text:
Radio Erena: 17 February 2020
ኣብ የመን፣ ኣብ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ዝተዋፈረት ናይ ውግእ ነፋሪት ስዑዲ ዓረብ ወዲቓ ከምዝተምሓምሸሸት ተገሊጹ።
እታ ቶርኔዶ ዝዓይነታ ናይ ውግእ ነፋሪት ስዑዲ፣ ብ14 ለካቲት፣ ኣብ ዞባ ኣልጃውፍ፣ ከባቢ ኣልሓይጃ ተሃሪማ ድሕሪ ምውዳቓ፣ ክልተ ኣብረርታ ደሃዮም ኣይተፈልጠን።
ስዑዲ ዓረብ፣ ድሕሪ ምውዳቕ እታ ነፋሪት፣ ንጽባሒቱ ኣብ ዝገበረቶ ጽዑቕ ናይ ግብር መልሲ ደብዳብ ብውሕዱ 31 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሑቲ ኣመልኪቱ።
ኣብ የመን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ፣ በቲ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 31 ሰባት ከምዝሞቱን 12 ድማ ከምዝቖሰሉን ብምጥቃስ ናብቲ ከባቢ ቀዳማይ ረዲኤት ምውፋሩ ጠቒሱ።
ኣፈኛ ናይቲ ኣብ የመን ዝተዋፈረ ናይ ልፍንቲ ሓይሊ፣ ኮለነል ቱርኪ ኣል ማሊኪ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ የመን ኣብ ነፋሪት ስዑዲ ዓረብ ከምዝወደቐት ብምርግጋጽ፣ ንኣብረርታ ንምድሓን ኣብ ዝተኻየደ ስርሒት ኣብ ሰባት ሓደጋ ኣብጽሑ ክኸውን ከምዝኽእል ሓቢሩ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝተመሐን ኤርትራ እትርከቦ ልፍንቲ 31 ሃገራት ዝሓቖፈን ናይ ኣጋር መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ የመን፣ ከምቲ ዝተወጠኖ ክኸይድ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ስዑዲ ኢማራትን ደብዳብ ነፈርቲ ይቕጽልኦ ኣለዋ።
=============


c: text/html

text:
Radio Erena: 21 November 2019
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ፖርት ሱዳን፣ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ቤን ዓሚርን ሃዳንደዋን ብዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ ሰለስተ ሰባት ክሞቱ ከለዉ 24 ድማ ከም ዝቖሰሉ ማሕበር ሓካይም እታ ሃገር ገሊጹ።
ድሕሪ’ቲ ብ18 ሕዳር ዝተወልዐ ግጭት፣ ኣብቲ ዞባ ሰዓታት እቶ እቶ ክእወጅ እንከሎ፣ ፍሉይ ሓይሊ ሱዳን ናብቲ ከባቢ ከምዝተላእከ ፖሊስ ሱዳን ኣረጋጊጹ።
እቲ ግጭት፣ ኣሚን ዳውድ ዝተባሃለ ካብ ዓበይቲ ዓዲ ቀቢላ ቢን ዓምር ንዘካየዶ ጎስጓስ ካብ ቀቢላ ሃደንደዋ ድሕሪ ዝገጠሞ ተቓውሞ ከምዝተወልዐ ነበርቲ እቲ ከባቢ ሓቢሮም።
ሃደንዳዋ፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ዓብላሊ ቀቢላ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ፖርት ሱዳን፣ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ናይዚ ዓመት እዚ፣ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ቢንዓምርን ኣል ኑባን ተመሳሳሊ ግጭት ተኸሲቱ ምንባሩ ይዝከር።
ኣመሓዳሪ ናይቲ ዞባ ነበር ጀነራል ቓስም ዓብደል ፈረጅን ሓላፊ ጸጥታኡን፣ ነቲ ግጭት ንምቑጽጻር ቅልጡፍ ስጉምቲ ኣይወሰድኩምን ተባሂሎም ካብ መዝነቶም ከም ዝተኣልዩ ኣይርሳዕን።
================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መስከረም – 17.2018
ሉቃ.7.1-10
ኢየሱስ ኩሉ ዘረባኡ ነቶም ሕዝቢ ኣስሚዑ ምስ ወድኣ ናብ ቅፍርናሆም ኣተወ። ኣብኡ ኸኣ ሓሚሙ ንሞት ዝቐረበ ዚፈትዎ ጊልያ ዝነበሮ ሓደ ሓለቓ ሚእቲ ነበረ። ብዛዕባ ኢየሱስ ምስ ሰመዐ፥ መጺኡ ንጊልያኡ ኪሕውየሉ ብዛዕባ ኢየሱስ ምስ ሰመዐ፥ ናብኡ ልኢኹ ለመኖ። ንሳቶም ድማ ናብ ኢየሱስ መጺኦም “ ንሱ ንሕዝብና ይፈቱ፥ ቤት ጸሎትና ዝሠርሓልና ኸአ ንሱ እዩ እሞ እዚ ኽትገብረሉ ይግበኦ እዩ፡ ኢሎም አጽኖዖም ለመንዎ። ኢየሱስ ከአ ምስ አቶም ከደ፥ ናብ ቤቱ ምስ ቀረበ ድማ እቲ ሓለቓ ሚእቲ አዕሩኹ ልኢኹ ከምዚ በሎ፦ “ ጎይታይ፥ ናብ ቤተይ ክትአቱ አይብቁዑን ኢየ እሞ አይትድከም። ስለዚ ድማ እየ ናባኻ ንምምጻእ ንርእሰይ ብቑዕ ገይረ ዘይቆጸርኩ። ግናኸ ሓንቲ ቓል ተዛረብ ጊልያይ ከአ ኺሓዊ እዩ። አነ አብ ትሕቲ ስበ ሥልጣን ዘገልግል፥ አብ ትሕተይውን ጭፍራ ዘለዉኒ ሰብ እየ። ነዚ ኪድ እብሎ፥ ንሱ ኸአ ይኸይድ፥ ነቲ ድማ ነዓ እብሎ፥ ንሱ ኸአ ይመጽእ፥ ንጊልያይውን ‘ እዚ ግበር እብሎ ንሱ ኸአ ይገብር።” ኢየሱስ ነዚ ምስ ሰምዐ ተገረመ፥ ናብቶም ዚስዕብዎ ዝነበሩ ግልጽ ኢሉ ኸአ ‘’ ከምዚ ዝበለ እምነት አብ እስራኤል እካ አይረ ኽብኩም፥ እብለኩም አሎኹ” በሎም። እቶም ልኡኻት ናብ ቤት ምስ ተመልሱ ድማ ነቲ ጊልያ ሓውዩ ረኸብዎ።


text:
Radio Erena: 31 August 2020
ኢትዮጵያ፣ ግብጺን ሱዳንን፣ ኣብ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ዲጋ ተሃድስን ብዝምልከት ዘካየድኦ ዘተ፣ ሕጂ’ውን ብዘይ ፍረ ተበቲኑ።
እቲ ብ28 ነሓሰ፣ ዝተኻየደ ዘተ፣ ሰለስቲኤን ሃገራት ዝበጽሐኦ ሓባራዊ መረዳእታ ዝሓቖፈ ንድፊ ሓሳብ፣ ኣብ መወዳእታ መዓልታት ናይዚ ሰሙን’ዚ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ንምቕራብ ዝዓለም’ዩ ኔሩ።
እተን ሃገራት ኣብ ሓባራዊ መረዳእታ ክበጽሓ ብዘይምኽኣለን ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕርብኦ ንድፈ ሓሳብ ከምዘየለ ንሱዳን ወኪሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፈ ሚኒስተር ሕርሻን ሃብቲ ማይን ያሲር ዓባስ ገሊጹ።
እንተኾነ ምስ ሕብረት ኣፍሪቃ ድሕሪ ምዝርራብ፣ ዘተ ሰለስቲኤን ሃገራት ክቕጽል ከምዘለዎ እቲ ሚኒስተር ኣዘኻኺሩ።
ሰለስቲኤን ሃገራት ናብ ሓባራዊ መረዳእታ ክበጽሓ ፖለቲካዊ ድሌት ክህልወን ከምዝግባእ’ውን ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ዘተ ብዘትፍረ ከምዝተበተነ ቀዲማ ዘቃልሐት ግብጺ ብወገና፣ ክዕወት ዘይክኣለሉ ምኽንያት ኢትዮጵያ ሒዛቶ ዘላ መርገጺ ምዃኑ ሓያሎ ጋዜጣታት ካብ ካይሮ ይጠቕሳ ኣለዋ።
ኣመሪካ፣ ንኢትዮጵያ ክትህቦ ዝወጠነት 130 ሚልዮን ዶላር ፊናንስያዊ ሓገዝ ንምድስካል ዝወሰነትሉ’ውን ምስዚ ዝተተሓሓዘ ምዃኑ ይግለጽ።
===============


text:
ሓርበኛ እንተሞተ ታሪኹ ግን ኣይመውትንዩ
ቅያ ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ተኽሎም
ንዝገበረልካ ግበረሉ ወይ ንገረሉ ከምዝበሃል ንሕና እንተዘይገበርናሉ አቲ ታሪኹ ግን ከይነግርና ክንሓልፍ ሕልናና ስለዝወቅሰና ቁሩብ ካብቲ ታሪኹ ክንትንክፍ ኢና።
ናይ ክቡር ሓውና ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ሓርበኛዊ ስርሑ ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ህዚቢ ኤርትራ ዓቢ ምዕራፍ ዝሓዘ ወይ ክሕዝ ከምዝግብኦ ኣየጠራጥርንዩ። ንምግላጹ መጽሓፍ ጽሒፍካውን ክትገልጾ ብዙሕዩ ሕጂ ግን ግዜና ዘፍቀዶ ቁሩብ ክንነግር ኢና ።
እቲ ግዝየኡ 1975 አዩ ኔሩ ቤት ማእሰርትታት ኤርትራ ብመንእሰያት ጻትንጻት መሌኡ ነበረ፡ ብፍላይ እቲ አብትሕቲ ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ዝነበረ ናይ ሰምበል ቤትማእሰርቲ ብቝጽሩ ኣዝዩ ዝበዝሐ ኣስታት 1001 ናይ ፖለቲካን ናይ ካልኦት ገበናት እሱራት መሌኡ ነበረ።
ኣብዚ ግዜ እዚ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ነዚ ብብዝሒ ኤርትራውያን መንእሰያት ተሞቝሖሙሉ ዘለዉ ቤት ማእሰርቲ ሓራ ንምውጻእ ቆላሕታ ገበረትሉሞ ኣብ ውሽጢ ኣስመራ ረቂቅን ጽዑቅን መጽናዕቲ ክግበር ወሰነት ። ገለ ካብቶም ድጓና ተባሂሎም ዝጽዉዑ ዝነበሩ ሓለውቲ እሱራት እውን ክስርዑ ተኻእለ። እንተኾነ እቲ ቦታ ከባቢ Air Port ምዃኑ ጥራይ ከይኣክል ናይ ኮማንዶስን ናይ ሓይሊ ኣየርን መዓስከራትውን ኣብ ጥቕኡ ስለዝነበረ ናይቲ ከባቢ ሓለዋ ኣዝዩ ጽኑዕ ነበረ። ነዚ ከቢድ ዕርዲዚ ብጎነጽ ተኵሲ ከፊትካ ንእሱራት ምውጻእ ኣብ ልዕሊ እሱራትን ተጋደልትን ከቢድ ክሳራ ምውራድ ከምዝኾነ ምስተፈልጠ ጽዕቕ ዝበለ መጽናዕቲ ክካየድ ተወሰነ።
ነዚ ኩሉ ክካየድ መዓልታዊ ርኽክብ ኣብ እንዳ ሓንቲ ለቲና ዝተባህለት ስርዕቲ ይካየድ ነበረ ተጋደልትን ሱሩዓትን ዘለዉዎ ድማ ነበረ ። ካብኣቶም ገለ ንምጥቃስ ስዉእ ኣብርሃም ተኽለ ስውእ ወልደርፊኤል ወዲ ቐሺ ስውእ ግደይ ወዲ ሓማ ስውእ ተስፋልደት ስውእ ኣብርሃ ወዲ ሻውል ወዘተ…. ነበሩ።
እሞ እንታይ ድኣ ይገበር ምስተባህለ ግን ዕውት ክኸውን እንተኾይኑ ሻምበል ወልደሃይማኖት እንተተሓባቢሩና ጥራይ እዩ ተባህለ ። እሞ መን ድኣ ይርከቦ ምስተባህለ ካብቶም ብቐረባ ክረኽብዎ ይኽእሉ እዮም ዝተባህሉ ክልተ ወትሃደራት ሓደ ዑቕባጽየን ዝተባህለ ድጓና ምስ ካልኣዩ ንግዚኡ ሽሙ ዘይዘከርኩዎ ንሻምበል ክሓትዎ ተሰማሞዑ ። ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ድማ ከይተማትአ ምስተጋደልቲ ክራኸብ ድልው ምዃኑ ነገረሞ ምስተጋድልቲ ተራኸበ ። ሓደ ካብቲ ዝበሎ ድማ ደንⶖኹምኒ በለ።
ናተይ መንገዲ ክወስድውን መደብ ከውጽእ ጀሚረ ኔሬ በለ፡ ሕጂግን ንቀላጠፍ ምዓልቲ ንወስን እንታይ ንግበር ሓጺር ግዜ እዩ ዘለና ላዕለዎት ሓለፍቲ ሓለዋ ቤት ማእሰርቲ ከበርትዕዎ ይደልዩ ኣለዉ ብጦርሰርዊት ክሕሎውን ይደሉ ኣለዉ በለና። ሽዑ ላዕልን ታሕትን ኢልካ ልዝዝብ ምስተገብረ መዓልታት ተቖጽረ ብነንበይኑ ምኽንያታት ድማ ሓሙሽተ ግዜ ተመሓላለፈ። ሓደ ካብቶም ምኽንያታት ድማ ብሃንደበት ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ሰብዓ ዝኾኑ ጦር ሰራዊት ነስመራ ገጹ ዝጥምት ኣብቲ እግሪ ዕርዲ ቤት ማእሰርቲ ጎዳጉድ ፍሒሮም ኮፍ በሉ ምስ ሓርበኛ ሻምበል ዝነበረ ርኽክብ ንቑሩብ መዓልታት ተቛረጸ ድሓርግን ብነንበይኑ መንገዲ ርኽክብ ተጀመረ መዓልቲ ተወሰነ እቶም ጦር ሰራዊት ንማይ ክሕልዉ ከምዝተኣዘዙ ተፈልጠ ኣብ መጽናዕቲ ግን መጻብቦ ፈጠረ ። ድሓርግን ሓርበኛ ሻምበል ካልእ መንገዲ ፈጠረ ። እታ መኪና ቕያር ሓለውቲ እሱራት ነቶም ናይ ቀትሪ ከተምጽእ ከላ ኣብ ክንዲ ድጓና ተጋደልቲ ዩኒፎርምን ዕጥቕን ናይ ድጓና ተኸዲኖም በታ መኪና ብእዋኑ ወተሃደራዊ ሰላምታ ብምሃብ ኣተዉ ኣብዚ እዋንዚ ንከነሕጽሮምበር ብዙሕ ቅያ እዩ ተጌሩ ። ገለ ተጋደልቲ ኣብ ውሽጢ ከተማ ንመናዋራት ድምጺ ክገብሩ ተኣዘዙ እቶም ኣብ ኣእጋሮም ሰንሰለት ዝነበሮም ብእዋኑ ተፈትሓሎም ። ገለ ሰንሰለቶም ንምፍታሕ ዝኣበየውን ኔሩ ምስ ሰንሰለቶም ድማ ወጹ ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብዚ እዋንዚ ንዓይ ዝገረምኒ ሻምበል ክሳብ ክንደይ ዕጡቅ ምንባሩዩ ከምዚ ድማ በለና ኣብዛ ቤት ማእሰርቲ ንጸላኢ ንገድፎ ነገር የለን ዋላ ስቡር ብረትውን ሒዝናዮ ኢና ንኸይድ በለና። ከምኡውን ብሓደ ተጋዳላይ ዝመጸ ርእይቶ እቲ ናይ እሱራት መዝገብምውን ንውሰዶ ገለ ፖለቲካዊ ዘይኮነ ሲቪል ገበናት ረኢና ናትና ርእይቶ ንገበረሉ ተባህለሞ መዝገባትውን ተወስደ ካብቶም 1001 እሱራት ሓደ ኣነ ኣይከይድንየ ዝበለ ብድልየቱ ተረፈ ብክልተ ምርኩስ ዝኸይድ ናይ ኣእምሮ ሽግርውን ዝነበሮ እዩ ።
ካብቶም ዝወጹ ገዳይም ተጋደልቲ ናይ ተ.ሓ.አ ንምጥቃስ.ከም በዓል ስዉእ ወልደዳዊት ተመስገን ስዉእ ስዩም ዑ/ሚካኤል ስዉእ ዑመር ነቲ ጀነራል ኣብጥቓ ግቢ ዝቐተለ ገለ ብሂወቶም ተጋዲሎም ሕጂ ኣብ ካናዳ ዘለዉ ገረዝጊሔር ተወልደ ፍጹም ኣይጠገብ እዮብ መንግስቱ ወዘተ…ይዝክር ከማኡውን ካብ ሕ/ግንባር በዓል ሃይለ ወልደንሰኤ ድሩዕ ወዘተ….ነበሩዎም ።
ካብዚኣቶም ብዙሓት ንሜዳ ናብ ዝደለይዎ ውድብ ተሰሊፎም ዝተሰወኡን ዘለዉን ተጋደልቲ ኣለዉ። ከምኡውን ገባር ኮይኖም ናብራኦም ከካይዱ ዝመረጹ ናብ ናብራኦም ተመልሱ ። ሳላቲ መዝገብ እሱራት ዝወጸድማ ነቲ ብፍላይ ኣብ ጎዶቦታት ናይ ቅረበለይ ርሓቀለይ ክሳብ ምቕታል ዝነበሮ ገበናት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሽማግለታት ብምውጽእ ንዓመታት ዘይተኣታተዋ ዓድታት ተዓርቃ ።
እዚ ኹሉ ዓወታትን ራህዋን ዝተረኽበ ግን ብቖራጽ ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ተኽሎም ዝተረኽበ ዓወት ክንደይ ስድራቤታት ደቖም ኣብ ዓለም ባቃ ተኣሲሮም ንሞት ዝጽበዩ ዝነበሩ ራህዋ ረኸቡሞ ንክቡር ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ድማ ይዝክርዎም ኔሮም ምስሓለፈውን ክዝክርዎም ክነብሩ አዮም ። ብፍላይ ኣደታት ደቀን ክበጽሓ ክጸንሓኒዶ ክወስድዎዶ ክቀትልዎዶ አንዳበላ መንገዲ ናይ ሰምበል ማእሰርቲ ጸሓይ እንተኾነ ደሮና ጎልጎል ማይ አንትሃረመ ታኼላ ሰምበል አንዳተዋሕጣን ሸተት ኢለን ክወድቃ ይዝከረኒ እዚ ዓቢ እጃም ናይ ቃልሲ ህዝቢ ዘወፈየ ዓቢ ሓርበኛ ሻምበል ወልደሃይማኖት ተኽሎም ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ሕዝቢ ኤርትራ ዘልዓለም ክዝከር ክነብር እዮም።
ዘልዓለማዊ ዝኽሪ ንስዉእ ጅግና ሻምበል ወልደሃይማኖት ዘልዓለማዊ ዝኽሪ ንኹሎም ስውኣት ኤርትራ መንግስተሰማይ የዋርሶ ንስድራ ቤት ድማ ጽንዓት ይሃብኩም።
ሕድራይ ፍስሓ
መዘኻኸሪ ኣብቲ ኩነት ዝነበርና ተጋደልትን እሱራት ነበርን ብዙሕት ብሕይወትና ስለ ዘለና ነንዝክሮ ታሪኽ ናይዚ ጅግና ንንገር ወይ ክንእክቦ የማሕጽን።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7042


text:
Radio Erena: 11 January 2016
ኣብ ኤርትራ 1.2 ሚልዮን ቆልዑ፣ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግቢ ከምዝሳቐዩ ማዕከን ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት -UNICEF ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ፣ ካብ 2015 ኣኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ዝተኸስተ ዞባዊ ደርቂ ኤል-ኒኖ፣ ን80 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝጸለወ ብምጥቃስ፣ ኣብ ሰለስተ ዞባታት ዝተራእየ ሸሮኽ’ውን ነቲ ኩነታት ከምዘጋደዶ ኣረዲኡ።
ብዋሕዲ መሰረታዊ መግብን መኣዛዊ መግቢ ቆልዑን ብዝያዳ ዝተጠቕዐ ዞባታት ኤርትራ፣ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፣ ዓንሰባን ጋሽ ባርካን ምዃኑ ዘተሓሳሰበ UNICEF፣ ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ናይቲ በቲ ኩነታት ዝተጸልወ ኣስታት 2 ሚልዮን ህዝቢ ፣ እቶም 60 ሚእታዊት ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ብመሰረት UNICEF ኣብ 2017 ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ እቲ ትካል ኣብ ኤርትራ ህጹር ናይ መግቢ ረድኤትን መኣዛዊ መግቢ ን ዘድልዮምን ቆልዑን ዝውዕል 16 ሚልዮን ዶላር ካብ ለገስቲ እኳ እንተሓተተ፣ ክሳብ 30 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ 7.8 ሚልዮን ዶላር ጥራይ ከምዝረኸበ’ዩ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ኣብ ዓመተ 2017፣ ህጹጽ ናይ መግቢ ሓገዝን መኣዛዊ መግብታትን ዘድልዮም ንኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ቆልዑ ንምብጻሕ መደብ ከምዘለዎ እቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ኣካል ኣገንዚቡ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ሳላ ዝነበረ ጽቡቕ ክራማት ኣብዚ ዓመት እዚ እኹል ምህርቲ ከምዝተሓፍሰ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ UNICEF ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ቆልዑ ህጹጽ ናይ መግቢ ረዲኤትን መኣዛዊ መግብታትን ከምዘድልዮም ዘመልክት ዘሎ።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነት ዝርከባ ቀዳሞት ሰለስተ ሃገራት ዓለም ምዃና ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጽኦ ዝርዝር ኣቐዲሙ ገሊጹ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኣንከሎ፣ ወኪል ክፍሊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ሕቡርራት ሃገራት ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ዲሚትሪ ሻላፓቸንኮ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ምስ ሰበ ስልጣን ኤርትራ ንምዝርራብን ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ኩነታት ንምዕዛብን ብሰሉስ 10 ጥሪ ኣስመራ ኣትዩ።
=====================


text:
ብጹዕ ካርዲናል ፒያቸንዛ ናይ ሓዋርያዊ መንበረ ንስሓ ዓቢይ ኣናዛዚ ዕለት 25 ታሕሳስ ዝበዓለ በዓለ ልደት ዘእግዚእነ እናሓሰቡ ናብ ናይ ጳጳሳውያን ብዚሊካ ኣናዘዝቲ ካህናት (ኣበ ነፍሳት) ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ርሑስ በዓለ ልደት መግለጺ መልእኽቲ፥ በዓለ ልደት ምስቲ ንኸድሕነና ዝመጽእ ኢየሱስ ምርኻብ ማለት እዩ፡ ንኣኡ ሓንጓፋይ ቢልና ንኽንቅበል ብምስጢረ ንስሓ ብዝነጽሐ ልቢ ምስንዳው የድሊ፡ ኣብ ምስጢረ ንስሓ ካህናት ዓቢይ ግደ ኣለዎም፥ ስንድዋትን ክፉታትን ክኾኑ ይግብኦም ምኽንያቱ ብምስጢረ ንስሓ ንዅሎምን ነቶም ልባቶም ዘትረሩ እውን እቲ ሓልዮትን ለውሃትን ናይ እግዚኣብሔር ዘጸናንዕ ሕቕፎም ክበጽሖም መታን ከምዝበሉ ዜና ቫቲካን የመላኽት።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ሓዋርያዊ መንበረ ንስሓ ዓቢይ ኣናዛዚ ብጹዕ ካርዲናል ፒያቸንዛ ማውሮ ንዅሎም ነቶም ብምስጢረ ክህነት ኣሕዋቶም ንዝዅኑ ብምኽንያት በዓለ ልደት ብዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ካህናትን ኣበ ነፍሳትን ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከብ ጳጳሳዊ ባዚሊካታት ኣናዘዝትን፥ ኣብ ኣገልግሎቶም ንቕድስቲ ማርያምን ነቲ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሓላዊ ቅዱስ ተባሂሉ ካብ ዝእወጀሉ ዝኽሪ መበል 150 ዓመት እነብዕለሉ ዘሎና ሓላዊ ቅድስቲ ስድራ ቤት ቅዱስ ዮሴፍ “ኣገልጋሊ ድሕነት” ኣወኪፎም፥
ድሕነትን ፈውስን ዳግም ካብ ለብዒ
ቅዱስ በዓለ ልደት ዘእግዚእነ ኣብ ፍጻሜ ምድራዊ ሕይወትና ምስ ዝፈርድ ኵለንተናኻ ዘሳትፍ ርክብ ምስቲ ብኣና ክሑቖፍ ምስ ዝምጽእ ስቡእ እግዚኣብሔር ምርኻብ ማለት እዩ። ንሱ ኵሉ ተስፋታትናን ብኢታእላው ምሕረቱ የአንግድን ንምድሓንና ጉድለታትናን ግድፈታትናን ይኸድን፡ ነቲ ኢታእላው ፍቕሪ እግዚኣብሔር ንዘይነጽግ ሰብ እቲ ብፍቕሪ ዝተገልጸ እግዚኣብሔር “ብፍቕሪ ይፈርድ” በንጻሩ ግና ካብቲ ጐይታ ዝጽግዎ ጸጋ ፍቕሪ ስጉምቲ ርእሰ ምንጻል ዝወስድ ግና ይዅንን።
“ድሕነትን ፈውስን” እዘን ክልተ ቃላት ናይ በዓለ ልደት መፍትሕ እዚኣተን፡ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ብጭቡጥ ኣገባብ ይግለጾ፣ ናይ ምድሓን ኣድላይነት ነቶም ገዛእ ርእሶም ኣድለይትን ርእሰ ብቑዓትን ገይሮም ንዝሓስቡ ዝነበሩ እውን ከይትረፈ፡ ምስቲ ሓቀይና መልሲ ንምርኻብ ሕቶታትና ናብተን ቃላት ከመስርቕ እዩ ዘለዎ።
ጐይታ ሎሚ ካብ ቀደም ኣብዚ ታሪኻዊ ህሞት‘ዚ ክርስቲያን ኩሎም እቲ ግላዊ ተስፋታትን መንፈሳውን ኣካላውን ፈውሲ ምጽንናዕን ድሕነትን ኣብ እግሪ ሕጻነ ኢየሱስን ኣብ እግሪ ቅድስቲ ስድራ ቤት ንኸንብርዎ ይጽውዕ።
ናይ ኣበ ነፍስ - ኣናዘዝቲ ጸዋዕታ፥ ምሕረት ምእዋጅ እዩ
ብፍላይ ኣብዚ ኣብ ናይ ሰብኣዊ ታሪኽ ፍሉዩ ኮይኑ ኣብ ዘለሉ እዋን - ይብሉ ካርዲናል ፒያቸንዛ ኣብ መልእኽቶም - ምስ ኢየሱስ ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ምርኻብ ዘዕስሎ ሓሴት ወሃብቲ ቃል ምዃን፡ ሓንቲ ነፍሲ እውን ነቲ ጸጋ መድሕናዊ ፍቕሪ ዕጹው ኮይና ከይትተርፍ ኣብ ናይ ኣናዘዚ ኣገልግሎት ቀናእተይና ምዃን የድሊ፡ እቲ ዝተረረ ልቢ እውን ከይተረፈ ንፍቕሪ ርህው ክኸውንን መድሕን ክፍለጥን መታን ናይ እግዚኣብሔር ናይ ምሕረቱን ናይ ሕጻነ ኢየሱስ ምጽንናዕን ዝኾነ ሓልዮቱ ናብ ኩሉ ንኽበጽሕ ናይ ምግባር ብቕዓት ክኸውን ይግብኦ”።
ምስጢረ ንስሓ ናይ ክፋእ ሓይሊ ይገትእ
ብግቡእ ናብቲ ምእንቲ ድሕንትና ብደም ኢየሱስ ናይ ምድሓንና ምስጢረ ቅዱስ ቁርባን ንኽንቀርብ መታን ብጀካ ዓበይቲ ዝበሃሉ ሓጢኣት ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ምስጢረ ንስሓ ምቕባል የድሊ፡ ብምስጢረ ዕርቂ ኣቢልና ኣብ ናይ ንስሓ ጉዕዞ ንርከብን ኣብ ሱታፌ ምስ እግዚኣብሔር ንካፈል፡ ዝኾነ ሓጢኣት ብምስጢረ ንስሓ ምስ ተኣልየ ምጽኣተ መንግስቲ ኣምላኽ ይቀላጠፍን ናይ ክፋእ ሓይሊ ይዕግትን ኣብቲ ብክርስቶስ ዝተሰርሐ እንኰ ድሕነት ተሳተፍቲ ይገብር።
ኣገልገልቲ ምስጢረ ንስሓ ወትሩ ስንድዋትን ኣአንገድትን ይዅኑ
ናይ ሓዋርያዊ መንበረ ንስሓ ዓቢይ ኣናዛዚ ብጹዕ ካርዲናል ፒያቸንዛ ንዅሎም ኣናዘዝቲ ኣብዚ በዓለ ልደት ዘእግዚእነ ንሕጻን ኢየሱስ ዘቕርብዎ ገጸ በረኸት፥ ግዚኣም ምስጢረ ንስሓ ኣብ ምስራዕ ከወፍዩን ነቶም ንምድሓኖም ጐይታ ገዛእ ርእሱ ንዘወፈየሎም ምእመናን ስንድዋትን ኣብ ምእንጋዶም ሓልዮትን ርህራሔን እግዚኣብሔር ምስትርኣይ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ምኽንያቱ ናይ ምስጢረ ንስሓ ጸጋ፡ ወትሩ ልዕሊ ኩሉን፡ ክሳብ ልዕሊ ኣካላዊ ጣዕሚ እውን ስለ ዝኾነ እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዛዚሞም።


text:
Radio Erena: 18 November 2016
ምክትል ፕረዚደንት ቻይና ሊ ዩዋንሸዋ ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኣብ ጅቡቲ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ምክትል ፕረዚደንት ብ15 ሕዳር ጅቡቲ ድሕሪ ምእታው ምስ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለን ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ዓብዱልቃድር ካሚል መሓመድን ብምርኻብ፣ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ከምዝተዘራረቡ ወግዓዊ መግለጺ መንግስታት ክልትኤን ሃገራት የመልክት።
ላዕለዋይ ልኡኽ ቻይና ምስ ዝተፈላለዩ ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ጅቡቲ ድሕሪ ምዝርራብ፣ ኣብ ንግዲ፣ ባንክን ቁጠባን ዘተኮረ ሓያሎ ስምምዓት ከምዝኸተሙ’ውን ይንገር።
እንተኾነ፣ ዘተ ሰበ ስልጣን ቻይናን ጅቡቲን ብኣውርኡ፣ ኣብቲ ቻይና እትሃንጾ ዘላ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ዘተኮረ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ይሕብሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ’ውን ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ቻይና ኣብ ጅቡቲ ዑደት ከምዘካየደ ይዝከር።
ቻይና፣ ንኣመሪካን ፈረንሳን ተኸቲላ’ያ ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ትሃንጽ ዘላ።
ጃፓን’ውን ኣሰር ቻይና ስዒባ ኣብ ጅቡቲ ህላዌኣ ንምርግጋጽ ትሰርሕ ከምዘላ’ዩ ዝንገር።
ቻይና ብዘይካ’ዚ ኣብ ጅቡቲ እትሃንጾ ዘላ ወትሃደራዊ መዓስከር፣ ኣብታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ከም ምህናጽ መንገዲ ባቡርን ምስፋሕ ወደባትን ዝኣመሰለ መደባት’ውን ብሃገራውያን ኩባንያታት ቻይና ይካየድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
=======================


text:
Radio Erena: March 6, 2014
ዞባዊ ማሕበር ፖሊስ ኤውሮጳ- Europol ፣ እቲ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስድራቤታት ሰቖቓ ኮይንዎም ዘሎ፣ ካብ ዶብ ኤርትራ ክሳብ ሲናይ ዝፍምጸም ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ንምግታእ ተበግሶ ክወስድ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣካ ኣጉራዊ ማሕበር ፖሊስ Interpol ዝኾነ ዞባዊ ማሕበር፣ ኣብ ሽወደን ብፋልይ ኣ ስዊዘርላንድን ጀርመንን ድማ ብሓፈሻ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ኣብ ሲናይ ተጨወዮም ንዝርከቡ ቤተሰቦምን መቕርቦን 10ታት ኣሽሓት ዶላር ክኸፍሉ ይግደዱ ምህላዎም ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ገንዘብ ዝልኣኸሉ ኣገባብ ደው ንምባሉን ተሓበበርቲ ናይቲ ምስግጋር ዝኾኑ ኣካላትን ድማ ኣብ ቀይዲ ዝኣትውሉ መንገዲ ንምንዳይ፣ ኤሮፖል ምስ ኢንተርፖል ብምስምማዕ ክሰርሕ ምዃኑ’ውን ሓቢሩ።
ዳይረክተር ኤሮፖል ሮብ ዌይንራይት፣ እቲ ዞባዊ ማሕበር ፖሊስ ካብ ኤውሮጳ ጀሚሩ ክሳብ ዞባ ሲናይ ኣብ ዘሎ ኩነታት ብምውህሃድ ከምዝነጥፍ’ውን ብሰሉስ 4 መጋቢት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ምጥቓስ፣ ማዕከን ዜና ሽወደን ዘ ሎካል ጠቒሱ።
ግዳያት እዚ ካብ ዶባ ኤርትራ ክሳብ ሲናይ ተዘርጊሑ ዘሎ ምጭዋይን መሸጣን ደቂ ሰብ ዝኾኑ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስድራቤታት’ውን ብስም ኤሮፖል ብምጥቃስ ናብ ዝቐረቦም ፖሊስ ክሕብሩ እቲ ማሕበር ይምሕጸን።
ደላሎን ተሓባበርቶም፣ ብፍላይ ንኤርትራውያን ዒላማ እናገበሩ ናብ ሲናይ ብምስግጋ ከምዝሸጥዎም ዘዘኻኸረ እቲ ማሕበር፣ እቶም ኣብ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ስድራቤታቶም ድማ ንሓደ ሰብ ክሳብ 33 ሽሕ ዶላር እንተዘይከፊሎም ከሳቕይዎምን ክቐትልዎምን ምዃኖም ብቴሌፎን ከምዘፈራርሑ፣ መግለጺ ኤሮፖል የመልክት።
ብመሰረት ኮሚሽነር ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኤውሮጳ ሰሲልያ ማልማስትሮም ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመት ጥራይ ብመንገዲ እዚ ዘይሕጋዊ ኣገባብ እዚ 620 ሚልዮን ዶላር ገንዘብ ተሰጋጊሩ።
================================


text:
ኣብ ህልው ኩነታት ህዝቢ ትግራይ ኣመልኪቱ ዝወጸ እዋናዊ መግለጺ
ከምዝፍለጥ ኣብ ልዕሊ ጎረቤትናን ሓውናን ዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ምኽባር ሕጊ ብዝብል ጉልባብ ቅሉዕ መንነታዊ ጽንተት ካብ ዝጅመር ድሮ ሰለስተ ወርሒ ኣቕጺሩ ኣሎ። ከም ሳዕቤኑ ካኣ ብቃላት ክግለጽ ዘይከኣል ከቢድ ሰብኣዊ ህልቂትን ንዋታዊ ዕንወትንኣኸቲሉን ገና ውን ይቕጽል ኣሎን። ስለ ዝኾነ ካኣ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ሃገራትስካንዲናቪያን ፊንላንድን ነዚ ሰብኣውነት ዝጎደሉ ኣረሜናዊ ጭፍጨፋ ህዝቢ ትግራይ ብትሪ እናኾነንና፣ ናብቶም ብዓጸቦ ዝሳቐዩ ዘለዉ ህዝቢ ትግራይን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ረድኤት ብህጹጽ ክበጽሕ፣ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ብህጹጽ ደው ኢሉ ዘተንዝርርብን ክጅመር፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ መሬት ትግራይ ጠቕሊሉ ክወጽእ፣ ምቕታል ሲቪላውያንን መራሕቲ ሃይማኖትን ደው ንክብል ማሕበረሰብ ዓለምን ዝምልከቶም ኣካላትን ዝግብኦም ጻዕርታት ክገብሩ ጻውዒትና ነቕርብ።


