text:
ካብ ሰነዳት ታሪኽ
ሃብትኣብ ጽገ- ራብዓይ ክፍሊ
4.ውድባት ኤርትራ
ካብ ሰነዳት ሰልፊ ምብ/ ጀርመን ክረአ ከምዝኽእል: እተን ውድባት ኤርትራ ኣብ ዕላምአን ፍልልይ ከምዘይብለን ኢዩ:: ማለት ንኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ነጻ ንምውጻእ ኢዩ:: እቲ ፍልልየን ኣብ ኤትኒካዊ-ሃይማኖታዊ መሰረታተንን ናይ ወጻኢ ርክባተንን ኢዩ::
ሳላ’ቲ ምስ መሓመድ ስዒድ ናውድ: ምኽትል ኣቦ-ወንበር ELF-PLF ዝተገብረ ዘተ ከም ዝተረዳእናዮ: ናይ ሰለስቲአን ውድባት ኤትኒካዊ-ሃይማኖታዊ ዓይነት መሰረታተን ከምዝስዕብ ኢዩ:: እዚ ብኡኡ ዝተዋህበ መግለጺታት: ምናልባት ብቀንዱ ነቶም ን ELF-PLF ዝምዉሉ ዘገድስ ዓይነት ክኸውን ይኽእል ኢዩ:: ELF-PLF በተን ካልኦት ኤርትራውያን ውድባት: ከም ሓንቲ ናብ ድሑራት ሃገራት ዓረብ ክትጽጋዕ ትፍትን ገይረን ኢየን ዝገልጸኣ:: ከምዚ ዓይነት ምጉት ግን ኣብ ክዉን ማሕበርነታዊት (real socialist) ሃገር ምብራቕ ጀርመን: ቀጥታዊ ዝኾነ „ትርጉም“ እኳ እንተዘይብሉ: ነቲ ኣብ መንጎ’ተን ውድባት ዘሎ ኣብ ሓደሓደ መዳያት ጭቡጥ ፍልልይ ብኸፊል የንጸባርቕ:: ብተወሳኺ: ክንግንዘቦ ዘለና: ናውድ ገዲም ኣባል ደሳዊ ሰልፊ ሱዳን ከምዝነበረን: ኣብ ሓምሳታት ከኣ በቲ ሰልፊ ብዝተዋህቦ ተልእኾ: ምስተን ውድባት ኤርትራ ክሰርሕ ኢዩ:: ስለዚ ከምዚ ዓይነት ሰብ ናብተን ኣሓት ሰልፍታት ዝበሃላ ሓበሬታ ከተሓላልፍ ከሎ: በቲ ንዕኡ „ሓቂ“ ዝብሎ ከምዝኾነ ርዱእ ኢዩ::
እስከ ንናውድ ንስምዓዮ: „ኣብ ELF-PLF“ ይብል እሱ „80% ኣመንቲ ኢስላም ክኾኑ ከለዉ 20% ኣመንቲ ክርስትና ኢዮም:: ኣብ ህ.
.ሓ.ኤ. ከኣ 90% ኣመንቲ ክርስትና: 10% ኣመንቲ ኢስላም ኢዮም:: ኣብ ተ.ሓ.ኤ.- ሰ.ባ. ከኣ 50% ኢስላም 50% ክርስትያን ኢዮም:: እዚ ፍልልያት’ዚ ዘስዓበ ሓደ ፍሉጥ ፖሊሲ መሪሕነት ህ.
.ሓ.ኤ. ኢዩ:: „ኣፈወርቂ (ብርእይቶ ናውድ) ኣብ ውድብ ህ.
.ሓ.ኤ. እንዳበርተዐ ብዝኸይድ ኣገባብ ክርስትያን ብምውዳቡ: ብሃይማኖታዊ ጠንቂ ኣብ ሞንጎ ክርስትያንን ኣስላምን ምፍንጫላት ከይመጽእ ሻቕሎቱ ይገልጽ (…) ናውድ ምስ’ዚ ኣተሓሒዙ ንኣፈወርቂ: ኣብ መጻኢ ከም ኤርትራዊ ፒየር ገማይል (Pierre Gemayel (…) ክኸውን ይኽእል ኢዩ“ ኢሉ ይገልጾ::
እቲ ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ናይ ሰለስቲአን ውድባት ከምዚዝስዕብ ክግለጽ ይከኣል:-
ELF-PLF ምስ መብዛሕትአን ሃገራት ዓረብ ርክብ ኣለዋ:: ብፍላይ ምስ ሶርያን ዒራቕን:: እዚ ማለት ከኣ ምስተን ብዓሳውያን ሃገራት ዓረብ ዝጠበቐት ኢያ::
ህ.
.ሓ.ኤ. ብዝያዳ ምስ ሃገራት ዓረብ ከም ሊብያ: የመን: ኣልጀርያ: ከምኡ’ውን ምስ ውድባት ዓረብ ከም PFLO: DFLP: PFLP: ደሳዊ ሰልፊ ሱዳን ዝምድናታት ነይርዋ:: እዚ ማለት ከኣ: ህ.
.ሓ.ኤ. ብርእይቶኣ: ምስተን „ጸጋማውያን“ ትብለን ሃገራት ዓረብ ትዛመድ ማለት ኢዩ:: ካብዚ ብምብጋስ ከኣ: ግብጽን ስዑዲ ዓረብን ከም ኣድሓርሓርቲ ሃገራት ትሪአን::
እቲ ቀንዲ ፍልልይ ናይ ሰለስቲአን ውድባት: ኣብ ኣምር ዓረባዊ ሃገራውነት ዘለወን መርገጺ ኢዩ:: „ኣብ ሓደ ሰነድ ሰፊሩ ዝርከብ: ርእይቶ ሓደ ወኪል ህ.
.ሓ.ኤ.: መርገጺ ሶርያን ዒራቕን ኣብ ልዕሊ ህ.
.ሓ.ኤ. ንጹር ኣይኮነን:: ወከልቲ ህ.
.ሓ.ኤ. ምስዘን ሃገራት’ዚአን ኣብ ዝገብርዎ ዘተታት: ዝተገንዘብዎ ነገር እንተሎ: ዒራቓዊ ሰልፊ ባዓስ: ኣብ ሕቶ ኤርትራ ትምክሕታዊ መርገጺ ከምዝኽተልን: ካብዚ ብምብጋስ ከኣ ንጉጅለ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ከምዝድግፍን ኢዩ:: ፖሊሲ ሶማሊያ ኣብ ሕቶ ኦጋዴን ከኣ ብርእይቶ ህ.
.ሓ.ኤ.: ብክልተ ኣንፈታት ዝተጸልወ ኢዩ:: እቲ ትምክሕታዊ ኣንፈት ብሓላፊ ጸጥታ ሶማልያ (መሓመድ ሱሌማን?) ዝምራሕ ኮይኑ: ን¾ ግዝኣት ኢትዮጵያ ክዝመት ብቅሉዕ ጎስጓስ ዘካይድ ኢዩ:: እቲ ካልኣይ ኣንፈት ከኣ ብሰላማዊ መገዲ ብትግባረ መሰል ርእሰ ውሳነ ጉዳይ ኦጋዴን ክፍታሕ ኢዩ:: እዚ ፍታሕ’ዚ ግን መዕለቢኡ ኣብ መወዳእታ ናብ ሶማልያ ምጽንባር ከምዘስዕብ ርዱእ ኢዩ:: ዝበዝሑ ነበርቲ ናይቲ ኣውራጃ ሶማልያውያን ስለዝኾኑ: ነጻ ተኽእሎ ውሳነ እንተዝወሃቡ: ምስ ሶማልያ ምጽንባር ምመረጹ ነይሮም::
እቲ ኣብ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ናይ ሰለስቲአን ውድባት ዘሎ ፍልልይ: ንምግምጋም ዝበለጸ ብቕዓት ዘለዎም ሶቭየታውያን ኢዮም:: ተ.ሓ.ኤ.-ሰ.ባ. ማእከላይ ምዕራባውን ቦታታት ኤርትራ ይቆጻጸርዎ:: ኣስታት 30,000 ዕጡቓት ተጋደልቲ ኣለዉዎ:: ህ.
.ሓ.ኤ. ሰሜናዊ ምብራቕ ኤርትራን ዝቆጻጸር ኮይኑ: 12000 ዕጡቓት ተጋደልቲ ኣለዉዎ:: ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ: ሓይልታቶም ኣብ ኣፍደገ ኣስመራን ምጽዋዕን ዓሪዶም ይርከቡ:: ELF-PLF ግን 3500 ወተሃደራት ኣለዉዎ::
ምንጪ ናይ’ዞም ሓበሬታታ’ዚኦም ብልክዕ ካበይ ኢዩ: ዝፍለጥ ኣይኮነን:: ከም ርኡይ ዝውሰድ ግን: ደሳዊ ሰልፊ ሶቭየት ሕብረት ንግንባር ሓርነት ፍልስጤም ከም ምንጪ ሓበሬታ ይጥቀመሉ ከምዝነበረ ኢዩ:: ንኣብነት: ኣብ ሓደ ኣብ መንጎ ሰልፊ ምብ/ጀርመንን ደሳዊ ሰልፊ ሶቭ.ሕብረትን ዝተገብረ ኣኼባ: ብወከልቲ ሶቭ.ሕብረት: ምስኦም ጽቡቕ ዝምድና ዝነበሮ ኣቡ ኒዳል (ወኪል
.ሓ.ፍ.): ዝጸሓፎ ጸብጻብ ተነቢቡ:: ኣብቲ ጸብጻብ ከምዝተገልጸ: ኣቡ ኒዳል ንኤርትራ ከምዝበጽሓን ብጀካ ኣስመራን ምጽዋዕን ከኣ ዝተረፈ መሬት ኤርትራ: ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኤርትራውያን ከምዘሎ ኢዩ:: ገምጋም ባሕሪ ኤርትራ በታ ብኣፈወርቂ ትምራሕ ህ.
.ሓ.ኤ. ቁጽጽር ክግበረሉ ከሎ: ምዕራባዊ ወገን ኤርትራ ከኣ ብተ.ሓ.ኤ. (ኣብ ትሕቲ መሓመድ ኣሕመድ ናስር) ቁጽጽር ይግበረሉ::
ካልእ ዘገድስ’ውን እቲ ኢትዮጵያ ዘለዋ ሓበሬታ ኮይኑ: ተ.ሓ.ኤ. ኣብ ከባቢ ዶብ ሱዳን ከምእትንቀሳቐስን: ኣብኡ ከኣ ብኣሁዳታት ከቢድ ብረት ሱዳን ሓገዝ ከምዝገበረላን ኢዩ:: ኣብቲ ሓበሬታ ግን: ካብተን ተ.ሓ.ኤ. ዝብል መጸዊዒ ዘለወን ውድባት ኣየነይተን ማለቶም ከምዝኾኑ ኣይፍለጥን:: ምናልባት ግን: እታ ብ ELF-PLF ትፍለጥ ክትከውን ትኽእል ኢያ:: ምኽንያቱ እሳ በተን ካልኦት ውድባት ምስ ኣድሓርሓርቲ ወነንቲ ነዳዲ ሃገራት ኣዕራብ ብምጽግዓ: ብአአን ትምወልን ኢለን ስለዝኸስኣ ኢዩ::
እቲ ናይ ገዛእ ርእሰይ ኣብ ልዕሊ’ዘን ሰለስተ ውድባት ገምጋም: ምስ’ቲ ናይ ሶቭየት ሕብረት ዝጋራጮ ኢዩ:: ተ.ሓ.ኤ.-ሰ-ባ. ትኹን ELF-PLF: ኣብቲ ምስ ሰልፊ ምብ/ጀርመን: ዝተኻየደ መስርሕ ዘተ: ብዛዕባ ወተሃደራዊ ዓቕመን ዝሃበኦ ዝኾነ ይኹን ቀጥታዊ ሓበሬታ ኣይነበረን:: ካብቲ ዝሃበኦ ሓበሬታ ክትርድኦ ትኽእል: እሳተን ኣብ ኤርትራ ኣገደስቲ ፖለቲካውን-ወተሃደራውን ባእታታት ምዃነን ጥራይ ኢዩ:: እዚ ኸኣ ብፍላይ ንተ.ሓ.ኤ.-ሰ.ባ. ይምልከት:: ህ.
.ሓ.ኤ. ግን ንወተሃደራዊ ዓቕማ ኣጉሊሓ ገሊጻቶ ኢያ:: ብመሰረት መግለጺኣ: 70% ካብ’ቲ „ሓራ“ ዝወጸ ቦታታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ ከምዝኾነ ኢዩ:: ካብ 20-25% ጥራይ ኣብ ትሕቲ ተ.ሓ.ኤ.-ሰ.ባ. ከምዝኾነ ሓቢራ:: ብዛዕባ’ቲ ልክዕ ገምጋም ዝምልከት: ካብቲ ናይ ሶቭ.ሕብረት: እቲ ናይ ኢትዮጵያ ዝነበረ ናብ ክውንነት ዝተጸግዐ ይመስል:: ምኽንያቱ: ድሕሪ 1978: ህ.
.ሓ.ኤ. ብተዛማዲ ኣብ ቅልጡፍ ግዜ: እታ እንኮ ወኪል ብረታዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ኤርትራ እንዳኾነት መጺኣ:: እዚ ክበሃል ከሎ ግን: እቲ ገምጋም ሶቭ.ሕብረት „ሓቅነት“ ጨሪሱ የብሉን ማለት ኣይኮነን:: ምኽንያቱ: ብሉጽ ውተሃደራዊ ብቕዓት ህ.
.ሓ.ኤ. ብዝተፈላለዩ ወገናት ተመስኪሩ ኢዩ::
5. እቲ መስርሕ ዘተ
እቲ ኣብ ሞንጎ ውድባት ኤርትራን: ሰልፊ ምብ/ጀርመንን:
መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ፋልማይ ዘተታት ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ 1978 ኣብ በርሊን ተፈጺሙ:: ብልክዕ ንምግላጽ ብዕለት1.2.1978: ብዕለት 23.3.1978: ከምኡ’ውን ብዕለት 10.6.1978::
ኣብ’ዚ ዘተታት’ዚ ኣገድስቲ ወከልቲ ናይ ነፍሲ ወከፍ ውድባትን መንግስትታትን ዝተሳተፍዎ ኮይኖም: እሳቶም ከኣ መሪሕ ተራ ዝነበሮም ኢዮም:: እዚ ማለት ከኣ: ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ከም ወከልቲ ምልኣኽ: እቲ ጉዳይ ክሳብ ክንደይ ዕቱብነት ተዋሂብዎ ከምዝነበረ የሪአካ:: ብወገን ህ.
.ሓ.ኤ. ኢሰይያስ ኣፈወርቂ (ኣብ ጸብጻባት ሰልፊ ምብ/ጀርመን ኩሉግዜ ብ ሲያሲ ኣፎርቂ Siassi Aforki ይጽሓፍ ነይሩ): ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ: ኢብራሂም ዓፋ ተሳቲፎም:: ኣፈወርቂ: እዚ ሕጂ ፕረሲደንት ኤርትራ ዘሎ ክኸውን ከሎ: እቶም ካልኦት ኣገደስቲ ወከልቲ ህ.
.ሓ.ኤ. ኢዮም:: ንኢትዮጵያ ወኪሎም ዝነበሩ ከኣ ቢርሃኑ ባየን: ሽዋንዳኘ በለጠ ክኾኑ ከለዉ: ናብ መንግስቱ ሃይለማርያም ቅርበት ዘለዎም ኣገደስቲ ሰባት ነይሮም:: ሰልፊ ምብ/ጀርመን ከኣ ፈለማ ብ ቨርነር ላምበርስን ፓውል ማርኮቭስኪ ተወኪሉ ነይሩ:: ኣብ ቀጺሉ ዝሰዓበ ርክባት ከኣ ሀርማን ኣክሰንን ፍሪደል ትራፐን’ ውን ተኻፊሎም ኢዮም:: ላምበርስ እቲ ኣብ ፖሊሲ ወጻኢ ጉዳያት ምብ/ጀርመን ማእከላይ ተራ ዝጻወትን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ተኣፈፍቲ ዝኾኑ ጉዳያት – ከም ዘተ ምርኽኻብ ስልጣን ካብ ኡልብሪሽት ናብ ሆነከር – ከሳልጥ ዕማም ተዋሂብዎ ዝነበረ ኢዩ:: ምስ ሆነከር ኣዝዩ ቅርበት ስለዝነበሮ: ብድሕሪ ስዒቡ ስልጣን ክርከብ ተኽእሎ ኣሎ ዝብል ግምታት ነይሩ:: ኣክሰን’ውን ናብ ሆነከር ቅርበት ምስ ዝነበሮም ዝቑጸር ኣብ ርእሲ ምዃኑ: ኣብ ዝምድናታት ውጻኢ ናይቲ ሰልፊ ማእከላይ ተራ ነይርዎ ኢዩ::
ዛጊት ኣብቶም ኣፈናዊ ርክባት ከኣ: እቶም መርገጽታት ብመሰረቱ ዘይሳነዩ ምዃኖም ተራእዮም:: ብወገን ኢትዮጵያ: ኤርትራ ክትፍለ ዘይትኽል ኣካል ኢትዮጵያ ኢያ ክበሃል ከሎ: ብወገን ኤርትራውያን ከኣ: ኣብ ኤርትራ ሓድሽ „ሃገራዊ ሓድነት“ ቆይሙ ኢዩ ዝብል መርገጺ ነይርዎም:: ኢትዮጵያ: ነቶም ኤርትራውያን ከም ኣድሓርሓርቲ ክትገልጾም ከላ: እቶም ኤርትራውያን ግን ንነብሶም ከም ማክሳውያን-ለኒናውያን ይገልጽዋ ነይሮም:: ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ: ምስ ኢትዮጵያ ክቕጽል’ዩ ዝደሊ ክትብል ከላ ኢትዮጵያ: ኤርትራውያን ከኣ: ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር’ቲ ምጽንባር ምስ ኢትዮጵያ ከምዝኾነ ይገልጹ:: ክልቲኦም ወገን ሰላማዊ ፍታሕ ከምዝደልዩ’ኳ እንተገለጹ: ሓደ ነቲ ካልእ: ነቲ ግጭት ብወተሃደራዊ መገዲ ክፈትሖ ከምዝደሊ ይካሰሱ::
ብዝኾነ ግን: ክልቲኦም ወገን እቲ ዘተ ክቕጽልን: ሰልፊ ምብ/ጀርመን ከኣ መዛተዪ ዝኸውን ርእይቶ ከቕርብ ተረዳዲኦም::
ኣብቲ ዘተ: ብወገን ሰልፊ ምብ/ጀርመን ህ.
.ሓ.ኤ. ኣብ ቅድሚ ኢትዮጵያ ክትተዓጻጸፍ ጽዑቕ ዝኾነ ጸቕጢ ኣብ ርእሲኣ ይገብሩ ከምዝነበሩ ክትግንዘብ ትኽእል:: ኣብ ሓደ ጸብጻብ ሰልፊ ምብ/ጀርመን እዚ ዝስዕብ ተመዝጊቡ ይርከብ „ ኣብ ሓደ ዕጹው ብኣካል ዝተኻየደ ዘተ ኣብ ሞንጎ ብርሃኑ ባየ: ሲያሲ ኣፎርቂ: ቨርነር ላምበርስ: ኣብ ልዕሊ ወኪል ህ.
.ሓ.ኤ. ኣድላይነት ምርድዳእ ክቕበል ብተደጋጋሚ ጻዊዒት ተገይርሉ:: ቨርነር ላምበርስ ኣብዚ ኣጋጣሚ ከይተረፈ: ማሕበርነታውያን ሃገራት ንሰውራ ኢትዮጵያ ኩሉ ጉድናዊ ሓገዝ ክገብራሉ ምዃነን ብዘይጥርጥር ገሊጹ::“
እዚ ኸኣ ነቲ ዛጊት ኤርትራውያን ኣስተዊዒሎምሉ ዘለዉ ወተሃደራዊ ደገፍ: „ማሕበርነታውያን“ ሃገራት: ክቕጽልኦን ከበራትዕኦን ስለዝኾና: ንኤርትራውያን መርገጺኦም ክቕይሩ ኣፈራሪሀን::
እቲ ቀጺሉ ዝሰዓበ ካልኣይ ዘተ: ዘምጽኦ ጭቡጥ ውጽኢት ኣይነበሮን:: ከምቲ ኣብ ፋልማይ ኣኼባ ዝነበረ ሓባራዊ መግለጺ’ኳ: ከውጽኡ ኣይከኣሉን:: ስለዚ: ብግብሪ እቲ ዘተ ፈሺሉ ከበሃል ይከኣል ኢዩ:: እቲ ቀንዲ ጠንቂ’ቲ ፍሽለት ከኣ ኢትዮጵያ ከምዝኾነት ክግለጽ ይግባእ:: ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ንጠለብ ኤርትራውያን ቁሩብ’ኳ ከተሳሲ ቅርብቲ ስለዘይምንባራን ግዜ ንኽትዕድግን ጥራይ ዕላማ ስለዝነበራን ኢዩ:: ነዚ ብዝምልከት: ነቲ ዘተ ኣብዝተገብረ ገማጋም ሶቭ.ሕብረት ተደጋጊሙ ተጠቒሱ ኢዩ:: ኤርትራውያን ሕድገታት ክገብሩ ተቐራብነት ዝነበሮም’ኳ እንተመሰሉ: መሰል ርእሰ-ውሳኔ ክኽበር ዝነበሮም መርገጺ ግን ኣብ ቦትኡ ነይሩ:: እዚ ማለት ከኣ ብምርጫ ዝግበር ወሳኔ: መጻኢ ዕድል ኤርትራ ከምዝድግፉ ኢዩ::
ኣብቲ ሳልሳይ ዘተ: እቲ መርገጽታት ዝያዳ እንዳተረሓሓቐን እንዳሓየለን ከምዝኸደ ተራእዩ:: ብርእይቶ ሰልፊ ምብ/ጀርመን ከኣ: ኢትዮጵያ ንኤርትራውያን ክትቀርቦም ድልየት ኣይነበራን ጥራይ ዘይኮነ: ብወተሃደራዊ መገዲ ነቲ ሽግር ክትፈትሖ መዲባ: ይብል:: ህ.
.ሓ.ኤ. ከኣ ፍሉይ ሃገር ክተክልን: ኣንጻር ወተሃደራዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቃልሱ ክቕጽል ምዃኑ ይገልጽ:: ብመንጽር’ዚ „ተሪር“ መርገጺ ህ.
.ሓ.ኤ. ግን: እቲ ናይ ተ.ሓ.ኤ.-ሰ.ባ. „ልስልስ“ ዝበለ ብምንባሩ: ምናልባት ኣብ መጻኢ ምስኦም ዘተ ይካየድ ይኸውን: ዝብል ይርከብ::
ሰልፊ ምብ/ጀርመን: ሽዑ ንሽዑ ብወገን ሶቭ.ሕብረት ዝተዋህቦም ሓበሬታ እንተይነሩ: ተ.ሓ.ኤ.-ሰ.ባ. ንሽሙ ዳኣዩ ካልእ መረግጺ ዘለዎም ዝመስሉ’ምበር: ከም ሓቂስ ካብ’ቲ መርገጺ ህ.
.ሓ.ኤ. ዝፍለ ከምዘይብሎም ኢዩ:: እዚ ከኣ: እቲ ዘተ ብወግዓዊ መገዲ ከምዘብቀዐ: በቲ „ዓቢ ሓውኻ“ ክንገረካ ከሎ ከም ማለት ኢዩ::
6. መደምደምታ
ምብ/ጀርመን ንወተሃደራዊ ስርዓት ኢትዮጵያ: ብንዋታዊ መሳርሕታት ጥራይ ዘይኮነት: እንኮላይ ብዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት’ውን „ሓጊዛ“ ኢያ:: ቀንዲ ዕላማ ናይ’ዚ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት’ዚ: ሓርነታዊ ውድባት ኤርትራ ካብ ምእዋጅ ነጻነት ኤርትራ ንምኹላፈን: ነተን ውድባት „ኣድሓርሓርትን“ „ገስገስትን“ ባእታታት ኢልካ ምፍንጫል ንምትእትታውን: ነቶም „ገስገስቲ“ ዝተባህሉ ከኣ ምስ ወተሃደራዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ብዘተ „ንምቑራኖም“ ነይሩ:: እዚ ዕላማታት’ዚ ክውቃዕ ኣይተኻእለን:: እንተኾነ ነተን ኤርትራውያን ውድባት ምስ ወተሃደራዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ኣብ ዘተ ስለዘእተወን: ነቲ ስርዓት ኢትዮጵያ: ኣንጻር’ቲ ብደቡብ ዝነበረ ወራር ሶማልያ ንምምካት ትንፋስ ሂብዎ ከበሃል ይከኣል:: ምናልባት: እቲ ሽዑ ዝረኸቦ ትንፋስ: ነቲ ስርዓት ንዝሰዓበ ዓሰርተ ዓመት ዝኣክል ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ዕድል ሂብዎ ክኸውን ይኽእል ኢዩ:: ምኽንያቱ: ኣብቲ እዋን’ቲ: ከምቲ ኣብ 1990/1991: ብኹሉ ወገን መጥቃዕቲ ወሪድዎ እንተዝኸውን ነይሩ: እቲ ስርዓት ምናልባት ምስ ወደቐ ነይሩ:: ብሓጺሩ: ምብ/ጀርመን ኣብ „ምዕጋት“ ህ.
.ሓ.ኤ. ኣብ 1977/78 ማከላይ ተራ ነይርዋ ኢዩ::
….ይቕጽል


