text:
By Petros Tesfagiorgis A conference to honour the Achievement of Kassahun Checole. The conference took place in Washington on 18 November 2011. Dr. Araya Debesai one of the organizers and the chair sent me the report of the event and a video to refer to. Dr. Araya said, “The Conference, … more
Category Archives: ኣብነት
ሰመረ ዓርከይ፡ ዓለም’ኮ ኣዕለቢጣ ኢያ።ናይ ለውጢ ግዜ ከኣ ብነብሱ ይስግር ኣሎ። መንእሰይና’ሞ ኣካን’ዃ ተዓጊሱ። ካብሕጂ ንንየው በቃ ይኣክል። ንስኻ ግና ነዚ መሪሕ መንእሰይ ክትጅልሕ’’እቶም ኣብ ወጻኢ ሃገራት ኮይኖም ዘዕገርግሩ ዘለው መንእሰያትን ምሁራትን ብልክዕ ኤርትራውያን ዝመስሉ ኢትዮጵያውያን፡ ወይ ድማ ፍርቂ፡ርብዒ ጐድኖም ዝተለኸዩ ኢዮም“ ኢልካ ኢኻ ኣጻዊትካና። ኦይ!! በል ነገር ዘርኢ ካብ … more
ሰላም ኤርትራውያን ድልየትና ስምርትን ምዕብልትን ኤርትራ ክጋሃድ ይምነ፡ እዚ ዘለናዮ ወርሒ ወርሒ ባዓል ነጻነት ኢዩ፡ ነጻነትና ብቖጺርካን ጸዊኻን ጸብጺብካ ዘይውዳእ ናይ ኣርባዓ ዓመታት ውርደት, ስቓይ, ዓመጽ, ቅትለት, ስደት, ሕስረት ክኸውን ኮሎ፡ በቲ ካልእ ድማ ብሓቦን, ኒሕን, ቆራጽነትን, ሓርበኝነትን, ቃልሲን, መስዋእትን መውጋእትን ኤርትራውያን ነጻነት ተረጋጊጹ፡፡ … more
ኣብ ፈረንሳ ዝርከባ ክልተ ዓበይቲ ሰልፍታት፡ ንክልተ ኤርትራውያን ሲቪክ ማሕበራት ብዝገበራልና ዕድመ፡ ኣብ ከተማ ፓሪስ ኣብ ሰዓታት ቕድሚ ቐትርን ድሕሪ ቐትርን ጽቡቕ መንፈስ ናይ ምርድዳእ ዘለዎ ክልትኣዊ ርክባት ተኻይዱ። … more
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ስእላዊ መግለጺ ናይ 20 ዓመት ናይ ስራሕ ንጥፈታት ሃገረ ኤርትራ እንዳመላኽዕ ኣእዛን ዝቐድድን ንኣእምሮ ዘናውጽን መናፍሕ ክወቕዕ ወርሑ ኣሕሊፍ ኣሎ። ብሲምፖዚየም ጉዕዞ 20 ዓመት ናጽነት እንዳተባህለ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ጉራ ክነዝሕ ንዕዘብ ኣለና። ዋላ ንቐልዓለም እኳ ይኹን እዚ ተጋጊና፣ ካብዚ ተማሂርና ትብል ቅንጣብ ቃል ኣይሞሎቆትን። ከመይ ዝበሉ ብጹኣን … more
አብዚ እዋነ ብርሰት ድቕናን አኃዋትናን አኃትናን ብመዘናን መግለጽን ዘይርከቦን፤ ሓዘን ተጻዒንና አብ ዘለናሉ እዋን፤ዋላዃ ዂላትና ኤርትራውያን ዜጋታት ሕዙናት እንተዄንና ብዝያዳ ግን እቶም ወለድን ቤተሰብን ብምዃኖም ብሓበራ ነዚ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን ተኻፈልቲ ናይቲ ዂሉ ሓዘናትኹም ምዃና ንገለጽ። … more
ብመጀመርያ ማሕበርና ነቶም ኣብ ዕለት 8 ወርሒ 4 ዝተገብረ ቁዱስ ሰለማዊ ሰልፍ ንዝታሰቱፉ ልዑል ምሥጋና ነክርብ :: እትምንታይሲ ዑዱማት ናይ ዝተፈላለየ ጸግዕን ኣታሕሳስባን ንጽጋም ብምቅማት ነዚ ካብ ሓልዮት ዝተበግሰ ቢመንእሰያት ዝተገብረ ዝኮነ ፀጊዕ ዘይሓዘ ሂወት ኣድሕን ዕለታዊ ዕዮም ግዝዊ ሽግሮም ወርቃዊ ግዝኦም ፖልታካዊ እምነቶም ነቲ ዝተበገስናሉ ዕላማ ዕዉት ንምግባር ዝተሓበበሩ ዓቢ ምስጋና … more
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ገረገር ( Gereger) ሓባሪ ብዝብል ስም ዘውጽኦ፣ ኤሪ ቲቪ አብ ሃይደልበርግ ተጸፊዓ ዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ደቂ ኣንስትዮ ተቐማጦ ሃይደልበርግ/ጀርመን ትንክፍ ኣቢሉ ከምዝነበረ ዝዝከር እዩ ፡ ኣነ ውን ምቕማጠይ ኣብዚ ኸባቢ ከም ምዃኑ መጠን ቁሩብ ወስ ከብል ኣፍቁዱለይ። … more
መርበብ ምትሕግጋዝ መንእሰያት ኤርትራውያን ስዊዘርላንድ … more
It might have been cold outside, but Eritrean refugee Adam Salim Idris received a warm welcome when he arrived at Cranbrook airport on Monday. … more
ኣብ ሰማይ ዘሎ ደመና ይሃርሞ ዶኾን ዓድና… (ካብ ዜማታት ነፍሲሄር የማነ ባርያ) ናይ ኤርትራ ነጻነት፡ ኣብ ሃገር ኣሜሪካ ኮይነ ኣብዒለዮ። ኣብዚ ህሞት`ዚ፡ ብሓንሳብ ፡ ሓያል ናይ ሓጎስ ስምዒተይ ብሓደ ወገን ንሕልናይ ዝወቅስ ድማ በቲ ካልእ ኣብ ሓደ ጊዜ ጦብላሕ በሉኒ። ኤርትራ ነጻነታ ጨቢጣ!! ዕ-ል-ል-ል-ል-ል!! እብል። … more
ህዝቢ ኤርትራ ነታ ህይወት ብሉጻት ደቁ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነቱ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብዝጠዓሞ ቦታ ኮይኑ ንዘለኣለም ከኸብራ ከም ዝነበር ነጋሪ ዘድልዮ ኣይኮነን። … more
ኣብ ቀዳማይ ክፋል፡ ሃገርና ብስርዓት ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ካብ ዝተቛረነትሉ ግዜ ጀሚሩ ንዓመታት ዝተዋህለለ ግፍዒ መሊኡ ስለ ዝተደፍአ ብዓወት ስርሒት ፈንቅል ኣብ ምንታይ ደረጃ ከም ዝበጽሐ ዝገልጽ’ዩ። … more
ን18 መዓልታት መመላእታ ኣዉያት ህዝቡ ዕሽሽ ብምባል ስልጣኑ ንኸይለቕቕ ሓንጊዱ፡ ንልዕሊ 30 ዓመታት ብሓይሊ ብረት ንልቢ ግብጻውያን ሰይሩ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝጸንሐ ፕረዝደንት ግብጺ ነበር ሑስኒ ሙባረክ፡ ዓርቢ 11 ለካቲት 2011 ስልጣኑ ከምዝለቐቐ ብወግዒ ኣፍሊጡ። … more
ክቡራት ኣንበብቲ ሎሚ ዓመት፤ ዓመት ለውጢ፤ ዓመት ጽንዓት፤ ዓመት ወኒ ቃልሲ ብዝለዓለ ደረጃ ኣብ ከባቢና ዝልዓለሉ ዘሎ ዓመት እዩ፤ … more
ክቡራት ኣንበብቲ ሎሚ ዓመት፤ ዓመት ለውጢ፤ ዓመት ጽንዓት፤ ዓመት ወኒ ቃልሲ ብዝለዓለ ደረጃ ኣብ ከባቢና ዝልዓለሉ ዘሎ ዓመት እዩ፤ … more
ብስምምዓትና እንሰርሓሉ እምበር ብፍልልያትና እንሰሓሓበሉ ግዜ ኣይኮነን። … more
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡ … more
Tunis – Tunisia’s army has emerged from the month of unrest that toppled Zine El Abidine Ben Ali with its reputation burnished and the population full of praise after it refused to open fire on protesters. … more
ዳኒኤል ገብረኪዳን ናበይ ኣበለ ? … more
ነብሱ ብሓዊ ኣቃጺሉ ሃገራዊ ተቓውሞ ብምብራዕ ትእምርቲ ህዝባዊ ተቓውሞን ለውጥን ዝኾነ ቱኒዝያዊ መንእሰይ ሙሓመድ ቦዋዓዚዚ … more
ብዙሕ ኣንባባይ ኣይኮንኩን፡ ናይ ፖለቲካ ሰብ’ውን ኣይኮንኩን፡ ከም ኩሉ ኤርትራዊ፡ ኣብ ንኡስ ዕድመይ ተሰሊፈ፡ ብዓቕመይ ድማ ንእሽቶ መስዋእቲ ከፊለ ዝሰንከልኩ ኢየ። … more
ኣሓ ተዘሚተን ኢየን፣ እንተ ጸርፊ’ሞ ዝገደፍና የብልናን ዝብል ምስላ ኣቦታት ኣዘኻኪሩኒ ጽሑፍ መስከረምን ንሓርነት ዶት ኦርግን። … more
In a ceremony attended by government and business leaders, educators, and community organizers, Chicago Mayor Richard M. Daley presented Dr. Anghesom Atsbaha with the 2010 Kathy Osterman Award for Superior Public Service. … more
ዓመጽ ምግሳስ ኣብ መላእ ኣካላት ነዝሪ ኤለትሪክ ምፍናው ብዝረሰነ ሓጺን ምትክዋስ ማእሰርቲ ምጥፋእ ውነን ሞትን ኣብ ዘቃጽል ኮነይነራትን ካልእን መግለጺ ናይቲ ኣብ ዶብ ግብጽን እስራኤልን ዝፍጸም ግፍዕታት ኢዩ..እዚ ካብ ዶብ ግብጺ 24 ኪሎመተር ርሒቁ ብነጋዶ ሰብ በደዊን ኣብ በረኻ ሲና ኣብ ዝተሃንጸ መዓስከራት ዝካየድ ግፍዒ ንምእማኑ የጸግም። … more
ብፈለማ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብኣረሜናዊ ስርዓተ ምሕደራ ህግደፍ ኣብ ገዛእ መሬቱ ከም ጊላ ይነብር ንዘሎ ተቓላሳይ ህዝብና ሰላምታና ነቐድም። ቀጺልና ንኹሎም ኣብ መላእ ዓለም ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ኢሎም ንዘለው ስደተኛታት ህዝብና ካብዚ ዘለናዮ ናይ ስደት ቦታና ማለት ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታና ይብጻሕኩም ንብል። … more
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ካብ እኩብ ድምር ናይ ዘጽናዕክዎን ዘንበብክዎን ዝተመኰርክዎን ዓይነት ሓበሬታታት ምርኩስ ብምግባር ሚዛነይ ኣብ መንገዲ ዓወት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምክፋል ብልቦና ንኽትመዝንዎ ኣተሓሳስብ። … more
ዝኸበርኩም ኤሪትራውያን ኣነ ነዚ ጽሑፍ እዚ ካብ ዘዳልዎ መዋእል ኮይኑኒ እዩ። ክሳብ ሎሚ ክጽሕፎ ዘይከኣልኩሉ ምኽንያት ከኣ ኣብ ሓደ ምስ ደቂሰባት ክራኸበሉ ዘይክእል ብስሩዓት ሻዕቢያ ጥራይ ዝነብርዎ ካልእስ ይትረፍ ነታ ዝተጋደልኩላ ሃገረይ ረፈረንድም ከይገብር ተኸልኪለ ከም ጎቦታት ሳሕል ጽውጽው ዝብልዝነበረ ኮይኑኒ እየ ዝነብር ኔረ። … more
ኣንታ ዳንኤል! ‘…ክላ ወደይ ስም ቀይር ኣለናስ ምሒር ዓብዩካ !!!! ኢልካ ክትጅምር! ክንድዚ ዝኣክል ዘንቀጥቅጥ ገዚፍ ምስጢር ህግደፍ ንህዝቡ ስለ ዘቕረበ! ህዝቢ ክፈልጦን፡ ክመሃረሉን ስለዝግበረ! ካብኡ ተላዒሉ ካብ ስቓዩ ዝናገፈሉ መገዲ ከናዲ ስለዝጽዓረ! ‘ኣለና’ ስ ዓቢዩዎ ክትብል! ‘ኣለኹ’ ኸ ምሒር ኣይነኣሶንዶ! ክተቆናጽቦን ክተንኣእሶን ክትፍትን! ስለምንታይ? … more
ምትእትታው ህግደፍ ኣብ ቤተ ክርስትያን ቶሮንቶ ሳላ ልቦናን ትኩርነትን ግዱሳት ኤርትራውያን ፈሺሉ። … more
ሓደ እዋን ሓደ ብጻየይ ዘጻወተኒ ትዝ ይብለኒ። ወኻርያ ብዛዕባ ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን ቍጠባዊ ራኢኡ ኣመልኪታ ንዝብኢ ከምዚ ዚስዕብ ሓቲታቶ፣ … more
ሓጺርን ሓፈሻውን ለበዋ 9ይ ዓመት ናብ ኩሎም መቓልስትናን መሳርሕትናን ነበር ኣባላት ህ.ግ.ሓ.ኤን ካልኦት ተቓለስትን፡ … more
ብመጀመርያ ዒድ መብሩክን ርሑስ ሓዲሽ ዓመት ግእዝ ይግብረልና! ኣብ ድሮ በዓል ቅዱስ ዮሓንስ ንህዝቢ ኣብ ዝሃብዎ ቡራኬ፣ ብጹእ ኣቡነ መቃርዮስ ተሪር ዝኾነ መልእኽቲ ኣተሓላሊፎም። ብዝያዳ ንትሕዝቶ ኣብ መርበብ ተዋሕዶ ክንረኽቦ ንኽእል። … more
መምህር ዓምደብርሃን ሞይቶም ዝብል መርድእ ይስማዕ ኣሎ። ንዓይ ብውልቂ ዝስመዓኒ ሓዘን ወሰን የብሉን። ከመይሲ ብቐረባ ካብ ዝፈልጥዎም ሓደ ስለ ዝኾንኩ እየ። ነታ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያንና’ውን እዚ ናቶም ሞት ዓቢይ ማህሰይቲ እዩ። … more
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ማእሰርቲ የሕቅቖም ካብ ዘሎ ኤርትራውያን ጀጋኑ ሓደ ተጋዳላይ ቢተወደድ ኣብርሃ እዩ። ቢተወደድ ኣብርሃ ንውልቀመላኽነት ኢሳይያስ ብኣግኡ ስለዝተቓወመ ንልዕሊ 17 ዓመት ዓመታት ኣብ ቤትማእሰርቲ ይሓቅቕ ኣሎ። ነዚ ጸሓይ ናጽነት ኣምጺኡ ጸሃይ ንጽነት ዘይረኣየ መትከላዊ ተጋዳላይ ስርዓት ህግደፍ ክርሳዕ እዩ ዝደልዮ፡ ንሕና ግን ወትሩ ክንዝክሮ ይግባእ። … more
ሃገርና ብደረጃ ዓለም ከይተረፈ ስምን ኣድናቖትን ዘትረፉ ብዙሓት ምሁራንን ለባማትን ኣለዉዋ። እንተኾነ፡ ምሁርን ለባምን ዝጽይኑ በሃማት ‘ውን ስለዘለዉዋ፡ እሞ ድማ ንግዚኡ ሰብ ጠበንጃ ኮይኖም ላዕለዋይ ኢድ ስለዝሓዙ፡ እቶም ፍቕርን ድሌትን ሃገር ዘለዎም ሰብ ብርዕን ሓንጎልን ደቂ ሃገር ንዓዶም ክገብሩላ ዕድል ኣይረኸቡን። … more
“ ሃይለ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እዩ ነይሩ። ሕጂ ግን ኣብ ትውልዲ ሃገሩ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰልን ክነግስ ስለዝሓተተ ብጥልመት ተኸሲሱ ኣሎ። ንሱ ግን ሓደ ካብቶም ዝለበሙን ምጉሳትን መራሕቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እዩ። ተባዕ ጅግና እዩ። ንደቀይ ኣብነት (role model) እዩ። ንደቀይ ካብ ዕርክነቱ ዝበልጽ ህያብ ክረኽበሎም ኣይክእልን እየ” … more


c: text/html

text:
ከምቲ ኣብ ማዕከናት ዜና ኪቓላሕ ዚቐነየ፡ኣብታ ርአሰ-ከተማ ኢትዮጰያ ዝኾነት አዲስ ኣበባ፡ ዝተፈላለየ ሞያን ድሕረ ባይታንዘሎዎም ኤርትራዉያን፡ ዓዉደ መጽናዕቲ ኣካይዶም ነይሮም፡፡ ኣብዚ ዓውደ -መጽናዕቲ ከኣ ተሳቲፈ ነይረ፡፡ ነዚ መድረኽ እዚ ዝፈጠረ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ፡ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሸን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢድማ ነቲ መደብ ኣወሃሂዱ፡፡
ሓፈሻዊ ዕላማ ናይዚ ዓዉደ-መጽናዕቲ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተ ብቐጥታ እንተ ብተዘዋዋሪ መገዲ፡ ኣብ ኤርትራ ዝፍጠር ምዕባለታት ስለ ዝጸልዎ፡ተሳተፍቲ ኣብ ህሉዉ ኩነታት ኤርትራ ዘሎና ኣመለኻኽታን መረዳእታን ካባና ንኽሰምዕ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ እዉን ብወገኑ፡ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዘለዎ ርድኢት ንዓና ንኸካፍለና፡ ባይታ ዘተንምፍጣር ኢዩ፡፡ ንኣንባቢ ንጹር ምእንቲ ኪኸዉን፡ እቲ ዛዕባ ኤርትራዊ ዛዕባ ኮይኑ፡ ነቲ አኼባ ዝአልዩ ካብ ሞንጎና ብዝመዘዝናዮምክልተ ሰባት ኢዩ ተመሪሑ፡፡
እቲ ዝቐረበ ዓበይቲ ዛዕባታት ድማ፡ ብኸምዚ ዚስዕብ መቓቒልካ ክርኣይ ይከአል፡፡
ሀ. አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብኸመይ ክግለጽ ይከኣል፡ህሉዉ ኩነታት ኤርትራኸ ከመይ ይመስል
ለ. ህሉው ኩነታት ደንበ ተቓወሞ ብኸመይ ይግምገም
ሐ. ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለወጢ ንምምጻእ፡እንታይ ስትራትጂ ምሕንጻጽ ይከኣል
መ. ተራ/ ጽልዋ መንግሰቲ ኢትዮጵያ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ይርከብ
ሰ. ለበዋታት
ሀ. አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብኸመይ ክግለጽ ይከኣል፡ ህሉዉ ኩነታት ኤርትራኸ ከመይ ይመስል
አብዚ እዋን እዚ፡ ንኤርትራ ናይ ዝመርሕ ዘሎ መንግስቲ ባህርያትብንጹር ምቕማጥ፡ ህሉዉ ኩነታት ናይታ ሃገር ንምግምጋም ስለ ዝሕግዝ፡እንታይነቱን ኣቓዉምኡን ብጭቡጥ ተዘርዚሩ፡፡
እዚኣብስልጣንዘሎመንግስቲ፡ንፖለቲካዊ፡ቁጠባዊ፡ማሕበራዉንባህላውን ሂወትናይታሃገርብሒቱዝርከብ፡ቶታሊታረያንወይስርዓት-ገበተሙኻኑ፡ተሳተፍቲተረዳዲኦምሉ፡፡ዝያዳኩሉባህርያትንብቕዓትናይቲስርዓትንምምዛን ክከኣል ምእንቲ፡ቑጠባዊስነ-ሓሳቡከምቐንዲሮቓሒኣብዝዉሰደሉ፡እንታይነቱጎሊሑከምዝወጽእሓባራዊመረዳእታተወሲዱ፡፡እቲስርዓት፡ዳርጋኩሉኣብቲሃገርዘሎ፡ክቆጻጸሮዝኽእልጽላታትቁጠባ፣ማለትሕርሻ፣ምስናዕ/ኢንዱስትሪ/፡ህንጻ፡ንግድ፡ቱሪዝም፡ሃብቲዓሳንጨዉን፡ ጸዓት፡ ዕደና፡መጉዓዝያ፡ኣገልግሎትሸርፊወጻኢ…ወዘተገቢትዎይርከብ፡፡እዚድማ፡ምስቲሶቨየትሕብረት-ነበር፡ሰዓብታንስርዓትደርግንዝኽተልዎዝነበሩ እሞ፡ኣብመፈለምታ 90ታትዝፈሸለ፡ለካሚስርዓተ-ቁጠባሙኻኑበሪሁ፡፡ሕሉፍሓሊፉ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎስርዓት፡እተንዉጹዕሓረሰታይናብኽንደይ ጻዕሪዘፍረየን፡ ሒደት እኽሊንምግባትክብል፡ ታሕቲ ወሪዱ፡ኣብምቁጽጻርቢሑቕኣቲዩከምዘርከብ፡መዘኻኸሪ ተዋሂቡ፡፡
ኩነታት ናይቲ ኣብ ትሕቲ እዚ ዝተጠቕሰ ስርዓት ዝነብር፡ ህዝቢ ኤርትራ ሃለዋት እዉን ብተሳተፍቲ ተዳህሲሱ ነይሩ፡፡ኣብዚ እዋን እዚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ህዝብን ከም ዜጋን፡ እቲ ኣሎ ዝበሃል ሰብኣዊ መሰላቱ ከም ዘተጋሀሰን፡ ነቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝተቓለሰሉ ፍረ ናጽነትከየስተማቐረ፡ ብሒደት ጉጀለ ብዝምራሕ ስርዓት፡ ከም ዝተመንጠለ ብምረት ተገሊጹ፡፡ ገለ ካብቲ ዝተጋህሱ መሰላቱ ንምጥቓስ ዝኣክል፡ሓሳባትካ ናይ ምግላጽ መሰል፡ ናይ ምቕዋም መሰል፡ኣብ ፖለቲካ ናይታ ሃገር ናይ ምስታፍመሰል፡ ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል፡ኣብ እትደልዮ ዓዉዲ-ዕዮ ናይ ምስራሕመሰል፡ናጻ ማሕበር ናይ ምምሰራት መሰል፡ ናይ ምቕዋም መሰል፡ ካብ ሃገርካ ናይ ምዉጻእን ናብ ሃገርካ ናይ ምምላስን መሰል፡ቤተሰብ ናይ ምምስራት መሰል፡ኣብ ሃይማኖት ናይ ምእማን መሰል፡ ኣብ ቑጠባዊ ንጥፈታት ናይ ምስታፍ መሰልን ብሕጊ ናይ ምድናይ መሰል ይርከብዎ፡፡
ምስዚ ብዝዛመድ፡ነቲኣብ 1997 ዝጸደቐቕዋምናይታሃገር፡ እቲ ስርዓት፡ዝተሓንጸጸዶብኣብባይታከይተመልከተ /ዲማርከሸን/ብዝብልምኽንያት፡ ትግባሪኡ ዛጊት ኣወንዚፍዎ ከም ዝርከብ፡እቲተሳታፊኣዉኪኡ፡፡ርሑቕከይተከደ ኸኣ፡አብኣፍሪቓዶባተንኣብ ባይታ ዘይተመልከተሃገራትከምዘለዋን ወይ ከም ዝነበራን፡እቲዶብኣብባይታዘይምምልካቱግን፡ቕዋማዊስርዓትንምትካልንሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ንምክያድን፡ክዓግተንከምዘይተራእየ ተገሊጹ፡፡ምስዚብዝተኣሳስር፡ናይጀርያንካሜሩንን፡ኣብጉዳይዶብምስሕሓብኣጋጢምወን ከም ዝነበረን፡ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት: ዝዓንቐፈን ነገርከምዘይነበረንከምኣብነትቐሪቡ፡፡ ነቲ ኣሰሓሒብወን ዝጸንሐ ጉዳይ ዶብ፡ ብሰላማውን ብሕጋዉን አገባብ ከም ዝፈትሖኦኦ እዉን ተገሊጹ፡፡
ብተወሳኺ፡ እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጀለ፡ንዝኾነ ይኹን ብሄር፡ ሃይማኖት፡ ኣዉራጃ፡ ወይዉን ካልእ ክፋል ሕብረተስብ ኤርትራ ጠሪሹ ከም ዘይዉክል፡ ሓባራዊ መረዳእታ በቶም ተሳተፍቲ ዓዉደ መጽናዕቲ ተወሲዱ፡፡ ከም መዘኻኸሪ ዝኣክል ድማ፡ ምስ ታሪኽዓለምና ብምዝማድ፡ ነዚ ዚስዕብ ኣብነታዊ መወከሲ ተዋሂቡ፡፡ኣብ ኣዉስትርያ ዝዓዱ ኣዶልፍ ሂትለር፡ ንጀርመን መሪሑ ኣብ ሰሎሎ ዘእተዋን፡ ንመላእ ዓለም ኣብ ዉግእ ዝጸመደን፡ ወዲ ኣዉስትርያ ስለ ዝነበረ ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ፡ ክቱር ባህጊ ሰልጣኑን ረብሑኡን ንምርዋይ ስለ ዝሃቐነ ኢዩ፡፡ ብተመሳሳሊ፡ጆርጂያ ዝዓዱ፡ መራሒ ሶቨየት ሕብረት-ነበር ጆዘቭ ስታሊን ህዝቢ ዝቐጥቐጠ፡ ወዲ ጆርጂያ ሰለ ዝነበረ ኣይኮነን፡፡ ዉልቐ ምልካዊ ባህርይ ሰለ ዝነበሮን፡ ንዕኡ ንምዕጋብን ስለ ዝተበገስን ጥራሕ አዩ፡፡እምበኣርከስ፡ ናብ ኩነታት ሃገርና ከኣ እስኪንመለስ፡፡ ብኢደ-ዋኒኑ ሰልጣን ጨቢጡ ዘሎ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያሰ ኣፈወርቂ እዉን፡ እዚ ኹሉ ኣደራዕ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘዉርዶ ዘሎ፡ ንሓደ ወይ ንካልእ ብሄር፡ ቐቢላ፡ ኣዉራጃ፡ ሃይማኖት ወይ ካልእ ክፋል ሕብረተሰብ ሰለ ዝዉክል ኮይኑ ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ፡ ልክዕ ከምቶም ኣቐዲሞም ዝተጠቕሱ ናይ ታሪኽመዘናታቱ፡ ዉልቐ-ምልካዊ ባህርያቱከንጸባርቖ ግድን ስለ ዝኾኖ ጥራሕ እዩ፡፡
ለ. ህሉው ኩነታት ደንበ ተቓወሞ ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ከመይ ይግምገም
ምልላይ ዓይነት ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓትን ህሉው ኩነታት ናይታ ሃገርን ምስ ተዳህሰሰ፡ናብገምጋም ኩነታት ደንበ ተቓወሞ ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ተኣትዩ፡፡
ኣብዚዛዕባእዚዓሚቑንሰፊሕንዘተኢዩተኻይዱሉ፡፡ካብዘንዝሓለፋከባቢ 12 ዓመታት፡እቲዝበዝሕእዋንደንበተቓወሞብሓፈሻ፡ፖለቲካዊዉድባትንሰልፍታትንድማብፍላይ፡ኣብክንዲኣብቶም ቐንድን ዘይላብዉን ጉዳያት ዘተኩር፡ኣብካልኣዊዝኾኑ ዘይመሰረታዉያንጉዳያትን፡ዉድበይዉድብካብዝመበገሲኡማሕለኻታትተቖሪኑምጽንሑ፡ተሳተፍቲገሊጾም፡፡ብመንጽሩ፡ኣብዘን ዝሓለፋ 2 – 3 ዓመታት፡ብምጡን ደረጃ እዉን ይኹን፡ ሓይሉብምትእኽኻብ፡ኣብቲቀዳማይደመኝኡከድህብጀሚሩከምዘሎተጠቒሱ፡፡ተሳተፍቲ፡እዚኣንፈትእዚተስፋዝህብ ይኹን እምበር፡ ኣብ መጻኢብዝያዳክደፍኣሉዘለዎጉዳይሙኻኑ፡ጸቒጦምተዘራሪቦምሉንለበዋኣመሓላሊፎምሉን፡፡እቲሓሓሊፉዝርአሕድሕዳዊዘይምትአመማንንንኽዉገድ እዉን፡ምሕጽንታቐሪቡ፡፡
ምስዚ ብምትእስሳር፡ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን/ኤዲኪ/ ብወገኑ ጸብጻብ ኣቕሪቡ፡፡ ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮ ሰዉራ ዝተወርሰ፡ዘይሃናጺ ዉድድር ምጽንሑ፡ ነቲ ኪዳን ንኸካይዶ ትጽቢት ዝግበረሉ ዕማማት ብግቡእ ንምስልሳል ከኣ፡ቁጠባዊ ዓቕሚ ዝሓጽሮ ሙኻኑን ካልኦት ሮቓሒታትን ከም ጸገማት ተጠቒሶም፡፡ጎድኒ ጎድኒ እዚ፡ ኪዳን ነዚ ንምብዳህ፡ጸኒዑ ይቓለስ ምህላዉን፡ ብዉሱነ ደረጃ ተቐራሪብካ ናይ ምስራሕ ጻዕርታት የካይድ ምህላዉን፣ ብመገዲ ሃገራዊ ዋዕላ ኣቢሉ፡ ኣብ ሓደ ሰፊሕ ጽላል ደንበ ተቓዉሞ ናይ ምጥርናፍ ዕማም የሳልጥ ምህላዉ ሓቢሩ፡፡
ሐ. ኣብኤርትራዲሞክራሲያዊለወጢንምምጻእአንታይስትራትጂምሕንጻጽ ይከኣል
ብተሳተፍቲ ኣብዘን ዚስዕባ ነጥብታት ሐባራዊ መረዳእታ ተወሲዱ፡-
1. ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለወጢ ንምምጻእ ክከኣል ምእንቲ፡ ነቲ ቐንዲ ጸላኢ ስርዓት መሚኻ ብምፍላጥ፡ እቲ ስርዓት ካብ ስልጣን ዝእለየሉ ኣገባብ ምህንዳስ ኢዩ፡፡ እቲ ምሉእ ብምሉእ ዘይሃሰሰ ዘሎ ዘይምትእምማን፡ ኣብ ዝከኣል ዝሓጸረ ግዜ ምዉጋዱ፡ ንጽባሕ ዘይበሃሎኣገዳሲ ዕማም ሙኻኑን፡ እዚዘይምትእምማን እዚ ምስ ዝዉገድ ከኣ፡ ሓደ ንጹር ራእይ ንምስኣል ናይ ገዛእ ርእሱ ኣበርክቶ ክህልዎ ኢዩ፡፡.
2. ሓደ ንጹር ራእይ ኣብ ዝገሃድሉ እዋን እዉን፡ እቲ ራእይ ኣብ ባይታ ዉጽኢት ክህልዎ ክኽአል አለዎ፡፡እቲ ራእይ ተሰሪሑሉ፡ ኣዎንታዊን ጭቡጥንዉጽኢት ኣብ ዝርከበሉ ድማ፡ ፖለቲካዊ ይኹን ዲፕሎማሲያዊ ደገፋት፡ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ክዉሕዝ ይኽእል፡፡
3. ኣተኣላልያን ኣተሓሕዛን ሓይልታት ተቓዉሞ ብምልላይ፡ዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ንምምጻእ ክከኣል ምእንቲ፡ ኣገዳሲ ተራ ዝጻወት ክፋል ሕብረተሰብ ዝኾነ መንእሰይ፡ብጽፈት ወዲብካ ምቕላሰ ኣዝዩ ሓጋዚ ኢዩ፡፡
4. እቲ ስርዓት ዝፍጽሞ ዘሎ ገዘፍትን ማእለያ ዘይብሎም ምግሃስ ስብኣዊ መሰላት ዜጋታት፡ ናብ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ብዝሰፍሐ ኣገባብ ከም ዝቓላዕ ብምግባር፡ እቲ ስርዓት ዝያዳ ዝዳኸመሉን፡ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ መመሊሱ ዝንጸለሉን ሜላታት ምሕንጻጽን ምትግባርን የዐዉት ኢዩ፡፡
መ. ተራ/ጽልዋ መንግሰቲ ኢትዮጵያ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታትይርከብ
ንሓፈሻዊ ፖሊሲ ወጻኢ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት፡ ክቡር ሚኒሰተር መራኸቢታት ኣቶ በረኸት ስምኦን፡ ዘለዎም መርገጺ ኣብሪሆም፡፡
ሚኒሰተር በረኸት ንጉዳይ ኤርትራ ብዝምልከት፡ ዉድቦም ኢህወደግ ኣብ በረኻእንከሎ ኣትሒዙ፡ መሰል ርእስ-ዉሳነ ህዝቢ ኤርተራ ከም ዝኣመነን፡ ኤርትራ ናጽነታ ኣብ ዝኣወጀትሉ እዋን እዉን፡ እታ ፈለማ ከም ልኡላዊት ሃገር ንኤርትራ ብወግዒ ዝፈለጠታ ሃገር ኢትዮጵያ ሙኻና አዘኻኺሮም፡፡ እቲ ርክባት ክልቲኤን ሃገራት፡ ከመቲ ዝተመነይዎ ከም ዘይከደ ብምጥቓስ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘሎ ሰላምን ምርግጋእን ንምዝራግ ተበጊሱ፡ብዕቱብ ጠሚቱይሰርሓሉ ከም ዘሎ ኣዉኪኦም፡፡ እቶም ሚኒሰተር፡ ሓንቲ ካብተን ጸቒጦም ዝተዛረቡለን ነጥብታት ከኣ፡መንግሰቶም ንስርዓት ህግደፍ ናይ ምእላይ ድልየት ጠሪሱ ከም ዘይብሎም ኣፍሊጦም፡፡ ሓደ ሓደ መንግስታት፡ መንግስቲ ናይ ምእላይ መደብ ዘለወን ከህልዋ ከም ዝኽእላ ጠቒሶም፡፡ እንተኾነ፡መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናይ ካልእ ሃገር መንግስቲ ናይ ምእላይ ድልየት፡ መደብ ወይ ፖሊሲ ከም ዘይብሎም ብምዝኽኻር፡ ካብ መንግሰቲ ኤርትራ ንዝመጾም፡ንሰላም ዝዘርግ መጥቓዕትታት ኣብ ዝህልወሉ ግን ክክላኸሉ ግድንሙኻኑ ኣተሓሳሲቦም፡፡
ብተወሳኺ፡ እቶም ሚኒሰተር፡ ኣብ ኤርትራንዝህሉ ዓይነት መንግስቲ ዝዉስን፡ ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ኢዩኢሉ መንግስቶም ከም ዝኣምንኣስሚሮምሉ፡፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝኽተልዎ፡ ፖሊሲ ወጻኢ መንግስቶም ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝተሰረተ ኮይኑ፡ ብተመሳሳሊ፡ ፖሊሲኦም ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ክልቲኤን ሃገራትሰላም፡ ምርግጋእን ምዕባለን ንምምጻእ ዝኣመተ ከምዝኾነ ኣመልኪቶም፡፡
ሰ. ለበዋታት
ተሳተፍቲ ናይቲ ዓዉደ-መጽናዕቲ፡ ኣብዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ዛዕባታትድሕሪ ምዝታይና፡ ከምዚ ዚስዕብ ለበዋታት ኣመሓላሊፍና፡፡ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ንምምጻእ፡ ኣብ ደገ እንቕመጥ ኤርትራዉያን ማለት ኣባላት ፖለቲካዊ ዉድባት፡ በርገሳዊ ማሕበራት፡ ዉልቀ-ሰባት፡ ብጥርኑፍን ብዘይ ጥርኑፍን ኣገባብ እንቓለስ ዜጋታት፡ኣበርክቶና ንኸነዕዝዝ ለበዋ ተመሓላሊፉ፡፡ነቲ ኣብ ደገ ዝቕመጥ ኤርትራዊ፡ ከከም ተርኡን ኣሰላልፍኡን ብምዝርዛር፡ኸምዚ ዚስዕብ ለበዋ ሰዲዱ፡፡
1. ንዉሑዳት ግን ከኣቐንዲ ኢደ-በይዛ ስርዓት-ገበተ
ከምቲ ኣብ ብረታዊ ቓልስናን፡ ኣብ ታሪኽ ፖለቲካ ዓለም ዝረኣናዮን ንርእዮ ዘሎናን፡ ስርዓት ዉልቀ – መለኽቲ፡ ኣብ ናይ ታሪክጉዋሓፍ ኢዮም ተደርብዮም፡፡ኣብ ኤርትራ፡በዚ ስርዓት እዚ ዘይተሳቐየት ቤተሰብ ከኣ የላን፡፡ እዚ ንዓኻትኩምዝኽወለኩም ኣይመስለናን፡፡ ክንዲ ዝኾነ፡ ነዚ ሕሱም ስርዓት ቶባ ኢልኩም፡ ነቲ ስርዓት እትህብዎደገፍደዉ ብምባል፡ኣብ ዲሞክራሲያዊ ደንበ ተጸንቢርኩም ንኽትቓለሱ ንላቦ፡፡
2. ንተወላወልቲ / skeptics /
እቲ ጥርጣረታትኩምን ስግኣታትኩምን ይርድኣና ኢዩ፡፡ እንተኾነ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ፍታሕ ዝርከብ፡ ኣዎንታዊ ተሳትፎ ብምግባር፡ ኣብቲ ቓልሲ ብምስታፍ ኢዩ፡፡ በዚ ምኽንያት እዚ ኢዩ ኸኣ፡ ብዙሓት ተሳተፍቲ ናይዚ ዓዉደ-መጽናዕቲ፡ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝተገበረሎም ዕድመ ተቐቢሎሞ ዝመጹ፡፡ ንሕና ትጽቢታትና አዝዩ ልዑል እዩ፡፡ በዚ ኸኣኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን/ኤዲኪ/፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ከምኡዉን ህዝብን መንግሰትን ኢትዮጵያን ቕር ከም ዘየብሉናንተኣማመን ኢና፡፡ ኣልማሲ ፍርሒኣብ ኣእምሮ ህዝቢ ምስራጽ፡ ንስርዓት ኢሳያስ ከድልደሎ፡ ንስቕያት ህዝብና ደማ ከግደዶን ከናዉሖን ኢዩ ጸኒሑ፡፡ ነቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ስቕያት ህዝቢ ኤርትራ ንምሕጻርን፡ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ኤርትራን ጎረባብቲ ሃገራትን፡ ብፍላይ ድማ ምስ ጎረቤት ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ መራኸቢ ድልድል ምህናጽ፡ ሓላፍነት ነብሲ-ወከፍ ኤርትራዊ ኢዩ፡፡
ጎድኒ ጎድኒ ናይዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮም፡ኣጽቒጥኩም ዘሎኹም ብዙሃን /Silent Majority/እዉን ኣሎኹም፡፡
እቲ ስቕታኩም ነቲ ስርዓት ዘርብሕን ንህዘቢ ዘድምን ኢዩ ኮይኑ ጸኒሑ፡፡ስቕታኩም ፍታሕ ኣየምጽእን ኢዩ፡፡ ህዝብኩም እንዳተሳቐየ እንከሎ፡ገጽኩም ስለ ዝኸወልኩም ጥራሕ፡ ይሓልፍ ማለት ኣይኮነን፡፡ ከምኡ ምግባርኩም ነብስ-ምትላል ኢዩ፡፡ስለዚ ሓላፍነት ተሰሚዑኩም፡ ለዉጢ ንምምጻእን ነቲ ዝተዋረደ ክብርናንኽንመልስን፡ኣብ እንገብሮ ዘሎና ቓልሲ ክትጽንበሩና ንላቦ፡፡Silence is a crime. An outlooker is either a traitor or a coward. ዝብል ለባም መልእኽቲታት፡ ንዓኻትኩም እዉን ይምልከተኩም ሙኻኑ ኣሰተብሂልኩም፡ ናብ ልብኹም ንኸትምለሱ ንላቦ፡፡
3. ተቓዋሚ ሓይሊ
ካብዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ክፋል ሕብረተሰብ ወጻኢ፡ ማለት ናብ ኩነታት ደንበ ተቓዉሞ ምስ እንምለስ፡ ኣብቲ ትሕቲ ዝተፈላለየ ምትእኽኻባት ዝቓለስ ዘሎ ኣካል ኮይኑ፡ ነቲ ሓባራዊ ዓላማ ደለይቲ ለዉጢ / ምእላይ ስርዓት ዉልቀ-መላኺ/ ንምዉቓዕ፡ ነቲ ኣገባብ ኣጠራንፍኡ ካብዚ ሕጂ ዘለዎ ንላዕሊ ክሰርሓሉ ከም ዝግባእ፡ ሓደን ክልተን ዘድልዮ ጉዳይ ከምዘይኮነ ተሳተፍቲ ኣስሚሮምሉ፡፡
ተሳተፍቲ፡ ነቲ ስርዓት ዉልቐ-መላኺ፡ ብቐጻሊ ዝጥቐመሉ፡ዘሎ ከፋፊልካ ግዛእን ገረብ ብሓኽላን ዝሕመረቱ ሜላ፡ ብግቡእ ኣስተብሂሉሉ፡፡ እቲ ስርዓት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንምግራፍ ዝጥቐመሉ ሓለንጊ ብሄር፡ ኣዉራጃ፡ ቀቢላ፡ እንዳ፡ ሃይማኖትን ካልእን ዝብል ሕብርታት ዝለኽየን እኩዋ እንተኾነ፡ እቲ መግረፍትስ በብመልክዑንኹሉ በጺሕዎን ኣረኻኺቡሉን ኢዩ፡፡ ተሳተፍቲ፡ ነዚ ብምርዳእ፡ ኣገዳስነት ምልጋስ ናይቲ ስርዓት፡ ኣብ ምልክት ሕቶ ዘይኣቱ፡ ህጹጽን ግብራዊ ስጉምትን ዝጠልብ ሃገራዊ ጉዳይ ሙኻኑ ተሰማሚዖምሉ፡፡ ካብዚ ብዘይፍለ፡ ድሕሪ ምእላይ ስርዓት-ገበተ፡ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ስርዓታት ዝተመንጠሎ መሰላት፡ ኣብ ትሕቲ ፍትሒ ዝነገሰላ፡ስርዓተ-ሕጊ ዝኽበረላ፡ ዲሞክራሲያዊትን ስምርትን ኤርትራ ክረጋግጽ ሙኻኑ፡ ተሳተፍቲ ጽኑዕ እምነቶም ገሊጾም፡፡
ኣብመደምደምታ፡እዚካብ5 – 10 መስከረም 2011 ዝተኻየደዓዉደመጽናዕቲ፡ከምሓደኣተባባዕን ዓቢስጉምቲ ንቕድሚትገይረእወስዶ፡፡እቲ ሓሓሊፉ ተሳተፍቲ ነንጸባርቖ ዝነበርና በጨቕታ፡ዘይዕግበት፡ ስክፍታታትን ስግኣታትን፡ ኣብ ፈለማ ከም ኣሉታ ዝመስል ተነበረ፡ ምስ ሕማምካ ንዘይምሕዳር ዝደረኾ ሃዋህዉ ብምንባሩ፡ ኣብ መድረክ ብኽፉት ክንዛተየሉ ምኽኣልና፡ ሓደ ካብቲ ዘሐጎሰኒ ተርእዮ ነይሩ፡፡እዚ ኣብቲ ዓዉደ-መጽናዕቲ ዝተመያየጥናሉ ጉዳያትን ዝቐረበ ኣበርክቶን፡ ንምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ፡ ሐጋዚ ኢዩ ዝብል እምነት ኣሎኒ፡፡ ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ነዚ ዓዉደ-መጽናዕቲ ንዝወደበ መንግሰቲ ኢትዮጵያን፡ ነቲ መደብ ንዘወሃሃደ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሸን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ከመጉስ እፈቱ፡፡ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታትን እዉን፡ ነቲ ጀሚሮሞ ዘለዉ፡ ኣብ ዲሞክራሲያዊ ቓልሲ ተወሳኺ ሓይሊ ናይ ምእንጋድ ተበግሶ ብምንኣድ፡ ኣብ መጻኢ ብዝያዳ ክሰርሕሉ እምነተይ ኢዩ፡፡
ዓወት ንዲሞክራሲያዊ ቓልሲ!!!
ቢንያም የማነ
ተሳታፊ ዓዉደ-መጽናዕቲ ኤርትራዉያን ሞያዉያን ኣብ ኣዲስ ኣበባ – ኢትዮጵያ
ካብ ስዊዘርላንድ
ንርእይቶታትኩም፡-
b.yemane-tekle@bluewin.ch