text:
ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ን28 ግንቦት 2013 ዓ\ም ክካየድ ተታሒዙ ዝነበረ ምርጫ 14 ሰነ 2013 ዓ\ም ክካየድ ተወሲኑ ኣሎ።ምርጫ ዝተናውሐሉ ምኽኒያት ኣብ ገለ ከባቢታት ምዝገባ መረፅቲ ኣብቲ ዝተቐመጠሉ እዋን ብዘይምዝዛሙ፣ናይ ኣፍፀምቲ ምርጫ ቁፅፅር ንምውሳኽን ንኣፍፀምቲ መረፃ ንምስልጣንን እዩ ክብል ቦርድ ምርጫ ገሊፁ ኣሎ።
ዳይረክተር ርክብ ህዝቢ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ሶሊያና ሽመልስ ከምዝገለፅኦ ምስ ምዝገባ መረፅቲ ተኣሳሲሩ ጥርዓን ዝቐረቦምን ምዝገባ ድሕሮም ዝጀመሩን ዘይዛዘሙን ናይ ምርጫ ክልላትን ጣቢያታትን ግን እቲ ምርጫ 14 ሰነ ኣይካየድን ኢለን።
‘’ናይ ድምፂ መውሃቢ ዕለት 14 ሰነ ክኸውን ኢልና ኢና ብወገንና ትፅቢት ንገብር’’ ዝበላ ንሰን ከምዚ ክንገብር ከለና ምልኡ ብምሉእ ናይ መረፅቲ ምዝገባ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ፀገም ዝተኻየደሎምን ኣብ ኩሎም ናይ ምርጫ ክልላትን ዝተፈፀመሎም ቦታታት 14 ሰነ ድምፂ ክወሃብ እዩ።እዚ ዘከራኽር ኣይኮነን’’ ኢለን።
ብዙሕ ጥርዓንን ክርክርን ኣብ ዝቐረበሎም ግን ድምፂ ኣይህወሃብን ኢለን።
‘’ከይዲ ምዝገባ መረፅቲ ብዙሕ ጥርዓን ዝቐረቦም ክርክር ዝተልዓለሎም ቦታታት ድምፂ ኣይወሃብን።ምኽኒያቱ ኣብ ምዝገባ መረፅቲ ዘሎ ጥርዓንን ዝተልዓለ ክርክር ክዛዘም ስለዘለዎ እዩ’’ ኢለን።ንኣብነት ኣብ ክልል ሶማሌ ኣብ ሸውዓተ ናይ ምርጫ ክልላት ኣብ ምዝገባ መረፅቲ ጥርዓን ቀሪቡ ብቦርድ ምርጫ ምፅራይ እናተገብረ እዩ እውን ኢለን ብምውሳኽ።
ኣብ ካልኦት ናይ ፀጥታ ፀገማት ዝነበሮምን ዝተፈላለየ ጥርዓናት ዝቐረቦምን ናይ መረፅቲ ምዝገባ ክሳብ ሕዚ ዘይተጀመረሉ ዞባ መተከልን 14 ሰነ ምርጫ ንምኪያድ ኣይክኣልን ኢለን።
ቅድሚ ምስረታ መንግስቲ እቲ መስርሕ ምርጫ ክዛዘም እናሰራሕና ንርከብ ኢለን ዝበላ ወይዘሪት ሶሊያና ቦርድ ምርጫ ኣብ ሓደ ማዕልቲ ምኪያድ ከምዝክኣል ሎጂስቲክስን ናውትን ንምብፃሕ ኣገዳሲን ተወሳኺ ናይ ምርጫ ቁፅፅር ንምውሳኽ ምውሳኑ ኣረዲአን።


text:
ቻይና ዋዕላ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ከተካይድ እያ2022-06-07 08:07:42 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 156 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝተመደቡ ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዙ ቢንግ ሃገሮም ንመጀመርያ ግዜ ኣብ መፋርቕ ወርሒ ሰነ 2022 ዋዕላ ሰላም ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ከተካይድ ምዃና ሓቢሮም። እዞም ልኡኽ ቻይና ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ሃገሮም ኣብ ምፍታሕ ወሰንቲ እስትራተጅያዊ ጐንጽታት ኣብዚ ዞባ ግደኣ ከተበርክት ድልውቲ ምዃና ሓቢሮም።፡
እዞም ኣብ መጀመርያዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ዝተመደቡ ቻይናዊ ልኡኽ፡ ነባር ዲፕሎማት ዙ ቢንግ ኣብ ፔሩ፡ ፑፓ፡ ኒው ጊኒያን ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃን ኣንበሳድር ኮይኖም ዘገልገሉ እዮም።
ዙ ቢንግ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጉንበት ነዚ ዋዕላ ንምጥጣሕ ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ጅቡቲ፡ ሶማሊያን ኬንያን ዑደት ኣካይዶም እተን ሃገራት ኣብዚ ዋዕላ ክሳተፋ ዕድመ ኣቕሪቦም፡ ጉዕዘኦም ናብ ዩጋንዳን ሱዳንን ከም ዘቕነዐን ተሓቢሩ።.ኣብዚ ዋዕላ ንምስታፍ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን እውን ተዓዲመን ኣለዋ።
እዚ ኣብ ኬንያ ክካየደ ተሓሲቡ ዝነበረ ደሓር ግና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ዝተወሰነ ዋዕላ፡ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ሕድሕደን ዘሎ ፍልልያት ዝፈትሓሉ መድረኽ ዝፈጥር ምዃኑ እቶም ቻይናዊ ፍሉይ ልኡኽ ሓቢሮም።
ምስዚ ኣተሓሒዞም ከኣ ሃገሮም ሃገራት ቅርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተራኺበን ዘለወን ጸጥታውን ቁጠባውን ጸገማት ክፈትሓ ዕድል ናይ ምፍጣር ድሌት ኣለዋ ኢሎም። እዚ ዋዕላ ኣካል ናይቲ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ቻይና ኣቐዲሞም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደት ኣብ ዘካየድሉ ዝወጠንዎ ምዃኑ እውን ተፈሊጡ። እዚ ድማ ሃገራት ናጽነተ ዓቂበን ቀጻሊ ህድኣት፡ ሃብትን ዕቤትን ክረኽባ ዝሕግዝ መደብ እዩ ተባሂሉ።
ኣፍሪቃ ኣብዚ እዋንዚ ነቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ትግራይ ዘሎ ብዙሓት ሲቪል ዝሞትሉን ዝተመዛበልሉ ከም ኣብነት ብምጥቃስ ብስእነት ሰላም ኣብ ስግኣት ከም እትርከብ እቲ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ካብዚ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ፡ ኣሜሪካ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ቻይናን ፍሉያት ልኡኻት ቀርኒ ኣፍሪቃ መዚዘን ከም ዘለዋ ዝዝከር እዩ።


text:
ልኡኽ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ምስ ወጻኢ ጉዳያት ዓዲ ኢንግሊዝ ተራኺቡን ኣብ ለንድንን ቤርምንጋሃምን ህዝባዊ ኣኼባታት ኣካይዱ።
ተጋ/በሺር ኢሳቕ ኣቦ መንበር ወጻኢ ዝምድናታት፡ ተጋ/ሓጅ ዓብደልኑር ሓጅን ኣቦ መንበር ህዝባውን ማሕበራውን ጉዳያት ኤ.ዲ.ኪ፡ ኣብ ወጻኢ ዝካየድ ዘሎ ንጥፈታት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብምቅጻል ብዕለት 27 ለካቲትን 03 መጋቢት 2012ን ምስ ክፍሊ ቅርኒ ኣፍሪቓ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ዓዲ ኢንግሊዝ ርክባት ኣካይዶም።
ኣብዚ ክልቲኡ ርኽባት’ዚ ብስንኪ ፖሊሲታትን ኣካይዳን ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ህዝብና ዘሎ ኣስቓቂ ኩነታትን ኣብ ኤርትራ ከምኡ’ውን መንቆልቃል ዕለታዊ መናባብሩን ጠቕላላ ጥምይትን ኣብ ትሕቲ ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘይምእዋጅ፡ ብፕሮፓጋንዳዊ መናፍሒኡ ንሓቅታት ምስዋር፡ ኣህጉራዊ ዝምታን ምብኳር ስብኣዊ ተበግሶታትን ብግምት ላዕለዋይ ተጸዋዒ ኮሚሽን ሰደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ዋሕዚ ሰደት ኤርትራውያን ናብ ሃገራት ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዘለዓለ ቁጽሪ ከምዝብጸሐን ስፊሕ መብርሂ ሂቦም።
ከምኡ’ውን ልኡኽ ኤ.ዲ.ኪ ንዘሃድም ዘሎ መንእሰይ ካብ ኣርዑት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ምድሪ-በዳ ሲይናን ዝገጥሙ ዘሎ ኣስቓቂ ኩነታት ብድሕሪ ምብራህ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ’ዞም ግዳያት ስቓይ ንምእላይ ንመንግስታት ሱዳንን ግብጽን ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ድፊኢት ብምግባር ቆላሕታ ክህቡ ተማሕጺኑ።
እቲ ልኹኽ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዞባና ብሓፈሻ ኣብ ሶማል ድማ ብፍላይ ንግብረ-ሽብራዊ ጉጅለታት ኣብ ምድጋፍ ጥራይ ከይተሓጸረ፡ ቁጠባዊ ዕንወት ይፍጽም ምህላዉ ብድሕሪ ምብራህ፡ ኣንጻሩ ምምካትን ኣጋጢምዎ ዘሎ ተነጽሎ ምትራርን ንቃልሲ ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራ ምድጋፍን ህጹጽ ኣህጉራዊ ሓላፍነት ምዃኑ ኣረጋጊጹ። መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ነቲ ብኣምበሳደር ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ጥርጡር ንጥፈታት ዝወሰዶ ስጉምትታት ብድሕሪ ምንኣድ፡ ነቲ ስጉምትታት ከስፍሖን ኣብ ልዕሊ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ተበይኑ ዘሎ ኣህጉራዊ ማዕቐብ ብትሪ ክትግብሮን ተላብዩ። ምስዚ ብምትሕሓዝ እቲ ውሳኔ ማዕቐብ ምስ ህልው ኣሰቓቂ ኩነታት ኤርትራ ብቀጻሊ ክተሓሓዝ ተማሕጺኑ።
ብድሕሪ’ዚ ልኡኽ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንህልዊ ምዕባለታት ቃልሲ ደሞክራስያዊ ሓይልታት ደንበ ተቓውሞ ኤርትራን ምግባእ ዕውት ሃገራዊ ጉባኤን ብመስረት ዝተሰማምዕሉ ፖሎቲካዊ ቻርተርን መሪሕ ሓሳብን ካብኡ ዝቖመ ስፊሕ ሃገራዊ መረኻዊ ግንባር ዝኾነ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብሓደ ሓጋጊን ፈጻምን መሪሕነት ብምቛሙ ኣብ መስረሕ ዝካያድ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ኣገዳሲ ምዕራፍ ምዃኑ ሰፊሕ ምብርሂ ሂቡ።
ሓለፍቲ ክፍሊ ጉዳያት ቀርኒ እፍሪቓ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ዓዲ ኢንግሊዝ ብወገኑም ድማ ንኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣስቓቂ ኩነታት ብምስማር ብልኡኽ ኪዳን ንዘቅረቡ ሕቶትታት ብምርዳእ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ከምዝሕልፎ ቃል ኣቲዮም። ኣብ ጉዕዞ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንዘተንዝግቦ ስጉምቲታት ተጋዳስነቶም ብምርኣይ ዝምድናታቶም ምስ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ቅጻሊ ንክኽውን ኣረጋግጹም።
ብተዋሳኺ እቲ ልኡኽ ኣብ ከተማታት ለንድን ቤርምንጋሃምን ብዕለት 03ን 04ን መጋቢት 2012 ክልተ ዕውት ህዝባዊ እኼባታት ብምክያድ ንህልዊ ኩነታት ኤርትራን ዞባናን ኣህጎራዊ ነጥፈታት ኣብ ሃገረ ሶማልያ ምብርሂ ሂቡ። ከም’ውን ንምዕባለታት ኣዕናዊ ተግባራት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዞባና ብምብራህ ኣብ ለዕሊኡ ተብይኑ ዘሎ ማዕቐብ ክተሪርን ልኡኽ ንቅረቦም ሕቶታት ምስ ረኽቦም መንግስቲታት ኣውንታዊ መልሲ ክርኽቡን ከምዝግብር ኣረዲኡ።
ከም’ውን ልኡኽ ዝተምዝግበ ምኽሰባት ኣብ ክሊ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤን ወጺኢቱን ኣገዳሲ ምዃኖም ብምብራህ መሪሕ ተራ ኤርትራዊ ኤ.ዲ.ኪ ብምጥቃስ ንመደባትን ዕማማትን ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኩሉ ገድላዊ መዳያት ከምዝድግፍ ኣረጋጊጹ። ልኡኽ፡ ኪዳን ኣብ ጠቕላላ ጉባኤኡ መጋቢት 2011 ዝወስዶም ወሳኔታት በመስረት ዝቅምጦ ስተረቲጀካዊ መርሆ ህልውን መጻኢን ዕማማት ፖሎቲካዊ ሓይልታት ንጹር ግቡኣትን ፎሉይነት ዘልዎም ኣካላትን ብምዃኖም ዝተሞርክሰ’ዩ ኣረዲኡ። ብተውሳኺ ልኡኽ ኤ,ዲ,ኪ ኣብ’ዚ ወርሒ’ዚ ከካይድ ተመዲቡሉ ዘሎ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ተውሳኺ መኽሰባት ከምዝራጉድ ገሊጹ።
ተሳትፍቲ ብወገኖም ኣብ ምቅልጣፍ ወድቅት ስርዓት ህ,ግ,ደፍ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ካልኦት ተቃለስቲ ሓይልታት ደንበ ተቓቅሞ ብሓባር ተዋሃሂዶም ከስርሑ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚሮም። ልኡኽ ኤ,ዲ,ኪ ካብ ተሳትፍቲ ንዝቅረብሉ ሕቶታት መልሱን ንዝሃብዎ ለበዋታት ብሓፈሻ፡ ካብ ቤርምንግሃም ብፊላይ መዝጊቡን ኣብ ቀረባ ዝመጹ መዓልቲታት ናብ ማእከላይ ቅጽሪ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ከምዝምልሱ ተፈልጡ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=6670


text:
ኮሮናቫይረስ፡ ልዕሊ 50 ሚልዮን ሰባት ዝቐተለ ንናይ ስፓኒሽ ፍሉ ለበዳ 1918 ብኸመይ ተገቲኡ?
ኣብ መንጎ ኮሮናቫይረስን እቲ ብውሑዱ 50 ሚልዮን ኣቢሉ ዝቀተለ ናይ 1918 ናይ ስፓኒሽ ፍሉ ለበዳ ብዙሕ ዘመሳስሎም ኣሎ ኢልካ መደምደምታ ምሃብ ኣጸጋሚ እዩ።
ኮቪድ-19 ሓድሽ ዓይነት ሕማም ኮይኑ፡ ብዘይተመጣጠነ መልክዑ ንሽማግለታት ዘጥቅዕ እዩ።
እዚ ብ1918 ዝተራእየ ቀታሊ ዝኾነ ኢንፍልወንዛ ንዓለምና ከጽንታ ዝተበገሰ፡ ነቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 20ን 30 ዝነበሩን ሓያል ስርዓተ ምክልኻል ዘለዎምን እዩ ዘጥፍእ ነይሩ።
እንተኾነ ግን ነቲ ለበዳ ንምግታእ ብመንግስትታትን ውልቀ-ሰባትን ዝተገብረ ሕብረት ኣንጻር እቲ ሕማም ዝነኣድ እዩ።
ፐብሊክ ሀልዝ ኢንግላንድ፡ ናይ መጀመርያ ናይ ኮሮናቫይረስ ናይ ወዝቢ ውጥን ንምስኣል ናይ ስፓኒሽ ፍሉ ኣጽኒዓ፡ እቲ ዝተረኽበ ውጽኢት ከኣ እቲ ካልኣይ ማዕበል ናይቲ ሕማም ኣብ ቀውዒ 1918 ዝነበረ ካብቲ ቀዳማይ ማዕበል ዝኸፍአ ምንባሩ እዩ።
ኣብቲ ግዜ ናይ መጀመርያ ግዳይ ናይዚ ቫይረስ ዝተራእየሉ ኣብ ግንቦት 1918፡ እታ ሃገር ኣብ ኲናት ነይራ።
ኣብ ክንዲ ናይቲ ቫይረስ ዘስዓቦ ሞት ምቅላስ፡ እቲ ኲናት ክቅጽል ወሲና።
ብመሰረት እቲ ኣብ 1919 ብሰር ኣርቱር ኒውስሆልመ ንናይ ሮያል ሶሳይቲ ኦፍ መዲሲን ዝቐረበ ጸብጻብ፡ እቲ ሕማም ከኣ ከም ባርዕ ሓዊ ኣብ እኩብ ናይ ወተሃደራት መጓዓዝያታትን ናይ ኣጽዋር ፋብሪካታትን፡ ከምኡ'ውን ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ብናህሪ ቀጺሉ።
እንተኾነ ግን "መዘኻኸሪ ንረብሃ ህዝቢ " ዝብል ኣብ ሓምለ 1918 ንህዝቢ 'ሓሚሞም እንተለዉ ኣብ ገዝኦም ክጸንሑን፡ ማሕበራዊ ምትእኽኻብ ከወግዱን' ዝተጻሕፈ ምኽሪ በቲ መንግስቲ ተቀቢሩ ተሪፉ።
ሰር ኣርቱር፡ እዚ መምርሒታት ብግቡእ እንተዝትግበሩ ነይሮም፡ ብዙሕ ሂወት ምደሓነ ኢሉ፤ ወሲኹ ከኣ "ወላ'ኳ ጥዕናን ሂወትን ኣብ ሓደጋ እንተወደቀ፡ ገለ ስረሖም ክቅጽለሉ ዝኽእል ሃገራዊ ኩነታት ኣሎ" ኢሉ።
ኣብ 1918፡ ንኢንፍልወንዛን፡ ረኽሲ ሳንቡእን ዝኸውን ዝኾነ ክንክን መድሃኒትን ኣይነበረን፡፡ ሆስፒታላት ከኣ ቀልጢፈን ኣዕለቕሊቐን።
ወላ'ኳ ኣብ ገለ ገለ ቦታታት ብዙሓት ቤት ትያትርን፡ እንዳ ሳዕስዒት ኣደራሻትን፡ ሲነማታትን፡ ቤተ ክርስትያናትን ንኣዋርሕ ተዓጽየን እንተነበራ፡ ነቲ ዝርግሐ ለበዳ ንምግታእ ግን ብዝኾነ ማእከላይ ኣካል ዝተኣወጀ ዕጽዋ ኣይነበረን።
ብሰንኪ እቲ ኲናት ብዝተገብረ ምዕጋት ተጎዲአን ዝነበራ መብዛሕትአን እንዳ መስተ ተኸፊተን ነበራ።
ጋንታታት ኩዕሶ እግርን FA Cup ን በቲ ዝነበረ ኲናት ተሰሪዙ፡ እንተኾነ ግን ካልኦት ጋንታታት ናይ ምስራዝን ወይ ከኣ ካብ ብእኩብ ምቅማጥ ናይ ምኽልካል ጻዕርታት ኣይነበሩን።
ኣብዚ ጋንታታት ኣወዳት ኣብ ናይ ዞባ ውድድራት ይሳተፋ ነይረን፡ ኩዕሶ እግሪ ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ኣብ ግዜ እቲ ለበዳ ብዙሓት እኩባት ህዝቢ ከምዝመጹ ጌይሩ።
ኣብ ገለ ገለ ጎደናታት ናይ ከተማታት መምከኒ ይንጸግ ነይሩ፡ ገለ ገለ ሰባት ከኣ ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታቶም ክኸዱ ከለዉ፡ ጸረ-ጀርምታት ዝኾነ ማስኬራ ይወድዩ ነይሮም።
ኣብ ህዝባዊ መልእኽታት ጥዕና ከኣ ደንገርገር ነይሩ። ከምዚ ሎሚ ከኣ ናይ ሓሶት ወረታት ይፍነዉ ነይሮም።
እቲ ሓፈሻዊ ደረጃ ብዛዕባ ጥዕና ዝነበረ ድንቁርና ሓጋዚ ኣይነበረን።
ኣብ ገለ ገለ ፋብሪካታት፡ ሽጋራ ናይ ዘይምስታይ መምርሒታት ብዕቱብ ኣይተሓዙን፡ ምኽንያቱ ምትካኽ ሽጋራ ነቲ ረኽሲ ይሕግዝ እዩ ዝብል እምነት ስለዝነበረ።
ኣብ ግዜ ሓባራዊ ናይቲ ለበዳ፡ ዓቃባዊ MP ክላውደ ሎውተር፡ "እዚ መከላኸሊ ናይ ኢንፍልወንዛ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ ግዜ ኮኮናት ምውሳድ እዩ ዝበሃል ሓቂ ድዩ" ብምባል ሓቲቱ።
ኣንጻር ምስፍሕፋሕ ናይዚ ሕማም ምስዓልን ምህንጣስን፡ ህዝባዊ ጎስጓሳትን ተበታተንቲ ጽሑፋትን ገይሮም የጠንቅቁ ነይሮም።
ኣብ ጥቅምቲ 1918፡ ዓለማዊ ዜናታት ንኣንበብቶም ከምዚ ዝስዕብ ክገብሩ መኺሮም፡ "ነብሲ ወከፍ ለይትን ወጋሕታን ውሽጢ ኣፍንጫኹም ኣጽርዩ፣ ለይትን ንግሆን ብሓይሊ ፊጥ ድሕሪ ምባል፡ ኣስዒብኩም ብዕምቆት ኣስተንፍሱ" ዝብል።
"መጠምጠሚ ኣፍኩም ዝኾነ ሻርባ ኣይትጠቀሙ፡ ብቀጻሊ ብፍጥነቲ ብእግርኹም ተንቀሳቀሱ፡ ካብ ስራሕ ናብ ገዛኹም ብእግርኹም ተጓዓዙ፡ ስብቆ ከኣ ብብዝሒ ስተዩ።"
ሽሕ'ኳ እቲ ዘስዓቦ ጽልዋን፡ መንግስታት ንህዝቦም ንምክልኻል ዝገበርዎም ጻዕርታትን ይፈነላለዩ እንተኾኑ፡ በዚ ናይ 1918 ለበዳ ዘይተጸልወት ሃገር ግን ኣይነበረትን።
ኣብ ኣሜሪካ፡ ገለ ገለ ክፍለ ሃገራት ንዜጋታተን ናይ ምውሻብ ትእዛዝ ኣመሓላሊፈን፡ ምስ ዝተሓዋወሰ ውጽኢት፡ ካልኦት ከኣ ኣብ ገጸን ማስኬራ ምውዳይ ናይ ግድን ጌይረንኦ።
ኣብ መላእ ሃገር ሲነማታትን፣ቤት ትያትርን ካልኦት መዘናግዒ ቦታታትን ተዓጽዮም።
ካብ መብዛሕትአን ከተማታት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ኒውዮርክ ብጽቡቕ ዝተዳለወት ነይራ።
ኣብቲ ግዜ እቲ ከኣ ናይ 20 ዓመታት ጎስጓስ ኣንጻር ዓባይ ሰዓል ይገብሩ ስለዝጸንሑ፡ ትሑት መጠነ ሞት እዩ ኣጋጢምዋ።
ይኹን እምበር፡ ናይታ ከተማ ወኪል ጥዕና በቶም ሰብ ዋኒን ንገለ ቦታታት፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ምርኢት ትያትራትን ካልኦት መዘናግዒ ቦታታትን ይከፈቱ ዝብል ጸቅጢ ነይርዎ።
ስዒቡ ግን ከምዚ ሕጂ፡ ሓደ ንጽህ ኣየር ኣንጻር ዝርግሐ ናይዚ ረኽሲ፡ ናብ ውሕሉል ፍታሕ ዝመርሕ ድልዱል ብቅዓት ዘለዎ ብምምጻእ ነቲ ሕብረተ ሰብ ናብራኡ ክቅጽል ሓጊዝዎ። እንተኾነ ግን ኣብ መብዛሕትአን ናይ ኣሜሪካ ከተማታት ብላይ ከኣ ኣብ መጸለዪ ቦታታት ካብ ምኻድ ምኽልካሎም ዘይከኣል ነይሩ።
ኣብ መወዳእታ ናይቲ ለበዳ፡ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ብዙሒ ምዉታት 228,000 ከም ዝነበረን፡ ርብዒ ናይቲ ህዝቢ ከኣ በቲ ሕማም ከምዝተለኽፈ ይግመት።
ነቲ ቫይረስ ንምቅታል ዝግበር ዝነበረ ጻዕርታት ንሓደ ዝተወሰነ ግዜ ቀጺሉ ነይሩ፡ እቲ ህዝቢ ከኣ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ብዛዕባ እዚ ወቅታዊ ሕማም ዝነበሮም መረዳእታ እናበረኸ መጺኡ።


text:
‘ንሰማያትካ፣ ነቲ ስራሕ ኣጻብዕካ፣ ንስኻ ዘቘምካዮም፣ ወርሕን ከዋኽብትን እንተ ጠመትኩ፣ እቲ ንስኻ እትዝክሮ ሰብ፣ እቲ እትሐልየሉ ወዲ ሰብሲ እንታይ እዩ፧ . . . ዎ እግዚኣብሄር ጐይታና፣ ስምካስ ኰን ኣብ ኵላ ምድሪ ኽንደይ ግሩም እዩ።’ (መዝ 8.3-4,9)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ብዛዕባ ምሥጢረ ፍጥረት እናኣስተንተና ኣብ ዙርያ ጸሎት ዝጀመርናዮ ትምህርተ ክርስቶስ ክንቅጽል ኢና። ነዊሕ ከይከድና ብዛዕባ ብሕይወት ምንባርና ምስትንታን ጥራይ ንልቢ ደቂሰባት ንጸሎት ክኸፍቶ ይኽእል። ቀዳማይ ምዕራፍ ቅዱስ መጽሓፍ ሰፊሕ ናይ ምስጋና መዝሙር ይጥዕም። እቲ ደጋጊሙ ኩሉ ጽቡቅ ከምዝኾነ እግዚአብሔር ረኣየ እናበለ ከም ኣዝማች እናመላለሰ ታሪኽ ፍጥረት በብሓደ ዘዘንቱ ናይ ኩሉ ፍጥረት ጽባቀ ይገልጽ። እግዚአብሔር ብቃሉ ንኩሉ ፈጠረ ንኩሉ ከኣ ህላዌ ሃበ። ብቃሉ ንብርሃን ካብ ጸልማት ይፈሊ መዓልትን ለይትን የፈራርቅ ወቅትታት ይሠርዕ ዝተፈላለዩ ኣታኽልትን እንስሳታትን ብምፍጣር ብዝተፈላለየ ሕብሪ ይሽልም። ኣብዚ ንኩሉ ሕንፍሽፍሽ መስርዕ ዘትሓዘ ተግባር ፍጥረት ኣብ መወዳእታ ንወዲሰብ ይፈጥር። ብፍጥረት ኣዳም እግዚአብሔር ከምዝዓገበን ደስ ከምዝበሎን ዝገልጽ ኣብቲ ዝቀደመ ጽቡቅ ከምዝኾነ ረኣየ ንዝብል ልዕል ብዝበለ መንገዲ 'ኣምላኽ ከኣ ዝገበሮ ዘበለ ዅሉ ረኣየ፡ እንሆ፡ ብዙሕ ጽቡቕ ኰነ' (ዘፍ 1.31) እንክብል ብጣዕሚ ጽቡቅ ከምዝኾነ ይገልጽ። ኣብዚ ጽባቄ ኩሉ ፍጥረት ይረኤ።
ጽባቄን ምሥጢርን ሥነ ፍጥረት ኣብ ልቢ ደቂሰባት ቀዳማይ መንፈስ ጸሎት ከምዝቅስቅስ ሓዲስ ትምህርተ ክርስቶስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያ ኣብ ቊ.2566 'ሰብ ንኣምላኽ ኪደሊ ይርከብ። እግዚኣብሔር ኣብ ስራሕ ፍጥረቱ ንነፍስወከፍ ፍጡር፣ ካብ ዘይህላዌ ናብ ህላዌ ይጽውዕ' እንክብል ይገልጾ። ክንበብ ዝሰማዕናዮ መዝሙረ ዳዊት 8.3-4 እውን ‘ንሰማያትካ፣ ነቲ ስራሕ ኣጻብዕካ፣ ንስኻ ዘቘምካዮም፣ ወርሕን ከዋኽብትን እንተ ጠመትኩ፣ እቲ ንስኻ እትዝክሮ ሰብ፣ እቲ እትሐልየሉ ወዲ ሰብሲ እንታይ እዩ፧' ይብል። እቲ ዝጽሊ ሰብ ንምሥጢረ ፍጥረት ኣብ ልቡ ሒዙ እናኣስተንተነ ነዚ ሎሚ ሥነኍዋ ኣስፊሑ ዝገልጸልና ብከዋኽብቲ ዝተሸለመ ሰማይ እናተዓዘበ ክንዮ እዚ ዘደንቅ ሥራሕ ፍጥረት ዘሎ ዕላማስ እንታይ ኮን ይኸውን እናበለ ብዛዕባ ዕብየቱን ሥፍሓቱን የስተንትን እሞ ወዲሰብከ መን እዩ እናበለ ይግረም። ኣብ ካልእ ክፍሊ ከኣ መዝሙረ ዳዊት 89.47 'ህይወተይ ክንደይ ሓጻር ምዃና፣ ኵሎም ደቂ ሰብ ንኸንቱነት ከም ዝፈጠርካዮም ዘክር' እንክብል ወዲሰብ ዝውለድ ዝመውት ተኣፋፊ ፍጥረት ምዃኑ ይገልጽ። እዚ ኰይኑ ከብቅዕ ግን ኣብ ኩሉ ፍጥረት ወዲሰብ እቲ እንኮ ብብዙሕ ጽባቀ ዝተፈጥረን ለባዊ ፍጡርን ምዃኑ ንዕዘብ። ደቂቅ ፍጥረት ዝውለድ ዝመውት ሎሚ ዘሎ ጽባሕ ግን ዘየሎ እንተኾነ ለባዊ ፍጡር እዩ። እዚ ንሕና ኢና ነዚ ዘደንቅን ጽቡቅን ፍጥረት ክንግንዘብ እንኽእል ንሕና ኢና።
ጸሎት ደቂሰባት ምስ ስምዒት ኣድናቆት ዝተኣሳሰረ እዩ። ምስ ስፍሓት ፍጥረት ክነነጻጽሮ እንከሎና ዕብየት ወዲሰብ ኣብ ቊጽሪ ዚኣቱ ኣይኮነን። ዓበይቲ ዓወታቱ ምስ ተፈጥሮ እንክነጻጸር ብጣዕሚ ደቂቅ እዩ እንተኾነ ወድሰብ ኢምንት ኣይኮነን። ኣብ ጸሎት ንምሕረት እግዚአብሔር ተኣንጊቡ ኩሉ ከምዝኽእል ኰይኑ ይስምዖ። ብዕድል ዝነብር ማንም የለን ምሥጢር ተፈጥሮ ኣብ ሓጺር ትዕዝብትና ክንግንዘቦ ንኽእል። መዝሙረ ዳዊት 8.5-6 ንወዲሰብ እንክገልጾ `ካብ መላእኽቲ ቕሩብ ኣንኣስካዮ፣ ብኽብርን ጌጽን ከኣ ኸለልካዮ። ኣብ ልዕሊ ግብሪ ኣእዳውካ ሸምካዮ፣ ንዅሉ ኣብ ትሕቲ ኣእጋሩ ጌርካዮ` እናበለ ካብ እግዚአብሔር ብቁሩብ ከምእንትሕትት ይገልጽ። ምስ እግዚአብሔር ዘለዎ ርክብከስ ዝለዓለ ሽመቱ እዩ። ብተፈጥሮና ደቀቅቲ ኢና ዳርጋ ኣብ ቁጽሪ ዘይንኣቱ ኢምንት ኢና ብጸዋዕታ ግን ደቂ እቲ ዓቢ ንጉሥ ውሉድ እግዚአብሔር ኢና።
እዚ ተመኲሮ እዚ ብዙሓት ካባና ኣስተማቂርናዮ ኢና። ሽሕ'ኳ ኩነታት መነባብሮ ቈጺርካ ብዘይውዳእ ምረቱ ነቲ ዓቢ ጸጋ ጸሎት ኪዓብጦ እንተተደናደነ ብከዋኽብቲ ንዝተሸለመ ሰማይ ኣንቃዕሪርካ ቋሕ ምባል ወይውን ጽባቄ ዕራርቦ ጸሓይ ወይውን ሓደ ዕምባባ ጽጌረዳ ወዘተ ብምዕዛብ ነታ ክትቅህም ቀሪባ ዝጸንሔት ናይ ምስጋና ቁልዒ የበራብር። ኣብ ቀዳማይ ገጽ ቅዱስ መጽሓፍ እንረኽቦኸስ እዚ ተመኲሮ እዚ እዩ። ሰብከስ እዚ እዩ። ደረስቲ ታሪኽ ፍጥረት ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሖም ክጽሕፍዎ እንከለው ሕዝበ እስራኤል ጽጉም ግዝያት የሕልፍ ነሩ። ሓይሊ ጸላኢ ንመሬቶም ሒዙ መብዛሕትኦም ኣብ ምርኮ ነበሩ ኣብ መሶጶጣምያ ኣብ ባርነት ነበሩ። ሃገር ኣይነበሮምን ቤተመቅደስ ኣይነበሮምን ማሕበራዊ ሕይወትስ ይኹን ናይ ጸሎት ሕይወት ኣይነበሮምን ባዶሽ ነበሩ።
ምስ እዚ ኩሉ ግን ካብቲ ዓቢይ ታሪኽ ፍጥረት ብምብጋስ ንእግዚአብሔር ዘመስግኑሉ መንገዲ ስለ ህላዊ ንእግዚአብሔር ክብሪ ዘቅርቡሉ ኩነት ተረኽበ። ጸሎትከስ ቀዳመይቲ ሓይሊ ተስፋ እያ። እወ ጸሎት ቀዳመይቲ ሓይሊ ተስፋ እያ። ምስ እትጽሊ ተስፋ ይዓቢ በዚ ኸኣ ንቅድሚት ትስጉም። ብኣገላልጻይ ጸሎት መዓጹ ተስፋ ይኸፍት ምበልኩ። ተስፋ ወትሩ ህልውቲ እያ ብጸሎተይ ከኣ መዓጹኣ እኸፍቶ። ናይ ጸሎት ሰባት ንመሠረታዊ ሓቂ ይዕቅቡ ዝወረደ ይወረድ ዝኸበደ ይኽበድ ነዛ ሓቂ እዚኣ ንገዛእ ርእሶምስ ይኹን ንካልኦት እናኣዘኻኸሩ ተጻይ ኩሉ ፈተናን ድኻምን ኣብቲ ዝጸገመ ዕለታት እውን ከይተረፈ በቲ ዘደንቅ ጸጋ ይጸናንዑን የጸናንዑን። በዚኸስ ጸሎት ወትሩ ክንከላኸለላን ክንዕቅባን ዘሎና ጸጋ እያ።
ኣብ ጸሎት ዝተግሁ ደቂተባዕትዮን ደቂኣንስትዮን ካብ ዘጋጥሞም ተስፋ ዘቁርጹ ፈተናታት ተስፋ ከምዝሕይል ይፈልጡ እዮም። ፍቅሪ ካብ ሞት ከምዝሕይል ብምእማን ከኣ ሽሕ'ኳ መጻኢ ኩነታትን ግዝያትን ዘይንፈልጦ እንተኾና ፍቅሪ ሓደ መዓልቲ ከምዝዕወት ይኣምኑ። ብጸሎት ዝተግሁ ደቂተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ካብ ዝድርጒሕ ብርሃን ነጸብራቅ እናምጽኡ ኣብ ዝጸልመተ ዕለታት እውን እንተኾነ ጸሓይ ካብ ምብርሆም ከምዘይተቋርጽ ስለዚኣምኑ እዩ። ጸሎት የብርህ ንነፍሲ የብርህ ንልቢ የብርህ ንገጽካ እውን የብርህ። ዋላ ግዝያት ዝጸልመቱ እንተጸልመቱ ሥቃያት ኣብ ዝለዓለ ጥርዞም እንተበጽሑ ጸሎት ወትሩ ምስ ኣብርሀ እዩ።
ኩልና ሓጐስ እነምጽእ ኢና። ነዚሞ ሕሰቡሉ! ንስኻ ሓጐስ ክተምጽእዶ ትደሊ ወይስ ዘሕዝን ሕማቅ ዜና ክተምጽእ ትደሊ! እንተደሊና ኩልና ሓጐስ ክነመጽእ ንኽእል። እዛ ዘላትና ሕይወት ውህበት እግዚአብሔር እያ። ኣብ ሓዘንን ምረትን ክነሕልፋ ብጣዕሚ ሓጻር እያ። ብህላዌና ጥራይ ንእግዚአብሔር ምስጋናን ክብርን ነቅርብ። ንተፈጥሮ ንመልከት ጽባቄኡ ነስተማቅር ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ዘሎና መሳቅል እውን ንዕዘብ እሞ `ኣንታ ጐይታ ኣሎኻዶ ንዓኻ ፈጢርካናስ ከምዚ ክንከውን` ክንብል ንኽእል። እዚ ምህዋጽ እዚ እውን ከይትረፈ ንእግዚአብሔር ከመስግንን ክ ውድስን የኽእለኒ እዩ። ንሕና ደቂ እቲ ዓቢ ንጉሥ ደቂ እቲ ኣብ ፍጡር ዘንበሮ ክታሙ ከንብብ ዝኽእል ደቂ ፈጣሪ ኢና። እንተኾነ እዚ እግዚአብሔር ብፍቅሩ ዝፈጠሮን ክታሙ ዘንበረሉን ፍጥረት እዚ ሓደራና ጠሊምና ንዕቅቦ የሎናን። ጐይታ ነዚ ምሥጢር ፍጥረት ብዕምቈት ንክንርድኦን ተመስገን ንምባል የብቅዓና ጸሎት ማለት ከኣ እዚ እዩ። ተመስገን ጥዕምቲ ጸሎት እያ።


