c: text/html

collection: archivebot

text:
እወ፡ ንናይ ዑቅባ ሕጊ ይግባይ ምባል መሰል ዕለት 05 ሰነ 2016
ኣርእስቲ ቅኑዕን ቅልጡፍን
ምቅራብ ምምሕያሽ ናይ ዑቅባ ሕግታት ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ኣወንታዊ ክኸውን፡ እቲ መስርሕ ዝሓጸረን ዑቅበኛታት ቅልጡፍ ኣፍልጦ ክህልዎምን፡ ኣብ ስዊዝ ክነብሩ ከምዝኽእሉ ክፈልጡን ፡ ብናጻ መሰል ምጥባቅ ንኹሉ ዝምልከት ውሕስነት ዘለዎ ሕጊ ዝኽበረሉ ሃገር ላዕልን ታሕትን ገለ ነገር ዘይብሉ መስርሕ።
ቅልጡፍ መስርሕ ንናይ ሓባር ረብሓ
ክሳብ ናይ ሓጺር ግዜ እቲ ናይ ዑቅባ መስርሕ ካብ 3 - 5 ዓመት እዩ ። ነዊሕ ግዜ ምውሳድ ንሓታቲ ዑቅባ ቅብጸት አዩ ። ስለዚ መን ብዛዕባ ምንባር ንጹርነት ደረጃ ዘለዎ ሂወቱ ብግቡእ ክመርሕ ይክእል ፡ ቛንቋ ይመሃር ፡ ስራሕ ከምኡ ውን ገለ ይደሊ ፡ ብዛዕባ ቆልዑ ናይ መጻኢ ትልሚ ንቤት ትምህርቲ ይልእኽ ፡ ተጠቃሚ ናይ ሕብረተ-ሰብ ምውህሃድ መደብ ይኸውን። ዝበለጸ መሰል ምኽባር ውሕስነት ቅኑዕነት ሃገር ። ስለዚ መስርሕ ምትዕጽጻፍ ፡ ቅኑዕነት ሃገር ብዘይ ገለ ነገርይ ሰልጥ ። ንሙኻኑ ንነዊሕ ዝነበረ ናይ ይግባይ ገደብ ብናትና ርድኢት ዝበለጸ ምኾነ። እዚ ግን ዝቅይሮ ነገር የለን ፡ እዚ ሕጂ ዝቀርብ ዘሎ ፍታሕ ምስ ናይ ሎሚ ግዜ ኣዝዮ
ምምሕያሽ ንዑቅባ ሓታቲ የቅርብ ።
ኣዝዩ ዝተመሓየሸ ንዑቅበኛታት
ዝምስገን ምቅራብ ናይ ፖለቲካ ስሙር ግንባር ዝኮነ ንሕጊ ቕርጺ ብፓርላመንት ቅድሚ ምርጫ 2015 ብ ኣይፋልን ኣብ 5 ሰነ 2015 ግድን ኣዝዩ ሕማቅ መሞርኮሲ ብዘይ መሰል ክከዉን ዪኽእል ። እዚ ናይ ሕጂ መቀመጢ ሓሳብ ጽቡቕ ማእከላይ ስምምዕ ምእንቲ ዑቕበኛታት ክረብሕሉ ።
ኣዝዩ ዝተመሓየሸ ንዑቅበኛታት
.ስለዚ መስርሕ ምትዕጽጻፍ ሕጋውነት ሃገር ብዘይ ገለ ጸገም ይሰልጥ ፡ ንሙኻኑ ንነዊሕ ግዜ ዝነበረ ናይ ይግባይ ገደብ ብናትና ርድኢት ዝበለጸ ነይሩ ። ነዚ ግን ዝቕይሮ ነገር የለን ፡ እዚ ሕጂ ዝቐርብ ዘሎ ንናይ ዑቕባ ሓተትቲ ይሓይሽ ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መበገሲ ገጽ
እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ናብ ዊኪፐድያ፣
ኩሉ ሰብ ከመዓራርይ ዝኽእል
ናጻ ናይ ትሕዝቶ ኢንሳይክሎፐድያ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን 252 ጽሑፋት ብትግርኛ ኣለዉ።
ዊኪፐድያ ብትግርኛ ብ29 ለካቲት 2004 ጀሚሩ።
ንዕለት ዝተሓርየ ጽሑፍ
ጉግል
ጉግል ው.ሓ.ኩ (ውሱን ሓላፍነት ኩባንያ) (ብእንግሊዝኛ፦ Google LLC)፣ ናይ ኣመሪካዊ ኣልፋበት ቀንዲ መለስተኛ (subsidiary) ኩባንያ እዩ፣ ፍሉይ ክእለቱ ድማ ምስ ኢንተርነት፣ ሶፍትዌር፣ ኤለክትሮኒካዊ መሳርሒታትን ካልኦት ቴክኖሎጂታትን ዝተኣሳሰሩ ፍርያትን ኣገልግሎታትን እዮም። ቀንዲ ፍርያት ጉግል ተመሳሳሊ ስም ዘሎ ናይ ኢንተርነት ትሕዝቶ ምድላይ ሞተር እዩ፣ ዋላ እኳ ካልኦት ፍርያትን ኣገልግሎታትን ከምቲ ናይ ጉግል ድራይቭ (Google Drive) ቤት ጽሕፈት ተርታ ኣቕሑ፣ እቲ ጂመይል (Gmail) ዝበሃል ኢመይል፣ ናይ ጉግል ካርታታት (Google Maps)፣ ጉግል ስትሪት ቪውን (Google Street View) ጉግል ኤርዝን (Google Earth) ናይ ካርታ ኣገልግሎታቱ፣ እቲ ናይ ዩትዩብ (YouTube) ቪድዮታት መርበብ ሓበሬታን ካልኦት ናይ መርበብ ሓበሬታ ኣገልግሎታትን ከም ጉግል መጻሕፍቲ (Google Books)፣ ጉግል ዜናን (Google News) ተርጓሚ ጉግልን (Google Translate) የቕርብ እንተኾነ።
ካልኦት ፕሮጀክታት መሰረት ዊኪሜድያ
ዊኪፐድያ ሓደ ካብቶም ፕሮጀክታት ዊኪሜድያ እዩ፣ ብመሰረት ዊኪሜድያ (Wikimedia Foundation) ዝመሓደር።


text:
ምኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ከም ኣካል ምቁጽጻር ለበዳ ሕማም ኮቪድ-19 ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣሕሊፍዎ ዝነበረ ምዕጻው ኣብያተ ትምህርትን ምቁራጽ ህዝባዊ መጓዓዝያን ዝርከቦ መምርሒታት፡ ሎሚ’ውን ተወሰኽቲ መምርሒታት ናብ ህዝቢ ዘርጊሑ ኣሎ።
እቲ ካብ ጽባሕ 31 መጋቢት ሰዓት ሽዱሽተ ናይ ንግሆ ተግባራዊ ዝኸውን መምርሒ ኩለን ባራት፡ ኣብያተ መግቢ እንዳ ሻህታትን ንዝቕጽል 14 መዓልታት ክዕጸዋን፡ ሰራሕተኛታት እዘን ትካላት ካብ ስራሕ ከይስጎግን ዶሞዞም ብወነንቲ እዘን ትካላት ክኽፈሉ።
ኣብዚ ዝቕጽል ክልተ ሳምንታት ኣገደስቲ ዝኾና ትካላት ከም ኣብያተ መድሃኒት፡ ባንክታት ግሮሶሪታትን ክፉታት ኮይነን ክጸንሓ ምዃነን እቲ ዝወጽአ መግለጺ ይሕብር።
እዚ ብቑጽሪ 6 ህዝባዊ ሓባሬታ ዝፍለጥ ሓበሬታ ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ክፍሊታት ኤለትሪክ ማይን ተሌፎንን ንካልእ ግዜ ክሰጋገር ምዃኑ ሓቢሩ ኣሎ።
እዚ ሎሚ ኣማስይኡ ዝወጽአ ሓበሬታ ሚኒሰትሪ ጥዕና፡ መስርሕ ኣብያተ ፍርዲ ክሳብ ተወሳኺ ውሳነ ዝውሃብ ስርሐን ከሰጋግራ’ውን ወሲኑ ኣሎ።
ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ብጠቕላላ 12 ብኮሮናቫይረስ ዝተተሓዙ ከምዘለዉዋ ምግላጻ ዝዝከር ኮይኑ፡ ንለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምምካት ኣብ ኮማዊ ሆስቲታል ቤት መኻእ መወሸብን መሐከምን ማእከል ብምኽፋት ትሰርሕ ምህላዋ ይፍለጥ።


text:
ሓደሽቲ ዜናታት
ቁፅሪ ኣብ ቤተክርስቲያንን ሆቴልን ስሪላንካ ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ዝሞቱ ሰባት 290 በፂሑ፡፡fm-mekelle April 23, 2019
ኣብ ፕረዝደ 2000 ታዊ መረፃ ዩክሬን ተዋዛዪ ቭላድሚር ዘለንስኪ ተዓዊቱ፡፡fm-mekelle April 23, 2019
ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ሰራዊት ምክልኻል ሃገርን ዘሎ ኣወንታዊ ርክብ ኻልኦት ክልላት ከም ትምህርቲ ክወስድኦ ይግባእ ኢሉ እዚ ሰሜን ሰራዊት ምክለኻል ሃገር ።fm-mekelle April 22, 2019
ባይቶ ከተማ መቐለ ኣብ ራብዓይ ዘበን መበል 24 ስሩዕ ጉባኤኡ ዝተፈላለዩ ውሳነታት ብምሕላፍ ተዛዚሙ ።fm-mekelle April 22, 2019
ዜና ውሽጢ ዓዲ
ዓለም ለኻዊ ዜናታት
ቁፅሪ ኣብ ቤተክርስቲያንን ሆቴልን ስሪላንካ ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ዝሞቱ ሰባት 290 በፂሑ፡፡
(ኤፍኤምመቐለ 02/08/2011) ፖሊስ እታ ሃገር ዛጊድ 24 ተጠርጠርቲ ኣብ ቁፅፅር ከምዘውዐለ ዝገለፀ ኾይኑ እቲ መጥቃዕቲ ምስ ወፃእተኛታት ብምትእስሳር…
ኣብ ፕረዝደንታዊ መረፃ ዩክሬን ተዋዛዪ ቭላድሚር ዘለንስኪ ተዓዊቱ፡፡
(ኤፍኤምመቐለ 15/08/2011) ፖለቲካዊ ልምዲ ዘይብሉ ዘለንስኪ 73 ሚኢታዊ…
ባይቶ ፀ 2000 ጥታን ሰላምን ሕብረት ኣፍሪካ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ኣብ ውሽጢ 15 መዓልታት ስልጣኑ ንሲቪል ፖለቲካዊ ውድብ ከሰጋግር ገደብ እዋን ሂቡ፡፡
እቲ ባይቶ ምስ ኣመራርሓ እቲ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ…
ፕረዝደንት ፈረንሳይ ማኑኤል ማክሮን ሓደጋ ባርዕ ዘጋጠሞ ካቴድራል ኖታርዳም ከተማ ፖሪስ ዳግም ከምዝህነፅ ገሊፆም፡፡
ብሃንደበታዊ ሓደጋ ባርዕ ጉድኣት ኣብ ዝበፅሖ ኣሰር ኪነ…
ኣብ ወሰን ኬንያን ሶማልያን ኣገልግሎት ሕክምና ዝህቡ ዝነበሩ ደኳትር ኩባ መንነቶም ብዘይተፈለጠ ዕጡቓት ተጨውዮም፡፡
(ኤፍ ኤም መቐለ 04/08/2011) እቲ ጭውያ ምስ ኣልሸባብ ወይ እውን ብኣልቃዒዳ ርክብ ብዘለዎም ዕጡቓት ተፈፂሙ ክኾን ከምዝኽእል መራኸብቲ ሓፋሽ…
ሱዳናውያን ብወታደራዊ መንግስቲ እታ ሃገር ንዝተኣወጀ እዋን እቶ እቶ ተቓዊሞም፡፡
(ኤፍ ኤም መቐለ 04/08/2011) ወታደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ንዝሓለፉ…
ምስ መስራቲ ዊክሌክስ ጂልያን ኣሳንጅ ጥቡቕ ርክብ ነይርዎ ዝተበሃለ ውልቀ ሰብ ካብ ኢኳድር ክወፅእ ከምዝተተሓዘ ሚኒስተር ውሽጢ ዓዲ እታ ሃገር ገሊፁ፡፡
(ኤፍ ኤም መቐለ 04/08/2011) ሚኒ 2000 ተር ውሽጢ ሃገር ኢኳድር ማርያ…
ኣብ ሓፈሻዊ መረፃ እስራኤል ውድብ ሕዚ ኣብ ስልጣን ዘለው ቀዳማይ ሚኒስተር ቢንያሚን ኔታንያ ዝኾነ ሊኩይድ ፖርቲ ጥሙር መንግስቲ ክምስረት ዘኽእል ድምፂ ረኺቡ፡፡
(ኤፍ ኤም መቐለ 02/08/2011) ዕላዊ ኣብ ዝኾነ መረፃ…
ሳይንስን ቴክኖሎጅን
ብምትሕብባር ኢኒስቲዩትት ባዮ ቴክኖሎጂ ኢትዮጵያን ዩንቨርስታት መቐለን ሰመራን ኣብ ጉዳይ ድሕንነት ሂወትን ባዮ ቴክኖሎጂ ሕርሻን ዘድሀበ ዘተ ሰብ ብፅሒት ኣብ ክልል ዓፋር ከተማ ሰመራ ይሳልጥ ኣሎ ።
(ኤፍኤምመቐለ 04/08/2011) ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተጣየሸ እቲ ኢኒስትዩትት…
ኣብ ክልልና ኣገልግሎት ሕክምና ጨረር ብኣግባቡ ንዘይጥቀሙ 10 ሆስፒታላት መጠንቀቅታ ከምዝተውሃበ ቢሮ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ገሊፁ፡፡
ኣብ ኣጠቓቅማ ቴክኖሎጂ ጨረር ኣድሂቡ ኣብ ከተማ ኣኽሱም…
ሓይሊ ኣየር ፈረንሳይ ምስ ሰራዊት ቻድ ብምውዳድ ኣብ ልዕሊ ካብ ሊብያ ሸሊኮም ዝኣተዉ ፅጡቓት ደብዳብ ነፈርቲ ኣካይዱ ፡፡
ሰራዊት ፈረንሳይ ካብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር እናተበገሰ…
ንምሕፃብ ኩሊት ዝድለ እታዎት ኣብ ውሽጢ ሃገር ንምፍራይ ይስራሕ ኣሎ ኢሉ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና፡፡
ኣብዛ ሃገር ቁፅሪ ሕፅበት ኩሊት ዝህቡ ትካላት ውሑዳት…
ቢዝነስ
ስፖርት
ናይ መወዳእታ ፀወታታት ርብዒ ፍፃመ ቻምፒዮንስ ሊግ ኣውሮፖ ሎሚ ምሸት ክካየድ እዩ፡፡
ንእንግሊዛውያን ጋንታታት ዘራኸበ ግጥም ማንችስተር ሲቲን ቶተንሃም ሆትስፐርን…
ደርቢ ሕውነት ትግራይ መቐለ 70 እንደርታ ምስ ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት
ኣብ ሞንጎ ጋንታ መቐለ 70 እንደርታ ወልዋሎ ዩንቨርስቲ…
ጋንታ መቐለ 70 እንደርታ ናይ ቀዳማይ ዙር ፕሪሚየሪ ሊግ ኢትዮጵያ ናይ መወዳእታ ፀወትኣ 2 ን 1 ምስ ጅማ ኣባጅፋር ብዓወት ዛዚማ ።
0


text:
ደቡብ ሱዳን ኣብ 2011 ኣ/ፈ ካብ ሱዳን ካብ እትፍለ ጀሚሩ ሰራዊት ሓርነት ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ካብ ሓርነታዊ ቓልሲ ናብ መንግስታዊ ኣሰራርሓ ዘይምእታውን ሕቶታት ዴሞክራስን ድልየትታ ህዝብን ብዘይምምላሱን ዝተልዓለ ቅልውላው እዩ ክብሉ ዶ/ር መሓሪ ታደለ ማሩ ይገልፁ።ተንታኒ ጉዳያት ሕብረት ኣፍሪካን ዓለምለኸ ኣማኻሪን ከምኡ’ውን ተመራማሪ ኣብ ናይ ቃል ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ /NATO/ ናይ ርሕቐት ትምህርትን ዶ/ር መሓሪ ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር መቓልስቲ ብፆቶም ዴሞክራሲያዊ ሕቶ ከቕርቡሎም ምስ ፈተኑ ንማእኸላይ ኮሚቴ፣ንኣባላት ፖሊት ቢሮ፤ ህንፃን ጉባኤን እቲ ፓርቲ ብምፍራስ ኣብ ልዕሊ ብፆቶም ስጉምቲ ምውሳዶም ቀንዲ ምኽንያት እዩ ኢሎም።
እቲ ግጭት ንምፍታሕ በይነ መንግስታት ኢጋድ ፃዕርታት ኣብዘካይደሉ እዋን ኣባል ኢጋድ ዝኾነት ኡጋንዳ ኣብቲ ግጭት ምእታዋ ነቲ ፃዕቲ ዓብዪ ዕንቅፋትን ሓደገኛን ስለዝኾነ ኢጋድ፣ሕብረት ኣፍሪካን ማሕበረሰብ ዓለምን ንኡጋዳ ደው ከብላ ኣለዋ ኢሎም ብምውሳኽ።እንኮ መፍትሒ እቲ ቅልውላው እውን ፖለቲካዊ ፍታሕ እዩ ኢሎም።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ይርጋኣለም ፍስሃ ኤርትራዊት ጋዜጠኛ: ገጣሚትን ደራሲት‘ያ። ንሽዱሽተ ዓመታት (2009-2015) ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ማይ-ስርዋ ኣሕሊፋቶ። በጋጣሚ ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ: ብዛዕባ ተባዓት ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን: ምእንቲ ሓርነት ሃገረን ተቓሊሰን ከብቅዓ: ኣብ ቤት-ማእሰርቲ መላኺ ስርዓት ኤርትራ ዝቕጥቀጣን ዝሳቐያን ዘለዋ: ከምኡ‘ውን ክልተ ምስኣ ተኣሲረን ዝነበራ ኣዴታት ዘቕረበቶ ጽሑፍ‘ዩ።
ኣብ ኤርትራ ዓመት መጸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ይኽበር’ዩ። ሕግን ፍትሕን ቀቢሩ፡ ስቓይ ደቂ ኣንስትዮን ዛንታ ስድራ-ቤታትን ጎስዩ፡ ብጓይላ ውሑዳትን ኹዳ ዓመጽትን ዝበዓል መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ምርኣይ ግን: ክሳብ መኣስ ኰን ይኸውን፧!
ነዚ ሎሚ ዓመት ዝኽበር ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ብዛዕባ’ዘን ኣብ ቤት ማእሰርቲ: ጭንቅን መከራን ዝረኣያ ደቂ ኣንስትዮን ኣደታትን ዝኽረይ ብምክፋል ክዝክር ከለኹ፡ ጓህን ሕፍረትን እስምዓኒ። ሃገርና ኰይናቶ ክንርኢ ዝነበረና ባህጊ እቲ ካልእ ጫፍ ስለ ዝዀነ።
ኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እትርከብ ኣስታት 5 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ሃገር’ያ። ካብ 1961 ክሳብ 1991 ብረታዊ ቃልሲ ብምክያድ ካብ ጎረቤታ ሃገር ኢትዮጵያ ናጽነታ ወሲዳ።
ኣብዚ ንመሰልን ናጽነትን ዝተገብረ ዕጥቃዊ ቃልሲ ድማ ሓደ-ሲሶ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ነይሩ። ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ዓለም ውሑድ መወዳድርቲ ክርከቦ ዝኽእል ከቢድ ዋጋ ብምኽፋል ኣብ ምምጻእ ናጽነት ሃገረን፡ መሰል ህዝበንን ማዕርነትን ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ከፊለን። ድሕሪ ናጽነት ድማ ትምህርቲ፡ ንቕሓት፡ ምውጋድ ድሑር ልምዲ፡ ምስዓር ኣድልዎ... ኣብ ዝኣመሰሉ ዓውዲታት ርኡይ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ዓቢ ተራ ተጻዊተን።
እቲ ብቃልሲ ህዝቢ ዝመጸ መንግስቲ ግን፡ ናብ ውልቀ መላኺ ተቐይሩ። ቅዋም፡ ፍትሒ፡ ሕጊ፡ ባይቶ፡ ምርጫ፡ ተሓታትነት፡ ሰብኣዊ መሰል... ዝብሉ ኣምራት ካብታ ሃገር ጠርሾም ጠፊኦም። ደቂ ኣንስትዮ እዛ ሃገር ድማ ከም ኩሎም ዜጋታት ኣብ ሓደጋ ወዲቐን።
ምእንቲ ናጽነት ሃገረንን መሰለንን ዝተቓለሳ ሓያሎ ተጋደልቲ ንልዕሊ 18 ዓመታት ኣበይ ከም ዘለዋ ኣይፍለጥን። ነብሰ-ጾራት፡ ኣደ-ቆልዑ፡ ሽማግለታት፡ ትሕቲ-ዕድመ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን ብዘይ ፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይሳቐያ’ለዋ። ኣሽሓት ካብ ስቓይን ግዱድ ዕስክርናን ከምልጣ ኣብ ፈቐዶ መዓስከራት ጎረባብቲ ሃገራት ይርከባ። ካልኦት ኣሽሓት ኣብ ጉዕዞ ስደት ኣደዳ መጭወይቲ፡ ዓመጽ፡ ሞት ኰይነን። ነዚ ብዕድል ዝሰገራ ከኣ: ኣብ ውሑስ ቦታ ግን ምስ ከቢድ በሰላ ኣብ ስደት ይርከባ።
ካብ 2007 ክሳብ 2017 ኣብ ዝነበረ 10 ዓመታት፡ ብዝዀነ ይኹን ምኽንያት (እሱር ይኹን ሓለዋ ኰይኑ)፡ ኣብታ ካብ ርእሰ-ከተማ ኤርትራ 8 ኪሎ-ሜተር ውጽእ ኢላ ትርከብ ወተሃደራዊት ቤት ማእሰርቲ ረጊጹ ዝፈልጥ ሰብ ከም ዝዝክረን ርግጸኛ’የ።
ወ/ሮ በላይነሽ መስፍን
ወ/ሮ በላይነሽ እቲ ዝበዝሐ ዓመታት ማእሰርታ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 36 ዘሕለፈት ኣደ፡ ኣብ ክሊ-ዕድመ መወዳእታ 60ታት ክሳብ መ መርታ 70ታት ምንባራ እግምት። ንኽርእያ ዕድል ዝረኽበሉ ዝነበርኩ ኣብ ሰዓታት ሽንቲ’ዩ። ክልቲኤን ኣእዳዋ ብፌሮ ዝተኣስራ ነበራ። እዛ ሽማግለ ኣደ፡ ብፌሮ ተኣሲራ፡ ኣብ ሸላ ተዓጽያ እንታይ እናበለት፡ እንታይ እናገበረት ትውዕል ትኸውን ንዝብሉ ሕቶታት: እታ ሸላ ኣፍ ኣውጺኣ ትምልሰሉ ግዜ ክመጽእ’ዩ።
ክዝክራ ከለኹ ቀዲሙ ናብ ዝኽረይ ዝመጽእ ግን፡ ኣብ እዋን ሽንቲ፡ ነተን ብፌሮ ዝተጠምራ ክልተ ኣእዳዋ ኣደጋጊፋ፡ ሽንቲን ረሳሕ ማይን ተጠራቕመሉ ሪካን ተሰኪማ ንኽትጉሕፍ ተሕልፎ ዝነበረት ቃልሲ’ዩ። እቲ ምርኢት’ቲ ... ክትርስዖ ፍጹም ዝከኣል ኣይኰነን!
ብዛዕባ’ቶም ኣእዳዎም (ገሊኦም’ውን እንተላይ ኣእጋሮም) ብፌሮ ዝተኣስሩ እሱራት ምሕሳብ ዓቕለይ የጽብበለይ ነበረ። ሓደ መዓልቲ፡ ካብ መንጸፈይ መሸማዕ (ፈትሊ) መዚዘ ብምትታዕ ቀጢን ገመድ ሰራሕኩ። ተጻጊመ ክልቲኤን ኣእዳወይ ኣሰርክወን። ንኩሉ እቲ መዓልታዊ ኣብ ሸላን ኣብ እዋን ሽንትን ዘይተርፍ ንጥፈታት እሱራት በብሓደ ፈተንክዎ። ንሰዓታት ክቕጽል’ኳ ከበደኒ። መተንፈሲ ኩሉ ስምዒታተይ ድማ ንብዓት ነበረ።
ወ/ሮ ስላስ ነጋሽ
ወ/ሮ ስላስ ነጋሽ ዝጠቡ ህጻን ዝርከቦም ኣርባዕተ ቈልዑ ገዲፋ ምስ ሓዋን በዓል ቤታን ዝተኣስረት ኣደ’ያ። ንስላስ ቀሪበ ክረኽባ ዝኸኣልኩ ኣብ ሕክምና’ዩ። ሓንቲ ካብቶም ዓመታት ናብ ቅድስቲ-ማርያም ሆስፒታል (እታ እንኮ ኣብ ኤርትራ ትርከብ ሆስፒታል ኣእምሮ) ዝተመላለሱ እሱራት ማይ-ስርዋ’ያ። እናክርእያን ክረኽባን እቶም ዘይፈልጦም ኣርባዕተ ደቃ ይስኣሉኒ ነበሩ። ንዕኦም ጠቒሰ ከየዘክራ ክጥንቀቕ ክብል ከኣ: ብዛዕባኦም ካብ ምሕሳብ ቦዂረ ኣይፈልጥን። ስላስ ግና ዝያዳ ብዛዕባ እቲ ምስኣ ምስተኣስረ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ደሃዩ ዝተሰወረ ሓዋ’ያ ትሓስብ ነይራ። “እዚ ሓወይሲ ...” ትብል ኣብቲ ጸላም ኰይና ብዛዕባ’ቲ ዝተሰወረ ሓዋ!
ኣብ ቀጽሪ ቅድስቲ-ማርያም ሆስፒታል ብወተሃደራት ተኸቢብና ኰፍ ኢልና ከለና: ኩነታት ጥዕንኣን ናብራ ሸላን ኣልዒለ ሓቲተያ። ኣይመለሰትለይን። ኣቓልቦኣ እቶም ካብ ካልኦት ኣብያተ-ማእሰርቲ ዝመጹ እሱራትን ዋርድያታቶምን ወሲደሞ ነይሮም።
“ስላስ!” ተዳህየያ። “ከመይ ትዀኒ ኣለኺ: ክብለኪ ጸኒሐ” ድምጸይ ኣበርኽ ኣቢለዮ።
“እውይ ዘይሰማዕኩኺ! ናብዞም እሱራት’ንድየ ዝርኢ ዘለኹ። ሓወይ’ንድዩ ድሃዩ ጠፊኡኒ።” ኣዒንታን ግንባራን’ውን ይዛረቡ ነይሮም።
ደጊምና ሓያሎ ግዜ ተራኺብና። ምስ ስላስ ምዕላል ግን ከቢድ’ዩ። ኩሎም ኣርእስታት ቁስሊ’ዮም። ውሽጣን ደጊኣን’ውን ቁስሊ’ዩ።
2017 እሱር ንምብጻሕ ዓዲ ኣበይቶ ከይደ። ሰዓት ክሳብ ዝኣክል በጻሕቲ ተሰሪዕና ነበርና። ኣብ ጥቓይ ምስ ዝነበረት ወግዒ ሚርና። ኣብ መንጎ ዕላል፡ ገዛውታ ስለ ዝሓበረትኒ ብዛዕባ’ዛ ህጻናት ራሕሪሓ ዝተጨውየት ስድራ ተወኪሰያ።
“እወ እፈልጦም። ተኣሲሮም ዘለዉ።” መሊሳትለይ።
“እቲ ጡብ ከይገደፈ፡ ኣዲኡ ዝተኣስረት ህጻን: ከመይ ኣሎ፧” ካብተን ወትሩ ዝመላለሳኒ ዝነበራ ሕቶታት’ያ።
“እቶም ኣቐዲመ ክዛረቦም ዝጸናሕኩ ክልተ ቆልዑ ርኢኽዮምዶ፧ እቲ ሓደ ንሱ’ዩ። መግቢ ከብጽሕ መጺኡ” ‘ናኣመልከተት።
“እቲ ወለዱ ክእሰሩ ከለዉ ዝጠቡ ዝነበረ ህጻን፡ መግቢ እሱራት ወለዱ ከብጽሕ መጺኡ ...፧!” ነቲ ሽዑ ዝተሰምዓኒ፡ ሕጂ ብቃላት ከስፍሮ፣ ብልክዕ ዝገልጸለይ ቃል ኣይረኸብኩን።
ግንቦት 2017 ወ/ሮ በላይነሽ፡ ወ/ሮ ስላስ ምስ በዓል ቤታን ካልኦትን ኣብ 10 ዓመት ማእሰርቶም ካብ ሸላታት ማይ-ስርዋ ብዘይ ሕጋዊ መስርሕ ተለቒቖም።
“እዚ ሓወይ’ሲ ...” ትብል ሻቕሎት ስላስ ግን ገና ክሳብ ሕጂ ኣብ ቦታኣ’ላ። ሓዋ ኣበይ ከም ዝኣተወ ኣይተፈልጠን።
8 መጋቢት 2020


