text:
ሸውዓተ ጓሶትን ሸሞንተ መሳፍንትን—ሎሚ ብኸመይ ይጠቕሙና፧
“ንሕና ሾብዓተ ጓሶትን ሾሞንተ መሳፍንቲ ሰብን ኣንጻሩ ኸነተንስኣሉ ኢና።”—ሚክ. 5:5።
1. እቲ ሶርያን እስራኤልን ብስምረት ዝገበርዎ ውዲት ምፍሻሉ ዘይተርፍ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
ኣብ መንጎ 762 ቅ.ክ. ከምኡውን 759 ቅ.ክ. ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ ንጉስ እስራኤልን ንጉስ ሶርያን ኣብ መንግስቲ ይሁዳ ውግእ ኣወጁ። ሸቶኦምከ እንታይ እዩ ነይሩ፧ ንየሩሳሌም ወሪሮም፡ ንንጉስ ኣሃዝ ካብ ዝፋኑ ኣውሪዶም፡ ብኻልእ፡ ምናልባት እውን ካብ መስመር ወለዶ ንጉስ ዳዊት ብዘይኰነ ሰብ ኪትክእዎ እዩ ነይሩ። (ኢሳ. 7:5, 6) ይኹን እምበር፡ እቲ ውጥን እቲ ኺሰልጥ ኣይክእልን እዩ ነይሩ። የሆዋ፡ ኣብ ዝፋኑ ዚድይብ ሰብ ወትሩ ኻብ መስመር ወለዶ ዳዊት ከም ዚኸውን ተነብዩ ነይሩ እዩ፣ ቃል ኣምላኽ ድማ ከይተፈጸመ ኣይተርፍን እዩ።—እያ. 23:14፣ 2 ሳሙ. 7:16።
2-4. ኢሳይያስ 7:14, 16፡ (ሀ) ኣብ ሻሙናይ ዘመን ቅ.ክ. ብኸመይ ከም እተፈጸመት ግለጽ። (ለ) ኣብ ቀዳማይ ዘመን ድ.ክ. ብኸመይ ከም እተፈጸመት ግለጽ።
2 ፈለማ፡ ሶርያን እስራኤልን ዚዕወቱ እዩ ዚመስል ነይሩ። ኣብ ሓደ ውግእ ጥራይ፡ 120,000 ሓያላት ተዋጋእቲ ሰብ ኣሃዝ ተቐትሉ። ማዓስያ “ወዲ ንጉስ” እውን ተቐትለ። (2 ዜና 28:6, 7) ይኹን እምበር፡ የሆዋ ይርኢ ነይሩ እዩ። ነቲ ንዳዊት ዝኣተወሉ መብጽዓ ድማ ዘከሮ። ስለዚ ድማ፡ ንነብዪ ኢሳይያስ፡ ኣዝዩ ዜተባብዕ መልእኽቲ ኼመሓላልፍ ለኣኾ።
3 ኢሳይያስ፡ “እንሆ፡ ድንግል ክትጠንስ፡ ወዲ ኸኣ ክትወልድ እያ፡ ስሙውን ኣማኑኤል ክትሰምዮ እያ። . . . እቲ ቘልዓ ንእከይ ምእባይ ንሰናይ ከኣ ምሕራይ ከይፈለጠ፡ ሃገር እቶም እትፈርሆም ዘሎኻ ኽልተ ነገስታት [ሶርያን እስራኤልን] ክትሕደግ እያ” በለ። (ኢሳ. 7:14, 16) ቀዳማይ ክፋል እቲ ትንቢት ንውልደት እቲ መሲሕ ከም ዜመልክት ፍሉጥ እዩ። (ማቴ. 1:23) ግናኸ፡ እቶም “ክልተ ነገስታት፡” ማለት ንጉስ ሶርያን ንጉስ እስራኤልን ኣብ ቀዳማይ ዘመን ድ.ክ. ንይሁዳ ዜስግኡ ስለ ዘይነበሩ፡ እቲ ብዛዕባ ኣማኑኤል እተነግረ ትንቢት ቀዳማይ ፍጻሜኡ ኣብ ግዜ ኢሳይያስ ረኺቡ ኪኸውን ኣለዎ።
4 ኢሳይያስ ነዚ ኣገዳሲ ምልክታ ድሕሪ ምዝራቡ፡ ሰበይቱ ጠነሰት እሞ፡ ማሀር-ሻላል-ሃሽ-ባዝ (ቀልጢፍካ ዝመት፡ ፈጢንካ ማርኽ) ዝስሙ ወዲ ወለደትሉ። እዚ ቘልዓ እዚ፡ እቲ ኢሳይያስ፡ “ኣማኑኤል” ኢሉ ዝጠቐሶ ወዲ ኪኸውን ይኽእል እዩ። * ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሕጻን ምስ ተወልደ፡ ምናልባት ነቲ ፍሉይ ኣጋጣሚ ንምኽባር ተባሂሉ ስም ይውሃቦ እሞ፡ ወለዱን ኣዝማዱን ግና ብኻልእ ስም ይጽውዕዎ ነይሮም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። (2 ሳሙ. 12:24, 25) የሱስ፡ “ኣማኑኤል” ተባሂሉ ኸም እተሰምየ ዚገልጽ መርትዖ የልቦን።—ኢሳይያስ 7:14፣ 8:3, 4 ኣንብብ።
5. ንጉስ ኣሃዝ እንታይ ናይ ዕሽነት ውሳነ እዩ ገይሩ፧
5 እስራኤልን ሶርያን ኣብ ይሁዳ ኼተኵሩ ኸለዉ፡ ሓንቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዝነበራ ኻልእ ሃገር እውን ንይሁዳ ኽትወርራ ትህንጠ ነበረት። እታ ሃገር እቲኣ ኸኣ፡ እታ ሽዑ እትትንስእ ዝነበረት ሓይሊ ዓለም ኣሶር እያ። ኣሶር፡ ንደቡባዊ መንግስቲ ይሁዳ ቕድሚ ምጥቃዓ፡ “ሃብቲ ደማስቆን ምርኮ ሰማርያን” ከም እትወስድ፡ ኣብ ኢሳይያስ 8:3, 4 ብትንቢት ተነጊሩ ነበረ። እቲ ጠላም ዝነበረ ኣሃዝ፡ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ብኢሳይያስ እተነግረ ቓል ኣምላኽ ዚእመን፡ ምስ ኣሶራውያን ሓደገኛ ኺዳን ኣተወ። ብሰንኪ እዚ፡ ኣሶራውያን ንሰብ ይሁዳ ኺጭቍንዎም ጀመሩ። (2 ነገ. 16:7-10) ኣሃዝ ነቲ ኸም ጓሳ ይሁዳ መጠን ዝነበሮ ሓላፍነት ዘይምፍጻሙ ዜጕሂ እዩ። ንሕና እውን፡ ‘ኣገዳሲ ውሳነ ኽገብር ከለኹ፡ ብኣምላኽ ድየ ዝእመን ወይስ ብሰባት፧’ ኢልና ንርእስና ኽንሓትታ ይግባእ።—ምሳ. 3:5, 6።
ካልእ መገዲ ዝሰዓበ ሓድሽ ጓሳ
6. ህዝቅያስ ካብ ኣሃዝ ዚፍለ ብኸመይ እዩ፧
6 ኣሃዝ ብ746 ቅ.ክ. ሞተ፡ ወዱ ህዝቅያስ ከኣ ነታ ብስጋውን ብመንፈሳውን መዳይ ጠፊሻ ዝነበረት መንግስቲ ይሁዳ ወረሳ። እቲ መንእሰይ ዝነበረ ንጉስ ኣብ ዝፋን ምስ ደየበ፡ ነየናይ እዩ ቐዳምነት ሂቡ፧ ነቲ ኣንቈልቊሉ ዝነበረ ቝጠባዊ ዅነታት ይሁዳ ንኼደንፍዕ ድዩ ጽዒሩ፧ ኣይፋሉን። ህዝቅያስ መንፈሳዊ ሰብ፡ ማለት ብቑዕ ጓሳ ህዝቡ እዩ ነይሩ። መጀመርታ፡ ንጹህ ኣምልኾ ንኺምስርትን ነቲ ፋሉል ከይዱ ዝነበረ ህዝቢ ምስ የሆዋ ኸም ዚዕረቕ ንኺገብርን እዩ ጽዒሩ። ፍቓድ የሆዋ እንታይ ምዃኑ ምስ ተገንዘበ ድማ ወሳኒ ስጕምቲ ወሰደ። ኣየ ኸመይ ዝበለ ሰናይ ኣብነት ኰን እዩ ገዲፉልና!—2 ዜና 29:1-19።
7. ሌዋውያን፡ እቲ ሓድሽ ንጉስ ከም ዚድግፎም ዚሕብር መረጋገጺ ዜድልዮም ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
7 ሌዋውያን ኣብቲ ንንጹህ ኣምልኾ ንምምላስ እተገብረ ኣገዳሲ ዕዮ ዓብዪ ግደ ስለ ዝነበሮም፡ ህዝቅያስ ከም ዚድግፎም ንኼረጋግጸሎም ኢሉ፡ ምሳታቶም ኣኼባ ገበረ። እቶም ኣብቲ ኣኼባ እተረኽቡ እሙናት ሌዋውያን፡ ንጉሶም ‘ንእኡ ኸተገልግሉ እሞ፡ ኣገልገልቱ ዄንኩም፡ ኣብ ቅድሚኦም ደው ክትብሉ፡ የሆዋ ንኣኻትኩም ሓርዩ እዩ’ ምስ በሎም፡ ብሓጐስ እተላዕለ ኺነብዑ ኸለዉ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። (2 ዜና 29:11) እወ፡ ሌዋውያን ንጹህ ኣምልኾ ንኼደንፍዑ ንጹር ትእዛዝ እዩ ተዋሂብዎም ነይሩ።
8. ህዝቅያስ ንመንፈሳውነት እቲ ህዝቢ ንኼደልድል፡ እንታይ ተወሳኺ ስጕምቲ ወሰደ፧ ውጽኢቱኸ እንታይ ነበረ፧
8 ህዝቅያስ ንዅሎም ይሁዳን እስራኤልን ናብ ሓደ ዓብዪ በዓል ፋስጋ ኣከቦም። ደድሕሪኡ ኸኣ፡ ናይ ሸውዓተ መዓልቲ በዓል ቅጫ ኣብዓሉ። እቶም ህዝቢ በቲ በዓል ኣዝዮም ስለ እተሓጐሱ፡ ካልእ ሸውዓተ መዓልቲ እውን ኣብዓሉ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ካብ ዘመን ሰሎሞን፡ ንጉስ እስራኤል ወዲ ዳዊት፡ ከምዚ ዝበለ ኣብ የሩሳሌም ኣይተገብረን እሞ፡ ኣብ የሩሳሌም ዓብዪ ሓጐስ ኰነ” ይብል። (2 ዜና 30:25, 26) እቲ መንፈሳዊ በዓልሲ ንዅሎም እቶም ህዝቢ ኣየ ኸመይ ዝበለ ፍሉይ ጦብላሕታ ዀን እዩ ኣሕዲሩሎም! ካልኣይ ዜና መዋእል 31:1፡ ‘እዚ ዅሉ ምስ ተፈጸመ ኸኣ፡ ብዘለዉ እስራኤል ነቲ ኣዕኑድ ሰበርዎ፡ ንኣስታርቴታት ድማ ቈራረጽዎ፡ ነቲ በረኽትን መሰውኢታትን እውን ኣፍረስዎ’ ትብል። በዚ ኸምዚ ሰብ ይሁዳ ናብ የሆዋ ተመልሱ። ነቲ ስዒቡ ዘጋጠመ ነገር ኣብ ግምት ብምእታው፡ እቲ ህዝቢ ኸምዚ ዝኣመሰለ መንፈሳዊ ጽሬት ምግባሩ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ ነይሩ።
ንጉስ ህዝቅያስ ንመዓልቲ ጸበባ ተዳለወ
9. (ሀ) ውጥን እስራኤል ብኸመይ እዩ ፈሺሉ፧ (ለ) ሰናክሬብ ኣብ ይሁዳ ፈለማ እተዓወተ ብኸመይ እዩ፧
9 ከምቲ ኢሳይያስ እተነበዮ፡ ኣሶራውያን ንሰሜናዊ መንግስቲ እስራኤል ስዒሮም ነቶም ተቐማጦ ሰጐጕዎም። በዚ ኸምዚ ድማ፡ እቲ እስራኤል ንሓደ ዘይግብኦ ሰብ ኣብ ዝፋን ዳዊት ንኸተንግስ ዝገበረቶ ውጥን ፈሸለ። ውጥን ኣሶራውያንከ እንታይ እዩ ነይሩ፧ ኣሶራውያን ኣብ ይሁዳ ኼተኵሩ ጀመሩ። “ንንጉስ ህዝቅያስ ኣብ መበል ዓሰርተው ኣርባዕተ ዓመቱ ድማ ሰናክሬብ ንጉስ ኣሶር ናብ ኵለን እተን ዕሩዳት ከተማታት ይሁዳ ደዪቡ ሐዘን።” ሰናክሬብ ብጠቕላላ 46 ከተማታት ይሁዳ ኸም ዝማረኸ ተመዝጊቡ ኣሎ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ የሩሳሌም ትነብር ኔርካ እንተ ትኸውንሲ፡ እንታይ ኪስምዓካ ኸም ዚኽእል ሕስብ እሞ ኣብሎ። ከተማታት ይሁዳ በብሓደ ኣብ ኢድ እቲ ዚግስግስ ዝነበረ ሰራዊት ኣሶር ኪወድቃ ኸለዋ፡ እቶም ሰራዊት ናብ ቤትካ እውን እናቐረቡ ኺመጹ ኸለዉ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ።—2 ነገ. 18:13።
10. እተን ኣብ ሚክያስ 5:5, 6 ዚርከባ ቓላት ንህዝቅያስ ኣተባቢዐናኦ ኪዀና ዚኽእላ ስለምንታይ እየን፧
10 ህዝቅያስ፡ ብዛዕባ እቲ እናቐረበ ዝመጾ ዝነበረ ሓደጋ ፈሊጡ እኳ እንተ ነበረ፡ ከም ኣቦኡ ኣሃዝ፡ ካብ ሓንቲ ኣረማዊት ሃገር፡ ሓገዝ ኪረክብ ኣይፈተነን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ብየሆዋ ተኣመነ። (2 ዜና 28:20, 21) ነቲ ኣብ ግዜኡ ዝነበረ ነብዪ ሚክያስ፡ ‘እቲ ኣሶራዊ ናብ ሃገርና ምስ መጸ፡ ንሕና ሸውዓተ ጓሶትን ሸሞንተ መሳፍንቲ ሰብን ኣንጻሩ ኸነተንስኣሉ ኢና። ንሃገር ኣሶር ብሰይፊ ኼጥፍእዋ እዮም’ ብምባል ብዛዕባ ኣሶር እተነበዮ ቓላት ይፈልጦ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ሚክ. 5:5, 6) እዘን ቃላት እዚአን፡ ሓደ ኣዝዩ ፍሉይ ሰራዊት ኣንጻር ኣሶራውያን ከም ዚትንስእን ነቶም ጸላእቲ ኸም ዚስዕሮምን ዚሕብራ ብምዃነን፡ ህዝቅያስ ተተባቢዑ ኪኸውን ኣለዎ።
11. እቲ ብዛዕባ እቶም ሸውዓተ ጓሶትን ሸሞንተ መሳፍንትን ዚገልጽ ትንቢት፡ ዝዓበየ ፍጻሜኡ ዚረክብ መዓስ እዩ፧
11 እቲ ብዛዕባ እቶም ሸውዓተ ጓሶትን ሸሞንተ መሳፍንትን እተነግረ ትንቢት፡ ዝዓበየ ፍጻሜኡ ዚረክብ፡ እቲ “ምውጻኡ ኻብ ጥንቲ ኻብ ዘለኣለም ዝዀነ፡ ኣብ እስራኤል ገዛኢ ዚኸውን” የሱስ ምስ ተወልደ፡ ነዊሕ ጸኒሑ እዩ። (ሚክያስ 5:1, 2 ኣንብብ።) እዚ ኸኣ፡ ህልውና ኣገልገልቲ የሆዋ ብዘመናዊ “ኣሶራዊ” ኣብ ሓደጋ ኣብ ዚወድቀሉ እዋን እዩ። የሆዋ ኸመይ ዝበለ በቲ ሕጂ ዚገዝእ ዘሎ ወዱ ዚምራሕ ሓይሊ እዩ ኣንጻር እዚ ዜፍርህ ሰራዊት እዚ ኼሰልፍ፧ ቀጺልና ኽንርእዮ ኢና። መጀመርታ ግና፡ ህዝቅያስ ብኣሶራውያን መጥቃዕቲ ምስ ወረዶ ኻብ ዝወሰዶ ስጕምቲ እንታይ ክንመሃር ከም እንኽእል ንመርምር።
ህዝቅያስ ግብራዊ ስጕምቲ ወሰደ
12. ህዝቅያስን እቶም ምስኡ ዝነበሩ ሰባትን ንህዝቢ ኣምላኽ ንምዕቋብ እንታይ ስጕምቲ እዮም ወሲዶም፧
12 የሆዋ፡ ክንገብሮ ዘይንኽእል ነገር ንኺገብረልና ወትሩ ፍቓደኛ እኳ እንተ ዀነ፡ ክንገብሮ እንኽእል ነገር ክንገብር ግና ይጽበየና እዩ። ህዝቅያስ፡ “ምስቶም መኳንንቱን ጀጋኑኡን ተማኸረ፡” ብሓባር ኰይኖም ከኣ፡ “እቲ ኣብ ወጻኢ ኸተማ ዘሎ ማያት ኣብ ዓዓይኑ ኺድፈን” ወሰኑ። ብዘይካዚ፡ ህዝቅያስ፡ ‘ተቢዑ ንብዘሎ እቲ ፈሪሱ ዝነበረ መንደቕ ነደቖ፡ ነቲ ግምብታት ከኣ ኣንውሖ፡ ኣብ ወጻኢኡ ድማ ካልኣይ መንደቕ ነደቐ። ብዙሕ መሳርያታትን ዋላቱን ድማ ገበረ።’ (2 ዜና 32:3-5) የሆዋ ነቶም ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሩ ህዝቡ ንኼዕቍብን ንኺጓስን፡ ሓያሎ ጀጋኑ ሰባት ተጠቕመ። ንሳቶም ከኣ፡ ህዝቅያስን መሳፍንትን እቶም ብመንፈስ ድልዱላት ዝነበሩ ነብያትን እዮም።
13. ህዝቅያስ ነቶም ህዝቢ ነቲ ዝመጾም ዝነበረ መጥቃዕቲ ንኼዳልዎም ካብ ዝወሰዶ ስጕምቲ፡ እቲ ዝያዳ ኣገዳሲ ኣየናይ እዩ ነይሩ፧ ግለጽ።
13 ህዝቅያስ ቀጺሉ፡ ነቲ ማያት ካብ ምድፋን ወይ ነቲ መናድቕ ካብ ምህናጽ ንላዕሊ ኣገዳስነት ዝነበሮ ነገር ገበረ። ግዱስ ጓሳ ስለ ዝነበረ፡ ነቶም ህዝቢ ኣኪቡ፡ “ካብቲ ምስኡ ዘሎስ እዚ ምሳና ዘሎ ይዐቢ እዩ እሞ፡ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ኣሶር . . . ኣይትፍርሁን ኣይትሸበሩን። እቲ ምስኡ ዘሎ ቕልጽም ስጋ እዩ፡ እቲ ኺረድኣናን ውግእና ኺዋግኣልና ምሳና ዘሎ ግና እግዚኣብሄር ኣምላኽና እዩ” ብምባል፡ መንፈሳዊ ምትብባዕ ሃቦም። እዝስ የሆዋ ንህዝቡ ኺዋጋእ ምዃኑ ዚሕብር፡ ኣየ ኸመይ ዝበለ እምነት ዜደልድል መዘኻኸሪ ዀን እዩ! እቲ ህዝቢ፡ እዚ ምስ ሰምዐ፡ “በቲ ዘረባ ህዝቅያስ ንጉስ ይሁዳ ሀድኤ።” ከም ዚሃድእ ዝገበሮ፡ “ዘረባ ህዝቅያስ” ምዃኑ ኣስተብህል። ከምቲ የሆዋ ብነብዪኡ ኣቢሉ እተዛረቦ፡ ህዝቅያስን መሳፍንቱን ጀጋኑ ሰባትን ነብዪ ሚክያስን ነብዪ ኢሳይያስን፡ ንፉዓት ጓሶት ምዃኖም ኣርእዮም እዮም።—2 ዜና 32:7, 8፣ ሚክያስ 5:5, 6 ኣንብብ።
14. ረብሳቄ እንታይ እዩ ኢሉ፧ እቶም ህዝቢኸ እንታይ ምላሽ ሃቡ፧
14 ንጉስ ኣሶርን ሰራዊቱን ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ የሩሳሌም ኣብ እትርከብ ከተማ ላኪሽ ሰፈሩ። ካብኣ ድማ ሰለስተ ልኡኻት ሰዲዱ፡ እታ ኸተማ ኢዳ ኽትህብ ኣዘዘ። እቲ ረብሳቄ ብዚብል ወግዓዊ ስም ዚጽዋዕ ዝነበረ ኣፈኛኡ ድማ እተፈላለየ ሜላታት ተጠቕመ። ብቛንቋ እብራይስጢ ተጠቒሙ፡ ነቶም ህዝቢ ብምሾት ኪነብሩሉ ኣብ ዚኽእሉ ቦታ ኸም ዚወስዶም ብሓሶት ብምምብጻዕ፡ ንንጉሶም ከዲዖም ንኣሶራውያን ኢዶም ኪህቡ ተማሕጸኖም። (2 ነገስት 18:31, 32 ኣንብብ።) ኣስዒቡ ድማ፡ ልክዕ ከምቲ ኣማልኽቲ ኣህዛብ ንኣምለኽቶም ኬድሕንዎም ዘይከኣሉ፡ የሆዋ እውን ንኣይሁድ ካብ ኢድ ኣሶራውያን ኬድሕኖም ከም ዘይክእል ተዛረበ። እቶም ህዝቢ ነዚ ዜካፍእ ፕሮፖጋንዳ ምላሽ ኪህቡሉ ዘይምፍታኖም ጥበባዊ እዩ ነይሩ። ሎሚ ዘለዉ ኣገልገልቲ የሆዋ እውን መብዛሕትኡ ግዜ ነዚ ኣብነት እዚ ይስዕብዎ እዮም።—2 ነገስት 18:35, 36 ኣንብብ።
15. ካብ ተቐማጦ የሩሳሌም እንታይ እዩ ዚድለ ነይሩ፧ የሆዋ ነታ ኸተማ ብኸመይ እዩ ኣድሒንዋ፧
15 ህዝቅያስ ተረቢሹ ኸም ዝነበረ ፍሉጥ እኳ እንተ ዀነ፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ሓገዝ ኪውሃቦ ግና ኣይሓተተን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ብነብዪ ኢሳይያስ ኣቢሉ ኻብ የሆዋ ሓገዝ ኪረክብ ለመነ። ኢሳይያስ ድማ ንህዝቅያስ፡ “ንሱ [ሰናክሬብ] ነዛ ኸተማ እዚኣ ኣይአትዋን እዩ፡ ኣብኣ ድማ ፍላጻ ኣይውርውርን [እዩ]” በሎ። (2 ነገ. 19:32) ተቐማጦ የሩሳሌም ኣብ መትከሎም ኪጸንዑ ጥራይ እዩ ዚድለ ነይሩ። የሆዋ ንይሁዳ ኺዋግኣላ ምዃኑ ቓል ኣተወ። ተዋጊኡላ ድማ እዩ። “ኰነ ድማ በታ ለይቲ እቲኣ መልኣኽ እግዚኣብሄር ወጸ እሞ፡ ኣብ ሰፈር ኣሶራውያን ሚእትን ሰማንያን ሓሙሽተን ሽሕ ቀተለ።” (2 ነገ. 19:35) ይሁዳ ኽትድሕን ዝኸኣለት፡ ህዝቅያስ ንማያት እታ ኸተማ ብምድፋኑ፡ ወይ መናድቓ ብምህናጹ ዘይኰነስ፡ የሆዋ ኢዱ ስለ ዘእተወ እዩ።
ንግዜና ዚኸውን ትምህርቲ
16. ኣብዚ ግዜ እዚ፡ (ሀ) ዜጋታት የሩሳሌም ንመን የመልክቱ፧ (ለ) እቲ “ኣሶራዊ” ንመን የመልክት፧ (ሐ) እቶም ሸውዓተ ጓሶትን ሸሞንተ መሳፍንትን ንመን የመልክቱ፧
16 እቲ ብዛዕባ እቶም ሸውዓተ ጓሶትን ሸሞንተ መሳፍንትን ዚገልጽ ትንቢት፡ ዝዓበየ ፍጻሜኡ ኣብ ግዜና እዩ ዚረክብ። ዜጋታት ጥንታዊት የሩሳሌም ብኣሶራውያን ተጠቒዖም ነይሮም እዮም። ድሕሪ ቐረባ ግዜ ድማ፡ እቶም መከላኸሊ ዘይብሎም ዚመስሉ ህዝቢ የሆዋ፡ በቲ ምሉእ ብምሉእ ኬጽንቶም ዚደሊ ኣብ ግዜና ዘሎ “ኣሶራዊ” ኺጥቅዑ እዮም። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ መጥቃዕቲ እዝን ብዛዕባ መጥቃዕቲ “ጎግ ማጎግ”ን መጥቃዕቲ “ንጉስ ሰሜን”ን መጥቃዕቲ “ነገስታት ምድር”ን ይገልጽ እዩ። (ህዝ. 38:2, 10-13፣ ዳን. 11:40, 44, 45፣ ራእ. 17:14፣ 19:19) እዚ ጥቕስታት እዚ ንእተፈላለየ መጥቃዕትታት ድዩ ዚሕብር፧ ግድን ከምኡ ኸይከውን ይኽእል እዩ። ንሓደ መጥቃዕቲ ጥራይ ዚሕብር እተፈላለየ ስማት ኪኸውን ይኽእል እዩ። ትንቢት ሚክያስ፡ የሆዋ ኣንጻር እቲ ዘየናሕሲ ጸላኢ ዝዀነ “ኣሶራዊ” ኸመይ ዝበለ ሰራዊት ከም ዜተንስእ እያ እትሕብር፧ “ሾብዓተ ጓሶትን ሾሞንተ መሳፍንቲ ሰብን።” (ሚክ. 5:5) እቶም ጓሶትን መሳፍንትን ንሽማግለታት ጉባኤ እዮም ዜመልክቱ። (1 ጴጥ. 5:2) ሎሚ የሆዋ ነተን ክቡራት ኣባጊዑ ዚጓስዩን ነቲ ዚመጽእ መጥቃዕቲ እቲ ዘመናዊ “ኣሶራዊ” ዜዳልዉወንን ሓያሎ መንፈሳውያን ሰብኡት ሂቡ እዩ። * ትንቢት ሚክያስ፡ እዞም ጓሶት እዚኦም፡ “ንሃገር ኣሶር ብሰይፊ” ኸም ዜጥፍእዋ ወይ ከም ዚጓስይዋ ተነብዩ እዩ። (ሚክ. 5:6) ሓደ ኻብቲ ‘ኣጽዋር ውግኦም’ ድማ፡ “ናይ መንፈስ ሰይፊ፡” ማለት ቃል ኣምላኽ እዩ።—2 ቈረ. 10:4፣ ኤፌ. 6:17።
17. ሽማግለታት ካብቲ ዝረአናዮ ጸብጻብ እንታይ ኣርባዕተ ትምህርቲ እዮም ኪቐስሙ ዚኽእሉ፧
17 ነዛ መጽሔት እዚኣ ዜንብብዋ ሽማግለታት ካብቲ ዝረአናዮ ጸብጻብ እዚ ዚስዕብ ጠቓሚ ትምህርቲ ኺረኽቡ ይኽእሉ እዮም፦ (1) ነቲ ዚመጽእ መጥቓዕቲ “ኣሶራዊ” ተዳሊና ንኽንጸንሕ ክንወስዶ እንኽእል ዝያዳ ግብራዊ ስጕምቲ፡ ኣብ ኣምላኽ ዘሎና እምነት ምድልዳልን ንኣሕዋትና ኸምኡ ኺገብሩ ምሕጋዝን እዩ። (2) “ኣሶራዊ” ኼጥቅዕ ኸሎ፡ ሽማግለታት፡ የሆዋ ኸም ዜድሕነና ምሉእ ብምሉእ ኪኣምኑ ኣለዎም። (3) ምስናይዚ እውን፡ እቲ ኻብ ውድብ የሆዋ ዚውሃበና ህይወት ዜድሕን መምርሒ ብዓይኒ ሰብ ዘይጠቅም መሲሉ ኺርአ ይኽእል እዩ። እቲ ዚውሃበና መምርሒ ብዓይኒ ስትራተጂ ወይ ብዓይኒ ሰብ ኪርአ ኸሎ ዜተኣማምን ይምሰል ኣይምሰል ብዘየገድስ፡ ንኽንእዘዝ ድሉዋት ክንከውን ይግባእ። (4) እቶም ኣብ ዓለማዊ ትምህርቲ፡ ኣብ ስጋዊ ነገራት፡ ወይ ኣብ ሰብኣዊ ትካላት ዚውከሉ ሰባት ኣተሓሳስባኦም ዜዐርዩሉ ግዜ ሕጂ እዩ። ሽማግለታት ነቶም ሎሚ ኣብ እምነቶም ዚወላወሉ ሰባት ንኺሕግዝዎም ድሉዋት ኪዀኑ ይግባእ።
18. ብዛዕባ እዚ ጸብጻብ እዚ ምስትንታንና፡ ኣብ ዚመጽእ ኪጠቕመና ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
18 ልክዕ ከምቲ እቶም ብግዜ ህዝቅያስ ኣብ የሩሳሌም ዝነበሩ ኣይሁድ መከላኸሊ ዘይብሎም ዚመስሉ ዝነበሩ፡ ኣብዚ ግዜና ዘለዉ ህዝቢ ኣምላኽ እውን መከላኸሊ ዘይብሎም መሲሎም ዚርኣዩሉ ግዜ ኺመጽእ እዩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ንቓላት ህዝቅያስ ምዝካርና ንእምነትና ኼደልድላ ይኽእል እዩ። ምስ ጸላእትና ዘሎ፡ ‘ቅልጽም ስጋ ምዃኑ፡ እቲ ኺረድኣናን ውግእና ኺዋግኣልናን ምሳና ዘሎ ግና የሆዋ ኣምላኽና ምዃኑ’ ኣይንረስዕ።—2 ዜና 32:8።
^ ሕ.ጽ. 4 እታ ኣብ ኢሳይያስ 7:14 “ድንግል” እትትርጐም ናይ እብራይስጢ ቓል፡ ንምርዕውቲ ሰበይቲ እውን ከተመልክት ትኽእል እያ። ስለዚ፡ እታ ቓል እቲኣ ንሰበይቲ ኢሳይያስን ነታ ኣይሁዳዊት ዝነበረት ድንግል ማርያምን ከተመልክት ትኽእል እያ።
^ ሕ.ጽ. 16 ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ቍጽሪ ሸውዓተ ንምልኣት ንምምልካት ብተደጋጋሚ ተጠቒሱ ኣሎ። ቍጽሪ ሸሞንተ (ካብ ሸውዓተ ብሓደ ዚዛይድ) ሓድሓደ ግዜ ብዝሒ ኼመልክት ይኽእል እዩ።


