text:
ሕድሪ ብግብሪ! ንሰማእታትና ክንሰርሓሎም እንኽእል ነባሪ ሓወልቲ ፡ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ቅዋማዊት ኤርትራ ምትካል እዩ!
ሕድሪ ብግብሪ! ንሰማእታትና ክንሰርሓሎም እንኽእል ነባሪ ሓወልቲ ፡ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ቅዋማዊት ኤርትራ ምትካል እዩ! ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ! ሃገረይ! ብለግሲ ደም ዝጸደቕኪ ህያብ ሰማእታት ኢኺ `ሞ፡ ሰራውርኪ ተሰሚሙ ቆጽልኺ ከይሓርር፡ ብመሪር ቃንዛ፡ ንብዓትኪ ተጸሚቑ ከይውዳእ፡ ዝሰትኽዮ ደም ፈርዩ
ሕድሪ ብግብሪ!
ንሰማእታትና ክንሰርሓሎም እንኽእል ነባሪ ሓወልቲ ፡ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ቅዋማዊት ኤርትራ ምትካል እዩ!
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ሃገረይ! ብለግሲ ደም ዝጸደቕኪ ህያብ ሰማእታት ኢኺ `ሞ፡ ሰራውርኪ ተሰሚሙ ቆጽልኺ ከይሓርር፡ ብመሪር ቃንዛ፡ ንብዓትኪ ተጸሚቑ ከይውዳእ፡ ዝሰትኽዮ ደም ፈርዩ ብደቂ ስዉኣትኪ ክንዲ ዝብላዕ፡ ኣሰር ንብዓትኪ ነዚዑ ተመሊሱ ናብ መሬት ከይፈስስ፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ ልዕሊ ቀንዲ ሱርኪ ተረኲምሽኪ ዘርእኺ ንሓዋሩ ከይበርስ፡ ሕድርኺ ባኺኑ ባህግኺ ከይመክን እሻቐል ኣለኹ `ሞ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ምሸትን ንጉሆን፡ ክድቅስ ክትንስእ ደሃይኪ ንምፍላጥ ዘዘውትሮ ዕለታዊ ጸሎት፡ ኣብ ወርሒ ዝኽሪ ሰማእታት፡ ኣብ ዛ ወርሒ ሰነ ዳግም፡ ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ ክብለኪ ፍቐድለይ።
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ነዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት፡ እቲ ብቓልሲ ዓሰርተታት ኣሽሓት ሓርበኛታት ኤርትራውያን ዝተረጋገጸ ናጽነትኪ ብጥልመት ከሓድያን ኣጒሉ፡ ኣኽብሮት ናጽነትን ኩነኔ ባርነትን ከክንደይ ሚታዊት ከምዝግብአን ክመዝን እናተጻገምኩ፡ ኣብ ውሽጢ ኣካላተይ ዝተፈጥረ ቃጸሎ ስምዒት፡ ማዕረ`ቲ ምልክን ስደትን ዝኣጎደለይ ኲናት እናቃጸለኒ፡ ንሓጎሰይ ጓሂ ዓብሊሉዎ ብሰንፈላል እየ ሓሊፈዮ።
ካብኡ ናብኡ፡ እዚ ናይ ወርሒ ግንቦት፡ ናይ ወቕቲ ናጽነት ነውጺ፡ ነቲ ብጽንኩር ኩነታት ዝላደየ ኣካላተይ ዓቕሚ ነብሱ `ዩ። ንምረት ዕረ-ባርነት መዓር ናጽነት ቀሚሰ ነብሰይ እናደዓዓስኩ፡ ኣብታ እትቕጽል ዓመት፡ ህዝበይ፡ `ግን፡ እንታይ `ሞ`፡ ዘይብላ፡ ዘይተፈራረቐት ናጽነት ከስተማቕር እናተተስፈኹ ምጒዓዝ ኣየቃረጽኩን።
ካብኡ ንላዕሊ ንጽንዓተይ ኣብ ከብድ ፈተነ ዘእትዎ ቅልውላው `ግን ሕልናዊ ቃንዛ ወርሒ ሰነ፡ ዝኽሪ ሰማእታት ኤርትራ እዩ።
እወ፡ ንኽብደት ቅንያት ናጽነት ዝኽእለሉ ምኽንያት፡ ነቶም ንናጽነትና ዘባኸኑዎ መጋበርያ ጉጅለን መጽነቲ ጎይትኦምን ወቒሰ፡ ነብሰይ ዕሽሽ ስለዝብላ ክኸውን ይኽእል`ዩ ። ኣብ ወርሒ ሰነ ግን፡ ነብሰይ ዕሽሽ ናይ ምባል ፍርቂ ይኹን ርብዒ ሓርነት የብለይን። ኪኖኡ፡ ዘፍረኹዎ ረሲዐ ኣብ ዘጥፋእኩዎ ስለዘተኩር፡ ብሕልናይ ምስ ነብሰይ ኣብ ጽዕጹዕ ውልቃዊ ኲናት ስለዝገጥም፡ ምስ ደመይ መርዚ ዝዘውር ዘሎ ኮይኑ እናተሰመዓኒ `የ 29 ዓመታት ኣቚጺረ።
ኣቤት `ባ እቲ ነብስኻ ዓውደ-ኲናት ኮይኑ፡ ተኳሲ ንስኻ፡ ደማዪ ባዕልኻ ኴንካ እተካይዶ ውሽጣዊ ኲናት ክመርር! ውግእ ሕድሕድ ኣዝዩ መሪር `ዩ ይብሃል`ዩ `ሞ፡ ኲናት ምስ ነብስኻስ መዳርግቲ የብሉን!
ስለምንታይ እየ ግን፡ ንሃገረይን ህዝበይን ሓራ ክገብር ክንዲ ዝተቓለስኩን ዝተወፈኹን፡ ኣምሳያ ህይወት መስዋእቲ ክንዲ ዝሓረኹ ንርእሰይ ዝተሳቐ? ሓርነት ካብ ነብሰይ ዶ ኣይኮነን ክጅምር ዘለዎ? ኣሽንባይ ዶ ሓደ ውልቀሰብ ሓደ ወለዶ `ውን ኣብ ዘመኑ ክገብሮ ዝኽእል እጃም ድሩት ምዃኑ ኣሚነ ንነብሰይ ዘየናሕስየላ? ከም ዓለመይ ዘይከውን? እዚኣቶም ፡ ገለ ካብቶም ነቲ ውሽጣዊ ኲናት ዘጻዕጽዑዎ ሕቶታት እዮም።
ካብ ማንም ንላዕሊ ንልበይ ስለዝፈልጥን ስለዝኣምንን ደኣ ንነብሰይ ወኪለ ይዛረብ ኣለኹ `ምበር፡ ኩሉ`ቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ነብሱ ንመስዋእቲ መኒኑ ብዕድሉ ካብ መስዋእቲ ዝተረፈ፡ ኣብ እዋን ናጽነት፡ ህርፋን ናይቶም ንዓመታት ዝተፈልዮም ስድራቤቱ ተጻዊሩ ብቕብጸት ናይቶም ምእንቲ ሃገር ንሓዋሩ ካብ ዓለም ዝተሰወሩ ብጾቱ ዝነብዐ፡ መስዋእቶም እቲ ሰብ ኣብ ዓለም ክኸፍሎ ዝኽእል ዝለዓለ ዋጋ ምዃኑ ኣሚኑ፡ ህላዊኡ ጥልመት ከይከውን ነብሱ ዝሓተተ ሓቀኛ ኤርትራዊ ተጋዳላይ ስምዒቱ ካብ ስምዒተይ ይኹን ካብ ስምዒት ናይቲ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ብግቡእ ዝተቐበለ ከምዘይፍለ ፍሉጥ እዩ።
ስለዚ ሃገረይ፡ ድሕሪ 29 ዓመታት ናጽነት፡ ዕድመ መስዋእቲ ናይቶም ከይፈረዩ ዝሓረሩ መንእሰያት፡ ካብ መዋእል ህይወቶም እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ንስኺ ዘይምዕባይኪ፡ ዘይምውርዛይኪ፡ ዘይምልባምኪ፡ በንጻሩ ምንኣስኪ፡ ምፍኳስኪ፡ ምሕሳርኪ፡ ነቲ ቀቢሩ ዝኣተወ ይኹን ሕድሪ ዝተቐበለ፡ ሞት ህሉዋት እዩ። ሞት ህሉዋት ካብ ሞት ምዉታት ዝኸፍአ ምዃኑ መቸም ፍላስፋ ዘድልዮ ግድል ኣይኮነን። ሞት ንሙውት፡ ከም ምብርባር ዘይብሉ ነዊሕ ድቃስ ዕረፍቲ `ዩ። ከም ኢሳይያስ ንዝኣመሰሉ ብህሉዋቶም ዝሞቱ፡ ህዝቢ የለኹምን እንክብሎም፡ ህላዊኦም ከእምኑዎ ኣብ መስኮት ቴለቭዥን ዝቕልቀሉ ሰባት ግን፡ ሞቶም 10 ሞት፡ ዘይውዳእ ቃንዛ እዩ።
ሃገረይ፡ 10 ሞት ዝብል ከለኹ፡ ኣጋንኖ ከይቁጸረለይ፡ ብምቕሉል መንገዲ ከረድኣኪ ደልየ `ምበር፡ ግደ ሓቅስ፡ ሞቱ 29 ሓጥያትና ድማ ማዕሪኡ `ዩ።
ከመይ ዝብል ለባም፡ ልብኺ `ሞ ጽን ይበል፡ ምኽንያቱ ክእምትለኪ። ነዞም ዝሓለፉ 29 ዓመታት፡ እቲ ብኡ ንብኡ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ዝኸድዐ ጠላም ስርዓት ካብ ጽባሕ ናጽነት 1992 ኣትሒዙ ክሳብ `ዛ ሒዝናያ ዘለና ዓመት 2020 መዓልቲ ናጽነት መጸት ዝጨርሖም ጭርሖታት እንተስተባሂልክሎም፡ ብዓል ኣፍ እምበር ብዓል ጣፍ ከምዘይኮነ፡ መልሓሱ ተነጺፉ ዝሓድር ፍሹል ስርዓት ምዃኑ መሊሱ ክበርሃልኪ እዩ።
ተመልከትለይ፡
1992/ ንዕማም ዳግመ ህንጻ ከም ጉዕዞ ሓርነት ብትብዓት ክንዛዝሞ ኢና!
1993/ ሕጂ `ውን ዕላማና ብልጽግትን ስልጥንትን ሃገር ምህናጽ እዩ!
1994/ ከም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዳግመ ህንጻ ተኣምር ንስራሕ!
1995/ ሎሚ `ውን ከም ትማሊ ጽንዓትን ስራሕን!
1996/ ከም ተኣምር ናጽነት ቅያ ልምዓት ክንሰርሕ ኢና!
1997/ ንጹር ራእይ ጽኑዕ መብጽዓ!
1998/ ከም ተኣምር ናጽነት ቅያ ልምዓት!
1999/ ብዘይ ሃገር ክብረት የለን!
2000/ መዓልቲ ናጽነት መዓልቲ ጽንዓትን መኸተን!
2001/ ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!
2002/ ብጉሳት ንወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ!
2003/ ሓይልና ኣብ ልምዓት ንኹሉ ድሉዋት!
2004/ ጥሙራት ኣብ ማሕላ ሓንቲ ሰንደቕ!
2005/ ልደት፡ ሰብኣዊ ክብረትን ቁጠባዊ ሓርነትን!
2006/ ስራሕ፡ ክብረት ዝህብ ክብሪ!
2007/ ወፍሪ ሎሚ፡ ራህዋ መጻኢ!
2008/ መኸተና ዋሕስ ናጽነትናን ዕቤትናን!
2009/ ናጻ መስመርና ዋሕስ ልምዓት!
2010/ ብስራሕ ንመክት ንገስግስ!
2011/ ውሁድ ቅኒት ንሃገራዊ ክብረት!
2012/ ናጽነትና ክብረትና!
2013/ መኸተ ዕርድና፡ ስራሕ ክብርና!
2014/ ንርሁው ጽባሕ፡ ሎሚ ንስራሕ!
2015/ ልምዓት ብጽንዓት!
2016 / ርብዒ ዘመን ኣብ መኸተን ልምዓትን!
2017/ ብርሃን ንደርማስ ምዕባለ!
2018/ ራኢ ብዕዮ!
2019/ ጽንዓት ብጽንዓት ንልምዓት!
2020/ ንምክት ንስጉም!
ሃገረይ፡ ብሰልሚ ውድቀቱ ተዋሒጥኪ፡ ጥልመቱ ዒቕ ኢሉኪ ትነብሪ ብምህላውኪ፡ ነዚ ከተንብቦ ጥራይ ኳ ጋዳ ዝኾነካ ብድርብ ምልከት ስምዒት ዝተወቀጠ ኣሰልቻዊ ጭርሖታቱ ሓደ ብሓደ ምትንታኑ፡ ከም ንቐባሪ ምርዳእ፡ መባኸኒ ግዜ እዩ። ካብዞም 29 ጭርሖታት ሓንቲ `ኳ ኣብ ግብሪ ከምዘየውዓለ፡ ከም ቃላቱ ኣብ ተግባር፡ ኣመት ራእን ሕልምን ኤርትራ ከምዘይብሉ፡ ዕዮኡ ልምዓትን ስራሕን ዘይኮነ ዕንወትን ጥፍኣትን ምዃኑ፡ ጽንዓት ሃገርና ኤርትራ ኣፍሪሱ፡ ክብረት ኤርትራውያን ከምዘሕሰረ፡ መልሓሱ ተነጺፉ ዝነበር ኣርሓ ጭርሖ ምዃኑ ኣነን ንስኽን፡ ንሕናን ንሶምን ሚእቲ ካብ ሚእቲ እንሰማማዓሉ ሓቂ እዩ።
እዚ እዋን፡ ከምቲ ናይ ዘበን ገድሊ፡ ኢሳይያስን ዓሻኽሩን፡ ከም ድሙ ቀልቀሎም እናቐበሩ፡ ንእኩይ ተግባሮም ብምስጢራውነት ብምምኽናይ፡ ንጹህ ተጋዳላይ ነቲ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ራእይ-ናጽነት እንተዘይኮይኑ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ `ቲ ቅዱስ ዕላማ ዝጸፈዩዎ ርኹስ ውዲት ግበታ ስልጣንን ውልቀመላኽነትን ከየስተብሃለ መስዋእቱ ሰጋእ ከይበለ ከቐጽሉ ዝኸኣሉሉ እዋን ስለዘይኮነ፡ ኣብዚ ከም ደርሆ ነናሻዕ እናጻሕተርካ ሑጻን እኽልን ዝፍለየሉ ዘበን፡ እቲ ዓይንን እዝንን ዘለዎ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ እናሰምዐ ክድቅስ ሕልናኡ ዘፍቀደሉ ኤርትራዊ ከይተረፈ ዝተፈልየ መረዳእታ ክህልዎ ኣይክእልን `ዩ።
እንተዓመጽቲ እንተ ግዳያት፡ እንተ ተበለጽቲ እንተ ውጹዓት፡ ነዞም ኣብ ልዕሊ መሬት ብህይወት እንነበር ዘለና፡ ገሌና ንኽሓዶ ገሌና ንኾንኖ ብዘየገድስ፡ ነዚ ሓቂ`ዚ ብዕሽሽታ እንተርኢናዮ ዕድኡ ቀሊል ክመስል ይኽእል ይኸውን። እዚ ጥልመትን ክድዓትን ዝመልአ ክዉንነት`ዚ፡ ሓደ ቀጸላ መሬት ፍሒርና ኣብ ልዕሊ እንረኽቦ ዝተረበበ ነፍሰ-ሰማእታት ኤርትራ ተደኲኑ ከምዘሎ ምስ እነስተንትኖ ግን፡ መጻኢ ወለዶ ኤርትራ ኣብ ዘይወዓሉሉ ውግእ ኣስዒርናዮ ከምዘለና፡ ሕድሪ ስዉኣትና ብምጥላምና ጥራይ ዘይኮነ ዕድል መጻኢ ወለዶታት ብምብኻንና ይቕረ ዘይብሃሎ ድርብ ገበን ንፍጽም ከምዘለና ክንግንዘብ ይግባእ። በዚ ኸኣ `ዩ፡ እቲ ናይ ህሉዋን-ሞት ዋናታቱ ኳ እንተለዉዎ፡ ንዓና `ውን ሓጥያት ዘይምሕረና።
መን ይፈልጥ፡ ምናልባት፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፡ እቲ ብውሑዱ፡ ክንውለድ ንጥምቀት ክንመወት ንፍትሓት ግድን እንኸዶ ኣብያተ እምነትና `ኳ ስኢናዮ ምጽናሕና ንገዛእ ርእሱ መግናሕቲ ልዑል ፈጣሪ ንወለዶና ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ መግናሕቲ ናብ መቕጻዕቲ ከይሰግር ግዜ ምሂሩና እንተኾይኑ ግዳ፡ ምስናይ ጽንኩርነቱ ከም ኣውንታዊ ፈተነ ምተቐበልናዮ።
ናይቶም መሳርሕን ተለኣኣኽትን ምልኪ ንጎኒ ገዲፍና፡ ሕድገትን ስቕታን `ውን ከቢድ ዕዳ ዘኽፍል በደል ምዃኑ ክርድኣና ኣለዎ። ቃጸሎ ምውላዕ ጥራይ ዘይኮነ ቃጸሎ ዘይምጥፋእ `ውን ኣብ ብርሰትን ዕንወትን ተሓታትነት ከምዘስዕብ መጠን፡ ጥልመት ሕድሪ ሰማእታትና ኮነ ብኽነት መጻኢ ዕድል ወለዶና፡ ብናይ ሓባር ወፍሪ ዝፍጸም ዘሎ ሃገር-ለኸ ኣልማማ ጥፍኣት እዩ።
እምብኣር ሃገረይ፡ እዚ ሓባራዊ ወፍሪ ጥፍኣት ናብ ሓባራዊ ወፍሪ ልምዓት ዝቕየር፡ ጥልመት ሰማእታትና ተቐልቢሱ ህዝብና ዝከሓስ፡ ብጭርሖ ዘይኮነስ፡ ሕድሪ ብግብሪ ምስ ዝፍጸም እዩ። ብርግጽ፡ እዘን ብጓንጓ ጭርሖታት ጸሚመን ዝሓለፋ 29 ዓመታት ባኺነን እየን። ኣብዘን ዝሓለፋ 29 ዓመታት ካብዚ ዘሎ መንግስቲ መንግስቲ እንተዘይህልወኪ ካብዚ ዘለኽዮ ድምሱስ ሃለዋት ኣብ ዝሓሸ ደረጃ ምሃለኺ። ብርግስ፡ ውድቀት ናይዚ ስርዓት፡ መሬት ሰርሲሩ ውሽጢ ዝኣተወ ብምዃኑ፡ ካብ ዜሮ ንታሕቲ ብኣሉታ ጥራይ እዩ ክዕቀን ዝከኣል።
ሃገረይ፡ እቲ ውልቀመላኺ፡ ገባቲ፡ ብሓቲ፡ መጽነቲ፡ በላዕተኛ ስርዓት ትሕቲ መሬት ወሪዱ ቁሊሕሊሕ እናበለ፡ ህሉው-ምዉት ኮይኑ ስለዝተቐብረ ግን ህዝብና መልሕቕ ምልኪ ፈንጢሱ ጸምበለል ክብል ኣይክእልን`ዩ፡ ሕድሪ ሰማእታትና ንሓዋሩ ባኺኑ ክነበር `ዩ ማለት ኣይኮነን። በቲ ናይ ስዉኣት መንፈስ ደጊምና እንተደኣ ኣስተንፊስና፡ ማዕሪኦም እንተደኣ ተወፊና፡ ትንሳኤኺ ዳግማይ ዘይነበስረሉ ምኽንያት ከቶ የልቦን።
ሓድነትና ዓቂብና ብናይ ሓባር ናዕታ ምልካዊ ስርዓት ብምዕናው፡ ኣብ ክንድኡ ሰላምን ፍትሕን ራህዋን ዘለዎ፡ መሰል ዜጋታት ዝሕሉ፡ ተሳታፍነቶም ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ዘውሕስ፡ ብድሌት ህዝቢ ዝግዛእ፡ ልዕልና ሕጊ ዘኽብር ስርዓተ-ምሕደራ እንተኣጣይስና፡ ትንሳኤን ሕውየትን ሃገርና ግድን ክረጋገጽ እዩ።
እቶም ኣብ መስዋእቲ ብጾት፡ ኣብ ውልቀመላኽነት ጸላእቲ ዝተቐየርና ኣሕዋት፡ ብዳንነት ሕድሪ ተዓሪቕና እንደገና ብጾት ልምዓትን ህንጸትን ክንከውን ኢና፡ እቶም ብነፋሳት ጀላቡ ዝተሰዱ መንእሰያት ብጥጡሓት መራኽብ ተመሊሶም ሞተር ምዕባለን ስልጣኔን ሃገር ክኾኑ እዮም። ሃብቲ ሃገር ናይ ህዝቢ፡ ህዝቢ ድማ ናይ ሃገር ክኸውን እዩ።
ሰማእታትና፡ ነቲ ዝኸበረ ዋጋ ዝኸፈሉ፡ መጻኢት ኤርትራ ካብ ውልቀ-ህይወቶም ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ እኩብ-ህይወቶም `ውን ክትዓቢ መብጽዓን እምነትን ስለዝነበሮም እዩ። ንሕና ከም ኤርትራውያን ድማ፡ ነቲ ምልኪ ዝደምሰሶ ምስሊ ኤርትራ ክንቅበል ዘይኮነ፡ ነቲ ስዉኣትና ዝሃቡና ሕድሪ ብምፍጻም፡ መብጽዓኦም ህያው ናይ ምግባር ግዴታን ሓላፍነትን ኣለና።
እወ፡ ንሰማእታትና ክንሰርሓሎም እንኽእል ነባሪ ሓወልቲ ፡ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ቅዋማዊት ኤርትራ ምትካል እዩ! ቅዋማዊት ኤርትራ ድማ፡ ውቅያኖስ ዘይዓምቋ፡ ጠፈር ዘይርሕቃ ሃገር ክትከውን እያ!
ምልኪ ይፍረስ፡ ሕጊ ይንገስ!
ሰማእታትና ወትሩ ብግብሪ ይዘከሩ!
ኣማኑኤል ኢያሱ
07 ሰነ 2020


c: text/html

text:
"ህዝቢ ኦሮሞ ካብ ቅድሚ ሕዚ ዝበኣሰ ይቕተልን ይእሰርን" ሰልፈኛታት ተቓውሞ
ኣብ ዋሺንግተን ተወለድቲ ኦሮሞ ኣብ ስልጣን ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ዘብጸሖ ዘሎ ጥቕዓት ጠጠው ከብል ጸዊዖም።
ናብ ሎሚ ዘውግሕ ኣብ ኣመሪካ ከተማ ዋሺንግተን ተቃውሞ ዘስምዑ ተወለድቲ ኦሮሞ፡ ብፍላይ ኣብ ጥቓ ቤት ጽሕፈታት ቤተ-መንግስቲ ኣመሪካ [ዋይት ሃውስ]፣ ባንኪ ዓለከምን ኣይኤም ኤፍን ድምጾም ኣስሚዖም።
ብፍላይ ኣብ ምዕራብ ኦሮምያን ደቡብ ኦሮምያን [ጉጂ ኦሮሞ] ዘሎ ናይ ጸጥታ ጸገምን ንኣዋርሕ ግልጋሎት ኢንተርኔትን ስልክን ምዕጻውን ተቓዊሞም።
እቲ ከባቢ ኣብ ትሕቲ ኮማንድ ፖስት ከምዘሎ ዝዝረብ እንትኸውን፡ ወተሃደራት መንግስቲ ጠቕሊሎም ካብቲ ከባቢ ክወጽኡ እቶም ሰልፈኛታት ሓቲቶም።
ካብ መንጎ አተሓባበርቲ እቲ ሰልፊ ሓደ ዝኾነ ቶልቻ ወጊ፤ "ግልጋሎት ኢንተርኔት ምቁራጽ ኮነ ኢልካ ናይቲ ህዝቢ ድምጺ ከይስማዕ ምዕፋን እዩ" ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ኣብቲ ከባቢ ወተሃደራት መንግስቲ ብሃበ ተረኽበ፡ ንጹህ ህዝቢ እናቐተሉን እናኣሰሩን ከምዝርከቡ እኹል መረዳእታ ክነቕርነብ ንኽእል ኢና- ድማ ኢሉ፤ ኣይተ ቶልቻ።
ነባሪ ሜሪላንድ ዝኾነ ካሊእ ተሳታፊ እቲ ሰልፊ ተሾመ ደሜ ብወገኑ፤ "ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ዝሐሸ ለውጢ ክንርኢ ተጸቢና ነይርና። እንተኾነ፤ ህዝቢ ኦሮሞ ጥር ዝብል ነገር ኣይረኸበን። እኳ ደኣስ፤ ቅድሚ ሕዚ ካብ ዝነበረ ብዝበኣሰ መልክዑ፤ ህዝብና ይቕተልን ይእሰርን ኣሎ" ኢሉ።
ነባሪ እቲ ከባቢ ኮነ ተባሂሉ ስለዝተዓፈነ፤ ድምጺ ክኾንዎ እዚ ሰላማዊ ሰለፊ ከምዝጸውዑ ድማ ተዛሪቡ።
እቶም ብበዝሒ ባንዴራ ኦነግ ዝሓዙ ሰልፈኛታት፤ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ዝፍጸም ዘሎ ዓሌታዊ ጥቕዓት ጠጠው ክብልን፤ ኣመሪካን ዓለም-ለኸ ትካላት ገንዘብን ነዚ "ቀታልን ሓራድን" ንዝበልዎ ብኣብዪ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምሕጋዝ ጠጠው ከብሉ ዝሓቱ ጭርሖታት ሒዞም ድምጾም ከስምዑ ውዒሎም።
ከምኡ'ውን አብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ቅማንት ዝፍጸም ጥቕዓት ኣውጊዞም።
እቶም ዝተጠቐሱ መብአዛሕተኦም ከባብታት ማለት'ውን ምዕራብን ደቡብን ኦሮምያ ኣብ ትሕቲ ኮማንድ ፖስት ይርከቡ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ህቦብላ ማሪያ ንደሴታት ካሪብያን የዕንወን ኣሎ
ህቦብላ ማርያ ኣብ ሰዓት 250 ኪሎሜትር እናተጓዓዘ ንደሴታት ካሪብያን የጥቅዐን ኣሎ።
ህቦብላ ማሪያ ካብ ዶሞኒካ ናብ ጓድሎፕ ብምቕፃል፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀር ህዝቢ፡ ካብ ግልጋሎት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ወፃኢ ክኾኑ ገይሩ ኣሎ። እቲ ከባቢ ድማ ብዕልቕልቕ ማይ ተመሊኡ'ሎ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ዶሞኒካ ሪፐብሊክ ሩዝቬልት ስከሪት፡ ዶሞኒካ ብከቢድ ህቦብላ ማሪያ እናተፈተነት ምዃና ኣብ ፌስቡክ እናገለፁ እዮም።
" ገንዘብ ክዕድጎ ዝኽእል ነገራት ኩሉ ዓንዩና" ይብሉ ኣብ መረባ ፌስቡኮም።
ህቦብላ ማሪያ ንደሴት ካሪቢያን ቅድሚ ምጥቅዑ ድንገት ናብ ዝለዓለን ኣዕናውን ደረጃ ተጠናኺሩ።
ቅድም ክብል እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር፡ ኣብ መረባ ፌስቡኮም ላዕለዋይ ክዳን ገዝኦም ተገንፂሉ፣ መንበሪ ገዝኦም ብዕልቅልቅ ማይ ተመሊኡ፡ ካብ ተፈጥሮ ምሕረት ኣብ ዝደልይሉ ኩነት ከም ዝነበሩ ገሊፆም ነይሮም እዮም።
" ሎሚ ንጉሆ ብጣዕሚ ዘፍርሐኒ ነገር፡ ኣብ ህዝብና ኣካላዊ መጉዳእትን ሞትን በፂሑ ዝብል ዜና ምስማዕ እዩ" ክብሉ ካብቲ ዘጋጠሞም ሓደጋ ምስ ወፅኡ ኣብ ፌስቡክ ፅሒፎም።
ህቦብላ ማርያ ንዶሞኒካ ምስ ኣጥቀዐ፡ ኣብ ሰዓት 250 ኪሎሜትር ብምጓዓዝ ናብ ደረጃ ኣርባዕተ ወሪዱ።
ይኹን እምበር ሓበሬታ ሜትሮሎጂ፡ እዚ ህቦብላ'ዚ ናብ ፔርቶ ሪኮን ደሴታት ቨርጂንን እንትጓዓዝ ናብ ልዑል ደረጃ ክውስኽ ከምዝኽእል የመላኽት።
ቀዳማይ ሚኒስትር ዶሞኒካ ሪፐብሊክ ሩዝቬልት ስከሪት፡ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ "መዕናዋይን መደንገፅን" ኢሎሞ።
"ሕዚ ትኹረተይ ንዝተጎድኡ ወገናት ኣብ ምድሓንን ደገፍ ሕክምና ኣብ ምሃብን እዩ"
ማሕበረሰብ ዓለም ህፁፅ ሓገዝ ክገብረሎም ድማ ፀዊዖም።
ህቦብላ ማሪያ፡ ህቦብላ ኢርማ ብዝመፀሉ ተመሳሳሊ መንገዲ ዝመፀ እንትኸውን፡ ኣብዚ ወርሒ እዚ ንደሴታት ካሪብያን የጥቅዕ ኣሎ።
ካብዚ ብተወሳኺ፡ እዚ ሓያል ህቦብላ ማሪያ ከጥቅዐን ዝኽእላ ከባቢታት
ፔርቶ ሪኮ፡ መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ህቦብላ ማሪያ ካብ ሎምዓንቲ ጀሚሩ፡ ካብ ህቦብላ ኢርማ ብዝኸፍአ መልክዑ ከጥቅዕ ስለዝኽእል ንግዳያት እቲ ሓደጋ ክኸውን ዝኽእል ሓገዝ እናዳለወ እዩ።
ኣማሓዳሪ እቲ ግዝኣት ሪካርዶ ሮሴሎ፡ ነበርቲ እቲ ከባቢ ናብ ካልእ መፅለሊ ንክወፅኡ ኣጠንቂቖም ኣለዉ።
ደሴታት ቨርጂን ኣሜሪካን ቨርጂን ኢንግሊዝን ፡ ክልቲአን ደሴታት ብህቦብላ ኢርማ ሓደጋ ኣጋጢምወን'ዩ፡ ሕዚ ድማ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ንግዝኣታት ኣሜሪካ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ኣዊጆም።
መንግስቲ ኢንግሊዝ እውን ህቦብላ ኢርማ ዘስዓቦ ዕንወት ከይሓወየ፡ ተወሳኺ ህቦብላ ማሪያ ከየጋጥም ኣብ ስግኣት ይርከብ።
ኣብ ከባቢታት ሴንት ኪትን ነቪስን፣ ሞንቴሰራትን ሴንት ሉሲያን፣ ኣሴንት ማርቲን፣ ሳባ፣ ሴንት ኡስታትዩስን ኣንጉላን፡ ሓያል ህቦብላ ከጋጥም ከምዝኽእል መጠንቀቕታት እናተውሃቡ እዮም።
ካብዘን ደሴታት ገሊአን ብህቦብላ ኢርማ ተጠቒዐን ዝነበራ እንትኾና፡ ክሳብ ሐዚ ኣብ ዳግማይ ህንፀት ይርከባ። በዚ ህቦብላ ኣስታት ህይወት 37 ሰባትን ብቢልዮን ዶላራት ዝቑፀር ሃፍቲ ጠፊኡ እዩ።
ቅድሚ ሐዚ ብህቦብላ ኢርማ ዝተጠቕዓ ኣብ ደሴታት ሊዋርድ ዝርከባ ኣንቲጓን ባርቤዳን እውን፡ ኣብ ስግኣት ህቦብላ ማርያ ይርከባ።
ማእከል ትንበያ ህቦብላ ኣሜሪካ፡ መጠን ህቦብላ ማሪያ፥ ትማሊ ካብ ዝነበሮ ደረጃ ክልተ ናብ ደረጃ ኣርባዕተን ሓሙሽተን ክዓቢ ከም ዝኽእል ገሊፁ እዩ።
ህቦብላ ማሪያ፥ ህይወት ዘጥፍእ ሓያል ዝናብ ከስዕብ ከምዝኽእል እውን ሓበሬታታት ሜትሮሎጂ የመላኽቱ።
ግዝኣት ኢንግሊዝ ዝነበረት ዶሞኒካ፡ 72 ሽሕ ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ እንትትኸውን፡ ኣስታት ፍርቂ ህዝባ ኣብ ጓድሎፕን ማርቲንክን ይርከብ።
ከም ሓበሬታ ማእከል ትንበያ ህቦብላ ኣሜሪካ፡ እዘን ደሴታት ካብ ሎምዓንቲ ጀሚሩ ሓደጋ ህቦብላ ማሪያ ከምዘጋጥመን የጠንቅቕ።
ኩሎም ወደባትን መዕርፎ ነፈርትን ዶሞኒካ እውን ተዓፅዮም እዮም። ኣብተን ዝተሰግአለን ከባቢታት ዝነብሩ ሰባት እውን ናብ ዝተኸለሉ መፅለልታት ክኸዱ መልእኽቲ ተመሓላሊፉ ኣሎ።
ህቦብላ ማሪያ፡ ብህቦብላ ኢርማ ንዝተጠቕዓ ደሴታት ዳግማይ ከም ዘጥቅዕ ተገሊፁ።
መንግስቲ ኢንግሊዝ ኣብ ደሴታት ቨርጂን ብህቦብላ ኢርማ ንዝተጠቕዑ ሰባት ንምሕጋዝ፡ ኣስታት 1300 ወታሃደራት መዲቡ።
ህቦብላ ኢርማ፡ ንኣሜሪካ እውን ዘጥቀዐ እንትኸውን፡ ብዙሓት ግዳያት ሞት ክኾኑ፡ ኣስታት ሽድሽተ ነጥቢ ትሽዓተ ሚልየን መንበሪ ኣበይቲ ከባብታት ፍሎሪዳ፣ ሰሜንን ደቡብን ካሎሪና፣ ኣልባማን ብዘይ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣትሪፍወን እዩ።


text:
ግደይ ጀርዲን ኣብ እዋን እዚ ልዕሊ 6 ሽሕን 5 ሚኢትን ዓይነታት ተኽሊ ፍራምረ የፍርዩ ኣለዉ::በዚ ኣብነታዊ ውፅኢት ስረሖም ድማ ሓርበኛ ልምዓት ዝብል ማዕረግ ረኺቦምን ሎምዘበን መተባብዒ ሽልማት ተዋሂቦምን እዮም:: ካብ ሩባ ተከዘ ማይ ስሒቦም እውን ይጥቀሙ:: ንተከዘ ድማ ‘ኣምለጠ’ ዝብል ሽም ጠሚቖሞ ኣለዉ::
ግዳስ መንግስቲ ትግራይ ሄልኮፕተር እዩ ክሽልመኒ ነይሩዎ እዮም ዝብሉ:: ነዚ ምኽንያት ኢሎም ዘቕርብዎ ኻዓ ዝበዝሕ ህዝቢ ኢትዮጲያ ባህሊ ስራሕ ስለዘይብሉስ ህዝቢ ነናብ ዘለዎ ከይደ ከምህሮ ስለዝደሊ እዬ ይብሉ:: ሰንበት ጥራሕ እናኽበረ ኣብ ኩሎም ካልኦት ማዓልታት ክስራሕ ሃይማኖታዊ ትእዛዝ ይፈቅድ እዩ ብምባል ይምዕዱ::
ህዝቢ ኢትዮጲያ ብዋሓዝቲ ሩባታት ዝሃፍተመት መሬት ሒዙ ክስደድን ክርዳእን ኣይምተገበአን እንትብሉ ብምሒር ምቁጫጭ ይዛረቡ::
“ኣነ ኣብ ኢትዮጲያ ጌይሶ፣ሓሽሽ፣ጫትን ትምባኾን ክትከል ኣይደልን” ኢሎም ግደይ ጀርዲን::
- ግደይ ጀርዲን ብሰንኪ ሕሱር ኣቕሑት ቻይና ምሒር ከምዝተማረሩ ገሊፆም፤ መንግስቲ ኢትዮጲያ ኣብ ጽሬት ጥቡቕ ቁፅፅር ክገብር ኣለዎ ኢሎም::