text:
Radio Erena: 17 January 2019
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት፣ ካብ ጅቡቲን ሱዳንን ነዳዲ ዘመላልሳ ቦጣት ብምዕጋተን፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከባቢኡን ከቢድ ስእነት ነዳዲ ኣኸቲሉ።
ዘ ሪፖርተር ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ኣብ ክልል ዓፈር ድሕሪ ዝተኸስተ ተቓውሞ፣ መስመር ጅቡቲ- ኢትዮጵያ ንክልተ መዓልታት ምዕጻው፣ ነዳዲ ዘመላልሳ ኣስታት 1 ሽሕ መካይን’የን ተዓጊተን።
እዚ ድማ ኣብ ቀረብ ነዳዲ እታ ሃገር ኣሉታዊ ጽልዋ ፈጢሩ ይርከብ።
ይኹን’ምበር እቲ መስመር ድሕሪ ምኽፋቱ፣ እተን ቦጣት ነናብ ዝተመደበለን ቦታ ይበጽሓ ምስ ምህላወን፣ ኣጋጢሙ ዘሎ ስእነት ኣብ ዝሓጸረ ክፍታሕ ትጽቢት ከምዘሎ ሓላፊ ቀረብ ነዳዲ እታ ሃገር ኣቶ ታደሰ ሃይለማርያም ኣገንዚቡ።
ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ፣ ብዛዕባ’ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ስእነት ነዳዲ፣ ይዝቲ ምህላዉ ማዕከን ዜና መንግስቲ ኣመልኪቱ።
ብወገን ክልል ኣምሓራ’ውን ካብ ሱዳን ነዳዲ ዘመላልሳ ቦጣት ኣብ መተማ ምዕጋተን፣ ተመሳሳሊ ጸገም ከምዝፈጠረ ኣብ እዋኑ ተሓቢሩ’ዩ።
ብፍላይ መስመር ጅቡቲ-ኢትዮጵያ ምዕጻው፣ ነታ ዝበዝሐ ናይ ነዳዲን ካልእን ቀረባታን ኣብ ወደብ ጅቡቲ እትምርኮስ ኢትዮጵያ ከቢድ ሓደጋ ምዃኑ ይግለጽ።
እቲ መስመር ክልተ መዓልታት ድሕሪ ምዕጻው፣ ናብ ንቡር ኣገልግሎቱ ተመሊሱ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ክልል ዓፈር ዝተፈጥረ ናይ ጸጥታ ሃጓፍን ወጥርን ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ይቕጽል ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር የረጋግጹ።


text:
(ዲ/ን ሙሉጌታ ወልደገብርኤል – [email protected]om)
ህልው ኩነታት ህዝቢ ትግራይ ንምግምጋም አርሒቕና እንተይከድና አብ መንጎ እቲ ህዝብን ብመሪሕነት ቦታ ዝተቐመጡ ግለሰባት ዘሎ ሰፊሕ አፈላላይ ከምኡ ድማ ሐርፋፍ ርክባቱን ምርአይ ግድን እዩ። ትግራይ ከም በዓል አቦይ ስብሐት ዝአመሰሉ ጠንቆምን ሸርሖምን ዘይውዳእ ካብዚ ሐሊፉ ድማ ካብ ቅዱስ ገብርኤል ንላዕሊ ዝፍርሑላ ዓዲ እያ። ትግራይ ካድረታት “ህወሐት” ዝደለይዎ ሰብ ካብ ማዕኸል ከተማ እናጎተቱ ከም ቆርበት አልፊዖም ዝደለይዎ ዝገብሩ ሕግን ሥርዓትን ዘይገዝኦም ንስልጣኖም ገደብን ወሰንን ዘይብሎም ርእሶም ዝኸአሉ ነገሥታት ዝበዝሕዋ ክልል እውን እያ።
ህዝቢ ትግራይ አብ ትሕቲ ልዕሊ ሕግ ዝመላለሱ ዳኛ ዘይብሎም ካድረታት ወዲቑ ቁም ስቑሉ ዝርኢ ዘሎ ሕዝቢ ንምኻኑ ሕቶ የብሉን። ነዚ ጭቡጥ ኩነታት ሕዝቢ ትግራይ ድማ አነ ህያው ምስክር እየ። ብ1998 ዓ.ም ንክረምታዊ ዕረፍቲ ናብ መቐለ አምሪሐ ነይረ። ዝገጠመኒ ኩነታት ድማ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል። አብቲ እዋን ከም ህዝበይ “ቅንጅት … ኢ.ህ.ዲ.ግ!” እንትበሃል ካብ ምስማዕ ዝሐለፈ ስለ ፖለቲካ የውጣ ዝፈልጦ ተአምር አይነበረን። እዚ ግን ዳኛ ዘይብሎም ካብ ኢድ ካድረታት ውድብ “ህወሐት” አይገላገለንን። ብሃበ ተረኽበ ተሐፊሰ ንሰዓታት ብዘሰንብዱ ጥያቄታት ደንዚዘ ነይሩ ንኽስደድ ዝተገበርኩ።
ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግን አብ መበቆል ዓደ ቦይ አሕዋተይን አሐትይን አካሎም ዝጎደሉላ፤ አኮታተይን አሐት አቦታተይ ዝተሰውኡላ መሬት ትግራይ ንሙኻነይ ጥራሕ ዘይኮነስ እቶም ናይ ፖሊስ መለዮ ዘጥለቁ ዑሱባት እውን እንተኾኑ ተጋሩ ንሙኻኖም እስካብ ዝጠራጠር ገይሩኒ እዩ። ብኻልእ ጉኑ ድማ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይን ብሽም ህዝብ ትግራይ ዝሽቅጥ ውድብ ማንነት ንኸጽንዕ ደፋፊኡኒ እዩ። ዝኾነ ኾይኑ ካድረታት ውድብ “ህወሐት” ዳኛ ከምዘይብሎምን ሎሚ እውን እንተኮነ ህዝቢ ትግራይ አብ ትሕቲ ቐይዲ ዝርከብ ህዝቢ ከምዝኾነ እየ ዝፈልጥ።
ህዝቢ ትግራይ አብ ማእኸል ዓዱ ተሸማቂቑ እዩ ዝነብር ዘሎ። ፊደል ዘይቆጸሩ ካድረታት እቲ ውድብ ፎቅ ብፎቅ እንትብሽበሹ ገባር ትግራዋይ ድማ ጅማን ካሊእ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ተሰዲዱ ቡና እናለቐመ ኢዩ መዓልቲ ዝሐልፎ ዘሎ።
እቲ ሐቂ፥ እዞም ሰባት እዚአቶም ቅድሚ ዒስራ ዓመታት አብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝነበሮም ወታደራዊ አተሐሳስባን አተሐሕዛ ጉዳያት ደሪቆም ዝተረፉ፤ አንጻር ለውጢ ዝተሰለፉ፤ ንዕብየት ሕዝቢ ትግራይ መሕንቆታት ከምዝኾኑ ብኑጹር ክንገሎም ክኽእል አለዎ። ህዝቢ ትግራይ አንጻር መግዛዕቲ ብዝገበሮ ዕጥቃዊ ቃልስ ንዘመዝገቦ ዓወት ዝተሳተፉ አሕዋትን አሐትን ክብርን ሞገስን ግብኦም እዩ። እንታይ ደአ ውድብ “ህወሐት” ሕዝቢ ትግራይ ከም መሰላል ተጠቂሙ ናይ ምኞቱ ዝረኸበ ዓማጺ ውድብ ዳአምበር ብታሪኽ ንሕዝቢ ትግራይ ደው ዝበለሉ ዕለት ከምዘሎ ግን ክስመረሉ ይግባእ። ውድብ “ህወሐት” አንጻር ትግራዋይ ማንነት ዝቆመ ውድብ እዩ። እዚ ውድብ እዚ ካብ ንህዝቢ ትግራይ ንህዝቢ ኤርትራ ልቡ ዝቀልጥ፤ ትግራዋይነት ዘሕፍሮ ናይ ሸፋቱ ውድብ እዩ።
1983 – 85 ዓ.ም ካብ አስመራን ከባቢአን ሀብቶምን ንብረቶም ተዘሪፎም ዝተባረሩ ተጋሩ ናይ ርሑቅ ዘመን ታሪኽ አይኮነን። ብወቕቱ አብ ትሕቲ አቶ መለስ ዝምራሕ ዝነበረ ውድብ “ህወሐት” ጉዳዩ አመልኪቱ ዝሃቦ ምላሽ “እዚ ዝበሃል ዘሎ ነገር ነበረያ ነበረ … ጽውጽዋይ እዩ” ሕሉፍ ሐፊፍዎም ድማ “ናይ እንዳ ስዋ ወረ ሰካራማት እዩ” ብማለት ነይሩ ችግርን ሞትን ተጋሩ ዘቃለሎ። ድሕሪ 90ታት እውን እንተኾነ መንግሥትን ሕዝብን ኤርትራ አብ ልዕሊ ተጋሩ ንዘፈጸምዎ ዘስካሕክሕ ግፍዒ ህዝቢ ትግራይ ዝረድኦ አካል አይነበርን።
“ተጋሩ ፋታ ብሰንኹም ከቢሩ … ተጋሩ አብዘለኹምዎ ሕረሩ” እናተብሃለ አብ ልዕሊ ትግራዋይ ማንነት ዘለዎም ብአሻሐት ዝቁጸሩ ወገናታትና ዝተፈጸመ አሰቃቂ ግፍዒ ውድብ “ህወሐት” ንህዝቢ ትግራይ ምንም ዓይነት ልቢ ከምዘይብሉ ደጋጊሙ ዘረጋገጸሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ካብዚ ንላዕሊ እንታይ ዓይነት ምስክር እዩ ክቐርብ ዝድለ ዘሎ?
በዚ በለ በቲ እዞም ሰባት እዚአቶም ካብ ሕሉፍ ትምህርቲ ዝወስዱ ሰባት አይኮኑን። ካልእ ይትረፍ ህዝቢ ትግራይ እውን እንተኾነ ዓኽ – ቱፍ አሊ ከምዝተፍኦም ክፈልጡ ክኽእሉ አለዎም። በዚ አጋጣሚ እዚ አሕዋትን አሐትን መዳለውቲ “ … ” ብእትህብዎ አገልግሎት ምንቅስቓስ ግዳማዊ ጸላእቲ ህዝቢ ትግራይ አብ ምዕጋትን ምቅላስን እትገብርዎ ተጋድሎ ከምዘሎ ኾይኑ ውድብ “ህወሐት” ብዝምልከት ግን እቲ ሐቂ እንተይዘይዳፈን ጥራሕ ዘይኮነስ ሃናጺ ዝኾነ ሐሳባት ዝንሸራሸርሉ፤ ህዝቢ ትግራይ አብ ልዕሊ ውድብ “ህወሐት” ዘለዎ ርኢቶ ዝገልጸሉ ባይታ ብምፍጣር አብ ጎኒ ውጹዕ ህዝቢ ትግራይ ደው ንኽትብሉ እላቦው።
ስርዓት ሐላፊ ኢዩ፣ ስርዓት ወዳቒ እዩ፣ ስርዓት ተለዋጢ ኢዩ። ሕዝቢ ግን ሕዝቢ ኢዩ። እዚ ድማ ሐቂ እዩ። እዚ ውድብ እዚ ብአተሐሳስብኡ ክሳብ ምጽአት እውን እንተኮነ ፈጺሙ ዝመሐየሽ ውድብ አይኮነን። ውዳሴታትን ከምኡ ድማ ዘየለ ልምዓታዊ ጽሑፋት ጥራሕ ዘይኮነስ ጎደሎታት እቲ ብሽርሕን ብተንኮልን ዝጠስጠሰ ውድብ ዝግምግሙ ጽሑፋት ብግቡእ ክተአናገዱ አለዎም። ይሰንብዱ። ዝተኸፈለ መስዋዕትነት እውን እንተኾነ ንፍትሕን ማዕርነትን ህዝቢ ደአምበር አብ ባይታ ንዘየለ ወግዒ ንኽውጋዕ አይነበረን።
እምበአርከስ ህዝቢ ትግራይ ልቢ አስፊሑ ደአምበር አባላት ውድብ “ህወሐት” ከምዝሐስብዎን ዝግምትዎን ባህልቢ (ዓሻ) ህዝቢ አይኮነን። ውሽጡ ደም እናነብዐ “ካብ ዘይትፈልጦ መልአኽ አትፈልጦ ሸይጣን” ኢሉ ተዓገሶም ደአምበር ከም እምነት እቲ ውድብ ህዝቢ ትግራይ ዓሻ ሕዝቢ ኮይኑ አይኮነን። አባላት ውድብ “ህወሐት” ህዝቢ ትግራይ ካብ ሎሚ ጽባህ ልቢ ይገዝኡ ይኾኑ እናበለ ሕማሙ ኽኢሉ ብትዕግስቲ ከም ዝተጻወሮም አይፈለጡን። ብሽሙ ዝስራህ ሕድሕድ ምንቅስቃስ ናይዚ ውድብ እዚ እውን እንተኾነ እርይ ቁጽር አቢሉ ብዝርዝር አጻሪዩ ዝፈልጥ ሕዝቢ እዩ።
አይበላዕ! ህዝቢ እናደለልካ ዝብላዕ እንጀራ ናይ ደም እንጀራ እዩ። ዲ/ን ሙሉጌታ ወልደገብርኤል
**************


text:
Radio Erena: 15 May 2022
ብሪጣንያ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ናብ ሩዋንዳ ክትሰድድ ንዝገበረቶ ስምምዕ ዝቃወም ወግዓዊ ክሲ ተመስሪቱ።
እቲ ብ10 ግንቦት ዝቐረበ ክሲ፣ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ብሪጣንያ ወይ ሆም ኦፊስ፣ ንኣህጉራዊ ሕጊን፣ ንስምምዕ ምኽባር መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ጥሒሱ ዝብል ከምዝኾነ፣ ዘ ጋርድያን ኣመልኪቱ።
ብሪጣንያ፣ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ምዕዳማ፣ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘለዎ ተቓውሞ ኣስሚዑ እዩ።
ዘ ጋርድያን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ነቲ መደብ ዘተግበረት ሓላፊት ጉዳያት ብሪጣንያ ፕሪቲ ፓተል፣ ዝርዝር ትሕዝቶ’ቲ መደብ ንህዝቢ ክፉት ክትገብር ተሓቲታ ክሳብ ሕጂ ብዘይምትግባራ፣ እቲ ምስጓግ ስደተኛታት ናብ ሩዋንዳ፣ ካልኦት ናብ ብሪጣንያ ንኸይመጹ ተስፋ ንምቑራጽ ተባሂሉ ዝተኣልመ ተንኮል’ዩ ክብሉ ጠበቓታት’ታ ሃገር ክገልጹዎ ምጽንሖም ኣመልኪቱ።
ሓያሎ ካብቶም ክስጎጉ መጠንቀቕታ ተዋሂቡዎም ዘሎ ኣፍሪቃውያን ጥራይ ዘይኮኑ፣ ተወላዶ ቬትናም፣ ሶርያ፣ ኢራን፣ ኣልባንያን ካልኦትን ስለዝርከብዎም፣ ሩዋንዳ ኣብ ዝኣትዉሉ እንታይ ዓይነት መደባት ምጥያስ ተዳልዩሎም ኣሎ ንጹር ኣይኮነን።
ነቲ ክሲ ኣቕሪቡ ዘሎ ‘ኢንስታሎው’ ዝተባህለ ትካል ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ መደብ ምጥራዝ ኣብ ወርሒ ግንቦት ክካየድ ተመዲቡ ኔሩ ክሳብ ሕጂ ዘይምትግባሩ፣ ሆም ኦፊስ ከምዚ ዓይነት ሕጋዊ ሳዕቤን ዘኸትለሉ ኣይመሰሎን ክብል ገሊጹ።
ሆም ኦፊስ ብሪጣንያ ነቲ ናብ ሩዋንዳ ናይ ምጥራዝ መደብ፣ ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲሉ የካዪዶ ከምዘሎ’ኳ እንተገለጸ፣ እዚ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ ክቕጽል እንተተወሲኑ፣ እቲ መንግስታዊ ትካልን ሓላፊቱ ፕሪቲ ፓተልን ኣብ ቅድሚ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ክግደዱ እዮም።
ብሪጣንያ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ናብ ሩዋንዳ ክትሰድድ ንዝገበረቶ ስምምዕ ዝቃወም ወግዓዊ ክሲ ተመስሪቱ
Radio Erena: 15 May 2022


text:
Author: amanuel
ሱዳን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ዝድግፉ ኣሽሓት ሰባት ሰለማዊ ሰልፊ ጀሚሮም
Radio Erena: 21 October 2021 ኣብ ሱዳን፣ ነቶም ወትሃደራዊ ዕልዋ ዝድግፉ ሰለፈኛታት ንምቅዋምን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ንምድጋፍን ዝዓለም ሰለማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ። እቶም ኣብ21 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ሓድሽ [...]
ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ንዝኽሰስ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ኣስፊራቶ
Radio Erena: 21 October 2021 ኣኽባር ሕጊ ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ግኑን ስም ንዘለዎ፣ ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ዝተባህለ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ሰባት ኣስፊርዎ። [...]
ኤርትራ መበቆል ዘለዋ ነርስ ኣብ ብሪጣንያ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ቃልሲ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና ተሸሊማ
Radio Erena: 21 October 2021 ኤርትራ ዝመበቆላ፣ ምብራቕ ገብረህይወት፣ ኣብ ብሪጣንያ ብእትሰርሓሉ ሞያ ነርስ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ሓያል ጻዕሪ፣ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና፣ ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ቦ [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከባቢ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ሰለስተ ቆልዑ ከምዝቐተለ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ
Radio Erena: 20 October 2021 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሰኑይ 18 ጥቅምቲ፣ ኣብ ከባቢ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ሰለስተ ቆልዑ ከምዝተቐትሉን ሓደ ድማ ከምዝቖሰለን፣ ንሰራሕተኛታት ትካላት ጥዕና ብምጥ [...]
ብሪጣንያ፣ ዝስጎጉ ስደተኛታት ምቕባል ዝኣበያ፣ ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ናይ ቪዛ እገዳ ከተተግብር ምዃና ኣጠንቂቓ
Radio Erena: 20 October 2021 ብሪጣንያ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ስደተኛታትን ጉዳዮም ዝተነጽገ ሓተቲ ዑቕባን ንምስጓግ ብዘውጽኣቶ መደብ መሰረት፣ ዜጋታተን ምቕባል ንዝኣበያ ሃገራት ፣ ናይ ቪዛ መቕጻዕቲ [...]
ክታበት ኣንጻር ኮቪድ ዘይጀመራ ሃገራት ዓለም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ተሪፈን
Radio Erena: 20 October 2021 ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ክታበት ኣንጻር ኮረና ቫይረስ ዘይጀመራ ሃገራት ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ከምዝተረፋ ንጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ። ምስዘ [...]
ወደብ ፖርት ሱዳን፣ ብሰንኪ ኣድማ ኣብ ሓደ ወርሒ ናይ ልዕሊ 80 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘጋጠሞ ተገሊጹ
Radio Erena: 19 October 2021 ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ወደብን ኣውራ መንገድታትን ብምዕጻው ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ኣድማ፣ ኣስታት 83 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘስዓበ ሚኒስትሪ ሃብቲ እንስሳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። [...]
ኦሎምፒካዊ ኣትሌት ህዝቅኤል ተወልደ፣ ክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ሰይሩ
Radio Erena: 19 October 2021 ህዝቅኤል ተወልደ፣ ብኤርትራውያን ኣትለታት ተታሒዙ ንዝጸንሐ ክብረወሰን ማራቶን ሰይሩ። እቲ ኦሎምፒካዊ ኣትሌት፣ ንክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ክሰርብ ዝኸኣለ፣ ብሰንበት 17 ጥቅ [...]
ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ደብዳብ ከምዘካየዳ ተገሊጹ
Radio Erena: 18 October 2021 ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ተደጋጋሚ ደብዳብ ከምዘካየዳ ዝተፋለለያ ማዕከናት ዜና ገሊጸን። ብሚሊሻታት ዝተፈላለያ ክልላት ተደጊፉ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ኵናት [...]
ፕረዚደንት ቱርኪ፣ ናብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ክበጽሕ ‘ዩ
Radio Erena: 18 October 2021 ፕረዚደንት ቱርኪ ጣይብ ኤርዱዋን፣ ናብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ክበጽሕ ምዃኑ ጋዜጣ ኣል ሑርያት ገሊጻ። እቲ ፕረዚደንት፣ ዑደቱ ኣብ 18 ጥቅምቲ ብኣንጎላ ጀሚሩ፣ ኣብ ውሽጢ ኣ [...]


text:
ኣብዚ ኣብ ጉዳይ ስነ ሕንጸት መዳይ ኣዚዩ ኣገዳስን ሕጹጽን ኮይኑ ኣብ ዝርከብ እዋናዊ ዓለም ፖለቲካዊ ጽንሰ ሓሳብ ድዩ ወይ ርእዮተ ዓለም መሰረት ዝገበረ ትንትነና ስነ ጾታ ዘንብሮ ብድሆታትን ዛዕባ ሰብኣዊ ጾታን ዝምልከት ዝካየድ ዘሎ ዘተ ንምግጣም ዝድግፍ ናይ ካቶሊካዊ ስነ ሕንጸት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ጁዘፐ ቨርሳልዲን ዋና ጸሓፍ ናይዚ ቅዱስ ማሕበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ቪንቸንዞ ዛኒ ክታም ዝተነብሮ ተባዕትን ኣንስትን ገይሩ ፈጠሮም፡ ንናይ መደብ ሕንጸት ኣብ ስነ ጾታ ዝምልከቱ ሕቶታት ንምዝታይ ዝድግፍ ፍኖት ብዝብል ኣርእስቲ ዘቕረብዎ ሰነድ ወግዓዊ ከምዝዀነን ጽማሬ ሓሳቡ ከምዚ ዝስዕብ ነቕርበልኩም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይቲ ተባዕትን ኣንስትን ገይሩ ፈጠሮም፡ ንናይ መደብ ሕንጸት ኣብ ስነ ጾታ ዝምልከቱ ሕቶታት ንምዝታይ ዝድግፍ ፍኖት ብዝብል ኣርእስቲ ዝወጸ ናይ ሃገረ ቫቲካን ሰነድ ዕላማ፡ ነቶም ኣብ ሕንጸት መዳይ ተዋፊሮም ንዘገልግሉ፡ ነቲ ሓድሽ ትውልዲ ብኣገባብ ነቲ ብዛዕባ ሰብኣዊ ጾታ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ተለዓዒሉ ዘሎ ክትዕ ብመንጽር ሕንጸት ኣብ ፍቕሪ ብዝብል ሰፊሕ ደረት ትርኢት ክዕምቕዎ ዝድግፍ ክኸውን እንከሎ፡ ብፍላይ ንናይ ካቶሊካውያን ኣባይቲ ትምህርትን ተቕዋማትን ማሕበረሰብ ሕንጸትን ናብቶም ብክርስትያናዊ ርእየት ዝነቓቅሑን ኣብ ካልኦት ኣባይቲ ትምህርቲ ዘገልግል መምሃራንን ኣባይቲ ስድራን ተመሃሮን ናይ ኣባይቲ ትምህርቲ ኣካላትን ጳጳሳትን ካህናትን ገዳማያን ምንቅስቓሳት ቤተ ክርስቲያንን ማሕበረሰብ ኣመንትን እውን ዘቕንዔ እዩ። እቲ ናይ ካቶሊካዊ ሕንጸት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ሰነድ፡ ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝረአይ ዘሎ ሕጹጽ ኣገዳስነት ሕንጸት ስነ ጾታ ግምት ዝሃበን ብፍላይ ብዛዕባ ፍቕርን ስነ ጾታን ዝምልከት ፖለቲካዊ ርእየተ ዓለም መሰረት ዝገበረ ዝፈጥሮን ዘቕርቦምን ዘሎ ብድሆታት ብድብድቡ ጾታ ብዝብል ኣመለኻኽታ ዝገልጾ ሕድሕዳዊ ተወሃሃብነትን ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ፍልልያት ናይ ተራ ታሪኻውን ባህላውን ኵነት ሳዕቤን ቢሉ ዘቕርቦ ዓይነተይና ብድሆታት ንምግጣምን መልሲ ንምሃብን ዘለዎ ሕጹጽነት ግምት ዝገበረ እዩ። ስለዚህ በዚ ርእየተ ዓለም መሰረት፡ ጾታዊ መንነት ናይ ውልቂ ምርጫን ኣብ ግዜን ኵነትን ዝቀያየር ይኸውን፡ እዚ ብሓቂ ንስነ ሰብኣዊ ምስረቓ ዘዛብዕንን እዚ ምዝባዕ’ዚ ናይ እዋናዊ ባህሊ መግለጺ ከይኑ ዝርአይን ቅርጺ ስድራ ቤተ ዘመሳቕል እዩ። እዚ ርእየተ ዓለም’ዚ ናይ ሕንጸት መርሓ ፍኖትን ናይ ሕግን ፍትሕን ጾታዊ ስምዒት ምርጫ ንዝብል ኣመለኻኽታ ዘንጸባርቕን ዝጠበቕን ንኽኸውን ዝገብርን ካብቲ ሰብኣይን ሰበይትን ኣብ ስነ ሕይወታዊ ዝቖመ መንነታዊ መግለጺ ግቡእን ግዴታን የብሉን ዝብል እዩ። እቲ ሰነድ ነቲ ብቕዱስ ኣቦና ዝተደርሰ ናይ ፍቅሪ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን መሰረት ዝገበረ እዩ። ብዛዕባ ሰብኣዊ ፍቕሪ ንዝቐርብ ስነ ሕንጸት ዘመስርቕ ኰይኑ፡ መርሓ ስነ ጾታዊ ሕንጸት ናይ 1983 ዓ.ም. ሰነድን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮን በነዲክቶስ መበል 16ን ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማውን ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካንን ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ሰነዳትን ዝውከስ እውን እዩ።
ጽን ብምባልን ብተመያያጢ ክትዕን ሓሳብ ብምቕራብን
ብዛዕባ ስነ ጾታዊ ሕንጸት እቲ ሰነድ ፖለቲካዊ ርእየተ ዓለም መሰረ ዝገበረ ስነ ጾታዊ ሕንጸን ብዛዕባ ጾታ ዝምልከት ዝተፈላለዩ ናይ ስነ ምርምር መዳያት ዘቕርብዎ መጽናዕትታትን ዝጠልቦም ሕቶታት ብዝተ መገዲ ብምቕራብ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ርእየተ ዓለም፡ ንገለ ገለ ኣስተንፍሶታት መልሲ ንምሃብን ኣብ ገለ ገለ እዋን ግምት ክትህበሉ እውን እትኽእል፡ ይኹን ደኣ እምበር ከም እንኰ ሓሳብን ምርጫን ኰይኑ ብጽቕጠት ዝቐርብ ናይ ሕጻናት ሕንጸት ዝውስን ርክባት ዝገትእ ክኸውን እንከሎ፡ ብኻልእ መዳይ እውን ብዛዕባ ጾታ ዝምልከቱ ነቲ ኣብ ዝተፈላለየ ባህልታት ዝግለጽ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ፍልልይ ኣነጺሩሮም ዘብርሁ ካልኦት ምርምራት ከምዘለዉ ከምዘዘኻክርዎ እዩ። ኣብዚ ምምርማር ገዛእ ርእስኻ ከፊትካ ጽን ምባልን ምስማዕን ምዝታይን ሓሳብ ምቕራብን ኣገዳሲ ምዃኑ እቲ ሰነድ የመላኽት፡ ጾታውነት ካብ ምዝባዕ ንምድሓን።
ጾታ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ብዝብል ፍልልይ ዘይርአይ፡ ብድብዱ ጾታ ዝብል ንበይኑ ፈሊኻ ምቕራብ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን ዝተበገሰ ኣመለኻኽታ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ተስዓታት ጾታን ወሲብን ብዝብል ኣገላልጻ ብምቕራብ በዚ ርኽበት እዚ ሰብኣዊ ፍልቀት ጾታ፡ ካብ ወሲብ ብምእላይ ዝነብር ሕብረተሰብ ንምፍጣር ዝሃቀነ እዩ፡ ኣብ መንጐ ባህርይን ባህልን እናዓበየ ዝኸይድ ምግርጫዋት ዘተኣታትውን፡ እዚ ብሓቂ ፈሰሳዊ ርእየት (ሱር ኣልቦ) እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ካብቲ ቀዳማይ ናይ ወሲብ ውሁብነት (ጭብጢ) ናጻ ንምውጻእ ዝብል ኣመለኻኽታ ዘለዎ እዩ፡ ነቲ ሰብኣይን ሰበይትን ዝብል ፍልልይ ደረቕ ዝዀነ ምዳበ ቢሉ ዝገልጽ እዩ።
ዘራኽብን ተሃሳይን ነጥቢ
እቲ ናይ ሃገረ ቫቲካን ሰነድ፡ ብዛዕባ ጾታ ዝግበር ምርምር ኣብ ሕድ ሕዳዊ ምስትውዓል ከዕብይ ዘኽእል ነጥቢ ከምዘለዎ ከም ቅቡል ገይሩ፡ ሕጻናት ገና ከብ ንኡስ ዕድመኦም፡ ነቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዘሎ ፍሉይነቱን ዘይተደጋጋምነቱን እንኰነቱን ድዩ ሰብኣዊ ኵነታቱን (ኣካለ ስንክልና ድዩ፡ ብዝኽተሎ ሃይማኖት፡ ፍቕራዊ ዝንባለን ዓሊትን) ኣብ ምኽባር ዝድርዀም ሕንጸት ኽረኽቡ ይግባእ፡ እዚ ምዃናዊ ፍልልያት’ዚ መታን ምኽንያት ዓመጽን ኣድልዎን ኢፍትሓውነትን ዓለቐይናነትን ምንጻልን ንኸይከውን … ፡
ጾታዊ ህልዩ ብፍላይ እቲ ጸንፋዊ ካብ ባህርያዊ ኰነት ዘርሕቕ፡ ካብ ወሲባዊ መንነትን ስድራ ቤታዊ መንነትን የርሕቕ፡ … ኣካል ሰብ እውን ንገዛእ ርእሱ ናይ ውልቃዊ መንነትን ናይ ስድራ ቤታዊ ርክባትን ውሁደት ክፍሊ እዩ፡ ኣካላዊ በዓል ቤታውነት ናይ ምዃን መንነትን ይራኽብ፡ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ጾታዊ ፍልልይ ብስነ ምርምር ዝተረጋገጸ እዩ፡ ስለዚህ ዝሁም ጾታ ድዩ ወይ ሳልሳይ ጾታ ከምዘሎ ምቕራብ ልበ ወለዳዊ ፈጠራ ምዃኑ ፍልስፍናዊ ትንታኔታት መሰረት ገይሩ የነጽር። ጾታዊ ሕንጸት ኣብ ካልእነት እዩ ዝምስረት፡ ምስቲ ንሱ (ካላእይ ዘይ ኣነ) ብምንጽጻር። ምስ ካልኣይ ኣብ ምንጽጻር ኣነ-ነት ንምልላይ። … ሰብ ብእደ ጥበባዊ ምዕባለ ኣቢልካ ገና ድቂ እውን እንከሎ ንምቁጽጻርን ከም ግኡዝ ነገር ምምልካት ዘለዎ ሳዕቤን የብርህ፡ እዚ ኣብ መንጐ እምነትን ተራትዖን ዘሎ ዘተ ማዕቅፍ ብምግባር እዩ።
ክርስቲያናዊ ስነ ሰብእ
እቲ ሰነድ ከም ሳልሳይ ነጥቢ ዘቕርቦ ሓሳብ፡ ኣብ ክርስቲያናዊ ስነ ሰብእ ዝቖመ ክኸውን እንከሎ፡ ሰብ ከም ዝደለኻዮን ከም ድላየይ ብዝብል ኣመለኻኽታ ዘይጠዋወይ ባህርይ ዘለዎ ምዃኑ ኣብ ዝብል ኣመክኖዮ ኣሰሪቱ ዘብርሆ ኰይኑ፡ እዚ ንናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምህዳር ሕመረት እዩ። ነቲ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ሰብኣይን ሰበይትን ገይሩ ፈጠሮም ንዝብል የዘኻኽር። ሰብ ስጋን ነፍስን ብዝብል መንጽር ምስትውዓል ዘጠቓልል ኰይኑ፡ ሰብ ብትኽሎን ብጋድምን የንብብ፡ ምስ ከባቢኡን ምስ ተምሳሉን ዘለዎ ርክብን ምስ ሰገርነት (ፈጣሪ) ዘለዎ ርክብን፡ ስለዚህ በዚ መሰረት’ዚ ናይ ስድራ ቤት ሓላፍነት ኣብ ሕንጸት ብውክልና ወይ ዝምዝመዝ ክኸውን ኣይግብኦን፡ ሕጻን ምስ ኣቦን ኣደን ክዓብይ መሰሉን ክብሩን እዩ፡ መዕበያ ስድራ ቤት ክህልዎ፡ …. ስነ ጾታዊ ሕንጸት ኣካልካን ናይ ካልእ ኣካል ንምኽባር ዝድርኽ እውን እዩ፡ ኣብ ሓላፍነት ዝሓንጽ እዩ፡ …
ዘይምርድዳእ ዝልውጥ ከይዲ ዘተ
እቲ ናይ ቫቲካን ሰነድ፥ ናይ ዘተ ፍኖት ወሳኒ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ፡ ጽን ንምብህሃልን ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ኣተሓሳስባ ንምስትውዓልን ኣመክንዮ መሰረት ዝገበረ ሓሳብ ንምቕራብን ይድግፍ፡ በካሊ ዝዀነ እወታዊ ምልዋጥ ክህልው ዝግብርን ዘይምርድዳእ ዘማዕባለ ሃብቲ ክኸውንን ርክባት ክፉትን ሰብኣውን ዝገብር ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ኣብ ርእየተ ዓለም ዝጸንዐ ፍልልያት ምኽባር ዝብል ይመስል እሞ ደሓር ንፍልልያት ዘንጠጥውን ኣብ ብሕትውና ዝሓድግ ብምዃኑ ነቲ ኣዚዩ ስንኩፍ ዝዀነ ሕቶ ጾታውነት ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝሓድግ እዩ፡ ደሞክራሲያዊ ስርዓት እውን እንተዀነ እቲ ናይ ሕንጸት መደባቱ ኣብቲ እንኰን መላኽን ርእየት ክቐውም ካብ ምግባር ክቑጠብ ኣለዎ፡ ናይ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርቲ ሕጋውነትን መሰልን ክኽበርን ይግባእ፡ …. ኣባያቲ ትምህርቲ ምትእምማን ዝንበሮ ልልያ ዝካየድሉ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ኣድልዎ ዘይርኣየሉ፡ ዕጉስ ጽንታ ምክብባርን ምቅብባልን ዝንበሮ ክኽውን ከምዘለዎ ብዝትንትን ሓሳብ ይጠቓለል።