c: text/html

text:
ገህወት ኣብ-ባፍታ፡
ደቂ ሓደ ልቢ!?
ማሕሙድ ሳልሕ
ክሳብ ሕጂ ካብቲ ልሙድ ቖይቚን ምድፍፋርን ድሒና እያ ዘላ። ኣብ ኩርናዕ ቃራና ክልተ ዓበይቲ ጎደናታት ተሓቝፋ እትርከብ ህድእቲ ካፌ እያ። እንተ ወሓደ ኣብ ሰሙን ሓንሳብ እትራኸበላ ሓንቲ ጉጅለ ኣላ።። ኣባላታ ብዕድመን ተመክሮን ዝፈላለዩ ክንሶም ዝጥርንፎም ኣርእስትስ ኣይስእኑን ‘ዮም። ፍልልያቶም ከም መጻበቕን መማቐርን መደልደልን ዝምድነኦም ይርእይዎ። ብዙሕነት ፍልልያት ሓይሊ እዩ ይብሉ። ካብ ነዊሕ ግዜ ከም ኣላዪ ‘ዛ ጉጅለ ኮይኑ ዝረአ ሰብ ኣብ-ባፍታ ይብልዎ- ብዕድመን ልቦናን ‘ዩ ዝኸውን ነታ ሓላፍነት ዝረኸባ ’ምበር ወግዓዊ ምርጫ ተኻይዱ ኣይፈልጥን። “ ኣብ ጀብሃ ክስለፍ ከለኹ ኣሰር ሽዳ ወድ-ዓዋተ ጌና ብንፋስ ጎላጉል ባርካ ኣይተደብየን ኔሩ” ኢሉ እዩ ዝጀሃር። ኣብ-ባፍታ፡ ዕድሚኡ ኣብ መጀመሪያ ሰብዓታት ከይኮነ ኣይተርፍን እዩ። ብልክዕ ዝፈልጥ ግን የለን፡ ንሱ እውን ክሕተት ደስ ዝብሎ ኣይመስለንን። ኣባላት ጉጅሊኡ ከም ዓቢ ሓዎም የኽብርዎ። ኣብ መፋርቕ ስሳታት መራሕ ጋንታ (ቃእድ ፈሲላ) ሰራዊት ሓርነት ከምዘነበረ ብዙሓት ብጾቱ ይዝክሩ እዮም። ገዲም ተኻታዕን ተኸራኻርን ‘ዩ። ካብ ማእከላይ ምብራቕ ክሳብ ኣብዚ ዘለዎ ምዕራባዊ ዓለም ዘይተሳተፎ ውዕሎታት ክትዕ ውሑድ እዩ። ኣብ ገሊኡ ሞራሉን ጠባዩን ተሸናጢፉ ‘ዩ። ኣብ ዝበዝሕ ግን ደሓን ኮይኑ ‘ዩ ዝወጽእ። ነገር ከም ገለ ብርትዕ እንተኢላ ‘እንሰሓብ ጠዊል’ ‘ዩ ዝገብር። ክሳብ ዝልመን ድማ ካብ ክትዓት ነብሱ ይግልል። ሎሚ፡ ዕድመ ግዳ እናደፍአ ኮይኑ፡ ቀደም ንዝፈልጦ ሰብ ኣዝዩ ሀዲኡን ዝሒሉን እዩ። ናይ ዓለም ነገር ወዲኡስ ሕጂ ነቲ ንዓስርተታት ዓመታት ኣወንዚፍዎ ዝነበረ ጉዳይ ነብሰ-ፍተሻ ተተሓሒዝዎ ይርከብ። ስሩዕ ደኣ ኣይኹን ‘ምበር ናብ መስግድ ክመላለስ ዝረኣይዎ ‘ውን ኣለዉ። ንዕድመኡ ዝዳረግ ሃላክ ርእዩ ‘ዩ፤ ፍቅሪ ዓዱን ህዝቡን ግን ኣይበከሎን። “ህድእ ዝበለ ዕላል’የ ዝፈቱ” ይብል። ሎሚ፡ ከምቲ ኩሉ ግዜ ዝገብሮ፡ ቡን ሒዙ ኣብታ ፍልይቲ ኩርናዕ ኣሎ።
ኤርትራውያን ክትዕ ይፈትዉ ‘ዮም። ዝበዝሑ ክረትዑ ‘ምበር ሓድሽ ነገር ክመሃሩ ወይ ንዘለዎም ብሓድሽ ኣመለኻኽታ ዳግም ከመሓይሹን ከስተኻኽሉን ይጽገሙ ‘ዮም። ምናልባት ገለ ባእታታት ባህሊ ከይሃለዎ ኣይተርፍን ‘ዩ። ታሪኽ ገድልና ‘ውን ግዲኡ ወሲኽሉን ኣብኢስዎን ‘ዩ። ብዝኾነ፡ ኣብ መንጎ ‘ዚ ዋጭዋጭታን ጸርፍታትን ዕግርግርን ዝመልኦ ጠናስ ሃዋሁ፡ ኣብ መንጎ እዚ ምጥርጣርን ምኽሳስን ዝበዝሖ ድብን ዝበለ ግዜ ውሑዳት ይተብዑ ኣለዉ። “ ብካልኦት ዘይኮነስ፡ ነብስና ባዕልና ክንገልጻ ኢና። ናይ ካልኦት ፍርድን ቅጽላትን ድማ ናቶም ኮይኑ ይተርፍ” ዝበሉ እዮም ዝመስሉ። ደሓር ከኣ ብዙሕ ዘሰክፎም የለን። ኣፍ-ልቦም ነፊሖም፡ “ ልዕለይ ‘ዶ እንታይ ጌርካ ኢኻ?” ክብሉ ዝኽእሉ እዮም።
“ሰለስተ ሾት ካፑቺኖ ምስ ዘበጡላ ‘ሞ ከኣ እቲ ከም ህድእ ኢሉ ዝጀመረ ክትዕ ናብ ዋዕ-ዋዕ፡ እንሓንሳብስ ‘ውን ናብ ቴስታ ገጹ የመርሕ። እሊ ሰኒ ኢኮን- not good” ይብል ኣብ-ባፍታ። እዚ ጠባይ እዚ ንኣብ-ባፍታ ክሉ ግዜ ምስ ኣተሓሳሰቦ ‘ዩ ኔሩ። ኣብ መንጎኡ፡ ደሓን ትእቶ ኣስቴር፡ ጽቡቅ ሓሳብ ይመጻ ‘ሞ ንኣብ-ባፍታ ተካፍሎ። ክውል ዝበለ ካፌ ደልዩ እቶም ውሑዳት ኣዕሩኽቱ ኣብኡ ከዕርፉን ክዛነዩን ኣተንበሃትሉ። ዕድል ጌሩ ድማ ቀልጢፉ’ዩ ረኺብዋ። ጀማዓቱ ነዛ ህድእቲ ካፌ፡ “ገህወት ኣብ-ባፍታ” ሰሚዮማ።
ከተማ ዛትል፡ ብዝናብ ውርይቲ እያ። ልክዕ ከምቲ ናይ ሰሜናዊ ባሕሪ፤ ንሰሙናት ጀለም ምስ በለ እዩ። እቶም ዓማውል ናይቲ ካፌ ንበዓል ኣብ-ባፍታ ስለዝፈልጥዎም ኣብታ ዝፈትውዋ ኩርናዕ ኣይቃጸጽዎምን ‘ዮም። ኣብ-ባፍታ፡ ክሳብ ብጾቱ ዝተኣኻከቡ ናይታ መዓልቲ ዛዕባ የጻፍፍ። ድሕሪ ውረድ ደይብ ኣብ ቋንቋ ህግድፍ ይዓርፍ- ክዝርዝር ከኣ ይጅምር። ሓድነት፡ ሃገራውነት፡ ሓደ ልቢ፡ከዳዕ፡ ፍትሒ፡ ደሞክራሲ፡ ዓቅሊ ምግባር፡ እምነት ኣብ መትከል፡ ትሕተ-ሃገራውነት…… ገሊኡ ቃላት፡ ገሊኡ ሓረጋት ‘ዩ። ግን “ክሉ መጸባበቕን መኮሓሓልን ‘ዩ” ይብል። እታ ሊስታ ክትበዝሕ ትጅምር’ሞ ንሎሚ ንሓንቲ ካብአን ክርእዩ ይውስን። ውድባት ኤርትራ ነናተን ትግርኛ የማዕብላ ስለዝነበራ ኣብ ገሊኡ እዋን ሓገዝ ስቲቭ መተካእታ ዘይርከቦ ይኸውን። ክትዓቶም- ዳርጋ ዕላል ኢኻ ትብሎ- ብዘይካ እንሓንሳብ ውልዕ ኢሉ ዝሃጥም ተኸላኻልነት ዝነበርወን ውድባት። ይንዋሕ-ይሕጸር ይቑንጥወካ እንድዩ። ግን ክሉ ብህድኣት እዩ። “ዋዕዋዕ ዘብዝሕ ሰብ ሓሳቡ ኣለስሊሱ ከኾልስ ዘይክእል ‘ዩ” እትብል ብሂል ስቲቭ ዳርጋ ከም መትከል ወይ ሕጊ ‘ዮም ወሲዶማ።
ኣባላት እታ ጉጅለ በብሓደ ክተኣኻኸቡ ጸኒሖም። ንሎሚ ናይ መወዳእታ ኣባሎም ስቲቭ እዩ። ነቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ዕላል ብዘይ ቃሕሰም እዩ ድቅድቅ ዝበሎ- ናይዞም ሰባት ውህደት የገርም ‘ዩ። ” ስማዕ’ስከ ኣይ ሓደ ልቦም ስለዝኾኑ እንድዮም persistent failure ዘርእዩ ዘለዉ- ውድቀት ድሕሪ ውድቀት፡ ኣይመሃሩን ከኣ!” በለ። ናብ ኣብ-ባፍታ ጠሚቱ ከኣ፡ ” ቀልብሆም ዋሕድ ወ ሁዋ መሪድ ያ ኣብ-ባፍታ።” ልቦም ሓደ እዩ ንሱ እውን ሕሙም ንምባል። ስቲቭ ኣብቲ ወርቃዊ ዕድመኡ ኣብ ጀብሀት ታሕሪር ( ተ.ሓ.ኤ) በጠሎኒ ይመርሕ ኔሩ። “እሳት-እሳት ዝሽትቱ ኣጓብዝ ’ምበር ኣታ! ዓረምረም ‘ወ” ይብል ክተልዕለሉ ከለኻ። ክነቱጕ ‘ዩ ዝደሊ። ነብሱ ብዙሕ ዘየተዓቢ ‘ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ዓለም ዘሎ መጻሕፍትን ፍልስፍናታትን በሊዕዎ እዩ ክበሃል ሰሚዐ ኣለኹ። ማርክስነት፡ ሃገራውነትን መሰል-ርእሰውስነ ብሄራት፡ ፓን ኣፍሪካኒዝም……ወዘተ ዘይተንከፎ ስነ-ሓሳባት 20 ክፍለ-ዘመን የለን ክበሃል ይውረየሉ ‘ዩ። “ ነዛ ተካል መንነት ክንመልስ ዘይኣተናዮን ዘይፈተናዮን ስነ-ሓሳባትን ፍልስፍናታትን ዓለም ኣሎ ድዩ? ግን ሓደ ልቢ ኢልካስ!” ኣባጫዊ ፍሽኽታ ይውርውር ናብ ኣስቴር።
“ሓቅኻ ስቲቭ፡ እዚ ቋንቋ እዚ ‘ኮ ቀደም ኣስሪሑ ‘ዩ። ኣብ ቦትኡን ግዚኡን ስለዝነበረ። ነቲ ኣሕቢሩ ናጽነት ዘምጸአ ቋንቋ፡ ሎሚ ኣክንዲ ምዕብልቲ ኤርትራ ንምህናጽ ዝጥቀሙሉ፡ ‘ግዝኡና’ ንዘይበሎም ህዝቢ ተገዚእሎም ክነብር ይጥቀሙሉ ኣለዉ። እወ። ሓደ ልቢ ንሱ እውን 68-69 ዝዓመቱ፡ ኣረጊትን ድኹምን ልቢ” ትውስኽ ኣስቴር። ኣብ ሻዕብያ ንዓመታት ዝተረጋረገት ኩርዕቲ ሰብ እያ። “ ወደሳን ትኳቦን ካልኦት ኣይጽበን እየ። ማንም ዝመልከኒ የለን፡ ዝጸባጸበንን እውን የለን፡ ኣስቴር ሓብትኻ” እያ ትብል። ሓደ ግዜ፡ ነዛ ህዝቢ ብኣውራጃን ቤት-ክርስትያንን ክጎዛዚ ነዛ ከተማ ዘሸገረ ሰብኣይ፡ ሕማቕ መዓልቲ ወዓል ኢልዎ ግዲ ንኣስቴር ክፈታትን ‘ሞ ስም ከዕቢ ያኢ” ኣንቲ ከዳዕ” ይብላ። ኣስቴር ‘ዶ ‘ሞ ክትሓምቕ፡ “ሓደ በለለይ” በለት፡ ዓይነ-ዓይኑ እናጠመተቶ። ኣብዚ ዓዲ ብዛዕብኡ ዝዕለል ትሰምዕ ነይራ ‘ያ። ኣጠዓዒማ ሓንሳብን ንሓዋሩን ክትህቦ ደልያ።ሎሚ’ዶ እዚ ወዳኽ ክስልበጣ ኮይኑ።
“ ቀደም፡ ‘ ሎሚ ዘይከተተ’ እናተባህለ ዕጥቁ ሒዙ ናብ ጸላኢ ዝሰለመ መን ኮን ይኸውን፧ ኣስቴርስ ኣይትብለንን ትኸውን” ዓው ኢላ ከኣ እያ ትዛረብ- ፈሊጣ እንድያ ዘላ ። ዘየላቡ ጽፍዒት ክትህቦ ደሊያ። ንዓኣ ‘ኳ ክሳብ ሎሚ እንተዘይደፈራ፡ ንካልኦት ከበሳጩ ርእያን ሰሚዓን እያ። “ ካልተ በለለይ” በለት ሕጂ ውን ቃላት እናማዕራረየት። ሰባት ‘ውን ዕጉግ ክብሉ ስለዝጀመሩ “እዚኣ ናይ መወዳእታ knockout punch ክትከውን ኣለዋ” ሓሰበት። ኣብተን መጀመርያ መዓልታት ውግእ-ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ፡ እዚ ሰብ እዚ ተቐባቢኡ ኣብ ኣስመራ vacation ክወስድ ጸኒሑ፡ እቲ ኲናት ምስ ጀመረ፡ እዛ ዝነብረላ ካልኣይቲ ሃገሩ ንዜጋታታ ክተውጽእ በረራታት ጀሚራስ ንሱ ምስታ ቀዳመይቲ ነፋሪት ከምእተመልሰ ትፈልጥ ኔራ። እዚኣ ዓባይ ህያብ እያ ነይራ ነስቴር። ክሳብ እታ መዓልቲ ‘ውን ንዝኸፍኤ ኣጋጣሚ ‘ያ ሒዛታ ጸኒሓ። ንየማነ-ጸጋማ ጠሚታ፡ ኣቓልቦ እቶም ዓጒጎማ ዝነበሩ ሰባት ስሒባ ከምዘላ ምስ ኣረጋገጸት፡ ነተን ንወዲ ተባዕታይ ይሃስያ እየን ዝበለተን ቃላት እናጸቀጠት ደርጎሓትሉ። “ ቅድሚ ናጽነት ጠላሚ፡ ድሕሪ ናጽነት ‘ውን ሃዳሚ! አረ፡ እታ ንጸላኢ ዘረከብካያ ብረትስ ኣይትሕተተላን እንዲኻ!?” በለቶ። ኣማእት ጨጓር-ዳንጋ ኣእሚና ተስርሕ ከምዝነበረት ዘይፈለጠ እንተነይሩ፡ ሎሚ ብዘየወላውል ክበርሃሉ ‘ዩ። ናብ ኣፉ ቅርብ ኢላ ብትሕት ዝበለ ድምጺ፡ ከምዳርጋ ናይ ዓባይ ሓብቲ ማዕዳ “ ንምዃኑ እቲ ጎልጎልሲ ሽዑን ኣብኡን እንዶ ኣይገፍሕን ኔሩ ኣብዚ ‘መሬት ኣይትጽርኒ’ ትብል ዘለኻ? ንስኻ ኔረ እንተዝኸውን ንሰባት ቅድሚ ምዝላፈይ ሰለስት ግዜ ምሓሰብኩ” በለቶ። ጌና ክትገድፎ ስለዘይደለየት፡ ሳልሰይቲ ጉስጢ ክትደሊ ጸኒሓስ ረኸበታ። ነቲ ኣብ ከነቴርኡ ተሓቲሙ ዝነበረ ናይ ዘፍቅሮ ዝመስል ሰብኣይ ስእሊ እናመልከተት ከኣ ”ሰብኣይ ‘ዶ ስእሊ ሰብኣይ ተሰኪሙ ይኸይድ ወደይ! ንሃገር ዝስቆር ድዩስ ወይስ ንውልቀ-መላኺ ዝኽድም እቲ ከዳዕ፧ ተዛረብ። መን እዩ ከዳዕ፧” ሓተተት። ድሕሪ’ዛ ግጥም’ዚኣ፡ እቲ ሰብኣይ ኣደብ ጌሩ። ሰላም ከኣ ሂብዋ። ድሕሪ እዚኣ ፍጻሜ እዚኣ እያ ኣስቴር፡ ተኽብሮምን ዘኽብርዋን ሰባት ዝራኸቡላ ካፌ ክትርከብ ኣለዋ ኢላ ዝወሰነት። ጀማዓት ኣብ-ባፍታ ‘ውን ፈትዮማን ተቀቢሎማን። ንሳ ክትዛረብ ከላ ብኣኽብሮት ‘ዮም ዝሰምዕዋ።
“ ሓደ ልቢ ኢልካስ ‘ንታይ ዘረብኡ፧” ኢላ ጀመረት። ስቲቭ ተርኡ አም ዝመጽአት ፈሊጡ ጎረርኡ ክስሕል ጀመረ።
“እዚ’ኮ ፕሮፖጋንዳ’ዩ” በለ ስቲቨ። ኣብ ሰብዓታት ምስ ካድረታት ሻዕብያ ሓኾት ተባሂሉ‘ዩ። ካብቶም ናይቲ ግዜ ዓበይትን ሓያላትን ካድራት ሻዕብያ እና ጠቐሰ ዝወዓሎ ክትዓትን ፖሊቲካዊ ግጥማትን ክትርኽ ደስ’ዩ ዝብሎ። ኣብ-ባፍታ እውን ስለዝፈልጦ ትንታኔ ንዘድልዮም ነገራት ንስቲቭ ‘ዩ ዝገድፎ
“ ህግድፍ፡ ሓንቲ እያ ልቦም። ንሳ እውን ኣሪጋ። ጭዋዳታታ ደኺሙ፡ ሰራውራ ዓርዲዱን ብግለት መሊኡን። እዚ ዘይበሃል ግለት። ከለስትሮል በዚሕዎ። ሓኪም ምሽ ጥዑይ መግቢ ብልዑ ይብለኩም፡ እዚኦም ከክፍኡ ክምገቡ ጸኒሖም፤ ናይ ቻይና፡ ሶቬት፡ ኩባ፡ ቀዛፊ………ከክፍኡ: ባስታ!” በለ ስቲቭ ‘ሓቅኻ’ባ’ እንዳተጸበየ። ኣይሓመቑን፡ ተረዲኦሞ።
“ ሓቅኻ ኢኻ። ሓደ ልቢ ማለት’ኮ ሓደ ሓሳብ ማለት እዩ። እዋእ፡ ብውሑዱ 4ሚሊዮን ኢና ‘ኮ ንበሃል። ናይዞም ሚልዮናት ልብታት ወይ ሓሳባት ከ ኣበይ ኣሎ ክብሉና እዮም? ብኣተሓሳስባኦምስ ዳርጋ ከምቲ ናይ ኣባጊዕ ማለት እዩ ‘ኮ። መራሒት ናብ ዝወሰደተን፡ መሳኪን ኣባጊዕ! ናብ መውዓል ኣዛብእ ምእታው እውን ክህሉ እዩ። ዝተፈላለየ ልብታት ወይ ሓሳባት ምህላው ምልክት ናጽነት’ዩ። ገሊኡ ንደቡብ ክብል ከሎ ገሊኡ ናብ ሰሜን ክብል ይኽእል። ዝበዝሐ ግን ኣብ ማእከል ስለዘሎ፡ ነቶም ኣዝዮም ጥርፍ ዝበሉ ናብቲ ማእከል ናይ ምስሓቦም ኣኻእሎ ኣሎ። እቶም ተሰሓሓብቲ ተጻያት ድማ ኣክንዲ ደቡብ፡ ደቡባዊ፤ ኣክንዲ ሰሜን ድማ ሰሜናዊ ይኾኑ። ስለ’ዚ ህዝበይ ብሓሳብ ውልቀሰብ ዘይኮነስ ብውጽኢት ምርጻም ሓሳባት ናይ ብዙሓት ትምራሕ። እንተዘይኮነ፡ ሓደ ልቢ ኢና ማለት ‘ኮ ከም ዚ’ ዝነገሰ ንጉስና ማለት ኢዩ” ትብል ኣስቴር፡ ነዋሕ ማዕጎ ካብታ ቫኒላ ላቴአ ስሒባ። ኣሰር ከንፈራ ኣብ ጫፍ ‘ታ ኩባያ ባዕ ኢሉ ወጸ።
“ Exactly, when you have a diversity of thoughts in action, that shows liberty alive,” ስቲቭ ከይተፈለጦ ብ እንግሊዝኛ ንነዊሕ ይቅጽል። ለሚዶሞ እዮም። ቋንቋታት ምቅይያር ኣውቶማቲክ እዩ፤ ከምዛ ኣውቲስታ መኪና-ጽዕነት 12 ማርሻታት ክቕይር ሰጋእ ዘይብል።እቲ ቅሩብ ሓገዝ ዝደሊ ኣብ-ባፍታ እዩ። ንሱ እውን ሓገዝ ብጾቱ ኣይፍለዮን ።
“ ሓደ ልቢ ማለቶምስ ያኢ፡ ‘ ሓደ ኢና፡ ብሓደ ንሓስብ፡ ብሓደ ንሓልም፡ መራሒ ዝበሎ ሰዓቢ ይቕበሎ- ብዘይሕቶ። ከም ቃፍላይ ኣግማል፡ የማን-ጸጋም የለን። ጸርፊ ‘ዩ ‘ኮ ኣብ-ባፍታ። ንዕቀት ‘ዩ” ይብል ገባርዮስ። ኣብ 1976 ኣብ ናሮ ኣብ መንበስበስትኡ ዝተዘብጣ ጠምባቝ በሰላ ክሳብ ሕጂ ኣላ። ደሓን ይእተዉ፡ ሓካይም እዚ ዓዲ ሸኾና ርእሱ ኣስጢሞሞ ‘ምበር፡ ቀደምስ ሰራውር ደሙ በታ ህራም ተረው-ተረው ክብሉ ይረኣዩ ኔሮም። ዝበዝሕ ሂወቱ ኣብ ውትህድርና ኣሕሊፍዎ። ካብ ጠያይቲ ዝያዳ ጉዕዞ ለይቲ የሸቅርሮ ከምዝነበረ ይገልጽ። “ ፍርሃተይ፡ ኩሉ ግዜ በሊሕ ነገር በታ ህራም ግንባረይ ጠሾቅ ከየብለኒ ’ሞ ሓንጎለይ ከይስእን ኢዩ ነይሩ። ” ክብል ሓደ ግዜ ኣዕሊሉኒ። ሓንጎሉ ክሽለት ተራእየኒ ‘ሞ ከም ቅሩብ ነብሰይ ግፍፍ ኢሉኒ።
“ well, you know” ይብል ስቲቭ ኦክያልኡ እናማዕራረየ፡ “ ኩሉ እዚ ሓደ ዕላማ ኣለዎ። እቲ ነገር ኣብ ቃልዕ እዩ ዘሎ። ህዝቢ ንሃገሩ ከም ዘፍቅር ይፈልጡ ‘ዮም። ንፉዓት ኔሮም እንተዝኾኑ እዚኣ ዓባይ ካፒታል እያ ኔራ። ይቅረ ዝብልን ዓቃልን ህዝቢ ነይርዎም። ሎሚ ኩሉ ሰረታት ኣዋዲዶም ህዝቢ ኣክንዲ ብዊንታ ውልቀሰብ ዕግርግር ክብል ዝነብር፡ ሕቖን መወከስን ዝኾኖ ቅዋምን ሕግታትትን፡ ነቲ ሕግታት ዘተግብርን ብእኡ ዝቅየድን ትካላት ምሃለዎ ኔሩ። ምናልባት ነቲ ኩልና ዝተሰማማዕናሉ ቅዋምና ከም ሓደ ልብና ምወሰድናዮ ‘ሞ መወከሲ ናይቲ ካልእ ውልቀልብታት ምገበርናዮ። ዝጸገቡ ጀነራላት ዊን ኣብ ዝበሎም ንዜጋታት”ብሓደራ” ኢሎም ኣብ እንዳ ፖሊስ ኣይምደርበዩን። “ ንስኹም ደኣ ዶብ ሓልዉ እምበር መን እዩ ፖሊስ ጌርኩም” ምተባህሉ። መንግስቲ ካብ ጎደናታት ደስ ኣብ ዝበሎን ንዝመርጾን ኣብ ጎዳጉዲ ኣይምደርበየን። ህዝበይ ንመንግስቲ ልጓም ምገበረሉ። ‘ ዝባን ሕጊ፡ ንዓ ተረታዕ፡ ብምንታይ ቀዪድካኒ?’ ምበሎ። ልክዕ ከምዚ ሱፐርማርከት። ዜጋታት ካብ ዝተፈላለየ ልብታት ወይ ሓሳባት ምተጠቕሙ። ብዘጽደቕዎ ሕግታት ምተመርሑን ብዝመረጽዎ መንግስቲ ምተመሓደሩን። ኣክንዲ ዝደኸመ ልብን ዝደስከለ ሓንጎልን፡ ጎይዩ ዘይደክም ልብን ሓሲቡ ዘይታኸስ ሓንጎልን ምረኣና። ኣክንዲ፡ ሓደን ሕሙምን ልቢ፡ ሚልዮናት ሓያል ዝርምተኦም ልብታት ምሃለዉና። እቲ ሓደ ክደክም እቲ ሓደ ምሓየለ። እቲ ሓደ ሰለይ ክብል እቲ ሓደ ምተሓምበበ። ከምዛ ጸወታ ቅብብል። ዳይናሚዝም ምረኣና። ንርእሶም ‘ኳ ጉባኤ ካብ ዘይገብሩ ዕስራ ዓመታት!!!! ንማለቱ ‘ምበር፡ ሓደ ዝልቡ ‘ኮ ሓደ እዩ። ምስ ነብሱ ደኣ እንታይ ጉባኤ ኣድለዮ? “ በለ ስቲቭ። ሎሚስ ዘውዕሎም ‘ዩ ዝመስል።
“ ብዓል ማንኪ ከኣ ስራሕ ምሰኣኑ” ኣብ-ባፍታ እዩ ነቲ ዕላል ላምባ ትኸውን ኢሉ ዝደርበያ።
“ደድሕሪ ማንኪ ከደስ ተግባር ማንኪ ለመደ” ኣልገበትላ ኣስቴር ፍሽኽትኣ ናይ ደሓን ኣይነበረን።
“ ክላእ በጀኻ። ኣነ ዝገርመኒስ፡ ከመይ ኢሉ ‘ዩ ሓደ ህዝቢ ንሓደ ንዕስራን ክልተን ዓመት ሸንኮለል ዘበሎ ወዲ 68 ዓመት ልቢ መተካእታ የብልናን ዝብል? እሞ ሃገር እየ ኣይትበል ምባሉ እዩ” በለ ኣብ-ባፍታ። ሎሚ ትግርኛ ደሓን ከይዳትሉ’ያ እምበር ዝበዝሕ ግዜ ውንጅርጅር ‘ዩ ዘብላ።
“ኤእ…..ኣብ-ባፍታ!” ኣስቴር እያ። ምስ ዕድሚኡን ሕጽረት ቋንቕኡን ሓሳቡ መታን ብጌጋ ከይረኤ ፍሉይ ቆላሕታ ትገብረሉ እያ። ንሱ ውን የኽብራን ይሰምዓን እዩ። እቶም ካልኦት ሰብኡት ብምዃኖም ናይ ተባዕትዮ ነገር ኣሎ’ንዶ- ዳእላን ጭርቃንን።
“ህዝቢ ኣይትበል” በለቶ። ቀጺላ” እዚኦም ‘ኮ ኩሉ ጻዕሮም ንምቁጽጻር እዩ። It’s all about control, social control. ካብ ህውከት ናብ ህውከት እንዳ ኣሸናጎጉ ልብኻ ክሳብ ትትኮስ ይገብሩኻ። ንከበቢኻ ክትርእን ኣህዛብ ከመይ ይናበሩ ከምዘለዉ ክተስተውዕልን ግዜ ይከልኡኻ። ‘ ዓደከለስ ንዓና ይመሳሰሉ፡ ከምዚ ሽግር ኔርዎምስ ብከምዚ ፈቲሖሞ። ንሕና ብከምኡ ዘይንፍትነሉ ምኽንያት እንታይ ኣሎ?’ ኢልካ ከምዘይትሓስብ እዮም ዘገብሩኻ። ልክዕ ከምዛ ኮምፕዩተር ፕሮግራምድ ዜጋ ኢኻ ትኸውን። ክምዛ ንርእያ ዘለና ድማ ንጡፍ ዜጋ ዘይኮነስ ንሶም ትእዛዛት ክጥውቑ ህዝበይ ድማ ልኡም ተኣዛዚ ክኸውን እዮም ለይትን መዓልትን ዝሰርሑ። ንዓኣ ከርዕሙኻ ከኣ እዮም ‘ሓደ ልቢ’ እናበሉ ዘጽምሙና ዘለዉ” በለት ካብ ጓላ ዝመጸታ ተክስት ክተነብብ ድንን ኣናበለት። እንደገና እንግሊዘኛ ውትፍ ኢልዋ ከኣ፡ “ They don’t stomach debating, deliberating and dissenting. They don’t even persuade you; they brainwash and intimidate you as if the sky is going to fall if you don’t let them ravage you. Apparently, they think their constant scare tactics are working in building an obedient citizenry. They copied Castro’s tactic. To stay in power, point fingers at the most powerful and scaring enemy imaginable on the planet. ‘Hey, America is coming; it’s going to swallow you alive!!”
“ደድሕሪ ማንኪ ከደስ ተግባር ማንኪ ለመደ ኢልኪ? ኣይተመሓየሸትን ‘ንዶ?” ስቲቭ እዩ ክበጋገስ እንዳ ተዳለወ።
“ እዋእ፡ ስቲቨ! ብጥረኣስ ኣይትወርደልካን ትኸውን። ግን ከኣ ንሱ እንድዩ እቲ ነገር!”
“ ያ ጀማዓ፡ እንታይ እሞ ክትብሎ። ሎምስ እዚ ኩሉ ተክኖሎጂ እንከሎ፡ ሽግር ናይዞም ሰሚናራት ማንክን ዋጭላቱን መታን ክሰምዑ ግዜ ደቆም ዘባኽኑ ‘ዩ ዝገርመኒ። ብሓቂ ሓበሬታ ክረኽቡ ድዮም ዝኸድዎ? እንታይ ዝበለ ሓንጎል ከ ኣለዎም ደቀይ። ድሕሪ ክሉ እዚ ዓመታትሲ እቲ ሓንጎሎም ኣይምላእን ‘ንድዩ ወይስ ከምታ ምስላ ነዃል ፊስቶ ኮይኑ ነገሩ?” ሓወሰ ገባርዮስ ንስቲቨ ሓግዘኒ ‘ስከ ዘመስል ኣጠማምታ እናሰደደ።
“ እታ ገባርዮስ ሓሓንሳብስ ተሰግል ኢኻ። ኣይ ብዛዕብኡ እንዲና ክንዛረብ ውዒልና። ያ ሼኽ፡ ሓደ ልቦም ንሱ እውን ድኹም ‘ኮ ኢልና ኢና። ድኹም ልቢ ድማ ብኣድማዕነት ስለዘይጭንጒዕ፡ ጠለብ ሰውነትካ ከማልእ ሕጊግ ‘ዩ ዝብል። ዳርጋ ከም ቀዳድ ፊስቶ ማለት እዩ። እቲ ልቦም እውን ንኤርትራዊ ሰብነት ጓና ስለዝኸውን ‘ዩ መስለኒ ቀጻሊ ርብርብ ከካይዱ ኣለዎም መታን ንኤርትራውያን ከዕሽዉ። ዶካትራ ‘ኳ ከምኡ ‘ዮም ዝገብሩ። ኣብ ሰውነትካ ጓና ኣካል ኣንተኣጥቢቖም፡ ሰውነትካ ስለዝነጽጎ ብቀጻሊ ንሰውነትካ ዝዕሹ መድሃኒት ይህቡኻ ‘ሞ ሰውነትካ ‘ኣይ ኣነ እየ ዝጋጌ ዝለኹ ‘ምበር እዝስ ናተይ ክኸውን ኣለዎ’ እናበለ ከም ዝሳለ ይገብርዎ” ደምደመ ስቲቭ። ቀጺሉ፡ “ ብሓቂ ኣብ ሓደ ልቢ ዝኣምኑ እንተ ዝኾኑ ደኣ እንታይ ኣምጸኦ እቲ ዓጎግ? ሃየ ንህዝብና ዕድል ይሃብዎ። ልቦም ጓና እንተዘይኮይኑ ኤርትራዊ ሰብነት ኣይነጽጎምን ‘ዩ። ግን ነብሶም ይነግሮም ‘ንድዩ ኣይገብርዋን” ሎምስ ቅሩብ ከይድዎ ‘ዩ ስቲቭ፡ ናብታ ዘይፈትዋ ባዮሎጂ ኣትዩ።
“በሉ ንኺድ ‘ስከ። ኣብ-ባፍታ፡ ኮለስትሮልካ ቸክ ግበር ኢኻ፡ ንምዃኑ እምበር ልብኻስ መንእሰይ እያ ዘላ” ገባርዮስ ወላ ክለማመድ እንተበለ ኣብይዎ። ሕልፍ-ሕልፍ ኢሉ ትእዛዛት ዝመስል ምኽርታት ክህብ ይረኤ እዩ። ሂወት ውትህድርና ብቐሊል ኣይርሳዕን እዩ።
“ ቀልቢ ሙጠሃር ያ ገባርዮስ……ልበይ ጸርዩ ‘ዩ። ሕማም ውድባዊ ወገናውነት ኣብታ ህዝባዊ ሰራዊት ኣስመራ ዝሓዘላ መዓልቲ ሃፊፉ ‘ዩ። ገዳያና ዋ ሃሙና ሁዋ ኣልወጠን…ጉዳይናን ሃምናን ሃገር ‘ዩ ሎሚ” በለ ኣብ-ባፍታ ነቲ ክሉ ግዜ ዘይፍለዮ ፍሽኽታ ኣጕሊሑ እናርኣየ። ብድድ ኢሎም ድማ ናብቲ ዘየቋርጽ ጀለም ከተማ ዛትል….. ዝመጽእ ዛዕባ እንታይ ከምዝኸውን ዝፈልጥ የለን፤ ዋላ ኣብ-ባፍታ። ግን ክራኸቡ ‘ዮም።ዛዕባ ኣይክስእኑን እዮም። It could be even more interesting.
ማሕሙድ ሳልሕ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ባንክታት ሱዳን ሓዋላ ገንዘብ ወፃኢ ጀሚረን…
መቐለ ጥቅምቲ 02/2010(ድወት) ባንክታት ሱዳን ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋን ሓዋላ ገንዘብ ወፃኢ ዝተፈላለያ ሃገራት ከምዝጀመራ ተገሊፁ።
ድረ-ገፅ ኣፍሪካ ኒውስ ከምዝሓበሮ እቲ ሓዋላ ዝተጀመረ ሱዳን ብኣሜሪካ ተነቢሩላ ዝነበረ ማዕቐብ ቑጠባ ብምልዓሉ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋን ሓዋላ ገንዘብ ወፃኢ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ዝጀመራ ባንክታት ሱዳን ብፍላይ ኣብ ምጥንኻር ንግድን ቑጠባን እታ ሃገር ዝለዓለ ግደ ከምዝህልዎ ማእኸላይ ባንኪ እታ ሃገር ገሊፁ።
እቲ ማእኸላይ ባንኪ ከምዝገለፆ ኽልተ ባንክታት ሱዳን ድሕሪ 20 ዓመታት ንፈለማ እዋን ዶላር ኣሜሪካ ብምቕባል ካብን ናብን ሓዋላ ጀሚረን ኣለዋ።
እቲ ብኣሜሪካ ተነቢሩ ዝፀንሐ ማዕቐብ ምልዓሉ ካርቱም ዳግም ናብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ ገንዘብ ብምእታው ተሃስዩ ዝፀንሐ ቑጠበኣን ዋሕዚ ኢንቨስትመንትን ንምጥንኻር ዕድል ዝፈጥር እዩ ክብሉ ድማ ተዓዘብቲ ይገልፁ።