c: text/html

text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሊባኖስ ሳዒድ ሓሪሪ ኣብ ዝቕፅላ መዓልታት ናብ ፈረንሳይ ንምኻድ ተሰማሚዖም።ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ስልጣነይ ሓዲገ ኣለኹ ኢሎም ካብ ዝእውጁ እዚ ዳሕረዋይ ምዕባለ እዩ።
ሓሪሪ ካብ ስልጣነይ ወሪደ ኣለኹ ኢሎም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኮይኖም ካብ ዝእውጁ ተታሒዞም ድዮም ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ፡ ናይ ሊባኖስ ፕሬዝዳንት ሚቸል ኣውን ሓሪሪ ኣብ ቀይዲ እዮም ዝርከቡ ኢሎም ኣለው።ክሳብ ናብ ሊባኖስ ዝምለሱ ሓሪሪ ካብ ስልጣን ወሪደ ኣለኹ ምባሎም ከምዝይቕበሉዎ እውን እቶም ፕሬዝዳንት ገሊፆም።
ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ስዑዲ ዓረብ ዓብድል ኣል-ጁበይር ስዑዲ ዓረብ ንሓሪሪ ኣሲራቶም ኣላ ንዝብል ሎሚ ሓሙስ ነፂጎምዎ ኣለው፤መዓስ ካብታ ሃገር ዝወፁ ዝውስኑ እውን ሓሪሪ እዮም ኢሎም።
ሊባኖስ ኣብ መንጎ ብኢራን ዝድገፍ ሂዝቦላህን ናይ ሓሪሪ ስድራን ኣብ ዝነበራ ፖለቲካዊ ግጭት ስዑዲ ዓረብ ንሓሪሪን ስድርኦምን ሓገዝ ትህብ ነይራክትብል ትኸስስ።
ናይ ስልጣን መልቀፂ መደረ ኣብዘስምዕሉ እዋን ኣብ መንጎ መንግስታት ዓረብ ፍሕፍሕ ይፈጥሩ ኣለው ክብሉ ንኢራንን ሂዝቦልን ኮኒኖም ኣለው።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ትምህርቲ ዴሞክራሲ
ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲ መግለፂ ባህሪ ግልፅነትን ኣሳታፋይነትን ሓደ ስርዓት ካብ ምዃን ሓሊፎም ዜጋታት ተወዲቦም ንመሰሎም ንኽቃለሱ ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥሩ ውዳበታት እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ምሕደራ መንግስቲ ምጉዳል ግልጋሎታት እንትህሉ ኣብ መንጐ ህዝብን መንግስትን መራኸብቲ ድልድል ኮይኖም ንምቅላስን ተሓታትነት ዘለዎ ኣሰራርሓ ንምስፋንን ቁልፊ መሳርሒ ተገይሮም ይውሰዱ። ምስ እዚ ብዝተዛመደ መንግስቲ ዝሕንፅፆም ፖሊስን ስትራቴጂን ንምስራፅ ይኹን ውፅኢታዊ ብዝኾነ መንገዲ ንምትግባር ዝከኣለሉ ምችዊ ባይታ ንምፍጣር በብብርኩ ግልፂ ዝኾነ መንግስታዊ ኣሰራርሓ ንክህሉ ሓጋዛይ ተራ ይፍፅሙ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕብረተሰብ ሰንሰለታዊ ርክብ ክህሉ ብምግባር ንልውውጥ ሓበሬታ ዝተመቻቸወ ዕድል ኣብ ምፍጣር ዝሰርሕዎ ተግባር ብእወንታ ዝግለፅ እዩ። ስለዚ ማሕበራት ሓፋሽ መንግስትን ህዝብን ንምርኻብ፣ ኣብ መንግስታዊ ኣካላት ቅኑዕ ዘይኮነ ኣሰራርሓ እንትርአ ብምቅላዕን ብምቅላስን ስሉጥ ኣገልግሎት ንምርካብ፣ መሰላት ንምኽባር ይኹን ግቡኣት ንምፍፃም ዝሓሸ ዓቕሚ ብምፍጣር ብሄራውን ሃገራውን ሓላፍነቱ ዝዋፃእ ዜጋ ኣብ ምህናፅ ዝነጥፉ ማእኸላት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እዮም።
ካብዚ ሓቂ እዚ ብምብጋስ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብዛዕባ ተሳትፎ ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ መድረኻት ኣብያተ ምኽሪ ዝድንግግ ኣዋጅ ኣፅዲቑ እናሰርሐ መፂኡ እዩ። እቲ ብመፍለዪ ቁፅሪ 132/1999 ዝተሰየመ ኣዋጅ ኣብ ዓንቀፅ ሽዱሽተ ዝተቐመጠ ድንጋግኡ ከምዘረድኦ ካብ 30 ምኢታዊ በዝሒ ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳ፣ ጣብያን ምምሕዳር ከተማን ዘይበዝሕ ቁፅሪ ዘለዎም ማሕበራት ደቂ ኣንስትዮ፣ መናእሰይ፣ ሓረስቶት፣ ነጋዶን ማሕበራት ሞያን ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ብዘይድምፂ ክሳተፉ ኣለዎም። ሓፋሽ ማሕበራት ኣብዚ ኣዋጅ ዝተቐመጠሎም መሰል ተግባራዊ ንኽገብሩ ሓበራዊ ግንዛበ ምፍጣር ኣገዳሲ እዩ። ስለዝኾነ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ንምጉልባትን ተጠቃምነት ህዝቢ ንምዕባይን ዓሊሙ ምስ ማሕበራት ሓፋሸ ካብ ሸውዓተ ክሳብ ሸሞንተ ታሕሳስ 2010 ዓ/ም ሓበራዊ ክልላዊ መድረኽ ኣብ ከተማ መቐለ ኣሳሊጡ ነይሩ። ካብቲ መድረኽ ተበጊስና ግደ ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ምኽርን ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ከምኡ እውን ህልዊ ኩነታት ዝምድና ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ትግራይ እንታይ ከምዝመስል ክንድህስስ።
በብብርኩ ዝርከብ ሕብረተሰብ ከከም ክልል ዕድሚኡ ይኹን በብዝደልዮ ውዳበ እናተወደበ ተረባሕነቱን ተሳትፍኡን ከሕይል ሕገ መንግስታዊ መሰል ኣለዎ። ህዝቢ ዘጣይሾም ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ዝለዓለ ግደ ስለዘለዎም ኣብ መሰረታዊ ዝኾኑ ሃገራዊ ጉዳያት ሓበራዊ ምርድዳእ ንምፍጣር ዘኽእል ኣተሓሳስባ ዝዓብየሎም ትካላት ዴሞክራሲ ምስቲ ምዃኖም “ኣብያተ ትምህርቲ ዴሞክራሲ” ብዝብል ስያመ እውን ይፍለጡ።
በብብርኩ ዝርከባ ኣብያተ ምኽሪ እውን ሓደ ኣካል ትካላት ዴሞክራሲ ከም ምዃነን ውህደት እዘን ክልተ ትካላት ህዝቢ ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ዕዙዝ ግደ ይፃወታ። ኣብቲ ብብርኪ ክልል ንክልተ መዓልቲ ዝተሳለጠ ሓበራዊ መድረኽ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ዝተረኸቡ ምክትል ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ሩፋኤል ሽፋረ ነዘን ትካላት ዴሞክራሲ ዝምልከት ሓሳብ ኣቕሪቦም ነይሮም። ንሶም ከም ዝገለፅዎ፣ ሰናይ ምምሕዳር ንምዕሳል፣ ህዝቢ ዘልዕሎም ሕቶታት ንምምላስ፣ ግልፅነትን ተሓታትነትን ንምርግጋፅ ይኹን ልዕልነት ሕጊ ንምኽባር ዝተጠናኸረ ርክብ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲ ልዑል ረብሓ ኣለዎም። እቲ ዝርከብ ረብሓ ድኽነት ንምውጋድ ብዝግበር ቃልሲ፣ ዕድል ስራሕ ብምፍጣር፣ ፀጋታት ከባቢኻ ብምጥቃም፣ ዜጋታት ነፃነቶም ዝተሓለወ ክኸውን ብምግባር ከምኡ እውን ዴሞክራሲ ብምጉልባትን ኣካብነት ክራይ ብምቅላስን ይግለፅ።
ከምዚኣቶም ዝበሉ ትካላት ዴሞክራሲ ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ዓብይ ብፅሒት ከምዘለዎም ተገንዚብካ ህልዊ ኩነታት ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሸን ትግራይ እንታይ ከም ዝመስል ምርኣይ ድማ የድሊ። ከምቲ ብተግባር እንሪኦ ውሽጣዊ ጥንካረ ዘለዎም ከምኡ እውን ንባዕሎም ዝተውሃቦም ተግባርን ሓላፍነትን ብተሓታትነት ይኹን ግልፅነት ኣብ ምስራሕ ፅቡቕ ዝበሃል ክያዶ ዝኸዱ ማሕበራት ሓፋሽ ኣለዉ። ካብዚ ሓሊፉ ነፃነት ሒዞም ኣብ ኣብያተ ምኽሪ ወረዳታትን ምምሕዳር ከተማታትን ከምኡ እውን ኣብ ጣብያታት ዝካየዱ ጉባኤታት ዘለዎም ተሳትፎ እናዓበየ ዝመፅኣሉ ኩነታት ኣሎ። እቲ ዝዓበየ ተሳትፎ ብብርኪ ወረዳን ምምሕዳር ከተማን ኣብ ዝግበሩ ጉባኤታት ኣብያተ ምኽሪ ዝርአ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ጉባኤ ብዘሎ ተሳትፎ ጥራሕ ግን ጥንካረ ማሕበራት ሓፋሽ ምግላፅ ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ኣብ ጉባኤ ምስታፍ ሓደ ነገር ኮይኑ ኣብ ድልድል በጀትን ምፅዳቕ ትልምን፣ ክትትል ፕሮጀክትታት፣ ሕቶታት ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ምቕራብን ክምለሱ ኣብ ምግባርን፣ ኣብ መድረኻት ተሓታትነት ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ጉዳያት ቀዋሚ ተሳትፎ ምግባር ክህሉ ኣለዎ። ስራሕቲ እዞም ትካላት ዲሞክራሲ ህዝባዊ ስለዝኾኑ ንህዝቢ ዝተጣየሹ ማሕበራት ሓፋሽን ውክልና ህዝቢ ዝሓዛ ኣብያተ ምኽርን ነዞም ልዕል ኢሎም ዝተሓበሩን ካልኦትን ዕማማት ብዝተዋደደ ኣገባብ ክሰርሑ ዝለዓለ ሓላፍነት ኣለዎም። በዚ መዳይ ብቀፃልነት ክርአ ዝግብኦ ሰፊሕ ክፍተት ከም ዘሎ ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን መመያየጢ ፅሑፍ ዘቕረቡ ኣብ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዳይሬክቶሬት መፅናዕቲ፣ ክትትልን ደገፍን ኣይተ ሃፍቱ ኣረጋዊ ገሊፆም እዮም።
ብመንፅር እቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ጥንካረ፣ ኣብ ትግራይ ርክብ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ብምጥንኻር ውፅኢታዊ ዝኾነ ምንቅስቓስ ዘለዎም ወረዳታትን ምምሕዳር ከተማታትን ኣለዉ። ይኹን እምበር ምስ ዝተውሃቦም ሓላፍነት ኣነፃፂርካ እንትርአ ብቐፃልነት ትኹረት ዝሓቱ ጉድለታት ድማ ይረኣዩዎም። ንኣብነት ኣብ ወረዳ ታሕታይ ኣድያቦ ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ጉባኤታት ብዘይድምፂ ንክሳተፉ ዝግበር ክትትልን ቁፅፅርን ብብርኪ ወረዳ ይኹን ጣብያታት ዝሓሸ እዩ። ኣብታ ወረዳ ዝሓሸ ተመኩሮ ኣብ ዘለወን ጣብያታት ዝሓሸ ምንቅስቓስ ማሕበራት ሓፋሽ ኣሎ። ኮይኑ ግና ኣብ ጣብያታት ዘሎ ተሳትፎ ሓፋሽ ማሕበራት ትሑት እዩ። ብፍላይ ኣብ ማሕበር መናእሰይ ነቲ ዝሓዝካዮ ውክልና ማሕበር ብምሉእነት ኣብ ምትግባር ይኹን ንተጠቃምነት መናእሰይ ክንድቲ ትፅቢት ዝግበረልካ ዕማም ብተወፋይነት ኣብ ምስራሕ ካብ ግንዛበን ኣተሓሳስባን ጉድለት ዝብገስ ቀፃሊ ትኹረት ዝሓትት ስራሕ ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ወረዳ ወርዒ ለኸ ዘሎ ምንቅስቓስ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ምስ እንርኢ እውን ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ዘለዎም ነናይ ባዕሎም ስራሕ ከም ዘለዎ ኮይኑ ኣብቲ ብሓባር ዝሰርሕዎ ድማ ሓበራዊ ትልሚ ኣዳልዮም እዮም ዝሰርሑ። ከም ወረዳ ዘለዉ ማሕበራት ሓፋሽ በብ ከባቢኡ ዝርኣዩ ጥንካረታትን ጉድለታትን እናለለዩ ኣብ ምስራሕ ይኹን ሓበሬታታት ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ምሃብ ፅቡቕ ተሳትፎ ከምዘለዎም ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ እታ ወረዳ ወ/ሮ ሃረግ ገ/መስቀል ይገልፃ። ይኹን እምበር እዚ ዝወነንዎ ቁመና ሰራዊት ናብ ትፅቢት ዝግበረሉ ውፅኢት ኣብ ምስግጋር ግና ድኽመት ዘሎ ብምዃኑ ቀፃሊ ጠመተ ዝጠልብ እዩ።
ካብቶም ከምዚ ዝበሉ ስራሕቲ እንግንዘቦ እንተሃለወ ኣብያተ ምኽሪ ቁመንአን ሓልየን ክሰርሓ ኣብ ምግባር ብፅሒት ማሕበራት ሓፋሽ ቀሊል ዘይምዃኑ እዩ። ነዚ ዝተገንዘቡ ከባብታት ማዕረ እቲ ንምጥንኻር ኣብያተ ምኽሪ ዝሰርሕዎ ስራሕ ማሕበራት ሓፋሽ ንምጥንኻር ብስፍሓት ይሰርሕሉ። ንኣብነት ኣብ ከተማ ሰቲት ሑመራ ዘሎ ቤት ምኽሪ ንማሕበራት ሓፋሽ ግንዛበን ዓቕምን ናይ ምዕባይ ስራሕ እንትሰርሕ እቶም ማሕበራት ሓፋሽ ብግዲኦም ንሓጋዛይነት እቲ ቤት ምኽሪ ተገንዚቦም ኣብ መድረኻቶም ንኣባላት ቤት ምኽሪ ዘሳትፍሉ ስርዓት ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓድነት ማሕበር “እኖታት ንእኖታት” ንኣባላት ቤት ምኽሪ እታ ክፍለ ከተማ ኣብ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበ ብስፍሓት ትሰርሕ። ስለዚ ከምዚ ዝበለ ርክብን ምድግጋፍን ንኣሳልጦ ስራሕቲ ልምዓትን ህንፀት ዴሞክራስን ኣድላዪ ምዃኑ ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ።
ስጡም ርክብ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ናይ ምጥንኻር መደብ ስርዓት ተሓታትነት ማእኸል ዝገብር ኮይኑ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ድማ ይግለፅ። ንኣብነት ውፅኢታዊነት መንግስቲ ዘተባብዕ እዩ። እዚ ማለት ስርዓት ተሓታትነት ኣብ ዝጠናኸረሉ እዋን ኩሎም መንግስታዊ ኣካላት ኣብ ውፅኢት ትኹረት ክገብሩ ይሕግዝ። ካብኡ ሓሊፉ ፀገማት እንተጋጥሙ ዓቕሚ ፀገም ፈተሓይነት የጎልብት፤ ንለውጢ ድልዊ ዝኾነ ባይታ እውን ይፈጥር። ብመሰረት እዚ ኣብ ትግራይ ኣብ መንጐ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ስጡም ርክብ ብምፍጣር ውፅኢታዊ ስራሕ ንምስራሕ ዘኽአል ምችዊ ባይታ ኣሎ። ካብቶም ምችዊ ባይታታት እቲ ሓደ ንዕማምን ዕውትነትን ትካላት ዴሞክራሲያዊ ሓገዝቲ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ሕግታትን ኣሰራርሓታትነ ምህላዎም እዩ። ልዕሊ ኹሉ ድማ ውሕሉልን ዘመናውን ዝኾነ ሕገ መንግስትን ካብዚ ዝተሸረፉ ኣዋጃትን ደንብታትን ኣለዉ። ደንቢ ኣሰራርሓን ስነ ምግባርን ኣባላት ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ 30 ምኢታዊ ማሕበራት ሓፋሽ ብዘይድምፂ ኣብ መድረኻት ቤት ምኽሪ ክሳተፉ ስለዝገብር ንህንፀት ዴሞክራስን ምጥንኻር ርክብ ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ምኽርን እቲ ካልእ ምችዊ ባይታ ምዃኑ እውን ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ።
ከም ህዝቢ ካብ ሕሉፍ ቃልሲ ዝተወሰደን ብተግባር ዝተመስከረን ተመኩሮ ኣለና እዩ። ኣብ ትግራይ ዘሎ ህዝቢ ብዝተፈላለዩ ውድባውን መንግስታውን ኣወዳድባታት ዝተወደበ እዩ። ንኣብነት በብብርኩ ዝርከባ መሰረታዊ ውዳበታት፣ ዋህዮታት፣ ጉጅለታት ልምዓትን መርበባትን (ኔትዎርክ) ነቲ ናይ ቤት ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ሓበራዊ ስራሕን ርክብን ሓገዛይ ተራ ኣለወን። ስለዚ ከምዚ ብዝበሉ ኣወዳድባታትን ኣሰራርሓታትን ካብ ተግባርን መዓልታዊ ህንፀትን ትምህርቲ እናተወሰደ እዩ መፂኡ።
ኣብ ምጥንኻር ርክብ ይኹን ዝምድና ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን እቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ምችዊ ባይታታት ከምዘለዉ ኮይኖም ቀፃሊ ትኹረት ዝሓቱ ስራሕቲ ምህላዎም ምግንዛብ ድማ የድሊ። ኣብ ጉባኤታት ኣብያተ ምኽሪ ብዘይድምፂ ዝሳተፉ ማሕበራት ሓፋሽ ፅዕንቶ ፈጠርቲ ኣብ ምዃን ከምኡ እውን ኣብ ህንፀት ስርዓት ዴሞክራስን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ብነፃነት ግዲኦም ክፃወቱ ኣለዎም። ብተወሳኺ ማሕበራት ሓፋሽ ትካላዊ ቁመና ኣብያተ ምኽሪ ብምጥንኻር ኩለመዳያዊ ሰራዊት ንምፍጣር ዘዕንቅፍ ማሕለኻታት ክቕረፉ ንውሽጣዊ ተሓታትነት ኣብያተ ምኽሪ ትኹረት ሂብካ ምስራሕ ይፅበዮም። ካብዚ ሓሊፉ ማሕበራት ሓፋሽ ነፃነቶም ብዝሓለወ መንገዲ ውክልናን ጥብቅናን ህዝቢ ንምርግጋፅ ዘለዎም ምችዊ ባይታ ክጥቀምሉ ምግባርን ምድጋፍን የድሊ።
ምስዚ ተዛሚዱ ማሕበራት ፖለቲካዊ ቁመንኦም ብምጉልባት ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን ኣተሓሳስባ ብምፍጠር ኣርሒቑ ዝእምት ኣመራርሓ ክፈጥሩ ኣለዎም። እቲ ዝዓበየ ትኹረት ዘድልዮ ድማ ኣብ ማሕበር መናእሰይ ብብርኪ ወረዳ ይኹን ጣብያ ዘሎ ተሳትፎ ክንድቲ ዝድለ ዘይምዃኑ እዩ። ስለዚ ብቐፃልነት ኣብ ማሕበር መናእሰይ ዕማም ምዕባይ ግንዛበን ምፍፃም ዝተዋደደ ተግባርን ይጠልብ። ምኽንያቱ ዝተጠናኸረ ማሕበር ኣሎ ማለት እቲ ኣብ መንጎ ኣብያተ ምኽርን ማሕበራት ሓፋሽን ዝፍጠር ርክብ ብምሕያል ኣድላይነቱ እውን ክዛይድ ዝገብር ብምዃኑ እዩ።
ብኣጠቓላሊ በብብርኩ ዘለዋ ኣብያተ ምኽሪ ብፍላይ ኣብያተ ምኽሪ ጣብያታት ዝተመጣጠነ ኣፈፃፅማ ክህልወን ብምግባር ኣብ ባይታ ዝርኣዩ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ምፍታሕን ዘላቕን ፍትሓውን ልምዓት ንምርግጋፅን ኣበርቲዐን ክሰርሓ ማሕበራት ሓፋሽ ዘይትካእ ግደ ኣለዎም። ምኽንያቱ ዝተፈላለየ ክፋል ሕብረተሰብ ዝሓቖፉ ማሕበራት ሓፋሽ በቲ ዝግባእ መጠን እናሳተፍካ ምኻድ ከም መጠን ትካላት ዴሞክራሲ ረብሕኦም ዓብዪ እዩ። ህዝቢ ብዴሞክራሲያዊ መንገዲ ኣእሚንካን ኣተሓባቢረካን ብሰፊሑ ኣብ ስራሕቲ ልምዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ብልዑል መንፈስ ክሳተፉ ንምኽኣል ምጥንኻር ማሕበራት ሓፋሽን ኣብያተ ምኽርን የድሊ። ነዞም ማእኸላት ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ኢልናዮም ዘለና ማሕበራትን ኣብያተ ምኽርን ዝግባእ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበን ህንፀት ኣተሓሳስባን እናሰራሕኻ ተረባሕነት ህዝቢ ብዘይምቁራፅ ክዓቢ ምግባር ድማ ዕማም ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን ስርዓትና እዩ።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ኖርድ-ራይን-ቨስትፋለን (NRW) ጀርመን
ብዕለት 21.09.2013 ኣብ ዱዘልዶርፍ ዕዉት ሰሚናር ህዝባዊ መኸተ ኣካይዶም።
እቲ፡ መልስና ሕጂውን ኣይንምብርከኽን፡ እምቢ ንእገዳ፡ ድሕነት ሃገር ብመኸተ፡ ኣብ ዝብል ቴማ ብውህደት ሽማግለታት ህዝባዊ መኸተን ማሕበረ-ኮማትን ከተማታት ቢለፈልድ፡ ዱዘልዶርፍ፡ ከለን፡ ሞንሸን-ግላድባኽን: ቩፐርታልን ዝተዳለወ ሰሚናር፡ ብተክኒካዊ ምኽንያታት ደንጉዩ ንህዝቢ ዝተሓበረኳ እንተነበረ፡ ናይ ኤርትራውያን ተቐማጦ ኖርድራይንቨስትፋለን ጽምኢን ድላይን መኸተ ንድሕነት ሃገር ሕሉፍ ብምዃኑ፡ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ኖ/ራ/ቨስትፋለን ናብ ቦታ ሰሚናር ብምውሓዝ ዳርጋ ዕጽፊ ብዝሒ ናይቲ ትጽቢት እዩ ተኻፊሉ።
ተኻፈልቲ ሰሚናር ቦቦትኦም ድሕሪ ምሓዞም መጀመርያ ብማ/ኮም ዱዙልዶርፍ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩምን ምንዮት ንዓወት ሰሚናርን ቃል ቀረበ። ቀጺሉ ድማ ኣቦ መንበር ሽማግለ መኸተ ኖ/ራ/ቨስትፋለን ዓወት ዝመልኦ ሰሚናር ንኽኸውን ትምኒቱ ብምግላጽ ነቲ ሰሚናር ከፈቶ። ብድሕሪኡ ሕጽር ዝበለ ናይታ ስጋብ እዚ ወርሒ ዘገልገለት ፈጻሚት ሽማግለ ህዝባዊ መኸተ ጀርመንን ናይታ ሓዳስ ዝተመርጸትን ጽቡቕ ትምኒት ንዕዉት መኸተን ተነቢቡ።
ቀጺላ ዝሰዓበት፡ ኣታ፡ > በበይንና እንተ ኸድና ከም እንስበር ብሓባር እንተኼድና ግን ከም እንዕወት እትገልጽ – ህሉው ኩነታት ሃገር፡ ክብሃል ከሎ ብጣዕሚ ሰፊሕ ስለዝኾነ በቲ ሂወት ወዲሰብ ንምምሕያሽ ተባሂሉ ሚለንዩም 2015 ዝተሰምየ ኣብ 2000 ዓ.ም. 189 መራሕቲ ሃገራት ዓለም ዝተኻፈልዎ እኼባ ዝወሰኖ፡ ስጋብ 2015 ብኹለን ሃገራት ዓለም ክማላእ ዝህቀን ዘሎ ዕላማ ምግላጹ ዝቐለለ ስለዝኾነ፡ ኤርትራ ንምምልኡ ኣበይ በጺሓ ከምዘላ እንተመሊስና፡ 100% እውን እንተዘይኮነ ከም መግለጺ ናይ ህሉው ኩነታት ሃገርና ግን ክውሰድ ዝከኣልዩ። ኤርትራ 6 ካብቶም 8 (ቁ.2 ስጋብ 7) ክብጽሑ ዘለዎም ሸቶታት ስጋብ 2015 ዓ.ም. ከተማልአን ከም እትኽእል ብሓምለ 8, 2012 እቲ ሎንዶን ዝመደበሩ think tank, Africa Research Institute and the United Nations Development Programme ተባሂሉ ዝጽዋዕ ትካል፡ ምስክርነቱ ሂቡ ኣሎ። ይኹን እምበር እቲ ኣብ ቁጽሪ 1 ሰፊሩ ዘሎ ማለት ሕ-ሉ-ፍ ድኽነትን ጥሜትን ምጥፋእ ዝብል ውን ውሕስነት መግቢ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ሓጺር ጊዜ ከምዝረጋገጽ ርኡይ እናኾነ ይኸይድ ስለዘሎ፡ እሱውን ከምዝማላእ ጥርጥር የለን። እዚ ኩሉ ዝተጠቕሰ ምልክት ዓወታት መኸተናዩ። ብኡ ኸኣዩ ነቶም ጽቡቕና ዘይደልዩ ዘጨንቖምን ድቃስ ለይቲ ዝኸልኦምን ዘሎ።
እቲ 2ይ ክፋል ናይቲ መጽናዕቲ፡ ኣብ ታሪኽ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ዘቶኮረ ኮይኑ፡ ባዕዳውያን በብተራ ክቕልቀሉ ካብ ዝጅምሩ ካብ ቱርኪ ጀሚርካ፡ ግብጺ፡ ጥልያን፡ እንግሊዝን ብሓያላት መንግስታት ሶቭየትን ኣመሪካን ዝዓጠቑ ዝተፈላለዩ መንግስታት ኢትዮጵያን፡ ብሓያልን ስልጡንን መኸተኡ ከምዘፍሸለን ነቲ ብኣመሪካ ብ1950 ዝተኣወጀልና ኩናት ገና ኣብ ምምካቱ ከምዘሎናንዩ ዝገልጽ። ወኪል ኣመሪካ -ዳላስ- ፡ ነቲ ኩናት ብከምዚ ዝስዕብ ዓማጺ ቃለትዩ እቕሪብዎ።
ከም ግቡእ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ መጻኢ ዕድሉ ክውስን መሰል ክውሃቦ ኔርዎ፡ ምስ ረብሓና ስለዘይሳነ ግን ምስ ኢትዮጵያ ንኽንቆርኖ ወሲንና ኣሎና።
ግን ከምቲ ዳላስ ዝተጸበዮ፡ ህዝቢ ኤርትራ ተቖሪኑ ኮፍ ክብል ኣይመረጸን፡ ብቕልጽሙን፡ ብርእስ ምርኮሳን፡ ብሉጻቱ ከፊሉ ንኹሉ ተጻብኦታት ብምዕጋት ናብቲ ዝለዓለ መኸተ ብረታዊ ቃልሲ ተሰጋጊሩ፡ ብመሪሕነት ህ.ግ. ብዓወት ካብቲ መቕረንቲ ተናጊፉ። እቲ እዉጅ ኩናት ግን ብኻልእ። መልክዕዩ ቀጺሉ። ወራር ወያኔ፡ ተደጋጋሚ ተጻብኦ ብሕብረት ኤውሮፓ፡ እቲ ብስሉሳዊ ኪዳን ሰንዓ ዝፍለጥ ዘይቅዱስ ኪዳን ወያኔን ሱዳንን የመንን ምስ ፍሹላት ፤ ናብ ሊስታ ናይ ግብረ ሽበራ ዝሕግዛ ሃገራት ንምእታውና ዝተገብረ ፈተነ ኣመሪካ ፤እቲ ብብይን 1907/2009 ዝፍለጥ ናይ ታሕሳስ 2009 ዘይፍትሓዊ እገዳ ፤እቲ ብብይን 2023/2011 ዝጽዋዕ፡ ተወሳኺ ናይ ዓመጽ እገዳ ፤ እቲ ስጋብዛ ደቒቕዚኣ ብቐጻሊ ዝኸይድ ዘሎ ናይ ጸለመን ፕሮፓጋንዳን ስነ-ኣእሙራዊ ኩናት፤ እዚ ተጣበቕቲ መሰል ወዲ ሰብ መሲልካ ናይ ምኹናን ምኽንያታት ንምርካብ ሃሰስ ዝበሃል ዘሎ፤ ኩሉ ማዕከናት ዜናን ፕሮፓጋንዳን ተጠቒምካ ስነኣእሙሮኣዊ ኲናት ብምእጓድ፡ ህዝቢ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ብምድሃልን ተስፋ ከምዝቖርጹን ጌርካ ካብ ሃገሮም ከምዝወጹን ኣብ ናይ ሃገሮም ጉዳይ ከምዘይካፈሉን ንምግባር፡ ብዙሕ ሕቡእ እከይ ተግባራት ይካየድ ኣሎ። ይኹን እምበር ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነብር ዜጋ ሓሊፉ ብምጽናሕ፡ ከም ወትሩ ነቲ እከይ ተግባር ናብ ዕድል ቀይሩ ተሳሒሉን ሰዊዱን ብምውጻእ፡ ኣብ ጕዕዞ ልምዓቱን ምድልዳል ሓድነቱ ክምህ ከይበለ ንቕድሚት ይምርሽ ኣሎ።
ምርጫና ርእስኻ ብምኽኣል ናጻ ፖለቲካዊ መስመርካ ካብ ኮነ፡ መኸተና ቀጻሊ እዩሞ፡ ከምቲ ክቡር ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ኒዩ ዮርክ ዝበሎ፡ ስጋብ ሕጂ ክንዕወት ዝኸኣልና ሓደ ክንዲ ኣርባዕተ/ሓሙሽተ ኮይኑ ስለዝተቓለሰ ስለዝኾነ ድማ፡ ሕጂውን እቲ ባህሊቲ ዓቂብና ንቕድሚት ንኺድ። ክንስዕር እንተኾንና ድማ ከምቲ ጀነራል ስብሓት ኢፍረም ዝበሎ፡ ቅድም ንነብስና ካብ ኩሉ ድሑር ስምዒታትን ኣተሓሳስባን ድኽመትን ነጻ ብምግባር ክንስዕራ ኣሎና። ስልዚ ንኺድ ጥራሕ ንመርሽ፡ ክንዕወት ድማ ኢና፡ ብምባል ኣቶ መንግስትኣብ መደረኡ ዛዘመ።
ቀጺሉ፡ ናይ ክብሪ ዕዱም ኮይኑ ኣብቲ ሰሚናረ ዝተረኽበ ኣቶ ካሕሳይ ተወልደ ካብ ቤ/ጽ ህዝባዊን ኮማውን ጉዳያት ኤ/ሃ/ኤ ጀርመን፡ ኣብ ጉዳይ ጥርናፈ ወዳቤታት ሕበረትሰብ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ብፍላይ መንእሰያትና ብዝሓየለ ሃገራውነት ንኽጥርነፉ ስድራቤትን ማሕበረኮማትን ክሰርሓሉን ጎስጓስ ከካይዳሉን ከምዘለወንን ቤ/ጽ ህዝባዊን ኮምዊን ጉዳያት ድማ ብወገኑ ዝኾነ ምትሕግጋዝ ክገብር ቅሩብ ምዃኑን ገሊጹ። ንመደብ ህዝባዊ መኸተ ኣብ ከተማ ዱዝልዶርፍ ዕዉት ዝገብሩ ሽማግለ መኸተ ኖርድራይንቬስትፋለንን፡ ኣእንገድቲ ተቐማጦ ከተማ ዱዘልዶርፍን፡ ንኹሎም ተሳተፍቲን ንኣብነታዊ ሓድነቶም ብምምስጋን ዘረብኡ ዓጸወ።
ስዒቡ ብመንእሰያት ማርታን ክፍለማርያምን ዮኤል ክፍለማርያምን ዝቐረበ ንመንእሰያትን ወለድን ዝምልከት እዋናዊ ዛዕባ ኮይኑ፡ ወለዲ ደቆም ከምዝጥርነፉ ንምግባር ዘለዎም ሓላፍነት ዓቢ ብምዃኑ ከይተሓለሉ ክሰርሑሉን ክደኽሙሉን ዘተሓሳስብ እዩ ኔሩ። መንእሰያት ድማ፡ በዚ ናይ ሎሚ መድያ ከይታለሉ፡ ነቲ ኮነ ኢሎም ኣዊጆሙልና ዘለዉ ስነ ኣእምራዊ ኲናት ክምክቱን ንሃገሮም ክከላኸሉላን ኣተሓሳሲቦም። እቲ፡ ተራ መንእሰያት ኣብ ሃገራዊ መኸተ ንወፍሪን ልምዓት ሃገርን ኣብ ዘቶኮሩ ኣስተምህሮኦም ንተሳተፍቲ ዓቢ ኣፍልጦ ዝህብ ብምንባሩ ብተሳተፍቲ ዓቢ ኣድናቖትዩ ረኸቡ። መንእሰይ ዮኤል ብተወሳኺ ኣብ ዘቕረቦ ትሕዝቶ፡ መንእሰይ ኣብ ኤርትራ ንሃገሩ ብኹሉ መዳያት ይሰርሕ ከምዘሎን፤ ኣብ ስደት ንርከብ መንእሰያት ከኣ ንሃገርና ብዓቕምና ከነገልግል ግዴታ ከም ዘሎና፤ ነዚ ንኽንገብር ግን ብመጀመርያ ክንጥርነፍ ከም ዝግባኣና ዝብል ኣገዳሲ መግለጺ ብምሃብዩ ዘርብኡ ዛዚሙ።
ካብዚ ቀጺሉ ዝስዓበ ንህዝቢ ናይ ሕቶን ርእይቶን መደብ እዩ ኔሩ። ኣብቲ ዝቐረበ ርእይቶታት፡ ብተዳጋጋሚ፡ ከምዚ ዓይነት ናይ መኸተ ሰሚናራት ብቐጻሊ ንኽግበር፡ መንእሰያት ዝጠራነፍሉ ሃዋህው ንኽፍጠር ዝጠልብዩ ኔሩ። ድሕሪ ምስማዕ ርእይቶታት፡ እቲ ሰሚናር ነዞም ዝስዕቡ ውሳነታት ድሕሪ ምሕላፍ ብጭርሖታትን ሃገራውን መዝሙር ብዓወት ተዛዚሙ።
1. ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ነቲ ኣብ ውጹእ ሓሶታት ወያኔ ተመርኩሱ ብድፍኢት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሃገርና ኤርትራ ዘሕለፎ ጭብጥን መርትዖን ዘይብሉ እገዳታት ብህጹጽ ንኸልዕሎ ንጽውዕ።
2. ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን እተን ነቲ ዛጊት 12 ዓመቱ ጌሩ ዘሎ ናይ መጨረሽታን ቀያድን ዝኾነ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንኸተግብራ ውሕስነት ዝወሰዳ ብዓል ኣልጀርያን፡ ምምሕዳር ኣመሪካን፡ ሓድነት ኤውሮጳን፡ ንወያኔ ምቅብጣር ደው ኣቢለን ብህጹጽን ብዘይቅድመ- ኩነትን ንኸተግብርኦ ጻውዒትና ነቕርብ።
3. ነቲ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ ልምዓትን ዲፕሎማሲያዊ ጎስጓስን ዝገብርዎ ዘለዉ ዝንኣድ ስራሕ እናኣሞጎስና፡ ሎሚ’ውን ከም ወትሩ ኣብ ጎኒ ህዝብናን መንግስትናን ከም ዘሎና ደጊምና ነረጋግጽ።
4. ነቶም ንሓንቲ ደቒቕውን ትኹን ከነዕርፍ ከይበሉ ልዑላውነት ሃገር ኣውሒሶም ናይ ቁጠባዊ ሓርነትን ልምዓትን መንኮርኮር ኮይኖም ዝቃለሱ ዘለዉ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ኤርትራ ነቲ ዘይሕለል ንጥፈታቶም እናሞጎስና ኣብ ጎኖም ከም ዘሎና ነረጋግጽ። ነቲ ብዝተፈላላየ ሜላታት ተወፋይነቶም ንምቕሃም ዝግበር ውዲታት ድማ ኣትሪርና ንኹንን።
5. ነቲ ኣብ ጊዜ ሰላሳ ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ብጸላእቲ ዝዓነወ ቁጠባን ትሕተ-ቅርጽን ሃገርና ንምሕዋይ ብነጻ ድልየትና ንክኽፈል ዝወሰንናዮ 2% ንኸይክፈል ከልኪሉ፡ ኢድናን እግርናን ኣሕጺሩ፡ ምስ ህዝብናን ሃገርናን ዘሎና ምትእስሳር ንምብታኽ ዝዓለመ ተንኮል ኣመሪካን ወያነን እናኾነንና፡ ንጥፈታትና ኣብ 2% ኮነ ተኻፋልነትና ኣብ ወፍሪ ክብ ንምባል ከም ወትሩ ድልዋት ምዃንና ደጊምና ነረጋግጽ።
6. ነቲ ብዝተፈላለየ ሜላታት፡ ስኒት ህዝቢ ክዘርግን፡ ተወፋይነት መንእሰያት ከማህምንን ሓድነት ህዝብን መንግስትን ከጥፍእ ዝሃቀነ ተንኮላትን ርኹስ ሕልሚታትን ኣጥቢቕና ንኹንን። ንትኩርን ዓቃልን ኣተሓሕዛ መንግስቲ ኤርትራ እናኣሞጎስና ነዞም እከይ ተግባራት ንምብዳህ ድሉዋት ምዃና ነረጋግጽ።
7. ባይቶ መሰል ደቂ ሰብ ሕቡራት ሃገራት፡ ካብቲ ብቐደሙ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ዝመንቀሊኡን ግቡእ ሕጋዊ መስርሕ ዘየማልአን፡ ወካሊቱ ዝኾነት Mrs. Sheila B.Keetharuth ካብ ደመኛታት ጸላእቲ ኤርትራን መወልቶምን ኣኻኺባ ዘቕረበቶ፡ ጭብጥን መርትዖን ዘይብሉ ጸብጻብ ነቒሉ ኣብ ልዕሊ ሃገረ ኤርትራ ዘሕለፎ ውሳኔ ኣትሪርና ንነጽግ:: ንግህሰት ሰብኣዊ መሰል ናይቶም ኣብቲ ብኢትዮጵያ ዝተጎብጠ መሬት ዝነብሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ብመሰረት እቲ ኣብ ኣጀንዳ እቲ ባይቶ ሰፊሩ ዘሎ ብዓንቀጽ 7 ዝፍለጥ ህጹጽ ስጉምቲን ግቡእ ኣተሓሕዛ ክገብረሉ ንጽውዕ::
8. ኩሉ ደላይ ሰላም ብፍላይ ድማ ኩሎም ኣፍሪቃውያን ነቲ ንኣመሪካ ንምድጋፍ ብስሞም ብመንግስታቶም ዝግበር ዘሎ በደል ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ዝኾነት ኤርትራ ኣትሪሮም ንክኹንኑ ንጽውዕ።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና
ዓወት ንሓፋሽ :