text:
ኣብቲ ናይ ትማሊ መግለጺ እቲ ትካል ዝተጠቅሱ ጋዜጠኛታት ሎሚ ዝተአሰሩን ኣቀዲሞም ተአሲሮም ዝጸንሑን ዘይሕውስ ኽከውን ኸሎ ክሲ ሽብርተኝነት ተመሲርትዎ ኣሎ’ውን ኢሉ።
እቲ ተሓላዊ መሰላት ጋዜጠኛታት ብስም ዝጠቐሶም በፍቃዱ ሃይሉ፡ናትናኤል ፈለቀ ኣቤል ዋብላን አጥናፉ ብርሃኔን ኣብ ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብዝጽሕፍዎ ጽሑፍ ክሲ ሽብርተኝነት ከምዝተመስረቶም ጠቂሱ’ሎ።
ናይ ኦሮምያ ብሮድካስቲንግ አገልግሎት ጋዜጠኛ አብዲ ገዳ አብቲ ናይ ትማሊ መግለጺ እቲ ትካል ሃለዋቱ ከምዘይፍለጥ ተገሊጹ’ኳ እንተነበረ ኣብ አዳማ መደበር ፖሊስ ተታሒዙ ከምዘሎ ከይዶም ዝረአይዎ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
መንግስቲ ንተቓውሞ ዝሃቦ ምላሽ ምርግጋእ ኣየምጽእን እዩ ክትብል ኣብ ተሓላቒ መሰል ጋዜጠኛታት ዳይሬክተር ኣፍሪቃ አንጀላ ኩዊንታል አዘኻኺራ’ላ።
“ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ነጻነት ፕረስ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ብዝፍጸም ዘሎ ኹነት ኣዚና ንጭነቕ አለና፡ ዝውሰዱ ዘለው ስጉምትታት ሓይሊ ምዕጻው ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን የሻቕለና’ሎ። እቲ ህዝቢ ሓሳቡ ዝገልጸሉ መድረክ ይጸብብ ኣሎ።"
ኢትዮጵያ በአተሓሕዛ ጋዜጠኛታት ጽቡቕ ስም የብላን ዝበለት ሚስ አንጀላ ኪዊንታል ከምንፈልጦ ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታትን ጸሓፍቲ ዓንዲ ኢንተርነትን ምእሳር ዝምልከት ታሪኻ ጽቡእ ኣይኮነን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ወታሃደራዊ ኣዘዝቲ ሱዳንን ተቓወምቲን መሰጋገሪ ቤት ምኽሪ ንምምስራትን ዝተቛረጸ ልዝብ ዳግማይ ከንምጅማር ምስምማዖም ናይ ኢትዮጵያ ልኡኽ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ተቓወምቲ ብወገኑ ዝተጸወዐ ኣድማን ሲቪላዊ ዘይምእዛዝን ከምዘቋርጾ ኣፍሊጡ'ሎ።
ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን እሱራት ፖለቲካ ከምዝፈትሕ ፍሉይ ል ኡኽ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር መሓመድ ዲርዲሪ ኣብ ካርቱም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝ ሃብዎ መግለጺ ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሶኑይ ዘጋጠመ ግጭት ነቲ ኣብ መንጎ ተቓወምቲን ወታሃደራዊ መሪሕነት ዝነበረ ልዝብ ደው ምባሉ ይዝከር።
ኣዋጅ ንናጽነትን ሓይልታት ለውጢን ዝተባህለ ጥምረት ተቓወምቲ ብወገኑ ኣብታ ሃገር ጸዊዕዎ ዝነበረ ኣድማ ካብ ሎሚ ረቡዕ ጀሚሩ ደው ክብል ጸዊዑ'ሎ።
መራሕቲ ተቓወምቲ ካልድ ዑመር ንኣል ሓዳ ዝተባህለ ቴሌቭዥን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ነቲ ኣድማ ደው ናይ ምባል ውሳነ ምስ ዝኾነ ፖለቲካ ምዕባለታት ዝተሓሓዝ ኣይኮነን ኢሎም።
ኣብዚ ሰሙን መጀመርያ ንሱዳን ዘምርሑ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ሸሞንተ ካብ ሲቪል መሪሕነት ሸውዓተ ድማ ካብ ወታሃደራዊ መሪሕነት ዘለውዎ 15 አባላት ዘለውዎ ቤት ምኽሪ ክምስረትን ፕረዚደንት ድማ ካብ ክልቲኡ ወገን ብብተራ ክኸውን ሓሳብ ምቕራቦም ይፍለጥ።
ተቓዋሚ ሕብረት ኣዋጅ ንናጽነትን ሓይልታት ለውጢን ስም ዝርዝር እቶም ሸሞንተ አባላት ቤት ምኽሪ ምርቑሑ ይፍለጥ።
ኣሜሪካ ንምክትል ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ቲቦር ናዥ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ናብ ሱዳን ከምዘምርሕ ሓቢራ'ላ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሱዳን ሲቪላዊ ምምሕዳር ክሳብ ዝምስረት ንአባላትነት ሱዳን ካብቲ ሕብረት ኣጊዱ'ሎ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝለዓለ ሓላፍነት መንግስቲ ኣብ ምስራሕ ዝርከቡ ሰበስልጣን ብኣምባሳደርነት ምሻሙ ተገሊፁ።ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴር ዝኾኑ ኣቶ ኩማ ደመቅሳን ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲን ካብዝተሸሙ ገሊኦም እዮም።
ምንጭታት ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከምዝገለፅዎ ብኣምባሳደርነት ካብ መንጎ ዝተሸሙ ኣብ ዝለዓለ ሓላፍነት መንግስቲ የገልግሉ ዝነበሩ ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ኣማኻሪ መፅናዕቲ ኮይኖም ክሰርሑ ዝፀንሑ ኣቶ ኩማ ደመቅሳ ኣብ በርሊን ጀርመን ምሉእ ኣምባሳደር ኮይኖም ተሸይሞም ኣለው።
ኣቶ ኩማ ደመቅሳ ናይ ኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንትን ከንቲባ ኣዲስ ኣበባን ብምዃን ዘገልገሉ እዮም።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኮይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ እውን ኣብ ኬንያ ናይሮቢ ብዓል ሙልእ ስልጣን ኣምባሳደር ንክኾኑ ምሻሞም ምንጭታት ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ወሃቢ ቃል ቅድሚ ምዃኖም መቐመጢኦም ኣብ ስዊዲን ብምግባር ናይ ሓሙሽተ ናይ ስካንድኒቪያ ሃገራት ኣብምባሳደር ብምዃን ኣገልጊሎም እዮም።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ብምዃን ኣብዘገልግሉ እዋን ብፍላይ ምስ ናይ ውሽጥን ወፃእን መራኸቢ ብዙሃን ብዝንበሮም ፅቡቕ ርክብ ይፍለጡ።መን ከምዝትክኦም ግን ኣይተፈልጠን።
ብኣምባሳደርነት ካብ መንጎ ዝተሸየሙ ካልኦት ሰበስልጣን መንግስቲ ዋና ዳይረክተር ብዓል ስልጣን ማእኸላይ ስታትስቲክስ ብምዃን ንነዊሕ ዓመታት ዝሰርሓ ወ/ሮ ሳሚያ ዘካሪያ ኣብ ሌጎስ ብዓልቲ ምሉእ ስልጣን ኣምባሳደር ኮይነን ምሻመን እቶም ምንጭታት ኣመልኪቶም ኣለው።


text:
Radio Erena: 12 October 2018
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየድ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ዓሊ ኻይረ፣ ዝኾነት ሃገር ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገሩ ክትኣቱ ከምዘይትፈቅድ ገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ዓሊ ኻይረ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምስ ንጉስ ሳልማን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑድን ወራሲ ዓራት ወዱ መሓድ ቢን ሳልማንን ኣብ ዝገበሮም ርክባት፣ ኣብ ህልዉ ኩነታት ሶማልን እቲ ዞባን ተመያይጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብ9 ጥቅምቲ ናብ ሪያድ ዘምርሐ፣ ምንግስቲ ሶማል ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዘለዎ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘይበትኽ ድሕሪ ምርግጋጹ’ዩ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ንሶማል እትልግሶ ሓገዝ ክትቕጽሎ እንተኾይና፣ መንግስቲ ሶማል ምስ ቀጠር ዘለዎ ዝምድና ክበትኽ’ያ ተገድዳ።
ብሰንኪ እዚ ድማ ዝምድና ሶማልን ስዑዲ ዓረብን ከም ናይ ቀደሙ የለን።
እንተኾነ ምስ ቀጠር ዘለዎ ዝምድና ከምዘይበትኽ ዝገለጸ መንግስቲ ሶማል፣ ነዚ መርገጺ’ዚ ቅድሚ እዚ ናይ ሽዑዲ መገሻ ደጊሙ ኣረጋጊጽዎ ኣሎ።
ኤርትራን ጅቡቲን ንመርገጺ ስዑዲ ብምድጋፍ ምስ ቀጠር ዝነበረን ዝምድና ምዝሕታለን ይፍለጥ።
ሶማልን ሱዳንን ከኣ ምስ ቀጠር ዝጸንሐን ዝምድና ከምዘይበትካ ብምርግጋጽ፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ተፈጢሩ ዘል ምስህሓብ ብሰለማዊ መንገዲ ክፍታሕ ከምዝደልያ ጠቒሰን።
===================


text:
September 18, 2021
መምህር ነጸረኣብ ኣዛዚ
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል፡ ብ10 ሓምለ 1960፡ ምቛም ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ካይሮ ከምዝተኣወጀ ተገሊጹ ነይሩ። ብድሕሪ’ዚ ኣብ ታሕሳስ 1960 እድሪስ መሓመድ ኣድም ምስ ኢብራሂም ሱልጣን ሓገዝ ንምሕታት ካብ ካይሮ ተበጊሶም፡ ናይ መጀመርታ ዲፕሎማስያዊ ዑደት ናብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣካየዱ። ካብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ግን ብዘይካ “ናብ ሕቡራት ሃገራት ኬድኩም ጥርዑ” ዝብል ማዕዳ ዝረኸብዎ ነገር ኣይነበረን። ደኺሞም ንካይሮ ተመልሱ። ኣብ ካልኣይ እግሪ እድሪስ በይኑ ናብ ስዑዲ ዝገበሮ ዑደት’ውን ብዘይካ ምስ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ተራኺቡ ብሓባር ክሰርሑ ምስምምዑ ካልእ ፋይዳ ኣይረኸበሉን። ብ20 ታሕሳስ 1960 እድሪስን ዑስማንን ናብ ሞቓድሾ ብምምራሕምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብዱራሺድ ሻርማርክ ተራኸቡ። ሽዱሽተ ጠለባት ድማ ኣቕረቡሉ። ንሱ ድማ ኣብታ ሃገር ማሕበር ከቚሙ ስለዘፍቀደሎም፡ ኣብ ለካቲት 1961 “ማሕበር ምሕዝነት ኤርትራ-ሶማል” ብወግዒ ተመስሪቱ ዑስማን ሳልሕ ሳበ፡ ነቲ ማሕበር ከካይዶ ጀመረ። ኣብ’ቲ ፈለማ፡ ዕላማ ናይ’ዚ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ማሕበር’ዚ፡ ጉዳይ ኤርትራ ንምፍላጥ ምስ ኤምባሲታት ምርኻብ፡ መጽሔታትን ካልእ ጽሑፋትን ምዝርጋሕ ከምኡ’ውን ዕድል ኣብ ዝተረኽበሉ ጎስጓሳት ምክያድ ነበረ። መንግስቲ ሶማል ብግደኡ፡


text:
እቲ ብምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝወፀ መጠንቀቂ መገሻ፣ኣሜሪካውያንን ድርብ ዜግነት ዝሓዙ ዜጋታትን፣ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም‘ዮም፣ሎሚ‘ውን ብዘይመበገሲ ኣብ ትሕቲ ኣሰቃቂ ኩነታት’ዮም ዝርከቡ ይብል።
ኣሜሪካውያን ናብ ዶብ ኢትዮዽያን ኤርትራን ከምኡውን ናብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ከይፅግዑ መግለፂ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ የጠንቅቅ።
ብጠንቂ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣብ ኣስመራ ገበን ይንህር‘ሎ ዝበለ እቲ መግለፂ፣ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ዝፍፀሙ ገበናት ንምፅራይ፣ንዘጥፍኡ ንምቅፃዕ ውሱን ዓቅሚ‘ዩ ከምዘለዎም ኣፍሊጡ‘ሎ።
መንግስቲ ዝውንኖ ሚድያ፣ብፍላይ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ካብ ዘንብር ንዳሓር፣ኣንፃር ኣሜሪካ መግለፂታት ኣሓይሉ‘ሎ ይብል እቲ መግለፂ መጠንቀቂ መገሻ።
ትሕዝቶ‘ቲ ማዕቀብ ዓሚ ካብ ዝተርር ንዳሓር ድማ፣ብሰበ-ስልጣን ኤርትራ እናተዳለወ ዝቀርብ መግለፂታት ዝያዳ ከምዝሓየለ እቲ መግለፂ ኣፍሊጡ።
ንሶማልያ፣ደቡብ ሱዳን፣ሱዳንን ኬንያን ወሲኹ ኣብ 15 ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ፣ኣሜሪካውያን ንከይገይሹ ዝሕብር መጠንቀቂ ኣውፂኡ‘ሎ እቲ ቤት ዕዮ።


text:
Radio Erena: 02 December 2018
መራሕቲ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ ብዕለት 1 ታሕሳስ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም።
ኣብ ኤርትራ ዓስኪሩ ዝነበረ ሰራዊት ናይቲ ግንባር ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወ ዝዝከር’ዩ።
እቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ናብ ሃገሮም ኣብ ዝኣተዉሉ፣ ኣሕመድ ሺደን ሙስጦፋ ዑመርን ዝርከብዎም ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዒ ተቐቢሎሞም።
ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ዝርከቦም ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ስምምዕ ሰላም ድሕሪ ምፍራሞም፣ ዕጥቆም ፈቲሖም ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ንምክያድ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ጸኒሖም’ዮም።
መንግስቲ ኤርትራ ሎጂስቲካዊ፣ ፖለቲካዊን ካልእ ወተሃደራዊን ደገፍ እንዳገበረ ኣብ ኤርትራ ክሕብሕቦም ዝጸንሐ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ፣ ምስ መንግስቶም ስምምዕ ሰላም ፈሪሞም ናብ ሃገሮም ከምዝኣትዉ ክገብር እኳ እንተጸነሐ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ተቓወምቲ ውድባት ግና ተፈላጥነት እውን ኣይሃበን ዘሎ።
ካብ’ዞም ትማሊ ቀዳም ናብ ሃገሮም ኣትዮም ዘለዉ ሓለፍቲ፣ መራሒ ናይቲ ግንባር መሓመድ ዑመር ይርከቦም።
========================


text:
ደምዳሚ መግለጺ 5ይ ስሩዕ ኣኬባ ፈጻሚ ኣካል ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
ፈጻሚ ኣካል ስምረት ምንቕስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር 5ይ ስሩዕ ኣኬባ ካብ 23 – 27 ሰነ 2020 ኣሰላሲሉ።
ፈጻሚ ኣካል ኣብቲ ዘካየዶ 5ይ ስሩዕ ኣኬባ ዝርኣዩ ዛዕባ ህሉው ኩነታት ዓለምናን ዞባናን ከባቢና ብዝምልከት እዩ። ኣብ ዙርያ ዓለምና ኣብ መንጎ ሓይልታት ዝግበር ዘሎ ቁጠባውን ወተሃደራውን ዲፕሎማስያውን ውድድርን ምፍጣጥን ምትፍናንን ነቲ ኣብ ዝሓለፉ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ምድሪ ተፈጢሩ ዝነበረ ተዛማዲ ሰላም ክዝረግ፡ ሃገራት ዓለም በቲ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ዝግበር ዘሎ ምውጣጥን ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ኣሰላልፋ ሓድሽ ምውግጋንን መርገጺአን ከፍልጣን መደበን ዝገልጻሉ ኩነታት ይምዕብል ምህላዉ ርእዩ። ብዘይካ’ዚ ምስ ምምጻእ ንዓለምና ዓቢ ስግኣት ናይ ሂወት መቅዘፍቲ ኮይኑ ዘሎ ለበዳ ሕማም ኮሮና (ኮቪድ-19) ኣብ ሂወትን ቁጠባዊ ሃብትን ዘብጽሖ ዘሎ ገዚፍ ዕንወት ዘንቀሎ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ካልእ ዘሰሓሕብ ጉዳይ ብምኳን ነቲ ዝጸንሐ ግርጭት ክጋደድ፡ እቲ ወጥሪ ናብ ዝልዓለ ገጹ ከምርሕ ይገብር ምህላዉ፡ በዚ ምክንያት ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ነቲ ኮሮና ዘውርዶ ዘሎ ሃስያ ንምምካት ዘክእለን ሓገዝ ኣብ ምርካብ ክጽገማ፡ ዓለም’ውን ነቲ ለበዳ ብሓባር ትምክተሉ ዕድል ክጸብብ ጌርዎ ከም ዝርከብ ርእዩ። ከም ውጽኢቱ ብቁጠባ ዝደኸማ ዝማዕበለ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ዘይብለን ሃገራት ብፍላይ ከኣ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ብለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብኸቢድ ከይትጥቃዕ ዓቢ ስግኣት ተኸሲቱ ብምህላዉ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ብፍላይ ሃብታማት ሃገራት ሓገዛተን ከዕዝዛ ብቀንዱ ውዱብ ጥዕና ዓለም ልዕሊ ማንም እዋን ሓላፍነቱ ክሽከም ጸዊዑ።
ፈጻሚ ኣካል ንኩነታት ዞባናን ከባቢናን ኣመልኪቱ ኣብ ዝርኣዮ፡ ኣብ ዞባና ዘለዉ ሓይልታት ነቲ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ቁሩቁስ ከም ጽቡቅ ኣጋጣሚ ብምውሳድ፡ ተልእኮ ሓያላት ንምውሓስን ረብሓታቶም ንምርግጋጽን ኣብ ከባቢ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዘካይድዎ ዘለዉ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ኢድ ኣእታውነት ዝፍጠር ዘሎ ፖለቲካዊን ቁጠባውን ወተሃደራውን ቅልውላው ሰላምን ምርግጋእን ቐርኒ ኣፍሪቃ ክዝረግ፡ ድኽነትን ስግኣትን ክዓሙቕ፡ ናይ ኩናት ሃዋህው ክፍጠር ይኸውን ከም ዘሎ መዚኑ። እዚ ብድርኺት ናይ ሓያላት ሃገራት ብመንገዲ ውክልና ናይ ዞባና ሓይልታት ዝግበር ዘሎ ምትእትታዋት ኤርትራ ትርከቦ ቐርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ከቢድ ኩሉ መዳያዊ ሓደጋታት ዘእቱ ምልክታት ምህላዉ ኣሚቱ።
ፈጻሚ ኣካል ንውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራ ኣተኲሩ ኣብ ዝርኣዮ ዛዕባ፡ እቲ ንሃገርና ኤርትራ ብዘይ ፍቃድ ህዝቢ ብሓይሊ ጠበንጃ ኣብ ዝባን ህዝብና ኣርዑት ባርነት ቆሪኑ ዘሎ ኣጽናቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት፡ ብፍላይ ኣብዚ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ዝኽተሎ ዘሎ ፖለቲካዊ መንገዲ ብሽም ሰላም ኣመኽንዩ ንመሬታዊ ግዝኣታዊ ሓድነትን ልዑላውነትን ዝዳፋእ፡ ንቅሳነት ሰላምን ህዝብና ዝድውሽ ንኩናትን ጥፍኣትን ዝጽሕትር ባህርያትን ተግባራትን ይፍጽም ከምዘሎ መዚኑ። ኣጽናቲ ጉጅለ ህግደፍ ንጉዳይ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ጸማም እዝኒ ብምሃብ ንጸቢብ ፖለቲካዊ ሕሳባት ነቲ ስትራተጂካዊ ረብሓታት ጎስዩ፡ ንግዝያውን ስልታውን መኽሰባት ክብል ዝኽተሎ ዘሎ ናይ ቅርሕንትን ጽልእን ዘመተን ኣብ ጉዳይ ጎረባብቲ ኢድ ኣእታዉነትን ፡ ኣብ ህዝብን ሃገርን ከቢድ ዕንወት ከኸትል ከም ዝኽእል ኣሚቱ። ኣጽናቲ ቁንጮ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ብራዕድን ሸበራን፡ ብድክነትን ድንቁርናን ኣባሳቢሱን ኣማሲኑን ከንበርኽኽን ክገዝእን ኩሉ ኢሰብኣዊ ኣረሜናዊ ትግባራት ምፍጻሙ ከይኣኽሎ፡ ነቲ ንዓለምና ስግኣት ሂወት ደቂ ሰባት ኮይኑ ዘሎ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ከምቲ ዓቢ ከዉሊ ብምግባር፡ ብሓደ መዳይ ካብ ህዝቢ ገንዘብ መዝመቲ፡ በቲ ካልእ ከኣ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ክጥቀመሉ ምፍታኑ፡ነቲ ሕማም ኣመኽንዩ ህዝቢ ኣብ ገዛ ክዕጾ ብምቅሳብ ኣደዳ ጥሜትን ጽምእን ኮይኑ ክማስን ኣብ ጸላም ብዘይ እኹል መብራህቲ ክዕፈን ብምግባር ንዝኸፍኤ ሕሰም ክቃላዕ ይገብሮ ብምህላዉ፡ ብዙሕ ህዝቢ ግዳይ ዓጸቦን ሞትን ከይከዉን ዓቢ ስግኣት ከምዘሎ መዚኑ። ፈጻሚ ኣካል ነቲ ህግደፍ ህዝቢ መሰረታዊ ቀረብን ከይረክብ ምሕራሙ፡ ካብ ለገስቲ ግብረሰናይ ትካላት ዝተዋህበ መከላኸሊ ሕማም ብመደብ ምሕሳሙ፡ መባእታዊ መከላኸሊ ዝኾነ ማይን ሳሙናን ከቕርብ ፍቃደኛ ብዘይ ምዃኑ፡ ኮሮና ንምምካትን ዘርእዮ ዘሎ ዘይተገዳስነትን ምስሉይ ፖሮፖጋንዳዊ ዘመተ ኮኒኑ። ነዚ ባርባራዊ ተግባራት ህግደፍ ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦን ህዝቢ ኤርትራ ቅልጡፍ ሓገዝ ዝረኽበሉ ዕድል ክፍጠር ኩሎም ተቃለስትን ሓይልታትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታትን ኤርትራ ብሓባር ክረባረቡ ኣተሓሳሲቡ።
ፈጻሚ ኣካል ንኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ዝርኣዮ ዛዕባ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብኹሉ መዳይ ኣብ ዘይቅሱን ሻቅሎት ዝመልአ ህሞት ከም ዝርከብ ርእዩ። ብሓደ ወገን ኣጽናቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ኩሉ ዓይነት በደላትን ዓመጻትን ዝጽሕትሮ ዘሎ ናይ ኲናትን ወረ ኲናትን ዳንኬራ ዝፈጥሮ ዘሎ ከቢድ ስነልቦናዊ ኣደራዕ፡ እቲ ካልእ ሕማም ለበዳ ኮሮና ፈጢርዎ ዘሎ ቁጠባውን ማሕበራዉን ቅልውላው ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክልተ ዝብልሑ መላጸ ክወድቕ ኮይኑ ከምዘሎ ገምጊሙ። ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ንለውጢ ድልዉ ምህላዉ፡ እቲ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ጸረ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ህያው መግለጺ ምኳኑ ኣስሚርሉ። ፈጻሚ ኣካል ንህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪቱ ዘሕለፎ መልእኽቲ፡ ህግደፍ ናይ ሰላም ጉዕዞ ተሓሲሙ፡ ካብ ተኹታኺ ባህርቱን ሕዱር ቅርሕንትን ነቂሉ፡ ዝዉልዖ ኩናት ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ኩነታት ክቃወሞን፡ ንዳግማይ ደም ምፍሳስ ክኹንን ጸዊዑ::
ሕጂ’ውን ከም ህዝቢ ካብቲ ገጢሙና ዘሎ ኩሉ ዓይነት ጸገማት ንምንጋፍ እቲ ፍታሕ ተወዲብኻ ምቅላስ ምኳኑ ኣሚሙ። ህዝቢ ካብ ምጽናትን ብርሰትን ከድሕን ልዑላዊ ክብረቱ ከውሕስ ሓደን መተካእታን ዘይብሉ ምርጫ ኩሉ ፈላላዪ ዝምባለታትን ድሑር ኣተሓሳስባታትን ነጺጉ ሓድነቱ ኣስጢሙ ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ተሰሊፉ ንድሕነቱን ድሕነት ህዝቡን ሃገሩን ክቃለስ ጸዊዑ።
ኣብ ጉዳይ’ቲ ኣብ ቃልሲ ዘሎ ፖለቲካዊ ውድባት ደምበ ተቃውሞ ኣመልኪቱ ካብ ዝርኣዮ ፈጻሚ ኣካል፡ ነቲ ደምበ ተቃውሞ ካብ ብተናጸልን ተነጻጺግኻን ተፈላሊኻን ተረሓሒቅኻን ዝብል ባህርን ኣተሓሳስባን ንዓመታት ተፈቲኑ ውድቀት እምበር ዝርኤ ውጽኢት ዘይተረክቦ ናይ ኩሉ ዝተደመሮ ዜሮ ኣካይዳ ገዲፉ ውሽጡ ብዝግባእ ፈቲሹ ናብ ሓድሽ መድረኽ ክሰግር፡ ነቲ ህዝብና ዝሓቶ ዘሎን ሃገርና ዘላቶ ኩነታት ብዝምጥን መዳዩ ኩሉ ዓቕምታቱ ኣስሚሩ ክቃለስ እቲ ኣማራጺ ዘይብሉ ጉዳይ ምዃኑ ገምጊሙ። ፈጻሚ ኣካል ነቲ ሓይልታት ደምበ ተቃውሞ ንምቅርራብ ብዝተፈላለዩ ግዱሳት ኤርትራውያን ሃገራውያን ዝተወስደ ተበግሶታት ናእድኡ ገሊጹ። እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ዘተ ናይ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ መፈጸምትኡ ከብጽሕ ኩሎም ውድባትን ምንቅስቓሳትን እወንታዊ ግደኦም ክጻወቱ ኣተሓሳሲቡ። ኣብዚ መዳይ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ከም ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ነቲ መድረኽ ዝሓቶ ዘሎ ምቋም ሰፊሕ ጽላል ፖለቲካዊ ውድባት ክውን ንምግባር እቲ ኩሉ ዝከኣሎ ኣበርክቶ ክገብር ቅሩብ ምህላዉ ገሊጹ።
ፈጻሚ ኣካል ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ውድብ ኣመልኪቱ ኣብ ዝገበሮ ገምጋም ህዝባዊ ምንቅስቓስ ስምረት ንዝሓለፉ እዋናት ክሰላስሎ ዝጸንሐ ናይ ቃልሲ ዕማማት ብዕምቆት ፈቲሹ። ከም ውድብ ኣብ ውሽጢ ዘለዉ እወንታዊ ምዕባለታትን ኣሉታዊ ድኻማትን ብዝርዝር ድሕሪ ምርኣዩ፡ ኣገደስቲ መፍትሒታትን እማመታትን ኣሕሊፉ። እዚ ዘለናዮ እዋን ታህዋኽን ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ እዋን ስለዝኾነ ከም ምንቕስቃስ ነቲ መድረኽ ዝገጥም ኩሉ መዳያዊ ቃልስን ጻዕርን ክገብር፡ ዓቅምን ጽልዋን ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ንምሕያልን ንምብራኽን ኩሉ ዝከኣሎ ነገራት ከበርኽትን ክሰርሕን፡ ካብ’ዚ ብተወሳኺ ዓቅምታት ተቃውሞ ንምጥማርን ምስማርን ዝከኣሎ ክገብር ድልውነቱ ኣረጋጊጹ። ነቲ ናይ ቀዳምነት ቀዳማይ ዝኾነ ምድሓን ህዝብን ሃገርን ዕዉት ክኸውን ነዚ መድረኽ ዝሓቶ ንምምላእ ብዓቢኡ ፖለቲካዊ ውድባት ዓቅሞም ጠሚሮም ብሓባር ክቃለሱ ዘክእል ምቋም ጽላል ፖለቲካዊ ሓይልታት ብደረጃ ውድብን ግንባርን (ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር) ኩሉ ዓይነት ምርብራብ ክገብር ቅሩብነቱ ኣነጺሩ።
ቀዳምነትና፡ ድሕነት ህዝብን ምውሓስ ግዝኣታዊ ሓድነትን ልዑላዊ ክብረትን!!!!
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ እዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን እዩ !!
ፈጻሚ ኣካል ስምረት ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር


text:
ንመበል 20 ዓመት ልደት ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ (ደምሓኩኤ) ምክንያት ብምግባር፡ ብኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ዝተዋህበ ናይ ዮሃና መግለጺ
ዝኸበርካ ኣቦ-ወንበር ደምሓኩኤ፡ ተጋዳላይ ቀርነልዮስ ኦስማን
ዝኸበርኩም ጀጋኑ ተቓለስቲ ኣባላት ደምሓኩኤ
ዝኸበርኩም ዕዱማት ኣጋይሽ
ፈለማ፡ ነዚ ክቡር ታሪኻዊ ዕለት’ዚ፡ ብከምዚ ድምቀት ከተኽብርዎ ምብቃዕኩም፡ እንቋዕ ሓጎሰኩም! እንቋዕ ሓጎሰና! ውራይ ኩላትና እዩ’ሞ፡ ንኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ወኪለ፡ ዮሃና! …..ክብለኩም እንከለኹ ዝስመዓኒ ሓጎስ ወሰን የብሉን፡፡
ዝኸበርኩም ተጋበእቲ ብጾትን ዕዱማት ኣጋይሽን!
ኣብዚ ታሪኻዊ ውድባዊ ሰሚናርኩም እተካይደሉ ዘለኹም እዋን፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝኣመሰለ ሕሱምን መሪርን ኩነታት ይሓልፉ ምህላዎም፡ ንዓኹም ምንጋር ንቐባሪ ከም ምርድእ’ዩ ዝቁጸር። ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ሕሱም (አረ ኣዝዩ ሕሱም) ጸላኢ’ዩ ኣጋጢሙዎም ዘሎ። ሰብኣዊ ክብረት ህዝብታትና ኣሕሲሩን ኣዋሪዱን ዝገዝእ፡ ብጨካን ናይ ድኽነትን ዓጸቦን ኩርማጅ ዝቐጽዕ፡ ህዝብታትና ብሓፈሻ፡ መንእሰያትና ከኣ ብፍላይ ዛሕ-ዛሕ ኣቢሉ ከም ደቂ ዛግራ ዝብትን፤ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ረሚሱ ከብርሶም ዝጨከነ ደመኛ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ስርዓት ውልቀ-መላኺ መንግስቲ ህግደፍ’ዩ ኣጋጢሙዎም ዘሎ።
እዚ ታሪኻዊ መጋባኣያኩም፡ ነዚ ጉዳይ’ዚ ግቡእ ኣቓልቦ ሂቡ፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብዚ ኣንጸላልይዎም ዘሎ ናይ ብርሰት ሓደጋ ንምድሓን ዝበቅዕ፡ ንኩሉ ሃገራዊ ዓቕምታት ጠሚሩ ዘቃልስ ናይ ኣፍ-ኣርክቡ ዕማም ክሕንጽጽ ትጽቢት ይግበረሉ። ኣብቲ እትሕዝዎ ህጹጽ ሃገራዊ ዕማም ድማ ኤስደለ፡ ኣብ ጎንኹም ተሰሊፉ ንምቅላስ ድሉው ምዃኑ ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ፡፡
ዝኸበርኩም ብጾት ኣባላት ደምሓኩኤ!
ቶታሊታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ክፍጽሞ ዝጸንሐን ዘሎን፡ ንህዝብታትና ናብዚ ኣንጸላልይዎም ዘሎ ከቢድ ሓደጋ ንክወድቁ ካብ ዝገበረ ገበናቱ ሓደ፡ ኣብ ልዕሊ ብሄራትን ብዙሕነታዊ ክውንነቶምን ዝፈጸሞ ዉጹእ ክሕደትን ጥልመትን’ዩ፡፡ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ- መንግስቲ ህግደፍ፡ ንህላወን መንነትን ብሄራት ብእዉጅ ዝኸሓደን፡ ንምብራሶም ዓሊሙ ክሰርሕ ዝጸንሐን ዘሎን ደመኛ ጸላኢ ህዝብታትና’ዩ። ስርዓት ህግደፍ፡ ህልም ዝበለ ጸረ መሰል-ርእሰ-ውሳኔ ብሄራት’ዩ። ትምክሕተኛ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሓውን ዓረርን ኤርትራዊ-ሃገርነት ንምህናጽ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ፋሽስታዊ ተግባራት ሕድሕድ ምትእምማን ብሄራት ክዘርግ፡ ክጠራጠሩን ከይተኣማመኑን’ዩ ዝገብሮም ዘሎ። ከም ውጽኢት ከኣ፡ ህላወን ቀጻልነትን ኤርትራዊ ሃገርነትና ከቢድ ናይ ምብታን ሓደጋ ከንጸላልዎ ዝገበረ ጸረ-ሓድነትን ጸረ-ማዕርነትን መንግስቲ’ዩ፡፡
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)፡ ካብዚ ጽኑዕ እምነቱ’ዚ ብምብጋስ’ዩ እንበኣር፡ ሕቶ ብሄርን ሕቶ መሰል-ርእሰ-ውሳኔ ብሄራትን ክሳዳዊ ሕቶ ደሞክራሲ ምዃኑ፤ ብሄራዊ መልክዕ ውደባ ድማ፡ እቲ ህሉው ብሄራዊ ጭቆና ዝፈጠሮ መድረኻዊ መልክዕ ካብ መልክዓት ውደባ’ዩ ኢሉ ዝኣምን። ኤስደለ ንሕቶ ብሄር ውጹዕ ህዝቢ ኩናማ፣ ንሕቶ መሰል-ርእሰ-ወሳኔኩምን ንብሄራዊ መልክዕ ውደባኩም (ደምሓኩኤ)ን ክድግፍ እንከሎ እንበኣር፡ ካብዚ ንጹርን ጽኑዕን መስመራዊ እምነቱ’ዚ ብምብጋስ’ዩ፡፡ ስለዚ ድማ፡ ውራይኩም ውራይ በይንኹም ጥራይ ዘይኮነ፤ ውራይና፡ ውራይ ኤስደለ’ውን’ዩ፡፡ ሰውራዊ ናይ ለውጢ ጉዕዞኹም ከኣ፡ ደምሓኩኤ በይኑ ዝኸዶ መንገዲ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ተጠሚርናን መሳርዕና ኣስሚርናን ብሓባር እንምርሾ ማዕበል ሰውራ’ዩ፡፡
ዝኸበርኩም ብጾት ተጋበእቲ’ዚ በዓል!
ኤስደለ፡ ኣብ ድሮ’ዚ እተኽብርዎ ዘለኹም ታሪኻዊ መበል 20 ዓመት ልደት ውድብኩም ደምሓኩኤ፡ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ኣሳሊጡ፤ ብሰውራዊ ደሞክራስያዊ መደብ-ዕዮ፣ ደሞክራስያዊ ሕገ-ህንጻን መድረኻዊ ፖሎቲካዊ ውሳኔታትን ተጸንቢሉ፤ ቀጻሊ ዕማማቱ ንምዕዋት ኣብ ዝተበገሰሉ እዋን’ዩ። ኤስደለ፡ ነዚ ድርብ ዓወታት’ዚ ከመዝግብ እንከሎ፡ ናይ ውድብኩም ደምሓኩኤ ሙሉእን ልባውን ተሳትፎን ደገፍን ከይተፈልዮ፡ ናይ ሓባርና ጉባኤ ኮይኑ ‘ዩ ብዓወት ተዛዚሙ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ፡ ንመሪሕነት ደምሓኩኤን ንኩሉኹም ኣባላት ውድብን፡ ኣብ ታሪኻዊ ጉባኤና ንዝገበርኩምልና ኩሉ-መዳያዊ ሰውራዊ ደገፍ ብሓደ ወገን፤ ኣብዚ ክቡር ጽንብል’ዚ ክንሳተፍ ንዝቐረበልና ዕድመ ከኣ በቲ ካልእ ወገን፤ ልዑል ምስጋናና ከመሓላልፈልኩም እፈቱ፡፡
ደጊመ፡ እንቋዕ ናብዚ ድሙቕ መበል 20 ዓመት ልደት ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ውድብኩም ደምሓኩኤ ኣብቃዓኩም ኣብቃዓና እናበለኩ ድማ መዓረይ እዛዝም፡፡ ኣጆኹም ኣጆና! ብዝሰመረ ቅልጽም ደሞክራስያዊ ሓይልታትናን ሓፋሽ ህዝብናን ክንዕወት ኢና፡፡
ምርግጋጽ መሰል-ርእሰ-ውሰኔ ብሄራዊ ህዝብታትና፡
ዋሕስ ቀጻልነት ስሙር ኤርትራዊ ሃገርነትና’ዩ!!
ኩሉ ዓቕምታትን ክእለታትን ሰውራና ጠሚርና፡
ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ብርሰት ንምድሓን ንቃለስ!!
ቤት ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ
05 ሚያዝያ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9512