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
10 ታሕሳስ 1948 ዓ.ም.ፈ ብሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዝፀደቐን ዝተኦወጀን ድንጋገ 217 ኤ- III )
ኦብ ዓለም ንናይ ኩሎም ሰባት ተፈጥሮኦዊ ክብሪትን ንማዕሪን ዘይገሃሱን ሰብኦዊ መሰላትን ምቕባል መሰሪት ነፃነት፣ ፍትሕን ሰላምን ስለ ዝኾነ፣
ንሰብኦዊ መሰላት ኦብ ግምት ዘይምእታውን ምጥሓስን ንሕልና ወዲ ሰብ ዘቑሰለን ኦሪሜናዊ ተግባራት ዘስዓበን ምዃኑ ፣ ናይ ዘሪባን እምነትን ነፃነት ዘለዋ፣ ካብ ፍርሕን ፀገምን ነፃ ዝኾነት ዓለም ንክትህልው ዝለዓለ ትምኒት ደቂ ሰባት ምዃኑ ስለ ዝተኦምነሉ፣
ወዲ ሰብ ምልኪን ወፅዓን ንምውጋድ ሓይሊ ንክጥቀም ምእንቲ ከይግደድ ሰብኦዊ መሰላት ብሕጊ ክኽበሩ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ኦብ መንጎ ሃገራት ምሕዝነታዊ ዝምድናታት ንኽዓቢ ምሕጋዝ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ህዝብታት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኦብ ቻርተር ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንመሰሪታዊ ሰብኦዊ መሰላት፣ ንኽብርን ልዕልነትን ሰብኦዊ ፍጡር፣ ንማዕሪ መሰላት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኦንስትዮን ዘለዎም እምነት ብምርግጋፆምን ኦብ ዝሰፍሐ ነፃነት ከዓ ማሕበራዊ ምዕባለን ዝሐሸ ደሪጃ መነባብሮን ንምዝርጋሕ ዝወሰኑን ስለዝኾነ፣
ኦባል መንግስታት ምስ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብምትሕግጋዝ ሰብኦዊ መሰላትን መሰሪታዊ ነፃነታትን ዓለምለኻዊ ጠመተን ሓለዋን ምእንቲ ክሪኽቡ ንምፅዓር ዝጠልቡ ስለዝኾነ፣
እዚ ጠለብ’ዚ መሊኡ ንክሪጋገፅ ብዛዕባ እዞም መሰላትን ነፃነታትን እዚኦቶም ሓባራዊ ግንዛበ ምሓዝ ብጣዕሚ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ስለዚ ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግስታት
ኩሎም ህዝብታትን ኩሎም ሃገራትን ክሳብ ሕድሕድ ውልቀሰብን ክሳብ ሕድሕድ ክፍሊ ማሕበሪጠ ሰብን ነዚ ድንጋገ እዚ ኩሉ ጊዜ ብምዝካር እዞም መሰላት እዚኦቶም ኦኽብሮት ንክሪኽቡ ብምስትምሃርን ብትምህርትን ንክፅዕሩ፣ ከምኡ’ውን ብሃገራውን ዓለምለኻውን ማዕበልቲ ስጉምቲታት፡ ኦብ ህዝብታት ኦባል ሃገራትን ኦብ ግዝኦቶም ኦብ ዘለዉ ህዝብታትን ሓፈሻውን ግብራውን ተቐባልነትን ሓለዋን ምእንቲ ክሪኽቡ ነዚ ዓለምለኻዊ ድንጋገ ሰብኦዊ መሰላት ኦዊጅዎ ኦሎ፡፡
ብመንፅር ክብርን መሰልን ኩሎም ሰባት እንትውለዱ ነፃን ማዕሪን እዮም፡፡ ምስትውዓልን ሕልናን ዝተዓደሎም ብምዃኖም ንሕድሕዶም ብሕውነታዊ መንፈስ ክተሓላለዩ ኦለዎም፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብዘርኢ፣ ብቀለም፣ ብፆታ፣ ብቋንቋ፣ ብሃይማኖት፣ ብፖለቲካ ወይ ብካልኦት ኦሪኦእያታት፣ ብብሄር ወይ ብማሕበራዊ መበቈል፣ ብሃብቲ፣ ብትውልዲ ወይ ብካልኦት ደሪጃታት ኦድልዎ እንተይተገብሪሉ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ናይ ዝሰፈሩ ኩሎም መሰላትን ነፃነታትን ተጠኝሚ እዩ፡፡
ብተወሳኺ ሓደ ዜጋ፣ ሃገሩ ነፃ ግዝኦት፣ ብሞግዚት ዝመሓደር፣ ዓርሰ ምምሕዳር ዘይብሉ ወይ ኦብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ሉኦላዊ ገደብ ዝርከብ እንተኾነ’ውን ብምኽንያት ናይ ሃገሩ ፖለቲካዊ፣ ሕጋዊ ስልጣን ወይ ዓለምለኻዊ ደሪጃ ኦድልዎ ኦይፍፀሞን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብህይወት ናይ ምንባር፣ ናይ ነፃነትን ድሕንነትን መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብባርነት ወይ ብጊልያነት ክግዛእ የብሉን፡፡ ባርነትን ናይ ባርያ ንግድን ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክልኩል እዩ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ከቢድ ስቓይ ዘውርድ፣ ጭካነ ዝመልኦ፣ ኢሰብኦዊ ወይ ሰብኦዊ ክብሩ ዘዋርድ ኦተሓሕዛ ወይ መቕፃዕቲ ኦይፍፀሞን፣
ሕድሕድ ሰብ ኦብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ኦብ ቅድሚ ሕጊ ብሰብኦዊ መንነቱ ንክፍለጥ መሰል ኦለዎ፡፡
ኩሎም ሰባት ኦብ ቅድሚ ሕጊ ማዕሪ ኦብ ልዕሊ ምዃኖም ብዘይ ኦፈላላይ ናይ ሕጊ ማዕሪ ሓለዋ ክግበሪሎም መሰል ኦለዎም፡፡ ኩሎም ሰባት ነዚ ድንጋገ’ዚ ብምጥሓስን ነዚ ድንጋገ’ዚ ንምጥሓስ ብዝግበሩ ምልዕዓላትን ካብ ዝበፅሖም ኦድልዎ ሓለዋ ናይ ምርካብ ማዕሪ መሰል ኦለዎም፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕገ መንግስቲ ወይ ብሕጊ ዝተፈቐዱሉ መሰሪታዊ መሰላት እንትጠሓስዎ ስልጣን ብዘለዎ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ ግቡእ ካሕሳ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ኦይእሰርን፣ ኦይተሓዝን ወይ ኦይሕየርን፡፡
ሕድሕድ ሰብ መሰሉን ግቡእን፣ ከምኡ’ውን ንዝቐርበሉ ዝኾነ ይኹን ገበናዊ ክሲ ዝምልከቱ ጉዳያት ንምውሳን ኦብ ነፃን ዘይኦድላውን ቤት ፍርዲ ብፍትሓውን ዕላውን መንገዲ ንክራኦዩሉ ምሉእ ማዕርነት ኦለዎ፡፡
1. ብዘቕፅዕ ገበን ዝተኸሰሰ ሕድሕድ ሰብ መከላኸሊኡ ኦቕሪቡ ኦብ ዝካተዓሉ እዋን ብሕጊ ገበነኛ ምዃኑ ክሳብ ዝሪጋገፅ ከምንፁህ ሰብ ክቑፀር መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ሓደ ነገር ኦብ ዝተፈፀመሉ እዋን ነቲ ጉዳይ ምፍፃም ወይ ዘይምፍፃም ገበን ምዃኑ ብሃገራዊ ወይ ብዓለምለኻዊ ሕጊ ተደንጊጉ ክሳብ ዘይፀንሐ ብሓላፍነት ኦይሕተትን፡፡ ከምኡ’ውን ነቲ ገበን ኦብ ዝፈፀመሉ እዋን ነቲ ገበን ተወሲኑ ካብ ዝነበሪ መቕፃዕቲ ንላዕሊ ዝኸብድ መቕፃዕቲ ክውሰኖ ኦይግባእን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ኦብ ልዕሊ ውልቀ ህይወቱ ፣ ቤተሰቡ፣ ገዝኡ ወይ ኦብ ርክባቱ ጣልኝ ዝኦትዎ ኦይህልውን፡፡ ኦብ ልዕሊ ክብሩን ዝንኡን በደል ኦይፍፀሞን፡፡ ዝኾነ ይኹን ሰብ ከምዚኦም ካብ ዝኦመሰሉ ኢድ ኦእታውነት ወይ ከዓ በደል ዝከላኸለሉ ውሕስነት ሕጊ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ኦብ ውሽጢ ዝነብሪሉ ሃገር ናይ ምዝውዋርን ምንባርን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ካብ ዝኾነት ትኹን ሃገር እንኮላይ ካብ ሃገሩ ናይ ምውፃእን እንደገና ናብ ሃገሩ ናይ ምምላስን መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ካብ ንህይወቱ ሓደገኛ ዝኾኑ ግፍዕታት ኦምሊጡ ኦብ ካልኦት ሃገራት ዑቕባ ናይ ምሕታትን ናይ ምርካብን መሰል ኦለዎ፡፡
2. እዚ መሰል እዚ ብጭቡጥ ፖለቲካዊ ኦብ ዘይኮኑ ገበናት ወይ ንዕላማታትን መምርሕታትን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኦብ ዝፃሪሩ ተግባራት ኦየገልግልን፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ዜግነት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ዜግነቱ ክቕንጠጥ ወይ ዜግነቱ ናይ ምልዋጥ መሰሉ ክኽልከል ኦይኽእልን፡፡
1. ንዓቕመ ኦዳምን ሄዋንን ዝበፅሑ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኦንስትዮን ዘርኢ፣ ዜግነት ወይ ሃይማኖት እንተይገደቦም ናይ ምምርዓውን ቤተሰብ ናይ ምምስራትን መሰል ኦለዎም፡፡ ኦብ ኦመሰራርታ ሓዳር ፣ ኦብ እዋን ሓዳርን ኦብ እዋን ፍትሕን ማዕሪ መሰል ኦለዎም፡፡
2. መርዓ ብነፃን ምሉእ ፍታውን ተመራዓውቲ ጥራይ ይፍፀም
3. ቤተሰብ ተፈጥሮኦውን መሰሪታውን ጉጅለ ሕብሪተሰብ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ካብ ሕብሪተሰብን ካብ መንግስትን ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብውልቁ ይኹን ምስ ካልኦት ብሓባር ንብሪት ናይ ምውናን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ንብሪቱ ኦይውሪስን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ኦተሐሳስባ ፣ ሕልናን ሃይማኖትን ነፃነት ኦለዎ፡፡ እዚ መሰል እዚ ሕድሕድ ሰብ ሃይማኖቱ ወይ እምነቱ ንምልዋጥ ፣ ከምኡ’ውን ንብሕቱ ወይ ምስ ካልኦት ብሓባር ኮይኑ ብዕሊ ወይ ብውልቀ ብዛዕባ ሃይማኖቱ ወይ እምነቱ ክሰብኽ ፣ ክትግብር፣ ከምልኽ ወይ ከብዕል ንዘለዎ ነፃነቱ የጠቓልል፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ምሕሳብን ሓሳቡ ናይ ምግላፅን ነፃነት ኦለዎ፡፡ እዚ መሰል እዚ ብዘይ ኢድ ኦእታውነት ባዕላዊ ኦተሓሳስባ ናይ ምሓዝ ፣ ብዘይ ናይ ዶብ ማዕገቲ ካብ ዝኾነ ይኹን ሜላ መራኸቢ ሓበዌታን ሓሳብን ናይ ምንዳይ፣ ምቕባልን ምትሕልላፍን ነፃነት’ውን የጠቓልል፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብሰላም ናይ ምእካብን ምውዳብን ነፃነት መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብማሕበር ንኽውደብ ኦይግደድን፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብቀጥታ ወይ ብነፃ መሪፃ ብዝተመሪፁ ወከልቱ ኦቢሉ ኦብ መንግስቲ ሃገሩ ናይ ምስታፍ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብህዝባዊ ኦገልግሎታት ሃገሩ ብማዕሪ ናይ ምጥኝም መሰል ኦለዎ፡፡
3. ድልየት ህዝቢ መሰሪት ስልጣን መንግስቲ ክኸውን ኦለዎ፡፡ እዚ ድልየት እዚ ብምስጢር ወይ ብተመሳሳሊ መንገዲ በብጊዜኡ ብዝካየድ፣ ኩሉ ብማዕሪ ዝሳተፈሉን ኦጠቓላልን ብዝኾነ ትኽክለኛን ነፃን ናይ ምድማፅ ስርዓት ክግለፅ ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ኦባል ሕብሪተሰብ ከም ምዃኑ መጠን መሰል ማሕበራዊ ውሕስነት ኦለዎ፡፡ ከምኡ’ውን ብሃገራዊ ፃዕርን ብዓለም ለኻዊ ምትሕብባርን ምስ ውዳበን ሃብትን ሕድሕድ መንግስቲ ብዝሰማማዕ መልክዑ ንክብሩን ንነፃ ዕቤት ሰብኦዊ መንነቱን ኦድለይቲ ዝኾኑ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ባህላውን መሰላቱ ክሪጋገፁሉ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ንስራሕ ፣ ንነፃ መሪፃ ዓይነት ስራሕ፣ ንፍትሓውን ምቹእን ኩነታት ስራሕን ስራሕ ከይስእን ንዝግበር ሓለዋን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብዘይ ኦድልዎ ንሓደ ዓይነት ስራሕ ማዕሪ ክፍሊት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
3. ሕድሕድ ኦብ ስራሕ ዝርከብ ሰብ ሰብኦዊ ክብሩን ክብሪ ቤተሰቡን ዝሕለወሉ ኦድላዪ እንተኾይኑ’ውን ብካልኦት ማሕበራዊ ውሕስነታት ዝድገፍ ፍትሓውን ዘተባብዕን ፃማ ሪሃፁ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
4. ሕድሕድ ሰብ ሪብሓታቱ ንምርግጋፅ ማሕበራዊ ሞያ ናይ ምጥያሽን ኦባል ናይ ምዃንን መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ስራሕ ሰዓት ዕሪፍቲ፣ ናይ መዘናግዒ ጊዜ፣ ከምኡ’ውን ፍትሓዊ መጠን ሰዓታት ስራሕን መሃያ ዝኽፈለሎም ህዝባዊ ብዓላትን ክህልዉዎ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ንጥዕናን ድሕነትን ዓርሱን ቤተሰቡን ዝበቅዕ ደሪጃ መነባብሮ እንኮላይ ምግቢ፣ ክዳን ፣ መንበሪ ገዛ፣ ሕክምናን ኦድለይቲ ማሕበራዊ ኦገልግሎታትን ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡ ከምኡ’ውን ስራሕ እንትስእን ፣ እንትሓምም፣ ኦካለ ጉዱእ እንትኸውን ካብ ሰብ ሓዳር ሓዲኦም እንትመውት፣ እንትሽምግል ወይ ካልኦት ልዕሊ ቁፅፅሩ ዝኾኑ ፀገማት መነባብሮ እንተጋጥምዎ ድሕነቱ ንክሕለወሉ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ኦዴታትን ህፃናትን ፍሉይ ክንክንን ሓገዝን ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎም፡፡ ብሕጋዊ ወይ ብዘይሕጋዊ መርዓ ዝውለዱ ኩሎም ህፃናት ብማዕሪ ማሕበራዊ ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎም፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ዕድል ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ እንተውሓደ ኦብ ቀዳማይን መሰሪታውን ብርክታት ብነፃ ክወሃብ ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ ቀዳማይ ብርኪ ግድነታዊ ክኸውን ኦለዎ፡፡ ቴክኒካውን ሞያውን ትምህርቲ ብሓፈሻ ክማላእ ኦለዎ፡፡ ዕድል ላዕለዋይ ብርኪ ትምህርቲ ድማ ኦብ ብቕዓት ተመስሪቱ ብማዕሪ ክወሃብ ኦለዎ፡፡
2. ትምህርቲ ኦብ ምሉእ ምዕባለ ሰብኦዊ ፍጡርን ኦብ ምጥንኻርን ምኽባርን ሰብኦዊ መሰላትን መሰሪታዊ ነፃነታትን ዘተኮሪ ክኸውን ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ ኦብ መንጎ ኩሎም መንግስታት ፣ ዘርኦዊ ወይ ሃይማኖታዊ ጉጅለታት፣ ምርድዳእ፣ ምክእኦልን ምሕዝነትን ዘማዕብል ክኸውን ኦለዎ፡፡ ብተወሳኺ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ሰላም ንምዕኝብ ንዘካይዶም ተግባራት ክሕግዝ ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ኦብ ባህላዊ ህይወት ሕብሪተሰብ ብነፃ ንክሳተፍ፣ ካብ ኪነት ተጠኝሚ ክኸውን፣ ኦብ ሳይንሳዊ ምዕባለ ብፅሒቱ ንከበርክትን ካብ ውፅኢቱ ንክጥቀምን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ባዕሉ ካብ ዝፈጠሮ ሳይንሳዊ፣ ስነ ፅሑፋዊ ወይ ኪነታዊ ውፅኢታት ሞራላውን ንዋታውን ሪብሓታቱ ንክሕለዉሉ መሰል ኦለዎ፡፡
ዝኾነ ይኹን ሰብ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ዝሰፈሩ መሰላትን ነፃነታትን ዝሪጋገፀሉ ማሕበራውን ዓለም ለኻውን ስርዓት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ዝኾነ ይኹን ሰብ ነቲ ብሕታዊ መሪጋገፂ ነፃን ዝተማልኣን ምዕባለ ሰብኦዊ መንነቱ ዝኾነ ሕብሪተሰብ ዝፍፅሞም ግቡኦት ኦለዉዎ፡፡
2. ዝኾነ ይኹን ሰብ ኦብ ኦጠቓቕማ መሰላቱን ነፃነታቱን ንመሰላትን ነፃነታትን ካልኦት ንምቕባልን ንምኽባርን፣ ኦብ ሓደ ዲሞክራሲያዊ ሕብሪተሰብ ዘድልዩ ስነ ምግባር፣ ፀጥታን ድሕነትን ንምምላእን ተባሂሉ ብሕጊ ንዝተወሰኑሉ ማዕቀባት ጥራሕ ተገዛኢ ይኸውን፡፡
3. እዞም መሰላትን ነፃነታትን እዚኦቶም ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ኦንፃር ዕላማታትን መምርሕታትን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ክትግበሩ ኦይኽእሉን፡፡
ካብ ውሽጢ እዚ ድንጋገ እዚ ዝኾነ ይኹን መንግስቲ፣ ጉጅለ ወይ ውልቀ ሰብ፣ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ካብ ዝሰፈሩ መሰላትን ነፃነታትን ንገሊኦም ንምጥሓስ ኦብ ዝዓለመ ምንቅስቓስ ንክሳተፍ ወይ ዝኾነ ይኹን ተግባር ንክፍፅም መሰል ከም ዘለዎ ዝሕብር ተገይሩ ዝትርጎም ውሳነ የለን፡፡


text:
ዓመጻት ህግደፍ አብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ
ዓመጻት ህግደፍ አብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ
ብቀሲስ ፕሮፈሰር አትናቴዎስ ገብረአብ (ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ)
ስለ ኩሎም ናይ ሕሊና እሱራት ኤርትራ ኩላትና ተንሲእና ናይ ሓንተ ደቂቕ ናይ ሕሊና ጸሎት ነዕርግ።
ዝከብርኩምን ዝኸብርክንን ጉባኤኛታት፡
ሎሚ ኣብ ቅድሜኹም ተረኺበ፡ ነቲ ንነዊሕ እዋናት ዝተዛረብኩሉን፡ ዝተቓለስኩሉን ጉዳይ ከም አንደገና ምሳኻትኩም ክዛተየሉ አዝዩ ባህ ይብለኒ።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ማለት እታ ብ330 ዓ.ም. ብሓዋርያዊ ስብከት ቅዱስ ፍሬምናጦስ (ኣቡነ ሰላማ፡ ኣባ ከሳቴ ብርሃን) ብወግዒ ዝተመስረተት፡ በጃካ እግዚኣብሔር ካልእ ናይ ደገ ምድራዊ ረዳእን ተጣባቕን ዘይብላ፡ ጥንታዊትን፡ ሉዓላዊትን ዝኾነት በዅሪ እምነት ህዝቢ ኤርትራ እያ።
ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ናታ ፍሉይ ናይ ዘመን ኣቆጻጽራን ናይ ገዛእ ርእሳ ፊደላትን ዘለዋ ሃብታም ታሪኽ፥ ዘደንቑ ገዳማትን ኣድባራትን፥ ብዋጋ ዘይሽነን ቅርስታት፥ ማእለያ ዘይብሎም ብራናዊ ጽሑፋትን ዓቂባ ዝጸንሐት ታሪኻዊት ቤተ ክርስቲያን እያ። ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ድማ መንፈሳዊ፥ ባህላዊ፥ ማሕበራዊ፥ ቁጠባዊ፥ ሥነ ፍልጠታውን ሃብታም ኣበርክቶን ሰፊሕ ተሳትፎን ጸኒሑዋን ኣለዋን።
ብተወሳኺ፡ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ምስቲ ኣብ ብመበል ሻብዓይ ክፍለ ዘመን ብሰላም ናብ ኤርትራ ዝኣተወ እምነት እስልምና፥ ከምኡውን ምስታ ብመጀመርታ ብ1853 ዓ.ም. ኣብ ሔቦ ዝተመስረተት ናይ ሮማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፥ ከምኡውን ምስታ ብ1873 ኣ.ፈ ኣብ ጸዓዘጋ ዝተመስረተት ቀዳመይቲ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብሓባራዊ ምክብባር፡ ብፍቕርን ስምምዕን ተላዚባ ትነብር ዘላ ኣደ እምነት ህዝቢ ኤርትራ እያ። ብአደነታውን ናይ አደ ክብራ፡ ብጀካ እዘን ዝሓለፋ ውሑዳት ዓመታት፡ ብህዝቢ ኤርትራ እናተኸብረት ከምዝጸንሔት ዝስሕቶ ሰብ ዘሎ አይመስለንን።
እዚ ክብል ከለኹ ግን፡ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ብሐፈሻዊ አገላልጻ ናይ ኩሎም መግዛእትታት ተጽዕኖን ግዳይን ኮይና ኣይትፈልጥን ንምባል ኣይኮነን። ንአብነት፡ መግዛእቲ ጥልያን ንዓኣ ናይ መግዛእታዊ ዕላምኡ መሳርሒ ንምግባር ዘይፈንቀሎ እምኒ ከምዘይነበረ ከም አብነት ምጥቃስ አኻሊ እዩ።
ይኹን እምበር፡ ዳርጋ ከም ፍርቂ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ መጠን፡ ኣመንታን ሰዓብታን ዘይተሳተፍዎ ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ ታሪኽ ሃገረ ኤርትራ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።ዋላኳ ኣብ ጊዜ ፈደረሽን ገለ ውሑዳት መራሕቲ ብናይ ውልቆም ውሳኔ ስማን ታሪኻን ዘንቅፍ ፍጻመ እንተ ገበሩ፡ ብኣንጻሩ ድማ እቶም ዓገብ ዝበሉን ብሰፊሑ ዝተቓወሙን ሰዓብታ ቃል ውጹዕ ህዝብን ቤተ ክርስቲያንን ምዃኖም ዝካሓድ ኣይኮነን።
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እንተረኤናውን፡ ከምቲ ኹሉ ካልእ ክፋላት ሕዝቢ፡ ብዓሰርተታ አሽሓት ዝቑጸሩ ክቡራት ደቃን ብአማእት ዝቑጸሩ ውሉደ ክህነትን ስለ ናጽነት በጃ ሓሊፎም እዮም። ክልቲኤን ውድባት ክሰምራን ክፋቐራን መራሕታ መዚዛ ክሳብ ሜዳ ብምኻድ ኣብ ጉባኤ ዕርቂ ኳዜንን ካልእ ቦታታት ከበሳን ብምኹላል ዘይሕለል ጻዕሪ አካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ስለ ሓድነትን ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊላ እያ።
ነቲ ኣብ ሽዕብን ካልእ ቦታታት ሃገርናን ብወተሃደራት ደርጊ ዝተፈጸመ ኣረሜናዊ ግፍዒ ርእያ ክምዘይረአየት ስቕ አይበለትን። ኣፋ ከፊታ ኣብ ኣድባባይ ንመራሕቲ ደርጊ ብምድሪ ፍርዲ፡ ብሰማይ ኵነኔ ኣሎኩም ! ኢላ ከም ዘውገዘት ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ።
እንተኾነ ግን፡ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ጀሚሩ ብሓፈሽኡ ኣብ ልዕሊ ኵለን ሃይማኖታትን መንፈሳውያን ማሕበራትን ዘለዎ ኣረኣእያ ግጉይን ኣዕናውን ኣተሓሳስባ እዩ ነይሩ። መሰረት ናይዚ ኣረሜናዊ ኣተሓሳስባ ድማ ካብቲ “አምላኽ ዝበሃል ብፍጹም የሎን! ዝብል ጓና ፍልስፍና ክሕደት ዝተበገስ እዩ። ሱሩ ድማ ካብቲ “ሃይማኖት ንሰፊሕ ህዝቢ ዘልምስ ሓሽሽ እዩ! ዝብል ናይ ማርክሳዊ ኣረሜናዊ ፍልስፍና ዝቐድሖ ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ኮምዩኒስታዊ ስርዓት ንምትካል ነዊሕ ጸረ-ሃይማኖት መገዲ ሒዙ ተጓዒዙ እዩ።
እዚ ውድብዚ፡ ነቲ ሃብታም መንፈሳዊ ውርሻ ሕብረተ-ሰብና ጨሪሱ ንምሕካኽን፡ ብባዕዳዊ ፍልስፋና ክሕደት ንምቕያርን ዘካየዶ ናይ ነዊሕ ጊዜ አዕናዊ ምንቅስቓስ መሪር ዝኾነ ፍሬታቱ ሎሚ ብጋህዲ ዝረአ ሓቂ ኮይኑ አሎ። አብ ኤርትራ ሃይማኖተ-አልቦ ሕብረተ-ሰብ ንምትካል ካብ ዝገበሮ ዘመተታት ንምጥቃስ፡ ንኹሎም ተጋደልቲ፡ ክርስቲያንን አስላምን ብዘይ አፈላላይ ፡ሃይማኖታዊ እምነቶምን ክብረቶምን ብምግሃስ ብመገዲ ፖለቲካዊ ትምህርትን ናይ ካድር ስልጠናታትን ሕማቕ ኣተሓሳስባ ንምስራጽ ዘካየዶ ናይ ነዊሕ እዋን ዘመተ ሓደ መርኣያ እዩ።
ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ግን “ምስ እግዚኣብሔር ተቓሊሱ ዝተሳዕረ እምበር ዝሰዓረስ የልቦን! ካብ ዝብል መሰረታዊ ሓቂ ተበጊሳ እዚ ጸረ-ሃይማኖታዊ ኣረኣእያ ምስ ጊዜ ዝልወጥን ዘይብሱል ዕሸላዊ ሓሳብ እዩ ብማለት ብትዕግስትን ትዕዝብትን ትከታተሎ ነበረት። እዚ አተሓሳስባ ካብ ዊንታ ዘነቐለ ዘይኮነስ፡ አብ ዘመንና ዝተፈጸመ ታሪኽ ከይተረፈውን ዘረጋገጾ ትዕዝብቲ እዩ።
ምኽንያቱ ኣብ ታሪኽ እቶም ንኣምልኾ እግዚኣብሔር ዝተጻረሩ መንግስታትን ስርዓታትን ኩሎም ሓፊሮምን ተሳዒሮምን እዮም። ንኣብነት ነቲ ብጸረ-ሃይማኖትነቱ ዝልለ ሰውራ ጥቅምቲ 1917 ሶቭየት ሕብረት እንተረአና፤ ካብ አበጋግሶኡ ጀሚሩ፡ ንሃይማኖታዊን መንፈሳዊ ውርሻ ሩስያ ንምድምሳስ ዋና ዕላማኡ ነይሩ። ነዚ አብ ግብሪ ንምትርጓም ከአ፡ ብፍላይ ንምጽናት ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስያትያን፡ ከም ቀንዲ ዕማሙ ጌሩ ተንቀሳቐሰ። አብተን ናይ 70 ዓመታት ሓጸርቲ ዕድሜኡ፡ 600 ጳጳሳት፡ 40 ሽሕ ዝኾኑ ካህናት፡ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ አመንቲ ከምዘሕቀቐ ናይ ትማሊ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። አሰር እምነት ንምጥፋእ፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ አብያተ ክርስትያናት ከምዘፍረሰን፡ ናይ እንዳማቱ ንብረት መንዚዑ ንጥቕሙ ከምዘውዓሎን ይፍለጥ። ግን አብ መወዳእታ፡ መኒኦም ጠጠው ኢሎም? ሶቭየት ሕብረት ምስቲ ዝመሽመሸ አዕናዊ ፍልስፍናኡ ናብ ጎሓፍ ታሪኽ ክድርበ እንከሎ፡ እምነት ግን ከምዚ ናይ ሎሚ ክሳብ መወዳእታ ዓለምውን ክዕምብብ እዩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከም ወግዓዊ መርገጺኣ፡ ነጻነት ኤርትራ ጋህዲ ዝኾነ፡ ብደገፍ ሓይሊ እግዚኣብሔር፥ ብጸሎት ኩሎም ሃይማኖታት፥ ብንብዓት ኣዴታት፥ ብግፍዒ ውጹዓት፥ ብጉልበት መንእሰያት፡ ብተወፋይነት ስዉኣት፡ ብምትሕብባር ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነበረ ሰፊሕ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝኾነ ትርዳእ።
ብድሕሪ ነጻነት፡ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ቅድሚ ነዊሕ ጊዜያት ብሃጼ ሃይለ ሥላሴ ዝተአወጀ “ሃገር ናይ ኩሉ ፡ሃይማኖት ናይ ግሊ! ዝብል፡ ማሕበራውነት ትሕዝቶ እምነታት ዝጻረር ጭርሖ ከም ናቱ ሓሳብ ገይሩ ምስ ዘርግሐ፡ ንማሕበራዊን ሃገራውን ረብሓን ሕድሕዳዊ ምክብባር ዝዕድም አፋፍኖት ስለዘምሰለ፡ ዕቃቤታት እንዳሃለዋ ግን ኣይተቓወመቶን።
እንተኾነ ግና መንግስቲ ኤርትራ ብዝተፈላለየ ሜላን ተንኮልን ናብ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያንን ካልኦት ሃይማኖታትን ኢዱ ከእቱ ጊዜ አይወሰደሉን። ነዚ ከም ቅዉም ፖሊሲኡ ገይሩ ክሰርሓሉውን ድሕር ኣይበለን። ከም ውጽኢት ናይዚ ሓደገኛ ፖሊሲ ድማ ነዚ ዘሎናዮን ብዓይንታትና እንርእዮን ሕሱም ኩነታት ወለደ።
ኣብ 1997 ዓ.ም. ጊዜ ምንዳፍ ሃገራዊ ቅዋምውን መራሒ ሃገር (ፕረዚደንት) ነቲ አቀዋውማ ሕብረተ-ሰብና፡ ባህልናን፡ ሃይማኖታዊ ስርዓትናን ድሕሪ ደጊም ቦታ ከምዘይህልዎ ንምሕባር፡ ብድፍረት፡ “ብስም ስዉኣት ክምሕል! ንዝብል ሓረግ ብምእታዉ፡ እዚ ባዕዲ ቃለ-መሓላ መሰል ሃይማኖትን ሃገራዊ ክብረትን ዝጻረር ብምዃኑ ኣይተሓጎሰትሉን።
ካብ 1996 ንነዊሕ ጊዜያት አብ ዝተፈላለያ ቀጽሪ አብያተ ክርስትያናት ብገለ ባእታታት ናይ መጽሓፍ ቅዱስን ካልእ ንብረታት አብያተ ክርስትያናት ምንዳድ ዘመተታት አብ ዝተካየደሉ እዋናት፡ መንግሥቲ እዚ ጉዳይ ከምዘይምልከቶ ገጹ ጠውዩ ይርኢን የተባብዖን ነበረ። አብ መወዳእታ ናይዚ ዘመተ ብ 2000 ዓ.ም.ፈ. ብድፍኢት ሃይማኖታዊ ጉዳያት አብ አስመራ ኣብ ቀጽሪ ቅድስት ማርያምን ቅድስት ሥላሴን ዘጋጠመ ምንዳድ መጽሓፍ ቅዱስን ምዕናው ንብረት ቤተ ክርስቲያንን ክጥቀስ ይከአል።
ደድሕሪ ናጻነት ኤርትራ፡ ካብ መጀመርያ ዕድሜኡ ጀሚሩ አንጻር ሃይማኖት ምስልምና፡ “ጸረ ግብረ-ሽበራውያን ዝብል ስም ብምጥቃን ሰፊሕ ናይ ምእሳር ዘመተ አካይዱ። ቑጽሮም ኣዝዩ ብዙሓት አመንቲ ሃይማኖት ድማ ኣሰሮም ክሳብዛ መዓልቲ እዚአ አበይ ከምዝአተዉ አይተፈልጠን።
ብዕለት 17 ወርሒ 5፡ 2002 ዓ.ም. ዝባኑ ቀሊዑ፡ ነተን “ብንኡሳን ሃይማኖታት” ዝፍለጣ ኩለን እምነታት ድሕሪ ምዕጻዉ፡ ንመብዛሕትኦም መራሕተንን አመንተንን ከም አራዊት እናሃደነ በማእት ናብ ዘሰክሕን ብኢሰብኣዊ ኣተሕሕዛ ዝፍለጣ ወተሃደራውያን ኣብያተ ማእሰርቲ ደርቢይዎም ይርከብ።
ከምኡውን አብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን፡ ሰብ ብገርሁ ኣዳሂልሉ ዝፈጸሞ ዓመጽ፡ ካብ ሕዳር 2004 ዓ.ም. ጀሚሩ ኸኣ ብቅሉዕ ጸረ እቲ ጥንታዊ ኃይማኖት ወጢንዎ ዝጸንሐ ናይ ዕንወት መደብ ስርሐይ ኢሉ ተተሓሓዞ። ነቶም ንዝግበር ዓመጽ ዓገብ ኪብሉ ይኽእሉ እዮም ኢሉ ዝጠርጠሮም ኣዕይንቲ ቤተክርስትያን ዝኾኑ ምሁራት አቦታት ካህናት አርዩ ናብ ማሕዩር ምስ ኣእተዎም፡ እኔሄ በዛ ወርሒ እዚኣ ሻሙናይ ዓመቶም አበይ ከምዘለዉን ገበኖም እንታይ ምዃኑ ከይተነግሮምን ሃለዋቶም ጠፊኡ ይርከብ።
አብ መወዳእታ መበል 2005 ዓ.ም. ን3ይ ፓትርያርክ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ካብ መንፈሳዊ ማዕርጎም ብጎነጽ ድሕሪ ምውራድ፡ አብ መጀመርታ አዋርሕ 2006 ዓ.ም. አብ ማሕይሩ አእትዮዎም። እዞም ሎሚ ሻድሻይ ዓመቶም ተሓይሮም ለይትን ቀትርን ዝሕለዉ ዘሎዉ ኣቦ፡ አብ ልዕሊ ወዲ 86 ዓመት ምዃኖም፡ ምንም ናይ ጥዕና ክንክን ተሓሪሞም ብረድኤት እግዚኣብሔር ድኣ ብህይወት ይነብሩ ኣለዉ እምበር ብምኽሪ’ዚ ማንም ቆጽሊ ዘይንበረሉ ስልጣን ብሓይሉ ዝመንዝዐ ስርዓት ንሞት ኣሕሊፎም ሂቦሞም እዮም እንተተባህለ ጨሪሱ ምግናን አይኮነን። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ አንጦንዮስ ኣሰር ኣቦታቶም ቅዱሳን ሰማእታት ቤተክርስትያን ብምስዓብ ክሳብ ሞት እሙን ብምዃኖም ኣብ ርእሲ እቲ ሰማያዊ ኣኽሊል ብሕዝቢ ኤርትራ’ውን ንወለዶታት ኪዝከር ዝነብር ታሪኽ ይገድፉልና ኣሎዉ።
መዘካኸሪ ንክኸውንውን እዚ ገበን እዚ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ሓበሻ ኣብዚ ሓጺር ዘመን ንኻልኣይ ጊዜ ዝተፈጸመ ገበን እዩ።
ኣቡነ ቴዎፍሎስ ፡ ካልኣይ ፓትርያርክ ኢትዮጵያ ከመይ ብደርግ ከም ዝተቐትሉ ንሕሰብ። ብ1976 ዓ.ም. ወርሒ ግንቦት ካብ ስልጣን ኣውሪዱ መቝሑዎም። ድሕሪ ብኣረሜናዊ መንገዲ ንእቡነ ቴዎፍሎስ ምቕታሉ ኸኣ ንሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ሓዲሽ ፓትርያርክ ንክሓርዩ ኣገዲዱ ንኣባ ተኸለ ሃይማኖት “ሳልሳይ ፓትርያርክ ንኽኮኑ ኣገዲዱ ኣቕቢኡዎም ። ኣብዚ ክሕተታ ዝግብኤን ክልተ ዓበይቲ ሕቶታት ኣለዋ። ገበን ኣቡነ ቴዎፍሎስ እንታይ እዩ ነይሩ?
እምበኣርከስ፡ ብዓይኒ ደርጋውያን ከም ገበን ዝተራእያ እዘን ዝስዕባ ተባዕ ስጉምትታትትን መርገጺታትን ኣቡነ ቴዎፍሎስ ነበራ።
ቀዳማይ፡ ነቶም ብግፍዒ፡ ብዘይ ፍርዲን ብጃምላን ዝተቐትሉ 60 ሰብ-ስልጣናት ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ “ዓገብ ማለቶም እዩ።
ካልአይ፡ ሃጸይ ሃይለ ስላሴ ብደርግ ምስተቐትሉ ካብ ደርጋውያን ፍቓድ ከይሓተቱ ፍትሓት ገይሮምሎም።
ሳልሳይ፡ ቤተ ክርስትያን ካብ መንግስቲ ክትፍለይ ኣለዋ ንዝብል እምነት ደርጋውያን ተጠቒሞም፡ ብዘይ ፍቓድ መንግስቲ ሓሙሽተ ጳጳሳት ሸይሞም።
ራብዓይ፡ ነቲ ጸረ-ሃይማኖታዊ ዝኾነ ስርዓት መሳርሒ ክገብርዎም ከምዘይክእሉ ስለዝተረድኦም ከሕቅቕዎም ወሲኖም።
ሕቶ፡ ኤረ ንምዃኑ ንኣቦናን ፓትርያርክናን ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ካብ ሃዋርያዊ ስልጣኖም ከልግሶምን ከእስሮምን ይኽእላ እየን ተባሂለን ዝተኣልማ ክስታት እንታይ እየን?
ቀዳማይ፡ ንአቶ ኢሳይያስ አፈወርቂ እቶም ኣዕይንቲ ቤተ ክርስትያን ዝኾኑ ምሁራት ካህናት ኣብ 2004 ዓ.ም. ወርሒ ሕዳር ትሃዲኖም ብዘይ ናይ ዝኾነ ገበን ክሲ፡ ብዘይ ፍርዲን ክእሰሩ ከለዉ፡ ኣቦና ስለቶም ካህናት ንመራሕ ሓገር ዓገብ ስለዝበሉ እዩ። እታ ዝተዛረብዋ ቃሎም ከኣ እዚኣ እያ፡ “እዞም ብመንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ካህናት ዝተኣሰሩሉ ገበን እንተልዩሞ ገበኖም ንመንግስትን ሕጊ ሃገርን ዝምልከት እንተ ኾይኑ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ክፍረዱ ይግባእ። ገቢሮሞ ዝበሃል ገበን እንተ ሃልዩ፡ እሞ ኸእ እቲ ጉዳይ ንቤተ ክርስትያን ዝምልከት እንተ ኾዩኑ፡ ግን ይፈትሑ። ቤተ ክርስትያን ባዕላ ድማ ነቲ ጉዳይ ትርኣዮ ስለዝበሉ እዩ።
ካልአይ፡ እቶም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ትሕቲ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ዝውሕዙሞ ኣብ መንፈሳዊ ማእዲ ቤተ ክርስትያኖም ስለዝተሳተፉ፡ ብመንግስቲ ተስጕጎም ሽሞምን ዘይሽሞምን ንዘተውሃቦም መንእሰያት ኣውጊዝኩም ነቲ ቤተ ክርስትያን ዕጽዉዎ ዝብል ትእዛዝ ምስተዋህቦም፡ ኣቦና ዝሃቡዎ መልሲ ስለ ዘቖጥዖም እዩ። እቲ ዝሃቡዎ መልሲኸ እንታይ ዝብል እዩ ነይሩ? “ኣነ ቤተ ክርስትያን ክኸፍት እምበር ንክዓጽው ኣይምሓልኩን። ሎም ኣይዓጽው፡ ጽባሕ ኣይዓጽው። ቤተ ክርስትያን መማህራን ሂባ ደኣ ትሕግዞም እምበር፡ ደቃስ ኣይትሰጕግን ዝብል መልሲ ስለ ዝሃቡ እዩ። ብሓጺሩ፡ ኣነ ኣግልጋሊ ቤተ ክርስትያን እምበር ተለኣኣኺ መንግስቲ ኣይኮንኩን ኢዮም ኢሎም።
ሳልሳይ፡ ስልጣን ኣቶ ዮፍታሄ ወዲ ቐሺ ዲሜጥሮስ ዘይሕጋዊን ንምዕምጻጽ/ንምቍጽጻር ቤተ ክርስትያን ዝተመዘዘ ፖለቲካዊ ብዓል-ስልጣን ከምዝኾነን፡ ብዘይ ድልየት ቤተክርስትያን መንግስቲ ዘምጽኦ ሰብ ስለዝኾነ ካብ ሕንትሽትሽ ቤተ ክርስትያን ከወጽእ ኣለዎ ስለዝበሉ እዩ።። እዚ ድማ ብኣግኡ ብጹእ ኣቦና ኣቡነ መቃርዮስ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነበሩሉ እውን፡ መንግስቲ ኢዱ ኣብ ጉዳይ ቤተ ክርስትያን ከእትው ምስረኣይዎ ንመራሕ ሃገር ኤርትራ ዝተዛረቡዎ ስክፍታን ትንቢታዊ ዝኾነ ቃልን ዘቃልሕ፡ “ኣታትየና እምበር ኣይትተሓንገረና ዝብል ቃል እዩ ነይሩ። ብትብዓት ንዝተዛረቡዎ ቃል ድማ ብጹእ ኣቦና ቅድመ 16 ዓመት ዋጋ ከፊሎምሉ እዮም። ናብ ስደቶም ድማ ከምርሑ ተገዲዶም። ብጹእ ኣቡነ ኣንጦንዮስውን ዝበሉዎ ንሱ እዩ።
ራብዓይ፡ አብ ኤርትራ ፍትሒ ንኽህልው ስለዝተዛረቡ እዩ።
ሎሚ እምበኣርከስ ልዕሊ 200 ዝኾኑ ካህናትን መነኮሳትን ኣብ ትሕቲ ቀይድን ማእሰርትን መንግስቲ ኤርትራ ይሳቐዩ ኣለዉ።
ልዕሊ 3000 ዝኾኑ ካህናትን ዲያቆናትን ብሓይሊ አብ ግዱድ ውትህድርና ተዓስኪሮም ይጭነቑ ኣለዉ። አማእትውን ካብዚስ ስደት ይሕሸና ብምባል ናብ ስደቶም አምሪሖም እዮም። እዚ ኸአ ኮነ ኢልካ ነቲ ንኣማእቲ ዓመታት ብገዛእቲ ባዕዳውያን መንግስታት’ኳ ክሳዕ ክንድዚ ዝይተደፍረ ጥንታዊ ኃይማኖት ንምብራስ ዓሊሙ ዝትግበር ዘሎ አዕናዊ ፕሊሲኡ እዩ።
ሞባእ (ሙዳየ-ምጽዋት) ናይ ኣብያተ ክርስቲያናት፡ ብፍላይ ካብ 2009 ጀሚሩ፡ ብልኡኻቱን ብሓለዋ ወተሃደራትን ተኣኪቡ ናብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ይእከብ አሎ።
ቅርሲታት ገዳማት ኤርትራ ተዘሚቱ እዩ።
ኣብ ወጻኢ ከይተረፈ ኣብ ልዕሊ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ ብኤምባሲ ሃገረ ኤርትራን ዕሱባት ልኡኻትን ጌሩ ካብ 2005 ጀሚሩ ዝገበሮን ገና ዝገብሮ ዘሎን ጸለመን ክስታትን ምብትታን ምእመናንን ኣየቋረጸን። ነዚ ዘመተዚ አብ ምሉእ አውሮጳን ካልእ ክፍልታት ዓለምን ይቕጽል አሎ።
ኣብ ልዕሊ ውፉይ ናይ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ መራሒና ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስ ስዉርን ግሁድን ተጻብኦታት ብምዝርጋሕ ኣብ መንፈሳዊ ዕዮ ቤተ ክርስቲያን ይኹን ኣብ መንጎ ምእመናን ባእስን ሕንፍሽፍሽን ከእቱ ለይትን መዓልትን ይጽዕር አሎ።
ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ምእመናን ብሰንኪ እምነቶም ኣብ ትውልዲ ዓዶም ኤርትራ ከይዶም ከይቅበሩን ጸሎተ ፍትሓት ከይግበረሎምን ሃይማኖታዊ ጉዳያት ተኸታቲሉ ይኽልክሎም።
ንካህናትን ዲያቆናትን ድማ ምስ ስድራ ቤቶምን ደቆምን ከይተኣኻኸቡን ንሃገሮም ከይኣትዉን ኣጽኒዑ ሃገራዊ መሰሎም ክኸልኦም ይርከብ።
እዚ ክብል እንከሎኹ ሓደ ዓቢ ሓቂ ነስተውዕል፡፡ ኩለን እምነታት ኤርትራ – ኦርቶዶክስ፡ ሃይማኖት ምስልምና፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን፡ ኩለን ከኒሻዊን፡ ካልኦት እምነታትን – ብዘይ አፈላላይ ንነዊሕ እዋን ናይዚ ስርዓት ግዳያት ኮይነን ጸኒሔን እየን። እዚ አብ ሥልጣን ዝርከብ ወንጀለኛ ስርዓት፡ ብዝኾነ መምዘኒ፡ ንዝኾነት እምነት ዘይሓድግ፡ ናይ ኩለን እምነታት ዋና ጸላኢ ምዃኑ ንማንም ዝተስወረውን አይኮነን።
ግን ከምቲ ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ዝምህረና፡ (2 ቆሮ. 4፡9-18) “ብኹሉ ወገን ንጽቀጥ፡ ግናኸ ኣይጸበናን፡ እንገብሮ ይጠፍኣና፡ ግናኸ ተስፋ ኣይንቐብጽን ኢና፡ ንስጎግ፡ ድርቡያት ግና ኣይኮንናን። ይደፍኡና፡ ግናኸ ኣይንጠፍእን ኢና።
እምበኣርከስ፡ ዝኸበርኩም ስለ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዓጢቕኩም ካብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም፡ ብዘይ ሃይማኖታዊ፡ ዓሌታውን፡ ጾታውን ፍልልያት አብዚ ቦታ እዚ ተአኪብኩም ዘለኹም ወኪላት ውድባትን፡ ሲቪካዊ ማሓብራትን፡ ናይ ሃይሞኖት መራሕቲን፡ ምሁራትን፡ ከም ካህን ኦርቶዶክስ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ኣገደስቲ ዝብለን ነጥብታት የቕርብ።
መሰል እምነት ቀዳመይቲ መሰል ተባሂላ ትጽዋዕ። ንምንታይከ ከምዚ ትጽዋዕ? እምነት ናይ ሕሊና ጉዳይ ስለዝኾነት። ኩለን ካልኦት መሰላት – ናይ ምዝራብ፡ ናይ ምጽሓፍ፡ ናይ ምእካብ… ወዘተ – ካብ ሕሊና ወጻኢ ዝፍጸማ፡ ብዓይኒውን ዝረአያ ግሁዳት መሰላት እየን። ሕልና ደቅ ሰብ ዝመሕደሪኣ መሰል እምነት ግን ብቐዳምነት ስትርቲ፡ ድሒራ ግን ግህድቲ ትኸውን። መሰል እምነት ከይሃለወ እምበኣርከስ፡ ዝኾነ ካልእ መሰል ክህልው አይክእልን። እዛ መሰል እዚኣ ማንም ሰብ ወይ ሓይሊ ከም ትኳቦ ዘይህበካ፡ ማንም ሰብ ወይ ሓይሊ ኽአ ከሕድገካ ዘይክእል፡ ምስ ምስትንፋስ እትመሳሰል ተፈጥሮአዊ መሰል ከምዝኾነ ቤተ ክርስትያን ትአምን።
- እምበኣርከስ፡ ትእዛዝ እግዚኣብሔር ዘኽብር ህዝብን ሃገርን፡ ወትሩ ብሰላምን ቅሳነትን በረኸትን እዩ ዝነብር እሞ፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ክብሪ ኣምላኽ፥ ነጻ መሰል ሃይማኖታትን፥ መሰል ደቂ ሰባትን ክኽበር ይጽውዕ።
- በብጊዜኡ ኩሉ ሰብ ኣብ ሓቅን ፍትሕን እንተ ሰሚሩን ተፋቒሩን ጊዜ ዘምጽኦ ጊዜ ከም ዝወስዶ ምንም ዘጠራጥር ከም ዘይኮነ የረጋግጽ።
- ሕብረት፡ መሰረት ናይ ኩሉ ዓወት ብምዃኑ፡ ኩሉ ኣብዚ ጉባኤዚ ዝግበር ምርድዳኣትን ውሳኔታትን ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘቐድም፡ ምፍልላይ ናይ ሃይማኖት፥ ዓሌት፥ ሕብሪ፥ ጾታን ቦታን ዘይብሉ፥ ፍቕርን ሰላምን ዘስፍን ንዕቤትን ምዕባለን ዘውሕስ ክኸውን እላቦ።
- ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ሕጂውን እግዚኣብሔር ኣብ ዝመደቦ ጊዜን ሰዓትን ንኣምላኽ ዝፈርሑ፥ ብሕግን ፍትሕን ዝመርሑ፥መሰል ሃይማኖትን መሰል ደቂ ሰባትን ዘኽብሩ፥ ዕርቅን ሓቅን ዘቐድሙ፡ ክቡራትን ለባማትን መራሕቲ፡ እግዚኣብሔር ከም ዘተንስእ እምነትን ናይ መዓልታዊ ጸሎት ቤተክርስትያን ምዃኑ አዘኻኽር።
እግዚአብሔር ናይ ተስፋ ጊዜ የርእየና።
እግዚኣብሔር ንህዝቢ ኤርትራ ሰላም፡ ራሕዋን ቅሳነትን የምጽአሉ።
እግዚአብሔር ነዚ አብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ አደራዕ ይቐንጥጠሉ።
አብዚ ተጋቢእኩም ንዘሎኹም አቦታትን፡ አዴታትን፡ ኣሕዋትን፡ አሓትን፡ መንእሰያት ደቅናን ከአ፡ ልዝብነት፡ ልቦና፡ ምስትውዓልን፡ ምክእአልን ይሃብኩም።
እግዚኣብሔር ንኤርትራ ሃገርናን ህዝብናን ይባርኽ!
ምስ ኩለን ጎረባብታ ድማ ብስኒትን ብፍቕርን የንብራ። አሜን።
___________________________________________________________________________
እዚ መደረ’ዚ ብካህን ፕሮፈሰር አትናቴዎስ ገብረአብ ኣብ ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ ዝቐረበ ክኸውን ከሎ፡ ከም’ቲ አብ ቅድሚ’ቲ ጉባኤን ኣብ መድረኽን ዘብርሁዎ፡ ናይ ውልቆም ርእይቶታት እምበር ንዝኾነ ባእታ ዝውክል አይኮነን። ________________________________________________________________________


