text:
መግለጺ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብጒዳይ ዋዕላ
Last Updated on Thursday, 22 April 2010 05:01 Written by ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ Thursday, 22 April 2010 01:37
መሰጋገሪ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዕለት 19 ሚያዝያ 2010 ህጹጽ ኣኼባ ብምክያድ፡..
ነቲ ኣካታዒ ኰይኑ ዝቐነየን ዘሎን ምስንዳኣት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከም ኣጀንዳ ብምውሳድ፡ ንዝቐረበሉ ጸብጻባት ኣጽኒዑ ኣድላይ ውሳኔታት ኣሕሊፉ።
ከም ዝፍለጥ፡ ካብ ከባቢ 20 የካቲት 2010 ጀሚሩ፡ ሰለስተ ኣባላት ዝርከብዎ ልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ሓባራዊ ቃልስታት ደንበ ተቓውሞ ንምኽዕባትን፡ ኣብ ዝለዓለ ህላዌ ንምስግጋሩን ዝዓለመ ዘተን ምይይጥን ምስ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን (ኤዲኪ)፡ ከምኡ ኸኣ ምስ መሪሕነታት መሓዙት ውድባት፡ ብቐጻሊ ንኣስታት ክልተ ወርሒ ከካይድ ጸኒሑ።
እቲ ብልኡኽና ዝቐረበ ጸብጻብ ከም ዘብርሆ እውን፡ ብዕለት 17ን 18ን ሚያዝያ ኣብ ዝተኻየደ ሰፊሕ መሪሕነታዊ ኣኼባታት 11 ኣባላት ውድባት ኤዲኪ፡ ንዋዕላ ብዝምልከት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘሎዎ ኣረዳድኣን፡ ንምዕዋቱ ክግበር ዝግብኦ ቅድመ-ምድላዋትን ብሰፊሑ ተገሊጹ። ኣብ ኣኼባ ኪዳን ብሩህ ከም እተገብረ፡ ዝዀነ ዋዕላ ይኹን ፓለቲካዊ ውራይ፡ ዕዉት ኰይኑ ምእንቲ ክወጽእ፡
- እቲ ቅድሚ ምግባኡ ዝግበር ዕቱብ ምድላዋት፤
- ሓባራዊ ተረድኦን ምትእምማንን ምጥራይ፤
- ብጒዳይ ዓበይቲ ዛዕባታት ብደረጃ ግዱሳት ውድባት ኣብ ምርድዳእ ምብጻሕ፤
- ናይ ኲሎም ጒዳዩ ዝምልከቶም ሸነኻት ግሉጽን ፍትሓውን ተሳትፎ ወይ ውክልና ምርግጋጽ ወዘተ..ካብቲ ኣዝዩ ኣድላይ ቅድመ-ባይታ ምዃኑ ዝስሓት ኣይኮነን።
ህዝብና ይኹን መሓዙት ፍትሓዊ ቃልስና፡ ካብ’ቲ ዘሎናዮ ድኹም ህላዌ ዘውጽእ ዋዕላ ክንገብር ከም ዝጽበዩ ብሩህ ኰይኑ ኣብ ዘለወሉ ህሞት፡ ብሃወኽ እንገብሮ ዋዕላ፡ ንባህግታት ህዝብናን ፈተውትናን ዘርዊ ውጽኢት ክህልዎ ከምዘይክእልን፤ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ንቃልሲ ደንበ ተቓውሞ ንድሕሪት ዝጐትት ከይከውን ስግኣት ከም ዘሎና ልኡኽና ብሰፊሑ ገሊጹዎ።
ኰይኑ ግን ብዕለት 18 ሚያዝያ ኣብ እተደምደመ ኣኼባ ኤዲኪ፡ እቲ ኹሉ ብሸነኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝቐረበ ትዕዝብታትን ስኽፍታታትን ኣወንታዊ መልሲ ኣይረኸበን። ብኣንጻሩ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ አሰናዳኢት ሽማግለ ብክልተ ሰባት ክውከል ዝብል ዘይጠለብናዮን ሕጋዊ ዘይኮነን መልሲ ተዋሂቡዎ። እቲ ቅድሚ ዋዕላ ክማላእ ዝግብኦ ብዝርዝር ዝቐረበ ኣገዳሲ ናይ ዓወት ረቛሒታትን ስኽፍታታትን፤ ከምኡ ኸኣ ንኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝምልከት፡ ሕጋዊ ግህሰታት ይኹን፣ ንኣሰታትፋ በርገሳዊ ማሕበራትን ህዝብን ብዝምልከት እተራእየ ሕጽረታት፡ ጌና ፍታሕ ከይተገብረሉ ተወንዚፉ ኣሎ።
ካብዚ ብምንቃል፡ መሪሕነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዕዉት ዋዕላ ንምግባር ክማላእ ዝግብኦ ቅድመ-ተደላዪ ዕማማት ክሳዕ ብህዱእ ኣቀራርባ ዝዝተየሉን ኣዓዋቲ ምምሕያሻት ዝግበረሉን፡ ሰልፍና ኣብቲ ንዋዕላ ዝምልከት መደባት፡ ክካፈል ከምዘይክእል ወሲኑ። ኣብ ዝተረፈ ዜናውን፡ ህዝባውን፡ ዲፕሎማሲያውን ገንዘባውን ካልእ መዓልታዊ ንጥፈታትን ኤዲኪ ብምሉእ ተሳታፍነት ክቕጽል ምዃኑ ድማ ኣረጋጊጹ።
***
ነቲ ብልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሪሕነታት ኣባል ውድባት ኤዲኪ ዝቐረበ መግለጺ፡ ንኣፍልጦ ህዝቢ ክኸውን ኣብዚ ብሓጺሩ ነቕርቦ ኣሎና፡፡
ኣረዳድኣና ንሽግራት ኤዲኪን ኣፈታትሕኦምን፡
ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢን
- ጸገማት ደምበ ተቓውሞን/ኤዲኪን ኣፈታትሕኦምን፡
- ኣረዳድኣ ሰዲህኤ ንዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፣
- ተሳተፍቲን ኣገባብ ተሳትፎን፡
- ዕማማት ዋዕላ፣
- ትጽቢታት ሰዲህኤ ካብ ዋዕላ፣
ጸገማት ደምበ ተቓውሞን/ኤዲኪን ኣገባብ ኣፈታትሕኦምን፡
ብዛዕባ ደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ብሓፈሻን፡ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ብፍላይን ኣብ ዝለዓለሉ ግዜ፡ ሽግር ደምበ ተቓውሞን ኣባላት ኤዲኪን እንታይ ኢዩ? ካብ እንታይ ዝመንጨወኸ ኢዩ? ንምፍትሑ እንታይ ኣገባብ ምኽታል የድሊ? … ወዘተ፡ ብዝብሉ ተወሰኽቲ ሕቶታት ኢዩ ዝስነ። ይእመነሉ ኣይእመነሉ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፍ እግድሰንን እፈልጦን ኢየ ዝብል ሰብ፡ ግዜ ከይወሰደ ካብ ዝህቦ መልሲታት ሓደ፡ “ስእነት ሓድሕዳዊ ምትእምማን” ዝብል ኢዩ።
ነቲ ካልኣይ፡ “ምንጪ ስእነት ሓድሕዳዊ ምትእምማንከ እንታይ ኢዩ?” ዝብል ሕቶ ድማ፡-
- ብቅንዕናን ግሉጽነትን ኣብ ጣውላ ኮፍ ኢልካ ካብ ዘይምዝርራብ።
- ዝፈላልዩን ዘሰማምዑን ጉዳያት ዘይምልላይ፣
- ንዝፈላልዩ ኣወንዚፍካ፡ ብዘሰማምዑ ሓቢርካ ክትሰርሕ ዘይምፍታን ወይ ዘይምድላይን፡ ንትፈላለየሎም ጉዳያት ቅድም ኣወንዚፍካ፡ ኣብ ቀጻሊ ንምፍትሖምን ምጽባቦምን ዓቲብካ ዘይምስራሕ፣ ዝብሉ መልሲታት ገለ ካብቶም ዝወሃቡ ኢዮም።
ገና፡ ኣብ ጣውላ ኮፍ ብምባል፡ ንደምበ ኤርትራዊ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሓይሊታት ዝፈላልዩን ዘሰማምዑን ጉዳያት ንምልላይ ዝተገብረ ፈተነታት የለን። ብወገን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም መበገሲ ኮይኖም ክዝተየሎም ካብ ዝኽእሉ ሕቶታት ተባሂሎም ነዞም ዝስዕቡ ምዝካር ይከኣል፡-
- እቶም ኣብ መንጎ ኤህም፡ ሰዲኤን፡ ሰህኤን፡ ክዉን ኮይኑ ንዘሎ ሓድነት ንምርግጋጽ ዝተመያየጡሎምን ዝፈትሑዎምን ጉዳያት ክዝከሩ ይከኣል። ከምቲ ናይ ሰለስቲኡ ሰልፊታትና ነበር፡ ናብ ፖለቲካዊን ኣካላዊን ሓድነት ንምብጻሕ ዝዓለመ ዘይኮነስ፡ ብዝተሓተ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ሓቢርካ ምስራሕ ዘኽእል፡ ሓደ መድረኽን ሓደ ሃገራዊ ጽላል ውድብን ንምፍጣር።
- ኣብዚ እዋንዚ፡ ኣብ ውሽጢ ደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ከም ፈላለይቲ መሲሎም፡ ኣብ ኤርትራውያን መርበባት ሓበሬታ መዓልታዊ ዝልጠፉ ዘለዉ ሕቶታት፡ ክዝረበሎምን ፍታሕ ኪረኽቡ ካብ ዝግባእን ኢዮም።
- ገለ ካብኦም ንምዝካር፡ ሕቶ ዋዕላ፡ ኪግበር ዘለዎ ምቅርራባት፡ መን ይሳተፎን ብከመይ ኣገባብን፡ ተራን ኣበርክቶን ተሳተፍቲን፣
- ጉዳይ “ዕርቂ” ኣብ መንጎ ክልተ ሰዓብቲ ሃይማኖታት፡ ባህሊታት፡ ታሪኽ፡ …ወዘተ፣
- ሕቶ ብሄርን መሰላት ብሄርን ኣብ ኤርትራ።
- ሕቶ ካብ ከበሳታት ኤርትራ ናብ ምዕራባዊ ቆላታት ብምውራድ ሓድሽ ሰፈራታት ምምስራትን፡ ሕቶ ዋንነትን ኣጠቓቕማን መሬት ብሓፈሻን።
ኣረዳድኣ ሰዲህኤ ንዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ሰዲህኤ፡ ብዛዕባ ኣድላይነት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብሓፈሻ፣ ተሳተፍቱን ኣገባብ ተሳትፎን፡ ዕማማቱ፡ ትጽቢታት ውጽኢቱ፡ … ወዘተ፡ ንዝብሉ ኣርእስቲታት ኣልዒሉ ክዛረበሎም ከሎ፡ ከም ርዱእ መበገሲን መተኣማመኒ ንዓወቱን ጌሩ ዝወስዶ ነጥቢ ኣሎ። ንሱ ድማ፡-
- ዋዕላ፡ ብተበግሶን ናባይነትን (initiative and sponsorship) ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኪጋባእ ምዃኑ ከም ርዱእን ኣማራጺ ዘይብሉን ብምውሳድ፡
- ኤዲኪ፡ ኣቐዲሙ፡ ሕዱር ሓድሕዳዊ ዘይምትእምማን ኣብ መንጎ ኣባላቱ ዝኾኑ ውድባት ፈቲሑ ክወስዶ ዘለዎ ተበግሶ ምዃኑ ብምእማን፡
- ተራ ኤዲኪ ኣብ መስርሕ ኣከያይዳ ዋዕላን፡ ኩነታት ኤዲኪ ድሕሪ ዋዕላን፡ እንታይን ከመይን ኪኸውን ኣለዎ ንዝብል ሕቶ፡ ሓባራዊ ናይ ኣባላቱ መረዳእታ ኣረጋጊጹ ዝኣትዎ፡
- ኣብ ምድላው፡ መስርሕ ኣከያይዳን፡ ውጽኢትን ዋዕላ፡ ናይ ሓባር እምነትን ኣጀንዳን ሒዙ ዝዕድሞን ዝኣትዎን።
ኤዲኪ፡ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ኣብ ዘለዉን ካልኦት ዘመሳሰሉዎምን ኣርእስቲታት፡ ብዕምቆት ዘትዩን፡ ኣብ መንጎ ኣባላቱ ዝኾኑ ሰልፊታት/ውድባት ቀያዲ ኣብ ዝኾኑ ስምምዓት በጺሑን፡ ክዕድሞ ዘለዎ ዋዕላ ኪኸውን ይግባእ። ኣብ ምዕዳሙን ናብዮቱን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ መስርሕ ኣከያይድኡ ይኹን ውጽኢቱ፡ ኤዲኪ፡ ወሳኒን መርሕነታዊን ተራ ክጻወት ታሪኻዊ ግዴታን ሓላፍነትን ኣለዎ ካብ ዝብል እምነት ብምብጋስ ኢዩ።
ስለዚ፡ ኤዲኪ፡ ኣብ ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ተሳተፍቱን ኣገባብ ተስትፎን፡ ዕማም ዋዕላን ውጽኢቱን፡ ዘለዎ መረዳእታን ትጽቢትን ኣብዘን ዝስዕባ ነጥቢታት ኪጽሞቕ ይከኣል፡-
ሀ. ተሳተፍቱን ኣገባብ ተሳትፎን፡
- ብሓፈሻ፡ ኩሉ ወጻኢ ካብ ሃገር ዝርከብ፡ ንስርዓት ህግደፍ ዝቃወም፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝቃለስ፡ ኤርትራዊ ተወኪሉ ዝሳተፈሉ ይኸውን።
- ብዝተኻእለ መጠን፡ ርትዓዊ ተሳታፍነት ዘረጋግጽን፡ ኣበርክቶ ኤርትራውያን ዝዕድምን ዘረጋግጽን ቅጥዒ/ኣገባብ ኪወጸሉ።
- ናይ ዝበዝሐ ኣብ ወጻኢ ዝርከብን ተቓዋሚ ስርዓት ህግደፍ ዝኾነን ኤርትራዊ ተሳትፎ ኣብ ዋዕላ፡ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ዝግበር ቃልሲን ኣበርክቶን፡ ናይ ይብጽሓንን ዋንነትን (sense of belonging and ownership) ስምዒት ኣሕዲሩ: ዝህልዎ ተሳትፎን ኣበርክቶን ዘሐይል ኢዩ።
ለ. ዕማማት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡
- ኣቐዲሙ ብስምምዕ ኣባላት ውድባት ተነዲፉ ብመገዲ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንዝቐርብ ሰነዳት፡ ብዝተረፉ ካልኦት ኣባላት ዋዕላ፡ ዝውሰኽ ተወሲኹዎ ወይ ዝጎድል ጎዲሉዎ፡ የጽድቕ።
- ቅድመ-ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝህሉ መድረኽ፡ ንደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ዝመርሑን ስርሓቱ ዘወሃህዱን ኣካላት ኣመራርሓ የቕውም/ይመርጽ።
- ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ኣብ ዝግበር ቃልሲ፡ ሓፈሻዊ መምርሒ ስራሕን መወከሲን ኮይኑ ዘገልግል ናይ ትግባረ ስራሕ ስትራተጂ (action plan strategy) ይሕንጽጽ።
ሐ. ትጽቢታት ሰዲህኤ ካብ ዋዕላን፡ መጻኢ ኤዲኪን።
- ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ሰጢሙ፡ ተቐባልነቱ ብህዝቢ ተረጋጊጹ፡ ኣድማዕን መርሕነታውን ተራ ክጻወት ዘኽእሎ ብቕዓት ክውንን፤
- ደምበ ተቓውሞ ብሓባር ዝጥቀመሉ፡ ብልፍንቲ ፖሊቲካዊ ውድባት፡ ህዝባውያን ማሕበራት፡ ማሕበራውያን ጉጅለታት፡ …ወዘተ፡ ዝቖመ፡ ብዝተሓተ ናይ ሓባር ፖለቲካዊ ፕሮግራም ዝምእዘዝ፡ ሰፊሕ ኤርትራዊ ጽላል ውድብ ኪቐውም፤
- ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ንዝካየድ ቃልሲ ዝመርሕን ዘወሃህድን መርሕነት፡ ብመትከል፡ ካብ ኩሎም ተሳተፍቲ ዋዕላ ዝኾኑ ውድባት፡ ህዝባውያን ማሕበራት፡ ማሕበራውያን ጉጅለታትን፡ …. ወዘተ፡ ኪቐውም። ይኹን’ምበር፡ ክንዲ ስማዊ፡ ኣድማዒ ኪኸውንን ጽቕጥቅጥ ንምውጋድን ዘኽእል መለክዒታት ኣባልነት ምጥቃም ኣገዳሲ ኢዩ።
21.04.2010
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ናይ ቀረባ ጊዜ ዓንቃፊ ተረኽቦታት
Last Updated on Tuesday, 20 April 2010 12:58 Written by መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም፤ Tuesday, 20 April 2010 12:55
ምሕዝነታት ኤርትራ ካብ ተስዓታት ዝጀመረ ምዃኑ ካብ ህዝብና ዝፈልጦ ውሑድ ኢዩ። እቲ ዝያዳ ዝዝረበሉ ሃገራዊ ጽላል፡ እቲ ብ1999 ዝቖመ ምሕዝነት ኢዩ። ነዚ 11 ዓመት ዝዕድሜኡ ምሕዝነት (ሎሚ ብኪዳን ዝፍለጥ) ካብ ዝቖመሉ ኣትሒዘ ብመሪሕነታዊ ደረጃ ስለ እተኸታተልኩዎን ስለ ዝፈልጦን፡ ብዙሕ ዝብሃል ነይሩኒ። ነቲ ናይ ቅድሚ ገለ ዓመታት ታሪኽ ንግዚኡ ኣወንዚፈ ግን፡ ኣብዚ ቀረባ ኣዋርሕ ካብ እተዓዘብኩዎ ድኽመታት “ምሕዝነታዊ ኣሰራርሓና” ሰንኮፍ ምንባሩን ምዃኑን ዝሕብር ነጥብታት ምእንቲ ኣፍልጦ ህዝቢ ኢለ ክጠቓቕስ ደልየ። ነዚ ንምግባር ዘገደደኒ ከኣ ብላዕለዋይ መሪሕነታዊ ደረጃ ኪዳንን፡ ብኣባልት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝፍለጡ ኣሕዋትን፡ ብጽሑፋትን፡ብራድዮን ብፓልቶካትን ዝዝረብ፡ ክእረም ዝግብኦ ብሂላትን ኣቀራርባን ስለ እተዓዘብኩ ኣየ። እቲ ሓሓሊፈ ዝጠቓቕሶ ሓቅታት ከኣ ህልዊ ኣሰራርሓና ዘንጸባርቕ ምዃኑ ኣንባቢ ኣይስሕቶን። ክእረም ምእንቲ ከኣ ብህዝብና ክፍለጥ ይግባእ፡፡ ብሻራነት ወይ ብቲፎዝነት ውድባት ከይርኤና፡ ነቲ ጌጋታትና መዚንና ክንእርሞ ንጥቕምና ኢዩ። እንተዘየሎ፡ ከም ሕሉፍ ታሪኽ ኪዳን፡ ኣብ ዕንክሊል ምንባርና ኢዩ። በዚ ኣተሓሕዛና ከኣ ኣብ ሃገራዊ ጽላል ኮነ ኣብ ውድባት ህዝቢ ከንዕስል ኣይክንበቕዕን ኢና።
ዘይምትእምማንን ዝደጋገም ቅልውላዋት ኪዳንን፤
ኣብ ጉዕዞ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ዘይምትእምማን ነባሪ ሕማም ኰይኑ ቀጺሉ ነይሩን ኣሎን። እዚ ከኣ ቅርጻ ኣወዳድባን ኣወኻኽላን ምሕዝነታት ኤርትራ ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ ምልኣት ስለዘይብሉ ኢዩ። እዘን ሕጂ ዘሎዋ ውድባት ኤዲኪ ወላ ኣብ ኩሉ ነገራት ተሰማሚዕና ኣሎና ኣብ ዝበላሉ ጊዜ እውን፡ ብዘይተጸበይኦ ጸገማት ኣብ ቅልውላው ክኣትዋ ይርኣያ። ንኣብነት፡
1. ቅልውላዋት ብጒዳይ መሪሕነት፡ እቲ ኣብ ጉባኤ የካቲት 2007 ዘጋጠመ ቅልውላው እተጸበናዮ ኣይነበረን። ቀጺሉ’ውን፡ ነቲ ናብ ክልተ ተገሚዑ ዝነበረ ሸነኻት ኤዲኪ ንምቅርራብ ነዊሕ ጊዜ ዝወሰደ ዘተ ተገይሩ። ናብ ሓድነታዊ ጉባኤ ንምብጻሕ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ቈይማ፡ ምስታ ብክልተ ሰባት ዝቖመት ኣወሃሃዲት ኣካል (ማለት፡ ብመንግስታኣብ ኣስመሮምን፡ ሑሰን ኸሊፋን) ብምትሕብባር፡ ነቲ ካብ ውድባት ዝቀረበ ወረቃቕትን ርእይቶታትን ድሕሪ ምጽፋፋ ንድፍታት ተዳልዩ። ክፈላልዩ ዝኽእሉ ነጥብታት ተዘትዩሎም፡ ብናይ ሓባር ምርድዳእ ናብ ጉባኤ 2008 ተኣትዩ። ናይ ኣጀንዳታት ክትዕ ኣብ ሓጺር እዋን ተወዲኡ ኣብ መሪሕነት ምቋም ምስ ተበጽሐ ውሑድ ውድባት ኤዲኪ፡ ነቲ እዉጅ ዝነበረ እሞ ተወዳዳሪ ዘይነበሮ፡ ሕጹይ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ንኣቦ ወንበርነት ኤዲኪ ክመጽእ የብሉን ዝብል ደረቅ መርገጽ ናብ ዳግም ቅልውላው ገጹ ደፊኡ። ሰውራዊ ባይቶ ካብ 2001 ንድሓር ነቲ ሃገራዊ ጽላል ናይ ምምራሕ ጊደ ተነፊጉዎ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ እንደገና ብ2008 ሕድገታት ክገብር ተገዲዱ። በዚ ምኽንያት እውን እቲ ክፍወስ ጀሚሩ ዝነበረ ቊስሊ ከይተበገስና ተጐዲኡ፣ ምትእምማን ናይ ምፍጣር መንፈስ እውን ኣብ ሕቶ ምልክት ኣትዩ።
2. ውሽጣዊ ስኒት ኪዳን ከይዓቢ፡ ምትዂታዃት ቀጻሊ ነይሩ። ኣንጻር ኣባል ውድባት ንዝግበር ጌጋታት ዓገብ ዝብል ኣካል ኣይነበረን፡ የለን ከኣ። ኣንጻር ኣባል ውድባት ዝግበር ጌጋታትን ግህሰታትን፡ በቲ መሪሕነት ኪዳን ዝግበር ወይ ብኡ ቅቡል ኰይኑ ስለዝርኤ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ኪዳን ሻራዊ ምትህልላኽን ጸለመታትን ቀጻሊ ኣብ ርእሲ ምንባሩ፡ ነቲ ብሕቡእን ብቅሉዕን ዝካየድ ናይ ብርዒ ውግእ እኳ ጠጠው ከብሎ ዝኽእል ተሳኢኑ። ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን ጊዜ ጸለመታት ናብ ፍሉያት ሰልፍታት ዘቕንዐ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ ውሽጢ 2009 ጥራይ ኣንጻር እተን ንሓድነት ዝጒዓዛ ዘነበራ ሰልፍታት ዘቕንዐ ጸለመ (እሞ ኣብ ዕላዊ ኣኼባታትን፡ ፈስቲቫላትን፡ ወብሳይታትን ዝስማዕን ዝርኤን ዝነበረ ወፍሪ) ኣስደማሚ ነይሩ። ከም ውልቀ ሰባት ኮነ ከም ውድብ፡ ልቢ ነዕቢ እናተባህለ ንነዊህ ጊዘ መልሲ መብርሂ ይኹን መልሲ ከይተዋህበ ቀጺሉ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ቀዳማይ ምኒስትር ኢትዮጵያ ከይተረፈ ተዓዚቡዎስ፡ ንመሪሕነታት ውድባት ኪዳን “እዚ ጒዳይዚ የኽፍኣልኩም ኣሎ፤ ኣንጻር ህግደፍ ንዝቃለሱ ብጾትኩም፡ ህግደፍ ክትብሉን ከተብሉን ዝቡቕ ኣይኮነን፤ ንመቓልስትኹም ተርሕቑ ስለምንታይ?” ዝበሎም ጊዜ ነይሩ።
3. እቲ ኣንጻር ዝሰምራ ዝነበራ ውድባት ዝግበር ዝነበረ ጸለመታት ደረቱ የሓልፍ ስለዝነበረ፡ ወኪል ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት (ብወርሒ ጥሪ 2009) ነቲ ዝኸይድ ዝነበረ ጸለመታት ንኲላትና ሃሳይ ስለ ዝኾነ ጠጠው ከነብሎ ጻዕርታት ከነካይድ ኣሎና ኢሉ ከም ኣጀንዳ ሓሳብ ኣቕሪቡ። እንተኾነ ግን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ነዚ ዕሸሽ ኢሉ ሓሊፉዎ። እዚ ቅድሚ 15 ወርሒ ማለት ኢዩ!!
4. እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣሉታዊ ምዕብልናታት ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናወሰኸ መጺኡ። ንኣብነት ፡-
- ሕንፍሽፍሽ ኣብ ጨንፈር ኤዲኪ ኣውስትራልያ፡– በሺር ይስሓቕ ንኪዳን ወኪሉ ብግንቦት-ሰነ 2009 ናብ ኣውስትራልያ ዑደት ኣብ ዝገበረሉ ጊዜ፡ ነቶም ቀንዲ ተሓባበርቱን ተቀበልቱን ዝነበሩ ኣባላት መሪሕነት ሰልፊ ህዝብን ሰልፊ ዲሞክራስን ኤርትራ ከምኡ እውን ኣቦ ወንበር ጨንፈር ኤዲኪ ኣብ ሚልቦርን ከም ዓንቀፍቲ ቆጺሩ ናይ ጸለመ ጸብጻብ ብምቕራቡ ኣካታዒ ጉዳይ ኮይኑ፤ ክሳብ ኣብ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ተዘሪቡሉስ፡ ክምርመርን ክጻረን እውን ውሳነ ተበጺሑ። ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ግን ነዚ ብባይቶ እተዋህቦ ሓላፍነት፡ ክሳብ ሎሚ ፍታሕ ኣይገበረሉን። ጨንፈር መልቦርን ኣብ ክልተ ተመቂሉ ተሪፉ።
- ብሰልፊ ዲሞክራስን ሰልፊ ህዝብን ንዎርክሾፕ ኪዳን ዝተዳለወ ወረቀት ቅድሚ እቲ ዎርክሾፕ ምጅማሩ ነቶም ኣንጻር ሰልፍታትና ዝጽሕፉ ተመሓላሊፊስ፡ “ነዚ ወረቐት’ዚ ፎእ በልዎ” ዝብል ዓንቀጽ ኣብ ኢንተርነት ወጺኡ። ኣቦ መንበር ኣሰናዳዊት ሽማግለ ዎርክሾፕ ዝነበረ በሺር፡ እቲ ወረቐት ናባኻ’ዩ ተላኢኹ፡ መን ናብ ኢንተርነት ኣመሓላሊፍዎ ምስ ተባህለ “ኣነ ኣይፈልጥኩን” ብምባል ብኣሉታ መሊሹ። ስለምንታይ ትብሃል ኣሎኻ? ዝብሎ ስልጣን ኣይነበረን። እቶም መጒዳእቲ እተሰምዖም ሰልፍታት ዝገብርዎ ጠፊእዎም ስቕ መሪጾም።
- ኮንፈረንስ ብሩክሰል፡– ኣብ ኮንፈረንስ ብሩክሰል ኤዲኪ ክዕደም ብመትከል ኣባላት ፈጻሚ ሽማግለ ዘይንፈላለየሉ ጉዳይ ነይሩ። እንተኾነ ምስታፍ ኤዲኪ ይኹን ካልኦት ውድባት ኣብ ኢድና ከም ዘይኮነ እናተፈልጠ፡ ኣብ ልዕሊ ተዓዲመን ዝነበራ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ኣብ ልዕሊ ዓደምትን ተዓደምትን ወጻእተኛታትን፡ ብዕላዊ ደብዳቤ ከምኡ ኸኣ፡ ብሬድዮን ተለቪዥንን ብቃለ-መጠይቅን ኣቢሎም መሪሕነት ኪዳን እዚ ዘይበሃል ውንጀላን ክስታትን ኣካይዶም። ብደረጃ ኪዳን እሞ መን ዓገብ ክብሎም። ኣብቲ እተዓደምናሉ ኮንፈረንስ ስለ እተኻፈልና ጥራይ፡ ብዛዕባ ብሩሰልስ ዜናዊ ንጥፈታትና ብናይ ኪዳን መሳርሒታት ዜና ከይቃላሕ ተኣጊዱ። ወኪል ሰልፊ ህዝቢ ብተለቪጅን ኪዳን፡ ብዛዕባ እቲ ዕዉት ዝኾነ ውጽኢታት ኮንፈረንስ ብሩክሰል ከመሓላልፍ ዝሓተቶ ዕላዊ ጠለብ ከምዘይፍቀደሉ ብጽሑፍ ተመሊሱሉ።
5. እቲ ኮነታት ኣብ ከምዚ ደረጃ ምስ በጽሐ ነቲ ሽግራት ኮፍ ኢልና ክንዛረበሉን ክንኣልዮን ብምሕሳብ ኣቦ መንበር ኪዳን ኣኼባ ክጽውዕ ወኪል ሰልፊ ህዝቢ ብጽሑፍ ሓቲቱ። እቲ ሕቶ ክሳዕ የካቲት 2010 መልሲ ከይረኸበ ጸኒሑ።
ውሳኔ ማእከላይ መሪሕነት ኪዳንን ምቛም ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዋዕላን፡
ማእከላይ መሪሕነት ኣብ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ውሳኔ ንብጻሕ ዝርርብ ከካይድ ከሎ፡ ኣብ ውሽጡ ክልተ ርእይቶታት ነይሮም። ንሳቶም ድማ፡ እቲ ሓደ ሸነኽ ዋዕላ ኣብ ሓደ ዓመት ምግባር ነዊሕ ኮይኑ ዝርኣዮ፤ እቲ ካልኣይ ርእይቶ ኸኣ ዓመት ሓጺር ኮይኑ ይረኣዮ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ግን “ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ክግበር” ዝብል ማእከላይ ሓሳብ ተወሲኑ። ዘይከኣል እንተኾይኑ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ምግባሩ ግድን ኣይኮነን ማለት ነይሩ። ባይቶ ኣብ ክትዓቱ ኣስሚርሉ ዝነበረ’ውን እቲ ምስንዳእ ኣዓዋቲ ክኸውን ከም ዝግብኦን፡ እቲ ናይ ጊዜ ገደብ ንምስንዳእ ዋዕላ ብኣሉታ ክጸልዎ ከምዘይብሉን ኢዩ። ንፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኸኣ ነዚ ኣብ ግብሪ ከውዕል መዚዙዎ።
6. ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ ስሩዕ ኣኼባ ናይ ወርሒ 8-2009፡ ብጒዳይ ዋዕላ ነዚ ዝስዕብ ውሳኔታት ኣሕሊፉ፡_
- ኣሰናዳኢት ሽማግለ ብ21 ኣባላት ክትቀውም፤ ንሳቶም ከኣ 13 ካብ ውድባት ኪዳን፡ 8 ድማ ካብ ህዝቢ፡ ማለት ካብ ሲቪል ማሕበራት ክመጹ ተወሲኑ።
- ነቶም ካብ ህዝቢ/ሲቪል ማሕበራት ዝመጹ ኣባላት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ከኣ፡ ከመይ ከም ዝምረጹ እተጸንዕ ቲክኒካዊት ሽማግለ ኣቚሙ፤ ንሳቶም ድማ፡
ሀ) ሓጅ ዓብደልኑር – ኣቦ መንበራ።
ለ) ቀርነልዮስ ዑስማን – ኣባል
ሐ) በሺር ይስሓቕ – ኣባል።
7. ኣብ ታሕቲ ተጠቒሱ ከም ዘሎ ከኣ፡ ብጒዳይ ዋዕላ ካብ ሓምለ ክሳዕ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ 2009 ወላ ሓንቲ ከምዘይተገብረ ብሩህ ክኸውን ኣሎዎ።
– እዛ ኣብ ላዕሊ እተሓበረት ተክኒካዊት ሽማግለ ርክባ ምስ ኣቦ ወንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ክኸውን ወይ ጸብጻባ ናብ ኣቦ ወንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ከተቀርብ ተወሲኑ።
– እታ ሽማግለ፡ ቀዳማይ ኣኼባኣ ዕለት 30-9-2009 ክትገብር ተሓሲቡ ነይሩ። እንደገና ንዕለት 15-10-2009 ክግበር ተቐይሩ፡ እንተኾነ ኣይተተግበረን። ድሕሪ እዚ ሓጅ ዓብደልኑር ብስድራ ቤታዊ ጒዳይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ወጺኡ። በሺር እውን ንውድባዊ ስርሑ ንሱዳን ከይዱ። ከምዚ ኢሉ ናይ 3 ሰባት ተክኒካዊት ሽማግለ ስራሕ ብፍጹም ተረሲዑ ተሪፉ።
– ኣብ ውሽጢ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ምፍንጫል ምስ ኣጋጠመ፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ንምርኣይ ህጹጽ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ንዕለት 5-12-2009 ክግበር ተወሲኑ። እዚ ኣኼባ እዚ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይጒተት ምስ ተዓዘብኩ ንተወልደ በኣካል ረኺበ፡ እዚ ኣኼባ ካብ ዕለት 15-12-2009 ኣንተደኣ ተመሓላሊፉ ጉባኤታት ኣለና፤ ንሕና ሰለስተ ውድባት ክንሳተፎ ኣይንኽእል ኢና ኢለዮ ከብቅዕ፡ ንሓደ ካብ ስዑድያ ዝመጽእ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ምጽባይ ስለዘገደሶ፡ኮረም መሊኡ ኣንከሎ እቲ ኣኼባ ክሳኦ 19-12-2009 ደንጒዩ። ኣብቲ ዕለት’ቲ ግን ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣኼባ ባይቶ ስለ ዝነበሮ ክመጽእ ኣይከኣለን። ኣነ ግን (ሽዑ ወኪል ሰልፊ ህዝቢ) ኣብታ ቀዳመይቲ ዙር ተሳቲፈ። ኣብ ጉዳይ ድሕነት ርእይቶይ ምስ ሃብኩ፡ ንምጽንባራዊ ዋዕላ ሰለስተ ውድባት ኣብ ዝምልከት ስርሔይ ከይደ። ኣብ መኽፈቲ ናይ 19-12-2009 ኣኼባ፡ ተወልደ ገብረስላሴ ድሕሪ ጉዳይ ድሕነት ካልእ ጉዳያት ክንርኢ ኢና ምስ በለ፡ ኣነ ተቓዊመ። ንሱ ድማ እዚ ንፍሉይ ጉዳይ ዝተጸወዐ ህጹጽ ኣኼባ ስለዝኾነ ካልእ ውሳኔታት ክውሰነሉ ኣይግባእን፤ እተን ናብ ሓድነት ገጸን ዝኸዳ ዘሎዋ ሰልፍታት እውን ክሳተፍኦ ኣይክእላን ብማለት ተቓዊመ። ነዚ ዕሸሽ ኢሎም ብምሕላፍ ከኣ ወከልቲ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ህዝብን ሰልፊ ዲሞክራስን ኣብ ዘይነበሩሉ ኣኼባ ፈጻሚት ብጒዳይ ሽዑ እተነየቱሉ ዋዕላ ብዙሕ ውሳኔታት ኣመሓላሊፎም። እዚ ዝስዕብ ከኣ ይርከቦ ነይሩ፡-
- ሓጅ ዓብደልኑር ስርሑ ወዲኡ ንኣዲስ ኣበባ ክምለስ ኣብ መንገዲ ምህላዉ እናተፈልጠ እንከሎ፡ ንዕኡ ኮነ ንሰልፉ ከይሓበሩ፡ ካብታ ተክኒካዊት ሽማግለ ኣውሪዶም ብናይ እስላማዊ ሰልፊ ወኪል ዝኾነ፡ ሽዑ ካብ ሽዑዲያ ዝተመልሰ ኣሕመድ ሰፈር ተኪኦምዎ።
- ካብ በርጌሳዊ ማሕበራት ኣብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝምረጽ “ብስቱር ይኹን ብእዉጅ” ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ጸግዕነት ክህልዎ የብሉን ዝብል ውሳኔን መምርሕን ኣብቲ ናይ መወዳእታ ሰሙን ታሕሳስ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኪዳን ኢዩ ተወሲኑ።
- እዚ ውሳኔታት እዚን ምርጫ ወከልቲ በርጌሳዊ ማሕበራትን ኣብ ዘይህላዌ 3 ሰልፍታትና ተገይሩ ጥራይ ዝይኮነ፡ መነ-መን ከም እተሓጽዩን እተመርጹን ከይተሓበረና ጸኒሑ።
- መኽፈቲ ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንዕለት 30 ጥሪ 2010 ክግበር፤ ድሒሩ ከኣ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ብዕለት 15-2-2010 ክጋባኣ ኢዩ ተባሂሉ። ብዛዕባ ምርጫ ሲቪክ ማሕበራት ንዂሎም ኣባላት ፈጻሚ ሽማግለ ኪዳን ከይተሓበረኒ ክሳዕ ፍርቂ የካቲት 2010 ጸኒሑ። ብጒዳይ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንምፍላጥ ብዕለት 15-2-2010 ንተወልደ ገብረስላሴ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣይግበርን ዲዩ ኢለ ሓቲተ፣ ሕጽረት ጊዜ ከም ዘሎዎ ገሊጹለይ። ኣብ መወዳእት ከኣ ናይ ፈጻሚ ሽማግለ ኣኼባ ተባሂሉ፡ ብዕለት 17.02.2010፡ ንገለ ደቓይቕ ቅድሚ ምጅማር ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ተኣኪብና። እተን ንፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ክሓተን ዝኸኣልኩ ሕቶታት ድማ እዘን ዝስዕባ ነበራ፡-
– ኣነ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ኣመጻጽኣ ሲቪክ ማሕበራት ዝኾነ ይኹን ሓበሬታ የብለይን፡፡ ስለምንታይ?
– ንኤውሮጳ ክልተ ኣባላት ተወሲኖምሎም ነይሮም ተባሂሉ። ከመይ ጌይም ሕጂ ካብ ኤውሮጳ ሰለስተ ኣትዮም ኣሎዉ ዝብሃል ዘሎ?
– ካብ ቀጠር ዝመጸ ሰብ፡ ንመን ኢዩ ወኪሉ መጺኡ ዘሎ? እቶም ካልኦትከ? ኣሜሪካኸ እንታይ ኮይኖም በዂሮም ትብሉና? ድምጸን ዝስማዕ ከም ስድሪ ዝኣመሰላ ማሕበራት ብኸመይ ተወኪለን? ወዘተ…
ነዚ ሕቶታት እዚ እተማልኤ መልሲ ከይረኸብኩሉ ግዜ ኣኺሉ ብሃታሃታ ኣብ ኣኼባ ኣስናዳኢት ሽማግለ ተሰጋጊርና። ንመጀመርያ ጊዜ እውን ብጕዳይ ከመይነት ውክልና በርገሳዊ ማሕበራት ክሓትትን በብቚሩብ ክሕበርን ጀሚረ።
ውክልና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኪዳን
ሰልፊና ካብ ምጽንባርዊ ዋዕለ ውጽእ ኢሉ፡ ጌና ስራሕ ከይጀመረ፡ ብሸነኽ ኣቦ መንበር ማእከላይ መሪሕነት ኪዳን፡ ዓብደላ ማሕሙድ፡ ዘይተጸበናዮ ህዉኽ ጠለባት ክሰድድ ጀሚሩ። ወከልትኹም ኣብ ፈጻሚ ሽማግለን ኣብ ኣሰናዳኢ ሽማግለን መነመን ኢዮም ከኣ ተባሂሉ። እዚ ሕቶታት እዚ ንኣኼባታት ማእከላይ መሪሕነት ኪዳን ስለዝምልከት ከኣ፡ ከምቲ ልሙድ ኣሰራርሓ ኪዳን፡ ክሳዕ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ፡ ኣብዚ ዘሎናዮ መሰጋገሪ እዋን፡ ብዝነበረና ውክልና ክንጸንሕ ከም እንኽእል ርዱእ ነይሩ። እቲ ልምዲ’ውን ከምኡ ኢዩ። (ኣብ ሰነዳት ኪዳን፡ እተጸናበረ ውድባት ድሕሪ ክንደይ ጊዜ ከም ሓደ ውድብ ከም ዝውከል ዝርዝራዊ ንጹርነት ስለዘየለ፡ ብሕሉፍ ልምዲ ወይ “ሳብቓ” ንምራሕ ኢልና። ግንባር ድሕነት ሓደ ውብድ ድሒሪ ምዃኖም ን7 ወርሒ ዝኸውን ኣብ ፈጻሚ ሽማግለን ኣሰናዳኢ ሽማግለን ከም 3 ውድባት እናተወከሉ ከም ዝጸንሑ ዝዝከር ኢዩ)፡፡ ዓብደላ መሓሙድን ካልኦትን ግን ነዚ ቅኑዕ መንገዲ ክቕበሉ ኣይደለዩን። ብሕጊ ምስ ተተሓሓዝናዮም፡ ድማ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልቲ እሞ ኸኣ ኣብ ታሪኽ ኪዳን ተገይሩ ዘይፈልጥ/ብዘይንቡር ኣገባብ/ “ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ኪዳን” ንዕለት 09.03.2010 ጸዊዖም። እቲ ብዘይ ንቡር ኣገባብ ዘብለኒ ዘሎ ድማ፡ ንቡር/ሳብቓ ዘይተኸተለ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ መሰል ኣባላት ማእከላይ መሪሕነት ዝገፍፍ ኣገባብ እውን ነይሩ። ማለት፡-
– ኣባል ማኣከላይ መርሕነት ኣብ ኣኼባ ክሳተፍ መሰሉ ምዃኑ እናተፈልጠ፡ ነዚ ዕድል እዚ ዝዓጹ ናይ ጊዜ ምድራት ተገይሩ። ብተዘዋዋሪ መንገዲ፡ ኣባላት ባይቶ ከምዘይመጹ ምግባር ዘይቅኑዕ ኣሰራርሓ ኢዩ ነይሩ።
– ኣብ መንጎ ሰለስተ መዓልቲ ይትረፍዶ እቶም ርሑቕ ዘለዉ ክሳተፉ እቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ እውን ክመጹ ኣይከኣሉን። እቶም ክመጹ ዘይክእሉ፡ ኣባላት ባይቶ ብዘይኮኑ ሰባት ቀይሮምዎም። ብወገንና ዘስደመመና ጒዳይ እኳ እንተኾነ፡ ነዚ ጥሕሰት ሕጋዊ ኣጸዋውዓ ኣኼባ ባይቶ እውን ሸለል ክንብል መሪጽና።
– ድሕሪ ህጹጽ ኣኼባ “ባይቶ” ኪዳን፡ ውክልና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ 3 ናብ 1 ወሪዱ። ካብቲ ዘይንቡር ጒዳያት እውን እቲ ምክትል ኣቦ መንበር ኪዳን ዝነበረ ብጻይ ሓጅ ዓብደኑርን፡ ኣብ ፈጻሚ ኣካል ኪዳን ናይ ህዝባዊ ጒዳያት ኣባል ዝኾንኩ ኣነን (መሓመድ ዓሊ)፡ ናይ ዓመትን ፈረቃን ንጥፈታትና ብደረጃ ጸብጻብ ናብ ባይቶ ኪዳን ከየቕረብና ጒዳይና ተዓጽዩ። ኣባልነት ኣብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ እውን ከምኡ። ሰልፍና፡ ነዚ’ውን ሸለል ንበሎ ብማለት ሓሊፍዎ።
– ኣብቲ ናይ 17 የካቲት 2010 ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ እውን ኣብ ቅድም ዝተወደኣን ዝተወደበን ኣኼባ ኢና ኣቲና። ውሽጣዊ ሕጊ ኣሰናዳኢት ክግበር ክትዕ ኣብ እተጀመረሉ፡ በሺር ኢሳቅ ኣስናዳኢት ሽማግለ ብ21 ትቀውም ኣይንበል እንታይደኣ ካብ ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን ትቅውም ጥራይ ንበል ኢሉ ሰለስተ ሰዓት ዝኸውን ኣብዚ ነጥቢ እዚ ተኻቲዑ። እቲ ብባይቶ ኪዳን እተሓንጸጸ ውሳኔ ብድልየታቶምን ከም ድላዮምን ክቕይርዎ ተረኺቦም። ኣብ መወዳእታ 21 ንበል ግን ምልክት/ፉትኖት ጌርና ንሕለፍ ተባሂሉ (ብህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ሕጋውነት ክሳዕ ዘልብስዎ)። ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተቃዎሞና ኣመዝጊብና። እዚ ነቲ ኣንጻር ገለ ሰልፍታት ብቅሉዕ ዝስራሕ ዝነበረ ጌጋ ኣሰራርሕ ኣብሪሁ የርኢ።
– ብጒዳይ ኣወኻኽላ በርገሳዊ ማሕበራት ዓበይቲ ሕቶታት ከለዋና፡ ኣብ ምጽራይን ኣብ ምሕታትን ብምድሃብ፡ ካብቲ ኣኼባታት ኣሰናዳኢት ምስሓብ ጊዜ ከም ዝወስድ ርኢና። መሪሕነት ሰልፊ’ውን ኣጽኒዑ ክጻዕ ዝበጽሖ ጊዜ ከምዘድልዮ ርዱእ ነይሩ። ክሳዕ ብሩህ ስእሊ ዝርከብ ከኣ ኣብቲ ኣኼባታት ኣሰናዳኢት ክንቅጽል ግድን ነይሩ።
– ካልእ ኣገዳሲ ነገር ኣብ ክትዕ ኣሰናዳኢት ሽማግለ፡ ዋዕላ ዝግበረሉ ጊዜ ምውሳን ነይሩ። ኣብ ውሽጥና ክልተ ርእይቶ ነይሩ። እቲ ሓደ ኣብ ታሕሳስ 2010 ይገበር ዝብል ንሕና ዝነበርናዮ ዓብላሊ ደገፍ ዝነበሮ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልኣይ ሸነክ ድማ ወርሒ ሰነን ሓምለን ዝብል ነይሩ። ብድምጺ ኣብ መወዳእታ ታሕሳስ 2010 ክግበር ተወሲኑ ተደምዲሙ። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ግን፡ ብዓል በሺር ብደገፍትና ተደዊሉልና፡ “ንሕና ኣብ ታሕሳስ ኣይንምውሎን ኢና ኢሎምና” ብማለት ነቲ ኣብ ሓምለ ይገበር ዝብል ርእይትኦም ዳግም ኣቕሪቡ። እንደገና ዳርጋ ክልተ መዓልቲ ኣካቲዑና፤ ድምጺ ተዋሂቡዎ፡ ክልተ ሲሶ ስለዘይረኸበ ወዲቑ። እንደገና፡ ጌጋ ውጺት ኣዊጅና ብዝብል ምኽኒት ካልኣይ ግዜ ኣድሚጾም ክልተ ሲሶ ከምዝረክብ ጌሮም!!! ነዚ ኣገባብ እዚ ተጻሪርና ተቃወሞና ኣመዝጊብና። ካልእ ክንገብሮ እንኽእል ነገር ኣይነበረን። ደጊመ ክብሎ ዝደሊ፡ ነቶም ካብ በርገሳዊ ማሕበራት መጺኦም ዝተባህሉ ፈሊጥናን ኣጽኒዕናን እንተንነብር፡ እቶም ኣብ ኣወኻኽልኦም ምልክት ሕቶ ዘሎዎም መጽናዕቲ ይገበረሎም ምበልና፤ ካብ ኣኼባ እውን ክንበኲር ምተገደድና። ብወገንና ኮነ ብወገን መሪሕነት ሰልፊን፡ ጌና ብርግጽ ዝበጻሕናዮ ጭብጢ ኣይነበረን። እዚ ካብቲ ሕጋዊ ጒድለታት መሪሕነት ኪዳን ኢዩ። ክሕተቱሉ ከኣ ይግባእ ነይሩ። ጌጋታት ሸለል ምባል ደረት ክግበረሉ ምተገብኤ። ደጊመ ክብሎ ዝደሊ፡ ካብ ጌጋታትና እንተዘይተማሂርና ኣብ ሕንፍሽፍሻት ክንነብር ኢና።


