text:
ሕቶ ነቲ ጅግና
ሕቶ ነቲ ጅግና
ብመንግስ ኣብርሃም
ኣብ ዉሽጠይ ዘይተመለሱ ኣእላፍ ሕቶታት እናወሓዙኒ እዮም። ኣየኖት ብቑዓት ኣየኖት ትርጉም ኣልቦ፡ ኣየኖት ከበድቲ ኣየኖት’ዮምከ ፎኮስቲ፡ ኣየኖት ዚምለሱን ዘይምለሱን ግን ፈላልየ ክመምዮም ኣይከኣልኩን። ብገምሪ ኢየ ዚጽሕፍ ዘለኹ። እስከ መልሰለይ። ኣብታ ናይ መወዳእታ ጉዕዞኽ መዓልቲ፡ ጉዕዞ ናብቲ ኣድማስ ሰማእቲ፡ ኣብቲ ንጀጋኑ ጥራይ ዝተሓዝአ ብሕቱው ህዋ ክትሳገር እንከለካ ዉሽጥኻ’ስ እንታይ’ኮን ትብል ነይራ? ፍርሕን ሓበንን ተፈራሪቖሙኻ’ዶ? መልሲ ንትርጉም ምንባርካን ቑንቑኛ ስምዒታት ምሉእነት’ከ ተኸሲቶሙልካ’ዶ? ንጫፋት ብራኸ ናይ ተኽእሎታትካ ዓጊብካሎም’ዶ ትኸውን? ባህግታትካን ተስፋታትካን ኣብ ስእለ ኣእምሮኻ ከመይ ተታትዮም ነይርካ? ድምቀት ሕብሮም ከመይ’ከ ነይሩ፡ ብርሃኖም፡ ጩራኦም፡ ንልብኻ ክሳብ ክንደይ ብምልኣት ይዶግሓ ነይሩ?
እስከ ሓቁ ንገረኒ። ንስለ ከማኻ ፉጡር፡ እሞ ከኣ ኣታ ሓንሳብ ዘይትድገምን ሩሕ ትንፋስካ ከመይ ገይርካ መኒንካ ትህብ? ንሓርነት ብኸመይ ዲኻ ትዕቅኖ? ወይስ ንስለ ናጽነት፡ መስተርሆት፡ ቅሳነት ኩሉ ሓላል’ዩ ንዓኻ? ልባዊ ፍቕሪ ከምኡ ይገብር’ዩ ይሰምዕ’የ። ክሳብ ክንደይ ዲኻ ፈቃር? ከምዚኣ ኢለ ምሕታተይ ምስ ሓጥያት ከም ዝቑጸረለይ ይፈልጥ ኢየ። እንተኾነ ግዳ ምስዚ ምስጢራትካ ክፈልጥ ዘለኒ ክቱር ዉጥምና ነዚ ሓጥያት ደፊረ ኣትየተዮ ኣለኹ። እምበር ፍቐኻ’ስ ከም ወሓዚ ዛራ ማይ ወትሩ ፈልፋሊ፡ ከም ዘይንደል ከውሒ ጽኑዕ መዕቀሊ ምዃኑ ይፈልጥ ኢየ።
ዝኾነ ሰብ ሞቱ ወዝቢ እንተኾነሉ ውን ኣይጸልእን ኢዩ። ምኽንያቱ ክሳብ እታ ትንፋሱ እትሓልፍ ዘሎ ስቅያትን ምፍላይ ካብዛ ዓለም ዘንቀዶ ምፍርራቕን ክምኰሮ ስለ ዘይደሊ። ንስኻ ግን ከመይ ጌርካ ነዞም ዘይተርፉ ክስተታት ካብ ነዊሕ ኣብ ኣእምሮኻ ኣአንጊድካ ንዘይምለኹ ስምዒታቶም ዶቒስካ ትነብር ነይርካ? ወይስ ንሕጊ ተፈጥሮ ክትስዕሮ ኢኻ ሓሊንካ? ነቲ ነዊሕን ሃልኪ ዝመልኦን ዛንታ ጽሕፍሮኻ እንታይ’ኮን ኢልካ ምሰመኻዮ? ንዓይ ኣይትሕተተኒ። መብዛሕትኦም ዝጽሕፉ ዝዓበየ ጌጋኦም ኣርእስቲ ኣብ ምምራጽ ኢዩ። ሰሪ’ዚ ድማ ነዛ ምስ መንፈስካ ብኣስተንትኖ ክዕልል ብምባል ብዝሕንጥጣ ዘለኩ ጽሕፍቲ ዛጊት ኣርእስቲ ኣይሃብኩላን ዘለኹ። ሕቶይ ክቕጽል። ንሓንሳእ ተንሲእካ ሓንቲ ሕቶ ጥራይ ክትሓትት እንተ ትፍቀደካ ነይራ እንታይ ኢልካ ምሓተትካኒ?
ስጋዊ ኣብ ዝነበርካሉ ግዜ ዝያዳ ነየናይ ህሞት ትናፍቕ? ሰሓቕ ጭርቃ ምስ ብጾትካ፡ ነቲ ዘየሰነፈካ ጸሓይ ህሮሩማ፡ ኣስሓይታ ቁርን፡ ትጽቢት ነታ ናይ ተበገስ ባዶ ሰዓት። ነየናይ ኢኻ ትናፍቕ? እታ ናይ መጀመርያ ተመክሮኻ ኣብ ቅልስ ከመይ ምገለጽካያ? ኣብ ዕምሪ ቃልስኻ ዘመንጨካዮ ጸዓት ሓቦ፡ ቆራጽነት፡ ዘይተጸዓድነት፡ ተወፋይነት፡ ትሕልንቲ ንናጽነት ሓርነትን ክንደይ ኣቢሉ ኮን ይኸውን?
ሕቶይ ኣይወዳእኩን ነይረ። ቁንጣሮ’ዩዚ። የግዳስ ዘይትምልስ እንዶ’ሞ ኮይንካ። ኣፍ ኣውጺእካ እንተትምልስ ክንደይ ምፈኾሰኒ። ናይ ዉሽጠይ ውን መውካዕኩኻ። ንሕሹኽታኻ ኣብ ሰልሚ ዉሽጠይ ክሰምዖ ይፍትን፡ ግን ዝኾነ ደሃይ ኣይሰምዕን። ሰማዓይ አንበር መላሳይ ኣይኮንካን። ደሓር ግን ንነብሰይ ባዕለይ ኣጸናኒዐያ። ኣብቲ ብኣካል ዘይነበርኩሉ ህሞት ህይወትካ ብግዜ ተጓዒዘ ክነብሮ ይፍትን እሞ ንሕቶታተይ ባዕለይ መልሲ የናድየሎም። ብፍላይ እታ ናይ መወዳእታ ህሞት’ሞ ኣመና ኢያ ተርዕድ። ከመይ ኢልካ ሓሊፍካያ ወደይ? ሕቶይ ወዲኤ እንዳበልኩ ምሕታት ኣየቋረጽኩን። ሕጂ ግን እዛ ጽሕፍት ብዘይ ኣርእስቲ መታን ከይትተርፍ “ሕቶ ነቲ ጅግና” ዝብል ዓንዲ ኣርእስቲ ሂበያ ኣለኹ። ብመንፈስ ወትሩ ምሳይ ኢኻ። ክብርካ ነባሪ፡ ሽምካ ውን ተዘካሪ ኢዩ። ቅሰን።


c: text/html

text:
ይሕመና’ሎ
ይሕመኒሎ ይልሎ ኣብ መቁሎ በቶም እሱራት፡ ዝነብሩ ዘለው ኣብ መንቀራቅሮ ብርሃን ዝተሓረሙ ጸጋታት ተፈጥሮ ብመግረፍቲ ህግደፍ ዝደንቆሩ፡ ለባማት ሰብ ኣእምሮ። ይሕመና’ሎ ስቃይ ናይቶም ውጹዓት ደጋጊሙ ይደግሰና ኣብ ምድረ በዳ ዝተረፉ ኣውያቶም ድቃስ ከሊኡና በቶም ርሒቆም ዝተሰዱ ዝተዋህቡ ጸማም እዝኒ በቶም ኣብ ባሕሪ
ይሕመኒሎ ይልሎ ኣብ መቁሎ
በቶም እሱራት፡ ዝነብሩ ዘለው ኣብ መንቀራቅሮ
ብርሃን ዝተሓረሙ ጸጋታት ተፈጥሮ
ብመግረፍቲ ህግደፍ ዝደንቆሩ፡ ለባማት ሰብ ኣእምሮ።
ይሕመና’ሎ ስቃይ ናይቶም ውጹዓት ደጋጊሙ ይደግሰና
ኣብ ምድረ በዳ ዝተረፉ ኣውያቶም ድቃስ ከሊኡና
በቶም ርሒቆም ዝተሰዱ ዝተዋህቡ ጸማም እዝኒ
በቶም ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ ዘይረኸቡ መቅበሪ እምኒ።
ይሕመና’ሎ ድቃስ ለይቲ ይኸልኣና
እንክንሓስቦ ንድሕሪት ተመሊሱ እናሻዕ ልብና ይሓቅየና
ንሕና ክንቀስን ክንዕንገል መዕለቢ ስኢኑ ከዕነኒ ወገንና
ለበዋ ስውኣት ዝጠለምና ኮይኑ ይስምዓና።
ይሕመና’ሎ መጻኢ ዕድል መንእሰያት ኤርትራ
ንፈርሕ ከይጠፍኡ ንሓዋሩ ብዘይ ሓድጊ ስፍራ
መሬት ዓደቦና ከይትስእን ኣያ ዝሕልዋ ዘሕፍራ
ብጓኖት ከይትዝመት ከይትስረቅ ከይትድፈር ክብራ።
ይሕመና’ሎ ናይቶም ብጓሂ ዝማሰኑ ብዘይ ጠዋሪ ዝዘኽተሙ
ብዓጸቦ ሕማም ተደኒሶም ኣእውዮም ረዳኢ ዝሰኣኑ ዝደኸሙ
ናይ ኢዶም ናይ እግሮም በቲኾም ብህግደፍ ዝተጠልሙ
ብዘይ ገበን ዝተፈርዱ ሕሰም ክጸሩ ዝተረግሙ።
ይሕመና’ሎ ናይታ ኣብ ጸልማት ትቁዝም ኣደ
ሓዘን ዝወረሳ ወላድ መኻን ዝኾነት ውላዳ ዝተሓርደ
ኣእምሮኣ ዝስሓተት ብኽቱር ሓዘን ስንባደ
ኣብ ሲኦል ትነብር መዓንጣ ከብዳ ብጓሂ ዝነደደ።
ይሕመና’ሎ ብብርቱዕ ቀዝሒ ዝሰብር ንስኒ
ናይቶም ዝሰንከሉ ዝተረፉ ብዘይ ዓይኒ
በቶም ዝኣረጉ ኣብ ደልሃመት መዳጎኒ
ፈራዲ ዝሰኣኑ ንፍትሒ ዝዳኒ።
ይሕመና’ሎ በቶም ህጻናት መዓንጣ ዘይቆጸሩ
ኣብ ንኡስ ዕድሚኦም ናብ ስደት ዝበረሩ
ኣብ ክንዲ ዝመሃሩ ክብሪ ስኢኖም ለማኖ ዝተቀየሩ
ብመጻኢ ዕድሎም ተስፋ ዝቆረጹ ዝባህረሩ።
ይሕመና’ሎ በተን በራውር ኣሕዋትና
ብነጋዶ ሰብ ክብረ ንጽህንአን ዝተደፍራ
ብዓመጽ ዝወለዳ ብዕድለን ዘማርራ
ምስትምቃር ህይወት ተሓሪመን ዝተጎይሓ ብኻራ።
ይሕመና’ሎ ናይቲ ንዓመታት በረኻ ዝሰፈረ
ከይወልድ ከይፈሪ ዝተሰንገወ ብመግረፍቲ ዝዓወረ
ከይመሃር ከይመራመር ተዳሂሉ ዝደንቆረ ዕድሉ ዝተኸትረ
ካብ ህሉዋት ንታሕቲ ብህይወቱ ዝተቀብረ።
ይሕመና’ሎ በቶም ሰላም ዝሰኣኑ ኣብ መሬቶም
ብጥሜት ዝለመሱ ዝተኾርመዩ ኣብ ቤቶም
ሓቂ ከይዛረቡ ዝተዓብሱ ኣፎም
ብስቃይ ክግረፉ ክእሰሩ ዝተፈርዱ ንሕልፈቶም።
ይሕመና’ሎ በቶም ኣብ ምድረ በዳ ሳህራ ዝጠፍኡ
ቀባሪ ዘይረኸቡ ብኣራዊተ-ገዳም ዝተበልዑ
ረዳኢ ስኢኖም ንቡር ንብዓት ወዲኦም ደም ዝነበዑ
ብነጋዶ ሰብ ብጭካነ ዝተሓርዱ ከም ቃንጫ ዝተሰልዑ።
ይሕመና’ሎ ድቃስ ሓሪሙና ብሕሰም ዜጋታትና
ይኣክል ይበሎ ሕሰምና ይርኣየልና ክንመርሕ ህይወትና
ረጋቢት ይልኣኸልና ዝሰኣኑ ጭንቀቶም ዝሕብራ ሰላምና
ምሕረት የውርደልና መዓትና ይቁርረልና መፈውሲ ሕማምና።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ 8 ጥቅምቲ 2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 23 February 2015
ካብ 2009 ክሳብ 2012 ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ሮዠ ኡክ (Roger Auque) ፣ ብኣልሸባብ ተታሒዙ ንዝነበረ ኣባል ስለያ ፈረንሳ ደኒ ኣሌክስ ንምፍታሕ ምስ ኣባላት ስለያ መንግስቲ ኤርትራ ብሓባር ይሰርሑ ምንባሮም ተኣሚኑ።
እቲ ኣብ መስከረም 2014 ብሰንኪ ሕማም ብሞት ዝተፍልየ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ፣ ቅድሚ ሞቱ ኣብ ዘዳለዎ ንታሪኽ ህወይቱ ዝገልጽ ባዮግራዊፊ’ዩ ነዚ ኣቐዲሙ ብሬድዮ ኤረና ዝተቓልዐ ኣብ መንጎ ኣባላት ስለያ ፈረንሳን ኤርትራን ዝነበረ ርክብ ዝተኣመነሉ።
ኣምባሳደር ሮዠ ኡክ፣ ኣብ መጽሓፉ ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ 2009 ከም ኣምባሳደር ኮይኑ ናብ ኤርትራ ዝተመደበሉ ሓደ ምኽንያት፣ ብሽበራውያን ጉጅለታት ንዝተታሕዙ ፈረንሳውያን እስራኤላውያንን ንምፍታሕ ብዝነበሮ ሕሉፍ ተሞክሮታት ኣብቲ ናይ ሶማል ጉዳይ’ውን ምስታ ምስ ኣልሸባብ ቅርበት ኣለዋ እትብሃል ኤርትራ ብምትሕብባር ክሰርሕ’ዩ ካብ ዝብል እምነት ምዃኑ’ዩ ጠቒሱ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ብሃንደበት ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝወደቐት ናይ እስራኤል ነፋሪት ንዝነበሩ ክልተ እስራኤላውን ንምፍታሕ’ውን ኣበርክቶ ከምዝነበሮ ገሊጹ።
እቶም ብመንግስቲ ኤርትራ ተታሒዞም ዝነበሩ ክልተ እስራኤላውያን፣ በጻሕቲ ሃገር ምዃኖም እኳ እንተገለጹ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ክኣምኖም ብዘይምኽኣሉን ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኤርትራ ብምእታዎም ከምዝተታሕዙ ዝዝከር’ዩ።
ካብ ሓምለ 2009 ብኣልሸባብ ተታሒዙ ዝነበረ ኣባል ስለያ ፈረንሳ ዴኒ ኣለክስ ንምፍታሕ ብመንገዲ ኤርትራን ጻዕርታት እናተገብረ እንከሎ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ጥሪ 2013 ብዘካየዶ ሃንደበታዊ ወትሃደራዊ ስርሒት ከምዝተቐትለ ይዝከር።
ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ነበረ ሮዠ ኡክ ኣባል ስለያ እስራኤልን ሲኣይኤን ምንባሩ፣ ኣብታ ንታሪኽ ህይወቱ እተዘንቱ መጽሓፍ ኣስፊርዎ ኣሎ።
ኣምባሳደር ኡክ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ፎርቶ ብሰራዊት ዝተኻየደ ናይ 21 ጥሪ ፍጻሜ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ብዝምልከት ምስ ሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ቃለ መጠይቕ ምክያዱ’ውን ይዝከር።
ካብ 2009 ክሳብ 2012 ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለ ሮዠ ኡክ ብሰንኪ ሕማም ናይ ኤርትራ ተልእኽኡ ኣቛሪጹ ናብ ሃገሩ ድሕሪ ምምላሱ’ዩ ነታ ንታሪኽ ህይወቱ እተዘንቱ መጽሓፍ ኣዳልዩ።
ኣብ መበል 58 ዓመት ዕድምኡ ዝሞተ ሮዠ ኡክ፣ ጋዜጠኛ ኣብ ዝነበረሉ ኣብ 1987 ኣብ ቤሩት ብሖዝቡላህ ተጨውዩ ምንባሩን ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ማእሰርቲ፣ ብመንጎኝነት መራሒ ሊብያ ነበር ሙዓመር ቐዛፊ ብዝተኸፍለሉ ገንዘብ ከምዝተለቐን’ውን ብዝርዝር ኣስፊርዎ ኣሎ።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ድማ’ዩ ኣባል ስለያ እስራኤል ማለት ሞሳድ ተቆጺሩ ብሕቡእ ይሰርሕ ምንባሩ ዝጠቐሰ።
እቲ ኣምባሳደር ሓደ ካብ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽ ፕረዚደንት ፈረንሳ ነበር ኒኮላስ ሳርኮዚ ምዃኑ’ውን ይዝረበሉ’ዩ።
ሮዠ ኡክ ብዛዕባ ታሪኽ ህይወቱ ዘዳለዎ መጽሓፍ ድሕሪ ሞቱ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ድሕሪ ምዝርግሓ ውልቃውን ፖለቲካውን ምስጢራት ኣቃሊዓ ብምህላዋ’ውን ናይ ሓያሎ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ኣተኩሮ ስሒባ ትርከብ።
===============================


text:
ንምርባሕ ዓሳ ልዕሊ 22 መጠን ዋዒ ማይ ስለዝሰማመዖ ግድብ ተከዘ ድማ ጽቡቕ ተፈጥሮኣዊ ምህዳር ኮይኑ ተረኺቡ’ሎ፡፡ ዓሳ ልዑል ትሕዝቶ ሃናጺ ምግቢ ስለዘለዎ ህዝቢ ዓሳ ናይ ምምጋብ ባህሊ ከዕቢ ይግባእ ይብሉ ዶክተር ታደሰ፡፡
ልምዓት ዓሳ ብዘተኣማምን መንገዲ ንምክያድ Cage Culture ማለት ኣብ ልዕሊ ቃላይ ዝግበር ሕርሻ ዝሐሸ መይላ ኮይኑ ተረኺቡ’ሎ፡፡ መናእሰይ ቃላይ ልክዕ ከም መሬት ተሸንሺኑ ይዋሃቦም እሞ ብዘመናዊ መንገዲ ናብ ልምዓት ዓሳ ክወፍሩ ይግበር ኢሎም ዶክተር ታደሰ፡፡ ግድብ ተከዘ ስለዝተሃነፀ ድማ 16 ሽሕ ሄክታር መሬት እዩ ብማይ ተሸፊኑ ዘሎ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ኩለመዳይ ዓውዲታት ልምዓት ብምክያድ ለውጢ ንምርካብ ብቴክኖሎጂ ዝተሓገዘ ልምዓት ዓሳ ምክያድ መናእሰይ ክወፍርሉ ዝግባእ ዘይተተንከፈ ዕቑር ሃፍቲ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ ይብሉ እቶም ክኢላ፡፡
ብመሰረት ትካል ምግብን ሕርሻን ዓለም ብ2000 ዓ.ም ዘውጸኦ መረዳእታ 36 ሽሕ ሚሊዮን ሰባት ኣብ ልምዓት ዓሳ ወፊሮም ኣለዉ፡፡ 200 ሽሕ ሚሊዮን ሰባት ምግቢ ዓሳ ይጥቀሙ፡፡


text:
ኣብ ጥቅምቲ 2009 ዓ.ም. ኣብ ኢትዮጵያ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ካብ ዝእወጅ ዕግርግር ክልዓልን ብዘይሕጋዊ ትእዛዝ ምእሳር ከጋጥምን ስለዝኽእል ዜጋታት ኣሜሪካ ናብታ ሃገር ንከይጉዓዙ ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣጠንቂቑ።
ብመሰረት ሎሚ ዝወፀ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ እቲ ኣዋጅ ኣብ መጋቢት 2009 ዓ.ም. ምሕዳሱን ኣብ ጎንደርን ባህርዳርን ዘይምርግጋእ ምህላውን ፀብፃባት ሓቢሮም ይብል።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ንኣገልግሎታት ኢንተርኔትን ሞባይል ስልኪን ስለዝዓፁ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ዜጋታቱ ፀገም ከጋጥም ከሎ ኣገልግሎት ምኽሪ ንምሃብ ክፅገም ይኽእል እዩ ይብል።
ዜጋታት ካብ ህዝባዊ ተቓውሞታትን ኣኼባታትን ክርሕቑ ከምኡ እውን ንከባቢኦም ክግምግሙን ንድሕነቶም ክጥንቀቑን ኣተሓሳሲቡ’ሎ።
ዝርዝር ናይቲ መጠንቀቕታ ኣብ https://tigrigna.voanews.com ክትረኽቡዎ ትኽእሉ።


text:
ናይ ቤት-ንባብ ካርዲ ብነጻ ከተውጽኡ ትኽእሉ
ናይ ቤት-ንባብ ካርዲ ምሳውጻእኩም በታ ካርዲ ኣብ ኩሉ ናይ ምምሕዳር ከተማ ኩንግስባካ ቤት-ንባባት ክትጥቀሙላ ትኽእሉ።
ካርዲ ክወሃበኩም እንከሎ፡ ንሕግታት ምልቃሕ ከተኽብሩ ምዃንኩም ቃል ትኣትዉ።
ሕግታትና እዚ ዝስዕብ እዩ፡
- ናይቲ ዝተለቃሕኩሞ ንብረት እትወስዱ ባዕልኹም ኢኹም። ነቲ ዝተለቃሕኩሞ ንብረት ብግቡእ ሓዝዎ። ኣብ እዋኑ ውን ምለስዎ።
- ግላዊ መለለዪ-ቊጽሪኹም፡ ኣድራሻኹም ከምኡ ውን ቊጽሪ-ስልክኹም ዝኣመሰለ ሓበሬታ ንዕቅቦ ኢና። እንታይ ተለቂሕኩም ዝብል ሓበሬታ ግን ኣይንዕቅብን ኢና።
- ካርድኹም ምስዝጠፍእ ተወከሱና። ካርድኹም ካልእ ሰብ ምስዝጥቀመሉ ሓላፍነት እትወስዱ ንስኹም ኢኹም።
- ኣድራሻ ወይ ውን ቊጽሪ-ስልኪ ምስእትቕይሩ ሓብሩና።
ብኸመይ ክልቃሕ ይኽእል?
ክትልቅሑ ምስ እትደልዩ፡ ካርዲ ቤት-ንባብን ኮድን የድልየኩም። ኣብ መለቅሒ-ማሺን ኬድኩም ባዕልኹም ኢኹም ትልቅሑ።
>ንውሓት ግዜ ልቓሕ ?
ዓይነት? ንውሓት ልቓሕ?
ብዘይሪጋ እትልቕሖም መጽሓፍቲ፡ ብድምጺ ዝተዳለዉ መጽሓፍቲ፡ ብዲጂታል መልክዕ 4 ሰሙን
ዝተዳለዉ መጽሓፍቲ፡ ሙዚቃ፡ ሓበሬታ-ሓዘል ፊልሚታት ተኸታታሊ ናይ ቲቪ መደባት
ብሪጋ እትልቅሖም መጽሓፍታት፡ መጽሄታት፡ ብኮምፕዩተር ዝጽወቱ ጸወታታት፡ ናይ ቲቪ ጸወታታት 2 ሰሙን
ናይ ጌም ወይ ጸወታታት ፊልሚታት 1 ሰሙን
ኮድ ከድልየኩም እዩ
ካብ ኣርባዕተ ኣሃዛት ዝቖመ ኮድ ባዕልኹም ትመርጹ። እቲ ኮድ ኣብዚ ዝስዕብ ኲነታት ትግልገለሉ፡
- ካብ ቤት-ንባብ ዝኾነ ነገር ክትልቃሕ እንከለኻ
- ብመንገዲ መርበብ-ሓበሬታ bibliotek.kungsbacka.se ዝኾነ ነገር ክትልቃሕን መጽሓፍ ክትሓዝእን እንከለኻ
- መጽንዒ-ክፍሊ ወይ ውን ኮምፕዩተር ክትሓዝእ ክትደሊ እንከለኻ
- ሰራሕተኛታት ኣብ ዘይብሉ ሕላፍ ሰዓት ቤት-ንባብ ኣቲኻ ንምጥቃም
ዝተለቃሕክዎ ነገር ደጊመ ብኸመይ ይልቕሖ?
ነቲ ዝተለቃሕኩሞ ንብረት ክልቅሖ ዝደሊ ሰብ ኣብ ሪጋ ምስዘይህሉ ደጊምኩም ክትልቅሕዎ ትኽእሉ። እቲ ናይ ምልቃሕ ዕድል ግን ንኽልተ ግዜ ዝተደረተ እዩ። ምሕዳስ ልቓሕ ብኽልተ መንገዲታት ክሰላሰል ይኽእል:
- ኣብ ኢንተርነት ኣብቲ Mina lån ዝተሰምየ ገጽ እተዉ
- ኣብ መለቅሒ ማሺን ኬድኩም ለቓሕ ከተሐድሱ ትኽእሉ
- ናብ 0300-83 80 20 ብምድዋል ውን ልቓሕ ከተሐድሱ ትኽእሉ
ዝልቃሕ ነገር ብኸመይ ክሓዝኦ ይኽእል?
ኣብ ከብሒ ዘየለ መጽሓፍቲ ወይ ውን ካልእ ነገር ምሕዛእ ይከኣል እዩ። ምሕዛእ ብዝተፈላለየ መንገዲታት ከተሰላስልዎ ትኽእሉ።
- ኣብ መርበብ-ሓበሬታና ብምእታው
- ምስ ሰራሕተኛታት ቤት-ንባብ ብምዝርራብ
- ናብ 0300-83 80 20 ብምድዋል
ዝተለቃሕክዎ ንብረት ብኸመይ ይመልሶ?
ዝተለቃሕኩሞ ንብረት ኣብ ኩንግስባካ ብቐረባ ኣብ ቤት-ንባብ ክተረከብዎ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ ቤት-ንባብ ብምእታው ከኣ ባዕልኹም ኣብቲ መለቅሕን መምለስን ማሺን ከተረክብዎ ትኽእሉ።
ብዲጂታላዊ መልክዕ ብጽሑፍ ዝተዳለወ ከምኡ ውን ብድምጺ ዝተመልአ መጽሓፍቲ ምስእትልቅሑ ግን እቲ ናይ ልቓሕ ግዜ ምስኣኸለ እቲ ልቓሕ ባዕሉ የኽትም።
ምስ ልቓሕ ዝተተሓሓዘ ዝኸፍሎ ነገር ኣሎ ድዩ?
እዚ ዝስዕብ ብነጻ እዩ:
- ቀዳመይቲ ናይ ቤት-ንባብ ካርዲ ምውጻእ
- ምልቃሕ
- ምሕዛእ
- ኮምፕዩተር ምሕዛእ
ኣባጽሕ ገንዘብ ክኸፍሉ ዝግደዱሉ ኲነታት፡
- ዝተለቃሕካዮ ንብረት ደንጒኻ ምምላስ።
ኣባጽሕን ህጻናትን ገንዘብ ክኸፍሉ ዝግደዱሉ ኲነታት፡
- ሓዳስ ናይ ቤት-ንባብ ካርዲ ምውጻእ
- ፎቶኮፒ ምግባርን ምሕታምን
- መጽሓፍ ምጥፋእ ወይ ውን ምብልሻው
ሓደ ሰብ ብዕድመ 18 ዓመት ምስ መልአ ከም በጽሒ ይቊጸር።
ልዕሊ 100 ክሮነር ዝኸውን ዘይተኸፍለ ዕዳ ምስዝህልወካ ናይ ቤት-ንባብ ካርድኻ ከምዝዕጾ ንገብር።
ዕዳኻ ከይከፈልካ ናይ ቤት-ንባብ ካርድኻ ዳግም ክትጥቀመሉ ኣይትኽእልን።
ቤት-ንባብ ንግላዊ ሓበሬታኹም ብኸምዚ ኣገባብ ይዕቅቦ
ግላዊ ሓበሬታ እንታይ እዩ?
ግላዊ ሓበሬታ ክበሃል እንከሎ፡ ስም ሰብ፡ ኣድራሻን ቊጽሪ-ስልክን ማለት እዩ።
ስለምንታይ ኢና ግላዊ ሓበሬታ እንዕቅብ?
ግላዊ ሓበሬታኹም ክንዕቅብ እንግደድ፡ ካብ ቤት-ንባብ ነገራት ክትልቅሑ ንኽትክእሉን ንኮምፕዩተራት ቤት-ንባብ ካብ ዝብል እዩ። ነቲ እንዕቅቦ ግላዊ ሓበሬታኹም ኣብ ምንታይ መዓላ ከምዝውዕል ንምፍላጥ ኣብዚ ዝስዕብ ከተንብቡ ትኽእሉ። ብዜካ`ዚ ንመሰላትኩም ዝምልከት ውን ከተንብቡ ትኽእሉ።
ግላዊ ሓበሬታኹም ካበይ ነምጽኦ?
ናይ ቤት-ንባብ ካርዲ ንምውጻእ ናባና መጺእኩም ምስ ኣመልከትኩም ኢና ብዛዕባኹም ሓበሬታ ክንዕቅብ እንጅምር። ብዜካ`ዚ ግላዊ ሓበሬታ ብዛዕባኹም ካብ መዝገብ ህዝቢ ሽወደን ( Folkbokföringsregistret ) ውን ነውጽእ ኢና።
ኣየናይ ክፋል ናይ ግላዊ ሓበሬታኹም ኢና ንዕቅቦ?
ኣብዚ ዝስዕብ ጽሑፍ፡ ኣየናይ ክፋል ናይ ግላዊ ሓበሬታኹም ኢና ንዕቅቦ ንምንታይ`ከ ንዕቅቦ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
- ሓደ ህጻን ናይ ቤት-ንባብ ካርዲ ከውጽእ ምስዝደሊ ናይቲ ህጻንን ወላዲኡን ግላዊ ሓበሬታ ክንዕብ ንግደድ።
- ኣብ ዝደለናዮ እዋን ምሳኻ ክንራኸብ ምስእንደሊ ብቐሊሉ ክንረኽበካ መታን ዝሕግዘና፡ ስምካ፡ ኣድራሻኻ፡ ናይ ኢ-መይል ኣድራሻኻን ቊጽሪ-ስልክኻን ንዕቅብ።
- ካልእ ሰብ ብስምኩም ከይንቃሕ ምእንቲ፡ ግላዊ መለለዪ-ቊጽሪኹም፡ ቊጽሪ ካርዲ ቤት-ንባብ ከምኡ ውን ቊጽሪ-ልቓሕ ክንዕቅብ ንግደድ።
- ኣብ ሕላፍ ሰዓት ኣብ ቤት-ንባብ መጺእኩም ትግልገሉ ምስእትኾኑ ከምዝኣተኹም ሓበሬታ ንዕቅብ ኢና። ኣብዚ ሰብ ዘይብሉ እዋን ዝኾነ ነገር ምስዝስበር መን ኣትዩ ከምዝነበረ ንምፍላጥ ንጥቀመሉ።
- ኣብ መርበብ-ሓበሬታና ንመጽሓፍ ዝምልከት ድምጺ ምስእትህቡ ወይ ውን ርእይቶኹም ምስእትጽሕፉ ናይ ተጠቃሚ ስም ወይ ውን ቅጽል ይወሃበኩም። ንቐጻሊ ኣብ ምድማጽ ክትሳተፉ ወይ ውን ርእይቶታት ንኽትጽሕፉ ምእትኒ ነቲ ናይ ተጠቃሚ ስም ንዕቅቦ።
- ብድምጺ ዝተዳለወ መጽሓፍቲ ምስእትልቅሑ ነዚ ዝምልከት ሓበሬታ ንዕቅብ።
- ንዝተለቃሕኩሞ ነገር ዝምልከት ሓበሬታ ኣይንዕቅብን ኢና።
- እንታይ ዓይነት መጽሓፍቲ ትልቅሑ ወይ ውን ኣብ ኮምፕዩተር ናይ ቤት-ንባብ ኣቲኹም እንታይ ትርእዩ ዝብል ሓበሬታ ንኻልእ ወገን ብፍጹም ኣይንሕብርን ኢና።
- ናይ ቤት-ንባብ ካርድኹም ንኽልተ ዓመት ዝኸውን ግዜ ምስዘይትጥቀሙላ ግላዊ ሓበሬታኹም ካብ መዝገብና ንስርዞ። ብዛዕባኹም ዓቂብናዮ ዘለና ሓበሬታ ኣብ ዝኾነ እዋን ክስረዝ ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም። ዘይተኸፍለ ልቓሕ ምስዝህልወኩም ግን መጀመርያ ቅድሚ ምስራዝና ልቓሕኩም ምኽፋል ከድልየኩም እዩ። ኣብ ሕላፍ ሰዓት ናብ ቤት-ንባብ ኣቲኹም ትጥቀሙ ምስእትኾኑ ን 21 መዓልታት ናብቲ ቤት-ንባብ ኣብ ሕላፍ ሰዓት ድሕሪ ምእታውኩም ሓበሬታ ክንዕቅብ ንጅምር።
- ነቲ እንውንኖ መርበ-ሓበሬታን መለቅሒ ስርዓት ንምጽጋን ሓገዝ ትካላት ንሓትት ኢና። ስለዚ ኸኣ ሓበሬታኹም ነታ ከምዚ ዓይነት ሓገዝ እትገብረልና ትካል ንህባ። እታ ትካል ውን ነቲ ግላዊ ሓበሬታኹም ልክዕ ከማና ጌራ ትዕቅቦ።
መሰላትኩም
- ብዛዕባኹም ዓቂብናዮ ዝለና ሓበሬታ እንታይ ምዃኑ ክትፈልጡ መሰል ኣለኩም። ብዛዕባ`ዚ ክትፈልጡ ምስእትደልዩ ምስ ቤት-ንባብ ተዘራረቡ። ንዓኹም ዝምልከት ግጉይ ሓበሬታ ምስዝህሉ ውን ክስተኻኸል ንቤት-ንባብ ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም።
- ንኣተሓሕዛ ግላዊ ሓበሬታኹም ብዝምልከት ቅሬታ ምስዝህልወኩም፡ ጥርዓን ከተእትዉ ትኽእሉ ኢኹም። ጥርዓንኩም ናብ ተሓታቲ ውልቃዊ ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብመልክዕ ኢ-መይል ናብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ dataskyddsombud@kungsbacka.se ትልእክዎ። ነቲ ጥርዓን ብመልክዕ ደብዳበ ብፖስጣ ውን ክትልእክዎ ትኽእሉ ኢኹም። ናይ ፖስጣ ኣድራሻ ከኣ እዚ ዝስዕብ እዩ Dataskyddsombud, 434 81 Kungsbacka
ምስ ቤት-ንባብ በዚ ዝስዕብ መንገዲታት ክትራኸቡ ትኽእሉ
ብ-ኢመልይ bibliotek.info@kungsbacka.se
ብስልኪ 0300-83 80 20
ተሓታቲ ውልቃዊ ሓበሬታ:
Nämnden för Kultur & Fritid, Box 100 71, 434 21 Kungsbacka.
ኢመይል: kulturochfritid@kungsbacka.se
ብዛዕባ ኣተሓሕዛ ውልቃዊ ሓበሬታ ብዝርዝር ንምንባብ ኣብዚ ዝስዕብ ኣለኩም – ብቅልል ዝበለ ቋንቋ ዝተዳለወ ግን ኣይኮነን:
bibliotek.kungsbacka.se/att-lana#personuppgifter


text:
ኣብ ኬንያ ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ምስ ዘለው ሓለፍቶም ብዝተፈጠረ ምስሕሓብ ትፅቢት ኣብ ዘይተገበረሉ እዋን ስልጣኖም ለቒቖም።
ስካት ግራሽን ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ካብ ትማሊ ሓሙስ ጀሚሩ ተፈፃሚ ዝኸውን ናይ ስልጣን መልቀቒ ወረቐት ንምምሕዳር ኦባማ ምቕራቦም ኣፍሊጦም ኣለው።
ግራሽን መልቀቒ ምኽንያት ስልጣኖም ኣብ ኣገባብ ኣመራርሓይን ቐዳምነት ክወሃቦም ብዛዕባ ዝግብኡ ነገራትን ምስ ዋሽንግተን ብዘለና ኣፈላላይ እዩ ኢሎም ኣለው።ዝርዝር ግን አየገለፁን።
ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዚ ሰሙን ግብረሰዶማዊያን ዘጋጥሞም ሽግር ብዝምልከት ሓደ ኣኼባ ምስተኻየደ ገለ ኬንያዊያን ነቒፎምዎ ነይሮም።ኣብቲ ኤምባሲ ናይ ሓበሬታ መኮነን ዝኾና ካትያ ቶማስ ግን እቲ ካብ ስልጣን ምልቃቕ ምስቲ ኣጋጣሚ ከምዘይተኣሳሰር ሓቢረን።
ግራሽን ንዝሓለፉ 14 ኣዋራሕ ኣብ ኬንያ ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ብምዃን ኣገልጊሎም ኣለው።ቅድም ክብል እውን ኣብ ሱዳን ናይ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ፍሉይ ልኡኽ ብምዃን ንኽልተ ዓመት ኣገልጊሎም ነይሮም።


