዛና ስለ ዝመጽእ ጽቡቕ ገይረ ዝቕበሎ ነይረ፡፡
መሓዙቻ፡ ጽቡቕ ገበርኪዮ ማለዴቲ፡፡ ብሮፕዮ በዚኦም ንሕና ክንዋርድ፡፡ ነቲ ወዱ እውን ብያ በልዩ፡፡ ራዛ ናይ ኣቡኡ ሓዛ….እንታይ መለሳ ኣለዎም፡፡
ለቲሸ፡ ጽንሒ እንዶ መሓዙቻ ክምልኣልኪ፡፡ ብኣምሆ…ኣብዛ ገዛ መጺኡ “ ኣሞይ” ኢዩ ዝብልኒ….ከመይ ሞኽ ይበል፡፡ ሻሂ ኣፍሊሔሉ፡ ቲቪ ኤረ እንዳረኣና፡ ብዛዕባ ኣብ ሃገርና ዘሎ ልምዓት፡ ዝስራሕ ዘሎ ጽርግያ፡ ድጊታት፡ ምስ ረኣየ፡፡ ከዛርቦ ደልያ፡፡ “ ሃገርና ከይዳ ተወኒጪፋ፡፡ ሕርድ ደኣ ይብሎ ወያነ እምበር፡ ድሕሪ ዓመት ንዱባይ ክትመስል ኢያ፡”
ጽብቕ ኢሉ- ዝን ይብለልኪ፡፡ ኣሞይ ዱባይ ትፈልጦዩ ዲኺ?” ይበልኒ
“ እወ….ክሸቓቕጥ ፈቲነ ነይረ፡፡ ኣይኮነለይን ገዲፈዮ”
“ ግና ኣሞይ ሓደ ነገር ዶ ክነግረኪ፡፡ ከም ድፍረት ደኣ ኣይትውሰድዮ እምበር፡፡ ነዚ ዲጋ፡ ጽርግያ፡ ንሕና እኮ ኢና ሰሪሕናዮ፡፡ ንሕና ንዑዑ ክንሰርሖ ከሎና ግና፡ ክንመሃረሉ ዝግብኣና ዕድመ፡ ሓዳር ክንገብረሉ ዝግብኣና ዕድመ ብዘይ ዓስቢ ስቅ ኢሉ ክሓልፍ ባህ ይብለኪ ማለት ዲዩ?
“ እዋእ ንሃገርኵም፡፡ ኣይ ክንደይ ኣሸሓት ቀያሕቲ ዲያ ኣሕሊፋ እዛ ሃገር፡፡ እንታይ ማለትካ ኢኻ፡፡ ናይ ኣቦኻ ከይኣኽለኒሲ ንስኻ ከምዚ ክትብል ጀሚርካ፡፡ ትማሊ ገንዘበይ ጫሕ ኣቢለ፡ ናብዚ ኣምጺኤካ፡፡ ኣነስ እታ ስጋ ኮይናትኒ እምበር መዓስ ባህ ኢሉኒ፡ ሃገርካን መንግስትኻን ራሕሪሕካ ምምጻእካ፡፡”
“ ኣሞይ ህድእ እሞ በሊ፡፡” ይብለኒ….
“ ከመይ ኢለ’የ ዝሃድእ፡ መንግስተይን ሃገረይን እንዳጸረፍካ! ዝባን ስውኣት ኢየ ዝብለካ፡፡ ከምዚ ዓይነት ዕላላት ሒዝካ ናብዛ ገዛ ከይትመጽኣኒ፡፡ ኣውሪዱለይ ለቲሽ፡፡ ናይቶም ኣብ ግዳም ኮይኖም ዝብጽብጹና ዘለው ከይኣክልሲ፡፡ ደም ስኒ ካብ ትፍ ትብሎ ትውሕጦ ኮይኑና እምበር፡፡”….
መቸም ኣስምዔዮ ኢየ፡፡ ቅልጥ ቅልጥ ኣቢለዮ፡፡
መሓዙቻ፡ ብራቮ ለቲሸ፡፡ ኣኸይፍ ኢንዲኺ ኣቢልክኒ፡፡ ጅግና፡፡ ጅግና ኢኺ መቸም፡፡ ንዓኺ ከምዚ ከማኺ ሓለፍቲ ሃ.ማ.ድ.ኤ ከይገብሩ፡ እልፊ እራይ ምራይ….ትምህርቲ ኣሎና እንዳበላ ዙሩጋት ሓሞት ላሕ የብላና ኣለዋ፡፡ ነዚኦም በርበረ ኢያ ፈውሶም፡፡
ለቲሸ፡ ድሑሩ ገደደ መሓዙቻ፡፡ ጽንሒ እንዶ ዝበለኒ ክነግረኪ፡፡ ሕራይ ጽቡቕ ይብለኒ፡፡ መቸም ለመጭ ኢንድዩ፡፡ መልሓሱ ሕማቕ ኣይትወጾን ኢያ፡፡ ኣሞይ….ግና እታ ሃገር እኮ ንዅሉና ማዕረ ኢያ ትብጽሓና፡፡ ይቅሬታ ግበረለይ እምበር…በዓል ኒምሮድ፡ ዙዛና፡ ኣብጌል…ኣሕዋተይ እንድየን፡ ተማሂረን ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ክበጽሓ ደስ ይብለኒ፡፡ ግና ደቕኺ ንሳዋ ስደድዮም፡ ከም ሰቦም የግልግሉ፡፡ ጽርግያ ይስርሑ፡፡ ዲጋ ይስርሑ? እንተዝብሉኺሲ እንታይ ምበልኪ?
መሓዙቻ፡ እዎዎ….ጠንቓም’ዩ እዚ ወዲ፡፡ ማሌዴቲ፡፡ በዞም ዕመባባ ዝመስሉ ደቕና ድማ ክቐንኣልና፡፡ ኣብዚ ኮይኖም ሃገሮም የገልግሉ ኣለው እንዶ? ተማሂሮም፡ ስርሕ ሒዞም ጽባሕ ንግሆ ክምለሱ እንዲዩ ዓዶም፡፡
ለቲሸ፡ እዚ ቀናእ…..ብደቐይ ምስ መጸኒ፡፡ ኣብዛ ገዛይ ድሕሪ ሕጂ ቅልቅል ከይትበልኒ፡፡ ኢለ ኣባሪረ ሰዲደዮ፡፡
መሓዙቻ፡ ነዚ ስዲ ክትገድፍዮ የብልክን፡፡ ገንዘብኪ ከፊልኪ ዘምጻኽዮ ኪሑዱ ብደቕኺ ክመጸኪ፡፡ከም ሺብ ብኣእዛኑ ወጥጢኪ፡ ናብ ማሕበረኮም ብምምጻእ…ናይ ጣዕሳ ፎርም መሊኡ፡ ዓዱ ክመልስ ኣለዎ። ስዲ!