text:
ጾታዊ ርክብ ብገንዘብ ገዚአ፣ ሕጂ ጽብቕ ኣይስምዓንን ኣሎ።Jag betalade för sex, och nu känns det inte bra - tigrinska
ሕቶ
ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ንክትጦበለይ ከፊለያ። ደስ ዘብል ኔሩ ብድሕሪኡ ግና ጽብቕ ኣይተሰምዓንን። ሕጂ ገለ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ሓሊፉኒ ከይከውን ይሓስብ ኣለኹ?
ምላሽ
እወ፣ ካብ ብገለ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ተለኺፍካ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ገለ ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኣፋዊ ጾታዊ ርክብ’ውን ይመሓላለፉ እዮም። እንተ ተመርሚርካ ሓሊፉካ ድዩ ኣይሓለፈካን ትፈልጥ። ኣብ ክሊኒክ መንእሰያት ወይ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትምርመር ትኽእል ኦኻ።
ነታ ጓል ኣንስተይቲ ንክትጦበልካ ክትከፍላ ከለኻ ክልኩል ነገር ጌርካ። ጾታዊ ርክብ ንምፍጻም ንኻልእ ሰብ ገንዘብ ወይ ካልኦት ነገራት ምሃብ ገበንን ዘቕጽዕን እዩ። ኣየናይ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ምኳኑ ብዘየገድስ። እንታይ ኣጋጢሙ ብዘየገድስ። ብኸመይ ተራኺብኩም ወይ ትፋለጡ እንተኾንኩም ብዘየገድስ ።
ጾታዊ ርክብ ምግዛእ ዝተፈላለየ ክስምዓካ ይኽእል። ንኣብነት ጽቡቕ፣ ዘደስት፣ ወይ ሕማቕ። ዝበዝሑ ሰባት ብድሕሪ ፍጻሜ፣ ልክዕ ከምቲ ዝገለጽካዮ፣ ሕማቕ ይስምዖም። ምናልባሽ እንተዘይትኸፍላ ኔርካ እታ ጓል ኣንስተይቲ ክትጦበልካ ኣይምመረጸትን ኔራ ኢልካ ትሓስብ።
ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምግዛእካ ምስ ካልእ ሰብ ክትዘራረብ ትደሊ ወይ ጾታዊ ርክብ ምግዛእ ንምቑራጽ ሓገዝ ትደሊ ዲኻ? ክትምርመር ከለኻ ንእትረኽቦ ሰብ ንገሮ። ምስ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክትራኸብ ወይ ንመስመር ሓገዝ PrevenTell ብቑጽሪ ቴለፎን 020-667788 ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ብዛዕባ ሕማቕ ዝስምዓካ ነገር ምስ ካልእ ሰብ ምዝራብ ጽቡቕ ክስምዓካ ይኽእል እዩ።


text:
Q & A: ስለምንታይ እቲ ኣሰር-ኣጻብዕቲ ኣብቲ መስርሕ ናይ ዑቕባ ምሕታት ይሕግዘካ
ኣብዚ ናይ ኣሰር-ኣጻብዕቲ ናይ ዕቕባ ሕቶ ጠለብ ብዙሕ ዝኾነ ፈጠራዊ ዝኾነን ዘይቅኑዕን ሓበሬታታት ኣሎ። በዚ ምኽንያት ድማ፡ ተጠቃምነት ናይ ኣሰር-ኣጻብዕቲ በዚ ዝስዕብ ጸሚቕናዮ ኣሎና – ከምኡውን እቲ ሓገዝ ንምርካብ ክሳብ ክንደይ ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ሓበሬታ ክንህብ ኢና።
ሓደ ፍሉጥ ዝኾነ ግናከ ዙይጽጹይ/ዘይቅኑዕ ሓበሬታ፡ ሓተቲ ዑቕባ ን ናይ ህዝቢ ተወከልቲ ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ (EU) ዝኾና ሃገራት ኣሰር-ኣጻብዕቶም ካብ ምሃብ ብሙቑጣብ ጥቕሚ ክረኽቡ ከም ዝኽእሉ ኢዩ። ብብዝሒ ግዜ፡ እዚ ጌጋ ሓበሬታ ብሰንኪ ጌጋ ዝኾነ ምኽሪ ኢዩ ዝመጽእ፡ እዚ ድማ ኣሰር-ኣጻብዕ ካብቲ ናይ ሕብረት-ኤውሮጳ ተዓቂብሉ ዘሎ መኽዘን ሓበሬታ ክድምሰስ ዘለዎ ተኽእሎ ኢዩ፡ በዚ ውን ኣሰር-ኣጻብዕ ፍጹም ክድምሰስ ይኽእል ዝብል ማለት ኢዩ። በዚ ድማ ነቲ ወግዓዊ ምዝገባ ካብ ምግባር ምክልኻል ምግባር ከም ዘኽእል ኢዩ ዘስምዕ። እንተኾነ፡ ዝኾነ ሰብ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ምስ ዝህበካ፡ ምስናይ ይቅሬታ እዚ ሓበሬታ ዘይቅኑዕ ሙኻኑን ዝተመስረሐ ሙኻኑን ክንሕብረካ ንፈቱ። እዚ ሕቶን መልሲ ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ዘሎ እቲ ንጹር ሓበሬታ ክህበካ ይኽእል ኢዩ።
እቲ ኣሰር-ኣጻብዕ ምስ ዝህብ ጥቕሚ ይህልወኒ ዲዩ፥
ኣሰር-ኣጻብዕ ምሃብ ሓገዝ ንምርካብ ማዕጾ ክኸፍተልካ ይኽእል ኢዩ። ድሕሪ እቲ ወግዓዊ ዝኾነ ምዝገባ ምግባርካ፡ ነቲ ናይ ኣሰር-ኣጻብዕ ምሃብ ዘጠቃለለ፡ ኣብቲ ናይ ሃገረ ጀርመን ደገፍ ንምውሃብ መሰል ተዋሂብካ ኣሎኻ። Aእዚ ድማ ነቲ “Asylbewerberleistungen” ወይ ናይ ዕቅባ ሓተቲ ደገፋት (ከም ኣብነት መሰረታዊ ደገፍ) ዘጠቓለለ ኢዩ።
ንምንታይ ኢዮም ኣሰር-ኣጻብዐይ ከም ሓበሬት ዝዕቀቡ
ነፍሲ ወከፍ ሓታቲ ዑቅባ ናብ ኤውሮጳ ዝኣቱን፡ ናብታ ዝኣተወላ ቀዳመይቲ ሃገር፡ ኣብ ትሕቲ ሕብረት ኤውሮጳ ዘላ፡ ክምዝገብን፡ ናይ ዑቕባ ጠለብ ከቕርብን ኣለዎ። ኩሎም ሓተቲ-ዑቕባ እቲ ናቶም ኣሰር-ኣጻብዕ ክረጋገጽን ክዕቀብን ኣለዎ። እዚ እቲ መሰረታዊ ክፋል መስርሕ ናይ ዱብሊን (Dublin) ኮይኑ፡ ኣብ ኩለን ሃገራት ኤውሮጳ መሰረታዊ ናይ ዕቕባ ሕግታት ዝህብ ኣካል ኢዩ። በዚ መሰረታዊ ሕጋጋት ድማ፡ እታ ቀዳመይቲ ዝኣተኻላን ኣሰር-ኣጻብዕ ዝሃብካላን፡ ናይ ሕብረት-ኤውሮጳ ሃገር ነቲ ናይ ዑቕባ ሕቶኻ ንምምስራሕ ሓላፍነት ትስከም።
ኣበየናይ እዋናት ወይ ግዚያት ኢየ ነቲ ናተይ ኣሰር-ኣጻብዕ ክዕቀብ/ክህብ ከፍቅድ ዘሎኒ፥
እቶም ወግዓውያን ናይ ሃገራት ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ተወከልቲ፡ ነቲ ኣሰር-ኣጻብዕካ ክሓቱልካ ዘኽእሎም ሰለስተ መሰረታውያን ኩነታት ኣለዋ፡
- እቲ ወግዓዊ ናይ ዑቕባ ሕቶኻ ናብቶም ዝምልከቶም ሰበስልጣን ምስ-ዝርከብ ወይ ምስ ዝወሃብ፡ ናይቶም ልዕሊ 14 ዝዕድሚኦም ሓተትቲ ጠለብ ኩሎም ኣሰር-ኣጻብዕ ክህቡ ግድነታዊ ኢዩ።
- ነቲ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ወጻኢ ዶብ ብዘይ ሕጊ ክትሰግር ኣብ እትተሓዘሉ እዋን፡ እቶም ናይ ዶብ ሓለዋ ነቲ ናትካ ኣሰር-ኣጻብዕ ክረገግጽን ክዕቅብን ክሓቱኻ ኢዮም።
- ኩሎም ውልቀሰባት ኣብ ሃገራት ኣባላት ሕበረት ኤውሮጳ ብዘይ ሕጋዊ መንበሪ ፍቃድ ዝነብሩ፡ ምስቶም ከባብያዊ በዓል-መዚታት ውይበዓል-ስልጣናት ክራኸቡ ምስ ዝጅምሩ፡ ነቲ ናቶም ኣሰር-ኣጻብዕ ከረክቡ ክሕተቱ ኢዮም።
ነቲ ናተይ ኣሰር-ኣጻብዕ ከይዕቀብ ክኣቢ ወይ ከይውሰደለይ ክቀወም ይኽእል ዶ፥
ኣይከኣልን ኢዩ፡ ምኽንያቱ ኩሎም ቶም ኣብቲ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ሰለስተ ኩነታት ክጸልዎም ዝኽእል፡ ነቲ ናቶም ኣሰር-ኣጻብዕ ንምርካብ ክእዘዙ ከም ኡውን ኣሰር-ኣጻብዖም ክዕቀብ ከፍቅዱን ብሕጊ ቅዩዳት ኢዮም።
ምትሕብባር ምስ ዝኣቢ እንታይ ከጋጥመኒ ይኽእል፥
ብመሰረት ኣብ ላዕሊ ዝተጠቓሰ ኩነታት፡ ኣሰር-ኣጻብዕ ምርካብ ግድነታዊ ስለ ዝኾነ፡ እቶም ሰበስልጣን ብመሰረት ሕጋዊ ግቡእ መስርሕ፡ ነዚ ናይ ምልላይ መስርሕ ክቅጽል ከገድዱኻ ኢዮም።
እቲ ናተይ ሓበሬታ ክሳብ ክንደይ እዋን ወይ ክሳብ መዓስ ክዕቀብ ይኽእል፥?
እቲ ወግዓዊ ዝኾነ ናይ ዑቕባ ሕቶ ሕቶኻ ካብ እተረክበሉ እዋን ጀሚሩ፡ እቲ ናትካ ኣሰር-ኣጻብዕ ንዝነውሐ እዋን 10 ዓመታት ኣብቲ ማእከላይ ናይ ሓበሬታ መዓቀቢ EURODAC ዝበሃል፡ ክዕቀብ ኢዩ። እቲ ናይ ዕቕባ ሕቶኻ እንተደኣ ተዓዊቱ፡ ጸኒሕካ ድማ ናይ ዜግነት ወረቀት፡ ብመሰረት ፍሉይ ጠለብካ፡ እንተደኣ ተዓዲልካ፡ እቲ ናትካ ዝተዓቀበ ሓበሬታ ካብቲ ናይ ዑቕባ ጠለብ መዓቀቢ ሓበሬታ ክድምሰስ ይኽእል ኢዩ። እንተዘይኮይኑ፡ እቲ ናትካ ሓበሬታ ኣብዚ ማእከላይ መዓቀቢ ሓበሬታ ንዝነውሐ እዋን 18 ኣዋርሕ ክዕቀብ ኢዩ፡ ወይ`ውን ኣብ ፍሉያት እዋናት ሙሉእ ብ ሙሉእ ዘይክዕቀብ ተኽእሎታት ኣለዎ።
እቶም ናይ ጀርመን በዓል-መዚታት ወይ በዓል-ስልጣናት እቲ ናትካ ኣሰር-ኣጻብዕ ኣብ ካልኦት ኣባላት ሃገራት ሕረት ኤውሮጳ፡ ከም በዓል ግሪኽ ዝኣመሰላ፡ እንተደኣ ተዓቂቡ ኣሎ ክፈልጥዎ ተኽእሎታት ኣሎ`ዶ፥
እወ፡ ብልክዕ፡ እንተኾነ ምስቲ ኣዝዩ ረቂቕ ዝተኣሳሰረ ሕጋጋትን መምርሒታትን ብምትሕብባር። ናይ ኤውሮጳ ኣባላት ሃገራት፡ ኣብቲ ናይ ዑቕባ ጠለባት መስርሕ ብቀረባ ኢየን ዝተሓባበራን ዝተሓጋገዛን። እዚ ድማ እቲ ማእከላይ ናይ ኣሰር-ኣጻብዕ መዓቀቢ ናይ ሓተትቲ ዑቕባ ኣብቲ EURODAC ዝበሃል መዓቀቢ-ሓበሬታ የጠቃልል። በዚ ዲጂታላዊ መዓቀቢ ሓበሬታ መሰረት፡ ኣብ ግሪኽ ዝተወስደ ኣሰር-ኣጻብዕ ምስቲ ኣብ ጀርመን ዝተወስደ ወይ ብኣንጻሩ፡ ኣሰር ኣጻብዕ ክነጻጸር ይኽእል ኢዩ። እንተኾነ እቶም ናይ ጀርመን በዓል-መዚታት ወይ ተወከልቲ በዓል ስልጣናት እዚ ምንጽጻር ኣብ ዝገብሩሉ እዋን በቲ ቅኑዕ ዝኾነ ኣገባብን ሕጊን ተመሪሖም ኢዮም። እዚ ድማ ሓደ ኣብ ጀርመን ዑቕባ ዝሓተተ ውልቀ-ሰብ፡ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ግሪኽ ዑቕባ ሓቲቱ ምስ ዝነብር ነቶም በዓል መዚታት ናይቲ ሓታቲ ዑቕባ ናይ ዑቕባ ጠለቡ ናይ ግሪኽ ብቐጥታ ይበጽሖም። ኣብዚ እዋን ድማ እቲ ናይ ዑቕባ ሕቶ ብቕጥታ ደው ይብል፡ ምኽንያት ቲ ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ሓንቲ ሃገር ክትምስርሖ ስለ ዘለዋ ኢዩ። ብተወሳኺ፡ ሓደ ውልቀሰብ ኣብ ጀርመን ዑቕባ ሓቲ ምስ ዝነብር ቀጺሉ ድማ ናብ ካልእ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝኾነት ሃገር ብዘይ ሕጊ ክ ኣቱ ማብ ዝፍትነሉ ምስ ዝተሓዝ እቶም ናይ ጀርመን በዓል-መዚታት ቕጥታዊ ዝኾነ ሓበሬታ ይበጽሖም።
እቲ ኣሰር-ኣጻብዕ ክድምሰስ ወይ ክእለ ይኽእል ዲዩ፥
እቲ ኣብ ማእከላይ መዓቀቢ ቦታ ዝተዓቀበ ኣሰር-ኣጻብዕ ብጌጋ ምኹኑ ምስ ዝረጋገጽ ወይ`ውን ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ተዓቂቦም ኣብ ዝርከቡሉ እዋን ብንጡፍነት ክድምሰሱ ይኽእሉ ኢዮም። እንተደኣ ብፍላጥ ነቲ ኣሰር-ኣጻብዕካ ኣንቀሳቂስካዮ ወይ`ውን ክትድምስሶ እንተፈቲንካ፡ እቲ ናይ ዑቕባ ሕቶኻ በቶም ተወከልቲ በዓል-መዚታት ክቃረጽ ይኽእል ኢዩ።


text:
ድሕሪ ካብ ስልጣን ምውራድ ቀዳማይ ሚንስተር ዓብደላ ሓምዶክ፥ ሱዳን ኣብ ዓሚቕ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኣትያ ትርከብ። ንምዃኑ ኣብ ሱዳን ሲቪላዊ መንግስቲ ንምትካል ብተደጋጋሚ ዘጸግም ዘሎ ስለምንታይ እዩ?
ኣብ ጉዳይ ሱዳን ዘሎ ጂኦ-ፖለቲካዊ ጽልዋታት ከመይ ዝበለ እዩ?
ኣብ ኣጠቓላሊ ውዕል ሰላም ሱዳን ዓቢይ እጃም ዝነበሮ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብከ፥ ቀጻሊ ተርኡ እንታይ እዩ ክኸውን?
ነዚን ካልኦት ተዛመድቲ ሕቶታትን ክትንትኑልና ንክልተ ኣጋይሽ ዓዲምና ኣለና።
ኣጋይሽና ኣቶ ኢብራሂም እድሪስ ካብዚ ካብ ኣመሪካ፥ ኣቶ ዓብደራሕማን ሰይድ ድማ ካብ ዓዲ እንግሊዝ ክኾኑ ኸለዉ፡ ንነዊሕ ዓመታት ንሱዳን ሓዊሱ ንጂኦ-ፖለቲካዊ ኩነታት ማእከላይ ምብራቕን ኣፍሪቃን ክትንትኑ፥ ንድምጺ ኣመሪካን ካልኦት ዓበይቲ ሚድያታት ቃለ-መጠይቕ ክህቡን ብዛዕባ እቲ ኸባቢ ክጽሕፉ ዝጸንሑን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቍጠባካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 5 10 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ቍጠባ እዩ። ቍጠባኻ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ዝሓዘ እዩ። ኣታዊታት ንኣብነት ደሞዝን ቍጠባዊ ሓገዝን እዩ። ወጻኢታት ንኽትነብር እተውጽኦ ገንዘብ እዩ። እዚ ንኣብነት ንኽራይ ገዛ፡ መግቢን ክዳውንትን ዝወጽእ ገንዘብ እዩ።
መዓልታዊ ህይወትካ ከም ዝግብኦ ንኽኸውን ቍጠባኻ ምቍጽጻር ኣገዳሲ እዩ። ንቝጠባኻ መደብ እንተ ገርካሉ፡ ነቲ ገንዘብ ከም ዝተኣኻከል ንኽትገብሮ ዝቐለለ ይኸውን። ኣብዚ ጽሑፍ ንኣብነት ብዛዕባ ናይ ስድራ ቤት ቍጠባ፡ ክፍሊታትን ብዓል መዚ ኣስፈጻምነትን (Kronofogden) ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
-
ርትዓዊ ደረጃ መነባብሮ ናይ ምርካብ መሰል
ኵሉ ሰብ ንርትዓዊ ደረጃ መነባብሮ መሰል ኣለዎ። እዚ ንኣብነት ንስኻን ስድራ ቤትካን ጽቡቕ ንኽትህልዉ እኹል ገንዘብ ክትረክብ ወይ ከተእቱ መሰል ኣለካ ማለት እዩ።
ምግብን ክዳውንትን ክትዕድግ ክትክእል፡ ገዛ ክህልወካ ከምኡ’ውን ንሕክምና ዝኸውን ገንዘብ ክህልወካ ክኽእል ኣለዎ። እንተ ሓሚምካ ወይ ስራሕ ኣልቦ ኴንካ ሕብረተ ሰብ ርትዓዊ ደረጃ መነባብሮ ንኽህልወካ ክሕግዘካ ኣለዎ። ቈልዑ ንናይቲ ቈልዓ ምዕባለ ዘድሊ ማሕበራዊ ውሕስነትንን ደረጃ መነባብሮን ክህልዎም መሰል ኣለዎም።
ጾታዊ ማዕርነት ዘለዎ ናይ ስራሕ ዓለምን ቍጠባን
ገንዘብ እትረኽበሉ እተፈላለየ መገድታት ኣሎ። ገንዘብ ከተእቱ እትኽእለሉ ኣዚዩ ልሙድ መገዲ ብስራሕ እዩ። ስራሕ ንተኽእሎ ቍጠባዊ ውሕስነት የዛይዶ። ኣብ ሽወደን ዳርጋ ማዕረ ብዝሒ ደቂ ኣንስትዮ ከም ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ኣለዉ። ኣብ መጀመርታ 1970ታት መንግስቲ ሽወደን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ቤተን ወጻኢ ክሰርሓ ዘቕለለንን ንደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ ቍጠባዊ ሓርነት ዘውሃበንን ሓያሎ ፖለቲካዊ ለውጥታት ገይሩ። እዞም ፖለቲካዊ ለውጥታት እዚ ዝስዕብ ከም ዝኸውን ጌይሮም፦
- ክልተ ዓበይቲ ዘለውዋ ስድራ ቤት፡ ካብ እቲ ሓደ ዝሰርሕ እቲ ሓደ ኣብ ገዛ ምስ ቈልዑ ዝኸውን ንላዕሊ ክልቲኦም እንተ ሰሪሖም ብዝያዳ ኣርባሒ ኾይኑ።
- ወለዲ ቈልዓ ክወልዱ ከለዉ ነቲ ዝወሃቦም ዕረፍቲ ንኽማቐልዎ መሰል ረኺቦም። ሽወደን ሰብኡት ምስ ደቆም ኣብ ቤቶም ክዀኑ መሰል ዝሃበት ናይ መጀመርታ ሃገር ኮይና።
- ብዙሓት ቈልዑ ናብ መውዓሊ ህጻናት ክኸዱ ክኢሎም።
ሎሚ ጾታ ብዘየገድስ ኵሉ ሰብ ንናይ ስራሕ ኵነታት፡ ደሞዝ ከምኡ'ውን ክልቲኦም ወለዲ ክሰርሑን ደቆም ክሕዙን ክኽእሉ ንዝምልከት ማዕረ ተኽእሎ ክህልዎም ኣለዎ። ይኹን'ምበር ናይ ስራሕ ዓለም ገና ጾታዊ ማዕርነት ዘለዎ ኣይኮነን። ገለ ኣብነታት ናይዚ ከኣ፡ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ እተፈላለየ ሞያ ይሰርሑን ኣብቲ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ዝሰርሓሉ ሞያ ካብቲ ብዙሓት ደቂ ተባዕትዮ ዝሰርሑሉ ሞያ መብዛሕትኡ ግዜ ዝወሓደ ደሞዝ ከም ዝኽፈሎም ምዃኑ እዩ። ካልእ ኣብነታት ከኣ፡ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ክፍለ-ግዜ ስራሕ ይሰርሓ፡ ከምኡ'ውን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ ዝበዝሓ ናይ ወለዲ ዕረፍቲ ይወስዳ። እዚ ነቲ ናይ ደቂ ኣንስትዮ እቶት ሳዕቤን ኣለዎ። ዝወሓደ ሰዓታት ክሰርሓ ከለዋ፡ ንመነባብሮ ዝኸውን ዝወሓደ ገንዘብን ዝተሓተ ጥሮታን ይረኽባ።
ብዝያዳ ጾታዊ ማዕርነት ምእንቲ ክህሉ፡ ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን፡ ኣብ ሽወደን ሓደ ፖሊሲ ማዕርነት ጾታ ንኽህልዋ ወሲኑ። ሓደ ካብቲ ሸቶታት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ማዕረ ዕድላትን ኵነታትን ንኽህልዎም እዩ። ንኣብነት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ኵሉ ሞያታት ክሰርሑ ንኽኽእሉ እዩ። ዝኾነ ሰብ ንደቂ ተባዕትዮን እዚ ንደቂ ኣንስትዮን እዚ ስራሕ እዚ እዩ ዝሰማምዖም ብዝበል ቅድመ-ፍርዲ ክዕገት የብሉን። ኵሉ ሰብ ካብ ብቕዓቱ፡ ክእለቱን ተገዳስነቱን ተበጊሱ ሞያ ክመርጽ ክኽእል ኣለዎ።
ናይ ገዛ ቍጠባ
ናይ ገዛኻ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ናትካ ናይ ገዛ ቍጠባ (hushållsekonomi) እዮም። ንጽቡቕ ናይ ገዛ ቑጠባ ኣብ ሞንጎ ወርሓዊ እተእትዎ ገንዘብን፣ እተውጽኦ ገንዘብን ምዕርይነት ክህልወካ ይግባእ።
ቑጠባኻ ንምቑጽጻር ሓደ ቕልል ዝበለ ባጀት ክህልወካ ጽቡቕ እዩ። ንኣታዊታትካን ወጻኢታትን ኣኪብካ ጽሓፎም፣ ነዚ ሓበሬታ እዚ ድማ ንናይ መጻኢት ወርሒ ባጀት ክትምድብ ከለኻ ተጠቐመሉ። ሽዑኡ ነገራት ክንደይ ከም ዝዋግኦምን ክንደይ ክትገዛእ ከም እትኽእልን ክተስተብህል ኢኻ።
ወጻኢታት ሓደ ባጀት ካብ ገዛ ናብ ገዛ ይፈላለ እዩ። ብዓል መዚ ሸመትቲ (Konsumentverket) ዓመታዊ ንኣብ ገዛ ዝርከቡ ገለ ክፋል ወጻኢታት ዝኣኽሉ ዋጋታት ቕማረ ይገብር እዩ። ናይ ገዛእ ርእስኻ ባጀት ክትምድብ ከለኻ ነዞም ኣሃዛት ከም መበገሲ ክትጥቐመሎም ትኽእል ኢኻ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሃሎ ኮንሱምቨርከት ንናይ ገዛኻ ባጀት ንምቕማር ክትጥቐመሉ እትኽእል ናይ ባጀት ቐማሪ (ካልኩሌተር) ኣሎ።
ገንዘብካ እኹል እንተ ዘይኮይኑ፡ ንወጻኢታትካ ነየናይ ቀዳምነት ከም ትህብ ጌርካ ስርዓዮም። ክራይ ገዛን ኤለክትሪክን ምኽፋል ኣገዳሲ እዩ። ክትከፍል እንተ ዘይክኢልካ ምስቶም ዝእውዱኻ ተራኸብ።
በከፋፋል ወይ ቑልጡፍ ልቓሕ ብምጥቓም ገለ ነገር ክትገዝእ ከለኻ ተጠንቐቕ። ኣብ ክንድኡ ገንዘብ ከተዋህልል ትኽእል እንተኾንካ ሕሰብ። ቑልጡፍ ልቓሕን በከፋፋል ምግዛእን ዝበዝሕ ግዜ ንዋጋ ኣዝዩ ከም ዝኸብር ዝገብርዎ ወለድን ክፍሊታትን ማለት እዮም።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ባጀት ኣዳሊኻ'ዶ?
ንስኻን ስድራ ቤትካን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ኣየኖት ኣታውታትን ወጻኢታትን ኣለኩም?
ባንክታት: ሕሳብ ባንክን ካርድ ሕሳብን
መብዛሕትኦም ሰባት ናይ ባንክ ሕሳብን ናይ ባንክ ካርድን ኣለዎም። በቲ ናይ ባንክ ካርድ ጌርካ ካብ ሕሳብካ ካብ ሃንቲ ባንኮማት ገንዘብ ከተውጽእ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ድኳን ወይ ኣብ ኢንተርነት ክትዕድግ ከለኻ እውን ነታ ካርድ ክትጥቀመላ ትኽእል ኢኻ። ናይ ባንክ ሕሳብን ናይ ባንክ ካርድን ንኽትረክብ ምስ ባንክኻ ክትዘራረብ ኣለካ።
መብዛሕትኦም ሰባት ገዛ ወይ ማኪና ክዕድጉ እንተ ኾይኖም ካብ ባንክ ገንዘብ ይልቅሑ። ካብ ባንክ ገንዘብ ክትልቃሕ ንኽትክእል ቀዋሚ ኣታዊ ክህልወካ ኣለዎ። ቀዋሚ ኣታዊ፡ እቲ ባንክ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ከም ዝመጸካ ዝፈልጥዎ እዩ፣ ንኣብነት ደሞዝ ካብ ሓደ ቀዋሚ ስራሕ።
ስእሊ: Pixabay
ወጻኢታትካ ብ'ኣውቶጂሮ' ወይ ብኢንተርነት ምኽፋል
ወጻኢታት (ፋክቱራት) ንኽትከፍልን: ብኢንተርነት ኣብ ሕሳብካ ኣቲኻ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ከም ዘሎካ ክትፈልጥን፡ ፈለማ ግድን ናብ ባንክኻ ክትከይድ ኣሎካ። ኣብ ባንኪ ኢኻ ከመይ ክትገብር ከም ዘለካ ሓበሬታ እትረክብ።
'ኣውቶጂሮ' ማለት፡ እቲ ዝኽፈል ገንዘብ: ካብ ሕሳብካ ብቐጥታ ይሰሓብ ወይ ይውሰድ ማለት'ዩ።
ብኢንተርነት ክትዕድገሉ ወይ ናይ ባንክ ጕዳይካ ተሳልጠሉ ዝቐሊል መገዲ ከም ባንክኢደ ዝኣመሰለ ኤ-መንነት ምጥቃም እዩ። ኤ-መንነት፡ ሓደ ኤለክትሮኒካዊ ሰነድ መንነት እዩ። ምስ ተራ ሰነድ መንነት ክመሳሰል ይኽእል እዩ።
ባንክኢደ ብመገዲ ባንክኻ ትረኽቦ። እቲ ትእዛዝ ኣብ መንጎ እተፈላለያ ባንክታት ይፈላለ እዩ። ናብ ናይ ኢንተርነት ባንክኻ ኣቲኻ ከመይ ጌርካ ባንክኢደ ከም ትእዝዝ ብዝያዳ ኣንብብ።
ክፍሊታት
ክፍሊት፡ ሓደ ነገር ዋግኡ ክንደይ ምኳኑ ዘርኢ ሰነድ እዩ። ኣብቲ ክፍሊት ሓበሬታ ብዛዕባ ክንደይ ክትከፍል ከም ዝኾንካ ኣሎ። ንኣብነት ናይ ተለፎን ክፍሊት ወይ ሓደ ክፍሊት ካብ መውዓሊ ህጻናትን ፍሪቲስን ክመጻካ ይኽእል እዩ። ክፍሊት ናይ ቲቪ፡ ኤለክትሪክን መውዓይን እውን ከመጸካ ይኽእል እዩ። ክፍሊት ፋቱራ እውን ይብሃል እዩ።
ነቲ ክፍሊት ቅድሚ ናይቲ ክፍሊት መወዳእታ ዝኽፈለሉ ዕለት ክትከፍሎ ኣሎካ። ነቲ ገንዘብ ካብቲ ዝለኣኽካዮ ዕለት ክሳብ ናብቲ ተቐባሊ ዝበጽሕ ሒደት መዓልታት ክወስድ ከም ዝኽእል ዘክሮ። መብዛሕትኡ ግዜ "እቲ ክፍሊት ኣብ ኢድና ዝበጽሓና" ወይ "ዝወድቀሉ መዓልቲ"ን ዕለትን ሰፊሩ ኣሎ። እዚ እቲ ገንዘብ እንተ ደንጐየ ናይ ግድን ኣብታ ዕለት ክበጽሕ ኣሎዎ ማለት እዩ።
ናብ ባንክ ከድካ ክፍሊታትካ ክትከፍል ትኽእል ኢኻ፡ እንተዀነ ግን ክቡር ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዙሓት ባንክታት ብመገዶም እንተ ከፊልካ፡ ብዙሕ ክፍሊት የኽፍሉ እዮም።
ኣብ ናይ ካሳጂሮት (kassagirot) ወኪል እውን ፋክቱራታት ክኽፈል ይከኣል እዩ። ንመንገዶም እንተ ከፊልካ፡ ካሳጂሮት ሓደ ክፍሊት የኽፍሉ እዮም።
መብዛሕትኡ ግዜ ብኢንተርነት ኣቢልካ ምኽፋል ይቐልል። ዝሓሰረ እውን እዩ። ብኢንተርነት ክትከፍል ክትክእል ኣብ ባንክ ሕሳብ ክህልወካ ኣለዎ። ድሕሪኡ እቲ ባንክ ንሕሳብካ ምስ ኢንተርነት ባንክ የተሓሕዞ። ብኢንተርነት ባንክ ክፍሊታትካ ካብ ሃንቲ ኮምፕዩተር ክትከፍል ትኽእል ኢኻ።
ኣብቲ ፋቱራ ናይቲ ትኸፍለሉ ሓደ ናይ ባንክጂሮ ወይ ፕሉስጂሮ ሕሳብ ቍጽሪ ኣሎ። ናይቲ ብመንገዲ ኢንተርኔትባንከን ትኸፍለሉ ቍጽሪ ሕሳብ ባዕልኻ ኢኻ ትመልኦ።
ዘይቅኑዓት ፋቱራታት ወይ ናይ ሓሶት ፋቱራታት
ሓደ ሓደ ግዜ ትካላት ፋቱራታት ክሰዳ ከለዋ ጌጋ ክገብራ ይኽእላ እየን፡ ንስኻ ድማ ዘይቅኑዕ ፋቱራ ይመጸካ። ኣብ ብምልኡ ወይ ኣብ ክፋል እቲ ፋቱራ ጌጋ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ከምኡ'ውን ናይ ዘይኣዘዝካዮ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ፋቱራ ክመጸካ ከሎ፡ ናይ ሓሶት ፋቱራ ይብሃል እዩ።
- ኵሉ ግዜ ምስታ ትካል ርክብ ብምግባር ጀምርን ናይቲ ጌጋ ጥርዓን ኣቕርብን።
- ብጽሑፍ ተቓወም፡ ንኣብነት ብኢ-መይል፡ ቅዳሕ ናይቲ ኢ-መይል ወይ ደብዳቤ ድማ ዓቅቦ።
- ነቲ ከይኣዘዝካዮ ዝመጸ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ኣይትጠቀመሉ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ናይ ምትላል ፋክቱራ መጺኡካ'ዶ ይፈልጥ?
ገንዘብ ከታልሉኻ ዝደልዩ ኮይኑ ዝተሰምዓካ ሸየጥቲ ተራኺቦምካ ይፈልጡ'ዶ?
ንሓደ ፋቱራ ከመይ ጌርካ ከም ትቃወሞ ብናጻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ዕዳታትን ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳን
-
ዕዳ እንታይ እዩ?
ሓደ ነገር ክትእወድ ከለኻ ብኡንብኡ ዕዳ ይህልወካ። ኣብ ኣዚዮም ብዙሃት ኵነታት እቲ ዕዳ ብዛዕባ ገንዘብ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ዘይተኸፍለ ፋቱራን ለቃሕን እዩ።
-
ትካል ‘ክሮኖፎግደን‘ (Kronofogden)
ትካል "ክሮኖፎግደን" (Kronofogden)፡ ዝበዝሕ እዋን፡ "ክሮኖፎግደን" ጥራይ ተባሂሉ ይፍለጥ'ዩ። "ክሮኖፎግደን"፡ ንዘይተኸፍሉ ዕዳታት ምምሕዳር እዩ ስርሑ። ሓደ ሰብ፡ ዝግባኣኩም ገንዘብ ምስ ዝኣብየኩም፡ እዚ ትካል እዚ፡ ገንዘብኩም ንኽወሃበኩም ይሕግዘኩም። እዚ ትካል'ዚ ብተወሳኺ፡ ኣብ ዕዳታት ምጽራይ (skuldsanering) 'ውን ይሰርሕ'ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነቶም ብዙሕ ዕዳ ዘሎዎም፡ ቊጠብኦም ከስተኻኽሉ ይሕግዞም።
-
ክፍሊትታት ኣብ ጊዜኡ ክፈል
ክፍሊታት ኣብ ጊዜኦም ክኽፈሉ ኣሎዎም። ነቲ ክፍሊት ኣብ ጊዜኡ ምኽፋል እንተ ኣምሊጡካ፡ በቲ ሸያጣይ ትዕደ። ሽዑ እቲ ሸያጣይ ናይ መዘኻኸሪ ክፍሊትን ናይ ምድንጓይ ወለድን ክወስድ መሰል ኣሎዎ። እዚ ክፍሊታት ኣብ ልዕሊ እቲ ዘይከፈልካዮ ክፍሊት ይውሰኽ። ስለዚ ኣብ ግዜኻ እንተ ዘይከፊልካ እቲ ዕዳ ይውስኽ እዩ። እቲ ዕዳ ኣብ ሓጺር ግዜ ክዓቢ ይኽእል እዩ።
መዘኻኸሪ እንተ ተዋሂቡካ ኣብ ዝዓበየ ዕዳ ምእንቲ ከይትኣቱ ብእተኻእለካ መጠን ቀልጢፍካ ክትከፍል ኣሎካ።
ፋክቱራታት ብጶስጣ ከይበጽሕ እውን ከጋጥም ይኽእል እዩ። ፋክቱራ ከም ዝመጸካ ትፈልጥ እንተ ዄንካ እሞ እቲ ፋቱራ እንተ ዘይመጺኡ፡ ምስታ ገንዘብ ትእውደካ ትካል ናይ ግድን ክትራኸብ ኣለካ። ዘየድሊ ናይ መዘኻኸሪ ክፍሊታት ክተርፈካ ምእንቲ ነታ ትካል ሓድሽ ፋክቱራ ክሰዱልካ ሕተታ።
ጌና ሕጂ'ውን ድሕሪ እቲ መዘኻኸሪ ምምጽኡ ነቲ ክፍሊት እንተ ዘይከፊልካዮ፡ እታ ትካል ወይ ወኪል ናይታ ትካል ሓደ ናይ ዕዳ እከባ ጠለብ ክሰዱልካ ይኽእሉ እዮም። እዚ፡ ቅድሚ እቲ ናትካ ጕዳይ ናብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት (Kronofogdemyndigheten) ምሕላፉ ናይቲ ክፍሊት ወጻኢታትን ተወሳኺ ክፍሊታትን ወለድን ንምኽፋሉ ናይ መወዳእታ ዕድል ትወሃብ ማላት እዩ።
ትካላት ዕዳ ንምእካብ ሓገዝ ንምርካብ፡ ትካላት ኣከብቲ ዕዳ (inkassobolag) ይጥቀማ። ሓደ ትካላት ኣከብቲ ዕዳ ነቲ ጠለብ ምኽፋል እንተ ወሲድዎ፡ እቲ ዕዳ ነቲ ትካላት ኣከብቲ ዕዳ ኢኻ ትኸፍሎ። ትካላት ኣከብቲ ዕዳ፡ ክትከፍሎ ዘለካ ሓደ ክፍሊት እውን ይውስከሉ እዩ።
ዕዳ ናይ ምኽፋል ጠለብ እንተ መጺኡካ ነቲ ዕዳን ናይ ዕዳ መኣከቢ ክፍሊትን ክትከፍሎም ኣገዳሲ እዩ፣ እንተ ዘይኰይኑ እቲ ዕዳ ናብ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ። ሽዑ ኣብ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ክትኣቱን፡ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ነቲ ጕዳይካ ንኽሕዞ ክኽፈል ስለ ዝኽእል ካብቲ ናይ መጀመርታ ዝበዝሓ ወጻኢታት ክመጸካ ኣብ ሓደጋ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ። ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ዘይኰነስ ዝተፈላለያ ናይ ለቓሕ ሓበርቲ ትካላት (kreditupplysningsföretag) እየን ነቲ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ዘዳልወኦ።
-
ጠለብ ካብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት
ካብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት ሓደ ጠለብ፡ ሓደ ናይ ምኽፋል ትእዛዝ ዝብሃል፡ እንተ መጺኡካ እሞ ቀልጢፍካ ከፊልካ፡ ዝኾነ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ኣይግበረልካን እዩ።
እቲ ጠለብ ጌጋ እዩ ኢልካ እንተ ሓሲብካ፡ ጥርዓን ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ምስ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት ተራኺብካ ነቲ ጌጋ ምግላጽ ማለት እዩ።
-
ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ እንታይ ማለት እዩ?
ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ፡ ክፍሊታትካ ከም ዘይከፈልካ ኣብ ሓንቲ ኣታውን ዕዳን ትሕብር ትካል ምምዝጋብ እዩ። ኣታውን ዕዳን ዝሕብራ ትካላት ካብ ብዙሕ ውሑድ ካብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት ሓበሬታ ይእክባ። ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ምስ ተመዝገበካ ገዛ ንምክራይ፡ ኣቑሑት ብኣራታ ምዕዳግ ወይ ካብ ባንክ ልቃሕ ምሕታት ከጸግመካ ይኽእል እዩ። ስለዚ ንዕዳኻ እንታይ ገደሰኒ ክትብሎ ኣይትኽእል ኢኻ።ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ንሰለስተ ዓመት ኣብ መዝገብ ይጸንሕ።
-
ክኸፍል እንተ ዘይኽኢለ እንታይ እየ ክገብር?
ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ግዜካ ክትከፍል ዘየኽእለካ ኵነታት ከጋጥም ይኽእል እዩ። እዚ ሕማም፡ ሓደጋ ወይ ንስኻ ብኻልኦት ምኽንያታት ነቲ ዕዳታትካ ክትከፍል ዘድልየካ ብዝሒ ገንዘብ ከተእቱ ስለ ዘይከኣልካ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ እዋን ምስቲ ወይ ምስቶም ውዕል ወይ ዕዳ ዘሎካ ኣቕረብቲ ብቕልጡፍ ርክብ ግበር። ከምዚ ብምግባር ምናልባት በብእዋኑ ናይ ምኽፋል መደብ ክትገብሩ ክትሰማምዑ ትኽእሉ ትኾኑ።
ኣብነት፦ ረዛ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ኣለዎ
ረዛ ዝካረ ሓድሽ ኣፓርተማ ይደሊ ኣሎ። ዝደለዮ ኣፓርታማ ረኺቡ፡ ንኽካረዮ ድማ የመልክት ኣሎ። እቲ ዋና ገዛ ዝሃቦ ምላሽ ግን ኣጕህይዎ እዩ። እቲ ኣፓርታማ ኣይተዋህቦን። ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያት ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ስለ ዘለዎ እዩ።
ቅድሚ እተወሰነ እዋን ረዛ ብዙሕ ገንዘብ ኣይነበሮን። ክፍሊታቱ ንኽኸፍል ዓቕሚ ኣይነበሮን። እዚ ኣብ መወዳእታ ኣብ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ከም ዝኣቱ ገይርዎ። ስለዚ እዩ እቲ ዋና ገዛ ነቲ ኣፓርተማ ክካረዮ ዘይከኣለ።
ብዛዕባ ውዕል፡ ወርሓዊ ዓሚልነት፡ ክፍሊታትን ዕዳታትን ብናጻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ
-
ናይ ባጀትን ዕዳን ምኽሪ
ካብታ ትቕመጠሉ ኮሙን ብዛዕባ ቍጠባኻ ሓገዝን ምኽርን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኵለን ኮሙናት ብናጻ ናይ ባጀትን ዕዳን ምኽሪ የወፍያ እየን።
-
ምኽሪ ሸመትቲ (konsumentvägledning)
ሓያሎ ኮሙናት ምኽሪ ሸመትቲ (konsumentvägledning) ይህባ እየን። ብዛዕባ ሓደ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ጥርዓን ንምቕራብ ሓገዝ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ናብኡ ክትከይድ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ' ከም ሸማቲ ኣየኖት መሰላትን ግዴታታትን ከም ዘለዉኻ ሓበሬታ ክህቡኻ ይኽእሉ እዮም።
ንዕድጊ ኣቑሑትን ኣገልግሎትን፡ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓን ካልእ ንስኻ ከም ኣህላኺ መጠን ዘድልዩካ ሓገዛትን ንዚምልከት ምስ Hallå konsument (ሃሎ ኮንሱመንት) ተራኸብ።
-
ቃለ መሕትት ምስ ዳቮር ቩሌታ፡ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን)
ወዲ 14 ዓመት ከለኹ ከም ስደተኛ ኮይነ ናብ ሽወደን መጺኣ። ስድራ ቤተይ ናይ መንበሪ ፍቓድ ቅድሚ ምርካቦም፡ ንሰለስተ ዓመት ኣብ መደበር ስደተኛታት ተቐሚጥና። ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲን ድሕሪኡ ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርተይን ምስ ወዳእኩ፡ ኣብ 2007 ኣብ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ከም ተቘጻጻሪ ኮይነ ክሰርሕ ጀሚረ። ካብ 2013 ኣትሒዘ ብዛዕባ ቍጠባዊ ውሕስነት ናይቶም ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ወጻእተኛታት ምርምር እገብር ኣለኹ። ዶክተርነት ይገብር ኣለኹ፡ ማለት ኣብ ናይ ሉንድ ዩኒቨርሲቲ በቲ ኣርእስቲ ናይ ዶክተርነት ዲግሪ ንምርካብ እምሃር ኣለኹ።
ክፍሊታተይ ምኽፋል የጸግመኒ ኣሎ። ኣብ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ንኸይምዝገብ እንታይ ክገብር ኣሎኒ?
ኣብ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ንኸይትምዝገብ ትገብሮ ብዙሕ ነገራት ኣሎ። እቲ ልዕሊ ዅሉ ዘገድስ፡ ንጡፍ ኴንካ ነቲ ኵነታት ክትፈትሖ ክትፍትን እዩ። ብቐጥታ ስጕምቲ ክትወስድን ንኸም ክራይ ገዛ፡ ኤለክትሪክ፡ ምግቢ ወይ ሞባይል ተሌፎን ዝኣመሰለ ናይ ግድን ክኽፈል ዘለዎ ነገራት ቀዳምነት ክትህቦ ኣሎካ።
ምስቲ ዝእውደካ ተራኺብካ፡ እቲ ሓቂ ንገሮ ። ምናልባት ነቲ ክፍሊት መቓቒልካ ክትከፍሎ ክትሰማምዑ ወይ ካልእ መፍትሒ ክትረክቡ ትኽእሉ ትኾኑ። ነቲ ካልእ ወጻኢታትካ እውን ክትከፍል ከም ዘለካ ኣይትረስዕ።
ካልእ ኣገዳሲ ምኽሪ፡ ንዅሉ እተቐበልካዮ ደብዳቤታት ክትከፍቶ ከም ዘለካ እዩ። ምስ ኣዕሩኽካ ትቕመጥ እንተ ዄንካ እሞ ደብዳቤኻ ናብ ካልእ ኣድራሻ ዝኸይድ እንተ ኾይኑ፡ ብዙሕ ግዜ ንደብዳቤኻ ኬድካ ኣምጽኣዮ። ብኢንተርነት ባንክ ንመብዛሕትኦም ፋክቱራታት ናብ ኤለክትሮኒካዊ ፋክቱራ፡ ኤ-ፋክቱራ ክትቅይሮም ወይ ብኣውቶጂሮ (ቐጥታ ካብ ሕሳብካ ዝሰሓብ) ከም ዝኽፈል ክትገብሮም ትኽእል ኢኻ። እዚ፡ ፋክቱራታትካ ኵሉ ግዜ ኣብ ናይ ኢንተርነት ባንክኻ ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ ማለት እዩ። ኣውቶጂሮ እንተ መሪጽካ ናይታ ፋክቱራ መጠን ገንዘብ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ካብ ሕሳብካ ይሰሓብ። ስለ’ዚ እቲ እትኸፍሎ ገንዘብ ምእንቲ ክኽፈል ወትሩ ኣብ ሕሳብካ ገንዘብ ከም ዘሎካ ኣረጋግጽ።
ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ዕዳ ንምእካብ ኣካላዊ ጐነጽ ክጥቀሙ ይኽእሉ ድዮም?
ኣይፋልን። ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ዕዳ ንምእካብ ብዝኾነ መገዲ ጐነጽ ክጥቀሙ ኣይፍቀዶምን እዩ።
እቲ ንገብሮ፡ ነቲ ዕዳ ንምኽፋል እቲ ብዓል ዕዳ ንሕና ክንቈጻጸሮ ንኽእል ዝውንኖ ነገር እንተ ኣለዎ ኾይኑ ምምርማር እዩ። ምናልባት ነቲ ዕዳ ክኸፍል ዝኽእል ገንዘብ ኣብ ናይ ባንክ ሕሳብ ወይ ገለ ክፋል ደሞዝ ይህሉ ይኸውን። ማካይን፡ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ከምኡ’ውን ከም ሰዓታት ወይ ቅብኣ ዝኣመሰለ ነቲ ዕዳታት ክኸፍል ዝኽእል ነገራት እውን ክንሸጦ ንኽእል ኢና።
ክፍሊታተይ እንተ ዘይከፊለ ናብ ማእሰርቲ የኣቱ ድየ?
ኣይፋልን። ኣብ ሽወደን ዕዳ ክህልወካ ገበን ኣይኰነን።
ነቶም ፋክቱራታትካ እንተ ዘይከፊልካዮም ኣብ መወዳእትኡ ኣብ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ክምዝገቡ ይክእሉ እዮም። እቶት ወይ ክንሸጦ ንኽእል ትውንኖ ነገር እንተ’ለካ ኾይኑ ንምርምር። ንኽራይ ገዛ፡ ንምግቢን ንኣብነት ናብ ስራሕ ክትከይድን ክትምለስን መጓዓዝያ ዝከውን እኹል ገንዘብ ከም ዝተርፈካ ወትሩ ነረጋግጽ ኢና። ስለ’ዚ ምእንቲ ቅኑዕ ሓበሬታ ክህልወና ንኣብነት መንበሪኻ ክንደይ ከም ዘውጽእ፡ ነቲ ንሰደልካ ደብዳቤታት ክትምልሶ ወይ ክትድውለልና ኣገዳሲ እዩ።
ወለድ ኣይርድኣንን እዩ። ስለምንታይ ወለድ ክኸፍል ኣለኒ? ስለምንታይ እዩ እቲ ወለድ ኣዝዩ ልዑል ኮይኑ?
ካብ ሓደስቲ መጻእትን ካብ ኣብ ሽወደን ዝተወልዱን ሰባት ብዛዕባ ወለድ ብዙሕ ሕቶታት ይመጸና እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ብዛዕባ ኣብ ግዚኡ ክኽፈሉ ዘይከኣሉ ክፍሊታትን እቲ ክኽፈል ዝደሊ ወለድ ስለ ዝሓትትን እዩ። ምስ ሓደ ኩባንያ ውዕል እንተ ጌርካ፡ ንኣብነት ብኢንተርነት ጽምዲ ጫማ ክትዕድግ ከለኻ፡ ነቲ ፋክቱራ ኣብ ግዚኡ እንተ ዘይከፊልካዮ እተወሰነ ወለድ ክትከፍል ውዕል ክትኣቱ ከለኻ ተሰማሚዕካሉ ኢኻ። ሓደ ሓደ ግዜ ንምርካብ ኣጸጋሚ ኣብ ዝዀነሉ ቦታ ወይ ኣብ ታሕተዋይ ክፋል ናይቲ ፋክቱራ ሓበሬታ ክህሉ ይኽእል እዩ። ስለ’ዚ ንኣብነት ብኢንተርነት ክትዕድግ ከለኻ፡ እትሰማምዓሉ ዘለካ ነገራት ወትሩ ተጠንቂቕካ ከተንብቦ ኣገዳሲ እዩ።
ዋላ ምስ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ዕዳ ወይ ምስ ናይ ለቓሕ ሓበርቲ ትካላት (kreditupplysningsföretag) ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ይሃልወኒ ሽወደናዊ ዜጋ ክኸውን እኽእል ድየ?
ዕዳ እንተ ኣለካ ኾይኑ ነቲ ሽወደናዊ ዜጋ ናይ ምዃን ዕድልካ ክጸልዎ ይኽእል እዩ። ሽወደናዊ ዜጋ ክትከውን እንተ ዄንካ ዝውስን ብዓል መዚ ኢሚግረሽን እዩ። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ዕዳ ከም ዘይብልካ ወይ ምስ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ዝነበረካ ዕዳ መወዳእታ ምዓስ ከም ዝኸፈልካዮ ክፈልጡ እንተ ደልዮም ካብ መዝገብና ጽማቝ ጸብጻብ ኣብ ምውጻእ ክንሕግዘካ ንኽእል ኢና።
ምዝገባ ናይ ዘይተኸፍለ ዕዳ እንተ ኣለካ ኾይኑ ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ ምስ ሓደ ናይ ለቓሕ ሓበርቲ ትካላት (kreditupplysningsföretag) ተራኸብ። እቶም ናይ ለቓሕ ሓበርቲ ትካላት (kreditupplysningsföretag) እዮም ንምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ዝሕዝዎ፡ ንሕና ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (ክሮኖፎግደን) ኣይኮናን።