text:
ኣብ ከንፈርን ታሕናግን ዝፍጠር ሃህታ ጠንቅታቱ ብዙሕ እዩ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ጥዕናዊ ሳይንስ ላዕለዋይ ሓኪም ሕማም ካብ ክሳድ ንዓቐብ ይልቃል ዘመነ፡፡
እቲ ኩነት ኣብ እዋን ጥንሲ ብሰንኪ ዝውሰድ ኣፋውስን ኣልኮላዊ መስተን ከምኡ እውን ብዘርኢ ይማሓለፍ፤ ብቐሊሉ ድማ ብመጥባሕቲ ይዕረ ብመሰረት ሞያዊ ትንታነ ሓኪም ዶ/ር ይልቃል ዘመነ፡፡
ኦፕሬሽን ስማይል ዝተባሃለ ኣብ ኣሜሪካ ዝተጣየሸ ገባሪሰናይ ትካል ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ከንፈሮምን ታሕናጎምን ሃህታ ዘለዎም ቆልዑ ብመጥባሕቲ ይሕክም ‘ሎ፡፡
ኦፕሬሽን ስማይል ኢትዮጵያ ብ2006 ኣብታ ሃገር ዕላዊ ስርሑ ካብ ዝጅምር ዛጊድ ን1400 ህጻውንቲ ናጻ ሕክምና ምሃቡ ሓላፊት መደባት እቲ ትካል ወይዘሪት ሩት ኣማኑኤል ገሊፀን፡፡
“ሕክምና ብናጻ እዩ ዝዋሃብ ከምኡ’ውን ቀለብ፣መዕረፍን መጓዓዝያን ታሓከምቲ እቲ ትካል እዩ ዝኽእሎ” ይብላ ሩት ኣማኑኤል፡፡
እቲ ትካል ኣብ ኢትዮጵያ ንዝህቦ ግልጋሎት ሕክምና ናይዓርሱ ማእኸል ሕክምና ወይ እውን ኣስቢዳለ የብሉን፡፡ ዓዲ ዓዲ እናኸደ ኣብ መንግስታዊ ማእኸላት ሕክምና እዩ ዝሰርሕ፡፡ ነዚ ጸገም እዚ ንምቅላልን ደቂ ዓዲ ሰብ ሞያ ንምስልጣንን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጅማ ሓደ ማእኸል ይሃንጽ ምህላዉ ሩት ኣማኑኤል ተዛሪበን፡፡
ካብ ኣሜሪካ ክልል ሎሳንጀለስ ካሊፎርኒያ ዝመፁ ላዕለዋይ ሓኪም መጥባሕቲ Andy Wexler ናበየናይ ዓዲ ከይድና ናጻ ግልጋሎት ክንህብ ከምዘለና ዝውስን እቲ ኣብታ ዓዲ ዘሎ ጥጡሕ ባይታ እዩ፤ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ድጋፍ ደቂ ዓዲ ሰብ ሞያን ግልጋሎት ጥዕናን ንስራሕ ዝዕድም እዩ ህዝቢ እውን ብጽቡቕ ገጽ እዩ ዝቕበለና ብምባል ናእደኦም ገሊጾም፡፡
ኦፕሬሽን ስማይል ብ1982 ዓም ኣብ ኣሜሪካ ተጣይሹ ኣብ ፊሊምፒንስ ፈላሚ ግልጋሎት ሂቡ፡፡ ዛጊድ ንሓደ ሚኢቲ ሽሕ ሰባት ናጻ ሕክምናዊ መጥባሕቲ ምሃቡ ካብቲ ትካል ዝተረኸበ መረዳእታ ይነግር


text:
ድምጺ ሓፋሽ ዶ ወይስ ድምጺ ኣሜሪካ !
ዝገርም’ዩ፡ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ትግርኛ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ንህዝቢ ኤርትራ መሰሉ ነፊጋ፡ እቲ ክበጽሖ፡ ክሰምዖ ዝግበኦን ዘለዎን ሓበሬታ ኮኒናቶ ጸኒሓ’ያ። ካብ’ቲ ዝተዋሃበቶ መደብ ስራሓት’ውን ዝተኣለየት ትመስል። ናይ ብዙሓት ተኻታተልቲ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ሓሳብ ክሰምዕ እንከልኹ’ውን ዝህብዎ ተመሳሳሊ ርእይቶ ሚዛንን’ዩ።
ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ መጻሕትኡ ፈነወ፡ ኣብ’ቲ ተዳልዎ ዜናን ሓበሬታን ከም ተሓባባሪት ድምጺ ሓፋሽ ወይ መሳሰይት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኮይና’ያ ትቀርብ ዝብሉ ብዝሓት’ዮም። ብሓቂ ኣነ ከም ዝሰማዕክዎን ብዝሓት ከም ዝሰምዕዎን ዝምስክርዎን ድማ ካብ’ቲ ብድምጺ ሓፋሽ መራኺቢ ህ.ግ.ዲ.ፋውያን ዝመሓላለፍ ዜናን ሓበሬታን ፈሊኻ ዘይረአ ወገንን መርገጽን ዝወሰደ ሓበሬታ’ዩ ዝቐርብ።
ኣነ ብወገነይ ኣብ ርእሰይ ዝተፈጸመ ዘይፍትሓዊ ጉዳይ ምስ’ዚ ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሜሪካ ዝብልዎ ዝሰማማዕ ተምክሮታት’ኳ እንተሃለወኒ፡ ንግዜኡ ኣነን ሚንያ ኣፈወርቒ ኣባል ፈነወ ድምጺ ኣሜርካ ትፈልጦ ጉዳይ ንግዜኡ ኣወንዚፈ ኣብ’ቲ ንመላእ ህዝቢ ህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ከተኵር እፈቱ።
ኣባላት መራኸቢ ፈነወ ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ምልካዊ ስርዓታት ርሒቆም ናይ ሂወቶም ድሕነትን ውሕስነትን ዝረኽበሉ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ምዕቡልን፡ ናይ ዲሞክራሲ ፈልሲ ዝትከለሉ ሕብረተ ሰብ፡ በቲ ሕብረተ ሰብ ዝተመወለ ትካል እንዳሰርሑ ሂወቶም ዘማሓድሩ ባእታታት፡ ኣካላት ናይ ውጽዑን ጭቝኑን ሕብረተ ሰብ ኣፍሪቃ፡ ሎሚ ንህዝቦም ከም’ዞ ክፈድዩ፡ እዞም ሰባት ብውልቀን ብሓባርን ክበጽሕዎ ዝደለዩ ደረጃ ዕብየት ሕብረተ ሰብ ዓለም እንታይ ምዃኑ ይድንጽወካ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ፡ ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ናይ’ቲ ቅድሚ ሰልስተ መዓልቲ ዝሓለፈ ኣገዳሲ ዑደት ፕረሲደንት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ባራክ ኦባማ ኣብ ጋና፡ መልእክቲ ህዝቢ ኣፍሪቃ ምዃኑ እንዳፈለጡ ኣጽቒጦም ሓሊፍምዎ።
ሎሚ ድማ ከም ኣመሎም፡ ንድምጺ ሓፋሽ ንኽሕግዙ፡ ኣብ ሱዳን ንዝነብር ህዝቢ ብስልኪ ቃል መሕተት ኣካይዶም። ኣብ’ዚ ጉዳይ ብፍሉይን ንጹርን ክብሎ ዝደሊ ጉዳይ ኣሎ።
ቀዳማይ እቲ ብስልኪ ቃል መሕተት ዝተኻየደሉ ሃገር ሱዳን’ዩ። ካልኣይ እቶም ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ቃል መሕተት ዝተኻየደሎም ኢትዮጵያውያን’ዮም።
ኣብ’ዚ ጉዳይ ንጹር ክህሉ ተስፋ’ገብር፡ ከመይ እቶም ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን፡ ሓደ ብጉዳይ መነባብሮ ስደቶም ኣብ ሱዳንን፡ ብጉዳይ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ፖለቲካዊ ምሕደራ ክዛረቡ ተፈቒድሎም።
ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ርእይቶይ ክህብ ዘኽእል፡ ልዕሊ እቲ ነዚ ኣብ ልዕሊ ድምጺ ኣሜሪካ ዘቕርቦ ክሲ’ኳ እንተሃለወኒ ብዓይቢኡ ጉዳይ ኢትዮጵያውያን ስለ ዝዀነ ንኢዮጵያውያን ይገድፎ።
ኣብ’ዚ ዝጠቐስክዎ ሓያልን ምስ’ቲ ህዝቢ ኣሜሪካ ነቶም ውጹዓት ኣፍ ዝኸፈተሎም፡ ጥብቅናን መሰል ሰብኣዊ ክብሪ፡ ልዕሊኡ ዘመስክሮ እንተሃለወ ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝጠቐስክዎ ናይ’ቶም ብውዕል ሰደተኛታት ጀነቭ፡ ብውዕል ቬና፡ ብውዕል ሰብኣዊ መሰል ሄልሲንክፎርስ ዝተዓቆቡ ባእታታት ኣንጻር ረብሓ ህዝቦም ክሰርሑ ምዕዛብ’ዩ።
ድምጺ ኣሜሪካ ናይ’ቶም ን25 ዓመት ኣብ ሱዳን ዝተቐመጡ ኢትዮጵያውያን፡ ኣብ ሱዳን ንዘጋጥሞም ናይ መነባብሮ ሕሰም፡ ብኽመይ ልዕሊ ናይ’ቶም ኣስታት 100 ዓመት ዝተሰደዱ ኤርትራውያን ክብደት ሚዛን ክወሃቦ ይኽእል።
ሕሰም ስደት ኤርትራውያን፡ ብምትሕብባር ህዝቢ ሱዳንን መንግስቱን’ኳ ሰለይ ክብል እንተጸንሐ፡ ድሕሪ ነጻነት ኣብ ኤርትራ ዝተጋህደ ሓድሽ ፖለቲካዊ ኩነታት ንጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኣብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ደረጃ መነባብሮ ኣውዲቕዎ’ዩ። ልዕሊ ኩሉ መንስግቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ንህዝቡ ክሒዱ ኣብ ሱዳን ስደተኛታት ኤርትራውያን የልውን ክብል ሓንሳብ፡ ንዓዶም ክምለሱ ብምእጋድ፡ ሓንሳብ ምስ መደብ ምጥያስ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ክሰሓሓብ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንደይ መከራ ከም ዝደርበዮ ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ኢትዮጵያውን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ጉዳዮም ክዝረበሉ ኣይኮነን እቲ ተቃውሞ፡ እንታይ ደኣ ናይ’ቶም ንልዕሊ ዕድመ መግዛእትን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ካብ ነጻነት ንነጀው ዘሎ ግዜ ህዝብና ዝሓለፎን ዝሕልፎን ዘሎ መከራን ሕሰምን፡ እቲ ዳግማይ፡ ካብ ብግዜ መግዛእቲ ዝስደድ ዝነበረ ዘይውሕድ ኤርትራዊ ሎሚ ከኣ ንስደት ኣብ ሓደጋ ተቃሊዑ ሂወቱ ከድሕን ዝገብሮ ዘሎ ጻዕረ ሞት ንድምጺ ኣሜሪካ መላገጺ ፖለቲካ ኮይኑ፡ ንደገፍ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ኢትዮጵያውያን ስኣን ዝኣልዮምን ቆላሕታ መንግስቶም ዝሰኣኑ ኣብ ሃገር ሱዳን ይግፍዑ ከም ዘለዉ ምግላጾም’ዩ።
እዚ ሓላፍነታዊ ዝጎደሎ ፈነው ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ፡ ነቲ ተዛረባ ቋንቋ ትግርኛ ናይ’ቲ ከባቢ ዝውክልን፡ ንመሰሉ ንምግጋጽ ዝሕግዝ’ውን ኣይኮነን። ብኣንጻሩ በዚ ናይ ኣካይዳ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ምስ’ቲ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ወጊንካ ናይ ምዃድ ጥራሕ’ዩ።
እዚ ጥራሕ መዓስ ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ዕለት 19 2009 ብምትሕብባር ኤርትራውያን ኣብ መላእ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዋሽንግቶን-ዲሲ ዝተኻየደ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ንልዕሊ ሓደ ሽሕ ዝገማገም ተሳታፊ ዝነበሮ ሰልፊ፡ ድምጺ ኣሜሪካ ክልተ ሚእቲ ክብል ሓበሬታ ኣመሓላሊፉ፡ ነቲ ዝቐረበ ሓበሬታ ግጉይ ምዃኑ ተቓውሞ ምስ ቐረበሎም ከኣ፡ ድምጺ ኣሜሪካ ንሕና ኣብ መጀመሪያ’ምበር ክሳብ ዝውዳእ ኣይነበርናን ክብሉ መሊሶም፡ እዚ ከኣ ካብ ዘይተገዳስነትን፡ ነቲ ንህ.ግ.ዲ.ፍ ዘለዎም ተማእዛዝነት’ምበር ካልእ ኣይኮነን።
እዚ ካብ’ዚ ቀረባ ግዜ ዝተለመደ ኣገባብ ኣቀራርባ ሓበሬታ ድምጺ ኣሜሪካ፡ ገገለ ሰባት ከም ዝብልዎ፡ ኣቶ ተወልደ ወልደገብሪኤል ኣባል እቲ ክፍሊ ሬድዮ ኣብ ኣስመራ ከይዱ መርዓ ኣብ ዝገበረሉ፡ ብዙሓት ካብ መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ከም ዘሰነይዎ ዝግለጽ፡ ኣቶ ተወልደ ንዝተዋህቦ ሕድሪ ድምጺ ውጹዓት ክጉዕጽጽ ከም ዝተገደደን፡ እንተስ ህ.ግ.ዲ.ፍ ንመርዓቱ ክሳብ ንሃገር ኣሜሪካ ዝሰድዋ፡ እንተስ ሕጹኖቱ ክምርቑሉ፡ ብመሰል ውጹዕ ህብዚ ኤርትራ ብተደጋጋሚ ክላገጽን ክጻወትን ገቢርዎ ኣሎ።
መደምደምታ
ኣብ ሱዳን ዘለዉ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ኩነታት ደገፍን ሓገዝን ዘድልዮም ህዝቢ’ዮም። ልዕሊ ኩሉ ኣፍቀርቲ ህዝቦምን ሃገሮም ስለ ዝዀኑ ንዓዶም ክምለሱ ዝደልዩ እዮም። እንተዀነ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ቅድሚ ኩሉ ዕንቕፋት ዝፈጥርን፡ ንምጥያስ ስደተኛታት ዕንቕፋት ኮይኑ ዘሎ። ብካልእይ ሸነኽ ብዓይኒ ፖለቲካ እንተርእይናዮ’ውን ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ብዓይኒ ጥርጠራ ዝርእዮም ካብ ታርጌት ዘይክውሎም ህዝቢ ስለ ዝዀኑ ልዕሊ ኩሉ ኣብ ስደት ንዘለዉ ኤርትራውያን ብመንጽር ህዝቢ ሱዳንን፡ መንስግቲ ሱዳንን ዘይኮነስ ብገዛእ መንግስቱ ዝወርዶ ዘሎ ኣውራ ኣደራዕ ክዝረበሉን፡ ክእወየሉን ዝግባእ ህዝቢ’ዩ።
ብዛዕባ ስደተኛታት ኢትዮጵያ፡ ኢትዮጵያውያን ባዕሎም ኣለዉዎ፡ ከም’ቲ ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ዝሰማዕኽዎ’ውን መልሲ ዝሃብዎም ኢትዮጵያውያን ባእታታት ሰሚዔ ኣለኹ። እቲ ዝሃብዎም መልሲ ከኣ ንድምጺ ኣሜሪካ ምኽርን ልቦናን ክዀኖም ተስፋ እገብር።
ካብኡ ብዝተረፈ ናይ ድምጺ ሓፋሽ ንድምጺ ሓፋሽ፡ ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ከኣ ንድምጺ ኣሜሪካ እንተዝተርፍ ምሓሸ ነይሩ ይብል። ካብኡ ሓሊፍ ጉዳይ ድምጺ ኣሜሪካ ኣይፋለይን እንተበለ፡ ኣንጻር ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝቃለስ ዘበለ ህዝብና ንኣባላት ፈነወ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገብሮ ንጥፈታት ከየሳተፈ ክሓልፎን፡ መንገዶም ኣሪሞም ክሳብ ዝቐርቡ ከኣ ክእግዶምን ይግባእ።
ፍትሒ ይንገስ
23 ሓምለ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
===============================
ድምጺ ሓፋሽ ዶ ወይስ ድምጺ ኣሜሪካ !
ካልኣይ መወዳእታ ክፋል
ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ትግርኛ ሃሰውሰው ኢላ ዝረኽበቶም ህዝቦም ኣብ ግፍዕን ጭቆናን ኣንዳሃለወ ዝኸሓዱ ምሁራት’ና በሃልቲ እንዳዓደመት ንህዝቢ ከተደናግርን ከተታልልን ጸኒሓ’ያ።
ድምጺ ኣሜሪካ እትገብሮ ስርሓት ናብ ህዝቢ እተመሓልፎ መልእኽቲ ብኣትክሮ ዝተኸታተለ በቶም ጋዜጠኛታትን ናይ መደብ ኣቕረብቲ ዝፍጸም እቲ ጉዳይ ኣድልዎ ከም ዘሎ ተነጺሩ’ዩ ዝረአ።
ነዚ ብዝምልከት ሓደ ሓደ ኣገደስቲ ጉዳያት ክጠቕስ፡
- ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ፈነወ ትግርኛ፡ ንፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ዝቓወሙ ሰልፍታት ይኹኑ ውልቀ ሰባት ክሳብ ንኢትዮጵያ ብስልኪ ደዊሎም ይራኽብዎምን ቃል መሕተት የካይድሎም፡ ንጉዳይ ኤርትራ ግን ይትረፍ ንኤርትራስ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ ዝካየድ ፍትሓዊ ቃልሲ ንዝግበር ንጥፈታት ክፈልጡ ዘይደልዩን፡ ንይምሰል ከኣ ዘምባዕ ዘየተረጋገጸ ወረ ዘመሓላልፉ’ዮም።
- ንሰብ ስልጣን ኤርትራ ዘይሓተትዎ፡ ንመራሕቲ ኢትዮጵያ ንኣብነት ኣቶ ስብሓት ነጋ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ናይ ስራሕ ዑደት እነከለዉ ዝሓትዎ ዝነበሩ ሕቶታት ከም ኣብነት ክቐርብ ይኽእል።
- ኢትዮጵያውያን ዘይተሓተቱ፡ ብዛዕባ ቀጻልነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ኤርትራውያን ከም ኣምሃ ዶሞኒኮ ምስ ካልኣዩ ተሓቲቶም፡ ብኣጋጣሚ ኣምሃ ዶሞኒኮ ሕማቕ ኣይተዛረበ። ግን ኢትዮጵያውያን በዚ ጉዳይ ብዙሕ ተቆጢዖም።
- ኣብ 2000 ዓም ንሓደ ኣባል ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ነበር ፡ ቃል መሕተት ከካይዱ መደብ ኣውጺኦም ዕድመ ኣቕረብሉ፡ ጸኒሖም ግን ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ዝተገብረ ኣኼባ ተቃወምቲ ፖለቲካዊ መርግጽ ናይ’ቲ ሰብ ምስ ፈለጡ ነቲ ጉዳይ ሰሪዞሞ። እቲ ገያሻይ ብዝተገብረሉ ቆጸራ በቲ ዝተዋህቦ ቁጽሪ ተሌፎን ብተደጋጋሚ ደዊሉ፡ እቲ ጉዳይ ኣጣዒስዎምስ ይኹን ወይ ብካልእ ጉዳዮም ካልእ ክሕብኡ ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ ኣብ መወዳእታ እቲ ጉዳይ ከም ዝተሰረዘ ተነገርዎ፡ እንታይ’ዩ ምኽንያቱ ቢሉ እንተሓተተ፡ ካብ ኣሜሪካ ወጻኢ ንዝቕመጡ ሰባት ቃል መሕተት ክግበር ክልኩሉ’ዩ ከኣ በሉ፡ ነዚ ቃል በሃሊት እንንተዘይተጋጊየ ሚኒያ ኣፈወርቂ’ያ። እቲ ዝገርም ከኣ እቲ ሽዑ ምሸት ድምጺ ኣሜሪካ ንኤርትራ ደዊሎም ምስ ኣባላት ህ.ግ.ዲ.ፍ ከም የማነ ገብርኣብን፡ ደራፋይ በረኽት መንግስትኣብን ቃል መሕተት ኣካይዶም።
- ዝሓለፈ ዓመት ተበግሶ ጉዕዞ ንሰላም ብኣባላት ሰልፍ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምምሕዳር ትግራይ ከም ዝተፈጸመ ዝዝከር’ዩ። ኣብ’ቲ እዋን ሓደ ካብ ኣባላት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ናይ ሰላም ጉዕዞ’ውን ካብ ዘማእከለ ትኵእ ተስፋይ ዝተባህለ ንወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ትግራይ ደዊሉ ብዛዕባ እቲ ምብጻሕ ክብሕብሮ ሰማዕኹ፡ እንተዀነ እቲ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ’ቲ ንህዝቢ ከቃልሖ ዝንገሮ ዝነበረ ጉዳይ ጉዕዞ ሰላም ኣብ ትግራይ፡ ስለምንታይ በቲ ስልኪ ተደዊልዎ ኣዝዩ ኣንጸርጸረ፡ ኣብ’ቲ ጉዳይ’ውን ኣይተሳተፈን፡ ግን ዓለም ብዓለሙ ሰሚዕዎ።
- ጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራውያን፡ ኣብ ማእሰርቲ ሱዳንን ሊብያን፡ ማልታን ከምኡ ኣብ ካልኦት ሃገራት፡ ብዛዕባ ጉዳዮም ንዓለም ንምቕላሕ ድምጺ ኣሜሪካ ዝተጻወተቶ ግደ እንታይ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ማንም ግዜ ሎሚ ናይ ድምጹ ዘቃልሕ ደገፍን ሓገዝን ዝድለየሉ’ዋን፡ ብስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ከይኣክል ብከም ድምጺ ኣሜሪካ ዳግማ ክዕፈንን ንትሕዝቶ ፖለትካ ናይ’ቲ ዞባ ንምጥምዛዝ ዝግበር ፈተነ ባ’ዚ ዘሎና ኩነታት ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ጉዳይ’ዩ።
ንኣንባቢ ከየሰልኪ’ምበር ድምጺ ኣሜሪካ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ጎስያ ትፍጽሞ ዘላ ስርሓት ንምጽሓፍ ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። ኢትዮጵያውያን ብዛዕባ መንግስቶም ክሓቱ ክቃወሙ መሰሎም’ዩ። ቅድሚ ድምጺ ኣሜሪካ’ውን መንግስቶም ብዝፈቐዶ ናይ ፕረስ ሕጊ ኣብ ኢትዮጵያ መቑጸሪ ዘይብለን ጋዜጣታትን ስለ ዘለዋ፡ ድምጺ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብድምጺ ኣሜሪካ ክሳብ ዝቃላሓሎም ዝጸንሑ ኣይመስለንን። ብርግጽ’ውን ኣይጸንሑን’ዮም። እቲ መንግስቲ’ውን ንጋዜጣ ጥራሕ ዘይኮነ ንፖለቲካዊ ስልጣን ዝወዳደሩ ተቃወምቲ ዘፍቐደ ሃገር ስለ ዝዀነ ብዝሕ ስክፍታ ዘለዎም ኣይመስለንን።
እዚ ስለ ዝዀነ ድምጺ ኣሜሪካ ብነጻ ብዘይኣድልዎ ንሰላምን ፍትሕን ዘይስወርሑ ምዃኖም፡ ነቲ ድምጹ ተዓፊኑ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ሽግሩ ክካፈልዎ እንተበልና ከይከብዶም፡ ግን ጸገሙ ሰሚዖም ንዓለም ከቃልሕሉ ኣይፈተኑን፡ ብኣንጻሩ ብፍላይ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ናይ’ቲ ምልካዊ ስርዓት ኣፈኛታት ኮይኖም ይሰርሑ ከም ዘለዉ’ዩ ዝርድኣካ።
መንቐሊ ናይ’ዚ ጉዳይ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፋል ናይ’ዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ተቃወምቲ ፈደራዊ ዲሞክራሲያዊ መንስግቲ ኢትዮጵያ ዝወረዶም ግፍዕታት ድምጺ ኣሜሪካ ባዕላቶም ክሳብ ንሱዳን ደዊሎም ነቶም ተገፊዕና ዝበሉ ኢትዮጵያውያን ከዘራርቡ ስለ ዝሰማዕኹ’ዩ። እቲ ጉዳይ ተቃወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ የለውን ንማለት ኣይኮንኩን፡ ይትረፍ ኣብ ስደት ብዓብዩ ኣብ ውሽጢ ዓዶም ኣንዳዕዲዖም ዝቃወሙ ስለ ዘለዉ፡ እቲ መንስግቲ’ውን ተቃወምቲ ከም ዘለዉ ብግሉጽ ስለ ዝዛረብ ኩነትቶም ዝሕሸሉ’ዩ ንማለት እየ።
ከምኡ’ውን ኤርትራ ኣብ ሱዳን ሓሓሊፉ ብመንግስቲ ሱዳን ዝፍጸም ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ምልካዊ ስርዓት ኣብ መሬት ሱዳን ኣትዩ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ድላዩ ፈጺሙ ዝሓድር መንግስቲ፡ ድምጺ ኣሜሪካ ግፍዒ ዘይቆጽርዎ እንተዀይኖም ዘሕዝን’ዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ቅድም ዝተተሓሓዞ ቅትለትን ምጭዋይን ኤርትራውያን ክሳብ ሎሚ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ዘድለይዎም ዜጋትት ካብ ከተማ ካርቶም ሓኒቆም ከም ዝወስድዎም ኩሉ ዝፈልጦ’ዩ።
ኣብ 80ታት ኣብ ከተማታት ሱዳን ኣብ ቅትለትን፡ ፈተነ ቅትለት ዝተኻየደሎም ኤርትራውያን
1 ኢድሪስ ሓንገላይ
2 ወልደዳዊት ተመስገን
3 ማሕሙድ ሓሰብ
4 ስዒድ ሳልሕ
5 ሃይለ ጋርዛ
6 ሚኪኤል ጋብር
ክዀኑ እንከለዉ፡ ኣብ ቦታ ስደተኛታት ኣትዮም ከም ድላዮም ገላቢጦም ዝደለይዎም ሒዞም ዝኸዱን ኣብ ከሰላ ናይ ዝተኻየደ መጭወይቲ ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ዝዀኑ ከም………
1 ወልደማርያም ባህልቢን፡
2 ተኽለብርሃን ገብረጻድቕን ናይ ትማሊ ናይ ቀረባ ዝኽሪ’ዩ።
ናይ ዕፈና ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ ንሱዳንውያን ተመሲሎም ናይ መራኸቢ ሬድዮን ሸጓጕጥን ተዓጢቖም፡ ስእሊ ዝደልይዎም ሰባት ሒዞም ፈቆዶ መንበሪ ገዛውቲ እንዳኣተዉ ኤርትራውያን መንእሰያት ይሃድኑ ከም ዝነበሩን ዘለዉን ብቀረባ ግዳይ ስለላ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝዀኑ ባዕላቶም ዝዛረብዎ’ዩ።
እዚ ዝኣመሰል ግፍዕታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ንድምጺ ኣሜሪካ ከመይ ክሕባኣን ክኽወላን ይኽእል። እወ ምስ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘውደኽድኽ እዚ ግፍዕን ስቓይን ኣይንታዩን’ዩ።
መደምደምታ
ገገለ ተግባራት ድምጺ ኣሜሪካ ምቕላዕ’ውን ጸገም ዘለዎ ኣይኮነን። እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ኣውራን መሰረቱን ብዛዕባ መሰል ደቂ ሰባት ዘልዕሉ ጉዳይ ፖለቲካ ምዃኑ ኣይተርፎን’ዩ።
ኣብ መወድእትኡ ከኣ ፖለቲካዊ ሕቶ ምዃኑ ዘይተርፎ በቲ ዝመሓላልፍ ሓበሬታ ኣቢልካ ክብጻሕ ዝድለ ዕላማ ስለ ዝዀነ፡ ቃል መሕተት ተቃወምቲ ኢትዮጵያውያን ኣብ ሱዳን ዘለዉ ክለዓል እንከሎ፡ ኢትዮጵያ ሃለዋት ህዝባ ዘይትገብር መንስግቲ ኮይኑ’ዩ ናይ ጸለመ ተዋስኦ ክቀርብ ተፈቲኑ። እሞ እቲ ብመንግስቱ ኣብ ኣብ ትሕቲ ዕቝባ፡ ኣብ ስደቱ ሓመድ ኣፊንጭኡ ክሳብ ዝልሕስ ዝግረፍን፡ ጭወይን ኣብ መወርዳእታ ከኣ ዝቕተልን ህዝቢ ኤርትራ ናይ’ቲ ከባቢ ተሓለቕቲ ማዕከናት ዜና ንከም ድምጺ ኣሜሪካ ተግባራት ህ.ግ.ዲ.ፍ ሸፊንካ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጻዕረ ሞቱ፡ ጽቡቕ ከም ዘሎ፡ እቲ ሓሳቡ ከተንፍስ ዝኽእል ኢትዮጵያዊ ከኣ ኣብ ጻዕረ ሞት ከም ዘሎ ኮር ተገልበጥ ትያትር ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዕላል ምሕዝነት ድምጺ ሓፋሽ ዝተኣልመ ኮይኮነ ኣይተርፍን።
ሰላምን ፍትሕን ይንገስ
24 ሓምለ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1307


text:
ካብ ከተማ መቐለ ኣስታት 200 ኪ.ሜ ርሒቓ ኣብ ትርከብ ከተማ ራማ ሓንቲ አደ ምስ ክልተ ደቃ ባህላዊ ናይ ሙዚቃ መሳርሒት ዝኾነት ክራር ብቑዕ ክእለትን ልምዲን ኣለወን ።ነዚ ናይ ሙዚቃ መሳርሒ ብከመይ ከምዝመለኽኦ ድማ ከምዚ ክብላ የረድኣ።
“እታ ከራር ኣብ ገዛና ስለዝነበረት ኣብ ግዜ ቁልዕነተይ ኣብ ሞጓሰ እየ ለሚደያ፡፡ ገና ህፃን ኮይነ እየ ክራር ክጻወት ዘጀመርኩ፡፡ ድሕሪ ግዜ ናብ ትምህርቲ ኣትየ ውሱን ምትብባዕ ይግበረለይ ሰለዝነበረ፤ ትምህርተይ እናተምሃርኩ እውን ቀፂለሉ ነይረ፡፡ ደሓር 10ይ ክፍሊ ምስ ወዳእኩ፤ ናብ ደቀይ ኣድሂበ፡፡ ኣብአን ተሰፋ ገይረ፡፡ ሰናይት ባዕላ ክራር ትጻወት ምስ ጀመረት ኣነ ንዐአን ምዕባይ ገይረ ስርሐይ፤ ሐዚ እውን ግን ይወቅዕ እየ፡፡ ዛጊድ ካብዚ ዘተረባሕከዎ ነገር የለን፡፡ ደቀይ ግን ብኡ ክቅጽላ አየ ባህገይ፡፡ ሙዚቃ ሞያ ስለዝኾነ ሓገዘቲ ረኪበን ብኡ ከዓብያ እዩ ድልየተይን ፃዕረይን፡፡”
ዓባይ ጓላ ሰናይት ሽሞንዲ እያ፡፡ ሰናይት “ክራር ምውቃዕ ዝጀመርኩ ገና ጓል 6 ዓመት ቆልዓ እናሃለኩ እዩ፡፡ ሎሚ 16 ዓመት ገይረ 9ይ ክፍሊ ይምሃር ኣለኩ፡፡ በብግዝኡ ክእለተይ አናማዕበልኩ ኣብ መርዓን መድረኻትን ይደርፍ እየ፡፡ ይኩን እምበር ምስቲ ዘለኒ ድልየት ዘዕግብ ባይታ ኣይረኸብኩን፡፡ ካብ ክራር ወፃኢ ኦርጋን ጊታር ይፈታትን እየ፡፡ ኣብ ወረዳና ዘላ ባንዲ ክትሕግዘንን ክእለተይ ከዕብን ኣይሓገዘትንን ዝተወሰነ ግን ሕልፍ ሕልፍ ኢለ ስለዝላመድ ክፈታትን ጀሚረ ኣለኩ፡፡ አቲ መሳርሒ ዘይምርካብ እምበር ዛጊድ ብዝግባእ ክመልኮ ነይረ፡፡ ንቅድሚት በዚ ሞያ እየ ክዓብን ክልወጥን ዝደሊ፡፡ ስልጥናን ዝተወሰነ ሓገዝ መሳርሕን ተዝረክብ ሙሉእ ህይወተይ ብሙዚቃ ከሕልፎ አየ ዝደሊ”ትብል፡፡
ንእሽተይ ሓፍቲ ለዚባ ሻውስ ድማ ጓል 11 ዓመት 4ይ ክፍሊ ተምሃሪት አያ፡፡ ንሳ ክራር መዓዝን ከመይን ከምዝጀመረታ ኣይርድአንን ትብል፡፡


text:
ኣብ መንጎ ኣብ ኢትዮጵያ ወኪል ሕቡራት መንግስታትን ናይ ኢትዮጵያ መንግስትን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፌደራል መንግስቲ ኣብ ዝርከቡ ከባቢታት ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይዕንቅፋት፣ ብውሑስን ዘላቒን ኣገባብ ኣብ ትግራይን ኣዋሰንቲ ከባቢታት ክልላት ኣምሓራን ዓፋርንሓገዝ ከቕርቡ ንምእታው ዘኽእል ስምምዕ ምፍርራሞም ከምዝተነገሮም ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት ስቴፋን ዱዋሪች ገሊፆም።ገብረ ገብረመድህን ሒዙዎ ኣሎ።ናይ ኖርወይ ቤት ምኽሪ ስደተኛ እውን ነቲ ስምምዕ ከምዘሕጎሶ ብምግላፅ እቲ ምእታው ኤርትራዊያን ስደተኛታት ናብ ዘዕቖቡሉ ከባቢ ምእታው ክፍቀድ ኣለዎ ኢሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዝርከቡ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘቕርቡ መሻርኽትና ብሓባር ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ምስ ኩሎም ናይቲ ግጭት ኣካላትን ኣብ ፅምዶ ኢና ንርከብ ኢሎም እቶም ወሃቢ ቃል።ንሶም ብምውሳኽ ኣብ ትግራይን ኣዋሰንቲ ከባቢታት ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ኣብ ጥቡቕ ድልየት ዝተመስረተን ብዓለምለኸ ደረጃ ዝተበፅሐሎም ስምምዓት ከምኡ እውን ብመትከላት ገለልተኝነት፣ነፃነትን ብዘይ ኣድልዎን ክስራሕ እዩ ኢሎም።
ምስ ትግራይ ኣብ ዘዋስኑ ከባቢታት ዓፋር በቲ ዝቐፀለ ግጭት ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ብዝምክለት ዳህሳስ ከምዝካየድ ሓቢሮም።
ዝርዝር ስራሕቲ ምስ ተዛዘሙ እቲ ሓገዝ ክቕፅል እዩ ኢሎም።
ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ብሓይልታት ኤርትራ ተዓፊኖም ተወሲዶም ብዛዕባ ዝብሉ ፀብፃባት እውን ተሓቲቶም ነይሮም እቶም ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት።
ንሶም ክምልሱ ከለው ‘'ናይዚ ፀብፃብ መረጋገፂ የብለይን።ኣነ ዝፈልጦ ኩነታት ኣብ ትግራይ ዝርከቡ 96,000 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ብሓቂ ከቢድ ከምዝኾነ እዩ’’ኢሎም። ብምስዓብ ‘’እቲ ኪሳራ፣ሕፀረት ነዳዲ፣ሕፅረት ምግቢ ነቲ ስራሕ ኣፀጋሚ ገይሩዎ እዩ።ኣዚዩ ዘጨንቕ ኩነታት እዩ ዘሎ’’ ኢሎም።ነዚ እውን እዩ ብቕልጡፍ ናብቲ ቦታ ንምእታው ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ንዘራረብ ዘለና ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ግጭት ኣብ ዝካየደሎም ዞባታት ትግራይ ንምእታው ምፍቃዱ ኣብቲ ከባቢ ንዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ሓገዝ ዘሕጉስ እዩ ኢሎም ኣብ ጥቓ ዶብ ኢትዮጵያ ኣብ ርከብ ናይ ሱዳን መዕቖቢ ስደተኛታት ኡም ራኩባ ዑደት ይፍፀሙ ዘለው ዋና ፀሓፊ ናይ ኖርወይ ስደተኛ ካውንስል ጄን ኤግላንድ።
‘’እቲ ናይ ምእታው ፍቓድ ናይ ውሽጢ ተመዛበልቲ ኣዒቖቦምሉ ዝርከቡ ቦታታትን ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣዕቒቦምሉ ዝነበሩ ናይ ትግራይ ቦታታትን ዝሓወሰ ክኸውን ኣለዎ’’ ኢሎም ኤግላንድ ብምውሳኽ።
‘’ረድኤት ዝፀዓና ኮንቨይ መካይን ናብ ትግራይ ክኣትዋን ሓገዝ ንዘድልዮም ስድራታት ንቕራብን ብተጠንቀቕ ይፀብያ ኣለዋ።ሕፅረ ምግቢ፣መድሓኒትን ካልኦት ረድኤትን ስለዘሎ ቀረባት ብቕልጡፍ ክኣቲኣለዎ’’ ኢሎም ።
ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ይካየድ ዘሎ ግጭት ኣብቶም ዝቕፀሉ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ክሳብ ሓደ ምእቲ ሽሕ ዝበፅሕ ስደተኛ ናብ ሱዳን ክኣቲ ትፅቢት ግበር።
ድሮ 10,000ዓ ሰባት ካብ ትግራይ 70 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ናብ ዝርከብ ናብ መዕቖቢ ስደተኛታት ኡም ራኩባ ኣትዮም ኣለው።እቲ ካምፕ ምሉእ ዓቕሙ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን እዩ መሊኡ።
ኣሽሓት ሓደሽቲ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ምህርቶም ክእክቡን ንብረቶም ክጥርንፉን ናብ ትግራይ ንምምላስ ተስፋ ብምግባር ኣብ ጥቓ ዶብ እዮም ዝርከቡ። ብዙሓት ስደተኛታት ድልየቶም ኣብ ጥቓ እቲ ዶብ ክፀንሑ ምዃኑ ንሰራሕተኛታት ካውንስል ስደተኛ ኖርወይ ገሊፆምሎም ኣለው።
‘’ኣነ ተምሃራይ እየ።እቲ ህወከት ምስ ጀመረ ህይወተይ ከድሕን ወላዲት ኣደይን ሓፈተይን ንድሕሪት ገዲፈ ሃዲመ።ናብ ትግራይ ንምምላስ ኣዚየ ይፈርሕ እየ] ኢሉ ኣብ ሱዳን ኣዕቒቡ ዝርከብ ዮናስ ዝተብሃለ ኢትዮጵያዊ ስደተኛ።
ሱዳን ንርእሳ ቁጠባዊ ቅልውላ እናሃለዋ ድሮ ንልዕሊ ሰለስተ ሚሊዮን ተመዛበልቲ ተተኣናግድ ኣላ።