text: 1ዓጮ ቢያ ላኣሊንቲ ዴንዴ ፆሲ ዓሶ ማዔ ታጶ ላምዖ ዜርፆም፦ ፆሲና ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴናም ማዻያ ማዔ ያይቆቤይዳፓ ዳኪንቴ ኪኢታ፥ ዒንሢ ዎዚ ኮሺዳ? 2ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ዱማ ዱማ ሜታ ዒንሢ ሄሌ ዎዶና ኮሺ ባኣዚ ማሂ ዛጉዋቴ። 3ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒንሢኮ ጉሙርቂፃ ሜቶና ዛጊንታ ዎዶና ጊቢ ዳንዳዒሢ ዒንሢ ዴንቃንዳኔ። 4ዒንሢኮ ጊቢ ዳንዳዒ ዶዲጻ፥ ፔቴ ባኣዚታዖ ዒንሢም ፓጪባኣንቴ ጎኔ ዓሲ ዒንሢ ማዓንዳጉዲ ማሆንጎ። 5ዒንሢ ባኣካ ዔራቶ ፓጬ ዓሲ ዓኣቶ ፆሲ ሺኢቆንጎ፤ ፆሲያ ዒዛም ዒንጋንዳኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒዚ ፔቴ ባኣዚታዎ ላኣጉዋዖ ቢያሢም ጉሪ ዒንጊሢ ዒንጋያኬ። 6ጋዓንቴ ዓሲ ፔቴታዖ ዓልቱዋዖ ጉሙርቂሢና ሺኢቆንጎ፤ “ማዓንዳ?” ጌዒ ዓልታ ዓሲ ዢባሬና ሂዒንታያና ዓጊፃ ባዞ ዋኣፆ ጉዴያኬ። 7ዬያጉዴ ዓሲ ጎዳይዳፓ ፔቴ ባኣዚታዖ ዴንቃንዳያ ዒዛም ማሎፓ። 8ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒዛኮ ላምዖ ማሊሢ ዓኣሢሮና ሃሣ ዒዚ ዔቄ ጎይጾይዳ ሴካ ሃንጋ ጋዓሢሮኬ። 9ዬሱሴ ጉሙርቂ ጎናሲ ዔኬ ማንቆ ማዔ፥ ሂርኬ ዓሢ ፆሲ ዒዛ ዼጊዳንዳሢሮ ዎዛዾንጎ። 10ሃሣ ፆሲ ጉሙርቃ ዖርጎጮ ማዔ ፑኡፖ ዓሢ ዒዛኮ ናንጎ ፆሲ ሂርኪዴቶዋ ዎዎዛዾንጎ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዓሲኮ ቆሎ ሳዖይዳ ዓኣ ቡኒጉዲ ዲኢናኔ። 11ዓባ ዖይዺ ኬስካዖ ማኣቶ ሜልዛኔ፤ ቡናኣ ዲኢናኔ፤ ሃሣ ሚዛጱማኣ ባባይቃኔ። ዬያጉዲ ዖርጎቺ ዓሲ ፔኤኮ ቆሎ ዛሎይዳ ሌሊ ጳሽኪ ጉሪ ዓታኔ። 12ፔ ጊዳ ሙኬ ሜቶ ጊቢ ዳንዳዒ ዶዳ ዓሲ ዓንጂንቴያኬ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ፆሲ ጫኣቁሞ ጌሌ ጎይጾና ዒዛ ናሽካ ዓሶም ዒንጋንዳ ኮዦ ናንጎ ዒ ዴንቃንዳኔ። 13ዓሲ ሜቶይዳ ጌላ ዎዶና፦ “ፆሲ ታና ዻቢሻኒ ሜቶ ዒንጌኔ” ጎዖፓ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ፑርታ ሜቶ ፆሲ ዓሲም ዓሲ ዻቢሻኒ ዒንጉዋሴ፤ ሃሣ ዒዚ ዖናኣ ዻቢሻኒ ፑርታ ሜቶ ዒንጉዋሴ፤ 14ጋዓንቴ ፔቴ ፔቴሢ ሜቶ ዔኪ ዻቢንታሢ ፔኤኮ ፑርቶ ሱኡኮ ጊንፆ ዓኣዺ ጌሺንቲሢናኬ። 15ዬካፓ ፑርቶ ሱኡካ ጎጳዺ ጎሜ ሾዓኔ፤ ጎሜያ ዲጪ ዑጌስካፓ ሃይቢ ሾዓኔ። 16ታኣኒ ዒንሢ ናሽካ፥ ታኣኮ ዒሾንሦ! ሚሾንሦ! ጌሺንቲፖቴ! 17ኮሺ ማዔ ዒንጊሢና ጉቤ ማዔ ዓንጆ ቢያ ፆሲዳፓኬ፤ ዬይያኣ ሙካሢ ሺቢጉዲ ቤዛፓ ሺኢኪ ላኣሚንቱዋያ፤ ሃሣ ፖዖኮ ቢያ ዓዶ ማዔ ፆዛሢዳፓኬ። 18ፆሲ ፔኤኮ ማዢንቶ ቢያሢኮ ኑኡኒ ቤርቲ ማዓንዳጉዲ ፔ ማሊሢዳፓ ጎኑሞ ቃኣሎና ኑና ሾዔኔ። 19ታኣኒ ዒንሢ ናሽካ፥ ታኣኮ ዒሾንሦ! ሚሾንሦ! ሃይማ ዋሊፖቴ፤ ዓሲ ቢያ ዔኤቢ ዋይዛኒ ሩኡራያ፥ ኬኤዛኒና ዻጋዺ ጎሪንታኒ ታሣያ ማዖንጎ። 20ዓይጎሮ ጌዔቶ ዓሲኮ ዻጋዺ ጎሪንቲ ፆሲኮ ፂሉማ ዓሲ ሼምፖይዳ ኩሙሢ ማዓንዳጉዲ ማሁዋሴ። 21ዬያሮ ዒኢሳ ባኣዚና ዺቦ ፑርቱሞ ቢያ ዒንሢዳፓ ሺኢሺ ዒንሢኮ ዒኖይዳ ዜርቂንቴ ዒንሢ ዻቂሻኒ ዳንዳዓ ፆሲ ቃኣሎ ሼሌዑሞና ዔኩዋቴ። 22ቃኣሎ ማዾይዳ ፔኤሻያ ማዑዋቴ፤ ጋዓንቴ ዒንሢ ዒንሢ ቶኦኮ ዒንሢሮ ጌሺ ጌሺ ዋይዛ ዓሲ ሌሊ ማዒፖቴ። 23ቃኣሎ ዋይዛዖ ማዾይዳ ፔኤሹዋ ዓሲ፥ ፔኤኮ ዓኣፖ ካሮ ሌማሌኤሼና ዛጋ ዓሲ ጉዴያኬ፤ 24ዓይጎሮ ጌዔቶ ዬይ ዓሢ ፔኤኮ ዓኣፖ ካሮ ሌማሌኤሾና ዛጌስካፓ ዓኣዻኔ፤ ጋዓንቴ ዻካ ጌዔስካፓ ዋኣዼታቴያ ዒ ፔና ዔሩዋሴ። 25ጋዓንቴ ጎሜ ዓይላቶይዳፓ ጉቤና ዒዛ ኬሳንዳ ዎጎ ዛጊ ዬያና ዶዳያ፥ ዬያ ዋይዛዖ ዋሉዋያ፥ ሃሣ ማዾይዳ ፔኤሻ ዓሢ ዬይ ፔ ማዾና ዓንጂንቴያ ማዓንዳኔ። 26ዒንዲርዞ ፔሲ ቃዙዋዖ ታ ፆሲ ካኣሽካኔ ጋዓ ዓሲ ፔና ጌሻኔ፤ ዒዛኮ ጉሙርቂፆ ካኣዣኣ ጉሪኬ። 27ፆሲ፥ ዓዳሢ ቤርቶይዳ ፑርታ ባኣዚ ባኣያ ጌኤሺ ማዔ ጉሙርቂፆ ካኣዣ፦ “ዜኤሮ ናኣቶንታ ሃሣ ዬያጉዲ ዜኤሮይንዶ ማዔ ላኣሎንታኮ ዓኣ ሜቶ ማኣዲሢና ፔ ቶኦኮዋ ሳዖይዳ ዒኢሳ ባኮይዳፓ ካፒሢኬ።”


text: 1ዬካፓ ሃሣ ዬሱሴ፦ “ዓካሪ ሃይሾ ሓያ ቢያ ታ ዒንሢም ኬኤዛሢ ዒንሢ ዻቢንቱዋጉዲ ጌይኬ። 2ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዛፓ ዒንሢ ኬሲ ዳውሶንዶኔ፤ ዬካፓ ዑሣ ሓሣ ዒንሢ ዎዻሢ ቢያ ፆሲም ኮሺ ማዼያ ማዒ ፓይዲንታንዳ ዎዴ ሙካንዳኔ። 3ዬያ ዔያታ ማዻንዳሢ ዓዶንታ ታናንታ ዔሩዋኣሢሮኬ። 4ሓያ ታ ዒንሢም ኬኤዛሢ ዎዳ ሄላዛ ታ ዒንሢም ዓይጎ ጌዔቴያ ዒንሢ ጶቂሣንዳጉዲኬ። “ሓያ ባኮ ቤርታ ታ ዒንሢም ኬኤዚባኣሢ ታኣኒ ዒንሢና ዎላ ዓኣሢሮኬ” ጌዔኔ። 5ዬሱሴ ሃሣ፦ “ታና ዳኬሢ ባንሢ ታ ዴንዳንዳኔ፤ ጋዓንቴ ዒንሢዳፓ ‘ኔኤኒ ዓንኮ ዓኣዻይ?’ ጌይ ታና ዖኦጫንዳያ ባኣሴ። 6ማዔቶዋ ሓያ ቢያ ታ ዒንሢም ኬኤዜሢሮ ዒንሢኮ ዒና ዖዪ ማሊሢና ኩሜኔ። 7ታኣኒ ጋዓንቴ ጎኔ ዒንሢም ጋዓኔ፥ ታኣኮ ዓኣዺፃ ዒንሢ ማኣዳንዳያኬ፤ ዎይቲ ጌዔቶ ታኣኒ ዓኣዺባኣያታቴ ዒንሢ ዶዲሻሢ ዒንሢ ኮራ ሙካዓኬ፤ ታኣኒ ዓኣዼቴ ጋዓንቴ ዬያ ዒንሢ ኮራ ታ ዳካንዳኔ። 8ዬይ ሙኬ ዎዶና ጎሜ ዛላ፥ ፂሉሞ ዛላና ሃሣ ፆሲ ዎጋንዳ ዎጎ ዛሎዋ ዓሶም ኬኤዛንዳኔ። 9ጎሞ ዛሎሮ ኬኤዛንዳሢ ታና ዔያታ ጉሙርቁዋኣሢ ጎሜ ማዔሢኬ፤ 10ጌኤሹሞ ዛሎሮ ኬኤዛንዳሢ ታኣኮ ዓዶ ባንሢ ዓኣዺፆና ሃይካፓ ሴካ ዒንሢ ታና ዛጊንዱዋኣሢ ዛሎኬ፤ 11ዎጊፆ ዛሎ ኬኤዛንዳሢ ሓያ ዓጮ ዎይሣ ፃላሄ ፑርታና ዎጊንቴሢ ዛሎኬ። 12“ሓጊ ታ ዒንሢም ኬኤዛንዳ ሚርጌ ባኣዚ ዓኣኔ፤ ጋዓንቴ ሃሢ ዒንሢም ዴኤፃንዳኔ፤ 13ጎኑሞ ዔርዛ ዓያና ሙኬ ዎዶና ጎኑሞ ባንሢ ዒንሢ ዔኪ ዓኣዻንዳኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዬይ ኬኤዛንዳሢ ዒ ዋይዜሢ ማዓንዳኣፓዓቴም ፔ ቶኦካፓ ዔኪቱዋሴ። ዒዚ ሴካ ቤርቲም ማዓንዳ ባኮ ኬኤዛንዳኔ። 14ታ ጊዳፓ ዔኪ ዒንሢም ኬኤዛንዳሢሮ ታና ዒዚ ቦንቻንዳኔ። 15ዓዶሮ ማዔ ባካ ቢያ ታኣሮኬ፤ ‘ታ ጊዳፓ ዔኪ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ’ ታ ዒንሢም ጌዔሢ ዬያሮኬ” ጌዔኔ። 16ሓሣ ዬሱሴ ኬኤዛዖ፦ “ዻካ ዎዴኮ ጊንጻ ታና ዒንሢ ዴንቂንዱዋሴ፤ ጊንሣ ዻካ ዎዴኮ ጊንጻፓ ታና ዒንሢ ዴንቃንዳኔ” ጌዔኔ። 17ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ፦ “ሓይ ‘ዻካ ዎዴኮ ጊንጻፓ ዒንሢ ታና ዴንቃዓኬ፤ ጊንሣ ዻካ ዎዴኮ ጊንጻፓ ታና ዒንሢ ዴንቃንዳኔ፤ ሓሣ ሌካ ዓዶ ባንሢ ታ ዓኣዻንዳኔ’ ኑም ጌይንታ ባካ ዓይጌንዴዳይ?” ዎሊ ኮይላ ጌዔኔ። 18ሓሣ ዔያታ፦ “ዓካሪ ሓይ ‘ዻካ ዎዴኮ ጊንጻፓ’ ጌይንታ ባካ ዓይጌንዴዳይ? ዬይ ኑም ዔርታ ባኣዚቱዋሴ” ጌዔኔ። 19ዬሱሴ ዔያታ ዒዛ ዖኦጫኒ ማላሢ ዔራዖ፦ “ዒንሢ ዎሊ ዖኦጫሢ ‘ዻካ ዎዴኮ ጊንጻፓ ታና ዒንሢ ዴንቂዱዋሴ፤ ጊንሣ ዻካ ዎዴኮ ጊንጻፓ ታና ዒንሢ ዴንቃንዳኔ’ ታ ዒንሢም ጌዔሢሮዳ? 20ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ዒንሢ ዬኤካንዳኔ፤ ዓጫ ጋዓንቴ ዎዛዻንዳኔ፤ ዒንሢ ዖያንዳኔ፤ ጋዓንቴ ዒንሢኮ ዖዪጻ ዎዛና ላኣሚንታንዳኔ። 21ላኣሊ ሾዓ ዎዶና ቆፃ ቆፂጾና ሜታዻኔ፤ ሾዔሢኮ ጊንጻ ጋዓንቴ ዓጮይዳ ናይ ሾይንቴሢሮ ዎዛፓ ዔቄያና ዒዛ ፔኤኮ ቤርታኣ ሜታሢ ዋላኔ። 22ዬያጉዲ ዒንሢ ሃሢ ዖያንዳኔ፤ ላሚ ታ ዒንሢ ጊንሣ ዛጋንዳኔ፤ ዒናኣ ዒንሢኮ ዎዛዻንዳኔ፤ ዒንሢኮ ዎዞዋ ዒንሢዳፓ ዔካንዳይ ባኣሴ። 23ዬኖና ዒንሢ ዓይጎዋ ታና ዖኦጫዓኬ፤ ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፥ ታ ዓዶ ታ ሱንፆና ዒንሢ ሺኢቄቶ ቢያ ባኣዚ ዒንሢም ዒ ዒንጋንዳኔ። 24ሓሢ ሃይማ ሄላንዳኣና ዓይጎ ባኣዚያ ታ ሱንፆና ዒንሢ ሺኢቂባኣሴ፤ ሺኢቁዋቴ ዒንሢ ዔካንዳኔ፤ ዎዛኣ ዒንሢኮ ኩሙሢ ማዓንዳኔ። 25ሓኖ ሄላንዳኣና ኮኦኪንሢና ታ ዒንሢም ኬኤዜኔ፤ ዓካሪ ሃካፓ ሴካ ኮኦኪንሢና ታ ዒንሢም ኬኤዚንዱዋ ዎዴ ሙካንዳኔ፤ ጋዓንቴ ዓዶ ዛሎ ቢያ ባኣዚ ፔጋሲ ታ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ። 26ዬኖና ዒንሢ ታ ሱንፆና ሺኢቃንዳኔ፤ ታኣኒያ ‘ዓዶ ዒንሢም ታ ሺኢቃንዳኔ’ ጌይንዱዋሴ። 27ዓይጎሮ ጌዔቶ ዓዴ ፔ ቶኦኪና ዒንሢ ናሽካሢሮኬ፤ ዓዴ ዒንሢ ናሽካሢ ዒንሢ ታና ናሽኬሢሮና ፆሲ ኮራፓ ታ ሙኬያ ማዔሢ ዒንሢ ጉሙርቄሢሮኬ። 28ታ ዓዶ ኮራፓ ሓያ ዓጮ ታ ሙኬኔ፤ ጊንሣ ሃሣ ሓያ ዓጮ ሃሺ ሌካ ዓዶ ባንሢ ታ ዓኣዻንዳኔ” ዔያቶም ጌዔኔ። 29ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢያ፦ “ሃይሾ፥ ሃሢ ኔ ኮኦኪንሢናቱዋንቴ ፔጌና ኑም ኬኤዛኔ፤ 30ኔኤኒ ቢያ ባኣዚ ዔራያታሢ ሃሣ ዖኦኒያ ኔና ዖኦጫኒ ኮይሱዋኣሢ ኑ ሃሢ ዔሬኔ፤ ዬያሮ ፆሲ ኮራፓ ኔ ሙኬሢ ኑ ጉሙርቃኔ” ጌዔኔ። 31ዬሱሴ ዔያቶም፦ “ሓሢ ዒንሢ ጎኔ ታና ጉሙርቄኔ ጌይፆዳ? 32ጋዓንቴ ዒንሢ ፔቴ ፔቴሢ ዒንሢሮ ዒንሢሮ ዣኣሊ፥ ታና ታኣሮ ሃሻንዳ ዎዴ ሙካንዳኔ፤ ዬና ዎዴላ ሃሢኬ፤ ጋዓንቴ ዓዴ ታኣና ዎላ ዓኣሢሮ ታ ታኣሮ ሌሊ ማዓዓኬ። 33ሓያ ታ ዒንሢም ኬኤዛሢ ዒንሢ ታኣና ዎላ ማዔም ዎዛ ዒንሢኮ ዓኣያ ማዓንዳጉዲ ጌይኬ፤ ዓጮይዳ ዒንሢ ዓኣንቴ ሜታ ዓኣኔ፤ ጋዓንቴ ዒጊጪፖቴ፥ ታኣኒ ዓጮ ባሼኔ” ጌዔኔ።


text:
ተመራማራይን ሓረስታይን ኪዳኑ ግርማይ
ሓረስታይ ኪዳኑ ግርማይ ሓደ ካብቶም ማእኸል ምርምር ሕርሻ ኽሊ ትግራይ ኣብ ተግባራዊ ምርምር ዘሳትፎም ዘለዉ ተመራመርቲ ሓረስቶት እዮም
Tigray-Farmer-Researcher
xTigray-Farmer-Researcher
GIRMAY GEBRU
01.07.2013 22:16
ማእኸል ምርምር ሕርሻ ትግራይ ካብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር ዝረኸቦም ውፅኢታት ቴክኖሎጂ ብቕንዕና ብምቕባልን እቶት ዘሰስኑ መይላታትን ብምትግባር ኣብ ወረዳ ሓውዜን ጣብያ ደብረ ብርሃን ኣብነታዊ ሓረስታይ ምዃኖም ኣረጋፆም ኣለዉ፡፡
ተመራማራይ ሓረስታይ ኪዳኑ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ኣየርላንድ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ለኸ ዋዕላ ተግባራዊ ምርምር ተሳቲፎም እዮም፡፡ ኣብቲ ዋዕላ ምስ ተወከልቲ ለሴቶን ማላውን ከምኡ’ውን ምስ ካብ ካልኦት ሃገራት ዝመፁ ሓረስቶት ተመኩሮ ተለዋዊጦም እዮም፡፡
ሓረስታይ ኪዳኑ ዓመታዊ እቶት ብምርካብ ውሕስና መግቢ ስድረኦም ብተግባር ዘረጋገፁ ሓሙሽተ ደቆም ኣምሂሮም ናብ ዝላዓለ ደረጃ ስራሕ ዘሰጋገሩ ህርኩት ገባር እዮም፡፡
ብዋናነት ኣብ ፍርያት ድንሽን ሽኮር ድንሽን፣ ኮሚደረን ሽጉርትን፣ ስርናይን ስገምን፣ ትሩንጕን ኣራንሽን፣ ንህብን ምሩፃት ዓሌት ከፍትን ኣድሂቦም ይሰርሑን ሓደሽቲ መይላታት ሕርሻ ግብራዊ ይገብሩን ኣለዉ፡፡
Kidanu Girmay