text:
ድሕሪ ፍሽለት ፈስቲቫላትን ባዓላትን ህግደፍ ከ?2022-09-03 10:10:24 Written by EPDF Information Office Published in EPDP Editorial Read 334 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መድረኽ ኣዛረብቲ ኮይኖም ካብ ዝቐነዩ ኣገደስቲ ዛዕባታት ሓደ ፍሽለት ፈስቲቫላትን ባዓላትን ህግደፍ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። በዚ መሰረት ተረኽቦታት ሽወደን፡ ሆላንድ፡ ጀርመን፡ ስዊዘርላንድ፡ ነርወይን ዓዲ እንግሊዝን ምጥቃስ ይከኣል። ዕላማ ምድላዋት ህግደፍ ዝተፈላለዩ ኣስማትን መልከዓትን ክወሃቦም’ኳ እንተተፈተነ፡ ብዝተፈላለዩ ኣገዳዲ ኣገባባት ገንዘብ ካብ ምእካብ፡ ንሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ዘይስሞም ሂብካ ካብ ህዝቢ ክተርሕቕ ካብ ምፍታን፡ ምስ ጐረባብቲ ህዝብታት ናይ ጽልእን ቅርሕንትን እሾኽ ዝዘርኡ መደረታት ካብ ምቅላሕ ሓሊፉ ካልእ ንህዝብን ሃገርን ዘርብሕ ቁምነገር ኣይነበሮን። ነዚ ዝተጠቕሰ ሓቀኛ መልእኽቲ ናይቲ ዝፈሸለ ፈስቲቫላትን በዓላትን ንምሽፋን ግና ሙዚቃዊዶ ባህላዊ ምርኢታት ዝብሉ ምስምሳት ተዋሂብዎ ነይሩ።
ነዚ ንኤርትራዊ ካብቲ ቀንዲ ጉዳይ ሃገሩ ኣልጊሱ፡ ናብ ግዳም ጥራይ ከም ዘመዓዱ ናይ ምግባሩ መደብ፡ እቲ ፍትሒ፡ ቅኑዕ ምምሕዳር፡ ሰላምን ልምዓት ብሂጉ ዘይተዓደለ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዘይድግፎ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ በቲ ዝያዳ ኩሉ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ፡ ግዳይ ወጽዓ ህግደፍ ዝኾነ መንእሰይ ዝለዓለ ተቓውሞ ከም ዘጋጥሞ እቲ ጉጅለ’ውን ዘይጽበዮ ኣይመስለናን። ብግብሪ ከኣ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ነቲ ኣብ ሃገሩ ደም ዘንበዖን ብዕድሉ ዝተጻወተን ህግደፍ ብዘይተጸበዮ ስልቲ ኣብ መድረኽ ሕጊ ኣብ ምስዓሩን ምስንባዱን ዓብይ እጃም ኣበርኪቱ። እዚ ዘይግበኦ ስም ንዝተዋህቦ መታለሊ ፈስቲቫላት ህግደፍ፡ ኣብ መድረኽ ሕጊ ዘእገደ ኤርትራዊ ተቓውሞ፡ ተቓውሞኡ ካብዚ ፈስቲቫላት ዝጀመረን ኣብኡ ተደሪቱ ጠጠው ዝብልን ኣይኮነን። እቲ ዝተራእየ ሕራነ መንእሰያት ካብ ምጽራር ፈስቲቫል ጥራይ ዝነቅል ዘይኮነ፡ እኩብ ድምር ናይቲ ኣብ ኤርትራ መሊኡ ናብ ዲያስፖራ ዝፈስስ ዘሎ ወጽዓ ህግደፍ እዩ። እቲ ንናይዚ ቀረባ ግዜ ተሪር ተቓውሞ ፍሉይ ዝገብሮ ግና እተን ህግደፍ ብጉልባብ ፈስቲቫል ንዓመታት ከደናግረለንን ክዕንድረለንን ዝጸንሐ ሃገራት’ውን ጸረ ህዝብነቱን ዓመጹን ተረዲአን ብወግዒ ክእግደኦ ምብቀዐን እዩ። እዘን ሃገራት ነቲ ዝቐረበለን ናይ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ምሕጽንታ ተገንዚበን ስጉምቲ ምውሳደን ኣብዚ ዝውሰን ዘይኮነ፡ ድሕሪ ሕጂ ህግደፍ ሕግታተንን ስርዓተንን እንተዘየኽቢሩ ክቐጽዕኦ ምዃነን መልእኽቲ ዘመሓላልፍ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚ ሕጂ እውን ተግባራቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቡ ተቐባልነት ከምዘይረክብ ይፈልጥ እዩ። በዚ መሰረት እዩ ከኣ ኣብ ዝኸዶ ሃገር ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝኽተል። ነቶም ናይተን ሃገራት ሕግን ኣሰራርሓን ተመርኲሶም ዝበድህዎ መንእሰያት፡ ናይ ንእስነት ናህሮምን ውዑይ ደሞምን መዝሚዙ ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ከም ገበነኛታት ከሲሱ ከቕጸዖምን ከንበርክኾምን ከም ዝፍትን ፍሉጥ እዩ። በዚ ኣቢሉ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝበደሎም፡ መጻኢ ህይወቶም ከጽልምትን ከበላሹን ድሕር ከምዘይብል ርዱእ እዩ። ሰማዒ እንተረኺቡ፡ ኣብ ሃገር ጀርመን ከተማ ጊሰን መደባቱ ምስ ፈሸለ ዘወጣውጦ ዘሎ ወስታታት ድማ ነዚ ዘመልክት እዩ። ስለዚ ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ንህግደፍ ረቲዖም መደባቱ ዘፍሸልሉ ንናይተን ሃገራት ሕጋዊ ኣሰራርሓ ክሕልዉዎን ከኽብርዎን ከድልዮም እዩ። ንዓመጸኛ ኣሰራርሓን ጥሕሰትን ጉጅለ ህግደፍ ምድጋም ግና ተመሊሱ ግዳይ ክትከውን ኣፍደገ ስለ ዝኸፍት፡ ብልቦና ምስትውዓሉ ኣገዳሲ እዩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ከምቲ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ መበል 11 ስሩዕ ኣኼባኡ ብ27 ነሃሰ 2022 ኣቃኒዑ ኣብ ዘውጸኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ “ንኹሎም እቶም ነዚ ዓወት ዘመዝገቡ ኤርትራውያን ኣመጒሱ፡ ቃልሶም ክቕጽልዎ ዘለዎ እምነት ኣረጋጊጹ። ናይተን ቃልሲ ኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ ፍትሓውነት ተገንዚበን ነቲ ፈስቲቫላት ናይ ምስራዝ ስጉምቲ ዝወሰዳ ሃገራት ኣካላት ጸጥታን ፍትሕን ኣመስጊኑ ምትሕብባሮም ቀጻሊ ክኸውን ድማ ጸዊዑ።” ዝበሎ ኤርትራውያን ተቓለስቲ መንእሰያት ኮኑ እተን ንዳንኬራ ህግደፍ ዕድል ዝኸልአ ሃገራት ጻዕሮም ቀጻሊ ክኸውን ይግበኦ።
ደገፍቲ ህግደፍ ኢና ዝብሉ ኤርትራውያን ወገናት፡ ነቲ ፈስቲቫላት ዘይመልክዑ ሂቦም ከም ናይ ልኡላውነት ምሕላው ድምጺ ዝቃለሓሉ መድረኽ ምውሳዶም ጌጋ ምዃኑ ክርድኡ ይግበኦም። ታራ ባህልኻን ልምድኻን ናይ ምዕቃብ ተልእኮ ዘለዎ ከምዘይኮነ’ውን ክዝንግዑ ኣይግበኦምን። እቲ ከም ናይ ልኡላውነት ተሓላቒ ዝወስድዎ ዘለዉ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ገዛእ ሃገሮም ሰብኣዊ ልኡላውነቶም ግሂሱ ኣብ ዓዲ ጓና ንኽነብሩ ዘገደዶም ምዃኑ ክእመኑ ግድን እዩ። ባዕሉ ልኡላውነቶም ዝነፈጎም ክነሱ፡ ተጠውዩ “እገለ ናይ እትበሃል ሃገር መንግስቲ ወይ መራሒ ልኡላውነትካ ክግህስ እዩ” ክብሎም እንከሎ፡ “ንስኻኸ እንታይ ኢኻ ፈዲኻና?” ኢሎም ከዋጥርዎ ይግበኦም።
እቶም ኣብ ኣደባባያት ተቓዊሞም ኣብ መድረኽ ሕጊ ረቲዖም መደባት ህግደፍ ዘፍሸሉ ደለይቲ ለውጢ ብሓፈሻ፡ መንእሰያት ድማ ብፍላይ፣ ሃገሮም ጸሊኦም ዘይኮነስ፡ ብሰንኪ ግፍዕን ጭካነን ህግደፍ ሃጽ ኢሎም ዝተሰዱን ብሰንኪ ስደት ዝሓደሮም ቁስሊ ዘየሕወዩን እዮም። ደገፍቲ ህግደፍ ኢና በሃልቲ ኤርትራውያን ከኣ፡ ደቅኹምን ኣሕዋትኩምን ምዃኖም እናፈለጥኩም፡ ብኣተሓሳስባ ካባኹም ስለ ዝተፈልዩ ህግደፍ “ተጋሩ እዮም፡ ልኡኻት ወያነን ፈጠርቲ ራዕድን እዮም፡ ስርዓት ዝጐደሎም በጋሚዶ እዮም …….ወዘተ” እንተበለኩም፡ እሞ እንተኣሚንኩሞ “ጡፍ እንተበልካዮስ ናብ ጭሕምኻ” ከም ዝባሃል፡ ደሓር ከጣዕሰኩም እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ምስ ናይ ርሑቕ ኮነ ጐረባብቱ ህዝብታት ኣብ ምስናይ እምበር፡ ኣብ ምጽላእ ረብሓ ስለ ዘየብሉ፡ ነቲ ህግደፍ ተጽዕኖ ንምፍጣር ወተሃደራዊ ክዳን ብዘልበሶም ናይ ጸይቂ ልሳናቱ ዝነዝሖ ናይ ጽልኢ መርዚ፡ ንገዛእ ርእስኹም ክትብሉ ንጸግዎ። ነቶም ኣብ ኤርትራ ብቅዋም ዝምራሕ፡ ፍትሒ፡ ዲሞክራሲ፡ ሰላምን ልምዓትን ንክትከል ከም ዝቃለሱ ትፈልጥዎም ተቓወምቲ መንእሰያት ናይ ለውጢ ሓይሊ ብናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ጽልእን ክድዓት ሃገርን ንክትርእይዎም ህግደፍ ክጉስጉሰኩም እንከሎ “ስለምንታይ?” ኢልኩም ሕተቱ። እዞም ሎሚ ዘይስሞም ዝወሃቦም ዘሎ መንእሰያት፡ ንህግደፍ ምግልጋል ኣፍልጦን ክብርን ዘየውህብ ኮይኑ እምበር፡ ኣብ ወተሃደራዊ ድዩ ሲቪላዊ መዳያት ዘገልገልዎ ምዃኖም ኣይትስሓቱ።
ምፍሻል ፈስቲቫላት ኣፍደገ ተወሳኺ ቃልሲ ናብ ዓወት ዘተባብዕ እምበር፡ ናይ መወዳእታ ዓወት ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ኣይኮነን። በዚ ተኸፊቱ ዘሎ ዕድል ኣንጻር ኩሉ ዘይሕጋዊ ተግባራት ህግደፍ ኣብ ሃገርን ዲያስፖራን ዝካየድ ቃልሲ ብቐጻሊ ክሓንን ይግበኦ። ስለዚ ጉዕዞ ሓይልታት ለውጢ ድሕሪ ፍሽለት ፍርስቲቫላትን መደባትን ህግደፍ ናብ ቀጻሊ ቃልስን ዓወትን ክኸውን ይግበኦ። ከምቲ ብመዓር ዝተላዕጠጠ ዕረ እሞ ዝተሳዕረ መደባት ፈስቲቫል ከም ኣገዲድካ ካብ ኣታዊ ኤርትራውያን 2% ምምንዛዕ ዝኣመሰሉ ናይ ዓመጽ መደባት በብሓደ ክብድሁ ይግበኦም። እቶም “ካብ ዓድና ወጺእና ኣብ ስደት ዑቕባ ክንሓትት ዘገደደና ወጽዓ ህግደፍ እዩ” ክትብሉ ዝጸናሕኩም፡ ሕጂ ኣመጐስቲ ህግደፍ ትኾኑ ዘለኹ፡ ኣካይዳኹም ሳዕቤን ከም ዝህልዎ ብዙሓት ብዛዕባዚ ዓውዲ ዓሚቕ ኣፍልጦ ዘለዎም የጠንቅቕኹም ኣለዉ’ሞ ንድሕነትኩም ክትብሉ እዝኒ ሃብዎም።


text:
Radio Erena: 30 January 2019
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ብዛዕባ’ታ ኣውራ ምኽንያት መወልዒ ኵናት ዝኾነት ባድመ፣ ዝኾነ ዓይነት ዝርርብ ከምዘየካየዱ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶ ዲፕሎማሰኛ መንግስቲ ኤርትራ ኣረጋጊጹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ተጀሚሩ ዘሎ ርክብ እትከታተል ብሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ፣ ኣቶ የማነ ገብርኣብን፣ ኣምባሳደር ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኑ ዝተመዘዘ ሚኒስተር ሰመረ ርእሶምን ዝርከብዋ ሓሙሽተ ዝኣባላታ ኮሚሽን ቆይማ ከምዘላ ዝሓበረ እቲ ዲፕሎማሰኛ፣ ብወገን ኢትዮጵያ ንዝተላእከ እማመታት፣ ኣጠቓቕማ ወደብ፣ ሕጋዊ ምስግጋር ሰብን ንብረትን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ተተኩር ከምዘላ ኣፍሊጡ።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ድሕሪ ዝገበርዎ ርክባት፣ ትግባረ ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ ዝብል ነጥቢ’ውን ከቲመምሉ እኳ እንተኾኑ፣ ብወገን ኢትዮጵያ ኮነ ብወገን እታ ቆይማ ዘላ ኮሚሽን ኤርትራ፣ ምሕንጻጽን ምምልካትን ዶባትን ይኹን ምርኽኻብ ባድመን ዝብሉ ኣርእስታት ከምዘይተላዕሉ ኣገንዚቦም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ኣመሪካ ምስ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ኣብ ዘካየዶ ዘተ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዘካየዶ ርክብ ብዛዕባ ባድመ ዝኾነ ዓይነት ዝርርብ ከምዘይገበሩ ጠቒሱ’ዩ።
ኢትዮጵያ፣ ብዛዕባ’ቲ ምስ ኤርትራ ተጀሚሩ ዘሎ ርክባት ዝምልከት፣ ብፍላይ ኣብ ንግዲ፣ ምቅንስቓስ ሰባትን ኣጠቓቕማ ወደባት ኤርትራን ብዝምልከት ዘቕረበቶ እማመታት ናብ ኤርትራ ከምዝልኣኸት፣ በብእዋኑ ከተፍልጥ እንከላ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ንህዝቢ ካብ ዝኾነ ሓበሬታ ሓሪምዎ ይርከብ።
ብፍላይ ብዛዕባ’ቲ ህወይት 10ታት ኣሽሓት መንእሰያት ዘጥፍአ ጉዳይ ዶብን ምስግጋር ባድመ ናብ ኤርትራን መዕለቢ ከይረኸበ፣ ናብ ካልእ ጉዳያት ምዝላል፣ ዝበኣሰ ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል ኤርትራውያን ስግኣቶም ኣብ ምግላጽ’ዮም ዝርከቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ነበርቲ ባድመ፣ ናይ ሰላም ጻውዒት ንምቕራብ ናብ ኤርትራ ክሰግሩ ምዃኖም ይግለጽ ኣሎ።
እቶም ነበርቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን’ውን ክሳብ ሻምብቆ ብምብጻሕ ፈተነ ከምዘካየዱን፣ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ፣ ካብ ላዕለዋይ መሪሕነት ፍቓድ ኣይተወሃብናን ብምባል ከምዝመለስዎም’ዩ ዝሕበር።
ባድመ፣ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ብዝሃቦ ውሳኔ፣ ናይ ኤርትራ ምዃና ዝተረጋገጸ’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ባድመ እትርከቦ ጉዳይ ዶብ መፍትሒ ከይተረኽቦ ምስ ኢትዮጵያ ኣይንዘራረብን እናበለ ን20 ዓመታት ዝጸንሐ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ጉዳይ ዶብን ባድመን ዘሊሉ፣ ንህዝቢ ዝርዝሩ ዘይተሓበረ ምስጢራዊ ስምምዓት ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ብኻልእ ወገን፣ ብሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተመርሐ ሓባራዊ ኮሚተ፣ ብዛዕባ’ቲ ተጀሚሩ ዘሎ ርክባት ክልትኤን ሃገራት ንግድን መጓዓዝያን ቅጥዒ ንምትሓዙ ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገበረመስቀል ፣ ብ29 ጥሪ ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
እቲ ዘተ መዓስን ኣበይን ከምዝተኻየደ ግና ኣይገለጸን።