text:
ወ/ሮ ግደይ ተስፋይ
እዋኑ 15 ሰነ 1980 ዓ.ም ዕለተ ረቡዕ እዩ ነይሩ። ካብ ኣርባዕቲኡ ኩርናዓት ክልል ትግራይ ዝተኣኻኸበ ህዝቢ ኣብ ውዕውዕ እንካ ሃባ ዕዳጋ እናሃለወ ነፈርቲ ውግእ ስርዓት ደርግ ኣብ ልዕሊ ንፁሃት ዜጋታት ቁምቡላታት ዘዝነባሉ ዕለት እዩ። ኣብ ሓንቲ ፀሓይ ልዕሊ 2‚500 ዜጋታት ስኢንና። ኩሉ ግዘ ኣብ ሕልናና እናመፅአ ዝድውል ግፍዒ ዝተፈፀመሉ እዋን እዩ፤ ደብዳብ ነፈርቲ
ሓውዜን። ህዝቢ ሓውዜንን ከባቢኣን ግና በዚ ድምብርፅ ኣይበለን። የግዳስ ሕራነ ሒዝዎ ኣብ ጎድኒ ውድቡ ህወሓት ተሰሊፉ ነቲ መላኺ ስርዓት ደርግ ንሓንሳብን ንሓዋሩን 20 ግንቦት 1983 ዓ.ም ግብኣተ መሬቱ ንክፍፅም ርኡይ ተርኡ ተፃዊቱ እዩ። ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ ሓመድ ድበ ምስ ኣተወ እውን ህዝቢ ሓውዜን ቃልሱ ኣሐይሉ ድኽነትን ድሕረትን ንምስዓር ኣብ ልምዓት ከቲቱ ይርከብ። ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር እውን እንተኾነ ውዑይ ቃልሲ ወሊዑ ይረባረብ ኣሎ። ትሕዝቶ ፅሑፍና እውን ኣብ ወረዳ ሓውዜን ጣብያ ሓየሎም ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ዘሎ ኩነታት ዝድህስስ እዩ።
ጣብያ ሓየሎም ቅድሚ 2007 ዓ/ም ኣመሓደርቲ ኣካላት እታ ጣብያ ብዝፈጠርዎ ዘይምዕሩይ ምሕደራ እታ ጣብያ ማእኸል ህውከት ነይራ። ናይዚ መርኣዪ ንሴፍትኔትን ህፁፅ ሓገዝን ተባሂሉ ናብታ ጣብያ ዝለኣኽ እኽሊ ኣብ ኣፈፃፅምኡ ጉድለት ዝነበሮ እዩ። ንኣብነት ኣብ ሓደ ስድራ ኣርባዕተ ዕያል እናሃለዉ ናይ ትሸዓተ ዕያል ከም ዘለዎም ገይሮም ይምዝግብዎም እሞ ናይቶም ሓሙሽተ ዕያል እቶም ኣመራርሓ ይወስድዎ ነይሮም። ጣብያ ሓየሎም 4‚981 በዝሒ ህዝቢ ኣለዋ። ካብዚኣቶም እቶም 998 መራሕቲ ስድራ እዮም። እዚ ዝኣክል ህዝቢ ቅድሚ 2007 ዓ.ም ጥርዓን ዘቕርበሎም፣ መለለዪ መንነት፣ ድጋፍ ወረቐት ዝወሃበሉ መዓልቲ፣ መለለዪ መንነት ንምውሳድ ኮነ ድጋፍ ንምርካብ እንታይ እንታይ ከማልእ ከም ዘለዎ ብንፁር ኣይፈልጥን። በዚ ድማ ነባሪ እታ ጣብያ ስርሑ ገዲፉ ብተደጋጋሚ ንጥርዓን እናተመላለሰ ዕንክሊል ይብል ነይሩ። ጥርዓናት እንትቐርቡ ብስሩዕ መዝጊብካ ኣይተሓዙን ነይሮም። እቲ ዝወሃብ ምላሽ እውን ብፅሑፍ ኣይኮነን። በዚ ድማ መሓውር ጣብያ እንትፈትዩ ፀገማት ይፍትሑ፤ እንተዘይፈትዮም ድማ ተዓፊኖም ይተርፉ ነይሮም። እቶም ኣብ ከምዚ ዓይነት ጠልቆምቆም ዝኣተዉ ድማ ኣብቲ እዋን ዝነበሩ ሰራሕተኛ ፎርማል ሴፍትኔት፣ ጉዳይ መናእሰይን ሓሙሽተ ኣቦ ወንበራት ጉጅለታት ልምዓትን እዮም።
“ቅድሚ 2007 ዓ/ም ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ደፊርና ኣይንዛረብን ነይርና። ምኽንያቱ ዝኾነ ፀገም እንተኣውፂእና ብኡ ልክዕ ፀቕጢ ይፈጥረልና ነይሩ። ነቶም ጣብያ ኣመራርሓ እንተነቒፍናዮም ሴፍትኔትን ህፁፅ ሓገዝን ንኽላእ፤ ብኣውርኡ ድማ ንጥርዓንና ፍታሕ ንስእን። ካብዚ ዝብገስ “እንታይ ኣእተወና? ተመሳሲልና ዘይንነብር” ንብል ነይርና፤” ይብላ ነባሪት ጣብያ ሓየሎም ወ/ሮ ግደይ ተስፋይ።
ነባሪ እታ ጣብያ ኣይተ ገ/ፃድቃን ገ/ሄር ብወገኖም ቅድሚ 2007 ዓ/ም ወገናውነት፣ ዝኾነ ዓይነት ጉዳይ ብእዋንካ ፍታሕ ከይትረክብ ምጉልእላእ ከም ዝነበረ ይዛረቡ። ህዝቢ ግልጋሎት ንምርካብ ናብ ጣብያ ምምሕዳር ኣብ ዝኸደሉ እዋን ግልጋሎት ዝህብ ኣካል ይስኣን ነይሩ። እዚ ዝወለዶ ህዝቢ ጣብያ ሓየሎም “መስዋእቲ ህይወት ከፊልና ንምንታይ ወገናውነት ይህልው? ንምንታይ ንፅቀጥ?” ዝብሉ ሕቶታት ብተደጋጋሚ የልዕል ነይሩ። ሰማዒ ግና ኣይነበረን።
በዚ ልክዕ ሕቶ ህዝቢ እናሓየለ ምስ ከደ ፀገም ንምፍታሕ ኣብ መወዳእታ 2007 ዓ.ም ኣብታ ጣብያ ሰለስተ ወርሒ ዝወደአ ገምጋም ተኻይዱ እዩ። ህዝቢ ክመርሑ ኢሉ ባዕሉ ዝመረፆም ጠጠው ኣቢሉ ገምጊምዎም። እቲ ገምጋም ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2008 ዓ.ም እውን ተጠናኺሩ ቐፂሉ። “ፀገም ኣለዎም” ዝበሎም ኣመራርሓ ጣብያ ካብ ሓላፍነቶም ብምልዓል ብካልኦት ክትክኡ ገይሩ። ድሕሪ እቲ ገምጋም እውን እንተኾነ ህዝቢ ኣብ ወርሒ ክልተ ግዘ እናተኣከበ ኣብ ዙርያ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዝዝትየሉ መስርሕ ኣተኣታትዩ። ነቲ ቅድሚ ሐዚ ዝነበረ ግጉይ ኣካይዳ ብቀንዱ ዝከታተሉ፣ ግብረ ሓይሊ ረድኤት፣ ጥርዓን ዝሰምዑ፣ ኣብ ዙርያ ምዕሳልን ምጉዳልን ምምሕዳር ዘሎ ኩነታት ዝከታተሉ ኣካላት ኣቐሚጡ። ድሕሪ እዚ ምንቅስቓስ ዝኾነ ሰብ ውራይ ሃልዩዎ ናብ ጣብያ ምምሕዳር እንተኸይዱ ብእዋኑ ፍታሕ ይረክብ ምህላዉ ነባሪ ጣብያ ሓየሎም ኣይተ ካሕሳይ ኪሮስ ትዕዝብቶም ገሊፆም።
እቶም ብውዳበ ዝከታተሉ ኣካላት ካብ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ደቂ ኣንስትዮ፣ ዓበይቲ ዓድን ምምሕዳር ጣብያን ዝተወከሉ እዮም። ብተወሳኺ ብኸምዚ መልክዕ ዝተጣየሸ ልዕሊ 30 ሰባት ዝሓዘ ፎረም ማሕበረሰብ ኣሎ። እዞም ዝተወከሉ ኣካላት ኣብ ጣብያኦም ዘጋጥሙ ፀገማት እናልዓሉ ይግምግሙ፤ መፍትሒ የቐምጡ። ኩሉ ነፃን ግልፅን ኮይኑ ሓሳቡ ስለዝገልፅ ኣብዚ ሐዚ እዋን ፀገም እንትፍጠር እናረኣየ ደኒኑ ዝሓልፍ የለን። ስለዝኾነ ህዝቢ በብጉጅለ ልምዓቱ እናኾነ ፀገማቱ እናነቐሰ ብምውፃእ መፍትሒ እናቐመጠ ከም ዝርከብ ድማ ነባሪት እታ ጣብያ ወ/ሮ ኢታይ ኣብርሃ ገሊፀናልና።
ካብዚ ሓሊፉ ህዝቢ ንኣመራርሓ ዝነቕፈሉ ዝተመዓራረየ ባይታ ኣይነበረን። ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ጥርዓን መቐበልን ምላሽ መውሃብን ስሩዕ ቅጥዕን መዝገብን ኣሎ። እዚ ድማ “ሽም መቕረቢ ጥርዓን፣ ቁሸት፣ ጥርዓን ዝቐረበሉ ዕለት፣ ዓይነት ጥርዓን፣ ቆፀሮ ዝተትሓዘሉ ዕለት፣ ዝተውሃበ ምላሽ” ብዝብል ብዝርዝር እናተመዝገበ ከም ዝተሓዝ መካየዲት ስራሕ እታ ጣብያ ወ/ሮ ለተብርሃን ኣረጋዊ የረድኣ።
ወ/ሮ ለተብርሃን ኣብቲ ዝነበረ ምሕደራ ሴፍትኔት እውን እንታይ ርእይቶ ከም ዘለወን ሓቲትናየን ዝስዕብ ምላሽ ሂበናና። “ኣብ ሴፍትነት እናተንከባለለ ዝፀንሐ ፀገም ነይሩ። ብህይወት ዘየለዉን ካብታ ጣብያ ዝለቐቑን ከም ዘለዉ ኣምሲልካ ንባዕልኻ ምጥቃም ነይሩ። ኣብ መወዳእታ 2007 ዓ/ም ብዝተገበረ ምፅራይ ናይ 46 ሰባት እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ኣካላት ብዘይኣግባብ ይጥቀምሉ ምንባሮም ተረጋጊፁ። እዚ ድማ 11 ሽሕን 500 ብር ከምኡ እውን 26 ኩንታል እኽልን 22 መገለል ዘይትን ንህዝቢ ዝተብሃለ ኣብ ረብሓ ውልቀ ሰባት ውዒሉ እዩ። ብዛዕባ እዚ ኣመልኪቱ ገምጋም እንትካየድ እውን ጥንክር ዝበለ ኣይነበረን። ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2008 ዓ.ም ብዝተገበረ ገምጋም ግና ነቶም ኣብ ከምዚ ዓይነት ጠልቆምቆም ጥሒሎም ዝነበሩ ሸውዓተ ሰባት ናብ ሕጊ ቀሪቦም ማእሰርቲ ሓደ ዓመት ተፈሪድዎም ኣሎ። ነዚ ስዒቡ ብዝተገበረ ምትዕርራይ ድማ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዓበይቲ ለውጥታት ከም ዝተመዝገቡ ወ/ሮ ለተብርሃን ገሊፀናልናና።
ዋና ኣመሓዳሪ ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ገ/ህይወት ገ/የሱስ ብወገኖም ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2008 ዓ/ም ብዕምቆት ከም ዝተገምገመ የብርሁ። ኣብቲ ገምጋም ካብ ዝተልዓሉ ፀገማት ድማ ኣይተ ገ/ሂወት ከም ዝስዕብ ይገልፅዎ። “ስራሕትኻ ብኣግባቡ ዘይምውፃእ፣ ካልእ ሰብ ክሰርሐልካን ኣብ ሞያኻን ኣመራርሓን ጥራሕ ክትሰርሕ ምድላይን፣ ኣብ ሴፍትኔትን ህፁፅ ሓገዝን ጠልቆምቆም ምባል፣ ብተመሳሳሊ ሰነዳትን “ስፐስፊኬሽን”ን ክትልውጥ ምድላይ፣ ብከባብያውነት ዝግለፁ ምንቅስቓሳትን “እገለ ናብ ሓላፍነት እንተመፂኡ ተረባሒ ክኸውን እየ” ዝብሉ ዝንባለታት እውን ነይሮም።
ዋና ኣመሓዳሪ ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ገ/ህይወት ገ/የሱስ
ካብዚ ብተወሳኺ ዓፅዓፅ እናበልካ ብወዓል ሕደር እናመላለስካ ተገልጋላይ ከንፀርፅርን ክጉላእላእን ብሰፊሑ ተራእዮም እዮም። ብምኽንያት እዚ ካብ ህዝቢ “ጥርዓንና ኣይንስማዕን ዘለና፣ ጥርዓን እነቕርበሉ ንፁር ሰሌዳ ግዘ የለን” ዝብል መረረት ካብ ምስማዕ ሓሊፉ ህዝቢ ካብ ሓደ ቤት ፅሕፈት ናብ ካልእ ቤት ፅሕፈት እናተገላበጠ ዕንክሊል ይብል ነይሩ። ካብዚ ብምብጋስ “ነቲ ህዝቢ ከመይ ነገልግሎን ጉዳዩ ንሰምዖን ኣለና? ብውነ ኣዳሚፅና ግቡእ ምላሽን ውሳነን ኣብ ምሃብ እንታይ ንመስል?” ብዝብል ነዚኣቶም ማእኸል ዝገበረ እቲ ኣመራርሓን በዓል ሞያን ነብሱ እናረኣየ ዝተገማገመሉን ዝተነቓቐፈሉን ስጉምቲ ዝተወሰደሉ ኩነታት ኣሎ። ድሕሪ እቲ ገምጋም ጣብያን ወረዳን ሓዊሱ 63 ኣመራርሓ ካብ ሓላፍነቶም ክለዓሉ ተገይሮም እዮም። 12 ካብ ኣባልነት እንትባረሩ 55 ሰራሕተኛታት ድማ መጠንቀቕታ ተዋሂቦም እዮም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ከም ወረዳ ጥርዓን ዝስምዐሉ፣ ህዝቢ ዝግልገለሉ ንፁር ሰሌዳ ግዘ ኣሎ። ንኣብነት ዋና ኣመሓዳሪ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዘ፣ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን፣ ምሕደራ መሬት ክልተ ግዘ፣ ፍትሕን ፀጥታን መዓልታዊ፣ ልምዓት ከተማ ሓደ ግዘ ጥርዓን ዘተኣናግድሉ ሰሌዳ ግዘ ኣለዎም። እዚ ድማ ብምልጣፍን በረርቲ ፅሑፋት ብምብታንን ህዝቢ ክፈልጦ ተገይሩ እዩ። በዚ ድማ ሓታታይ ሕብረተሰብ ተፈጢሩ ኣሎ። “ቆፀሮ ይኹን ምላሽ ብፅሑፍ ይወሃበና” ምባል እውን ጀሚሩ እዩ። ብኡ መሰረት እውን ድሌት ህዝቢ ምትግባር ተጀሚሩ ኣሎ።
እቲ ካልእ ፀገም ኣብ ሴፍትኔትን ህፁፅ ሓገዝን ዝነበረ ጠልቆምቆም፣ ግበረለይ ክገብረልካ፣ ናቱ ሽም ብዘይኮነ ኣእቲኻ፣ ዕያሉ ዘይኮነ እናቖፀርካ ንባዕልኻ ክትጥቀም ምግባር እዩ። በዚ መዳይ ፀገማት ካብ ዝነበርወን ጣብያታት፣ ጣብያ ሓየሎም ሓንቲ እያ። ብፍላይ ኣመራርሓ ብዓሌተ ዘመድ ዝተሓላለኸ ኣከያይዳ ዝነበሮም እዮም። ነዚ ዝቃወም እንተሃልዩ ከዓ ኣፉ ክሕዝ፣ ክኹርኮም ይግበር ነይሩ። ቃልሲ ህዝቢ ምስ ተወለዐ ግና እቶም ፀገማት ክወፁ ጀሚሮም። ንኣብነት ኣብ መወዳእታ 2007 ዓ/ም ብብርኪ ጣብያ ሰፊሕ መድረኽ ቃልሲ ተኻይዱ እዩ። ድሕሪ ገምጋም እቶም ዝነበሩ ፀገማት ተፈቲሖም ምሉእ ንምሉእ ናብ ልምዓት ብምእታው መርኣያ ጣብያ ኮይና ኣላ። ናይዚ ለውጢ ሓደ መርኣዪ ክኾነና ዝኽእል ካብ 23 ጣብያታት እታ ወረዳ ዝተውፃእፅኡ ልዕሊ 140 ኣመራርሓ ጣብያ ኣብ ፍርቂ ዓመት 2008 ዓ.ም ተመክሮ ጣብያ ሓየሎም ክወስዱ ተገይሩ እዩ።
እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ፀገማት ካብ ወረዳ ጀሚሩ ክሳብ ጣብያ ብዝርዝር ተገምጊሞም እዮም። ድሕሪ እቲ ገምጋም “ፀሪና ክንኣትው ኣለና” ዝብል ምርድዳእ ተገይሩ። ይኹን እምበር እቲ ፀገም ንብዙሕ ዓመታት ተኣጂሉ ዝፀንሐ ብምዃኑ ኣብ ፈለማ መድረኽ እንትፍጠር ፅልምትምት ዝበለ ኣካይዳ ዝነበሮ እዩ። እዚ ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2008 ዓ.ም ተጠናኺሩ ብምቕፃል ኩሎም ፀገማት ክወፁ ክኢሎም። ብመሰረት እቲ ዝተገበረ ምርድዳእ ድማ ናብ ተግባር ተኣትዩ። ከም ውፅኢቱ እውን ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት መሰረታዊ ለወጢ ከም ዝመፅአ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ለኣከ ገ/ህይወት ገሊፆምልና።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ለኣከ ገ/ህይወት
መበል 12 ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ብፍሉይ ካብ ዘመሓላለፎም ዓበይቲ ውሳነታት ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር ሓደ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ከም ወረዳ ዘለዉ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ብዝርዝር ተነፂሮም እዮም። ፍልፍል እቶም ፀገማት ከዓ ምክእኣል፣ ግበረለይ ክገብረልካ፣ በለፅ፣ ግዕዝይና ምዃኖም ተቐሚጡ። ብእዋኑ ክፍታሕ ዝግብኦ ጉዳይ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት እናደርደርካ ምጉታት እውን ነይሩ። ንዓኻ ዝምልከት ሕቶ እናሃለወ ንካልእ ከም ዝምልከት ኣምሲልካ “ንእገለ እዩ ዝምልከት ንዕኡ ሕተትዎ” እናበልካ ህዝቢ ሰልችይዎ እቲ ሕቶኡ ክገድፎ ይግበር ነይሩ። እዚ ኩነት ነዊሕ ክወስድን ልምዓት ከረጋግፅን ስለዘይኽእል ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር ንፅባሕ ዘይበሃለሉ ውራይ ገይራ ዝተልዓለት ጣብያ ለውጢ ክተምፅእ ክኢላ ኣላ። ናይዚ ውፅኢት ድማ ፅልምትምት ጋሊሃ ማእኸል ተመክሮ ናብ እትኾነሉ ብርኪ በቒዓ እያ። ስለዝኾነ ጣብያ ሓየሎም ከም ተመክሮ ወሲድና በብከባቢታትና ዘለዉ ጉድለታት ሰናይ ምምሕዳር ንምቕራፍ ቃልስና ኣሐይልና ክንቕፅለሉ ይግባእ።


text:
ናይ ዒራቕ ዳግማይ ሕንጸት ካብ መንእሰያት እዩ ዝነቅል። ወትሩ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኖም ምዃና ርግጸይናነት ይሃልዎም ዝበሉ ኣብ ዒራቕ ናይ ከለዳዊ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ ከርኩክ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዩሲፍ ቶማ ሚርኪስ ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ምስቶም እቲ ገዛእ ርእሱ እስላማዊ መንግስቲ ቢሉ ብዝሰመየ ዕጡቓት ሓይሊ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ነታ ናይ ሰሜን ዒራቕ ርእሰ ከተማ ተቖጻጺሩ ኣብ ዘነበረሉ እዋን ካብ ሞትን ማሕሰይትን ኣምሊጦም ኣብ ከርኩክ ሰበኻ ተዓቝይቦም ምስ ዝነበሩ መንእሰያት ተመሃሮ መናብርተ ጥበብ ኣብ ሞሱል ሰዓብቲ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖት ኣብ ዘካየድዎ ርክብ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ምዃኑ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ዝጠቐሰ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምያ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 22 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ሕትመቱ ኣፍሊጡ። ኣባይትን መገድታትን ሕንጸታትን ኣባይቲ ትምህርት መናብርተ ጥበብን መውሃቢ ኣገልግሎታትን ኩሉ በቶም ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ዕጡቓት ሓይሊ ዝዓነወ እውን እተዀነ ሎሚ እታ ከተማ ካብቶም ጅሃዳውያን ናጻ ወጺኣ ኣብ ዳግማይ ሕንጸት ትርከብ ከምዘላ ዝሓበረ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣስዒቡ ነቶም ተመሃሮ ብሩህ መጻኢ ንኽህልዎም ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዒራቕ ቀረባ ብምዃን ደገፍ ተቕርብ ከምዘላ ኣፍሊጡ።
ድሕሪ እቲ እስላማዊ መግንስቲ ሓይሊ ኣሸበርቲ ዘተኣታተዎ ዓመጽን ምግምማዕን እታ ከተማ ዳግማይ ሕንጸት ሕዝባ እውን ናብቲ ንቡር ናብራ ክምለስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከርኩክ ንዋታውን ሰብኣውን ሕንጸት ብምቕራብ ዓቢይ ድጋፍ ተበርክት ከምዘላ ናይ ከርኩክ ሊቀ ጳጳስ ገሊጾም፡ እቲ መደብ ዳግማይ ሕንጸት ካብ መንእሰይ ክነቕል ኣለዎ ቢሎም፡ ሰበኻኦም 700 ካብ ተፈላለያ ሃይማኖታት ዝተዋጽኡ ምንእሰያት ተመሃሮ መናብርተ ጥበብ ኣዕቝይባ ከምዝነበረትን ካብቶም ኣኽረርቲ ኣምሊጦም ኣብቲ ስበኻ ተኣልዮም ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ብዘይ ሃይማኖታዊ ኣፈላላይ ክርስቲያንን እስላምን ብሓባር ዝነበርዎ ሕውነታውን ፍቕርን ናይ ዒራቕ ጨዋ ባህልን ምስክር እዩ፡ ብሓቒ ናይ ዒራቕ እውነተይና መልክዕ ዝገልጽ ድማ እዩ ከምዝበሉ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሞሱል ልዕሊ 3 ሺሕ ዝግመቱ ተመሃሮ መናብርተ ጥበብ ከምዘለዉን ካብ ከባቢ ሰጣሕ ጐልጐል ነነወን ካብ ሞሱል ወጻኢ ካብ ዝርከባ ቍሸታት ዝመጹ ብዙሓት እውን ከምዝዀኑን፡ ነቶም ካብ ሞሱል ወጻኢ ዝመጹ ዝእንገድሉ ዝነበረ ሕንጻ መንበሪ ተመሃሮ በቲ ዝነበረ ውግእ ስለ ዝዓነወ እናተመላለሱ ክመሃሩ ስለ ዝተገዱ ናይ መጓዓዝያ ወጻኢ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከርኩክ ብምሽፋን ካብ ትምህርቶም ከይሰናኸሉ ዘድልዮም ኩሉ ኣብ ምቕራብ ተጸሚዳ መንእሰይ ናይ ሃገርን ሕዝብ መጻኢ ምዃኑ ኣሚና ካብ ዝተፈላለያ ገበርቲ ሰናይ ድጋፍ ብምሕታት ኣብ ደገፎም ቆይማ ከምዘላ እውን ብፁዕ ኣቡነ ዩሲፍ ቶማ ሚርኪስ ምስ ኤሺያን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዝጠቀሰ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኒ ሓቢሩ።
መንእሰይ ወለዶ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ፖለቲካዊ ድዩ ሃይማኖታዊ ርእየት ከይፈላለዮ ንናይ ሃገርን ሕዝብን ረብሓ ብሓደ ብምጥርናፍ ናይ ሃገሩን ሕዝቡን ዳግማይ ሕንጸት ቀንደይና ተዋሳኢ ክኸውን ቤተ ክርስቲያን ተነቓቕሖን ትምዕዶን ከምዘላን። ናይ ሞትን ዕንወትን ባህሊ ብምውጋድ ናይ ሕይወትን ሰላምን ባህሊ ከነቓቕሑን ኣብዚ ምዳይ ቤተ ክርስቲያን ምስኦም ሓቢራ ትዓዪ ኣላ ከምዝበሉ ኤሺያን ነወስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ሃይማኖታውን ባህላውን ዝኣመሰሉ ፍልልያት ኣወጊድካ ንሓድነት ኣሚትካ እቲ ንዒራቕ ዒራቕ ዘብላ ንሕዝባ ዒራቓዊ ዘብሎን ዕሴታት ብምትብባዕ ካብ ዓመጽን ምግባረ ብልሽውናን ምግምማዕን ብምርሓቕ ናይ ዘተን ሰላምን ባህሊ ምትብባዕ ኣገዳሲ እዩ፡ እቲ ኣብ መንጐ እቶም መንእሰያት ብዘይ ኣፋላላይ ዝተፈጥረ ምሕዝነትን ምቅርራብን ዘርእይ ምልሶ ናብ ሞሱል ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ እውን ከምዝተፈነወ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ የመልክት።


text:
እቲ ብዕለት 8 ሰነ 2017 ናብ መዓስከር ስደተኛታት እምጉርጉር ዝለሐመ ሕማም ሾሮኽ፡ ድሕሪ ናይ ማሕበራት ግብረሰናይ ብዙሕ ጻዕሪ ኣብ ትሕቲ ቁጹጽር ምእታው ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት እምሰገጣ 3፡ ኣብ ኮርኮራ ድማ 2 ሰባት በቲ ተላባዒ ሕማም ሂወቶም ከምዝሰኣኑ ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ ካብ ሱዳን ሓቢሩ።
ኣብ እምጉርጉር በቲ ሕማም ኣማኢት ሰባት ከምእተለኽፉ ካብኣቶም ድማ ህጻናት ዝርከብዎም 9 ስደተኛታት ከምዝሞቱ ይዝከር።
ብመሰረት ሓበሬታ ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ፡ ኣብ መዓስከር እምጉርጉር እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቊጽጽር ኣትዩ ምህላዉ ይግለጽ እኳ እንተሎ፡ ካብን ናብን እቲ መዓስከር ዝግበር ምንቅስቓስ ሰባት ክዕገት ስለዘይተገብረ ፡ እቲ ሕማም ኣብ ውሽጢን ከባቢታትን እቲ መዓስከር ዳግማይ ከይክሰት ተሰጊኡ ምህላዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
መንግስቲ ሱዳን ተርእዮታት እቲ ሕማም ኣብ እምጉርጉር ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝኣተወን ዝኾነ ነባሪ እቲ መዓስከር ንግዜኡ ካብ ቦታኡ ከየርሕቕን እኳ እንተኣዘዘ፡ ካብን ናብን እቲ መዓስከር ዝግበር ምንቅስቓስ ብዝተፈላለየ መልክዕ ይቕጽል ምህላው እዩ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እቲ ተላባዒ ኣብ ከም ካርቱም፡ ዞባ ኒል ኣልዓብየድ፡ ከምኡ’ውን ኣጥባራ ይቀላቐል ብምህላውን መንግስቲ ሱዳን ድማ ነዚ ብዝምልከት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጺ ዛጊት ብዘይምሃቡን ፡ ኣብ እምጉርጉር ተዓሚሙ ዝበሃል ዘሎ ዓወት ግዝያዊ ጥራይ ከይከውን እየን ዝተፈላለያ ኣብታ ሃገር ዝነጥፋ ሰብኣውያን ትካላት ስግኣተን ዝገልጻ ዘለዋ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ እቲ ሕማም ኣብ መዓስከራት እምሰገጣን ኮርኮራን ሂወት 5 ስደተኛታት ድሕሪ ምውሳዱ፡ ሕዝቢ ናብ ማሕበራት ግብረሰናይ ብቕልጡፍ ስለዝሓበረ እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ቊጽጽር ኣቲዩ ምህላው ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ ካብቲ ከባቢ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
እምሰገጣን ኮርኮራን ናይ ቀደም መዓስከር ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኮይነን፡ እቶም ስደተኛታት ብድልየቶም ሱዳንውያን ክኾኑ ስለዝመረጹ ሕጂ ከም ዓድታት ሱዳን ኢየን ዝቁጸራ።
ኣብ መዓስከራት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ሸገራብን ወዲ ሸሪፈይን ግን ክሳብ ሕጂ ዝኮነ ምልክት ናይቲ ሕማም ከምዘየለ ተፈሊጡ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ሸገራብ ንጽሬት ዝምልከት ብዙሕ ስራሓት ከምዝካየድ፡ ኣብ እምጉርጉር ውን ሕጂ መደባት ጽረት ተታሒዙ ከምዝሎ ይግለጽ።


text:
ናይ ሽለሽቪግ-ሆልሽታይን ዞባዊ ዴሞክራስያዊ ማእከል
እዚ ዞባዊ ዴሞክራስያዊ ማእከል ነቲ ጥሩፍነት ንምክልኻል ዝዓለመ ፕሮጀክትታት ወይ ኣብ መንጎ ጣልቃ ብምእታው ዝሰርሕ ወይ ሓፈሻዊ ዴሞክራሲ ንክሰፍን ዝነጥፉ ይድግፍ። እቲ ዋና ኣትክሮት ዝግበረሉ ኣብቲ ናይ ምክልኻልን ምቅላስን ናይ የማናውያንን ከምኡ‘ውን ሃይማኖታዊ ኤክስትሪሚዝም ዝግበር ንጥፈታት ኢዩ።
Landesdemokratiezentrum Schleswig-Holstein (LDZ) beim Landespräventionsrat Schleswig-Holstein
Düsternbrooker Weg 92
24105 Kiel
Telefon: 0431-988-3130
nach oben
ኣብ ሽሌስቪግ-ሆልሽታይን ናይ ሓበሬታ ስርዓተ-መርበብ ኣንጻር የማናዊ ኤክስሪሚዝም
እዚ ኣብ ናይ ዞባዊ ዴሞክራስያዊ ማእከል ዝርከብ ኣንጻር የማናዊ ጥሩፍነት (ኤክስትሪሚዝም) ዘተኮረ ናይ ሓበሬታ ስርዓተ-መርበብ ነቶም ብየማናዊ ጥሩፍነት፣ ብዓሌት ወይ ብናይ ጸረ-ጽዮናዊነት ኵነታት ዝሻቐሉ፣ ዝሸገሩ፣ ዝፈርሑ ወይ ስጉምቲ ክወስዱ ዝደልዩ ይሕግዝ።
ነቶም ከምዚ ዓይነት ጸገማት ዘጋጠሞም እሞ ናይ ፈለማ ምኽርን ሓበሬታን ክረኽቡ ምስዝደልዩ ኣብቲ ብዞባ ደረጃ ኣብ ናይ ዴሞክራሲ-ማእከል ኣንጻር የማናዊ ኤክስትሪሚዝም ዘዋሃህድ ቤት ጽሕፈት ብምውካስ ሓገዝ ክረኽቡ ይኽእሉ ኢዮም። ነቶም ግዳይ ናይ ጥሩፍነት (ኤክስትሪሚዝም) ዝኾኑን ከምኡ‘ውን ካብ ከምዚ ዓይነት ተግባራት ገዲፎም ክርሕቑ ንዝደልዩ ሓበሬታን ሓገዝን ይህብ። ኣብዚ ዝስዕብ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእልኡ:
Beratungsstelle gegen Rechtsextremismus in Schleswig-Holstein
nach oben
ኣብ ከባቢ ሓበሬታ ዝህብ ጉጅለ ኣብ ፍሌንስቡር፣ ኪል፣ ኢትዘሆይ፣ ሉቤክ
Beratungsstelle gegen Rechtsextremismus: regionale Teams
ነቶም ብየማናውያን ዝተጠቕዑ ዝሕግዝ ሕጋዊ ማሕበር
ዜብራ ሕጋዊ ማሕበር (Zebra e.V.) ነቶም ብናይ ዓሌታዊ፣ ጸረ-ጽዮናዊነትን ካልእ ብናይ የማናውያን ምትብባዕ ዝተገብረ መጥቓዕቲ ዝተጠቕዑን ቤተሰቦምን ብናጻ ኣገልግሎት ከምኡ‘ውን እንተተደልዩ ብሚስጥር ክሕገዙ ይኽእሉ።
Flyer zebra e.V. (PDF 210KB, Datei ist nicht barrierefrei)
Zur Homepage des zebra e.V.
nach oben
ብዞባ ደረጃ ኣንጻር ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት (ኤክስትሪሚዝም) ዘዋሃህድ
ኣብ ሽሌስቪግ-ሆልሽታይን ኣብቲ ዞባዊ ናይ ዴሞክራሲ ማእከል ብዞባ ደረጃ ኣንጻር ሃይማኖታዊ ኤክስትሪሚዝም ንጥፈታት ዘካይድ፣ ነቲ ዘድልይ መስርሕ ንምርካብ መጽናዕቲ የካይድ ከምኡ‘ውን ኣብ መንጎ ቤት ጽሕፈትን ደጋፍን የራኻኽብን የዋሃህድን።
nach oben
ፕሮቨንስዮን (PROvention)
እዚ ፕሮቨንስዮን (PROvention) ዝተባህለ ናይ ሓበሬታ ቤት ጽሕፈት ነቶም ግዳይ ናይ ኤክስትሪሚዝም ዝኾኑን ከምኡ‘ውን ከምዚ ዓይነት ተግባራት ደው ኣቢሎም ክገድፉ ዝደልዩ ሰባት ናጻ ዝኾነን እምነት ብዝመልኦ ኣገባብ ኣገልግሎቱ የበርክት።
Ansprechpartner PROvention
nach oben
ብናይ ቡንደስኣምት (BAMF) ቤት ጽሕፈት ዝወሃብ ናይ ጥሩፍነት ሓበሬታ
ብናይ ቡንደስኣምት ቤት ጽሕፈት ዝወሃብ ሓበሬታ በቶም ናይ ማሕበራዊ ስነ-ምምህርና፣ ናይ ፖለቲካ ሰነ-ፍልጠት፣ ናይ እስላም ስነ-ፍልጠት፣ናይ ስነ-ኣእምሮ ኪኢላታት፣ ብቋንቋታት ጀርመን፣ ቱርኪ፣ ዓረብኛ፣ እንግሊዝኛ፣ ፋርሲ፣ ሩስያ ወይ ኡርዱ ሃበሬታ ይህብ።
Beratungsstelle Radikalisierung BAMF
FAQ Radikalisierung BAMF


text:
ኢትዮ ቴሌኮም... ናበይ?
ቅድሚ ሓደ ሰሙን ኢትዮ ቴሌኮም ንውልቀ መንበሪን ትካላትን ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎት ዘቕርባ ትካላት ፍቅድ ድሕሪ ምሃቡ ፡ ንብዙሓት መዘራረቢ ዛዕባ ኮይኑ ጸኒሑ'ዩ።
ገለ ተጠቀምቲ ስጉምቲ ኢትዮ ቴሌኮም ዝሓሸ ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎት ንምርካብ ጥጡሕ ባይታ ከምዝፈጥር ተስፈኦም ክገልጹ እንከለዉ፡ ካልእ ሰብ ሞያ ካኣ መንግስቲ ውልቀ ትካላት ኣብዚ ዓውዲ ኢደን ምሕዋሰን ናይ መጀመርታ ስጉምቲ ምኳኑ ይዛረቡ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ፡ እተን ፍቓድ ዝተዋሃበን ትካላት ፡ ወነንተን ምስ መንግስቲ ጥቡቕ ርክብ ዘለዎም'ዮም ዝብሉ ሓያለ ርኢቶታት ኣብ ምሕበራዊ ሚድያታት ካብ ዝደጋገሙ ዘለዉ'ዮም።
ኣብ ኢትዮ ቴሌኮም ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎት ንኸቕርቡ ፍቓድ ካብ ዝተወሃቦም ሓደ ኣቶ ብሩክ ሞጎስ ን ጂ2ጂ ( G2G ) ዘመሓድር ይርከቦም።
ኣቶ ብሩክ ጂ2ጂ ናይ ኢንፎርሜሸን ኮሚኒኬሸን ቴክኖሎጂ፡ ኣብ ኣርባዕተ ክፋላት ይሰርሕ ምህላዉ ብምግላጽ ባዛዕባ እቲ ዘመሓድሮ ትካል የብርህ።
ካብ'ቶም ኣርባዕተ ክፋላት ጂ2ጂ 'ኣይቲ ክላሪቲ' ሓደ ክኸውን እንከሎ ፡ ምስ ኢትዮ ቴሌኮም ብምስምማዕ ንመንበሪ ኣባይቲ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ንምሃብ ኣብ ምድላዉ ምህላዉ ይገልጽ።
ጂ2ጂ ቅድሚ ሕጂ ምስ ኢትዮ ተሌኮም ብምዃን ሓጸርቲ መልእኽትታት ጽሑፍ ዘጠቓልል ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ክህብ ጸኒሑ ይብል።።
ቴሌኮም ናብ ብሕቲ ናይ ምስግጋሩ ቀዳማይ ስጉምቲ?
ብዓል ሞያ ምጣነ ሃብቲ ኣቶ ዘመዴነህ ንጋቱ "ቅድሚ ቅሩብ ዓመታት ኢትዮ ቴሌኮም ናይ ውልቀ ትካላት ኣገልግሎት ዘቕርባሉ ኣብ ምስፍሕፋሕ'ዩ" ዝርከብ ይብል።
ከም ኣብነት ፡ ቅድሚ ቅሩብ ዓመታት ኢትዮ ቴሌኮም መሸጣ ሲም ካርድ ብናይ ውልቀ ኣከፋፈለቲ ናብ ዕዳጋ ምውራዱ ብምዝካር፤ እዚ ንኢትዮ ቴሌኮም ኣብ መሸጣ ሲም ካርድ ዓቢ ዕቤት ከምዝፈጠረሉ የረድእ።
" ሕጂ'ውን እንተኾን ፡ ውልቀ ትካላት ብምስታፍ ኣገልግሎቱ ንምስፍሕፋሕ እንተዘይኮይኑ ፡ ብናተይ ግምት ቴሌኮም ጠቕሊሉ ናብ ናይ ውልቀ ንምስግጋር ኣይመስለንን" ይበል።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ አዲስ አበባ መምህር ምጣነ ሃብቲ አቶ ጉታ ለገስ ብወገኑ፡ ቴሌኮም ናብ ውልቀ ንምስግጋር ናይ መጀመርታ ስጉምቲ'ዩ ይብል።
ከም ኣገላልጻ ጉታ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ናብ ናይ ውልቀ ናይ ምስግጋር ክሕለፉ ዘለዎም መስርሓት ኣለዎም።
"ካብዚ ብምብጋስ ናይ ውልቀ አገልግሎት ኢንተርኔት ከቕርቡ ምፍቃድ ሓደ ስጉምቲ'ዩ" ኢሉ ይረድእ።
ሓላፊ ኢትዮ ቴሌኮም ኮርፖሬት ኮሚኒኬሽን አቶ አብዱራሂም አህመድ ብወገኑ ፡ እቲ ቴሌኮም ዓውድታቱ ናብ ውልቃዊ ምስግጋር ዝብል "ጌጋ እዩ፡ ሲም ካርድ ክሸጡ ዝሃብናዮም ትካላት ፡ ሲም ካርድ ካብ ቴሌ ወሲዶም ከም ዘከፋፍሉ ፡ ሕጂ'ውን እዞም ትካላት ካባና ገዚኦም ናብ ዓማዊል ናይ ምክፍፋል'ምበር ናይ ፖሊሲ ለውጢ የለን" ይብል።
ጽፈት ኣገልግሎት
ብዓል ሞያ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አቶ ተክሊት ሃይላይ "ኣገልግሎት ኢንተርነት ብውልቀ ትካላት ከምዝከፋፈል ምግባር ፡ ብመንገዲ እተን ትካላት ናብ ዓማዊል ብቅልጡፍ ከምዝባጻሕን ከምዝሰፍሕን ኣብ ምግባር ዓቢ ግደ ኣለዎ" ይብል። ናይ ኢትዮ ቴሌኮም ( ኮር ኔትዎርክስ ) ብዙሕ ወጻኢ ዝተገበረሎም ቀንዲ ኔትዎርክ ኮይኖም ፡ ጽፈት ኣገልግሎቶም ዘተኣማምን'ዩ ክብል ድማ ይዛረብ።
ኣቶ ተክሊት " ናይ ኢትዮ ቴሌኮም ጸገም ኔትዎርክ ካብ ኣክሰስ ኔትዎርክ'ዩ ፡ ኣብ ኩሉ ቦታታት ዝርከቡ ናይ ቴሌኮም መከፋፈሊ ሳናዱቕ ፡ ክሳብ ናብቲ ዓሚል ዘለዎ ዝዝርግሑ መስመራት ፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ጸገም ዘስዕቡ ኮይኖም ፡ እዚ ኣብቲ ርክብ ኢንተርነት ጸገም ዘምጽእ ዘሎ" ይብል።
ዋና ኣካያዲ ስራሕ ጂ2ጂ ግሩብ ኣቶ ብሩክ ብወገኑ፡ "ኣብ ኩሉ ቦታታት ዘለዉ መከፋፋሊ ሳናዱቕ ጸገሞም ብምፍታሕ ዝሓሸ ኣገልግሎት ኢንተርነት ንኸነቕርብ ከኽእለና'ዩ ይብል።
ከም ኣገላልጻ ኣቶ ብሩኽ፡ ኣብ'ዚ ሕጂ ኢትዮ ቴሌኮም ዝህቦ ዘሎ ኣገልግሎት፡ ኣብ መንበሪ ኣባይቲ 10 ክሳብ 50 ሚእታዊት፤ ኣብ ትካላት ንግዲ ድማ ካብ 5 ክሳብ 20 ሚእታዊት ምንካይ ዋጋ ከምዝግበር የረድእ።
ቅድሚ ዓመታት ካብ ሚኒስቴር ርክባትን ኢንፎርሜሸን ቴክኖሎጅን ኣብ ሽዱሽተ ዓውድታት ናይ ኢትዮ ቴሌኮም ንክሰርሑ ፍቓድ ከምተውሃቦም ፡ ካብ'ዚ ሓደ ከኣ እዚ ሕጂ ተጀሚሩ ዘሎ ፡ ኣገልግሎት ኢንተርነት ምኳኑን ኣቶ ብሩኽ ይገልጽ።
ንዋንነት እቲ ትካል ብዝምልከት ንዝቐረበሉ ሕቶ ኣቶ ብሩክ ክምልስ እንከሎ" እቲ ትካል ናይ ብርኪ ማሕበር እዩ ፡ ኣባላት እቲ ማሕበር ዕላዊ ክገብሮም ኣይደልይን'ዩ ፡ ይኹን እምበር ካብቶም ኣብ'ዚ ትካል ዋንነት ዘለዎም ኣነን ቴድሮስ መሓርን ንርከብ"ኢሉ።
ሓላፊ ኮሚኒኬሽን ኢትዮ ቴሌኮም ኮርፖሬት ኣቶ አብዱራሂም ብዛዕባ ጂቱጂ ግሩፕ ክዛረብ እንከሎ ''ስም እዚ ትካል ገኒኑ ስለዝወጸ'ምበር ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ንክህቡ ን8 ትካላት ኢና ፍቓድ ሂብና" ኢሉ።