text:
መተዓብይተይን ጽቡቕ ቅርበት ዝነበረናን ሰብ’ዩ። ካብ ኤርትራ ክወጽእ ከለኹ (2018) ኣብ ቤት ማእሰርቲ’ዩ ነይሩ። ምስ ተለቐቐ ካብ ሃገሩ ወጺኡ። ድሕሪ ክንደይ ዓቕልን ተጸዋርነትን ዝሓተተ ጉዕዞ ድማ ኤውሮጳ ኣትዩ። መሊሱ ብኣዝዩ ሓደገኛ መገዲ ናብ እንግሊዝ ቀጺሉ። ይኹን’ምበር፡
መተዓብይተይን ጽቡቕ ቅርበት ዝነበረናን ሰብ’ዩ። ካብ ኤርትራ ክወጽእ ከለኹ (2018) ኣብ ቤት ማእሰርቲ’ዩ ነይሩ። ምስ ተለቐቐ ካብ ሃገሩ ወጺኡ። ድሕሪ ክንደይ ዓቕልን ተጸዋርነትን ዝሓተተ ጉዕዞ ድማ ኤውሮጳ ኣትዩ። መሊሱ ብኣዝዩ ሓደገኛ መገዲ ናብ እንግሊዝ ቀጺሉ። ይኹን’ምበር፡
“ኣብታ ፈለማ እግርኻ ዝረገጽካላ ዓዲ ክትነብር ጥራይ’ዩ ዝፍቀደካ” ተባሂሉ፡ ተጠሪዙ ንኽምለስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣትዩ።
“ሕጂ ከኣ ማእሰርቲ!” ድሕሪ ሰሙናት ወጺኡ ምስ ሰማዕኩ ደዊለሉ። ነቲ ሕሉፍ ህይወቱ እናዘከርኩ ሓቲተዮ።
“ይገርም’ዩ።” ኣሕጺሩ መሊሱለይ።
“ሕጂ ደኣ እንታይ ይብሉኻ ኣለዉ፧”
“ጠበቓይ፡ ኣብ ኤርትራ ምስ ዝነበርክዎ ናይ ማእሰርቲ ኩነታት፡ መሊሰ ኣብ ማእሰርቲ ንነዊሕ ግዜ ክጸንሕ እንተ ተገይሩ ኣብ ጥዕናይ ዘምጽኦ ሳዕቤን ከም ዝኸብድ ተሟጒቱለይ ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ወጺኤ’ለኹ። እንታይ ከም ዝስዕብ ግን ኣይፈልጥን’የ። ‘ውሕስነት ዘይኮነስ ኣማራጺ ኢኻ ትደሊ ዘለኻ’ በሃልቲ’ዮም።”
“ናብ ዝመጻእካሉ እንተ መሊሶምኻ እንታይ ኢኻ ትህሰ፧” ሓቲተዮ። ይኹን’ምበር ናይ ብዙሓት ደቂ ሃገረይ ምርጫ ዝኾነት እንግሊዝ፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ካብ ዘምርጻ ረቛሒታት ሓደ ቋንቋ ምዃኑ ብዙሓት ክጠቕስዎ ሰሚዐ’የ። እዚ ካብ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምምራቑ ንብዙሕ ዓመታት መምህር ዝነበረ፡ ደቁን ናብራኡን ሓዲጉ ዝተሰደደ’ሞ፡ ቀልጢፉ ሓላፍነት ስድራ ክስከም ዝነብሮ ሰብ፡ ዓቕሙን ዕድሚኡን ኣብ ጥቕሚ ሃገሩን ሕብረተሰቡን ከውዕሎ ዕድል ተዋሂብዎ እንተ ዝነብር፡ እቲ መኽሰብ ዕጽፊ ምኾነ። ንሱ ግና ገና ኣብ ከርተት’ዩ ዘሎ።
“ከምቲ ትፈልጥዮ ዕድመ ንእስነትና፡ ህይወትና ክንመርሕ፡ ርእስና ክንክእል ከይተፈቕደልና’ዩ ተወዲኡ። ሎሚ፡ ንዓይ ዝጽበዩ ስድራ ገዲፈ፡ ቋንቋ ንምምሃር ጥራይ ዓመታት ከሕልፍ፡ ንመረዳድኢ ጥራይ ብዝተመሃርክዎ ቋንቋ ኣብ ዝርከብ ናይ ስራሕን ትምህርትን ዕድላት ተሓጺረ ክነብር፡ ኣይደልን’የ። በቲ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ትምህርቲ ዘመነይ ዝተመሃርኩሉ ቋንቋ እንግሊዝ ትምህርተይ ክቕጽል፡ ዓቕመይ ከዕቢ ክኽእል ኢለየ ጉዕዘይ ቀጺለ። ህይወት ካብ ዜሮ ካብ ምጅማር ኣብቲ ዝነበረካ ምቕጻል ስለ ዝሓይሽ። ካብ ማእሰርቲ ወጺኤ መጺአስ፡ ናብ ማእሰርቲ… ግን ኣይተጸበኹን።”
“ጉዳይካ ከተረድእ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት ድዩ፧”
“እታ ተገድሶም፡ እታ ኣቐዲምካ ዝረገጽካያ ሃገር ጥራይ’ያ። ናይ ሓደ ምሳይ ዘሎ ዛንታ ክነግረኪ…. ኤውሮጳ ምስ ኣተወ፡ ናብ ቤተሰቡ ክቕጽል እናደለየ ኣብ ጥልያን ብግዲ ኣሰር ኣጻብዕቲ ክህብ ተገይሩ። ግና ናብ ኖርወይ ቀጺሉ - መሊሶሞ። ናብ ሆላንድ ፈቲኑ - ሰጒጎሞ። ናብ ፈረንሳ ከይዱ - ኣይሰለጦን። ናብ በልጁም ተመሊሱ። ድሕሪኡ ናብ እንግሊዝ ተጓዒዙ። ካብ እንግሊዝ ክጥረዝ ድማ ተኣሲሩ። ኣብ’ዘን ኩለን ሃገራት ከርተት ኢሉ፡ ዓቕሉ ምስ ጸበቦ እንታይ ድዩ ኢሉኒ፧ ‘ነብሰይ ከጥፍእ ድዮም ደልዮምኒ፧’”
“እሞ ንምሸቱኸ ድኣ፧ እንታይ ኢኹም ትኾንዎ፧”
“በቃ ኣብ ስንፍላል ኣለና። እንግሊዝ ጠቕሊላ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ምውጽኣ ንጉዳይና፡ ንዓና ብዝጠቅም መንገዲ እንተጸለዎ ንትስፎ።”
*** *** ***
ኣብ መንጎ መንእሰያት ደቂ ሃገረይ ኮፍ ኢለ ነይረ። ኩሎም ክብሃል ብዝከኣል፡ ካብ ኤርትራ ወጺኦም ኤውሮጳ (ጀርመን) ክሳብ ዝበጽሑ ኣዝዩ ሓደገኛ ጉዕዞ ዝሓለፉ’ዮም። እቲ ክሰምዖ ዘስደምመኒ ጉዕዝኦም ንድልያ ሓርነትን ዕቑባ ትንፋስን፡ ተራ ዕላል ክሳብ ዝመስል ተዛንዮም የዕልሉ። ብካልእ ሸነኽ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ምትእኽኻብ መንእሰያት፡ ዛንታ ማእሰርት፡ ግዱድን መወዳእታ ዘይብሉን “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ናይ ዝበዝሑ ተመክሮ ኰይኑ ከም ዝጸንሕ ርግጸኛ’የ። “ተኣሲረ ከለኹ….” ኢልካ ምዕላል’ውን ዳርጋ ከም ንቡር ዝተወስደ’ዩ።
ኣነ ካብ ኤርትራ ብፓስፖርት ዝወጻእኩ ብምዃነይ፡ ዕድለኛ’የ ዝቑጸር። እቲ ዘይንቡር ከም ንቡር፡ እቲ ንቡር ድማ ከም ዘይንቡር ኣብ ዝሕሰበላ ሃገረይ ፓስፖርት ምውናን መሰል ዘይኮነ ብርቂ ነገር’ዩ። ኣብ ዕድመ ሽምግልና ዘይኣተወ ዜጋ ድማ ሰለማዊ ናይ ምጋሽ (ካብ ሃገር ናይ ምውጻእ) መሰል የብሉን። ግድን እንተ ኢሉ ድማ ክሳብ ህይወት ዝሓትት ዘይውሑስ ሓደገኛ ጉዕዞ ይጽበዮ። እዚ ድማ ንመንእሰያት ኤርትራ ከም ናብ ጉስነት ወይ ናብ ቤት ትምህርቲ ምውፋር ተራ ነገር ክሳብ ዝውሰድ ልሙድ ኰይኑ። ሳሕቲ ከምዚ ናተይ ብፓስፖርት ካብ ኤርትራ ክወጽእ ዝኸኣለ ሰብ ምስ ዝርከብ ድማ ኣቓልቦ ይስሕብ።
ብዘገርም ኩነታት፡ “ተኣሲረ ከለኹ….” “ዓመታት ኣብ ውትህድርና ከለኹ….” ብዝኣመሰሉ ዘይንቡራት ተጓንፎታት ንዝጅምር ዕላል፡ ከመይ፧ ስለምንታይ፧ ብዘይምባል ክሰምዕ ዝጸንሐ ሰብ፡ ብፓስፖርት ካብ ኤርትራ ምውጻእ፡ ብቐጥታ ናብ ውሑስ ቦታ ምስግጋር፡ ሕቶ ከየስዓበ ክሓልፎ ዘሎ ተኽእሎ ትሑት’ዩ። “ክልተ ዓመት’የ ገይረ ካብ ዝመጽእ” ዝበልክዎም እዞም ኣብ ምዝዛም 2020 ዝተላለኽዎም ኣብ መወዳእታ 2015 ጀርመን ዝኣተዉ መጻምድቲ ደቂ ሃገረይ፡ በየን፧ ብኸመይ፧ መጺኤ ንምግማት ተጸጊሞም፡ መሊሶም ሓቲቶምኒ።
“ኣይተረድኣንን። መገዲ ተዓጽዩ’ዩ ዘሎ። (መገዲ ዝብሎ ዘሎ ንሰሃራን ማእከልይ ባሕርን’ዩ) ብምጥርናፍ ስድራቤት ድማ ኣብዚ ትብልዮ ዘለኺ ዓመታት ናብ ጀርመን ክሰልጠኪ ኣይክእልን’ዩ። ፈጺሙ ኣይተረድኣንን!” ቀጺሉለይ እቲ ወዲ።
ክሳብ ክንድኡ ካብ ኣገደሶ፡ ምኽንያትን መስርሕን ኣመጻጽኣይ ክዝርዝር ጀመርኩ። ኣብታ ኣነን ንሱን ናትና ንብላን ንናፍቓን ኤርትራ፡ በቲ ንዓይን ንዕኡን ንእስነትና ዘባኸነ ስርዓት፡ ዳርጋ ከም ኩሉ ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ከኣ ከም’ቶም ብዓይኒ እቲ ስርዓት ኣስጋእቲ ዝሕሰቡ ጽሓፍትን ጋዜጠኛታትን ተጠሚተስ ን6 ዓመታት፡ ስሙይ ኣብ ዝኾነ ወተሃደራዊ ቤት ማሕዩር ተቐይደ ምንባረይ፡ ካብ ሃገረይ ንኽወጽእ ክንደይ ጥበብን መሰናኽላትን ከም ዝሓለፍኩ፡ ድሕሪ ምውጽአይ ድማ፡ ኣብ ከምዚ ኣነ ዝነጥፈሉ ዓውዲ ንዝነጥፉ’ሞ ከምዚ ናተይ ጸገም ዘጋጠሞም ሰባት ዝሕግዝ ማሕበር፡ ናይ ውሕስነት ዕድል ከም ዝፈጠረለይ ነገርክዎ።
“ሽዱሽተ ዓመት! እዋይ ሓፍተይ! ኣነስ ፈጺመ ኣይምኽኣልክዎን” በለትኒ በዓልቲ ቤቱ።
“ኣነ ከኣ ነቲ ነብሰጾር ኮንኪ ዝሓለፍክዮ ሓደገኛ ጉዕዞ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ፈጺመ ኣይምኽኣልክዎን” በልክዋ።
…ኣብቲ ንፈተና ህይወት ደቂ ሰባት ዝተዳለወ ዝመስል በዳሂን ሓደገኛን ጉዕዝኦም፡ ዘሕለፍዎን ዝረኣይዎን ስቓይ፡ መኣዝንካ ኣብ ዘይትፈልጠሉ በረኻታት ልብያ፡ ከም ጥሪት ምስ ዝቖጽሩኻን ናይ ሰብ ፍጥረት ዘለዎም ኮይኖም ዘይስምዑኻን ዕጡቓት ጨወይቲ፡ ብጥሜትን ጭንቅን፡ እሞ ድማ ነብሰጾር….
ክነግሩኒ ከለዉ፡ ኣፍራሒ ፊልም ክንዕዘብ ከለና ከም ዝህልወና ስምዒት’ዩ ነይሩኒ። እዚ ዛንታ ከመይ ኢሉ’ዩ ከም ተራ ፈጠራዊ ዛንታ ወይ ጽውጽዋይ፡ ናይ ወግዒ ቡን ዕላል ኰይኑ ዝሓልፍ፧!
“ኣብ ርእሲ’ዚ ኩሉስ ዳግማይ መጭወይትን ዓመጽን ድማ ኣለዎ፧” እናሓሰብኩ’የ ተዛሪበ።
“እወ።”
“ክሓስቦ ከለኹ ጥራይ ከቢዱኒ’ሎ። ኣብኡ እንተ ዝነብር ብጭንቀት ጥራይ ምውት ኢለ ምሓደርኩ’መስለኒ።”
ኣብ ዓደይ ንዓመታት መጭወይቲ፡ መግረፍትን ስቓይን በጺሑኒ’ውን እንተኾነ፡ ካብቲ ናታ ናተይ ይሓይሽ ኢለ ሓሰብኩ። ፍልልይና፡ ኣነ ኣብ ሃገረይ፡ ጉልባቦም ብዝቐልዑ ሰባት፡ ብባዕሎምን ዓለምን ‘መንግስቲ’ ተባሂሎም ብዝጽውዑ ጉጅለ፡ ኣብ ሰለማዊ ህይወተይ ከለኹ ብሃንደበት ዘጋጠመኒ ምዃኑ’ዩ። መተዓልልተይ ድማ ኣብ ጉዕዞ ስደታ፡ መንነቶም ብዝሓብኡ፡ ዓለም፡ ኣብ ሕጊ ክቐርቡን ብገበን ክሕተቱን ብእትደልዮም ጉጅለታት፡ እሞ ድማ ከጋጥማ ምዃኑ እናፈለጠት ዕድለይ ኢላ ኣብ ዝኣተወቶ ከቢድ ውሳነ ዘጋጠማ ምዃኑ’ዩ።
“ኣብ መገዲ ዝገደፍናዮም ንቡር ቀብሪ ዘይረኸቡ መጓዕዝትና’ውን ነይሮም’ዮም። ብዕድል ኢና ኣብዚ በጺሕና። ንሕና ተመስገን ኢና ንብል” ኣዕሪፋ። “ተመስገን” ንኽልቴና ተሰማምዓና ቃል’ያ። ክልቴና፡ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፍናዮ ሽግራት ንዝረኸብናዮ ሓርነትን ውሕስነትን ዘይረኸቡ መጓዕዝቲ ነይሮሙና’ዮም። ገሊኦም ምስ ጸበቦም ዘይርሃዎም። ገሊኦም ብቐንዳ ህይወቶም ዝተኾልፈት! ንሳቶም ድማ’ዮም መነጻጸሪ እቲ ዝሓለፍናዮ ገድልን ንነብሮ ዘለና ህይወትን። ይኹን እምበር፡ ኣባና፡ ኣብ ስነ ልቦና እዞም ሕብረ ብዙሕ ወጽዓታትን ሽግራትን ዝረኣና ሕብረተሰብ፡ እቲ ካባኻ ዝሓይሽ ገዲፍካ ካብ ናትካ ኣብ ዝኸፍእ ህይወት ዘሎ ሰብ ጥራይ ምጥማት ከም ባህሊ ከይሰርጽ የፍርሓኒ።
“ሽዑ ጥልያን ምስ ኣተኹም እንታይ ኢልኩም፧”
“ኣብኡ ኣሰር ኣጻብዕቲ ከይውሰደና ከኣ ካልእ ቃልሲ…”
“ንምንታይ፧ ካብቲ ኩሉ ሽግር ምስ ወጻእኩም ሩፍ ክትብሉ ተጸብየ ነይረ” ምናልባት ምስ ውልቃዊ ኩነታትቶም ዝተኣሳሰር ዝተፈልየ መልሲ እንተ ረኸብኩ ኢለ ደኣ’ምበር፡ እዛ ሕቶ ኣቐዲመ’ውን ምስ ገለ ሰባት ኣልዒለያ ነይረ’የ።
ቅድሚ ሕጂ (2019) ካብ ፈረንሳ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ምስጋር ካለ ኣብ ዝተባህለት ፈረንሳዊት ደሴት ኣዋርሕ ዝገበረ መንእሰይ (ዕድመ ፈለማ 20ታት) እፈልጥ’የ። ፈለማ ናይ ውሑዳት መዓልታት ጉዕዞ ገይረ ስለ ዝሓሰብክዎ “ሰላም ጉዕዞ!” ካብ ዝብል ትምኒት ዝሓልፍ ኣቓልቦ ኣይነበረንን። ግዜ እናተመጠጠ ምስ ከደ ከኣ’የ ንኩነታትቱ ብዝዓሞቐ ደረጃ ክርዳእ ዝኸኣልኩ።
“ሎሚ’ውን ገና ኣብኡ’ለኻ፧”
“እወ ኣብኡ ኣለኹ። ናይ ሎሚ’ሞ ከኣ ግደፍዮ። ዝናብ መጺኡ ኣበሳብስ ኣቢሉና።”
“ኣብኡ ንኽንደይ ዝኣክል ግዜ ኢኹም ክትጸንሑ፧” ሓቲተዮ።
“ዝፍለጥ ኣይኮነን ድሮ ኣዋርሕ ገይርና’ለና።”
“እቲ ጉዕዞኹምከ ውሑስ ድዩ፧”
“ውሑስ ዝብሃል የለን። ካብ ጉዕዞ ሰሃራ እንተ ዘይከፊኡ ኣይሓይሽን። በቃ ከም ዕድልካ’ዩ።”
“ንምንታይ ኣብዚ ክትከውን ኣይደለኻን፧ ኣብ ጀርመን ምንባርካ ሰሚዐ፧”
“እወ ኣብ ጀርመን ነይረ። ኣብ ጥልያን ኣሰር ኣጻብዕቲ ስለ ዝተወስደኒ፡ ጀርመን ነጺጋትኒ። ናብ ጥልያን ምምላስ ድማ ኣይደለኹን። ናይ ትምህርትን ስራሕን ዕድል የብሉን። ኣሎ እንተኾይኑ ድማ ኣዝዩ ጸቢብን ከቢድን ተኽእሎ’ዩ።”
**** *** ***
እዞም ሰብ ሓዳር መተዓልልተይ እምበኣር ካብዚ ብርሑቕ ዛንታ ጉዕዞኡ ዘካፈለኒ መንእሰይ ዝተፈልየ መልሲ ኣይሃቡንን።
“ቅድሜና ካብ ዝኣተውን ደዊሎም ድሃይና ካብ ዝሓቱን ፈለጥትና ብእንረኽቦ ሓበሬታ፡ ብሰላም እንተ ኣቲና ክንዕቆበለን ንደሊ ሃገራት ሓሪና ኢና ንጸንሕ። ምኽንያቱ ገሊኤን ሃገራት፡ ካብ ግዱድ ዕስክርናን ዘይምኽኑይ ማእሰርትን ሃዲምና ስለ ዝመጻእና፡ ናይ ምንባር ሓርነት ጥራይ እኹል’ዩ ኢለን ዝሓስባ’የን። ንሕና ከኣ ንትምህርቲ፡ ስራሕ፡ ምትእኽኻብ ስድራቤት…. ብዝኣመሰሉ ጉዳያት ተመረጽቲ ናብ ዝኾና ሃገራት ክንከይድ ኢና ንደሊ። ኣብ መዓስከር ስደተኛታትን ስንፍላል ህይወትን ተወሳኺ ዕድመና ከነባኽን ኣይንደልን። ተማሂርና ክንልወጥ፡ ሰሪሕና ኣብ ሽግር ንዝሓደግናዮም ስድራቤትና ክንጥውር ንደሊ… ንኸምዚታት ዘይምችኣ ዓዲታት ድማ፡ እንተ ወሓደ ቀዳሞት ምርጫታትና ኣይኮናን።” እቶም መጻምድቲ እናተመላልኡ፡ ርእይቶ ናይ ዝበዝሑ መጓዕዝቶም ምዃኑ ንዝጠቕስዎ ሓሳብ የቕርቡ። ዕድል ገይሮም ድማ ኣብ ጥልያን ኣሰር ኣጻብዕቲ ከይሃቡ ጀርመን ኣትዮም። ኣብታ፡ ኣብ ምትእኽኻብ ስድራቤት ብትኽተሎ ኣሰራርሓ ብኤርትራውያን እትምረር ጀርመን ድማ እቲ ንጎዕዞ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ኣብ ማህጸን ኣዲኡ ኰይኑ ዝተኻፈሎ ቦኽሪ ወዶም ሓቚፎም። ደጊሞም’ውን። ዘይከምቶም፡ ኣብ ጎረባብቲ ኤርትራ ዝኾና ሃገራት ፋሕ ኢለን ዘለዋ ስድራቤታቶም ክጥርንፉ ዘይከኣሉ፡ ንዓመታት ኣብ ስንፍላልን ነውጽን ዝነብሩ ዘለዉ መማጽእቶም ድማ ዕድለኛታት’ዮም።
ብውሕዱ ነቲ ጉዳይ ንምስላጥ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ ኮለል ምባል፡ ለይትን ቀትርን ሰሪሕካ ክትብድሆ ዘሸግር ናይ ርሕቀት ሓዳር፡ ሻቕሎት፡ ናፍቖት… የብሎምን። ካብዚ ይድሓኑ’ምበር ካብ ካልእ ብድሆ ግን ኣየምለጡን።
“ካብ ኤምባሲ ሃገርኩም ወረቐት ኣምጽኡ ተባሂልና” ድማ ይብሉ። ብኸመይ ምኽንያት እዚ ሕቶ’ዚ ንኤርትራው’ያን ሓተትቲ ዑቕባ ቅኑዕ ኮይኑ ይርከብ ፍጹም ክርድኣኒ ኣይከኣለን። “ካብቲ ኣብ ሃገረይ ዘሎ ውልቀ መላኺ፡ ዓማጺ ስርዓት ሃዲመ ነብሰይ ከዕቁብ መጺኤ” ንዝበለ ሰብ ብኸመይ ምኽንያት’ዩ ካብ ኤምባሲኡ መሰነይታ ወረቐት ኣምጽእ ዝብል ትእዛዝ ዝወሃቦ፧!
እቲ ዝገርም፡ ብሓሳብ ካብኡ ንዝተፈልዩን ንዝቃወምዎን ዜጋታት ኩሉ መሰላቶም ዝገፍፍ “መንግስቲ ኤርትራ” ድርብ መዐቀኒ’ዩ ዘለዎ። ካብ ኢዱ ኣምሊጦም፡ ዘይክፈል ከፊሎም፡ መስገደል ሰጊሮም ኣብተን ሰብኣዊ መሰል ዝኽበረለን ዝብሃላ ሃገራት ምስ ኣተዉ፡ “ናይ ጣዕሳ” ዝብል ቅጥዒ ኣዳልዩ፡ ደገፍ ንዝሓቱ ዜጋታት 2% ናይ ኣታዊታቶም ክኸፍሉ ብምግዳድ፡ እቲ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ውትህድርናን ናይ ነጻ ዕዮን ዘብለየሎም ዕድመ ከይኣክል፡ ገንዘቦም ብምኽፋል ጊላነቶም ንኽቕጽልዎ ይገብር። እዚ ዝትግበር ከኣ ኣብዘን መሰል ሰባትን ፍትሕን ዝኽበረለን ሃገራት ከም ብዓል ጀርመን’ዩ።
እዘን ኣዕቆብቲ ሃገራት፡ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ኤምባሲ ሃገሮም ናይ ድጋፍ ወረቐት ከምጽኡ ክሓታ/ከገድዳ ከለዋ’ምበኣር፡ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ይትሓጋገዛ ከም ዘለዋ ክቑጸር ይክኣል’ዩ። ብቐንደን እተን ኤምባሲታት’ውን፡ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ኣጓፋት መዝሚዘን፡ ኣብ ካዝና እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓማጺ ስርዓት ዝኣቱ ገንዘብ ካብ ምእካብ ዝሓልፍ፡ ንህዝቢ ዝውዕል ረብሓ ንምሃብ ዝነጥፋ ኣይኮናን። እዘን ስደተኛታት ብምዕቋብ፡ ህይወት ዘውሕሳ ዘለዋ ሃገራት’ምበኣር፡ ንዓማጺ ዘርብሕ ንህዝቢ ድማ ዘመዝምዝን ኣብ ወጥሪ ዘእቱን ከፋታት ክዓጽዋ እንተ ዝኽእላ፡ ንስደተኛታት ኤርትራ ዓቢ ውዕለት ምኾነ።


text:
Access article in English or French from OHCHR website.
ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ዌብሳይት ዝተወስደ ጽሑፍ።
Geneva (8 June 2016) –
ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት (Crimes against humanity)፡ ብዝሰፍሐን ሜላውን መልክዕ ኣብ ናይ ኤርትራ መዳጎኒ ማእከላት፡ ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ማእከላት ከምኡ ውን ኣብ ካልኦት ቦታታት እታ ሃገር ኣብ ውሽጢ ዝሓለፋ 25 ዓመታት ተፈጺሞም፡ ብመሰረት ረቡዕ ዝተዘርግሐ ሓድሽ ጸብጻብ ናይ ሕ.ሃ. ኮምሽን ምጽራይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ።
ገበናት ባርነት፡ ማእሰርቲ፡ ግዱድ ምስዋር፡ መስቀይቲ፡ ምግፋዕ፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ቅትለትን ካልኦት ኢሰብኣዊ ተግባራትን፡ ከም ኣካል ናይ ሰፊሕን ሜላውን ወፍሪ ኣብ ህዝቢ ራዕዲ ንምዝራእ፡ ተቓውሞ ህዝቢ ንምግታእን መወዳእትኡ ድማ ንናይ ኤርትራ ሲቪላዊ ህዝቢ ኣብ
3d7e
ትሕቲ ቁጽጽር ንምእታውን ካብ 1991 ዓ.ም ማለት ኤርትራውያን ሰበ-ስልጣናት ቁጽጽር መሬት ኤርትራ ምስ ተረከቡ፡ ዝተፈጸሙ እዮም፡ ይብል እቲ ጸብጻብ።
ኤርትራ፡ መላኺ መንግስቲ ዘለዋ ሃገር እያ። ኣብ ኤርትራ፡ ነጻ ፈራዲ ኣካል የለን፡ ሃገራዊ ባይቶ የለን፡ ካልኦት ዲሞክራስያውያን ናይ ምሕደራ ኣካላት ውን የለዋን። ካብዚ ናይ ምሕደራን ግዝኣተ ሕግን ባዶነት ዝመንጨወ ናይ ዘይተሓታትነት ሃዋህው ድማ ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ዝተፈጸሙ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ኣኽኢሉ። “እዞም ገበናት ሎሚ ውን የጋጥሙ ኣለው፡” ኢሉ ማይክ ስሚዝ፡ ኣቦ-መንበር ኮምሽን ምጽራይ።
“ናይ ኤርትራ ስርዓተ-ፍርዲ፡ ንገበነኛታት ብርትዓውን ግሉጽን መንገዲ ተሓተትቲ ክገብሮም እዩ ዝብል ርጉጽ ተስፋ የሎን። ፈጸምቲ እዞም ገበናት ኣብ ሕጊ ክቐርቡ ኣለዎም፡ ድምጺ ናይ ግዳያት ድማ ክስማዕ ኣለዎ። ማሕበረ-ሰብ ዓለም ሕጂ ስጉምቲ ክወስድ ይግብኦ፡ እንተላይ ንኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበነኛታት (ICC)፡ ን ኣብ ቤት-ፍርድታት ሃገራቶም ዘለዉ ሕጋጋትን ካልኦት ኣገባባትን ብምጥቃም፡ ተሓታትነት ናይቶም ኣብ ኤርትራ ዝፍጸሙ ዘለዉ ግፍዕታት መታን ክረጋግጽ፡” ክብል ስሚዝ ጠቒሱ።
እቲ ጸብጻብ፡ “ኤርትራውያን፡ ኣደዳ ገደብ-ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ሃውራዊ ማእሰርቲ፡ ብሰንኪ ብህሎኣዊ ገበን ኣባላት ስድራ ዝወርዱ ሕኒ-ሕነኣዊ ስጉምትታት፡ ኣድልዎ ብሰንኪ ሃይማኖትን ብሄርን፡ ጾታዊ ዓመጽን ጾታ-ዝመበገሲኦም ዓመጻትን መቕተልትን ኮይኖም ይቕጽሉ ከም ዘለዉ፡” ብተወሳኺ የብርህ።
ገደብ-ኣልቦ ፕሮግራማት ወተሃደራዊ/ሃገራዊ ኣገልግሎት ብተደጋጋሚ ብኤርትራውያን ከም ቀንዲ ጠንቂ ካብታ ሃገር ምህዳሞም ይጥቀሱ። ኣብ 2015, 47,025 ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮፓ ዑቕባ ሓቲቶም። ብዙሓት ካብኣቶም፡ ነቲ ሓደገኛ ጉዕዞ መዲተራኒያን ብሰንኮፍ ጃልባታት፡ ብደላሎ ሰባት እንዳተመዝመዙ፡ ድሕነት ንምድላይ ዝሰገሩ እዮም።
እቲ ጸብጻብ ብምውሳኽ፡ ብ ሰነ 2015 ኣብ ዝተዘርግሐ ቀዳማይ ጸብጻብ ኮምሽን ምጽራይ ተሰኒዶም ዝነበሩ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ምምሕያሽ ከም ዘይተራእየ ይምልከት።
እቲ ጸብጻብ “ፍሉያት ውልቀ-ሰባት፡ እንተላይ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ እታ ሃገር ዝርከቡ ሰበ-ስልጣናት መንግስቲ፡ እታ ኣብ መሪሕነት ትርከብ ሰልፊ – ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን (ህ.ግ.ደ.ፍ.) – ከምኡ ውን ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ተሰከምቲ ሓላፍነት ናይቲ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ካልኦት ግሉሓት ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላትን ምዃኖም፡” የለሊ።
እቲ ጸብጻብ ቀጺሉ፡ “ቤት-ጽሕፈት ሃገራዊ ድሕነት ተሰካሚ ሓላፍነት ናይ መብዛሕኦም ጉዳያት ሃውራዊ ማእሰርቲ፡ ግዱድ ማሕዩርን መስቀይቲ ኣብ ወግዓውያንን ዘይወግዓውያንን መዳጎኒ ማእከላትን እዩ፡” ይብል።
ኮምሽን፡ ኣብ ልዕሊ ዝቑጸሩ ውልቀ-ሰባት፡ ተሰከምቲ ሓላፍነት ናይ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ምዃኖም ንምእማን ርትዓዊ ምኽንያት ዘለና፡ ጸብጻብ መርትዖ ሰኒዳ ኣላ። እቲ መርትዖ፡ ኣብ ምዱብ ግዜኡ ንዝምልከተን ኣካላት ምሕደራ ክፉት ክግበር እዩ፡ እንተላይ ንቤት-ፍርድታት ሕጊ፡ ጽኑዕ መምርሒታት ምሕላው ድሕነት ናይ መሰኻኽር ብምኽታል፥ መታን ህዝቢ ኤርትራ ፍትሒ ከም ዝረክብ ንምርግጋጽ።
መሰረት እቶም ኣብዚ ጸብጻብ ተገሊጾም ዘለዉ ኣገባባት ኣካይዳ፡ 833 ቃለ-ምስክርነታት ብኤርትራውያን ከምኡ ውን 160 ጽሑፋት ደብዳቤታት፡ ኣብ ቀዳማይ ገጽ ስራሕ ኮምሽን ምጽራይ፡ ካብ ፍርቂ-2014 ክሳዕ ፍርቂ-2015፡ ዝተቐበልናዮም እዮም።
ኮምሽን፡ ካልኣይ መርመራኣ እናካየደት ኣስታት 45,000 ደብዳቤታት ተቐቢላ። ዝበዝሑ ካብዚኦም፡ ንናይ ኮምሽን ቀዳማይ ጸብጻብ ዝነቕፉ ብእኩብ ዝተጻሕፉ ደብዳቤታትን ጥርዓናትን እዮም።
እዞም ደብዳቤታት፡ ሓባራዊ ቴማታትን ተመሳሳሊ ትሕዝቶን ዘለዎም ኮይኖም፡ ቀጥታዊ ውጽኢት ናይ ብመንግስቲ ዝተጠርነፈ ነቲ ምጽራይ ንምጽላም ዝዓለመ ዘመተ እዮም። ዝተማልአ ትንተና እዞም ደብዳቤታት ድሕሪ ምክያድ፡ ኮምሽን፡ ንመርመራታታ ዝምልከት ጭቡጥ ሓበሬታ ከም ዘይምልኡ ደምዲማ።
እቲ ጸብጻብ፡ “እቲ ኣብ ኤርትራ ሳሕቲ ንዝበጽሕን ነቶም ኣብ ክፋላት እታ ርእሰ-ከተማ ዝተሓጽሩን ብግህዶ ዝረኣይ ግዳማዊ መልክዕ ህድኣትን ንቡርነትን፡ ምስቶም ብቐጻልነት ዝረኣዩ ከበድቲ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ዝገራጮ እዩ፡” ይብል።
እቲ ጸብጻብ ብምቕጻል፡ “እቶም ብ ኮምሽን ተሰኒዶም ዘለዉ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸሙ ዓይነታት ግሉሕ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት … ኣብ ጽርግያታት ኣስመራ ኣይኮኑን ዝፍጸሙ፡ እንታይ ደኣ? ኣብ ድሕሪ ሽፋን መናድቕ መዳጎኒ ማእከላትን ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ማእከላትን። መስቀይትን ጾታዊ ዓመጽን ከም ንቡር ኣብ ክፉት ዝፍጸሙ ገበናት ኣይኮኑን፡” ይብል።
ሽሕ’ኳ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ሕቶ እንተቕረበት፡ ኮምሽን ናብ ኤርትራ ንኽትኣቱ ፍቓድ ኣይረኸበትን። ኮምሽን፡ ናብ ኤርትራ በጺሓ ዝደሓረ ርኽበታታን ርእይቶታታን ብቐጥታ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ከተቕርብ ድልውነታ ተረጋግጽ።
ተፈጸመ


text:
መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ ብእኩባት ቀንዲ ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ናይ እምነት ኣይሁዳውያንን ክርስትናን ዝቖመ እዩ። ኣብ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ እታ ቀዳመይቲ ዝበዝሐት ዝተሸጠት መጽሓፍ እያ።
ትሕዝቶን መስርዕን መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ መንጎ ሃይማኖታት ዝተፈላለየ ስለ ዝኾነ፥ ሓንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ የላን። ታናኽ (እብራይስጢ፡ תַּנַ"ךְ, አደማምጻ [taˈnax] ወይ [təˈnax]; ካልእ አጸሓሕፋ "ታናክ")፥ መጽሓፍ ቅዱስ ናይቶም ቀንዲ ኣይሁዳውያን ኣብ 24 መጽሓፍቲ ይምቀል። ሳምራውያን ዝበሃሉ ውሑዳት ክፋል ኣይሁድ ግና 5 መጽሓፍቲ ጥራይ ኣለዎም። እተን 24 ጽሑፋት ኣይሁዳውያን ኣብ 39 መጽሓፍቲ ተመቒለን ንናይ ክርስትያን ብሉይ ኪዳን የቑማ። ቁጽሪ ምሉእ ጽሕፋት ናይ ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ፥ ካብ 66 መጽሓፍቲ ናይ ወንጌላውያን፥ ክሳዕ 81 መጽሓፍቲ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ይፈላለ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ[edit | edit source]
መጽሓፍ ኣይሁድ ታናኽ፥ ኣብዘን ዝስዕባ ሰለስተ ክፋላት ይምቀል። (1) ቶራ (እብራይስጢ፡ תּוֹרָה፡ "ሕጊ") ሓሙሽተ መጽሓፍቲ ሕጊ ኮይኑ፥ መጀመርታ ታሪኽ እስራኤላውያንን ሕጎምን፥ ኪዳን ምስ ኣምላኽ እስራኤልን ይሕዝ። (2) ነቪይም (እብራይስጢ፡ נְבִיאִים፡ "ነብያት") ናይ ጥንቲ ታሪኽ እስራኤልን ይሁዳን ስራሕ ነብያትን ይሕዝ። (3) ከቱቪም (እብራይስጢ፡ כְּתוּבִים፡ "ጽሑፋት") ግጥምታትን ናይ ፍልጠት ጽሑፋትን፥ ከም በዓል መዝሙር ዳዊትን እዮብን ይሕዝ።
መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና[edit | edit source]
ናይ ሃይማኖት ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ክልተ ይምቀል። ቀዳማይ ብሉይ ኪዳን ኮይኑ 39 መጽሓፍቲ ናይ እብራይስጢ ጽሑፋት ይሕዝ፡ ካልኣይ ከኣ ሓድሽ ኪዳን ኮይኑ 27 መጽሓፍቲ ድማ ኣለዎ። ወንጌላት፥ እተን ቀዳሞት ኣርባዕተ መጽሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን፥ ብዛዕባ ህይወት ክርስቶስ የዘንትዋ። ንሰን መሰረት እምነት ክርስትና እየን።
ወላ'ኳ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክር 1000 ትና 'ተሃለዋ፥ መስርዐን ዝተፈልየ አዩ። እቲ ናይ ኣይሁድ ጽሑፍ ብምምላስ ህዝቢ እስራኤል ናብ የሩሳሌምን ናብ ቤት መቕደስን ይውዳእ፥ መወዳእታ መጽሓፍ ብሉይ ኪዳን ክርስትና ግና ትንቢት ሚልክያስ እያ።
ታሪኻዊ ጽሑፍ[edit | edit source]
ካብቲ ኣብ ቀደም ዝተጻሕፈ እሞ ክሳዕ ሕጂ ጸኒሑ ዝተረኽበ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና፥ ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ብቛንቃ ግሪኽ ዝተጻሕፈ እዩ። ክሳዕ ሕጂ ዝጸንሐ ምሉእ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ከኣ ብቛንቃ ግሪኽ ዝተቶርጎመ ካብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ዝጸንሐ እዩ። ዝነውሐ ዝጸንሐ ምሉእ ጽሑፍ: ክፋል ናይቲ ቀንዲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ተባሂሉ ዝሕሰብ፥ ማለት ልክዕ ናይ መጀመርታ ቃላት ዝሓዘ፥ ክሳዕ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ይግምገም።
ምምስራት ቀኖና ክርስትና[edit | edit source]
ድሕሪ ምምስራት ሃይማኖት ክርስትና ብቀዳማይ ክፍለ ዘመን፥ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ክፍለ ዘመናት፥ ሽማግለታት ኣብያተ ክርስትያናት ናይ ወንጌል ጽሑፋትን መልእኽትታት ሃዋርያትን ኣኪቦም ነዚ ሕጂ ሓድሽ ኪዳን ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና ኣቖሙ። ብኸምዚ ዝተገልጸ መሰረት ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን ብሓደ ሓቢሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይበሃል። ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክርስትያናዊ ሃይማኖታት ኣይኖት ጽሑፋት ከም ቀንዲ ቅዱሳት ጽሑፋት ተቐጺረን ኣብ ብሉይ ኪዳን ክጽምበራ ከም ዘለወን ክርክር ኣሎ። ወንገላውያን ነቲ ናይ እብራይስጢ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ከም ቀንዲ (ቀኖና) ይቕበልዎ። ሮማዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንን ግና መጽሓፍቲ ካልኣይ-ቀኖና ብሉይ ኪዳን ከምኡ'ውን እኩባት መጽሓፍቲ ኣይሁድን ከም ቀንዲ ጽሑፋት ይቕበልወን። ንሓድሽ ኪዳን ዘቑማ መጽሓፍቲ እዘን ዝስዕባ እየን፤ ኣርባዕተ ወንጌላ 1000 ፡ ግብሪ ሃዋርያት፡ መልእኽትታት ከምኡ'ውን ትንቢት የውሃንስ እየን።


text:
ዕጡቓት ጉጅለ ጣሊባን ንህንጻ ቤተ-መንግስቲ ኣብ ዝተቖጻጸርሉ ፡ ብቕልጡፍ ምልውዋጥ ሓይሊ ዓቕሎም ዝጸበቦም ዜጋታት ካልኦት ሃገራትን ምስ ወጻኢ ርክብ ዝጸንሖም ኣፍጋናውያንን ነብሶም ንኸድሕኑ ንማዕርፎ ነፈርቲ ካቡል ኣብ ሕንፍሽፍሽ የእትዮሞ ምህላዎም ተፈሊጡ።
ዕጡቕ ጉጅለ ጣሊባን ድሕሪ 20 ዓመታት ንርእሰ-ከተማ ካቡል ኣብ ዝተቖጻጸረሉ፡ ማዕርፎ-ነፈርቲ እታ ሃገር ቀንዲ መስሕብ ማዕከናት ዜና ኰይኑ ውዒሉ ኣሎ። ሓይልታት ጣሊባን ገስጋሶም ናብቲ ማዕርፎ-ነፈርቲ ከብሉ እንከለዉ፡ ሰራዊት ኣመሪካ ድማ ብማዕዶ፡ እቲ ናይ ምግዓዝ በረራታት መታን ከይተዓናቐፍ፡ ናይ ምክልኻልን መፈራርሒን ተኹሲን ከስምዑ ውዒሎም።
ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብራዕዲ ዝሃድሙን ነብሶም ከድሕኑ ዝጓየዩን ዜጋታት በበይኖም ሃገራት ብሰፊሑ ይካፈለሉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ በዓለ-መዚ መጓዓዝያ ኣየር ኣፍጋኒስታን ድማ፡ ማዕርፎ-ነፍርቲ ካቡል “ክሳብ ዝቕጽል መምርሒ” ንሲቪላዊ በረራታት ዕጹው ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ሓያሎ መገዲ ኣየራት ከምእኒ ዩናይት ናይ ኣመሪካ፣ ብሪቲሽ ኣየርወይስ ናይ ዓዲ-እንግሊዝ፡ ሉፍታንዛ ናይ ጀርመንን ናብ ክሊ-ኣየር ኣፍጋኒስታን ምብራር ብወግዒ ደው ከም ዘበለኦ ክገልጻ እንከለዋ፡ ኢማራትን ናይ ፓኪስታን መገዲ-ኣየርን ከኣ ብፍሉይ በረራታተን ናብ ካቡል ከም ዘቋረጻ ኣመልኪተን።
ብዙሓት ኣብ ሃገራት ኤምባሲታተን ደኣ የውጽኣ እምበር፡ ገና ሰራሕተኛታተን ብምሉኡ ከየውጽኣ ሚዛን ሓይሊ ስለ ዝተቐያየረ፡ ማዕርፎ-ነፈርቲ ካቡል ኣብ ቀውሲ’ዩ ኣትዩ።
ሰራዊት ጣሊባን፡ ጎደናታት ከተማ ካቡል እናዘሩን ሓለዋታቶም እናቐጽሉን ይርኣዩ ኣለዉ።
ሓደ ካብ መስረቲ እቲ ጉጅለን ምኽታል ኣዛዚ ጣሊባንን ሙላህ ዓብዱል-ቓኒ ባራዳር ብሰንበት ካብ ኣብ ዶሓ ቐጠር ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዝፈነዎ ናይ ቪድዮ መልእኽቲ፡ ነቶም ተቓለስቲ ድሕሪ ምምጓስ፡ ሓላፍነት ህዝቢን ካልእ ጉዳያትን ኣብታ ሃገር ንዓኣቶም ከም ዝምልከት ወሲኹ። እቲ መራሒ፡ ኣብቲ ከባቢ ብዝዝረብ ብቛንቋ ፓሽቶ ኣብ ዝሃቦ መልእኽቲ፡ ህዝቢ ክረጋጋእን ዘድሊ ጠላባት ከማልኡ ምዃኖምን ኣመልኪቱ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፡ ውድብ ጣሊባን ድሕነት ዜጋታት ከውሕስ ጸዊዖም። ኣመሪካ እትርከብን 60 ሃገራት ብሰንበት ኣብ ዘውጽአኦ ናይ ጽሑፍ መግለጺ’ውን፡ ጣሊባን ንውሑስ በረራ ዜጋታተን ካልኦት ክወጹ ንዝደልዩ ኣፍጋናውያንን ከተግብር ተማሕጺነን።
ፕረዚደነት ኣፍጋኒስታን ኣሽራፍ ቓኒ፡ ምስ ምኽትሎምን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ-መዚን፡ ብሰንበት’ዮም ነታ ርእሰ-ከተማ ለቒቖም ናብ ታጃኪስታን ሃዲሞም። እቶም ፕረዚደንት ኣብ ፈይስቡክ ኣብ ዝለጠፉዎ ጽሑፍ፡ ምፍሳስ ደም ከውግዱ ከም ዝሃደሙ ድሕሪ ምሕባር፡ ካብ ታጃኪስታን ናብ ዘይተፈልጠ ስፍራ ምኻዶም ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ሓደ እዋን መንግስቱ ሃየለማርያም ምስ ገሸ፡ ጀነራላቱ ካብ ስልጣኑ ከውርድዎ ፈቲኖም ከምዝነበሩ ዝዝከር’ዩ። ኣብ’ታ መዓልቲ’ቲኣ ኣብ ማእከል ኮምቢሽታቶ፡ ፊት ካተድራለ ኣብ ስራሕ ኔረ። ሽዑ ድሕሪ ፋዱስ ጸሓይ ብመራራ ኣብ ፊት ስርሐይ እዝግዮ ዝኾነ ጠያይቲ ዘው-ዘበለት ጂፕ፡ ቀይሕ ቆብዕ ጌሮም፡ ናይ ኣየር ወለድ ክዳን ዝተኸድኑ ወተሃደራት ሒዞማ ኣብ ኩርናዕ መንደቕ ናይ ካተድራለ ተጸጊዓ ናብ ማእከል ጽርግያ’ቢላ ብረታ ኣቕኒዓ ደው በለት።
ብዛዕባ ኩነታት ናይ’ቲ ዕልዋ ሓበሬታ ጨኒቑዋ ዝወዓለት መዓልቲ ናየ’ስመራ፡ ኣማስይኡ ብመኻይንን ብኣጋርን ዝተዓብለለ ብዝሒ ምንቅስቓስ ናይ ወተሃደራት ተዓሰለት። አረ ሕልፍ ሕልፍ ኢሎም’ሲ ኣብ ዝባን ናሕሲ ናይ ህንጻታት ከይተረፈ ብረቶም ተኺሎም፡ ብዙሃት ወተሃደራት ምንቅስቓስ ከተማ ክዕዘቡ ጀመሩ። ኣይደንጎየን ድማ እቶም ዓለውቲ ጀነራላት ኣብ ቃኘው፡ ኣብ ኣኼባ እንከለዉ፡ ብመንደፋራ’ቢሉ ዝመጽአ ሰራዊት ስጉምቲ ወሲዱሎም፡ ኣስመራ ብቕጽበት ብተኹሲ ተሃወጸት።
እቲ ዕልዋ ቅድሚ ምፍሻሉ፡ ነቲ ሓዲሽ ኩነታት ዝሰምዑ፡ ቀደም ናይ ንጉስ ሃይለስላሰ ሻምበል ዝነበሩ ሻምበል ታፈሰ ዝበሃሉ ኣቦ፡ ቅድሚ ፋዱስ ናብ ስርሐይ መጺኦም፡
“በ’ውነቱ ዳንኤል እኔ’ምፈልገው ለውጥ ብቻ ነው። ለምን ውሻ ዙፋኑ ላይ ቁጭ ብሎ ዉ! ዉ! ኣይልም። እኔ’ምፈልገው ለውጥ ብቻ ነው።”
ዝበሉኒ ዘረባ ሎሚ ምስ’ዚ ካብ ፎርቶ’ቢሉ ዝስማዕ ዘሎ ወረ ተዘኪሩኒ’የ ነቲ ብሂሎም ኣልዒለዮ። እቲ ዕልዋ ምስፈሸለ ብሳሕል ኣቢሉ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሞን፡ over confidence ለኪሙዎም ክብል በታ ሰሚዕካ ዘይትምኖ ዝነበረት ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ዘመሓላለፎ መልእኽቱ ከም’ዛ ደወል ካተድራለ ሕጂ’ውን ትዝ ትብለኒ። እሞ ሕጂኸ ደኣ እንታ’ዩ ክበሃል ዝድለ ዘሎ?
ዝኾነ ኾይኑ ኣብ’ዛ ሓዳስ ኤርትራና፡ ለውጢ ዓይነቱ ብዘየገድስ፡ ለውጢ የድሊ ከምዘሎ እዚ ሰኣን ንእሽቶ ማሕጎማ ተፈጢሩ፡ ተኸስ ዝብል ዘሎ ክንዲ ግዛዕ ዝኸውን፡ ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን ድራማ ንጹር ምስክር’ዩ።
ናይ ብሓቂ ግን እንዳ ዝናን-ባህታን’ውን ለውጢ ደልዮም፡ ዝባኖም ቀሊዖም ማሕጎማ ዝጽበዩ’ዮም ዝመስሉ ዘለዉ ኣንተበልኩ ዘጋነንኩ ኣይመስለንን። ይፍጠረሎም ጥራይ ሓጓሞ ካብ ዓደ’ቦ። ከም’ዚ ዝመጣልዕዎ ዘለው ብቓንዛ ምልላው እንተቐጺሎም’ሞ፡ መዓልቲ እነተነዊሑ ግን፡ ይኽደነና ደኣ’ምበር ሓጓሞ ካብ ጎደቦ ክዕድሙ ፈረሶም ጽዒኖም ይልእኩ’ኾኑ’ዮም ዘየብል ኣይኮነን። ንምሕረት ይግበረሎም።
እንተ ንኣና ንህዝቢ ግን፡ ዝሓለፈ ግዜ መኣስ ነዊሑ፡ ኢሳያስ መይቱ-ተንሲኡ ተባሂሉ፡ ተወርዩስ፡ ዓቢ ንኡስ ተደናጊሩ ከምዝነበረ ዝርሳዕ ኣይመስለንን። ሎሚ ድማ ብታንኪ ዝተዓጀቡ ክሳብ 100 ዝበጽሑ ዋርሳይ ናብ ፎርቶ ደይቦም፡ ንንዳ ዜና ተቖጻጺሮሞ። መልእኽቶም ክንብቡ ጅምር ምሰ’በሉ ግን ሉቸ ብሃንደበት ስለዝኸደት መልእኽቶም ኣንቢቦም ከይወድኡ ተኾሊፎም፡ ኣማስይኦም ከኣ ፕረሲደንት ሕራይ ሰሚዐኩም ኣለኹ ደሓን፡ ኢሉዎም፡ ብሰላም ናብ ቦትኦም ተመሊሶም። እቲ ምይይጥ ድማ ይቕጽላ’ሎ፡ ዝብል ወረ፡ ወረ ተቖጺሩስ፡ ሰማዒ እዝኒ ረኺቡ፡ ሂር ኢሉ ይውረ’ሎ።
ናይ ወረስ ይጽናሕ’ሞ፡ ዕድመ ዝሃቦ እዝኒ እቲ ዝኸውን ክሰምዕ ኢሉ’ሎ። ምናልባት ግን፡ ድሕሪ’ቲ ኹሉ ክጽብጸብ ዝጸንሐ ናይ ግፍዕታት ወረ ሕጂ፡ እንዳ ዝናን-ባህታን ፍልይ ዝበለ ሓሳብ ንዘቕረቡ ዜጋታት ሰሚዖም ወይ ድማ ብቖጸራ ኣፋንዮሞም ክበሃል እንከሎ ቀሊል ለውጢ ኣይመስለንን።
ብወገኖም ምናልባት እንተተረኺቡ ንሳቶም ጡረታ ዝወጽእሉ ለውጢ ዝቕርቡ ዘለዉ’ዮም ዝመስሉ ዘለዉ፡ ከም’ዚ ሓዲሽ ተግባሮም እንተኾይኑ።
ብሸነኽ ህዝቢኸ ንሳቶም ንዝምልምልዎ ለውጢ ዝኸውን መለክዒታት፡ ምፍታሕ እሱራትን ምትግባር ኮንስቲቱሽንን እኹልዶኾን ይኸውን?
ከም ተመኩሮ ደቡብ ኣፍሪቃ – ማንደላ፡
ከም ናይ ምብራቕ ቲሞር – ሻናና ጉስማው፡ ወይ ድማ
ከም ተመኩሮ ናይ ሩዋንዳ – ካጋመ፡ ዝመስሉ መራሕቲ ከይረኸበ መስርሕ ለውጥን ዕርቅን ናይ’ዛ ሓዳስ ኤርትራና ናበ’ቢሉ ዝዓልብ’ዩ ዝመስል ዘሎ?
ምናልባት እንዳ ዝናን-ባህታን ምስ ነብሶምን ምስ ህዝቦምን ዘትዮም ናይ ምውሳን ሓዲሽ ብቕዓት ኣጥርዮም ስለዘለዉ ሓደስቲ መራሕቲ ክምልመሉ’ዮም ክበሃል ድ’ዩ ዝድለ ዘሎ? ኝሕናኸ ምናልባት ንሱ’ውን እንተተረኺቡ እንታይ በሃልቲ ኢና? ይርሓሰናዶ ወይስ ካልእ ኣለና?
እቲ ሕጂ ከም ቀንዲ ዛዕባ ዝውረ ዘሎ ስምዒታዊ ህቦቡላ፡ ምልጋስ ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ ብሓይሊ ወይ ብፍቶት እንተተጋሂዱኸ ኣንፈት መጻኢ ዕድልና ኣብ ኢድና ማለት ኣብ ኢድ ህዝቢ ይዓልብ ዶኾን ይኸውን? ከምርኢቶይ
- ከም ናይ ቱኒዝያ ዝመስል ኣይመስለንን። ምኽንያትቱ ኣርባዕተ ሚእቲ መንእሰያት ኣብ ባሕሪ፡ ጥሒሎም፡ ልብን ኩላሊትን ናይ ኤርትራውነት ኣብ ሲናይ ተጠቢሑ ኣብ ግብጺ ናብ ዕዳጋ ይወርዳ’ሎ’ኳ እዚ’ውን ይሓልፍ ተባሂሉ’ዩ ክሕለፍ ተለሚዱ ዘሎ።
- ከም ናይ ሊብያ’ውን ዝመስል ኣይመስለንን። ከመይ’ሲ ክሳብ ሚእቲ ዝበጽሑ ዕጡቓት መንእሰያት ን’ንዳ ዜና ተቖጻጺሮሞ ከብቅዑስ ሕቶ ሓቲቶም ናብ ቦትኦም ተመሊሶም ይበሃል ስለዘሎ።
- ከም ናይ ኢትዮጵያ’ውን ዝመስል ኣይመስለንን። ሰበስልጣን ኤርትራ ኣግሂዶም፡ ኢሳያስ እንተደለ የባእሰና፡ እንተደለ ድማ የሰማምዓና። ከምኡ’ቢሉ’ዩ ኣጋዲሉና’ዮም ዝብሉ።
ዝኾነ ኾይኑ፡ እቲ ቐንዲ ዛዕባ ምልጋስ ናይ’ዚ ብሞያ ዝሞተ ኣብ ናይ ህልኽ ኲናት ዝተሳዕረ ቄባዕ ቅዲ-ኣመራርሓ ኢሳያስ ሓዋርያቱን፡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንሕና ከም ህዝቢ ናይ’ቲ ውድቀትን ናይ መጻኢ ዕድልናን – ሓላፍነትን ተሓታትነትን -ብምስካም ምእንቲ ለውጥን ዕርቅን ናይ ሓባር ኣርእስቲ ምኹስኳስ ተተሓሒዝናዮዶ’ለና?
ምስ ገበርቲ ሰናይ ብዓቢኡ ድማ ምስ ሕቡራት ሃገራት ዝዋሳእ ድምጺ ህዝቢ ኣለናዶ? ከመይ’ሲ ኣብ መንጎ ሕቡራት ሃገራትን መንግስቲ ኤርትራን ተዋዲዱ ዝነበረ
Eritrea-Demobilization and Reintegration Program
Project ID ERPE73604 (09/2001)
ዝመስል ተስፋ ከምዝነበረ፡ ሕጂ’ውን ምልዓሉ ሃናጺ ይመስለኒ ንኣይ።
ከምኡ’ውን ካብ ዋዕላ ናይ ኣዋሳ፡ ዋዕላ ናይ ምሁራት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ ዋዕላ ናይ መንእሰያት ኣብ ደብረዘይት፡ ብሸነኽ ኢትዮጵያ ዝተፈተነ ምትብባዕ ናይ ለውጢ ዝዓመሞ ናይ ለውጢ ዕማማትን፡ ብሕጂ’ውን እንታይ ክውሰኽ ከምዝኽእል ምምላእ ሃናጺ መሲሉ ይስምዓኒ።
ብረድዮታትን ብኢንተርነትን ዝመሓላለፍ ዘሎ ድምጺ ደለይቲ ለውጢ ኣዝዩ ንኡድ’ዩ። እንተኮነ ግን ኩነታት ጽልግልግ ኣብ ዝበለሉ ሰዓት፡ ኣበ’ስመራ እንታይ ይግበራ’ሎ ዝብል ጸብጻብ ጥራይ ከተቃልሕ ምጽዓር’ሲ፡ ንድሕነት ናይ’ቶም ለውጢ ከምጽኡ ብኣካል ዝዋስኡ ዘለዉ ዜጋታት ሰኸም ምውሳኽ’ውን ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ዝኾነ ኾይኑ ለውጢ የድሊ’ሎ። እንዳ ዝናን-ባህታን’ውን ናይ ለውጢ መንገዲ ሃሰስ ክብሉ ጅሚሮም ኣለዉ። ሰለስተ ታንክታት ኣምሪሖም ን’ንዳ ዜና ዝተቖጻጸሩ ዕጡቓት ዋርሳይ’ኳ ከም ቀደሞም ብጥይት ካብዘይፈርድዎም፡ እንተተረኺቡስ ናይ ምሁራት ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ሽምግልና ተቐቢሎም፡ ከም’ቲ ሓደ ምሁር ኤትራዊ ኣብ 2000 ዝበልዎ፡ ስልጣንን ተሓታትነትን ንናይ ህዝቢ ኮሚቴ ከረክቡ እንተተሓቲቶም ብዘይ ምፍሳስ ደም ሕራይ ዝብሉ’ዮም ዝመስሉ ዘለዉ። ይመልኣልና ጥራይ።
ሰላምን ቅሳነትን ንህዝቢ ኤርትራ።
ዳንኤል ተስፋዮውሃንስ ተኽለጊዮርጊስ (01/23/2012)
Ewandt54@gmail.com