c: text/html

text:
ቀዳማይ ክፋል ብዳኒኤል ካብ መቐለ
ትርጉም “ዓቕሊ” ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ተቐሚጡ ከምእንርኽቦ መበቆል እቲ ቃል ግሪኽ ኮይኑ “ነዊሕ ዝፀንሕ መንፈስ” ማለት እዩ። ነዚ ኣራጕዱ እንተብራህርሆ “ትዕግስቲ:”፣ “ህድኣት”፣ ምፅዋር፣ “ንዅራ ደንጓዪ ምዃን” ዝብል ሓሳብ እውን ሓቚፉ ኣሎ። ኣብቲ መፅሓፍ “ዓቢ ሰብ ዝበሃል ድማ ሕነ ኽፈዲ እናኸኣለ እውን ብስምዒት ተደፋፊኡ ከምኡ ዘይገብርን ንኹሉ ብምስትውዓል ዝፍፅምን እዩ” ይብሎ።
ባህሊ፣ ልምድን ክብርታትን ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህወሓትን እንትዕዘብ ምስዚ ትርጉም ቀጥታዊ ምምሳል ዘለዎ ኮይኑ ይርአየኒ። ህዝቢ ትግራይ ኣብ መዋእሉ ብኣዝዮም ፈተንቲ ኩነታት ተዓጂቡ እምነ ዓረ ኮይኑ ንገሊኦም ብኣርምሞ ንገሊኦም ልዕሊ ዓቕሉን ሓደጋ ህልውንኡን ኮይኑ እንትረኽቦም ድማ ከም ሰገን ርእሱ ናብ ሑፃ እናቐበረ ዘይኮነስ ፊት ንፊት ገጢሙ ረዚን ዋጋ እናኸፈለ ኣብዚ ብርኪ ዝበፀሐ ህዝቢ እዩ።
ህዝቢ ትግራይ ኣብ መዋእሉ ንነገራት ብትዕግስትን ብርግኣትን እናረአየ፤ ክንዲ ዝወሰደ ግዘ ይውሰድ ብዝግባእ እናተንተነ፤ ሓሳባት ካብ ዝመፁ ይምፅኡ ብሓሳብነቶም ወሲዱ ሚዛናዊ ኮይኑ ዝርእን ዝውስንን ጥንኩር ባህሊ ዘለዎ ህዝቢ እዩ። ከየመዛዘነ ኣይውስንን። ብስምዒት “ልክዕ ልክዑ ሂበዮ”፣ )ረሃፅ ብረሃፅ ገይረዮ” ወዘተ ምባል ልምዱን ባህሉን ኣይኮነን። ንሓድሽቲ ነገራት ሓሲቡን ኣስተንቲኑን፤ ከጋጥም ዝኽእል ፀገም ገሚቱን እንተጋጥም ድማ ንምፍታሕ ተዳልዩን ዝኣቱ፤ ሓድሽ ነገር ዝፈጥርን ዝቕበልን፣ መሃዛይን ሓታታይን ባህሊ ዘለዎ ህዝቢ እዩ ህዝቢ ትግራይ። ብስምዒት ሆ ሆ ምባል ኣይኣመሉን።
ህዝቢ ትግራይ ባህሊ ሓቢርካ ምስራሕ፣ ተሓጋጊዝካ ምዕባይ፣ ተደጋጊፍካን ተመካኺርካን ምምራሕ፣ “ህዝቢ እንትርባሕ እዩ ረብሓይ ዝረጋገፅ” ኢሉ ዝርዳእ ባህሊ ዝወነነ እውን እዩ። እዚ ህዝቢ ንለውጥን ዕብየትን ዘለዎ ባህጊ ድማ ማዕረ ማዕረ እቲ ፀዋርነቱ እዩ። ኣብታ ዘለዋ ተሸኺሉ ክነብር ዘይመርፅ፣ ሓዱሽ ነገር በብእዋኑ ዝደልን ዝቕበልን፣ ቅድሚ 50 ዓመት ኣብ ዝነብረላ ዝነበረ ሜላ ኣነባብራ ክነብር ዘይፈቅድ፣ ካብ ዝነበሮ ንምውፃእ ዝፅዕር ድኹም ባህሊ ዘይብሉ ህዝቢ እዩ። እዚ ህዝቢ ተባዕ ህዝቢ እዩ። ብድፍረት ይቃለስ፣ ብዓርሰ እምነት ንመሰሉ ይሓትት፣ ብዶብ እንከይተሓፀረ ኣንፃር ዝኾነ ወፅዓ ሕብረተሰብ ዝቃወም ህዝቢ እዩ ህዝቢ ትግራይ።
ካብ ማህፀን ህዝቢ ትግራይ ዝተፈጠረ ውድብ ህወሓት እውን ከምኡ እዩ። ህወሓት ኣብ መዋእሉ ብሕልፊ ከዓ ኣብቲ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ካብ ዝነበሩ ዝተፈላለዩ ውድባት በይኑ እናሰዓረ ዝመፀሉ ሚሽጥር በብእዋኑ ንዝገጥምዎ ዝነበሩ ከበድቲ ፈተናታት ተፃዊሩ ዕላምኡን ህዝባውነቱን ሓልዩ ስለዝኸደ ጥራሕ እዩ። ነቲ ብፀልማት ዝተዓበጠ ዘበን ብዓቕሉን መስዋእቱን ቀዲዱ፣ ኣማዕድዩ ጭላንጭል ብርሃን እናጠመተ እዩ ነቶም በብመዓልቱ ኣብ ዝባኑ ዝዓርፉ ዝነበሩ መደንፀውቲ ግፍዕታት እናተፀመመ ፅባሕ ንዝመፅእ ወለዶ ዓቕሊ ገይሩ እቲ ዝሓለሞ ዝፈፀመ።
ሕልሚ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ማዕርነት ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን እትቕበል ኢትዮጵያ ምፍጣር፣ ህዝቢ ካብ ድኽነት፣ ድንቁርናን ልመናን ምውፃእ ብሓፈሻ ናብራ እቲ ኣብ ዝኸፍአ ፀገም ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ምምምሕያሽ እዩ ነይሩ። ሕዚ እውን እምነቱ ንሱ እዩ። እዚ ንከኸውን ሰፋሕቲ ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። ኣብ ባዕሉን ኣብ ኩሎም ኣሓት ህዝብታትን እዛ ሃገር እውን ሰፋሕቲ ዓወታት ተመዝጊቦም። እዚ እንትኸውን ፈተና ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሓደ እዋን ዝዛዘም ኣይነበረን፤ ንሓዋሩ እውን ይቕንስ እምበር ክዛዘም ዝኽእል ኣይኮነን። ህዝቢ ትግራይ ኮነ ውድቡ ህወሓት እውን ከምኡ ኢሎም ኣይኣምኑን። ምኽንያቱ ህዝቢ ትግራይ ኮነ ውድቡ ህወሓት ኣብቲ ዘካየድዎ መሪርን ዝተናወሐን ቃልሲ ንፀላእቶም እንትስዕሩ ከምቲ ተጋዳላይ መለስ “ደርጊ ኩሉ ግዜ ክህሉ እዩ” ዝበሎ ብረቶም ደኣ ኣሕደግዎ እምበር እቲ ኣተሓሳስበኦም ሒዘምዎ ከምዝወረዱ ይርድኡ እዮም። ስለዝኾነ እውን እዩ ባህጊ እዞም ፀላእቲ ቀፃሊ ፈተና ኮይኖም ዝዘልቁ ዘለዉ። እዚ ባህርያዊ እዩ። ብቐፃሊ ንቑሕን ጠንካራን ቃልሲ ድማ ይፍታሕ።
ባህግን ዓቕልን ህዝቢ ትግራይ ሕዚ እውን ንሱ እዩ። ምስ ውድቡ ህወሓት ኮይኑ ከምቲ ልማዱ ንኹሎም ፈተናታት ከከም ኣመፃፅአኦም እናመከተ ክዘልቕ ነቶም በበእዋኑ ዝቐርብሉ ዘለዉ ናይ “ሆ ሆ” ዳሳት እናሰገረ እንትኸይድ ንሪኦ ኣለና። ህዝቢ ትግራይ ሕዚ እውን ዓቕሉን ባህጉን ተወንጢሕኻ ዘይድህሰስ ሰማይ፣ ጨሊፍካ ዘይውዳእ ባሕሪ ምኻኑ ፈተውትን ፀላእትን ብማዕረ ይድነቕሉ ኣለዉ። ኮይኑ እውን ግን ፀላእቲ ፀላእቲ እዮም፤ ተሰፋ ብዘይምቑራፅ ለይትን ቀትርን ዓቕሊ እቲ ህዝቢ ይፈታተኑ ኣለዉ። ለይትን ቀትርን ይኩሕኩሕዎ ኣለዉ። ኣብ ዋጋ እቲ ዓቕሉ ዝኾነ ነዊሕ ተስፍኡ ደቂሶም ኣይነሕልፍን እንትብልዎ ይርአዩ ኣለዉ። ዋጋ ዓቕሊ ህዝቢ ትግራይ ቃልሱን ተስፍኡን እዩ፣ ኣብዚ ግን ደጋጊሞም ይፈታተንዎ ኣለዉ። እዚ እንትብል ህዝቢ ትግራይ ሕዚ እውን እቲ ናይ ፀላእቲ ፈተነ ስለዝተደጋገመ ይስንብድ እዩ ንምባል ደልየ ኣይኮንኩን።
ኣነ ብውልቀይ ከምዝዕዘቦ ሓደ ዘሰንብድ ነገር ግን ኣሎ። እቲ ዝተለመደ ጣምራዊ መኸተ ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህወሓትን ካብ እዋን ናብ እዋን እናቐነሰ ይመፅእ ኣሎ። እዚ ብመሰረቱ ውድብ ህወሓት ዝውቀሰሉ እዩ ዝኸውን። ኣብ ውድብ ህወሓት ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ እናተዘሓሓለ ስለዝመፀ ነቶም በብእዋኑ ዝፍጠሩ ዘለዉ ፀገማት ንምምካት ድኽመታት ይረአዩ ኣለዉ። ብምኽንያት እዚ ከዓ እቲ ህዝቢ በብእዋኑ ዘልዕሎም ኣብ ዘሎ ጉዳያት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ፍትሕን ምምሕያሻትስ ይትረፍ ብኣውርኡ ኣብቲ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ ዝሃነፆ ስርዓት እውን ፈተናታት እንተጋጥም ይርአ ኣሎ። እዚ ብግልፂ ድኽመት ውድብ ህወሓት ኢህወዴግ ኮይኑ ነቲ ህዝቢ ድማ ኣብ ኣሳካፊ ኩነታት ንከኣቱ ገይርዎ ንዕዘብ ኣለና። ነቲ ኣብ ቃልሱን ተስፍኡን ዝተሰረተ ባሕሪ ዓቕሉ እውን ፈተና እንትኸውን ንርኢ ኣለና።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ነዚ ስርዓት ንምፍራስ ዝስርሑ ዘለዉ ስራሕቲ በብእዋኖም መልክዖም እናቐያየሩ ትኹረቶም ግን ኣብ ህዝቢ ትግራይን ውድብ ህወሓትን ኮይኖም ይቕፅሉ ኣለዉ። ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህወሓትን ካብ ካልኦት ህዝብታት ንምፍላይ ንዓመታት እናተሰርሐ ዝመፀ ስራሕ ንገለ ወገናት እንተደናግሮም ንርኢ ኣለና። ብሰንኪ ኣብ ውሽጢ ህወሓትን ኢህወዴግን ዘሎ ድኽመት ካብ እዋን ናብ እዋን ቀሊል ዘይብሃል ተቐባልነት እናረኸበ ኢሉ ኢሉ ንኹሉ ዝውክል እዩ እኳ እንተዘይተብሃለ ሓደ ብሄር ንኻልእ ብሄር ብዓይኒ ፅልኢት ዝረኣኣዩሉ፣ ፃውዒት ፀላእቲ ተቐቢሉ ሓደ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሓዉ ህዝቢ ተላዒሉ ህይወት ዘጥፈአሉ፣ ንብረቱ ዘቃፅለሉ፣ ካብ ቤት ንብረቱ ኣፈናቒሉ ዘባርረሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። እዚ ኩነታት ኣብ መንጎ ቁፅሮም ዘይንዓቑ ጎረባብቲ ብሄራትን ህዝብታትን ሃገርና ዝፍጠር ዘሎ ከይኑ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ዘሎ ፀቕጢ ግን ካብ ኩሉ ዝተፈለየ እዩ።
ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ፈሊኻ ናይ ምውቃዕ ስትራተጂ ፀላእቲ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተጠናኸረ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቲ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ክልል ኣምሓራ ካባቢታት ሰሜን ጎንደር ኣብ ተወለድቲ ትግራይ ኣነፃፂሩ ዝተፈጠረ መጥቃዕቲ ሕዚ ድማ ኣብ ገለ ከባቢታት ኦሮምያ ይትግበር ኣሎ። ነዚ ኩነታት ህዝቢ ትግራይ ብኣርምሞ ሓሊፉ ንፀላእቱ ቀፂዑ ነቲ ሃገር ናይ ምፍራስ ባህጊ ኣፈሺልዎ እዩ። እዚ እንትኸውን ስምዒቱ ኣብ ቀፃሊ ባህጉ ስለዝሸፈኖ እምበር እቲ ኣብ ልዕሊ ወገናቱ ዝበፅሐ በደል ዝተሰመዖ ሓዘን ግን ኩሉ ዝርድኦ እዩ።
እቲ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝተፈጠረ በደል ነቲ ስርዓት ከፍርሱ ብዝተዋፈሩ ፀላእቲ ዝተሓንፀፀ እኳ እንተኾነ ብቐንዱ ግን ብምኽንያት ኣብ ብኣዴን ኮነ ኢህወዴግ ዝነበረ ሕመቕ ፖለቲካዊ ውግንና ዝተፈጠረ ምዃኑ ተገምጊሙ እዩ። ኣብ ውሽጢ ብኣዴን ኢህወዴግ ዝነበሩ ኣከብቲ ክራይ ኣካላት ሕመቖም ንምሽፋን ኣብ ውሽጢ እቲ ክልል ኮነ ከም ሃገር ንዝፍጠሩ ዝነበሩ ትምክሕታዊ ኣተሓሳስባታት ተሓዊሶም ኣካል እቲ ዝተፈጠረ ዕግርግር ምዃኖም ኢህወዴግ ገምጊሙ እዩ። ህዝቢ ትግራይ እውን ነዚ ብኣግባቡ ይርዳእ እዩ።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ እንተኾነ እውን ኣብቲ ዓመት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሄራት ዘነፃፀረ ሓደጋ ዋላ ኣይብፃሕ ስፍሓት ዘለዎ ናዕቢ ተፈጢሩ ብርክት ዝበለ ህይወት ደቂ ሰባት ጠፊኡ፣ ንብረትን ሃፍትን ሰባት ተቓፂሉ እዩ። እቶም ዕግርግራት እውን መጠኖም ክፈላለ እንተዘይኮይኑ ሽም ውድብ ህወሓትን ህዘቢ ትግራይን ከየልዓሉ ዝሓለፍሉ እዋን ግን የለን። ኣብ ኩሎም ዓመፃት ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ኣጀንዳ ይኾኑ ኣለዉ። ነዚኦም ፈሊኻ ናይ ምውቃዕ ስትራተጂ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተጠናኸሩ ይቕፅሉ ኣለዉ። ኣብ ገለገሊኡ ከዓ ፀላእቲ ቀሊል ግምት ዘይወሃቦ ምድንጋራት ይፈጥሩ ኣለዉ። ናይዚ ቀንዲ ኣብነት ገይርካ ክረአ ዝኽእል ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ናይ ዝርከቡ ገለ ኣካላት ወያናይ ዴሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ እናተሸርሸረ በቲ ፀቢብን ትምክሕታውን ኣተሓሳስባ ተሸኒፎም ካብቲ መስመር ሸተተት ኢሎም ናብቲ “ደጋዊ ህዝባውነትን” ሕመቕን እንትሕወሱ ንርኢ ኣለና። እዚኦም ተደሚሮም ዓበይቲ ፈተናታት ህዝቢ እናኾኑ ይመፅኡ ኣለዉ። ፀላእቲ ከዓ ነዚ ተደጋጋሚ በደል ተጠቒሞም “ቡኻርያስ ፃድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር” ከምዝብሃል ሓለይቲ ህዝቢ ትግራይ መሲሎም ዳስ “ትብደል ኣለኻ” ተኺሎም ፃውዒት እንተቕርብሉ ንርኢ ኣለና። ብኣውርኡ እዛ ሃገር ከዓ ካብ እዋን ናብ እዋን እዋናዊ ፍታሕ ናብ ዘድልዮ ፖለቲካዊ ቅርሕንትታት ትኣትው ኣላ። ነዚ ኩነታት ውድብ ህወሓት ከመይ እዩ ዝርደኦ ዘሎ? ብስሩ ኸ እቲ ሃገራዊ ግዴኡ እንታይ እዩ? ኣብቲ ዘካይዶ ዘሎ ገምጋም ፍታሕ ሒዙ ክቐርብ ድዩ ? ግደ እቲ ኣባል፣ ደጋፍን ብሓፈሻ እቲ ህዝብን ከ እንታይ እዩ ክኸውን ኣብ ቀፃሊ ፅሑፈይ ሒዘ ክቐርብ እየ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰለ ምስ ማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ነበርቲ እቲ ዞባ ተዘራሪቡ
Radio Erena: 13 November 2017
ኣመሓዳሪ ዞባ ከሰለ ኣደም ጃማ ኣደም ምስ ነበርቲ እቲ ዞባ ዝኾኑ ማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ከምዝተዘራረበ ተሓቢሩ።
እቲ ኣማሓዳሪ ኣብቲ ብሓሙስ 9 ሕዳር ምስ ኤርትራውያን ማሕበረ ኮም ዘካየዶ ርክብ፣ ኣብ መንጎ ዝምድናታት እቲ ማሕበረ ኮምን ሱዳናውያን ደቀባት እቲ ዞባን ዘሎ ዝምድና ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ምህላው ኣገንዚቡ።
ዝምድና ሱዳንን ኤርትራውያን'ውን ጽቡቕ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ዞባ ከሰላ ኣብ ንጥፈታት እቲ ዞባ ንዝግበርዎ ዘለዉ ዝተፈላለየ ኣበርክቶታት ኣመስጊኑ።
ኣደም ጃማ ኣደም ምስ ማሕበርኮም ኤርትራውያን ዝዘራረብ ዘሎ፣ ብመንገዲ ከሰላ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግዲ ንቁጠባ እቲ ዞባ ሃስይዎ ከምዘሎ ድሕሪ ምግላጹ'ዩ።
ሱዳናውያን ነበርቲ ዞባ ከሰላ ብሰንኪ ክብሪ መነባብሮን ናህሪ ዋጋታትን ተደጋጋሚ እዋን ተቓውሞታት ኣብ ዘካይድሉ ዘለው እዋን፣ ኣማሓዳሪ እቲ ዞባ ብ31 ጥቅምቲ ምስ ነበርቲ ከባቢ ካራይት ኣኼባ ብምክያድ፣ ናብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግዲ ደው ንምባሉ ክሰርሕ ምዃኑ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ኣብቲ ኣቐዲሙ ምስ ዜጋታት ሱዳን ዝተኻየደ ርክብ፣ እቲ ካብ ዞባ ከሰላ ናብ ኤርትራ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብኮንትሮባንዳ ዝሰግር ዘሎ ነዳዲን ፊኖን ንቁጠባ እቲ ዞባ ይሃስዮ ከምዘሎ ዘተሰሓሳሰበ ኣደም ጃማ ኣደም ንዘይሕጋውን ነጋዶ ክንሃድኖም ኢና ክብል ገሊጹ።
ምስ ኤርትራ ዝህሉ ዝምድና ኣገዳሲ ስለዝኾነ፣ ኣብ ዶብ ዝካየድ ዘሎ ንግድ ሕጋዊ ዝኾነሉ መንገዲ ክናደ ምዃኑ'ውን ኣስሚርሉ።
ካብ ሱዳን ብዘይሕጛዊ መንገዲ ዝተሸመተ ከም ነዳዲ፣ ዘይቲ፣ ፊኖን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራትን ብዞባ ከሰላ ኣቢሉ ብኮንትሮባንዳ ናብ ኤርትራ ከምዝኣቱ ይፍለጥ።
==============================


text:
ኢትዮጵያ ሞንኮርኩር ሳተላይት ናብ ህዋ ክተወንጭፍ ትዳሎ ኣላ
መቐለ ታህሳስ 22/2009(ድወት) ኢትዮጵያ ናይ ባዕላ ሞንኮርኩር ሳተላይት ናብ ህዋ ንምውንጫፍ ኣብ ምስራሕ ከምትርከብ ሚኒስቴር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኣፍሊጡ።
ዳይሬክተር ርክብ ህዝቢ እቲ ሚኒስቴር ኣይተ ወንድወሰን ኣንዱኣለም ከምዝገለፅዎ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሰለስተ ዓመታት ኢትዮጵያ ናይ ባዕላ ሳተላይት ሰሪሓ ክተወንጭፍ እያ።
ንፈለማ እዋን ድማ ንኡሽቶ መፈተኒ ሳተላይት ብምስራሕ ፈተነ ምውንጫፍ ንምክያድ ቅድመ ምድላው ተገይሩ’ዩ ኢሎም።
ምስ ሃገራት መዳርግቲ ልምዓት ብዝግበር ስግግር ፍልጠትን ቴክኖሎጅን ሳተላይት ንምስራሕ ዘኽእል ዓቕሚ ይርከብ ኣሎ።
እቲ ፈላማይ ንኡሽቶ ሳተላይት ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብዝርከባ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ብሓባር ከምዝስራሕ ዝገለፁ ኣይተ ወንድወሰን እቲ መንኮርኩር’ውን ኣብ ውሽጢ ሃገር ንምስራሕ ፃዕሪ ተጀሚሩ ኣሎ ኢሎም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ዕለታዊ መነባብሮና ንጥቀመሎም መሰረታዊ ናውታት ምስ ሳተላይት ዝተተሓሓዙ ብምዃኖም ሃገራት ዓለም ነቲ ዓውዲ ጠመተ ከምዝሃበኦን ኢትዮጵያ’ውን ከምቲ ካልእ ዓውዲ ሳይንስ ንህዝቢ ዝህቦ ረብሓ ብምርዳእ ጠመተ ሂባ ትሰርሐሉ ከምዘላ ሓቢሮም።
ሃገራዊ ደሕንነት ንምርግጋፅ፣ ግልጋሎት ስልኪ፣ ቴሌቪዥን፣ መረዳእታ ኩነታት ኣየር ንምርካብን እቲ ዓውዲ ዝህቦ ረብሓ ዝዓዘዘ ከምዝኾነ’ውን ገሊፆም።
ብቐዳማይ ሚኒስትር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝምራሕ ቤት ምኽርን ኢንስቲትዩትን ህዋ ሳይንስ ከምዝተጣየሸ’ውን ተመልኪቱ ኣሎ።