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ዘይሕጋዊ መሰል ቅዳሕ ንዝወፈሩ ነጋዶ ይኸስስ’ሎ
ኣብ ኢትዮዽያ ገለ ነጋዶ መሰል ቅዳሕ ጥሒሶም ስራሕቲ ኪነት ብኢደ ወነኖም ኣባዚሖም ይሸጡ። ኣብዚ ብዙሓት ከየንቲ ድኻሞም ንበለል ይተርፍ።
እዚ ዋላ እኳ ብተደጋጋሚ ብዙሕ ይዘረበሉ፤መንግስቲ እውን ትሕዝ ስድድ እናበለ ዋላ ስጉምቲ ይውሰድ እዚ እዩ ዝባሃል ለውጢ ኣይተራኣየን።
ኣብቶም ዝሓለፉ ኣዋርሕ ልዕሊ 1500 ከየንቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ኣብ ዘካየድዎ ዘተ መንግስቲ መሰል ቅዳሕ ከኽብር ተመፃቢዑ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ሎሚቕነ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልኦት ክልላትን ብኣማኢት ዝቑፀሩ ነጋዶ መንግስቲ ኣሲሩ’ሎ።
ኣባላት ማሕበር ከየንቲ ትግራይ ድማ ንስጉምቲ መንግስቲ ብምድጋፍ ብቐዳም ኣብ ከተማ መቐለ ሰልፊ ኣካይዶም።
ላዕለዋይ መራሒ ማሕበር ከየንቲ ትግራይ ከያኒ ሙሉ ደሞዝ “መንግስቲ ነቲ ወሲዱዎ ዘሎ ስጉምቲ እናነኣድና ቀፃልነት ክህልዎ ንምሕፀን” ኢሉ። እቲ ዝውሰድ ሕጋዊ ስጉምቲ እውን ነቲ ጥፍኣት ዝምጥን ክኸውን እቶም ከየንቲ ኣዘኻኺሮም።
ድምፃዊት ምፅላል ካሕሳይ ብወገና መሰል ቅዳሕ ምኽባር ካብ ባዕልና ካብ ከየንቲ ክጅምር ኣለዎ ብምባል ኣተሓሳሲባ።


text:
Radio Erena: 01 October 2020
ካብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ዞባ ቀይሕ ባሕርን ሃገራት ደቡባዊ ኤስያን ብብዝሒ ዝተራእየ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ብተዛማዲ ክዝሕል ይርአ እኳ እንተሎ፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሒደት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ግና እቲ ስግኣት ቀጻሊ ምህላዉ ውድብ መግብን ሕርሻን ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ውድብ ኣብ ዝዘርግሖ እዋናዊ መግለጺ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኤርትራ፣ ምስ ሱዳን ኣብ ዘዳውብ ምዕራባዊ ሸነኽን ካብ ዓሰብ ክሳብ ቅሮራ ኣብ ዘሎ ገማግም ቀይሕ ባሕርን እንቋቁሑ ዝጸፊ ዘሎ ናይ በረኻ ዕስለ ኣንበጣ፣ ኣብ ዝመጽእ ቅንያት ሓደጋ ከውርድ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝወርድ ዘሎ ሓያል ዝናብ፣ ንምርባሕ ኣንበጣ ምቹእ ስለዝኾነ፣ ሃገራት እቲ ዞባ ቅድመ ምድላኣት ክገብራ ኣቐዲሙ መጠንቐቕታ ክቀርብ ጸኒሑ’ዩ።
ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ኣብ ኢትዮጵያ’ውን ብዝበኣሰ የጥቅዕ ከምዘሎ ዘመልከተ ውድብ መግብን ሕርሻን፣ ሱዳን፣ የመንን ስዑዲ ዓረብ’ውን ካብዚ ናይ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ሓደጋ ናጻ ከምዘይኮና ኣስሚርሉ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል፣ ምስ መንግስታት እዘን ሃገራት ብምትሕብባር፣ ውራር ዕስለ ኣንበጣ ንምምካት ይሰርሕ እኳ እንተሎ፣ ዝተወሃሃደን ሓባራዊን ጻዕሪ እዘን ሃገራት ከምዘድሊ’ዩ ዘዘኻኽር።
ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብሰንኪ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ሚልዮናት ህዝቢ ንሓደጋ ጥሜት ይቃላዕ ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
================


text:
ካብ ሊብያ ዝወፁ ሓበሬታታት ይሕብርዎ ከምዘለው ብመንግስቲ ዝተሓገዘ ይካየድ ዘሎ ጭፍለቓ ኣንፃር ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ከምዝተጋደደ ይገልፁ ኣለው።ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ነቲ ምዕባለ እናተኸታተልዎ እዮም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ ሊቢያዊያን ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ ብምኹናን ብህፁፅ ጠጠው ንኽብል ፀዊዑ።
ምንስትሪ ወፃኢ ጣልያን ፍራንኮ ፍራቲኒ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብ ሮም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ መንግስቲ ሊብያ ይፍፅሞ ብዘሎ ተቓወምቲ ናይ ምጭፍላቕ ስጉምቲ ሓደ ሽሕ ሰባት ከምዝተቐተሉ ዝሕብሩ እሙናት ፀብፃባት ኣለው ይብሉ።
ፀረ መንግስቲ ሰልፈኛታት ከም ባይዳን ቤንጋዝን ዝበላ ገለ ከተማታት ሊብያ ኣብ ቁፅፅሮም ከምዘእተውወን ፀብፃባት ይሕብሩ።
ዓረብ ሊግ ሕቡራት መንግስታት ምንስትሪ ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሂላሪ ክልንቴንን ካልኦትን መራሒ ሊብያ ሞኣመር ጋዳፊ ንሰልፈኛታት ካብ ምጭፍላቕ ንኽእደቡ ፀዊዖም።
ኣብ ምርምር ማእኸላይ ምብራቕ ላዕለዋይ ክኢላ ዝኾኑ ኤሊዮት ኣብራምስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሚስተር ጋዳፊ ኣብስልጣን ክፀንሑ እንተኽኢሎም ከምዝድነቑ ይገልፁ።
ሞኣመር ጋዳፊ ደገፍ ናይቲ ድኹምን ዝተኸፋፈለን ኣካል እቲ ሰራዊ ጥራሕ ከምዘለዎምን እቲ ሰራዊት ብክልልን ዓሌትን ዝተኸፋፈለ ምዃኑን ይዛረቡ።
ኣማኸርቲ ፕሬዝዳንት ኦባማ ብዛዕባ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ካብ ኣማኻሪ ሃገራዊ ፀጥታ ቶም ዳኒሎን ስሩዕ መብርሂ እናተውሃቦም እዩ።
ሂላሪ ክልንቴን ‘’ኣብ ሊብያ ይፍፀም ዘሎ ህውከት ብትሪ ኣብ ምኹናን ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ተፀንቢርና ኣለና።ምስ ፖሊስታትና እምነትናን ሕግታትናን ብዝሰማማዕ ግቡእ ስጉምትታት ክንወስድ ኢና።’’ብምባል ገሊፀን።
ቤትምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብታ ሰሜናዊ ኣፍሪካዊት ሃገር ሊብያ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ይውሰድ ዘሎ ናይ ምጭፍላቕ ስጉምቲ ትማሊ ሰሉስ ብትሪ ብምኹናን እቲ ህውከት ብህፁፅ ጠጠው ንኽብል ፀዊዑ።
መራሒ ሊብያ ሞኣማራ ጋዳፊ ትማሊ ሰሉስ ኣብዘስምዕዎ ዘረባ ክሳብ ናይ መወዳእታ ናይ ደም ጠብታ ብምውጋእ ኣብ ሃገሮም ከምሰማእት ከምዝሓልፉ ገሊፆም።


text:
ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዘድሓኖም ኣስታት 764 ስደተኛታት ኣብ ወደባዊት ከተማ ካላብሪ ምእታዎም ተሓቢሩ።
እቶም ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሱ ምኳኖምን ማእከላይ ባሕሪ ንምቁራጽ ኣብ ዘካየድዎ ጉዕዞ ድማ ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮን ሰለስተ ህጻናትን ምሟቶም ተገሊጹ’ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሰበ ስልጣን ኢጣልያ እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ፓኪስታን፡ሶማል፡ኤርትራ፡ናይጀርያ፡ሱዳን፡ሊብያ፡ባንግላዴሽ፡ ቻድ፡ጊኒ፡ኣልጀርያ፡ግብጺ፡ማሊ፡ኣይቨሪኮስት፡ኔፓል፡ሞሮኮ፡ጋና፡ካሜሮን፡ኬንያ፡ኒጀር፡ሴኔጋል፡ሰራሊዮን፡ኢትዮጵያ፡ስሪላንካ፡ሶርያ፡ ጆርዳንን ሊባኖንን ምኳኖም ሓቢሮም።
ካብቶም ቀዳም 4 ሕዳር,2017 ኢጣልያ ዝኣተው ስደተኛታት 555 ደቂ ተባዕትዮ ፡112 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ካብኦም 63 አላይ ዘይብሎም 97 ድማ ደቂ ኣንስትዮ ምኳኖም ተፈሊጡ’ሎ።
ካብቶም ዝደሓኑ 14 ሰባት ብሰንኪ ዘጋጠሞም ናይ ባርዕ ቆስሊ ኣብ ሆስፒታል ከምዝርከቡ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብዘጋጠመ ሓደጋ ምጥሓል ጀልባ 23 ሰባት ምጥሓሎም ካልኦት 64 ስደተኛታት ድማ ብጀልባ ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ምድሓኖም ተገሊጹ’ሎ።


text:
አብ ቱኒዚያ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ዝተኻየደ ለውጢ ጽዲያ ዓረብ ስዒቡ እታ ሃገር ኣሳታፊ ዴሞክራሲ ክትሃንጽ ብዘካየድዎ ወሳኒ አበርክቶ’ዮም እዘን ጉጅለታት ተሸሊሞም ዘለው።
ኣብ ኦስሎ ዝመደብሩ ናይ ኖቤል ኮሚቴ እቲ ሽልማት ናብ ውልቂ ጉጀለታት ከይኮነስ ንኹሎም ኣርባዕተ ትካላት ብሓባር ተዋሂቡ’ሎ ክብል ኣዊጁ።
ኣብቲ ጽባሕ ለውጢ ጽዲያ ዓረብ ኣብ ቱኒዚያ ንዝተረኣዩ ፈተንቲ ፖለቲካዊ ቅንጸላታትን ማሕበራዊ ዘይምርግጋእ እታ ሃገርn ኣብ እዋን ኲናት ሕድሕድ ቱኒዝያ እዘን ጉጅለታት እቲ ኩነታት ብሰላማዊ ፖለቲካዊ መስርሕ ኣረጋጊኦም ክብል እቲ ኮሚቴ ብተወሳኺ ሓቢሩ’ሎ።
ጉጅለታት ሃገራዊ ዘተ ቱኒዝያ ሓፈሻዊ ማሕበር ሰራሕተኛታት ቱኒዚያ፣ኮንፈደረሽን ኢንዱስቱሪ፣ንግድን ስራሕቲ ኢደ-ጥበብን፣ሊግ ሰብኣዊ መሰላት ቱንዚያን ናይ ቱንዚያ ማሕበር ሰብ ሙያ ሕግን እዮም።
መጠን ዝውሃብ ሽልማት ገንዘብ በብዓመቱ ዝፈላለ እንተ’ኾነ ናይዚ ዓመት ሽልማት ግን 975 ሽሕ ዶ/ር ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 23፡2017
ሉቃ. 1.57-66
እዚ ሕጻን እዚስ እንታይ ኮን ክኸውን እዩ፧” እናበሉ አብ ልቦም ይዓቕሩዎ ነበሩ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ልደት ዮሓንስ መጥምቕ ክነስተንትን ንዕደም። ዮሓንስ መዓልቱ አኺሉ ይውለድ። አብ ቤት ዘካሪያስ ሓጎስ ኮነ። ጎረባብቱን አዝማዱንውን ይሕጎሱ። አብዛ ቤት እዚአ ምሕረት እግዚአብሒር ስለዝረአዩ ጎረባብቱን አዝማዱንውን ምሳቶም ይሕጎሱ። ብዙሓት ብሽም አብኡ ክጽዋዕ ደለዩ፡ ኤልሳቤጥ ግና አይፋሉን “ ዮሓንስ “ ተባሂሉ ይሰመ በለት። እቲ አብ መጀመሪያ ብዘይ ምእማኑ ዓባስ ኮይኑ ዝነበረ ዘካሪያስ ብምልክት መን ክበሃል ከምዚደሊ ሓተትዎ፥ ንሱ ኸአ ዮሓንስ ኢሉ ጸሓፈ። አብዚ ግዜ እዚ ከአ አፉ ተኸፍተ ንአምላኽ ከአ አመስገነ። እዚ ሕጻን እዚ ህያብ አምላኽ ነበረ። ሕያብ አምላኽ ንቤት ዘካሪያስ ጥራይ ዘይኮነ፤ ንኹሉ ፍጡር ወዲ አዳም – ከምቲ አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ዝገልጾ እግዚአብሔር ጎይታ ሰራዊት “ እንሆ አን ሉኡኸይ እልእኽ አሎኹ፥ ንሱ ቐቕድመይ መገዲ ኺጸርግ እዩ። ብኡኡ ኸአ እቲ እትደልይዎ ጎይታ አብ መቕደሱ ኺመጽ እዩ፥ እቲ እትናፍቕዎ መልአኽ ኪዳነይ ኬበስር፥ እንሆ፥ ይመጽእ አሎ፥” ዝበሎ ዮሓንስ ካብ እግዚአብሔር ዝተላእከ መልእኽተና፡ መገዲ እግዚአብሔር ዝጸርግ፡ ንሕዝቢ እግዚአብሔር ነቲ ዝመጽእ መድኅን ንምቅባል ድልዎ ንኽገቢር ዝተላእከ ነበረ። ሰባት ከአ ዕብየት ናይቲ ሕጻን ብምስትውዓል “ እዚ ሕጻን እዚስ እንታያ ኮን ኪኸውን እዩ፧” እናበሉ ሓሰቡ። እግዚአብሔር እቲ ቀደም ንእሳራኤላውያን ዝአተዎ ተስፋ መድብ ድኅነቱ ንምፍጻም ዝተሓባበርዎ ሰባት ይጽውዕ። ንቤት ዘካሪያስ ከአ ይመርጽ። ክልተ ሰብ ኪዳን አብ ቅድሚ አምላኽ ብኹሉ ትእዛዛት እግዚአብሔር ሕግታቱን ብዘይ ጉድልነት ዚመላለሱ ጻድቃን ሰባት። እግዚአብሔር አብቲ ዓቢ ናይ ድኅነት መስርሕ ተሳተፍቲ ንኽኮኑ ይመርጾም። ዘካሪያስ እዚ ተአምር እዚ ካብ ላዕሊ ምኻኑ ምስ ረአየ ንአምላኹ አመስገነ።
ዝኸበርኩም፣ አኅዋት አኃት አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ትሑታት፡ መፍቀርቲ አምላኽ፡ ተአዘዝቲ፡ ንጽድቂ እንጠምያን እንጸምአን አመንቲ ኮይና ምስ እንርከብ፤ እግዚአብሔር አብ ሕይወትና ሕጂውን መደቡ ኽፍጽም ኢዩ። ሕጂውን እግዚአብሔር ብአና ንደቂ ሰባት ድኅነት፡ ሓጎስ፡ ሰላም ክእውጅን ከበስርን ኢዩ። እምበአር አብ ድሮ ልደተ ክርስቶስ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኢና ዘለና’ሞ ንእግዚአብሔር አምላኽና ሕጂውን አብ ልብና ቦታ ነዳልወሉ፡ አቤትና ከሕርፍ ቤትና ነጽርየሉ። እግዚአብሔር ነዚ ይሓግዘና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ካብ 17 መስከረም ኣትሒዙ 35,000 ሰዓብቲ ብዘለውዎ ገፅ ኣብ ፌስቡክ እተዘርግሐ ቪድዮ ልዕሊ "ጀጋኑ ዓፋርን ሓይሊ ምክልኻልን ንህወሓት ከሳጕጉ ዘርኢ ቪድዮ ተቐቢልና።" ኢሉ ነይሩ። እቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ክሳዕ እዚ ዓንቀፅ እተሓትመሉ እዋን ልዕሊ 3፣800 ሳዕ ተዘዋዊሩ እዩ።
ይኹን እምበር እታ ኣብ ፌስቡክ እተዘገሐት ቪድዮ ነቲ ኣብ ግንባር ዓፋር ተገይሩ ዝተብሃለ ወታደራዊ ስርሒት ኣይተርእን እያ፤ ስለዚ’ውን እቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ሓሶት ተባሂሉ ኣሎ።
ብዕለት 4 ሕዳር 2020 ዝጀመረ ኣብ መንጎ ሓይሊታት ህወሓትን ፌደራላዊ መንግስቲን ዕጥቃዊ ጎንፂ ኣሎ። እቲ ፌደራላዊ መንግስቲ ዝመርሖም ሓይልታት መብዛሕትኡ ከባቢታት ትግራይ ዋላኳ ተቖፃፂሮም እንተፀንሑ ናይ ድብያ ውግኣት ክረኣዩ ፀኒሖም እዮም።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ በይነኣዊ ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ሕቶ ምስቀረበሉ ሽዑንሽዑ ሰራዊቱ ኻብ ቀንዲ ቦታታት ትግራይ ኣልጊሱ እዩ።
እቶም ፈደራላዊ ሓይልታት ካብ መብዛሕትኡ ከባቢታት ትግራይ ምስወፁ ንገዛእ ርእሶም ሓይሊታት ምክልኻል ትግራይ ኢሎም ዝፅውዑ ሓይልታት ትግራይ ነቲ ኸባቢታት ክቆፃፀርዎ ክኢሎም እዮም።
ካብ ሽዑ ንደሓር ሓይሊታት ህወሓት ካብ ማእከል ትግራይ ብምውፃእ ናብ ደቡብን ደቡባዊ ምብራቕን ገፆም ብምጉዓ ወታደራዊ ስርሒት ይፍፅሙ ኣለዉ። ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣብ ጥቓ ትግራይ ኣብ ዝርከብ ካቢቢታት ኣምሓራን ዓፋርን ወታደራዊ ግጭት ከምዝነበረ ዝሕብሩ ፀብፃባት ክወፁ ፀኒሖም እዮም።
ኣብ መንጎ እዚ ዅነታት እዩ እምበኣር እዚ ቪድዮ ዝተዘርገሐ።
ይኹን እምበር ኣብታ ቪድዮ እተረኽቡ ስእልታት እቲ ቪድዮ ኻብ ኢትዮጵያ ኸም ዘይኰነን ኣብ ቀረባ እዋን ዘጋጠመ ፍፃመ ኸምዘየርእን ተረጋጊፁ ኣሎ። እቲ ቪድዮ ብ29 ግንቦት ኣብ መንጎ እቶም ስዑድያ ዝመርሖም ሰራዊትን ሓይልታት የመንን ኣብ ዶባት የመንን ስዑድያን እትርከብ ከባቢ ጂዛን ዝገበርዎ ውግእ ዘርኢ እዩ።
ነቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ትንተና ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ህወሓት ንምስጓግ ኣብ ግንባር ዓፋር ወታደራዊ ስርሒት ከምእተገብረ ዝሕብር ናይ ፌቡክ ሕታም ሓሶት ተባሂሉ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 14 June 2018
ኢጣልያ፣ ልዕሊ 600 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልባ ናብ ገማግም ባሕራ ከይትጽጋዕ ድሕሪ ምኽልካላ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ንዝሃቦ ነቐፌታ ኮኒና።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ፣ ንኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ሮማ ብምጽዋዕ ብዛዕባ’ቲ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፣ “ዘይሓላፍነታዊ ተግባር ኢጣልያ” ክብል ዝሃቦ መግለጺ መብርሂ ክህበሉ ሓቲታ።
ኣብ ኢጣልያ፣ ሕሉፍ የማናዊ መንግስቲ ኣብ ስልጣን መጺእሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ እታ ሃገር ስደተኛታት ጽዒነን ብማእከላይ ባሕሪ ንዝመጻ ጀላቡ ከምዘይትቕበል’ያ ትገልጽ ዘላ።
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት፣ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ 629 ስደተኛታት ዝጸዓነት፣ ሓካይም ብዘይዶብ ብዝተባህለ ናይ ግብረ ሰናይ ትካል እትውነን መርከብ ኣኳርየስ ናብ ገማግም ባሕሩ ከይትጽጋዕ መንግስቲ ኢጣልያ ድሕሪ ምኽልካሉ እታ መርከብ ንልዕሊ 30 ሰዓታት ኣብ ባሕሪ ተዓጊታ ከምዘላ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ይኹን’ምበር እታ መርከብ ካብ መንግስቲ ስጳኛ ብዝረኸበቶ ፍቓድ ናብ ወደብ ቫለንሲያ ክትጽጋዕ ክኢላ ኣላ።
ጾር ስደተኛታት ኣብ ዝባነይ ጥራይ’ዩ ዘሎ ዝበለ መንግስቲ ኢጣልያ፣ ዶባታ ንስደተኛታት ዕጹው ጌራ ዘላ ፈረንሳ፣ ክትቕበሎ መብጽዓ ዝኣተወትሉ ብዝሒ ስደተኛታት ከተተግብር ሓቲቱ።
ፈረንሳ ኣስታት 10 ሽሕ ስደተኛታት ካብ ኢጣልያ ንምጥያስ መደብ ከምዘለዋ ገሊጻ ምንባራ ይዝከር።
እንተኾነ ዛጊት ሓያሎ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 700 ስደተኛታት ጥራይ’ያ ብሕጋዊ መንገዲ ኣጣይሳ።
ኢጣልያ፣ ብባሕሪ ንዝመጹ ስደተኛታት ምኽልካል ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብታ ሃገር ንዝነብሩ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ስደተኛታት ነናብ ዓዶም ንምስጓግ መደብ ከምዘለዋ’ውን ትገልጽ’ያ።
እንተኾነ እቲ መደብ ግብራዊ ክኸውን ከምዘይክእል ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ይዝትይሉ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ረዳኢ ስኢኖም ዝጸንሑ ኣስታት 40 ስደተኛታት ብሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ድሒኖም።
ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ነቶም ኣብ ሓደጋ ዝነበሩ ስደተኛታት ከምዘድሓምኖ እኳ እንተረጋገጸ ናበየነይቲ ሃገር ከጸግዖም ምዃኑ ኣይሓበረን።
ምስ መሻርኽቲ ሃገራት ይዘራረብ ከምዘሎ ዝጠቐሰ እቲ ሓይሊ ባሕሪ ናይ 12 ሰባት ሬሳ’ውን ካብ ባሕሪ ኣውጺኡ ምህላዉ የመልክት።
======================


text:
ካብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ስሜን ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ሞንጎ ነታ ክልል ከመሓድር ዝፀንሐ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ህወሓትን ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ንኣዋርሕ ነጊሱ ዝፀንሐ ወጥሪ ተባሪዑ ናብ ኲናት ኣትዮም ። ብድሕሪ'ዚ ዕጡቃት ሓይልታት ጎረቤት ክልል ኣምሓራን ሓይልታት ምክልካል ኤርትራን ምስ ሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ሓቢሮም ኣብቲ ኲናት ተሳቲፎም ።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሕዳር ተሸላማይ ኖቤል ሰላም ዝኾኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብዪ ኣሕመድ ሰራዊቶም ንርእሰ ኸተማ ክልል ትግራይ መቀለ ድሕሪ ምቁፅፃሮም በቲ ኲናት ከምዝተዓወቱ ዕላዊ ገይሮም ።
ይኹን ደአ እምበር ሓይልታት ኢትዮጵያ ፣ ኣምሓራን ሓይልታት ኤርትራንን ግን ኣብ ትግራይ ምስ ኣተወ ኣይወፁን ። ከምኡ'ውን ኣብቲ ክልል ዝሳተፉ ዘለዉ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ህወሓት ሓዊሱ ካልኦት ዕጡቃ፟ት ሓይልታትን ኩሎም ሰላም ህዝቢ ይዘርጉ ኣለዉ ። ይብል ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣምንስቲ ኢንተርናሽናልን ።
"ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን ዕጡቃት ሓይልታት ክልል ኣምሓራን ዘስካሕክሑ ተግባራት ፈፂሞም 'ዮም" ኢሎም ። ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣንተኒ ብሊንከን ኣብ ናይ ፅሑፍ መግለፂኦም "ብዙሓት መረጋገፂታት ኣለዉና ዕጡቃት ሓይልታት ኣብ ትግራይ ንፆታ መሰረት ዝገበረ ጥቅዓታት ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላትን ግፍዕታትን ኣብ ልዕሊ ሲቪላውያን ፈፂሞም ።"
እቲ ዝያዳ ሻቅሎት ዝፈጠረ ድማ ሰራዊት ኤርትራን ካልኦት ዕጡቃት ኣብቲ ከባቢ ዘለዉ ተዋሳእቲ ሓይልታት ካብቲ 6 ሚልየን ህዝቢ ትግራይ 5.2 ዝኣክል ህዝቢ ዝተላእኸ ሓገዛት ሰብኣውያን ብፍላይ ህፁፅ መግቢ ንኸይሓልፍ ይኽልክሉን ይሰርቁን ምህላዎም እዩ ።
ከምሓበሬታ ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እንተኾይኑ ካብቲ 3 ሚልየን ዝፅጋዕ ህፁፅ ሓገዝ መፅለሊን ናውትን ዘድልዮ ህዝቢ ካብ 3 ጉንበት ጀሚሩ 347,000 ህዝቢ ከባቢ 12% ዝኸውን ህዝቢ ጥራሕ እዩ ብሰብኣውያን ተበፃሓይ ኮይኑ ።
" ናብ ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዛት ከይኣትው ብወተሃደራዊ ሓይልታት ክልከላታት ዘርእዩ ዝተረጋገፁ መረዳእታታት እናወሰኹ ምምፀኦም ኣሜሪካ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰባ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣንተኒ ብሊንከን ሓቢሮም 'ዮም ። "
"ኣሜሪካ ብዘየማትእ ንመንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰራዊቶም ኣብ ትግራይ ዝፍፅምዎ ዘለዉ ግፍዓዊ ተግባራት ጠጠው ከብሉን ጠቅሊሎም ክወፁን ደጋጊማ ትፅውዕ ። ከምኡ'ውን ኩሎም ተፃባእቲ ወገናት ንዓለም ለኸ ሕግታት ተገዛእቲ ክኾኑ ፣ ደሕንነት ሰላማውያን ሰባት ኣብ ግምት ዘእተዉን ኩሎም ተፃብኦታት ብቅልጡፍ ጠጠው ብምባል ኣብ ፀገም ንዝርከቡ ቅልጡፍ ሓገዝ ንዘድልዮም ሰባት ሓገዝ ክበፅሖም ከፍቅዱ ንፅውዕ ኢሎም ብሊንከን ።"
ከምኡ'ውን ብተመሳሳሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዕጡቃት ሓይልታት ኣምሓራ ካብ ክልል ትግራይ ብምውፃእ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ንብቲ ዝነበርዎ ምምሕዳር ትግራይ ብምምላስ ንግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ክርከብ ንሓትት ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣብዪ ኣሕመድን ፕሬዝዳንት ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ንኹሎም ፈፀምቲ ገበናት ፈፀምቲ ጥቅዓት ናብ ሕጊ ከቅርብዎም ይግባእ።


text:
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን፣ ንኤርትራዊ ኣቶ ሃይለ መንቀርዮስ ፍሉይ ወኪል እቲ ውድብ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ክኸውን መዚዝዎ።
ባንኪ ሙን፣ ንኣቶ ሃይለ መንቀርዮስ ብደረጃ ምክትል ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት’ውን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ከም ፍሉይ ወኪል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይኑ ከገልግል መዚዝዎ ዘሎ።
ኣቶ ሃይለ መንቀርዮስ ኣቀዲሙ፣ ከም ፍሉይ ልኡኽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ክልቲኤን ሱዳን ኮይኑ ንኸገልግል ኣብ 2010 ዝተዋህቦ ዕማም’ውን ጎኒ ጎኒ’ዚ ሕጂ ተዋህብዎ ዘሎ መዝነት ክቕጽሎ ምዃኑ ካብቲ መርበብ ሓበሬታ እቲ ውድብ ዝተረኽበ ጸብጻብ የመልክት።
ካብ 2007 ክሳብ 2010 ከም ኣማኽሪ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳያት ፖለቲካዊ ኮይኑ ዘገልገለ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ ኣቶ ሃይለ መንቀርዮስ፣ ኣብ መንግስቲ ኤርትራ ዝነብሮ ጽፍሒ ድሕሪ ምጥንጣኑ ኣብ 2002 ኣብ ጉዳይ ኮንጎ ከም ኣማኻሪ ፍሉይ ልኡኽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይኑ’ዩ ሰሪሑ።
ኣቶ ሃይለ መንቀርዮስ ኣብ መንግስቲ ኤርትራ ዝነበሮ ናይ ደረጃ ኣምባሳደር ዕማም ብሰንኪ ምልካዊ ኣካይዳ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ምርሕርሑ፣ ብኡ ንብኡ’ዩ ኣብ ዝልዓለ ጽፍሒ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክሰርሕ ጀሚሩ።


text:
Radio Erena: 22 December 2017
ፈረንሳን ኣመሪካን፣ ኣብ ጅቡቲ ገማግም ባሕሪ ዓርታ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ከምዘካየዳ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብቲ ካብ 12 ክሳብ 21 ታሕሳስ ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ ብሓይሊ ባሕሪ ክልትኤን ሃገራት ዝተሰነየ ኣስታት ሓድ ሽሕ ሰራዊት ተሳቲፉ።
ፈረንሳን ኣመሪካን በብወገነን ኣብ ጅቡቲ ወትሃደራዊ ልምምዳት ከምዘካይዳ ይፍለጥ።
እዚ ሎሚ ዝተኻየደ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ክልትኤን ሃገራት፣ ፈረንሳን ኣመሪካን ልዕሊ 200 ዓመት ንዘቑጸረ ምሕዝነትን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝን መርኣያ’ዩ ክብሉ ወትሃደራውያን ኣዘዝቲ ክልትኤን ሃገራት ኣረዲኦም።
ፈረንሳ ንናጽነት ኣመሪካ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ኵናት ንኣመሪካ ክትሕግዝ እንከላ፣ ኣመሪካ ብወገና ኣብ ካልኣይ ኵናት ዓለም ኣብ ጎኒ ፈረንሳ ብምስላፍ፣ ንሰራዊት ሂትለር ካብ መሬት ፈረንሳ ንምጽራግ ወሳኒ ግደ ከምዝተጻወተት ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
ኣመሪካን ፈረንሳን ዘካየድኦ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ ነቲ ዝሓለፈ ቅንያት ቻይና ኣብ ጅቡቲ ዘካየደቶ ብታንክታት ዝተሰነየ ልምምድ ከም ግብረ መልሲ ክኸውን ከምዝኽእል ተንተንቲ የረድኡ።
=======================


text:
ኣብ ዓባይ ቢሪጣንያ ከተማ በርሚንግሃምን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ሎሚስ ይኣክል ክሳብ ምኣስ ስቅታን ምምዕዳውን ካብ ዝብል ሕቡን ሃገርዊ ወኒ ዝነቀለ ጉዕዞ ንሓዲሽ ሓርነት ተበግሶ ወሲዶም ኣለው። እዚ ኣብ ብዕለት 15 ግንቦት 2011 ብውዕውዕ ሞራልን ፈናንን ተሰንዩ ዝተካየደ ኣኬባ ልዕል 50 ዝኮነ መንእሰያት ተሳቲፎም። ኣብቲ ዝተካየደ ኣኬባ መንእሰያት ተቀምጣ በርሚንግሃም ነቲ ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ተበግሶ መንእሰያት ዓለም-ለካውዊ ምንቅስቃስ ምንእሰያት ኤርትራ ሞጊሱ።
መቐጸልታ ኣኼባና ንሰንበት ዕለት 27 መጋቢት 2011 ኣብ ሽታይን ስትራስሰ 23 ንሰዓት 15፡00 ተቖጺሩ ኣሎ። ኣብ መጻኢ ኣኼባና ብዛዕባ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላን ኣብኡ ዝተበጽሐ ስምምዕን ተመርኲሱ ንዝቐርብ ካልእ ኣድላዪ ዝበሃል ጉዳያት ዝምልከት ሕቶታትን ክበርህ እዩ።
ሎሚ ዕለት 2 ጥሪ 2011 ሽማግለ ኮሚሽን ጨንፈር ኦሃዮ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣብ ከተማ ኮሎምቦስ ኣካይዱ።
ሽማግለ ንሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ናይ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ መደብ ስርሑ ድሕሪ ምግምጋም ህዝባዊ ኣኼባ ንምጽዋዕ መደባቱ ሰሪኦዑ ኣብ ምንጣፍ ይርከብ።
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ኣብ ዕለት 29 ነሓሰ 2010 ዓ.ም፣ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝጸንሐ መደብ፣ ኣኼባ መሰረታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ዓባይ- ብርጣንያ፣ ብውዕዉዕ መንፈስ ኣብ ግዚኡ ከም ዝተሳላሰለ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣
መጸዋዕታ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት ጨንፈር ዓባይ ብሪጣንያ ንኩሉኹም ኤርትራውያን
በቲ መሳርሒ ህግደፍ ዝኾነ ሃማደኤ ጨንፈር ኤውሮጳ ተዳሊዩ ኣብ ከተማ ለንደን ኣብ ኣይሪሽ-ሰንተር
ንቐዳም 27 መስከረም 2008 ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ ኣኼባ እቲ ንውልቀመላኺ ስርዓት ናይ ምግባርን ምግልጋልን
እኩይ ዕላምኡ ምስቲ ንምዕንባብ ሰላምን ዲሞክራስን ዘአንግድ መትከላት ኣይሪሽ-ሰንተር ስለዘይቃዶ ነቲ ማእከል
ከይጥቀመሉ ፍቓድ ተኸሊኡ።
ዝኸበርኩም ዕዱማት! ዕድመና ኣኽቢርኩም ኣብዚ ምህላውኩም ነመስግን፡ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ከኣ ንብል፡
ኣባላት ዝተፈላለያ ውድባት ኣብ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ዘለዉ ብተደጋጋሚ ኣኬባታት ብምክያድ ህልዊ ኩነታቱ ብምግምጋምን ውሳነታት ለበዋታትን ኣሕሊፉ።
ጨንፈር ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ ኣትላንታ ቖይሙ።
ኤህም ጨንፈር ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ሳልሳይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ብዓወት ብዕለት 5ተ ሓምለ 2008 ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣቃኒዑ።
ስርዓት ህግደፍ ተሓቢኡሉ ዘሎ መጋረጃ ማለት ጸጋማዊ ስነሓሳብ፡ ኣውራጃነት፡ ናይ ከበባ መንፈስን ሓሶትን ጃህራን ትምክሕትን ምካኑ ብምስትብሃል፤ ከም’ቲ ጲላጦስ ኢዱ ሓጺቡ ካብ’ዚ ደም’ዚ ሰብኣይ’ዚ ነጻ እየ ዝበለ ካብ’ዚ ብጃንዳ ህግደፍ ዝፈስስ ዘሎ ደም’ዚ ህዝብ’ዚ ነጻ እየ ንምባል ክብቃዕን፡..ዕድመ ስርዓት ህግደፍ ንምሕጻር ሳቦያ ኢልኩም ነዚ መጻዪን ሽበራው’ን ስርዓት ሓንሳብን ንሓዋሩን ናብ ናይ ታሪክ ጎሓፍ ንምድርባይ ስጉምቲ ሕጂ ውሰዱ እንዳበልና ንጽውዕ።.
ሓላፊ ጨንፈር ህግደፍ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት ዝነበረ ኣቶ ነጂብ ኣሕመድ ዝሓለፍ ሰሙን ናብ ሱዳን ብምምላጥ ፖለቲካዊ ዑቕብ ከምዝሓተተ ዖማል ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ ሓቢራ።
መሪሕነት ጨንፈር ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ብዕለት 2 ወርሒ መስከረም 2007 ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኩነታት ውድብን ሃገርናን ንምዝታይ ተጋቢኡ ውዒሉ።
ሰደኤ ጨንፈር ጀርመን ንህሉዊ ጸገማት ሰልፊ ደሞክራሲ እትፈትሕን ህጹጽ ጉባኤ ንምክያድ እተሳልጥን ፡መሰጋገሪት ኮሚተ ብምምራጽ ኣኼባኡ ብዓወት ኣቃኒዑ።