text:
ኣብ Paltalk “Eritrean Room for Strong & United Opposition” ዚቐረበ መደረ
ካብ ፍልልያትካ ኪቕሰም ዚከኣል ትምህርቲ ማሕበራዊ-ሓድነት
ምህናጽ ሃገር ከቢድ ስለ ዚዀነ፣ ንሕና ኤርትራውያን ከአ ተመክሮና ናብኡ ጌና ውልዶ ብምዃኑ፣ እዚ ኣርእስቲ እዚ ብዙሕ ከዛርበና ባህርያዊ እመስለኒ፡፡ ምህናጽ ዲሞክራስያዊት ኤርትራ እሞከአ ብዚያዳ፡፡ ምህናጽ ሃገር ብማንካ ከይተላዕሎ፣ ሃገር ብዓንዳርእሳ ብምልኪ ስለ ዚተዓፈነት ከአ፣ ምህናጽ ኤርትራውነት/ኤርትራ ኣዝዩ ተሐላሊኹ አሎ፡፡ ምልኪ ንምስዓር ይኹን መስርሕ ምህናጽ ሃገር ንምቕጻል ኵሉ ክንረኽቦ እንኽእል ኤርትራዊ ኃይሊ ከም ዘድሊ ብሩህ ክነሱ፣ ብኣንጻሩ ከምዚ ናይ ሎሚ ናይ ተቓውሞ ውድባትና ዘሎ በበይንኻ ጕዕዞ ምውሳድ ከአ፣ መዋጽኦን ምኽርን ዜድልዮ ስጊንጢር ነገር ኰይኑና አሎ፡፡ ከምኡ ስለ ዚዀነ ከአ እዚ ጕዳዩ ንብዙሓት ደቂ-ሃገር ኪሳቒ ይርከብ፡፡
ንቊርቊሳት ፍልልያትና ብኣብነት ንምብራህ መታን ኪክአል - ማለት ከም መእተዊ ናብ ኣርእስትና - ሓደ ድግም-ያ-ድግም ክዝርዝር መዲበ ስለ ዘሎኹ፣ ምሳይ ሐቢርኩም ብጽሞና ኪትከታተሉ ከአ ብትሕትና አማሕጽን፡፡
ክልተ ዚተፋቐሩ ወዲን-ጓልን፣ ወለዶም እውን ንፍቕሮም ስለ ዚሐበርዎ፣ ብቃል-ኪዳን ክጽምበሉ አብ ምድላው ውራዮም ነበሩ፡፡ እዞም ፍቑራት መንእሰያት ንበብውሽጦም ዚነበሮም ምስ መጻኢ ዚተአሳሰረ ሰሃሮ፣ ዋል’ኳ ብሐደ ኮፍ ኢሎም አይመያየጥሉ ድአ’ምበር፣ ማለት ነፍሲ ወከፎም ብውሽጡ ሳሃሮ ስለ ዚሐደሮ፣ ብተናጹል፡ እቲ ወዲ ነብኡ፣ እታ ጓል ከአ ነዲአ ፍቕሮም ክዳብረሎም መታን፣ ምኽርን ማዕዳን ካብ ዚተጠቕሱ ወለዶም ተወከሱ ይበሀል፡፡ ወለዶም ዚለገስሎም ማዕዳን ምኽርን ከአ ከምዚ ዚስዕብ ይመስል ነበረ፡፡
ማዕዳ ኣቦ ንወዶም፦ ባህረ-ጓል ከም ናይ ኣዴታታ፣ ናይ ወዲ ከአ ከም ናይ ኣቦታቱ እንድዩ ወደይሲ! እሞ ሓንትስ አጽኒዕካ ድአ ሐዞ እምበር፡ ምኽረይን፣ ምኽሪ ቅድመይን፣ ምኽሪ ቅድሚ-ቅድመይንሲ እንሆ - ርኸብ አይትስአን - ክብሉ ወላዲኡ ዘረባኦም ጀመሩ፡፡ ብምቕጻል ከአ በሉ አቶም ኣቦ፤ እሞ ከምቲ ኣዴኻ ምሳይ፣ ኣደይ ከአ ምስ ኣባሓጎኻ ዚነበረ ወግዒ፣ ሰበይትኻ እውን ከምኡ ምሳኻ ተመሳሳሊ ባህሪ ከተርኢ ግድን ኢዩ፡፡ ነዚ ባህሪ’ዚ ብድሌት ዚቕይሮ ከአ ዋላ ሐደ ካባና’ኳ የሎን፤ ብጥበብን ብዓቕልን ግና ንባህረ-ጠባይ ብጸይትኻ ክትርድኦ ይከአል’ዩ፡፡ ንኣብነት በሉ ወዮም ወላዲ፣ ንኣብነት ሰበይትኻ ሃንደበት ብብኽያት እንተ ተነኽነኸት፣ ንስኻ አይትሰምብድ፡፡ ብቀጥታ ምስ ተግባርካ ዚተአሳሰር ጕዳይ የብክያ ከም ዘየሎ ከአ አስተውዕለሉ፡፡ ልዕሊ ዅሉ ከአ ምኽንያቱ ክትፈልጥ ኢልካ አይትደፋፍአያ፤ መልሲ አይክትረኽበሉን ኢኻ፡፡ ንባዕላ’ውን ነቲ ቀጨውጨው እንታይ አምጺኡዎ አይትፈልጦን ኢያ፡፡ ብዝበለጸ ፍቕርኻን ሙቖትካን ጥራይ አርእያ ...ወዘተ ክብሉ ተመክሮኦምን ምኽሮምን ንወዶም ለገስሉ፡፡
ማዕዳ ኣደ ከአ ንጓለን፦ ሰብኡት በጠማምታ ኣንስቲ ሲግንጥር ኰይኖም ዚርአይሉ ሓያሎ ነገራት አሎ፡፡ ብርግጽ ከአ እቲ ሓደ ወይ ካልእ ባህርያት ናትና-ናይ ኣንስቲ እውን ንኣታቶም ግር የብሎም የኸውን’ዩ፡፡ መቸም „ሰብኣይን ደሊኽን ጭሕምን ጸሊእክን“ ተባሂሉ ተመሲሉ እንድ’ዩ ጓለይሲ! እሞ ከም ዘለዎ ተቐበልዮ እየ ዝብለኪ ዘሎኹ፡፡ ሓሐሊፎም ሰብኡት ከም ዝመነኑ ባሕታውያን ንበይነይ ዘብል ነብሳት ዚሰፍሮም ዚመስለካ ግዜ አሎ’ዩ፡፡ ብርግጽ ከአ ሰብአይኪ „ሰላመይ ሃብኒ!“ ኢሉ ከም ባሕታዊ ምስ ነብሱ እንተ ተቖራቖሰ፤ ከቶ ንስኺ ገለ ነገር ስለ ዚገበርኪ ወይ ካብ ክትገብርዮ ዚነበረኪ ነገር ስለ ዘጕደልኪ አይኰነን፡፡ ብዚዀነ ካብ ንፍቕርስ ንጽሞና ናጽነቱ ገይሩ ካብ ወሰዳ፣ ንጽሞና እውን ግዜ ምሀባ ንፍቕሪ ብርግጽ ዕድል ይኸስት ኢዩ፡፡ ኵሎም ክብርታት ኣንስቲ ክብርታት ሰብኡት አይኮኑን፤ ክብርታት ሰብኡት እውን ንኣንስቲ ከምኡ ግድን ክብርታተን አይኮኑን፡፡ እሞ ንበዓልቤትኪ -ንአኺ ብዚመስለኪ - ክትቅይርዮ ከይተመጣጠርኪ ከም ዘለዎ፣ ማለት ምስ ነጥበ-ብርትዐን ድኽመቱን ተቐበልዮ ... ክብላ ንጓለን ምኽረን ለገሳ፡፡
ቀጺልና ካብ ንጽል ኣብነት ናብ ማሕበራዊ ብምኻድን ብምትዕጽጻፍን፣ ማለት ካብዚ ናይ ሐደ-ስድራቤት መረዳእታ ነቒልና፣ ኵነታት ህዝብና ክንርኢ ኢና፡፡ እሞ እስኪ ካብዚ እዞም ክልተ ለባማትን ምኩራትን ወለዲ ዚሀቡና ምኽርን ማዕዳን ገለ ንማሕበራዊ ጸገማት ኤርተራና ዚጠቅም ጥበብ ንምርካብ ሐቢርና ሀሰስ ንበል፡፡ ሽግር ዘምጻአልና ዚመስል ልምዲ እንታይ ኢዩ? ልሙድ ክንገብሮ ዝድለ ዘሎ ጠባይከ እንታይ ይመስል? ብቀዳምነት፣ ከም ውልቀሰባት ይኹን ከም ኣባለት እንዳ ንነብስናን ንተግባርናን ብሸለልትነት ዘይምርአይ፤ ወይ ጕድለትካ አቐሚጥካ ናይ እንዳማትካ ዘይምጥማት፡፡ ካልአይ፣ መንቀል-ሓሳባትና እገለ ወይ እገሊት ዘይኰነስ ዕላማ ይኹን፡፡ እምበአር አብዚ ከም ኣብነት ዝሬአናዮ ናይ ሐደ-ስድራቤት ኣብነት እቲ ሓደ ናይቲ ካልእ ሕጽረታት ንምጽብጻብ አይነበረን፡፡ ሰብአይ ካብ ሰበይቲ፣ ወይ እውን ሰበይቲ ካብ ሰብአይ፣ ዚተፈልየ ስነ-ኣእምሮኣዊ-ኵነት ከም ዘለዎም ንምብራህ እውን አይነበረን፡፡ የግዳስ (፩) ሕጽረት ኣመለኻኽታኻ ንምእራም (፪) ነቲ መንጽርካ ወገን ከም ዘለዎ ንምቕባል (፫) አብ ዘራኽበካ ቊምነገራት ሐቢርካ ንምስጓምን ገግዴኻ ንምግባርን (፬) ኵሉ ነገር አብ ጽቡቕ ድሌት ጥራይ ንዘይምግዳፍ፣ የግዳስ ብጻዕሪ ዚተዓቚቡ ቊምነገራት/መኽሰባት ከም ብሌን-ዓይንኻ ንምሕላው ...ወዘተ ኢዩ፡፡ እቲ ዚዐበየ ኤርትራዊ መኽሰብ ሎሚ እስከ ንበል ናጽነትና ኢዩ፡፡ ውሕስና ናጽነትና ከአ ቅዋምነት ምዃኑ ውሁብ ንውሰዶ፡፡ ብሓባር እነማዕድዎ ላዕላይ ዕላማ ሕጋዊትን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ ምህናጽ ምዃና ከአ ኩላትና ንሰማማዕ፡፡ ብርግጽ ከአ አብ ትሕቲ ሕጋዊትን ዲሞክራስያዊትን ሃገር ዚሽቚረር ወገን ካባና ከም ዘይህሉ ቅቡል ነገር ጌርና ክንወስዶ ጸገም ዘምጽአልና አይመስለንን፡፡ ካብዚ ቀጺልና እምበአር፣ ሎሚ ኵሉ ሸነኻት ኤርትራ ቆሲሉን ረቒቑን ምህላዉ በዚ ኸአ ተነቃፊ ምዃኑ ከይረሳዕና፣ ናብ ማሕበራዊ ኵነታትና አቢልና ጋእ ንበል፡፡
ሽግር ኤርትራ ቀደም ይኹን ሎሚ ሓድሕድካ ካብ ዘይምፍላጥ ዚምንጩ’ዩ እንተበልኩ ካብ ሓቂ ዝረሐቕኩ አይመስለንን፡፡ ከምቲ ዝበሃል፣ ሓንቲ ካብ ኢትዮጵያ ዝነቐለት ጋንታ ናይ ጦር-ሠራዊት ነቲ ዚነበረ (ፈደራላዊ) ቤተ-መንግስቲ ኤርትራ አብ መወዳእታ 50ታት ብምኽባብ „እምቢ ያለ ሰው ጥይት አጕሩሰው“ ብምባል ሀዲዳቶ ይብሃል፤ ግደ ሓቂ ግና፣ ከምዚ ካብ ምባልሲ ሽዑ ኤርትራውያን ተዘራሪቦም ዚረዳድእሉ ቋንቋ አይነበሮምን ክትብል ምቐለለ እመስለኒ፡፡ ምናዳ’ኳ ኤርትራ ብብዝሒ ይኹን ብተመክሮ፣ ማለት ብተዘምዶ፣ ካብታ ጋንታ-ጦር ዚዓቢ ሓይሊ-ፖሊስ ከም ዚነበራ ክትዝክር ከሎኻ፣ ጸገምና ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይምንባራ ይበርሀልካ ኢዩ፡፡ ጠንቂ ናይታ ጋንታ ንኽንእርም ስዒቡ ኣማኢት ኣሽሐት ዜጋታት ከም ዘሰዋእና ክትዝክር ከሎኻ ከአ ጸጸኒሑ አብ ልዕሊ ኵሩዕ ህዝቢኻ ዘሎካ እምነት ሰንከልከል ዘብል ኢዩ፡፡ ብፍላይ’ኳ ድሕሪ እዚ ኵሉ ዋጋ ምኽፋል፣ ኤርትራ ብገለ ጸቢብ አጠማምታ ዘለዎ ጕጅለ ህግዲፍ ጅሆ ተታሐዛ ምህላዋ በቲ ሐደ ወገን፣ ህላወ ድኹም ተቓውሞ ከአ በቲ ካልእ፣ ክትርኢ፣ ብዘይ ቀል’ዓለም ሞራልካ ዚጽንቅቕ ኵነት’ዩ፡፡ ብሐደ ብምስዋእን ብምስንካልን ዚስገር ዚመስለና ዚነበረ ፍልልያት ደቂ-ሃገር፤ ኮታ ከም ተጋደልቲ መጠን ቁሸትናን አዝማድናን ዕሺሽ ብምባል፣ ማለት „ዓድናን ቤተ-ሰብናን ኤርትራ’ያ“ እንዳጨራሕና ክንነጥሮ ዚፈተና ህቡብ ተመክሮ፣ ሎሚ ውጽኢቱ አረበሽቶ ኰይኑ ተሪፉ’ሎ፡፡ ክሳዕ ዕለተ-ሎሚ እታ ናጻ ዘውጻእናያ ሃገር ገለ-ገሌናስ ተመሊስና ከይርአናያ ንእስነትናን ሓይልናን ተሐሺሹ ክተርፍ ከአ ሲግንጢር ነገር ኢዩ፡፡ ብሐፈሻኡ ድማ እቶም በዝን ከምኡን ብዝያዳ ውላዶምን ዓዶምን ዚነደዩ ሸነኻት ኤርትራና ገና ድሕሪ ስዕረት መግዛእቲ ኢትዮጵያ እንተኰነ’ውን ስደተኛታት ኮይኖም ምትራፎም፣ ንሕልና ዘለዎ ሰብ ሰላም ዚኸልእ ኢዩ፡፡ እሞ
1. ስለምንታይ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ብስርዓት ህግድፍ ተመንዚዑ …?
2. ስለምንታይ እዩ’ኸ ሓያል ተቓውሞ ክንተክል ገና ሸጊሩና ዘሎ …?
3. መላኺ ስርዓት (ህግደፍ) ብፍኑው ኣገባብ ቃልሲ ክሳዓር ይካኣል ዶ …?
ብወገነይ ነዚአቶምን ንካልኦትን ሕቶታት ንምምላስ ብዕምቆት አብ ማሕበራዊ-ቅርጻ (ከበሳን መታሕትን) ኤርትራ ወሪድካ ምትንታን ኣቋሪጽካ ዘይትሰግሮ ጕዳይ ኰይኑ ረኺበዮ፡፡ እዚ ክልተ ወገናት ንባዕሉ አብ ወውሽጡ ዚነብሮ ፍሉይነት/ ፍልልያት ግና ደቀቕቲ ብምዃኖም ክንሰግሮም ኢና፡፡ ስለምንታይ ነቲ ጀብሃን ሻዕብያን ዚብል በዳሂ ተመክሮ አኳሊመ ናብ ከበሳን መታሕትን ይአቱ አሎኹ ናብ መደምደምታ ከብርሆ ክፍትን’የ፡፡
ማሕበራዊ ቅርጻ ከበሳ/ክርስትያን ኤርትራ
1. ሕቶ ዋንነት፦ ከበሳ ኤርትራ መነባብሮኡ ምስ ሕርሻ ዚተአሳሰረ ኢዩ፡፡ ግራቱን ቊሸቱን ከአ ብወረጦ ካብ ህይወቱ ክተፈልየን አሸጋሪ ኢዩ፡፡ ብካልእ ኣዘራርባ ሕቶ ዋንነት ዓንዲ-ማእከል ናይ ህይወቱ ብምዃኑ፣ ካብ ዓዱን ቊሸቱን ወይ ከም እተባህለ ካብ ንብረቱ ክትንጽሎ ምናልባት ሬሳኡ ክትሳገር ክህልወካ ኢዩ፡፡ እዚ ማለት ከአ አብ ከበሳና ካልእ ፍርዙን ጸጋታት ከም ሰብአዊ-መሰል፣ ፍትሒ ...ወዘተ ድሕሪ ንዋታዊ ነገራት ኢዮም ዚስርዑ፡፡ ሓረስታይ ከበሳ ብመሰረቱ መታን አብ ቊሾቱን ግራቱን ክሰፍር፣ ዚነገሠ ንጉሥና ዚበረቐ ጸሓይና ብምባል ተመሳሲሉ ክሐድር ይፍትን ኢዩ፡፡ ንህዝቢ ከበሳ ክለተ ደቁ ከም መጠን ናይ ሽዑ ተጋደልቲ „ጀብሃዶ ሻዕብያ ትመርጽ“ ብምባል አብ መቓቕሮ ነእትዎ ኣብ ዚነበርናሉ ህሞት፣ ተገዲዱ ዚህቦ ዚነበረ መልሲ፡ „ሰሜናዊ ባሕሪ ዚሐዘ ንአና ብክጎረሮና ሐዘ ኢዩ’ሞ ምስ ሰብ-ባሕሪ ወጊና አሎና“ ዚብሉ ሓያሎ ዓድታት ካብኣቶም የጋጥሙና ነይሮም፡፡ አብቲ ባህሊ ዕምቆት ንዘለዎ ካባና ከአ መልእኽቲ ከበሳ ፍሉጥ ኢዩ፡፡ ክልቴና ደቁ ስለ ዝዄናዮ’ውን አይነበረን፤ ከምኡ እንተዚነብርሲ ንንጉሠ እልፉ ዚተባህለ ሹመኛኦም አብ ሕሉፍ ታሪኾም ባዕሎም አይምቐተሉን ነይሮም፡፡ ንሶም ከም ዚተባህለ ምሰታ መሬት ተረፍቲ ብምዃኖም፣ ሕጂ እውን ይጥዓም ይሕሰም ምስቲ መሬቶም ዚሐዘ ክመሳሰሉ ምዃኖም ኢዮም ሐቢሮም፡፡
2. ሕቶ ዕጥቂ፦ ከበሳ ካልእ ከም ሕርሻ ብወኒ ዘፍርይሉ ሸነኽ ውትህድርና ኢዩ፡፡ ኣብዚ ከበሳና ንዕላማ-ዕጥቂዶ ንዕጥቂ ዘሎዎ ኣድናቖት ይዐቢ ፈላሊኻ ምቕራቡ አሸጋሪ ኢዩ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ሓደ ዛንታ ክነግረኩም፡፡ ካብ ባርካ (ማለት ካብ ተክሬረት) ንከበሳ ኣግማል ከሰንዩ ብኡ አቢሎም ከአ ስድራቤቶም ክርእዩ ዚተላእኩ ሓረስቶት-ተጋደልቲ ዕጥቆም ብጀካ ገለ ከላሽናት ካልእ አረገውቲ ጓንዴታት አብ መገዲ ቀቢሮሞ ከም ዚደየቡ ተፈሊጡ፣ ምስ ተመልሱ ተሐቲቶም ክምልሱ ከለዉ፤ ንመርዑትናን ቊሾትናን ድሕሪ ክንደዚ ዓመታት ጠፊእናዮም ጸኒሕና ከነብቅዕ ከምቲ ናይቶም አብ ወውሻጤኦም ከለዉ ብጃንሆይ ዚተሐንገጡዎ - ማለት አፈድስቲ - ሒዝና ነንቊሸትና ክንቃላዕ አይደሌናን፣ ዚብል መልሲ ኣቕረቡ፡፡ እዞም ዚተጠቕሱ ተጋደልቲ ካብ ቃሎም ከም ዚበርሀ፣ ስምምዖም፡ ከይተፈላለዩ ብሐደ ዓዲ-ዓዲ ክአትዉን ነቲ ዓዱ ዚአትውዎ ዘሎዉ ተጋዳላይ ካብአቶም ናይ ግድን ከላሽን ከዕጠቕዎን ጌሮም፡፡ አብዚ እተን ንድሕሪት ቀቢሮም ዘትረፍወን ጓንዴታት አብ ኢዶም ዘይብሎም ጸላኢ እንተዘጋጥሞም ናይ ሞትን ሕየትን ጌጋ ከም ዚገበሩን፣ ናብ ቦትኦም ምስ ተመልሱ ሥነ-ሥርዓታዊ መቕጻዕቲ ከም ዚወርዶምን አይነቕሑሉን ነይሮም ማለት አይኰነን፡፡ የግዳስ ስነ-ኣእምሮአዊ ዕግበቶምን ዕግበት ኣቚሻቶምን ከምኡ ስለ ዚዀነ ኢዩ፡፡ እቲ መራሕ መስርዖም ንግዜኡ ስሙ ዘይዝክሮ (ወዲ ሃዘጋ) ከአ ይብል፤ ንሰበይቱ አብ ግዜ ድቃሶም እታ አብ ትርአስ ንእዲ ተጋዲማ ዚነበረት ካላሽን 30 ጠያይት ኣድራጋ ከም ትፍኑ፣ እሞ ንሰብአይ አብ ክልተ ጨንዲሐ ከም ዓንደ-ገመል ንክልተ መኣዝን ከም ትዝርግሖ ምስ ነገራ፣ ሰበይቱ ኵሉ ሽግራታ ተረሲዑ ከም ዚዓለለትሉን ብዘይ ቊጭምጭም ናብ መደቡ ከም ዘፋነወቶን ሐቢሩ፡፡
3. ሕቶ ጠርቂ፦ ንከበሳዊ ካብ ንቤተ-ክርስትያኑ ክሳዕ ንጥሪቱ ጠርቂ ንሹመኛ ከፊልካ ምንባር ውሁብ ነገር ኢዩ፡፡ ካብዝን ካልእን ምኽንያታት ከበሳ ንመራሕቶም ዘለዎም ከበሬታ ካብ መታሕት ሰማይን መሬትን ኢዩ፡፡ አብ ተመክሮይ ምስ ገባር ባርካ ይኹን ምስ ገባር ከበሳ ብጕዳይ ምጕዕዓዝ እኽሊ ሠሪሐ፡፡ ምስቶም ቀዳሞት ካብ ግርማይካ ንተክሬረት ምስቶም ካልኦት ከአ ካብ ተክሬረት ንዓንሰባ ኣሽሐት ኮነትል ናብ ብጥሜት ዚተጠቕዐ ህዝብና ንምብጻሕ ብሐላፍነት ተኸታቲለ፡፡ ነዚ ዕላማዚ አብ ግብሪ ንምውዓል ከአ ንገመል 15 ጅነ ሱዳን እናኸፈልኩ፣ ኣግማልን ዋናታተንን ካብ ባርካ ይኹን ካብ ዓንሰባ (ካብ ከባቢ ሸበቕ) ብምክራይ፣ አብ ዳሕረዋይ ክፍላ 1975 ምስ ዚተጠቕሱ ገባር ብዕዮ ተዛሚደ፡፡ ንተሓኤ ናይ ሽዑ መንግሥቲ እንተወሲድናያ ከአ ገባር ከበሳ ነቲ ገባር ባርካ እናፍሰስዎ ዚመጹ አኻይሽ ሸረቦምን ረቂዖምን ክሰቕልዎ ክትርኢ ከሎኻ ንባዕሉ ክልተ ዓለማት ከም ምርአይ ኢዩ፡፡ ብዝዀነ ንስለ ኣብነት ምጥቃስ ዚአክል እዩ እምበር ብዓቢኡ ክንአትዎ ኢና፡፡ ናይ ባህሊ ጽልዋ አብ ልዕሊ ሥራሕ ንምርዳእ ግና ንኣይ ሓጋዚ ተመክሮ ነይሩ፡፡
ማሕበራዊ ቅርጻ መታሕት/ኢስላም ኤርትራ
1. ሕቶ ዋንነት፦ መታሕትና ብፍላይ ኢስላማዊ ሸነኻትና መነባብሮኡ ምስ ጕስነትን ጥንታዊ ንግድን ዚተአሳሰረ ኢዩ፡፡ ጥሪትካ ከብኪብካ አብ ዚለምዐን ዚጠጥዕን ወይ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምዝውዋር ከአ መሠረት ኣነባብረኡ የቕውም፡፡ ብመንጽር ከበሳ እንተሬአናዮ ከአ ኣነባብራኡ ምስ ግራትን ቊሸትን ዚተአስረ ዘይምዃኑ ኢዩ፡፡
2. ሕቶ ዕጥቂ፦ ዕጥቂ አብ መታሕት ብዙሓት አድነቕቲ የብላን፡፡ ዕጥቃዊ ተመኵሮታት እንተነይሩ’ውን ካብ ምክልኻል እንዳ ዚሐልፍ አይመስለንን፡፡ ካብኡ ናብኡ እቲ ምስ ከበሳ ዚዳወብ ሸነኻት ብዝያዳ ጕዳይ ዕጥቅን ዲስፕሊናዊ ጥርናፈን ከም ዘገድሶ ከአ ርኡይ ነገር ኢዩ፡፡
3. ሕቶ ጠርቂ፦ አብ መንጎ ሩባ ባርካን ዓንሰባን (ሸነኽ ዶብ-ሱዳን) አብ ዘሎ ከባቢታት ዚነብሩ ጓሶት-ሰብኡት ግደፍዶ ክግብሩስ ምእታው ኢትዮጵያ አብ ኤርትራ’ውን ፍጹም ዘይፈልጡ ምንባሮም ንካልአይ ውድባዊ ጕባኤ ተሓኤ አብ 1975 እናተጓዐዝና ንአይ ብኣካል አጓኒፎምኒ፡፡ መታሕትና ካብ ትካላት-ሥልጣን ክግበረሎም ትጽቢት ከም ዘለዎም እውን ብዓቢኡ አብ ተመክሮ ተ.ሓ.ኤ. ርኡይ ነይሩ፡፡ ብእኡ ደረጃ አብ ውድባዊ ስርርዓትና እውን አብቲ ንውድብ ዚኽፈል ወርሓዊ ውጽኢት ዋላ አብቶም ከተመኛታት ከከም ዚመጽሉ ከባቢ ፍልልይ ከም ዘሎ ትርኢ፡፡ እቲ ታሕተዋይ ጽፍሒ ንመሳጊዱ ይኹን ንሹመኛታቱ ናይ ምኽፋል ተመክሮ ድሩት ክኸውን አለዎ፡፡ እዚ ናይ ባዕለይ ሥነ-መጎታዊ መደምደምታ ኢዩ፤ ግና ናብ ከምኡ መደምደምታ ዚደፍአካ ብዙሕ ኣብነታት አሎ፡፡
ወዲ ሰብ ድኽመታቱ ክትሕብሮ ከም ዘይፈትወልካ ብሓፈሻኡ ውሁብ ንውሰዶ፡፡ ሕ/ሰብ እውን ከምኡ’ዩ፡፡ ግና ሓያል ሰብ፣ ከምኡ’ውን ሓያል ሕ/ሰብ ከአ አሎ፤ ማለት ንነጥበ-ድኽመቱ ተቐቢሉን አለልዩን ናብ ብርትዐ ዚሰግር፡፡ አብዚ ናተይ ሃረርታ ከአ ኤርትራን ኤርትራውያንን ኃይልን ጽንዓትን ረኺቦም ናብ መገዲ ሓድነትን ምዕባለን አቢሎም ብሓደ ክምርሹ ኢዩ፡፡
አብ ላዕሊ ብዝተፈላለዩ መርትዖታት ከም ዝረኤናዮ ህዝቢ ከበሳ ብቐሊሉ ንሹመኛ ክስዕብን ክእከብን ክኽእል ከሎ፣ ህዝቢ መታሕት ግና አብኡ ሽግር ከም ዘለዎ ርኢና፡፡ አብ ከበሳ ካብ ማእከልነት ወጺኡ ዚሐስብን ክጓዓዝ ዚፍትንን ሸነኽ ዕድል ከም ዘይብሉ ንርኢ፡፡ ማለት ውልቀ-መሰል ዕድል የብሉን፡፡ ነዚ መጎት እዚ አብ ጥርዚ ከነብጽሖ እንተተደልዩ ከአ፣ አብ ከበሳ ንዋንነትን ንማእከልነትን ናጽነትካ ክትስለብ ቀረባ ክኸውን ከሎ፣ ኣብ መታሕታዊ ሸነኽ ከአ ነኒውልቀ ናጽነት ክትጠማመት ክትብል መሬትካን ዓድኻን - ምናልባት’ውን ሃገር ብዓባያ - ክትስእን ከም ዚከአል ንርኢ፡፡ መቸም ንምልኪ ብፍንዉነት አይትቃለሶን ኢኻ፤ ስለዚ ክልቲኡ ጥርዚታት ክንሃርሞን መንጎኛ መገዲ ክንረኽበሉን ክህልወና ኢዩ፡፡
መታሕትና ይኹን ከበሳና ብቐዳምነት ነናይ ወገኑ ድኽመት ከለሊ ከምኡ ሓደ ካብአቶም ንዕኡ ሲግንጢር ብዝመስሎ ኣገባብ እቲ ካልእ ክኸይድ ከሎ ንሱ ብዅሉ ትዕግስቲ ክርዳእ ክፍትን አድላዪን ጠቓምን መገዲ ኢዩ፡፡ ሰብ ወይ ሕ/ሰብ ሳሕቲ ከም ተጻይ-መልሲ’ኳ ህልኻዊ ስጕምቲ ዚወስድ እንተዀነ ከም ሥርዓቱስ ባህርያቱን ዕግበቱን ስለ ዚዀነ ኢዩ ከምቲ ዚኸዶ ዚኸይድ፡፡ ስለዚ ነቶም ዚዓስሎም እንተዐሰለ ወይ ብአንጻሩ ዕሰል ኢልካዮ እንተአበየ እቲ ጕዳይ ብዛዕባኻ ዘይኰነስ ብዛዕባኡ ምዃኑ ፈሊጥካ ምርጫኡ ከተኽብረሉ ኣገዳሲ ኢዩ፡፡ ንስኻ“ወን ነዚ አለሊኻ ጥቕምታትካ አትኣሳሲረካ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ክትራኸቦ አሎዃ። ዋላ አብቲ ሓደ ዓሌትን ሃይማኖትን ዘለዎም ሃገራት ከም በዓል ሶማልያ እንተወሲድና ንተናጹል ሓለፋታት (መሰል) ክመጣጠሩ ሃገር የጥፍኡ ምህላዎም ምርዳእ ከቢድ አይመስለንን፡፡ ብዘሎን ብዘየሎን ዓረም-ጸላኢ ፈጢርካ’ውን ነዊሕ ብሐደ ትጓዐዝ አይመስለንን፡፡ ስለዚ ብቕዓት ምስ እተጥሪ ጥራይ ኢዩ ዝዀነ ነገር መድኃኒት ዝርከቦ፡፡
መደምደምታ፦ ምልኪ፣ ከምቲ ገለ ድሒሮም ካብ ከቢድ ድቃሶም ዚተባራበሩ ኣባላት ህግዲፍ ነበር ከእምኑና ዚፍትንዎ፣ ብ2000 ዓመት-ምኅረት ብሃንደበት አይተወልደን፡፡ ድሕሪ ምጭባጥ ናጽነትና አብ 1991 እውን አይጀመረን፡፡ የግዳስ ንነዊሕ ክጸፊ ዚጸንሐን ነዊሕ ሰራውር ዚተኸለን ባህሊ ኢዩ፡፡ እዚ ብዓንተብኡ ናይ ኣባጽሕ ገማግም ሰሜናዊ ባሕሪ ናይ ተረጋም ልምዲታት፣ ማለት ናይ ምቊንጻብን ምድሃልን ባህሊ፣ አጽኒዑ ዚተበገሰ ኃይሊ ኢዩ፡፡ ነዚ ነዚ ናይ ደቀ-ደቂ ወግዒታት መሊኹን ቃንዩን ስለ ዚኸአለ ከአ ናይ ሽዑ መሳቱና ናቶም ኃይሊ ጌሮም ክርዕምዎ ግዜ አይወሰዱን፡፡ ጕጅለ ኢሰያስ አብቲ ውድብ ካብ ፈለማ አትሒዙ ይሸይምን ይሸምምን ምንባሩ ክርሳዕ የብሉን፡፡ ቅድም ቀዳድም በቲ ጕጅለ ስሬኦም ዘዝለቑን ንብረቶም ዚተዘምቱን ሸነኻት ህዝብና ከአ ተወላዶ ናይዚ ንጠቕሶ ዘሎና ከባቢ ኢዮም፡፡ ብደቀ-ደቂ ጌርካ ንዓበይቲ ናይ ምጅጃው - እንተደሌኹም ከአ „ባህላዊ ሰውራ“ - አብ ክፍላ 70ታት ብርኡይ ይካየድ ነይሩ’ዩ፡፡ ዋላ ዓበይቲ መራሕቲ ከይተረፉ ብኢሰያስ ኣፈወርቂ ይግረፉ ምንባሮም ከአ ቅድሚ ደጊም ኣምባሳደር ናይ ኤርትራ ዚነበረ ኃው ኣድሓኖም ገ/ማርያም አብ ሕሉፍ ጽሑፋት ሐቢሩና ነይሩ፡፡ ብሰንኪ ምልኪ አብ ኤርትራ ኃው ምስ ኃዉ፣ ውላድ ምስ ወላዲኡ ዘይተሃላለኽን ዘይካሰስን ከአ ሎሚ ዳርጋ ይከሰስ’ዩ፡፡ ይኹን እምበር ህዝብና ክብሩን ዝምድንኡን ምብልሻዉ ምስ ምምጻእ ምልኪ አተአሳሲሩ ብንቕሓት ክርኢ ዚኽእል ግና አይመስለንን፡፡ ብዝዀነ ባህሉ ብባህሊ ህግደፍ ተዋሒጡ ኢዩ፤ ባህሊ ህግዲፍ ከአ ባህሊ ሓሶትን ቅጥፈትን ኢዩ፡፡
ንአይ አብ ተጋድሎ ሓርነትን ህዝባዊ ግምባርን ዚባሃላ ውድባት ተኸፋፊልና ምቅላስና ንቃልስና አካቢዱ’ኳ እንተዀነ፣ ምንጪ ሽግራትና ኰይኑ ግና አይስምዓንን፡፡ ንዕኡ ዘሻደነ ካልእ ፍልልያትና ኢዩ፡፡ ስለዚ ሎሚ ዋላ’ኳ ገለ በበይኑ ተመክሮ ዚጸንሖም ውድባት ብሐደ ክሠርሑ ምጽዓሮም ዚነአድ እንተዀነ፣ በዚ አቢልካ ፍልልያት ክጸብብዩ ኢልካ ክውሰድ እንተዀይኑ ግና፣ ንዲያብሎስ አቐሚጥካስ ንዕፋፎቱ ከም ምቅላስ ኢዩ፡፡ ስለዚ ደጊምና ጌጋ ንባብ ከይወሰድና ናብ ዘሕመና አቲና ንዛረብ፡፡ ስለ ዚዀነ ብዕግበተይ ሎሚ ንህግዲፋዊ ምልኪ ንምውዳቕ፣ ኩሉ ገዲፍናን ኢደይ ኢድካ ተበሃሂልናን ክንቃለሶ ክህልወና’ዩ፡፡ ከምቲ ዚተባህለ ግና ንምልኪ ብፍኑውነት አይትቃለሶን ኢኻ፡፡ ስለዚ ሎሚ ወውድብካ ከተዕቢ ምፍታን ናይ ሶማልን ኣፍጋኒስታንን ኣፋፍኖት ምሐዝ’ዩ፡፡ ናይ ውድባትና ናይ ሥልጣን ምውድዳር ግዜን ቦታን ክሕሉ አለዎ፡፡ ቅድም ብሐደ ተጠሚርና - ንኣብነት ብኤዲኪ ተማእኪልና - ንምልኪ ነሳጒግ፤ ከምዚ ብምልፋን፣ ማለት ከምቲ ብአፍን ብወረቐትን እንብሎ ብሐደ ሰፊሕ ሃገራዊ ግምባር ተማእኪልና ከአ ሥልጣን ናብቲ ዋንኡ ዚዀነ ህዝቢ ንምለሶ፡፡ ምስ ህዝብና ሐቢርና ከአ ሃገራዊ ቅዋም ነጋብእ፡፡ ማእከላውን ዲሞክራስያውን ሕጊ ተጠቒምና ከአ ድሒርና ውራይ ሰልፊታትና/ውድባትና ንገብር፡፡ ውድባትን መሪሕነታትን ኣብዚ መስርሕ ይኹን ድሕሪኡ ጽልዋታቶም ኣድላዪ ኢዩ፤ ሎሚ ግና ሕቶ-ቀዳምነት አለልዮም ሓደ ምእኩል ግምባር ክጽውዑ ይሕተቱ አለዉ ማለት ኢዩ፡፡
ከምቲ ኣርእስተይ ዚብሎ ካብ ሓድሕድ ተማሂርናን ብልጫታት ህዝብና አማዕቢልናን ምሥራሕ ኢዩ ዚድለ ዘሎ፡፡ እሞ ብሰላም አብ ቊሸትካ ክትሐድር ኢልካ ከምዚ ናይ ከበሳና ነገር - ማለት መሰልካ እናተጋህሰን ሰብካ እናተዳህከን ንመድረኻት ርእስኻ አብ ሑጻ ደፊንካ ክትሰግሮ ምህቃን - አብ መወዳእትኡ መሰልን ቊሸትን ብድምር ዘጥፍእ ድኹም ጎኒ ምዃኑ አለሊኻ ምቅላሱ፡፡ ስለዚ ካብቲ ናይ መታሕትና ናይ ሰብአዊ መሰል ብልጫ ምቕዳሕ፡፡ ብተመሰሳሊ አብ መወዳእታ-ኣልቦ ተመክሮ ምብዛሕ ውድባት ከምዚ ናይ መታሕትና ዘሎ ድኹም ጎኒ ሰጊርካ፣ ዓቢ ስእሊ ብምርአይ አብ ሃገር ምጥርናፍ፡፡ ስለዚ ካብቲ ናይ ከበሳ ብልጫታት ናይ ጥርናፈን ፍቕሪ ሃገርን ልምዲ ምቕዳሕ፡፡ ብሐጺሩ ቆንጠጥ ኢልካ ዘዐወትካዮ ቻርተር ክትቅየደሉን ክትምእከለሉን ክት^ትግብሮን እንተ ዘይበቒዕካ ወጽኢቱ ንህዝብን ሃገርን ምርማስ ኢዩ፡፡ ትርፉ ከአ ንዕድመ ምልኪ አብ ኤርትራ ምግልጋል ኢዩ፡፡
እዚ ዎድሐንኩም!
ብዓቕልን ጽሞናን ዚሰማዕኩምኒ የቐንየለይ፡፡
መተሓሳሰቢ፦
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ አብ ምብትታና ግዜ (1981) ክሳዕ 85% ካብ ተጋደልታ ክርስትያን ምንባሮም ብምዝኽካር፣ ንናይ ሽዑ ውድባትና ምስ መግለጽየይ ከም ዘይሳነ አብ ግዜ ሕቶን መልስን ንዘዛኸረኒ በሊሕ ብጻይ ንተሳፍነቱ ደጊመ አመስግን፡፡ ይኹን እምበር ከምቲ አብቲ ምሸት’ውን ዝበልክዎ፦ እቲ ውድባት ዘተአታተዎም ክልተ በበይኖም ባህልታት አሎዉ፡፡ ትሕትና ዝመልኦ ባህሊ ብመንጽር ደረቐኛ ባህሊ፡፡ አብ ህዝቢ ብአብነት ሓቂ ክምህር ዝህቅን ብመንጽር ምእንቲ ውድቡ ብሓሶት ክምሕል ጣጣ ዘይነበሮ ሸነኽ፤ ንሃገራዊ ስምረት ኵሉ ዓይነት ምቊንጻባት ዝጽመም ብመንጽር ንዘየሎ ፍልልያት ንህዝቢ ከመንግግ ብሓለንጊ ሓሶት ዝጭጕርፍ ኣምስሉ ፖለቲካ፡፡ እዚ ክልተ ኣንደበት ተጋድልቲ ብተራ መዓልታዊ ኣብነት ከብርሆ እንተተደልዩ ከአ፦ ዝዀነ ሽጋራ ዘትክኽ ተጋዳላይ ህ/ግነባር ሕልፍ ክብል ብጻይ ችካ (ጥፋእ ሸጋራ) እንተሎካ ክብል ንተጋዳላይ ተሓኤ ምሕታት ልሙድ ተግባር ነይሩ፡፡ እቲ ናይ ተሓኤ ከአ ካብ ዝነብርኦ ንበል 3 ሽጋራ 1 ይህቦ፡፡ ክንዲ ምስጋና ግና „መሳፍንቲ ደይ ካብ ሓፋሽ ዚሰረቕኩሞ’ዩ“ ዚብል መልሲ እዩ ዚስዕብ፡፡ እዚ ናይ ደረቐና ለማኒ ባህሊ መዓልታዊ ዚደጋገም፣ እቲ ዚህብ ይኹን ዚልምን ዘይፈግድሉ ነገር ነይሩ፡፡ እዚ ናይዚ ሕጂ ዘሎ መንግሥቲ ተግባር አብ ልዕሊ ህዝቢ የዘኻኽረኒ እዩ፡፡ ንህዝብና፣ ንዓለምና ወዘተ... አበይ ዝነበርኩም ዚብል፣ ለጊስኩም ከምዛ ዘይገበርኩም ጥፍኡልና ዚብል፣ ተመሊሱ ንሕና ብነብስና ኢና ንሐድር ኢሊ ንነገራት ብግምጥልሽ ዘረድእ ...ወዘተ፡፡
እሞ አብዚ ንኣይ ዘገድሰኒ ዘሎ እቲ ንክልተ ተጋደልቲ ዚወለደ ባይታ ልኡምነት ወይ ብመንጽሩ ባይታ ተረጋምነት ድአምበር አብ መወዳእታ ዚነበረ ናይ ክልተ ውድባት %ቊጽሪ (composition) ወለዶታት ተጋደልቲ ንምጽብጻብ አይነበረን፡፡ እንተ’ቲ ካባኻ ብርእይቶ ንዝፍለየካ ኣካል ንኸተክፍእ ንህዝቢ ሓሶት ምምሃር ጠባይ ግና ስርዓት ህግዲፍ ወሰኸሉ እምበር ኣይነከየን፡፡ ሎሚ ንተቓወምቱ ኤርትራውያን ከጸልም ወያነ፣ ጅሃድ፣ ሓምሻይ መስርዕ ወዘተ ክብል ንፋስ ወሲድዎ ዘሎ ከአ ዘዕበዮ ባህሊ ንሱ ስለ ዚዀነ ኢዩ፡፡
ብተወሳኺ ንውድብ ተሓኤ ዚመርሕ ዚነበረ አካል በቐንዱ እቲ ተወላዲ መታሕታዊ ሸነኽና ኢዩ፡፡ ጽልዋ ናይቲ ዝበልናዮ ዘይጥሙር ኣሠራርሐ እንተዘይነብር ከአ ተዓዊቶም ከዐዉቱና ዕድል ነይርዎም ኢዩ፡፡ መራሕትና ብሰንኪ ዘይብቕዓቶም ንዘሕለፍዎ ናይ ምምራሕ ዕድላት ዘንጊዖም ከአ ተመሊሶም ንመሠረታቶም ብምኽሳስ - ንበዓል ነጎዳ ሓዊ ተዅሶ ከም ዚበሃል - አብ ራሳይ ኵዴታ ገበርሉ፡፡