text:
ንቕሑ! ለካቲት 2015 | መጽሓፍ ቅዱስ ሎሚ እውን ይዓዪ ድዩ፧
ልክዕ ከምቲ እተጻሕፈሉ እዋን፡ ሎሚ እውን ከም ዚዓዪ ዜርኢ ኣርባዕተ ስርዓታት መርምር።
ገበር
መጽሓፍ ቅዱስ ሎሚ እውን ይዓዪ ድዩ፧
ሂልተን ካብ ቤት ኪወጽእ ከሎ፡ ወለዱ ብእኡ ተስፋ ቘሪጾም ነበሩ። ድሕሪ 12 ዓመት ምስ ተመልሰ ግና፡ ምሉእ ብምሉእ ስለ እተቐየረ፡ በቲ ዝረኣይዎ ኺኣምኑ ኣይከኣሉን። እንታይ እዩ ኣጋጢሙ፧
ገበር
ሓቀኛነት
ራኬል ጉቦ ብምቕባል ብዙሕ ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል እኳ እንተ ነበረት፡ ነቲ ጉቦ ብምንጻግ ካብ ገንዘብ ዚበልጽ ነገር ዝረኸበት ኰይኑ እዩ ዚስምዓ።
ገበር
ርእሰ ግትኣት
ሓደ ካስዩስ ዝስሙ ሰብኣይ፡ ንሓርቖቱ ንኺቈጻጸሮ ዝሓገዞ እንታይ እዩ፧
ገበር
ተኣማንነት
ሓንቲ ሰበይቲ ብዙሕ መከራ ምስ ኣሕለፈት፡ ንሰብኣያ እምንቲ ኽትከውን ከም ዘለዋ ተማህረት። ሓዳራ ኻብ ምብትታን ይድሕንዶ ይኸውን፧
ገበር
ፍቕሪ
መጽሓፍ ቅዱስ መብዛሕትኡ ሳዕ ብዛዕባ ፍቕሪ ኺገልጽ ከሎ፡ ምስ ኣንጻር ጾታ ወይ ምስ ጾታዊ ርክብ ብዚተሓሓዝ ኣይኰነን።
ካብ ከባቢ ዓለም
ኣትኵሮ ኣብ ጥዕና
ኣብ ቀረባ እዋን እተረኽበ ዜና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ጥዕና ዚብሎ ነገራት ልክዕ ምዃኑ ዚሕብር እዩ።
እተዕቍብ ጥበብ
ትርጕም እታ፡ “ሃብታም ብገንዘቡ ንህይወቱ ይብጀዋ፡ ድኻ ግና ዜፈራርሆ የብሉን” እትብል ምሳሌ እንታይ እዩ፧
ንስድራ ቤት
ውሉድካ ብዛዕባ ሞት ኪሓትት ከሎ
ንሕቶታቶም ንኽትምልሰሎምን ንሞት ዜፍቅርዎ ሰብ ብኸመይ ከም ዚኽእልዎ ንኽትነግሮምን ኪሕግዘካ ዚኽእል ኣርባዕተ ነጥብታት።
ቃለ መጠይቕ
ሓደ ኻህን ንቤተ ክርስትያኑ ዝሓደገሉ ምኽንያት
ኣንቶንዮ ደላ ጋታ ናብ ኣምላኽ ንኪቐርብ ብዛዕባ ዝገበሮ መንፈሳዊ ጕዕዞ ኣንብብ።
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
መሲሕ
እቲ መሲሕ፡ ግዲኡ ቕድሚ ምፍጻሙ ኸም ዚመውት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብትንቢት ተገሊጹ ኸም ዘሎ ትፈልጥዶ፧
ተነዲፉ ድዩ፧
ጫፉ ንላዕሊ እተዓጽፈ ኣኽናፍ ኣዕዋፍ
መሃንድሳት ነፈርቲ ነዚ ንድፊ እዚ ብምቕዳሕ፡ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ዓመት፡ 7,600 ሚልዮን ሊትሮ ነዳዲ ኪቝጥቡ ኽኢሎም እዮም።


text:
28 ክርስትያን ዜጋታት ኢትዮጵያ አብ ሊብያ በቲ ዳዔሽ ተባሂሉ ዝጽዋዕ አስላማዊ ግዝአት ዝአወጀ መልአከ ሰይጣን ዝሐደሮ ጉጅለ ብዘስካሕክሕ ኩነታት ክቀትሎም ከሎ ዘርኢ ቪደዮ ከም ዝዘርግሔ ይፍለጥ። እቲ ንሰላሳ ደቓይቅ ዝተርኤ ቪደዮ ተኸተልቲ መስቀል ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ዝብል ትሕዝቶ ከም ዝነበሮ ነቲ ቪደዮ ዝተኸታተሉ መስኻኽር ነጊሮም።
እቶም እምነተ ክርስትና ስለ ዝኽተሉ ጥራሕ ከም ገበን ተቆጺሩ ብዘስካኽሕ አገባብ ዝተቀትሉ ኢትዮጵያዉያን ክርስትያን ገጾም ብዝተሸፈኑ አሸበርቲ ዳዔሽ ንክልተ ተኸፊሎም አብ ዝተፈላለየ ቦታ ን12 ብኻራ ን16 ብጥይት ከም ዝቀተልዎም ዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙኀን ጣልያን ሐበሬታ ሂቦም።
ራድዮ ቫቲካን መደብ ትግርኛ አምሐርኛን እግዚአብሔር ነቶም ፍጹም ተወዳዳሪ ዘይብሉ አረሜናዊ ዓመጽ ሕይወቶም ዝስአኑ ዜጋታት ኢትዮጵያ አብ መንግስተ ሰማያቱ ቅበሎም ንቤተ ሰቦም ጽንዓት ክህቦም ትምኒቱ ይገልጽ።
እዞም አብ ሊብያ ብዘስካኽሕን ዘጽልእን አገባብ ብሰይጣናዊ ጉጅለ ዳዔሽ ዝተቀሉ ክርስትያን ኢትዮጵያውያን አብ ሊብያ አብ ስደት ዝነበሩ ከም ዝኾኙ ይምልከት። ዝሐለፈ ወርሒ ለካቲት አብ ሊብያ ብተመሳሳሊ ኩነት 21 ክርስትያን ዜጋታት ምስሪ በቲ ዳዔሽ ዝጽዋዕ ባርባራዊ ጉጅለ ከም ዝተቀትሉ ይዝከር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በቲ አብ ሊብያ አብ ልዕሊ ክርስትያን ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ዘስካኽሕ መቀልቲ ንናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ፓትርያርክ ንብጹዕ ወቅዱስ ማትያስ ናይ ሐዘን ተለግራም ከም ዝልአኹ ቅድስቲ መንበር አፍሊጣ። ክርስትያን ስለ ዝኾኑ ብዘስምብድ አገባብ ከም ዝተቀትሉ ምስ ተረዳኩ ጥልቂ ሐዘን ተሰሚዑኒ እግዚአብሔር ነቶም ሕይወቶም ዝስአኑ አብ መንግስተ ሰማያኡ ክቅበሎም ንዓኹምን ንስድርኦምን ክአ ጽንዓት ይሀብኩም ዝብል ትሕዝቶ ዘለዎ ናይ ሐዘን ተለግራም ከም ዝኾነ አመልኪቱ፣
እቲ ናይ ሐዘን ተለግራም አተሐሒዙ አብ ትሕቲ ጽላል ምሕረታዊ ፍቅሪ እግዚአብሔር ከም ንነብር ንፍልጥ እዚ ኽአ አብዚ ግዜ”ዚ ካብቲ ክርስትያን ዘሕልፍዎ ዘለዉ በብዓይነቱ ስቃይ ይሕይል አብ አፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ብኸፍሊ አብ ኤስያ ክፍለ ዓለምን ክርስትያን አብ ስቃይን አብ መከራን ይርከቡ አለዉ፣ ምእንቲ ኩሎም ክአ ንጽልን ነስተንትንን ብማለት እቲ ብርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ንፓትርያርክ ማትያስ ዝተላእከ ናይ ሐዘን ተለግራም ከም ዝገለጸ እቲ ብቅድስቲ መንበር ዝተዋህበ መግለጺ ሐበሬታ ሂቡ።
አብ ቅድስቲ መንበር ናይ ምብራቃውያን አብያተ ክርስትያናት ማሕበር ላዕልዋይ ሐላፊ ብጹዕ ካርዲናል ለኦናርዶ ሳንድሪ አብ ልዕሊ”ቶም 28 ክርስትያን ኢትዮጵያውያን ዝወረደ መግልጺ ዘይርከቦ ዓመጽ ዝተሰምዖም ጥልቂ ሐዘን ገሊጾም ብሰማዕትነት ዝሐለፉ ሰማዕታት ኢዮም ብማለት ገሊጾም። ብኻልእ ወገን ብጹዓን ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኢትዮጵያ አብ አዲስ አበባ ጉባኤ ጳጳሳት የካይዱ ከም ዘለዉ ክምልከት እንከሎ ጳጳስ ሰበኻ ዓዲግራት ብጹዕ አቡነ ተስፋስላሴ መድኅን ብዛዕባ”ቲ አብ ሊብያ አብ ልዕሊ ክርስትያን ኢትዮጵያውያን ዝፈጸመ እኩ ተግባር ብስም ጳጳሳት ዝሀብዎ መግለጺ እነሆ፡
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ሎሚ ንሰለስተ መዓልቲ ጀሚሩ ንሰለስተ መዓለቲ ዝጸንሕ ሀገራዊ ናይ ሐዘን መዓልትታት ከም ዝአወጀት ካብ አዲስ አበባ ዝመጸ ዜና አመልኪቱ ።
አቲ በቲ ጨካን አስላማዊ አኽራሪ ጉጅለ ልዕሊ እትዮጵያውያን ዝተፈጸመ አሰቃቂ መቅተልቲ ንህዝቢ ኢትዮጵያ አሕዚኑን አቂጢዑን ከም ዘሎ እቲ ዜና አፍሊጡ።
ሕብረት አፍሪቃ ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት መንግስታት አመሪካን በቲ አሸባሪ ጉጅለ ዝተፈጸመ እኩይ ተግባር አጽኒዖም ከም ዝኸነንዎ ይምልከት።


