text:
ብመሰረት ዓለማዊ መዝገበ ቃላት፤ ራኢ ማለት ብሓይሊ ሓሳባት ብዝፍጠር ኣምር፤ ከተረገጋጾ ናይ እትብህግ ዕላማ ረቂቕ ውጥነ-ሓሳብ ኢዩ።
በዚ መግለጺ’ዚ መሰረት ፕረዚደንት ኢሳያስ ራኢኡ ምሉእ ብምሉእ ዝጨበጠ መራሒ ኢዩ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ራኢኡ ኣንጻር ኩሎም እቶም ሰማእታት ራኢኦም ጌሮም ዝወደቑሎም ዕላማታት ጌሩ ኢዩ ተበጊሱ። ከም ባህጉን ዕላምኡን ድማ እነሆ እቶም ክፍጽሞም ዝበሃጎም ባህግታቱ ኩሎም ኣረጋጊጽዎም ኣሎ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ‘እዛ ሃገር ከምታ ዘምጻእክዋ (ከምዛ በይኑ ሃገር ዝፈጠረ) ክበታትናን ከዕንዋን ኢየ’ ኢሉ ምብጋሱ፤ ራኢኡ እንታይ ምንባሩ ብዘየማትእ ዘነጽር ኢዩ።ስለዝኾነ ኢዩ ድማ ሃገር ዘዕኑ ሓሳባት ክፍሕስ እንዳሓደረ ኤርትራ ናብ ምብትታን ዘምረሓ ዘሎ።
ኤርትራ ራህዋን ብልጽግናን ዝዓሰላ ሃገር ንኽትከውን መታን ኢዮም ኣእላፍ ሰባት ሓሊፎም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ራህዋ ዝተሓረመት፤ ኣብ ኩናት እትጥበስ፥ ምስ ገዛእ ነብሳን ምስ ከባቢኣን ኣብ ግጭት እትነብር ሃገር ፈጢሩ። ብልጽግና ሕልሚ ኮይኑ ከምዝተርፍ ጌርዎ፤ ኤርትራዊ ይትረፍ ክብልጽግ ነቲ ዝነበሮ ህይወት ክዕቅብ ኣይከኣለን።ኣብ ግዜ መግዛእቲ ጣልያን 25 ሽሕ ቶን ዓሳ ትገፍፍ ዝነበረት ሃገር፤ ሎሚ ብመግቢ ነብሳ ኣይከኣለትን። ምኽንያቱ ብመሰረት እቲ ሃገር ንምብትታን ዘንቀደ ራኢኡ ዓሳ ዘይኮነ ሰብ ዝገፍፍ ውጥን ኢዩ ዘለዎ።
ሰማእታት ጎረሮኦም ብማይ ቓዕ እንዳበለ ኣብ ኣጻምእ ዝወደቑ፤ ህዝቢ ብማይ ክጠልልን ክረውን ኢሎም ኢዮም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ህዝቢ ሓሲምዎ ክርኢ ኣብ ውሽጢ ልቡ ባህታ ዝስመዖ ሳዲስት ስለዝኾነ፤ ዲጋታት ማይ መሊአን ከለዋ፤ ቱቦታት ማይ ክዕጾ ንምምሕዳር ከተማ ብምእዛዝ ህዝቢ ጽምኣት ወዲእዎ ኣሎ።ኣብ ሪጋ ፊስቶ ዕግርግር ዝብላ ኣዴታት፤ኣብ ሪጋ ባኒ ዝስርዑ ቆልዑ፤ኣብ ሪጋ ላምባ ዝስራዑ ሰብኡት፤ ኣብ ኣፍደገ ኣብያተ ማእሰርቲ ስልጣንያ ከብጽሕ ዝስራዕ በጻሒ ክርኢ ባህ ስለዝብሎ ድማ፤ ፈቐዶ ሪጋ ረኣየ መንፈሱ ባህታ ይስመዖ።
ኤርትራ ፍትሒ ዝነገሳ ሃገር ክትከውን መታን ኢዮም ኣሽሓት ሰባት ወዲቕም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ህዝቢ ፍትሒ መታን ክስእን መጀመርታ ነታ ፍትሒ ኢዩ ቀቲልዋ። ትካላት ፍትሒ ብምዕናው፤ ህዝቢ ብዘይ ሕጊ፤ ብዘይ ፍርዲ፤ ብዘይ ጠበቓ፤ ናብ ማእሰርትታት ከምዝድርበዩ ጌሩ። ኣብ ግዜ ደርግ እውን ብዘይተራእየ መጠን፤ እቶም ዝእሰሩ ጥራይ ዘይኮኑ እቶም ዘይተኣስሩ ስድራቤት እውን መታን ክሳቐዩ፤ እሱራት ስድራቤቶም ኣበይ ከምዘለዉ ከምዘይፈልጡ ጌሩ። ሽማግለታትን ህጻናትን ክእሰሩ ከለዉ ልቡ ስለዝርስርስ ልቡ ባህ ኢእልዎ መታን ክሓድር ህጻናትን ሽማግለታትን ተኣሲሮም ኪሳቐዩ ትእዛዝ ሂቡ።
ኤርትራ ዜጋታታ ብቕሳነት ዝነብሩላ ሃገር ክትከውን ኢዮም ብዙሓት ሰባት ሓሊፎም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ህዝቢ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ናብ ስደት መታን ከምርሑ ገዚፍ ንግዲ ደቂሰባት ዘካይድ ትካል ሃኒጹ ኣሎ። ኣሽሓት ዶላር ወሲዶም ዘስግሩ፤ ኩሊት ዝሸጡ፤ ብጉቦ ኣምሲሎም ኣብ ኢሚግረሽን ቪዛ ዝህቡ፤ ኣብ ማእከላይ ቤትጽህፈት ኮይኖም ዶላር ዝቕበሉ፤ናብ ዓዲ ዓረብ ደቀንስትዮ ዝድልሉ ሰባት ኩሎም ናቱ ኢዮም። ኣብ ካርቱም፤ ኣብ ሊብያ፤ ኣብ ግብጺ፤ ኣብ ከሰላ ገዚፍ መርበብ ጌሩ ድማ ንግዲ ደቂሰብ ውራየይ ኢሉ ተተሓሒዝዎ ኣሎ።
ኤርትራ ኣብ ስደት ዝተበታተኑ ዜጋታታ ተመሊሶም፥ ስድራቤታት ዳግም ክራኸባ፤ ስድራ ብፍቕሪ ኪትማሙቕ፤ ቆልዑ ምስ ወለዶም ክዓብዩ ኢዮም ብዙሓት ሓሊፎም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ስድራቤት ክትበታተን፤ ህጻናት ሓንሳብ ክረምታዊ ማእቶት፤ ሓንሳብ ፌስቲቫል ዞባታት፤ ሓንሳብ ሳዋ እንዳበለ ካብ ሑቕፊ ስድራቤቶም ከምዝርሕቁ ጌሩ። ኤርትራ ዜጋታታ ክነብሩላ ናብ ዘይክእሉ ሲኦል ሃገር ስለቕየራ፤ ሰብ ፋሕ ጭንግራሕ ኢሉ፤ ደቀንስትዮ መጻወቲ ዳዕሽ ኮይነን። ጥዑም ወረ ዝመልስ ስለዝተሳእነ ድማ፤ ስድራቤታት ንዝጠፍአ ወለዶታት ከናዲያ ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ ክብላ ይውዕላ ኣለዋ። ብኽብረቱን ርዝነቱን ዝፍለጥ ዝነበረ ኤርትራዊ ዜጋ፤ ሎሚ ኣብ መደበር ባቡር ሚላኖ፤ ስታስዮነ ስዊዘርላንድ፥ ባንሆቭ ፍራንክፈርት ፤ መዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽ፤ ሽመልባ፤ ሸገራብ ወዘተ ተዘርዩ፤ ወኪል ሕቡራት ዝድርብየሉ ባኒ ክጽበ ናብ ዘምባሁቕ ዝሓሰረን ዝተናዕቀን ዜጋ ቀይርዎ ኣሎ።
ኤርትራ ሓድነታ ዘረጋገጸት ጥምርቲ ሃገር ክትከውን ኢዮም ስዉኣት ሓርነትን ምኽባር ሉዓላውነትን ሓሊፎም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ከምቲ ብኣልኮል ክስነፍ ከሎ ‘እዛ ሃገር ሶማል ክገብራ ኢየ’ ኢሉ ዝፍክሮ ንምብትታና ሰሪሑ። ህዝቢ ብዓሌትን ኣውራጃን ሃይማኖትን ንሙኑቓት ኣሸሓት ዶላር እንዳኸፈለ ሃሱሳት ኣዋፊሩ። ንገለ ከባቢ እንዳጎንዐ (ፈትዩዎም ዘይኮነስ ነቲ ኣጣቛሲ ዕላምኡ)፤ ንገለ ከባቢ እንዳጸቐጠ፤ ንገለ ሃይማኖታት እንዳሓምተለ፤ ንገለ ካልኦት እንዳኾስኮሰ፤ ነንሕድሕዱ ህዝቢ ከምዝናቖት ገበረ። ንሳዲስት ባህሪኡ ስቓይ ካብ ምርኣይ ንላዕሊ ዘደስቶ ነገር ስለዘየለ ድማ ህዝቢ ብዓሌትን ኣውራጃን ሃይማኖትን ክናቖት ከሎ ረፍ ኢሉ ይሓድር።
ኤርትራ ማዕድናታን ጸጋታታን ናይ መላእ ህዝቢ ኪኸውን ኢዮም ብዙሓት ሰማእታት ምእንቲ መሬትን ባሕርን ወዲቕም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን መሬትን ባሕርን ኤርትራ ምስ መቓብር ናይቶም ምእንትኡ ዝተሰውኡ ንባዕዳውያን ሃገራት ይሸጦ ኣሎ። ካብ ማዕድን ዝተረኸበ ሚልዮናት ዶላር፤ ካብ መሸጣ ወደብ ዝተኣከበ ሚልዮናት ደርሃም፤ ናብ ናይ ውልቁን ስድርኡን ካዝና እንዳእተወ ኤርትራ ሃብታም መሬት ድኻ ህዝቢ ቀይርዋ እሎ።
ከም ጀነራል ፍሊጶስ ዝኣመሰሉ ንሩሑ ዝሕልውዎ ውሑዳት ዕሱባትን፤ ነቶም ናይ ሕሳብ ባንክታቱ ዘካውኑሉ ከም ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ዝኣመሰሉ ዕሉላት ሰረቕትን፤ ብኢደበይዛ እንዳተኸናኸነ ድማ እቶም ቁንጣሮ ሃብታማትን ብዕሉጋትን ዝሰራሰሩላ፤ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ግን ድኻ ዝኾነላ ሃገር ፈጢሩ ኣሎ። ‘ነጋዶ ኤርትራ ኣበሳጭየ ብደም ብዝሒ ወይ ብነብሰቅትለት ከምዝሓልፉ ኪገብሮም ኢየ’ ኢሉ ይትረፍ ካብ መራሒ ካብ ተራ በጋሚንዶ ዘይትጽበዮ ዘረባ ብምዝራብ ድማ ኩሎም ነጋዶ ክህደኑ ኣዚዙ ኣሎ።
ኤርትራ ብቕዋም እትመሓደር ሃገር ብልዕልና ሕጊ እትግዛእ መሬት ክትከውን ኢዮም ብዙሓት ስዉኣት ሓሊፎም። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ብቖለን ባህግን ናይ ሓደ ሰብኣይ እትኸይድ፤ ከም ግራት ገደንኡ ዘካይዳ ሃገር ኢዩ ፈጢሩ ዘሎ። ኣብ ዝማእመኦ ዝሸጦ መሬትን ባሕርን፤ ኣብ ዝደለዮ እዋን ዝኣስሮ፤ ዝገፎ፤ዝገርፎ፤ ዘሳድዶ፤ ዝሰርቆ፤ ዝጸርፎ፤ ዝንዕቆ ህዝቢ ሰሪሑ ኣሎ።ንህዝቢ ኤርትራ ህዝቢ ዘይኮነስ ‘እዚ ህዝቢ እዚ’ እንዳበለ ምጽውዑ ድማ ናይዚ ኣመና ደረቱ ዝሓለፈ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ መላእ ህዝቢ መርኣያ ኢዩ።
ቅዋም ሓንሳብ ሞይቱ ኢዩ፤ ሓንሳብ ባዕለይ ይጽሕፈልኩም ኣለኹ እንዳበለ ሰሪዙዎስ፤ እታ ሃገር ሓንሳብ ኣብ ዓዲ ሓሎ፤ ሓንሳብ ኣብ ጋሕቴላይ፤ ሓንሳብ ኣብ ባጽዕ፤ ሓንሳብ ኣብ ድባርዋ፤ ሓንሳብ ኣብ ደም ሰብኣይ፤ ሓንሳብ ኣብ እንዳጠንቋሊት፡ ኮይኑ ብዝሓልሞ ናይ ሕሰም ሕግታት የካይዳ ኣሎ።
ስለዝኾነ ፕረዚደንት ኢሳያስ ንኹሎም ናይ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ቃልሲ ራእይ ቀቲሉ ንኤርትራ ዝበታትን፤ ንህዝባ ዘሳቒ፤ ንሳዲስት ባህርያቱ ዘደስት ናይ ዓመጽን እንኬሔራን ስርዓት ተኺሉ ኣሎ።ነዚ ሳዲስት ባህሩ ንኸርዊ ድማ ህጻናት እንዳኣሰረ፤ ኣረጋውያን እንዳጨፍ ለቐ ኣዴታት እንዳኣበሳበሰ፤ መንእሰያት እንዳኣሳደደ፤ ቀጠፍቲን መንቀላወጥቲን እንዳሓብሓበ ናይ ጫካ ሕጊ ፈጢሩ ኣሎ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ‘ቀዳም ቀዳም ዲና ናይ ስዉኣት በጊዕ ክንሓርድ ደሊኹምና’ ብምባል ኣብ ልዕሊ ስዉኣት ዘለዎ ንዕቀት ገሊጹ ኢዩ። ብስሞም ሓውልቲ ከትከል ብምኽልኻል ከምዝርስዑ ኪገብር ሃቂኑ ኢዩ። ነቶም ምንኣስ ስዉኣት ዝኾኑ ኣካለስንኩላን ኣብ ዚንጎታትን ኪሻታትን ቃኘው ደርቢዩ፤ ካብ ኤውሮጳን ኣሜሪካን ዝመጻ መንቀላወጥቲ ዘብለጭልጭ ገዛ ከምዝወሃባ ጌሩዩ።
ከምቲ ኣብ ኣርእስቲ ዝተገለጸ ፕረዚደንት ኢሳያስ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ራኢ ቀቲሉ እቲ ናይ ዕንወት ራኢኡ ኣተግቢሩ ኣሎ። ይኹን ግን ሓንቲ ኪቐትላ ዘይክእል ራኢ ኣላ። ንሳ ድማ ሕድሪ ሰማእታት ኢያ። ህዝቢ ኤርትራ ይሕሰሞ ይጽበቦ ስዉኣቱ ክርስዕ ኣይኮነን።
ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ሕድሪ ሰማእታቱ ጠሊሙሉ ዘሎ ጉጅለ ዝስዕሮ ድማ ብሓይሊ ናይዚ ዘይረሰዖ ሕድሪ ሰማእታቱ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ሓውልቲ ሽዳ ወሲዱ ተንበርኪኻ ተሳለሞም ከምዝብሎ ርግጽ ኢዩ።ርሑቕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ!