text:
እዚኣ ዛንታ ነቶም ብሓይሊ ዝተዓስከሩ ግዳያት ዘይኮነ ነቶም ኣብ ላዕለዋይ ጸፍሒ ሰራዊት ኤርትራ ዝርከቡ ኣባላት ዝተጻሕፈት እያ።
?ደ ሰብኣይ ንሓንቲ ጽብቕቲ በዓልቲ ሓዳር ሰበይቲ ሰለዝደለያ፡ ሓደ እከይ መደብ ኣውጺኡ፡ ሸያጥ ጠስሚ ተመሲሉ ማዕጾ ገዝኣ ኳሕኲሐ። ብዓል ቤታ ማዕጾ ምስ ኸፈተ አብ ቆርበት ዝተመልአ ጠስሚ ብኣዝዩ ሕሱር ዋጋ ከም ዝሸይጥ ዘሎ ነገሮ። እቲ በዓል በት በቲ ሕሱር ዋጋ ስለዝተሳሕበ ክጥዕሞ ሓትተ። እቲ ሸያጥ ጠስሚ ድማ ሕራይ ኢሉ ነታ ቆርበት ጤል ክሳዳ ክፈትሓ ሕዘለይ በሎ። እቲ በዓል ቤት ነታ ቆርበት ብክልቲኡ ኢዱ ምስሓዘ፡ እቲ ሸያጣያ ነታ ክሳዳ ዝሓዘት መእሰሪ ፈቲሑ ትኽ ኢሉ ናብታ ሰበይቲ ዘላቶ ከፍሊ ኣተወ። እቲ በዓል ቤት ኣብ ክንዲ ነቲ ቆርበት ደርብዩ ብጉያ ናብ ሰብይቱ ምድሓን ክንዲ ዝኣቱ፡ ፈራሕ ስለዝኾነ ነታ ጠስሚ ዝመልአት ቆርበት ሒዙ ዓው ኢሉ “እዚ ጠሰሚ ከይፈስስ እንተዘይስከፍ ኔረስ, ምቐተልኩኻ ኔረ” ኢሉ ጨደረ። ነታ ተደፊራ ተእዊ ዝነበረት ሰብይቱ ድማ “ንገርዮ፡ ሰብኣይ እንተኾይኑ መጺኡ ነዚ ጠስሚ ይቐበለኒሞ ክልተ ኢደይ ነጻ ምስኮነ፡ ሰብኣይ ምዃኑ ከርእዮ። ንገርለይ በላ!!!
ኣታ ሹም ገደደ
ኣታ ሹም ገደደ ሹም ገደደ
ኣብ ርእሶም ኮፍ ኢልካ ሜስካ ስተ
እዛ ናይ ቀደም ናይ ከባቢ ደርፊ ቁሩብ ደብዚዛ ትዝከረኒ’ላ። ሎሚ ሹም ገደደ ሜስ ኣይኮነን ዓቲሩ ዘሎ፡ እንታይ ድኣ፡ ዊስኪ ዓቲሩ ኣብ ርእሴና ምኻድ ሓሊፍዎ በቲ ናይ ወታሃደር ሳእኑ ኣካላትና ይረጋግጽ ኣሎ– ጸገመይ ምስ ላዕለዎት ሓልፍቲ ሰራዊት ከኣ እዚ እዩ። ብፍላይ እቶም ይከኣሎ ዝበሃሉ ነባራት ተጋደልቲ፣ እቶም “ንሓርነት ኤርትራን ነጻነት ህዝባን” ዝተቓለሱ፣ እንቀዓ ዓወት “ንሓፋሽ” ን “ኣልነስር ልል ጀማሂር” ኢሎም ዝጨረሑ።
እንኾርዓሉ ቃለስናን መስዋእትናን ቦታኡ ዝሓዘ ዝሓለፈ ታሪኽ እዩ፤ ኣብ ታሪኽና ኻኣ ብኽብሪ ነዐቅቦ። ናይ ትማሊ ተጋድለቲ ዝገብርዎ ዘለዎ እከይ ተግባር ስቕ ኢልካ ምቕባልን ነቲ ጭካነኦም ምምኽናይን ግና ነቲ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ ምኽሓድ ማለት እዩ። ኣብ ኤርትራ በደል (ስእነት ፍትሒ) ብዘይ ተግበርቲ ኣብ ባዶ መሬት ኣይኮነን ዝካየድ ዘሎ።
ዝበዝሑ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ብሓይሊ ዝተዓስከሩን ስልጣን ዘይብሎምን እዮም። ምእንቲ ክኣርጉን መንፈሶም ክማስንን ሕልነኦም ክዓርብን ብህግደፍ ኣብ ስንጭሮታት ዝተሓየሩ እዮም። ከምዚ ኾይኑ ኸሎ ፤ ገለ ገለ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ቀጻሊ ዘይፍትሓዊ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ የካይዱ ኣለዉ። እዚኣቶም ንኤርትራ እናተጋስስዋ እንከለዉ እቶም ዝተረፉ “ተጋደለቲ” ከምቲ ሰበይቱ ክትድፈር ገለ ዘይገበረ ደኹም ሰብኣይ ቆርበት ጤል ሒዞም ተሪፎም።
ሎሚ ዉሑዳት እዮም ነቲ ናይ ታሪኾም ሕድሪ ብሓቂ ሒዞም ነቲ ተረኺቡ ዘሎ ጸገም መፍትሒ ክረኽቡ ዝጽዕሩ ዘለዉ። ገለ ዉሑዳት ድማ ርሙሳት ደገፍቲ ናይቲ ዝትግበር ዘሎ ጭፍጨፋ ኮይኖም ይርከቡ። ልክዕ ከምቲ ዘገልግልዎ ቐታሊ ስርዓት ገበነኛታት እዮም። ገለ ገለ በዘይ ሕልና ብህይወቶም ዝሞቱ ውን ኣለዉ። መሓውር ናይ ህዝቢ ኢና ዝብሉ እንተለዉ ቆርበት ጤል ደርብዮም፡ ወላ ጠስሚ ይፍሰስ፡ ሃገር ክድሕኑ እዩ ዝግባእ። ሓደ ዓንደ ሕቖ ዘለዎ ኤርትራዊ ናይ ሓደ ንህዝቢ ዘጋፍዕ ስርዓት “ኣገልጋሊ” ክኸውን የብሉን። መጋበርያ ናይ ጨካን ስርዓት ምዃን ከም ኣገለጋሊ ሃገር ገርካ ክቑጸር የብሉን። ኣባል ሰራዊት ኹን ኣይትኹን ብዘይገድስ ናይ ፍርዲ መዓልቲ ድማ ቀሪባ እያ።
እቶም መሻርኽቲ ናይቲ ጨኳኒ ስርዓት ዝኾኑ “ክቡራን” ይካኣሎ ተጋደልቲ ካብ ባር ንባርን ንትልሂትን ክዘሉ ይርከቡ። እዚ “ዝያዳታት”ን ስልጣንን ብክፍሊት ነጻነት እቲ ተራ ህዝቢ እዮም ዝረኽብዎ ዘለዉ። ተራ ወተሃደራትን በርገስን ንደቂ ሃገሮም ምስላይ፡ ምህራምን ምውራድን ናተይ እሎም ዝሓዝዎ ውራይ ኮይኑ�ሎ። ናይ ህግደፍ መዛረቢ ኣፍ በትሪ ኮይና ተሪፋላ፤ ግን እታ በትሪ መን እዩ ሒዝዋ ዘሎ? እቲ ይከኣሎ ዝኣዘዞ ተራ ዋርሳይ!! እዞም ውሑዳት ዝመሽመሹ ድንሽ ነቲ ኩሉ እሙን ሓይሊ፡ ዘይብሉ ዜጋ፡ ከም ባርያ፡ ውርደተኛ፡ ኣብ ፍርሓትን ሽበራን ዝነበር፡ ግዳይ ራዕድን እስራትን ቅተለትን ጌሮሞ ይርከቡ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ህዝባዊ ናይ እምቢ መድረኽ ክኽሰት ባህርያዊ እዩ። እቲ በሕርቃን ከም ሃልሃልታ ዘባራዕ ዘሎ ከብዲ ህዝቢ ክትኵስ ንእሽቶ ወሰኽ እዩ ተሪፍዎ ዘሎ ። ስለዚ፡ ናይ ጎነጽ ስግኣት ኣይህሉን ክበሃል ድዩ? ሽዑኸ ንሃገራት ምዕራብን ንሕቡራት መንግስታትን ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክህቡናን ሽግራትና ክፈትሑልና ክንጸበ ዲና? መዓስ ኢና ክንዓቢ? መዓስ ኢና ሽግርና ባዕልና ንፈትሕ?
ቅድሚ ቁሩብ ኣዋርሕ፡ ኢሳያስ ምስ ኢትዮጵያ ውግእ ክገብር እየ ኢሉ ፈንጥራዕ ፈንጥራዕ ክብል ጀሚሩ ኔሩ። እቲ ሰራዊት ነቲ ዝወርድ ጥፍኣት ኣተሓሳሲብዎ ዝን ኢሉ አብ ዘነበረሉ እዋን፡ ሓደ ጀነራል እዩ ንኢሳአስ ዝተቓወሞ– “ኣነ ኣይሰማማዓካን እየ። ውግእ ኣየድለየናን እዩ። ኣይተቐረብናሉን ድማ” ብምባል ንኢሳያስ ደፊሩ ዝተዛረቦ። ኣብቲ ዶብ ዝርከበ ወጻእተኛ ምንጪ ከምዝሓበሮ እዚኣ ናይቲ ጀነራል ድፍረት ሓደ ክፉእ ኩነት ንኸይመጽእ ተኽላኺላ።
ውሑዳት ሓልፍቲ ሰራዊት ናይ ሃገርና ኩነታት ዘሻቕሎም ከም ዘለዉ እኹል መረደኢታት ኣሎ። ብግልጺ ድማ ህግደፍ ነቲ ናይ ወጻእተኛታት መግዛእቲ ብናይ ደቂ ሃገር መግዛእቲ ዝተከአ ስርዓት ገሮም ይርእይዎ። እዚ ግን እኹል ኣይኮነን። እዚ ዕግበታት ኣብ ቃልዕ ወጺኡ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ብምኻድ ነቲ ዝደሚ ዘሎ ሃገር ካብቲ ዝፈሶ ዘሎ ድሜት ጠጠው ከብሎ ኣለዎ። ሎሚ ዘይድህሰስ “ናይ ሞራል ዓወት” ኣይኮነን ዘድሊ ዘሎ። ናይ ኤርትራ ሽግር ብሓላፍነት ዝሕተትን ናይ ምፍትሑ ሓላፍነትን ብቐዳምነት ኣብቶም ነቲ ወጽዓን ጭፍጨፋን ዘምጽኡ ኣባላት እዩ ዝወድቕ። እዚ ድማ ከምቲ– ዝሰቢርካዮ ባዕልኻ ኣዕርዮ ኣዩ ዝብል ብሂል እዩ።
ካብታ ከም ኤርትራ፡ መንፈስ ህዝባ በቲ ሃገራዊ ቃልሳ አንጻር ፈረንሳ ዝተመሰረተ ሃገር፡ ካብ ኣልጀርያ ክንመሃር ይግባእ።
ኣልጀርያ ካብ ፈረንሳ ነጻ ድሕሪ ምውጻኣ፡ እቲ ነጻነት ዘምጽአ ናይ ኣልጀርያ ሓርነታዊ ግንባር (ተሓአ)፡ ምስሊ ኣልጀርያ “ዓዲ ሓደ-ሚልዮን ስዉኣት” ኣብ ዝብል ጭርሖ እዩ ሲኢሉ ቀሪጽዎ። እዚ ንኣልጀርያ ብሓንቲ ፓርቲ ንብዙሕ ዓመታት ዝገዝአ ግንባር ልክዕ ከም ናይ ሕጂ ህግደፍ እዩ ዝዋሳእ ኔሩ። ድሕሪ ቁሩብ ናይ ታሕጓስን ትዕግስትን ዓመታት እቲ ምሕደራ ህዝቢ፡ ብፍላይ ኣብቲ መንእሰይ ጽልኣትን ምፍንፋንን ኣሕዲሩ ስጋብ መቓብር ተጋደልቲ ኣብ ምብልሻው ተበጺሑ። እዚ ኣብ ናይ ስሳታትን ሰብዓታትን ኣልጀርያ ኣይምተሓስበን። ኣብ ሰማንያታትን ተስዓታትን ግና፡ ኣቲ ጨቋኒ ግንባር ነታ ሃገር ኣብ ክንደይ ኣሽሓት ሂወት ዝወደአ ኣዕናዊ ኩነት ኣእትይዋ እዩ። ህግደፍ ውን በዘይ ዓጋቲ መግዛእቱ ኣንተቀጺሉ፡ ናይ ቃልስና ፍረን ክብርናን፡ እቲ ክቡር ዋጋ ዝኸፈልናሉ ታሪኽ ጌና ከነጥፍኦ ኢና፡
ባህታ ሓጎስን ዓዋተን ተቓወምቲ ኣይነበሩን
?ይፍትሓዊ መግዛእቲ አብ ዘለዎ ሃገር ምምካት ንቡር እዩ። ኣብ ትሕቲ ፍጹም ዲክታቶርያ ስርዓት ተቓዋማይ የልቦን፤ እንታይ ድኣ፡ ምቹእ ናይ ፖልቲካ ባይታ ስለዘይለ፡ እምብይታን መኸተን ዕዩ ዝህሉ።
ዝኾነ ይኹን ነጻ ህዝቢ ብዲክታቶረ ምስ ዝጩቆኑን ዝዋረድን ነቲ ጭቆና ንምልጋስ እምቢ ክብልን ክቃልስን ባህርያዊ እዩ። ግና ኩሎም ደቅሰብ ኣይኮኑነ ነዚ ብድሆ ዝዓትርዎ። እዚ ናይ ጀጋኑ ስራሕ ስለዝኾነ ድማ እዮም ጅጋኑ ዝፍጠሩ።
ባህታ ሓጎስ ኣንጻር ጥልያን፡ ዓዋተ ድማ ኣንጻር ኢትዮጵያ ዝተላዕሉሉ ምኽንያት ሓደ እዩ፡ ድሌት ነጻነት። ምእንቲ ፍትሓዊ እምነቶም ድማ ሂወቶም በጅዮም። ነጻ ኣገልገልቲ ናይ ነጻነት ኮይኖም መንፈሶም ኣብ ባርነት ስለዘይኣለኹዎ ድማ ከም ጀጋኑ ተፈልጡ። ተቓወምቲ ገና ኣይኮኑን። ናይቲ ክብሪ ዘለዎ ናይ መኸተ ሓይሊ ኣዮም ዝነበሩ።
ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ጀጋኑ ኤርትራውያን ንነጻነት ህይወቶም ኣሕሊፎም እዮም። እቲ ዝገደፍዎ ሓድግን መስዋእትን ድማ ስጋብ ሎሚ መለለዪ ናየ ኤርትራዊ መንፈስ ኮይኑ ይርከብ። ተዓዘብቲ፡ ንኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ተዓዚቦም፡ ሓደ ንፉዕን ጅግናን ህዝቢ ከመይ ጌሩ እዩ ነዚ ዝወርዶ ዘሎ ጭፍጨፈ ዝቕበሎ ዘሎ ኢሎም ይግረሙ እዮም። እቲ መልሲ ድማ ስምባደ እዩ። ናይቲ ብደቕኻ ዝወርድ ክሕደት ስምባደ! ሕጅ ግና እቲ ስምባደን ዋእ ዋእን ሓሊፍናዮ ኢና። ከም ብሓድሽ ትርጉም ኤርትራውነት ከነረጋግጽ ከድልየና እዩ– ኩርዓትናን ክብረትናን ንምሕላው ኣብ ዝግበር ቃልሲ ከምዘየንሕለል ንምርግጋጽ። ማህጸን ኤርትራ ምፍራይ ጀጋኑ ዝለመዳ ማህጸን አያ፤ እዚ ዝረአ ዘሎ ስቕታ ድማ የደናግር እዩ፤ ምኽንያቱ፡ ምልክት ናይቲ እናገደደ ናብ ናይ ምትኳሱ ኣንፈት ዘምርሐ ዘሎ ናይ ምዕባስ ወጥሪ ስለ ዝኾነ። እቲ ምእባይን ምምካትን እምበኣር እንዳናሃረ እዩ ዝኸይድ ዘሎ፡፡ ካብቲ ዝነበረ ልሙድ ናይ ርእስኻ ኣድኒንካ ምኻድ ሓሊፉ ርእስኻ ኣቕኒዕካ ብትብዓት ነቲ ዝወርድ ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኩርማጅ ንምጥቃዕ ናብ ምቅላስ ኣዝጊሙ ድማ ይርከብ።
እዚ ናይ ምስጢራዊ ዝመስል ናይ ስቕታ ኣብያ ዝዓይነቱ ንባዕሉ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝዓቢ ዘሎ ውሽጣዊ ምንቅስቃስ ባህርያዊ ተርእዮ እዩ። እቶም ናይ ውሽጥን ናይ ደገን መከትቲ ድማ ኣብ ድሞክራሲያዊ ክብርታት፡ ግሉጽነት፡ ናይ ነዊሕ እዋን ቑጠባዊን ማሕበራዊ ሽቶታት ዝሓዘለ ዓንድ ሕቖ ዘለዎ ትልሚ ምስ ናይ መሪሕነት ብቕዓት ከርእዩ ጊዚኡ ኣኺሉ እዩ። ንኤርትራ ኣብ ናይ ግሎባል ዓለም ንኸትሰጋግራ ዘኽእል ትጉህ ጻዕሪ ክገብሩ ማሕላዊ ተበግሶ የድልዮም። ሎሚ እዩ እቲ ግዜ፡ ናይ ኣውንታዊ ናይ ምጥቃዕ ስትራተጂ ግዜ።
ምምካትን ረጽምን
?ብ ሃገርና ክልተ ዓይነት ረጽሚ እዩ ዝካየድ ዘሎ። እቲ ሓደ፡ ብሓቂ ክንስሕቶ ዘይብልና፡ ዋላኳ ኣብ መንጎ መንግስትን ናይ ምምካት ሓይልታትን ሰፊሕ ውግእ ኣይሃሉ፡ ጎነጽ ካብ ዝጅመር ነዊሕ እዋን ጌሩ እዩ። ኤርትራውያን ነንሕድሕዶም ካብ ዝቃተሉ ኣይወሓደን፤ ብዙሕ ህይወት ኤርትራውያን ውን ጠፊኡ እዩ። እዚ ኣብ መንጎ ተቃወምትን ናይ መንግስቲ ሓይልታትን ዘሎ ጎነጽ እዩ። ካልኣይ፡ እሞ ብዝዓበየ ደረጃ ድማ፡ እቲ ረጽሚ ዝኣመሉ ምሕረት ዘይብሉ መንግስቲ ኩርማጁ ኣብ ርእሲ ኤርትራውያን ካብ ዝዝርግሕን ዝሻሙጥን ኣንጻር ህዝቢ ካብ ነዊሕ ዘጀመሮ ጎነጽ እዩ። እዚ እዩ ድማ እቲ ቀንዲ ናይ ጎነጽ ጸገም።
ብዙሓት ውልቀሰባትን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን (ሰ-ባ) ንነዊሕ እዋን ሃገራዊ ዕርቂ ክግበር ጸዊዖም እዮም። እቲ ትዕቢተኛ ህግደፍ ግን ነዚ ጻውዒት ናይ ድኽመት ምልክትን ከም መስሓቕን ቆጺሩዎ። ዓብደላ ጃብር፡ ኣብቲ ብክፉእ ዝዝከር ዘርብኡ፡ ንተቓወምቲ “ነፈር፡ ነፈረን” ወይከኣ “ሓደ ክልተ” እናበለ ኣቛናጺብዎም እዩ። እቲ ልዑል ህግደፍ ከመይ ጌሩ እዩ ምስ ሓደ ክልተ ዝዛረብ? እናበለ ብብድዐ ከም ዝገረሞ ተዛሪቡ እዩ። እዚ እዩ ናይ ህግደፍ ናይ ዕርቂ መስትያት። ኣብ ዝኾነ ባይታ ድማ እዛ ዘረባ እዚኣ ንህግደፍ መውጽኢ ኣፎም ኮይና ነራ እያ። ኣነ ሓደ ካብቶም ንዕርቂ ስለዝተጣበቕኩነ ዝተቆናጸብኩን ስለ ዝኾንኩ ነዚ ጉዳይ ኣጸቢቀ ይፈልጦ እየ። ኣብ ህግደፍ ዝነበረኒ “ተስፋ” መኺኑ፡ ኣብ መጻኢ ንዝርከብ ረጽሚ ባዕሉ ህግደፍ ናይ ሓላፍነት ተሰካሚ ምዃኑ ደምዲመ እየ፡ እቲ ዝበልክዎ ድማ እንሆ ንዓሰርተ ዓመት ዝኣክል መዓልቲ መዓልቲ ይምስከር ኣሎ።
ምሕራቕን ኣንጻር ግፍዒ ምምካትን፡ ነቲ ፈጣሪ ዝሃበካ ሰብኣዊ መሰል ንምዕቃብ ምቅላስን ባህርያዊ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ዘኹርዕ ቃልሲ እዩ። ሰባት ጎንጺ ዝመርጹ ፍትሒ ንምርካብ ካልእ ኣማራጺ መገዲ ምስዝስእኑ እዩ። እዚውን ባህርያዊ ምዃኑ እዩ። መወዳእታኡ ድማ ደም ምፍሳስ ይስዕብ። ናይ ሕጂ ሕቶ፡ ነታ ኣብቲ ርእሲ ድኽመታ ትደሚ ዘላ ሃገር ከመይ ጌርና ነዚ ዝፈስስ ዘሎ ደም ጠጠው ነብለላ? ዝብል ሕቶ እዩ። መጀመርታ፡ ምንጪ ናይዚ ዘይፍትሓዊ መግዛእትን ንዕርቂ ዝዕንቅፍ ዘሎን መን እዩ ዝብል ሕቶ ምምላስ የድልየና። እዚ እቶም ሃገራውያን መሊሶሞ እዮም። ናየ ኩሉ ጸገምና ጠንቂ ህግደፍ እዩ። ካልኣይ፡ ህግደፍ ካብ ሱሩ ክብንቆስ ኣለዎ።
ገለ ሰባት ንመሰሎም ንዘለዓለም ክጽበዩ ይመርጹ። ምርጭኦም እዩ። ገለ ኸኣ ንመሰሎም ክመልሱ ስጉምቲ ክወስዱ ይመርጹ። ምርጭኦም ደማ እዩ። ካብቶም ብሕልና ረጽሚ ዘይብሉ ቃልሲ ዝድግፉ ዉሑዳት እቶም፡ “ሱቕ ኢልና ንጸበ” ዝዓይነቱ ጠባይ ሒዞም ዝጓዓዙ ዘለዉ ይበዝሑ። እንተኾነ ግን ህግደፍ ብተኣምር ባዕሉ ብርኩ ተሰሩ ባዕሉ ክወድቅ እዩ ዝብል መጎተ ፍርያት የብሉን። እቲ ዝገርም፡ እቶም ነዚ መገዲ ክኽተሉ ዝደልዩ ዋላ ሓንቲ ከይገበሩ፡ ዝመረጽዎ ኣገባብ ቃልሲ ኣብ ርእሲ እቲ ሙሉእ ናይ ምቅዋም ምንቅስቓስ ክደፍእዎ ይደልዩ። ግንከ ተቀባልነት ከርክቦም ዘኽእል ወላ ሞራላዊ ተሰማዕነት ውን የብሎምን። ምርጫኦም እምባኣር ኣብቲ ዘይረጽማዊ ቃልሲ ይሳተፉሞ ለውጢ ከምጽኡ ከምዝኽእሉ የእምኑ። ሽዑ እቶም ብረት ሒዞም ዘለዉ ኣሚኖም ኣጽዋሮም ምእንቲ ክድርብዩ።
እቲ ዘሕዝን፡ ኤርትራዊ ንኤርትራዊ ይቐተል ኣሎ። ዝኾነ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ ከምዝፈልጦ፡ ክልተ ሰባት እንተድኣ ጠበንጃ ሒዞም፡ ብዘይ ቅድመ ኲነት ወይ ናይ ተኹሲ ጠጠው ምባል ሰምምዕ ወይ ናይ ዕርቂ ልዝብ ከይተገብረ ስቅ ኢሉ ብረቱ ዘውርድ የልቦን። እቶም ዋላ ሓንቲ ዘይገብሩ ተሳተፍቲ ብምኹናንን ዘረባን ካብ ዘጽምሙና መፍትሒ ክረኽቡ ምንዳይ ምሓሾም ገለ ፍረ እነተምጽኡ።
ኤርትራ ናይ ኣስላምን ናይ ክርስትያንን ሃገር ምኻና ዘይፈልጥ ሰብ ዘሎ ኣየመስለንን፡ ናይ ሓደ ሃይማኖት ኣመንቲ ክብርታቶም ናብቶም ናይቲ ካልእ ሃይማኖት ኣመንቲ ብሓይሊ ከተግብርዎ ኣይክእሉን እዮም። ንዝሓለፉ ኣማኢት ዓመታት ከምዝነበርናዮ ናይ ሃገርና ብሰላምን ብሓባር ናይ ምንባር ጸጋ ብኣተኩሮ ክንከላኸሎ ይግባአና። ጥሩፋትን ዕዉራት-ኣእምሮን ንሓድነትና ይፍታትንዎ ኣለዉ። ህግድፍ ድማ ነዚ ቁስሊ ዝተናኽፍ ሃዋህው እዩ ዝፈጥር ዘሎ። ንሓደነትና ምክልኻል እንተዘይበቂዕና እሞ ብሰላም ዘንብረና ናይ ፍትሓዊ ፖለቲካዊ ምሕደራ ሃዋሁ እንተድኣ ዘይፈጢርና፡ በጺሑና እዩ። ስለዚ፡ ንኤርትራ ንምድሓን፡ ናይ ምምካት እዋን ኣኺሉ እዩ።


text:
ኬንያ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ንምክያድ ኣብ እትዳለወሉ እዋን ሓደ ላዕለዋይ በዓልስልጣን ምርጫ ምቕታሎም ስዒቡ ዝገንፈለ ተቓውሞ ክሃድእ ናይ ኬንያ ፕረደንት ኡሁሩ ኬንያታ ምሕፅንታ ኣቕሪቦም።ተሓለቕቲ ሰብአዊ መሰላት ግን እቲ ቕትለት ኣጋጣሚ ኣይኮነን ይብሉ።
ሰልፈኛታት ናብ ቤት ፅሕፈት ኮሚሽን ምርጫ ብምኻድ ንክሪስቶፈር ሳንዶ ፍትሒ ሓቲቶም ኣለው።እቲ ቕትለት ኣጋጣሚ ኣይኮነን ይብሉ ተሓለቕቲ መሰላት፤ጆን ጊተንጎ ሓደ ካብኦም እዩ።
“ኣብ ኬንያ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ክሞቱ፣ክስወሩ ወይ ክቕተሉ ልሙድ እዩ።ነቲ መስርሕ ምርጫ ንምዝራግ እዩ፤ኣብ ጥቓ እዋን ምርጫ ክኸውን ከሎ ኸአ ኣሰካፊ እዩ።ንስድራ ሚስተር ሳንዶ ንምፅንናዕ ኢና ኣብዚ ንርከብ፤ከቢድ ኪሳራ እዩ።ምስ ኮሚሽን ምርጫ ዘለና ሓድነት ንምጋልፅ እውን ኢና ኣብዚ ንርከብ።”
ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ድሕሪ እቲ መቕተልቲ ንሰራሕተኛታት ምርጫ ተወሳኺ ሓለዋ ክግበረሎም ሓቲቶም ኣለው።በቲ መቕተልቲ ንዝተቖጥዑ ንምርግጋፅ ኣብ ምፍታን ይርከቡ።ንክሪስ ክንዝክሮ ንኽእል ሚዛናዊ፣ርትዓውን ተኣማንን ምርጫ ብምክያድ ስለዝኾነ ሰላማዊ ምርጫ ክካየድ ፀዊዖም።
ፕረዝደንት ኬንያታ ነቲ ዝቕፅል ምርጫ ንምጭብርባር ድልየት ኣለዎም ክብል ቀንዲ ተቓዋሚ ጉጅለ ይኸስስ፤እቶም ፕረዝደንት ግን ነዚ ይነፅጉ።
ናይ ኬንያ ምርጫ ኩሉሻዕ ብክስታት ምጭብርባር ተዓጂቡ ይካየድ።ኣብ 2007 ዓ.ም ዝተኻየደ ምርጫ ስዒቡ ንኽልተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተኻየደ ህውከትን ናዕብን ልዕሊ 1,100 ሰባት ምሟቶም ይዝከር።


text:
ነቲ ከይዲ ምስማዕ ቃለ-ምስክርነት በአቦ መንበርነት ዝመርሕዎ ኮንግረስማን ክሪስ ስሚዝ ብዛዕባ አተሓሕዛ ሰብአዊ መሰላት ኤርትራ ዝወጹ ዝተፈላለዩ ጸብጻብት አካላት አሜሪካን ሕ/ሃ አብቲ ሃገር ዘሎ ሕሱም ምግሃሳት ሰብአዊ መሰላት፡ ናይ ሃይማኖት ነጻነት፡ ግዱድ ሽቅሊ ዝበልዎ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ አገልግሎት፡ ስደት መንእሰያትን ዘጋጥሞም ሕሱም ምግሃሳትን ሓደጋታታን ድሕሪ ምጥቃስ ዕላማ’ቲ ምስማዕ ቃል ምስክርነት አረዲኦም።
ነዚ ብዝምልከት ካብ መንግስቲ ኤርትራ፡ ዝተዋህበ ምላሽ የለን፡ እንተኾነ፡ ማሕበር ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ዝተባህለ ኣብ ዋሽንግተን ዝመደበሩ ማሕበር፡ ኣብ ዘውጽኦ ምላሽ፡ ንኤርትራ ከም ዞባዊ ስግኣት ጌርካ ምቕራብ፡ ካብ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተቖጽሩ ዝንቡዓት ጥራይ ኢዩ ክመጽእ ዝኽእል፡ ንሱ ድማ ነቲ ብዓለም ውግዘት ዝወርዶ ዘሎ ስርዓት ኣዲስ ኣበባ ንምድሓን ዝግበር ፍሹል ፈተን`ዩ ኢሉ።
እቲ ማህበር ኣብ መዕጸዊ ጽሑፉ፡ ንሕና ከም ካብ ኤርትራ ንውለድ ኣመሪካውያን፡ ናብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ርግኣትን ክምለስ ረብሓ`ለና፡ እንተኾነ ነታ ቀንዲ ስግኣት ጸጥታ ዝኾነት ንምድሓን ተባሂሉ ነታ ብሰላም ትነብር ሃገር ክተሰይጥን ምፍታን ነቲ ተጸጊሙ ዘሎ ኸባቢ ዝሕግዝ ኣይኮነን ኢሉ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ምሉእ ትሕዝቶ'ቲ ቃል-ምስክርነት ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ኅዳር – 14.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ሉቃ.17:11-19
ኢየሱስ ናብ ኢየሩሳሌም ኪኸይድ ከሎ ድማ ብመንጎ ሰማሪያ ገሊላን ኃለፈ። ንሱ ናብ ሓንቲ ዓዲ ኺአቱ ኸሎ ኸአ ብርሑቕ ደው ዝበሉ፥ ዓሰርተ ለምጻማት ተጋነፍዎ። ድምፆም ዓው አቢሎም ከአ “ ኢ ኢየሱስ! ኦ መምህር! ምሓረና” በልዎ። ንሱ ኸአ ምስ ረአዮም፥ “ ኪዱ ርእስኹም ንኻህናት አርእዩ” በሎም። ኪኸዱ ኸለዉ ኸአ ነጽሑ። ካብአቶም ሓደ ኸአ ከም ዝሃወየ ምስ ረአየ፥ ድምጹ ዓው አቢሉ ንአምላኽ እናመስገነ ተመልሰ። እናአመስገኖ ኸአ አብ እግሪ ኢየሱስ ብገጹ ተደፍአ። ንሱ ሳምራዊ ነበረ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ እናበለ ሓተተ፦ “ ዝነጽሑስ ዓሠርተ ደይኮኑን፧ እቶም ትሽዓተ ደአ አበይ አለዉ፧ ብጀካ እዚ ኻልእ ዝዓሌቱስ ንአምላኽ ክብሪ ኺህብ ዝተመልሰዶ የልቦን፧” ብድኅርዚ “ ተንሥእ እሞ ኪድ፤ እምነትካ አሕወየትካ” በሎ።
አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ሉቃስ ወንጌላዊ ሕውየት ናይ ዓሰርተ ለምጻማት የዘንቱ። ካብዞም ዓሠርተ ኸአ ሓደ በቲ ዝተገብረሉ ጸጋ ከመስግን ከምዝተመልሰ የዘንቱ። አብዚ እምበአር ንነፍሲ ወከፍና እግዚአብሔር ዝገብረልና ሰጋታት ብምፍላጥ መ ዓልታዊ ክነመስግን የዘኻኽረና፤፡
ወንጌላዊ ሉቃስ ክርስቶስ ጎይታ ናብ ኢየሩሳሌም አብዝኸደሉ ዝነበረ ግዜ ኪኸይድ ከሎ ድማ ብመንጎ ሰማሪያን ገሊላን ከምዝኃለፈ የዘንቱ። ክርስቶስ ነቲ ካብ ሰማያዊ አብኡ ዝተቀበሎ ተልእኾ ንምፍጻም ሕይወቱ ወትሩ አብ ጉዑዞ ከምዝነበረ ቃል አምላኽ ይምህረና። ናብታ ር እሲ ከተማ ዝኾነት የሩሳሌም ንምብጻሕ ከአ ኩሉ መሰናኽል እናሰገረ ንኹሉ አ አዳዊ ዘርጊሑ አብቲ ድኅነት ንኸሳትፍ ይሰርሕ። ነቲ አብ ገዛእ ርእሱ ዕጽው ዝነበረ ሃይማኖት ናብ ሓደ ክፉት ንኹሉ ከም አኅዋትን አኃትን ደቂ ሓደ አቦ – ደቂ ሓደ አምላኽ አምላኽ ይቕበሊን ይሓቁፍን። እዚ ክፉትነት እዚ አብቶም ዓሰርተ ለምጻማት ከይተረፈ ተገሊጹ ንረኽቦ።
ድምፆም ዓው አቢሎም ከአ “ኢ ኢየሱስ! ኦ መምህር! ምሓረና” በልዎ። አብ ብሉይ ኪዳን “ እቲ ዚላገብ ሕማም ዘለዎ ሰብ ክዳኑ ቕደዱ ይኹን፥ ፀግሩ ርእሱ ኸአ አይዘርግፍ፥ ከንፈሩ እውን ይኽደን፥ ‘ ር ኹስ እየ፥ ርኹስ እየ’ እናበለ ኸአ ይጨርሕ። ዚላገቡ ሕማም ክሳ ዕ ዘለዎ ርኹስ ይኹን፥ ርኹስ እዩ እሞ ንበይኑ ይቀመጥ፥ ምቕማጡ ኸአ አብ ወፃኢ ሰፈር ይኹን።ዘሌ. 13.45-46 እዞም ሰባት እዝ ኦም ካብ ሕብረሰብ ግሉላት ንጹጋት ኢዮም ነሮም። ስለዚ ኢዮም ከአ አብ ማዕዶ ኮይኖም አብ ቅድሚ ክርስቶስ ቀሪቦም “ “ኢ ኢየሱስ! ኦ መምህር! ምሓረና” እናበሉ ክርስቶስ ክንጸሖምን ክምሕሮምን ከምዝኽእል እምነቶም ይገልጹ።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብዚ ዓለም እዚ ዝመጸ ካብ ኃቲአትና ንኸንጸሓና ንኸሕውየና ኢዩ። ኃጢአት ካብ እግዚአብሔር ካብ ፍቕሪ አምላኽ ይፈሊየካ። ካብ እግዚአብሔር ከም እትርሕቕ ይገብረካ። አብዚ ኩነታት ምስ እንርከብ አብ ቅድሚ አምላኽ ቀሪብና ብእምነት “ኢ ኢየሱስ! ኦ መምህር! ምሓረና” ክንብሎ ይግበአና።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ዓሰርተ ለምጻማት ልመንኦም ምስ ሰምዓ “ ኪዱ ርእስኹም ንኻህናት አርእዩ” በሎም። ምኽኒያቱ ከምቲ አብ ብሉይ ኪዳን ዘሌዋውያን 14.1-32 ከም እንረኽቦ እቲ ካህን ካብቲ ሕማሞም ከምዝነጽሑ ክምርምሮም ነይሩዎ። እዞም ሰባት እዚኦም ነቲ ክርስቶስ ኪዱ ዝብል ትእዛዝን ወይ ቃል ብምእዛዚን ምእማንን ናብ ካህን ግዑዞኦም ይጅምሩ – መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግን ነቲ እምነቶም ብምርአይ – ድሮ አብ ጉዑዞኦም ከለዉ የንጽሖም። ኪኸዱ ኸለዉ ኸአ ነጽሑ። ሎሚውን ን ዓና እዚ ክርስቶስ ጎይታ ነዚ ትእዛዝ ኢዩ ዝህበና አብ ውድቀት ድካም ኃጢአት ምስ እንርከብ ናብ ቤተክርስቲያኑ ኪንቀርብ። ቤተክርስቲያን ከአ ብስሙ ክተንጸሓን ኢያ።
ካብአቶም ሓደ ኸአ ከም ዝሃወየ ምስ ረአየ፥ ድምጹ ዓው አቢሉ ንአምላኽ እናመስገነ ተመልሰ። እናአመስገኖ ኸአ አብ እግሪ ኢየሱስ ብገጹ ተደፍአ። ንሱ ሳምራዊ ነበረ። እቲ ሳምራዊ ሓደ ካብቶም ዓሰርተ ለምጻማት ነቲ ዝተገብረሉ ጸጋ ንምምስጋን ናብ ኢየሱስ ይምለስ፡ አብ እግሪ ኢየሱስ ተደፊኡ ኸአ የመስጊን።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ንሕና ደቂ ሰባት በግዚአብሔር አምላኽና ዝተገብረልና ጸጋታትን ዝግበረልና ዘሎንመወዳ እታ የብሉን፡ ግና ስጋብ ክንደይ ኢና ነዚ ተረዲእና መ ዓልታዊ ንግዚአብሔር ፈጣሪና ክነመስግንን ክንውድስን ክነምልኽን እንርከብ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ እናበለ ሓተተ፦ “ ዝነጽሑስ ዓሠርተ ደይኮኑን፧ እቶም ትሽዓተ ደአ አበይ አለዉ፧ ብጀካ እዚ ኻልእ ዝዓሌቱስ ንአምላኽ ክብሪ ኺህብ ዝተመልሰዶ የልቦን፧” ብድኅርዚ “ ተንሥእ እሞ ኪድ፤ እምነትካ አሕወየትካ” በሎ። ንሓናዊን ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ብ እምነት አብ ቅድሚ አምላኽ ቀሪብና ኦ ክርስቶ ኦ አምላክ መሓረና ክንቢል ንዕደም።
አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ናብ ቲቶ ዝጠጻሕፈ ብዛ ባ ክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር እንክምህር፦ ነቶም ሕዝቢ፥ ንገዛእትን ንሰብ ሥልጣንን ኪግዝኡን ኪእዘዙን፥ ንሠናይ ግብሪ ዘበለ ዝተዳለዉ ኪኾኑ፥ ንሓደ እካ ስሙ ከየጸልሙ፥ ሰለማውያንን ምቕሉላትን፥ ምስ ኩሉ ሰብ ብትሕትና ዚነብሩ ኪኾኑ አዘካኽሮም” እናበለ ጳውሎስ ናብ ቲቶ ይጽሕፍ። በዚ መንገዲ ንሕናውን አብ ቅድሚ አኅዋትናን አኃትናን ሰለማውያን ምቕሉላቲን ትሑታቲን ኮይና ክንርከብ እግዚአብሔር ብ አማላድነት እኖና ቅድስቲ ማሪያም ንነፍሲ ወከፍና ጸጋታቱ ይሃበና። አስተንትኖና በዚ ናይ መ ዓልቱ መዝሙር ዳዊት መዝሙር 23 ክን ዓጽዎ፦
መዝ.23
እግዚኣብሔር ጋሳይ እዩ፥
ዚጎድለኒ የብለይን።
አብ ልሙ ዕሻኻ የው ዕለኒ፥
ናብ ዝዓርፈሉ ማይ ይመርሃኒ። ………….
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
I. ሹኩሹካን ስልታዊ ምንስሓብ ስርዓት ኢሳያስን ኣብ ‘ዚ ዘሎናዮ ፈታኒ እዋን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ህድእ ኢሉ ኣስተውዒሉ ኣብ ‘ቶም ሕመረት ሕሰሙን መከርኡን ዝኾኑ ጉዳያት ኣቶኪሩ ክቃለስ ዝፍትን፡ ነቶም ቀንዲ ሕመረታትን ጠንቅታትን ረሲዑ፡ በቶም እናሻዕ ዝቕልቀሉ ፍጻሜታት እናተገፍዔ፡ መኣዝኑ ስሒቱ ኣብ ‘ቶም ሕሰሙን መከራኡን ዝፈጠርዎም ሳዕቤናት ኣድሂቡ ኮለል ክብልን ኣብ …Read More »
መልሲ ንቐሺ ማርቆስ ብኮሎነል ጸጉ ፍስሃየ (2ይ ክፋል)
ብመጀመርታ ኣብ ‘ቲ “ደመኛታት ተዋህዶ” ኢልካ ገሊጽካዮ ዘለኻ ኣርእስቲ ኣትየ ክገልጽ፡ እዚ ኣርእስቲ ‘ዚ ንኲናትን ንሕነ ምፍድዳይን ዝዕድም ኣር እስቲ ኮይኑ ‘የ ረኺበዮ።፡ እቲ ቤተ ክርስትያን ኣብ ምቅትታል ኣትዩ ቀተልትን ተቐተልትን ከም ዘለዉዎ ዘስምዕ፡ ካብ ሓደ መራሕ ሃይማኖት ክወጽእ ዘይትጽበዮን ዘይሓላፍነታውን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንህዝቢ ናብ ናይ ምትፍናን መኣዝን ዘአንፍት፡ ከም …Read More »
መልሲ ንቐሺ ማርቆስ ብኮሎነል ጸጉ ፍስሃየ
ቀሺ ማርቆስ ኣብ ዕለት 23 ከምኡ ‘ውን ኣብ ዕለት 30 ነሓሰ 2019 አብ ድሮ መዓልቲ ጽምብል ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ፡ ምስ ኢንጂነር ዑቕባዝጊ ስዩም ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ ኣብ ዩ-ትዩብ ቪድዮ ዘርጊሑ ነይሩ። ነታ ቪድዮ ቃለ መሕትት ዝሰምዕዋ ሰባት ጥብቆ ልኢኾምለይ፡ ብሙሉኣ ተኸታቲለያ። ኣብ መደምደምታ ናይ ‘ቲ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ ድማ ካብ ቃል …Read More »