text:
ምዕራፍ 35
እቲ ውሩይ ኣብ ከረን እተዋህበ ስብከት
ኣብ ከረን እተዋህበ ስብከት
የሱስ ምሉእ ለይቲ ኺጽሊ ድሕሪ ምሕዳሩን ካብ ደቀ መዛሙርቱ 12 ሃዋርያት ድሕሪ ምሕራዩን ደኺሙ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ። መዓልቲ እኳ እንተ ዀነ፡ ንሰባት ኪሕግዝ ብርታዐን ድሌትን ነበሮ። ኣብ ገሊላ፡ ንሓደ ኸረን ኣብ ጎቦኡ ዀይኑ ድማ ከምኡ ገበረ፣ እቲ ኸረን ከኣ ምናልባት ካብታ ማእከል ንጥፈታቱ ዝዀነት ቅፍርናሆም ብዙሕ ኣብ ዘይርሕቕ ይርከብ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ካብ ርሑቕ ኸኣ ህዝቢ ናብኡ መጸ። ገሊኦም ካብ ደቡብ ካብ የሩሳሌምን ካብ ይሁዳን እዮም መጺኦም። ገሊኦም ድማ ካብ ሰሜናዊ ምዕራብ ካብተን ኣብ ገምገም ባሕሪ ዚርከባ ኸተማታት ጢሮስን ሲዶንን እዮም መጺኦም። ስለምንታይ እዮም ንየሱስ ደልዮም ዝመጹ፧ “ኪሰምዕዎን ካብ ሕማሞም ኪሓውዩን” እዮም መጺኦም። ከምኡ ድማ ኰነ፣ የሱስ ‘ንዅላቶም የሕውዮም ነበረ።’ ሕስብ እሞ ኣብሎ። ኵሎም እቶም ሕሙማት ሓውዮም እዮም። የሱስ ነቶም “ብርኹሳት መናፍስቲ ዚሳቐዩ ዝነበሩ፡” ማለት ነቶም ብእኩያት መላእኽቲ ሰይጣን እተወጽዑ ሰባት እውን ረዲእዎም እዩ።—ሉቃስ 6:17-19።
ድሕርዚ፡ የሱስ ነቲ ኸረን ብሓደ ሸነኹ ሰጥ ዝበለ ቦታ ረኸበ እሞ እቲ ህዝቢ ኣብ ዙርያኡ ተኣከበ። ደቀ መዛሙርቱ፡ ምናዳ ድማ እቶም 12 ሃዋርያቱ ኣብ ቀረባኡ ነይሮም ኪዀኑ ኣለዎም። ኵላቶም ካብቲ ግብርታት ሓይሊ ዝገበረ መምህር ኪሰምዑ ተሃንጥዮም ነበሩ። የሱስ ንሰማዕቱ ብሓቂ ዝጠቐሞም ስብከት ኣቕረበ። ካብኡ ንነጀው እውን ማእለያ ዘይብሎም ሰባት ካብቲ ስብከት ተጠቒሞም እዮም። እቲ ዓሚቝ መንፈሳዊ ትምህርቲ ብቐሊልን ብንጹርን መገዲ ስለ ዝቐረበ፡ ንሕና እውን ካብኡ ኽንጥቀም ንኽእል ኢና። የሱስ ተራ ተመክሮታትን ሰባት ዚፈልጥዎ ነገራትን እዩ ተጠቒሙ። እዚ ድማ፡ ኵሎም እቶም ብመገዲ ኣምላኽ ዝሓሸ ህይወት ኪረኽቡ ዚደልዩ ሰባት፡ ሓሳባቱ ብቐሊሉ ኸም ዚርድእዎ ገይሩ እዩ። ነቲ የሱስ ዝሃቦ ስብከት ኣዝዩ ጠቓሚ ዝገበሮ እንታይ ኣገዳሲ መዳያት እዩ፧
ብሓቂ ሕጉሳት መን እዮም፧
ኵሉ ሰብ ሕጉስ ኪኸውን ይደሊ እዩ። የሱስ ነዚ ስለ ዚፈልጥ፡ መን ብሓቂ ሕጉሳት ከም ዝዀኑ ብምግላጽ ስብከቱ ጀመረ። እዚ ንኣቓልቦ ሰማዕቱ ኽሳዕ ክንደይ ከም ዝሰሓበ እሞ ገምቶ። ገሊኡ ነጥብታት ግና ደንጽይዎም ኪኸውን ይኽእል እዩ።
የሱስ ከምዚ በለ፦ “መንፈሳዊ ነገራት ዚሃርፉ፡ መንግስተ ሰማያት ናታቶም እያ እሞ፡ ሕጉሳት እዮም። ዚሓዝኑ፡ ኪጸናንዑ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም። . . . ጽድቂ ዚጠምዩን ዚጸምኡን፡ ኪጸግቡ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም። . . . ምእንቲ ጽድቂ ዚስጐጉ፡ መንግስተ ሰማያት ናታቶም እያ እሞ፡ ሕጉሳት እዮም። ምእንታይ ምስ ዚጸርፉኹምን ምስ ዚሰጕጉኹምን . . . ሕጉሳት ኢኹም። . . . ተሓጐሱ፡ ባህ እውን ይበልኩም።”—ማቴዎስ 5:3-12።
የሱስ “ሕጉሳት” ኪብል ከሎ እንታይ ማለቱ እዩ ነይሩ፧ ኣብ ጸወታ ዚህሉ ወኻዕታ ወይ ሰሓቕ ማለቱ ኣይኰነን ነይሩ። ናይ ሓቂ ሓጐስ፡ ናይ ላዕለ ላዕሊ ኣይኰነን። የግዳስ፡ ናይ ሓቂ ርውየትን ዕግበትን ዜጠቓልል እዩ።
የሱስ፡ እቶም መንፈሳዊ ነገራት ዚሃርፉን ብሓጢኣቶም ዚጕህዩን እሞ ንኣምላኽ ዚፈልጥዎን ዜገልግልዎን ብሓቂ ሕጉሳት ምዃኖም ሓበረ። ዋላ እኳ ፍቓድ ኣምላኽ ብምግባሮም እንተ ተጸልኡ ወይ እንተ ተሰጕጉ፡ ንኣምላኽ ባህ የብልዎ ኸም ዘለዉን ዓስቢ ናይ ዘለኣለም ህይወት ከም ዚህቦምን ብምፍላጦም ሕጉሳት እዮም።
ብዙሓት ሰባት፡ ሃብታም ምዃንን ደድሕሪ ተድላ ምስዓብን ሓጐስ ዜምጽእ ይመስሎም እዩ። የሱስ ግና ከምኡ ኣይበለን። የግዳስ፡ ንብዙሓት ካብ ሰማዕቱ ኼገርም ዚኽእል ንጽጽር ብምግባር ከምዚ በለ፦ “ኣቱም ሃብታማት ግና፡ ምጽንናዕኩም ብምሉኡ ረኺብኩም ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም። ኣቱም ሕጂ ዝጸገብኩም፡ ክትጠምዩ ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም። ኣቱም ሕጂ እትስሕቁ፡ ክትሓዝኑን ክትበኽዩን ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም። ኵሎም ሰባት ጽቡቕ ምስ ዚዛረቡልኩም፡ ኣቦታቶም ንናይ ሓሶት ነብያት ከምኡ ገይሮምዎም እዮም እሞ፡ ወይለኹም።”—ሉቃስ 6:24-26።
ሃብትን ሰሓቕን ውዳሰ ሰባትን ምርካብ ወይለኻ ዜብል ስለምንታይ እዩ፧ ሓደ ሰብ እዚ ነገራት እዚ እንተ ኣልይዎን ነዚ ኽብ ኣቢሉ ዚርእዮ እንተ ዀይኑን፡ ነቲ ናይ ሓቂ ሓጐስ ዜምጽኣሉ ንኣምላኽ ዜቕርቦ ኣገልግሎት ዕሽሽ ኪብሎ ይኽእል እዩ። የሱስ፡ ድኽነት ወይ ጥሜት ንሰብ ሕጉስ ይገብሮ ማለቱ ኣይነበረን። ብዙሕ ግዜ ግና ጽጉም ሰብ እዩ ንትምህርትታት የሱስ ዚቕበልን በረኸት ናይ ሓቂ ሓጐስ ዚቕበልን።
የሱስ ቀጺሉ ብዛዕባ ደቀ መዛሙርቱ፡ “ንስኻትኩም ጨው ምድሪ ኢኹም” በሎም። (ማቴዎስ 5:13) ርግጽ እዩ፡ ቃል ብቓሉ ጨው እዮም ማለቱ ኣይነበረን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ጨው ንምዕቃብ ይጠቅም እዩ። ኣብ ቤተ መቕደስ ኣምላኽ ኸኣ ኣብ ጥቓ መሰውኢ ብዙሕ ጨው ይቕመጥ ነበረ፡ ምስ መስዋእቲ እውን ይቐርብ ነበረ። ካብ ብልሽውና ሓራ ምዃን ድማ የመልክት ነበረ። (ዘሌዋውያን 2:13፣ ህዝቅኤል 43:23, 24) ደቀ መዛሙርቲ የሱስ እምበኣር ንሰባት ካብ መንፈሳውን ስነ ምግባራውን ብልሽውና ኺርሕቁ ብምሕጋዝ፡ ናይ ምድሓን ጽልዋ ስለ ዘለዎም፡ “ጨው ምድሪ” እዮም። እወ፡ መልእኽቶም፡ ህይወት እቶም ዚሰምዕዎም ሰባት ይዕቅብ ወይ የድሕን እዩ።
የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ንስኻትኩም ብርሃን ዓለም ኢኹም” እውን በሎም። መብራህቲ ኣብቲ ኺበርሃሉ ዚኽእል ቀዋሚ ቐንዴል እምበር፡ ትሕቲ ኸፈር ኣይኰነን ዚቕመጥ። ስለዚ፡ የሱስ፡ “ነቲ ሰናይ ግብርኹም ርእዮም፡ ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ኼሞግስዎ፡ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” ኢሉ ተማሕጸኖም።—ማቴዎስ 5:14-16።
ንሰዓብቱ ዝሃቦም ልዑል ስርዓታት
መራሕቲ ሃይማኖት ኣይሁድ ንየሱስ፡ ሕጊ ኣምላኽ ከም ዚጥሕስ ገይሮም እዮም ዚርእይዎ ነይሮም፡ ኣቐዲሞም ከኣ ኪቐትልዎ ውዲት ኣሊሞም ነይሮም እዮም። ስለዚ፡ የሱስ ብግህዶ፡ “ንሕጊ ዀነ ንነብያት ክስዕር ዝመጻእኩ ኣይምሰልኩም። ክፍጽም ደኣ እምበር፡ ክስዕር ኣይመጻእኩን” በሎም።—ማቴዎስ 5:17።
እወ፡ የሱስ ንሕጊ ኣምላኽ ልዑል ኣኽብሮት እዩ ነይርዎ፣ ካልኦት ከምኡ ዝበለ ኣረኣእያ ኺህልዎም ከኣ ኣተባብዐ። ስለዚ፡ “ሓንቲ ኻብዘን ንኣሽቱ ትእዛዛት ዚጥሕስ፡ ንሰብ ከኣ ከምኡ ዚምህር ዘበለ፡ ምስ መንግስተ ሰማያት ብእተተሓሓዘ ንእሽቶ ኺብሃል እዩ” በለ። ከምዚ ዝገበረ ሰብ፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይኣቱ እዩ ዝገልጽ ነይሩ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “እናገበረ ዚምህር ዘበለ ግና፡ ምስ መንግስተ ሰማያት ብእተተሓሓዘ ዓብዪ ኺብሃል እዩ” በለ።—ማቴዎስ 5:19።
የሱስ ነቲ ናብ ጥሕሰት ሕጊ ኣምላኽ ኪመርሕ ዚኽእል ኣመለኻኽታ እውን ከይተረፈ ዀኒኑ እዩ። እቲ ሕጊ “ኣይትቕተል” ከም ዚብል ድሕሪ ምጥቃሱ፡ “ኣነ ግና እብለኩም ኣለኹ፡ ብሓዉ ተቘጢዑ ዚነብር ዘበለ ብቤት ፍርዲ ተሓታቲ ኪኸውን እዩ” በለ። (ማቴዎስ 5:21, 22) ንብጻይካ እተቘጣዕካዮ ቝጥዓ ኣብ ውሽጥኻ ሒዝካ ምንባር ከቢድ ነገር እዩ፣ ምናልባት እውን ናብ ቅትለት ኪመርሕ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ የሱስ፡ ሓደ ሰብ ምእንቲ ሰላም ክሳዕ ክንደይ ኪጽዕር ከም ዘለዎ ኸምዚ ኢሉ ገለጸ፦ “እምበኣር፡ መባእካ ናብ መሰውኢ እንተ ኣምጺእካ፡ ኣብኡ ኸኣ ሓውካ ጕህዩልካ ኸም ዘሎ እንተ ዘኪርካ፡ መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ እቲ መሰውኢ ሓዲግካ ኺድ። ቅድም፡ ምስ ሓውካ ተዓረቕ፣ ድሕሪኡ፡ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ።”—ማቴዎስ 5:23, 24።
ኣብቲ ሕጊ ዚርከብ ካልእ ትእዛዝ፡ “ኣይትዘሙ” ዚብል እዩ። የሱስ ድማ፡ “‘ኣይትዘሙ’ ኸም እተባህለ ሰሚዕኩም ኣለኹም። ኣነ ግና፡ ንሰበይቲ ብፍትወት ዚጥምታ ዅሉ፡ ብልቡ ድሮ ምስኣ ዘምዩ እዩ፡ እብለኩም ኣለኹ” በለ። (ማቴዎስ 5:27, 28) የሱስ ኣብዚ ብዛዕባ ሓላፊ ርኹስ ሓሳብ ኣይኰነን ዚዛረብ ነይሩ፣ ከመይሲ፡ ‘ዚርእያ’ ብምባል ዘይኰነስ፡ “ዚጥምታ” ብምባል ንኽብደት እቲ ጕዳይ ኣጕሊሑ እዩ። እወ፡ ምጥማት ፍትወት ወይ ብርቱዕ ባህጊ የለዓዕል እዩ። ኣጋጣሚ ምስ ተረኽበ ድማ፡ ዝሙት የስዕብ። ሓደ ሰብ ከምዚ ኸየጋጥሞ እንታይ ኪገብር ይኽእል፧ ከቢድ ስጕምቲ ኺወስድ የድልዮ ይኸውን። የሱስ፡ “የማነይቲ ዓይንኻ እንተ ኣስሒታትካ፡ ጐጥጒጥካ ደርብያ። . . . የማነይቲ ኢድካ እንተ ኣስሒታትካ እውን፡ ቈሪጽካ ደርብያ” በለ።—ማቴዎስ 5:29, 30።
ገሊኦም ሰባት ህይወቶም ንምድሓን፡ እናለሓመ ዚኸይድ ዝመሽመሸ ቝስሊ ዘለዎ መሓውሮም ኪቘርጹ ፍቓደኛታት ኰይኖም እዮም። የሱስ ከኣ ካብ ርኹስ ሓሳብን ሳዕቤናቱን ንምርሓቕ፡ ዝዀነ ይኹን ነገር፡ ዋላ እኳ ኸም ዓይኒ ወይ ኢድ ዝበለ ኽቡር ነገር ‘ክንድርቢ’ ኸም ዚግባእ ተዛሪቡ እዩ። የሱስ ከምኡ ዝበለሉ ምኽንያት ኪገልጽ ከሎ፡ “ብዘሎ ሰብነትካ ናብ ገሃነም (ንዘለኣለማዊ ጥፍኣት ዜመልክት ኣብ ወጻኢ መካበብያ የሩሳሌም ዝነበረ ዚነድድ ጐሓፍ) ካብ ዚድርበ፡ ሓንቲ ኣካልካ እንተ ጠፍአት ይሕሸካ” በለ።
የሱስ፡ ንዚጐድኡናን ንዚብድሉናን ሰባት እንታይ ምላሽ ክንህብ ከም ዘሎና ኺገልጽ ከሎ እውን፡ “ንእኩይ ኣይትቃወምዎ፣ የግዳስ፡ የማነይቲ ምዕጕርትኻ ንዚጸፍዓካ ዘበለ፡ እታ ኻልአይቲ ምለሰሉ” ኢሉ እዩ። (ማቴዎስ 5:39) ከምዚ ኺብሃል ከሎ፡ ሓደ ሰብ ኣብ ርእሱ ወይ ኣብ ስድራ ቤቱ ኻብ ዚወርድ መጥቃዕቲ ኺከላኸል የብሉን ማለቱ ኣይኰነን። ጽፍዒት ንሰብ ዜዋርድ ደኣ እምበር፡ ከቢድ ኣካላዊ ጕድኣት ዜውርድ ወይ ዚቐትል ኣይኰነን። ስለዚ፡ የሱስ፡ ሓደ ሰብ ብጽፍዒት ኰነ ብጸርፊ ገይሩ፡ ባእሲ ወይ ቈየቛ ኼለዓዕል ምስ ዚፍትን፡ ሕነ ኣይትፍደ እዩ ዚብል ነይሩ።
እዚ ምኽሪ እዚ፡ ምስቲ ንብጻይና ኸነፍቅር እተዋህበና ሕጊ ኣምላኽ ዚሳነ እዩ። ስለዚ፡ የሱስ ንሰማዕቱ፡ “ጸላእትኹም ኣፍቅሩ፡ ምእንቲ እቶም ዚሰጕጉኹም እውን ጸልዩ” ኢሉ መኸሮም። ከምዚ ዚገብሩሉ ሓያል ምኽንያት ኺገልጽ ከሎ ድማ፡ “ውሉዳት እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ከኣ ክትኰኑ ኢኹም፣ ንሱ ንእኩያትን ንሕያዎትን ጸሓዩ የብርቕ፡ ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ከኣ ዝናም የዝንም እዩ” በሎም።—ማቴዎስ 5:44, 45።
የሱስ ነዚ ኽፋል ስብከቱ እዚ፡ “እምበኣር፡ ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ፍጹም ዝዀነ፡ ንስኻትኩም እውን ፍጹማት ኩኑ” ብምባል ደምደሞ። (ማቴዎስ 5:48) ከምኡ ኺብል ከሎ፡ ሰባት ምሉእ ብምሉእ ፍጹማት ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም ማለቱ ኣይነበረን። የግዳስ፡ ንኣምላኽ ብምምሳል፡ ንጸላእትና እውን ከይተረፈ ኸነፍቅሮም ንኽእል ኢና። ነዚ ብኻልእ ኣበሃህላ ኺገልጾ ኸሎ፡ “ከምቲ ኣቦኹም መሓሪ ዝዀነ፡ መሓርቲ ኹኑ” በለ።—ሉቃስ 6:36።
ጸሎትን ኣብ ኣምላኽ ምውካልን
የሱስ ስብከቱ ኪቕጽል ከሎ፡ ንሰማዕቱ፡ “ብሰብ ምእንቲ ኽትርኣዩ ኢልኩም፡ ጽድቅኹም ኣብ ቅድሚ ሰብ ከይትገብሩ ተጠንቀቑ” በሎም። ብግብዝና ዚግበር ፍርሃት ኣምላኽ ኪዅንን ከሎ ድማ፡ “ክትምጽውት ከለኻ፡ ከምቲ እቶም ግቡዛት . . . ዚገብርዎ፡ ኣቐዲምካ መለኸት ኣይትንፋሕ” በለ። (ማቴዎስ 6:1, 2) ምጽዋት ብሕቡእ እዩ ኺውሃብ ዚግባእ።
የሱስ ቀጺሉ፡ “ክትጽልዩ ኸለኹም እውን፡ ከምቶም ግቡዛት ኣይትኹኑ፣ ንሳቶም ብሰብ ምእንቲ ኺረኣዩ፡ ኣብ ምኵራባትን ኣብ መኣዝናት ጐደናታትን ደው ኢሎም ኪጽልዩ ይፈትዉ እዮም” በለ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “ንስኻ ኽትጽሊ ኸለኻ ግና፡ ናብ ብሑት ክፍልኻ እቶ፡ ማዕጾኻ ዓጺኻ ኸኣ፡ ናብቲ ብሕቡእ ዘሎ ኣቦኻ ጸሊ” በለ። (ማቴዎስ 6:5, 6) የሱስ ንባዕሉ እውን ኣብ ቅድሚ ሰባት ይጽሊ ብምንባሩ፡ ኣብ ቅድሚ ሰባት ምጽላይ ኣይኰነን ዚዅንን ነይሩ። የግዳስ፡ ነቲ ንሰማዕቲ ንምምሳጥን ናእዳ ንምርካብን ተባሂሉ ዚግበር ጸሎት እዩ ዚዅንን ነይሩ።
ኣስዕብ ኣቢሉ ነቶም ህዝቢ፡ “ክትጽልዩ ኸለኹም፡ ከምቲ . . . ኣህዛብ ዚገብርዎ፡ ሕደ ቓላት ኣይትደጋግሙ” ኢሉ መኸሮም። (ማቴዎስ 6:7) የሱስ ብዛዕባ ሓደ ጕዳይ ደጋጊምካ ምጽላይ ጌጋ እዩ ማለቱ ኣይነበረን። የግዳስ፡ እቲ ብመቝጸርያ ወይ ብመድገምያ ዚጽልዩ ሰባት ሸምዲዶም ‘ዚደጋግምዎ’ ዓይነት ጸሎት እዩ ዚነቅፍ ነይሩ። ድሕሪኡ፡ ነቲ ሸውዓተ ልማኖ ዜጠቓልል ኣብነት ዚኸውን ጸሎት መሃሮም። እቲ ናይ መጀመርታ ሰለስተ፡ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ንምግዛእ ዘለዎ መሰልን ብዛዕባ ዕላማታቱን፡ ማለት ስሙ ኪቕደስ፡ መንግስቱ ኽትመጽእ፡ ፍቓዱ ኸኣ ኪፍጸም ዚቐርብ ልማኖ እዩ። ድሕሪ እዚ ልማኖ እዚ ድማ ናይ ብሕትና ልማኖታት ከነቕርብ፡ ማለት ናይ ዕለት እንጌራ ኺውሃበናን ሓጢኣትና ኺሕደገልናን ክንጻወሮ ኣብ ዘይንኽእል ፈተና ኸየእትወናን ካብቲ እኩይ ኬድሕነናን ክንልምን ንኽእል ኢና።
ንጥሪትና ኽሳዕ ክንደይ ኢና ኣኽቢርና ኽንርእዮ ዘሎና፧ የሱስ ነቶም ህዝቢ፡ “ብልዒ ኣብ ዚበልዖ፡ ምራተ ኣብ ዜመርቶ፡ ሰረቕቲ ኸኣ ኣትዮም ኣብ ዚሰርቅዎ፡ ደጊም ኣብ ምድሪ መዛግብቲ ኣይትኣክቡ” በሎም። ሓቁ እዩ። ስጋዊ መዛግብቲ ኺጠፍእ ይኽእል እዩ፡ ይጠፍእ ድማ እዩ፣ ንዕኡ ምጥራይና ኸኣ ኣብ ኣምላኽ ሞገስ ከም እንረክብ ኣይገብረናን እዩ። ስለዚ የሱስ ቀጺሉ፡ “ኣብ ሰማይ መዛግብቲ ኣክቡ” በለ። ንኣገልግሎት ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ቐዳምነት ብምሃብ፡ ከምኡ ኽንገብር ንኽእል ኢና። ነቲ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘሎና ሞገስ ወይ ከም ዓስቢ ገይሩ ዚህበና ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪምንዝዓና ዚኽእል ሓደ እኳ የልቦን። የሱስ፡ “መዝገብካ ኣብ ዘለዎስ፡ ኣብኡ ድማ ልብኻ ኣሎ” ኺብል ሓቁ እዩ።—ማቴዎስ 6:19-21።
የሱስ ነዚ ነጥቢ እዚ ንምጕላሕ፡ “መብራህቲ ሰብነት፡ ዓይኒ እያ። ዓይንኻ ትኵርቲ እንተ ዀይና፡ ብዘሎ ሰብነትካ ብሩህ ይኸውን። ዓይንኻ ቐናእ እንተ ዀይና ግና፡ ብዘሎ ሰብነትካ ጸልማት ይኸውን” ኢሉ ብምሳሌ ገይሩ ኣብርሀ። (ማቴዎስ 6:22, 23) ዓይንና ብግቡእ እትርኢ እንተ ዀይና፡ ንሰብነትና ኸም መብራህቲ እያ እትዀኖ። ከምኡ ምእንቲ ኽትከውን ግና፡ ዓይንና ኣብ ሓደ ነገር እተተኵር ክትከውን ኣለዋ፣ እንተ ዘይኰይኑ፡ ብዛዕባ ህይወት ግጉይ ኣረኣእያ ኺህልወና ይኽእል እዩ። ንኣምላኽ ኣብ ምግልጋል ዘይኰነስ፡ ኣብ ስጋዊ ጥሪት ምስ እነተኵር፡ ናብ ሕማቕ ተግባር ክንስሓብ ስለ እንኽእል፡ ‘ብዘሎ ሰብነትና ጸልማት እዩ ዚኸውን።’
የሱስ ቀጺሉ፡ “ንኽልተ ጐይተት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ እኳ የልቦን። ወይ ነቲ ሓደ ጸሊኡ፡ ነቲ ሓደ ይፈቱ፣ ወይ ከኣ ናብቲ ሓደ ለጊቡ፡ ነቲ ሓደ ይንዕቕ። ንኣምላኽን ንገንዘብን ክትግዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም” ብምባል ብኣብነት ገይሩ ሓያል ትምህርቲ ሃበ።—ማቴዎስ 6:24።
ገሊኦም ሰማዕቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ብስጋ ዜድልዮም ነገራት እንታይ ኣረኣእያ ኺህልዎም ከም ዚግባእ ኣተሓሳሲብዎም ኪኸውን ይኽእል እዩ። የሱስ ከኣ ንኣገልግሎት ኣምላኽ ቀዳምነት እንተ ሂቦምዎ፡ ኪጭነቑ ኸም ዘይብሎም ከምዚ ዚስዕብ ብምባል ኣረጋገጸሎም፦ “ንኣዕዋፍ ሰማይ እሞ ተመልከቱ፣ ሰማያዊ ኣቦኹም ደኣ ይምግበን እምበር፡ ኣይዘርኣ፡ ኣይዓጽዳ፡ ኣብ ማዕከን እውን ኣይእክባን እየን።”—ማቴዎስ 6:26።
ብዛዕባ እቶም ኣብቲ ኸረን ዝነበሩ ዕምባባታት መሮርከ፧ የሱስ፡ “ሰሎሞን እኳ በቲ ዅሉ ኽብሩ ኸም ሓደ ኻባታቶም ኣየጌጸን” በለ። እዚ እንታይ ይምህረና፧ የሱስ፡ “ኣምላኽ ነቲ ሎሚ ዘሎ፡ ጽባሕ ከኣ ናብ እቶን ዚድርበ ኣትክልቲ መሮር እኳ ኸምዚ ገይሩ ዚኸድኖ ኻብ ኰነ፡ . . . ንዓኻትኩምዶ ግዳ ኣብሊጹ ኣይከድነኩምን፧” በለ። (ማቴዎስ 6:29, 30) እዚ ዚስዕብ ጥበባዊ ምሕጽንታ ድማ ኣቕረበ፦ “እምበኣር፡ ‘እንታይ ንበልዕ፧’ ወይ ‘እንታይ ንሰቲ፧’ ወይ ‘እንታይ ንኽደን፧’ ኢልኩም ኣይትጨነቑ። . . . እዚ ዅሉ ኸም ዜድልየኩም ሰማያዊ ኣቦኹም ይፈልጥ እዩ። ስለዚ፡ ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ብቐጻሊ ድለዩ፣ እዚ ዅሉ ድማ ይውሰኸልኩም።”—ማቴዎስ 6:31-33።
ህይወት ብኸመይ ከም ዚርከብ
ሃዋርያትን ካልኦት ቅኑዓት ሰባትን ንኣምላኽ ባህ ብዜብል መገዲ ኺመላለሱ ይደልዩ ነይሮም እዮም፣ ግናኸ፡ እዚ ቐሊል ኣይነበረን። ንኣብነት፡ ብዙሓት ፈሪሳውያን ንኻልኦት ዚነቕፉን ዚፈርዱን እዮም ነይሮም። ስለዚ፡ የሱስ ንሰማዕቱ፡ “ከይፍረደኩም፡ ደጊም ኣይትፍረዱ፣ ብእትፈርድዎ ፍርድስ ኪፍረደኩም፡ ብእትሰፍሩሉ መስፈሪ ድማ ኪስፈረልኩም እዩ” ኢሉ መዓዶም።—ማቴዎስ 7:1, 2።
ከምቲ የሱስ “ዕዉርዶ ንዕዉር ኪመርሖ ይኽእል እዩ፧ ክልቲኦም ደይኰኑን ኣብ ጕድጓድ ዚወድቁ፧” ብምባል ብምሳሌ ገይሩ ዘብርሆ፡ ደድሕሪ እቶም እምብዛ ነቐፍቲ ዝነበሩ ፈሪሳውያን ምስዓብ ሓደገኛ እዩ ነይሩ። እሞ ደኣ ሰማዕቲ የሱስ ብዛዕባ ኻልኦት እንታይ ኣረኣእያ ኺህልዎም ነበሮ፧ ብዓይኒ ነቐፌታ ኺርእይዎም ኣይግባእን፣ ከምኡ ምግባርሲ ኸቢድ በደል እዩ። የሱስ ቀጺሉ፡ “ኣብ ዓይንኻ ዘሎ ሰርወ ኸይረኣኻስ፡ ከመይ ጌርካ ንሓውካ፡ ‘ሓወየ፡ ካብ ዓይንኻ በሰር ከውጽኣልካ ሕደገኒ’ እትብሎ፧ ኣታ ግቡዝ፡ ቅድም ካብ ዓይንኻ ነቲ ሰርወ ኣውጽኣዮ፣ ድሕሪኡ፡ ነቲ ኣብ ዓይኒ ሓውካ ዘሎ በሰር ንምውጻእ ኣጸቢቕካ ኽትርኢ ኢኻ” በለ።—ሉቃስ 6:39-42።
ይኹን እምበር፡ እቶም ደቀ መዛሙርቲ፡ እንታይነት ሰባት ኣስተውዒሎም ኬለልዩ ኸለዉ፡ ይፈርዱ ነይሮም ማለት ኣይኰነን። የሱስ፡ “ቅዱስ ዘበለ ንኣኽላባት ኣይትሃቡ። . . . ሉልኩም ኣብ ቅድሚ ሓሰማታት ኣይትደርብዩ” ኢሉ ተማሕጺንዎም እዩ። (ማቴዎስ 7:6) ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ ሓቅታት ኸም ምሳልያዊ ሉል ክቡር እዩ። ገሊኦም ሰባት ከም እንስሳ እንተ ዀይኖም እሞ ነዚ ኽቡር ሓቅታት ኣኽቢሮም ዘይርእይዎ እንተ ዀይኖም፡ እቶም ደቀ መዛሙርቲ ንዓታቶም ሓዲጎም፡ ንዚቕበልዎ ሰባት ኪደልዩ ይግባእ።
የሱስ ናብቲ ብዛዕባ ጸሎት ዝሃቦ ትምህርቲ ተመሊሱ፡ ብጸሎት ምጽናዕ ኣድላዪ ምዃኑ ኣጕልሐ። “ብቐጻሊ ለምኑ እሞ፡ ኪውሃበኩም እዩ” በለ። ኣምላኽ፡ ጸሎት ንምምላስ ድሉው እዩ፣ የሱስ ነዚ ንምጕላሕ፡ “ካባኻትኩምከ ወዱ እንጌራ እንተ ለሚንዎ፡ እምኒ ዚህቦ መን እዩ፧ . . . እምበኣር፡ ንስኻትኩም እኩያት ክነስኹም፡ ንደቅኹም ብኸመይ ጽቡቕ ውህበት ከም እትህቡ ኻብ ፈለጥኩም፡ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ግዳ ንዚልምንዎ ኽንደይ ኣብዚሑ ጽቡቕ ዘይህቦም!” በለ።—ማቴዎስ 7:7-11።
የሱስ ቀጺሉ፡ “ከምቲ ሰባት ኪገብሩልኩም እትደልይዎ ዘበለ ዅሉ፡ ንስኻትኩም እውን ከምኡ ግበሩሎም” ብምባል ውርይቲ ሕጊ ኣውጽአ። ምስ ሰባት ኣብ ዘሎና ርክብ፡ ነዚ ኣወንታዊ ምሕጽንታ ኣብ ልብና ኸነሕድሮን ኣብ ግብሪ ኸነውዕሎንዶ ኣይግባእን፧ ከምኡ ምግባር ግና በዳሂ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ የሱስ ነዚ ኣብ ትምህርቱ ኺገልጽ ከሎ፡ “በታ ጸባብ ኣፍ ደገ እተዉ፣ እታ ናብ ጥፍኣት እትወስድ ኣፍ ደገስ ገፋሕ፡ መገዳ እውን ርሕብቲ እያ፣ እቶም ብእኣ ዚኣትዉ ድማ ብዙሓት እዮም፣ እታ ናብ ህይወት እትወስድ ኣፍ ደገ ግና ጸባብ፡ መገዳ እውን ቀጣን እያ፣ እቶም ዚረኽብዋ ኸኣ ሒደት እዮም” በለ።—ማቴዎስ 7:12-14።
ነቶም ደቀ መዛሙርቲ ኻብታ ናብ ህይወት እትመርሕ መገዲ ኼስሕትዎም ዚፍትኑ ሰባት ስለ ዚልዓሉ፡ የሱስ፡ “ካብቶም ብውሽጦም ሃርጓማት ተዃሉ ኽነሶም፡ ክዳን ኣባጊዕ ተኸዲኖም ዚመጹኹም ናይ ሓሶት ነብያት ተጠንቀቑ” በሎም። (ማቴዎስ 7:15) የሱስ ኣስዒቡ፡ ጽቡቕ ኦምን ሕማቕ ኦምን ብፍሪኡ ኸም ዚልለ ገለጸ። ሰባት እውን ከምኡ እዮም። ስለዚ፡ ንናይ ሓሶት ነብያት ብትምህርቶምን ብግብሮምን ከነለልዮም ንኽእል ኢና። እወ፡ ሓደ ሰብ ወደ መዝሙር የሱስ ዚኸውን፡ በቲ ዚብሎ ጥራይ ዘይኰነስ፡ በቲ ዚገብሮ እውን እዩ። ገለ ሰባት የሱስ ጐይታኦም ከም ዝዀነ ይዛረቡ ይዀኑ፣ ፍቓድ ኣቦኡ ዘይገብሩ እንተ ዀይኖም ግና እንታይ እዮም ዚዀኑ፧ የሱስ፡ “ኣነ ግና፡ ‘ኣቱም ጠሓስቲ ሕጊ፡ ከቶ ኣይፈለጥኩኹምን! ካባይ ርሓቑ!’ ክብሎም እየ” በለ።—ማቴዎስ 7:23።
የሱስ ንስብከቱ ኺድምድም ከሎ ኸምዚ በለ፦ “ነዚ ቓለይ ሰሚዑ ዚገብሮ ዅሉ፡ ቤቱ ኣብ ከውሒ ዝሃነጸ ኣስተውዓሊ ሰብኣይ ይመስል። ዝናም ዘነመ፡ ውሒዝ ወሓዘ፡ ንፋስ እውን ነፈሰ፣ ነታ ቤት ከኣ ደፍኣ፣ ኣብ ከውሒ ስለ እተሰረተት ግና፡ ኣይወደቐትን።” (ማቴዎስ 7:24, 25) እታ ቤት ስለምንታይ እያ ዘይወደቐት፧ ምኽንያቱ፡ እቲ ሰብኣይ ‘ኣዕሚቑ ዅዒቱን መሰረት ኣብ ከውሒ ሰሪቱን እዩ።’ (ሉቃስ 6:48) ስለዚ፡ ቃላት የሱስ ምስማዕ ጥራይ እኹል ኣይኰነን። ‘ንምግባሩ’ እውን ክንጋደል ኣሎና።
እቲ “ነዚ [ቓል የሱስ] ሰሚዑ ዘይገብሮ” ደኣኸ እንታይ እዩ ዚኸውን፧ ንሱ “ቤቱ ኣብ ሑጻ ዝሃነጸ ዓሻ ሰብኣይ ይመስል።” (ማቴዎስ 7:26) ዝናምን ውሒዝን ንፋስን ምስ መጸ፡ ነታ ቤት ዓብዪ ውድቀት እዩ ዜጋጥማ።
እቶም ህዝቢ በቲ የሱስ ኣብ ስብከቱ እተጠቕመሉ ኣመሃህራ ተገረሙ። ምኽንያቱ፡ ከምቶም መራሕቲ ሃይማኖቶም ዘይኰነስ፡ ስልጣን ከም ዘለዎ እዩ ዚምህሮም ነይሩ። ምናልባት ሓያሎ ኻብቶም ዝሰምዕዎ ሰባት፡ ደቀ መዛሙርቱ ዀይኖም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ዕለት 8 ግንቦት ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝዓረገሉ ክቡር ዕለት እዩ። ጎይታናን መድሓኒናን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ተፈልዩ ድኅሪ ምትንስኡ ንዕለቱ ናብ ሰማይ ኣይዓረገን። ብስዕላዊ ኣገላልጽኡን ኣጸሓሕፋ ታሪኹን ዝልለ ወንጌላዊ ቅዱስ ሉቃስ፡ ጐይታ ዝዓረገሉ ዕለት ቦታን ፍጻሜኡን ብንጹር ኣቐሚጡልና ኣሎ። ዕርገት ካብ ትንሳኤ ኣብ 40 መዓልቲ፤ ደብረ ዕርገቱ ድማ ቢታንያ ምዃኑን ብዛዕባ ፍጻሜኡ ድማ መላእኽትን ሰባትን እናረኣይዎ፤ ክብል ገሊጽዎ እዩ። ከምቲ ኣብ ጽሑፋት’ውን ብንጹር ዝተገልጸ ኣርብዓ መዓልቲ ንሓዋርያት ብስጋ እናተገልጸን እናተራእዮምን ብዛዕባ መንግሥተ እግዚአብሔር እናመሃሮም ጸንሐ። ኣብዘን መዓልትታት ድማ ንሓዋርያት ኣኪቡ ብዙኅ ምስጢርን ስርዓትን ቤተ ክርስቲያን መሃሮም፤ ብኣምሳል ብሉያዊ ሕጊ ድማ 40 መዓልቲ ነቲ ሕገ ሓዲስ ኪዳን ኣጽንዐ፤ ዝተመሃርዎ ኵሉ ክሕልዉን፡ ንዓለም ድማ ክምህሩን ወንጌሉ ክሰብኩን ትእዛዝን መምርሒን ሃቦም። ይኹን ደኣ እምበር ኃይሊ ዝኾኖም ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ክሳብ ዝልእኸሎምን ዝለብሱን ድማ ኣብ ኢየሩሳሌም ክጸንሑን ካብኣውን ከይወጹን ኣዚዝዎም ብምስጋና ዓረገ።
ክብረ ብዓል ዕርገት ጎይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ዕለት እዚ ክውዕል(ብድምቀት ክኽበር) እኳ ዝግብኦ እንተነበረ፡ ብናይ ባሕሪ ሓሳብ ፍልልይ ግን ኢቲ ክብረ ብዓል ካብዚ ዕለት እዚ ድሒሩ ብድምቀት ይበዓል። ዕርገት ዝውዕለሉ መዓልቲ ውን ካብ ሓሙስ ኣይወጽእን እዩ ማለት ኩሉ ግዜ ሓሙስ እዩ ዝውዕል።
ብዛዕባ ዕርገት ጎይታ ኣብ ዝመጽእ ብሰፊሑ ከነቕርበልኩም ኢና!
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና በረከት ዕርገቱ የካፍለና ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
Published: 04 December 2008
“ፓትርያርክ ኣብዛ ምድሪ ብመንፈሳውን ሕጋውን መገዲ፣ እምነት ክሕሉ፣ ምእመናን ኪጓሲ ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ኮይኑ ዝተሾመ መራሒ እዩ"። (መንፈሳዊ ፍትሒ: ኣንቀጽ 4)። እዚ ሃዋርያዊ ሕጊ ቤተ ክርስቲያን እዩ።
ናይ ክልተ ሽሕ ዓመት ሕጊ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ተሳዒሩ፣ ኣቶ ዮፍታሀ ብኢደ-ወነኑ ንሕጊ ቤተ ክርስትያን ተምይኑ (ሰኒዑ) ንዕኡ ብዝጥዕሞ መገዲ ቀይርዎ። ምእመናን ንምድንጋር ተባሂሉ'ውን ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ወጺኡ ክነሱ፣ ኣብ 2002 ዓ.ም ተኣሪሙ ዝወጸ ሓድሽ ሕታም ኢሉ ኣውጺእዎ ኣሎ። ኣቶ ዮፍታሀ ኣብዚ እዋን'ዚ ስልጣን ፓትርያርክ መንዚዑ ብምሓዝ ንምምሕዳራውን መንፈሳውን ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ገቢትዎ ኣሎ።
ምእመናን እቲ ሽግር እንታይ ምኻኑ ብግቡእ ምእንቲ ክትርድእዎ፣ ሕጊ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ምስቲ ብኣቶ ዮፍታሀ ዝተተምይነ (ዝተሰንዐ) ቅዋም፡ ጎድኒ ንጎድኒ ገይርና ኣቕሪብናልኩም ኣለና። ንሎሚ ብሓጺሩ ኣብቲ ዝያዳ ተተምይኑ (ተሰኒዑ) ዘሎ ክፍልታት፣ ኣንቀጽ 32፣ ኣንቀጽ 37፣ ኣንቀጽ 96 ከነድህብ ኢና።
ቀዋሚ ቅዱስ ሲኖዶስ ካብ ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስ ክልተ በብተራ ንዝተወሰነ ጊዜ ተመዲቦም ዝሰርሑሉ እዩ። ብናይ ቅዱስ ፓትርያርክ ኣቦ መንበርነት ናይ ቤተ ክርስቲያን ምምሕዳራዊ ጉዳያት ፈጻምን ኣፈጻምን ጉባኤ እዩ።
ቀዋሚ ዚብል ቃል ከኣ ነቲ ሥራሕ እምበር ነቶም ኣባላት ዚምልከት ኣይኮነን። ምኽንያቱ እቲ ሥራሕ ቀዋሚ፡ እቶም ኣባላት ግና ኣብ ሠሠለስተ ወርኂ በብተራ እናተተክኡ ስለ ዝሰርሑ እዩ። ናይ ቀዋሚ ሲኖዶስ ኣባላት ተመዲቦም በብተራኦም ከም ዚሠርሑ ይኸውን። ናይ ቀዋሚ ሲኖዶስ ጸሓፊ ናይ ቅዱስ ሲኖዶስ ዋና ጸሓፊ እዩ።
ብዮፍታሀ ዝተተምይነ (ዝተሰንዐ) ቅዋም፡ ኣንቀጽ 32 ናይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ዋና ኣማሓዳሪ።
1. ቅዱስ ሲኖዶስ ብኣቕራብነት ፓትርያርክ ሓደ ናይ ምምሕዳር ተሞክሮን ብቕዓትን ዘለዎ ላዕለዋይ ናይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ዋና ኣማሓዳሪ ይምድብ።
እቲ ብጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተመደበ ዋና ኣማሓዳሪ ናይ ቤተ ክርስቲያን ምምሕዳራዊ ጉዳያት ኩሉ ፈጻምን ኣፈጻምን እዩ።
መብርሂ፣ ዓንቀጽ 32.
"ቀዋሚ ቅዱስ ሲኖዶስ" ብፓትርያርክ ዝምራሕ ኣካል፣ ላዕለዋይ ሓላፊ ምምሕዳራዊ ጉዳያት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን እዩ። እዚ ጉባኤ እዚ ብፓትርያርክ እናተመርሐ ኩሉ ምምሕዳራዊ ጉዳያት ቤተ ክርስቲያን የመሓድር። ሰለስተ ሰባት (ፓትርያርክን ክልተ ጳጳሳትን) ዝሓቁፍ ኮይኑ ምሳሌ ናይ ቅድስት ስላሴ ይእምት። እቲ ካልኣይ ምኽንያት ድማ ካብ ሓደ ሰብ፣ ሰለስተ ሰባት ዝሓሸ ቅኑዕ ፍርድን ምምሕዳርን ክህቡ ተባሂሉ እዩ።
ኣቶ ዮፍታሀ ግና ነዚ ዓቢይ ምስጢርን ሃዋርያዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ሕጊ ኣጥፊኡ፣ ንባዕሉ ዋና ኣመሓዳሪ ገይርዋ። ንዓንቀጽ 32 ካብ ኣርእስቱ ጀሚሩ'ዩ ቀይርዎ። "ቀዋሚ ቅዱስ ሲኖዶስ" ብ"ዋና ኣማሓዳሪ" ተኪእዎ። መሪሕነት ናይ ፓትርያርክ በዘሎ ሰሪዙ፣ ንገዛእርእሱ ናይ ቤተ ክርስቲያን ምምሕዳራዊ ጉዳያት ኩሉ ፈጻምን ኣፈጻምን እዩ ክብል ሸይምዋ። "ቀዋሚ ቅዱስ ሲኖዶስ" ዝብል ሓረግ ካብዘን ዝስዕባ ዓንቀጻት (ዓንቀጻት 33, 34, 35, 36, 37) ብምልኡ ኣውጺእዎ።
ብፓትርያርክ ዚምራሕ ምምሕዳር ጠቕላላ መሪሕነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እዩ፡ እዚ ድማ ካብ ነፍሲ ወከፍ ሃገረ ስብከት ዝተዋህበ ውሳኔ ብቐጥታ ብፓትርያርክ ብዚምራሕ ምምሕዳር ይፍጽምን ኣብ ትሕቲኡ ዝርከባ ምምሕዳራውን ቁጽጽራው ወዘተ ክፍልታት ድማ ላዕለዋይ ኣካል ኮይኑ የመሓድርን ይቆጻጸርን። ነተን ክፍልታት ዚበቕዑ ሰባት መሪጹ ናብ ሲኖዶስ ብምቕራብ የርግእ።
ብዮፍታሀ ዝተተምይነ (ዝተሰንዐ) ቅዋም፡ ኣንቀጽ 37 ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ
ሀ. ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ምስ ቅዱስ ፓትርያርክ እንዳ ተማኸረ ብዋና ኣማሓዳሪ ዚምራሕ ጠቕላሊ ምምሕዳራዊ መሪሕነት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ እዩ።
ለ. እዚ ድማ ካብ ነፍሲ- ወከፍ ሃገረ ስብከት ንዝተዋህበ ምምሕዳራዊ መምርሒታት ተመልኪቱ የጽድቕ ዝመሓየሽ የመሓይሽ።
ሐ. ኣብ ትሕቲኡ ዝርከባ ምምሕዳራውን ቁጽጽራውን ወዘተ ክፍልታት ላዕለዋይ ኣካል ኮይኑ የመሓድርን ይቆጻጸርን።
መብርሂ፣- ዓንቀጽ 37.
ቤት ጽሕፈት ፓትርያርክ፣ ጠቕላላ ምምሕዳር መሪሕነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እዩ። ስሙ ከምዝሕብሮ፣ ሓላፊ ናይዚ ቤት ጽሕፈት'ዚ ፓትርያርክ እዮም። እዚ ድማ ብፓትርያርክ እናተመርሐ ንተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን የመሓድራ። ዝኾነት ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ምምሕደራውን መንፈሳውን ኣገልግሎት ካብዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ትረክብ።
ኣቶ ዮፍታሀ ግና ነዚ “ብፓትርያርክ ዚምራሕ ምምሕዳር ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን” ሰሪዙ “ብዋና ኣማሓዳሪ [ዮፍታሀ] ዚምራሕ ጠቕላሊ ምምሕዳር ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ እዩ።” ብምባል መሪሕነት ናይ ፓትርያርክ ብዘሎ ሰሪዝዎ።" ንዝተዋህበ ምምሕዳራዊ መምርሒታት ተመልኪቱ የጽድቕ ዝመሓየሽ ድማ የመሓይሽ" ዝብል ሓድሽ ስልጣን ሒዙ ላዕለዋይ ኣማሓዳሪ ተዋህዶ ኮይኑ። እንሆ ድማ ድሮ ንሕጊ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ተምይንዎ ኣሎ።
1.መንፈሳውነቱን ዘመናዊ ትምህርቱን ዝተመስከረሉ፡ ናይ ምምሕዳር ሥራሕ ልምዲ ዘለዎ ተመሪጹ ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ጸሓፊ ኮይኑ ብፓትርያርክ ይሽየም። እቲ ዚምረጽ፡ ቆሞስ፡ ካህን፡ ወይ መዘምር ይኸውን።
2.ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ጸሓፊ ተጸዋዕነቱ ንፓትርያርክ እዩ።
3.ብዛዕባ ምምሕዳራዊ ኣብያተ ጽሕፈትን ኣብያተ ክርስቲያንን በብጊዚኡ ብቅዱስ ሲኖዶስ ወይ ብፓትርያርክ ዚውሃቡ መምርሒታትን ትእዛዛትን ናብ ነፍሲ ወከፍ ሃረ ስብከት ከም ዚመሓላለፍ ይገብር። ኣብ ግብሪ ምውዓሎም ድማ ይቆጻጸር።
4.ካብ ነፍሲ ወከፍ ሃገረ ስብከት ዚቐርቡ ሕቶታትን ጉድያትን ድማ ከከም ኣድላይነቶም ምስ ፓትርያርክ ብምምኽኻር ናብ ቅዱስ ሲኖዶስ ቀዋሚ ኮሚቴ ከም ዚቐርብ ይገብር።
5.ነቲ ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ቤት ጽሕፈትን ኣብኡ ዝርከቡ ክፍልታት ሥራሕን የተሓባብርን ይመርሕን።
6.ብነፍሲ ወከፍ ሃገረ ስብከት በብዓይነቱ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሥርሓትን ንኻልእ ዚኸውንን ተጸኒዑ ዚቐርብ ዓመታዊ በጀት ናብ ቅዱስ ፓትርያርክ ከም ዚቐርብ ይገብር። ብቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ተፈቕደ ድማ ኣፈጻጽማኡ ይቆጻጸር።
7.ብዛዕባ ሥራሕ መንበረ ፓትርያርክ ዚገልጽ ዓመታዊ ጸብጻብ ኣጽኒዑ ናብ ፓትርያርክ የቕርብ ቅዱስ ፓትርያርክ ከኣ ነቲ ዝቐረበሉ ዓመታዊ ጸብጻብ ናብ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣቕሪቡ ከም ዚውሰን ይገብር።
8.ሓፈሻዊ ምምሕዳራዊ ጠቕላሊ መ/ፓትርያርክ ናይ ክፍልታት ሥራሓትን ይመርሕን የፈጽምን።
ቅዱስ ፓትርያርክ ዝመደበሉን ዝኣዘዞን ካልእ ተመሳሳሊ ሥራሕትንውን የፈጽም።
ብዮፍታሀ ዝተተምይነ (ዝተሰንዐ) ቅዋም፡ ኣንቀጽ 96 ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ኣማሓዳሪ መዝን ተግባርን።
1.ብመንፈሳውነቱን ብትምህርቱን ናይ ምምሕዳር ክእለቱን ተኣሚኑሉ ብቅዱስ ሲኖዶስ ዝተሾመ ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ኣማሓዳሪ ብዛዕባ ምምሕዳራዊ ኣብያተ ክርስቲያንን በብጊዝኡ ብቅዱስ ሲኖዶስ ዝወሃብ መምርሒታትን ትእዛዛትን ይፍጽምን የፈጽምን ናብ ነፍሲ ወከፍ ሃገረ ስብከት ከም ዝመሓላለፍ ይገብርን ይቆጻጸርን።
2.ካብ ነፍሲ ወከፍ ሃገረ ስብከት ዚቐርብ ሕቶታት ድማ ከከም ኣድላይነቱ ምስ ፓትርያርክ ብምምኽኻር ናብ ቅዱስ ሲኖዶስ ከም ዝቐርብ ይገብር።
3.ኣብ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ቤት ጽሕፈትን ኣብኡ ዝርከቡ ክፍልታት ሥራሕን የተሓባብርን ይመርሕን።
4.ብነፍሲ ወከፍ ሃገረ ስብከት በብዓይነቱ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሥራሕን ንኻልእ ዝኸውንን ተጸኒዑ ዝቐርብ ዓመታዊ በጀት ምስ ቅዱስ ፓትርያርክ ብምምኽኻር ናብ ቅዱስ ሲኖዶስ ከም ዝፍቀደሉ ይገብር።
5.ብዛዕባ ናይ ሥራሕ መንበረ ፓትርያርክ ዚገልጽ ዓመታዊ ጸብጻብ ናብ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣቕሪቡ ከም ዝውሰን ይገብር።
6.ሓፈሻዊ ምምሕዳራዊ መንበረ ፓትርያርክን ናይ ክፍሊ ሥራሓትን ይመርሕ።
7.ዋና ኣማሓዳሪ ነዚ ኩሉ ሥርሓቱ ዝሕግዞ ሓደ ጸሓፊ ወይ ተሓጋጋዚ ዋና ኣማሓዳሪ መንበረ ፓትርያርክ መሪጹ ይሸይም።
8.ዋና ጸሓፊ ወይ ተሓጋጋዚ ዋና ኣማሓዳሪ መንበረ ፓትርያርክ፡ ዋና ኣማሓዳሪ ኣብ ህልወሉ ተሓጋጋዚ ኮይኑ፡ ዋና ኣማሓዳሪ ኣብ ዘይህልወሉ ድማ፡ ንዕኡ ተኪኡ ይሰርሕ።
መብርሂ፣- ዓንቀጽ 96.
መዝን ስርሕን ናይ ዋና ጸሓፊ መንበረ ፓትርያርክ ይገልጽ። እዚ ዋና ጸሓፊ'ዚ ፓትርያርክ እዮም ዝቖጽርዎ። ፓትርያርክ ዝበልዎ ተኣዚዙ፣ ይሰርሕ፣ ይጽሕፍ፣ ፓትርያርክ እንተደለዩ ይቖጽርዎ እንተዘይደለዩ ድማ ካብ ስራሕ የፋንውዎ።
እቲ ጸሓፊ ነዘን ዚስዕባ 3 ኣገደስቲ ረቓሒታት ዘማልአ ኪከውን ኣለዎ። ቆሞስ፡ ካህን፡ ወይ መዘምር ኪኸውን ይግባእ፣ ማለት መንፈሳዊ መዓርግ ዘለዎ ሰብ ኪኸውን ይግባእ። ቀጺሉ ድማ "ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ጸሓፊ ተጸዋዕነቱ ንፓትርያርክ እዩ።" ይብል። ብፓትርያርክ ወይ ብቅዱስ ሲኖዶስ ዚውሃቡ መምርሒታትን ትእዛዛትን ድማ ናብ ነፍሲ ወከፍ ሃረ ስብከት ከም ዚመሓላለፍ ይገብር። እዚ እዩ እምበኣር ስራሕ ናይ ጸሓፊ።
ኣቶ ዮፍታሀ ግና ንዓንቀጽ 96 ነቲ ኣርእስቱ ከይተረፈ'ዩ ቀይርዎ። "መዝን ተግባርን ዋና ጸሓፊ" ንዝብል ብ"ዋና ኣማሓዳሪ" ዝብል ሰኒዑ፣ ብዘይ ፍቓድ ናይ ፓትርያርክ ንገዛእ ርእሱ ካብ ጸሓፊ ናብ ላዕለዋይ ኣመሓዳሪ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኣሰጋጊርዋ። ኣብ ዓንቀጽ 96 ቁጽሪ 2 ዘሎ “ናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ጸሓፊ ተጸዋዕነቱ ንፓትርያርክ እዩ።” ዝብል ሓረግ ድማ ብምሉኡ ካብቲ ሕጊ ቤተ ክርስትያን ሰሪዝዎ። ብኻልእ ኣዘራርባ፣ ንፓትርያርክ ዝምልከት ስራሕ ብምልኡ ምስ ገበቶ፣ ብዘይ መንፈሳዊ መዓርግ ንነብሱ ዲፋክቶ (de facto) ፓትርያርክ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ገይሩ ኣጠሚቕዋ። ሕጂ ንሱ እዩ ንፓትርያርክ ዝሰጉጕን ዝቖጽርን።


text:
ትማሊ ኣብ ታሪኻዊ ስታድየም ማራካና ንፅዋዕ መን ዓተረ ዝተራኸባ ጋንታታት ጀርመንን ኣርጀንቲናን ነይረን።እንኮ ኮኸብ ተፃዋታይ ልዮኔል ሜስይን ከምማሽን ዝንቀሳቀሱ ኣባላት ዝሓዘት ጋንታ ጀርመንን‘ዩ ነይሩ እቲ ግጥም።
ጋንታ ኣርጀንቲና ፈፂሙ ክእመን ንዘይካኣል ክልተ ውዱኣት ኩዓሳሱ ኣይተጠቀመትለንን‘ምበር፣ፅዋዕ ናብ ኢዳ ተእትወሉ ዕድል ነይሩዋ።ኣዝዩ ዘግርም‘ዩ።ኣብ‘ዚ ብርኪ ዝበቅዑ ተፃወቲ ንከምኡ ዝዓይነቱ ዕድላት ከበላሽው።ከምሳዕቤኑ‘ውን ኮይኑ ስዕረት ተጎልቢባ‘ላ ኣርጀንቲና።
ትማሊ ግና ጋንታ ጀርመን ከምኩሉሻዕ ኣዝያ ተወዲባን ተጠናኺራን እያ ተራእያ።ምስ ጋንታ ኣርጀንቲና ሙሉእ ቴስዓ ደቃይቅ ዜሮ ንዜሮ ተፈላልያ።ሰላሳ ደቃይቅ ተወሲኹ፣ኣብ መበል 103 ደቃይቅ፣ንሚርስላብ ክሎስ ተኪኡ ዝኣተወን 22 ዓመት ዝዕድሚኡን ማርዮ ጎትዝ ካብ ፀጋማይ ክንፊ ንዝሓለፈት ኩዕሶ ብኣዝዩ ዝናኣድ ክእለትን ብቅዓትን ኣብ ኣፍልቡ ተቀቢሉ ኣብ ኣየር ከላ ንሓላዊ ማዕፆ ኣርጀንቲና ሰርጅዮ ሮሜሮ ኣሽኪዑ ምስ መርበብ ኣራኺቡዋ።ኣዝያ ትናኣድን ወርቃዊትን ሸቶ።ጀርመን ሓደ ንዜሮ ነቲ ፀወታ ዛዚማቶ።


text:
ፖን ኣፍሪካ ዩኒቨርስቲ ዓድዋ ኣብ 2012 ዓ/ም ትምህርቲ ንምጅማር እናሰርሐ ምዃኑ መተሓባበሪ ኮሚቴ ምስረታ እቲ ዩኒቨርስቲ ገሊፁ፡፡
- Last Updated on 12 January 2018
- Hits: 12
ኣባላት መተሓባበሪ ኮሚቴ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ካብ ክልልና 150 ሄክታር መሬት ተረኪቦም ስራሕቲ ዲዛይንን መስተር ፕላንን እናተጠናቐቐ ምኳኑ ኣፍሊጦም፡፡ ከይዲ ስራሕን ቀፃሊ ህንፀትን እቲ ዮኒቨርስቲ ዕላምኡ ምትሕብባር ህዝባዊ ተሳትፎ ንምግባር ሃገር ለኸ ጉባኤ ዕለት 7ን 8ን ኣብ ሸራተን አዲስ ከም ዝካየድ ተገሊፁ፡፡ ዓወት ዓድዋ ህብረ ብሄራዊ ሓድነት ብምርግጋፅ ካብ ኢትዮጵያ ሓሊፉ ንነፃነት ኣፍሪካ መሰረት ዘንበረ ብምኳኑ እቲ ዩኒቨርስቲ እዚ ታሪኽ ንወለዶ ንምምሕልላፍ ኣብቲ ጉዳይ ዓሚቕ ምርምር ንምግባር ይሕግዝ እዩ ተባሂሉ፡፡ ኣብ ፖን ኣፍሪካ ዩኒቨርስቲ ዓድዋ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃገርና ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝን ፕዚደንት ዩጋንዳ ዩዌሪ ሙሰቬኒን ሚያዝያ 16/2009 እምነ ኹርናዕ ኣንቢሮም ምንባሮም ይዝከር ይብል ፀብፃብ EBC፡፡