text:
ጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣኖም ምስ ወረዱ ፓርላማ እታ ሃገር ሲይሪል ራምፓፎሳ ሓድሽ ፕረዚዳንት ደቡብ ኣፍሪቃ ገይሩ ብወግዒ መሪፁዎም።
ራማፎሳ ብሕታዊ ሕፁይ ኮይኖም ብምቕራብ ብዘይ ድምፂ ኣብ ከተማ ኬፕ ታውን ተመሪፆም ኣለው።እቲ ዜና ብዋና ዓቃቢ ሕጊ ሞጎይንግ ሞጎይንግ ኣብ ፓርላማ ምስተገለፀ ኣብ ፓርላማ ኣባላት ANC ብመዝሙርን ሳዕስዒትን ታሕጓሶም ከምዝገለፁ ተፈሊጡ’ሎ።
ጃኮብ ዙማ ብመራሕቲ ገዛኢ ፓርቲ ክወርዱ ክሕተቱ ድሕሪ ምጽናሕ ትማሊ ካብ ስልጣኖም ለቂቖም።
ራማፎሳ ብርክት ዝበሉ ፈተናታት ይፅበይዎ።ሓደ ካብኦም ኣብ ደውታ ዝርከብ ቁጠባ እታ ሃገር ምህናፅ እዩ።ምኽትል ፕረዚደንት ዝነበሩ ራማፎዛ ንዙማ ክትክእዎም ዝነበሮም ንሶም እንተኾኑ እውን ተቓለስቲ ንቁጠባዊ ነፃነት ዝተባህለ ተቓዋሚ ውድብ ቅድሚ እቲ ምርጫ ካብቲ ፓርላማ ወፂኦም መራሕቲ ናይቲ ውድብ ጁሊየስ ማሌማ ውድቦም ንቅቡልነት ምርጫ ራማፎሳ ድምፆ ምሃብ ከምዘይደልን ኣብ ክንድኡ እቲ ፓርላማ ተበቲኑ ሓድሽ ምርጫ ክካየድን ድልየቱ ገሊፁ’ሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን።
እንቋዕ ናብ ብርሃን መስቀሉ ብሰላም ኣብጽሓና!
መስቀል ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ
«ወንሰግድ ውስተ መካን ኀበ ቆመ እግዚእነ» መዝ ፻፴፩፥፯/132፡7
መስቀል
Click for PDF ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ካብ ተኽብሮም ትሽዓተ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኡሳን በዓላት ሓደ ኣብ መስከረም 17 ዝኽበር በዓል መስቀል እዩ። መስቀል ናይ ሰላምናን ድኅነትናን ቅድስናን ምልክት፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ ሰባት ከድኅን፣ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ንኽህበና መሥዋእት ዝኸፈለሉ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ዝፈሰሰሉ መንበር ክኸውን ከሎ፣ ንኣምላኽና ንርእየሉ መስትያት እዩ።
እዚ መዓልቲ ቅድሚ 300 ዓመታት ጠፊኡ ዝነበረ ቅዱስ መስቀል ብፍቓድ እግዚአብሔር ብመገዲ ቅድስት እሌኒ ምርካቡ ንዝክረሉ በዚውን ንሕጎሰሉን ንፍሥኅሉ ዕለት እዩ።
ንዋየ ኅሩይ ቅዱስ ጳውሎስ ጸጋ እግዚአብሔር በዚሑሉ ብሥራት ወንጌል ኣብ ኩሉ ዓለም ንኽስማዕ ዝገብሮ ጻዕሪ ዓሰርተ ኣርባዕተ መልእኽታት ከምዝጸሓፈ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና።
እቲ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ካብ ክሕደት ናብ እምነት ዘውጸኣና ቃል ሕይወት ካብ ዝበጽሖም ቀዳሞት ክርስቲያን ሰብ ገላትያ ይርከብዎም። ገላትያ ኣብዛ ሎሚ ቱርኪ ተባሂላ እትፍለጥ ሃገር እያ እትርከብ፣ ኣብቲ ኣውራጃ ናይ ጲስድያ ኣንጾኪያ ኢቆንያን ልስጥራን ደርቤን ዝበሃላ ክፍልታት ኔረን።
ቅዱስ ጳውሎስ ነቲ ናይ ቃል ሕይወት ዝኾነ ወንጌል መንግሥተ ሰማያት ነዘን ኣብ ላዕሊ ተዘርዚረን ዝርከባ ሃገራትን ህዝብን ከምዘምሃረን ኣብ ግብሪ ሓዋርያት ተገሊጹ ኣሎ። ኣብ ገላትያ ዝነብሩ ክርስቲያን ኣነባብሮም ክንርኢ ከለና ነቲ ክቡር ቃል ወንጌል ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ሰምዑ ሕይወቶም ተቀይሩ ኔሩ። እዚ ከኣ ሕይወቶም ናይ ጽድቂ መስርሕ ጊሮም ብጽድቂ ተሰሊሞም ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንቲ ድኅነት ዓለም ዝተቐበሎ መከራ መስቀል እናሓሰቡ ናይ መንፈስ ቅዱስ ፍቓድ ይፍጽሙ ኔሮም። ጸኒሖም ግና ብናይ ቢጽ ሓሳውያን ኣይሁድ ምኽሪ ናብ ዘይጠቅም ግጉይ መገዲ ከይዶም ፣ ናብ መገዲ ፈቃደ ሥጋ ከዘንብሉ ጀሚሮም እቲ ናይ ሥጋ ስራሕ ከኣ ከምቲ ኣብ ገላትያ ተጻሒፉ ንረኽቦ  > ገላ.5፣19-21። ምእንቲ እዚ እዩ ከኣ ቅዱስ ጳውሎስ ነቶም ብመንፈስ ጀሚሮም ናብ ክፋእ ግብሪ ዝተመልሱ ክነቅፎም ንርኢ። ብመልእኽቱ ከኣ ናብ ንስሓ ሕይወት ይዕድሞም ነብሶም ክምርምሩ ምእንቲ  > ኢልዎም እዩ። ገላ.3፣1-2።
ሎሚ'ውን መጽሓፍ ቅዱስ ገንጺልና ናይ ቅዱስ ጳውሎስ መልእኽቲ ከነንብብ ከለና ። ኩልና ንመሃረሉን ንግሰጸሉም ትምህርቲ የዘኻኽረና። ንምዃኑ ንሕናኸ ህዝበ ክርስቲያን ንኸይንእዘዝ ኣይተዓዘምናን'ዶ ንኸውን ? ናብ ንስሓ ከይምለስ ሓጥያትና ከይንኣምን ኣዒንትና ፈዚዘን ምስትወዓልና ሪሒቁ ነቲ ክቡር መስቀል ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ክሳድና ኣንጠልጢልና ናይ ፈጣሪና ውዕለት ረሲዕና ብፍትወት ዓለም ብትዕቢትን ብፍቅረ ንዋይ ንጎዓዝ ኣለና። ናይ እግዚአብሔር ነገር ረሲዕና ዋኒን ሥጋና ጥራይ ንገብር ኣለና። ግና ክሳብ መዓስ ኢና ብኽልተ ሓሳብ ክንሕንክስ? በዚ መገዲ እዚከ ከኣ ስጋብ መዓስ ኢና ክንጉዓዝ፣ ናብ ልብና ክንምለስ ካብቲ ግጉይ መገዲ ክንምለስ ዝግበኣና እዋን ሕጂ እዩ።
ሎሚ ኣብ ዓለምና ከም ንርእዩ ዘለና ናይ ንክብር መስቀል ክብሪ ከይሃቡ ከም መጋየጺ ኣብ ክሳዶምን ብምእሳር፣ ኣብ ኣእዛኖም ብምስቋር ኣብ ደርፍን ኣብ ዘየድሊ ምርኢታት ንርእዮ ኣለና። እዚ ከኣ ሓጥያት ንፍጻሞም ከይኣክል ንዕዖም ተሰናኺሎም ንካልኦት ምኽንያት መሰናኸሊ ክኾኑ ንርኢ ኣለና። ንሕና'ኸ ነዚ ክንርኢ ከለና እንታይ ኢና ንብል? ፋሽን ኢልና'ዶ ንስዕቦም? ወይስ ናብ መገዲ የማን ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ክመልሶም ንጽልየሎም? ህዝበ እግዚአብሔር ንዓለም ክንመስላ ኣይግበኣን ምኽንያቱ ዓለምን ፍትወታን ኩሉ ሓላፊ ስለዝኾነ።
መስቀል ኃይልና እዩ፣
መስቀል ካብ ናይ ቤተክርስቲያንና ንዋየ ቅዱሳት ሓደ ብምዃኑ። ብመስቀል ሥልጣነ ክህነት ዘለዎም ኣቦታት ሒዞም ይባርኹሉ፣ ዲያቆናት ኣብ ግዜ ናይ ማኅበር ጸሎት መስቀል ሒዞም ጸሎት ይገብሩ። ምእመናን ኣብ ክሳድና ንኣስሮ፣ ምስ ቅዱሳት ስእልታት ብኽብሪ ሰቒልና ንጥቀመሉ ፣ ነዚ ብኽብሪ ክትሓዝ ዝግብኦ ካብ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተወኅበና ንኣጋንንቲ ንስሥዕረሉ መንፈሳዊ መሳርሒ ስለዝኾነ ብኽብሪ ክንሕዞ ይግባአና። ነቶም ከም መጋየጺ ዝጥቐምሉ ብዛዕባ ክብሪ መስቀል ክንነግሮም ከነረድኦምን ይግብኣና።
መስቀል ሰንደቅ ዕላማን እዩ፣
ነዚ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ክቡር ደሙ ዘፍሰሰሉ መስቀል ኣብ ክሳድና ክንኣስርን ክንሕዝን ከለና ብኽብሪ እንተኾይኑ ካብቲ ሰይጣን ዝገብሮ ፈተናታትን ክፉኣት ካብ ዝወርውሩና መናውራታት ንድኅነሉ መንፈሳዊ መሳርሒና እዩ። ወወሀብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ፣ ከመ ያምሥጡ እምገጸ ቅስት፣ወይድኅኑ ፍቁራኒከ  > ተባሂሉ ናይ ዝተነግረ ቃል ትንቢት ተጠቀምቲ ከኣ ንኸውን። መዝ. 59፣40 (60፣40)።
መስቀል መድኃኒትናን መመኪሕናን እዩ፣
መስቀል ጸላኢና ዝተሰዓረሉ ንሕና ከኣ ናይ ቀደም ክብርና ዝረኸብናሉ ብምዃኑ መመኪሕና እዩ ንብል። ቅዱስ ጳውሎስ  > ገላ. 6፣14። ከምዝበሎ። ንሕና ክርስቲያን ነዚ ብምርዳእ ከምዚ ንብል  > ጸጋ ረኺብና ሕይወት'ውን ተቀቢልና ብኃይሊ መስቀሉ ንኢየሱስ ክርስቶስ ። ካብ መንፈስ ቅዱስ ዝተረኽበ ጸጋ ተቀቢልና ንዓኻ ጎይታና ነመስግን ከምኡ'ውን ንውድሰካ እግዚአብሔር ። >>።
ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ልቦንኣ ተሳኢሉ ንነገረ መስቀል ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ክትሓስብ ትነብር ዝነበረት፣ ኣደ'ቲ ዓቢ ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ ንግስቲ እሌኒ ነቲ ኣይሁድ ብኽፍኣት ቀቢሮም ካብ ዝነብረሉ ክቡር መስቀል ንምርካብ ዝገበረቶ ጻዕሪ ክንሓስብ ከለና ነቲ ምልክት ዝኾነ መስቀል ንምርካብ ዝገበረቶ ጻዕሪን መሥዋእትነት የዘክረና። እምበኣር ንበዓል መስቀል ክንዝክር ከለና ኩሉ ግዜ ክንሓስቦ ዝግባእ ቁምነገር እንተሎ ነገረ መስቀል ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምዝካር ብፍቅሪ እግዚአብሔርን ብፍቕሪ ቢጽን ብለውሃትን ትሕትናን ምንባር እዩ።
ብዛዕባ ቅዱስ መስቀል እዚኦም ኣብነት ጠቂስና እምበር ናይ ነገር መስቀል ትምህርቲ ኣብዚ ዝውሰን ኣይኮነን። ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ናይ ዘመን ኣቆጻጽራ ካብ መስከረም 17-25 ዘሎ ግዜ ዘመነ መስቀል ይብሃል። ኣብዚ ግዜ ነገረ መስቀል ይንገር፣ መዝሙረ መስቀል ይዝመር። ምእመናን ኣብዚ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ብምርካብ ነገረ መስቀል ክንሰምዕን ንእግዚአብሔር ብመዝሙር ከነመስግን ይግባእ።
ኣምላከ ቅዱሳን መድኃኒ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ በረከት መስቀሉ ይዓድለና። ኣማላድነት ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፣ ተራዳኢነት ቅዱሳን መልኣኽቲ ፣ በረከተ ጻድቃን ሰማእታት ኣይፈለየና። አሜን።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር።
ምስባክ
ወወሀብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ፣ ከመ ያምሥጡ እምገጸ ቅስት፣ወይድኅኑ ፍቁራኒከ ።
መዝ. 59፣4 (60፣4)።
ወንጌል. ነግህ ማቴ.8-16። ቅዳሴ ዮሓ.19፣25-28። ግ.ሓዋ.5-26-33። ያዕ.3-11። 1ይጢሞ፣5፣9-16።
ቅዳሴ ፣ ዮሓንስ አፈወርቒ
ብትእምርተ መስቀል ከነማዕትብ ከለና ንረኽቦ በረኸት
v ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ዘለዎ ፍቅሪ ምእንታና ዝተቀበሎ ሞት ንዝክር። በዚ ከኣ ሃይማኖትና ንምስክር።
v ናይ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ደቁ ምዃና ብግልጺ ንእውጅ። ብናይ ክርስቶስ መስቀል ከኣ ኣብ ቅድሚ ሰባት ኣይንሓፍርን። ብእኡ ንኸብር ብእኡ ንምካሕ ናይ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃና ብእኡ ምእማንናን ናቱ ግዙኣት ምዃና ንገልጽ። ብኽቡር ደሙ ስለዝዓደገና።
v ከነማዕትብ ከለና ስመ እግዚአብሔር ንጽውዕ እዚ ከኣ  > ንብል ስለዚ ኣብ ዘማዕተብናሉ ቁጽሪ ስጋብ ዘልዓለም ሓደ አምላኽ ብዝኾኑ ብቅድሥት ሥላሴ ምእማንና ንገልጽ። እዚ ከኣ ብዘይ ምቁራጽ ናይ አብ ናይ ወልድ ናይ መንፈስ ቅዱስ ውሉዳት ምዃና ኩሉ ግዜ ንኽንሓስብ ይገብረና።
v ከነማዕትብ ከለና ብሥጋ ዝተገበረልና ካሕሳ ምእማንና ንምስክር። እዚ ከኣ ኣእዳውና ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ካብ ጸጋም ናብ የማን ብምውሳድ ነማዕትብ። በዚ ከኣ ወልድ እግዚአብሔር ካብ ሰማያት ምውራዱን ንደቂ ሰባት ካብ ጸጋም ናብ የማን ፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ምስጋሩን ንዝክር ፣በዚ'ውን ኣብ ልቦናና ዝስምዑና መንፈሳዊ ስምዒታት ብጣዕሚ ብዙሓት እዮም።
v ከነማዕትብ ከለና ምስ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዘለና ሕብረት ብፍቕሪ ንምስክር  > ገላ.2፣19-20።  > ፊሊ.3፣10። ዝበሎ ናይ ሓዋርያ ቃል ንዝክር።
v ብትእምርተ መስቀል ከነማዕብ ከለና መስቀል ናይ ድኅነት ምልክት ስለዝኾነ፣ ናይ እግዚአብሔር ኃይሊ ኣብ ውሽጥና ይመልእ። ጸላኢና'ውን ካብ ጥቃና ኣጸቢቁ ይርሕቕ ።  >ብምባል ጻላኢና ሰይጣን ንኽሕድ ፣ብዝተሰዓረሉን ብዘይፈትዎን ክቡር መስቀል ብምልዓል ነማዕትብ።
ስለዚ ኣብ ዝኾነ እዋን ምንቅስቃስና ናይ መጀመሪ ኮነ መፈጸሚ ንጸሎት ኣብ ዝቆምናሉ እዋን ከምእ'ውን ዘፍርሑ ነገራት ኣብ ዝረኣናሉ ኮነ ዝሰማዕናሉ ቁጽሪ ብትእምርተ መስቀል ነማዕትብ ብኡኡ ከኣ ኃይሊ ንረክብ።
መስቀል ኃይልነ መስቀል ጽንዕነ መስቀል ቤዛነ መስቀል መድሃኒተ ነፍስነ ወእለ ኣመነ በኃይለ መስቀሉ ድህነ።