c: text/html

text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ደብረ ታቦር
ዓመት መጸ፡ 13 ነሓሴ በዓል ደብረ ታቦር ይኽበር። ኣብ’ዚ ዕለት’ዚ ሕዝበ ክርስቲያን ብቅዳሴን ውዳሴን ስብሐተ ማኅሌትን ጸሎተ ሰዓታትን፡ ብዝተፈላለየ ትውፊታዊ ሥርዓታትን የብዕልዎ።
ደብረ ታቦር፦ ኣብ ምድረ እስራኤል፡ ካብ ባሕሪ ገሊላ ንሸነክ ምዕራብ ዝርከብ እምባ እዩ። ቅዱስ ወንጌል (ማቴ. 17፡1-13) ከም ዝነግረና፡ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ነቶም ኣዕኑድ ቤተ ክርስቲያን ዝበሃሉ ሠለስተ ካብ ደቀ መዛሙርቱ ዝኾኑ ቅዱስ ጴጥሮስን ደቂ ዘብዴዎስ ቅዱስ ያዕቆብን ቅዱስ ዮሓንስን ኣኸቲሉ ናብዚ እምባ እዚ ምስ ደየበ፡ ኣምላኽነቱ ንምግላጽ ኣብ ቅድሚኦም ክዳኑ ከም በረድ ፃዕደወ፡ ገጹ’ውን ከም ፀሓይ በርሀ።
ክልተ ካብ ቅዱሳን ነቢያት ሙሴን ኤልያስን ተገሊጾም ምስኡ ተዘራረቡ። ነቢይ ሙሴ፡ ‘ንኣኻ ኣምላከ ሙሴ ይብሉኻ እምበር ከመይ ኢሎም ሙሴ ኢኻ ይብሉኻ’ በሎ። ነቢይ ኤልያስ’ውን ‘ንኣኻ ኣምላከ ኤልያስ ይብሉኻ እምበር ከመይ ኢሎም ኤልያስ ወይ ድማ ሓደ ካብ ነቢያት ይብሉኻ’ ብምባል መስከረ። ነቢይ ሙሴ ብሕጊ መውስቦ እናነበረ ዝኃለፈ ነቢይ’ዩ። ነቢይ ኤልያስ ግና ብድንግልናን ብምናኔን እናነበረ ዝዓረገ ኣቦ እዩ። ስለምንታይ ክልቲኦም ተገልጹ፡ ካልኦት ዘይኮኑ፧ እንተበልና ቤተ ክርስቲያን ብመርዓ ኮነ ብድንግልና ናይ ዝነብሩ ሕዝበ ክርስቲያን ቤት ምዃና ንምግላጽ እዩ።
ቅዱስ ጴጥሮስ ተንሢኡ “ኦ ጐይታ ንኣና ኣብዚ ምንባር ጽቡቕ እዩ። ትፈቱ እንተኴንካስ ኣብዚ ሠለስተ ዳስ ክንሠርሕ። ሓደ ንኣኻ፡ ሓደ ንሙሴ፡ ሓደ’ውን ንኤልያስ” እናበሎ ከሎ ብሩህ ደመና ጐልበቦም። ካብቲ ደመና ድማ እግዚአብሔር አብ፦ “ዘፍቅሮ ብእኡ ዝሠመርኩ ወደይ እዚ እዩ፡ ንእኡ ስማዕዎ” ኢሉ መስከረ። ቅዱሳን ሓዋርያት ነዚ ሰሚዖምን መለኮታዊ ክብሩ ርእዮምን ብግንባሮም ተደፊኦም እናፈርሁ ሰገዱ፡ ብኣምላኽነቱ ኣመኑ፡ ምሥጢር’ውን ተረድኡ።
ኣብዚ እምባ’ዚ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ግርማ መንግሥቱን ምሥጢረ መለኮቱን ዝገለጸሉ ዕለት፡ ዓመት መጽአ ‘በዓለ ደብረ ታቦር’ እናተባህለ ይኽበር ኣሎ።
ደብረ ታቦር ብቤተ ክርስቲያን ይምሰል እዩ። ኣብ ዝባን ደብረ ታቦር ኴንካ፡ ብላዕለዋይ ወገን ዓበይትን ገዘፍትን እምባታት ይርኣዩ። ናብ ታሕታዋይ ወገን ከኣ ጐልጐልን ስንጭሮን ይርኣዩ። ብተመሳሳሊ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ጸኒዑ ዝነብር ሰብ፡ ኣብኡ ኾይኑ ንኽብሪ መንግሥተ ሰማያት ይርኢ፡ ከምኡ’ውን ንታሕቲ ገጹ፡ ምረት ገሃነመ እሳት ይዕዘብ። እቶም ሃይማኖትን ምግባርን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዝደየቡ ቅዱሳን፡ ምእንቲ መንግሥተ ሰማያት ኢሎም ጸብኢ ኣጋንንቲ ተዓጊሦም ደሞም ዘፍስሱ ክብራ ስለዝረኣዩ እዮም።
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ስቓይ እዚ ዘመን’ዚ ነቲ ኣባና ክግለጽ ዘሎ ክብሪ ከምዘይመዓራረዮ እኣምን እየ” ይብል። ሮማ 8፥18። ቅዱስ ኤፍሬም’ውን ‘’ሰማዕታት ከዐው ደሞሙ በእንተ እግዚኣብሔር ወተዓገሡ ሞተ መሪር በእንተ መንግሥተ ሰማያት/ ሰማዕታት ምእንቲ እግዚኣብሔር ደሞም ኣፍሰሱ፡ ምእንቲ መንግሥተ ሰማያት ኢሎም’ውን መሪር ሞት ተዓገሡ።” ይብል። (ውዳሴ ማርያም ዘኃሙስ)። ስለ’ዚ ጣዕሚ መንግሥተ ሰማያትን ምረት ገሃነመ እሳትን ኺንርኢ፡ ናብታ ካብ ዓለም ልዕል ዝበለት ቤተ ክርስቲያን ንደይብ። ምስትውዓል ሂባ ንኸተበርትዓና ወትሩ ደወላ ምስ ኣስመዐትን ኣፍ ደገኣ ምስ ኣርሓወትን እያ።
ባርቅን ዲቦራን ንሲሳራ ዝሰዓርሉ፡ ዝተዓወትሉ እምባ ደብረ ታቦር እዩ። (መሳ. 4፡4) ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ድማ ናይ ደብረ ታቦር ምሳሌ ብምዃና ናይ ዓወት መድረክ እያ። ናብአ ዝመጸ፡ መንፈሳዊ ኃይሊ ረኺቡ ብጾምን ጸሎትን ንሰይጣን ይስዕር። ኤፌ. 6፥12
ደብረ ታቦር፡ ጽንዓት ዝሓትት ተሪር ዓቀብ ኣለዎ፡ ነዚ ዓቐብ ምስ ደየብካ ግና ጐልጐል እዩ። ናብዚ እምባ’ዚ ብብዙኅ ጻዕርን ድኻምን ዝደየበ ሰብ ፡ ኣብዚ ሜዳ’ዚ ምስ በጽሐ ደስታን ሩፍታን ይስምዖ። ድኻሙ’ውን ይርስዖ። ብተመሳሳሊ ቤተ ክርስቲያንና’ውን ጹሙን ጸልዩን ስለ እትብል ንጊዜኡ ንብዙኃት ሰባት ንኺቀርብዋን በረከታ ኺሳተፉን ዓቀበት ትኾኖም። ኣጸቢቆም ምስ ቀረብዋ ግና ናይ ፍርሒ መንፈስን ኣወጊዳ ክፍኣት ዘይብሉ ህዱእ መንገድን ሰላምን ትህቦም። ንመንግሥተ ሰማያት ክንኣትዋ ዝግብኣና ብብዙኅ ጸበባ ምዃኑ’ውን ሓዋርያት ኣስተምሂሮም እዮም። ግብ. ሓዋ. 14፡22
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ ደብረ ታቦር መለኮታዊ ክብሩ ክገልጽ ከሎ ክልተ ካብ ነቢያት፣ ሠለስተ ድማ ካብ ሓዋርያት ተረኺቦም ነበሩ። ደብረ ታቦር ብሓድነት ኣቦታት ብሉይን ሓዲስን ኪዳን ኣአንጊዳ። ቤተ ክርስቲያንና’ውን ብሉይን ሓዲስን ይስበኸላ። ትንቢት ነቢያት ምስ ስብከተ ሓዋርያት ይንገረላ። ንሓዲስ ኪዳን ካብ ብሉይ ኪዳን ኣይትፈልን። ከመይ! ጐይታ “ኣነ ንሕጊን ነቢያትን ክፍጽሞም ደኣ እምበር ክስዕሮም ኣይመጻእኩን” ከምዝበለ። (ማቴ. 5፥17)
ኣብ ደብረ ታቦር ናይ እግዚኣብሔር ሓድነትን ሠለስትነትን ተገሊጹ እዩ። ቤተ ክርስቲያንና’ውን ንደቂ ሰባት ከም መጠን ኣእምሮኦም ምሥጢረ ሥላሴ ትምህር።
ስለዚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና በዝን ብኻልእን ምሳሌን ደብረ ታቦር ብምዃና ቅዱስ ጴጥሮስ “ንኣና ኣብዚ ምንባር ጽቡቕ እዩ" ከምዝበለ፡ ንሕና ድማ ነዚ ቃል ወትሩ ንድገሞ፡ ካብኣ ከይንርሕቕ ድማ ቃል ንእቶ። ናይ’ዚ ዕለት በረኸት ተኻፈልቲ ኺንከውን፡ ምሥጢር ደብረ ታቦር ኺግለጸልናን ብርሃኑ ንምርኣይ ኺንበቅዕን ሎሚ ሕጂ ናብ ደብረ ታቦር ቤተ ክርስቲያን ብጐደና ሃይማኖትን ሥነ ምግባርን ንደይብ።
እግዚኣብሔር ኣምላኽና ቅዱስ በዓል ይግበረልና!
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር አሜን!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“ባህልኹም፣ ቋንቋኹምን ትውፊትኹምን እተኽብሩ ይግበርኩም”፤ “ኣሜን!” ዶ ኢልኩም። ነዚ ዝበልኩ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነን፤ ብዛዕባ እንታይነት ምረቓ ገለ ቁም ነገር ከሕልፍ ስለ ዝደለኹ እየ። ምረቓ ሓደ ዓይነት ስነ-ቃል እንትኸውን ምስ ባህልን እምነትን ሕብረተሰብ ተኣሳሲሩ ዝግለፅ እዩ። ምረቓ ሰባት ኣብ ውልቃውን ማሕበራውን ህይወቶም ሰናይ ተግባራት ክፍፅሙ ንዝገጠምዎም ሰባት ስሰናዩ ከጓንፎም ብምምናይ መፃኢ ዕድሎም ብሩህ ክኸውን ዘተስፍውሉ እዩ።
ምረቓ ናይ ባዕሉ ከይዲ ኣቀራርባ ኣለዎ። ብውሑድ ክልተ ሰባት ዝሳተፍሉ ኮይኑ ገሊኦም መረቕቲ ገሊኦም ድማ ተቐበልቲ ምረቓ ኮይኖም ይዋስኡ። መብዛሕትኡ ግዘ መረቕቲ ኮይኖም ዝዋስኡ ብዕድመ ዝደፍኡ ወይ ዓበይቲ ወለዲ እዮም። ኣብዚ ከይዲ መረቕቲ ሰናይ ትምኒት እንትገልፁ ተመረቕቲ ድማ ይግብረለይ ዝዓይነቱ “ኣሜን” እናበሉ ይቕበሉ። እምበኣርከስ ሓደ እዋን ሓንቲ ወላዲት ብዝገበርኩለን ሓገዝ ጉልበት ዘቕረባለይ ምረቓ ከምዚ ዝስዕብ ከቕርበልኩም። “ኣሜን” ብምባል ድማ ዓጅቡናቲ።
ü ዓብዪ እንጀራ ይሃብኪ
ü ዓባይ ሰብ ኩኒ
ü ሓሳብ ልቦናኺ ይስመረልኪ
ü መሕደሪት ሽሕ ኩኒ
ü ወፂእኺ ኣይትተዓንቀፊ
ü ካብ ክፉእ ጐረቤት፣ ካብ
ዕሾክ ምድር ቤት ይሰውርኪ
ü ፅላል ዓዲ ኩኒ
ü ውለዲ ዘምዲ
ü ዕድመን ጥዕናን ይሃብኪ
ü ካብ ኩፉእ ይሰውርኪ
ü ኣብ መርዓኺ የላህየኒ
ü ሓገዝትኺ ውለዲ
ü ለምለም ርገፂ
ü ዝተባረኸ ሓዳር ይሃብኪ
ü ወሊድኺ ሰዓሚ
ü ብርሃን ይኹን ናብራኺ
ü ሹሻይ ተዓደሊ
ü ሰፊሕ ኣእምሮ ይሃብኪ
ü ዓይንኺ ፅቡቕ ይርኣያ
ü ኣእዛንኺ ፅቡቕ ይስማዓ
ü ልብኺ ኣይደንግፅ
ü ሕማቕ ንብዓት ኣየንብዕኺ
ü ኣሜን! ዝበልክዮ ኩሉ
ይስመረልኪ።
ሄለን ካብ ዓብዪ ዓዲ


text:
ኣብ ኣስመራ ንዘሎ ስርዓት ብሰላማዊ መንገዲ ንምቅያር ህዝቢ ኤርትራ ዓቅሚን ኽእለትን ኣለዎ' ዩ ስለዚ ኻልኦት ክንቅይረልካ ኢሎም ከይጋገዩ ክብሉ ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተዛሪቦም።
እዚ ማለት ግን ሓገዝ አይንደልን ኢና ማለት አይኮነን ግን ስክፍታና ጎረባብቲ ብሌላን ጉሌላን ብብሄርን ብሃይማኖትን ምፍልላይ ከይሕግዛ'ዩ ክብሉ'ውን ወሲኾም።
ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ነዚ ዝበሉ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ቀረባ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቶ መለስ ዜናዊ ኤርትራ ብዝምልከት ሓዲሽ ስትራቴጂ ኣውፂና ዝበልዎ ምስ ኣቦ-መንበር ጥምረት ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኪዳን አቶ ተወልደ ገብረስላሰ ኣብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ቀሪቦም ኣብ ዘካየድዎ ክትዕ'ዩ።
ኣቦ-መንበር ጥምረት ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኪዳን አቶ ተወልደ ገብረስላሰ ዝጊድ ውድብና ብዛዕባ'ቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ አቶ መለስ ዜናዊ ዝተገልፀ ኤርትራ ዝምልከት ሓዲሽ ስትራቴጂ ብቀጥታ ብወታሃደራዊ ሓትሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመንግስቲ ኤርትራ ክቅይር'ዩ ዝብል ኣረዳድአ የብልናን ኢሎም።
ኣቶ ተወልደ ኣብዚ ዘረበኦም ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ርእሱ ንምክልኻል ብዝዓዘዘ ክሰርሕዩ ደንበ ተቃውሞ ነቲ ስርዓት ንምቅያር ንዝገብሮ'ውን ምድግጋፍ ከዕዝዞ'ዩ ዝብል ምርዳእ'ዩ ዘለና፡ ግን ብቀጥታ ብሓይሊ ንመንግስቲ ኤርትራ ምቅያር ዝብል ኣይንድግፎን ኢሎም።
አቶ ወልደየሱስ ዓማር ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ብወገኖም ኸአ እቲ ዝተባህለ ነቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ንምቅያር ዘድሊ ኹሉ ክንጥቀም ኢና ዝብል ወታሃደራዊ ሓይሊ ዝሕውስ ምኻኑ ንፁር'ዩ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት'ውን ዘሰክፍ'ዩ ኢሎም።
ኣስዒቦም እዚ' ኸአ ንኽልቲኡ ኣህዛብ ኣይጠቅምን ዘላቂ ሰላም ከምዘየምፅእ'ውን ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ድሕሪ ምባል መንግስቲ ኤርትራ ናይ ምቅያር መስል ናይ ህዝቢ ኤርትራ'ዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ክፋል
ካልኣይ ክፋል


text:
Published: 25 November 2017
እዚ ኣርእስቲ’ዚ ንዓና ንኦርቶዶክሳውያን፥ ብዙሕ ክንዛረበሉን ክንጽሕፈሉን ዝግበኣና ኣርእስቲ’ዩ። ከመይሲ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያንና ዘሎ ጸገማት ኩሉ፥ ምስ’ዚ ኣርእስት’ዚ ምትሕሓዝ ዘለዎ ኮይኑ ይርከብ ብምህላዉ እዩ። ከም-ዝፍለጥ ኣብ 1983 ዓ/ም (1991) እቶም ዝነበሩ ሊቀ-ጳጳስ ማለት ኣቡነ-ገብርኤል ንኣዲስ-ኣበባ ምስ-ከዱ፥ ኣብቲ መንበረ-ጵጵስና ተጸዋዒ ዝነበሩ፥ እቶም ዋና-ጸሓፊ መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ ገብረ-ሚካኤል ምዃኖም’ዩ ዝፍለጥ።
እቲ ቀጻሊ እንታይ’ዩ ክኸውን-? ወይ እቲ መንበረ-ጵጵስና ብኸመይ’ዩ ክምራሕ-? ዝብል ሕቶ ንብዙሓት ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዘተሓሳሰበ’ኳ እንተነበረ፥ ኩሉ በብመንገዱ ግና፥ ነቶም ብበረኻ ዝመጹ ደቁ ኣብ ምቕባል ተጸሚዱ ስለ-ዝነበረ፥ ከም ዘሀውኽ ጉዳይ ገይሩ ክርእዮ ኣይከኣለን። ይኹን እምበር እቶም ብበረኻ ዝመጹ ኣጋይሽ፥ እንታይ እዋን ከም-ዘርከቡሉ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ክመርሑ፥ ኣባ ..... መዚዝና ኣሎና ብምባል ዝጸሓፉዎ ደብዳቤ፥ ንብዙሓት ዘሰንበደን ዘገረመን ደብዳቤ ምንባሩ፥ ብዙሓት ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ክሳብ ሕጂ ብኣንክሮ ይዝክሩዎ እዮም።