text:
ኣብ’ዚ። መስርሕ እንህቦም ረብሓታትን ውሕስነታትን ክትነብብ ትኽእል ኢኻ፣ ኣብ ወገን ጸጋም ዘሎ (meny) ዝርዝር እቲ ሓበሬታ እትደልየሉ ረብሓ ትመርጽ፣
ጊዜ መስርሕ (handläggningstid) ንሓዲስ ሕቶ ወይከኣ ኣብ ቀጻሊ ጕዳይካ ለውጢ ምስ ገበርና ይጸንዕ፣
ውስነት ካሳ (försäkringskassan) ሓገዝ ንንውሕ ዝበለ እዋን ኪኸፍለካ ምስ ወሰነ’ዩ እቲ ዕለት ክፍሊት ዚጸንዕ፣ ኣብ ቀረባ ዋን ባንክ ቐይርካ እንተ ኾይናካ ክሳብ እቲ ገንዘብ ኣብ ሕሳብካ ዚኣቱ ቍሩብ ጊዜ ኪወስድ ይኽእል፣
እተቕርቦ ሕቶ-ሓገዝ። ብኢንተርነት። ብቡስጣ ወይ ከኣ ክትበጽሓና ከለኻ ንቕበለካ፣
ሓገዝ ክትሓትት ከለኻ። ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰልካ ንምግምጋም ኣየናይ መመርኰሲ (underlag) ከም ዘድልየና ሓበሬታ ትረክብ፣ ንኣብነት ሓገዝ ክራይ ገዛ (bostadsbidrag) ክትሓትት ከለኻ። ውዕል ክራይ ገዛ። ወይ ከኣ ጊዜያዊ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ (tillfällig föräldrapenning) ክትሓትት ከለኻ ውላድካ ከም ዝበኾረ ዚገልጽ ምስክር ወረቐት ክንሓተካ ንኽእል፣.
እቲ ዘድሊ መመርኮሲ ድሮ ካብ ፈለማ እንተ ኣእቲኻዮ እቲ መስርሕ ጕዳይ ነቀላጥፎ፣
ንዅሉ ሓበሬታ ኣብ ቅጥዒ ምምላእን። ክታምካ ምንባርን ኣይትረስዕ፣
ጕዳይካ ንነቦ፣ ምስ ዘድሊ ድማ ተወሳኺ ሓበሬታ ወይ መመርኰሲ ከተቕርብ ንሓተካ፣
ወይ ንገንዘብ ኣብ ሕሳብ ምእታው ዚምልከት ሓበሬታ። ወይከኣ ጽሑፋዊ ውሳነ ይመጸካ፣
ኣብ’ቲ ውሳነ እዚ ዚስዕብ ሓበሬታ’ሎ።-
- ክንደይ ዚኣክል ገንዘብ ከም ትወስድን መዓስ ከም ዚኽፈለካን
- ንዘጋጠሙ ለውጥታት ከመይ ጌርካ ብቕጥዒ ወይከኣ ኢ-ለጊትማሹን (e-legitimation) እንተለካ። ኣብ ”Mina sidor” ኣቲኻ ከም ትሕብር
- በቲ ውሳነ ዕጉብ እንተ ዘይኮይንካ እንታይ ከም ትገብር
ካብ’ቲ ሕቶ ዘእተኻሉ ክሳብ ክፍሊት ዚመጸካ ዚወስዶ ጊዜ እቲ ዓይነት እትሓቶ ሓገዝ’ዩ ዚውስኖ፣ እዋናዊ ጊዜ መስርሕን ዝተፈላለዩ ረብሓታት ክፍሊት ዚመጸሉ መዓልትን። ኣብ’ቲ ብወገን ጸጋም ዘሎ ዝርዝር ነፍሲ-ወከፍ ኣስማት ረብሓ (förmån) ጠዊቕካ ትረኽቦ፣
”ኢ-ለጊቲማሹን” እንተለካ። ገንዘብካ መዓስ ከም ዚመጸካ ባዕልኻ ኣብ "Mina sidor" ኣቲኻ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ፣


text:
ምኽሪ ሓደ ንሓደ
ኣባላት ሚግራወብ ንእትሰድዎ መልእኽቲ ነጻ ብዘይ ክፍሊት መልሲ ይህቡሉ። ሓደ ካብቲ ቐንዲ ስራሕ ናይ ሚግራወብ ምኽሪ ሓደ ንሓደ (ውልቒ ንውልቒ) መሃብ እዩ። ኣገዳሲ ዝኾነ ሓበሬታ ንመፍትሒ ጸግማት ይህብ። እንተኾን ንፍሉይ ሕጋውን ሕክምናዊ ምኽርታት መተካእታ ኣይከውንን። ከበድቲ ወይ ተነቐፍቲ ዝኾኑ ናይ ሕጊ፣ሕክምና፣ስነ ኣእሙራዊ፣ቑጠባዊን ካልእን ኩነታት ንኺኢላታት ምውካስ ይግባእ።
ንእቲሰድዎ ቐዳምይ መልእኽቲ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት መልሲ ንኽንህብ ዝተኻእለና ጻዕርታት ክንገብር ኢና። ኣብ እዋኑ መልሲ ኽንህበኩም እንተደይ ኪኢልና መዓስ መልሲ ክንህበኩም ኸም እንኽእል ክንሕብረኩም ኢና። ንኣዝዩ ህጹጽ ዝኾነ ኩነታት ብ ቑጽሪ 143 ን Helping Hand (Die Dargebotene Hand / La Main Tendue) ክትድውሉ ትክእሉ። ኣብ ብምሉኡ ስዊዘላንድን ልቸንስታይን ናይ 24 ሰዓት ናይ ተለፎን ምሕሪ ብቓንቓ ጀርመን፣ፈረንሳን ጣሊያንን ክትረኽቡ ትክእሉ።
ምኽሪ ብቐሊሉ ብኸምዚ ዝስዕብ ክርከብ ይከኣል፣ ንመምርሕታት ኣጠቃቅማ ብምንባብ፣ ብቀጥታ መስመር (ኦንላይን) ብምምዝጋብ፣ መልእኽቲ ብቓንቓ ኣደ ብምጽሓፍን ብምልኣኽን።


text:
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ? ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም። … more
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ። … more
ብፈጻሚት ሽማግለ ሰ.ደ.ህ.ኤ ዝተወስደ ናይ “ኤ.ህ.ም” ምስጓግ ስጉምቲ ዝምልከት ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ መስከረምነት ኣብ ዓንሰባ ኮምን ኣብ ሓርነት ኦርግን ተዘርጊሑ ኣንቢብና።ትሕዝቶ ውሳኔን ባህሪ ናይቲ ዝወሰኖ ኣካልን ንግንዛበ ኣንባቢ ንገድፎ። … more
ከመይ ትቕንዮ ኩቡራት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣሕዋት። ኣብ ዝሓለፈ ናይ ዕለት 12 መስከረም 2010 ዓ.ም ጽሑፈይ ‘መሪሕነት ኤ-ዲ-ኪ ሓደራ! ከይትህመሉ ብምስምስ ዕርቂ’ ብዝብል ኣርእስቲ ብ ‘ኤርትራውያን ዜጋታት ንሰላም’ (Eritreans Citizens for Peace) … more
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ። … more
ኣብ ዕለት 29 ነሓሰ 2010 ዓ.ም፣ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝጸንሐ መደብ፣ ኣኼባ መሰረታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ዓባይ- ብርጣንያ፣ ብውዕዉዕ መንፈስ ኣብ ግዚኡ ከም ዝተሳላሰለ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣ … more
ሎሚ ቕኔ ኣብ ሊብያ ዝነበሩ ኤርትርያውያን ዝወረዶም ዘሰክሕ ኩነታት ዘሕመሞምን ዘሰምበዶምን ዘጉሃዮምን ካብ 200 ምእቲ ዝበዝሑ እርትርያውያን ካብ ዘሓለፈ ሰምበት ዕለት 8/30/2009 ኣትሒዞም ን4መዓልቲ ኣብ ኢንተርነት ዝርካብ መራኸቢ ቡዙሃን Paltalk Room: Eritrea no Fara ተኣኪቦም “እንታይ ኢና እንገብሮ ብኸመይ” ዝብል ዛዕባ ሒዞም ንነዊሕ ስዓታት ገፊሕ ዘተን ዘድሊ መጽናዕትን ኣካይዶም ትማሊ … more
ኣብዚ ዝሐለፈ ሳምንታት ዝተፈላለየ ጸለመ ኣንጻር ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን (ማ.ም.ኤ) – ቦስቶን፡ ብህግደፋውያን ክጽሓፍ ቀንዩ። ምኽንያቱ ኸኣ፡ ንዝተፈላለያ ብሄራት ኢትዮጵያ ዝውክላ ማሕበራት፡ ነቲ ኣዳራሽ ማ.ም.ኤ ተኻሬን ክጥቀማሉ ስለዝተፈቕደ። … more
ኣገዳሲ ኣኼባ ብላዕለዎት መራሕቲ ኤ.ደ.ኪ ኣብ ሎንዶን። … more
ቀጺለና ደጊም፡ አቶ ሙሴ ኤፍሪም፡ አቦ ወንበር ሰ.ዴ.ኤ.፡ ንቀዳም ዕለት 23.08.2008 ዓ.ም.፡ ጋሻ „Eritrean Room For Strong And United Opposition“ ኮይኑ፡ አብ መራኸቢ ብዙሓን (Paltalk) ከምሲ፡ ብወድዓዊ ኩንታት ህዝብናን ሃገርናን ምሳና ክዛተን ክላዘብን እዩ። እዛ „Room“ እዚአ እተኽፈተሉ እዋን፡ ብማእከላይ ምዓራብ አውሮፓ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ አቶ ሙሴ … more
ካብ ህጹጽ ጉባኤ ናይ መስከረም 2007 ንነጀው ዝቐረቡ ጸብጻብ ስርሓትን ቁጠባዊ ትሕዝቶ ሰልፍን ብጉባኤ ምስጸደቐ፡ ጉባኤ ኣብ`ዞም ዝስዕቡ ሰነዳት ሰለፊ ምምሕያሽ ጌሩ። … more
ንስዋኣትናን ብሂወት ንዘለናን ወኪሎም ኣብነት ኮይኖሙና ዘለዉ ብስም 3ይ ጉባኤ ክብርን ሞጎስን ይብጽሓዮም። … more
ንቀዳም ዕለት 07. ወርሒ 06. 2008 ዓ.ም.፣ ክልተ ደቂ ሃገር ካብ አሜሪካ፣ አቶ ሰመረ ተ. ሃብተማርያም ካብ ዳላስ (Dallas)፤ አቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ካብ ሳን-ዲያጎ (San-Diago/ California)፤ አጋይሽ ናይ „Eritrean Room For Strong And United Opposition“ ኮይኖም ከምስዩ ዓዲመናዮም አሎና። … more
ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ዴሞክራስን ንኽሰፍን፡ ነቲ ንህዝብና ዓፊኑ ሒዙ ዘሎ ሕጊ ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ ብዴሞክራሳዊ ኣገባብ ንምልዋጥ እትገብሮዎ ዘተይተሓለለ ቃልሲ ብልቢ ንንእድ፡፡ ካብ ፓልቶክ (Paltak), ..ኣዳራሽ ” Eritrean room for strong and united opposition “ … more
ሰደኤ ጨንፈር ጀርመን ንህሉዊ ጸገማት ሰልፊ ደሞክራሲ እትፈትሕን ህጹጽ ጉባኤ ንምክያድ እተሳልጥን ፡መሰጋገሪት ኮሚተ ብምምራጽ ኣኼባኡ ብዓወት ኣቃኒዑ። … more


text:
ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዛጊት ብዘይተጋህደ ምኽንያት፡ ንሬሳ ናይቲ ቅድሚ 45 መዓልታት ኣብ ለንደን ዝዓረፈ ነፍሲሄር ናይዝጊ ክፍሉ ናብ ኤርትራ ከይኣቱ ምስ ከልከለ፡ ኣቦኣ ኣብ ዓደቡኡ ክቕበር ንኢሳያስ ከተእምኖ ኣብ ኤርትራ ሰሙናት ዝቐነየት ጓል ናይዝጊ ክፍሉ ብዘይፍረ ናብ ለንደን ከምዝተመልሰት ተፈሊጡ።
በዚ ድማ እቶም ብዓዲ ሬሳ ሓዎም ዝጽበዩ ዝነበሩ ይኹኑ ካብ ዓዲ እንግሊዝ ሬሳ ከፋኑዎ ቀንፈዘው ክብሉ ዝቐነዩ ስድራቤት መዋቲ፡ ሬሳኦም ኣብ ዓደቡኡ ብምቕባር ሕልናኦም ንምዕራፍ ዝነበሮም ተስፋ ምህሚኑ ቅሳነት ስኢኖም ከምዘለዉ ይንገር።
ኢሳይያስን ስርዓቱን ናይ ብዙሓት ኤርትራውያን ሬሳታት ናብ ኤርትራ ከይኣቱ ንነዊሕ እዋናት ክኽልክሉ ከምዝጸንሑ ዝፍለጥ ኳ እንተኾነ፡ ናይዝጊ ክፍሉ፡ እንተላይ ገበናት እናፈጸመ፡ ስልጣኑ ኣብ ምድልዳል ከም የማናይ ኢዱ ዘገልገሎ ላዕለዋይ ሓላፍን ናይ ቀረባ ዓርኩን ዝነበረ ክንሱ ምኽልካሉ፡ ንብዙሓት ኤርትራውያን ዝደንጸወ መዛረቢ ኣእስቲ ኮይኑ ወሪሑ ‘ሎ።


text:
ናብ ብትግርኛ ዝተዳለወ ሓበሬታ ውሕስነት ካሳ (Försäkringskassan) እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም (Tigrinja)
ኣብ’ዛ ገጽ እቲ ብትግርኛ ክትነብቦ ትኽእል ሓበሬታ ኣኪብና’ለና፣
ኣብ ማሕበራዊ ድሕነት ዚርከቡ ሓገዛት ዚገልጽ ሓበሬታ ካብ ኢንተርነት ክትቀድሕን ክትነብብን ትኽእል ኢኻ፣ ሓገዝ ክትሓትት ከለኻ ኣየናይ ኣገዳሲ ከም ዝኾነን። ጕዳይ ኪረአ ክንደይ ጊዜ ከም ዚወስድን’ውን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ፣ ሓበሬታ ኣብ ወገን ጸጋም ደረት ኣለካ፣
ናብ ማእከል ተገልገልቲ (kundcenter) ንምድዋል።- 0771-524 524
ናባና እንተ ደዊልካ። ምስ ኣብ ማእከል ኣገልግሎት (ኩንድሰንተር) ዘለዉ ፈጸምቲ ጕዳይ ትዛረብ፣ ፈጸምቲ ጕዳይ ሽወደንኛን እንግሊዝኛን ኪዛረቡ ይኽእሉ’ዮም፣ ብዛዕባ ሓፈሻዊ ሕቶ። ንጕዳይካ ዚርኢ ሓበሬታ። ቅጥዒ ብኸመይ ከም ትመልእን ከምኡ’ውን ባዕለ-ኣገልግሎትና (självbetjäningstjänster) ብዝምልከት ማሽ ትረክብ፣ ኣስተርጓሚ ዘለዎ ውልቃዊ ርክብ ንምግባር’ውን ቆጸራ ትገብር፣
ናይ ማእከል ተገልገልቲ (kundcenter) ሰዓታት ስራሕ።-
ሰኑይ - ዓርቢ 08.00-21.00
ቀዳም 08.00-15.00
ሰንበት 15.00-21.00