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ትርጉም
ፍልሰታ ዝብል ቃል ‘ፈለሰ’ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ግሲ ዝወጸ ኮይኑ፤ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ምግዓዝ፡ ሃገርካ ሰፈርካ ገዲፍካ ምኻድ ምስዳድ ምፍላስ ማለት እዩ። ፍልሰታ ለማርያም ክንብል ከሎና’ውን ሥጋ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ጌቴሰማኒ ናብ ገነት ምፍላሱ፡ ዳኅራይ’ውን ካብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ናይ ገነት ምፍላሱ ዘመልክት እዩ። ብሓጺሩ ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ ምድያብ ወይ ምዕራጉ፡ ካብዚ ሥጋዊ ዓለም ናብቲ መንፈሳዊ ዓለም ምስግጋሩ፡ ካብዚ ሓላፋይ ዓለም ናብቲ ዘይሓልፍ ዓለም ምሕላፉ ዘመልክት እዩ።
ጾመ ፍልሰታ ክንብል ከሎና’ውን ሓዋርያት ናይ ኣዴና ሥጋ ናበይ ከምዝፈለሰን ከምዝተቐብረን ስለዘይፈለጡ እግዚአብሔር ክገልጸሎም ምእንቲ ብዛዕባ ሥጋ ኣዴናን ትንሣኤኡን ዕርገቱን ዝጾምዎ ጾም እዩ።
ዜና መዋዕል
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ኣቡኣ ኢያቄም ኣዴኣ ሐና “እም ሊባኖስ ትወጽእ መርዓት” ተባሂሉ ብመሠረት ዝተነግረላ ትንቢት ፯ ነሓሰ ተጸኒሳ ባሕቲ ግንቦት ኣብ ኣኽራናት ሊባኖስ ተወልደት። ጓል መብጽዓ ኸኣ እያ። ዝተወለደትሉ ዘመን ኸኣ ፲፭ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ እዩ።
ኣዴና ኣብ ቤት ኣቡኣ ፫ ዓመት ኣብ ቤተ መቅደስ ኸኣ ፲፪ ዓመት፡ ምስ ወዳ ኸኣ ፴፫ ዓመትን ፫ ወርሕን፡ ምስ ዮሐንስ ወልደ ነጐድጓድ ኸኣ ዳርጋ ፲፭ ዓመት ተቐሚጣ፤ ብጠቕላላ ኣብ መበል ፷፬ ዓመት ኣብዚ ምድሪ ድኅሪ ምንባራ ፳፩ ጥሪ ከባቢ ፶ ዓ.ም. ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልየት።
ትንቢት
ነቢያት ኣቐዲሞም ብዛዕባ ዕረፍትን ትንሣኤን ኣዴና ቅድስት ድንግል ብምሳሌን ብምሥጢርን ተዛሪቦም ነይሮም። ከም ኣብነት ቅዱስ ዳዊት “ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ፡ አንተ ወታቦተ መቅደስከ” (መዝ ፻፴፩፥፰) (ኦ እግዚአብሔር ንስኻን ታቦት መቅደስካን ተንሥእ፡ ናብ ዕረፍትኻ ንዓ” ኢሉ ተንቢዩ ነይሩ። ትርጉሙ ኸኣ ኦ ፈጣሪየይ እግዚአብሔር ምእመናን ናብ እተዕርፈሉ መንግሥተ ሰማያት ታቦት መቅደስካ ዝኾነት ድንግል ማርያም ሒዝካ ተንሥእ ክብል ከሎ እዩ። እዚ ኸኣ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ትንሣኤ ወዳ ከምዝተንሠአት ዘመልክት እዩ። ኣማናዊት ታቦት ዝተባህለት መኅደሪኡ ንሳ ስለዝኾነት።
ጥበበኛ ሰሎሞን’ውን “ፍትወይሲ፡ ኣቲ ፍትውተይ፡ ተንሥኢ፡ ጽብቕተየ፡ ንዒ፤ እንሆ፡ ክረምቲ ሓሊፉ፡ ዝናም ዛርዩ፡ ተወዲኡ። ዕምባባታት ኣብ ምድሪ ተራእየ፡ ጊዜ መዝሙር በጽሔ። ድምጺ ባሬቶ ኸኣ ኣብ ምድርና ተሰምዔ። በለስ ፍሬኡ ጐጐበ፡ ተኽሊ ወይኒ ዓምቢቡስ መኣዛኡ የውጽእ ኣሎ። ኣቲ ፍትውተይ፡ ተንሥኢ፡ ጽብቕተየ፡ ንዒ።” ክብል ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዕረፍትን ትንሣኤኣ ዝምልከት ነገር ጠቒሱ ኣሎ። (መኃ ፪፥፲-፲፫)
ብመሠረት እዚ ትንቢታዊ ምሳሌ ኸኣ እቲ ‘ፍትውተይ ጽብቕተይ’ እናበለ ዝጸውዐ ጐይታናን መድኃኒናኒ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ትጽዋዕ ዘላ’ውን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። እቲ ክረምቲ ሓሊፉ ዝተባህለ ኸኣ እቲ ኣብ መዋዕል ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ወዳን ዝሓለፈ መከራን ስደትን ሓዘንን እዩ። እዚ ኸኣ ካብ ምውላዳ ጀሚሩ ክሳብ ዕረፍታ ኣብ ልዕሊኣ ንዝነበረ ተጻብኦ ኣይሁድ ዘመልክት እዩ። አብ ቤተ መቅደስ’ውን ኣረጋዊ ስምዖን ‘ኣብ ነፍስኺ ሰይፊ ክኣቱ እዩ’ ኢልዋ ንዝነበረ ነገር ዘዛምድ እዩ። ከምቲ ዝተገልጸ’ውን ንሳ ብናይ ሓዘን ፍላጻ ልባ ዝተወግኣትሉ ዘመን ሓሊፉ ናይ ክርስቶስ ሕማሙ ሞቱ ቤዛነቱ ከምዝተፈጸመ ዘርእይ እዩ። ዕምባባታት ኣብ ምድሪ ተራእየ ኢሉ ከምዝመሰሎ፡ ትንሣኤኡ ኣብ ምድሪ ተገሊጹ፤ ተሰቢኹ ንማለት ብምሳሌ ዝገለጾ ኸኣ እዩ። ብድምፂ ባሬቶ መሲሉ ኸኣ ድምፂ ሓዋርያት ኣብ ኵላ ምድሪ ከምዝተሰመዐን ከምዝበጸሐን ዝገልጽ እዩ። ቅዱስ ዳዊት’ውን ነዚ ኣመልኪቱ “ውስተ ኵሉ ምድር ወፅአ ነገሮሙ። ወእስከ አጽናፈ ዓለም በጽሐ ነቢቦሙ” (ድምፆም ናብ ኲሉ ምድሪ፡ ቃላቶም ድማ ክሳዕ ወሰን ዓለም ይወጽእ ኣሎ፡) ኢሉ ከምዝተነበዮ ማለት እዩ። (መዝ ፲፰፥፬)
“በለስ ፍሬኡ ጐጐበ፡ ተኽሊ ወይኒ ዐምቢቡስ መኣዛኡ የውጽእ ኣሎ።” ምባሉ’ውን እቲ እተዘርአ ቃል፡ ዝተሰብከ ትምህርትን ፍረ ክርስትና ኣፍርዩ፤ ኣብ ምእመናን’ውን ሰናይ ግብሪን (ፍረ) መንፈሳዊ ተጋድሎን ክረኣይ ጀመረ። ኣብ ኵሉ ዓለም ኸኣ ኣብያተ ክርስቲያን ተተኺሎም፡ ብሃይማኖት ምዕንባቦምን ፍረ ምሃቦምን መዓዛ ምግባርን ምቕራብን ድኅሪ ምጅማሮም ኣዴና ንኸተዕርፍ ብጐይታ ከምዝተጸወዐት ዘረድእ ድንቂ ትንቢት እዩ።
ታሪኽ
ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላክ ብ ፳፩ ጥሪ ኣብ መበል ፷፬ ዕድሚኣ ከም ዘዕረፈት ብንጹር ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ተመዝጊቡ ኣሎ። ኵሉ እኳ ሞተ ሥጋ ዝመውት እኳ እንተኾነ፡ ሞተ ማርያም ግና ንኵሉ ዘድንቕ እዩ ከምዝተባህለ ወላዲተ አምላክ ክነሳ ንሳውን ከተዕርፍ ኣምላኽ ቅዱስ ፍቓዱ ኮነ።
ሓዋርያት ገኒዞም ክቐብርዋ ክኸዱ ከለዉ፡ ጌተሰማኒ ከይበጽሑ ከለዉ እቶም ወትሩ ዝጻብዕዋ ኣይሁድ ሕጂ’ውን ሸለል ከይበሉ ብእከይ ቅንኢ ተላዓዒሎም ሥግኣ ከቃጽሉ ተኣኪቦም መጹ። እዚ ዝገበረሉ ምኽንያት ድማ ንሓዋርያት “ቅድም ንወዳ ቀቢሮሞ ከብቕዑ፡ ኣብ ሣልስቱ ተንሢኡ፡ ኣብ ፵ መዓልቱ ናብ ሰማይ ዓሪጉ፡ ዳግማይ ኸኣ ክምለስ እዩ ኢሎም ንሕዝቢ ብዙኅ ኣታሊሎሞን ወሲዶሞን፣ ሕጂ ድማ ስቕ እንተበልናዮም ነዚኣ’ውን ከም ወዳ ወሲዶም ኣብ ዘይንፈልጦ ኣንቢሮም ንሳ’ውን ተንሢኣ እናበሉ ክህውኹና ክነብሩ እዮም” ካብ ዝብል እከይ ሓሳብ’ዩ። ብመሠረት ምኽሮም ኸኣ ታውፋንያ ዝተባህለ ሓደ ካብቶም ኣይሁድ ጎበዝ ሰብኣይ ንሥጋ ቅድስት ማርያም ምእንቲ ከንድዳ ዓራታ ክግምጥላ ኢሉ ናብቲ ሓዋርያት ተሸኪሞሞ ዝነበሩ ዓራት ብድፍረት ቀረበ። ነቲ ዓራት ምስ ሓዞ፡ ቅዱስ ገብርኤል ካብ ሰማይ ወሪዱ ንታውፋንያ ኣእዳዉ ቆረጾ ኣብቲ ዓራት ድማ ተንጠልጢለን ተረፋ። ብድኅሪ’ዚ ምስ ዮሓንስ ገይሩ ብደመና ተነጢቓ ኣብ ገነት የእትዩ ኣብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ኣንበራ። ዕርገታውን ብምስጋና መላእኽቲ ብስግደት ሰማእታት ዝተሰነየ እዩ ነይሩ። ታውፋንይ ግና ብዝፈጸሞ ክፉእ ግብሪ ተጣዒሱ ናብ ኣዴና ስለዝተማኅጸነ ብኅቡእ ተኣምራት ኣእዳዉ ናብ ናይ ቀደመ ሰፈረን ተመሊሰናሉ እየን። (ስንክሳር ዘጥር ፳፩)
ድኅሪ’ዚ ሓዋርያት ካብኦም ብምፍላያ ጥራይ ዘይኮነ ኣበይ ከም ዘላን ኣበይ ከም ዝኣተወትን’ውን ስለ ዘይፈለጡ ብብዙኅ ሓዘንን ብኽያትን ድኅሪ ምጽናሕ፡ ቅዱስ ዮሓንስ ካብ ኣዴና በረኸት ተቐቢሉ ካብ ገነት ምስ ተመልሰ ከመይ ኮነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ በልዎ፡ ኣብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ከም ዘላ ነገሮም። ዮሓንስ ርእይዋ ንሕና ከይረኣናያ ብምባል ብመንፈሳዊ ቅንኢን ፍቕርን ተበጊሶም በቲ ሓደ ባዕሉ ዮሓንስ ብዝሓበሮም ኸኣ በቲ ካልእ ኣብ መጀመርያ ነሓሰ ጾም ጀመሩ። ንኽልተ ሰሙን ምስ ጾሙ ኣብ መወዳእታ ናይታ ካልአይቲ ሰሙን ሰንበት መዓልቲ ጐይታ ባዕሉ ንሥጋ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣምጺኡ ሃቦም፤ ንሳቶም ኸኣ ብዓቢይ ዝማሬን ውዳሴን ከምኡውን ብጽኑዕ ምህለላ ኣብቲ ዝተዳለወ መካነ ዕረፍቲ ኣብ ጌተሰማኔ ቀበርዋ። (ስንክሳር ዘነሐሰ ፲፮)
ኣብ ሣልስታ ሠሉስ መዓልቲ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ካብ’ቲ ብስብከተ ወንጌል ከይዱዎ ዝነበረ ሃገረ ስብከት ብደመና ተጻዒኑ እናተመልሰ ከሎ፡ ብ፲፮ ነሓሰ እግዝእትነ ማርያም ካብ መቓብር ተፈልያ ተንሢኣ መላእክት ብግርማ ናብ ሰማይ ከዕርግዋ ከለዉ ከኣ ኣብ መገዲ ኣብ ሰማይ ተገልጸትሉ። ኵሎም ሓዋርያት ዕርገታ ርእዮም ንሱ ዝተረፈ ኸኣ መሰሎ። ሕጂ’ውን ትንሣኤ ቅድስት ድንግል ከይረኣየ ዕርገታ ብምርካቡ “ብመጀመርያ ናይ ወድኺ ትንሣኤ ሕጂ ኸኣ ናትኪ ትንሣኤ ከይረኣኹ ተሪፈ” ብምባል ብጓሂ “ወፈቀደ ይደቅ እምደመናሁ” ከም ዝበለ ካብቲ ተጻዒንሉ ዝነበረ ደመና ክወድቅ ክሳብ ዝደሊ ኮነ። ቅድስት ድንግል ማርያም ግን ኣይትሕዘን ምኽንያቱ እዚ ምርኣይ’ዚ እንትርፎ ንዓኻ ንካልእ ኣይተዋህበን ኢላ ኣጸናንዓቶ፤ መግነዚኣ ሂባ ድማ ፍልሰታ ከበስሮም ናብቶም እኩባት ሓዋርያት ኣፋነወቶ።
ሽዑ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ናብ ሓዋርያት ከይዱ ከም ዘይፈለጠ ኮይኑ “ጒዳይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምሲ እንታይ ኮነ ገለ ነገር’ዶ ኣይረኸብኩምን” በሎም። ንሳቶም ድማ እቲ ነገር ዘርዚሮም ሓበርዎ፤ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ግና “እዚ ከመይ ኢሉ ክኸውን ይኽእል፡ መቓብራ ከፊትኩም ሥጋኣ እንተዘይኣርኣኹምኒ ኣይኣምንን’የ” በሎም። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ብተግሣጽ “ንስኻ ኵሉ ግዜ ማንታ ዝልቡ ተጠራጣሪ ኢኻ ቅድም ትንሣኤ ክርስቶስ እናተነገርናካ፡ ኣእዳው እንተዘይሓዝኩ ዝተወግአ ጎኑ ከይዳህሰስኩ ኣይምንን ኢልካስ ሕጂ’ውንዶ ከምኡ ትብል ኣለኻ” በሎ። ቅዱስ ቶማስ ግና ናይ ልቡ ኣብ ልቡ ገይሩ ሥጋኣ ከርእይዎ ግድን በሎም።፣ ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ እናሓዘነ ሥጋኣ ከርእዮ ምስ ሓዋርያት ናብ መቓብራ ወሰዶ። እንተኾነ ተንሢኣ ስለዝነበረት መቓብራ ከፊቱ ሥጋኣ ክረኽቦ ኣይከኣለን። በዚ ነገር ተሰናቢዶም ከለዉ፤ ሽዑ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ፍልሰታ ኣዴና ከምዝረኣየ ኣበሰሮም፡ መረጋገጺ ድማ እታ ዝተገንዘትላ ቅናታ ሃቦም። ንበረኸት ድማ ነቲ ሰበን ቆራሪጾም ተኸፋፊሎም ነናብ ሃገረ ስብከቶም ከይዶም።
ስለዚ ኸኣ ፲፮ ነሓሰ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ነቢይ ዳዊት “ተንሥእ እግዚኦ አንተ ወታቦተ መቅደስከ” ኢሉ ኣቐዲሙ ከም ዝተዛረቦ እምኒ ኣልዕሉለይ መቓብር ክፈቱለይ ከይበለት ማኅተም መቓብር ፈቲሓ ልክዕ ‘ከም ትንሣኤ ወዳ’ ካብ መቓብር ተፈልያ ዝዓረገልትሉ ክቡር መዓልቲ’ዩ።
ከም’ቲ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ትንሣኤኣን ዕርገታን ንከርእዮም ድማ ኣብ ዓመታ ከምቲ ናይ ቅድሚኡ ክልተ ሱባኤ ኣተዉ። ጾሎቶም ተቐቢሉ ኸኣ ንኣዴና መንበር፡ ንቅድስ ጴጥሮስ ንፍቅ ካህን፡ ንቅዱስ እስጢፋኖስ ኸኣ ገባሬ ሰናይ ዲያቆን ገይሩ ቀዲሱ ንኵሎም ድኅሪ ምቝራቡ ኸኣ ዕርገታ ኣርኣዮም። ቅድሚኡ ዘይተራእየ ድማ ኣብዚ መዓልቲ ዓቢ ሓጎስን ፍስሓን ኮነ።
ጾመ ፍልሰታን ፍሉይነቱን
እዚ ጾም እዚ ካብቶም ሸውዓተ ኣጽዋማት እቲ ሓደ እዩ። ሕዝብና ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብዘለዎ ልዕል ዝበለ ኽብርን ፍቕርን እዚ ጾም’ዚ ብፍሉይ ክጾሞ ኢና እንርእዮ። እዚ ኸኣ ሕጻን ዓቢይ ከይፈለየ ኵሎም ምእመናን ብዝደመቐን ልዑል ተሳትፎ ብዘለዎ ኣገባብን ክጾምዎ ኢና እንርኢ።
ሕጻናት ኸኣ ምስቲ ኣብዚ ጊዜ እዚ ትምህርቲ (ዘመናዊ) ዘይምህላዉ ኣብ ጾም ይኹን ኣብ ቅዳሴ ከምኡውን ካብ ካልእ ጊዜ ብዝተፈለየ ቅዱስ ሥግኡን ክቡር ደሙን ኣብ ምቕባል ዘለዎም ተሳትፎ ልዕል ዝበለ እዩ። እቲ ካልእ ብፍሉይ ኣብ ቀጽሪ ቤተ ክርስቲያን ዝረአ ኸኣ ሕጻናትን ንኣሽቱ ኣወዳትን ኣዋልድን ብመትሓዚ ማይ (ብጃሎን) ካብ በቤቶም ማይ ብምምላእ ኣንጊሆም ናብ ቤተ ክርስቲያን እናዘመሩ ዝኸድዎ ደስ ዘብል ኣገባብ እዩ። እቶም ሕጻናት ኸኣ ጸሎቶም ኣብጺሖም ብካህናት ድኅሪ ምብራኽ በቲ ዘምጽእዎ ማይ ኣብ ዕሙራት ኣግራባትን ከውልታትን ብምዃን ክሕጸቡ ምርኣይ ክሳብ ክንደይ ፍቕሪ ኣዴና ከምዝሰረጾም ዘርእይ እዩ። “ህየንተ አበውኪ ተወልዱ ለኪ ደቂቅ” (ኣብ ክንዲ ኣቦታትኪ ውሉድ ተወሊዶሙልኪ) ዝብል ቃል እግዚአብሔር ዘዘካኽር ኸኣ እዩ። (መዝ ፵፬፥፲፮)
መንእሰያትን ዲያቆናትን ኸኣ ካብ ካልእ ጊዜ ብዝተፈለየ ማለት ዝያዳ ኣብዚ ጊዜ እዚ ነዊሕ ሰዓታት ክጾሙን ክጽልዩን ክሰግዱን መዓልታዊ ከቕድሱን ብብዝኂ ይረኣዩ እዮም። ኣብ ክንዲ ናይ ኣጽዋማት ምግቢ’ውን ጥረ ምረ እናበልዑን፡ ካብ ዓራቶም ወሪዶም ኣብ መሬት ብምድቃስ ዝጾምዎ’ውን ኣለዉ። ገሊኦም’ውን ኣብ ገዳማት ብምኻድ ነቲ ክልተ ሰሙን ብሱባኤ ከሕልፍዎ ዝምረጹሉ ጊዜ’ውን እዚ ጾም ፍልሰታ እዚ እዩ። ብሓቂ ድማ እዚ ጾም’ዚ ናይ በረኸትን ጸጋን ጾም ምዃኑ ብጋህዲ ዝረኣዩ እዋን ኸኣ እዩ።
እቶም ዓበይትን ብፍላይ ኸኣ ኣብ ገዳማት ዘሎ ሥርዓተ ጾም ዝምስጥን መናንያንን መነኮሳትን ብሓቂ ምድራውያን መላእኽቲ ኮይኖም ብዝያዳ ዝርከቡሉ እዩ። ጸሎቶም ኣይጋደፈና።
ምኽንያት በዓል
ከምቲ ኣቐድም ኣቢሉ ዝተጠቕሰ፡ ሓዋርያት ዝጾምዎ ጾም ኣብ ክልተ ሰሙኑ ይፈጸም ደኣ እምበር ድኅሪ ሥጋኣ ተቐቢሎም ምቕባሮም ትንሣኤኣን ዕርገታን ኣብ ሣልስት እዩ ተፈጺሙ። ስለዚ ኸኣ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያት ንዝጾምዎ ክልተ ሰሙንን ከምኡውን ትንሣኤኣ ክሳብ ዝኾነሉ ዕለት ብጠቕላላ ደሚራ ክጽወም ሥርዓት ሠሪዓ ኣላ። በዚ መሠረት ኸኣ ምእመናን ናይ ሓዋርያት ኣብነት ብምኽታል፡ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም በረኸት ንምርካብ ዓመት መጸ ብሰላም ብፍቕሪ ክጾምዎ ይርከቡ ኣለዉ። “ሞት ብጥሪ፡ ብነሓሴ ቀብሪ” ከምዝተባህለ ኸኣ ተቐቢራ ኣብ ሣልስታ ማለት ሓዋርያት ሱባኤ ካብ ዝጀመሩሉ ኣብ መበል ፲፮ መዓልቲ ማለት ቅድስት ድንግል ማርያም ዝፈለሰትሉ (ዝዓረገትሉ ) ዕለት ፲፮ ነሓሰ ቤተክርስትያን ዓመት መጸ ብኽብ ዝበለ ክብሪ ተብዕሎ። እዚ በዓል እዚ ኸኣ ሓደ ካብቶም ፴፫ በዓላተ ማርያም እዩ።
እንታይ ንግበር
እዚ ንኣትዎ ዘሎና ጾም ኸኣ ኣቦታትና ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዝረኸቡሉ ከም ምዃኑ ንሕናውን ከምኣቶም ክንረብሓሉ ኮይንና ከምቲ ክንጾሞ ዝግበኣናን ዝተኣዘዝናዮን ኮይንና ክንጾሞ ኣሎና። ንድኅሪት ዝጐተናን ዘትረፈናን ከምኡውን ዘሰናኽለና ሥጋዊ ሓሳባትና ንድኅሪት ገዲፍና ምሉእ ሓሳባትና ናብቲ ወሃቢ ኵሉ ጸጋ ዝኾነ እግዚአብሔር ኣእምሮና ክንእክብ፡ ብጸሎትን ሰናይ ተግባራትን ትሩፋትን ክንጽመድ ኣሎና።
ብንስሓ ነፍስና ሓጺብና፡ ካብ ክፉእ ዘበለ ማለት ካብ ቂምታ ባእስን ክርክርን ክፋእ ወዘይመስሎ ኵሉ ርሒቕና፡ እግዚአብሔር ዝሠመሮ ሰናይ ምግባረ ትሩፋት እናፈጸምና ብምሉእ ልብና ናብ እግዚአብሔር እንተደኣ ተመሊስናን ለሚንናዮን ኵሉ እቲ ዘድልየና ከምዝህበና እሙን ነገር እዩ። እዚ ጊዜ እዚ ፈቓድ ኣምላኽ ንምሥማር፡ ሥጋዊ ሓሳባትና ነውንዝፈሉ፡ ሰማያዊ ስንቂ እንእክበሉ፡ ንዝዓበየ መንፈሳዊ ጸጋ እንጽዕተሉ እዩ።
ኵልና ኸኣ ኣብዚ እዋን እዚ ብዝተፈላለየ ሽግራት ንዘለዉ ምእመናን ኣኅዋትን ኣኃትን ብጸሎት ክንዝክሮም ይግባእ። እግዚአብሔር ካብ በብዘለዉዎ ሽግርን መከራን ከናግፎምን መስተርኆት ክፍጠረሎምን ናብ እግዚአብሔር ብፍቕሪ ኮይንና ክንልምን ይግባእ። ስለ ነፍስና ጥራይ ዘይኮነስ ስለቶም ኣብ ሽግርን ጸገምን ዘለዎ ምልማን ሓደ ካብቲ መግለጺ ፍቕሪ እግዚአብሔር እዩ። ምኽንያቱ ፍቕረ ቢጽ ዘይብልና ፍቕረ እግዚአብሔር ኣሎና ክንብል ዝከኣል ስለዘይኮነ። ስለዚ ብፍላይ ከኣ ብሰንኪ ስደት ንዝመጽእ ሕማምን መከራን ኣቦታትናን ኣዴትናን፡ ኣኅዋትናን ኣኃትናን ናይ ነፍስ ወከፍና መከራ ምዃኑ ፈሊጥናን፤ ኣብ ውሽጥና ካብ ልብና ተሰሚዑና ክንልምን ይግባእ። እቲ ቅዱስ ቃል’ውን ከምዚ ይብል። “ነቲ ዝረኣዮ ሓዉ ዘየፍቅሮስ፡ ነቲ ዘይረኣዮ ኣምላኽ ኬፍቅሮ ኣይከኣሎን እዩ እሞ፡ ንሓዉ እናጸልኦስ፡ ንኣምላኽ ኤፍቅሮ እየ፡ ዚብል እንተሎ፡ ንሱ ሓሳዊ እዩ።” (ቀዳማይ ዮሓ ፬፥፳)
ስለ ኣብ ቡዙኅ ማዕበላዊ ፈተና ትናወጽን፡ ትገማጠልን ዘላ ኣማናዊት ሐመርና ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን መራሕታን ኸኣ ጸሎት ምቕራብ ካብ ዝግባእሉ እዋን ኸኣ እቲ ዝበለጸ እዚ ጾም ፍልሰታ እዚ እዩ። መርከብና እናተሰብረትን ማይ እናኣተዋን ኣብ ውሽጣ ከሎና ከምዘይምልከተና ኮይንና ንርከብ እንተደኣ ኣሎና፡ ኣብ ፍጹም ዕሽነት ወዲቕና ከምዘሎና ክንስሕቶ ዘይብልና ሓቂ እዩ። መን ኣሎ መርከቡ ኣብ ማእከል ባሕሪ ነፋሳት እናገማጠላ ማዕበላ እናነወጻ ‘ንዓይ ኣይምልከተንን’ ኢሉ ትም ዝብል? መን ኣሎ ‘ጠፋእና’ ኢሉ ናብ ኣምላኹ ዘይልምን? ስለዚ ብሓቂ ቅድሚ ኵልና ሓመርና ንፍለጣ፤ ስለ ሓመርና ኸኣ ንጸልይን ንትጋህን።
ብዙኅ ክንጽልዮ ዝግባእና ነገር’ውን ከምዘሎ ኣብ ልቢ ነፍስ ወከፍና ዘሎ ነገር ኸኣ እዩ። እግዚአብሔር ከኣ ክሰምዓና ከምቲ ንሱ ዝፈትዎ ኮይንና ክንርከብ ኵልና ብመንፈሳዊ ገድሊ ንጽናዕ። ፍጹም እንእመና እንተደኣ ኮይንና ከኣ ኣዴና ወትሩ ብቃል ኪዳና ምሳና እያ። ደቃ ስለዝኾንና ኸኣ ኣይትገድፈናን እያ። ናብ ፍቁር ወዳ ትልምነልና ኸኣ እያ። ኣብቲ ሓቀኛ መንገድን ሕይወትን ጸኒዕናን እንተደኣ ተመላሊስናን ኸኣ ጸሎታን አስተበቍዖታን ኣብ ቅድሚ አምላኽ ወትሩ ተሰማዒ እዩ እሞ ስለቲ ዝግበረልና ነገር ደስ ክብለና እዩ።
በሉ ከም ፈቓዱ ኵልና ብልቢ ከምቲ እግዚአብሔር ዝፈትዎ ገይርና ንጹም። ጾምና ኣብ ቅድሚኡ ውኩፍ ይግበረልና።
በረኸትን ረድኤትን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ሃገናን ሕዝብናን ይኹን።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
`ኣብ ኢትዮጵያ፡ ናጽነት ፕረስ ብጸረ-ሽበራ ሕጊ`ታ ሃገር ይቕተል ኣሎ` ሁማን ራይትስ ዋች
ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ኩነታቶም ከምዘይፈልጥ ዝገልጽ`ቲ ትካል፡ ኣብ ኢትዮጵያ ህላዌኦም ዘይፍለጥ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት`ውን ብቀይሕ-መስቀል ክብጽሑ ጸዊዑ
Press Freedom
Tewelde Weldegebrel
03.05.2013 23:49
ሚንስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ፡ ላዕላዋይ ቤትፍርዲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋን ኣባል ተቓወምቲ ኣንዱኣለም ኣራገን ዝተበየነ ፍርዲ ክጸንዕ ምውሳኑ፡ ንኣመሪካ ብዓሚቕ ኸምዘሕዘና ሎሚ ኣፍሊጡ`ሎ።
“እቲ ሎሚ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ ፡ ንጸረ ሽበራ ሕጊ ተጠቒምካ ኣብ ልዕሊ ነቐፍቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፖሊቲካዊ ፍርዲ ምሃብ`ዩ” ኢሎም ምኽትል ወሃብቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ዩ.ኤስ።
ኣብ ሁማን ራኡትስ ዋች ሓላፊት ጉዳይ ኣፍሪቃ ለስሊ ልፍኮ፡ ብዛዕባ`ቶም ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዘለዉ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት, ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ ጋማን፡ ብጣዕሚ ኣተሓሳሲቡና`ሎ ትብል።“መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓለም-ለኸ ተዓዘብቲ ክበጽሖም ከፍቅድ ንጽውዕ”።
ብዛዕባ ኹነታት ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ዝሓወሰ ምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ምስማዕ ይክኣል።
Press-Freedom


text:
ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ መዓስ ከምዝተኣሰሩ ዘይተገለፁ ኣባላት ግንቦት ሸውዓተ ብምዃንን ተሓባቢሮም ናይ ሽብር ገበን ፈፂሞምን ኣብ ልዕሊ ዝበሎም 20 ሰባት ዓርቢ ክሲ መስሪቱ።ጠበቓ ዘቕረቦ ተቓውሞ እቲ ቤት ፍርዲ ውዱቕ ገይሩዎ።
ብዘይካ ሓደ ሰብ ብዘየለሉ ጉዳዩ ንኽርአ ዝተወሰነ ኩሎም ኣብ ቀዳማይ መዝገብ ዝተኸስሱ 10 ሰባት ብመንግስቲ ሽብርተኛ ተባሂሉ ምስ ዝተመደበን ንባዕሉ ግንቦት ሸውዓተ እናበል ዝፅውዕን ኣሸባሪ ውድብ ኣባልን መሪሕ ኮይኖምን ይብል።ብእኒ ብርጌደር ጀነራል ተፈራ ማሞን ካልኦት ናይ ክሲ መዛግብቲ ናይ ሞትን ማእሰርትን መቕፃዕቲ ምስ ዝተበየኖም ኣንዳርጋቸው ፅጌን ፋሲል የኔኣለምን ከምኡ’ውን ምስ ካልኦት መራሕቲ ኣሸባሪ ውድብ ብኣካልን ብኻልኦት ናይ መራኸቢ ኣገባባትን ብምርኻብ ዝተፈላለዩ ገበናት ዝበሎም ተግባራት ፈፂሞም ይብል።
ኣብ ኤርትራ ናብ ዝርከብ ናይ ግንቦት ሸውዓተ መሰልጠኒ ብምኻድ ስልጠና ምውሳዶም፣ትእዛዝ ተቐቢሎም ናብ ውሽጢ ሃገር ምምላሶም፣ዝርዝር ዝቕተሉ ሓለፍቲ መንግስቲ ምውፃኦም ኣብቲ ኽሲ ተዘርዚሩ’ሎ።
እቶም ተኸሰስቲ ኣፅዋርን ኣልባሳትን ምዕዳጎምን ንግንቦት ሸውዓተ ኣባላት ብምምልማልን ዝተመልመሉ እውን ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ብምእታውን ተኸሲሶም።
ናይ ተኸላኻሊ ጠበቓ ዘቕረቦ ናይ ኽሲ ተቓውሞ እውን እቲ ቤት ፍርዲ ውዱቕ ብምግባር እቲ ኽሲ ንክቕፅል ወሲኑ’ሎ።
ኩሎም ተኸሰስቲ ዝተዘርዘሩ ገበናት ኣይፈፀምናን ክብሉ ነቲ ቤት ፍርዲ ገሊፆም።ዓቃቢ ሕጊ መርትዖታቱ ንከቕርብ እቲ ቤት ፍርዲ ን10 ሕዳር 2006 ዓ/ም ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣብቲ ካልኣይ መዝገብ ዝኸስሶም ዓሰርቲ ሰባት እንትኾኑ ካብዚኦም እቶም ክልተ ጉዳዮም ኣብዘየለውሉ ክርአ እዩ።
እቲ ኽሲ ኣባላት ሽብርተኛ ተባሂሊ ዝተመደበ ግንቦት ሸውዓተ ብምዃን ከምኡ’ውን ናይዚ ኣሸባር ጉጅለ ክንፊ ዝተብሃለን ናይ ኣምሓራ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊ ምንቅስቓስ ክብል ንባዕሉ ናይ ዝፅውዕን ኣሸባሪ ውድብ ኣባል ብምዃን፣ኣባላት ብምምልማል፣ብሕቡእ ኣኼባ ብምክያድ፣ወታደራውን ፖለቲካውን ስልጠና ንምውሳድ ናብ ኤርትራ ብምኻድ፣ናብ ኤርትራ ዝኸዱ ኣባላት ብምምልማልን ብምውዳብን ብዝፈፀምዎ ገበን ተኸሲሶም ይብል። ኩሎም ተኸሰስቲ ዝተባሃለ ገበን ከምዘይፈፀሙ ነቲ ቤት ፍርዲ ተዛሪቦም።ዓቃቢ ሕጊ መረዳእትኡ ንከቕርብ እቲ ቤት ፍርዲ ን8 ታሕሳስ 2006 ዓ/ ቆፀሮ ሂቡ።


text:
ብ ኣጋጥሚ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ን ተቓላሲት ኤርትራዊት ዜጋ ብ ዓቕመይ ሕጽር ዝበለት ግጥሚ ንከበርክተላ ካብ ውሽጢ ልበይ ዝፈልፈለ ሓጎስ ይስመዓኒ ብፍናና ከኣ ይኾርዕ::
ኤርትራዊት ዜጋ ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ከም ኩሉ ኣባል ሕብረተሰብና ክትጭቆንን ክትምዝመዝን ናይ ግድን ነይሩ:: እንተኾነግን ናታ ጭቆና ፍሉይ ዝገብሮ ኩነት ኣሎ ንሱ ከኣ ድርብ ጭቆና ስለዝነበራን ጌናውን ስለ ዘልዋን እዩ::
ድርብ ጭቆና ነይርዋ ክብል ከለኹ ብዘይካ እቲ ሕሱም መግዛእታዊ በትሪ ድሑርን ሃሳይን ትባዕታዊ ጸቕጢ እውን ነይርዋ እዩ:: ኣብ ውሽህጢ እቲ ሕብረተሰብ ከም ኣገልጋሊት ወዲ ተባዕታይ እንበር ዓንዲ ማእከል ናይ ሓደ ስድራቤት ወይ ናይቲ ሕብረተሰብ ኣይትፍለጥን ነይራ:: መንቀሊ ናይቲ ዝነበረቶ ኩነታት ከኣ ኣብ ውሽጢ እቲ ሕብረተሰብ ድሑር ባህሊ ነጊሱ ብምንባሩ እዩ::
ሰውራ ኤርትራ ፖለቲካኡ እናማዕበለ፣ ደረጃ ንቕሓት ተጋዳላይ እናለዕለ ኣብ ዝኸደሉ ዝነበረ ግዜ ብዛዕባ ኣግእዞ ጋል ኣንስተይቲ (መሰል ማዕርነት ምስ ወዲ ተባዕታይ) ክዝረብን ክጭራሕን ጀመረ:: ኣብዚ ጥራይ ከይተወሰነ ከኣ ኣንፈታቱ እናማዕበለ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ከም መትከል ንክምዝገብ በቐዐ:: ኣብዚ ደረጃዚ ንክበጽሕ ግን ብ ልሙጽ መንገዲ ሰተት ኢሉ ዘይኮነስ ብክንደይ
ሓርጎጽጎጽን ተሪር ተቓውሞታትን እዩ::
እቲ ዝሕዝን ግን ድሕሪ ነጻነት እቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ መሰረትን እምነ ኩርናዕን ረኽቡ ዝነበረ ጉዳይ ኣግዞ ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ ብሰንኪ ብኩራት ቅዋማዊ ምሕደራ ኣብ ሃገርና፤ ጉዳይ ማዕርነት ኣብቲ ግዜ መግዛእቲ ዝነበረሉ ኩነታት ተመሊሱ ይርከብ እንተበልኩ ምግናን ኣይመስለንን::
ኤርትራዊት ዜጋ ብርሃን ገዛና
ፍናን ቃልስና ሓበን ታሪኽና
ሰውራና ጀሚሩ ንመሰል ህዝብና
ህዝቢ ምስተገፍዓ ብባዕዲ ጭቆና
ግፍዒ መሪርዋ ፈጺማ ጨኪና
ሰውራኣ ጀሚራ ብምሉእ ሕልና::
ካብ ዝጅመር ሒዛ ብረታዊ ሰውራ
ኣብ ደገ ኣብ ውሽጢ ኣብ ሜዳ ኤርትራ
ብጉልበት ብዕጥቂ ብምዕንጋል ሰውራ
ተሳታፍነታ ዓለም ኣመስኪራ::
ቅድመ ግንባር ኮይና ብብረት መኪታ
ድሕረ ግንባር ኮይና ዓንጊላ ነሕዋታ
ሓጺባ ወልዊላ ቸመንቶ እንዳማታ
ሰውራ እግሪ ኣትኪላ ሰውራ ኣዕዊታ::
ብስራሕ ዝልለ ጉዳይ ማዕርነትኪ
ብጻዕሪ ዝመጸ ኩሉ ዓወታትኪ
መታን ከይገሃስ ህያው መሰላትኪ
ተኻላኸልዮ ቅናትኪ ዓጢቕኪ::
ሮማ 07/03/2012 ኣርኣያ ካሕሳይ ማሉ