text:
ጳጳሳት ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ናይቲ ቤተክርስትያን ግርማይ ዘርኣይ ከምኡ ‘ውን ካሕሳይ ግርማይ ዝተባህሉ ዲያቆናት ካብ ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ንምውጋዝ ዘመሓልለፉዎ ትእዛዝ።
ስርዓት ህግደፍ በርሀ ዓንደማርያም ንዝተባህለ፣ ኣካያዲ ኢንተርኮንቲነንታል ሆተል ( ናይ ሕጂ ኣስመራ ፓላስ) ንዝነበረ ገዲም ተጋዳላይ ኣብ ቀይዲ ኣእትዩዎ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ንሱ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ኣቢሉ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ከምእተኣስረ እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣብ ስርዓት ህግደፍ ከሳሳይን ተኸሳሳይን ብግልጺ ዝቐርቡሉ ነጻ ቤትፍርዲ ስለዘየልቦ፣ ክሉ ብዊንታ ኢሳይያስን ጉጅሊኡን
ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ድቅስ ወሪሑ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠየቕ፣ ነቲ ብሰንኪ ብልሽውን ገባትን ምሕደራኡ ንሃገርና ናብ ፍጮ ሃገር ለዊጡ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓዘቕቲ ፖለቲካዊ ጭቆና፣ ምረት መነባብሮን ስደትን ብምሽማም ዝፈጠሮ ኩሉ መዳያዊ ውድቀት ናብ ካልኦት ብምጽጋዕ፣ ከምቲ
ሓደ ምስ ኤርትራ ጽቡቅ ኣፍልጦ ዘይብሉ ሰብ፡ “ምስ መንግስቲ ኤርትራን ፕረሲደንት ኢሳያስን ክላለ ደልየ” ኢሉ እንተዝሓተና መልስና እንታይ ምኾነ? ብርእይቶይ እቲ መልሲ ኣብ ክልተ ምተመቅለ፡ ዝጎበጠ ምጉትን ትኽ ዝበለ ሓቅን። ኣብ ናይ ሎሚ ጽሑፋይ ድማ ኣብቲ ትኽ ዝበለ ሓቂ ክፋል ጥራይ ከተኩር። ብዛዕባ ዝጎበጠ ምጉት
ዝኸበርኩምን/ክንን ኣሕዋትን ኣሓትን ደቂ ሃገር፡ ደለይቲ ለውጢ ንደሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ …! እቲ ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ. ዝተመረጸ ሽማግለ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ንደሞክራሲያዊ ልውጢ ኣብ ኤርትራ ካብ NRW ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2014ዓ.ም.ፈ. ግዜኡ ኣብቒዑ ነይሩ እዩ፡ ብመገዲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ምንቅስቃስ፡ ብሓድሽ ሽማግለ ክትካእ ነይርዎ። ኮይኑ ግን ብሰንኪ
ካብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ኤርትራ ኣባል ድምጺ ሓፋሽ ፕሮግራም ዓረብ፣ ድሕሪ ናጽነት ‘ውን ኣብ ቴለቭዥን ኤርትራ ብደረጃ ሓላፍነት ዝሰርሐ ነባር ጋዜጠኛ፣ ቀጺሉ ኣብ ደንማርክ ከም ቆንስል፣ ኣብ ፓኪስታን ከኣ ኣምባሳደር ኤርትራን ኮይኑ ዝዓየየ ነባር ጋዜጠኛን ዲፕሎማትን ዓብዱ መሓመድ በክሪ ሄጂ (ዓብዱ ሄጂ፣ ዝሓለፈ ሰኑይ ብምልካዊ
ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብዚ ኣቲናዮ ዘሎና ሓድሽ ዓመት፡ ነቲ ኣብ ዲፕሎማስያውን ኣህጉራውን መዳያት ዘጋጥሞ ዘሎ ተነጽሎታትን ውርደትን ንምንጋፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንምድንጋርን ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕን፡ ናብ ውሽጥን ወጻእን ዝቀንዐ ጽዑቕ ዘመተ ከካይድ ከምዝጀመረ፡ ካብ ኣስመራ ዝወጸ ሓበሬታ ይመልክት።
እቲ ካብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ሚኒስትሪ ዜናን ዝወጸ
ብያሲን ዑመር (yassinomer01@gmail.com)
ዓድሽ ዓመት 2017 ድሕሪ ምኽሳቱ፡ ኣብ መጀመርያ ሰሙን ናይዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ጥሪ፡ ዝዓጠቑ ኣባላት ክፍሊ ጸጥታ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ "ኮብሊልካ" ብዝብል ምስምስ ንመንእሰይ ጀማል ዓብዱልዋስዕ ካብ ዓዱ ዓዲ-ወደርኪ ብሓይሊ ሒዞም ንኽኣስርዎ፡ ብከውታ ለይቲ ንዝንብረሉ ዝነበረ መንበሪ ስድራ-ቤቱ ከቢቦም ብሃንደበት ንዕኡን ንስድራ-ቤቱን ሓደጋ ወዲቖሞም።
‘ሆም ኦፊስ’ (ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ዓባይ ብሪጣንያ)፣ ቁጽሪ ስደተኛታት ንምውሓድ ካብ ዘለዎ መደብ ተበጊሱ፣ ሓደ ካብ ዝኸፍኡ ውለቀመለኽቲ ዓለም ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ንዝፍጽሞ ዘሎ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣነኣኢሱ ብምቕራብ፣ ንስደተኛታት ኤርትራ ዝምልከት መርምርሒ ሰነዱ ከምዘፍኮሶ ዘ ጋርድያን ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ሓቢሩ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፣ ፕሮጀክት ህዝባዊ
ረያል ማድሪድ ብእትርከበን ዓበይቲ ክለባት ኤውሮጳ ከይተረፈ ክድለ ዝጸንሐሐ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ኮኾብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣለክሳንደር ኢሳቕ’፣ ዝኸበረ ትሕቲ ዕድመ ተጻዋታይ ኮይኑ፣ ነታ ክጻወተላ ዝጸንሐ ሽወደናዊት ጋንታ AIK ገዲፉ ምስ ጀርመናዊት ክለብ Borussia Dortmund ብ 10 ሚልዮን ይሮ ናይ ነዊሕ እዋን ውዕል ከም ዝተፈራረመ ካብ
ኣብ ጋምብያ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ምርጫ ድሕር ምዕዋቱ ብዝተኽስተ ፖለቲካዊ ወጥሪ ኣብ ጎረቤት ሃገር ተዓቚቡ ዝጸንሐ ሓድሽ ፕረዚደንት ጋምብያ ኣዳማ ባሮው፣ ፕረዚደንታዊ መሪሕነቱ ንምጅማር ብክብ ዝበለ ህዝባዊ ኣቀባብላ ተዓጂቡ ሎሚ ሓሙስ 26 ጥሪ ሃገሩ ከምዝተመልሰ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣረጋጊጸን።
እቲ ሓድሽ ፕረዚደንት ናብ ሃገሩ ኣብ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 23/01/2017
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፋል ናይ ጽሑፈይ፡ ብዛዕባ`ቲ ኣብ ኤርትራ ከም ሃገር ዘጋጥም ዘሎ ሰብኣዊ ብርሰት ተዛሪበ ነይረ። ኣብዚ ናይ ሎሚ 2ይ ክፋል ድማ ብዛዕባቲ ኣብ ሃገርና ዘጋጥም ዘሎ ባህላዊ ብርሰት ቁሩብ ክትንክፍ ኢየ።
ባህላዊ ብርሰት
ንሳቶም ባህላዊ ሰውራ ኢሎም ክጽውዕዎ ይኽእሉ ኢዮም። ኣነ ግን
ህዝቢ ኤርትራ ኣስላማዩ ክርስትያኑ ፈሪሃ እግዚኣብሄር ዘለዎ ሓላል ህዝቢ ኢዩ፡ዕድሉ ኮይኑ ግን ከም ድልየቱ ኣይኮነሉን፡ካብ ዘመነ ገድሊ ክሳብ ሕጂ እፎይ ኢሉ ከየዕረፈ ኣብ ከልበትበት ይርከብ፡ኣብ ገዛእ ሃገሩ ተጠቃሚ ጸጋታቱ ክኸውን ይትረፍስ ከም ሰብ ናይ ምንባርን ምህላውን መሰሉ ተነፊግዎ ኣብ ኣዝዩ ሕሱም ናብራ ይርከብ፡ዘዝወለዶም ደቁ ንስደት ኣብ ዘምርሕሉ ዘለዉ እዋን ገሊኦም ኣብ ምድረበዳ ሰሃራ፡ገሊኦም ኣብቲ ጸሊም ባሕሪ፡ገሊኦም ከኣ ብበላዕቲ ደቂ ሰባት ተተጨውዮም ይጸንቱ'ለዉ፡፡
[gview file="http://assenna.com/wp-content/uploads/2017/01/tigrina-article-61.pdf"]
ዕስራ ጥሪ 2017፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዕድመ ስልጣኑ ዘብቅዐ ፕረሲደንት ባራክ ኦባማ ካብ ቤተ-መንግስቲ ዋይት ሃውስ ዝተፋነወሉ፡ መበል 45 ፕረሲደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ዝተመርጸ ዶናልድ ትራምፕ ስልጣኑ ዝተረከበሉ ወግዓዊ ጽምብል’ዩ ነይሩ። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከም ካልኦት ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም፡ ብቅዋም ዝምእዘዝ ስርዓትን
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ጋምብያ ኣብ ዝተኽየደ ምርጫ ተሳዒሩ ክንሱ ስልጣን ካብ ምርካብ ሓንጊዱ ዝነበረ መራሒ ጋምብያ ነበር ያሕያ ጃምዕ፣ ካብ ሰኔጋልን ናይጅርያን ተበጊሶም ናብ ወሰናስን ‘ታ ሃገር ዝኣተዉ ሓይልታ ሰራዊት ምዕራብ ኣፍሪቃ ብዝገበሩሉ ጸቕጢ ተገዲዱ ካብ ስልጣን ድሕሪ ምውራዱ ትማሊ ቀዳም 21 ጥሪ
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ጋምብያ ድሕሪ ዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ስልጣን ካብ ምርካብ ሓንጊዱ ዝቐነየ ፕረዚደንት ጋምብያ ነበር ያሕያ ጃምዕ፣ ሰራዊት ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ብዝገበሩሉ ብርቱዕ ወተሃደራዊ ጸቕጢ ስልጣን ክለቅቕ ከምእተሰማምዐ ሮይተርስ ሓቢሩ።
እቲ ኣብ 1994 ብዕልዋ ስልጣን ምስ ጨበጠ ን22 ዓመታት ኣብ መሪሕነት ዝጸንሐ ሚስተር ጃምዕ፣
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ መበል 45 ፕረዚደንት ኣመሪካ ብምዃን ሎሚ 20 ጥሪ 2017 ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ።
ንሱ ኣብ ጽምብል ቃለ-ማሕላኡ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ኣመሪካ ፋብሪካታት ዝባደሙላ፣ ገበናት ዝሳዕረረላ፣ ስርዓተ- ትምህርቲ ዝወደቐላ ሃገር ኮይና ምህላዋ ብምጥቃስ፣ ዘበነ ፕረዚደንትነቱ ኣብታ ሃገር ለውጢ ከምጽእ ምዃኑ ተመባጺዑ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ዘስምዖ መደረ፣ ንምስሊ ኣመሪካ
ኣብ ከባቢ ዓዲዃላ ካብ እትርከብ ዓዲወደርኪ ዝተባህለት ዓዲ፡ ልዕሊ 70 ዝኾኑ ደቀንስትዮ ዝርከበኦም ዜጋታት ብጉጅለ ዓፋኝ ስርዓት ህግደፍ ተኣሲሮም ናብ ዘይፍለጥ ቦታ ተወሲዶም፡፡ እቲ ኣብ መጀመርያ ሰሙን ናይ ወርሒ ጥሪ 2017 ዝተረኽበ ናጤባ ብሰንኪ ሓደ ጀማል ዓብደልዋስዕ ዝተባህለ ተወላዲ እቲ ዓዲ ዝኾነ መንእሰይ ‘ኮብሊልካ‘ ብዝብል
ናብ ዝሓለፈ ቀዳም 14 ጥሪ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ 180 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጥሒሎም ከምዝሞቱ ካብቲ ሓደጋ ድሒኖም ኣብዚ እዋን ‘ዚ ኣብ ትራፓኒ ዝተባህለት ከተማ ሲሲልያ ተዓቝቦም ዝርከቡ ክልተ ኤትራውያንን ክልተ ኢትዮጵያውያንን ዜጋታት ከም ዝሓበሩ AFP ኣረጋጊጹ።
እቶም ድሒኖም ዘለዉ ሓንቲ ጓል ኣንስተይትን 3 ደቂ ተባዕትዮን
ፕረዚደንት ኣመሪካ ባራክ ኦባማ ካብ ዋይት ሃውስ ቅድሚ ምስንባቱ ሎሚ 18 ጥሪ ኣብ ዝገበሮ ናይ መወዳእታ ጋዜጣዊ ዋዕላ፣ ስልጣን ንዶናልድ ትራምፕ ድሕሪ ምርካቡ ንግዚኡ ብሕትው ዝበለ እዋን ከሕልፍ ተስፍኡ ‘ኳ እንተገለጸ፣ ሕመረት ክብርታት ኣመሪካ ምስ ዝትንከፍ ግን ድምጺ ካብ ምስማዕ ከምዘይቍጠብ ኣሚቱ።
ንሱ ኣብቲ ድሕሪ ፕረዚደንትነት
ክቡር እነፍቅሮ አቦና ሻምበል ባሻ ገብረሚካኤል ኪዳነ ብዝሐደሮ ሕማም ምኽንያት አብ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሎሚ ዕለት 17 ጥሪ 2017 አብ ከተማ ሳንድየጎ ዓሪፉ። ዝርዝር ስነ ስርዓት ቀብሪ አስዒብና ክንሕብር ምዃንና እንዳገለጽና፣ ሐዘን ዝግበረሉ አድራሻ አብ 3104 Imperial Avenue, San Diego, CA 92102 ዝርከብ ናይ
ድሕሪ 25 ዓመት መሪሕነት ናይ'ቲ ከይተመረጸ ዝገዝእ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ኤርትራውያን ዜጋታት ገና ኣብ ትሕቲ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለምና ጨቆንቲ ዝዀኑ መንግስታት ይግዛእ ኣሎ።
ኣብ ግንቦት 2016፡ እቲ ብቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ዝቖመ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መርማሪ ኮምሽን ኣብቲ ዘቕረቦ ናይ መጨረሽታ ጸብጻቡ፡ እቲ
ናይ ሓዘን መግለጺ
ብመስዋእቲ ገዲም ተቓላሳይ ሓው ዶ/ር ሃብተ ተስፋማርያም ዝተሰማዓኒ ሓዘን ብስመይን ብስም ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን እገልጽ።
ብጻይ ሃብተ፡ ንዓይ ብግዜ ብረታዊ ቃልሲ ይኹን ድሕሪ ናጽነት ናይ ቃልሲ ኣያይ ኢኻ ክብል ከለኹ ብሓበን እየ። ሃገርና ካብዚ ስርዓት ህግደፍ ንጥፍእታ ወሲንዎ ዘሎ መደብ ብውህድ ቃልሲ ምሳኻን ምስ
ኤርትራ፡ ድሕሪ 50 ዓመት
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ኣነን ከምዚ ናተይን ደረጃ ዕድመ ዘለኹምን፡ ድሕሪ 50 ዓመት ኣብ ገጽ መሬት የለናን፡ ሓመድ ኣዳም በሊዑና’ሎ። ዕድለኛታት እንተኾይናን ስደት እንተኣብቂዑን ድማ ናይ መወዳእታ ግብኣተ መሬትና፡ ኣብታ ወለድናን ኣባሓጎታትናን ዝተቀብሩላ ቦታ በብእምነትና፡ ስነ-ስርዓት ቀብርና ክፍጸመልና ንምነ። እዚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ
ERITREAN NATIONAL SALVATION FRONT – HIDRI
መግለጺ መሪር ሓዘን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ - ሕድሪ መሪሕነቱን መላእ ኣባላቱን ብመስዋእቲ ክቡር ሓርበኛ ተቃላሳይ ብጻይና ዶክተር ሃብተ ተስፋማርያም ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን ይገልጽ።
ሓርበኛ ብጻይና ክቡር ዶክተር ሃብተ ተስፋማርያም ብንእስነቱ ጀሚሩ ንክብርን ናጽነትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ሰዒቡ ከኣ ነቲ ብምልካዊ ህግደፍ ሓርነቱ
ብስም ኣሰናዳኢት ሽማግሇ ኤሃባዯሇ፡ ምስጢራዊ ሓበሬታ ተባሂለ ኣብ ጀበርቲ ዶት ኮም ንዝወጸ ጸሇመ ብዝምሌከትን ምዕብሌናታቱን ቁ/2 030117(update) ዝኸበርኩም ተቓሇስትን ዯሇይቲ ፍትሕን ኤርትራውያን እዚ ኣቲናዮ ዘሇና ሓዲሽ ዓመተ 2017 ዯንበ ተቃውሞ ኤርትራ ካብ ሕድሕድ ምትህሌሊኽን ቁርቁስን ወጺኡ ኣብ ናይ ሓባር ጸሊኢ ዘተኮረ ቃሌሲ ከካይድ ዘሇና ድላትን
ኣብ ዓለም፡ ካብ ጽላት ቱሪዝም ደርማስ ምንጪ እቶት ዝሓፍሳን ስም ህዝበን ዘስምያን ሃገራት ብዙሓት’የን። ኣብ 2014፡ ትካል ቱሪዝም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ቻይና፡ ግብጺ፡ ደቡብ ኮርያ፡ ህንዲ፡ ሲንጋፖር፡ ኬንያ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኢጣልያን ባሕሬንን፡ ገለ ካብተን ኣማኢት ኣሽሓት በጻሕቲ ዘአንገዳን ካብ
ፈላሚ ጸሊም ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ባራክ ኦባማ ሸሞንተ ዓመታት ዘበነ ስልጣኑ ፈጺሙ ምስ ህዝቢ ኣመሪካ ብወግዒ ንምፍናው ትማሊ ምሸት 10 ጥሪ ኣብ ቺካጎ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ህዝቢ ኣመሪካ ንዲሞክራስያዊ ስርዓቱ ክከላኸለሉ ጸዊዑ።
ፕረዚደንት ኦባማ፣ ዘመዝገቦ ኣገደስቲ ዓወታት ብምዝርዛር፣ እታ ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ክመርሓ መዝነት ዝሃበቶ
ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይዛ ሓዳስ ዓመት 2017 ክልተ ኤርትራውያን ዲፕሎማሰኛታት ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሖም ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዑቕባ ከም ዝሓተቱ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ቀዳማይ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ጅቡቲ፣ charge d'affairs ዝነበረ ኣቶ ዑመር ሰርማዕ ክኸውን ከሎ፣ ዝሓለፈ ሰሉስ እዩ ኣብ ኣመሪካ ዑቕባ ሓቲቱ።
ንሱ፣
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ
ታደሰ ኪዳነ (በርሚንግሃም) 08/01/2017
ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ስኑ ነኺሱ ክቃለስን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ክኸፍልን ከሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ ንመግዛእታዊ ሰራዊትን ኩሉ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራቱ በታቲኹ፡ ደቃ እትጥርንፍ፡ ስደተኛ ዝምለሰላ፡ ፋሕ - ፋሕ ዝበሉ ዜጋታታ ተመሊሶም ዝተኣኻኸቡላ፡ ውሉድ
ከማኹም የማስለና! 3ይ ክፋል፡ 07.01.17፡
ክብርቲ ቻንስሎር፦
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብምኽንያት ልደትን ምጅማር ሓድሽ ዓመትን፡ ናይ እንኳዕ ኣብጸሓኩም መልእኽተይ ከምዝሰደድኩ ልኪ ዝዝከር ኮይኑ፡ እንሆ ድማ ሎሚ ብኣቖጻጽራና በዓል ዕለት ልደተ-ክርስቶስ ብምዃኑ እቲ ናብዚ ዘብጻሓና ፈጣሪ፡ እንኮላይ ከርግኣናን ከማኹም ከማስለናን ምስ ዝትስፎ መልእኽተይ ተቐልቂለኪ እነኹሞ ልቢ ክትገብርሉ ከኣ
ወሰኽ ደሞዝ ብምጥላብ ኣብ ኣይቨሪኮስት ናዕቢ ዘለዓዓሉ ወተሃደራት ሰለስተ ዓበይቲ ከተማታት ተቖጻጺሮም ኣብ ዘለዉሉ እዋን ኣብታ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ዘይምርግጋእ ከይክሰት ሻቕሎት ተፈጢሩ ከምዘሎ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ እቲ ካብ ዋና ከተማ ኣቡጃን 350 ኪሎሜተር ርሒቑ ዝጀመረ ናዕቢ ናብ ካልኦት ከተማታት ኣብ ዝላብዓሉ ዘሎ እዋን
ዝኸበርኩም ኣሕዋትናን ኣሓትናን፦ ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፍና፡ ከምኡውን ኣብቲ ኣብ ከተማ ሎንዶን ዝጸዋዕናዮ ሕዝባዊ ኣኼባ ከም ዝገለጽናዮ፥ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዓባይ ብሪጣንያ ብሕዝቢ ዝተመርጻ ኮሚቴታት ሓድነት ኤርትራውያን ቆይመን ኣለዋ። ኣባላት ናይዘን ሓደስቲ ኮሚቴታት ክንላለን ክንጠናኸርን መዲብና ምንባርና ትዝክሩዎ ትኾኑ። ኣባላት ናይዘን ኮሚቴታት ነንሕድሕዶም ስለዘይፋለጡ፥ ኣብ ሞንጎኦም
አዛ ጽሕፍቲ'ዚኣ ን 2 ይ ጊዜ አትወጽአ ዘላ 'ያ፡ ኣብ 1 ይ ብቛንቋ አንግሊዝኛ ተጻሒፋ ብሓው ዳኘው ኣስፍሃ፡ ኦስሎ ኖርወይ፥ትርጉም ናይ ትግሪኛ ተገይሩላ ኣብ assenna.com ተዘርጊሓ ነይራ። አንተዀነ ግን ኩነታት መንአሰያትና በብውልቆም አኳ ለውጢ አንተኣርአዩ፡ ብሓፈሻ ክርአ አንከሎ ግን ብዙሕ ስራሕ ከም ዘድልዮ ኢዩ።ነዚ ካኣ
ኣብ ጽባሕ ሓድሽ ዓመት 2014 ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ምዃኑ እዩ፣ ሓደ ካሕሳይ መኮነን ዝተባህለ ኤርትራዊ ኣብ ‘ቡርገር ፓርክ ‘ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ኣብ ብረመን (ጀርመን) ዝርከብ ብኣግራብ ዝተሸፈነ ጫካ ተሓኒቑ ተረኽበ።
[gview file="http://assenna.com/wp-content/uploads/2017/01/kahsay-mekonen-1.pdf"]
Oneworld.NL. YouTube Video:
https://www.youtube.com/watch?v=8Rh2Stx4OlE
ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኤርትራ እንተተመሊሶም በቲ ስርዓት ጸገም ከምዘየጋጥሞም፣ European Asylum Support Office ዝተባህለ ትካል ሕብረት ኤውሮጳ ዘውጽኦ ጸብጻብ ምሕባሩ ኣሩዥ ሺቫ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ እስራኤል ጠቒሱ።
እቲ ናይ እስራኤል ጋዜጣ፣ እቲ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2016 ዝወጸ፣ ብ ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ዝኾና ሃገራት ገምጋም ዝተገብረሉ ጸብጻብ፣ እቶም
ተራ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ: ኣብ ምእላይን ምምሃርን ስድራቤት ድማ ብፍላይ፡ እምነ-ኩርናዕ ምዕባለ፡ ስኒት፡ እሩም ጠባያትን ክብርታትን ምዃና ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣብ ሕብረተሰብና ግን፡ ግደ ኤርትራዊት ጓለ-ኣንስተይቲ ብዘይካ’ቲ ልሙድ ምሕብሓብ ስድራቤትን ቁጠባዊ ኣበርክቶኣን፡ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣብ ምጽራግ ማዕረ ወዲ ተባዕታይ ንስለ ናጽነት ክቡር ህይወታ ከፊላ፡
ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ዓዲ ሓርሽን ማይ ዓይኒን ዝነብሩ ኤርትራውያን ምስ ኣብ ከባቢኦም ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ሓባራዊ ናይ ምዝንጋዕ መደብ ኣካይዶም።
እቲ ብዕለት 25 ታሕሳስ 20016 ዝተኻየደ ናይ ምዝንጋዕ መደብ ኪንዮ ምዝንጋዕ እቲ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ዘርኣይዎ ተፋቒርካን ተሓጋጊዝካን ናይ ምንባር ባህሊ ከም መርኣያ ተወሲዱ ክልቲኡ


text:
ሎሚ ኣብ ትሪፖሊ `ታጆሪ` ዝተባህለ ኸባቢ፡ ኣማኢት ሰባት ኣንጻር መንግስቲ ተሰሊፎም ኔሮም-ግን ሓይልታት ጸጥታ ተቐላጢፎም ናብ`ቲ ቦታ ብምኻድ ከምዝበተንዎም ሮይተርስ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ፈረንሳ፡ ኣንጻር መራሒ ሊብያ ንዝዋግኡ ዘለዉ ሓይልታት ንምድጋፍ፡ “ምጅማር ግዙፍ ወፍሪ” ዝበለቶ ሕክምናዊ ረድኤት ናብ ምብራቓዊት ኸተማ በንጋዚ ትልእኽ ከምዘላ ኣፍሊጣ።
ኻብ ርእሰ-ኸተማ ትሪፖሊ 50 ኪ.ሜ ንምዕራብ ትርከብ `ዛዊያ` ኣብ ቁጽጽር ተቓወምቲ ድሕሪ ምውዳቓ፡ ሕጂ ብ2ተ ሺሕ ዝኾኑ ወተሃደራት ቓዛፊ ተኸቢባ ከምዘላ ነበርታ ይገልጹ`ለዉ።
ሓደ ላዕላዋይ በዓልስልጣን ሊብያ ድማ፡ ኣንጻር መንግስቲ ሊብያ ንዝተወስደ ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ነቒፉ።
ብኻልእ ወገን ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት፡ ናብ ማልታ ሰፊሕ ጻዕሪ ምውጻእ ስደተኛታት ይካየድ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ንምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
ማይ እስትንፋስ ህይወታውያን ዝቖመሉ ህዋስ ብምዃኑ ሰብ፣ ሰብ ብምዃኑ ጥራሕ ዝረኽቦ ሰብኣዊ መሰልን ዓንዲ ሑቐ ልምዓትን እዩ።
1386 ትርብዒት ኪሎ ሜትሮ መሬት ማይ ዝለበሰ ከምዝኾነ መፅናዕቲ የረጋግፁ። ካብኡ ግን እቲ 2.5 % ጥራሕ እዩ ዝስተ ጥዑም ማይ። ካብዚ እውን ሲሶ እዩ ኣብ ረብሓ ዝውዕል’ምበር እቲ ዝተረፈ ሰኣን ኣራኽቦ፤ ዓቕምን ሰላምን ዓለም ኣይትጥቀመሉን። ምእንተዙይ ድማ ኣብዛ ዓለም ልዕሊ ሓደ ቢልየን ሰብ ፅሩይ ማይ ፈፂሙ ኣይረክብን። ብመሰረት’ዚ ሕፅረት ዝስተ ማይ ብኣርባዕቲኡ ኩርናዕ ዓለም ኣሎ። እቲ ሕሰም ግን ከምቲ ኩሉ ነገር ኣብ ድኻ ይገድደ። 42% ሕፅረት ማይ ዘሎ ኣብተን ድኻ ትሕቲ ሰሃራ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪካ እዩ።
ብመሰረቱ ሕፅረት ማይ፤ ንከተመታይ ይኹን ገጠረታይ ከይፈለየ፤ ህይወት ዘዛብዕ ርእሰ ኩሎም ፀገማት እንትኾን፤ ንናብራ ከተማ ግን ብሞት ሕየት እዩ ዝውስኖ። ናብራ ከተማ ብዘይ ማይ ኣይሕሰብን ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ብስሩ ከተማ ንክትምስረት’ውን ማይ ክህሉ ግድን ይኸውን። ዓበይቲ ከተማታት ዓለም ካብ መፈጠረን ሩባ ተጎዝጉዘን ዝተደኮና እየን። ናይ ርሑቐ ኣፅኒሕና ንምስረታ ከተማ መቐለ ዝተዋሕሱ ኣብ ከርሳ ዝውሕዙ (ዋላ ወቕታዊ እንተኾኑ) 12 ሩባታት ምኳኖም ንዕዘብ።
ኣብ ከማና ዝኣመሰላ ሃገራት፤ ማይ ዝስኣነት ከተማ ሰብኣውን መሰረተልምዓታውን ዕብየታ ይቍረን። ብስሩ ማሕበራዊ ህይወት እውን ይሕመስ። ማሕበራዊን ፆታውን ፍትሒ ይፈርስ። እቲ ፅዕነት ኣብ ደቀንስትዮ ዓሊቡ ሰብኣውን ፖለቲካውን ህይወተን ይጎዛዝዩ። ፅቡቕ ዜጋ ከዕብያ፤ እቶተን ኣደንፊዔን ካብ ጠርዚ ድኽነት ስድራ ምሉእ ሒዘን ከምልጣ ይኣብየን። ይርመሳ። ቆልዑ ክለኣኹ ትምህርቲ የብኩሩ፤ መሃይምን ሓደገኛን ዜጋ ይፍጠር። ኣብ መወዳእታ ድኻ ህዝቢ ናፅነቱ ይምንዛዕ። ብሓፂሩ ማይ ኣብ ዘይብሉ ህይወት ምእላሽ ከንቱ እዩ።
ኣብ ትግራይ 48% ጥራሕ እዩ ፅሩይ ዝስተ ማይ ዝረክብ ይብል water for life ዝበሃል ትካል ዝገበሮ ምፅናዕቲ፤ እዙይ ምስ ሃገራዊ ብፅሒት እንትነፃፀር 10% ዝተሓተ እዩ ናይ ትግራይ ይብለና። ማይ ንምቕዳሕ (እሞ ድማ ዘይተፃረየ ማይ) ክሳብ ክልተ ሰዓት ዝጎዓዙ ደቂ ኣነስትዮን ህፃውንትን ኣብ ትግራይ ብዙሓት እዮም ድማ ይብለና እዚ መፅናዕቲ። ብስሊሒት እዚ መፅናዕቲ ብማእኸላይ 5 ሊትሮ እዩ ብመዓልቲ ማይ ዝረክብ ህዝቢ ትግራይ። ቢሮ ማይ ሃፍቲ ትግራይ ድማ ብፍላይ ኣብ ከተማታት 100% ኣቕሪበ እየ ይብለና ኣሎ።
ሕዚ ናብ ከተማ መቐለ ንምፃእ። ኩሉ ብስምምዕ ካብ ዝፈልጦ ሓቂ እንትንብገስ ኣብ መቐለ ብጣዕሚ ሕሱም ሕፅረት ማይ ኣሎ። ከተማ መቐለ ሓንቲ ካብተን ብሰንኪ ፀገም ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝህሰያ ከተማታት ትግራይ’ያ፡፡ ኣብዛ ከተማ ቅድሚ ሎሚ ዝተፈተኑ መይላታት ፍልፍላት ማይ ዛጊድ ዘላቒ ፍታሕ ከምፅኡ ኣይካኣሉን፡፡ ምቁርራፅ ማይ እንተጓንፍ ድማ ህዝቢ ካብቶም ገዛ ንገዛ ብካሩሳ ኣምፂኦም ዝሸጡ ንሓደ ፊስቶ ማይ ብ40 ቕርሺ ይዕድግ፡፡ ብሰንኪ እዚ ፀገም እዚ ድማ ህዝቢ ጥዕናዊ ፀገም ከምዘጓንፎ ይግለፅ፡፡
ብ2011 ዓምፈ ብደሳለኝ ብርሃነ ዝተፀንዐ መመረቂ ካልኣይ ዲግሪ ፅሑፍ ከምዝሕብሮ፤ ጠለባ እናዓበየ ንዝኸደት መቐለ፤ 42 ሽሕ ሜትር ኩብ መዓልታዊ ማይ የድልያ ነይሩ። እንተኾነ፤ ካብቲ ዝድለ ኣስታት 900 ሜትር ኩብ ዝውሕድ ማይ እዩ ካብ ጎዳጉዲ ዝቐርብ። ንሓደ ስድራ ብማእኸላይ ግምት 100 ሌትሮ ክቐርብ ንቡር እናሃለወ ሕዚ እንተበዝሓ 25 ሌትሮ እዩ። ስለዚ ስድራ ብሕሳብ ሓደ ሰብ እያ ማይ ትረክብ ክብል እቲ ፅሑፍ ይትርኽ።
እቲ ፅሑር መፅናዕቱ ብምቕፃል፤ ስርዓት ኣበፃፅሓ ማይ መቐለ ውን ፍንው እዩ ይብል። ማይ መዓዝ ከምእትመፆን እትጠፍኦን ብጭቡጥ ሓበሬታ ተደሪኹ ዝፈልጥ ሰብ የለን ይብል። እታ ብታራ እትፍኖ ቡምባ ኣብ ወደቓ ለይቲ ሃንደበት ከምእትመፆ ዝገለፀ ነባሪ ብዙሕ እዩ። እዙይ ካብ ረብሕኡ ብኽነቱ ይገድድ ድማ ኢሎም። ዳርጋ ኩሎም ብዛዕባ ማይ መቐለ ዝተሓተቱ ነበርቲ ማይ እንትርክብ ዝመፀና እንትስኣን ክሳብ ክልተ ወርሒ እንነቅፅ ሰባት ኢና ክብሉ የማርሩ። መስመር ዘይተዘርግሓሎም ቦታታትን ብጣዕሚ ትሑት መነባብሮ ዘለዎምን ነበርቲውን ኣለዉ። ንሶም ክሳብ 450 ቅርሺ እሞ ድማ ፅርየቱ ዘይተረጋገፀ ማይ ክንገዝእ ንግደድ ኢሎም።
ነበርቲ ከተማ መቐለ ኣብ መንገዲ ልምዓት ዘላ ዓዲ ብዙሕ ዘይተመለአ መሰረተ ልምዓትን ኣገልግሎትን ክህልዋ ግድንን ቅቡልን እዩ ይብሉ። ማይ ግን ናብ ድርድር ክኣቱ ዘይነበሮ ቀዳምነት ቀዳምነታት እዩ ይብሉ። 25 ዓመታት ሰላም አሕሊፍካ ኣጀንዳ ማይ መቐለ ዝሓዘ ፋይል ክዕፆ ምተገበአ ዝብሉ ነበርቲ፤ ጉድጓድ ብምኹዓት ጊዚያዊ መጠበሪ ገዲፍካ ኣብ ዘላቒ ሰረት ጠመተ ይገበር ይብሉ። ካብኡ ሓሊፉ ሓፊስ ደም ዝሃበ ህዝቢ ቀጢን ማይ ክስእን የብሉን ኢሎም። ናይ ከተማ መቐለ ኣዕርዩ ግድድ ዝበለ ስለ ዝኾነ፤ ጉዳይ መስተ ማይ ትግራይ ካብ ኣልዐልናስ ከመይ ገይርና ከይተንከፍናዮ ንሓልፍ ኢልና ኢና እምበር፤ እቲ ናይ ሎሚ ዋና ፅሑፍና ንከተማ መኾኒ ከም መበገሲ ገይሩ ዝርኢ እዩ።
ከተማ መኾኒ ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ እትርከብ ናይቲ ወረዳ ዋና ከተማ ዝኾነት ዕሸል ከተማ እያ። ኣብ ዋና መስመር ኣዲስ ኣበባ-መቐለ፣ ክመኡ እውን ካብ ጅቡቲ ፅዒነን ዝመፃ መኸይን ዝራኸባላ፣ ሐዚ ድማ ባቡር መንገዲ እውን ዝሓልፈላ ስለ ዝኾነትን፤ ብተወሳኺ ድማ ኣብ እቲ ኣሳፊሑ ንኢንቨስትመንት ብኽምስታ ዝዕድም ጎልጎል ራያ ዝተተኽለት ስለ ዝኾነት ዕብየታ ስሉጥ እዩ ዘሎ ክበሃል ይኽእል። ነገር ግን ጉዳይ ፅሩይ መስተ ማይ ሕማም ኮይኑዋ ኣሎ። ኣብ ቆላ ስለ እትርከብ ድማ ኣድላይነት እቲ ማይ ዝያዳ ይገብሮ።
ንምንታይ እዩ እቲ ፀገም ማይ ዘይተፈትሐ? ሕቶና እዩ። ዝለዓል ምኽንያት ብዙሕ እዩ። ከም ዋና ዛዕባ ዝኾነ ግና ቅድሚ 5 ዓመት ኣቢሉ ብባንኪ ዓለም ዝሕገዝ ፕሮጀክት ክስራሓላ ይጅመር፤ እቲ ስራሕ ግን ክሳብ ሎሚ ኣይተወደአን። ምኽንያቱ ብሰለስተ ኣካላት ዝተፈላለየ መብርሂ ይወሃቦ። ቤት ፅሕፈት ግልጋሎት ማይ እታ ከተማ፤ ንቢሮ ማይ ሃፍትን ንቲ ስራሕ ዝተኸናተረ ኮንትራክተርን ተሓታቲ ይገብር። ኮንትራክተር በዓል ሃፍቲ ድማ የዋይ እኳ ብነፃ ክስርሕ ንህዝበይ ማይ ከቅርበሉ ኢለ ከሊኦምኒ፣ ንብረተይ እውን ዳርጋ ወሪሶምኒ ይብል። ቢሮ ማይ ሃፍቲ ንቲ ወረዳ መንግስትን ውድብን ከፀልም ዝውዕል ይብሎ። ኣየናይ እዩ ሓቂ መንበባይ ምእንታን ክፈርድ፤ ዝምልከቶ ኣካል እውን ከዕዘብ ናይ ሰለስቲኦም ቃለ መጠይቕ ከም ዘለታ ክነቕርባ።