text:
Radio Erena: 21 July, 2014
ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን መበል 27 ዙርያ ተዓላሞ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተመሪቖም ምስተባህለ፣ ብድሕሪኡ ኸኣ ናበይ’ዮም? እንታይ’ዩ ክጽበዮም ዝብል ሕቶታት ርዱእ መልሲ እኳ እንተለዎ..እታ ንኽንደይ ዓመታት ክጸንሑ’ዮም እትብል ግና እታ ዝዓበየት ሻቕሎት’ያ። እዛ ሻቕሎት እዚ ነፍሲ ወከፍ ሳዋ ወሪዱ ተዓሊሙ ኣብ ሰራዊት ዘሎ ይኹን ኣብ ካልእ ናይ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝርከብ መንእሰይ እታ ምስ ዕድሚኡን ኣብ ሂወቱ ዘፍርዮ ዘሎ ኣበርክቶን ምስ ግዜ እናጸብጸበ ብምምዝዛን ዘልዕላ ነጥብያ።
20 ዓመት ንድሕሪት ተመሊሰ ብዛዕባ ምእዋጅ ሃገራዊ ኣገሎግሎትን ዝነበረ ኩነታትን ክሳብ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎ መስርሕን ከሰላስሎ’የ ጀሚረ። ካብ 1994 ክሳብ ሕጂ ን20 ዓመታት 27 ዙርያታት ንሳዋ ወሪደን ኣለዋ። መልክዕን ኣሰራርሓን ሳዋ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተቐያየረ ኣብ መወዳእታ ዕላማ ሳዋ ንዝበዝሐ ኤርትራዊ እቲ ዝዓበየ ሕንቅልሕንቅሊተይ ኮይኑዎ ይርከብ።
ዕላማታትን ትርጉምን ሃገራዊ ኣገልግሎት ምስ ናይ ኤርትራ ክውንነት ርኢኻ ቅቡል’ዩ ክብሃል ይከኣል ይኸውን። ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ 1994 ብወግዒ ተኣዊጁ ቀዳማይ ዙርያ ንሳዋ ክወርዱ ምስ ተባህለ፣ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉኡ ብፍላይ ከኣ እቲ ተሳታፊ ዝኾነ መንእሰይ ብዓቢ ሓጎስ’ዩ ተቐቢልዎ። ሳዋ ንኤርትራውያን መንእሰያ ሕድሪ ሰማእታት ብግብሪ ንምትግባር ቀዳማይ ስጉምቲ ዝረጋገጸሉ ቦታ’ዩ ካብ ዝብል እምነት ከኣ፣ መንእሰያት ኣሰር ቀዳማይ ዙርያ ብምስዓብ ካልኣይ፣ ሳልሳይ፣ ራብዓይ፣ ሓሙሻይ….እናበለ ክሳብ 27 ዙርያ ድሮ ወትሃደራዊ ታዕሊም ወሲዶም ኣብ ሃገራዊ ኣግልግሎት ይርከቡ።
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ዕላማታትን ትርጉምን ሃገራዊ ኣገልግሎት ምስ ናይ ኤርትራ ክውንነት ብምዝማድ ቅብል’ዩ ክብሃል ዝከኣል እኳ እንተኾነ፣ ቀስ እናበለ ግና ጉዳይ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ እንግድዑ ተጻዒኑ ዘማስኖ ዘሎ መንድዓት’ዩ ኮይኑዎ። እታ ሕድሪ ሰማእታት ብግብሪ ንምፍጻም ተበግሶ ዝውሰደላ ቦታ ተባሂላ ዝእመነላ ዝነበር ሳዋ ከኣ ንህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ንመንእሰይ ዘዝኣተወ ብኣ ኣቢሉ ዘይምለሰላ ‘ዳስ ሓውያ’ ኮይናቶ።
ኣብዚ 20 ዓመታት መንእሰያት ሃገራዊ ግቡኦም ክፍጽሙ ናብ ሳዋ ከይዶም እንተዘይኮይኑ ሃገራዊ ግቡኦም ፈጺሞም ተመሊሶም ዝብል ዜና ተሰሚዑ ኣይፈልጥን’ዩ። እዚ ሕጂ እንዕዘቦ ዘሎና መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ምስቲ ኣብ 1994 ዝተኣወጀን ንህዝቢ ዝተነግረን ዕላማታትን ገደብ ግዜን ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝራኸብ ኣይኮነን። ናብ ሳዋ ዘዝኣተወ መንእሰይ ብኣቢሉ ከይተመልሰ ዕድመ ንእስነቱን ግዜኡ ክባኽን ምስኣስተብሃለ፣ ምስቲ ኣቐዲሙ ዝፈልጦ ትርጉምን ዕላማን ሃገራዊ ኣገልግሎት ብምዝማድ፣ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክፋኖ እሞ ሓዳሩ ክገብር፣ ክምርዕ ክወልድ ክዘምድ፣ ነጋዳይ ንግዱ ከመሓድር፣ ሓርስታይ ማሕረሱ ከዋድድ ተማሃርይ ከኣ ትምህርቱ ክቕጽል እንተበለ ‘ሃገር ኣብ ሓደጋ እንከላ ዝፋኖ ሰብ የለን’ እናተባህለ ንሕልፈት ኣብ ዘለዎ ተገዲዱ ክነብር’ዩ ተፈሪድዎ።
ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዓመት ምሕረት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተኻየደ ኵናት፣ መንእሰይ ኤርትራ ሕቶ ምፍናው ካብ ሰራዊት ኣልዒልዎ’ውን ኣይፈልጥን። ካብቶም ‘ንሃገር ዝያዳ ዝኾነ ካልእ ንሕና ንሓሊ’ በሃልቲ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ኣብሊጹ ዝሓስብን ዝሰርሕን ህዝቢ ኤርትራ፣ ኣብቲ ውግእ ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረሉ ኩነታት ኣብ ቤቱ ንዝነበሩ ደቁ’ውን ኣብ ጎኒ ኣሕዋቶም ክስለፉ ባዕሉ’ዩ ኣፋንዩ።
ተዛማዲ ሰላም ኣብ ዝተረኽበሉ ካብ 2002 ክሳብ 2014 ዓመት ምሕረት ኣብዚ ዝሓለፈ 12 ዓመታት ግና፣ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኩሉ ካብ 17 ዓመት ዝዕድሙኡ ንላዕሊ ናብ ሳዋ ከምዝወርድ እናተገብረ ኣረጋውያን ብዘይጠዋሪ፣ ስድራቤታት ብዘይ ናባይ፣ ጤለ በጊዕን መጽዓኛን ብዘይጓሳ፣ ግራውቲ ዝሓርሶ ስኢኑ እናቓደረ፣ ትካላት ዘመሓድሮ ስኢኑ እናተዓጽወ፣ ህዝቢ ሃገር ትመውት ኣላ እሞ ዓገብ፣ ክፋኖ ንዝግብኦ ይፋኖ እንተበለ ሰማዒ’ዩ ስኢኑ። ኣይ ሰላም ኣይኩናት ኢና ዘሎና፣ ህዝቢ ብዛዕባ ሃገር መን ፍለጥ መን ሕለ ኢሉካ እናተባህለ ብገዛ ውሉዱ፣ ተዘሪዑ ከምዝነብር ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ዘዝተወልደ ዝበጽሖ ናይ መወዳእታ ደረጃ ሳዋ’ዩ። ሳዋ ኩሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ብኣኣ ሓሊፉ ናብ ዝበለጸ ደረጃ ዕቤት ምስ ተሰጋገረ ብጽቡቕ ዝዝክሮ መተግበሪ መብጽዓ ሰማእታት ደኣ ክኸውን ኔርዎ እምበር፣ መባህረሪን መረመስን መንእሰይ ክኸውን ኣይምተገብአን። ኣብዚ እዋን እዚ መንእሰይ ሳዋ ክትብገስ ኢኻ እተተባሂሉ ኣብ ኣእምርኡ ዝፍጠር ነውጽን ጭንቀትን ስድራቤታት ዝወርደን ጓህን ሓዘንን ምግላጽ ዘድልዮ’ውን ኣይኮነን። ከምቲ ኣብ ፈለማ ዝነበረ ስድራቤታት ንደቆም ብሓጎስ ዘፋንዉ ኣይኮኑን። ምኽንያቱ መዓስ ከምዝምለሱ ስለዘይፈልጡ። እቲ ዝዓበየ ሻቕሎት ከኣ ካብቶም ንሳዋ ዘፋነውዎም ደቖም ዝበዝሑ ብኡ ኣቢሎም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዑቕባ ክሓቱ ክሃድሙ ምዃኖ’ዩ።
‘ሳዋ’ ነቶም ፈስቲቫል ዘካይዱ ካብ ወጻኢ ዝመጹ ኤርትራውያን ናይ መዘናግዒ ቦታ ክመስሎም ይኽእል ይኸውን። ኣብ ኤርትራ ንዝነብራ ብሰንኪ ሳዋ ኣባለትን ብምብትታን ፈሪሰን ዘለዋ ስድራቤታት ግና ንሳዋ ብከመይ ይገልጽኣ? ከምዚ ሕጂ ብሕሹኽሹኽ ዘይኮነ ጽባሕ ንግሆ መሬት ምስ ረሃወ ብግሁድ በእዛና እንሰምዖን በዒንትና ኸኣ እንርእዮን ሓቂ ክኸውን’ዩ።
ሃገራዊ ኣገልግሎት ብሳዋ ጀሚሩ ኣበይ ከምዝውዳእ ዝፍለጥ ነገር የለን። መዓስ’ዩ ዝውዳእ’ውን እዝጊ ዋንኡ። እቶም ቅድሚ 20 ዓመት ናብ ሳዋ ዝወረዱ ኣባላት ቀዳማይ ዙርያ ክሳብ ሕጂ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት እናተባህሉ ፈቐድኡ፣ ገሊኦም ትርጉም ኣብ ዘይብሉ ኣህላኺ ስራሕ ተጸሚዶም ኣለዎ። እዚ፣ ብዕድመን ግዜን መንእሰይ ክልካዕ እንከለኻ ወዲ 20 ዓመት ናብ ሳዋ ዝወረደ ሕጂ ወዲ 40 ዓመት ኮይኑ ኣሎ ማለት’ዩ። ወዲ 20 ዓመት እንከሎ ዝጽበዮ ዝነበረ ተስፋታት ሕጂ ወዲ 40 ዓመት ምስኮነ ተኣምር ክስራሕ’ዩ ኢሉ ክኣምን ከምዘይክእል ከኣ ኣብዚ ዝሓለፍ 20 ዓመታት ንሱን እቶም ብስም ሃገራዊ ኣግልግሎት ምስኡ ተጸሚዶም ዘለዉ መንእሰያትን ኣዳዕዲዕም ዝፈልጥዎ’ዩ።
እቲ እንተነውሐ ንኽልተ ዓመት ሃገራዊ ግብኡ ክፍጽም ዝወጸ መንእሰይ ከይተፋነወ 20 ዓመቱ ኣቝጺሩ ኣሎ። 20 ዓመት ኣብ ህይወት ወዲ ሰብ ቀሊል ዕድመ ኣይኮነን። ሃገራዊ ኣገልግሎት ክእወጅ እንከሎ ዝተወልዱ ቆልዑ’ውን ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ኣብዚ ዳስ ሓውያ ይዋሓጡ ኣለዉ። ስለዚ ብሳዋ ኣቢሉ ዝተጀመረ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ዓቕሚ ሰብ ይሃንጽ ኣሎ ዶ ወይስ የብርስ፣ ካብ ምሕታት ኣብታ ሃገር ንዘሎ ውጽኢቱ ምርኣይ’ዩ ዝሓይሽ።
ነዞም ናብ ሳዋ ዝወርዱ ዘለዉ ኣባላት መበል 28 ዙርያ ገዲፍካ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዙርያ ማለት ካብ ቀዳምይ ክሳብ 27 ዙርያ ክሳብ ሕጂ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ሽሕ መንእሰይ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተጸንቢሩ ኣሎ። ብኣገላልጻ መንግስቲ ኤርትራ ክንድዚ ዝኣክል መንእሰይ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ኣብ ልምዓት ሃገር ኣሎ ማለት’ዩ። ኣብ ኤርትራ ግና በብእዋኑ ዝበኣሰ ቁጠባውን ናይ መግብ መሰረታዊ ነገራትን ቅልውላው ክርአ እምበር ዝተመሓየሸ ነገር ከምዘየለ የዒንቱ ዘፍጠጠ ሓቒ’ዩ።
መንእሰይ ኤርትራ፣ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ግዜ ገደብ ንዘይብሉ ተገዲዱ ወፊሩሉ ዘሎ ልምዓት፣ ግዜን ጉልበትን ካብ ምብኻን ሓሊፉ ካልእ ዘምጽኦ ለውጢ ስለዘየለ፣ እቲ ዝሓሸ ንነብሱ ኮይኑ ስድርኡን ቤተሰቡን ክኣልየሉ ዝኽእል ካልእ ኣማራጺ ከናዲ’ዩ ተገዲዱ። ሓደ ካብቲ ኣማራጺታት ከኣ፣ ዝኸፈለ ዋጋ ከፊሉ ናብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ክስደድ እሞ እታ ኣብ ጥቓ ሞት እትርከብ ስድራኡ ከድሕን’ዩ ዝጽዕር ዘሎ።
እዚ’ውን ናቱ ካልእ ጸገም’ዩ ከምዘለዎ ስሒትዎ ኣይኮነን። ስደት ብፍላይ ከኣ ኤርትራዊ ኮይንካ ብቀሊሉ ትሰግሮ ብድሆ ኣይኮነን። ካብታ ዶብ ንምስጋር ዘላ ናይ ምርሻን ሓደጋ ክሳብ ኣብ ሱዳን ወይ ኢትዮጵያ፣ ሰሃራ ዘሎ ሰሃሮም፣ ሊብያ፣ ማእከላይ ባሕሪ፣ ግብጺ…..ወዘተ ዘሎ ሕሰምን ጽላሎት ሞትን ማለት’ዩ። እዚ ኹሉ ስለምንታይ እንተተባህለ፣ ካብ ሳዋን፣ ሳዋ ካብ እትወልዶ ኣደራዕን ንምህዳም’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብኦ ናይ 24 ዓመት ዕድሚኡ ብዙሕ ቁጠባው፣ ኣካዳምያውን ሃይማኖታውያን ትካላት ክብትንን ክዓጹን እንከሎ፣ በንጻሩ ግና ከም ሳዋ ዝኣመሰላ ሕማም ርእሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾና ወትሃደራዊ መዓስከራትን ኣብያተ ማእሰርትን ተሃድሶን ብብዝሒ’ዩ ከፊቱ። ጌና’ውን ይኸፍት ይኸፍት ይሕሉ። ወይ ንምክፋት ይሓስብ ይህሉ። ዊዓ፣ ክሌማ፣ ምዕጢር፣ ኣደርሰር-ሓድሽ መዓስከር፣ ኣፋምቦ፣ ገደም…ወዘተ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ንሓዋሩ ስምብራትን በሰላን ዝገድፋ ዘለዋ ወትሃደራውያን መዓስከራት’የን።
ብፍላይ ኣብቲ ዕድመ ንእስነቱ ዝባኽን ዘሎ መንእሰይን ዓይኒ ዓይኑ እናረኣዩ ሰቛቆ ዘስምዑ ዘለዉ ወለዱን።
ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ኤርትራ መዓስ ይውዳእ ይከውን? ካብ ቀዳምይ ዙርያ ኣትሒዞም ን20 ዓመታት ብግዱድ ዕስክርና ተጸሚዶም ዘለዉ መንእሰያት መዓስ ይፋነዉ ይኾኑ? ንህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ሕቶ’ዩ። ካብዚ ሓንሳብ ምስኣተኻዮ መውጺኢ ዘይብሉ፣ መሽጎራጉር ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምምላጥ መንእሰይ ኤርትራ ዘይተመነዮን ዘይደለዮን ሕማማት የለን። ምኽንያቱ ካብዚ ናይ ሳዋ ሕሰም እተምልጠሉ፣ ኣምሊጥካ ከኣ ዋኒንካ እትገብረሉ እንኮ መንገዲ ብሕማም ክትፋኖ ጥራይ ስለዝኾነ።
እዚ ዝፈጠሮ ጸገም ሕደ እዋን ኣብ ቴሌቪዥን ኤርትራ መደብ ህዝብን ፖሊስን ኣብ ዝተዳለወ መደብ፣ መንእሰያት ካብ ሳዋን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ንምምላጥ ምስ ኤች.ኣይ.ቪ ብናይ ዝነበሩ ሰባት ናይ ሕክምን ወረቐት ኣውጺኦም ክንቀሳቐሱን ዋኒኖም ክገብሩ ድሕሪ ምጽናሕን ከምዝተታሕዙ ናብ ህዝቢ ቀሪቡ’ዩ። ሕማማት እንተለኒ ድለዩለይ እሞ ካብ ሳዋ ክድሕን ብምባል ናብ ሓካይም ዝኸይድ መንእሰይ’ውን ማእለያ የብሉን። እዚ ብዘይካ’ቲ ሰበ ስልጣን መንግስትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ዝገብርዎ መሸጣታት ናይ ቦርድን መንቀሳቐሲ ወረቐትን’ዩ። ሳዋ ሓደ ኣፍደገ ንብልሽውና ምዃኑ’ውን ንእግረ መንገድና በዚ ናይ መሸጣታት ናይ ሕክምና ቦርድን መንወሳቐሲ ወረቐትን ክንርእዮ ንኽእል ኢና። እዚ ግና ንሰብ ገንዘብን ሰብ ኣያን ደኣ’ምበር ፣እቲ ናብራኡ ካብ ኢዱ ናብ ኣፉ ዝኾነ ዝበዝሐ ኤርትራዊ መንእሰይሲ መዋጽእኡ ንሱ ባዕሉን ፈጣሪኡን ጥራይ’ዮም።
እቲ ኣብ ኣጀማምርኡ ቅዱስ ሃገራዊ ዕላማ ዝነበሮ ሳዋን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ኣብዚ እዋን’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ስንባደን ራዕድን’ዩ ካብ ዝፈጥርሉ ሓረጋት ኮይኖም ኣለዉ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይኹኑ ካልኦት ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዘጽንዑ ዘለዉ ትካላት ድማ፣ እቲ ኣውራ ጠንቒ ስደት ኤርትራውያን ሳዋን ሳዋ ዝወለደቶ ሕሰምን ምዃኑ ተሰኒዱ ኣሎ።
እዞም ሕጂ ናብ ሳዋ ዝወርዱ ዘለዉ ኣባላት መበል 27 ዙርያ ዝኾኑ ቆልዑ፣ ከምቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ናብታ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝኣትዉዋ ዘለዉ ሳዋ ዝወጹላ መንገዲ ብዘይምህላዉ ናይ ሓቂ ዘሕዝን’ዩ። ኩሉ መንእሰይ፣ ሃገራዊ ግብኡ እናፈጸም በብግዜኡ ናብ ናብርኡን ጉዳያቱን እንተዝምለስ ንህዝብን ሃገርን ረብሓ ምኾነ። ዘዝዓኾኸ ቆልዓ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ንሕልፈት ንግዱድ ዕስክርና ምፍራድ ግና ብዘይካ ነቶም ኣብ ስልጣን ዘለዉ ንኻልእ ንወልሓደ ኣየርብሕን’ዩ። ስለዚ ከኣ’ዩ ህዝቢ ብፍላይ ከኣ መንእሰይ ንግዱድ ዕስክርናን ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዘለዎ ተቓውሞ ብመንገዲ ስደት ዝገልጽ ዘሎ። እሞ ደኣ ሳዋ ዳስ ሓውያ ካብ ምዃን መዓስ ትገድፎ ትኸውን።
====================================================


text:
Radio Erena: 20 August 2017
ስዑዲ ዓረብ ሓይልታት ኣጋር ሰራዊት ናብ የመን ልኢኻ።
እቲ ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 18 ነሓሰ ናብ ወደባዊት ከተማ ዓደን ዝኣተወ ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ምስቲ ኣብታ ሃገር ኣቐዲሙ ኣትዩ ዝጸንሐ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ፍሕፋሐ ከይፈጥር ስግኣት ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ሰበስልጣን ጸጥታ የመን ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ ኣጋር ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ነቲ ግዚያዊ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ከተማ ሰንዓ መስሪቱ ዘሎ መንግስቲ የመን፣ ወደብን መዓርፎ ነፈርትን ኣብ ምሕላው ክዋፈር ምዃኑ ገሊጾም።
ፕረዚደንት የመን ዓብዱ ራቦ መንሱር ሓዲ፣ ብዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ካብ ርእሰ ከተማ ሰንዓ ተጸሪጉ ድሕሪ ምውጽኡ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተዓቚቡ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ኣብ ከተማ ዓደን ግዚያዊ ቤት ጽሕፈት ዝኸፍት ዘሎ።
ብኻልእ ወገን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ የመን ዓብዱልማሊክ ኣል መኽላፊ መንግስቱ ምእንቲ ሰላም ክብል ምስ ኩሎም ወገናት ዘተ ከካይድ ቅሩብ ከምዘሎ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክቆጻጸሮ ዝኽእል እንተኾይኑ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ሰንዓ ስርሑ ንኽጅምር’ውን ድሌት ከምዘለዎ ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣብ ከተማ ጣይዝ ዝተፈጸመ ልዕሊ 4 ሽሕ ሰባት ዝቐዘፈን ከባቢ 8 ሽሕ ህጻናትን ደቀንስትዮን ዝርከብዎም ሰባት ዘቑሰለን ኲናት፣ ብማሕበረሰብ ዓለም ኣቓልቦ ከይተዋህቦ ምሕላፉ ኣዝዩ ከምዘጉሃዮ ገሊጹ።
=========================


text:
ገንዘብ ሕድሪ ምስ ጠለምቲ ህግዲፍ ሓጻር ኣብ ሓቂ ዝተሞርኮሰት ዛንታ ገንዘብ ሕድሪ ምስ ጠለምቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ኣብ’ቲ ቅድሚ ኣስታት ኣርባዕተ ዓመትን መንፈቕን ኣቢሉ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዝተኻየድ ጻዕዳ ጭው ዝበለ ጥልመት ገንዘብ ሕድሪ፡ እሞ ክሳብ ሕጂ ከኣ ህዝብና ብገዛእ ደቁን ንብረቱን ገንዘቡን ብሕሱም ምረት ናብራ ከምኡ እንዳበለ ዝሓልፎ ዘሎ ስቕያት ብምዝካር፡ እቶም ጸላእትና’ዮም ንብሎም ዝነበርና ኸ እንታይ ይግበሩ ነበሩ
Read more
መላኺ ስርዓት ህግዲፍን ምቕይያር ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን! ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሳምንቲ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ምቅይያራት ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊትን፡ ኣማሓደርቲ ዞባታታት ገይሩ ከም ዘሎ ይሕበር። እዚ ሓድሽ ምቅይያራት ላዕለዎት መራሕቲ ከኣ ምስ’ቲ ኣብ ሃገርና ዝኸይድ ዘሎ ዘይፍትሓዊ ምሕደራን፡ ኣብ ከባቢና ዝኸይድ ዘሎ ዘይርጉእ ኩንታት፡ ህዝባዊ ተቃውሞ ከይለዓል ዘንቀሎ ስግኣታት ሓደ ሸነኽ ክኸውን እንከሎ፡ ሰላም ተረኺቡ’ዩ እንዳበለ ዘካይዶ ፕሮፓጋንዳዊ ምድንጋራት፡ ህዝቢ
Read more
ንዓና ንኤርትራውያን ካብ’ዚ ዝሓሰመ ግዜ ክመጸና ይኽእል’ዶ? ርሑቕ ከተማዕዱን ንመጻኢ ክትጥምትን ኣዝዩ ከቢድ ነገር’ዩ። ደቂ-ሰባት ከአ ኣብ ዘለውሉ ግዜ ኴይኖም ብዘለዎም ሕሰመ-መከራ ጥራይ ተዓብሊሎም ንርሑቕ ከማዓድዉን ናብ መጻኢ ጠሚቶም ዘላቒ ፍታሕ ከትልሙ/ክህንድሱን ይጽገሙ። “ሽግር መባኣሲ” ከም ዝብሃል ከአ፣ ኣብ ልዕሊ ዓቢ-ቀላይ ብሓደ እናንሳፈፉ መርከብ-ድሕነት ካብ ህቦቡላ(ማዕበል) ከድሕኑ ክንዲ ምቅላስ ሓድሕድ ይዋጠጡ። እሞ ደረት-ትርኢት ደቂሰባት ይኹኑ ናይ ሕብረተሰባት፣ ምስ ኵነታት ራህዋን
Read more
ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት መንግስትን፡ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ህግዲፍ ንሕክምና ኣብ ኣቡዛቢ ይርከቡ፡ ሰበ ስልጣናት መንግስቲ፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ኣባላት ጸጥታ፡ መላኺ ስርዓት ጉጅለ ህግዲፍ ንሕክምና ኣብ ኣቡ ዛቢ ይርከቡ። ኣብ ዛይድ ወታሃደራዊ ሆስፒታል ክንክን ሕክምና ይግበረሎም ከም ዘሎ ከኣ ተሓቢሩ። እዞም ሕማሞም ዘይተገልጸ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጉዳዮም ብኣዝዩ ዕቱብ ምስጢር ተተሒዙ ከም ዘሎ ተፈሊጡ። ካብ’ቲ ሆስፒታል ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዝገልጾ” ኣብ ውሽጢ’ቲ ሆስፒታል ብርክት
Read more
ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ንኤርትራ ትሕግዝ፡ ብሓሙስ ዕለት 23 ጥሪ 2020 ኣብ በርነር-ሳይቱንግ ዝተባህለ ጋዜጣ ብዛዕባ ኤርትራ ዝወጸ ከም ዝሕብሮ፡ መንግስቲ ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ኣብ’ዚ ዝመጽእ 3 ዓመታት ንኤርትራ ሓገዝ ከም ትህብ ዝገልጽ’ዩ። እዚ ሓገዝ ከኣ ብፍሉይ መደብ ንዕብየትን ስልጠና መንእሰያት ምዃኑን፡ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድናታት ንምብርባር’ዩ ይብል። ነዚ መደብ ስልጠና መንእሰያት ተባሂሉ ዝወሃብ ደገፍ
Read more
إريتريا مرة أخرى في قائمة الدول المظورة من دخول الولايات المتحدة الأمريكية. ذكرت صحيفة وول إستريت جورنال في عددها الصادر يوم ٢١ يناير ٢٠٢٠ بأن إدارة الرئيس الأمريكي دونالد تراب بصدد إصدار قرار يحظر سفر مواطنين من سبع دول إفريقية و أسيوية بالإضافة لمواطني إحدى الدول الإروبية إلى الولايات المتحدة الأمريكية. هذا الحظر الذي يتوقع أن تصدوره الإدارة الأمريكية وجد إهتماما
Read more
الأخبار . عقد المجلس المركزي لتنظيم الوحدة للتغيير الديمقراطي إحتماعه الأول اليوم المواق 18 يناير 2020. وخلال الإجتماع الذي إستمر زهاء الثلاثة ساعات ناقش الأعضاء بعض البنود التي كانت قد تبقت من الإجتماع السابق و خاصة تلك التي تتعلق مباشرة بعملية إكمال الصيغة النهائية للهيكل التنظيمي. كرس الأعضاء جزء كبيرمن الوقت لمناقشة التقرير الموجز الذي قدمه رئيس اللجنة التنفيذية لتنظيم الوحدة للتغيير
Read more
ዓውደ ክትዕ ስቶክሆልም ABF መስርሕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ማዕረ ክንደይ ርጉጽን ርጉእን እዩ! እዚ ኣርእስቲ እዋናውን፡ ኣገዳሲ ሕጋውነት ዘለዎ ሕቶ ህዝብን ሃገርን’ዩ። ማሕበር ሽወደን-ኣፍሪቃውያን ኣብ ስቶክሆልም ነዚ ጉዳይ መስርሕ ሰላም ህዝቢ ክፈልጥ ክርዳእን ንምግባር ዝተኻየደ ዓወዲ ዘተ እዩ። ኣብ’ዚ ዓወደ ዘተን ክትዕን ከኣ በዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ኣርእስቲ ጽሑፍ ዘቅረቡ ዝቀረቡ እዞም ዝስዕቡ ነበሩ። ኣቶ ቡ የውሃንሶን ኣምባሳድር ሽወደን ኣብ
Read more
ኤርትራ ኣብ መዝገብ ካልኣይ ዙርያ እገዳ መገሻ ሃገራት ንሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ’ቲ ውሩይ ዎል ስትሪት ጆርናል The wall Street Journal ተባሂሉ ዝፍለጥ ጋዜጣ ምምሕዳር ፕረሲደንት ትራምፕ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ካልኣይ ዙርያ፡ ዳግማይ ካብ ኣፍሪቃን ኤስያን ሓንቲ ኤውሮጳዊት ዝርከብአን ኣስታት 7 ሃገራት፡ ዜጋታተን ንሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከይኣትዉ እገዳ ክግበረለን ይሕሰብ ከም ዘሎ ኣብ’ቲ ትማሊ ብዕለት 21 ጥሪ 2020 ዝተዘርግሐ ሕታም ሰፊሩ
Read more
መቀጸልታ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ 18 ታሕሳስ 2020 ትማሊ ቀዳም ዕለት 18 ጥሪ 2020 መቀጸልታ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ውሓድለ ተኻይዱ። ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ውሓዲለ፡ ጉባኤ ካብ ዘሕለፎም ውሳኔታት ኣብ ትግባረ ንምውዓል ከስርሖ ዝጸንሐን ንብድሕሪ ሕጂ ክትግበሩ ዘለዎም መደባት ኣገባብ ተሊሙ። ውሽጣዊ ሓድነቱ ንምሕያል ስርዒቱ ኣጻፊፉ ይሰርሕ ምህላዉ ርእዩ። ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሙሉእ ስእሊ
Read more
News UDC: 18 January 2020 The UDC Central Council held the last meeting of its first regular session today 18 January 2020. During the meeting which lasted over three hrs, members discussed several items left from the previous meeting and in particular those that are directly related to the process of finalising the organisational structure. Members also dedicated considerable amount
Read more
ህውሓት ካብ ጥምሮ EPRDF ምውጻእ፡ሳዕቤኑ ኣብ ሓርነታዊ ቓልሲ ኢርትራ ፡ ወያኔ ነዚ ከሓዲ ጉጂለ ህግደፍ ሕጂ እውን ግርም ገይሮም ብዘየዳግምን ብዘይተጸበዮን ንውርድትን ስዕረትን ኣቓሊዖሞ ኣለዉ እዛ ብኮረነል ዓቢይ ኣሕመድ እትምራሕ ዘላ ኢትዮጵያ ሓንትን ጥምርትን ነይራ እንተ ትኾውን ፡ ጉጂለ ህግድፍ ብቀሊሉ ልዑላውነት ሃገረ ኤርትራ ኣሕሊፉ ክህብ ግዜ ኣይምወሰደሉን ። ኣምላኽ ግን ሕያዋይን ኩሉ ዝከኣሎን እዩ ፡ ብሓጺር ግዜ
Read more
ወሪድዎ ዘመን ብዘገምታ ጉዕዝኡ ዘዝፈረዶ ካብ ሓሳብ ውጹዓት ደው ኣቢሉ ክጋርዶ ወይ ዘመን ዘመን መዓት ዝወረዶ ንታሪኽ ገርዎ ስርሕ ፍንጥሕ ናይ ኣጉዶ ኢሂ ተዓዛብቲ ኣይኮነን ዶ ጋዶ? ቱፍ ንበሎ ብሓባር ኣይንለማመዶ ይእኸለና ደጊምስ ከላእ ትዋረዶ እወ ካብ ስነ-ጽሑፍ ግጥሚ ካብ ማይ ከኣ ማይ ደሊሚ ካብ ስጋ ኸኣ ዓጽሚ ካብ
Read more
إفتتاحيةمفهوم التعصب الديني و الإقليمي في إرتريا وتاثيراته على العملية السياسة !التنوع الإثني و الديني للشعب الإرتري هو أساس الهويه الثقافية التي تكونت منها الهوية الوطنية الإرترية. وعلى مر التأريخ أثبت الشعب الإرتري صلابة وحدته الوطنية مستمداً قوته من ذاك التنوع الثقافي المتجانس للحافظ على وحدة أرضه، واقفاً في كل الأحوال وقفة رجل واحد، في السراء و الضراء لحماية وطنه
Read more
الطيور على أشكالها تقع أصبح حوض البحر الأحمر مرة أخرى مركز تنافس وصراع توازن بين القوى الكبرى التي تسعى لإجاد موطئ قدم لها لزيادة نفوذها في المنطقة. عودة تهافت و تنافس هذه القوى الأجنابية في منطقة القرن الإفريقي من جديد بعد الحرب الباردة كان نتيجة الصراعات المستمرة بين بلادان الخليج، بدايةً من عاصفة الصحراء و حرب اليمن(عاصفة الحزم) و حصار
Read more
ዘይንጹር መደብ ቅርጺ ሃገራዊ ፖሊቲካ ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን፡ ኤርትራ መበቆል ዝተፈላልየ ሕብረ ብሄራዊ፡ዓሌታትን፡ እምነታት ዘለዎም ኣሕዛብ ዝቆመት ሃገር ስለ ዝኾነት መርኣያ ብዙሕነት ባህልን ልምድን’ያ። ኤርትራ ሓድነት ህዝባን መሬታን ኣቒባ ዝጸንሐት፡ ሕሉፍ ታሪኽ ዝምስክሮ’ውን እዩ። ከም’ቲ ሓረስታይ ክዘርእ ” ኣስመር” ዝብል፡ ከም’ቲ መርዓት ክትወጽእ ” ዑፈይ ስመርለይ” ተባሂሉ ዝድረፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብ ጽቡቕን ሕማቅን፡ ኣብ ሰላምን ኵናትን፡ ብሓደ ኮይኑ
Read more
ጸረ ሰላም ዝኾነ ዓሻ ህዝቢ የለን!! ህዝቢ ናይ ብዙሕ መዳያዊ ፍሉይነታት ዝርዝር ዘጠቃልል እኩብ ወይ ሕብረት ናይ ወልቀ-ሰባት ኢዩ። እቲ ናይ ህዝቢ ዝጭበጥን ዝረአን ኩሉ መዳያዊ ማሕበራዊ ኣቃውማ ንባዕሉ ህዝቢ ሰላማዊ ምዃኑ ዘብርህ ድሙቅ ምስክርነት ኢዩ። ስለዚ ህዝቢ ብኹሉ መምዘኒታቱ ናይ ሰላም ምልክት ደኣምበር ጸረ ሰላም ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ህዝቢ ግን ኣዚዮም ውሑዳት ጸረ-ሰላም ዝኾኑ ዓያሹ ባእታታት ኣለዉ ኢዮም።
Read more
ሕድሪ ጀጋኑና፡ ሕድሪ መጻኢ ወለዶ ኤርትራ’ዩ ሕድሪ ዝተቀበልናዮ ምስጢር ዘይፈልጡ፡ ብዙሕ ክዛረቡ ይኽእሉ’ዮም። ቅድሚ ሕጂ’ውን ልዕሊ 60 ዓመታት ዘቁጸረ ብሂላትን፡ ነጻነት ኤርትራ ዘይቅበልዎን ወገናት ክሳብ ሎሚ ከም ብዕሪር ብዝተፈላልዩ ሰባት ተደጋጊሙ ኣብ ማሕበራዊ መራኺቢ ብዙሓት ክዝረብ ይስማዕ። ንምዃኑ እቶም ዝዛረቡ እንታይ ይብሉ ኣለው፡ ከይተገምገመን እንታይነቶም ከይተፈልጠን ”ወደብ ዓሰብን ባጽዕን ወደብ ኢትዮጵያ ንስለ ዝበሉ” ጥራሕ ዶኾን ይኸውን? ውልቃዊ ረብሓ ዶ ኸ
Read more
Threat or delusion? Ever since the Eritrean people’s heroic struggle for independence triumphantly came to an end and Eritrea won its independence on 24 may 1991, some nostalgic element who do not understand the Eritrean people ’s struggle or the secret of their victory have continued to live in denial and delusion. Some of those who have never accepted the
Read more
እዚስ ምስ ምንታይ ዩ ዝቁጸር ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ ኤርትራ መሬታ እምበር ሰባ ኣየድልየናን ኢዩ ብምባል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ መዳርግዲ ዘይብሎም ካብቶም ኣብ ታሪኽ ሂወት ወዲ ሰብ ዘስገድግዱ ጃምላዊ ህልቂታት ዝፈጸመ ንነብሱ ናይ ኢትዮጽያ ንጉሰ ነገስት ኢልይ ዝጽውዕ ኣረመን ዝኾነ መራሒ ኢዩ። ናይ ህልቂት ገበናት ሃጸይ ሃይለስላሴ እቲ ናይ ብረታዊ ገድሊ ወለዶ ብተግባር ዝረኣዮ ብምንባሩ ብሩህ ኢዩ።
Read more


text:
ፕሬዝዳትን ኦባማ ናይ ኒኩሌር ኣፅዋር ብሲሶ ንምቕናስን ምስ ሩሲያ ዝርርብ ንምሓድስን ድልየቶም ገሊፆም።
ኒኩሌራዊ ኣፅዋር ብምንካይ ናይ ዩናይትድ ስቴትስን መሻርኽታን ፀጥታ ምርግጋፅ ይክኣል እዩ እውን ኢሎም።
ሩሲያን ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ 2010 ኣ/ፈ ኣብዝገበርኦ ስምምዕ ክልቴን ሃገራት ቁፅሪ ስትራተጂያዊ ናይ ኒኩሌር ኣፅዋረን ኣብ 2018 ኣ/ፈ ናብ 1,550 ንምውራድ ተፈራሪመን እየን።
ቅድም ክብል እውን ንጉዳይ ናይ ኢንተርኔት ስለላ ሓዊሱ ምስ ናይ ጀርመን ቻንስለር ኣንጌላ
መርኬል ተዘራሪቦም ነይሮም።ድሕሪ እቲ ርክብ ክልቲኦም ኣብዝሃብዎ ናይ ሓባር ጋዜጣዊ መግለፂ እቲ ናይ ኢንተርኔት ኽትትል ብትእዛዝ ቤት ፍርዲ ከምዝፍፀምን ኣብ ጉዳይ ናይ ውልቂ ሓበሬታ’ውን ብኣዝዩ ዝተወሰነ መጠን ከምዝፍፀምን ኦባማ ተኸላኺሎም።‘’ንናይ ተራ ዜጋታት ጀርመን ወይ ዜጋታት ኣሜሪካ ወይ ዜጋታት ፈረንሳይ ወይ ናይ ዝኾነ ይኹን ሰብ ኢሜይል እንርአሉ ኩነታት ኣይኮነ ዘሎ።’’
ገለ ጀርመናዊያን ብናይ ቀደም ኮሚንስት ምብራቕ ጀርመን ኣግልግሎት ስለያ ይግበረሎም ንዝነበረ ኽትትል ብምዝካር ብዛዕባ እቲ ናይ ዩናትድ ስቴትስ ኽትትል ሻቐሎቶም ገሊፆም።
ምዕራባዊያን መራሕቲ ኣብ ሶሪያ ንዝንቀሳቐሱ ኣኽረርቲ ብምንፃል ንተቓወምቲ ሶሪያ ንምሕጋዝ ዘሎ ድልውነት ኣብ ኣኼባ ጉጅለ ሸሞንተ ከምዝተረጋገፀ ሓቢሮም ኣብቲ መግለፂ።ፕሬዝዳት ኣሳድ እታ ሃገር ናብ ንቡር ብዝመልስ ፖለቲካዊ መሪሕነት ክትክኡ ከምዝደልዩ ፕሬዝዳንት ኦባማ ሓቢሮም።
ቻንስለር መርከል ግን ናይ ሃገረን ሕጊ ስለዘይፈቅድ ንናይ ሶሪያ ተቓወምቲ ከምዘየዕጥቓ ገሊፀን።መንግስተን ዝሕግዘሉ ካሊእ መንገዲ ከምዘሎ ግን ከይገለፃ ኣይሓለፋን።