text:
ጉዕሽ ወዲ’ንከረ
- 1. “ኣብ መቓብር ህወሓት ጥራሕ”
ኣብ ልዕሊ እቲ “ዓሚቕ ገምጋም” ዝተባህለ ከይዲ ዝተዋህበ ሓደ ግብረመልሲ ኩሉ ነገር ዝዕሪ ኣብ መቓብር ህወሓት እዩ ዝብል እዩ። ህወሓት ድሕሪ ሕዚ ዓሰርተ በትሪ እንተተዓጥቀት ክትድሕን እትኽእል ኣየኮነትን ይብሉ። ብስሩ ሞይታ ናብ መቓብራ ስለዝወረደት ፍሒርካ ምውፃእ ኣይከኣልን ይብሉ።
ብናታቶም ኣባህላ እቲ ዘሕዝን ከም ቁርዲድ ኣብ ቆርበት ለጊባ፤ ገርንያ ምሟታኳ ከይተረዳኣን ብምሟታ እዩ ይብሉ። ሕዚ ዝተኣከበ ጉጅለ ባዕሉ ነባዕሉ ነብሱ ንምብላዕን ንምብልላዕን ምበር ንምድሓን ኣይኮነን ይብሉ። ኣናፁ ዝገብርኦ ቅድድም ብድሕሪኤን ንእተጓይየን ድሙ ሓንቲ ንምትራፍ ናይ ምትሕንኳል ቅድድም እዩ። ኣመራርሓ ህወሓት እውን፤ ህዝቢ ኣጓይዩ ክሓንቆም ምስበለ ዝተወሰኑ ዘምልጡ መሲልዎም ዝተወሰኑ ሰባት ሓንኵሎም ብምውዳቕ እዚኦም እዮም ፀላእትኻ ኢሎም ብምሃብ ነብሶም ዝድሕኑ መሲልዎም እምበር ፋይዳ የብሎምን ይብሉ።
ብዝኾነ እዚኦም፤ ኣኬባ ተሃድሶ ህወሓት ከም ቀልዲ እዮም ዝርእይዎ። ኣብ ርእሲ እቲ ምሟቶም ተወሳኺ ጊዜ የጥፍኡ ኣለዉ ኢሎም ይሓዝኑ። ብስሩ ጉዳይ ህወሓት ደጊም ጉዳይና ስለዘይኮነ ድሕሪ ህወሓት ንዝመፅእ ፖለቲካዊ ምህዳር ክንየው ኣሳጊርና ንሕሰብ በሃልቲ እዮም። ንቐፃሊ ‘ኳ ውድብ ክጣየሽ እንተኾይኑ ኣብ ህወሓት ካብ ዘሎ ዝኾነ ሓላፊ ይኹን ካብቲ ውድብ ጥር እትብል ደገፍ ዘይሕተቶ ሓዱሽ ዝረሰነ ደምን ኣተሓሳስባን ዝመርሖ ናይ ሓዱሽ ትውልዲ ውድብ እዩ ዝኸውን ይብሉ። ምእንተዙይ ድማ ህወሓት ስጉምቲ እዚ ሓዱሽ ወለዶ ካብ እተዕንቅፍ ብሰላም እንተትዓርፍ ታሪኻዊ ክብሪ ክትሽለም ነይራ ብመባል ይምዕዱ። ከምኡ እንተዘይገይራ እዚ ኩሉ ብሕማቕን ፅቡቕን ዝፀሓፈቶ መዋእል ታሪኻ ብምሉኡ ክትድምስሶ ትኽእል ብምባል ብዘየናሕሲ የጠንቅቑ።
እዚ መርገፂ ዘስጉሙ ሰባት ውሕድ ዝበሉ እኳ እንተኾኑ፤ ዘምፅእዎ መርትዖ ግን ሸለል ኢልካ ዝስገር ኣይኮነን። ኣመራርሓ ህወሓት ተፀሚቖም ጥብ ዘብልዎ ምሕዞ ሓርቢትዎም ክነሱ፤ ንዝሓለፉ ርብዒ ክፍለዘመን ኣብታ ዝነበሩላ ናይ በዓቲ ሕጊ ነቍጦም፤ ዝለዋወጥ መድረኻትን ጠለብ ሓፋሽን ከይርእዩ መጋረጃ እምኒ ተኸዊሎም ትብተኸኒ ኢሎም፤ ማዕፀኦም ንድሕሪት ሃርሂሮም፤ መንገዲ ዓወት ካባና ወድያ ዝፈልጣ የለን ኢሎም ብጃህራን ዳንኬራን ሓምቢጦም፤ ክሕብሮም ንዝመፀ ሕሉቕ ሽማሽም ለጢፎም፤ ሓዱሽ ሓሳብ ንዘስምዕ ሰብ ውጉዝ ከመኣርዮስ ኢሎም፤ ሰብ ከም በጊዕ ኣብ ሓንቲ ፅላል ክዓጎሎም … ኣብ መንገዲ ረኺቦም ከይፈንቀልዎ ዘሓለፉ እምኒ የለን። ስለዚ ሕዚ እቲ ሓፋሽ፤ ከም ሞሞና ብደውኩም ቆንቍንኩም፤ ኣንጉዕን ብርክን ፀንፊፍኩም ንዓይነት ጥራሕ ደው ኢልኩም ዘለኹም ኢኹም እንተበሎም ነውሪ የብሉን። ዝፀሞቕካዮ ዕረ ትጥዕሞ እምበር ናበይ ድሕር ድሕርየ።
እዙይ ማለት ግን፤ ሕዚ መቓብር ህወሓት ንእለታ ክርኢ ኣለኒ ናብ ዘብል ርቡፅ ኣካይዳ ክወስደና ኣይግባእን። ርግፅ እቲ ዘንትእለት ነባሪ ህዝቢ ትግራይን እቲ ከም ማንም ውድብ ዝተፈጥረ ዓብዩ ኣሪጉ ዝመውትን ወድብ ብተፈጥሮ ሓደ ኣይኮኑን። ኣብ ታሪኽ ግን ብሓደ ዓትዒቶም ዝሓዝዎ መትከላት ነይሮም። ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሕሱም ደርባውን ብሄራውን ወፅዓ ነይሩ። ነዚ በሰልኡ ተቐቢላ ህወሓት መሪሓ ኣቃሊሳቶ እያ። ነዚ ታሪኽ እዚ ህዝቢ ትግራይ ከም ወርቃዊ ታሪኽ ክውሰደሉ፤ ስውኣቱን ስድራ ስውኣቱን፤ ውጉኣቱ፤ ሓወልቱ፤ ተጋደልቱ፤ ክብረ በዓላት ቃልሱ፤ ኣብቲ ቃልሲ ዘጥረዮም መሰላቱ ከም ዓይኒ ብሌኑ ክሕብሐቡ ክመሓለፉ ይደሊ እዩ።
ስለዙይ ታሪኹ ምእንተ ኣደዳ ኾማሮን አቃጣሮን ከይኸውን፤ ብስሩውን ምእንቲ ንድሕሪት ከይኽበስ፤ ምስታ ወርቃዊ ዘመን ቃልሱ ዝመርሓቶ ህወሓት ብሓደ ረፋድ ቃል ኪዳኑ ከምሉቕ ኣይደልን። እንተቕቢፃ’ውን ብወግዕን ብሕግን ክተቕብል እዩ ዝደልያ። ስለዚ ሕዚ ናብ መቓብር ትውረድ ኢልካ ምፍካር፤ ምስ ህወሓት ጥራሕ ዘይኮነስ ምስ ህዝቢ ከም ምግጣም እዩ ዝሕሰብ።
ካልኣይ ህወሓት ዋላ ከም ጫዓ ብደዋ እንተቆንቆነት ሕዚ ኣብዛ ሃገር ፎሎኽሎኽ ካብ ዝብሉ ካብ ማንም ውድብ ንላዕሊ ካዕቢ ተሞክሮ ዝደለበት፤ ዕቑር ማዕኸን ሽሻይ ዘለዋ ውድብ ምኳኑ ምኽሓድ ኣይከኣልን። ስለዙይ ከይመዝመዝካን ከይሰነቕካን የለን ሕዚ ደኣ ራዕ ኢልኪ ዑና ኹኒ ምባል ኣይከኣልን።
ሳልሳይን ቀሊልን ነጥቢ፤ ህወሓት ስቅ ኢልካ ሕዚ ቀብርኺ እንተዘይረአኹ እትብላ ውን ኣይኮነትን ዘላ። ነዊሕ እዋን ዋላ ብዝተፈላለየ ድልየት ተኣክቦም፤ ከበድትን ፈኮስትን ብረት ዝዓጠቑ ልዕሊ ፍርቂ ሚልየን ኣባላት ዘለዉዋ እያ። ብሓደ ንሓሙሽተ ከም ቅጥኒ ዘሪጋ፤ ከም ዓለባ ሳርየት ሰፋፍያ ዝሓዘቶ ማሕበረሰብ ኣሎ። እዙይ ብቐሊሉ ከም ጡጥ ፋሪኽካ ተፋኹሶ ማለት የዋህነት እዩ። ብሓፂር ኣዘራርባ፤ ካብ ኣወዳድባ፤ ካብ ኣጓሳጉሳ ህዝቢ፤ ካብ ኣተዓቓቐባ ሚስጢር፤ ካብ ውፍይነት፤ ካብ ቆራፅ መርገፂ ፤ ካብ ፃዕራምነት ወዘተ ህወሓት ስንቂ ህይወት ከይወሰድካ፤ ኣቲ ውድብ ንዒ ዘወር በሊ ከይርኤኪ ምባል ዝሰሪ ሓሳብ ኣይመስልን።
2) ኣይንኣምንን
እቲ ካልኣይ ግብረ መልሲ ሓፋሽ፤ ህወሓት ተዓርያ ኢልና ኣይንኣምንን ዝብል እዩ። ተመንያ ዘርአየስ ብልሕፂ ተዳህለ። ኣብዚ እምነት’ዚ ዝተጠርነፈ ሰብ ድማ ካብ ኩሉ ብዝሕ ይብል። እዚኦም ኣብቲ ዝሓዝዎ እምነት ኩምራ መርትዖ ስለዝፅፍፅፉ፤ ምስኦም ክትዕ ዝጀመረ ሰብ ብዙሕ ከይሰደረ ኢዱ ንዓቐብ ክገብር ዘገድዱ እዮም። መርተዐኦም ንኸምርዝዙ ድማ ቁሩብ ንድሕሪት እውን የንዳዕድዑ። ብ1985 ዓም ተጋዳላይ ህወሓት ነቲ ኣመራርሓ ከም ዓሳ ብርእስኻ ምጭናው ጀሚርካ ክብል ኣምሪሩ ነቐፈ። ውድብ ድማ ነዚ ግብረ መልሲ ኢላ፤ ጎራሓት “መሓዙት” ውድባትን ስንኩል ምኽንያትን ተዓጢቓ ብኣማኢት ኣሽሓት ኣብ ሰጣሕ ጎልጎል ራሕረሓቶ። ሽዑ እቲ ኣመራርሓ ነብሱ ክንዲ ዝፍትሽ ቂም ነኺሱ ካብ ክሳደይ ክሳድ ወድነይ ክብል ኣብ ማሕዘል እናረረወ ቤተመንግስቲ ሚኒሊክ ኣብ ዘእተዎ ተጋዳላይ ጨከነ፤ ከሓደ። ተጋዳላይ በተነ። ተጋዳላይ ኣሪጎም ናብ ዝፀንሕዎ ወለዱ ተመሊሱ ተጠዋሪ ኮነ። እዙይ ማሕበራዊ ቅልውላው ኣብ ርእሲ ምፍጣሩ፤ ስድራ ገድሊ ዝኾነ መላእ ህዝቢ ትግራይ ነቶም ከዳዓት ዝበሎም ካብ ከብዱ ሓጢጡ ክድርብዮም ምኽንያት ኮነ።
እዚ ኣንቀፀ ክሕደት ይብሃል። ናይ ክሕደት መጀመርታ ማለት እዩ። (እቶም ኩልሻዕ ዝፅሕፉ ጀነራላት ጆቤን ፃድቃንን፤ እዚ ኩሉ ብርዖም እንትድሕዳሕ ኣብዚ ጉዳይ ብሒም ክብሉ ዘይምኽኣሎም ሚሒር የተዓዛዝብ፤ ብጣዕሚ የተዓዛዝብ)። ብዝኾነ ብዘይ ተካኢ ሓይሊ ዝተረፉ ካብ ሽዑ ጀሚሩ እዩ። ደሓር “ሳያርፋ ያረፋ” ኣድሪፎም።
ድሕሪኡ ንኣስታት ሸሞንተ ዓመት ንደገ መንገፍ ጥር አንተየበሉ፤ ገዛ ዓፅዮም ከኹድዱ ቀነዩ። መጨረሽኡ ርእዮታ ዓለም ፍልልይ ዘይብሎም ክነሶም፤ በኺትና ኢና ክብሉ ነንርእሶም ተመናጨቱ። (93 ዓም እኮ እዩ። ንሓዲኡ “ተሃድሶ” ፍስሃ ወ ሰላም፣ ንሓዲኡ ምፅኣተ ኣለም፣ ንገሊኡ ደንገርገርን ፅልምትመትን።) ህዝቢ ብደገ ኮይኑ “እንተደሊኹም ኩልኹም ውፁ ማህፀንና ወላድ እዩ። ኣደዳ እሰይ እሰይ ፀላኢ ከይትገብሩና ግና ምኸሩ” ክብል ምዒድዎም። ማዕዳ መምህሮም ክሰምዑ ስለዘይከኣሉ ድማ፤ ናብቶም ጊዚያዊ ጠበርቶምን ዘለቕቲ ሓግሐግቶም ከይዶም ተሳሓሲሖም። መጨረሻ ስንክሳር ጎራሓት ኣጥበንቢኑ ኣውዲቕዎም። “እኛ በኛ” ጠጥዒ ለሚዶም። እቲ ግራት መሓሞድያ ወቒዕዎስ ሃጕጉ። ህዝቢ መጎጎ ቀርፂፁ ግራትና ቃዲሩ ክብል አእወየ። ኣብ መንጉኡ እቲ ልቦም ኣውዲቆም ዝኣመንዎ መራሒ ብሃንደበት ስኢኖሞ።
ድሕሪኡ ዝገደፈልና ልፋፈ ፅድቂ ኣሎሞ ሃዋርያታቱ ክነትግብሮ ኢና በሉ። ንዕኡ ዘትግብር ዘይኮነስ ንዕኡ ዋርድያ ጠጠው ኢሉ ዝሕሉ ሰብ እውን መደቡ። ተፀበ እንተበልካ ግን ብዘይካ ሓንቲ ጭርሖ ጥብ እትብል ዓኾር እኳ ተሳእነት። ብጭርሖ “ሌጋሲ” ዓዲ ብዓዳ ተሓቢፃ ። እታ ሌጋሲ ኣብ ኢድ መን ከምዘላ ግን ተሳእነት። ፈሲ ቡኻርያ። መለስ ይትረፍ ካብዛ ዓለም ሓሊፉስ፤ እንተዝህልው እኳ ምስዛ ተቐያያሪት ዓለም ክደርግ ለይትን ቀትርን ሰሪሑ ኣይመርከበላን እንተተባህለ፤ ግዲ የብልኩምን ሕድሩ ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ዝብላዕ ክቕየር እዩ ኢሎም ኣቕበፁ። ዓሻ እምቢ ጠንጠነለይ ኢሉ ይስዕር ከምዝበሃል።
ብዙሕ ኣይፀንሓን፤ ኩሉ መዓልቲ ድሒኑ ሓደ መዓልቲ ግን ዘይዳሕና ኮነ። ሓፋሽ ብእንመርሖም መራሕቲ ክንምራሕ ጋዶ በለ። እወ ንሶም ኣብ መበል 20 ክፍለዘመን ተምተገተሩ ፍሒት ኣይበሉን። ደሓር ጋርጋርን ሸኸርከርን ከምዘይተዋፅኦም ፈሊጦም ወይ ዕድመ ከናውሑ ጎሪሖም፤ ሓፋሽ ኢኻ ልከዕ እስቲ ንገረና ክብሉ ነፀልኦም ዘርጊሖም ለመኑ። ዘረባ እርይ ምሰበሉ እቲ ገጢሙ ዘሎ ዕብየት ዝጠለቦ እዩሞ ንፋስ እንተሂብካና ክነመዓራሪ ኢና ክብሉ ተመሕፀኑ። ከምኦም ዕድለኛ ፍጥረት የለን። ሓፋሽ ዕድል ሂብዎም።
ኣብታ ፀባብ እዋን ተኣኪቦም ብሪቕሪቕ ዝብላ ጭርሖታት ብቀዳማይ ሚኒስተሮም እንተይተረፈ ንቕድሚት ኣምፂኦም ዘረባ ኳሓሉ። ሓፋሽ ክንደይ ከምዝሕስዉ ክሰምዕ ተዓዘበ እምበር ክኣምኖም ኣይከኣለን። መበል 12 ጉባኤ ህወሓት መፀ። ሽዑ “ደርሆ ሼጥና ፍትሒ ንዕድግ ኣለና” ክብል ህዝቢ ነገሮም። ካብ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ጀሚሮም “ሓፋሽ ሓቅኻ ኢኻ” ክብሉ ዝጀመሩ መራሕቲ ህወሓት ሽዑ’ውን ንዝተባህለ ኩሉ እማን እዩ ኢሎም ጠቢሮም ሰገርዎ። ዝተነግሮም ፀገማት ግን ኣብ ክንዲ ሰብ ኣልሾም ዘዋስብዎ፤ ኣድራሻ ኣብ ዘይብሉ ጎዲፍ ማርያም ከይዶም ሰንደይዎ። ይገርም እዩ፤ እቲ ተደቢሮም “እሺ” ዝብልዎ ዘረባ እውን እናቕሓረና መፀ። ቃል ዓለም ስለዝኾነ።
ስለዙይ ኣብ ገዛ ቃልዓለም ክሳብ ክንደይ ክንበር ኮይኑ፤ ዓቕሎም ስለዝፀበቦም ኮንፈረንስ’ባ ጉባኤ’ባ እናተፀወዐ፤ ህዝቢ ተንፍስ ተባሂሉ። ባዕሎም ኣብ ዝኣተውዋ መፈንጥራ ድቃስ ሓርቢትዎም። ናይቲ ሕቶ መልክዕ ድማ እቲ ንቡር ናይ ፍትሕን መሰረተ ልምዓትን ሕቶ ጥራሕ ካብ ምኳን ዘሊሉ፤ ናብ ህልውና ጉዳይ ሰጊሩ። ብሰሩ ኩርንኩሪት ኣሲርኩም ንጥቕዓት ሂብኩምና፤ ስለዚ ምህላውኩም ጥራሕ ኢና ክነፈልጥ እንደሊ’ምበር ካባኹም እንፅበዮ የለን ክብል ኣብ ኣፎም ነገሮም። እንተተላዒልና ዕርግያ ዘይኮንና እናዓፁስ ንዓኹም ክንሻመየኩም ኢና ክብል ፍለጡላ ንባዕልኹም በሎም። ካብዚ ዝኸብድ ውርደት ዝርአየ ዓይኑ ይብራህ!
ሕዚ ናይ መወዳእታ ፃዕረ ሞት ንልዕሊ 35 መዓልቲ ገዛ ዓፅዮም ተመያይጦም። ኣብ መወዳእታ ዝቕየድ ከምዝቐየዱ፤ ዝጉለል ከምዝጎለሉ ኣፍሊጦም ኣለዉ። እዙይ ኣጠቓሊልካ እንትርአ ብተመን ዝተነኽሰ ብልሕፂ ተዳህለ ስለዝኾነ መጨበጢ የብሉን። እዚ ኩሉ ዘበን ሓፋሽ ካብ ማዕዳን መጠንቀቕታን ዓዲ ኣይወዓለን። ንሶም ድማ ርዖ ኣንፂፎም ካብ ምድቃስ ዓዲ ኣይውዓሉን። ስለዚ ብመንታይ ክንኣምኖም ክብሉ ኣብዚ ኣራእያ ዘለዉ ሰባት ይከራኸሩ።
ነዚ ኣራእያ’ዚ መልሲ ክህቡ ዝኽእሉ ባዕላቶም እቶም ኣመራርሓ ጥራሕ እዮም።
- 3. እቲ ገምጋም ምንጥል ስልጣን ዛንዳታት እዩ ምበር ፅርየት ኣይኮነን።
እዚኦም ሕልፍ ኢሎም ከይዶም ቁሸታውን ጎጣውን ሽም ኣምፂኦም ነቲ ሕዚ ዝተገብረ ናይ ኣመራርሓ ለውጢ ዓልየታውን ዛንዳውን መልክዕ ዝህቡ እዮም። እዙይ ደቂቕ ጉዳይ እንተዝኾን ‘ሞ፤ የለን ኣይፋሉን ኢልካ ጥራሕ እንተዝሕለፍ ፅቡቕ ምኾነ።
ብርግፅ ከምዚ ዝበለ ዛንዳውን ፀቢብ ኣተሓሳስባን፤ ኣብ ተስፋ ዝቆረፀ ሃዋህውን ባይታን ፈለኽለኽ ምባል ዝጅምር ብምኳኑ ንምንታይ መፀ ኢልካ ብኣልማሚት ዝኹነን ኣይኮነን። ነቲ ዝፈጠሮ ጀቐጀቐ ምንፃፍ ሓደገኝነት እቲ ኣራእያ ኣብ ጭኾል ኣውፂእኻ ምውቃዕን ግን ግቡእ እዩ።
ኣሸበሸብ ሕዚ ምስቲ በፂሕናዮ ዘለና ፀፍሒ ምዕባለ ክነዋድዶ ዘለና መሳርዕ ኣሎ ምባል ነውሪ ኣይኮነን። ሳላ ብዘይ ኣፈላላይ ዝተቓለስና፤ ሳላ በታ ዘላ ዓቕምና ዝነቓሕና ዝተመሃርና እንታይ ይግበር ከምዘሎ ጥራሕ ዘይኮነስ ብርእሰ ምርኮሳ ነብስና ክንኣሊ ዘኽእል ዓይኒ ኣለና። ደው በል ከም ኣርዑት ኣብ እንግዳዕኻ ፀቒጠ ክብለፀልካ ዝብል ውልቀሰብ ይኹን ጉጅለ ሕዚ ገመድ ክመልስ ተዘይኮይኑ ዝዕሸወሉ ህዝቢ የለን። ስለዚ ከምቲ ኣብ ዓለም ዝግበር ኣብ ዝኾነት ነቑጣ ዘሎ ሰብ ንዕኡ ብዝመስልን ብዝኣምነሉን ሰብ ክውከል ይግባእ። ይትረፍ ከባቢ፤ ብተዋፅኦ ፆታ፤ ሃይማኖት ከምኡውን ዓውደ ሰራሕቲ ኣብቲ ስልጣን እንተተወከሉ እዩ እፎይታን ስምዒት ዋንነትን ዝፈጥር። ብምኳኑ ድማ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ስጉምቲ ኣማራፅታት ኩሎም ክፍተሹ፤ ብውዲ ብግዲ ድማ ዝውክለና ሰብ ክቕመጥ ኣለዎ ኢልካ ኩርኳሕ ምኳን ግቡእ እዩ። ክኸውን እውን ይግባእ።
ግን ነስተብህል! ሓንቲ እመት ከይሰደርካ ንምጉርባስ ክንብገስ የብልናን። ካብ ኩሉ ግን ካብ ፀቢብነት ጎጣውንት ክንብገስ የብልናን። ሕሰብዎ እንዶ! ሕዚ ዘለናሉ ሚዲሚዶ ቃልሲ እንቅዓ ጉዕርን ፃህያይን ዘለዉዎ እዩ። ብጨገረት ዘይራኸቡ ድቓላ ሓይልታት፤ ትምክሕቲ ኣብ ዝብል ከረጢት ተኸይጦም፤ ብንዕቐት ዓዊሮም ኣላታን የብላን ሕልኮ ግብግብ ገጢሞምልና ዘለዉ ግዜ ኣለና። ከም ስጋ ቀረመት ብጎጥ መታቲሮም ኣሰር መሰደርና ከጥፍኡናን፤ ባይታ ዘቢጥና ዘምፀእናያ ኩላሶ ካብ ኣፍና ክምዝዝዑን ባይታ ይዘብጡ ኣለዉ።
ነዚኦም ሕዚ ይትረፍ ብጎጥ ተጎዚና፤ ከም ሻምበቆ ረቢብና ክነፅምበዖም እኳ ንጋዶ እዩ። ሓግሒግና ክነውድቆም እንኽእለላ ኣማራፂት ሕብረት እያ። ብስሩ ቅዱምን ድሑርን ታሪኻዊ ባይታና ሓደ ምኳንና እዩ ዝንበብ። እዙይ ዘይፈልጥ ትግራዋይ ዘሎ ኣይመስለንን።
ስለዚ እዛ ካልእ ሸውዓተ መጉየየ ግራት እናሃለዋ ናብ ጎጥ ምፅባብ ዝጀመረት ቍልዒን አራእያ ፈኸም ትብል ስለዘላ ፅያፋ ዘይከተተት ኣለዋ። ምኢቲ ነኳላት ንዘለዋ፤ ባዕላውን ህይወት ስኢነ ነይረ ንዝበለት ህወሓት መትሓዚ ዘይሰኣናላስ ሒዙ በዘየፅንዕ መሓውራ እንተዘይኣተናያ እዩ ክሕሸና።
ብመሰረቱ ፀላእቲ ትግራዋይ ነዚ ህዝቢ’ዚ እንተተላዒሉ ፈፂምና ኣይንኽእሎን ኢሎም ዝለዝሓሰቡ፤ ንዕኡ ዝጭቁኑላ ዝነበረት ምሸ ሓንቲ እያ። ንትግራዋይ ዝወቕጡላ ዝነበሩ መጉእ ሓንቲ እያ፤ መንነትን ኣተሓሳስባን ተግራዋይ ኢሎም ዝዕቅኑላ መትከል ውን ሓንቲ እያ። ብሓፂሩ ትግራዋይ ኣብ ዝኾነ ኹርናዕ ትግራይ ይወለድ ኣብ ቅድሚ ዓቀይቶት ትግራዋይ ጥራሕ እዩ።
ምእንትኡ ድማ ይትረፍ ኣብ ትግራይ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም ዝነበረ ነጨበረር ትግራዋይኳ ብዘይ ኣፈላላይ ዝውፅዕ ስጉምቲ ይወስዱ ነበሩ። ንኣብነት ቋንቋኻ ከይትዛረብ ኢሎም ነይሮም እንቴልና ኣብ ልዕሊ ሓደን ክልተን ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዝነበረ ትግራዋይ ሞት ፈሪዶም ማለት ነይሩ። ባዕልኹም ክተመሓድሩ ኣይትኽእሉን ኢሎምና እንተነይሮም ኣብ ልዕሊ መንነትና ሞት ፈሪዶም ነይሮም ማለት እዩ።
እዚ ምስኮነ ትግራይ ወሸን ኢላ ብዘይ ኣፈላላይ ኩላ ተቓሊሳ። ኣብ ቃልሲ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዝሃበካ ምቕባል እምበር ምፅብፃብ ኣይነበረን። ኣብ ሓደ ፀሓይ ኣብ ሓንቲ ከተማ 2500 ወገናትና ብናፓል ፋሽሽቲ ተቐዚፎም። እዚ ፅሑፍቶ ወይ ዕድል ኣይኮነን። እዚ ኣብ ከይዲ ቃልሲ ዝፍጠር ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ነይሩ።። ብሓንቲ ፀሓይ 2500 መናእሰይ ናብ ቃልሲ ዘሰለፈት ወረዳ ድማ ነይራ። እዙይ ውን ፅሑፍቶ ወይ ዕድል ኣይነበረን። ኣብ ከይዲ ቃልሲ እቲ ህዝቢ ከም እንኮ መፍትሒ ዝወሰዶ ስጉምቲ ነይሩ። ሓደ ብመፅብዓ ወሊዳ መሪቓ ምስቲ ቃልሲ ጋማ ዘእሰረት ወላዲት ኣላ። ሸውዓተ ወሊዳ ቦኽርን ሕሳስልደን ሓጢጣ ኣማራሪሓ “ንቓልሲ ዘይትኸውን ነብስስ ኣይትፈጠር” ኢላ በይና ሓደ መስርዕ ህወሓት ዝመልአት ማህፀን ኣላ። ቀፀፅ እንተዝነብር ተመዓዳዲኻ ጠጠው እምበር ናብቲ ሕዚ ዝበፃሕናዮ ከብሒ ሰተት ኢልና ኣይምበፃሕናን። ሕልሚ እዩ። ስለዚ እቲ ሕዚ ኮይኑ ዘሎ ነገር ቃልስን ታሪኻዊ ኣጋጣምን ዝፈጠርዎ እዩ። ሰብ ክጋደል፤ ንመስዋእትነት ክወፍር እንተሎ ከይተፃባፀብካ ሕዚ ብዝሓዞ ብርኪ ምፅብፃብ ራሕሲ ዘይብሉ ንቑፅ ኣራእያ እዩ ዝኸውን።
ብስሩውን ንጎጣዊ ኣራእያ ክንፍንፍን ዘለና ናይ ድሕሪት ታሪኽና ብምቁማት ጥራሕ ኣይኮነን። ጎጣዊ ኣራእያ ንቕድሚት ስድሪውን ስለዘይወስድ እዩ። ክንፈትሖ እንደሊ ፀገም ብማዕፆ ጎጥ እንተኣቲናዮ ከፅድፈና ‘ምበር ከተኣናግደና ኣይኽእልን።
4 ተዓርዮም እዮም
እቲ ራብዓይ ኣራእያ ሓፋሽ፤ ሎምስ ብዘይ ቃልዓለም ተዓርዮም እዮም ዝብል እዩ። ከምዚ ዝበለ ኣራእያ ዘስጉሙ መብዛሕቶም፤ እቶም ቅድም ክብል’ውን ውድብ መንገፍ ኣይነበራን ዝብሉን ሕሉፍ ሓሊፍዎም ሽም ውልቀ መራሒ እናጠቐሱ “ኣይዞኻ እገለ” እናበሉ ሰብ ብዝበልዖ እናኾምስዑ ዝነበሩ በላዕቲ ምሸሓዳርን ኩስምን ምኳኖም ጋህዲ እዩ። እዚኣቶም ካብ ሕሽክርናን ክድምናን ወፂኦም ናብ ናይ ባዕሎም መንፈስ ክሳብ ዝምለሱ ምፅባይ እዩ።
እንተኾነ ካብቲ ምኽንያታዊ ሰብ እውን ተዓርዮም ይመስሉ ዝብል ዘረባ ክዝረብ እንሰምዓሉ ሳሕቲ ኣሎ። ነዚ ዘቕርብዎ መርትዖ ድማ፤ ፈለማ እቲ ገምጋም ኣብ መሰረተ መትከል፤ ጭቡጥ ኩነታት፤ ከምኡውን ትንታነ ኣሰላልፉ ሓይልታት ዝጀመረ እዩ ይብሉ። ካብኡ ሓሊፋ ካብቲ ሕሉፍ ፍልይ ኢሉ፤ ናብ ውልቀ ሰባት ወሪዱ እዩ። እቶም ኣብ ዘይመዓልቶም ገለል በሉልና ተባሂሎም ዝነበሩ ዝሓሹ መራሕቲ ዝተሳተፋሉ ምንባሩ ድማ ኣብ ኣካይድኡ ክፀፍፍ ይኽእለ እዩ። ኣብ መወዳእታ ዘውፅእዎ መግለፂውን፤ ህይወት ዘይብሉ ውድብ ከምዝነበረ ስለዘቐመጠ ተዓርዮም ኣለዉ ክብሃል ይከኣል። ተኣማኒቶ ወዲኦም እንተዘይተባህሉ ‘ኳ፤ ሱር እቲ መንሽሮ ቦርቝቆሞ፤ እታ ባቡር እትኸደሉ ሃዲድውን ዘርጊሖሞ ኣለዉ ይብሉ።
ስለዚ ኣፀቢቆም ክሳብ ዝድልድሉ ድሕሪ ሕዚ ዘሎ ጊዜ ካብቲ ዝተፀበናዮ ስለዘይኸፍአና ተወሳኺ ጊዜ ክነእውዶም ይከኣል ‘ዩ ብምባል ይምዕዱ። ኣብ ልዐሊ እዚ ኣራእያ ብደገ ኮይንካ ዝውሃብ መልሲ የለን። ትንቢት ግን ኣይኽልከልን። ይግበረሎም እዩ! እሞ ኣብዚ ምዕራይ ኩላትና ኢድ ክህልወና ስለ ዝግባእ ኣብ ቀፃሊ ፅሑፍና፣ እንታይ ከግበር ኣለዎ? መን እንታይ ይግበር? ወዘተ ዝብል ሒዝና ክንቀረብ ኢና። ቅድሚኡ ግን እቶም ኣብዙይ ዘውደቑና ፀገማት እንታይ ነይሮም ምፍላጦም ንድሓር ‘ውን ከይድገሙ ስለ ዝሕግዝ ኣብቶም ዝነበሩ ፀገማት ምግላፅን መግላህን ክነድህብ።
ሪፓብሊክ ፀብፃብ ሕሶት
ኣብ ዘበን ሳዳም ዝነበረት ዒራቕ፤ ዙርያመለሽ ፖለቲካውን ሰብኣውን ምህዳራ ተዓዚቡ ክገልፃ ዝተበገሰ ሓደ ናይ ታይም መጋዘን ፀሓፊ “ኣብ ዘመን ሳዳም ዘላ ዒራቕ ጥቕልል ኣቢልካ ሪፓብሊክ ፍርሒ” ክትብሃል ኣለዋ በለ። ሽዑ ብሪፓብሊካን ጋርድ ዝሕሎ መንግስቲ፤ ሸውዓተ ቤተመንግስቲ ሃኒፁ ኣበይ ከምዘሎ ዘይፍለጥ መራሒ፤ ብሒም ዝበለ ብኣሽሓት ሰለልትን ጋንግስተርን ኣብ ዝተረኽበሉ ከም ፅንፅያ ዝርምተት ሓፋሽ፤ ሳዳም ኣብ ዝተበረሆ መዓልቲ ንዓ “ኣነ ክቕፅል ዶ ኣይፋል vote of confidence ሃብ” እናተባህለ ዝምንጠል ህዝቢ ኮታ መሳርሒ ሓደ ገባሪ ሓዳጊ ውልቀ ሰብ ኮይኑ ስለዝርአያ ብጣቓ ፍርሒ ዘተሸመመት ዓዲ ክብላ ንቡር ኮነ። ሕዚ ኣነ’ውን ካብቲ ፀሓፊ ሓንቲ ቃል ተለቂሔ፤ ትግራይ ሪፓብሊክ ፀብፃብ ሕሶትን ተስፋ ቅብፀትን ክብላ። እዙይ ነናብ ሕድሕድ መሓውር እናውረድኩ ከርእየኩም ሓዙ፤
ኣመራርሓ
ርግፅ ትግራይ ኣብ ውልቀ ሓደ መራሒ ዝወደቐት ኣይኮነትን። ብሰናይ ፍቓድ ሓለፍቲ ዘይኮነትስ ወድዓዊ ባህላን ቅርፂ ማሕበረሰባን’ውን ስለዘይፈቅድ አዩ። ኣብ ውልቀ ሓደ ብኢኮኖሚያዊ ረብሓ ዝተጠመረ፤ ኣይተተንክፉኒ በሃሊ ተኣናፊ፤ መራሒ ዘይኮነስ ዝተበልዐ ሕድሪ ደው ዝበለ ሓለዋ ጋንታ፤ ሓሉ ምስበልዎ ንባዕሉ ከም መራሒ ዝቆፀረ፤ እቲ ወረጃ ህዝቢ ኩሉ ከሕልፍ ኢሉ ድንን ምስበለሉ ከዕሽዎ ዝመረፀ፤ ብርጡጥ ዓቀይታይ፤ ቅድም ክብል ዕርቡን አሕሊፈልካ ስለዝኾነኩ ሕዚ እንተደቀስኩ ከይትንቐንቐኒ ኢሉ ዝሻህረተ፤ ምስሉይን ዓርስን … ኣመራርሓ ብዘይ ደረት ዝዓንደረላ እያ ኮይና።
እዝክር እዋን ስግግር መንግስቲ ኮይኑ ትግራይ ክልላዊ መሓውር እንትትምስርት፤ ሓለፍቲ ቢሮታት ኮይኖም ዝተመደቡ ነዊሕ ራእይ ሰነቖም ዓዶም ንኸገልግሉ ካብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝመፁ ምሁራን ተጋሩ እዮም ዝነበሩ። ንሶም ትልሚ ልምዓት ነዊሕ ዘበን ብሳይንሳዊ መንገዲ ኣውፂኦም ክመርሑ ጀሚሮም ነበሩ። ሽዑ እቲ ተጋደልቲ በቲኑ ስልጣን ክብሕት ዝቃዳደም ቅንጣብ ራእይ ዘይነበሮ በለፀኛ ግን፤ ንስጉምቲ እቶም ምሁራን ብኣንፃር ረብሓ ትግራይ ዘይኮነስ፤ ምስጋንኡ ከምዝመንጠልዎ ማለት ንሕና ብዝተጋደልናሎም ኣብ ዝነበሩ ነይሮም ወንበር ሒዞም በዝብል ሓሳድ ኣራእያ ይግምግሞም ነበረ። ስለዘይተመህረ እምበር ስልጣን ከምዝርከብ እናተሓነየ ድሕሪ ምፅናሕ ድማ፤ ፈቆድኡ ከይዱ ብሰላዕ በጣዕ ተማሂርና እናበለ ወረቐት እናምፅኣ፤ ካብቶም ተወላወልቲ ኢሉ ዝመደቦም ምሁራን ስልጣን እናተመንዝዐ ክወሃቦ ገበረ። እቶም ምሁራት ድማ ዓኾር እናደርበዩ ብዓሰርተ ዕፅፊ ናብ ዝበልፅ ቦትኦም ከዱ።
ብድሕሪ’ዚ ኣብ ትግራይ ስልጣን ማለት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ተጋደልቲ ነበር ኣትያ። ካቢኔ (ሓለፍቲ ቢሮ) ብምሉኣ ናይ ብቕዓት ምኳና ተሪፉ፤ ናይ ምግዳል ካሕሳ ወይ ጥሮታ እትኽፈለላ ዓውደ ስራሕ ኮነት። ሓላፍነት ወረዳውን፤ ተጋዳላይ ነበር ከይዱ ዘዕርፈላ ሕዛእቲ (ማገገምያ) ኮይና ተፈለየት። ሽዑ እቲ ስልጣን ማለት ብምግዳሉ ዝተዋህቦ ብፅሒት ገይሩ ዝቆፀረ ቢሮ ሓላፊ፤ ኣብ ሓደ ቢሮ እንተጥፊኡ ቅፅዓቱ ናብ ካልእ ቢሮ ምኽያድ ኮነት። ኣይተ መለስ ዝተረኽቡሉ ፅርየትን ምትዕርራይን ተገይሩ ይብሃል ነበረ ኣብ ከይዲ። ድሕሪ እቲ ኣኼባ፤ “መንዶኾን ካብ ቢሮ ትምህርቲ ንሕርሻን ገጠርን፤ ክስቶ ድማ ካብ ህወሓት ቢሮ ኣልዒሎም ንቢሮ ሲቪል ሰርቪስ ገይሮምዎም” ይብሃል። ኣመሓዳሪ ወረዳውን ከምኡ። ልዕሊ 15 ዓመት ኣብ 4 ቢሮ እናተቐያየረ፤ ልዕሊ 20 ዓመት ዳርጋ ርብዒ ወረዳታት ትግራይ ሽምበለል እነናበለ ዘመሓደረ፤ ሰብ ኣሎ እንትብለኩም ክድንፅወኩም ኣይግባእን።
ኣይተ መለስ ነብሶም ይምሓር ተለኣኣኺ ይፈትዉ ነይሮም። ንኣብነት እገለ ነቲ ዓውዲ ከይፈለጦ ከመይ ገይሩ ቲቪኢቲ ይመርሕ እንተበልካዮም፤ “ክለኣኽ እንተኺኢሉ እኹል እዩ” ይብሉ ዝነበሩ ሰብ እዮም። ግን ዓቕሎም ዘፅብብ ሕቶ እንተምፃእኻሎም ድማ “ታይ እሞ ፀፀር ገበጣ ኮይኖምና። ኾረጥ ኢልና። ንሳቶም ኢና እነሽከርክሮም” ኢሎም ዝምልሱ ሰብ ነይሮም። ሱር እቶም ሽግራት ንምርኣይ እንተኼድካ ሕዚ፤ ምናልባት ብህይወት ኣብዘየለዉ ሰባት ክርከብ ዝከኣል መኳኑ የሕዝን።
ብዝኾነ ትግራይ ስልጣን ብሕዛእቲ ብዝተኸፋፈለ፤ ቀስ አናበለ ጨው ጨው ጥዒምዎ ለካ ብዘይ ኣነስ እዛ ዓዲ ሰብ የብላን ግዲ እያ ኢሉ ብዘራጠጠ ነዳይን ጥሮተኛን እያ ትምራሕ ነይራ። እዙይ ብምኳኑ ድማ እናሓደረት ማህሚና። ዓዲ ፀብፃብን ጭርሖን ኮይና። ኣታ ጉድ አኮ እዩ፤ ሓደ ክረምቲ’ማ 70 ሚልየን ኩንታል አእቲና ውን ኢሎም። ትግራዋይ 15 ኪሎ ሴፍቲኔት እናተሰፍረ፤ ብሕልሙ ብሕንባሻ ክኮራበብ ሓግዩ ኢሎሞ። 8 ቢልየን ፈልሲ ኣብ መላእ ትግራይ ተኺልናውን ኢሎም። ሸሞንተ ቢልየን ፈልሲ ብራሕቒ ሓደ ሜትሮ ተዝትከል ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ምሸፈነ። ግን ሕያዎት መራሕትና ፀቢፀብቲ፤ ሕያዎት መራሕትና ተቐበልቲ ኮይንና ሕርየት መራእይቲ ዘበን ፄርና። ዋየ ብፀብፀብ ከመይ ድዮም ሰኺሮም ዝነበሩ። ጋዳ እቲ እንግዳዕና ዘይርብርብ። ሕርየት መራእይቲ ዘይዕፀፍ ሓያል ህዝቢ!
እዙይ ወድዙይ ኣብ መወዳእታ “አነስ ቦታ ጥራሕ ሃቡኒ’ምበር ዘይክእሎ ዶ ሃልዩ” ናብ ዝብሉ ዕስለ ዛንዳ ከደምትን ሰተት ኣቢሉ ኣውዲቑና። ንሶም ካብ ኣፍንጨኦም ኣርሒቆም ዘይርእዩ ዝተገሰሙ ኮይኖም ኣብ ኢድና ሞይቶም። ተስፋ ቐቢፆም ተስፋ ኣስኢኖማ ዓዲ። ዳይናሚዝም ዝብሃል ኣተሓሳስባ ኣብ ትግራይ ቦታ ስኢኑ ባህግን ደረጃ ዕብየትን ዝመርሕዎ ዘለዉ ህዝቢ ክፈልጥዎ ኣይከኣሉን። ክብል ክብል ዓዲ ደም ከፊላ፤ ማይ ስኢና ከርዋሕ ኢላ። ደም ከፊላ ደርሆ እናሸጠት ፍትሒ ብገንዘብ ኣብ ዕዳጋ ወሪዳ ተጫሪታ ክትዕድግ ክኢላ። ኣሽሓት መናእሰይ ዲግሪ ተመሪቆም ማዕሮ ሸውዓተ ዓመት ዓስቦም ስራሕ ኣልቦነት ኮይኑ። ብሓፂሩ ኣመራርሓ ትግራይ ቀስ እናበለ፤ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ፤ ኩርዓት ህዝቢ ትግራይ፤ ልምዓት ህዝቢ ትግራይ፤ ተስፋ ህዝቢ ትግራይ ወዘተ፤ ገሊኡ ብሽግር ግንዛበ፤ ገሊኡ ድማ ኮነ ኢሉ ኣድክዩ ንኽገዝእ ዝጨወየ ናይ በተኻት እኽብካብ ምኳኑ እዩ ኣርእዩና። መወዳእታ ትግራይ ብሕሱም ድኽነት ካብ ኢትዮጵያ ቀዳመይቲ ተሰሪዓ። ምናልባትውን በታ ዘለናያ ወይ ዝነበርናያ እንተኼድና፤ ናብታ 11 ሰብ ንምግዳል እንትወፁ ዝነበረት ኩነታት ከይመልሱና ይስጋእ።
ሚድያ ትገራይ
ዘመናዊ ሚድያ ትግራይ ወዲ እቲ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝነበረ ድምፂ ወያነን ወይንን ምኳኑ ፍሉጥ እዩ። እቲ ወላዲ ድማ ንምስኻዕ ሓደ ፖለቲካውን ወታደራውን ዕላማ ዝተሰንከተን ዘገልገለን እዩ። ድሕሪ ምዝዛም ቃልሲ ዕጥቂ፤ እቲ ድምፅን ልሳንን ወያነ፤ ነተን ኣብ መፃኢት ትግራይ ዝጣየሳ ሚድያታት ቴክኒካዊ ተሞክሮ ድኣ ከሕልፍ ምተገበኦምበር፤ ወርድን ቁመትክንን ብዕቅነይ ተሰፈያ ዝብል ክኸውን ኣይነበሮም። ግንከ ሚድያ’ውን ናይ ባዕሉ ደሴት ክምስርት ስለዘይኽእል፤ ከም ሃገሩ ኣብ ትሕቲ እቶም ራእይ ዝፀንቀቑ ኣመሓደርቲ ወዲቑስ በዚኣ ኢኻ እትኸድ ክብሃል ተገዲዱ። ሽዑ ኣብ ማእኸል ዓዲ እንቅዓ ጋዜጣታት እንትወፃ፤ ኣብ ትግራይ ግን ይትረፍ ክሕተማ፤ ንየ ዝተሓትማ’ኳ ከይመፃ ተኸልከላ። ምዝራብ ተኸለኪለ እየ ብረት ዘልዓልኩ ኢሉ ዝዛረብን፤ ሓቁ እዩ ተባሂሉ ዝእመነሉን ተጋዳላይ፤ ብዘይካ መንገዲ ውድብ ኩሉ መንገዲ ዕንወት እዩ ኢሉ ዳሓር ኣፍኩም ዕፀዉ ክብልስ፤ ሕስብ እንተበልካዮ ባቖ እዩ። ኣይትዛረብ ንዝበልካዮ ህዝቢ ካብኣ እትበልፅ ናፅነት ታይ ከምትህቦ ፈፂሙ ኣይፍለጥን። ግን ንኣዳም ይግረሞ ኢሎም ገይሮሞ።
እቲ ዝገርም ዕብየት አናመፀ ምስከደ ‘ውን አኮ እዮም ክመሃሩ ዘይከኣሉ። ብውልቀ ፃዕረን ገዓርዓር ኢለን ክሕተማ ዝጀመራ ከባቢ 13 ዓይነት መፅሄት ትግርኛ ነይረን። ካድረታት ውድብ ብልህታት እንተዝኾኑ ከም ኣማራፂ ምምፀአን ደጊፎም፤ ዋላ ሙልጭልጭ ብዝብል ሜላ ኣብኣን ሓሳቦም እናቕረቡ ወዘተ ዕዳጋ ሓሳባት ኣብ ትግራይ ከምዝዓመረ ከምስሉ ምኽኣሉ። ግን ኣይገበርዎን። ሕሉፍ ሕልፊቱ ነቲ ከይድን ልምዓትን ብሓደ ይኹን ብኻልእ መልክዑ ዝሕግዛ እኳ እንተኾና፤ መፅሄት ብምኳነን ጥራሕ ዝርአዩ ህማ ኣተሓሳስባ ዝሓዞም ካድረታት ውድብ ህወሓት ‘ሓዘን ትለቀን’ ሽመን እናጠቐኑ ከቕህምወን ርኢና። ሚድያ ወፃኢ፤ ተወር ከይብል ገይሮም ቀይዶሞ።
ኤፍ ኤም ራድዮ ብርቂ ዝመስሎም ሰባት ኣለዉ። ብኢንቨስትመንት ደረጃ ግን ካብ ኤፍ ኤም ሓንቲ ማእኸላይ ትሕዝቶ ዘለዋ ሆቴል ምኽፋት ትኸብድ። ኣብ ትግራይ ግን ዛጊድ ናይ ውልቂ ኤፍ ኤም ዝብሃል ኣሰር መሰደሩ የለን ክነብር ውን እቶም ናብ ስርወ መግዛእትን ጠጥዒ ሕዛእትን ይህንደዱ ዝነበሩ ኩኩናይ ካድረታት ኣይደለዩን። እተን በጀት መንግስቲ ዝስለዓለን ኤፍኤማት ድማ፤ ዕሊ ዘለዎ መልእኽቲ ሕደግዎ’ሞ፤ ነታ ቋንቃና ‘ኳ ሓቢ ክትጥዕመና ብዝሰርሑ ዕሸላት ጋዜጠኛታት መሊኦም ህዝቢ ኣብዘይ ጉዳዩ ሓሸው ክብል፤ ኣብዘይምጥኖ ፅያፉ ዘይከተተ ታራ ሰላዕ በጣዕ ክውዕል፤ ዝዓበየ ጎልጎል ስልዖ ኣየር ደማ ጭፈራን ዳንኬራን ከጉርዑሉ ይውዕሉ ኣለዉ።
እዚ ኣካይዳ ጋዶ እዩ ኢሎም ብሰንኪ መዋእል ስራሕ እናበሰሉ ክመፁን ክሓቱን ዝጀመሩ ነባራት ጋዜጠኛታት’ወን ንምልክት አኳ ክርእይዎም ዝፀልኡ ካድረታት ካብተን ሚድያታት ሓጢጦም ኣውፂኦሞም። ንዐኦም እናውፅኡ ድማ፤ ሓንቲ ናይ 15 ደቒቓ መደብ እኳ ክሰርሑን ክፅሕፉን ዝቕንዘዉ ዝነበሩ ግን ኣብ ምልእኣኽን ምኽዳምን ፅፍሮም ከሊኦም ዝነጥፋ ድኹማት ማዕሮ ናብቲ ጫፍ ዋላ ወንጭፍ ኣትሒዞም ሰቒሎምዎም። ሓደ ሓደ ጊዜኳ ኮር ተገልበጥ እንዲና እንርኢ፤ ሰቓላይ ወሪዱ ተሰቃላይ ከም ቋንጣ ነቒፁ ዝቐረየሉ ኣጋጣምታት ኣሎ። lol ይብሉ ፌስቡከኛታት!
ሕዚ ካብ ዩኒቨርሲቲ ተመሪቖም ዘኣትዉ ፍረሻት ኣብቶም ካብ መድፍዕ ንላዕሊ ዝነጉድ ቀይሕ ቢሮ ኣትሒዞም ብዋርድያነት ዘቐመጥዎም ሰባት ታይ ከምዝመሃር ጨኒቕዎ ሸምበለል ኢሉ። እቶም መናእሰይ ጋዜጠኛታት ዝተማህርዎን ዝትግብርዎን ነገር ተዋቒዕዎም፤ ንጊዚኡ ትንፋስ ከፅንሑ ኣብቲ ደምበ ዝኣተዉ፤ ነፃነቶም ንምእዋጅ ግን መዓልቲ ከምዝፅበዩ እንትገልፁ ይስማዕ። ትግራይ ንባዕሎም መዋፅኦ ብዝፃናተው ጋዜጠኛታት ንይምሰል ትስበኽ ምህላዋ ድማ እቲ ምሽክንነኣ ዓርሞ ዘይብሉ ይገብራ። ነዊሕ ታሪኽ እንትሓፅር፤ ኣብዚ ርብዒ ክፍለዘመን እዚ ትግራይ ሚድያን ጋዜጠኛን ዝብሃል ቀቢፃ ኣብ ትሕቲ ታህዲድን ፖለቲካዊ ለመናን ዝነጥፋ ትካላት እያ መስሪታ።
ንኺድ ናብቲ ስትራቴጂ ኮሙኒኬሽን ከውፅእን ብሓበሬታ ዝማዕበለን ህዝቢ ክፈጥር እየ ኢሉ ዝንየት “ርክብ ህዝብን መንግስትን”፤ ገለ ሰባት እኳ “ቢሮ ፍልልይ ህዝብን መንግስትን” እዮም ዝብልዎ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ።። እዚ መሓውር’ዚ ኣብቶም ድሕር ዝበሉ ዓመታት ጭርሖ ኣብ ምልጣፍ፤ ዳስ ኣብ ምስራሕ፤ ባልጃ ሓለፍቲ ኣብ ምኵልኳልን ሓንቲ ምልክታ ቤት ፍርዲ እተውፅእ ጋዜጣ ኣብ ምሕታምን ዝተደረተ ስራሕ ሂቦምዎ ኣብኡ ብዙሕ ዓመታት ፈፈው ኢሉ። (ዝገርመኩም እዚ ቢሮ በቶም ሽሞም ከክንዲ በጥቂ ዝኾነ ግን ንጋፍ ፍልጠት ኮሙኒኬሽን ዘይነበሮም ማእኸላዊ ኮሚቴ ህወሓት ኣይተ ቴድሮስ ሓጎስ፤ ጎበዛይ ወለኣረጋይ፤ ኪሮስ ቢተው፤ መንግስቱ ኢትባረክ ዝምራሕ ዝነበረ ምኳኑ የሕዝን።)
ዳሓር 97 ዓም ቅንጅት ብሓበሬታን ዋዕዋዕን ነግ ነግ ምሰበሎም፤ ለካ ዝቐትልስ ዘንግስስ ጎስጓስ እዩ ብምባል ነቲ ቢሮ ክሳብ ጣብያ ነዲቕዎ። እዚ እንትነድቕ ግና ስምዒት ህዝቢ ኣኪብካ፤ ወዲብካ ተንቲንካ ሓበሬታ ሂብካ፤ ህዝቢ ደልዱል ፍልጠት ክሕዝ እሞ ካብኡ ዝመስሎ ውሳነታት ንኽበፅእ ካብ ዝብል ቅንዕናን ኣዛውሮን ኣይኮነን። እዙይ እንተገይሩ ህዝቢ ደኽዩ ኣይግዘአሎምን፤ ስለዚ ኣብ ስልጣኖም መሸንቅቖ ኣተወት ማለት እያ። ስለዚ ኣብ ዓፈና ዘድሀበ ጭልጥ ዝበለ ነፍሕን፤ ንሕስያ ዘይፈልጥ ውጭምድናን ንዛሕ ተባሂሉ።
ብመሰረት ‘ዚ ‘ዞም ቢሮ አዚኦም ኣትኪሎም ኣብ ግራት ሓሶት ፀሚዶም ማሕረስ ጀሚሮም። ሓንቲ ጋዜጣ ኣብ ክልተ ሰሙን ብውሳነ ቤት ፍርዲ ሓቢፆም ከሓትሙ ቀፀሉ። ንዓ ብነፃ ውሰድ ድማ ኢሎሞ። ህዝቢ ግን ነታ ከምኣፍንጫ ከልቢ ዝጨነወት ርዖ ክወስዳ ፈንፊንዋ። ፆማ ተደፊና እትሓድር እኖ ገባር፤ 10 ሚልየን ኣለኒ በል እትብል ጋዜጣ ታይ ክትዓብሰሉ ብነፃ’ውን ክባር እያ። 20% ዝበፅሓ ፕሮጀክት 90% በፂሑ ትብል፤ 30% ምስበፅሓ ድማ ተመሊሳ 10 በፂሑ ኢሎም ዘዛብዑ ጋዜጠኛታት ዝፅሕፍዋ ጋዜጣ ክብሪ ህዝቢ ዘይትፈልጥ ርካሽ እያ። ምእንተዙይ ድማ እታ ጋዜጣ ናብ ኣብያተ ፅሕፈት ወረዳታት በቢኽልተ ቅነ እናተጠመረት በፂሓ፤ ገዛ ተፈልዩላ ተጠሚራ ኣብ መኽዝን ክትቅመጥ ዝተፈርዳ ኮነት። እዚኣ ብሚልዮን በጀት ተሰሊዑላ እትህነኩት ዘላ ጋዜጣ ምፅፋፍ ዝኣበዮ ቢሮ፤ ይሰርሕ ኣሎ ንኽብሃል ጥራሕ፤ ንትግራይን ህዝባን ንጎኒ ራሕሪሑ፤ ኣሰር ኣመራርሓ ንዝብልዎም ሰባት እናተኸተሉ ካብ ሰማይ ዝወረዱ ቅዱሳን ኣምሲሎም ዝኹሕሉ ዋጦት ኣሰሊፉ “ኣዮካ አገለ” ክትብል ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓሸው ክተብል ትርአ’ላ።
ከም ንቡር ቢሮ ህዝቢ ርክብ ማለት ቅድሚ እቲ ህዝቢ እናመርሓ፤ ሃጓፍ ሓበሬታ ክመልእ መግለፂ መንግስቲ ዝህብ እዩ። እዚ ተልእኾኡ ዘፍፅም መሓውር ኮነ ፍልጠት ዘለዎ ግን ኣይኮነን። የግዳስ ኣብ ገለ ጊዚያት ተርእዮታት ክገልፅ ዘይኮነስ ከይገልፅ ናይ ምዕፋን እጃም ዝተዋህቦ’ውን ይመስለ። ንኣብነት ኣብ ነበለት ህዝቢ ምምሕዳር ቀሪቡ ይመርሓና ዝብል ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዱ እንተብቅዕ፤ እዚ ብናይ ባዕሉ ተበግሶ ይኹን መንግሰቲ ከሕጉስ ኣይፍለጥን ተዓፊኑ ንኽተርፍ ፅዒሩ። ሓፋሽ ብናይ ባዕሉ ከይዲ ዝፈጥሮ ተርእዮ ይዕፍኑ። ንሶም ብቕኒቶም ዘዳለዉዎ ኢቨንት ከዕምሩ ግን ሓፋሽ ኣብ ማእኸል ጎልጎል ወፂኻ ሳዕስዕ ይብሉ። ወፂኡ ዘይሳዕሰዐ ካብ ሓዲኡ ሓዲኡ እዩ ኢሎም ጠቐር የልብሱ። ንኣብነት ነበለት ሰልፊ እንትወፅእ ሓደ ጋዜጠኛ ዘይሰደደ ቢሮ ርክብ ህዝቢ፤ ኣቶ ኣባይ ንህዝቢ ነበለት “ግደፉ ኣይትሓምሰና” ክብል ኣብ ዘወፈረሉ ጊዜ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ከም ፀዋር ሕፀ ዓጂበሞ እሰትሂና ክብሉ ከይሓፈሩ መሬት ነበለት ረጊፆማ።
እዚ ቢሮ ንሓለፍቲ ክህሉ ኩሉ ሓርቢትዎስ ማዕሮ ኣብ ፌስ ቡክ ሰብ ንኽፃረፉ በቢጊዚኡ ሰሰለስተ ሚኢቲ መልሓሶም ምግራዝ ዘድልዮ ዲበላታት እናጫጨሓ ኣዋፊሩ ነይሩ። ብክልል ደረጃ’ውን ናይ ብሉፃት ኮኸብ ተባሂሎም ልዕሊ 50 ሽሕ ቅርሺ ተሸሊሞም ነበሩ። ‘ኣቦኺ ቀሺ ሰብኣይኪ ዛቝናይ ከፍ ኢልኪ ቝረቢ’ እዩ ነገረ ዓለሙ። እታ በጀት ዝተሰለዐላ ጋዜጣ ‘ኳ ከየጠናኸርካ ዝተሰኽተተ ካልእ ድስቲ ግን፤ ንቕዱምን ድሑርን መደባት ኩሉ ሒዝዎ ሓረረ። ሓደ መንግስቲ እየ በሃሊ፤ ልክዕ ከም ሓደ ቂመኛ ሰብ፤ ሓሳቡ ንዝገልፅ ሰብ ተኹቱኽ ኢልካ፤ እሞ ድማ ናይ ምፅሓፍ ክእለት ሃልይዎም ከይብሃል ተፃረፍቲ፤ እሞ ድማ ፀላኢ እናፍረዩልካ ንዝሓድሩ ሓምሻይ መስርዐኛታት… ገንዘብ እናሰላዕኻ ምውፋርስ እንታይ ሕማሙ ይበሃል? ኣይሃብካ ገዓት ዓንኳ ዓንኳ !
ብሓፂሩ እዚ ቢሮ ሰብ ንኽዛረብ ተጣይሹ እንተብቅዕ፤ ሰብ ብኹታ ኣፉ ሸፊኑ ዕዝምዝም እናበለ ክነብር ኣንፂፉ ዝሰርሕ እዩ። ስለዚ አዚ ቢሮ ክሰርሖ ዝግባእ ዘይሰርሐ፤ ክሰርሖ ዘይግባእ ዝፈተነ ዋሎ ዝኾነ ቢሮ ምኳኑ ይፍለጥ።
ትግ ቲቪ (ኤመሓት)
ናብ ትግ ቲቪ ክምለሰኩም። ትግ ቲቪ ን20 ዓመት ገኒና ካብ ዝፀንሐት ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ መደብ ቋንቋ ትግርኛ ደምሲስካ፤ ርብዒ ክፍለ ዘመን ቀቢርካ ኣብ ልዕሊ መቓብራ ዝጠጠዓት ሙግያ ምኳና ይፍለጥ። ንሱ ጎጆ ክትቅልስ ካብ ቢሮ ርክብ ህዝቢ እንትወፅእ፤ ደልዳላ መሓውር ኣይተዋህቦን። ብሽኩላት ደለይቲ ስልጣን ተብተብ ኢሉ ዝተጣየሸ እዩ። ዳሓር አቶም ሽኩላት ብተብተብ ደይቦም ዋላ ሓንቲ ኢደ እግሪ እንተይሰርዑሉ ንውልቆም ቁሩብ ንፋስ ረኺቦም ጥራሕ ብተብተብ ተቆሪፆም። ድሕሪኦም ዝመፁ ኣብ ካልእ ሚድያ ኣኵረምቢጦም ካብ ሙያ ጋዜጠኝነት መኒኖም ክንሶም፤ ነታ ተኳሳሒት ሚድያ ካብኦም ንላዕሊ ለይትን ቀትርን ዝሕለዋ ዋርድያ የለን ተባሂሉ ብሃደን ዝመፁ እዮም።
እዚ ምስኮነ ወዮም ብወረጦ ዝመፁ ሓለፍቲ፤ ከምታ ዝተባህልዎ ሳእኒ ኣማሓደርቲ ክሳለሙ ንሓፋሽ ብትኽ ኣቢሎም ረስዕዎ። ብኣማኢት ሚልየን ዝምደበሉን ከባቢ 380 ሰራሕተኛን ዝሓዘ ትካል እናመርሑ ክንሶም፤ ናይ ባዕሎም ደሴት ሃኒፆም ካብ ሓፋሽ ተበተኹ። ንሰራሕተኛታቶም ኣሰራርሓ ዜና ምመሃር ዝሓርበቶም እዞም ሓለፍቲ፤ እግሪ ኣመሓደርቲ እናሰዓቡ ንሰራሕተኛታቶም ፅላል ከመይ ከምዝተሓዝ ከርእዩ መሬት ዓረበቶም። በዚኦም ዝምራሕ ማዕኸን ድማ ማዕኸን መልእኽቲ ዘይኮነስ ጠበቓ ሹመኛታት ኮነ። ንዝተላዕሉ ሪኢቶታትን ሕቶታትን ህዝቢ፤ ብኣንፃር ረብሓ ዓድን ሰብን ዘይኮነስ፤ ካብ ውሑዳት ኣመሓደርቲ ዝተዋህቦም ሚዛን ሒዞም እናዓቀኑ ከውድቕዎ ቀፀሉ። ነቲ መሃያ ቆፂሩ ዝኸፍሎም ህዝቢ፤ ክንዲ ፈረ ኣድሪ ምርኣይ ሲኢኖሞ ኣብ ሓምሻይ ሰቐለ ተወጢሖም፤ “ውድብ አያ ኢላታ” እትብል ሓንቲ ጭርሖ ዓርማም ሒዞም ኣንቆልቍሎም ክርእዩ ጀሚሮም።
ንድኽመታት መራሕቲ ሕንጉረ ኢሎም ከሳራስሩ ንህዝቢ ኣቆናፂቦም። ፅጋብ ኮርኒዕዎም ማዕሮ ከም ሚድያ ዘይኮኑስ ነብሶም ከም ምክትል ላዕለዎት ሓለፍቲ ገይሮም ቆፂሮም። ሓደ እዋን ወከልቲ ህዝቢ እምባሰነይቲ ሰልፊ ክገብሩ ሽፋን ክትህቡና እንተበልዎም፤ “ክትገብሩ ‘ውን ኣይግባእን፤ ክንሽፍነልኩም ‘ውን ኣይንኽእልን” ክብሉ ፊን ኣቢሉሎምስ ግደ ውድብ ሒዞም መግለፂ ሂቦም።
እዙይ አዩ ትግ ቲቪ ማለት። ድምፂ ውሑዳት ሰብ ወንበር እዩ። ምስ ዝተሓተት ስነ ምግባርን ሜላ ጋዜጠኝነትን ብዘይፋለጡ ቀራን ካድራት ዝምራሕ እዩ። ባህልና፤ ቋንቋና፤ ስነልቦናና፤ ባህግና፤ ኣንፈትና ብዘይፈልጡ ክፈልጡውን በዘይፅዕሩ ቆራዲድ ዝምራሕ ትካል እዩ። እዚኣ ከይተብሃል እወን ከምህበይ በዓቲ ደጊፎም ዘሓድሩ ሰባት እዮም።
ብሓፂሩ ሚድያ ዝተሰለፈሉ ኩርናዕ እኳ ዘየድሓነ ሓፁር ታምቡኽ እዩ። ንሶም ምስ ፈረሶም ዝፈርስ ዝቖነቆነ ሞሞና። እቲ ብጣዕሚ ዘሕዝን ግን ኣብ ሕብተተሰብ ዘብፅሖ ስምብራት እዩ። ደራፋይ ክደርፍ፤ ከያናይ ክኸይን፤ ፀሓፋይ ክፅሕፍ ወዘተ ደገፍ ሚድያ ከምዝደሊ ይፍለጥ። ንሰን ድማ፤ መንገፍ ኣብ ምርኣይ ዘይኮነስ ኣብ ምቅብጣር እዚ ስርዓት ንዝነጥፍ ስለዘቐደማ ምእንቲ ሚድያ ክትብል ብዙሓት ኣብ ዘይእምነታ ረጊፃ። ደረፍትና ወይ ሌጋሲ ኢሎም ጎረረኦም ከንቅዑ ወይ “ክሳዳ ውርውራይ ሽምጢ ምራውንትየ፤ ቃንጫ መሸላ እዩ ሓሪዱኒ በልየ” እናበሉ ከበሮ ከብዝሑ ግድን ኮኖም። ትግራይ ዓዲ ሊቃውንቲ እንከላ፤ ፈጠራን ኪነትን ሓሪምዋ መራገፊት ሽሻይ ዓዲሃገር ኮይና። ነዚ ካብ ዓረብን ናይል ሳት ክንመልስ እንደገና ሓደ ወለዶ ክወስደልና ምኳኑ እንትንሓስብ ድማ የሕዝን። እዚ እዩ አቲ ሓቁ!
ኣባላት ውድብን ተጋዳላይን
ኣባልነት ውድብ
ኣብ ትግራይ ልዕሊ ርብዒ ሚልየን ኣባል ውድብ ከምዘሎ ፀብፃባቶም የመላኽቱ። እዚ ማለት ሓደ ካብ 5 ትግራዋይ ኣባል ውድብ እዩ ኢሎምና ኣለዉ ማለት እዩ። ህወሓት ግን ክንዲ ቁፅሪ ኣባላታ ዝጠንከረት ኣይኮነትነ። እቲ ምኽንያት ቀሊል እዩ። ቀደም ተጋዳላይ ሽምዓ ኮይኑ መኸኸ። ሎሚ ድማ ኣባል ንሓፋሽ ከም ጥዋፍ ንምንዳድ ዕቁብ ኣተወ። ውድብ ከም ድፋዕ ተጠቒሙ ናብ ውልቀ ሕልሙ ድሙንሙን በለ። መብዛሕቶም ኣባላት እንተውግዑ፤ ተገዲድና ኢና ተመልሚልና ይብሉ። ገለ ድማ እነመዓድዎ መዝነት መሕለፊኡ ብኣባልነት ስለዝኾነ ኣቲና ይብሉ። ኩሉ ሓደ። ኩሉ ኣማራፂ ንውልቀ ጎጆ እዩ። ሓለፈት እትብሃል ስልጣን ኩላ ሕዛእቲ ኣባላት ውድብ ምኳና ይፍለጥ። ስለዚ ኣባልነት ማለት ዓዲ መዓርን ፀባን ማለት እዩ። ስለዚ ውድብ ዝኣጎለ እንቋቖሖ እያ ሓቁፋ ዘላ። ገሊኦም ኣባላት ካብቲ ማንም ንላዕሊ ሽማ ከጥፍእዋ ዝቃዳደሙ እዮም። ካብ ኣኼባ ከይወፁ ብፌስቡክ “ሚስጢር” ዝድሕድሑ ንሶም እዮም።
ብሓፂሩ ኣባላት ውድብ ሕዚ በቲ ህዝቢ ከም እዝኒ ዝጦቡ ኣጨናጨንቲ፤ ከም ጥቕሚ ዘስድዖም ኣረይቲ ርፍራፈ፤ ከም ነገረኛታትን ምስሉያትን እዮም ዝቑፀሩ ዘለዉ። ባዕሎም እውን ነብሶም ኣብ ሚዛን አእትዮም ካብቲ ኣባል ዘይኮነ ሰብ ንታሕቲ ከምዝምዘኑ እናፈለጡስ ብር እንተብሉ እናራሕርሕዎ ይንገፉ ዘለዉ እዮም። ገለ ሰባት ንኹሉ ኣባል ውድን ከምኡ ኣይትበሎ፣ ብዙሕ ጥዑይ እኮ ኣሎ እዩ ይብሉኒ፤ ኣነ ድማ መዓንጥኡ ኣስጢሙ ክቃለስ ክሳብ ዘይረኣክዎ መስቲ ኣራዪ ርፍራፍን ተሓሽካሪን ከድምሮ እየ ይብሎም፤ ክቃለስ እንተሪአዮ ድማ ሽዑ ዝብሎ ይህሉ ንሐዚ ግን ዝብሎ እዙይ እዩ ይብሎም።
ስለዚ ኣባል ውድብ ቁፅሪ እዩ። ኣብ 1997 ዓም መረፃ’ኮ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብኣማኢት ኣሽሓት ኣባላት ነይሮምኒ ዝበለት ውድብ ብኣማኢት ዝቁፀር ድምፂ ረኺባ ነጊፉ ተደጊፋ እንትትወፅእ ርኢናያ ኢና። እዚ ዘምፀኦ ዘሎ ኣታሕዛ እዩ። ሓንካስ ተመሪሑካ ትሕንክስ ናይ መን ደኣ ክትርኢ። ህይወት ዘይብሉ ወድብ ተመሪሑካውን ትነቅፅ ከመይ ጌርካ ደኣ ትጫልድ ዘይነበረ።
ተጋዳላይ
ተጋዳላይ ትግራይ ሃዋርያ እዩ። ንስርሒት ተጋዳላይ ኣልዒሉ ዝነቅፍ ፈታዊ ይኹን ፀላኢ ኣይገጠመንን። ስርሒት ተጋዳላይ ክትኣምኖን ክትክሕዶን ዘፅግም ተኣምር እዩ። ሓደ ተጋዳላይ (ኩሉ ተጋዳላይ) ብማእኸላይ ግምት 16 ዓመት ብነፃ ህዝባዊ ኣገልግሎት ሂቡ ዝብል መፅናዕቲ ኣሎ። እዙይ ኣብ ዝኾነ ዓለም መዳርግቲ ዘይርከቦ ብፈረንጂኛ It happens only in TIGRAI ። ብመሰረት ‘ዚ ይትረፍ ክርሳዕ ዝገበርካ እንተገበርካሉ ‘ውን ሞስኡ እትኸፍሎ ኣይኮነን። ነብዩ መሓመድ (ሰ. አ. ወ) ሞሳ እኖ እንትገልፁማ ይብሉ “ዝገበርካ እንተገበርካ ሞሳ እታ ሓንቲ መዓልቲ ክትወድቕ ኢልካ ዝሰምበደታኳ ኣይትመልሳን”። ሞሳ ተጋዳላይ ውን ከምኡ አዩ ነይሩ። ግንከ ዘይብላዕ ተበሊዑ። ሕዚ 75% ተጋዳላይ ካብቲ ድኻ ሕብረተሰብ ዝነብሮ ማእኸላይ መነባብሮ ዝተሓተ ናብራ ከምዝነብር መፅናዕትታት ይሕብሩ።
ካልኣይ ክፋል ክቕፅል እዩ


