text:
Category: Uncategorized
ሰራዊት ግሃድኤ ሕድሪ መድሕን ህዝቢ ኢዩ!
ልዕሊ’ዚ ካልኣይ ሰራዊት “ሰራዊት ሕድሪ” የለን!
ትሸዓተ ወታደራት ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ናብ ስዑዲ ዓረብ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ክፍሊ ዜናን ባህልን ግንባርና ኣረጋጊጹ።
ውዑይ ዜና ካብ ስዑዲ ዓረብ፣
ትማሊ 05 ለካቲት 2015 ዓ/ም ትሸዓተ (9ተ) ወታደራት ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ናብ ጎረቤት ሃገር ዝኾነት ስዑዲ ዓረብ ማለት! ምምሕዳር ጀዛን ዑቕባ ከም ዝሓተቱ ካብ ስዑዲ ዓረብ ዝመጹና እሙናት ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ የረጋግጹ። እዚ ናይ ትማሊ ትሸዓተ ወታደራት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፡ ናብ ደቡባዊ ምምሕዳር ሃገር ስዑዲ ዓረብን የመንን ዑቕባ ምሕታት ቀጻሊ ዘጋጥም ደኣምበር! ሓድሽ ተረኽቦ ከምዘይ ኮነ፡ ብጉዳይ ሃገሩ ክከታተል ዝጸንሐ ኤርትራዊ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ምኽንያቱ ካብ ሓያሎይ ዓመታት ኣትሒዙ ክሸራረፍ ዝጸንሐ ወታደራዊ ትካል መንግስቲ ህግደፍ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ድማ ትካል ሓይሊ ባሕሪ መንግስቲ ህግደፍ! ዝብረሃልና እንተሎ፣ እቲ ስርዓት ኣብ ፍጹም ውድቀቱ ተገማጊሙ ምህላዉ ዘነጽር መገዲ እዩ።
ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ከመይነት ናይዞም ትሸዓተ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ምክትታልና ኣብ ቦትኡ ኮይኑ! ከም ኣድላይነቱ ኣብ ዝቕጽል ክነመሓላልፎ ኢና።
ኩሉ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር
ምስ ጅግና ሰራዊት ሕድሪ ንቕድሚት፣
ክፍሊ ዜናን ባህልን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ዞና አውሮጳ።
ዕላል ተጋዳላይ ሰራዊት ሕድሪ ምስ ኣደና ሞሞና!
መእተዊ፦ ኣብ እዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ኣንጻር ውልቀ ምልኪ ሙሉእ ግዜአን ወፍየን ካብ ዝቃለሳ ኣደታት ሓንቲ እያ፡፡ ብዓውታ ካብ ዘድምጻ ኣንጻር ጭቆናን ምልክን ብምኳና፡ ዳርጋ ኩሉ ደላዪ ለውጢ ህዘቢ ኤርትራ እንተስ ብቀረባ ኣብ ቦታ ትግባረ ቃልሲ እንተስ ብሩሑቕ ብምሳኹቲ youtube ን Paltalk ን ፈላጢኣ ቡዙሕ እዩ፡፡ ወረ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ጥራሕ ዘይኮነስ ረዓዲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ውን ብትብዓታን መትከላን ከም ዝፈልጣ ሩዱእ እዩ፡፡ ኣነ ክኣ ዕድለኛ ኮይነ ቅድሚ ቁሩብ ዓመታት ብድምጻ ዝፈልጣ ዝነበርኩ፡ ብኣካል ንኽፈልጣ ዕድል ረኺበስ፡ እንሆ ምስኣ ዘዕለልኩዎ ሓጺር ዕላል ናብ ኣንበብቲ የካፍል፡፡ ሰናይ ንባብ ንኩሉኹም !!
ሓታቲ፤- ዝኸበርኪ ኣደን ብጸይትን ደለይቲ ፍትሒ!! መጀመርታ ምሳኺ ንምዕላል ኣብ ዝሓተትኩኺ ብኩፉት ልቢ መርሓባ ኢልኪ ስለ ዘፍቀድክለይ ብስም፡ እቲ ብጽሓይን ንፋስን እንደተሸልበበ ዝናብን ኣሳሓይታን ኣብ ነብሱ እንዳ ኣጻሓየ፡ ጉዑዞ ሓርነትና ኩዉን ንምግባር ዝምርሽ ዘሎ ሰራዊት ሕድሪ የቐንየለይ፡፡
ሞሞና፤- ኣነ ዉን የቐንየለይ ብሽም ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ፡፡
ሓታቲ፤- መጀመሪ ዕላል ክትኮነና፡ ከም ዕድሚኣ ሙሉእ ንናጽነትን ሓርነትን ዝተቓለስኪ መጠን፡ ተዕልልና ነገር ይህሉ እዩ?
ሞሞና፤-›መሊኡ እወ ኣሎ!! ኣብ ስደት ዘሎ ይኹን ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ በዚ ሎሚ እዋን እፎይ ኢሉ ዝሓድር የለን ክበሃል ይክኣል፡ እቲ ምኽንት የማን ጸጋም ዘይብሉ ብሰንኪ ኣብ ሃገርና ዘሎ ገባቲ ምልካዊ ስርዓት እዩ፡፡ ብዋጋ መስዋእቲ ጀጋኑ፡ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝተረኽበት ሃገር ኣብ መወዳእትኡ ናይ ዉሑዳት ክትከውን ከነፍቅድ የብልናን፡፡ እዛ ቡዙሓት ኣዝዮም ቡዙሓት፡ መንእሰያት ኤርትራ ኣወዳቶም ኣዋልዶም ነዚ ቃልሲ እዚ ንምዕዋት፡ ክብርቲ ዘይትምለስ ሂወቶም ወፍዮም ዝሓለፉላ ሃገር ብምኳና እንኮርዓላ ምኳንና ንኹሉ ብሩህ ይመስለኒ፡፡ እዚ ዘይከሓድ ሓቂ ሂወቶም ከም ዝብጅዉ ዝገበሮም ሉዑል ፍቕሪ ሃገርን ፍቕሪ ህዝቢን፡ ሰላም ንኽሰፍን ራህዋ ኣብ መላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ንኽህሉ ደኣ እምብር ዘዝጎበዘ ንኽስደድ ፈቐዶ ባሕርታትን ምድረበዳታትን ብኣልማማ ብሕሰም ክጠፍእ ኣይኮነን፡፡ ክፋእ ናይ ሲናይ ሕሰም ከኸውን ዜግኦም፡ ፈቐዶ መዓስከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ ክድርበዩ ስድራቤታቶም፡ ኣሎ ዝበሃል ኣደራዕ ኣብ ሱዳንን ኣብ መላእ ዓለምን ተበታቲኑ ንኽተርፍ ሕብረሰብና ኣይኮኑን ተሰዊኦም፡፡ መስዋእቶም ሙሉእ ቅሳነት ተረኺቡዎ ክሓርስ ዝደሊ ሓሪሱ ዝነብረሉ ሃዋሁ፡ ክሽቅል ዝደሊ ሸቂሉ ዝነብረሉ ዕድል፡ ክነግድ ዝደሊ ናይ ምንጋድ ጡጡሕ ዕድል ንኽህሉ፡ እዮም መተካእታ ዘይብላ ሂወቶም በጃ ብምቕራብ ሓሊፎም፡፡ መርኣያ ኩቡር መስዋእቶም ኽኣ ከም እዚ ሕጂ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ እንታይ ዓይነት ኩነታት ክኸውንን ክህሉን ኔርዎ እንተበልና፡ መናእሰያትና ኣብ ክንዲ ናብ ስደት ዝጓርት ዕጫ ዘጋጥሞም፡ ምስ ናይ ዓለም ምዕባለ ብብልጽግናን ቴክኖሎጂን ፍልስፍናን ዝስጉም ሂወት ክምርሑ ምተገብአ፡፡ ስድራ ቤት ስዉኣት ሃገርና ዘሐብን ምዕባለ ሃገርና ርእዮም ክደዓዓሱን ክጸናንዑን ምተገብአ፡፡ ብሕጊ እትምራሕ ዓዲ ዲሞከራስን ፍትሕን እትስመ ሃገር ክንውንን ምተገብአ፡፡ እዚ ኩሉ ገድልን ምስዋእትን ተሰጊሩ ሓሳብ ልብና ክሰምረልና ካብ ዘይከኣለ ግን! ሕጂ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ-ብፍላይ ክኣ መንእሰይ ወለዶ ኣብ ክንዲ ናብ ዘይ ሕብረተሰብካን ባህለኻን ዝወስድ መገዲ ስደት መሪጽካ ሓደገኛ ጉዑዞ ፈተና ሂወት ምድረ-በዳን ዉቅያኖሳትን ባሕርን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ሂወት ብምእታው፡ ኣደዳ ኩሉ ሽቑረራ ትኸውን፡ ዋላውን ስደት ሰሊጡካ ኣብ ዓዲ ጓኖት እንተ ኣተኻ፡ ስደት ስደት ስለ ዝኾነ፡ እፎይ ኢልካ ትነብረሉ ሂወት ኣይኮነን እሞ፡ ገጥ ኢልካ ክብርኻ ንምምላስ ክትቃለስ ኣለካ፡፡
መንእሰይ ብፍላይ ክቃለስን ኣንጻር ጭቆንኡ ደው ክብል ኣለዎን ክብለካ ከለኹ፡ ክቃለስ ስለ ዘለዎን ስለ ዝግበኦን እዩ፡፡ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ክኣ እዛ ብኩቡር ዋጋ መስዋእቲ ዝተረኽበት ሃገር ህዝባ ዝበታተኑላ ሃገር ተባሂላ ክትግለጽ እንከላ መስዋእቲ ዋጋ ኣይተረኽቦነ ማለት እዩ፡፡ ዋጋ ዝህልዎ እቲ መስዋእቲ ጻማ ክርከቦ ከሎ ኣብ ህዝቢ ጥራሕ እዩ፡፡
እምበኣርከስ ኩልና ኢደይ- ኢድካ ኢልና በብዓቕምና ንሓርነትና ክንቃለስ ኣሎና፡፡ ንቃልሲ ሓርነትና ክኣ ክንላማመነሉ ዘይኮነ ዘለና ግዴታና ምኳኑ ክንርዳእ ኣሎና፡፡ መሰልና ውን እዩ፡፡ ወለድኻ ዝወደቕሉ፡ መዛኑኻ ዝተኸፈሎ፡ ቡዙሓት ካብ መቕርብን መተዓቢትን ዝመንጠለካ ዕላማ ክግበት እንዳረኣኻ ስቕ ኢልካ ክትዕዘብ ብመሰረቱ ዝወሓጠልካ ኣይኮነን እሞ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ይኹን ኣብ ወጻኢ ዘሎ፡ ሕጂ ውን ብፍላይ መንእሰይ ወለዶ ንቓልሲ ድሉውን ዉፉይን ኮይኑ ነዚ ዘሎ ዘይ ህዝባዊ ስርዓት ካብ ሱሩ ክእለ ኣለዎ ዝብል ሪኢቶ እዩ ዘለኒ፡፡
ሓታቲ፤- እስከ ነዚ ዓቢ መቃለሲ ምኽንያትና፡ ዓወቱ ንምቅልጣፍ እንታይ ዓይነት ሜላ ቃልሲ ክንጥቀም ኣሎና ትብሊ?
ሞሞና፤- እዚ ዓይነት ቃልሲ ተጠቀም ኢለ ናብ ሓደ ኣንፈት ቃልሲ ጥራሕ ከም ዝጥምት ዝመክር ዘረባ የብለይን፡ ምክንያቱ ኣብ ኩሉ ወገናቱ ድኹም ዝኾነ ዲክታቶራዊ ስርዓት ስለ ዝኾነ ጸላኢና፡ ብኡ መንጽር ክኣ ቃልስና ብኹሉ ዓይነት ክኸውን ስለ ዝግባእ፡በዚ መሰረት ዓይነታት ቃልስና በቢንጥፈታቱ ተጓዒዙ ንሓደ ሩኡይ ሽግር ንምውጋድ ክከውን ኣልዎ፡፡ ነዚ ቃልሲ እዚ ንምዕዋት ዝቃለሳ ደምበታት ተቓዉሞ ክኣ ምስ ቡዙሕ ድኻማተን ዋላ ይኹና እምበር ኣለዋ፡፡ እዚ ንቓልሲ ክለዓዓል ኣለዎ ዝብሎ ዘለኹ ይኹን ተላዒሉ ዘሎ መንእሰይ ክኣ ኣብ ክንዲ ሀ››››..ኢሉ ሓዱሽ ውድብ ይኹን ምንቅስቓስ ክምስርት ህርድግ ዝብል ኣብ ዉሽጠን ብምእታው ዝጎደለ መሊኡ ካብ ሕማቕን ጽቡቕን ተመኩረአን ተማሂሩ ዕዉት ቃልሲ ክመርሕ ኣለዎ፡፡ ደምበታት ተቓዉሞ ንስርዓት ህግደፍ ክኣ ፍልልያተን ኣጽቢበን ብዉሑዱ ኣብ እቲ ዘሰማምዐን መዳይ ቃልሲ ተጊሀን ብምስራሕ፡ ሕድ-ሕድ ምጽዉዋርን ሰናይ ምሕዝነትን ብምርኣይ፡ ናብ ሓድነት ከምጽአን ዝኽእል ነጥብታት ብምፍታሽን ጡጡሕ ናይ ቃልሲ ባይታ ንመንእሰያትና ኣብ ምፍጣርን ኣበርቲዐን ክሰርሓ ኣለወን፡፡ ውህደት ናይ እዚ ኩሉ ንህግደፍ ባይታ ምንባር ስለ ዝኸልኦን፡ ኣብ ውሽጢ ፍልልያትና ንኽነብር ቦታ ስለ ዘይህልዎን፡ ብኣንጻሩ ናብ ምዕታር ዓወት ቃልሲ ንሓርነትና ዘብጽሓና ጎደና ብምኳኑ ክንክተሎ ዘለና እዋናዊ ጠለብ ቃልሲ እዩ፡፡
ብፍላይ ኣብ ቀረባ ካብ ሃገርና፤ ኣብ ከም በዓል ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጁቡቲ፡ ተሰዲዱ ዝነብር ዘሎ መንእሰይ ሃገርና ልዕሊ ኩሉ ውን ነቲ ወጽዓ ህዝብና ብቐረባ ዝፈልጦ ንሱ ስለ ዝኾነ ናብ ቃልሲ ብቐጥታ ብምጽንባር፡ ነዘን ኣብ ፍልልይ ጥራሕ ዝነብራ ውድባት ኣብ ውሽጠን ኣትዩ ኣንጻር ህግደፍ ብሓድነት ክሰርሓ ጸቕጢ ፈጢሩ ምስ ዝንቀሳቐስ ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓጺር ግዜ ከብቅዕ ይኽእል እዩ፡፡ዝብል እምንቶን ሪኢቶን ኣለኒ፡፡
ሓታቲ፤- ን ኣብ ትግባረ ቃልሲ ንሓርነት ዝርከብ ሰራዊት ሕድሪ፡ ብተደጋጋሚ ዓቐብን ቁልቁለትን ሰናጢቕኪ ኣብ ቦትኡ ትበጽሕዮ ኢኺ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ዝተመላለስክዮ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ትረኽብዮ?
“ቁሩብ ንምምላስ ድንጉይ ስለ ዝበለትኒ፡ ነዛ ለዋህ ኣደ ደለይቲ ፍትሒ፡ ዓይነይ ካብ እቲ ዝሓናጥጠሉ ዝነበርኩ ወረቀት ኣቕኒዐ ኣተኴረ ዓይኒ ዓይና ጠሚተያ፡ ናይ ምድፍናቕ ዝመስል ወዝ ገጽ ከኣ ተዓዚበላ፡ ብድሕሪ ጻዕዳ መስትያት መነጽራ ኣስተብሂለ’ውን ኣዒንታ ንብዓት ቁጽር-ጽር ከም ዝበላ ኣስተብሂለ፡ ነዚ ዕጡቕ ሓይሊ እታ ዝቐረበት ኣባል ስድራቤቱ ምኳና ይፈልጥ ኔረ እየ፡፡ ኣብ ሊዕሊኡ ዘለዋ ተገዳስነትን ፍቕርን ልዑል እዩ፡፡ ኣብ እተን ንኽትበጽሖ ዕድል ዘይትረኽበለን ኣጋጣሚታት ተሌፎን ደዊላ ብመገዲ መስመር ማእከልነታቱ ኣቢላ ጥዕንኡ፡ መነባብሩኡ፡ ንጥፈታቱ ተገዲሳ ትሓተሉ፡ ዝከኣላ ዘበለ ክኣ ብተግባር ላዕሊ ታሕቲ ትብለሉ ብጸይቱን ኣዲኡን እያ፡፡”
ሞሞና፤- ኣነ ነዚ ሰራዊት እዚ ኣዝየ እየ ዝናፍቖ፡ ብጣዕሚ እየ ዝናፍቆ፡ ይናፍቖ እየ በስ›››››››››››››››››› ንምንታይ እየ ዝናፍቖ ይመሰለካ! ወኒ ቃልሱ፡ ንእስነቱ፡ ተገዳስነት ኣብ ህዝባዊ ቃልሱ፡ ለውሃቱን ምክብባሩን የስተብህል እሞ፡ ድሓር ናብ ናይ ቀደም እዋን ሰውራና ብሓሳብ ይምለስ ንነብሰይ ክኣ ኣብኡ ይረኽባ፡ ናብኦም ንምብጻሕ ኣብ ዝብገሰሉ እዋን ደስ እዩ ዝብለኒ: ናብ ደረጃ ናይ ንእስነት ዕድመይ ዝተመለስኩ ኮይኑ ይስምዓኒ፡ ነገር ሓቂ ንመብዛሕትኦም ዓባየኦም እየ ብዕድመ፡ ክኸዶም እንከለኹ ዝግበረለይ ኣቀባብላ ውን ከም ናይ ጋሻ ኣይኮነን፡ ከም ናይ መዛኑን ቡጾትን እምበር፡፡
ሎሚ-ሎሚ እሞ ኽኣ ካብ ዝተፈላለየ ቦታ መዛንኡ ነቲ ቃልሱ እንዳ ተጸንብርዎ ይመጹ ስለ ዘለዉ ተስፋ ድሕነት ህዝብና ካብኡ እዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ክኣ እዚ ሓይሊ እዚ ብሓቂ ኣብ ዝበጻሕኩዎ እዋን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ናይ ቃልሲ መትከሉ ይኹን ሞራሉ ክብ ኢሉ እዩ ዝጸንሓኒ፡፡ መንፈሱ ክኣ ህዱእ፡ በዚ ዘሎ ኣርሒቅካ ናይ ምስዳድ ሕማቕ ባህሪ ኣይጽሎ፡ ብዘሎ ምክፍፋላት ውድባት ኣይግደስ ነታ ንጽርቲ ዕላምኡ ንምትግባር ነዚ ዘሎ ናይ ዓመጽ ስርዓት ፊት-ንፊት ገጢሙ ንኽስዕር ብነብሰ ተኣማማንነት ዓሪዱ ዝርከብ ትስፉው ሓይሊ እዩ፡፡ ተስፋ ይገብር ክኣ ናይ ኩለን ውድባት ሓይሊ ዕጥቂ ተዋሃሂዱ ሓደ ዓቢ ናይ ህዝቢ፡ ናይ ሕጊ ጠበቓ ዝኾነ ሓይሊ ክቐውምን ክድልድልን፡፡
ሓታቲ፤- ኣብ ባይታ ንዘሎ ሓይሊ ጎድኑን ኣባሉን ዝኾንክን ኣዴታት ኣለኽን፡ ማዕረ-ማዕሪኡ ኽኣ ኣብ ቃልሲ ዲያስፖራ ብመሪሕ ትጥመታ ተቃለስቲ ወለዲ ኣለኽን፡፡ እስከ ሚስጢር ናይ ቃልሲ ሓይልኺ እንታይ እዩ ምበልክኒ? ማለት ኣብ ቃልሲ ምድካም: ምስልቻው ክርአ እኳ ንቡር እንተኾነ ንስኺ ግን ገና ናይ ቃልሲ ሓይልኺ ፉሕ-ፉሕ እዩ ዝብል ዘሎ፡;
ሞሞና፤- ዘይከሓድ ሽምግልና እኳ ኣሎ እንድዩ፡፡ ኣነ ግን እቲ ወጽዓ ዘምጽኦ ናይ ቃልሲ ድሌት ኣለኒ ዓቢ ሞራል ኣብ ውሽጠይ ሒዘ እየ ክኣ ዝቃለስ፡ ዘበገሰኒ ምኽንያት ቃልሲ ኣብ ዓወት ክሳብ ዝበጽሕ ክኣ ክሳብ ዘለኹ ብሂወት ንዓማጺ ዓገብ ምባል ኣይገድፍን እየ፡፡ ቃልሲ ብሓጺሩ ሂወተይ እዩ፡: ቃልሲ ክጽልኣኒ ኣይክእልን እዩ ሂወቱ ዝጸልእ ሰብ ክሳብ ዘይ ሃለወ፡፡ ከማይ ዝበላ ኣዝየን ቡዙሓት ነባራት ተጋደልቲ ከም ብዓል ጽጌ(paltalk ደሃብ 20)ኢላ ትኣቱ ዝኣመሰላ ኣብ እዚ ሕጂ እዋን ውን ኣብ ቃልሲ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገብራ ኣለዋ፡፡ ቀደም ኣትሒዘን ብትብዓት ዝቃለሳ ዝነበራ እሞ ነቲ ቃልሰን ብምቕጻል ሕጂ ውን ሰራዊት ሕድሪ ምስ ተባህለ ብፍላይ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገብራ ዘለዋ ኣለዋ፡፡ ከምኡ ውን ደቅና ዝኾናን ብዕድመ ኣናእሽቱ ደቂ ኣንስትዮ ተቓለስቲ ምስ እቲ ኩሉ ማለኻታት ናብራ፡ ቆልዑ ምዕባይ’ዶ ክትብል ሓዳር ምእላይ ምስ ኩሉ ተጽዕኖታት ስደት በዲሀን ናብ እዚ ቃልሲ እንዳበረከታ ይመጻ ብምህላወን ውን እቲ ካልእ ሸነክ ንዓይ ንኽቃለስ ካብ ዘተባብዓኒ ነገር እዩ፡፡ ብተወሳኺ ውን ናይ ዝዓበዩ ዝነኣሱ መቓልስተይ ደቂ ተባዕትዮ ይኹኑ ደቂ ኣንስትዮ ምትብባዕን ኣጆኺ ዝብል ሞራላዊ ስንቅን ካብ እቲ ንቃልሰይ ሓይሊ ሞተረ ምኳኑ ክገለጸልካ ይፈቱ፡፡
ሓታቲ፤- ኣብ እዛ ናይ ሎሚ ምስ ዘለኪ ግዜ ብምግንዛብ ሓጻር ዕላልና፡ ፍሉይ ክትብልዮ ትደልዪ ብፍላይ ናብ ደቂ ኣንስትዮ ተቓለስቲ ዘድሃበ ትብልኒ ክሰምዕ ምደለኹ፡፡
ሞሞና፤- ደቂ ኣንስትዮ ተቓለስቲ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ኣብ ቃልሲ እንዳ ሰሰና ይመጻኣለዋ፡፡ እዘን ዝሳተፍኦ ዘለዋ ዝዓቕመን ይገብራ ስለ ዘለዋ ናይ ብሓቂ ክምስገና ዝግበአን እዩ፡፡ ብዝበለጸ ኣብ ዘድምዕን ንቃልሲ ኣበርክቶ ክህልዎ ኣብ ዝኽእልን መዳይ ቃልሲ ክንዲ ዝዓቕመን ከበርክታ ብምብጋሰን እውን ሓንቲ መዓልቲ ገድለን ዕዉት ኮይኑ ክወጽእ ምንዮተይ እዩ፡፡
ነዘን ተቓለስቲ ሰናይ ሙንየተይ ገሊጸ እምብኣር፡ ነተን ብኣስገዳድ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ከይፈተዋ ኣገልገልቲ ዝነበራ፡ ብስም ስግረዶብ ኣብ ቤት ማእሰርቲታት ዝነበራን፡ ኩሉ ሕሰም ሰሃራን ዓመጽን ሰጊረን እንከለዋ ኣጽቂጠን ዘለዋን ዝብለን ኣሎኒ፡; ደቀየ!! ሕን-ሕነ ዝበሃል ኣሎ;; ዝወረደክን ኣደራዕ ተቃልሓሉ፡ ንካብ መዛኑኽንን ስድራቤታትክንን ናይ ምፍልላይ ጠንቂ ዝኾነ ነውራም ስርዓት ህግደፍ እትኹንናሉ መድረክ ተቃዉሞ ኣለክን እሞ ብዉሑዱ ነቲ ኣባኽን፡ ኣብ መዛኑኽን፡ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን ግፍዒ ብዓውታ ኮንንኦ፡፡ ነዚ ንቡር ዝበሃል ነገር ንኸይትቋደሳን ካብ ቤት ኣቦኽን ዕልል ተባሂሉ ከይምረቐልክንን፡ መንሽሮ መጻኢኽን ዝኾነ ስርዓት ኮንንኦ፡፡ ክብሪ ብምኽላእ ክብሪ ዝኸልኣክን ምኽንያት ኣስተብህላሉ፡፡ ብመሰረቱ ውን ደቂ ኣንሰትዮ ዘይብሉ ቃልሲ ፈጺሙ ክዕወት ከም ዘይክእል ኣሚንክን ኣደ ትኹን፡ መርዓት ትኹን፡ ጎርዞ ትኹን፡ ብዘይ ኣፋላላይ ኩላትና ብሓበራ ነዚ ቃልሲ ንሓርነትና ልክዕ ከም እተን ቀዳሞት ተጋደልቲ ንናጽነት ክሳብ መውጋእቲ ክሳብ መስዋእቲ ድልዉነትና ብምርኣይ፡ ናትና ኢልና ብምሓዝ ኣብ ዓወት ንኽበጽሕ ክንዲ ዝከኣለና ከነበርክተሉ ግዴታ ከም ዘለና ኣስተውዒልና ተሳትፎና ነዕዝዝ ይብለን፡፡
ሓታቲ፤- ብልቢ የቐንየለይ ኣደን ብጸይትን ደለይቲ ፍትሒ ሞሞና !!!
ሞሞና፤- ኣነ ውን ብስም ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ የቐንየለይ ይብለካ፡፡
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግ.ሃ.ድ.ኤ-ሕድሪ!!
ኣቕራቢ፡ ኣሰፋው ኣስመሮም (seneselomaY)
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር !!
Announcement
ደምዳሚ ኣዋጅ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ
ኣብ ትሕቲ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ ዝብል መሪሕ ጭርሖ ካብ ወርሒ ሕዳር 11/11/2014 ጀሚሩ ክሳብ ሕዳር 18/11/2014 ዝተጋብአ ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (ግሃድኤ)ን ምንቅስቓስ ንደሞክራስን ፍትሕን ኤርትራ (ምደፍኤ)ን ብልዑል መንፈስ ምዝዛሙ ንህዝብናን ንደላይ ለውጢ ዝኾነ ኩሉ ከነበስር ንፈቱ፡፡ ኣብ መኽፈቲ ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤ ክልተ ማሓዙት ውድባት ግሃድኤን ምደፍኤን ናይ ክልቲኡ ውድባት መሪሕነታትን ከካብ ውድባቱ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጹን ዝተወከሉን መሰረታት ዝተሳተፍዎ፡ ከምኡውን ኣብ መኽፈቲ ዕለት ወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ዝተረኽብሉ፡ ብተወሳኺ ተዓዘብትን ዕድመ ዝተገብረሎም ምሁራትን ኣባላት ማዕከናት ዜናን ተረኺቦም፡፡ ብግዜ ሕጽረት ምኽንያት ብኣካል ክርከቡ ዘይከኣሉ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከቡ ኣባላት ውድባት፡ ኣባላት ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ግዱሳት ሃገራውያን ባእታታት፡ … ወዘተ ጉባኤና ንክዕወት ሰናይ ምንየቶም ብጽሑፍ ዝገለጹ ኣብቲ መኽፈቲ ዕለተ ጉባኤ ተነቢቡ፡፡
ኣብዚ ንሓደ ሰሙን ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤ ግሃድኤን ምደፍኤን ኣብ መኽፈቲ ዕለት ምልኣተ ጉባኤ ብወግዒ ምስ ኣረጋገጸት ስዒቡ ጉባኤ ስሩዕ ስርሑ ንክጅምር ንጉባኤ ትመርሕን ተማሓድርን ሰክረታርያ ጉባኤ በጉባኤኛ ብደሞክራስያዊ መገዲ ተመሪጻ ስርሓ ጀመረት፡፡ ድሕሪ አዚ ጉባኤ ናይ ክልቲኡ ውድባት (ግሃድኤን ምደፍኤን) መሪሕነታት ጸብጻባት ሰሚዑን ዓሚቕ እንካን ሃባን ክተዓት ድሕሪ ምክያዱ ነቲ ዝወረደ ጸብጻባት ብደሞክራስያዊ ድምጺ ኣጽደቐ፡፡ ቀጺሉ ውድብ ንዝመጽእ ዘሎ ክልተ ዓመት ዝምርሓሉ ፖለቲካዊ ፕሮግራምን ሕገ-ህንጻን መድረኻዊ መደብ ዕዮ ብዝጠልቦ ሰፊሕ ዘተ ብምክያድ ብምሉእ ድምጺ ኣጽደቐ፡፡
ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤና ዝካየደሉ ዘሎ እዋን ናይ ሃገርና ኤርትራ ውሽጣዊ ጸገም ናብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ገጻ ተንቆልቁለሉ ዘላ ህሞት ምዃኑ ንኹሉ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ህዝቢ ኤርትራ ብሩህ ኢዩ፡፡ እዚ ከኣ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝርከብ ህዝብና ኩሉ ሰብአዊ መሰላት ዝገሃሰ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ብኣልማማ ብዘይንሕስያ ዝፍጽሞ ወይ ዘውርዶ ዘሎ ሃገር ከደን ዘይተኣደነ ቀጻሊ በደል ቆጺርካ ዝውዳእ ከምዘይኮነ፡ በዚ መሰረት ከኣ ኣብ ህዝብና ናይ ምብትታን ሓደጋ ከይበጽሕ ብኣግኡ ስርዓት ህግደፍ ንምእላይ ህጹጽ ሃገራዊ ጥርናፈ ከምዘድሊ ጉባኤ ብዕምቆት ኣስሚርሉ፡፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኣንጸላልዩ ዘሎ ከቢድ ሓደጋ ምብትታን ንምኽባስ ኩሉ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ዝርከብ ካብ ውልቃዊ ጥቕምታትን ጸቢብ ኣተሓሳስባን ወጺኡ ንገራዊ ሓድነትን ፍትሕን ዝነገሳ ደሞክራሰያዊት ኤርትራ ንምህናጽ ናይ ሓባር ግንባር ብግሉጽነት ምምስራት ውዓል-ሕደር ዘየድልዮ፡ እዋኑ ሎሚ ምኳኑ ጉባኤ መዚኑ፡፡
ብሰንኪ ዘይ ውሕሉልን ጠገለ ዘይብሉ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ጎረባብትናን ዞናናን ናይ ዘይምቕሳን፡ ሓላይነይት ዝበኾሮ ኩነታት ብምፍጣር፡ በዓል ቤት ስለ ዝኾነ፡ ኩሉ መልክዕ ሃገርና ኤርትራ ተደዊኑ ምስ ኣሸበርቲ እምበር ምስ ሰላም ከምዘይትረአ ገይሩዋ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ ንኣህጉራዊ ሕግታት ኣብ ምጥሓስ ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ ብዓለም ኩሉ ተኸቢቡ ኣብ ክወጾ ዘይኽእል ዓዘቕቲ ተሸኺሉ ምህላዉ ጉባኤ ኣቐሚጡ።
ጉባኤ ኣብ ነካይደሉ ዘለና እዋን ኣካቢቦምና ዘለዉ ህልው ኩነታት፡
-
ውሽጣዊ ጸገም ኤርትራ፡
-
ወጻኢ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ ዝፈጠሮ ኣዕናውን ነጻልን ኩነታት፡
-
ኣብ ዞባዊ ከባቢታትና ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታትን፡
-
ሓፈሻዊ ኣህጉራዊ ኩነታትን፡ ኣመልኪቱ ብዕምቆት ዘትዩ፡፡
ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ንምእላይን ንምስዓርን ሓደ ሃገራዊ ሰራዊት ንምህናጽን ኩለን ወተሃደራዊ ክንፊ ዘለወን ውድባት ሓይልታተን ከስምራ ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤ መጸዋዕትኡ ኣቕሪቡ፡፡ ጉባኤና ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምሕያል ካብኡ ዝጥለብ ዘበለ ኩሉ ከበርክትን ጸኒዑ ክቃለስን ዳግም አረጋጊጹ። ከምኡውን ምስ ኩሎም ተቓወምቲ ሓይልታትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ብሓባር ክሰርሕ ምዃኑ ድልውነቱ ኣረጋጊጹ፡፡
ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤ፡ ብዛዕባ መንእሰያት ኣመልኪቱ ዕቱብ ገምጋም ኣካይዱ፡፡ መንእሰያት ተረከብቲ ሃገር ምዃኖም ብዕምቆት መዚኑ፡፡ ብስርዓት ህግደፍ ዝወርዶም ዘሎ ገደብ ዘይብሉ ባርነት መሪርዎም ናብ ስደት ከምርሑን ኣብ ጉዕዝኦም ከኣ ከቢድ ሓደጋታት ክሳብ ውሽጣዊ ኣካላቶም ተጠቢሑ ናብ መሸጣ ክወርድ ምጽንሑ ኮኒኑ፡፡ ኣብዚ ሎሚ እዋን ስደት መፍትሒ ኣይኮነን፡፡ ብዘይ ሃገር ክብረት የለን ኢሎም ናብ ቃልሲ ክውሕዙ ምጅማሮም ንኣብነት ካብ ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከቡ መንእሰያትን ካብ ካልኦት ሃገራትን ንዝምለሱ ዘለዉ መንእሰያትን ሞገሱ ገሊጹ፡፡ ከምኡውን ኣብ ቃልሲ ሃገራዊ ናጽነት ተወዳዳሪ ዘይርከቦን ሰፍ ዘይብልን መስዋእቲ ዝኸፈላ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣብ ክንዲ ክብረት ኣብ ሕስረት ወዲቐን ከደምቲ ወታደራዊ መኮንናት ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ ኮይነን ከምዘለዋ እሞ ሕጂውን ከምቲ ሕሉፍ ቃልሲ፡ ፍርቂ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ስለዝኾና ቃልሰን ክብርትዕ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ብዕቱብ ኣስሚርሉ፡፡
ጉባኤ፡ ነቲ ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝለዓል ዘሎ ተቓውሞታት ንኣብነት ቅድም ኢሉ ብሓለፍቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን፡ ስዒቡ ድማ ብሓለፍቲ ገዳማት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ዝተወስደ ተባዕን ግሉጽን ተቓውሞን ውግዘትን ንኢዱ፡፡ ካብዚ ሓቅታት ብምምርኳስ ኩሎም መራሕቲ ሃይማኖት ሃገርና ዘለዎም መንፈሳዊ ተሰማዕነትን ሓላፍነትን ኣብ ግምት ብዘእተወ ንድሕነት ህዝቦም ክጣበቑን ነዚ ተጀሚሩ ዘሎ ሰናይ ቅድስነኦም ናብ መዓርፈኡ ከብጽሑዎ ጉባኤ ዘሎዎ እምነትን ተስፋን ኣንቢሩ።
ጉባኤና! ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ዘካየዶ ዘተ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብሓፋሻ ህዝቢ ኤርትራን ተጋደልቲ ደቁን ዝተዓትረ ሃገራዊ ናጽነት፡ ጓዕጺጹ ናብ ረብሕኡ ንዘውዓሎ ኩሉ ዓይነት ትካላትን መሳርሕን መለለዪ ገባትነቱ ዘረጋግጽ ምዃኑ ደጊሙ ኣስሚርሉ፡፡ ጭቁናት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኩለመዳያዊ መሰሎም ተጋሂሱ ብዘይጻማ ኣገልገልቲ ውሑዳት ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኮይኖም ደቆምን ስድራቤታቶምን ጠዋሪ ስኢኖም ኣብ ከርፋሕ ናብራ ተደርብዮም ከይኣክል፡ ዝኸኣሉ ከኣ እግሮም ናብ ዝመርሖም ስደት ዓለም ሃጽ ኢሎም ይጠፍኡ ምህላዎም ጉባኤና ካብቲ ብዓብይ ሻቕሎት ካብ ዝረኣዮም ሓደ እዩ፡፡ ኦ! ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ እሞደኣ ሃገር ናብ ሓደጋን ምብትታንን እንዳምርሐት ክሳብ መዓስ ኢኹም ኣገልገልቲን ንብሽምኩም ዝሽቅጡ ውሑዳት ደው ትብሉን? ኣይፋል! ይኣኽለኩም ኢልኩም ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝብኹም ደው እትብልሉ እዋን ንጽባሕ ይጽነሓለይ ዘይበሃል ሎሚ ብምዃኑ፡ ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤና በዚ ኣጋጣሚ መጸዋዕትኡ የቕርበልኩም፡፡
ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤና፡ ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘይንቡር ምሕደራ ተቓዊሞም ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣብ ፈቐዶ ሃገራትን ባሕርታትን ዘጋጥሞም ዘሎ ማሕለኻታት ንምፍታሕ ማሕበረሰብ ዓለም ዕቱብ ቆላሕታ ክገብርሉን መሪሕነት ውድብና ካብ ኩሉ እዋን ንላዕሊ ብዕቱብ ክሰርሓሉ ተማሕጺኑ፡፡ ከምኡውን ነቶም ዓሚ ወርሒ ጥቅምቲ መጀመሪያ 2013 ኣስታት 400 ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ደሴታት ላምፓዱዛ ጥሒሎም ዝሃለቑ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ካልኦት ቅድሚኦምን ድሕሪኦምን ኣብ ፈቐዶ ማያዊ ባሕርታትን ምድረበዳታትን ሂወቶም ዝስእኑ ዘለዉ መንእሰያት ኤርትራ ኣመልኪቱ ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን ድሕሪ ምግላጽ ብድሕሪ ሕጂ ተመሳሳሊ ህልቀት ንኸየጋጥም ምስ ዝምልከቶም ዓለማዊ ትካላትን ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራን ጉዱሳት ኤርትራውያንን ሓቢሩ ክሰርሕ ምዃኑ ኣረጋጊጹ፡፡
ጉባኤ፡ ስሙር ሰራዊት ግ.ሃ.ድ.ኤን ም.ደ.ፍ.ኤን ሰራዊት ሕድሪ ኣብ ዝቖመሉ ግዜ ሓጎሶም ንዝገለጹን ሃናጺ ርኢተኦም ንዝለገሱን ከምኡውን ንዋታዊ ደገፎም ንዘበርከቱን ኩሎም፣ ልዑል ምስጋንኡ ገሊጹ።
ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤና፡ መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ንደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልስታት ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ንምዕዋት፡ ዝገብርዎ ዘለዉ ረዚን ሓገዛት ዕዙዝ ምስጋንኡ ገሊጹ። ከምኡውን ሃገሮም ንዝገደፉ ኤርትራውያን ስደተኛታትን፡ ብገባቲ ስርዓት ኣስመራ ኣብ ዕሸል ዕድሚኦም ዕድላት ትምህርቲ ተሓሪሙዎም ዓዶም ዝገደፉ መንእሰያትና፡ ኣብ ዩኒቨርሲታት ኢትዮጵያ ማዕረ ዜጋታት ኢትዮጵያውያን ንክማሃሩ ጥጡሕ ዕድል ብምኽፋቱ ሞጎሱ ደጊሙ ገሊጹ። በዚ ኣጋጣሚ መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ኣብ ዞባና ሰላምን ቅሳነትን ሰፊኑ ናይ ህንጸት ጉዕዞ ብምሓዝ ንዝኸድዎ መገዲ ልምዓት ብምንኣድ፡ ኣብ ዝለዓለ ምዕብልናን ብልጽግናን ክበጽሑ ጉባኤና ሰናይ ምንዮቱ ገሊጹ፡፡
ኣብ መደምደምታ ህጹጽን ሓድነታውን ጉባኤና ንምዕዋት ሓገዞም ንዘይተፈለየና ኣካላትን ፈተውትን ኣመስጊኑ፡፡ ንዝቕጽል ናይ ስራሕ ክልተ ዓመት ዝመርሑ 21 ቀወምትን 2 ተጠባባቅትን ዝአባላታ ማእከላይ ባይቶ፡ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ብምምራጽ ጉባኤ ብዓወት ዛዚሙ፡፡
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኽርን ክብርን ንስውኣትና
ውድቀት ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ
ሕዳር 18፡ 2014
ቀጠር ኣብ ኢትዮጵያ ናይ 500 ሚልዮን ዶላር ወፍሪ ተፈራሪማ
ኣውፈርቲ ቀጠር ኣብ ኢትዮጵያ 500 ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ዝውድእ ናይ ኣርባዕተ ፕሮጀክትታት ወፍሪ ከካይዱ ምዃኖም ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ገሊጸን።
ብመሰረት ‘ቲ ዝስምምዕ አብ ምብራቕ ኢትዮጵያ አብ ድሬዳዋ ናይ ስሚንቶ ፋብሪካ፤ ምድላብ ሃብቲ ሃብቲ እንሰሳ ከምኡ ድማ ናይ ዓሶ መድሃኒት መስርሒ ፋብሪካ ናይ ኮስሞቲክስ ፋብሪካ ንኸሰርሑ ተወዓዒሎም ኣለዉ።
ውልቀመላኺ ምልካዊ ኢስስርዓት ኢሳይያስ፣ ምስ ቀጠር ፍሉይ ዝምድና ኣለና እናበለ፣ ኢሳይያስ ንዝሓለፉ 23 ዓመታት ናብታ ክጅሃር፣ ንገለ የዋሃት ብተስፋ ምጽወታ እናኣታለለ ናብ ቀጠር ብምምልላስ ውራይ ውልቃዊ ሕክምናኡን ማእለማ ሽርሕታትን ክገብር ኳ እንተጸንሐ ኤርትራ ካብ ቀጠር ከም ሃገር ዝጠቅም ደገፍ ኣይረኸበትን።
እዚ ኸኣ፣ ሰበስልጣን ቐጠር አብ ቀርኒ አፍሪቃ ከረጋግጽዎ ንዝደልይዎ ረብሓታት ንውልቀ መላኺ ኢሳያስ ከም መሰጋገሪ ድልድል ክጥቀሙሉ ድሕሪ ምጽናሕ፤ ምስቲ ካብ ዓለም ተነጺሉ ዘሎ ስርዓት ምሽራኽ ክሳራ ምዃኑ ኣስተብሂሎም ብዘይፍረ ራሕሪሖሞ ይኸዱ ከምዘለለዉ ዘመልክት እዩ።
ኣናብባ ምትፍናንን ኣፈታትሓኡን፡
ኣናብባ ምትፍናንን ኣፈታትሓኡን፡ 08-01-15.
ደጊመ “እንዃዕ ናብ ልደተ-ክርስቶስ ኣብጸሓና” ክብል እፈቱ። ኣስዒበ ድማ ሙሉእ ልደተ – ሓርነት ክኾነልና እምነ።
“ከም ኣናብባኻ ኢዩ” ዶ ኢሉ ክቡር ፕረሲደንት። እዚ’ሞ ዘየጠራጥር ሓቂ ኢዩ። ከምዝመስለኒ ምትፍናን ውዱዕ ክኸውን እንከሎ ኣናብ ባኡን ፍርዱን (ውሳነ) ድማ ን’ባዕላዊ’ የመልክት። ውዱዕ ከተንብብን ክትውስንን ድማ ከምዋዛ ተኻኣሊ ኣይኮነን። ብውሑዱስ ሰለስተ ነገራት ክማልኡ ይጠልብ። ውዱዕ ዝትርጉሙ ብሉጻት ህዋሳት፡ ውዱዕ ዝገልጽ ምልከት ሃብታም ቋንቋ፡ ውዱዕ ዝቕበል ቅኑዕ ሕልና። ክልተ ቀዳሞት ምስክር ውዱዕነት ከነጽራ እንከለዋ፡ ሳልሰይተን ግና ናይ እምነት ምርጫ ተመልክት። ብኣሕጽሮት ንምጥቃስ “ብቕዓት ሰብ (ባዕላዊ) ዝፍረድ እምባኣር ብውህብቶ ውህደት ሰለስቲኡ ኩነቱ ኢዩ። ማለት ውዱዕ ከም ዘለዎ ምንባቡ ሓደ ነገር ኮይኑ፡ ውዱዕ ከምዘለዎ ናይ ምቕባሉ ወይ ናብ ረብሓኻ ምቕያሩ ድማ ክልእ ምርጫ ይስዕብ። ዝኾነ ኮይኑ ቅኑዕ ኣናብባ እንተኣልዩ ናይ ዓላማ ሓደነ ት’ውን ኣሎ። ሓደነት ድማ ብዕጫን ምርጫን፡ ብልዝብን ምክብባርን ክስነ ግዱድ ኢዩ። ውልቃውን ሓባራውን ረብሓታት ከምዘሎ መ ጠን ከኣ እቶም ምዙዛት ፖለቲካ ሃገራዊ ረብሓ ከቐድሙ ትጽቢት ይግበረሎም። መራሕቲ ካብ ጸቢብ ውልቃውነት ወይ ሰሪ ዘይብቑዕ ኣናብባኦም ሓቂ (ውዱዕ) እንተኣዘንቢዖም ነገር ስለዝበላሾ ናይ ሕጊ ተገዛእቲ ክኾኑ ግዱዳት ኢዮም። እሞ ንሕና’ዞም ተዛረብቲ ወይ ተ ዓዘብቲኸ ንፕረሲደንትናን መደረታቱን በየናይ መንጽር ኢና ነንብቦ ዘለና?
“ኣይትንባዕ እንድዩ ዘንባዓኒ” ክበሃል ንሰምዕ። ኣብዚ ረቒቕ ትርጉም ኣሎ። “ኣይትንባዕ” ማለት በቲሓደ ንምጽንናዕ ይኸውን። በቲ ካልእ ዘየንብዕ ስለዘንብዖ ከይነብዕ ዝድርኽ ትእዛዝ ይኸውን። እቲ ነባዒ ድማ ጸገሙ ዝርዳኣሉ ብምስኣኑ ተወሳኺ ከምዘንብዖ ተራእዩኒ። ሓ ደ ነገር ንኣብነት ቅትለት ንቀታሊ መድሃኒቱ ክትከውን እንከላ ንተቀታሊ ግና ሕልፈቱ ኢያ። ነዚ ኩሉ ንምፍዋስ ኢዩ ፍትሒ ዝድለ።
“ኣናብባኹም ኣይጠዓየን’ምበር ዋላ ካብቶም ክመጽኹም ትጽበይዎም ዝሓሽኩ ፍትሓዊ ብምዃነይ ኣነ ይሕሸኩም”…… ዝመልእኽቱ ሓሳ ባት ዘፍሰሰ ዝመሰለኒ ፕረሲደንት ብወገነይ’ውን ከምዝብሎ እጽበዮ ስለዝጸናሕኩ ንምንታይ ብከምኣ ቃልን ሓሳብን ከምዝጀመረ ኣይተ ደነቕኩሉን። ወዮ ድኣ ውድቀት ድማ መወዳእታኡስ ቅጥዒ ይስእን ኮይኑ’ምበር ዝኾነ ሰብ ብእወታኡ ክምጎስ፡ ብኣሉታኡ ክውቀስ ንቡ ር ከምዝኾነ መዓስ ጠፊእና። እቲ ከም ኣብነት ዝጠቐሶ ኣብ ሃገራት ዓረብ ዝተራእየ ቅልጡፍ ዕልቕልቕ ድማ ውዱብዶ ፍኑው ምንባሩ ብዘየገደስ ከይተሓስበሉ ስለዝመጸ ዘምጽኦ ለውጢ ከምዘየለ፡ ስለዚ ከምቲ ደጋጊሙ ከምተማህረ ዘተንበሆ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብኡ ተማ ሂሩ(ከምዘይዕወት)ንዘርእዮ ዘሎ ፍኒሕኒሕ ከቛርጾ፡ ክሳብ ኣብ መንግስተ ምድሪ ኮነ ሰማይ ንሱ ከምዝሕሸና ክንኣምን ከምስል ፈቲኑ። እ ዚ ብሂል’ዚ ምስታሪኽ ጸለምቲ ኣመሪካውያን ቆላሊፉ ክጠቅስ እንከሎ’ውን ዝበኣሰ ከምዘይመቀረ ዘቓልዕ ኮነ።
ጸለምቲ ኣመሪካዊያን ሰውራ ተኺሎም ክዕወቱ ስለዘይከኣሉ ካብ ሃይማኖታዊ እምነቶም ኣብ ቤተ-ጸሎት ተኣኪቦም ኣምላኽ መለኮታዊ ምሕረቱ ከውርደሎም ምሒር እንተለመኑ፡ እቶም ሃይማኖታውያን ደላሎ መራሕቶም’ውን (ኣቕሽሽቶም ኮኑ መሻይኽ) ዋላ ነቲ ውዱዕ ክጥቀሙሉ እንተፈተኑ ነቲ ምትፍናን Polarization ክፈትሕዎ ኣይክእሉን ኢዮም። እዚ ንህዝቢ መጋገይ’ምበር መኽሰብ የብሉን። ምና ልባሽ መምሃሪ ጥራይ ኢዩ….ነበረ ተወሳኺ ዘረባ። ኢሉ ኢሉ ሰብ ብሰለስቲኡ ወገናት ክጥምት ከምዘለዎ ተላብይና ክቡር ፕረሲደንት።
ጉድ ኢዩ! እሞኸ ጸለምቲ ኣመሪካውያን እምነቶም ኣጽኒዖም ብዘይ ዕጥቅን ብውዱብ ጋላቢ ማዕበልን ንዓሌታዊ መንግስቶም ኣየናወጽዎ ን ዲዮም? ኣዝዮም ፍልጣት ጸለምቲ ከምእኒ ተጓሳጣይ ካሲስክለይ ብዘርኣይዎ ኣድማን ጽንዓትን፡ ዝረኸብዎ ናጽነትን ዝወረዶም ጉድኣ ትን ከምዚ ውዕሎ ሓርበኛታት ሃገርና ተጎስዩን ተረሲዑን ዲዩ? ወዮም ንህዝቦም ብጽኑዕ ሃይማኖታዊ ዓላማ ጠሚሮም ንዓለማዊ ዓመጽ ስዒሮም ክሳብ ሂወቶም ዝኸፈሉ እኒ ቀሺ ማርቲን ሉተር ኪንግ፡ እኒ ብሂወት ዘሎ ዶዝመን ቱቱ……. ረሲዕዎም ዲዩ ክቡር ፕረሲደንት?
ኣይ! ኣነስ ንነገሩ ኢየ’ምበር ኩሉ መደረ ፕረሲደንትና መርኣያ ናይቲ ጥርዚ በጺሑ ዘሎ ስግኣቱ ኴይኑ’ዩ ዝረኣየኒ። ኮልዒ ሃገራውነት ን ዝኩልኳሉ ህዝቢ ኤርትራ ክንድኡ ዓይነት ኣስተምህሮ መዓስ መድለዮ ክቡር ፕረሲደንት። ወዮ ድኣ መታለሊ ኮይኑ’ምበር ታሪኽ መራ ሕቲ ሃይማኖትና ካብ ታሪኽ ሓርበኛታትና ዝተፈለየሉ እዋን’ኮ ኣይነበረን ክቡር ፕረሲደንት። ወዮ ድኣ ስግኣት እንተገልበጥካያ ስግ ኣት ኴይና’ምበር፡ ትማሊ ኢዩ’ኮ ከምዚናይ ሕጂ ገዛእቲ ክኸፋፍሉና ምስፈተኑ፡ ሓርበኛ ተቓላሳይ ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን “ኣልራቢጣ ኣል እስላሚያ” ብዝብል ሃገራዊ ሰልፊ ንኣመንቲ እስልምና ጠርኒፎም ሃገር ካብ ምቕሊ ዘትረፉን ሓድነት ብዙሕ ዝእምነቱ ህዝቢ ዘውሓሱን ። ክቡር ፕረሲደንት ብደዉ ዝወገዙዎ ጳጳስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ምዃኖም ተረሲዑ ድዩ? ተረሲዑዶ ክተዓባበጥ ኩሎም’ቶም ብሰሪ እምነቶም ብጥበብ ጸቢብ ሃይማኖትነት ዘህለቐዎምን ካልኦት ተቐፊዶም ዘለዉ ፍሉጣት መራሕቲ ሃይማኖትን?
ኣንታ እዛ ትማሊ’ኮ ትማሊ ኢያ። ካንዶ እቲ መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? ሓብትኻ ኣበይ ኣላ”? ብዝብል ሕልና ዝቅስቅስ ኣቀራርባ ኣዳልዮም ዝዳሕድሕዎ መልእኽቲ ቃል እምነቶኦም ተረሲዑ ኮይኑ? እቶም ፍቐዶ ሃገራት ዘለዉ መራሕቲ ሃይ ማኖትና ብኣጋጣሚ ህልቂት ላምፓዱሳ ዘስምዕዎ መሪር መደረ ኤህታን ዝቕጽልዎ ዘለዉ ምሕጽንታንከ ተሰዊርዎዶ?
ቅድሚ ጣቛ ኣናብባናስ ውዱዕና እንታይ ከምዝመስል ካብድሮ ናጽነት ኣትሒዛ ሃገርና ኤርትራ ተሸኺላትሉ ዘላ ታኼላ ዓለም ዝበኽየሉ
ዘሎ ኢዩ። እዚ መቐጸልታ ናይቲ ህዝቢ ምእንቲ ሃገሩ እናተበጀወ ብኣንጻሩ ሰውራ ኣብታ በረኻኣ ከላ ንምብርዓና ክሕቆን ዝጸንሐ ምስ ጢር እንተመሰለና ከከምኣናብባኻ ስለዝተባህለ ምንም ኣይኣበስናን። ካብ ተመኩሮና ድማ ፕረሲደንትና ንርእሱ ኩሉ ንጥፍኣትና ዝዓለ መ በተን ኣንጻር ኤርትርራ ዝዓጠቓ ሃገራት ይወርደና ከምዘሎ’ኳ እንተኣብርሀ፡ ብግብሪ ከምዝረኣናዮ ግና ጸላኢናስ ኣብ ውሽጥና’ ምበር ስግር ከምዘየሎ ስለዝመስለና ኣናብባና ነመዓራርየሉ ግዜ ክናዋሕ የብሉን። ንሱ ንምድንጋር “እነዋለ ጸላእትኹም” እንተበለናስ ክሳዕ መዓ ስ ኢና ክንታለል? ጽባሕ ሓድሽ ኲናት እንተዝኸፍትከ ይእመንዶ? ስለዚ ክንዲ ጸላእቲ፡ ለኣኽቲ ምንዳይ ንዕዑ ምብድሁ ኢዩ ዝሕሸና።
ዝበልኩዎዶ ተረዲእኩሙኒ? ናይ ስግር ተጠቀምቲ ከየማዕደና ፈተናዮ ጸላእናዮ ካብዚ ዘለናዮ ሕስረት ቀንዲ ተጠቀምቲ ብመንግስታዊ ውዳበ ዝምእከሉ ኣብ ውሽጥና ከምዘለዉ ንእመን። ብዋጋ ሓርነትና ዝመጸ፡ መለሳ ገዛእቲ ስለዘይብሉ ንመራሒና ምቕዋም ድማ ኣካል ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሲ ምዃኑ እናተቐበልና ውጥናቱን ዕርድታቱን ከነበርዕን፡ እንተፈተናዮ’ውን ነባሪ ብዘይምዃኑ መተካእታ ከነቛምት ይ ግባእ። ከመይ ዝኣመሰለ ስልቲ ኣገዛዝኣ ይጥቀም ከምዘሎ ካብነዊሕ ክንዛረበሉ’ዃ እንተጸናሕና ብግብሪ ንምብድሁ ግን እናሓደርና ብም ስናፍና እንሆ ንሱ ግደፍ ኣብዛ ንነብረላ ዘለናስ ኣብ ካልእ ዓለም እንተኸድና’ውን ክስዕበና ምዃኑ ዝምድረላ መዓልቲ ተቓሪባ ትመስል።
ከከምኣናብባኻ ካብ ኮነ ነቲ ናይ ምትፍናን ብልሓት ዝህልወና ኣናብባን ኣፈታትሕኡንከ ተሰማሚዑዶ?
ፕረሲደንትና ኣብ ዓለማዊ ቆይቝ ኣብዝተጸምደሉ እዋን፡ እቲ ንሱ ዝገብረና ዘሎ ብኻልኦት ይወርደና ከምዘሎ ኢዩ ዘምስል። ከምንዓይ እታ ጥበብ ሓንቲ ጥራይ ኢያ። ንሳ ድማ ሓድነት ምዝራግ ባቃ። ሓድነት ክዝረግ ኩሉ ግዜ ‘እናመሰለ’ ምትፍናን ምፍጣር። እዚ ምትፍ ናን ዝበሃል ቃል ብኣጠቓቕማ መራሒና ‘ምኑቛት’ ኢዩ። ኣውራጃ ምስ ኣውራጃ፡ ሓደ ሃይማኖት ምስካልእ፡ ነጋዳይ ምስከምኡ፡……..
ሃገረ-ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጣ ትናቖት፡ ምስ ዓለም ትናቖት! ዓበይቲ ዴሳውያን ሃገራት መርገጺአን ዓቂበን ምስ ኣመሪካአን ይማሓ ዘዋ። ሃ ገርና ድማ ብሰርን ምእንትን’ዚ ‘ምርኡይ’ መራሒኣ እንሆ ኣብ ነንሕድሕዳን ምስ ኩላ ዓለምን ክትናቖት ኣብ ባዶነት ወሪዳ ጉድ ኴይኑ!
ማለተይ ካልእ ኣይኮነን። ካብቲ “መንካዕ” ዝተሰምየ ምንቕስቓስ ተጋደልቲ ንምጥቃስ ሽዑ ዝጀመረ ተሓላላኽነት መስርሕ ምትፍናን ክ ሳብ ሎሚ’ውን ኣይመሓረናን። ከም ብ’ንኢሳይያስ ክቐትሉ’ ዝተላእኩ ሰለይቲ ዝጀመረ ጥበብ ምንቛት ከቢድ ናይ ሓዋሩ ሳዕቤን ኣኸቲ ሉ ኢዩ። ከምቲ ባዕሉ “ከም ኣናብባኻ” ዝበሎ ንክመስል ብዝጥበብ ክፍኣት ክሳብ ሎሚ ኩሉ ንጥፍኣትና ዝዕልም እኪት፡ ሓቅን ንቡርን እናመሰለና ሓሊፉን ኣሎን። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣብቲ ብ “ስንክሳር መግዛእቲ” ዘዳለኹዎ ተኸታታሊ ጽሑፈይ ከብርሆ ዝተቓለስኩ እ ቲ “ምምሳልን ምትፍናንን (ምንቛት) ድማ ከምሓያል ጥበብ ኣገዛዝኣ መጠን ደድሕሬና መጺኡን ክሳብ ህላወ መግዛእቲ’ውን ኣይክምሕረ ናን ኢዩ። እሞ በቲ እዋን’ቲ እቲ ‘ኣውራጃዊ’ ክመስል ዝተደለየ ምንቅስቓስ ኣብቲ ዝቐጸለ እዋን’ውን ተደግመን ተሰለሰን በዝሐን ድኣ!
ኣብዚ ሎሚ’ዃ ብገለ ሰባትሲ ኣብቲ ቃልሲ ኣውራጃነት ከምዝነበረ ተመሲሉ ክረዓም ዝተረፎ የብሉን። ግን’ኮ ኣብ ሰውራ ናይ ሰውራ ዓለም ጥራይ ኢዩ ዝነበረ። ማለተይ ኩላህና ንሓንቲ ዓላማ ዝወጻና ተጋደልቲ ዓዲ ኮነ ሃይማኖት ብዘይፈሊ ኣብ ሓንቲ መኣዲ ድማ ንኸ ብብ ነበርና። ኣብታ መኣዲ ውግእ’ውን ከምኡ ብሓደ ንጠፍእ ብሓደ’ውን ንለምዕ ነበርና። እሞ እቶም ኣብቲ ውዑይን ዝሑልን መራኽ ብቲ ኩሉ ጸገምሲ ብናይ ሽዑ ቃል፡”ብጻይ፡ ብጸይቲ” ድኣ ነበረ ኣጸዋውዓና። በቲ እዋን’ቲ ብጻይነት ልዕሊ ኩሉ ቤተ ሰባዊ ዝምድናታት ስለዝነበረት ብዛዕባ ኣውራጃ ኮነ ዓዲን ሃይማኖትን ዘሕትት ኣይነበረናን። ሎሚ ኩሉነገር መጺጹ ክርአ ምሒር እናጎምደደና ብፍላይ ነቶ ም ቀዳሞት ዘየሳንየና “ኣብ ሰውራ ኣውራጃነት ነይሩ” ዝብል ትንታነ በዚሑ። እቲ ሕቶ ናብ በሃልቱ ምስዝግምጠል ግን ኣውራጃውያን ከምዘይነበሩ ኢዮም ዝገልጹ። እሞ ንሳቶም ንጹሃት እንተነይሮም መን ድኣሉ ኣውራጃዊ ዝነበረ?
ከምዚ ናይ ሎሚ ንኩልና ረኺብና ዘሎ እቶም ሽዑ ክእርሙ ዝተበገሱ ተጋደልቲ ንጹሃት ምንባሮም ንምፍላጥ ግድን ሽዑ ምንባር ኣየድ ልን። ሓቅነቶም ተመንዚዖም ከይኣክል ብኣውራጃነት ክጥቀኑ ወጽዓኦም ዘግደደ ኩነት ነይሩ። እቲ ምሒር ዝኸፍአ ነገር ግና መስዋእቶ ም ክብሪ ስኢኑ ክውገን ምስእንታይ ይቑጸር? እንተ’ቶም ሎሚ ንሳቶም ብኣውራጃነት ከምዝተገደዩ ዝኣምኑ፡ ንእምነቶም ዝዳፈር ስምዒ ት’ኳ እንተዘይብለይ ግናኸ ኣይድግፎን ኢየ። ንሳቶም ኣብ ርእሲ’ቲ ደቂሓንቲ ኣውራጃ ዘይምንባሮም ዓላማኦም ብመሰረቱ ኣውራጃዊ ኣ ይነበረን። እንተ’ቲ ዘጋጠመ’ሞ ክሳብ ብመጉልሕ ድምጺ “ሓማ ስዒራ ኣከለ ተሳዒራ” ከምተባህለ እንተሰሚዕኩም በየናይ ገድላዊ ሞራ ል(መዐቀኒ) ኮን ይኸውን ከምኡ ዝተባህለ? “ኣብ ዓድዅም እንታይ ትህንኩቱ” ይበሃል ከምዝነበረ እንተሰሚዕኩምከ ብሓቂዶ’ቶም ንጹ ሃት ተጋደልቲ ምእንቲ ኣውራጃዊ ምጥንናግ ክንድኡ ተበላሒቶም ትብሉ? እንተ’ቲ ብዛዕባ መበቆልዓዲ፡ ኣውራጃ ምጽብጻብ ከምቲ ዝ ምላእ ዝነበረ ወረቐት መንነት ጥራይ ስለዝኾነ ኣይተጓዳእን። ሽዑ ብዘይካ ኤርትራውነት ታሴራኸ እንታይ ኣገዳስነት ነይርዋ? እሞ ዓድ ታትና ስለዘይተፋለጥና ኣብ ግዜ ምብጻሕ ስድራ ስዉኣት ጎዲእና እንተዘይኮይኑ ስዕቤናዊ ኣይነበረን። እቲ ክመስል ተባሂሉ ዝተሰንዐ ዓ ገብ ምስተራእየ ኢዩ ውንጀላ ዝጀመረ።
ዝኾነ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ትሕተ-ሃገራዊ ጸገማት ከምዘየለ ስለዝኣምን ኣውራጃቂ ተመዝማዝነት ብዓቕመይ ከምዘ ቕረብኩ መጠን ሎሚ’ውን ከምቶም ሕሉፋት ገዛእቲ እዚ ጥበበኛ መራሒ ጥራይ ኢዩ ከተፋንን ተጠቒምሉ በሃላይ ኢየ። ክሳብ ድማ ኣ ውራጃዊ፡ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታዊ….ኣምሲሉ ክውልዖ ንዝሃቀነ ውግእ ሓድሕድ ዓሊሙ ነቲ ደርጊ ዝዓደሎ ብረት ኣውሪድናዮ ከነብቅዕ ዳ ግምይ ከምዝዕጠቕ ከምዝገበረ ገሊጸ ኣለኹ። ሕጂ ድማ መታን ‘ክመስለናን ክንዝረግን’ ተዓሊሙ ኣብ ዝግበር ድግሲ ሕንፍሽፍሽ ሕጹያ
ያት ኢና’ሞ እንተዘይነቒሕና ብከምቲ ዝሓለፈ ገና ንብዙሕ ዘይተደላይ ሞትን ሕንፍሽፍሽን ክንዕደም ስለዝኾና ንጠንቀቕ።
ብተመኩሮይ ከውግዓኩም፡ ብላህጃን ዋዛን ናይቶም ኪኖ ጎቦ ሰገንለይቲ ኤርትራ ትበሃል ከምዘየላ ዝመስሎም ዝነበረ ብቑጽሪ ዝዕብልሉ ና ደቂ ካርንሽም ተጻዊተን ተዛንየን ኢየ። ልበይ መሊእለይ ድማ ከምቲ ኣብቲ ኲናት ብውቅዒት መሰንቆኦም ተቖጻጽየ ጥራይ ዘይኮነ፡ እ ንኮላይ ከጻውት በቒዐ። ከምኡ’ውን ኣብ ኩሉን ምስ ኩሎም ተጋደልቲ ብጾተይን። እሞ እቲ ዝሓደረኒ ፍቕሪ ህዝብና ክዳቐቕ ብእዋኑ ስ ለዘስተውዓልኩሉ ትምኒተይ ኣማሊኡ ዘተስፍወኒ ካብ ዘይረኸብኩ ቁልቁል ኣፈይ ተደፊአ ዝርንዝሕ ክነብዕ ዝኸልከለኒ ስለዘይነበረ ኢየ እንኮላይ ተጠሊዐ ከእዊ ዝመረጽኩ። ኣበሃህላይ ምናልባሽ የስሕቕ ይኸውን፡ ግንከ እዚ ስለሓቂ ዝብሎ’ምበር ተራ ታሪኽ ሂወተይ ኣይኮ ነን ዘንብብ ዘለኹ። መሬት ብእዋኑ’ውን ነዚ ሓድሽ ወለዶስ ከምታ ዝረኸበትና ከይትረኽቦ ካብ ዝብል መንእሰያት ዓለሞም ክፈጥሩ ከ ምዘለዎም ምዒደ። ትማሊ ድማ “ሃገራዊ ዕርቂ” ብዝብል ኣርእስቲ ምሕጽንታይ ብምጽሓፈይ ዝረኸብኩዎ ባዕለይ ይፈልጦ። ነቲኣብ ው ሽጥና ዝተወለዐ ምትፍናን ክጠቅስ ብዘቕረብኩዎ ኣብነት ክንድኡ ዝኣክል ብ“ባዕላውነት” ዝተጠመቐ እምባ መዘረጋሕ ክንከራረወኒ መ ሊሱ ኢዩ’ኳድኣ ዘናቕጸ ኒ። መልሓሰይ ድማ ብንጉሆኣ ኣይመባልዕተይን ኮይናስ ሎሚ’ውን ኣይትገድፎን’ያ’ሞ ኣይትንብዑለይ። ብርግጽ ክጋገ እኽእል ኢየ። ጌጋ ድማ ጌጋ’ምበር ገበን ኣይኮነን። እንተዘይኮይኑ ባዕለይ ዝፍልስፎ ነገር ከምዘይብለይ ተረድኡ።
ኣብታ ዘቕረብኩዋ ኣብነት ክመልሰኩም። ኣብታ መዓልቲ ዛዛሚት ኲናት ዝተራእየ ነገር ኢየ ድማ ዝጠቐስኩ። ሽዑ ኲናት ብሕጊ ኲናት ከምዝምእዘን ንፈልጥ’ኳ እንተነበርና፡ ትርፎ ብቆራጽ ኣመራርሓ ብጾትና ክንኮርዕን ብሓበራ ኣብ መምበስበስታና ክንሰቕሎምን እንተዘይ ኮይኑ ትእዛዝ ስብሓት እንታይ ከምዝነበረን ስለምንታይን ዝፈልጡስ ንሳቶም ኢዮም። ቀስ ኢሉ ነገር ምስለሓዀ ከምቲ ሕሉፍ ከምዝጀ መሮም በርሃልና። ኣብ ግዜ ሓለፋታት ክዝበጡ ዝተደልዩ መራሕቲ ንምድቓቕ ተዓሊሙ ክሳብ ኣብ ማእከል ናቕፋ ከም ‘ሸቃጊለ’ ዝተመ ሰሉ ሓለፍቲ’ኮ ነይሮም ኢዮም። መራሒና ንርእሱ ብዘዘውትሮ ናይ ምልኻዕ ጥበብ ተጠቒሙ ኣብ ድሮ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ ኣሕሉቕትና ኣብ ርሻናት ኣስመራ ምስደየቡ ከምዘይወርዱልና ኣምሲሉ ኢዩ እምነትና ክሰርቕ ዝፈተነ። ኣብ ኣስመራ ብግብሪ ከምዝረኣናዮ ግን ንሳቶ ም ኢዮም ድምጽና ዝሰምዑ። ኣመልን ብልሓትን መራሒና ዘዝፈለጠ ዘበለ ብልሕጺ እንተተዳህለ ስለዘየኽፋኣሉ፡ በቲ ዝተረኽበ ዓወት ናይ ሓዋሩ ዝናን ተፈታውነትን ከየሕድሩ ተባሂሉ ብዝፈጠሮ ምንቛት ክኸውን ከምዝኽእል ዝሓሰብናዮ ነገር ድማ ከይደንጎየ መጸ።
ዕጥቂ ስብሓት ዘሊቓ፡ ዕጥቂ ክልቲኦም ከምዝጸንዐት ኢለ ዝጠቐስኩዎ ማለተይ ኢዩ። ሽዑ ከምተወርየ ኣብቲ ዝነበረ ኣኼባ፡ ከምቲ ከ ምዝነበሮም ዝውረ ዝምድና ስብሓት እናተናሸወ ጴጥሮስ እንተኣዚሙ፡ ጴጥሮስ ክሕነቕ እንከሎ ድማ ስብሓት ኣስቒጡ ከም ዝሓለፈ ኢ ዩ ንዓይ ዝተራእየኒ። ውጩ ብእምነቱ ንመቐለ ክድርገም ኣንቂዱ ጠዊል ድማ ዓዲ በጊዖ ከምዘጽንዐ እናተፈለጠ፡ ብኣንጻሩ ፍሊጶስ በቲ ኣጥርይዎ ዝነበረ ዝና ከይሽድን ግዲ ተደልዩ ነቲ ንዓመታት ብጸሊም ዓርኮብኮባይ ዝተሃንጸ ዕርዲ ፍጹም ከይተጠቕመሉ ሃንደበት ሸለ ው ምስበለ፡ ብኡንብኡ እቲ ሰፊሕ መሬት ባርካ ንሓደጋ ተጋለጸ።
ዘየጋልጽ ኣይነበሮን። መራሒና ዳርጋ ብሙሉኣ ወተሃደራዊ ሽማግለ ምስፈናጅለ-ጀበና ሰሪዑን ብዘይ ወተሃደራዊ ቀረብን ክንድኡ ዓይነ ት ኲናት ምውልዑ እንታይ ስለዝመደበ ከምዝነበረ ርዱእ ኣይነበረን። ኩሎም መራሕቲ ኲናት ከም፡ ዑቕበ፡ ጴጥሮስ፡ መስፍንን ካልኦ ትን ድስኩል ክእለቶም ብከመይ ከምዝጥቀሙሉ ከይተሓበሩ ዘዘሊሎም ሳላ ዝተረባረቡሉ ሃገር ተሪፋ። ብዓሰብ ዝተራእየ ክሳብ ትእዛዝ ምዝላቕ ዝጠሓሰ ናይእኒ ወዲዓልን ብጾቱን ተወፋይነት ድማ ከምኡ። ብወገን ዲፕሎማሲ ንዝተራእየ ናይ’ኒ ድሩዕ ተወፋይነትውን ትን ግርቲ ነበረ። እሞ ነዚ ኩሉ ድራማ ውግእ ዘዝራአየ ዘበለ እቲ ኲናት ንምንታይ ከምዝመጸ’ውን ክመራመር ጀመረ። መራሒና ግዳ ድሕነ ት ሃገር ፍጹም ኣይመዓሮን ኮይኑስ ነቲ ተወፋይነት ብ’ተሳዓርነት’ ፈብሪኹ ከነውር ተቐዳደመ። ክሳብ ደገፍቲ መድረኽ ለውጢ ዝጋሃዱ ድማ እቲ ዝሓየለ ግንባር ተቓውሞ ዝኸፈተ ድሩዕ ነበረ። ኣብቲ ናይ ቀውጢ እዋን ምጽቃጥ ዘይለመደ ዘበለ ስለዝተጸንበረ’ውን “ኣበይ ድኣ ነይሮም” ዝዓይነቱ መኻልፍ ተነዚሑ ክሳብ ብጅምላን ብተናጸልን ተኣረዩ። ብወገን ኤርትራ ወዮም ሃገር ዘድሓኑ ላዕለዎት መራሕት ን ንለውጢ ዘድመጹ ካድረታትን ክምቁሑ እንከለዉ ብኢቲዮጲያ ድማ ተመሳሳሊ ከምዝነበረ ምስተራእየ ጥርጣረና ኣዝዩ በረኸ። ዓላ ማ ናይቲ ውግእ ክርአ’ውን ሓደ ስእሊ ሂቡና። ክሳብ ለይቲ ሎሚድማ መራሒና ገና ጸሓዩ ስለዘይዓረበት ንዓና ንህዝቡ ኣብ ብልሒ መ ላጸ ጠጠው ከምዝበልና እናኣሻቐለ ተመኹልዩ የናቑተናን ይቕሽሸናን ከምዘሎ ኢዩ ኣናብባና።
እቲ ምትፍናንን ምንቛትን ነባሪ እንተኴይኑ ኣናብባና ድማ ይቕናዕ ኣይቕናዕ ክቕጽል ኢዩ። ንኣብነት ስልጣን ናይቲ ኣብስዊደን ብ”ጎልፎ” ዝተሓጨጨሉ መራሒ ዝወረሰ ፍሊጶስ’ውን ከይዓኾኸ ክዳቐቕ ምእንቲ ከቛስሎ ዝተወጠነ ዘረባ ተጀሚሩ ኣሎ። መቸም ደም ዘንቅዑስ ይነብሩ። ኢሊ ኢሉ ድማ ናይ ምጽፋፎም ቀውዒ ተኸሰተ። ብናይ ስርቖት ቅትለት፡ ብማሕዩር፡ ወያ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት በቢሓደ ጸኒታ ንዛንታ ሰለስተ-ኣርባዕተ ተሪፎማ። ኣዘዝቲ ሰራዊት ኮኑ ከዘንትዉን ክሰርሑን ዝኽእሉ ዝነበረ ተጋደልትን ህዝብን’ውን ባዲሞምን መኺኖምን ተሪፎም። ሃገር ኣብ ትልኽታ ኣብ ዘላትሉ ከምዚታት ምዝራበይ ድማ ባህገይ ተኾምቲሩ’ምበር ፖለቲካዊ ቁልዕጽዕጽ ኣብሂ ግኒ ከባልሕ ደልየ ማለት ኣይኮነን። እዚኩሉስ ስለምንታይ ተደልዩ?
ብዛዕባ ከጸልለካ ዝተጸለለ ዘረባ ምዝራብ ብሓቂ ክምነወካ’ውን ይኽእል። ንበል ብእገዳ ዝመጸ ንሱ ክንዲ-መዓት ክምዝምዞ ፈቲኑ። ናይ መዓስ እገዳ ኢዩ ዘዛርብ ዘሎ? ሓንቲ ባህሪያዊ ሃብታ ምስ ዓለማውያን ኩባንያታት ከምድላያ እናመዝሓቐት ትጥቀም ሃገር፡ ሓንቲ መራ ሕታ ከምቲ ቅድም ኣብ ገሊኦም ዝተራእየ ከይሰዓቦም ብዘይ ዓለማዊ ጸቕጢ ከምድላዮም ዝንቀሳቐሱላ ሃገር “ተኣጊደ” እንተበለት ኪኖ
ህልኪ ሓቅነት ኣለዎዶ? እተን ኣውፈርቲ ዕደናኸ ኣይእገዳን ዲየን ዶስ ቀይዲ በቲኸን? እዚኸ “ክንደየናይ ከየንብብዎ” ድዩ ተባሂሉ?
እንተ ብዛዕባ’ቲ ንዕዳጋ ዝወርድ ህዝቢ ከምዘይብልና ምጥቃሱ’ሞ “ቀሻሺ” ምበልናዮ። ግናኸ ንሱ ድማ “ኣናብባዅም ኣዐርዩ’ምበር ኣነስ ከምኡ ይራአየኒ ኣሎ“ ኢሉ ኣውሊዕ ዝቐርቀረት ጻዕዳ ርግቢት ክኾነልና ኢዩ። ብዛዕባ እዚ ኩሉ ዝወርደና ዘሎ ዕንወት ምዱብ ሽርሒ ፈ ጠራ መራሒና ብምዃኑ ክንጥንቀቕ ከነእዊ መዋእል ምሕላፉ፡ ንሱ ድማ ተስፋ ምስ ሰኣነልና ኣግሂዱ ራህዋ፡ ብልጽግና፡ ሰላም….. ከምዝ ስራሕ ዳሕዲሕልና ኣሎ። ከምኡ እንተኾይኑ ከምንንጸል፡ ከምንደኪ፡ ከምንሃድም ከምንሽየጥ ዝገብር ዘሎ ኤርትራዊ ክቡር ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ምበር ኣብ ሃገርና ዝዓስከረ ጸላኢስ ኣይራአናን። ርግጽ እቶም ደምህት ዝበሃሉ’ውን ካብ ክዉንነቱ ንላዕሊ ከምስል ክ ብል ዝገብሮ ነገር ይበዝሕ። ከምእምንቶኡ እንተሓዞም ድማ ምስገዛእ ህዝቡ ዝበተኸ ሰብ ምስኦም ተጸጊዑኸ ይእመንዶ? ዝኾነ ኮይኑ ኤ ርትራዊ ዝኣክል ክቡርን ፍቱንን ህዝቢ ንግዚኡ ድኣ ይሰናኸል ማለት’ምበር ንሓዋሩስ ፍጹም ዝኾኖ ከምዘየለ ውቅያኖስ ተመኩሮና ዝም ስክሮ ሓቂ ኢየ።
ውድድር ባህሪያዊ ዕድሎት ሂወታዊያን ኮይኑ፡ ብፍላይ ሕብረተሰባዊ ውድድር ስለዘቕንእ መሰረት ምዕባለ ምዃኑ እሙን ኢዩ። ግናኸ ቅንኢ እንተዘይተቐዲሳ ናብ ምትፍናን፡ ምትፍናን ከኣ ብዕርቂ እንተዘይተፈቲሓ ናብ ረጽሚ ትዓርገሉ እዋን ከጋጥም ይኽእል። ረጽሚ ን ደላይ ህንጸት ቀታሊቱ ንደላይ ስልጣን መድሃኒቱ ብምዃና ገዛእቲ ከምቀንዲ መከላኸሊ ስልጣኖም ከምዝጥቀሙላ ፍጹም ኢዩ። ኣብ ከ ምኣ ንዝዓረደ ፕረሲደንትና ከነገላግሎ ድማ ብሃገር ንሕሰብን ብሓደነት ንጠመርን። ንሱ ኢዩ ድማ ባህርያውነትና።
ትጽቢት ናይዘን ቀረባ ኣዋርሕ ዝጸውር ዓቕሊ ይፍጠረልና! ድሓን ድማ ቀንዩ።
ጎደፋ፡
The Most Corrupt Countries in the World
Eritrea has been one of a number of African nations to benefit from a recent mining boom, but with new economic horizons have come staggering levels of corruption. According to some reports, the Eritrean government has brought in revenues of over $1 billion through the Bisha gold mine in 2011, yet this huge sum of money has not been accounted for. Horrific human rights abuses of mine workers also gained media attention in December 2014.
Hand-in-hand with this has come the involvement of high-ranking military figures in various types of illegal activity. Goods smuggling and even human trafficking connected to torture and organ removal are among the accusations levelled at the military, which the government apparently has little control over. The impact for the Eritrean people? Shortages of drinking water, lack of fuel resulting in frequent electricity blackouts, and many other daily hardships