እዚ ዝተባህለ ደብዳቤ፥ ዘይቅቡልን ዘይሕጋውን ስለ-ዝነበረ፥ “-እዞም ደቂ እንታይ’ዩ ወሪዱዎም-!! ብምባል ዝተገረሙ ዉሑዳት ኣይነበሩን። ብጌጋ ወይ ብሃወኽ ዝግበር ዝነበረ ስለ-ዝመሰሎም’ውን፥ መምህር ተወልደ-ብርሃን ዓምደ-መስቀልን፥ መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ ገብረ-ሚካኤልን፥ ናብ ገለ ሰበ-ሥልጣን ቀሪቦም ከረድኡ ኢሎም፥ ዝገበሩዎ ፈተነ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ኣብ በረኻ ተወዲኡ ዝኣተወ መደብ ስለ-ዝነበረ ግና፥ ቅዉም-ነገር ኢሉ ክሰምዖም ዝደሊ’ውን ኣይተረኽበን። ስለ’ዚ ድማ’ዮም እዞም ክልተ ብልቦና ዝፍለጡ ዝነበሩ ኣቦታት፥ ቤተ-ክርስቲያንና ንከቢድ ሓደጋ ተጋሊጻ ትርከብ ምህላዋ፥ ግልጺ ኮይኑ ክርኣዮም ዝኸኣለ፥ ካብዚ ብምብጋስ ከኣ’ዮም ንሳቶም እዞም ክልተ ሕጂ ብሕይወት ዘየለዉ ኣቦታት“-ንማይ ዝበልካዮ ንበረድ ኣይኹን-” ክሳብ ምባል’ውን ዝበጽሑ።
ከመይሲ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ናይ ሕዝቢ ተዋሕዶ ሃብትን ንብረትን ክሳብ ዝኾነት፥ ቤታ ብኸመይ ተመሓድር-? ንማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶ ዝግደፍ ደኣምበር፥ እቶም ህልውና-ኣምላኽ ኣይኣምኑን’ዮም ተባሂሎም ክሕመዩ ዝጸንሑ ማርክሳውያን፥ ዝጭነቐሉ ጉዳይ ኮይኑ ክርከብ፥ ብዝኾነ መዐቀኒ ቅቡል’ዩ ዝበሃል ኣይነበረን። ስለ’ዚ እዚ ደረት ጥሒስካ ዝተገብረ ደብዳቤ ምጽሓፍ’ዚ፥ መሰል ሕዝቢ-ተዋሕዶ ግሂሱ ሰጢጡ ዝኸደ ብምንባሩ፥ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ነቶም ብበረኻ ዝኣተዉ ካብ ኣብራኹ ዝወጹ ደቁ፥ ብዓይኒ ጠርጠራ ክጥቶም ግዜ ክወስደሉ ኣይከኣለን።
ካብዚ ነጥቢ’ዚ ብምብጋስ ከኣ’ዮም እቶም ኣቦታት፥ ላዕልን ታሕትን ኢሎም ነቲ ጉዳይ መስመር ከትሕዙዎ ዝገበሩዎ ጎስጓስ፥ እዝኒ’ቶም ሰብ-ፖለቲካ ዘይሰምዕ ምስ-ኮነ፥ ሐደ ብጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተጸዋዒ ብምዃን፥ ሓላፍነት ክወስድ ዝኽእል ኣካል ክቐውም ዝብል ተበግሶ ክገብሩ ዝተላዕሉ። ርግጽ’ዩ እቲ ሓሳብ ከም ሓሳብ መጠን’ኳ ቅቡልን ዝድገፍን እንተ-ነበረ፥ ምስቲ ኣብ ደምበ-ተዋሕዶና ዝኾነ ተመክሮ ዘይምጽንሑ ግና፥ ሓደ ነፃ ዝኾነን ርእሱ ዝኸኣለን ባይታ ንምፍጣር ነቶም ኣቦታት፥ ብቐሊል ክብጻሕ ዝኽእል ነገር ኣይነበረን። ይኹን እምበር ብድሕሪ ክንደይ ጻዕርን ድኻምን ግና፥ ሓደ “-ግዚያዊ-ሲኖዶስ-” ብምባል ዝፍለጥ ጉባኤ ኣብ ምቛም ክዕወቱ ከም-ዝኸኣሉ ይፍለጥ። እዚ ድማ ነቶም ሰብ-ፖለቲካ፥ ኢድኩምን እግርኹምን ኣክቡልና ዝብል መልእኽቲ ንምትሕልላፍ፥ ተባሂሉ ዝተውስደ ስጉምቲ’ዩ ነይሩ።
እቶም ሰብ-ፖለቲካ ግና፥ ንውሳኔኦም ዳግመ ግምት ክገብሩሉ ዝደልዩ ኮይኖም ኣይተረኽቡን። ስለ’ዚ ድማ እቲ ዝቖመ ግዚያዊ-ሲኖዶስ፥ ሓደ ዘማእክሎ ኣቦ-መንበር ክመርጽ ዝነበሮ መሰል ተነፊጉዎ፥ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር እቲ ኣቐድም ኣቢሉ፥ ብፖለቲካዊ-ሽመት ዝተመዘዘ ጳጳስ ከም-ዝቕመጥ ምግባሩ’ዩ። እቲ ፖለቲካዊ ኃይሊ ጨፍሊቑ ስለ-ዝሓዞ ከኣ፥ ዝተገብረ እንተ-ተገብረ’ውን ግዚያዊ-ሲኖዶስ፥ ነፃ ኣየር ከተንፍስ ዝኽእለሉ ባይታ ክርከብ ኣይከኣለን። በዚ ኣገባብ’ዚ ድማ ጠቕላላ ምምሕዳር ቤተ-ክርስቲያን፥ ብፖለቲካ ዝዝወርን መምርሒ-ፖለቲካ ዝኽተልን ከም-ዝኸውን ስለ-ዝተገብረ፥ እቲ ኩሉ ርእሳ ዝኸኣለትን ነፃ ዝኾነትን ቤተ-ክርስቲያን ክትህሉ ዝተገብረ ጻዕሪ፥ ብዘይ ገለ ውጽኢት ባዶ ኮይኑ ክተርፍ ግድነት ኮይኑ።
ካብዚ ንደሓር እቶም ሰብ-ፖለቲካ ኣተኵሮም ክሠርሑሉ ዝተራእዩ፥ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ብዝተኻእለ መጠን፥ ኣብቲ መድረኽ ምሁራት ሰብ ሞያ ከም-ዘይቅልቀሉ ንምግባር፥ ኣበርቲዖም ክንቀሳቐሱ ተራእዮም። ነዚ ንምትግባር ካብ ዝወሰዱዎ ቀዳማይ ስጉምቲ፥ ነቶም ብኹሉ መለክዒ መምህር ኢልካ ክግለጹ ዝኽእሉ ሊቅ፥ ማለት መምህር ተወልደ-ብርሃን ዓምደ-መስቀል። ጳጳስ ኮይኖም ንኸይምረጹ፥ ክሳብ ገዳም ደብረ-መርቆሬዎስ ዝዘርግሑዎ ናይ ተንኮል መርበብ’ዩ። ደሓር ድማ በቶም መጋበርያ-ፖለቲካ ዝኾኑ ጳጳሳት ኣቢሎም፥ ካብ መንበረ-ፓትርያርክ ተደፊኦም ከም-ዝወጹ ምግባሮም፥ ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዝፈልጡዎ ሓቂ’ዩ።
ይተካእ ይለቀብ ድማ ብድሕሪ’ዚ እውን፥ እቲ ምሁራን ናይ ምርሓቕ ስጉምቲ ቀጻሊ ኮይኑ፥ እቶም እንኮ ናይ ነገረ-መለኮት ምሁር ዝነበሩ ጳጳስ፥ ማለት ኣቡነ-መቃርዮስ ካብ ሥራሕ ምስጓጎም ጥራይ ዘይኮነ፥ ደራጎን ኃይለ-መለኮት ብዝኸተሞ ደብዳቤ፥ ካብ ሃገር’ውን ተደፊኦም ክወጹ ምግዳዶም’ዩ። እዚ ድማ እቲ ካልኣይ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያንና ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ’ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ኣንጻር’ዚ ውሳኔ’ዚ ግና፥ ክግበር ዝከኣል ነገር ኣይነበረን። ከመይሲ እቲ ብዘይ ዝኾነ ክራይተሪያ፥ ብናቶም መለክዒ ተመሪጹ ዝተቐመጠ ናይ ጳጳሳት-ሲኖዶስ፥ ድሮ ናይዝጊ ክፍሉ ዘሽከርክሮ ኮይኑ ይርከብ ስለ-ዝነበረ፥ ምእንቲ ረብሓ ቤተ-ክርስቲያን ኢሉ ኣፉ ክኸፍት ትጽቢት ክግበረሉ ዝከኣል ኣይነበረን።
እቶም ዓበይቲ ኣዕኑድ ቤተ-ክርስቲያን ኢልካ ክግለጹ ዝኽእሉ ዝነበሩ፥ መጋቤ-ምሥጢር መብራህቱ መባእ፥ መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ ገብረሚካኤል፥ መምህር ዓምደ-ብርሃን ገብረ-ማርያም፥ መጋቤ-ካህናት በርሀ ወልደ-ማርያም፥ ሊቀ-ካህናት ባህታ ገብረ-ሚካኤል፥ መልኣከ-ምሕረት ማርቆስ ገብረ-ማርያምን። ንኹሎም ብተነጽሎ ከም-ዝሳቐዩ ድሕሪ ምግባር፥ ተሸማቒቖም ክሳብ መቓብር ደፊኦም ከም-ዘውረዱዎም፥ ኣካል ታሪኽና ኮይኑ እናተዘርበሉ ክነብር ዘለዎ ዘሕዝን ፍጻሜ’ዩ። ንመሪጌታ ሠመረኣብ ወልደ-ገብርኤል ድማ፥ እንሆ ብሕይወቶም ከለዉ ክቐብሩዎም፥ በዓል ኣባ-ሉቃስ ሓንሳእ ይኣስሩዎም፥ ሓንሳእ ድማ ብውግዘትን ብተነጽሎን ከሳቕዩዎም ይርከቡ ኣለዉ። መሪጌታ ተወልደ-መድኅን መንግሥቱ እንተኾኑ’ውን፥ ብውግዘት ተፈልዮምን ተነጺሎምን’ዮም ዝርከቡ ዘለዉ።
ግዳስ ምንም’ኳ እታ ቤተ-ክርስቲያን፥ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምቁጽጻር ፖለቲካ ኣትያ ትርከብ እንተ-ነበረት፥ እቲ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣብያተ-ክርስቲያናት፥ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ማኅበራት መንእሰይ፥ ንጥፈታት ግና፥ ነቶም ሰብ ፖለቲካ ምንም ከደቅሶም ዝኽእል ኮይኑ ኣይተረኽበን። በዘን ማኅበራት እዚኣተን ድማ ቅሳነት ክስምዖም ስለ-ዘይከኣለ፥ ንምፍራሰን ብዙሕ ስዉር ፈተነታት ክካየድ ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ። ኣብቲ ናይ ክርስቶስ ከውሒ ዝተሠረታ ብምዃነን ግና፥ ብማዕበል ፖለቲካ ተደፊአን ክወድቃ ዝኽእላ ኮይነን ኣይተረኽባን።
እቲ “-ሃገራዊ ማኅበር መንእሰይ ተማሃሮ ኤርትራ-” ብምባል ዝፍለጥ ዝነበረ ማኅበር፥ ብድሕሪ መጋረጃ ኮይኑ ብዘሳውሮ ዝነበረ ሓዊ ግና፥ ኣብ እንዳ-ማርያምን እንዳ-ሥላሴን ሓደጋ ብምፍጻም፥ ብዙሕ መጻሕፍቲ ክነድድ ክኢሉ። እቲ ኣዚዩ ዘሕዝን ግና፥ ካብቲ ዝነደደ መጻሕፍቲ መጽሓፍ-ቅዱስ ብብዝሒ ይርከብ ምንባሩ’ዩ። ነዚ ምንዳድ’ዚ ግና እቶም ሽዕዑ ዝነበሩ ፓትርያርክ፥ ከም ጽቡቕን ዓወት ቤተ-ክርስቲያንን ገይሮም ክገልጹዎ’ዮም ዝተሰምዑ። እቲ ክንድቲ ዝኣክል ዕንወት ተፈጺሙ እናሃለወ ድማ፥ እቲ መምርሒ ናይዝጊ ክፍሉ ተኸቲሉ ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ናይ ጳጳሳት-ሲኖዶስ፥ ሓንቲ ቃል’ኳ ከስምዕ ዘይምኽኣሉ እዩ።
ኣብቲ ሽዕኡ እዋናት ኣብ ደምበ-ተዋሕዶና፥ እቲ ዝዓበየ ማኅበር ተባሂሉ ዝፍለጥ፥ ማኅበር-መንእሰይ መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም እዩ። እቲ ኣብ መካነ-ሕይወት ዝካየድ ዝነበረ መንፈሳዊ-ንጥፈታት፥ ከም ናይ ጽባሕ ተስፋ ገይሮም ዝጥምቱዎ፥ ብዙሓት ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ነይሮም’ዮም። እታ ናይ ጽባሕ ምዕብልቲ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ’ውን፥ ብመንገዲ መካነ-ሕይወት ክትመጽእ ከም-እትኽእል፥ ናይቶም ትንሣኤ ቤተ-ክርስቲያን ክርእዩ ዝምነዩ ኦርቶዶክሳውያን ጽኑዕ ተስፋን እምነት’ዩ ነይሩ። መንእሰያት መካነ-ሕይወት ግና ኣብ መንጎ ክልተ እምባ ተቐርቂሮም፥ ኣብ ከቢድ ወጥሪ ይርከቡ ስለ-ዝነበሩ፥ ንሳቶም’ውን ቅሳነት ነይሩዎም ዝበሃሉ ኣይነበሩን።
መንእሰያት መካነ-ሕይወት ብቁጽሪ ብዙሓት፥ ብዓይነት’ውን ምሁራት ስለ-ዝነበሩ፥ ከምቲ ኣብ እንዳ-ማርያምን እንዳ-ሥላሴን ዝተፈጸመ ሓደጋ ኣብኣቶም ምፍጻም ይከኣል ኣይነበረን። ብዙሕ ግዜ ብኸምኡ ተፈቲኖም ነይሮም’ዮም። ግናኸ ናይ ዝኾነ ሓገዝ ከይሓተቱ፥ ባዕላቶም’ዮም ድሕነት ቤተ-ክርስቲያኖም ውሑስ ክገብሩ ዝተቓለሱ። ብዝተረፈ “-ሃማመተኤ-” ኮኑ ሃገራዊ-ድኅነት፥ ኣብ ልዕሊኦም ዘካየዱዎ ፈተነ ውሑድ ኣይነበረን። እግዚኣብሔር ዝኣምላኹ ሕዝቢ ግና ደፊእካ ከተውድቖ ስለ-ዘይከኣል፥ መንእሰያት መካነ-ሕይወት’ውን፥ መድኃኔ-ዓለም ጸግዒ ብምግባር’ዮም ጸኒዖም ደው ክብሉ ዝኸኣሉ።
ነዚ ኦርቶዶክሳዊ ጽንዓት’ዚ ትኽ ብትኽ ገጢምካ ምስዓሩ ዘይከኣል ምስ ኮነ ከኣ። ንሓለፍቲ መካነ-ሕይወት ፖሊስ ከም-ዝጸውዑዎም ዝፍለጥ’ዩ። እቲ ዝቐረበሎም ሕቶ ድማ “.....ስለ-ምንታዮም ክንድ’ዚ ዝኣኽሉ ምሁራን፥ ኣብዚ ቤተ-ክርስቲያን’ዚ ክህልዉ ዝኸኣሉ-?!... ዝብል’ዩ ዝነበረ። እቲ በቶም መራሕቲ መካነ-ሕይወት ዝተዋሕበ መልሲ ድማ “..... ቤተ-ክርስቲያንና ጸዊዓ ዘምጽኣቶ ምሁር የብላን። እቶም ኣብኡ እንርከብ ኩልና ድማ፥ ቈልዑት ኮንና ዝመጻእና ኣብ ትሕቲ ጽላል’ታ ቤተ-ክርስቲያን እናተማሃርና ዝዓበና ደኣምበር፥ ካብ ደገ ጸዊዕና ዘምጻእናዮ ምሁር የብልናን....” ዝብል መልሲ’ዮም ሂቦም።
እምበኣር ኣብ ሓደ ቤተ-ክርስቲያን ምሁራት ይብዝሑ ይውሓዱ፥ ነቶም ሰብ ፖለቲካ እንታይ ክምልከቶም ይኽእል-? ከምዚ ዝርአ ዘሎ ግና እቶም ፖሊስ፥ ምሁር ምዃን ብገበን ዘኽስስ ወንጀል’ዩ እዮም ዝብሉ ዘለዉ። ብኻልእ ኣዘራርባ ድማ ኣብ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሁራን ክርኣዩ ገበን’ዩ ዝብል መልእኽቲ’ዮም ከተሓላልፉ ደልዮም። ብዝተረፈ ኣብ ዝኾነት ቤተ-ክርስቲያን ዝርከቡ ወይ ዝመጹ እቶም ኣመንቲ ደኣምበር፥ ዓቢይን ንእሽቶን፥ ሃብታምን ድኻን፥ ሰብኣይን ሰበይትን፥ ምሁርን ዘይምሁርን ኢልካ ዝግበር ኣፈላላይ ከም-ዘየልቦ ፍሉጥ’ዩ።
እቶም ሰብ ፖለቲካ ግና ኣብ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሁራን ክቕልቀሉ ኣይንፈቅድን ኢና ዝብል ኣቕዋም ከም-ዝሓዙ ኢና ክንርኢ ንኽእል። ስለ’ዚ ከኣ’ዮም እቶም ሠለስተ-ካህናት መካነ-ሕይወት፥ ምሁራን ኮይኖም ብምርካቦም ምኽንያት ጥራይ ገበን ተቘጺሩዎም፥ ን13-ዓመት መመላእታ ኣብ ትሕቲ መቑሕ ኣትዮም ዝርከቡ ዘለዉ። ስለዚ’ውን ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ብዝኾነ ተኣምር ምሁራት ክቕልቀሉ ወይ ክርኣዩ የብሎምን ዝብል ኣቕዋም ስለ-ዝተታሕዘ፥ እንሆ እታ ዘይተዓደለት ቤተ-ክርስቲያንና ንልዕሊ 26-ዓመት፥ እቶም ሰብ-ፖለቲካ ኩኒ ከም-ዝበሉዋ ኮይና ትርከብ ዘላ ስለዚ’ያ።
ብዝተረፈ ኣንጻር’ቶም ሠለስተ መምህራነ-ወንጌል ዝኾኑ ካህናትና፥ ክሳብ ሕጂ ዝተጠቕሰ ኣንቀጽ ምህላዉ ዝፍለጥ ነገር የልቦን። ምሁራን ብምዃኖምን ንኣግልግሎት ወንጌል ብርሃን ኮይኖም ብምርካቦምን ግና፥ እንሆ ክሳብ’ታ እግዚኣብሔር ብዓይኒ ምሕረት ጠሚቱ፥ ናይ ፍትሒ ኣዋጅ ዝእውጀላ መዓልቲ፥ “-ስምዓነ ኣምላክነ ወመድኃኒነ-!!-” እናበሉ፥ ምስ መቝሖም ኣብ ነዊሕ ሱባኤን ጸሎትን ኣትዮም ይርከቡ ኣለዉ። እቲ ሕያው ኣምላኽ ዝዛረበላ ሰዓት ርሕቕቲ ከም-ዘይትኸውን ከኣ፥ እምነት ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን’ዩ። ከመይሲ ንእግዚኣብሔር ኣሚኑ ዝተጸበየ’ሞ፥ ዝሓፈረ ሕዝቢ የልቦን።