text:
ዋላ እኳ ባዕለይ ተቐማጣይ ከተማ ሊድስ እንተዘይኮንኩ ኣብቲ ኣኼባ ምስቶም ተባዓት መንእሰያት ሓቢረ ብምስታፈይ ትዕዝብተይ ከካፍል ከተፍቅዱለይ ምስናይ ይቕሬታ ይሓትት። ካልእ ዋላ እኳ እቲ ጸብጻብ ብዝርዝሩ ክጽሓፍ ብኣኹም ምዃኑ እንተተረድኣኒ ግን ክሳብ ሽዕኡ ብዓቕመይ ቁሩብ ወስ ከብል ኢየ።
ከም ዝፍለጥ እቲ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሎንደን ምስ ገለ ሒደት ወይጦታቶም ተቐማጦ ኣብ ሊድስ ዝተወደበን ዝተጸውዐን ኣኼባ ንቀዳም 20/08/211 ካብ ሰዓት 1፣00 ድ.ቀ. ጀሚሩ ክካየድ ምዃኑ ድሮ ኣብ መርበብ ህግደፍ ዝኾነት መኣድና.ኮም ክቃላሕ ቀኒዩ። ዕላማ እቲ ኣኼባ ብመሰረቱ ነታ ብብዝሒ ብመንእሰያት ተቐማጦ ዝተዓብለለት ሊድስ እሞ ከኣ ጽንዕቲ ዕርዲ ናይ ተቓውሞ ብምዃና ገለ ኣጋጣሚ ሚሂዝካ ነቶም መንእሰያት ኣዳህሊልካ ምሓዝ ኢዩ ነይሩ። ስለዚ ኢዩ ከኣ ተራእዩ ዘይፈልጥ ጎስጓሳት ብወይጦታት ህግደፍ ነቲ ግብጃ ንምምዕራግን ነቶም መንእሰያት መስሓብን ተባሂሉ በብዓይነቱ ዘይሕለሉ ናይ ሓሶት ፕርፖጋንታታት ክንዝሑ ዝቐነዩ። ንኣብነት ተበተንቲ ጽሑፋት (leaflets) ብምዝርጋሕ ካብ ሰዓት 1 ድ.ቀ. ዝጅምር ናይ ምዝንጋዕ መደባት ኣለና፣ ኣምባሳደር ብዛዕባ ህሉው ምዕባሌታት ሃገርና መግለጺ ሂቡ ኣኼባ ምስ ከፈቶ ዝብል። ዝያዳ መስሓቢ ክኸውን ተባሂሉ ድማ ምእንቲ ሰብ መእተዊ ዋጋ ኣሎ ኢሉ ከይምለስ፣ ሙዝቃን (ምዝጋዕን ሳዕሳዒትን)፣ መግብን መስተን ብነጻ ኢዩ ተባሂሉ።
ልክዕ እቲ ኣኼባ ከባቢ ሰዓት 2፣30 ድ.ቀ. ዕሱብ ወዲ ገራህቱ መጺኡ ካብ መሕቢኢኡ ጋቢና ሰፈር (እንዳ ገለ የውሃት ደቂ ኣንስትዮ) ከም ኣመሉ ምስ ገለ 3 ሰብኡትን ሓንቲ ቀያሕ ጓል ኣንስተይትን። በቲ ኩነታት ናይቲ ገዛ (ብዝሒ ዝቃወሙ መንእሰያት) ኣቐዲሙ ሰሚዑ ስለ ዝነበረ ተዳሂሉ ኣይከም ኣመሉን ፍሽኽታን ፈገግታን ጠፊኢዎ ገጹ ተዳሂሉ ኣብ መድረኽ ተሰቒሉ ኮፍ በለ። ብመጀመርታ ነቲ ኣኼባ ዝኸፈቶ እሞ ከኣ ከምቲ ግቡኡ ንኣጋይሽ እንቋዕ ብደሓን መጻኹም ዘይብሉ ህቡብ ሃራሚ ከቦሮ ናይ ውራያት ዕሉል ወይጦ ህግደፍ ኣብ ሊድስ ኪዳነ ኤልያስ። ንሱ ዝበሎ “ እዚ ናይ ኤርትራውያን ሃገራውያን ዝኾኑ ስለ ዝኾነ እዞም ናብ መቐለ ኢትዮጵያ ዘኸድኩም ትወጹልና,,,,,,,” ድሕሪ ዘረብኡ ሓደ እኳ ካብ ዕሱባት ህግደፍ ንዕኡ ደጊፉ ደፊሩ ሰብኣይ ኮይኑ ብሒም ዝበለ ወይ ብሓይሊ ስጉምቲ ክወስድ ዝፈተነ ኮታ የልቦን።
ብወገነይ ኣብ ደረጃ ናይዚ ዉሉፍ ሃራሚ ከቦሮ ወሪደ ክዛረብ ኣይመርጽን ግን ቅሩብ ወስ ከብለሉ ዘረባ። ብሓፈሻ መብዛሕትኡ ካብዚ ተኣኪቡ ዝነበረ 140 ዝግመት መንእሰይ ዳርጋ እቲ 4/5 ክቃወም እዩ መጺኡ ናብቲ ኣኼባ። ናይዚ ጭብጢ ድማ ብግብሪ ብዓይንኻ ርኢኻዮ። ንሕና እቶም መንእሰያት ንቃወም ዝነበርና ሃገራዊ ግቡእና ዝፈጸምና፣ ነቶም መቐለ ዝበልካና ኣብ ግዜ ዶባዊ ኩናት ናይ ኤርትራ- ኢትዮጵያ ብረት ኣንጻር ኢትዮጵያን ዘልዓልና ሃገርና ክንከላኸል ብምባል። በል እስኪ ንገረና ንስኻ ኣበይ ነይርኻ ሽዑ? ምናልባት ‘ዶ ናይ ከቦሮ ወልፍኻ ኣብ ጅዳ ወይ ርያድ ተውጽእ ነይርካ? ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ‘ከ ኣበይ ነይርካ መሳቱኻ ክጋደሉ ከለዉ? እቶም ደቂ መቐለ እኮ ትማሊ ትማሊ ኣብ ሩባን ኩርባን ኤርትራን ምስ ብጾቶም ኤርትራውያን ተጋደልቲ ስለ ሓርነት ኤርትራ ተሰዊኦም ኢዮም ብተመሳስሊ ‘ውን ኤርትራውያን ጀጋኑ ኣብ መሬት ትግራይ። ስለዚ ነዚ ብክቡር ደም ዝተኣሳሰረ ዝምድና ክልተ ኣሕዋት ኣይተሕስሮ ኢኻ። ካልእ ምናልባት ንስኻን እቲ ዓምኻን ወዲ ገራህቱ ዘይትፈልጡ ከይትኾኑ ኣብ ቀረባ መዓልታት ናብ ኢትዮጵያ (መቐለ) ይኸይድ ኣለኹ ‘ሞ መልእኽቲ ናብ ኣብ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ቀዋሚ ወኪል ህግደፍ ግርማ ኣስመሮም ክማልኣልኩም።
ቀጺሉ ኣብርሃም ክፍሉ (ወዲ ሓዉ ንናይዚ ክፍሉ) ተቐማጣይ ሊድስን ዕሱብ ህግደፍን ዝኾነ ንወዲ ገራህቱ ከተባብዖ ብምሕሳብ ደሓን ረቡሹና ጥራይ ‘ሞ ክንሰጎኩም ኢና ዘስምዕ ሓጺር ምስ ተዛረበ። ካብቶም ኣብ ቅድሚት ኮፍ ኢሎም ዝነበሩ ተባዓት መንእሰያት ካብ ኮፍ መበሊኡ ብድድ ብምባል “ብመጀመርታ ሕቶ ኣለኒ ንኣምባሳደር፣ ስለምንታይ ኢኹም ንትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ስግረ-ዶብ ሓሲብኩም ኢልኩም ለንቅነ ዝረሸንኩሞም,,,,,,,,” ክብል ገና ሕትኡ ከይወድአ ወዲ ገራህቱን ሒደት ኮራኩር ህግደፍን ከቋርጽዎን ብሓይሊ ኮፍ ከብልዎን ፈቲኖም። እንተኾነ ግን ኣይክኣሉን ምኽንያቱ እቶም መንእሰያት ነዚ ኣቐዲሞ ጽፉፍ ቅድመ ምድላዋትን ሓያል ውደባን ዝገበርሉ ስለዝኾኑ ኣይኣገሞምን ነቲ ኣኼባ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ከእትውዎን ነቶም ሓደ ክልተ ደገፍቲ ህግደፍ ክዕብልልዎምን። ንዝያዳ ሓበሬታ ናይ ቪድዮ ክሊፕስ ኣብ ናይ ነጻን ተቓወምትን መርበባት ሓበሬታ ተኸታተሉ።
እቲ ኩነታት ኣኼባ ተቛሪጽ ብኸምዚ እናቐጸለ ክሳብ ከባቢ 5፣30 ፖሊስ ተጸዊዖም ከህድእዎ ፈቲኖም። ኣብ መጀመርታ 70 ዝኾኑ ካብ ተኻፈልቲ እቲ ኣኼባ (ፍርቂ) ንደገ ወጺኦም ካብቲ ኣዳራሽ ብፍቓዶ ምኽንያቱ ኣዳለውቲ እቲ ኣኼባ ዝኾኑ ዕሱባት ናይ ህግደፍ ኩሎም ኣውጹልና ‘ሞ ባዕልና ሓሪና ከነእቱ ስለዝበሉ። ካልኦት 70 ንኸውን ድማ ኣብ ውሽጢ እቲ ኣዳራሽ ተሪፍና “እዚ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ምስ ኤርትራውያን ስለዝተባህለ ኣይንቕበሎን ,,,,እዚ ኣድልዎ ኢዩ ዝፍጸም ዘሎ,,,,, ንሕና ንዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ናይ ሰብኣውን ሞራላውን ገበናት ኣብ ኤርትራ ሃገርና ዝምልከት ሕቶታት ኣለና። ስለዚ ዲሞክራስያዊ ናይ ብሪጣንያ መሰል ተጠቒምና ክንሓትት ዝብል ጠለባት ኢዩ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ምስ ኣዘዝቲ ፖሊስ ብሚስጥራውያ ዝኾኑ ስምምዓት ውዕላትን ብምግባር ተፈላሊና። እቲ ዝርዝር ናይቲ ጉዳይ ነቶም ዝምልከቶም ዝተመዘዙ (ዝምልከቶም) መንእሰያት ኣብ ዝጥዕም ግዜን ቦታን ክገልጽዎ ይገድፎ።
እቲ ኣኼባ ዋላ እኳ ንልዕሊ 3 ሰዓት ተቛሪጹ ጸኒሑ እንተቐጸለ፣ ንትሕቲ 1 ሰዓት ጥራይ ኢዩ ተኻይዱ። መቸም መዓልቱ ተባላሽያቶ ወዲ ገራህቲ ጸርጸር እናበለ ኢዩ ኣካይድዎ፣ ከም ኣመሉ ከደናግር ጸማም ሓደ ደርፉ፣ ”እዞም ዝረበሹና ናይ ወያነ ልኡኻት ኢዮም,,,, ስለዚ ፍለጥዎም።” ምንጪ ናይዚ፣ ሓንቲ መስርዕ ጥራይ ዘይኮነት ሓሙሸይቲ መስርዕ እውን ኣባላታ ምስቶም ነንሕድሕዶም ዘይፋለጡ ዕሱባት ናይ ህግደፍ ተሓዊሰን ግቡአን ገይረን ኢየን። ብዘይምግናን ዋላ ‘ውን ሽዑ ዳርጋ ፍርቆም ዝተኻፈሉ ተቓወምቲ መንእሰያት ኮይኖም ወጠርቲ ሕቶታት ካብ ምሕታት ኣየዕረፍዎን። ወዮ ጸማም ሓደ ደርፉ ወዲ ገራህቱ ግን በጃኹም 2% ከፊልኩም ናይ ጣዕሳ ፎርም መሊእኩም ኪዱ ብጽሑ ዓዲ ካብ ምባል ኣይዓረፈን።
እቲ ዘሐዝን ኣብ መወዳእታ ናይ መኸተ ሽማግለ ከቕውም እኳ እንተሃቀነ ኣይሰለጦን ግን ንግዚኡ እቶም ቅድሚ ሕጂ ዘየድምዑ ከም እኒ ኪዳነ ኤልያስ (ሃራሚ ከቦሮ)፣ ኣብርሃም ክፍሉ ,,,ሓንቲ ጓል ኣንስተይትን ሳሚ ወናኒ እንዳ ሻሂ (ቤ/ትምህርቲ ኢብራሂም ሱልጣን) ኣብ ኣስመራ ነበርን ከም ሽማግለ ክኾኑ ብበጃኻ ሓሪይዎም (ዝያዳ ዝርዝር ካብ ሊድስ ተጸበዩ)። ኣኼባ ምስ ተዛዘመ ኩላ ኩርኩር ህግደፍ ቀቀልጢፋ እግረይ ኣውጽኒ ኢላ ተዓዚራ ምኽንያቱ እቶም ዝተላዕሉ መንእሰያት ዝምሕርዎም ስለዘይመሰሎምን ሕፍረት ስለተጎልበቡን። ደሓን ይእተዉ ፖሊስ ዓዲ እንግሊዝ ልዕሊ 6 ዓበይቲ መካይን ፖሊስ ዝጸዓናን ምስ ረቂቕ ተንቀሳቓስን ደረቕን ስእሊ ዝቐርጻ ካሜራታት፣ ኣኻልብን ታዘርስን ኣባትርን (taser guns & batons) ተሰንዮም ምስ ካልኦት ረዳት ብምዃን ነቲ ጉዳይ ብምህዳእ ጽኑዕ ሓለዋ ኣካይዶ። እቲ ዘሕዝን እዚ ኩሉ ሽሻይ ሓደ ሰብ ከይበልዐን ከይሰትየን ብፍላይ እኳ እቶም ክስዕስዑን ክቃጠቡ ኣዋልድን ኢሎም እዚ ኩሉ 50 ማይልስ ዝተጓዕዙ 13 ወይጦታት ህግደፍ ካብ ከተማ ሸፊልድ ብእዋኑ ናብ ገዝኦም ምምላሶም ዘይልሙድ ተርእዮ ኢዩ። ንሓበሬታ ኣስማቶም እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፣- መድሃኔን ኢሳቕን 2 ኣሕዋት፣ ኪዳነ፣ ፍትዊ በላይ፣ ሰዒድ ሮመዳን (ኩርኩር ህግደፍ)፣ ኣኽሊሉ ኣሚነ ድራር (ሓቀኛ ስም ኣቡኡ ኣማኒኤል) ምስ ሓዉ መርሃዊ ሃይለ (ሓቀኛ ስም ኣቡኡ ኣማኒኤል)፣ ጎይትኦም ሚኪኤል ሃብተ፣ ሰለሙን (ኣሚቸ ሰብኣይ ፍረወይኒ)፣ ዮናስ ሰለሙን (ዓቢ ቆልዓ)፣ ኣብርሃም (ኣውቲስታ)፣ ተስፋማርያም ሰለባ፣ ዳኒኤል ግርማይን ኢዮም።
ኣብ መወዳእታ ከመሓላልፎ ዝደሊ መልእኽቲ ሓደ ዲፕሎማት ኢየ ዝብል ሰብ ዘይገብሮ ፍርቂ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተኸታሊ ሃይማኖት እስልምና ሮመዳን ጾም እንከሎ ኣኼባ ኢልካ ምስኡ መስተን መግብን፣ ስኽራንን ጓይላን ተራኢካ። ሕሱር ኣምባሳደር፣ መቸም ጎይታኻ ኢሳያስ ነገርካ እንተደሊዩ እዚኣ ድኽምቲ ጎንኻ ሃየ ይመዝምዛ።
ካብ ሎሚ ንደሓር መንእሰያት ኤርትራ ቆሪጾም ተላዒሎም ኣለዉ ‘ሞ ንህግደፍ ራዕዲ፣ ንደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ድማ ዓቢ ብስራት ኢዩ። ስለዚ ሃየ ንመንእሰያት ነትባብዓዮም ‘ምበር ተቓወምቲ ሓለይቲ መሲልና ክንውንኖም ኣይንፈትን ሓደራኹም ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብ ጉዳዮም ጣልቃ ኣቲኹም ጸግዒ ናይ ውድባትኩምን ማሕበራትኩምን ክኾኑ ኣይተገድድዎም። ግዚኡ ምስ ኣኸለ ባዕሎም ክመጹኹም ኢዮም ስራሕኩም/ተግባራትኩም ርእዮም።
መንእሰያት ሊድስ ሓበን ኤርትራ ኢኹም!
በረኸት ካሕሳይ
ዓዲ እንግሊዝ
21/08/2011


text: 1ዬኖ ዎዶና ዬሱሴ ዮሓኒሴይዳፓ ባሼ ሚርጌ ዓሶ ፔና ዔርዚ፥ ፔ ዓሲ ማሃሢና ዋኣፆና ማስካሢያ ፔርሴ ዓሳ ዋይዜኔ፤ 2ጋዓንቴ ዋኣፆና ዓሶ ማስካሢ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ማዓንዳፓ ዓቴም ዒዚ ፔኤሮ ዋኣፆና ማስኩዋሴ። 3ዒዛ ዛሎ ጌይንቴ ባኮ ፔርሴ ዓሳ ዋይዜሢ ዒ ዔራዖ ዪሁዳ ዓጮ ሃሺ ጌሊላ ማዒ ዓኣዼኔ። 4ዒኢካ ዒ ዓኣዻዖ ሳማሪያ ዓጮ ጊዴና ዓኣዻንዳያ ዒዛ ኮይሴኔ። 5ዬያሮ ሲካሬ ጌይንታ ሳማሪያይዳ ዓኣ ካታሜሎ ዒ ሙኬኔ፤ ሲካሬ ያይቆቤ ፔኤኮ ናኣዚ ዮሴፔም ዒንጌ ቤዞኮ ኮይሎይዳ ዓኣያኬ፤ 6ዒኢካ ያይቆቤኮ ቦኦኮና ዔቴ ዋኣሢ ዓኣንቴ ዬሱሴ ጎይፆ ሓንቲ ላቤሢሮ ዬኖ ዔቶ ዋኣፄሎ ዓጫ ዴዔኔ፤ ዬማና ዓባ ሳዛ ማዓያኬ። 7ዒማና ፔቴ ሳማሪያ ዓጪ ላኣሊስኬና ዋኣፆ ዱዓኒ ዔቶ ባንሢ ሙካዛ ዬሱሴ፦ “ዔና፥ ዋኣሢ ታና ዑሼቴራ!” ጌዔኔ። 8ዬማና ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢ ሙኡዚ ሻንቃኒ ካታሞ ዴንዴኔ። 9ዬና ሳማሪያ ዓጮ ላኣሌላ ዬሱሴ ኮራ፦ “ኔኤኒ ዓይሁዴ ዓሲታዖ ዎዲ ታና ሳማሪያ ዓጮ ላኣሌሎ ‘ዋኣሢ ታና ዑሼ!’ ጌይ ኔ ዖኦጫይ?” ጌዔኔ። ዬያ ዒዛ ጌዔሢ ዓይሁዶ ዓሶና ሳማሪያ ዓጮ ዓሶናኮ ዎላ ፔቱሞ ባኣሢሮኬ። 10ዬሱሴ፦ “ፆሲ ዒንጋ ባኮና ‘ዋኣፆ ታና ዑሼ’ ኔና ጋዓሢኮ ዖኑሞ ኔ ዔሬያ ማዔቴ ዒዛ ሺኢቃኒ ኔና ኮይሳንቴኬ፤ ዒዚያ ኔም ናንጊ ዋኣሢ ዒንጋንዳያታንቴኬ” ጌዔኔ። 11ዒዛ ማሃዖ፦ “ጎዳሢዮ! ኔኤኮ ዋኣሢ ዱዖ ባኣዚ ባኣሴ፤ ዋኣፆ ዔታኣ ኮሺ ዔታዻያኬ፤ ሂዳዖ ናንጎ ዋኣፆ ዓንካፓ ኔ ዴንቃንዳይ? 12ኔኤኒ ሓያ ኑም ዋኣፆ ዔቶ ዒንጌ፥ ኑ ዓዳሢ፥ ያይቆቤይዳፓ ባሼዳ? ዒዛና ዒዛኮ ናኣቶና ዒዛኮ ቆልማኣ ሃኖ ዋኣፆ ዔታፓ ዑሽኬኔ” ጌዔኔ። 13ዬሱሴ ዒዞም ማሃዖ፦ “ሓኖ ዋኣፆይዳፓ ዑሽካሢ ቢያ ላሚ ዋኣሢ ዼኤባንዳኔ፤ 14ታኣኒ ዒንጋ ዋኣፆይዳፓ ዑሽካሢ ናንጊና ፔቴታዖ ዼኤቢንታዓኬ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ታ ዒንጋ ዋኣፆ ዑሽካ ዓሢዳፓ ናንጊና ናንጊ ዋኣሢ ዓልቃያ ማዓንዳኔ” ጌዔኔ። 15ላኣሌላ፦ “ጎዳሢዮ! ሓይፓ ሴካ ዋኣሢ ታና ዼኤቡዋ ጉዲና ሓይካኣ ታ ዱዓኒ ሙኩዋጉዲ ሓዳራ ታኣም ዬኖጉዴ ዋኣፄሎ ዒንጌ” ጌዔኔ። 16ዬሱሴያ፦ “ዴንዲ ኔኤኮ ዓኒ ዔኤሊ ዔኪ ሙኬ” ጌዔኔ። 17ላኣሌላ፤- “ዓኒ ታኣኮ ባኣሴ” ጌይ ማሄኔ፤ ዬሱሴ ጊንሣ ዒዞም፦ “ዓኒ ታኣኮ ባኣሴ ጌይጻ ኔኤኮ ጎኔኬ፤ 18ያዺ ማዔቴያ ኔኤኮ ዶንጎ ዓኒንሢ ዓኣኔ፤ ሓሢ ኔኤና ዎላ ዓኣሢ ኔኤኮ ዓኒቱዋሴ፤ ዬያሮ ኔኤኒ ጎኔ ጌስቴኔ” ጌዔኔ። 19ላኣሌላ ዒዛም፡- “ጎዳሢዮ! ኔኤኒ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛያታሢ ሓሢ ታ ኔና ዔሬኔ፤ 20ኑ ዓዶንሢ ሓያ ዹካሢ ዑጻ ካኣሽካኔ፤ ዒንሢ ጋዓንቴ ‘ዓሲ ዚጊ ካኣሽካኒ ኮይሳሢ ዬሩሳላሜይዳኬ’ ጋዓኔ” ጌዔኔ። 21ዬሱሴ ሃሣ ዒዞም፦ “ኔ ሓና ላኣሌላ ፆሲ፥ ዓዳሢም ሓያ ዹኮ ዑፆይዳ፤ ሃሣ ዬሩሳላሜይዳ ዚጊ ካኣሽኪሢ ዛላ ዒንሢ ሜታዺንዱዋ ዎዴ ሙካንዳሢ ዔሪ ታና ጉሙርቄ፤ 22ዒንሢ ሳማሪያ ዓሳ ዒንሢሮ ዒንሢ ዔሩዋ ፆሲ ዚጊ ካኣሽካኔ፤ ኑኡኒ ጋዓንቴ ዻቂንታ ዓይሁዴይዳፓ ማዔሢሮ ኑ ዔራ ፆዛሢ ዚጊ ካኣሽካኔ። 23ጋዓንቴ ጎኔና ዚጊ ካኣሽካዞንሢ፦ ፆሲ፥ ዓዳሢም ዓያና ጌኤሺና ሓሣ ጎኑሞና ዚጊ ካኣሽካንዳ ዎዴ ሙካንዳኔ፤ ዬይ ሓሢ ሙኪናኣኮኬ፤ ፆሲ፥ ዓዳሢያ ኮዓሢ ዬያጉዴ ዚጊ ካኣሽኪፆኬ። 24ፆሲ ዓያናኬ፤ ጎኑሞና ዒዛም ዚጊ ካኣሽካዞንሢያ ዓያናና ዚጊ ዒዛ ካኣሽካንዳያ ኮይሳኔ” ጌዔኔ። 25ላኣሌላኣ፦ “ዓያና ጌኤሺ ካኣቱሞም ዓርቄ፥ ሜሲሔ ሙካንዳሢ ታ ዔራኔ፤ ዒዚ ሙካዖ ቢያ ባኣዚ ኑም ኬኤዛንዳኔ” ጌዔኔ። 26ዬሱሴ ዒማና ፦ “ሓሢ ሓይ ኔኤና ጌስታሢ፥ ታ ዒዛኬ” ጌዔኔ። 27ዬማና ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ዴንዴ ቤዛፓ ማዒ ሙካንቴ ዬሱሴ ላኣሊና ዎላ ጌስታሢሮ ዲቃቲ ሄርሼኔ፤ ማዔቶዋ፦ “ኔኤኒ ዔናኣሬ፥ ዓይጎ ኮዓይ? ሓሣ ዒዞና ዎላ ኔ ዓይጋ ጌስታይ?” ጌዒ ዖኦጬ ዓሲ ባኣሴ። 28ዬካፓ ላኣሌላ ዋኣፆ ዱዓኒ ዔኪ ሙኬ ጉዞ ሓሺ፥ ካታሞ ዴንዲ ዓሶም፦ 29“ታ ማዼ ባኮ ቢያ ታኣም ኬኤዜ ዓሲስኬያ ሃኒ ሙኪ ዛጉዋቴ! ጎዖንቴ ዒዚ ሜሲሔ ማዓንዳሞ?” ጌዔኔ። 30ዬያሮ ዓሳ ካታማፓ ኬስኪ ዬሱሴ ዓኣ ቤዞ ባንሢ ዴንዴኔ። 31ዒማና ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታ ናኣታ ዬሱሴ ኮራ፦ “ዔርዛሢዮ! ካሦ ሙዔ” ጌይ ዒዛ ሺኢቄኔ። 32ዒዚ ጋዓንቴ፦ “ዒንሢ ዔሩዋያ፥ ታኣኒ ሙዓ ሙኡዚ ታኣኮ ዓኣኔ” ዔያቶም ጌዔኔ። 33ዬያሮ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢ፦ “ዓሲ ዒዛም ሙኡዚ ዔኪ ሙኬያናንዳሞ?” ዎሊ ኮይላ ጌዔኔ። 34ዬሱሴ ዔያቶም፦ “ታኣኮ ሙዓ ታና ዳኬሢኮ ዓይሢፆ ኩንሥሢና ማዾዋ ማዺሢኬ። 35ዒንሢ፦ ‘ሓጊ ዖይዶ ዓጊኒ ዓቴኔ፤ ዬካፓ ማኣሊ ቡሪንታንዳኔ’ ጋዓያቱዋይ? ታ ሓሢ ዒንሢም ‘ሂንዳ ዼግ ጌይጋፓ ማኣላ ሃሢ ቡሪሢም ሄሌሢ ዛጉዋቴ’ ጋዓኔ። 36ማኣሎ ቡራሢ ዒ ማኣሎ ቡሬሢ ዛሎ ዔካንዳኔ፤ ናንጊና ናንጊም ማዓ ዓኣፒያ ቡኩሳንዳኔ፤ ዬያሮ ዜርቃሢያ፥ ማኣሎ ቡራሢያ ዎላ ዎዛዻንዳኔ። 37ዬያ ጎይፆና ‘ፔቴይ ዜርቃኔ፥ ሜሌሢ ሃሣ ማኣሎ ቡራኔ’ ጌይንቴ ማላታ ጎኔኬ። 38ዒንሢ ላቢባኣ ማኣሊ ቡራንዳጉዲ ታ ዒንሢ ዳኬኔ፤ ሜሌ ዓሳ ማዾና ላቤኔ፤ ዒንሢ ጋዓንቴ ዔያቶኮ ላቢፆ ዓኣፖ ቡኩሲ ዔኬኔ” ጌዔኔ። 39ላኣሌላ፦ “ታ ማዼ ባኮ ቢያ ታኣም ኬኤዜኔ” ጌዒ ዒዛ ማርካዼሢሮ ዬኖ ካታሜሎይዳ ሚርጌ ሳማሪያ ዓጪ ዓሲ ዬሱሴ ጉሙርቄኔ። 40ዬያሮ ሳማሪያ ዓጮ ዓሳ ዒዛ ኮራ ሙካዖ ዔያቶና ዎላ ዒ ዴዓንዳጉዲ ዒዛ ሺኢቃዛ፥ ዒዚያ ላምዖ ኬሊ ዒኢካ ፔኤቄኔ። 41ዒ ኬኤዛ ቃኣሎ ዛሎና ሜሌ ሚርጌ ዓሲ ዒዛ ጉሙርቄኔ። 42ዓሳ ላኣሌሎም፦ “ዓካሪ ኑኡኒ ዒዛ ጉሙርቄሢ ኔኤኒ ኑም ኬኤዜ ቃኣሎና ሌሊቱዋንቴ ኑ ኑ ቶኦኪና ዋይዜሢሮና ጎኔና ዒዚ ዓጮኮ ዻቂሻያ ማዔሢ ኑ ዔሬሢሮኬ” ጌዔኔ። 43ዬሱሴ ሳማሪያይዳ ላምዖ ኬሊ ፔኤቄስካፓ ጌሊላ ዓጮ ዓኣዼኔ። 44ዒዚ ፔ ቶኦኪና፦ “ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛ ዓሲ ፔ ዓጮይዳ ቦንቺንቱዋሴ” ጌይ ቤርታ ኬኤዜኔ። 45ጋዓንቴ ጌሊላ ዓጮ ዒ ዴንዳዛ ጌሊላ ዓሳ ኮሺና ዒዛ ሾኦቺንሢ ዔኬኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዓይሁዶኮ ዑሣ ዓኣዺፆ ቦንቾ ኬሎና ዬሩሳላሜ ዴንዲ ዒዚ ዒኢካ ማዼ ባኮ ቢያ ዔያታ ዛጌሢሮኬ። 46ዬካፓ ዬሱሴ ዋኣፆ ጫርሺ ዑሺ ማሄ ቤዞ፥ ጌሊላ ዓጮይዳ ዓኣ፥ ቃና ካታሜሎ ላሚ ዴንዴኔ፤ ዬኖና ቂፒርናሆሜይዳ ፔቴ ናይ ሃርጊንቴ፥ ካኣቲ ማኣራ ፑኡፒ ማዒ ማዻ ዓሲስኬይ ዓኣኔ። 47ዒዚያ ዬሱሴ ዪሁዳ ዓጫፓ ጌሊላ ሙኬሢ ዋይዛዖ ዬሱሴ ባንሢ ቂፒርናሆሜ ሙኪ ኮሺ ሓርጊንቲ ሃይቃኒ ዑኬ ናዓሢ ፓሣንዳጉዲ ዬሱሴ ሺኢቄኔ። 48ዬሱሴያ፦ “ዒንሢ ፆሲ ዎልቄና ማዺንታ ዓኮ ባኮና ማላታና ዛጊባኣታቶ ፔቴታዖ ጉሙርቁዋያቲ!” ዒዛም ጌዔኔ። 49ዬይ ፑኡፖ ዓሣሢ፦ “ጎዳሢዮ! ታኣኮ ናዓሢ ሓይቁዋንቴ ሃዳራ ዑኬና ሄሌ” ዒዛም ጌዔኔ። 50ዬሱሴ ዒዛም፦ “ኔ ማኣሪ ዴንዴ፤ ናዓ ኔኤኮ ፖዔኔ” ጋዓዛ፥ ዓሢ ዬሱሴ ኬኤዜ ቃኣሎ ጉሙርቂ ማኣሪ ዴንዴኔ። 51ዒ ማኣሪ ዴንዳንቴ ዒዛኮ ማዻ ዓሳ ጎይጻ ዒዛና ካኣማዖ፦ “ናዓ ኔኤኮ ፖዔኔ” ጌይ ኬኤዜኔ። 52ዒዚያ ናማ ኮሺ ማዔ ዎዶ ዖኦጫዛ፥ ዔያታ፦ “ዚጊኖ ዓባ ሳዛፓ ሺራኣና ቆሣ ሺሜኔ” ጌዔኔ። 53ዓዳሢያ ዬሱሴ፦ “ናዓ ኔኤኮ ፖዔኔ” ጌዔሢ ዒማ ዎዶ ማዔሢ ዔሬኔ፤ ዬያሮ ዬኖ ኬሎይዳፓ ዓርቃዖ ዒዛንታ ዒዛኮ ማኣሮ ዓሳኣ ቢያ ዬሱሴ ጉሙርቄኔ። 54ዬይ ፆሲ ዎልቄና ማዺንቴ ዓኮ ባካ ዬሱሴ ዪሁዳይዳፓ ጌሊላ ሙካዖ ማዼ ላምዓሳ ዓኮ ባኮኬ።


text:
ዘይሕጋዊን ብዝብል መንበሪ ገዛውቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝፈረሱዎም ዜጋታት ረድኤት ንኸይነቕርብ ዝኸልከለና ኣካል የለን ክብል ጨንፈር ቀይሕ መስቀል ኣዲስ ኣበባ ኣፍሊጡ።ብጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ዝተውሃበ ሪኢቶ ዝተጋገየ ምዃኑ ዝገለፁ ፀሓፊ እቲ ማሕበር ኣቶ ኤሊያስ ኣያና ሓገዝ ዘይሃብናሉ ምኽንያት መረዳእታ ብዘይምቕራቡ እዩ ኢሎም።
ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት /ሰመጉ/ ትማሊ ሓሙስ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክፍለ ከተማ ንፋስ ስልኪ ጣቢያ ቀርሳን ኮንቶማን ዘይሕጋዊ ብዝብል ምኽንያት መንበሪ ኣባይቶም ዝፈረሱዎም ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ሸውዓተ ሽሕ ነበርቲ ከምዘለውን ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ሓዊሱ ናይ ሓገዝ ትካላት ነቲ ጉድኣት ንምፅራይን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምሃብን ኣብዝኸድሉ እዋን ናይቲ ከባቢ ሰበስስልጣን ንኽወፁ ከምዘገደዱዎምን ንሰመጉ ገሊፆም ይብል እቲ ሪፖርት።
ዳይረክተር ሰመጉ ኣቶ እንዳልካቸው ሞላ ነዚ ንምፍፃም ኣብዝፈተነሉ እዋን ከምኡ ንኸይገብር ብሓይልታት ፀጥታ ተኸልኪልና ኢሎም።’’ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ንኦፊሰራት ሰመጉ ብቃል ሪፖርት ገይሩሎም እዩ።’’
ናይ ኣዲስ ኣበባ ጨንፈር ማሕበር ቀይሕ መስቀል ግን እቲ ሓበሬታ ዝተጋገየ እዩ ኢሉ’ሎ።ንቶም ተመዛበልቲ ሓገዝ ከምዘይተውሃበ ንቪኦኤ ዝገለፁ ዋና ፀሓፊ እቲ ማሕበር ኣቶ ኤሊያስ ኣያና ምኽንያቱ ድማ ተኸልኪልና ከይኮነስ መረዳእታ ስለዘይቐይረበ እዩ ኢሎም።
ኣስዒቦም ‘’ዝኸልከለና ኣካል’ውን የለን።ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ ገዛውቲ ዝፈርሶም ሰባት መፂኦም ንኽንሕግዞም ሓቲቶምና ብትኽእል ዝተጎዳእኹም ንምዃኑኹም ካብዘለኹምሉ ጣቢያ ክንደይ መራሒ ስድራ፣ክንደይ ቤተሰብ ከምዝተፈናቐለ እንታይ ዓይነት ረድኤት ከምዘድልየኩም እንድሕ ኣምፂኢኹም ክንዲ ዝከኣለና ክንሕግዘኩም ኢና ኢልናዮም።’’
ከምዚ ዝበልሉ ምኽንያት ዝኾነ ይኹን መንገደኛ ሰብ መፂኡ ሓግዙና ስለዝብልን ንምፍላይ ኣፀጋሚ ስለዝኾነን እዩ ኢሎም ኣቶ ኤሊያስ።ዛጊድ ካብዝኾነ ይኹን ኣካል መረዳእታ ከምዝየመበፅሖምን ዝርዝርን ዝተረጋገፀን ሰነድ እንተቐሪቡሎም ግን ንምሕጋዝ ቁሩባት ምዃኖምን ኣቶ ኤሊያስ ሓቢሮም።


text:
ሓደ እዋን ኳዅ ግዜ ሞቱ ስለ ዝቐረበ ንደቁ ኣብ ጥቓ ዓራቱ ኪመጹ ኣዘዘ’ሞ፡ ከምዚ ኪብል ተዛረቦም፣
እነሆ እምበኣር ኣነ ኣሪገ እየ፡ ደጊም ምምዋተይ ቀሪቡ ኢዩ፡ ግን ሓደ ነገር ክመኽረኩም ስምዑኒ፣ ኣብ ኦም ዓሊብኩም ምስ እትህልዉ እሞ፡ ቈልዑ ናባኹም ቀሪቦም እምኒ ከልዕሉ ድንን ምስ ዚብ ሉ፡ ፍር ኢልኩም ደኣ ካብቲ ቦታ ረሓቑ፡ ከመይሲ ብእምኒ ገይሮም ምስ ቀተሉኹም፡ መጻወቲ ድማ ከይገብሩኹም።
ሽዑ ሓደ ካብቶም ኳዃት፡ ”ኣቦ፡ እቶም እትብሎም ዘሎኻ ቈልዑ ኣብ ጁባኦም እምኒ ኣቐሚጦም እንተ ቀረቡናስ እምኒ ከልዕሉ ድንን ክሳዕ ዚብሉ ክንጽበዮም ዲና?” ብምባል ሓተተ።
ሽዑ እቲ ኣረጊት ኳዅ ገሪሙዎ፣
”ወደይ፡ እዝ’ስ ብዘመንኩም ደኣ’ምበር ብዘመንናስ ኣይነበረን” በሎ ይብሃል።
ኩሉ ዘመን ነናቱ ሕቶታትን ሽጣራታትን ኣለዎ። እቲ ናይ ቀደም ሽጣራ ከይተለወጠ ንዘልኣለም ኣይቅጽልን። ኣብ ግዜ ኣቦታትና ዘይነበረ ተርእዮታት፡ ኣብ ግዜና ይቀላቐል ኣሎ። እቲ ናይ ቀደም ፈውሲ ድማ፡ ነቲ ናይ ግዜና ሕማም ኪፍውሶ ኣይክእልን። ንኹሉ ኣጋጣሚታት ነናቱ ሕቶታትን መልስታትን ኣለዎ። ደረጃ ምስትውዓል ወድሰብ ይቕየርን ይልወጥን ይምዕብልን ኢዩ፡ እቲ ብድሆታት’ውን ከምኡ።
እዚ ዘለናዮ እዋን ኤርትራ ከም ናጻ ሃገር ኾይና እትነብረሉ ዘላ እዋን ኢዩ። እቲ ቀደም ናጻ ከይኮነት ከላ ዚጓነፋ ዝነበረ ብድሆታት ሕጂ ብሓድሽ ኣገባብ፡ ብሓድሽ መገዲ ኢዩ ዚብድሃ ዘሎ።ንኣብነት፡ ዘይተጸበናዮም ጨወይቲ ሃገር ኣብ ዙፋን ኮፍ ኢሎም ንርኢ ኣሎና። ሓድሽ ተርእዮታት ኪቀላቐሉን ኪብድሁን ንምልከት ኣሎና። ብዘይካኡ’ውን እዚ ዘለናዮ ግዜ ብብዙሕ መገዲ፡ ማለት ብጀዮፖለቲካውን ማሕበራውን ቍጠባውን መዳይ፡ ካብቲ ዝሓለፈ እዋናት ኣዚዩ እተፈልየ ምዃኑ ክንርስዕ ኣይግባእን። ዓለም’ውን ብወገና ትልወጥ ኣላ።
ከምዚ መበሊየይ፡ ኣብ እተፈላለየ ኣጋጣሚታት ከም እተዓዘብኩዎ፡ መብዛሕትኡ ህዝብና፡ ካብ ኩሉ ዘሕዝን ግን መብዛሕትኦም መንእሰያትና፡ ኣብ ፖለቲካን ማሕበራዊ ጸገማትን ህንጸት ሃገርን ዘለዎም ኣምር፡ ግዜኡ ዝሓለፎን ብትምክሕቲ ዝተባዕጠን፡ ሕድገት ዘየፍቅድን፡ ጸረ-ደሞክራስን ምዃኑ ስለ እተዓዘብኩ እየ።
መብዛሕትኡ መንእሰይ ነቲ ኣብ ናይ ኤርትራ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሕቶ ዘለዎ ኣረኣእያ፡ ዓጋመን ወያነን ከደዓትን ብዚብል መዛሙሩ ኢዩ ደሪቱዎ ዘሎ። ቀጺሉ ድማ፡ ንኤርትራውያን ብሓፈሻ ኣብ ክልተ ማለት ኣብ ምስ-ህግደፍን ኣንጻር-ህግደፍን ደንበታት ብምክፍፋል፡ ኣብ ስግኣት ዝመልኦ ናይ ሃገራዊ ሓድነት ኣመለኻኽታን፡ ኣብ ዘመኑ ዝሓለፎ ደርጋዊ ፖለቲካዊ ኣምራትን ብምምርኳስ ጸቢብ ኣረኣእያ ኣማዕቢሉ ኣሎ። ዘመኖም ንዝሓለፎም ጭርሖታት’ውን ከም መትከሉ ዚጥቀመሎም ዘሎ ይመስል።
እቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ንኤርትራ ካብ ሕማማ ከሕውያ ዚዝውተር ዝነበረ መድሃኒት ሕጂ ኣይሰርሕን ኢዩ። እቲ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲ ፈደረሽን ወይ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ዝጠቕማ ዝነበረ ፈውሲ ሕጂ ዋጋ የብሉን። እዚ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሕማም፡ ብሓድሽን ሱር-በተኽን ዝኾነ ኣገባብ ጥራይ ኢዩ ኪሓዊ ዝኽእል።
ንገሊኡ ሰብ፡ ሕቶ ብሔራት ከተልዕለሉ ከሎኻ፡ መወዳእታ ዓለም ዝኣኸለ ኮይኑ ኢዩ ዚስምዖ። ግን እቲ ሓንጎሉ ደኣዩ ተወዲኡ እምበር፡ ዓለምስ ኣይተወደአትን፡ ገና ክትነብር ኢያ። ብዙሕ ሕቶታት’ውን ከተልዕል ኢያ። መብዛሕትኡ ሰብ፡ ዓለም ክትውዳእ ኢያ ኪብል ከሎ፡ ሓንጎሉ ስለ እተወደአ ጥራይ ኢዩ።
ሓደ እዋን ብዘረባ ዘረባ ምስ ሓደ ብጻየይ ከነዕልል ከሎና፡ ነዚ ናይ ብሄራት ሕቶታት ኣልዒልናዮ። እቲ ብጻየይ ግን ደስ ኣይበሎን። ሓድነትና ከየደልደልናስ ናብ ሕቶ ብሔራት ክንከይድ። እዚ ኣየድልን ኢዩ፡ ግዜኡ ኣይኮነን ኢሉኒ።
ግንከ ድሕሪ ምውዳቕ ህግደፍ ሓዳስ ኤርትራ ክንሃንጽ እንተ ደኣ ዄንና፡ ሕማም ዘይብላ ጥዕይቲ ኤርትራ ክትኰነልና ኢና እንደሊ። ንእሽቶ ሕማም ዚብሃል የልቦን። እታ ንእሽቶ ሕማም እትብላ ኣብ ገለ ክፋል ኣካላትካ ኾይና ጸጸኒሓ ከም ቃንዛ ቅልቅል ምስ እትብለካ፡ ናብ ሓኪም ኬድካ ድማ ምስ እትምርመራ፡ ካንሰር ኮይና ክትጸንሓካ ትኽእል። ንኹሉ ክፋላት ኣካላትካ ለኻኺማ ድማ ህይወትካ ከም እትስእን ትገብረካ።
ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ፡ ኩሉ’ቲ ሕርኽርኽ ዚብል ሃገራዊ ሕቶታት ኪቐርብን ፍታሕ ኪርከበሉን ይግባእ። ወላኳ ገሊኡ ንግዜኡ ዘሰምብደና እንተ ኾነ፡ ክንፍትሾ ግን ኣሎንና። መኣስ ደኣ ኢዩሞ ኪፍታሕ? ካብ ህግደፍ ናጻ ዝኾነት ኤርትራ ድሕሪ ምህናጽ? ሽዑ’ሞ ኦሮማይ ኪብሃል ኢዩ።
ህግደፍ ጌና ህግደፍ ከይኮኑ ኸለዉ፡ ደሓር ኪፍታሕ ኢዩ ኢሎም ሒዞምልና ዝኣተዉ ክንደይ ሕማማት ነይሩ። እቲ ደሓር ዚብሉዎ ግዜ ምስ መጸ ግን፡ ኣብ ክንዲ ፍታሕ፡ ኲናትን ህልቂትን ኣምጺኡልና። ስለዚ ፖለቲካዊ ፍታሕ ግዜ ኪወሃቦ ኣይግባእን። ሕጂ’ውን እቲ ኪፍታሕ ዚኽእል፡ግዜ ኸሎ ሕጂ ኣብ ጠረጴዛ ኮፍ ኢልካ ምፍታሑ ግድን ኢዩ።
ንኣብነት ሓደ ብሔር፡ ኣነ እውጻዕ ኣለኹ ምስ ዚብል፡ እቲ ጸገም ብኣጋኡ ኪፍታሕ ኣለዎ እምበር፡ ስለምንታይ ኣብዚ እዋን’ዚ ከምዚ ሕቶ’ዚ እተላዕለ ኢልካ ጸርጸር ምባል ኣይግባእን። ወላ’ውን ናይ ሃይማኖት ሕቶ ይኹን፡ ብግቡእ ኪረአን ኪምርመርን፡ ደሞክራስያዊ መልሲ ኪረክብን ይግባእ።
ናይ ቋንቋ ሕቶ’ውን ኣሎ። ናይ ክልል ሕቶ’ውን ኪለዓል ይኽእል ይኸውን። ናይ ምንጻል ሕቶ’ውን ሰዓቱ ሓሊዉ ይመጽእ ይኸውን። ግን እቲ ዝኸፍአ ነገር፡ በዚ ሕቶ’ዚ ምስምባድን ምርዓድን ኢዩ። ኣብ ኤርትራ መን ካብ መን ይልዕል ዲዩ? መን’ዩ ሓታቲ፡ መን’ዩኸ ተሓላቒ? ወይስ እቲ ዚስምብድ ዘሎ ሰብ ወይ ጉጅለ፡ ናይ ትምክሕቲ ጸገም ኣለዎ ኾይኑ ዲዩ? እቲ ሕቶ፡ ስለምንታይ ትሓትት ዘይኮነስ፡ ስለምንታይ ትርዕድ ኪኸውን ምተገበአ።
ኣብ ዓለም ኩሉ ተፈቲኑን ተፈቲሑን ኢዩ። ንኣብነት ነቲ ብፈደራሊዝም ዚስምብድ ሰብ፡ ናብ ስዊሰርላንድ ተመልከት ክብሎ እደሊ። ነቲ ብቛንቋ ዚርዕድ ሰብ፡ ንካናዳ ተዓዘብ ብምባል ክመኽሮ እደሊ። ነቲ ብሃይማኖት ዚሰግእ ሰብ ድማ ብደሞክራሲ ተመራሕ እብሎ። ነቲ ብምንጻል ዚሻቐል ሰብ ድማ፡ ሕጂ’ውን ደሞክራሲ ዝዓብለላ ሃገር ምስ ዚምስረት፡ ብዛዕባ ምግንጻል ኪፈርህ ወይ ኪሰግእ ከም ዘይብሉ ከረጋግጸሉ እፈቱ። ኣብ ፍጹም ደሞክራሲ፡ እዚ ስግኣታት’ዚ ቦታ የብሉን።
ብሓጺሩ፡ እቲ በዘን ኣብ ላዕሊ እተጠቕሳ ሕቶታት ዚርዕድ ወይ ዚስከፍ ሰብ፣ ወይ ናይ ትምክሕቲ፡ ወይ ናይ ምጭቋን ወይ ናይ ዕብለላ ባህርያት ወይ ትልሚ ወይ ኣጀንዳ ዘለዎ ሰብ ጥራይ ኢዩ ኪኸውን ዚኽእል። ኣብታ እትመጽእ ኤርትራ፡ ሓደኳ ንኻልእ ኪውርዝየሉ ዕድል ኪወሃቦ ኣይግባእን። እታ መጻኢት ኤርትራ፡ ናይ ሓደ ብሔር ቋንቋኣዊ ወይ ባህላዊ፡ ወይ ዓሌታዊ ወይ ቍጠባዊ፡ ወይ ፖለቲካዊ ዕብለላ ዘይብላ ደኣምበር፣ ሓደ ዝጕይተተላ፡ ሓደ ዝሽቝረረላ፣ ሓደ ዝሕለቐላ፡ ሓደ ድማ ዝዋረደላ፣ ሓደ ዝንተየላ ሓደ ዝሓንከላ፡ ክትከውን ኣይግባእን።
ይኹን’ምበር፡ ካብቶም ኣብ ላዕሊ እተጠቕሱ ሕቶታት፡ ገሊኦም ፍጹም ሕጂ እንተ ዘይተመለሹ ብምባል ምህዋኽ ኣየድልን። ግን ኣብቲ ቀጻሊ ኪግበር ተሓሲቡ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላታት ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ብህዝቢ ኪለዓሉን ኣብ ዘተ ኪኣትዉን ኣገዳሲ ኢዩ። ገለ ሕቶታት ንሃይማኖት መሰረት ብምግባር ተነቃፊ ኣርእስቲ ከለዓዕሉ ይኽእሉ ይኾኑ። ይኹን’ምበር፡ ሓባእ ቍስሉ ሓባእ ፈውሱ ኢዩ’ሞ፡ ተነቀፍቲ ሕቶታት ኪለዓሉ ኸለዉ፡ ክንጥቀመሎም ደኣ’ምበር ከሰንብዱናን ከሻቕሉናን ኣይግባእን። እንተ ዘይለዓሉ ነይሮምከ? እሞ ጸኒሖም ኣብታ መጻኢት ኤርትራ ተላዒሎም ህውከት እንተ ዚፈጥሩልናኸ? ኢልካ ምሕሳብ ኣገዳሲ ኢዩ።
ኣብ ልዕል’ዚ ግን፡ ከምቲ ነቲ ፈንጂ እተዘርኣሉ መገዲ ተጠንቂቕካ እትኸዶ፡ ሓንቲ ፈንጂ ምስ እትረክብ ድማ ቀስ ኢልካ ብጥንቃቐ እተምክና ወይ ዘይትጓዳእ እትገብራ፣ ንሓድሓደ፡ ምስ ዘይፍትሑ፡ ከም ፈንጂ ከዕንዉን ከፍርሱንን ከሰንክሉን ድጉል ሓይሊ ዘለዎም ሕቶታት ወይ ጉዳያት ድማ፡ ብጥንቃቐን ብውሕልነትን ቀስ ኢልካ መርሚርካ ሃዲእካ ብጥበብ ምፍታሖም ናይ ኩሉ ዜጋ ሃገራዊ ግዴታ ኢዩ። ፈንጂ ተዘሪኡ እናረኣኻ ግን፡ ደሓር ምስ ጠዓመና ረማዕ ኢልና ከነውጽኦ ኢና ምባል፡ ዕሽነትን የዋህነትን ጥራይ ኢዩ። ስንክልቲ ሃገር ንምምስራት ድማ ሓጋዚ ኢዩ።
ከምዚ ኪብሃል ከሎ ግን፡ እታ መጻኢት ኤርትራ ኣበር ዘይብላ፡ መንቅብ ዘይብላ ክትከውን ኣሎዋ ማለት ዘይኮነስ፡ እቲ ኪሓዊ ዘለዎ ንእሽቶ ዚመስል ሕማማ፡ ብኣጋኡ ተፈቲሑስ፡ ነቲ ግዜኡ ሓሊዉ ዚመጽእ ግዜ ዚፈጥሮ ሕማማት ድማ፡ ከከም ኣመጻጽኣኡ ብህዝብን ብደሞክራስያዊ መገድን ከም ዚልለን ከም ዚፍታሕን ምግባር ማለት ኢዩ።
እምበኣር፡ ነቲ ብድሕሪ ሕጂ ዚገጥመና እተፈላለየ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቅዋማውን ሕቶታት፡ ብሓድሽን ተባዕን ኣእምሮን፡ ብሓድሽን በዳህን መንፈስን መታን ክንምክቶ፡ ብእዋኑ ቀይዲ-በተኽ ዝኾነ ናይ ኣመለኻኽታን ኣተሓሳስባን ለውጢ ክንገብር ይግባእ።
ነቲ ናይ ህግደፍ መዛሙርን ማህሌትን ዜማን ቀጻሊ ብምዝማርን ብምቕናይን ግዜና ከይነባኽን ድማ በዚ ኣጋጣምዚ ምኽረይ ክልግስ እፈቱ።ለውጢ ኣብ ኣተሓሳስባ (ሓንቲ ዓለም) ብ ኣማኑኤል ሳህለ,