c: text/html

text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ተለቭዥን ሱዳን ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት፣ ኣብቲ ንልዕሊ 20 ዓመታት ንምእንቲ ሓድነት ሱዳን ዘካየዶ ጻዕሪ ባህጉ ህላወ ስምርቲ ሱዳን’ኳ እንተነበረ፣ ሕጂ’ውን ነዚ ውሁብ ኩነታት ተቐቢልና ኣብ መንጎ ሰሜንን ደቡብን ኣብ ምትሕግጋዝ ዝተሰረተ ጥዑይ ዝምድና ንምርግጋጽ ክንሰርሕ ከምዘሎናን ሱዳውያን ባዕላቶም ከምሰብ ጉዳይ ልዕሊ ኩሉ ክጽዕርሉ ከምዝግባእን ገሊጹ።
ምስ መሰል ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ንደናገጽ ኔርና ዝበለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ምውጋን ገለ ክፋል ሕብረተሰብ ተሪፉ፣ ህዝቢ ደቡብ ኣብ ውሽጢ ስምርቲ ሱዳን ምሉእ መሰሉ ረኺቡ ክነብር ዝነበረና ድሌትና ብሰንኪ ጉጉይ ኣገባብ ኣፈታትሓ ግርጭት ናብ ሓዳስ ሃገረ ደቡብ በጺሕና ስለዘሎና፣ ሕጂ እቲ ቅኑዕ ምርጫ ምስዚ ክውንነት’ዚ ብእወታ ምውሳእ ጥራይ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣብ ሱዳን ገና ዘይተፈትሑ ጉዳያት ስለዘለዉ ምፍላይ ደቡብ ንህዝቢ ሰሜንን ደቡብን ናብ ምትሕግጋዝ ዝድርኽ፣ ንህዝቢ ደቡብ ንባዕሉ ኣብ ውሽጡ ርግኣትን ናጻ ፖለቲካዊ ምርጫን ዘረጋግጽ ክኸውን ከምዘለዎ ብምምልካት፣ ብስም ፈተውቲ ኢጋድን መሻርኽቲ ኢጋድን እናተባህለ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሱዳን ዝተፈጸመ ናይ ደገ ምትእትታው ዝተጻወቶ ኣሉታዊ ተራ ገና ከይሃሰሰ ከሎ፣ ጉዳይ ዳርፎር ኣህጉራዊ መልክዕ ምሓዙ ድማ ካልእ ንሱዳን ገጢሙ ዘሎ ብድሆ ብምዃኑ ሱዳናውያን ነዚ ጉዳይ’ዚ ነቒሖም ጉዳዮም ብዘይናይ ደገ ምትእትታው ባዕሎም ክፈትሕዎ ኣዘኻኺሩ።
ቊጠባዊ ምዕባለን ፖለቲካዊ ርግኣትን ኣብ ውሽጢ ርጉእ ከባቢ ክረጋገጽ ስለዝኽእል ኣብ ዞባና ንሓባራዊ ምትሕግጋዝ ምቹእ ባይታ ንምፍጣር ኤርትራ ብቀዳምነት እትሰርሓሉ ጉዳይ ምዃኑ ዝሓበረ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብዘይ ዞባዊ ምትሕግጋዝን ስኒትን ብዓለም ደረጃ ተራኡ ክጻወት ዝኽእል ኣህጉራዊ ውድብ ክህሉ’ውን ከምዘይክእል ኣብሪሁ።
ብዘይካ’ዚ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ’ቲ ንጸጥታ ዞባና ዝህውኽ ኣብ ከተማ ፖርት-ሱዳንን ከባቢ ሓላይብን ዘጋጠመ ተጻብኦ ብዝምልከት ዝቀረበሉ ሕቶ፣ ሃገራት ንዘለወን ዓቕሚን ጸጋን ኣወሃሂደን ብሓባር ምስ ዘይሰርሓ ግዳይ ናይ ደገ ምትእትታው ከምዝኾና ጠቒሱ፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ድማ ንሓባራዊ ምትሕግጋዝን ጸጥታን ዞባና ሓቢረን ክሰርሓ፣ ዘለወን ጸጋታት ብናይ ሓባር ወፍሪን ንግዲን ናብ ረብሓ ህዝብታት ዞባና ከውዕልኦ ኣገዳሲ ምዃኑ ብምምልካት፣ እተን ዞባዊ ጽልዋ ዘለወን ሃገራት ተበግሶ ብምውሳድ ድልውነት ምስ ዘርእያ፣ ኤርትራ ምቅሉል ተራ ክትጻወት ከምእትኽእል
ኣረጋጊጹ።
******ኣ.ዜ.ኤ****

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናብ “ቤት ስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” DO ብደሓን ምጹ!
(Välkommen till Diskrimineringsombudsmannen – DO)
እዚ “ ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” (DO) ዝበሃል፥ እቲ ካብ ኣድልዎ ነጻ ዝዀነ ሕብረተሰብ ንኽህሉ ዝሰርሕ ቤት ስልጣን እዩ። ንሕና ካብ ባይቶ ሃገር ሽወደንን ካብ መንግስቲ ሽወደንን መዝነት ተዋሂቡና እንሰርሕ ድማ ኢና። ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ ብዛዕባ “ኣድልዎ”፥ ብዛዕባ “ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” DO እንታይ ከም ዚሰርሕ፥ ከምኡ’ውን ብኸመይ ምልክታ ከም ተቕርብን፥ መሰረታዊ ሓበሬታ ክትረክብ ኢኻ።
ኣድልዎ ምግባር ብመሰረት ሕጊ ክልኩል እዩ
(Diskriminering är förbjudet enligt lagen)
እቲ ሕጊ-ኣድልዎ ዝበሃል፥ እቲ ንውልቀ-ሰብ ኣብ ልዕሊኡ ኣድልዎ ንኸይፍጸም ዝከላኸል ሕጊ'ዩ። እዚ ማለት ድማ ንኣብነት፥ ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ኣብ ሰራሕተኛታቱ ኣድልዎ ንኸይፍጽም፥ ሓደ ዩኒቨርሲቲ ንተመሃሮን ንሰራሕተኛታትን ከየዳሉ፥ ከምኡ'ውን ሓደ ናይ ዱኳን ሰራሕተኛ፥ ኣብ ልዕሊ ዓመውል ኣድልዎ ንኸይገብር ዝኽልክል እዩ። እቲ ሓላፊ ናይ ሓደ ቤትስራሕ፥ ኣብቲ ቤትስራሕ'ቲ ሰራሕተኛታቱ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ኣድልዎ ንኸይፍጽሙ ሓላፍነት ዘሎዎ ድማ ንሱ እዩ።
እዚ "ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" (DO) እቲ "ሓጊ-ኣድልዎ" (diskrimineringslagen) ንኽስዓብ ዝቋመት'ዩ። ነቲ "ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ሕጊ" (föräldraledighetslagen) ንኽስዓብ ውን ንቋመት ኢና። ብመሰረት'ቲ "ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ሕጊ" ንኣብነት፥ ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ክትወስድ ከሎኻ፥ ኣድልዎ ንኸይፍጸመካ ዝግበር ሓለዋ ማለት'ዩ። እቲ ናትና መዝነት፡ ኣብቲ ብዛዕባ "ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" ጸዲቑ ዘሎ ሕጊ ዝተመስረተ እዩ።
YouTube - "ብዓልስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" Diskrimineringsombudsmannen (DO) እንታይ'ዩ ዝሰርሕ?
እቶም ሸውዓተ "ናይ ኣድልዎ መሰረታት"
(De sju diskrimineringsgrunderna)
ብመሰረት'ቲ "ሕጊ-ኣድልዎ"፥ ሸውዓተ ናይ ኣድልዎ መሰረታት ኣሎዉ። ንሳቶም ድማ፡ እቶም ናይ ኣድልዎ መሰረታት ተባሂሎም'ዮም ዝጽውዑ። ትሕዝትኦም ድማ፡-
- ጾታ
- ጾታዊ-መንነት ወይ ጾታዊ-ወስታ
- ዓሌታዊ-እንታውነት
- ሃይማኖት ወይ ካልእ ርድኢት-እምነት
- ዓቕማዊ-ስንክልና
- ጾታዊ-ዝምባሌን
- ዕድመ እዮም።
ብዛዕባ'ዞም ሸውዓተ ናይ ኣድልዎ መሰረታት ኣብዚ ዝያዳ ኣንብብ።
"ብዓልስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" (Faktablad om DO)
ሕቶታትዶ ኣሎካ ይኸውን?
(Har du frågor?)
ብዛዕባ "ኣድልዎ"፡ ብዛዕባ "ሕጊ-ኣድልዎ" ወይ ብዛዕባ ኣቀራርባ ናይ ጥርዓን ምልክታ፡ ሕቶታት ምስ ዚህልወካ፥ ክትድውለልና ወይ ኤ-ፖስት ክትልእከልና ንዕድመካ። ንሕና ነቶም ብዛዕባ ኣድልዎ ዝተላእኩልና ምልክታታት ውን ተቐቢልና፥ ንኣብነት ኣብቲ ናይ ምክትታልን ጸቕጢ ኣብ ምግባርን ስራሕና፥ ክንጥቀመሎም ኢና።
08-120 20 700
do@do.se