text:
ኣባላት ናይ ዓለም መራሕቲ ዘይሻራዊ ጉጅለ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ተኹሲ ከቋርጽ ሓቲቶም2021-09-09 17:21:27 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 323 times
- font size decrease font size increase font size
ኣባላት ናይ ዓለም መራሕቲ ዘይሻራዊ ጉጅለ (THE ELDERS) ኣብዚ ቅንያት መግለጺ ኣውጺኦም። ኣብዚ ዘውጽእዎ መግለጺ፡ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ውግእ ትግራይ ዝሳተፉ ዘለዉ ኣካላት፡ ተኹሲ ኣቋሪጾም ንክዛተዩ ዘተባብዕ ስጉምቲ ንክወስድ ሓቲቶም። ብመሰረቲ ብማዕከን ዜና ቢቢሲ ዝተዘርሐ ሓበሬታ፡ እዞም ኣባላት እቲ ጉጅለ ነዚ ሕቶዚ ዘቕረቡ፡ ዓለም ለኻዊ ሰላምን ድሕነትን ንምስፋን ግደ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብዝምልከት ኣብ ዝተኻየደ ርክብ እዩ። ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብሓድነት ቅልውላዋት ኣብ ምፍታሕ ግደኡ ክገብር እውን ኣባላት እዚ ዘይሻራዊ ጉጅለ ጸዊዖም።
ኣብ ዓለም ይረኣዩ ካብ ዘለዉ ቅልውላዋት ተባሂሎም ኣብቲ ኣጋጣሚ ካብ ዝቐረቡ ጉዳያት፡ ኣብ ርእስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፡ ናይ ኣፍጋኒስታን፡ ሚንያማር፡ ከምኡ እውን ናይ ፍልስጤም ተጸሪሖም። ናይዚ እዋንዚ ናይቲ ጉጅለ ዓበይቲ ሰባት መራሒት ናይ ኣየር ላንድ ናይ መጀመርያ ጓለንስተይቲ ፕረሲደንትን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ላዕለወይቲ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰል ዝነበራን ሜሪ ሮቢንሰን “ውግእ ጠጠው ምባል፡ ይረአ ንዘሎ ስቅያት ንምውጋድ መተካእታ ዘየብሉ መንገዲ እዩ” ኢለን። ኣተሓሒዘን ከኣ ምስ ምግዳድ እቲ ውግእ ንሓለዋ ደቂ እንስትዮን በጽሕታትን ቀዳምነት ክወሃብ ኣትሪረን ተምሕጺነን።
እተን መራሒት ናይቲ ጉጅለ ኣተሓሒዘን፡ “ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ቅድሚ ሕጂ ብሰንክቲ ውግእ ይወርድ ብዛዕባ ዘሎ ሰብኣዊ ግህሰትን ዋሕዲ መግብን መግለጺ ተዋሂብዎ እዩ። ብተወሳኺ እውን ኣብ ትግራይ ወሲባዊ ዓመጽን ጥሜትን ከም ናይ ውግእ መሳርሒ ምጥቃም ወሲኽካ ብዙሕ ግህሰት ይፈጸም ከም ዘሎ ተገሊጽሉ እዩ” ኢለን።
ኣብ ርእሲዚ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ንክርዳእ ንትግራይ ወሲኽካ ኣብ ኢትዮጵያ ክበጽሕ እሞ ነቲ ኩነታት ህጹጽ ፖለቲካዊ መፍትሒ ክረኽበሉ ከም ዝግባእ ጠቒሰን። “ወተሓደራዊ መፍትሒ ግና ኣይረብሕን እዩ” ኢለን።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ተወካሊት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ፡ ኣንበሳደር ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ “እዚ ጉጅለ ዓበይቲ ብጉዳይ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ምምኽኻር ንድፎ ኢና።” ኢለን። ኣተሓሒዘን ከኣ ፕረሲደንት ናጀርያ ነበር ኦሊሴንጎ ኦባሳንጆ ተወካሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ቅርኒ ኣፍሪቃ ኮይኖም ምምዛዞም ጽቡቕ መርኣያ እዩ ኢለን።
ኣብ ትግራይ ብ4 ሕዳር 2020 ዝጀመረ ውግእ 10ይ ወርሑ ዝሓዘ ኮይኑ፡ ኣብዚ እዋንዚ ናብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ልሒሙ ናይ ብዙሓት ሰባት ምምዝባልን ሞትን የኽትል ኣሎ።


text:
ምኽፋል ግብሪ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 10 10 2018
ስርዓተ ግብሪ ሽወደን፡ መሰረት ብልጽግና ሽወደን እዩ። መንግስቲ፣ ነቲ ዝኣቱ ግብሪ ተጠቒሙ፣ ንኹሉ ዜጋ፣ ንትምህርትን ጥጡሕ ናብራን፣ ማዕረ ዕድል ይህብ። እቲ ዝለዓለ ክፋል ብልጽግና ናይ ሽወደን፣ ሳላ ግብሪ እዩ ክኽሰት ክኢሉ። ግብሪ ስለ ዝኣቱ እዩ ናይ ጥዕናዊ ክንክን፣ ናይ ቆልዑ ክንክን፣ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ናይ ኣረጋውያን ክንክንን ክህሉ ዝኸኣለ። ከምኡ'ውን፣ መንገድታትን ህዝባዊ መጎዓዝያን፣ ናይ ስደተኛታት ምቕባል፣ ናይ ኣከባቢ ሓፈሻዊ ዕማማትን ክካየድ ዝኸኣለ፡ ሳላ ግብሪ እዩ።
ስእሊ: Skatteverket
መብዛሕትኦም ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ሰባት፣ እቲ ዝኸፍሉዎ ግብሪ፡ ኣብ ምምስራት ሓባራዊ ህይወት ማሕበረሰብ ከም ዝውዕል ይኣምኑ እዮም።
ክትሰርሕ ከለኻ ካብ እቶትካ ግብሪ ትኸፍል። እዚ ግብሪ'ዚ "ናይ ኣታዊ ግብሪ" ይብሃል። እቲ ቅድሚ ግብሪ ምኽፋልካ እትረኽቦ ደሞዝ፡ "ምሉእ ደሞዝ" ይብሃል። እቲ ግብሪ ምስ ከፈልካ እትረኽቦ ድማ፣ "ጽሩይ ደሞዝ" ይብሃል። በቲ ጽሩይ ደሞዝ ጌርካ ኢኻ እትናበር። ናይ ሽወደን ስርዓተ ግብሪ፣ እቶም ልዑል እቶት ዘሎዎም፣ ልዑል ግብሪ ከም ዝኸፍሉ ይገብር። እቶም እኹል እቶት ዘይብሎም፡ ካብቲ ሕብረተሰብ ክሕገዙ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ነፍስ ወከፍ ኮምዩን፣ ግብሪ ይፈላለ እዩ። እቲ ልሙድ ግብሪ፣ 29-35% ናይ እቶትካ እዩ። ብዙሕ እቶት ምስ ዝህሉወካ ንመንግስቲ'ውን ግብሪ ትኸፍል ኢኻ።
ናይ ዝተፈላለየ ደረጃታት ኣታዊ፣ ዝኽፈል ግብሪ ሰሌዳ (ካብ 2018 ዝተወስደ ኣሃዛት)። ምንጪ፣ Skatteverket
ከም መተካእታ ደሞዝ ሕማምን ጡረታን ዝኣመሰሉ እቶታት'ውን ግብሪ ይኽፈሎ እዩ። ንሓለፋታት'ውን ትኸፍል ኢኻ። ሓለፋታት ማለት፣ ከም ኣብ ስራሕካ መኪና እንተ ተጠቒምካ፣ ኣብ ቤት መግቢ ምሳሕ ወይ ድራር ክትገዝእ፣ ካብ ስራሕካ ኩፖን እንተ ወሲድካ፣ ግብሪ ትኸፍል።
ምልክታ ግብሪ: ብደብዳበ መልክዕ'ውን ናብ ብዓል መዚ ቀረጽ ክትልእኩዎ ትኽእሉ ኢኹም። ምልክታ ግብሪ፣ እንተደንጎየ ኣብ መጀመርታ ወርሒ ግንቦት ኣብ ኢድ ብዓል መዚ ቀረጽ ክበጽሕ ኣለዎ። ስእሊ፡ ማርኩስ ሉንድስተት፡ ዩነር
ምልክታ ግብሪ ናይ ኣታዊ (Inkomstdeklaration)
ኩላቶም ስራሕ ሃልዩዎም ግብሪ ዝኸፍሉ ሰባት፡ ንበዓል መዚ ግብሪ፣ ዓመታዊ ጸብጻብ ኣታዊ ክገብሩ ኣለዎም። በዓል መዚ ግብሪ፣ ምልክታ ግብሪ ናብ ኣድራሻኹም ይሰደልኩም። እዚ ምልክታ'ዚ ኣብ ውሽጢ ዓመት ኣታዊኹም ክንደይ ምዃኑን፡ ክንደይ ዝኸውን ግብሪ ከም ዝኸፈልኩምን ዘስፈረ እዩ። እዚ ሓበሬታ'ዚ ካብ ወሃቢ ስራሕኩም፡ ትካል መድሕንን ባንክታትን ዝተረኽበ እዩ። እቲ ኣብዚ ምልክታ ግብሪ'ዚ ሰፊሩ ዝርከብ ሓበሬታ፣ ቅኑዕ ምዃኑ ክትርእዩዎ ኣለኩም። ነዚ ምልክታ ግብሪ'ዚ ንምፍራም፣ ነቲ ኣብቲ ዝተላእከ ወረቐት ዘሎ ኮድ ወይ'ውን ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነት ተጠቐሙ። ብኸመይ ምልክታ ግብሪ ከም እትልእኩ ናባኹም ዝግደፍ ምርጫ ኮይኑ፣ ስልኪ ብምድዋል፡ ብኤስኤምኤስ፡ ብናይ ስካተቨርከት ኣፕ ወይ ብኤለክትሮኒካዊ መንገድታት ከተሳልጡዎ ትኽእሉ። እቲ ንመረጋገጺ መንነት ዘገልግል ኮድ፣ ኣብ ላዕሊ ናይቲ ዝተላእከልኩም ወረቐት ኣሎ።
ግብሪ ሸቐጥ (Moms)
ወሰኽ ግብሪ ኣቕሑት፣ ከምቲ ልሙድ፣ 'ሞምስ' ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሞምስ፣ ናይ ኣቑሑን ኣገልግሎታትን ግብሪ እዩ። ኩሉ ሰብ፣ ንዝዕድጎም ኣቕሑን ኣገልግሎታትን፣ ግብሪ ይኸፍለሎም እዩ። ሞምስ ኣብቲ እንኸፍሎ ዋጋ እቱው'ዩ። እንኸፍሎ መጠን ሞምስ፣ ካብ ኣቕሓ ናብ ኣቕሓ ክፈላለ ዝኽእል ኮይኑ 25፡ 12 ወይ 6 ሚእታዊት ክኸውን ይኽእል። ገለ ኣቑሑት ወይ ኣገልግሎታት፣ ካብ ሞምስ ናጻ እዮም። ንኣብነት ሕክምናን ትምህርትን። መንግስቲ፣ ነቲ ሞምስ ከም ፖለቲካዊ መሳርሒ ይጥቀመሉ፡ ነቲ ሰባት ክዕድጉዎ ጽቡቕ እዩ ኢሉ ዝሓስቦ ነገራት ካኣ፣ ትሑት ሞምስ ይገብረሉ።
ግብሪ ፍሉይ ኣቕሓ (Punktskatter)
ግብሪ ፍሉይ ኣቑሓ፣ (Punktskatt) ስሙ ከምዝሕብሮ፡ ካብ ፍሉያት ኣቑሑ፣ ንኣብነት ከም ኣልኮል፡ በንዚን፡ ጸዓትን ትምባኾን፡ ዝውሰድ ግብሪ እዩ። ግብሪ ፍሉይ ኣቑሑ፣ ኣንፈት ዕድጊ ንምምእዛን የገልግል። መንግስትን ፓርላማን እዮም 'ኣየኖት ኣቑሑ ዝያዳ ግብሪ ክኸፈለሎም ኣሎዎ?' ኢሎም ዝውስኑ። መብዛሕትኡ ግዜ፣ እቶም ንጥዕናን ኣከባብን ዝሃስዩ ኣቑሑ፣ ዝያዳ ግብሪ ክኸፍሉ ይብየነሎም።
ማሕበራውያን ክፍሊታት (Sociala avgifter)
ወሃብቲ ስራሕ፣ ነቶም ዘስርሑዎም ሰባት ማሕበራዊ ክፍሊት ይኸፍሉሎም። እዚ፣ 'ወጻኢታት ወሃብቲ ስራሕ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ክፍሊት ናብ ካዝና ማዕከን ጡረታ፡ ደሞዝ ዕረፍቲ ወለድን ደሞዝ ሕማምን ከምዝኣቱ ይግበር። ብዘይካ'ዚ፣ ወሃብቲ ስራሕ ነቶም ዘስርሑዎም ሰባት'ውን ግብሪ ክኸፍሉሎም ኣለዎም። ምኽፋል ግብሪ ናይ ሰራሕተኛታት ብኣስራሕቲ፡ ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ናብ በዓል መዚ ግብሪ ይኽፈል። እቶም ናይ ውልቆም ትካል ዘሎዎም ሰባት ከኣ፣ ውልቃዊ ወጻኢታት (egenavgifter) ዝተሰምየ ማሕበራዊ ክፍሊታት ይኸፍሉ እዮም።
ብጸሊም ምስራሕ
ብጸሊም ምስራሕ ማለት፡ ግብሪ ዘይትኸፍሉሉ ኣታዊ ኣሎኩም ማለት እዩ። ሕብረተሰብ፣ ዝሰርሕ ዘበለ ሰብ ኩሉ፣ 'ግብሪ ክኸፍል ኣለዎ' ኣብ ዝብል ዓንዲ ዝተሰረተ እዩ። ሕክምና፡ ጽርግያ ምስራሕ፡ ክንክን ዓበይትን ካልእ ማሕበረ-ውሕስነታዊ ኣገልግሎታትን ብግብሪ እዩ ዝምወል።
ብጸሊም ትሰርሑ ምስ እትኾኑ፡ ቀዳማይ ውዕል ኩንትራት ገዛ ወይ'ውን በብወርሑ ዝኽፈል ነገር (kredit) ክትገዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ኣካረይትን ትካላትን፣ ወትሩ፡ ምስክርነት ስራሕ ይደልዩ።
ንዓኻትኩም፣ ነቶም ብጸሊም እትሰርሑ፡
- ውዕል ስራሕ ስለዘይብልኩም፡ ደሞዝኩም ክትዕመጹ ትኽእሉ ኢኹም።
- ስራሕ ደው ምስ እተብሉ ናይ ኣ-ካሳ ሓገዝ ኣይውሃበኩምን እዩ።
- ናይ ሕማም ወይ'ውን ዕረፍቲ-ስራሕ፣ 'መተካእታ ደሞዝ' ኣይውሃበኩምን እዩ።
- ናይ ሕማም ወይ'ውን ዕረፍቲ-ወላዲ፣ 'መተካእታ ደሞዝ' ኣይወሃበኩምን እዩ።
- ትሑት መጠን ገንዘብ ጡረታ ይውሃበኩም።
- ኣብ ስራሕ ማህሰይቲ ምስ ዘጋጥመኩም፡ ንኻልኦት መጒዳእቲ ምስ እተስዕቡ፣ ወይ'ውን ንብረት ስራሕኩም ምስ እትሰብሩ፣ ውሕስነት የብልኩምን።


text:
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን እናተጓዕዙ እንከለዉ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ሓቲቶም ዝደሓኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ (8 መስከረም 2009) ናብ ሊብያ ተመሊሶም ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቶም ትማሊ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ከምዝሓተቱ ብመንገዲ ኣሰና ዝሓበርናኩም 90 ኤርትራውያን ናይ ህይወት ኣድሕን ጻውዒቶም ኣንታዊ ምላሽ ድሕሪ ምርካቡ፡ እቲ ንምርድኦም ብሓለዋ ባሕሪ ዝተኻየደ ስርሒት ሎሚ 8 መስከረም ድሕሪ ቐትሪ ተዛዚሙ፡ ከምዝደሓኑ ካብ ዓዲ ጥልያን ዝረኸብናዮ ኣፈናዊ ኣፍሊጡ።
90 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብዛ ሰዓት እዚኣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ኣብ ናይ ሞትን ህይወትን ኩነታት ከምዝርከቡ፡ ሓደ ካብኣቶም ሎሚ ቅድሚ ሒደት ሰዓታት ኣብ ነርወይ ንዝረክቡ ቤተሰቡ ቴሌፎን ብምድዋል ርድኡና ክብል ጸዊዑ ኣሎ።
ሎሚ ዘበን ጽቡቕ ክራማት እንተዘይተረኺቡ። “ እታ ምእንቲ ‘ርእስኻ ምኽኣል’ ክትብል ረዲኤት መግቢ ኣጕዲላቶ ዝጸንሐት ንድርቂ ዝተቓልዐት ኤርትራ ናይ ወጻኢ ረዲኤት ከድልያ እዩ” ክብል ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘጠንቀቐ፡ ሎሚ 22 ሰነ ሮይተርስ ካብ ኣስመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።


text:
Greenways in Tigrinya
ሲያትል መርበብ (ኔትዎርክ) neighborhood greenways ኣብ ምፍጣር ትርከብ። Neighborhood greenways ንኣኻትኩም፡ ንቤተሰብኩምን ንጐረባብትኹምን ውሑሳት፡ ህዱኣት መንበሪ ጎደናታት እዮም። ኣብቲ ጎደናታት ኣብ ርእሲ እቲ ትሑት ድምጽን ፍጥነትን ተሽከርከርቲ፡ greenway (ወይ’ውን ቀጠሊያ ጎደና) ነዚ ዚስዕብ ኪገብር ይኽእል፥
- ውሕስነት የመሓይሽ
- ሰባት ጻዕቂ ተሽከርከርቲ ኣብ ዘለዎም ጎደናታት ኪሳገሩ ይሕግዝ
- ተሽከርከርቲ ካብ ዋና ጎደና ማሕዲገን ብውሽጢ ውሽጢ መስመራት ናይቲ ገዛውቲ ኪኸዳ ኣየተባብዕን
- ናይ መንበሪ ባህርያት ናይቲ ገዛውቲ ይዕቅብ
- ትሑት ፍጥነት ተሽከርከርቲ ኪህልው ይከታተል
- ሰባት ኪኸድዎ ናብ ዚደልይዎ ቦታታት ከም መናፈሻታት፡ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ድኳናትን ሬስቶራንትታትን የብጽሕ
Neighborhood greenways መስመር ብሽክለታ ዘየካትቱ ኪኾኑ ከለዉ፡ ኣብ ወሰን ጽርግያ ደው ኣብ ልዕሊ ዚብላ መካይን ዜስዕቦ ጽልዋ እንተ ሃልዩ ኣዝዩ ትሑት እዩ። መብዛሕትኦም በቲ ናይ ትሻዓተ ዓመት መውሃቢ ድምጺ ዝጸደቐ Bridging the Gap ይምወሉ። ኤስ ዲ ኦ ቲ ንኣታቶም ዚምልከት ሓያለ ጠለባት ተቐቢሉ ኣሎ። ብርግጽ፡ ሓያለ ተቐማጦ ናብ ገዛውቶም ኪመጹ ኪሕግዞም መታን Seattle Neighborhood Greenways ኪመርጹ ብምጅማሮም ኣዝዮም ሕጕሳት እዮም።
Current Projects
- Central Area
- Wedgwood
- Rainier Valley North South
- Central Ridge
- North Seattle Greenway & School Safety Project
- West Seattle Neighborhood Greenway
- Chinatown/International District, Little Saigon & Judkins Park
- Lake WA Loop
Recently Completed Projects
መብርሂ
ብጽቡቕ መሰረት ዝጀመሩ Neighborhood greenways ዓቢ ለውጢ ዜምጽኡ ንኣሽቱ ምምሕያሻት ይገብሩ። ነፍስ-ወከፍ ገዛውቲ ፍሉይ’ኳ እንተ ኾነ፡ ኣበየ-ቦታታት እንጥቀመሎም ዝውቱራት ባእታታት greenway ኣለዉ።
- መጠን ፍጥነት ናብ 20 ማይል ኣብ ሰዓት ምቕያር
- ኣብ ነፍስ-ወከፍ ህንጻ ብውሑዱ ሓደ መነከዪ ፍጥነት ምውሳኽ
- ሰባት መንገዶም ከይስሕቱ መታን፡ ምልክታትን ናይ ኣጋር-መንገደኛ ምልክታትን ምግባር
- ጻዕቂ ተሽከርከርቲ ኣብ ዘለዎ መስቀለኛ ጽርግያታት፡ ገለ ናይ ጥርዚ መንገድታት መቐጸልታ፡ ውልዕ ጥፍእ ዚብሉ ብርሃናት፡ መሳገሪ ኣጋር፡ ናይ ማእከል ማርቻፔደታት፡ ወይ ምልክታት ትራፊክ ምምላእ
- ኣብ መሳገሪ ጎደናታት greenway ደው መበሊ ምልክታት ምግባር
- መንገዲ ኣጋርን ጎደናታትን ምጥጣሕን ናይ ጥርዚ መንገዲ መነከዪ ናህሪ ምግባርን
መምርሒኣጠቓቕማ Neighborhood Greenways
ኣጋር መንገደኛታት
- ንዅሎም ምልክታት ትራፊክን ካልኦት ምልክታትን ተማእዘዙ።
- ኣብ greenwayንምጽናሕ፡ምልክታትተኸተሉ።
ሰብ ብሽክለታ
- ንዅሎም ምልክታት ትራፊክን ካልኦት ምልክታትን ተማእዘዙ።
- መሰል ንዚግብኦም ኣጋር መንገደኛታትን ሰብ ሞተር ተሽከርከርትን ቀዳምነት ሃቡ።
- ኣ ብመስቀለኛ ጎደናታት ብትንቃቐ ተንቀሳቐሱ።
- ኣብ greenway ንምጽናሕ ንምልክታት መስመር ብሽክለታ ተኸተሉ።
ሰብ ብሽክለታ
- ንኣጋር መንገደኛታትን ሰብ ብሽክለታን ኣስተብህሉሎም።
- ንዅሎም ምልክታት ትራፊክን ካልኦት ምልክታትን ተማእዘዙ።
- ካብ ዋና መስመር ተሽከርከርቲ ኣብ እትወጹሉ ጊዜ፡ መኻይንኩም ቅድሚ ምንቅስቓስኩም፡ ወትሩ ንድሕሪት፡ ንየማንን ንጸጋምን ጠምቱ።
- መስቀለኛ ጎደናታት ኣብ እተቋርጹሉ እዋን፡ ናህሪ ነክዩ።
- ብመስመር ምልክታት ብሽክለታ ደሓን እዩ።
- ኣብ ብሽክለታ ተወጢሑ ንዘሎ ሰብ፡ ብውሑስ ፍጥነትን እናስዕብካ ብውሑዱ ናይ ሰለስተ ጫማ ርሕቀትን ምስ ዚህልው ጥራይ ቀድም።
- ማዕጾ ማኪናኻ ኣብ እትኸፍተሉ ጊዜ ተጠንቀቕ። ወትሩ ብእግሪ ንዚጐዓዙ ወይ ኣብ ብሽክለታ ንእተወጥሑ ሰባት ፈለማ ተመልከት።


text:
ዕለት 13 ሰነ 2020 ዓ.ም. ናይ ኵለንተናዊ ምሉእ ሰብኣዊ ምዕባለ ኣገልግሎት ናይ ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ኣብ ክፍለ ሃገር ላዚዮ ከባቢ ሮማ ኣብ ኣትርከብ ከተማ ካስተል ሮማኖ ኣብ ዝርከብ ናይ ሰበኽ ኽሳግም መቐመጢ ክፍለ ከተማ ምብጽሕ ኣካይዶ ምስቶም ኣዚዮም ተኣፋፍያንን ኣብዚ እዋን`ዚ ኣብ ከቢድ ጸገም ምስ ዝርከቡ ዓሌት ሮም ዜጋታት ተራኺቦም ካብ ኾረና ተህዋስ ንምክልኻል ዝሕግዝ ጓንትን ናይ ኣፍንጫን ኣፍን መሸነፈንን ካልእ ዝተፈላለየ ሓገዝ ከምዝለገሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ጓራሺ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ኵለንተናዊ ምሉእ ናይ ሰብኣዊ ዕብየት ዝሓልይ ላዕዋይ ቤት ጽሕፈት ዋን ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፐተር ቱርክሶን ኣብ ከተማ ካስተል ሮማኖ ኣብ ዘካየድዎ ምብጻሕ ኣብ ዝኾነ ይኹን ጸገም ቤተ ክርስቲያን ንድኻታትን ንመላእ ሕዝብን ነቶም ኣብ ጽንኩር ኩነት ንዝርከቡ ቀረባ ካብ ምዃን ኣይበኾረትን ብፍላይ ክኣ ኣብዚ ኮቪድ - 19 ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ተኣፋፍያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ዘጋጥሞም ዘሎ ኩለ መዳያዊ ጸገም መፍትሒ ንኽርከቦ ተነቓቕሕ ደገፋን ንኸተቕርብን ኣብ እተካይዶ ጻዕሪ ተዋሃሂድካ ምንባርን ንኩሉ ዝሓቑፍ ሕብረተሰብ ምሕናጽን ዘለዎ ኣገዳስነት ተመላኽት` ኣብዚ ጉዳይ እውን ትሓንጽ`።
ብጹዕነቶም ኣብቲ ዘካየድዎ ምብጻሕ ምስቶም ኣብቲ መእለይ ማእከል ምስ ዘገልገሉ ወለንተይናታት ተራኺቦም እቶም ሰበኽ ሳግም ኣብ ዝርከብሉ ምስ ዝርከቡሉን ሕብረተብን ሃገርን ተወሃሂዶም ንኽነብሩ ዘካይድዎ ኣዕሪ ከምዝነኣዱ ጓራሺ ኣፍሊጦም።
ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ደጋጊሞም ሓደ’ኳ ንበይኑ ከይሕደገን ንድሕሪት ከይጥንጠንን እንክብሉ ዝሃብዎ ምዕዳን ብጹዕነቶም ኣዘኻኺሮም፥ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ምስ ምክልኻል ምህዳር ዝተጣምረ እዩ፡ ስለዚህ ሰብ ክወድቕ ኣንከሎ ኩሉ ተተሓሒዙ ንውድቀት የብል ከምዝበሉ ጓራሽ ኣፍሊጦም፡ ኣብቲ ሻውላይ ገዛውቲ ዝቕመጡ መብዛሕቲኦም ኣብ እዋን ውግእ ቦዝኒያ ናብ ኢጣሊያ ዝተሰዱ ከምዝኾኑን ነቶም ዝተራኸብዎም ሰበኽ ሳግም ቅርበት ቤተ ክርስቲያንን ር.ሊ.ጳጳሳትን ከምዘረጋገጹ ጓራሽ ኣፍሊጦም።