text:
Radio Erena: 16 September 2016
ስዊዘርላንድ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላትን ልምዓታዊ ሓገዝን ዘተኮረ ዘተ ከተካይድ ከምዝድግፍ ብዓብላሊ ድምጺ ገሊጹ።
እቲ ቤት ምኽሪ ብ13 መስከረም ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ 123 ኣባላቱ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዘተ ክቕጽልን ነቲ መንግስቲ ከኣ ምሕጋዙን ንዝብል ነጥቢ ክድግፉ እንከለዉ እቶም 62 ግና ተቓዊሞም።
ብመሰረት እቲ ቤት ምኽሪ ዘካየዶ ዘተ፣ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክመሓየሽ ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ዘተ ክቕጽልን ንምምሕያሹ ከኣ ምስቲ መንግስቲ ክተሓባበርን ዝብል’ዩ።
ብዘይካ’ዚ’ውን፣ ሓድሽ ፕሮጀክታት ንምትግባር ነቲ መንግስቲ ልምዓታዊ ሓገዝ ዝወሃበሉ ኣገባባት ዘተ ክጅመር ከምዘለዎ እቲ ቤት ምኽሪ ብዓብላሊ ድምጺ ደጊፉ።
ይኹን’ምበር፣ እቲ ዝወሃብ ሓገዝ ምስ ቅድመ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ክተሓሓዝን፣ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ኣብ ሃገር ንዘሎ ኩነታት ዝዕዘባ ኣህጉራውያን ትካላት ክኣትዋ ክፈቕድን ዝጠልብ’ዩ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ’ውን ደገፍ ፈደራላዊ ባይቶን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስዊዘርላንድን ከምኡ ድማ ቅርቡነት መንግስቲ ኤርትራን ንኸምዚ ዝኣመሰለ ዘተን ከምዘድሊ’ውን ኣቲ ቤት ምኽሪ ገምጊሙ።
ብመሰረት ኣብ ትሪቡን ደ ጀኔቭ ቀሪቡ ዘሎ ሓበሬታ፣ ፈደራላዊ ባይቶ ስዊዘርላንድ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ዝዓለመ ዘተ ንምክያድ ቅርቡነት ከምዘይብሉ’ዩ ዝኣምን።
ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ መስቀል፣ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ 10 ዓመታት ናብ ዝርከባ ኣብያተ ማእሰርቲ ክበጽሕ ዘይምኽእሉ ከም ሓደ ኣብነት’ዩ ዝቕርቦ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ዲድየ ቡልካተር፣ ገስጋስ ክርአ ዝኽእል እቲ ኩነታት ምስ ዝምዕብል ጥራይ’ዩ ክብል ኣብ ሰባኣዊ መሰላት ኤርትራ ንዘሎ ተስፋ ዘቑርጽ ኩነታት ደምዲሙ።
ክሳብ 2006 ንኤርትራ ልምዓታዊ ሓገዝ ተበርክት ዝነበረት ስዊዘርላንድ፣ እቲ ሓገዝ ኣብ ዕላማታቱ ክበጽሕ ብዘይምኽኣሉን ገለ ክፋል ናይቲ ሓገዝ’ውን ኣብ ወትሃደራዊ መዓላ ድሕሪ ምውዓሉን ከተቋርጾ ከምዝወሰነት ጸብጻብ ትሪቡን ደ ጀኔቭ ኣብ መወዳእታ ይጠቕስ።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘሻቕለን ዘሎ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ’ውን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዋሕዚ ንምግትኡ ልምዓታዊ ሓገዝ ምብርካት ኣብ ዝብል ነጥብታት፣ ንምዝርራብ ወኪላተን ናብ ኤርትራ ይልእካን፣ ንወኪል መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ናብ ሃገራትን ይዕድማን እኳ እተለዋ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ነዚ ከም ክልትኣዊ ምትሕግጋዝን ካብ ፖለቲካዊ ተነጽሎ ዘውጽኦ ዘሎ ዕዉት ዲፕሎማስያዊ ርክባትን’ዩ ዝገልጽ።
=============================


text:
Katrineholm
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2021
ካትሪንሆልም ማእከላይ ስፍሓት ዘለዎ ኣብ ስትራተጂያዊ ቦታ እትርከብ ኮምዩን እዩ። 150 ራዲዩስ ዘለዎ ኮይኑ ሲሶ ናይ ሽወደን ህዝቢ ይሕዝ። እቲ ኮምዩን ንፈጠራን ምዕባለን ማለት ንህይወትን ትምህርትን ንግድን ዚድርኽ ሓይሊ ኣለዎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ34,820
ስፍሓት መሬት1,189 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Norrköping 51 ኪሜ
- Nyköping 59 ኪሜ
- Örebro 72 ኪሜ
እዚ ብ1862 በቲ መገዲባቡር እዩ ተጀሚሩ። ኣብዛ ሓዳስ ካትሪንሆልም ናይ መንበርን ኢንዱስትሪን ንግድን ቦታታት ይምዕብል ኣሎ። ኣብኡ ምንባር ደስ ዘብል እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት እቲ ህዝብን እቲ ዋኒናትን ዓብዩ። ግሩም ተፈጥሮን ቀላያትን ስለ ዘለዎ፡ ኣብ ናይ ሽወደን መንግስተ ሰማይ ከም ምንባር ማለት እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ገዛ ክትካረ ወይ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ብዙሓት ናይ ኪራይ ትካላት እተፈላለየ መንበሪ ኣባይቲ የቕርባ። ኣብ ውሽጢ ከተማን ውጽእ ኢልካ ኣብ ቢ፡ ሾዲንገ፡ ቫላ፡ ስትሮንግሸ፡ ዩሊታ/ኤስሾፒን ብየርቪክን ፉርሸ ዚብሃል ቦታታትን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዘይካ ሽወደን፡ ዓረብ ሶማሊ፡ ታይ፡ ትግርኛ፡ ትግረ፡ ዳሪ፡ ኣልባንያ፡ ፋርስ፡ ኣምሓርኛ፡ ኩርማንጂ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳን ስዋሂሊን ይዝረብ።
ብጉግል ትራንስለይት ገርካ ነቲ ናይ ካትሪንሆልም ወብሳይት ናይ ካልእ ቋንቋ ክትልውጦ ትኽእል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ካትሪንሆልም ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ካልእ ኣብያተክርስትያንን ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን ንጡፋት ማሕበራትን ናይ ስደተኛታት ማሕበራትን ኣለዋ። ነዚ ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ክትረኽቦ ትኽእል። ናይ ካትሪንሆልም ናይ ጃልባ ክላብ ሓንቲ ካብተን ንጡፋት ክላባት እያ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ካትሪንሆልም ኣብቲ ግሩም ዝኾነ ሰርምላንድ ይርከብ። ኣብኡ ንዙረትን ተፈጥሮ ንምርኣይን ንፋስ ንምውሳድን ንኣካልን ነፍስን ንምሕዳስ ተኽእሎታት ኣሎ።
ኣብዚ እተፈላለየ ስነጥበባዊ፡ ባህላዊን ስፖርታውን ምርጫታት ኣሎ። ስፖርትሰንትሩም ኣብ ሽወደን ሓደ ካብቶም ዓበይቲ እዩ። ዳርጋ ንእሽቶ ኦሊምፒክ ቁሸት እዩ። ኣብኡ ኣስታት 40 ዓይነታት ስፖርት ኪጽወት ይከኣል።
ኣብ ካትሪንሆልም ኣብ ብዙሕ ስፖርታዊ ንጥፈታት ክትሳተፍ ትኽእል። ኣብቲ kommunens evenemangskalender ተመልከት።
ኣብቲ ቱሪስት ወብ ከኣ ዚረአን ዚግበርን ነገራት ክትውከስ ትኽእል። ነቲ ኣብ ውሽጢ መደበር ባቡር ዚርከብ ቤትጽሕፈትና ብጽሓዮ።
ኣብ ካትሪንሆልም እዚ ዚስዕብ ናይ ኣገልግሎት ትካላት ትረክብ፣ ሆስፒታል፡ ማእከል ጥዕና፡ ቤትንባብ፡ ባንኪ፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ ሰከንድሃንድ ድኳን፡ ኣብያተመግቢ፡ ግሮሰሪን መሐምበሲ ቦታን። ኣብ ዝበዝሕ ቦታታት ዋይ ፋይ ኣሎ፡ ንኣብነት ኣብ ቤትንባብ ኤንገልን፡ ስፖርትሰንትሩም፡ ስታድስፓርከን፡ ኡንግዱምሁሰት ፐሮነን፡ ናይ ዩሎ መዘናግዒ ቦታ።
ናይቲ ኮምዩን ኣቀማምጣ ንዓበይቲ ከተማታት ሽወደን ቀረባ ይገብሮ። ናብ ስቶክሆልም ብባቡር ኣስታት ሓደ ሰዓት ይወስድ። ልዕሊ ክልተ ሰዓታት ንየተቦርይ፡ 40 ደቓይቕ ንኤስኪልቱናን ንኖርሾፒንግን።
ኣብ ማእከል ካትሪንሆልም ዚርከብ ናይ ኤንገልን ናይ ባህሊ ገዛ፡ ናይ ኣረጋውያን መአከቢ እዩ። ኣብኡ ቤትንባብ ፡ ናይ ኮንሰርት ኣደራሽ, ከምኡውን ንቤትጽሕፈት መድህንን ቤትጽሕፈት ቀረጽን ዝሓዘ ናይ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብዚ ኮምዩንዚ 22 ናይ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ይርከብ። ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ወብሳይት ዚብል ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ኣብኡ ብዛዕባ ነፍስወከፍ ቤትትህምርቲ ህጻናትን ካልእን ከመይ ከም እንሰርሕን ዚገልጽ ሓበሬታ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብዚ ኮምዩንዝን ኣብ ስትሮንግሸ፡ ቫላ፡ ቢ፡ ዩሊታ፡ ብየርክቪክ፡ ሾልዲንገን ፉርሾን፡ ዓሰርተታት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብ ካትሪንሆልም ሰለስተ ናጻ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ኣብዚ ኮምዩንዚ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ንሳተን እተፈላለየ ሳብጀክት ዘለዎ ሃገራዊ ፕሮግራም ኣለወን። ገሊኡ ፕሮግራም ናብ ናይ ሞያ ህይወት ይወስደካ። እቲ ካልእ ድማ ንተወሳኺ ትምህርቲ የዳልወካ።
ኣብቲ ኮምዩን ንዓበይቲ ዝዓለመ ትምህርቲውን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብዚ ኮምዩንዚ ከም በጽሒ ኣብ ቪያዲካት ክትመሃር ትኽእል። እዚ ኣብ ኮምዩናት ካትሪንሆልምን ቪንጎከርስን ሓፈሻዊ ናይ ስራሕ ዕዳጋን ናይ ምውህሃድን ናይ ትምህርቲ ንዓበይትን ምምሕዳር እዩ።
ኣስተምህሮ ምልላይ ምስ ሕብረተሰብ ንሓደስቲ መጻእቲ
እዚ ፕሮግርምዚ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ምስ ሕብረተሰብ ሽወደንን ከመይ ከም ዚነጥፍን ዘላሊ ትምህርቲ እዩ።
ትምርህቲ ንስደተኛታት ብቋንቋ ሽወደን
እቲ ብኣሕጽሮተቃል ከም ኤስኤፍኢ ዚፍለጥ ፕሮግራም ነቶም ሽወደን ዘይኮነስ ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ዚወሃብ ትምህርቲ እዩ።
እዚ ነቶም 16 ዓመት ዝመልኡ ኣብ ሽወደን ዚቕመጡ ስደተኛታት ዚወሃብ ትምህርቲ እዩ። እቲ ትምህርቲ መሰረታዊ ባህርያት ቋንቋ ሽወደን እዩ ዚህብ።
ነፍስወከፍ ነቲ ቋንቋ ተሎ ንኪኽእሎን ኣብ ስራሕ ኣትዩ ብነብሱ ኪሓድርን ንመሰላቱን ግዴታኡን ንኺፈልጥን ደገፍ ይወሃቦ። ናይቲ ትምህርቲ ንውሒ ኣብ ናይቲ ተመሃራይ ዛጊት ዘኻዕበቶ ፍልጠትን ናይ ቋንቋ ፍልጠት ተውህቦኡን እተመርኮሰ እዩ።
ናይ ቋንቋ ካፈ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ካፈ ሓደስቲ ብጾት ብምጥራይ ነቲ ቋንቋ ክትለማመዶ ትኽእል። ቪያዲዳክት ምስ ናይ ካትሪንሆልም ቤትንባብ ኮይኑ ነዚ ናይ ቋንቋ ካፈ የዘጋጅዎ። ኣብኡ ስደተኛታትን ሽወደናውያንን ይራኸቡን ብሽወደን ይዛርቡን ቡን ይሰትዩን። ብዘይወግዓዊ መገዲ ባህልን ቋንቋን ነጽንዕ ነቲ ቋንቋ ሽወደን ድማ ንለማመዶ።
መሰረታዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
እዚ ነቶም ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድመኦምን ነቲ ኣብ መባእታ ትምህርቲ ዚወሃብ ፍልጠት ዘይቀሰሙ ዝዓለመ እዩ። እቲ ትምህርቲ ወለንታውን ዘየኽፍልን እዩ።
ዕላማን ናይቲ ትምህርቲ ዚወስዶ ግዜን ባዕልኻ ኢኻ እትውስኖ። እናሰራሕካ ወይ ካልእ እናተመሃርካን ነዚ ትምህርቲዚ ክትወስዶ ትኽእል። ቪያዲዳክት ነቶም ናይ ምምሃር ጸገም ዘለዎምውን ይምልከቶም እዩ። ፍሉይ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ድማ ይብሃል።
ካልኣይ ደረጃ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
ካልኣይ ደረጃ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ነቶም ዓበይቲ ኮይኖም ስራሕ ንምርካብን ትምህርቲ ንኽቕጽሉን ብማለት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ኮርሳኣት ኪመሃሩ ዚደልዩን ዝዓለመ እዩ።
ዩኒቨርሲቲ፡ ኮለጅን ናይ ሞያ ኮለጅን
ኣብ ካትሪንሆልም ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ። ቪያዲዳክት ምስ ዩኒቨርሲትን፡ ኮለጅን ናይ ሞያ ኮለጅን ኮይኑ ይሰርሕ። ስለዚ ኣብ ካትሪንሆልም ኴንካ ብዙሕ ዓይነት ትምህርቲ ክትመሃር ትኽእል ማለት እዩ።
ካምፑስ ቪያዲዳክት
ኣብ ናይ ኮለጅ ደረጃ ክትምሃር እትደሊ፡ ነቲ ኣብ ኩልበርይስካ ሁሰት ዘሎ ካምፑስ ቪያዲዳክት ዚርከብ ኣገልግሎትን ተክኒካዊ መሳለጥያን ክትጥቀመሉ ትኽእል። ኣብኡ እዚ ዚስዕብ ይርከብ፤ መራኸቢ መርበብ፡ ኮምፕዩተር፡ ሓታሚት፡ ፎቶኮፒ፡ ፋክስ፡ ናይ ቪደዮታት መሳርሒ፡ ስልኪ-ኣልቦ መርበብን ቡንን ሻህን ውዑይ ቸኮላታ እትዕድገሉ ቦታታትን።
እቲ ቦታ ኩሉ ግዜ ክፉት እዩ። ሓድሓደ ግዜ ኣስትምህሮ ወይ ትምህርቲ ዚህቡ ኪካረዩዎ ከለዉ ግን ዕጹው እዩ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ካትሪንሆልምስ ኩልበርይስካ ዚብሃል ናይ ዞባ ሆስፒታል ኣሎ። ነቲ ሆስፒታልን ንሰለስተ ናይ ህጻናት ክሊንክን ናይከባቢ ነርስ ክሊኒክን ዝጠርነፈ ማእከላት ክንክን ጥዕናን ዘካይዶ ናይ ሰርምላንድ ዞባ እዩ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ናብዚ ዚስዕብ ዘራኽብ መሳገሪ መርበብ ኣሎ፤ ሆስፒታል፡ ማእከል ክንክን ጥዕና፡ ናይ ስኒ ሕክምናን ፋርማሲን።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩንን ትካላትን ማእከል ጥዕናን ከም ኣድላይነቱ ናይ ትርጉም ሓገዝ ይህብ። ነቲ ዝምልከቶ ትካል ተወከስ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ካትሪንሆልም ጀዮግራፍያዊ ኣቀማምጣ ብርቂ እዩ። ኣብኡ ናይ ምብራቕን ምዕራብን ህዝቢ ይራኸብ። 15 ኪሎመትር ራድዩስ ዘለዎ ኮይኑ ሲሶ ናይ ሽወደን ህዝቢ ይሕዝ። ካብ ስቶክሆልም ናብ ካትሪንሆልም ብባቡር ካብ ሰዓት ዚውሕድ ይወስድ። ክሳዕ የተቦርይ ክልተ ሰዓት። ካልኦት ብቐሊሉ ብባቡር ኪብጽሑ ዚኽእሉ፡ ኖርሾፒን፡ ሊንሾፒን፡ ኤስኪልቱናን ቨስተሮስን እዮም። መብዛሕትኦም ተቐማጦ ካትሪንሆልም ንስራሕ ኣብቲ ጥቓኦም ዘሎ ከተማታት በጺሖም እዮም ዚምለሱ።
ካብ ኖርሾፒን፡ ኒሾፒን፡ ኤስኪልቱናን ኦረብሮን ናብ ካትሪንሆልም ብማኪና ዳርጋ ሓደ ሰዓት ይወስድ።
ናይ ኖርሾፒንን ናይ ስቶክሆልም ስካቭስታ መዓርፎ ነፈርቲ ካብ ሓደ ሰዓት ዚውሕድ ናይ ማኪና ጕዕዞ ይወስድ። ኣብኡ ብዙሕ ምጽባይን ሪጋን የልቦን።
ኣብዚ ብዙሕ ዘይረሓሓቓ ነኣሽቱ ከተማታት ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብጀካ ኮሙን ካተሪነሆልምን ዞባ ሶርምላንድን፡ ኤስኮኤፍ፡ ኤሪክሶን፡ ክሩንፎገል፡ ሶርምላንድስ ግራፊስካ ኦክ ፊንያ ፕረፋብ ካልኦት ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዮም።
በጺሕካ እትምለሶ ናይ ስራሕ ዕድላትውን ኣሎ። ስቶክሆልም፡ ኦረብሮ፡ ኤስኪልቱና፡ ኖርሾፒንን ሊንሾፒንን ካብ ካትሪንሆልም መገዲ ሓደ ሰዓት እየን።


text:
ካብ ብንግህኡ ዘይኣመለይ ነታ ሰዓት 7፥00 ኣላርም ሃሪማ ናይ ስራሕ እዋን ኣብ ምእኻሉ'ዩ ኢላ እትሕብር ጻውዒት ሞባይለይ ፡ ቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣቢሉ ዝኸውን ቀዲመያ ተበረበርኩ። ክሳብ ግዚኣ ኣኺሉ ደወል እትሃርመለይ ብስነስርዓት የ ዝሕልዋ። ንሳ ውን ለሚዳትኒ ወይ ተወሃሂድና " ግዲ ኮይንናስ ሕሉፍ ሓሊፉዋ ቀዳመሰናብቲ ውን ከይተረፈ ተዘክረኒ። በቲ ሓንሳብ ዝኣተናዮ ዉዕል" ንሳ ከይትድንጉይ ወይ ቅድሚ ግዜ ደወላ ከይትሃርም፡ ኣነ ውን ብተመሳሳሊ ቃልና ኣዕቢርና ኣይንፈልጥን።ኣብዚ ናይ ሎሚ ንግሆ ዝነበረ ሓዲሽ ባህርን ናይ ስሚዒታት ምቅይያራትን ግን ከየሰከፈኒ ኣይተረፈን። ኣብ ጋራጅ ከም ዝቀነየት መኪና ፡ ልበይን ኣኣሙሮይን ዓጠ-ጠጥ ክብል ተፈለጠኒ። ልበይ ሻቅሎት ክሰቅል ንእለቱ ደቃይቅ ኣይወሰደን። ብዛዕባ ምንታይ ይሻቐል ወይ ይርበጽ ኣሎ ግን ወላ ሓደ ዝፈልጦ ተኣምራት የብለይን ይብል ገሬ እሙን "ዝፈልጦ ሓዲሽ ኩነት ዝተኸስተ ኣይነበረን።ስራሕ ግድን ክኸይድ ክሳብ ዝነበረኒ ከይፈተኹ ከም ዘይተመስሐ ጓሳ ብዕጥይ-ምጥይ ሽሕ'ዃ ንድሕሪት ቀባሕ-ባሕ ይብል እንተነበርኩ" ኣብ ስርሐይ ግን ልክዕ ኣብ ግዜይ ክርከብ ስለዘለኒ፡ ከምኡ ከኣ ገበርኩ።
ግዳ ናብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ክምለስ፦ ንልበይ ዝሰበረ ብዂናትን ምሳይላትን ዝዓነወ ኣደራሽ እንክመስል፡ "ሃዶሽዶሽ " ፈደስደስ " ኢሉ ዝዓነወ ጉዳየይ እንከሎኒ ብኣንጾርጹሮት ዝኣክል ክሳብ ካብ ስራሕ ክባረር ቁሩብ ተሪፉኒ ነይሩ ኢዩ። ፍዳሴ ኮይኑ ነናብ እነዕርፈሉ ክፍሊ ኣምራሕና።ቤተይ ብሰላም ምእታወይ ሓደ ዓቢ ሕልሚ ዝጨበጥኩ ኮይኑ ተሰመዓኒ። ብናፍቆት ንብዓት ዝቛጽሮ ዝነበርኩ ሰብ ከይሪእየኒ ከም ሓዳሽ መርዓት ብድንን ድንን ጸረርታ ማይማዮ ምልክት ሕንቅንቅታ
ንፋጠይን ንብዓተይን ክሕብስ ጀመርኩ።
ቴለፎነይ ኣልዒለ መሰጅ ክሰድድ ሃረፍኩ ።ብዘይወዓል ሕደር ውን ከምኡ ገበርኩ። መልእኽተይ ግብረመሉ ብዝኸዶ ቕልጣፈ ዝነበረ" ደጊም ደቃይቅ ክቆጽር ጀሚሩ። ቀጺሉ ሰዓታት ሰጎመ።ክድዉል ከምዘሎኒ ዉሽጠይ ብትብዓት ኣዘዘኒ፡፡ ከምኡ ድማ ገበርኩ። ሕጂ ውን ግብረመልሲ የልቦን፡ ኣበደን ፡ ኣቅቢጫ።ሃንደበት ልበይ ክጥወ ተፈለጠኒ። ክደዋዉል ኣምሰኹ ዝኮነ ዓይነት ግብረ-መልሲ ኣይነበረን። መሊሱ ዉሽጠይ ብረበሻ ሓዊ ኣቃጸለኒ። ኣብ ግዜ ሽግርካ ዝጽዋዕ ናይ ለውሃት ኣርኣያ ፡ናይ ረዳት ቀዳማይ ፡ ንኹራ ደንጓዪ ዝኾነ ርህሩህ ፈጣሪ ኩሉ ኣለም ኣቃልቦይ ናብኡ መለስኩዎ። ንእለቱ ዉሽጠይ ዘርገኣለይ መሰለኒ። ከምኡ ግን ኣይኮንኩን። ናብ ቀረብታን መሓዙታን ደዊለ ደሃይ ምግባር ከም ቅልጢፍ ሓገዝ ኣማራጺ ኮይኑ ረኸብኩዎ። ብኡ ውን ብዙሕ ዝተቀየረ ወይ ፍሉይ ለውጢ ኣይነበረን። ገለ ገለ ናይ ትማሊ ምሸት ዕላላን ኣመላልሰኣን ባህ ዘይብሉ ብምንባሮም ሕጂ ኣኾምሲዐ ማይ ሓዊሰ ውን ከውርዶም በፍጽም ዒጭ ሓንፊፎም ኣቕቢጮም ። በብሓደ ክምርምሮምን ከስተማቅሮምን ፈተንኩ። ኣብቲ ግዜ'ቲ ገርህን ፈቃርን ስለዝነበረ ልበይ ከስተብህለሎም ኣይከኣለን'ምበር"ኣቀዲሙ'ዩ ተፋንዩ ነይሩ። ኣሃ.... ብምባል ክዝክርን ከገናዝብን ንድሕሪት ተመሊሰ ከስተንትን ከምኡ ውን ኣንፈት ህድማኣ ክርደኣኒ ጀመረ።ብቅንያቱ ዘንቀለቶ ዕግርግርን ዘይስነምግባራዊ ኣመላልሳ ቃላታን ደጋጊመ ናብ ኣኣሙሮይ ብምስቃል ክንዲ እምባ በደላት ኣብ ልዕለይ ከተኻዕብት ኣኽኢልዋ'ዩ።
ድሕሪ ሓደ ሰዓት ውን ምናልባት ትቅበላ ዶ ትኸውን ዝብል ዘይሕለል ሓሳብ ኣንቂለ፡ ክድዉል ፈተንኩ። ብሎክ ከም ዝኣተኹዋ ሓበረኒ። ጌጋይ ከይተነግረኒ፡ ብዘይ ብጫ ቀያሕ ካርድ ዘይኮነትስ ካብ ሕጂ ንንዮው እትደሚ (እትቅይሕ) ልቢ ብምውሳደይ ኣብ ኣደባባይ ከሲሰ ከምዘየድሕና ንእለቱ ተፈለጠኒ። ናይቲ ሽዑ እዋን ዝነበረ ስሚዒትን ኩነታት ኣመዛዝናይን እንቖዕ ፊትንፊት ኣይምረኸብኩዋ " ሕጂ ክዝክሮን ክሓስቦን እንከለኹ ዝብሎ'ዩ። ጡፍ ዝበልካዮስ ተመሊሱ ናብ ጭሕምኻ'ዩ ኮይኑኒ። ግን ከኣ ንመን'ሞ? ዝብሉ ዲሒሮም ዝስዕቡ ሕቶታት ንኽምልስ ወላ ውን ክንዲ ጽፍሪ ትኹን ዓቅሚ ኣይክህልወንን ኢዩ። ብድፍረት እንተመለስኩሎም ውን ሕልናይ ክቐጽዓኒ ዩ። መሬት ብንግህኡ መዓልታ ከምዝኣኸለ ጥንስቲ ሰበይቲ ክቐላልወኒ ዘርፈደ'ስ፡ ለካ ቆፎ ምሉእ ንህቢ ብዘይ ሽም (ንግስቲ) ትርጉም ኣልቦ ዩ።
ሕልናይ ዓሪቡኒ ኣብ ደቃይቅ ዝሰምዖ ዝነበርኩ ልስሉስ ቃና ድምጻ ሎሚ ጸሚኦምኒ፡ በቃ ሓርቢቶምኒ ምርካቦም ሲኢነ እነሀለኹ። ድሮ ካልኣይ መዓልቲ ተሰላሲሉ ፡ልበይ ከኣ በሰላን ስምብራትን ክደራርብ ጀሚሩዎስ ድሮ ቃንዛ ዉሽጠይ ንደገ ክተፍኦ ፈሊመስ ቀጻሊ ከም ዓይኒ ማይ ይውሕዝ ። ኩሉ ምስሉይን ኣእማንን ቃላት ክህበኪ'ዩ፡.ግን ኣይክዉንነክን 'ዩ። ኩሉ ንግዚኡ ከዛዉረኪ ኢዩ። ምስኡ ግን ኣይከንብረክን ዩ።
ንጥዑም ቃና ሉስሉስ ቃላትኪ ፡ ኣኣዛነይ፡ ልበይን ካብ ዘይሰምዖ ድሮ ሳልሳይ መዓልትና ንኽኸውን እዛ ትበርቅ ዘላ ጸሓይ ዉዕሎ ሎሚ ትመስክር። ዓበይቲ ዓዲ" ክሊ ወይ ሕዛእቲ ዶም ምስ ገበርሉ፡ ካብዚ ኣይእቶን ኣይፍቀድን ኢዩ። ሓራም'ዩ ኢሎም ብዝመልእዎ ኣእዛነይ ወይ ኣእሙሮይ" ኣብ ቦኽሪ ፍቅረይ ሓራም ድሕሪ ደጊም ምስ ተበሃልኩ "ካብ ምሕራም'ሲ" ምእራም"ባ ንቐይሮ እንዳበልኩ ብቑዘማ ብትካዘ ኣብ እዋን እቶ-እቶ ክሰናበተኪ።
ተኽሉ ተስፋገርግሽ
10-09-2019
ካብ ገማግም ኣትላንቲካዊ ዉቅያኖስ


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ 26 መጋቢት 2021
“ ዮሓ. 10፡31-42
አስተንትኖ
አይሁድ መድኃኔ ኢየሱስ ክርስቶስ አነን አቦን ሓደ ኢና ስለዝበለ “ ብዳርባ እምኒ ኢቀትልዎ ከም ብሓድሽ እምኒ አልዓሉ። መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ ከምዚ እናበለ ይሓቶም“: “ካብ አቦይ ብዙኅ ሠናይ ግብርታት አርአኹኹም፤ ካብ አተን በየነይቲ ግብሪ ኢኹም ብዳርባ እምኒ ኽትቀትሉኒ ትደልዩ ዘሎኹም፧”እናበለ ተዛረቦም። አይሁድ ከአ “በቲ ምጽራፍካን ሰብ ከሎኻ ገዛእ ርእስኻ አምላኽ ብምግባርካን እምበር በቲ ጽቡቕ ግብርታትካ አይኮንናን ብዳርባ እምኒ እንቐትለካ” ኢሎም መለስሉ። ስለዚ ክቐትልዎ ይደሊዩ ምኽኒያቱ ስለዝተጻረፈ። ሕጊ ንኽቅተል የፍቅድ።
ክርስቶስ ንኣይሁዳውያን ንምርዳእ ካብ መዝሙር ዳዊት ምዕራፍ 82:6 አነስ፥ ‘አማልኽቲ ኢኹም፥ ኹልኹካትኩም ውሉድ እቲ ልዑል ኢኹም” “እዚ ኢሉ ድሕሪ ኢሉ ጠቒሱ” እቲ ጽሑፍ ኪሰዓር አይከአልን ኢዩ፥” እናበለ ይምልሰሎም። ኣይሁዳውያን አብቲ ቃላቱ ይኹን አብቲ ዝገብሮ ዝነበረ ተግባራት ክኣምኑ ኣይከኣሉን፡፡ ንሱ ሰራቒ በደለኛ ኣይነበረን። እንታይ ደኣ ከምቲ ቅዱስ ጴጥሮስ አብ ግ.ሓ. 10:38 ዝመስከሮ “ ኣምላኽ ከመይ ኢሉ ንኢየሱስ ብዓል ናዝሬት ብመንፈስ ቅዱስን ብሓይልን ከም ዝቐብኦ፥ ንሱ ኸኣ ኣምላኽ ምስኡ ስለዝነበረ፥ ኣብ ኩሉ ጽቡቕ ከም ዝገበረን፥ ንኹሎም ነቶም ሰይጣን ዝኣሰሮም ከም ዘሕወየውን ባዕልኻትኩም ትፈልጥዎ ኢኹም።ግ.ሓ. 10:38 እናበለ ናይ ሁዳውያን ፈሪሳውያን ክወቕሶም ዝተረኽበ፡
“ብከንቱ ዚጸልኡኒ ኻብ ፀግሪ ርእሰይ ይበዝሑ፥ ጸላእተይ ብሓሶት የካፍኡኒ፥ ኺቐትሉኒ ዚደሊዩ ኃያላት ኢዮም” መዝ.69:4። ክርስቶስ በቲ ሳናይ ተግባሩ እዚ ፍርዲ ካብ ተፈረዶ ንሕና ተኸተልቱውን አብ መዓልታዊ ሕይወትና ንኽርስቶስ ክንመስል መጠን ዝጸዓርናሉ መጠኑ ሕማቕን ስደትን ከምዘጋንፈና ክንፈልጥ ይግበአና።
ዓለም እንተ ጸልአትኩም ቅድሜኹም ንአይ ከም ዝጸልአትኒ ፍለጡውን” Gv.15:18 ኢሉና ኢዩ።። Gv.15:18 መስቀልና ጸርና ክንስዕቦውን አዚዙና ኢዩ። ክርስቶስ ግብሪ አቦይ እንተ ዘይገበርኩ አይትእመኑኒ። ዝገብሮ እንተ ደአ ኮይነ ግና፥ ንአይ እካ እንተ ዘይአመንኩም፥ አቦ አባይ ምህላዉ አነውን አብ አቦ ምህላወይ ምእንቲ አረጋጊጽከም ክትፈልጡ ነቲ ግብረይ እመንዎ” እናበለ መለሰሎም። ስለዚ ክርስቶስ ደጊሙ ብዛዕባ እቲ ዝገበሮ ሰናይን ዘደንቅን ተግባራትን ግልጸትን እግዚአብሔር አቦ ምካኖም ይገልጽ። ስራሓ አቦይ ዘይገብር እንተ ኮይነ ግና አይትእመኑኒ።
ሎሚውን ንነፍሲ ወከፍና ዝብሎ ኢዩ። ንሕና ደቂ አምላኽ ኢና ክርስቲያን ኢና ክንብል ንኽእል ኢና። ነዚ ሓቅነቱ ዘረጋግጹ ግና ተግባራትና ኢያቶም። ከም ሓዋሪያት ክርስቶስ ሰዓብቲ ክርስቶስ ስራሕ ክርስቶስ ክፍጽም ይግበአኒ፡: ስራሓ አምላኽ ወይ ተግባራት አምላኽ ሕውነት፡ ፍቅሪ፡ ትሕትና ኢያቶም እዚአቶም አብ ሕይወትናን ከንጸባርቑ አለዎም። ሎሚ ክርስቶስውን ብዝተፈላለየ መገዲ ዘደንቅ ተግባራቱ አብ መንጎና እናፈጸመ ኢዩ።
ንአብነት እቲ ዝዓበ ተአምራት አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብቤተክርስቲያኑ ብአገልገልቱ ብተ አምረታዊ መገዲ መአዱ ሰሪዑ እንኩ ብልዑ ስተዩ ሕይወት ክትረኽቡ ይብለና። ነዚ ተግባር እዚ አሚና አብኡ ብንስሓ ተሓጺብና ክንምገብን ክንሓውን ንዕደም። ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና እምበአር ንገዛእ ርእስና እዚ ሕቶ እዚ ክነቅርብ ንዕደም፦ ከም አማናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን፡ ነቲ ክርስቶስ ብቤተክልርስቲያኑ ዝፍጽሞ ተግባራት ብኸመይ ይቅበሎን፧ እዚ ተግባራት እዚ አብ ሕይወተይ ከንሰባርቅከ እንታይ እገቢር?
Aba Hagos Tesfagabir


text:
መራሕቲ ቱርኪ፡ ግብጺ፡ ክሮኤሻን ኩወይትን፡ ብምኽንያት ጽምብል መበል 31 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ናብ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ናይ ዮሃና መልእኽትታት ሰዲዶም።
ፕረዚደንት ቱርኪ ረሲፕ ጣይብ ኤርዶጋን፣ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፋታሕ ኣልሲሲ፣ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ክሮኤሻ ዞራን ሚላኖቪች፡ ከምኡ’ውን ወራስ ዓራት ሃገረ ኩወይት ምሽዓል ኣልኣሕመድ ኣልጃብር ኣልሳባሕ ኣብ መልእኽትታቶም፡ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምሉእ ጥዕናን ናይ ስራሕ ኣሳልጦን፣ ንኤርትራን ህዝባን ድማ ራህዋን ሰላምን ተመንዮም።
እቶም መራሕቲ፡ ሃገራቶም ምስ ኤርትራ ዘለወን ኩሉ-መዳያዊ ዝምድናታት ንምምዕባልን ሽርክነታዊ ምድግጋፍ ንምዕዛዝን ከምዝሰርሑ ኣረጋጊጾም።
ፕረዚደንት ኤርዶጋን ብተወሳኺ፡ ዝምድና ቱርኪን ኤርትራን ብሓባራዊ ጻዕሪ ኣብ ኩሉ መዳያት ናብ ዝለዓለ ደረጃ ከምዝምዕብል ጽኑዕ እምነቱ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፋታሕ ኣልሲሲ ብወገኑ፡ ሕውነታዊ ክልተኣዊ ዝምድና፡ ንክልቲኡ ህዝብታትን ኣህዛብ ኣህጉርና ኣፍሪቃን ብዘርብሕ – ብዝበለጸ ንምምዕባሉ ዘሎ ድሌትን ድልውነትን ገሊጹ።