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጐላጉል ራያ ቆቦ ብርክት ዝበሉ ሰብ ሃፍቲ መዋእለ ንዋዮም መዲቦም ኣብ ዘበናዊ ሕርሻ ወፊሮም ኣለዉ። ካብኣቶም ሓደ “ኪወ” ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቂ ትካል ይበሃል። እቲ ትካል ብኣይተ ኪሮስ ዳኘው እዩ ዝውነን።
ኣይተ ኪሮስ ዳኘው መንግስቲ ኣብ ዝፈቐደሎም 250 ሄክታር መሬት በናና፣ማንጐ፣ለሚንን ሞሪንጋን የፍርዩ ኣለዉ። ነዚ መፈፀሚ ዝኸውን ድማ ጐዳጉዲ ማይ ኵዒቶም 40 ሽሕ ሜትር ኵዩብ ማይ ዘዋህልል ሆረየ ድማ ሃኒፆም ኣለዉ። እቲ ሆረየ ግቡእ ክንክን እናተገበረሉ ክሳብ 20 ዓመት ክፀንሕ ዝኽእል እዩ እውን ተባሂሉ´ሎ። እቲ ዘበናዊ ሕርሻ ብእስራኤላውያን ክኢላታት እናተሓገዘ እዩ ዝስራሕ ዘሎ።
እቲ ሕርሻ ብምሉእ ሓይሉ ስራሕ ምስጀመረ ክሳብ ን300 ሰባት ዕድል ስራሕ ከምዝፈጥር እቶም በዓል ሃፍቲ ይዛረቡ። ኣብ ከይዲ ስረሖም ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ካብ ጣብያ ክሳብ ክልል ዘለዉ ኣካላት ኣመራርሓ ግቡእ ሓገዝ ከምዝገብርሎም ዘለዉ እውን ገሊፆም ኣይተ ኪሮስ።
ውፅኢት ምህርቲ እቲ ሕርሻ ካብ ሃገር ወፃኢ ከምዝለኣኽ ሓቢሮም፤ እቲ በቲ ከባቢ ዝሓልፍ ዘሎ መስመር ባቡር ወልድያ መቐለ ነቲ ልምዓት ምችዊ ከገብሮ ከምዝኽእል ዘለዎም ተስፋ ይገልፁ።
ኮይኑ ግና ኣይተ ኪሮስ ዳኘው እቲ ሕርሻ ልዑል መጠን ሓይሊ ኤሌክትሪክ ስለዝሓትት ትካል ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ፓሎ ኣብ ምዝርጋሕ ብሎሚ ፅባሕ ደንጕዩና´ሎ እንትብሉ ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ። ነዚ መፈፀሚ ዝኸውን ትካሎም ንሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ሓደ ሚልየንን ሓሙሽተ ምኢቲ ሽሕን ከምዝኸፈለ ተዛሪቦም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
መንግስቲ ኬንያ ኣብቲ ካብ ዓለም ዝዓበየ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ዝነብሩ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ምስ መንግስቲ ሱማሊያ ይዘራረብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ልዕሊ ርብዒ ሚልዮን ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ኣብቲ መዕቖቢ ይነርብሩ።መብዛሕቲኦም ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብቲ መፅለሊ ዝነበሩ እዮም።
መንግስቲ ኬንያ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ክንድዚ ዝኣክል በዝሒ ህዝቢ ምሽካም ኣብ ፀጥታ፣ኢኮኖሚያውን ማሕበራውን ጉዳያት እታ ሃገር የብፅሖ ብዘሎ ፀውራ ሻቖለቱ ክገልፅ ፀኒሑ።
ኣብቲ መዕቖቢ ማእኸል መራሒ መናእሰይ ዓብዲፋታሕ ኢብራሂም ግን ድርድራት ክሳብ ዝዛዘምን ኣብ ሱማሊያ ሰላም ክሳብ ዝዓስልን መንግስቲ ነቲ ናይ ምምላስ ከይዲ ጠጠው ንኸብሎ ፀዊዑ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኬንያ ሙታይ ካሪይኩ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ግን እቲ ምምልሳ ንረብሓ ሱማሊያ እውን እዩ ኢሎም።’’እቲ ሕቶ ሓደ መንግስቲ ንኻሊ መንግስቲ ህዝብና ንምውሳድ ቅሩባት ኢና’ሞ ክንወስዶም’ዶ ንኽእል? ስለዝበለ እዩ።መንግስትና ንህዝቢ ሱማሊያ ዝብሎ ዘሎ ሃገርኩም ነፃ ወፂኣ’ላ ናብ ሃገርኩም ንምምላስ ተዳለው እዩ ዝብል ዘሎ።’’
መንግስቲ ኬንያ ኣብ ከተማታትን መዕቖቢ ስደተኛታትን ንዝርከቡ ስደተኛታት ብሓይሊ ንምሓዝ ዝወጠኖ ትልሚ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ውዱቕ ገይሩዎ እዩ።
ሕቡራት መንግስታት እውን በቲ ናይ ምምላስ ትልሚ ሻቐሎቱ ገሊፁ’ሎ።መንግስቲ ናይቶም ስደተኛታት መሰል ንከኽብር ዋና ሓላፊ UNHCR ኣንቶኒዮ ጉተርስ ኣብ ቀረባ ፀዊዖም ኣለው።ሱማሊያዊያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ እንተኾይኖም መጀምርያ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኩነታት ክመሓየሽ ኣለዎ ኢሉ እቲ ናይ ስደተኛታት ትካል።


text:
ግብሪ፡ ብመሰረት ዝወጸን ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዝተዘርግሐን ናይ ግዜ ሰሌዳ ኣብ እዋኑ ክኽፈል ከምዝግብኦ፡ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኣዘኻኺሩ።
ብመሰረት ኣሰራርሓ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ግብሪ እቶት ንግዳዊ ንጥፈታትን ንግዳዊ ሕርሻን ኣብ ሰለስተ ተመዲቡ ዝኽፈል ኮይኑ፡ ኣብ ደረጃ ‘ሀ’ ዝተመደቡ ከፈልቲ ግብሪ ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ሚያዝያ፡ ኣብ ደረጃ ‘ለ’ ዝተመደቡ ካብ ጥሪ ክሳብ መጋቢት፡ ኣብ ደረጃ ‘ሐ’ ዘለዉ ድማ ኣብ ወርሓት ጥሪን ለካቲትን ኣታዊኦም ኣፍሊጦም ግብሪ ክኸፍሉ ይግባእ።
ኣብ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ኣቶ ዮውሃንስ ኢሳቕ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ደረጃ ‘ሀ’ን ‘ለ’ን ዝምደቡ ከፈልቲ ግብሪ፡ ብሕጊ መዛግብቲ ሕሳብ ክሕዙ ከምዝግብኦም ብምንጻር፡ ምጣነ ግብሪ ድማ ካብ ጽሩይ ንግዳዊ ኣታዊ፡ ብመሰረት ሰሌዳ ግብሪ ንግዳዊ ንጥፈት – ካብ 2 ክሳብ 30 ሚእታዊት፡ ንማሕበራት 30 ሚእታዊት፡ ንግዳዊ ሕርሻ ድማ ካብ 2 ክሳብ 20 ሚእታዊት ከምዝኽፈል ኣረዲኡ።
ግብሪ ኣብ እዋኑ ዘይምኽፋል ካብ 25 ክሳብ 90 ሚእታዊት መቕጻዕቲ ከምዘስዕብ፡ ቅብሊት ዘይሃበ ከፋል ግብሪ ድማ ናይ’ቲ ብዘይቅብሊት ዝተቐበሎ ገንዘብ 125 ሚእታዊት ከምዝቕጻዕ፡ ካብ ግብሪ ክሃድም ኮነ ኢሉ ዝሃቀነ ሰብ ይኹን ማሕበር ድማ ብገበን ከምዝሕተት ኣገንዚቡ።
ብተመሳሳሊ፡ ኣብ እዋኑ ግብሪ እቶት ክራይ ዘይከፈለ፡ ካብ 25 ክሳብ 70 ሚእታዊት ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ይብየነሉ።
ግብሪ ምኽፋል፡ ንኹሉ ኣታዊ ዘለዎ ዜጋ ወይ ማሕበር ዝምልከት ኮይኑ፡ እቶት ክራይ፡ እቶት ሕርሻ ገጠርን እንስሳ ዘቤትን፡ ደሞዝተኛ፡ ቀረጽ መሸጣን ኤክሳይዝን፡ ከምኡ’ውን ቀረጽ ቴምብር የጠቓልል።
ገለ ካብቶም ኣታዊታት እናሃለዎም ዛጊት ግብሪ ዘይከፍሉ ዘለዉ ንጥፈታት ተለልዮም ከምዘለዉ ዝሓበረ ኣቶ ዮውሃንስ – ብዘይ ወግዓዊ ፍቓድ ኣብ ንግዲ፡ ሕርሻን ምግፋፍ ዓሳን ዝነጥፉ፡ ተዀናተርቲ ህንጻ፡ ገዛ ብዘይ ዉዕል ዘካርዩ ወይ መጠን ኣትሒቶም ዘመዝግቡ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሞያዊ ስራሕ ዝነጥፉ፡ ምስ ውራያት ብዝተኣሳሰር ኣታዊታት ዝረኽቡ ምዃኖምን፡ ካብ ኣታዊታቶም ግቡእ ግብሪ ከምዝኸፍሉ ንምግባር ውሁድ ጻዕሪ ከምዘድሊን ኣብሪሁ።
ኣቶ ዮውሃንስ፡ ኣታዊ እንተልዩካ – ምኽፋል ግብሪ ግዴታ ከምዝኾነ፡ ማሕበራዊ፡ ቊጠባውን ፖለቲካውን ትሕዝቶ ዘለዎን ምስ ግቡኣትን መሰላትን ዜጋታት ብቐጥታ ዝተኣሳሰርን ምዃኑ ኣረዲኡ። እቲ በዚ መገዲ’ዚ ዝእከብ ኣታዊ፡ ኣብ ምምላእ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከምዝውዕል ድማ ኣነጺሩ።


text:
ካብ ሃገራዊ ድሕነትን ሚኒስትሪ ምክልኻልን ናብ ምንጭታትና ዝለሓኾ ጸብጻባት ይሕብሮ ከምዘሎ ኣብ ዓመተ 2017 ኣብ ኤርትራ ብዘይ ኣፍልጦ ቤት ፍርድን ኣክባር ሕግን ምእሳር ፣ምጭዋይ፣ብዘይ በደል ምእሳር፣ናብ ፍርዲ ዘይ ምቅራብ፣ሃለዋት ምጥፋእ ብዝለዓለ ደረጃ ምቕጻሉ ተፈሊጡ።።
ኣብ 2017 ዝተገብረ ማእሰርቲን መጭወይትን ካብ ናይ 2016 ብ47% ከምዝዓበየ እቲ ዝለሓኾ ጸብጻብ ብዘቕርቦ ኣሃዛት ኪግምገም ተኻኢሉ። ኣብ ኤርትራ ኣዚዩ ልዑል ቁጽሪ ዘለዎ ብዘይ በደል ናይ ምእሳር ስጉምቲ ዝተወስደ ኮይኑ ብፍላይ ኣብ ወርሒታት ጥሪ፡ ሚያዝያ፡ ጥቅምቲን ሕዳርን ፣ናይ 2017 እቲ ናይ ምእሳር ተግባራት ናብ ዝለዓለ ጫፉ ከምዝበጽሐ እቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ ይእምት።
በዚ መሰረት እዞም ዳሕረዎት ምስ ምዕጻው ትካላት ዝተኣስሩ ዜጋታት ደሚርካ ኣብ 2017 ጥራይ ልዕሊ 3427 ሰባት ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ከምዝተኣስሩ ተፈሊጡ።እቲ ማእሰርቲ ገለ እዋን ሽምን ኣዛዝን ማእሰርቲ ዘይርከቦ ኮይኑ፤ ዝበዝሑ ግን በቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ክሳብ ዝተሓተ ሓለፍቲ ዝፍጸሙ ኢዮም።
ዝበዝሐ ናይቲ ማእሰርቲ ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኢሳያስ፥ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት፤ ኣቶ የማነ ገብረኣብ፥ ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል፤ ኮለነል ተስፋልደት፤ ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃ ክሳ፥ ጀነራል ፍሊጶስ፥ ብሪጋደር ጀነራል ጋይም፡ብሪጋደር ጀነራል ወዲ መምህር፡ ብሪጋደር ጀነራል ሓድሽ ኤፍሬም፡ ተለንተ ቴድሮስ ዓዲ ሓሎ፡ ኮለነል የማነ ኣፍወርቂ፡ ኮለነል ራሻይዳ ዝተኣዘዘ ኮይኑ ክሳብ እቲ ዝተሓተ መርማሪን ወተሃደርን ኣጸዊዑ ዝቐይዶም እሱራት ውን ኣብ መንጎ እዞም እሱራት ይርከቡ።
ኣብዚ ተግባራት እዚ ሎሚ ዓመት እቲ ዝበዝሑ ሰባት ዘእሰሩን ዝኣሰሩን ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስን ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግልን ኢዮም። ጀነራል ፍሊጶስ ብውልቃዊ ጽልኢ፤ ሓላፍነቱ ንምርኣይን ንምርግጋጽን ዝውሰድ ስጉምቲ፤ ወይ ውን ጉቦ ምሃብ ዝኣበይዎ ሰባት ንምፍርራህ፤ደቀንስትዮ ኣፈራሪሁ ቀረብቱ ንምግባር፤ ከምኡ ውን ውልቃዊ ሃብቲ ናይ ሰባት ንምዝማት ዘካየዶም ማእሰርታት ኢዮም።
ንዕኡም ቀጺሉ ዝመጽእ ብብዝሒ ዘእሰረን ዝኣስርን ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ኮይኑ ንሱ ውን ብዝያዳ ኣብ ሃብቲ ምዝማት፤ ኣብ ኮንትሮባንድ፥ ብጥርጠራ ምእሳር፣ ተጋሲሱኒ ኢለን ንዝነገራሉ ደቀንስትዮ ወዘተ ዘጠቓለለ ኢዩ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ እዞም ሃብታማት እንተስ ብብስጭት እንተስ ብኽሳራ ንግዲ፤ ደም ብዝሖም ተላዒልዎም ብብስጭት ከምዝሞቱ ኪኾኑ ኢዮም ድሕሪ ምባሉ፤ እቶም ዝርካቦም ኣብ ዓዲ ዘለዉ ሃብታማት ብጀነራላት እንዳተሃድኑ ታርጌት ኮይኖም ብዝኾነን ዘይኮነን ይእሰሩ ምህላዎም ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ሕዳር ክሳብ 350 ትካላት ከምዝተዓጸዋ ኣብ መጀመርያ 2018 ድማ እቲ ምዕጻው ናብ ዞባታት ኪሰፍሕ ሙኻኑ ተፈሊጡ።
ኣብዚ ከቢድ ናይ ማእሰርትን መርመራን ተግባራት ዝሳተፉ ማእከሎትን ታሕተዎትን ሓለፍቲ፤ ኮሎኔል ማሕሙድ ፣ኮሎኔል ዮናስ፣ካፕቲን ተስፋልደት፣መጀር ርእሶም ፣ ሃብቲሎም፤ ሙለር ኣማረ፤ ራሻይዳ፤ መጀረ ሰመረ፣ተለንተ ሚኪኤል፣ምክትል ተለንተ ተስፋንኪኢል፤ ተለንተ ተስፋልደት፣ተለንተ ሳሚ ኣምቸ፣መርማሪ ማሕሙድ፣ መርማሪ ኢዮብ፣ ዝተፈጸሙ ምቕጥቓጥን ምዝማትን እብ 2017 ኣዚዮም ብዙሓት ነይሮም።
እዞም ክሳብ 3427 ዝበጽሑ ኣብ 2017 ዝተኣስሩ ዜጋታት ናይ ገለ ቁጽሮም ዘይተፈለጡ ሰባት ሃለዋቶም ብፍጹም ዘይተፈለጠ ኮይኑ፤ እቶም ዝተረፉ ፣ ኣብ ማይ ስርዋ፣ ዓዲ ኣቤቶ፣ 5ይ መደበር ፖሊስ ኣስመራ፣ ደንጎሎ፣ዓላ ፣ዓዲ ኻላ ከምኡውን ኣብ ዝተፈላለዩ ብሃገራዊ ድሕነትን ጀነራል ፍሊጶስን ዝውነኑ ነኣሽቱ ቪላታት ተዳጉኖም ኣለዉ።
ገለ ካብቶም ናይ ምክትታል ዶባት እሱራት ድማ ብጊልያነት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ብፍላይ ድማ ኣብ ከባቢ ኣደርሰርን ፕሪማ ካንትሪን ናይ ሕርሻ ዕዮ ክፍጽሙ ከምዝተላእኩ ይሕበር።


text:
ተምሃሪት ሰላም ኪዳነ ኣብ ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ደብረቃል ኣብ ቤተ-ንባብ ረኺብና ዘዘራረብናያ እያ። ተምሃሪት ሻብዓይ ክፍሊ ዝኾነት ሰላም ቅድም ክብል ኣብ ክፍሊ ተጨናኒቕና ንምሃር ነይርና። ኣብ ቤተ ንባብ ዝነበረ ፀገም ‘ውን ተመሳሳሊ እዩ። ቤተ ንባብና ብዙሕ ተምሃሪ ተዳጒኑ ዘንብበሉ ካብ ምንባሩ ሓሊፉ ሕፅረት ዝንበቡ መፃሕፍቲ ዝነበሮ እዩ። ሕዚ ግና ኣብ ክፍሊ ካብ 50 ንላዕሊ ተምሃሮ ኣይኮንናን ንመሃር ዘለና። ኣብቲ ዝተሰርሐልና ቤተ ንባብ ድማ ምሉእ መፃሕፍቲ ዝተማልአሉ እዩ። እዚ ንዝገበሩልና ማልትን ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕን ድማ ምስጋናይ ዝለዓለ እዩ ብምባል ትገለፅ።
መምህር ሃይላይ ገብረፃድቅ ድማ ርእሰ መምህር ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ደብረቃል ‘ዮም። እቲ ቤት ትምህርቲ ዝሓለፈ ዓመት 1057 ሕዚ ድማ ሕዚ 910 ተቐቢሉ የምህር ከምዘሎ ይዛረቡ። ማልትን ምስ ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕን ሕብረተሰብን ብምትሕብባር ሓደ ብሎክ መምሀሪ ክፍሊ፣ ሓደ ቤተ ንባብን ብዓል ሽዱሽተ ነዃል ዓይነ ምድርን ኣህኒፆም ተረኪቦም ኣለዉ። እዚ ዝነበረ ፅበት መምሃሪ ክፍሊ ብምቕራፍ ተምሃሮ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ምችው ኣብ ዝኾነ ቤት ትምህርቲ ክምሃሩ ባይታ ተፈጢሩልና ኣሎ ይብሉ።
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣብ ህንፀት መምሀሪ ክፍሊ ጥራሕ ኣይኮነትን ትድግፈና ብኢግሪስ ፕሮጀክት ኣቢላ ተምሃሮ ኣብ ምፅሓፍን ምንባብን ዘለዎም ክእለት ንምዕባይ ደገፍ መፃሕፍትን ወናብርን ‘ውን ክትገብረልና ፀኒሓ እያ። እዚ ድማ ተምሃሮና ዝሐሸ ክእለትን ፍልጠትን ጨቢጦም ክወፁ ኣብ ምግባር ዝለዓለ ብፅሒታ ትዋፃእ ኣላ። ነዛ ከምዚ ዓይነት ደገፍ ብምግባር ህዝብና ካብ ድሕረትን ድኽነት ክናገፍ ኣበርቲዓ ትሰርሕ ዘላ ማሕበር ደልዲላ ክትስጉምን ድማ ተምሃሮና ኣባል ማልት ብምዃን ካብ ሕድሕድ ተምሃሮ ሓደ ቕርሺ ብምውፃእ ደገፋ ከም ዝገልፀላ ዝተዛረቡ ርእሰ መምህር ሃይላይ ገብረፃድቕ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ሕብረተሰብ ንቲ ቤት ትምህርቲ ዝውዕልን ልዕሊ 185 ሽሕ ብር ዝግመት ደገፍ ከም ዝገበረን የረድኡ።
ኣብ ሓሙሽተ ኣብያተ ትምህርቲ ዝተሳለጡ ስራሕቲ ምስፍሕፋሕ ድሕሪ ምምራቕ ናብ ስነ-ስርዓት ምረቓ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዕዳጋ በርሀ ኣቢልና። ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዕዳጋ በርሀ ቅድም ክብል ዓብይ ሕቶ ቀረብ መሰረተ ልምዓት ህዝቢ ወረዳ ታሕታይ ማይጨው ማለት `ውን ነበርቲ ዕሸል ከተማ ዕዳጋ በርሀን ከባቢኣን ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ብምዃኑ ስነ ስርዓት ምረቓ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዕዳጋ በርሀን ካብ ጣብያታት ሓዎስታ፣ ምሬና፣ዓዲ ሑፃ፣ቤተ-ሰማእቲን ደምበዛን ከምኡ’ውን ካብ ክልተ ጣብያታት ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ዝመፁ ነበርቲ፣ ኣካላት ኣመራርሓ ማልት፣ ዞባ ማእኸል ትግራይን፣ ወረዳታት ላዕላይን ታሕታይን ማይጨው ብዝመፁ ኣጋይሽ ተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዕዳጋ በርሀን ተፀንቢሉ እዩ ተመሪቑ።
ተፀዋዒ ኤግሊመር ኦፍ ሆፕ ኣብ ኢትዮጵያ ኣይተ ገብረህይወት ኣበበ ብወገኖም፤ ትካሎም ካብ 1998 ዓ/ም ናብዚ ድማ ምስ ማልት ሓቢሩ ምስራሕ ከምዝጀመረን ዛጊድ ሰለስተ ካልኣይ ኣብያተ ትምህርቲ ብምህናፅ ህዝቢ ዝርብሐሉ ባይታ ብምፍጣር ኣብ 57 ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ስራሕቲ ምስፍሕፋሕ መምሀሪ ክፍልን መንበሪ መምህራንን ብምውጋን 17 ትካላት ጥዕና ‘ውን ተሃኒፆም ከምዝተሃነፁ ሓቢሮም።
ብሓፈሻ ይብሉ ኣይተ ገብረህይወት፤ \እዚ ገባሪ ሰናይ ብልዕሊ 126 ሚልዮን ብር ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ዝሃነፀ ኮይኑ ምስ ማልት ዘለና ርክብ ተጠናኺሩ ብምቕፃል ኣብ ዝቕፅል ሓሙሽተ ዓመት ብልዕሊ 150 ሚልዮን ብር ወፃኢ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘለው ፀገማት ቀረብ ትምህርቲ፣ ጥዕና፣ ማይ፣ እንስሳት ሕክምናን ንምቕራፍ ከምኡ’ውን ምስ ማረት ብምትሕብባር ኣብ ፍልፍል ምዕባይ ሃፍቲ ሕብረተሰብን ትኹረት ገይርና ክንሰርሕ ኣለና፤ በዚ ኣቢልና ህዝቢ ትግራይ ካብ ድኽነት ናፃ ዝወፀሉ ባይታ ክንፈጥር ኢና ክብሉ ገሊፆም።
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ህዝቢ፣ ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ብምትሕብባር ኣብ ህንፀት ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ዝነበረ ከይዲ ኣፈፃፅማ ብምጥንኻር ኣብ ህንፀት ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ’ውን ትዓሞም ዘላ ስራሕታ ውፅኢታዊ ምዃኖም ዘረጋገፁ ገበርቲ ሰናይ ትካላት’ውን ደገፎም እናገለፁና ’ዮም። ብምዃኑ ድማ ህዝቢ ወረዳታት ላዕላይን ታሕታይን ማይጨው ብሓፈሻ ድማ ህዝቢ ዞባ ማእኸል ትግራይ ንማልት ዝገብሮ ዘሎ ደገፍ ኣጠናኺሩ ክቕፅለላ ይግባእ ዝበሉ ድማ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓትን ዋና ኣማሓዳሪ ዞባ ማእል ትግራይን ኣይተ ሚኪኤለ ኣብርሃ እዮም።
ኣይተ ሚኪኤለ ወሲኾም እንትገልፁ፤ ኣብ ጎኒ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብምስላፍ ኣብቲ ዞባ ንካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዕዳጋ በርሀ ሓዊሱ ኣብ ካልኣይ ምዕራፍ ትግበራ መደባት ዝተዋደደ ልምዓት ላዕላይን ታሕታይን ማይጨው ብልዕሊ 22 ሚልዮን ብር ዝተሃነፁ ትካላት ልምዓት ንምረቓ በቒዖም ስለዘለው ብሸም ህዝቢ እተን ወረዳታትን ምምሕዳር ዞባ ማእኸል ትግራይን ዘለና ናእዳ ዝለዓለ እዩ ኢሎም።
መንግስቲ ከም ሃገር ናብ ማእኸላይ ብርኪ እቶት ንምብፃሕ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ዝዕወት ዝተመሃረ ሓይሊ ሰብ ብበዝሕን ብፅሬትን እንትፈርን፣ እቲ ዝፈሪ ተምሃራይ ድማ ክእለትን ፍልጠት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ብኣግባቡ ጨቢጡ ክወፅእን እንተኽኢሉ እዩ። ነዚ ዕላማ ህዝብን መንግስትን ብምድጋፍ ድማ ማልት ምስ ገበርቲ ሰናይ ትካላት ስሙር ግንባር ብምፍጣር ሰፋሕቲ ስራሕቲ ትውግን ዘላ ኮይና ካብዚኦም ምስ ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕ ብምትሕብባር ኣህኒፃ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ምችው ክኽውን ገይራቶ ዘላ ኣበርክቶ ኣብ ምምሕያሸ ሽፋንን ፅፈትን ትምህርቲ ክልልናን ዞባ ማእኸል ትግራይን ርኡይ ኣበርክቶ ክህልዎ እዩ ዝበሉና ድማ ምክትል ሓላፊ ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ ኣይተ ባህታ ወልደሚካኤል እዮም።
ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶክተር ታደለ ሓጎስ ብወገኖም፤ ማልት ምስ ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕ፣ ማረትን ብምትሕበባር ኣብ ትሽዓተ ጣብያታት ወረዳታት ላዕላይን ታሕታይን ማይጨው ልዕሊ 22 ሚልዮን ብር ዝወድኡ 11 መደባት ልምዓት ብፍላይ ከዓ ኣብ ትምህርትን ጥዕናን ካልኦትን ክህነፁ ፀኒሖም ንምረቓ በቒዖም ኣለው። እዚ ድማ መንግስቲ ኣብ ልምዓት ሓይሊ ሰብ ንዝሰርሖም ዘለው ስራሕቲ ዝደገፈን ንዕብየትና ነጥቢ መቐይሮ ስለዝኾነ ተጠናኺሮም ዝቕፅሉ ኮይኖም ማልት ምስ መድረግቲ ኣካላት ብምዃን ኣብያተ ትምህርቲ ክትሃንፅ እንተላ ወለዲ ውላዶም ናብ መኣዲ ትምህርቲ ክልእኹን ተማሂሮም ንባዕሎምን ንሃገሮም ዘፀውዑን ትምህርቲ ሳይንስን ቴከኖሎጅን ብኣግባቡ መሊኾም ንክወፁን ጥቡቕ ደገፍን ክትትልን ክገብሩ ይግባእ ምስ በሉ፤ ህዝብና ኣብ ጎኒ ማልት ኮይኑ ዝገብሮ ዘሎ እወንታዊ ደገፍ ኣጠናኺሩ ክቕፅል ፀዊዖም።


text:
ዓረና ትግራይ ጥሪ 27ን 28ን 2009 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዘኻየዶ ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤኡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምሁር ፖለቲካዊ ሳይንስ ኣይተ ኣብርሃ ደስታ ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ክኸውን መሪፁዎ።
ዓረና ትግራይ ብተወሳኺ 25 ኣባላት ማእከላይ ኮሚቴን 11 ፈፀምቲ ስራሕን መሪፁ'ሎ፡፡ ሓደ ካብቶም ኣባላት ፈፀምቲ ስራሕ ኣብ ከተማ መቐለ ወናኒ ማርቆስ ሆስፒታል ዶክተር ማርቆስ ገሰሰ ይርከብዎም።
ሓድሽ ተመራፂ ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ኣይተ ኣብርሃ እቲ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ'ሎ ዝበልዎ ፖለቲካዊ ቅልውላውን መፍትሒኡን ኣመልኪቱ ኣብቲ ጉባኤ ብስፍሓት ከምዝተዘተየሉ ንድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ሓፂር መግለፂ ሓቢሮም፡፡
ኣይተ ኣብርሃ ደስታ ብገበን ምፍጣር ራዕዲ ተጠርጢሮም ንክልተ ዓመታት ተኣሲሮም ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ ቀረባ እዋን ከምዝተፈትሑ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኡጋንዳ ብፍላይ ከኣ ኣብ ካምፓላ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዝተፈላለዩ ምስ ጉዳይ ዑቕባ ዝተኣሳሰሩ ዕንቅፋታት የጋጥምዎም። ኣብ ካምፓላ ንኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ ኣሸጋሪ ዀይኑ ዘሎ ጕዳይ ምስ ምውሃብ ዑቕባ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ጒቦን ሕጋዊ ጸገማቱን እዩ። እዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ንኹነታት ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ኣብ ካምፓላ ክርኢ እዩ።
- ኣሕዋት ተመሲሎም ዝቐርቡ ጕሓላሉ ኣብ ኡጋንዳ
ገለ ኻብቶም ኣብ ኣብ ካምፓላ፡ ኡጋንዳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ዑቕባ ኸምዝተዋህቡ ዘረጋግጽ ወረቐት ንምርካብ ስለዝህወኹ ብዘይሕጋዊ መገዲ ብጉቦ ክረኽብዎ ብዙሕ ገንዘብ ዝኸፍሉ ብዙሓት እዮም። ነቲ ዘይሕጋዊ ወረቐት ንምርካብ ካብ 700 ክሳብ 900 ዶላር ኣመሪካ ከምዝኸፍሉን፡ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት እቲ ዝሓዝዎ ሰነዳት መበቆላውነቱ ምስተመርመምረ ዘይሕጋዊ ምኻኑ ተፈሊጡ ከም ምቍራጽ ንዓመታት ዝተጸበይዎ መገሻ ዝኣመሰለ ዓበይቲ ዕንቅፋታት የጋጥሞም። ነዚ ዘይሕጋዊ ሰነዳት ሒዝካ ናይ ንግዲ ፍቃድ፡ ናይ መኪና መዘወሪ ፍቃድ ይኹን ካልእ ሕጋዊ ጉዳያት ንኽትፍጽም ኣጸጋምን ብገበን ዘሕትት ምዃኑን ስደተኛታት ነበርቲ ካምፓላ ከስተውዕሉሉ ንድሕነቶም ኣገዳሲ እዩ። ስደተኛታት ኤርትራውያን ካብቶም ብስስዕቲ ገንዘብን ብንዕቀት ድሕነት ኣሕዋቶምን ተመሪሖም ንግሩሃት ሰባት ናብ ከምዚ ዓይነት ሓደገኛ ገበን ክኣትዉ ዝመርሕዎምን ገንዘቦም ብመብጽዓ ሓሶት ዝምንጥልዎምን ኣደናገርቲ ክጥንቀቑ እዋኑ እዩ።
- ዘይሕጋውያን ፖሊስ
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ካምፓላ ዝተፈላለዩ ውልቀ ሰባት ናይ ፖሊስ መንነት ብምሓዝ ንስደተኛታት ኣብ መንገዲ ይኹን ኣብ ኣባይቶም ብምምጻእ፡ ወረቐት ዝሓቱ ኣለዉ። እዞም ዘይሕጋውያን ሰባት ፖሊስ ተመሲሎም ብፍላይ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብምሓዝ፡ ገንዘብ ከምዝሓቱን ከምዘከላብቱን ብዙሓት ይምስክሩ ኣለዉ። ብመሰረት ሕጊ ሃገር ኡጋንዳ፡ ዝኾነ ይኹን ሰብ ብዘይ ናይ ቤት ፍርዲ ወረቀት ናብ ቤትካ ኣትዩ ኽፍትሽ ይኹን፡ ወረቓቕቲ ክሓትት ኣይፍቀደሉን እዩ። ስደተኛታት ኣብ ሕጊ ዘለዎም ድሩት ኣፍልጦ መዝሚዞም ግዳይ ይገብርዎም ስለዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክጥንቀቑ፡ ብፍላይ ድማ ኣደ ቆልዑን ካልኦት ደቂ ኣንስትዮን ልዑል ጥንቃቀ ክገብራ ይግብአን። ካብ ሓፈሻዊ ስክፍታ ንምድሓንን ካብ መፈንጠራ መደናገርቲ ንምምላጥን ኣብ ግዚኡ ሰነዳት ምሕዳስ ፡ ቅድሚ ወረቓቕቲ ምርኣይ እቶም ሓተትቲ ብርግጽ ኣባላት ፖሊስ ኡጋንዳ ምዃኖም ዘረጋገጽ ወረቓቕቲ ከርእዩ ምሕታት፡ ከምኡ ድማ ናብ ዝቐረበ መደበር ፖሊስ ምሕባር የድሊ። ኣብ ሓደ ከባቢ እትነብሩ ስደተኛታት ንሓድሕድኩም ክትተሓባበሩን ክትተሓጋገዙን ንመደናገርቲ ንምፍሻል ሓጋዚ እዩ።
- ትምዩን ሰነዳት
ኡጋንዳ ብዝሒ ስደተኛታት ኣብ ምቅባልን ብምዕቋብን ኣብ ኣፍሪቃ ቐዳመይቲ ተስራዕ ኣላ። ብድረጃ ዓለም’ውም ምስተን ቀዳሞት ሃገራት’ያ ትስራዕ። ብፍላይ ኣብ ከተማ ካምፓላ ብዝሒ ስደተኛታት ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናወሰኸ ንኻብ ካልኦት ሃገራት ዝመጹ ስደተኛታት እቲ ዝግባእ ናይ ዑቕባ ወረቓቕቲ ብስሉጥ ክወሃቦም ከሎ፡ ንብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ንዉህዳት እንተዘይኮይኑ ንዝበዝሑ ኣይወሃቦምን እዩ። መፍትሒ ኽንዲ ምንዳይ ብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዙሕ ገንዘብ ከፊሎም ትምዩን ሰነዳት ብምግዛእ መፍቶ ደለልትን ተምየንቲ ወረቓቕትን ይዀኑ ኣለዉ። ኣብ ውሑድ መዓልታት ተሰሪሑ ኣብ ገዛኻ ወይ ኣብ ባራትን እንዳ ሻህን ዝወሃብ ሰነዳት ዘይሕጋዊ ምዃኑን ኩሉ ጊዜ ንሽግር ዝዕድምን ሕጋዊ ተሓታትነት ዘስዕብን ስለዝዀነ፡ ብሰንኪ ምትላል ጉዳያትካን ሓሳባትካን መገድኻን ክሰናኸል ከምዝኽእል ምስትውዓል የድሊ እዩ። እዚ ዘይሕጋዊ ሰነዳት ናይ ስደተኛ ወረቀት ሒዞም ዝጸንሑ ሰባት ኣብ ዘይገመትዎ መዋጥር ይኣትዉ ኣለዉ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓንቲ ዘይሕጋዊ ሰነዳት ዝነበራ ኤርትራዊት ኣደ፡ ንውላዳ ናብቲ ፋይላ ንምጽንባር ናብ በዓል መዚ ስደተኛታት ኡጋንዳ ብምኻድ ከተመዝግብ ወረቃቕታ ምስ ኣቕረበት፡ እቲ ሰነዳት ዘይሕጋዊ ስለዝነበረ እቲ ወረቓቕቲ ተመንጢላ ብሕጊ ተሓታትቲት ምዃና ተገሊጹላ። ብዘይካ ንብዓት ክትዛረብ ኣይከኣለትን። ዝተኸፍለ ገንዘብ ንብላሽ ኮይኑ፡ ኣብዚ እዋን ብዘይ ሰነዳት መፍቶ ናይቶም ወረቀት ዝሓቱ ዘይሕጋውያን ፖሊስ ከይትኸውን ተስግእ።
ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ፡ ሓንቲ ኤርትራዊት መንእሰይ ብዘጋጠማ ናይ ኩሊት ጸገም ተዳኺማን ተጸጊማን ብምንባራ እሞ ፈለጥታ ብዓቕሞም ክገብርዎ ዝኽእሉ ኣዝዩ ድሩት ብምንባሩ ናብ በዓልመዚ ስደተኛታት ኡጋንዳ ወሲዶማ። ህጹጽ ረድኤት ክግበረላ ምስ ሓተቱ፡ ዘለዋ ሰነዳት ከቕርቡ ተሓቲቶም። እቲ ወረቓቕቲ ምስተራእየ፡ ተራ ቝጽሩ ናይ ካልእ ሰብ ስም ዝነበረን፡ ብዘይግቡእ መስርሕ ናብ ስማ ኸምዝተቐየረን ተሓቢሮም። ክልተ ኮላሊታ ተተንኪፈን ኣብ ኣፈፌት ሞት ዝነበረት መንእሰይ እቲ ዝነበረ ጸገማት ከይኣኽላ ተወሳኺሽግር ኰይንዋ። ጸገማ ዝረኣዩ ሰራሕተኛታት ናይቲ ኽፍሊ ናብ ፖሊስ ከይዳ ከምብሓድሽ ክትምዝገብን ብህጹጽ ናይ ሓታቲ ዑቕባ ወረቐት ክወሃባ ብምውሳን ቀዳምነት ሕክምና ክትገብረሉ ትኽእል ኩነታት ብምጥጣሕ ዝንኣድ ወሳኔ ወሲኖም።
ብዘይካዚ፡ መምርሒ ፍቃድ መኪና ንምውጻእ፡ ናብቲ ፍቃድ ዝህብ ኣካል ዘምርሐ ሓደ ኤርትራዊ መንእሰይ’ውን እቲ ዘቕረቦ ሰነድ፡ ዘይሕጋዊ ብምዃኑ በቲ ቤትጽሕፈት ተሓዲጉ ጉዳዩ ኽጻረ ስለዝተወሰነ ብዘይ ሰነዳትን ኣብ ሓደጋን ይርከብ። እዚ ውሑድ ካብቲ ዘጋጥም ኰይኑ ንብዙሓት ሰባት ግዳይ ጌሩ ዝርከብ ዘይተፈትሐ ግድል ኮይኑ ይርከብ።
ንገለ ሰባት ሰሊጥዎም ኢልካ ናብ ህጉም ምምራሕ ንገዛእ ርእስና እዩ ዝሃሲ። ንመደባትካን ግዜኻን ብዓቢኡ ድማ ንህወትካ ኣብ ሽግር ምእታው እዩ። ጉዳያት ኣይሰልጥን እዩ ኢልካ ኣብ ከምዚ ኩነታት ምውዳቕ፡ ብሕጊ ተሓታቲ ብምዃን ክሳብ ናብ ቤት ማእሰርቲ ምብጻሕውን ከጋጥም ይኽእል። እዚ ንብዙሓት ግዳይ ብምግባር፡ ንገለ ውሑዳት ምንጪ ኣታዊ ኰይንዎም ዘሎ ጉዳይ ኣብ ኡጋንዳ እንርከብ ኤርትራውያን ንንቕሓሉ፡ ንሓደስቲ ስደተኛታት ቅኑዕ ሓበሬት ክንህብ ይግባእ።