text:
ሓምለ 1998 ጭቃን ጨፈቃን ናይ ኣዲስ ኣበባ ከይኣክል’ሲ፣ ምስ’ቲ ካብ ገዛ ዘየውጽእ ናይ ክረምቲ-ድሚማ፣ ስግኣት ናይ’ቲ ዘመና’ምጽኦ ቁዘማ ኣብ ልቢ ሰብ ክውዕልን ክሓድርን ካብ ዝጅምር እዋን ኣይሓጸረን። ምስኡ ድማ ብረድዮ ብተለቪዥንን ብጋዜጣታትን ከም ግመን ዕምብረን ንወረን ንኣየርን ዝዕፍን ዝነበረ ዜና፣ ነውርን ቀይድን ኣይነበሮን። ከም ቁርን ኣሳሒታን እሔው ናብ ዘብል ሓዲሽ ዝምባሌ’ዩ ቀልጢፉ ዝተቐየረ። ድምር ናይ’ዚ ባህርያውን ሰብኣውን ኩነታት ከኣ መሓድሮን መሓብኦን ኣጨኒቑ፣ ልብን ቀልብን ናይ ዓበይትን ወራዙትን ከሕርር ብዝጀመሮ ኣንፈት ዝነሃረላ ወርሒ’ያ ዝነበረት፣ ወርሒ ሓምለ ናይ 1998።
ማዕረ ማዕርኡ ኸኣ በቲ ሓደ ወገን ብሸነኽ መንገዲ ኣዲስ ኣበባ ዓሰብ፣ ማለት ብዶብ ቡረን ከባቢኣን፣ ኣብ ዝተፈተነ ኲናት ካብ ዝተማረኹ ናይ ኤርትራ ወተሃደራት ሓደ፣ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዝነበርኩ’የ ዝብል ናይ መንእሰይ ድምጹ ከስምዕ ኣብ ተለቪዥን ንቃለ-መጠይቕ ቀረበ።
እቲ ንዓይንኻ ርኢኻ ዘይጽገብ ምልምል መንእሰይ፣ ንዘጋጠሞ ኩነታት ብቓላት ክገልጽ ኣብ ዝገበሮ ፈተነ፣ ሎሚ’ሲ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ናይ ዓለም ዋንጫ፣ ብዝያዳ ድማ ፍሉይ ክእለትን ቅዲ-ኣጸዋውታን ናይ በዓል ሮማርዮን ዚነዲን ዚዳንን ኣብ ተለቭዝን እርኢ በልኩ’ምበር፣ ናይ ኲናት ምሩኽ ተቖጺረስ ኣብ ተለቭዥን ክቐርብ ኢለ ገሚተ’ኳ ኣይፈልጥን። ብምባል ፍልልይ ናይ’ተን ኣብ ሕልንኡ ዝነበራ ክልተ ዓለማት ብዕሊ ኣንጸባረቐ።
እወ ብሓደ ወገን እታ ከምዕድምኡን ከምእዋኑን ዝምነያን፣ ንርእሱን ንደቁን ክትዕንግል ብተስፋ ዘማዕድያን ናይ እዋኑ ዓለም። በቲ ኻልእ ወገን ድማ ናይ’ታ ኣብ ዘይሓሰቦ ኩነታት ዘውደቐቶ ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን ናይ ትማሊ ዓለም ዝነበረ ፍልልይ፣ በቲ ደወል ዝጥዕም ናይ ሰዊት ዕድመ ድምጹ ኣስምዐ። ካብ’ቶም ምስኡ ዝተማረኹ ዓበይቲ ወተሃደራት ሓደ ድማ፣ ወተሃደር ስለዝኾንኩ ኣብ ኩናት ውዒለስ፣ እነሀኹ ተማሪኸ። እዚ’ሞ እንታይ ዘዛረብ ኣለዎ! ዝብል ተሪር መልሲ ክህብ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ተለቭዥን ብሓባር ተራእዩ።
እወ! እዚ ባድመ ናይ መን’ያ? ብዝብል መበገሲ ካብ ዛላ’ምበሳ ክሳብ ዓሰብ ኣብ ዘሎ ዝርጋሐ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብቕጽበት ዝለሓመ ሓዊ እምበኣርከስ፣ ቀልጢፉ’ዩ ደንብታት ኲናት ጠሓሒሱ በብዓይነቱ መልክዕ ከንጸባርቕ ዝጀመረ። ሕቶ ምሕንጻጽ ዶብ ስለዘይነበረ ዝንባሌኡ ድማ ገንዘብናን ስልማትናን ወተሃደራት ራስዮምና። ካብ ምባል ሓሊፈን፣ ብመንጽር መለክዕታት ሃይማኖት ከምኡ’ውን ባህልን ወግዕን ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ ኣዝዩ ጽያፍ! ዝኾነ ተግባራት፣ ማለት’ሲ ካን ክትሰምዖን ክትዛረበሉን’ኳ ዘሕፍርን ዘፍርሕን ቀይዲ-በተኽ ተግባራት ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጺሙ ዝብል ዜና ብተደጋጋሚ ተቓልሐ። ብዘይምግናን ድማ ወይነን ሻዕብያን ተባኢሶም’ሲ ናብ ከም’ዚ ዓይነት ጉድጓድ ይጥሕሉ’ዮም ዝብል ግምት ዝነበሮ ንኽልቲኦም ዝፈልጥ ሰብኣዊ ሕልና ኣይነበረን።
ብፍላይ ብፍላይ ወተሃደራት ናይ ሻዕብያ ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንደቀ’ንስተዮ ዓሚጾም ተጋሲሶመን፣ ዝብል ኣገላልጻ ብጋህዲ ብረድዮን ተለቪዥንን ናይ ኢትዮጵያ ናብ ህዝቢ ክዝርጋሕ ምስጀመረ ከኣ ንኹሉ ሰብ’ዩ ደንጽይዎ። ካብኡ ብምቕጻል ድማ እቲ ቐንዲ ምኽንያት ናይ’ቲ ዝባራዕ ዝነበረ ኲናት ኪነው ምሕንጻጽ-ዶብ ምዃኑ ንተዓዘብቱ ክእምፍት ግዜ ኣይወሰደሉን።
መስርሕ ምስጓግ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ምስ ተጀመረ እምበኣርከስ፣ እቲ ዝስጎግ ዝነበረ ህዝቢ ካብ’ቲ ብእዝኑ ዝሰምዖን ብዓይኑ ዝርእዮን ዝነበረ መልክዕ ናይ’ቲ ኲናት ተበጊሱ፣ ካብኡ ዝኸፍእ ኣይምጻእ ካብ ምባል ሓሊፉ፣ ስለምንታይ ትስጉኒ’ለኹም ብምባል ንመሰሉ ክከራኸር ዘተባብዕ ዝንባሌ ኣይተራእዮን። መሰል’ውን ኣይተዋህቦን። አረ እንዳሓንሳብ’ሲ ምሉቕ ኢልካ ምኻድ ይሓይሽ ዘብል ስግኣት ዝሰፈኖ ድሁል ኩነታት’ዩ ዝሃምም ዝነበረ።
ዝኾነ ኾይኑ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ፣ ኤርትራዊ መበቆል ዝነበሮም ኣባላት ናይ ነጋዶ ሕብረተ ሰብ ኣብ ወርሒ ሓምለ 1998 በል’መማ’ዮም ዝተላዕሉ። ምኽንያት መስጎጒኦም ከኣ ኣንፊ’ልካ ብልቸንሳ ጥራይ’ዩ ዝነበረ። እዚ ክፋል ናይ ሕብረተሰብ’ዚ ድማ ኣብ’ቲ ናይ ምስጓግ መስርሕ እቲ ዝበረትዐን ዝበዝሐን ህዝቢ’ዩ ኔሩ።
እዛ ኣብ ልዕሊ ነጋዶ ዝተወስደት ናይ ምስጓግ ስጉምቲ ከኣ ፍሉይ መልክዕ ናይ’ቲ ኲናት’ያ ኣነጺራ። ንዓለም ምሉእ ከኣ ኣሰንቢዳ። ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ከምኡ ዓይነት ዘይውርዙይ ስጉምቲ ትወስድ ትኸውን’ያ ዝብል ግምት፣ ካልእስ ይትረፍ ኣብ ቤተ መንግስቲ እንዳ ዝናን-ባህታን’ኳ ኣይነበረን።
በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ እተን ኣብ ናይ ዓለም ናይ ምሽምጋል ዲፕሎማሲ ድምጸን ቀልጢፉ ዘይስማዕ ሃገራት ከም በዓል ጃፓንን ቫቲካንን’ኳ ኣይተረፋን፣ ብቕጽበት’የን በጃኹም ነውሪ’ዩ። ሰላማዊ ህዝቢ ኣይተበሳብሱ፣ ክብላ ዝተሰምዓ። ሰማዒ እዝኒ ደኣ ኣይረኸባን’ምበር። ነቲ ኩነታ ንምህዳእ ድማ ዘድሊ ሓገዘን ከወፍያ ድሉዋት ምዃነን ካብ ምግላጽ ድሕር ኣይበላን።
ዝኾነ ኾይኑ ነዚ ዓለም ምሉእ ዘሕዘነን ዘሰንበደን ናይ ምስጓግ ስጉምቲ ብዝምልከት ብሸነኽ እንዳ ዝናን-ባህታን ዝተራእየ ግብረ መልሲ ኣዝዩ ዝገርም’ዩ። ምኽንያቱ ነቶም ኣባላት ህግደፍን ልኡኻት ሻዕብያን’ዮም ኔሮም፣ ብዝብል ቅጽል ተገሊጾም ቅድሚ ሃገር ዝተላዕሉ፣ ልዕሊ ሸሞንተ ሚእቲ ዝቑጸሩ ናይ ፈለማ ስጉጓት፣ ኣብ ኤትራ ዝተገብረሎም ኣቐባብላ ኣዝዩ ድሙቕ ጓይላን ዕልልታን ዘሰነዮ ዓጀባ’ዩ ኔሩ። በቲ ኩነታት ሰንቢዱ፣ እዚ ጉዳይ ንኸይቕጽል እንታይ ይሓይሽ፣ ብምባል ዝተጸውዐ ኣኼባ ናይ መንግስቲ ናይ ምሁራት ወይ ድማ መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ዘምክርን ዘሳትፍን ጉባኤ ኣይተፈተነን። ከምኡ ዓይነት ኣሰራርሓ ምስ ዛርትን-ቆለን ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን ስለዘይኸይድ።
ብኣንጻሩ ግን እቲ ድሙቕ ኣቐባብላን ጓይላን ብተለቭዥን ተመሓላሊፉ። ኣብ’ዚ ኣገባብ ኣቐባብላ ናይ ስጉጓት ዝተዓለመ ዕላማ እቲ ጸገም ብኸመይ ይፈታሕ ዝብል ንህዝብን ንመጻኢ ዕድልን ዝጠቅም ጻዕሪ ዘይኮነ’ሲ፣ ንሕና ከም ወያኔ ኣይንሰጉግን ኢና ዝብል ጃህራን ፍንጥርያዕን ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን’ዩ ኔሩ። ምኽንያቱ እንዳ ዝናን-ባህታን ንሳቶም ዝውደሱሉ ወያኔ ድማ ኣብ ቅድሚ ዓለም ዝንቀፉሉ ስእልን ዜናን ንምዝርጋሕ’ዩ ኔሩ ጻዕሮም። ንሱ ኸይኣክል ድማ ነዞም ናይ ፈለማ ስጉጓት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ መሕደሪ ቀሪቡ ከም ናይ ነዊሕ ግዜ ፍሉያት ኣጋይሹ ቆጺሩ’ዩ ቀለቦም ከየተረፈ ክኢሉ ክከናኸኖም ዝፈተነ።
ልዕሊል ኹሉ ድማ እዞም ናይ ፈለማ ስጉጓት ናብ ኤርትራ ምስኣተዉ’ሲ፣ እንዳ ዝናን ባህታን ንዝወስድዎ ስጉምቲ ጥራይ ዘይኮነ ዝዛረብዎ ዘረባ’ውን ብመምዘኒ ረብሓ ናይ ህዝብን ሃገርን ዘይኮነ ብጉራ ብጃህራን ምዃኑ ዝሕብር መብጽዓ ንምእታው፣ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጠፍአ ንብረትኩም ኣይትሻቐሉ። ኣጆኹም! መንግስትኹም ከጣይሰኩም’ዩ ዝብል መብጽዓ ብጋህዲ’ዩ ተነጊሩዎም። እዚ ናይ መብጽዓ ዘረባ’ዚ ከኣ ብዘይወዓል ሕደር ቀልጢፉ ናብ ምሉእ ኢትዮጵያ ተዘርጊሑ። ስለ’ዚ ምስ’ቲ ንኣዳም ዘገረመ ናይ ኣቐባብላ ፌስታን ዕልልታን፣ እዛ መንግስትኹም እግሪ ከትክለኩም’ዩ ትብል ናይ መብጽዓ ወረ ምስተሰምዐት’ሲ፣ ነቲ ብሸነኽ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ናይ ምስጓግ መስርሕ ብዝገደደ’ያ ናብ ህልኽን ናብ ዝኸፍአን ደፊኣቶ። ነቲ ዝስጎግ ዝነበረ ህዝቢ ድማ ኣብ ልዕሊ’ቲ ውሽጡ ባኮ ዝኾነ ዓቕምን ክእለትን እንዳ ዝናን-ባህታን ፍልይ ዝበለ እምነትን ኣጉል ተስፋን ኣሕዲራትሉ። ስለ’ዚ ድማ ምእንቲ መሰሉ ከይተመሳሰለ፣ ኮሪዑ ካብ ኢትዮጵያ ንኽስጎግ ኣደፋፊራቶ። እንዳ-ዝናን ባህታን መቸም እንታይ ዘይለከሙ።
ብኻልእ ኣዘራርባ ሰበስልጣን ወያኔ ነቶም ናይ ፈለማ ስጉጓቶም ኣብ ኤርትራ ዝተገብረሎም ኣቐባብላን ፕሮፓጋንዳን ምስረኣዩ፣ ካብኡ ኣይትሕለፉ! ሰብ ካብ ገዝኡ ተሰጒጉ ኢልኩም ጓይላ ባህ ዝብለኩም እንተኾይኑስ ሃየ በሉ’ምበኣር ኣዳዕዲዕኩም ከበሮኹም ደክሩ ንምባል ዝሓለኑ ክሳብ ዝመስል፣ ኣብ ወርሒ ሓምለ 1998 ነቶም ኣብ ናይ ስራሕ ልቸንስኦም ኤርትራዊ መበቆል ከምዘለዎም ዝሕብር ምልክት ዝነበሮም ክፋል ናይ ነጋዶ ሕብረተሰብ ልቸንስኦም ኣሕዲጎም ኣርየሞም።
እቲ ናይ ምልቃም መስርሕ ድማ ካብ ቅርዓት ካብ ገዛ ወይ’ውን ካብ ስራሕ፣ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ብዝውሰድ ስጉምቲ፣ ሰባት ይተሓዙ’ሞ፣ ኣብ ፖሊስ ጣብያን ካልእ ነቲ መስርሕ ዝጥዕም ቦታን ይእከቡ። ኣብ መወዳእታ ድማ ውክልና ፈሪሞም፣ ስእሊ ተሳኢሎም ኣውቶቡስ ምጽባይ ይጅምሩ።
ትሕዝቶ ናይ’ቲ ውክልና ስልጣን ከኣ ኣብ ሓንቲ ግንጽል ናይ ወረቐት ዝተጻሕፈ ኮይኑ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝግደፍ ዝነበረ ንብረት፣ ሕጽር ብዝበለ ጸብጻብ ኣቐሚጡ፣ ኣብ ቅድሚ’ቲ ናይ ዕለቱ መዝጋባይ ብዝፍረም ፊርማ ይውዳእ ኔሩ።
ዝኾነ ኾይኑ ኣብ’ታ ናይ መወዳእታ መዓልቲ ንኣይ ዘጋጠመኒ ፍሉይ ኩነታት ከዘንትወልኩም። ናብ’ታ ፍልይቲ ኣጋጣሚ ቅድሚ ምእታወይ ግን፣ ቅድሚ ሰሙን ኣቢሉ ሓደ ቀደም ናይ ጀብሃ ተጋዳላይ ዝነበረ ዓርከይ፣ ምስ ካልኣይ ርእሰይ ድራር ጋቢዙ እንታይ ከምዝበለና ከቐድመልኩም።
ምስ’ቲ ዝጋበዘና ጥዑም ጥብስን ክትፎን ከነቛስዮ! እዛ ናይ ሎሚ ድራርና ኣብ ሂወትና ምናልባት ናይ መወዳእታ ክትከውን ትኽእል’ያ፣ ብምባል ዘረብኡ ጀመረ። ቀጺሉ ድማ ሻዕብያን ወያነን ተባቲኾም’ዮም። ንሕና ድማ ከም ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ምንባር ዘለና ዕድል ጸቢብ’ዩ። ሕጂ ንኣይ ክትመስሉ ትደልዩ እንተኾንኩም፣ ኣነ ዝወሰድኩዎ ስጉምቲ ክሕብረኩም። ኣይፋልናን! እዚ ዘረባኻን ዝወሰድካዮ ስጉምትን ይዓጅበና የሎን ትብሉ እንተኾንኩም ግን፣ በቃ!! ደሓን ኩኑ!!! ምናልባት ጽባሕ ንግሆ ኣብ መንገዲ እንተተራኺብና፣ እሞ ከም’ዛ ዘይፈልጠኩም ረጊጸኩም እንተሓሊፈ ከይትስንብዱ። ብዛዕባ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ዘለኒ ሓበሬታ ኣካፊለኩም ኣለኹ። ካብኡ ዝተረፈ ምርጫን ውሳኔን ናባኹም’ዩ፣ በለና።
ኣነን እቲ ካልኣየይን ግን በቲ ክቡር ፈታዊና ዝበለና ነባሪ ዘረባ ድምብርጽ ኣይበለናን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ ንስኻ ድማ ኣርኪብካ፣ ምስጀብሃ ተወደቡ ትብለና’ለኻ። ብምባል ነቲ ዝበለና ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ንሱ ዝወሰዶ ስጉምቲ ማለት ምሕዳስ ኣባልነቱ ምስ ጀብሃ፣ ካን ዓኽ-ቱፍ! ብምባል ኣቆናጺብናዮ። ኣብ ዓድና ኣቲና ከም’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንሰርሖ ዘለና ንግዲ ምስራሕ እንተስኢና ድማ ክትርኢ ኢኻ፣ ክንብል ፈኪርናሉ። ንሱ ግን ብዘረባና ኣይሰንበደን። ምርጫኹም ግበሩ። ብወገነይ ግን እቲ ክብለኩም ዝደሊ ሓቢረኩም ኣለኹ። በለና’ሞ፣ እታ ምሸት’ቲኣ ናይ መወዳእታ ምሸትና ኮይና ተፈለለና።
ንሱ ኣብ ኢትዮጵያ ንምጽናሕ ዘድሊ ምትዕጽጻፍ ከምዝገበረ እንዳሓበረና ክልቴና ኣዕሩኽቱ ግን ኣብ ዓድና ናብራ ኣየፍርሃና! ኣየሕፍረና! ብምባል ንዓድና ክንስጎግ ቅሩባት ምዃና ገለጽናሉ። ከምትጽቢትና ድማ ንሕና ተሰጒግና። እነሆ ንሱ ግን ክሳብ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ይነብር ኣሎ። ንዕኡን ንስድርኡን ነዊሕ ዕድመን ጥዕናን ብልጽግናን ይፍጠረሎም። ነታ ኣዕቚባቶም ዘላ ኢትዮጵያ ድማ ሰላምን ምዕባለን ይፍጠረላ። ብድሕሪኡ ንኽልቴና ዝገበረልና ደገፍ ከኣ ብገንዘብ ዝትመን ኣይኮነን።
ናይ ለባማትን መስተውዓልትን ኣርኣያ ንሰብ ጽቡቕ ድላይ ትምህርቲ ክኸውንስለዝኽእል ድማ ኣሕጽር ኣቢለ ከዘንትወልኩም። ብወገነይ ድሕሪ ነዊሕ ስሓቦ-ጉተቶ ምስ እንዳ ዝናን-ባህታን፣ ስኮላርሺፕ ረኺበ ክመሃር ካብ ኤርትራ ምስወጻእኩ፣ ናብ’ዚ ክቡር ዓርከይ ኣቤት! ክብል ናብ’ታ ቀደም ዝዘናግዓላ ዝነበረ ቡና ቤት ተለፎን ደዊለ፣ እገሌ ኣሎዶ ክብል ሓተትኩ። በዓል ባር ድማ ቅድም’ዩ ዝመጽኣና ዝነበረ’ምበር ሎሚ ደኣ ከምቀደሙ መኣስ ይመጽኣና ኮይኑ በለኒ። ኣነ ድማ ደላያይ ስለዝኾንኩ፣ ዝገበረ ጌሩ ንኸራኽበኒ ሓተትኩዎ። ንሱ ድማ ጽባሕ ከም’ዛ ሕጂ እንተደዊልካ ወላ ንገዝኡ ከይደ ከምዝጽበየካ ክግብሮ’የ በለኒ። እዝግሄር ይሃቦ! ንጽባሒቱ ኣብ ሰዓተይ ምስደወልኩ ድማ፣ ዓጽሙ ይኽበር ነዚ ክቡር ዓርከይ፣ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ተለፎን ረኸብኩዎ።
ካብኡ ሓጺር ሰላምታን ከመለኻን ምስተለዋወጥና፣ ባዕሉ ከም’ዚ ክብል ዘረባ ጀመረ። ስማዕ ዳንኤል ናይ ተለፎን ዘረባ ኣይተንውሕ። ናብ’ቲ ዘለኻዮ ሃገር’ሞ እንቋዕ ብደሓን በጻሕካ፣ ሕጂ ናይ ካልእ ሰብ ሓገዝ ከይሓተትካ እቲ ክትገብሮ ትደሊ ዘለኻ ንኽትፍጽም፣ እንታይ ከምዘድልየካ ከይተሰከፍካ ንገረኒ ባዕለይ ከሕልፈልካ’የ፣ በለኒ። ምናልባት ተሰኪፍካ ከይትንክየሉ፣ ንኻልእ ሰብ ድማ ከይትሓትት ክብል ንኽሕግዘኒ ዝነበሮ ቅሩብነትን ጽቡቕ ፍቓድን ኣነጺሩ ደገመለይ። ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኑ ድማ ሓሳበይ ኣስሊጡለይ። ሓሳብ ልቡ የስምረሉ።
ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ድማ ሰላም ክብሎ ናብ ኣዲስ ኣበባ ተለፎን ደወልኩ’ሞ፣ ክብርቲ በዓልቲ ቤቱ ተቐበለትኒ። ካብኡ ምስኣ ዝጀመርናዮ ዕላል ምስወዳእና ናብ ዓርከይ ከተሕልፈኒ ሓተትኩዋ። ንሳ ግን ኬት! ኬ…….ት! ሕጅስ ከዛርበካ ዝኽእል ኣይመስለንን፣ በለትኒ። ኣነ ድማ ሰንበድኩ። ንሳ ግን ኣይዓጀባን ምስምባደይ ምስተረድአት እኳደኣ ካን! ክርትም ኢላ ሰሓቐት። ምስሰሓቓ ትንበር።
ኣብ መንጎ ሰሓቓ ከኣ እንተደለኻ ግን እገሌ ዓርክኹም እነሀ ኣብ’ዚ ጥቓይ’ሞ ሃየ ኣዛርቦ በለትኒ። ኣነ ድማ ሰንቢደ በየን መጺኡ መኣስ ኣትዩ …. እንዳበልኩ ሕቶይ ከይወዳእኩ። ብዱባይ ኣቢሉ ሎሚ መዓልቲ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ፣ እንዳበለት ተለፎን ኣቐበለቶ። ሽዑ ሽሕ’ኳ መልሓሱ ቁሩብ ኩርትዕ ኢላ፣ ዝተዓጽፈት ትጥዕም እንተነበረት፣ ናይ ሕጅን ናይ ቀደምን ዘኪርና ብዙሕ ኣዕለልና። ወዮ ብሓምለ 1998 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንስኻን ጀብሃኻን ባዕልኹም ትፈልጡ ዝበልናዮ ክቡር ዓርክና፣ ገጽ ዝፈትዎ ዓርኩ ምስረኣየ ብታሕጓስ ንብዓት ኣንበሳ!! ኣብዚሑ፣ ንሽዓ ምሸት ኣብ ተለፎን’ውን ክቐርብ ኣይከኣለን። ኣነ’ውን ብተለፎን ደኣ ኮይኑ’ምበር ክልቲኦም ኣዕሩኽተይ ተራኺቦም ምስሰማዕኩ ኣዝየ ተሓጎስኩ። ንበዓልቲ ቤቱ ድማ ናተይ’ውን ሓንቲ ጥርሙስ ዓዲግኪ ጋብዝለይ፣ ዋግኡ ክሰደልኪ’የ በልኩዋ። ተሓጒስኩም ንበሩ።
እዚ ሰብኣይ ክንደይ ይዛረብ’ዩ ኣይትብሉንን ትኾኑ ግዲ። ናብ’ቲ ቀንዲ ዛዕባ ክምለስ። እዞም ሓቖንቲ ማይ እንዳ ዝናን-ባህታን መቸም ናይ ስረኻ ቁልፊ ፈቲሖም፣ ናይ ሙታንትኻ ፕላስትክ’ዮም ዝበጣጥሱ። ዝኾነ ኾይኑ ከም ሰበይ ክስጎግ ምስተገፈፍኩ፣ ኣብ’ቲ ዝተኣከብናሉ ኣዳራሽ መስርሕ ምዝገባ ናይ ተሰጎግቲ ተጀመረ። ብወገነይ ሰብኣይ ሰበይቲ ንኽምዝገቡ ብጻዕቂ ጽቕጥቅጥ ክብሉ ምስረአኹ፣ እዚ ደኣ እንታይ ዘሀውኽ ኣለዎ ብምባል ኣብ ኩርናዕ ዝነበረት ቦታ መሪጸ መስርሕ ምዝገባ ናይ ኩሉ ሰብ ክሳብ ዝውዳእ ጸግዐይ ሒዘ ክጽበ ወሰንኩ።
ንነዊሕ ሰዓታት ድማ፣ እንታይ በዲለ ኣነ! እዚ ኹሉ ንኣይ! ሕግን ስርዓትን ናይ ኢትዮጵያ ጥሒሰ ድየ? ንወያነን ንሻዕብያን ብማዕረ እንዳተለኣኽኩ ካብ ንግሆ ክሳብ ምሸት፣ መዓልቲ ስራሕን መዓልቲ በዓልን ከይፈለኹ ኣብ ስራሕ ዝጓየ ዝነበርኩ ዜጋ’የ። ሕጂ ደኣ እንታይ’ዩ ዝወርደኒ ዘሎ? እንዳበልኩ ንበይነይ ከዕልል እንከለኹ፣ ካብ’ቲ መዝጋባይ መጽሔት ኒውስ-ዊክ ተላእኸትለይ። እወ! መዝጋባይ’ሲ ዋዕ ኢሉ ብምሕባርን ኣነጺሩ ናባይ ብምምልካትን ነቲ ኣብ’ታ ኩርናዕ ዘሎ ሰብኣይ ሃበለይ ብምባል’ዩ ብፍሉይ ምልክት ልኢኹለይ።
ሽዑ ዝተዋህበትኒ መጽሔት ምሉእ መዓልቲ መዓልልቲ ኮይናትኒ ወዓለት። እታ መጽሔት ነቲ ኣቐዲመ ንበይነይ ዘጉድሎን-ዝድምሮን ዝነበርኩ ጸብጻብ ካልእ ኣማራጺ ወሰኸትሉ። ምኽንያቱ እዝን-ከምዝን ዝበለ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ንብረተይ ሸይጠ ክንድ’ዚ ዝኸውን ገንዘብ እንተረኺበ፣ ኣብ ሃገረይ ገዛ ሰሪሐ ከም’ዚ ዓይነት ስራሕ ክጅምር ክኽእል’የ፣ ዝብል ብዓቕመይ ክገብሮ ዝኽእል ህጹጽ ናይ ስራሕ መጽናዕትን መደብን’ዩ ንበየነይ ዘዛርበኒ ዝነበረ። ምስኡ ድማ እታ መንግስትኹም እግሪ ከትክለኩም’ዩ ትብል ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን መብጽዓ! ንኣይ’ውን ትምልከተኒ ትኸውን’ያ ዝብል ቀመም እውስኸላ’ሞ ካን ብሩህ ተስፋ ዝጽበየኒ መሲሉ ይረኣየኒ ነበረ። ኣብ ልዕሊኡ እዛ ኒውስ-ዊክ ምስተላእከትለይ ድማ፣ ምናልባት ሓሳበይ እንተቐይረ’ሲ ናብ ናይሮቢ ክኸይድ ሓግዘኒ ክብሎ ዕድል ክረክብ’የ ዝብል ተወሳኺ ተስፋ ኣሕደረትለይ። ምኽንያቱ ናይሮቢ ማለት ኣቐዲመ ኣስታት ክለተ ዓመታት ዝተቐመጥኩሉ ኣጸቢቐ ዝፈልጦ ከተማ’ዩ ኔሩ።
ዝኾነ ኾይኑ ምስ’ዚ ብኒውስ-ዊክ ኣቢሉ ዝመጽኣኒ ሓዲሽ ተስፋ፣ ንባበይን ጸብጻበይን ከኮማስዕ መዓልቲ ጥራይ ዘይኮነስ እቲ መስርሕ ናይ ምዝገባ ተወዲኡስ፣ ኣነን መዝጋባይን ንበይንና ተረፍና፣ ካብኡ ከምሰበይ ክምዝገብ ቀረብኩ።
ዝገርም’ዩ ኣብ ቅድሚኡ ምስቀረብኩ ስምዒት መዝጋባይ ብንጹር ኣብ ገጹ ይንበብ ኔሩ። ታሴራይን ናይ ኢትዮጵያ ፓስፖርተይን ምስሃብኩዎ ድማ ነታ ታሴራ ወሲዱ ነታ ፓስፖርት መለሰለይ። እዛ ፓስፖርትስ ደሓን ምሳኻ ሓዛ። ምኽንያቱ ኣብኡ ምስከድካ ዘጋጥመካ ኩነታት ኣይፍለጥን’ዩሞ፣ ምናልባት ገለ ምኽንያት ኣመኽኒኻ ካብ’ቲ ዓዲ ክትወጽእ እንተደሊኻ ትሕግዘካ ትኸውን’ያ፣ በለኒ። *** ደሓር ግን ናይ’ቲ ዝነበርኩዎ ፖሊስ ጣብያ ኣዛዚ መጺኡ፣ ፓስፖርትኻ ሃባ*** ኢሉ ወሲዱዋ።
የተማረ ይግደለኝ! ይብል ምስላ ካብ ኣምሓሪኛ። ዝኾነ ኾይኑ መዝጋባይ ዘረብኡ ብምቕጻል ቅድሚ ናብ’ዚ ሕጂ ዘለኹዎ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ስራሕ ምእታወይ መምህር’የ ኔረ። ሕጂ ድማ ነዛ ንኣኻ ተጋጥመካ ዘላ ዕድል ክምስክር ኣብ ቅድሜኻ ደው ብምባለይ ዝስምዓኒ ሓዘን ወሰን የብሉን። ምናልባት እዚ መራሒኹም በዚ ንኣኹም ዘጋጥመኩም ዘሎ ፈተና ሰንቢዱ ናብ ልቡ እንተዝምለስ’ሞ፣ ንስኻትኩም ናብ ቦታኹም ተመሊስኩም ንብረትኩምን ሓዳርኩምን ምእላይ እንተትቕጽሉ ክንደይ ጽቡቕ ነገር ኔሩ። እዚ እንተዘይኮይኑ ግን ኣብ ቅድሜና ዘሎ ፈተና ቀሊል ኣይኮነን። ንኣኹም ድማ ንሰጎኩም ኣለና። ኣብኡ ምስከድኩም ዝጸንሓኩም ፈተና’ውን ቀሊል ኣይክኸውንን’ዩ፣ በለኒ።
ቀጺሉ ድማ እዚ ክንገብር እንከለና የማነይቲ ኢድና ቆሪጽና ንድርብያ ከምዘለና ኣይሰሓትናዮን፣ ወሰኸሉ። ንግዜኡ ግን ካልእ ኣማራጺ ኣይተረኽበን። እንዳበለ ኣብ ገጹ ዝርአ ዝነበረ ስምዒት ካብ ቡቕባቐን ድንጋጸን ናብ ጭካኔን ሕርቃንን ተቐየረ። ምስኡ ድማ ናይ ኣዘራርብኡ ቃና ካብ’ቲ ድንጋጸን ሕያውነትን ዘንጸባርቕ ናይ ፈለማ ቃላቱ፣ ናብ ሓይልን ናህርን ዘንጸባርቑ ናይ ወተሃደር ዝዓይነቶም ቃላት ተቐየረ’ሞ፣ ካብ መንበሩ ብድድ ኢሉ በል ደሓን ኩን ዝሓወይ፣ ቅር ኣይበልካ! ንሕና ምእንቲ ድሕነትናን ምእንቲ ድሕነትኩምን ኢና ናብ ዓድኹም ንሰደኩም ዘለና። ኣብኡ ምስከድኩም ድማ ሰብኡት ኩኑ’ሞ ንዓድኹም ዓዲ ግበርዎ። ክሳብ ሕጂ ዝተራእየስ ተራእዩ’ሎ።
ንቕድሚት ድማ ንስኻትኩም ምስከድኩም ተምጽእዎ ለውጢ ክንጽበ ኢና። እንተዘይኮነ ግን ንሕና ዲና ብዘይካኹም ወይስ ንስኹም ብዘይካና መን’ዩ ምንባር ዝስእን ክንርኢ ኢና’ንድ’ዩ ዝበሃል ዘሎ። ኣብ ኤርትራ ሕግን ስርዓትን ዝኽተል መንግስትን ለባም መራሕን ክሳብ ዝቕልቀሉ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ሓሸውየ ምቕጻሉ’ዩ። ንመን ከምዝልክም ድማ ንእዋን ዝገድፍ ሕቶ ኢዩ። እንዳበለ ብኽልተ ኢዱ ሙዉቕ ሰላምታ ሂቡኒ፣ ወረቓቕቱ ኣኻኺቡ ተበገሰ። ኣነ ድማ እታ መጽሄት ኒውስ-ዊክ መለስኩሉ’ሞ ናብ ህዝበይ ተሓወስኩ።
መሬት መስ’ዩ ኣጋ ሰዓት ሽዱሽተን ፈረቓን ኣቢሉ’ዩ ዝነበረ። ነቲ ድሚማን ጨፈቃን ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ጸሓይ ጽልግልግ ኣንጸላልይዎ ጸኒሑንስ፣ ናብ’ቶም እኩባት፣ ንኽስጎጉ ቅሩባት ደቂ ዓደይ ምስ ተሓወስኩ ናብ ካልእ ዓዲ ዝገሽኩ መሰለኒ። ፍሉይ ስምዒት ድማ ተሰመዓኒ። ኣብ’ቲ ጎልጎል ዝነበረ ጽቕጥቅጥ ከኣ ጉድ’ዩ። ንሽዑ ግን ካብ ህዝቢ ተላኢኾም ዝመጽኡ ናይ ምግቢ ስልጣንያታት ፈቐድኡ ስለዝጸንሑኒ ኣመት ከርሰይ ክገብር ዕድል ረኸብኩ። እንተኾነ ግን ጥሜት ይስምዓኒ ስለዘይነበረ ብዙሕ ኣይበላዕኩን።
ኣብ ገባላ ኮይነ ምስሰበይ ከዕለልኩ እንከለኹ ከኣ ወዮ ብሕጻነይ ዝጻወተሉ ዝነበርኩ ገበላን፣ ዝዓበኹሉ ህድሞ እንዳመዓለ’ቦይን ምስጭቅኡን ነጠብኡን ትዝ በለኒ። እቲ ፈቕድኡ ተበቲኑ ዝነበረ ክስጎግ ዝተቐረበ ህዝቢ ድማ ነተን ማይ እናዳሃረመ ኣብ ገበላ ጽቕጥቅጥ ዝብላ ዝነበራ ዓበይቲ-እግሪ ጥሪት እንዳመዓለ’ቦይ ኣዘኻኸረኒ።
ዝኾነ ኾይኑ ወዮ መዝጋባይ ካብ’ዚ ኹሉ ሰብ ትኽ ኢሉ ናባይ መጽአ’ሞ፣ ንዓስኪ ዳንኤል ናይ መፋነዊ ቢራ ክጋብዘካ በለኒ። ካብኡ ናብ’ቲ ኣብ ጥቓና ዝነበረ ናይ ቀበሌ ቤት ምግቢ ተተሓሒዝና ኣተና። ንሱ በደሌ ኣነ ድማ ሓረር ቢራ ኣዘዝና። ካብኡ እንታይ ይስምዓካ’ሎ ክብል ብሕቶ ዘረብኡ ጀመረ። ብወገነይ ዝብሎን ዝዛረቦን ብዙሕ ኣይነበረንን። እንታይ ክስምዓኒ ኢልካዮ ኢኻ፣ ኩሉ ነገር ካብ ዓቕመይ ንላዕሊ ኮይኑ ስለዘሎስ ካብኡ ዝኸፍእ ኣይምጻእ ምባል’ዩ እንዳበልኩ እንከለኹ፣ ካብ’ቶም ክስጎጉ ተቐሪቦም ዝነበሩ ሓያሎ ሕጻናት እንዳተጓየዩ ናብ’ቲ ቤትምግቢ ተመራሪሖም ህሩግ ኢሎም ኣተዉ። ካብኡ ነቲ ጣዋሉ ኣብ ስሚንቶ እንዳጎተቱ ሓጨጭ-ገልጠምጠም እንዳ’በሉ ንሓድሕዶም ምጉያይ ቀጸሉ። ሻቡ ኣርእስተይ ቀይረ፣ በልስኪ ምስ’ዚኣቶም’ሲ እንታይ ይገበር ኢኹም ትብሉ ዘለኹም፣ እዞም ሕጻናት’ሲ እንታ’ዮም በዲሎም በልኩዎ። ንሱ ድማ ትቕብል ኣቢሉ፣ ስማዕ ዝ’ሓወይ! ንስኻ ትፈልጦ ናትካ በደል እንተል’ዩካ እንድዒ! እንተዘይኮነ ግን ኣነ ብወገነይ ብዛዕባኻ ዝፈልጦ በደል የብለይን። ብዓቢኡ ፍታሕ የምጽኣልና ዝ’ሓወይ እንዳበለ ካልኣይቲ ቢራ ኣዘዘ’ሞ፣ ነታ ቢራ ሒዛ ዝመጽአት ጎርዞ ዋጋ ናይ ኣርባዕተ ቢራ ከፈላ።
ኣነ ግን ነግ ፈረግ ክብል ብዛዕባ ናብ ናይሮቢ ንምኻድ ክሕግዘኒ ከይሓተትኩዎ ክልተ ቢራይ ሰተኹ። ምናልባት እንዳበልኩ ተራይ ክጋብዝ’ሞ ዕላልና ክንቅጽል ፈተንኩ። እንተኾነ ግን ንግሆ ጸላም ካብ ገዛይ ምስወጻእኩ’የ ዝ’ሓወይ፣ ካብ ክልተ ቢራ ንላዕሊ ድማ ኣይሰትን’የ። ክፋነወካ ስለዝደለኹ’የ ጸዊዐካ። መን ይፈልጥ ካልኣይ ግዜ እንተተራኸብና ጽቡቕ፣ እንተዘይኮነ ግን ንሕልናይ መተዓሻሸዊ ዝኸውን መፋነዊ ጌረ’ለኹ። ኣብ ሂወትካ ኣይክትርስዓንን ኢኻ። ኣነ’ውን ኣይክርስዓካን’ያ። ንስኻን ከማኻ ዝበሉ ዝፈትዎም ኣሕዋተይ ዝስጎጎሉ መስርሕ ክምስክር ውዒለ’ለኹ፣ እንዳበለን መሬት መሬት እንዳጠመተን ሓዲጉኒ ከደ። ኣነ ድማ ወይ ንምኽሪ ዓርከይ ኣይሰማዕኩን ወይ ድማ ካብ ፍሉይ ቅርበት ናይ’ዚ መዝጋባይ ኣይተቐየርኩን። ጉዕዞይ ናብ ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን ዓለም፣ ሰዓት ሰለስተ ናይ ለይቲ መርሰደስ ናብ ዝዓይነታ ኣንበሳ ኣውቶቡስ ተሳፈርኩ።
ኣውቶቡሳት ዳርጋ ሰዓት ሓደ ናይ ለይቲ ኣቢለን ናብ ከባቢ ናይ’ቲ ተኣኪብናሉ ዝነበርና ኣዳራሽ መጺአን በቦትአን ሒዘን ክጽበያ’የን ሓዲረን። ንሕና ድማ ብመስርዕ ሓደ ብሓደ ተቖጺርና እንዳ ሓለፋና ናብ ኣውቶቡስ ተሳፈርና። ሪጋይ በጺሑኒ ውጽእ ምስበልኩ የማነ-ጸጋመይ ኣስተባሃልኩ’ሞ ኣብ ኣፍ ደገ ዝነበረ ህዝቢ ቁጽሪ ኣይነበሮን። ኣለም’ዩ። ምሉእ ለይቲ ዝወርድ ዝነበረ ዝናም ከይዓጀቦ/ባ፣ ወለዱን ወለዳን ኣሕዋቱን ኣሕዋታን ደቃን ደቁን ሰብኣያን ሰበይቱን ንኸፋንዉ ኣብ ጽርግያ ዝሓደሩ ዜጋታት ቁጽሪ ኣይነበሮምን። ከምኡ’ውን ቁጽሮም ብቐሊሉ ዘይግመት ዕጡቓት ወተሃደራት ኣብ’ቲ ኸባቢ ተበቲኖም ብረቶም ተኺሎም ይረኣዩ ነበሩ።
ዝኾነ ኾይኑ ኣጋ ሰዓት ሓሙሽተ’ቢሉ ንቐሉ! ዝብል ትእዛዝ ተዋህበ። ካብኡ ቀዳመይቲ ኣውቶቡስ ናብ ጎደና እትው ክትብል’ከላ በዚ መጽአ ክትብሎ ዘይትኽእል ዕልልታን ጣቕዒትን ካብ’ቲ ከፋኑ ኣብ ቅርዓት ተኣኪቡ ዝሓደረ ህዝቢ ተሰምዐ። ምስኡ ድማ ጨርማሕማሕ ዝብል ድምጺ ጠበናጁ ተሰምዐ። ወዮም ኣብ’ቲ ከባቢ ዝነበሩ ወተሃደራት ድማ በቲ ጣቕዒትን ዕልልታን ሰንቢዶም ይመስሉ፣ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዘብዘብ ክብሉ ተራእዩ። ናይ መወዳእታ ድማ ካብ’ታ መሪሓ ናብ ጽርግያ ዝኣተወት ቀዳመይቲ ኣውቶቡስ ሓደ ሰብ ብመስኮት ተቐልቂሉ፣ ዋዕ ኢሉ ኣጆኹም ንሃገርና ኢና ንኸይድ ዘለና እንዳበለ ደጋጊሙ ኣጆኹም! ኣጆኹም! ዝብል ድማጹ ኣስምዐ። ጉዕዞ ድማ ተጀመረ።
ናይ ቀዳመይቲ መዓልቲ ጉዕዞ ኣማስያና ደሴ’ያ ኣብጺሓትና። እታ ዕለት’ቲኣ ፍልይቲ ታሪኻዊት መዓልቲ’ያ ኔራ። ምኽንያቱ ብራዚልን ፈረንሳይን ንዋንጫ ዓለም መን ወሰደ ዝተጻወታላ መዓልቲ’ያ ኔራ። ናይ ፈለማ መዓልቲ ጉዕዞና ተወዲኡ ደሴ ምስበጻሕና እምበኣርከስ፣ ናብ’ቲ ንሓድረሉ ቤት ትምህርቲ ንምኻድ፣ ኩላተን እተን ኣውቶቡሳት ክሳብ ዝተኣኻኸባ ኣብ ውሽጢ ከተማ ደሴ ሓንሳብ ጠጠው ሓንሳብ ድማ ዘገም እንዳበላ እንኪኸዳ፣ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝጸንሑ ተቐማጦ ከተማ ደሴ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ዕጉግ ኢሎም ተኣኪቦም ይዕዘቡ ነበሩ።
ሽዑ ካብ’ቶም ብጉዕዞ ናይ’ተን ማዕረ ሰላሳ ዝኾና ኣውቶቡሳትን ትሕዝቶአንን ደንጽይዎም ዝተኣከቡ መንእሰያት ደቂ ደሴ ኣብ መንጎ ዕላሎም ፈረንሳይ ዋንጫ ወሰደች፣ ዝብል ድምጺ ሰማዕና። ካብኡ ሓደ ካባና መስኮት ናይ ኣውቶቡስ ከፊቱ ብምቕልቃል፣ ነቶም ቆልዑ ማን ኣሸነፈች ዝብል ሕቶ ሓተቶም፣ ንሳቶም ድማ ፍራንስ ኣሸንፈች ብራዚል ተሸነፈች ዝብል ድምጾም ብሓባር ኣስምዑ። ካብኡ ወዮ ሓታታይ ኡፍ ኢሉ ናብ መንበሩ ተመሊሱ ረፋዕ በለ’ሞ። ከምዚኣ’ውን ከምዘላ ነዞም ስድራና ዝሕብረልና እንተዝርከብ ክንደይ ጽቡቕ ኔሩ፣ በለ። ካብኡ ሓደ ኣብ ጥቕኡ ዝነበረ ሰብኣይ እንታይ ማለትካ ኢኻ ክብል ሓተቶ። ንሱ ድማ ኣብ ጸወታ ዋንጫ ዓለም ብራዚል መብዛሕትኡ ግዜ ትዕወት ኔራ ሎሚ ግን ተሳዒራ ማለተይ ኢየ በሎ። እቲ ሓደ ሰብኣይ ድማ ሽሕ’ኳ ብዙሕ ባህ ከምዘይበሎ ኣብ ገጹ ይርአ እንተነበረ፣ እታ ዘረባ ኣይቀጸለትን። ተጠማሚቶም’ዮም ሱቕ ዝበሉ።
ንጽባሒቱ መሬት ወገግ ክብል ምስጀመረ ንቕሎ ኾነ። ካብ ደሴ ተበጊስና ጎባታትን ጎላጉልን ጠሓሒስና ናብ መቐለ ክሳብ ንኣቱ መሬት ዓረበ። እተን ኣውቶቡሳት ድማ ከከም እግረን ኣብ ጉዕዞ ተፈላለያ። እታ ኣነ ዝነብርኩላ መርሰደስ ዝዓይነታ ኣንበሳ ኣውቶቡስ’ኳ ኣብ ሜዳ’ያ ከም ማንቲለ ትበርር’ምበር ኣብ ዓቐብ’ሲ ከም እንዳ ዝናን-ባህታን ኣኻይዳ ጎብየ’ያ ትኸይድ። ስለ’ዚ ካብ ደሴ ክሳብ መቐለ ዘሎ ዓቐብ ኣርሂጹ’ርሂጹ ማይ ስለዝገበራ ንድሕሪት ተረፈት። ኣብ መወዳእታ ድማ ጎቦታት በዚሑ ለመም እንዳበለት ዓቐብ ክትድይብ ግዜ ዝለዝበልዐት ኣብ ኣጋ ዕራርቦ ህልም ዝበለ ቁልቁለት ክትወርድ ክትብል እንከላ ዝጠቅም ደኣ ኣይነበረን’ምበር ማይ ጥፊፍ ክብል ጀመረ።
ካብኡ ወዮ መራሕ ኣውቶቡስ ብድሕሪት ብሸነኽ ጸጋም፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ከባቢ ጎማ ዝተሰብረ ነገር ስለዘሎ ኣብ ብርቱዕ ኣንጎሎ ክጠውያ ክፍትን እንከለኹ ብድሕሪት መሬት ክትትንክፍ ጀሚራ’ላ። ስለ’ዚ ኣብ ጸልማት እሞ ድማ ማይ ጥፊፍ እንዳበለ ነዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ሸለው ዝበለ ቁልቁለት ክወርድ እንተፈቲነ፣ መዘወሪ መኪና ማለት ስተርሶ ምእዛዝ ክኣብየኒ ስለዝኽእል፣ ይትረፈና። ኣብ’ዛ ዝባነ-ዝባን’ዚኣ ከነውግሓ ኢና ብምባል ኣውቶቡስ ኣጸጊዑ ደው በለ። ካብኡ ካብ’ቶም ተሰጎግቲ መራሕቲ መኻይንን ወነንቲ ዓበይቲ መኻይንን ስለዝነበሩ ወሪዶም ነቲ ጸገም ኣለዎ ዝተባህለ ዳሕረዋይ እግሪ ናይ’ታ ኣውቶቡስ ደኒኖም ፈተሽዎ። ብናቶም ገምጋም ድማ ምስ’ቲ መራሕ መኪና ተሰማምዑ።
ሽዑ እቲ ኣብ ውሽጢ’ታ ኣውቶቡስና ተመዲቡ ዝነበረ ወተሃደር’ውን ኣይተቓወመን። ምኽንያቱ ኣብ’ቲ ጉዕዞ ብዘይካ’ቲ መራሕ መኪና ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣውቶቡስ ሓደ ወተሃደር ይምደብ ኔሩ። ብተወሳኺ ድማ ብላንድ ክሩይዘራት እንዳ ተወናጨፉ ረድዮ ርክብ ሒዞም ዝከታተሉ ሰበ’ስልጣን ኔሮም። ኣብ’ታ ኣውቶቡስና ዝነበረ ወተሃደር ግን መኪና ጠጠው ክትብል’ከላ ጥራይ’ዩ ብረቱ ሒዙ ኣብ ማዕጾ ደው ዝብል’ምበር፣ ኣውቶቡስ ምስተበገሰት ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢሉ ድቃስ ዝወሰዶም ሕጻናት እንዳሓቖፈ’ዩ ነቲ ናይ ሳልስቲ ጉዕዞ ዛዚምዎ። ዝገርመኩም’ዩ ኣብ’ቲ ነዊሕ ጉዕዞ ነታ ጠበንጅኡ ኣብ ትሕቲ ሰድያ ኣቐሚጡ’ሲ ንኣና ነቶም ተባረርቲ እንዳሓገዘ ንሰቡ መሲሉ’ዩ ክኸይድ ዝቐነየ። ምናልባት ካብተን ላንድ ክሩይዘራት ሓንቲ እንተቀሪባትና ግን ቀልጢፍና ንሕብሮ’ሞ ብረቱ ሒዙ ኣብ ማዕጾ ደው ይብል ኔሩ።
ዝኾነ ኾይኑ ለይቲ ምድሪ ኣውቶቡስና ኣብ ዝባን ምስደየበት ቁልቁል ምውራድ ፈሪሃ ኮፍ ኢላ እንከላ ሓንቲ ላንድ ክሩይዘር ደበኽ በለት። ካብኡ እቶም ኣብኣ ዝጸንሑ ሰበስልጣን ምስ’ቲ መራሕ መኪና ተዘራረቡ። ኣብ መወዳእታ ግን ወላ ዝበለ እንተበሎም ክርድእዎ ኣይደለዩን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ ቀልጢፉ ክብገስ ኣዘዝዎ። ንሱ ድማ ትእዛዝ ኣኽቢሩ መርሰደሱ ክዝውር ጀመረ። ከብድና ሓቚፍና እንከለና ድማ ኣውቶቡስ ቁልቁል ምውራድ ጀመረት። ኣብ መወዳእታ ግን ማርያም ኣኽሱም ሰቲራትና ብሰላም ካብ’ታ ጸድፊ ናብ ጎልጎል ወረድና። መርሰደስ ሰዊት ድማ ጎልጎል ምስረኸበት ከም ማንቲላ ጥራይ ዘይኮነ ከም ጭሩ እንዳበረረት ምሕዳራ መቐለ ኣተወት። ኣብኡ ድማ ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ሓደርና።
ንጽባሒቱ ኣራፍድ ኣቢልና ኢና ተበጊስና። ካብ መቐለ ከይወጻእና ድማ ዳርጋ ፋዱስ ኮነ። ኣውቶቡሳት ክኸዳ ተሰሪዐን ምስተበገሳ ድማ፣ ተመራሪሐን ኣብ ማእከል ከተማ ብሪጋ ተሰሪዐን ደው በላ። ካብኡ ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ ዝጸንሑ መንእሰያትን ዓበይትን ደቂ መቐለ ተኣኻኸቡ። ንሕና ኣብ ውሽጢ መኪና ንሳቶም ድማ ብደገ ኮይኖም ተጠማመትና። ደሓር ግን ሽጋራ ሳሙና ላማ ወይ ድማ ካልእ ቀንጠመንጢ ክገዝእ ዝደለየ ሰብ ብመስኮት ናይ ኣውቶቡስ ተተቐልቂሉ ነቶም መንእሰያት ገንዘብ ብምሃብ ዝደለዮ ገዚኦም ከምጽእሉ ክውከሶም ጀመረ። ንሳቶም ድማ ዝተላእኩዎ ከየብጽሑ ኣውቶቡስ ከይትገድፎም እንዳተጠራጠሩ ብጉያ ከይዶም ዓዲጎም ከቐብሉን ካብ ሓንቲ ኣውቶቡስ ናብ’ታ ሓንቲ ኣውቶቡስ እንዳተጓየዩ ደሃይ ዝስጎጉ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣሕዋቶም ክገብሩ ተራእዩ።
ዝኾነ ኾይኑ ግምትና’ኳ ብዓዲ ግራት ናብ ዛላ’ምበሳ ንኸይድ’ዩ መሲሉና ዝነበረ። ደሓር ግን ተዃሊልና ብእንቲጮ’ቢልና ናብ ዓድዋ ወሲዶሙና። ምኽንያቱ እንዳ ዝናን ባህታን ናይ ህዝቢ ስቓይ ከይናዋሕ ፍታሕ ንምርካብ ዘይኮነስ፣ ግፍዕታት ናይ ወያኔ ብምቅላሕ፣ ንሕና ከምኡ ኣይንግብርን ኢና እንዳበሉ ንኽጀሃሩ ብወገን ዛላምበሳ ተቐሪቦም ይጽበዩ ከምዝነበሩ ስለዝፈለጡ ወያኔ፣ መዓልቲ ኣናዊሖም መኣትዎና ድማ ቀይሮሞ።
ካብኡ ኣብ ዓድዋ ድማ ክልተ ለይቲ ኣሕዲሮሙና። ምጽባይ ምስተናውሐ ድማ ሓንሳብ ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ናይ ዓድዋ ነቲ ምስጓግ ይቃወምዎ’ለዉ ዝብል ወረ ይናፈስ፣ እንዳሓንሳብ ድማ ከም’ቶም ናይ ፈለማ ስጉጓት ብሑመራ’ቢሎም ክወስዱና’ዮም…. እንዳተባህለ በብዓይነቱ ወረ ይንዛሕ ኔሩ።
ዝኾነ ኾይኑ እቲ ወዓል ሕደር ምስተናውሐ ዝብላዕ ዝስተ ብመኻይን ተጻዒኑ ንመሸጣ ክመጽእ ጀመረ። እቲ ኣዝዩ ዝገርም ከኣ ካብተን መኻይን ለስላሳ ወይ ድማ ኣምቦ ውሃ ንምግዛእ ጽቕጥቅጥ ይብርትዕ ስለዝነበረ፣ ገለ ካብ’ቶም ተሰጎግቲ ዕድል ምስረኸቡ ካሴታ ምሉእ ገዚኦም ናብ ማእከል’ቲ ህዝቢ ብምውሳድ በብሓደ ብዕጽፊ ዋጋ ክሸጡን ክሽቅጡን ምስረአኹ ክኣምን ኣይከኣልኩን። ዝገርም’ዩ ናይ ሰብ ዓይነት ክበዝሕ መዓት’ዩ።
ኣብ ዓድዋ ክልተ ለይቲ ምስሓደርና ከኣ ኣራፊዶም ኣበገሱና’ሞ ብራማ’ቢልና ናብ መረብ ተቐልቀልና። እተን ኣውቶቡሳት ድማ ኣብ መንጎ ጎባታት ኣብ ሓደ ከውሊ’የን ከውርዳና ጠጠው ኢለን። ሻቡ ምስ’ቲ መራሕ መኪናን ምስ’ቲ ምሳና ዝቐነየ ወተሃደርን ቅድሚ ምፍናውና ከከምዓቕምና ገንዘብ ኣዋጺእና ሻሂ ስተይዎ እንዳበልና ሃብናዮም። እቲ ኣውቲስታ መዘውሪ መኪና ተደጊፉ ኣብ መንበሩ እንከሎ ንብዓት ካብ ኣዕይንቱ ዝሕው ኢሉ ክፈስስ ጀመረ። ኽልቲአን ኣእዳዉ ሰዲዱ ድማ ኣዕይንቱ ክደርዝ ተራእየ። ካብኡ ሓንቲ ሰበይቲ ካብ ቦርሳኣ ኣውጺኣ ናይ ወረቐት መንዲል ሃበቶ። ኣብ መወዳእታ ድማ ናይ ኢትዮጵያ ተለቭዝን ሰኣላይን ውሑዳት ወተሃደራትን ከምኡ’ውን ናይ ኢትዮጵያ ቀይሕ መስቀል ክዳን ዝለበሰ ተዓዛብን ኣብ’ታ ጫፍ ናይ መረብ ቢንቶ ኮይኖም ኣሳገሩና።
ሽዑ በቲ ሓደ ክፋል ናይ’ታ ቢንቶ ዝጸንሑ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ናይ ኤርትራ ውሑዳት’ዮም ኔሮም። ዝርካቦም ፈኲስ ብረት ዝዓጠቑ መንእሰያት’ዮም ኔሮም። ነቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ዝፈሰሰ ህዝቢ ምስተዓዘቡ ድማ፣ መብዛሕትኦም ኣብ ከባብ’ታ ቢንቶ ናብ ዝነበረ ናይ ጀርዲን ኣትክልቲ ተበቲኖም በቦትኦም ሓዙ። ዝተረፉ ድማ ሳንጣ ዝቕበልን ቆልዓ ዝሕንግርን ኮይኖም ደኺምና ወይ ድማ ለዓል ከቢዱና ከይበሉ ተረባረቡ።
ካብኡ መረብ ምስተሳገርና መኻይን ክሳብ ዝመጽኣና ኣብ’ቲ ከባቢ ዝነበረ ጽላል ዓላን መቒዕን ኮፍ ኢልና ተጸበና። ደሓር ግን መዝገብትን መኻይንን መጽኡ’ሞ፣ ናብ ዓድና ምእታው ጀመርና። ካብ’ተን መኻይን እተን ኣብ ዝባነን መጉልሕ ድምጺ ዝነበረን ኣውቶቡሳት ድማ “ጎበዝ ተሻሞ……” ትብል ናይ ወዲ ትኹል ደርፊ ከድርፋ ይስምዓ ኔረን። ዝኾነኾይኑ ኣብ ከባቢ ዓዲዃላ ምስበጻሕና፣ ኣብ ጽርግያ “መለስ ዓጋመ ኣይትረኽባን ኢኻ ባድመ” ዝብል ዕጣን ናይ እንዳ ዝናን-ባህታን ብምልክዕ ጓይላ ዒግ ኢሉ ክተክኽ ረአናን ጨነወናን።
ብምቕጻል ድማ ምሕዳርና ናብ ቤት ትምህርቲታት መንደፈራ’ዩ ዝነበረ። ናብኡ ቅድሚ ምኻድና ግን ካብ ህዝቢ መንደፈራ ዝተቐረበልና ድራር በላዕና። ንጽባሒቱ ከኣ ሳኬሎ ፈርኔሎ መንቀርቀር በራድ ድስቲ ኮበርታ መቕድሒ ማይ ተዋህበና። ግሪን ካርድ ድማ ተዓደልና። ኣነ’ኳ ግሪን ካርደይ’የ ወሲደ’ምበር ነተን ፈርኔሎን መንቀርቀርንሲ ኣይወሰድኩወንን።
ካብኡ ካብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ንብገስ ድሕሪ ሰሙን ክንወጽእን ክንንቀሳቐስን ዕድል ስለዝረኸብና፣ ካብ’ቲ ዝሓደርናሉ ቤት ትምህርቲ ተበጊስና ንኸተማ መንደፍራ ጥፍጥፍ ኢና ዝበልናያ። እወ እቶም ኣንጊሆም ዝተንቀሳቐሱ’ኳ ዝሓተትዎ ኣይሰኣኑን። እቶም ኣርፊድና ዝተንቀሳቐስና ግን ኣጋ ሰዓት ዓሰርተ ሓደ ኣቢሉስ ቢራ የለ ጥብሲ የለ! ኩሉ ተወዲኡ’ዩ ጸኒሑና። ካብ ቤት ብልዒ ናብ ቤት ብልዒ ብምኻድ እንተሓተትና ድማ ኣይሰለጠናን። ኣብ መወዳእታ ግን ፓስታ ክንምሳሕ ኣብ ሓደ ቤት ብልዒ ኮፍ በልና። ካብኡ ነታ ዋና እንታይ ደኣ ጥብሲ የብልኩምን ዲኹም እንተበልናያ። ዋ! ናይ ሎሚ ጥብሲ ደኣ ኣብ ቁርሲ’ንድ’ዩ ተወዲኡ። ከም’ዚ ዝበለ ርኢና ዘይንፈልጥ። ጥብሲ ዝቖርሱን ንግሆ ምድሪ ቢራ ዝሰትዩን ህዝቢ ኣብ’ዚኣ ኣርፊዶም። ነቶም ነባራት ዓማዊልና እንታይ ከምነምስሖም’ኳ እንድዒልና በለትና።
ካብኡ ምስ ብጾተይ ፓስታ ተመሲሕና ናብ’ቲ ዝሓደርናሉ ቤት ትምህርቲ ተመለስና’ሞ፣ ክልተ ኣደታት ትሕዝቶአን ተሰኪምን ኣርከባና። ነቲ ተኣኒነን ዝሰንከተኦ መጎጎ ምሉእ ቅጫ ስገም እንዳቆረሳ ሻሂ ቀዲሐን ዓደላና። ምስኡ ድማ ጥርሙስ ኣረቂ ከፊተን፣ ፈውሲ ቅያር ንፋስ ክኾነኩም’ዩ እንዳበላ ናብ’ቲ ሻሂ ኣረቂ ሓወሳሉ። ካብኡ እቲ ክቡራት ወለድና ዝሃባና ጥዑም ብልዒ እንዳበላዕና እንከለና፣ ካብ’ተን ኣደታት ሓንቲ፣ ዓይኒ ዓይንና እንዳረአያ ክበኽያ ጀመራ። እተን ሓንቲ ድማ ሱቕ በላ እንታይ ግበሩ ኢኽን ትብለኦም ዘለኽን ክብላ ናይ ሓልዮት ድምጸን ሓዊሰን በኺኽን ኣይተብክያ ዝዓይነቱ ምኽረን ክልግሳ ፈተና። እተን ዝበኽያ ዝነበራ ኣደ ግን ብትሑት ድምጸን ዋይ! ዋይ! ዋይ! ….. ኣንቲ ነዚኦም ዘይተበኽየሎም ንመን ክብከየሉ። ኣይ ካብ ገዝኦም ተሰጒጎም እንድዮም መጺኦም ኣብ ቤት ትምህርቲ ክሓድሩ ትርእይዮም ዘለኺ፣ እንዳበላ ንብዓተን ብንጸለአን ደረዛ። ዝገርም’ዩ ክልቲአን ጥዑይ ክዳን’ስ ይትረፍ ሳእኒ’ኳ ኣይነበረንን። ኣነ ድማ ክቡራት ኣደታተይ ጥራይ እግረን እንዳኸዳ ዝገዝኣለይ ኣረቂ ክሰትን ምእንታይን ምእንቲ መጻኢ ዕድለይን ዘፍሰስኦ ንብዓተን ክርኢ ኣብ ቅድሚ ዓይነን ኮፍ በልኩ። ሰኣን እሂን ምሂን ተበሃሂልካ መንገዲ ዕርቅን ለውጥን ምቕያስ’ሲ እዚ ኹሉ ወሪዱ። ኤህ! እንዳ ዝናን-ባህታን ናይ ኢድኩም ኣይትስኣኑ። (ክቕጽል’ዩ።)
ራህዋን ቅሳነትን ንህዝቢ ኤርትራ!
ዳንኤል ተስፋዮውሃንስ ተኽለጊዮርጊስ (11-1-11)
Ewandt54@gmail.com