ይኹን እምበር እቲ ምሁራን ናይ ምጽላእ ሕማም፥ ኣብ መካነ-ሕይወት ጥራይ ዝውዳእ ኣይነበረን። ከመይሲ ከም ቀዋሚ ፖሊሲ ናይቲ ሥርዓት ኮይኑ ክትግበር ስለ-ዝነበሮ፥ ኣብቲ ክግበር ዝድለ ዝነበረ ጉዕዞ፥ ኣብ ኩሉ ዓጋቲ ኮይኑ ይርከብ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ከም ኣብነት ካብ ዝጥቀሱ ብዙሓት ሓደ፥ እቲ መንፈሳዊ-ኮለጅ ንምሥራሕ ዝግበር ዝነበረ ጻዕሪ’ዩ። ነዚ ዕዮ’ዚ ተባሂሉ ኣብ 1988 ዓ/ም (1996) ሓደ ኮሚቴ ቈይሙ ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ’ዩ። እዚ ኮሚቴ’ዚ ኣብ ትሕቲ ኣቦ-መንበርነት ኣቡነ-ያዕቆብ ኮይኑ፥ ኣብ መንበረ-ፓትርያርክ ካብ ዝነበሩ ናይ ክፍልታት ሓለፍቲ፥ ብኣባልነት ዝሓቘፈ ምንባሩ ድማ ይፍለጥ። እዚ ኮሚቴ’ዚ ነቲ ዕዮ ዘካይዶ ዝነበረ፥ ካብ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ-ሺኖዳ 3ይ ዝተረኽባ $ 100.000 /ሚእቲ ሽሕ/ ዶላር። ከምኡ’ውን ካብ ኖርወይ ዝተረኻባ 500. 000/ሓሙሽተ ሚእቲ ሽሕ/ ናይ ኖርወይ-ክሮነር ስለ-ዝነበረ፥ ነዚ ከም መበገሲ ተታሒዙ’ዩ እቲ ኮሚቴ ዝንቀሳቐስ ዝነበረ።
ናይ ገዳም ደብረ-ቢዘን ንብረት ዝኾነ መሬት ኣብ እምባትካላ ስለ-ዝተረኽበ ከኣ፥ ምስቶም ገዳም ብምስምማዕ ብ 200.000 ሽሕ ብር ዋጋ፥ እቲ መሬት ከም-ዝዕደግ ኮይኑ። ኩሉ ነገር ተወዲኡ እቲ ዕዮ ሕንፃ ክጅመር ኣብ ዝተባህለሉ ዜሮ-ሰዓት ግና፥ ገዳም ደብረ-ቢዘን ብሃንደበት ሓሳባቶም ብምቕያር፥ “..... እቲ ውዕል መሸጣ ተጣዒስና ኢና’ሞ ይፍረሰልና ዝብል ሕቶ ኣቕሪቦም.....” ስለ-ምንታይ እንተ-ተባህሉ ከኣ “..... እቲ ውዕል መሸጣ ኣፍርሱዎ ዝብል፥ በቶም ፓትርያርክ ማለት ብኣቡነ-ፊልጶስ ዝግበረልና ዘሎ ጸቕጢ፥ ልዕሊ ኣቕምና ስለ-ዝኾነ ክንክእሎ ኣይንኽእልን ኢና። ስለዚ ንሕና ሰላም ክንረክብ በጃኻትኩም ገንዘብኩም ተቐበሉና .....” ስለ-ዝበሉ፥ እቲ ኣብ ምጅማር በጺሑ ዝነበረ መንፈሳዊ-ኮለጅ፥ ከቋርጽ ግድነት ኮይኑ።
እቶም ፓትርያርክ ብድሕሪ መጋረጃ ምሕባእ ከየድለዮም፥ ብቀጥታ ብትእዛዝ ደው ከብሉዎ ይኽእሉ ነይሮም’ዮም። ከመይሲ ምንም’ኳ ሕዝቢ ተዋሕዶ ኣይምረጾም እምበር፥ ዕድመ ንሰብ-ፖለቲካ ፓትርያርክ ኮይኖም ነታ ቤተ-ክርስቲያን ዝመርሑዋ ዝነበሩ ንሶም’ዮም። ብድሕሪት ተጠውዮም ኢዶም ኮነ ኢድ’ቶም ኣብ ሥልጣን ዘምጽኡዎም ጎይተቶም ከምዘየሎ ንምምሳል፥ ብድሕሪ መጋረጃ ገዳም ደብረ-ቢዘን ተጠውዮም እንተ-ተዛረቡ’ውን፥ እቲ ምስጢር ከምቲ ዝሓሰቡዎ ተሰቲሩ ክተርፍ ኣይከኣለን። ከመይሲ ከም በዓል መምህር ተክለ-ማርያም ተስፋ-ልደት ዝኣመስሉ፥ ተባዓት ኣቦታት ኣብቲ ጉዳይ ስለ-ዝነበሩ፥ በቲ ብኣባ-ፊልጶስ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያን ዝፍጸም ዝነበረ ክሕደትን ጥልመትን፥ ሕጉሳት ክኾኑ ዝኽእሉ ኣይነበሩን። ስለዚ ከኣ’ዩ እቲ ምስጢር ክወጽእ ዝኸኣለ።
እዚ ከርእየና ዝኽእል ድማ፥ እቲ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሁራን ከም-ዘይቅልቀሉ ንምግባር ዝተቐመጠ ፖሊሲ፥ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ዓመጽ፥ ይፍጸም ከም-ዝነበረ ንምርድኡ ዝጽግም ኣይመስለናን። እቶም ፓትርያርክ ከምኡ እንተገበሩ’ውን ዘገርም ኣይነበረን። ከመይሲ እቲ ፓትርያርክነት ክረኽቡዎ ዝኸኣሉ፥ ካብ ቤተ-ክርስቲያን ዘይኮነስ ካብቶም ሰብ ፖለቲካ እዩ። ስለዚ ነቲ ናብ ሽመት ዘምጽኦም ሥርዓት ገዲፎም፥ ንዘይፈልጡዋን ዘይትፈልጦምን ቤተ-ክርስቲያን፥ ሓልዮት ዘይብሎም ኮይኖም እንተ-ተረኽቡ ዘገርም ኣይኮነን።
ብጀካ’ዚ ቀጺሉ ዝጥቀስ ድማ፥ እቲ ብድሕር’ዚ ስዒቡ ዝተፈጸመ ካልእ ኣገራሚ ፍጻሜ እዩ። ማለት ምንም’ኳ እቲ ኮለጅ ናይ ምሥራሕ ዝብል ተበግሶ ንግዚኡ እንተ-ተዓንቀፈ፥ እቲ ዕላማ ግና ኣብ ቦትኡ’ዩ ነይሩ። ስለዚ’ውን እቲ ኮሚቴ ብቐጻሊ፥ ካልእ ኣማራጺታት ክረክብ ኣብ ዝኽእለሉ ኣቢሉ ካብ ምጥማት ከዕርፍ ዝኽእል ኣይነበረን። ከመይሲ እቲ ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ዝነበረ ሕጽረት ምሁራን፥ ክሳብ ክንደይ ሃስያ ከም-ዘውረደ ይርድኦ ስለ-ዝነበረ፥ ጉዳይ መንፈሳዊ-ኮለጅ ነቲ ኮሚቴ ምስ ህልውና ቤተ-ክርስቲያን ተተሓሒዙ ክርአ ዝግብኦ ጉዳይ ደኣምበር፥ ከም ማንም ኣቕሊሉ ክርእዮ ዝኽእል ኣይነበረን።
ይኹን እምበር እቶም ኣብ ደምበ-ተዋሕዶ፥ ምሁራን ክህልዉ የብሎምን ዝብል ፖሊሲ ከተግብሩ፥ ማዕረ’ቲ ኮሚቴ ዝስጉሙ ዝነበሩ በዓል ናይዝጊ ክፍሉ ድማ፥ በቲ ሓደ ወገን ማዕረ ማዕረ’ቲ ኮሚቴ ይንቀሳቕሱ ከም-ዝነበሩ ክግመት ዘይከኣል ኣይኮነን። ስለ ዝኾነ ድማ እቲ ኮሚቴ ነቲ ጉዳይ ኣብ ሓደ መወዳእታ ከብጽሖ፥ ብዘይ ዕረፍቲ ይወርድን ይድይብን ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፥ ሓደ ዘገርምን ዘስደምምን ዜና ተሰሚዑ። ንሱ ድማ እቶም ፓትርያርክ ብደራጎን ኃይለ-መለኮትን ኮለኔል ጸጉ ፍስሃየን ተዓጂቦም ደንጎሎ ድሕሪ ምውራድ፥ ነቲ ብፓትርያርክ-ሺኖዳ ንመሥርሒ ኮለጅ ተባሂሉ ንቤተ-ክርስቲያን ተለጊሱ ዝነበረ 100.000 ዶላር፥ ንጠረቤዛን መናብርን ለዊጦሞ ከም-ዝመጹ ተሰምዐ። ካብዚ ዝመርር ካልእ መርድእ ስለ-ዘይነበረ ድማ፥ ነቲ ኮሚቴ ምጽንናዕ ዘይርከቦ ሓዘን ክኾኖ ግድነት’ዩ ነይሩ። እቲ ሚእቲ ሽሕ ዶላር ድማ፥ ኣብ ማይ ከም-ዝኣተወ ንሽታታ ከም-ዝጠፍእ ተገይሩ።
እዚ ድማ ነቲ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሁራን ክህልዉ የብሎምን ዝብል ፖሊሲ፥ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ክካየድ ናይ ዝጸንሐ ተኸታታሊ ተንኮል፥ መቐጸልታ ምንባሩ ዘጠራጥር ኣይነበረን። በዚ ድማ እቲ መንፈሳዊ-ኮለጅ ንምሥራሕ ክግበር ዝጸንሐ ቃልሲ፥ ኣብ ዕጽው ማዕጾ ስለ-ዝበጽሐ፥ እቲ ኮሚቴ ኢዱ ተሓጺቡ ካብቲ ጉዳይ ክወጽእ ከም-ዝኸኣለ’ዩ ዝፍለጥ። እዚ ኩሉ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ፥ እቲ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ምሁራን ከይህልዉ ብምባል ዝተሓንጸጸ ፖሊሲ፥ ኣብ ግብሪ ክውዕል ስለ-ዝነበሮ’ዩ።
እምበኣርከስ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ምስቲ መንግሥቲ ንኽበኣሱ ምኽንያት ዝኾኖም፥ ብቀዳምነት ዝጥቀስ እዚ’ዩ። ማለት እቲ ኣብ መካነ-ሕይወት ዝካየድ ዝነበረ ምንቅስቓስ፥ ዕጸዉዎ ተባሂሉ ብናይዝጊ ክፍሉ ኣቢሉ ንዝተዋህቦም ትእዛዝ፥ ከተግብሩ ፍቓደኛ ኮይኖም ክርከቡ ብዘይ ምኽኣሎም’ዩ። ከመይሲ እቲ ኣብ መካነ-ሕይወት፥ ብወንጌል እናተኾስኰሰ ዝዓቢ ዝነበረ ትውልዲ፥ እቶም ሰብ ፖለቲካ ንህልውናኦም ከም-ሓደጋ ስለ-ዝረኣዩዎ እዩ። ስለዚ እቶም ፓትርያርክ ንድሌት እቲ ሥርዓት ክፍጽሙ ፍቓደኛ ኮይኖም ስለ-ዘይተረኽቡ፥ እንሆ ንልዕሊ 12-ዓመት መመላእታ ኣብ መቝሕ ኣትዮም ዝርከቡ ዘለዉ’ውን ስለዚ’ዮም።
ከምኡ’ውን እቶም ሠለስተ ስሑላት ካህናት፥ መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም። ማለት ቀሲስ ገብረ-መድኅን ገብረ-ጊዮርጊስ፥ ቀሲስ ፍጹም ብርሃን ገብረ-ንጉሥ፥ ቀሲስ ተኽለኣብ መንግሥተ-ኣብ፥ ስለምንታይ ኣብ መቑሕ ኣትዮም ይበልዩ ከም-ዘለዉ፥ ንምርድኡ ዝጽግም ኣይመስለናን። ከመይሲ ነቲ ኣብ መካነ-ሕይወት ክካየድ ዝጸንሐ፥ ዓቢይ ተባሂሉ ክግለጽ ዝኽእል ኦርቶዶክሳዊ ንጥፈታት፥ ክመርሑዎን ከወሃህዱዎን ዝጸንሑ ንሳቶም ስለ-ዝኾኑ፥ እቲ ኣብ መድረኽ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን፥ ምሁራን ክህልዉ የብሎምን ዝብል ፖሊሲ ዝሓንጸጸ ሥርዓት፥ ብጽቡቕ ዓይኒ ክጥምቶም ብዘይ ምኽኣሉ፥ ንሳቶም ንባዕሎም ድማ ምሁራን ብምዃኖምን፥ ምሁራን ዘፍርዩ ኮይኖም ብምርካቦምን’ውን፥ ኣብ መቑሕ ክበልዩ ዘይተርፈሎም ዕዳ ኮይኑ ተረኺቡ።
ብዝተረፈ ኣብ 1996 ዓ/ም (2004) ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ ዝተቐብኡሉ እዋን፥ እቲ መንበረ-ፓትርያርክ ብዘውጽኦ መደብ መሠረት፥ 70-ዝኾኑ ካህናት ልብሰ-ተክህኖ ለቢሶም፥ ኣብቲ በዓለ-ሢመት ክርከቡ መደብ ወጺኡ ስለ-ዝነበረ፥ እቶም ካህናት መካነ-ሕይወት’ውን፥ ናይቲ መደብ ተሳተፍቲ ክኾኑ ተወሲኑ ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ እዩ። እቲ ነቲ በዓል ተባሂሉ ብፍሉይ ተዳልዩ ዝነበረ ልብሲ’ውን፥ ተዓዲሉዎም ከም-ዝነበረ ይፍለጥ። ይኹን እምበር እቶም ናይ ሃገራዊ-ድኅነት ኣእዛን ከም-ዝነበሩ ዝንገረሎም፥ ቀሲስ ገብረ-ኤዎስጣቴዎስ ኪዳነን ሃብቶም ርእሶምን፥ እቲ ጸብጻብ ናብ ሃገራዊ-ድኅነት ከም-ዝበጽሕ ስለ-ዝገበሩዎ፥ ናብ መንበረ-ፓትርያርክ ህጹጽ መልእኽቲ ከም-ዝመጽእ ኮይኑ።
እቲ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ወትሩ ዝሕምሳ ዝነበረ ናይዝጊ ክፍሉ፥ ቀጢን ትእዛዝ ብምልኣኽ ድማ፥ ቀሲስ ፍጹም-ብርሃን ገብረ-ንጉሥን ቀሲስ ተኽለኣብ መንግሥተኣብን፥ ካብቲ መደብ ክስረዙ ብምባል ቀጢን ትእዛዝ ከመሓላልፍ ክኢሉ። ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ግና “.....ነዚ ትእዛዝ’ዚ ከነተግብሮ ኣይንኽእልን ኢና....” ዝብል ተሪር ኣቕዋም ብምሓዝ፥ ብትሪ ከም-ዝነጸጉዎ ይፍለጥ። ኣብቲ ቀውጢ ዝኾነ ሰዓት’ቲ ግና፥ ዘገላብጥ ግዜ’ውን ስለ-ዘይነበረ፥ “......ናይዝጊ እቲ ትፈልጡዎ ናይዝጊ’ዩ። እቲ ኣራዊት ዝኾነ ጠባዩ’ውን ኣብ ሕጂ በጺሑ ክቕየር ዝኽእል ኣይኮነን። እዞም ክልተ-ካህናት እንድሕሪ መጺኦም ድማ፥ ሓፊሩ ክገድፎም ዝኽእል ኣይኮነን። ንዑ ውጹ ኢሉ ኣብ ቅድሚ’ቲ ኩሉ ሕዝቢ፥ ኣጋፊዑ ከውጽኦም ከም-ዝኽእል ኣብ ግምት ከነእትዎ ክንክእል ኣሎና። ስለዚ ነቶም ካህናት እንተዋረዶም ብዝበለጸ ክትጉህዩ ኢኹም። ስለዚ ካብቲ መደብ ከም-ዝተርፉ እንተ-ተግብረ’ዩ ዝሓይሽ.....” ዝብል ሓሳብ ብዮፍታሔ ኣቢሉ ስለ-ዝቐረበ፥ ኣቡነ-እንጦንዮስ እቶም ካህናት ይትረፉ ኣብ ዝብል ሓሳብ ክሰማምዑ ግድነት ከም-ዝኾኖም’ዩ ዝፍለጥ።
እዚ ኩሉ’ዚ ከርእየና ዝኽእል ከኣ፥ እቲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሁራን ዘይዋስኡሉ መድረኽ ንምግባር፥ ዝነበረ ተሪር ኣቕዋም ናይቲ ሥርዓት ዘርኢ እዩ። ከመይሲ እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምቁጽጻር ፖለቲካ ክትተሓዝ እንተደኣ ኮይና፥ እቲ ከም ኣማራጺ ክውሰድ ዝነበሮ ስጉምቲ ንሱ ጥራይ’ዩ ነይሩ። እምኣበር ስለ-ምንታይ ቀሲስ ገብረ-መድኅን ገብረ-ጊዮርጊስን፥ ዶክተር ቀሲስ ፍጹም-ብርሃን ገብረ-ንጉስን፥ ዶክተር ቀሲስ ተኽለ-ኣብ መንግሥተ-ኣብን፥ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ክበልዩ ይግበር ከምዘሎ፥ እቲ ምስጢር ካልእ ዘይኮነስ፥ ኣብቲ ምሁራን ክዋስኡሉ ዘይተፈቕደ፥ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ምሁራን ካህናት ኮይኖም ክርከቡ ምኽኣሎም ጥራይ’ዩ።
ካብ ታሪኽ ቤተ-ክርስቲያን እንመሃሮ ነገር እንተደኣ ኣልዩ ግና፥ ምስ ቤተ-ክርስቲያን ተቓሊሱ ዝተዓወተ ኣሎ ዝበሃል ታሪኽ የልቦን። ካብ ኔሮን ጀሚሩ ክሳብ ናይ ሩስያ ቦልሾቪክ-ኣብዮት፥ መሠረት ቤተ-ክርስቲያን ኵዒቶም ንምጥፋእ፥ ናይ ክንደይ ንጹሓት ክርስቲያን ደም ፈሲሱ፥ ክንደይ መሥዋትነት ከኣ ተኸፊሉ’ዩ። መወዳእታኡ ግና እቶም ጸረ ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ዕላማ ዝነበሮም ዓላውያን ደኣ’ዮም ዝጠፍኡ እምበር፥ ቤተ-ክርስቲያንሲ እንሆ ትነብር’ያ ዘላ። ርግጽ’ዩ እቶም ኣስማቶም ብኽብሪ እንዝክሮም፥ ካህናት መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም ኣብ እስሪ-ቤት ይበልዩ ኣለዉ። እቲ ንሳቶም ተመቝሖሙሉ ዘለዉ ኦርቶዶክሳዊ-እምነት ግና፥ ሠላሳን ስሳን ሚእትን ፈርዩ፥ ኣብ ዓበይቲ ናይ ዓለም ጉባኤታት፥ ክድይቡ ዝኽእሉ ምሁራን ኣብ ዘፍርየሉ ደረጃ በጺሑ ይርከብ ኣሎ። በዚ ድማ ንሳቶም እቶም ክቡራን ካህናትና፥ ሓበንን ክብርን ከም-ዝስምዖም ንኣምን ኢና። ኣብ መቑሕ ንክጸንዑ ጸጋ ንዝሃቦም እግዚኣብሔር ኣምላኽ ድማ፥ ክብርን ምስጋናን ይኹኖ-!!