text:
ኣብ ዮርዳኖስን ፍስልጥኤምን ናይ ልዕሊ 12 ሺሕ ተመሃሮ ኣባይቲ ስድራን 38 ኣባይቲ ትምህርቲ ኣብ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ብዘስዓቦ ቅልውላው ኤኮኖሚ ንኸቢድን ተደራራብን ጸገማት ተቓሊዖም ከምዝርከቡን እተን ተቕዋማት ከይዕጸዋ ሕጹጽ ሓገዝ ኣድላዪ ምዃኑ ተራዳኢ ፓትሪያርክ ብጹዕ ኣቡነ ጃቺንቶ ቡሎስ ማርኵዞ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ጻውዒት የቕርቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ዮርዳኖስን ፍልስጥኤምን ክርስቲያንን እስላምን ብዘይ ኣፋላላይ ዝመሃሩሉ ሰላማዊ ማሕበራዊ ናብራ ሕንጸት ዝኽወነሉን ኣባይቲ ትምህርቲ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒን ብዘስዕቦ ቅልውላው ኤኮኖሚ እንተድኣ ተዓጽየን መብዛሕቲኦም ተመሃሮ ካብ ድኻ ኣባይቲ ስድራ ዝመጹ እውን ስለ ዝኾኑ ኣብተን ኣባይቲ ትምህርቲ ዝረኽብዎ ሕንጸትን ሰብኣዊ ድጋፍን ክስእኑን ንዝኸፍኤ ጸገም እውን ክቃልዑ እያቶም። እቲ ብናጻ ዝመሃርሉ ኣባይቲ ትምህርቲ እንተድኣ ተዓጽዩ እቶም ተመሃሮ ከጋጥሞም ዝኽእል ጸገም ተደራራቢ እዩ ዝኸውን፡ እቲ ለብዒ ሕይወትን ጭቡጥ ሰብኣዊ ርክባትን ኣባይቲ ትምህርትን ዘጥቕዕ ብምዃኑ እቲ ዘጋጥም ዘሎ ጸገም ንምድራት ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ዝነኣድ እዩ፡ ኣባይቲ ትምህርቲ ዘጋጥመን ለብዒ ሕንጸት ከይቐትል ናይ ኩሉ ሓገዝን ምትሕብባርን ወሳኒ እዩ፡ እተን ኣቢያተ ትምህርቲ በቲ ኣብዚ እዋን ኣጋጢሙ ብዘሎ ለብዒ ምኽንያት ብርሕቐት ብማሕበራዊ መረብት ዘቕርብኦ ዘለዋ ትምህርትን ዝሓቶ ወጻኢ ንምሽፋን ልዕሊ 7 ሚሊዮን ኤውሮ ከምዘድሊ እውን ይሕበር።
ናይ ኢየሩሳሌም ሓዋርያዊ መስተናብር ጻውዒት
ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርካዊ ሓዋርያዊ መስተናብር ብጹዕ ኣቡነ ፒየርባቲስታ ፒዛባላ ነቶም ካብ 12 ሺሕ ተመሃሮ ካብ ድኻታት ኣባይቲ ስድራ ዝመጹ ኣብቲ ናይ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ፓትሪያርካውያን ብጠቕላላ 15 ኣባይቲ ትምህርቲ ኣብ ዮርዳኖስ፡ 13 ኣብ ፍልስጥኤምን ዝርከባ ብጠቕላላ 38 ኣባይቲ ትምህርቲ ነቶም ድኻታት ተመሃሮ ዘድሊ ኩሉ ዘቕርባ እያተን። እዘን ኣባይቲ ትምህርቲ ክዕጸዋ ማለት ኣብ ልዕሊ እቶም ተመሃሮ ከጋጥም ዝኽእል ኩለ መደያዊ ሽግር ንጹር እዩ፡ ኣብ መዓልቲ ሓንሳብ ዝተመጣጠነ መግቢ ዝረኽብሉ እውን ብምዃኑ ንኣኣቶም ካብ ቤት ትምህርቲ ምርሓቕ እታ ሓንሳብ ኣብ መዓልቲ ዝረኽብዋ መኣዲ እውን ምስኣን እዩ ዝኸው፡ ምእንቲ’ዚ ነዚ ኹሉ ሽግር ንምብዳህ ዘኽእል ሓገዝ ክርከብ ጻውዒት የቕርቡ።
ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ፔርባቲስታ ፒዛባላ፥ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ኣባይቲ ትምህርቲ ተዓጽየን ብማሕበራዊ መረብት ንተመሃሮ ትምህርቲ ኣብ ምቕራብ ይርከባ፡ መምሃራን ካብ ገዝኦም ኮይኖም መደብ ሕንጸት የሳልጡን ተመሃሮ ካብ ቤቶም ኮይኖም እውን ይከታተሉን ኣለዉ፡ እዚ መደብ’ዚ እተን ድኻታት ኣባይቲ ስድራ ኣብ ልዕሊ ዘለወን ሽግር ነቲ መረብታዊ ትምህርቲ ደቃቶምን ክኽከታተሉ ዘድሊ ወጻኢታት ክሽፍኑ ስለ ዘይኽእሉ መብዛሕቲኦም እቶም ተመሃሮ ትምህርቲ ንኸቋርጹ ክግደዱ እያቶም፡ ምእንቲ’ዚ ገበርቲ ሰናይ ክተሓባበሩ ጻውዒት ኣቕሪቦም፥ ኣብ እስራኤል ዝርከባ ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣባይቲ ትምህርቲከም ኩለን ኣብ እስራኤል ዝርከባ ኣባይቲ ትምህርቲ ካብ መንግስቲ ሓገዝ ዝወሃበን ብምዃኑ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ጸገም ክሰግራ እያተን፥ ሓገዝ እንተድኣ ዘይተረኺቡ ኣብ ዮርዳኖስን ፍልስጥኤምን ዘለዋ ኣባይቲ ትምህርቲ ብርግጽ ክዕጸዋ ስለ ዝኽእላ ድጋፍን ሓገዝን ክቐርብ ጻውዒት የቕርቡ።
ሕንጸትን ማሕበራዊ ሰላምን
እቶም ተመሃሮ ይብሉ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ተራዳኢ ፓትሪያርክ ብጹዕ ኣቡነ ጃቺንቶ ቡሎስ ማርኵዞ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃል መሕትት - ፍርቆም ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ፍርቆም እውን ክርስቲያን እያቶም፡ ብሓባርን ብሰላምን ዝነብሩሉ ስፍራ ብምዃኑ ኣብቲ ከባቢ ኣባይቲ ትምህርቲ ኣብ ማሕበራዊ ዕርቅን ሰላምን ዘለወን ግደ ዓቢይ እዩ” እተን ኣባይቲ ትምህርቲ ካብቶም ኣባይቲ ዝስድራ መጠነይና ዝኾነ ነቲ ዓቕሚ ኣባይቲ ስድራ ግምት ዝሃበ ክፍሊት ይሕትት እዩ፡ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ግን ኣብዚ እዋን’ዚ ንስእነት ስራሕ ተቓሊዖምን ዝረኽብዎ ዝነበረ እቶት እውን ይስእኑ ስለ ዘለዉ፡ ምእንቲ’ዚ ሓገዝ ንሓትት” እቶም ተመሃሮ ኣብተን ኣባይቲ ትምህርቲ ኵለ መደያዊ ሓገዝ እያቶም ዝርኸቡ፡ ነተን ኣባይቲ ትምህርቲ ምሕጋዝ ማለት ነተን ድኻታት ኣባይቲ ስድራ ቀረባ ምዃን ማለት እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ፖለቲካዊ ውሳኔታት መስራቲ ግንባራዊ ጉባኤ፡ ምደፍኤን ብደግሓሳኤን
“ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ ንቃለስ”፤ “ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ብርሰት ንምድሓን፡ ኩሉ ዓቕምታትና፡ ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ሰርዓት ህግደፍ ይቕናዕ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ጭርሖታት ዝተሰላሰለ፡ መስራቲ ግንባራዊ ጉባኤ፡ ምደፍኤን ብደግሓሳኤን፡ ካብ 3-5 ሕዳር 2012 ኣብ ዘሎ እዋን ብዓወት ተሰላሲሉ፡፡ እዚ ኣብ ጽባሕ እቲ ክልተ መዓልትን ፈረቓን ዝወሰደ ሰፊሕ ሓባራዊ ግንባራዊ ሰሚናር ዝተኻየደ ዕዉት ግንባራዊ ጉባኤ፡ ነዞም ዝስዕቡ ፖለቲካዊ ውሳኔታት ብምምሕልላፍ እዩ ብዓወት ተዛዚሙ፡፡
- ህዝብታት ኤርትራ ሎሚ ካብ ገባቲ ስርዓት ህግደፍን ውልቀ-መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ጉጅልኡን ዝኸፍእ ጸላኢ ከምዘይብሎም፡ ኣብዚ እዋን እዚ ከኣ፡ ኣብቲ ዝለዓለ ናይ ቀቢጸ ተስፋነት ጥርዙ በጺሑ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ተነጺፉ ንክወድቕ ዝጨከነ ስርዓት ምኳኑ ብምግማገም፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ብርሰት ንምድሓንን ስሙር ቀጻልነቶም ንምርግጋጽን ናይ ምቅላስ ጉዳይ፡ ናይ ኣፍ-ኣርክቡ ጉዳይ ምኳኑ ጉባኤና መዚኑ፡፡
- ደሞክራስያዊ ኣረኣእያታት ምጭባጥ፡ ብብቕዓት ዝተሃንጸ ኣባልን ጽሬቱ ዝሓለወ ስጡም ውደባን ጽኑዕ መሰረት ናይ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዓወት ምኳኑ ብምግንዛብ፡ ደሞክራስያዊ ግንባርና፡ ድልዱል መሰረቱ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ መደብ ዕዮኡ ኮይኑ፡ ህዝባዊ ኣገልግሎቱ ንክህብ ሓያል ናይ ህንጸት ንምክያድ ከይተሓለለ ክነጥፍ ወሲኑ፡፡
- ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብዚ ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ኣንጸላልይዎም ዘሎ ናይ ብርሰት ሓደጋ ንምድሓን ኩሉ ሃገራዊ ዓቕማታት ቅልጽሙ ጠሚሩ ናይ ምቅላስ ጉዳይ ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነት ምኳኑ ብምስትውዓል ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ኤርትራ ኣንጸር ስርዓት ህግደፍ ዘቕነዐ፡ ኩሉ መዳያዊ ቃልስታት ዘካይድ፤ ንብዙሕነታዊ ክውንነት ሃገርና ዝኣምን፤ ንመሰልን ማዕርነትን ብሄራት ኤርትራ ዝኣምንን ዝቕበልን፤ ሃይማኖታውን ባህላውን ብዙሕነትና እውን ብጸጋ ተቐቢሉ ዘኽብር ድሕሪ ምድምሳስ ስርዓት ህግደፍ ዘሎ መስርሕ ምስግጋር ሰለማውን ደሞክራስያውን ኮይኑ፡ ዕልመናዊ (secular) ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ምቹእ ባይታ ዘንጽፍ፤ ሰፊሕን ንቑሕን ተሳትፎ መንእሰያት ማእከል ናይቲ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ክኸውን ኣጽኒዑ ዝኣምን፤…ወዘተ ኣብ ዝብሉ መትከላዊ መቖምያታት ዘትከለ ክኸውን ጉባኤና ወሲኑ፡፡
- ትምክሕትን ጽበትን እቶም ዝኸፍኡ መንሽሮ ናይ ሓድሕድ ምትእምማን ህዝብታትናን ጸረ-ስሙር ሃገርነትን ምኳኖም ብምስትውዓል ኣትሪሩ ንክቃለሶም ጉባኤና ወሲኑ፡፡
- ንብዙሕነታዊ ከውንነት ብሄራት ኤርትራ እዉጅ ኣፍልጦ ብምሃብ፡ ዘይተጓደለ መሰል ርእሰ-ውሳኔኦም ንምርግጋጽ ብኡ ኣቢሉ ድማ፡ ኣብ ሓድሕድ ምትእምማንን ዘምክብባርን ዝተሰረተ ፍቶታዊ ሓጺናዊ ሓድነት ብሄራትና ምርግጋጽን ናይ ሓድሽን ስሙርን ኤርትራዊ ሃገርነት ጽኑዕ መሰረት ምኳኑ ብምእማን፡ ግንባርና ነዚ ንምዕዋት ከይተሓለለ ክቃለስ ምኳኑ ጉባኤና ወሲኑ፡፡
- ፈካርን ተሳዓርን ትምሕተኛ ስርዓት ህግደፍ፡ ኲናታውን ጸረ-ሰላምን ድርቅንኡ ከምዘየዋጽኦ ኣብዝርእየሉ እዋን፡ ተቓውሞ ሓፋሽ ህዝብታትና ብሓፈሻ፡ ማዕበላዊ መኸተ ህዝብታትና ድማ ብፍላይ ክስርንቖ እንከሎ፡ “ሰላማዊ ዘተ” ክብል ብሓሶት ክመጻደቕ፤ “ቅዋም ከነተግብር ኢና” ክብል ጸረ-ህዝቢ ጽገናታት ክቕበል ከምዝኽእል ብምስትውዓል፡ መንግስቲ ህግደፍ ዝቕበሎ ሰላምን፡ ዝገብሮም ናይ ሓሶት ጽገናታትን ሓቀኛ ናይ ሰላም ሓይሊ ኮይኑ ዝገብሮም ጽገናታት ዘይኮኑስ፡ ዕድመ ትምክሕተኛን ጸረ-ህዝብን ስርዓቱ ንምንዋሕን፡ ቁጠዐ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ማዕበላዊ ተቓውሞ መንእሰያትና ንምዝሕሓልን ንምጉታምን ክብል ዘካይዶ ስልታዊ ምዕልባጥ ምኳኑ ብምስትውዓል፡ ግንባርና ኤርትራዊ ግንባር ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤግደለ)ን ምዑት ተቓላሳይ ህዝብናን ከይተሓለሉ ክቃለስዎን፡ ነቒሖም ክምክትዎን ኣምሪሮም ከቃልዕዎን ከምዝግባእ ብምርዳእ፡ ጠቕሊልካ ንምቅባጹ
ዝካየድ ቃልሲ ብሕኑን ክቕጽል ጉባኤና ወሲኑ፡፡
- ደላይ ሰላም ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጉዳይ መሰል ርእ-ውሳኔ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ልኡላዊ ክብሪ ሃገርናን ዘለዎም መትከላዊ መርገጽ ብምስትውዓል፡ ኣብ ሃገሮም እናዓምበበ ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ደሞክራስያዊ ለውጥን፡ ልምዓታዊ ህንጸት ሃገርን ንህዝብታትና ዘለዎ ኣወንታዊ ጽልዋ እውን ብምርዳእ፡ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ እነካይዶ ዘለና ቃልስን ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ቃልስና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሕጂ እውን ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ደው ምባሎምን ብተግባር ደገፎም ምርግጋጾምን እውን ኣብ ጸብጻብ ብምእታው፡ ከም ስትራተጂካዊ መሓዛ ደላዪ ሰላምን ምዕባለን ህዝብና መጠን ምሕዝነትና ዝያዳ ብምድልዳል ንናይ ጽባሕ ጥዑም ሕውነታዊ ጉርብትናና ብዘገልግል መልክዑ ብኩሉ ዓቕምና ክንሰርሕ ይግባእ ክብል፡ ጉባኤ ወሲኑ፡፡
- ኣብ መወዳእታ፡ ጀጋኑ፡ ተቓለስቲ ክልቲኡ ውድባትና (ምደፍኤን ብደግሓሳኤን) ንግንባራዊዕማማት ቀዳምነት ብምሃብ ኩሉ ዓቕምታትና ጸንቂቕና ንቃለስ ድሕሪ ምባል፡ ታሪኻዊ መስራቲ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባርና ኤግደለ ጅማሮ ናይቲ ነዊሕ ሓባራዊ ስትራተጂካዊ ጉዕዞ ምኳኑ ጉባኤና ኣስሚሩሉ ሓፉ፡፡
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልስና!
መስራቲ ግንባራዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ግንባር
ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤግደለ)
5 ሕዳር 2012
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7971


text:
ቃል ፈጻም ኣካል ግ.ሃ.ድ.ኤ. ኣብ ሰምናር ካስል 2014
ዝኸበርኩም ኣሕዋት ወከልቲ ማሓዙት ውድባትን ማሕበራትን
ዝኸበርኩም ብጾት ኣባላት መሪሕነትን መሰረትን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ዝኸበርኩም ኣጋይሽና፡
ብቐዳምነት ብስም መሪሕነት ግ.ሃ.ድ.ኤ. ዕዙዝ ሃገራዊ ሃገራዊ ሰላምታና ከነቕርበልኩም ደስ ይብለና። ብምቕጻል፡ ዕድሜና ኣኽቢርኩም፡ ኣብ’ዛ ታሪኻዊ መነሃርያ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝብና ዝኾነት ከተማ ካስል፡ ነካይዶ ዘለና ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ሰሚናር፡ ድኻምኩም ከይ ጸብጸብኩም ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጻኹም ኣሓትን ኣሕዋትን ክብ ዝበለ ምስጋናና ነቕርበልኩም። እዚ ሰሚናር’ዚ ድማ፡ ንህዝብናን ሃገርናን ዝጠቕም ውጽኢት ሒዙ ክወጽእ፡ ምንዮትና ዓቢ ኢዩ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን፡
እዚ ሰሚናር’ዚ እዚ ኣብ እንካይደሉ ዘሎ ግዜ፡ ህዝቢ ኤርትራን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ነቲ ብመሪሕነት ጅግና ስዉእ ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ፡ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርተራ ኣብ ጐቦ ኣዳል፡ ብሓደ መስከረም 1961ዝተጀመረ ብረታዊ ተጋድሎ ብምዝካር ከብዕል ይርከብ። ስዉእ ዓዋተን ብጸቱን፡ ጽንኩር ኵነታት በዲሆምን ዕንቅፋታት ጠሓሒሶም ነታ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጸውዐት ናይ መጀመርታ ጥይት ተኰሱ።
ዕጡቓትጀጋኑተጋደልትና፡ብህዝብናኣብኩሉሸነኻትምሉእዘይጉዱልሓገዝእንዳረኸቡኣብዘካየድዎነዊሕንመሪርንጅግንነታዊቃልሲድማክቡርህይወቶምከፊሎምን፣ንጹህደሞምኣፍሲሶምንእዮም።እዚሓቅታት’ዚእምበኣር፡ኣብመዛግብታሪኽናንዘልዓለምነባሪክኸውንን፣ኤርትራውያንድማካብወለዶናብወለዶከመሓላልፍዎክነብሩንምዃኖምዘየጠራጥርኢዩ።
ዝኽሪምጅማርብረታዊተጋድሎና፡ኣብእነብዕለሉእዋን፡ብዛዕባ’ቲሰውራናዘማዕድዎዝነበረልዑልዕላማታትተመሊስናክንሪኦን፡ካብኡትምህርቲብምቕሳም፡ክሳብ’ቲዝተረፈዕላማታትሰውራናንምምላእእነካይዶዘሎናቃልሲ፡ዓቅሚኣብምድላብደራኺክዀነናይግባእ።ልክዕ’ዩ፡እቲቀዳማይዕላማቃልስና፡መሬትናካብኢትዮጵያዊጐበጣነጻብምውጻእተረጋጊጹኢዩ።እንተዀነግናካብኡካብዘይንእስዕላማ፡ማለትኤርትራዊዜጋሓርነቱክጐናጸፍዝግብኦ፡ጌናከይተረጋገጸተሪፉኣሎ።ዜጋታታዛጊትመበእታዊኣድማሳዊመሰላቶምተሓሪሞምዝነብሩላሃገርድማዋጋዘይብላሃገርኢያትኸውን።
ድሕሪ’ቲብሳላነዊሕንዘይሕለልንቃልሲብምክያድንክቡርመስዋእቲብምኽፋልን፡ብ24 ግንቦት 1991 ዝተረጋገጸናጽነትሃገርና፡ህዝብናንፖለቲካዊሓይልታቱን፡ንያታውንንዋታውንዓቕምታቶምብሓባርብምጽማድ፡ኣሰራትተኸታታሊመግዛእቲኣብልዕሊሃገርናብምምሓው፡ሃገርናኣብምህናጽክዋፈሩይግባእነይሩ።እንተዀነግንብኢሳያስኣፍወርቂዝምራሕትምክታዊጉጀለኣብመሪሕነትግንባር፡ነቲኩሉተነቢሩዝነበረትጽቢታትንባህግታትንጻዊዕትናይኩሎምሃገራውያንንጸማምእዝኒብምሃብ፡ኣብባሓቲመርሆኡቀጸለን፡ንባህግታትህዝብናንፍትሓዊድልየታቱንረጊጹኣዕኑድጨቋኒምልካዊስርዓትኣብምትካልንምሕያልንተጓየየ።ካብ’ቲሰዓት’ቲጀሚሩ፡ምልካውስርዓትህ.ግ.ዲ.ፍ. መሰላትንሰብኣዊክብርን ህዝብናቀንጢጡንንሃገርናርግኣትንሰላምንከሊኡን፡ዝፍጽሞዘሎግህሰታትንኣብቀረባንርሑቕንዘሎሰብከምጸሓይቀትሪብሩህኢዩ።
ኤርትራ ሃገርና ካብ’ዚ ኩነታት ንክትላቐቅ፡ ንህልውንመጻእንህይወትሃገሩዝሓስብንንዕላማታትሰውራናንንለበዋስዉኣትናንዘኽብርንኤርትራዊዜጋ፡ካብ’ዚጨቋኒምልካዊስርዓትንሓዋሩንምግልጋልንዲሞክራስያዊመተካእታንምምጻእ፡ከይተሓለለክቃለስይግባእ።በዚኣጋጣሚ፡ኣንጻርስርዓትኢሳያስጉጅልኡንዝካየድዘሎቃልሲናብዝለዓለብርኪንምስግጋር፡ሃገራውያንውድባትግዜኦምንዓቕመምምንብጽቡቕከግልገልሉን፡ኣብነንሕድሕዶምካብዘካይድዎከንቶውድድራትክርሕቁን፡ዝለዓለሓላፍነትከምዝስከሙከነዘኻኽር ንፈቱ።
ብወገንና ንምቛም ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ እና ኣመጐስና፡ ኣብ ምሕያሉን ዕብየቱን ካባና ዝጥለብ ተራ ክንጻወት ቅሩባት ምዃንና ደጊምና ብምርግጋጽ፡ ነፍሲ ወከፍ ደላይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሃገራዊ ባይቶ ዝካየድ ሓባራዊ ስራሓት ቀዳምነት ክህብን፡ ኩሉ ዓቕምታቱ፡ ኣብ ምትግባር ናይ’ቲ ተሓንጺጹ ዘሎ መደባት ባይቶ ከውዕልን ንጽውዕ።
ክቡራትን ክቡራንን፡
ውድብና፡ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ካብ ዝሓለፈ ካልኣይ ጉባኤኡ ኣትሒዙ፡ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ውሽጢ ተደኵኑ ዝጸንሐ ምስጢራዊ ኣዕናዊ ጉጀለ፡ ኣብ ዓሚቝ ቅልውላው ኣቲዩ ምንባሩ፡ ኩላትኩኩም ትከታተልዎ ዝነበርኩም ሓቂ’ዩ። እነትዀነ ግን ሳላ ጽንዓትን ተወፋይነት ኣባላቱን መብዛሕቲኦም ኣባላት መሪሕነትን፡ ድሕሪ ነዊሕ ምርብራብ፡ ውድብ ከነድሕነ በቒዕና። ነቲ ብሰንኪ’ዚ ጉጅለ’ዚ ተደዊኑ ዝጸንሐ ምስሊ ውድብና ቀየርና፡ እንሆ ሎሚ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ንጥፋታቱ ኣሓዲሱ ክንቀሳቐስ ይርከብ። እዚ ሎሚ ኣብ’ዛ መናሃርያ ቃልስና ዝዀነት ከተማ ካስል፡ እዚ ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ሰሚናር ምክያድና፡ ናይ’ዚ ብሩህ ኣብነት ኢዩ።
ኣብ መደምደምታ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ህዝብናን ተቓለስቲ ሓይልታቱን፡ ዕላማታት ሰውራ ባሕቲ መስከረም ብምሉኡ ንምርግጋጽ ቃልስታቶም ንከኻዕብቱ ንጽውዕ። ሰውርኡ መስሪቱ ነጽነቱ ክምንዝዕ ተኣምራታዊ ዕማም ዝፈጸመ ህዝብና፡ ሎሚ’ውን ንገባቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣሊዩ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ሃገርና ንከረጋግጽ ከም ዘይሕርብቶ እምነትና ጽኑዕ ኢዩ።
ደጊማና፡ ንኩላትኩም ተሳተፍቲ ስሚናር ካስል፡ ክብ ዝበለ ሃገራዊ ሰላምታን ነቕርብ።
ዓወት ንዲሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝብና
ዕድመ ንዝኽሪ ሰውራ ባሕቲ መስከረም !
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንጀጋኑ ስውኣትና !
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !
ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8862


text:
Radio Erena: 15 November 2017
ሰራዊት ዚምባብዌ፣ ንፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበን ስድራቤቱን ምእንቲ ድሕነቶም ናብ ውሑስ ቦታ ከምዘግዓዘ ኣፍሊጡ።
ሰራዎት ዚምባብዌ ነዚ ዝገለጸ፣ ናብ 15 ሕዳር ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ንመደበራት ቴሌቪዥንን ሬድዮን እታ ሃገር ድሕሪ ምቁጽጻሩ’ዩ።
ኣፈኛ ሰራዊት ዚምባብዌ ሜጀር ጀነራል ሞዮ፣ ኣብ ቴሌቪዥን ቀሪቡ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ሰራዊት ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ፣ ኣብ ውሻጠ መንግስቲ ተሓቢኦም ንዘለዉ ገበነኛታት ንምህዳን ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ንፕረዚደንት ሙጋበን ስድራቤቱን ምእንቲ ድሕነቶም ናብ ውሑስ ቦታ ከምዘግዓዘ ሓቢሩ።
ኩነታት ድሕሪ ምርግግኡ፣ እቲ ፕረዚደንት ናብ ቦትኡ ክምለስ ምዃኑ’ውን ኣገንዚቡ።
እቲ ብሰራዊት ዚምባብዌ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ ወትሃደራዊ ዕልዋ’ዩ ክብሉ ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ይገልጽዎ እኳ እንተለዉ፣ ሰራዊት ግና ኩነታት ኣረጋጊኡ ስልጣን ናብ ፕረዚደንት ሙገበ ክመልስ ምዃኑ’ዩ ዝሕብር።
ፕረዚደንት ዙምባብዌ ሮበርት ሙጋበን ንሱ ዝመርሖ ሰልፊ ዛኑ ፒኤፍን ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ምፍሕፋሕ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ክፈትሑ እንተዘይክኢሎም፣ ሰራዊት እታ ሃገር ምትእትታው ክገብር ምዃኑ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ እታ ሃገር ጀነራል ኮንስታንቲን ቺዌጋ ኣብ 13 ሕዳር ብጽሑፍ ኣጠንቒቑ’ዩ።
እቲ ጀነራል ነዚ መጠንቐቕታ ድሕሪ ምምሕልላፉ፣ ታንክታት ናብ ከተማ ሃረረ ክኣትዋ ከምዝተዓዘቡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ክሕብሩ ጸኒሖም።
ሰራዊት ንመደበር ቴሌቪዥንን ሬድዮን ከምኡ ድማ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንትን ኣብ ዝተቖጻጸረሉ፣ ኣብታ ከተማ ተዅሲ ይስምዓ ምህላዉ’ውን ዝተፈላለዩ ምንጭታት ካብታ ሃገር ይሕብሩ።
ብእርጋን ተሰኒፉ ዘሎ ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ስልጣኑ ናብ በልዕልቲ ቤቱ ንምስግጋር፣ ምክትሉ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን ገዳም መቃልስቱ ነበረን ካብ ስልጣን ክእስርን ክሰጉግን ምጽንሑ ጸብጻብ የመልክቱ።
========================