text:
ብዛዕባ ኣኳውና ደብዳቤታት ሰይጣን
ብዳንኤል ሰመረ ተስፋይ
ካብ መወዳእታ ነሓሰ ጀሚሩ   ዝተሰየመት መጽሓፍ ደሪሰ፡ ኣሕቲመ ናብ ኣንበብቲ ምዝርጋሕ ጀሚረ ኣሎኹ። እቲ ኣርእስቲ‘ቲ መጽሓፍ ኣሰንባዲ እዩ። ቈራቢ ኣማኒ እየ ከም‘ዚ ዝኣመሰለ መጽሓፍ ብኢደይ ኣይትንክፍን! ኢሎም ዝብርግጉን፣ ከም‘ዚ ዝኣመሰልዎ መጽሓፍ ስለዘየንብቡ ከኣ ብጽንዓት እምነቶም ዝሕበኑን፡ ሰይጣናዊ እንተኾንኩ ክፈልጡ ዝደልዩን፡ ነፍሰይ ንዘልኣለም ኣብ ገሃነመእሳት ከይትሳቐ ምንእንታን ክጽልዩለይ ዝመባጽዑን ኣይውሑዳትን። ንስለ ሓልዮቶም አመስግን።
ሰይጣን ድኣ እንታይ ዝበሃል ሃልዪዎ ኴይኑ እዩ!? ቢሎም ዝተገደሱን ነቲ መጽሓፍ ከኣ ዘንበቡዎን ወጣማትን ደፋራትን‘ውን ብዙሓት። እቲ መጽሓፍ ብዘልዕሎም ሕቶታትን ዋዛዊ መልስታትን እውን ተመሲጦም። ነቲ መጽሓፍ ካብ ዘንበበ ኣሉታዊ ጸረ መልሲ ክሳብ ሔዚ ኣይሰማዕኩን።
ኣብ‘ቲ መጽሓፍ እንተድኣ ኣገዲስካዮ ዝግደስ ሳልሳይ ጠባይ ከኣ ኣሎ። እንታይ ክብል ዝደለየ መጽሓፍ እዩ‘ዚ ኣቐዲሙ ክፈልጥ ይደሊ። ደራሲ፡ ወርትግ፡ ነዚ ሕቶ‘ዚ ኣብ መቕድሙ ይምልሶ እዩ። እንተኾነ እዚ ዓይነት ኣንባቢ‘ዚ ነቲ መጽሓፍ ኣንቢቡ ርእይቶ ዝህቦ ሞያዊ የድልዮ። ብሰንክ‘ቲ ትሑትን ጸቢብን ስነጽሑፋዊ ምዕብልና ግን ነዚ ዝገብሩ ሞያተኛታት ኣይነብሩን‘ሞ፡ እቲ ደራሲ ባዕሉ ነፍሱን መጽሓፉን የፋልጥ። እሞ ምስ ነፍሰይን መጽሓፈይን ከፋልጠኩም። ብርቱዕ ስራሕ ኣይኮነን። ነታ ቀዳመይቲ ገበር ምግንጻል ጥራሕ’ዩ ዘድልየኒ።
ሰላማት። ዳንኤል ሰመረ ተስፋይ እበሃል። ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት   ዝተባህለት መጽሓፍ ጽሒፈ ነቢረ። ተፈጺማ። ኣይተፈጸመትን ከኣ። ሔዚ‘ውን   ዝተባህለት መጽሓፍ ጽሒፈ ኣሕቲመ እዝርግሕ ኣሎኹ። ተፈጺማ። ኣይተፈጸመትን ከኣ። ትምህርተይ ኣይፈጸምኩን። ገድለይ ኣይፈጸምኩን። መጻሕፍተይ ኣይፈጸምኩን። ኣነ ኣይተፈጸምኩን። ‘እቲ ዘይተፈጸመ‘ ኢልኩም እውን ክትጽውዑኒ ትኽእሉ። ገና ቀጻሊ እዬ።
***
ሔዚ ገበር ገንጺለ።
መቕድም ንደብዳቤታት ሰይጣን
ንድፈ ጽሑፍ ‘ሓላው’ታ ወርቃዊት ገረብ ካልኣይ መጽሓፍ’ እንዳኣሰናዳእኩ፡ እቲ ቴክኒካዊ ድርሰታዊ ሽግራት እንከጓንፈኒ፣ ብማርክ ትወይን ዝተጻሕፉ ጽሑፋት ‘ደብዳቤታት ካብ መሬት’ ክትርጕም ጀመርኩ። ኣብ’ዚ መቕድም እዚ ከኣ ብዛዕባ ማርክ ትወይን ገለ ክብል ክብረት ይስምዓኒ።
ሳሙኤል ላንግሆርን ክለመንስ (ሕዳር 30, 1835 – ምያዝያ 21, 1910) ብዝበለጸ ብስም ብርዒ ማርክ ትወይን ዚፍለጥ ኣሜሪካዊ ጸሓፋይን ተዋዛዪን ነበረ። ዕንደራ ሃክልበሪ ፊንን ቶም ሶውየር እተን ኣብ ምሉእ ዓለም ዝተወርያ መጻሕፍቱ ‘የን። እተን ኣብ ስነ ጽሑፍ ኣሜሪካ ከኣ ዓቢዪ ጽልዋ ዘሕደራ። ንኣሜሪካዊ ስነ ጽሑፍ ዕንደራ ሃክልበሪ ፊን (1885) እያ ፈጢራቶ ዚብሉ’ውን ኣሎዉ። … ።
እቲ ዚዓበየ ኣበርክቶኡ፡ ማርክ ትወይን፡ ንእሜሪካ ፈለማዊ ኣሜሪካዊ ስነጽሑፍ፣ ንዓለም ከኣ ስሓቕን ኣሽሙርን ምሃቡ እዩ። ትወይን፡ ዘይቀስን ድልየት ፍልጠትን ትኵር ክእለተ ትዕዝብትን ዚነበሮ ዓቢዪ ሰብን ደራስን ኣሽሙራዊን ነበረ። ኣብ ኣጋ መወዳእታ ህይውቱ ብ1910 ዚሓንጠጦም ንድፈጽሑፋት(manuscripts)፡ ደብዳቤታት ካብ መሬት፡ ንሃይማኖታዊ እምነታት ዘለምቲ እዮም ኢላ ክላራ ጓሉ ከይሕተሙ ከልከለት። ብ1962ዓም ሓሳባታ ቀይራ ከኣ ንፈለማ ጊዜ ተሓትሙ። ቅድሚ ገለ ሰላሳ ዓመታት ነቶም ጽሑፋት ኣንቢበዮም ሓያል ተመሲጠ። ብዙሕ ሓሲበ። ብዙሕ ስሒቐ። ሓደ መዓልቲ ከምዝትርጕሞም ከኣ ካብ ሽዑ እፈልጥ። ንበይነይ ክስሕቕ ጨካን ስስዕቲ ም‘ነበረ። እቲ ነገር ግን ስሓቕ ጥራሕ ኣይነበረን እቲ ጽሑፍ ንመንፈሳዊ ንቕሓተይ፡ ስለ‘ዚ ንነፍሳዊ ነጻነተይ ዓሚቝ ከምዚተኵቶኸ እፈልጥ።
ሰይጣን ካብ መሬት ናብ ሰማይ ዝለኣኾም ደብዳቤታት እዮም። ስለ’ዚ   ተባሂሎም። ካብ ቤት ጽሕፈት ሰነዳት መንግስተ ሰማይ፡ ክፍሊ ጥርዓናት፡ ናብ ሓደ ዓሚል (ኣማኒ) ኣብ ዓለም ዝተጻሕፈት ሓንቲ ደብዳቤ’ውን ምስ‘ኦም ኣላ።
ዓሰርተው ክልተ ብኢድ ዚተጻሕፉ፡ ትወይን ተመሊሱ ዘንበቦም ዘይመስሉ፡ ኣብ ሕድሕዶም ዝተኣታተዉን ዝደጋገሙን ፈለማዊ ንድፊ ጽሑፍ እያቶም። ሕድሕዳዊ ምድግጋሞም ኣልጊሰ ምስ ተርጔምኩዎም ከኣ ናብ ዓሰርተ ደብዳቤታት ተጸሚቖም ብቍጽሪ ገጻት ኣዝዮም ውሒዶም ከም ርእሱ ዚኸኣለ ጽሑፍ ክቐርቡ ከምዘይክእሉ ረአኹ። ብቐደሙ‘ውን ምስ ‘ሰነዳት ቤተ ሰብ ኣዳም‘ን ካልኦት ጽሑፋትን ተደሪቦም እዮም ተሓቲሞም። ድሕሪ ምጽሓፎም ስነፍልጠት ብዙሕ ማዕቢሉ ስነፍልጠታዊ ሓቅታት’ቶም ከዓርዮምን ከመሓይሾምን ነቢሩኒ። ንኣሜሪካዊ ኣንባቢ ዝቐረበ ኣስሊ ጽሑፍ ንኣንበብቲ ትግርኛ ብዝስሕብ ቢለ ዝሓሰብኩዎ መንገዲ ከኣ ከጻርዮም ጀመርኩ። ሓያሎ ጊዜ፡ እንዳሰዓረኒ፡ ነቲ ስነሞገት ዋዛን ላግጽን ቁምነገርን ትወይን ከይሰሓትኡ፣ ካብ’ቲ ኣስሊ ሓሳባቱ ከይወጻእኩ ከስፍሖምን ከዕምቖምን ጀመርኩ። ነቲ ዘይተደምደመ ንድፈ ጽሑፍ ክምዝምዞን ብመገደይ ከኣ ከጓዕዞን ከይሰድዕ ኣይከኣልኩን። ናብ ትግርኛ ከኣ ኣርዓምኩዎ። እንተኾነ ገና ናይ ገዛእ ርእሱ መጽሓፍ ኪኸውን ኣይከኣን። ስለ’ዚ ንሰነዳት ቤተ ሰብ ኣዳም’ውን ክትርጕም ነቢሩኒ። … ወይ ከኣ … ሓደ ሓዲስ ሓሳብ መጻኒ። ንሰይጣን፡ ኣብ ኣሜሪካ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ምልእቲ ዓለም ዘየዛውሮ! ሓሰብኩ። ጊዜን ክእለትን እንተዝነብሮ፡ ማርክ ትወይን፡ ናብ ምልእቲ ዓለም ከም መዛወሮ ርግጸኛ ኮንኩ። ካብ ጽሑፋቱን ታሪኽ ህይወቱን ብዙሕ ኣንቢበ ነቲ ሰብኣይ ደሓን ዝፈልጦ ኴይኑ እስምዓኒ። ንመንፈስ ኣጸሓሕፋኡን ስነሞገት ዋዛኡን ብዝተኻእለኒ መጠን ተኸቲለ ከኣ ንሳጥናኤል ናብ ዝሰፍሐ ዓለም ኣዛወርኩዎ። ካብ ዚረገጾ ዘበለ መሬት ከኣ ዓሰርተው ኣርባዕተ ናተይ ደብዳቤታት ኣጽሓፍኩዎ። እዚ ድማ ስለምንታይ ንክርስትና ጥራሕ ትወቅስ ንዝብል ክሲ‘ውን ከምዝምልስ ሓሰብኩ። እቲ መስርሕ ኣይሓድግን ኢሉ ብክሳደይ ሓኑቑኒ ከኣ ነቶም ደረቕ ጻልጣ ደብዳቤታት ማሕበራዊ ድሕረ መሬት ኣንጸፍኩሎም። ከይዶም ከይዶም ከኣ እቶም ጽሑፋት ናብ‘ቲ ሓዲስ ቅርጻ ጽሑፍ ተዋሃዱ። ንሰይጣን ከኣ ታሪኻዊ ድሕረመሬት ሰራሕኩሉ። ከም‘ዚ ኢሉ ከኣ እቲ መጽሓፍ ኮነ።
ነቲ ውጽኢት ጠሚተ ድማ እንታይ‘ዬ ገቢረ? ን   ተርጕመዮ ድዬ? ኣርዒመዮ ድዬ? ወይ‘ሲ ደጊመ ምሂዘዮ እዬ? ኢለ ሓሰብኩ። ተራይን ዝምድናይን ምስ‘ቲ መጽሓፍ ከኣ እንታይ‘ዩ ክውስን ሸገረኒ። ነቶም ደብዳቤታት ክትርጉም ተበጊሰ ብርግጽ ልዕሊ ንቡር ምትርጓም‘ዬ ከይደ። በዚ ምኽንያት እዚ ከኣ ነቲ ሓዲስ ውጽኢት ደብዳቤታት ካብ መሬት ኢለ ክሰምዮ ኣይከኣልኩን፡ ኣይክእልን። ሽሕ‘ኳ ንመንፈሱን ማእከላዊ ትሕዝቶኡን እንተዘይቀየርኩ፡ ንመልክዑን ኣቀራርብኡን ቀዪረዮ እዬ። ነቶም 12 ደብዳቤታት ናብ 10 ደብዳቤታት ጸሚቖዮም፣ ስነሞጎታዊ ኢለ ብዝሓሰብኩዎ ኣቀማምጣ ከኣ ኣቐማሚጠዮም። ምዕማቝን ምግላጽን የድልዮም እዩ ቢለ ንዝሓሰብኩዎም ሓሳባት ድማ ኣስፊሐዮምን ኣዕሚቘዮምን።
እቶም ጽሑፋት ክጻረዩ ፈለማኦም ኣይኮነን። በርናርድ ደ ቪቶ፡ ኣሰናዳኢ Saturday Review of literature ዝነበረ፡ ካብ 1000 ንላዕሊ ካብ ዝኾኑ ንድፈ ጽሑፋት ትወይን፡ ካብ 1932 ክሳብ 1939 ኣብ ዝነበረ እዋን ደብዳቤታት ካብ መሬትን፡ ሰነዳት ቤተ ሰብ ኣዳምን፡ ዳብዳቤ ናብ መሬትን፡ ዓቢዪ ጸልማትን ቢሉ ዝኸፋፈሎም ጽሑፋት ንማሕተም ኣጻረየ። ክላራ፡ ጓል ትወይን፡ ግን ምሕታሞም ከልከለት። ብ1960፡ ሓሳባ ቀይራ፡ እቶም ጽሑፋት ክሕተሙ ኣፍቀደት። እቲ ኣነ ደጊመ ኣጻርየ ዝተርጎምኩዎ ጽሑፍ ከኣ እቲ ብደ ቪቶ ዝተጻረየን ንማሕተም ዝተቐረብን እዩ። እቶም ደብዳቤታት ኣብ ነዊሕ እዋን ስለዝተጻሕፉ ዝደጋገሙን፡ እንሓንሳብ እውን ሕድሕዶም ዝጓነጹን ነበሩ‘ሞ ብዘይካ ምጽራይ ደ ቪቶ ይትረፍ‘ዶ ከም መጽሓፍ‘ስ ከም ንጽል ጽሑፋት‘ውን ክሕተሙ ኣንበይተኻእሉን። ኣሰራት ናይ‘ቲ ዘይተወደብ ፈለማዊ ንድፍዊ ኣጸሓሕፋ ትወይን ድማ ኣብ‘ቲ ዝተጻረየ ጽሑፋት ደ ቪቶ‘ውን ይርኣዩ። ሕድሕዳዊ ምድግጋማትን ግርጭታትን ትሕዝቶ ደብዳቤታት ብምልኣት ኣዓርዩ ክውግን ዘይምፍታኑ፡ ደ ቪቶ ብዝተኻእለ መጠን ንትወይን ምስ ጉድለታቱ ከቕርቦ ከምዝደለይ እርዳእ።
እቲ ደ ቪቶ ዘይገበሮ ኣነ ዝገበርኩዎ።
ሳጥናኤል ኢለ ንዝሰመኹዎ ሰይጣነይ (ትወይን ብደፈንኡ ሰይጣን እዩ ዝብሎ) ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ሰሪሐሉ። ኣብ መጽሓፈ ቅዱሳት ዝጥቀሱ ሰይጣውንቲ ብዙሓት እዮም። ኣነ ነቲ ከይዱ ከይዱ ናብ ሰይጣን ዝተሰርሐ ሳጥናኤል ኣተኵረ። ዘፍጥረቱ/ኣከዋውንኡ ከኣ ክገልጽ ፈቲነ። ጽውጽዋዩ ከኣ ካብ ኣቦ ሓጎኡ ቅሮኖስ/ሳቱርን ጀሚረ።
ንኵሎም ጻልጣ ደብዳቤታት ማሕበራዊ ድሕረ መሬት ክፈጥሮም ፈቲነ። ፈጢረሎም። ነቲ ትወይን ዝሰርሖ ሰይጣን ከኣ ካብ ኣሜሪካ ወጻኢ ናብ ካልኦት ክፍለዓለማት ኣዛዊረዮን ብዛዕባ‘ቶም ዝተጓነፍዎ ኣህዛብን እምነታትን ከኣ ርእይቶ ከጥርን ብዛዕብኦም ክጽሕፍን ገቢረ። ነተን 10 ደብዳቤታት ትወይን 14 ካልኦት ናተይ ደብዳቤታት ወሲኸለን። ብዘይካ እተን 14 ተወሰኽቲ ደብዳቤታት ከኣ በቲ መጽሓፍ ኣቢለ ክብሎ ዝደለኹዎ ብምልኡ ኣይምበልኩን።
ነተን 14 ደብዳቤታት እንክጽሕፍ ኣብ ፍሽጢ ነፍሲ ማርክ ትወይን ክኣቱ ፈቲነ። እንተዘንብበን‘ውን፡ ብዝወሓደ፡ ጽቡቕ ፈተነ ኢሉ ፍሽኽ ም‘በለ። ምናልባት ድማ ሽፍታ! ሕግን ልምድን መልክዕን ዘይግድሶ ግደኣልቦ፡ ዕዋላ ስነጽሑፍ ኢሉ ኣመልካቲት ኣጻብዕቱ መወጣወጠለይ። ናብ ነፍሱ ክኣቱ ብምፍታነይን፡ ናብ‘ቲ ንሱ ናብ ዝምኸዶ ግን ዘይከዶ ገሚተ ናብኡ ክኸይድ ብምፍታነይን ብምድፋረይን ድማ ዝምተሓጎሰ እመስለኒ።
ሓደ ሓሳብ ካልእ ሓሳብ እንዳፈጠረ፣ እንዳተጫለደ፣ እንሓንሳብ ከኣ እንዳተገራጨወ፣ ነቲ መስርሕ ጽሑፍ ምቍጽጻሩ ብርቱዕ ነበረ። ኣብ ገለ ነጥቢ ናይ‘ቲ መስርሕ ከኣ እቲ መጽሓፍ ተቈጻጺሩኒ ከም ሰይጣን ዝዓሰሎ ጸሓፍኩ። ጸሓፍኩ። ንመጠረስትኡ ከኣ ነቲ ዝኾኖ ኴይኑ እንሆ። እቲ እንክጽሕፍ ብዛዕባ ስምን ገበርን መጽሓፍን፣ ሕጋውን ስነጽሑፋዊ ስነምግባርን ኣይሓሰብኩን። እቲ መጽሓፍ ተወዲአ ምስ በለ ከኣ እንታይ ዝኾነ መጽሓፍ እዩ‘ዚ በልኩ? ናይ መን‘ዩ? ተራይ ኣብ‘ቲ መጽሓፍ እንታይ‘ዩ? እንታይ‘ዩ ዝምድናና? ዝብሉ ሕቶታት ምምላስ እቲ ቃንዛ ሕርሲ ኮነ።
ነቶም ናብ 32 ገጻት ዝጸመቝኩዎም ደብዳቤታት ትወይን ናብ 58 ገጻት ነፊሐዮም። እቲ ዝተረፈ ክልተ ሲሶ ናይ‘ቲ መጽሓፍ ኣነ ዝጸሓፍኩዎን፡ ኣነ ጥራሕ‘ውን ዝሕተተሉን እዩ። ነዚ እንታይ እበሎ? እንታይ‘ዬ ፈጢረ? እንታይ‘ዩ ተራይ? ነቲ መጽሓፍ ዘንበበ ክብለኒ እደሊ። ምትርጓም ምትርጓም‘ዩ። ነቲ ኣስሊ ጽሑፍ ከምዘሎዎ ብልክዕ ናብ ካልእ ቋንቋ ምትርጓም‘ዩ ንዝብለኒ፡ እወ፡ ሓቅኻ! ጥራሕ‘ዬ ክብሎ ዝኽእል ስለምንታይ ሓቁ እዩ። ኣነ ግን ሓደ ማዕድን ወርቂ ረኺበ ሰዲዐ ክሳብ ዝከኣለኢ ኵዒተ። ሓጢአ። ምእንቲ እቲ ዝገበርኩዎ ክሓጥእ ከኣ ሕጉስ እዬ። ማርክ ትወይን ከምዝምሕረኒ ከኣ ርግጸኛ እየ።
እቲ መጽሓፍ ዘይኮኖ ሓደ ነገር ግን ከረጋግጸልኩም። ስነጽሑፋዊ ዘረፋ ኣይኮነን። ኣብ መቕድሙ ኣፍ ልቡ ቀሊዑ መሰረቱን ኣገባብ ኣከዋውንኡን ዝገለጸ መጽሓፍ ተሰሪቑ ክበሃል ኣይክእልን።
እቲ መጽሓፍ ዝኾኖ ሓደ ነገር ድማ ክነግረኩም። ኣብ ልዕሊ ልሙዳዊ ኣተሓሳስባን ደብተራዊ ኣረዳድኣ እምነታትን ዝተደርበየ ነታጕ እዩ።
ነቲ ሕቶ ዝምድናይ ምስቲ መጽሓፍ ምሰልዓልኩ ንመሰል ደራስነትን ስነምግባር ስነጽሑፍን ዝምልከቱ ጽሑፋት ኣንቢበ። ተርጓሚ እውን ደራሲ ናይ‘ቲ ዝተርጎሞ ጽሑፍ ምዃኑን፣ መሰል ደራስነት‘ውን ከምዘሎዎን ተረዲአ። ደራሲ ናይ‘ቲ   ቢለ ዝተሰየምክዎ መጽሓፍ‘ዬ፡ ነቲ መሰረታዊ ተራ ማርክ ትወይን ከኣ ኣብ መቕድም እገልጾ ቢለ ሓሰብኩ። እዚ ግን ነቲ ‘ዘረባታት‘ ብዛዕባ‘ቲ መጽሓፍ ካብ ትሕዝቶ ናብ ሕቶታት መልክዕን ሕግታት ስነጽሑፍን ከይኣልውዮ ፈራሕኩ። ድሒረ ከኣ ከም ክልተ መጻሕፍቲ ኣብ ሓደ መጽሓፍ ከሕትሞ ወሰንኩ። ንነፍሰይ ማዕረ ትወይን ክሰርዕ ድማ ኣፍርሓኒ። ንመጠረስትኡ ተርጕመን ናተይ ድርሰት ከኣ ጸንቢረን እዬ( ክልተ ሲሶ ናይቲ መጽሓፍ) ቢለ ‘ደራሲ ትርጕም‘ በልኩ። ዘይተለምደ ገለጻ። እቲ ዝገበርኩዎ እውን ዘይተለምደ እዩ።
እቲ መጽሓፍ ኢእምነት ንምትብባዕ ዕላማ የብሉን። ኣመንቲ ኣምረ ኣምላኾም ደጊሞም ክምርምሩን ከዕምቑን ግን ይትኵቱኵ። ንመጽሓፈ ቅዱሳትና ንስጋውን መንፈሳዊ/ኣእምሮኣዊ ምዕብልናን ንቕድሚት ዚደፍኡ ትርጕማት ክንመርጽ ይደፍእ። ነቶም በዚ መጽሓፍ’ዚ ዝስንብዱን ዝጽየኑን ዕጹዋትን፡ ጸበብትን፡ ፈራሓትን፡ ህዉኻትን ከኣ፡ እቕረታ፡ ካብ ሰይጣን ድኣ እንታይ ትጽበዩ እብል። ሃ! ሃ! ሃ!
ንመደምደምታ፡ እዚ መጽሓፍ‘ዚ ብመሰረቱ ባጫ (Satire) ምዃኑ አዘኻኽር። ነዚ ረሲዕካ ምንባቡ ናብ ዘይምርዳእ ትሕዝቶ መልእኽቲ መጽሓፍ ከብጽሕ ይኽእል። ዓሚቝ ኣፍልጦ ቅዱሳዊ ጽሑፋትን መንፈሳዊ ተሞክሮታትን ዘሎዎም ነቶም ኣብ ውሽጢ‘ቲ መጽሓፍ ዝዘሓቑ ጸለምቲ ዋዛታት ብዝበለጸ ከም ዝርድእዎም እግምት።
ግሩም ምንባብ ይግበረልኩም።
25.09.2013
ዳንኤል ሰመረ ተስፋይ ደራሲ ናይታ፡ ‘ሓላዊ‘ታ ወርቃዊት ገረብ፣ ዘፍጥረት ውልቀመላኺ” ዝተሰመየት ኣብ 2009 ዝተዘርገሐት መጽሓፍ’ዩ። ብዘይካ’ዚ ‘ዉን ቀጻሊ ብዝጽሕፎም ዓንቐጻትን ግጥምታትን’ዉን ዝፍለጥ፡ ኣብ ጀርመን ዝመደበሩ ደራሲ’ዩ። ነዛ ”ደብዳበታት ሰይጣን” ዝተሰምየት ሓዳስ መጽሓፉ ክትዕድጉ ምስ እትደልዩ ንደራሲ ዳንኤል ሰ.ተስፋይ ብምርካብ ጥራይ ክትዕድጉ ከም እትኽእሉ ብምሕባር፡ ኣብታ መጽሓፍ ንዘለኩም ጦብላሕታ ይኹን ህየሳ ምስ እትሰዱልና ድማ ንምዝርግሑ ዕጥይ ምጥይ ከም ዘይንብል ቓል ንኣቱ።


text:
ቴክኖሎጂ ህዋ ንኢትዮጵያ ሓድሽ’ዩ።እንተኾነ ተተኺለን ዘለዋ ክልተ ኣሁሊሔን ዘርእያ መነፅራት (ተሌስኮፕ) ኣካል ፕሮግራም ምዕባለ ኢትዮጵያ ኮይነን ኣለዋ።
እተን ኣብ ጥቃ ኣዲሳበባ ዝተተኸላ ክልተ ቴሌስኮፕ፣ኢትዮጵያ ብቴክኖሎጂያዊ ዕብየት ናብ ዝላዓለ ብርኪ ንምብፃሕ ንዝሓንፀፀቶ መደብ ክብ ከብል’ዩ ዝብል ተስፋ ኣሎ።እቶም ማእከላት ምርምር ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ሙልእ ንሙሉእ ስራሕ ጀሚረን’ያን።ኣብ’ዚ ቀረባ ድማ ብኢትዮጵያዊያን ሊቃውንቲ ክምራሕ’ዩ።
ህንፀት ቴሌስኮፓት ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመታት’ዩ ተዛዚሙ። ዋጋ ክልቲኤ ቴሌስኮፓት ድማ ኣስታት 3 ሚልዮን ዶላር።
እዚ ደረጃ’ዚ ኣብ ፕሮግራም ህዋ ኢትዮጵያ እቲ መባእታዊ ብርኪ’ዩ ምባል ይካኣል።እንተኾነ እቲ ማእከል ምርምር ገዚፍ ውጥን ኣለዎ።ማእከል መዐዘቢ ህዋ ኢትዮጵያ ንተማሃሮ ኣፍሪቃ ናፃ ዕድል መመራመሪ ይፈጥረሎም ንተወሳኺ ምዕባለ ምርምር ህዋ ኣፍሪቃ ድማ ማዕፆ ይኸፍት።


text:
መንግስቲ ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን፡ ትማሊ 7 ነሓሰ ኣብ ኣስመራ ዘተ ዕርቂ ኣካዪዶም።
ነቲ ዘተ፡ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ክልል ኦሮምያ ኣቶ ለማ መገርሳ፡ ብወገን ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ድማ ኣቦ-መንበር’ቲ ውድብ ኣቶ ዳውድ ኢብሳ እዮም ኣካዪዶምዎ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ተረኺቡ ነይሩ።
ክልቲኦም ወገናት ድሕሪ’ቲ ዘተ ኣብ ዘውጽእዎ ሓባራዊ መግለጺ፡ ኣብ ጉዳይ ኦሮሞን ኦሮሚያን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፡ ብሓባር ንምስራሕ ተሰማሚዖም።
ብመሰረት’ቲ ዝተበጽሐ ምርድዳእ፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ዝነበረ ኲናት ኣኽቲሙ፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብሰላማዊ መንገዲ ቃልሱ ከካይድ እዩ።
ወከልቲ መንግስቲ ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ኣብ መወዳእታ፡ ንዝተሰማምዑሉ ነጥብታት ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ንዝተረፈ ንምጽፋፍን እትሰርሕ ኮሚተ ክትምስረት ተረዳዲኦም።


text:
ናይ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኒኪ ሄሊ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ንነዊሕ ክጓተት ዝፀንሐ ምርጫ ክተካይድ ኣለዋ፣እንተዘይኮኑ ግን ዓለምለኸ ሓገዝ ኣይክትረክብን እያ ኢለን።
ንሰን ምስ ናይታ ሃገር ኮሚሽን ምርጫ ሎሚ ዓርቢ ድሕሪ ምርኻበን ኣብ ዋና ከተማ ኮንጎ ኪንሻሳ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ መግለፂ “ኣብ 2018 ነፃን ሚዛናዊን ምርጫ ክካየድ፤ኣብ መወዳእታ ከይኮነስ ኣብ መጀመሪያ ብቕልጡፍ ክካየድ ንደሊ’’ ኢለን።ፕረዝዳንት ጆሴፍ ካቢላ ኣብ ዝቕፅል ዓመት ምርጫ ከምዝካየድ ክገልፁ እውን ፀዊዐን።
ምርጫ ኣብታ ሃገር ኣብ 2016 ዓ.ም ክካየድ እንተነበሮ እውን ኣይተኻየደን፤ካቢላ እውን ዋላ’ዃ ክልተ ናይ ስልጣን ዘበኖም እንተሓለፈ እውን ስልጣን ኣይገድፍን ኢሎም ኣለው።
ናይ ኮንጎ ኮሚሽን ምርጫ ክሳብ ሚያዚያ 2019 ዓ.ም ቅሩብ ኣይኮንኩን ክብል ከሎ ተቓዋሚ ድማ ካቢላ ንደረት ሕገ መንግስቲ ንምቕያር ግዜ ንምኽሳብ እዮም ዘፅንሑዎ ዘለው ክብል ይኸስስ።
ኒኪ ሄሊ “ኣሜሪካ ኣብ 2019 ክካየድ እዩ ንዝብል ኣይትድግፎን፤ማሕበረሰብ ዓለም እውን ኣይድግፎን እዩ’’ ኢለን።


text:
ሱዳን ንጎዳጉዲ ነዳዲኣ ምድብዳባ ደቡብ ሱዳን ኸሲሳታ።እታ ሓዳስ ሃገር ብምኽንያት ናይ ነዳዲ ኽፍሊት ዝተልዓለ ምስሕሓብ ምምራት ነዳዲ ደው ኣቢላቶ እያ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ሱዳን ባርናባ ማሪያል ቤንጃሚን ሎማዕንቲ ሓሙስ ከምዝገለፅዎ ክልተ ነፈርቲ ውግእ ሱዳን ኣብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ክልተ ጎዳጉዲ ነዳዲ ትማሊ ረቡዕ ሓያሎ ቦምብታት ከምዝደርበያ ኣፍሊጦም።
እዞም ዒላማ ዝገበርዎም ክልተ ጎዳጉዲ ነዳዲ ካብ ዶብ ሪፓብሊክ ሱዳን 74 ኪሎ ሜትር ርሒቖም ከምዝርከቡን እዚ ድማ 74 ኪሎ ሜትር ናብ ውሽጢ ግዝኣትና ኣትዮም ኣለው ማለት እዩ ይብሉ።እዚ ኽኣ ይብሉ’’ ናይ ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ናይ ኣየረን ግዝኣታዊ ሓድነትን ዝጥሕስ እዩ።’’
በቲ ናይ ነፈርቲ መጥቓዕቲ ክልተ ጎዳጉዲ ነዳድን ክልተ መኻይንን ከምዝዓነዋ ማሪያል ሓቢሮም።ሰራዊት ሱዳን ግን ኣይፈፀምኩን ይብል።
ወሃቢ ቃል ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ፊሊፕ ኣጉወር ሓደ ናይ ማይ ጉድጛድ እውን ከምዝዓነወን ይሉሕክ ዘሎ ነዳዲ ዳማ ኣብቲ ከባቢ ንዘሎ ዝስተ ማይ ከምዝበከሎን ሓቢሮም።
ሱዳን ናይ ደቡብ ሱዳን ፀጋታት ንምዕናው ትፍትን ኣላ ክብሉ ማሪያል ይኸሱ።
ደቡብ ሱዳን ኣብ ጉዳያት ነዳዲ፡ምኽፋል ዕዳ፡ዶባትን ዘሰሓሕቡ ግዝኣታትን ፍትሕ ንምርካብ ብመሪሕነት ሕብረት ኣፍሪካ 6 መጋቢት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝካየደ ዝርርብ ከምእትካፈል ማሪያል ኣረጋጊፆም ኣለው።


text:
ናይ ጅቡቲ ፕሬዝዳንት ኢስማዒል ዖማር ጉሌህ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ መንግስትን ሕብረት ሃገራዊ ድሕነት /USN/ ብዝብል ዝፅዋዕ ተቓዋሚ ፓርቲን ንዝተበፅሐ ስምምዕ ንኢዶም።እዚ ስምምዕ እዚ ተቓወምቲ ኣብ ናይ 2013 ኣ/ፈ ምርጫ ዝሰዓርዎ ግን ድማ ዝተሓሰምዎ ናይ ፓርላማ መናብር ክወስዱ መንገዲ ዘጣጥሕ እዩ።
እቶም ፕሬዝዳንት ምስ ቪኦኤ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ እቲ ስምምዕ ኣብ ጀቡቲ ዘሎ ፖለቲካዊ ወጥሪ ዘህድእ እዩ ኢሎም።’’ኣብ ጁቡቲ ዘሎ ሃውህው ፖለቲካዊ ወጥሪ ዘህድእ እዩ ኢልና ስለ እንኣምን ብታሓጓስ ተቐቢልናዮ ኣለና።ፖለቲከኛታት ንኽወዳደሩን ሪእቶታቶምን ኣፈላልያቶምን ንኸንሸራሽሩን ሓድሽ መድረኽ ዝፈጥር እዩ’’ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ንገዛኢ ፓርትን ተቓዋሚ ፓርቲን ዝሓቖፈ ኮሚሽን ተጣይሹ’ሎ።ኣብ ውሽጢ 30 ማዕልታት ኣብ ጭቡጥ ስምምዕ ክብፃዕ ዝሰርሕ እዩ’’ኢሎም።
ምጥያሽ ነፃ ኮሚሽን ምርጫ ኣብቲ ኣጀንዳ ካብ ዝተጠቕሱ ነጥብታት ሓደ እዩ።
ተቓዋሚ ፓርቲ USN ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት 2013 ኣ/ፈ ኣብዝተኻየደ ፓርላመንታዊ ምርጫ ካብ 65 መናብር ን10 መናብር ስዒሩ ነይሩ።እንተኾነ ግን መንግስቲ ነቲ ምርጫ ኣጭበርቢሩዎ ክብል ኣይተቐበሎን።
ገዛኢ ፓርቲ ካብ 65 መናብር ን55 መናብር ተቖፃፂሩ ይርከብ።


text:
ናይ ክልቲኡ ውድባት ምትሕግጋዝ ኣብ ወፍሪ ቀይሕ ኮኸብ ጥራሕ ዝተሓፅረ ኣይነበረን።ምትግጋዝ ኣይነበረን ዝብል ወገን ኣጋጢሙኒ ኣይፈልጥን።እቲ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ልዕሊ ዝተራኣየሉ ግን ኣብን ድሕሪ ፀረ ወፍሪ ቀይሕ ኮኸብ'ዩ ይብሉ ኣት መስፍን ሓጎስ።
ንሶም ወሲኾም "ካብ ህወሓት ናብ ህግሓኤ ሰራዊት ብምልኣኽ ንወፍሪ ቀይሕ ኮኸብ ብሓባር ዝተመከተሉ እዩ ነይሩ።እቲ ኣጋጣሚ ካኣ ናይ ብሓቂ ኣዎንታዊ ውፅኢት ነይርዎ" ይብሉ ካብ ሰልፊ ዴሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ መስፍን ሓጎስ።
ኣባል ጀብሃ ዝነበሩ ኣቶ ፍስሓፅዮን ገብረ ብወገኖም፣ጀብሃ ንካልኦት ውድባት ኢትዮዽያ ትሕግዝ ነይራ ዝብል ካብ ኣባላት ህወሓት ንዝላዓል ክሲ ሪኢቶኦም ተሓቲቶም ኣቶ ፍስሕፅዮን ክዛረቡ ከለው ንኣብነት ኣብ‘ቲ እውን ኢድዩ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ገዚፍ ሰራዊት ስለ ዝነበራ፣መርገፂኡ ብዘየግድስ ኣንፃር ደርጊ ክገጥም ኣለዎ ዝብል ሪኢቶ ጀብሃ ከምዝነበረ፣ካልእ ህወሓት ንኢህኣፓ ካብ ዓሌተና ከተውፅኦ ከላ ናብ ጀብሃ ዝቆፃፀሮ ከባቢ ዕቁባ ሓቲታ ስለዝተቀበልናያ፣ዘርዮምና ዘብል ትርጉም ብህወሓት ከምዝተታሓዘ ይገልፁ።
ኣብ ምሕቃቅ ጀብሃ፣ቀዳማይ ተሓታታይ ባዕላ ጀብሃ፣ቀፂሉ ህዝባዊ ግንባር ከምኡውን ህወሓት ተሓተቲ‘ዮም ይብሉ ኣቶ ፍስሓፅዮን።