text:
ቦይንግ 737 ዝዓየነታ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ተበጊሳ ናብ ናይሮቢ ኬንያ ኣብ እተምርሐሉ ዝነበረት ግዜ ብዘጋጠማ ሓደጋ ከምዝወደቐትን ኩሎም ጽዒናቶም ዝነበረት ተሳፈርቲ ድማ ከምዝሞቱ ተገሊጹ።
እታ ነፋሪት ሓጺር ድሕሪ ምብራራ ቢሾፍቱ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ከምዝተሓምሸሸት መንግስታዊ መራኸቢ እታ ሃገር ኣረጋጊጹ። ብመሰረት ዝተረኽበ ሓበሬታ: እታ ነፋሪት ዜጋታት 33 ሃገራት ጺዒና ኣብ በረራ ከምዝነበረት ክፍለጥ ከሎ: ካባታቶም ድማ 32 ኬንያውያን፤ 18 ካናዳውያን፤ 9 ኢትዮጵያውያንን 8ኣመሪካውያንን ዝርከብዎም ካብቶም ዝሞቱ ምዃኖም ድማ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ሓደጋ ምሕምሻሽ ዘጋጠማ ቦይንግ 737- MAX 8 ዝዓየንታ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ሎሚ ሰንበት በረራ ዝጀመረት ክትኸውን እንከላ: ሽዱሽተ ደቒቕ ድሕሪ ንቕሎኣ ካብ መቖጻጸሪ ራዳር ምስዋራ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ነታ ነፋሪት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ብዕድጊ ካብ ዝተረከበን ሓደስቲ ነፈርቲ ምዃና ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብስም መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ንስድራቤትን ፈተወትን መወቲ ናይታ ኣብ ስሩዕ በረራ እንከላ ሓደጋ ዘጋጥማ ነፋሪት ዝተሰምዖም መሪር ሓዘን ገሊጹ።
ብተመሳሳሊ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ አዲስ አበባ ብስም ህዝብን መንግስቲን ኣሜሪካ ከምኡ'ውን አባላት'ቲ ኤምባሲ ንፈተወትን ቤተሰብን ግዳያት ምጽንናዕ ተመንዮ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ብወገኖም በቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ዝተሰምዖም ሓዘን ብምግላጽ ንፈተወትን ቤተሰብን ግዳያት ምጽንናዕ ተመንዮም ንህዝብን መንግስቲን ኢትዮጵያን እውን ናይ ሓዘን መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም ኣለው።


text:
ኣብርሃ ተክሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ዓዲ ግራት መምህር እዩ፡፡ ብዛዕባ ተገይሩ ዘሎ ምምዕርራይ ፈፀምቲ ስራሕ ህወሓት ዘለዎ ርእይቶ እንትገልፅ፤- “ኣነ ዘለኒ ርእይቶ ካብቲ ጭቡጥ መበገሲ ሓይሊ ገይሩ ስለዝተወሰደ ብወሳናይ መልክዑ ፅቡቅ እዩ ዝብል ገምጋም ኣለኒ፡፡ ኣብዚ ዘየድልዩ ዝሞለቁ ክህልዉ እዮም፡ ኣለዉ ድማ እዮም፡፡ ብድምር ግን ኣብ ኣቦ መንበርን ምክትል ኣቦ መንበር ዝተገበረ ምትኽካእ ዝሓሸ እዩ፡፡” ሓድሽ ነገር የለን ኣብ ኮር ኣመራርሓ ዝነበሩ እዮም መፂኦም እቲ ፀገም ናይ ሓባር ኣይኮነን ንዝብል ርእይቶ ዘለዎ መብርሂ እንትህብ፤-“ኣብተን ጎሊሀን ዝወፃ ሕመቃት ስትራቴጂካዊ ኣመራርሓ ዘይምቅማጥ ፀረ ዲሞክራሲ ኔትወርክ ምጉጅጃል ዝብላ እየን። ኣብቲ ገማጋም ትርጉም ብዘለዎ መንገዲ ዘይምምርሖም ርእዮሞ እዮም፡፡ ኣብቲ ገምጋም ኣፈላላይ የብለይን፡፡ ብዝግባእ ዘይምምራሕ ኣብ ሕሩኽሩኽ ምውዓል እዩ፡፡ እቶም ተተካእቲ ድማ ግድን እዩ ካብኡ ክኾኑ ምኽንያቱ ንፈፃሚት ዝምረፅ ካብ ማእከላይ ኮሚቴ ስለዝኾነ ኣብኡ ኮይኖም ክግበር ዝግብኦ እዮም ገይሮም፡፡ከም ሓበሬታ ግን ሕዚ እውን ብዝሕ ዝበሉ ኣዲስ ኣበባ ዘለዉ እዮም ስለዚ እቶም ፈፀምቲ ኣብዚ ክኮኑ ኣለዎም፡፡ ኣብ ትግራይ ኮይኖም ክመርሑ ኣለዎም” ይብል፡፡
ድማ ብክልተ ምርኣይ ይከኣል ይብል፡፡ “ሓደ ናይቲ ገምጋም ኣካይዳ እዩ፡፡ እቲ ካልኣይ ንዕኡ ስዒቡ ዝመፅእ ነገር እዩ፡፡ ስለዚ እቲ ገምጋም ካብ ዝሓለፉ ብዓይነቱ ዝተፈለየ እዩ ብኡ ዓጊበ እየ፡፡ ንዕኡ ስዒቡ ዝመፅአ ምትክካእ ግን ንዓይ ዕግበት ኣይተሰመዐንን፡፡ ንማእከላይ ኮሚቴ ይገልፅ እዩ ዝተብሃለ ገምጋም ነቲ ስዒቡ ዝመፅእ ዝገልፅ ኣይነበረን፡፡ ምክንያቱ ነቲ መሪሕ ዝገልፅ ፀገም ኢልና ከነብቅዕ እቲ ስዒቡ ዝመፅአ ግን ኣብ ውሱናት ሰባት እዩ ተግባራዊ ተገይሩ፡፡ ስለዚ በዚ ኣይተሓጎስኩሉን፡፡ ኣብቲ ምትክካእ እውን ሓዱሽ ነቶም ዝነበሩ ፀገም ክኣሊ ዝክእል ንቅድሚት ክመርሕ ዝክእል ዝወስድ ኣመራርሓ እየ ክርኢ ትፅቢት ገይረ ነይረ፡፡ ካብ መናእሰይ ኮነ ደቂ ኣንስትዮ ንቅድሚት ዝወስድ ኣመራርሓ እየ ክርኢ ተፀበየ፡፡ ሓዱሽ ነገር ኣይረኣኩን፡፡ ኣብ ማእከላይ ኮሚቴ ተነፃፃሪ ዓቅሚ ኣለዎም ተባሂሎም እዮም ብጉባኤ ተመሪፆም ኣትዮም፡፡ ስለዚ ካብቶም ማእከላይ ኮሚቴ ናብ ቅድሚት ክመፅኡ ዝኽእሉ ነይሮም ኢለ ይኣምን” ይብል።


text:
ሸሞንተ ዝኣባላቱ ኢጋድ ማለት ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ በይነ መንግስታዊ ትካል ልምዓት ኣብዚ ሰሙን ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ ንናጻ ምንቅስቓስ፤ ንግድ ቀረጽን ርክብን ኣብ ዝአመሰሉ ኣርእስታት ዝዘተየ ክኸውን ኸሎ: አንጋዲት ሃገር ደቡብ ሱዳን ነቲ ብኢጋድ ዝቀረበ ንድፊ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከምዝነጸገቶ ተሓቢሩ።
ዓብድራሕማን ኣሕመድ ከሊል ግዝያዊ ኣቦ መንበር ኢጋድ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንዝግበር መገሻታት ናይ ቪዛ ክፍሊታት ብምውጋድ ቁጠባዊ ዕብየት ክድንፍዕ ይኽእል'ዩ ኢሉ። ንሱ ብተወሳኺ: ህዝቢ ብናጻ እናተጎዕዘ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ንብረት ከጥርን ኣብ በበይኑ ንጥፈታት ክዋሳእን ዘኽእልን'ዩ ክብል ገሊጹ።