ብዝተረፈ ዘይወግሕ ጸልማት ለይቲ ስለ-ዘየሎ፥ እዚ ተጻዒኑና ዘሎ ጸልማት ለይቲ’ውን ክወግሕ እዩ። ቤተ-ክርስቲያንና’ውን “-ተፈሳሕነ ወተሓሰይነ በኩሉ መዋዕሊነ፥ ወተሓሰይነ ህየንተ መዋዕል ዘኣሕመምከነ፥ ወህየንተ ዓመት እንተ ርኢናሃ ለእኪት-” ትብለሉ ግዜ ርሑቕ ኣይክኸውንን’ዩ። እቲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያንና’ውን፥ ከምዚ ሕጂ ዘለዎ እቶም መለካውያን ዝኾኑ፥ ከም በዓል ኣባ-ሉቃስ ዝዕንድሩሉ ሜዳ ዘይኮነስ፥ ወንጌል ማእከል ዝገበረ ኣገልግሎት ዝፍጸመሉ መድረኽ ዝኾነሉ ግዜ፥ ርሑቕ ከም-ዘይከውን ጽኑዕ እምነትና’ዩ።
ሥብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል-!
ወለወላዲቱ ድንግል-!
ወለመስቀሉ ክቡር-!
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን


text:
ኣብ ወናሳይ ብርኪ ዝበፅሐ ፅዋዕ ዓለም ብራዚል 2014፣ሎሚ ሶኒይ ኣርባዕተ ግጥማት ክካየዱ መደብ ተታሒዙ‘ሎ።ነቲ ምድብ ብሓባር ይመርሓ ዘለዋ ሆላንድን ቺሌን፣ምውዳቀን ዘረጋገፃን ግን ንክብረን ዝፃወታን ኣውስትራልያን ስዻኝን ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ግን ኣብ ዝተፈላለዩ ስታድየማት ተራኺበን።
ቺሌን ሆላንድን ኣዝዩ ቅልጡፍን ምድፋእ ዝበዝሖን ግጥም ኣካይደን ፍርቂ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ ወፂኤን።ፈር ኣብ መበል 77 ደቂቃ ልክዕ ተቀይሩ ድሕሪ ምእታው ንሆላንድ ብርእሱ ዝቀልዓ ኩዕሶ ሓሪፍ ሸቶ ኮይና።ንሽናይደር‘ዩ ቀይሩ ኣትዮ ፈር።ምሕረት ዘይምሕር መጥቃዓይ ሓይሊ ሆላንድ ኣብ ውዱእ ሰዓት ንካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እቲ ፀወታ‘ውን ተዛዚሙ።ቺሌ ማዕረ ተወዳዲሮም፣ግን ሸቶ ከየመዝገቡ ተሳዒሮም፣ግን ካልኣይ ኮይኖም ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ሓሊፎም።
ስዻኝ ሓደ ንዜሮ ዕረፍቲ ወፂኣ።ዴቪድ ቪላ ንኣዝያ ትናኣድ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እንደገና ቶረስ ካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ስዻኝ ክልተ ኣውስትራልያ ሓደ።ሳልሰይቲ ሸቶ‘ውን ኣብ መበል ሰማንያ ደቃይቅ ኣመዝጊባ፣ስዻኝ ነቲ ፀወታ ተቆፃፂራቶ።ከምኡ ኢሉ‘ውን ተዛዚሙ።
ስዻኝ ክልተ ጫፍ ታሪኽ፣ሻምፕዮን ዝሓለፈ ፅዋዕ ዓለም፣ሎም-ዘበን ቀዳማይ መፃረዪ‘ውን ከይሓለፈት ንሃገራ ክትምለስ ተገዲዳ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣባል ሕርይቲ ጋንታ ካሜሩን ተጓሳጣይ ኣሌክስ ሶንግ ኣብ ሰለስተ ግጥማት ንሃገሩ ወኪሉ ንከይፃወት ብፊፋ ተኣጊዱ።ንሱ ናብ‘ዚ ፀገም‘ዚ ዝኣተወ፣ጋንትኡ ምስ ክሮኤሽያ ኣብ ዝተጋጠመትሉ እዋን፣ ንክሮኤሽያዊ ማርዮ ሜንዶዝች ኣብ ሕቆኡ ስለዝደሰቆ‘ዩ።ሶንግ ብቅፅበት ብቀይሕ ካርድ ካብ ሜዳ ከምዝተሰጎገን፣ጋንትኡ ኣርባዕተ ንዜሮ ከምዝተሳዓረትን ዝዝከር‘ዩ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ካሜሩን፣ሕማቅ ሽም ሒዝና ካብ ብራዚል ክንወፅእ ኣይንደልን፣ኩላትና ኣባላት‘ዛ ጋንታ ዝካኣለና ክንገብር ኢና ይብል ዓላሚ‘ታ ጋንታ ቮልከር ፊንክ።እዚ ስም‘ዚ ክማሓየሽ ዝኽእለሉ ኣገባብ ግና እንታይ ምኳኑ ኣይነፀረን።
ናብ ዜና ኮትዲቭዋር ክንኣቱ፣ሓዎም ብሞት ዝተመንጠሉ ተሰለፍቲ ጋንታ ኮትዲቭዋር፣ያያ ቱሬን ኮሎ ቱሬን፣ንጋንተኦም ንድሕሪት ገዲፎም ከምዘይኸዱ ገሊፆም።
ንእሽተይ ሓዎም ኢብራሂም ቱሬ፣ኣንፃር ካንሰር ይቃለስ ድሕሪ ምፅናሕ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ማንቸስተር ሲቲ ከምዝዓረፈ ዝፍለጥ‘ዩ።
ናብ ቀዳምን ሰንበትን ዝተካየዱ ወሰንቲ ካልኣይ ግጥማት ክንወስደኩም፤ ትማሊ ሰንበት ኣብ ሞንጎ ኣሜሪካን ቦርቹጋልን ኣዝዩ ዘስደምም ውፅኢት ዝተመዝገበሉ ውፅኢት ተካይዱ።ኣቀዲማ ጋንታ ፖርቹጋል ሸቶ ኣቁፂራ ነይራ።እንተኾነ ኣሜሪካ ኣከታቲላ ክልተ ሸቶታት ኣቁፂራ፣እቲ ፀወታ ንክዛዘም ኣርባዓ ሰኮንድ ክሳብ ዝተርፎ ትመርሕ ነይራ።ፖርቹጋል ማዕረ ትገብራ ሸቶ ብኣዝዩ ዝናኣድ ኩነታት ኣመዝጊባ።ኣሜሪካ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ክትሓልፍ‘ያ ተባሂሉ ከምዘይተዝረ፣ኣብ ውሽጢ ሰኮንዳት እቲ ተስፋ በኒኑ ተሪፉ።
ናይ ሞት ምድብ ዝተባሃለሉ ምድብ ሎሚ‘ውን መን ከምዝሓልፍ መን ከምዝወድቅ ዝልለየሉ ጊዜ ኣይኮነን ዘሎ።ኩለን ጋንታታት ናይ ምሕላፍ ዕድል ኣለወን።ጋና ክትሓልፍ ትኽእለሉ እንኮ ዕድል ጀርመንን ኣሜሪካን እንተሰዓዒረን ጋና ንፖርቹጋል እንተስዒራን ጥራሕ‘ዩ።ማዕረ እንተተፈላልየን ኣኺልዋ።ፖርቹጋል ንጋና እንተስዒራን ጀርመንን ኣሜሪካን ማዕረ እንተተፈላልየን፣ፖርቹጋል ክትሓልፍ ትኽእል‘ያ።ኣዝዩ ዝገርም ምትሕንናቅ።
ካብ ካልእ ምድብ፣ቤልጅየም ንሩስያ ሓደ ንባዶ ስዒራ ምሕላፋ ኣረጋጊፃ። ኣልጀርያ ብፀወታ ብልጫ ንደቡብ ኮርያ ኣርባዕተ ንክልተ ኣፋንያታ።ናይ ምሕላፍ ዕድላ ኣዝዩ ሰፊሕ ኮይኑ‘ሎ።
ቀዳም ናይጀርያ ንቦስንያ ሄርዘጎቭንያ፣ኣርጀንቲና ንኢራን ድሕሪ ሓያል ፃዕሪ ሓደ ንባዶ ስዒረን።
ቀዳም ካብ ዝተካየዱ ኣዝዮም መሰጥቲ ግጥማት ግጥም ጀርመንን ጋናን ነይሩ።ጀርመን ኣቀዲማ ሸቶ ኣመዝጊባ፣ጋና ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊባ። እንደገና ጋና ክልተ ንሓደ መሪሓ።ተቀይሩ ዝኣተወ ክለውስ ንጀርመን ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊቡ፣እቲ ግጥም ክልተ ንክልተ ተዛዚሙ።
ሎሚ ምሸት ሜክሲኮ ኣንፃር ክሮኤሽያ፣ፍርቂ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ።ኣብ ክንዲ ክእለትን ዓቅሚን፣ምንሕናሕን ምጉናፅን ዝዓለሎ ፍርቂ ፀወታ ነይሩ።ሜክሲኮ ኣከታቲላ ክልተ ሸቶ ወሲኻ፣ሰለስተ ንዜሮ መሪሓ።ዳሓር ክሮኤሽያ ሓንቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።
ፀወታ ብራዚልን ካሜሩንን ግና ኣዝዩ ዝምስጥ ፀወታ ነይሩ።ካሜሩን እታ ቀደም ትፍለጥ ካሜሩን ኮይና‘ያ ናብ ሜዳ ኣትያ።ዝናኣድ ምንቅስቃስ ዘርአየትሉ ጊዜ ነይሩ።ብራዚል ብነይማር ክልተ ሸቶ ኣመዝጊባ።እቲ ፀወታ ክልተ ንሓደ ዕረፍቲ ኮይኑ።
ብራዚል ብኦፍሳይድ ፖዝሽን(ካብ ፀወታ ወፃኢ) ዝፀንሐ ፍረድ ኣቢላ ሳልሳይ ሸቶ ኣመዝጊባ ድሕሪ ዕረፍቲ።ሞንጎኛን ናይ መስመር ዳኛን ቅኑዕ ኣይገበሩን።ብድሕሪኡ ብራዚል ራብዓይ ሸቶ ኣመዝጊባ።
ብራዚል ምስ ቺሌ፣ሆላንድ ምስ ሜክሲኮ መጋጥምቲ ኮይነን‘ለዋ።
ፅባሕ ሰሉስ፣ጣልያን ምስ ኡሩጓይ፣ኮስታሪካ ምስ ኢንግላንድ፣ጃፓን ኣንፃር ኮሎምብያ፣ግሪክ ኣንፃር ኣይቮሪኮስት ክጋጠማ‘የን።


text:
ኢልያ ኣግሮ ቢዝነስ ሓደ ካብቶም ኣብ ጋምቤላ ኣብ ዘመናዊ ሕርሻ ወፊሮም ዘለዉ 182 ትካላት እዩ። ወናኒ እቲ ትካል ኣይተ ሰለሞን ሃይሉ ኣብ ጋምቤላ ዘተኣማምን ሰላማዊ ኩነታትን ዘስርሕ መንግስታዊ ፖሊሲ ስለዘሎ ኢና ንሰርሕ ዘለና ይብሉ።
እዚ ትካል እዚ ዛጊድ ኦቾሎኒ(ፉል)፣ ሶያቢን(ኣኩሪ ዓተር)፣ ሩዝን ሰሊጥን የፍሪ ከምዘሎ ገሊፆም ብዘይካ ሰሊጥ ካልእ ፅቡቕ ምህርቲ ከምዝተረኸቦ ኣረዲኦም። ሰሊጥ ግና ምችን ሕሞድያን ከምዝወቐዖ እዚ ድማ ብባህሪ እቲ ዘርኢ ኣብ መጀመርታ ማሕረስ ከጓንፍ ዝኽእል ፀገም ምዃኑ ልምዲ ካብ ዘለዎም ሰባት ሓበሬታ ከምዝረኸቡ ይገልፁ።
ኣብ ጋምቤላ መሬት ካብ ሓረስቶት ተመንጢሉ ንሰብ ሃፍቲ ይወሃብ ኣሎ ዝብል ኣበሃህላ መሰረት የብሉን ይብሉ ኣይተ ሰለሞን። ታሓሪሱ ዘይፈልጥ መሬት ስለዝተወሃበና ድማ ክራይ መሬት እምበር ካሕሳ ኣይከፈልናን ይብሉ።
ዝለዓለ ናይ ስራሕ ባህሊ ዘይነብሮ ህዝቢ እቲ ኽባቢ እሞ ድማ ብልምዓት ድሒሩ ዝፀነሐ ክልል ምስ ምዃኑ ምስፍሕፋሕ ዘመናዊ ሕርሻ ኣብ ጋምቤላ ልዑል ረብሓ ኣለዎ ኢሎም ኣይተ ሰለሞን።


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኣመሪካ፡ ብምኽንያት ወርሒ መጋቢት መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ናይ ፊልም ውድድር ኣዳልዩ ኔሩ። ካብ መንጎ 190 ተሳተፍቲ ውድድር ቀዳመይቲ ኮይና ዝተዓወተት “ስራሕ የብላን” ብዝብል ርእስ ዝቀረበት ሓጻር ፊልም ኮይና፡ብዛዕባ ልዕሊ ሰብኣያ እናሰርሐት ግን `ኣብ ገዛ ኢያ ትውዕል ኣይትሰርሕን`ያ` ዝብል ኣበሃህላ ሕብረተሰብ ተንጸባርቕ ፊልም'ያ።
ካልእ ትሕዝቶ ሎሚ ቂሐ-ጽልሚ፡ ብዛዕባ ጸገማት ምጥሓስ መሰል ዋንነት ንብረት(ኮፒራይት) ክልተ ኣጋይሽ ዓዲማ ኣመያይጣ። ደራሲ`ታ ኣብ ዝሓለፈ ለካቲት ኣብ ሽወደን ዝተመረቐት `ሮጸራ` እሰይ ተስፋጋብር፡ ከምኡ ድማ ደራሲ`ታ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ፡ ኣብ ዋሺንገተን ዲሲ ዝተመረቐት `ዘይረገፈት ዕንባባ` ታደሰ ዑቕባዝጊ (ኣመሪካ)`ዮም።
ካብ ኢትዮጵያ`ውን ብዛዕባ ምጥቃም ቋንቋ ትግርኛ ኣብ መለለዪ ትካላት ንግዲ`ውን ተዛሪብና`ለና ኣብናይ ሎሚ ቂሐ-ጽልሚ፡
ንምልክት ድምጺ ብምጽቃጥ ምሉእ ፕሮግራም ክትሰምዑ ትኽእሉ።


text:
ሕቶ ዕቝባ ዘቕርቡ ህጻናት
Barn i asylprocessen – tigrinska