text:
ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ንዝነብራ ደቀንስትዮ ዓፋር ናይ ባዕለን ዝኾነ መበቆላዊ ሜላ ተጢቒመን ንስድራቤተንን ንማሕበረሰበንን ከምዝመርሓ ሓደ ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ መጽናዕቲ ካብ ዝቐረቡ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ገሊጹ።
ኣብቲ ኣህጉራዊ ዓውደ መጽናዕቲ ኻብ መንጎ ዝቐረቡ ልዕሊ 130 መጽናዕትታት ንርእሰ-ምኽኣል ደቀንስትዮ ዓፋር ዝምልከት ሓደ መጽናዕቲ ቐሪቡ ኔሩ።
ነቲ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ንዝነብራ ደቀንስትዮ ዓፋር ዝምልከት መጽናዕቲ ዘቕረበት ወ/ሮ ደሃብ ሱሌማን “ ደቀንስትዮ ዓፋር ነቲ ሓያልን በዳህን ዝኾነ መነባብሮ ደቡባዊ ቐይሕ ባሕሪ ብኸመይ ይገጥምኦ ንዝብል`የ ከርኢ ፈቲነ “ ትብል።
ደቀንስትዮ ዓፋር ደቡባዊ ቐይሕ ባሕሪ ኤርትራ፡ ነቲ ናይ ባዕለን ዝኾነ መበቆላዊ ሜላ ተጢቒመን ንስድራቤተንን ንማሕበረሰበንን ኸምዝመርሓ ትገልጽ ወ/ሮ ደሃብ።
ንሳ ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝርከቡ ኸም ጽፍሪ ዓሳ ዝበሉ ነገራት ተጠቒመን ንወጻኢ ሃገራት ኸይተረፈ ዝሽየጥ ጨናን ኻልእ ካብ ባሕሪ ዝርከብ ጠቓሚ ነገራትን ከምዝሰርሓ ብተወሳኺ ትገልጽ።
ነቲ መጽናዕቲ ዘቕረበት ወ/ሮ ደሃብ፡ “ነቲ ሕርካ ጠቒመን ኣብ ክንዲ ዝድርብይኦ፡ ናብ`ቲ ባሕሪ ኸምዝመልስኦ-እዚ ድማ እንደገና ፈርዩ ኻልእ ሕርካ ኣብቁሉ እንደገና ከምዝጥቀማሉ ንርኢ “ ድማ ትብል።


text:
ብሰንኺ ደርቂ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ንምሕጋዝ ዘድልይ መጠን ገንዘብ ብህጹጽ እንተዘይተረኺቡ: እቲ ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ከምርሕ ከምዝኽእል ፕሮግራም መግቢ ዓለም የጠንቕቕ።
መንግስቲ ጃፓን ነቲ ሓገዝ ዘፍለጠ ብመንገዲ ኣብ አዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣምባሳደር ጃፓን ካዞሂሮ ሱዚኹ ኣቢሉ`ዩ። እቶም ኣምባሳደር እዚ ንኢትዮጵያ ዝተወሰነ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣካል’ቲ ሃገሮም ንቀርኒ ኣፍሪቃ ትህቦ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ምዃኑ ይጠቕሱ።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነትስ እቲ ዞባ ቅጽበታዊ ዝኾነ ሰብአዊ ሓገዝ የድልዮ’ዩ። ስለዚ ድማ ጃፓን እታ ኣህጉር ኣብ ተካየዶ ምምካት ደርቂ ሓገዛ ተበርኽት። ብጠቅላላ እዚ ገንዘብ ልዕሊ 125 ሚሊዮን ዶላር’ዩ። ካብኡ እቲ 30.1 ሚሊዮን ንኢትዮጵያ ክወሃብ ተወሲኑ`ሎ።’
ዝተረፈ ገንዘብ ነተን ኣብቲ ዞባ ዘለዋ ካልኦት ሃገራት ማለት ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳንን ሶማል ዝተመደበ ምኳኑ እቶም ኣምባሳደር ገሊጾም። ካብቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ 30.1 ሚሊዮን እቲ 8.4 ሚሊዮን ብቀጥታ ብደርቂ ንዝተተቖዑ ከምዝውዕል’ውን እቲ ዝተረፈ ድማ ንሓረስቶት ብዝተፈላለየ መንገዲ ዝሕግዝ ፕሮግራምን ዝተሓዝኤ ምኳኑ ኣፍሊጦም።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ መግቢ ዘድልዮም ሰባት ንሓደ ዓመት ንምምላእ 1.4 ቢሊዮን ዶላር ከምዘድልይ፡ ሰነድ ሰብአዊ ሓገዝ የመልክት። ካብዚ ኣስታት 700 ሚሊዮን ዶላር ድማ ገና ከምዘይተረኸበ ሕ/ሃ ይገልጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ፓርቲ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ሓዊሱ ኣብ ሓደ ኽፍሊ ትኣሲሮም ዝርከቡ ትሽዓተ እሱራት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቅልንጦ ኣድማ ምሕሳም መግቢ ካብ ዝጅምሩ ታሽዓይ ማዕልቶም ከምዝሓዙ ተፈሊጡ።
እቶም እሱራት ኣዚዮም ስለዝተጎድኡ ግሉኮስ ይወስዱ ከምዘለው ምንጭታት ገሊፆም ኣለው።
ኣባላት ኣመራርሓ እቲ ፓርቲ ኣቶ ጉርሜሳ ኣያናው፣ኣቶ ደጀኔ ጣፋ፣ኣቶ ኣዲሱ ቡላላን ኣቶ በቀለ ገርባን ከምኡ እውን ኣቶ ዮናታ ተስፋየ ሓዊሱ ካልኦትን ይርከቡዎም።
ብኻሊእ ዜና ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ጠጠው ዘይበለ ሕቶ ህዝቢን ተቓውሞን ከምዘሎን መንግስቲ ድማ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ይርከብ ኢሎም ምኽትል ኣቦ ወንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ።
ኣብታ ሃገር ዝልዓሉ ህዝባዊ ሕቶታት መንግስቲ ኣብ ክንዲ ብሓይሊ ብሰላማዊ መንገዲ ክፈትሖም ፓርቶምን መድረኽን ብተደጋጋሚ ፀዊዖም ይብል ፀብፃብ መለስካቸ ኣምሃ ሓቢሩ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ሚንስትራት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኦሮሚያ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝህልዎ ረብሓ ብዝምልከት ዘፅደቖ ረቂቕ ኣዋጅ ንስሩዕ ኮሚቴ ጉዳያት ሕግን ምምሕዳርን ጉዳያት ከተማታትን መሪሑዎ’ሎ።እቲ ቤት ምኽሪ ንዕረፍቲ ክወፅእ ዝተረፈ ሓደ ሰሙን ብምዃኑ ብፓርላማ ኣይፀደቐን።
ተቓወምቲ ውድባት ኦሮሞ ነቲ ረቂቕ ሕጊ ይቃውምዎ።ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ከምኡ እውን ወሃቢ ቃል ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኣቶ ሌንጮ ባቲ ዝወፀ ኣዋጅ ንሕቶ ህዝቢ ዝምልስ ኣይኮነን ክብሉ ነፂጎምዎ።
“ዝተጠቐምሉ ቋንቋን ኣገላልፃን ህዝቢ ምስ ዝህቢ ዘረሓሕቕን ዘፃብእን፣ካልእ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ክልዓልን ቅሬታ ከሕድርን እቲ ህዝቢ ዝኸፋፍልን እዩ።ምኽንያቱ ህዝቢ ኦሮሞ ፍሉይ ረብሓ ኣይሓተተን፣ፍሉይ ረብሓ ምሕታት እውን ኣይክኣልን።ካልእ ህዝቢ ዘለዎ መሰል ይትሓለወሉ ኢና ንብል ዘለና እምበር ካብ ካልእ ህዝቢ ተፈልዩ ንበይኑ ፍሉይ ረብሓ ዝሓተተሉ ኩነታት የለን።”
ኣብቲ ረቂቕ ሕጊ ዝተቐመጡ ከም ትምህርቲ፣መሰረተ ልምዓትን ባህሊን ዝኣመሰሉ መሰላት ዝኾነ ይኹን ሰብ “ሰብ’’ ብምዃኑ ዝረኽቦም መሰላት እዮም ዝበሉ ኣቶ ሌንጮ ብሽም ፍሉይ ረብሓ ፖለቲካዊ ድልየት ንምምላእን ደም ዘፋሰሰ ማስተር ፕላን ብኻልእ መልክዕ ንምፍፃም እዩ ኢሎም።
ኣቶ ሌንጮ ብተወሳኺ ንኦሮሞ ፍሉይ ረብሓ ክብሉ ከለው እቲ ኻልእ’ኸ ኣይርባሕን ማለት ድዩ ኢሎም ይሓቱ ።
“ኦሮሚያ መሰረተ ልምዓት ወይ ቤት ትምህርቲ ወይ ናይ ባህሊ ማእኸል ክሰርሕ ከሎ ካብ ሊዝ ወፃኢ ይውሃቦ ይብል።እቲ ካልእ’ኸ? ካብ ክልል ጋምቤላ መፂኦም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝኾነ ማእኸል ክሰርሑ እንተ ደልዮምኸ?ኣብ ባህርዳር ክሰርሑ እንተድኣ ደልዮም’ኸ?ንዕኦም ሊዝ ከኽፍሉዎም ማለት ድዩ?ኣብ ሓንቲ ሃገር ክልተ ዓይነት ምምሕዳርን ረብሓን ክህልው ማለት ድዩ?ኣይክኣልን።ከምዚ ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ትካላት ንህዝቢ ስለዝረብሑ ብዓንተብኡ እውን ብነፃ ክወሃቦም ኣለው።”
ዝተጠቕምሉ ቋንቋ ንኻልእ ኢትዮጵያዊ ዘፈራርሕ ከምዝኾነን ህዝቢ ንዘካይዶ ዘሎ ቓልሲ ንምድኻምን ንህዝቢ ንምክፍፋልን እዩ ድሕሪ ምባል ኣዲስ ኣበባ ናይ ፌደራልን ናይ ኦሮሚያን ዋና ከተማ ክትኸውን ኣለዋ እውን ኢሎም።
ግንባር ሓርነት ኦሮሞ እውን ነቲ ረቂቕ ሕጊ ብምቅዋም መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ። ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቶሌራ ኣደባን ውድቦም ነቲ ረቂቕ ሕጊ ዝተቓወመሉ ምኽንያት ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
“ረብሓ ህዝቢ ኦሮሞ ብዝምልከት ኣብ ከምዚኦም ዝበሉ ወሰንቲ ሕቶታት ናይ ህዝቢ ውክልና ዘለዎ ኣካል እዩ ክውስን ዘለዎ እምበር ብህዝቢ ዘይተመርፀን ህዝቢ ዘይወከሎን መንግስቲ ይኹን ጉጅለ ክውስን ኣይክእልን ካብ ዝብል ኢና ተቓውሞና ነስምዕ ዘለና።”
ኣቶ ቶሌራ እቲ ኣዋጅ ህዝቢ ኦሮሞ ክቃወሞ ንዝፀንሐ ማስተር ፕላን ብኢድ ኣዙር ንምፍፃም ዝተሃቀነ ውጥን እምበር ንሕቶ ህዝቢ ኦሮሞ ይፈትሕ እዩ ዝብል እምነት የብልናን ኢሎም።እቲ ሕቶ ናይ ፍሉይ ረብሓ ሕቶ ከይኮነስ ናይ ዋንነት እዩ ኢሎም።


text:
ንቡር < ጽረ-ንቡር = ዘይንቡር። ግድል – ዕንቅፋት = ፍታሕ።
ጽዮናውያን ንህዝቢ ኤርትራ ብድሎ ከይትዕሎ ክስዕሩዎ ስለዘይከኣሉ፣ ብንቡር < ጽረ-ንቡር = ዘይንቡር (Thesis – Antithesis = Synthesis)፣ ግድል < ዕንቅፋት = ፍታሕ (Problem – Reaction = Solution)፣ ዝብሉ ረቀቕቲ መሳርሒ መግዛእቲ ዝኾኑ ፎርሙላታት ምሂዞም፣ ንኣእምሮኡ ተቖጻጺሮም ባህርያዊ ጸግኡ፣ መሬቱን ባሕሩን (Rsource) ንኽቆጻጸሩ፣ ብምርምርን መጽናዕትን ውዲታዊ ኣውጺኦም።
ኣብ’ዚ በጺሕናዮ ዘሎና መበል 21 ክፍለ-ዘመን፣ ኩሎም መለኽቲ ሃገራት ዓለም፣ ኣብ ማዕራባዊ ዓለም ይሃልዉ፣ ኣብ ምብራቓዊ ዓለም፣ ወይከኣ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃን፣ ሃገራት ኣዕራብን፣ ወይድማ ኣብ ሃገራት ደቡብ ኣሜሪካን ይሃልዉ፣ በቶም መሃንድሳት ስዉር ሓይሊ ተዓሲቦም እዮም ከም ሜርሲኔሪ ኮይኖም፣ በቲ መሃንድሳት ዓሰብቶም ዘውጽኡሎም ረቂቕ መደብ ዕዮ ወይ ፕሮጀክት ተመሪሖም ዘገልግሉዎም። እቲ ገርሀኛ ህዝቢ ዓለም ግና ከም መራሕቱን፣ ነገስታቱን ወይ ከም ብሓቂ ሃገራውያንን፣ ንህዝቢ ዝሓልዩን ጌሩ እዩ ዝርድኦም። ብረቀቕቲ ሓይልታት ከም ዝዝወሩ እንተ ሓበርካዮ ከኣ ብቐሊሉ ክርድኣካ ኣይደልን እዩ። እቶም ዕሱባት መራሕቲ ነቲ ብመሃንድሳት ዓሰብቶም ዝተዳለወሎም ፕሮጀክት ንባዕሎም ጥራይ ተረዲኦም ብእኡ እንዳተመርሑ፣ ንህዝቦም ድፋዕን ግዳይ ጽዮናውያንን ገሮም ብጥንቃቐን ብምስጢርን ክሳብ መወዳእታ የሳቕዩዎ።
ኣስተብህል፤
ኣብዚ ክንስሕቶ ዘይብልና ግና ሓደ ነገር ኣሎ፣ ንሱ ድማ እዞም ዕሱባት መራሕቲ፣ ኣብቲ ዝተዋህቦም ፕሮጀክት ዋላ ኣዝዩ ዝደቐቐ ጌጋ ምስ ዝፍጽሙ፣ ብስዉር ይኹን ብግሁድ ከምዝቕንጸሉ በቶም መሃንድሳት ልኣኽቶም ተሓቢሩዎም እዩ። ንዋሕስነት ሕይወቶም ድማ፣ ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ ካብ ህዝቢ ተዘሚቱ ኣብ ኦፍሾር ባንክታት፣ ከም ብዓል ስዊዘርላንድ፣ ሉክሰምቡርግ፣ ወይከኣ ኣብ ዝተፋላለያ ዴስየታት ይቕመጠሎም። እቲ ሓቂኳ፣ ነቲ ገንዘብ ከይበልዑሉ እዮም ዝሞቱ። በዚ ተኣማሚኖም ድማ ንህዝቦም ይገፍዑ። እቲ ገርሀኛ ህዝቢ ግና፣ ንዝኾነ ረቂቕ ይኹን ረጒድ እከይ፣ ብመደብ ኣብቲ ሃገር ክፍጸም ከሎ፣ በቶም ብድሕሪ መጋረጃ ዘለው ስዉራት መሃንድሳት እከይ ዘይኮነስ፣ በቶም ልኡኻት መለኽቲ ጥራይ ዝፍጸም ዘሎ ገሮማ እዮም ዝርድኡ። ዝኾነ ይኹን መላኺ ገዛኢ ይኹን፣ ንስሙ “ብዲሞክራስያዊ ምርጫ“ ዝተመርጸ ይኹን ንሓደ መንግስቲ ዓልዩ ኣብ ስልጣን ዝደየበ ብዓል ስልጣን፣ ክሳብ ነቶም ስዉራት ሓይልታት ዓሰብቱ ዘገልገለ ጽንጽያ ዓይኑ ዘንፍረሉ ተጻባኢ ከምዘይህሉ ብግቡእ እዩ ዝሕበሮ። ነዚኣ መብጽዓን ዋሕስነት ሕይወቶምን ተኣማሚኖም እዮም እምብኣር፣ ንህዝቦም ኣሕሊፎም ግዳይ ባዕዳውያን ገሮም ክሳብ ዝኣርጉን ዝሞቱን ዝኽድሙሎም። ኣብዛ ነጥቢ እዚኣ ኣያ እምብኣር እታ ኣዝያ ረቃቕ ዝኾነት ምስጢር ካብ ህዝቢ ተኸዊላ ክሳብ መወዳእታ ግዜ ትቕጽል ዘላ።
እዚ በቶም መሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተሓንጸጸ ውዲታዊ ወፍሪ’ዚ፣ ካብ መዋእለ ባርነት ኣትሒዙ፣ ብፈላሊኻ ግዛእን፣ ብኣዝዩ ዝተሓላለኸ ሜላን መልክዑ እንዳቀያየረኳ ክቕጽል እንተጸንሐ፣ ኣብዚ በጺሕናዮ ዘሎና መዋእል ግና፣ ብመልክዕ ካልእ ይምሰል እምበር፣ ትሕዝቶ እቲ መደብ ዕዮን ግናኣዝዩ ምዕቡል ዘመናዊ ባርነት እዩ። እወ፣ ብረቂቕ ስነ-ኣእምራዊ መጽናዕቲ ዝተሰነየ ሶሻል ኢንጂኔሪን ዝብሃል ፍልስፍና፣ ግንከኣ ብስነኣእምሮን ሶሻል እንጂነሪን ዝሰልጠኑ ክኢላታት ዝዝወር ወፍሪ እዩ ዝካየድ። እቶም ነዚ ኣብዚ እዋንዚ ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ መግዛእቲ ከም መሳለጢ ተመሪጾም ዝተመደቡ ፍቱናት ፎርሙላታት ድማ ከም መረዳእታ ንምጥቃስ፣ እዞም ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሮም ዘለው እዮም።
1ይ.) ንቡር ጽረ-ንቡር = ዘይንቡር (Thesis, Antithesis, Synthesis) ብጆርጅ ቪልሄልም ፍሪድሪክ ሄገል ዝተባህለ ተማራማራይ ሶሻል ኢንጂኔሪን ፈላስፋ ጀርመናዊ ዝተማህዘ እዩ። እስከ እምብኣር ነዘን 3 ፎርሙላታት እዚአን እንታይ ከምዝኾነ ትሕዝቶአንን ውዲታዊ ትርጕመንን ብኣድህቦ ብስእላዊ መልክዕ ንከታተለን።
እዘን ኣብዛ ስእሊ ተገሊጸን ዘለዋ ኣገባባት እስከ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ፣ ብኸመይ ከምዝተተግበራ ንከታተል።
ኣብ ኤርትራ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ክሳብ ወራር ኮለንያል ጣልያን፣ ብሕገ-ንዳባ፣ ንመረዳእታ ሕጊ ኣድግና ተገለባ፣ ኣብ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ፣ ሕጊ ኣከለ-ምልጋእ፣ ኣብ ኣውራጃ ሰራየ፣ ሕጊ ለጎ-ጭዋን፣ ሕገ ዓዲ-ቆንጽን፣ ሕገ 7 ድንበዛንን፣ 7 ዓንሰባን ከኣ ኣብ ውራጃ ሓማሴን፣ ፍትሕ መሓሪ ወዓዶታት፣ ሕጊ ክልተ መንሳዕ (ክልአ) ድማ ኣብ ሰኒሒት ወይ ኣብ ምድረ መንሳዕ፣ ብሓውሲ ፌደራላዊ ምሕደራ ብባሓረ ነገስታት ተማእኪሉ ክጉዓዝ ጸኒሑ።
ብተወሳኺ ድማ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ኣገባባት፣ ንኣእምሮ ወዲሰብ ንምቍጽጻር ዘገልግሉ ረቀቕቲ ሜላታት እዮም።
-
ኣብ መግብን ማይን ስሚን መድሃኒትን ሕእዋዊስካን ኣቃሚምካን ንህዝቢ ምስማም
-
ዜና ማዕከናት ምቍጽጻር። ነቲ ገዛኢ ሃይሊ ጥራይ ከምዘገልግል ምግባር።
-
ንህዝቢ ብፍርሒ ብራዕዲን ገርካ ምግዝእ፣ ንመረዳእታ ህግደፍ ዝጥቀመሎም ውዲታውያን ሜላታት “ወያኔ መጸካ፣ መጃሃዲን ተቕልቀሉኻ” ወዘተ…
-
ንህዝቢ ፈላሊኻ ምስዓር፣ “ትግራውይ እዩ፣ ኣገለጉዛይ፣ ሰራየ፣ ሓማሴን ኣስላማይ” ወዘተ…
-
ብሃይማኖት ሰቢኽካ ኣእምሮ ወዲ ሰብ ምዝንባዕ፣ ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ንዕዘቦ ዘሎና፣ ብመራሒ ኢትዮፕያን ዲክታቶር ኤርትራ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ምስ ሃገራት ኣዕራብ ዘካድ ዘሎ መርዛም ግንከኣ ውዲታዊ ሕጽኖት፣ ጽባሕ ብጊሓት ታሪኽ ክድገም ክንርእዮ ኢና።ንሱ ድማ ኣስላማዊ ኲናት (ISIS) ካብ ሶርያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክግዕዝን ክልሕምን እዩ።
-
ንተቓዋሚ ሓይሊ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽርካ ምእታው፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ወያኔን ህግደፍን እዮም።
-
ቍጠባዊ ሥርዓት፣ ጥንቆላዊ ሕንፍሽፍሽ፣ ግብሪ ክርስቶስ እንገብር ብጹኣን ኢና ዝብሉ ከም ኊሆቫ ጴንጠቆስጥ፣ መምህር ግርማ፣ ወዘተ..ኣዋፊርካ ንህዝቢ ካብቲ ርትዓዊ ቅኑን እምነቱ ኣዘናቢልካ ሕንፍሽፍሽ ምእታው።
-
ፍልስፍና ሄገል
-
ኣጀንዳ ሥልጣን ምግባት
-
ንቡር ፣ ኮነ ኢልካ ዝመሃዝካዮ ግብረ ሽበራ፣ ፈተና
-
ጸረ ንቡር፣ ጭቆና፣ ብፖሊስ ዝግዛእ ሃገር
-
ጸረ ሓርነት፣ ነቲ ሓቀኛ ሓርነት ኣልጊስካ ስልጣን ህዝቢ ብውሑዳት ምቍጽጻር
ንቡር > ጸረንቡር > ዘይንቡር
ብውርዙይ ባህልን፣ ቅዱስ ርትዓዊ ሃይማኖትን (ኦሪታዊ ሃይማኖት ብቋንቋ ግሪኽ ከኣ ኦርቶዶክስ)፣ ብዴሳዊ ዋንነት መሬትን ክመሓደር ጸኒሑ። እዚ ኣገባ ምሕደራ እዚ እምብኣ
ን ቡ ር (Thesis) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ነዚ ን ቡ ር (Thesis) ምሕደራ ዓደቦ ግና ጸረ ንቡር (Antithesis) ዝኾነ ወራር ኮሎንያል ጣልያ መጺኡ፣ ነቲ ንቡር ዝነበረ ብሓይሊ ኣብ ዘይ ንቡር (Synthesis) ንኽቕዪሮ ብዘለዎ ሓይሊ ፈቲኑ። ይኹን እምበር እቲ ዝነበረ ንቡር ባህልን ሃይማኖትን ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ካብ ውሉድ ወለዶ እንዳተወራረሰ ህዝቢ ምድረባሕሪ ክሰርሓሉ ዝጸንሐ ኣገባብ ምሕደራ (ንቡር) ኮሎንያል ጣልያን ብቐሊሉ ክቕይሮ ስለዘይከኣለ ዳርጋ እቲ ንቡር ምሕደራ ምድረባሕሪ ብፍላይ ኣብ ኣውራጃታትን ወረዳታትን ዓድታትን ብባይቶ ይመሓደር ነበረ። ከምዚ ኢሉ ክቕጽል ምስ ጸንሐ ድማ ኮሎንያል እንግሊዝ ንኮሎንያል ጣልያን ተኪኡ፣ ኣብ ምድረባሕሪ መግዛእቱ ጀመረ። ኣብ እዋን መግዛእቲ እንግሊዝ እንተኾነውን፣ እቲ ንቡር ዋላኳ ግእዝኣት እንግሊዝ ብስነኣእምራዊ ሜላ ይጉዓዝ እንተነበረ ዳርጋ ብመጠኑ ከም ቀደሙ ንቡር ኮይኑ ቀጸለ።
ኮሎንያል እንግሊዝ ካብ ምድረባሕሪ ምስተሳናበተ ድማ፣ ብወራር ንጉስ ሃይለስላሴ ኣርከበሞ ተቓዳዲሙ ነቲ ጥንታዊ ቋንቋ ትግሪኛ፣ ብባዕዳዊ ቋንቋ ኣምሓሪኛ ብምትካእ፣ ነቲ ሕገንዳባ ዝነበረ ድማ ብፍትሃ ነገስት ዝብሃል ሕጊ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ ብምትካእ፣ ነቲ ን ቡ ር (Thesis) ምሕደራ ዓደቦ ጸረ ንቡር (Antithesis) ኣተኣታትዩ፣ ኣብዘይ ንቡር (Synthesis) ክቒይሮ ፈተነ። ይኹን እምበር፣ እቲ ኣብ ኣውራጃታትን ወረዳታትን፣ ዓድታትን ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ኤርትር ግና፣ ዋላኳ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ መስፍናዊ ሃይለስላሴ ንዳተገዝአ ከሎ፣ ብሕጊ እንዳባን ብባይቶን እንዳተማእከለ ጸኒሑ፣ ነቲ ንቡር ዝጸንሐ መግዛእቲ ንጉስ ሃይለስላሴ፣ ግዝያዊ ወተሃደራዊ መንግስስቲ መጺኡ፣ ብጋሻ ፍልስፍና ማርክሰ ሌኒን ኣብ ዘይ ንቡር ቀዪሩዎ። ድሕሪ ምስንባት ግዛይዊ ወተሃደራዊ መንግስቲ ደርጊ ድማ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ንቡር መሰረት ክምለስ ክብህግ ከሎ፣ ጸረ ንቡር ዝኾነ ፍልስፍና ሓንጊጡ ብሓደ ልኡኽ መላኺ ዝምራሕ ግዝያዊ መንግስቲ ህግደፍ፣ ነቲ ዝነብበረ ንቡር ምሕደራ ህዝቢ ኤርትራ፣ ፈጺሙ ንምድምሳስ ዝተፋላለዩ መደብ ዕዮታት ኣውጽኤ። መሬት ንመንግስቲ፣ ኣውራጃታት ብዞባታት ብምቕያር፣ ኣብያተ ትምህርቲ ብምዕጻው፣ ካህናትን ድያቆናትን ጠመንኋ ከምዝሕንግጡ ገሩ ንበረኻ ከምዝወፍሩ ብምግባር፣ ንዝቃወሞን ብልዑላውነት ሃገር ዝኣምኑ ደቂ ሃገርን፣ ገዳይም ተጋደልትን፣ ካህናትን ኣሻኻትን ንቤት ማእሰርቲ ጓረቶም።ንመንእሰይ ኣብ በረኻ ምስፋር፣ ገንዘብ ህዝቢ ምህጋር፣ ኣብ ግዝያዊ መንግስቲ ዝተመርኮሰ ግንከኣ ወተሃደራዊ መግዛእቲ ዝኾነ ስርዓተ ኣልቦ መንግስቲ መስረተ። በዚ ከኣ ነቲ ንቡር ዝነበረ ባህላዊን ሃይማኖታዊን፣ መለዪ መንነትን ግሂሱ ኣብዘይ ንቡር፣ ኣብ ኣዝዩ ፋሉልን ግዕዙይን ዝኾነ ዘይንቡር ስርዓት ለወጦ። ንቡር ጽረ-ንቡር = ዘይንቡር (Thesis, Antithesis, Synthesis)።
-
-
2ይ.) ግድል – ዕንቅፋት = ፍታሕ (Problem – Reaction-Solution) ዝብሃሉ ረቀቕቲ ኣገባባት’ዮም።
-
ግድል (Problem) ወይ ሽግር ይፈጥሩሞ፣ ብቅድመ ግንባር ተዋፊሮም ከኣ ገብረ ሽበራ ዘካይዱ ግብረሽበራውያን መልሚሎምን ኣሰልጢኖም፣ ግንከኣ ንረብሓኦም ንከገልግሉ ኣዕጢቖም የዋፍሩዎም።
2. ዕንቅፋት (Reaction)፣ ነቶም ዘዋፈሩዎም ግብረ-ሽበራውያን ድማ ኣንጻሮም ኮይኖም ዝዋግኡ፣ ሓደስቲ ጸረ እቲ ዘሎ መስርሕ ይፈጥሩ። ብውዲት ሓደስቲ መራሕቲ ግብረ ሽበራ መልሚሎም ድማ መራሕቲ ይሸሙ።
-
ፍታሕ (Solution)፣ ካብኡ ነቲ ብህዝቢ ዝተላዕለ ቅኑዕን ንመሰረታዊ ፍታሕ ዝዓለመ ተበግሶ ኣብ መaለቢኡ ከይበጽሐ የበርዕኑዎ። በብዓይነቱ ምስምሳት እንዳምሃዙ ድማ ነቲ ነቲ ህዝቢ ኣብ ዕንክሊል ከምዝነብር ገሮም ሓዲግ መዲግ ይገብሩዎ።
ኣብ ኤርትራ ነቲ ኣምሆ ዘመን ብሻዕብያ ዝፍለጥ ዝነበረ፣ ሎሚ ብህግደፍ ዝስመ ጭፍራ።
ኣብ ሜዳ ከሎ ኣብዞም ሰለስተ ሜላታት ተመርኲሱ፣ ዓወት ህዝቢ ኤርትራ ንምድንጓይ፣ ዘመሳምሶም ዝነበረ ምስምሳት ብሕጽር ዝበለ ንምቕራብ፣
“ዓማ ሓራዲት፣ ዓማ ኣስላማዊት እያኳ ትዕንቅፈና ዘላ እምበር ነጻነትስ ቀልቲንፍና መምጻእናያ”።
ውጽኢቱ፣ ባaሽሓት ዝቝጸሩ ኣሕዋትንኣሓትን ኲናት ሓድሕድ ወሊዕካ ንምጽናትን፣ ብሰንኪ ኲናት ሓድሕድ ድማ ዓወት ወይ ነጻነት ንዓሰርተታት ዓመታት ተናዊሑ። ድሕሪ ክንደይ ዕንክሊል ሻዕብያን ህግደፍን መራሕቲ ጀብሃን ተላፊኖም ንሰራዊት ጀብሃ ንስግረ ዶብ ሱዳን ከምዝድፋእ ተገብረ።
ድሕሪ ነጻነት ከኣ ህዝባዊ መንግስቲ ክንዲ ዝምስረት፣ ብደሴት ሓኒሽ ኣመሳሚሱ ኲናት ኣንጻር የመንን፣ ኣንጻር ጅቡቲ፣ ኣንጻር ሱዳን፣ ኣንጻር ባዕሉ ዝመሃዞም ብስም መጃሃዲንን ጭሓማት ዝፍለጡ ”ጒጅለ ኣኽራሪ ኣስላማዊ ግብረሽበራ“ ብዝብል ስም ዘጠመቖም ኲናት ብምውላዕ፣ ሕገ መንግስትን መንግስትን ከምዘይ ቆውም ገበረ። ካብኡ ጸኒሑ ድማ፣ ምስቶም ህወሓት ዝብሃሉ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ምስኦም ተላፊኑ ንውድብ ጀብሃ ዝደምሰሰን፣ ምስኦም ተላፊኑ ንሰራዊት ወተሃደራዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሰዓረን፣ ሓዲሽ ዶባዊ ኲናት ዝፍለጥ ውዲታዊ ኲናት ወሊዑ። ድሕሪ ኣዋድቓ ፈረስ ዓቀት ዶባዊ ኲናት ድማ፣ “ዶብና ከይተሓንጸጸ፣ ሕገ መንግስቲ ክንእውጅን፣ ህዝባዊ መንግስቲ ከነቕውም ኣይንኽእልን ኢና“ ብዝብል ምስምስ፣ “ወፍሪ ዋርሳይ እከኣሎ፣ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ብዝብል ውዲት መኽንያት ብምፍጣር፣ ንመንእሰይ ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ዓዶም ዘይኮነስ ኣብቲ ምድሪ ዓሶን ጻጾትን ዝኾነ ሳዋ ዝብሃል ቦታ ኣብ ዘመናዊ ባርነት ዳጒኑዎም። ድሕሪ 20 ዓመታት እቶም ክልተ ገጽ ሓደ ቅርሺ ዝኾኑ፣ ጭፍራ ወያኔ፣ ጉዳይ ዶብ ብዘይ ቅድመ ኲነት ኣልዒልናዮ ኢና ኢሎም ምስ ኣወጁ፣ ኢሰያስ “ተቐቢለዮ እየ“ ኢሉ ከብቅዕ፣ ጉዳይ ዶብ ከይተላaለ፣ ምስቲ ኢህኣደግ ከም 1ይ ሚንስተር ኢሎም ዝሓረዩዎ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ ዓሊ ጥራይ ብምምስጣር፣ “ካብ ሕጂ ንድሓር ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ክልተ ሃገራት ዘይኮናስ፣ ሓንቲ ሃገር እየን! ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ ዘይኮኑስ ሓደ ህዝቢ እዮም!“ ክብል ከይሓፈረ ግዒሩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ድማ ነቲ ኣምሆ ዘመን ህወሓት ዝፍለጥ ዝነበረ፣ ሎሚ ብኢሃኣዴግ ዝፍለጥ ዘሎ ጭፍራ ፣ ኣምሆ ዘመን ኣብ ሜዳ ከሎ ዝካየዶ ዝጸንሐ መስርሕን፣ ከም መንግስቲ ምስቆመ ዝፍጽሞም ዘሎ ውዲታትን፣ ሰውራ ትግራይ ብዘይካ ህወሓት ካልእ ውድብ ኣየፍቅድንዩ ካብ ዝብል ተበግሱ፣ ንውድብ ነቲ ብድሕሪ ስዕረት ንጉስ ሃይለ ሥላሴ፣ ኢትዮጵያዊ ዲሞክራስያዊ ሕብረት (EDU) ዝብሃል ውድብ ደምሲሱዎ፣ ነቲ ብብዓል ሃይለፊዳ ዝብሃል ሓርበኛውን ፈላስፋን ዝምራሕ ዝነበረ ብ “ሜኤሶን“ ዝፍለጥ ማርክሰ ለኒናዊ ሰልፊ ኣጥፊኡዎ፣ ነቲ ብብርሃነ መስቀል ረዳ ወልደሩፋኤል ዝምራሕ ዝነበረ ብ (ኢ.ህ.አ.ፓ. E.P.R.P.) ዝፍለጥ ምንቅስቓስ ኣዕሪቡዎ።
ነቲ ብተጋድሎ ሓርነት ትግራይ ዝፍለጥ ብኣረጋዊ ን ግደይ ዘራጸንን ዝምራሕ ዝነበረ ውዲብ ኣፍሪሱ፣ ምስ ህ.ግ.ሓ. ኤ. (E.P.L.F.) ተላፊኑ ንተ.ሓ.ኤ. (E.L.F.) ዝብሃል ውድብ ደምሲሱ፣ ብማለሊት ዝምእከል ህ.ግ.ሓ.ት. ወይ ህ.ወ.ሓ.ት. (T.P.L.F.) ዝብሃል ውድብ መስሪቱ። ድሕሪዚ ኩሉ ውረድ ደዪብ ከኣ፣ ብ1987 ዓ.ም.ፈ. ንከተማ መቐለ ወሪሩ ካብ ኢድ ግዝያዊ ወተሃደርቅዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንዝዓ፣ ነቲ ብስም ህ.ወ.ሓ.ት. (T.P.L.F.) እንዳጨርሐ ንህዝቢ ትግራይ ነጻ ንምውጻእ እየ ዝቃለስ ዘሎኹ እንዳበለ ን17 ዕመታት ዝጭርሖ ዝነበረ ጭርሖ ጒሒፉ ድማ፣ ካብቶም ኣብ ሜዳ ከሎ ዘጥፍኦም ኢትዮጵያዊ ዲሞክራስያዊ ሕብረት (EDU)ን፣ “ሜኤሶን MEISON“ Ethiopia Socialist Movement (ኢ.ህ.አ.ፓ. E.P.R.P.) ዝተረፉ፣ ተረፍ መረፍ ከም ብዓል በረኸት ስምኦንን፣ ታምራት ላይነን iቡ ተጸንቢሩ፣ ኢህኣዴግ ዝብሃል ሓዲሽ ውድብ መሃዘ። እዚ ውድብዚ እዩ ሎሚ ከም ሰልፊ ኮይኑ እምባኣር ሎሚ ኣብ ኣራት ኪሎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኮይኑ ንኢትዮጵያ ብዞባ ጎዛዝዩ ዝገዝእ ዘሎ።
ግድል (Problem) ትፈጥር እሞ፣ ኣብ ፍታሕ ከይበጽሕካ ከኣ፣ ጸረ ግድል (Reaction) ከኣ ትፈጥር፣ ካብኡ ኣብቲ መደብ ዘውጻእካሉ ፍታሕ (Solution) ከይበጻሕካ ዕንክሊል ብምባል, ነቲ ፍትሕ ተዳናጒዮ። እስከ ነዘን ክልተ ፎርሙላታት፣ ኣምሆ ዘመን ኣብ ሰውራ ኤርትራ፣ ሎሚ ከኣ ኣብ ኤርትራ፣ ብኸመይ ኣገልጋላ ከምዝነበራን ዘለዋን ብቕልል ዝበለ መረዳእታ ንከታተል: ኩሉ ኤርትራዊ ከምዝፈልጦ፣ ብ1961 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ኤርትራ “ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ” ዝብሃል ሃገራዊ ውድብ ተመስሪቱ። ዓላማ ተ.ሓ.ኤ. ከኣ ነጻነት ኤርትራ ንምጻእ ነበረ። እምብኣር እቲ ብስም “ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ” ዝጽዋዕ ዝነበረ ውድብ፣ ድሕሪ ኣስታት 10 ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ጸረ መዛእቲ ኢትዮጵያ ከካይድ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ዛጊት ብኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝምራ “ህዝባዊ ግንባርሓርነት ኤርትራ” ዝብሃል ተመስሪተ።
ኣብዚ ኣስተብህል፣ ስለምንታይ “ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ” ኣንጻር ወራር መንግስቲ ኢትዮጵያ እንዳመከተ ከሎ፣ “ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ” ዝብሃል ሓድሽ ውድብ ተማሂዙ? መንከ ምሂዙዎ? “ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ” ዝተማህዘኸ ስለምንታይ? 2 ውድባት ሓቢረን: ንነጻነት ኤርትራ ኣቀላጢፈን ንኽየምጽኣ ዘይተቓለሳ ኣበይ እዩ እቲ ጸገም? ስለምንታይከ 2 ውድባት ነንሓድሕደን ኲናት ሓድሕድ ወሊዐን? ብሰንኪ እቲ ኲናት ሓድሕድከ ነጻነት ኤርትራ ከምተዳንጐየ ንዝክሮዶ? ስለምንታይ ነጻነት ኤርትራ ክቀላጠፍ ዘይተደልየ? ኣስተብህል ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራን ከምዘይድለ እምብኣር በዚ መርትዖዚ ክርዳእ ዘይክእል ኤርትራዊ እንተሎ፣ ብዛዕባ ኤርትራ ምዝራብ ደው እንተበሎ ይሕሾ!!
መበገሲ > (Motive) ዘይተኣደነ ሓሶት > (The Big Lie) ግድል > (Problem)፣ ምስምስ > (Means) ዕንቅፋት > (Reaction) = ፍታሕ (Solution) ኣብ መወዳእታ = ውድዓዊ መግዛእቲ > (Government Objetives)።
እምብኣር በዘን ሜላታት እዚኤን ተጠቒሞም እዮም እቶም ገዛእቲ ብጸረ ህዝቢ ዝኾነ ውዲት ተጠቒሞም ንህዝቢ ኣታሊሎም ግዝኣቶም ዘናውሑ። ብሕጽር ዝበለ መረዳእታ፣ ብመጽናዕትን ብምርምርን ሶሻል ኢንጂኔርን ዝሰልጠኑ ክኢላታት ተዳልዩ ዝቐረበ እከይ ሜላ ተጠቒምካ፣ ጸረ ህዝቢ ዝኾነ መግዛእቲ እንዳኣተግበርካ፣ ንህዝቢ ብራዕድን ብሓሶትን ብውዲትን ምግዛእ። እቲ ረቂቕን እከይን ውዲት ድማ፣ ህዝቢ ምእንቲ ከናቝቱ ደቂ ዓዲ መሲሎም ዝረኣይሉ ብቅልውላው መንነት ዝደንዘዙ ተወሊጄ መልሚልካ ንህዝቢ ኣዓንጂልካ ምግዛእ። ህዝቢ ሰሚሩ ምእንቲ ከይቃወሞም ብፍላይ ኣብ ድሑር ሕብረ- ተሰብ ወገንን ዓሌትን ሃይማኖትን ወዘተ…. ዝተመርኮሰ ሜላ ተጠቒሞም፣ ነቲ ህዝቢ ኣብ ነንሓድሕዱ ከም ዝናቖት ምግባር ቀንዲ ውዲታዊ ተግባራቶም እዩ። እዚ ክኣ ንገለ ኣካላት ካብቲ ንይምሰል ንዕኦም ዝመስል ገለ ሓለፋታት ስልጣን ይዕድሉ’ሞ፣ እቲ ህዝቢ ኣብ ወገናዊ ዕግርግር ኣትዩ፣ መሰረታዊ ጸላኢኡ ከየለለየ፣ ካብ ሰሚርካን ተዋሃሂድካን ተፋቒርካን ምንባር ተጓናዲቡ ተፋላልዩ ኣብ ነንሓድሕዱ ብጽልእን ብቕርሕንትን ከምዝነብር ይኸውን።
እቲ ቀንዲ ውዲት ግና፣ እቲ ህዝቢ መሰረታዊ ሓድነቱን ሕውነታዊ ዝምድናኡ ኣጥፊኡ፣ ወገኑን፣ዓዱን ሃገሩን ከምዝጸልእ ይገብሩዎ። እቲ ቀንዲ ዓላማ ድማ፣ እቲ ህዝቢ ብማይንድ ኮንትሮል ኣእምርኡን ሕንኡን ሰሊብካ ነቲ ዝውንኖ ባህርያዊ ጸግኡን ሃገሩን ባሕሩን ከምዘይከላኸል ገርካ፣ ባዕልኽ ከምትቆጻጸሮ ንምግባር ጥራይ እዩ።
Who controls the Land and the food Supply, controls the People.
መሬትን ህዝብን ማእቶትን እንተድኣ ተቛጻጺርካ: ንህዝቢ ተቛጻጺርካዮ ማለትዩ።
Who controls the Energy can control the whole Eritrea.
ንሓይሊ መብራህትን ማይን እንተድኣ ተቛጻጺርካዮ ንመሉእ ህዝቢ ተቛጻጺርካዮ ማለትዩ።
Who controls the Money controls the People of Eritrea.
ንባጤራ ናቕፋ እንተድኣ ሃጊርካዮን ተቛጻጺርናዮን፣ ሃብቲ ህዝቢ ተቛጻጺርናዮ ማለትዩ።
ድሕሪዚ ኩሉ እምብኣር ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓንቲ ሃገር እየን እንተበልና ኣይተጋጌናን።
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
12 ንሓሴ 2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
ጉጅለ ህግዲፍ በብእዋኑ ካብ ሓቅን ክውንነትን ዝረሓቐ ምስምሳት ብምቕራብ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ክሽሕጦ ከም ዝጸንሐ ሕጂ ተቓሊዑ እዩ። ህግዲፍ ህዝቢ ዘዳህልለሉ ምኽንያት ክስእን እንከሎ፣ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ፍቕሪ ሃገር ስለ ዝርዳእ ነዚ መዝሚዙ ድራማታት ይፈጥር። ምስ ሱዳን፣ የመን፣ ጅቡቲ ዝፈጥሮም ዝነበረ፣ ኣብ ክንዲ ህድኣትን ሕግን ትዕቢትን ታህዋኽን ዘቐድሙ ውግኣት ዕላመኦም ምድህላልን ኣቕጣጫ ምቕያርን እዩ ነይሩ። እዚ መምሃሪ ተመኩሮ ኣብ ዘይኮነሉ ምስ ኢትዮጵያ ዝጻሕተሮ ውግእ ኣዝዩ ብዙሕን ብዝተፈላለዩ መዳያት ዝግለጽን ማህሰይቲ ኣስዒቡ ሓሊፉ።
እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ውግኣት ከምቲ ምስ ካለኦት ሃገራት ዝተኻየደ ጐንጺ ውሑድ ዋጋ ዝሓትትን ብቐሊሉ ዝድቅስን ኣይነበረን። ብሰንክዚ ንክልተ ዓመታት ዝተኻየደ ውግእ ብዙሓት ኣብ ኢትዮጵያ ንነዊሕ ዓመታት ከከም ዓቕሞም ንብረት ዘጥረዩ ኤርትራውያን ዛሕዛሕ ኢሎም። ናይዚ ዛሕዛሕ ስንብራት ክሳብ ሎሚ ከምዘይሃሰሰ ኣብዚ እዋንዚ ዝጠፈአ ንብረቶም ንምምላስ ኣብ ከተማታት ኢትዮጵያ ፈቐዶ ቀበለታት፣ ወረዳታትን ክፍለ ከተማታትን ቀንፈዘው ዝብሉ ዘለዉ ኤርትራውያን ምስክር እዮም። ጉጅለ ህግደፍ ዝገብሮን ብሰንክቲ ተግባሩ ክስዕብ ዝኽእል ጉድኣትን ዝርዳእ እንተዝነብር፣ ኩነታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ግምት ከየእተወ ውግእ ከፊቱ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዘይሃሰሰ ቅልውላው ኣይመፈጠረን። እንተኾነ ነቲ ዘይሓላፍነታዊ መንገዲ ኮነ ኢሉ መሪጽዎስ፣ እቲ ክወርድ ዘይነበሮ ጉድኣትን ክሳራን ወሪዱ። ኣብዚ እዋንዚ ብዙሓት ኤርትራውያን ህግደፍ ሓልዮት ህዝቢ ከምዘየብሉ ተረዲኦም እዮም። ገለ ውሑዳት ግና ሓንሳብ በቲ ናይ ህግደፍ ኣምሱልነት ምስተሰልቡ ናብ ልቦም ዘይተመልሱ ኩነታት ረጊጽዎም ዝሓለፈ ይህልዉ ይኾኑ።
መራሒ ህግደፍ ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጸሓይ ዳግማይ ኣይክትበርቕን እያ ከም ማለት እዩ ብዝብል ተመጢጡ ክምካሕ ምስ ጸንሐ ኩሉ ትምክሕቱ በኒኑ፣ ባደመ ጥራይ ዘይኮነ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ሕንብርቲ ኤርትራ’ውን ናይ ምብጻሕ ዕድል ረኺቡ። ነቲ ናይ ሽዑ ናይ ስዕረት ኩነታት፣ ካብተን ናይ ዓለምና ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ሓደ፣ ቢቢሲ ኣብቲ እዋንቲ “ሰራዊት ኤርትራ ተሳዒሩ” ( Eritrean army is deffited) ዝበሎ ክሳብ ሕጂ ኣይርሰዖን። እንተኾነ ዓለም ተጓይያ ነቲ ውግእ ኣህዲኣቶ። ከም ውጺት ናይቲ ህድኣት ከኣ ስምምዕ ኣልጀርስ ተፈሪሙ። ጉዳይ ዶብ ናብ ቤት ፍርዲ ዘሄግ ተወሲዱ። ንዶብ ዝምልከት ፍርዲ ከኣ ተዋሂቡ። በቲ ፍርዲ መሰረት እታ ናይቲ ውግእ መጸዊዒት ዝኾነት ባድመ ናብ ኤርትራ ተፈሪዳ። እዚ ማለት ግና ሰፊሕ ናይ ኤርትራ ዝበሃል ዝነበረ መሬት ናብ ኢትዮጵያ ኣይከደን ማለት ኣይኮነን። ብዓይኒ ቁጠባዊ ልምዓትን ህዝባዊ ምምዝባልን እንተተወሲዱ ኣብቲ ፍርዲ ኢትዮጵያ እምበር ኤርትራ ኣይኮነትን ረቲዓ ዝብሉ፣ ነቲ ኩነታት ብስምዒት ዘይኮነ ብህድኣት ዝመዝኑ ብዙሓት እዮም።
ዋላ’ኳ እቲ ፍርዲ ቀያድን ናይ መወዳእታን እንተኾነ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ምትግባር ቅሩብነት ኣይተራእየን። ጉጅለ ህግደፍ ብወገኑ ናይቲ ንኻለኦት ዘቤታዊ ጉዳያት ጅሆ ሒዝሉ ዝነበረ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምውዳእ ብውሽጡ ዘይድግፎ’ኳ እንተነበረ፣ ከም ደጋፊ ግብራውነት ናይቲ ብይን መሲሉ ቀሪቡ ክፍክርን ናይ ልኡላውነት ተሓላቒ መሲሉ ክቐርብን ጸኒሑ። ዋላ’ኳ ገለ ንባህርያት እቲ ጉጅለ ዝፈልጡ፣ ናይ ህግደፍ ናይ “ቅድሚ ኩሉ ዶብ ይመልከት” ፈኸራ፣ ካብ ልቢ ከምዘይነበረ የተብሁ እንተነበሩ፣ ብዙሓት ውገናት ግና ምጉብዕባዕ ህግደፍ ሓቂ መሲልዎም “መን ከማኻ” ክብልዎ ጸኒሖም። ኣብ መወዳእታ ዞናዊ ረብሓኦም ንምውሓስ፣ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክውዳእ ዝደለዩ ናይ ርሑቕ ጎብለላት ንመራሒ ህግደፍ ምስ ሸረጥዎ፣ ኣይኮነንዶ ዶብ ከጥርር ነታ “ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን” እትብል ሓረግ ናይ ምጥቃስ ልሳኑ ከም ዝተዓጽፈ ንዕዘቦ ኣለና። ብኣንጻሩ ነቲ ኩነታት ንምድውዋስ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣዋሳን ኣብ ዝተተኽሉ ጓይላታት ኣህተፍቲፉ። ኣይኮነንዶ ደገፍቱስ ንሕና ተቓወምቱ እውን እቲ ኤርትራውነት ግዲ ቀንጥዩና ከክንዱ እምብዛ ሓፊርና።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ’ዚ ወደኽደኹ ግዜ ከይወሰደ፣ ወዮ ብጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተዓብዒቡ ዝጸንሐ፣ ሕገመንግስታዊ ስርዓት፣ ዲሞክራስያዊ ምምሕዳር፣ ኩሉ መሰላት ምኽባር፣ ልዕልና ሕጊ ምስፋን ወዘተ ዝብል ሕቶታት ኣጉሊሑ፣ “እሞኸደኣ ሕጂ” ክብሎ ጀሚሩ። ህግደፍ ስለ ዝደለዮ ዘይኮነስ፣ ብዘይተጸበዮ ኩነታት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስተኸፍተ፣ ተዓጊቱሉ ዝነበረ መንደቕ ከም ዝተሰብረ ማይ፣ ኤርትራዊ ናብ ትግራይን ዝተፈላለዩ ከባብታት ኢትዮጵያን ብምውሓዝ ንህግደፍ “ምሳኻ የለኹን” ኢልዎ። ኣብዚ ህሞትዚ ወዮ ከም ቁርን ኣስሓይታን ዝፍራሕ ዝነበረ ህግደፍ ውቃበኡ ተገፊፉ ካብ ሱቕ ኢልካ ምርኣይ “ከምዚ ይኹን፣ ከምዚ’ባ ይገበር” ዝብል ዓቕሙ ጠሊምዎ ኣንጐልሒጡ ይዕዘብ ኣሎ። ኮታ ዓይኑ እንዳረአየ እዝኑ እንዳሰምዐ ተሳዒሩ። ወዮ ብጉዳይ ህዝቢ ዘሽካዕልልን ዝምካሕን ዝነበረ ሓጫጪ ልሳን ኣቶ ኢሳይያስ ተዓጺፉ። ክሳብ ሎሚ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዉ ዝመስሎም ዝነሩ፣ ኣብ ስእሊ ተሰሪዕም እንርእዮም ግና ድምጾም ዘይንሰምዖም ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት’ኳ ሎምስ “ሓሚመ ጸሚመ” ክብሉ ምጅማሮም ይውረ ኣሎ። ንምንታይ ከምኡ ክብሉ ጀሚሮም ዘዛርብ ኣይኮነን። ህዝቢ ኣግሂዱ “ኣይናትናን ኢኹም” ኢሉ ክሳብ ዝነድሖም ምጽንሖም ግና ዘተዓዛዝብ እዩ።