ተወካሊ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ደቡብ ሱዳን ስተፋኖ ዲ ለዮ ብወገኑ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ሞንጎ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ሕብረት ዝፈጥር'ዩ ክብል ነቲ ንድፊ ዘለዎ ደገፍ ገሊጹ።
ደቡብ ሱዳን ግን እቲ ንድፊ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጸጥታ ስክፍታ ከምዝፈጥር'ያ ትገልጽ።
ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ዝኾነ ደቪድ ቾኣት ነዚ ኣመልኪቱ: "ዝኾነ ሰብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ እተን ሃገራት ሃገራዊ ረብሓታተን ክሕልዋ ኣለወን። ሃገራዊ ረብሓታተን ክሕልዋ እንተኾይነን ድማ ሃገራዊ ጸጥተአን ክሕልዋ ኣለወን" ኢሉ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ደቡብ ሱዳን ረር ጋይለይር ብወገኑ "ኣስታት 70 ሚእታዊት ደቡብ ሱዳናውያን ክጽሕፉን ከንብቡን ስለዘይኽእሉ እዚ ናይ ናጻ ምንቅስቓስ ንድፊ ዘርብሖም ኣይኮነን" ክብል መግለጺ ሂቡ።


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝመደብሩ ናይ ኦሮሞ ሚዲያ ኔትዎርክ/OMN/ ኣብ ኢትዮጵያ መራኸቢ ብዙሃን ንምጥያስ ዘኽእሎ ኩነታት ዘፅንዕ ጉጅለ ናብ ኢትዮጵያ ምልኣኹ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ናይቲ ትካል ኣቶ ጀውሃር መሓመድ ገሊፁ።
ኣብ ልዕሊ እቲ ትካልን ኣካያዲ ስራሕ ኣቶ ጀውሃር፣ ተሌቪዥን ኢሳትን ኣመራርሓ ግንቦት ሸውዓተን ተመስሪቱ ዝነበረ ክሲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተልዓለ ክኸውን ከሎ ሓፈሻዊ ናይ ሕግን ካልኦት ኣሰራርሓን ንምፅናዕ እቲ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ኢትዮጵያ ምጉዓዙ ኣቶ ጀውሃር መሓመድ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፁ።
“ካብዚ ካብ ሰሜን ኣሜሪካ ብምኽትል ዳይረክተር መሓመድ ኣብዶሽ ዝምራሕ ካልኦት ክልተ ኣባል መሪሕነት ዝርከብዎ ልኡኽ እዩ ተጓዒዙ።ካብ ካልኦት ስቱዲዮታት እውን ናይ ኤድቶሪያል ኣባላት ክካየዱ እዮም።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ወፃኢ ዝርከቡ ሚዲያታት ናብ ሃገሮም ኣትዮም ክሰርሑ ዘቕረብዎ ፃውዒት ናይቲ ትካል ቦርድ ተኣኪቡ ግቡእ ምዃኑ ከምዝገለፀ ዝሓበረ ጀውሃር ዕንቅፋት ዝኾኑ ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ንክልዓሉ ሓቲትና ኣብ ልዕሊ ትካሉን ባዕሉን ዝነበረ ክሲ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜን ከምዝተልዓለ ሓቢሩ።ዝተረፉ ዕንቅፋታት እውን ንምፍታሕ ሰበስልጣን ይገልፁ ብምህላዎም ነቲ ጉጅለ ንምልኣኽ ከምዝወሰነ ወሲኹ ገሊፁ።
ንሱ ብተወሳኺ ይርአ ዘሎ ተስፋ ምጥቓም ኣገዳሲ እዩ ኢልና ስለዝኣመና እቶም ዕንቅፋት ዝኾኑ ሕግታት ክሳብ ዝልዓሉ ካብ ምፅባይ ሓደ ሓደ ቅድመ ኩነታት ንምስራሕ እቲ ጉጅለ መፅናዕትን ሰሪሑ ምስተመስለ ናብ ውሳነ ክንኸይድን ኢና ኢሉ።


text:
ትርሓስን ግርማይን ቆልዓ ወሊዶም!
plaatje 1
tekst 1
ትርሓስን ግርማይን ቆልዓ ወሊዶም!
ትርሓስን ግርማይን ተሓጉሶም እዮም ዘለዉ።
ሎሚ መዓልቲ ቆልዓ ወሊዶም።
እታ ህጻን ጓል እያ
ስማ ሰላም ትበሃል።
ግርማይ ናብ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ከይዱ።
ቆልዓ ከም ዝተወለደት ሓቢሩ።
ኣብኡ ድማ ብዛዕባ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ምውሳድ ዝሕብር ጽሑፍ ተዋሂቡ።
plaatje 2
tekst 2
እታ ቖልዓ ካብ ትውለድ ቁሩብ መዓልታት እያ ጌራ
ሕጂ እታ ህጻን ካብ ትውለድ ቁሩብ መዓልታት እያ ጌራ ዘላ።
ሕጂ ካብ ኩሮ ኹሮ ናይታ ህጻን ደም ክውሰድ ይከኣል እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ሓደገኛ ሕማማት ከይህልዉ ምርመራ ክግበር ይከኣል እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ንኹሎም ሕማማት መርሚርካ ክትፈልጦም ኣይከኣልን እዩ።
Plaatje 3
tekst 3
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ዝውሰድ ንምንታይ እዩ?
ሓካይም ንምርመራ ዝኸውን ደም ካብ ናይ ህጻን ሰላም ኩሮ ኹሮ ይወስዱ።
ኣብቲ ዝወሰድዎ ደም ድማ ሰላም ሓደገኛ ሕማማት ከይህልዋ ምርመራ ይገብሩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ሓደገኛ ሕማማት ከይህልዉ ትምርምር።
እዞም ሕማማት መብዛሕትኡ ግዜ ክፍወሱ ኣይክእሉን እዮም።
ግን እዞም ሕማማት ብዙሕ ግዜ ኣይረኣዩን እዮም።
እንተደኣ እቲ ህጻን እዚ ሕማም ኣለዎ ኾይኑ፣ መድሃኒት
ወይ ድማ ፍሉይ መግቢ ይወሃቦ።
እዚ ብቑልጡፍ ምጅማሩ ኣድላዪ እዩ።
እዚ ንጥዕና ናይቲ ህጻን ኣድላዪ እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ወሲድካ ምርመራ ምግባር ኣድላዪ እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ወሲድካ ዝግበር ምርመራ ብነጻ እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ዝውሰድ ብድሌት ጥራሕ እዩ።
እንተደኣ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ክውሰድ ዘይደሊኹም፣ ነቶም ሓካይም ሓብርዎም።
Plaatje 4
Tekst 4
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ወሲዱ ዝምርምር መን እዩ?