ህጻናት ኣብ እዋን ምቕራብ ሕቶ ዕቝባ ዘለውዎም መሰላት ካብ’ቶም ናይ ዓበይቲ መሰላት ፍልይ ዝበሉ እዮም። ኣብ’ዚ፡ ምስ ኣገባብ ኣተሓሕዛ ገምጋም ሕቶ ዕቝባ ኰነ ካልኦት ተግባራውያን ጉዳያት ህጻናት ዝተኣሳሰሩ – ንመሰላትን ዕድላት ደገፍን ናይ ህጻናት ዝምልከቱ ሓበሬታታት ኣኪብና ኣለና።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ሃገረ ሽወደን ነቲ ንመሰላት ህጻናት ዝምልከት ሓበራዊ ስምምዕ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከቲማትሉ እያ። እዚ ሓባራዊ ስምምዕ እዚ ንመሰላት ናይ ኩሎም ህጻናት ብዝርዝር ኣስፊሩ ኣሎ። እዞም መሰላት እዚኣቶም ድማ፡ ሽወደናውያን ይኹኑ፡ ግዚያውያን ነበርቲ ወይ ሓተትቲ ዕቝባ ብዘየገድስ - ንኹሎም ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ህጻናት ብማዕረ ዝምልከትዎም እዮም።
ኣብ ሽወደን ዕድመኹም 18 ክሳብ ዝመልእ ከም ህጻናት ኢኹም ትፍለጡ። ዝበዝሑ ሕቶ ዕቝባ ዘቕርቡ ህጻናት ምስ ሓደ ወይ ክልቲኦም ወለዶም ዝመጹ እዮም። ብዘይ ወላዲ ወይ ኣላዪ ናብ ሽወደን ዝኣትዉ ሓያለይ ህጻናት እውን ኣለዉ። እዞም ብዘይ ኣላዪ ዝመጹ ህጻናት እምበኣት ፍሉይ ደገፍ የድልዮም።
ንመሰላት ደገፍ ናይ’ቶም ብዘይ ኣላዪ ዝመጹ ህጻናት ብዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ’ዚ ክፈቱ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ሕቶ ዕቝባ ዘቕርቡ ህጻናት ሓሳቦም ክገልጹ መሰል ኣለዎም
ብመሰረት ስርዓተ-ሕጊ ሃገረ-ሽወደን፡ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ንጉዳያት ህጻናት ብመንጽር ዘለውዎም ፍሉያት መሰላት ክሕዞም ይግደድ እዩ። ኩሎም ህጻናት ሓሳቦም ክገልጹን ድምጾም ከስምዑን መሰል ኣለዎም። ሕቶ ዕቝባ ዘቕርቡሉ ምኽንያት ካብ ናይ ወለዶም ፍልይ ዝበለ ክኸውን ስለዝኽእል፡ እቲ ነዚ ብዝምልከት ዝካየድ ገምጋም ወይ መርመራ ብደረጃ ውልቆም ዝትግበር ክኸውን ይግባእ። ሓደ ህጻን ሕቶ ዕቝባ ዘቕረበሉ ምኽንያት ምስተመርመረ፡ ሓላፊ ቦርድ ምክትታል ስደተኛታት ንውጽኢት ናይ’ቲ ገምጋም፡ ብዝተኻእለ መጠን፡ ምስ ዕድመ፡ ኵነታት ጥዕና፡ ደረጃ ብስለትን ናይ ዝምልከቶ ህጻን ከነጻጽሮ ይግባእ። ዝምልከቶ ህጻን፡ ኣብ’ዚ ጉዳዩ ዝረኣየሉ እዋን፡ ኣብ ትሕቲ ዝኣልዮ ሰብ ክጸንሕ መሰል ኣለዎ። እቲ ንህጻን ዝኣሊ ውልቀ-ሰብ ወላዲ፡ ሕጋዊ ኣላዪ፡ መጕዚት ወይ ህዝባዊ ኣማኻሪ ሕጊ ክኸውን ይኽእል።
ኩሎም ህጻናት ኣብ ናይ ቅድመ-ትምህርቲ ኰነ ናይ ዝቕጽል ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ክመሃሩ መሰል ኣለዎም
ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን፡ ልክዕ ከም’ቲ ንሽወደናውያን ህጻናት ዝግባእ፡ ኣብ ናይ ቅድመ-ትምህርቲ ኰነ ናይ ዝቕጽል ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣትዮም ትምህርቶም ክከታተሉ መሰል ኣለዎም። ምምሕዳር ናይ’ታ ዝምልከቶ ህጻን ዝነብረላ ከተማ ነዚ ምዕሩይ መሰል ህጻን ናይ ምርግጋጽ ወይ ምትግባር ሓላፍነት ይስከም። እዚ ንናይ ቅድመ-ትምህርቲ፡ ግዴታዊ ደረጃ ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዝምልከት እዩ። ነኣሽቱ መንእሰያት ናብ ዳሕረዎት ዓመታት ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ክምዝገቡ እንተዀይኖም፡ ዕድሚኦም 18 ከይመልአ እንከሎ ትምህርቲ ክጅምሩ ክኽእሉ ኣለዎም።
ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ንወላዲ ከይተወከሰ ንምምሕዳር ከተማ ውልቃዊ ሓበሬታ ናይ ዝዀነ ይኹን ሕቶ ዕቝባ ዘቕረበ ህጻን ኪህብ መሰል የብሉን። ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ከም ስም፡ ዕለት ልደት፡ ቋንቋ ኣደ፡ ሃገረ-መበቆልን ቍጽሪ ጉዳይን ዝኣመሰሉ ሓበሬታታት ናይ ህጻን ናብ ምምሕዳር ከተማ ከመሓላልፍ ፍቓድ ክትህብዎ ትኽእሉ ኢኹም። ከምኡ’ውን ናብ ምምሕዳር ከተማ ብምቕራብ ህጻንኩም ናብ ቅድመ-ትምህርቲ ድዩስ ስሩዕ ትምህርቲ ክኣቱ ከምእትደልዩ ከተፍልጥዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ኩሎም ህጻናት ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ክዀኑ መሰል ኣለዎም
ኩሎም ህጻናት ልክዕ ከም’ቲ ንደቂ ሽወደን ህጻናት ዝግባእ፡ ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ኣስናንን ክዀኑ መሰል ኣለዎም። ኣገልግሎት ክንክን ኣስናን፡ ዕድሚኦም ትሕቲ 18 ንዝዀነ ነኣሽቱ መንእሰያትን ንህጻናትን ብናጻ እዩ ዝወሃብ። ኣብ መብዛሕትአን ከባብያዊ ምምሕዳራት ወይ ዞባታት ድማ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንህጻናት ብናጻ እዩ ዝወሃብ። ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ፡ ኣብ ከባቢኹም ንዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ከባብያዊ ምምሕዳር ወይ ዞባ ተወከሱ።
ንኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ናይ ምምሕዳር ከባቢኹም ወይ ዞባኹም ብዝምልከት፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ www.1177.se ክትረኽቡ ትኽእሉ
ብዛዕባ ንሓተትቲ ዕቝባ ዝወሃብ ኣገልግሎት ጥዕናውን ሕክምናውን ክንክን ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ’ዚ ክፈቱ
ህጻናት ምስ ስድራ-ቤቶም ዳግማይ ናይ ምርኻብ መሰል ኣለዎም
ብመሰረት እቲ ንመሰላት ህጻናት ዝምልከት ሓባራዊ ስምምዕ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ህጻናት ምስ ስድራ-ቤቶም ናይ ምንባር መሰል ኣለዎም። በዚ ምኽንያት እየን - ትካላት-መዚ ናይ ሃገረ ሽወደን፡ ወለዲ ወይ ኣለይቲ ናይ’ቶም ብዘይ መሰነይታ ዝመጹ ህጻናት ኣበይ ከምዝርከቡ ንኽፈልጣ ዝጽዕራ። ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ነቲ ብዝምልከቶ ህጻን ዝቐረበ መመልከቲ ሕቶ ዕቝባ እናገምገመ እንከሎ፡ እቲ ቤተ-ሰብ ናይ ኣመልካቲ ህጻን ናይ ምድላይ መስርሕ ቀጻሊ እዩ። እቲ መጀመርታ ዝግበር ጻዕሪ፡ እዛ ስድራ-ቤት ዳግማይ ተራኺባ ኣብ ናይ መበቆል ሃገራ ንኽትነብር እዩ። ውሕስነት ናይ’ዛ ስድራ-ቤት ኣብ ካልእ ሃገር ጥራይ ክረጋገጽ ዝከኣል ምስዝኸውን ግን ኣብኡ ዳግማይ ከምእትራኸብ ክግበር ይከኣል። እታ ስድራ-ቤት ብመሰረት እዞም ክልተ ኣማራጺታት ዳግማይ ክትራኸብ ተኽእሎ ምስዘይህሉ’ሞ እቲ ኣባላ ዝዀነ ህጻን ከም ስደተኛ መጠን መንበሪ ፍቓድ ተዋሂብዎ ምስዝጸንሕ ግን፡ ስድራ-ቤቱ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂብዋ ናብ ሽወደን ክትግዕዝ ተኽእሎ ኣሎ።
ህጻን መንበሪ ፍቓድ ምስዘይወሃቦ’ሞ ናብ ሃገሩ ክምለስ ግድነታዊ ምስዝኸውን ክስዕብ ብዛዕባ ዘለዎ ኵነታት ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ - ኣብ’ዚ ክፈቱ
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ መሰላት ህጻን
ኩለን ትካላት-መዚ ናይ ሃገረ-ሽወደን ውሳኔ ኣብ ዝህባሉ እዋን ንኹሎም ረብሓታት ህጻን ኣብ ግምት ከእትዋ ይግባእ፤ መሰላት ህጻናት ናይ ምርግጋጽ ፍሉይ መዝነት ዘለወን ዝተፈላለያ ትካላት እውን ኣለዋ። ኣብ’ቲ ዝምልከቶ ህጻን ዝነብረሉ ከተማ ዝርከባ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ድማ ንዕኡ ናይ ምእላይ ሓላፍነት ኣለወን፤ ማለት፡ ወለዱ ክኣልይዎ ምስዘይክእሉ ወይ ኣብ ልዕሊ ህጻን ወጽዓ ምስዝፍጽሙ። ኣብ ገሊኡ እዋናት፡ ንሓደ ኣብ ልዕሊኡ ወጽዓ ዝተፈጸመ ህጻን ካብ ወለዱ ወሲድካ ናብ ውሑስ ዝዀነ መጕዚታዊ ኣተሓሕዛ ኣብ ምስግጋሩ፡ ኣባላት ፖሊስ ምትሕግጋዝ ክገብሩ ከድሊ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ንህጻናት ምግራፍን ንኣዋልድ ምኽንሻብን ኣይፍቑድን እዩ። ትሕቲ 18 ዝዕድሚኦም ውልቀ-ሰባት፡ ማለት ህጻናት፡ ክምርዓዉ እውን ፍቑድ ኣይኰነን።
ተወሳኺ ሓበሬታ
ግዳያት ወጽዓ ንዝዀኑ ወይ ብኻልእ መገዲ ኣብ ሕማቕ ኵነታት ንዝርከቡ ህጻናት ክግበር ብዛዕባ ዝከኣል ደገፍ፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ – ኣብ’ዚ ክፈቱ
ብዛዕባ’ቲ ንመሰላት ህጻን ዝምልከት ሓበራዊ ስምምዕ ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ’ዚ ክፈቱ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ናብ ሽወደን ኣትዮም ሕቶ ዕቝባ ንዘቕረቡ ህጻናት ዝምልከት ሓበሬታ። (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ብዛዕባ ሕቶ ዕቝባን ኣገባብ ኣቀራርባ መመልከቲ ናይ ሕቶ ዕቝባን ዝያዳ ክትፈልጡ ምስእትደልዩ ወይ ንመስርሕ ኣተሓሕዛ ዕቝባ ህጻናት ብዝምልከት ንዓበይቲ ከመይ ጌርኩም ከምእተብርሁሎም ክትፈልጡ ምስእትደልዩ፡ እዞም ገጻት እዚኣቶም ሓገዝቲ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ሽወደን ካብ ዝነብር መጻምድትኹም ቈልዓ ድዩስ ጥንሲ ንዘለዎም - ሕቶ ዕቝባ ዘቕረቡ ሰባት ዝምልከት ሓበሬታ።


text:
(EritreaAt24 Series: May 23rd) Emigration Consequence of False Promises
ብዶ/ር በረከት ፈዳይ ( ወዲ ፈዳይ)
To read the pdf version click here.