text:
“ሽግር ኤርትራ፡ ፍታሕ ብኤርትራውያን” ኤርትራውያን መንእሰያት ሽግር ሃገርና ንምቕንጣጥ አብ ሃገርና ዘሎ ውልቀ ምልካዊ ስርዓት መዛዘሚ ንኽግበረሉ ዝሕግዝ ኮንፈረንስ ንምድላው አብ ምሽብሻብ ንርከብ። እዚ ዝተፈላለየ መደባት ዝሓቖፈ ኮንፈረንስ ካብ 25-28 ግንቦት አብ ርእሲ ከተማ ሕ.መ.ኣ ከተማ ዋሽንግቶን ዲሲ ክካየድ እዩ። ነዚ ካብ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ነቒሉ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሃገርና … more
Category Archives: ስቪክ ማሕበራት
ዓለም-ለኻዊ ሓድነት ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ሃገርና በዂሩ ዘሎ ሰብኣዊ መሰል፣ ፍትሕን ደሞክራስን ንምርግጋጽ ማእከል ናይ ዕላምኡ ገይሩ ካብ ዝቃለስ እንሆ ዓመታት ኣቚጺሩ። ነዚ ቅዱስ ዓላማ’ዚ ንምዕዋት ድማ ብሓደ ሸነኽ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና ኣብ ምጥርናፍን ናይ ቃልሲ ወኒኡ ክብ ኣብ ምባልን፤ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ኣብ እንነብረሉ ሃገር ምስ መንግስታውያንን ዘይመንግስታውያንን … more
ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ (EYGM ) ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ አብ ውሽጢ ሃገር (EYIM) ዝተሰምየ ጽፉፍ ውዳበ ዘለዎ ምንቅስቓስ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝተመስረተ የበስር::
ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ (EYGM ) ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ አብ ውሽጢ ሃገር (EYIM) ዝተሰምየ ጽፉፍ ውዳበ ዘለዎ ምንቅስቓስ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝተመስረተ የበስር::አብ ምትታይ ናይዚ እግሪ ተኽሊ ማሕበር: እጃም ኩልና ደቅ ሃገር ብሓፈሻ: መንእሰያት ድማ ብፍላይ አገዳሲ ምዃኑ ጸቒጥና እናተላበና: እቶም ነዚ ስጉምቲ ወሲዶም ዘለው ኣሕዋት ተባዓት መኹራዕቲ ህዝቦም … more
ህዝቢ ሚላኖ ብሓድነት ተጠሚሩ ኣብ ሓደ ቤት ክርስትያን እንዳ ማርያም ብጸሎትን ምህለላን ምስ ኣምላኹ ዝራኸበሉ ኩሉ ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ዝረኽበላ ኳ እንተኾነት፡ ህግደፍ ካብ ነዊሕ ግዜ ናብ መጋበርያ ኽለዉጡዋ ሒዅ ካብ ምባል ዓዲ ዊዒሎም ኣይፈልጡን። ኮይኑ ድማ ኣብ ቤት ክርስትያን እንዳ ማርያም ምስ ምምጻእ መንእሰያት ካብ ሊብያ፡ እቲ ቤት ክርስትያን ካብ … more
ወዲ ሰብ ኩሉ ግዜ ብሓሶትን ብምትላልን ኪነብር ኣይክእልን እዩ᎓᎓ስርዓት ህግደፍ ግን ነዚ ሓቂ እዚ ዘስተብሃሎ ኣይመስልን እዩ᎓᎓ተኽለ መንግስቱ ክኣ ትማሊ ቀዳም 21᎐01᎐2012 ኣብ ከተማ ትሮንድሃይም ነዚ ሓቂ ጎስዩ ነቶም ሕልና ዘይብሎም ብጀካ ዝሰምዕ እዝኒ ዝዛረብ ኣፍ ዘይብሎም ሰብ ረብሓ ንዝኾኑ ደገፍቲ እቲ ስርዓት፣መኸተ ብዝብል መታለሊ ቃል ኣኼባ ኪገብር መጸ᎓᎓ደገፍቲ ህግደፍ … more
ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ ስለ ኩሎም ናይ ሕሊና እሱራት ኤርትራ ኩላትና ተንሲእና ናይ ሓንተ ደቂቕ ናይ ሕሊና ጸሎት ነዕርግ። ዝከብርኩምን ዝኸብርክንን ጉባኤኛታት፡ ሎሚ ኣብ ቅድሜኹም ተረኺበ፡ ነቲ ንነዊሕ እዋናት ዝተዛረብኩሉን፡ ዝተቓለስኩሉን ጉዳይ ከም አንደገና ምሳኻትኩም ክዛተየሉ አዝዩ ባህ ይብለኒ። ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ማለት እታ ብ330 ዓ.ም. ብሓዋርያዊ ስብከት ቅዱስ ፍሬምናጦስ … more
ህዝቢ ኤርትራ እታ ኣሓቱን ኣሕዋቱን ኣቦታቱን ኣዴታቱን ከምኡ`ውን ደቁ፡ ዝተሰውኡላ ነጻነት ተነፊጋቶ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ከም ካልኣይ ዜጋ ተቖጺሩ ንሞትን ንውርደትን፡ ንዘመናዊ ባርነትን፡ ካብ ዝቃላዕ እነሆ ድሮ ዕስራ ዓመታት ሓሊፉ፡፡ እወ!! ኤርትራዊ ኣብዘን ዝሓለፋ ዕስራ ዓመታት ብኣረሜናውያን ጀነራላትን፡ ክፍሊ ስለያን ናይ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ከም ደቂ ዛግራ ብጥይት ክህደንን ክቑለብን ብኾንቱ … more
እዚ ለንቕነ ኣብ ናይ ሃገራውያንን ዓለምለኻዊ ናይ ዜና ማዕከናት ተዘርጊሑ ንርእዮ ዘለና መጭወይቲ፣ ግፍዒ፣ ዓመጽ፣ ስቅያትን መቅተልትን ንጹሃት ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን ኣብ በረካ ሲናይ ሓድሽ ዘይኮነስ መቀጸልታ እቲ ናይ ዓሰርተ ዓመት ህልቂት ናይ ጉዕዞ ስደት እዩ። ኣብ እዋን ሓዘና ዝፍስሑን ብሽግርና ዝወራዘዩን ንሶም ፈጠርቲ ጸገምና ምዃኖም ንመን ይጠፍኦ። “ኣይትብከ እንድዩ … more
ንዘስተውዕል ብሓቂ ኣእምሮ ዘለዎን ዘገናዝብን እዚ ዘለናዮ መድረኽ ህጹጽ ሕቶ ህዝቢ፡ ሕቶ ብኩራት ፍትሕን ሓርነትን ክንምልሽ ንዘይመስረታውያን ፍፍልያት ኣጽቢብና ኣብ ሓደ ስፊሕ ዲሞክራሲያዊ ሜዳ ተጠርኒፍና ክንቃለሰ ዝሓትት ምዕራፍ ኢዩ። ኣብዚ እዋንዚ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ሓሲምዎን ሰፍ ዘይብል ምልኪ ኣብ ዝባኑ ተወጢሕዎን ዘሎ ወቕቲ ሰለዝኾነ፡ ‘ቆሎ ጥጥቖ’ ዛዕባታት … more
ራኢ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ኢሰያስ ብምስዓር ሓንቲ ብቅዋምን፡ ደሞክራስን፡ ፍትሕን እትመሓደር ሃገር ምርኣይ’ዩ፡፡ ንሕና ኤርትራዊያን ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ወለዶ ኣብ ልዕሊዑ ዝጽሒ ዘሎ ኣደራዕን ፡ መግደራን፡ ሑሱም መግዛእትን፡ ንህልው ኵነታት ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ተነቓፊ ኵነታት ስለ ዘብጽሖ፡ እዚ ኵነታት እዚ ድማ በዚ ዘለዎ … more
ክቡራት ተኸታተልትና፣ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፋል መንዩ ፈላላዪ መዛዘሚ ጽሑፍና ኣብዚ ካልኣይ ክፋል ናይ ህዝቢ ስሚዒታት ከነቕርብ ቃል ብዝእተናዮ መሰረት ካብ “ሳግላ ብላዕ ኣይትቕላዕ” ዝዓይነቱ ኣገባብ ተገላጊልና እቲ ዘየልቦ ግን ከኣ ህሉው ኮይኑ ከም ሕማም መናፍስቲ ኣብዘይጭበጥ ጸገም ሸሚሙና ዘሎ ፈርሱ ከነውጽዖ ኢና እኳ እንተዘይበልና ብዓቕምና ግን ነቲ ሽፊንዎ ዘሎ … more
ብሰፊሑ ክግለጽ ከምዝጸንሐ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ቀረባ ማዓልታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ለንደን ፌስቲቫል ንምክያድ መዲቡ ኣሎ። ልክዕ እዩ ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ምስ ኣሕዋቱን ህዝቡን ዝእክቦ ባህላዊ ኣጋጣሚ ረኺቡ ክሳተፍ ምድላይ ነዉሪ ኣይኮነን። ብናይ ገለ ጥበበኛታት ኣዛራርባ ምስቲ ቅድሚ ናጽነት ኣብ ባዓል ቦለኛ ዝካየድ ዝነበረ ኣምሲልካ ምግላጹን፣ ንህጻናት ብፍላይ ናይ ሃገሮም … more
ክቡራት ኣንበብቲ፣ እዚ ፈሊምናዮ ዘለና ኣርእስቲ ንዓና ንኤርትራውያን ንጉዳይ ሓድነትና ዝምልከት ምዃኑ እንዳኣገንዘብና መበገሲና ኩልና ንጥምረትና እእጃምና ንምብርካት ነቶም ሕማም ዓበቕ ኮይኖም ነንሕድሕድና ከይንተሓቛቖፍ ንዝኽልክሉናን ዘየልቦ ነገራት ክንሓክኽ ሰለም ከይበልና ከምንሓድር ዝገብሩና ዘለው ፈሊና ንምፍላጥ ምዃኑ ብትሕትና ንገልጸልኩም። ጉዳያትና ኣብ ክንዲ ብምዝንጣል ብምክብባር፣ነድርን ሕርቃንን ገዲፍና ርግኣትን ዓቕልን፣ ምንጽርጻርን ምጉብዕባዕን ወጊድና … more
ኣብ ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ከተማ ጊሰን (ጀርመን) ኣኼባ ህግደፍን ከምኡ ድማ ኣንጻር እዚ ኣኼባ ህግደፍ ዝቃወሙ መንእሰያት ዝመብዝሕተኦም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይዱ ኔሮም ብሕጽር ዝበለ ክልተ ውራይ ኣብ ሓደ ህሞት ። ቅድሚ ጽሑፈይ ምፍላመይ ነዚ ጽሑፍ “ለብም ኢሰያስ ኣፈወርቂ“ ዝብለ ዘበገሰኒ ሓደ ፈታዊየይ ብስልኪ (ቴሌፎን) ዘዕለለኒ ክነግር መሪጸ ኣሎኹ ። ንሱ … more
እዚ መግለጺ እዚ ከነዉጽእ ዝገደደና ገለ እዋናዉን ተኣፋፍን ጉዳይ ንኹሉ ኤርትራዊ ብሩህ ንምግባር እዩ። … more
ሓደ ካብቶም ኣገደስቲ መትከላት ሃገራዊ ዋዕላ ጸብጻባት ንወከልቲ ሃገራዊ ዋዕላ ይቐርቡ ይብል። ሃገራዊ ጉባኤ ብግቡእ ስለ ክሰናዳእ ኮሚተታ ቆይመን ነበራ፣ … more
ዝኸበርካ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ዝኣገረ ልባውን ሃገራውን ሰላምታና ነቐድመልካ። ኣብዚ እዋን ንዓና ንኤርትራውያን መዓልታዊ መነባብሮና ምስ ሞት፡ ስቓይ፡ ስደት፡ ማእሰርትን ግፍዕን ተኣሳሲሩሉ ዘሎ እዋን … more
ሲቪክ ደሞክራስያዊ ምንቕስቓስ ኤርትራ፣ ሲ. ደ. ም. ኤ Eritrean Civic Democratic Movement (ECDM) ዝብል መጸውዒ ሒዝና ሕጋዊ ሰውነት ከምዝለበስና ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ ኤርትራን ደላይ ፍትሒ ዓለምን ከነፍልጥ ክንእውጅ ኮለና ሓበን ይስማዓና። … more
ኩቡራት ኣንበብቲ፡ ኣብ ቀዳማይ ክፋልና፡ ነቲ ኣብ መላእ ኣውሮጳ ዝርከብ ጸረ ህዝቢ ዝኾነ ናዚዝታዊ ማሕበር መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣቃሊዕና ኔርና፡፡ ሓደ ካብቶም ኣስማቶም ጠቒስናዮም ዝነበርና ሰናይ ሰለሙን ለማ ዝተባህለ ኣብ ዴንማርክ መራሒ ማሕበር መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ሓደ በዓል ነብሱ ምቁጽጻር ሲኢኑ ንሰባት ስለ ዘጥቅዐ ን40 ምዓልታት ብዘይ ቅድመ ኩነት ንኽእሰር … more
ኩልናከምእንፈልጦውድብሕቡራትሃገራትቤትምኽሪባይቶጸጥታኣብ 2009 ብቁ. 1907 ዝፍለጥናይማዕቀብብይን፡ኣብልዕሊምልካዊስርዓትብሰንኪእቲባዕሉዝጻሕተሮውግእምስጂቡትንኣብሶማልነቶምብግብረሽበራምስኣልቃዒዳርክብዘለዎምኣልሸባብኣንጻርመንግስቲሶማልስለዝሕግዝነዚእከይተግባራቱጠጠውከብልኢዩእምበርኣብልዕሊሕዝቢኤርትራኣይኮነን። … more
ናይቲ ውፉይ መጋበርያ ስርዓት ህግደፍ ሃብተ ወ/ገርጊስ ድሕረ ባይታን ዝተራኸብናሉ ኣጋጣሚ ምንባሩን ኣብ ትሕዝቶ ካልኣይ ክፋል ጽሑፈይ ሒዘ ክቐርብ ቃል ኣትየ ምንባረይ ዝፍለጥ’ዩ። ሃብተ ወ/ገርጊስ ንሱ ዋላ’ኳ ክፈልጠኒ እንተዘይኸኣለ፡ ኣነ ግን ኣብ ካርቱም ሕሱር ተግባር ኣብ ዝሰርሓሉ ዝነበረ እዋን ኣዓርየ ይፈልጦ ነበርኩ። … more
ዘተ እቲ ቀንዲ መሳርሒ ኩሎም ተዋሳእቲ ንደምክራስያዊ ለውጢ ብሓንሳብ ሓቢሮም ነቲ ህልዊ ሕጽረታትን ዕድላትን ዝመያየጡሉ ከምኡ ድማ ነዚ ሕቶታትዚከመይ ገሮም ከምዝገጥምዎም ስትራተጂ ንምውጻእ ዝሕግዞም መገዲ ኢዩ። ዘተ ዕዉት መታን ክኸውን ኣብ ሓቀኛ መትከላት ዝተመስረተ ኮይኑ ነቲ ልዝብ መምርሕን ቅርጻን ይህብ። … more
ቀዳም 18 ሰነ 2011 እቶም ሕድሪ ንስለ ሕድሪ ጀጋኑ እምበር ንመሸቀጢ ከምዘይኮነ ዝኣምኑን፥ ኣሚኖሙሉ ዝቃለሱን ኤርትራውያን 3.5 ማይል ወይውን ኣስታት 6 ኪ.ሜ ዝርሕቀቱ ናይ እግሪ ጉዕዞ ጌሮም። እቲ ጉዕዞ ካብ ሌክ ሜሪት ዝርከብ ናይ ህዝቢ ላይብረሪ ተበጊሱ ነታ ምጭውቲ ቀላይ ሌክ ሜሪት ዜርካ ምምጻእ እዩ ኔሩ። … more
ሎም መዓልቲ፡ ዕስራ ሰነ፡ መዓልቲ ዝኽሪ እቶም ምእንቲ ናጽነት እታ ጠርናፊትን ሓቛፊትን ኩልና ዝኾነት ኣደ መሬት ህይወቶም ዝሃቡ ጀጋኑ፡ መዓልቲ ዝኽሪ እተን ኣብ ጥሙይ ከብደንን ዕሩቕ ዝባነን ዕረን ዓንዴልን መሪሩና ከይበላ በጃ ሓርነት ህዝቢ ትንፋሰን ዝሃባ ሰማእታት ኤርትራ እያ። … more
ኣብዚ ዘሎናዮ ሰሙን፡ ናይ ኤርትራ ማዕከናት ወረ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕቶን መልሲን ክህብ ኢዩ ኢለን የመልክታ ኣሎዋ። መሰናይታ ናይ’ቲ ኣዋጅ ከኣ ስእሊ ኢሳያስ ኮኒ ኢልካ ዝተመርጸ ምስ ፍሽኽታኡ የርእያ ኣሎዋ። “ክርእይዎ ዝጸልኡዎስ ኣብ ቤት መቕደስ ቅበሩኒ”በለ ከም ዝብሉዎ ኣቦታትና፡ ኢሳያስ ብህዝቢ ክንደይ ከምዝተጸልአን ከም ዝተፈንፈነን ኣይርድኦን እዩ። … more
ኣብዚ ዘሎናዮ ሰሙን፡ ናይ ኤርትራ ማዕከናት ወረ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕቶን መልሲን ክህብ ኢዩ ኢለን የመልክታ ኣሎዋ። መሰናይታ ናይ’ቲ ኣዋጅ ከኣ ስእሊ ኢሳያስ ኮኒ ኢልካ ዝተመርጸ ምስ ፍሽኽታኡ የርእያ ኣሎዋ። “ክርእይዎ ዝጸልኡዎስ ኣብ ቤት መቕደስ ቅበሩኒ”በለ ከም ዝብሉዎ ኣቦታትና፡ ኢሳያስ ብህዝቢ ክንደይ ከምዝተጸልአን ከም ዝተፈንፈነን ኣይርድኦን እዩ። … more
ብዙሓት ኤርትራውያን ዓደዳ ስደትን ስቅያትን ሞትን ግዳያት ካብ ዝኾኑ ሓያለ ዓመታት ተቖጺሮም እዮም። … more
ኩልና ከምንፈልጦ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ 1991 ናጽነታ ክትዓትር ዝኸኣለት[ ሳላ እቲ ዘይሕለለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ድማ መንእሰያት ኣዋልድን ኣወዳትን ደቃ እዩ። … more
ዝኸበርካ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከም ዝተኸታተልካዮ ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ተዋጢሮም ዓለም ክንዲ ዑንቂ ጸቢባቶም ንዘለው ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ዝተገብረ ገንዘብ ናይ ምውጻእ ዕማም ብዓወት ተዛዚሙ ኢልና ኣበሲርናካ ኔርና። … more
አብዚ አብከባቢና ዘለዋ ሃገራት ዐቢ ጩራ ለውጢ ዝቐላቀለሉ ዘሎ እዋን ወላ ን አይተ ኩሉ ባዕሉ አየቕሰኖን አሎ። ከመይ ኢሉ ሞ ክቀስን;፡ እቲ ዘይምቅሳን ካአ ሕማቅ አሎ ጽቡቅ ናብ ቀጠር ብስራሕ ምክንያት( ማዓንጣ ምስ ተዘርገ) ኢዩ ዘንቅሳቅሶ። እዚ መገሻታት እዚ ክልተ ትርጉም ኢዩ ዘለዎ፡ … more
እዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ጽሑፍ፡ ካብቲ ብዊኪሊክስ (Wikileaks) ዝለሓዀ ብ ኣምባሳደር ሮናልድ ከይ ሙክሙለን ካብ ኣስመራ ናብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተሰደዶ ዝተተርጎም’ዩ። ንትሕዝትኡ ኻኣ ሰናይ ንባብ፡ ተፈደሉ። … more
ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘሎ ስርዓተ መንግስቲ ከምዚ እዩ፡ ከምዚ እባ ይመስል ኢልካ ብዛዕባኡ ገምጋም ክትህብ እንተኾንካ ቅድም ነቲ ኣቀዋውማ ኣዕኑድ ፖለቲካዊ ትካላቱ ምፍታሽ የድሊ። … more
መድሃኒት ተሳኢንዎ ሕማም ሰንፈለል ዘይሕረስ ቅልውላው ወይከ ዘይዕለል ወግሐ-ጸብሐ ሰንፈለል ሰቢቡ ሓንጎል ብእህታ ስቅያት ዓስዩ ነዊሕዎ ኮለል … more
ኣብ ሓደ ኣከባቢስ፡ ሓደ ብሕማም ደዌ ኣጻብዑ ዝሰኣነ መንእሰይ፡ ወለዱ ከመርዕዉዎ ስለ ዝነበሮም፡ ካብ ጎደቦ ዓዲ፡ ኩነታቱ ከይሓበሩ፡ ጎበዝ ወዲ ኣሎና’ሞ፡ ጓልኩም ሃቡና ኢሎም ይሓቱልኩም። … more
ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ ማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ኣብ ሳን ሆዘን ከባቢኣን ከመይ እላ ከም እተመስረተት ገሊጽና ከም ዝነበርና ዝዝከር እዩ። ይኹን ደኣምበር ዘራግት ማይ ዘላተን ከብቲ ጽሩይ ማይ ነይሰትያ ከም ዝበሃል ፤ ገለ ውልቀ ሰባት ሕማቅ እምበር ጽቡቅ ክሪኡ ዘይፈትው ብኻሊእ መንገዲ ሕማቅ ክሪኡ ዝሕጎሱ ጽቡቕ ክሪኡ ክነብዑ ዝሓድሩ (Sadist) ኣብ … more
ኣብ ኖርወይ ከም`ኡውን ኣብ መላእ ዓለም ዘለና ኤርትራውያን ብድሆና ብሓባር ጸረ ዓማጺና፡ ስርዓት ሸፋቱ ህ.ግ.ዲ.ፍ ይኹን … more
መእተዊ፡ ሃገር ኣሎና፡ ኣብ ሃገርና ፖለቲካዊ ምሕደራ’ሎ፡ ክብል ዝኽእል ዘሎ ኣይመስለንን፤ እንተሎ ከኣ ክንሰምዖ ድልዋት ኢና። እዚ ስለ ዝሰኣና ግን፡ ንቃለስ ኣሎና፤ እኻድኣ ከም ኣሕዛብ፡ ብሰንኪ’ቲ ርእሱ ዝተዘናበሎ መራሕን፡ ኣሳእኑን ኣእዳውን ኮይኖም ዝሰርሑ ዘለዉ ዓያሹ መጥፋእቲ ዓደቦኦምን፡ ከም ህዝቢ ኣብ ሓደጋ ንርከብ። ሓቀኛ ለውጢ ኣብ ኤርትራ፡ ኣማራጺ ዘይብሉ፡ ህጹጽ ጠለብና … more


text:
ኣመሪካ ዓርኪ የብላን፡ ረብሓ ጥራይ ኢዩ ዘለዋ ኪብሃል ሰሚዕና ኣሎና። ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ኣነ ብወገነይ፡ ሓንቲ ሃገር ጸላኢ የብላን፡ ብዘይካ ግጉይ ፖሊሲ ክብል ምደለኹ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ሓሙሽተ መዓልታት፡ ማለት መጠረስታ ወርሒ ነሓሰ፡ ምሁራን ኤርትራውያን ብዛዕባ ሃገሮም ንምዝታይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣኪቦም ነይሮም። ስለምንታይ ግን ኣብ ኣዲስ ኣበባ? ኢትዮጵያ ደኣ ጸላኢትና እንዲያ?….. ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልኩዎ እትጽላእ ሃገር የላን፡ ዚጽላእ ፖሊሲ ኢዩ ዘሎ። ፖሊሲ ኢትዮጵያ ኸኣ ብዞባዊ ይኹን፡ ብኣህጉራዊ መለክዒ ወይ መምዘኒ ዚጽላእ ኣይኮነን። አረ ዚፍቶ ኢዩ።
ቀጺለ’ውን ከምዚ ክብል እደሊ። ሓቂ ካብ ዝኾነ ሸነኽ ትምጻእ፡ ኩሉ ግዜ ሓቂ ኢያ። ሓቂ ፍሉይ ዓዲ የብላን፡ ፍሉይ ሓይሊ ግን ኣሎዋ። ሓቂ ብፖለቲካ ኣይትኽወልን፡ ብኸንቱ ዲፕሎማሲ ድማ ኣይትቕህምን።
እሞ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዄንካ ወይ ኣብ ዋሺንግተን ኴንካ ወይ ኣብ ውሽጢ ባሕሪ ጠሊቕካ ንሓቂ ምድላይ ኣይከኣልን ዲዩ? ወይስ ሓቂ ፍሉይ ቦታ ኣሎዋ ኾይኑዩ?
ምሁራን ኤርትራውያን፡ ካብ ኣርባዕተ ኩርናዓት ዓለም ናብ ኢትዮጵያ መጺኦም ብዛዕባ ሃገሮም ኪዝትዩ ከለዉ፡ ናብ ሓቂ ኪበጽሑ ስለ ዝደለዩ ኢዩ። ኣብዚ ንሓቂ ኣብ ምድላይ እተገብረ ዘተ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግቡእን ፍትሓውን ተራ ተጻዊቱ ኢዩ። ኪምስገን ዚግባኦ ኸኣ ኢዩ።
ሓቂ ንምድላይ ዚሕግዘካ ዘበለ ኹሉ ብጻይካ ኢዩ። ዘጋግየካ ጥራይ ኢዩ ጸላኢኻ። ኣብቲ ኣኼባ ከኣ ኣብ ሓቂ ተበጺሑ ኢዩ። ኩሉ ሰብ ረውዩን ቀሲኑን። ኩሉ ተባራዒ ስምዒታት ቅሂሙ። ኩሉ ስክፍታታት ጠፊኡ። ኩሉ ጥርጠራታት በኒኑ። ኣስላም ክርስትያን፡ ኣመንቲ ዘይኣመንቲ፡ እተፈላለያ ብሄራት፡ ኮታስ ኩሉ በቲ ውጽኢት ዓጊቡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ብጻየይ ብታክሲ ናብ ሓደ ቦታ እናኸድና፡ እንቍጣጣሽ ዚብል ደርፊ ብካሴት ይድረፍ ነይሩ። ሽዑ እቲ ብጻየይ፡ ትርኢ ዶ ኣሎኻ፡ ኩሉ ሰብ በዓል ሓዲሽ ዓመት ቀሪቡ ኢሉ ተሓጒሱ ኢዩ ዘሎ፡ ኢሉኒ። ኣነ ኸኣ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኩሉ ሰብ በዓል ሓዽሽ ዓመት ኣትዩ ኢሉ ኪሕጐስ ከሎ፡ ዘይተሓጎሳ ባእታታት ግን ኣለዋ ኢለዮ። ንሱ ድማ ገሪሙዎ፡ መን ደኣ ኢየን እዚኣተን ? ኢሉኒ። ኣነ ኸኣ ኣባጊዕ ኢለዮ። ከመይሲ እቲ እንቍጣጣሽ ዚብል ናይ ሓድሽ ዓመት ደርፊ፡ ንኣታተን ናይ ሞት ኣዋጅ ኢዩ። ኪሕረዳ ስለ ዝኾና።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ምሁራን ኣኼባ እናተኻየደ ከሎ፡ ኩሉ ብዛዕባ ሃገሩ ዚሓስብ ኤርትራዊ ከኣ ደስ ኢሉዎ ኸሎ፡ በዓል መስከረም ወብሳይት ግን ደስ ኣይበሎምን። ከምተን ኣባጊዕ ደኾን ተሰሚዑዎም ይኸውን?
እቲ ኣኼባ፡ ኣብ ኣስመራ ኢዩ ኪኸውን ነይሩዎ። ከመይሲ ሰባት ኣብ ዓዳቶም ኮይኖም ብዛዕባ ሃገሮም ኪዛረቡን ኪዝትዩን ከለዉ ኢዩ ደስ ዚብል። እንተ ዘይተኻእለኸ? ግን ከኣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ፡ ንሓቂ ቦታ ኣየድልዮን። ኣእምሮ ሰብ ከኣ ብዶባት ኣይውሰንን፡ ኣይዕገትን።
እቲ ኣኼባ ብዙሕ ኣርእስቲ ኣልዒሉ ኢዩ ተኻቲዑ። ካብዚ ብውሕዱ ንምጥቃስ፡ ኩነታት ሃገርና፡ ኩነታት መንእሰያትና፡ ኩነታት ዲያስፖራ፡ ኩነታት መራኸቢ ብዙሓን፡ ደሞክራሲያዊ መስርሕ፡ ፍትሒ፡ ሰላም፡ ጽቡቕ ጉርብትና. … ወዘተ.
ካብ ኩሉ ደስ ዘበለኒ ግን፡ ብዛዕባ ብሄራትን ሃይማኖትን እተኻየደ ዘተ ኢዩ። ትግርኛ ብሔር ውጹዕ ኢዩ፡ ትግረ ውጹዕ ኢዩ፡ ኩናማ ውጹዕ ኢዩ፡ ክርስትና ውጹዕ ኢዩ፡ እስልምና ውጹዕ ኢዩ ወዘተ። ዘይውጹዕ እንተሎ፡ እቲ መንግስቲ ጥራይ ኢዩ። ሓደ ብሔር ካብ ካልእ ብሔር ኣይልዕልን፡ ከምኡውን ሓደ ሃይማኖት ካብ ካልእ ሃይማኖት ኣይበልጽን። ኣነ እየ ካብ ኩሉ ዝበልጽ ዚብል እንተሎ ግን፡ እቲ መንግስቲ ጥራይ ኢዩ። እዚ ኸኣዩ ሕማም ኮይኑ ዘሎ።
እቲ ኣኼባ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዚዝምቢ ዝነበረ ፈላላይን ጠርጣርን መንፈስ በቲኑዎ። ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ሓሰብትን ተገደስትን ከኣ ግሩም መንፈስ ሓድነትን ስኒትን ፈጢሩ። ናብቲ ዚስዕብን ዓብን ሰፊሕን ዋዕላ ዘእቱ መገዲ ድማ ጸሪጉ።
ክሪስቶፎር ኮሎምባስ ንኣመሪካ (ንህንዲ) ንምርካብ ብመርከብ ይጐዓዝ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ እቶም ባሕረኛታት፡ ንስለሰተ ኣዋርሕ ዚኣክል ኣብ ባሕሪ ከም ታኒካ ኪገላበጡን ብማዕበል ኪደራበዩን ኢሎም ኣይሓሰቡዎም። ስለዚ ሓደ እዋን ንኮሎምባስ ጸዊዖም፡ ንሕና ንህይወትና ንሰግእ ኢና፡ እታ እተደልያ ዘሎኻ መሬት ከኣ ኣይረኸብናያን፡ ስለዚ ተሎ ንዓድና ምለሰና ምስ በሉዎ፡ ከምዚ ብምባል ተዛረቦም፤
ክቡራት ኣሕዋት፡ ኣይትፍርሁ፡ ቅሰኑ፡ ቀሪብና ኢና። ግዜ ኪመጽእ ኢዩ፡ መንዩ ኣብ ኒኛ ፒንታ ሳንታ ማሪያ (እተን ሰለስተ መራኽብ ኮሎምባስ) ነይሩ ኪብሃል ኢዩ። ሽዑ ኣነ ኣብአን ነይረ፡ ኣነባ፡ ኣነባ ክትብሉ ኢኹም፡ ኢሉዎም ይብሃል።
እወ፡ እቶም ኣብቲ ኣኼባ ዝነበሩ ሰባት፡ ኣስማቶም ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ኪዝከር ኪነብር ኢዩ። እወ፡ በዓል መን ነበሩ? ኪብሃል ኢዩ። ሽዑ ኣነ ኣብኡ ነይረ፡ ኣነባ ኪብሃል ከሎ፡ ብዓቢ ኩርዓትን ስምዒት ሃገራዊ ፍቕርን ኪኸውን ኢዩ።