ኣብ ናይ ጥዕና ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈት ዝሰርሕ ሓኪም ናብ ናይ ትርሓስን ግርማይን ገዛ መጺኡ።
ንሳ ካብ ኩሮ ኹሮኣ ደም ተወሲዱላ።
ሓደ ሓደ ግዜ ሓኪም ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ንኽወስድ ኣቐዲሙ ቆጸራ ይገብር እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ሓኪም ብዘይ ቆጸራ ናብ ገዛኹም ይመጽእ እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ብናይ ክፍሊ ሕርሲ ሓኪም ወይ ብድሕሪ ሕርሲ ብዝኣልይ ሓኪም ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ይወስድ እዩ።
እንተደኣ ውላድኩም ኣብ ሆስፒታል ኣሎ፣ እቲ ካብ ኩሮ ኹሮ ዝውሰድ ደም ኣብ ሆስፒታል ይፍጸም።
እንተደኣ ህጻንኩም ኣብ ገዛ ኣሎ ድማ፣ መጀመርታ ናይ
ምስማዕ ምርመራ ይግበረሉ ብድሕር’ዚ ካብ ኩሮ ኹሮኡ
ደም ይውስደሉ።
Plaatje 5
Tekst 5
ብኸመይ እዩ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ዝውሰድ?
እቲ ሓኪም ኣብ እግሪ ናይ ህጻን ኪኪ መርፍእ ይወግእ።
ካብ እግራ ድማ ደም ይፈስስ።
ሓንሳብ የሕምም እዩ።
ሰላም ቁርብ ክትበክይ እያ።
እቲ ደም ኣብ ሽዱሽተ ክቢ ናይ ደም መቐበሊ ካርታ ክግበር ኣለዎ።
ኣቲ ናይ ደም መቐበሊ ካርታ ብናይ ደም ነጠብጣብ ምስ ተመልአ፣ ኣብ ጶስጣ ይግበር።
ብድሕር’ዚ እቲ ሓኪም ነቲ ደም ናብ ላባራቶሪ ይሰዶ።
ኣብኡ ድማ ነቲ ደም ይምርምርዎ።
ሕማማት ከይህልዉ ድማ ይምርምሩ።
ውጽኢት ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት
ኩሉ ጽቡቕ ድዩ ዘሎ?
መልሲ ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት እዩ ዝወሃብ።
እቲ ውጽኢት መብዛሕትኡ ግዜ ጽቡቕ እዩ።
ደብዳቤ ድማ ይለኣኸልኩም።
ሓደ ሓደ ግዜ እቲ ህጻን ሕማም ይሃልዎ ኣይሃልዎ ኣብቲ ደም ጽቡቕ ጌሩ ኣይረኣዮምን እዩ።
እምበኣር ካብ ኩሩ ኹሮ እንደገና ደም ይወስዱ።
እንተደኣ እቲ ውጽኢት ሕማቕ ኮይኑ ድማ ሓኪም ቴለፎን ይድውለልኩም።
ወይ ድማ እቲ ሓኪም ናብ ገዛኹም ይመጽእ።
እምበኣር ውላድኩም ከም ብሓድሽ መርመራ ንኽገብር ናብ ሆስፒታል ይኸይድ።
ብድሕር’ዚ ውላድኩም ሕማም ኣለዎን የብሉን ብርግጽ ትፈልጡ።
Plaatje 6
Tekst 6
ተሰካሚ ምዃን፣ ግን ኣይሓመምካን
ሓደ ሓደ ግዜ ሓደ ህጻን ናይ ሕማም ዋሕዲ ደም ተሰካሚ ይኸውን።
ግን እቲ ህጻን ኣይሓምምን።
እምበኣር ሓካይም ካብ ኩሩ ኹሮ ደም ብምውሳድ ውላድኩም ተሰካሚ ሕማም ዋሕዲ ደም ከይከውን ይምርምሩ።
ውላድኩም ተሰካሚ ሕማም ዋሕዲ ደም ከይከውን ክትፈልጡ ድልየት ኣለኩም ዶ?
ነቲ ካብ ኩሩ ኹሮ ደም ዝወስድ ሓኪም ንገርዎ።
ብዛዕባ’ዚ ብዙሕ ክትፈልጡ ትደልዩ ዶ?
ንነርስኩም ወይ ድማ ንዶክተርኩም ሕተትዎ።
Plaatje 7
Tekst 7
ጽቡቕ ጥዕና
ህጻን ካልኦት ሕማማት ዘለዎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ወይ ብኻልኦት ሕማማት ክተሓዝ ይኽእል እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ንኹሎም ሕማማት ክትፈልጦም ኣይከኣልን እዩ።
እንተደኣ ውላድኩም ጽቡቕ የለን ዝብል ጥርጣረ ኣለኩም ኮይኑ ናብ ሓኪምኩም ውሰድዎ።
እንተደኣ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ክውሰድ ዘይደሊኹም፣ ነቶም ሓካይም ሓብርዎም።
እታ ካርድ ግን ንቑጽጽር ን 1 ዓመት ኣብ ላባራቶሪ ክትጸንሕ እያ።
ብድሕሪ 1 ዓመት ድማ እታ ካርድ ክትድርበይ እያ።
Plaatje 8
Tekst 8
ነቲ ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ደም ዝእከበሉ ካርድ እንታይ ይገብርዎ?
እቲ ካብ ኩሩ ኹሮ ናይ ውላድኩም ዝተወስደ ደም
ዝእከበሉ ካርድ ን 5 ዓመት ኣብ ላባራቶሪ ይዕቀብ።
እዚ ንናይ ህጻናት ሕማማት ብዝምልከት ዝግበር ምርመራ
ናትኩምን ናይ ውላድኩምን ስምን ኣድራሻን
ከይተጠቕሰ ማንም ከይፈለጦ ዝግበር ምርመራ እዩ።
እንተደኣ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ክውሰድ ዘይደሊኹም፣ ነቶም ሓካይም ሓብርዎም።
እታ ካርድ ግን ንቑጽጽር ን 1 ዓመት ኣብ ላባራቶሪ ክትጸንሕ እያ።
ብድሕሪ 1 ዓመት ድማ እታ ካርድ ክትድርበይ እያ።
Tekst 9
ብዛዕባ ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ደም ብዙሕ ክትፈልጡ ትደልዩ ዶ?