text:
ኢሳያስ ፍጥር ካብ ዝብል ምሕሳው መፋጥርቱ እዩ እንተ ተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ምህሳው ሓጥያት ወይ ጌጋ ምዃኑ ጠፊኡዎ ዘይኮነ ግን ኣብ ስልጣን መታን ክጸንሕ ከደናግር ስለ ዝደለየ ጥራይ። ብዝኾነ፡ ድሕርቲ ታሪኻዊ ፍጻሜ ስርሒት ፎርቶ፡ ንሰለስተ ቕነ ተሓቢኡ ድሕሪ ምቕናይ፡ ነቲ ኵነታት ብዝጥዕሞ መነገዲ ኣቃሚሙን ብሃሶት ላዕጢጡን ከቕርቦ ፈቲኑ። ኢሳያስ፡ እቲ ሰብ ከይለበመ ክሕሱ ከሎ ካባይ ጀሚርካ ሰብ ይኣምኖ ነይሩ እዩ። ሎሚ ግን መን ክኣምነኒ ኢሉ እዩ ሃተው ዝብል ዘሎ? እቶም ኣብ ጥቓኡ ዘለዉ ኣማኸርተይ ዝብሎምከ ኣይሕብሩዎን ድዮም? ብዝኾነ እቲ ጕዳይ ለባም ዘይብሉ ዓዲ ዘብል’ዩ። ከምቲ ኣቦታትና ክምስሉ ዝብሉዎ፡ ኢሳያስ ካብ ዝፈኵስ ነዊሕ’ኳ እንተ ኾነ፡ ሎምስ ካን ጨሪሹ ናብ ጓሓፍ ተቐዪሩ። ኢሳያስ ኣብ መዋጥር ክኣቱ ከሎ ትም ምባል መሪጽና ትብል መልሲ ኣላቶ። ድሒሩ ሰብ ምስ ተዛነየን ኵነታት ምስ ተቐየረን፡ ከምዚ ነይሩ ከምቲ’ባ ነይሩ ኢሉ ንሰማዕቱ ከታልል ይፍትን። ብዝኾነ፡ ኢሳያስ ሓደ ኣብ ዝበሎ ዘይሓድር ሓሳዊ ምዃኑ ኵሉ ሰብ ፈሊጡዎ’ኳ እንተ ኾነ፡ እዚ ጽሑፍዚ፡ ነቶም ትፈልጡዎ መዘኻከሪ ክኾነኩም፡ ነቶም ንሕና ንሱ ንሱ ንሕና ዝብሉ ኣህባይ ድማ ጭቡጥ መረዳእታ ክኾኖም ተስፋ እገብር።
ቅድሚ ምጥያስ ተጋደልቲ ኣብ 1995 ዝተገብረ ቃለ መጠይቕ።
ሕቶ፡ ቍጽሪ ተጋደልቲ ናብ 30 ሽሕ ክወርድ ተባሂሉ ነይሩ፡ እቲ 70 ሽሕ እንታይ ክኸውን’ዩ? መልሲ፡ ኣብ ከተማታት ምሸታዊ፡ ኣብ ገጠራት ድማ ምጥፋእ መሃይምነት ክጅምሩ’ዮም። ኣብዚ መወዳእታ ድማ መእተዊ ፈተና እናተዋህበ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቶም ከም ዝከታተሉ ክግበር’ዩ። ብዘይካ’ዚ ሞያዊ ስልጠና ንምሃቦም ምደባት ወጺኦም ኣለዉ።
እዚ ሂቡዎ ዘሎ መልሲ ብልክዕ ካብ ሓደ ወላዲ ክወጽእ እትጽበዮ ቃል’ዩ። ኢሳያስ ግን ልክዕ ከም መምህሩ ጆሴፍ ስታሊን ሓደ ነገር እናበለ ካልእ ስለ ዝፍጽም፡ ንግዜኡ ህዝቢ ንምትላል ጥራይ ተዛሪቡዎ። ምኽንያቱ፡ ይትረፍ ንተጋደልቲ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክመሃሩ ወይ ሞያዊ ስልጠና ክረኽቡ ከፍቅደሎም፡ ነቶም ብጻዕሮም ሓርኮትኮት ኢሎም መሕለፊ ነጥቢ ዝረኸቡ’ውን ዕድል ነፊጉዎም’ዩ። ነቶም ንሱ ከይፈለጠ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ክመሃሩ ዝጀመሩ ተጋደልቲ ድማ ብትእዛዝ ብምሉኣቶም ከም ዘቋርጹ ገይሩዎም። ናይ ኢሳያስ ሓጢያት እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ገለ ተመሃሮ ኣጋ ምሸት ናብ ቤተምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ ክጐዓዙ ምስ ረኣዮም፡ “ናበይ ክበጽሑ ኢዮም’ዞም ተጋደልቲ ክንድዚ ቦርሳ ኣንተልጢሎም ሸለብ ገለብ ዝብሉ ዘለዉ? እንተ’ደልዮም ዶዘር ወይ ትራክተር ግዳ ዘይመሃሩ!” ከም ዝበለ ብብዙሓት ናይ ሽዑ ተመሃሮ ይገልጹ። ኢሳያስ ንባዕሉ ቀለም ስለ ዘይጸገበ፡ ሰብ ልዕሊኡ ክመሃር ኣይደልን’ዩ። ኣብ ሜዳ ንዝነበሩ ምሁራት ከይተረፈ ምሒር ይፍንፍኖምን ይጸልኦምን ከም ዝነበረ ናይ ኣደባባይ ምስጢር’ዩ። ኣብ ገለ እዋን ኣብ ሜዳ ኸሎ ስሙ ክገልጾ ንዘይክእል ሓደ ምሁር “ብነብሰይ’ኮ እየ ዘይፈትዎ” ክብል ከም ዝተሰምዐ ዝገልጹ ብጾት ኣለዉ። እቲ ዝገደደ ግን ነታ እንኮ ዩኒቨርሲቲ ዓጽዩ፡ ኣብ ኤርትራ ሽቕለተ ኣልቦነት የሎን፡ ገበን የሎን ክብሃለሉ፡ ንመንእሰያት ኤርትራ ኣብ ዘልኣለማዊ ዕስክርና ቈሪኑ፡ ኣብ ክንዲ ዝመሃሩን ሊቅነት ክረኽቡ ዝጽዕሩን ብረት ክውልውሉ፡ ቦምባ ክፈታትሑ ይውዕሉ ኣለዉ። ኣበይ ኣሎ ደኣ እቲ ክመሃሩዮም ዝብል ቃል?
2ይ ዓመት ቍጽሪ ሓደ ረቡዕ 2 መስከረም ዘካየዶ ቃለመሕትት
ሕቶ፡ ህዝባዊ ግንባርን ውድባቱን እንታይ ክኾኑ’ዮም ድሕሪ ረፈረንደም? ህዝባዊ ግንባር ብሓድሽ ስም ከም ሓደ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኑ ኪቕጽል ድዩስ ጨሪሹ ክፈርስ’ዩ?
መልሲ፡ ቅድሚ ሓርነት’ውን እንተኾነ ህግሓኤ ተልእኾኡን ህላወኡን ክሳብ ሓርነት ዝርከብ ጥራይ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኢዩ። እዚ ሕጂ ህግሓኤ ከም መንግስቲ ኮይና ተመሓድረሉ ዘላ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ’ዚ ግን መቐጸልታ መስርሕ ሓርነት’ዩ። ድሕሪ ረፈረንደም ህግሓኤ ዝብሃል ኣይክህሉን’ዩ። ነዚ ውሳኔ’ዚ ጭቡጥ ስጕምትታት ብምውሳድ ክነረጋግጾ ኢና። መጻኢ ፖለቲካዊ ህይወት ኤርትራ ኣብቲ ንፖለቲካዊ ሰልፍ ታትን ትካላትን ዝውስን ቅዋምን ሕግን ዝተመስረተ ክኸውን’ዩ። ሽዑ ኣብ መንግስትን ኣብ ፖለቲካውን ንጥፈታት ምስታፍ ንዅሉ ኤርትራዊ ከከም ድሌቱ ክፉት ክኸውን’ዩ። ኣብቲ መጻኢ ፖለቲካዊ ህይወት ናይታ ሃገር ህግሓኤ ከም ውድብ መጠን ኣይክህሉን’ዩ።
ሕቶ፡ ህግሓኤ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኑ ክቕጽል እንተ ወሲኑ ግን በቲ ዝነበሮ ታሪኽን ካድረታትን ኪዕብልል’ዩ። ኣይመስ ለካንዶ? ፖለቲካዊ ሰልፊ ክኸውን ድዩ ወይስ ንሓዋሩ ክጠፍእ?
መልሲ፡ እዚ ግምታት ጥራይ’ዩ። ብዙሓት ሰባት ብጌጋ፡ ህግሓኤ እንተ በዚ እንተ በቲ ስማ ለዊጣ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ክትህሉ’ያ ይብሉ። ሓደ ነገር ኣሎ። ህግሓኤ ምስ ፈረሰት ኵሎም እቶም ኣባላታ ዝነበሩ ካብ ናይ ፖለቲካ ዓለም ተሰናቢቶም ኪነብሩ’ዮም ኣይብልን። ድሕሪ ረፈረንደም ህግሓኤ ዝብሃል ውድብ ከም ዘይህሉ ግን አረጋግጸልካ። ክትህሉ እንተ ኾይና ኣንጻር መትከላታ ክትከይድ’ያ ማለት’ዩ። ትፈልጦ ኢኻህግሓኤ መተኣኻኸቢ ካብ ኵሉ ክፋላት ህዝብና ዝመጹን ነንበይኑ ዝኾነ ፖለቲካዊ እምነታት ዝነበሮም’ዮም። ንሕሉፋት ጸጋማውያንን ሕሉፋት የማና ውያንን ዝጠርነፈ ኢዩ። እቲ ዝነበረ ኵነታት ነዞም ነንበይኑ ዝኾነ ፖለቲካዊ እምነታት ዝነበሮም ሰባት ንሓርነት ሃገሮም ሓቢሮም ከም ዝሰርሑ ገይሩዎም። ሕጂ እዚ ዅሉ ኵነታት የሎን። ስለዚ ከመይ ጌርካ ኣብ ሓደ ውድብ ተጠርነፉ ክትብሎም ትኽእል? ልክዕ’ዩ ድሕሪ ረፈረንደም ናቶም ፖለቲካዊ ውድብ ንኽምስርቱ ወይ ምስ ካልኦት ሓደስቲ ውድባት ክጥርነፉ ናጻ ኢዮም።
እንተደኣ ገለ ኣባላት ህግሓኤ ዝነበሩ ሰባት ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኖም ክቕጽሉ ዝደልዩ ተረኺቦም ግን ብዛዕባ’ዚ ኣብቲ ዘድሊ እዋን መግለጺ ኪወጽእ ኢዩ። ሕጂ ብዛዕባ’ዚ ንጹር መልሲ የብለይን። ድሕሪ ረፈረንደም ህግሓኤ ከም ውድብ ከም ዘይትህሉ ግን ቈሪጹ ኣሎ። ገለ ሰባት ህግሓኤ ዓብን በዓል ብዙሕ ጽልዋን ስለ ዝኾነ፡ እንተ ደኣ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ክቐውም ኮይኑ ኪዕብልል’ዩ ኢሎም ይፈርሑ ይኾኑ። ህግሓኤ እዚ ጥርጣረ’ዚ ኣብ ገለ ሰባት ከም ዝህሉ ይፈልጥ ነይሩ’ዩ። ብኣኡ ኢዩ ኸኣ ህግሓኤ ገና ሓርነት ከይተረኽበ ከሎ፡ ሃገር ሓራ እንተ ደኣ ኾይና ከም ዝበታተን ዝወሰነ። ምኽንያቱ እንተ ደኣ ህግሓኤ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኑ ኪቕጽል ወሲኑ እቲ እንኮን ዝሓየለን ዝዓብለለን ክኸውን’ዩ። እዚ ኸኣ ኣንጻር’ቲ ክፍጠር ዝድለ ዘሎ ጥዕና ዘለዎ ፖለቲካዊ ኵነታት ኤርትራ ክኸውን’ዩ። እዚ ንኸይከውን’ዩ ድማ ህግሓኤ ባዕላ ንክትሓቅቕ ዝወሰነ። ርግጽ’ዩ ፍርሕን ጥርጣረታትን ክህሉ’ዩ። ህዝቢ ግን ብንጹህ ልቦና ክቕበሎ ይግባእ። ክፉእ ክሓስብ ኣይግባእን።
ሕቶ፡ ብዛዕባ ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ዘፍርሕ የብልናን ዲኻ ትብል ዘለኻ?
መልሲ፡ እቲ ንደሞክራሲ ዝፈርሕ ደሞክራሲያዊ ዘይኮነ ዕላማታት ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። እንተ ደኣ ደሞክራሲ ናብ ርግኣትን ምዕባለን ዘብጽሕ ኣገባብ ኮይኑ፡ እንፈርሓሉ ምኽንያት የሎን። እዚ ንሰላሳ ዓመታት ንደሞ ክራሲ ዝተቓለሰ ህዝብና ንደሞክራሲ ከመይ ጌርካ ከም ትዕቅባ ይፈልጥ’ዩ።
ሓዳስ ኤርትራ ርክብ ፕረሲደንት ምስ ህዝቢ ዕለት 26/2/98።
ሕቶ፡ ኣብያተ ፍርዲ ብግቡእ ይሰርሓ ኣለዋ ኢልካ ትኣምንዶ? ፍሉይ ቤትፍርዲ ስለምንታይ ንህዝቢ ዕጹው ዝኸውን? ስለምንታይከ ብማዕከናት ዜና ዘይቃላሕ? እቶም ኣብኡ ዝቐርቡ ጕዳያት ዓበይትን ንኣሽቱን’ዮም፡ ስለምንታይ ዶብ ክግበረሎም ዘይተኻእለ?
መልሲ፡ ዋሕዲ ናይ ሞያውያን ክኢላታት ኣሎ። ክኢላታት ናይ ሕግን ፍርድን የለዉን። ብዛዕባ ንህዝቢ ክፉት ዘይከውን ዝብል ዘረባ ግን ወረ ካብ ምድላይ ሓሊፍካ ካልእ ትርጉም ዘለዎ ኣይኮነን። ኣብ ቤትፍርዲ ኮፍ ኢልካ ጕዳያት ብምስማዕ፡ እከለ ሰሪቑ፡ እንታይ ሰሪቑ? ክንደይ ሰሪቑ? ክንደይ ተፈሪዱ? ኢልካ ንምውርዛይ ክጥዕም እንተ ዘይኮይኑ፡ ኣብቲ ኣገባብ ዘጠራጥር ወይ ውዲት ስለ ዘሎ ንዑኡ ንምፍላጥ ስለ ዘድለየ ኣይመስለንን። ስለዚ እቲ ወረ ዝደሊ ሰብ ኣብ ገዝኡ ክመጾ ስለ ዝኾነ ዓቕሊ ገይሩ ክጽበ ኣለዎ። ፍሉይ ቤትፍርዲ ንህዝቢ ይከፈት ኣይከፈት ኣብ ዝብል ዘረባታት ኣይኣቱን’የ።
ድሕሪ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ኢሳያስ ብዛዕባ ደሞክራሲ ምስ ተሓተተ፡ “ደሞክራሲ እንታይ ማለት’ዩ?” ክብል በቃጫጭ ንሕቶ ብሕቶ ድሕሪ ምምላስ፡ “እሞ ክሳብ መዓስ ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ኢኻ ማለት’ዩ?” ዝብል ሕቶ ምስ ሰዓበ፡ ኣድላዪ ክሳብ ዝኾነ እዋን ክጸንሕ ከም ዝኾነ መሊሱ። ስለዚ፡ እቲ ኢሳያስ ዝገብሮ መደረታት ዓላማኡ ምስ ግዜ ዝኸይድን ብመደብ ንህዝቢ ንምትላል ተባሂሉ ዝቐርብን ምዃኑ ክንግንዘብ ንኽእል።
ክሳብ ካልኣይ ክፋል ሰላም ቅነ።
ዓወት ንቃልሲ ህዝቢ!
እስጢፋኖስ ተሞልሶ
ኖርወይ


text: 1ዬሱስ ኪሪስቶሴም ማዻያ ማዔሢና ዒዛ ማዾም ዳኪንቴ ሲሞኔ ጌይንታ ጴፂሮሴይዳፓ፦ ኑ ፆዛሢና ኑኡኮ ዼኤሻሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴፓ ጴዻ ፂሉሞ ዛሎና ኑ ዴንቄ ጉሙርቂፆጉዴያ ማዔ ቦንቺንቴ ጉሙርቂፆ ዴንቄዞንሢም፤ 2ፆሲ፤ ሃሣ ኑ ጎዳሢ ዔሪሢና ሃሣ ዒዛይዳፓ ማዔ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊፆና ኮሹሞና ዒንሢም ዺቦንጎ። 3ፔ ቦንቾና ሃሣ ፔ ኮሹሞና ኑና ዔኤሌሢ፥ ዒዛ ኑ ዔሬሢሮ ናንጊንታ ጎኔ ዓያና ዓሲ ማዒሢንታም ኮይሳ ባኮ ቢያ ፔኤኮ ፆሱሞ ዎልቆና ኑም ዒንጌኔ። 4ዬንሢ ኑም ዒንጊንቴ ባኮንሢ ዛሎና ሳዖይዳ ዓኣ ፑርቶ ሱኡኮይዳፓ ዔቄያና ማሊጾ ላቢሳ ባኮይዳፓ ዒንሢ ቶሊ፥ ፆሲ ናንጋ ጎይጾጉዲ ዒንሢያ ናንጋያ ማዓንዳጉዲ ቦንቺንቴያና ሃሣ ሚርጌና ዼኤፒ ማዔ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞ ኑም ዒዚ ዒንጌኔ። 5ዬያ ዛሎሮ ጌዒጋፓ ሃይፓ ሊካ ፓይዲንታ ባካ ዒንሢም ቃሲንታንዳጉዲ ኮዑዋቴ፤ ፆሲ ጉሙርቂሢዳ ኮሹሞ፥ ኮሹሞይዳ ዔራቶ፥ 6ዔራቶይዳ ፔና ቆሊሢ፥ ፔና ቆሊሢዳ ጊቢ ዳንዳዒሢ፥ ጊቢ ዳንዳዒሢዳ ዓያናና ዓኣ ዓሲ ማዒሢ፥ 7ዓያናና ዓኣ ዓሲ ማዒሢዳ ዎሊም ዓዳ ጌርሲና ጌሮናጉዲ ማሊሢ፥ ጌርሲና ጌሮና ጉዲ ዎሊም ማሊሢዳ ናሹሞ ቃሱዋቴ። 8ዬንሢ ባኮንሢ ዒንሢዳ ሚርጌና ዓኣቶ ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዒንሢ ዔሬ ዔራታ ፓሣ ባኣዚ ባኣያና ዓኣፒ ዓኣፑዋያ ዒንሢ ማሃዓኬ። 9ዬንሢ ባኮንሢባኣ ዓሲ ጋዓንቴ ሃኬ ዓኣ ባኮ ዛጋኒ ዳንዳዑዋያ ዓኣፒ ባይቄ ዓሲኬ፤ ሃያኮ ቤርታ ዺቦ ጎሞይዳፓ ማኣሪንቲ ጌኤሽኬሢያ ዒ ዋሌኔ። 10ዬያሮ ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ዒንሢኮ ዔኤሊንቲፆና ዶኦሪንቲፆ ዔራኒ ሚርጌና ዶዱዋቴ፤ ያዺ ዒንሢ ማዔቶ ፔቴታዖ ዻቢንታዓኬ። 11ዬያይዲፆና ኑና ዻቂሻ፥ ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴኮ ናንጊና ናንጋያ ማዔ ካኣቱሞይዳ ጌላኒ ጉቤ ቢታንቶ ዒንሢም ዒንጊንታንዳኔ። 12ዎዚ ሃንሢ ባኮንሢ ዒንሢ ዔራያና ዓርቄ ጎኑሞና ዶዲ ናንጋያ ማዔቶዋ ዬያቶ ዒንሢም ኬኤዚ ጶቂሥሢ ታ ዋላዓኬ። 13ታኣኒ ሼምፖና ዓኣዖ ዒንሢ ቢያ ኬሊ ጴቻንዳያ ታና ኮይሳኔ ጌዒ ታ ማላኔ። 14ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ታኣም ዻዌ ጎይጾና ሓኖ ዓጮይዳፓ ዑኬና ሃይቂ ታ ዱማዻንዳሢ ታ ዔራኔ። 15ሃሢ ታ ዒንሢም ዶዲሺ ኬኤዛሢ ሃይቂ ታ ዒንሢዳፓ ዱማዼሢኮ ጊንጻፓ ማዔቴያ ዬንሢ ባኮንሢ ዋሉዋዖ ቢያ ኬሊ ዒንሢ ጶቂሣንዳጉዲኬ። 16ኑ ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴኮ ዎልቆና ዒዛኮ ሙኪፆ ዛሎ ኑ ዒንሢም ኬኤዛ ዎዶና ኑ ኑ ቶኦኪና ዒዛኮ ዒጊቻ ቦንቾ ዓኣፒና ዛጊ ማዓንዳኣፓዓቴም ዓሲ ዔራቶና ኬኤዚንቴ ሓይሴ ዓርቂቱዋሴ። 17“ታና ዎዛሳ፥ ታኣኒ ናሽካ ናዓሢ ታኣኮ ሃያኬ” ጋዓ ዑኡዛ ዼኤፖ ቦንቾይዳፓ ዒዛም ሙኬ ዎዶና ፆሲ ዓዳሢዳፓ ዒዚ ጋላታና ቦንቾና ዔኬኔ። 18ዒዛና ዎላ ጌኤዦ ዹኮይዳ ኑ ዓኣዖ ዬኖ ጫሪንጫፓ ሙኬ ዑኡዞ ኑ ኑ ቶኦኪና ዋይዜኔ። 19ዬኖ ሃሣ ሚርጌና ጎናሳ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶኮ ቃኣላ ኑ ኮራ ዓኣኔ፤ ዬኖ ቃኣሎ፦ ሳዓ ካሪ ካሪፆ ዦኦጋሢያ ዒንሢኮ ዒና ፖዓንዳኣና ዹሚዳ ፖዓ ፖዒጉዲ ሂርጊ ዒንሢ ዓርቂ ካፔቶ ቃራኬ። 20ቢያ ባኣዚኮ ቤርታ ዒንሢ ጶቂሢ ዔራኒ ኮይሳ ባኣዚ ጌኤዦ ማፃኣፖይዳ ዓኣ ፆሲ ማሊፆ ዓይጎ ማዔቶዋ ፔቴ ዓሲታዖ ፔ ማሊሢና ቡላኒ ዳንዳዑዋያ ማዔሢኬ። 21ዓይጎሮ ጌዔቶ ጌኤዦ ማፃኣፖይዳ ዓኣ ፆሲ ማሊፃ ቢያ ፔቴታዖ ዓሲ ማሊሢና ኬኤዚንቴያቱዋሴ፤ ጋዓንቴ ዓያና ጌኤሺ ዓሶም ኬኤዜም ዓሳ ፆሲዳፓ ዔኪ ኬኤዜያኬ።