text:
ዕዳጋ-ዕዮ ኣብ ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 10 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ዘሎ ዕዳጋ ስራሕ እዩ። ዕዳጋ ስራሕ እቶም ዘለዉ ስራሓት ማለት እዩ። ንስኻ ኣብ ስራሕ ዓለም ዘለኻን ስራሕ ንኽሰርሑ ስራሕ ዝቘጽሩ ወሃብቲ ስራሕን እውን ዕዳጋ ስራሕ ኢኹም።
ኣብ ሽወደን ምስራሕ ምስቲ ኣብታ ቅድሚ ሕጂ ትነብረላ ዝነበርካ ሃገር ወይ ሃገራት ክወዳደር ከሎ ምናልባት እተፈልየ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብዚ ጽሑፍ ኣብ ሽወደን ዕዳጋ ስራሕ ብኸመይ ከም ዝዓዪ ከተንብብ ክትክእል ኢኻ። ብዛዕባ ማዕርነት ጾታ ኣብ ዕዳጋ ስራሕ እውን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
-
መሰል ንስራሕ
ኵሉ ሰብ መሰል ናይ ስራሕ ምህላው ኣለዎ። እዚ መሰል ካብ ናይ ስራሕ ዓለም ዘይምንጻል ማለት እዩ። ካበይ ከም ዝመጻእካ፡ እንታይ ጾታ ከም ዘለካ ወይ ክንደይ ዓመት ከም ዝገበርካ ነቲ ናይ ስራሕ ዕድልካ ክጸልዎ የብሉን።
ምስ ስራሕ ዝተተሓሓዙ ብዙሓት መሰላት ኣለዉ። ንኣብነት መሰል ንፍትሓዊ ኵነታት ስራሕ፡ መሰል ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝን መሰል ንኣባል ማሕበር ሰራሕተኛታት ምዃንን ኣለካ። ካብ ስራሕ ከተዕርፍን ናጻ ግዜ ክህልወካን እውን መሰል ኣለካ።
ወለዲ ንናብራ ስድራ ቤት ምስ ስራሕ ከወሃህድዎ ክኽእሉ እውን ሓደ መሰል እዩ። ቈልዑ ጐዳኢ ወይ ንምዕባለኦምን ትምህርቶምን ዝዓግት ዕዮ ከይዓዩ ውሕስነት ክረኽቡ መሰል ኣለዎም።
ኣብ ሽወደን ዘሎ ዕዳጋ ስራሕ ተቐዪሩ እዩ
ኣብ ሽወደን ሎሚ ዳርጋ ማዕረ ብዝሒ ደቂ ኣንስትዮ ከም ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ስራሕ ዓለም ኣለዋ። ግን ኵሉ ግዜ ከምኡ ኣይኰነን ኔይሩ። ቀደም መብዛሕትኦም ሰብኡት ክሰርሑ ከለዉ ኣንስቲ ግና ንስድራ ቤተን ይከናኸና እየን ኔይረን ። ዓይነት ስራሕ እውን ተቐዪሩ እዩ። ቀደም ብዙሓት ኣብ ሕርሻን ኢንዱስትርን እዮም ዝሰርሑ ኔይሮም። ንኣብነት ሎሚ ኣብ ድኳናት ወይ ኣብ ክፍሊ መሸጣ ምስራሕ ብዝያዳ ልሙድ እዩ። ገለ ካብቲ ኣብ ሽወደን ዝውቱራት ዝኾኑ ሞያታት፣ ተሓጋገዝቲ ኣለይቲ ሕሙማት፡ መምህራን መባእታዊ ቤት ትምህርቲን ሸየጥቲ ኣብ ድኳናትን እዮም። ሎሚ ኣብ ዕዳጋ ስራሕ ሽወደን ዝርከቡ ሓያሎ ሞያታት ናይ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቲ ይሓቱ እዮም።
ኵነታት ስራሕን ድሕንነትን ናይ ሰራሕተኛታትን እውን ተቐዪሩ እዩ። ቅድሚ ኣስታት 150 ዓመት ወሃብቲ ስራሕ ዳርጋ ንዅሉ እቲ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ናይ ስራሕ ቦታታት ይውስኑ ኔይሮም። ኵነታት እቶም ሰራሕተኛታት ሕማቕ እዩ ነይሩ። ሓደ ሰራሕተኛ እንተ ሓሚሙ ወይ እቲ ኣስራሒ ሕማቕ ከም ዝሰርሕ ዘሎ ኮይኑ ተሰሚዕዎ ብዘይ ናይ ውዕል መቋረጺ ግዜ ወይ መጠንቀቕታ ካብ ስራሕ ክስጐግ ይኽእል ኔይሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሽወደን ዘሎ ዕዳጋ ስራሕ ዝያዳ ዘተኣማምንን ውሑስን እዩ። ንመሰላት ሰራሕተኛታት ዘውሕሱ ሕግታት፡ ናይ ሓባር ውዕላትን ማሕበራት ሰራሕተኛታትን ኣለዉ።
ኣብ ህዝባዊ ወይ ብሕታዊ ጽላት ምስራሕ
ዕዳጋ ስራሕ ኣብ ብሕታውን ህዝባውን ጽላት ክመቓቐል ይኽእል እዩ። እቲ ህዝባውን ጽላት ብመንግስቲ፡ ዞባታትን ኮሙናትንን እዩ ዝውነን። እቲ ናይ ህዝባዊ ጽላት ንጥፈታት ብሓገዝ ካብ ግብሪ ዝኣተወ ገንዘብ እዩ ዝካየድ። እዚ ሕብረተ ሰብ ክሰርሕ ንኽኽእል ብዙሓት ኣብ ህዝባዊ ጽላት ዘለዉ ከም ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና፡ ትካላት ፍትሒን ትምህርቲን ዝኣመሰሉ ስራሓት ኣገደስቲ እዮም። እቶም ኣብ ህዝባዊ ጽላት ተቖጺሮም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ንኣብነት ከም ሰራሕተኛታት ኣገልግሎት ጥዕና፡ መማህራን፡ ኣለይቲ ቈልዑ፡ ፖሊስን መጥፋእቲ ሓዊን ኮይኖም ክሰርሑ ይኽእሉ እዮም። ከም ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕን ብዓል መዚ ኢሚግረሽንን ዝኣመሰሉ ብዓል መዝታት ሓደ ክፋል ናይ ህዝባዊ ጽላት እዮም።
ኣብ ናይ ብሕቲ ጽላት እተን ትካላት ብመንግስቲ ዘይኰነስ ብውልቀ ሰባት እየን ዝውንና። ቀንዲ ዕላማ ናይ ብሕቲ ትካላት፡ ካብ ንጥፈታተን ገንዘብ ንምርካብ እዩ። እዘን ትካላት እተፈላለያ መልክዕ ክህልወን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ናኣሽቱ ድኳናት ወይ ካልእ ንግዲ፡ ኣብያተ-ምግቢ፡ ኢንዱስትሪታት ፍርያምነት፡ ህንጸት ወይ ኣብ ሕጊ፡ ቍጠባን መጐዓዝያን ዝነጥፋ ትካላት ክኾና ይኽእላ እየን። ዳርጋ 70 ሚእታዊት ናይ ኵሎም ሰራሕተኛታት ኣብ ናይ ብሕቲ ጽላት እዮም ዝሰርሑ። ኣብነት ናይተን ኣብ ሽወደን ዝርከባ ናይ ብሕቲ ጽላት ቮልቮ፡ ኤሪክሰንን ሄነስ ኤንድ ሞሪትስን እየን።
ዕዳጋ ስራሕ ኣብ መንጎ እተፈላለየ ክፋላት ሽወደንን ኣብ መንጎ ገጠራትን ከተማታትን ክፈላለ ይኽእል እዩ። ንኣብነት ብዙሓት ዓበይቲ ትካላት ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ኣለዋ።
ማሕበራዊ ትካላት
ማሕበራዊ ትካላት ነቲ ኣብ ሕብረተ ሰብ ዘጋጥም እተፈላለየ ብድሆታት ፍታሕ ንምፍጣር ይሰርሓ። ንኣብነት ህያው ገጠራት፡ ዝሓሸ ውህደት ኣብ ሕብረተሰብ ንኽህሉ ወይ ዕድመ፡ ጾታ፡ ዓሌት ወይ ካልእ ብዘየገድስ ኵሉ ሰብ ስራሕ ምእንቲ ክረክብ ክጽዕሩ ይኽእሉ እዮም። ንሓደ ማሕበራዊ ትካል ቍጠባዊ ረብሓ ልዕሊ ኵሉ ኣገዳሲ ኣይኮነን። እቲ ማሕበራዊ ትካል ዝረኽቦ ገንዘብ መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ትካል ንምምዕባል እዩ ዝውዕል።
ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን
ዕዳጋ ስራሕ ኣብ ክልተ ወገን ማለት ኣብ ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን ዝተኸፍለ እዩ። ወሃብቲ ስራሕ ሰባት ይቖጽሩን ስራሕ ስለ ዝሰርሑ ደሞዝ ይኸፍሉን። ሰራሕተኛ ሓደ ስራሕ ዝተቖጽረ ሰብ እዩ።
ንሰራሕተኛታትን ወሃብቲ ስራሕን ዝውክላ ማሕበራት/ውድባት ኣለዋ። ወሃብቲ ስራሕ ወይ ሰራሕተኛታት ኣብ ዕዳጋ ስራሕ ንረብሓታቶም ዝተሓባበሩለንንን ዝሰርሑለንን ማሕበራት ወይ ውዱባት እየን። ኵሎም ኣባላት ናይታ ማሕበር ወይ ውዱብ ዝኾኑ ተሳቲፎም ክጸልዉ ይኽእሉ እዮም።
ናይ ወሃብቲ ስራሕ ውድባት፡ ናይ ባዕላተን ድሌታትን ጥቕምታትን'የን ዘቐድማ።
እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ ውድባት፡ እዘን ዝስዕባ እየን፡
- ስቨንስክት ኔሪንግስሊቭ (Svenskt näringsliv) ንብሕታውያን ትካላት
- ብዓል መዚ ወሃብቲ ስራሕን (Arbetsgivarverket) ኤስኮኣርን (SKR) (Sveriges Kommuner och Regioner ናይ ሽወደን ኮሙናትን ዞባታትን) ንህዝባዊ ናይ ስራሕ ቦታታት
ማሕበር ሰራሕተኛታት ንረብሓታት ሰራሕተኛታት፡ ተቖጺሮም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ይውክሉ።
እቶም ዝዓበዩ ውዱባት ሰራሕተኛታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፦
- ኤልኡ (LO ሃገራዊ ውድብ ኣብ ሽወደን)
- ተሰኡ(TCO ማእከላይ ውዱብ ሰራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት)
- ሳኮ (SACO ማእከላይ ውዱህ ናይ ሽወደን ኣካዳምያውያን)
እቶም ሃገራውያን ውዱባት ሰራሕተኛታት ንዝተፋላለዩ ሞያታትን ጨንፈራትን ብዝውክሉ ብብዙሓት ናእሽቱ ማሕበር ሰራሕተኛታት ዝቖሙ እዮም።
ሕብረት ሰራሕተኛታትን ማሕበራት ሰራሕተኛታት መብዛሕትኡ ግዜ "ፋከት" ተባሂሉ ይሓጽር እዩ። ፋከት እቶም ቲቖጺሮም ዝሰርሑ ሰባት ኣብ ስርሖም ዝሓሸ ክኵነታት ንኽህልዎም ይጽዕር። ንኣብነት ምስ ወሃብቲ ስራሕ ብዛዕባ ደሞዝ ኣባላቶም ይመያየጡ። ኣብ ሽወደን ካብ 1880ታት ኣትሒዙ ማሕበራት ሰራሕተኛታት ነይረን እየን።
ፋከት ኣብ ስራሕካ ጸገም እንተ ኣጓኒፉካ፡ ንኣብነት ግጉይ ደሞዝ እንተ ተኸፊልካ ወይ ካብቲ ኣብ ውዕል ስራሕ እተጠቕሰ ንላዕሊ ዝበዝሓ ሰዓታት ክትሰርሕ እንተ ተገዲድካ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣባል ናይ ገለ ማሕበር ሰራሕተኛ ናይ ምዃን ተመክሮ ኣለካ'ዶ?
ሰራሕተኛ እንተ ዄንካ እዚ ንዓኻ እንታይ ትርጕም ኪህልዎ ይኽእል?
ሓባራዊ ውዕል (Kollektivavtal)
ሓባራዊ ውዕል (kollektivavtal) ዝብሃል ኣብ መንጎ ወሃብቲ ስራሕን ማሕበራት-ሞያን ዝእቶ ጽሑፋዊ ውዕል'ዩ። ኣብ ሓደ ሓባራዊ ውዕል፡ ንሳዓታት ስራሕ፡ ንዓመታዊ ዕረፍትን ንደሞዝ ሰራሕተኛታትን ዝምልከቱ መምርሒታት ኣሎዉ። ዝበዝሕ እዋን፡ መጠን ደሞዝካ ዝውስኖ፡ ሓባራዊ ውዕል ወይ ስምምዕ'ዩ።
- ሓባራዊ-ውዕል፡ ነዞም ዝስዕቡ መምርሒታት ይጥርንፍ፡
- ዓይነት ስራሕ
- ትርፊ ሰዓት
- ደሞዝን ካሕሳን
- ሰዓታት ስራሕ
- ዕረፍቲ
- ስንብታ
- ጡረታን ናይ ሓደጋ መድሕንን
እቲ ዝተሓተ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ክንደይ ክኸውን ከም ዘሎዎ፡ ኣብ ሓባራዊ ውዕል ይውሰን። እቲ ውዕል፡ ኣብ ሓባራዊ ውዕል ዘሎዎ ትካል ዝሰርሑ፡ ግን ካኣ ኣባላት ማሕበረ ሞያ ዘይኮኑ'ውን ይምልከት'ዩ። ኣብ ሽወደን፡ እቶም ዝተሓቱ ደሞዛት ክንደይ ክኾኑ ከም ዘሎዎም ውዕል እምበር ሕጊ የለን።
ወሃብ-ስራሕካ፡ ዋላ ናይ ስራሕ ውዕል ይሃሉዎ፡ ብዛዕባ ደሞዝካ ዝምልከት ምስኡ ክትመያየጥን ክትካታዕን ተኽእሎ ኣሎ። ደሞዝካ ኣብቲ ዓይነት ብርተዐ ስራሕን ኣብቲ እተርእዮ ብልሓትን ዝተመስረተ እዩ። ዝበዝሑ ዓበይቲ ውድባትን ዋኒናትን፡ ምስ ማሕበር-ሞያ እዮም ናይ ስራሕ ውዕል ዝገብሩ። ሓባራዊ ውዕል ዘይገብሩ ወሃብቲ ስራሕ'ውን ኣለዉ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣማራጺ ናይ ማሕበራዊ ድሕነት ብግብሪ ምኽፋል እንታይ እዩ?
ንማሕበራዊ ድሕነት ካብ ግብሪ ወጻኢ ብኻልእ ዝኽፈለሉ መገዲ ትፈልጥ ዲኻ?
ግብሪ እንተዘይከፊልካ እንታይ የጋጥም?
ግብሪ እንተዘይከፊልካ ገበን ጌርካ ማለት እዩ፣ እዚ ናይ ግብሪ ገበን ይበሃል።
ግብሪ ከይከፈልካ እንተ ሰሪሕካ፡ ብጸሊም ትሰርሕ ኣሎኻ ይብሃል። ብጸሊም ምስራሕ ዘይሕጋዊ እዩ። ክሳብ ናይ ክልተ ዓመት ማእሰርቲ ከስዕብ ይኽእል እዩ።
ክትሰርሕ ከለኻ ግብሪ ዘይትኸፍል እንተ ዄንካ፡ ልሙድ ስራሕ ዝህበካ እተፈላለየ መሰላት ኣይክትረክብን ኢኻ። ግብሪ ከይከፈልካ ትሰርሕ እንተ ዄንካ ነዚ ዝስዕብ ከይትረብ ትኽእል ኢኻ፦
- ናይ ስራሕ ውዕል ስለ ዘይወሃበካ፡ ደሞዝካ ክትታለል ትኽእል ኢኻ።
- ስራሕ ኣልቦ እንተ ዄንካ ካብ ኣ-ካሳ ክፍሊት ኣይትረክብን ኢኻ።
- ናይ ሕማም ክፍሊት ወይ ናይ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክፍሊት ኣይክትረክብን ኢኻ።
- መተካእታ ደሞዝ ሕማም ወይ መተካእታ ደሞዝ ወለዲ ኣይክትረክብን ኢኻ።
- ዝተሓተ ጥሮታ ክትረክብ ኢኻ።
- እንተ ተጎዲእካ ወይ ብኣጋጣሚ ንኻልእ ሰብ ጎዲእካ፡ ወይ ክትሰርሕ ከለኻ ብኣጋጣሚ ገለ ነገር ኣባላሺኻ መድሕን የብልካን። ንኣብነት ኣብ ናይ ስራሕ ቦታኻ ሓደጋ እንተ ኣጋጢሙካ ዋላ ሓንቲ ካሕሳ ኣይክትረክብን ኢኻ።
ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ኣድልዎ ክህሉ የብሉን
ናይ ስራሕ ዓለም ጾታዊ ማዕርነት ማዕርነትን ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ስራሕ ዓለም ኣድልዎ ክግበር ክልኩል እዩ። ከምኡ ክንሱ ገና ከጋጥም ይኽእል እዩ።
ኣድልዎ እንታይ ምዃኑ ካብ ጕዳይ ናብ ጕዳይ ክፈላለ ይኽእል እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ሓደ ቤት ፍርዲ ኣድልዎ ኣጋጢሙ እንተ ኾይኑ ክውስን ኣለዎ። ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ኣድልዎ ዝግበረሉ ክልተ ጕዳያት እንሆ፦
ኣብነት፦ ሚርያም ነፍሰ ጾር ስለ ዝነበረት ካብ ስራሕ ተሰጕጋ
ማሪያም ኣብ ሓደ ኩባንያ ታክሲ ከም መራሒት ታክሲ ኾይና ስራሕ ረኸበት። ድሕርኡ ነዊሕ ከይጸንሐት ጠነሰት። ነቲ ኣካያዲ ስራሕ ብዛዕባ እዚ ነገረቶ፡ ካብ ሽዑ ንደሓር ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታ ክትሰርሕ ከም ዘይፍቀደላ ድማ ተነግራ። ማሪያም ነቲ ዘጋጠመ ክሲ ኣቕሪባ፡ ሓደ ቤት ፍርዲ ድማ ንኣድልዎ ከም ዝተቓልዓት ፈሪዱ። ማሪያም ነፍሰ ጾር ስለ ዝነበረት ካብ ስራሓ ምስንባታ ጌጋ እዩ ነይሩ። እታ ኩባንያ ታክሲ ንማሪያም ንኣድልዎ ስለ ዘቃልዓታ ናይ ገንዘብ ካሕሳ ከም ትኸፍሉ ተገይሩ።
ኣብነት፦ ፋጥማ መሃረብ ርእሲ ተሸፊና – ስራሕ ተኸሊኣ
ፋጥማ ኣብ ሓደ ሰራሕተኛ ዝምልምሉ ትካል ግዝያዊ ናይ ስራሕ ዕድል ተዋሂባ። እቶም ትካል ግን መሃረብ ርእሲ ከም ትሽፈን ምስ ፈለጡ ነቲ ናይ ስራሕ ምቝጻር ክቕጽልዎ ኣይደለዩን። እቲ ናታ መሃረብ ርሕሲ ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታ ንድሕንነት ሓደገኛ ምዃኑ ገለጹላ።
ኣብ ገሊኡ ናይ ስራሕ ቦታታት ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታ ውሑስ ንኽትከውን ወይ እቲ ስራሕ እተወሰነ ዓይነት ጽሬት ስለ ዝሓትት እንታይ ዓይነት ክዳውንቲ ክትክደን ከም ዘለካ ጠለባት ክህሉ ይኽእል እዩ። ኣብቲ ፋጥማ ስራሕ ዝረኸበትሉ ቦታ ግን ከምኡ ኣይነበረን። ስለ’ዚ ሓደ ቤት ፍርዲ እቲ ትካል ንፋጥማ ኣድልዎ ከም ዝገበረላ ገይሩ ፈሪድዎ።
ወሃብቲ ስራሕ ዘለዎም ሓላፍነት
ኵሎም ወሃብቲ ስራሕ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ኣድልዎ ከም ዘየጋጥም ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎም። ስለ'ዚ ወሃብ ስራሕ ዝኾነ ሰብ ብመሰረት እቶም ሸውዓተ ናይ ኣድልዎ ምኽንያት ዝተበገሰ ኣድልዎ ንኸየጋጥሞ ከረጋግጽ ኣለዎ። ንስኻን ኵሎም ምሳኻ ዝሰርሑን ሰባትን ሓደ መሰላት ኣለኩም።
እቲ ወሃብ ስራሕ ኣብ ሓሙሽተ መዳያት ኣድልዎ ምእንቲ ከየጋጥም ክዓዪ ኣለዎ፦
- ኵነታት ስራሕ
- ደሞዝን ኵነታት ኣቖጻጽራ ስራሕን
- ስራሕ ንቝጻርንን ዕቤትን
- ክእለት ምምዕባልን ትምህርትን
- ስራሕን ወላዲ ምዃንን ከተወሃህዶ ተኽእሎ ምህላው።
መብዛሕትኦም ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ዘጋጥሙ ኣድልዎታት ምስ ጾታ ወይ ዕድመ ዝተተሓሓዙ እዮም። ሓደ ሓደ ግዜ ሓደ ሰብ ብእተፈላለዩ ናይ ኣድልዎ ምኽንያታት፡ ንኣብነት እታ ሰብ ጓለንስተይትን መንእሰይን እንተ ኾይና ዝተፈላለየ ኣድልዎ ኣብ ሓደ እዋን ከጋጥማ ይኽእል እዩ።
ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ
ኣብ ሽወደን ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ዝተፈላለየ ሞያን ዝተፈላለየ ዓይነት ስራሕን እዮም ዝሰርሑ። ኣብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ሓደ ምክፍፋል ኣሎ፣ ንኣብነት ዝበዝሓ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ክንክን ጥዕናን ሓልዮትን ክሰርሓ ከለዋ ዝበዝሑ ደቂ ተባዕትዮ ድማ ኣብ ናይ ተክኒክን ህንጻን ሞያ ይሰርሑ። ከምኡ'ውን ካብ ደቂ ኣንስትዮ ንላዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ናይ ገዛእ ርእሶም ትካል ይኸፍቱ ወይ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ሓለፍቲ እዮም።
ስራሕ ደቂ ኣንስትዮ መብዛሕትኡ ግዜ ማዕረ ስራሕ ደቂ ተባዕትዮ ኣኽቢርካ ኣይርአን እዩ። ንኣብነት ኣብቲ መብዛሕትአን ደቂ ኣንስትዮ ዝሰርሓሉ ሞያታት ደሞዝ ዝወሓደ እዩ። እተን ምስ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ሓደ ሞያ ዝሰርሓ ደቂ ኣንስትዮ ዋላ እኳ ከም ደቂ ተባዕትዮ ሓደ ዓይነት ስራሕ ዝሰርሓ ይኹና መብንዛሕትኡ ግዜ ዝወሓደ ደሞዝ እየን ዝኽፈላ።
ኣብቲ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ዝሰርሓሉ ሞያ እውን መብዛሕትኡ ግዜ ኵነታት ስራሕን ናይ ስራሕ ኣካባቢን ዝሓመቐ እዩ። ኣብቲ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ዝሰርሓሉ ሞያታት ካብቲ ብዙሓት ደቂ ተባዕትዮ ዝሰርሑሉ ሞያታት ንላዕሊ ብሰንኪ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ጸገማት ብኩራት ብምኽንያት ሕማም ከጋጥም ዘሎ ተኽእሎ ዝዓበየ እዩ። ንኣብነት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ ብምኽንያት ናይ ስራሐን ሓሳባት ድቃስ ከም ዘሸግረን፡ ኣብ ስራሕ ምፍርራህን ዓመጽን ከም ዘጋጠመን፡ ከምኡ'ውን ኣብ ስርሓን ንኣካላተን ዘማህምህ ተደጋጋሚ ምንቅስቓስ ዘለዎ ስራሕ ከም ዝሰርሓ ጸብጻብ ይህባ እየን። ይኹን እምበር ዝበዝሑ ደቂ ተባዕትዮ እዮም ብሰንኪ ናይ ስራሕ ሓደጋታት ዝሞቱ። ከምዚ ዝዀነሉ ሓደ ካብቲ ምኽንያታት ከኣ ብዙሓት ሰብኡት ንኣብነት ኣብ ከም ህንጸት ዝኣመሰለ መብዛሕትኡ ግዜ ሓደጋታት ኣብ ዘጋጥመሉ ሞያታት ስለ ዝሰርሑ እዩ።
መጽናዕትታት ከም ዝሕብሮ፡ ኣብ መንጎ እቲ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ንስራሕን ንናብራ ስድራ ቤትን ናይ ምውህሃድ ዘለዎም ተኽእሎ ፍልልይ ኣለዎ። ደቂ ኣንስትዮ ዋላ ማዕረ ደቂ ተባዕትዮ እኳ ወፊረን እንተ ሰርሓ፡ መብዛሕትኡ ዕዮ ገዛ ግን ንሰን እየን ዝዓየኦ። ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝነውሐ እዋን ናይ ወለዲ ዕረፍቲ ይወስዳ።
ብዝያዳ ጾታዊ ማዕርነት ምእንቲ ክህሉ፡ ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን፡ ኣብ ሽወደን ሓደ ፖሊሲ ማዕርነት ጾታ ንኽህልዋ ወሲኑ። ሓደ ካብቲ ሸቶታት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ማዕረ ዕድላትን ኵነታትን ንኽህልዎም እዩ። ንኣብነት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ኵሉ ሞያታት ክሰርሑ ንኽኽእሉ እዩ። ዝኾነ ሰብ ንደቂ ተባዕትዮን እዚ ንደቂ ኣንስትዮን እዚ ስራሕ እዚ እዩ ዝሰማምዖም ብዝበል ቅድመ-ፍርዲ ክዕገት የብሉን። ኵሉ ሰብ ካብ ብቕዓቱ፡ ክእለቱን ተገዳስነቱን ተበጊሱ ሞያ ክመርጽ ክኽእል ኣለዎ።
ኣብነት፦ ናይ ኣና ሓድሽ መሳርሕታ ዝያዳ ደሞዝ ይወስድ
ኣና ካብ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ጀሚራ ኣብ ሓደ መደበር ነዳዲ ትሰርሕ ኣላ። ሓደ መዓልቲ ኣሚር ዝስሙ ሓደ ሓድሽ መሳርሕታ ምስኣ ክሰርሕ ጀሚሩ። ኣሚር ክንደይ ወርሓዊ ደሞዝ ከም ዘለዎ ምስ ፈለጠት፡ ተገሪማ። ካብ ኣና ንላዕሊ 1,000 ክሮነር ደሞዝ ኣለዎ። ተመሳሳሊ ዕዮ እዮም ዝዓዩ፣ ካብኣ ዝወሓደ ተመክሮ እውን እዩ ዘለዎ። ኣና ካብ ኣሚር ዝወሓደ ደሞዝ ክትወስድ ዘይፍትሓዊ እዩ ዝብል ርእይቶ ኣለዋ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ምስ ኣና ትሰማማዕ'ዶ?
ናይ ወሃብ ስራሕ ግዴታታት ንሓደ ማዕርነት ዘለዎ ናይ ስራሕ ቦታ
ኣብ ነፍስ ወከፍ ዓመት ኵሎም ወሃብቲ ስራሕ ኣብ መንጎ ደሞዝ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደሞዝ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ፍልልይ እንተ'ልዩ ንምፍላጥ ኣብ መንጎ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ምንጽጻር ክገብሩ ኣለዎም። ኣብ ሕጊ ኣንጻር ኣድልዎ ሰፊሩ ኣሎ። እቲ ምንጽጻር ንተዳራጊ ስራሕ ኣብ መንጎ እቶም ጾታ ፍልልይ ከም ዘሎ እንተ ኣርእዩ፡ እቲ ደሞዛት ክቕየር ኣለዎ።
ወሃብቲ ስራሕ እውን ኣብ እተፈላለየ ዓይነት ስራሕን ናይ መሪሕነት ቦታታትን ማዕረ ብዝሒ ምክፍፋል ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ንኽህሉ ክጾሩ ኣለዎም። ንኣብነት ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታታት ኣብ መንጎ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ማዕርነት ዘይብሉ ናይ ኣካየድቲ ስራሕ ዝርጋሐ እንተድኣ ኣልዩ፡ እቲ ወሃቢ ስራሕ ነዚ ንምቕያር ክጽዕር ኣለዎ። ንኣብነት ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ወይ ደቂ ተባዕትዮ ናይ መሪሕነት ቦታ ምእንቲ ክህልዎም ክኽእል፡ ንሰራሕተኛታት ትምህርቲ ብምሃብ ክኸውን ይኽእል እዩ።


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ሶሉስ ምስ ቻንስለር ጀርመን ኣንጌላ መርከል ተራኺቦም፡ ተዘራሪቦም።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ከም አካል እቲ ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣውሮጳ ዘካይድዎ ዘለው ዑደት ሎሚ ሶሉስ ጀርመን ኣትዮም ኣለው። ንሶም ብተወሳኺ ኣብቲ ኣብ ኣፍሪቃ ንዝካየድ ወፍሪ ብዝምልከት ኣብ በርሊን ዝኻየድ ዋዕላ ሃገራት ጉጅለ 20ን ኣፍሪቃን ክሳተፉ’ዮም።
ኣቐዲሞም ትማሊ ሶኑይ ኣብ ፈረንሳ ብምብጻሕ ምስ ፕረዚደንት ማርኮ ዝተራኸቡ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብታ ሃገር በግዚኡ ዘጋጥሙ ግጭታት ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ለውጢ ዝዕንቕፉ ኣይኮኑን ኢሎም።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ምስ ፕረዚደንት ማርኮን ዝሃብዎ ሓባራዊ መግለጺ ኣብ ምፍታሕ ወጥሪ ጅቡቲን ኤርትራን ፈረንሳ ናይ መሪሕነት ተራ ንምጽዋት ምስምማዓ ዝሓበሩ ክኾኑ ከለው ፕረዚደንት ማርኮ ብወገኖም ኣብቲ ዞባ ሰላማ ንምስፋን ብቀ/ሚ ኣብይ ዝካየዱ ጻዕርታትን ኣብ ምሕያል ቁጠባ’ቲ ዞባን ከምዝተሓባበሩ ገሊጾም።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ጐረባብትና ኢትዮጵያውያን ደገፍቲ መንግስቲ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ሓደ ጭረሖ ኣልዒሎም ኣለዉ። ነቲ ዘልዓልዎ ጭረሖ “Nomore/በቃ“ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ወጻእን ብሰላማዊ ሰልፍታት የቓልሕዎ ኣለዉ። እቶም በቃ ዝበሃሉ ዘለዉ ኣካላት፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ እትርከበን ሓያሎ ምዕራባያን ሃገራትን BBC፡ CNNን REUTERን ዝርከበአን ዓበይቲ ማዕከናት ዜናን እዮም። መንቀሊኡ ከኣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ብውግእ ዝስነ ዘሎ ፖለቲካዊ ክስተት ናይታ ሃገር፡ “ብጌጋ ይገልጹና ኣለዉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ይዘርዩና ኣለዉ” ዝብል ናይ ስግኣት ቃና ዘለዎ እዩ። ናብቲ ሓቑ እንተመጻእና ግና፡ ሕሉፍ ሓሊፎም ኢድ ምእታው ጥራይ ዘይኮነ፡ ዓዲሞም ዘምጽእዎ”ሞ ዝሕምሶም ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ኣቐሚጦም፡ ነጸግቲ “ጣልቃ ኣታውነት” መሲሎም ክቐርቡ ምህቃኖም ምስ ምንታይ ከም ዝቑጸር እንድዒ።
ብዙሓት ነዚ ምስሕሓብ ዝተዓዘቡ ወገናት፡ እዚ ናትካ ድኽመትን ፍሽለትን ኣቐሚጥካ ምስ ካለኦት ምውጣጥ መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ፡ ካብ ኤርትራዊ ምምሕዳር ህግደፍ ካብ ዝተማህሮም ምስምሳት ሓደ ምዃኑ ይሰማምዑ። ምስቲ ጉጅለ ህግደፍ “ስለምንታይ ኣብ ገዛእ ሃገረይ ድላየይ እንተገብርኩ ብዛዕባይ ትዛረቡ” ብዝብል ብደዐ ወትሩ ንኣሜርካን ካለኦት ኣካይዳኡ ዝነቐፋ ሃገራት ምዕራብን ከም እስትራተጅያዊ መቐናቐንትን ጸላእትን ወሲዱ ዝሕበኣሉ ሜላ የዛምድዎ። ምኽንያቱ እተን ብደገፍቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ “Nomore/በቃ“ ዝበሃላ ዘለዋ ሃገራት ምዕራብ ኮና፡ ፍሉጣት ማዕከናት ዜና ካብ መግስቲ ሓበሬታ ክረኽባ ብዘይምኽኣለን፡ ብናታተን መጽናዕትን ተበግሶን ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ዘየቕስን ምዕባለ ስለ ዝተዛረባን ዝጸሓፋን እየን። ኣብ ርእሲዚ ንኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ኣብ ኢትዮጵያ ስለ ዘቃለዓ እምበር፡ ነቲ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝህብወን ሓበሬታ ነጺገን ሻራነት ስለ ዝመረጻ ኣይኮነን።
ነዚ ኩሉ ዋጢጥ ዘምጸኦ ዘሎ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ እውን ከም ኢሳያስ ኣፈወርቂ ካብ ግሉጽነት ምርሓቕ ምስ ጀመረ ዘጋጠመ ክስተት እዩ። እተን ዝርገማን “Nomore/በቃ“ ዝበሃላ ዘለዋን ሃገራት ምዕራብን ንዓኣተን ቅኑዕ ኮይኑ ስለ ዝተረኣየን “ብዘይ ቅድመ-ኩነት ውግእ ደው ኣቢልኩም ተዛተዩ” ስለ ዝበላን ሰብኣዊ ግህሰት ስለ ዝኾነናን እየን “ኣፍክን ሓዛ” ዝባሃላ ዘለዋ። ነዚ ዘምጸኦ ካብቲ “ዋላ ሓቂ ኣንተኾነ ንሕና ዘይንኣምነሉ ኣይትዛረቡ” ዝብል ኢሳያሳዊ ስሱዕን ሓባእን ባህሪ ዘሰረጸ እዩ። ብዙሓት ርትዓውያን ኢትዮጵያውያንን ካለኦት ናይ ቀረባ ተዓዘብትን እቲ ኣካይዳ ካብ ኢሳያስ ዝተቐድሐ፡ ኢትዮጵያዊ ክብሩ ዝሰሓተ ንመሕብኢ ዝተሃንደሰ መንገዲ’ዩ ይብልዎ ኣለዉ።
እቲ ኢትዮጵያውያን መሪጸምዎ ዘለዉ መንገዲ፡ ንኤርትራውያን’ውን ዝጸልወና ስለ ዝኾነ እምበር፡ “ድላዮም ይግበሩ ኣብ ምርጨኦም ኣይንኣቱን” ኢልናዮ ምሓለፍና። እቲ ክንዛረበሉ ዘገድደና ዘሎ ግን፡ ደገፍቲ ህግደፍ ኢና በሃልቲ ኤርትራውያን እውን ናይዚ ኣብዘይለዓቱ ጭረሖ “Nomore/በቃ“ ግዳይ ይኾኑ ስለ ዘለዉ እዩ። እቶም ደገፍቲ ብልጽግና ኣብ ዝወደብዎ ሻረኛ ሰልፍታት ዘዳኽሩ ዘለዉ ኤርትራውያን “ዘሕምቖ ኣለኒ በትረይ ሃቡኒ” እንተዘይኮይኑ፡ እቲ ናይ “Nomore/በቃ“ ንቕሎ ብመንጽር ኤርትራ ካብዚ ዝኸድዎ ዘለዉ ባንጻሩ እዩ ክኸውን ዝግበኦ ነይሩ። “በትሪ ኣብ ኢድካ ተመን ኣብ እግርኻ” ከም ዝበሃል፡ ክንዲ ህግደፍን በሓቲ ማዕከናት ዜናኡን ዝኣኽሉ ኣትሪርካን ተወዲብካን “ደጊም በቃ” ክበሃሉ ዝግበኦም ዓመጽቲ ኣቕሚጥካስ፡ ናብ ሃገራት ምዕራብ፡ ዓበይቲ ማዕከናት ዜናን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ተመጣጢርካ ከተወግዝ ምስላፍ ብሓጺሩ ግልቡጥ ኣሰራርዓ ዛዕባታት እዩ።
እዚ ኣብ ዘይጉዳይካ ኣቲኻ ምሕንካር ንህግደፍ ንቡር መለለይ ፖለቲካዊ ባህርያቱ እምበር መጀርታኡ ኣይኮነን። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ብዙሕ ዝርዝር ከይኣተና፡ ህግደፍ ብሰንኪ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ምእታዉ ብዙሓት ኤርትራውያን ከም ዘህለቐን ምስሊ ሃገርና ብወራርነት ከም ዝደወነን ናይ ቀረባ ግዜ ምዝጉብ ተመኩሮ እዩ። ሎሚ እውን ካብ ናይ ክሳብ ሕጂ ኣዕናዊ ኣካይዳኡ ኣይተማህረን። ህግደፍ ከምዚ ዓይነት ዘይሓላፍነታዊ መንግዲ ምሓዙ ከም ውሁብ ስለ ዝተወስደ፡ ኣዛራብነቱ ክሳብ ክንድዚ ኣይኮነን። ናይቶም ንዓኡ ተኸቲሎም ኣብቲ ንኤርትራ መሊሱ መዓት ከውርደላ እንተዘይኮይኑ መስተርሆ ከም ዘየምጸኣላ ዝተነጸረ ደልሃመት ኣትዮም፡ ናይ ዝተወሰኑ ኢትዮጵያውያን እዋናዊ ድምጺ ኮይኑ ዘሎ “Nomore/በቃ“ ከዳምቑን ከራጉዱን ዝውዕሉ ዘለዉ፡ ካብ ንዓኣቶም ሓሊፉ ብኤርትራውነትና ንኹልና ዘሸቑርርን ዘሕፍርን እዩ።
ኤርትራውያን ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ክንዲ ንሳዕቤን፡ ንጠንቂ ቀዳምነት ብምሃብ፡ ምስቲ ኣብ ብዙሕ ከባብታት ዓለም ድምጹ ዝቃላሕ ዘሎ ወጽዓ ዝወለዶ ድምጺ “ይኣክል” ብዘሳኒ ካብ ኤርትራዊ ውድዕነት ነቒሎም “Nomore/በቃ“ ንጸረ ህዝቢ ተግባራት ህግደፍ እንተዝብሉ መመልከዓሎም። ኣብቲ ምእንቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ከኣ መድመዐ። ሓሳቦም እውን ገዛኢ ምረኸበ። ብኣንጻሩ፡ ኣብ ክንዲ “Nomore/በቃ“ ንሕገ-ኣልቦነት፡ ንግህሰት መሰረታዊ መሰላት፡ ንደረት ኣልቦ ግዱድ ውትህድርና፡ ንምግላል ህዝቢ ካብ ጉዳይ ሃገሩ፡ ንኣብ ዘይጉዳይካ ኢድ ኣእታውነትን ህዝቢ ዘየርብሕ ኣብ ኤርትራ ምባል፡ ብናይ “ኣጻልኡና” ዘይጥዑይ ፖለቲካዊ ጐስጓስ ተሻቢብካ ኣንጻር ሃገራት ምዕራብን ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ዓለምን ኣጻብዕትኻ ምቕሳር ብኹሉ መለክዒ ቅቡል ኣይኮነን። እዚ ማለት ግና ከተቐድሞ ዝግበኣካ ምቕዳም እምበር፡ ኣድላይ ኣብ ዝኾነሉ ሃገርካን ህዝብኻን ዝጐድእ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ከጋጥም እንከሎ ኢድካን እግርኻን ኣጣሚርካ ተዓዛባይ ኩን ማለት ኣይኮነን።
ካብዚ ሓሊፉ እዚ ንዕዘቦ ዘለና ናይ ዝተወሰኑ ናይ ህግደፍ ኢደ-በይዛ ኤርትራውያን ምስ ወገን ብልጽግና ኢትዮጵያውያን ኮይኖም ወደኽደኽ ምናልባት እውን ከምቲ “ኣድግሲ ሃሊላ በላዒኣ ትጽውዕ” ዝበሃል፡ ንኤርትራን ህዝባን ኣሉታዊ ሳዕቤን ከይጽውዕሎም ዘየስግእ ኣይኮነን። ህግደፍ ዘራጊ መንገዲ መሪጹ ዘሎ ንደቂ ልቢ ገርሃ ብልኡላውነትን ቀጻልነትን ሃገረ ኤርትራ ኣረሳሲኑ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ እዩ። ጉጅላዊ ስልጣኑን ድሕንነቱን ኣብ ዓዲ ሃሎ ተዓምጺጽካ ከምዘይትሕሎ ስለ ዝተረደኣ፡ ከምኡ ጽጉማት መጣፍእቲ እዩ ዘናዲ። ድሕሪ ክንደይ ዕንይንይ ከኣ እነሆ ከም ናቱ ተመሳሳሊ ኣብ ስልጣን ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ጸገም ዘለዎ መጻምዲ ረኺቡ፡ ምስ መራሒ ኢትዮጵያ ዘይቅዱስ ቃል ኪዳን ኣሲሩ ይዕንድር ኣሎ።
ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ንምህላውን ዘይምህላውን ኢሳያስን ጉጅለኡን ካብ ህልውናን ቀጻልነትን ኤርትራ ፈልዩ ክርእዮን ክርደኦን ይግበኦ። ናይ ህግደፍ ምውጋድ ከምቲ ንሱ ክኾነሉ ዝምነዮ ጥፍኣት ኤርትራ ዘኸትል ዘይኮነ፡ ትንሳኤኣ ዘበስር እዩ። ነቶም ሓንሳብ ካብ ቅኑዕ መስመር ህዝብን ሃገርን ወጺኦም ስለ ዝዓወኑ’ሞ “ነዛ ሃገር ብድሕሪኡ መንክሕልዋ” ዝብሉ ወገናት “ንሕና ደቃ ኣለናያ” ንበሎም። ወትሩ ድማ ንምሕላውን ምቕጻልን ሃገር ድሉዋት ንኹን። እንተ ኣሳሰይቲ ህግደፍ ንግዜኡ ምሳና ከምዘይስለፉ ባዕላቶም ይነግሩና ኣለዉ።


text:
ገለ ካብ ግዳያት
ኣብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብከባብያዊ ሓይልታት ጸጥታ ገፊፍካ ናይ ምእሳርን ንብረቶም ናይ ምርሳይን ወፈራ ከም ዝካየድ መርበብ ኤርትራ ሁብ (Eritrea Hub) ምጭታታ ካብቲ ቦታ ብምጥቃስ ብ22 መጋቢት 2022 ሓቢራ። ካብ ሱዳን ብቐጻሊ ዝርከብ ዘሎ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ ኣባላት ፖሊስን ወታደራትን ሱዳን ኣብ ጐዳናታት፡ ቦታ ስረሖምን መንበሪ ቦትኦምን ንዝረኸብዎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ገፊፎም ናይ ምእሳር ወፈራ ቀጺለምዎ ኣለዉ።
እቲ ዜና ከም ዝሓበሮ ኣባላት ፖሊስ ሱዳን ናይቶም ኤርትራውያን መንበሪ ፈቓድ ርእዮም ግዜኡ ዝሐለፈ እንተኮይኑ ካብ 200 ሺሕ ክሳብ 400 ሺሕ ናይ ሱዳን ፓውንድ የኽፍልዎም። ነዚ ዝተጠቕሰ ዓቐን ገንዘብ ክኸፍሉ ዘይከኣሉ ከኣ ብቐጥታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ይውሰድዎም ። ሓንሳብ ምስ ከፈልካ ካልእ ኣካል ተጠውዩ ከየኽፍለካ ውሕስነት የብሉን። እቲ ዝኽፈል ገንዘብ ናብ ናይ መንግስቲ ሱዳን ሳጹን ድዩ ዝኣቱ ወይ እቶም ኣብ ጐደናታት ዝርከብዎ ኣባላት ፖሊስ ንግሎም ይጥቀምሉ ከምዘይፍለጥ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ኣብ ሰብኣዊ መሰል ዝግደሱ ወገናት ከም ዝብልዎ ኣባላት ፖሊስ ሱዳን ንኤርትራውያን ከም ሓደ ምንጪ ኣታዊ እዮም ዝጥቀምሎም። እዚ ዝኽፈል ዓቐን ነቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ጸገማት ተዋሒጦም ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ እዩ። እቲ ዜና ከም ዘዘኸኸሮ እቲ መንበሪ ፈቓድ ዘሕድስ ቤት ጽሕፈት ኢሚግረሽን ሱዳን ካብ ዝዕጾ ዝያዳ ዓመት ኮይኑዎ ኣሎ። ስለዚ ኤርትራውያን ናይ መንበሪ ፈቓዶም ግዜኡ ክሓልፍ እንከሎ ዘሕድስሉ መተካእታ የብሎም።
ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያን ዘገድሶ ኣካል፡ ነዚ ብዝምልከት ናብ መንግስቲ ሱዳን መጸዋዕታ ኣቕሪቡ ኣሎ። ኣብቲ ዘቕረቦ መጸዋዕታ ድማ፡ 1ይ መንበሪ ፈቓድ ናይ ምሕዳስ ሓላፍነት ዘለዎ ቤት ጽሕፈት ኢሚግረሽን ብቕልጡፍ ክኽፈት፡ 2) ኩሎም ብሰንኪ መንበሪ ፈቓድ ተኣሲሮም ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ማእሰርቲ ተፈቲሖም ብህጽጹ ክሕደሰሎም። 3) ናይ ምሕዳስ ዕድል ኣብ ዘየብሉ ዝተኸፍለ ገንዘብ ክምለሰሎ ዝብሉ ምሕጽንታታት ይርከብዎ።


text:
ጸግዒ ምርካብን ዑቕባን ኣብ ሽወደን
Skydd och asyl i Sverige – tigrinska
ንዓኻ ኣብ ሃገር ሽወደን ዑቕባ ንምርካብ ዝሓተትካ ዚኸውን ሓበሬታ ኣብዚ እንሆ። ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ ክተንብቦ እትኽእል፤ ናይ ዑቕባ መሕተቲ ምልክታ ምስ ኣእቶኻን፤ ናይ ጉዳይካ ውሳኔ ምስ ረኸብካን፤ እንታይ ከጋጥም ከም ዚኽእል እዩ። ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ፤ ከም ዑቕባ ሓታቲ መጠን ውን፤ ብዛዕባ ስራሕ፤ መቐመጢ ገዛ፤ ሓለዋ-ጥዕናን ክንክን-ሕማምን፤ ብዛዕባ ቁጠባዊ ሓገዛትን ዘሎካ መሰላትን ግዴታን ክተንብብ ኢኻ።
ዑቕባ ትሓትት ንዘለኻ ክትርእዮም ዘለካ ፊልምታት
ዜና
-
2021-11-17
ትግባረ-ትእዛዝ ስጓ ወይ ጥርዝያ ትግራዎት ኢትዮጵያውያን ናብ ኢትዮጵያ ደው ክብል ተወሲኑ
ኣብ’ዚ ቐረባ እዋናት ኲነታት ትግራዎት ኢትዮጵያውያን እናኸፈአ ይኸይድ ከም ዘሎ ንኢሚግሬሽን ሽወደን ጸብጻባት መጺዎ ኣሎ።በዚ ምኽንያት ናብ ኢትዮጵያ ምጥራዝን ምስጓግን ተጋሩ ኢትዮጵያውያን ንግዚኡ ደው ክብል ኢሚግሬሽን ሽወደን ወሲኑ ኣሎ።