text: 1ዬሱሴ ዹካፓ ኬዴ ዎዶና ሚርጌ ዴሬ ዒዛ ጊንጾ ሙኬኔ። 2ዬኖና ፔቴ ዑስካ ኬስካ ዶርዓ ዓርቄ ዓሲስኬይ ዬሱሴ ኮይላ ሙኪ ባሊቲና ሳዓ ሎኦማዖ፦ “ጎዳሢዮ! ኔ ኮዔቴ ታና ጌኤሻኒ ዳንዳዓኔ!” ጌዔኔ። 3ዬሱሴ ዒዛኮ ዑጾ ዓርቃዖ፦ “ጌኤሽኬ! ኔ ጌኤሽካንዳጉዲ ታ ኮዔኔ” ጋዓዛ ዬይ ዓሢ ቤዞና ዶርዓሢዳፓ ዻቂ ጌኤሽኬኔ። 4ዬካፓ ዬሱሴ፥ ዬኖ ዶርዔሎይዳፓ ዻቂ ጌኤሽኬ ዓሢም፦ “ሃያ ባኮ ዖኦማኣ ኬኤዚፖ፤ ጋዓንቴ ሃሢ ዓኣዺጋፓ ኔኤኒ ጌኤሽኬሢ ቄኤሳሢም ዻዌ፤ ሃሣ ቢያሢም ማርካ ማዓንዳጉዲ ኔኤኮ ዶርዓሢዳፓ ፖዒፆ ዛሎ ሙሴ ዓይሤ ዒንጎ ባኮ ፆሲም ዒንጌ” ጌዔኔ። 5ዬካፓ ዬሱሴ ቂፒርናሆሜ ካታሞ ጌላዛ ፄኤቶ ፖኦሊሶ ዓይሣ፥ ፔቴ ሮሜ ዓጪ ዓሲስኬይ ዒዛ ኮይላ ሙካዖ፦ 6“ጎዳሢዮ! ታኣኮ ማዻሢ ሓርጊንቲ ዎቢ፥ ሚርጌ ሜታዺ ጋራ ላሂ ዓኣኔ ታና ማኣዴ” ጌዒ ሺኢቄኔ፤ 7ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ታ ዒዛ ሙኪ ፓሣንዳኔ” ጌዔኔ። 8ፖኦሊሶ ዓይሣሢ ጋዓንቴ፦ “ጎዳሢዮ! ታ ማኣሪ ኔ ጌላኒ ታ ጊኢጋ ዓሲቱዋሴ፤ ዬያሮ ሃካ ዓኣዖ ፔቴ ባኣዚ ጌዔ፤ ታኣኮ ማዻሢ ፖዓንዳኔ፤ 9ታኣኒ ታ ቶኦኪና ዎይሣ ዓሲም ዓይሢንታያ ሓሣ ታ ዴማ፥ ታኣም ዓይሢንታ ፖኦሊሴ ዓኣኔ፤ ዔያቶይዳፓ ፔቴሢ ‘ዴንዴ!’ ታ ጋዓዛ ዴዴንዳኔ፤ ባጋሢ ሃሣ ‘ሃኒ ዬዔ!’ ታ ጋዓዛ ሙካኔ፤ ታኣም ማዻሢ ‘ሃያ ታኣም ማዼ!’ ታ ጋዓዛ ዒ ማማዻኔ” ጌዔኔ። 10ዬሱሴ ዬያ ዋይዜ ዎዶና ዲቃቲ ሄርሻዖ ዒዛና ዎላ ዓኣዻ ዓሶ ኮይላ፦ “ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሃያ ጉዴ ዼኤፒ ጉሙርቂሢ ዓኣ ዓሲ ፔቴታዖ ዒስራዔሌይዳታዖ ታ ዴንቂባኣሴ። 11ዔሩዋቴ፤ ሚርጌ ዓሲ ዓባ ኬስካ ዛሎና ጌላ ዛሎናይዳፓ ሙኪ ዓብራሃሜና ዪሳቄና ሃሣ ያይቆቤና ዎላ ጫሪንጮ ካኣቱሞይዳ ሙዓኒ ዴዓንዳኔ። 12ጫሪንጮ ካኣቱሞም ጊኢጊንቴያታዖ ዙሎ ዹሞ ቤዛ ኬኤሪንታንዳይ ዓኣኔ። ዬካ ዬና ዓሳ ዬኤኪ ዓቺ ዻዓንዳኔ” ጌዔኔ። 13ዬካፓ ዬሱሴ ፄኤቶ ፖኦሊሶ ዓይሣሢም፦ “ዴንዴ፥ ኔ ጉሙርቄሢጉዲ ማዖንጎ” ጌዔኔ። ዬያ ዓሢኮ ማዻሢ ዬማና ፖፖዔኔ። 14ዒማና ዬሱሴ ጲፂሮሴ ማኣሪ ጌላዖ፥ ጲፂሮሴኮ ባይሳ ቆፂንቲ ላሂ ዓኣንቴ ዴንቂ፥ 15ዒዞኮ ኩጮ ዒ ካኣማዛ ቤዞና ቆሣ ዒዞኮ ሃይቄም ዔቂ ዒዛ ሾኦቺንሤኔ። 16ዬካፓ ሳዓ ዓማዛ፥ ዓሳ ፑርታ ዓያና ዓርቄ ሚርጌ ሃርጌ ዓሲ ዬሱሴ ኮይላ ዔኪ ሙካዛ ‘ኬስኬ’ ጌይሢና ሌሊ ፑርቶ ዓያኖ ኬሴም ሃርጊንቴ ዓሳ ቢያ ፖዔኔ። 17ዬያይዲጾና ፆሲ ማሊጾ ኬኤዛ ዒሲያሴ ዛሎና፦ “ዒዚ ኑኡኮ ዶርዓሢ ዔኪ ኑ ጊዳፓ ዳኬኔ” ጌይንቴሢ ኩሜኔ። 18ዬሱሴ ሚርጌ ዓሲ ዒዛ ኮይላ ቡኪ ዓኣሢ ዛጋዖ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ባዞኮ ሶ ሱኮ ፒንቃንዳጉዲ ዓይሤኔ። 19ዒማና ፔቴ ሙሴ ዎጎ ዔርዛ ዓሲ ዒዛ ባንሢ ሙካዖ፦ “ዔርዛሢዮ! ኔ ዓኣዻ ቤዞ ቢያ ታ ኔኤና ዓኣዻንዳኔ” ጌዔኔ። 20ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዉኡካሢኮ ዎርቆ ዔቴ፤ ካፖኮ ሃሣ ማኣሪ ዓኣኔ። ዓሲ ናዓሢ ጋዓንቴ ላሂ ሃውሻንዳ ቤሲታዖ ባኣሴ” ጌዔኔ። 21ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢዳፓ ፔቴይ፦ “ጎዳሢዮ! ቤርታዺ ታ ዴንዲ ታ ዓዴ ሃይቄም ዱኡኪ ሙኮም” ጌዔኔ። 22ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ኔኤኒ ታ ጊንጾ ሙኬ፤ ሃይቄ ዓሳ ሃይቄ ዓሶ ዱኡካንዳጉዲ ሃሼ” ጌዔኔ። 23ዬካፓ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢና ዎላ ዋኣፆና ፒንቆ ጎንጎ ቶጊ ዴንዴኔ፤ 24ዬማና ዔርቲባኣ ዼኤፒ ባዚ ጉዳ ዔቂ፥ ዋኣፆና ፒንቆ ጎንጌሎ ዋኣፆ ኩንሢ፥ ዔኤዺሳኒ ዑኪ ሜታሴኔ፤ ዬሱሴ ጋዓንቴ ዒማና ጊንዒ ዓኣኔ። 25ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣታ ዒዛ ጴቻዖ፦ “ጎዳሢዮ! ኑ ኩዴኔ፥ ኑና ዓውሴ” ጌዔኔ። 26ዬሱሴ ዒማና፦ “ሓይ ዒንሢ ጉሙርቂጻ ፓጬ ዓሳ፥ ዓይጎሮ ዒንሢ ሃያይዲ ዒጊጬይ!” ጋዓዖ፥ ዔቂ ዢባሮና ዼኤፖ ጉዳሢና ጎሬም ቤዞና ቢያ ባካ ዚቲዮ ጌዔኔ። 27ዓሳ ጋዓንቴ ሚርጌና ዲቃቲ ሄርሻዖ፦ “ሃይ ዢባሮንታ ባዞንታ ቢያ ዓይሢንታሢ ዎዚጉዴ ዓሲዳይ?” ጌዔኔ። 28ዬሱሴ ጌሊላ ባዞና ፒንቂ ጌርሴኖኔ ዓጮ ሙካዛ ዒኢካ ፑርታ ዓያና ዓርቄ ላምዖ ዓሲ ዱኡፒ ካይዚዳፓ ኬስኪ ዒዛና ካኣሜኔ፤ ዬንሢ ሚርጌና ፑርታ ዓሲ ማዔሢሮ ዓይጎ ዓሲያ ዬኖ ጎይጾና ዓኣዻኒ ዳንዳዑዋያኬ። 29ዔያታ፦ “ፆሲ ናዓሢዮ! ኑኡና ዎላ ኔኤኮ ዓይጌ ዓኣይ? ዎዳ ሄሉዋንቴ ኔ ኑና ሜታሳኒ ሙኪያ?” ጌዒ ጌዒ ዒላቴኔ። 30ዔያታ ዓኣ ቤዛፓ ዻካ ሃኬ ዺቢ ቆሎ ጉዱንሢ ሄንቃኔ። 31ፑርቶ ዓያኖንሢ ዬሱሴ ኮራ፦ “ኔ ኑና ኬሳያ ማዔቴ፥ ሃሴኬ ጉዱንጾይዳ ኑ ጌላንዳጉዲ ኑና ዓይሤ” ጌዒ ዒዛ ሺኢቄኔ። 32ዬሱሴያ፦ “ዴንዱዋቴ!” ጋዓዛ፥ ፑርቶ ዓያኖንሢ ዓሶንሢዳፓ ኬስኪ ጉዱንፆይዳ ጌላዛ፥ ጉዱንጻ ቢያ ዔያታ ሄንቃ ማጎ ዓጮይዳፓ ዲርጊ ባዞይዳ ጌሊ ሙይንቴኔ። 33ጉዱንጾ ሄንቃ ናኣታ ጳሽኪ ካታሞ ዴንዳዖ፥ ማዔ ባኮ ቢያ ሃሣ ፑርቶ ዓያኖና ዓርቂንቴ ዓሶንሢዳኣ ማዺንቴ ባኮ ኬኤዜኔ። 34ዬካፓ ካታሞ ዓሳ ጉቤ ዬሱሴ ዛጋኒ ካታማፓ ሙኪ ዒዛ ዴንቃዖ ዔያቶኮ ዓጫፓ ዒ ኬስኪ ዓኣዻንዳጉዲ ዒዛ ሺኢቄኔ።


text:
ልኡኽ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞሲያዊ ለውጢ ምስ ናይ ኣመሪካ ወጻኢ ጉዳያት ተራኺቡ
መግለጺ ንጥፈታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ብኣቶ ተወልደ ሃብተሚካኤል፡ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን፡ ብሓጂ ጀሚል ኣማንን ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህንን፡ ኣባላት ባይቶ፡ ዝምራሕ ልኡኽ ብሚያዝያ 16, 2012 ምስ ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም። ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን ኣስፊሖም ዘትዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግፍዓውን ጨካንን ጉጅለ ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ሓሳርን መከራን ዝመልኦ ናብራ ብዝርዝር ኣብሪሆም።
ክምኡ ድማ መንግስቲ ኣመሪካ ነቲ ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመሓላለፈ ማዕቀብ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ግብሪ ክትርጎም ከም ዘለዎን ከምኡ ‘ውን ነቲ ህግደፍ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝእክቦ ግብሪ (2%) ደው ክብል ከምዘለዎ ኣጥቢቖም ሓቢሮም።
ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ ኣቃውማ ሃገራዊ ባይቶን ዕላምኡን ከምኡውን እዚ ባይቶ ዳርጋ ናይ ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን፡ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን፡ መንእሰያትን ከምኡ ‘ውን ሲቪካውያን ማሕበራትን ወካሊ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ሃገራዊ ባይቶ ካብቲ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን፡ ምስ ዝተፋላለያ መንግስታትንን ዓለም-ለኻውያንን ዞባውያን ውድባት ዘካይዶ ዘሎ ዝምድናታት ኣብሪሆም። እዚ ዝምድናታት ‘ዚ ድማ ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝተመርኮሰ ኮይኑ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለ ዝኸደሉ ኩነታት ኽልቲኦም ወገን ዘትዮሙሉ።


text:
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ከም መተካእታ ናይቲ ኣብ ማሕዩር ስርዓት ህግደፍ ተዳጕኑ ዘሎ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ነበር ኣቶ ምስጦፋ ኑርሕሸን፡ ንኣማሓዳሪት ከተማ ማጽዕ ነበር ፋና ተስፋማርያም፡ ከም ዝመዘዛ ብጎቦ ጎቦ እቲ ስርዓት ኣረጋጊጹዎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዜና ኣሰና ኣቐዲምና ኢሳይያስ ኣማሓዳሪት ዞባት ክትከውን ሓጽዩዋ ከምዘሎ ኣብ ዝጠቐስናሉ ኣጋጣሚ ከምዝኣመትናዮ፡ ኢሳይያስ ንፋና ተስፋማርያም ብዓቕማን ናይ ምምሕዳር ተመክቶኣን ዘይኮነ፡ ብተኣማንነታ ንተማእዛዝነት ስልጣኑ እዩ መሪጹዋ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ብኣኼባ ኣምሲሉ ብጎቦጎቦ ንፋና ኣማሓዳሪት ዞባ ደቡብ ምሻሙ ሓዱሽ ባህሪ ናይቲ ስርዓት ኳ እንተዘይኮነ፡ ንሓያለ ዓመታት ኣመሓዳሪ ዞባ ንዝነበረ ምስጦፋ ኑርሕሸን ኣበይ ከምዘእተዎ ንህዝቢ ከይሓበረ ከምዚ ዝኣመሰለ ስጉምቲ ምውሳዱ ግን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ክቱር ንዕቀት ዘርኢ እዩ።
ናይ መባእታ ደረጃ ትምህርቲ ጥራይ ዘለዋ ፋና ተስፋማርያም፡ ኣብ ግዜ ገድሊ ኣብ ብርጌድ 31 ኮምሽነር ጋንታ በጺሓ ዝነበረት ኮይና፡ ብድሕሪኡ ኣብ ክፍሊ ህዝቢ፡ 06 ኣብ ዝብሃል ኣሃዱ ትሰርሕ ነይራ። ቀጺላ ኣብ 72 (ስለያ) ክትሰርሕ ኳ እንተጀመረት ብቕዓት ስለዘይነበራ ናብ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ (ሃማድኤ) ተመዲባ። ኣማሓዳሪት ከተማ ባጽዕ ቅድሚ ምዃና፡ ኣማሃዳሪት ዞባ ዕዳጋ ሓሙስን ከባቢ ዩኒቨሲቲን ዝነበረት እያ።
ፋና ተስፋማርያም፡ ንብዓል ቤታ ምስ ጉጅለ 15 ይደናገጽን ይተሓባበርን እዩ ኢላ ስለዝሓሰወትሉ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ባጽዕ ናቫል በይዝ ኢሳይያስ ክፈርስ ንዝደልዮ ዝነበረ ክልተ ዓበይቲ ህንጻታት ብምፍጻም፡ ምእዙዝነታትን ተኣማንነነታን ንኢሳይያስ ስለዘረጋገጸት እያ ከም ኣማሓዳሪት ዞባ ትሽየም ዘላ።


text: 1ናሹሞ ዓይሣ ጎይፆማ ማዹዋቴ፤ ሃሣ ዓያኖ ጌኤዦ ዒንጊፆ ባሼና ፆሲ ማሊሢ ኬኤዚሢ ሚርጌና ኮዑዋቴ። 2ዓኪ ሙኡቺና ኬኤዛሢ ፆሲም ኬኤዛኔ፥ ዓሲም ኬኤዙዋሴ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ዓኣሺንቴ ባኣዚ ዓያና ጌኤሺ ዎልቄና ኬኤዛያ ማዔሢሮ ዒ ኬኤዛ ባኮ ዔራ ዓሲ ባኣሴ። 3ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛሢ ጋዓንቴ ዓሶ ኮሻኒና ዞራኒ ሃሣ ዶዲሻኒ ዓሲም ኬኤዛኔ። 4ዓኪ ሙኡቺና ጌስታሢ ፔና ሌሊ ኮሻኔ፤ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛሢ ጋዓንቴ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ቢያ ኮሻኔ። 5ዒንሢ ቢያሢ ዓኪ ሙኡቺና ጌስታቴ ቃራታንቴ ባሼ ታ ናሽካሢ ፆሲ ማሊሢ ዒንሢ ኬኤዛቶኬ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሳ ቢያ ኮሽካንዳጉዲ ዓኮ ሙኡጮና ጌስቲንቴሢ ቡላይ ባኣያ ማዔቴ ዓኪ ሙኡቺና ጌስታ ዓሲዳፓ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛሢ ባሼኬ። 6ዓካሪ ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ታ ዒንሢ ኮራ ሙካዖ ዓኪ ሙኡቺና ጌስቴቴ ዓይጎ ዒንሢ ታ ማኣዳንዳይ? ዬያይዳፓ ዒንሢ ማኣዳንዳሢ ፆሲኮ ዓኣሺንቴ ባኮ ፔጋሲ ኬኤዜቴ፥ ዔራቶና ጌስቴቴ፥ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዜቴ፤ ሃሣ ዒንሢ ዔርዞንዶ ባኣዚ ዔርዜቴኬ። 7ሹሉንጎና ጎኦላና ጉዴ፥ ሼምፓባኣ ኮፆም ማዓ ባኮኮታዖ ዱማ ዱማ ዋርቂንታ ዑኡሲ ባኣያ ማዔቴ ዔያታ ዖኦላዛ ዓይጎ ማዔቴያ ዎዲ ዔርታኒ ዳንዳዓይ? 8ዖልዚም ዋርቂንታ ዛያሢ ዔርቱዋ ጎይሢ ዋርቂንቴቴ ዖልዚም ዖኦኒ ጊኢጊንታንዳይ? 9ዬያጉዲ ዒንሢ ዔርታ ሙኡቺና ኬኤዚባኣቶ ዒንሢ ኬኤዛ ባኮ ዖኦኒ ዔራኒ ዳንዳዓንዳይ? ዢባሬይዳ፥ ጉሪ ዒንሢ ኬኤዛያ ማዓንዳኔ። 10ዓጮይዳ ቢያ ሚርጌ ሙኡቺ ዓኣኔ፤ ጋዓንቴ ቢያሢኮ ፔ ጌስታ ጎይሢ ዓኣያኬ። 11ዓካሪ ጌስቲንቴ ሙኡጫ ዎዚ ጋዓቴያ ታ ዔሩዋያ ማዔቴ ዬያ ዓሢም ታ ዓኪ ማዓንዳኔ፤ ዒዚያ ታኣም ዓኪ ማዓንዳኔ። 12ዒንሢያ ዓያኖ ጌኤዦኮ ዒንጊፆ ሚርጌና ኮዓሢሮ ባሼ ዒንሢ ኮዓንዳያ ኮይሳሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ኮሻ ዒንጊጻ ዒንሢም ሚርጋንዳጉዲኬ። 13ዬያሮ ዓኪ ሙኡቺና ጌስታ ዓሲ ጌስቲንቴ ባኮ ቡሊ ኬኤዛኒ ዳንዳዒሢ ዒዛኮ ዓኣያ ማዓንዳጉዲ ሺኢቆንጎ። 14ዓኪ ሙኡቺና ታ ሺኢቃ ዎዶና ዓያና ታኣኮ ሺኢቃኔ፤ ታኣኒ ጋዓንቴ ዔሬ ባኣዚ ባኣያ ማዒ ዓታኔ። 15ዬያሮ ታ ዎዳንዳያ ኮይሳይ ጌዔቴ ዓያናና ታ ሺኢቃንዳኔ፤ ሃሣ ጊንሣ ታ ዒኖናኣ ሺኢቃንዳኔ፤ ዓያናናኣ ታ ፆሲም ዓይናዻንዳኔ፤ ታ ዒኖናኣ ፆሲም ታ ዓይናዻንዳኔ። 16ያዺ ማዒባኣያታቴ ኔኤኒ ዓያኖና ሌሊ ፆሲ ጋላታኣና ኔ ጋዓ ባኮ ዔሩዋ ዓኪ ዓሲ “ዓኣሜን” ዎዲ ጋዓንዳይ? 17ኔኤኒ ሺኢቃ ጋላቶ ሺኢጲፃ ሚርጌና ቃራ ማዓኒ ዳንዳዓኔ፤ ጋዓንቴ ሜሌ ዓሲ ዬይ ኮሹዋያ ማዓኔ። 18ታኣኒ ዒንሢ ቢያሢዳፓ ባሼ ዓኪ ሙኡቺና ጌስታሢሮ ፆሲ ታ ጋላታኔ። 19ጋዓንቴ ዓኪ ሙኡቺና ሜሌ ዓሶ ዔርዛኒ ታጶ ሺያ ማዓ ባኣዚ ኬኤዚሢዳፓ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ባኣካ ዶንጎ ባኣዚ ዔርታ ሙኡቺና ታ ዒናፓ ማሊ ታ ኬኤዜቴ ባሼኬ። 20ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ፑርታ ባኣዚ ማዺሢም ናይ ማዑዋቴ፥ ዒንሢ ማላ ማሊፆና ናይ ማዒፖቴ፤ ማላ ማሊፆና ጋዓንቴ ዒናዼ፥ ዶዲ ዓሲ ማዑዋቴ። 21ዬይያ፡- “ ‘ዓኪ ሙኡቺ ጌስታ ዓሶ ዛሎና ሃሣ ሜሌ ዓሲ ሙኡቺና ሓያ ዴሮም ታ ኬኤዛንዳኔ፤ ያዺ ማዔቴያ ዔያታ ታሲ ዋይዚንዱዋሴ’ ጎዳ ጋዓኔ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴኔ። 22ዬያሮ ዓኪ ሙኡቺና ጌስቲሢ ማላታ ማዓሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቁዋ ዓሶምኬ፥ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶምቱዋሴ፤ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዚሢ ጋዓንቴ ማላታ ማዓሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶምኬ፥ ጉሙርቁዋ ዓሶምቱዋሴ። 23ዓካሪ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሳ ቡኪንቴ ዎዶና ቢያሢ ዓኪ ሙኡቺና ጌስታንቴ ዬይ ባካ ዔርቱዋያ ሃሣ ኪሪስቶሴ ጉሙርቁዋ ዓሲ ሙኪ ዬያ ጌስታ ዓሶ ዛጋዖ፦ “ሃይ ዓሳ ዣኣሽካኔ!” ጋኣዓዳ? 24ጋዓንቴ ቢያሢ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛያ ማዔም ዬያ ባኮ ዔሩዋያ ሃሣ ኪሪስቶሴ ጉሙርቁዋ ዓሲ ሙኬቴ ኬኤዚንታ ባኮ ቢያ ዋይዛዖ ዬያና ጫታንዳኔ፤ ዻቢንቶ ፔሲያ ዴንቂ ዔራንዳኔ። 25ሃሣ ዒና ዒዛኮ ዓኣሺንቴ ባካኣ ፔጋዻንዳኔ፤ ጊንሣ ሃሣ ዒ ባሊቶና ሳዓ ሎኦሚ፦ “ጎኔና ፆሲ ዒንሢ ባኣካኬ!” ጌዒ ፆሲ ካኣሽካንዳኔ። 26ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ዓካሪ ታ ሂዚ ጋዓኔ፡- ፆሲ ካኣሽካኒ ዒንሢ ቡኪንታኣና ዒንሢዳፓ ፔቴ ፔቴሢኮ ፆሲም ዓይናዺሢ ዒንጊሢ ዓኣኔ፥ ባጋሢኮ ዔርዚሢ ዒንጊሢ ዓኣኔ፥ ዓቴሢኮ ሃሣ ዓኣሺንቴ ባኮ ፔጋሲ ዔርዚሢ ዒንጊሢ ዓኣኔ፥ ሜሌሢኮ ጊንሣ ዓኪ ሙኡቺና ጌስታንዳ ዒንጊሢ ዓኣኔ፥ ባጋሢም ዬያ ዓኮ ሙኡጮና ጌስቲንቴሢ ቡላንዳ ዒንጊሢ ዒንጊንቴያ ዓኣኔ። ዓካሪ ዬይ ቢያ ዒንጊጻ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ኮሻያ ማዓኒ ኮይሳኔ። 27ዓኪ ሙኡቺና ጌስታይ ዓኣቶ ላምዖ፥ ሚርጌቴ ሓይሦ ማዒ ፔቴ ፔቴ ኬኤዞንጎ፤ ዔያታ ኬኤዛሢ ሜሌ ዓሲ ቡሎንጎ። 28ጌይንቴ ባኮ ቡሊ ኬኤዛ ዓሲ ባኣያታቴ ጋዓንቴ ዓኮ ሙኡጮና ጌስታ ዓሳ፥ ዓሶ ባኣካ ዚት ጌዒ፥ ጋርሲና ፔኤና ፆሲናም ኬኤዞንጎ። 29ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛዞንሢ ላምዖ ሃንጎ ሃይሦ ማዒ ኬኤዞንጎ፤ ሃንጎዋቴ ጋዓንቴ ኬኤዚንቴ ባኮ ዋይዚ ኮሺ ዱማሲ ዔሮንጎ። 30ዒማና ቡኪንቴ ቤዛ ዴዔ ዓሶይዳፓ ፔቴ ዓሲም ፆሲ ኬኤዜቶ ቤርታ ኬኤዛሢ ዚት ጎዖንጎ። 31ፔቴ ፔቴሢ ዔራንዳጉዲና ዶዳንዳጉዲ ዒንሢ ቢያሢ ፔቴ ፔቴ ዔቂ ዔቂ ፆሲ ኪኢቶ ኬኤዛኒ ዳንዳዓኔ። 32ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶኮ ዓያና ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶም ዓዓይሢንታኔ። 33ጌስቶ ጌኤዞኮ ዣሊ ኑ ቤሲ ባይዛንዳጉዲ ፆሲ ኮዑዋሴ፤ ጋዓንቴ ቢያ ባካ ኮሹሞና ማዓንዳጉዲ ኮዓኔ። ፆሲ ዴሮ ባኣካ ቢያ ማዺንታሢጉዲ፡- 34ላኣላ ቡኪንቴ ዓሶ ባኣካ ዚት ጎዖንጎ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ሙሴ ዎጋ ዓይሣ ጎይጾ ዔያታ ዓዓይሢንታንዳፓ ዓቴም ኬኤዛንዳጉዲ ዔያቶም ዓይሢንቲባኣሴ። 35ዔያታ ፔቴ ፔቴ ባኣዚ ዔራኒ ኮዔቴ ፔኤኮ ዓኒንሢ ማኣራ ዴንዳዖ ዖኦጮንጎ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዓሳ ቡኪንቴ ቤዛ ላኣላ ኬኤዛኒ ጊኢጉዋያ፥ ቦርሲሳያታሢሮኬ። 36ፆሲ ቃኣላ ኬስኬሢ ዒንሢ ኮራፓዳ? ሃሣ ፆሲ ቃኣላ ሄሌሢያ ዒንሢም ሌሊዳ? 37“ታኣኒ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛያኬ፤ ሃሣ ታኣም ዓያና ዒንጌ ዒንጊሢ ዓኣኔ” ጋዓ ዓሲ ዓኣቶ ሓይ ታ ዒንሢም ፃኣፓሢ ጎዳ ዓይሥሢ ማዔሢ ዔሮንጎ። 38ዬያ ዔራኒ ኮዑዋ ዓሲ ዓኣቶ ዒዚያ ዔርቶፓ። 39ዬያሮ ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛኒ ሚርጌና ኮዑዋቴ፤ ዓኪ ሙኡቺና ጌስቲፆዋ ላኣጊፖቴ፤ 40ጋዓንቴ ቢያ ባካ ኮይሳ ጎይሢና ሃሣ ዳምቤና ማዖንጎ።


text:
ቃለ-መሕትት ሎናርድ ቪንሰንት - ብዛዕባ ኣብ ምኒስትሪ ዜና ኤርትራ ትማሊ ዝወዓለ ኩነታት
እቲ ምስሕሓብ ከመይ ከምዝተፈትሐ ንፁር ኣይኮነን።እቶም ዝዓመፁ ኣባላት ሰራዊት ግና ካብ ህንፃ ምንስቴር ዜና ወፂኦም‘ለው
ገለ ዝዓመፁ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ፣ድሕሪ ንምንስቴር ዜና ኤርትራ ክቆፃፀሩ ዘካየድዎ ፈተነ፣ሎሚ ሰሉስ ህድኣት ናብ ኣስመራ ከምዝተመለሰ ተገሊፁ።
ልዕሊ ሚእቲ ወትሃደራት ትማሊ ንጉሆ ናብ ቤት ዕዮ ምንስቴር ዜና ብምእታው፣ብሓደ ሰራሕተኛ ኣቢሎም ፖለቲካዊ እሱራት ንክፍትሑን ናይ 1997 ሕገ-መንግስቲ ክትግበር‘ዩ ዝብል መግለፂ ንከንብብ ከምዝገበሩ እቲ ዜና ይሕብር።
እቲ ምስሕሓብ ከመይ ከምዝተፈትሐ ንፁር ኣይኮነን።እቶም ዝዓመፁ ኣባላት ሰራዊት ግና ካብ ህንፃ ምንስቴር ዜና ወፂኦም‘ለው።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ሓላፊ ፕረዚደንት‘ታ ሃገር ኣቶ የማነ ገ/መስቀል ኩነታት ከምዝነበሮ ህዱእ‘ዩ ዘሎ ኢሎም ይብል ኣብ ትዊተር ዝተዘርገሐ ሓበሬታ።
መርበብ ሓበሬታ ተቃወምቲ ዓወተ ዳት ኮም፣ እቲ ተቃውሞ ብሳልሕ ዖስማን ዝተባሃለ ኣዛዚ ሰራዊት ከምዝተመርሐን፣ ህዳሴ መስርሕ ዴሞክራሲ‘ታ ሃገር ንክጅምር ከምዝዓለሙ እቲ ዜና ይገልፅ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ንፕረዚደንት ንዝተቃወሙ ጋዜጠኛታትን ሰበ-ስልጣንን ሓዊሱ ኣብ‘ታ ሃገር ኣሻሓት ፖለቲካዊ እሱራት ሒዙ ከምዘሎ ዝረኸብናዮ ዜና ይሕብር።
ቢሮ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ብወገኑ፣ሽዱሽተ ሚልዮን ኣብ ዝህዝባ ኤርትራ ካብ ፭ ክሳብ ፲ ሽሕ ፖለቲካዊ እሱራት ኣለው ይብል።
ነዚ ኩነታት ብዝምልከት ዝፈልጦ ሓበሬታ ንኸካፍለና ፒተር ሃይንላይን ንፊሪላንስ ጋዜጠኛ ሊኣናርዶ ቪንሰንት አዘራሪብዎ'ሎ። ብኸምዚ ዝስዕብ ቀሪቡ'ሎ።
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ
Leonardo-Vincent-Eritrea-1-22-13