text: 1ዬሱስ ኪሪስቶሴም ማዻያ ማዔ ያይቆቤ ጌርሲ ዪሁዳይዳፓ፦ ፆሲ ዔኤሌዞንሢም፤ ሃሣ ፆሲ ዓዳሢ ናሽኬዞንሢም፤ ሃሣ ዬሱስ ኪሪስቶሴና ካፒንቲ ዓኣዞንሢም ቢያ፦ 2ማኣሪሢና ኮሹሞና ሃሣ ናሹሞና ዒንሢም ዺቦንጎ። 3ታ ዒጊኖንሢዮቴ! ኑም ቢያሢም ማዔ ዻቂንቶ ዛሎ ታ ዒንሢም ፃኣፓኒ ጌዔኔ፥ ሃሢ ላሚ ሺርቱዋ ጎይሢና ጌኤዦ ዓሶም ፔቴና ዒንጊንቴ ጉሙርቂፆ ዛሎ ዶዲ ዒንሢ ዖልታንዳጉዲ ዞሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓንዳያ ታና ኮይሴኔ። 4ዔያቶይዳ ዎጊንታንዳያ ማዒጻ ሚርጌ ዎዴኮ ቤርታ ፃኣፒንቴያ ማዔ ፔቴ ፔቴ ዓሳ ዒንሢኮ ባኣኮ ዴሚና ፑኒ ጌሌኔ፤ ዔያታ ኑ ፆዛሢኮ ኮሹሞ ዒንጊጾ ፔ ሱኡካ ዓይሣ ጎይጾ ላኣሚ ላኣሚ ሺራ ጎሜ ዓሲኬ፤ ዒዚ ኑኡኮ ሌሊ ኑና ዎይሣያና ኑ ጊዳ ጎዳታያ ማዔ ዬሱስ ኪሪስቶሴያ ዔያታ “ዔሩዋሴ” ጋዓኔ። 5ዬያ ቢያ ዒንሢ ቤርታዺ ዔራያ ማዔቶዋ፥ ፆሲ ፔ ዴሮ ጊብፄ ዓጮይዳፓ ኬሲ ዻቂሼሢና ዒዛ ጉሙርቂባኣ ዓሶ ጊንጻፓ ባይዜያ ማዔሢ ታ ዒንሢም ጶቂሣኒ ኮዓኔ። 6ዬያጉዲ ሃሣ ፔኤኮ ቦንቾ ካፒ ዒፂ ፔ ቤዞዋ ሃሼ ፆሲ ኪኢታንቾ ማሉዋቴ፤ ፆሲ ዔያቶ ዼኤፖ ዎጎ ኬሎ ሄላንዳኣና ናንጊና ቱሲዳ፤ ሃሣ ዼኤፒ ዹሚዳ ጌሢ ካፒ ዓኣኔ። 7ዬኖ ጎይጾ ሶዶሜና ጋሞራና ሃሣ ኮይሎይዳ ዓኣ ካታማኣ ማቾ ሃሣ ዓኒ ማዒባኣ ዓሲና ላሂ ጎሜ ማዼኔ፤ ቤርታ ማዢንታፓ ዓርቃዖ ዓኣ ዎጎ ላኣሚ ዱማ ጎይሢና ዔያታ ዎላ ላሄኔ። ዬያሮ ዔያታ ናንጊና ባይቁዋ ታሞይዳ ሚቺንታንዳ ዓሶም ኮኦኪንሢ ማዔኔ። 8ዬያጉዲ ዬና ዓሳ ዓውቲ ጌዔ ጊንሢ ዓኣዺ ዓኣዺ ፔ ዓሽኮ ዒኢሳኔ፤ ፆሲኮዋ ዔያታ ዓኣ ቢታንቶ ቦሃኔ፤ ሃሣ ጫሪንጮይዳ ቦንቻ ዓኣ ማዢንቶዋ ዔያታ ጫሽካኔ። 9ፆሲ ኪኢታንቾኮ ሱኡጋሢ ሚካዔኤሌ ጎዖሢታዖ ሙሴኮ ሌዞ ዛሎ ፃላሄና ዎላ ኮሺ ማርሜ ዎዶና “ፆሲ ኔና ጎሮንጎ” ጌዔያፓዓቴም ጫሽኪ ዒዛይዳ ዎጋኒ ጫርቂባኣሴ። 10ዬያታ ዓሳ ጋዓንቴ ዔያታ ፔ ቶኦኪና ዔራኒ ዳንዳዒባኣ ጫሺ ጫሽካኔ፤ ማሊሢባኣ ቦዖጉዲ ፔኤኮ ማዢንታፓ ዔያታ ዔራ ባኣዚ ዓኣያ ማዔቶዋ ዬያና ዎላ ዔያታ ባይቃንዳኔ። 11ቃኣዔኤሌ ዓኣዼ ጎይጾ ዔያታ ዓኣዼሢሮ፥ ሚኢሾሮ ጌዒ ቤሌዓሜ ዻቢንቴ ጎይጾ ዔያታኣ ዻቢንቴሢሮ ሃሣ ቆራሄ ጎዖሢ ዒፂ ማኬሢጉዲ ዔያታኣ ዒፂ ማኪ ባይቄሢሮ ዔያቶ ባዴዔ! 12ዬያታ ዓሳ ቦርሲንቲ ባኣያና ዎሊና ዓማሊ ዒንሢ ናሹሞና ቡኪንቲ ሙዓ ሙዖ ባኣኮይዳ ጴዺ ዒንሢኮ ዹቆ ማዓኔ፤ ዔያታ ማላሢ ፔ ቶኦኮሮ ሌሊኬ፤ ሃሣ ዔያታ ዢባሬና ሂዒንታያ ዒርዚባኣ ሻኣሬጉዴያኬ። ሚጻ ዓኣፓ ዎዶናታዖ ዓኣፒ ጴዹዋያ፥ ጻጳፓ ቱጊንቲ ሜሊ ሃይቄ ሚሢጉዴያኬ። 13ዔያቶኮ ቦርሲሳ ማዾ ዓዳ ዱባጉዲ ዔያታ ዱባሳያ ዼኤፖ ዢባሮና ሂዒንቲ ዓጊጻ ባዞ ዋኣፆ ጉዴያኬ፤ ሃሣ ዔያቶ ሻኔ ዹሚ ናንጊና ካፓያ ዔያታ ሴካ ሃንጋ ጌዒ ላቢንቲ ሃንታ ዦኦጋሢጉዴያኬ። 14ዓዳሜይዳፓ ዓርቃዖ ላንካሳ ሾይንቲ ማዔ ሄኖኬ ዬያቶ ዓሶ ዛሎ፦ “ሃይሾ ጎዳሢ ሚርጌ ሺያና ፓይዲንታ ጌኤሺ ዓሲና ዎላ ሙካንዳኔ። 15ዒዚ ሙካንዳሢያ ዓሲ ቢያይዳ ዎጋኒ፥ ዓይሢንቶ ዒጻ ዓሶና ጎሞ ዓሶና ቢያ ዔያታ ዻቢንቲ ማዻ ማዾ ቢያሢና ሃሣ ፆሲ ጫሽኬ ጫዦና ቢያ ፔጋሳኒኬ” ጌዒ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዜኔ። 16ዬያታ ዓሳ ቢያ ዎዴ ጉንዱማያ፤ ሃሣ ፔቴ ባኣዚናታዖ ዎዛዹዋያኬ፤ ዔያቶኮ ፑርቱሞ ሱኡኮ ሌሊ ኩንሣያ ዻንጋኣ ዔያቶኮ ዖቶርሞ ዑኡሲና ኩሜያኬ፤ ዬያጉዲ ዔያታ ፔና ማኣዳንዳ ባኣዚ ሌሊ ኮዒ ኮዒ ዓሲ ጌሻኔ። 17ዒንሢ ጋዓንቴ ዒጊኖንሢዮቴ! ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴኮ ዳኪንቴዞንሢ ሃያኮ ቤርታ ኬኤዜ ቃኣሎ ጶቂሡዋቴ። 18ዔያታ ኬኤዛዖ፦ “ዎዶኮ ጋፒንፆይዳ ፔ ሼና ዓይሤ ሱኡኮ ኩንሣ፥ ጌሻ ዓሲ ሙካንዳኔ” ዒንሢም ጌዔኔ። 19ዔያታ ዓሲ ዎሊፓ ፓቃያ፥ ዓሲ ማሊሢ ሱኡኬ ኩንሣያ፤ ሃሣ ዓያና ጌኤሺያ ዔያቶይዳ ባኣ ዓሲኬ። 20ዒንሢ ጋዓንቴ ዒጊኖንሢዮቴ! ቢያፓ ዑሣ ዓኣዼ ጌኤሺ ማዔ ጉሙርቂፆና ዒንሢ ቶኦኮ ጌኤሻኒ ማሉዋቴ፤ ዓያና ጌኤሺ ዎልቄናኣ ሺኢቁዋቴ። 21ኑ ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ፔኤኮ ማኣሪፆና ናንጊና ናንጊ ሼምፖ ዒንሢም ዒንጋንዳጉዲ ካፒ ካፒ ዒንሢ ቶኦኮ ፆሲ ናሹሞ ጋሮይዳ ማሂ ዓርቁዋቴ። 22“ዬያ ማዓንዳ?” ጌዒ ዓልታ ዓሶም ናሹሞና ኮሺ ባኣዚ ማዹዋቴ፤ 23ፔቴ ፔቴ ዓሶ ታሞይዳፓ ዓይሲ ዻቂሹዋቴ፤ ሃንጎ ዓሶ ሚጪንቲሢና ዒጊጪ ማኣሩዋቴ፤ ያዺ ማዔቶዋ ዔያቶኮ ጎሞና ዒኢቴ ዑጾ ሄሌ ዓፒላታዖ ዓቱዋንቴ ፒኢሉዋቴ። 24ዒንሢ ሎኦሙዋጉዲ ማሃኒና ቦርሲሳ ባኣዚ ባኣያ ማሃኒ ዎዛና ዒዛኮ ቦንቾ ቤርቶ ዒንሢ ሺኢሻኒ ዳንዳዓሢም፥ 25ዒዚ ሌሊ ኑና ዻቂሻሢ ማዔ ፆዛሢም፥ ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ሚናፓ ዓርቃዖ፥ ሃሢያ፥ ናንጊና ቦንቾና ዼኤፑሞና፥ ዎልቄና ቢታንቶና ቢያ ዒዛም ማዖንጎ! ዓኣሜን።


text:
Erena on Facebook
Articles
ማ.ባሕሪ ናይ ዝሰግሩ ቁጽሪ ኤርትራውያን ይውስኽ
ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ እናበኣሰ ይመጽእ ምህላዉ ተገሊጹ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ትሪፖሊ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብዘን ዝሓልፋ ክልተ ኣዋርሕ ማለት ኣብ ወርሒ መጋቢትን ሚያዝያን ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ስደተኛታት ዝጸዓና 24 ጀላቡ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከምእተበገሳ ኣምልኪቱ።
መብዛሕቶም እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ሱዳንን ምዃኖም ዘረጋገጸ እቲ ጸብጻብ፣ ካብተን ገማግም ባሕሪ ዝተበገሳ 24 ጀላቡ እተን 19 ናብ ኢጣልያ እታ ሓንቲ ድማ ናብ ማልታ ክኣትዋ እንከለዋ፣ እተን ኣርባዕተ ግና ብሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ከምእተመልሳ ሓቢሩ።
ኣብ 19 ሚያዝያ 32 ትሕተ ዕድመ ቆልዑን 18 ደቂንስትዮን ዝርከብዎም 84 ስደተኛታት ዝጸዓነተ ጃልባ ኣብ ባሕሪ ድሕሪ ዘንጸላለዋ ናይ ምጥሓል ሓደጋ፣ ብምሉኦም እቶም ስደተኛታት ብምትሕብባር ሓይሊ ባሕሪ ማልታን ኢጣልያን ክድሕኑ ከምዝኸኣሉ ተፈሊጡ።


text:
ብዘይ መስዋእቲ ዝኾነ ዓይነት ምዕባለ የልቦን። ብዙሕ ዓይነት መስዋእትነት ኪህሉ ይኽእል ይኸውን። ናይ ግዜኻ ምስዋእ፡ ናይ ጉልበትካ፡ ናይ ምቾትካ ምስዋእ፡ ናይ ገንዘብ፡ ናይ ዝና፡ ናይ ስልጣን ወዘተ.። ኣብዛ ዩኒቨርስ ናጻ ድራር ዚብሃል ነገር የልቦን። ማለት፡ ኩሉ ከፊልካ ኢዩ ዚርከብ። … more
ሓድሓደ ግዜ ካብ ሳልሳይ ዓለም ናብተን ዝሰልጠና ምዕራባውያን ሃገራት ክትስደድ ከሎኻ፡ ከምዚ ካብ ዓለም ናብ ማርስ ወይ ጁፒተር እትገይሽ ዘሎኻ ኮይኑ ኢዩ ዚስመዓካ፡ ከመይሲ እቲ ኣብተን ምዕራባውያን ሃገራት ማዕቢሉ ዘሎ ንመሰላት ወድሰብ ዚምልከት ኣምራት ወይ መትከላት፡ ኣዚዩ ዘገርምን ዘደንጹን ብምዃኑ። … more
ስለምንታይ ኢዩ ህዝቢ ብልቡን ብእግሩን ዝሽፍት? ፍትሒ ስለ ዝሰኣነ። ኣቦታትና ቀደም ካብ ሓደ ዓዲ ናብ ካልእ ይሰግሩሞ፡ ኣብ ጕዕዞኦም ገለ ሰባት ይረኽቡዎም፡ ከመይ ሓዲግኩምዎ ዓዲ ብምባል ድማ ይሓቱዎም። … more
እንታይ ዓይነት መንግስቲ ኢዩ ኣብ ህዝቢ ፈጺሙ ሓልዮት ዘይብሉ፡ ብዛዕባ ስልጣኑ እምበር ብዛዕባ ዕድል ህዝቢ ኸኣ ፋዕራ ዘይብሉ? ስልጣኑ ንምቕጻልከ እንታይ ሜላታት ይጥቀም? … more
ንዓለምን ንኸባቢኡን ኪልውጥ ዚኽእል ሓይሊ፡ እቲ ካብ ኣእምሮ መንእሰይ ዚምንጩ ናይ ለውጢ ድራኸ ኢዩ። እዚ ኣከታቲለ ዝጽሕፎ ዘለኹ ድማ፡ ናብኡ ዝዓለመ ኢዩ። … more
ንኣይ ካብ ኩሉ ነገራት ዝገርመኒ እንተሎ፡ ኣብተን መስረትቲ ደሞክራሲ ሃገራት ኵድም ኢልካ፡ መሰለይ ተገፊፈ እናበልካ ናብ ቤትፍርዲ እናኸሰስካ፡ ከምዚ ተበዲለ፡ ዝያዳ ኣኽፊልኩምኒ፡ ብዓሌታዊ መገዲ ስለ ዘዳለኹምኒ ከሓሱኒ፡ ኣደይ ኣምጽኡለይ፡ ሰበይተይ ጸውዑለይ: ደቀይ ኣክቡለይ፡ ወዘተ. ብምባል ነቲ መንግስቲ ላሕ እናበልካ፡ … more
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን። … more
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን። … more
ሽሕኳ ሃይማኖት ንባዕሉ ምኽንያት ውግእ ኪኸውን ዘይክእል እንተኾነ፡ ንሓያሎ ኣጀንዳታት ግን ከም ሽፋን ኮይኑ ከገልግል ጸኒሑ ኢዩ። ሓደ ህዝቢ ወይ ጉጅለ ገለ ማሕበራዊ ጸገም ምስ ዘጋጥሞ ወይ ፍትሒ ምስ ዚጐድሎ፡ ነቲ ዘይፍትሓውነት ንኺዋግኦ ሓይሊ ዚህቦ ውሽጣዊ ድፍኢት ይደሊ ኢዩ። ስለዚ ንሃይማኖት ከም መሳርሒ ተጠቒሙ ቃልስታቱ የካይድ ማለት ኢዩ። … more
መንእሰይ ከይኮነ ዝዓበየ ሰብ የልቦን። ገለ ግን ኣለዉ ስድራኦም ብንእስነቶም ሓላፍነት የሰክሙዎም እሞ፡ ንእስነት ከይረኣዩ ዚዓብዩ። ኩሉ ጸጽሕፍቶኡ ኣለዎ። … more
መንእሰያት ኤርትራ ኣይተዓደሉን። ጽቡቕ ዕድል ከይጠዓሙሉ ተወዲኡ። ናጽነት ብምርካብ ክርህዎምን ክጥዕሞምን ዝሓሰቡዎ፡ ኣብ ፈቐዶ ናይ ስደተኛታት መዓስከራትን፡ ኣብ ዘይምቹእ ካልእ ቦታታትን ደሴታትን ሃገራትን ኮይኖም ይሳቐዩ ኣለዉ። … more
ሓደ ካብቲ ንኤርትራውያን ጸገም ኮይኑና ዘሎ ጉዳያት፡ ኣብ መንጎ ሃገርን መንግስትን ዘሎ ፍልልይ ኣነጺርካ ከተለሊ ዘይምኽኣል ኢዩ። ሃገር ከም መሬት መጠን፡ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ኪፈጥር ከሎ ዝፈጠሮ ቦታ ኢዩ። … more
ሓደ እዋን ኳዅ ግዜ ሞቱ ስለ ዝቐረበ ንደቁ ኣብ ጥቓ ዓራቱ ኪመጹ ኣዘዘ’ሞ፡ ከምዚ ኪብል ተዛረቦም፣ እነሆ እምበኣር ኣነ ኣሪገ እየ፡ ደጊም ምምዋተይ ቀሪቡ ኢዩ፡ ግን ሓደ ነገር ክመኽረኩም ስምዑኒ፣ ኣብ ኦም ዓሊብኩም ምስ እትህልዉ እሞ፡ ቈልዑ ናባኹም ቀሪቦም እምኒ ከልዕሉ ድንን ምስ ዚብ ሉ፡ ፍር ኢልኩም ደኣ ካብቲ ቦታ … more
እቲ ሕማም ኣብቲ ርእሲ ኢዩ ዘሎ። እቲ ላዕሊ ዘይጠዓየ፡ እቲ ታሕቲ ኪጥዒ ኣይክእልን። ሕዱር ሕማም’ዩ ዚመስል፡ ከተሕውዮ ድማ ጸገም ኢዩ። … more
ኣብዛ ዓለምና ጭርሖታት ኣይወሓዱን፡ ኣብ ግብሪ ደኣ ኣይወዓሉን እምበር። ንኣብነት ኣብቲ ኮሙኒዝም ዓሚሩሉ ዝነበረ እዋን፡ ማለት ኣብ 50ታትን 60ታትን፡ ኩሉ መንእሰይ ዓለም፡ ናይ ማርክስን ለኒንን ጭርሕታት በብመገዱ ኣቃሊሑ ኢዩ። … more
ኤርትራውያን፡ ብፍላይ ድማ ብሄረ ትግርኛ፡ ከምኡ’ውን ትግራዎት፡ ጓይላ ኣዚና ኢና እንፈቱ። ካብዚ እተላዕለ ኢዩ መስለኒ ኣምሓሩ፡ ኣባጅጎ ጓይላ ዊን ምስ ዚብሎ ንትግራዎት ወይ ንትግርኛ ተዛረብቲ ኢዩ መጀመርታ ዘጽግብ ዚብሉና። … more
መነሊክ ንጣልያን ኣብ ዓድዋ ምስ ሰዓሮም፡ ኣብ ኤርትራ ውሑዳት ወትሃደራት ጣልያን ኢዮም ተሪፎም ነይሮም ይብሃል። ኣትዩ ከሳጉጎም ይኽእል ነይሩ። ግን ንኤርትራ ገጹ ኪቕጽል ኣይደልየን። ዓሻኽሩ ኣኻኺቡ ንሽዋኡ ደኣ ተመልሰ። … more
ኣብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እተጋብአ ሃገራዊ ዋዕላ በጺሐ ምስ ተመለስኩ፡ ኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ይገብር፡ ሓንቲ ሰበይቲ ከምዚ ክትብል ሓቲታትኒ፣ ”እሞ ኸመይ ረኺብካያ ኢትዮጵያ? ምስ ለመንታን ምስ ርስሓታን ክኢልካያዶ? ስርቂኸ ገዲፎምዎ ዶ? ጥምየትከ ከመይ ነይሩ?” ዘይሓሰብኩዎ ሕቶ ኢዩ ነይሩ። … more
ብዛዕባ ብፓይሎታታን ብሆስተሳታን እተጨውየት ነፋሪት ዚሕብር ዜና ሰሚዕኩምዶ ትፈልጡ? ኣይመስለንን። ከምዚ ዝበለ ኣጋጣሚ ኣብ ዓለምና ልሙድ ኣይኮነን፡ ከመይሲ ከምዚ ዚገብሩ ፓይሎታት ሕሙማት ጥራይ ኢዮም ኪኾኑ ዘለዎም። … more
ሓቂ ክብርትን ብቐሊሉ ዘይትርከብን ጥሪት ስለ ዝኾነት፡ ብቝጠባ ክንጥቀመላ ይግበኣና። ስለዚ ኣብ ሓደ ብሓሶት እተጋዕተ ምግቢ፡ ቅሩብ ጨው ሓቂ ፈይ ኣቢልካ እንተ ዘይኮይኑ፡ ንሓቂ ብኹላ ብሓደ ግዜ እንተ ደኣ ተጠቒምካላ፡ ቀልጢፋ ኢያ እትውዳእ። … more


text:
ዕላማ ዓለምለኻዊ ኣገልግሎት ክርስቶስ ንኤርትራ፡ ንኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ክርስትያናት ምንጪ ቃል ኣምላኽ (Resource Center) ንምዃን እዩ። በዚ መሰረት ከኣ ኣብዚ ጊዜ እዚ ክርስቶስ ንኤርትራ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ትግርኛ ፡ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት ፡ ማልቲ ሚድያ (ሲዲ፡ ዲቪዲ፡ ብሉረይ) ፡ ከምኡውን ጽሑፍ ናይ መዛሙር ኣተኩራ ትርከብ።
እቲ ቀዳማይ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ፕሮጀክት፡ ከባቢ 2 ዓመት ወሲዱ ኣብ 01/01/2009 ንመጀመርታ ጊዜ መጽሓፍ ቅዱስ ትግርኛ ብዲጂታል መልክዕ ተጻሒፉን ኣብ ዌብሳይት ተዳልዩን ኣብ ክርስቶስ ንኤርትራ ወጺኡ። እቲ ካልኣይ ፕሮጀክትና፡ ማለት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት፡ ኣብ 07/01/2011 ተወዲኡ። ዝተረፉ ፕሮጀክትታት ድማ ኣብ ምስራሕ ይርከቡ ኣለዉ። እዚ ኣገልግሎት እዚ ኣዝዩ ኣህላኽን ብጣዕሚ ጊዜን ገንዘብን ዝሓትት እዩ። ኣምላኽ በቲ ዝሃበኩም ጸጋ፡ ብጸሎትን ገንዘብን ክትሕግዙና ብጎይታ ንልምነኩም።
ኩሉኹም ንጎይታ የሱስ ከም ናይ ግሊ መድሓኒኹም ዘይተቐበልኩሞ፡ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ከም ናይ ግሊ መድሓኒኹም ክትቅበልዎ እሞ ካብቲ ዝመጽእ መዓት ክትድሕኑ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ድማ ክትወርሱ ጸሎትና እዩ።
ጸጋን ሰላምን በረኸትን ናይቲ ፈጣሪናን፡ ኣምላኽናን፡ መድሓኒናን፡ መጀመርያን መወዳእታን፡ ንጉስ ነገስታትን ዝኾነ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣይፈለኹም።
"የሱስ ክርስቶስ ትማልን ሎምን ንዘለኣለም ንሱ እዩ።" (እብ 13፡8)


text:
ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንኩሉኹም ግዱሳት ደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ዚኾንኩም ኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ በርሚንግሃምን ከባቢኣን ናብ ዘዳለናዮ ህዝባዊ ኣኼባ ንቀዳም 23/10/2010 ትዕደሙ። … more
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብቲ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 09 ነሓሰ 2010 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተጋብአ ዕውት ሃገራዊ ዋዕላ ዝተመዘዘ ኣካል ምዃኑ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። … more
በዓል መስቀል ንህዝቢ ኤርትራ በዓል ሰላምን ፍቅርን ሕድገታትን ክኸውን ከኣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይምነ። … more
ሃገራዊ ጉባኤ ተሳትፎ ኩሉ ክውንነት ህዝብናን ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጥን ብዘይዝኾነ ፍልልይ ዘውሕስን ብስልጡን ኣገባብ ኤርትራውያን ሕድሕድ ልዝባት ዘካይድሉን ዕውት መጋብኣያ ክኸውን ኮሚሽን ብዋዕላ ዝተነበረሉ እምነትን ብሓልዮትን ሓገዛትን ህዝብናን ብርቱዕ ጻዕርታት ክገብር ምዃኑ ይሕበር። … more
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ እቶም 3 ደቅንስትዮ ዝርከባኦም 12 ኤርትራውያን ካብ 2-17 ኣዋርሕ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ግብጺ ክሳቐዪ ድሕሪ ምጽናሕ ‘ዮም ብ 3 መስከረም ኣዲስ-ኣበባ ኣትዮም፡፡ እቶም 7 ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ከምዝነበሩ ‘ውን እቲ ሓበሬታ የመልክት። … more
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር … more
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር … more
ብቀዳምነት እቲ ምውቕ ዘዀነ ኤርትራዊ ሰላምታይ ተቐበሉ። ስመይ ገብረሚካኤል ኪዳነ (ጻዕደ) ይበሃል። ምቕማጠይ ኣብ ሕቡራታት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ትውልደይን ወይ መበቆለይ ኣብ ቅንሓየላ እትበሃል ዓዲ ኣውራጃ ሰራየ ወረዳ ተኸላ ኣብ ኤርትራ ይኸውን። … more
ዘተ ብዛዕባ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ድምጺ ኣመሪካ … more
ቴድሮስ መንግስቱ ዝተባህለ ሓደ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ኣብ ህዩስተን፡ ኣመሪካ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብደገፍቲ ህግደፍ መጥቃዕቲ ከምዝወረዶ ብምጥቃስ፡ ነቲ ኩነታት ጽጹይ መጽናዕቲ ክካየደሉ CPJ ዝተባህለ ተጣባቒ መሰል ጋዜጠኛታት ኣጥቢቑ ጸዊዑ። … more
ኤርትራዊ ኣትለት ሳሙኤል ጎይቶኦም ሓድጉ ኣብ ጀርመናዊት ከተማ ካስል ሎሚ 16 ግንቦት ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን-ካስል ብ02.13.05 ግዜ ካልኣይ ኮይኑ ውድድሩ ብምፍጻም ከምዝተሸለመ ተፈሊጡ። … more
ብላዕለዎት መሪሕነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝምራሕ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ … more
ፋሽሽቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. አንጻር ሕግን ፍትሕን አንጻር ደሞክራሲን ሰላምን፤ አሳሪ ህዝቢ ዓማጺ ህዝቢ፤ ኩሉ ተወላዲ ሃገር ተገዲዱ ዓዱ ገዲፉ ናብ ስደት ወጺኡ ክጠፍእ እከይተግበራቱ ከም ቀዳማይ ዕላማ ሒዙዎ ይርከብ፡፡ … more
ካብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ኣትሒዙ ፤ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ንኹሉ ዝጥርንፍ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽግበር ክጽውዑን ክጠልቡን ጸኒሖም እዮም። … more
በየነ ዘርኣይ በራኺ ዝተባህለ ኤርትራዊ ኣትሌት፡ ትማሊ ሰንበት 25 ሚያዝያ ኣብ ሃምበርግ (ጀርመን) ኣብ ዝተኻየደ 16 ሽሕ ተቐዳደምቲ ዝተሳተፉዎ ዓመታዊ ውድድር ጉያ ፡ ሳልሳይ ብምውጻእ ተሸሊሙ። … more
ንቐዳም ዕለት 17 ሚያዝያ 2010 አብ ከተማ ሮተርዳም ሆላንድ ህዝባዊ አኼባ ብአባላት ኪዳንን በርጌሳውያን ማሕበራትን ንዘተ ህልው ኩነታት ሀገርና መሰረት ብምግባር አዳሊና ስለዘለና ኩሉ ኤርትራዊ/ት አብ ዝተባህለ ዕለትን ሰዓትን ምሳና ሐቢሩ ብጉዳይ ሀገሩ ክዝቲ ብኽብሪ ነዕድም አለና … more
ኣባለት ውድባት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን በርገሳውያን ማሕበራትን ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ልዕሊ ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ዝተበየነ ማዕቀብ ምኽንያት ብምግባር ናይ ሓደ መዓልቲ ሰሚናር ኣካይዱ። እቲ ሰሚናር ንማዕቀብ ብይን ቁጽሪ 1907 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ፡ ዓሙቕ ዘተ ብምክያድ፡ ሕጋውነቱን ኣድማዕነቱን፡ ኣብ ልዕሊ መሓውር ስርዓት ህግደፍን ገባቲ ፖሊስኡን ዘነጻጸረ ውሕሉል ማዕቀብ ብምዃኑን፡ … more
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ርእሲ ስርዓት ኤርትራ ውሕሉል ማዕቀብ ካብ ዝወሰነሉ እዋን ጀሚሩ፡ እቲ ካብ ዓለም ዝተነጸለን ብኡ መጠን ዝተኾነነን መሪሕነት ስርዓት ኤርትራ ከይሓነኸ፡ ባይቶ ጸጥታ ዘይሕጋዊ ብይን ከምዝገበረሉ ከምስል ብናህርን ዲፕሎማሲ ብዝጎደሎን ኣገባብ ይጓየ ኣሎ። … more
ኤርትራዊ-ኣመሪካዊ ኣትለት መብራህቱ ክፍለዝጊ ሎሚ ሰንበት ሓደ ሕዳር 2009 ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ተሸሊሙ። … more
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ። … more


text: 1ዬሱሴ ጌኤዦ ማኣራፓ ኬስካንቴ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢዳፓ ፔቴስኬይ፦ “ዔርዛሢዮ! ሓያ ማኣሮ ማዦሮ ጊኢጊሾና ሹጮና ማዦና ማኣራ ዎዚጉዲ ኮሽካቴያ ሂንዳ ዛጌ!” ጌዔኔ። 2ዬሱሴ ማሓዖ፦ “ሓያ ዼኤፖ ማኣሮ፥ ሹጮና ማዦናሢ ኔኤኒ ዛጋ? ሃይ ማኣራ ዶዓንዳኔ፤ ሹቺ ሹቺዳ ሃኣዒዲ ኬልቂንቲ ፔቴታዖ ዓታዓኬ” ጌዔኔ። 3ዬሱሴ ጌኤዦ ማኣሮኮ ቤርቶ ዛሎና ሪሚቲ ዹካ ጎዖ ዹኮይዳ ኬስኪዴዒ ዓኣንቴ ጴፂሮሴ፥ ያይቆቤ፥ ዮሓኒሴ፥ ዒንዲራሴ ዬያታ ሌሊ ዒዛ ኮራ ሙካዖ፦ 4“ዬይ ኔኤኒ ጌዔ ባካ ማዓንዳሢ ዓይዲዳይ? ዬይ ቢያ ማዓኒ ዑካኣና ዔርታሢ ዓይጎናዳይ? ሂንዳ ኑም ኬኤዜ” ጌዒ ዖኦጬኔ። 5ዬሱሴ ዔያቶም ማሓዖ፦ “ዖኦኒያ ዒንሢ ዻቢሱዋጉዲ ዒንሢና ዔሩዋቴ፤ 6ሚርጌሢ፦ ‘ታኣኒ ሜሲሔኬ’ ጌዒ ጌዒ ታ ሱንፆና ሙኪ ሚርጌ ዓሲ ዻቢሳንዳኔ፤ 7ዒንሢኮ ዑኬ ዖልዚ ዔቄቶዋ ሓሣ ሓኬ ቤስካ ዓኣ ዖልዚ ሓይሴ ዋይዛዖ ዲቃቲፖቴ፤ ዬይ ማዑዋዖ ዓታዓኬ፤ ጋዓንቴ ጋፒንፃ ሃጊኬ። 8ፔቴ ዜርፃ ሜሌ ዜርፆይዳ፥ ካኣታ ካኣቶይዳ ዖልዚ ዔቂሳንዳኔ፤ ዱማ ዱማ ቤስካ ሳዓ ዓጊፂሢና ናይዚና ማዓንዳኔ፤ ዬይ ቢያ ሾይቺ ዓርቂሢ ቆፂ ሜታሳሢጉዲ ሜቶኮ ቢያ ቤርቶኬ። 9“ዒንሢያ ዒንሢ ዛሎ ኮሺ ዔሩዋቴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዓሳ ዒንሢ ዎጌም ዓኣሢ ዒንጋንዳኔ፤ ዓይሁዴ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞይዳ ጳርቂንቲ ታኣኮ ዒንሢ ማርካ ማዓንዳጉዲ ታ ዛሎና ዎይሣ ዓሶና ካኣቶና ቤርታ ዒንሢ ዎጌም ሺኢካንዳኔ። 10ጋፒንፃ ሙካንዳሢኮ ቤርታ ጋዓንቴ ኮዦ ሓይሳ ዱማ ዱማ ዜርፆም ቢያ ሄላኒ ኮይሳኔ። 11ዓሳ ዒንሢ ዓርቂ ዎጌም ሺኢሻኣና ‘ኑኡኒ ዓይጎ ኬኤዛንዳ ናንዳይ?’ ጌዒ ቤርታዺ ሜታዺፖቴ፤ ዒንሢ ሺኢኬ ዎዶና ዒንሢኮ ዒና ሙኬሢ ኬኤዙዋቴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒማና ኬኤዛሢ ዓያና ጌኤሺ ማዓንዳፓ ዓቴም ዒንሢቱዋሴ። 12ጌርሲ ፔኤኮ ጌርሲ፥ ዓዴ ፔኤኮ ናዖ ሓይቢም ዓኣሢ ዒንጋንዳኔ፤ ናኣታ ሾዔ ዓሶ ዒፂ ዓኣሢ ዒንጊሢና ዎዺሳንዳኔ። 13ታ ዛሎሮ ዒንሢ ዓሲና ቢያ ዒፂንቴያ ማዓንዳኔ፤ ጋፒንፆ ሄላንዳኣና ጊቢ ዶዳሢ ጋዓንቴ ዻቃንዳኔ። 14ሓሣ ዓሲ ዒኢሳ ፑርታ ባኣዚና ሻኣካ ባኣዚ ጴዻኒ ኮይሱዋ ቤስካ ማዺንታንቴ ዒንሢ ዛጋንዳኔ፤ ዬያ ናባባሢ ዒና ዔኮንጎ፤ ዬኖ ዎዶና ዪሁዳ ዓጮይዳ ዓኣ ዓሳ ቢያ ዹኮ ባንሢ ቤቶንጎ። 15ሹጮና ማዦና ማኣሮኮ ዑፆይዳ ዓኣ ዓሲ ኬኤፃፓ ኬዲ ፔቴ ባኣዚ ዔካንዳኔ ጌዒ ኔጎፓ፤ 16ጎሺዳ ዓኣዺ ዓኣ ዓሲ ዓፒሎ ፔኤኮ ዔካኒ ጊንሣ ማዖፓ፤ 17ዬኖ ዎዶና ጎጶይንዳሢና ናኣቶ ዓኣሎ ዒንዶንሢናም ባዴዔ፤ 18ዬይ ቢያ ባርጊ ዎዴና ማዑዋጉዲ ሺኢቁዋቴ። 19ዬኖ ዎዶና ፆሲ ሳዖ ማዤማፓ ዓርቃዖ ሙኪ ዬኖ ኬሎ ሄላንዳኣና ዛጊቤቂቦ ሜቶና ዋኣዮና ማዓንዳኔ፤ ሴካ ቤርቲም ማዔቶዋ ዬያ ጉዴ ሜቶና ዋኣዮና ማሊ ሄላዓኬ። 20ፆሲ ዬያ ኬሎኮ ፓይዶ ዻኪሲባኣያታቴ ዻቃኒ ዖኦኒያ ዳንዳዒንዱዋንቴኬ፤ ጋዓንቴ ዶኦሪንቴዞንሢሮ ጌዒ ዬይ ኬላ ቢያ ቃሚቃንዳኔ። 21“ዬያሮ ዖና ማዔቶዋ ‘ሜሲሔ ሓይሾ ሓካኬ’፤ ‘ዬይሾ ያሶኬ’ ጌዔቶ ጉሙርቂፖቴ። 22ዎይቴይ ጌዔቶ ሉኡዚ ሜሲሔንሢና ሉኡዚ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛያ ማላ ዓሲ ሙካንዳኔ፤ ዔያቶም ዳንዳዒንቴቶ ፆሲኮ ዔርቲ ጉሙርቂንታ ዓሶታዖ ዻቢሳኒ ዓኪ ዲቃሣ ባኣዚና ማላታና ዔያታ ማዻንዳኔ። 23ዒንሢና ኮሺ ዔሩዋቴ! ሃያ ባኮ ቢያ ዬይ ዎዳ ሄላንዳሢኮ ቤርታሲ ታ ዒንሢም ኬኤዛኔ። 24ዬኖ ዎዶና ዬያ ሜቶኮ ቢያ ጊንፃ ዓባ ዹማንዳኔ፥ ዓጊናኣ ፖዒንዱዋሴ፤ 25ዦኦጋሢያ ጫሪንጫፓ ኬዳዛ ጫሪንጮይዳ ዎልቄና ዓኣ ባካ ቢያ ዓጊፃንዳኔ። 26ዬካፓ ዓሲኮ ናዓሢ ዼኤፒ ዎልቄና ቦንቺንቲ ሻኣሬና ሙኪ ጴዻንዳኔ፤ 27ፔኤኮ ኪኢቶ ናኣቶ ዒዚ ዳካዛ ዔያታ ዖይዶ ዛሎ ቢያ ዴንዲ ዓጮኮ ጋፓፓ ጫሪንጮ ጋፖ ሄላንዳኣና ዓኣ ዒዛኮ ዶኦሪንቴዞንሢ ቡኩሳንዳኔ። 28ዬሱሴ ኬኤዛዖ፦ “ቤሌሶ ሚፄሎኮ ኮኦኪንሣ ዒንሢም ዔርዛያ ማዓንዳጉዲ፤ ዒዞኮ ካኣፓ ፂሊ፥ ዒላሺ ኬሳ ዎዶና ዖጎሢ ዑኬሢ ዒንሢ ዔራኔ። 29ዬያ ጉዲ ዒንሢያ ዬይ ባካ ቢያ ማዓዛ ዛጋዖ ዓሲኮ ናዓሢ ሙካ ዎዳ ዑኬሢና ሙኪ ካራ ዓኣሢ ዔሩዋቴ፤ 30ጎኔ ታኣኒ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሓይ ሾይንታ ዓኣዻንዳሢኮ ቤርታ ዬይ ቢያ ማዓንዳኔ። 31ጫሪንጮና ሳዖና ዓኣዻንዳኔ፤ ታኣኮ ቃኣላ ጋዓንቴ ናንጊና ዶዲ ናንጋንዳኔ” ጌዔኔ። 32ዬሱሴ ሃሣ፦ “ጋዓንቴ ዬኖ ኬሌሎና ዎዴሎና ዛላ ዓዳሢፓ ዓቴም ዖኦኒያ ዔራያ ባኣሴ፤ ጫሪንጮይዳ ዓኣ ኪኢታንቾታቶዋ ሓሣ ናዓሢያ ዔሩዋሴ። 33ዬና ዎዳ ዓይዲ ሙካንዳቴያ ዒንሢ ዔሩዋኣሢሮ ኮሺ ዶዱዋቴ። 34ዬና ዎዳ ማኣሮ ፔኤኮ ሃሺ ሓኬ ዓጪ ዓኣዼ ዓሢ ማላኔ፤ ዒዚያ ፔቴ ፔቴ ዒዛም ማዻ ዓሶም ዱማ ዱማ ማዾ ዒንጋዖ ካፓ ዓሢም ኮሺ ዶዲ ካፓንዳጉዲ ዓይሤኔ። 35ዬያሮ ማኣሮኮ ዓዳሢ ሙካንዳ ዎዶ ዒንሢ ዔሩዋያታሢሮ ዒንሢና ኮሺ ዔሩዋቴ፤ ጎዖንቴ ዒዚ ሴካ ዒባኒ፥ ዓቴቶ ሳዖኮ ጊዲሚሺ፥ ማዒባኣቶ ኮይዳ ቂኢይቃኣና፥ ዔይዔ ጌዔቶ ጉቴ ዹቡርታ ሙካንዳኣናንዳኔ፤ 36ዔሩዋዖ ዒንሢ ጊንዒ ዓኣንቴ ዒዚ ሙኪ ዒንሢ ዴንቁዋጉዲ ዶዱዋቴ፤ 37“ዒንሢም ታኣኒ ኬኤዛሢ ጉዲ ሓንጎ ዓሶማኣ ዶዱዋቴ ታ ጋዓኔ” ጌዔኔ።