text:
ላዕለዋት ወኪል ምኽትል ፕሬዝዳንት ጆሴፍ ቦረል፣ኪሚሽነር ጁታ ኣርፒለይነንን ኮሚሽነር ጃነዝ ሌናርቺቺን ሎማዕንቲ ሶኑይ ብሓባር ኣብ ዘውፅእዎ ሓባራዊ መግለፂ እቲ ግጭት ካብ ዝጅመር ሰለስተ ኣዋርሕ ብዘይካ ንእሽተይ ምኽፋት ናብ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ብምእታውዝለዓለ ድልየት ንምምላእ፣ሓደጋ ዓፀቦ ንምውጋድን ተወሳኺ ህይወት ከይጠፍእ ንምክልኻልን ናብ ትግራይ ምእታው ምኽልካል ቀፂሉ ኣሎ።
ማእኸላይን ምዕራብን ትግራይ ብሰፊሑም ብፃሕ ኣይክኣልን፤ክልተ ናይኤርትራዊያን መዕቖቢ ስደተኛታት ማእኸላት ፈፂሙ ክብፃሕ ኣይተኽኣለን።
እቲ መግለፂ ብምቕፃል ናብ ኩሉ ዝተሃሰየ ከባቢታት ትግራይን መዋስንቲ ከባቢታት ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ብመትከል ገለልተኝነት፣ሰብኣዊነትን ነፃነትን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቅራብ ክፍቀድ ኣለዎ ኢሉ።
ሕብረት ኣውሮፓ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ስቪላትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ስደተኛታትን ዝወሃብ ሓለዋ ዘተሓሳስብ እዩ ይብል።ይወርድ ዘሎ ጉድኣት፣ከቢድ ሰብኣዊ መሰላት፣ዓለምለኸ ሕጊ ስደተኛታትን ዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣዊነትን ይግእሃስ ከምዘሎ ፀብፃባት ኣለው ይብል ሕብረት ኣውሮፓ።
እቲ መግለፂ ብምውሳኽ ብመሰረት ዓለምለኸ ሕጊ ስደተኛ፣ሰብኣዊ መሰላትን ሕጊ ሰብኣውነትን ሓለዋ ምግባር ከምዝግባእ፣ ናይ ምምላስ ተግባር ወይ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ብሓይሊ ከይምለሱ ሓለዋ ምግባሩ ከረጋግፅ ግቡእ እዩ ይብል።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ግጭት ትግራይ የጎሃህሩን ጭፍጨፋ ይፍፅሙን ዓሌታዊ ህውከት የጋድዱ ከም ዘለው ይግለፅ ዘለውን ወታደራት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወፁ ኣብ ምፅዋዕ ሕብረት ኣውሮፓ ምስ ዩናይትድ ስቴርስ ተፀምቢሩ ኣሎ ይብል።
ሕብረት ኣውሮፓ ንናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ስራሕ ከምዝድግፍን ተፈፂሞም ዝብሃሉ መግሃስታትን በደላትን ሰብኣዊ መሰላትን ጥሕሰት ዓለምለኸ ሕግን ምርመራ ክቕፅል የተባብዕን ይብል።መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕብረት ኣውሮፓ ንዘቕረቦም ምኽረ ሓሳባት ክቕበሎን ነፃ ምርመራታት ብምክያድ ንዝተፈፀሙ መግሃስታትን በደላትን ምሉእ ተሓታትነት ንምርግጋፅ ኣብ ግብሪ ከምዘውዕልን ተስፋ ንገርብ ይብል መግለፂ ሕብረት ኣውሮፓ።


text:
በቲ ናይ ዘይሕጋዊ ምልዋጥ ኣድራሻ ዕገት ዚብል ኢ-ሸንስተን ጌርካ ዘይሕጋውያን ሰባት ኣድራሻኻ ከይቅይሩዎ ክትዓግቶም ትኽእል።ኣብቲ ሸንስተን ነቲ ብኢ-ለጊሚታኹን ዚግበር ምልዋጥ ኣድራሻ፡ ስካተቨርከት ጥራይ ከተጽድቖ ብማለት ክትመርጽ ትኽእል። ከምዚ ምስ ዚግበር እቲ ንምጥፍፋእ ወይ ንምትላል ዚግበር ናይ ውልቃዊ ሓበሬታኻ ናይ ምስራቕ ተኽእሎ ኪቕንስ ይኽእል።
ብኢ-ሸንስተን ዚግበር ንዘይሕጋዊ ምልዋጥ ኣድራሻ ምዕጋት፡ ንውልቃውያን ሰባት ጥራይ እዩ ዘገልግል። ንዋኒናት ኣየገልግልን እዩ።
ነቲ ናይ ሸንስተን ኣገልግሎት ተጠቃማይ ንምዃን 18 ዓመት ዝመላእካ ክትከውን ይግባእ።
ነቲ ናትካ ኣድራሻ ብዘይሕጋዊ መገዲ ከይልወጥ ምስ ዓገትካዮ፡ እቶም ኣባላት ስድራቤት እውን ብወገኖም ምሳኻ ኮይኖም ኣድራሻታቶም ኪልውጡ ይኽእሉ እዮም፡ ማለት ኢ-ለጊቲማኹን ዚጥቀሙ እንተ ኾይኖም። ኣባል ስድራቤት ኪብሃል ከሎ ከም በዓልቲቤት፡ በዓልቤት፡ ምዝጉብ መናብርቲ፡ ህጻናትን ወለድን መናብርትን (ሓባራዊ ውላድ ምስ ዚህልወኩም) ማለት እዩ።(ኣድራሻኻ ብናጻ ከም ዚሕሎ ግበር)


text:
ሊብያ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ሞት ኣስታት 150 ስደተኛታት ዘስዓበ ምጥሓል ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጀልባ ስዒቡ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ሰለስተ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ክዕጸው ምውሳና ኣፍሊጣ።
ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ ነቲ ውሳነ ብሓጎስ ከምዝቕበሎ ሎሚ ሶኑይ ካብ ኣብ ጀነቫ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ’ሎ። ሕቡራት ሃገራት ወሲኹ ነቶም ኣብዘን መዳጎኒ ማእከላት ዝጸንሑ ስደተኛታት ንምግዓዝ ፋይናንሳዊ፡ ሕክምናዊን ስነ ኣእምሮኣዊን ሓገዝ ከምዘበርኽት ገሊጹ’ሎ።
ሓደ ካብቶም ክዕጸው ዝተወሰነ መዳጎኒ ማእከል ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሓምለ ደብዳብ ነፈርቲ ዘጋጠመሉ መዳጎኒ ማእከል ታጁራ ክኸውን ከሎ መዳጎኒ ማእከላት ሚስትራን ኮመስ እውን ካብቶም ክዕጸው ዝተወሰኑ መዳጎኒ ማእከላት ምዃኖም ተፈሊጡ’ሎ።
አባል ኮሚተ ስደተኛታት ዝተመዛበሉ ሰባትን ኣብ ፓርላማ ሊብያ ሳል ፈሂማ “ኣብ ብፖለቲካ ኣብ ክልተ ዝተመቐለት ሃገር ኢና ንነብር ዘለና። ሓደ ኣብ ምዕራብ ሓደ ኣብ ምብራቕ ክልተ መንግስትታ ኣለውና። ደቡባዊ ክፋል’ታ ሃገር ድማ ብሰንኪ ኹናት ዝኾነ አካል ብዘይ ጸገም ክኣትው ዕድል ዝፈጥር’ዩ። እቲ ቀውሲ ስደተኛታት ድማ ካብ ተክእሎ ክልቲኦም መንግስታት ዝዓብይ ጸገም’ዩ። ብዘይ ሓያል ዝሓበረ መንግስቲ ድማ ስደተኛታት ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከይበጽሑ ክንከላከል ኣይንክእልን ኢና” ኢሎም።
ሓደ ክልቲኦም መንግስታት ሊብያ ዝሰማምዕሉ ጉዳይ እንተሎ ግን ጉዳይ ስደተኛታት መፍትሒ ክናደየሉ ከምዝግባእ’ዩ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብተን ክዕጸዋ ዝተመደበልን መዳጎኒ ማእከላት ዝርከቡ ስደተኛታት ናበይ ከምዝጣየሱ ብዝርዝር ኣይሓበረን።
ብመሰረት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሊብያ ኣስታት 19 መዳጎኒ ማእከልን ኣስታት 5,000 ስደተኛታትን ኣለው።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መንጎ ዞባታት ሲዳማን ጉጂን ዝተሃንፀን ንዓሰርተታት ኣሽሓት ሄክታር ዘልምዕን ፕሮጀክት መስኖ ጊዳቦ ትማሊ ሰንበት መሪቖም።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ነቲ ናይ መስኖ ፕሮጀክት መሪቖም ምስ ከፈቱ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እቲ ፕሮጀክት ዓብይን ንኡስን ዝኾነ ናይ ጉጂ ኦሮሞን ናይ ሲዳማ ህዝብን ዘቀራርብ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ወሲኾም መንግስቲ ምትእስሳር ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘሓይሉ ተመሳሰልቲ ፕሮጀክታት ናይ ምስራሕ ድልየት ከምዘለዎ እውን ገሊፆም ።
“ፈደራላዊ መንግስቲ ንመጻኢ’ውን ንህዝቢ ኣምሓራን ትግራይን ዘተኣሳሰር፣ንህዝቢ ኣምሓራን ኦሮሞን ዘተአሳስር፣ናይ ኦሮሞን ደቡብ ህዝብታትን ዘተአሳስር፣ንኦሮሚያን ቤንሻንጉልን ዘአተሳስር፣ናይ ሓባር ፕሮጀክትታት እናሓንጸጸ ህዝብታት ብሓባር ንክሰርሑ፣ብሓባር ከልምዑን ክለምዑን ትፅቢት ዝግበረሉ ስራሕ ብፍሉይ ጠመተ ከምዝሰርሕ በዚ ኣጋጣሚ ክገልፀልኩም እደልይ።”
ኣብታ ሃገር ይህንጹ ዘለው ፕሮጀክትታት መስኖ ብኢትዮጵያዊያን ሰበሞያ ይህነፁ ዘለው ስለዝኾኑ ኣብ ዓድና ዘሎ ሃብቲ ማይን መሬትን ጥራሕ ዘይኮነስ ነዚኦም ክጠቕም ዝኽእል ፍልጠት ምፍጣሩ ዓብዪ ፀጋ እዩ ኢሎም።
ንሶም ቀጺሎም ህዝቢ ኢትዮጵያ ምስሕሓብን ጭቕጭቕን ሰልቺዩዎ ስለዘሎ ሕጂ ዝደልዮ ዘሎ ብሰላም ሰሪሑ ምእታው እዩ ኢሎም።ኢትዮጵያ ናይ ስርናይ ለማኒት ዝኾነት ዘለዋ ማይን ልሙዕ መሬትን ክጥቀም ዝኽእል መንግስትን ኣተሓሳስባን ስለዝጠፍአ እዩ ኢሎም ።
ምስ ምምራቕ እቲ ዲጋ ጎኒ ንጎኒ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድን ኣቶ ለማ መገርሳን ምስ ጉጂ ኣባገዳታትን ምስ ነበርቲ እቲ ዞባን ኣብ ዙሪያ ሰላም መኺሮም ኣለው።
ናይ ኦሮሚያ ክልላዊ መንግስቲ ፕረዚዳንት ኣቶ ለማ መገርሳ ናይቲ ግድብ ረብሓ ዓብዩ እዩ ኢሎም ኣለው።ብኣሽሓት ንዝቑፀሩ ስራሕ ኣልቦ መናእሰይ ኦሮሞን ሲዳማን እውን ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጥር እዩ ኢሎም።
ናይ ደቡብ ክልል ፕረዚዳንት ኣቶ ሚሊዮን ማቲትዮስ ብወገኖም እቲ ፕሮጀክት ኣብ ሲዳማ ካብ ዘልምዖ ኣርባዕተ ሽሕ ሄክታር እቲ ሰለስተ ሽሕ ሄክታር ንመናእሰይ ክኸውን እዩ ኢሎም።
እቶም ፕሬዝዳንት ወሲኾም ናይ ጊዳቦ ፕሮጀክት ኣብ ህዝብታት ጉጂ ኦሮሞን ሲዳማን ማሕበራውን ቁጠባዊ ምትእስሳር ዘሓይል እዩ ኢሎም ።
ሚንስትር ማይ፣መስኖን ኢንተርጅን ዶ/ር ስለሺ በቀለ እቲ ግድብ ኣብ 2002 ዓ.ም ዝተጀመረ፣1.2 ቢሊዮን ብር ዝወድአን 13,405 ሄክታር መሬት ከልምዕን ዝኽእል ዓብይ ፕሮጀክት ኮይኑ ን10 ሽሕ ገባራትን 192 ሽሕ መናእሰይን ተጠቀምቲ ዝገበር እዩ ኢሎም ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኲናት፡ ካብቲ ተሓጺሩዎ ዝጸንሐ ክልል ትግራይ ወጺኡ፡ ናብ ጎረባብቲ ክልላት ብምልሓሙ፡ ዜጋታት ንሱዳን የምርሑ ኣለዉ። ብመሰረት ሓበሬታ ሰበ-ስልጣን ሱዳን፡ ኣብዚ ሰሙን ጥራይ ኣስታት 3,000 ዝገመቱ ኢትዮጵያውያን፡ ሃዲሞም፡ ሱዳን ኣትዮም።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ካብቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ሃዲሞም ኣብ ሱዳን ተዓቚቦም ከም ዘለዉ ሰበ-ስልጣን ሱዳን ይሕብሩ። ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ገዳርፍ፡ ኣወሃሃዲ ኮሚተ ህጹጽ ሓደጋ ዓሊፋቲሕ ሞጋደም ንድምጺ ኣመሪካ ከም ዝሓበሮ፡ ቍጽሪ ምዝጉባት ሓተትቲ ዑቕባ 1,058 በጺሑ ኣሎ።
እቲ መዓስከር ክመጽእ ንዝኽእል ዋሕዚ ስደተኛታት ከም ዘይጸውር ዝገለጸ እቲ ኣወሃሃዲ፡ መንግስቲ ሱዳን ቅልጡፍ ሓገዝ ክገብረሎም ተማሕጺኑ።
መብዛሕትኦም ሓደስቲ ስደተኛታት ካብ ክልል ኣምሓራ ዝመጽኡ ክዀኑ እንከለዉ፡ ካልእ ዕብይ ዝበለ ቍጽሪ ድማ ካብቲ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘሰሕሓሕብ ዘሎ ኣልፋጋሽጋ ዝተባህለ ከባቢ ዝመጹ ምዃኖም ይግለጽ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ክልል ትግራይ ዝጀመረ ኲናት፡ ህይወት ኣሽሓት ዜጋታት ኢትዮጵያ፡ ብቐንዱ ከኣ ንክልል ትግራይ፡ ከቢድ ዕንወትን ምምዝባልን ኣስዒቡ’ዩ። ከም ዓለማዊ ፕሮግራም መግቢ ዝኣመሰላ ትካላት ከም ዝገልጸኦ፡ ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ኣስታት 5 ሚልዮን ዜጋታት ተጸበይቲ ሓገዝ-መግቢ ኰይኖም ኣለዉ። 60-ሽሕ ኣቢሎም ዝበጽሑ ዜጋታት ኢትዮጵያ ድማ ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ሱዳን ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ስደተኛታት ተዓቚቦም ኣለዉ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ዝፈጠሮ ካልእ ስጋኣት’ውን ኣሎ። ከም በዓል ኣሕመድ ዓብደልቓኒ ዝኣመሰሉ ተንተንቲ፡ ኣብ ውሽጢ’ቲ መዓስከር፡ ኣብ መንጎ ተወለድቲ ብሄራት ኣምሓራን ትግራይን ግጭት ክለዓል ከም ዝኽእል ይእምቱ።
“ኣቐዲሙ ዝጸንሐ እሉኽ ዓሌታዊ ፍሕፍሕ ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ኣብ መንጎ’ቶም ንፈደራል መንግስቲ ዝድግፉ ተወላዶ ኣምሓራን ተጋሩን ምትፍናን ክህሉ ስለ ዝኽእል ኣሰካፊ’ዩ። ሓደስቲ ስደተኛታት ኣብ ሓደ መዓስከር ምእታው እምበኣር ካልእ ሳዕቤን ክህሉዎ ይኽእል’ዩ። ብወጻኢታት’ውን ስለ ዘይክእሎ፡ መንግስቲ ሱዳን ኣብቲ ከጓንፍ ዝኽእል ዓሌታዊ ጎንጺን ስእነት ውሕስነት ጸጥታን ኣመልኪቱ ብዙሕ ዝተገደሰ ኣይመስልን።"
ኣብ ክልል ትግራይ ዘጓነፈ ኲናት፡ ነቲ ኣቐዲሙ’ውን ቅዱው ዘይጸንሐ ዝምድናታት ሱዳን ኢትዮጵያን ኣብኢሱዎ’ዩ።
ክልተአን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሓጽቢ ሕዳሴ ኣመልኪተን ንዓመታት ዝኸደ ምስሕሓብ ኣለወን።
ካልኣይ ገጽ ምምላእ እቲ ሓጽቢ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ድሕሪ ምዝዛሙ፡ ንመደብ እቲ ስራሕ ኣመልኪታ፡ ኢትዮጵያ መግለጺ ምውጽኣ ይዝከር።


text:
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘጋጠመ ግጭት ሓሙሻይ ዓመቱ ኣብ ዘቑጽረሉ ዘሎ ዓመተ 2018 ዋሕዚ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዝዓበየን ጉዳይ ስደተኛታት ምኳኑ ተገሊጹ። ብመሰረት ሓበሬታ ዓለምለኸ ትካላት ስደተኛታት ኣስታት 3 ሚልዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ሽዱሽተ ሃገራት ተዓቑቦም ይርከቡ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ብወገኑ ቁጽሪ ዋሕዚ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ካብቲ እቲ ግጭት ዝጀመረሉ 2013 ዓ.ም ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝበዝሓ ምኳኑ ይገልጽ። እዚ ድማ ንኩነታት እቶም ስደተኛታት መፍትሒ ንምንዳይ ንዝሰርሑን ነቶም ዑቕባ ዝህባ ዘለዋ ሃገራትን መሻርኽተንን በዳሂ ኩነታት ምፍጣሩ ይግለጽ።
ኣብ 2018 ንናይ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ዞባዊ ግብረ መልሲ ንምሃብ ኣብተን እቶም ስደተኛታት ተዓቑቦምሉ ዘለው ሽዱሽተ ሃገራት 74 መሻርክቲ ናይ ሓባር መደብ ምድላወን ተሓቢሩ።
ብተወሳኺ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ሕቡራት ሃገራት ንኣርናልድ ኣኮንዲግኑ ዞባዊ ኣተሓባባሪ ጉዳይ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታትን ወኪል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ሪፖብሊክ ዲሞክራቲክ ኮንጎ፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ሱዳንንን ኡጋንዳን ኮይኑ ክሰርሕ መዚዝዎ።


text:
ክፍሊት ካብ ኣ-ካሳ
ስራሕ ኣልቦ ኾንካ ስራሕ ኣብ ተናድየሉ ግዜ ካብ ናይ ስራሕ ኣልቦነት ዉሕስነት መተካእታ (arbetslöshetsförsäkringen) ገንዘብ ክመጸካ ክእለታት ክህልወካ ይኽእል እዩ፡ እቲ ናይ መተካእታ ገንዘብ ናብ ናትካ ኣ-ካሳ (ናይ ስራሕ ኣልቦነት ዉሕስነት a-kassa) ኢኻ እተመልክት፡ ኣብዚ ከመይ ጌርካ ከም ተመልክት፣ ከተማልኦ ዘሎካ ከምኡ ዉን ክንደይ ገንዘብ ከም ዝመጸካ ከተንብብ ትኽእል።
ውሕስነት ስራሕ-ኣልቦነት እንታይ’ዩ?
እዚ ፊልም ናይ ስራሕ ኣልቦነት ዉሕስነት እንታይ ምዃኑ ይገልጽ ከምኡ ድማ ነቲ መተካእታ ገንዘብ ክትረክብ ከተማልኦ ዘሎካ ቅድመ-ኩነት ይገልጽ።
ካብ ኣ-ካሳ ከመይ ጌረ መተካእታ ገንዘብ የመልክት?
- ስራሕ ኣልቦ ዝኾንካላ መጀመርታ መዓልቲ ኣብ ናይ መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ተመዝገብ ከምኡ ድማ ናይ ኣ-ካሳ መተካእታ ገንዘብ ከተመልክት ከም ትደሊ ንገር።
- ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ ናይ ኣ-ካሳ ኣቲኻ ማለት logga in ጌርካ ንናይ መተካእታ ገንዘብ ኣመልክት፡ ኣብኡ ነቲ ናይ ገንዘብ መተካእታ መሰል ኣሎካን ከምዘይብልካን መልሲ ንኽትረክብ እንታይ ከተማልእ ከም ዘሎካ ሕበሬታ ኣሎ።
እንድሕሪ ድኣ ኣብቲ ናይ ኣ-ካሳ ኣባል ዘይኮንካ ኣብቲ ስራሕ ኣልቦ ኣብ ትኾነሉ እዋን ማሕበርተኛ ንኽትከዉን ከተምልክት ትኽእል ኢኻ፡ ኣብቲ ናይ ኣ-ካሳ መርበብ ሓበሬታ ክትገብሮ ትኽእል፡ እንድሕሪ ኣብ ናይ ኣ-ካሳ ኣባል ክትከዉን ዘይደልኻ መተካእታ ገንዘብ ካብ ኣልፋ ካሳ (Alfa-kassan) ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ካብ ናይ ኣ-ካሳ ዉሕስነት ናይ ገንዘብ መተካእታ ንኽትረክብ እንታይ ከተማልእ የድልየካ?
ካብ ናይ ኣ-ካሳ መተካእታ ገንዘብ ንኽትረክብ ከም ስራሕ ኣልቦ ኣብ መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብ ክትከዉን ኣሎካ፡ ሓደ ስራሕ ብቐጥታ ክትወስድ ድላይ ክህልወካ ኣለዎ፡ ስራሕ ክትደልን ዝተዋህበካ ስራሕ ክትቅበልን ክኽልክለካ ዝኽእል ዕንቅፋት ክህሉ የብሉን፡ ቆሉዑ እንድሕሪ ኣለዉኻ ናይቶም ቆሉዑ ክንክን ዝተማሓደረ ክኸዉን ኣለዎ፡ ከም ንቡር ኣብ ሽወደን ክትህሉ ኣሎካ ከምኡ ኽኣ ዝኾነ ሒዝካዮ ዘሎኻ ትምህርቲ ዝተወድአ ክኸዉን ኣለዎ፡ እንታይ ከተማልእ ከምዘድልይካ ዝያዳ ሓበሬታ ንኽትረክብ ነቶም ናትካ ኣ-ካሳ ተወከሶም።
ናይ ገንዘብ መተካእታ ንኽትረክብ ቅድሚ ሕጂ ዝሰራሕካ ዉን ክትከዉን ኣሎካ፡ ካብዞም ዝስዕቡ ቅድመ ኩነታት ሓደ ከተማልእ ኣለካ፡
- ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ 60 ስዓታት እንተ ዉሓደ 6 ወርሒ ዝሰራሕካ ክተከዉን ኣሎካ፡
- ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት ከይቋረጽካ ን 6 ወርሒ 420 ስዓታት እንተ ዉሓደ 40 ስዓታት ኣብ ወርሒ ዝሰራሕካ ክተከዉን ኣሎካ፡
ንምሳሌ ኣብ ናይ ወለዲ ዕረፍቲ ወይ ናይ ሕማም ዕረፍቲ እንድሕሪ ድኣ ኔርካ ወይ ብናይ ሙሉእ ስዓታት እንድሕሪ ድኣ ኣብ ትምህርቲ ኔርካ እቲ ግዜ ንድሕሪት ተመሊስካ ከም ስራሕ ክትቆጽሮ ትኽእል።
ናይ ኣ-ካሳ እንድሕሪ ድኣ ንመተካእታ ገንዘብ መሰል የብልካን ኢሎምኻ ኣብቲ ትቕመጠሉ ናይ ከተማ ምምሕዳር ናይ ቁጠባ ሓገዝ ከተመልክት ክትዉከሶም ትኽእል።
ክንደይ ገንዘብ ይዉሃበኒ?
ክንደይ ገንዘብ ከም ትዉሃብ ኣብ ቅድሚ ሕጂ ክንደይ ሰሪሕካ፣ ኣብ ናይ ቅድሚ ሕጂ እቶትካ ከምኡ ኽኣ ኣብ ናይ ኣ-ካሳ ኣባል ካብ ትኸዉን ክንደይ ጌርካ ዝተመርኮሰ እዩ? እቶም ናይ ናትካ ኣ-ካሳ ብዛዕባ እቲ ዝመጸካ ናይ ገንዘብ መተካእታን ክንደይ ከም ዝመጸካን ቆጺሮም ይዉስኑ
ኣብ ኣታዊኻ ዝተመርኮሰ ናይ ገንዘብ መተካእታ
ኣብ ናይ ኣ-ካሳ እንተ ዉሓደ ሓደ ዓመት እንድሕሪ ኣባልነት ኣሎካ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝረኸብካዮ ደሞዝ 80 ሚእታዊት ክትረክብ ትኽእል፡ እቲ ዝበዝሐ ቅድሚ ግብሪ ምቑራጹ ንወርሒ 26 400 ኮሮና ትረክብ።
መሰረታዊ ናይ ገንዘብ መተካእታ
እንድሕር ድኣ ኣብ ኣ-ካሳ ኣባል ዘይኮንካ ወይ ኣባልነትካ ካብ ሓደ ዓመት ንታሕቲ እንድሕሪ ድኣ ኾይኑ መሰረታዊ መተካእታ ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል፡ ቅድሚ ግብሪ ምቑራጹ እንተ በዝሐ 11 200 ኮሮና ክትረክብ ትኽእል እዚ ኣብ ቅድሚ ሕጂ ክንደይ ከም ዝሰራሕካ ዝተሞርኮሰ እዩ፡ 20 ዓመት ዝመላእካ ዉን ክትከዉን ኣሎካ።
መትካእታ ገንዘብ ንኽንደይ ግዜ ይዉሃበኒ?
ሓደ ናይ ገንዘብ መተካእታ እዋን 300 መዓልታት እዩ፡ እቲ ዝበዝሐ መዓልታት መተካእታ ገንዘብ ክትረኽበሉ ትኽእል ሓሙሽተ መዓልታታ ኣብ ሰሙን እዩ፡ ትሕቲ 18 ዝዕድሚኦም ቆልዑ እንተ’ለዉኻ እቲ መዓልታት ብቕጽበት ናብ 150 መዓልታት ይናዋሕ፡ እንድሕሪ ድኣ ድሕሪ 300 ናይ መተካእታ ገንዘብ መዓልትታ ስራሕ እንተ ዘይረኸብካ ኣብ ናይ ስራሕን- ምዕባለን ውሕስና (jobb- och utvecklingsgarantin) ክትካፈል ወፈያ ክግበረላክ ይክኣል እዩ።
ናይ ስራሕን ናይ ምዕባሌን ውሕስናን (jobb- och utvecklingsgarantin)
መትካእታ ኣብ ዘሎኒ እዋን እንታይ ምግባር የድልየኒ?
ብዘይ እቲ ዝመጸካ ናይ መተካእታ ገንዘብ ምእንቲ ከይትተርፍ እቲ ምሳና ሓቢርካ ትገብሮ ዉጥን ክትከታተል ኣሎካ፣ ንጡፍ ክትከውንን ኣብ ወርሒ ንሓያሎ ስራሕ ከተመልክትን ኣሎካን፡ ኣብቲ ብቖጸራ ዝግበር ኣኼባ ከምኡ ዉን ብሓባር ዝተሰማማዕናሉ ንጥፈታት ክትሳተፍ ኣሎካ፡ ዕንቅፋት እንድሕሪ ኣጋጢሙካ ክትሕብረና ኣሎካ።
ብሓደ መደብ ኣቢሉ እንድሕሪ ድኣ ሓደ ምቹእ ስራሕ ወይ ዝያዳ ደገፍ ተወፍዩላካ ሕራይ ኢልካ ክትቅበል ኣሎካ፡ እቲ ናይ ንጥፈታት ጸብጻብ ዉን ወርሓዊ ኣብ ሞንጎ ዕለት 1ን ዕለት 14ን ከተቕርበልና ኣሎካ።
ስራሕ እንዳ ኣናደኻን መትካእታ ገንዘብ ካብ ኣ-ካሳ እንድ ወሰድካን ኮርስ ክትወስድ ወይ ክትምሃር እንድሕሪ ደሊኻ መጀመርያ ንኣ-ካሳ ክትዉከስ ኣሎካ፡ እቲ ዝመጸካ ናይ መተካእታ ገንዘብ እንዳ ወሰድካ ክትገብሮ እንድሕሪ ዝፍቀደካ ኾይኑ ዉሳኔ ይወስዱ።
ናይ ምንዳይ ስራሕካ ብኣገባብ እንድሕሪ ዘይ’ሒዝካዮ ወይ ናይ ስራሕ ኣልቦነትካ ግዜ እንድሕሪ ኣናዊሕካዮ ነቲ ናይ መተካእታ ገንዘብካ ጽልዋ ክገብረሉ ከም ዝኽእልን እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካን ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።
ቅድመ ኲነት ካብ ናይ ኣ-ካሳ መተካእታ ናይ ገንዘብ እንድሕሪ ኣሎካ
ሕቶታት እንድሕሪ’ሎካ ንናትካ ኣ-ካሳ ተወከስ
ብዛዕባ ክፍሊታት፣ ኣባልነትካ ወይ ካልእ ንመተካእታ ገንዘብካ ዝምልከት ንናትካ ኣ-ካሳ ተወከስ፡ ኣብ ናይ ሽወደን ናይ ኣ-ካሳ (Sveriges a-kassors) መርበብ ሓበሬታ ናይ ኩሎም ኣ-ካሳ መወከሲ ሓበሬታ ትረክብ።
ናይ ሽወድን ኣ-ካሳ (Sveriges a-kassor)
ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ Hej a-kassa ዝብል ናይ ኣ-ካስ ክትመርጽ ከሎኻ ሓባሪ መንገዲ ኣሎ።


text:
ጆን ካርሊ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሃገራዊ ቤት መዛግብቲ ኣብ ሰነ 1995 ኣ\ፈ ስርሑ ክጅምር ከሎ ናይ መንግስቲ ኢሜይላት ይዕቀብ ከምዘይነበረ ምስ ፈለጢ ሰንቢዱ።
‘’ኣብቲ እዋን ኢሜይላት ከም ማህደር ኣይቖፅሩዎን ነይሮም።ስምዑታ ኣነ ናይ ቤተ መዛግብቲ ክኢላ ዘይክኸውን ይኽእል እየ።ግን እዚኦም ማህደራት ’ሰነዳት’እዮም ክብል ነጊረዮም’’ ይብል ንዓሰርተ ዓመታት ሰናዲ ማህደራት ኮይኑ ዘገልገለ ካርሊን።’’ኣብ መስከረም እቲ ዝነበረ መስርሕ ናይ ምልዋጥ ስራሕ ክጅምር ክኢለ።ብዙሓት መዛግብቲ ብኤልክትሮናዊ ኣገባብ ብዙሓት ሰነዳት ምምፃእ ጀሚሮም’’ይብል።
ሃገራዊ ምምሕዳር ቤተ መዛግብትን ማህደራትን The National Archives and Records Administration /NARA/ንናይ ኣሜሪካ መንግስቲ ማዛግብቲ ዝሕሊ ወግዓዊ ኣካል እዩ።ካብ ዝሓዞም መዛግብቲ ገሊኦም ፕሬዝዳንት ነበር ዶናልድ ትራምፕ ነቲ 6 ጥሪ ኣብ ልዕሊ U.S. ካፒቶል ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ብናይ ኮንግረስ ኮሚቴ ዝካየድ ምርመራ ካብ ኢድ ክወፅእ ዝፈተንሉ ፕሬዝዳንታዊ ወረቓቕትን ናውትን እዮም።
ፕሬዝዳንታዊ ቤተ መፃሕፍቲ ኣካል ሃገራዊ መዛግብቲ እዮም።ናይ ዋይት ሃውስ ማህደራት ድማ ንዝንተ ኣለም ይቕመጡ።
‘’ተኣማኒ ታሪኽ ብዘይካ ብዝግባአ ምቕማጥን ምዕቃብን መዛግብቲ ኣይረጋገፅን።ብምእቲ ፐርሰንት ክድገፍ ኣለዎ’’ይብል ካርሊን።’’ተሓታትነት ንነዊሕ ግዜ ክዘልቕ ኣለዎ፤እቲ ፕሬዝዳንት ሓዊሱ ንዋይት ሃውስ ዝሰርሕ ሰብ ተሓታቲ ክኸውን ኣለዎ።ብዘይካ እዞም መዛግብቲ እዚኦም ተሓታትነት ምርግጋፅ ኣይክኣ’ልን’’ይብል ብምውሳኽ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ስርሑ ኣብ ዘካይደሉ እዋን ካብ ዝፈጥሮም ናውትታት ጠቐምቲ ተባሂሎም ዝውሰዱ ብሓፈሻ ካብ ሓደ ክሳብ ክልተ ምእታዊ ጥራሕ እዮም።ብሕጋውን ታሪኻዊን ምኽኒያታት ንኩሉሻዕ ክዕቀቡ ዘለዎ እዚኦም ጥራሕ እዮም።
‘’ሃገራዊ መዛግብቲ ልዕሊ15 ቢሊዮን ገፃት ናይ ፅሑፍ መዛግብቲ፣ልዕሊ 18 ሚሊዮን ካርታታት፣ሰደቓታት ናይ ኣርክቴክ ስእልታት፣ልዕሊ 43 ሚሊዮን ስእልታት፣ልዕሊ 365,000 ናይ ፊልም ካሴታት/ሪልስ/ ልዕሊ 110,000ቪድዮ ቴፓትን ቢሊዮናት ናይ ኤሌክትሮኒክስ መዛግብቲ ከይሓወስኻ ማለት እዩ ሒዙ ይርከብ’’ ትብል ግዚያዊ ሓላፊት ኦፕሬቲንግ ኦፊሰር ናይቲ ኤጄንሲ ሜገን ሪያን ጉትሮን።’’ህዝባዊ ተረባሕነት ብምርግጋፅ ንህዝባዊ ተሳትፎ ብምዕባይን ናይ ሃገርና ዴሞክራሲ ንምምዕባልን ጠመተና ኣብ ግልፅነት ዘተኮረ እዩ።እቲ ኤጀንሲ ከም ናይታ ሃገር ናይ መዝገብ መቐመጢ ካብኔ ገይረ እየ ዝሪኦ’’ ትብል ጉቶርን።
NARA ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ፍሉጥ ህንፃ ሃገራዊ ቤተ መዛግብቲ ሓዊሱ ኣብ መላእ እታ ሃገርኣብ 44 ቦታታት ትሕዝቶታት ኣለዎ።ንካርሊን ገሊኦም ካብ ኣእምሩኡ ዘይጠፍኡ ናውቲ ኣብ 1963 ኣ\ፈ ምስ ቅንፀላ ፕሬዝዳንት ጆን F ኬኔዲ ዝተሳሰሩ ናውቲ ገሊኦም እዮም።
‘’ኣብታ ዕለት ኣብ ዳላስ ቅትለት JFK ዝሞተላ ክፍሊ ግንፅልፅል እዮም ኣቢሎምዋ።ኩሉ ነገር እዩ ተታሒዙ’’ይብል ካርሊን።ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ ‘’ኣብታ ክፍሊ ዝነበረ ኩሉ ነገር እዩ ተዓቂቡ’’በለ።
ፕረዝዳንት ፍራንክሊን ዲ ሩዝቨልት ኣብ 1934 ኣ\ፈ ሃገራዊ መዛግብቲ ኣጣይሾም።እቲ ኤጀንሲ እታ ሃገር ቅድሚ ምምስራታ ዝነበሩ ናውቲ እውን ሒዙ ኣሎ።ከም ናይ ነፃነት ኣዋጅ Declaration of Independence ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካን U.S. Constitution ዝኣመሰሉ ፍሉጣት ሰነዳት ኣብቲ ሃገራዊ መዛግብቲ ይርከብ።ናይ ኣሜሪካ ናይ ኢሚግራንት ዜግነት ዝረጋገፀሉ፣ናይ ሕድ ሕድ ዜጋታት ወታደራዊ መዝገብ እውን ሒዙ ይርከብ።
‘’ናይ ወታደራት ማህደር ኣይንድርቢዮን ኢና።ርኡያት ብዝኾኑ ምኽኒያታት ማዕልቲ ኣይንውስንን’’ይብል ካርሊን።’’ካብ ወታደርነት ዝወፀ ዝኾነ ይኹን ሰብ ንዝተፈላለዩ ረብሓታት ብሰነዳት ብክብሪ ክቕመጡ ስለዘለዎም ምዕቃብ የደሊ።እዚ ማህደር እዚ St. Louis ኣብ ዝርከብ ቤት መዛግብትና ተቐሚጡ ይርከብ።ክዕቀብን ተበፃሕን ክኸውን ኣለዎ’’ይብል ብምውሳኽ።
ንመብዛሕቲኦም መዛግብቲ ህዝቢ ክሪኦም ይኽእል።ገለ ምዛግብቲ ግን ብሰንኪ ስኽፍታታት ሃገራዊ ድሕነት፣ብናይ ሓገዝቲ መፅብዓታት ፣ብትእዛዝ ኣብያተ ፍርድን ሕጋዊ ምኽንያታትን ሓዊሱ ብዝተፈላለዩ ምኽኒያታት ንህዝቢ ክኽልከሉ ይኽእሉ።ሃገራዊ ቤተ መዛግብቲ ንናይ ህዝቢ ተሳትፎ የተባብዕ።
‘’ክንድቲ ኣገዳስነት ምዕቃብ ማህደራት መዛግብቲ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ናይ ሓደ ህዝቢ ወይ ሃገር ታሪኽ እውን ኣብ ምድማቕ ክሕግዝ ይኽእል’’ትብል ጉቶርን። ‘’ምዕቃብ መዛግብቲ ናይ ሓንቲ ሃገር መንግስትን ዜጋታትን ምንቅስቓሳት ምስናድ ማለት እዩ።ሓንቲ ሃገር ከመይ ከምዝተፈጠረት ፣መሰላት ዜጋታት ብመንግስቲ ከመይ ከምዝተሓለወን ከምዝተትሓዘን ንድሕሪት ንምርኣይ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ’’ትብል።
ታሪኽ ፕሬዝዳንታት ተፅንዕ ሻኖን ቦው ኦ’ብሪየን ንቶም ናይ መጀመሪያ ሰነዳት ምርካብ ወሳኒ እዩ ምኽኒያቱ ናይ ሰባት ተዘክሮታት ክፈላለ ስለዝኽእል እቲ ሓቀኛ ታሪኽ ክዛረብ ዝኽእል እቲ ትኽክለኛ ሰነድ እዩ ትብል።
‘’ሓደ ነገር ክፍፅሙ ከለው እንታይ ይሰርሑ ከምዝነበሩ፣ከመይ ከምዝፈፀምዎ፣ክሰርሑዎ ከለው እንታይ ከምዝበሉ ይነግረና’’ትብል ኣብ ዩኒቨርስቲ ቴክሳስ ክፍሊ መንግስቲ ፕሮፌሰር ዝኾነት ኦ’ብሪየን። ‘’ንቶም ሰነዳትወይ ንቶም ወረቓቕቲ እንተሪኢና እቲ ናይ ውሳነ ከይዲ ንዕዘብ፣ነገራት ብከመይ መንገዲ ከምዝማዕበሉ ንርኢ’’ትብል ኣስዒባ።
እቲ ህዝቢ ሃገራዊ ቤተ መዝገብ እንታይ ከምዝሓዘ ብኦን ላይንን ንክኢላታት መዛግብቲ ብኦን ላይን ብምሕታትን ክፈልጥ ይኽእል።እቲ ህዝቢ ንናይ ነፃነት ኣዋጅ Declaration of Independence፣ሕገ መንግስቲን Constitution,, ናይ መሰላት ደንብታትን Bill of Rights ሓዊሱ ንኣሜሪካ ዝመስረቱ ኣገደስቲ ሰነዳት ኣብ ቤተ መዘክር ወይ ሙዚየም ሃገራዊ ቤተ መዛግብቲ ክሪኦም ይኽእል።
ሎሚ እቲ ኤጀንዲ ስርሑ ብዝግባእ ክዓዩ ዘኽእሎ ገንዘብ ይሓፅሮ ምህላው ካርሊን ስኽፍትኡ ይገልፅ።
‘’ኣብቲ ኤጀንሲ ዝሰርሑ ብፍላይ ድማ ኣብ ኤሌክትሮኒክ መዛግብቲ ዝሰርሑ ብቑዓት ሰራሕተኛታት እንተዘይሃሊዩካ ጌጋ ተፈጢሩ መዛግብቲ ክጠፍኡ ይኽእሉ እዮም’’ይብል ካርሊን።
ክኢላ መዛግብቲ ኮይኑ ንዓሰርተ ዓመት ኣብ ዝሰርሐሉ እዋን ካርሊን ኣብ ዋሽንግተን ንዝርከብ ህንፃ ንምሕዳስ ናይ ፌደራልን ውልቅን ፈንድ ኣደላልዩ ሰሪሑ ናይ በጻሕቲ ተመክሮ ንምዕባይ እውን ህዝባዊ ምርኢታትን ወሲኹ።
‘’ዓንድታት ኩሉ ስርዓትና ዝኾኑ መሰረታዊ ሰነዳት ኣብኡ እዮም ዘለው’’ይብል ንኩሎም መዛግብቲ ብምጥቓስ።’’እዛ ሃገር ዓባይ ክትኸውን ዝገበሩዋ ዝተሰርሑ ብዙሓት ስራሕቲ ክፈልጡን ዓባይ ኮይና ክትቕፅል እንታይ ሓገዝ ከምዘድሊ እንታይ ክሕግዙ ከምዘለዎም ክርድኡን ዜጋታት እቲ ዕድል ተጠቒሞም ናብቲ ቤተ መዛግብ ከይዶም ሓደ ክልተ ስዓታት ግዚኦም ኣብኡ ከሕልፉን ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ’’ይብል ጆን ካርሊን።