text:
"ሕጂ ድሕሪ ዕስራ ዓመት ክግምግሞ እንከለኹ ናይ ብሓቂ ይሓዝን"
ዕስራ ዓመቱ ኣብ ዘትመመ ኩናት ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ሰባት ዝተፈላለየ ተዘክሮታት ኣለዎም።
ገሊኦም ኣብቲ ኩናት ብኣካል ውዒሎም ኣሰቃቒ ገጻት ኩናት ዝረኣዩ፡ ገሊኦም ሓዎም፡ ሓፍቶም ወይ ወላዲኦም ዝሞቱዎም፡ ብሰንኪ ኩናት ካብ ዝነብርሉ ዝነበሩ ኩነታት ዝተፈናቐሉ፡ ብሰንኪ ስግኣት ብኽልቲኡ ስርዓታት ዝተሰጉ፡ ዝተገፍዑ ነናቶም ተዘክሮ ኣለዎም።
ኣብ ኩናት ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ዝተሳተፈ ኮልኔል ተወልደ ገብረትንሳኤ (ሕጂ ሲቪል እዩ) ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣብ ህወሓት ንሓንሳብ ኣብ ሲቪላዊ ንጥፈታት ካልእ ሳዕ ከኣ ከም ወተሃደራዊ ሓላፊ ኢንተለጀንስ ኮይኑ ዝሰርሐ ነባር ተጋዳላይ ኮይኑ "ባድመ እንደ ምክንያት" እትብል መጽሓፍ እውን ጽሒፉ እዩ።
ኮሎኔል ተወልደ ንምትሕግጋዝ ዕጥቃዊ ቃልሲ ክልቲኡ ውድባት፡ ብፍላይ ኣብ ሻድሻይ ወራር ሰራዊት ህውሓት ንሳሕል ከይዱ ንኣስታት ሓደ ዓመት ምስ ህዝባዊ ግንባር ኮይኑ ንወራር ጸላኢ ከምዝመከተ ይዝክር።
ካልእ እዋን እውን ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ዝተፈላለየ ሓባራዊ መጥቃዕትታትን ብፍላይ ድማ ኣብ ምድምሳስ ኮር 604 ኮር ከመዝተሳተፈ ይሕብር።
ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግን " ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤርትራን ዝነበረ ምትሕግጋዝ ዝገርም እዩ" ብምባል፡ እቲ ኣብ ትግራይ ዝነበረ ኤርትራዊ ንህወሓት ከም ውድቡ ርእዩ ከምዝተሓጋገዝ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ትግራዋይ እውን ብተመሳሳሊ ንህዝባዊ ግንባር ከም ናቱ ርእዩ ይደጋገፋ ምንባሩ ሓላፊ ኢንተለጀንስ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ካብ ኤርትራውያን ዝረኽቦ ዝነበረ ሓበሬታን ምትሕብባር ልዑል ምንባሩ ኣይርስዕን።
ኣብ ህዝባዊ ግንባር ከም ሓኪም ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ 70ታት መጎስ ብርሃነ፡ ኣብቲ " ላንዴና ለመጨረሻ!" ዝተባህለሉ፡ ቀመማዊ ጋዝ ከይተረፈ ዝተፈተነሉ ሻድሻይ ወራር፡ ተጋደልቲ ህወሓት ኣብ ጎድኑ ተሰሊፎም ከምእተሰውኡ ይዝክር።
ከምቲ ኮሎኔል ተወልደ ዝገለጾ፡ መጎስ ንባዕሉ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢት ትግራይ ምስ ሰራዊት ህወሓት ተሰሊፉ ተዋጊኡ እዩ። ሰራዊት ክልቲኡ ውድባት ከኣ ኣብ ኤርትራን ምድረ ኢትዮጵያን ንሓባራዊ ዕላማን ራእን ብፍቕሪ ተሰዊኦም ብሓንሳብ እውን ተቐቢሮም።
መጎስ "ኣብ ፍቕሪ ኩሉ ጽቡቕ ነገር ኣሎ። ኣብ ምክብባርን ምትሕግጋዝን ዕቤት ኣሎ። ኲናት ዕንወትን ጥፍኣትን እዩ። ሰላም ግን መዘና የብላን" ብምባል ተዘክሮኡ ይድህስስ።
ኣብ ኩናት ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ምስ ኣሃዱ መጥባሕቲ እተሳተፈ ተጋዳላይ መጎስ ነቲ ኩናት " ብትዕቢትን ብደዐን መራሕቲ ክልቲኡ ስርዓታት ዝተኻየደ ጸሊም ታሪኽ እዩ" ክብል ብሓዘን ይገልጾ።
ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ግን ካብ ናይ ውድባት ንላዕሊ ረዚን እዩ ነይሩ።
ኣብ እዋን ዕጥቃዎ ቃልሲ ብዙሓት ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ምስ ህወሓት ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ተጋሩ ከኣ ምስ ህዝባዊ ግንባር ተሰሊፎም ከምዝተቓለሱ ዝዝክር ኮሎኔል ተወልደ "ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ሞት ከብቅዕ ነይሩዎ።
ብናይ ውልቀሰባት ኣጉል ኣከያይዳ ብሕመቕ ኣመራርሓ ክኽፈል ዘይግበኦ መስዋዕትነት ተኸፊሉ" ድማ ይብል ብኣስተንትኖ።
"ባድመ፡ ዋላ ናብ ኢትዮጵያ ትምፃእ ናብ ኤርትራ ትኺድ ብዘየገድስ፡ ካብቲ ዝነብረላ ህዝቢ ንላዕሊ ሰብ'ዩ ሞይቱላ። ብኽልቲኡ ወገን ዝተኸፍለ ህይወትን ንኩናት ዝወጽአ ባጀትን ብዙሕ እዩ። ክርሰዖ ዘይኽእል ማእለያ ዘይብሉ ሰብ ዝሃለቐሉ ኩናት ስለዝኾነ ሕልናይ ኩሉ ሻዕ ክወቐስኒ እዩ ክነብር እቲ ሓው ነንሓድሕዱ እዩ ተቓቲሉ" ይብል ብዝኽሪ ሓዘን።
"ኣብቲ እዋን ፕሮፖጋንዳ ክልቲኡ ስርዓታት ብዛዕባ ኩናት ጥራሕ ይጉስጉስ ስለዝነበረ፡ ንነገራት ከምዚ ሕጂ ረጊእካ እትርእየሉ ዕድል ኣይነበረን" ዝብል፡ ተጋዳይ መጎስ ብርሃነ ብፍላይ እቶም ንሓድሕዶም ዝዋግኡ ዝነበሩ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ኩናት፡ ኣጸቢቖም ዝፋለጡን ሓቢሮም ንጸላኢኦም ዝመከቱን ብምንባሮም ነቲ ብዶብ ዝተሳበበ ኩናት ብሰላም ክፍታሕ ነንስርዓቶም ክምጉቱን ክምክቱን ብዘይምኽኣሎም ብዝያዳ ተወቀስቲ ምዃኖም ይሕብር።
" ሰብ ብምቕታል፡ ሰብ ብምውዳእ ጅግንነት መሲሉ ዝረአዮ ሰብ እንተልዩ ምናልባት ኣብ ኣዚዩ ዝተሓተን ዝሞተ ኣትሓሳስባን ዘለዎ ሰብ ጥራሕ እዩ" ዝብል ኮሎኔል ተወልደ፡ ካብ ኦሞ ሓጀር ክሳብ ኢሮብ፡ ካብ ቆሓይን ክሳብ ኣድያቦ፡ ኣብ ዘሎ መስመር፡ ኣብ ኤርትራን ትግራይን ተማዓድዮም ዝነብሩ አህዛብ ብሙልኦም ኣሐዋት ምዃኖም የረድእ።
" እቲ ሓደ ኣብቲ ማዕዶ ሓትንኡ ኣብቲ ስግር ከኣ ኣሙኡ ኣላ። እቲ እውን ከምኡ" ይብል ተወልደ።
ኣብ ኩናት ዶባት ብሸነኽ ኤርትራ ዝተሰለፈ ሕጂ ኣብ ስደት ኣብ ለንደን ዓባይ ብሪጣንያ ዝነበር መንእሰይ እዮብ ጸጋይ እቲ ኲናት ብኽልቲኡ ሸነኽ ኣዚዩ ብዙሕ ዋጋ ዝተኸፈሎ ኣዚዩ መሪር ኩናት ምንባሩ ብምዝካር፡ ካብ ክልቲኡ ስርዓታት ነቲ ኩናት ብሰላም ከዕርፉ ዝኽእሉ ለባማት መራሕቲ ዘይምንባሮም ከምዘተሓሳስቦ ይገልጽ።
"ብፍላይ ሕጂ ድሕሪ ዕስራ ዓመት ክግምግሞ እንከለኹ ናይ ብሓቂ ይሓዝን" ድማ ይብል።
ዓለምና ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብዙሕ ዘስካሕክሕ ኩናት ርእያን ሰሚዓን ኣላ። ክሳብ ሕጂ እውን ኣብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ዓለም ኩናት ኣይዓረፈን ካብ ኩናት ግን ምንም ጽቡቕ ነገር ዝርከብ የሎን።
እዘን ኣብ ዓለም ዝደኸያ ጎረባብቲ ሃገራት ብሰንኪ እቲ ኩናትን ድሕሪኡ ዝሰዓበ ' ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት' ሃዋህዉን ቁጠብአን ተሃስዩ፡ ኣብ ዶባት ዝነብር ህዝቢ ተፈናቒሉ፡ ብፍላይ ከኣ ኤርትራውያን ኣደዳ መሪር ስደት ምዃኖም ዝሓበረ እዮብ፡ "ግዜ ዘይፍውሶ ነገር ስለዘየለ፡ ንሰላም ዝርእዩ፡ ንሰላም ዝፅዕቱ፡ ምእንቲ ሰላም ነዊሕ ርሕቀት ክጓዓዙ ዝኽእሉ፡ ሰፊሕ ልቦናን አእሙሮን ዘለዎም ዜጋታት ክልተ ህዝብታት ክፍጠሩ እዮም" ክብል ተስፍኡ ይገልጽ።
እቶም ኣብ እዋን እቲ ውግእ ከይተረፈ ዕዳገኦም ብለይቲ ዘካይዱ ዝነበሩ፡ አሕዋት አህዛብ ብሓሳብን መንፈስን ተረሓሒቖም ከምዘይፈልጡ ዝምስክር ኮሎኔል ተወልደ፡ ነዞም አህዛብ "እቲ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝሓዘ ሓይሊ፡ ከጻለኦም ይሙክር፡ እቶም ሀዝብታት ግን ሓደ ዮም፡ ብልቢን ብመንፈስን ይራኸቡ እዮም። ጥሪት ኤርትራን ትግራይ ኣብ መረብ ብሓደ እየን ዝውዕላ"ይብል።
ተዘክሮኡ ብምቕጻል ኣብ1997 ዓ/ም ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ፡ (2005 ብፈረንጂ) ሓደ ተጓንፎኡ ይዝክር። ካብ መቐለ ብስራሕ ናብቲ ከባቢ እናተጓዕዘ ካብ ማዕዶ ናብ እንዳ ጏሎም ዝመጽኡ ኤርትራዊ ኣቦ ይረክብ'ሞ፡
" ሰላም ኣቦይ፡ ከመይ ኣለኹም፧ ኣበይ ዓደኹም?"ይሓቶም።
"ዓደይ ድኣ ኣብዚ ማዕዶ እዩ ኣብ ኤርትራ" ኣዘንታዊ ቦታ ክጠቅስ ኣይደለየን።
"እሞ እንታይ ክትገብሩ ድኣ መጺኹም፡ መን ፈቒዱልኩም?" ቀፂሉ ሓተቶም።
"እንታይ ፍቓድ የድልየኒ፡ ንዓይስ ዓደይ እንድዩ!" ኢሎምኒ ይብል።
እቶም ኣቦ ንሶም ኣብ ኤርትራ ይነብሩ ጓሎም ከኣ ኣብ ትግራይ ተመርዕያ ትነብር፤ ስለዚ እዮም ንኹሉ ከም ዓዶም ዝቖጽሩዎ።
አህዛብ ክልቲኡ ህዝብታት ተቢዖም ንመንግስታቶም ጸቕጢ ምስ ዝገብሩ ጥራሕ እዩ ሃዋሁዉ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ከብቅዕ ዝኽእል እምነት ዘለዎ ተጋዳላይ መጎስ፡ ባህርን ጠባይን እቶም ስርዓታት ርኢኻ ግን ንህዝቢ ክትሓሚ ኣይግባእን እዩ። ማዕሪኡ ከኣ እቲ ንዘተ ሰላም ዘውሓሰ ማሕበረ ሰብ ዓለም እዚ ኩነታት እዚ ብሕጊ ንክውዳእ ተርኡ ክጻወት ከምዝግባእ ይኣምን።
ኮሎኔል ተወልደ ብወገኑ፡ "ክልቲኦም መንግስታት: ክልቲኡ ህዝብታት ብደም ዝተኣሰረ ምኻኑ ኣሚኖም ክንድ ዝክኣል ኣብ ዝሓለፈ ዝተፈጸም ጌጋ ውን ይቕረታ ሓቲቶም ክልቲኡ ህዘቢ ናብ ንቡር ዝመፀሉ፣ ሕውነቱ ዝምለሰሉ ኩነታት ምፍጣር ጥራሕ እዩ ዘድሊ" ክብል ሓሳቡ የጠቓልል።
መንእሰይ እዮብ ከኣ፡ ክልቲኦም ስርዓታት፡ ወይ እቲ ዝለበመ፡ ንመጻኢ ሕውነታዊ ምዕባለ ብምሕሳብ ንሕጊ ተገዛኢ ኮይኑ በቲ ክልቲኦም ኣሚኖም ፈሪሞም ዝኸድዎ መስርሕ ዳይነትን ክውዳእ ጻውዒቱ የቕርብ።


text:
ኪዲ በሊ! ኪዲ ምስ’ዛ ዘይትበሊ ሓሶትኪ
ዝኸበርካ በዚሑ ናብ ዕብዳን ስለ ዘድሃበልካ
ዝኸበርኪ ክብል እንተመለሰልካ
ንኺድ ጥራይ!
ኪዲ በሊ! ኪዲ ንገደልኪ
ክጸድፍ’የ ካብ በልኪ!
ሓቂ ምዕባጥ ካብ ኮነ ኣመልኪ
ምስ’ዛ ዘይትበሊ ሓሶት ምንባር ትሓይሽ እንተልኪ
ኣመል ምስ መግነዝ ሓቂ ምዃኑ ካብ ኣረጋግጽኪ
ብደም ሰብ ዝተሓጽበ ሰይጣን ኮንኪ
ብሓሶት ተጠሚቕኪ ብሓሶት ካብ ነገስኪ
ካብቲ ቁጽሪ ዘይብሉ ሓሶትኪ
ኩልና ከምንፈልጦ ብሰንኪ ጭቖናን ግፍዕታትን መንግስቲ ኤርትራ፡ ምስ ባርነት ዝዳረግ ደረት ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ንሱ ዘስዓቦ ናይ ስድራቤት ምብትታን፡ መወዳእታን ተስፋን ዘይብሉ ህይወትን፡ ኤርትራዊ ብኹሉ ሸነኻቱ መሰሉ ስለዝተጋህሰን፡ ካብ ኤርትራ ክስደድ ተገዲዱ፡ ኣብ ፍቀዶ ሃገር ፋሕ ኢሉ ይርከብ። ሃገርና ኻአ ብሰንኪ ብምኳር ሕጊ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝበኣሰ
ዜና ካብ ሰሜን ኣመሪካ 7 ጥሪ 2016
ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት’ቲ ኣህጉር ንዝርከቡ ወከልቱን ሰዓብቱን፡ ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝዘርግሖ ጸብጻብ ንምቅዋምን ንምጥምዛዙን ፌርማታት ካብ ኤርትራውያን ክእከብ ህጹጽ መምርሒ ኣመሓላሊፉ።
ብመሰረት’ቲ ኤምባሲ ህግደፍ ዝዘርግሖ
ዝኽሪ ሓላው ስጡሕ 3ይ ክፋል፡ 06.01.16፡
ድሕሪ ናጽነት
ከመይ ቀኒኹም ደቂ’ዛ ከም ዓረ ዝተረረት ጽንዕቲ ሃገር። ብኣጋጣሚ ሓድሽ ዓመት ብዛዕባ ሓላው ስጡሕነተይ ብዘቕረብኩዎ ጽሑፍ ካብ ዝመጻኒ ክልተ መልእኽቲ እታ ሓንቲ ሓላው ስጡሕን ሓላው ወሰንን ሓደ ምዃኖም ተበስር ኣተባባዒት መልእኽቲ ኣንቢበ ሓጎሰ ይ ምጻር ስኢነዮ ክፍንጫሕ ደልየ ምቕናየይ
ኣብ ዱባይ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ሓይሊ ኣየር ብምውሳድ ካብ ዝተመረቑ 12 ኤርትራውያን መንእሰያት፣ እቶም ኣርባዕተ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብምርሕራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ከምዘለዉ ተፈሊጡ።
እቶም፣ ናይ ልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ፈጺሞም ድሕሪ ምምራቖም ነቲ ምልካዊ ስርዓት ራሕሪሖም ዑቕባ ሓቲቶም ዘለዉ መንእሰያት ካብ 19
ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ፣ ከባቢ ሙልቂ፣ ቀጢና ኣብ እትብሃል ዓዲ፣ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ 2013 ኣትሒዙ ናይ ወርቂ ዕደና ስርሓት ከካይድ ዝጸንሐ ሩስያዊ ኩባንያ ዕደና፣ ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ናይ ስራሕ ፍቓዱ ድሕሪ ምዝራዙን ንብረቱ ድሕሪ ምድስካሉን ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ካብ ኤርትራ ከምዝወጽአ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብቲ ኩባንያ
እቲ ምቕያር ናቕፋ ብዝብል ምኽንያት ገንዘብ ህዝቢ ዝገበተ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ብዘይካ ‘ቲ ብሓላፍ ዘላፍ ኣብ ገለ ከባቢታት ዝዘርግሖ 10 ሽሕ፣ ንተጠቃሚ መተካእታ ሓድሽ ናቕፋ ብዘይምሃቡ ህዝቢ መነባብሮ መሪሩዎ ሸገርገር ኢሉ ኣብ ቅልውላው ከምዝርከብ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቲ ዓማጺ ስርዓት ሓደ ሚልዮን ይኹን ብዓል 20
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቲ ብመርማሪ ኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝተዘርግሐ ንዓመጽን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን እቲ ስርዓት ዘቃልዕ ጸብጻብን ገና ዝቕጽል ዘሎ መርመራን ንምቍንጻብን ንምቅዋምን ብፍላይ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝጀመሮ ፌርማታት ናይ ምእካብ ጎስጓስ፣ ኣብ እስራኤል ‘ውን ይቕጽሎ
28/12/2015
ምስጋና!
ኩሉኩም ሰብ ሕልና ዘምሴኹም ምሳና
ልግሲ ዘወፌኹም ንማሕበረተሰብና
ብስም መላእ ማሕበር ይብጻሕኩም ምስጋና።
ልግሲ ዝኣመሎም ሓሊዮት መበቆሎም
ዘለዎም ዝነግፉ ንድሕነት ማሕበሮም
ሞራል ዘሐድሱ ልቢ ዘረስረሱ
ዝያዳ’ቲ ዝሃብኩም ይሃብኩም እግዚሀር ለጊሱ፡
ሳላ ንጹህ የእዳው ንጹህ ልቢ
ለጋስ በዓልሕልና ኩልጊዜ ወሃቢ
ሳላ መንፍዓትኩም ሳላ ሓላል ተበግሶ
በቂዕና ማሕበርና ናብ ንቡር ክንመልሶ፡
ኣቱም ዝሃብኩም ኣምላኽ ዝያዳ ይሃብኩም
ኣቱም ዘይለገስኩም ኣምላኽ
ኣምባሳደር ሄርማን ኮሀን, “The Red Sea is Slipping into Total Arab Control” ብዝብል ኣርእስቲ ንህሉው ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ንዝምድናን ምትእስሳርን ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምልከት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ ካብ ብዙሓት ኤርትራውያን ናይ ደገፍ፡ ተቃውሞን ሻቅሎትን ግብረ መልሲ ቀሪቡ። ኣምባሳደር ሄርማን ስለምንታይ ኣብዚ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2016/01/Mehret-Asgodom-Dreieich.pdf"]
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2016/01/FITHI-Jan-Mar2016_Edition.pdf"]
ብ 24 ነሓሰ 2015፣ እቶም ISIS ተባሂሎም ዝፍለጡ ጥሩፋት እስላማውያን፣ “ሃይማኖትና ኣይንቕይርን” ኢሎም ንዘቕበጹዎም 39 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ገምገም ባሕሪ ሊብያ ብኻራሩ ከምዝተሓርዱዎም፣ ሓደ ኣብ መወዳእታ ደቒቕ ጠለቦም ብምቕባሉ ካብ ሞት ዝደሓነ፣ 20 ሜትሮ ርሒቑ ነቲ ኩሉ ግፍዒ ብዓይኑ ዝረኣየ ትሕቲ ዕድመ ናይ ዓይኒ ምስክር
ስርዓት ህግደፍ ንቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ካብ ዘእትዋ ንደሓር፥ ኣብታ ቤተ ክርስትያን ሰላም ክርከብ ኣይተኻእለን።
ብፍላይ ንፓትርያርክ ተዋህዶ ቅዱስ ኣንቶንዮስ ብሓይሊ ካብ ስልጣኖም ኣልዩ፥ ናተይ ኣገልጋሊ እዮም ዝበሎም ኣባ ድዮስቆሮስ ካብ ዝሸይም ንደሓር፥ እታ ቤተ ክርስትያንን ህዝባን ኣብ ክልተ እዩ ተመቒሉ፥ እቲ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2016/01/መልእኽቲ-ሓድሽ-ዓመት.pdf"]
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ኣብ ሱዳን ካርቱምን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ምግሃስ ጸገም ከምዘየጋጠሞም፣ እንታይ ደኣ ቁጠባዊ ሽግራቶም ክፈትሑ ከምዝተሰደዱ ኣብ ዝገልጽ ባዕሉ ዘዳለዎ ሰነድ ክፍርሙ ዘስገድድ ኣኼባ ን ዓርቢ 8 ጥሪ 2016 ንምክያድ ጻውዒት የቕርብ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ካርቱም
1977:: ኤረየ ኤረና ከተማታት ኮይኑ መዓስከርና::ኣብ ከባቢ ኣስመራ ዓሪድና ሸውዓተ ቃድራ ተሪፈናና ብምባል ናጽነት እንታይ ከም እትመስል ንዘይንፈልጣ ነማዕድዋ ነበርና:: ኣዴታት ካብ ኣስመራ ቅያር ክዳን: ሕምባሻ:ፈውሲ ቁማል ሒዘን:ነቶም ኣብ ብሎኮ ዝነበሩ ወተሃደራት ብትብዓትን ሜላን ሓሊፈን እበጽሓና:: ኣዴታትና ቁማል ከይንብላዕ: ነቲ ከም ብረት ዝፍራሕ መድሃኒት ሒዘን
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/12/The-role-of-Intelectual-1.pdf"]
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/12/Zenan-bahlen-1-3.pdf"]
2ይ ክፋል፡ዝኽሪ ሓላው ስጡሕ። 25.12.15
ቅድሚ ናጽነት።
“ኣብ ዘለናዮ ሰልፊ ዓወት ወይ ሞት” እታ ኣብ ሰውራ ምስተጸንበርኩ ጎሮሮይ ዘላሕተተትኒ ጭርሖ ነበረት። ክምሓቂ ከ ምታ መዓልቲ ዕለተ-ምስላፈይ ገይረ ተሓጒሰ ኣይፈልጥን። ሽዑ ኣብቲ መደበር ስልጥና ፖለቲካዊ ወይ ወተሃደራዊ ታዕ ሊም ተማሂርና ምስ ወዳእና ማሕላና ኣንጐድጒድናያ ካብቲ ህሮሩማ
ኣቡን ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ዓባይ ብሪጣንያ ኣንጋልዮስ ብምኽንያት ዕረፍቲ ናይቶም ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ዝዓረፉ ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ከም ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ተሽይሞም ዝጸንሑ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ትማሊ ኣብ ዘውጽኡዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ እቶም ብዘይ ሕጊ ቤተክርስትያን ካብ ስልጣኖም ተወጊዞም ዝጸንሑ ልዑል ፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ናብ መንበረ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብፍላይ ድማ ኣብ ጀዳን ርያድን ዝርከቡ ካብ 1991 ንደሓር ዝተሰደዱ ኤርትራውያን ናይ ቁጠባ ስደተኛታት እምበር ናይ ፖለቲካ ጸገም ከምዘይብሎም ብምግላጽ ኣብ ዘዳለዎ ቅጥዒ ክፍርሙ ዘስገድድ ኣኼባ ንሎሚ ሓሙስ ምሸት 24 ታሕሳስ ቆጺሩ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ`ቲ ቦታ ሓቢሮም።
እቲ ስርዓት ካብ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/12/Redsea.pdf"]
ህዝቢ ኤርትራ፡ ሰብኣዊ ክብሩን ልኡላውነቱን ንምርግጋጽ ዝኸፈሎ ከቢድ መስዋእቲ፡ ዝሕለፎ ሓሳረ-መከራ፡ ዝባኸነ ገንዘብን ዝዓነወ ንብረትን ብገንዘብ ዝትመን ኣይኮነን። ህዝብና ናጽነቱ ድሕሪ ምጉንጻፋ፡ ነቲ ብሰንኪ ኩናት ዝዓነወ ማሕበራውን ቁጠባውን ጽላታቱ ክሃንጽ፡ ዝተሰደን ዝተመዛበለን ህዝቢ ናብ መንበሪኡ ክምለስን ክጣየስን፡ ትካላውን ቅዋማውን ኣሰራርሓ ከማዕብልን ምስ ከባቢኡን ዓለምን ኣብ
እስኪ ንሓንቲ መዓልቲ ከም ሰብ ንሕሰብ። ባህርያት ደቂ ሰባት ግን ካብ ኤርትራውያን ዝረሓቐ ከይትብሎ፣ ኩሉ እቲ ናይ ተመሳሲልካን ናይ በለጽን፣ ናይ ቅርሕንታን ስስዐን ተሰኪምናዮ ወይ ተለማሚድናዮ ከይከውን እምበር ንሱስ ካባና ክርሕቅን ክጠፍእን ኣይከአለን። ወላ ንሕና ማራ እንተፈተናዮ ንምንታይ ንሱ ዘይጸልኣናን ዘርሕቀናን ንብል ሐደ ሐደ ጊዜ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ ካብ ቅድሚ ሓያለ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ብምስጢር ምስ ስዑዲ ዓረብ ቀጠርን ብምስምማዕ ኣቐዲሙ ኣብ ውግእ ሕድሕድ የመን ዝኣተዎ ዕንደራዊ ጣልቃ ጋዜጣዊ መግለጺ ብምውጻእ ኣግሂዱዎ።
እቲ “መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ብዛዕባ’ቲ ግብረ-ሽበራ ንምቅላስ ብንግስነት ስዑዲ ዓረብ ዝተወስደ ተበግሶ” ብዝብል ኣርእስቲ ብ 21 ታሕሳስ ዝወጸ ኣርባዕተ
ኣይፋልኩምን መልስዎ ደኣ
ዋሽንግተን—
4ይ ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንኤርትራ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ብሕማም ምክንያት ሎሚመዓልቲ ከምዝዓረፉመንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ኣፍሊጣ።ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ኣብ ቀረባኣዋርሕ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ክሕከሙ ከምዝጸንሑ እቲ ዜና ብተወሳኺይገልጽ።
ስነስርዓት ቀብሪ ኣብ ዝቕጽል ቀዳም 26 ታሕሳስ 2015 ከምዝፍጸም እቲ ዜና ብተወሳኺ ይሕብር።
ቅድሚ 8 ዓመት ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊ ቤተክርስትያን ዝነበሩ ኣቡነ እንጠንዮስ ገና ብህይወት እናሃለውክቕመጡ ዝተገብሩ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ጉዳይ ሽመቶም ኣካታዒ ምንባሩ ይፍለጥ::
እዚ ኣብ ላዕሊ ሰፊሩ ዘሎ ዜና ብድምጺ ኣሜሪካ ካብ ዋሽንግተን ዝተዘርግሐ ኢዩ::
እቶም ብሞያ ጋዜጠኝነት ነዊሕ ዝሰርሑን ምስ ዘመናዊ ኣሰራርሓ ማዕከናት ዜና ሌላ ዘለዎምን ነዚ ዜና እዚ ከዳልው ከለው ክልተ ጊዜ ርእዮሞ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዘጠራጥር ኣይኮነን:: ዜና ንሰማዒ ንጹር ስእሊ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ቅድሚ 8 ዓመት ንፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊ ቤተክርስትያን ኣቡነ እንጠንዮስ ብኢደወነኑ ብሓሊ ወጊዙ ኣብ ክንድኦም ኣብ መንበረ ጵጵስና ኣቐሚጡዎም ዝነበረ ኣቡነ ዲስቆሮስ ብሕማም ሎሚ 21 ታሕሳስ ከዝዓረፉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቡነ ዲስቆሮስ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ብወቕዒ ፍርቂ ኣካላቶም ለሚሱ ኣብ ሱዳን ኣብ ሕክምና ተዓቝቦም ድሕሪ
ዓመታት ኣቑጺሩ ካብ ዝኽወል ገጽካ
ድምጽኻ ጠፊኡ እቲ ምቁር ቃልካ
ይሓይሽ ዶልካዮ ጽምዋ መሪጽካ
ጻዕጺዑ በርቲዑ ቃልሲ ብድሕሬኻ
ኣይመቀረን ቃልሲ ንስኻ ዘየለኻ
ምትግባሩ ከቢዱና ናይ ቃልሲ ትልምኻ
ኣይተረኸበን ዝትክእ ንዓኻ
ኤርትራ ኣይወለደትን ሓቦኛ ከማኻ
ተባላሓቲ ዘተግብር ራኢኻ
ንጽዕር ኣሎና ክንፍጽም ለበዋኻ
እታ ተካል መዓልቲ ሎሚ ትዝ ትብለኒ
ብተለፎን መስዋትኻ ከርድኡኒ
ስዩም ተሰዊኡ ምስበሉኒ
ልበይ ጠፊኡሊ ትንፋስ ሓጺሩኒ
ዓይነይ ጠሊሙኒ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/12/Invitation-to-new-year-2016.pdf"]
እርማት፡
ኣብ ትሕቲ ``ህጹጽ ጸዋዒት ንምቛም ሓይሊ ዕማም ደገፍ - ንመርማሪት ኮሚሽን`` ዘስፈርናዮ ጽሑፍ፡ ብገለ ምኽንያት፡ ከይተነጸረ ዝተረፈ መልእኽቲ ስለዝነበሮ፡ ንጹር መልእኽቱ እነሆ ነቕርብ።
ህጹጽ ጸዋዒት ንፖለቲካውያን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን
ኤርትራውያን (ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ)፡
ዕላማ ናይ`ዚ ጸዋዒት`ዚ፡ ንደገፍ መርማሪት ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምቛም ኣብ ዝግበር ዘሎ ናይ ህዝቢ
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓዳር 2015 ብመድረኽ ተዓዲሙ ኣብ ኬንያ ዝተጋበአ ኣኼባ ሕላገቱ “ብርኹባት ኤርትራውያን ዝተመወለ ናይ መጀመርያ ኣኼባ” እናተባህለ ስለ ዝተወደሰሉ፡ ኣይፋሉን እዚ ብኤርትራውያን ዝተመወለ ናይ መጀመርያ ኣኼባ ከም ዘይኮነ ንምርዳእ እዩ። መድረኽ ኣብ መእተዊኦም ይኹን ኣብ መደምደምታኦም፣ ኣኼባታቶም ከምኡ እናበሉ እንተወዳደስዎ ዝገርም ኣይኮነን፡ ስለምንታይሲ ድሕሪ 15 ዓመታት፣ ንሳቶምን
ኣቱም ሰባት ድሓን ኣለና እናበልና
እምበር ሰብ ጌርና!
ስርናይ ዝዘርአ ስርናይ ከም ዝሓፍስ
ኢና ንፈልጥ ዝነበርና
ስለዚ ክርዳድ ካበይ ነጠበና!
ስርናይ ክንሓፍስ እናተጸበና
ቀናኣት ዶ ጸላእቲ ረኺብና
ኢልና ተጠማሚትና
ምትእምማን ስኢና።
ሎሚ ግን ፈሊጥናዮ ጸላኢና
ክንደይ ሰብና ምሰ’ጥፋእና
ውላድና እናበልናዮ ዝዓበየ ምሳና
ሓዚልና ዘዕበናዮ ኣብ ዝባና
ምሳና ዝውዕል ዝነበረ ኣብ ግራትና
ዝርእየና ዝነበረ ምሩጽ ስርናይ ክንዘርእ ከለና
ብክርዳድ ለዊጡዎ ንምሩጽ
ዝሓለፈ ሰኑይ፣ ኣብቲ “ህዝቢ ኤርትራ ናይ ስርዓት ለውጢ እምበር ናይ ምስሌነታት ለውጢ ኣይኮነን ዘደልዮ ዘሎ” ብዝብል ኣርእስቲ ዘቕረብናዮ ናይ መእተዊ ትሕዝቶ 1ይ ክፋል፣ መሰረትን ተሳታፍነትን ህዝቢ ዘለዎ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ጎሲኻ፡ ኣብቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር፡ ባህግን ተስፋን ህዝቢ ኤርትራ ንቅዋማዊ ሕጋዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዝጠለሙ፣ ኣብ ወጻኢ
ኣብ 60ታት ኣብ ኣስመራ ማይ ጋዝ: ኣራንቻታ: ፋንታ: ብኣድጊ ብዝስሓብ ሰረገላ ናብ ኣብያተ ሸቐጥ ይዘውር ነበረ:: እቲ ኣድጊ ዝናኸስ ግዲ ነይሩ ኣብ ርእሶም መዓመምያ ዝጠመጠሙ ኣቦይ ሓጂ እንብሎም ዝነበርና ነቲ ኣድጊ ኣፉ ብሰኪዐት ገመድ ኣሲሮም ኣብ ጥቓኡ ከይንቐርብ የጠንቅቑና ነበሩ:: ኣድጊ እንተተቖጢዑ ብእግሩ ዝራጋሕ እንስሳ
ኣማኑኤል ሳህለ
እስክንድር ዓብዪ ብዓሶ ተለኺፉ ኣብታ ዝሞተላ ዓራት በጥ ኢሉ ኸሎ፡ ዘመኖም ዝመጸሎም ሓከምቲ ኣብቲ ደቂሱሉ ዘሎ ቴንዳ እትው ውጽእ ብምባል ሕክምናኦም ከካይዱ ጀመሩ። ከምዚ ዘይግበር ከምዚ ዘይፍጠር፡ ከምዚ ዘይትህቡዎ ከምቲ ዘይተብልዑዎ እናበሉ ኣራግጽ ምስ ኣብዝሑሉ፡ እስክንድር ዓብዪ ቅድሚ ምምዋቱ "ረኣዩለይ….፡ ብብዝሒ ሓኻይም እመውት ኣለኹ"
ተጋዳላይ ግዳይ ድዩ ወይስ ጠንቂ
ናይቲ ጉዕዙይ ህግደፋዊ ፖሊሲ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 19/12/2015
4ይ ክፋል
ኖኣም ቾምስኪ ዝተባህለ ኣይሁዳዊ ኣመሪካዊ፡ ኣብተን ‘IMPERIAL AMBITIONS’ (2005) ከምኡ`ውን ‘POWER SYSTEMS’ (2013) ዝብላ ብመልክዕ ቃለ-መጠይቅ ዘዳለወን ክልተ መጻሕፍቱ፡ ነዘን ዝስዕባ ምስ ኩነታትና ዝኸዳ ጥቕስታት ንረክብ።
“ነቲ ህዝቢ ብሓይሊ ክትቆጻጸሮ እንተ ኪኢልካ፡ ብዛዕባ ዝህልዎ ስምዒታትን
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ዘይውሕሉል ቁጠባውን ፖለቲካውን ኣሰራርሓ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ታሪኹ ኣጋጢምዎ ዘይፈልጥ ድኽነት፡ ብሕጽረት ማሕበራዊ ኣግልግሎትን ቀረብ ሃለኽትን ይሳቀ ከምዘሎ መስካሪ ዘድልዮ ኣይኮነን። ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕልፎ ዘሎ ጸልማት መዋእል መስተርሆት ክረክብ ማበረሰብ ዓለም ቆላሕታን ፍታሕን ክገብረሉ ድማ ሕጋውን ሞራላውን ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ኣብ
ሕብረት ኤውሮጳ ንህግደፍ 200 ሚልዮን ኤውሮ ክህብ መዲቡ:: እቲ ሕብረት ነዚ ካብ 2016-2020 ኣብ ሓሙሽተ ዓመት ዝህቦ ሓገዝ ኣብ ምምሕዳርን ጸዓትን ዝውዕል ከምዝኾነ ተገሊጹ:: ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ዝኾነት ሃገር ቁጠባዊ:ፖለቲካውን ባህላውን ሽርክነት ንምግባር ቅድመ ኩነት ገይሩ ዘቐምጦ ነጥብታት ምስ እንምልከት ኣንጻር ዕላማታቱን መትከላቱን ይሰርሕ ከምዘሎ
14 ሕዳር 2015
ስርዓት ህግደፍ ብዘይተጸንዐን ብዘይ እኹል መሰናድኦን ከምኡ’ውን ኣብ መነባብሮ ህዝቢ ከስዕቦ ዝኽእል ስነ-ኣእምሮኣውን ቁጠባውን ቅልውላው ዕሽሽ ብምባልን ዝኣወጆ መስርሕ ምቅያር ባጤራ ናቕፋ፡ እቲ ካብ ኢዱ ናብ ኣፉ ዝነብር ዝበዝሐ ህዝብና ብስእነት ባጤራን ሕጽረት ሃለኽትን ተወሳኺ ኣደራዕ ረኺቡ ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ተገሊጹ ነይሩ።
ይኹን