text:
እዚ ሰንበት እዚ ናዝሬት ሕፅነት ተባሂሉ ይስመ። ጐይታና ካብ ስደት ግብጺ፡ ናብታ ከም ቆልዓ ዀይኑ ዝዓበየላ ናዝሬት ዝተመለሰሉ ፍጻሜ እንሓስበሉ ግዜ ድማ እዩ። ኣብ ናይ ሎሚ ትምህርትና ድማ ካብቲ ናብ ስደት ዘምርሖ ኵነታት ኣትሒዝና ክንርእይ ኢና።
ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ ዝኾኑ፡ ወዲ 91 ዓመት ክቡር ኣቦና 3ይ ፓትርያርክ ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ብዘይ ገበን
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን 10ይ - ክፋል
ኣብ ዝሐለፈ ጽሑፈይ ከም-ዝገለጽክዎ፥ መስበርቲ-እግሪ ኣብ ዘጋጠመኒ ግዜ።ኣብ እንዳ ኃወይ ክድቅስ ስለ-ዝተገደድኩ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ክኸይድ ተጸጊመ ምንባረይ፥ ትዝክሩዎ ትኾኑ ኢኹም። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ኣነ፥ ዕርፊ ክርስትና ድሕሪ ምጭባጠይ፥ ከመይ’ለ ንድሕሪት ኣቢለ ክምለስ-? ብምባል እጭነቕ ነበርኩ። ቀልጢፈ ክሓዊ’ሞ ክርስቲያንነተይ ድማ፥ ብግብሪ ከረጋግጽ፥ እህወኽ ነበርኩ።
ሎሚ ንኹሉ ህዝቢ ዝኸውን መድሓኒ ንሱ ከኣ ክርስቶስ ጐይታ ተወሊዱልኩም ስለ ዘሎ ተሓጐሱ። ሉቃ 2፣11
መእተዊ፣- ልደትን ቅንያቱን
ሰሉስ 16 ጥሪ 2018: ዘይነዓቕ ንእስነት ካብ ብኽነት ተጠንቅቕ - መበል 33 ክፋል
“እቲ ደገ ኣባጊዕ ኣነ ከም ዝዀንኩ፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።…እቲ ደገ ኣነ እየ። ብኣይ ዚኣቱ ኪድሕን፡ ኪኣቱን ኪወጽእን መጓሰዪውን ኪረክብ እዩ።…እቲ ሕያዋይ ጓሳ ኣነ እየ። እቲ ሕያዋይ ጓሳ ህይወቱ በጃ ኣባጊዑ የሕልፋ።” (ዮሃ 10፡7,9,11)።
ከም-ዝፍለጥ ንህብን ሃመማን ተመሳሰልቲ’ዮም። ምውዓሎም ግና ሓደ ኣይኮነን። ከመይሲ ሃመማ ዝርከበሉ ኣድራሻ፥ ኣብ ጎዱፍ ክኸውን ከሎ። ንህቢ ግና ኣብ ቖፎ መዓር’ዩ ዝርከብ። ምርጫ ሰባት’ውን ከምኡ ይፈላለ እዩ። ገሊኦም መንገዲ ዴማስ መሪጾም፥ ናብቲ ባሕሪ-ዓለም ዘሊሎም ብምእታው ክሕምብሱ ከለዉ። ገሊኦም ድማ ብኣንጻሩ መንገዲ ቤት-ኣምላኽ መሪጾም፥ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ምውዓሎም ምሕዳሮም ዝገብሩ ኣለዉ።
እዚ ኣርእስቲ’ዚ ንዓና ንኦርቶዶክሳውያን፥ ብዙሕ ክንዛረበሉን ክንጽሕፈሉን ዝግበኣና ኣርእስቲ’ዩ። ከመይሲ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያንና ዘሎ ጸገማት ኩሉ፥ ምስ’ዚ ኣርእስት’ዚ ምትሕሓዝ ዘለዎ ኮይኑ ይርከብ ብምህላዉ እዩ። ከም-ዝፍለጥ ኣብ 1983 ዓ/ም (1991) እቶም ዝነበሩ ሊቀ-ጳጳስ ማለት ኣቡነ-ገብርኤል ንኣዲስ-ኣበባ ምስ-ከዱ፥ ኣብቲ መንበረ-ጵጵስና ተጸዋዒ ዝነበሩ፥ እቶም ዋና-ጸሓፊ መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ ገብረ-ሚካኤል ምዃኖም’ዩ ዝፍለጥ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን 9ይ - ክፋል
20-ታሕሳሥ 1988 ዓ/ም ክሳብ ዝኸውን፥ እቲ መዓልታት ካብቲ ዝተለምደ ካልእ ግዜ፥ ቀልጢፉ ክመስን ክወግሕን ዘይክእል ዘሎ ኮይኑ ይስመዓኒ ነበረ። ብዝኾነ እዛ ፍልይቲ መዓልቲ እዚኣ ግና፥ ካብ ድቃሰይ ኣንጊሀ ድሕሪ ምትንሥአይ፥ ሰዓት-12 እየ ገና ንግሆ ከሎ ኣንጊሀ ዝገስገስኩ። ንቤተ-ክርስቲያን ክኸይድ ከሎኹ፥ እናሰጎምኩ ዘይኮነ እናተወንጨፍኩ ዝኸይድ’የ ዝመስል ዝነበርኩ። በዚ ፍጥነት’ዚ ድማ ቀልጢፈ’የ ኣብኡ ክበጽሕ ክኢለ። እታ ናይ ክርስትና ኣደይ ክትከውን ዝነበራ’ውን፥ ቀዲማትኒ ኣብኡ ጸንሐት። ክንደይ እተሕጉስ ብርህቲ ፀሓይ ዝነበረቶ መዓልቲ ይመስለኩም። ብልበይ ድማ ናይ ብሓቂ ዝተወለድኩላ መዓልቲ ሎሚ’ያ በልኩ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ዝግበር ኣገልግሎት ብዙሕን ሰፊሕን እዩ። ብሰኣታት ጀሚሩ ብማሕሌት ሓሊፉ ክሳብ ቅዳሴ ዘሎ ግዜ፥ ዘውዕልን ዘሕድርን ኣግልግሎት ምዃኑ ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ይፈልጡዎ እዮም። እቲ በዚ ኣገልግሎት’ዚ ዝበጽሕ ምህልላን ጸሎትን ከኣ’ዩ፥ ንሕዝብና ዓቢይ ጽላልን ረድኤትን ኮይኑዎ ዝነብር ዘሎ።


text:
▼
01-06-2016
ልደታ ለማርያም
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ዮም ፍስሐ ኮነ በእንተ ልደታ ለማርያም
ምሳሌን ትንቢትን
ልደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ጋሻ ውሑድ ሃንደበት ዝመጸ ዘይኮነሲ፡ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብፍላይ ድማ ኣብ ብሉያት ብትንቢትን ምሳሌን ብሰፊሑ ተጻሒፉ ዝርከብ እዩ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ገና ዓለም ከይተፈጥረ ኣብ ኅሊና ኣምላኽ ከምዝነበረት ኣብ መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያን ብንጹር ዝተገልጸ እዩ። (መቅድመ ተኣምረ ማርያም) ስለዚ ብውድቀት ኣዳም ንዝኣተወ ሞት ክሥዕር፡ ባዕሉ እግዚአብሔር ሰብ ኮይኑ ንሰብ ከምዘድኅን ኣቐዲሙ ብብዙኅ ኅብረ ነገርን ምሳሌታትን ብኣፍ ነቢያት ኣቐዲሙ ገሊጽዎ ነይሩ። (ዕብ ፩፥፩) ሓደ ካብቲ ብዙኅ ድማ ብኸመይ መገዲ ሰብ ከምዝኸውን ክግለጽ ከሎ፡ ነዚ ዓቢ ዕላማ መኅደሪኡ ክትከውን ዝኃረያን ኣደን ድንግልን ከምዘላ ብግሁዶ ተዛሪቡ ነይሩ። (ኢሳ ፯፥፲፬) ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ጐይታ ተወልደ ክንብል ከሎና ካብ መን ዝብል ሕቶ ክስዕቦ ድማ ባህርያዊ እዩ። ነዚ ሕቶ ንምምላስ ከኣ ኣምላኽ ንክትወልድ ዝተኃርየት ኣደ ክብራን ቅድስንኣን ቅድሚ ምዝራብና፡ ናታ ናብዚ ምድሪ ምምጻእን ምውላዳን ኸመይ ከምዝነበረ ምግላጽ መሠረት ስለዝኾነ ብዛዕባ ልደታ ለማርያም ክንዛረብ ግድነት ይኸውን።
ኣዳም ብምኽሪ ዲያብሎስ ተታሊሉ፡ ሕገ እግዚአብሔር ተመሓላሊፉ ጸግኡ ምስ ተገፈን ሞት ምስ ተፈርዶን፡ ብዙኅ ተጣዕሰን ኣብ ቕድሚ ኣምላኽ ተነሰሐን ኣብዚኁ ከኣ ምሕረት ለመነን። ምምላስ ወዲ ሰብ ዝፈቱ ኣምላኽ ድማ ተስፋ ድኅነት ሃቦ። (ዘፍ ፫) ብተወሳኺ’ውን “ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድኅነካ እየ” ብምባል ቃል ኣተወሉ። (መጽ ቀሌም ፤ ገላ ፬፥፭) ነዚ ናይ ተስፋ ቃል ሒዙ እዩ ድማ ኣዳም ካብ ገነት ዝወጸ። በዚ መሠረት ድማ እዩ ኣቦታት ብዛዕባ እዚ ተስፋ ብብዙኅ ምስላን ትንቢትን እግዚአብሔር ብዝገለጸሎም ኣስፊሖምን ኣምሊኦምን ኣብ ዘመነ ብሉይ ዝገልጹ ዝነበሩ። ሓዋርያት’ውን እዚ ተስፋ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብዝተወልደ ክርስቶስ ኣምላኽና ከምዝተፈጸመ ኣርጊጾም ሰቢኾም ኣለዉ። (ቀዳማይ ዮሓ ፩፥፩-፫) ካብቶም እግዚአብሔር ዝገለጸሎም አበው ሊቃውንትውን ሓደ ዝኾነ ኣባ ሕርያቆስ ነዚ ከዘኻኽር ከሎ ኣብ ናይ ቅዳሴ ማርያም መጽሓፉ “አንቲ ውእቱ ተስፋሁ ለአዳም አመ ይሰደድ እም ገነት” ክብል ገለጺዎ ነበረ።
ድንግል ማርያም ቅድሚ ዓለም ምፍጣሩ ኣብ ኅልና ኣምላኽ ዝነበረት ከም ምዃና መጠን ገና ከይተወልደት ከላ ትንቢት ተነጊሩላ እዩ። ምስ ተወልደትውን ኣደ ኣምላኽ እናተባህለት ከም እትነብር ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝምስክሩላ እዮም። ብዛዕባ ልደት ቅድስት ድንግል ዝተነግረ ትንቢት ነቢይ ኢሳይያስ ካብ እግዚአብሔር ብዝተዋህቦ ጸጋ ትንቢት “ትወጽእ በትር እምሥርወ እሴይ ወይዓርግ ጽጌ እምጕንዱ”( ካብቲ ክሩት ጕንዲ እሴይ ኸኣ ሓደ ጠጥዒ ክጭብጭብ እዩ። ሓደ ጨንፈር ከኣ ካብ ሱሩ ፍረ ክፈሪ እዩ)። (ኢሳ ፲፩፥፩) ኢሉ ተነቢዩ ነይሩ። እዚ ማለት በትሪ ወይ ጠጥዒ ዝተባህለት ወይ ብጠጥዒ ዝትመሰለት ቅድስት ድንግል ማርያም ክትከውን ከላ፡ ዕንባባ ወይ ፍረ ዝተባህለ ድማ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። እዚ’ውን ኣምላኽ ኣብዚ ምድራዊ ዓለም መጺኡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ’ውን ነፍሲ ነሢዑ ካብኣ ምውላዱ ዘመልክት ትንቢት እዩ። ቅዱስ ያሬድ ነዚ ትንቢት ኣብ መዝሙሩ ክትርጉሞ ከሎ “ይእቲ በትር አምሳለ ማርያም ቅድስት ይእቲ ወጽጌ ዘወጽአ እምኔሃ አምሳሉ ለወልድ” (እዚኣ በትሪ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ምሳሌ እያ። ካብኣ ዝወጸ እምበባ’ውን ናይ ወልድ ምሳሌ ) ኢሉ ኣሎ።
“እግዚአብሔር ጐይታ ሠራዊት ዘርኢ እንተዘይሓድገልናስ ከም ሰዶም ምኾንና ንጎሞራ’ውን ምመሰልና” (ኢሳ ፩፥፱) “እግዚአብሔር ንጽዮን ኃረያ፤ መኅደሪኡ ኽትከውን ከኣ በሃገ። እዚኣ ንሓዋሩ መዕረፊተይ እያ። ብሂገያ እየ እሞ ኣብ’ዚኣ ክነብር እየ” ይብል (መዝ. ፻፴፪፥፲፫-፲፬) ዝብሉን ካልኦት ብቀጥታ ይኹን ብምስላ ዝተነግሩ ኣዝዮም ብዙኃት ትንቢታት ነዚ ዘመልክቱ እዮም። ስለዚ ድማ ኵሎም አበው ነቢያት ብሓፈሻ ደቂ ኣዳም ነዚ ተስፋ ክፍጸም ብሃንቀውታ ይጽበይዎ ከምዝነበሩ ዘመልክት እዩ። ብቀንዱ ኣቦ ኵላትና ዝኾነ ኣዳም፡ ድንግል ማርያም ካብ ኣብራኹ ከም እትኽፈልን ካብ ማኅፀን ሔዋን ከም እትውለድ ብምፍላጡ ድማ ንሔዋን “ሕይወተይ” ይብላ ነበረ። (ዘፍጥ ፫፥፳)። ካብ ኣዳም ዝጀመረ ትንቢትን ምሳሌን ከኣ ክሳብ ኣብርሃም ከምኡ እናበለ ናብ ሙሴን ዳዊትን ክሳብ ወለዳ ከምዝበጸሐ ድማ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብቡዙኅ ምሥጢር የረድኡና እዮም።
ወትረ ድንግልን ንጽሕትን
ካብ ዘርኢ ኣዳም ካብ ወገን እሴይ ክትመጽእ ዝጽበይዋ ዝነበሩ ኣደ ኣምላኽ፤ ምልክታ እንታይ ምዃኑ ባዕሉ እግዚአብሔር ብነቢያት ሓዲሩ ነጊርዎም ነበረ። እዚ ኸኣ ወትረ ድንግል ምዃናን፡ ንኣምላኽ’ውን ብድንግልና ጸኒሳ ብድንግልና ከምእተወልዶ ዘረድእ እዩ ዝነበረ። ስለዚ ተስፋ ኣበው ዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅድሚ ምጽናሳ፡ ኣብ ዝጸነሰትሉ እዋን፡ ድኅሪ ምጽናሳ፤ ቅድሚ ምውላዳ፡ ጊዜ ወሊድ፡ ድኅሪ ወሊድ ኵል ጊዜን ንዘለዓለምን ድንግል እያ። ብዛዕባ እዚ ድማ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብግሁድን ብምሳሌን ዝገለጽዎ እዩ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብሥጋኣ ድንግል ብኅልናኣውን ድንግል እያ። ነቢይ ኢሳይያስ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ፮፻ ዓመታት ኣቐዲሙ “እግዚአብሔር ኣምላኽ ባዕሉ ምልክት ክህበኩም እዩ፡ እንሆ ድንግል ክትጸንስ ወዲ ኸኣ ክትወልድ እያ፤ ስሙውን አማኑኤል ክትሰምዮ እያ” ኢሉ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብድንግልና ንመሲሕ ክርስቶስ ከምእትወልዶ ብግልጺ ኣቐሚጥዎ ነበረ። (ኢሳ ፯፥፲፬ ማቴ ፩፥፳፪-፳፫)
ነቢይ እግዚአብሔር ሕዝቅኤል ኣብ ትንቢቱ ከምዝገለጾ “ድኅሪ’ዚ ናብ መንገዲ እታ ናብ ምብራቕ እትርኢ መስኮት ደገ መቕደስ መለሰኒ፤ ዕጽውቲ ኸኣ እያ። እግዚአብሔር ድማ በለኒ እዛ ደገ እዚኣ ዕጽውቲ ትኹን ኣይትከፈት። ሰብ’ውን ኣይእተዋ። እግዚአብሔር አምላኽ እስራኤል ኣትዩላ እዩ እሞ ስለዚ ብዕጽውታ ትንበር” ኢሉ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዘለዓለማዊት ድንግል ምዃና ብትንቢትን ምሳሌን ጽሒፉ ንረኽቦ። ወልደ ዳዊት ሰሎሞን’ውን “ኣቲ ኃብተይ መርዓተይ እተሸጎረ ገነት ዕጽዊ ዔላ ሕቱም ዓይኒ ማይ ኢኺ” ክብል ብዛዕባ ዘለዓለማዊ ድንግልና ኣዴና ጽሒፉ ንረኽቦ” (መኃ ፬፥፲፪)
ኣዴና ብኸመይን ካብ መንን ተወልደት፧
ወለዲ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኢያቄምን ሃናን ይበሃሉ። ኣቡኣ ኢያቄም ካብ ነገደ ይሁዳ ክኸውን ከሎ ኣዴኣ ሃና ድማ ካብ ነገደ ኣሮን እያ። ክልቲኦም ድማ ኣኽበርቲ ሕገ እግዚአብሔርን ርኅሩኃትን ለጋሳትን ነበሩ። ካብቲ ጽቡቕ ግብሮም ድማ ንዝጠመየ ዝጸመዐን ምብላዕን ምስታይን ንዝዓረቐ ድማ ምኽዳን ይፈትዉ ነበሩ።
ኣቡኣ ኢያቄምን ኣዴና ሃናን ናይ መውስቦ ሕጊ ብዝፈቐዶ ምስ ተመርዓዉ ምኽነት (መኻን ምዃን) ኣጓኒፍዎም ነበረ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ዝብሃግዎ ውላድ ስኢኖም፡ መሪር ብኽያት ይበኽዩ ከምዝነበሩ ታሪኽ ሕይወቶም ይገልጽ። ኣብዛ ምድራዊት ዓለም፡ ሰብ ዓቢ ክብርን ሃብትን ዝውንን እኳ እንተኾነ ብሕገ ሰብሳብ ተጸሚዱ ኣብ ዝነብረሉ ንስሙ ዘጸውዕ መተካእታ ዘርኢ እንተዘይብሉ ሓጐሱ ፍጹም ከምዘይከውን ዝተፈልጠ እዩ። እዚውን ከይኣክል፡ ኢያቄምን ሃናን ንድንግል ማርያም ቅድሚ ምውላዶም ዝረኸብዎ ዝነበሩ ዝተፈላለየ ፈተና ተጻዊሮም ናብ ሓጐስን ደስታን ቅድሚ ምብጽሖም በቲ ኣብቲ ጊዜ እቲ ዝነበረ ሕዝቢ ዝተናዕቑ ነበሩ። ምኽንያቱ በቲ ንሳቶም ዝነበርዎ ዘመን፡ መኻናት ሰባት ወይ ዘይውለዱ ሰብ ሓዳር እንተደኣ ኮይኖም ካልእ ይትረፍሲ ንቤተ እግዚአብሔር ኢሎም እንስሳታት፥ ወርቂ፥ ብሩር ንመባእ ኢሎም እንተምጽኡ እኳ ዝቕበሎም ኣይነበረን። በቲ ሽዑ ዝነበረ ሕዝቢ ከም ፉንፉናት ይረኣዩ ነበሩ። ምኽንያቱ ድማ እግዚአብሔር እንተዝፈትወኩም ውላድ ምሃበኩም ነይሩ፤ ግን ብእግዚአብሔር ዝተጸላእኩም ስለ ዝኾንኩም ንሕናውን ክንፈትወኩምን መባእኩም ክንቕበለኩም ኣይግባኣናን ይብልዎም ነበሩ።
ስለዚ ድማ ንግሆን ምሸትን ተስፋ ብዘይ ምቍራጽ ናብ ቤተ እግዚአብሔር ብምኻድ ኵሉ ጊዜ ይጽልዩ ከምዝነበሩ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ይነግረና። ብኸምዚ ብዙኅ ዓመታት ምስ ኣኅለፉ፡ ኣሚኖም ንዝቐርብዎ እግዚአብሔር ቐረባኦም እዩ እሞ፡ ጸሎቶም ሰሚዑ ልመናኦም ተቐቢሉ ሓሳብ ልቦም ከምዘሥምረሎም ብምእማን ኣብ መወዳእታ ተመባጽዑ። ኢያቄምን ሃናን ክመበጻዑ ከለዉ ውላድ ክህቦም ጥራይ ዘይኮነስ፤ ነቲ ዝተዋህቦም ውላድ ኣብ ኣምልኮተ እግዚአብሔር ጸኒዑ ዝነብር ክኸውን፡ ሰብ ዘየቐይም ንፈጣሪኡ እውን ዘየሐዝን ክኾነሎም ለመኑ። እንተወሊድና ሓሪስና ወሪድካን ደይብካን ሓግዘና ኣይንብሎን፡ እንታይ ደኣ ቤተ እግዚአብሔር ከምዘገልግል ክንገብር ኢና። ከምኡ እውን ጓል እንተደኣ ወሊድና ድማ ማይ ወሪድኪ ኣስትይና፡ ዕንጨይቲ ኣሪኺ ሓግዝና ኣይንብላን፡ እንታይ ደኣ ንቤተ እግዚአብሔር ዘድልዩ ነገራት እናሰርሐት ክትነብር ንቤተ እግዚአብሔር ክንህባ ኢና ኢሎም ተመባጽዑ። ኣብ መንገዲ እናተመልሱ ከለዉ’ውን ረጋቢት ምስ ጨቓዊቶም ክጻወቱ ርእዮም፡ ኦ እግዚአብሔር ኣምላኽ ነዚኦም ረጋቢት ክባዝኁን ክፋረዩን ዝፈቐድካ ንስኻ ኢኻ። ንዓና ንባሮትካ ካብዚኦም ረጋቢት ስለምንታይ ኣትሓትካና ኢሎም ኣምሪሮም ለመንዎ። እዞም ክልተ ናይ እግዚአብሔር ሰባት ከምቲ መብጽዕኦም ድማ ተሰማሚዖም ናብ ገዝኦም ምስ ከዱ ሓደ ዘገርም ራእይ ረኣዩ። ንሱ ድማ ሃና ዝረኣየቶ ራእይ ክትነግሮ ከላ “ምዕሩግ ግምጃ ክትዕጠቕ፡ መቖምያኻ ድማ ለምሊማን ዓምቢባን ፈርያን፤ ንፍሪኣ ድማ ኣብ ዓለም ዘሎ ፍጡር ክበልዖ ከሎ ረአኹ” በለቶ። ኢያቄም ነዚ ምስ ሰመዐ ብወገኑ ንሃና ከምዚ ክብል ነገራ። “ሓንቲ ጻዕዳ ርግቢት ሸውዓተ ሰማያት ሰንጢቓ ወሪዳ ኣብ ርእስኺ ኮፍ ክትብል ርእየ” በላ። እግዚአብሔር ብረድኤቱ ስለዝረኣዮም ድማ ብ፯ ነሓሰ ኣዴና ቅድስት ማርያም ተጸንሰት። ኣብ ማኅፀን ኣዴኣ ከላ ዘደንቕ ተኣምራት ብምግባር ብዙኃት ድውያት ኣንጺሃን ኣድኂናን ተወልደት።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
10 ኣብ ቂሳርያ ቆርኔሌዎስ ዝስሙ ሰብኣይ፡ ኣብቲ ኢጣልያዊ ዚብሃል ጭፍራ፡ ሓለቓ ሚእቲ ነበረ።
2 ንሱ ንኣምላኽ ተወፋይነት ዝነበሮ፡ ምስ ኵሉ ቤተ ሰቡ ንኣምላኽ ዚፈርህ፡ ንህዝቢ እውን ብዙሕ ምጽዋት ዚምጽውት፡ ኵሉ ሳዕ ከኣ ናብ ኣምላኽ ዚምህለል ነበረ።
3 ብታሽዐይቲ ሰዓት ናይ መዓልቲ ኣቢሉ ድማ፡ መልኣኽ ኣምላኽ ናብኡ መጺኡ፡ “ቆርኔሌዎስ!” ኪብሎ ኸሎ፡ ብግህዶ ራእይ ረኣየ።
4 ንሱ ኸኣ ፈሪሁ ጠመቶ እሞ፡ “እንታይ እዩ ጐይታይ፧” በለ። ንሱ ድማ፡ “ጸሎትካን ምጽዋትካን ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ንመዘከርታ ዓሪጉ እዩ።
5 ሕጂ ኸኣ ናብ ዮጴ ሰባት ልኢኽካ፡ ነቲ ጴጥሮስ ዚብሃል ስምኦን ጸዊዕካ ኣምጽኣዮ።
6 ንሱ ምስቲ ቤቱ ኣብ ጥቓ ባሕሪ እትርከብ ስምኦን ዚብሃል ኣልፋዓይ፡ ጋሻ ዀይኑ ተቐሚጡ ኣሎ” በሎ።
7 እቲ እተዛረቦ መልኣኽ ምስ ከደ፡ ብኡብኡ ኽልተ ኻብቶም ገላዉኡን ሓደ ንኣምላኽ ተወፋይነት ዝነበሮ ኻብቶም ዘይፍለይዎ ወተሃደራቱን ጸዊዑ፡
8 ኵሉ እቲ ዝዀነ ኣዘንትዩ፡ ናብ ዮጴ ለኣኾም።
9 ንጽብሒቱ፡ ንሳቶም ኣብ መገዲ ኸለዉ፡ ናብታ ኸተማ ድማ ምስ ቀረቡ፡ ጴጥሮስ ብሻድሸይቲ ሰዓት ኣቢሉ፡ ኪጽሊ ናብ ናሕሲ ደየበ።
10 ሽዑ፡ ኣዝዩ ጠምዩ ኺበልዕ ደለየ። ኬዳልዉሉ ኸለዉ ኸኣ፡ ተመሰጠ፣
11 ሰማይ ተኸፊቱ ድማ፡ ከም ዓብዪ ዓለባ በፍታ ዝኣመሰለ ኣቕሓ ብኣርባዕተ መኣዝኑ ተታሒዙ ናብ ምድሪ ኺወርድ ከሎ ረኣየ፣
12 ኣብኡ ኸኣ ኵሎም ዓይነት ኣርባዕተ መሓውር ዘለዎም እንስሳታትን ለመምቲ ምድርን ኣዕዋፍ ሰማይን ነበሩ።
13 ሽዑ፡ “ጴጥሮስ፡ ተንስእ፡ ሓሪድካ ብላዕ!” ዚብል ድምጺ መጾ።
14 ጴጥሮስ ግና፡ “ጐይታይ፡ ርኹስን ዘይንጹህን ዘበለ ኸቶ በሊዐ ስለ ዘይፈልጥ፡ ኣይከውንን እዩ” በለ።
15 ከም ብሓድሽ ድማ፡ ካልኣይ ሳዕ፡ “ነቲ ኣምላኽ ዘንጽሆ፡ ንስኻ ርኹስ ኣይትበሎ” ዚብል ድምጺ መጾ።
16 እዚ ሳልሳይ ሳዕ ኰነ፣ ብኡብኡ ኸኣ እቲ ኣቕሓ ናብ ሰማይ ተወስደ።
17 ጴጥሮስ፡ እቲ ዝረኣዮ ራእይ እንታይ ማለት ከም ዝዀነ ደንጽይዎ ኸሎ፡ እንሆ፡ እቶም ካብ ቆርኔሌዎስ እተላእኩ ሰባት፡ ቤት ስምኦን ኣበይ ምዃና ሓቲቶም፡ ኣብቲ ኣፍ ደገ ደው በሉ።
18 ጸዊዖም ከኣ፡ እቲ ጴጥሮስ ዚብሃል ስምኦን ኣብኡ ጋሻ ዀይኑ ተቐሚጡ እንተሎ ሓተቱ።
19 ጴጥሮስ ብዛዕባ እቲ ራእይ እናኣስተንተነ ኸሎ፡ መንፈስ፡ “እንሆ፡ ሰለስተ ሰብኡት ይደልዩኻ ኣለዉ።
20 ኣነ ስለ ዝለኣኽክዎም፡ ተንስእ እሞ ወሪድካ ኸይተጠራጠርካ ምሳታቶም ኪድ” በሎ።
21 ሽዑ፡ ጴጥሮስ ናብቶም ሰብኡት ወሪዱ፡ “እንሆ፡ እቲ እትደልይዎ ዘለኹም ኣነ እየ። ናብዚ ዘምጽኣኩም ምኽንያት እንታይ እዩ፧” በሎም።
22 ንሳቶም ከኣ፡ “ነቲ ጻድቕን ንኣምላኽ ዚፈርህን ብዅሉ ህዝቢ ኣይሁድ ብጽቡቕ እተመስከረሉን ቆርኔሌዎስ እቲ ሓለቓ ሚእቲ፡ ልኢኹ ናብ ቤቱ ኺጽውዓካን ንስኻ እትብሎ ኺሰምዕን፡ ብቕዱስ መልኣኽ መለኮታዊ መምርሒ ተዋሂብዎ ኣሎ” በሉ።
23 ስለዚ፡ ኣእትዩ ኣአንገዶም።
ንጽብሒቱ ተንሲኡ ምሳታቶም ከደ፣ ካብ ዮጴ ኸኣ ገለ ኣሕዋት ምስኡ ኸዱ።
24 ንጽብሒቱ፡ ናብ ቂሳርያ ኣተዉ። ቆርኔሌዎስ ከኣ ኣዝማዱን ናይ ቀረባ ፈተውቱን ኣኪቡ ይጽበዮም ነበረ።
25 ጴጥሮስ ኪኣቱ ኸሎ፡ ቆርኔሌዎስ ተቐበሎ፡ ኣብ ኣእጋሩ ፍግም ኢሉ እውን ሰገደሉ።
26 ጴጥሮስ ግና፡ “ተንስእ፣ ኣነ እውን ከማኻ ሰብ እየ” ኢሉ ኣተንስኦ።
27 ምስኡ እናተዘራረበ ኣትዩ ድማ፡ ብዙሓት ሰባት ተኣኪቦም ረኸበ፣
28 ንሱ ኸኣ ከምዚ በሎም፦ “ኣይሁዳዊ ምስ ካልእ ዝዓሌቱ ኺሕወስ ወይ ኪቐርብ ከም ዘይተፈቕደ፡ ንስኻትኩም ኣጸቢቕኩም ትፈልጡ ኢኹም፣ ግናኸ፡ ንሓደ ሰብ እኳ ርኹስ ወይ ዘይንጹህ ከይብል፡ ኣምላኽ ኣርእዩኒ እዩ።
29 ስለዚ፡ ምስ ለኣኽኩምለይ፡ ሰገጥ ከይበልኩ መጻእኩ። እምበኣር፡ ብዛዕባ እንታይ ከም ዝለኣኽኩምለይ፡ እሓትተኩም ኣለኹ።”
30 ቆርኔሌዎስ ድማ ከምዚ በለ፦ “ቅድሚ ኣርባዕተ መዓልቲ፡ ከምዛ ሰዓት እዚኣ፡ ማለት ብታሽዐይቲ ሰዓት፡ ኣብ ቤተይ ኰይነ ኽጽሊ ኸለኹ፡ እንሆ፡ ብሩህ ክዳን እተኸድነ ሰብኣይ ኣብ ቅድመይ ደው ኢሉ፡
31 ‘ቆርኔሌዎስ፡ ጸሎትካ ተሰሚዑ፡ ምጽዋትካ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተዘኪሩ እዩ።
32 እምበኣር፡ ናብ ዮጴ ልኢኽካ፡ ነቲ ጴጥሮስ ዚብሃል ስምኦን ጸውዓዮ። ንሱ ኣብታ ኣብ ጥቓ ባሕሪ እትርከብ ቤት ስምኦን እቲ ኣልፋዓይ፡ ጋሻ ዀይኑ ተቐሚጡ ኣሎ’ በለኒ።
33 ስለዚ፡ ብኡብኡ ናባኻ ለኣኽኩ፣ ንስኻ ናብዚ ብምምጻእካ እውን ጽቡቕ ጌርካ። ሕጂ ኸኣ ኵሉ እቲ ኻብ የሆዋ እተኣዘዝካዮ ኽንሰምዕሲ፡ ኵላትና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ እነና።”
34 ሽዑ፡ ጴጥሮስ ኣፉ ኸፊቱ ኸምዚ በለ፦ “ኣምላኽ ከም ዘየዳሉ ብሓቂ ተገንዘብኩ፣
35 የግዳስ፡ ኣብ ኵሉ ህዝቢ፡ ንኣምላኽ ዚፈርሆን ቅኑዕ ዚገብርን፡ ብእኡ ቕቡል እዩ።
36 ንሱ በቲ ጐይታ ዅሉ ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ፡ ሰላም ኬበስሮም ናብ ደቂ እስራኤል ቃል ለኣኸ።
37 ድሕሪ እታ ዮሃንስ ዝሰበኻ ጥምቀት፡ ካብ ገሊላ ጀሚሩ፡ ኣብ ብዘላ ይሁዳ እተባህለ ነገር ትፈልጥዎ ኢኹም፣
38 ማለት ብዛዕባ የሱስ ብዓል ናዝሬት። ኣምላኽ ንዕኡ ብመንፈስ ቅዱስን ብሓይልን ቀብኦ፣ ኣምላኽ ምስኡ ስለ ዝነበረ ኸኣ፡ ጽቡቕ እናገበረን ንዅሎም እቶም ድያብሎስ ዝጨቈኖም እናኣሕወየን ኣብታ ምድሪ እቲኣ ዞረ።
39 ንሕና ድማ ብዛዕባ ዅሉ እቲ ኣብ ሃገር ኣይሁድን ኣብ የሩሳሌምን ዝገበሮ፡ መሰኻኽር ኢና፣ ንዕኡ እውን ኣብ ጕንዲ ሰቒሎም ቀተልዎ።
40 ኣምላኽ ንዕኡ ብሳልሰይቲ መዓልቲ ኣተንስኦ፣ ኪገሃድ ድማ ፈቐደሉ፣
41 ግናኸ፡ ንዓና ነቶም ካብ ምዉታት ድሕሪ ምትንሳኡ ምስኡ ዝበላዕናን ዝሰተናን፡ ኣምላኽ እውን ኣቐዲሙ ዝሓረየና መሰኻኽር እምበር፡ ንዅሉ ህዝብስ ኣይተጋህደን።
42 ንሱ ፈራድ ህያዋንን ምዉታትን ኪኸውን ኣምላኽ ከም ዝወሰነ ኸኣ፡ ንህዝቢ ኽንሰብኽን ኣጸቢቕና ኽንምስክርን ኣዘዘና።
43 ብእኡ ዚኣምን ኵሉ፡ ብስሙ ሕድገት ሓጢኣት ምእንቲ ኺረክብ፡ ኵሎም ነብያት ይምስክሩሉ እዮም።”
44 ጴጥሮስ ገና እዚ ቓል እዚ ኺዛረብ ከሎ፡ ኣብ ኵሎም እቶም ነቲ ቓል ዚሰምዕዎ ዝነበሩ፡ መንፈስ ቅዱስ ወረደ።
45 እቶም ምስ ጴጥሮስ ዝመጹ እተገዝሩ ኣመንቲ፡ ውህበት መንፈስ ቅዱስ ኣብ ኣህዛብ እውን ስለ ዝፈሰሰ፡ ኣስተንከሩ።
46 ከመይሲ፡ ብቛንቋታት ኪዛረቡን ንኣምላኽ ኬዕብይዎን ሰምዕዎም። ሽዑ፡ ጴጥሮስ፡
47 “እዚኣቶም ከማና መንፈስ ቅዱስ ካብ ተቐበሉስ፡ ከይጥመቑ ማይ ኪኽልክሎም ዚኽእል ደኣ መን እዩ፧” ኢሉ መለሰ።
48 ብስም የሱስ ክርስቶስ ኪጥመቑ ኸኣ ኣዘዘ። ድሕርዚ፡ ቍሩብ መዓልትታት ምሳታቶም ኪቕኒ ለመንዎ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ግብሪ ሃዋርያት 10
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ፖሊስ ኤርትራ፡ ናይ 2017 ስራሓቱ – ብ9ን 10ን ጥሪ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባታት ገምጊሙ።
ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ፡ ኣብ ምክልኻልን መርመራን ገበን፡ ምሕደራን ኣገልግሎታትን፡ ቊጽጽርን ኣገልግሎት ሕጊን፡ ውጥንን መጽናዕትን፡ ኣብ ዜናዊን ጐስጓሳዊን ንጥፈታት ናይ ዝተሰላሰሉ መደባት ጸብጻብ ኣቕሪቡ።
ኣብ’ቲ ጸብጻብ፡ ኣብ ውሽጢ 12 ኣዋርሕ ኣስታት 14 ሽሕ ጥርዓናት ገበናትን በደላትን ከምእተመዝገበ፡ እዚ ከኣ ምስ ናይ 2016 ክነጻጸር እንከሎ ብ13 ሚእታዊት ከምዝነከየ፡ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ዝጠሓሳ ልዕሊ 120 ሽሕ ተሽከርከርቲ ክሲ ከምዝቐረበን ናይ ልዕሊ 22 ሚልዮን ናቕፋ መቕጻዕቲ ከምእተበየነን በሪሁ።
ኣብ ከተማታት 3400፡ ካብ ከተማ ወጻኢ ድማ 1200 ሓደጋታት ተኸሲቱ – ከም ሳዕቤኑ ከኣ 141 ሰባት ሞይቶም፡ ልዕሊ 1840 ኣካላዊ ጉድኣት ኣጋጢምዎም፡ ኣብ ልዕሊ ንብረት ድማ ልዕሊ 71 ሚልዮን ናቕፋ ዝግመት ዕንወት ወሪዱ።
“ምስ ህዝቢ ዝተኻየደ ሰፋሕቲ ርክባት፡ ኣብ ምክልኻል ገበናትን በደላትን ልዑል ኣስተዋጽኦ ነይርዎ” ዝበለ እቲ ጸብጻብ፡ 2530 ዜጋታት ወዲቑ ንዝረኸብዎ ብጠቕላላ 3.5 ሚልዮን ናቕፋ ዝግመት ጥረ ገንዘብን ንብረትን ናብ ፖሊስ ከም ዘረከብዎ ገሊጹ። ፍርቂ ካብ’ዚ ናብ ዋናታቱ ከም እተመልሰ ዝተረፈ ድማ ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ ኣብ መወዳእታ፡ ኣኣብ ዓውዶም ጸብለልታ ንዘርኣዩ ኣብነታውያን ኣባላት ፖሊስ ሽልማት ሂቡ።