text:
ኣየናዮም ኣምላኽ ይሕይል? *
ኣየናዮም መጽሓፍ ይበልጽ?
ኣየናዮም ተግባር’ከ?
ቅድሚ ኣርባዓ ዓመታት፡ ሓደ ዳዊት ባረት ዝተባህለ ተመራማሪ ሃይማኖታት ኣብ ዓለም ናይ ዝርከቡ ሃይማኖታትን ቍጽሪ ሰዓብትን ክምዝግብ ጀመረ። ንዅሉ ኣማን ሃይማኖት ዓለም መዝጊቡ ከኣ ኣብ 238 ሃገራትን ቦታታትን ክሳብ 10,000 ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ምንባሮም ኣረጋገጸ። ካብ’ዞም ኵሎም ሃይማኖታት ግን ንዓለምና ናብ ቅድስትን ንጽህትን ግዝኣተ ኣምላኽ ለዊጦም ንብምልኡ ህዝቢ ዓለም ከጽድቑ ዝጽዕሩን፡ ዝቃለሱን ክሳብ ዝዳመዩን ክርስትናን እስልምናን ጥራሕ’ዮም። ሂንዱነት እታ ክፍለ ዓለሙ ህንዲ ጥራሕ ትኣኽሎ። ቡዲስትነት፡ ንዓለም ከድሕናን ክቈጻጸራን ኢሉ ተመጣጢሩ ኣይፈልጥን ኣብ ኣእምሮኡን መንፈሱን የሎን። ንዕኡ ካብ ‘ ወላ ሓንቲ ‘(nothingness) ንላዕሊ ዘገድስ ዋላ ሓንቲ የሎን። ደላይ ላማ – እቲ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ መራሒ ቲበታዊ ቡዲስትነት – እቲ እምነትን ተግባርን ቡዲስትነት ኣብ ውሽጢ ዝኾነ ካልእ ሃይማኖት ክትግበር ከምዝከኣል የምህር። ንጃፓናውያን ካብ ጃፓን ወጻኢ ኣብ ሺንቶነት ዝኣምን ካልእ ይሃሉ ኣይሃሉ ኣይግድሶምን። ኣይሁዳውያን፡ እቲ ማይ ቤታዊ ኣምላኾም ዮህዋ ናቶም ናይ በይኖም ጥራሕ ኴይኑ ክተርፍ ኣይጸልኡን ኣብ ምሉእ ታሪኹ ድማ ኣይሁድነት ነብሱ ከስፋሕፍሕ ናብ ካልኦት ኣህዛብ ሚስዮናውያን ልኢኹ ኣይፈልጥን። እቲ ሃይማኖት እንተላይ ዜግነት እዩ።
ክርስትናን እስልምናን ግን ዓለም ብምልእታ ናተይ’ያ፡ እቲ ሓቀኛ መገዲ ድሕነት ኣነ ጥራሕ’ዬ ወሲኖም ፍጥር ክብሉ ምስተናታረኹን ምስተፋነኑን እዮም። ንዓለም ድማ ምእንተ ኣምላኽ ብደም ኣጥለቕሊቖማ እዮም።
ንኽልቲኣቶም ሓደ’ዩ ኣምላኾም። እቲ ኣምላኽ ኣብራሃም ሙሴን። ክልቲኦም ሃይማኖታትን ብመንፈስ ጥራሕ ዘይኮነስ ብስጋ’ውን ኣሕዋት እዮም። እቲ ሓደ ኣምላኽ፡ ነቲ ሓደ ገዛእ ውላዱ ብኣካል፣ ነቲ ሓደ ከኣ ብኢዱ ዝተጻሕፈ መጽሓፉ ብምልኣኽ ኣብ ሕድሕዶም ዘይምርድዳእ ዝፈጠረ ይመስል። እቲ ዘይምርድዳእ ከኣ ሓጺር ጊዜ ድሕሪ ሞት ነቢዪ መሓመድ ንፈለማ ጊዜኡ ናብ ዕጡቕ ግርጭት ገንፈለ። ብ634ዓም ሓደ ዓረባዊ እስላማዊ ሰራዊት ነቶም ኣብ ፍልስጤም ዓስኪሮም ዝነበረኡ ክርስትያናዊ ወትሃደራት ኣጥቅዐ። ካብ’ታ ጊዜ’ቲኣ ጀሚሩ ከኣ፡ ሽሕ’ኳ፡ ኣብ ሞንጎ ሞንጎ ንነዊሕ እዋን ሕድሕዶም ተኸባቢሮም ብሰላም ‘ተነበሩ፡ ዝንተ ዕለታዊ ወጥርን ብዙሕ ሻዕ’ውን ደማዊ ኵናትን’ሲ ተፈልዪዎም ኣይፈልጥን። ገና’ውን ክልቲኦም ሃይማኖታት ንዓለም ክመርሑ (ክገዝኡ) ክረጋረጉ ይርከቡ። ናብ’ታ ዝረሓቐት ርባዕ ሜተር መሬት’ውን እንተኾነ እምነቶም ከስፋሕፍሑ ብሚልያርድ ዝቝጸር ኣቕራሽ የዋፍሩ።
እቲ ዝበርሀ ተልእኾ ምስፍሕፋሕ ዝተዋህቦም ክርስትያን’ዮም። “ናብ ምልእቲ ዓለም ተንቀሳቒስኩም ንብዘሎ ፍጡር ወንጌል ስበኹ!” ( እየሱስ ባዕሉ ኣብ ወንጌል ማርቆስ )
እስልምና፡ ኣብ’ቲ ፈለማ፡ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ካብ ክርስትና ዝሕትል ቍሩብ ዝበለ ይመስል። ሽሕ’ኳ ዝኾነ ኣስላማይ ንመልእኽተ ኣምላኽ ክምስክር ዝኽእል እንተኾነ፡ ምስባኽ፡ ፈለማን ቀንድን ንኡማ – ነቲ ማሕበረ ኣመንቲ ይምልከት። ኣብ እዋን’ና ግን፡ እስልምና፡ ብክግለጹ ዝኽእሉ ማሕበረታሪኻዊ ምኽንያታት ሓኒኑ፡ ንብምእንትኡ ዝቖሙ ሃይማኖታዊ ትካላትን ምጽዋት ሃብታማት ውልቀ ሰባትን ኣብ ምስፍሕፋሕ ነብሱ ዓቲቡ ክሰርሕ ይርከብ። እቶም ንክልቲኦም ሃይማኖታት ንምስፋሕ ተዓጢቖም ዝተንስኡ ከኣ እቶም ኣኽረርቲ(fundamentalists) ክልቲኡ ሃይማኖታት’ዮም። እቶም ኣብ ምልእቲ ዓለም መሳጊዳትን ቤት ትምህርታት ቁርኣንን ንክህነጹ ሚልያርድታት ፔትሮ ዶላር ዝምጽውቱ ዘሎዉ ከኣ እቶም ባህላውያን መራሕቲ እስልምና ዘይኮኑስ እቶም እስልምና ክሳብ ሕጂ ርእዪዎም ዘይፈልጥ ሕኑናት ኣኽረርቲ’ዮም። መንፈሳዊ ሰዓብቲ ናይቲ ኣብ 18ክ.ዘ. ንክርስትናን ከም ግጉይ እምነት ዝወገዘ መሓመድ ዓብደልዋሃብ። ንወሃባውያን፡ ጂሃድ እምነት ንምድልዳል ዝግበር መዓልታዊ ነፍሰ ገድሊ ዘይኮነስ ዕጡቕ ቃልሲ ኣንጻር ዘይኣመንቲ’ዩ።
ካብ ሸነኽ ክርስትና’ውን እቲ ተርእዮ ኣይፍለን። እቶም ቀንዲ ሚስዮናውያን በዓል ኣደይ ማርያ ተረዛ ኣይኮናን። ንመጽሓፍ ቅዱስ ናብ ብምልእታ ዓለም ንምንጋሳ ሓኒኖም ዝዋግኡ ዘሎዉ እቶም ንነብሶም ከም ወትሃደራት ክርስቶስ ዝፈልጡ ኣኽረርቲ ሓደስቲ ጨናፍር ክርስትና’ዮም። ንመጽሓፎም ቃል ብቃል ይትርጕሙ። ኣድማስ፡ ልክዕ ቅድሚ 6013 ዓመታት ኣብ ሽዱሽተ መዓልታት ተፈጢሩ ይኣምኑ።
ክልቲኦም ኣኽረርቲ ኣብ ምጽኣተ ዓለም የድህቡ። ብምጽኣተ ዓለም የፈራርሑ። እንተኸኣሉ ድማ ከቀላጥፍዎ ይጽዕሩ። ዝዕወቱ ዘሎዉ ድማ ይመስሉ።
እዋናዊ ተፋነንቲ ክልቲኦም ሃይማኖታት ሕሉፋት’ዮም። እዚ ድማ ነቲ ስነሓሳባዊ ፍልልይ ክልቲኦም ሃይማኖታት ብቐሊሉ ናብ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ግርጭት ክልውጦ ይኽእል። እቶም ንግምብታት ንግዲ ዓለም ንነፈርቲ ከም ጥይት ተጠቒሞም ዝበንቆርዎ ፍርቂ ብሱላት ወሃባውያን እዮም። እቲ ነቲ ፋሺሽትነት እስልምና ኢሉ ዘጠመቖ ጸላኢ ክድምስስ ተዓጢቑ ዝተንስአን ዘለዓዕልን ከኣ እቲ ኣኽራሪ ክርስትያን ኣሜሪካ እዩ። እቶም ልቡጣት መራሕቲ ክልቲኡ ሃይማኖታት ከኣ፡ ፈትዮም ኣይፈትዮም፡ ናብቲ ግርጭት እንዳተገርዙ እዚ ግርጭት’ዚ እቲ ዝለዓለ ግርጭት እዚ ክፍለ ዘመን’ዚ ከይኮነ ኣይተርፍን። ክሳብ’ውን ምኽንያት መንቀሊ ሳልሳይ ውግእ ዓለም ክኸውን’ዩ ኢሎም ዝንበዩ ፈጠርቲ ፍርሒ’ውን ኣሎዉ። ክርስትያናውን እስላማውን ሂንዱስታውን ኮሙኒስታውን ኣቶሚካዊ ነታጕታት ኣብ ኵሉ ተጻዊዶም ድማ እቲ ፍርሒ ፈጺሙ መሰረተኣልቦን ዘየተሓሳስብን ኣይኮነን።
ሰሜን ኣሜሪካን ኣውሮጳን ኣንጻር’ቲ እስላማዊ ሽበራ ተባሂሉ ዝተጸውዐ ‘ተተላዕሉ፡ እቲ ኣስላማይ፡ ብተግባር፡ ክርስትና ኣንጻር እስልምና መስቀላዊ ኵናት ከምዘበገሰ ክርድኦ ቀሊል እዩ። ሓንቲ ስእለ ዋዛ ኣብ ልዕሊ’ቲ ሃይማኖትን መራሕቱን ከኣ ምኽንያት ዓለማዊ እስላማዊ ናዕብን መቃጸሊ ኣብያተ ክርስትያናትን ምቕታል ክርስትያናትን እንተኾነት ድማ ዘገርም ኣይከውንን። እዚ’ውን፡ ከይዱ ከይዱ፡ ናቱ ተጻይ መልሲ ከይረኸበ ኣይክተርፍን።
ኣብ’ዚ ውድድር’ዚ ኣየናዮም ኣቅጣጫ ክዕወት’ዩ? ኣየናዩ ትምህርቲ ይምስጥ? ኣየናዩ ኣማኒ ይጸንዕ? … ተራ ኣካደምያዊ ሕቶታት ኣይኮኑን። ድሕሪ ናይ ሓደ ዘመን ምትኻስ፡ ኣላህን እግዚኣቢሔርን** እንደገና ናብ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ዓለም ተመሊሶም። ከምቲ ዝኾነ ደጊሙ ዝምለስ ሓኒኑ ዝምለስ። ኒትሸ ተጋግዩ ኣምላኽ ኣይሞተን። ኵሎም ፈላስፋታት ታሪኽን ማሕበረ ሃይማኖታዊ ተመራመርትን ዳርጋ ተጋግዮም። ካርል ማርክስ፡ ማክስ ቨበር፡ ኒትሸ፡ ሲግሞንድ ፍሮይድ ንኣምላኽ ኣናኢሶሞ እንሆ ከኣ ሎሚ ካብ ክልቲኡ ሸነኻት ዓጢቑ፡ በርቲዑ ተመሊሱ’ስ ሺዞፍረንያዊ ቁርቍስ ገዛእ ነፍሱ የካይድ። ኣየናዮም ሸነኹ ይሕይል?
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ እስልምና፡ ኣብ ዝሐሸ ኵነታት ሓይሊ ዘሎ ይመስል ተንሲኡስ የጥቅዕ’ውን ኣሎ’ሞ። ኣብ 20ክ.ዘ.፡ ብገምጋም፡ ከም እስልምና ጌሩ ሓደስቲ ኣመንቲ ዝኸሰበ ካልእ ሃይማኖት የሎን። ብኣንጻሩ፡ ንኣብነት ኣውሮጳ፡ ኣብ ነገራዊ ስነፍልጠት ተዓዊቱን ብእኡ ተመሲጡን ካብ ነዊሕ ጊዜ ኣትሒዙ ንጡፍ ተሳትፎ ክርስትያናዊ ኣመንቱ እንዳኣጥፍአ’ዩ ክመጽእ ጸኒሑ’ሞ ክርስትና ኣብ ምድሓን ነፍሳት ኴይኑዎ ተሰኒፉ ድዩ? እስልምና ነዛ ሎሚ ናብ ሓንቲ ዓለም እንዳተጨበጠት ትኸይድ ዘላ ዓለም ዝያዳ ዝተዳለወ ኴይኑ ድዩ?
ክልቲኦም ሃይማኖተ መጻሕፍቲ እዮም። ቁርኣንን መጽሓፍ ቅዱስን። ካብ ክልቲኦም ምንጪ እምነታት ኣየንኦም’ዩ ንዘመን’ና ሕልፊ ዝተዳለወ?
ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ሰንትራል ፓርክ፡ ገለ እመታት ካብ ዓንኬል ኮሎምቡስ ኬድካ እቲ ዝዓበየ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ቤት ንባብ ሰሜን ኣሜሪካ ይርከብ። ዓሰርተው ክልተ ደርብታት መጻሕፍቲ ዝመልአ ዓርሞሸሻዊ ህንጻ’ዩ። ኣብ’ዚ ቤተ መጻሕፍቲ’ዚ ብ2500 ቋንቋታትን ላህጃታትን ዝተጻሕፉ መጽሓፍ ቅዱሳት ይርከቡ። እዚ ድማ ተስዓ ካብ ሚእቲ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት ዓለም የጠቓልል። እቲ መልእኽቲ ” ኣምላኽ ብቋንቋኻ እዩ ዝዛረብ ” ዝበለ’ዩ። ብእንግልዝኛ ጥራሕ ኣብ ዓመት ክልተ ሓደስቲ ትርጕማት ይወጹ። ብሓፈሽኡ ድማ 900 ሚእቲ ሓደስቲ ትርጕማት። እቲ መጽሓፍ፡ ዝዛረብዎ ካብ ዕሟኾ ኢድ ንዘይበዝሑ ኢኑይት ኣላስካ ናብ ኢኑፕያክ’ውን ተተርጕሙ። ብቁንቍኛ (ስላንግ) ብሮንክስ’ውን ተጻሒፉ። ገለ ክፍልታቱ’ውን ናብ ክሊንጎንኛ ተተርጕሙ እዩ። ክርስቶስ፡ ጽቡቕ ጉዕዞ ናብ ጠረፍ ይግበረልካ።
ኣብ ኣሜሪካ ጥራሕ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 20 ሚልዮን መጽሓፍ ቅዱሳት ይሽየጡ ሽሕ’ኳ፡ብገምጋም፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣሜሪካዊ ቤተ ሰብ ድሮ ሰለስተ መጻሕፍቲ እንተሃለዉ። 500 ሚልዮን ዶላር ዝግፈጠሉ ስቡሕ ንግዲ እዩ። እቲ ንግዲ ድማ ብኤለክትሮኒካዊ መልክዕ (ሰደታት፡ ቪድዮ|ኣውድዮ ክሊፕስ፡ ጸወታትን) ሜጋ ካዕቢቱ።
እስልምና ንከምዚ ዝኣመሰለ ምስፍሕፋሕ ሓደ ጸገም ኣሎዎ። ቁርኣን ናብ ካልኦት ቋንቋታት ክትርጎም ኣይከኣልን’ዩ ቋንቋ ኣላህ ዓረብኛ ኴይኑ ነቲ ጽኑዕ ኣማኒ ዝኾነ ትርጕም ጥርጡር ስለዝኾነ። ነፍሲ ወከፍ ሓቀኛ ኣማኒ ድማ ነቲ ቋንቋ ኣላህ ክመሃር ትጽቢት ይግበረሉ። ይኹን እምበር፡ ኣብቲ እስላማዊ ዓለም፡ እቲ መጽሓፍ ኵሉ ሸነኻዊ ምሉእ ህላዌ ኣሎዎ። ካብ’ቲ ቅዱስ መጽሓፍ ጥራሕ ምሉእ ጊዜኦም ጥቕስታት ዝጠቕሱ ማዕከናት ቴለቪዝዮንን ራድዮን ኣሎዉ። ካብ ስዑዲ ዓረብ ጥራሕ ኣብ ዓመት ሰላሳ ሚልዮን መጻሕፍቲ ናብ ምሉእ ዓለም ይለኣኹ።
ንኣመንቱ፡ እቲ መጽሓፍ እቲ ዝጸበቐ ስነጽሑፍ ቋንቋ’ዩ። ናቪድ ከርማኒ፡ ናይ እስልምና ሊቅን ደራስን’ዩ፡ እቲ ጽባቐ ቋንቋ ቁርኣን ሓደ ካብቶም ቀንዲ ምኽንያታት ምዕዋት እስልምና ምዃኑ ይጠቅስ። “እቲ ጽባቐ ቋንቋ ምስክር ብቕዓትን ሓቅነትን እቲ መልእኽቲ እዩ። ኣላህ ጽቡቕ’ዩ” ይዝምር።
ኣየናዮም ካብ ክልቲኦም መጻሕፍቲ ዝበዝሑ ኣመንቲ ማሪኹ ሓደ ክመራመረሉን ክምልሶን ዘገድስ ሕቶ’ዩ። እንተኾነ፡ ጻልጣ ብዝሒ ቍጽሪ ኣመንቲ ሓደ ገጽ ናይ’ቲ ሕቶ ይመልስ ድኣ’ምበር ነቲ ዕብዬት ውሽጣዊ ሓይልን ብቕዓትን (inner dynamics and its further unfolding) ክልቲኡ መጻሕፍቲ ኣየርእን።
ከም መጀመርያ ጦብላሕታ፡ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን እስልምና ነቲ ናዝሬታዊ መቈራቝስቱ ዝሓየሎ ይመስል። ኣብ’ታ እቲ እግዚኣቢሔር ሞይቱ ! ዘርድአ ፍላስፋ፡ ፍሪድሪሽ ኒትሸ፡ ንባዕሉ ዝዓረፈላ ዓመተ ምሕረት 1900 እስላም ዓለም 200 ሚልዮን ነበሩ። ሕጂ 1,5 ሚልያርድ በጺሖም። እዚ ከኣ እስልምና ብረቋሒ 7 ተባዚሑ ማለት’ዩ። ክርስትና ድማ ብረቛሒ ኣርባዕተ።
ኣብ ኵለን ዓበይቲ ከተማታት ኤውሮጳ’ውን እስልምና ሱር እንዳሰደደ ይርከብ’ዩ። ብገምጋም ገለ 5% ካብ ተቐማጦ ከተማታት ናይተን ብብዝሒ ባዕዳውያን ስደተኛታትን ተጣያሶን ዝተቐበላ ሃገራት ከም በዓል ጀርመንን ሆላንድን ዓባይ ብሪጣንያን፡ ፈረንሳን … ። ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ እቶም ዝዓበዩ ካተድራላት ኤውሮጳ ብገያሾ በጻሕቲ ክመልኡ እንከሎዉ መሳጊዳት ግን ብኣመንቲ መሊኦም ይርኣዩ። እቶም ፈለማ መጻእቲ ኣስላም ብዝተኻእለ መጠን እምነቶም ይሓብኡ ነበሩ። ደቂ ደቆም ኣብዚ እዋን’ዚ ግን ንእምነቶም ካብ ናይ ኣቦታቶም ብዝለዓለ ንቕሓትን ነፍሰ እምነትን ይትግብሩ። ንእምነቶም ከኣ ከም ምንጪ ኵርዓቶምን መለለዪ መንነቶምን ይወስድዎ። መሳጊድ ከም ትእምርተ ህላዌ’ቲ ሃይማኖት ተወሲዶም ድማ ኣብ ኵሉ ቦታታት ብብዝሕን ብህጽን ክህነጹ ይርከቡ። እዚ እምነት ጥራሕ ኣይኮነን ስነኣእምሮኣዊ ኵናት’ውን’ዩ ክሳብ ኣብ ሽዊትሰርላንድ ግንበ ጻውዒት ጸሎት ከይህነጹ ህዝቢ ወሲኑ። ኣብ ቦዝንያ ጥራሕ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዓሰርተ ዘይበጽሕ ዓመታት 158 መሳጊድ ሃኒጻ። ቍጽሪ ዝተሃንጹ ቤተ መጻሕፍትን፡ ቤት ትምህርታት ቁርኣንን፡ መዳቕሶ ተመሃሮን፡ መዋዕለ ህጻናትን ማእለያ የብሉን። ቦዝንያ ከም ገዛእ ሃገር ምስቈመት ስዑዲ ዓረብ ጥራሕ ሓደ ሚልያርድ ዶላር ንባልካናውያን ሃይማኖታዊ ኣሕዋታ ሃይማኖታዊ ሓገዝ ሂባ።
ብመንጽሩ ቤተ ክርስትያን ዝጥቀመሎም ጠፊኡ ክዕጸዉን ናብ መንፈሳዊ ዘይኮነ ኣገልግሎት ክውዕሉን ይርኣዩ። ከምዚ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ ተገሚቱ፡ ብ2050ዓም ሓደ ርብዒ ህዝቢ ዓለም (27, 5%) ኣስላማይ፡ 35% ከኣ ክርስትያን ክኸውን’ዩ። ማለት፡ 2.5 ሚልያርድ እስልምና፣ 3.5 ሚልያርድ ከኣ ክርስትና።
እቲ ቅልጡፍ ኣተዓባብያ እስልምና ብዙሕ ምኽንያታት- ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ዲሞግራፍያዊ – ኣሎዎ። ንኣብነት እቶም ኣብ ሃገረ ዓረብ ምዕራባዊ ዲሞክራስያ ከተግብሩ ዝፈተኑ ዓለማዊ መንግስታት(secular regimes) ኣብ ዲሞክራስያዊ መብጽዓታቶም ፈሺሎም እዚ ንእስልምና ብርቱዕ ኣሐየሎ። እቲ ቅብጸተ ተስፋ ህዝቢ ዓቢዪን ዓሚቝ ዝሰረተን’ዩ። ፕሮፌሶር ቲሞሲ ሻህ ናይ ሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ እታ ኣላህ ብልክዕ ዝተመልሰላ ዕለትን ዓመትን ክሳብ ይፈልጥ። 10 ሓምለ 1969ዓም። እታ መዓልቲ ስዕረት ዓረብ ኣብቲ ናይ ሽዱሽተ መዓልቲ ውግእ ኣንጻር እስራኤል። እዛ መዓልቲ እዚኣ ከኣ መዓልቲ ፍሽለት ኵሉ መብጽዓታት ፓን ዓረብነት’ያ። ካብ ኵሉ ድማ ግብጺ ካብቲ ጀማል ዓብደል ናስር ዘበገሶ ዓለማዊ ዴስነት ናብ’ቶም ” ኣላህ ዕላማና ፡ ቁርኣን ሕገ መንግስትና ፡ ነቢዪ መሓመድ መራሒና፡ ውግእ መገድና፡ ንስለ ኣላህ ምሟት ከኣ ድልየትና ” ናብ ዝሰብኩ ኣሕዋት እስልምና ኣልገሰት። ዓወት ሙላሃዊ ሰውራ ኣብ ኢራንን (1978/79) ምውራር ኣፍጋኒስታን ብሶቬት ሕብረትን ዓበይቲ ተወሰኽቲ ነጥበ ለውጢ እዮም። ኣብ ኵለን ገና ፓርላመንታዊ ምርጫ ዘፍቀዳ ሃገራት ዓረብ ከኣ እተን እስላማዊ ሰልፍታት ሓይለን ወጻ። ግብጺ፡ ኣልጀርያ፡ ፍልስጤም … ። ኣብታ ቀንዲ ዓለማዊት ቱርኪ’ውን ከይተረፈ ካብ 2002 ጀሚሩ ሓድ እስላማዊ ሰልፊ ሰልጠነ።
እቲ ዝዓበየ ዕብዬት እስልምና ግን ኣብ ገዛእ ኣስሊ ሃገሩ ዘይኮነስ ኣብቲ ርሑቕ እስያ እዩ። ኣብ ኢንዶነዝያ 203 ሚልዮን ኣስላም ይቕመጡ። ኣብ ህንድን ፓኪስታንን ባንግላደሽን ከኣ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገር፡ ዕጽፊ ኣስላም ግብጺ ይቕመጡ።
እስልምና ኣብ’ተን ተቐማጦኣን መንእሰያትን ልዑል መጠነ ምፍራዪ ዘለወንን ሃገራት እዩ ተስፋሕፊሑ። እቲ ዝዓበየ እስላማዊ ማሕበረሰብ ድማ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ይነብር። ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ዝነብሩ እስላም ሓደ ሕምሲት ናይቲ ምሉእ እስልምና እዮም። ሽሕ’ኳ’ቲ መጠነ ምፍራዪ እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት’ውን ልዑል እንተኾነ፡ ቍጽሪ ናይ ዓረብኛ ተዛረብቲ እስላም ግን እንዳጎደሉ እዩ ከይዱ።
እቲ ሃይማኖት ኣብ ኤውሮጳ መርገጽ እግሪ’ኳ እንተሰርሐ ብቍጽርስ ገና ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። ካብ 700 ሚልዮን ህዝቢ እቲ 550 ሚልዮን ገና ክርስትያን’ዩ። ኣብ ኤውሮጳ ቍጽሪ ዘይኣመንቲ ሃይማኖት ካብ እስላም ብሰለስተ ኢድ ይበዝሑ። ኣብ ምሉእ ዓለም ተራእዩ ከኣ እቲ ሽማግለ ክርስትያናዊ ኣምላኽ ገና ኣይሰንከለን ክበሃል ይከኣል። እዚ ድማ ሳላ ላቲን ኣሜሪካን ኣፍሪቃን እዩ። ብ1900ዓም፡ ኣብዘን ክፍለ ዓለማት እዚኤን ገለ 10 ሚልዮን ክርስትያን ነበሩ። ሕጂ ድማ ናብ 400 ሚልዮን ካዕቢቶም። እዚ ድማ ዳርጋ ፍርቂ ናይቲ ምሉእ ተቐማጦአን’ዩ።
እቲ ዓወት ሚስዮናዊ ስራሓት ክርስትና በቶም ኣረገውቶት ዲኖሳውርያ ቤተ ክርስትያናት ዘይኮነስ በቶም ስሑላት ናይ ዳስን ጎላጉልን ሰበኽቲ ንኣሽቱ፡ ነጻ ክርስትያናዊ ቤተ ክርስትያናት ዝተሰላሰለ እዩ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብዝሒ ባህላዊ ፕሮተስታንት 350 ሚልዮን እዩ። ኣብ ምልእቲ ዓለም ድማ 400 ሚልዮን ኣባላት ነጻ ቤተ ክርስትያናት ይርከቡ። እምበኣር እቲ ዝለዓለ ሚስዮናዊ ዓወት ዘመዝገቡ ኣኽረርቲ ክርስትያና እዮም። በቲ ኣብ ኣባሻውላት ላቲን ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ዝተዓወቱዎ ዓወት ቫቲካን ብርቱዕ ክትቐንእ ይግብኣ። ኣብ ቺና ጥራሕ’ኳ ቍጽሪ ኣባላት ነጻ ፕሮተስታንት ካብ’ቲ ቍጽሪ ኣባላት’ቲ ኮሙኒስት ሰልፊ ቺና ( 76 ሚልዮን) ይበዝሕ። “ካብቲ መጠነ ዕብዬት ምጣኔ ሃብቲ ቺና መጠነ ዕብዬት እምነትና ይቕልፍ” ክብሉ ድማ ይምክሑ። ኣብ’ቲ ባህላዊ ማዕከናት ኦርቶዶክሳዊ እምነት ክርስትና’ውን (ኣብ ሩስያ፡ ሩመንያ … ፡ ዓዲ ሓበሻ) ኣኽረርቲ ግዙፍ ዓወታት እናመዝገቡ እዮም። ፍትወተ ስራሕን ብልጽግናን ነፍሰ ስነስርዓትን – ማእከላዊ መንፈስ ክርስትና’ዮም፡ እቶም ቀንዲ ማረኽቲ ሓይሊ ሓደስቲ ኣመንቲ’ውን። እስልምና ድማ ምስ’ዚ ሓይሊ’ዚ ገና ክመጣጠን ይነብሮ።
እምነታቶም ንምስፍሕፋሕ ክልቲኦም ሃይማኖታት ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ብዝሒ ገንዘብ የዋፍሩ።
ቤተ ክርስትያናት ሕ.መ.ኣ. ኣብ ዓመት ክሳብ 9 ሚልያርድ ዶላር ከም ሓገዝ ንወጻኢ ሃገራት ይምጽውቱ። እዚ ከኣ ገለ 37% ናይቲ ምሉእ ሓገዝ ምዕብልና መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ዓመት ዘውጽኦ እዩ። ካልኦት ዘይመንግስታዊ ትካላት (Salvation Army, World Vision, Catholic Relief Services) ከኣ 1.6 ሚልያርድ ዶላር የውጽኡ። ንምስፍሕፋሕ እስልምና ክገትኡ ዝተባህሉ ሚስዮናውያን ንምምልማል ድማ ብዙሕ ጻዕርን ገንዘብን የፍስሱ።
ካብ’ቲ መንጽር ሸነኽ ድማ፡ ሳልሕ ኣል ውሃቢ፡ ዋና ጸሓፊ ኣህጉራዊ ጉባኤ መንእሰያት እስልምና: እቲ ብድሆ ቁሸትነት ዓለም (world globalization) ይርድኦን እስልምና ከኣ ክምክቶ ብቑዕ ምዃኑን ይመባጻዕ። እቲ ማሕበር ንመግብን፡ መህነጽ መሳጊዳትን ቤት ትምህርታትን መዕበያ ዘኻትማትን ሚልዮናት ኣቕራሽ ይዕድል። ብገምጋም ሲ.ኣይ.ኤ. እስላማዊ ኣህጉራዊ ራቢጣ፡ ካብ ሰብዓታት ጀሚሩ ክሳብ 2005ዓም ገለ 90 ሚልያርድ ዶላር ኣዋፊሩ። ” ኣላህ ነቲ ዝበዝሐ ሃብቲ ነዳዲ ኣብቲ ነቢኡ ዝሰርሓሉ ቦታ ምጽዓቑ ናይ ኣጋጣሚ ኣይኮነን ” ይዋዘ ኣል ዋሃቢ። ንዓመት ድማ 5000 ፍቓዳት ሓገዝ ን55 ሃገራት ይፍርም። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ከጽዕቕ ምዃኑ ይዛረብ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግን ኢንተርነትን ነጻ ምትሕልላፍ ሓበሬታን ንኣቕጣጫ ሃይማኖታዊ ዕዳጋን ግብትነቱን ኣደናጊሩዎ’ሎ። ሓደ፡ ካብ ሶልት ለይክ መዓልታዊ ቁርኣናዊ ሱራታቱ ኦን ላይን ክከታተል ይኽእል። ካልእ’ውን ካብ መካ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስብከታት ክሰምዕ ይኽእል። ዝኾነ ሰባኺ ድማ ኵሉ ፋንጣዝያታቱ ክጥቀም ይኽእል። ኣሕመድ ኣል ሹገይሪ ሓደ ካብ’ቶምዘመናውያን ኦን ላይን ሰበኽቲ እስልምና’ዩ። 36 ዓመታት ዝዕድሜኡ ቈማት፡ ነፍሰ ንቑሕን ተዋዛይን ትሑትን ስዑድያዊ እዩ። ” ሸኽ ኣይኮንኩን። ብመሰረቱ’ውን ሃይማኖታዊ ሊቅ ኣይኮንኩን ” ይብል። ኣብ መንእሰያት እስልምና ግን እቲ ዝተፈትወ ሰባኺ ምዃኑ ንምርዳእ ክእለተ ዓረብኛ ኣየድልዮን። ቪድዮታቱ ድማ ኣብ ዩ ትዩብ ተዘርጊሖም ይርከቡ።
” ሰብ ንኽትከውን ኣስላማይ ክትከውን ግድን ኣይኮነን። ምስ ሰባት ተሰማሚዕካ ክትነብር ግን እስልምና ይሕግዝ። እስልምና፡ ሕግታቱ፡ ቀለልትን ተዓጻጸፍትን እዮም። ከተተግብሮም ጥራሕ ይነብረካ” የስተምህር። ንሓንሳብ ጀለብያ ንሓንሳብ ድማ ጂንስን ካናቴራን ለቢሱ ንስብከት ይቐርብ። ኣብ ሞንጎ መንእሰያዊ ዋዛን ሞራላዊ ዕቱብነትን ይገማጠል። እምነትን ዘመናውነትን የጣምር። እቲ እዋን ኣኽራርነት ከኣ ጊዜ’ኡ ሓሊፉዎ እዩ በሃላይ’ዩ። እስልምና ዝተሓላለኹ ክትዓት ጂሃድን፡ ስነስርዓት ኣከዳድናን ሞዳ ጭሕምን ኣይኮነን ! ይኣምን። “700 ሚልዮን ጭሓማት ሰብኡት ንዓለም ሕልፊ እስላማዊት ኣይገብሩዋን! ” ይሰብኽ። ብሓቂ ዘመናዊ ሰባኺ።
ኣየናዮም ሃይማኖት’ዩ እቲ ዝበለጸ መልእኽቲ ዝሓዘለ ንምውሳን ግን ተግባራውነት ጥራሕ እኹል ኣይኮነን። ሕመረት ኵሎም ሃይማኖታት እቲ መንፈሳዊ ትሕዝቶ እዩ። ኣብዚ ትሕዝቶ’ዚ ከኣ እስልምናን ክርስትናን ጭቡጥ ፍልልያት ኣሎዎም።
እስልምና፡ ኣምላኽ መጽሓፍ ድኣ’ምበር ስጋ ኴይኑ ንዓለም ኣይወረደን በሃሊ እዩ። ቁርኣን ከኣ ቃል ኣምላኽ’ዩ። ቁርኣን ብዛዕባ ሓቅነት ኣይኮነን እቲ ሓቂ ንባዕሉ እዩ። እዚ ድማ ንምምርማርን ድግማን ብመትከል ቦታ ኣይሓድግን ጥራሕ ዘይኮነስ ንህይወት’ውን ሓደገኛ እዩ። ማሕሙድ መሓመድ ጣሃ፡ ሱዳናዊ ሊቅ ሃይማኖት፡ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ዝተፈልየ ርእይቶ ስለዝሓዘ ብ1985ዓም ኣብ ካርቱም ተሓኒቑ ኣብ’ታ ዕለተ መስዋእቱ ኣነ ባዕለይ ኣብኡ ውዒለ። እምበኣር ቁርኣን ፍጹም እምነትን ምእዙዝነትን ድኣ’ምበር ምርምርን ምምሕያሽን ኣየፍቅድን። ቃል ኣምላኽ እዩ’ሞ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ካብ ቁርኣን ይፍለ። ንሱ ቃል ኣምላኽ ብቃል ደቂ ሰባት’ዩ። ብዛዕባ ኪዳን ኣምላኽን ደቂ ሰባትን የዘንቱ። ኣምላኽ፡ ንሰብ፡ ምሉእ ሓላፍነት ፍጥረትን ነፍሱን ኣረኪብዎ እዩ ድማ ይኣምን። ነፍሲ ወከፍ ምልእተ ሓሳባት’ቲ መጽሓፍ ድማ ብዝተፈላለየ መገድታት ክት’ትርጎም ይከኣል።
ሃይማኖታዊ ሊቃውንቲ ኣምላኸ ክርስትያን ካብ መሬት ኣንሳሒቡ ይብሉ። ጉጉይ’ውን ይኹን ሰባት ድልየቶም ክኣምኑ ሓዲጉዎም ያኢ። ወድ ሰብ ድማ ሓላፍነት ተግባራቱ ባዕሉ ይስከም።
ንእስልምና ግን ኣላህ ፈጺሙ ንዓለም ኣይሓደጋን። ብዘይካ ድልዬት ኣላህ ከኣ ወድ ሰብ ዝፍጽሞ ነገር የብሉን። ኢንሻላህ ! ስለዚ ድማ፡ ኣብቲ ዝበዝሐ እስላማዊ፡ እምነታዊ ሓቅነት ድኣ’ምበር ምርምር ብዛዕባ ሓቀኛ መገድታት ኣይፍቀድን። እስልምና ክትእዘዞ ጥራሕ ዘሎካ ሃይማኖት’ዩ። እዚ ድማ ንህይወት ቀላል ይገብራ። እንተድኣ ሓደ ንኣላህ ከምቲ ሓደ ንሱ ጥራሕ እቲ ዝዓበየ ኣምላኽ ኣሚኑ፡ ሓሙሽተ ጊዜ ኣብ መዓልቲ ሰጊዱ፡ ሓደ ጊዜ ኣብ ህይወት ናብ መካ ነጊዱ፡ ጸምዩ፡ መጽዊቱ ናብ ገነት ክኣቱ ጽቡእ ዕድል ኣሎዎ። ” ገጹ ናብ ኣላህ ዘቕንዐን እቲ ቅኑዕ ዝገበረን ሞሳኡ ካብ ኣላህ ክረክብ’ዩ ” (ሱራ 2፡112)። ክረክብ ይኽእል’ዩ ኣይብልን እቲ ሱራ። እዚ ዘየደናግር ብሩህነቱን ቀላልነቱን ከኣ’ዩ ንእስልምና ኣብ ዓለመ ሓጢኣተኛታት ማራኺ ዝገብሮ።
ኣብ’ዚ፡ ነቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ስታቲስቲክስ፡ እቲ ካብ ሓደ ዓይነት ሓደ ሃይማኖት ናብቲ ካልእ ዓይነት ምቕያርን (ኦርቶዶክስ/ካቶሊክ>ጴንጠቆስጤ) መጠን ተፋራይነትን ነቲ ስታቲስቲክስ ሚስዮናዊ ዓወታት ከምዘደናግሮ ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን።
ሕጂ፡ እቲ ሕቶ፡ እቲ ምንዳይ ሓቅነትን ምርምርን ክርስትና’ዶ እቲ ድሮ ንሓቅነት ረኺቡዋስ ንምርምርን ፍልልይነት ትርጕምን ዕድል ዝኽልክል እስልምና እዩ ንጠለባት 21 ክፍለ ዘመን ንምግልጋል እቲ ዝበለጸ ዝተዓጥቀ፡ ዝብል’ዩ። ንምምላሱ ቀሊል ዝኾነ ሕቶ ኣይኮነን። ብሓፈሽኡ፡ ክርስትና፡ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሰብ ንኽዕንብባ ዝበለጸ ዕድል ዝኸፈ እዩ። ብኻልእ ሸነኽ ከኣ ኣብ ማሮኮ ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ኢማማት ክኾና ተፈቒዱለን ክነሱ ኣብ’ቲ ጳጳሳዊ ክርስትና ግን ክሳብ ሕጂ እዚ መሰል’ዚ ተነፊጉወን ይርከብ። ኣብቶም ሓደስቲ ክርስትያናዊ ምንቅስቓሳት ግን ጔሪሖም ደቂ ኣንስትዮ ክሰብካን ክሳብ’ውን ኣቡናት ክኾናን ተፈቒዱ እዩ።
ኣብ እስልምናዊ ማሕበረሰባት፡ ሽሕ’ኳ ኣብ ዓማራት ሓንቲ መንግስታዊ ሚኒስቴር እንተሃለወት፡ ብሓፈሽኡ ደቂ ኣንስትዮ ንሰብኣዊ መሰል ማዕርነተን ገና ዝኸድኦ ነዊሕ ጉዕዞ ኣሎወን። ብሓፈሽኡ ከኣ ኣብ ኵለን ብእስልምና ዝጽለዋ ሃገራት እቲ ምሉእ ምሽፋን ደቂ ኣንስትዮ እንዳኸረረ ክኸይድ ይርከብ። ደቂ ኣንስትዮ ስዑድያ ባዕላተን ንበይነን መኪን ክዝውራ ክኽእላ ገና እንዳሓለማ እየን።
ማእከላይ ክፍለ ዘመን ኣብ እስልምና ማሕለኽኡ ገና ኣይሓደገን። ሃኒ ሮሞዳን፡ ኢማም መስጊድ ጀኔቫ፡ ሓዳር ዘፍረሳ ደቂ ኣንስትዮ ብደጎላ ክቅጥቀጣ ኣሎወን ክብል ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ብወግዒ ኣስተምሂሩ። ኣብ ኤውሮጳ! ብኣንጻሩ ከኣ፡ ሓዉ፡ ጣሪግ ሮሞዳን ኵሉ ኣካላዊ መቕጻዕቲ እስልምና ክተርፍ ይቃለስ።
ብዛዕባ ክእለተ ምምስሳል ምስ ፍሉያት ባህልታትን ዘመናዊ ኣቕጣጫታትን ካብ ክልቲኦም ሃይማኖታት ኣየናዮም’ዩ ዝያዳ ተዓጻጻፊ ወርትግ ብሩህ ኣይኮነን። ኣብ’ቲ መጀመርያ ሽሕ ዓመታት ምስፍሕፍሑ፡ እስልምና፡ ናይ ምምስሳልን ምስ ካልኦት ሓቢርካ ናይ ምንባርን ሽግር ኣይነበሮን። ኦሪታዊ እስልምና ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ንዝኣቶዉ ካልኦት ሃይማኖታት ሃይማኖታዊ ግብሪ ኣኽፊሉ ብነጻ እምነታቶም ከተግብሩ ይሓድጎም ኔሩ። ንሊቅነታዊ ምርመራታት’ውን ቁሩብ ኔሩ። ንምዃኑ ነቲ ምሉእ ስነጽሑፋውን ስነፍልጠታውን ጥንታዊት ግሪኽ ዝዓቐበን ናብ ዘመን’ና ዘመሓላለፈን ንሱ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ክርስትና ነቶም መጻሕፍቲ የቃጽል ኔሩ። ኣብዚ ዘመናዊ ጊዜ’ዚ ግን፡ እስልምና፡ ንፈለማ ጊዜ ክቕርቀር ጀሚሩ። ምኽናይቱ ድማ ኣመንቱ፡ ስለ’ዚ ከኣ እቲ ሃይማኖት’ውን፡ ብምዕራብን ፍልስፍኑን ተገዚኡ ጸኒሑ ሕጂ እቲ ህዝቢ ነቲ ዘዅርዕ ታሪኻውን መንፈሳውን መንነቱ ደጊሙ ክረክብ ዝቃለሰሉ ዘሎ እዋን’ዩ።” ኣብቲ ቁርኣን ብዛዕብኦም ዘይተናገረ ክንመሳሰል ንኽእል። ኣብቶም ቁርኣን ብዛዕብ ኦም ዝወሰነ ግን ንቁርኣን ክንክተል ኣሎና ” ይብል ዑመር ኤስዞይ እቲ ቱርካዊ ሃይማኖታዊ ሓሳቢ።
እስልምና ልዕለታሕቲ (hierarchy) ዳርጋ ዘይብሉ ሃይማኖት’ዩ። ማእከላዊ በዓል መዚ’ውን የብሉን። ዝምድና ሰብን ኣምላኽን ድማ ብዘይካ ክለሪካዊ ቢሮክራሲ ይካየድ። ንንግድን ምፍራይ ገንዘብን ብዝምልከት ከኣ ጥዑም ኣረኣእያ ኣሎዎ። ካበይ መጺእካን እንታዩ ደርብኻን ድማ ኣይግድሶን። ሃይማኖታዊ ዲሞክራስያዊ ከኣ’ዩ ኣብ ቅድሚ’ቲ ዝዓበየ ኣምላኽ ኵሉ ማዕረ ንኡስ ስለዝኾነ። እዚ ብዛዕባ ዝሐሸ ዕድሉ ምስ ኣህጉራዊ ተመሳሳልነቱ ከመልክት ከሎ ፈታው ለውጥን ምምሕያሽን ስለዘይኮነ ሓደ ድኽመቱ እዩ። ምዃን እቲ ኣብ ቫቲካን ዝበጽሐ ምምሕያሽ’ውን ብክፍለ ዘመናት ድኣ’ምበር ብዓመታት ዝዕቀን ኣይኮነን።
እቲ ምስ ካልኦት ተኸኣኢልካን ተሰማሚዕካን ናይ ምንባር ክእለት ክልቲኡ ሃይማኖታት ምናልባት ብቀሊሉ ክምለስ ዝከኣል ሕቶ ይመስል።
እስልምና እቲ ፍጹም ሓቂ ንሱ ምዃኑ ይኣምን። እቲ ነዚ ዘይኣምን ነብሱ ካብ ኣላህ የርሕቕ። ነቢዪ መሓመድ፡ ኣብ ጊዜ ህይወቱ፡ ምስቶም ድሮ ክርስትያን ዝነበሩ ቀቢላታት ዓረብ ሃይማኖቶም ከተግብሩ፡ እንተኾነ ሓደስቲ ቤተ ክርስትያናት ከይሃንጹ፡ እዩ ተሰማሚዑ። ኣብ እስልምና ማዕርነት ሃይማኖታት የሎን። ክህሉ’ውን ኣይክእልን።
ክርስትና’ውን እቲ ሓደ ፍጹም ሓቂ ንሱ ምዃኑ ብመትከል ይኣምን’ዩ። ” እቲ መገዲ ኣነ’ዬ!” እቶም ምዕራባዊ ዲሞክራስያዊ ሓሳባትን መርገጻትን ኣብ ነጻ ወልቀ ሰብነት ኣዝዮም ጸልየሞ ግን ኣብ ተግባራዊ ባህሉ ጸንቢሩዎም እዩ። ኣብ እስልምና ግን፡ ገና፡ እቲ ምሉእ ማሕበረሰብ (ቤተሰብ፡ እንዳ፡ ቀቢላ ኣብ መወዳእታ ድማ ኡማ – እቲ ማሕበረሰብ ኣመንቲ) ድኣ’ምበር እቲ ውልቀሰብ ኣይኮነን እቲ ማእከል ማሕበረሰብ። ነጻነት’ቲ ወልቀሰብ ኣብ ውሽጢ እስልምና ጥራሕ’ዩ ክረጋገጽ ዝኽእል። ንሓድ ኣስላማይ ካብቲ ማህበረሰብ ኣመንቲ ክወጽእ ፍጹም ኣይከኣሎን። ኵሎም እስላም ምቅያር ሃይማኖት ከም’ቲ ብሞት ክቅጻዕ ዘሎዎ ከቢድ ሓጢኣት ይወስድዎ። እቲ ቀንዲ ድኽመት እስልምና ምስ ዘመናውንት ሰላም ክፈጥር ዘይምኽኣሉ ከኣ ብዙሕነት እምነታት ክቅበል ዘሸግሮ ምዃኑዩ። ዝተፈላለዩ እምነታትን ኣረኣእያታትን ሓቢሮም ብሰላም ክነብሩ ምኽኣል ከኣ ዘመናውነት’ዩ። ዘይተገደበ፡ ነጻ ምምሕልላፍ ሓሳባትን ለበዋታትን ጌጋታትን መሰረት ሓባራዊ ናብራን ምጣኔሃብታዊ ብልጽናን እዮም።
ኣብዚ ዓለም ናብ ሓንቲ ደቃቕ ኵዕሾ እንዳተዋሃደት ትኸደሉ ዘላ እዋን፡ እስልምና፡ ብመንጽር’ዚ ኣቕጣጫ’ዚ ከም ዓምዲ መለለዪ መንነት ቈይሙ(ደሪቑ) ይርከብ። ድሕሪ’ቲ ውድቀት ኮሙኒስታዊ ጦብያ፡ እቲ ሓደ ዝሓየለ ብመንጽር ምዕራባዊ ሞዴል ማሕበራዊ ኣቃዉማ ዝቈመ ኣማራጺ ማሕበራዊ ሓይሊ ኴይኑ’ዩ። ነቲ ኮሙንስትነት ዝተፈጠሮ ስነሓሳባዊ ባዶነት ንምምላእ ከኣ ኣበርቲዑ ይቃለስ ኣሎ። እዚ ድማ ማራኺ ይገብሮ። እቲ ተግባራዊ ሃይማኖታዊ ተገዳስነት ክርስትያን ብፍላይ ኣብ ምዕራብ እንዳኣንቈልቈለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ካብ ካዛብላንካ ክሳብ ጃካርታ መሳጊድ ብኣመንቲ ተጠጢቖም ይርኣዩ። እቲ ኣብ ዋሽንግቶን ዝቕመጥ ናይ ፖለቲካዊ ስነፍልጠት ሊቅ፡ ቫሊ ናስር፡ እዚ ዓወት እስልምና’ዚ በቶም ምእንቲ ኣምላኽ ዓመጽ ዝጥቀሙ ኣኽረርቲ ዝመጸ ዘይኮነስ ባህላዊ ብዙሕነትን ሊቅነታዊ ውጥምናን እስልምና ዘመዝገቦ ዓወት’ዩ ይድምድም።(ይግበሮ’ኸ!)
ኣብ’ዚ ክፍለ ዘመን’ዚ ክልተ ፖለቲካዊ ተርእዮታት ንዓለመ እስልምና ዓብሊለሞ ይርከቡ ይቕጽል ናስር። እቲ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን ዝዓንበበ ዓለማውነት(secularism) ኣብ ማራኽነቱ ኣጥፊኡ ሃይማኖታዊ ሕኑንነት ግን ሓይሉ። ንህዝበ እስልምና ድማ ሰለስተ ጠባያት የነጽርዎ። መንእሰይነት ህዝቢ፡ ተግባራውነት፡ ሽሕ’ኳ ፈራሕ እንተኾነ ተመሳጥነት ኣብ ዘመናውነት። ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ዱባይን በይሩትን ዝገደደን ዘየሎ ክነሱ ብፍቓደን ጸጕረን ይሽፍና ነዚ ከም መለለዪ መንነት ወሲደንኦ። መንእሰያት እስልምና ዘመናዊ ቅዲ ህይወት፡ ነገራዊ ብልጽግና፡ ደስታ ሙዚቃን ሳዕስዒትን ብዝኾነ መገዲ ምስ ሃይማኖታዊ እምነት ከምዘይጓነጽ እንዳረኣዩ ይኸዱ ኣሎዉ(ንኣብነት ኢራን)። እዚ ድማ ካብ’ቲ ጻውዒት ውግእ ኦሳማ ቢን ላደን ንላዕሊ ይማርኾም ኣሎ። ግርም፡ እምበኣር እስልምና ንቕድሚት ይምርሽ ኣሎ።
እዚ’ውን እንተኾነ፡ እቲ ሕጂ ዘሎ እስልምና፡ ኣብ ዝበዝሐ ሸነኻቱ ገና ዓበይቲ መሰረታዊ ምምሕያሻት ኣብ ቅድሚኡ ተደቂኖም ይርከቡ። ኣብ ኣብዝሓነት እምነታትን ተራ ደቀንስትዮን ኣወንታዊ መርገጻት ከማዕብል የድልዮ ኣብ ዘመናዊ ህይወት ክጸሉን ክዕወትን ክኽእል። ነብሱ ከሐድስን፡ ካብ ውሽጡ ሓዲስ ክረክብን ክጽዕር ይግብኦ። ዝምድንኡ ምስ ዓመጻዊ ኣኽራርነት ከነጽር ይግብኦ። ኣብ መወዳእታ፡ እቶም በዚ ዓመጻ’ዚ ዝተቐትሉ ዝበዝሑ ኣመንቲ እስልምና ድኣ’ምበር ክርስትያን ኣይኮኑን። ለውጢ ተበጊሱ ከምዘሎ ዘርእዩ ገለ ምልክታት ኣሎዉ። ንኣብነት ኣብ ቱርኪ፡ ምስ ብዙሕ ምውዳቕን ምትሳእን፡ ዘመናውነትን ዲሞክራስያን ምስ እስልምናዊ እምነታት ንምጥማር ካብ ነዊሕ ጊዜ ክፍተን ጸኒሑ። ሽሕ’ኳ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብእስላማውያን ዝተዓብለለ ሰልፊ ኣብ ስልጣን ይሃሉ፡ እታ ሃገር ግን ገና ናብ ኣምላኻዊ መንግስቲ ኣይተኣልየትን። እስላማዊ ሊቃውንቲ፡ ከም ፕሮፌሶር ዑመር ኤስዞይ፡ እስልምና ኣብ ውሽጢ’ቲ ታሪኻዊ ኣመጻጽኡን ኣቀማምጥኡን (historical context) ክበርህን ክትግበርን ይግብኦ ብዝኾነ ፋጥዋ ናይ ሓደ ዝነደረ ሙላህ ናብ ዘይኣማኒ ወዲቑ ንሞት ከይተፈርደ፡ የነቓቕሕ ። ” ቁርኣን ኣፍኣዊ ፍቓድ (ውዕል) ኣምላኽ’ዩ። እዚ ውዕል’ዚ ውዱእ፡ ድምዱም ኣይኮነን። ሕጂ’ውን እንተኾነ ኣምላኽ ገና ምሳና ይዛረብ እዩ ” ይኣምን። እዚ ኣቕጣጫ’ዚ ከኣ ክልቲኦም ሃይማኖታት ብሓባር ክነብሩን ብሰላም ክወዳደሩን ከምዝኽእሉ የተስፍወና። ኣብ’ቲ ውድድር፡ ሽሕ’ኳ ክርስትና ብሓለፋ ዕድሜኡ ጉንዖ እንተሃለዎ፡ እስልምና’ውን ደቂሱ ኣይሓደረን።
ኣነ ንባዕለይ ናይ ዝኾነ ዝተወደበ ሃይማኖት ኣማኒ ኣይኮንኩን። ኣብ ህልውናን ዘይህልውናን ኣምላኽ’ውን ኣረጋጊጸ ዝፈልጦን ዝኣምኖን የብለይን። ደቂ ሰባት ግን፡ እቲ ድሌት ‘ተሃልዩ፡ ንኣምላኽ ከይጸንበሩ ምድራዊ ሽግራቶም ባዕላቶም ክፈትሑ ምሉእ ብቕዓት ኣሎዎም
እኣምን። እንተኾነ፡ ሃይማኖታዊ እምነታትን ጽንብላትን ንምሉእ ማሕበረፖለቲካውን ምጣኔሃብታውን ስነኣእምሮኣውን ህይወት ነፍሲወከፍ ውልቀሰብ ማሕበረተሰብ ስለዝጸልዉን(እንተስ ብኣሉታ እንተስ ብኣወንታ)፡ ዘይፍለዩና ኣካል ናይ’ቲ እኩብ ሰብኣዊ ንቕሓትና ስለዝኾኑን፡ ኣብ ቀጻሊ ምዕብልና ኣድማሳዊ ነገራውን መንፈሳውን ንቕሓትና ኣዎንታዊ ተራ ክጻወትሉ ዝኽእልሉ መንገድታት ሃሰውሰው ካብ ምባል ኣይዓርፍን። እታ ሓንቲ ሓቀኛ መገዲ መገደይ ጥራሕ’ያ ! ነዊሕ ዘጓዕዝ መገዲ ኣይኮነን። ሕመረት ኵሉ ዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባ እዩ። ስለ’ዚ ንሓዋሩ ብሰላም ዘናብር ኣይኮነን። መገዲ ሓቂ ብዙሕ’ዩ ሓቂ ንባዕላ ብዝሕቲ ስለዝኾነት። ሓቅነት፡ እንተላይ ኣገናዝባ ሓቅነት’ያ።
ስለምንታ’ዩ ሓደ ብፍታወይ ይኹን ብሓይሊ ናብ እምነቱ ክጽንብረኒ ዝጽዕር? ሓልዩለይ መታን ክጸድቕ ድዩ? ሓንቲ መዓልቲ ሓደ ሞርሞናዊ ናብ ገዛእ መጺኡ ከድሕነኒ ፍቓደኛ እንተዄይነ ሓተተኒ። ከይመለስኩ ድማ ተቐላጢፉ ንነብሰይ ድኣ’ምበር ንስጋይ ከምዘየድሕን ገለጸለይ። ነፍሰይስ ባዕለይ ከድሕና ከምዝኽእልን ንስጋይ ግን ሓንቲ ቢራ ‘ተዝዕድገላ ከድሕና ከምዝምኸኣለን ገለጽኩሉ። ነፍሰይን ስጋይን ከድሕን ከይከኣለ ድማ ከደ። ዕድል ድኣ ጌረ እምበር፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ቅድሚ 500 ዓመታት በጺሑ ‘ተዝነብር ነፍሰይ መታን ክትድሕን ስጋይ ብሓዊ ም’ተቓጸለት ወይ’ውን ብዳርባ እምኒ ም’ተጨፍጨፈት። ስለምንታይ’ዮም ሰባት ነፍሰይ ከድሕኑ ክንድ’ዚ ዝጽዕቱን መዓት ገንዘብ’ውን ዘጥፍኡን ‘ነገራዊ’ ማሕበራውን ምጣኔሃብታውን ህይወተይ ከይገደሶም ? ንዓይ ከየፍቐሩ ምስ ነፍሰይ ፍቕሪ ሓዲሩዎም ድዩ? ላእ! ላእ! ላእ! እታ ንዕኦም ብመጀመርያ ተገድሶም ድሕነተ ነፍሶም’ያ። ኣነ እቲ ንገዛእ ጽድቆም ዝኽፈል ጉቦ እዬ። ኣነ ምስክር ተግባረ ጽድቆም እዬ። ” ርኢኻ ኣምላኽ፡ ኣነ ሓደ ኣማኒ ኣምጺኤልካ እዬ። ሕጂ’ቲ መፍትሕ መንግስተ ሰማያት ሃባ … ”
እቲ ቀንዲ ምኽንያት ግን ዓለማዊ እዩ። ንጹህ ፖለቲካዊ፡ ምጣኔሃብታዊ፡ ማሕበራዊ ምኽንያታት። ኣብ ኵሉ ሜዳያት እቲ ዝበዝሐ እቲ ዝሓየለ እዩ። እቲ ዝሓየለ ንሱ ንዓለም ብዅሉ ሸነኻታ፡ ብመንፈሳን ነገራን ይቈጻጸራን ይመርሓን። ካብ መንፈሳዊ ቍጽጽር ናብ ስጋዊ ቍጽጽር ከኣ ነዊሕ ስጕምቲ ኣይኮነን እሞ ኣየናዮም እምነት ይብርትዕ ኣየናዮም ይሕይል? መቸስ … ‘ እዚ’ ክብለኩም’ሞ እቶም ገለኹም ክትሰቕሉኒ፡ ‘ቶም ገለኹም ብዳርባ እምኒ ክትፈጕኡኒ ኣእዳውኩም ትሓሳስዩ ዘለኹም ኴይኑ ይስምዓኒ። ሄይ! ሽጣራኹም ደውሩ .. ! ኣስማሪኖ’ኳ’ዬ! ።
ክልቲኦም ሓያላት ንሽሕን ሓሙሽተ ሚእቲ ዓመታትን፡ ብዘይካ ወዲቑ ዝተንስኤ’ምበር ወዲቑ ዝተረፈ ዘይብሎም ማዕረ ተወዳደርቲ’ዮም። ‘ተዘይኴይኑ፡ ሓዲኦም ሽዋሕ ‘ምበለ’ሞ ኣብ ትሕቲ ምልኪ ሓዲኦም ም’ሃለና።
ግን’ሲ፡ ኣብ’ዛ ንዛረበላ ዘሎና ንእስቲ ጊዜ መን’ኦም ቀዲሙ’ሎ? ክትምልሶ ዘዋናውን ሕቶ’ዩ። ሄይ … ። ኣነ’ድዬ ኣቀዳዲመዮም! ናብ ቤት ጽሕፈት ኦሎምፕያደ ምስፍሕፋሕ ሃይማኖታት ዓለም ኬድኩም ተወከሱ … ።
መን ከምዝቕድም ግን ክነግረኩም እኽእል።
1. እቲ ንኣብዝሓ እምነታትን ባህልታትን ፍልልያትን ናብ ማእከላዊ መንፈሳዊ እምነቱ ዘንበረ።
2. እቲ ንዝምድና ኣምላኽን ሰብን፡ ዝምድና ኣምላኽን እቲ ሰብን ጥራሕ ምዃኑ ዝተቐበለ። ኣምላኽ’እኮ ግዱድ እምነት ዘደናግሮ ምዕንጅሉ ኣይኮነን … ! ዝምድና ኣምላኽን ሰብን ብሕታዊ’ዩ።
3. እቲ ንዘመናዊ ስነፍልጠታዊ ሓቅታት ከረጋግጽን ንስነፍልጠት ኣብ ስነሞገቱ ሰዅዑ ከማዕብላን ዝኸኣለ። ዓለም ከባብ ምዃና ብወግዒ ክትቅበል 500 ዓመታት ዝወስድ ‘ተዄይኑ፡ ኣርምስሮንግ፡ ኣእጋሩ ገና ኣብ ወርሒ ኣንበይረገጻን ” ንወድሰብ ግን ዓቢዪ ስጕምቲ!” ገና ኣንበይበለን። ዕድመ ማቱሳሌም ክኣ ይሃቦ መታን ነቶም ቃላት ክብል።
3. እቲ ንምሉእ ማዕርነት ክብርን ሰብን፡ ኵሉ ካልእ ፍጡርን ኣብ መንፈሳዊ እምነቱን ተግባሩን ዘዕዘዘ። ኣምላኽ እንተላይ ኣብ ውሽጢ ኵሎም ፍጡራቱን እቶም ፍጡራቱን እዩ’ሞ። ኣብራሃም ሊምከልን ጸረ ባርነት (ሓደ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርዓት) ድኣ’ምበር ንማዕርነት ደቂ ሰባት ኣይነበረን። ደቡብ ተሳዒሩ ከኣ እቲ ሞኖጶልዮ ውነና ባርነት ተሰይሩ እቶም ባሮት ከም ነጻ ባሮት ኣብ ምልእቲ ኣሜሪካ ቀጸሉ። ከምዝ’ስ ኣይሃማኖትን። ጸለምቲ ኣሜሪካውያን ናብዚ ሕጂ በጺሐሞ ዘሎዉ ክበጽሑ ገለ 400 ዓመታት ወሲዱሎም። ኣብ’ዚ ድማ ሃይማኖት ብዙሕ ሓጊዙ። ክልተ’ዩ ሃይማኖት ብልሑ።
4. እቲ ንነፍሱ ካብ መንግስተ ስጋ (በርጌሳዊ መንግስቲ)ዝፈለየ። መንፈሳውን ነገራውን ሓይልታት ኣብ ሓደ ኣካል ተዋሂዶም ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ተባራዒ እዮም።
5. እቲ ነጻነት ሓሳባትን ምክፋሎምን ዝኣመነን ኣብ ምምዕባል ኵሉ ሸነኻዊ ንቕሓት ወድሰብ ዘድሃበን።
6. እቲ ኣብ ፍጹም ማዕርነትን ውልቃውነትን ጓል ኣንስተይቲ ዝኣመነን፡ ነቶም ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋቱ ነዚ ዘመሳምሱ ጽውጽዋያት ግቡእ ቦትኦም ዘትሓዘን(outrationalize ዝገበረ)። ማለት’ሲ፡ እተን ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ፍርቂ ምሉእ ህዝቢ ዓለም እዬን ጥራሕ ዘይኮነስ ነታ ጠፊኣ ዝተባህለት ሓንጎለን ከኣ ረኺበንኣ እየን።
6. እቲ ንሸነኹ ጥራሕ ዘይኮነስ ንዅሉ ብሓንቲ ዓይነት ልግሲ ዝረኣየ። ልግሲ፡ ጸጋ ኣምላኽ ዝንጸባረቐሉ ተግባር ድኣ’ምበር መሸመት ኣመንቲ ኣይኮነን።
… ብሓጺሩ እቲ ነብሱ ዘሓደሰ። እቲ ዘመናዊ ኣምላኽ ዝሰርሐ። ብኣዝዩ ሓጺሩ ከኣ እቲ ዘፍቀረ ንሱ ክዕወት’ዩ። ንሱ ‘ተዘይተዓዊቱ ከኣ፡ እቲ ንጉስ ስጋን ንጉስ ነፍስን ክዕወት’ዩ። ምጹም መላኺ ከኣ፡ እንታይ ካባ ለቢሱ፡ ኵልጊዜ ፍጹም መላኺ እዩ።
ሕጂ ኣቀዳዳሚ ኴይነ ! ኣሽኪዔኩም’ዶ? ኣይተሰቐልኩን፡ ብእምኒ ከኣ ኣይተወገርኩን።
* ኣርእስትን ሕመረት ጭብጥታት ካብቲ ብዕለት 19.12.09 ኣብ ጋዜጣ Spiegel ዝተሓትመ ሓተታ ኴይኑ እቶም ኣብ’ቲ ጋዜጣ ዘየሎዉ ርእይቶታት፡ ‘ቶም ዋዛታት’ውን፡ ናተይ እዮም።
** ዮህዋ ኣብ ክልተ ተመቒሉ ነቲ ክርስትያናዊ ኣምረ ኣምላኽ ካብ ኣላህ ንምፍላዩ ንጹር ስመ ተጸውዖ ስኢነሉ እግዚኣቢሔር ብዝብል ስም ክጽውዖ ሓሲበ። (ነዚ ጽሑፍ’ዚ ጥራሕ)። ‘ኣምላኽ’ ድማ ንዅሎም ዓይነታት ኣማልኽቲ ንምጥቃስ ተጠቒመሉ።