ዘለናዮ ዘመነ-ዓውለማነት ንቴክኖሎጂ ሰረት ብምግባር ብረቂቕ ሓይሊ ኣቢሉ ኣብ መንጎ ትካላትን ሃገራትን ስግረ-ዶባዊ ኣተሓሳስባ ኣማዕቢሉ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ዝምድናታት ፈጢርካ ዓለምና ናብ ቁሸት ንምቕያር ዘተባብዕ፡ ናይ ዘመንና ህያብ ተባሂሉ ይግምገም እዩ። ምዕራባውያን ኣዝዩ ብዝተራቐቐ ስልቲ ነቲ ዘለዎም ዓለማዊ ቁጠባዊ ዓብላልነት ርሒብ ተጠቂሞም፡ ንረቂቕ ሓይሎም ኣማእኪሎም እቲ እንኮ ተመራጺ ባህሊ ዓለምና ምዕራባዊ ባህሊ ምዃኑ ከእምኑ ንኣእሙሮ ሕብረተሰብ ዓለም ዘሪዖም ንዓመታት ስለዝሰርሕሉ፡ ብሰንኩ ሎሚ ኣብ ዓለምና ዝበለጸ መነባብሮ ያኢ ንኽረኽቡ ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ዘቛምቱ ቁጽሪ ስደተኛታት ብዘስደምም ጻኦታዊ( Exodus ) ዋሕዚ ክስደዱ ዓለምና ትምስክር ዘላ። “ እቲ ዝሓየለ መሳርሒ ኣብ ኢድ ገዛእቲ ዘሎ ፡ እቲ ሓንጎል ናይቲ ግዙእ እዩ ” ክብል ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ስቲቨን ቢኮ ዝተባህለ ደቡብ ኣፍሪቃዊ ተጣባቒ ጸረ-ዓሌትነት ከምዝገለጾ፡ ወዲ-ሰብ ብኣተሓሳስብኡ እንተድኣ ተሳዒሩን ርዒሙን እቲ ቃልሲ ኣብቂዑ ማለት ስለዝኾነ፡ ኣቲናዮ ዘሎና መዋእል ኣተሓሳስባ ደቂ-ሰባት ንምስዓር ዝግበር ናይ ሓንጎል ወራር ዝካየደሉ ዘሎ ዘመን ስለዝኾነ ንቕሓትና ክንፍትሽን ክንስሕልን ዝሕተተሉ ዘሎ እዋን እዩ።
ኣብ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ከድህበሉ መሪጸ ዘለኹ ዛዕባ፡ እቲ ዝዓበየ ፖለቲካዊ ስእሊ ዓለምና ኣብ ግምት ብምእታው ብዛዕባ ኤርትራውያን መንእሰያትና ናብ ስግረ-ዶብ ዘቛምትሉ ዘለዉ ምኽንያታት ብውድዓዊ መንገዲ ንምፍታሽ እዩ። ብወገነይ፡ መበቆል ኤርትራውያን መንእሰያት ናብ ስግረ-ዶብ ዘቛመትሉ ምኽንያት ኣብ መንጎ ሓቀኛ መብጽዓ መንግስቲ ኤርትራን ሓሶት መብጽዓ ግዳማውያን ሰብ-ረብሓን ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎን ፖለቲካዊ ግጥም ዘስዓቦ ጥምጥም እዩ ዝብል መረዳእታ እዩ ዘሎኒ።
ቅድሚ ናብቲ ጉዳይ ምእታወይ ሓደ ክበርህ ኣለዎ ዝብሎ ነጥቢ እንተሎ፡ ኤርትራ ግዳይ ናይ ናጻ ፖለቲካዊ መርገጻ ኮይና ከምዘላ፡ ብሰንኩ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ብምምሕዳር ኣሜሪካ ውዲት ከምዝተኣልመ ኣብቲ ብዊኪሊክስ ዝለሓዄ ምስጢራዊ ሰነድ ዘቃልዖ ብጻዕዳን ጸሊምን ተሰኒዱ ኣሎ። ሰበብ ዂናት ባድመ ሓደ መርኣያ ናይቲ ውዲት እኳ እንተነበረ ከም ትጽቢቶም ዕልዋ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ክትግበር ስለዘይተኻእለ፡ ብሰንኩ ነቲ ኩነታት ዝፈጠሮ ዘይርጉእነት ዞባና ከም ርቡሕ ኣጋጣሚ ተጠቂሞም ብመንገዲ ትካላት ዘይመንግስታውያን-ማሕበራትን፡ውዱብ ሕቡራት ሃገራትን ዕሱባት መንግስታትን ውልቀሰባትን ኣቢሎም ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ዝቐንዐ እከይ መርበባት ክኣልሙ እዮም ተራእዮም። ነዚ ኣመልኪቱ ኣብ 2008 ፕ/ት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስ ሮይተርስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት፡ ናይዚ ዘመን ዘምጽኦ መስርሕ ብፍላጥ ሰብ ንኽስደድ ዝካየድ ጎስጓሳት (ፈሊጣዊ ስደት ) ቀንዲ ተሓታቲ ማእከል ወኪል ስለያ ኣሜሪካ ( ማወስ) ከምዝኾነ ሓቢሩ ነይሩ እዩ። ኣብቲ እዋን እቶም ሓተቲ ጋዜጠኛታት ንባዕሎም ነቲ መግለጺ ሚዛን ክህብዎ ትብዓት ኣየጥረዩን። መንግስቲ ኤርትራ ናብ ባይቶ ጸጥታ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ብፍላጥ ዝካየድ ዝነበረ ምስዳዕ መንእሰያት ኣመልኪቱ ዓገብ በሉልና ዝብል ጥርዓን ድሕሪ ምቕራብ፡ ሓንቲ ናጻ ፍልይቲ መርማሪት ኮሚቴ ክትቀውም እሞ፡ ብዝቐረበላ መርትዖታት ተሰንያ ነቶም ኣብዚ ናይ ዘይሕጋዊ ምፍላስ ደቂ-ሰባት ናብ ስግረ-ዶብ ተዋፊሮም ዘለዉ ውልቀሰባትን፡ ማሕበራትን ትካላት-መንግስታትን ከይተረፈ ኣብ ቅድሚ ፍርዲ ዓለም ንኽቐርቡ ዝጠለበ እዩ ነይሩ። እንተኾነ ክሳብ ሕጅ ሰማዒ እዝኒ ኣይተረኽበን ዘሎ። ኤርትራ ከም ኣባል ውዱብ ሕቡራት ሃገራት መጠን መልሲ ክወሃባ መሰላ እኳ እንተነበረ መሰላ ከምዘይተሓለወን፡ ድርብ ዕያረ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣነጺሩ ዘርኢ ኣጋጣሚ ስለዝኾነን ካብዚ ተበጊሰ ናብቲ ነጥብታተይ ክምለስ።
ግጥም ኣብ መንጎ ሓቀኛን ሓሶትን መብጽዓታት
ህዝባዊ ግንባር ከምቲ ኣብ ሓርነታዊ ገድሊ “ቃልስና መሪን ነዊሕን እዩ ዓወትና ግን ናይ ግድን እዩ” ብምባል ብጊሓቱ ንተጋዳላይን ህዝብን ፖለቲካዊ ቅንጅውና ከየታለሎ እቲ ሓቀኛን ውድዓውን ኩነታት ብምግላጽ ንህዝቢ ኣሳቲፉ ኣብ ዓወት ዘብጽሖ፡ ድሕሪ ናጽነት እንተኾነ’ውን መንግስቲ ኤርትራ ሓራ ሃገር ክትህነጽ እንተኾይኑ እዚ ወለዶ መንእሰይ ካብ ሰማይ ማና ከይተጸበየ ብማእገሩ ሃገሩ ክሃንጽ ከምዘለዎ ብምእማን እቲ ሓቀኛ ውድዓዊ ኩነታት ብመንጽር ናይተን ቀዲመን ናጽነተን ዝኣወጃ ሃገራት ኣፍሪቃን ሕጂ ዘለውኦ ናይ ድሕረት ኩነታትን ኣዛሚዱ ብምርኣይ፡ ጉዕዞ ህንጸት ሃገር ካብ ሓርነታዊ ቃልሲ ንላዕሊ ዝኸበደን ዝነውሐን ዝተሓላለኸን ምዃኑ ብምርዳእ፡ ኣብ ትሕቲ መደብ ወፍሪ ዋርሳይ-ይከኣሎ ብዓይነቱ ኣብ ኣፍሪቃ ብርቂ ዝኾነ ውዳቤን መደብ ስራሕን ሓንጺጹ ሓንቲ ምዕብልትን ሕፍርትን፡ ህዝባ ብሰላም ርህይዎ ዝነብረላ፡ ሰሪሑ ዝኣትወላ፡ ጽሩይ ማይ ዝሰትየላ፡ ፍትሕን ርትዕን ዝነገሰላ፡ ኮታ ብዝኾነ ዘይትድፈር ምዕብልቲ ሃገር ክሃንጽ እዩ መብጽዓ ኣትዩ። እቲ ምንታይ ውድዓውነትን፡ ሓቅነትን፡ ርእሰ-ተኣማንነትን ባህሉ ስለዝኾነን እምነት ኣብ ገዛእ ርእሱን ኣብ ህዝቡ ስለዝገበረን። ኣብ ኣፍሪቃ ነዚ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘንግስ መስርሕ ኣብ ባይታ ክትግበር እንተኾይኑ ድማ ኤርትራ እታ እንኮ ፊተውራሪት ሃገር ትኸውን ከምዘላ ከይዘንጋዕና፡ ድኽነትን ድሕረትን ሕማምን ብልሽውናን ክትምሑ ነዊሕ ጊዜን ሓያል ጻዕርን ዝሓትት ስለዝኾነ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ነቶም ናይ ለውጢ ሃዋርያት ዝኾኑ መናእሰያት ኣዋፊሩ፡ ኣብ ገዛእ ማእገሩ ተኣማሚኑ ክሰርሕ እዩ ተበጊሱ።
ህዝቢ ኤርትራ እጅግኡ ሰብሲቡ ኣብ ልምዓት ሃገር ተጸሚዱ እንከሎ ግን ሕማቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ እዩ ገጢምዎ። ስለዝኾነ ልዑኡላውነት ሃገር ከውሕስ ስለዘለዎ ድማ ኤርትራ ህላዌኣ ንምዕቃብ ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ክትጽመድ ተገዲዳ ኣላ። ዘይሕጋውን ዘይፍትሓውን እገዳታት ዘስዓቦ ጸቕጢ ደሚርካ ፡ ናህሪ ዋጋታትን ክብሪ መነባብሮን ዓለምና ዝፈጠሮ ድፍኢት ወሲኽካ ነቲ ዘይንቡር ኩነታት ዝያዳ እዩ ኣግዲድዎ። ናይ ሎሚ ወለዶ ኣብዚ ዘይንቡር ኩነታት ኮይኑ ክቡር ዋጋ ክኸፍልን እጃሙ ከልዕልን ድማ ታሪኽ ስለዘሰከሞ ግቡኡ ይገብር ኣሎ። ኣእሙሮ መንእሰያት ዝሰልቡን ዝብድሁ ክስተታትን ማሕበራውን ቁጠባውን ጸገማትን፡ ጸቕጢ መሓዙትን እንዳተበራረዩ ይፈታትንዎ ደኣምበር መንእሰይ ኤርትራ ነዚ’ውን በዲሁ እዩ ዝጓዓዝ ዘሎ ። ተልእኾ ህንጸት ሃገር ቀሊል ከምዘይኮነ ናይ ኩላትና ግንዛበ ዝሓትት ሓቂ እዩ። ኣብ ከምዚ በዳሂ ጊዜ ብኣተሓሳስባ ክትደክምን ኢድካ ክትህብን ተኽእሎ ከምዘሎ ዘይከሓድ እዩ። ስለዝኾነ ገለ መንእሳያትና ብግዳይ ናብ ስግረ-ዶብ ዘቛምት ሕማም ክጥቅዑ በቒዖም። እቲ ዝበዝሐ ስኑ ነኺሱ ዝምክት ዘሎ ተባዕ መንእሰይ ግን ክሳብ ሕጂ ሓኾት ይብል ስለዘሎ ድማ እዩ ሎሚ ኤርትራ ከም ሃገር ክትፈርስ ዘይኮነስ እኳ’ድኣ ክትስውድ ዝብቕዐት።
ዝኾነ ፈታሺ ሓንጎል ዝውንን ሰብ ክሓቶ ዘለዎ ኣገዳሲ ሕቶ፡ ኤርትራ ነዚ ኩሉ ውዲታትን ሽርሕታትን ብዘይ ግዳማዊ ሓገዝ በዲሃ ብሩህ መጻኢኣ ከተማዕዱ ካብ በቕዐት ፡ ናጻ ተገዲፋ ነይራ እንተትኸውን ኣብዛ ጸላም ኣፍሪቃ ኣብዘን ዝሓለፋ ሒዶት ናይ 24 ናይ ናጽነት ዓመታት እንታይ ዓይነት ተኣምር ከተርኢ ምስከኣለት ነይራ? ዝብል እዩ። ብኣንጻሩ ግዳማውያን ተጻባእትና ነቲ ኤርትራ ኣብ ኣፍሪቃ ዘበገሰቶ ናጻ ፖለቲካዊ መስመር ዝኣምን ፍልስፍና ርእሰ-ምርኮሳ ክኣልዩ፡ ብባድመ ኣመኽኒኻ ዘበገስዎ ፈተነ ምስፈሸለ፡ ኣድህበኦም ኣብቲ ዲናሞ ናይ ለውጢ ዝኾነ መንእሰይ ብምቕናዕ ልብን ቀልብን መንእሰያት ዝስሕብ ናይ ሓሶት መብጽዓታት ብምንዛሕ ንኽብርታት መንእሰያት ዝድውን፡ ህዝቢ ባዕሉ ሃገሩ ክሃንጽ ብቕዓት ከምዘይብሉ ዘእምን፡ እቲ ብማእገሩ ርሂጹ ዘበርክቶ ከኣ ምስ ባርነት ብምዝማድ ዘይተኣደነ ጎስጓስ ብምክያድ፡ መንእሰያት ኤርትራ ናብ ምዕራብ ሃገራት እንተመጺኦም ፍሉይ ዑቕባ ሂብና ኣብ ገነት ከንስፍሮም ኢና ክብሉ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት ከካይዱ እዮም ተራእዮም። ኣብ 2009 ፕ/ት ባራክ ኦባማ ከይሓነኸ “ ኣብ ምስግጋር መንእሰያት ኤርትራውያን ምስ ኣስገርቲ ነጋዶ ደቂ ሰባት ተሰማሚዕና ነጢፍና ንዋሳእ ኣሎና፡ ገለ ሃገራት ኣብዚ ከምዝተሓባበራና ጌርና ስለዘሎና ለውጢ ክንርኢ በቒዕና ኣሎና ” ክብል ነቲ ብሰንኩ ኤርትራውያን ምስወጻእና ሃገራት ምዕራብ ክቕበላና እየን ኢሎም ብሓሶት መብጽዓ ሰዲዖም ክስደዱ ዘተባብዐ ጉዳይ ኣመልኪቱ ክዛረብ ዝተሰምዐ። ብድሕሪዚ መግለጺ ጎሊሑ ዝተኸስተ ፍጻሜን ኣብ ዊኪሊክስ’ውን ዝተጋህደ ውዲታት ኣሜሪካ እንተነይሩ ድማ “ ኣብ ደገ ንዝርከቡ መንእሰያት ኤርትራውያን ብስም ተቓወምቲ ክንቀሳቐሱ ምውዳብ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መምርሒ ኣሜሪካ ተዋፊሮም ሃሱሳት ብምዕሳብ ዘካይድዎ ስርሒት ኮይኑ፡እንሆ ሎሚ ኣብ ምስጋር ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ተዋፊሮም ብስም ተጣበቕቲ ስብኣዊ መሰል ዝጽውዓ ገበነኛታትን፡ ገሊኦም ድማ ናይ ሃይማኖት ስም ተሓንጊጦም ኣብ ጥሕለት ዜጋታትና ተሓታቲ ዝኾኑ ከም ብስም ኣባ ጥሕለት ዝግለጽ ዕሱብ ሰብ ዘለዎ ናይ ሓሶት መብጽዓ ዝሰብኩ ሃዋርያት ጥፍኣት ከም ቃንጥሻ ዓሶ ክዕንብቡ ተራእዮም። እዚ ተርእዮ’ዚ ነቲ ፕ/ት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ 2008 ( ቅድሚ ሓደ ዓመት መግለጺ ፕ/ት ኦባማ ምዃኑ እዩ) ዝሃቦ ቃለ-መሕትት ተራ ምምሕዳር ኣሜሪካ ኣብ ምዝራግ መንእሰያትና ከምዝተዋፈሩ ዘረጋግጽን ሓቅነቱ ዘርጉድን መርትዖ እዩ ነይሩ።
ብሰንኪ’ዚ ሓሶት መብጽዓ ምምሕዳር ኣሜሪካ እቲ “ኤርትራዊ ”ዝብል መንነት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣዝዩ ተበሃግን ኣርባሕን እንዳኾነ እዩ መጺኡ። ምኽንያቱ እንተድኣ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ምምሕዳር ኣሜሪካን ንኤርትራዊ መንነት ዝሓዘ ሰብ ጥራሕ ፍሉይ ቆላሕታ ብምግባር ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝህብዎ ኮይኖም፡ ኩሉ ኣፍሪቃዊ ስደተኛ ኤርትራዊ እየ ክብል ስለዘተባብዕ።
እዚ ናይ ሓሶት ኩነተ-መብጽዓ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሰለስተ ረቛሕቲ ሃስያታት ኣለዎ። መጀመርታ ቁጽሪ ናይቲ “ኤውሮጳ ወይ ሞት” ኢሉ ዘንቀደ ሓንጎል ኤርትራዊ መንእሰይ ንኽዛይድ ድርኺት ፈጢሩ ጥራሕ ዘይኮነ እቲ መንእሰይ ኣብ ጉዕዞኡ ክምህ ከይበለ ሓደገኛ ውሳኔ ንምውሳድ ኣተባቢዕዎ እዩ ። ብሰንኪ’ዚ ብዙሓት ዜጋታት ግዳይ ናይ ዘይተደልየ ሞትን ከርተትን ኮይኖም እዮም። ካልኣይ ነዚ ብዓይኒ ረብሓ ክርእይዎ ጊዜ ዘይወሰደሎም ናይ ዘመንና ሓደስቲ ናይ ደቂ-ሰባት ኣፍለስቲ ነጋዶ ክፍጠሩ ኣኺልዎም እዩ። እዚ ካብ ውሽጢ ሃገር ጀሚርካ ናብ ዶባት ኤርትራ ብምስጋርን ካብኡ ተቕቢሎም ክሳብ ምስጋር ማእከላይ ባሕሪ ዝተዘርገሐ እከይ መርበብ ዘካይዱ ኮይኑ፡ ንኹነታት መዝሚዞም ኣብ ታሪኽ ስደተኛታት ዓለም ቅድሚ ሕጂ ዘይተራእየ ኣካላት ሰብ ዝሸጡን፡ ምድረበዳ ስሃራ ኣስጊሮም ኣብ ሲናይን ሊብያን ከነብጽሓኩም እንዳበሉ ኣብ መንጎ ኣጻማእ በረኻ ዛሕዚሖም ንኣሞራ ብምሕዳግ ናይ ኣማኢት ሂወት ዝቐዘፉን ፡ ብግህሰት ደቅንስትዮ ዝተቖማጥዑን፡ ማእከላይ ባሕሪ ንምስጋር ዘይተኣደነ ገንዘብ ብምሕታት ንደቂሰባት ከም ኣብጊዕ ዝሸጡን ዝልውጡን ጨካናት ገበነኛታት ክፍጠሩ ማዕጾ ስለዝኸፈተ። እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ኩሉ ናይ ጎዶቦና ዝኾነ ኣፍሪቃዊ ስደተኛ ናይ ኤርትራ መንነት ሒዙ ናብ ጻኦት ክውሕዝ ስለዘተባብዐ፡ እቶም ክፋእና ዝምነዩ ሃንደስቱ ኩሉ ኤርትራዊ ሃገር ራሕሪሑ ከም ዝኾብለለ ገይሮም ብምቕራብ ኤርትራ ብግህሰት መሰል ደቂ-ሰባት ንኽትክሰስ ፖለቲካዊ ሽርሕታት ስለዘካየድሉ እዩ።