እምበኣር ኣብ www.pns.nl/hielprik ዝብል ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ ተመልከቱ ወይ ንነርሳት ሕተቱ።
ነዚ ጽሑፍ ዘዳለወ፥
ሃገራዊ ትካል ህዝባዊ ጥዕናን ኣከባብን
Postbus 1 | 3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
መጋቢት 2020
ንጽባሕ ዝግበር ክንክን ካብ ሎሚ እዩ ዝጅመር
ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ደም
ናይ ገዛ ሓኪም
ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ናይ ምርመራ ደም መዕቆቢ


text:
(12 ጥቅምቲ 2020)
ተዓዋቲ ፐን ፒንተር 2020 ሊንቶን ክወሲ ጆንሰን ሽልማት “ተባዕ ጸሓፊ” ንኤርትራዊ ኣማኑኤል ኣስራት ረቝሑ።
ምስ ምዕጻው ናጻ ጋዜጣታት ኣብ መስከረም 2001 ዝተኣስረ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ኣስራት ንዝሓለፉ 19 ዓመታት ደሃይ እኳ እንተ ዘይብሉ ኣብ ዝኸፍአ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ ተዳጒኑ ከም ዘሎ ይእመን።
ኤርትራዊ ገጣሚ፡ ሃያሲን ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ዘመን ነበርን ኣማኑኤል ኣስራት ተሸላሚ ተባዕ ኣህጉራዊ ጸሓፊ ከም ዝተሰየመ ኣብ ጽንብል ሽልማት ፐን ፒንተር 2020 ተሓቢሩ። እዚ ሽልማት ኣብ ጽሑፋዊ ሞያኦም ንፍርሒ ምውልዋልን ሰጊሮም ሓለፋ ትብዓት ንዘርኣዩ ጸሓፍቲ ዝወሃብ’ዩ። ተዓዋቲ ፐን ፒንተር 2020 ሊንቶን ክወሲ ጆንሰን’ዩ ኣብቲ ብ12 ጥቅምቲ 2020 ብመገዲ ብሪቲሽ ኮንስል ዝተጋብአ ናይ ማዕዶ (ኦንላይን) ምዕዳል ሽልማት ሓቢሩ።
ኣማኑኤል ኣስራት ምስ ምምስራት መኣድታት ስነ-ጽሑፋት ኣብ ፈለማ 2001 ዝተኸስተ ዳግም ምብርባር ስነ-ግጥሚ ኤርትራ መሪሕ ተራ ዝተጻወተ’ዩ። ገጣሚ፡ ሓዳሚን ተሸላሚን ኣማኑኤል ኣብ ግጥምታቱ ንሓያሎ ማሕበራዊ ሕሰም፡ ኲናትን ሳዕቤናቱን፡ ፍቕሪን ተስፋን ብዕምቈት የንጸባርቕ። ብሕልፊ እኳ ደኣ ዝበዝሑ ስነ-ጥበበኛታት ንዂናት ዝቕስቅስ ስራሕ ከፍርዩ እንከለዉ፡ ኣማኑኤል ግን ‘ኣበሳ ኲናት’ እዩ ኣርእዩ። ምስ ብጾቱ ኣብ 2001 ዝጀመራ መድረኽ ስነ-ጽሑፍ “ቍርሲ ቀዳም ኣብ ጥዓሞት” ኣብ ካልኦት ኵርናዓት ኤርትራ’ውን ተመሳሳሊ ተበግሶ ንኽዕንብብ ዓቢ ድፍኢት ኰይና’ያ።
ኣብታ ብዋና-ኣሰናዳእነት ዝዓየለ ዝነበረ ጋዜጣ ዘመን’ውን፡ ኣማኑኤል፡ እንተስ ብጽሑፋቱ ወይ’ውን ካልእ መገዲ ንስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ኣብ ምማእዛን መሪሕ ግደ ነይሩዎ።
ኣብ 2001 ዝጀመረ ኣንጻር ላዕለዎት መራሕቲ መንግስቲ ነበር፡ ጋዜጠኛታትን ተመሃሮ ዩኒቨርስቲን ዝተኻየደ እዱድ ዘመተ ግን ንሓያሎ ግዳይ ገይሩ’ዩ። ብ23 መስከም 2001 ምስ ካልኦት ብጾቱ ጋዜጠኛታት ተጨውዩ ዝተወስደ ኣማኑኤል እምበኣር ክሳብ ሕጂ ደሃይ የብሉን።
ብዛዕባ ኵነታት እሱራት ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ዝፍለጥ ነገር የሎን። ወግዓዊ ክሲ ከም ዝተመስረቶም ዝሕብር ኣንፈት’ውን ኣይተረኽበን። ናይ ሕልና እሱራት ንዝተፈላለዩ ሕሰም፡ ብቐንዱ ድማ ስእነት ሕክምና፡ ከም ዝተቓልዑ ግን ንግማቱ ኣየጸግምን። ዋላ’ኳ ተኣማሚንካ ምዝራብ ዘጸግም እንተዀነ፡ ብመሰረት እቶም ናይ መጨረሽታ ዝሰለኹ ምንጭታት–ምስ ምንዋሕ ግዜ ዝህሉ ምዕባለታት ከይተዘግንዐ–ኣማኑኤል ካብቶም ውሑዳት ብህይወት ኣብ ትሕቲ ሕሱም ኵነት ኣብ ዒራዒሮ ዝርከቡ እሱራት’ዩ።
ሽልማት ፐን ፒንተር 2020
ሊንቶን ክወሲ ጆንሰን ናይዚ ዓመት’ዚ ተዓዋቲ ፐን ፒንተር ክኸውን ብደያኑ ተሓጽዩ። ደያኑ ኣብ ጋዜጣ ዘ-ጋርዲያን ምኽትል ኣሰናዳኢት ዓምዲ ባህሊ ክሌር ኣምስቲድ፣ ኣሕታሚ ዲያሎግ ቡክስ ሻርሜን ላቭግሮቭ፣ ከምኡ’ውን ደራሲ ማክስ ፖርተር’ዮም ነይሮም። ብመሰረት መግለጺ ደያኑ፤ “ሊንቶን ክወሲ ጆንሰን ገጣሚ፡ ኰኾብ ሙዚቃኛ ሬገ፡ ጐስጓሲን ኰይኑ፡ ንኣስታት ፍርቂ ዘመን ዝኸደ ስራሓቱ ንወለዶታት ዝተርፍ ጽልዋ ባህሊ ገይሩ’ዩ። ዘይጸዓድ ፖለቲካዊ መስመሩን ምርምር ታሪኽን እቶም መለልይታቱ ክዀኑ እንከለዉ፡ ነቲ ዓጺቕ ኣርእስቲ ብዋዛን ሰሓቕን ስለ ዝኽልሶ ድማ ተዘካሪ ይገብሮ።”
ብቓላት ሊንቶን ክወሲ ጆንሰን፤ “ንሓደ ዜጋ ኣብ ፍጹም ግሉል ቤት ማእሰርት ንኣስታት 20 ዓመት ምሕያር መርኣያ ናይቲ ዝኸፍአ ምልካዊ ስርዓት’ዩ። ከም መግለጺ ሕውነትን ዝምድናን ብቐንዱ ድማ ኣፍሪቃዊ መበቈል ከም ዘሎኒ መጠን እዚ ሽልማት ምስ ገጣሚ፡ ሓዳሚን ሃያሲን ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ኣስራት ክካፈሎን ንኽብሩ ክጽውዕን መሪጸ።”