text:
Date: Sunday, 01 November 2020
ሓተታ ቀዳም 31 ጥቅምቲ 2020
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብሰሪ መስሕብ ሓያላን ስትራተጂያውነቱ፡ ካብ ምብቃዕ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ (መፋርቕ 20 ክፍለ-ዘመን) ጀሚሩ፡ ብኣዝዩ ኣዕናዊ ተሞኩሮ እዩ ሓሊፉ። ንስለ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ ሓያላን ተባሂሉ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተፈጸመ ዘይሕጋዊ ጎበጣን ዘስዓቦ ነዊሕ ሓርነታዊ ኲናትን፣ ናይ ዝሑል ኲናት ውጽኢት ውግእ ሶማልን ኢትዮጵያን፣ ግጭት ሰሜንን ደቡብን ሱዳን፥ ኲናት ሓድሕድን ሕንፍሽፍሽን ሶማል፣ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ንጃንዳ ወያነ ብምልኣኽ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሃቀነ ድፍረት፥ መርዛም ዓሌታዊ ፖለቲካ ወያነ፡ ዘስዓቦ ውሽጣዊ ምትፍናንን ህዝብታት ኢትዮጵያን ዘኸተሎ ዕጥቃዊን ፖለቲካዊን ተቓውሞ፣ ግብረ-ሸበራዊ መጥቃዕቲታት፣ ገለ ካብቲ ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ሰላምን ቅሳነትን ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓሚሱ፡ ወርቃዊ ግዜን ዕድላትን ህዝብታት’ዚ ዞባ ዘባኸነ ጉሉሕ ክስተታት እዩ።
ድሕሪ’ዚ ዘሕዝን ተሞኩሮን ከቢድ ስምብራቱን፡ ሎሚ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝመጸ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ተኣሳሲሩ፡ ናብ ሓድሽን ፍልይ ዝበለን ምዕራፍ ኣብ ምስግጋር ይርከብ። ሓደ ካብ ዓበይቲ መርኣያታት ናይዚ ሓድሽ ምዕራፍ’ዚ፡ ን20 ዓመታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ኩነተ-ውግእን ተጻብኦን ኣኽቲሙ፡ ክልቲአን ሃገራት ናብ ሓድሽ ናይ ሰላምን ምሕዝነትን መድረኽ ክሰጋገራ ምብቅዐን እዩ። ዕዙዝነት ናይዚ ምዕባለ’ዚ፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣብቲ ብባድመ ተመኽንዩ ዝተወልዐ ናይ 1998-2000 ኣዕናዊ ኲናት ዝደመይዎን ዝኸስርዎን ከይኣክል፡ እቲ ጉዳይ ኣብ መጋባኣያ ፍርዲ ቀሪቡ፡ ሕጋዊ መዕለቢ ምስ ተገብረሉ እውን፡ ካብ ሕጊ ንምህዳም፡ ጉጅለ ወያነ ብደገፍን ምትብባዕን ኣሸቀልቱ ዝቐጸሎ፡ ናይ ነዊሕ ዓመታት ተጻብኦን ሰንፈላል ግዜን ሰጊርካ ዝተበጽሐ ብምዃኑ እዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ድሕሪ’ቲ ብ9 ሓምለ 2018 ኣብ ኣስመራ ዝተኸተመ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት፡ እዚ ዕድል ወለዶታት ዘኽሰረ ብድሆታት ዞባና፡ ብቐንዱ ኣብ ዘመነ ዝሑል ኲናትን ድሕሪኡን፡ ብመገዲ መጋበርያ ስርዓታት ከባቢና ዝተሰርሓሉ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ ሓያላን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ድሕሪ ነዊሕን ዘሕዘንን ምዕራፋት ታሪኽ፡ ዞባና ናብ ሓድሽ መድረኽ ዝሰጋገር ዘሎ፡ ብቐንዱ ሱር ናይቲ ሽግር ብፍሽለት ስለዘብቅዐን ኣብቶም ግዳይ ናይዚ ፖሊሲ’ዚ ዝኾኑ ህዝብታት ኩዂስኰስ ዝጸንሐ ንቕሓት እናበረኸ ስለዝመጸን ምዃኑ ሰፊሕ መረዳእታ ሂቡሉ ነይሩ።
ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዝጸንሐ ኩነተ-ተጻብኦ ከኽትም ጥራይ ዘይኮነ፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ኩሉ መዳያት ዕብየት፡ ብሽርክነትን ተመላላእነትን ክሰርሓ፣ ዞባዊን ኣህጉራዊን ሰላምን ጸጥታን ንምውሓስ ብሓባር ክጽዕታ ምንቃደን ዘበሰረ’ዩ ነይሩ። እቲ ስምምዕ፡ ካብ ክልቲአን ሃገራት ሓሊፉ ዞባዊ ጽልዋኡ ቀሊል ኣይኮነን። ድሕሪ’ዚ ክልተኣዊ ስምምዕ’ዚ፡ መራሕቲ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ ኣስመራ ተራኺቦም፡ ንኣጠቓላሊ ዞባዊ ምትሕብባር ስሉሳዊ ኣዋጅ ምኽታሞም ዝዝከር እዩ። እዚ ተበግሶ’ዚ፡ ኣብ ሰለስቲአን ሃገራት ከይተሓጽረ ንካልኦት ሃገራት ዞባና ክጽንብር ድማ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ መንግስታት እዚ ዞባ፡ ቀጻሊ ርክባትን ዕቱብ ምይይጥን ክካየደሉ ጸኒሑ ኣሎ።
ምስናይ ከቢድን መሪርን በሰላታት ዝሓለፈ ታሪኽ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ረጊጽዎ ዘሎ ድርኩዂት ሓድሽ ምዕራፍ፡ ንህዝብታት ዞባና ክኸፍቶ ዝኽእል ዕድላት ሰፊሕ እዩ። እዚ ሸቶ’ዚ ክሰምር ድማ፡ ብዓቕልን ትዕግስቲን፡ ብሃናጺ ጽምዶን ስራሕን ክእለዩ ዝግብኦም ብድሆታት ከምዘለዉ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ምዕባለ፡ “ንረብሓና ኣየገልግልን’ዩ” ብዝብል ቅማረ ዝተሰናበዱ ናይ ርሑቕ ሓይልታት፡ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ሃሊኾም ከዐውትዎ ዘይክኣሉ ፍሹል ፖሊሲታት ዝፈጠሮ ጭንቀት ተደሚሩዎ፡ ናይ ምሕንኳል ተግባራቶም መጠኑ ነክዩ እምበር መሊኡ ኣየኽተመን። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፡ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ገለ ውልቀ ሃገራትን ከም ሆላንድን ሽወደንን፡ በጭቕ ክብል ዝተሰምዐ ሒቕታት ሓደ ካብ ምልክትታቱ እዩ። ኣብ ውሽጢ ዞባና እውን እንተኾነ፡ በዚ ሓድሽ ለውጢ፡ Game-over! ተባሂሉ ዝወደቐ ጉጅለ ወያነ፡ “ዓሻስ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት” ከምዝበሃል፡ ክልል ትግራይ፡ ተቛዳሲት ናይዚ ተኸሲቱ ዘሎ ዞባዊ ለውጢን ምዕባለን ከይትኸውን ጅሆ ብምሓዝ፡ ግዳይ ንምግባራ፡ ኣብ ጸወታ ንድየት ምጽንሑ ርኡይ እዩ። እዚ ናይ ጻዕረ-ሞት ቁዘማን ምዕልባጥን ግን መንኰርኰር ታሪኽ ንድሕሪት ክመልስ ከምዘይክእል ብሩህ’ዩ።


text:
ፍልልያትና ከም ጸጋ እንተዘይሪእናዮ ሓደጋ’ዩ! ራብዓይ መወዳእታ ክፋል
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
9 ሕዳር 2009
ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ብማዕረ’ቲ ሕብረ ብሄራዊ መበቆሉ፡ ሃይማኖታቱ ፡ ክፈላለ ዝኽእል ነይሩ እንተዝኸውን፡ ተነጻጺሉ ክመሓደር ምርጫ እንተዝነብሮ በቲ ዝሓለፎ መሪር ተምክሮ ንሓድነቱ፡ ፈታኒ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ክበታትን ምስ ተበታተነ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውልዶ ታሪኽ ብቝሊ ሃገር ብእምነት ዝሰረቶ፡ ነቲ ሰረት እምነት ሃገራውነት ንዕቓብ ዝወረዶ ዓቐብ ቁልቝለት፡ ዝኸፈሎ መስዋእቲ፡ ንሃገራውነቱን ሓድነቱ ዳግማይ ኣመስኪሩ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ እንተዝሕተት ብዘይካ ሰላም ካልእ ሓንቲ ጠለብ ከም ዘይብሉ ርጉጽ ነገር’ዩ። ነዚ ሰላም ክውን ንምግባር ድማ ሓድነቱ ዓቒቡ ጥራሕ ከም ዘረጋግጾ፡ ናይ ትማሊ ናይ ቀረባ ዝኽሪ’ዩ።
ገገለ ናይ ምንጽጻልን ምፍልልያን ፍልስፍና ዝጠዓጠቁ፡ ህዝቢ እንተተፈላልየ ሰላም ከም ዝርክብ፡ ቅሳነት ራህዋን ከም ዝጓናጸፍ ገቢሮም ትንተና ዘቕርቡ ኣይተሳእኑን። እቲ ሓቒ ግን ብኣንጻሩ’ዩ። ኣብ ምንጽጻልን ምፍልልያን፡ ምድኻም ከም ዘሎ፡ ሕጽረት ከም ዘሎን፡ እቲ ዝደኸመ ከኣ ናይ’ቲ ዝሓየለ ኣገልጋሊ ምዃን’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ በዚ ሎሚ ዓለምና በጺሕዎ ዘሎ ምዕባሌ ፖለቲካውን ምጣነ ሃብታውን ቅልውላው፡ ሓድነቱ ኣደልዲሉ ክምክት’ውን እተኺእሉን ዓቕሚ እተኣጥርዩን ጥራሕ’ዩ ክዕወትን፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ሓደጋ ክድሕን ዝኽእል።
ኤርትራዊ ፍልልይ ከም ጸጋ ደኣምበር ከም ዘገም ተቆጺሩ ክረአ የብሉን። ኤርትራ ምስ’ዚ ዝጸንሓ ታሪኻዊ ብሄራዊ ሃይማኖታዊ ፍልልያት፡ ሰልጢና፡ ማዕቢላ፡ ላዕሊ እንተብጽሐ’ኳ እቲ ታሪኻዊ መንነት ፍልልያት ካብ ኤርትራ ዝሕከክ፡ ዝጠፍእ ኣይኮነን።
ምንጽጻል፡ ምብትታን እንተሃለወ ግን፡ ሰረት፡ መንነት ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ጠንቒ ናይ’ቲ ምፍልላይ ዝዀነ ሕቶ ይኹን እቲ በዓልቤት ከም ሳዕቤን ይደኻም፡ ይስንኩፍ፡ መስል ምንጻል ንምባር ኣብ መወዳኣትኡ ከኣ ንጥፍኣቱ ዘቐላጥፍ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝሓለፈ መዋእል ታሪኽ ከም ሓደ ህዝብን ሓንቲ ሃገርን ኮይና፡ ሓድነትና ናይ ምሕያልን ምድልዳል፡ ንጥለበሉ እዋን ሕጂ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ክምርሓሉ ዘለዎ ኣገዳሲ ስትራተጂ ፡ ሓድነት ተጸዋርነት፡ ምክብባር፡ ሓድሓዳዊ ኣብ ማዕርነት ዕብየት ናብራ ክምስርት ክሓስብ ምግባሩ ጥራሕ’ዩ። ምንጪ ሓይሉ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ጸጋታት ዕለታዊ ናብራ ዝረኽበሉ መኽሰብ ከኣ ሓደን ኣውራን ካብ’ዚ እዩ። ብኣንጻር ናይ’ዚ ግን ብተመክሮ ኣብ ከም ኤርትራ ናይ እርቶም ኩሎም ነጸልትን ፈላልይትን ፍልስፍናን ሓሳብን ከስርሕን ብሰላም ከናብር ዝኽእል ኣይኮነን።
ሓደ ናይ’ዚ ኣብነት ዝዀነ ኣገዳሲ ጉዳይ ክለዓል ይክእል’ዩ። ቅድሚ 20 ዓመት ኣቢሉ ድሕሪ ምርፋስ መንደቕ በሊን፡ እቲ ካብ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ዝጸንሐ ሓደ ፖለቲካዊ ራእይ ኣብ ምብራቕ ኤውሮጳ ሓደ ሊበራልዊ ዓቓባዊ ፖለቲካዊ ነፋፍስ ክነፍስ ጀመረ። ህዝቢ ነዚ ፖለቲካዊ ምቕይያራት ከም ዓቢ ጸጋ ተቐቢሉ ካብ’ቲ ዝሓለፎ ናይ 50 ዓመት ምልካዊ ምሕደራታት፡ ካብ ስለላን ግዱድ ሃገርራዊ ኣገልግሎትን፡ ካብ ማእሰርትን ተናጊፉ ሂወት ክመርሕ ኣብ ዝጀመረሉ፡ ብፍላይ ኣብ ባልካን ሃገራት ክሳብ ሕጂ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ዝኸነ ህዝቢ ዘይጠፍአ ግርጭት ተኸሲቱ።
ኣብ ዩጎስላቪ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኮሶቮ፡ ሰርቪያን፡ ቦስኒያ ሃርሶጎቪና፡ ሞንተ ኔግሮ፡ ኣልባኒያ ካብ’ቲ ብሰላም ክበጽሖው ዝነበሮም ዕብየትን ስልጣነን፡ በቲ ብሰላምን ዘተን ክረኽብዎ ዝነበሮም ረብሓ ተሪፉ፡ በዚ ዓመታት ይትካዩ’ዩ ዘይብሃል ሂወት ሓደ መጻኢ ወለዶ፡ ትሕተ ቅርጻ ንብረትን ጠፊኡ ክሳብ ሕጂ ገና ብጉዳዮምን፡ ብኣህጉራዊ ፖለቲካውን ምጣነ ሃብታዉን ቅልውላዋት ይሳቐዩ ኣለዉ። ውዮ’ኳ ድኣ እዝስ ኣብ ከብዲ ምዕብልቲ ኤውሮጳ ስለ ዝዀነ፡ ብቅልጡፍ ነቲ ሓዊ ንምጥፋእ ኵናት ምዝሕሓል ዝተወስደ ስጉምቲ በቲ ማእለያ ዘይብሉ ዕንወትን ጥፍኣትን ካልእ ክንዱእ ከይለከም ጠጠው ክብል ክኢሉ’ምበር ፡ ኣብ ከም ድኻ ሃገር ኣብ ከም ኣፍሪቃ፡ ዝተራእየን ዝረአ ዘሎን ኩነታት መምለሲ ዘይብሉ ጉዳይ ኮይኑ ጥራሕ’ዩ ዝተርፍ።
ሓደ ኣብ ሰርቪያ ተወሊዱ ዝዓበየ፡ ኣብ ሽወደን ካብ ነዊሕ ዓመታት ዝነብር፡ ከም ናይ ዮቶቦሪ ትያትር ዳርክተር ኮይኑ ዝሰርሐን፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብዛዕባ ሓደ ሕሉፍ የማናዊ ሰልፊ ኣብ ሽወደን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኤክስፕረሰን ዝጸሓፎ ሓተታ ነይሩ።
ኣብ’ቲ ሓተታ ዘስፈሮ ኣገዳሲ ተምክሮን ኣውንታዊ ኣተሓሳስባ ከኣ፡ ኣብ ሓንቲ ብዙሕነት ባህሊ ተዘውተር ሃገር ብደረጃ መንግስቲ፡ ናይ ኣውራጃን ወረዳን ምምሕዳር፡ መንግስታዊ ትካላት፡ ከም ኣብየተ ትምህርቲ፡ ናይ ስልጠናን ማእከል፡ ባህላዊ ማእከል፡ ንኩሉ ብማዕረ ዘሳትፍ ኮይኑ፡ ኣብ’ቲ ናይ ስራሕ ዓለም ከኣ ኩሉ ኣብ ዜጋ ብማዕረ መሰል ናይ መሰረታዊ ትምህርቲ ፍልጠት ክቐስም፡ ዕድላት ስራሕ ንኩሉ ብማዕረ ዘሳትፍ ክኸውን ኣለዎ ይብል… ቀጺሉ
ኣነ ኣብ ዩጎስላቪያ ኣብ ዝነበርክሉ፡ ኣብ ውሽጢ ዝተፈላለየ መበቆል ዘለዎ፡ ናይ ዝተፈላየ እምነት ዘሎ ህዝቢ ዓብየ፡ ብዝዀነ እምነት ምኽንያት፡ እቲ ሓደ ናይ እምነት ምኽባር መሰል ዝተሓለወን ዝተኽበረን ነበረ። ሓደ እምነት ኣብ ልዕሊ ሓደ እምነት’ውን ጸቕጥን ተጽዕኖን ኣይነበሮን። ኩሉ ተኸባቢሩ፡ እምነቱ ይከተታአል ነበረ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ምብራቕ ኤውሮጳ ዝተራእየ ለውጢ ግን ሓደ ሓሳባት ተቐለቐለ፡ ንሱ ከኣ እቲ ብሓባር ንነዊሕ ዓመታት ብሰላም ተኸባቢሩ ዝነብር ዝነብረ ህዝቢ፡ ብዘይሓሰቦ በቶም ፖለቲካውያን’ና በሃልቲ ናይ ምፍልላይ፡ ናይ ምንጻል ሓሳብ ክሰርሓሉ ጀመረ። እቲ ናይ ምፍልላይን ናይ ምንጽጻል፡ መሰል ናይ ምንባር ከኣ፡ ናብ ጥፍኣትን፡ ሓሳረ መከራን ተቐይረን ዝብል ሓሳብ ኣስፈረ።”
እዚ ብሂል ኣብ ገገለ ሸነኻቱ ሓቂ ኣለዎ፡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ብቀጥታ ዝዛመድ እኳ እንተዘይብሉ፡ ኣብ ብዙሕነት ባህል፡ እምነትን፡ ብሰላም ናይ ምንባር ክዛመድ ይኽእል። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገራት ባልካን ዝተራእየ ናይ ህንዱድ ወይ ህንጡይ ስምዒታት፡ ንህዝቢ፡ ንሃገር ዘርብሕ ዘይብሉ፡ ናይ’ቶም ፈላለይትን፡ ነጸልትን ሓሳብ ኣብ እዚኑ ግሩሃት ዜጋታት ብተደጋጋሚ ምስ ዝቃላሕ ከም ሓቂ ኮይኑ ክስማዕ ይከኣል። እንተዀነ፡ ናይ’ዚ ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት፡ ካብ ዘይትጽበዮም ዓበይቲ መራሕቲ፡ ናይ’ዚ ፈላላይን ነጻልን ጉዳያት ተጣበቕቲ ኮይኑ ክቀርቡ፡ ንርእሶም ዘይረብሕሉን ህዝቢ ዘይረብሓሉን እዩ።
ኣብ’ዚ መዳይ ሓደ ዘይተጻሕፈን ዘይተባህለን ግን ከኣ ብክልተ መዳያት ግብረ መስሊ ረኺቡ’ዩ። እቲ ቀዳማይ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ኩሉ ሕብረ ብሄራዊ ጉጅለን እምነትን ኣብ ሓደ ብዝጠርነፈን ዝሓቆፈን ህላውነት ዝኣምን ሓይሊ ህዝቢ ውድብ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ከኣ ካብ ውዳበ ሰልፍታት ይኹን ግንባራት ወጻኢ ዘሎ ህዝብና፡ ናይ’ዚ ሓሳብን ኣረኣእያ ዝውከልን ዝስዕብ ብዘይምዃኑ ዘረጋገጾ፡ ምስክሩ እቲ ጉዳይ ኣብ ውስናት ባእታታት ዘዕገርገረን ዝዕግርግርን ዘሎ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብ’ቲ ዘርብሖ፡ ኣብ’ቲ ዘዕቡዮን ሰላም ዘረጋግጸሉ መስርሕ ቃልሲ፡ ተጋድሎን ጻዕርን’ዩ ክምልከት ዘለዎ። ነቲ ዘዕብዮን ዘሰልጥኖን ቃልስን ተጋድሎን፡ ብተሳታፍነቱ መሰሉ ክብሩ ከረጋግጽ ክኽእል ኣለዎ።
ሎሚ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝገለጽኽዎ፡ እቲ ህዝብና ካብ ነዊሕ ዓመታት ኽተልቦ ዝጸንሐ ናይ ሓድነት ሕቶ እንዳዓበየን እንዳሰፍሐን፡ ክሳብ ኣርባዕተ ውድባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን መሪሕነት ዝጠራነፋሉ ግዜ በጺሕና ኣሎና።
እዚ ምጥርናፍ ግን ብዋነንት ኣርባዕተ ውድባትን ኣባላት ኪዳን ዝውዳእ ኣይኮነን፡ እቶም ኣብ ሓድነት ምርጫ ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ቀዳምነት ዝህቡ ኩሉ ግዜ ክፉት’ዩ። ብግደ ሓቂ ከኣ ኩሉ ሓይልታት ክሳብ ዝሰምር እቲ ኣፍደገ ጥርናፈን ሓድነት ክፉት’ዩ። እንተዀነ ቅንዕና ሓድነትን፡ ግሉጽን እውጀን ሓድነት ንህዝባን ዘሳትፍ ሓድነት ክሳብ ዝዀነ ጥራሕ’ዩ።
ናይ ዓይነት ኣካይዳን መርገንጽ ጉዕዞ ሓድነት ዘሰምበዶም ባእታታት፡ ነቲ ጉዳይ ናብ ዘይሓሰቦ ኣብንፈንትን መኣዝንን ኽተውይዎ እንተሓሰቡ፡ ነቲ ጥርጣረታቶም ዘቕርቦ መጎተ ሓቂ ክብደትን ክብርን ሓቅን ስለ ዘይብሉ፡ ናይ’ዚ ንርእዮ ሓቅነት ኣብ ውልቀ ሰባት ዝረአ ምንጽርጻር እንተዘይኮይኑ ንሃገር ዝጎድእ ከም ዘይኮነ ኩሉ ዝሰማማዓሉ’ዩ።
እንተዀነ ብርእይቶይ ነቶም ነዞም’ዚ ርእይቶ ዝህቡ ባእታታት ዕድል ዝህቦም ኣንፈት፡ እቲ ጉዳይ ናይ ኣብ ውልቀ ሰባት ናይ ዝረአ ምንጽርጻ፡ ብተመሓየሸ ኣገባብ፡ ንመሰልን ክብርን ህዝባና ብሓበራ፡ ንሰላምን ሓድነታዊ ህዝባን ብዝዕቅብ ኣገባብ እንተዘቐሪቡን፡ ንዕኡ ብዝመስል ኣገባብ ናይ ቃልሲ ንያትን ድልውነት ብዝዕድም ኣገባብ እንተዝበጊሱ፡ ኣካላ ናይ’ቲ ዕብየት ኣብ ሰላም ዝብል መድረኻዊ ጭርሖ ስለ ዝዛመድን ክዋሰብ ዝኽእል ብምዃኑ፡ ነቲ ዘሎና ዝምድና ንዘይምብታኽ፡ ካብ’ቲ ዝንጽል፡ ካብ’ቲ ምርጫ ዘይብሉ ርእይቶ፡ ኣማራጺ ዘለዎ ርእይቶ ክቀርብ ፡ ሕጂ’ውን ንሕና ሓደ ህዝቢ’ና፡ እምነትና፡ ባህልና፡ ቋንቋና ብዘየገስድ ንእምነትና፡ ንባህልና፡ ንቋንቋና ክሕይል ዝኽእልን ክንዛመደሉ ዘሎና መንገድን ኣገባብ፡ ምርጫን ጥራሕ’ና ክንወስድ ዘኽእለና፡ ናይ’ቲ ንምንባር መሰል፡ ኣብ ገዛእ ነፍስና ጥራሕ ዝወሰን መሰል ከም ዘይኮነ ርኢና፡ ኣስፊሕና ክንሓስብን ኽንጥምትን ከም ዘሎና፡ እንዳተማሕጸንኩ። ኣብ’ዚ ይድምድም።
ክንዕወት’ና
ሓድነት
ህዝቢ ሃገርን ኤርትራ ይደልድል።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=41