text:
ሎሚ ታሕሳስ 1 ኣብ ዝዝከር ዘሎ ዓለምለኸ መዓልቲ ኤችኣይቪ/ኤድስ ዝወጸ ሓድሽ ጸብጻብ ደቂ ተባዕትዮ ዝያዳ ካብ ደቂ ኣንስትዮ ብሕማም ኤችኣይቪ ይሞቱ፡ እዚ ድማ ብስንኪ ምርመራ ብዘይምኽያዶምን ሕክምና ብዘይምክትታልን ምኳኑ እቲ ጸብጻብ ወሲኹ የረድእ።
ብመሰረት እቲ ሎሚ ዝወጸ ጸብጻብ ምስ ደቂ ኣንስትዮ ክወዳደር ከሎ ደቂ ተባዕትዮ ኩነታቶም ንምፍላጥ ምርመራ ኤችኣይቪ ከምዘየኻየዱን፡ እቶም ኩነታቶም ዝፈለጡ’ውን ሕክምና ከምዘይኸታተሉ ይግለጽ።
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ኤድስ ሕቡራት ሃገራት እዚ ኩነታት ኣብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝገደደ ምኳኑ ብምሕባር ኣብዘን ሃገራት ምስ ኤች ኣይ ቪ ዝነብሩ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ክወዳደር ከሎ 20 ሚእታዊት ጥራይ ካብቶም ደቂ ተባዕትዮ ብዛዕባ ኩነታቶም ከምዝፈልጡን እቶም ኤችኣይቪ ከምዘለዎም ዝፈልጡ’ውን ሕክምና ከምዘይከታተሉ እዚ ድማ ንምትሕልላፍ ሕማም ኤድስ ዓብይ ዕድል ዝህብ ምኳኑ ይሕበር።
ኣብቲ ትካል ላዕለዋይ ሓላፊ ስትራቴጂ ፒተር ጌይስ ምስቲ ሕማም ዝነብሩ ደቂ ተባዕትዮ ዝያዳ ደቂ ኣንስትዮ ከምዝሞቱ ይገልጹ። ንሶም ብምቅጻል ምክንያቱ ድማ ቁጽሪ አንንቲረትሮቫይራል ዝበሃል መድሃኒት ዝወስዱ ደቂ ተባዕትዮ ውሑድ ብምኳኑ የረድኡ። ብኣሃዛዊ መዓቐኒ ድማ ካብ ምስ ኤች ኣይ ቪ ዝነብሩ ደቂ ተባዕትዮ 47 ሚእታዊት ጥራይ ሕክምና ዝከታተሉ ክኾኑ ከለው 60 ሚእታዊት ደቂ ኣንስትዮ ግን ነቲ ሕክምና ይኸታተላ።
“ካልእ ዝተዓዘብናዮ ረቋሒ ድማ ካብ መንጎ ነቲ ሕክምና ዝኸታተሉ’ውን ውሑዳት ደቂ ተባዕትዮ እዮም ለውጢታት ዝዕዘቡን ዝስዕቡን፡ ስለዝኾነ ድማ ካብ ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ ደቂ ተባዕትዮ በኤችኣ ቪ/ኤድስ ይሞቱ።ኣብ 2016 ምስ ኤችኣይቪ ኤድስ ብዝተሓሓዝ ካብ ዝሞቱ ሰባት 58 ሚእታዊት ደቂ ተባዕትዮ እዮም።”
ብመሰረት ዓለምለኸ ጸብጻብ ምስ ኤችኣይቪ/ኤድስ ብዝተሓሓዝ ዘጋጥም ሞት ኣብ መላእ ዓለም ምጉዳሉ ይሕበር ይኹን ደአ እምበር ብመሰረት ትካል ኤድስ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ኣብ መላእ ዓለም ኣስታት ክልተ ሚልዮን ሰባት ሓደሽቲ ሕሙማት ኤችኣይቪ ምህላዎምን ልዕሊ 1 ሚልዮን ድማ ምስ ኤችኣይቪ ኤድስ ብዝተሓሓዝ ምሟቶም ይሕብር።
ስለዝኾነ ድማ ሎሚ ታሕሳስ 1 ኣብ ዝዝኸር ዘሎ ዓለምለኸ መዓልቲ ኤድስ፡ ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ኣብ መላእ ዓለም ምስ ኤችኣይቪ/ኤድስ ንዝነብሩ 36.7 ሚልዮን ሰባት ኣገልግሎት ጥዕና ንምሃብ ዘካየዶ ወፍሪ ኣብ ምዕባይ ከምዝሰርሕ ሓቢሩ።


text:
ገበር
ገንዘብ ኪዕድጎ ዘይክእል ሰለስተ ነገራት
ሰባት፡ ስራሖም፡ ቤቶም፡ ሕሉፍ ሓሊፉ እውን ጥሮታኦም ናይ ምስኣን ሓደጋ ኣጋጢምዎም ክነሱ፡ ገንዘብ ኪዕድጎ ዚኽእል ዝዀነ ይኹን ነገር ንምዕዳግ ሒዅ ዚብሉ ምዃኖም ኣዝዩ ዜገርም እዩ።
ከምዚኦም ዓይነት ሰባት፡ ብቐሊሉ ግዳያት እቶም ብመወዓውዒ ተጠቒሞም፡ ናይ ግድን ዝዓበየ ቤትን ዝጸበቐት ማኪናን ዜደንቕ ክዳውንትን ክትዕድግ ከም ዘሎካ ዚዛረቡ ነጋዶ እዮም ዚዀኑ። “ገንዘብ እሞ ኻበይ ይምጻእ፧” ኢልካ እንተ ሓተትካ፡ “ንሱ ደኣ እንታይ ጸገም ኣለዎ፣ ተለቂሕካ ኽትዕድግ ትኽእል ኢኻ” ዚብል ምላሽ ትረክብ። ብዙሓት ሰባት፡ ኣብ ዕዳን ዕንዲዳን ጥሒሎም ክነሶም ተወሳኺ ነገራት ኪዕድጉ ዚጽዕሩ፡ ሃብታማት ከም ዝዀኑ ኼምስሉ ስለ ዚደልዩ እዮም።
ውዒሉ ሓዲሩ ግና፡ ክውንነት ልክዕ ከም ዘይጸዋዕካዮ ኸልቢ ኸተፍ እዩ ዚብል። እታ ዘ ናርሲሲዝም ኢፒደሚክ ዘርእስታ መጽሓፍ ከምዚ በለት፦ “ሃብታም ከም ዝዀንካ ንኸተምስል ኢልካ ተዓዲኻ ምዕዳግ፡ ስምዒትካ ንምምሕያሽ ኢልካ ኮኬይን ዚብሃል ሓሽሽ ከም ምውሳድ እዩ። ክልቲኡ ኣብ ፈለማ ዋጋኡ ሕሱርን ጽቡቕ ከም ዚስምዓካ ዚገብርን እኳ እንተ መሰለ፡ ንሓጺር እዋን ጥራይ እዩ ዚጸንሕ። ውዒሉ ሓዲሩ ግና፡ ጥር እትብል ሳንቲም ዘይብልካን ጭኑቕን እዩ ዚገብረካ።”
መጽሓፍ ቅዱስ፡ “መነባብሮኻ ርኣዩለይ ምባል” ዕሽነት ምዃኑ ይገልጽ እዩ። (1 ዮሃንስ 2:16) ከመይሲ፡ ስጋዊ ጥሪት ንምርካብ ሃነፍነፍ ምባል፡ ነቲ ኣብ ህይወት ኣገዳሲ ዝዀነ ነገራት፡ ማለት ነቲ ገንዘብ ኪዕድጎ ዘይክእል ነገራት ዕሽሽ ከም እንብሎ እዩ ዚገብረና። ሰለስተ ኣብነት እስከ ንርአ።
1. ሓድነት ስድራ ቤት
ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ እትነብር ብሪያን * ዝስማ ጐርዞ፡ ኣቦኣ ሃሙን ቀልቡን ብስራሕን ብገንዘብን እተወስደ ዀይኑ እዩ ዚስምዓ። “ዜድልየና ነገራት ኣሎና፣ አረ ኻብኡ ንላዕሊ እውን እዩ ዘሎና። ባባ ግና ኵሉ ሳዕ ስለ ዚገይሽ፡ ምሳና ብዙሕ ኣይጸንሕን እዩ። ብምኽንያት ስራሑ ኸም ዚገይሽ ይርድኣኒ እዩ፣ ከም ዚመስለኒ ግና፡ ምስ ስድራ ቤቱ ናይ ምዃን ሓላፍነት እውን ኣለዎ” በለት።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ኣቦ ብሪያን ጸኒሑ እንታይ ዜጣዕሶ ነገር እዩ ኼጋጥሞ ዚኽእል፧ ኣብ ስጋዊ ነገራት ምትኳሩ፡ ነቲ ምስ ጓሉ ዘለዎ ርክብ ዚጸልዎ ብኸመይ እዩ፧ ስድራ ቤቱ ኻብ ገንዘብ ንላዕሊ ኻብኡ ዚደልይዎ ነገር እንታይ እዩ፧
ኪሕሰበሉ ዘለዎ ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦
“ፍቕሪ ገንዘብ፡ ሱር ኵሉ ዓይነት ክፍኣት እዩ፣ ገሊኦም ነዚ እናተመጣጠሩ . . . ንርእሶም . . . ብብዙሕ ስቓይ ወጋግኡ።”—1 ጢሞቴዎስ 6:10።
“ካብ ስቡሕ ብዕራይ ምስ ጽልኢ፡ ጻሕሊ ሓምሊ ምስ ፍቕሪ ይሐይሽ።”—ምሳሌ 15:17።
ቀንዲ ነጥቢ፦ ሓድነት ስድራ ቤት ብገንዘብ ኪዕደግ ኣይክእልን እዩ። ሓድነት ስድራ ቤት ኪህሉ ዚኽእል፡ ምስ ስድራ ቤትካ ግዜ ኸተሕልፍ ከለኻ ኸምኡውን እኹል ፍቕሪ ኸተርእዮምን ኣቓልቦ ኽትገብረሎምን ከለኻ እዩ።—ቈሎሴ 3:18-21።
2. ናይ ሓቂ ድሕንነት
ጓል 17 ዓመት ዝዀነት ሳራ፡ “ኣደይ ኵሉ ሳዕ፡ ርኹብ ንዝዀነ ሰብኣይ ክምርዖ፡ ብገለ ምኽንያት ገንዘብ ሰብኣየይ እንተ ኣቋሪጹ ድማ፡ ንገዛእ ርእሰይ ኣለይ መለይ ምእንቲ ኽብል፡ ገለ ሞያ ኽምሃር እያ እትነግረኒ። ብኸመይ ገንዘብ ከም ዚርከብ ጥራይ እዩ ዜተሓሳስባ” በለት።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ብዛዕባ መጻኢ ኽትሓስብ ከለኻ፡ ዜተሓሳስበካ ነገር ኣሎዶ፧ እቲ ዜተሓሳስበካ ጕዳይ ደረቱ ሓሊፉ ናብ ኣመና ምሽቓል ዚቕየር መዓስ እዩ፧ ኣደ ሳራ፡ ብዛዕባ እቲ ገንዘብ ዜምጽኦ ድሕንነት ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኺህልዋ ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
ኪሕሰበሉ ዘለዎ ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦
“ብልዒ ኣብ ዚበልዖ፡ ምራተ ኣብ ዜመርቶ፡ ሰረቕቲ ኸኣ ኣትዮም ኣብ ዚሰርቅዎ፡ ኣብ ምድሪ መዝገብ ኣይትግበሩ።”—ማቴዎስ 6:19።
“ጽባሕ ህይወትኩም እንታይ ከም እትኸውን ኣይትፈልጡን ኢኹም።”—ያእቆብ 4:14።
ቀንዲ ነጥቢ፦ ገንዘብ ምእካብ፡ ውሑስ መጻኢ ኸም ዚህልወካ ኣይገብርን እዩ። ከመይሲ፡ ገንዘብ ኪስረቕ ይኽእል እዩ፣ ንሕማም ወይ ንሞት ናይ ምጥፋእ ዓቕሚ እውን የብሉን። (መክብብ 7:12) መጽሓፍ ቅዱስ፡ ናይ ሓቂ ድሕንነት ኪርከብ ዚከኣል፡ ንኣምላኽን ንዕላማኡን ብምፍላጥ ምዃኑ እዩ ዚምህር።—ዮሃንስ 17:3።
3. ዕግበት
ታንያ ዝስማ ጓል 24 ዓመት መንእሰይ፡ “ወለደይ፡ ቀሊል ህይወት ከም ዚህልወኒ ገይሮም እዮም ኣዕብዮምኒ። መሰረታዊ ነገራት ጥራይ እኳ እንተ ነበረና፡ ኣነን እታ ማንታይ ዝዀነት ሓብተይን፡ ሕጉሳት ኴንና ኢና ዓቢና” በለት።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ በቲ ንህይወት ዜድሊ መሰረታዊ ነገራት ጥራይ ምዕጋብ ኣጸጋሚ ኪኸውን ዚኽእል ስለምንታይ እዩ፧ ብዛዕባ ገንዘብ ኣብ ዘሎካ ኣረኣእያ፡ ንስድራ ቤትካ እንታይ ኣብነት ኢኻ እትዀኖም፧
ኪሕሰበሉ ዘለዎ ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦
“ምግብን ክዳንን መጽለልን እንተ ኣሎናስ፡ በዚ ዕጉባት ንኹን።”—1 ጢሞቴዎስ 6:8።
“መንፈሳውነት ዚሃርፉ፡ . . . ሕጉሳት እዮም።”—ማቴዎስ 5:3።
ቀንዲ ነጥቢ፦ ህይወት ኣብ ገንዘብን ኣብቲ ገንዘብ ዚዕድጎ ነገራትን ጥራይ እተመርኰሰት ኣይኰነትን። ከመይሲ፡ ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚገልጾ፡ “ሰብ ብዙሕ እኳ እንተ ኣለዎ፡ ብገንዘቡ ህይወት ኣይረክብን እዩ።” (ሉቃስ 12:15) ብሓቂ እምበኣር፡ ኣብ ህይወትካ ዕግበት ክትረክብ እትኽእል፡ ነዚ ዚስዕብ ኣገዳሲ ሕቶታት ብምምላስ እዩ፦
ስለምንታይ ኢና ተፈጢርና፧
ኣብ መጻኢ እንታይ እዩ ዚጽበየና፧
ነቲ ብመንፈሳዊ መዳይ ዜድልየኒ ነገራት ከማልኦ ዝኽእል ብኸመይ እየ፧
እቶም ኣሕተምቲ እዛ መጽሔት እዚኣ ዝዀኑ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ንመልሲ እተን ሕቶታት ንኽትፈልጠን ተሓጒሶም ኪሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም።
^ ሕ.ጽ. 8 ኣብዛ ዓንቀጽ ዚርከብ ስማት ተቐዪሩ እዩ።


text:
ዋዕላ መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብ ስቶክሆልም ተኸፊቱ
ዓለም ለኸ ዋዕላ መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ‘’ስጡም ስምረት ንሓድሽ ሓርነት’’ ዝብል ቴማ ብ24 ነሓሰ ኣብ ስቶክሆልም ከምዝተኸፍተ ልኡኽ ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ኣብዚ ዋዕላ ካብተን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከባ ማሕበራት መንእሰያት ዝወከሉ ክሳተፉ ኣብ ልዕሊ ምምጽኦም መራሕቲ ዝተፈላለያ ፖለቲካዉያን ውዱባት፡ሲቪካውያን ማሕበራት ከምኡ ውን ዓበይቲ ዓድን ገለ መራሕቲ ሃይማኖትን ተረኺቦም ከምዝነበሩ ልኡኽና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣብ መኽፈቲ’ቲ መደብ ኣባል ኣወሃሃዲት ኮሚቴ ናይቲ ዋዕላ ፎዝያ መሓመድ ሓሰን ኣብ ዘስምዓቶ መደረ፣ መንእሰይ ደላይ ለውጢ’ዩ ዝበሃል፣ ግን እቲ እንደልዮ ለውጢ ንኸይነረጋግጾ ሓሊኹ ሒዙና ዝጸንሐን ዘሎን ’’ኣርሒቑ ዝሓስብን ፡ሓድነት ማእከሉ ዝገበረ ሃገር ዘቐድምን ዘደልድልን ውደባ ከነጥሪ ዘይምብቃዕና እዩ’’ ብምባል ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ፍልልያቱ ኣወጊዱ ክሓብር ጸዊዓ።
ኣቦ መንበር ናይታ ነዚ ዋዕላ ዘወሃሃደት ኮሚተ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ መንእሰይ መሓሪ ኪዳነ ብወገኑ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ሕጂ ኣጋጢምዎ ዘሎ ብድሆታት ሓራ ክወጽእ እንተኾይኑ ብቅኑዕ ንስለ ለውጢ ሃቐና ፡ብሓቅኛ ናይ ቃልሲ ወኒ፡ብተባዕ ናይ ምቅላስ መንፈስ፡ብንጹህ ናይ ሕልና ሞራል፡ብሓያል ናይ ሓድነት እምነት ሃገርና ናብ ንቡር ጉዕዞ ፍትሒ፣ሰላምን ብልጽግና ክንመርሓ እንተ ሰሪሕና ክንዕወት ኢና፣ ብምባል መደረ ኣስሚዑ።
ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ኣጋጣሚ ኣስታት 400 ዝኾኑ ተሳተፍቲ ክርከቡ እንከለዉ፣ ናይ ሕቶን ርእይቶን ግዜ’ውን ከምዝነበሩ ተፈሊጡ።
እዚ ዋዕላ ክሳብ ሰምበት ንሳልስቲ ዝጸንሕ ከም ዝኾነን ኣብ መደባቱ ድማ ዝተፈላለዩ ዉልቀሰባት መደረ ከስምዑ ተዓዲሞም ከም ዘለዉ ካብቲ ዝተዘርግሐ መደብ ምርዳእ ይከኣል።


text:
ሰበ ስልጣን ሊብያ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ኣብ ልዕሊ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 12 ሰባት ምሟቶም ገሊጾም።
ሓደ ካብቶም ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ርእሰ ቕትለታዊ ከምዝነበረን እቶም ካል ኦት ድማ ናብቲ ቤት ጽሕፈት ብምእታው ነቲ መጥቓዕቲ ከምዝፈጸሙ ተገሊጹ’ሎ።
ዳዒሽ ሓላፍነት እቲ መጥቓዕቲ ወሲዱ’ሎ።
ሊብያ ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ ኣ መሃመድ ጋዳፊ ኣብ 2011 ዓ.ም ካብ ስልጣን ካብ ዝዕለይ ጀሚሩ ኣብታ ሃገር ዝተላዕለ ዕግርግር ይቕጽል ከምዘሎን ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ ሃገር ኣብ መንጎ ብዝተፈላለዩ ዕጡቓት ጉጅለ ዝድገፉ ተቓወምቲ መንግስቲ ተከፋፊላ ከምዘላ ይፍለጥ።
እቲ ብዓለምለኸ ማሕበረሰብ ኣፍልጦ ዝረኸበ መሪሕነት ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ዋና ከተማ ትሪፖሊ ተደኹኑ ይርኸብ።
እንተኾነ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዘይርጉጽ ኩነታት ንዝተፈላለዩ ግብረ ሽበራዊያን ጉጅለታት ማዕጾ ምክፋቱ’ውን ይፍለጥ።


text:
ቆርበት ብዕንጉለ ይምለጥ፡ ጎራሕ በ’ዛራርብኡ ይፍለጥ!
ዘለናዮ እዋን ህቦብላ ንፋስ ዓወት ኤርትራውያን ዝነፍሰሉ፡ ስዕረት ህግደፋውያን ቃንዛ ዝጀመረሉ እዋን’ዩ፡፡ ኣይምለኽን ንዝበለ ህዝቢ ከም ድላይካ ክትመልኮን ክትወራዘየሉን ዓቕሚ ክትድልበሉ ዘኽእል ብቕዓት ከተጥሪ’ስ ይትረፍ ክትሓስቦ’ዉን ኣዝዩ ከቢድ’ዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ነቲ ኣምልኹኒ ዝባህጉ ጉጅለ ህግደፍ ዕጭ ሓንፈፍኩ፡ ደጊም ቁስለይ ናበሸቐጥኩ ዘይኮነስ፡ ሓንሳእን ንሓዋሩን ቁስለይ ጎዲአ ከሕውይ’የ ብምባል ኣይምለኽን ኢሉ ክሳዱ ኣቕኒዑ’ሎ፡፡
እዚ ነድሪ ህዝቢ ሓመድ ድበ ከምዘእተዎ ዝተረድአ ህግደፍ እምበኣር፡ ንክፍኣት ዝተዓጠቐ፡ ብክፍኣት ማዕርግ ሊቅነት ዝወደየ ዕሉል ጉጅለ ሸፋቱ ብምዃኑ፡ ላቔባታት ክፍኣቱ ከሰጉም ክብል ሓድሽ ውዲት ጠጂኡ’ሎ፡፡
ድሕሪ 31 ጥቅምቲ ዝተገብረ ደወል ሓርነት ዘስመዐ ናዕቢ ኣስመራ፡ ህግደፍ ድቃስ ከምዝሰኣነ በብእዋኑ ናተዓዘብናዮ ዝመጸናሉ ኩነታት ዝተኾለዐ ሓቂ’ዩ፡፡ ሕጂ’ዉን ውሽጣዊ ተንኮላቱ ዝተናግዖ ጉጅለ ህግደፍ፡ እቲ ቀደሙ’ዉን እምነት ዘይነበሮ ምስ ምጽንሑ ተደሚሩ፡ ናዕቢ ተኻይዱ ተባሂሉ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን መጅሙዕ ጠያይቲ ከዘንብ ሃንቀውትኡ ዝነበረ’ሞ ብለባም ኣካይዳ ሓይልታት ጸጥታ ጠያይቶም ንፈኸራ ድምጺ ጥራሕ ክውዕል ብምግባሮም ሕርር ኩምትር ስለዝበለ፡ ሽርሒ ምቅይያር ምሂዙ ብሒም ንዝበለ ኤርትራዊ ጥይት ኣኾልስዎ ንዝብል ትእዛዛቱ ከኽብሩ ንዝኽእሉ እሙናቱ ክወዳድብ ሸበድበድ ክብል ተገዲዱ’ዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ፖሊስን ስለያን ከምኡ’ዉን ገለ ክፍላተ ሰራዊት ህጹጽ ምልውዋጥ ክገብር ኣይሓነኸን፡፡ ምናልባት እዚ ከም ኣዝዩ ዝተራቐቐ ሽጣራ ወሲዱ መዳህለሊ ዝኾኖ መሲልዎ ክኸውን’ዩ፡፡ እንተኾነ ግን ህዝቢ ልዕሊኡ ጎሪሑ፡ ብኣጋ ተረዲኡ ስለዘሎ ድምብርጽ ኣይበሎን፡፡ ባህርያት ህግደፍ ኣንዳዕዲዑ ዝፈልጥ ህዝቢ፡ እሞ ድማ ብልሒ ቀላጽሙ ዘቕንዐ ንዝተፈጠረ ይፈጠር ውዲት ጸላኢ ዝሕምዞቕ ሓሞት የብሉን፡፡
ቆርበት ብዕንጉለ ይምለጥ፡ ጎራሕ በዘራርብኡ ይፍለጥ ከም ወዮ ዝተባህለ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ህግደፍ፡ ብህዝባዊ ኣብያ ኩለንተንኡ ተመሊጡ’ዩ፡፡ ድላዩ ፈንጠርጠር እንተበለ ኣብ ዝበጽሖ ከምዘየለ ድማ ሕቶ ህዝቢ ብዘልዓሉ ኤርትራውያን ተወሊዑስ ብስለቶም ምዃኑ ኣመስኪሩ’ዩ፡፡ እቲ ጉርሒ ሽጣራነቱ’ዉን በቲ ልሙድ መደናገሪ ዘረባታቱ ህዝቢ ክኽሽሖ ኣይተጸገመን፡፡ እምበኣር ህግደፍ ነታ ተቃጽሎ ዘላ ዝተወለዐት ባርዕ ህዝቢ ከጥፍእ ዝከኣሎ ዘበለ ናይ ሓይለቦኡ ይጽዕት’ዩ ዘሎ፡፡ ኣብ ኣህጉርና ዝተላዕለ ህቦብላ ንፋስ ዞምባብዌ ካልእ ተወሳኺ ስንባደን ስግኣትን ሰዲድሉ ዝቀናዞ ዘሎ ህግደፍ፡ እሙናት ዝብሎም ሲቪል ዝወደዩ ስለያታቱ ናብትን ናብዝን ክገላብጥ’ዩ ሃቂኑ፡፡ ኣካላት ጸጥታ ተለዊጡ ኣይተለወጡ፡ ተወዝዑ ኣይተወዝዑ ግን ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ ማዕረ በደል ዝወረዶም ብምዃኑ ዝጠፍእ ነድሪ ህዝቢ ከቶ የለን፡፡
ጉዳይ ዙምባብዌ ንዓና ኤርትራውያን ከምህረና ዘኽእል ነጥበ መቕሮ ኣርእዩና’ሎ፡፡ ይኽፋእ ይጸብቕ ብዘየገድስ ሙጋቤ ናብ ስልጣን ዝመጸ ብህዛባዊ ምርጫ’ዩ ኔሩ፡፡ ከምኡ ኮይኑ’ዉን ግን ህዝቢ ኣይንደልየካን ብምባሉ ሰራዊት ዙምባብዌ ንልዕልና ህዝብን ሉኣላዊነት ሃገርን ከውሕስ ስለዘለዎ ጉዳይ ህዝቢ ናይ ቀዳምነት ቀዳምነት ሰሪዑ ምስ ህዝቡ ወጊኑ’ዩ ስልጣን ህዝቢ ንበዓል ዋንኡ ዘረከበ፡፡
እሞ ዝምባብያውያን እዚ ካብ ገበሩ ድኣ ንሕና ኤርትራውያን እንዶ ግዳ ብፍቕሪ ህዝብን ሃገርን ኣጸቢቕና ንልለ ከመይ ይሕርብትና ነቲ ብዘይ ገለ ምርጫ ዘይመጸ ኢሳይያስ፡ ምርጫ ንምንታይ ዘይትግበር ተባሂሉ ተሓቲቱ፡ ብኩንትራት ዝቖጸረኒ የለን፡ ምርጫ ድሕሪ 30 40 ዓመታት ይግበር ይኸውን፡ ምናልባት’ዉን ምርጫ ኣይህሉን ይኸውን ናበለ ኣላጋጭ ዝምልስ ዝነበረ መላኺ ብዘይ ገለ ቆጸራ ካብ ህዝቢ ዝገበቶ ስልጣን መሊስና ክንምንዝዖ እቲ ቀሊል ዕዮ ገዛና’ዩ፡፡
ስለዚ ኣብ ስግኣትን ቅልውላውን ተሸሚሙ ንጥፍኣት ኤርትራውያን ውዲታት ዝለጋግብ ዘሎ ህግደፍ ዝበሃል ጉጅለ ዕድል ምሕሳብ ኣይንሃቦ፡፡ ብፍላይ ከኣ ዝያዳ ግፍዕታት ክትድዕነን ዝተበየነልካ ሓይልታት ምክልኻል ብደም ኣሕዋትካን ኣሓትካን፡ ብህይወት ኩሎም ስድራኻን ዝጣላዕ ዘሎ ህግደፍ ክትምክቶን ወገን ህዝብኻ ክትከውንን ምኽሪ ኣይድልየካን’ሞ ህዝባዊ ስልጣን ኤርትራውያን ክውን ክኸውን ዕጥቕኻ ኣስጥም፡፡
ኩሉ ጸገማትና ኣብ መቓብር ኢሳይያስ ይፍታሕ!
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
25 ሕዳር 2017