text:
Radio Erena: 01 November 2018
ኣውፈርቲ ቱርኪ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ናይ 750 ሚልዮን ኤውሮ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ ክሃንጹ ምዃኖም ምስ መንግስቲ ቅርበት ዘለወን ማዕከናት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢረን።
እቲ ኣብ 500 ሄክታር ዝህነጽ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ፣ ብዘመናዊ ኣገባብ ከምዝህነጽ ዝሓበረ ማዕከን ዜና ፋና ድማ፣ እቲ ስራሕ ንምጅማሩ ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይን ቱርካውያን ኣውፈርትን ምስ ነበርቲ እቲ ፓርክ ዝህነጸሉ ከባቢታትን ከምዝተረዳድኡ ኣፍሊጡ።
ምህናጽ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ ትግራይ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2019 ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ክዛዘም ትጽቢት ይግበረሉ።
እቲ ናብ ከተማ መቐለ ቅርበት ከምዝህልዎ ዝተገልጸ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ፣ ንኣሽሓት ሰባት ናይ ስራሕ ዕድላት ክፈጥር’ዩ።
ቅልጡፍ ቁጠባዊ ዕብየት የርእያ ካብ ዘለዋ ኣብ ምምዕባል ካብ ዝርከባ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ምዃና እትግለጽ ኢትዮጵያ፣ ኣቐዲማ’ውን ኣብ ሃዋሳን ካልእ ከባቢታትን፣ ዝሃነጸቶ ግዙፍ ኢንዱስትራያዊ ፓርክታት፣ ኣብ ንጥፈት ይርከብ።
ቱርኪ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ሱዳን እተካይዶ ዘላ ናይ ቢልዮናት ዶላራት ወፍርታት፣ እዚ ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዕብየቱ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከምዝስራዕ ይግለጽ።
====================


text:
ኢትዮጵያን ኤርትራን ብቕድሚ ትማሊ ሰንበትን ትማሊ ሰኑይን ንዘጋጠመ ግጭት ዶብ መን ጀመሮ ኣብ ዝብል ነንሕድሕደን ይካሰሳ ኣለዋ።ኣብ ከባቢ ናይ ኤርትራ ከተማ ፆሮና ዝተኻየደ ውግእ ክልቲኦም ወገናት ልዕልነት ናተይ እዩ ይብሉ ኣለው።
ኤርትራ ንናይ ኢትዮጵያ መጥቓዕቲ ከቢድ ሞት ብምብፃሕ መሊሰዮ ኣለኹ ኢላ’ላ፤ኢትዮጵያ ብወገና ሓይልታታ ወታደራዊ ሓይሊ ኤርትራ ካሊእ መጥቓዕቲ ከምዘይፍፅም ገይረ ብኸቢድ ኣዳኺመዮ ኣለኹ ትብል።
ክንደይ ከምዝሞቱን ከምዝቖሰሉን ክልቲኦም ወገናት ዝርዝር መብርሂ ኣይሃቡን።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንጋዜጠኛታት መግለፂ ዝሃቡ ምንስቴር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ጌታቸው ረዳ እቲ ውግእ ትማሊ ሰኑይ ፍርቂ መዓልቲ ጠጠው ከምዝበለ ብምግላፅ: ሓይልታት ኢትዮጵያ ዕላምኦም ምስ ኣዐወቱ ካብቲ ናይ ግጭት ቦታ ወፂኦም ኣለው ኢሎም።
ኤርትራ ነቲ ወታደራዊ መጥቓዕቲ ኢትዮጵያ ኢላ ዝፀውዐቶ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ክኹንኖ ተሓትት ኣላ። "ቤት ምኽሪ ፀጥታ ህፁፅ ኣኼባ ፀዊዑ ኣብቲ ጉዳይ ንክዘራረበሉ ጥርዓን ኣቕሪብና ኣለና።’’ ዝበሉ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል "ትንኣስ ትዕበ ዝኾነት ናይ ዓለም ሃገር ንልኡላዊ ግዝኣት ካልእ ሃገር ናይ ምውራር መሰል የብላን፤ኢትዮጵያዊያን ነዚ እዮም ፈፂሞም፤ጠጠው ከብሉዎ ኣለዎ’’ኢሎም።
ክልቲኦም መንግስታት ኣቓልቦ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ፖለቲካዊ ሽግራትን ውሽጣዊ ተቓውሞን ኣቓልቦ ንምስሓት ዝጀመርዎ ውግእ እዩ ክብሉ ነንሕድሕዶም ይካሰሱ ኣለው።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪሙን ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ፅባሕ ኣብ ብራሰልስ ከምዝራኸቡ ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት ስቴፋን ዱጃሪች ሎሚ ሰሉስ ገሊፆም ኣለው።
እቲ ናይ ምርኻብ መደብ: ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ቅድሚ ምልዓሉ ዝተተሓዘ መደብ እንተኾነ እውን: ኣብቲ ኣጋጣሚ ነቲ ጉዳይ ከልዕልዎ ምዃኖም ተፈሊጡሎ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ሓባራዊ መድረኽ ፓርትታት ፖለቲካ ናይ 2012 ሃገራዊ ምርጫ ክናዋሕ ብድምፂ ብልጫ ወሲኑ።ቦርድ ምርጫ ብወገኑ ውሳነ ናይቲ ቤት ምኽሪ ወግዓዊ ኣብ ልዕሊ ዝገበሮ ናይ ምርጫ ሰደቓ ግዜ ተፅዕኖ ኣይህልዎን ክብል ኣፍሊጡ።
ናይ ኢትዮጵያ ናይ ፖለቲካ ፓርትታት ናይ ሓባር ቤት ምኽሪ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዘካየዶ ኣኼባ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ዝወሰኖ ሰደቓ ግዜ ክናዋሕ ድምፂ ወሲኑ’ሎ።
ገዛኢ ፓርቲ ሓዊሱ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ፖለቲካዊ ውድባት ዝሳተፍሉ ናይ ሓባር ቤት ምኽሪ ኣብዘካየዶ ኣኼባ ልዕሊ 50 ውድባት ተሳቲፎምሉ።
ምርጫ ይናዋሕ ኣይናዋሕ ዝብል ብዝተወሃበ ድምፂ 41 ፓርትታት ይናዋሕ ክብሉ ከለው ገዛኢ ፓርቲ ሓዊሱ ሽዱሽተ ፓርታት ኣብ ዝወፀሉ ናይ ግዜ ሰደቓ ክካይድ ድምፆም ሂቦም።ሓሙሽተ ውድባት ድማ ድምፆም ዓቂቦም ኣለው።
እቲ ውሳነ ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ከምዝቐርብ መራሕቲ ናይቲ ቤት ምኽሪ ሓቢሮም።እቲ ውሳነ ቦርድ ምርጫ ኣብ ልዕሊ ዘቐመጦ ናይ ግዜ ሰደቓ ዘለዎ ትርጉም ዝተሓተቱ ምኽትል ኣቦ መንበር ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣቶ ውብሸት ኣየለ ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ክልተ ሰለስተ ግዜ ምስተመያየጡ ነቲ ናይ ግዜ ሰደቓ ከምዘውፅኡ ብምሕባር ናይ መወዳእታ ውሳነ ካብ ዝምልከቶ ኣካል ካብ ፓርላማ እንተድኣ መፂኡ ተፅዋዕነትና ንፓርላማ ስለዝኾነ ብኡ መሰረት ክንኸይድ ኢና ኢሎም።
ገለ ፖለቲካዊ ፓርትታት ነዚ ናይ ግዜ ሰደቓ ይኹን ቦርድ ምርጫ ንዝሰርሖም ካልኦት ተግባራት ነቒፎም ኣለው። ቦርድ ምርጫ ደጋፊ ብልፅግና ፓርቲ እዩ ክብሉ እውን ኸሲሶም ኣለው።ምኽትል ፕረዚደንት ውድብ መላእ ሓድነት ኢትዮጵያ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ ቦርድ ምርጫ ቅድሚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሓባራዊ መድረኽ ፖለቲካ ፓርትታት ምክያዱ ናይ ግዜ ሰደቓ ምውፅኡ እቲ ምርጫ ብአጋኡ ውዱቕ ይኸውን ኣሎ ኢሎም።
“እቲ ቦርድ ናይ ብልፅግና ወኪል ምዃኑ ኣብ ምርግጋፅ እዩ ዝርከብ።እዚ ብትኽክል ክንቃለሶ ዘለና ስለዝኾነ እቲ ቤት ምኽሪ፣መራሕቲ ቤት ምኽሪን ኣባላትን ስቕ ኢልና ንሓልፎ ኢና ኢለ ኣይኣምንን።”
ምኽትል ኣቦ መንበር ቦርድ ምርጫ ኣብዝሃብዎ መልሲ ኻልኦት ውድባት ሰለስተ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ዝውድኦም ጉዳይ ብልፅግና ፓርቲ ብዘለዎ ብልጫ ፀጋታት ንነገራት ኣብ ዝሓፀረ እዋን ክውድእ ምኽኣሉ ዝተፈለየ ነገር ዝግበረሉ ይመስሎም ስለ ዘሎ እዩ እምበር እቲ ሓቂ ከምኡ ኣይኮነን ኢሎም።
“ሓቂ ንምዝራብ ኣብኡ ዘለና ሰባት ገለልተኝነትና ንምርግጋፅ ንኸዶ ዘለና መንገዲ ከቢድ እዩ።ስለዚ ሓሸክር ናይ ምዃን ዓቕሚ የብልናን፣ንሰባት ዝሽከም ማእገር እውን የብልናን።ካብ ስራሕናን ሕግን ወፃኢ ዝገዝአና ይኹን ንምርሓሉ ካልእ ነገር የለን።”
ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ምርጫ ድምፂ ዝውሃበሉ ዕለት 23 ነሓሰ 2012 ዓ/ም ክኸውን ወግዓዊ ምግባሩ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 22 November 2017
ማሕበር ካቶሊካውያን ጉባኤታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምዝርራብ ተበግሶ ከምዝወሰደ ይግለጽ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት እቲ ዞባ ንዝተወከሉ 11 ጳጳሳት ናብ ኤርትራ ክኣትዎ ክፈቅድ እንከሎ፣ ንፕረዚደንት ናይቲ ዞባዊ ማሕበርን ሊቀ ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያን ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፉኤል’ውን ከምዝኸልከሎም ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲኣ ኣበባ ሓቢራ።
እቲ ኣብ ኬንያ ዝመደበሩ ማሕበር ካቶሊካውያን ጉባኤታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዕርቂ ንምውራድ ዝዓለም ዘተ ንምክያድ’ዩ ምስ ክልትኤም መንግስታት ንምዝርራብ ተበግሶ ወሲዱ።
ብመሰረት ሓበሬታ ዘ ሪፖርተር፣ መንግስቲ ኤርትራ ንፕረዚደንት እቲ ማሕበር፣ ኣካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፉኤል ናብ ኤርትራ ከይኣትዉ ዝኸልከሎም ኢትዮጵያ ብምዃኖም ጥራይ’ዩ።
እንተኾነ እቲ ማሕበር ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን።
ካብ ዝምስረት ኣስታት 50 ዓመት ኣቑጺሩ ዘሎ ማሕበር ካቶሊካውያን ጉባኤታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ንካቶሊካውያን ኣብያተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ኡጋንዳ፣ ታንዛንያ፣ ዛምብያን ማላውን ዝሓቖፈ’ዩ።
እቲ ማሕበር ቅድሚ ዝተወሰነ ዓመታት’ውን ተመሳሳሊ ተበግሶ ብምውሳድ፣ ናብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ከምዝበጽሐ ምንጭታት ይጠቕሱ።
==================


text:
March 20, 2020
ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብቕያታት ዝመልኦ ሕልፍ ዝበለ ተመክሮ ምዃኑ ንግንዘቦን ንደጋግሞን ኢና። ይኹን`ምበር፡ ዛጊት መሊእናስ ይትረፍ ብኣፈና`ውን ስለዘይተረኸናዮ እናሓደር ዝኸብድ ዓቢ ሸኽም ኰይኑና ምህላው ማዕረኡ ንግንዘቦን ንደጋግሞን ኢና። እቲ ጸገም እናተፈልጠ ይቕጽል ምህላው ኸኣ ብርግጽ ሓደ ስግንጢር ኩነት`ዩ። እዚ ቅያዊ ታሪኽ ጅግንነትን ሓርበኝነትን`ዚ፡ ነጋርን ጸሃፍን ሳኢኑ ዳርጋ ዓባስ ኰይኑ ምህላው እምበር ፍጹም ክምኽነን ክጽወርን ኣይክእልን። እዚ ስግንጢር`ዚ ከይተፈትሐ ክቕጽል ምግዳፉ፡ ስግር ሃላፍነት ምዝንጋዕ፡ ንታሪኽና፡ ንታሪኽ ሰማእታትና፡ ነቲ ኩሉ ዘይተነግረ ቅያታቱን ጅግንነቱን፡ ተወፋይነቱን እምነቱን፡ ዝደረኾን ዝጸሮን ንጹህ ሕልናን ኣተሓሳስባን ምብዳል`ዩ። ታሪኽና ምብዳል ከኣ ንነብስናን መጻኢ ወለዶታትናን ምብዳል ስለዝኰነ መዘዙ ብዙሕን ነባርን`ዩ። ስለዚ፡ ንታሪኽና፡ ምስቲ ኩሉ ሓይሉን ህያውነቱን፡ ዕብየቱን ድምቀቱን፡ ስፍሓቱን ዕምቈቱን፡ ክንትርኾ፡ ክንገልጾ፡ ክንርዳኦ፡ ከነመሓላልፎ ግድን ክንፍጽሞ ዘለና ህጹጽ


text:
ስቓይ ብዓድን በረኻን
ማይ ቤቱ ተሓሚሱ ብእምነት፡ ብሕግን ብተግባርን ናተይ ኢሉ ትጽቢት ዝገብረሉ መንግስቲ ዘይብሉ ህዝቢ፡ ኣብ ሃገሩ ይኹን ኣብ ስደት ወትሩ ነብሰ ምትእምማን ከም ዘጥፍእ እሙን’ዩ። ኣብ ቅድሚ’ቶም ኣብ ሃገሮም ሰላም ኣውሒሶም፡ ልዕና ሕጊ ኣንጊሶም፡ ተሓታትነት ብዘለዎ መንግስቲ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝመሓደሩ ህዝብታት ማዕረ ተሰሪዑ ርእሱ ኣቕኒዑ ክኸይድ ከም ዘይኽእል፡ ምሁራት ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠት ኣቐዲሞም ዘቐመጥዎ፡ ሕጂ ድማ ብተግባር ንዕዘቦ ዘለና ሓቂ’ዩ። ናተይ ኣብ ዝብላ መሬት ተኣማሚኑ ዘይረግጽ፡ ዘይመርጽ ዘይምረጽ፡ ኮታ ናይ ሂወት ውሕስነት ዝተነፍጎ ህዝቢ ዋናታት ኣብ ዘለውዎ፡ መሬት ሕግን ባህልን ምሉእ ክብረት ክረክብ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ስደትን ዘሕልፎ ዘሎ ኣደራዕ፡ ዘጋጥሞ ዘሎ ውርደት ጭቡጥ ኣብነት’ዩ።
ብዓለም ደረጃ ንጉሳውያን፡ መለኽትን ፋሽሽታውያንን ስርዓታት፡ ደረጃ ብደረጃ ተባሕጒጎም ኣብ ዝጽረግሉ ዘለው መዋእል፣ ደምክራስን ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምሕድራን ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ቋንቋን መምርሕን ውጹዕ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ዝኾነሉ፣ ፍትሓውነት ምምቕራሕ ፖለቲካዊ ስልጣንን ሃገራዊ ሃብትን ዝተስተኻኸለ ሚዛን ናብ ዝሕዘሉ ኣንፈት ኣብ ዘምረሓሉ፣ ድሕረትን ድኽነት ቀዳሞት ጸላእቲ ህዝብታት ኣብ ምምዕባል ናይ ዝርከባ ሃገራት ምዃኑ ኣብ ዝተነጸረሉ መድረኽ፣ ኣብ ፖለቲካዊ ድሕረት እንዳሓምበሰ፡ ብናይ ከፋፊልካ ግዛእ ሜላ ምትእምማን ኣልቦ ሃዋህው ፈጢሩ፡ ግዜ ዝሰገሮ ባርነት ኣንጊሱ መን ከማይ ዝብል መንግስታዊ ጭፍራ ልዕልነት ኣብ ዝሓዘሉ፡ ዘይተወደበ ህዝቢ ክወስዶ ዘለዎ ቀዳማይ ኣማራጺ፡ ካብ’ዚ ሲኦል ምሕደራ ምምላጥ ምዃኑ ኣየከራኽርን። ማሕበረ-ሰብ ዓለም ወይ እቲ ላዕለዋይ ደኛ ናይ ህዝብታት ዓለም ዝኾነ ውድብ ሕቡራት መንግስታት፡ ብባህሪያዊ ሓደጋታት ኮነ ሰብ ዝሰርሖ ጸገማት፡ ህዝቢ ካብ ቤት ንብረቱ ኣብ ዝፈናቐለሉ፡ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ኣርሒቑ ኣብ ዝስደደሉ ወቕቲ፡ ኣበየናይ ሃገርን ቦታን ብዘየገድስ፡ ከም ሰብኣዊ ፍጡር መጠን፡ ካብ ዝኾነ ጸጥታዊ ስግኣት ድሒኑ፡ ብሂወት ንምንባር ዘኽእሎ መሰረታዊ ቀረባት ረኺቡ፡ ኣብ ውሑስ ቦታ ክኽመጥ ከም ዝግባእ፡ ኣብ’ቲ ንመሰል ስደተኛታት ዝምልከት ዓንቀጹ ኣስፊርዎ ይርከብ።
ብሰንኪ ፋሽሽታዊ ተግባራት መንግስቲ ህግደፍ ብእግረይ ኣውጽእኒ ዝብተን ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ከም ኣካል ኣምሳል ማሕበረሰብ ዓለምን፡ ኣባል ውድቡ ሕቡራት ሃገራት መጠን፡ በቲ ንመሰል ስደተኛታት ከውሕስ ዝወጸ ሕጊ መሰረት ናይ ስደተኛ መሰልን ውሑስ ሂወትን ክረክብ ነይርዎ። እንተኾነ ሓላፍነት ዝስመዖ ተሓታትነት ዘለዎ ናተይ ዝብሎ ሕጋዊ መንግስቲ ዘይብሉ ህዝቢ ወይ ህዝብታት፡ ንመሰል ስደተኛታት ዝጣበቕ ሕግን ትካልን ብምህላው፡ ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምዃኑን ንበይኑ፡ መድሕን ክኾኖ ከምዘይእኽል ዘረጋግጹ ሓቅታት ብተግባር ንዕዘብ ኣለና።
እቲ ዝኸፍአ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሳቐይሉ ዘለው መስመር፡ ካብ ዶብ ኤርትራን ሱዳንን ክሳብ ዶባት ግብጽን እስራኤል ዘሎ መስመር’ዩ። ኣብ’ዚ መስመርዚ ተዘርጊሖም ዘለው ነጋዶ፡ ካብን ናብን ኣቑሑት ዘሰጋግሩ ኣይኮኑን። ኣብ ሕርሻን ዕደናን ዝተዋፈሩ ውልቀ ሰባትን ትካላትን’ውን ኣይኮኑን። ዝተራቐቐ ዘመናዊ መራኸቢታት፣ ከም ዑፍ ዝበራ መካይንን ዝተዓጥቁ ሸፋቱ፣ ውሽጣዊ ናውቲ ኣካላት ውድ ሰብ ብዝረቐቐ ጥበብ መዚሒቖም ናብ ዕዳጋ ዘውርዱ ክኢላታት ሕክምና፣ ነቲ መደባት ዝቕልሱ፡ ጸጥታዊ ደጀን ዝኾኑ መንግስታትን መንግስታዊ ኣካላትን ብዝተወደበ ኣገባብ ዘካይድዎ ዘለዎ ንግዲ ወዲ-ሰብ ’ዩ። እዞም ብተዘዋዋሪ መንገዲ ብዝተወደበ ኣገባብ ስጋ ሰብ ዝምገቡ ዘለው ኣካላትን ትካላትን ተራ ሸፋቱ ወይ ተራ ነጋዶ ኣይኮኑን። በተሓሳስባን ብተግባርን ናብ ምሉእ ደላዪ ሰላም ማሕበረሰብ ዓለም ናይ ራዕዲ ጽልዋታት ዘመሓላልፉ ዘለው፡ በዚ ዘስካሕክሕ ገበናዊ ተግባራት ገዚፍ ርእሰ-ማል ዘዋሕለሉ ኣካላትን ትካላትን’ዮም።
እዚ ንዓለምና ሓደጋ ዝኾነ ኣሰካፊ ተግባራት፡ ኣብ’ዚ ዝተጠቕሰ መስመር ዝርከቡ መንግስታት ኮነ፡ ብሰላምን ድሕነት ስደተኛታት ይግደስየ ዝብል ትካል ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ኣብ ምኽባር ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ዝነጥፋ ትካላትን ግቡእ ጠመተ ሂቦም ንምውጋዱ ብስጥመት ስለዘይተዋፈርሉ፡ ሜላታቱ እንዳቐየያየረን እንዳበኣሰን ይኸይድ ኣሎ። ቅድም ክብል ብምትሕብባር ጀነራላትን ትካላት ጸጥታን ህግደፍ ካብ መሬት ኤርትራ ጀሚሩ ክሳብ በረኻ ሲና ተዘርጊሑ ዝካየድ ጭውያን ብባንክታት ኤርትራ ዝመሓላለፈ ሓዋላን ኣቢሉ’ዩ ዝነጣጠፍ ነይሩ። ሕጂ ግን እቲ ጭውያ ካብ መንገዲ ጥራሕ ዘይኮነ ብናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ኣፍልጦ ረኺበን ኣብ ዝተጣየሳ መዓስከር ስደተኛታት፡ ሕጋዊ ናይ ስደተኛ ወረቐት ዘለዎም ስደተኛታት ካብ መንበሪ ገዝኦም ብዕጡቓት ተጨውዮም ዝውሰድሉ ዘለው ደረጃ’ዩ ተበጺሑ ዘሎ።
ኣብ ምብራቕ ሱዳን ትርከብ ብብዝሒ ኤርትራውያን ብዝተወሰነ ቁጽሪ ድማ ኢትዮጵያውያን ተዓቒቦምሉ ዘለው መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ፡ ካብ ኩለን ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ካብ ዝተጣያሳ መዓስከር ስደተኛታት፡ ናይ ሂወት ውሕስነት ክረኽቡ ዝግበኦም ስደተኛታት ክብርን ሓለዋን ስኢኖም ብነጋዶ ሰብ ኣብ ከቢድ ጸገም ዝርከብሉ ዘለው ቦታ’ዩ። ብቐንዱ ናይ ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ሊቢያ፣ ግብጺ ዝኾኑ፣ ደቂ ራሻይዳ ዝዋስእሉ፡ ምትሕብባር ኣካላት ህግደፍ ዘይተፈልዮ፡ ብለይቲ ዘይኮነ ብቐትሪ፡ ብማስኬራ ዘይኮነ ብቕሉዕ፡ ብበትሪ ዘይኮነ ብመሳርያ፣ ካብ መሸጣ ኣካላት ወዲ-ሰብ ብዝተረኽበ ኣታዊ፡ ብዝኸበረ ዋጋ ዝተሸመታ ዘመናውያን መካይን ኣብ ኣፍደገ እቲ መዓስከር ደው ኣቢልካ ዝፍጸም ዘሎ ዓይኑ ዘፍጠጠ ገበናዊ ተግባር፡ ብቐዳምነት መንግስቲ ሲዳንን ላዕለዋይ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ክሕተተሉ ክሓፍርሉን ክምክትዎን ይግባእ። እቶም ልዕሊ 30 ዓመትት ዝኣክል ኣብ’ቲ መዓስከር ዝነበሩ ዘለዎ መሳኪን ስደተኛታት፡ ንመንግስቲ ሱዳንን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣሚኖም’ዮም። መንግስቲ ሱዳንን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድማ ንድሕነት ሂወት ስደተኛታት ከውሕሱ ሓላፍነት ወሲዶም’ዮም። ስለዚ ኩሉ ደላዪ ሰላም ማሕበረሰብ ዓለም ብሓፈሻ፡ መንግስቲ ሱዳንን ላዕለዋይ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ከኣ ብፍላይ፡ ብቐጥታ ድሕነት ናይ’ቶም ኣብ ከቢድ ሓደጋ ዝርከቡ ስደተኛታት ብምርግጋጽ፡ እዚ መርበብ’ዚ ብዓለም ደረጃ ዝፈጥሮ ኣሉታዊ ጽልዋ መሊእካ ንምብርዓን ብተግባር ክረባረቡ ይግባእ።
ድ,ሰ,ደ,ኤ, 15-02-2013
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8473


text:
ወይዘሮ ጸጋ ኣብ ከተማ መቐለ ዓዲ ሓውሲ ኣብ ዝርከብ መረበት ገዘአን ኮይነን ካብ ውልዶ በለስን ካብ ፍረ በለስን ዝተፈላለዩ ምግቢ የሰናድኣ፡፡
ካብ ውልዶ በለስ ቅጫ፣ቁልዋ፣ቀይሕ ጸብሒ፣ጸብሒ ኣልጫ፣ኮተሌት፣ጽሟቕን ማልማላታን ካልኦትን ናብ ተጠቀምቲ የቕርባ ኣለዋ፡፡
ብተመሳሳሊ ካብ ፍረ በለስ ጽሟቕን ሾርባን ከምኡ እውን ካብ ቅላጥ በለስ ከረሜላ የሰናድኣ፡፡
ሕብረተሰብ ከፍቲ ዝበልዐኦ ገልዒ ዲና ክንበልዕ ብዝብል ኣተሓሳስብኡ ንምቕያር ከቢድ ኮይኑወን ምህላዉ ይገልፃ፤ ምህርቲ በለስ ሓዱሽ ውፅኢት ምስ ምዃኑ ድማ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ኣብ ቅሉዕ ከባቢ ንመሸጢ ዝኸውን ቦታ ክህበን ሓቲተን ኣለዋ፡፡
ተኽሊ በለስ ንቐለብን ጥዕናን ልዑል ረብሓ ከምዘለዎ ዝገልጻ ወይዘሮ ጸጋ ሕብረተሰብ ረብሓ ተኽሊ በለስ ንኽርዳእ ኣብ ንግዳዊ ዓውደ ምርኢት ብምስታፍ ትምህርቲ ይህባ ምህላወን እውን ይገልጻ፡፡ ምስ ከምአን ዝበላ ደቀንስትዮ ኣሓተን ብምዃን ድማ ነቲ ዋኒን ናብ ዝላዓለ ብርኪ ከብፅሐኦ ይሕልና ምህላወን ተዛሪበን እየን፡፡


text:
Överkalix
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 1 2021
ከተማ ኦቭረካሊክስ ኣብ ጥቓ ወሕዚ ካሊክስ ትርከብ። ንሳ ብረና እውን ትብሃል እያ። ጽቡቕ ጎደናታን ድኳናትን ከኣ ኣለዋ። ኩሉ ኣብያተትምህርቲ፡ ድኳናት፡ ምምሕዳር ኮምዩን፡ ሕክምና ስኒን ማእከል ጥዕናን ቀረባ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ3,303
ስፍሓት መሬት2,919 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Luleå 105 ኪሜ
- Kemi 150 ኪሜ
- Gällivare 142 ኪሜ
ናብቲ ናይ ገማግም ባሕሪ ከተማ ካሊክስ ይኹን ወይ ናብ ሉለዮ ከምኡውን ናብቲ ሰሜናዊ ቦታታት ዕደና ከም ኪሩና፡ የሊቫረን ፓያላን ዘሎ መራኸቢታት ግሩም እዩ። ዱራትን ኣኽራናትን ወሓይዛትን ቀላያትን ንደጋዊ ህይወት ጽቡቕ እዩ። ምግፋፍ ዓሳን ምእራይ ዓጋምን ዝውቱር እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ናይ ኦቭረካሊክስቡስተደ መሪሕነት ካብ 1-4 ክፍልታትን ክሽነን ዘለዎ ገዛ ይቕርብ። መብዛሕትኦም ገዛውቲ ክልተ ክፍሊ ዘለዎም ኮይኖም ኤለቨይተር የብሎምን፡ ኣብ ውሽጢ ኦቭረካሊክስ ከኣ ይርከቡ። ብሕታውያን ትካል ኪራይ ኣባይቲውን ኣለዉ። ነቶም ኣብቲ ናይ ምቕማጥ ቅርጺ ዝኣተዉ ሓደስቲ መጻእቲ ግን እቲ ናይቲ ኮምዩን ኣተሓባባሪ ባዕሉ ገዛ ይደልየሎም እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዘይካ ሽወደንን ፊንላንድን፡ መብዛሕትኡ ተቐማጣይ ኦቭረካሊክስ ስፓኛ፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ሶማሊን ታይላንድ እዩ ዚዛረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ኦቭረካሊክስ ስፖርት ማሕበር ወይ ÖIF ዝዓበየ ማሕበር እዩ። ካልእ ድማ ናይ ኣይስሆኪ ክላብ፡ ናይ ኵዕሶ እግሪ ክላብን ባስከትቦል ክላብ ንኹሉ ዕድመ ዝኾነ ኣሎ። ÖIF ናይቲ ናይ ግዜ ሓጋይ ዕዳጋ ኣዳላዊ እዩ። ኣብኡ ኩሉ ዓይነት ኣቕሑ ብዓቢ ድምጽን ብናይ ረክላም መገድን ይሽየጥ።ኣብቲ ናይ ኦቭርካሊክስ መርበብ ብዛዕባ ዝርዝር ማሕበራት ተመልከት።
ናይ ሽወደን ቤተ ክርስትያን (Svenska Kyrkan) ንቈልዑን መንእሰያትን ዝኸውን ክርስትያናዊ ንጥፈታት ኣለዎም። ከምኡ'ውን ሓደ ናይ ፒንግስት ሰበኻ ኣሎ።
ሽወደናዊ ቤትክርስትያን ናይ ክርስትያን ህጻናትን መንእሰያትን ንጥፈታ ተካዪድ። ናይ ፐንተኮስት ማሕበር እውን ኣሎ። ABF፡ ናይ ትምህርቲ ኣደንፋዕን ናይ ትምህርቲማሕበር ቩክሰን ስኩላን ኣብ እተፈላለየ ሳብጀክት ዘተኮረ ናይ ትምህርቲ ዘተ የካይዱ።
ዳርጋ ኩለን ኣብቲ ኮምዩን ዚርከባ ቁሸታት ናታተን ማሕበራትን ነኣሽቱ ገዛውትን ኣለወን፡ ኣብኡ ድማ ናይ ምስክንካት፡ ፒሳ ምስራሕ፡ ሃድን ካልእ ባህላዊ ጸወታታን ንጥፈታትን የካይዳ። ማሕበራት ቁሽት እተፈላለየ ባህላዊ ውድድር እውን የካይዳ እየን። ብግዜ ክረምቲ ናይ በረድ ስኩተር ጸወታ ኣዝዩ ዝውቱር እዩ። ነዚ ጸወታዚ ኢሎም ብዙሓት ሰብ ስኩተር ኣብ ሺፓስየርቭ ይእከቡ።
ንገዛ ዕዮን ጥበብን ህንጻ ገዛን ተያትርን ዚምልከታ ማሕብራትውን ኣለዋ። እቲ ሃገራዊ ናይ ትያትር ጉጅለውን ንኦቨርካሊክስ ይበጽሓ እዩ።
ናይ ተያትር ማሕበር ናቱ ጸሓፍትን ኣዳለውትን ኣለዉዎ። ናይ ኣፍራስን ኣኽላባትን ውድድር እውን ይካየድ እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ከተማ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ ከምኡውን ናይ ሕብረተሰብ ቤትጽሕፈት ምስ ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ኣሎ። ኣብኡ ግሮሰሪታት፡ ናይ ክዳውንቲ ድኳናት፡ ፋርማሲ፡ ናይ ራድዮን ቲቪን ድኳናት፡ ናይ ሓጸውን ድኳናት፡ ኣብያተመግቢ፡ ካፈ፡ ናይ ቀዪሕ መስቀል ሰከንድሃንድ ድኳን ምስ ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን፡ ምስ ኩሉ ዘገልገለ ኣቕሑቱን ኣሎ።
ፎልከትስ ሁስ ዚብሃል ፊልም የርኢ። ካብ ጥቅምቲ 2013 ጀሚሩ ድማ ቀጥታ ዚመሓላለፍ ኮንሰርትን ኵዕሶ እግርን ናይ ሆኪ ግጥምን ኣሎ።
መሐምበስን ኣደራሽ ስፖርትን፡ ናይ በረድ ገዛን መጻወቲ ኵዕሶን። ካብቲ ከተማ 4 ኪሎመተር ርሒቑ ዚርከብ ናይ መንሸራተቲ ቦታ ኣሎ። ኣብ ግዜ ሓጋይ ናይ መሐምበሲ ፑል ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኦቭርካሊክስ ክልተ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፤ አልቨንን አንገንስን። ብየርነን ዚብሃል ናይ ህጻናት ቤትትምህርትን፡ ኤኮረን ዚብሃል ናይ ህጻናት መዘናግዒ ቦታን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኦቨርካሊክ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲ ኣለዎ። ኦከርስኩላ ን1-3 ዝዕድመኦም፡ ስትራንድስኩላ ን4-9 ዝዕድመኦም። ብሕታውያን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲውን ኣለዉ። ናይ ኦቨርካሊክስ ናጻ ቤትትምህርቲ ነቶም ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ 9 ዓመት ዝዕድመኦም እዩ። ናይ ባህልን ኣከባብን ትምህርቲ ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብዚ፡ ኮሙናዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣሎ። ካልኣይ ደረጃዊ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲውን ኣሎ።
ሓደ ግዜ ኣብ ሰሙን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ብዛዕባ ሕብረተስብ ብቪደዮ እተሰነየ ኣስተምህሮ ይወሃቦም። ንሱ 100 ሰዓታት ይወስድ፡ ኣብቲ ቤትትምህርቲ ከኣዩ ዚካየድ።
ኣገልጎት ጥዕና
ዞባ ኖርቦተን ሓደ ናይ ሓኪም ቅበላን፡ ከምኡ'ውን ማእከል ክንክን ቈልዑን ማእከል ክንክን ነፍሰጾራትን ሓራሳትን፡ ኣምቡላንስ፡ ሓሙሽተ መደቀሲ ዘለዎ ክፍሊ ክትትል ዘጠቓልል ናይ ዞባ ክንክን ጥዕና ዝሓዘ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና የካይድ። እቲ ስራሕ ፊዝዮተራፒ፡ ናይ ስራሕ ተራፒ፡ ሕክምናዊ ክንክን እግሪ፡ ናይ ጨረርታ ሕክምና፡ ከምእ'ውን ላቦራቶርን ኤክስረይን እውን ኣለዎ።
ናይ ስኒ ሕክምና ምስቲ ማእከል ጥዕና እተኣሳሰረ እዩ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣን ብምስምማዕ ተርጓማይ ክትገብር ተኽእሎ ኣሎ። ትርጉም ዝበዝሕ ግዜ ብተለፎን እዩ ዚካየድ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናብ ሉለዮ፡ የሊቫረ፡ ኪሩና፡ ካሊክስን ሃፓራንዳን ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ። ነዚ ዘካይድ እቲ ለንስትራፊከን ኢ ኖርቦተን ዚብሃል እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ኦቨርካሊክስ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ሓይሊ ሰብ ዚደልዩ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዉ። ብዙሓት ንስራሕ ናብ ካሊክስ በጺሖም ይምለሱ፡ ካልኦት ድማ ናብ ሉለዮ፡ የሊቫረ፡ ኪሩናን ፓያላን ናይ ሰሙን በጺሕካ ምምላስ ይገብሩ።