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ትማሊ ምስ ቴሌቭዥን ኣልሁራ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ንዳዒሽ ንምስዓር 66 ሃገራት ዝርኸብኦ ድልዱል ጥምረት ምዕባለ የርእ’ሎ ኢሎም።
‘ካብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ዝመጽእ ገንዘብ ንምብታኽ ንሰርሕ’ለና። መንእሰያት ብዳዒሽ ከይምረዙ ንዳዒሽ ዝጻረር ተበግሶ ማህበራዊ ሚድያ ብምድላው ንቃለስ’ለና’ ኢሎም።
ስዑዲ ዓረብ ኣብዚ ንዳዒሽ ንምስዓር ኣብ ዝግበር ቃልሲ ቀንዲ ግደ ትዓምም’ላ ዝበሉ ጆን ኬሪ ነቲ ጉጅለ ካብ ናይ ውልቂ ናይ ሕሳብ ባንክታት ገንዘብ ከይበጽሖ ስዑዲ ክትሕግዝ ትኽእል’ያ ኢሎም።
ገለ መንእሰያት መራሕቲ ማእኸላይ ምብራቕ ነቲ ዞባ ንምርግጋእ ድልውነቶም የርእዩ’ለው ኢሎም።
‘ናይ ዓረብ ኤማራትስ ልኡል መሓመድ ቤን ዛይድ ምስ የሕዋቶም ብምኳን ኣብ ምቅላስ ግብረ-ሽበራ ዝነአድ ራኢ ከምዘለዎም ኣርእዮም’ዮም። ኣንጻር ዳዕሽን ኣል-ቃይዳን ደው ብምባል ንጹር መርገጺኦም ኣርእዮም’ዮም።’
ኣሜሪካ ኣብ ካልኦት ሃገራት’ቲ ዞባ ከም ኢራቕ ኣብ ዝበላ ንዝረአ ምዕባለ ተተባብዕ ክብሉ’ውን ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጂን ኬሪ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Virtual art exhibition & panel discussion
with Gianluca Costantini 5 pm – 9 pm (Berlin)
18 sep. 2021 Frankfurt am Main / Ubuntu Haus
With Gianluca Costantini, Abraham Tesfay, Samson Solomon, Tsegay Mehari e Kibrom Demoz
መስከረም 18_19.09.2021ዕለት 18 መስከረም 2001 ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝኸፍአ ታሪኽ ዝሰነደት ዕለት ‘ያ። ኣብዚ ዕለት እዚ ልክዕ ቅድሚ 20 ዓመታት፡ዉልቀ መላኽነቱ ኣብ ምርግጋጽን መሰል ህዝቢ ኣብ ምዕፋንን ዝወፈረ መንግስቲ ኤርትራ፡ እተን ንህዝቢ ዓይኑ ከብርሃሉን፡ መንቋሕቛሕታ ኮይነን ልሳን ክኸፍታሉን፡ ጀሚረን ዝነበራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ምሉእ ብምሉእ ብምዕጻዉ፡ ዳርጋ ንዝበዝሑ ኣባላተን ዝነበሩ ጋዜጠኛታት ድማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ የእትይዎም። ናይ እከይ ተግባራቱ ሓታቲ ዘይብሉ ንምስላጥን፡ ንህዝቢ ካብ ሓቀኛ ሓበሬታ ከዊሉ፡ ብ ቤላቤልዉን ወረታት ባዶ ሰለስተን(03) ዓዊሩ ከምዝነብር ብዝመሃዞ ሜላ ጋዜጣታት ዓጽዩ። ሰራሕተኛታተን ድማ ፡ ሓቲትካ እዉን መላሲ ኣብ ዘይርከቦ ጎዳጉዲ ደርብይዎም ይርከብ።
ኢጣልያዊ ቀብኣይ፡ ጊያንሉቻ ኮስታንቲኒ (Gianluca Costantini )፡ነዞም መንግስቶም ዝኸሓዶም፣ እንትርፎ ሓቂ ምንም ኣበሳ ዘይብሎም። ክሲ ይኹን ፍርዲ ዘይቀረበሎም፣ ንጹሃን ጋዜጠኛታት ምስ ዓለም ንምፍላጥ፡ ናይ ነፍሲ ወከፎም ቅብኣ ኣዳልዩሎም ይርከብ። በዚ መሰረት ኡቡንቱ ሃዉስ ምስዚ ኢጣልያዊ ቀብኣይ ብምርድዳእ፡ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት፡ ንዝኽሪ ናይዞም ጋዜጠኛታትን፡ ንኩሎም ፍትሒ ብምጉዕጻጽ ብዘይ ክስን ፍርድን ተሓይሮም ንዝርከቡ ዜጋታትና፡ ናይ ቅብኣ ኤግዚብሽን ኣዳልዩ ንኹሎም ጉዱሳት ይዕድም።እዚ ን ዕለት 18_19 መስከረም ተዳልዩ ዘሎ ናይ ቅብኣ ኤግዚብሽን፡ ምስ ዝተፈላለየ ዕላላት ናይ መቕርብን ቤተሰብን፡
ከምኡ እዉን ብመጭወይትን ጥፍኣትን ዜጋታቶም ናይ ዝግደሱ ዜጋታት ዝካየድ ዕላላት ዝስነ ‘ዩ። ብዝተኻእለ እዉን ብቐጥታ ምስዚ ኢጣልያዊ ቀብኣይ ብመንገዲ ዙም ዕላል ከነካይድ ኢና። ኣብዚ ጉዳይ ኣፍልጦን ተገዳስነትን ዘለኩም ዜጋታት ክትሳተፉ ድማ ንዕድም። እዚ መደብ ናይ ዕለት 18 ብትግርኛ ዝካየድ ክኸዉን እንከሎ፡ ናይ ዕለት 19 ድማ ብ ቋንቋ ጀርመን ‘ዩ ክኸዉን።ነዞም ናይ ሕደገትን ይቕረ ምብህሃልን መጻሕፍትን ዛንታትን፡ ሒዞምልና ክመጽኡ እንጽበዮም እሱራትና ምዝካር ሓላፍነት ነፍሲ ወከፍና ‘ዩ። ብፋላይ ግን ኣነ ወገን ህዝበይ ‘የ! ወጽዓ ህዝበይ የሕመኒ ‘ዩ! ኣብ ጎኒ ፍትሒ ዝተሰለፍኩ ‘የ ! ዝብል ሰብ፡ ካብዚ ዕለት እዚ ዝዓቢ የለን ‘ሞ፡ ኣብ ዝኽሮም ሓቢርና ንዉዓል።


text:
- መጽሓፍ ቅዱስ 66 መጽሓፍቲ መንፈስ ኣምላኽ ዘለዎ ጌጋ ኣልቦ ናይ እግዚኣብሄር ቃል እዩ ፥ኣብዛ ምድሪ ኽኣ በይኑ እኹሉን መራሒናን እዩ።
- ብሰለስተ ኣካል ዘልኣለማዊ ህልውንኡ ብዝኾነ ሓደ ኣምላኽ ንኣምን እዞም ኣካላት ኣብ፥ወልድ፥መንፈስ ቅዱስ ይብሃሉ።
- ኣምላኽነት ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ፥ካብ ድንግል ምውላዱ፥ፍጹም ሰብ ምዃኑ ፥ፍጹም ሓጥያት ኣልቦ ህይወቱ፥ኣን ክንዳና ሞቱ ምእንቲ መስዋእቲ ስለ ሓጥያትና ፥ዕርገቱ ናብ ኣቦን ፥ንቕዱሳኑ ክወስድ ዳግም ከም ዝምለስ ንኣምን።
- ኩሉ ሰብ ብሓጥያት ምውት ከም ዝኾነ ምሉእ ብምሉእ ክኣ ጠፊኡ እዩ እቲ እንኮ ሓጥያቶም ክሕደገሎም ዝኽእል ብንስሓን ብሞቱን ትንሳኤን ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ብምእማን እዩ።
- ኣብ ስራሕ ዳግም ምልዋጥ መንፈስ ቅዱስ ፥ሰብ ዳግም ይውለድ ውልድ ኣምላኽ ይኸውን።
- ጽድቂ ብእምነት ብክርስቶስ የሱስ ጥራይ እዩ ናይዚ መረጋገጺ ኽኣ ህላወ ሰናይ ዕዩ ንኣምላኽ ዘኽብር።
- ድሕሪ ዳግም ልደት ጥምቀት ኣብ ማይ ብምጥላቕ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስ እዩ።
- ኣድላይነት ብመንፈስ ቅዱስ ቀጻሊ ምምላእ ምእንቲ ንክርስቶስ ምስክር ክትከውን ሓይሊ ክህልወካ ብህይወትን ቃልን።
- ኣብ ትንሳኤ ጻድቃን ናብ ዘልኣለማዊ ህይወትን ኣብ ትንሳኤ ሓጥኣን ናብ ዘልኣለማዊ ኩነኔ ንኣምን።


text:
ኣብ ሱማሊያ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪካ ኣል-ሸባብ ምስዓሩ ብወግዒ ኣዊጁ።እቶም ናዕበኛታት ኣብ ዝሓፀረ እዋን ኣብ ሙሉእ እታ ሃገር ከምዝስዓሩ’ውን ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ኣሚሶን ተንቢዮም ኣለው እዩ።
ዋና ኣዛዚ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሱማሊያ/ኣሚሶም/ ጀነራል ፍረድ ሙጊሻ ከምዝበልዎ ተዋጋእቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ካብ ኩለን ኩርንዓት ከተማ ሞቓድሾ ተፀሪጎም ወፂኦም ኣለው ኢሎም።ሞቓድሾ ብምልእታ ብኣሚሶም ብዝድገፉ ሓይልታት ምክልኻል ሱማሊያ ነፃ ከምዝወፀአት እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
መብዛሕቲኦም ካብ ኡጋንዳን ብሩንድን ዝተዋፅኡ 10 ሽሕ ወታደራት ዝሓቖፈ ሓያል ሰራዊት ኣሚሶን ኣብቲ 11 ኣዋርሕ ዝወድአ ናይ ከተማ ውግእ ድብያ ነቲ ኣኽራሪ ጉጀለ ፀሪጎምዎ ኣለው።
ዋሃቢ ቃል ኣል-ሸባብ ስትራተጃዊ ምንስሓብ እዩ እንተበሎ’ውን ጀነራል ሙጊሻ ግን እቲ ህድማ ስዕረት እዩ ኢሎምዎ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ማዕልታት ነታ ከተማ ተዘዋዊሮም ዝተዓዘቡ ጋዜጠኛታት ኩነታት ናብ ንቡር ይምለሱ ኣለው ኢሎም።
ንኣዋርሕ ብዝተኻየደ ውግእ ኣዝዩ ዝዓነወ ባካራ ማርኬት ተባሂሉ ዝፅዋዕ መደብር ዕዳጋ ውዕዉዕ ንግዳዊ ውራያት ይካየደሉ’ሎ።ጎደናታት ብመኻይን ተመሊኦም፡ስራሕቲ ህንፀት’ውን ኣብ ሙሉእ እታ ከተማ ብዝለዓለ ደረጃ ይሳለጥ ኣሎ።
ብወፃእተኛታትን ጂሃዲኣይዊያንን ዝድገፉ ኣሽሓት ተዋጋእቲ እንተሃለውዎ’ውን በዚ ንኸዶ ዘለና ቅልጣፈ እንተቐፂልና ኣል-ሸባብ ዘብቅዐሉ እዋን ርሑቕ ኣይኸውንን ኢሎም እቶም ጀነራል።
እታ ከተማ ናብ ንቡር ኣብ እትምለሰሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ኣሃዱታት ፖሊስ ስርዓት ዘስፍኑ ሓይልታት ሱምሊያ ንምስልጣን ናብ ሱምሊያ እናተልኣኹ እዮም።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ዝተቛረፀ ናይ ኢንግሊዝኛ ፈተና ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ምስ ዝተዘርግሐ ፈተና ምምስሳሉ ብምርግጋፁ ምዃኑ ሚኒስትር ትምህርቲ ኣቶ ሽፈራው ሸጉጤ ገሊፆም ኣለው።
ነቲ ፈተና ሰሪቖም ብማሕበራዊ ሚዲያ ዝዘርግሑ ሰባት ናብ ሕጊ ከምዘቕርቡዎም እውን ተዛሪቦም ኣለው ኣቶ ሽፈራው።እቲ ፈተና ካብ 27 ሰነ ክሳብ 30 ሰነ 2008 ዓ/ም ከምዝውሃብ ሚኒስትር ትምህርቲ ሎሚ ሰሉስ ኣፍሊጡ’ሎ።ንመሐለዊ ተባሂሉ ካብ ዝተዳለወ ፈተና ክወሃብ ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ።
ተማሃሮ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ምድላው ክገብሩ እውን ንብዙሓት ኣተሓሳሲቡ’ሎ።ንድምጺ ኣሜሪካ ሪእይቶኦም ዝሃቡ ተፈተንቲ ተማሃሮ ግን በቲ ኩነታት ምሕዛኖም ገሊፆም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ነቲ ፈተና ከወፅእ ዝገበርና ንሕና ኢና ክብል ኣብ ወፃኢ ሃገር ዝንቀሳቐስ ናይ ኦሮሚያ ተቓዋሚ ጉጅለ ሓላፍነት ወሲዱ።ናይ ኦሮሚያ ሚዲያ ኔት ዎርክ ዳይረክተርን ኣባል ተቓወምቲ ጉጅለ ኦሮሞን ዝኾነን ጀውሃር መሓመድ ብሰንኪ ተቓውሞ ንልዕሊ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ናይ ምምሃር ዕድል ዘይረኸቡ ተማሃሮ ክልል ኦሮሚያ ናይ ምምሃር ዕድል ስለዘይረኸቡ ናይቲ ክልል ፈተና ክናዋሕ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ብናይ ተማሃሮ ወለዲ ፣ተማሃሮን መምህራንን ንኣካላት ትምህርቲ ሕቶ እንተቐረበ እውን ሰማዒ ስለዝስኣነ እቲ ፈተና ክወፅእ ተገይሩ’ሎ ክብል ይገልፅ።
‘እዚ ፈተና እዚ ብዝኾነ መልክዑ ደው ክሳብ ዘይበለ እዚ ወለዶ እዚ ምሉእ ብምሉእ ከምዝወድቕን ከምዝጉዳእን ኣብ ምርድዳእ ስለዝተበፅሐ እቲ ፈተና ምሉእ ብምሉእ ክሰናኸል ኣለዎ ብዝብል ኣብዚ ይሰርሑ ዝነበሩ ሰባት ነቲ ፈተና ኣብ ኢዶም ኣእቲዮምዎ።’
ፈተና ክውሃብ ሓደ መዓልቲ ምስተረፎ ኣብ ኢድ እቲ ጉጅለ ምእታው ንሰበልስጣን ሚኒስትር ትምህርቲ እንተተነግረ’ዃ ክቕበሉዎም ስለዘይክኣሉ ባዕሉ ጀውሃር መሓመድ ሓዊሱ ብዝተወደበ መልክዑ ነቲ ፈተና ብኢንተርኔት ከምዝዘርግሑዎ ኣቶ ጀውሃር ገሊፁ’ሎ።እቲ ፈተና ኣብ ኢድ እቲ ጉጅለ ዝኣተወሉ ኣገባብ ንምግላፅ ግን ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ብዛዕባ እዚ ንሚኒስትር ትምህርቲ ንኣቶ ሽፈራው ሸጉጤ ይኹን ንሰበስልጣን እቲ ክልል ንምዝርራብ ትማልን ሎምን ዝካየደ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብመገሻ ናብ ኖርወይ ምምጻእ - መምርሕታት ውሸባን መርመራን
ብዛዕባ እንታይ ኣብ ሃገራት ኣውሮጳ የገልግል ዝብል ዝይዳ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብዚ Re-open EU ርኣ።
ናብ ኖርወይ ክኣትዉ ዝፍቀዶም መን እዮም፧
መን ናብ ኖርወይ ብመገሻ ክመጽእ ይፍቀደሉ ንዝብል ሓደ ሓደ ገደባት ኣለዉ።
ናብ ኖርወይ ጌሽካ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ እንተድኣ፦
- ምሉእ ብምሉእ ዝተኸተብካ ዄንካ ወይ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብሕማም ኮሮና ተለኺፍካ ኔርካ ዄንካ እሞ ቅቡል ምስክር ወረቐት ኮሮና ሰነድ ከተቕርብ ትኽእል ዄንካ።
- ኣብ EU/EØS ሃገር፡ ስዊዘርላንድ፡ ዓባይ ብርጣንያ ወይ ኣብ ሊላ ሕብሪ ዝኾነት ሃገር ወይ ከባቢ ትነብር ዄንካ፡ ኣብ ዝሓለፈ 10 መዓልትታት ድማ ኣብዚ ከባቢ ዝነበርካ ዄንካ፡ ናብ ኖርወይ ብመገሻ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሓንቲ ካብዘን ኣብ ላዕሊ ዘለዋ ክልተ ጕጅለታት ዝመጻኻ እንተ ዘይኴንካ፡ ናብ ኖርወይ ብመገሻ ንምምጻእ ካብቶም ካልኦት ዘለዉ ሕድገታት ተማልእ ክትከውን ኣሎካ።
እታ ንመገሻ ክትጕዓዝ ትነቕለላ ዘለኻ ሃገር ኣብ እንታይ ሕብሪ ኣላ?
ናብ ኖርወይ ክትኣቱ ከለኻ እታ ትነቕለላ ዘለኻ ሃገር ዘለዋ ሕብሪ ኣብ መገሻ ውሸባ ክትኣቱ ኣሎካ እንተኮይኑ፡ ኣየናይ መምርሕታት ከም ዝምልከተካ ዝውስን። እታ ትነቕለላ ዘለኻ ሃገር ኣብ ኣየናይ ሕብሪ ኣላ ኣብዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ዝርዝር ርአ።
እታ ሃገር እንታይ ሕብሪ ከም ዘለዋ ምስ ፈሊጥካ ኣየናይ መምርሒታት ንዓኻ ከም ዝምልከት ኣብዚ ከተንብብ ትኽእ።
ንዓኻ ዝምልከተካ እንታይ እዩ?
ምስክር ወረቀት ኮሮና ብመገሻ ናብ ኖርወይ ንዝመጹ ወጻእተኛታት
እንተድኣ ምሉእ ብምሉእ ዝተኸተብካ ኴንካ ወይ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብሕማም ኮሮና ሓሚምካ ኔርካ እሞ እዚ ድማ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ዝተሰማምዕሉ መስርሕ ክረጋገጽ ዝኽእል ድጂታላዊ ወረቐት ምስክር ኮሮና ከም ሰነድ ከተቕርብ ትኽእል እንተ ዄንካ፡ ካብ ኣየነይቲ ሃገር ከም ዝመጻእካ ብዘየገድስ ብነጻ ናብ ኖርወይ ብመገሻ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ። እዚ ካብ ምውሻብ፡ ቅድሚ ምምጻእካ መርመራ ካብ ምግባር፡ መርመራ ኣብ ዶብ ካብ ምግባርን ካብቲ ምምዛጋብ ብመገሻ ምስ መጻእካን ዘለዉ ጠለባት የገላግለካ እዩ።
ኣብ ኖርወይ ምሉእ ክታበት ከምዝተኸተብካ ኣተራጕማ ኣዞም ዝስዕቡ እዮም፡
- ክልተ ክታበት ዝተኸተብካን ካብቲ መወዳእታ እዋን ዝተኸተብካሉ ድማ ሓደ ሰሙን ዝሓለፈ ምስ ዝኸውን።
- ሓንቲ ክታበት ዝተኸተብካ ኮይኑ ግን ሰለስተ ሰሙን ድሕሪ ምኽታብካ እዩ ከገልግል ዝጅምር።
- ብሕማም ኮቪድ-19 ሓሚምካ ዝነበርካን ሓንቲ ክታበት ኮሮና ዝተኸተብካን፡ ድሕሪ ምኽታብካ ሓደ ሰሙን ዝሓለፈ ምስዝኸውን። እቲ ክታበት ግና ሰለስተ ሰሙን ድሕሪ እቲ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ዝመጸካ ከይሓለፈ ክትክተብ ኣይትኽእልን ኢኻ።
- ሓንቲ ክታበት ዝተኸተብካ እሞ ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ድማ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮሮና
ተረኺብካ፡ እቲ ምንጻልካ ምስ ወዳእካ ከም ምሉእ ክታበት ዝወሰድካ እዩ ዝቑጸር።
- ኣንጻር ኮቪድ-19 ጸረ-ኣካል ዝተረኸበካን ቅድሚ ሓደ ሰሙን ከኣ ሓንቲ ክታበት ኮሮና ዝተኸተብካ እንተዄንካ።
ናይ ኣየኖት ሃገራት ምስክር ወረቐት ኮሮና ኣብ ኖርወይ ቅቡል ምዃኑ ንምፍላጥ ኣብ regjeringen.no ዝያዳ ኣንብብ።
ምዝገባ ቅድሚ ብመገሻ ምምጻእካ
ካብቲ ቀይሕ፡ ድሙቕ ቀይሕ፡ ሊላን ሓሙኽሽታዊ ሕብሪ ኮይነን ዘለዋ ሃገራት ወይ ከባቢታት ብመገሻ ናብ ኖርወይ ዝመጽኡ ሰባት ከም ቀንዲ መምርሒ ቅድሚ ናብ ኖርወይ ምምጽኦም ነቲ ናይ መገሻ መመዝገቢ ፎርም ኣቐዲሞም ክመልእዎ ኣለዎም።
እቲ ፎርም ብኤሌክትሮኒካዊ መንገዲ ክምላእ ኣለዎ። ነቲ ምዝገባ መሊእካ ምስ ወዳእካ ቅብሊት ክትረክብ ኢኻ፡ እቲ ቅብሊት ኣብዚ ምስ መጻእካ ንፖሊስ ተርእዮም። እቲ ምዝገባ እንተቐልጠፈ 72 ሰዓታት ቅድሚ ምንቃልካ እንተዘይክይኑ ክትግበር ኣይክኣልን እዩ።
ብኸመይ ትምዝገብ?
ናብ ዲጂታላዊ መእተዊ ቅጥዒ ንምምላእ ኣብዚ ጠውቕ (entrynorway.no)
ቍጽሪ ቴሌፎን +47 33 41 28 70 ብምድዋል ነቲ ቅጺ ንምምላእ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ወይ ከኣ ናብ support@entrynorway.no ኢ -መይል ስደድ።
እዚ ቴሌፎን ኣገልግሎት ኵሉ መዓልታት ምሉእ መዓልትን ለይትን ክፉት እዩ። ኣብ መንጎ ሰዓት 08:00-22:00 ድማ ብቋንቋታት ፖላንድ፡ ሩስያ፡ ሊቱዋንያን ሩማንያን መርሓ መንገዲ ይወሃብ እዩ።
ጠለብ ውሸባ ንኽትፈልጥ፡ ኣየናይ መምርሕታት ንዓኻ ከም ዝምልከተካ ኣብዚ ርአ (Helsedirektoratet.no)
ክትኣቱ ከለኻ ንመርመራ ዝምልከት ክማልኡ ዘለዎም ጠለባት
ካብ ቀይሕ፡ ድሙቕ ቀይሕ፡ ሊላ ወይ ሓሙኽሽታዊ ዝኾና ነት ሃገራት ወይ ቦታታት ዝመጹ ገያሾ ከም ቀንዲ መመርሒ ናብዚ ሃገር ምስ በጽሑ ኮሮና መርመራ ክገብሩ ኣለዎም።
ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት መርመራ ክትገብር ፍቓደኛ እንተ ዘይኴንካ፡ ብፍቓድካ ካብዛ ሃገር ትወጽእ ወይ ብገንዘብ ክትቅጻዕ ኢኻ።
ነቲ መርመራ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ወይ ኣብቲ ናብዛ ሃገር ትኣትወሉ ዘሎኻ ቦታ ክትገብሮ ኣሎካ። እዚ መርመራ ቅልጡፍ ኣንቲጅን ኮይኑ ቅድሚ ጉዕዞ ምቕጻልካ መልሲ ውጽኢት ናይቲ መርመራ ክሳብ ትረክብ ኣብቲ ቦታ ክትጽበ ኣለካ።
እንተድኣ ውጽኢት እቲ መርመራ ኣወንታዊ ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ ናብዚ ሃገር ምምጻእካ፡ፒ.ሲ.ኣር(PCR) መርመራ ክትገብር ኣሎካ። ካብ ሃገራት EØS/ስዊዘርላንድ ወጻኢ ዝመጸካ እንተዄንካ እሞ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ሃልዩካ ነቲ ናይ ፒ.ሲ.ኣር (PCR) መርመራ ብኡ ንብኡ ኣብቲ ዝኣተኻሉ ቦታ ክትገብሮ ኣሎካ።
መገሻ ውሸባ
ኵላቶም ካብ ኣብ ቀይሕ፡ድሙቕ ቀይሕ፡ ሊላን ሓሙኽሽታዊ ዝኾና ሃገራት ወይ ቦታታት ናብ ኖርወይ ገይሾም ዝመጽኡ ሰባት ከም ቀንዲ መምርሒ ካብታ ናብ ኖርወይ ዝመጽኡላ መዓልቲ ኣትሒዞም ን10 መዓልታት ክውሸቡ ኣለዎም። ኣብዚ ጠለብ እዚ ገለ ሕድገታት ኣዉዎ፡ ነቲ ሕድገታት ዝምልከት ኣብዚ ርኣ።
ነቲ መገሻ ውሸባ ኣብ ቅቡል ዝኾነ ቦታ ወይ መንበሪ ገዛኻ ብምዃን ከተማልኦ ትኽእል ኢኻ። እንተድኣ ቅቡል ዝኾነ ቦታ ዘይብልካ ኮይኑ ነቲ ውሸባ ንከተማልኦ ኣብ መውሸቢ ሆቴል ክትኣቱ ምርጫ ክወሃበካ ይከኣል እዩ።
እንተድኣ ናብ ኖርወይ ክትመጽእ ከሎኻ ብመንገዲ እተን ቀጠልያ ወይ ኣራንሾኒ ዝኾና ሃገራት ኣቢልካ ናብ ኖርወይ ትመጽእ ሃሊኻ፡ እቲ ውሸባ እዋን ማዕረ ናይቲ ኣብተን ሃገራት ዝጸናሕከሉ መዓልታት ክጎድል እዩ።
ኣብ መገሻ ውሸባ ዘለኻ እንተዄንካ፡ እዚ ዝስዕብ ከተማልእ ኣለካ፡
- ኣብ ቅቡል ዝኾነ ቦታ ወይ መንበሪ ገዛኻ ክትከውን ኣለካ።
- ናብ ስራሕ፡ ቤት ትምህርቲ ወይ መውዓሊ ሕጻናት ኣይትኺድ።
- ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣይትጠቐም። ገያሾ ካብ EØS፡ ስዊዘርላንድ ወይ ዓባይ ብሪጣንያ ዝመጽኡ ናብቲ መወሸቢ ቦታ ክኸዱ ከለዉ ወይ ድማ እቲ ምውሻብ እዋኖም ከይወድኡ ከለዉ ካብ ኖርወይ ይወጽኡ እንተ’ልዮም፡ ህዝባዊ መጓዓዝያ ክጥቀሙ ይኽእሉ እዮም። እቶም ልዕሊ 12 ዓመት ዝዕድመኦም መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክጥቀሙ ኣለዎም።
- ናብ ህዝባዊ ቦታታት ከም ድኳናት፡ ቤትመድሃኒታትን እንዳ ሻሂታትን ኣይትኺድ። ካልእ ኣማራጺታት ዘይብልካ እንተዄንካ ንኣዝዩ ኣገዳሲ ጕዳያት ናብ ዱኳናት ወይ ቤትመድሃኒት ክትከይድ ትኽእል ኢኻ። ካብ ካልኦት ርሕቀትካ ኣጸቢቕካ ክትሕሉ ኣለካ።
- ኣጋይሽ ኣይትቀበል።
ምጥሓስ ግዴታዊ ውሸባ ብሕጊ ዘቕጽዕ እዩ።
ኣብ እዋን መገሻ ውሸባ ከሎኻ ዝግበር መርመራ
እንተቐልጢፍካ ካብቲ ዝመጻእካሉ ግዜ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ናይ ፒ.ሲ.ኣር(PCR) መርመራ ጌርካ እሞ ድማ ውጽኢት መርመራኻ ኣሉታዊ ኮይኑ፡ ነቲ ናይ መገሻ ውሸባ ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ። እቲ ውጽኢት መርመራ ግና ብሰነድ ከትቕርቦ ኣሎካ። ነዚ መልሲ እዚ ንኣብነት ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ prøvesvar på Helsenorge.no ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ.
እንተድኣ ኣብቲ መወሸቢ ሆቴል ትነብር ዘለኻ ኴንካ እቲ ምምሕዳር ከባቢ መርመራ ክትገብር ዕድል ክህበካ እዩ።
ሕድገታት ካብ ናይ መገሻ ውሸባ
ካብ መገሻ ውሸባ ጠላባት ገለ ሕድገታት ይግበር እዩ። ገለ ካብዞም ሕድገታት ንኣብ እዋን ስራሕን ዕረፍትን ዝምልከቱ ክኾኑ ከለዉ እቶም ካልኦት ሕደገታት ግና ንናይ ስራሕ እዋን ዝምልከቱ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ክትጥቀመሎም ትኽእል ሕድገታት እንተሃልዮም ንምፍልጥ ምስ ኣስራሒኻ ተዘራረብ። ሓደ ኣብነት:
- ገለ ሞያውያን መራሕቲ መካይን ነዊሕ ርሕቀት መጐዓዝያ፡ ሰራሕተኛታት ባቡርን ነፈርትን ከምኡ’ውን ኣብ ኖርወይ ወደባት ንኽሰርሑ ኣብ መራኽብ ዝድይቡ ሰራሕተኛታት፡ ኣብ ስራሕ ሰዓታት ካብቲ መገሻ ውሸባ ሕድገት ክግበረሎም ይኽእል እዩ። እዚኣቶም ኣቐዲሞም ንዓታቶም ዝምልከት መምርሒ እንታይ ምዃኑ ንምፍላጥ ምስ ወሃቢ ስራሖም ክዘራረቡ ኣለዎም።
እንተድኣ ንኣዝዮም ዝሓመሙ መቕርብ ንምብጻሕ፡ ወይ ኣብ ሓመድ ኣዳም ምልባስ ወይ ቀብሪ ቀረባ ቤተሰብ ንምስታፍ ኮይኑ፡ ሕድገት ክግበረልካ ይከኣል እዩ። እዚ ናይ ውሸባ ሕድገት እዚ፡ ነቲ ዝሐመመ ሰብ ኣብ ትበጽሓሉ እዋን፡ ወይ ኣብቲ ሓመድ ኣዳም ምልባስ/ቀብሪ ኣብ ምስታፍ ዘሎ ግዜ ጥራይ ዝተሓጽረ እዩ። ካብዚ ወጻኢ ግን እቲ መምርሕታት ውሸባ እዩ ዘገልግል። ሓደ ሰብ ኣብታ ምብጻሕ ወይ ቀብሪ ዝካየደሉ መዓልቲ፡ ኣብቲ ዶብ ክኣቱ ከሎ ብዝገብሮ መርመራ ኣሉታዊ ውጽኢት እንተ ረኺቡ ጥራይ እዩ እዚ ሕድገት እዚ ክግበረሉ ዝኽእል። ናይዚ ዝግበር መርመራ ወጻእታት ባዕልኻ ክትሽፍኖ ግድነት እዩ።
ንተወሳኺ ንባብ ኣብዚ ጠውቕ (ብእንግሊዝኛ ጥራይ)
ምርኻብ ወለድን ቈልዑን
እቲ ኣብ መንጎ ወለድን ውሉዳትን ምርኻብን ምስ ክልቲኦም ወለዶም በብግደ ዝነብሩን ዝምልከት ዝነበረ ሕድገት ተላዒሉ እዩ።
ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑ ካብ መገሻ ውሸባ ሕድገት ኣለዎም እንተኾነ ግና መርመራ ፒ.ሲ.ኣር (PCR) ወይ ቅልጡፍ ኣንቲጂን ሰለስተ መዓልቲ ድሕሪ ናብ ኖርወይ ምምጽኦም ግዜ ክገብሩ ይምከሩ።
ዓበይቲ (ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት) ከም ቀንዲ መምርሒ ኵሉ ሰብ ናብ ኖርወይ ካብ ዝበጽሓሉ እዋን ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ መርመራ ብምግባር ካብቲ ናይ መገሻ ውሸባ ክወጽእ ይኽእል እዩ። ስለዚ ድማ እዩ ካብ ሕጂ ንድሕሪት ምስ ምብጻሕ ውላድ ብዝተኣሳሰር ሕድገት ምግባር ኣገዳሲ ዘይኮነ።
ልክዕ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ኣብ እዋን ውሸባ ምስ ውላድካ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
ኮሮና ዝምልከት ዝያዳ ሓበሬታ ኣብዚ ብዝተፈልላለየ ቋንቋታት ክትረክብ ትኽእል (regjeringen.no)