text:
ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ዝተገበረ ተቓውሞታት ሓሶት የብሉን፡፡ ኩሉ ሓቂ’ዩ፡፡ ንህግደፍ ሓስዩ ከጸልም ኢሉ ዝግበር ናይ ኣብያ ምንቅስቓስ የለን፡፡ እንታይ ድኣ ሓሲምዎ መሪርዎ ንመሰሉ ክብል መስዋእቲ ንኽኸፍል ቃልሲ ከካይድ ዝግደድ ተባዕ ህዝቢ’ዩ፡፡ ዝእሰር፡ ዝግረፍን ዝቕተልን ዘሎ ህዝቢ’ዩ፡ ካብን ናብን ከይንቀሳቐስ ዝኽልከል ዘሎ ህዝቢ’ዩ ዓው ኢሉ ከይዛረብ ዝተዓብሰ ህዝቢ’ዩ ኮታስ ብገዛእ ሃገሩን ሪሙን ዝሰራጠ ዘሎ ህዝቢ’ዩ፡፡ ናይዚ ኩሉ ጠንቂ ከኣ ህግደፍን ህግደፍን ጥራሕ’ዩ፡፡ ዝኣስር ህግደፍ፡ ዝቐትል ህግደፍ ፡ዝጨውን ዘበሳብስን፡ ሰብ ክብተንን ክስደድን ኣደዳ ጎሓላሉ ክኸውንን ብዕቱብ ዝሰርሕ ዘሎ ህግደፍ’ዩ፡፡ ብሓጺሩ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ህግደፍ’ዩ፡፡ ብዝገርም መገዲ ከኣ ዝነቕዐ ሓምሓም ዝኾነ ባዕሉ ህግደፍ’ዩ፡፡
ነቓዕ ሓምሓም ክትፈልጥ ማይ ምለሰሉ ይብሉ ኣቦታትና ክምስሉ፡፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ህግደፍ ስኒ ዘይብሉ ነባሒ፡ ነቓዕ ሓምሓም ምዃኑ ዘርኢ ድማ ዝነደረ ትብዓት ህዝቢ መላሲ ስኢኑ እነሆ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ባርዑ ወሊዑ’ሎ፡፡
ተባዕ ኣቦና፡ ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ኣብ መዓንጣ ህግደፍ ኣትዮም ሕቶ መሰል ሕቶ ህዝቢ ዓው ኢሎም ክምድሩ ከለዉ ህግደፍ ብስምባደ ከንደልህጽ ግዜ ኣይወሰደሉን፡፡ ነቓዕ ሓምሓም ማይ እንተመሊስካሉ ኣይዓቁርን፡፡ ነቲ ማይ ክጻወሮ ስለዘይክእል ካብ ውሽጢ ንደገ ክልሕም ግድን’ዩ፡፡
ስለዚ ከኣ’ዩ ነድሪ ቃል ኣቦና ነቲ ዝጃጀወ መዓንጣ ህግደፍ ዘቃልዐ፡፡ ከም ኣመሉ ንዕዖም ዓፊኑ’ኳ ከም መፈራርሒ እንተተጠቐመ ህዝቢ ኣኽርያ ግን ኣይፋል ብምባል ንመሰሉ ተቓዊሙ’ዩ፡፡ ኣብዚ ብቅሉዕ መን ፈራሕ መን ተባዕ ዝረአ ነገር ኣሎ፡፡ ህግደፍ ፍርሒ ስለዝወሓጦ እቲ ስጉምቲ ክወስድ ተገዲዱ፡ ምእሳር ጥራይ ዘይኮነ ጭራሽ’ዉን ምልክነቱ ዝጉለሀ ሩምታ ጠያይቲ ብምዝናብ’ዩ ከተማ ከናውጽ ዝተርኣየ፡፡ እዚ ካብ ፍርሒ ዝተልዓለ’ዩ፡፡
ህዝቢ ግን ኣይፈርሐን፡ እኳ ደኣስ ትብዓቱ ሓቦ ፈጢሩ ካብ ውሽጢ ንደገ ፈሲሱ እነሆ ኣብ መላእ ዓለም ዘሎ ደላይ ለውጢ ተነቓኒቑ ተቓውምኡ ይገልጽ ኣሎ፡፡
እምበኣርከስ ፍርሒ ህግደፍ ሕጂ’ዉን ተበራቲዑ ይቕጽል ኣሎ፡፡ መግለጺኡ እቶም ብዓይኒ ዕሙተይ ፈቐዶ ዝረኸብዎ ሚድያታት ኣስላም ኣስላም ኣስላም ዝብል ጸቢብ ኣተሓሳስበኦም ከንጸባርቑ ይረኣዩ ኣለዉ፡፡ ከምዚ ዝበለ ዝጸልመተ ኣተሓሳስባ ከኣ ፈጺሙ ንቃልሲ ህዝብና ዘጉትም ኣይኮነን፡፡ ካብ ቃልሲ ዝዘናበል ህዝቢ የለን፡፡
ስለዚ ነዚ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ንጎኒ ገዲፍና ነቲ ሓቀኛ ተጀሚሩ ዘሎ ተባዕ ቃልሲ ነስተማቕሮ፡፡
ኣብ ደገ ዘሎ ኤርትራዊ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኣውራ ናዕቢ ህዝቢ ደጋፊ ክኸውን ግድን’ዩ፡፡
ህግደፍ ናደናገረ ዕምሪ ስልጣኑ ክልቁም ህርድግ ከምዝብል ካብ ፈለጥና ዕድመን ሓቦን ከምዘይብሉ ካብ ተሰወጠና ንሕና ደለይቲ ለውጢ ንምእላዩ ግዜ ንጽበየሉ ምኽንያት የብልናን’ሞ ከምቲ ካብ ውሽጢ ዝተላዕለ ናዕቢ ህዝቢ፡ ህግደፍ ነቒዑ ከምዘሎ ዘርኣየና ሕጂ ተበጊሱ ዘሎ ሓባራዊ ቀላጽምና ንምእላዩን ንምቕባሩን ክብገስ ይግባእ፡፡
ኩሉ ጸገማትና ኣብ መቓብር ኢሳይያስ ይፍታሕ!
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኢዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
18 ሕዳር 2017


text:
ዕለት 24 ግንቦት 2018 መበል 27 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ዘኽበረሉን ዝዝክርሉን ዓብይ ኤርትራዊ ሃገራዊ በዓል’ዩ። እንተኾነ ብሰንኪ መላኺ ጨፍላቒ ፖሊስታት ስርዓት ህግዲፍ ህዝብና ኣብ ደጋፍን ተቃዋምን ተፈላልዩ፡ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ህዝብናን ሃገርናን ብፍላይ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ዝወርድ ዘሎ ግፍዕታት ማእሰርቲ ስቓይን፡ ዋጋ ብሉጻት ወለዶ ዝተኸፍለሉ ነጻነት ከም’ቲ ዝግባእ ክዝከርን […]
May 25 2018 | Posted in News
| Read More »
Today is a day to express our joy on the occasion of the Eritrean Independence Day and the day of expulsion of the Ethiopian occupation army from the Eritrean soil, thus ending the sufferings of our people, which lasted for centuries of successive occupations.
May 22 2018 | Posted in Articles
| Read More »
· እዛ መዓልቲ’ዚኣ፣ ህዝቢ ኤርትራ፣ ወትሃደራዊ ሓይሊ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ካብ መሬት ኤርትራ ብምብራር፣ ሃገራዊ ናጽነቱ ዝተጎናጸፈላን፡ ብሰንኪ ሰንሰለታዊ መግዛእትታት ዘጋጠሞ ቀጻሊ ሕሰምን መከራን ዘኽተመላ ዕለት ብምዃና፣ ሓጎስና እንገልጸላ መዓልቲ ኢያ። · ምርግጋጽ ናጽነት ኤርትራ፣ ህዝብና ጩራ ሓዲሽ ወጋሕታ ዝተኸሰተሉ ሁመት ምዃኑ ስለ ዝገመተ፣ ምዕብልትን ዘመናዊትን ዲሞክራስያዊት ሃገር ብምቛም፣ ዜጋታትና ፍትሕን ሓርነትን ቅሳነትን ከስተማቑሩን፣ ውልቀ […]
May 22 2018 | Posted in Articles
| Read More »
መበል 27 ዓመት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ሃገርና ኤርትራ ከም ኩለን ሃገራት ዓለም ታሪኽ ኣለዋ፡ ብፍሉይነት ኤርትራዊ ታሪኽ ከኣ ብዘለዋ ጂኦ ፖለቲካዊ ኣቕውማምጣ ኣካል ኣህጉራዊ ታሪኻዊ ተርኽቦታት ክትኸውን ዘእኽኣላ ብዙሓት ረቛሒታት ኣሎ። መናሃሪ ባይታ ታሪኽ ዝተፈጸመሉ ቀይሕ ባሕሪ መድረኽ ብምንባራ ከኣ ግድነት ነይሩ ኣካል’ዚ ታሪኽ ክትኸውን። ኣገዳስነት ጂኦ ኣቐማምጣ፡ ኤርትራ ትርከበሉ ማእከላዊ ምዃኑ ንረብሓታቶም ንምዕዋት ዘንቐሎ […]
May 21 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትርከቡ መላእ ኣመንቲ ምስልምና ኤርትራውያን በዚ ሎሚ መዓልቲ ጀሚርክምዎ ዘለኹም ጸሎትን ተሞክሮ መንፈስን ብሩኽ ቅነ ጾም ሮመዳን ክገብረልኩም ንምነ። ዜናን ሓበሬታን ሰዲህኤ
May 18 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዕለት 14 ግንቦት 2018 ብቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንክልተ ጎረባብቲ ሃገራት ክሲ ኣቕሪቡ ኣሎ። ኣብ’ዚ ዝወጸ መግለጺ ሚኒትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ፡ ዑደት መራሒ ኢትዮጵያ ንሱዳን ኣብ ዘካየደሉ ”ንዕጡቓት ተቃወምቲ ኤርትራ ንዝብልዎም” ብዝግባእ ተርኦም መታን ከሰላስሉ ኣብ ደዶባቶም ሙሉእ መሳለጥን ደገፍ ክህብዎም ተሰማሚዖም ይብል። ቀጺሉ ኣብ’ቲ መግለጺ ጅሃዳዊ ውድባት […]
May 17 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ጨንፈር ሽወደን ዓመታዊ ጉባኤኡ ኣካይዱ ። ኣብቲ ጉባኤ ካብ ሽማግለ ጨንፈር ዝቀረበ ፖለቲካውን ቁጠባውን ጸብጻብ ኣምቢቡ ድሕሪ ምጽዳቅ ሓዳሽ ሽማግለ ጨንፈር መሪጹ ። ኣብ መጨረሻ ሃናጺ ዝኾነ ለበዋታት ንጨንፈር ቀሪቡ ።
May 14 2018 | Posted in News
| Read More »
ኤርትራ ነጻነታ ኣዊጃ ኣባል ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ካብ ትኸውን፡ ድሕሪኡ ዘሎ ግዜ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝተኸተሎ ፖሊሲ ዘቤታዊ ምሕደራ፡ መስርሕ ኣህጉራውን ዲፖሎማስያውን ዝድምናታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ህዝቢ ዓለም ዘይተጸበዮ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ህዝቢ ዓለም ድሕሪ ጫካን ወታሃደራዊ ምሕደራ ደረግ ተሳዒሩ ምስ ወጸ ኣብ ኤርትራ ተመሳሳሊ ተርእዮ ዳግማይ ክጋሃድ’ዩ ዝብል ሚዛን ይኹን ትጽቢታት […]
May 14 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ሎሚ ዕለት ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም መዓልቲ ነጻ ፕረስ ዝኸበረሉ’ዩ። ኣብ’ዚ ምስ ነጻ ፕረስ ምትእስሳር ዘለዎም ይኹኑ ተጣበቕቲ ነጻ ፕረስን ዝተፈላልዩ ማሕበራትን ኣሕጉራዊ ትካላት ዘኽብርዎ ዕለት’ዩ። ነጻ ፕረስ ብዘይ ስግኣትን ፍርሓትን፡ ብዘይተጽዕኖን ዕብለላን ጋዜጠኛታት ይኹኑ ውልቀ ሰባት ሓሳባቶም ዝገልጽሉ ዝጣበቐን ዝከላኸል እዩ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻይደ ዝኽሪ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ብኣህጉራዊ ትካል ብዩኔስኮ ዝተዳለወ ተሸላሚ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ከም ዝነበረ ብምዝካር፡ ሎሚ ዓመት ከኣ ኣብ ጋና ኣክራ ዝካየድ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ግብጻዊ ጋዜጠኛ ብዩኔስኮ ዝተዳለወ ሽልማት ከም ዝወሃብ ተፈሊጡ ኣሎ።
May 4 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ እንተረኤና ካብ ፖሊካዊ ቃልሲ ክሳብ ብረታዊ ቃልሲ ቀጺሉ ድማ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ እቲ ቀንዲ ምንጪ ክሳብ ሕጂ እውን ክፍታሕ ዘይተኻእለ ፖሊቲካዊ ምሕደራን ሃይማኖትን ፈሊኻ ዘይምርኣይ ኢዩ፣ምንጪ ናይ ግርጭት ኣብ ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ መንነት ወይ ድማ ካብ ስነ-ሓሳብ ዝመንጨወ ዘይኮነስ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ መንነታት ከም ሃይማኖት፣ ዓለት ቋንቋ፣ ኣውራጃ ኢዩ፣ እቲ ቀንዲ መሃንድስ ናይዚ መንነታት እቲ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኢዩ፡ ስዒቡ ድማ እቲ ሎሚ ኣብ ደንበ ተቃውሞ
May 4 2018 | Posted in Articles
| Read More »


text:
እስራኤል ዋሕዚ ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ንምዕጋት ብዝብል ንኻልኣይ ግዜ ን150 ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ሃገሮም ተባርሮም ኣላ።
ካብ 2005 ኣ/ፈ ጀሚሩ መብዛሕቲኦም ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝኾኑ ልዕሊ 60 ሽሕ ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ብናይ ግብፂ ሲናይ በረኻ ኣቢሎም ናብ እስራኤል ከምዝኣተው ተፈሊጡ’ሎ።እስራኤል ንቶም ስዱዳት ዝሐሸ ናብራ ዝደልዩ ናይ ኢኮኖሚ ስድተኛታት እዮም ትብሎም።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ እስራኤል ማርክ ረጀቭ እስራኤል ናይ ኣይሁዳዊያን ሃገር ስለዝኾነት ንኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ፖለቲካዊ ዕቑባ ናይ ምሃብ ሓላፍነት የብላን ኢሎም።ንሶም ብምቕፃል ንእሽተይ ሃገር ኢና ናይ ኩሎም ኣፍሪካዊያን ሽግራት ፍታሕ ክንኸውን’ውን ኣይንኽእልን ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር እስራኤል በንጃሚን ኔታኛሁ እቶም ስደተኛታት ንፀጥታን ባህሪ ኣይሁዳዊት ሃገርን ሓደጋ እዮም ኢሎምዎም ኣለው።
ብዙሓት እስራኤላዊያን ግን እስራኤል ኣብ ፅባሕ ሆሎኮስት/ናይ ኣይሁዳዊያን ህልቂት/ ዝተጣየሸት ናይ ስደተኛታት ሃገር እያ ክብሉ ነቲ ምብራር ይነቕፍዎ።
ኣብ እስራኤ ናይ ዝሰርሑ ስደተኛ ሰራሕተኛታት ኣማኻሪ ሕጊ ኣሳፍ ወይዘን ክንድዚ ዝኣክል ቁፅሪ ንዘሓዘ ሰብ ዘርኣዊ ግበረ መልሲ ምሃብ ቅቡል ኣይኮነን፡ፖለቲካዊ ዕቑባ ዝደልዩ ሰባት እዮም፡ከም ስደተኛታት ክርአዩ ነይሩዎም ኢሎም።
እስራኤል ንቶም ኣፍሪካዊያን ብሰብኣዊነት ይሕዞም ኣለኹ ትብል።እቶም ተሰጎግቲ ኣብ ሱዳን ሓዱሽ ናብራ ንምጅማር ዘኽእሎም ሓደ ሽሕ ዩሮ ተዋሂቡዎም ኣሎ።


text:
ኣብዚ ሐዚ እዋን ዝኒሀ ናይ ዓድና ኩነታት እንታይ ይጠልበና ኣሎ ኢልና እንተሓቲትና ነፃ ኮይንካ ምዝርራብን መፍትሒ ሓሳባት ምንዳይን ዝብል አዩ ግቡእ መልሲ ክኾን ዝኽእል። ብርክት ዝበሉ ሰብ ተሞኩሮ “መፍትሕታት ኣብዛ ሃገር ዘሎ ፖለቲካዊ ፀገማት” ኢሎም ካብ ዝፍንውዎም ዘለው ነጥብታት እቲ ዝዓዘዘ ሚዛን ዝወስድ “ኩሎም ሓይልታት ብሓባር ዝዝትዩሉ መድረኽ ምፍጣር” ዝብል እዩ። እዙይ ንምግባር ድማ ነፃ መድረኽ ዝፈጥራ ነፃ ትካላት ወይ ውዳብታት ክህልዋ ግድን ይብል። እቲ ሃገራዊ ኩነታት ብኸምዚ ዝበለ ኣገባብ እንተዘይተኸይዱ፤ ኢህወደግ ብዝገብሮ ፃዕሪ ጥራይ ክፍታሕ እዩ ዝብል ተስፋ ዘለዎ ለባም የልቦን። ንህልውና ዓድን ምርግጋፅ ዘላቒ ረብሓ ህዝብን ክበሃል ድማ ክትግበር ዝግበኦ አዩ። እዙይ ንመራሒ መንግስቲ ዝኾነ ኢህወደግ ጥራይ ዝሕደግ ዘይኮነስ ናይ ኩሉ ዜጋ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ዝከኣለና ክንገብር ይግባእ።
ናብ ናይ ትግራይ ኩነታት እንትንመፅእ እውን ተመሳሳሊ ነገር ምግባር ከድሊ እዩ። ካብቲ ካብ ትምክሕተኛታትን ካልኦት ፀረ ህዝቢ ትግራይን ዝመፅእ ዘሎ ዘመቻታት ወፃእ ንህልውናን ሓድነትን ተጋሩ ኣብ ሓደጋ ዘእትው ዝተረሓሓቐ ኣርኣእያ ዘለዎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ኣብ ትግራይና ውሽጢ ኣለው እኳ ዝበሃል እንተዘይኮነ፣ ንቲ ካብ ደገ ክመፀና ዝኽእል ሓደጋ ንምኽልኻልን ኣብ ዓድና ዘለው ናይ ህዝብና ጠለባት ንምምላስን ክበሃል ግን ንሕና እውን ምዝርራብ የድልየና እዩ። ብመሰረት እቲ ጭቡጥ ነባራዊ ኩነታት ኣብ ትግራይ ክዘራረቡን ክማየጠን ዘለዎም እቲ ህዝቢን ገዛኢ ፓርቲ ህወሓትን እዮም ክኾኑ ዝኽእሉ። አዙይ ድማ
ህወሓት ባዕሉ ብዝገብሮም መድረኻት ጥራሕ ክኸውን የብሉን። ናይ ግድን ኩሉ ነገር ካብ ናይ ሓደ ውድብ ድሌት እናተበገስና ክንርኦ የብልናን። ናይ ህዝቢ ድሌት እንታይ እዩ? ዘላቒ ረብሓና ከመይ ይረጋገፅ? ኣብዛ ሃገር ዝህልወና ዕድል እንታይ ክመስል ኣለዎ ከመይ ከ ክረጋገፅ ኣለዎ? ኢልና ክንዝቲ ይግባእ። እዙይ ንምፍላጥ ድማ ምዝርራብ የድልየና። ህዝቢ ድማ ድሌቱ ዝፍለጥን ክውከል ዝኽእልን ብትካላትን ውዳበታትን ስለ ዝኮነ ነፃ ዝኾና ናይ ህዝቢ ውዳብታትን ትካላትን ምህላው ኣገዳሺ ይገብሮ።
ናይቲ ህዘቢ ሕቶን ጠለብን ክነፈልጥን ፈሊጥና ክንዘራረብን ድማ ከዘራርበና ዝኽእል ነፃ መድረኽ ዝፈጥር ነፃ ትካል ወይ ውዳበ የድልየና። መንኣሰይ፣ ሙሁራት፣ ሃፋትም፣ ተጋደልቲ፣ ወዘተ ዘለውዎ ካብቶም ልሙዳት ህወሓት እተጣይሾምን እትቆፃፀሮምን ውዳብታት ወፃእ ዝኮነ ሓበራዊ መዘራረቢ ትካል ክህልውና ክንገብር ኣለና፤ እዙይ ግዜ ዘይህብ ጉዳይ እዩ፤ ህወሓት ዝቆፃፀሮ ትካለን ውዳብን እንተደልዩ በዚሕዎ አኳ እቲ ዘለዎ ይሓዝ።
አዙይ ብዝተፈላለየ መልክዕ ክመፅእ ይኽእል፤ ብመያ፣ ብዘፈር፣ ብተገዳሽነትን ተወፋይነትን ወዘተ ከከም ዝጥዕም ኣብ ገሊኡ ብሓባር ኣብ ገሊኡ በቢዝጥዕመካን በቢዘፈርካን ዝገለፅ ውዳብታትን ትካላትን ምህላው ግድን እዩ ንብል ብኣፅነኦት። እቶም ውዳብታት ብፖለቲካዊ ውድብ ክኾኑ የብሎምን ኢልካ ዕፅው ዝግበር እኳ እንተዘይኮነ ሐዚ ዝጠልብ ግን ካብ ፖለቲካ ነፃ ውዳብታት ይመስለና።
ኩሉ ንዓዱ ዝግደሽ ትግራዋይ ኣብቲ ብሃገር ድረጃ ክህሉ ዝግበኦ ምንቅስቓስ ክፃወቶ ዝግባእ ተራን መሪሕነትን ምፅዋት ኣገዳሺ ኮይኑ፤ ኣብዚ ግዜ እዙይ ግን ከም ተጋሩ ጉዳይና እንዝትየሉ ኩነታት ምምችቻው ንፅባሕ ክብል የብሉን። ብድፍረት ምዝራብ፣ ኩሉ ነገር ካብ ረብሓ ውድብ እናተበገስካ ዘይምርኣይ፣ ኣብ ትግራይ ዘለው ፀገማት ሳይነሳዊ ብዘኾነ መንገዲ እናፅናዕኻ ምትንታን፣ ካብኡ ተበጊስካ ድማ ካብ ስሚዒታውነትን ኣድላውነትን ነፃ ዝኮኑ መፍትሒታት ምጥቋም ወዘተ እዩ ኣካይዳና ክኸውን ዘለዎን ክንለምዶ ዘለናን።
ተጋሩ ነፃ ናይ ሰቪክ ማሕበራትን ውዳበታትን ንምፍጣር ክገብርዎ ኣብ ዝግባእ ኣገዳሽን እዋናውን ምንቅስቓስ ውራይና ዝከኣላ ግደ ንምፅዋት ብትግሃት ከም እትሰርሕ ድማ ቃል ክንኣቱ ንፈቱ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮ ካብ ሰበኸታት ቸዘናን ቦሎኛን ትምህርቶም ንክሰምዑን ሓዋርያዊ ቡራኬኦም ንኽቅበሉን ንዝመጹ ነጋድያን ‘ነቲ ንቅድስና ዝተጸዋዕናዮ ጸዋዕታ ኣብ ማሕበረ ሰባትኩም ከምዝጋዋሕ ግበሩ’ እንክብሉ ተማሕጺኖም፣
ንንግደት ካብ ሰበኻታት ቸዘናን ቦሎኛን እንክመጹ ብብፁዓን ጳጳሳቶም ኣቡነ ዶግላስ ረጋትየሪን ኣቡነ ማተዮ ዙፒን ተሰንዮም እንክመጹ ቅዱስነቶም ነቲ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ዕለት 1 2017 ኣብ ክልቲኤን ሰበኻ ንዝገበርዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ነዘን ከተማታት ኤሚጝልያ ሮማና ዝበልዎ ‘ንትርጉም እምነትን ኣባልነት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያንን ዘጽንዕን ዘሐይልን ሓልዮታዊ ውህበት እግዚብሔር ብግብሪ ዝግለጸሉ ናብቶም ጽጉማትን ተኣፈፍትን ኣባላት ሕብረተሰና ናይ ፍቅሪ ዝምባሌን ምግባረ ሠናይን ክኸውን እንከሎ እዩ’ ብምዝካር ሎሚ እውን ‘ብናኣሽቱ ናይ ፍቅሪ ሥራሓት’ ነዚ ጸጋዚ ክምስክሩ ኣዘኻኺሮም፣
ቅዱስነቶም ነቶም ካብ ጋሕጋሕ ምድሪ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ኮይኖም ዝጽበይዎም ዝነበሩ ወትሩ ከምዝገብርዎ በታ ክፍቲ ማኪናኦም ብማእከሎም ብምዝውዋር ሓሓሊፎም ደው እናበሉን ቆልዑትን ሽማግለታትን እናባረኹን ሰላምታኦምን ሓዋርያዊ ቡራኬኦምን ዓዲሎም፣
ካብዚ ቀጺሎም ድሕሪ ናይ ሰላምታን ምስጋናን ቃሎም ነቶም ናይዚ ከባቢ ተወለዲ ዝነበሩ ክልተ ሰብ ጽቡቅ ዝኽሪ ዓበይቲ ጳጳሳት ር.ሊ.ጳ ፕዮስ ሻድሻይን ሻብዓይን ዓቢ ኣብነት ሓዲጎምሎም ከምዝሓለፉን ንሶም እውን ኣሰሮም ብምስዓብ ንቅዱስ ወንጌል ንክሰብኩን ብተግባራቶም ንክምስክርዎን ዓበይቲ ነገራት ዘይኮነስ ንኣሽቱ ናይ ፍቅሪ ስራሕ ብምፍጻም ክገብርዎ ተማሕጺኖም፣ ከመይ ይብሉ ቅዱስነቶም ‘ከመይ ክርስትያን ዘበልና ኩልና ናይ ፍቅርን ሕውነትን ተስፋን መባዅዕቲ ስለዝኾነ ኣብቲ ዕለት ዕለት እንገብሮ ብዙሕ ናኣሽቱ ነገራት ክንምስክር ንኽእል፣ ስለዚ ነዘን ዕለት ዕለት ክነበርክተን እንኽእል ናኣሽቱ ሠናይ ተግባራት ኣፍቅርወን ምኽንያቱ ከኣ ነቲ ብዙሕ ብሑቅ ቊሩብ መባዅዕቲ ስለዘብኵዖ እዘን ናትና ናኣሽቱ ናይ ፍቅሪ ሥርሓት ከኣ ንማሕበረሰብኩም መባዅዕቲ ወንጌል ኮይነን ናብ ድሕነት ከብጻሓኦ እየን፣’ እንክብሉ ምዒዶም፣
ቅዱሰነቶም እንደገና ናብቲ ዓሚ ዝገበርዎ ሓውጾተ ኖልዎ ምልስ ይብሉ እሞ ነቲ ከም ዓቢ መዛዘሚ ናይቲ ምብጻሕ ነቲ ሰበኻዊ ኮንግረስ ቅዱስ ቊርባን ንምዝዛም ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅድሴ ‘ቅዱስ ቊርባን ከም ኣሕዋት ከዕብየናን ናይ ቅድስናን ስብከተወንጌልን ማሕበራት ክገብረናን` ንዝብበልዎ ብምዝካር ንቤተክስትያን ቤተክርስትያን ዝገብራ ቅዱስ ቊርባን እዩ ኢሎም፣
‘ቅዱስ ቊርባንከስ ቤተክርስትያን የቊውም ይእክባ ኣብ ጥምረት ፍቅርን ተስፋን ከኣ የወሃህዳ፣ ጐይትና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱስ ቊርባን ዝሰርዓሉ ቀንዲ ምኽንያት ወትሩ ምስኡ ንኽነብርን ሓደ ኣካል ንክነቍውምን እዩ፣ ፋሕፋሕ ኢልና ከም ጓኖትን ሸለል በሃልትን ኰና ንነብር ንዝነበርና ኣኪቡ ሓደ ከምእኸውን ገሩ ኣሕዋት ይገብረና፣ ቅዱስ ቊርባን ቅድሚ ዝኣገረ ምስ እግዚብሔርን ነንሕድሕድናን ከምእንዕረቅ ገሩ ሓደ ከምእንኸውን ይገብረና ከመይ ነቲ ማሕበራዊ ርክብና እናቀለሰን እናቀለበን ናይ ልግስን ምሕረትን ምትእምማን ኣብ ብጾትን ምስጋናን ዝንባሌታትና የተባብዖ፣
ቅዱስ ቊርባን ዝምህረናን ኣብ ልብና ዝስእሎን ነገር እንተሃልዩ ቀዳምነት ሂቡ ዝሰርዕ ፍቅሪ እዩ ምሳኡ ከኣ ነቲ ብምሕረት ዝልለ ፍትሒ ክነውጽእ ይሕግዘና፣
‘ወላውን ዘይግብኣና ነገራት እንተተቀበልና ወትሩ ንክነመስግን ይምህረና። ሥርዓትን ኣምልኾን ቅዱስ ቊርባን ኣብ ርእሲ እዚ ናይ ነገራት ሓቀኛ ደረጃታት ንክንፈልጥ ይምህረና፣ ንምድራዊ ነገራት ዘይኮነስ ንሰማያዊ ነገራት ቅድምያ ከምእንህብ ይገበረና፣ ናይ ምድራዊ እንጌራ ጥሜት ጥራይ ዘይኮነ ናይቲ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ዝህብ እንጌራ ጥሜት ከምዝህልወና ይገብር፣ ካብዚ ዚስዕብ ከኣ ተልእኮ ሓደ ክርስትያን እዩ፣ ቅድሚ ዝኣገረ ናይቶም ንክርስቶስ ክረኽቡ ዝግዕሩ ዘለው ደቂ ኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ገዓር ዋላውን ብሱቊታ ይኹን ኩሎም ምእመናን ክምልሹሉ ዘለዎ ጉዳይ እዩ፣ ምኽንያቱ ናይ ነፍሲወከፍ ክርስትያን ተልእኮ እዚ እዩ፣ ንክርስቶስ ናብቶም ሃረር ዝብልዎን ዝደልይዎን ምብጻሕ፣
እታ ሓንሳእ ሓንሳእ መዝነትን ታህጓስን ሓንሳእ ሓንሳእ ከኣ ውርሻን ምስ ኣሕዋትካ ክትካፈሎ ዘሎካ ጸጋን ኰይኑ ዝቀርብ ተልእኮና ኸስ እዚ እዩ፣ እትሓቶ ነገራት ከኣ ብልግሲ ንኩሉ ቁሩብ ምዃን ንገዛእ ርእስኻ ምኽሓድን ኣብ መለኮታዊ ፍቃድ ኣምላኽ ምትእምማንን እዩ፣ ንጻውዒት ኢየሱስ ብቁዕ መልሲ ንምሃብከስ ነፍሲ ወከፍ ከከም ውህበቱን ትዕድልቱን ናይ ቅድስና ጉዕዞ ክገብር ትሓትት፣ ሓደ ክርስትያን ንጉዕዞ ቅድስና ከይተረደኤ ኣብዚ ዓለምዚ ብዛዕባ ተልእኮኡ ክሓስብ ኣይከኣሎን እዩ፣ ስለዚ ኩልና ንቅድስና ዝተጸዋዕና ኢና፣ ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ፍጹም ዝኾነ ፍጹም ኩኑ፣ ኣነ ቅዱስ እየ ቅዱሳን ኩኑ ይብለና፣
እዚ ናይ ቅድስና ጻውዒት እዚ ኣብ ዝኾነ ናብራ ናይ ሕይወት ዝርከብ ክርስትያን መነኮስ ዓለማዊ ወዘተ ንዝተጠመቀ ዘበለ ኩሉ ይምልከት፣ እዚ ሓሳብ እዚ ብምሉኡ ኣብታ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወጸት ሓዋርያዊ ምህጽንታ ጋውደት ኤት ኤክዙልታት ተፈስሑ ወተሓሰዩ ተዘርዚሩ ኣሎ፣ ቀንዲ ምኽንያት መጽሓፊኣ እውን እዚ ሓሳብ እዚ እዩ ማለት ቅድስና ናይ ኩሎም ዝተጠመቁ ጸዋዕታ ምዃኑ ንምብራህ፣
ኣብ ቅድስናኸስ ኩሉ እቲ ኣብ ልቢ ደቂሰባት ዝርከብ ሃረርታ ብምሉኡ ዝፍጸመሉ እዩ፣ እዚ ኩነት እዚ ጉዕዞ ሕይወት ኮይኑ ካብታ ናይ ጥምቀት ምንጭና ይብገስ እሞ ክሳብ ሰማይ የብጽሓና፣ እዚ ዕለት ዕለት ንወንጌል ኣብ ሕይወትካ ብምቅባል ኣብ ግብሪ ይውዕል። ክንዮ ዝኾነ ይኹን ነገር ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ሓሳብ ንእግዚብሔር ንመንግሥቱን ካብ ምድላይን ብገርህነትን ሕውነትን ነሕዋትኩም ንምግልጋል ሓላፍነትኩም ካብ ምልባስ ኣይትድከሙ ‘ እንክብሉ ብምምሕጻን ተሰናበትዎም፣


text:
ሕ/ኢማራት ዓረብ፣ ሰራዊታ ኣብ ደሴት ሶኮትራ ምውፋራ፣ ልኡላውነት የመን ትግህስ ኣላ ክብል መንግስቲ ተቓዊሙ
Radio Erena: 07 May 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሰራዊታ ኣብ ደሴት ሶኮትራ ናይ የመን ምስፋራ መንግስቲ የመን ተቓዊሙ።
መንግስቲ የመን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ ናብታ ስትራቴጅያዊት ደሴት ሰራዊታ ምውፋራ፣ ንሉኡላውነትን ሓድነትን የመን ዝጥሕስ'ዩ ክብል ኮኒንዎ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ'ውን፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንፍሉያት ሓይልታት ብምስልጣን፣ ንቤተ መንግስቲ የመን ብሓይሊ ምቁጽጻራ፣ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ መንግስቲ ዕልዋ ከምዝፈጸመት ምውቓሱ ኣይርሳዕን።
ምትፍናን መንግስቲ የመንን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣብ ጥርዙ በጺሕሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ ስዑዲ ዓረብ ብዛዕባ'ቲ ናብ ደሴታ ሶኮትራ ተዋፊሩ ሰራዊት ብዝምልከት ንምዝርራብ ፍሉይ ልኡኽ ናብታ ደሴት ከምዝሰደደት'ያ ትገልጽ።
ኣመንቲ ሺዓ ንዝኾኑ ተቓወምቲ ሑቲ ንምውቓዕ ብዝብል ሰበብ፣ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝቖመ ልፍንቲ ኣብዚ እዋን'ዚ ብዝህብ የመን ከም ወራሪ ሓይሊ ይግለጽ ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ወገናት የረድኡ።
ሶኮትራ፣ ንቀይሕ ባሕሪን ህንዳዊ ውቅያኖስን ኣብ ዘተኣሳስር ስትራቴጅያዊት ክሊ ማይ እትርከብ ናይ የመን ደሴት'ያ።
ነዚ ናይ ልፍንቲ ሓይልታት ብወግዒ ዝደገፈ መንግስቲ ኤርትራ፣ ክሊ ባሕሩን ኣየሩን ነታ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ የመን ህልቂት እትፍጽም ዘላ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምዝፈቐደ ይፍለጥ።
ኣብ ጎኒ'ዚ ኣብ የመን ማእለያ ዘይብሉ ዕንወት ዘውርድ ዘሎ ናይ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ተሰሊፉ ዝርከብ መንግስቲ ሱዳን፣ ነቲ ኩነታት ዳግመ መርመራ ብምግባር ሰራዊቱ ካብ የመን ንምስሓብ ይደናደን ከምዘሎ ይግለጽ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብዘይካ ኣብ የመን ኣብ ሶማል'ውን ተመሳሳሊ ምትእትታው ትፍጽም ከምዘላ ፈደራላዊ መንግስቲ እታ ሃገር ናብ ባይቶ ጸጥታ ምኽሳሱ ዝፍለጥ'ዩ።
===============