text:
ቅዱስ ኣቦና ካብ ዕለት 26 ሕዳር ክሳብ ዕለት 30 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ምያንማር ኣብ ዘካየድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ዓሌት ሮሂንግያ ክፍሊ ሕብረተሰብ ምያንማር ከይንጸሉ ዘተባብዕ መደብ ከምዘበራበሩ እቶም ካብ ምያንማር ዝተሰዱ ዓሌት ሮሂንግያ ምያንማራያን ኣብ ዝእለይሉ መዕቆቡ ስደተይናታት ዘገልግሉ ዘለዉ ልኡኽ ካቶሊካዊ ቅዱስ ኤጂዲዮ ማሕበረሰብ ኣልበርቶ ኵኣትሩቺ ገሊጾም፥ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምያንማር ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ወግዓዊ ቃልን ኣብ ፓንግሎንግ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ 2018 ዓ.ም. ክካየድ ዝተጸውዔ ኵለን ሃይማኖታት ዘሳትፍ ናይ ሰላም ጉባኤ ካብ ምያንማር ግዝኣት ራህኪነ ዝመጹ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና እውን ዝሳተፉ ምዃኖም ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ገሊጾም።
ቅዱስ ኣቦና መበል 21 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ ዑደቶም ኣብ ምያንማርን ባንግላደሽን ዛዚሞም ካብ ርእሰ ከተማ ዳካ ናብ ሮማ ንኽምለሱ ነቶም ኣብ ነፋሪት ዘሰንይዎም ዝነበሩ ናይ ዝተፈላለያ መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠይናታት ብዛዕባ እቶም ካብ ምያንማር ተሰጒይጐም ኣብ ባንግላደሽ ዝተዓቊቡ ዓሌት ሮሂንግያውያን ዝምልከት ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ ሮሂንግያ ዝብል ቃል ከምዘይተጠቀሙን እዚ ድማ ከስዕቦ ዝኽእል ሳዕቤን ብምምዝዛን እዩ። ኩሉ ምእንቲ ረብሓ ሮሂንግያውያን እዩ። ኣብ ልዕሊ እቶ ሮሂንግያውያን ክፍጸም ዝኽእል ኵሉ ግምት ብምሃብን፡ ናይ ዘተ መደብ ንኸይሰናኸልን ብምሕሳብ እዩ፡ እቲ ከበሃል ዘለዎ ብኻልእ መገዲ ተመሓላሊፉ እዩ። እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ ዝጠቐሱ ኣብቲ ባግላደሽን ምያንማርን ዘዳብው መሬት ባንግላደሽ ንዝተዓቑቡ ዘገልግሉ ዘለዉ ኣባልን ልኡኽን ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ማሕበረሰብ ኩኣትሩቺ ኣስዒቦም፥ ኣብ ምያንማር ኣብ ዘካየድዎ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዱዩ ደሓር እውን ኣብ ባንግላደሽ ኣብ ዘካድዎ ወግዓዊ ምብጻሕ ብትኽክል ድሕሪ ቀትሪ ሓሙስ ዕለት 30 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ዳካ ኣብ ቤተ መንግስቲ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ብግልጺ ብዛዕባ ሮሂንጊያውያን ተዛሪቦም እዮም ኢሎም።
ኣብ ያንጎን ድዩ ኣብ ናይ ፕዪ ታው ቅዱስ ኣቦና ብግልጺ ብዛዕባ እቲ ናይ ዴሞክራሲ መሰረት ዝዀነ ሰላምን ዘተን ዝብሉ ዕሴታት ኣማእኪሎም ከምእተዛረቡን እዚ እቲ ሓደ ምስ ናይ ምያንማር ላዕለዋይ ኣዛዚ ሓሊ ምክልኻል ምርኻቦም ይምስክሮ፡ ዋላ’ኳ ዝተሓላለኸን ብዙሕ ጻዕሪ ዝሓትት እውን እንተዀነ ብዛዕባ ኣድላይነት ከይዲ ዴሞክራሲ ከምዝዛተዩ ርጉጽ እዩ። እዚ ድማ ብሓቂ እወታዊ ምልክታ እዩ ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዳካ ሓዋርያዊ ዑደት ኣብ ዘካየድሉ እዋን ኰዋትሩቺ ኣብ ዳካ ብኣካል ከምእተረኽቡን ሕጂ ኣብ ኮክስ ባዛር መዕቆቢ ስደተይናታት ሮሂንጊያውያን ካብ ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ንዝተላእከ ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ የቕርቡ ምህላዎም ገሊጾም፥
ብዛዕባ እቶም ካብ ምያንማር ግዛኣት ራክሂነ ዝተሰዱ ዜጋታት ኣመልኪተን ናይ ምያንማር መንግስቲ ኣማኻሪትን ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣውግ ሳን ሱን ክዪ ብግልጺ እውን ኣይዅን ተዛሪበን እየን። ከምኡ እውን ቅዱስ ኣቦና ሮሂንግያ ዝብል ቃል ኣይጠቐሙ ካብ ካልኦት ንላዕሊ ብዛዕባ እዞም ስደተይናታት ጉዳይ ተዛሪቦምን ኩሉ ቆላሕታ ክገብረሎም እውን ሓደራ ኢሎምን ብዛዕባ ኣብ ምያንማር ዘሎ ዴሞክራሲያዊ ከይዲ ዘትዮምን ነቲ ኣብ ፓግሎን ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ 2018 ዓ.ም. ዝካየድ ናይ ሰላም ዓውደ ጉባኤ ኣናማዕደዉ ናይ ሮሂንግያ ልኡካን ዘሳትፍ ከምዝኸውን እውን እናሓሰቡ እቲ ደሞክራሲያዊ ከይዲ ክቕጽል ኣተባቢዖም እዮም ዝበሉ ኵዋትሩቺ ኣስዒቦም፥ እቶም ኣብ ዳካ ዓርቢ ዕለት 1 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ድሕሪ እቲ ዝተኻየደ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕቲ ርክብ ካብ መዕቆቢ ስደተይናታት ዝመጹ ዝውክሉ ሰለስተ ስድራ ኣባቲ ምስ ቅዱስ ኣቦና ከምእተራኸቡ ገሊጾም፡ እዚ ቅዱስ ኣቦና ዘርአይዎ ምልክታን ዝለገስዎ ናይ መጸናንዒ ቃልን፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ቅድሚ እቶም ስደተይናታት ዓለም ዘርእዮ ዘሎ ሸለልተይናነት ጠቒሶም ብስም ኵሉ ይቕሬታን ምሕረትኩም እሓትት ከምዝበሉን፡ እዚ ኣመት ቅዱስ ኣቦና ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ቅድሚ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ጸኣት ሮሂንግያውያን በራቱ ከይዓጽውን ስሌኦም ክተግህ ዝድርኽ ኣዩ፡ ድሮ እውን ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ምንቕቓሕ ኣተኣታትዩ እዩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ብምኽንያት 8ተ መጋቢት ዓለም- ለኻዊ መዓልቲ ደቀ-ኣንስትዮ፡ ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝወጸ ውድባዊ መግለጺ፣
ብምኽንያት 8ተ መጋቢት ዓለም- ለኻዊ መዓልቲ ደቀ-ኣንስትዮ፡
ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝወጸ ውድባዊ መግለጺ፣
ካብ ቅድሚ ዘመናት ጀሚሩ፡ ኣብ ልዕሊ ውጹዓት ህዝብታት ብሓፈሻ፡ ብጨቆንቲ ደርብታት ዝበጽሕ ዝነበረ ከቢድ ደርባዊ ጭቆናን ምዝመዛን ብፍላይ ካኣ፡ ኣብ ልዕሊ ደቀ-ኣንስትዮ ተደራቢ ጾታውን ባህላውን ከቢድ ወጽዓን ኣድልዎን እናበጽሐ ክጻወረኦ ኣብ ዘይክእላሉ ደረጃ ምስ በጽሓ፡ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰለንን ማዕርነተንን ንምርግጋጽ ክብላ፡ ወጽዐአን ብዘይካ ብቃልሰንን መስዋእተንን ብካልእ ኣካል ክፍታሕ ከም ዘይካኣል ኣብ ዝተገንዘባሉ ግዜ፡ ደርባውያን ወጻዕተን ተቓሊሰን ከቢድ መስዋእቲ ስለ ዝኸፈላ እዩ 8ተ መጋቢት ከም ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ደቀ-ኣንስትዮ ዓለም ኮይና ክትክበር ዝጀመረት። እዛ ክብርቲ ዕለት እዚኣ ብልዑልን ወሳንን ቃልሲ ደቀ-ኣንስትዮ ካብ ቅድሚ ሚእቲ /100/ ዓመታት ጀሚራ በብዓመቱ እናተኸበረት ዝመጸት ኮይና፡ ሎሚ ዓመት ድማ ንመበል 106 ዓመት ብደረጃ ዓለም እትኽበር ዘላ ናይ ውጹዓት ክብርትን ታሪኻዊትን ዕለት እያ።
8ተ መጋቢት፡ ውጹዓት ደቀ-ኣንስዮ ዓለም ብቃልሰንን መስዋእተንን ተቐባልነትን ኣኽብሮትን ረኺባ ንልዕሊ ሚእቲ ዓመታት እናተኸበረት ዝመጸትን እትኽበር ዘላን ትኹን እምበር፡ ጭቁናት ደቀ-ኣንስትዮ ዓለምና፡ ካብቶም ዝሓተተኦምን መስዋእቲ ዝኸፈላሎምን መሰላት፡ ብዝተወሰነ ደረጃ ዝተመለሱን ዝጥቀማሎም ዘለዋን ይኹና ዳኣምበር፡ ሎሚ’ውን ደርባዊ፡ ጾታውን ባህላውን ጭቆናን ኣድልዎን ኣብ ልዕሊ ደቀ-ኣንስትዮ ዓለምና ብሓፈሻ ህያው ኮይኖም ዝቕጽሉን ዘሳቕዩወንን ዘለዉ እዮም። ስለ ዝኾነ ሎሚ’ውን ካብቶም ኣብ ልዕሊ ደቂ-ሰባት ብሓፈሻ ዝወርዱ ዘለዉ ወጽዓታት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ደቀ-ኣንስትዮ ዝወርድ ዘሎ ኩሉ-መዳያዊ ወጽዓ ብቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ኮይኑ እዩ ዝቕጽል ዘሎ እንተተባህለ ሓቂ እዩ ዝኸውን።
8ተ መጋቢት ንመበል 106 ዓመት ኣብ እነኽብረሉ ዘለና ውቕቲ፡ ጭቡጥ ኩነታት ናይ ሃገርና ክንርኢ እንከለና፣ ህዝብታትና ብሓፈሻ፡ ብሰንኪ ኣረሜናዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ፖለቲካዊ ጭቆና፡ ምዝመዛን ኣድልዎን ማሕበረ-ቁጠባዊ ጸገማትን ኣብ ዝዓሞቚሉ፣ ስደት ከም ግዝያዊ መፍትሒ ጸገም ዝራኣየሉን ብውልቅን ብእኩብን ማዕበል ስደት ዝራኣየሉ፡ ሓደጋታት ስደት ብኣሰካፊ ኩነታት ኣብ ዝማዕበለሉ ኩነታት፣ ብፍላይ ደቀ-ኣንስትዮ ኤርትራ ብተደረብቲ ጾታዊ ኣድልዎን ሱር ዝሰደደ ባህላዊ ተጽዕኖን፡ እናተሳቐያ ይርከባ። ጀጋኑ ደቀ-ኣንስትዮ ኤርትራ ተቓሊሰን ከም ዘይተቓለሳ ኮይነን፡ ብሰበ-ስልጣናት ናይቲ ኣረሜናዊ ስርዓት ዝተፈላለዩ ግህሰታት እናተፈጸመን እናተሳቐያ፡ ናብ ዳግማይ ደግሲ ኩሉ-መዳያዊ ወጽዓ ተሳጢሐን፡ በታ ናይቲ ኣረሜናዊ ስርዓት ኢደ-በይዛ ዝኾነት ስማዊት ማሕበር ሃማደኤ ብኩሉ እንትነአን “ብስም ማሕበር ደቀ-ኣንስትዮ” ነቲ ስርዓት ቀዳሞት ኣገልገልቲ ክኾና ብምልኪ ተፈሪደን፡ ካብዚ ወጽዓ‘ዚ ንምልቓቕ እናተቓለሳ ኣብ ዝርከባሉ መሪር ኩነታት ብሓደ ገጽ፡ በቲ ካልእ ገጽ ድማ፡ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መንገዲ ምንቁቋልን ምውዳቕን ኮይኑ ዓሰብትን መወልትን ኣካላት እናቀያየረ፡ ንቁጠባዊ ዕንጋልኡ ክብል ናይ ከባቢና ግርጭታትን ጸገማትን ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ብምውሳድ፡ መሬትናን ደሴታት ባሕርናን ብምክራይ እናተጥቕመ፡ ንላዕላውነት ሃገርናን ህዝብታትናን ኣብ ዘሳጣሓሉ ሓደገኛ ኩነታት ኮይና እናተቓለስና ኢና ነዛ ክብርቲ ዕለት እንዝክራ ዘለና።
8ተ መጋቢት ኣብ እንዝክረሉ ዘለና ወቕቲ፡ ኩነታት ደምበ-ተቓውሞና ብሓፈሻ፡ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ዘካይድዎ ዘለዉ ቃልሲ ኣወንታዊ፡ ዝድገፍን ክተባባዕ ዘለዎን እኳ እንተኾነ፡ ብመንጽር’ቲ ካብኣቶም ዝጥለብ ናይ ቃልሲ ዕማም ክምዘን ከሎ ግን፡ ኣድማዒ ናይ ቃልሲ ተራ ይጻወቱ ከም ዘየለዉ ዘተሓሳስብ ጉዳይ እዩ። ናይዚ ጠንቂ ድማ፡ ኣብ ክንዲ ተማሓዝዮም ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ /ህግደፍ/ ኣትኪሎም፡ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ዝቃለሱ፡ ብኣንጻሩ ኣብቲ ብዝተሓተ ደረጃ ብልፍንቲ ከቃልሶም ዝኽእል ዝምድና፡ ዝተፈላለዩ ብትምክሕትን፡ ጽበትን ዝግለጹ ዘይሓገዝቲ ተግባራትን፡ ዘይእዋናዊ ስልጣን ናይ ምርካብ ባህግታትን ድሌታትን፡ ኣብቶም ክፈላልዩና ዘይክእሉን ዘይግበኦምን ካላኣዊ ፍልልያት ይንጸባረቑ ስለ ዘለዉ እዮም። እዚ ተርእዮ’ዚ ካኣ ንመንፈስን ኣካልን ናይ ተቓወምቲ ሓይልታትና ክረሓሓቕ ዝገብር ፖለቲካዊ መንፈሳት ይፈጥር ስለ ዘሎ እዩ። ውድብና ደ.ግ.ሓ.ኤ እዞም ዘጋጥሙና ዘለዉ ጸገማት ብግልጽን ደሞክራስያውን ኣገባብ ብግቡእ ክመሓደሩን ክፍትሑን እናገበርና፡ በቶም ዘራኽቡና ሃገራዊ ዕማማት ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ሓቢርና ክንቃለስ ከዐንቅፉና ከም ዘይክእሉ እምነቱ እናገለጸ፡ በዛ ኣጋጣሚ ታሪኻዊት ዕለት እዚኣ፡ ሃገራዊ ዓቕምታትና በቲ ዘራኽቦን ዘሰማምዖን ዕማማት ተመሓዝዩ፡ ካብዚ ዘሕልፎ ዘሎ ዘይዉሁድ ኣካይዳን ድኹም ንጥፈታት ናይ ቃልስን፡ ንምድሓን ዘይመሰረታዊ ፍልልያትና ብልዝብ እናፈታሕናን እናማሓደርናን፡ ህዝብን ሃገርን ካብ ውድቀትን ምብትታንን ንምድሓን ብሓባር ክንቃለስ ይጽውዕ።
ደምበ ተቓውሞና ኣብ ድኹም ኩነታት ናይ ቃልሲ ስለ ዝርከብ፡ ብወድዕነቱ ንቃልሲ ናይ ደቀ-ኣንስትዮ ብኣሉታ ይጸልዎ ምህላዉ ርዱእ እዩ። ይኹን ዳኣምበር፡ ውጹዓት ደቀ-ኣንስትዮ ኤርትራ’ውን እንተኾና ኣብ ቃልስና ብሓፈሻ፡ ኣብቲ ንደቀ-ኣንስትዮ ዝምልከት ቃልስን ውደባን ካኣ ብፍላይ፡ ናይ ገዛእ ርእሰን ውደባ ፈጢረን ከምቲ ዝድለ ተወዲበን ክቃለሳ ይበቕዓ ዘይምህላወን’ውን፡ ናይ ቃልሲ ድኽመት የርእያ ኣለዋ እየን። ስለ ዝኾነ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትና ብሓፈሻ፡ ኣብ ልዕሊ ውጹዓት ደቀ-ኣንስትዮ ኤርትራ ካኣ ብፍላይ ዝወርድ ዘሎ ኩሉ-መዳያዊ ወጽዓ ካብ ስሩ ተማሕዩ ክውገድ እንተዳኣ ኮይኑ፡ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ፍሉይ ውዳበ ክህሉን ውጹዓት ደቀ-ኣነስትዮ ኣብጽላሉ ዓሲለን ክቃለሳ ምግባርን ይጽናሓለይ ዘይባሃሎ ናይ ቃልሲ ጉዳይ ስለ ዝኾነ፡ ደ.ግ.ሓ.ኤ በዚ ኣጋጣሚ ውጹዓት ደቀ-ኣነስርዮ ኤርትራ ፍሉይ ውደባ ወኒነን ክቃለሳ ይጽውዕን ኣብ ጐነን ኮይኑ ክቃለስ ድልዊ ምዃኑ ይገልጽን።
ህዝባዊ ቃልስና ሓይሉ ከይምርሽ ካብ ዝሓልኩ ሓደ ዓቢ ብኩራት፡ ኣብ ሕብረተ-ሰብናን ቃልሱን ደራኺ ተራ ዝጻወቱ ማሕበራዊ ክፍልታት፡ ምሁራን፡ ደቀ-ኣንስትዮን መንእሰያትን ካለኦትን ናይ ገዛእ ርእሶም ድልዱል ወደባ ፈጢሮም ተሓባቢሮምን ተደጋጊፎምን ክቃለሱ ይበቕዑ ዘይምህላዎም እዩ። ህዝባዊ ቃልስና ናይዞም ደርኽቲ ማሕበራዊ ሓይልታት እዚኣቶም ልዑል ተሳትፎ ከየረጋገጸ፡ ብውሑድ መስዋእትን ክሳራን፡ ኣብ ዝሓጸረ ግዜን ክዕወት ስለ ዘይክእል፡ ደ.ግ.ሓ.ኤ በዚ ኣጋጣሚ፡ ነናይ ገዛእ ርእሶም ውደባታት ብምፍጣርን ብምድልዳልን፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ዘይሓጋንዝን ሓላኽን ስምዒታትን ዝንባሌታትን ሓራ ብምዃን ተወዲቦም ክቃለሱ እናጸወዐ፡ ድሕነት ህዝብታትናን ሃገርናን ንምርግጋጽ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ቃልሲ ምሰኦም ሓቢሩ ክቃለስ ድልዊ ምዃኑ ይገልጽ።
ኣብ መወዳእታ፣ ናይ ደቀ-ኣነስዮ ወጽዓ ዋላ ብተደራብነት ዝግለጹ ተወሰኽቲ ወጽዓ ይሃልውዎ፡ መሰረቱ ግን ካብቲ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ውጹዓት ህዝብታትና ዝወርድ ዘሎ ደርባዊ ጭቆና ዝብገስን ብቀንዱ ንሱን ስለ ዝኾነ፡ ንደቂ-ኣንስትዮ ጥራሕ ዝምልከትን ዝግደፍን ዕማም ኣይኮነን። ስለ ዝኾነ ኩላትና ውጹዓት ተቓለስቲ ከም ዕላማናን ዕማምናን ወሲድና ንምዕዋቱ ምስ መቓልስታና ዝኾና ውጹዓት ደቀ-ኣንስትዮ ኤርትራ ሓቢርናናን ተደጋጊፍናን ንምዕዋቱ ክንቃለስ ብኣጋጣሚ እዛ ታሪኻዊት ዕለት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደ.ግ.ሓ.ኤ/ ጻውዒቱ የቕርብ።
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!!
መሰል ደቀ-ኣነስትዮ ብህዝባዊ ቃልሲ ክረጋገጽ እዩ!!
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡
(ደ.ግ.ሓ.ኤ)
8 መጋቢት 2016


text:
ብመሪሕነት ማሕበር መንእሰያት ዝተጸውዐ ኣኼባ፣ ብዕለት 10 ታሕሳስ 2016 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ተኻይዱ። እቲ ኣኼባ ኣባላት ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ሓይልታትን፡ ምንቅስቓስን ውልቀ ዜጋታትን ደለይቲ ለውጢ ዝተሳተፍዎ ኮይኑ፡ ኣብ ከባቢኦም ክካየዱ ንዘለዎም ሓባራዊ ዕማማት ብሓድሽ ንምብርባርን ንምርግጋጽን ዝዳህሰሰ እዩ ነይሩ። ከም ውጻኢቱ ኣብዝሓለፈ ገለ ዓመታት ዝጸንሐ ዘይውሁድ ስራሓትን ዝተፈጥረ ዕንቅፋታትን ድሕሪ ምግንዛብ፣ ኣብ መጻኢ ሓቢርካ ንምስራሕን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት በዂሩ ዘሎ ዓቕሚ ተቓውሞ ንምልዕዓልን ኩሉ መዳያዊ ምቅስቓሳትን ንጥፈታትን ክካየድ መተካእታ ዘይብሉ ምርጫ ምዃኑ መዚኑ።
እቲ ኣኼባ፡ መቐጸልታ ናይቲ ብዕለት 08.10.2016 ዝተኻየደ ሰፊሕ ማሕበራውን ዜናውን ፖለቲካውን ክፍጸም ዝነበሮ ሓባራዊ ዕማማት ገምጋም ዝተገብረሉ ኣኼባ ኮይኑ፡ ኣብ መጠረስታ፡ ሓንቲ ሓሙሽተ ዝኣባላታ መጻኢ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ኣኼባ፤ ሰፊሕ ተሳትፎ ንኽህልዎ እትጉስጉስ ግዝያዊት ሽማግለ መዚዙ ዕለተ ኣኼባን ሰዓታቱን ቍጺሩ ኣኼባ ምድምዳሙ ተረጋጊጹ ኣሎ።


text:
"ምስ ኤርትራ ዝግበር ምትሕግጋዝ ኣብ ክልትኣዊ ረብሓ ዝምርኮስ'ዩ፣" ፕረዚደንት በሺር
Radio Erena: 30 April 2018
መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንምትሕግጋዝ ቅሩብ ምዃኑ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ገሊጹ።
ሱዳን ትሪቡን ብዘቕረቦ ዜና መሰረት፣ እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ኣኼባ ህዝባዊ ጻውዒት ንምዕባለ ምብራቓዊ ሱዳን ብ28 ሚያዝያ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዝነበረ ርክብ፣ ኣብ ክልትኣዊ ረብሓ ዝተመርኮሰ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ሕጂ'ውን ምስ ህዝቢ ኤርትራ እትግብሮ ምትሕግጋዝ ክትቕጽሎ ምዃና ኣስሚርሉ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ግብጺ ብምውጋን ኣንጻር ረብሓታት ሱዳን ይሰርሕ ኣሎ ብዝብል ወቐሳ፣ ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ከባቢታት ሰራዊት ብምውፋር ዶባቱ ከምዝዓጸወ ካብ ዝገለጸሉ ድሕሪ ኣርባዕተ ኣዋርሕ'ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ሱዳን ምስ ቀጠር ብምሽራሕ፣ ንተቃወምቲ ኤርትራ የዕጥቕ ከምዘሎ ምውቃሱ ይዝከር።
ክልቲኦም መንግስታት ንሓድሕዶም ዘቕረብዎ ወቐሳታት'ዮም ዝነጽጉ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዶባቶም ብዛዕባ ዝዋፈር ሓባራዊ ሰራዊት ዘትዮም።
እቲ ዘተ ዝተኻየደ፣ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ዝምራሕ ርክብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ክልትኤን ሃገራት ብዓርቢ 27 ሚያዝያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘካይድዎ ርክብ'ዩ።
=====================


text:
ናይ ስራሕ ልምምድ (ፕራክቲክ) ትደሊ ዶ ?
ኢናንፎስካፕስኣካዳሚን (Innanförskapsakademin) ዝበሃል ፕሮጀክት ብዘይ ስራሕ ንዘለዉ መናእሰይ ዕድመ ካብ 18 – 24 ዓመት ፣ ንሓደሽቲ ዕቕባ ሓተቲን ኣብ ሓገዝ መትከሊ እግሪ ( ኢታብለሪንግ )ዘለውን ፕራክቲክን ስልጠናን ንሰለስተ ወርሒ ዝህብ ፕሮጀክት እዩ።
ብፕራክቲክ ፤ ስልጠናን ሓፂር ትምህርትን ኣቢልካ ስራሕ ልምዲ፣ ፍልጠትን ርክብ ምስ ዝተፈላለዩ ስራሕ ውሃብትን መንገዲ ናብ ስራሕን ክትፈጥር ትኽእል ኢኻ።ፕራክቲክ (ናይ ስራሕ ልምምድ) ምስ ተወደአ ውን ንስኻ /ኺ ፕራክቲክ ዝነበርካ ፣ ኦስተርሱንድስሄምን መራኸብቲ ስራሕን(ኣርበጽፎመድሊንገን)ብሓባር ብምዃን ናይ ስራሕ መማረፅታት ክንረኽበልካ/ኪ ተስፋ ንገብር። እዙይ ውን ኣብቲ ፕራክቲክ ዝሰራሕኻሉ ወይ ኣብ ካሊእ ስራሕ ወሃቢ ትካል ክኾን ይኽእል እዩ።ብዝበለፀ እቲ ናትካ ድሌት ( ባህጊ) በዚ ዝቕፅል ፎርሙላ ( መሰረት) ልኣኸልና። ንሕና ውን ንዝቕፅል ናይ ፕራክቲክ እዋን ምልመላና ወዲእና ክንምለሰካ ኢና። ሲቪ ( ናይ ስራሕ መረዳእታኻ) እንተለካ ውን ኣተሓሕዝ።ዝኮነ ዓይነት ሕቶ ብዛዕባ እዚ ፕሮጀክት ኢንናንፎስካፕሳካደሚን (Innanförskapsakademin) እንተለካ በዚ ዝስዕብ ኢ- መይል ልኣኸልና . innanforskapsakademin@ostersundshem.se.


text:
ትማሊ ሰንበት: ኣብ ዶብ ኬንያን ሶማል ንሓንቲ ወተሃደራዊት መኪና ዒላማ ዝገበረ ነታጒ ድሕሪ ምፍንጃሩ: ብውሑዱ ሸውዓተ ወተሃደራት ኬንያ ክሞቱ ከለው ካልኦት ክልተ ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም።
እታ ሓደጋ ዝወረዳ ወተሃደራዊ ት መኪና ምስ ካልኦት ቃፍላይ ኣብ ሓለዋ ምንባራን እቲ ሓደጋ ምስ ኣጋጠማ ብርቱዕ ናይ ተፈንጃሪ ድምጺ ከምዝተሰምዐ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብቲ ቦታ ምሕባሮም ኣገልግሎት ቛንቛ ሶማል ድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ሓደ ስሙ ክጥቀስ ዘይፈቐደ ወተሃደራዊ በዓል ስልጣን ሶማል: ሬሳ ሸውዓተ ወተሃደራትን ካልኦት ክልተ ብኸቢድ ዝቖሰሉን ከምዝረኣየ ጠቒሱ ኣሎ። እቲ ወተሃደራዊ በዓል ስልጣን ብዘይካ'ዚ: እቶም ሸውዓተ ወተሃደራት ድሕሪ'ቲ ሓደጋ ተፈንጃሪ ብኡንብኡ ከምዝሞቱን እታ ወተሃደራዊት መኪና ድማ ምሉእ ንምሉእ ምዕናዋ ገሊጹ።
ዕጡቕ ወተሃደራዊ ጉጅለ ኣልሸባብ ሓላፍነት ናይቲ መጥቃዕቲ ከምዝወሰደን 15 ወተሃደራት ከምዝቐተለን ኣፍሊጡ ኣሎ።
መሰኻኽር ዶሖብለይ ኣብ ዝተባህለትን እቲ ሓደጋ ፍንጀራ ናይ ዘጋጠመላ ከተማ ብወገኖም ቁጽሪ ናይቶም በቲ ሓደጋ ዝሞቱ ልዕሊ ዓሰርተ ከምዝበጽሕ ሓቢሮም። ንሶም ብተወሳኺ በቲ ሓደጋ ዝተሃርማ ወተሃደራውያን መካይን ክልተ ምዃነን ገሊጾም።


text:
ዕለት 21 ሰነ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 70 ዓመት ቅዋመ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ቤት ምኽሪ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ጀነቭ ሓዋርያዊ ዑደት ከካይዱን፡ ኣብ መላእ ነዘርላንድ ንዝርከቡ ካቶሊካውያን ማሕበረ ክርስቲያን ዘሳተፈ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን ምስ ቤት ምኽሪ ኣቢያተ ክርስቲያን ብሓባር ጸሎት ከዕርጉን ምስ ናይ ጀነቭ መንግስትን ናይ መንግስትን ኣካላት ክራኸቡ ምዃኖም ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ማርኰ ጉወራ ሓቢሮም።
እቲ ቅዱስነቶም ዕለት 21 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ ጀነቭ ኣብ ዝርከብ ካብ 110 ሃገራት ዝተዋጽኣ 500 ሚሊዮን ምእመናን ዝውክላ 348 ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ኣንግሊካውያንን ወንጌላውያንን ኦርቶዶክሳውያንን ዝሓቁፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ዘካይድዎ ምብጻሕ ታሪኻዊ ከምዝዀነን ብዛዕባ እዚ ምብጻሕ ኣመልኪቱ ዕለት 15 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ መጋቤ ኦላቭ ፍይክሰ ትቫይትን ናይ ሎዛናን ጀነቭን ፍሪበርግን ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ቻርለስ ሞረሮድ ብሓባር ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ጉወራ ኣስዒቦም፥ ኣብቲ ውህቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ኩርት ኮኽብምኽንያት ናይ ጥዕና ጉድለት ብዘይምስታፎም ብናይቲ ብኣኦም ዝምራሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ በዓል መዚ ኣባ ኣንድርዘይ ኮሮማንስኪይ ከምእተወከሉ ገሊጾም።
ብሓባር ምጉዓዝን ምጽላይን ምትሕብባርን
እቲ ዕለት 21 ሰነ 2018 ዓ.ም. ዝምስከር ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓባራዊ ከይዲ፥ ብመጀመርታ ዝኽሪ መበል 70 ዓመት ምስረታ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ በዓልን ፍልይ ዘብሎ ከኣ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣሳቲፉ ዝካየድ ምዃኑ ኣብቲ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ መጋበ ኦላቭ ፍይክሰ ትቫይት ዝገለጽዎ ሓሳብ ዝጠቐሱ ጉወራ ኣስዒቦም እቲ ምብጻሕ ቅዱስነቶም ምጉዓዝን ምጽልያን ምትሕብባርን ብዝብል ቃል ዝምራሕን ካልኣይ ውግእ ዓለም ሳዕቤታቱን እናዘከሩ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ኣሚተን ዘካይድኦ ናይ ሓባር ጉዕዞ ንናይ ኤውሮጳን ንናይ ዓለምን ሰላም ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ከምዝበሉ ሓቦሮም።
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይቲ ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ከም ተዓዛቢት እምበር ብምሉእ ኣባልነት ጽንብርቲ ከምዘይኰነንት እዚ ኸኣ ቲዮሎጊያውን ግብራውን ምኽንያት ዘለዎ ከምዝኾነ ኣብቲ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተረኽቡ ኣባ ኮርሞንስኪይ ኣብሪሆም፡ ኣብ መዳይ ሕንጸትን ምትሕብባርን ኣብ ዝብሉ መደባት ሓባራውነት ከምዘለወንን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ካቶሊካውያን ንዘይኰኑ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ኣባላት ናይ ዝለዓለ ናይ ትምህርቲ ዕድል ከምእትልግስን እውን ጠቒሶም፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይዚ ቤት ምኽሪ ምልኡ ኣባል ዘይምዃና ብዙሕ ቲዮሎጊያዊ ምኽንያት ዘለዎ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣብ መጻኢ ምሉእ ብምሉእ ኣባል ክትኸውን ዝከኣል እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምብጻሕ ኣብ ዘካየዱሉ እዋን ኣባል ክትከውን ፍቓድኩም ይኹን ዝብል ሕቶ ከምዝቐርብ እውን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከምዝሓበሩ ኣፍሊጦም።
ናይቲ ሓዋርያዊ መገሻ ኣርማ እውን ሓንቲ መርከብ ኦይኩመነ ናይ ሓባር ቤት ወይ ሓባራዊ ምንባር ዝብል ግሪካዊ ቃል ዝተነብሮን እታ መርከብ ቤተ ክርስቲያን እትውክል ኰይና እቲ ናይ ምንቅስቓስ ዕሴት ማለት ናይ ተጓዓዝነት ዕሴት እተመላኽትን ምዃና ኦላቭ ፍይክሰ ትቫይት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዝሓበሩ ጉወራ ኣፍሊጦም።
ትጽቢት መላእ ካቶሊካዊ ማሕበረሰብ ዝዊዘርላንድ
ብኻልኣይ ደረጃ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ነጀቭ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ዑደት ምስ መላእ ስዊዘርላንድ ካቶሊካውያን ምርኻብ ዝብል መደብ ዘጠቓለለ ምዃኑ ናይ ፍሪበርግን ሎዛናን ጀነቭን ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ቻርለስ ሞረሮድ ሓቢሮም እታ ኣብ ዝዊዘርላንድ እትርከብ ክቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምስ ካልኦት ኣቢይተ ክርስቲያን ዘለዋ ሰናይ ርክብ ዝምስክርን እዩ ቢሎም ጀነቭ ዓለም ሓቀፋዊትን ኣብ መንጐ መንግስታውያን ተቕዋማት ናይ ዘተ ከተማ ምዃና ዝምስክር እውን እዩ፡ ኣብ ፓላአክስፖ ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ብሓባር ምንባር ዘረጋግጽ እዩ ከምዝበሉ ጉወራ ኣፍሊጦም።
ሳልሳይ ናይቲ ሓዋርያዊ ዑደት ዕላማ ምስ ናይታ ሃገር መንግስትን ኣባላት መንግስትን ንምርኻብ ዝብል ምዃኑ ናይ ስዊዘርላንድ መንግስቲ ወሃቢ ቃል ሓቢሮም፡ ኣተሓሒዞም እውን ኣብ ምንጐ ሃገሮምን ቅድስቲ መንበርን ሰናይ ስነ ሜላዊ ርክብ ከምዘሎን ቅዱስነቶም ብናይ ኮንፈረድረሽን መንግስቲ ርእሰ ብሔር ኣላይን በርሰትን ናይ ፈረደራላዊ መንግስቲ ኣማኻሪ ኢግናዚዮ ካሲስን ብናይ ብሔራዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ዶሚኒክ ደ ቡማን ኣቀባብላ ክግበረሎም እዩ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ጉወራ ኣስዒቦም፥ ቅዱስ ኣቦና ዕለት 21 ሰነ 2018 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ሰዓት 10.10 ደቓይቕን ጀነቭ ክኣትውን ሰዓት 10.30 ኣብ ዝኣተውሉ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዝርከብ ናይ ቤተ መግንስቲ መቐበሊ ኣጋይሽ ምስ ናይ ኮንፈረደራላዊት ስዊዘርላንድ ርእሰ ብሔር በርሰት ክራኸቡን ሰዓት 11.15 ኣብ ሕንጻ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ኣብ ዝካየድ ናይ ሓባር ጸሎት ክሳተፉን ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዘነቓቕሕ ገዳመ ቦሰ ናይ ምሳሕ መኣዲ ክቋደሱን ሰዓት ሓሙሽተን ፈረቓን ኣብ ፓለክስፖ ልዕሊ 40 ሺሕ ዝግመቱ ካቶሊክ ምእመናን ክሳተፉ ትጽቢት ዝግበረሉ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ ምዃኖም ሓቢሮም።