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
10 ታሕሳስ 1948 ዓ.ም.ፈ ብሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዝፀደቐን ዝተኦወጀን ድንጋገ 217 ኤ- III )
ኦብ ዓለም ንናይ ኩሎም ሰባት ተፈጥሮኦዊ ክብሪትን ንማዕሪን ዘይገሃሱን ሰብኦዊ መሰላትን ምቕባል መሰሪት ነፃነት፣ ፍትሕን ሰላምን ስለ ዝኾነ፣
ንሰብኦዊ መሰላት ኦብ ግምት ዘይምእታውን ምጥሓስን ንሕልና ወዲ ሰብ ዘቑሰለን ኦሪሜናዊ ተግባራት ዘስዓበን ምዃኑ ፣ ናይ ዘሪባን እምነትን ነፃነት ዘለዋ፣ ካብ ፍርሕን ፀገምን ነፃ ዝኾነት ዓለም ንክትህልው ዝለዓለ ትምኒት ደቂ ሰባት ምዃኑ ስለ ዝተኦምነሉ፣
ወዲ ሰብ ምልኪን ወፅዓን ንምውጋድ ሓይሊ ንክጥቀም ምእንቲ ከይግደድ ሰብኦዊ መሰላት ብሕጊ ክኽበሩ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ኦብ መንጎ ሃገራት ምሕዝነታዊ ዝምድናታት ንኽዓቢ ምሕጋዝ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ህዝብታት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኦብ ቻርተር ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንመሰሪታዊ ሰብኦዊ መሰላት፣ ንኽብርን ልዕልነትን ሰብኦዊ ፍጡር፣ ንማዕሪ መሰላት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኦንስትዮን ዘለዎም እምነት ብምርግጋፆምን ኦብ ዝሰፍሐ ነፃነት ከዓ ማሕበራዊ ምዕባለን ዝሐሸ ደሪጃ መነባብሮን ንምዝርጋሕ ዝወሰኑን ስለዝኾነ፣
ኦባል መንግስታት ምስ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብምትሕግጋዝ ሰብኦዊ መሰላትን መሰሪታዊ ነፃነታትን ዓለምለኻዊ ጠመተን ሓለዋን ምእንቲ ክሪኽቡ ንምፅዓር ዝጠልቡ ስለዝኾነ፣
እዚ ጠለብ’ዚ መሊኡ ንክሪጋገፅ ብዛዕባ እዞም መሰላትን ነፃነታትን እዚኦቶም ሓባራዊ ግንዛበ ምሓዝ ብጣዕሚ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ስለዚ ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግስታት
ኩሎም ህዝብታትን ኩሎም ሃገራትን ክሳብ ሕድሕድ ውልቀሰብን ክሳብ ሕድሕድ ክፍሊ ማሕበሪጠ ሰብን ነዚ ድንጋገ እዚ ኩሉ ጊዜ ብምዝካር እዞም መሰላት እዚኦቶም ኦኽብሮት ንክሪኽቡ ብምስትምሃርን ብትምህርትን ንክፅዕሩ፣ ከምኡ’ውን ብሃገራውን ዓለምለኻውን ማዕበልቲ ስጉምቲታት፡ ኦብ ህዝብታት ኦባል ሃገራትን ኦብ ግዝኦቶም ኦብ ዘለዉ ህዝብታትን ሓፈሻውን ግብራውን ተቐባልነትን ሓለዋን ምእንቲ ክሪኽቡ ነዚ ዓለምለኻዊ ድንጋገ ሰብኦዊ መሰላት ኦዊጅዎ ኦሎ፡፡
ብመንፅር ክብርን መሰልን ኩሎም ሰባት እንትውለዱ ነፃን ማዕሪን እዮም፡፡ ምስትውዓልን ሕልናን ዝተዓደሎም ብምዃኖም ንሕድሕዶም ብሕውነታዊ መንፈስ ክተሓላለዩ ኦለዎም፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብዘርኢ፣ ብቀለም፣ ብፆታ፣ ብቋንቋ፣ ብሃይማኖት፣ ብፖለቲካ ወይ ብካልኦት ኦሪኦእያታት፣ ብብሄር ወይ ብማሕበራዊ መበቈል፣ ብሃብቲ፣ ብትውልዲ ወይ ብካልኦት ደሪጃታት ኦድልዎ እንተይተገብሪሉ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ናይ ዝሰፈሩ ኩሎም መሰላትን ነፃነታትን ተጠኝሚ እዩ፡፡
ብተወሳኺ ሓደ ዜጋ፣ ሃገሩ ነፃ ግዝኦት፣ ብሞግዚት ዝመሓደር፣ ዓርሰ ምምሕዳር ዘይብሉ ወይ ኦብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ሉኦላዊ ገደብ ዝርከብ እንተኾነ’ውን ብምኽንያት ናይ ሃገሩ ፖለቲካዊ፣ ሕጋዊ ስልጣን ወይ ዓለምለኻዊ ደሪጃ ኦድልዎ ኦይፍፀሞን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብህይወት ናይ ምንባር፣ ናይ ነፃነትን ድሕንነትን መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብባርነት ወይ ብጊልያነት ክግዛእ የብሉን፡፡ ባርነትን ናይ ባርያ ንግድን ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክልኩል እዩ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ከቢድ ስቓይ ዘውርድ፣ ጭካነ ዝመልኦ፣ ኢሰብኦዊ ወይ ሰብኦዊ ክብሩ ዘዋርድ ኦተሓሕዛ ወይ መቕፃዕቲ ኦይፍፀሞን፣
ሕድሕድ ሰብ ኦብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ኦብ ቅድሚ ሕጊ ብሰብኦዊ መንነቱ ንክፍለጥ መሰል ኦለዎ፡፡
ኩሎም ሰባት ኦብ ቅድሚ ሕጊ ማዕሪ ኦብ ልዕሊ ምዃኖም ብዘይ ኦፈላላይ ናይ ሕጊ ማዕሪ ሓለዋ ክግበሪሎም መሰል ኦለዎም፡፡ ኩሎም ሰባት ነዚ ድንጋገ’ዚ ብምጥሓስን ነዚ ድንጋገ’ዚ ንምጥሓስ ብዝግበሩ ምልዕዓላትን ካብ ዝበፅሖም ኦድልዎ ሓለዋ ናይ ምርካብ ማዕሪ መሰል ኦለዎም፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕገ መንግስቲ ወይ ብሕጊ ዝተፈቐዱሉ መሰሪታዊ መሰላት እንትጠሓስዎ ስልጣን ብዘለዎ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ ግቡእ ካሕሳ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ኦይእሰርን፣ ኦይተሓዝን ወይ ኦይሕየርን፡፡
ሕድሕድ ሰብ መሰሉን ግቡእን፣ ከምኡ’ውን ንዝቐርበሉ ዝኾነ ይኹን ገበናዊ ክሲ ዝምልከቱ ጉዳያት ንምውሳን ኦብ ነፃን ዘይኦድላውን ቤት ፍርዲ ብፍትሓውን ዕላውን መንገዲ ንክራኦዩሉ ምሉእ ማዕርነት ኦለዎ፡፡
1. ብዘቕፅዕ ገበን ዝተኸሰሰ ሕድሕድ ሰብ መከላኸሊኡ ኦቕሪቡ ኦብ ዝካተዓሉ እዋን ብሕጊ ገበነኛ ምዃኑ ክሳብ ዝሪጋገፅ ከምንፁህ ሰብ ክቑፀር መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ሓደ ነገር ኦብ ዝተፈፀመሉ እዋን ነቲ ጉዳይ ምፍፃም ወይ ዘይምፍፃም ገበን ምዃኑ ብሃገራዊ ወይ ብዓለምለኻዊ ሕጊ ተደንጊጉ ክሳብ ዘይፀንሐ ብሓላፍነት ኦይሕተትን፡፡ ከምኡ’ውን ነቲ ገበን ኦብ ዝፈፀመሉ እዋን ነቲ ገበን ተወሲኑ ካብ ዝነበሪ መቕፃዕቲ ንላዕሊ ዝኸብድ መቕፃዕቲ ክውሰኖ ኦይግባእን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ኦብ ልዕሊ ውልቀ ህይወቱ ፣ ቤተሰቡ፣ ገዝኡ ወይ ኦብ ርክባቱ ጣልኝ ዝኦትዎ ኦይህልውን፡፡ ኦብ ልዕሊ ክብሩን ዝንኡን በደል ኦይፍፀሞን፡፡ ዝኾነ ይኹን ሰብ ከምዚኦም ካብ ዝኦመሰሉ ኢድ ኦእታውነት ወይ ከዓ በደል ዝከላኸለሉ ውሕስነት ሕጊ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ኦብ ውሽጢ ዝነብሪሉ ሃገር ናይ ምዝውዋርን ምንባርን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ካብ ዝኾነት ትኹን ሃገር እንኮላይ ካብ ሃገሩ ናይ ምውፃእን እንደገና ናብ ሃገሩ ናይ ምምላስን መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ካብ ንህይወቱ ሓደገኛ ዝኾኑ ግፍዕታት ኦምሊጡ ኦብ ካልኦት ሃገራት ዑቕባ ናይ ምሕታትን ናይ ምርካብን መሰል ኦለዎ፡፡
2. እዚ መሰል እዚ ብጭቡጥ ፖለቲካዊ ኦብ ዘይኮኑ ገበናት ወይ ንዕላማታትን መምርሕታትን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኦብ ዝፃሪሩ ተግባራት ኦየገልግልን፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ዜግነት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ዜግነቱ ክቕንጠጥ ወይ ዜግነቱ ናይ ምልዋጥ መሰሉ ክኽልከል ኦይኽእልን፡፡
1. ንዓቕመ ኦዳምን ሄዋንን ዝበፅሑ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኦንስትዮን ዘርኢ፣ ዜግነት ወይ ሃይማኖት እንተይገደቦም ናይ ምምርዓውን ቤተሰብ ናይ ምምስራትን መሰል ኦለዎም፡፡ ኦብ ኦመሰራርታ ሓዳር ፣ ኦብ እዋን ሓዳርን ኦብ እዋን ፍትሕን ማዕሪ መሰል ኦለዎም፡፡
2. መርዓ ብነፃን ምሉእ ፍታውን ተመራዓውቲ ጥራይ ይፍፀም
3. ቤተሰብ ተፈጥሮኦውን መሰሪታውን ጉጅለ ሕብሪተሰብ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ካብ ሕብሪተሰብን ካብ መንግስትን ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብውልቁ ይኹን ምስ ካልኦት ብሓባር ንብሪት ናይ ምውናን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ንብሪቱ ኦይውሪስን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ኦተሐሳስባ ፣ ሕልናን ሃይማኖትን ነፃነት ኦለዎ፡፡ እዚ መሰል እዚ ሕድሕድ ሰብ ሃይማኖቱ ወይ እምነቱ ንምልዋጥ ፣ ከምኡ’ውን ንብሕቱ ወይ ምስ ካልኦት ብሓባር ኮይኑ ብዕሊ ወይ ብውልቀ ብዛዕባ ሃይማኖቱ ወይ እምነቱ ክሰብኽ ፣ ክትግብር፣ ከምልኽ ወይ ከብዕል ንዘለዎ ነፃነቱ የጠቓልል፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ምሕሳብን ሓሳቡ ናይ ምግላፅን ነፃነት ኦለዎ፡፡ እዚ መሰል እዚ ብዘይ ኢድ ኦእታውነት ባዕላዊ ኦተሓሳስባ ናይ ምሓዝ ፣ ብዘይ ናይ ዶብ ማዕገቲ ካብ ዝኾነ ይኹን ሜላ መራኸቢ ሓበዌታን ሓሳብን ናይ ምንዳይ፣ ምቕባልን ምትሕልላፍን ነፃነት’ውን የጠቓልል፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብሰላም ናይ ምእካብን ምውዳብን ነፃነት መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብማሕበር ንኽውደብ ኦይግደድን፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብቀጥታ ወይ ብነፃ መሪፃ ብዝተመሪፁ ወከልቱ ኦቢሉ ኦብ መንግስቲ ሃገሩ ናይ ምስታፍ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብህዝባዊ ኦገልግሎታት ሃገሩ ብማዕሪ ናይ ምጥኝም መሰል ኦለዎ፡፡
3. ድልየት ህዝቢ መሰሪት ስልጣን መንግስቲ ክኸውን ኦለዎ፡፡ እዚ ድልየት እዚ ብምስጢር ወይ ብተመሳሳሊ መንገዲ በብጊዜኡ ብዝካየድ፣ ኩሉ ብማዕሪ ዝሳተፈሉን ኦጠቓላልን ብዝኾነ ትኽክለኛን ነፃን ናይ ምድማፅ ስርዓት ክግለፅ ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ኦባል ሕብሪተሰብ ከም ምዃኑ መጠን መሰል ማሕበራዊ ውሕስነት ኦለዎ፡፡ ከምኡ’ውን ብሃገራዊ ፃዕርን ብዓለም ለኻዊ ምትሕብባርን ምስ ውዳበን ሃብትን ሕድሕድ መንግስቲ ብዝሰማማዕ መልክዑ ንክብሩን ንነፃ ዕቤት ሰብኦዊ መንነቱን ኦድለይቲ ዝኾኑ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ባህላውን መሰላቱ ክሪጋገፁሉ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ንስራሕ ፣ ንነፃ መሪፃ ዓይነት ስራሕ፣ ንፍትሓውን ምቹእን ኩነታት ስራሕን ስራሕ ከይስእን ንዝግበር ሓለዋን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብዘይ ኦድልዎ ንሓደ ዓይነት ስራሕ ማዕሪ ክፍሊት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
3. ሕድሕድ ኦብ ስራሕ ዝርከብ ሰብ ሰብኦዊ ክብሩን ክብሪ ቤተሰቡን ዝሕለወሉ ኦድላዪ እንተኾይኑ’ውን ብካልኦት ማሕበራዊ ውሕስነታት ዝድገፍ ፍትሓውን ዘተባብዕን ፃማ ሪሃፁ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
4. ሕድሕድ ሰብ ሪብሓታቱ ንምርግጋፅ ማሕበራዊ ሞያ ናይ ምጥያሽን ኦባል ናይ ምዃንን መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ስራሕ ሰዓት ዕሪፍቲ፣ ናይ መዘናግዒ ጊዜ፣ ከምኡ’ውን ፍትሓዊ መጠን ሰዓታት ስራሕን መሃያ ዝኽፈለሎም ህዝባዊ ብዓላትን ክህልዉዎ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ንጥዕናን ድሕነትን ዓርሱን ቤተሰቡን ዝበቅዕ ደሪጃ መነባብሮ እንኮላይ ምግቢ፣ ክዳን ፣ መንበሪ ገዛ፣ ሕክምናን ኦድለይቲ ማሕበራዊ ኦገልግሎታትን ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡ ከምኡ’ውን ስራሕ እንትስእን ፣ እንትሓምም፣ ኦካለ ጉዱእ እንትኸውን ካብ ሰብ ሓዳር ሓዲኦም እንትመውት፣ እንትሽምግል ወይ ካልኦት ልዕሊ ቁፅፅሩ ዝኾኑ ፀገማት መነባብሮ እንተጋጥምዎ ድሕነቱ ንክሕለወሉ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ኦዴታትን ህፃናትን ፍሉይ ክንክንን ሓገዝን ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎም፡፡ ብሕጋዊ ወይ ብዘይሕጋዊ መርዓ ዝውለዱ ኩሎም ህፃናት ብማዕሪ ማሕበራዊ ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎም፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ዕድል ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ እንተውሓደ ኦብ ቀዳማይን መሰሪታውን ብርክታት ብነፃ ክወሃብ ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ ቀዳማይ ብርኪ ግድነታዊ ክኸውን ኦለዎ፡፡ ቴክኒካውን ሞያውን ትምህርቲ ብሓፈሻ ክማላእ ኦለዎ፡፡ ዕድል ላዕለዋይ ብርኪ ትምህርቲ ድማ ኦብ ብቕዓት ተመስሪቱ ብማዕሪ ክወሃብ ኦለዎ፡፡
2. ትምህርቲ ኦብ ምሉእ ምዕባለ ሰብኦዊ ፍጡርን ኦብ ምጥንኻርን ምኽባርን ሰብኦዊ መሰላትን መሰሪታዊ ነፃነታትን ዘተኮሪ ክኸውን ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ ኦብ መንጎ ኩሎም መንግስታት ፣ ዘርኦዊ ወይ ሃይማኖታዊ ጉጅለታት፣ ምርድዳእ፣ ምክእኦልን ምሕዝነትን ዘማዕብል ክኸውን ኦለዎ፡፡ ብተወሳኺ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ሰላም ንምዕኝብ ንዘካይዶም ተግባራት ክሕግዝ ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ኦብ ባህላዊ ህይወት ሕብሪተሰብ ብነፃ ንክሳተፍ፣ ካብ ኪነት ተጠኝሚ ክኸውን፣ ኦብ ሳይንሳዊ ምዕባለ ብፅሒቱ ንከበርክትን ካብ ውፅኢቱ ንክጥቀምን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ባዕሉ ካብ ዝፈጠሮ ሳይንሳዊ፣ ስነ ፅሑፋዊ ወይ ኪነታዊ ውፅኢታት ሞራላውን ንዋታውን ሪብሓታቱ ንክሕለዉሉ መሰል ኦለዎ፡፡
ዝኾነ ይኹን ሰብ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ዝሰፈሩ መሰላትን ነፃነታትን ዝሪጋገፀሉ ማሕበራውን ዓለም ለኻውን ስርዓት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ዝኾነ ይኹን ሰብ ነቲ ብሕታዊ መሪጋገፂ ነፃን ዝተማልኣን ምዕባለ ሰብኦዊ መንነቱ ዝኾነ ሕብሪተሰብ ዝፍፅሞም ግቡኦት ኦለዉዎ፡፡
2. ዝኾነ ይኹን ሰብ ኦብ ኦጠቓቕማ መሰላቱን ነፃነታቱን ንመሰላትን ነፃነታትን ካልኦት ንምቕባልን ንምኽባርን፣ ኦብ ሓደ ዲሞክራሲያዊ ሕብሪተሰብ ዘድልዩ ስነ ምግባር፣ ፀጥታን ድሕነትን ንምምላእን ተባሂሉ ብሕጊ ንዝተወሰኑሉ ማዕቀባት ጥራሕ ተገዛኢ ይኸውን፡፡
3. እዞም መሰላትን ነፃነታትን እዚኦቶም ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ኦንፃር ዕላማታትን መምርሕታትን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ክትግበሩ ኦይኽእሉን፡፡
ካብ ውሽጢ እዚ ድንጋገ እዚ ዝኾነ ይኹን መንግስቲ፣ ጉጅለ ወይ ውልቀ ሰብ፣ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ካብ ዝሰፈሩ መሰላትን ነፃነታትን ንገሊኦም ንምጥሓስ ኦብ ዝዓለመ ምንቅስቓስ ንክሳተፍ ወይ ዝኾነ ይኹን ተግባር ንክፍፅም መሰል ከም ዘለዎ ዝሕብር ተገይሩ ዝትርጎም ውሳነ የለን፡፡


text:
መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ ብእኩባት ቀንዲ ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ናይ እምነት ኣይሁዳውያንን ክርስትናን ዝቖመ እዩ። ኣብ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ እታ ቀዳመይቲ ዝበዝሐት ዝተሸጠት መጽሓፍ እያ።
ትሕዝቶን መስርዕን መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ መንጎ ሃይማኖታት ዝተፈላለየ ስለ ዝኾነ፥ ሓንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ የላን። ታናኽ (እብራይስጢ፡ תַּנַ"ךְ, አደማምጻ [taˈnax] ወይ [təˈnax]; ካልእ አጸሓሕፋ "ታናክ")፥ መጽሓፍ ቅዱስ ናይቶም ቀንዲ ኣይሁዳውያን ኣብ 24 መጽሓፍቲ ይምቀል። ሳምራውያን ዝበሃሉ ውሑዳት ክፋል ኣይሁድ ግና 5 መጽሓፍቲ ጥራይ ኣለዎም። እተን 24 ጽሑፋት ኣይሁዳውያን ኣብ 39 መጽሓፍቲ ተመቒለን ንናይ ክርስትያን ብሉይ ኪዳን የቑማ። ቁጽሪ ምሉእ ጽሕፋት ናይ ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ፥ ካብ 66 መጽሓፍቲ ናይ ወንጌላውያን፥ ክሳዕ 81 መጽሓፍቲ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ይፈላለ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ[edit]
መጽሓፍ ኣይሁድ ታናኽ፥ ኣብዘን ዝስዕባ ሰለስተ ክፋላት ይምቀል። (1) ቶራ (እብራይስጢ፡ תּוֹרָה፡ "ሕጊ") ሓሙሽተ መጽሓፍቲ ሕጊ ኮይኑ፥ መጀመርታ ታሪኽ እስራኤላውያንን ሕጎምን፥ ኪዳን ምስ ኣምላኽ እስራኤልን ይሕዝ። (2) ነቪይም (እብራይስጢ፡ נְבִיאִים፡ "ነብያት") ናይ ጥንቲ ታሪኽ እስራኤልን ይሁዳን ስራሕ ነብያትን ይሕዝ። (3) ከቱቪም (እብራይስጢ፡ כְּתוּבִים፡ "ጽሑፋት") ግጥምታትን ናይ ፍልጠት ጽሑፋትን፥ ከም በዓል መዝሙር ዳዊትን እዮብን ይሕዝ።
መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና[edit]
ናይ ሃይማኖት ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ክልተ ይምቀል። ቀዳማይ ብሉይ ኪዳን ኮይኑ 39 መጽሓፍቲ ናይ እብራይስጢ ጽሑፋት ይሕዝ፡ ካልኣይ ከኣ ሓድሽ ኪዳን ኮይኑ 27 መጽሓፍቲ ድማ ኣለዎ። ወንጌላት፥ እተን ቀዳሞት ኣርባዕተ መጽሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን፥ ብዛዕባ ህይወት ክርስቶስ የዘንትዋ። ንሰን መሰረት እምነት ክርስትና እየን።
ወላ'ኳ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና 'ተሃለዋ፥ መስርዐን ዝተፈልየ አዩ። እቲ ናይ ኣይሁድ ጽሑፍ ብምምላስ ህዝቢ እስራኤል ናብ የሩሳሌምን ናብ ቤት መቕደስን ይውዳእ፥ መወዳእታ መጽሓፍ ብሉይ ኪዳን ክርስትና ግና ትንቢት ሚልክያስ እያ።
ታሪኻዊ ጽሑፍ[edit]
ካብቲ ኣብ ቀደም ዝተጻሕፈ እሞ ክሳዕ ሕጂ ጸኒሑ ዝተረኽበ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና፥ ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ብቛንቃ ግሪኽ ዝተጻሕፈ እዩ። ክሳዕ ሕጂ ዝጸንሐ ምሉእ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ከኣ ብቛንቃ ግሪኽ ዝተቶርጎመ ካብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ዝጸንሐ እዩ። ዝነውሐ ዝጸንሐ ምሉእ ጽሑፍ: ክፋል ናይቲ ቀንዲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ተባሂሉ ዝሕሰብ፥ ማለት ልክዕ ናይ መጀመርታ ቃላት ዝሓዘ፥ ክሳዕ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ይግምገም።
ምምስራት ቀኖና ክርስትና[edit]
ድሕሪ ምምስራት ሃይማኖት ክርስትና ብቀዳማይ ክፍለ ዘመን፥ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ክፍለ ዘመናት፥ ሽማግለታት ኣብያተ ክርስትያናት ናይ ወንጌል ጽሑፋትን መልእኽትታት ሃዋርያትን ኣኪቦም ነዚ ሕጂ ሓድሽ ኪዳን ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና ኣቖሙ። ብኸምዚ ዝተገልጸ መሰረት ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን ብሓደ ሓቢሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይበሃል። ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክርስትያናዊ ሃይማኖታት ኣይኖት ጽሑፋት ከም ቀንዲ ቅዱሳት ጽሑፋት ተቐጺረን ኣብ ብሉይ ኪዳን ክጽምበራ ከም ዘለወን ክርክር ኣሎ። ወንገላውያን ነቲ ናይ እብራይስጢ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ከም ቀንዲ (ቀኖና) ይቕበልዎ። ሮማዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንን ግና መጽሓፍቲ ካልኣይ-ቀኖና ብሉይ ኪዳን ከምኡ'ውን እኩባት መጽሓፍቲ ኣይሁድን ከም ቀንዲ ጽሑፋት ይቕበልወን። ንሓድሽ ኪዳን ዘቑማ መጽሓፍቲ እዘን ዝስዕባ እየን፤ ኣርባዕተ ወንጌላት፡ ግብሪ ሃዋርያት፡ መልእኽትታት ከምኡ ውን ትንቢት የውሃንስ እየን።


text:
ዕላማን ኣበረክቶን መሃሪ ጸወታ ፍልጠት
እዚ ጸወታ እዚ ንቖልዑት፣ ንዓበይቲ ከምእውን ንምሉእ ስድራቤት ከገልግል ዝኽእል መሃሪ ጸወታ እዩ። ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ኣበርክቶ ናይዚ ጸወታ እዚ ድማ ቖልዑትን ስድራቤትን ሓቢሮም ንኽጻወቱ ዓቢ ዕድል ይኸፍትን ይዕድምን። ብሓውሲ ጸወታ ኣቢሉ ድማ ስነ ጽሑፍ ግእዝን ካልኦት ብፊደላት ግእዝ ዝጸሓፉ ቛንቛታት ይምህርን ምስኣቶም ንኽትላለ ዕድል ይህብ።
እዚ ናይ ስድራቤትን ቖሉዕትን መሃሪ ጸወታ፡ ብመገዲ ምዝንጋዕ ኣቢሉ እዞም ዝስዕቡ አገደስቲ ነጥብታት የኽስብ፤ ፊደላትን ስነ-ጽሑፍን ግእዝ ይምህር፤ ቛንቛታት ግእዝን ክልኦት ብፊደላት ግእዝ ዝጸሓፉ ቛንቛታትን ንምጽናዕን ንምምሃርን ይሕግዝ ገለ ባህላዊ ጸወታታት ዞባታት ቀርኒ ኣፍሪቃ የላሊ እዚ ጸወታ እዚ ካብ ኣበረክቶ ምዝንጋዕን ምጽዋትን ሓሊፉ ድማ ብዛዕባ ባህልን ታሪኽን ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምፍላጥን ምስኣቶም ንምልላይን ባይታ ይኸፊት ናይዚ ከባቢ ሓጸርቲን፤ ኣፋዊ ልቢ ወልድን ጽውጽዋያትን ንምፍላጥን ንምዝካርን ይጠቅም ባህላውን፤ ዘመናውን ድርፍታትን መዛሙርን ንምድራፍን ንምዝማርን ይሕግዝ።
ብተወሳኺ እዚ መሃሪ ጸወታ እዚ፣ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ኣብ ምምዕባል ዓቢ ግደ ክህልዎ ኸሎ፡ ኣብኦም ዘሎኩም ክእለት ንምግፋሕን፤ ንምትብባዕን፤ ይሕግዝን ይጠቅምን።
ኣትክሮን እድህቦን ኣብ እትመራመረሉ ወይ እትዛረበሉ ሓሳብ ንምብሳል ይጠቅም (Concentration)
ሓሳባት ንምምዕርራይን ንምእላይን ይሕግዝ (Coordination)
ከምኡውን ንግብረ-መልሲ ሓሳባት ኣብ ዝርርብን ክትዕን የማዕብል (Trains the Reaction)
ብመስመር ደንበ ፍልጠት ክጥለብ ዝከኣል መሃሪ ጸወታ ፍልጠት!
ደንበ ፍልጠት


text: 1ዬሱሴ ሃሣ ሜሌ ኮኦኪንሢ ኬኤዛዖ፦ 2“ጫሪንጮ ካኣቱማ ናዓ ላኣሊ ዔካኣ ጌዔም፥ ሙኡዚ ጊኢጊሼ ካኣቲስኬያ ማላኔ። 3ዬይ ካኣታሢ ዔኤሊንቴ ዓሶም ኬኤዛንዳጉዲ ዒዛኮ ማዻ ዓሶ ዳኬኔ፤ ጋዓንቴ ዓሳ ዒኢካ ሙካኒ ኮይባኣሴ። 4ዬካፓ ካኣቲ ላሚ ሃሣ ሜሌ ማዻ ዓሲ ዔኤሊንቴ ዓሶም፦ ‘ቡዋ ጌማይንታ ሃሣ ማሌ ባይያ ታ ሹኪ ሙዖ ጊኢጊሼኔ፤ ቢያ ባካ ጊኢጌያ ማዔሢሮ ዔፖ ቤዞ፥ ታ ማኣሪ ሙኩዋቴ ጎዑዋቴ’ ጌይ ዳኬኔ። 5ዔኤሊንቴ ዓሳ ጋዓንቴ ዔኤሊፆ ቦሂ ዛላ ጎሺዳ፤ ዓቴ ዓሳ ሃሣ ኮርሞይዳ ዓኣዼኔ፤ 6ሃንጎዋታ ሃሣ ኪኢቶና ሙኬ ዓሶንሢ ዓርቃዖ ጳርቂ ቦርሲሲ ሃሣ ሜታሲ ዎዺያ ዎዼኔ። 7ዬያሮ ካኣታሢ ዻጋዻዖ ፔኤኮ ፖኦሊሶ ዳኪ ዬንሢ ኪኢቶ ዓሶንሢ ዎዼዞንሢ ዎዺ ባይዚ ካታሞዋ ዔያቶኮ ታሚና ሚቼኔ። 8ዬካፓ ካኣቲ ማዻ ዓሶም፦ “ዔፖ ሙዓ ጊኢጊንቴኔ፤ ዔኤሊንቴ ዓሳ ጋዓንቴ ኮይሱዋ ዓሲ ማዒ ጴዼሢሮ፥ 9ጎይጾ ኬስኪጋፓ ዴንቄ ዓሲ ቢያ ዔፖ ሙዖ ቤዞ ዔኤሉዋቴ’ ጋዓዛ፥ 10ማዻ ዓሳ ጎይፆ ኬስኪ ዴንቄ ዓሶ ኮዦንታ ፑርቶንታ ቢያሢ ቡኩሲ ዔፖ ማኣሮ ሾኦጮና ኩንሤኔ። 11ዬካፓ ካኣቲ ዔኤሊንቴ ሾኦጮ ዛጋኒ ጌሌ ዎዶና ፔቴ ዔፒ ማኣዖ ማይንቲባኣ ዓሲ ዴንቃዖ፥ 12‘ታ ቤኤሊ! ዔፒ ማኣዖ ኔ ማይንቱዋዖ ሃይካ ጌላኒ ዎይቲ ዳንዳዔይ?’ ጋዓዛ፥ ዓሢ ጋዓንቴ ዚቲዮ ጌዔኔ፤ 13ካኣቲ ማዻዞንሢም ‘ሃያኮ ኩጮና ቶኮና ቱኪ፥ ኬሲ ካሮይዳ ዹሞ ቤዛ ኬኤሩዋቴ፤ ዒኢካ ዒ ዬኤኪ፥ ሜታዺ ዓቺ ዻዓንዳኔ። 14“ሚርጌ ዓሲ ዔኤሊንቴኔ፤ ዶኦሪንቴ ዓሳ ጋዓንቴ ዻካኬ” ጌዔኔ። 15ዬካፓ ፔርሴ ዓሳ ኬስኪ ዴንዲ፥ ዬሱሴ ጌስታ ጌኤዞና ዎዲ ዔያታ ፒሪ ዓርቃንዳቴያ ዎላ ዞርታዖ፥ 16ዔያቶኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣቶና ሄሮዲሴ ዛላፓ ማዔ ዓሶና ዬሱሴ ባንሢ ዳኪ፦ “ዔርዛሢዮ! ኔኤኒ ጎኔ ዓሲ ሃሣ ፆሲ ጎይጾዋ ጎኑሞና ዔርዛሢ ዬያጉዲ ሃሣ ዖናኣ ኔ ዱማሱዋዖ፥ ቢያሢ ሄኮ ኔ ዛጋሢ ኑ ዔራኔ፤ 17ኑም ሂንዳ ኬኤዜ፤ ዓይጎ ኔም ማላይ? ሮሜ ዓጮ ካኣቲም ጊኢራ ጪጎንዶሞ ሃሾንዶይ?” ጌዔኔ። 18ዬማና ዬሱሴ ዔያቶኮ ጌኖ ማሊፆ ዔራዖ፦ “ዒንሢ ፂሎቱዋዖ ፔና ፂሎኬ ጋዓ ዓሳ! ዓይጎሮ ጌኤሲና ታና ዒንሢ ፒራኒ ኮዓይ? 19ጊኢሮ ጪጎ ሚኢሾ ሂንዳ ታና ዻውዋቴ” ጋዓዛ፥ ዔያታ ፔቴ ሹቺ ቢራ ዒዛም ዔኪ ሙኬኔ። 20ዬማና ዒዚ፦ “ሃኖ ሚኢሼሎይዳ ዓኣ ዓውካሮና ፃኣፒንቴ ሱንፆና ዖኦሮዳይ?”ጌዔኔ። 21ዔያታ፦ “ሮሜ ዓጮ ካኣቲሲኬ” ጌዔኔ። ዬካፓ ዒዚ ማሃዖ፦ “ሂዴቶ ሮሜ ዓጮ ካኣቲሲ ካኣቲም፤ ፆሲሲ ፆሲም ዒንጉዋቴ” ጌዔኔ። 22ዔያታ ዬያ ዋይዛዖ ዲቃቲ ሄርሺ፥ ዒዛ ሃሺ ዴንዴኔ። 23ዬኖ ኬሎና፦ ‘‘ሃይቄ ዓሲ ዔቁዋሴ’’ ጋዓ ሶዶቄ ዓሳ ዬሱሴ ኮይላ ሙኪ ሂዚ ጌዒ ዖኦጬኔ፦ 24“ዔርዛሢዮ! ሙሴ ‘ፔቴ ዓሲ ላኣሊ ዔካዖ ሾውዋዖ ሃይቄቶ፥ ጌኤዚ ሃይቄሢ ማቾ ዔኪ ዒዛ ዻካላ ናይ ሾዖንጎ’ ጌዔኔ። 25ኑ ኮይሎይዳ ዎሊኮ ጌርሲንሢ ማዓ ላንካይ ዓሲ ዓኣኔ፤ ዬያቶኮ ቶይዳሢ ላኣሊ ዔካዖ ሾውዋዖ ሃይቄም ሄሌ ጌኤዛሢ ማቾ ዒዛኮ ዔኬኔ፤ 26ዬይ ዔኬሢ ቶይዲም ናይ ሾውዋዖ ሃይቄኔ፤ ዬያይዴ ጎይሣ ላኣሌላ ላንካሳሢም ሄላዛ ዒዚያ ሾውዋዖ ሃይቄኔ። 27ዬካፓ ጋፒንፆይዳ ላኣሌላ ሃይቄኔ። 28ዓካሪ ቢያሢ ዒዞ ዔኬሢሮ ጋፒንፆና ሃይባፓ ዓሳ ዔቃኣና ዬና ዎያኮ ማቾ ማዓንዳይ?” ጌዔኔ። 29ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዒንሢ ጌኤዦ ማፃኣፖና ፆሲኮ ዎልቆና ዔሩዋኣሢሮ ዻቢንታኔ፤ 30ሃይቢዳፓ ዓሲ ዔቄሢኮ ጊንጻ ጫሪንጮይዳ ዓኣ ፆሲ ኪኢታንቾጉዲ ማዓኔ፤ ዔኩዋሴ ሃሣ ሎዑዋሴ። 31ሃይቦይዳፓ ዔቃ ዓሶ ዛሎ ፆሲ ዒንሢም ኬኤዜሢ ዒንሢ ናባቢባኣዓዳ? 32ዒዚ ‘ታኣኒ ዓብራሃሜ ፆሲ፥ ዪሳቄ ፆሲ ሃሣ ያይቆቤ ፆሲኬ’ ጌዔኔ፤ ዬያሮ ፆሲ ሼምፖና ናንጋ ዓሶ ፆሲ፤ ሓይቄቶዋ ናንጊና ናንጋ ዓሶ ፆሲኬ” ጌዔኔ። 33ዴራ ዬያ ዋይዛዖ ዒዛኮ ዔርዚፆና ዲቃቲ ሄርሼኔ። 34ዬሱሴ ሶዶቄ ዓሶ ጎዖንዶ ጎይሢ ባይዚሴሢ ዋይዛዖ ፔርሴ ዓሳ ፔቴይዳ ሙኪ ቡኬኔ፤ 35ዔያቶይዳፓ ፔቴ ሙሴ ዎጎ ዔርዛስኬይ ዬሱሴ ዎዚ ጋዓቴያ ዋይዛኒ፦ 36“ዔርዛሢዮ! ቢያፓ ባሼ ዓይሢፄላ ዎኖዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ፤ 37ዬሱሴ ዒማና፦ “ ‘ፆሲ ኔኤኮ ጎዳ ጉቤ ዒናፓ፥ ጉቤ ሼምፓፓ፥ ጉቤ ማሊጻፓ ናሽኬ’ 38ቢያፓ ባሼ ማዔ ቤርታኣ ዓይሢጻ ዬኖኬ። 39ሃሣ ዬኖ ማላ ላምዓሳ ዓይሢፃ ‘ዓሲ ቢያ ዓዳ ኔና ማሂ ናሽኬ’ ጋዓኔ፤ 40ሙሴ ዎጎና ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛዞንሢኮ ዔርዚጻ ዬንሢ ዓይሢጾ ጋራ ዓኣያኬ” ጌይ ማሄኔ። 41ፔርሴ ዓሳ ቡኪንቲ ዓኣንቴ ዬሱሴ ዔያቶ ሂዚ ጌዒ ዖኦጬኔ፤ 42“ሜሲሔ ዛሎ ዒንሢ ዎዚ ጋዓይ? ዒ ዖ ናይ ዒንሢም ማላይ?” ጋዓዛ፥ ዔያታ ማሃዖ፦ “ዒ ዳውቴ ናይኬ” ጌዔኔ። 43ዬሱሴ ዔያቶም፦ “ሂዴቶ ዳውቴ ዓያና ጌኤሺ ዒዛ ማሊሴም፥ ታኣኮ ጎዳ ጌዒ ዎይቲ ዒዛ ዔኤሌይ? 44ዒዚ ‘ፆሲ፡ ታ ጎዳሢም፥ ኔኤኮ ሞርኮ ታ ኔና ባሺሳንዳያ ሄላንዳኣና ታኣኮ ሚዛቆ ዛላ ዴዔ” ጌዔኔ። 45ዬያሮ ዳውቴ ‘ታ ጎዳሢ’ ጌዒ ዒዛ ዔኤሌቶ ዎይቲ ዳውቴኮ ናይ ማዓኒ ዒ ዳንዳዓይ? ዬሱሴ ጋዓዛ፥ 46ዒማና ፔቴታዖ ዔኤቢ ማሂ ኬኤዛኒ ዳንዳዔ ዓሲ ባኣሴ። ዬኖ ኬሎይዳፓ ዓርቃዖ ጫርቂ ዒዛ ዔኤቢ ዖኦጬ ዓሲያ ባኣሴ።


text:
ኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓዊሱ ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣብ ዝርከባ ዝተፈላለያ ከተማታት ሎማዕንቲ ዓርቢ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶምን ኣብ ምክያድ ይርከቡን።
ካብ ዝሓዙዎም ጭርሖታት ዝተኣሰሩ መራሕትና ይፈትሑ፣መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ሃይማኖት ጣልቃ ኣይእተው፣ሕገመንግስቲ ይከበር ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣብዚ ኣብ ዋሽንተን ዲሲ ሎሚ ዓርቢ ብኣማእቲ ዝቑፀሩ ሰልፈኛታት ኣብ ፊት ንፊት ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ተቓውምኦም ክገልፁ ኣርፊዶም።ነቲ ሰልፊ ዘዋደዶ ናይ ዋሽንግተን ዲሲ ናይ ሙስሊም ’’ድምፅና ይሰማዕ’’ ምዃኑ ናይቲ ምንቅስቓስ ሓላፊ ኮሚንኬሽንን ሚዲያን ኣቶ ሰይድ ኣውድራሕማን ሓቢሮም።
ካብ ዋሽንግተን ዲሲ እየ ዝበሉ ኣብቲ ሰልፊ ዝተረኸቡ መሓመድ ዑመር ዝተብሃሉ ሰልፈኛ ዕልማን ትፅቢትን እቲ ሰልፊ ‘’መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ኹነታት ብሰላማዊ መንገዲ መፍትሒ ፈጢሩ ንዞም ተኣሰሮም ዘለው መራሕትና ፈቲሑ ናብ ዝነበርዎ ንኽመልሶም መራሕትና ዘይኮኑ ሰባት ድማ ካብ ቦቱኦም ከውርዶም ኢና ትምኒትናን ድልየትናን’’።
ንሕና ኣሸበርቲ ኣይኮናን ኢሎም ኣቶ መሓመድ ዑመር።
‘’ድምፅና ይሰማዕ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ናይ ሓባር ጭርሖ ዝንቀሳቐሱ ኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ፣ኣብ ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ከተማ ጆሃንስበርግ፣ኣብዚ ኣብ ከተማ ሲያትል፣ኣብ ካናዳ ቶሮንቶ ተኻይዶም ወይ ኣብ ምክያድ ከምዝርከቡን ፅባሕ ድማ ኣብ ኣውስትራሊያ ከምዝካየድን ኣዳለውቲ ገሊፆምልና።


text:
እቲ ዓቕሉ ዝጸበቦ ህዝቢ ላዕልን ታሕትን ኢሉ ካብ ካልእ ከባቢታት ኤርትራ ዕባዕሉ ክምእርር እንተፈተነ ኸኣ፡ መንግስቲ ይምንዝዖን ብጥብቂ ይቋጻጸሮን ከምዘሎ እቲ ሓበበሬታ ብተወሳኺ የረድእ።
ይኹን እምበር፡ መንግስቲ ነቲ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ዝሓለፈ ሽግር ከም ናይ መላእ ዓለም ኣምሲሉ ህዝቢ ንምድንጋርን ንምድዕዓስን ብመራኸቢ ብዙሓኑ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተ ተተሓሒዙዎ ኣሎ።
ኣብ መደባት ቴለቭዥኑ ህዝቢ ሳልሳይ ዓለም ብሰንኪ ክብሪ ዋጋ መግቢ ኣድማ ይገብር፡ መንግስታት ከይተረፈ ብኣድማ ይቕይር ከምዘሎ ይጠቅስ። እንተኾነ፡ እቶም ኣብ ካልእ ሃገራት ኣድማ ዝገብሩ ዘለዉ ኣብ ዋጋታት መግቢ ሳናቲም ስለዝተወሰኸ ምዃኑ ኣይዝክሮን። ኣብ ኤርትራ ግን ዋጋታት ዓሰርተ ዕጽፊ ወሲኹ ክንሱ እዩ ህዝቢ ጸገሙ ብጩቕ ከየብል ብሓይሊ ብረት ኣፉ ተሎጕሙ ዘሎ። መንግስቲ በዚ ሎምዘበን ዝተፈጥረ ሕጽረት መግቢ ዓለም፡ ነቲ ንዓመታት ንዝህቢ ኤርትራ ዘሳቕዮ ምረት መነባብሮ ከመኽንየሉ ምፍታኑ ኸኣ እንዶ የብሉን።