ሓዉ ዳኒኤል ኣስራት ብወገኑ፤ “ነዚ ክቡር ሽልማት ብስም ስድራቤት ኣማኑኤል ኣስራት ክንቀበሎ እንከሎና ሓበን እስመዓና። ንሊንቶን ክወሲ ጆንሰን ፐን ኢንግሊሽን ድማ ስለቲ ዘርኣኹምና ክብሪ ነመገስግን። ኣማኑኤል ንዝሓለፉ 19 ዓመታት ኣብ ማሕዩር ዒራዒሮ ይበሊ ኣሎ። ብህይወት ምህላዉን ዘይምህላዉን’ውን ንፍለጦ የሎን። ነዚ ፍሉይ ብስራት’ዚ ኣማኑኤል ክሰምዖ እንተ ዝኽእል ከመይ ባህ ምበለና። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ንማሕበረሰብ ዓለም ንጉዳይ ናይ ሕልና እሱራት ኤርትራ ኣመልኪቱ ጸቕጢ ክግበርን እሱራት ድማ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ክፍትሑን ንጽውዕ። ንዘይባትኽ ምትብባዕኩም፡ ጸሎትኩምን ዝኽርኹምን ካብ ልቢ ነመስግን፡” ኢሉ።
ኣብቲ ናይ ሽልማት ስነ-ስርዓት “ኣበሳ ኲናት” እትብል ግጥሚ ኣማኑኤል ኣስራት ግጥሚ ብገጣሚት ይርጋኣለም ክትንብበ እንከላ ናይ እንግሊዘኛ ትርጕማ ድማ ብክሌር ኣምስቲድ ቀሪባ።
ኣቐዲሞም ንሽልማት ፐን ፒንተር ዝበቕዑ ጸሓፍቲ ለምን ሲሳይ (2019)፡ ቺማማንዳ ንጎዚ ኣዲቺ (2018)፡ ማይክል ሎንግሊ (2017)፡ ማርጋረት ኣትዉድ (2016)፡ ጀምስ ፈንቶን (2015)፡ ሳልማን ራሺዲ (2014)፡ ቶም ስቱፓርድ (2013)፡ ካሮል ኣን ዳፍይ (2012)፡ ዳቪድ ሀር (2011)፡ ሃኒፍ ኩሬሺ (2010)፡ ከምኡ’ውን ቶኒ ሃሪሰን (2009) ከዀኑ እነከለዉ፡ “ተባዓት ተቓለስቲ” ተባሂሎም ነዚ ሽልማት ዝተኻፈሉ ድማ በፍቃዱ ሃይሉ (2019)፡ ዋሊድ ዓብዱልኼር (2018)፡ ማህቨሽ ሳበት (2017)፡ ኣሕመዱር ራሺድ ቾውድሪ (ቱቱል) (2016)፡ ራይፍ ባዳዊ (2015)፡ ማዜን ዳርዊሽ (2014)፡ ሳማር ያዝበክ (2012)፡ ሮበርቶ ሳቪያኖ (2011) ሊድያ ካቾ (2010)ን ዛርግናር (ማዎንግ ቱራ) (2009)ን እዮም።
ኣማኑኤል ኣስራት ናይ ፈለማ “ፐን እጽሕፍ” (PENWrites) ዝተሰየመ ንስድራቤት እሱራት ጋዜጠኛታትን ጸሓፍቲን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ምትብባዕ ደብዳበታት ምስዳድ ጐስጓስዩ። እቲ መደብ ድጋፍ መተባብዒ ደብዳበታት ብመገዲ ፐን ኢንግሊሽ ዝተበገሰ’ዩ።
ፐን ኢንግሊሽ ንሓደ ዓመት ዝኸይድ ዘመተ ምጽሓፍ ደብዳበ ንስድራቤት ናይ ሕሉና እሱራት ጸሓፍቲ ጀሚሩ ኣሎ። ኣማኑኤል ኣስራት ቦኽሪ ናይዚ ዘመተ’ዚ ተረቋሒ ጸሓፊ’ዩ ነይሩ።
ኣካይዲት መደብ ሓደጋ ዘንጸላሉዎም ጸሓፍቲ ካት ሎቃስ ከም ዝጠቐሰቶ፡ “ንኣማኑኤል ኣስራት ነዚ ክብሪ’ዚ ክንሽልሞ ምኽኣልና ሓበን ይስመዓኒ። ብህወይት ሃልዩስ ኣስታት ድሕሪ ዕስራ ዓመት ምስ ስድራኡ ዝራኸበሉ መዓልቲ ክንርኢ ድማ ሃንቀው ንብል። እዚ ሽልማት’ን ኣቐዲሙ ዝነበረ ጐስጓሳትን ኵነታቱ ኣቓልቦ ኣብ ምሃብን ንስድራቤቱ ሓቦ ኣብ ምስናቕን ኣበርክቶ ክህሉዎ ድማ እትስፎ፡” ኢላ።
ንዓሰርተታት ዓመታት፡ ፐን፡ ንእሱራት ብዘይክሲ ዝተቐየዱ፡ መሰሎም ዝተገፈፎምን ዝተቐትሉን ጸሓፍቲ ኣብ ምጥባቕ ነጢፉ። ኣባላት ፐን ድማ ናይ ድጋፍ ደብዳበታት ንእሱራት ጸሓፍቲ ኣብ ምስዳድ ሓደ ካብቲ ዘካይዶ ዘሎ ነዊሕ ዝጸንሐ ልምዲ’ዩ።
ኣማኑኤል ኣስራት ኣብ ጥሪ 2016’ውን ብፐን/ኦክስፋም ምስ ካልኦት ቱርካዊን ግብጻዊን ጸሓፍቲ ብምዃን ሽልማት ሓርነት ሓሳብካ ምግላጽ ተሸሊሙ ነይሩ። “ኣበሳ ኲናት” እትብል ተዓዋቲት ግጥሚ ኣማኑኤል’ውን ብቴድሮስ ኣብርሃምን ምትሕብባር ዳቪድ ሹክን ፈለማ ናብ 16 ቋንቋታት ብምትርጓማ ሰፊሕ ተነባብነት ረኺባ’ያ። ኣማኑኤል ሓደ ካብቶም ብመገዲ ፐን ኤርትራ ኣብ ጋዜጣ ዘ-ጋርዲያን ሸፈነ ዝረኸቡ ሽዱሽተ እሱራት ጋዜጠኛታት’ውን እዩ።


text:
ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝለገሶ ገንዘባዊ ሓገዝ ደው ከብሎ፣ ትካል ሰብኣዊ መሰላት ንኤርትራውያን፣ ሕጋዊ መጸዋዕታ ኣቕሪቡ።
እቲ ኣብ ነዘርላንድስ ዝመደበሩ ተጣባቒ መሰል ደቂሰብ ንሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ዘቕረበሉ ሕጋዊ ጻውዒት፣ እቲ ሕብረት ንልምዓታዊ ሓገዝ ኢሉ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝለገሶ ገንዘብ፣ እቲ መንግስቲ ብኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣቢሉ ብናጻ ጉልበት ከካዪዶ ምዃኑ ኣተሓሳሲቡ።
እዚ ድማ መንግስቲ ኤርትራ ጉልበት ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብናጻ ክምዝምዝ ምትብባዕ ስለዝኾነ፣ እቲ ሓገዝ ደው ክብል ኣለዎ ኢሉ።
ሕብረት ኤውሮጳ ንወደብ ባጽዕ ምስ ኢትዮጵያ ንምርኻብ መስመር ጽርጊያ ነፋሲት-ደቀምሓረ-ሰንዓፈ- ዛላምበሳ ንመጸገኒ ዝኸውን ናይ 20 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ከምዘበርከተ ኣቐድም ኣቢሉ ተገሊጹ’ዩ።
ቀንዲ ዕላማ’ቲ ቁጠባዊ ሓገዝ፣ ንመንእሰያት ናይ ስራሕ ዕድል ብምኽፋት፣ ኤርትራውያን ናብ ኤውሮጳ ንስደት ምኻድ ከቋርጹ ዝዓለመ’ዩ ክብል ሕብረት ኤውሮጳ ምግላጹ ዝዝከር እዩ። እንተኾነ፣ ጠንቂ ስደት መንእሰያት ኤርትራ ብቐንዱ ናይ ቁጠባ ጸገም ኣብ ርእሲዘይምዃኑ፣ እቲ ዝተወጠነ ፕሮጀክት ምሕዳስ ጽርጊያ እውን ብኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ክፍጸም ስለዝኾነ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ምሕጋዝ ማለት ኣብ ኤርትራ ምዝመዛ ናጻ ጉልበት ከምዝቕጽል ምግባር ማለት’ዩ ክብል’ዩ ትካል ሰብኣዊ መሰላት ንኤርትራውያን ክሱ ዘቕርብ ዘሎ።