text:
ኣዳምን ሄዋንን ካብ ገነት ዝተባረሩላ ልኽፍቲ ምሸት መቸም …. ዝገደፍት የብላን፡ ክሳብ ሕጂ’ኮ’ያ ንኣዳም ልዋም መቓብር ከሊኣቶ ዘላ። ዝኾነ ኾይኑ ንሳ ብዝኸፈተታ ቆንቆር ሰቲዃ ዝኣተወት ንፋስ ዘናኸሰታ’ሞ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ሁር! ትብል ዘላ ሰባብ ኲናት፡ ምናልባት ሕንቅልሕንቅሊተይ መሲላ ከም ሕቶ እንተትቐርብ፡ መልሳ ኣንጻር ድኽነት ትግበር ኲናት’ያ ትብል ጭብጢ ከምትኸውን ኣይፋል ዝብል ሰብ ዝርከብ ኣይመስለንን፡ ምናልባት ካብኣ ትዓቢ ናይ ሓባር ዕማም እትረኣዮ ሰብ እንተዘይኮይኑ።
ብዘይምግናን ግን እዘን ንርብዒ ዘመን መመላእታ ዓድን ዓውድን ናይ ኤርትራውነት ዝብጽብጻ ዘለዋ፡ ባድመ ናይ መን’ያ ወይ ድማ ናይ’ዚ ዞባ ጎብለል ንምፍላይ ዝግበር ኲናት’ዩ ዝዓይነተን ዘመና’ምጽኦ መዛሙር እንዳ ዝናን ባህታን ምስ ኲናት ኣንጻር ድኽነት ዘጸብጽብ ቁጻሮ የብለንን። … ጉድ’ዩ! ቀስ ብቐስ እናተቓለዐ ንሓዋሩ ባኮ ዝመስል’ዩ ዝመስል ምስጢረን።
ርሑቕ ከይተሓልመ ግን፡ ናይ ከባቢኣ ዕላል ጽን ክትብል ጽቡቕ ፍቓዳ እንተኾይኑ ኤርትራዊት እዝኒ፡ ብጣና ሓይቅን ብላዕለዋይ ጫፍ ናይ ቀይሕ ባሕርን ኣቢሉ ዝነፍስ ዘሎ ዝሑል ኣየር፡ ይመልኣዮ! ደኣ’ምበር ብሸንኽ መንቀልን መዕለብን ናይ ፈለግ ናይል ኣቢሉ’ሲ ኣብ ግምባራት ኲናት ኣንጻር ድኽነት ዝምዝገቡ ዘለዉ ዓወታት ዘንጸባርቕ’ዩ ተባሂሉ ዝውረ ጥዑም ወረ ዝሓዘለ’ዩ።
ስለዝኾነ ድማ ጀነራላትን ሚኒስትርታትን ናይ ግብጽን ኢትዮጵያን’ሲ፡ ኣብ ሜዳታትን ጎቦታትን ናይ ኤርትራ ብቡምባን ብጠያይትን ምቁሩቛስ እዋኑ ሓሊፍዎ’ዩ ብምባል፡ ኣብ ኲናት ኣንጻር ድኽነት ምእንቲ ክተሓጋገዙ ንጎደና መጻኢ ዕድል ብመዳፍዕን ብታንክታትን ምጽራግ ዘነውር ሓዲሽ ሜላ ስለዘማዕበሉሉ፡ ታሪኽ ሓዲሽ መጽሓፍ ይደሊ’ሎ ክሳብ ምባል ዘድፍር’ዩ ኣብ ከባቢና ሱር ዝሰድድ ዘሎ ናይ ለውጢ ጉዕዞ።
ስለዝኾነ ድማ ኢትዮጵያ ማለት ጸላኢ ማለት’ዩ ዝዓይነቱ ኣተሓሳስባ ዝዘርአ ናይ ኣዳም ሓጢኣት ከም መናኸሲ ናይ ኲናት ጥራይ ዘይኮነ ከም ዓንዲማእከል ናይ ሃገራውነትን መለክዒ ናይ ኤትራውነትን ክሳብ ምዃን፡ ኣበ’ተሓሳስባና ሰሪጹ ከምዝጸንሐ ምዝካር ማለት ምግናን ኣይመስለንን። .. “ሓብእ ቁስሉ ሓብእ ፈውሱ” (ምስላ) ከይኮነና ማለተ’የ!
ሕጂ ግን እቶም ናይ’ዚ ቋንቋ’ዚ መሃርትን መራሕትን በብሓደ እንክውሕዱ፡ ንገለገሌናስ ምሒር መረረ ብዛዕባ ናይ ትማሊ ውዕሎና፡ ሕማም ደሓር ናይ ምግዳል ተመሲሉ ኣማራጺ ካብ ምምዕባል ዝጋርደና ዘሎ’ዩ ዝመስል ዘሎ ኣተሓሕዛና። ብሓጺሩ ግን ብሸነኽ ግብጻውያንን ኢትዮጵያውያንን ምስ እዋን ዝተዓጻጸፍ ሓዲሽ ዓይነት ዝምድና ምምዕባል ተኣምራት ከምዘይኮነ ተረጋጊጹ’ሎ። እንተ ንሕና ግን ብመንጽር ናይ’ዚ ዝሃጉግ ዘሎ ታሪኻዊ ናይ ህልኽን ናይ ጽልእን ፍልስፍና ናይ’ንዳ ዝናን-ባህታን ክሳብ መኣስ ንድሕሪት ከምንውጠጥ እንድዒ።
ብኻልእ ኣበሃህላ ኢትዮጵያን ግብጽን ንባህርያዊ ሃብቲ ማይ ናይ ሩባ ኣባይ ብስጋይ-ስጋኻ፡ መመኣዶም ንምስሳን ብሰላም ክጥቀሙሉ እንተ’ሳንዮም’ሲ እኹል-ትሩፍ ሽሻይ ክረኣዮም ከምዝጀመረ ተኣማሚኖም፡ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ይብገሱ’ለዉ፡ ክሳብ ምባል ይብጻሕ ከምዘሎ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ዝምዝገቡ ዘለዉ ጻዕርታት ናይ ኲናት ኣንጻር ድኽነት ምስክር’ዮም። እንዳ ዝናን ባህታን ኣይስምዑ! ምናልባት ወያነ ጥራይ’ባ ኣይኮነትን ጠሊማትና ክሳብ ምባል ከየስተማስሉ ማለተ’የ!
ምናልባት ምስ’ቲ ጸብጻብ ናይ ዓወታት ክድመር ተሓሲቡ ግዲ ኮይኑ ድማ “ናይ ግብጺ መራሒ ጀነራል ዓብደል ፋታሕ ኣል-ሲሲ፡ ንታሪኽን ንዝናኦምን ዘማዕርግ ብዝመስል ኣገባብ፡ ኣሰር ቀዳሞት ፈርዖናት ንምስዓብ፡ 45 ቢልዮን ዶላር ዝግመት መዋእለ-ንዋይ ዝዋፈረላ …. ርሻናትን ቪላታትን ጥራይ ዘይኮነ ማዕረ 4 ዕጽፊ ዲስኒ-ላንድ ዝምጥን ናይ መዘናግዒ ቦታ ክህልዋ ሃንቀው ዝበሃለላ ከተማ ንምህናጽ ካብ’ቶም ናይ ሓይሊ’ቦኦም ከገልግሉ ኣላሽ ዘይበሉ ታሪኻውያን ሕንጻታት ናይ ካይሮ ኣስታት 45 ኪ.ሜ. ፍንትት ኢሎም ሓዲሽ ዓዲ ክምስርቱ፡ ሑጻ ሑጻ ክምርሹን፡ ምስ ሓላፊ ናይ’ቲ ካብ ዓለም ዝነውሐ ሕንጻ፡ ማለት በርዥ ከሊፋ (Burj Khalifa) ዝሃነጸ ትካል ውረድ-ደይብ ጀሚሮም ኣለዉ ብምባል ንተገረምቲ የገርሙ’ለዉ ይበሃል ከምዘሎ መጽሔት The Economist 03/21/2015 ኣብ ገጽ 39 A new Dubai, without the gold ክትብል ኣውጊዓቶ’ላ። ርሻናት እንዳ ኮረያ ረሲዐ ማለት ግን ኣይኮነን!
ማዕረ ማዕርኡ ኣብ ሕምብርቲ ኣዲስ ከባቢ ሳንጋ-ተራ መብራቱ’ጋ! ዝነበሩ ናይ ቀደም ገዛውቲ ድማ “ዓባይ ኣባ ሻውል ሎሚ ክደርፈላ … ከይፈረስት’ከላ..” ትብል ደርፊ ናይ ጥዑም እዋን ዘዘኻኽር ብዝመስል ኣገባብ፡ ብሰማይ-ጠቀስ ርሻናት ምእንቲ ክትክኡ ተሓግሒጎም ይጽረጉ’ለዉ፡ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ እዋን፡ ካብ’ቲ ሓደ ስግር ሩባ መረብ ዝስማዕ ዘሎ ናይ ዓበይትን-ናእሽቱን ናይ መርዑትን-ኣንስትን ጫውጫውን-ንብዓትን ራዕድን-ሽበራን ዝነዝሕ’ዩ። ምናልባት’ውን ኣብ’ዛ ሸታትሖ ዓለም-ከባብ እዛ ዓለምና ንበይና ተፈልያ ብደንደስ ዝተዛዘመት ሰጣሕ ከም ሰተታ ትመስለሉ ምኽንያት እንታይኮን’ኸውን ክሳብ ምባል ዘድፍር’ዩ ዝመስል።
ማለት’ሲ ኣብ ከባቢ ሰንዓፈን ዓዲቐይሕን፡ መብዛሕትኡ ካብ እስራኤል ብዱባይ ኣቢሉ ብተረባሕቲ መሓውራት ንግዲ ናይ ባዶ ትሽዓተ ወይ ድማ ብሓዋርያት መሳፍንቲ ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን ኣቢሉ ካብ ናይ ወጻኢ ገንዘብ ናብ ናቕፋ ዝተቐየረ ብደምን-ረሃጽን ኤርትራውነት ብዝጠልቀየ ሃብቲ ዝተሃንጹ ህድሞታትን መረባብዕን ምፍራስ ተኣዊጁስ፡ ዓደ’ቦ ብተግባራት ናይ’ቲ ምዕናው’ምበር ምህናጽ ዘይተዓለመ መንግስቲ ባህሪሮም፡ ብሸፈጥ ባንዴራን ጥረራን ንዝተዓደልወን ጠበናጁ፡ እዚኣተን ነገር ክጽሕትራ እንተዘይኮይኑ ማዓጹ ራህዋን ሰላምን ክኹሕኩሓ ተራእየን ኣይፈልጣን’የን፡ ብምባል ናብ ዝባን ቆፋፉ ብምድርባይ፡ ቶባእ ተግባራት ንጉስ ምድሪ ንምባል’ሲ፡ ታቦቶም ኣውጺኦም ናብ ንጉስ ሰማይ ኣቤቱታ ከቕርቡ ኣብ ቅርዓት ተኣኪቦም ብጸሓይ ቀራዕ ክብሉ ውዒሎም ዝብል መሪር ወረ’ዩ ዝቃላሕ ዘሎ። ይኽደነና ደኣ’ምበር ንታቦት ዘይፈርሕ፡ ዝገብሮ ዘይፈልጥ መንግስቲ ዘጓነፎም’ዮም ዝመስሉ ዓደ’ቦ። ዘይረኣይዎ ይፍጠረሎም!
ኩሉ ሰብ ከምዘይስሕቶ ድኽነት ጸፋር ኣብ ታሪኽ ኢዱ ክህብ ተራእዩ ኣይፈልጥን’ዩ። ምናልባት ኣብ ዝባኑ ዝዓልብ ደብዳብ ናይ ቡምባን ቅምቡላን እንተጽዒቕዎ’ኳ ትንፋሱ ዝሓለፈት ክሳብ ዝመስል ኣዝጊቡ፡ ዝናም ናይ ጠያይትን ድምጺ መዳፍዕን ክሳብ ዝሃድኣሉ ምስ እዋንን ምስ ኩነታትን ዘመሳስሎ ሕሉፍ ናይ ምሽፋጥ ክእለት ዘለዎ ጠቢብ’ዩ ዝመስል!! ውዒሉ ሓዲሩ መሬት በርሃው ምስበለሉ ግን ሒንኡ ንምፍዳይ ናብ ቆልዓ-ሰበይትን ሽማግለን-ዓበይትን ኣድረጋ ናይ ትርሺ ጠያይቲ ካብ ምፍናው ድሕር ኣይብልን’ዩ ድኽነት። ስለ’ዚ ኲናት ኣንጻር ድኽነት ብወፈራ ኢደ-ኢድ ተተሓሒዝካ’ኳ እንተተኻኢሉ’ዩ።
ስለዝኾነ ድማ ኣብ’ዛ ኣብ ዝሓደረቶ ዘይትውዕል ዓለም ዕዳጋ፡ ናይ ትምህርቲ ብቕዓት፡ ናይ ፖለቲካ ኩርዓት፡ ናይ ሃይማኖት ጽንዓት፡ ናይ አኮኖሚ ስርዓት ዓንደ-ገመሎም ክሳብ ዝነቓነቑ፡ አረ እናሓንሳብ’ሲ ካብ ሱሮም ክሳብ ዝብርቆቑ ኣንጻር ድኽነት ክዋደቑ፡ ኣሳንዮም ከይሰሓቑ፡ ብደዎም ክዳረቑ፡ መዋእሎም ከምዘይማሞቑ ህያው መልክዖም’ዩ ነጸብራቑ።
እቲ ዝገርም ግን እንተ ካብ ዓይነት ናይ ትምህርቲ እንተስ ካብ ፍሉይነት ናይ ፖለቲካ፡ እንተ ካብ እምነት ናይ ሃይማኖት እንተስ ካብ ናይ አኮኖሚ ጥበብ፡ ታሪኻዊ ገምጋም ውጽኢት ኲናት ኣንጻር ድኽነት ብዙሕ’ዩ ዝመስል ዓይነቱ። ምኽንያቱ ኣቦና ኣዳም ካብ ገነተ- ኤዶም ኡንኮ ፍረ፡ ንሳ ድማ ብኢድ ኣማኒቶም ብምቕንጣቦም፡ ቀንጠብጠብ ኢልካ ተባሂሎም፡ ብዘይንሕስያ ሓንሳብ ንሓዋሩ፡ ናብ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ብምብራሮም፡ ንዳግመ ግምት ኣቤት ዝበሃለሉ እንዳ ጭቃ ስለምንታይ ከምዘይፈጠሩ ኣባዥጎ ዝገርም’ኳ እንተኾነ ነገሩ፡ ብፍላይ ቀጺሉ ብዝሰዓበ ኣቐላልማ ታሪኽ፡ አረ ዝባን ኣሕዋት! ነቲ ትማሊ እንታይ ምስተገብረ’ዩ ናይ ሎሚ መልክዕ ከም’ዚ ክመስል ክኢሉ ዘሎ ዝብል ኣመለኻኽታ ናይ መጻኢ ዕድል፡ ሎም’ኸ እንታይ ምስጎደለ’ዩ ደቀይ ዝብል መመላእታ ዘየድልዮ መኣስ ኮይኑ።
ብዘይ ቃልዓለም ብዛዕባ መልክዕ ናይ ሎምን ኩነታት ናይ መጻኢ-ዕድልን ክህሉ ዝኽእል ግንዛበ ካብ ጸብጻብ ድኽመታት ናይ ኣዳምን መረረ ናይ ትማሊ ውዕሎን ንላዕሊ ንደቂ እዋን ዝምልከት ገዚፍ ዕዮ ገዛ ኣለዎ። ምናልባት ኣብ’ዚ ዕማም’ዚ ሸታሕ ምእንቲ ከይብሉ ስንቂ ደቂ እዋን እንታይ ዝመስል ከምዝነበረ ምፍታሽ ከድሊ እንተኾይኑ ድማ፡ ቆልዓ ተወሊዱ፡ ተማሂሩ …. ብጡረታ ዓዲ ክሳብ’ምዓሉ ኣብ ዘሎ ናይ ዕድመ ጸጋ፡ መዋእል እንታይ ይመስል ኔሩ ዝብል ገምጋም’ዩ ሚዛኑ። ማለት’ሲ ቅጫን ብርኩታን ጥራይ ዘይኮነ ናይ ትምህርትን መጻሕፍትን ከምኡ’ውን ናይ ምጽሓፍን ናይ ምብልሓትን ናጽነት ዘጠቓልል ከም ዝኾነ ስንቂ ደቂ እዋን ዕለታዊ ናብራ’ዩ ሓባሪ። …….. ግደ ሓቂ ግን ኩላሶ ናይ ደቁ ካብ ዝሙቕንን ለካዒ ንጉስ ይሰውረና። ዝኾነ ኾይኑ ግን ዓውድኻ ከም ዘርእኻ ስለዝኾነ ብዙሕ ከየስተማሰልካ ኣማራጺ ሜላ ንምኹስኳስ ዘለካ ካብ ምውካፍ ንላዕሊ ካልእ ዘተኣማምን ወይ ድማ ውሕስነት ዘለዎ ኣማራጺ ዘሎ ኣይመስልን’ዩ ኣብ’ዛ ዓለም ዕዳጋ። .. ዘሎ ግበር ዝሞተ ቅበር’ኳ ዝብል ትምህርቲ ኣበው።
ብሓጺሩ’ምበኣርከስ ግብጽን ኢትዮጵያን’ኳ ብትሕዞን ብኢድ-ኣዙርን ንዘመናት ብስላዕን ብኹርማዥን ከምዘይተዳሰቓ፡ ኣብ’ዛ ሰዓት’ዚኣ ብሓዲሽ መጋርያ ተቐራሪበን እናማሞቓ’ሲ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ላህመም ዝብል ዘሎ ብላይ ናየ’ረኣእያ ፍልልይ ንሓዋሩ ንኤርትራውነት ንድሕሪት ኣትሪፉ ኣብ መወዳእታ ዘሕንኽ ውጽኢት ከምዘስዕብ ዘጠራጥር ኣይኮነን ከም ርኢቶይ።
እወ ናይ ኤርትራ ናጽነት እንታይ ዘይተጸበዮ ኩነታት ኣጋጢሙዎ’ዩ ከም’ቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ክመስል ዘይከኣለ ዝብል መንቀሊ ካብ ኣሕን ንናይ ትማሊ ውዕሎ ምቁንጻብን ንላዕሊ ንሓደስቲ ሓሳባት መብረቒ ክኸውን ከም ዝግብኦ ንደቂ እዋን ዝምልከት ዕዮ ገዛዶ’ይኮነን ንምባል’ዩ ጻዕረይ።
ብንጽጽር ኣብ ኢትዮጵያ ሰፊኑ ዘሎ ናይ ትምህርትን ናይ ምጽሓፍን ምዕባለ ብማዕዶ ዝግመት ትዕድልቲ ኣይኮነን። ካልእስ ይትረፍ ብዛዕባ ታሪኽ ዝምድናታት ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ዝጸሓፉ ዘለዉ መጻሕፍቲ ምዝካር ጥራይ’ኳ፡ ዓቢ ኣብነት ኢዩ።
ኣብ መወዳእታ ምስ’ዚ ኣተሓሒዘ ክዝክራ ዝደሊ ፍልይቲ መጽሓፍ፡ “ኢትዮ-ኤርትራ የቀን ግርዶሽ” ትብል ናይ ኣቶ ተስፉ ኣልታሰብ ድርሰት’ያ። ደራሲ ኣብ ማይሓባር ተወሊዱ ንዕስራ ሓደ ጎደል ክሳብ ዝበጽሕ ዕድምኡ ኣ’በስመራ ዝዓበየ’ዩ። እንተኾነ ግን ምስ ደቂ ገዛውቱ ን15 መዓልታት ጥራይ ኣብ ናይ ናጽነት ጓይላ ምስዘለለ ኣብ ኤርትራ ናይ ምንባር ዕድሉ ከምዘብቅዐ ብትካዘን ናፍቖትን ይዝክር።
ናይ ደራሲ ዕድመ ምስ ኤርትራውያን መሳትኡ ብንጽጽር እንክርአ ከም መንእሰይ ዝቑጸር ናይ ኣርብዓ ዓመት ፈረሱ ዝተወጥሐ ሰብኣይ’ኳ እንተኾነ ውሕልነት ኣደራርሳ መጽሓፉ ኣዝዩ ልዑል’ዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ’ዛ ብቒምታን ብጽልእን እትህወጽ ዘላ እዋን’ኳ ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ ኤርትራን ንንባብ ዘብህጋ ቋንቋን ጸጋን ዝተዓድለት’ያ ድርሰቱ። ተጀሚራ ክሳብ ትዛዘም ድማኒ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ንቡር ዝምለሰሉ ራእይ ኣብ ምቅላሕ ኣይትሕለልን’ያ።
ብዓቢኡ ከኣ ናይ ቲፎዘነት ወይ ድማ ናይ ቂምታ ስምዒታት ስለዘይጸልዋ፡ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ንቡር ንምምላስ ንዝጽዕሩ ዜጋታት መዘከርታ ክትከውን የውፍያ ንመጽሓፉ። ሒዝካ ትግደፍ መጽሓፍ ከም ዘይኮነት ከኣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ (የካቲት) ንኽልተ ሰሙናት ናብ ኣዲስ ኣበበ ከይደ እንከለኹ’የ ረኺበያ። ዝኾነ ኾይኑ ኣብ ክልተ መዓልቲ ኣንቢበ ወዳእኩዋ’ሞ ኣድንቖተይ ንምግላጽ ንኣቶ ተስፉ ተለፎን ደወልኩሉ። ሻቡ ብኣካል ክንራኸብ ተቛጸርና፡ ሓንቲ ምሸት ከኣ ብሓንሳብ ኣምሰና። ኣብ ምስንብባትና ድማ ብታክሲ ኮለል ምባል ምእንቲ ከይጽግመካ መኪና ክህበካ በለኒ።
ኣብ ካልኣይትን ናይ መወዳእታን ክሳብ ንራኸብ ንትንሳአ ዘብቅዕ በዓለ ትንሳአ ይግበረልና።
ራህዋን ቅሳነትን ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ዳንኤል ተስፋዮውሃንስ ተኽለጊዮርጊስ
Ewandt54@gmail.com
References:
1. The Economist 03/21/2015
2. ኢትዮ-ኤርትራ የቀን ግርዶሽ - ተስፉ ኣልታሰብ 2006 ዓ.ም ብግዕዝ።


text:
ካብ ከተማ መቐለ ኣስታት 200 ኪ.ሜ ርሒቓ ኣብ ትርከብ ከተማ ራማ ሓንቲ አደ ምስ ክልተ ደቃ ባህላዊ ናይ ሙዚቃ መሳርሒት ዝኾነት ክራር ብቑዕ ክእለትን ልምዲን ኣለወን ።ነዚ ናይ ሙዚቃ መሳርሒ ብከመይ ከምዝመለኽኦ ድማ ከምዚ ክብላ የረድኣ።
“እታ ከራር ኣብ ገዛና ስለዝነበረት ኣብ ግዜ ቁልዕነተይ ኣብ ሞጓሰ እየ ለሚደያ፡፡ ገና ህፃን ኮይነ እየ ክራር ክጻወት ዘጀመርኩ፡፡ ድሕሪ ግዜ ናብ ትምህርቲ ኣትየ ውሱን ምትብባዕ ይግበረለይ ሰለዝነበረ፤ ትምህርተይ እናተምሃርኩ እውን ቀፂለሉ ነይረ፡፡ ደሓር 10ይ ክፍሊ ምስ ወዳእኩ፤ ናብ ደቀይ ኣድሂበ፡፡ ኣብአን ተሰፋ ገይረ፡፡ ሰናይት ባዕላ ክራር ትጻወት ምስ ጀመረት ኣነ ንዐአን ምዕባይ ገይረ ስርሐይ፤ ሐዚ እውን ግን ይወቅዕ እየ፡፡ ዛጊድ ካብዚ ዘተረባሕከዎ ነገር የለን፡፡ ደቀይ ግን ብኡ ክቅጽላ አየ ባህገይ፡፡ ሙዚቃ ሞያ ስለዝኾነ ሓገዘቲ ረኪበን ብኡ ከዓብያ እዩ ድልየተይን ፃዕረይን፡፡”
ዓባይ ጓላ ሰናይት ሽሞንዲ እያ፡፡ ሰናይት “ክራር ምውቃዕ ዝጀመርኩ ገና ጓል 6 ዓመት ቆልዓ እናሃለኩ እዩ፡፡ ሎሚ 16 ዓመት ገይረ 9ይ ክፍሊ ይምሃር ኣለኩ፡፡ በብግዝኡ ክእለተይ አናማዕበልኩ ኣብ መርዓን መድረኻትን ይደርፍ እየ፡፡ ይኩን እምበር ምስቲ ዘለኒ ድልየት ዘዕግብ ባይታ ኣይረኸብኩን፡፡ ካብ ክራር ወፃኢ ኦርጋን ጊታር ይፈታትን እየ፡፡ ኣብ ወረዳና ዘላ ባንዲ ክትሕግዘንን ክእለተይ ከዕብን ኣይሓገዘትንን ዝተወሰነ ግን ሕልፍ ሕልፍ ኢለ ስለዝላመድ ክፈታትን ጀሚረ ኣለኩ፡፡ አቲ መሳርሒ ዘይምርካብ እምበር ዛጊድ ብዝግባእ ክመልኮ ነይረ፡፡ ንቅድሚት በዚ ሞያ እየ ክዓብን ክልወጥን ዝደሊ፡፡ ስልጥናን ዝተወሰነ ሓገዝ መሳርሕን ተዝረክብ ሙሉእ ህይወተይ ብሙዚቃ ከሕልፎ አየ ዝደሊ”ትብል፡፡
ንእሽተይ ሓፍቲ ለዚባ ሻውስ ድማ ጓል 11 ዓመት 4ይ ክፍሊ ተምሃሪት አያ፡፡ ንሳ ክራር መዓዝን ከመይን ከምዝጀመረታ ኣይርድአንን ትብል፡፡


text:
እዚ ጽሑፍ እዚ፡ ኣብ’ዛ ሓዳስ ዓመት፡ ዓመተ 2018 ዓ.ም.፡ ኤርትራ ሃገርና መሰል ዜጋታታ ዝኽበረላ ቅዋማዊትን ደሞክራሲያዊትን ሃገር ምእንቲ ክትኮነልና፡ ኩልና ኤርትራውያን ነቲ ብህዝባዊ ተሳትፎ ተነዲፉ 23 ግንቦት 1997 ዓ.ም. ብሃገራዊ ባይቶ ዝጸደቐ ሃገራዊ ቅዋም፡ ከም ሓደን ቀንድን መፍትሒ ሃገራዊ ጉዳይና ወሲድና፡ ንትግባረኡ ብሓድነትን ስምረትን ተወፊና
ኣነ ንኣርኣያ በላይ ብቐረባ ካብ ዝፈልጡዎ ደቀ’ሥመራ ሓደ’የ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ “ኣይጋ” ብዛዕብኡ ዝተጻሕፈ ኣንቀጽ ምስ-ረኣኹ ድማ፥ ነቲ ብልቦናን ብዓቢይ ቁም-ነገርን ዝፍለጥ ዝነበረ፥ ኃወይ ክብሎ ዝኽእል ዓርከይን መተዓብይተን ኣርኣያ በላይ፥ ብዓይኒ ሕልና ክዝክሮ ምኽንያት ኮይኑኒ። ኣርኣያ ብኹሉ ዓይነት መዐቀኒ፥ ዝኾነ ኣበር ነይሩዎ ተባሂሉ ዘይሕመ፥ ለባምን
ሕብእቲ ሰልፊ ብዓይኒ ዘይኣባላታ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
2ይ ክፋል 21 ታህሳስ 2017
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይ ጽሑፈይ፡ ብዛዕባ ህዝባዊ ግምባርን ኣባላቱን ተዛሪበ። ቀጺለ’ውን “ ሰልፊ ንውድብ መሪሓቶ” ንዝብል ዘይቅኑዕ ግን ከኣ ታሪኽ ክጨዊ ናይ ዝደሊ ተበላጺ ኣተሓሳስባ ከብርህ ፈቲነ። ከም ሳልሳይ ዘልዓልኩዎ ነጥቢ ድማ ብዛዕባ’ቶም ብለይቲ
[gview file="http://assenna.com/wp-content/uploads/2017/12/Mehamed-Ocland-2.pdf"]
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:

ነቲ ኣብ ኣኽርያ ዝተላዕለ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ከምቲ ዝነበሮኣቃሊሐንኦ እየን።
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ እውን ነቲ ምልዕዓል ደጊፎም ድምጾምኣስሚዖም። ደላይ ፍትሒ ኬንካ ፍትሒ ንዝጠልብ ድምጽን ጠለብን ውጹዓት ክትድግፍ ከኣ ንቡር እዩ።
እቲ ዘይንቡርን ካብ ትጽቢት ወጻእን ግን፡ ብፍላጥ ኮነ ብዘይፍላጥ፡ ነቲ ምልዕዓል፡ ዘይትርጉሙን መልክዑን ምሃብ እዩ። ብዛዕባ እቲ ፍጻሜ ዓሚቕ ግንዛበ ከይሓዝካ፡ብጸቢብ ባዕላዊ ስምዒት ተገዚእካ፡ ነቲ ድምጺ ህዝቢ ከተነኣእስ ወይ ዘይሕብሩ ክተቀብኦ ግን ነውሪ እዩ።
ንኩሎም ጥርናፈን ውዳበን
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ሰላምን ፍትሕን ከምዘሎ ኣፉ ደም ክሳብ ዝወጽእ’ዩ ዝግዕር። ንኣብነት ብ11 ጥቅምቲ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ስርዓት ህግደፍ ዝተቃልሐ ሓተታ፡ “ኣብ ኢድካ ዘሎ ወርቂ ዳርጋ ጨርቂ ከምዝብሃል፡ ሰባት ኣብ ኢዶም ዘሎ ጽቡቅ ነገር ክዕቅብዎን ከስተማርዎን እንተዘይክኢሉም፡ እቲ ኣብ ኢዶም ዘሎ ጽቡቅ ነገር ምስስኣንዎ’ዮም
ብዛዕባ ኤርትራ ዚሓስብን ብዛዕባ ኩነታታ ዚግደስን ሰብ፡ ኩሉ ግዜ ካብ ክትዕን ትንተናን፡ ሓበሬታ ካብ ምሃብን ካብ ምውሳድን ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን። ብዛዕባ ኤርትራ ክንደይ ተዘሪቡ፡ ተተንቲኑ፡ ተጻሒፉ፡ ክንደይ ፈላጣት ሓሳባት ወፍዮም፡ ክንደይ ደናቑር ድማ ሓሳባት ጸዪቖምን መሪዞምን። ረዘንትን መስተውዓልትን ተቓወምቲ፡ ምስ ዓዋናትን ተድግታትን ዕሱባት ተኻቲዖም። ምስቲ ንጸሊም
እቲ ህድግለነ ዘይብሉ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነቲ ብ 1946 ዓመተ ምህረት ማለት ቅድሚ 71 ዓመታት ብ ደጃዝማች ሓረጎት ኣባይ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ደብረጽዮን ቅድስተ ማርያም ኣስመራ ዝተመስረተ መባእታን ካልኣይን ደረጃ ቤትትምህርቲ ከረክቡዎ ንዘቕረበሎም ትእዛዝ ንዝነጸጉ ሓሙሽተ ካህናት ቅድሚ ዓሰርተ መዓልታት ኣሲሩዎም ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ነቲ
ሕብእቲ ሰልፊ ብዓይኒ ዘይኣባላታ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
1ይ ክፋል 13 ታህሳስ 2017
እዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ነቶም ንህላዌ’ታ ሕብእቲ ሰልፊ ከውሊ ገይሮም ዝንቀሳቀሱ ዝነበሩ፡ ዝበዝሐ ግዜኦምን ኣተሓሳስባኦምን ኣንጻር’ቲ ሕሱም ጸላኢና ዘይኮኑስ፡ ስልጣን መራሒኦም ንምድልዳል ኣንጻር ብጾቶም ሓበሬታ ካብ ምቕባልን ምትሕልላፍን ክሳብ ኣብ ምድሃልን ምዝላፍን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ጭውያን ቅንጸላን
ኣብ ቃለ-መሕትት ኮለኔል ጸጉ
ዘሎኒ ትዕዝብቲ-!!
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን
ኮለኔል ጸጉ ፍስሃየ ኣብ ዕለት 11/11/2017 ምስ ረድዮ-ኤሬና ዘካየዱዎ ቃለ-መሕትት፥ ኣነ’ውን ከም ሕዝበይ ተኸታቲለዮ እየ። ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ካብ ዝግድሶም ሓደ ስለ-ዝኾንኩ ድማ፥ ንኣበሃህላ’ቶም ኮለኔል ተገዲሰ ክከታተሎ ግድነት ኮይኑኒ። ከመይሲ ንሶም እዞም ስሞም ዝተጠቕሱ ኮለኔል፥ ሓደ ካብቶም
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ደቂ ሃገርና፡ ከምቲ ብመራኸቢ ብዙኃን ዝበልናዮ፡ ዝሓለፈ ሰንበት 03 ታኅሳስ 2017 ዓ.ም.ፈ. ናይ ሓድነት ሕዝባዊ ኣኼባ ኣካዪድና፡ ነዚ ዝስዕብ ሓሳብ ከኣ ኣሕጺርና ኣቕሪብናዮ ኔርና።
ንጉዳይ ሃገርና ብዚምልከት፡ ቅድሚ ኩሉ ነገር ክንሠርዖ ዘለና ነገር፦ ናይ ሓባር ዕላማ ክህልወና ኣለዎ፡ ኩላትና ድማ ሓደ መዝሙር ክንዝምር ኣለና።
ንእሽቶ ግን ከኣ ከም ክብደት እምባ:ኪኒዮ መሬት ረሒባ:ኣብ ባሕሪ ጠሊቅና ክንረኽባ ኣይከኣልናን; ዑንቂ ጠፊኣትና:: እቲ ጉዳይ ጉዳይ ኤርትራውነት'ዩ:እቲ ውራይ ብ ኤርትራዊ ዝቅየስን ዝሳስንዕዮ ክንሱ ሰኣን ኣንፈቱ ምፍላጥ ጉዕዞና ነዊሑ ኣንፈትና ብዝመጸ ንፋስ ተጸፊዑ እቲ ኣሰር ዝገደፈ ጉዕዞ ብዘገምታ ክሳለን ኣብ ገለ ኩርናዑ ክስበርን ክድምሰስን እንሆ
ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ስርዓት ህግደፍ፡ ብዘይካ’ቶም ናይ ልዕሊ 25 ዓመታት ንጥፈታት ስራሕ ብቃላት ብምድርዳር፡ “ዘተባብዕ ውጽኢት ተረኺብዎ፡ ጽቡቅ ገስጋስ ኣርእዩ፡ ዝጸንሐ ጸገማት ተፈቲሑ ወይ ተቃሊሉ” ዝብሉ ዘሐጉሱን ካብ ኤርትራ ርሒቁ ንዝሰምዕ ሰብ “ወሰደ መንግስቲ ኤርትራ” ዘብሉን መግለጺታትን ሓረጋትን ምቅራብ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ማሕበረ ቁጠባውን
ቀዳም: ታሕሳስ ዕለት 2፡ ኣባላት ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ከተማ ሻርለት ሰሜን ከሮላይና ህዝባዊ ኣኼባ ብምክያድ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዕለት 31 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ ብተማሃሮን ወለድን መማህራንን ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል-እስላምያ ዝተገብረ ተባዕ ሰላማዊ ሰልፍን ዘቲና።
ኣባላት ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ ከተማ
ኣማኑኤል ሳህለ
መንነት፡ ቀስ እናበለ ዚጥረ እምበር ምሳኻ ዚፍጠር ንቕሓት ኣይኮነን። እዚ ድማ ምስቲ ሕብረተሰብኣውን ባህላውን ቁጠባውን ኣከባቢኻ ብምውሳእን ብተግባርን ብግብረመልስን ይከናወን። ንሃገር ብዚምልከትውን፡ ሓንቲ ሃገር ንመንነታ ቀስ እናበለት ደኣምበር ብሓደ ግዜ ኣይተጥርዮን እያ። ሓንቲ ሃገር መብዛሕትኡ ግዜ ብእተፈላለየ ባህልን እተፈላለየ ታሪኻውን ፖለቲካውን ማሕበረሰብኣውን ድሕረባይታ ዘለዎም
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ካብ ትማሊ ሰሉስ 5 ታሕሳስ ኣትሒዙ ብዘይግሉጽ ምኽንያት ኣብ ኣስመራ ሆቴላት፡ ኣብያተ መግብን ካልኦት ወሃብቲ ኣገልግሎታትን ዝርከባአን ልዕሊ 180 ብሕታዊ ትካላት ከምዝዓጸወ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ክሳብ ሕጂ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣስመራ ዝተደኮና ከም ብዓል፡ ሳቫና ሆቴል፡ ካራቨል፡ ባር
ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ሎሚ ካብ ዋይት ሃውስ ብቴለቭዥን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣሻማዊ ስጉምቱ ዕንቅፋት መስርሕ ሰላም እስራኤልን ፍሊስጤምን ክኸውን `ዩ ተባሂሉ ካብ መላእ ዓለም ንዝገጠሞ ተቓውሞ ዕሽሽ ብምባል፡ ኣመሪካ ን ዮርሳለም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ብወግዒ ከምዝፈለጠታ ብምርግጋጽ ኤምባሲ ኣመሪካ ካብ ቴላቪቭ ናብ ዮርሳሌም
ብኣማኑኤል ሳህለ
ባህሊ ናይ ኩሉ ሕብረተሰብ ማተሪያላውን ማሕበራውን መንፈሳውን መንነት ዘንጸባርቕ ብምዃኑ፡ ዓድን ማይቤትን ሃገርን ከይተፈጥረ ኸሎ ዝነበረን፡ ኩሉ ግዜ ድማ ንወድሰብ ከም ጽላሎቱ ኾይኑ ዘሰንዮ ዝነበረን ዘሎን ተርእዮ እዩ። ባህሊ ዘይብሉ ሕብረተሰብ ኪህሉ ኣይክእልን። ባህሉ ዘጥፍእን ናይ ካልእ ዚልቃሕ ወይ ዚርዕም ሕብረተሰብ ግን ኣሎ።
ሃገር ክንብል
ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ በቶም ኣልሑቲ ተባሂሎም ዝፍለጡ ዕጡቓት ሽዓውያን ሓይልታት የመን ሎሚ 4 ታሕሳስ ከምዝተቐትለ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንመደበር ራድዮ ኣልሑቲ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ዘይተረጋገጸ ስእሊ ሬሳ ናይቲ ን ኣስታት 40 ዓመታት ከም ፕረዚደንትን ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ባእታን ኮይኑ ዝጸንሐ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ኣብ ማሕበራዊ
መንግስቲ ህግደፍ፡ ጸላኢ መላእ ህዝቢ ኤርትራ’ምበር ንሓደ ዝቀርቦ ነቲ ካልእ ዝርሕቆ ስርዓት ኣይኮነን። እንተኾነ ህግደፍ ዕምሩ ንምንዋሕ፡ ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምልሕላሕን ኣብ ሓድሕዱ ምጥርጣር ንምፍጣርን ዘይጥጅኦን ዘይፍሕሶን ተንኮል የለን። ስርዓት ህግደፍ፡ ብዘይካ’ቲ “ብግዳም ተወሪርና፡ ማሕበረ ሰብ ዓሊቋትና” እናበለ ንዓመታት ኣድህቦ ህዝቢ ኤርትራ ንምጥምዛዝን
ኣዝይና ንፈትዋ ኣዴና ነፍስሄር
ወ/ሮ ትብለጽ ኪዳነ ተኽለገርጊሽ፡
ድሕሪ ናይ ነዊሕ ሕማም ብዕለት
25/11/2017 ስለዝዓረፈት፡ መሪር
ሓዘን እናተሰማዓና፡ ሎሚ ሬሳ ካብ
ለንዶን ናብ ዓዲ ድሕሪ ምፍናው፡
ብሓባር ሓዘንና ንምግላጽ ናይ ዝኽሪ መዓልቲ፡
ንጽባሕ ሰንበት ዕለት 3 ታሕሳስ 2017፡ ካብ ሰዓት
2፡00 - 8፡30፡ ቦታ ኣዳሊና ከምዘለና
ከምዝፍለጥ ኣህጉርና ኣፍሪቃ፥ ብፍላይ ካብ 16-19 ክፍለ ዘመን፥ ባርነታዊ መሸጣ ደቂ-ሰብ፥ ዘይሃስስ ሥምብራት ከም-ዝገደፈ፥ መዛግብቲ ታሪኽ-ዓለምና ሰኒዶሞ ይርከቡ ኣለዉ። እዚ ጸሊም ታሪኽ’ዚ፥ ክሳብ ሕጂ ዘይሓዊ በሰላ ዝገደፈ ኮይኑ ከብቅዕ፥ ሕጂ ድማ እንሆ እቲ ግፍዒ’ቲ፥ ኣብ ምድሪ ሊብያ እናተደግመ ይርከብ ምህላዉ፥ ዓለም ብዓለሙ ብዓቢይ ምግራም ይከታተሎ
ኣብ ዓለም ዝነበሩ መለኽቲ መራሕቲ (ዲክታተራት)፡ ዳረጋ መብዛሕትኦም ብሓይሊ ብረት ኢዮም ስልጣኖም ዝለቐቑ። መንግሰቱ ሃይለማርያም ኣብ ኢትዮጵያ ብሓይሊታት ሰውራ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስልጣኑ ለቒቑ። ሳዳም ሑሰን ናይ ዒራቕ ብሓይሊ ሰራዊት ኣሜሪካ ተደምሲሱ። መዓመር ጋዳፊ ናይ ሊብያ ብሓይሊ ወተሃድራዊ ሓይሊታት ምዕራባውያን መንግስታት ተቐቲሉ፡ ናብ ህዝቢ ሊብያ ስልጣን
ወዲ 70 ዓመት ዓብደልቃድር ኣሕመድ በቲ ሃብታም ዓቢ ሓው ኢማራት ምምጻእን ወደብ ዓሰብ ምክራይን ዝነበሮ ታሕጓስ ንነዊሕ ጊዜ ኣይቀጸለን። እዚ ድማ ኢማራት ደቁን ደቂ ሓዉን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ቅትልትል ስለዘበለቶምን ቲ ከባቢ ንገሃነም ስለዝለወጠትን ኢዩ።
ኣሕመድ ብወዶም ዓሊን ወዲ ሓዎም እድሪስን ብንእስነት ዞም ደቂ ካብ ምዝራብ
ብ ኣማኑአል ሳህለ
ታሪኻዊ ምስሊ (ስእሊ) ኤርትራ እንታይ ይመስል ነይሩ? ህግደፋዊ ምስሊ ኤርትራኸ እንታይ ይመስል ኣሎ? ናይ መጻኢ ምስሊ ኤርትራኸ እንታይ ኪመስል እዩ? እዚኣቶም ገለ ካብቶም ሓሓሊፎም ኣብ ኣእምሮ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዚለዓሉ ሕቶታት ኢዮም ኪብሃሉ ይኽእሉ።
ነታ ቐዳመይቲ ሕቶ ብዚምልከት፡ ኩሉ ዕድመ ዝደፍአ ኤርትራዊ ነቲ ዝሓለፈ ማለት
ኣብ ታሪኽ ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ ምዕላው መንግስቲ፡ ብስም ዲሞክራሲ፡ መሰልን ናጽነትን ምሒልካን ጥሒልካን ህዝቢ ኣሰሊፍካ ሰውራ ወይ ለውጢ ምክያድ፡ ስልጣን ምስጨበጥካ ዝኣተኻዮ መብጽዓ ምጥላምን ኣብ ኮረሻ ስልጣን ንዘደየበካ ሓፋሽ ምርጋጽን ልሙድ’ዩ። እዚ ኣብ ኤርትራ፡ ዚምባብወ፡ ኡጋንዳ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን ኢትዮጵያን ዘሎ ግዕዙይ ምምሕዳርን ህዝቢ
እዚ ኣርእስቲ’ዚ ንዓና ንኦርቶዶክሳውያን፥ ብዙሕ ክንዛረበሉን ክንጽሕፈሉን ዝግበኣና ኣርእስቲ’ዩ። ከመይሲ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያንና ዘሎ ጸገማት ኩሉ፥ ምስ’ዚ ኣርእስት’ዚ ምትሕሓዝ ዘለዎ ኮይኑ ይርከብ ብምህላዉ እዩ። ከም-ዝፍለጥ ኣብ 1983 ዓ/ም (1991) እቶም ዝነበሩ ሊቀ-ጳጳስ ማለት ኣቡነ-ገብርኤል ንኣዲስ-ኣበባ ምስ-ከዱ፥ ኣብቲ መንበረ-ጵጵስና ተጸዋዒ ዝነበሩ፥ እቶም ዋና-ጸሓፊ መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ
ኣብ ዘበናዊ ታሪኽ ግብጺ ዝኸፍአ ተባሂሉ ኣብ ዝተገልጸ፡ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲናይ፡ ኣብ ሓደ መስጊድ ዝተኻየደ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ 235 ሰባት ከምዝሞቱ መንግስታዊ መደበር ቴለቭዥን ግብጺ እትርከበን ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዓለም ገሊጸን።
ብመሰረት `ቲ ሓበሬታ፡ እቲ ዛጊት መንነቶም ብዘይተፈልጡ ኣሸበርቲ ኣብ ኣል-ራውዳ ኣብ ዝተባህለ መስጊድ
ነቲ ን37 ዓመታት ስልጣን ብሒቱ ዝጸንሐ ሮበርት ሙጋበ ተኪኡ፡ ሎሚ 24 ሕዳር 2017 ኣብ ሃራረ ፕረዚደንት ዚምባብወ ኮይኑ ቃል ማሕላ ዝፈጸመ ኢመርሰን ምናንጋግዋ፡ ንዝምባብወ ዳግም ኣብ ምህናጽ ብምትኳር ንኹሎም ደቂ ሃገሩ ብዘይ ኣፋላላይ ከገልግል ተመባጺዑ።
ንሱ ኣብቲ ኣብ ስታድዩም `ታ ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ስነስርዓት ነቲ ቅድሚኡ
ማሕሙድ ሳልሕ
አብ ዚምባብወ ዝተካየደ ምስግጋር ስልጣን መካትዒ ኮይኑ ኣሎ። ገሊኡ ሰብ፡ “ዕልዋ መንግስቲ ድዩ ወይስ አይኮነን” አብ ዝብል ክትዕ ክጸቅጥ እንከሎ፤ ገሊኡ ክትዕ ድማ፡ “ቅዋማውነቱ ብዘየገድስ ከመይ ዝበለ ለውጢ ከምጽእ እዩ? ካብቲ ዝሓለፈ መብጸዓታት ዝተፈልየ እንታይ ሓድሽ ነገር ክንርኢ ኢና?” አብ ዝብል ጉዳይ ዘተኮረ ይኸውን።
ኣብ ከተማ ኣስማራ ድሕሪ ዝተኻየደ ተባዕ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ንጉጅለ ህግደፍ ናብ ከቢድ ራዕዲ ከምዝኣተዎ ኣብ ዉሽጥን ወጻእን እንርከብ ኤርትራዉያን ንዕዘቦ ዘለና ሓቂ እዩ። ስርዓት ህፍደፍ ግን እንተኾይንሉ ብዝኾነ ዋጋ ፋሉላዊ ግዝኣቱ ምቅጻል፡ እንተዘይኮይንሉ ድማ ከምሃገርን ህዝብን ደዉ ከምዘይንብል ሰራዉርና በቲኹ ዉድቅቲ ኤርትራ ገዲፉ ክሓልፍ እዩ
ን 37 ዓመታት ፕረዚደንት ዚምባብወ ኮይኑ ዝገዝአ ወዲ 93 ዓመት ሮበርት ሙጋበ ካብ ስልጣን ብወለንትኡ ከምዝወረደ ኣፈኛ ፓርላማ `ታ ሃገር ድሕሪ ምግላጹ፡ ህዝቢ ዚምባብወ ኣብ ጎደናታት ዋና ከተማ ሃራረ ሓጎሱ ይገልጽ ኣሎ ።
ሮበርት ሙጋበ፡ ኣብ ዚምባብወ ሓጎጽጎጽ ዘይብሉ ምስግጋር ስልጣን ንኽህሉ ነቲ ውሳኔ ብወለንታኡ ከምዝወሰዶ
ህግደፍ፡ እናጸላእናካ ብሓይሊ ፍተዉኒ ኣይትበለና
ናይ ትማሊ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ናይ ሎሚ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ እቲ ብልዑል ተወፋይነት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተረጋገጸ ናጽነት ጨውዩ፡ ኣብ 1991 “ግዝያዊ መንግስቲ” ኢሉ ስልጣን ምስሓዘ ክሳብ ለይቲ ሎሚ እታ ዝደየባ ኮረሻ ኣይለቀቃን። ባዕሉ ዝቆጻጸሮ ስማዊ ሃገራውን ዞባውን ባይቶታት፡ ብጥቡቅ ምቁጽጻር
መናፍቓን! ዋላስ ጻድቃን?
20 ሕዳር 2017
ሃይማኖት ውልቃዊ ምርጫ፣ ሃገር ሓባራዊ ምርጫ እዩ። (ሃይማኖት ብውልቂ፣ ሃገር ብሓባር)። ኣብዚ ኩልና ኢና ንሰማማዕ። ስለንታይሲ ኣብ ሓንቲ ብቑዋም እትመሓደር ሃገር እተፈላለየ መንፈሳዊ እምነት ዝኽተሉን፣ ጭርሻ መንፈሳዊ እምነት ዘየምልኹን ሕብረተሰባት ስለ ዝነብሩላ። ምንምኳ ሰባት ዝደልዩዎ ስርዓተ ሃይማኖት ይእምኑ፣ ብስርዓተ እግዚኣብሄር እንተ-ተቐቢልናዮ
ን ዚምባብወ ን 37 ዚመርሓ ሮበር ሙጋበ በቲ ዓንዲ ሕቖ ስልጣኑ ዝነበረ ገዛኢ ሰልፊ Zanu-PF ብምሉእ ድምጺ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምብራሩ በቲ ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት ዝሰጎጎ `ሞ ካብታ ሃገር ተሰዲዱ ዝቐነየ ምኽትሉ ነበር ኤመርሰን ሙናንጋዋ ከም ዝተክኦ ምዕከናት ዜና ዚምባብወን ዓለምን ኣቃሊሐን።
ወዲ 93 ዓመት ሮበር
ሼኽ ዓብዱልሓይ፡ ኣእዳውካ አክበልና- ውሽጣዊ ሽግራትና ባዕልና አለናዮ
ማሕሙድ ሳልሕ
አብዚ እዋን'ዚ አስላማዊ ዓለም ብጽንኩርን ፈታንን መድረኽ ይሓፍ አሎ። ንዓስርተታት ዓመታት ዝአክል ምዕራባውያን ሃገራት አብ ልዕሊ አስላማዊ ዓለም ዝተኸተልኦ ጉጉይ ሜላታት ምስቲ ዘቤታውያን መራሕቲ አብ ልዕሊ ህዝቦም ዝተኸተልዎ ጨኳኒ አተሓሕዛ ተደሚሩ አብተን ሃገራት ግብረ-ሽበራውያን ጉጅለታት ከም ዝሰዕርራ
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን፥ ንዕለት 3 ታሕሳስ 2017 ኣብ ከተማ ሎንዶን ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካይድ ስለዝኾንና፡ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
እዚ ኣኼባ`ዚ ናይቲ ዝሓለፈ ኣኼባታት መቐጸልታ ወይ`ውን ሥሩዕ ኣኼባ ኾይኑ፥ ህልው ኩነታት ሕዝቢ ኤርትራን ዝጽበዩና ዘለዉ ብድሆታትን ኣልዒሉ ክዝቲ ኢዩ። እዚ ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተራእየ፡ ኣብ ውሽጢ
ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ታሪኽ ኤርትራ: ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቒ ነዛ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍላ ሃገር ብዘይ ቅዋምን ህዝባዊ-ምርጫን ባይቶን፡ ምስ ውሑዳት ተማእዘዝቱ ዝተፈላለዩ ውዲታት እንዳተጠቕመ ቐስ-ብቐስ ዲክታተርያዊ ስርዓት ኣማዕቢሉ፡ ሃገርና ከም ብሕታዊት ጥሪቱ እንዳ ኣማሐደረ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከኣ ናብ ርእይዎ ዘይፈልጥ ሕሱም ናይ ራዕዲ መነባብሮ ጅሆ
ትብጻሕ ናብ ዝተፈተኻ ተናፋቒ ክቡር ወላዲየይ
ካብ እንፈላለ እንሆ 40 ዓመት ኮይኑ። ኣርብዓ ዓመት ማለት ቀሊል ዕድመ ኣይኮነን። ፍርቂ ዕድመ ናይ ሓደ ረቢ ዝባረኾ በዓል ጸጋ ዕድመ እዩ።
ሎሚ ከምቲ ኩሉ ሳዕ ዝገብሮ ኣብ ኢድካ እትወሃብ ደብዳበ ዘይኮነት፡ ኩሉ ሰብ ዝርእያን ዝሰምዓን ቅልዕቲ ደብዳበ ክልእከልካ’የ ወሲነ።
ከም ቐደመይ


text:
ምሕያል ህግደፍ ሕርያ’ዶ መቐጸልታ ተልእኾ?
ሓደ ካብ ዓበይቲ ፖለቲካዊ መደባት 2017፡ “ምሕያል ህዝባዊ ግንባር” ምዃኑ፡ ኣብ ቃለ- መጠይቕ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ኮነ ኣብ ናይ ህግደፍ ጽሑፋት ተገሊጹ እዩ። እዚ መደብ’ዚ ብፍሉይነት ሎሚ ዓመት ዝሕንጸጽ ዘሎ ሓድሽ መደብ ዘይኮነ፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ዘካየዶ ቃልሲን ፖለቲካዊ ስራሕን እዩ። ንመጻኢ እውን ዘየቋርጽ ኣካል ዕዮ ህንጸት ሃገር፡ እኳ ድኣ እቲ ዝዓበየ ዕማም እዩ።
ምሕያል ህዝባዊ ግንባር እንታይ ማለት’ዩ? ዝብል ሕቶ ቅድሚ ምምላስ እምበኣር፡ ህዝባዊ ግንባር መን’ዩ? ካበይ መጺኡ? ኣበይ ኣሎ? ንዓና መንእሰያት እንታይ ይብጽሓና? ስለምንታይ እዩ’ኸ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣውራ ድማ መንእሰያት ምሕያል ህዝባዊ ግንባር ከገድሰና ዘለዎ? እንታይ ንምርካብ? ናበይ ንምብጻሕ? ዝብሉ ጉዳያት ምድህሳስ ኣገዳሲ ይኸውን።
ህዝባዊ ግንባር ካበይ መጸ?
ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ኣብ ታሪኽ ሓደ ዘመን፡ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ፡ ሓባራዊ ተሞኲሮ ኣሕሊፉ፡ ኣብ መወዳእታ ብናይ ገዛእ ርእሱ ድሌት ሓደ ሃገር ንምዃን፡ ስሙር ቃልሲ ንናጽነት ብምክያድ ልዑላዊ ሃገር ክምስርት ዝበቕዐ ህዝቢ እዩ። ናብዚ ደረጃ’ዚ ዝበቕዐ ግን፡ ኣዝዩ ከቢድ፡ ነዊሕ፡ መሪርን ፈታንን መድረኻት፡ እልቢ ዘይብሉ ሕልኽላኽ ግዳማዊን ውሽጣዊን ብድሆታት ሰጊሩ እዩ። ኣንጻር ብዓቕሚ ኣዝዮም ጸብለል ዝብልዎ ተጻባእቲ ብዘይ ዝኾነ ሓገዝ፡ ኣብ ገዛእ ዓቕሙ ተሞርኲሱ፡ ሓድነቱ ኣትሪሩ፡ ከቢድ መስዋእቲ እናኸፈለ፡ ብዓቕሊ፡ ሓቦ፡ ጽንዓት፡ ብምዕቡል ፖለቲካዊ ስራሕን ንቕሓትን ተቓሊሱ እዩ፡ ንኹሉ መስገደላት ጠሓሒሱ ከም ህዝቢን ሃገርን ክቐውም ዝኸኣለ።
የግዳስ፡ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ሃገር ንምዃን ዘካየዶ ቃልሲ፡ ከም ኩሉ መስርሓት፡ ካብ መጀምርታኡ ምዕቡል፡ ስሙርን ውጽኢታዊን ኮይኑ ኣይጀመረን። ኣብ 1940ታት-1950ታት ህዝቢ ኤርትራ መሰል ርእሰ ውሳነኡ ንምርግጋጽ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣብ ዝፈለመሉ እዋን ዝፈጠሮ ናይ መጀመርታ ፖለቲካዊ ውዳበታት፡ ንጹር ሃገራዊ ዕላማን ፕሮግራምን ስለዘይነበሮ፡ ንባህጊን ድሌትን ኩሉ ክፋላት ሕብረተሰብ ብምልኣት ዝውክል ኣይነበረን። ካብ ትሕተ-ሃገራዊ ኣተሓሳስባን ስምዒታትን ብዙሕ ዘይርሓቐ፡ ብኹሉ መለክዒታት ሓደ ሃገርን ህዝቢን ንምዃን ዘየኽእል፡ ኣዝዩ ድኹም ውዳበ’ዩ ነይሩ። ክንዲ ዝኾነ፡ ነቲ ሽዑ ህዝቢ ኤርትራ ዝገጠሞ ብድሆታት ክስዕር ብቕዓት ኣይነበሮን።
ኣብ መፋርቕ ዝሓለፈ ዘመን ዳርጋ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ናጽነተን ኣብ ዝጓናጸፋሉ ዝነበራ እዋን፡ ኤርትራ ንስለ ጂኦ-ፖለቲካዊ ረብሓታት ርእሰ ሓያል ኣመሪካ ተባሂሉ፡ ምስ ኢትዮጵያ ክትቁረን ምስ ተወሰነ፡ ዋላ እኳ ህዝቢ ኤርትራ ዝተቐበሎ ምርጫ እንተዘይነበረ፡ ናይቲ መድረኽ’ቲ ፖለቲካዊ ብቕዓትን ውዳበን ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ዓቢ ውዲት’ዚ ክፍንጥስ ዓቕሚ ኣይነበሮን። ከም ውጽኢቱ ድማ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናጻን ልዑላዊን ሃገር ናይ ምዃን ባህጉ ኣይሰመረን። መግዛእቲ ሃጸይነት ብውክልና ስርዓታት ኢትዮጵያ ቀጺሉ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ዘካየዶ ቃልሲ፡ ዋላ እኳ ውዳበኡን ብቕዓቱን ሰንኰፍ እንተነበረ፡ ነቲ ድሓር ዝማዕበለ ስነ-ሓሳብ ሃገራውነትን ቃልሲ ንናጽነትን ድቂ ዝፈጠረ ብምዃኑ፡ ከም ተሞኲሮ ዝንዓቕ ኣይኮነን። ጉዕዞ ናብ ሓርነት መልክዑ ቀይሩ ክቕጽል ፍኖት ዝጸረገ፡ ሓደ መድረኽ ናይ ታሪኽና – ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ምስግጋር፡ መስርሕ ምህናጽ ሃገራውነት ኣብ ምብግጋስ ዝተጻወቶ እጃም ድማ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን።
ኣብ 1961፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ናብ ጎነጻዊ ቃልሲ ምስተሰጋገረ ክፈጥሮ ዝኸኣለ ውዳበ እውን እንተኾነ ከምቲ ዝድለ ኣይነበረን። ተበግሶ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ፡ ዋላ እኳ፡ ቁርጺ ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ንሕድገት ዘየፍቅድ መሰል ርእሰ-ውሳነ እንተንጸባረቐ፡ እቲ ኣብ ፈለማ መድረኽ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝተታሕዘ መስመር፡ ብደረጃ ስነ-ሓሳብ ኮነ ብግብሪ ሓያል ውዳበን ሰፊሕ ሱታፌ ህዝቢን ከረጋግጽ ዝኽእል ኣይነበረን። ብዘይ ሱታፌ ህዝቢን ብቑዕ ውዳበን ክዕወት ዝኽእል ሓርነታዊ ምንቅስቓስ ስለዘየለ ከኣ፡ በቲ ሽዑ ዝነበረ ድኹምን ትሑት ዝብቕዓቱን ውዳበ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዕላማኡ ከዐውት ይኽእል ኣይነበረን። እቲ ዝዓበየ ጉድለት ናይቲ ሽዑ ዝነበረ ኣከያይዳ፡ ኣብ ክንዲ ሓባራዊ ናይ ቃልሲ መኣዲ ብምፍጣር ንስምረትን ውህደትን ህዝቢ ምስራሕ፡ ኣብቲ ሰሪቱ ዝጸንሐ ባህርያዊ ፍልልያት ሕብረተሰብ ምጥሓል እዩ ነይሩ። ሓይልታት መግዛእቲ ድማ፡ ነዚ ድኻማት’ዚ ክምዝምዙ ግድን እዩ። ከም ውጽኢቱ፡ ሰውራ ኤርትራ ይበገስ እምበር፡ ብናይ ገዛእ ርእሱ ውሽጣዊ ጸገማት ተሓሊኹ፡ ከም ባህጊን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ክስጉም ኣይከኣለን።
እዚ ተሞኲሮ’ዚ እውን እንተኾነ፡ ብኣሉታ ጥራይ ዝግለጽ ኣይኮነን። ቀዳሞት ኤርትራውያን ተቓለስቲ ብዙሕ ተሞኩሮ ዝቐሰምሉ፡ ጸገማቶም ብምልላይ፡ ናብ ዕላማ ህዝቢ ኤርትራ ዘብጽሕ ማእዝን ክሕዙ ዝደረኸ፡ ኣካል ታሪኽና – ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ እዩ።


text:
ኣብ 1980 ሞስኮ ኦሎምፒክ ኣብ መበል 40 ዓመቱ ኽልተ ወርቒ ሜዳልያ ንሃገሩ ብምምፃእ ታሪኽ እንዳዘከሮ ዝነብር ህያዊ ኢትዮጵያዊ ኣትሌት።
5 ጥቅምቲ 1937ዓ.ም ኣብ ከተማ ዓዲግራት ፍሉይ ሽሙ ጐሎ መኸዳ ኣብዝብሃል ቦታ ዝተወለደ ፍርያት ክልልና ዝኾነ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ቅድሚ ናብ ውድድር ኣትሌቲክስ ምእታዉ ኣብዝተወለደሉ ኸባቢ ብሕርሻ ይመሓደሩ ንዝነበሩ ንወላዲ ኣቡኡ ኣይተ ይፍጠር ተኽለሃይማኖትን ንወላዲቱ ኣዲኡ ወይዘሮ ለተገብርኤል ገብረኣረጋዊ ንምሕጋዝ ኣብ ሓደ ፋብሪካ ተቖፂሩ ብምስራሕ ይሕግዞም ነይሩ።
ጐናጐኒ ንስድርኡ እንዳሓገዘ ኣብ ስፖርት ይነጥፍ
ዝነበረ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ድሕሪዙይ ንውድድር ጉያ ብዝነበሮ ዝለዓለ ፍቕሪ ናብ ኣስመራ ብምኻድ ሽዑ ናብ ዝነበረት ጋንታ ኣትሌቲክስ ሓማሴን ተፀንቢሩ እዩ። ኣብቲ ጊዜቲ ድማ ኣብ ኣስመራ ኣብዝተኻየደ ውድድር ጉያ ፍርቂ ማራቶን ምስ ኣትሌታት ሻምበል ኣበበ በቒላ፣ ማሞ ወልዴን ምስ ኻልኦት ፍሉጣት ኣትሌታት ብምውድዳር ሻድሻይ ደረጃ ብምሓዝ ውድድሩ ዛዚሙ እዩ። ኣብቲ ውድድር ድማ ብቕዓት ኣጎይያ ምሩፅ ይፍጠር ዝተዓዘበ ሻምበል ኣበበ በቒላ ንዓየይ ክትክእ ይኽእል እዩ ብምባል ሓደ ጥሪ 1961ዓ.ም ናብ ጋንታ ኣትሌቲክስ ሓይሊ ኣየር ንክፅንበር ነገራት ኣጣዓዒምሉ እዩ።
ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣብቲ ጊዜቲ በቢዓመቱ ይካየድ ኣብዝነበሩ ናይ ምክልኻል ሰራዊት ውድድር ብተደጋጋሚ ብምስዓር ኣብ ኢንተርናሽናል ውድድር ንክካፈል ብዝረኸቦ ዕድል ኣብዝተፈላለዩ ውድድራት ውሽጢ ዓድን ወፃኢን ብምስታፍ ዓወታት ካብ ምምዝጋቡ ሓሊፉ ጥንካርኡ ዘመስከረሉ ጊዜ እዩ ነይሩ።
ማርሺ ቐያሪ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣብ ዓለምለኸ ውድድር ንሃገሩ ወኪሉ ንፈለማ እዋን ኣብ ውድድር ዝተሳተፈ ኣብ 1968ዓ.ም ውድድር ኣሎምፒክ ሜክሲኮ እዩ። ቐፂሉ ኣብ 1972ዓ.ም ኣብ ውድድር ኦሎምፒክ ሙኒክ ተሳቲፉ ብ10ሽሕ ሜትሮ ንሃገርና ሜዳልያ ብሩር ኣምፂኡ እዩ።
በዞም ውፅኢታት ተዓጂቡ ብኣትሌቲክስ ንቅድሚት ዝተጉዓዘ ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣብ 1973 ኣብ ናይጀሪያ ሌጎስ ኣብዝተኻየደ ኻልኣይ መላእ ፀዋታታት ስፖርት ኣፍሪካ፣
ብ10ሽሕ ሜትሮ ሜዳልያ ወርቒ
ብ5ሽሕ ሜትሮ ሜዳልያ ብሩር ኣብ 1979ዓ.ም ኣብ ሴኔጋል ዳካር ኣብዝተኻየደ ፈላማይ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ኣፍሪካ ብ10ተን ብ5ተን ሽሕ ሜትሮ ሜዳልያታታት ወርቒ፣
ኣብ 1977 ኣብ ምዕራብ ጀርመን ኣብዝተኻየደ ፈላማይ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ዓለም ብ5ተን 10ተን ሽሕ ሜትሮ ወርቒ ሜዳልያ፣
ኣብ 1979 ኣብ ካናዳ ሞንትሪያል ኣብዝተኻየደ ኻልኣይ ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ዓለም ብ10ተን 5ተን ሽሕ ሜትሮ ወርቒ ሜዳልያ ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ 1980 ኣብ መበል 22 ውድድር ኦሎምፒክ ሞስኮ ብ10ተን 5ተን ሽሕ ሜትሮ ወርቒ ሜዳልያ ዝረኸበ ኾይኑ ካብቶም ፍሉያት መለለይኡ ድማ ንሃገሩን ንኣፍሪካን ኣብ ሓደ ውድድር ኦሎምፒክ ኽልተ ወርቒ ሜዳልያ ዘምፅኣ ፈላማይ ኣትሌት እዩ።
ውድድር ጉያ ካብዘቋረፀሉ ጊዜ ጀሚሩ ብኣሰልጣንነት ነዊሕ ርሕቐት ብደረጃ ሕርይቲ ጋንታ ኣትሌቲክስ ኢትዮጵያ ዝለዓለ ውፅኢት ኣመዝጊቡ እዩ። ድሕሪዙይ ኣብ ዕረፍቲ ዝፀንሐ ሻምበል ምሩፅ ይፍጠር ኣብ ምስትንፋስ ብዘጋጠሞ ፀገም ኣብ ካናዳ ቶሮንቶ ሕክምና ክወስድ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ መበል 72 ዓመቱ 14 ታሕሳስ 2009ዓ.ም ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ ኣሎ።
ብዛዕባ ሕልፈተ ሂወት ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ኣመልኪቱ ንኣሶሺየትድ ፕረስ ሪኢቱኡ ዝሃበ ጅግና ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ሃይለ ገብረስላሴ ብሕልፈት ሂወት ጅግና ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር ብጣዕሚ እየ ሓዚነ ውድድር ጉያ ክጅምር ከለኹ ከም ምሩፅ ይፍጠር ክኸውን ድልየት ነይሩኒ በዚ’ውን ኣብዚ ደረጃ ንክበፅሕን ብርክት ዝበሉ ዓወታት ንክረክብን ዝኽኣልኩ ንዕኡ መርኣያ ገይረ ጠንኪረ ብምስርሓይ እዩ ክብል ሪኢቱኡ ሂቡ እዩ።
ሸውዓተ ውላድ ዘለዉዎ ጅግና ሻምበል ኣትሌት ምሩፅ ይፍጠር መርኣያ ኢትዮጵያውያን ኣትሌታት ብምዃን ታሪክ እንዳተዘከሮ ዝነብር ህያዊ ኣትሌት እዩ


text:
ከወያኔ በኋላ ለሚመጣው የሽግግር ወቅት መዘጋጀት...
በወያኔ ሃያ-ዓመት አስከፊ አገዛዝ ምክንያት ኢትዮጵያ ሀገራችን ለከባድ ጥፋትና ውድቀት ተዳርጋልች። በተለይ የወያኔ የጎሳ ፖሊሲ የኢትዮጵያን ህልውና ለከባድ አደጋ አጋልጧል። በትንሳኤ ኢትዮጵያ አርበኞች ህብረት እምነት ሀገራችንን ማዳን፥ አንድነቷን ማስጠበቅ የሚቻልበት መንገድ አለ፤ ይሄውም እንደተጠባባቂ መንግስት የሚያገለግል የሽግግር ወቅት ምክር ቤት በስደት ማቋቋም ነው። Read more
ውሳኔ ህዝባዊ ኣኼባ ኡምዮን ከባቢኣን
ውሳኔ ህዝባዊ ኣኼባ ኡምዮን ከባቢኣንv
ንሕና ኤርትራውያን ተቐማጦ ኡምዮን ከባቢኣን ብዕለት 18.02.2012 ነቲ ዘይፍትሓውን ዘይሕጋውን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተበየነ እገዳ ቁጽሪ 2023/2011 ንምኹናን፡ ሽማግለ መኸተ ኡምዮን ከባቢኣን ብዝጸውዖ መሰረት ሰፊሕ ኣኼባ ኣካይድና።
እገዳ ቁጽሪ 2023/2011 ልክዕ ከም እገዳ ቁጽሪ 1907/2009 ኣብ ሓሶትን ፍጹም ምህዞን ስርዓት ወያነን ምምሕዳር ኣሜርካን ተመርኩሱ፡ ብመገዲ እቲ ብጸላእቲ ኤርትራ ዝተመዘዘ ”ናይ ኤርትራን ሶማልያን ሞኒተሪንግ ግሩፕ ” ኣቢሉ ብዝተፈብረኸ ድራማ ምኳኑ ክንከታተሎ ዝጸናሕና ጉዳይ እዩ። Read more
ሃገራቶም ምስ ኤርትራ ዘለወን ዝምድናታት...
ሃገራቶም ምስ ኤርትራ ዘለወን ዝምድናታት ብምድንፋዕ ንሽርክነታዊ ረብሓ ከምዝሰርሑ። ኣብ ኤርትራ ዝተመደቡ ኣምባሳደራት ገሊጾም፣
ሃገራቶም ምስ ኤርትራ ዘለወን ዝምድናታት ብምድንፋዕ ንሽርክነታዊ ረብሓን እወታዊ ጽምዶን ከምዝሰርሑ። ብ15ን 16ን ለካቲት ወረቐት ስርሖም ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዘረከቡ 21 ኣምባሳደራት ገሊጾም፣
እቶም ኣምባሳደራት ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ። ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሑሉ ናይ ስራሕ እዋን። ኣብ ቊጠባዊ። ማሕበራዊ። ባህላዊ። ዲፕሎማስያውን ካልእን መዳያት ንዝጸንሐ ዝምድናታት ብዝያዳ ኣብ ምምዕባልን ንሓባራዊ ረብሓ ዘገልግል መደባት ኣብ ምድንፋዕን ኣበርቲዖም ከምዝሰርሑ ኣረጋጊጾም፣ Read more
ፕረዚደንት ኢሳይያስ። ወረቐት ስራሕ 11...
ፕረዚደንት ኢሳይያስ። ወረቐት ስራሕ 11 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ፣
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ። ብ16 ለካቲት ኣብ ቤተ-መንግስቲ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት። ወረቐት ስራሕ 11 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ፣ ንሳቶም ድማ፥ Read more
ወርሒ ለካቲት። ብቕያታት ዝተመልአ ረዚንን...
ወርሒ ለካቲት። ብቕያታት ዝተመልአ ረዚንን ዘዂርዕን ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓቘፈት ወርሒ ምዃና ተገሊጹ፣
ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ። ወርሒ ለካቲት ኣብ ኣገደስቲ ወተሃደራዊ ፍጻመታት። ጕሉሓት መርኣያታት ናይ’ቲ ብቕያታት ዝተመልአ ረዚንን ዘዂርዕን ሃገራዊ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ። “ስርሒት ፈንቅል” ከምኡ’ውን ጸላእቲ “ወፍሪ ቀይሕ ኰኾብ” ኢሎም ዝሰመይዎ መጠነ ሰፊሕ ወራር ዝሓቘፈት ምዃና። ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ፣
እቲ “ለካቲትን ዘሕብን ዝኽርታታን” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ። ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ መሪር ኲናት ሓይሉ ጸንቂቑ ዝተረዀመሸ ብ15 ለካቲት 1982 ዝትበገሰ ሻድሻይ ወራር። ጅግንነትን ጽንዓትን ኤርትራዊ ተቓላሳይ ካብ ዝትመስከረሎም መረርቲ ወተሃደራዊ ግጥማት ኣብ ቅድሚት ከምዝስራዕ ጠቒሱ። ስርዓት ደርግ። ካብ መላእ ኢትዮጵያን ዓለምን ኣጋይሽ ዓዲሙ። “መርቑኒ” ኢሉ ብምሉእ ርእሰ-ምትእምማን ዝወፈረሉ ወተሃደራዊ ስርሒት ምንባሩ ኣነጺሩ፣ Read more