text:
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 09/11/2017 ቁ/መዝገብ/Ref.NO:ECDM11/2017/06
ጋዜጣዊ-መግለጺ
ሜላታት ኣገባብ ምሕደራ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንህዝቢ ኣብ ንሓድሕዱ ንቁልቁል ብምትፍናን በሊጹ ንኽርአ ዘይኽተሎ ፍሕሶ የሎን። ንዝተገብሩ ዝኾነ ምንቅስቃስ ንመሰልን ፍትሕን ከኣ ኣንፈት ዕላምኦም ናብ ሓደ ወገን ብምእንፋት ዘይመልክዑ ብምትሓዝ ከም እንኮ ሓላይ ህዝቢ ኮይኑ ክቀርብ ምፍታን ንህዝቢ የደናግር። ካብዚ ሓለፉ እውን ባዕሉ ኣብ ባይታ ንዘየሎዉ ጉዳያት ባዕሉ ብምፍብራኽ ሓደ ስርርዕ ብምግባር ንገለ የዋሃት ኣብ ግዳይ ዘእቱ ስርዓት እዩ።
እምበኣርከስ ነዚ ትማል 31.10.17 ዝተጋህደ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት፡ ቑጥዔን ተቃዉሞ ሰለማዊ ሰልፊ ተመሃሮ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ናይ ሃይማኖታዊ ምንቅስቃስ እዩ ነይሩ ብምባል ህዝቢ ኤርትራ ንዝሃነጾ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሓድነትን ምክብባርን ክዘርግ ይፍትን ኣሎ። እዚ ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ፍልማዊ ኣኳ እንተዘይኮነ፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ነዚ ጉዳይ ብኣንኩሮ ብምጥማት ካብ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን ካልኦት ሓይልታት ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎን ንብድሕሪ ሕጂ እውን ከይተረፈ ከጋጥም ዝኽኣል ንናይ ተበለጽቲ ወገናት ምዝመዛ ብስምዒት ይኹን ወይ ድማ ወገን ከይሓዘ ንዘጋጥም ወጽዓታት ዜጋ ክከላኸልን ሕመረት ናይቲ ጠንቂ ኸኣ እቲ ዘሎ ግዕዘይ ምሕደራ ሙዃኑ ክርዳእ ንጽውዕ።
ሲቪክ ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ኤርትራ ከም ቀንዲ መትከላቱ ከምዝገልጾ፡ “ኤርትራ ብናይ መላእ ህዝባ፣ ብዘይ ኤትኒካዊን ዓሌታዊን ሃይማኖታውን ኣፈላላይ፣ ብሓባራዊ መስዋእቲን ኣበርክቶን ኣብ መሪርን ነዊሕን ተጋድሎ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝተወልደት፣ ንእናተባራረየ ዝመጸ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብምስዓር ህልውናኣ ጋህዲ ዝገበረት፣ ልዑላውነታን ነጻነታን ዘረጋገጸት ሲቪክ ፣ናይዜጋታት) ሃገር እያ”። ስለዚ ኣብ ቡዙሑነትና ብምእማንን ንዘጋጥም መዝማዚ ወገናዊ ቅመራ ፖለቲካ ብህድኣት ብምጥማት ብዘይ ወገን ብምሓዝ ብፍትሓዊ መስመሩ ክጥመት የተሓሳስብ።
በዚ ኣጋጣሚ ብሓፈሻ ኩሎም ናይ ንቅሓትን ፖሎቲካ እሱራት፡ ብፍላይ ድማ ቅድሚን ድሕሪን 31/10/2017 ዝተኣስሩ ዜጋታት ብዘይ ዉዓል ሕደር ክፍትሑ ከምዘለዎም ንጽዉዕ ኣሎና።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ቤትጽሕፈት ዳይሬክተር
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
09/11/2017


text:
ፈላማይ ዓለምለኻዊ ኤግዚቪሽን ቴክኖሎጂ ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ’ዩ
መቐለ ሚያዝያ 13/2009(ድወት) ኢትዮጵያ ዓለምለኻዊ ኤግዚቪሽን ቴክኖሎጂ ንምክያድ ኣብ ቕድመ ምድላው ከምዘላ ሚኒስቴር መራኸቢን ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጅን ኣፍሊጡ፡፡
ብደረጃ ሃገር ኣብቶም ዝሓለፉ 9ተ ዓመታት ዝተካየዱ ኤግዚቪሽን ቴክኖሎጂ እንትዳለው ኣብቲ ዓውዲ ዝሰርሑ ትካላት ውልቐን መንግስትን ልውውጥ ልምድን ተሞክሮን ካብ ምፍጣሩ ብዝሰገረ ዕድል ምትእስሳር ዕዳጋን ካልኦት ውፅኢታትን ምርካቡ ተፈሊጡ፡፡
ሚኒስትር ዴኤታ ሚኒስቴር መራኸብን ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጅን ኣይተ ጌታቸው ነጋሽ ከምዝሓበርዎ ኢትዮጵያ ብደረጃ ዓለም ኤግዚቪሽን ቴክኖሎጂ (ኤክስፓ ኣይሲቲ) እንተዳልው ፈላመይቲ ሃገር’ያ፡፡
እቶም ሚኒስትር ዴኤታ ብተወሳኺ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያንን ኩባንያታት ወፃእን ኣብቲ ኤግዚቪሽን ንምስታፍ ልዑል ድሌት ኣለዎም እዚ ድማ ፅቡቅ ኣጋጣሚ’ዩ፡፡
ቐንዲ ዕላማ እቲ ኤግዚቪሽን ተጠቃምነትን ኣገልግሎትን ቴክኖሎጂ ኣይሲቲ ንምዕባይ’ዩ ከምኣገላልፃ ኣይተ ጌታቸው ነጋሽ፡፡
ኣብ ሃገርና ኣብ ትካላት ንግዲ ኤጀንሲታትን ትካላት መንግስቲ ሚኒስቴር ኣብያተ ዕዮን ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታትን ተሞክሮታትን ምፍላጥ’ውን ካልእ ዕላምኡ’ዩ፡፡
መሃዝቲ ቴክኖሎጂ ውሽጢ ዓዲ ተመራማርቲ ከምኡ’ውን ትካላት ደቐቕትን ኣናእሽትን ስራሕቶም ንከፋልጡ ምስ ዓለምለኻዊን ሃገርለኸን ትካላት እቲ ዓውዲ ምትእስሳር ዝካይዱሉን መድረኽ እውን’ዩ፡፡
እቲ ኤግዚቪሽን ልውውጥ ልምድን ምትእስሳር ዕዳጋን ብደረጃ ዓለም ብምዕባይ ትካላት ውሽጢ ዓዲ ምስ ኩባንያታት ወፃኢ ብሓባር ንምስራሕ ዕድል ዝፈጥር’ዩ፡፡
ብፍላይ ኣብ ትምህርቲ፣ጥዕና፣ዓውዲ ሕርሻ፣ፋይናንስን ብዘመናዊ ዲጂታል ቴክኖሎጂ ንምግባር ዝተትሓዘ ትልሚ ንምዕዋት ዓቢ ዕድል ዝፈጥር’ዩ፡፡
ካብ 21-25 ሰነ 2009ዓ.ም ዝካየድ እቲ ዓለምለኸ ኤግዚቪሽን ቴክኖሎጂ “ዲጂታል ኢትዮጵያ” ብዝብል መሪሕ ቓል ዝካየድ ኮይኑ ልዕሊ 100 ኣብቲ ዓውዲ ዝተዋፈሩ ኩባንያታት ውሽጢ ዓድን ወፃእን ክሳተፍሉ’ዮም፡፡


text:
መበገሲ ጉዕዞና፣ ዘርኢ ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት ዓሊሙ ደርግ ይፍፅሞ ናይ ዝነበረ ኣረሜናዊ ግፍዒ ግዳይ ካብ ዝኾነት ከተማ ዓብዪ ዓዲ እዩ። ብኣንፈት ምብራቕ ዘለዉ ጎቦታት ንነዊሕ እዋናት ዓቂቦምዎ ዝፀንሑ ሓምለዋይ ወዞም ሐዚ እውን ብማዕዶ ይረኣየና ኣሎ። ጉዕዞና ግን ኣብ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ናብ ዝርከብ ሩባ ተከዘ እዩ። ድሕሪ ሓደ ስዓት ጉዕዞ ከተማ ጣንቋ ኣበርገለ በፂሕና። ካብታ ከተማ ናብ ኣንፈት ምዕራብ ከባቢ 60 ኪሎ ሜትር ዝሽፍን ርሕቐት ዘለዎ መንገዲ ገፀር ተጓዒዝና ፀጋታት ምህርቲ ዓሳ ናብ ዝፍልፍለሉ ሩባ ተከዘ በፂሕና። ቀንዲ ዛዕባ ፅሑፈይ እውን ኣብቲ ቦታ ዝተዓዘብኩዎ ዘይሕጋዊ ተግባር ንመንበብቲ ንምክፋል እዩ።
ኣብ ፈለማ ትዕዝብተይ ብተፈጥሮኣዊ ኣቀማምጣ መሬትን፣ ፀጋታት ምህርቲ ዓሳን ዘሎ ምንቅስቓስ መናእሰይ እቲ ከባቢ ኣዝዩ መሲጡኒ፡፡ ሰፊሕ ሃፍቲ ምህርቲ ዓሳ እቲ ከባቢ እውን ህይወት ብዙሓት መናእሰይ ዓቕሚ ምልዋጥ ዘለዎ ምዃኑ ካብቶም በዝሒ ዘፈፍቲ ዓሳ ዝኾኑ መናእሰይ ምርዳእ ይከኣል፡፡ ኣብዚ ከይዲ ምስ ኣባላት “ተከዘ ዓሳ ዘፈፍትን መፍረይትን ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ሕብረት ስራሕ ማሕበር” ኣብቲ ገምገም ቃላይ ተራኺብና። ኣብቲ እዋን ዘዘራረብክዎ ምክትል ኣቦወንበር እታ ማሕበር መንእሰይ ኣበራ ፀጋይ እቶም መናእሰይ ብመዓልቲ ክሳብ 14 ኩንታል ምህርቲ ዓሳ ናብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያ ኣብ ምልኣኽ ከም ዝርከቡ ገሊፁለይ።
ዓሳታት ብምግፋፍ፣ ብዘመናዊ ኣገባብ ብምጉዕዓዝን ብፅሬት ብምክፍፋልን ሃፍቲ ዝምእርሩ ዘለዉ መናእሰይ እዮም፡፡ ይኹን እምበር ኣብዚ ከይዲ ዘስተውዓልናዮ ንምህርቲ ዓሳ ቃላይ ተከዘን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ዘይሕጋዊ ተግባር ግን ንፅባሕ ዝበሃል ዋኒን ዘይምዃኑ ተገንዚበ።
ኣብቲ ከባቢ ዓሳ ብሕጋዊ መንገዲ ንምዝፋፍ ዝተዋፈራ ሓሙሽተ ማሕበራት ክልል ትግራይን ሸሞንተ ማሕበራት ክልል ኣምሓራን ኣለዋ። ይኹን እምበር እዘን ሕጋውያን ማሕበራት ነቶም ፀጋታት ዓቂበን ፅሬት ብዘለዎ ኣገባብ ዝጥቀማሉ ዕድል ኣይረኸባን፡፡ ናይዚ መግለፂ ድማ ዕድመን ፆታን ብዘይፈሊ ቁፅሩ ዘይናዓቕ ህዝቢ ኣብቲ ከባቢ ሩባ መጠሻ መስሪቱ ብዘይሕጋዊ መንገዲ እንካሃባ ክበሃሃል ይረአ። ብፀሊም ዕዳጋ ኣቢሎም ጅቡኦም ዘሕብጡ መናእሰይ ብበዝሒ ምህላዎም ንዘላቒ ህልውና እቲ ሃፍቲ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ።
ነዚ ዓጋም ጠሓስ ኣካይዳ ጠጠው ንምባል ሓጋዚ ዝሰኣና ሕጋውያን ማሕበራት እውን ካብ ብኣግራሞት ምጥማት ሓሊፈን ካልእ ክገብራ ኣይከኣላን፡፡ እዚ ኣካይዳ ንምንታይ ካልኦት ኣትዮም ይርብሑ ናብ ዝብል ምጉት ዝኸይድ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ “ኣብ ግዘ ውራ ውራ ነብስኻ ኣይተዕብራ” ዝዓይነቱ ዘመተ ብቐፃልነት ኣብ ፅሬት ምህርቲ ዓሳ እቲ ከባብን ካብኡ ክርከብ ዝግበኦ ረብሓ ምስ ምስኣንን ዝተኣሳሰር እዩ፡፡ ነዚ ሓደ ኣብነት ዝኾነኒ ከስዕበልኩም፡፡ ቀትሪ ከባቢ ሰዓት ሸውዓተ ይኸውን፡፡ ሓያል ሙቐት እቲ ከባቢ ንደቓይቕ ጠጠው ክትብል ኣይፈቕደልካን፡፡ መሪር ጠቓዕታ ፀሓይ ኣሎ፡፡ ትሽዓተ ኣይሱዚ ዝዓይነተን ተሽከርከርቲ ብዘይግቡእ ኣተሓሕዛ ስጋ ዓሳ ኣብ መዳበርያ /መትሓዚ እኽሊ ዝውዕል ዓሸና/ ፅዒነን ኣለዋ። ኣብ ርእሲኡ ብርክት ዝበሉ መናእሰይ ተሳፊሮም ኣለዉ። እቲ ስጋ ዓሳ ሕማቕ ጨና ካብ ምፍጣሩ ብተወሳኺ ካብኡ ዝወፅእ ፈሳሲ ንምርኣዩ ስኽፍታ ዝፈጥር እዩ። ኣብ ርእሲ እቲ መዳበርያታት ዝረኣዩ ዕስለ ዝንቢ ጉድለት ፅሬት እቲ ስጋ ብማዕዶ የረእዩኻ። ኣብ ከተማታት ዝሽየጥ ምህርቲ ዓሳ ብኸምዚ ዝመፀ እንተኾይኑ ጥዕና ዜጋታት ኣብ ሕቶ ምልክት ዘውድቕ እዩ፡፡
ብኻሊእ ገፁ ድማ ኣብ ገማግም እቲ ቃላይ ንግዝይኡ እናጠበሱ ዝሸጡ መናእሰይ ኣለዉ። ኣዕፅምቲ እቲ ዝተጠበሰ ስጋ ዓሳ ኣብቲ ጫፍ ቃላይ ስለዝደርበዩዎ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ተኾሚሩ ነቲ ከባቢ ዝገደደ ሕማቕ ሽታ ፈጢርሉ ተዓዚበ። ኣብ ወንበር እታ ማሕበር ሃለቃ ተስፋ ማርያም ንጉሰ ዝሃቡኒ ሓበሬታ እውን በብዓመቱ ንከባቢ ሓሙሽተ መዓልቲ ዝኣክል ሕብሩ ከምዝቕይርን ነቲ ቃላይ ከም ዝብከሎን እዮም ሓቢረሙለይ። እሞ ድኣ ነዚ ተፈጥሮኣዊ ፀጋ ሓለዋን ክትትል ናይ ምክያድ ዝሰራሕ ኣካል እንታይ ይፅበ ኣሎ? ብስሩኸ እቲ ሃፍቲ ተፈጥሮ መመሓደሪ ደንቢ ንምንታይ ዘይወፀሉ? ስለዚ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ፣ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይን ካልኦት ዝምልከቶም ኣካላትን ዝለዓለ ትኹረት ሂቦም ኣንፀላልይዎ ካብ ዘሎ ሓደጋ ከውፅእዎ ይግባእ እብል።
ኣኬራ ኣግኣዚ
ካብ ከተማ ዓብዪ ዓዲ


text:
Date: Friday, 07 April 2017
. . . . 1987 በጽሐ። ግንባር ናቕፋ ኣይከም ቀደሙን። ሓሙኽሽቲ ከም ዝበዝሖ ቅሁም ጓህሪ ድኽምክም ኢሉ’ዩ። ዳርጋ ኣብ ዓሰርተ ዓመቱ፡ ምስ እምባን ሩባን ሳሕል ተራጺሙ- ተራጺሙ፡ እርጋን ከንጸላልዎ ደለየ። ዘይኣርግ ንእስነትን ዘይዝሕል ማዕበልን የለን።
ምስ ኩሉ ትምክሕቱ ከኣ ‘እዚ ናደው’ ጉብጥ ናብ ምባል ገጹ ዛዘወ። ንትሽዓተ ዓመታት መመላእታ’ዩ ከም ሕሱም ተገሪፉ። ህዝባዊ ግንባር ከኣ፡ ነቲ ከቢድ መስዋእቲ ከፊሉ ዘፍ ዘበሎ ሓይሊ፡ ኮፍ ኢሉን ኣዕሚቑን ገምገሞ። ብሕጊ ኲናት፡ ኣብ ደረጃ ጃላነት ከም ዝኣተወ ኣረጋገጸ። ጃላነት፡ እተን ኣፍ-ንኣፍ ዝተወሃሃባ ብልሒታት፡ መን ኣትሪሩ ርእሲ መስማሩ ሃረመ’ያ ትውስና። ማዕረ ሓይሊ’ዩ። ድሕሪኡ እቲ ዝተዓወተ፡ ላዕለዋይ ኢድ ስለ ዝሕዝ፡ ዝደለዮ ናይ ምግባር ዓቕሚ ይውንን። ኣዛዚ ክፍለ-ሰራዊት 16፡ ተጋዳላይ ዑመር ጠዊል፡ ንማእከልነት ቦጦሎኒ ሓይልኣብ ተስፋይ፡ “ሓደ ስራሕ ክንሰርሕ ኢና።
እቲ ሓላፍነት ከኣ ንክፍለ-ሰራዊትና ተዋሂቡ ኣሎ። ካብኡ- ናብኡ ከኣ ብቦጦሎኒኻ ዝትግበር ናይ ስልኳ መደብ ስለ ዘሎ፡ ልክዕ ከም’ቲ ቅድሚ ሕጂ (1985)ዝገበርኩሞ፡ ኣሃዱኻ ሒዝካ ናብ ውሽጢ መኣዘዚ ነቑጣ ጸላኢ ክትኣቱ ተዳሎ! እዚ ስራሕ’ዚ ዕዉት እንተ ዀይኑ ታሪኻውነቱ ዓቢ’ዩ። እንተ ተሰናኺሉ ግን፡ መላእ ቦጦሎኒ እያ ንመስዋእቲ ክትውፈ።
ካብኡ ዝወጽእ ተጋዳላይ ክህሉ ኣይኰነን። “ ዝብል ዕቱብ መምርሒ ሃቦ። ሓይልኣብ ነዚ ምስ ሰምዐ፡ ብውሽጡ በቲ ቀዳማይ ናይ ዓወት መንፈስ ጥራይ ክሰርሕ ከም ዘለዎ ንነብሱ ኣእመና። ከንፈሩ ነኺሱ ከኣ፡ ንካልኢታት ሓሰበ። ‘ኣማኢት ሓጺን ዝቝርጥሙ መንእሰያት ሒዘ፡ ኣየናይ ጸገም’ዩ ዝዓግተኒ!’ ክብል፡ ንውሽጡ ሕቶ ብዝመስል ሓሳብ መለሰላ። ሽዑ ካብ ጽፍሩ ክሳብ ጫፍ ጸጉሪ-ርእሱ፡ እቲ ዝደቐቐ ዋህዮ ናይ ኣካላቱ ከይተረፈ፡ ብናይ ዓወት መንፈስ ተሓደሰ።
ማዕረ ማዕሪኡ ግን፡ እቲ ኣብ ኮሚንታንግ፡ ቅድሚ ዓመታት ዝተኻየደ መሪር ውግእ ህሩግ ኢሉ ተዘከሮ። እቶም ካብ እምባ ደንደን ንጸጋም ተኣሳሲሮም ዝኸዱ ሰንሰለታዊ ዓበይቲ እምባታት፡ ኣብ ኣዒንቱ ተሳእልዎ። ካብ ታሕቲ ኣንቃዕሪርካ ክትርእዮም ከለኻ፡ ካብ ንመሬት ንሰማይ ዝቐርቡ እዮም ዝመስሉ። ኣማኢት ሜተር’ዩ ቁመቶም። ንዕኡ ሕቖኻ ሂብካ፡ ነቲ ኣፍልቡ ዝሃበካ እምባ ኮሚንታንግ እንተ ጠሚትካ ድማ፡ ኣብ ዓሚቝ ጋብላ ከም ዝኣተኻ ዓቕልኻ ዘጽብብ’ዩ።
ኮሚንታንግ፡ ብውሑዱ 1300 ሜተር ብራኸ ኣብ ውሽጢ መስመር ጸላኢ ዝርከብ፡ ኣብ ዝባኑ ታንክታት ዝሰፈሮ ድልዱል ዕርዲ ጸላኢ’ዩ። ምልእቲ ቦጦሎኒ፡ ቀዳማይ ናይ ውግእ መስመር ከይተራእየት ሓሊፋ፡ ታንክታትን ከበድቲ ኣጽዋርን ናብ ዝተተኽለሉ ኣብ ውሽጢ መስመር ጸላኢ ዝርከብ በሪኽ እምባ ክትድይብ እንተ ዄይና፡ ከም እምበቲቶ ተጨፍሊቓ ንኸይትተርፍ፡ ዝሓትታ ጻዕሪን ጥንቃቐን ደረቱን ጥልቀቱን ንምግማቱ ኣየጸግምን።
ሓደ ሲሶ ደቂ- ኣንስትዮ ዝርከባኦም 300 ሓጸልጸል ዝብሉ ተዋጋእቲ መንእሰያት ንሓደጋ ዘቃልዕ ኩነት ክፍጠር ዘሎ ተኽእሎ ኣዝዩ ዓቢ እዩ። ይትረፍ ክንድ’ዚ ዝኣኽሉ ተጋደልቲ፡ ሓንቲ እውን ትኹን ንብላሽ እትሓልፍ ህይወት ሓርበኛ ክትህሉ ኣይድለን እዩ – ብባህሊ ውግእ ህዝባዊ ግንባር። ሓይልኣብ፡ እታ ሓንቲ ዓይኑ ጠቕሊላ የላን። ኣብ ዝሓለፉ ውግኣት ከይዳ እያ። ጉሕጓሕ በዓቲ ስጋኣ ጥራይ እዩ ተሪፉ።
ሓደ ካብ’ቶም ብዕድመ ዝነኣሱ፡ ኣብ 1974 ዓ.ም. ዝተሰለፉ ተጋደልቲ እዩ። ዝተዋህቦ ሓላፍነት ቀሊል ስለ ዘይነበረ፡ ቀዳምነት ዝሃቦ ጉዳይ ታዕሊም’ዩ ነይሩ። ካብ ናቕፋ ተበጊሱ ሓሽፈት ክሳብ ዝበጽሕ፡ ኣብ ሓሳቡ፡ መላእ ቦጦሎኒ ኣብ ጽዑቕ ታዕሊም ትኣትወሉ ንድፊ እዩ ዘውጽእ ነይሩ።
ስዉእ መራሒ ጋንታ ገብሪሂወት ተኽለ፡ ዓላማይ’ዩ ነይሩ። በዚ ድማ ሓይልኣብ፡ ንገብሪሂወት ካብ ድፋዕ ኣውሪዱ፡ ንትሽዓቲአን ጋንታታት ናይ’ታ ቦጦሎኒ፡ በብእብረ ጽዑቕ ታዕሊም ከካይደለን ሓበሮ። ሓይልኣብ ንገብሪሂወት ተኽለ ብዝሃቦ መምርሒ መሰረት፡ ጻዕዳ እግሪ ናይ ነብሲ-ወከፍ ኣባል ቦጦሎኒ፡ ጫፍ እሾኽ ዓላ ረጊጹ ክሳብ ዝሰብር ክላዲ ነይሩዎ። ናብ ድርዒ ክቕየር!
ኣባላት ቦጦሎኒ፡ በቲ ዝወሃቦም ዝነበረ ታዕሊም፡ ንሓደ ሓያል ስርሒት ይዳለዉ ከም ዝነበሩ ኣይሰሓትዎን። በየናይ ቦታ? መዓስ? ብኸመይ? ግን፡ ብዝርዝር ዝፈልጡዎ ኣይነበሮምን። ካብኣቶም ዝሕተት ነገር፡ ዕጥቅታት ክሳብ ክንዲ ኣዋድቓ መርፍእ’ውን እትኸውን ጨርባሕ ትብል ድምጺ ከም ዘይትህሉ ገይርካ ከም ዝሰጥም ምግባር እዩ።
በቲ ዝወጽአ መደብ መሰረት ከኣ፡ እታ ቦጦሎኒ፡ ብዝተፈላለየ ደረጃ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ወተሃደራዊ ታዕሊም ኣካየደት። ‘መዓልቲን ከልቢን ከይጸዋዕካዮም ይመጽኡ’ ከም ዝበሃል፡ 1987 ካብ ዓውደ ኣዋርሕ ንኽትሰናበት ናይ መወዳእታ ወርሓ ረገጸት። እቲ ስርሒትን ዕላማኡን ንዅሎም ዝምልከቶም ሓለፍቲ ናይ’ተን ኣብ’ቲ ግንባር ዝነበራ ተዋጋእቲ ክፍላተ-ሰራዊት ብወግዒ ተገልጸ።
ዕላማ ናይ’ቲ ንቕሎ ግን፡ ነቲ ለይቲን መዓልቲን ገሃጽሃጽ ዝብል ዝነበረ ኣሃዱ፡ ግንባር ንምፍታሽ እምበር፡ ‘ዕድል ተረኽበ’ ኢልካ፡ ናብ ከተማታት ኣፍዓበትን ከረንን ምግስጋስ ዘይምዃኑ ተነግሮ። እቲ ካብ ዝናብ ሓምለ-ሰነ ዝጽዕቕ ዳርባ ሓጻውን ዝሒሉ፡ ኣብ ገሊኡ እውን ነቲ ተዛማዲ ህድኣት ዘስተውዓሉ ኣዕዋፍ በረኻን ንኣሽቱ እንስሳ መሮርን ተወር ክብሉ ይረኣዩ ነበሩ።
ንሳቶም ነቲ ዘስተውዓሉሉ ተዛማዲ ርግኣት፡ ነባሪ ክዀነሎም፡ ዋላ ብዝተሓተ ቅኒት ደኣ ይኹን’ምበር፡ ብፋጻኦምን ናቛኦምን ከዝይሙሉን ከጣቕዕሉን ክስምዑ ጀሚሮም ነበሩ። መበቆላዊ በረኻታቶም ጠቕሊሎም ሓዲጎም ናብ ዝሕሾም ከባቢታት’ዮም ሳጊሞም ነይሮም። ሓደ ድሕሪ ሓደ እናሰዓቡ ግን፡ ናብ ባህርያዊ ሰፈሮም ቀስ እናበሉ ይምለሱ ነበሩ።
ኣናፍራን ምንግብጋብ ኣኽናፍን ናይ’ቶም ኣዕዋፍ ግን፡ ናብ ናህሪ ዘይብሉ ምሽራፍ ትሕት ኢሉ፡ ርግኣትን ኣስተውዕሎን ዝዓብለሎ ኰይኑ ነበረ። ገጻት ዓለሞም ናብ ናይ ቀደሙ ርግኣት ይምለስ ምህላዉ ተሰሚዑዎም’ዩ – ብባህረት! እቲ ጥዑም ንፋስ እምባታት ከባቢ ናቕፋ ከይተረፈ፡ ካብ’ቲ ሓጺን-ሓጺን ዝሽትት ናይ ባሩድ ዘይባህርያዊ ጨናኡ፡ በብቑሩብ ይነጽህ ምንባሩ ዘይተፈለጦ ፍጥረት ኣይነበረን ክበሃል ይከኣልዩ – 1987።
. . . . . ናይ’ታ መሰጋገሪት ዕለት ጸላም፡ ተስፋ ዝሓዘለ ነበረ። ኣብ ከም’ዚ ረዚን ካልኢታት፡ ኵለን ጋንታታት ናይ’ታ ቦጦሎኒ ኣብ እግሪ ሓንቲ ዓባይ ኦም ክተኣኻኸባ ወረር- ወረር በላ። እቶም ኵሉ ነገር ክብድብድ ኢሉዎም፡ ነቲ ፈጺሞም ዘይፈለጡዎን ዘይገመቱዎን መዓልቲን ስራሕን ክጽበዩ ዝጸንሑ ተዋጋእቲ ድማ፡ ካብ ኣድብዮሙሉ ዝነበሩ ጸላም መንቃዓትን ኩጀታትን ክመጽኡ ምስ ነቐሉ፡ ነብሶም ፍትሕትሕ ኢሉሎም ኣኽመስመሱ።
ንሓድሕዶም ጥራይ’ዮም ዝረኣኣዩ። ካብ ዝብገሱ ኣትሒዞም ኣብ’ታ ዝእከቡላ ገረብ በጺሖም ከም ግዓት ኩምር ክሳብ ዝብሉ፡ እቲ ጸላም ከባቢ፡ ዋላ ናይ ሓደ ሰብ ህላወ ዘሎዎ ኣይመስልን ነበረ። ሽዑ. . . ክልተ ኣብ ብርኮም ዘስተንፍሱ መንእሰያት ተጋደልቲ፡ ምስ ማእከልነት ቦጦሎኒ ሓይልኣብ (ማንጁስ) ብደዎም ብዕምቈት ተዘራረቡ። ኣባላት’ታ ቦጦሎኒ፡ እቶም ክልተ ደቂ፡ ኣባላት ስለያ ክፍለ-ሰራዊት 16 ምዃኖም ይፈልጡዎም’ዮም።
ምስ ጸላኢ ተጎዝጒዝካ ምውዓልን ምሕዳርን ተራን ዝለመዱዎን ስራሕ’ዩ። ልክዕ ከም ኣባልዓ እንጌራ’ዮም መሊኾሞ። ሳሕቲ ዘይኰነ፡ ደጋጊሞም ካብ ፊስቶታት ማይ ጸላኢ፡ ወይ ካብ’ቲ ንሱ ዝቐድሓሉ ሽያኽ ሩባ እናቐድሑ ዝሰተዩ ምዑታት መንእሰያት’ዮም። ቦጦሎኒ ዝኣክል ብዝሒ ሰብ፡ ናብ ውሽጢ መስመር ጸላኢ ኣስሊዅካ ምሕላፍ ግን፡ ናይ ፈለማ ተመኩሮኦም እዩ። ሓላፍነት ናይ’ቶም ኣማኢት መዘናታቶም እዮም ክስከሙ።
ከም ናይ ኩሉ ግዜ ስርሖም፡ በይኖም ወይ ምስ ውሑዳት ክዀኑ ከለዉ ግን፡ ብመንጎ ዓሰርተታት ታንክታት ጸላኢ፡ ወይ ብኣፍ ክሽነኡ ተልቲሎም ክሓልፉ ጸገም ኣይነበሮምን። ሽዑ ግን፡ ካብ ካልእ እዋን ንላዕሊ ገጾምን መንፈሶምን ዓቲቡን ጨኪኑን ነበረ። ኣብ’ዚ ውጡር ጸላም፡ ኣግራብ፡ በቲ ህዱእ ንፋስ ሰለው ይብሉ ነበሩ። ብዘይካ’ቶም ኣብ ተጠንቀቕ ዝነበሩ ኣባላት ናይ’ታ ቦጦሎኒ፡ ኩሉ ፍጡር ብህድኣት ኣዒሙ ነበረ።
እታ ለይቲ – ናብ 18 ታሕሳስ ዘውግሐት ለይቲ – ዝሓቘፈቶ ናይ ለውጢ ነትጒ፡ ብዘይካ’ቶም ኣባላት ቦጦሎኒን ኣዘዝቲን ናይ’ቲ ግንባርን ካልእ ዝፈልጥ የለን። ኣባላት ናይ’ታ ቦጦሎኒ፡ ጸላኢ ዓበይቲ ብረታቱ ኣብ ዝተኸለሉን ቀዋሚ መአዘዚ ሓለፍቲ ናብ ዝዀነትን ታባ ኮሚንታንግ እዮም ክሓኹሩ።
ብተራ ኣካይዳ ኣንቀባሪርካን ትንፋስካ እናሰራዕካን እትኸዶ ሕኹራ ኣይነበረን። ንሽዑ ካብ’ቲ ዝለመዱዎ ወጻኢ ሓንቲ ሓዳሽ ነገር ጥራይ’ያ ክትህልዎም – ሽዳኦም ኣውጺኦም ንቐዳማይ መስመር ውግእ ክሓልፉ። ይትረፍ ዝደቀሰ ወተሃደር፡ ለይቲ ዝወግሓሎም እንስሳ መሮር’ውን ጭላፍ ድምጺ ክሰምዑ የብሎምን። ‘ድምጺ’ ትበሃል ነገር እንተ ተሰሚዓ፡ ነገራት ጠቕሊሉ ክቕየር’ዩ። እቲ ስርሒት ከቢድን ንነዊሕ እዋን ምድላው ዝተገብረሉን’ዩ።
ነታ ስርሒት ወዲኦም ካብ ታባ ኮሚንታንግ ናብ ሩባ ሕዳይ ምስ ኣንቈልቆሉ ግን፡ ዝተወሃሃደ ካልእ ስርሒታት ክድግፎም’ዩ። “ብዓወት ጥራይ ዕማምና ዛዚምና፡ ኣብ’ታ ሩባ ንርገጽ። ድሕሪኡ ስኽፍታ የለን!” በለ ብውሽጢ ልቡ – እቲ ዓቢ ሓላፍነት ተሰኪሙ ዝነበረ ንእስን ሕጽርን ዝበለ መራሒ ቦጦሎኒ። ዓው ኢልካ ዘረባ የለን። ምኽንያቱ ድምጺ ጸላም ከያዲን ብርሑቕ ተደማጺን’ዩ።
እታ ቦጦሎኒ ኣብ እግሪ ዕርድታት ጸላኢ ኰይና፡ ይትረፍ ዘረባ፡ ኣተናፍሳኣ’ውን ክትምጥን ነይሩዋ። ሓቦን ተጋዳላይን ግን ዘይነጻጸሉ እዮም። ሰለ’ዚ ኣብ ዘዝነበሩዎ ኰይኖም ኣሕፈፈዩ – ናይ ሓጎስ! “ንምንታይ ሽዳና ነውጽእ’ሞ?” ዝብሉ ገለ ሒደት ግን ኣብ መንጎኦም ነይሮሞም። ስምዒቶም ካብ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ጸላኢን ልዑል ናይ ምውጋእ ወኒን ዝብገስ እዩ ነይሩ። “ኣነ’ውን ምሳኹም ሽዳይ ኣውጺአ’የ ክኸይድ፡ ” በሎም ሓይልኣብ – እቲ መራሒ ቦጦሎኒ። እቶም ኣብ ዘበነ-ገድሊ፡ ሓላፊ ቅድሚ ኣሃዱኡ ከም ዝሓልፍ ዝፈልጡ ኣባላቱ፡ ብዘይምዕንናይ ብድድ-ብድድ በሉ – ንመስዋእቲ!
ኣብ’ዚ ዝተወሃሃደ ስራሕ፡ ካብ ካልኣይ ብርጌድ፡ እታ ብጆን ዓሊን ቢቢሲን እትምራሕ ቦጦሎኒ፡ ናይ ተስፋሚካኤል በርሀ፡ ናይ ጆን ወዲ ባሻይን ወዲ ለገሰን – ሰለስተ ሓይልታት’ውን ተኣምራት ክሰርሓ ተዳልየን ነበራ። ነቲ ኣብ ቀዳማይ መስመር ውግእ ዝርከብ ሓይሊ ጸላኢ፡ ብድሕሪኡ መጺኦም፡ ኣብ መዳቕሶኡ ከሎ ክሰሃሉዎ’ዮም።
ነቲ ኩሉ ከም ማዕተብ ዝተለጋገበ ፈንጂታት ሰጊሮም፡ ድፍዑ ተጠውዮም ብሕቖኡ ክሃርምዎ እንተ ዀይኖም ድማ፡ ከም ሓማት ተመን ጥራይ እዮም ለመም ክብሉ ነይሩዎም። ሓደገኛ ጥበብ እዩ። እቶም ተጋደልቲ ግን፡ ከም ዝገብርዎ ኣይተጠራጠሩን።
በዚ መሰረት፡ እታ ናይ በዓል ጆን ዓሊ ቦጦሎኒ፡ ናብ ሰለስተ ተፈንጪላ ሰላሕ እናበለት ተጠወየቶ። ንሳ፡ ነታ ናብ ኮሚንታንግ እትድይብ ቦጦሎኒ ናይ ሓይልኣብ ዓንዲ ሕቖኣ እያ። ንሳ’ያ ብድሕሪኣ ስግኣት ንኸይስመዓ፡ ነቲ ቀንዲን ወሳኒን መስመር ውግእ ክትበጣጥሶ። ውሕስነታ’ያ። ነቲ ብፈንጂ ዝኣሾዀ ናይ ትሽዓተ ዓመት ቀዳማይ ዕርዲ ጸላኢ ሰጊራ፡ ብዝባኑ’ያ ክትመጽኦ።
በርሀ ተስፋሚካኤልን ወዲ ባሻይን ዝመርሑወን ሓይሊታት ከኣ፡ እእጃመን ሒዘን፡ ነቲ ቀዋሚ ግንባር ከዕንዋ ዓቲበን ነቐላ። ጐሮሮ ናይ’ታ ናብ ኮሚንታንግ እትተግር ቦጦሎኒ ድማ ንሳተን እየን። እታ ብመራሒ ሓይሊ ስዉእ ተስፋሃንስ እትምራሕ ጋንታ’ውን፡ ካብ’ቲ ሓፈሻዊ መስመር ተነጺላ፡ ንበይና ናብ ታባ ኢትሓልበብ ክትድይብ’ያ። እዚ ሓሳብ’ዚ፡ ከም ብመርፍእ ኣረቂ ገይርካ ጅርባ ክትሰፊ ምፍታን’ዩ።
ከም ኢትሓልበብን ከባቢኡን ዝኣመሰለ ጽኑዕን ከቢድን ዕርዲ ጸላኢ፡ ሓንታ ጋንታ ክትከዶ፡ ቅድሚ ቁሩብ እዋን ዝሕለም ኣይነበረን። ሳላ’ቶም ኣብ ውሻጠ ጸላኢ ዝሓድሩ ኣባላት ስለያ መንእሰያት ግን፡ “መን፡ ኣበይን ብኽንደይ ብዝሒን ኣሎ?” ብደቂቕ ተጸኒዑ እዩ። ነቲ ዝውሕጦም ቀንጠብን ግራጭን እናሓምተሉ ከኣ፡ ነታ ቦጦሎኒ መሪሖማ ኮይኮይ በሉ። ወተሃደራት ጸላኢን ኣዘዝቶምን፡ ከም ዝሓለፉ ለይቲታት ትሽዓተ ዓመት፡ ኣስተርሕዮም ደቂሶም ነበሩ።
እቲ ሓንቲ ዕላማ ዝነበረቶ ተጋዳላይ ኤርትራ፡ ንሓደ ታሪኻዊ ስራሕ፡ ሰላሕ እናበለን ጽላሎቱ ቀቢሩ እናነጠረን ይሓልፎም ምንባሩ ኣይፈለጡን። እታ ቦጦሎኒ፡ ነቲ ኩሉ ብፈንጂን ብሰሪ ኲናትን ድምጹን ብዝተሓዝአ ጫካ ናብ እሾኽ ዝተቐየረ ቀዳማይ መስመር ሓሊፋ፡ ድሮ ናብ ሩባ በጺሓ ነበረት። ታባ ኮሚንታንግ ከኣ፡ ኣፍ ልቡ ሰጢሑ፡ ንኽትሓኹሮ ይጽበያ ምህላዉ ረኣየት። ብኸም’ዚ፡ ካብ’ቲ ቀዳማይ እቲ ካልኣይ፡ ካብ’ቲ ካልኣይ ከኣ እቲ ቀዳማይ ክብድብድ በላ።
እቲ ክብደት ግን፡ ከቢድ ክነሱ ቀሊል እዩ። መላእ ቦጦሎኒ ሂወታ ክትከፍለሉ ንእትቀዳደመሉ ንቕሎ! እታ ቦጦሎኒ፡ ብታዕሊም፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብዝተጠምረ ዕላማ ናብ ሓደ ሰብ ተቐይራ ነበረት። እቶም ሓጸልጸል ዝብሉ ተዋጋእቲ ድማ ሓቢሮም ሓንሓኑ። “ኣብ ናይ ሎሚ ዕለት ወጋሕታ፡ ጩራ ጸሓይን ንሕናን ብሓባር ኣብ መንበስብስትኻ ክንበርቕ ኢና።
እዚ ትሑዝ ውሰዶ። እምባ ኮሚንታንግ ድማ፡ ዋላ’ኳ ብመላእ ፍቓድካ እንተ ዘይኰነ፡ ካብ ዝባንካ እናተሰንደዉ፡ ኣብ ዝባን ተጋዳላይ ዝዓለቡ ኣእላፍ ጅላዳት ሓጻውን፡ ድሕሪ ደጊም ከም ዛንታ ጥራይ ዘክሮም. . .!” ከም ንምባል፡ ምልእቲ ቦጦሎኒ ንላዕሊ ገጻ ጠመተት – ናብ ዝባን ናይ’ቲ ናይ ወጋሕታ ከዋኽብቲ ኣብ ጫፋቱ ኮፍ-ኮፍ ኢሎሞ ዘለዉ ዝመስል ዝነበረ ጸሊምን ኩሩዕን እምባ ኮሚንታንግ ገጻ ኣንቃዕረረት።
እታ ቦጦሎኒ፡ ገና ኣብ ሩባ ሕዳይ እንከላ ግን ዘይሓሰበቶ ሓደጋ ኣጋጠመ። መስርዑ ክኣሊ ላዕሊን ታሕቲን ዝብል ዝነበረ ሳሚኤል፡ ቅድሚ ምውግሑ ማይ ክወርዱ፡ ዕለታዊ መግቢ ከምጽኡ ወይ ናብ ካልእ ውራዮም ጸደፍደፍ ዝብሉ ወተሃደራት ጸላኢ ረኣየ – ኣብ ቀረባ ርሕቀቱ። ገና ናይ ተኹሲ ሰዓት ኣይኣኸለን። ነብሱ ምግባር ኣብዩዎ ደሙ ፈልሖ። ዓይኑ እናረኣየ፡ ብሰላም ሸነን ኢሎም ክሓልፉ ከፍቅደሎም ኣይደለየን። ኣብ’ቲ ጸቢብ ሩባ ድማ ጠያይቲ ክከዖ ተሰምዐ።
በቲ ዘይተሓስበ ተኹሲ፡ ኩሉ’ቲ ብጽሞና ኣድብዩ ዝከታተል ዝነበረ ሰብ ጋን ተሰርሐ። ብዙሓት እውን ‘እታ ቦጦሎኒ ኣብ መጻወድያ ኣትያ’ ኢሎም ሓሰቡ። ግቡእ ገምጋም’ዩ። እቲ ተኹሲ ኣብ ማእከል ከብዲ ጸላኢ’ዩ። ጸላኢ’ውን ደንጸዎ። ኣብ’ቲ ብኣጋር ዘይኰነስ ብመካይኑ ዘሽኮንድረሉ ሩባ ደኣ በየን ዝነጠበ ተኹሲ? ኣብ ቀዳማይ መስመር ውግእ ዘለዉ ወታሃደራት ጸላኢ ከኣ፡ ኣብ’ቲ ዓሚቝን ኣብ ድሕሪኦም ዘሎ ሩባን፡ በየን ኣቢሉ ተኹሲ ክመጽእ ይኽእል ሕርብት ኢሉዎም ብድድ-ብድድ ክብሉ ጀመሩ። ደው ንኽብሉ ግን ዕድል ኣይረኸቡን።
ኣብ ልዕሊ ነብሲ-ወከፍ ርእሲ ወተሃደር፡ ተዋጋእቲ ናይ’ታ ኣእጋራ ብኽሻ ጀኒና ዝተጠውየቶም ቦጦሎኒ 3 ናይ ብርጌድ 26፡ ሻምብቆታት ብረት ቀኒዑዎም ጸንሐ። ንኽወሳወሱ ወይ ተጎልቢቦሞ ዝነበሩ ኮቦርታ-ለይቲ ንኽቐልዑ ዕድል ዝህብ ካልኢት ኣይነበረን። ገሊኦም ገና ኣዒንቶም ቋሕ ከየበሉ ከለዉ፡ ብእኡ ኣቢሎም ናብ ዓዲ ሞት ገዓዙ። ጽዕጹዕ ዳርባ ቦምባን ምንጥዕጣዕ ጠያይቲን ከኣ ነቲ ዝጸንሐ ጸላም ገልሆ።
ግንባር ናቕፋ፡ ከም’ቲ ዝፈልጦ ናይ ገጽ ብገጽ ኲናት ዘይኰነ፡ ካብ ሕቖ ጸላኢ ከም ኣይሂ ዝከዖ ጠያይቲ ክፈስሶ ጀመረ። ምስኡ፡ ኩሎም ነገራት ከም ንፋስ ባሕሪ ዝኣተዎም ቀቀልጢፎም ተዘርዉ። ኣውያትን ቃንዛን ተኹሲን ሞትን፡ ኣብ ልክዕ መላግቦ ተራኸቡ። ቀዋሚ ግንባር ናቕፋ ድማ ካብ ዕምቈት ሰናቡኡ ከስተንፍስ ተሰምዐ።
እቲ ዝጸዓረ፡ እቲ ንዳርጋ ዓሰርተ ዓመት ስኑ ነኺሱ ግንባሩን መሬቱን ዝሓለወ፡ እቲ ‘ጠምየ ክበልዕ ጸሚአ ክሰቲ’ ከይበለ ንሞት ዓይኑ ኣፍጢጡ ዝተጠማመታን ዝተሃላለኻን ተጋዳላይ፡ እቲ ኣብ ጎዳጕዲ፡ ንእስነቱን ዕድሚኡን ዘሕለፈ ኤርትራዊ መንእሰይ፡ እቲ ዋና – ቀንዲ ዋና’ታ መሬት – ዝዀነ ፍጥረት፡ ኣብ ዝባን ዕርድታት ጸላኢኡ ክሳዱ ነፊሑ ደው ክብል ከሎ፡ “መስክሪ” ከም ዝተባህለት፡ ካብ ጽፍሒ ቀይሕ ባሕሪ ንቕል ዝበለት ጸሓይ ቀትሪ፡ ጩራታት ኣቐዲማ ብርሃኖም ወገግ ኣበለት።
ማዕረ-ማዕረ እታ ጥራይ እግራ ክትጎዪ ዝሓደረት ቦጦሎኒ ክመጽኡ ከም ዝጸንሑ፡ ጩራ ብርሃኖም ኣብ ጫፍ’ቶም እምባታት ዓሊቦም ክኽዕዉ ጀመሩ። እታ ጥራይ እግራ ዝነቐለት ናይ ሕፉንን ሓይልኣብን ቦጦሎኒ ከኣ፡ ነቲ ጸዳፍ ጎቦ፡ ከም ሜዳ ኩዕሶ ድሮ ብጉያ ሓዂራቶ ነበረት። ክሳብ’ዚ ነጥቢ ብራኸ’ዚ ሰለስተ ስዉኣት’ያ ከፊላ። ዋላ ኩላ ኣብ ሓንቲ ጉድጓድ ትእቶ ግን፡ ክትሓንን ጥራይ እያ ወሲና። ንዕላማ’ያ ቆርበት ከብዲ እግራ ናብ እምኒ ክሳብ ዝቕየር ተዓሊማ።
ነዚ ኩሉ ዝዘንገዐ ጸላኢ፡ በቲ ገና ሰዓት ኣርባዕተ ወጋሕታ ከይኰነ ኣብ መዳቕሶኡ ከሎ ዝረኣዮ ቅልጣፈን ጽፈት ስራሕን፡ ክኣምንን ክቕበሎን ኣይከኣለን። ከም’ዚ ካብ ትሕቲ መሬት ዝነተጐ እሳተ- ጎመራ ዝመስል መጥቃዕቲ’ዩ ኣብ ክሳዱ ተፈንጂሩዎ። ተረሚሙ ኸኣ።
ገለ ሒደት ካብ ወተሃደራቱ ድማ፡ ነቲ ካብኡ ዝበኣሰ፡ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ዝሰዓበ ምድምሳስ መላእ “እዚ ናደው” ካብ ምርኣይ፡ ነብሶም ንምብራቕ ወገን ናይ’ቲ ዓቢ እምባ ኮሚንታንግ፡ ንናሮ ኣብ ዘጠማምት ዓሚቝ ገደል፡ ከም ደንጎላ ክስንደዉ ጀመሩ። ሓደ ካብኣቶም ኮሎኔል ቶምቦሳ ኣቶምቦሳ’ዩ። ሰብነቱ ከም እምኒ መንደራጋሕ እናተንከባለለን ሜተራት እናዘለለን ተፈናጥሐ – ብዘጋጠመ ቅልጡፍ ለውጢ፡ መወዳእታ ዓለም ዘርከበ ስለ ዝመሰሎም።
እምበር ተጋዳላይ’ሲ መሓራይ’ውን’ዩ ነይሩ። ኣባላት ከቢድ ብረት፡ ነቲ ኣብኡ ናይ ዝጸንሐ ታንክታትን ዓበይቲ ብረታትን ሻምብቆ ጠውዮም ክጥቀሙሉ ተጓየዩ። እቲ ብረታት፡ ኣብ ኣእዳዎም ምስ ኣተወ፡ ሰለል ኢሉ ተጠውየ – ናብ’ቲ ቅድሚ ሽዑ ክትኩሰሉ ሓሲቡዎ ዘይፈልጥ ኣንፈት። ካብ ቀደሙ ብዝሓየለ ድምጺ ከኣ ክትኵስ ጀመረ።
ጸላኢ፡ መአዘዚ ቦታኡ ተመንጢሉ፡ ከም ክሳዱ ዝተቖርጸ ደርሆ፡ ከንፈርፍር ጥራይ ተራእየ። እተን ኣብ’ቲ ግንባር ዝነበራ ክፍላተ- ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር፡ ነቲ ኣብ ቀቅድመአን ዝነበረ ሰራዊት ጸላኢ እናነጠራ ክሓንቃኦ ጀመራ። መላእ ግንባር ናቕፋ ተነዋነወ።
እታ ጥራይ-እግራ፡ እምባን ኩርባን፡ እሾኽን ተኾርባን ሰጊራ፡ ሓደ ካብ ሚእቲ ናይ ምሉእ ዓቕማ ጥራይ መስዋእቲ ከፊላ፡ ኣብ ዝባን እምባ ኮሚንታንግ ዝረገጸትን ብናይ ዋንነት ስምዒት ደው ዝበለትን ቦጦሎኒ ከኣ፡ ብዝፍለጣን ዘይፍለጣን ልባዊ መገዲ፡ ግልጽ ኢላ ንእምባ ደንደን ጠመተቶ።
ካብ ላዕሊ ንላዕሊ ኣመና ቀረባ እዩ ዝመስል፡ ብርሕቀት ዑፍ በረር! እምባ ደንደን ግን፡ ደረጃ ጃላነት ስለ ዝሰገረ፡ ካብ እምባ ኮሚንታንግ ብብራኸን ግርማን ኣዝዩ ውጥም ዝበለ ኰይኑ ተራእያ። ኣይተጋገየትን። “ደንደን፡ እዚ ክብረት’ዚ ናይ’ቲ ብኹሉ ዝተኻዕወካ ሓዊን ሓጺንን፡ ከይተሸራረፍካ ተሪርካ ከም ዝነበርካዮ ምቛምካን ምህላውካን ፍረ’ዩ።
ብሳላ ጽንዓትካን ዝኸፈልካዮ ከቢድ ናይ ዓሰርተ ዓመት ደም መንእሰያትካን ዋጋ ኸኣ፡ በርኽ እምበር – ልዕሊ ዘለኻዮ ተመዘዝ!” ዝብል ሓሳብ፡ ቃል ብቓሉ’ኳ ኩላ ብሓደ ድምጺ ክትብሎ እንተ ዘይከኣለት፡ ከዕርፍ ከይበለት፡ ብዝባን’ቶም ከም ሰንሰለት ዝተኣሳሰሩ በረኽቲ ጎቦታት ኣቢላ እናነጠረት፡ ኣምባ በጽሐት።
ኣምባ፡ ከክንዲ መረባዕ ዝዀኑ ናይ ዓረር ኣእማን፡ ኣብ ርእሲ-ርእሲ እናተሰቓቐሉ ዘቝሙዎም ዓበይቲ ጎቦታት ዝኸበቡዎ ቦታ’ዩ። ኣብ እግሩ፡ ዓቢ መዓስከርን መአዘዚን ሰራዊት ጸላኢ ኣሎ። እንተላይ ሶቭየታውያን ኣማኸርቲ፡ ተኣማሚኖም ዝሓድሩሉ ቀዋሚን ርጉእን መዓስከር! እታ ቦጦሎኒ ድማ ምስ ኩለን’ተን ሓቢረናኣ ዝነቐላ ኣሃዱታት፡ ኣብኡ ንኽትበጽሕ ሽዳኣ ወድያ ነቐለት! ኩሉ ዝተሓስበ ተበጺሑ።
ክኒኡ ግን ሃንደፍ ኢልካ ናብ ኣፍዓበትን ከረንን ናይ ምቕጻል መደብ ስለ ዘይነበረ፡ ኣብ ሳልስታ ሸነን እናበለት፡ ናብ’ቲ መበገሲኣ ክቡር እምባታት ተመልሰት። መጋቢት 1988 መጺኡ፡ ምድምሳስ እዚ ናደውን ምትሓዝ ኣፍዓበትን ክሳብ ዝኸውን ከኣ፡ ከም ኩላተን ካልኦት መዛኑኣ ንሰለስተ ወርሒ ከተብሩኽ፡ ናብ ዕርዲ ቀደማ፡ ናብ’ቲ ዕርዲ ጽንዓትን ዓወትን ዝዀነ ድፋዓት ቀደማ፡ ናብ ግንባር ናቕፋ ተመልሰት።
ግንባር ናቕፋ ግን ምሉእ ብምሉእ ተፈቲሹ’ዩ – በቃ!
ምንጪ – ካብ ዝኽርታት ሓመድ ድበ ናደው እዝ
ምኪኤል በርሀ
(C)EritreanHome
Cologne NRW Germany - Celebration of the 27 Anniversary of the ERITREAN INDEPENDENCE DAY by Eritrean in NRW 26 May 2018
Eritrean in Karlsruhe Germany celebrating the 27th Anniversary of Eritrean Independence Day on the 26th May 2018