text:
ናይ 2017 ዓ.ም ናይ ሕክምና ምርምር ሽልማት ኖቤል ንሰለስተኣሜሪካዊያን ሊቃውንቲ ተዋሂቡ።ናይ ሽልማት ኖቤል ኮሚቴ ካብ ዋና ቤት ፅሕፈት ስቶክሆልም ሎሚ ሶኑይ ወግዓዊ ገይሩዎ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ኮሚቴ ሽልማት ኖቤል ቶማስ ፐርላምን ተሸለምቲ ነዚ ዘብቅዖም ውፅኢት ምርምር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ካሮሊንስካ ኢንስቲቱት ናይ ኖቤል ሽልማት ጉባኤ ናይ 2017 ዓ.ም ናይ ሕክምና ተሸለምቲ ኖብል ጀፍረይ ሲ ሆል፣ማይክል ሮስማሽን ማይክል ዳብሊው ያንግን ኣብ ሞሎኪላዊ ስርዓት ንዝረኸብዎ ውፅኢት ምርምር ብሓባር ተሸለምቲ ንክኾኑ ወሲኑ’ሎ።”
ኣብ ኒው ዮርክ ዝተወልዱ ጀፍረይ ሆል ኣብ ዩኒቨርስቲ ብራንደይስ ኣብ ዘርኢ ተባዕታይ ምርምር ከካይዱ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብዚ ሕጂ እዋን ጡረታ ወፂኦም ኣብ ካምብሪጅ ቦስተን ይነብሩ።ማይክል ሮስባሽ ኣብ ከተማ ኦክላሆማ ዝተወልዱ ኮይኖም ንሽልማት ዘብቅዖም ምርምር ሎሚ እውን ኣብ ዩኒቨርስቲ ብራንዲስ ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።ማይክል ያንግ ኣብ ማያሚ ዝተወልዱ ኮይኖም ኣብ ዩኒቨርስቲ ራክፈለር ኒው ዮርክ ምርምሮም ቀፂሎም ኣለው።
እዞም ተመራመርቲ ዝመሃዝዎ መዓልታዊ ረምታ ደቂ ሰብ ካብ ስነ ኣእምሮኣዊ መደረኻት ሰባት ዝተወርሰ ባህሪ ምኳኑ ንድቃስ፡ባህሪ፡ ሙቐት ሰብነትን ምሕቃቕ መግቢ( ሜታቦሊስም) ዝጸልው እዩ ይብል።
ሽልማት ኖበር ዓውዲ ስነ ልቦናን ሕክምናን እቲ መጀመርያ ዝሽለም ዓውዲ ኮይኑ ተሸለምቲ ክሳብ 1.1 ሚልዮን ዶላር ሽልማት ይረኽቡ።
ብተወሳኺ ብዓውድታት ፊዚክስ፡ኬሚስትሪ፡ ስነ ጽሑፍን ሰላምን ድማ ካብ ጽባሕ ሶሉስ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘሎ ጊዜ ይርቑሑ፡ ሶኑይ ድማ ተሸለምቲ ዓውዲ ቁጠባ ይርቑሑ።


text:
ኣብ ኣልጀርያ፣ ፕረዚንት ቡተፍሊቓ፣ ሃገር ንምምራሕ ዝበቕዕ ኩነታት የብሉን ዝብል ጻውዒት ህዝቢ፣ ካብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ደገፍ ከምዝረኸበ ይግለጽ ኣሎ።
ነዚ ናይ ህዝቢ ጻውዒት ብምኽባር፣ ፕረዚደንት ቡተፍሊቓ ሃገር ንምምራሕ ኣይበቅዕን’ዩ ኣብ ዝብል መርገጺ ሒዙ ዘሎ፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ኣሕመድ ጋይድ ሳላህ፣ እቲ ፕረዚደንት ጻውዒት ህዝቢ ብምስማዕ፣ ስልጣኑ ክሓድግ ተላብዩ።
ወዲ 82 ዓመት ፕረዚደንት ኣልጀርያ፣ ዓብደልዓዚዝ ቡተፍሊቓ፣ ብሰንኪ ወቅዒ ዓራት ካብ ዝሕዝ ኣስታት ሸውዓተ ዓመት ጌሩ ከምዘሎ ይግለጽ።
እንተኾነ፣ እቲ ብዓረብያ ስንኩላን እናተሓገዛ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገራን ወጻኢ ሃገራትን ናብ ዝርከብ ሆስፒታላት ንሕክምና ዝመላለስ ዘሎ ፕረዚደንት፣ ኣብ ዝመጽእ ምርጫ ኣልጀርያ ንሓሙሻይ እዋኑ ክሳተፍ ምዃኑ’ዩ ገሊጹ ኔሩ።
ህዝቢ ብዘራዮ ተቓውሞ፣ እቲ ኣብ ምርጫ ናይ ምስታፍ መደብ ደው ከምዘሎ እኳ እንተገለጸ፣ ክሳብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ስልጣን ክቕጽል ወሲኑ።
ህዝቢ ኣልጅርያ ግና፣ እቲ ን20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብሰንኪ ሕማም ሃገር ክመርሕ ብቁዕ ስለዘይኮነ፣ ብመሰረት ዓንቀጽ 102 ቅዋም እታ ሃገር ካብ ስልጣኑ ንምእላ ባይቶ እታ ሃገር ውሳኔኡ ከሕልፍ ይጽውዕ።
====================


text:
ኣብ ከረን ቤት ትምህርቲ ሰላም፣ ኣብ መናድቕ ናይቲ ክፍልታት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ውልቀ መላኺ’ዩ ዝብል ብቛንቋታት ትግርኛ እንግሊዝኛን ብኩርሽ ተጻሒፉ ከምእተራእየ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ቤት ትምህርቲ ሰላም ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ብምዃና መብዛሕቶም ተማሃሮኣ ትሕቲ ዕድመ ደኣ ይኹኑ እምበር፣ ኣብ መናድቕን ሰሌዳን ናይ ክልተ ክፍልታት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውልቀ መላኺ’ዩ፣ ‘ኢሳይያስ ኢዝ ኤ ዲክታቶር’ ዝብል ጽሑፋት ብደሚቕ ከምእተጻሕፈ እቶም ንሬድዮ ኤረና ቃሎም ዝሃቡ ወገናት ኣረጋጊጾም።
ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰላም፣ ትሕቲ ዕድመ ምስ ምዃኖም ነቲ ኣብ መናድቕን ሰሌዳን ተጻሕፉ ዝጸንሐ ጽሑፍ፣ መማህራን ዝጸሓፍዎ ክከውን ከምዝኽእል’ውን ግምታት ኣሎ።
እንተኾነ፣ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ካብ ቆልዑ’ውን ዝተሰወረ ስለዘይኮነ፣ ተማሃሮ ዝጸሓፍዎ ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሳሕቲ ኣብ ከተማታት ኣስመራ፣ ባጽዕን፣ ከረንን ኣብ ኣብያተ ትምህርን ካልእ ጎደናታትን ንመንግስቲ ዝቓወም ጽሑፋት ተለጢፉ ወይ ተጻሒፉ ከምዝርአ ብተደጋጋሚ ይግለጽ።