text:
ካብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘጋጠሞም ግፍዒ ናብ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን ዝሃደሙ ዜጋታት መንግስቲ ኤርትራ ደጊሙ ናብ ኤርትራ ክኣትዉ መጸዋዕታ ኣቕሪቡሎም።
ንግዳዊ ትካላቶም ተዓጺዩ ዝነበሮም ናይ ዶላር ሕሳብ ዝተሃገሩ እሞ ምስራሕ ስኢኖም ናብ ደቡብ ሱዳንን ኡጋንዳን ዝርከቡ ነጋዶ መንግስቲ ኤርትራ ላዕለዎት ልኡኽ ሰዲዱ ናብ ኤርትራ ክኣትዉን ገንዘቦም ናብ ባንክታት ኤርትራ ብዶላር ከቐምጡን ጻውዒት ኣቕሪቡሎም።
እቶም ነጋዶ ብፍላይ ድማ እቶም ብርክት ዝበለ ዶላር ኣለዎም ተባሂሎም ዝግመቱ ኣብ ጁባ ዝርከቡ ነጋዶ፤ እቲ ልኡኽ መንግስቲ በብሓደ ናይ ምሳሕን ድራርን ግብጃ እንዳገበረ ዶላሮም ናብ ናይ ኤርትራ ሕሳብ ከእትዉ ዝብል ጻውዒት ከምዘቕረበሎም ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ካብ ጁባ ገሊጾም።
እቶም ነጋዶ ዝቐደመ ተመኩሮና ኣሉታዊ ኢዩ ነይሩ ገንዘብና ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ተሃጊሩ፤ ኩሎም ንግዳዊ ንጥፈታትና ተኣጊዶም ፍቓድ እታው ይኹን ሰደድ ስለዝተሓረምና ኢና ካብ ሃገርና ወጺእና፤ እዚ በሰላ እንዳሃለወ ብኸመይ ናብ ዓዲ ተመለሱ ንባሃል ኢሎም ከምዝመለሱ ዝገለጹ እቶም ምንጭታት፤ ገለ ነጋዶ ብኣብነት እንዳኣሰነዩ ኣብ ልዕሊኦም ብቑጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ፥ ብክፍሊ ንግዲን ብኽፍሊ ጸጥታን ዝተፈጸመ ጭብጥታት ኣቕሪቦም።
እቲ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ እዚ ተባሂሉ ዘሎ ጉድለታት ኣፍልጦ ከምዘለዎ ድሕሪ ምግላጽ ሕጂ ግን ኣብ ኤርትራ ገንዘብኩም ብምእታው ዝደለኹሞ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም ከምዝበሎም ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እቶም ነጋዶ ህዝቢ ኤርትራ ብሙሉኡ ገንዘቡ ተኣሲሩ ይትረፍ ሚልዮናት 10 ሺሕ ናቕፋ ምንቅስቓስ ተከልኪሉ ከሎ ገንዘብና ናብ ኤርትራ ክንሰድድ ከመይ ጌርና ትጽቢት ይግበረልና ክብሉ መሊሶም።
እቲ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ፤ ልክዕ ኢዩ ኣብ ኤርትራ ካብ ባንክ ገንዘብ ምውጻእ ክልኩል እኳ እንተኾነ ነዓኻትኩም ግን ፍሉይ ፍታሕ ክግበረልኩም ኢዩ፤ ገንዘቦም ኣብ ዝደለይዎ እዋን የንቀሳቕስዎ ዝብል መምርሒ ክመሓላለፈልኩም ኢዩ ዝብል መልሲ ከምዝተዋህቡን ነዚ ቃል እዚ ከም ውሕስነት ወሲዶም እቲ ናይ ዶላር ውህሉል ዓቕሞም ናብ ኤርትራ ከእትዉዎ ተሓቲቶም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ናይ ቢሻ ዕደና ቢልዮናት ካብ መሸጣ መሬትን ወደባትን ደቡባዊ ቀይሕባሕሪ ድማ ካብ ኢማራት ሚልዮናት ዝግመት ዶላራት ኣኻዕቢቱሉ ኣብ ዘሎ እዋን ነዘን ኣብ ጁባ ናይ ዝርከቡ ነጋዶ ዶላራት ዘቛምተለን ዘሎ ምኽንያት ርዱእ ከምዘይኮነ ምንጭታት ካብ ጁባ ገሊጾም።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ መንጎ መንግስቲ ደቡብ ሱዳንን ኤርትራን ዲፕሎማስያዊን ቁተባዊን ዝምድና እንዳዓበየ ይመጽእ ስለዘሎ፥ መንግስቲ ኤርትራ ናይ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ነጋዶ ክጥቀም ተኽእሎ ከምዘሎ ዝገለጹ ምንጭታት ኣቐድም ኣቢሉ መንግስቲ ኤርትራ ንመንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ዝርከቡ ነጋዶ ናይ ዶላር ዓቕሚ ካብ ዳታ ናይ ሃገራዊ ባንክታት ደቡብ ሱዳን ብምሙዝሓቕ ክወሃቦ ሓቲቱ ምንባሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ካብ ጁባ ይሕብሩ።


text:
ሰራዊትን ህዜብን ኤርትራ እንታይ’ዩ እጃምካ? ግብጺ መዓስከር ተዋሂቡዋ ሰራዊት ሰዱዲ ኣሊ፡
- Details
- Created: Friday, 18 August 2017 12:54
- Last Updated: Friday, 18 August 2017 12:54
ምንጭታት ስሙር ዯመክራስያዊ ግንባር ኤርትራ - ስዯግኤ፡ ቕረቡዎ መጽናዕታዊ ሓበሬታ ከምረጋግጾ፡ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ግብጽን Formal & Informal ወግዓውን ይወግዓውን (ሚስጥራዊ) ክሌተኣዊ ርክባት ክካየደ ከምዜጸንሑ ይፍሇጥ። ትሕዜቶ ርክቦም ብሙለኡ ንምፍሊጥ ኣጸጋሚ’ዩ። ይኹን’ምበር ብውጽኢቱ ክምን ኮል ግና፡ ኣብ ርክቦም ካብ ዜተገብሩ ገሇ ውዕሊት ወትሃዯራውን ጸጥታውን ስምምዕ ከምዜነበሮ ድሮ ብግብሪ ተጋሂደ ኣል። ምኽንያቱ ናይ ግብጺ መኮንናትን ንኤርትራ ዑዯት ኣካይዶም ወትሃዯራዊ መዓስከር ተፈቒደልም ኣል፡ ድሮ’ውን ገሇ ክፋሌ ሰራዊት ግብጺ ኣብ ኤርትራ ኣትዮም ኣብ ምህ


text:
ካብ ከባቢ ዓለም
ቻይና
ኣብ በይጂን፡ ኣብ 2013 ኣብተን ቀዳሞት ትሽዓተ ኣዋርሕ ዝነበረ ቝጽሪ ፍትሕ ምስቲ ብ2012 ኣብተን ኣዋርሕ እቲአን ዝነበረ ቝጽሪ ኺነጻጸር ከሎ፡ ናብ 41 ሚእታዊት ደየበ። ክኢላታት ከም ዚብልዎ፡ እቲ ቝጽሪ ፍትሕ ዝወሰኸሉ ምኽንያት፡ ኣብ ቀረባ እዋን፡ ቀረጽ መሸጣ ኣባይቲ ብ20 ሚእታዊት ከም ዚውስኽ ስለ እተገብረ፡ መጻምድቲ ነዚ ወሰኽ ቀረጽ እዚ ምእንቲ ኸይከፍሉ ኢሎም እዮም። ኣብ ገሊኡ ዅነታት፡ እተፋትሑ ሰብ ሓዳር ካልኣይ ቤቶም ኪሸጡ ኸለዉ፡ ቀረጽ ይንከየሎም እዩ።
ዓለም
ብጕድለት ኣመጋግባ ንዚመጽእ ጸገማት ንምውጋድ፡ ሓሸራታት ዚምገቡ ሰባት ቍጽሮም እናወሰኸ ኪኸይድ ከም ዚኽእል፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓሳብ ኣቕሪቡ ኣሎ። ኣብ ቀረባ ግዜ ዝቐረበ ጸብጻብ ከም ዚሕብሮ፡ እዞም ንዘይብላዕ ነገራት ብምብላዕ ናብ ጠቓሚ ምግቢ ዚቕይሩ ዚብልዑ ሓሸራታት ‘ኣብ ክንዲ ስጋ፡ ኣማራጺ ምግቢ ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም።’ ይኹን እምበር፡ “ኣብ ገሊኡ ሕብረተ ሰብ፡ [ሓሸራ] ምምጋብ ከም ዚጽላእ” እቲ ጸብጻብ ይገልጽ እዩ።
ካናዳ
ክሊኒካት ፍርያምነት፡ ነቲ “ዋናኡ” መን ምዃኑ ኺፍለጥ ዘይክኣል ኣብ መዝሓሊ እተቐመጠ ድቅታት፡ ንሕግን ንስነ ምግባርን ኣብ ግምት ብምእታው፡ እንታይ ከም ዚገብራኦ ሓርቢትወን ኣሎ። ሓንቲ ክሊኒክ ጥራይ እኳ፡ 1,000 ዚኸውን ናይ “እተሰወሩ” ተሓከምቲ ህያው ድቅታት ከም ዝሓዘት ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ድቅታት እዚ፡ ንእንቋቝሖ ጓል ኣንስተይቲ ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ብምውህሃድ ከም ዚጸጊ ዚገብር ኢን ቪትሮ ፈርቲላይዜሽን ብዚብሃል መስርሕ ሕክምና እዩ ተቐሚጡ።
ኣይርላንድ
ኣብ ኣይርላንድ ዚምርዓዉ ዘለዉ ካቶሊካውያን መጻምድቲ፡ ክሳዕ 2013 ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ ካብ ሃይማኖታዊ ጽምብልን ካብ ስቪላዊ ጽምብልን ንሓዲኡ ኺመርጹ የድልዮም ነበረ፣ ጸኒሑ ግና ዓለማዊ መርዓታት፡ ሃይማኖታውያን ብዘይኰኑ ጕጅለ ሰባት ኪፍጸም ከም ኣማራጺ ኪቐርብ ጀመረ። ሮይተርስ ከም ዝጸብጸቦ፡ “እቶም ኣብ ቤት ጽሕፈት ምዝገባ፡ ጽምብል ሃይማኖታዊ መርዓ ኺግበረሎም ዘይደልዩ ኽነሶም፡ ካብ ስቪላዊ ጽምብል ንላዕሊ ኺግበረሎም ግና ዚደልዩ መጻምድቲ ዘለዎም ድጉል ስምዒት” ንኣቕረብቲ እቲ ሓድሽ ኣማራጺ “ዓብዪ ውዙፍ ኰይንዎም ኣሎ።”


text:
ዞባዊ ሰላምን ፀጥታን ቀንዲ ትኹረተን ነይሩ
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊን ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንተንን ብዛዕባ ዴሞክራሲ ኢትዮዽያ ዝካየድ ምይይጥ፣ኣብ ሕቁፊ‘ቲ ክልቲኤን ሃገራት ዘሳልጠኦ ልዝብ ካልኦት ኣጀንዳታት ንክጠቃለል ተሰማሚዖም።
ኣብ ኢትዮዽያ ናይ ክልተ መዓልቲ መገሻ ንምፍፃም ኣዲስ ኣበባ ዝኣተዋ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንተን፣ብጠንቂ‘ቲ ኣብ ኤርትራ ዝነተጎ እሳተ-ጎመራ ዝፈጠሮ ዶሮና ዑደተን ኣቋሪፀን ትማሊ ምሸት ካብ ኣዲስ ኣበባ ወፂኤን‘የን።ኣብ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪቃ መደረ ድሕሪ ምስማዕ ምስ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ዝተራኸባ ሂለርይ ክልንተን፣ጋዜጣዊ መግለፂ ስለዘይሃባ፣ካብአን ብቀጥታ ዝተሰምዐ ነገር የለን።
ወሃቢ-ቃል ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ግና፣ኣቶ መለስን ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተንን ንዞባዊን ኣህጉራዊን ፀጥታዊ ኩነታት ከምዝተዘራረቡ ሓቢሮም። ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ፣ኩነታት ዴሞክራሲ ኣይተላዕለን፣ኣብ ክንድኡ ክልቲኤን ሃገራት ብቀፃልነት ኣብ ዝዘራረብሉ ኣጀንዳታት ክሕቆፍ ናብ ምርድዳእ ተበፂሑ‘ሎ ኢሎም።
ትፅቢት መንግስቲን ተቃወምቲን ኢትዮዽያ፣ካብ መገሻ ወ/ሮ ሂለርይ ክልተን ዝተፈላለየ‘ዩ።ብመፅንፅር ሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራስን ብርክት ዝበሉ ፀገማት ኣለው ዝብሉ ተቃወምቲ፣እተን ምንስትር ወፃኢ ፀቅጢ ንክገብራ ትምኒቶም‘ዩ ነይሩ።ቅድሚ‘ቲ መገሻ ሂለርይ ክልንተን ሪኢቶኦም ንቪኦኤ ዝሃቡ ኣባል ኣመራርሓ መድረክ ዶ/ር መራራ ጉድና፣እተን ምንስትር ወፃኢ ምስ ሓደ ወገን ጥራሕ ክራኸባ ግቡእ ኣይኮነን ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።
መድረክ ክላዓለሎም ዝደለዮም ነጥብታት ናብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ከምዝላኣኸ ሓቢሩ‘ዩ።እቲ መልእኽቲ ናብ‘ተን ምንስትር ወፃኢ በፂሑ እንተኾይኑ ግና ንምርግጋፅ ኣይተኻኣለን።
ብጠንቂ እሳተ-ጎመራ ዝፈጠሮ ዶሮና መገሸአን ሃንደበት ዘቋረፃ ሂለርይ ክልንተን፣ካልእ መዓልቲ ናብ ኢትዮዽያ ተመሊሰን ነቲ መርሃ-ግብሪ ከምዝፍፅማ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣፍልጡ‘ሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገዳም ደብረ ሲና
ገዳም ደብረ ሲና፡ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ ከባቢ መንሳዕ፡ ካብ ዒላበርዕድ ንሸነኽ ምሥራቕ ብእግሪ ናይ ክልተ ሰዓትን ፈረቓን ምስ ከድካ ዝርከብ ጥንታውን ታሪኻውን ገዳም እዩ። እዚ ገዳም’ዚ ካብ ጥንቲ ካብ ዘመነ ብሉይ ጀሚሩ ሥርዓተ ኣምልኮ ዝፍጸመሉ ዝነበረ፣ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ድማ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያምን ቅዱስ ዮሴፍን ሰሎሜን ናብ ግብጺ ኣብ ዝተሰደሉ እዋን፡ ብግብጺ ኣቢሎም ኣብዚ ገዳም ደብረ ሲና ንኣርባዕተ ወርኂ ከምዘዕረፉ መጻሕፍተ ቤተ ክርስቲያን ይነግሩ።
ኣብ 332 ዓ.ም. ኣባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ካብ ግብጺ ሥልጣነ ክህነት ተቐቢሉ ብማርሳ ተኽላይ ኣቢሉ ናብ ደብረ ሲና ኣትዩ እዩ። ትምህርተ ክርስትና ሰቢኹ፡ ንመጀመርታ ጊዜ ጥምቀተ ክርስትና ዝፈጸመሉን ሥርዓተ ቍርባን ዝሠርዓሉን ቦታ እዩ። ነገሥታት ኣብርሃን ኣጽብሃን (ኤዛናን ሴዛናን) ካብ ኣክሱም ናብዚ ገዳም ብምምጻእ ተጠሚቖም ቆሪቦም እዮም።
ኣብ 474 ዓ.ም. - 478 ዓ.ም. ኣባ ዮሓኒ ምስ ብዙኃት መነኮሳት ብዙኅ ታቦት ኂዙ ካብ ምድረ ግብጺ ናብ ሃገርና ብምምጻእ፡ ነቲ ብስም ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዘምጽኦ ታቦት ኣብ ዘመኑ ብዝነበረ ጳጳስ ኣባ ናሆም ኣባሪኹ ኣብ ደብረ ሲና ኣብዛ ሕጂ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ኣእትዩ ከም ገዳም ገደማ። ናይዚ ገዳም ሥርዓተ ጳጉሚስ ማኅበር ሓድነት ዝመሥረተ ኣባ ዮሓኒ ኣብዛ ጐይታ ኣብ ጊዜ ስደቱ ብኢዱ ዝዳኅሰሳ ብኢድ ሰብ ዘይተሓንፀት መሠረት ዘይብላ ቤተ ክርስቲያን ኪጽሊ ኸሎ ኣብ 21 ግንቦት ቅድስት ድንግል ማርያም ንመላእኽትን ጻድቃንን ሰማዕታትን ኣኺታላ ካብ ፀሓይ ትበርህ ኮይና ብራእይ ስለዝተገልጸትሉ ነዛ ዕለት’ዚኣ ብኣምሳል ደብረ ምጥማቅ በዓለ ማርያም ክብዕል ጀመረ። ከምኡ’ውን ኣብ 20 ሰኔ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ወሪዱ ምስ ዓሠርተው ክልተ ሓዋርያትን ቅዱስ እስጢፋኖስን ቅዱስ ቍርባን ኪሠርዕ ስለ ዝረኣዮ 20 ሰኔ ሕንፀተ ቤታ፡ 21 ሰኔ ድማ ቅዳሴ ቤታ ከምዝበዓል ኮነ። በዚ መሠረት ከኣ ዓመት መጽአ ገዳም ደብረ ሲና ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ 21 ግንቦት ከምኡ’ውን 21 ሰኔ ብዓቢይ ድምቀት ይብዕል።
ኣብ ገዳም ደብረ ሲና፡ ብዙኃን ቅዱሳን ኣቦታት መናንያን ብብሕትውናን ሱባኤን ይነብሩ እኳ እንተነበሩ፡ ኣብ ከባቢ 454 ዓ.ም. ተስዓቱ ቅዱሳን ኣብ መንጽር ደብረ ሲና ብወገን ሰሜን ፍሉይ ስሙ ኣግዒሮ ኣብ ዝበሃል ብብሕትውና ተቐሚጦም ከለዉ ኣብዛ ናይ ሕጂ በዓቲ ቤተ ክርስቲያን ዓምዲ ብርሃን ተተኺሉ ረኣዩ፣ ቅድስት ድንግል ማርያም’ውን ተገልጸትሎም። በዚ መሠረት ምስቲ ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና ዝረኣዮ ራእይን ምስ እግዚአብሔር ቃል ንቃል ዝተዛረረበሉን ብምምሳል ነዚ ገዳም ሲሓት ዝበሃል ዝነበረ ‘ደብረ ሲና’ ኢሎም ሰመይዎ። (ዘፀ. 3፡2-6)
ቤተ ክርስቲያን ገዳም ደብረ ሲና ከም ደብተራ ሙሴ ብፍቓድ እግዚአብሔር ዝተገብረ መቕደሱን ቅድሳቱን ብኢድ ሰብ ዘይተሐንፀ መሠረት ዘይብሉ ዓቢይ እምኒ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ የገልግል እኳ እንተ ነበረ፡ ንኣገልግሎት ማኅሌት ጥራይ ብወገን ምዕራብ ምስቲ በዓቲ ለጊቡ ብ1951 ዓ.ም. ዝተሓንፀ ዘመናዊ ሕንፃ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ኪረክብን ሃይማኖት ኪሰፍሕን ኪምዕብልን ብዝብል ቅኑዕ ሕሊና፡ ብሓልዮት ገዳም ደብረ ሲና ተጣኒፀን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዘበርክታ ዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያናት ብዙኃት እየን።
ኣብ ከባቢ እዚ ቤተ ክርስቲያን’ዚ፡ ‘ወለንሳ’ ተባሂሉ ዚጽዋዕ ብታሕቲ በዓቲ ብላዕሊ ድማ ሰጣሕ ሜዳ ዝኾነ ዓቢይ ደንጐላ(ዓረ) ኣሎ። ኣብ ጊዜ ክብረ በዓል ውላድ ዝሰኣና ኣደታት “በዓልቲ ወለንሳ ኃዳጊት ኣበሳ” እናበላ ዚዝምራሉ ዚውድሳሉ በዓቲ እዩ። ኣብ ልዕሊ በዓቲ ወለንሳ ክልተ ዓበይቲ ኣጋንእ እምኒ ብተፈጥሮ ዝተሠርሑ ስለዘለው ድማ በዓል ማርያም ግንቦትን በዓለ ማርያም ሰኔን ኣብዞም ዝተጠቕሱ ናይ እምኒ ኣጋንእ ስዋ ተዳልዩ ንሕዝቢ ይዕደል።
ኣብ ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ሲና ካብ ርኁቕን ቀረባን ዝተፈላለየ ቦታታት ብእግሪ ኮነ ብመኪና ዝመጽአ ሕዝቢ፡ በረኸት እግዚአብሔር ይረክብን ፍቕሪ ክብርቲ ወላዲተ ኣምላኽ ይገልጽን። ኣብዚ ቦታ ዘይተረኽቡ’ውን ኣብ ዘዘለውዎ ኾይኖም ብሕሊናኦም ተመሲጦም ዚዝክርዎ ክቡር በዓል እዩ።
እግዚአብሔር ኣምላኽና ካብዚ ናይዚ ዕለት እዚ በረኸት የሳትፈና!
ጸሎታን ልመናኣን ናይ እግዝእትና ማርያም ንዅሉ ዓለም ካብ መዓት ወዳ ይሓልዎም!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ክሳብ ዕለት 13 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ዝቕጽል መበል 22 ዓውደ ጉባኤ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስ ካርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ዕለት 11 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ንጐሆ ከምእተጀመረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ፡ እቲ ካድርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 28 መስከረም 2013 ዓ.ም. ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዝፍጽምዎ ሓዋርያዊ ምሕደራ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ንምድጋፍን ከምኡ እውን እቲ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ሕያዋይ ጓሳ ቅዋም ንናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ተሓባባሪ ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ተቕዋማት ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ኣባይቲ ጽሕፈትን ዝምልከት መምርሒ ክለሳ ንኸካይድ ብዝብል ውሳኔ ዝቖመ ምዃኑ ዘዘኻከረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ናይ ቀረባ ተሓባባሪ ቅዋም ሕዳሴ ኣብ ፍጻሜ ከዝበጽሒ
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም 2017 ዓ.ም. ዝተኻየደ ዓውደ ዝርርብ እቲ ካርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ዘቕረቦ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ናይ ቀረባ ተሓባባሪ ቅዋም ሕዳሴ ንድፊ ንቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣቕሪቡን ብፍላይ ብዛዕባ ኣስፍሆተ ወንጌል ዓይነተይና ግደ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ናይ ቀረባ ተሓባባርቲ ቅዋመን እዚ ቅዋመ’ዚ ንናይ ከባቢ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ማእከላውነትን ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡካን ግደን ካብ ምእኩል ክህነታውነት ምልስ ዝበለን ልዑል ዓለም ለኻዊ ግደ ዘለዎ ኰይኑ ብሓይሊ መንእሰይን ደቀንስትዮን ክበራታዕን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ምይይጥ ከምእተገብረ የዘኻኽር።
ናይ ካድርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ኣብ ኢጣሊያ ናይ ሰበኻ ኣልባኖ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማርቸሎ ሰመራሮ ብዛባ ኣብ ወርሒ መስከረም 2017 ዓ.ም. እቲ ካርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተመሪሑ ዘካየዶ ዓውደ ዝርርብ ኣማእኪሎም ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ እዋኑ ኣካይዶምዎ ኣብ ዝነበረ ቃለ መሕትት፥
እቲ ናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ተኸታሊ ላዕለዋይ ናይ ቀረባ ሓዋርያዊ ተሓባባሪ ተቕዋማት ቤት ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ኣባይቲ ጽሕፈትን ንምሕዳስ ዝግበር ዘሎ ከይዲ ዳርጋ ሰለስተ ርብዒ ተዛዚሙ እዩ ክበሃይል ይከኣል። ማለት እቲ ካርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ናይ ሕዳሴ ውጥን ንቕዱስ ኣቦና ከምዘቕረበን መዓስን ከመይን ድማ ተግባራዊ ይኹን ናይ ቅዱስነቶም ውሳኔ እዩ፡ ናይቲ ሕዳሴ ውጥን ብቐረባ ይከታተልዎ ድማ ኣለዉ”
እንክብሉ ገሊጾም ምንባሮም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የዘኻኽር።


text:
መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ፍኖተ ብርሃን 15 መምህራን ብዝተፈላለየ መንፈሳዊ ሞያ ኣመሪቑ!
መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ፍኖተ ብርሃን ብ09 የካቲት 2009 ዓ.ም. ንመበል 11 ጊዜኡ ኣብ ዘመረቖ ሥነ ሥርዓት፡ ካብ 4-8 ዓመታት ብዓውዲ መንፈሳዊ ትምህርቲ ክምህሮም ዝጸንሐ 15 መማህራን ኣመሪቑ።
ኣብዚ ሥነ ሥርዓት ብፁዓን ኣቦታት ኣቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ ኣቡነ ባስልዮስ ዋና ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክ፡ ኣቡነ ጴጥሮስ ጳጳስ ዞባ መኣከል ፡ መማህራን ሊቃውንትን ውሉደ ክህነትን ሠራሕተኛታት መንበረ ፓትርያርክን ምእመናንን ምእመናትን ተረኺቦም ነይሮም።
ቀሺ ብርሃነ ጸሓፊ ክፍሊ መንፈሳዊ ትምህርቲ ኣብ ዘስምዖ ቃል፡ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ነዞም ካብቶም ቀንድን ዓበይትን መሠረተ እምነትና ዝኾኑ ትርጓሜ መጻሕፍትን ሥርዓተ ማኅሌትን ቅዳሴን ካልኦት ዓይነት መንፈሳዊ ኣገልግሎታትን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ብግቡእ ንምትሕልላፍን ንምዕቃብን ኣብዚ ኣገልግሎት እዚ ብቑዓት ሰብ ሞያ መምህራን ንምፍራይ፡ ብዙኅ ጻዕርታትን ወጻኢታትን ምግባር ሓደ ካብ’ቶም ወፍሪ ዝግበረሎም ዘሎ መደባት ልምዓት ከም ዝኾነን፡ በቲ ዝተኻየደ ጻዕሪ ድማ ሎሚ ዓመት 3 መማህራን ብሞያ ትርጓሜ ወንጌል፣ 3 መምህራን ብሞያ ኣቋቋም፣ 1 መምህር ብሞያ ድጓ፣ 8 መማህራን ብሞያ መዝገብ ቅዳሴ ብጠቕላላ 15 መማህራን ንኽምረቑ ከም ዝበቕዑ ገሊጾም።
ቀጺሎም’ውን “ተማሃሮ ብመሠረት ዝወፀ መምርሒ ቅዱስ ሲኖዶስ ንመጀመርታ ጊዜ ቅድሚ ምምራቖም ንሓደ ዓመት ብኣገልግሎት ኣብ ገዳማትን ሃገረ ስብከታትን ንኡሳን ሃገረ ስብከታትን ኣብያተ ክርስቲያንን ብሞያኦም ተመዲቦም ከም ዘገልገሉ፡ እዚ ድማ ንዕቤት ገዳማትን ኣብያተ ክርስቲያናት ዓቢይ ግደ ከም ዘለዎን ምስ ገለጹ፡ ‘ቅዱስ ሲኖዶስ ከም መደብ እቶም ዝተረፉ መሠረታውያን ዝኾኑ መንፈሳዊ ዓውድታት፡ ከም ቋንቋ ግእዝ፡ መጽሓፈ ሊቃውንት፡ መጽሓፈ መነኮሳትን ፍትሓ ነገሥት ኣብ ሓፂር ጊዜ ክጅምር ምዃኑ ሓቢሮም።
ነቶም ብልዑል ጻዕሪ ንተመሃሮ ናብ መምህርነት ደረጃ ንኽበጽሑ ብዘይ ዕረፍቲ ዝደኸሙ መምህራን ድማ ምስጋና ኣቕሪቦም።
ተመረቕቲ መምህራን ብወገኖም በብዝተመረቕሉ ሞያ ልቢ ዘጥልል ጣዕመ ዜማ ምስ ኣስምዑ፡ ብሞያ ትርጓሜ መጻሕፍቲ ዝምረቕ መምህር ኣብርሃለይ ከኣ እዚ ንቅዱሳን ሓዋርያት ወንጌል ንዅሉ ዓለም ክምህሩ ዝተዋህበ ሥልጣን ከምዝኾነን ዝምልከቶ ኵሉ ክሠርሓሉ ከምዝግብኦ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ። ብወኪል ተመረቕቲ መምህር እስጢፋኖስ ድማ ናብዚ ንዘብጽሖም ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ፡ መማህራን ሊቃውንትን ወለዶምን ቓል ምስጋና ምስ ተዋህበ፡ ብመምህር ዘካርያስ መምህር ቅኔ ነቲ መዓልቲ ዝምልከት፡ ከዋው እገሪሆሙ ለእለ ይዜንዉ ዜና ብምባል ጀሚሩ ክሳዕ ዕጣነ ሞገር ዘሪፎም። ብድኅር’ዚ ብብፁዓን ኣቦታት ምስክር ወረቐት ተዋህበ።
መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ፍኖተ ብርሃን ዛጊት 3 መምህራን ትርጓሜ መጻሕፍቲ፣ 14 መምህራን ኣቋቋም፣ 8 መምህራን ድጓ፣ 30 መምህራን መዝገበ ቅዳሴ፣ 5 መምህራን ዝማሬ መዋሥዕት፣ 1 መምህር ቅኔ ብጠቕላላ 61 መምህራን ከም ዘፍረየ ይፍለጥ።