text:
ብመሰረት ቴለቭዥን ትግራይ ቤት ምኽሪ መንግስቲ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጀንዳታት ዘትዩ 12 ነጥቢታት ዝሓዘ ውሳነ ኣሕሊፉ ኢላ።
እቲ ብማእከላይ መንግስቲ ካብ መዝነቱ ዝተኣልየ ግን ከኣ ንኽልል ትግራይ ዘመሓድር ዘሎ ቤት-ምኽሪ፡ ካብቲ በጺሑዎ ዝነበረ ወተሃደራዊ ገስጋስ ምምላስ ግቡእ ከም ዝዀነ ድሕሪ ምግላጽ፡ “ናይ ሰላም ዕድል ጸንቂቅካ ንምጥቃም፣ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣበርቲዑ ንኽሰርሕ ወሲኑ፡” ይብል።
"ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ልዝብ ሰላም ክመጽእ እንተዘይኪኢሉ ግን፣ ዝተጀመረ መኸተ ኣሓይሉ ንክቅጽለሉ" እቲ ቤት ምኽሪ ወሲኑ ኣሎ ዝብለት ተለቪዥን ክልል ትግራይ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ድሮን ማለት ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ደደቢት፣ ኮረም፣ ኣላማጣ፣ ዓዴት፣ መቀለ፣ ኣብዓላ ሽኸትን ደብዳብ ከምዝተፈጸመን፣ ህዝቢ ከምዝሞተን ገሊጻ`ላ። ብምኽንያት’ቲ ደብዳብ ሂወቶም ንዝሳኣኑ ወገናት ንምዝካር፣ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ሓዘን ከምዝተአወጀ`ውን እቲ ብቴለቪዥን ትግራይ ዝሓለፈ መልእኽቲ ጠቒሱ`ሎ።


text:
ቻይና ወታደራት ቐጠር ገዲፎምዎ ናብ ዝወፁ ንኤርትራን ጅቡቲን ናብ ዘሰሓሕበን ዶብ ዓቀብቲ ሰላም ወታደራት ንምልኣኽ ድልየት ከምዘለዋ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ላዕለዋይ ዴፕሎማት ቻይና ኩዋንግ ወይሊን ሎማዕንቲ ዓርቢ ገሊፆም።ወታደራዊ ተራ ቻይና ኣብ ወፃኢ ሃገራት እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።
ንሶም ንአሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ቻይና እንተድኣ ተሓቲታ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘሎ ምስሕሓብ ክትዓርቕ እያ ክብሉ ገሊፆም።
ቻይና ኣባላት ሰራዊታ ኣብዚ ወርሒ እዚ ናብ ጅቡቲ ልኢኻ’ላ።እዚ ኣብ ወፃኢ ሃገር ንፈለማ ግዜ ወታደራዊ መደብር ዝኸፈተትሉ ፍፃመ ኮይኑ’ሎ።
ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2010 ዓ.ም. ቶኽሲ ደው ንምባል ድሕሪ ምስምምዐን ቐጠር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ 450 ዓቀብቲ ሰላም ወታደራታ ካብ ኣሰሓሓቢ ከባቢ ጎቦ ዱመሪያ ስሒባ።
ኩዋንግ ወይሊን ብተወሳኺ ቻይና ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ጅቡቲን ብሰላም ክፍታሕ ተስፋ ኣለዋ ኢሎም ኣለው ።
ኣብታ ንእሸተይ ግን ስትራተጂያዊት ሃገረ ጅቡቲ ኣሜሪካ፣ፈረንሳ፣ብሪጣንያ፣ጃፓንን ካልኦትን ሃገራትን ወታደራዊ መደበር ኣለወን።ቻይና እዚ ናይ ጅቡቲ መደብራ ናይ ምክልኻል ተኽእሎታት ዘይብሉ ንሎጂስቲካዊ ዕላማ ጥራሕ ዝዓለመ ምኳኑ ክትገልጽ ምጽንሓ ይፍለጥ።


text:
ጸገማት ኣፍሪቃውያን ጋንታታት ኣብ ዋንጫ ዓለም 2018 እንታይ`ዩ ነይሩ?
ምግላፍ ሃገራዊት ጋንታ ሰኔጋል ካብ ዋንጫ ዓለም ብሓሙስ ምሸት ንኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብ ግጥም ኣውዲቕካ ምሕላፍ ወካሊት ጋንታ ከይትህልዋ ገይሩዋ፡ እዚ ድማ ድሕሪ 36 ዓመታት ዝተራእየ ዝኸፍአ ብቕዓት ናይ ኣፍሪቃ እዩ።
ግጥማት ዋንጫ ዓለም ኣብ ሩስያ ቅድሚ ምጅማሩ ኣፍሪቃ ነቲ ናይጀሪያን ኣልጀሪያን ንፈለማ እዋን ናይ ግጥማት ካልኣይ ዙር ዝሓለፋሉ ኣብ 2014 ኣብ ብራዚል ኣብ ዝተገብረ ዋንጫ ዓለም ዘርኣየቶ ብቕዓት ኣዛይዳ ክትድርዖ`ያ ዝብል ልዑል ተስፋ ነይሩ።
እንተኾነ ግን ኣፍሪቃ ካብ ዘካየደቶም 15 ግጥማት ኣብ ሰለስተ ጥራይ ተዓዊታ፡ ክልተ ማኦረ ብምውጻእ ኣብ 10 ግጥማት ድማ ተሳዒራ ካብቲ ውድድራት ብምግላፋ ጸገማ እንታይ ምዃኑ ከይተገረመት ኣይክትተርፍን`ያ።
እሞ`ቲ ጸገም ድኣ እንታይ`ዩ? ሕማቕ ዕድል? ሓድሽ ዝተኣታተወ ናይ ቪድዮ ዳኝነት (ቪ ኤ ር) ወይስ ሕጽረት ተውህቦ?
ስንኩል ግብፃዊ (ምስራዊ) ንጉስ
ነቲ እትውንኖ ሓደ ካብ ብሉጻት ተጻወትቲ ዓለምና ዝኾነ መሓመድ ሳላሕን ነተን ድኹማት መጋጥምታን ኣብ ግምት ኣእቲኻን፡ ብሓቂ እዚ ናይ ሎም ዘመን ግጥማት ዋንጫ ዓለም ግብፂ (ምስሪ) ዝሓለፉ ዘሕዝኑ ተሳትፎኣ እትቕይረሉ መድረኽ ክኸውን`ዩ ነይርዎ።
ኣብ መጻረዪ ዋንጫ ዓለም ኣብዚ ናይ ሩስያ ግጥማትን፡ ግብፂ (ምስሪ) ካብ ዘመዝገበተን 10 ሸቶታት ነተን ሸውዓተ ብምምዝጋብን ኣብተን ክልተ ብምሕጋዝን መሓመድ ሳላሕ ንወፍሪ ምስሪ ዓብሊልዎ`ዩ።
ኣብ ፍጻመ ጸወታ ጎባልል ኤውሮጳ (ቻምፒዮንስ ሊግ) ዘጋጠሞ መጉዳእቲ ምስ ኡራጓይ ኣብ ዝተገብረት ፈላመይቲ ጸወታ ብዘይምስታፉ ድማ ንደገፍቲ ከምዘሕመሞም ፍሉጥ`ዩ። ኣብ 23 ሃገራዊ ጸወታታት ሓንቲ ሸቶ ጥራይ ዘመዝገበ ኣጥቃዓይ ማርዋን ሞሕሰን ግን ብቑዕ መተካእታ ኣይነበረን።
ንዝነበራ ናይ ምክልኻል ጌጋታት ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ሳላሕ መጉዳእቲ እንተዘየጋጥሞ ነይሩ`ውን እታ ብፈርኦናት እትፍለጥ ሃገራዊት ጋንታ ግብፂ (ምስሪ) ኣብ`ቲ ኣብ 28 ዓመት ንፈለማ ዝተሳተፈትሉ ዋንጫ ዓለም ክሳብ ክንደይ ርሒቓ ምኸደት`ውን ኣብ ሕቶ ምልክት ዝኣቱ`ዩ።
እዚ ውጺኢት`ዚ ድማ ካብ ሓንቲ በቲ ናይ ምክልኻል ተግባርተኛ ዝኾነ ሄክተር ኩፐር እትእለይ ጋንታ ዘይትጽበዮ ውጺኢት`ዩ። ተኸላኸልቲ ግብፂ ግን ተደጋጋሚ ጌጋታት ክፍጽሙ ተራእዮም፡ ብፍላይ ድማ እቶም ጽምዲ ናይ ማእኸል ተኸላኸልቲ ዓሊ ጎርን ኣሕመድ ሐጋዝን ኣብ ምልክት ሕቶ ኣትዮም`ዮም።
ሓለውቲ ልዳት መሰጥቲ ነይሮም። መሃመድ ኣል ሻራዊ ኣብ ግጥም ኣንጻር ኡራጓይ ዘርኣዮ ብቕዓትን፡ ወዲ 45 ዓመት ናይ ኣፍሪቃ ውሩይ ዒሳም ኣል ሓዳሪ ናይ ዋንጫ ዓለም ታሪኹ፡ ኣብ ግጥም ኣንጻር ሱዕዲ ዓረብ ፍጹም ቅላዕ ብምድሓን ብፍሉይ ዝና ጸምቢሉ። ኣብ ዋንጫ ዓለም ብዕድመ ዝዓበየ ተጻዋታይ ድማ ኮይኑ።
እንተኾነ ግን እታ ሸውዓተ ዋናጩ ኣፍሪቃ ጨቢጣ ንኩዕሶ እግሪ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዝዓብለለት ግብፂ (ምስሪ) ኣብ መፈጸምትኡስ ንተዓዘብቲ ኣጉህያ`ያ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ናይ መወዳእታ ግጥማ ብስዑዲ ዓረብ ብምስዓራ።
ኣብ`ቲ ጸወታ ዘመዝገበታ ሸቶ ድማ ኣብ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ንፈለማ ጊዜ ኣብ ጸወታ ክትመርሕ ኣኽኢላታ ነይራ። ኣብ ናይ 84 ዓመታት ፈተንኣ ድማ ሃገራዊት ጋንታ ምስሪ ዓወት ከይቀሰመት ትርከብ።
ኣናብስ ኣትላስ ክጓዝሙ ኣይከኣሉን
ጉዕዞ ናይ ሞሮኮ ኣብ ዋንጫ ዓለም ኣብ ፈላሚት ዘወትኣ ኣብ ውዱእ ጊዜ ብሓደ ካብ ተጻወታ ናብ ገዛእ ጋንትኡ ብዘመዝገባ ሸቶ ብዝኸፍአ መልክዕ`ዩ ፈሺሉ።
ኣሰልጣኒ ጋንታ ሀርቨ ሬናርድ ነዛ ግጥም`ዚኣ `ፍጻመ ዋንጫ ዓለም (ፋይናል)` ሰምይዋ ነይሩ። ሓያላት ጋንታታት ፖርቱጋልን ስፓኛን ይጽበይኦ ስለዝነበራ ድማ ከምኡ ምባሉ ዘገርም ኣይነበረን። ድሕሪ`ቲ ጸወታ ዘርኣዮ ቅንዙው ገጽ ድማ ነቲ ዓቢ ጣዕሳ የመልክት።
ብድሕሪኡ ግን ሞሮኮ ኣዝያ መሲጣ`ያ። ምስ ጎብለል ኤውሮጳ ዝኾነት ፖርቱጋል ኣብ ዝገበረቶ ጸወታ ቀልጢፋ`ኳ ሸቶ እንተተመዝገበታ፡ ድሒራ ግን በቲ ዘርኣየቶ ማራኺ ተደጋጋሚ መጥቃዕትን ኣተሓላልፋ ፍሰትን ኩዕሶን ነቲ ጸወታ ንጋንታ ፖርቱጋል ኣብ ሜዳ ከምዘይነበረት ኣምሲላታ`ያ።
ዳርጋ ከም ኩለን ኣፍሪቃውያን ጋንታታት ኣብ ሩስያ ግን ብሕጽረት እሙን ኣመዝጋቢ ሸቶ ተጠቒዓ`ያ። ሸቶ ናይ ምምዝጋብ ዕድላት ኣብ ዘጋጥምሉ እዋን፡ ኩዓሳሱ ናይ ተጻወቲ መጋጥምቲ ጋንታ ይወድቃ ነይረን ወይ ድማ ብልዑል ክእለት ሓላው ልዳት ፖርቱጋል ይፈሽላ ነይረን።
ኣንጻር ስፓኛ ኣብ ዝነበረ ናይ መወዳእታ ግጥሞም፡ እቶም ብኣናብስ ኣትላስ (ኣትላስ ላዮንስ) ዝፍለጡ ተጻወትቲ ሞሮኮ ንተዓዘብቲ ዝማርክ ብቕዓት ብምርኣይ ነታ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2010 ዝኾነት ንሳፓኛ ኣብ 23 ጸወታታት ንይ ፈለማ ስዕረት ከቕምስዋ ሒደት ካልኢታት ተሪፈንኦም ነይረን፡
እንተኾነ ግን ኣብ ውዱእ ጊዜ ብዝተመዝገበቶም ሸቶ ክልተ ብኽልተ ማዕረ ተፈላልዮም። ሃገራዊት ጋንታ ንዝሓቖፈቶም ሸውዓተ ተጻወትቲ ሪያል ማድሪድ፣ ባርሴሎና፣ ማንቸስተር ሲቲ፣ ማንቸስተር ዩናይትድ፣ ባየር ሙኒኽን ኣትለቲኮ ማድሪድን ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ እዛ ጸወታ`ዚኣ ኣቲ ዝበለጸ ጎኒ ናይ ሞሮኮ ዘርኣየት ጸወታ`ያ ነይራ።
`ካልእ ክትረክብ ዝግበኣ ዝነበረት ክልተ ጸታታት ሓደ ብባዶ ጥራይ ዝተረትዕት ብልጽቲ ጋንታ`ያ` ኢሉ ኣሰልጣኒ ጋንታ ስፓኛ ፈርናንዶ ሂየሮ ድሕሪ`ቲ ጸወታ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ።
ናይጀሪያ፡ ናይ መጻኢ ጋንታ
ሶረት ናይ ናይጀሪያ ኣንጻር ኣርጀንቲና ኣብ ውዱእ ጊዜ ኣብታ ሃገር ብዙሕ ወቐሳታት ኣልዒሉ ይኸውን። ብዙሕ ሰብ ድማ ኣብ ውዱእ ሰዓታት ንምንታይ እቲ ናይ ምክልኻል መስመራ ከምዝድልድል ዘይተገብረ ክብሉ ይኽእሉ`ዮም።
እንተኾነ ግን ናይ`ታ ብሱፐር ኤግልስ እትፍለጥ ሃገራዊት ጋንታ ናይጀሪያ ናይ ሩስያ ወፍሪ ብዓወታታት ዝተመልአ`ዩ ነይሩ። ዋላ`ኳ ኣብቲ `ናይ ሞት ምብድ` (ግሩፕ ኦፍ ደዝ) ተባሂሉ ዝተሰምየ ጉጅለ ተመዲባ እንተነበረት፡
እታ 18 ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዋንጫ ዓለም ተጻዊቶም ዘይፈልጡ ተጻወትቲ ሒዛ ዝነበረት ጋንታ ናይጀሪያ ናብ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ክትሰግር ኣርባዕተ ደቓይቕ ጥራይ`የን ተሪፈንኣ ነይረን። ከምተን ናይ 1990ዓታት ገዘፍቲ ቁመናታት ዝነበሮም ተጻወትቲ ዝሓዛ ጋንታታት ናይጀሪያ ኣይነበረትን።
ነዚ ሕጽረት`ዚ ግን ኣብ ቀዳሞት ናይጀሪያውያን ጋንታታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ውሕሉል ጸወታን ናይ ጋንታ መንፈስን ተኪኣቶ።
`ከምዝመስለኒ፡ ዓቢ ምትሕብባር ስለዘሎ፡ እቲ መጻኢ እዋን ናይ ናይጀሪያ`ዩ። ኣብ ጽንኩር እዋን እቲ ምትሓብባር ክሳብ ክንደይ ዓቢይ ከምዝነበረ ርኢኹሞ ኢኹም` ኢሉ ኣሰልጣኒ ጋንታ ጌርኖት ሮህር ንቢቢሲ ስፖርት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ።
ኣብ ኩሉ ቀዳማይ እብረ ጸወታታት ናይጀሪያ ንመወዳድርታ ጋንታታት ተሸግረን ብዘይምንባራ ድማ፡ እቲ ጀርመናዊ ኣሰልጣኒ እቲ ዝነበረ ዝሑል ኣጀማምራ ጸወታ ጋንታኡ ከምዘሕዘኖ ገሊጹ።
ከምዘይ ቀዳሞት ወፍሪታት ናይጀሪያ፡ ተጻወትቲ ዝግብኦም ግንዖ/ሞቕሽሽ ኣብ ኣዋኑ ስለዝተዋህቦም፡ ዕግርግርን ናይ ናይ ምሕደራ ጸገምን ብዘይምንባሩ፡ እዚ ወፍሪ`ዚ ልሙጽ ነይሩ።
ምስቲ`ቶም ተጻወትቲ ኣብ`ዚ ናይ ሩስያ ወፍሪ ኣጥርዮሞ ዘለዉ ዓቢ ተመኩሮ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ድማ፡ ኣንፈት መጻኢ ጋንታ ናይጀሪያ ጽቡቕ`ዩ።
ቱኒዚያ ዕደ
ብሓጺሩ፡ ቱኒዚያ ንበልጂየምን እንግሊዝን ሓሊፋ ክትከይድ ኣኹል ብቕዓት ኣይነበራን። እቲ ኣሰልጣኒ ከይተረፈ`ውን በዚ ኣሚኑ`ዩ።
`ካብ`ቲ ዝድለ ጽፍሒ ርሒቕና ኢና ዘለና` ኢሉ ተጻዋታይ ሃገራዊት ጋንታ ነበር ናቢል ማዓሎል። ሓለቓ ጋንታ ዋህቢ ኻዝሪ ድማ ጋንትኡ ንጽፍሒ እተን ምስኣ ዝተመደባ ኤውሮጳውያን ጋንታታት `ኣዝዩ ልዒሉን በሪኹን` ከምዝረኸበቶ ገሊጹ።
እታ ብካርታጅ ኤግልስ እትፍለጥ ጋንታ ምስ እንግሊዝ ኣብ ዝገበረታ ጸወታ ኣብ ውዱእ ሰዓት`ያ ተሳዒራ። ብኽልተ ዝተዋደዳ (ሰት ፒስ) ሸቶታት ድማ ግዳይ ኮይና። እዚ ኮይኑ ግን ብዙሕ ዕድላት`ውን ኣይፈጠረትን።
ከምዚ`ኣ ዝኣመሰለት ብሕጽረት ተውህቦ ዘለዎም ተጻወትቲ እንሳቐ ጋንታ ንኮኾብ ተጻዋታያ ዮውሴፍ ምሳክኒ ብመጉዳእቲ ኣብ እትስእነሉ እዋን ክትሽገር ናይ ግድን`ዩ። እንተኾነ ግን ብበልጂየም 5-2 ብምድሃኻ ግን ንሱ ኣብ`ታ ጸወታ ብዙሕ ድርኺት ኣይምሃለዎን ነይሩ።
እንተኾነ ግን ምስ ሃሙሽተ ኣብ ሰለስተ ጸወታታት ዝተመዝገባ ሸቶታት፡ ቱኒዚያ ዝለዓለት ኣፍሪቃዊት ኣመዝጋቢ ሸቶ ኮይና ነቲ ውድድራት ብዕግበት ዛዚማቶ`ላ።
ብፓናማ ኣቐዲሙ ሸቶ እኳ እንተተመዝገባ፡ ድሒራ ክልተ ሸቶታት ብምምዝጋብ ድሕሪ`ታ ናይ ፈለማ ዓወት ኣብ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ዝቐመሰት ኣፍሪቃዊት ጋንታ ዝገበረታ ናይ 1978 ዓወት ናይ ፈለማ ዓወት ኣመዝጊባ።
ናይ መወዳእታ ወኪል ኣፍሪቃ ጠምበርበር ኢላ
ድሕሪ ኣርባዕተ ተኸታተልቲ ስዕረት ናይ ኣፍሪቃ ኣብዚ ውድድራት፡ ሰኔጋል ኣብ ቀዳመይቲ ኣንጻር ፖላንድ ዕደ ብምዕዋት ዓቢ ተስፋ ናይ ኣፍሪቃ ኮይና።
እቲ ምስ ጃፓን 2-2 ምፍልላይ`ውን ንደገፍቲ ኣዘናጊዑ ክኸውን ይኽእል`ዩ፡ እንተኾነ ግን ኣብቲ ጸወታ ክልተ ጊዜ ዝመረሐት ጋንታ ክልተ ጊዜ ሸቶታት ኣእንጊዳ ማዕረ ምፍልላያ ምስ ኮሎምቢያ ንዝነበራ ጸወታ ናይ ስዕረት ባብ ከፊቱ`ዩ። ክሳኦ ክንደይ ሃሳዪ ከምዝነበረ`ከአ እቲ ውጽኢት ናይ`ቲ ጸወታ ኣመስኪሩ።
ሰኔጋል ካብ ናይ ጃፓን ዝበዝሕ ብጫ ካርድ ብምርካባ`ያ ካብ`ቲ ውድድራት ተገሊፋ። ሰኔጋል ሽድሽተ ጃፓን ድማ ኣርባዕተ ብጫ ካርድ ረኺበን። ክልተ ካብተን ናይ ሰኔጋል ብጫ ካርድታት ኣብ መወዳእታ ካልኢታት ግጥም ናይ ኮሎምቢያ`የን ተዋሂበንኣ።
ብዙሓት ሰኔጋላውያን በዚ ሓዲሽ ናይ ፊፋ ሕጊ`ኳ እንተሓዘኑ፡ ኣሰልጣኒ ጋንታ ኣሊዮ ሲሰ ግን ብኸምኡ ኣይኣመነን። ጋንታኡ ናብቲ ዝቕጽል ዙር ክትሓልፍ `ኣይግባኣን`ዩ` ኢሉ።
ከም ናይ ምስርን (ግብፅን) ሳላሕን፡ ኣብ ሳዲዮ ማነ ልዑል ተስፋ ተነቢሩ ነይሩ ንሱ ግን ኣብቲ ውድድራት ድርኺ ክፈጥር ኣይከኣለን። ሳሕቲ`ዩ ድማ ንተኸላኸልቲ ኣንጻር ጋንታ ክሓልፎም ተራእዩ፡ ኣብተን ክልተ ቀዳሞት ግጥማት ድማ ብውሕሉል ጥበብ ተኸላኸልቲ ተቐርቂሩ ምንቅስቓሱ ተደሪቱ።
ሰኔጋል ካልእ ብሕጽረት ኣከፋፈልቲ ዝተጠቕዕት ኣፍሪቃዊት ጋንታ`ያ ነይራ። ኣብቲ ካሊዶው ኮሊባሊን ሳሊፍ ሳነን ኣብ ማእከላይ መስመር ምክልኻል ውሕሉል ዝኾነ ውህደት ዝፈጠሩሉ ካልእ ጫፍ ግን መሳጢት ነይራ።
ስዕረት ሰኔጋል ብኮሎምቢያ፡ እታ ጋንታ ኣብ ቀዳምይ ዙር ዋንጫ ዓለም ናይ ፈለማ ስዕረት`ያ። እታ ጋንታ፡ ኣብ ሸሞንተ ጸወታታት ዋንጫ ዓለም፡ ሰለስተ ዓወታት ከተመዝግብ እንከላ፡ ክልተ ጊዜ ድማ ተሳዒራ።
ኣፍሪቃ ግን ብሰንኪ ቪ ኤ ር ድያ ተሳዒራ?
ብዛዕባ`ዚ ሓደሽ ዝተኣታተወ ቪ ኤ ር ብዙሕ ይበሃልን ይጸሓፍን ኣሎ፡ ርእይቶታት ክፈላለዩ ድማ ኣየገርምን`ዩ። ናይጀሪያውያን ውሳነታት ናይ ቪ ኤ ር ኣንጻሮም ከምዝነበረ ይካትዑ።
ኣርጀንቲናዊ ተኸላኻሊ ማርኮስ ሮሆ ኣብ ውሽጢ ኣርያ ሪጎለ ኩዕሶ ኣብ ኢዱ ስለዝዓለበት ክቕጻዕ ነይርዎ ይብሉ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ናይ ሰኑይ ጸወታ ኢራን ብተመሳሳሊ ፍጻመ ሪጎለ ብምርካባ ከም መካትዒ ይጥቀሙሉ።
እንተኾነ ግን ኣብታ ናይ ኢራን ጸወታ እቲ ዳኛ ግጉይ ውሳነ`ዩ ሂቡ፡ እቲ ንናይጀሪያን ኣርጀንቲናን ዘማእከለ ዳኛ ግን ቅኑዕ ውሳነ`ዩ ሂቡ።
ብኻልእ ሸነኽ፡ ተጻዋታይ ሞሮኮ ኑርዲን ኣምራባት ብኣራኣእይኡ ንዋላ ሓደ ሰብ ኣብ ጥርጥር ኣየእተወን። ነታ ንስጳኛ ማዕረ እትገብር ኣብ ውዱእ ሰዓት ብናይ ቪ ኤ ር ምስክርነት ዝተዋህበታ ፍጹም ቅላዕ ልክዕ ከምታ ንሱዕዲ ዓረብ ኣንጻር ማስሪ ስተዋበት ፍጹም ቅላዕ ቅንዕቲ`ያ ነይራ ኢሉ።
ካልእ እታ ንምስሪን ንኣፍሪቃን ዘርበሐት ንሳላሕ ብሓገዝ ቪ ኤ ር ዝተዋህበቶ ፍጹም ቅላዕ ነይራ።
ኣፍሪቃውያን ደያኑ ገና ኣብ ሩስያ ጽቡቕ ብቕዓት ኣብ ዘርእይሉ ዘለዎ እዋን ኣፍሪቃውያን ኣፍቀርቲ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ሕልንኦም ከዕርቡ ኣይግባእን፡ ምኽንያቱ ገለ ኣፍሪቃውያን ደያኑ ኣብ`ቲ ተሪፉ ዘሎ ናይ መወዳእታ ጸወታታት ክዳንዩ ዕድል ክረኽቡ ስለዝኽእሉ።


text:
ማእከል ሓገዝ ግዳያት ስዊዘርላንድ
ኣብ ስዊዘርላንድ ገለ ሕማቕ ነገር ኣጋጢሙካ/ኪ ድዩ፧ ሕጂ ንስኻ እንታይ ክትገብር ከምዘለካ ኣይትፈልጥን ዲኻ፧ እምብኣር ነቲ ማእከል ሓገዝ ግዳያት ርኸቦ።
ንስኻ ኣብ ስዊዘርላንድ ግዳይ ናይ ገበን ኮይንካ ኣለኻ ዲኻ፧ ንኣብነት፡
ንስኻ/ኺ
- ኣብ እዋን ስርቂ ኣካላዊ ማህሰይቲ ኣጋጢሙካ/ኪ ኣሎ ድዩ፧
- ጾታዊ ዓሚጽ፡ ወሲባዊ ምዝመዛ ወይ ግፍዒ በጺሑኪ/ካ ኣሎ ድዩ፧
- ብበዓል-ቤትኪ፡ ብበዓልቲ-ቤትካ ወይ ብወለድኻ/ኺ ተገፊዕኪ/ካ ወይ ተሃሪምኪ/ካ ኣለኺ/ኻ ዲኻ፧
- ግዳይ ናይ ሓደጋ ትራፊክ ኮይንካ/ኪ ኣለኻ ዲኻ፧
ከምኡ እንተኾይኑ ንስኻ/ኺ ካብ ማእከል ሓገዝ ግዳያት ደገፍ ንኽትረክብ/ኽቢ መሰል ኣለካ/ኪ።
ማእከል ሓገዝ ግዳያት ንመን እዩ ዘሎ፧
ሓገዝ ግዳያት ንኽሎም ኣብ ስዊዘርላንድ ኣካላዊ፡ ኣእምሮኣዊ ወይ ወሲባዊ ግፍዒ በጺሕዎም ዘሎ ሰባት ይውሃብ።
- ጾታኻ፡ ዕድሜኻ፡ ወሲባዊ ዝንባለኻ ወይ ሃይማኖትካ ብዘየገድስ
- ካበየናይ ሃገር መጺእካ ወይ ኣብ ስዊዘርላንድ ንነዊሕ ግዜ ክትጸንሕ ዲኻ ኣይክትጸንሕን ብዘየገድስ።
እቲ ማእከል ሓገዝ ግዳያት ንስኻ ባዕልኻ ዘይተተንከፍካ እንየኾንካ እውን ክርክርብ ይኽእል እዩ። ማለት ቀረባኻ ንዝኾነ ሰብ ክትሕግዝ እንተደሊኻ።
ማእከል ሓገዝ ግዳያት እንታይ እዩ ዝገብር፧
ብመጀመርታ፡ ሰራሕተኛታት ማእከል ሓገዝ ግዳያት ይሰምዑኻ ጥራይ። ምእንቲ ንስኻ/ኺ ተመኩሮኻ ክትነግር ክትክእል። ብድሕሪኡ ንሳቶም ንስኻ እንታይ ክትገብር ከምትኽእልን ዘለዉኻ መሰላትን ይነግሩኻ። ንሳቶም ጭቡጥ ሓገዝ የቕርቡልካ፥
- ጠበቓ ክትረክብ ይሕግዙኻ፡
- መዕቈቢ ክትረኽበሉ ናብ እትኽእል ቦታ ክሰዱኻ ይኽእሉ፡
- ስነ-ኣእምሮኣዊ ደገፍ ወይ ሕክምናዊ ሓገዝ ክህቡኻ ይኽእሉ፡
- ወይ ኣብ ህጹጽ ኲነታት ገንዘባዊ ሓገዝ የቕርቡልካ።
ሰራሕተኛታት ማእከል ሓገዝ ግዳያት ክሎም ክኢላታት እዮም። ንሳቶም ዝያዳ ብንጹር ንኽትርኢ ከምኡ’ውን ከመይ ገይርካ ከምትቕጽል ብዝሓሸ ንኽትውስን ይሕግዙኻ።
ናብ ማእከል ሓገዝ ግዳያት ብኸመይ ክትበጽሕ ትኽእል፧
ማእከላት ሓገዝ ግዳያት ኣብ መላእ ስዊዘርላንድ ይርከቡ። ደውል ወይ ኢመይል ስደድ። ከምኡ’ውን ኣብቲ ማእከል ምኽሪ ብኣካል ቀሪብካ ንኽትዘራረብ ክትምድብ ትኽእል።
ኣብዚ ንስኻ ንኽሎም ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከቡ ማእከላት ሓገዝ ግዳያት ክትረኽቦም ትኽእል
ኣድላዪ እንተኾይኑ፡ ማእከላት ሓገዝ ግዳያት ብኣስተርጎምቲ እውን ይሰርሑ እዮም፡ ዋላ’ውን ብምልክት ቋንቋ።
ካብ ማእከል ሓገዝ ግዳያት ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል እንተኾይንካ ርግጸኛ ኣይኮንካን ዲኻ፧ ካብ ምድዋል ድሕር እይትበል። እቲ ሓገዝ ግዳያት ኣብ ዝኾነ ጉዳይ ሓበሬታ ይህብ እዩ፡ መን ክሕግዘካ ከምዝኽእል።
ናጻ፡ ምስጢራውን ስም ዘይጠቅስን
እቲ ምኽሪ ምሕታት ካብቲ ማእከላት ሓገዝ ግዳያት ዝኾነ ገንዘብ ኣየኽፍለካን እዩ። ኩሉ ነገር ምስጢራዊ እዩ ከምኡ’ውን ስም ዘይጠቅስ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንስኻ ከምኡ ዘይትደሊ እንተኾይንካ ዝኾነ ሰብ ብዛዕባ ዛንታኻ ኣይፈልጥን እዩ። ዋላ’ውን ፖሊስ ኣይፈልጡን እዮም።


text:
ንመንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝነቐፉን ኣብ መጀመሪያ እዚ ሰሙን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝወዓሉን ብርጋዴር ጀነራል ተፈራ ማሞ ንሕገ መንግስቲ ብሓይሊ ንምፍራስ ፈቲኖም ብዝብል ገበን ተኸሲሶም ሎሚ ኣብ ባህር ዳር ቤት ፍርዲ ምቕራቦም ጠበቕኦም ሸጋው ኣልበል ገሊፆም።
ጀነራል ተፈራ ክሳብ ኣብ ወርሒ ለካቲት ብዘይተፈልጠ ምኽኒያት ካብ ሓላፍነቶም ዝባረሩ ኣንፃር ሓይልታት ትግራይ ንዝዋግኡ ወታሃደራት ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምሕጋዝ ኣዛዚ ፍሉይ ሓይሊ ክልል ኣምሓራ ነይሮም።
ሰኑይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቐይዲ ድሕሪ ምውዓሎም ብሄልኮፕተር ናብ ባህር ዳር ከምዝተወሰዱ በዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ መነን ሃይለ ንሮይተርስ ሓቢራ።
ነቐፍቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መላእ እታ ሃገር ንተቓወምቲ ይኣስሩ ኣለው ይብሉ።
ብኻልእ ዜና ዋና ኣመሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ዶክተር ይልቃል ከፋለ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ምምሕዳሮም ብሽም ፋኖ ይፍፀም ኣሎ ዝበሉዎ ገበናት ዝተጠርጠሩ ውልቀሰባት ኣብ ትሕቲ ቐይዲ የውዕል ከምዘሎ ሓቢሮም።


text:
ብምክንያት ዓለምለኻዊ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ሎሚ ኣብ ከተማ የቶቦሪ ብድምቀት ከምዝተኸብረን አብቲ በዓል ብርኽት ዝበሉ ኤሪትራውያንን ሸውደናውያንን ከምዝተረኽቡ ኽፍለጥ ተኻኢሉ::
ጋዜጣ መፍትሕ፡ ብንኤርትራውያን ካናዳውያን ንምግልጋል ዝገበረቶ ንኡድ ኣበርክቶ ፡ ብሉጽ ትሕዝቶ ዓንቀጻታን ከምኡ ውን መሃሪ ዓምድታታን፡ ካብ ኢድ ፕራይም ሚኒስተር ካናዳ ሚስተር ስቲቨን ሃርፐር ሽልማት ኤትኒክ ፕረስ መድያ ኮንስል ካናዳ ጨቢጣ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ሪፖርተር ስግር ዶብ ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዛዕባ ደሞክራስን ነጻነት ፕረስን ኣብ ዝሃቦ ጸብጻብ፡ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ዝለዓለ ቦታ ክስረዓ ከለዋ ገለ ሃገራት ካሪብያን ካብ ፈረንሳን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ዝበለጸ ነጻነት ፕረስ ከም ዘለወን ኣብሪሁ።
“ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ፡ ነቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ብኣህጉራዊ ኮምሽን ዶባት ዝተወሰነ ብይን “ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐቢልናዮ ኣለና” ከምዝበለ ኣሾሸይትድ ፕረስ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነጺጉዎ።


text:
ፕረዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ዝነበራ ሄዘር ናውረት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ገይሮም ሸይመምወን።
ፕረዚዳንት ትራምፕ ሎሚ ንጉሆ ዓርቢ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል “ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ንኒኪ ንምትካእ ምስ ኒኪ ሃሊ ክተሰርሕ እያ።ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ክትኸውን እያ’’ኢሎም ።
“ተውህቦ ዘለዋ፣ኣዚያ በላሕን ቕልጡፍትን እያ።ብኹሎም ድማ ክትኸብር እያ።’’
ኒኪ ሃሊ ካብ ኣምባሳደርነተን ከም ዝለቃ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ምግላፀን ይዝከር።
48 ዓመት ዝዕድሚአን ናውረት ኣብ Fox News ክሰርሓ ድሕሪ ምፅናሕ ሚያዚያ 2017 ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኮይነን ዝተመደባ።ኣብ ቻነል Fox News ናውረት ንዘቕርብኦ መደብ ትራምፕ ብስሩዕ ዝከታተሉዎ መደብ ከምዝነበረ ትራምፕ ባዕሎም ክገልፁ ፀኒሖም ኣለው።


text:
መሓውራት ዜና ቻይና ኣብታ ሃገር ብዝተራእየ ሓድሽ ቫይረስ 17 ሰባት ምሟቶም ገሊጾም ኣለው።
ብመሰረት ዞባዊ ሰበ ስልጣን’ታ ሃገርን ኮሚሽን ጥዕና ቻይናን እቲ ሞት ዘጋጠመሉ ከባቢ ሁቢ ግዝኣት ምኳኑን ኣብ 13 ክፍለ ግዝኣታት ካልኦት 440 በቲ ሕማም ዝተለኽፉ ሰባት ምምዝጋቦም ሓቢሮም ኣለው።
ቁጽሪ በቲ ሕማም ዝሞቱ ሰባት ዝለዓለ ደረጃ ምጽፅሑ ዝተገልጸ ነቲ ሕማም ብዝምልከት ውድብ ጥዕና ዓለም ህጹጽ ኣኼባ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን’ዩ። እቲ ውድብ እዚ ተርእዮ ህጹጽ ዓለምለኸ ናይ ጥዕና ኩነታት’ዩ ኢሉ ንምእዋጅ’ውን ምምዳቡ ገሊጹ’ሎ።
ሰበ ስልጣን ጥዕና ቻይና ነበርቲ ውሃን ክፍለ ግዝኣት ኣብዚ ቁጽሪ በቲ ሕማም ዝተለኽፉን ዝሞቱን ዝውስኹሉ ዘሎ እዋን ምትእኽካብ ከየዘውትሩ ይመኽሩ።
እቲ ሕማም ኣብ ቤይጂን፡ሻንጋይ፡ጉዋንግዶን ግዝኣታት ከምኡ’ውን ኣብ ጃፓን፡ደቡብ ኮርያ፡ታይላንድ፡ታይዋንን ኣሜሪካን ምርኣዩ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣሜሪካ ፈላማይ ተርእዩ እቲ ሕማም ኣብ ክፍለ ግዝኣት ዋሽንግተን ትማሊ ሶሉስ ምርኣዩ ኣፍሊጣ’ላ።