text:
ዕለት 5 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምቲ ልሙድ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት፡ ነግህ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም፥ ብላቲን ስርዓተ ኣምልኮ መሰረት ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ
መጽሓፈ ኢዮብ፡ ምዕ. 38. 1, 12-21, ምዕ. 40. 3-5
ወንጌል ሉቃስ፡ ምዕ. 10. 13-16
ዝተወስዱ ምንባባት ኣመርኵይዞም፥ እቲ ኣብ ቅኑዓት ኢና ዝብሉ ሰባት ዘሎ ምስሉይነት እንከብርሁ፡ ክርስትና እምነቶም ከም ማሕበራዊ ልምዲ ኣብ ዝነብሩ ቅኑዓት ኢና በሃልቲ፡ ኢየሱስ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ጠንጢኖም ዝወጹ ኣብ ዕለታዊ ሕይውቶም ዘይምስክርዎ ካብ ልቦም ዝነጽግዎç ክርስትና ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ዘይነብር ምስሉይ ሕይወት ክርስትና ከነስተትን ዓዲሞም፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣንሕና ኣብ ክርስቲያን ሕብረትሰብ ዝተወለድና፡ እምነት ክርስትና ከም ማሕበራዊ ልማድ ንምንባሩ ስግኣት ዝተቓላዕና ኢና፡ እዚ ኸኣ ንኽፍቀሩ ገዝእ ርእሶም ናይ ዘይሓድጉ ቅኑዓን ዝነብርዎ ምስሉይነት ዝንጸባርቖም ንምዃን ፈተና ብቐሊሉ የቃልዓና። መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ተዛዘመ፡ ንኢየሱስ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ጠንጢንናዮ ንወጽእ፡ (መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ሓባር ሱታፌ እምበር መፈሳነቱ ግዜን ቦታን ሙያን ዝድርቶ ኣይኰነን) ምሳና ሒዝናዮ ናብ ቤትናን መነባብሮናን ኣይንኸይድን፡ በዚ መገዲ’ዚ ንኢየሱስ ነወግድ ሰባት ወይለና፡ ክርስቲያን ክነሱ ከም ኣረሜን ዝነብር። ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ኵሉ ተንቲኖም ናይ ሕልና መርመራ ክገብር ይዕድሙ፡
ኢየሱስ ስለ እቲ ናይ ምፍቓር ብቕዓት ዘጥፍኤ ይነብዕ
ብሰንኪ ዘይምእማን ብኢየሱስ ዝተወቕሳ ከተማታት፥ ኵራዝን ቤተ ሳይዳን ቀፈርናሆምን፡ ኢየሱስ ስለ ዝተነጽገ ኣዚዩ ይጉህይ፡ እተን ኣረማውያን ከተማታት ጢሮስን ሲዶናን ተኣምራቱ ዝረኣያ ነረን እንተዝዀና ብርግጽ ምተለወጣ ነይረን፡ እዚ ወለዶስ’ዚ ምፍቃር ብዘይ ምኽኣሉ ኢየሱስ ይነብዕ፡ ንሱ ብመልእኽቱ መላኺ ዘይኰነስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ሰብ በቲ ብናይ ፍቕሪ መልእኽቱ ኣቢሉ ክበጽሕ እዩ ዝደልይ፡
ክርስቲያን ኰይንና ዝተወለድና፡ ንኢየሱስ ዝዝንግዑ
ከምተን ኣብ ወንጌል ሉቃስ ናይ ዕለቱ ምንባብ ተመልኪተን ዘለዋ ሰለስተ ልማዳውያን ከተማታት ከኣ፡ ኣነ ካብ ጐይታ ብዙሕ ዝተቐበልኩን ኣብ ክርስቲያን ሕብረተሰብ ዝተወለድኩን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝፈለጥኩን ድሕነት ዝፈለጥኩን ኣብ እምነት ዝተሓነጽኩን ክነሰይ ብቐሊሉ ንኢየሱስ ዝርእስዕ እኸውን፡ ገሊኣቶም ኣብ ካልኦት ሃገራት ከኣ ቃል ወንጌል ንፈለማ ግዜ ሰሚዖም ክልወጡን ክርስትና ክቕበሉ ንሰምዕ፡ ኣንሕና ግና ምልዋጥ ዘይፈልጦም፡ ክርስትና ብልማድ ዝነብሩ ንኸውን።
ክፍቀር ገዛእ ርእሱ ዘይሓድግ ናይ ረቲዓን ምስሉይነት እዩ
ናይ ረቲዓን ምስሉይነት፡ ናይ ሓጥኣን ምስሉይነት ከምዘሎ ናይ ረቲዓን ምስሉይነት እውን ኣሎ፡ ናይ ረቲዓን ምስሉይነት ንናይ ኢየሱስ ዓይነት ምፍቃር ምፍራሕ ማለት እዩ፡ ብኣኡ ንኸይፍቀር ገዛእ ርእሱ ዘይፈቕድ፡ እዚ ምስ እንገብርን እንፍጽምን፡ እቲ ምስ ኢየሱስ ዝህልወና ርክብ ኢየሱስ ዘይኰነስ ተቆጻጸርቱን ዘወርቱን ኣንሕና ንኸውን፡ ፍቃዱ ዘይኰነ ፍቓደይ ንብል፡ ኣነ ኣብ ቅዳሴ ንኽረኽበካ ናብ ቅዳሴ ክኸይድ እየ፡ እቲ ቅዳሴ ምስ ተፈጸመ ግና፡ ንስኻ ኣብኡ ኣነ ከኣ ናብ ገዛእ በሃልቲ፡
ኢየሱስ ዘለዎ ዝመስል ዘይሓቀይና፡ ሓሳዊ ሕይወት ነርእይ፡ እቲ ሓቂ ግና ኢየሱስ ካብ ሕይወትና ሰጔይግናዮ ኢና፡ … ኣስተውዕሉ እሞ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ መስቀሉ ስቑል ኰይኑ ይተርፍ፡
ንስኻ ኵሉ ዝብካንን ስለ ኵሉ ኰንካን ኣነ ግና ኣልቦ ምስጋና
ነፍሲ ወከፍና ኣነ ኵራዚን ድየ በትሳይዳ ድየ ቢልና ገዛእ ርእስና ንሕተት። ኢየሱስ ይነብዕ እንተሎ ኣንሕና እውን ምሳኻ ሓቢርና ንኽንነብዕ ጸጋኻ ሃበና ንበሎ፥ ጐይታ ኵለንተናኻ ሂብካና፡ ልበይ ግና ተሪሩ ናባይ ንኸይትኣትው ዓገትኩኻ፡ ናይ ዘይምምስጋን ሓጢኣት ኣሎ… ኢየሱስ ናብ ውሻጤና ንኽኣትው መታን መንፈስ ቅዱስ ነዓ ኣፈት ልባትና ጋይ ኣቢልካ ክፈቶ፡ መልእኽቲ ሰሚዕና ንኽንትንስእ፡ ነፍሲ ወከፍና ኣብ ሂወቱ ስለ ዝገበካዮ ሰናይ ኩሉ ተነስግበጃ ብዝብል ጸሎት ዝለገስዎ ስብከት ዛዚሞም።