text:
መንግስቲ፣ ኣውራጃታትን ኮሙነታትን
ኣብ ኖርወይ 11 ዞባታትን 356 ኮሙነታትን ኣለዋ።(ኦስሎ ኮሙነን ዞባን እያ።)
ዞባታትን ኮሙነታትን ጆግራፍያዊ ከባቢታትን ፖለቲካዊ ምሕደራ ዘለወን ኣሃዱታት እየን።ፊልከስኮሙነን ኮሙነን ኣብ ብዝሕ ዝበለ ጉዳያት ባዕለን ክውስና መሰል ኣለወን፣ ዋላ መንግስቲ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ዝውስን እንተኾነ። መንግስቲ ንፊልከስኮሙነታትን ኮሙነታትን ደረት ይሕንጽጸለን። መንግስቲ ብሃገር ደረጃ ይውስን፣ ፊልከስኮሙነን ኮሙነን ከኣ ኣብ ከባቢአን ይውስና።
ፖለቲካውን ምምሕዳራውን መሪሕነት
መንግስቲ፣ዞባዊ ምምሕር (ፊልከስኮሙነታትን) ኮሙነታትን ብህዝቢ ዝተመርጹ ፖለቲከኛታት ይምርሑ። እዚ ማለት ፖለቲከኛታት ዝተፈላለዩ ጉዳያት ይዛተዩ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ኣየናይ ፖሊሲታት ከምዝምልከት ይውስኑ። ቢሮክራሰኛታት-ሰራሕተኛታት መንግስቲ፣ ፊልከስኮሙነታትን ኮሙነታትን እዮም ነዚ ፖሊሲታት ኣብ ግብሪ ዘውዕልዎ።


text:
ሰነት ኣመሪካ ንሰብኣዊን ወታሃደራዊን ሓገዝ ዩክሬን ዝውዕል 40 ቢሊዮን ዶላር ትማሊ ሓሙስ ኣፅዲቑ።ፕረዚደንት ጆ ባይደን ብቕልጡፍ ፊርምኦም ከንብርሉ ትፅቢት ይግበር። እዚ ሓዱሽ ግዙፍ ፓኬጅ ብዘይሻራዊ ድምፂ 86 ብ11 ድምፂ እዩ ፀዲቑ።
ኣብ መጀመሪያ እዚ ዓመት'ዚ ዝጸደቐ ኣስታት 14 ቢሊዮን ዶላር ዝግመት ወታሃደራዊን ሰብኣውን ሓገዝ ኣጋ ምፅንቃቑ እዩ።
ኣብ ሰኔት መራሒ ዝበዝሓ ድምጺ ዲሞክራቲክ ፓርቲ ቻክ ሹመር ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዩክሬን መጥቓዕቶም ኣሐይሎም ኣብ ዝቐፀልሉ ፣ ንስቪላዊ ሆስፒታላት ዒላማ ኣብ ዝገበርሉን ህፃናትን ንፁሃን ሰባትን ኣብ ዝቕትልሉን ተሓቢእና ክንሓልፎ ኣየዋፅእን ኢሎም።
እቲ ሓገዝ ፊርማ ፕረዚደንት ባይደን ምስ ምስ ተነብሮ ሽዑ ንሽዑ ክልቀቕ ትፅቢት ይግበር።ሩሲያ ንዩክሬን ኣብ ወርሒ የካቲት ካብ እትወራ ጀሚሩ ኣመሪካ ኣስታት 54 ቢሊዮን ዶላር ረድኤት ንዩክሬን ለጊሳ ኣላ።


text:
ሓደ ተራ ቱኒዝያዊ፡ “ ሎሚ እቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ርእየዮ ዘይፈልጥ ገጽ ቱኒዝያ እርኢ ‘ለኹ። ቅድም፡ ኩላትና ንሕሱ፡ ብሓሶት ነንሕድሕና ንጠቓቓዕ ኔርና። ሎሚ (እቲ መላኺ ምስ ተኣልየ) ግን ነንሕድሕድና ተኣማሚና ኢድ ንኢድ እናተሓጋገዝና ብሓባር ንሰርሕ ኣለና።” ይብል።
20 ሰነ፡ ልቢ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትትንክፍ፡ ምእንቲ ናጽነት ልኡላውነት ብድምር 84,000 ስውኣትና ንዝክረሉ ፍልይትን ክብርትን ዕለት ኢያ። ምኽንያቱ ሕልናና ኣእምሮና ብክልተ ዝተፈላለዩ ስምዒት ተዋሒጡ ስውኣት ንዝክር።
ህዝቢ ኤርትራ ሓርነት ንምርካብ ዝኸፈሎ መስዋእቲ ብኣሃዝ ኣብ ወረቐት ተጻሒፉ ክትርእዮ ኸለኻ ጥራይ ኳ ዘሰንብድ እዩ። ድርኩኺት ህድሞን ኣግነትን መረባዕን ኤርትራውያን ስድራቤታት ሰጊርካ፡ ምስ ነፍሲ-ወከፍ ‘ቲ ኣብ መንደቕ ክብረት ዝነበር ዘሎ ኣሳእሎም ፊት ንፊት ክትጠማመት ከለኻ ግን እቲ ኣሃዝ ብኣሽሓት ተራቢሑ ዝያዳ ትርጉምን ርዝነትን ስለዝህበካ ካብ ስንባደ ሓሊፍካ ትርጉም ነብስኻ ክትሓትት ትግደድ፡
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ብመምህር ተስፉ ዘውደ።
መልሲ ክህበሉ ኣድላይ ኮይኑ ኣይተራእየንን። ብሓፈሽኡ ንኣንበብትን ተዓዘብትን እገድፎ። ኣብቲ ወፍሪ ባርነት ዝብል ጽሑፍ ናይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝቐዳሕክዎ የለን። መሰል ደራሳይ (copy right) ንመላእ ትሕዝቶ ናይ ደራሲ ደጊመ እንተ ዝጽሕፎ ኣበሃህለኻ ልክዕ ክኸውን ምኸኣለ። ይኹን እንበር ኣነ ባርነት ናይ መስፍናዊ ኣገላልጻ ባርያን ጭዋን ዝብል ናይ ትውልዲ ልዑልን ትሑትን ኣምር ዝያዳ የስምዕ። ብኣጋላልጻና ጭዋ ኮይኑ ጊላነት ግን ናብ ምምዝማዝ ገጻ ዝያዳ ተዘንብል። ሕጂ ኣብ ናይ ቃላት ኣተራጉማ እንተዘይ ነድህብ ዝሓሸ ነይሩ ይመስለኒ።
ከም ኣረዳድኣይ እዚ ሎሚ ዝህነጽ ዘሎ ፓርቲ ንዑ ምሳይ ጥራሕ ተወደቡ ዝብልዩ ኢለ ኣይግምትን። ኣነ ውድበይ
ኣቐሚጠ ምስ ህዝቢ ክብገስ ወሲነ ኣሎኹ ክብል ከሎ ከኣ ካብቲ መግለጺታቱ ተበጊሰ ካልኦት ውድባትውን ከምቲ ናቱ
ከገብሩ ዝጸልእን ዝቃወምን ኣይመስለንን።
ሰልፊ ተቓውሞ ኤርትራውያን ኣብ ፍራንክፈርት (ጀርመን) ብምኽንያት መስከረም 18 መስከረም ዕለተ ጃምላዊ ማእሰርቲ ፖለቲካውያን እሱራትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ህግደፍ – ብስእሊ….
ደና ሓርነት ኣብ ነዊሕ ሓተታ ዘስፎሮ ጽሑፉ ዘጠቓልሎ 1) ብዛዕባ ጸገም መፋጥርቲ ደቂ ሰብ ምዃና…ኤውሮጳውያን ዃ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅድሚ 100 ዓመታት፣ ዝነበረ ኩነታት ንሪጋ ባኒ ዘይኮነስ ምሳሕ ንክረኽቡ ኪሎሜቶራት ከምዝተሰሩዑ…ኣብ ሻድሻይ ወራር ገሊኦም ደቀሃገር ምስሃደሙ 13,000 ዝኾኑ ተጋደልቲ ን120,000 ዝኾኑ ገጢሞም ከምዝተዓወቱ ..ንነዊሕ ዝጥምት ናይ ሓደ ሰብ መሪሕነት ከምዝነበረ… ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጌና ኣሎ: ዝብል ነይሩ።
ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ዝተወደበ፡ ህዝብና ዝወርዶ ዘሎ ኣደራዕን ጭኮናን፡ ንምግልጋሉ ክውሰድ ዘለዎ መንገድታት ቃልስን ዝዝቲ ናይ ምምኽኻር ኣኼባ ሎሚ 24 ሰነ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ፡ ተኻይዱ።
ኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ለንደን ብሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ( ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ'ዚ ጠውቑ)


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መስከረም – 19.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ሉቃ.7.31-35
“እምበአር ንሰብ እዚ ወለዶ እዚ ብምንታይ ክምስሎ እየ፧ ንመንከ ይመስሉ፧ ነቶም አብ ዕዳጋ ዚቕመጡ እሞ ንሓድሕዶም ተጸዋዊዖም፥ ‘እምብልታ ነፋሕናልኩም አይሳሳ ዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይቤኸኩምን’ ዚበሃሃሉ ቖልዑ እዮም ዚመስሉ። እንጌራ ዘይበልዕን ወይኒ ዘይሰትን ዮሓንስ መጥምቕ እንተ መጸ ‘ጋኔን አለዎ’ ትብሉ። ዚበልዕን ዚሰትን ወዲ ሰብ እንተ መጸ ኸአ ‘ እንሆ በላዕን ሰታይ ወይንን ፈታዊ ተቀበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን’ ትብሉ። ጥበብ ግና ብኹሎም ደቃ ረተዐት።
- አስተንትኖ
መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዙሕ ተ አምራታት ይፍጽም፡ አብ ቅድሚ አሕዛብ ምሕረት እቲ ሰማያዊ አብኡ ይገልጽ፤ አብ ቅድሚ አይሁድ ከም ሓደ በዓል ስልጣን ይዛረብ። ብዙሓት ነዚ ተአምራታት ርእዮም፤ ስጋዊ ሕውየት ርእዮም ይስዕብዎ ይደሊዩዎ። ሓቀኛ ለውጢ ወይ ንስሓ ኪገብሩ ጊና የጸግሞም። ነቲ ዝገብረሎም ዝነበረ ስጋዊ ነገራት ክቕበሉዎ ተረኽቡ ነቲ መንፈሳዊ ነገራት ጊና ክንጽግዎ ተረኽቡ።
ስለዚ ኢዩ መድኃኒን አኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ባሕሪያቶም ርእዩን ተዓዚቡን “እምበአር ንሰብ እዚ ወለዶ እዚ ብምንታይ ክምስሎ እየ፧ ንመንከ ይመስሉ፧ እናበለ ብዘይ ምእማኖም ብዘይ ምልዋጦም ብቆሉዑት ክምስሎም ዝርከብ። ሎሚውን ንዓና ነዘን ቃላት እዚአተን ይደግመልና አሎ። እግዚአብሔር አምላኽና ሎሚውን እንተኾነ አብ መንጎና ብመንገዲ እታ መርዓቱ ዝኾነ ቤተክርስቲያን ዘድሊየና ጸጋታቱ ይዕድለና አሎ፡ ምስጢራቱ ብምስራዕ ካብ ኃጢአትና የንጸሓና አሎ፡ ምሕረቱ ይልግሰልና አሎ፡ መዓልታዊ ብፍላይ ሰንበት ሰንበት መአዱ ብምስራዕ ንዑ ብልዑ ስተዩ ሕይወት ክትረኽቡ ይብለና አሎ። ነቲ ኩሉ ዝተገብረልና ሰናይ ብምዝካርን ብምርአይን ከአ ንኽርስቶስ ጎይታና ክንስዕቦ አብ መዓልታዊ ሕይወትና ክንልወጥ የዲሊ። ነቲ ዝግበረልና ናይ ለውጢ፡ ናይ ድኅነት ዕድመ ልባትና ከፊትና ክንቅበሎን ክልንስዕቦን የድሊ።
እዚ ምስ ዘይንገቢር ግና እግዚአብሔር አምላኽና ሎሚውን ንዓና እዞም ቃላት እዚአቶም ከስመዓና ኢዩ። “እምበአር ንሰብ እዚ ወለዶ እዚ ብምንታይ ክምስሎ እየ፧ ንመንከ ይመስሉ፧ ነቶም አብ ዕዳጋ ዚቕመጡ እሞ ንሓድሕዶም ተጸዋዊዖም፥ ‘እምብልታ ነፋሕናልኩም አይሳሳ ዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይቤኸኩምን’ ዚበሃሃሉ ቖልዑ እዮም ዚመስሉ። ‘እምብልታ ነፋሕናልኩም አይሳሳዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይቤኸኩምን’ እግዚአብሔር አምላኽና ብዝተፈላለየ መገዲ ቃላቱ ይዘርእ አሎ፡ ምስጢራቱ ይሰረዕ አሎ፡ ድኅነት ዘለ ዓለማዊ ሕይወት ይእውጀልና ይዕድመና አሎ። ስለዚ ነዚ ሸለል ከይንቢል።
እሰያስ አብ መዕራፍ 5:4 “ነታኽልቲ ወይነይሲ ኃለፋ እቲ አነ ዝገበርክሉ እንታይ ኮን ምተግብረሉ ነይሩ፧ ዘቢብ የፍሪ እዩ ኢለ እናተጸበኼዎስ፥ ስለምንታይ እዩ መጺጽ ፍረ ዝፈሪ፧ እግዚአብሔር አምላኽና ም እንቲ ንሕና ናጽነት ክንረክብ ካብ ኃጢአትና ክነጸሕ በቲ ሓደ ወዱ ብምልአኽ ካብ ሞት ናብ ሕይወት አሳጊሩና ኢዩ። ካብ ጥፍአት መገዲ ናብቲ ቅኑዕ መንገዲመሊሱና ኢዩ። ስለዚ እግዚአብሔር አምላኽና ካብ ነፍሲወከፍና ናብ ቅድስና ክነምርሕ ፍረ ክንፈሪ ይደሊ። ስለዚ መዓልታዊ ምእንቲ ፍቕሪ አምላኽ ኢልና መፈሳዊ ተጋድሎ ክነዘውትር ይግበአና። እቲ ዝጸወዓና አምላኽና ቅዱስ ኢዩ እሞ ንሕናውን ቅዱሳት ኽንከዊን የደሊ። ንጸዋዕታ ንሕሽኽታ አምላኽ ጽን ኢልና ክንሰምዕ የድሊ። መደብ አምላኽ አብ ሕይወትና ንኽፍጽም ክነፍቅድ የድሊ። ነቲ ዝተቀበልናዮ ጸጋ አምላኽ ኮንቱ ኮይኑ ከይተርፍ ክንሰርሕ ። እቲ ሓቀኛ እምነት ዝግለጽ አብቲ ዓሚቕ ዝኾነ ናይ ልቢ ውሽጣዊ ንስሓ ሚስ እንገቢር ኢዩ፤ እሞ ናብ ንስሃ ቀሪብና ምስቲ ሰማያዊ አምላክ ተዓሪቕና መገዲ ቅድስና ንስ ዓብ። ነዚ አምላኽ ብአማላድነት ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ይሓግዘና! አሜን።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሰንበት ዕለት 1 መስከረም ዝቀረበ ወንጌል ሉቃስ 14 ኮይኑ ብዛዕባ ትሕትናን ንመን ክንዕድም ከምዝግበኣናን ዘስተምህር ክፍሊ ‘ እቶም ናብ ምሳሕ ዝተዓደሙ ዝበለጸ መቓምጦ ኺሓርዩ ተመልኪቱ ነዚኣ ምሳሌ ኣቅረበሎም። ብሓደ ሰብ ናብ መርዓ እንተደቅ ተዓዲምካ ምናልባት ካልእ ካባኻ ዚዓቢ ተዓዲሙ ኸይህሉ እቲ ንኣኻን ንእኡን ዝዓደበ ኸኣ ‘ቦታ ኅደገሉ!’ ኸይብለካ እሞ እናሓፈርካ ኣብቲ ዝተሓተ ቦታ ኸይትቕመጥሲ፡ ኣብ ቀዳማይ ቦታ ኣይትቐመጥ። ምስ ተዓደምካ እንከ ወዮ ዓዳሚኻ መጺኡ ‘ዓርከይ ናብ ዝለዓለ ቦታ ደይብ’ ክሳብ ዚብለካስ ኬድካ ኣብ ዝተሓተ ቦታ ደኣ ተቐመጥ። ሽዑ ኣብ ቅድሚ ዅሎም እቶም መቓምጥኻ ኽትከብር ኢኻ። ከመይሲ እቲ ንርእሱ ዘኢትሕት ዘበለ ኪኸብር እቲ ንርእሱ ዜልዕል ከኣ ኺሓስር እዩ በሎም’ ዝብል ይርከቦ።
ቅዱስነቶም እዚ ምሳሌ እዚ ሽሕ’ኳ ኣብ ዘመን ኢየሱስ እንተተነግረ ሎሚ እውን እንተኾነ ‘ነታ ኢየሱስ ዝሓበረና መንገዲ ትሕትና ተላቢስና ከም ዘሎናዮ ናብኡ ቀሪብና ብለጋስነት መኽሰብ ከይደለኻ ብዝግበር ኣገልግሎት ዝርከብ ታሕጓስ ክንዲ ንደሊ ካብ ካልኦት ዝበልጽናን ዝለዓልናን ምዃንና ንክነመልክት ቀዳማይ ሥፍራ ንምሓዝ ንቀዳደም። እታ እንኮ መንገዲ ጐዳና ሓቀኛ ትሕትና እያ ምስ እግዚኣአብሔር ተወሃህደና’ እንክብሉ ኣስተምሂሮም።
ክልተ ምሳሌ!
ኢየሱስ ኣብቲ መኣዲ ኩነታቶምን ምቅድዳሞምን ምስ ኣስተውዓለ ክልተ ሓጸርቲ ምሳሌታት ይህቦም። እታ ሓንቲ ኣብ ላዕሊ ዝሰማዕናያ ብዛዕባ ትሕትና እንክትከውን እታ ካልአይቲ ኸኣ ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ቀጺላ ዘላ ‘ምሳሕ ወይ በዓል ክትገብር ከሎኻ ምናልባት ንሳቶም እውን መሊሶም ከይዕድሙኻ እሞ ልቓሕ ምምላስ ከኾነካስ ንፈተውትኻ ወይ ነሕዋትካ ወይ ነዝማድካ ወይ ንሃብታማት ጐረባብትኻ ኣይትዓድም። በዓል እንክትገብርሲ ንድኻታትን ቈራያትን ሓንካሳትን ዕውራትን ደኣ ዓድም። ከመይሲ እዚኣቶም ኣክብ ዚመልሱልካ የብሎምን ኣሞ ጻድቃን ኪትንሥኡ እንከለው ኽትክፈሎን ብፁዕ ክትከውንን ኢኻ’ በሎ እትብል እያ። ቅዱስነቶም ናብ ናይ ትሕትና ምልስ ይብሉ እሞ ክንዲ ቀድማይ ቦታ ክትሕዝ ምቅድዳም ናይ መጨረሻ ቦታ ክንመርጽ የዝኻኽሩ።
ኣብ በዓልና ንድኻታት ንዓድም!
እታ ካልአይቲ ምሳሌ ኢየሱስ ነቲ ዝዓደሞ ሰብ እዩ ዘቅረባ። ድኻታት ቈራያት ሓንካሳት ዕውራት ክዕድም ከኣ ይደፋፍኦ።
ኢየሱስ ወትሩ ተጻይ እቲ ዘሎ ኣተሓሳስባ እዩ ዝጐዓዝ ነዚ ከኣ ሥነ መጎት እግዚአብሔር ኣቦ ከመይ ምዃኑ ንኽገልጸልና እዩ። ነዚ ዝበሎ ትርጓሜኡ ክገልጽ ከኣ ሕኸኸኒ ክሓከካ ዚዓይነቱ ጥቅሚ ናይ ምድላይ ከም ልቃሕ ኰይኑ ክመልሱልካ ናይ ምጽባይ መንፈስ ኣልዩ ብልግሲ ዝግበር ሓገዝ ጽባሕ ሙታን ኣብ ዝትንሥኡሉ ግዜ ምስቶም ጻድቃንን ብፁዓንን ከምእትቊጸር እዩ ዝገልጽ። እዚ ዘመልክተልና ነገር እንተሃልዩ ከምቲ ኢየሱስ ዝበሎ ንድኻታትን ጽጉማትን ዝዕድም ዝሕግዝ ካብቲ ሰባት ዝገብሩልና ንላዕሊ ሰማያዊ ዓስቢ ኢና ንረክብ። እቲ ኣነ እዚ ክገብረልካ ንስኻ ነዚ ግበረለይ ዝበሃል ኣብዚ ቦታ የብሉን። መንገዲ ክርስትያን እውን ኣይኮነን። ትሕትና ዝለበሰ ልግሲ እዩ ክርስትያናዊ ክንብሎ እንኽእል። ኣብ ሕይወትና እንተተዓዘብና ኣብ ግበረለይ ክገብረልካ ዝተመሥረተ ርክብ ኣይውዕል ኣይሓድር ከመይ ኩላ ጠጥቅማ ስለእትደሊ ናይ ሸቀጥ ይኸውን እውን ጸገም ይፍጠር። ናትና ናይ ክርስትያን ነጻን ልግሲ ብዘለዎ ትሕትናን ክኸውን ኣለዎ። ኣብቲ ሰማያዊ መኣዲ ንክንሳተፍ ከስ ሎሚ ኣብዚ ምድርዚ ብልግሲ ምንም ዓይነት ጥቅሚ ከይደለና ንጽጉማት ክንዕድም እሞ ኣብቲ እግዚአብሔር ኣሰናድዩ ዝጽበየና ዘሎ ሰማያዊ መኣዲ ክንሳተፍ ይዕድመና ኣሎ። ምስ በሉ ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ደጊሞም።
ሓጺር መልእኽቲ ትዊተር!
ቅዱስነቶም ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ምስ ደገሙ ብኡ ንብኡ በቲ ትዊተር ዝበሃል መራኸቢ ብዙሓን ‘ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ኢየሱስ ጥቅሚ ዘይንደልየሉ ልግሲ ክህልወናን ናብታ ዚዓበየ ታሕጓስ ገጽና ክንግሥግስ እሞ ኣብቲ መወዳእታ ዘይብሉ ባዕሉ ፍቅሪ ዝኾነ እግዚኣአብሔር ክንሳተፍ ኢና` እንክብሉ ሓጺር መልእኽቲ ጽሒፎም።


text:
ብዛዕባ ጀርመን ብሓጺሩ
Handbook Germany >ን ሓደስቲ ናብ ጀርመን ንዝመጹ ስደተኛታት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ንምሃብ ዝተመስረተ መድረኽ እዩ። ዕላምኡ ድማ ንሓደስቲ ስደተኛታት ብናይ ገዛእ ርእሶም ቋንቋ፡ ብኸመይ ኣብ ዝተፈልየ ሕብረተሰብ ሓድሽ ሂወት ትጅምር ቅልጡፍ ሓበሬታ ይህብ።Handbook Germany (ሃንድቡክ ጀርመን) ን ኣብ ውሽጢ ጀርመን ዘለዉ ስደተኛታት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ክህብ እንከሎ፡ ካብ ጀርመን ወጻኢ ዘለዉን ን ጀርመን ክመጽኡ መደብ ዝሓዙን ድማ Rumours about Germany – Facts for Migrants > (ሓቅታት ብዛዕባ ሃገረ ጀርመን) ኣብ ዝብል ሊንክ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ምርካብ ይኽእሉ። ሞያውያን ስደተኛታት ድማ “make it in Germany ” (ኣብ ጀርመን ብኸመይ ትብገስ ወይ ትዕወት) ኣብ ዝብል ሊንክ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ምርካብ ይከኣል። >ኣብዚ ግዜ’ዚ መርበብ ሓበሬታ Handbook Germany, ንኣብ ጀርመን ዝርከቡ ስደተኛታት ንመዓልታዊ ሂወቶም ዝጠቅም ቅኑዕ ሓበሬታን ውሳነታትን ኣብ ምሃብ ዓቢ ተራ ኣብ ምጽዋት ይረክብ።
ሓደስቲ ንጀርመን ዝኣትዉ ስደተኛታት ብዙሕ ሕቶታት ክህልዎም ይኽእል ዩ። ንኣብነት፡ ናይ ጥዕና ጸገም ምስ ዘጋጥመኒ ንመን ክውከስ ይኽእል? ስራሕ ብኸመይ ክረክብ ይኽእል? ቋንቋ ጀርመን ኣበይ ክመሃር ይኽእል? ደቀይ ንከምህር ኣየናይ ኢንስትዩት ክሕግዘኒ ይኽእል? እዞም ዝተጠቅሱ ሕቶታት ንዝኾነ ካብ ኩናት፡ ግፍዒን፡ ማእሰርትን፡ ግብረሽበራን ሃዲሙ ዝመጸ ስደተኛ ተወሳኺ ጭንቀትን ተጽዕኖን ክፈጥሩ ይረኣዩ።
መርበብ ሓበሬታ Handbook Germany (ሃንድቡክ ጀርመኒ), ነዞም ዝተጠቅሱ ሕቶታትን ካልእን ንምምላስ ርትዓውን ሓቀኛን ሓበሬታ ይቅርብ። ዋና ኣቅራብን ኤዲተርን መርበብ ሓበሬታ (ዌብሳይት) Handbook Germany ዝኾነ “ሞስጅካን እህራሪ” ዝተባህለ ውልቀሰብ ኣነባብራን ባህልን ሕብረተሰብ ጀርመን ምስ እትፈልጥ፡ ብዘይ ጸገም ነብስኻ ክኢልካን ካብ ጽግዕተኝነት ተገላጊልካን ዕዉት ዝኾነ ሂወት ክትጅምር ከም ትኽእል ይገልጽ።
ካብ እሙናት ጋዜጠኛታት ዝተዋህበ ምስክርነትን ርእይቶታትን ንርአ።
ኣብዚ መርበብ ዝርከብ ኩሉ ሓበሬታ ብ ቋንቋ ናይቶም ብቁጽሪ ዝበዝሑ ስደተኛታት ኣብ ጀርመን ማለት ዓረብ፡ ፋርስ፡ ፍሬንች፡ ፓሽቶ፡ ቱርኪሽ ከምኡ ዉን ብቋንቋ ጀርመንን እንግሊሽን ይውሃብ። ሞስጅካን እህራሪ፡ “ዌብሳይትና ቅኑዕን ርትዓውን ሓበሬታ ብምቅራብ ንሰባት ካብ ጌጋ ሓበሬታን ውሳነታትን ንምግልጋል ኢና ንሰርሕ፡” ይብል። እዚ ፕሮጀክት ኣብ መፋርቅ ዓመተ 2017 ብሰንኪ ቅልውላው፡ ብዙሕ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ከም ዝጀመረ ይፍለጥ። ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ተንቀሳቃሲ ቴለፎናት ዝውንኑን ዋይ ፋይ ዝጥቀሙን እኮ እንተነበሩ፡ ብገዛእ ቋንቋኦም ሓቀኛ ሓበሬታ ብዛዕባ መዓልታዊ ሂወት ኣብ ጀርመን ንምርካብ ይጽገሙ ከም ዝነበሩ ይፍለጥ። ዋና ኣሰናዳእን ኤዲተርን ናይዚ ዌብሳይት ዝኾነ ሞስጅካን እህራሪ፡ ክሳብ’ዚ ግዜ’ዚ ብ ኦንላይን ብፍላይ ብ ፈይስቡክ ዝዝርጋሕ ዘይተረጋገጸ፡ ናብ ጌጋ ዝመርሕን ናይ ሓሶት ሓበሬታታት ከም ዘሎ ይገልጽ። ኤዲተራት ናይ መርበብ ሓበሬታ Handbook Germany, ተጠቀምቲ መርበባቶም ብዝኾኑ ስደተኛታት ልዑል እምነትን ክብርን ዩ ዝወሃቦም። ናይዚ ምኽንያት ድማ ብዘለዎም ልዑል ናይ ጋዜጠኝነት ተመኩሮን ንባዕሎም መብዛሕትኦም ብስደት ዝሓለፉ ምዃኖምን ዩ። ሞስጅካን እህራሪ፡ ኣባላቱ ተመሳሳሊ ናይ ስደት ተመኩሮ ብምሕላፍ ሕጂ ስጡምን ውሁድን ናብራ ኣብ ሕብረተሰብ ጀርመን ክምስርቱ ከም ዝበቅዑን፡ ሃገረ ጀርመን ከም ገዝኦም ከም ዝርእይዋን ይዛረብ።
ቀዳማይ ብስደተኛታት ዝህሉ ምጥርጣር፡ ኣብ ጀርመን ናይ ምጽናሕ መሰል
ምስ ግዜ ተገዳስነትን ጉዳይን ስደተኛታት እናተቀያየረ ምምጽኡ ይፍለጥ። ኣብዚ ግዜ ዚ መብዛሕቶም ምስ ኤዲተራትን ኣዳለውትን Handbook Germany ዝሳተፉ ተጠቀምቲ፡ ኣብዞም ዝስዕቡ ኣርእስትታት ተገዳስነቶም እናወሰኸ ይመጽእ ኣሎ። መርዓን ፍትሕን፡ ፕሮፈሽናል ዝኾነ ናይ መምዘኒ ብቅዓት ፕሮግራማት፡ ሓደ ሰብ ፕሮፌሽናል ዝኾነ መምዘኒ እንተጠሊቡ ኸ እንታይ የጋጥም፡ ኣብ ጀርመን ናይ ምጽናሕ ተኽእሎ ወይ መሰል ከ ከመይ ዩ? ዝብሉን ካልእ ተመሳሳሊ ሕቶታትን ብብዝሒ ብተጠቀምቲ ዝቀርቡ ጉዳያት ዮም።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ጉጅለ Handbook Germany 12 ምዱባትን፡ ዝተወሰኑ ግዜያውያን ሰራሕተኛታትን የጠቃልል። ንዝተወሰነ ጉጅለ ድማ ዘድልዮ ኣዝዩ ምሩጽ ትሕዝቶ ይቅርብ። እዚ ብብዙሕ ቋንቋ ዝቀርብ መርበብ ሓበሬታ ድማ ዝርጋሐኡ እንወሰኸ ይመጽእ ከም ዘሎ ይፍለጥ። ነፍሲ ወከፍ ዓመት ክሳብ 1.5 ሚልዮን ዝበጽሑ ሰባት ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ ዌብሳይት ይጥቀሙ። ብተወሳኺ 190,000 ዝበጽሑ ተጠቀምቲ ብመገዲ ፈይስቡክ ስሩዕ ሓበሬታ ይረኽቡ። ሞስጅካም እህራሪ ከም ዝገልጾ ርትዓውን ቅልጥፉን ሓበሬታ ናብ ዝምልከቶም ጉጅለ ኣብ ምትሕልላፍ ፈይስቡክ እቲ ቀንዲ መርበብ ሓበሬታ እዩ። እዚ ብ ፈይስቡክ ዝዝርጋሕ ሓበሬታ ብምቅጻል ናብ ዌብሳይት ብቅልጡፍን ብጻዕቅን ይዝርጋሕ።
እዞም ዝተጠቅሱ ክልተ መርበብ ሓበሬታ ማለት Rumours about Germany – Facts for Migrants ን፡ Handbook Germany ቀንዲ ዕላምኦም ንስደተኛታትን ተመዛበልትን ቅድሚ ናብ ጀርመን ምብጋሶም፡ ኣብ ግዜ ጉዕዞ፡ ከምኡ ዉን ኣብ ጀርመን ምስ በጽሑ ርትዓውን ቅኑዕን ሓበሬታ ኣብ ምሃብ የተኩር። ሞስጅካም እህራሪ ከም ዝገልጾ በዚ ፕሮጀክት እዚ ገና ንመጻኢ ዉን ብዙሓት ስደተኛታትን ተመዛበልትን ትኽክለኛ ሓበሬታ ክረኽቡ ምዃኖም ይገልጽ።