text:
ማሕበር ቤተ-መጻሕፍትን ሓበሬታን ኤርትራ፡ ብ9 ሰነ ኣብ ኣስመራ 4ይ ጉባኤኡ ኣቃኒዑ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ፡ ኣቶ ሙሳ ሑሴን ናይብ ኣብ ዘስመዖ ናይ መኽፈቲ ቃል፡ እቲ ማሕበር – ኣብ ምንዳፍ ፖሊሲን መምርሕን ኣብያተ- መጻሕፍቲ፡ ንኲነታተን ዝድህስስ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ፡ ሞያዊ ስልጠና ኣብ ምሃብ፡ ዲጂታላዊ ቤት-ንባብ ኣብ ምትእትታው፡ ኮማዊ ኣብያተ-ንባብ ኣብ ምስሳን፡ ከምኡ’ውን ነቲ ዓውዲ ዝምልከት ትምህርቲ ብደረጃ ዲግሪ ኣብ ምጅማር ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዝገበረ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ማሕበር ቤተ-መጻሕፍትን ሓበሬታን ኤርትራ ወይዘሮ ኣዜብ ተወልደ ድማ፡ ማሕበር ምስ ኩሉ ብድሆታቱ፡ ኣብ ምስፋሕ ኣብያተ- ንባብ፡ ምስሳን ሞያውያን ኣብያተ- ንባብ፡ ምዝርጋሕ መጻሕፍቲ፡ ምስናድ ኣገደስቲ ጽሑፋትን ምዂስኳስ ባህሊ ንባብን ኣተኲሩ ከምዝነጥፍ ጠቒሳ፡ መንእሰያት ኣብ’ቲ ዓውዲ ኣሕዲሮምዎ ዘለዉ ተገዳስነት ፍናን ዘበርኽ ምዃኑ ኣረዲኣ።
ኣብ’ቲ ጉባኤ፡ ሓፈሻዊ ጸብጻብ ማሕበር፡ ጸብጻብ ፋይናንሳዊ ምንቅስቓስ፡ ኦዲት፡ ጸብጻብ ንጥፈታት ማሕበር ኣብ ዞባታት፡ ምምራጽ ንምምሕያሽ ቅዋም ማሕበር እትከታተል ኮሚተ፡ ከምኡ’ውን መግለጺ ኣብ ባህላዊ ውርሻን ሕጋዊ መዳዩን ክቐርብ እንከሎ፡ ኣብ መወዳእታ ንማሕበር እተመሓድር 13 ዝኣባላታ ፈጻሚት ኮሚተ ተመሪጻ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ምርምርን ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ኣቶ ጴጥሮስ ሃይለማርያም ኣብ ዘስመዖ ናይ መዕጸዊ ቃል ከኣ፡ ማሕበር ቤተ-መጻሕፍትን ሓበሬታን ኤርትራ፡ መረዳእታ ሕብረተሰብ ኣብ ኣገዳስነት ኣብያተ-ንባብን ዕቃበ ሰነዳትን ክብ ኣብ ምባል ዘተባብዕ ዕማም የሰላስል ከምዘሎ ጠቒሱ፡ መንእሰያት ብሓፈሻ ምስ’ቲ ዓውዲ ዝተኣሳሰር ትምህርቲ ዝቐሰሙ ድማ ብፍላይ፡ ኣበርክቶኦም ከዕዝዙ ዘለዎ እምነት ገሊጹ።


text:
ቤት ትምህርቲ ኣል-ዲያእ ስልጣን ምልካዊ ስርዓት ከንቀጥቅጥ ገይሩ፡
- Details
- Created: Friday, 03 November 2017 10:05
- Last Updated: Friday, 03 November 2017 10:05
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልትታት ኣብ ከተማ ኣስመራ ቅልጡፍ ምዕባሌታት ተኸሲቱ። ካብ “ኣኽርያ” ዝተበገሰ ዓቢ ሰለማዊ ሰልፊ ከም ዝተኻየደ ተኸታቲልና። መንቀሊ ናይ’ዚ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ሃይማኖታዊ ምልክታት ማለት ሕጃብ፡ መስቀል፡ መዓተብ ወዘተ ዘኣመስሉ ምጥቃም ኣይፍቀድን ኢዩ ዝብል ውሳኔ ዘንቀሎ ኢዩ። እዚ ውሳኔ’ዚ መቐጸልታ ናይ’ቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሃይማኖታዊ ትካላት ክኽተሎ ዝጸንሐ ኢድ ኣእታውነት ኢዩ። እዚ ተግባር’ዚ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ ዝበጽሐ፣ ንፓትሪያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብኢደ ወነኑ ካብ ጵጳሳዊ ሓልፍነቶም ኣውሪዱ ናይ ገዛ ማሕዩር ክኽውን ምስ ገበሮም ኢዩ።


text:
ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኢትዮጵያ የሻቕል
Radio Erena: 28 September 2018
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 11 መስከረም ድሕሪ ምኽፋቱ፣ ልዕሊ 15 ሽሕ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ተሓቢሩ።
ድሕነት ሲቪላውያንን ሰብኣዊ ሓገዝን ኤውሮጳ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነጥፋ ትካላት ስደተኛታት ብምውካስ ብ26 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ ዕለታዊ ጸብጻብ፣ ካብዞም ካብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ኣስትትታት 15 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ገሊኦም ምስ ስድራቤታትም ንምርኻብ፣ ገሊኦም ሃገር ንምብጻሕ ክኾኑ እንከለዉ፣ ብዙሓት ድማ ዑቕባ ንምሕታት ተሪፎም ኣለዉ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ኢትዮጵያ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓትቲ ዑቕባ ብኣስታት ኣርባዕተ ኦጽፊ ወሲኹ ኣሎ።
ቅድሚ ምኽፋት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያ፣ መዓልታዊ ብገምጋም 50 ኤርትራያውያን ዑቕባ ንምሕታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክሰግሩ እንከለዉ፣ ኣብዚ እዋን'ዚ ግና እቲ ብዝሒ ናብ ልዕሊ 200 ዓሪጉ ኣሎ።
ወኪል ስደተኛታትን ተመለስትን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ UNHCR ብህዝብዎ ዘለዉ ትንበያ፣ ዋሕዚ ሓተቲ ዑቕባ ካብዚ ዘለዎ ክንህር ምዃኑ'ዮም ዝግምቱ።
እቲ ምኽንያት ድማ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ፖለቲካ፣ መሰል ደቂ-ሰብን ቁጠባን ዝመጸ ዝኾነ እወታዊ ለውጢ ስለዘየለ ምዃኑ ይግለጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ናይ ዝሓተቱ ብዝሒ ኤርትራውያን ልዕሊ 175 ሽሕ በጺሑ ኣሎ።
ብዙሓት ካብዚኣቶም ከኣ ብዘይኣላዩ ዶብ ዝሰገሩ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ'ዮም።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=================


text:
ሱዳን፣ ክልተ ወትሃደራውያን ነፈርቲ ብምግጫወን ሸሞንተ ሰባት ቆሲሎም
Radio Erena: 03 October 2018
ስርሓት ሩስያ ዝኾና ኣንቶኖቭ ዝዓይነተን ክልተ ወትሃደራውያን ነፈርቲ ሱዳን፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም ብምግጫወን ብውሕዱ ሸሞንተ ሰባት ቆሲሎም።
እተን ናይ ሰብን ንብረትን ኣብ ምምልላስ ዝነጥፋ ወትሃደራውያን ነፈርቲ፣ ብሮቡዕ 3 ጥቅምቲ፣ ንበረራ ኣብ ዝዳለዋሉ ጽርግያ እናተጓዓዛ እንከለዋ'የን ተጋጭየን።
ጠንቂ እቲ ግጭት፣ ኣብ ናይ ኣየር ትራፊክ መቆጻጸሪ ብዘጋጠመ ቴክኒካዊ ጌጋ ክኸውን ከምዝኽእል ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ምጽራይ ይካየደሉ ከምዘሎ ኣፈኛ ሰራዊት ሱዳን ብርጋዴር ጀነራል ኣሕመድ ኸሊፋ ሻሚ ገሊጹ።
ኣብ ሱዳን፣ ኣብ ሓደ ወርሒ ጥራይ፣ ሓደጋ ወትሃደራውያን ነፍርቲ ከጋጥም እዚ ንሳልሳይ እዋኑ ምዃኑ ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ይጠቕስ።
ኣብ 21 መስከረም፣ ነፋሪት ውግእ ሱዳን ወዲቓ ብምሕምሻሻ ክልተ ኣብረርታ ከምዝሞቱ'ውን እቲ ምንጪ የመልክት።
ብሰንኪ እገዳ፣ መቐያየሪ ኣቑሑ ይኹን ሓደስቲ ነፈርቲ ንምግዛእ ን20 ዓመታት ተጸጊማ ዝጸንሐት፣ ሱዳን ሓንቲ ካብተን ዝበዝሐ ሓደጋጋት ነፈርቲ ዘጋጥመን ሃገራት ዓለም'ያ።
=======================