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ንምብሳር ምኽፋል ግብሪ ምኽንያት ብምግባር መነቓቕሒ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ኣካይዱ
ሓምለ 1 ብዕሊ ንዝጅመር ምኽፋል ግብሪ ንምብሳር ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ምስ ሞሃ ልስሉስ መስተ ብምትሕብባር ኣብ ከተማ መቐለ “ሰናይ ምምሕዳር ንህንፀት ልምዓት ስርዓት ግብርን ንግድን” ብዝብል መሪሕ ቃል ናይ ሰለስተ መዓልቲ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ጉያ፣ሳይክልን ኩዕሶ እግርን ተኻይዱ።
ኣብቲ ስፖርታዊ ውድድር ጉያ ዝተሳተፉ በቢፆትኡ መሰረት ገይሩ ስሩዓት ኣትሌታትን፣መንግስቲ ሰራሕተኛታትን ተወዳዲሮም መተባብዒ ሽልማት ረኺቦምን እዮም። ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ መንግስቲ ሰራሕተኛን ነጋዳይን ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ዝተኻየደ እንትኸውን ምስዚ ብተዛማዲ ድማ ናይ ሳይክል ውድድር ብምክያድ ኣብ መወዳእታ ንብሉፃት ተወዳደርቲ መተባብዒ ሽልማት ተዋሂቡ እዩ።
ኣብቲ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ተረኺቦም ሽልማት ዝሃቡን መደረ ዘስምዑን ሓላፊ ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ኣይተ መኮነን ኣስፋው ዕላማ እቲ ስፖርታዊ ፌስቲቫል እንትገልፁ፤ እቲ ተኻይዱ ዘሎ ውዑይ ስፖርታዊ ውድድር ኣብ ማሕበረሰብ ንግዲ ከም መነቓቕሕን መበሰርን ኮይኑ ኩሉ ነጋዳይ ማሕበረሰብ እቲ ብምንግስቲ ዝተወሰነሉ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ብእዋኑ ብሰልፍን ጓይላን ዓጂቡ ንክኸፍል’ዩ። እዚ ፌስቲቫል ውድድር “ሰናይ ምምሕዳር ንህንፀት ልምዓታዊ ስርዓት ግብርን “ዝብል መሪሕ ቃል ከም ዝሕብሮ መንግስቲ ገንዘብ ንምእካብ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሕብረተሰብ ግንዛበን ኣፍልጦን ፈጢርካ ብእዋኑን ብዓርሰ ተበግሶን ግብሪ ናይ ምኽፋል ስርዓት ንምትካል ምስ’ዚ ጎናጎኒ እውን ስራሕቲ ሕድሳት ንግዲ ፍቓድን ሓቢሩ ከም ዝስራሕ ገሊፆም።
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ኩሉ ዓይነት ስፖርት ኣሸነፍቲ ንዝኾኑ ብሉፃት ስፖርተኛታት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን መተባብዒ ሽልማት ብምሃብ እቲ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ብዓወት ተዛዚሙ እዩ።
ብምትሕብባር ማሕበር ደቀ ኣንስትዮ ከተማ ልምዓትን ዩንቨርስቲ መቐለን ኣብ ለበዳ ሕማም ኤች ኣይቪ ኤድስ ኣመልኪቱ ንደቂ ኣንስትዮ ናይ ግንዛበ መዕበይ ስልጠና ተዋሂቡ።
ካብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ዕዮ ክልል መተሓባበርቲ ስርዓተ ፆታን ተወከልትን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ እንታይነት፣ ህልዉ ኩነታት ዝርገሐ ኤድስ፣ መከላኸሊ ሜላታትን ካልኦትን ረኽሲ ሕማም ኤች.ኣይቪ. ኤድስ ኣመልኪቱ ኣብ ከተማ ውቕሮ ናይ ግንዛበ መነቓቕሒ ስልጠና ተዋሂቡ።
ኣብቲ ስልጠና ተረኺቦም ነቲ ስልጠና ዝሃቡ በዓል ሞያ ጥዕና ሳይንስ ዩንቨርስቲ መቐለ ኣይተ ሙሴ ኣለማዮህ ከም ዝበልዎ ለበዳ ሕማም ኤች ኣይቪ ኤድስ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሃገርና ብፍላይ ኣብ ክልልና ብልዑል ናህሪ እናወሰኸ ይኸይድ ስለ ዘሎ ኩሉ ሕብረተሰብ ብንቕሓት ግንዛብኡ ኣዕብዩ ክከላኸሎ ኣለዎ። ብፍላይ ስድራ ተኮር ሜላ መከላኸሊ ብምጥቃም ኩሉ ሕብረተሰብ ኣብቲ ዕሸል ወለዶ ግንዛበ ብምፍጣር ነቲ ለበዳ ክከላኸሎ ኣለዎ። ብፍላይ ወለዲ ኣዴታት ኣብ ገዛ ኣብ ህፃናት ተምሃሮን መናእሰይን ኣብ ምስፍሕፋሕ ሕማም ኤች ኣይቪ ኤድስን ካልኦትን ነቲ ሕማም ዘቀፃፅሉ ናይ ወልፊ ተግባራትን ወሳኒ ስራሕ ክስራሕ ይግባእ ይብሉ ኣይተ ሙሴ ኣለማዮህ በዓል ሞያ ጥዕና ሳይንስ ዩንቨርስቲ መቐለ። እቶም በዓል ሞያ ከም ዝገልፅዎ ኣብዚ ሕዚ እዋን ረኽሲ ሕማም ኤች.ኣይ.ቪ ኤድስ ኣብ ከተማታት 3.5% ኣብ ገጠር ከባቢታት ድማ 0.5% ሽፋን ዘለዎ ኮይኑ ብፍላይ ኣብ ዕሸል ከተማታት ብልዑል ናህሪ ይቀፃፀል ስለ ዘሎ ኩሉ ብትርት ክከላኸሎ ይግባእ ይብሉ።
ኣብቲ ስልጠና ዝተሳተፋ ደቂ ኣንስትዮ ዩንቨርስታት፣ ገባሪ ሰናይ ትካላትን ካልኦትን ምስ ሕብረተሰብን መንግስታዊ ኣካላትን ተዋዲዶም ዝተፈላለዩ መፅናዕታት፣ መፍትሕታት፣ህሉዊ ኩነታትን ካልኦትን ሕማም ኤች.ኣይ.ቪ ኤድስ ትንተና እናቕረቡ ኣብ ተምሃሮ፣ፋይቶታት፣ ነዊሕ ተጓዓዝቲ ዝኾኑ ሰራሕተኛታትን ካልኦትን ትኹረት ብምሃብ ውፅኢታዊ ስራሕ ክስረሐሉ ከም ዝግባእ ዝተፈላለዩ ሕቶታትን ርኢቶታትን ብምሃብን ቃል ብምእታውን እቲ ስልጠና ብዓወት ተዛዚሙ።
በዓልመዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ንምዕዋት ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።
ቅድመ ምድላው ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን 2008/9 በጀት ዓመት ምኽንያት ብምግባር ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ሓባርካ ብምስራሕ ብሰፊሕ ተሳትፎን ውዳበታትን ህዝብን ኣቢልካ ስሉጥ ግልጋሎት ንምሃብ ዝዓለመ መድረክ እዩ ክብሉ ምክትል ርእሰ ምምሕዳርን ሓላፊ ቢሮ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን ክቡር ዶክተር እምባሳደር ኣዲስ ኣለም ባሌማ ኣገንዚቦም።
ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ንምዕዋት ካብ ክልል ጀሚሩ ክሳብ ቀዋምን ግዝያውን ግልጋሎት ምውሃቢ ማእኸላት ብምጥንኻር ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን፣ ከፈልቲ ግብርን ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ኣብ ዘለውሉ ልዕሊ 90 ሽሕ ብርኪ ሐ ነጋዶን ልምዓት ደኣንትን ኣብ እዋኖም ግብሪ ክኸፍሉን ንግዲ ፍቓዶም ከሐድሱ ብምግባር ልዕሊ 99 ሚኢታዊ ከፈልቲ ግብሪ ንልምዓት ዓዶም ዝውዕል ግብሪ ብዘይ ቅሬታ ንክኸፍሉ በቢ ብርኩ ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ካብ ምሃብ ብተወሳኺ ካብ ቀደማይ ዙር ክሳብ ሳልሳይ ዙር መዓልታዊ መፅናዕቲ ብምክያድ ዝተወሰነ ግብሪ መሰረት ብምግባር በቢ ብርኩ ሓበራዊ መድረካት እናተሳለጡ ከም ዝርከቡ ክቡር ዶክተር እምባሳደር ኣዲስ ኣለም ባሌማ ገሊፆም።
እዚ ንመበል ሓምሻይ ግዘ ዝትግበር ክረምታዊ መደብ እቶትን ንግድን እዋናውን ስሉጥን ግልጋሎት ብምሃብ ስርዓት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳር ንኽኸውን ዝሕግዝ መድረክ ኮይኑ ምስ ከፈልቲ ግብርን ነባራይ ሕ/ሰብን ዝካየዱ መድረኻት ክሳብ 25 ሰነ 2008 በጀት ዓመት ክዛዘሙ ብምግባር ካብ 26 ሰነ 2008 በጀት ዓመት ክሳብ 30 ሰነ 2008 በጀት ዓመት ምጅማር ምክፋል ግብሪ 2008/9 ንምብሳር ዝተፈላለዩ ምሕዝነታዊ ውድድራት ስፖርት፣ ውድድራት ሕቶን መልስን ሙዚቃዊ ምርኢታትን ምንቅስቃስ ክለባት ግብሪ ንልምዓትን ብምክያድ ንሞዴላት ከፈልቲ ግብሪ በቢ ብርኩ ኣፍልጦ ክወሃቦም ከም ዝግበር ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ሓቢረን።
ኣብቲ ሓበራዊ መድረክ ልምዓታውን ዲሞክራስያውን ኣተሓሳስባ ፈጢርካ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ምእካብ ወሳኒ ብምኻኑ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ምስ መዳርግቲ ኣካላት ኣብ ሓደ ምእኸል ቦታ ብምኻን ኣብዚ ክረምታዊ መደብ ሓበራዊ ግልጋሎት ክወሃብ ይግባእ ክብላ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣተሓሳሲበን።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ብውዑይ ተሳትፎ ኣመራርሓን ህዝብን ንምዕዋት ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ዓዘቦ ኣፍሊጡ።
ኣወሃህባ ግልጋሎት ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን 2008/9 በጀት ዓመት ፅፉፍን ስሉጥን ንኽኸውን 8 ኣባላት ዝሓዘ ንኡስ ኮማንድ ፖስት ብብርኪ ክልል ብምጥያሽ ኣብ ተግባር ምዕራፍ ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ኣብ ሓደ ቦታ ኮይኖም እዋናዊ ግልጋሎት ክህቡ ካብ ብምግባር ብተወሳኺ ናብ ዕሸል ከተማታት’ውን ብኣካል ብምኻድ ስሉጥ ግልጋሎት ንምሃብ ብብርኪ ክልል መበገሲ ሓበራዊ ትልሚ ብምድላው ተወዲዱ ይስርሐሉ ከም ዘሎ ምትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ኣፍሊጦም።
ነቲ ብክልል ዝወፀ መበገሲ ትልሚ መሰረት ብምግባር ንመበል ሓምሻይ ግዜ ዝካየድ ክረምታዊ መደባት እቶትን ብኩለመዳይ ተሳትፎ ኣመራርሓ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራት፣ ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን መላእ ነባራይ ሕብረተሰብን ንምዕዋት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ዓዘቦ ኣብ ምልዕዓልን ምንቕናቕን እትገብርዎ ዘለኩም ስራሕቲ ኣብ ምጅማር ምክፋል ግብሪ’ውን ተጠኺሩ ክስርሐሉ ይግባእ ክብሉ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ኣተሓሳሲቦም።
ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ብልምዓታዊ ሰራዊት ግብሪ ንምፍፃም ንኣመራርሓ ቤት ምኸሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራት፣ውዳበታት ልምዓት ጉጅለ ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን፣ ምስ ከፈልቲ ግብሪ ደረጃ ሐን መካረይትን፣ ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ብምዃን ክሳብ 19 ሰነ 2008 በጀት ዓመት ዝተፈላለዩ ሓበራዊ መድረኻት ምርድዳእ ብምክያድ ክሳብ 27 ሰነ 2008 በጀት ዓመት ድማ ቅድመ ምድላው ስራሕቲ ግዝያዊ ግልጋሎት መውሃቢ ማእኸላት ብምስላጥ ኣብ ሓሙሽተ ዕሸል ከተማታት መኾኒ፣ ኩኩፍቶ፣ ጨርጨር፣ ባላን መንቻረን ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምኳን ስሉጥ ግልጋሎት ብምሃብ ናይ ሓደ ወርሒ ሙሉእ ዝነበረ መደብ ደረጃ ሐን መካረይትን ካብ 1 ክሳብ ሓሙሽተ ሓምለ 2008 በጀት ዓመት ንምዝዛም ተጠኺሩ ይስርሐሉ ከም ዘሎ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ዓዘቦ ኣይተ ካሕሱ ድበሎ ኣፍሊጦም።
ኣብ መዛዘሚ እቲ ሓበራዊ መድረክ ቅድመ ምድላው ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ንብሉፃት ኣመራርሓ ቤት ምኸሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራት፣ንመዳርግቲ ኣብያተ ፅሕፈት፣ ንሞዴላት ከፈልቲ ግብርን ልምዓት ጉጅለ ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን መተባብዒ ሽልማት ተዋሂቡ እዩ።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ስርዓት ምምሕዳር ግብርን ታክስን ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ዝሕግዝ ናይ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠና ንዓቀብቲ ሕግን ገበን መርመርትንከም ዝሃበ ኣፍሊጡ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ካብ ዝተፈላለያ ወረዳታትን ከተማታትን ንዝተውፃእፅኡ ዓቀብቲ ሕግን ገበን መርመርትን ብዛዕባ ሕጋዊ ማዕቀፍ ግብርን ታክስን ፣ ረብሓታትን ኣድላይነትን ግብሪ ፣ መሰረታዊ ባህርያትን መትከላትን ስርዓት ግብርን ታክስን ፣ ምምሕዳራዊ መቅፃዕቲ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ፣ ከይዲ ምስዋርን ምጭብርባርን ግብሪ ፣ ምሓዝ ሃፍቲ በዓል ዕዳ ግብሪ ፣ መሰረት ዝገበረ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠና ከም ዝተውሃበ ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ኣገንዚቦም።
ዕላማ እቲ ስልጠና’ውን ልምዓታውን ዲሞክራስያውን መንግስትቲ እቶት ውሽጢ ዓዲ ከዕቢ ፣ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ፣ ትካላት መሰረተ ልምዓት ፣ ማሕበራዊ ግልጋሎት ብውሽጣዊ ዓቅምታትና ክህነፁ ፣ ወፃኢና ብባዕልና ክሽፈን ዘኽእል ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ተቐሪፁ ኣብ ኣወዳድባ፣ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብርን ታክስን ብተደጋጋሚ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠናታት ብምሃብ ስርዓት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንክኸውን ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ብቐረባ ብምድግጋፍ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ዝተውሃበ ልእኽቶ ስርዓት ግብርን ታክስን ክውስን ጥራሕ እንተይኮነስ ንልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ምቹው ኩነታት ብምፍጣር ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻክባን ግብሪ ፍትሓውነትን ሚዛናውነትን ብምንጋስ ክፍተታት ኣወሃህባ ግልጋሎት ብዝቀርፍ መንገዲ ይስርሐሉ ከምዘሎ ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ገሊፆም።
ኣብ 2008 በጀት ዓመት ኣብ ዝተትሓዙ ቁልፍን ዓበይትን መደባት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ኣተሓሳስባን ተግባራትን ክራይ ኣካብነት ብምድኻም ብኣወሃህባ ግልጋሎትናን ብንእክቦ እቶት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኮይኑ ንመሳለጢ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ሃገርናን ክልልናን ንኽውዕል ንከፈልቲ ግብርን ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን በቢብርኩ ዝርከብ ነባራይ ሕ/ሰብን ስልጠታታት ካብ ምሃብ ብተወሳኺ ብቀረባ ተዋዲድካ ምስራሕ ዝተጀመረ ዋላካ እንተኾነ ኣብ ዝኸፈአ ስወራን ምጭብርባርን ግብርን ታክስን ንዝተዋፈሩን ብተደጋጋሚ ሕጊ ዝጥሕሱን ከፈልቲ ግብሪ ግንዛበ ናይ ምዕባይ ስራሕቲ ብምቕዳም እቲ ሕጊ ዝፈቕዶ ስጉምቲ ክውሰደሎም ከም ዝግበር ኣብቲ ስልጠና ተሓቢሩ እዩ።
ተሳተፍቲ እቲ ሞያዊ ስልጠና ኮማንደር ኣለም ምስግናን ወ/ሮ ሸዊት ገብረን ብወገኖም ኣብ ምስዋርን ምጭብርባርን ምፅራይ ገበንን ዝርኣዩ ሕፅረታትን ክፍተታትን እቲ ስልጠና ኣብ ምምላእ ዓቅሚ ከም ዝፈጠረሎም ብምሕባር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንበይኑ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ግብርን ታክስን ከዳኽሞ ስለዘይኽእል ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ተዋዲድካ ብምስራሕ ከፈልቲ ግብሪ ቅድሚ ናብ ገበን ምጭብርባር ግብርን ታክስን ምእታዎም ግንዛበ ከፈልቲ ግብሪ ንምዕባይ ተዋዲዶም ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትዮም።
ሃይላይ ኪሮስ
ላዕለዋይ ክኢላ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
More Articles...
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንኣመራርሓ ኣካላት ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ኣመልኪቱ ንቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽርን ኣካላት ሚድያን ግንዛበ መዕበይ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ
- ዘፈር ልምዓት እቶት ብተሳትፎ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ንምዕዋት ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣፍሊጡ
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ንምትግባርን ንምዕዋትን ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ተዋዲዱ ይሰርሕ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 68 guests and no members online