text:
ኣስታት 200 ዝኾኑ ኣባላት ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት፡ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት፡ ካብ 21 ክሳብ 29 ታሕሳስ፡ ኣብ ዞባታት ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ጋሽ-ባርካን ንዝርከብ ልምዓታውን ታሪኻውን ቦታታት ንምዕዛብ ዑደት ኣካዪዶም።
እቲ ዑደት፡ ጋሕቴላይ፡ ባጽዕ፡ ገልዓሎ፡ ዕዲ፡ ዓሰብ፡ ራሓይታ፡ ኣፍዓበት፡ ናቕፋ፡ ሳዋ፡ ከርከበት፡ ሃይኮታ፡ ኦምሓጀር፡ ተሰነይን ኣብ’ቲ መስመራት ዝርከብ ልምዓታዊ መደባትን ዘጠቓለለ እዩ።
እቶም ኣምባሳደራት ዝርከብዎምን 95 ሚእታዊት መንእሰያት ዝኾኑን ዑደተኛታት ራሓይታ ኣብ ዝበጽሑሉ፡ ብሱልጣን ዓብዱልቓድር ዳዉድ ተሰንዮም ታሪኻዊ ቦታታትን ቅርሲታትን ተዓዚቦም።
ሱልጣን ዓብዱልቓድር፡ እቲ ከባቢ ኪኖ’ቲ ዓቂብዎ ዘሎ ሃብታም ቅርሲታት፡ ልዑል ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ዘለዎ ምዃኑ ገሊጹ። መንእሰያት ባህሎምን ክብርታቶምን ንክዕቅቡ ኣብ ምውዳብ ኣቓልቦ ከምዝግበር እውን ኣረዲኡ።
ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ምርምርን መጽናዕትን ኣምባሳደር ዒሳ ኣሕመድ፡ ዕላማ’ቲ ዑደት፡ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽን መነባብሮ ዜጋታት ንምምሕያሽን ዝሰላሰል ዘሎ – ንርሑቕ ከባቢታት ቀዳምነት ዝሃበ ልምዓታዊ መደባት ብኣካል ንምዕዛብን፡ ኣፍልጦኦም ኣብ’ቲ መዳይ ንምስፋሕን ከምዝኾነ ሓቢሩ።


text:
ሰብ ከም ሰብ መጠን ንኽነብር፥ ብዙሕ ነገራት ስለ-ዘድልዮ። ስለ’ዚ ከኣ’ዩ መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ጻዕርን ድኻምን ዝነብር። ከመይሲ “ኩሉ ዘመን ሕይወትካ
ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ፥ ኣቦ ኩሉ ክኾኑ፥ ነታ መንበር ቅዱስ ማርቆስ ሓዋርያ መተካእታ ክኾኑ፥ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ተመሪጾም “ይግብኦ” ኢልኩም ጸሊኹም ዝመረጽክምዎም ኣቦኹም ፓትርያርክ እንጦንዮስ ኣበይ ኣለዉ?
በርናባስ፡ ናይ ትውልዲ ስሙ ዮሴፍ ኮይኑ፡ ካብ ነገደ ሌዊ ቆጵሮስ ዝዓሌቱ ኣይሁዳዊ ሰብኣይ እዩ ዝነበረ። በቲ ዝነበሮ ኣዝዩ ዝነኣድ ባህርይ፡ ንኣመንትን ንመራሕቲ ቤተክርስትያንን ዝነበሮ ምቕሉል ኣገልግሎትን፡
ክቡራት ግዱሳት ኣቦታት፣ ኣሕዋትን ኣሓትን፣ነዘን ቀሪበን ዘለዋ ሕቶታት፣ብጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ተሰንየን ንጹርን ኣዕጋብን መልሲ ክወሃበን ከሎ ብዙሕ ኣማኒ ክመሃርን ክጥቀምን ስለ ዝኽእል ግዜኹም ሰዊእኩም ምምላሽኩም ኣቐዲመ ኤመስግነኩም( ድሌትኩም እንተ ዘይኮይኑ ስም ምጥቃስ ግዴታ ኣይኮነን)
ንእግዚኣብሄር ዝተፈልዩ ነገራት ቅዱስ ወይ ድማ ቅድስቲ ዝብል ስያሜ ይወሃቦም። ናይ ቅድስና መሰረታዊ ሕጉ ድማ ንእግዚኣብሄር ምፍላይ፣ ምስኡ ፍጹም ምውጋን፣ ንኻልእ ክሳብ ዘይኮኑ ንዕኡ ብቓል ኪዳን ምፍላይ ብማሕተም ደም ንእግዚኣብሄር ምቑጻር እዩ።
ኤጲፋንያ ብምባል እንጽውዖ ብቋንቋ ግሪክ፡ ብናይ ግእዝ ቋንቋና ድማ ኣስተርእዮ ተባሂሉ ተተርጊሙ። ትርጓሜኡ ድማ ምግላጽ ማለት ኢዩ። እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ዘመነ ኣስተርእዮ ወይ ድማ ናይ ምግላጽ ዘመን ተባሂሉ ይጽዋዕ። ዘመነ ኣስተርእዮ
ቅዱስ ልደት ጐይታና ይግበረልና።ኣሜን
ኣይሁዳውያን መሲሕ ከም ዝመጽእ ይኣምኑ ኔሮም። ግን መሲሕ ኣብ ቤተ መንግስቲ ክውለድ፣ናይ ወርቂ ግምጃ ክንጸፈሉ፣ኣብ ዝዓበየሉ ግዜ ናይ ኩናት ሰባት ጠራኒፉ ካብ ዝገዝኡና
ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሐደ ኣምላኽ ኣሜን !!!
ሰላም ኣምላኽ ንዓኹም ይኹን ስድራ ሕያው ኣምላኽ ኩልኹም!!!


text:
ኣቐዲመ ናይ እግዝኣብሄር ሰላምታ የቕርበልኩም ዝኸበርኩም ኣሕዋት ኣዳለውትን ኣቕረብትን መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ናይ ኣንበብቲ ዓምዲ።
ኣብ’ዚ ኣይ ብዓዲ ኣይ ብበረኻ ብኩለንተናኡ ዝደንዘዘ ፖለቲካ ሃገርና፡ ውልቃውነት ወጊድ ኢልኩም፡ ኒሕ ዓጢቕኩም፡ ሃገራዊ ሰላም፡ ደሞክራስን ፍትሕን ንምምጻእ እንተካይድዎ ዘለኹም ቃልሲ ዘለኒ ኣድናቖት ክገልጸልኩም እፈቱ።
ኣሕዋት፡ ኣብ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ሕታም ቁጽሪ 8 ሓምለ 2015 “ካብተን ክልተ ሰንደቕ ዓላማታት መነአን’የን ሕጋውያን?” ዝብል ብሰላማዊት ፍሳሃየ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝቐረበ ሕቶ ኣንቢበ። ምዝርራብ ዘድልዮ ዓቢ ዛዕባ ኮይኑ ድማ ረኺበዮ። ሰላማዊት ኣብ ሕጋውነት ናይ’ዘን ክልተ ሰንደቕ ዓላማታት መልሲ ንምርካብ ሓቲታ። ኣብ ኤርትራ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም የለን። ብህዝቢ ዝተወከለ ባይቶ የለን። ህዝባዊ መንግስትን መራሒ መንግስትን የለን። ኩሉ ሕጋውን ትካላውን ኣሰራርሓ ዝበሃል ጠፊኡ፡ ኣብ ምሕረት ሓደ ሰብ ኣብ ዝወደቐሉ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ክሕተት ዘለዎ ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። ሰንደቕ ዓላማ ድማ ካብ’ቲ ዘዛርብ ሓደ’ዩ። ገለ ወገናት፡ ኣብ ቅድሚ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ወጺኦም ስርዓት ኢሳያስ ኣይውክለናን’ዩ ክወርድ ኣለዎ፡ ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ ብዝብል ጭርሖ እናተመርሑ ኣብ ዘካየድዎ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ክልተ ሰንደቕ ዓላማ ከንበልብላ ትርኢ። ኣብ ሓንቲ ልኡላዊት ሃገር ሓንቲ ምልክት ሃገር’ያ ክትህሉ ዘለዋ። ፖለቲካዊ ሕማምና ካብ መሰረቱ ስለዘይተፈወሰ ግን፡ ከም ዜጋታት ክልተ ሃገር፡ ክልተ ሰንደቕ ዓላማ ሒዝና ክንወጽእ ግድን ኮይኑ ኣሎ። ብፍላይ ድሕረ ባይታኦም ህዝባዊ ግንባር/ህግደፍ ዝኾኑ ወገናት፡ ምልክት ኤርትራ እዛ ስርዓት ኢሳያስ ዝጥቀመላ ዘሎ ሰንደቕ ዓላማ’ያ። እታ ናይ ፈዴረሸን ኣብ ናይ ሓባር መድረኻት ክትረአ የብላን ኢሎም ብዓይኒ ዕሙት ክከራኸሩ፡ ክሳብ’ውን ክተሃራረሙ ዝደናደኑ ንዓይ’ውን ብተግባር ኣጋጢሙኒ’ዩ።
ቅድመይ ሓው ባይረ ሰረቐ ርእይቶይ ኣብ ሕቶ ሰላማዊት ፍሳሃየ ብዝብል ብ21 ነሓሰ 2015 ኣብ መርበብ ኢንተርኔት ዝዘርገሖ ጽሑፍ ኣንቢበ። ሓው ባይረ ሰረቐ ብሰላማዊት ዝቐረበ ሕቶ ንጹር ስለ ዝኾነ ንጹ መልሲ’ውን የድልዩ ኢሉ ብምጅማር፡ ናይ ኤርትራ ባንዴራ (ምልክት ሃገር) ኣየነይተን’ያ ሕጋዊት ንዝብል ሕቶኣ፡ ኣብ ክንዲ ውዱእ መልሲ ርእይቶይ ክህብ መሪጸ፡ ምስ በለ ብቀጥታ ሕጋውነት እንታይ ማለት’ዩ? ኣብ ዝብል መሰረት ጌሩ ዓሚቕ መብርሂ ሂቡ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብሕጋዊ መስርሕ ከምዘይመጸ ዘተሓትት ክሳብ ዘይኮነ፡ እቶም ነዚ ዝቕበሉ ናቱ ምስሊ፡ ናቱ ሕግን መምርሕን ምስ ዝኽተሉ ዘገርም ዘይኮነስ ባህርያዊ። እቶም ነዚ ዘይቅበሉ ከኣ፡ ንመላእ ህዝብን ሃገርን ዘካትት ብፍትሓውን ድሌት ህዝብን ዝቖመ ሕጋዊ መወከሲ ሰነድ ክሳብ ዘይሃለወ ብዝነበሮም መለልዪ ክኸዱ ግድነት ይገብሮ ኢሉ።
ኣብ 1991 መሬት ኤርትራ ሓራ ምስ ኮነ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ካብ ዘመነ ገድሊ ናብ ዘመነ መንግስቲ ከም ዘላቶ’ያ ተቐይራ። እቲ ሕግታት ናይ ዘመነ ገድሊ ብመልክዑን ትሕቶኡን ምንም ለውጢ ኣይነበሮን።እታ መለለይት ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበረት ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ መልከዓ እናቀያየርዋ ዝመጹ ዝነበሩ ኣብ ግዜ ነጻነት ከም ዘላታ’ያ መለለይት ሃገር ገይሮማ ይብል። ሓው ባይረ ሰረቐ ሕግን ሕጋውነት መሰረት ጌሩ ዘቕረቦ ሰፊሕን ሃናጽን ርእይቶ ካብ መርበብ ቶጎርባ ንምርካብ ይከኣል።
ንሕቶ ሰላማዊት ንምምላስ ዝዓለመ ከም ዝኾነ ዘመልክት’ኳ እንተዘይብሉ፡ ብሓፍትና ኣራራት ኢዮብ ንእንታይነት ሰንደቕ ዓላማን ሕጋዊ ኣመጻጽኣኡን፣ ከምኡ’ውን ካብ’ዛ ሕጂ መንግስቲ ህግደፍ ብሓይሉ ንባህርያዊ ሓምላይ ሕብሪ ቆጽሊ ኣውሊዑ ናብ ዝሓረረት ቆጽሊ ኣውሊዕ ቀይሩ፡ ምልክት ሃገር ጌሩ ዝጠቀመላ ዘሎ ሰንደቕ ዕላማ፡ እታ ናይ ግዜ ፈደሬሽን ብብዙሕ መዕቀኒታት ናብ ሕጋውነት ዝቐረበት ከም ዝኾነት፡ ሰነዳዊ መርተዖታት እናጠቐሰት ዘዳላወቶ ሰፊሕ ጽሑፍ’ውን ኣብ መርበብ ኢንተርኔት ኣንቢበ። ብክልቲኦም ጸሓፍቲ ካብ ዝተዋህበ ርእይቶ ድማ ብዙሕ ተማሂረ።
ብወገነይ ነቲ ሓው ባይረ ዝበሎ፡ ሕግን ሕጋውነት ኣብ ዝጠፍአላ ሃገር ቀዳምነት ክመጽእ ዘለዎ፡ ጸረ-ሰላም ኣሊኻ፡ ሰላም ምስፋንን ሕጋዊ ቅዋማዊ ህዝባዊ መንግስቲ ምትካልን ምዃኑ ምሉእ ብምሉእ እሰማማዓሉ።ክሳብ ሽዑ ግን እታ ናብ ሕጋውነት ዝቐረበት ናይ ፈደሬሽን ሰንደቕ ዕላማ ኣብ ኩሉ ሃገራዊ ምንቅስቃሳትና ከንበልብላ ኣለና። ነቶም ኣርማ ህዝባዊ ግንባር/ህግደፍ ሕጋዊት ምልክት ሃገር’ያ ዝብሉ ወገናት ግን፡ ኣብ ጌጋ መንገዲ ከም ዘለው ሓላፍነታዊ ምኽሪ ክልገሰሎም ይግባእ። ኣይንሰምዕን ኢሎም ብጎነጽ ናትና ተቐበሉ ኣብ ዝብል እንተደሪቖም ድማ ዘይዳግም መልሲ ክወሃቦም ኣለው ዝብል ርእይቶ ኣለኒ። ብዝበለጸ ግን ሕጂ’ውን ሰብ ሞያ ሕግ ናይ ፖለቲካ ሰባትን ሰፊሕ መብርሂ እንተዝህብሉ ዝሓሸ ኮይኑ ይረኣየኒ።
ብመንግስ ኣፈወርቂ
ካብ ወግዓዊ ልሳን ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ሕዳር 2015 ዝተወሰደ
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 02-12-2015
ኣቐዲመ ናይ እግዝኣብሄር ሰላምታ የቕርበልኩም ዝኸበርኩም ኣሕዋት ኣዳለውትን ኣቕረብትን መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ናይ ኣንበብቲ ዓምዲ። ኣብ’ዚ ኣይ ብዓዲ ኣይ ብበረኻ ብኩለንተናኡ ዝደንዘዘ ፖለቲካ ሃገርና፡ ውልቃውነት ወጊድ ኢልኩም፡ ኒሕ ዓጢቕኩም፡ ሃገራዊ ሰላም፡ ደሞክራስን ፍትሕን ንምምጻእ እንተካይድዎ ዘለኹም ቃልሲ ዘለኒ ኣድናቖት ክገልጸልኩም እፈቱ።
ኣሕዋት፡ ኣብ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ሕታም ቁጽሪ 8 ሓምለ 2015 “ካብተን ክልተ ሰንደቕ ዓላማታት መነአን’የን ሕጋውያን?” ዝብል ብሰላማዊት ፍሳሃየ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝቐረበ ሕቶ ኣንቢበ። ምዝርራብ ዘድልዮ ዓቢ ዛዕባ ኮይኑ ድማ ረኺበዮ። ሰላማዊት ኣብ ሕጋውነት ናይ’ዘን ክልተ ሰንደቕ ዓላማታት መልሲ ንምርካብ ሓቲታ። ኣብ ኤርትራ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም የለን። ብህዝቢ ዝተወከለ ባይቶ የለን። ህዝባዊ መንግስትን መራሒ መንግስትን የለን። ኩሉ ሕጋውን ትካላውን ኣሰራርሓ ዝበሃል ጠፊኡ፡ ኣብ ምሕረት ሓደ ሰብ ኣብ ዝወደቐሉ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ክሕተት ዘለዎ ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። ሰንደቕ ዓላማ ድማ ካብ’ቲ ዘዛርብ ሓደ’ዩ። ገለ ወገናት፡ ኣብ ቅድሚ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ወጺኦም ስርዓት ኢሳያስ ኣይውክለናን’ዩ ክወርድ ኣለዎ፡ ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ ብዝብል ጭርሖ እናተመርሑ ኣብ ዘካየድዎ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ክልተ ሰንደቕ ዓላማ ከንበልብላ ትርኢ። ኣብ ሓንቲ ልኡላዊት ሃገር ሓንቲ ምልክት ሃገር’ያ ክትህሉ ዘለዋ። ፖለቲካዊ ሕማምና ካብ መሰረቱ ስለዘይተፈወሰ ግን፡ ከም ዜጋታት ክልተ ሃገር፡ ክልተ ሰንደቕ ዓላማ ሒዝና ክንወጽእ ግድን ኮይኑ ኣሎ። ብፍላይ ድሕረ ባይታኦም ህዝባዊ ግንባር/ህግደፍ ዝኾኑ ወገናት፡ ምልክት ኤርትራ እዛ ስርዓት ኢሳያስ ዝጥቀመላ ዘሎ ሰንደቕ ዓላማ’ያ። እታ ናይ ፈዴረሸን ኣብ ናይ ሓባር መድረኻት ክትረአ የብላን ኢሎም ብዓይኒ ዕሙት ክከራኸሩ፡ ክሳብ’ውን ክተሃራረሙ ዝደናደኑ ንዓይ’ውን ብተግባር ኣጋጢሙኒ’ዩ።
ቅድመይ ሓው ባይረ ሰረቐ ርእይቶይ ኣብ ሕቶ ሰላማዊት ፍሳሃየ ብዝብል ብ21 ነሓሰ 2015 ኣብ መርበብ ኢንተርኔት ዝዘርገሖ ጽሑፍ ኣንቢበ። ሓው ባይረ ሰረቐ ብሰላማዊት ዝቐረበ ሕቶ ንጹር ስለ ዝኾነ ንጹ መልሲ’ውን የድልዩ ኢሉ ብምጅማር፡ ናይ ኤርትራ ባንዴራ (ምልክት ሃገር) ኣየነይተን’ያ ሕጋዊት ንዝብል ሕቶኣ፡ ኣብ ክንዲ ውዱእ መልሲ ርእይቶይ ክህብ መሪጸ፡ ምስ በለ ብቀጥታ ሕጋውነት እንታይ ማለት’ዩ? ኣብ ዝብል መሰረት ጌሩ ዓሚቕ መብርሂ ሂቡ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብሕጋዊ መስርሕ ከምዘይመጸ ዘተሓትት ክሳብ ዘይኮነ፡ እቶም ነዚ ዝቕበሉ ናቱ ምስሊ፡ ናቱ ሕግን መምርሕን ምስ ዝኽተሉ ዘገርም ዘይኮነስ ባህርያዊ። እቶም ነዚ ዘይቅበሉ ከኣ፡ ንመላእ ህዝብን ሃገርን ዘካትት ብፍትሓውን ድሌት ህዝብን ዝቖመ ሕጋዊ መወከሲ ሰነድ ክሳብ ዘይሃለወ ብዝነበሮም መለልዪ ክኸዱ ግድነት ይገብሮ ኢሉ።
ኣብ 1991 መሬት ኤርትራ ሓራ ምስ ኮነ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ካብ ዘመነ ገድሊ ናብ ዘመነ መንግስቲ ከም ዘላቶ’ያ ተቐይራ። እቲ ሕግታት ናይ ዘመነ ገድሊ ብመልክዑን ትሕቶኡን ምንም ለውጢ ኣይነበሮን።እታ መለለይት ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበረት ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ መልከዓ እናቀያየርዋ ዝመጹ ዝነበሩ ኣብ ግዜ ነጻነት ከም ዘላታ’ያ መለለይት ሃገር ገይሮማ ይብል። ሓው ባይረ ሰረቐ ሕግን ሕጋውነት መሰረት ጌሩ ዘቕረቦ ሰፊሕን ሃናጽን ርእይቶ ካብ መርበብ ቶጎርባ ንምርካብ ይከኣል።
ንሕቶ ሰላማዊት ንምምላስ ዝዓለመ ከም ዝኾነ ዘመልክት’ኳ እንተዘይብሉ፡ ብሓፍትና ኣራራት ኢዮብ ንእንታይነት ሰንደቕ ዓላማን ሕጋዊ ኣመጻጽኣኡን፣ ከምኡ’ውን ካብ’ዛ ሕጂ መንግስቲ ህግደፍ ብሓይሉ ንባህርያዊ ሓምላይ ሕብሪ ቆጽሊ ኣውሊዑ ናብ ዝሓረረት ቆጽሊ ኣውሊዕ ቀይሩ፡ ምልክት ሃገር ጌሩ ዝጠቀመላ ዘሎ ሰንደቕ ዕላማ፡ እታ ናይ ግዜ ፈደሬሽን ብብዙሕ መዕቀኒታት ናብ ሕጋውነት ዝቐረበት ከም ዝኾነት፡ ሰነዳዊ መርተዖታት እናጠቐሰት ዘዳላወቶ ሰፊሕ ጽሑፍ’ውን ኣብ መርበብ ኢንተርኔት ኣንቢበ። ብክልቲኦም ጸሓፍቲ ካብ ዝተዋህበ ርእይቶ ድማ ብዙሕ ተማሂረ።
ብወገነይ ነቲ ሓው ባይረ ዝበሎ፡ ሕግን ሕጋውነት ኣብ ዝጠፍአላ ሃገር ቀዳምነት ክመጽእ ዘለዎ፡ ጸረ-ሰላም ኣሊኻ፡ ሰላም ምስፋንን ሕጋዊ ቅዋማዊ ህዝባዊ መንግስቲ ምትካልን ምዃኑ ምሉእ ብምሉእ እሰማማዓሉ። ክሳብ ሽዑ ግን እታ ናብ ሕጋውነት ዝቐረበት ናይ ፈደሬሽን ሰንደቕ ዕላማ ኣብ ኩሉ ሃገራዊ ምንቅስቃሳትና ከንበልብላ ኣለና። ነቶም ኣርማ ህዝባዊ ግንባር/ህግደፍ ሕጋዊት ምልክት ሃገር’ያ ዝብሉ ወገናት ግን፡ ኣብ ጌጋ መንገዲ ከም ዘለው ሓላፍነታዊ ምኽሪ ክልገሰሎም ይግባእ። ኣይንሰምዕን ኢሎም ብጎነጽ ናትና ተቐበሉ ኣብ ዝብል እንተደሪቖም ድማ ዘይዳግም መልሲ ክወሃቦም ኣለው ዝብል ርእይቶ ኣለኒ። ብዝበለጸ ግን ሕጂ’ውን ሰብ ሞያ ሕግ ናይ ፖለቲካ ሰባትን ሰፊሕ መብርሂ እንተዝህብሉ ዝሓሸ ኮይኑ ይረኣየኒ።
ብመንግስ ኣፈወርቂ
ካብ ወግዓዊ ልሳን ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ሕዳር 2015 ዝተወሰደ
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 02-12-2015


text:
"ንምሁራት ደቂ ኣንስትዯ ዝተኸልከለ?"
ቁፅሪ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ 45 ከምዝበጽሕ ይግለጽ። ኣብዘን ኩለን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሓደ ዩኒቨርሲቲ'ዉን ብጓል ኣንስተይቲ ተመሪሑ ኣይፈልጥን እንተተብሃለ፡ ብዘይጥርጥር ንሓላፍነት ዝበቕዓ ደቂ ኣንስትዮ የለዋን ድየን? ዝብል ሕቶ የልዕል።
ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ ንምዃን ብዝተፈላለየ መገዲ ኣብ ዘዉጸኦ ምልክታ ዜጋታት ወጻኢ ሓዊሱ፡ 22 ሙሁራት ኣመልኪቶም ኣለዉ። ኣብዚ ዜጋታት ወጻኢ ከይተረፈ ዘመልከትሉ ምልክታ፡ ንጨና ትኸዉን ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ'ዉን የላን።
ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝጣየሽ ኣትሒዙ 11 ፕሬዝደንታት እንትመርሑዎ ደቂ ተባዕትዮ ጥራሕ ወንበር መሪሕነት እቲ ዩኒቨርሲቲ ተቐባቢለሞ።
ብዝተፈላለየ ዓዉዲ መጽናዕትን ምርምርን ብምክያድ ኮነ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ብዝለዓለ ንጥፈት ዝንቀሳቐሳ ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት ዉሑዳት ኣይኾናን።
ይኹን'ምበር፡ ቅድም ኢሉ'ዉን እንተኾነ ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ ኾይነን ተራእዩ ኣይፈልጥን። ንምንታይ?
ርክብ ህዝቢ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ኣይተ ኣሰማሀኝ ኣስረስ፡ ብቕዓት ዘለዎም ሙሁራት፡ እቲ ሓበሬታ ብዝተፈላለየ መገዲ ክበጽሖም ከምዝተገበረ ብምግላጽ፡ ኣብዚ ደቂ ኣንስትዮ ከምዝተባብዓን ገሊጾም። እንተኾነ ግና፡ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ'ዉን ኣየመልከተትን።
ኣብዚ ሕዚ'ዉን ካብ ሰራሕተኛታት ኣካዳሚክ እቲ ዩኒቨርሲቲ ማለት መምህራን 15 ሚኢታዊት ደቂ ኣንስትዮ እንትኾና፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ታሪኩ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዚደንት መሪሓቶ ኣይትፈልጥን።
ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት፡ ኣብ እዋን ፕረዚደንትነት ፕሮፌሰር እንድሪያስን ፕሮፌሰር ኣድማሱ ጸጋዬን ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ምኽትል ፕረዚደንት ኾይነን ኣገልጊለን'የን።
እቲ ዩኒቨርሲቲ ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት ብበዝሒ ንምፍራይ ጻዕሪ ከምዝገብር ዝዛረቡ ኣይተ ኣሰማሀኝ፡ ጽቡቕ ዉጽኢት ዘምጽኣ ደቂ ኣንስትዮ ብተሓባበርቲ ሙሩቓት ክቑጸራ ገይሩ'ዩ ይብሉ።
ካብዚ ሓሊፉ፡ ብቢሮ ስርዓተ ጾታ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ መጠናኸሪ ትምህርቲ ክከታተላ ብምግባር ደቂ ኣንስትዮ ይሕግዝ ምህላዉ ሓቢሮም።
ዶክተር ሙሉነሽ ኣበበ ኣብ ቀረባ ፕረዚደንቱ ኣብ ዝሾመ ዩኒቨርሲቲ ባህርዳር ንዉድድር ቀሪቦም ካብ ሞንጎ ዝነበሩ 7 ተወዳደርቲ፡ ሳልሰይቲ ኾይነን ዉድድረን ዝዛዘማ ብሕታዊት ጓል ኣንስይቲ'የን። ኣብዚ ሕዚእዋን ምኽትል ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርሲቲ'የን።
ፕረዚደንትነት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብዉድድር ቅድሚ ምዃኑ፡ዶክተር የሺመብራት ካሳ ዝተብሃላ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዚደንት ኾይነን መሪሐን'የን።
ብመሰረት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ ዶክተር የሺመብራት ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ዩኒቨርሲቲ ብፕረዚደንትነት ዝመርሓ ብሕታዊት ጓል ኣንስተይቲ ምህርቲ'የን።
ብቕዓት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ሙሁራት'ኳ እንተሃለዋ፡ ዩኒቨርሲቲታት ክመርሓ እቲ ማሕበረሰብ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ምቕባል ግና ድልዉነት ከምዘይብሉ ዶክተር ሙሉነሽ ይዛረባ።
ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዘሎ ሓቂ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ኣመራርሓ ክመጻ ዝጥዕም ከምዘይኾነ ይዛረባ። ደቂ ኣንስትዮ ይተባብዓ'የን፡ ንደቂ ኣንስትዮ ኣሎ ዝበሃል መተባብዒ ግና ተግባራዊ ክኸዉን ኣይኽእልን'የን ዝብላ።
"ሓገዝ ንምሃብ ኣይኮነን፡ ሓገዝ ዘየድልየንን ብቕዓት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ንምቕባል'ኳ እቲ ማሕበረሰብ ድልዊ ኣይኮነን። ዝደልዮ፡ እቲ ዝለመዶ ነገር ሒዙ ክቕጽል'ዩ" ይብላ።
ሕዚ ብቕዓት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ብብርኪ ኣመራርሓ ምቕባል እንተዘይተካኢሉ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብምሕጋዝ ጥራሕ፡ ደቂ ኣንስትዮ ምብቃዕ ዓሰርተታት ዓመታት ክወስደና ይኽእል'ዩ ዝብል እምነት ኣለወን።
ኣረኣእያ ንድሕሪት የትርፈና ኣሎ
ኣባል ማሕበረሰብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዝነበራ፡ ሕዚ ኣብ ኣሜሪካ ናይ ሳልሳይ ዲግሪ ትምህርተን ዝከታተላ ዘለዋ ምህርቲ ዶክተር ሙሉነሽ ምስ ዝሃበኦ ሓሳብ ይሰማምዓ።
ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ኣመራርሓ ክመጻ ዝምችዉ ከባቢታት ከምዘይኾኑን እቲ ፈተና'ዉን ምስ ደቂ ተባዕትዮ እንትነጻጸር ሓለፋ ፀገማት ከምዘለዎ ይዛረባ።
"ማእኸለዎት ዝበሃሉ ብርክታት ኣመራርሓ ብሙሉኦም ብደቂ ተባዕትዮ ዝተትሓዙ'ዮም" ብምባል ሓፈሻዊ መሓዉር ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ንደቂ ኣንስትዮ ከምዘይጥዕሙ ይዛረባ።
ኣብ ክልል ደቡብ ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ የምህራ ኣብ ዝነበራሉ እዋን ዝገጥመን ዝነበረ ጸገም ድማ ከም ኣብነት የልዕላ።
"ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ጽሑፍ የቕርብ ነይረ። ዝተኸደንኹዎ ቀምሽ ዳንጋኺ ስለዘይሸፈኖ ኣይትኣትዉን ተባሂለ። መን ዘዉጸኦ ሕጊ'ዩ ኢለ እንትሓትት፡ ልዕሊ ዲን ዘለዉ ሰባት ተባሂለ። ኣብዚ ብርኪ ዝነበሩ ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ'ዮም። ጸኒሐ ከምዝተረዳእኹዎ ድማ፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ከምኡ ዓይነት ሕጊ ኣዉጺኡ'ዩ" ይብላ።
ኣለዉ ዝበሃሉ ፀገማት ዓበይቲ ስለዘይኮኑ፡ ጓል ኣንስተይቲ ጎሊሃ ክትወጽእን ናብ ላዕሊ ክትድይብን እንተድኣ ኮይና ዘጋጥሙዋ ኣናኣሽቱ ማሕለኻታት ክትሰግር ኣለዋ ብምባል ይገልጻ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ምኽትል ፕረዚደንት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ጓል ኣንስተይቲ እንትኾና፡ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ካብ ዘለዉ ኣካዳሚክ ሰራሕተኛታት፡ እተን 14 ሚኢታዊት ደቂ ኣንስትዮ ከምዝኾና፡ ዳይሬክተር ኮርፖሬት ኮምዩኒኬሽን እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣይተ ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ይዛረብ።
ካብቶም ነዊሕ ዓመት ዘቑጸሩ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጅማ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዚደንት ሸይሙ ኣይፈልጥን። ኣወዳዲሩ ንፈለማ እዋን ጓል ኣንስተይቲ ምኽትል ፕረዚደንት ዝሾመ ቅድሚ ሓደ ዓመትን መንፈቕን'ዩ ነይሩ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጅማ ንነዊሕ ዓመታት ዘገልገላን ኣብቲ ዉድድር ዝተዓወታን ዶክተር ጸጋ ከተማ፡ እቲ ቦታ ብደቂ ተባዕትዮ ይተሓዝ ስለዝነበረ፡ ተወዳዲረን ናብቲ ቦታ እንትመጻ ናይ ምቕባል ጸገም ከምዝነበረ ይዛረባ።
እዘን ሙሁራት፡ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ፕረዚደንትነት ዘይመፅኣ እቲ ባይታ ዝጥዕም ስለዘይኾነ ጥራሕ እንተይኮነ፡ ዓርሰን ንድሕሪት ስለዘትርፋ'ዉን'ዩ ይብላ።


text:
ኢትዮጵያ ካብቲ ጎቢጣቶ ዘላ መሬት ኤርትራ ክትወጽእ ኣለዋ
ዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ኢትዮጵያ ካብ’ቲ 13 ሚያዝያ 2002 እቲ ናይ መወዳእታን ቀያዲን ውሳነ ኮምሽን ምምልካት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝወጸሉ ዕለት ኣትሒዛ ንኣህጉራዊ ሕግታትን ውዕላትን ንውሳነ ኮምሽን ዶብን ብምግሃስ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ እንኮላይ ባድመ ጎቢጣ ትርከብ። በዚ መሰረት ከኣ፦
- 1 – ኢትዮጵያ ብዘይ ቅድመ ኩነት ካብዚ ብዘይ ሕጋዊ ሒዛቶ ዘላ መሬት ኤርትራ ብህጹጽ ክትወጽእ ኣለዋ።
- 2 – ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ውድባት ብፍላይ ከኣ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ሕጂ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝበሃል ዘሎ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ከም ከም ዋሕሳት ኣብ’ቲ ብ12 ታሕሳስ 2000 ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ መሰረት ሓላፍነቶም ክፍጽሙን ውሳነ ኮምሽን ዶብ ንምትግባር ንኢትዮጵያ ካብ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ንኽትወጽእ ከገድድዋን ኣብ ልዕሊኣ ኣድላዪ ስጉምቲታት ክወስዱን ኣለዎም።
- 3 – ኣህጉራዊ ባይቶ ጸጥታ’ውን እንተኾነ ብመሰረት ኣብ ዓንቀጽ 14(ሀ) ናይ’ቲ ብ18 ሰነ 2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኸተመ ስምምዕ ምቁራጽ ተጻብኦታት ተጠቂሱ ዘሎ፡ ኢትዮጵያን ንውሳነ ኮምሽን ዶብ ንኽትትግብር ከስገድዳን ኣብ ልዕሊኣ ብመሰረት ምዕራፍ ሸውዓተ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣድላዪ ስጉምቲታት ክወስድን ኣለዎ።
- 4 – ኣብ መወዳእታ፡ ኤርትራ መሬታ ተጎቢጡ እናሃለወ ትም ኢላ ክትርኢ ስለዘይትኽእል ኣብ ኣድላዪ እዋን፡ ከምቲ ትማሊ ሃገራዊ መሬታ ኣብ 24 ግንቦት 1991 ካብ መግዛእቲ ሓራ ዝገበረት፡ ሕጂ’ውን ብመሰረት ዓንቀጽ 51 ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሕጋዊ ናይ ነፍሰ ምክልኻል መሰላ ክትጥቀም ምዃና ክፍለጥ ኣለዎ። እዚ ስጉምቲ’ዚ ዝውሰድ ግን ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ውድባትን ባይቶ ጸጥታን ብመሰረት ስምምዓት ኣልጀርስን ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝእዝዞ ግቡኣቶም ኣብ ምፍጻም ምስ ዝፈሽሉ ጥራሕ እዩ።