text:
ኣብ ክርስትያናዊ ህይወተይ ንሓጢኣት ብኸመይ ይስዕሮ?
ኣብ ክርስትያናዊ ህይወተይ ንሓጢኣት ብኸመይ ይስዕሮ?
መልሲ፡ ንሓጢኣት ንምስዓር ኣብ እንገብሮ ጻዕሪ ንኽድግፉና መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ትሕዝቶ ኣቕሪቡልና ኣሎ፡፡ ኣብዚ ህይወት እዚ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ፍጹም ክንዕወት ኣይከኣለናን እዩ (1ዮሃንስ 1፡8) ግናኸ ፈጺምና ንምዕዋት ክንዕልም ኣሎና፡፡ ብረድኤት ኣምላኽን ቃሉ ብምስዓብን ንሓጢኣት ቀጻሊ ክንስዕሮን መመሊስና ንክርስቶስ ክንመስልን ንኽእል ኢና፡፡
ንሓጢኣት ንምስዓር ኣብ እንገብሮ ጻዕሪ ቀዳማይ ደጋፊና መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና፡፡ ኣብ ክርስትያን ህይወት ዕውታት ምእንቲ ኽንከውን ኣምላኽ ንመንፈስ ቅዱስ ሂቡና ኣሎ፡፡ ኣምላኽ ኣብ ገላትያ 5፡16-25 ንግብሪ ስጋ ምስ ፍረ መንፈስ ኣነጻጺሩ ኣቕሪቡልና ኣሎ፡፡ ኣብኡ ብመንፈስ ክንመላለስ ተጸዊዕና ኣሎና፡፡ ኩሎም ኣመንቲ ድሮ መንፈስ ቅዱስ ተዋሂብዎም ኣሎ፡ ኣብዚ ጽሑፍ ግና ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ብመንፈስ ክንመላለስ ተነጊሩና ኣሎ፡፡ እዚ ድማ ነቲ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ህይወትና ዝደልዮ እምበር እምበር ንስጋና ዘይምስዓብ ማለት እዩ፡፡
እቲ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ህይወትና ክገብሮ ዝኽእል ኣብ ህይወት ጴጥሮስ ንርእዮ ኢና፡፡ ጴጥሮስ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ቅድሚ ምምልኡ፡ ንየሱስ ክሳዕ ሞት ክስዕብ ኢሉ ኽነሱ ሰለስተ ሳዕ ክሒዱ እዩ፡፡ መንፈስ ቅዱስ ድሕሪ ምምልኡ ግና ኣብ መዓልቲ ጴንጠቆስጠ ብትብዓትን ብግልጽን ንኣይሁድ ክዛረቦ ከኣለ፡፡
ከምቲ ኣብ 1ተሰሎንቄ ዘሎ ድማ ብመንፈስ ክንመላለስ እንከሎና ነቲ መንፈስ ኣይነጥፍኦን፡ ከምቲ ኣብ ኤፌሶን 5፡18-21 ዝተጻሕፈ ኸኣ ብመንፈስ ክንምላእ ንደሊ፡፡ ሰብ ብኸመይ መንፈስ ቅዱስ ይምላእ፤ ብቐዳምነት፡ ከምቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበረ ብሕርየት ኣምላኽ እዩ፡፡ ንሱ ዝመደቦ ዕዮ ምእንቲ ከስልጡ ንገለ ሰባት መሪጹ ብመንፈስ ይመልኦም ነበረ (ዘፍጥረት 41፤38፤ ዘጸኣት 31፡3፤ ዘሁልቁ 24፡3፤ 1ሳሙኤል 10፡10)፡፡ ኣምላኽ ነቶም ርእሶም ብቓሉ ዝመልኡ ሰባት፡ መንፈስ ቅዱስ ከም ዝመልኦም ኣብ ኤፌሶን 5፡18-21 ከምኡ ኸኣ ኣብ ቆሎሴ 3፡16 ተነጊሩና፡፡ እዚ ኸኣ ናብቲ ካልኣይ ትሕዝቶ ይወስደና፡፡
ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ዘበለ ምእንቲ ከዕጥቐና ኢሉ ኣምላኽ ንቓሉ ከም ዝሃበና እቲ ቃል ኣምላኽ ዝኾነ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና (2ጢሞቴዎስ 3፡16-17)፡፡ ከመይ ከም እንነብር(እንገብር)፡ እንታይ ከም እንኣምን ይምህረና፡ ሕማቕ መንገዲ ክንመርጽ እንከሎና የብርሃልና፡ ናብቲ ቅኑዕ መንገዲ ይመልሰና፡ ኣብታ ቅንዕቲ መንገዲ ድማ የጽንዓና፡፡ ቃል ኣምላኽ ህያውን ሓያልን ኮይኑ ናብ ልብና ጥሒሱ ብምስጣም ነቲ ሕቡእ ሓጢኣትናን ሃቐናናን ከም ዝምሕዎ ኣብ እብራውያን 4፡12 ነንብብ፡፡ ዘማሪ ዳዊት ኣብ መዝሙር 119 ስለ እቲ ህይወት ዝቕይር ዓቕሚ ቃል ኣምላኽ ይዝምር፡፡ እያሱ ኸኣ ምስጢር ዓወት ነቲ ቓል ለይትን መዓልትን ምስትንታን ምዃኑ ተነጊርዎ ኣሎ፡፡ ንሱ ድማ ኣብቲ ብኣእምሮ ወይ ብሜላ ሰብ ግጉይ ዝመስል ትእዛዝ ኣምላኽ ሰሚዑ ከምቲ ዝተባህሎ ገበረ እሞ ኣብ ኩሉ እቲ ንምድሪ ተስፋ ንምእታው ዝገበሮ ውግኣት ተዓወተ፡፡
መብዛሕትኡ ግዜ ንመጽሓፍ ቅዱስ ከምቲ ዝግብኦ ክብሪ ከይሃብና ኣቕሊልና ንሕዞ ኢና፡፡ መጽሓፍ ቅዱስ ናብ ማሕበር ወይ ናብ ኣምልኾ ሒዝካ ምኻድ ኮነ መዓልታዊ ምንባቡ ካብ ምግባር ዓዲ ኣይወዓልናን፡፡ ነቲ ዘንበብናዮ ወይ ዝሰማዕናዮ ኣብ ኣእምሮ ከነስፍሮ፡ መመሊስና ክንዝክሮ፡ ከነስትንኖ ወይ ኣብ ህይወትና ከነውዕሎ ግን ኣይከኣልናን፡፡ ነቲ ቓል ኣምላኽ ዝቐልዓልና ሓጢኣት ክንእመኖን ክንናዘዞን ኮነ ንኣምላኽ ስለዚ ውህበቲ ከነመስግኖ ንሰንፍ ኢና፡፡ ብመጽሓፍ ቅዱስ ክሳዕ ዝኾነ ከኣ ወይ ጥሙያት ወይ ዝፍጡጣት ንኸውን፡፡ ብመንፈስ ንኸይንመውት ዘጻንሓና ንእሽቶ ንበልዕ (እኹል በሊዕና ካብ ምጥዓይ) ወይ ድማ እናበላዕና ክነስና ሰኣን ምስትንታን ነቲ መንፈሳዊ መኣዝኡ ንስእኖ፡፡
ቃል ኣምላኽ መዓልታዊ ምጽናዕን ምዝካርን ገና ዘይተለማመድካ ምስ እትኸውን ሕጂ ከምኡ ምልማድ ክትጅምር ኣገዳሲ እዩ፡፡ ገለ ሰባት መዝገብ ቃል ኣምላኽ ምሓዝ ሓጋዚ ኮይኑ ይረኽብዎ፡፡ መጽሓፍ ቅዱስ ከተንብብ እንከሎኻ ገለ ዝተጠቐምካዮ ከይሓዝካ ወይ ከይመዝገብካዮ ኣይተቋርጽ፡፡ ካልኦት ድማ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝተባህልዎ ወይ ክቕይርዎ ንዝተነግሮም ነገራት ንምሓዝ ናይ ጸሎት መዝገብ ይሕዙ፡፡ መጽሓፍ ቅዱስ እቲ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ህይወትና ንምዕያይ ዝጥቀመሉ ቀንዲ መሳርሒ ክኸውን እንከሎ (ኤፌሶን 6፡17)፡ ኣብቲ መንፈሳዊ ገድልና፡ ኣምላኽ ዝሃበና ቀንዲ ዕጥቅና እዩ (ኤፌሶን 6፡18)፡፡
ሳልሳይ ኣገዳሲ ትሕዝቶ ድማ ጸሎት እዩ፡፡ እዚ እውን ክርስትያን ብኸናፍሮም ጥራይ እምበር ብግቡእ ዘይጥቅምሉ ትሕዝቶ ኮይኑ ኣሎ፡፡ መደባት ጸሎትን ኣኼባታት ጸሎትን ንሳተፍ ክነስና ከምቲ ኣብ ማሕበር ሃዋርያት ዝነበረ ኣይንገብሮን (ግብሪ ሃዋርያት 3፡1፤ 4፡13፤ 6፡4፤ 13፡1-3)፡፡ ጳውሎስ ከመይ ስለ እቶም ዘገልግሎም ይጽሊ ከም ዝነበረ ይጠቕሰልና እዩ፡፡ ኣምላኽ ስለ ጸሎት ብዙሕ ተስፋታት ሂቡና ኣሎ (ማቴዎስ 7፡7-11፤ ሉቃስ 18፡1-8፤ ዮሃንስ 6፡23-27፤ 1ዮሃንስ 5፡14-15)፡፡ ጳውሎስ ንጸሎት ኣብቲ ንመንፈሳዊ ገድሊ ዝግበር ምድላዋት ሰሪዕዎ ኣሎ (ኤፌሶን 6፡18)፡፡
ጸሎት ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ንኽንዕወት ኣዝዩ ጠቓሚ እዩ፡፡ ጴጥሮስ ቀቅድሚ ምኽሓዱ የሱስ ኣብ ጌቴሴማኔ ዝበሎ ቃል ኣሎና፡፡ የሱስ ክጽሊ እንከሎ ጴጥሮስ ደቂሱ ነበረ፡፡ የሱስ ድማ ኣተንሲኡ ከምዚ በሎ፡ ናብ ፈተና ከይትኣትዉስ ንቕሑን ጸልዩን፡፡ መንፈስ ተዳልዩ ኣሎ፡ ስጋ ግና ድኹም እዩ፡፡ (ማቴዎስ 26፡41)፡፡ ንሕና ድማ ከም ጴጥሮስ እቲ ቅኑዕ ክንገብር ንደሊ ክነስና ዓቕሚ ንስእን፡፡ ነቲ ቀጻሊ ድለዩ፡ ቀጻሊ ኳሕኩሑ፡ ቀጻሊ ሕተቱ ዝብል መግናሕቲ ኣምላኽ ንተግብር እሞ ንሱ ድማ ነቲ ዘድልየና ዓቕሚ ወይ ሓይሊ ክህበና እዩ (ማቴዎስ 7፡7)፡፡ ጸሎት ከም ሽሑር ወይ ንሕና ብእንደልዮ ስርዓት ኣይከውንን፡፡ ጸሎት ማለት ድሩትነትና ፈሊጥና ነቲ ዘይውዳእ ሓይሊ ኣምላኽ ተኣሚንና ነቲ ንሱ ክንገብሮ ዝደልየና እምበር ነቲ ንሕና እንደልዮ ከይንገብር ዘኽእለና ሓይሉ ምጽባይ እዩ (1ዮሃንስ 5፡14-15)፡፡
ራብዓይ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ዘዐውተና ትሕዝቶ ኸኣ ማሕበር ወይ ሕብረት ኣመንቲ እዩ፡፡ የሱስ ንደቂ መዛሙርቱ ክልእኮም እንከሎ በብጽምዲ ሰደዶም (ማቴዎስ 10፡1)፡፡ እቶም ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ዘለዉ ወንጌላውያን ወይ ልኡኻት እውን በብሓደ ዘይኮነስ በብኽልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ተሰሪዖም ይወጹ ነበሩ፡፡ ብሕብረት ንሓድሕድና ብፍቕርን ሰናይ ግብርን ክንደጋገፍን ክንጸናናዕን እምበር ሕብረት ከይንሓድግ የሱስ ኣዚዙና ኣሎ (እብራውያን 10፡24)፡፡ ድኻማትና ኣብ ንሓድሕድና ክንገላለጽ ወይ ክንነጋገር ይነግረና (ያእቆብ 5፡16)፡፡ ኣብ መጽሓፍ ጥበብ ብሉይ ኪዳን እውን ከምቲ ሓጺን ንሓጺን ዘትብዖ ወይ ዘብልሖ ከምኡ ኸኣ ሰብ ንሰብ የትብዖ ወይ የብልሖ ተባሂሉና ኣሎ (ምሳሌ 27፡17)፡፡ ሓይሊ ኣብ ብዝሒ ይድለብ ኣሎ (መክብብ 4፡11-12)፡፡
ንዝመላለሰካ ወይ ዝኸበደካ ሓጢኣት ንምስዓር ሓደ መኻፍልቲ ብጻይ ክህልወካ ዓብዪ ጠቕሚ ከም ዘለዎ ብዙሓት ክርስትያን ይምስክሩ፡፡ እትዘራረቦ፡ እተማኽሮ፡ ምሳኻ ዝጽሊ፡ ዘተባብዓካን ዝገንሓካን ብጻይ ክህልወካ ኣዝዩ ብዙሕ ረብሓ ኣለዎ፡፡ ፈተና ንኹልና ይበጽሓና እዩ (1ቆሮንጦስ 10፡13)፡፡ እተካፍሎ ብጻይ ወይ ጉጅለ ምስ ዝህልወካ ድማ ነቲ ዝመላለሰካ ሓጢኣት ኣብ ምስዓሩ እኹል ምትብባዕን ድርኺትን ክትረክብ ትኽእል፡፡
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ብቕልጡፍ ምዕዋት ኣሎ፡፡ ካልእ እዋናት ድማ እቲ ዓወት ደንጒዩ ይመጽእ፡፡ ነዞም ትሕዝቶታት ምስ እንጥቀመሎም ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ለውጢ ከም ዝገብር ተስፋ ሂቡና ኣሎ፡፡ ኣምላኽ ኣብ ተስፍኡ እሙን ስለ ዝኾነ ድማ ኣብቲ ጻዕርና ብዘይ ምሕላል ንጽናዕ፡፡
English
ኣብ ክርስትያናዊ ህይወተይ ንሓጢኣት ብኸመይ ይስዕሮ?


text:
ቀዳሞት ዓመት ስሳታት፣ክፍለ-ግዝኣት ሕብረት ሶቭየት ነበር ምንስክ ቤላሩስ፣መንበሪ ንፕረዚደንት ጆን ኤፍ ኬነድይ ዝቀንፀለ ሊ ሃርቬይ ኦስዋልድ‘ያ ነይራ።ሽዑ ይፈልጥዎ ዝነበሩ ሰለስተ ሰባት ብዛዕባ ኦስዋልድ ንፈለማ ጊዜ ዝፈልጥዎ ነገር ክዛረቡ ኪኢሎም‘ለው።
ቅድሚ ንኬኔድይ ዘሳፈረት መኪና፣ቅድሚ ኣብ ሻድሻይ ደርቢ ዝዓረደ ሰብ፣ሚኒስክ‘ያ ትጥቀስ።ኣብ ምጅማር ስሳታት፣ርእሰ-ከተማ ቤላሩስ ምንስክ፣ንነብሱ ማርክሲስት‘የ ኢሉ ዝገልፅ ሃርቬይ ኢስዋልድ ዝነበረላ ከተማ‘ያ።
ንኦስዋልድ ንፈልጦ ኢና ኢሎም ዝዛረቡ ሰባት ብግልፂ ሪኢቶና ክንህብ ንኽእል ኢና ይብሉ‘ለው።
ብኦስዋልድ ተፃሒፎም‘ዮም ዝባሃሉን ዳሓር ዝተበተኑን ሰነዳት ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካን ሩስያን ተጋራጨውቲ ኣረኣእያታት ከምዝነበሮ‘ዮም ዝሕብሩ።ገለ እዋን ይንእደን፣ገለ እዋን ድማ ይነቅፈን ኣብ‘ቲ ፅሑፍ።
ንቅንፀላ ፕረዚደንት ጆን ኤፍ ኬነድይ ክተፃርይ ዝቆመት ብዋና ዳኛ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣሜሪካ ትምራሕ ኮሚቴ ግና፣ሊ ሃርቬይ ኦስዋልድ ንኬኔድይ ዝቀንፀለ ብውልቀ ተበግሶ‘ዩ ኢላ‘ያ ደምዲማ።ሹሽኮቭች፣ማርካቫን ያክሌይል ግና በቲ መደምደምታ‘ቲ ኣይሰማምዑን።ብድሕሪ ቅንፀላ ጆን ኤፍ ኬኔድይ ገለ ዓይነት ውዲት ኣሎ ኢሎም ይጥርጥሩ።
ሊ ሃርቬይ ኦስዋልድ ኣብ ዝተፈላለየ ስፍራ፣ብዝተፈላለዩ ሰባት ዝተፈላለየ ትርጉምን ምስሊን ዘለዎ ሰብ ኮይኑ ቀፂሉ‘ሎ።እቲ ኣብ ዳላስ ዝተኸሰተ ነገር ግና፣ኦስዋልድን ቅንፀላ ጆን ፊትዝጀራልድ ኬኔድን ተኣሳሲሩ‘ሎ።


text:
ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ”ኣምባሳደር ሄርማን ኮኸንን ዴቪድ ሽንን ንኤርትራ ካብ ቁሪ ንምውፃእ ዘቅረብዎ ሓሳብ ግጉይ‘ዩ ኢልና ኢና ንኣምን።ምኽንያቱ ኤርትራ ፖሊሲኣ ስለዘይቀየረት” ኢሎም።
ንህልዊ ኩነታት ኤርትራ ተጠቂምካ ውዕል ኣልጀርስ ንምንፃግን ኣብ ኤርትራ ለውጢ ንክመፅእ ምሕጋዝን ካልኦትን ዝብሉ ሓሳባት ይብሉ ቀ/ሚ ሃይለማርያም፣ጉዳይ ኢትዮዽያ ኣይኮነን።ኣይንብገሰሉን ኢሎም።
ንጉዳይ ዓሰብ ኣመልኪቶም ክዛረቡ ከለው ”ኣብ ልዕሊ ጉዳይ ዓሰብ መርገፂን ፖሊስን ኢህወዴግ ኣዝዩ ንፁር‘ዩ።ፅልግልግ ክህሉ ኣይግባእን።ኤርትራ ኣብ ዝደኸመትሉ እዋን፣ኢትዮዽያ ንዓሰብ ክትቆፃፀር ኣለዋ ኢልካ ዘረባ ፈፂሙ ተቀባልነት ዘይብሉ‘ዩ” ኢሎም።
ጋዜጠኛ ዳንኤል ብርሃነ ኢትዮዽያ ስለ‘ቲ ግድብ ኢላ ንሱዳን ንምሕባል ክፋል መርየት ኢትዮዽያ ንሱዳን ከምዝሃበት ይዝረብ‘ሞ ሓቂ ድዩ ኢልዎም ነይሩ።
ቀ/ሚ ሃይለማርያም ”ስለምንታይ‘ዩ እዚ ጉዳይ‘ዚ ሎሚ ዝላዓል ዘሎ? ኣብ 2005 ተላዒሉ፣ኣብ 2009ን ምርጫ ተላዒሉ ቀ/ሚ ዝነበሩ መለስ ዜናዊ ነዊሕ መልሲ ንኣባላት ፓርላማ ሂቦም።ሎሚ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ተመሳሳሊ ሕቶ ይቀርብ‘ሎ።ምርጫ ብዝቀረበ ቁፅሪ ዝላዓል ሕቶ ኮይኑ‘ሎ።ተዘይኮይኑ ኣብ ሞንጎ ሱዳንን ኢትዮዽያ ዝተኸትመ ሓድሽ ውዕል ዶብ የለን” ኢሎም።


text:
መስደመም ታሪኽ
ብጉራዴ ሄሊኮፕተር ዝማረኹ ጀግና ወላዲ ክነላልየኩም። ኣብ ትግራይ ዘይተነግረ እምበር ዘይተገብረ የለን ዝብሃል ስኽ ኢልካ ኣይኮነን። ብሓቂ ዘይተነገሩ ሓቅታት ኣለዉ። ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ክንደይ ነገር እዩ ሰኒዱ። ንሎሚ ብጓንዴ ኣየር ዝማረኹ ኣቦ ካብ ሳምረ ትግራይ ክነላልየኩም።
እቲ ታሪክ ነዚ ይመስል☞
ኣብ ዕጥቂ ቓልሲ ህዝቢ ትግራይ ካብ ዝተፈፀሙ ኣገረምቲ ዛንታታት እዩ።
እዞም ጅግና ወያናይ ኣየለ መኮነን ይበሃሉ። ብጓንዴ ሄልኮፕተር ማሪኾም፡፡ ከመይ ዝብል ሕቶ ከም ዝለዓል ፍሉጥ እዩ፡፡
1974 ዓመተ ምሕረት እዩ ኣብ ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ከባቢ ፊናርዋ ግባና ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ወያናይ ኣየለ ኣብ ዉሽጢ ገዘኦም ናሃለዉ ድምፂ ሄልኮፕተር ብቐረባ ይሰምዑ፡፡ በዓልቲ ገዘኦም እወን ኣብ ድሕሪ ገዘኦም ገለ ዘይፈልጠኦ ነገር ከምዘሎ ናጎየያ መፂአን ይነግረኦም፡፡ ስብኣይ ጓንዴ ሒዞም መሰስ፡፡
ናብ ድሕሪ ገዞኦም ተኸዱ…. ክልተ ኣብረርቲ ካብ ሄልኮፕተር ወሪዶም ከባቢ ክሓቱ ናብኦም ይፅግዑ፡፡ ኣባላት ደርጊ ምኻኖም ምስ ፈለጡ ኢድኩም ንላዕሊ ይብልዎም ማሪኾም ኩሩንኩሪት እዉን ኣሲሮምም ኣብ ኦም፡፡
ካብኡ ኣብቲ ከባቢ ንዝነበሩ ተጋደልቲ ክነግሩ ከይዶም ሄልኮፕተር ምስ ክልተ ኣብረርታ ማሪኸ ተበልዎም መን ክኣምኖም ።
አረ ንዑናይ እሞ ትኣምኑ ኢሎም ወሲዶሞም ተጋደልቲ እሺ ኢሎም ተኸዱ ኩሩንኩሪት ኣብ ኦም ተኣሲሮም ክልተ ኣብረርቲ ኣለዉ ፈንተት ኢላ እዉን ሄልኮፕተር ።
ህዝቢ ትግራይ ንቃልሲ ሓብሐቡ ጥራይ ኣይኮነን ኣብዚ ኣብፂሑ። ብደንጎላ ኮሌኔል ማሪኹ ብጓንዴ ሄሌኮብተር ማሪኹ እውን እዩ።
(ፍልፍል ሓበሬታ Gezana midea)


text:
ናይ ኢጣሊይ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዘዳለዎ ካብ ዕለት 11 ክሳብ ዕለት 12 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. መንእሰያት ናብ ሲኖዶስ ገጾም ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣብ ዘሰናደዎ መንፈሳውን ባህላውን መርሓ ግብሪ መደብ መሰረት እቶም ካብ መላእ ሰበኻታት ኢጣሊያ ዝተዋጽኡ ልዕሊ 70 ሺሕ ዝግመቱ መንእሰያት ምስ ቅዱስ ኣቦና ሮማ ኣብ ዝርከብ ቺርኮ ማሲሞ ኣብ እተሰምየ ጐልጐል ማሲሞ ተራኺቦም መረሕ ቃል ተለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ጸሎትን ኣስተንትኖን ንባብ ቅዱስ መጽሓፍን ዘተን ከምኡ እውን ናይ መዝሙር ትርኢት ዘሳዅዔ መደብ ሎሚ ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ጐልጐል ማሲሞ ብዝተኻየደ ርክብ ተበጊሱ፡ ናብቲ ካብ ዕለት 3 ክሳብ ዕለት 28 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. መንእሰያት እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ዝካየድ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ኣተኵይሩ ካብ ኣሽሓት መገዲ ብሓባር ኣብዚ ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዮም መንእሰይ ኣብ ከርሲ ቤተ ክርስቲያን ንብሉጽ መጻኢ ሃገርን ዓለም ቀንደይና ተዋሳኢ ምዃኑ ዝምስክርሉ ርክብ እውን ምዃኑ ይምልከት።
ድሕሪ ሰላምንታ ቅዱስ ኣቦና እቲ ናይ ጐልጐል ማሲሞ ርክብ ብዝለዓለ ተበግሶ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ መደብ ምርኢት ቀሪቡን ነቲ ምሉእ መደብ ብቐጥታ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቲቩ 2000 እተሰምየ ናይ ተለቪዥን ጣቢያ ከምእተመሓላለፈ ክፍለጥ እንከሎ፡ ቃል ምስክርነትን ተኻፊልካ ምንባርን ዝተመስከረሉ እውን ምንባሩ ተገሊጹ።
ቃል ቅዱስ ኣቦና፥ ክስትንተንን ከይድታትካ ንምልላይን
እቲ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝተነብረ ቃሎም እተዓደልካሉ እዋን ከይድታትካ ንኸተስትንን እትስዕቦ ፍኖት ንኸተለልይ ዝድግፍ ክኸውን እንከሎ፡ ድሕሪ እቲ ርክብ ምስ ቅዱስ ኣቦና እቶም መንእሰያት ንጸሎትን ኣስተንትኖን ብፍላይ ነቲ ካብ ቅዱስነቶም ዝተዓደለዎ መርሕ ቃል መሰረት ብውልቅን ብማሕበርን ጸሎትን ኣስተንትኖን ነኸካይዱ መላእ ቁምስናታትን ኣቢያተ ክርስቲያን ሮማ ምሉእ ለይቲ ክፉታት ክዀና ናይ ሮማ ሰበኻ ህየንተ ከምዝወሰኑ ተሓቢሩ።
ካብ ጐልጐል ማሲማ ናብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ
ዕለት 12 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. እቶም መንእሰያት ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጓልቲየሮ ባሰቲ ኣብ ዝሰርዕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ምስታፎም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ቅዱስ ኣቦና ክራኸቡን ካብ ቅድሱነቶም ናይ ተልእኾ ሓላፍነት ተዓዲሎም ናይ ኢጣሊያ መንእሰያት ኣብ ወርሒ ጥሪ 2019 ዓ.ም. ኣብ ፓናማ ኣብ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ሒዞምዎ ዝኸዱ ህያባት፡ ናይ ቅዱስ ዳሚያኖ መስቀልን ምስለ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዘሎሬቶ ክባርኹ ምዃኖም ተገሊጹ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ፀዓተ ክረምት - በአተ መፀው
ፀዓተ ክረምት፦ ንወርኃ ክረምት መውፅኢ መፈጸምታ ጊዜ ክረምት ማለት እዩ። ኣብ ዓመት ካብ ዘለዉ ኣርባዕተ ወቕትታት፡ ካብ 26 ሰኔ ክሳዕ 25 መስከረም ዘሎ ወቕቲ ክረምቲ እዩ። ድኅሪ ዘመነ ክረምት ቀጺሉ ዝትካእ ካብ 26 መስከረም ክሳዕ 25 ታኅሣሥ ዘሎ ወቕቲ ኸኣ ዘመነ መፀው እዩ።
ዘመነ ክረምት ኃሊፉ ብዘመነ መፀው ክትካእ ከሎ ዝፈጥሮ ሓጐስ ኣሎ። ደቂ ሰባት፡ ነቶም ልምላሜ ተሰሊሞም ብዕንባባታት ወቂቦም ዝርኣዩ ጐላጕልን ጎቦታትን ከምኡ’ውን ነቶም ዝፈረዩ ኣዝርእትን ዝመልኡ ማያትን ገፆም ኣብሪሆም ክሳዶም ኣቕኒዖም እናተዓዘቡ ልቡናኦም ብሓጐስ ይመልእ።
ብፍላይ ብላዕሊ ዝናብ ብታሕቲ ጭቃ ተጻዊሮም ብንቕሓትን ትግሃትን ሓሪሶም ዝዘርኡ ሓረስቶት፡ ፀአተ ክረምት ኮይኑ ዘመነ መፀው ክኣቱ ከሎ ሓጐሶም ወሰን የብሉን።
ክረምት ኃሊፉ ዘመነ መፀው ክትካእ ከሎ ዝሕጐሱ ደቂ ሰባት ጥራሕ ኣይኮኑን። እቶም ብደመ ነፍስ ዝንቀሳቀሱ እንስሳታት’ውን ዝሕጐስሉ ዘመን እዩ።
ክቡር ልበ ኣምላኽ ነቢይ ዳዊት ብዛዕባ’ዚ ወቅት’ዚ ኽገልጽ ከሎ ከምዚ ይብል፦ “ ንምድሪ ትሓልየላ፡ዝናብ ሰዲድካ’ውን ተጽግባ፣ ፍርያምን ሃብታምን ትገብራ፣ ንርባታት ብማይ ትመልኦ። ንምድሪ ድማ ኣዝርእቲ ኸም እተብቍል ትገብራ።ነዚ ዅሉ ኸኣ ኸምዚ ዝስዕብ ጌርካ ትገብሮ፦ንነግሕታት ተስትዮ፡ንድንኵላታ ትምድምዶ፡ ብዝናም ተለምልማ ንብቝላ ትባርኾ። ንዓመት ብሣህልኻ ትኽል፡ ንስኻ ኣብ ዘለኻዮ ጽጋብ ኣሎ።ሰውሕታት ብኸብቲ ይመልእ፣ ኰረቢት’ውን ብሓጐስ ይኽደን። ኣሳውሕ በባጊዕ ይኽደን፡ ግርሁታት ድማ ብእኽሊ ይጕልበብ። ኵሉ ኸኣ እልል ይብልን ይዝምርን።” (መዝ. 65፡9-13)
ጥበበኛ ሰሎሞን’ውን “እንሆ ክረምቲ ኃሊፉ ዝናም ዛርዩ ተወዲኡ፡ ዕምባባታት ኣብ ምድሪ ተራእየ፡ ጊዜ መዝሙር በጽሐ፡ ድምፂ ባሬቶ ኸኣ ኣብ ምድርና ተሰምዔ። በለስ ፍሬኡ ጐጐበ፡ ተኽሊ ወይኒ ዐምቢቡስ መዓዛኡ የውፅእ ኣሎ። ኣቲ ፍትውተይ፡ ተንሥኢ ጽብቕተየ ንዒ።” ክብል ተዛረበ። መኃልየ መኃልይ 2፡10-13።
ድኅረ ኀለፈ ክረምት ወገብአ ዝናም፡
እንተ አርአይከ እግዚኦ ጽጌያተ ገዳም፡
አፈወ ሃይማኖት ነዓልድ ምስለ ፍሬ ምግባር ጥዑም፡
አትግሃነ ለስብሐቲከ ከመ ትጋሆሙ አዳም፡
ለፅብስት ንህብ ወትግህት ቃሕም።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
እስራኤል መስርሕ ምጥራዝ ንምጅማር ኣብ ትቀራረበሉ ዘላ - መጻኢ ኣብታ ሃገር ዝነብሩ ዘለው ኣስታት 40 ሽሕ ዝበዝሑ ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝኾኑ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ዘይርጉጽ ኩነታት ከምዝርከብ ተሓቢሩ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ድሕሪ ዝተገላበጠ መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ምዃኑ ድማ ተገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር እሰራኤል ፈለማ ምስ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ስደተኛታት ንጉዳይ እዚኦም ስደተኛታት ኣብ ዝምልከት ኣብ ስምምዕ ምብጻሑ ድሕሪ ምሕባሩ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ እቲ ውሳነ ከምዝቐየሮ'ዩ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝተበጽሐ ስምምዕ ፡ ኣስታት 16 ሽሕ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ክጣየሱን እቶም ዝተረፉ ልዕሊ 20 ሽሕ ድማ ኣብታ ሃገር ክነብሩ ክፍቀደሎምን እዩ ዝብል ነይሩ። ይኹንምበር ኣባላት የማናውያን ልፍንታዊ መንግስቲ እስራኤል ነቲ ስምምዕ ብምቅዋምን ኩሎም እቶም ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ካብ እስራኤል ክወጹ ከምዘለዎም ብምጥላቦም እቲ ስምምዕ ክትግበር ዘይከኣለ።
29 ዝዕድመኡ ኤርትራዊ ተኽሊት ሚካኤል ነቲ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣበይ ሕጋዊ ስራሕ ከምዝሰርሕ ከምዘይፈልጥ፡ ቀዋሚ መንበሪ ቦታ ከምዘይብሉን ክጥረዝ ወይድማ ክእሰር ከምዝኽእልዩ ዝጠቅስ።
መንግስቲ እስራኤል ነቲ እቶም ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት እዮም ዝብል መጎተ ከምዘይቅበሎን ፡ ብቑጠባዊ ጸገም ናብ እስራኤል ዝመጹ ገይሩዩ ዘቕርቦም። ገለ እስራኤላውያን ኣብ ደቡባዊ ክፋል እስራኤል ንዝርአ ገበንን ድኽነትን ብቐጥታ ምስ እዞም ኣፍሪቃውያን ብምትእስሳር ነቲ ኣይሁዳዊ ሕጊታ ሃገር ይብርዝዎ ምህላዎም ብምግላጽ ስግኣቶም ይሕብሩ።
እስራኤላዊ ጠበቓ ሰብኣዊ መሰላት ኣቪጎል ፈልድማን: ፖሊሲ መንግስቲ እሰራኤል ኣብዚ ጉዳይ ሕጋውን ሞራላውን ተቐባልነት ከምዘይብሉ ይገልጽ። ንሱ ነቶም ስደተኛታት ህይወቶም ውሕስነት ሓደጋ ናብ ዝኣትወሉ ቦታ ምምላስ ኣህጉራዊ ሕጊ ዝጥሕስ'ዩ ድማ ይብል። ጠበቓ ሰብኣዊ መሰላት ኣቪጎል ፈልድማን ብተወሳኺ ኣይሁዳውያን ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ልዕሊኦም ዝተኣወጀ ህልቂት: ስደተኛታት ምንባሮም ብምጥቃስ: እስራኤል ነዞም ስደተኛታት ዑቕባ ናይ ምሃብ ስነምግባራዊ ሓላፍነት ኣለዋ ኢሉ።