text:
ጽልኢ ኣይነጎሃህር (ካልኣይ ክፋል) (ብደብረ) ክቡራት ኣንበብቲ ሕጂ ከኣ ብዛዕባ ርእይቶ መሃብ ቁሩብ ክዛረብ። ርእይቶ ኣወንታዊን ኣሉታዊን ክኸውን ይኽእል። ግን ሃናጺ ክኸውን ይምረጽ። ስሚዒታውያን ኣይንኹን። እቲ ጸሓፋይ ክብሎ ወይ ከመሓላልፎ ዝደልዮ ነገር ክሳብ ዝውድእ ዕድል ንሃቦ ‘ምበር ብግምት ከምዚ እዩ ክብል ደልዩ ኢልካ ርእይቶ ምሃብ ቁሩብ ታህዋኽን ርእስኽእ ብዝፈጥሮ … more
Category Archives: ርእይቶ
ጽልኢ ኣይነጎሃህር (ቀዳማይ ክፋል) ብመጀመርታ ንኹሎም ኣንበብቲ ሰላም ክብል ኣፍቅዱለይ። ሰላም ልባዊ ትምኒተይ እዩ። ድሕሪ ሰላም ኩሉ ይመጽእ። ሰላም ኣብዘለወሉ ቅሳነት ይነግስ፡ ጸጋ ይመጽእ። ንቡር ናብራ ይህሉ፡ ምትሕስሳብ ምትሕልላይ ይህሉ፡ ኮታስ እቲ ጽቡቕ ዝበሃል ኩሉ ተፈጻምነት ይህልዎ ብዓቢኡ ከኣ ፍቅርን ሕውነትን ግቡእ ቦትኦም ይሕዙ። ኩሉ ኣብ ፍቕሪ እዩ … more
ጸጒረይ ክምሸጥ! “ኣንታ ነዚ ዲኻ ተበጂኻ!? መልሰለይ’ባ!?” ብዓይነይ ዘጓነፈኒ ፍጻመ፡ ናይ መወዳእታ ክፋል፥ “እዋይ! ኣቲ መዓረይ ንዒ’ስከ በዚኣ ኮፍ በሊ? እንታይ እየ ዝሰምዕ ዘለኹ ጓለይ!? ፈቐዶ ገዛውቲ ደድሕሪ ልቺ ክትኮሊ ውዒልኪ!? እስክሉ?” ብምባል፡ ዋና ገዛ ሓደ ክልተ ቢጎዲኒ ፈቲሓ ንገለ ክፋል ጸጉሪ ርእሰይ ትንክፍ ትንክፍ ኣበለቶ’ሞ፡ … more
ሱቅ ጡዑም እንታይ ገደሰኒ (ብደብረ) ኣንፈት ፖለቲካ ሃገርና ባህርያትናን ኣይርደኣካን እዩ። ደይምሕሳቡ ይሓይሽ ‘ምበር ሕውስውስ ‘ዩ ድብለካ። ብዙሕ ናይ ፖለቲካ ፈላጥ ኣይኮንኩን ግን ከኣ ይርደኣኒ ‘ዩ በሃላይ ‘የ። በዚ መዳይ ንነፍሰይ ምስ ካልኦት (ንኣብነት ምስ ስድራይ) ዘለኒ ኣረኣእያ ክመዝና ከለኹ ኣብ ክልተ ጫፋት ኢና ንምደብ። ንሶም ፍጹም ደገፍቲ መንግስቲ ክብሎም … more
ዑዉር፡ ይመሰለለይ ተዓሊም (ብደብረ) ኣብ 1999፡ ምስ ‘ቲ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያ ዝተኣሳሰረ፡ ዕድሜና ንሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይምልከተና፡ሊዕሊ ኣርብዓ ክሳብ ሓምሳ ዓመት ዝኾንና፡ ኣባላት ዑቁር ሰራዊት ተባሂልና ንሳዋ ወሪድና ነይርና። ኣብ ሳዋ ንኽልተ ወርሒ ዝኣክል ብወተሃደራዊ ሳይንስ ተዓሊምና። ሽዑኡ ዝተዓለምና ብቕዓት እንተዘይነበረናውን ምስቲ ዝነበረ ኹነታት፡ ስሚዒትን ሃገራውነትን ነቲ ተዓሊም ብልቢ ዝተቐበልናዮ (ሕሙማት ገዲፍካ) ብዙሓት ኢና። … more
ስርዓት ኢሳያስ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ውልቀ መላኺ ኢሳያስን ኮራኩሩን፡ ወትሩ ዝምድርዎን ህዝብና ንምድንጋር ዘቅርብዎ ብመዓር ዝተለበጠ መርዝን ብዘየገድስ፡ ንሳቶም ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኖም ኣረሜናውን ኣዕናውን ተግባራቶም ብግብሪ የረጋግጾ ኣሎ፡፡ ኢሳያስን ደቂ መዛሙርትን፡ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኖም ብዙሕ መርትዖታት ክቐርብ ዝኸእል’ዃ እንተኾነ፡ ነቶም “ኣይፋል ስርዓት ኢሳያስ ንጹህ ከም ጲላጦስ ኢዩ” … more
መስከረም (መሽረፈት) ኔትን ራድዮ ኤረናን ኣብ ሓደ ማኣዲ ኣሰና ኣብ ጉዳይ’ቲ ብ1997 ዓም ዝጸደቐ ሃገራዊ ቅዋምን ኣብቲ ካብ ኤችቢሲ ልሒኹ ዝወጽአ ውልቀ መላኺ መራሒ ኢሰያስ ወይ ልኡኻቱ ኣብ ናይታ ባንክ ናይ ስዊዝ ጨንፈር ዝኸዘኑዎ ምዃኑ ዝእመነሉ 700 ሚልዮን ዶላር ዝኣክል ገንዘብ ዘጋለጸ ሓበሬታ ኢያ ተጸሚዳ ቀንያ። መስከረም ኔትን ራድዮ ኤረናን … more
“ኣብ ስደት ዝርከባ ሓደ ሓደ ናይ ኤርትራውያን መርበባት ኣቐዲመን ኣብ ዝዘርግሖ ግጉይ ሓበሬታ፣ ክልተ ደቁን ሓንቲ ሓብቱን ናብ ኢትዮጵያ ክሰግሩን ካብ ኣባላት ሰራዊት ሓለዋ ዶባት ኤርትራ ብዝተተኮሰሎም ጥይት ተቀቲሎም ዝብል ወረ ከምዝተዘርግሐ ዝሓበረ ክብሮም፣ ነዚ ሓቕነት ዘይብሉ ዘይተጻረየ ሓበሬታ መን ከምዝሃቦም’ውን ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይነበሮ ጠቒሱ።” ቃል ራድዮ ኤረና። … more
“ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር: ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ” – መርገም’ዶ ምርቓ ? ሎም ቅነ “ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ” ዝብል መሰደመም ካባና ካብ ወገን ደለይቲ ፍትሒ ሰሚዕና:: ብላዕሊ ላዕሊ ንዝርእይ እዚ ብህሎ: መርገም ድዩ ምርቓ ግር ከብሎ ይኽእል ይኸውን:: ህግ ማለት እቲ ኤርትራ ኣብ 1991 ካብ መግዛእቲ ክትወጽእ እንከላ: ከም … more
ጸጒረይ ክምሸጥ! “ኣንታ ነዚ ዲኻ ተበጂኻ!? መልሰለይ’ባ!?” ብዓይነይ ዘጓነፈኒ ፍጻመ፡ 2ይ ክፋል፥ “ሃለው መን ክብል? ኣቤት ሽኮሪና፡ ወዲእኪ? እዋእ! ኢሂ!? ኣብኡ ከኣ ወሲዶማ!? በቃ በሊ ነዞም ሒዘዮም ዘለኹ ዓማዊል ኣብዛ ማይ ተመናይ ኣብጽሕ ኣቢለዮም ቀልጢፈ ክመጸኪ’የ፡ ቻው። መጻእኩ፡ መጻእኩ” ብምባል ታክሲስታ፡ ሽክና ርእሱ እናነቕነቐ ክግረም ዝረኣዮ ሓደ … more
ጸጒረይ ክምሸጥ! “ኣንታ ነዚ ዲኻ ተበጂኻ!? መልሰለይ’ባ!?” ብሓቂ ዘጓነፈኒ ፍጻመ። ኣብ ከባቢ ገዛውትና፡ ኣብ ማይጭሆት እትርከብ፡ ኣብ ቤታ ቁጅና ሳሎን ዘሎዋ መሻጢት’የ፡ ከባቢ ሰዓት ዓሰርተ ናይ ንግሆ ኣትየ። ጸጒረይ ፈቲሓ ክሳዕ ብቢጎዲኒ ትጥቕልለለይ ከኣ ናብታ ካብ ሓደ ኣንጎሎ ጀሚራ ንጸጋም ወገን ናይቲ ዝነበርኩዎ ገዛ፡ ኣብ ላዕለዋይ ኣካል … more
ሚዛን ብወለዳ ክትምረቕ ብዘይድሌታ ንዘይትፈልጦ ሰብኣይ ተመርዓወት:: ወለዳ ፍቓዶም ስለዝመልኣትሎም ምዉቕ ሓዳር መስሪታ ፈራይትን ጸጋይትን ክትኮነሎም ተመንዮም ኣፋነውዋ:: ኣብ ዓመታ ቆልዓ ተበኩራ: እንተኾነ ሰብኣያ ሓላፍነት ዘይስምዖ ብምንባሩ: እታ ብርኽቲ ውላድ ናብ ቤታ ተመልሰት:: እቲ ምርቓ ኣይጠቐማን ከይበሃል ምናልባት ካብ ሰብኣያ ብምፍልላያ ዝሓሸ ዕድል ይገጥማ ይኸውን:: ከምቲ ፈረንጅ ዝተኸወለ ምርቓ ዝብልዎ … more
ኣብዚ አዋን’ዚ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብጠቅላላ ዕድመኡ ንመርዓ፡ ንካልኣይ ደረጃ ትምህርትን ስድራቤት ንምሕጋዝ ን ዝበጽሐ ኤርትራዊ መንእሰይ ድማ ብፍላይ፡ ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተሰናኺሉ ዕጫኡ ንግዱድ ዕስክርና፡ ስደትን ሕሰም መነባብሮን ኮይኑ’ሎ ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ግን፡ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ፡ ኤርትራውያን ኣብ ገዛእ መሬቶም ጓኖት እቶም ብስም ደምህት ዝፍለጡ ዕሱባት ሓለውቲ ስርዓት … more
ማሕነቆ ቃልሲ ንለውጢ መንእሰያት ስደተኛታት ኤርትራ (መንእሰይ ሮቤል እምባየ ኣባል ኤስደለ ኣብ ዘቕረቦ መግለጺ መጠናኸሪ ጽሑፍ) ለውጢ ብዘይተሳትፎ መንእሰያት ኣይሰምርን ‘ዩ። ተራ መንእሰያት እቲ ዝለዓለ ቦታ ዝሕዝ ‘ዩ። ኢሳይያስ ካብ ዝነቕሓሎም እቲ ቀዳማይ ነገር ናይ መንእሰያት ደላይ ለውጢ ምዃንን ነዚ ኣተሓሳስባ ምድሃኽን ‘ዩ። ኣባል ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ መንእሰይ … more
ፍታሕ መጨቖኒ ጥበባት (ቀዳማይ ክፋል) ብደብረ ሓደ ወሃባይ ርእይቶ ኣቶ ዘሙይ ዝበሃሉ ኣብ መጨቆኒ ጥበባት ዝብል ጽሑፈይ እዞም ዝስዕቡ ሕቶታት ክምልሰሎም ሓቲቶምኒ ነይሮም። እተን ሕቶታት እዘን ዝስዕባ እየን። እሞ ኩሉ ሽጣራ ኢሰይያስ ካብ ፈለጥናዮ ጹቡቅ፡ ሕጂ እንታይ ይገበር? መፍትሒ ሽግርና ከመይ እዩ ክከውን? ዶስ እሰያስ እዚ ገበረ እንዳልና ‘ና … more
ዚርሳዕ ኣይኮነን! ንዝኽሪ’ቶም ንሽዱሽተ ዓመታት ብዘይበደል ተመቊሖምን ኣብ ገሃነም ምልኪ ስፍሪ ኣልቦ ሓሳረ መከራ ኣሕሊፎምን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ጉጅለ ምልኪ ንገለ ዕላማ ኢሉ፡ ኣብዚ ወርሒ ጥሪ ካብ ናይ ጸላም ጸቢብ ቀይዲ ናብ ናይ ብርሃን ገፊሕ ቀይዲ፡ ቦታ ዝቐየረሎም ግዳያት ምልኪ፡ ድሕሪ’ዚ ኩሉ ስቓይውን ተበዲልና ኢሎም ትንፍስ ከይብሉ ምእንቲ፡ ብሓደ … more
ንሰብ ምንጻል ብስነኣእምሮ ምቕታል ኢዩ:: ሳራ ክልተ ወርሒ ብዝተቐየደት ውነኣ ተዘናበለ:: ንሳ ቅልጡፍ ኣሳጉማ እግሪ ሰምዐትን ብልጭታ ተራእያን::ኣብታ ሸላ ድማ ብኣርባዕተ መሓውራ እናንፈሓኾት እዝና ናብ ማዕጾ ኣጸጊዐ ትጸናጸን:: ሳራ ኣብ ኣኽራናት ኩርድ ዒራቕ ምስ መሓዙታ እናተንቀሳቐሰት:ከይፈለጣ ዶብ ኢራን ብምጥሓሰን ብስለላ ተኸሲሰን ኣብ ተህራን ኣብ ዝርከብ ኢቪን ዝተባህለ ቤትማእሰርቲ ነንበይነን … more
ከም ሓው ጠዓመ በርሀ “ተመሳሳሊ መጸዋዕታ ንሰብ ጸጋ ኤርትራ” ብሓዊ ኣቶ ጠዓመ በርሀ፡ ንሓርበኛታት ተቓለስቲ ኣባላት ተሓኤ ነበርን ተቓለስቲ ህግሓኤ ዘቅረቦ ጻዊዒት ኣንቢበዮ። ዝድገፍ ጻዊዒት ይብል። ከምቲ ዝበሎ፡ ጊዚያዊ ውልቃዊ ኩራ ኣወጊዶም፡ ንኽጋደሉ ኢሎም ክወጹ ከለዉ ንዝነበሮም ራእይ ኣቐዲሞም፡ ምእንቲ ሃገር ሓደ ኮይኖም ህዝቦም ሓራ ከውጽኡ፡ ብዙሓት በዚ ሓሳብ … more
ካብ ደብረ (መቀጸልታ ጸሊም ታሪኽ) መግዛእቲ ኢሳይያስን ጉጅሉኡን ካብ ካልእ መግዛእታት ዝፈልዮም እንተሎ ፍሉይ ምስሉይ ጨፍላቂ ጥበባት ምጥቃሞም እዩ። ከይተፈለጥካ፡ መሲልካ፡ ብኸመይ ጨፍሊቕካ ትገዝእ ዝሕግዝ ሜላ ማለት እዩ። ቅልል ብዝበለ ወኻርያስ ቆርበት በጊዕ ተኸዲና ናብ ኣባጊዕ በጊዕ መሲላ ከም ምሕዋስ እዩ። እዚኤን ጥበባት በሓደ ለይቲ ዝተቀድሓ ዘይኮናስ ገሊኤን ብናይ ዝተናወሐ … more
መጸዋዕታ ንሓርበኛታት ተጋደልቲ ኤርትራ ጻውዒተይ ናብ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ እኳ እንተኾነ፡ ዝያዳ ግን ናብቶም፡ ሓርበኛታት ተቓለስቲ ኣባላት ተሓኤ ነበርን ተቓለስቲ ህግሓኤ ነበርን ዘተኮረ ኢዩ። ክቡራት ገዳይም ሓርበኛታት ተቓለስቲ፡ ድሕሪ እታ ስማዊት ናጽነት ኤርትራ 1991, ውሽጥን ኣካይዳን መራሕቲ ህግደፍ ፈሊጥኩም፡ ኣንጊህኩም ኣብ ምቅዋም ስርዓት ህግደፍ ዝኣተኹም ክቡራት ሓርበኛታት፡ ከምቲ ሓደ ኣራዊተ-ገዳም … more
ነዲኡ እሰሩዋ! ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ሓደ ዓዲ ብህግደፍ ዝተፈጸመ ተግባር፥ “ሃለው ሃለው? መን ክብል?” “እእእእ መ…ሜጀር ዲኻ?” “እወ ኣነ’የ መን ኢኻ?” “ንሕና ኣባላት ኤምፒ ኢና” “ኣሃ ሕራይ። ረኺብኩሞዶ ነቲ…?” “ኣይረኸብናዮን” “ናበይ ከይዱ? ሰጊሩድዩ?” “ኖኖ ኣሎ ምህላውሲ ግን ኣብ ገዛኡ ኣይጸናሓናን” “ሰበይቱ የላንድያ’ሞ?” “ኣላ’ባ” “ያላ’ሞ ንሱ … more
መውጻእቲ ሓራ መውጻእቲ ሓራ ወይ ምንቅስቓስ ዚብሃሉ እንታይ እዮም? ኣስታት 130 ዓመታት ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ሮማውያን ንእስራኤላውያን ብመግዛእትን ጭቆናን ሞኽ ምስ ኣበሉዎም፡ ባር-ኮኽባ እተባህለ ምዑት ሰብ ዝመርሖም ተቓለስቲ ኣንጻር መንግስቲ ሮማ መኪቶም። ከምዚ መግበሪኦም፡ ሃይማኖቶምን ባህሎምን ዓሌቶምን ንምዕቃብ እዩ። እቲ ዕላማኦም ጽቡቕ እዩ ነይሩ፡ ግን ሮማውያን ብዂናትን ብመሳርያታት ኲናትን ብወትሃደራዊ … more
ካብ ጉዪይ ምዓል ክሳድ ምሓዝ፡ ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ፡ እንተወሓደ ብሰልስተ ነገራት ማለት ብውልቃውነት /ስሰዔ ንዓይ ይጥዓመኒ ናይ ካልእ እንታይ ገደሰኒ ብዝብል ኣተሓሳስባ፡ ብድሑርነት ማለት ዓለም ብግሎብ ደረጃ ኣብ ትወናጨፈሉ ዘላ ህሞት፡ ንሕና ግን ብዓሌትን ወረዳን ኣብ ትሕተ ሃገራውነት ተዓምጺጽና ብምህላውና ከምኡውን ብሕሱም ፍርሕን ሽቕረራን ኣብ ትሕቲ ራሕ ኢድ ህግደፍ ወዲቕና … more
ጸሊም ታሪኽ ካልኣይ ክፋል ኣዲኡ ዘፍለጠ መርገም ዓብይቲ ዓዲ ኣብ ሓደ እንዳውራይ ስወኦም እንዳጠዓዓሙ ወጃእ እንዳበሉ የዕልሉ ነበሩ። ናይ ቀደም ዘሕለፍዎ ሂይወት ታሪኽ እንዳዘከሩ “ዝሓለፈ ጥዑም!” እንዳብሉ ናይ ዝሓለፈ ጊዜ ጽቡቅ ምስ ናይ ሕጂ የነጻጽሩ ነበሩ። ኣቦይ ኣብርሃ ግን ዝን ኢሎም ኣብ ሓሳብ ጢሒሎም ነበሩ፡ ነቲ ዕላል መዘንኦም ብሙሉእ … more
ኣቦይ ደምሃይ! ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል፥ እንታይ ህጹጽ ነገር ስለ ዝተረኽበ’ዩ ግን ሕጂ ድሕሪ 23 ዓመታት፡ ሽማግለታት ብግዲ ዘዕጥቕ ዘሎ!? ሕጂ ንሓደ ክልተ ወርሒ ዘየጸቢ ህውኽ ተዓሊምከ ንምንታይ ኣድለየ? ናይ ኲናት ሓደጋ ከምዘየሎ ባዕሉ ገሊጹዎ’ዩ። እንተ ደኣ ናይ ኲናት ሓደጋ እንተዘየልዩኸ ደቆም ኣብ በረኻ ሰፊሮም ከይኣክል፡ እንደገና ንወለዲ … more
ቃልሲ ወለዶታት ክንብል ከለና እቲ ኣቦታትና ኣብ ኣርብዓታት ዘንቀድዎ ፍትሓዊ ቃልሲ ኤርትራን ኤርትራውነትን’ዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ዝሓተቶ ናይ ርእሰ ውሳኔ መሰል ስለ ዘይሰለጠ ኣንጻር ገዛእቲ ሓይልታት በትሪ ከልዕል ተገዲዱ፡ ታሪኽ ተጋድሎናን ብድሆታቱን እንታይ ነበረ ክግልጽ ኣይኮንኩን ደልየ እንታይ ደኣ እዚ ወለዶ’ዚ ዝተረከቦ ዘይተፈጸመ ዕዮ ገዛ ስለ ዘሎ ሓላፍነት ወሲዱ መን’ዩ ኣብ ምዕራፉ ከብጽሖ ዘለዎ ንምግላጽ’የ፡ ቅድሚ መን’ዩ ሓላፍነት ዝወስድ ምግላጸይ ግን ቃልሲ ወለዶታት ዕላምኡ እንታይ’ዩ?ካበይ ናበይ’ዩ ዝኸይድ?እንታይ ምዕራፍ ኣለዎ ክድህስስ ክፍትን’የ፡ … more
መንእሰይ: (ክቡር መንእሰይ ዘይበልኩኻ ኣይትሓዘለይ: ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝበልኩኻ: ውሳነኻ ከይፈለጥኩ ከኽብረካ ስለዝኸብደኒ እዩ:: ስለዚ: ኣንታ መንእሰይ ጥራሕ ኢለ እንተጸዋኩኻ ኣይትጉሀ:: ) “ሰጊድ ሰላም” ኢልካን ደኒንካን ዝርከብ ለውጢ ይህሉ ይኸውን:: ካብ ዕግርግር ናብ ጸጥታ: ካብ ህውከት ናብ ስቕታ የሰጋግር’ውን ይኸውን:: እዚ ለውጢ ምዃኑ ዘይከሓድ እኳ እንተኾነ: ተደላይ ዓይነት ለውጢ … more
ኣቦይ ደምሃይ! ኣብ ሓቀኛ ዛንታ ዝተመርኮሰት፡ ዕላል ሓደ ኤርትራዊ ወላዲ! ቀዳማይ ክፋል፥ ‘ደሓንዶ ውዒልኩም ኣቦይ ደምሃይ?’ “እግዚኣቢሄር ይመስገን! መዓልካ ዝወደይ?” ‘ደሓንዶ ኣለኹም? ከመይ ኣለኹም…’ “እዋይ! ኣንታ ወዲ ሃብታይ ዓርከይ ዲኻ!? መዓስ ደኣ መጺእካ? ደድ…ደሓንዶ ኣለኻ? ከመለኻ?” እናበሉ ጠዊቖም ምስ ተሳዓሙኒ ኣቦይ ደምሃይ፡ ቅልጥፍ ኢሎም ኣብታ ኣብ ፊቶም … more
ኣናብባ ምትፍናንን ኣፈታትሓኡን፡ 08-01-15. ደጊመ “እንዃዕ ናብ ልደተ-ክርስቶስ ኣብጸሓና” ክብል እፈቱ። ኣስዒበ ድማ ሙሉእ ልደተ – ሓርነት ክኾነልና እምነ። “ከም ኣናብባኻ ኢዩ” ዶ ኢሉ ክቡር ፕረሲደንት። እዚ’ሞ ዘየጠራጥር ሓቂ ኢዩ። ከምዝመስለኒ ምትፍናን ውዱዕ ክኸውን እንከሎ ኣናብ ባኡን ፍርዱን (ውሳነ) ድማ ን’ባዕላዊ’ የመልክት። ውዱዕ ከተንብብን ክትውስንን ድማ ከምዋዛ ተኻኣሊ ኣይኮነን። ብውሑዱስ … more


text:
ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብን ዶባት ኤርትራ ሱዳንንን ብራሻይዳ ተጨውዮም ናብ በደዊን ሲናይ ድሕሪ ምሻጦም ንሓያለ ኣዋርሕ ከም ጅሆ ተታሒዞም ኣብቲ ኣሰቃቒ ምስጢራዊ ማሕዩር ሲናይ ዘስካሕክሕ ስቅያት ዘሕለፉ 9 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 12 ግዳያት ብዝተፈላለየ መንገዲ ድሒኖም ኣብ ትሕቲ ዑቕባ ሸኽ መሓመድ ዶር ኣልጋይነሽ ፍስሃን ከምዝርከቡ ተፈሊጡ።
ዝርዝር ኣስማትን ዕድመን ናይቶም ዝደሓኑ ዜጋታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ራህዋ ኢዮብ፣ 23፣ ኤርትራዊት
ኣልማዝ ንኣምን፣ 65 ኤርትራዊት
ሰገን መብራህቱ፣ ጸጋይ ፣ 32፣ ኤርትራዊት
ሚልዮን ከሰተ፣ 25፣ ኤርትራዊት (ብዓልቲ ቤቱ ንካስኮ)
ተስፋኣለም ተስፋሚካኤል፣ 20፣ ኤርትራዊ
ተስፉ ቦኽራይ ሃብተማርያም፣ 20፣ ኤርትራዊ
መሪሕ ፍትዊ፣ 14፣ ኤርትራዊ (ካብ ሸገራብ ዝተጨውየ ትሕቲ ዕድመ)
ዳኒኤል ተኽለ፣ 21፣ ኤርትራዊ
ኣማኑኤል ተኽለሃይማኖት፣ 19፣ ኤርትራዊ
እሸቴ ጌቱ፣ 19፣ ኢትዮጵያዊ
ሓየሎም ገብረዝግኣቢሄር፣ 23፣ ኢትዮጵያዊ
ዋሒድ ካሕሳይ፣ 20፣ ኢትዮጵያዊ
ንኹነታት ጥዕናን ድሕነትን ናይዞም ቅድሚ ሕጂ ኣብ ማሕዩር ከለዉ ብመንገዲ ድምጺ ኣሰናን ካልኦት ማዕከናትን ስቅያቶም ዝተኸታተልኩሞ ግዳያት ኣብ ቀጻሊ ብድምጾም ከነቕርበልኩም ክንፍትን ኢና።


text:
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኢትዮጵያ ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ናይ ቀደም ላዕለዎት ሰበስልጣን ጉምርክን ነጋዶን ዝመስረቶ ኽሲ ብስሩዕ ናይ ሕጊ ስነስርዓት ንኽሪኦ ወሲኑ።ንጉዳይ ኣቶ መላኩ ፈንታ ክሪኢ እንተኾይኑ ንምውሳን ግን ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ዝተሰየመ መጋባእያ ዓቃቢ ሕጊ ናይ ሰነድ መረዳእታታት ኣማሊኡ ምቕራቡ ገሊፁ።ናይ ኣቶ መላኩ ፈንታ ጠበቓታት ግን ኣብ ኩሎም መዛግብቲ ክማልኡ ዝግብኦም ሰነዳት ዘይተማልኡ ምዃኖም ብዝርዝር ንቤት ፍርዲ ንምቕራብ ድልዋት ምዃኖምን ሕዚ’ውን ዘይተተርጎሙ ሰነዳት ከምዘለውን ሓቢሮም።
ናይ ካልኦት ጠበቓታት እውን ንዓማዊሎም ዘይምልከቱ ሰነዳት ምቕራቦም እቲ ቤት ፍርዲ ንኽፈልጠሎም ኣመልኪቶም።እቲ ቤት ዘይተማልኡ ሰነዳት ንድሕሪ ስዓት ተማሊኦም ንክቐርቡ ኣዚዙ።
እቲ ጉዳይ ብናይታ ሃገር ስሩዕ ናይ ኽሲ ኣካይዳ ከምዝርአ ዝወሰነ እቲ ቤት ፍርዲ ኮይኑ ግን ቀዳማይ ተኸሳሲ ናይ ዝኾኑ ናይ ቀደም ናይ ግምሩክ ዳይረክተር ኣቶ መላኩ ፈንታ ኽሲ ናይ ምርኣይ ስልጣን ኣለዎዶ ኣይብሉን ንዝብል ናይ ኽልቲኦም ወገናት ኽርኽር ምስ ሰምዐ ውሳነ ንምሃብ ን11ሕዳር 2006 ዓ/ም ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ናይ ቀደም ናይ ኢትዮጵያ ኣታውን ጉምትክን ዋና ዳይረክተር ሓዊሱ ካልኦት ናይቲ ቤት ፅሕፈት ሰበስልጣንን ፍሉጣት ነጋዶን ኮምሽን ስነ ምግብራን ፀረ ግዕዝይናን ብገበናት ግዕዝይና ኸሲሱዎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ካብ ዝውዕሉ ኣዋርሕ ተቖፂሮም ኣለው።


text: 1ዬኖ ዎዶና ኮሺ ሚርጌ ዓሲ ቡኪንቴኔ፤ ዔያቶኮ ዺቡማፓ ዔቄያና ዎሊ ዓሳ ሂዒ ሂዒ ሄርቃኔ፤ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣቶ ኮራ፦ “ፔርሴ ዓሶኮ ሙኑቆ ፃኣዛፓ ካፒንቱዋቴ፤ ዬይ፦ ዔያቶኮ ፔና ጌኤሺ ማሊሲፆፓ ሃኩዋቴ ታኣኮ ጌይጾኬ። 2ካንቂንቴ ባኣዚ ፔጋዹዋዖ፥ ዓኣሺንቴ ባኣዚ ዔርቱዋዖ ዓታዓኬ። 3ዬያሮ ዹሞይዳ ዒንሢ ኬኤዜ ባካ ቢያ ፖዒዳ ዋይዚንታንዳኔ፤ ካራ ዎዺንቴ ማኣሪዳ ካሽካሺ፥ ዋይካ ዒንሢ ጌስቴ ባካ ዼጌ ቤሲዳ ፔጌና ኬኤዚንታንዳኔ” ጌዔኔ። 4ሃሣ ዒንሢ፥ ታ ዒጊኖንሢም፦ “ዓሽኮ ዎዺሢዳፓ ዓታዛ ሜሌ ዓይጎ ባኣዚያ ማዻኒ ዳንዳዑዋዞንሢ ዒጊጪፖቴ፤ 5ጋዓንቴ ዖና ዒጊጫንዳያ ዒንሢ ኮይሳቴ ታ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ፤ ዬይያ፦ ዎዼሢኮ ጊንጻ ባይቁዋ ታሞይዳ ዓጋኒ ቢታንቶ ዓኣ፥ ፆዛሢኬ፤ ሂዮ! ዒዛ ሌሊ ዒጊጩዋቴ ታ ጋዓኔ። 6“ዶንጎ ሱኡታ ፔቴ ሳንቲፔም ሻንቺንታያቱዋይ? ዔያቶይዳፓ ፔቴታዖ ፆሲ ቤርቶይዳ ዋሊንቱዋሴ። 7ዬያ ጉዲ ዒንሢኮ ቶኦኮ ጋፓና ቢያ ፓይዲንቴያኬ፤ ዬያሮ ዒጊጪፖቴ፥ ዒንሢ ሚርጌ ሱኡቶይዳፓ ባሼታንቴሞ!” ጌዔኔ። 8ዬካፓ ዬሱሴ፦ “ቦርሲንቱዋዖ ዓሲ ቤርቲዳ ታ ዛሎ ማርካዺ ኬኤዛሢም፥ ታኣኒ ሃሣ ፆሲ ኪኢታንቾም ዒዛ ዛሎ ማርካዺ ኬኤዛንዳኔ፤ ታ ዒንሢም ጋዓኣኬ። 9ዓሲ ቤርቲዳ ታና ዔሩዋሴ ጋዓሢ፡ ታኣኒያ ሃሣ ፆዛሢ ኪኢታንቾም ዒዛ ዔሩዋሴ ጋዓንዳኔ። 10“ዓሲ ናዓሢ ጫሽካይ ዓኣቶ ዻቢንታ ዒዛም ዓቶም ጌይንታንዳኔ፤ ዓያኖ ጌኤዦ ጫሽካይ ዓኣቶ ጋዓንቴ ዻቢንታ ዒዛም ዓቶም ጌይንታዓኬ። 11“ዓሳ ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞ ቢያ ዒንሢ ዔኪ ዓኣዻኣና፥ ዎይሣ ዓሶንታ ቢታንታ ዓኣ ዓሶ ቤርታ ቢያ ዒንሢዳ ዎጊሳኒ ሺኢሻ ዎዶና ‘ዓይጎ ኑ ማሃንዳይ? ዎዚ ጌይ ኑ ኬኤዛንዳይ?’ ጌዒ ሜታዺፖቴ። 12ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒንሢ ኬኤዛኒ ኮይሳ ባኮ ዬማና ዓያኖ ጌኤዣ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ” ጌዔኔ። 13ዴሮ ባኣኮይዳፓ ፔቴ ዓሲስኬይ ዬሱሴ ኮራ፦ “ዔርዛሢዮ! ኑ ዓዳሢ ኑም ዻካልሴ ቤዞ ታኣና ዎላ ጊሽታንዳጉዲ ታ ጌርሲንሢም ኬኤዜ” ጌዔኔ። 14ዬሱሴ ጋዓንቴ ማሃዖ፦ “ዔዛይ፥ ዒንሢ ባኣኮይዳ ታ ዎጋያ ማዓንዳጉዲና ዓጪ ታ ዒንሢም ጊሽካንዳጉዲ ዖ ታና ጌሤይ?” ጌዔኔ። 15ሄሊሳዖ ሃሣ ቢያሢም፦ “ዓሲኮ ሼምፓ ጴዻሢ ቆሎ ሚርጉሞፓቱዋኣሢሮ ቢያ ባኣዚ ናሽኪሢና ቢያ ባኣዚም ጎጋይቂሢዳፓ ዒንሢ ካፑዋቴ፤ ሃሣ ዔሩዋቴ” ጌዔኔ። 16ዬካፓ ዬሱሴ ኮኦኪንሢና፦ “ጎዣ ዒዛኮ ሚርጌ ሃኣኮ ካፄ፥ ፔቴ ዖርጎቺ ዓሲ ዓኣኔ፤ 17ዒዚያ ፔ ማሊጾና ‘ሃያ ቢያ ሃኣኮ ታ ዓርሣንዳ ቤሲ ታኣኮ ባኣሢሮ ታ ዎዳንዳይ?’ ጌዒ ማሌኔ። 18ዬካፓ ሃሣ ‘ታ ዓካሪ ሂዳንዳኔ፤ ቤርታ ታኣኮ ዓኣ ኮኖ ቢያ ሻሂጋፓ ሜሌ ዼኤፒ ዼኤፒ ኮና ታ ማዢ፥ ዒኢካ ታኣኮ ሃኣኮና ዓኣ ባኮና ቢያ ቡኩሲ ታ ዓርሣንዳኔ። 19ዬካፓ ታኣኒ ታኣም፦ ሃይሾ! ዓካሪ ኔም ሚርጌ ሌዔይዳ ጊዳ ሚርጌ ባኣዚ ኔኤኮ ዓኣኔ፤ ዬያሮ ሜታ ባኣያ ማዒ፥ ሃውሺጋፓ ሙዔ፤ ዑሽኬ፥ ዎዛዼ፥ ታ ጋዓንዳኔ’ ጌዔኔ። 20ፆሲ ጋዓንቴ ‘ዔዛይ፥ ኔ ዔኤያሢ! ሃኖ ዒባኒ ኔ ሃይቃንዳኔ፤ ዓካሪ ሃይ ኔ ቡኩሴ ባካ ቢያ ዖኦም ማዓንዳይ?’ ጌዔኔ። 21ዬያሮ ፔም ሳዖይዳ ቆሎ ቡኩሳ ዓሲ፥ ፆሲ ቤርቶይዳ ጋዓንቴ ማንቆ ማዔ ዓሲ ዬያጉዲ ማዓንዳኔ” ዔያቶም ጌዔኔ። 22ዬካፓ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታ ናኣቶም፦ “ዓካሪ ‘ዓይጎ ኑ ሙዒ፥ ዓይጎ ዑሽካንዳይ?’ ሂዚ ጌይሢና ዒንሢኮ ናንጎ ዛሎ ሜታዺፖቴ ታ ዒንሢም ጋዓኔ። 23ዓይጎሮ ጌዔቶ ሙኡዚዳፓ ሼምፓ፥ ማኣዖይዳፓ ዑሢ ባሼኬ። 24ሂንዳ ቁራኮ ዛጉዋቴ፦ ዔያታ ጎሽኪ ሃኣኮ ቡኩሱዋሴ፤ ሃሣ ዔያቶኮ ኮናኣ ባኣሴ፤ ማዔቶዋ ፆሲ ዔያቶ ሙኡዛኔ፤ ዒንሢ ዓካሪ ካፖይዳፓ ባሼቱዋዓዳ? 25ጎዖንቴ ዒንሢዳፓ ማሊ ሜታዺሢና ፔ ናንጎ ሌዖይዳ ፔቴ ኬሊ ቃሳኒ ዳንዳዓሢ ዖናዳይ? 26ዓካሪ ዬማ ዻኮ ባኮማታዖ ማዻኒ ዳንዳዑዋያታዖ ዓይጎሮ ሜሌ ባኮሮ ዒንሢ ሜታዻይ? 27ካዮ ቡና ዎይቲ ዑጋቴ ሂንዳ ዛጉዋቴ፦ ዔያታ ማዺ ላቡዋሴ፥ ሱኩዋሴ፥ ማዔቶዋ ካኣቲ ሴሎሞኔታዖ ፔ ቦንቾ ዎዶና ቢያ ዔያቶይዳፓ ፔቴማጉዲ ሚዛጳ ማኣዖ ማይንቲባኣሴ። 28ዓካሪ ፆሲ ሃኖ ጴዺ ዚሮ ታሞይዳ ዓጊንታንዳ ካዮ ማኣቶ ዬያይዲ ፓልሚሲ ማይሳያ ማዔቶ፥ ዒንሢ ጉሙርቂፃ ፓጬ ዓሳ፤ ዒንሢ ዒዚ ዎይቲ ዬያይዳፓ ባሼና ማይሲንዱዋይ? 29ዬያሮ ‘ዓይጎ ኑ ሙዒ ዑሽካንዳይ?’ ጌዒ ጌዒ ማሊሢና ሜታዺፖቴ። 30ዬያ ዴንቃኒ ሓያ ዓጮ ዓሳ ሜታዻኔ፤ ዒንሢም ጋዓንቴ ዬይ ቢያ ኮይሳሢ ዒንሢኮ ጫሪንጮ ዓዳሢ ዔራኔ። 31ዬያይዳፓ ባሼ ፆሲ ካኣቱሞ ዛሎም ኮይሳ ባኮ ቤርታሱዋቴ፤ ዒንሢም ኮይሳ ባካ ቢያ ቃሲንታንዳኔ” ጌዔኔ። 32ዬሱሴ ሓሣ ኬኤዛዖ፦ “ዒንሢ ሚርጌቱዋ፥ ዻኮ ታ ዒጊኖንሢዮቴ ዒጊጪፖቴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒንሢኮ ጫሪንጮ ዓዳሢ ዒዛ ካኣቱሞይዳ ዒንሢ ጌልዛኒ ኮዔኔ። 33ዒንሢኮ ዓኣ ባኮ ቢያ ሻንቺ፥ ሚኢሾ ማንቆ ዓሶም ዒንጉዋቴ፤ ጪንቁዋ ሚኢሾ ዓጎ ቡራሾይዳ፥ ዉዛ ሄሉዋ ቤዞይዳ፥ ቁንቁናሢያ ሙዒ ፑርቲሱዋ ቤዞና ፔቴታዖ ጋፑዋ ቤዞ፥ ጫሪንጮ ማኣራ ዒንሢኮ ሚኢሾ ጌሡዋቴ። 34ዓይጎሮ ጌዔቶ ሚኢሻ ዒንሢኮ ዓኣ ቤዛ ዒናኣ ሃሣ ዒንሢኮ ዒኢካ ማዓንዳኔ” ጌዔኔ። 35ሃሣ ዬሱሴ ኬኤዛዖ፦ “ጊኢጊንቲ ቱቲ፥ ቢያ ዎዴና ማዾም ጊኢጊንቱዋቴ፤ ፖዓኣ ዒንሢኮ ፖዓያ ማዖንጎ። 36ዬያይዲ ዔያቶ ጎዳሢኮ ዔፖ ቤዞይዳፓ ማዒ ሙኪፆ ካፓ፥ ማዻ ዓሶንሢ ማሉዋቴ፤ ዔያታ ፔኤኮ ጎዳሢ ሙኪ ካራ ዔቂ ዔኤላኣና ዑኬና ሩኡሪ ቡላኒ ጊኢጊንቴያኬ። 37ዬንሢ ዔያቶኮ ጎዳሢ ዔሩዋንቴ ሙኪ፥ ጴጪ ዔያታ ካፓንቴ ዔያቶ ዴንቆና ማዾ ማዻዞንሢ ዎዚ ጉዲ ጋላቲንቴያዳይ! ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፦ ዒዚያ ጊኢጊንቲ፥ ቱቲ ሙዖ ሙዎ ቤዛ ዔያቶ ዴይሣንዳኔ፤ ሙዖ ሙኡዚ፥ ዔያቶ ሾኦቺንሣንዳኔ። 38ዔያቶኮ ጎዳሢ፦ ሳዓ ጊዲሚሺ ሓሣ ጊዲሚሺፓ ዑሣ ዓኣዼም ሙኪ፥ ጴጪ ጊኢጊንቲ፥ ካፓንቴ ዴንቄ ማዻዞንሢ ጋላቲንቴያኬ! 39ኮሺ ዔሩዋቴ፤ ዉሲ ሙካ ዎዴ ዓሲ ዱማሲ ዔራያ ማዔቶ ጊንዑዋዖ ካፒ፥ ዉዞና ማኣሮ ቦኦኪሲንዱዋያታዖ፥ ዔሩዋ ዓቲፆና ዉዛ ማኣሪ ጌላሢጉዲ፥ 40ዓሲኮ ናዓሢ ዒንሢ ማሊባኣ ዎዴና ዔሩዋንቴ ሙካንዳኔ፤ ዬያሮ ዒንሢ ጊኢጊ ካፑዋቴ” ጌዔኔ። 41ዬማና ጴፂሮሴ፦ “ጎዳሢዮ! ሃያ ኮኦኪንሦ ኔ ኬኤዛሢ ኑምሞ? ቢያ ዓሲምዳይ?” ጌይ ዬሱሴ ኮራ ዖኦጬኔ። 42ጎዳ፥፥ ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዓካሪ ፔኤኮ ማኣሮ ዓሶ ዎይሣንዳጉዲና ማዻ ዓሶማኣ ሙዓ ኮይሳ ዎዶና ዒንጋንዳጉዲ፥ ጎዳ ዶኦሪ ጌሣ ጉሙርቂንታያና ጪንጫ ማዔሢ ዖናዳይ? 43ዒዛኮ ጎዳሢ ዓኣዼ ቤዛፓ ማዔ ዎዶና ዒዛም ዓይሢንቴማ ጉዴያ ማዺ ጴዻ ማዻ ዓሢ ዎዚ ጋላቲንቴያዳይ! 44ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ጎዳሢ ዬያ ማዻ ዓሢ ፔኤኮ ማኣሮይዳ ዓኣ ባኮ ቢያኮ ዑጻ ማሂ ዶኦሪ ጌሣንዳኔ። 45ጋዓንቴ ዬይ ማዻ ዓሢ ‘ታ ጎዳሢ ዑኬ ሙካዓ፥ ኔጋንዳኔ’ ጌይ ማሊሢና ሙዒ ሙዒ ሃሣ ዑሽኪ ዑሽኪ፥ ማሢንቲ ማዾ ማዻ ዓቲንቆና ላኣሎና ጳዺ ዓርቄቶ፥ 46ጎዳሢ ዒዛኮ ዔርቲባኣ ዎዴይዳ ሙኪ፥ ዬያ ማዻሢ ኮሺ ጳርቃንዳኔ፤ ሓሣ ዒዛ ጉሙርቂንቱዋ ዓሲ ማሂ ፓይዳንዳኔ። 47“ዒዛኮ ጎዳሢ ማሊጾ ዔራያታዖ ጎዳሢ ማሊጾጉዲ ማዺባኣሢ ሃሣ ዬያጉዲ ጎዳሢኮ ዓይሢጾ ኩንሡዋ ማዻ ዓሢ ኮሺ ጳርቂንታንዳኔ። 48ጋዓንቴ ጎዳኮ ማሊጾ ዔሪባኣዖ ዒዛ ጳርቂሳ ባኣዚ ማዼቶዋ ዒዛ ጳርቆንዶ ጳዻ ሼሌዔኬ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ሚርጌ ዒንጊንቴ ዓሲዳፓ ሚርጌ ኮይንታኔ፤ ሚርጌ ባኣዚዳ ቢታንቶ ዒንጊንቴ ዓሲዳፓ ሚርጌ ባኣዚ ካፒንታኔ” ጌዔኔ። 49ሄሊሳዖ ዬሱሴ፦ “ሃኣዛጉዋቴ፤ ታኣኒ ሳዖይዳ ታሚ ዔኪ ሙኬኔ፤ ዬይ ታማ ዑኬና ታኣም ዔኤቴቴ ዎዚ ታና ናሻንዳይ! 50ጋዓንቴ ታኣኒ ፑኡፒ ዔካንዳ ሜታ ዓኣሢሮ ዬይ ኩማንዳያ ሄላንዳኣና ሃውሺሢ ታኣኮ ባኣሴ። 51ታኣኒ ሳዖም ኮሹሞ ዔኪ ሙኬጉዲ ዒንሢም ማላ? ታኣኒ ዔኪ ሙኬሢ ፓቂንቲሢ ማዓንዳኣፓዓቴም ኮሹሞቱዋሴ። 52ሃሢፓ ዓርቃዖ ፔቴ ማኣሪዳ ዓኣ ዶንጎ ዓሲ ዎሊፓ ዱማዻንዳኔ፤ ሃይሦንሢ ላምዖንሢዳ ጊንሣ ሃሣ ላምዖንሢ ሃይሦንሢዳ ዔቂ ዎላ ዑራዻንዳኔ። 53ዓዴ ናዖ ዑጾይዳ፥ ናዓ ዓዶ ዑጾይዳ፥ ዒንዳ ናዎ ዑጾይዳ፥ ናኣ ዒንዶ ዑጾይዳ፥ ማዔ ናኣዚ ማቾ ዑጾይዳ ናኣዚ ማቻ ሃሣ ማዖ ዑጾይዳ ፑርቱሞና ዔቂ ዱማዻንዳኔ” ጌዔኔ። 54ላሚ ሃሣ ዬሱሴ ዴሮም፦ “ዓባ ጌላ ዛሎና ሻኣሬ ዒንሢ ዴንቃዖ ‘ሃይሾ፥ ሃኖ ዒርዚ ዋርቃንዳኔ!’ ዒንሢ ጋዓዛ፥ ዔርዚ ዋዋርቃኔ። 55ዬያጉዲ ሃሣ ዓባ ኬስኪ ጌላ ዛሎኮ ዾኦሎ ዛሎና ቱሮ ዢባርሼቶ ‘ሃኖ ዓቢኬ’ ዒንሢ ጋዓዛ፥ ጎኔ ዒማዺ ማዓኔ። 56ዒንሢ ሃይ ዒንሢና ጌኤሺ ማሊሳ ዓሳ ጫሪንጮና ሳዖና ዓኣ ጎይፆ ዛጊ ማዓንዳ ባኮ ዒንሢ ዔሪ ዔራኔ፤ ዓካሪ ሃሢ ሃያ ዎዶና ማዺንታ ባኮ ዓይጎሮ ዒንሢ ዔሩዋይ?” ጌዔኔ። 57ዬካፓ ዬሱሴ፦ “ዓካሪ ዒንሢ ዒንሢ ቶኦኪና ፒዜ ማዔ ባኣዚ ዔሪ ዓይጎሮ ዒንሢ ዎጉዋይ? 58ኔኤኮ ሞርኬ ኔና ዎጌና ዓይሢሲ ዎጎ ዎጎ ማኣሪ ዔኪ ዓኣዻ ዎዶና ጎይጻ ዓኣዖ ኔ ሞርካሢና ጊኢጋኒ ኮሺ ማሌ፤ ያዺ ማዒባኣያታቶ ዒዚ ኔና ዎጎ ዓሢ ኮይላ ዔኪ ዓኣዻንዳኔ፤ ዎጋሢ ሃሣ ፖኦሊሳሢም ዓኣሢ ዒንጋንዳኔ፤ ጋፒንፃ ፖኦሊሳሢ ኔና ቱዞ ማኣራ ቱካንዳኔ። 59ኔ ዻቤ ባኮ ዛሎ ቢያ ጋፒሲ ጪጉዋዖ ቱዞ ማኣራፓ ኬስካኒ ኔ ዳንዳዑዋኣሢ ታ ኔም ኬኤዛኔ” ጌዔኔ።


text:
ኤርትራ በቲ ንዝሓለፈ 20-ዓመታት ኣብ ዝተፈላለየ ፅላታት ኢኮኖሚ ዝገበረቶ ኢንቨስትመንት ኢኮኖሚአ ዕብየት የርኢ'ሎ ክብሉ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡር ገሊፆም። ዶ/ር ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ትኹረት ኤርትራ ኣብ ልምዓት ሰብን ምዕሩይ ዕበትን'ዩ ኢሎም።
ኤርትራ ምስ ዓለም-ለኽ ማዕኸና ገንዘብ ሽርክና አለዋ ኣባል'ውን እያ ዝበሉ ዶ/ር ወልዳይ ግን ካብአቶም ዝርከብ ፍልፍል ምስቲ ሸቶታትናን አካይዳናን ዝሰማማዕ ምስ ዝኸውንን ኣብኡ ምሳና ንምስራሕ ክሳብ ዝተሰማምዑ'ዩ ክብሉ አብሪሆም።
ኤርትራ ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ከተማ አስመራ ጉባኤ ኢንቨስትመንት ኣካይዳ ኔራ። ዕላማ'ቲ ጉባኤ ኤርትራውያን በብዓቅሞም ኣብ ዝኽእልዎ ዝተፈላለየ ፀፍሒ ኢኮኖሚ'ታ ሃገር ገንዘቦም አዋፊሮም ኣብ ልምዓትን ዕብየትን ሃገሮም ብምክፋል ንሳቶም'ውን ተጠቀምቲ ንክኾኑ'ዩ ክብሉ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡር ገሊፆም።
ኣብ ቤት-ፅሕፈት ፕረዚደንት ኤርትራ ሚኒስተር ማእኸል ወፍርን ልምዓትን ዝኾኑ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡር ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መሕትት'ዮ ነዚ ገሊፆም።
ንሎሚ ካልአይ ክፍሊ'ቲ ቃለ-መሕትት ቀሩቡ'ሎ።
ንምስምዑ ነዚ ኣብ ትሕቲ'ዚ ጽሕፍ ንዘሎ ጠውቁ።
Dr. Welday Fitur
Dr. Welday Fitur