text:
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት አንቶንዮ ጉተረዝ፣ ነቲ ብኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ስይርል ራማፎዛ ዝተበገሰ ልዝብ ሰላም ኢትዮጵያ ሙሉእ ድጋፍ ከምዝገብርሉ ገሊጾም።
ኣንቶንዮ ጉተረዝ ‘ኩሎም ኣብ’ቲ ውግእ ይሳተፉ ዘለው ሓይልታት ነዚ ዕድል’ዚ ንክጥቀሙሉን እቲ ውግእ ንከህድእዎን’ ጸዊዖም ኣለው።
ኣብ እዋን ምምሕዳር በራክ ኦባማ ኣብ ጉዳያት ፖሊሲ ወጻኢ ዝነጠፉ ቤን ሮድ ብወገኖም ‘ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ክቅጽል ዝኽእል ውግእ ኣትሒትካ ምርኣይ ዘለዎ ሓደጋ’ ገሊጾም። ‘ኢትዮጵያ ነዚ መልእኽቲ’ዚ ክተስተብህለሉ፣ ነቲ ውግእ ደው ክተብሎ ኣለዋ፣ ልዝብ ጥራሕ እዩ መፍትሒኡ’ ኢሎም።
ንሶም ዘቃልሕዎ መልእኽቲ ብሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ቲቦር ናዥ’ውን ተደጊሙ እዩ። ንሶም ዝሓለፈ ሰሙን ክዛረቡ ከለው "ሽምግልና ረባሒ ክኾን ከሎ፣ ማለተይ፣ ክልቲኦም ወገናት ድልየት ምስ ዘርእዩ፣ ኣሜሪካ፣ ሽዑ ንሽዑ ኣብ’ቲ ቦታ ኣላ"፣ ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ግና ኢሎም ቲቦር ናዥ "ሓዲኦም’ውን ድልየት የብሎምን፣ ካብ ካልኦት ንሰምዖ ግና ንሽምግልና ዝጽውዕ እዩ" ከምዝበሉ ዝዝከር እዩ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ እንግሊዝ ዶሚኒክ ሱሊቫን ኣብ ዝፈነውዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ምስ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ደመቀ መኮንን ተራኺቦም ከምዝዘተዩ፣ ንሶም ንኣቶ ደመቀ "ኣብ’ቲ ውግእ ዝኣተው ወገናት ፖለቲካዊ መፍትሒ ከናድዩ፣ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ ህዝቢ ዝሓልፈሉ ኣገባብ ከዳልው ነጊረዮም" ኢሎም።


text:
ቅድሚ ሎሚ ጠንቂ ሞት ኣደታት ንምፍላጥ ዝካየድ ዝነበረ መፅናዕቲ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ግምታዊ መፅናዕቲ እዩ ነይሩ። ዶክተር ሓጐስ ኣብ ባይታ መሰረት ዝገበረ መፅናዕቲ እዮም ኣካይዶም፤ እዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ ሜላ መፅናዕቲ ኰይኑ ተወሲዱ'ሎ።
ነቲ መፅናዕቲ ንምክያድ ኣብ ትግራይ ሃንደበት ኣብ ዝተሓረያ 6 ወረዳታት እዩ ተኻይዱ፤ 19 ሽሕ ወላዳት ኣደታት ድማ ኣብቲ መፅናዕቲ ተኻቲተን።
ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ መፅናዕቲ 64 ሚእታዊት ሞት ኣደታት ኣብ እዋን ወሊድ ከምዘጓንፍን ካብዚ ድማ እቲ 34 ሚእታዊት ኣብ እዋን ሕርሲ ልዕሊ ዓቐን ብዝፈስስ ደም ከምዘጋጥምን ተረጋጊፁ እዩ።
ሞት ኣደታት ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣፈላላይ ከምዘለዎ እቲ መፅናዕቲ ይነግር። ኣብ ሓደ ወረዳ ካብ 100 ሽሕ ኣደታት 37 እንትሞታ ኣብ ካልእ ወረዳ ኸዓ ካብ 100 ሽሕ 482 ኣደታት ኣብ እዋን ሕርሲ ህይወተን ከምዝስእና ዶክተር ሓጐስ ዘካየድዎ መፅናዕቲ የረድእ። እዚ ድማ ሕፅረት ክኢላታት ጥዕናን ጉድለት መሰረተ ልምዓትን ዘስዐቦ ፀገም ምዃኑ በሪሁ'ሎ።
ካልኦት ካብ ሕክምና ወፃኢ ንሞት ኣደታት ጠንቂ ዝዀኑ ዘለዉ ፀገማት እውን ኣብቲ መፅናዕቲ ተነፂሮም ኣለዉ። ኣብ ልምዓት ጉጅለ ተወዲበን ኣብ ምትሕግጋዝ ዘለዋ ኣደታት ካብተን ዘይተወደባ ብሰለስተ ዕፅፊ ሞት ከምዝንክይ እተን ተጠቀምቲ እቲ ውዳበ ዘይኰና ድማ ዝያዳ ከምዝህሰያ እቲ መፅናዕቲ ይገልፅ።
ኣብ እዋን ጥንሲ፣ሕርስን ወሊድን በዓል ቤታ ኣብ ጐና ኰይኑ እንተዘይሓጊዙዋ ኣብዚ እውን ብተመሳሳሊ ሞት ብሰለስተ ኢድ ይንክይ። ከም ዓሶ፣ ዓባይ ሰዓል፣ ኤች ኣይቪን ሕማም ልቢን ዝኣመሰሉ ሕዱር ሕማም ዝነበረን ኣደታት 6 ዕፅፊ ሞት ከምዘጓንፈን ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ'ሎ።
እቲ ዶክተር ሓጐስ ጎደፋይ ኣካይዶምዎ ዘለዉ መፅናዕቲ ካብ ቋንቋ እንግሊዝ ናብ ትግርኛ ይትርጐም ምህላዉን ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ህዝቢ ከምዝዝርጋሕን ድማ ሓቢሮም’ለው።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ2015 ዓ.ም ብመሰረት ዘካየዶ ግምታዊ መፅናዕቲ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 100 ሽሕ ወላዳት ኣደታት 353 ህይወተን ይስእና።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ካብ ናይ ኢትዮጵያ 547 ናይ ምርጫ ክልላት ዛጊድ ኣብ ኢዱ ዝኣተወ ናይ 442 ግዚያዊ ውፅኢት ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ምስዓሩ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ናይ 2007 ዓ/ም ሓፈሻዊ ምርጫ ግዚያዊ ውፅኢት ዕላዊ ዝገበሩ ኣቦ መንበር ሃገራዊ ምርጫ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና ክሳብ ሕዚ ብዘሎ ሓበሬታ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን ኣጋር ውድባትን ምስዓሮም ገሊፆም ኣለው።
‘’ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክብዘለዋ 23 መናብር ንኹሎም ኢህወዴግ ስዒሩ’ሎ’’ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣብ ክልል ኦሮሚያ ካብ ዘለው 178 መናብር ወክልቲ ህዝቢ ናይ 150 ውፅኢት በፂሑና’ሎ።ኩሎም 150 ኦህዴው/ኢህወዴግ ስዒርሩ’ሎ’ኢሎም።
ካብ ክልል ኣምሓራ ብኣዴን/ኢህወዴግ፣ካብ ናይ ደቡብ ክልል ዴህዴን/ኢህወዴግ፣ካብ ክልል ትግራይ ድማ ህውሓት ንኹሎም ስዒሮም ኣለው።
ብናይ ኢህወዴግ ኣጋር ውድባት ዝምርሓ ክልላት እውን ተመሳሳሊ ውፅኢት ተመዝጊቡ’ሎ።ተቓወምቲ ዝሰዓርሉ እንተሃሊዩ ዝተሓተቱ ኣቦ መንበር ቦርድ ምርጫ ውፅኢ ምሉእ ብምሉእ ምስ በፅሐ እዩ ዝፍለጥ ኢሎም።
ገለ ፖለቲካዊ ፓርትታት እቲ ምርጫ ብፅዕንቶን ብምንክልባትን ዝተኻየደ እዩ ክብሉ ቅሬትኦም ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ግን እቲ ምርጫ ብዕውት ተዛዚሙ’ሎ ክብል ኣወዲሱዎ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ሰላማዊ መረፃ ምክያዳ ብምንኣድ እንተኾነ ግን ኣብ ስቪል ማሕበረሰባት፣መራኸቢ ብዙሃን፣ተቓወምቲ ፓርትታት፣ነፃ ድምፅን ኣረኣእያን ምድራት ኣብታ ምቕፃሉ ብዓሚቕ ከምዘሻቐሎ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኣብ ስራሕ ዓለም ዘሳትፍ መገዲ ዘኽእል ደገፍ ንምርካብ
ምስ ብምትሕብባር BIENVENU.E.S
እንታይ ኢዩ?
እዚ ናይ BIENVENU.E.S, መደብ ናይ ሓፈሻዊ ኣሰናይነት ካብ 4ክሳብ 6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ሓገዝ ዕላምኡ እዚ ዝስዕብ እዩ።
- ንተሳተፍቲ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ናይ ስራሕ መደብ ዘጽምዶም ኣብ ጩጢ ዝተሞርኮሰ ምስላይ ስራሕ ንምፍጣር ምእንቲ ኽእክሉ (ምስቶም ትካላት ስራሕ ምልላይን ምብጻሕን፣ ን ስራሕ ዝጠቕም ምቕርራባት ናይ ቃል ፈተና ምስላዋት ምሕጋዝን ካልእን ወዘተን ምሕጋዝ።
- ኣብ FACE Loire ንዝርከቡ ደለይቲ ስራሕ ፣ ንዕኡ ዘአልድል ናይ ስራሕ ቆጸራታት ብምክያድ፣ ምክትታል
- ከምኡ እውን ኣብ ዝተፈላለየ ዓይነት ዎርክሾፓት ከም እኒ (ኣብ ናይ ኮምፑተር ብቕዓት ናይ ባጀር ኣሰላልዓ፣ ኣጠቓቕማ ግዜን ካልእን ዝዓልመ ስልጠናታት ምሃብ )
ንመን ኢዩ ፧
ኣገዳሲ
Titre de séjour ከምኡ እውን signataire du CIR/CAI
ምህላው
ካብ 4 ክሳብ 6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
42 - Loire
ኣገዳሲ
Titre de séjour ከምኡ እውን signataire du CIR/CAI
ምህላው
ካብ 4 ክሳብ 6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
42 - Loire
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓደ ናይ ስራሕ ዝምልከት ዝርጉሕ መርበብ ሓበርታ ክህልወካ ንምኽኣል
እቶም ምውህሃባት ናይ ተመክሮ ፣ ምርካብ መስመር ሓበሬታ ብ Club FACE Loire ምትሕብባር ናይ ፖለምፕልዋ እዩ ዝውደብ።
ብውልቂ ዝከታትለካ ሰብ ንምርካብ
.ሓደ ባዓል ሞያ ኣብ ምሕታት ምድላይን ዝሕግዘኩም ምህላው።
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ክእለትኩም ንምዕባይ
ናይ እንካን ሃባን ምብህሃል እዋን ኣብ ድሌት ተሳታፊ ዝምርኮስ እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምስ ክለብና ተራኸቡ
ን Lydie D’OLIVIERA ብ ቁጽሪ ቴለፎን/ 06 81 26 35 62 /
.ወይ እውን ብ ኢመይን l.doliviera@fondationface.org
- ካልኣይ ኣማራጺ ድማ
- ን Sina ZOUHAIRI / 06 69 10 69 70 /
ኢማይ s.zouhairi@fondationface.org ምርካብ ይከኣል


text:
መልእኽቲ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ግ.ሃ.ድ.ኤ. ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ህልቂት ላምፐዱዛ
መልእኽቲ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ግ.ሃ.ድ.ኤ.
ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ህልቂት ላምፐዱዛ
ክቡራትን ክቡራንን ስድራ ቤት ስውኣት፡
ክቡራት ደቕና ውጻእ መዓት፣
ክቡር ተቓላሳይ ህዝብና !
እዚ ቅድሚ ክልተ ዓመት ዘጋጠመ፡ ንኤርትርውያን ጥራሕ ዘይኰነስ ንመላእ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ዘሕዘነ ህልቂት ናይ 368 ዜጋታትና ኣብ ላምፐዱዛ (ገማግም ዓዲ ጣልያን) ንዘልኣለም ኣብ ሓንጎልና ተቐሪጹ ክነበር ኢዩ። እዚ ዘጕሂ መቕዘፍቲ’ዚ፡ ኣካል ናይ’ቲ ቅድሚኡ ዝተረኽበ ህልቂታትን፡ ጌና’ውን ዝቕጽል ዘሎን ኢዩ።
ኤርትራዊ ዜጋ፡ ንዓለም ዘደነቐ ብረታዊ ቃልሲ ብምክያድ መሬቱ ካብ ኢትዮጵያዊ ጎበጣ ነጻ ኣውጺኡ፡ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝሰፈና ሃገር ክሃንጽ ዓቢ ትጽቢታት ነይርዎ። እንተዀነ ግን፡ ብሰንኪ’ቲ ብኢደ ወነኑ ስልጣን ዝበሓተ ምልካዊ ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ እዚ ተስፋታት’ዚ በኒኑ ተረፈ። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ፡ ብኣማእት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰደተኛታት ብፍላይ ድማ፡ ካብ ሱዳንን የመንን ኢትዮጵያን ጂቡትን ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣብ ክንዲ ዝጣየሱ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ መንእሰያትና ድማ ብፍላይ፡ ንካልኣይ ስደት ተሳጠሐ። ንሕና ከም ውድብ፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራስያዊ ስርዓት ብምትካል ኣብ መንጐ ዝተፈላለዩ ፖለቲካውያን ሓይልታት ዕርቂ ተኻይዱ፡ ንኩሉ ዘሳትፍ ሃገራዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ንክቐውም ብተደጋጋሚ ጻዊዒት ካብ ምቕራብ ዓዲ ኣይወዓልናን። ነቲ ንሕናን ካልኦት ሃገራውያን ሓይልታትን ዘካየድናዮ ጻዕርታት ግን፡ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ብፍላይ ድማ፡ እቲ ብኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝምራሕ ጸቢብ ትምክታዊ ጉጅለ፡ ጸማም እዝኒ ስለ ዝሃቦ፡ ሃገራዊ ሓልዮት ዝመልኦ ጻዕርታትና መኺኑ ተረፈ። ትምክሕታዊ ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ ከኣ፡ ካብ’ታ ብዕለት 20 ሰነ 1991 “ሓሸውየ ውድባት ኣይክፍቀድን ኢዩ፡ ወጻኢ ካብ ህዝባዊ ግንባር ዝካየድ ፖለቲካዊ ምንቕስቓስ ብገበን ዘሕትት ኢዩ” ክብል ኢሳይያስ ዘስመዖ መደረ ጀሚሩ፡ ኣዕኑድ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ምትካል ተጓየየ። ይትረፍዶ ነቶም ካብ ህ.ግ. ወጻኢ ዝነበሩ ተቓለስቲ ኣባላት ካልኦት ውድባት፡ ኣብ ውሽጢ ተጋደልትን መራሕትን ህ.ግ. እውን ከይተረፈ ፖለቲካዊ ቅንጸላ ከካየድ ጀመረ። ከም ውጽኢቱ ከኣ፣ ሃገርና ኤርትራ ናብ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ተቐየረት። ኣብ ኩሉ መዳያት ከኣ እናኣንቀልቆለት መጸት። ከይዳ ከይዳ ናብ ፍሽልቲ ሃገር ገጻ ከተምርሕ ምዃና’ውን ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ስለ’ዚ ኢዩ እምበኣር፡ ንሕና ከም ሃገራውያን ተቓለስቲ፡ ነቲ ሃገርና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ንምውጻእ ተዓጢቕናዮ ዝነበርና ናይ ቃልሲ ቅናት ከይፈታሕና፡ ከም እንደገና፡ ዲሞክራስያዊትን ፍትሓዊትን ሃገር ንምቛም፡ ቃልስና ክንቅጽል ዝተገደድና። እዚ እነካይዶ ዘለና ቃልሲ ብባህርያቱ፡ ካብ’ቲ ኣብ መዋእል ብረታዊ ቃልሲ ኣንጻር መግዛእታዊ ሓይሊ እንካይዶ ዝነበርና ዝተፈልየ ስለ ዝዀነ፣ ብኣጋባቡ ከኣ ፍልይ ዝበለ ክኸውን ናይ ግድን ኢዩ። ከምኡ’ውን እዚ ነካይዶ ዘሎና ቃልሲ፣ ኣብ መንጐ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ዘይኰነስ፡ ኣብ መንጐ ህዝቢ ኤርትን መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ኢዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ ከኣ፡ ነፍሲ ወከፍ ደላይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ’ዚ ቃልሲ’ዚ ተሰሊፉ እጃሙ ከበርክት ታሪኽ ይሓቶ ኣሎ። ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ሓላፍነት ናይ ሓደ ውድብ ወይ ናይ ዝተፈልየ ምትእኽኻብ ዘይኰነስ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ሓላፍነት ምዃኑ ክንርዳእ ይግባእ። እዞም ሎሚ፡ ንዝኽሮም ዘሎና ንጹሃት ዜጋታትና፡ መንፈሶም ዝዓርፍን፡ ከምኡ’ውን ናይ ጥፍኣት መንገዲ ሰደት ጠጠው ዝብልን፡ ነቲ ናብ’ዚ ኩነታት’ዚ ዘብጸሐ ጨቛኒ ስርዓት ኣልጊስና፣ ፍትሕን ማዕርነትን ሰላምን ዝነገሶ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምስ እነተክል ጥራሕ ኢዩ። ኩላህና ሓቢርና፡ ንመላኺ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. “ይኣክል” ክንብል ክንበቅዕ ኣለና። ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ማእከላይ መርገጽ ምሓዝ ኣብ ጎድኒ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ደው ከም ምባል ኢዩ ዝቝጸር። ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲታት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ሃገር እና ጠፍአትን፡ ህዝብና እና ጸነተን ኢድካ ኣጣሚርካ ምርኣይ ናይ ገበን ገበን ኢዩ።
ክቡራትን ክቡራንን ኤርትራውያን፡
ኣብ መላእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ናይ ህዝብና ቃልስታት ብፍላይ ድማ፡ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ተዋሳእነት ናይ መንእሰያትና ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምስግጋሩ፡ በብዘለና ዓቕሚ ክንጽዕት ኣለና። ንሕና ከም ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ነተን ምስአን ኣብ ጽላል ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብሓባር ንሰርሕ ዘለና ሓይልታት ይኹን፡ ወጻኢ ካብኡ ዝርከባ ፖለቲካዊ ሓይልታት ብኽፉት ልብን ኣእምሮን፡ ክንላዘበን፡ ንሃገርና ኣብ ምድሓን ብሓባር ክንሰርሕን ከም ወትሩ ቅሩባት ምዃና በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከነረጋግጽ ንፈቱ። ንመንእሰያትና ድማ፡ ዓቕምታቶም ብሓባር ጠርኒፎም ሓድነቶም ኣውሒሶም፡ ኣብ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዕዙዝ ተራ ንክጻወቱ ብቐጻሊ ከነተባብዕ ግዴታና ምዃኑ ከነስምረሉ ንፈቱ።
ኣብ መደምደምታ፡ ነዞም ኣብ ገማግም ላምፐዱዛ ዝተሰውኡ ኣሕዋትና ኣሓትናን ደቅናን፡ መንግስተ ሰማያት የዋርሶም ብምባል፡ ንስድራ ቤቶምን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ድማ ጽንዓትን ኣኻእሎን ይሃብ ንብል። ነዚ ዘይትኣደነ ዋጋ ዘኽፍለና ዘሎ ስርዓት ኣሊና፡ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ሃገርና ንምርግጋጽ ቃልስና ከነሕይል ምዃና ድማ መብጻዓና ነሐድስ።
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስዉእትና !
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ !
ዶር ሃብተ ተስፋማርያም
ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9949


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብውግእ ስለዘይዕወት፣ ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ምቁራጽ ተኹሲን ፖለቲካዊ ፍታሕን ንክግበር ኣዛዚ ሓይልታት ትግራይ ሎሚ ሰሉስ ጸዊዖም።
ሰራዊት መንግስቲ ካብ መቐለ ካብ ዝወጹ ድሕሪ ሓደ ሰሙን ምስ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ቃለ ምልልስ ዝገበሩ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ "ድሕሪ ስዕረት ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ተዘራሪብና ናብ ምቁራጽ ተጻብኦ ንብቃዕ ኢና ንብል ዘለና" ኢሎም።
ጀነራል ጻድቃን ካብ ዘይተነጸረ ስፍራ ኮይኖም ኣብ ዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ወሲኾም "ንኩሎም ጸገማት ብፖለቲካ ንፍታሓዮም ኢልና ንርእስና ንግድብ ኣለና፣ ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ኩነታት’ዚ ክግንዘበልና ኢና ንደሊ:ካልእ ኣማራጺ እንተተሳኢኑ ግና፣ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክንፈትሖ ኢና" ኢሎም ።
ወሃቢ ቃል ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድን፣ መንግስቲ ንዘቆሞ ናይ ክልል ትግራይ ኮማንድ ፖስትን፣ ግብረ መልሲ ንክህቡሉ ዝተገብረ ፈተነ ኣይተዓወተን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ን ክልል ትግራይ የመሓድር ንዝነበረ ህወሓት፣ ኣብ ልዕሊ ሰሜን እዚ መጥቃዕቲ ፈጺሙ ብምባል ካብ ሕዳር ጀሚሩ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ውግእ ተጸሚዱ እዩ ጸኒሑ። ህወሓት ግና ነዚ ክሲ’ዚ ነጺግዎ እዩ።
ህወሓት ብወገኑ፣ ንተጋሩ ኣግሊሉ ስልጣን ንምብሓት ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ይኸሱ። መንግስቲ ብወገኑ፣ ንገበነኛታት ዝብሎም ኣባላት ህወሓት ይሃድኖም ኣለኹ ይብል።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና፣ ውግእ ንከብቅዕን ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ዝጠመየ ህዝቢ ክባጻሕን፣ ዓለምለኸ ጸቅጢ ኣብ ልዕሊ ክልቲኦም ወገናት ሓይሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ስልታዊ ምንስሓብ ኣብ ትሕቲ ዝበሎ ፍጻመ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ባይናዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ተግቢሩ እዩ። ህወሓት ግና ንመግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ቀልዲ’ እዩ ብምባል ንሰራዊት መንግስቲ ደፊኡ ከምዘውጸኦም ይሕብር።
ህወሓት ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ "ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ልዝብ ዘብቅዕ ምቁራጽ ተኹሲ ምስምማዕና ሰራዊት ኤርትራን ሓይልታት ክልል ኣምሓራን ሙሉእ ንሙሉእ ካብ ትግራይ ክወጹ ኣለዎም" ከምዝበለ ዝዝከር እዩ።
እቲ መግለጺ ወሲኹ ሰራዊት ተመሊሶም ዘይኣትውና እንተኾይኖም፣ ምቁራጽ ተዂሲ ብመሰረተ ሓሳብ ደረጃ ቅቡል እዩ፣ ካብኡ ዝሰገረ ግና፣ ኣብ ስምምዕነት ቅድሚ ምብጻሕና ካልኦት ክማልኡ ዘለዎም ቅድመ ኩነታት ኣለው ይብል።
ገለ ካብ’ቶም ቅድመ ኩነታት፣ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ’ቲ ክልል ብዘይዕንቅፋት ንክኣትው፣ ከም ኤለክትሪክ፣ ስልኪን ጥዕናን ዝበሉ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ምምላእ ዝብሉ ይርከብዎም።
ምስ ሮይተርስ ቃለ ምልልስ ዘካየዱ ጀነራል ጻድቃን "ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ክልል ትግራይ ወትሃደራዊ ስዕረት ኣጋጢሙና ኢሎም ክሳብ ዘይተቀበሉ፣ ውግእ ክቅጽል እዩ" ኢሎም። ንሶም ወሲኾም መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ረድኤት ናብ’ቲ ክልል ንከይኣትው ኮነ ኢሉ ይኽልክል ኣሎ ክብሉ ከሲሶም። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ኣይከልከልኩን እዩ ይብል።
ጀነራል ጻድቃን ኣብ’ቲ ዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ኣስታት ሸሞንተ ሽሕ ወትሃደራት ኢትዮጵያ፣ ምሩኻት ውግእ ኮይኖም ከምዘለው ጠቂሶም። ወትሃደራዊ ወሃቢ ቃል ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮሎኔል ጌትነት ኣዳነ ብወገኖም እቲ ብጀነራል ጻድቃን ዝተገለጸ በዝሒ ምሩኻት ዝተጋነነ እዩ ክብሉ ከለው ሮይተርስ ብወገኑ ነቲ ኣሃዝ ከረጋግጽ ከምዘይከአለ ሓቢሩ'ሎ።
ትማሊ ሶኑይ ንፓርላማ ኢትዮጵያ መብርሂ ዝሃቡ ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ "ኣድላዪ እንተኾይኑ፣ ሚልዮን ኢትዮጵያዊያን መናእሰይ፣ ኣብ ትግራይ ንክዋግኡ ቅሩባት እዮም፣ እንተኾነ ቀዳምነት ዝዋሃቦ ሰላማዊ ፍታሕ እዩ’"ኢሎም።


text:
ሓደ ቤት ፍርዲ ስጳኛ ንናይ ዓለምና ህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዝኾነ ሊዮነል መሲ ንናይ 21 ወርሒ ማእሰርቲን 2 ሚልዮን ዩሮን ማለት 2.2 ሚልዮን ዶላር ምዃኑዩ ገንዘባዊመቕጻዕትን ፈሪድዎ።
ኣባል ክለብ ባርሴሎና ዝኾነ መሲ ካብ ኣታዊታቱ ንመንግስቲ ስጳኛ ክኽፈል ዝነበሮ ግብሪ ከይኸፈለ ብምትራፉዩ ሎሚ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ብይን ተዋሂቡ።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ ካብ 2007 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ መሲ ኮነ ኢሉ ምስ ወላዲኡ ብምምስጣር 4.2 ሚልዮን ዩሮ ንመንግስቲ ስጳኛ ኣታዊ ክኸውን ዝነበሮ ግብሪካብ ምኽፋል ሓንጊዱ ብዝብል ዝተመሰረተሉ ክሲዩ ነቲ መቕጻዕቲ ክብየነሉ ዝኸኣለ። ወላዲኡ ድማ ተመሳሳሊ ናይ 21 ወርሒ ማእሰርቲ ተፈሪዱ ከምዘሎ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
መሲ ን5 ዓመታት ናይ ዓለምና ዝበለጸ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ተባሂሉ ተሰይሙ ምንባሩ ይፍለጥ። ንሱ ብተወሳኺ ስሙ ኣብ መጽሔት ፎርብስ ምስ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝለዓለክፍሊት ዝረኽቡ ተባሂሉ ብተደጋጋሚ ግዜ ተረቚሑ ምንባሩ ይሕበር።
መሲ ይኹን ወላዲኡ ድሕሪቲ ብይን ናይዚ ቤት ፍርዲ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ስጳኛ ናይ ይግባይ ሕቶ ከቕርቡ ምዃኖም ብተወሳኺ ተጠቒሱ።


text:
Radio Erena: 17 June 2018
ኣብ ማንቸስተር ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ብዝተጎሃሃረ ናዕቢ ብውሑዱ ሸሞንተ ሰባት ብፎኪስ ከምዝቖሰሉ ማዕከን ሓበሬታ ማንቸስተር ኢቭኒን ኒውስ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ብቀዳም 16 ሰነ ኣብ ሓደ ናይ ቅድድም ብሽክለታ ፌስቲቫል ዝካየደሉ ዝነበረ ኣጋጣሚ ዝተላዕለ ግጭት፣ ኣብ ኣፍደገ’ቲ ስዳድዩም ተኣኪቦም ዝቃወሙ ዝነበሩ ኤርትራውያን ናብ ውሽጢ ብምእታው ኣብ ልዕሊ’ቶም ዝሳተፉ ዝነበሩ ካልኦት ኤርትራውያን ድሕሪ ዘካየዱዎ መጥቃዕቲ ከምዝተበገሰ፣ እቲ ማዕከን ሓበሬታ ብተወሳኺ የረድእ።
ፖሊስ’ታ ከተማ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ከባቢ ሰዓት ሰለስተ ኣብቲ ስዳድዩም ዕግርግር ከምዝተላዕለ ኣብ ዝተሓበረሉ እዋን ብኡ ንብኡ ኣኽበርቲ ጸጥታ ብምውፋር ነቲ ኩነታት ከህድኦ ከምዝኸኣለ ሓቢሩ። ካብቶም ቁጽሮም ከባቢ ሰላሳ ክኾኑ ዝኽእሉ ተቓውሞ ዘካየዱ ኤርትራውያን ሓያሎ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ፖሊስ ኣትዮም ከምዘለዉ’ውን ይገልጽ።
ኣብቲ ቦታ ዝተዋፈራ ሸሞንተ ኣምቡላንስ ን12 ሰባት ናይ ቀዳማይ ረዲኤት ብምሃብ ከምዘፋነወኦም ተገሊጹ። ኣብ መንጎ’ቶም ዝቖሰሉ ህጻናት እውን ከምዝርከብዎም ፖሊስ’ታ ከተማ የመልክት። ኩሎም’ቶም ዝቖሰሉ ብኡ ንብኡ ክፋነዉ እንከለዉ ሓንቲ 46 ዓመት ዝዕድሜኣ ጓለንስተይቲ ግና ናብ ሆስፒታል ቴምሳይድ ከምዝተወስደት ይግለጽ።
====================


text: Getachew Aregawi(Wurayna)01-01-22 1. ግድነት ዝዕወት ቃልስና ~ ስቓይና ምብዝሑ ንዓወት እዩ፡ ‘ suffering…. success, “no pain, no gain” ኣብ ህዝብና ዝበፅሕ ዘሎ ኩለመዳያዊ ስቅያት ገዚፍን ብዙሕን ብምዃኑ እቲ ብግድን እንዕወተሉ ቃልስና ብሓፂር ግዜ ክውዳእ ምብሃግና ግቡእ እዩ። ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ቅሩብ ዘናውሕ ነገር እንትርከብ ኣብኡ እንተሎ ስቓይ ህዝብና ምንዋሕ ስለዝኾነ ስቓይና በዚሑ፡ ነዊሑ ኢልና ነንፀርፅር። ግቡእ ኽኣ። ሓቂ እኮ እዩ። ህዝብና እኮ ክሳብ ሐዚ ምንቅስቓሱ ተገዲቡ (ነዳዲ የለን)፥ ባንኪ የለን፡ ዋላ ቅርሺ ይሃልዎ ምንም ክገብር ኣይኽእልን፥ መብራህቲ የለን (ዋላ ብቕልፅምና ባዕልና ዝገበርናዮ ውሱን መፍትሒ እንትሃለወ)፥ ስልኪ የለን፥ ሸቐጣሸቐጥ የለን፥ መሃያ የለን፥ መድሓኒት የለን፥ ዝኾነ ባጀት የለን፥ ብኡ ልክዕ ምፍራይ የለን፥ ሓገዝ የለን….ዋይ ክትሓስቦ መደመሚ። ኣረ ኸመይ ኢሉ ይነብር ኣሎ እዚ ህዝቢ እዙይ? ግን ክኣ ይቃለስ። እቲ ስቓይ ብዙሕ እዩ፥ ገዚፍ እውን እዩ። ህዝብና በቢመዓልቱ ብድሮናት እታ በስናዕ ክሓዲት ሃገረ ኢትዮጵያን መወልታን ይድብደብ፣ ይጭፍጨፍ ኣሎ። ካብ ትግራይ ወፃእ ኣብ ካልኦት ክፍላት እታ ካሕዳምን ጨፍጫፊትን ሃገር ብፍላይ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ትግራዋይ ኣብ ‘ገሃንም’ ከምዘሎ እዩ። ምዕራብ ትግራይ ህዝቡን መሬቱን ኣብ ምንታይ ኩነታት ኣሎ ዝፍለጥ እዩ። እወ እቲ ስቓይ ብዙሕ እዩ እዙይ ሑስካ ኣይህረስን። ደቒቓ ኣይኮነን ሰከንድ እውን ክትባኽን የብላን። እቲ ስቓይ ግን ንምቑዛም ንምንፅርፃር ኣይኮነን ነልዕሎ፥ ንቓልስን ዓወትን እዩ። “success requires suffering, toil,and effort: no pain,…


text:
ገለ ሒደት ሰባት ኣብ ቅድሚ ዉልቀ ሰብ ዘይበሃል ነገራት ኣብ ቅድሚ ሓፋሽ ክድርጉሕዎ ንርእይ ኣሎና። እዚኦም ሰባት ብቋንቋ እንግሊዘኛ "Self-righteous ignorant idiot." ወይ "Dummy." ወይ "Absolute human garbage." ተባሂሎም ይጽውዑ።
ብተፈጥሮ
ደቂ ተባዕትዮ ካብ ደቂ ኣንስትዮ ንላዕሊ ተወዳደርቲ እዮም። ደቂ ኣንስትዮ ወላ’ኳ ይቀናንኣ እንተኾና ንነብሰን ናብ ውድድርን
ምዝልላፍን ከይኣትዋ ካብ ደቂ-ተብዕትዮ ንላዕሊ ይገትኣኣ እየን። ተመራመርቲ ስነ-ቑጠባን ፖለቲካን ኣብ ዝገበርዎ መጽናዕቲ፣ ተወዳደርቲ
ሰባት ዝሓሸ ውጽኢት ኣብ ትምህርቲን ስራሕን ከምዘምጽኡ ይንገር። ድሕሪ ምዝዛም ትምህርቲ እንተ ርኢና ከኣ ኣብ መንጎ ደቂ-ተባዕትዮን
ደቂ ኣንስትዮን ናይ 76ሚእታዊት ናይ ደሞዝን ዕብየትን ፍልልይ ይረአ። እዚ ድማ ደቂ ተባዕትዮ ተወዳደርቲ ስለ ዝኾኑ’ዩ።
ሒደት ተጠቐምቲ ማሕበራዊ ሜድያ ኣብ ጸርፊን ምድህሃልን ክነጥፉ ይርኣዩ
እዮም። መበገሲ እዚ ነገር’ኳ ውድድር እንተኾነ ኣብ ውሽጡ ግን ቅንኢ ዝተዓዂለለ ስለ ዝኾነ ድሕሪ ሒደት ምምልላስ ናይ ኮመንት
ናብ ጸርፊ ይኸይድ። ምዝላፍፍ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ዝቐለለ ዝገብሮ ምኽንያት እቲ ሰብ ብኣካል ምሳኻ ስለ ዘየለ ከምድላይካ ጌርካ
ክትዝልፎ ኣዝዩ ዝቐለለ ስለ ዝኾነ’ዩ። (ብኣካል’ስ እባ ጉስጢ ምውሳድ ኣሎ) ከም ተወሳኺ መመኽኔታ ከኣ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት
ሓጸርቲ ግብረ-መልሲ ክትጽሕፍ ስለ ዘሎካ፣ ኣብተን ሓጸርቲ ጽሑፋት ከኣ ኣጥቂዕካ ክትውድእ ምድላይ ስለ ዝሕወሶ’ዩ ሕማቕ መልሲ
ዝኸውን።
ስለዚ ንነብስኻ ኣብዚ ሓሸውያ ከይትረኽባ ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት
ብቀደም ተኸተል ኣተግብረን፣
1- እቲ ሰብ
እንታይ ክብለካ ደልዩ ተረደኣዮ
2- እቲ ኮመንት
ደጋጊምካ ኣምብቦ
3- ዘይጠቅም
መልሲ ካብ ምሃብ ተቖጠብ
4- ትሕትና
ዘለዎ ኮመንት ጥራይ መልስ
5- ዘይጠቕሙ
ሰባት ብሎክ ግበሮም
ብሩኽ ሰምበት…. ጠጥዑሙ።