text:
ታሽዓይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ኣብ ዱብሊን ናይ ስድራ ቤት ወንጌል፡ ንዓለም ሓሴት ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ካብ ዕለት 21 ነሓሰ ክሳብ ዕለት 26 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ክካየድ ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ካብ 25 ክሳብ 26 ነሓሴ ኣብ ዱብሊን ተረኺቦም ስልጣናዊ ምዕዳን ክልግሱን ናይቲ ጉባኤ መዕጸዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ክሰርዑን እዮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅድሚ 25 ዓመት ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ካብ ዝተበገሰሉ ክሳብ ሎሚ ኣብቲ ጉባኤ ዝሳተፉ ኣብ ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ኣፍቅሮተ ዘቤት ተግባር ንስድራ ቤት ኣብ ዝብል መደብ ናይ ነዊሕ ተመክሮ ተሳታፍነት ሰብ ሓዳር ኣናን ኣልበርቶ ፍሪሶ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እዋናዊ ብድሆታት ንክርስቲያን ኣባይቲ ስድራን እቲ ብኣስተንፍሶ Amoris laetitia -ናይ ፍቕሪ ሓሴት ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓዋርያዊ ምዕዳን ኣማእኪሎም፡ እቲ ሓድሽ ወለዶ ኣብቲ ክሳብ ዕለት ሞተይ ዝብል ጸዋዕታዊ ቃለ መሓላ እምነት ዘጥፍኤ ከምዝመስልን፡ ነዚ መንእሰይ ወለዶ’ዚ ፍቕሪ እቲ ብሉጽን ልዑልን ዝኾነ ሰብኣዊ ስድራ ቤት ዝነብሮ ሓጐስ ዘመንጭው ክፍለ ኣካል ወይ ረቛሒ ሕይወት እዩ፡ ምስጢረ ተክሊል ውልቃዊ ነጻነት ዝድርት ዘይኰነስ ነቲ ነጻነት ናብ ምልኣት ዝቕይሮ ተኽእሎ ሰናይ ሕይወት እዩ እንክብላ ኣና ይገልጻ።
ኣብ ስድራ ቤትን ከም ስድራ ቤትን መደብ ኣምላኽ ምንዳይ
እቲ ናይ እግዚኣብሔር ኣርኣያን ኣምሳልን ኰይና ምፍጣርና እንኽውነሉ ጸዋዕታ እዩ፡ ዝዀነ ይኹን ጸዋዕታ እቲ ኣምሳልን ኣርኣያን እግዚኣብሔ ኰይንና ምፍጣርና እንኽውነሉ ባይታ ምዃኑ ኣልበርቶ ገሊጾም፡ እቲ ንኽትነብሮ ዝተቐበልካዮ ጸጋ ጸዋዕታ፡ ፍቕሪ እዩ፡ እቲ ፈለማዊ ጸዋዕታ ኣብ ውሽጥኻ ክስምዓካ እንከሎ እትነብሮ ፍቕሪ ዝነበረ ኰይኑ ብህውል ህያውነት ዘቐጽሎ ደረት ሰገር ኣመክንዮ ክህሉ ኣለዎ፡ ናይ ፍቕሪ ዘለዓለማውነት ኣብቲ ኣብ ጊዜን ቦታን ድሩት ዝዀነ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ብምስጢረ ተክሊል ዝጸንዕ ካብ ክልተኣውነት ናብ ኣሃድነት ዘሰጋግር ምስጢር ይንጸባረቕ፡ ስድራ ቤት እዚ ፍቕሪ’ዚ ዝምስክር እዩ ኢሎም።
ፍቕሪ ምኽንያታዊ እዩ
ካብቲ ዓብላልን ዝጸልው ኣመክንዮ ወይ ዋቕዕ ዘይኰነ ስምዒት ዘማእክልን ውልቃዊ መሰል ዝብል ናይ ግሊ መሰል ኣብ ልዕሊ ናይቲ ካልእ ክዕብልል ዝድርኽ ባህሊ ዓቢይ ብድሆ እዩ፡ ነዚ ብድሆ’ዚ ንምስናፍ ሓጐስ ኣብ ፍቕሪ ምዃኑ ምእማን የድሊ፡ ጸዋዕታ ካብ ፍቕሪ ዝምንጭው ምዃኑ ምስትውዓል የድሊ፡ ኣብ ስምዒት ፍትወት እምበር ፍቕሪ የሎን፡ ኣብ ፍቕሪ ዘሎ ስምዒት ግና ሓደ ናይቲ ፍቕሪ ረቛሒ እዩ፡ ዝበላ ኣና ኣስዒበን ብሓቂ ነዚ ኩሉ ብዕምቆት ንምስትውዓል Amoris laetitia -ናይ ፍቕሪ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን ምስትንታን የድሊ፡ እቲ ሓዋርያዊ ምዕዳን ነቲ ናይ ዱብሊን ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤት ኣስተንፍሶ እዩ ኢለን።


text:
ኣብቲ ስነስርዓት ካብ ቤት ማእሰርቲ ሾሊኾም ወፂኦም ዝተብሃሉ ደብዳቤታት ተነቢቦም ኣለው።
ነቲ ስነስርዓት ምብራህ ሽምዓ ካብ ዘዳለው ስባት ሓደ ዝኾኑ ኣቶ ካሳሁን ኣዲስ ብዛዕባ እቲ ዕላማ እንትገልፁ ‘’ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው ፖለቲካዊ እሱራት ከምዘይረሳዕናዮምን ንኽፍትሑ ኩሉ እንኽእሎ ነገር እናተቓልሰና ከምዝኾነን ንቕፈልጡዎ እዩ።’’ኢሎም።
ካልኣይ ዕላማ ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘይ ቅድመ ኹነት ብህፁፅ ንኽፈትሖም ፅዕንቶ ንምሕዳርን ንናይ ኢትዮጵያ መንግስቲ ብቐንድነት ዝሕግዝዎ ምዕራባዊያን ሓገዝቲ ፅዕንቶ ንምሕዳርን እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ምንቅስቓስ ዓለምለኸ ትካላት ተኻፈልቲ ኮይኖም ኣለው ብምሰረት መግለፂ ኣቶ ክሳሁን።
የኋላ ሸት ዝተብሃለት ኢትዮጵያዊት እውን ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኽበትሉ ምኽንያት ንዝተኣሰሩ ወገናትናን ናይ ሕልና እሱራት መንግስቲ ንኽፈትሖምን ንምሕታት እዩ ኢላ።
ኣምነስት ኢንተርናሽናል ናይ ዝተብሃለ ዓለምለኸ ትካል ሰብኣዊ መሰላት ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ወኪል ዝኾኑ ጃዝሚን ሃይስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ናይ ዝርከቡ ደብዳቤታት ካብ ዘንበቡ ሓደ እዮም።
ብደረጃ ዓለም ንዝርከቡ ናይ ሕሊና እሱራት ናይ ዝጣበቕ Freedom Now ተወካሊ ብወገኖም ኢትዮጵያ ፀረ ሽብር ሕጋ ንህዝባ ንምዕፋን ንኸይትጥቀመሉ ንኽተትሓሳስባ ንዩናይትድ ስቴትስ ንሓትት ኢሎም።
ኣብቲ ስነስርዓት ናይ እስክንድር ነጋ፣ርእዮት ኣለሙ፣ናይ በቀለ ገርባ፣ናይ ኣንዱኣለም ኣራጌን ውብሸት ታየን ደብዳቤታት ካብ ዘንበቡ ገሊኦም Split the Rock ናይ ዝተብሃለ ናይ ግጥሚ ትካል ዋና ኣካያዲት ስራሕ ሳራ ብራውን፣Free Africa Foundation ናይ ዝተብሃለ ትካል ፕሬዝዳንት ዝኾኑ ጋናዊ ናይ ቁጠባ ሊቅን ደራሲን ጆርጅ ኣይቱ ይርከብዎም።


text:
ጭርሖን ተግባርን ጉጅለ ህግደፍ ከብድን ሕቖን
- Details
- Created: Friday, 15 September 2017 03:30
- Last Updated: Friday, 15 September 2017 03:30
እዚ ናይ ሎሚ ጸረ-ህዝቢ መንግስታዊ ጉጅለ፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ እንከሎ ኣትሒዙ፡ ብዘይካታ ንምሁራትን ብሱላት ናይ ፖለቲካ ተንተንትን ንምህራምን ንምድንዛዝን ዝጥቀመሉ ናብ ውግእን ወረ ውግእን ዝዘነበለ ኣተሓሳስባን ኣብ ኣብ ዓውደ ውግኣት ድማ ዝነበሮ ምስጉን ተግባርን ብፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዝዕቀን ናብ ህዝቢ ዝቐረበ፡ ህዝቢ ኣእሚኑን ኣዕጊቡን ዝሰርሓሉ ታሪኽ ኣይፍለጥን። ህዝቢ በዓል ቤትን ምንጪ ኩሉ ዘድሊ ቀረባትን ናይ’ቲ ህዝባዊ ቃልሲ ክንሱ፡ ዝተበሃልካዮ ፈጽም’ዩ ዝበሃል ነይሩ። ደቁ ክሳብ መራዑ ካብ ንእዲ ሕጽነት፡ ሓራሳት ደመን ከይንቀጻ ብሃንደበትን ብሓይልን እናገፈፈ ዝወስድ ዝነበረ


text:
ክልተ ዓብዪ ፅልዋ ዘለዎም ሶማሊያዊያን ሃይማኖታዊ መራሕቲ ፆም ረመዳን ምኽንያት ብምግባር ናዕብን ህውከት ክንፀግ ፀዊዖም።
ሚሊዮናት ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ዙሪያ ዓለም ንሓደ ወርሒ ዝዘልቕ ፆም ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ጀሚሮም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ወታደራዊ ቤት ፍርዲ ሶማሊያ ንሓሙሽተ ዕጡቓት ኣል-ሸባብ ሞት ፍሪዱ።
ኣብ ከተማ ቦሳሳ ኣብዝተጋብአ ፍርዲ እቶም ተጠርጠርቲ ኣብ ፑንትላንድ ቦምብ ንምትኳስን ንሰባት ንምቕንፃልን መኪና ምሉእ ቦምብ ፅዒኖም ከለው እዮም ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ እውን ሸውዓተ ኣባላት ኣል-ሸባብ ኣብ ቦሳሶ ሞት ተፈሪዱዎም እዩ።
ብዝተኣሳሰረ ኣል-ሸባብ ኣብ ደቡባዊ ሶማሊያ 44 ዓመት ዝዕድሚኡ ብእምኒ ቐጥቂጡ ብሞት ቀፂዑ።ኣል-ሸባብ ኣብ መርበብ ሓበሬቱኡ ከምዝገለፆ እቲ ሰብ ካብ ከተማ ባይድዋ 60 ኪሎ ሜትር ሪሒቑ ብዕልግና ብምፍፃም ብሞት ከምዝተቐፅዐ ይሕብር።


text:
ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ቃለ ምሓላ ፈፂሞም ናይታ ሃገር ቀዳማይ ምንስቴር ካብዝኾኑ ኣብ ፓርላማ መገልፂ ክህቡ እዚ ንፈለማ እዋን እዩ።ንዝተልዓሉ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ሰፊሕ መብርሂ ሂቦም።
ገሊኦም ንዝፅሕፍዎ ንሕና’ውን ነንብቦ ኢና ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያን ደሳለኝ ነዚ መንግስቲ እዚ ድፍእ እንተቢልናዮ ገለ ነገር ክህበና እዩ ኢሎም ዝምነዩን ዝሓልሙን ከምዘለው ንሕና’ውን ንሰምዕ ኢና ኢሎም።እንተኾነ ግን ኢሎም ‘’ዋላ ሓደ ዝተለወጠ ነገር የለን፡ስግግር የለን፣ኢህወደግ ኣሎ፤ኢህወዴግ ዝመርሖ መንግስቲ ኣሎ።’’
ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ሓደነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ዝኾኑ ኣቶ ኣንዱኣለም ከምኡ’ውን ካልኦት ናይ ፖለቲካ መራሕትን ጋዜጠኛታትን ብሽብርተኝነት ዝተትሓዙ ብዘይኣግባብ ምዃኑ ኣብቲ ፓርላማ ብሕታዊ ተቓዋሚ ኣባል ፓርላማ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ሕቶ ኣቕሪቦም።
ከምዚ ብምባል ‘’ንዓይ ኣንዱ ኣለምን ብፆቱን ኣሸበርቲ ከይኮኑስ ናይ ሃገር ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንምህናፅ ዝደኽሙ ሓርበኛታት ነፃነት እዮም።ታሪኽ ዝዝክሮም ጅግናታት ነፃነት እዮም።’’
ነዚ መልሲ ዝሃቡ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዓመፅ ሓርበኝነት ኣይኮነን እዮም ዝበሉ።ብሰላማዊ መንገዲ ንምቅላስ ዘይመረፁ ተቓወምቲ ብፍላይ ካብ ቀረባ እዋን ንድሓር ናብ ኤርትራ እናኣተው ከምዝርከቡ ኣቶ ሃይለማሪያም ተዛሪቦም።ንሕጋዊ መንገዲ ምኽታል ከምዘዋፅእ እውን ኣተሓሳሲቦም ኣለው።


text:
በዓል-መዚ ምቊጽጻር ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን፡ ብርሰት ኣግራብ ንምግታእ ዝካየድ ጻዕሪ ኣድማዕነት ክህልዎ፡ ተራ ህዝቢ በብከባቢኡ ክዓዝዝ ጸዊዑ።
እቲ በዓል-መዚ ነዚ ጻውዒት’ዚ ዘቕረበ፡ ጸልማት ጉልባብ ብምግባር፡ ኣብ ህዝባዊ ኣገልግሎት ንዝነጥፋ ኣውቶቡሳትን ሚኒባሳትን መናብረን ብምንቃል፡ ከምኡ’ውን ብናይ ጽዕነት መካይን ናብ ከተማ ኣስመራ ክኣቱ ዝፈተነ ጥሉል ዕንጸይትን ፈሓምን ኣብ ዝሓዘሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
እቲ ኣብ’ዚ ሰሙን’ዚ ዝተታሕዘ ዕንጸይትን ፈሓምን፡ ካብ ዞባታት ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕርን ደቡብን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኣስመራ ክኣቱ ዝፈተነ ምዃኑ፡ ሓላፊ ጨንፈር ምቊጽጻር ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ዞባ ማእከል፡ ካፕተን ይርጋው ካሕሳይ ሓቢሩ።
ገለ ስሱዓት ነጋዶ፡ ብለይቲ ንመቈጻጸሪ ቦታታት ብምጥሓስን ካልእ ሕቡእ መንገድታት ብምጥቃምን – ብዘይሕጋዊ መንገዲ ፈሓምን ዕንጸይትን ናብ ኣስመራ ከእትዉ ይፍትኑ’ኳ እንተዀኑ፡ ኣባላት ምቊጽጻር ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ምስ ህዝብን ሓይልታት ምክልኻልን ተወሃሂዶም፡ ነቶም ገበነኛታት ኣብ ትሕቲ ቊጽጻር ንምውዓል ይጽዕሩ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።
ነቲ ተርእዮ ዛጊት ክግታእ ካብ ዘየኽኣሉ ምኽንያታት ሓደ፡ እቲ ንገበነኛታት ዝወሃብ ፍርዲ፡ ምስ’ቲ ዝረኽብዎ ረብሓታት ክነጻጸር እንከሎ ኣዝዩ ፈኲስ ስለዘሎ ምዃኑ ብምጥቃስ ከኣ፡ ዳግም ክኽለስን ቀጻዒ ክኸውንን ኣዘኻኺሩ።


text:
ንረብሓኦም ክብሉ ብኢድ ኣዙር ዝኸደ ጎነጽን ኲናትን ብስዉር ጥበብ ቅትለትን ብባንክታት ኣብ ኣሜሪካን ኢወሮጳን ዝሞቱ መራሕትን ጋዜጠኛታትን ፈርድትን ህዝብን ዝለዓለ ቁጽሪ ኣለዎ። ቀዳምይ ኲናት ካልኣይ ኲናት ናይ ደቡብን ሰሜን ኲናት ሓድሕድ ኣሜሪካ ካልእን ክጥቀስ ዪከኣል። ኣብ ኤውሮጳ ሰብ ሰሪሑ ክበልዕ ዕድል ክረክብ ተኻኢሉ’ዩ። ስራሕ እንተዘይብሉ ከኣ ጸገም ንባምክታት ከየምጽእ ገለ ናይ ረድኤት ማሕበራት ብዝተፈላለየ ኣስማትን ዕላማን ኣጣዪሶም ንመንበሪ ፈይ እናበሉ ኣፉ ዪዓብስዎ። ነቶም ዝነቁሑ ከኣ ባዕልና መሪጽና መታን ክብሉ ፓርትታት ኣጣይሶም እቲ ዝምረጽ 100 ብ100 መን ከምዝምረጽ ምስ ኣረጋጊጹ፣ ሃየ ምረጹ ይብልዎም። ንረብሓ ባንክታት ዘይትክፍ መሰል ዘረባን ጽሑፍን ውደባን ቁዋማት ብባይቶን ፓርለማን ኣለዎም። እቶም ዘይተረድኦም ኣብ እሜሪካ ዪኹን ኣብ ኤዉሮጳን ሙሉእ ናጽነት ከም ዪዛረቡ። እንተኾነ ምዕቡላት ሃገራት ኤዉሮጳን መራሕቶምን ቀንዲ ሓለዉቲ እዚኤን ባንክታት’ዮም። ስለ’ዚ ሓንቲ ሃገር ኤዉሮጳ ዕግርግርን ካልእ ምልልዓትን ከይትገብር ባንክታት ብኹሉ መዳይ ይሕልዉወን። ጸገም ቁጠባ ዘላዓዓሎ ህዝባዊ ነዉጺ ምስ ዝለዓል ድማ ለቓሕ ብምሃብ ንግዜኡ የዝሕልዎ። እንተ ትርፊ ዝህብ ዕግርግር ኮይኑ ግን ብፖሎቲካ ማሕበራትን ተጣብቅቲ ማሕበራትን የንበድብድዎ። ንሓንቲ ኣጃኺ ነታ ሓንቲ ኣጆኺ እናበሉ ኣብ ህልም ዝበለ ኲናት ዪሸሙወን። እምነትን ክብሪ ሰብን ድሕነት ሰባትን ሰላምን መሰልን እዚ ኹሉ ድሕሪ ረብሓኦም’ዩ። ቅድም ረብሓኦም ዝስራዕ ዶብን ሃገርን’ውን የሎን። ጎሎባሊዘሽን ናቶም ፍለሲፊና ስለ ዝተዓወተ እቲ ቅድም ብስዉር ዝኸይድ ዝነበረ ሎሚ ተጋሂዱ። ኣብ ማእከል ኤዉሮጳን ኣሜሪካን ዝኸይድ ዝኾነ ምንቅስቓስ ወይ ናይ ዉልቒ ድልየት ካብ ባንክታት ዝተሰወረ’ዩ ምባል ዕሽነት’ዩ። ኣሜሪካን ኤውሮጳን ብፍጹም ሱውር ብዝኾነ ኣገባብ ብባንክታት ዝመሓደራ ሃገራት’የን ክንብል ንደፍር። እንተኾነ ነዚ ተረዲኦም ዝቓለሱ ስለ ዘለዉ እቲ መግዛእቲ ባንካታት ፍጹም ክበሃል ኣይከእልን።
ንደቡብ ኣሜሪካን ንኤስያን ማእከላይ ኤስያን ኣፍሪቓን’ውን እዚ ናይ ባንክታት ሓይሊ ብዉልቂ መንግስታትን ብዉልቂ ሰባትን ወይ ከኣ ብእኩባት መንግስታትን ብእኩባት ማሕበራት እናገበሩ ከንበርኽወን ኪኢሎም’ዮም። ካብ ደቡብ ኣሜሪካ ኣብነት እንተወሰድና ኩባ ምስ ንርኢ ንዓመታት ኣብ ቓልሲ ኣላ ቨንዝወላ ኣብ ጻሪ ሞት ኣላ፣ ካልእ ክጥቀሱ ዪከኣል። ናይ ኤስያን ናይ ማእከልይ ምስራቕን ዳርጋ ዝተደምደመ ዪመስል። ካብ ሰማይ ሓሶት ኣኣዉሪዶም ንዒራቕ ከምኡ’ውን ንሶራይ ኣብ ሓሙኹሽቲ ቅዩሮመን። ስመኢነ ኮረያ ክሳብ ክንደይ ክኸይድ’ዩ ዘይፍለጥ ፈንጠርጥ ዪብል ኣሎ። ክልተ ሃገራት ሩስያን ጪናንን ክሳብ ሕጂ ነጻ ናይ ምምሳል ምልክታት ትርእየለን እዚ ግን ንግዜኡ ሓቅታት ኣይወጽኤን ኮይኑ እንበር እዘን ጠንቓማት ባንክታት ብታሕቲ ከም ዘለዋስ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ኣፍርቓ ቅድም ጉልባት ሰብ የግድሶም ስለ ዝነበረ ብዙሓት ኣፍሪቓዉያን ካብ ገዝኦም ብሓይሊ ብረት ከም እንስሳ ካብ ቤቶም ወሲዶም ክሳብ ሩሑቕ ኣሜሪካ ከም ባሮት ይሸጥዎም ነበሩ። ጸኒሖም ጎቢጦመን ከም ንኦም ዝጥዕሞም ኣብ ሃገራት መቀቃቂሎም ጥረ ሃብትን ጉልበት ሰብን ብጥርሑ ንዓመታት መዝሚዞመን። ንቅሓት ህዝብን ሓፍ ምስ በለን ካልእ ኣማራጺ ምስ ረኸቡን ድማ ሓለዉቲ ሕዛእቲ ዝኾኑ መራሕትን ናይ ፖሎቲካ ውድባትን ኣጣይሶም እንኩም ናጽነትኩም ኢሎም፣ ብልክት ናጽነቶም ባንዴራ ሂቦም እቲ ዘድልዮም ጥረ ነገርን ሙሁራት እዘን ሃገራትን ገንዘቦምን ኣብ’ዘን ባንክታት ሃገራት ምዕራባዉያንን ፋሕ ኢሉ ዪርከብ። ዝኾነ መራሒ ወይ ውድብ ንናንቶም ረብሓ ዝጻባእ ክሳብ ሎሚ ክሞቱን ክሓቁን ንርኢ ኣሎና። ካልእ ዘገድሶም መተሓላለፊ እስትራተጂ ናይ መጎዓዓዝያ ሃብቶም’ዩ። ኣብ ሓምሳታት ናይ ወጻኢ ሚንስተር ናይ ኣሜሪካ ‘’ኤርትራ ናጽነታ ዪግባእ’ዩ ኣንተኾነ ንረብሓና መንግስቲ ኢትዮጵያ’ዩ ዝያዳ ዋሕስ ስለ’ዚ ንፈደረሽን ንድግፍ’’ በለ ጸሃይ ብርሃን ኩሉ እናሰምዖ ዝተባህለ’ዩ። ናይ ሰላሳ ዓመት ስቓይን መከራን ገድልን መስዋእትን ሞትን ስደትን ህዝብና ጠንቑ ንሶም እተን ባንካታት’የን። ናይ ሶማል ዕንወትን ሞትን’ውን ምስ ምስ እስትራተጂ ባሕሪ ዝተሓሓዝ’ዩ። ካልእ መሊኡ
ገጽ 2
ኣብነት ኣሎ። ኮንጎ ሃገረ ሉቡባ፣ ደቡብ ኣፍሪቓ ሃገር ማንደላ፣ ቡርኪናፋሶ ሃገረ ሳንካራ፣ ሊብያ ሃገረ ቀዳፊ እዘን ትዃን ዝኾና ሃገራት ኤዉሮጳን ኣሜሪካን ኣይንደል ስለ ዝበሉ ክሳብ ሞትን ዕንወትን በጺሕዎም። ሰውራታት ናይ ኣፍርቓ ከም ናይ ኣልጀርያ ሞዛንቢክ ኤርትራ ዝተቆጽዩ ናይ ዉሽጢ ኣድሓርሓርቲ ልኡኻት እዘን ባንካታት ስለ ስለ ዝኾነ እቲ ሰዉራ ተቆጽዩ። ኣብ ኣፍሪቓ ሓደ ሰብ ውይ መንግስቲ ጸረ እዘን ባንክታት መርገጽ ምስ ዝሓስብ ብስለያኦም ተኸቢቡ ስለ ዘሎ ኩዴታን ዕግርግርን ከም ዝገጥሞ ምንም ዘጠራጥር ኣይኮነን። ከም እምኒ ኮፍ ኢሉ ንህዝቡ ብማርተሎ ኳሕ ዘብል ንኦም ዪሃብካ’ዩ። ጥራሕ ረብሓኦም ኣይተንክፍ፣ ኤረ ኣብ ገለ እዋንሲ ዲሞክራስያዊ መንግስቲ እናበሉ ኢዮም ዘጭብጭቡሉ።
መድረኻውን ብሩህ ዕላማን እሞ ኣብ እታ ዓባይ ኢትዮጵያ፣ ኣብ’ታ ማእከል ሃገራት ኣፍሪቓ፣ ብብዝሒ ኣፍሪቓዊ ከም ዘውዲ ጸሊም ትውሰድ ሃገር፣ ብመለስን ብጾቱን ሓዲስ መስመር ንህዝቢ ኣፍሪቓ ድሕነት ዝኾነ ክልስ ሓሳብ ኣብ መስርሕ ስራሕ ኣትዩ። እዚ መስመር ክሰርሕ እንተኾነ ንህዝቢ ሙሉእ መሰል ሂብካ ከም ዝፍጸም ስለ ዝተረድኡ ብዓቕሚ ሕብረተሰቦም ቁዋም ሓንጺጾምን እጽዲቖምን ብኡ መሰረት ድማ መንግስቲ መስሪቶም። ኣብ ሓጺር እዋን ኢትዮጵያ ብሓይሊ ኣፍሪቓዉያን ክግበር ዘይሕሰብ ቴክኖሎጅን ካልእ ተስፋ ዝህብ ስራሓትን ክትገብርን ካብ ድኽነት ክትላቐቅ ፋሕተርትር ክትብልን ዓለም ሪኡ ተገሪሙ ከኣ። ባንክታት ግን ኣይተገረማ ኣይ ደነና እኳ እዚ መስመር ከይዕወት ንኢትዮጵያ ንምትምራስ ብመንግስታት ብዉልቂ ሰባት ብማሕበራት (ማሕበራት ክብል ከሎኹ ናይ ኣህጉራዊ ናይ ገንዘብ ማዕከን IMF ሕቡራት መንግስታት UN ወዲ ሰብ መሰል ተጣበቕትን ካልእ ንሕማማትን ሕርሻን ቖልዑን ደቂ ኣንስትዮን እናበልካ ዝጣየሳ ማሕበራት) ብኢድ ኣዙር ከዉድቅዋ ካብ 1995ዓም ኣብ ፈተነ ኣለዋ።
ኢትዮጵያ ኣብ እዚ ዝሓለፈ ዓመታት ምስተንክር ዝኾነ ዕብየት ምዕባሌ ከም ዘርኣየት ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ’ዩ። እዚ ዝኾነ ዓቕምታታ ኮምቲታ ንዓቕምታታ ቀዳምነት ሂባ ወፍሪ ሓያላን ባንክታት ማዕጾ ዓጽያ ንህዝባ ኣብ ጎና ገይራ ስለ ዝስርሔት’ዩ። ኩሎም እዞም ባንክታት ዘማሕድርወን ሃገራት ኣሜሪካን ኤውሮጳን ብዉልቂ ብእኩብ ካልኦት እውን ነዚ ናቶም ዕላማታት መሳርሒ ዝኾኑን ከምኡ’ውን ኣህጉራዉያን ማሕበራት ማይ ቀጠነ ኣሳቢቦም ነዚ መንግስቲ እንተኺኢሎም ብናቶም ሃሱሳት ዝኾኑ ሰባት ክትክእዎ እንተሓመቑ ኣብ ድርድር ዕላማ ኤእትዮም ናቶም ወፍሪ ዝቅበል መንግስቲ ክተኽሉ ብላዕልን ብታሕትን ብዉሽጥን ብደገን ኣብ መንቀራቁሮ ከእትዉዋ ሓንሳብ ፈተውቲ መሲሎም ሓንሳብ ጸልማት ተኸዲኖም ባዕሎም ወይ ንካልኦት ሹት ኢሎም ክርምስዋ ዘይፈንቀልዎ እምኒ የሎን። ቀ/ሚ/ መለስ ምስ ዓረፈ እቲ ምእጋድ ወፍሪ ባንክታት ዓለም ሹዑ ንሹዑ ካብ ቁዋም መንግስቲ ዝለዓል መሲልዎም ንብዓት ሓርገጽ ነቢዖም’ዮም። ንሱ ሙዃን ምስ ኣበዮም ድማ ነታ ብዲሞክራስያዊ ቁዋም ትመሓደር ሃገር፣ እቲ ቁዋም ድማ ባዕሉ፣ ብዓቕሙ፣ ምስ መድረኽ ምዕባሌኡ፣ ይሕሸኒ ኢሉ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝሓንጸጾን ዝጽደቆን በዚ መሰረት ከኣ ሾብዓተ መንግስታትን ፓርለማን ሃገራዊ ሰራዊትን ትኸይድ ብመራሕን ሓንጻጽን ፈርድን ኣካልት ንዝቆሞ መንግስቲ ‘’ናይ ወይኔ’’ ኢዩ ክብሉ ኣይሓፈሩን። ናይ ቀደም ጎንጽታትን ገለ ዘይምርድዳእ ብመሳፍንቲ ዝተወቅረ እናደለዩ ኣብ ማእከል ህዝብታት ኢትዮጵያ ጽልኢ ከሳዉሩ ከም ደገፍትን ኣፍቀርትን ህዝብታት ኢትዮጵያ ኮይኖም ‘’ባንዴራዂም ወየኔ ቀይሩዎ’’ ‘’ከባሰኩም ናይ ብሔራት መሰል ርእሰ ዉሳኔ ብዓንቐጽ 39 ኣረጋጊጹ’’ ‘’ነዛ ቅድስቲ ሃገር ብጉቦን ሰበይ ሰብካን ኣባዕሊግዋ’’ ‘’ንደቅኹም የባዕልግወን ኣለዉ’’ ኢሎም ዓሌትነት ከሳወሩ ብሚድያን ክንሰሚዕ ጸኒሕና ሕጂ’ውን ይቅጽሉ ኣለዉ። እዚኦም መን እዮም ዝብል ሓቐኛ ክሳብ ዝሰኣን ንህዝቢ ወጪጮም ኣብ ህጉም ከእትዉዎ በል ይብሉ ኣለዉ። ሰብ ረሳዓይ እዩ። ወሎ ብጥሜት ክሞቱ እንከለዉ ንንጉስ ሓቁፎም ከም ዘይነበሩ፣ ስሜን ኢትዮጵያ ብድርቂ ክደርቑ ከለዉ ምስ ደርጊ ከም ዘይተሓቛቆፉ፣ ሰላሳ ዓመት መስኪን ሰላማዊ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኣብ ኣጽናቲ ኩናት ኣትዩ ከሎ ብረት ዘዕጥቁ ክመ ዘይነበሩ፣ ኣብ ብ30ሳታት ጥልያን ብባኦባ ጋዝ ንህዝብታት ኢትዮጵያ ከጽንት ከሎ ከም ዘይጽቐጡ ሎሚ ሓዋርያ ዲሞክራስን መሰል ሰብን ክብሉ የጸብቀሎምዶ? ኣንቱም ኣፍሪቓዉያን ኣሓተይ ክሳብ መእስ ኢና ብሽርሕታት ክንድፋእ ክነብር። ኣብ ጽርግያ ንለሚኑ ዝድረር ትግራዋይ ከይተረፈ ‘’በልዎ’’ ‘’ቅተልዎ’’ ‘’ዝረፍዎ’’ ዝብል ጭርሖታት ዝእምንግድ ቲቪን ረዲዮን ዝእንግዱ ፈተዉቲ ኣፍሪቓ’ዮም። ሎሚ ንትግራይ ጽባሕ ንኻልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ እዚ መዓትን ስቓይን ሞአትን ስደትን ከም ዝወርድ ካብ ናይ ቀደም ባዓለገ ስራሖም ክመሃር ዘይንኽእል እንታይ ዓሚትና። እዚ ክብል ከሎኹ መንግስቲ ኢትዮጵያ መንገብገብ ዝገበረ መልኣኽ’ዩ ዪብል የሎኹን። ሰብ ኢዮም ሰብ ብሰቦም ድማ ኣፍሪቓዉያን ሳባት’ዮም። ኩሉ ዕድል ተዓጺዩዎም ዝጸንሔ፣ ኣብ ዓለም ከለዉ እንትርፊ መራሕቶም ዓለም ዘይትፈልጦም፣ እንተፈለጠቶም ከኣ ብጥሜትን ብድሕረትን ዝፍለጡ።
እዚ መንግስቲ ዪኹን እዛ ሃገር በዚ ሓድሲ ጎደና ክትጎዓዝ ካብ ትጅምር ሓጺር እዋን’ዩ ምስ መስርሕ ምዕባሊ ክረኤ ከሎ። ቅድሜኦም ዝነበሩ ሃጻይ ሃይለስላሴ ካብ ምስ ህዝቦም ምስ ኣናብሶም ዘሕልፉዎን ምስ ሃንደስቲ ኲናት ብረት ኣብ ምሕራይን’ዮም ኣሕሊፎም። ደርጊ እሞ ንምቅታል ሰብን ከም ምሕራድ ባጊዕ ሞያ’ዩ ሒዝዎ። ኢሃደግ እንበኣር ፈኸራን ጃህራን እያ ተረኪባ እንበር ኣብ መሬት ሓንቲ ንህዝቢ ዝጠቅም ክዝረበሉ ዝኽእል ኩሎም መራሕቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ኣራት ኪሎ ከይወረዱ ስጋ ጮማ ኣብ ምብላዕ’ዮም ኣሕሊፎሞ። እዚ በቲ ሓደ ወገን ዓቢ ሽግር ከሎ ንዘይከኣል እካእል