ኣብዚ ከነስተውዕለሉ ዘሎና ኣገዳሲ ነገር፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ምርብራብ ኣብ መንጎ ኩነታት ቀውጢ እንተኾነ’ውን ክምህ ዘይብል ሓቅን፡ ውድዓውነትን ፡ርእሰ-ተኣምንነትን ከም ክብሪ ዘማዕበለ ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራን በቲ ሓደ ወገን፡ ሓሶት ከም መለኮታዊ ሓይሊ ገይሩ ዝኣመነ ፖሊሲ ምምሕዳር ኣሜሪካ ድማ በቲ ካልእ ወገን ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ ጥምጥም ምዃኑ እዩ። ስለዚ መጋጥምትና ወያነ ኣይኮኑን፡ ንወያነ ድሎ ብድሎ ስዒርናዮም ኢና። እምበኣርከስ መጋጥምቲ ኤርትራ ፍርዙናት ሓይልታት ምኳኖም ምፍላት ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ዘገርም ኤውሮጳዊ ሕብረት ናይ ባዕሎም ኣጀንዳ ዘይውንኑ ምእዙዝነቶም ንምምሕዳር ኣሜሪካ ከርውዩ ኣንጻር ረብሓኦም ስጉምቲ ዝወስዱ ብምዃኖም፡ ኣብ ዓሚቕ ቁጠባዉ ቅልውላው ተጸሚዶም ኣብ ዘለውሉ እዋን፡ ብዝሒ ናይቶም ብሓሶት መብጽዓ ዝሰድዑ ዘይሕጋውያን ናይ ቁጠባ ስደተኛታት፡ ማእከላይ ባሕሪ ሰንጢቖም ኣብ ኣፍደገ ገዝኦም ህርዱግ ምስበልዎም ዘስዕቦ ዘሎ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ቁጠባውን ስግኣት እዩ።
ብቐንዱ እቲ ድሌትን ባህግን ምዕራባውያን እቲ ብፍላጥ ካብ መነባብሮኡ ዘመዛበልዎ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ጎረባብቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ጥራሕ ተወሲኑ ቁጥዐ ከስምዕ እሞ ነቲ ኣውያት መዝሚዞም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብግህሰት ሰብኣዊ-መሰላት ኣሳቢቦም ፖለቲካዊ ዓመጽ ንምፍጣር እዩ ነይሩ። ሓሶት መብጽዓ ግን ዕምሪ ስለዘይብሉ እቲ ብስም ኤርትራዊ መንነት ኣብ ድርኩኺት ገዝኦም ዝመጸ ዘይሕጋዊ ስደተኛ መብዛሕትኡ ናይ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ መበቆል ዘለዎ ምኳኑ ድሕሪ ምእማን ፡ ነቲ ኸታልሉ (ዑቕባ ወሃብቲ ኢና )ኢሎም ዝወሰድዎ መርገጽ ውሒጦም፡ ስደተኛታት ናይ ፖለቲካ ዘኮኑስ ናይ ቁጠባ ስደተኛ ስለዝኾኑ ካብ ምቕባሎም ተሓሲሞና ክብሉ ይስምዑ ኣለዉ። ምኽንያቱ ባዕላቶም ዝኣጎድዎ ሓዊ ተመሊሱ ስለዘንደዶም። ምስ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ኣብ ቁጠባዊ ውዕላት ብምድሃብ ኣብቲ ኤርትራ ዝዓደመቶ ጽምዶ ሽርክነት ብምርዓም ብሓባር ክሰርሑ ይበጋገሱ ኣለዉ።
ኣብ መንጎ ሓቀኛ መብጽዓ መንግስቲ ኤርትራን ሓሶት መብጽዓ ምምሕዳር ኣሜሪካን ዝካየድ ዘሎ ግጥሚ ብሳላ ጽንዓት ኤርትራውያን እንዳተቓጠነ ይመጽእ እኳ እንተሎ ኣጸቢቑ ምእንቲ ክብለል ነቲ ሓቂ ኣብ ምቅላሕ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ተራን ሓላፍነትን እዩ። ብሕልፊ ኣብ ስደት እንርከብ ዜጋታት መጋጥምትና ኣለሊና ፡ሓይሎም ኣብ ግምት ብምእታው ኣገባብ ቃልስና ምስ ቴክኖሎጂ ኣዛሚድና ብርዕና ስሒልና ክንምክት ክንግደድ ኢና። ብወገነይ ነዞም ብሓሶት መብጽዓ ዘስድዕኦም ናይ ቁጠባ ስደታኛታት እተን ሃገራት ክቕበልኦምን ዝግባእ ኣገልግሎት ክገብራሎምን ኣለወን ዝብል ርእይቶ እዩ ዘሎኒ። ምኽንያቱ ብሓሶት ኣስዲዐን ስለዘምጽእኦም። ኤርትራዊ ስደተኛ ግን ኣብ ዝኸዶ ከይዱ ሃገሩ የሕሊፉ ስለዘይህብ ኩሉ ኣብ ስደት ዝነብር ኤርትራዊ ክተሓባበሮምን እግሪ ከትክሎምን ታሪኻዊ ሓላፍነት ክስከም ይግባእ። ምኽንያቱ ኤርትራውያን ደቂ ሳዋ ግምጃ ሃገር ስለዝኾኑ፡ ኩልጊዜ ሓለይቲ’ዛ ሃገር ምዃኖም ከይዘንጋዕና ነቲ ከም መርገም ዝወረደና ናብ ምርቓ ክንልውጦ ስለዘሎና። ብዝተረፈ፡ ነቶም ብተጻባእትና ተዓሲቦም ዘለዉ ሃሱሳት ገበነኛታት ኣስገርቲ ነጋዶ ድማ ብሕጋዊ ኣገባብ ተማሕዮም ክልቀሙ ስለዘለዎም ናይ ኩሉ ዜጋ ምትሕብባር ክሓትት እዩ። እንተ ህዝቢ ኤርትራ ከም ወትሩ ብናይ ሓቂ ሓዊ ዝተፈተነ ወርቂ ስለዝኾነ ኣብ ህንጸት ሃገር ተጸሚዱ ንጽንኩር ኩነታት ናብ ረብሕኡ ንኽልውጥ ኣብ ውሽጡ ብርሃን ኮሊዑ ይሳግም ስለዘሎ ብናይ ሓሶት ትኪ ከምዘይመክኽ ዳግማይ ንናይ ታሪኽ ተጻባእትና ምሂርዎም ኣሎ። “ኤርትራ፡ ልምዓት ብጽንዓት ከምዘወሓስ ዝኣምን ህዝቢ ዝተኸበት ሃገር እያ!!!!”
ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ሓባራውን ሰፊሕን ስጉምትታት እንተድኣ ዘይተወሲዱ ኣብ መዲትራኒያን ባሕሪ ቀፃሊ ዘሕዝን ናይ ጀልባታት ሓደጋ ከጋጥም ክኽእል እዩ ክብል ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት /UNHCR/ ኣጠንቂቑ።
ወሃቢ ቃል UNHCR ኤድሪያን ኤድዋርድስ ንነዊሕ እዋን ዝፀንሐ ሽግር ስለዝኾነ ብሓፈሻ ካብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ብፍላይ ድማ ካብ ቀርኒ ኣፍሪካ ስደተኛታት ናብ ኣውሮፓ ዝገብርዎ ጉዕዞ ጠጠው ንምባል ከምዘይክኣል ይገልፁ።እቲ ጉዳይ ካብ ሓደጋ ዝረሓቐ ንክኸውንን ኣብ ልዕሊ እቶም ዝጉዓዙ ዘለው ሰባት ይብፅሕ ዘሎ ሓደጋ ከመይ ምንካይ ይክኣልን ዝብል ክኸውን ኣለዎ ምስ በሉ ‘’እቲ እንኮ ፍታሕ ነቲ ሽግር ብሰፊሑ ብምርኣይ እቶም ስደተኛታት ካብተን ሃገራት ካብ ዝወፁ ጀሚሩ ክሳብ ኣብ ኣውሮፓ ዝበፅሑ ኣብ ንፍሲ ወከፍ ምዕራፍ እቲ ጉዕዞ ብዙሕ ክስራሕ ኣለዎ ኢለና ኢና ንኣምን።’’ ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጥቓ ደሴት ላምፐዱሳ ብዝበፅሐ ናይ ጀልባ ሓደጋ ዛጊድ 311 ሰባት ምማቶም ተረጋጊፁ’ሎ፤40፣50 ዝኾኑ ካልኦት ድማ ዛጊድ ኣይተረኸቡን።
ኩሎም ኣብታ ጀልባ ተፃዒኖም ዝነበሩ ስደተኛታት ብዘይካ ሰራሕተኛታት እታ መርከብ ተባሂሉ ካብ ዝእመን ሓደ ቱንዚያዊ ኩሎም 500 ዝኾኑ ኤርትራዊያን እዮም ኢሎም።እቲ ዝበፅሐ ዘስካሕክሕ ሓደጋ ምስ ናይ ቅድሚ ሎሚ እንትወዳደር መዳርግቲ የብሉን ኢልም ብምውሳኽ እቶም ወሃቢ ቃል።
ዋሕዚ ስደተኛታት ጠጠው ምባል ዘይክኣል እንተኾይኑ ካብ ሓደጋ ነፃ ብዛዕባ ዝኾነሉ ቀንዲ ጠመተ ክኸውን ከምዘለዎን ብምግላፅ ኮምሽን ሕብረት ኣውሮፓ ንሓዋሩ ተመሳሳሊ ሓደጋ ንምውጋድ ኣብ ውሽጢ ባሕሪ ናይ ምድሓን ስራሕ፣ዝሓሸን ዕቱብን ሓለዋ ባሕሪ ሓዊሱ ክውሰዱ ዝግብኦም ስጉምትታት ምውሳድ ዝምልከት ዘውፅኦ መግለፂ ድማ UNHCR ብሓጎስ ከምዝተቐበሎን ኤድዋርድስ ሓቢሮም።
ብዛዕባ ሓደገኝነት እቲ ጉዕዞ ንቶም ስደተኛታት ሓበሬታ ምሃብ፣ሰባት ካብ ሓንቲ ሃገር ናብ ካሊእ ክሰጋገሩ ከለው ኣብተን ሃገራት ዕቑባ ዝረኽብሉ ኣገባብ ምፍጣር ዝብሉን ካልኦትን ጉዳያት እውን ክርአዩ ከምዘለዎም ኤድዋርድስ ሓቢሮም።
ሰባት ዝሃድሙለን ከም ሱማሊያን ኤርትራን ዝኣመሰላ ሃገራት ክንርኢ ከለና ብኣፀጋሚ ኩነንታት ከምዝሃድሙን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንስድተኛታት ብዘሰጋግሩ ነጋዶ ደቂ ሰባት ዝተዋደደ ዓለምለኸ ገበን ከምዝፍፀምን ብምሕባር ሰባት ኣብዚ ነዊሕ መንገዲ ብዛዕባ ዘጋጥሞም ሓደጋ ኣይፈልጡን ኢሎም።
ኣብ 2013 ኣ/ፈ 32 ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት በዘን ጀልባታት ኣቢሎም ብባሕሪ ሜዲቲራኒያን ናብ ጣሊያን ከምዝኣተውን ካብኦም እቶም ክልተ ሲሶ ዝኾኑ ኣብ ኣውሮፓ ዕቑባ ንምርካብ ከምዘመልከቱን ኣፍሊጦም።ናይ ዓረብ ፅዲያ ተባሂሉ ብዝፅዋዕ ህዝባዊ ዓመፅ ምኽንያት ኣብ 2011 58ን 60 ሽሕ ህዝቢ ብመዲትራኒያ ባሕሪ ከምዝሰገሩን ኣብዚ እዋን ግን ተመሳሳሊ ዋሕዚ ህዝቢ ከምዘየለን ብምግላፅ የግዳስ ናይ ሞት ማዕበል ንርኢ ስለዘለና ነዚ ንምፍታሕ ናይ ኩላትና ጠመተ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም ወሃቢ ቃል UNHCR ኤድሪያን ኤድዋርድስ።


text:
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
የሱስ
የሱስ፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ድዩ፧
“ንኣምላኽ ዝረኣዮ ሓደ እኳ የልቦን።”—ዮሃንስ 1:18።
ሰባት እንታይ ይብሉ፧
ሓያሎ ሰባት፡ የሱስ፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ከም ዘይኰነ ይኣምኑ። ካልኦት ድማ የሱስ፡ ማዕረ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ዚሕብር ኰይኑ ዚስምዖም ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ይጠቕሱ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
መጽሓፍ ቅዱስ ንየሱስ፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ከም ዝዀነ ወይ ማዕረ ኣምላኽ ገይሩ ኣይጠቕሶን እዩ። ብኣንጻሩ እኳ ደኣ፡ የሱስ ካብ ኣምላኽ ዝተሓተ ኸም ዝዀነ ብንጹር ይምህር እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ ባዕሉ፡ ‘ካባይ ኣቦ ይዓቢ’ ኸም ዝበለ ተገሊጹ ኣሎ። (ዮሃንስ 14:28) ብዘይካዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ንኣምላኽ ዝረኣዮ ሓደ እኳ የልቦን” ይብል። (ዮሃንስ 1:18) የሱስ፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ፡ ከመይሲ፡ ሓያሎ ሰባት ንየሱስ ብኣካል ርእዮምዎ እዮም።
ቀዳሞት ክርስትያናት፡ የሱስ፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ከም ዝዀነ ኣይተዛረቡን። ንኣብነት፡ እቲ ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ ወንጌል ዝዀነ ዮሃንስ፡ ነቲ ባዕሉ ዝጸሓፎ ኣመልኪቱ፦ “የሱስ ብሓቂ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ምእንቲ ኽትኣምኑ . . . እዩ እዚ እተጻሕፈ” በለ።—ዮሃንስ 20:31። *
የሱስ መዓስ እዩ ተወሊዱ፧
“ብለይቲ መጓሰኦም እናሓለዉ፡ ኣብ መሮር ዚሓድሩ ጓሶት ነበሩ።”—ሉቃስ 2:8።
ሰባት እንታይ ይብሉ፧
ገሊኦም ሰባት፡ የሱስ ኣብ 25 ታሕሳስ ከም እተወልደ ዀይኑ ስለ ዚስምዖም፡ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ በዓል ልደት የብዕሉ እዮም። ካልኦት ድማ ንበዓል ልደት የሱስ ኣብ መጀመርታ ጥሪ እዮም ዜብዕልዋ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
መጽሓፍ ቅዱስ እታ የሱስ እተወልደላ መዓልቲ፡ መዓስ ከም ዝነበረት ፈልዩ ዘይጠቅስ እኳ እንተ ዀነ፡ ኣብቲ የሱስ እተወልደሉ እዋን፡ “ብለይቲ መጓሰኦም እናሓለዉ፡ ኣብ መሮር ዚሓድሩ ጓሶት” ከም ዝነበሩ ይገልጽ እዩ። (ሉቃስ 2:8) ኣብ ታሕሳስን ጥርን ለይቲ፡ ጓሶት መጓሰኦም ሒዞም ኣብ መሮር ኪሓድሩ ዘይመስል እዩ። ስለምንታይ፧
እቲ የሱስ እተወልደሉ ኸባቢ፡ ኣብ እዋን ታሕሳስን ጥርን ኣዝዩ ቝሪ ዚበዝሓሉ ወቕቲ እዩ ነይሩ። መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ኣዋርሕ እቲ ኣመልኪቱ፡ ሰባት ‘በቲ ብርቱዕ ዝናም የንቀጥቅጡ’ ኸም ዝነበሩ ይገልጽ እዩ። (እዝራ 10:9, 13፣ ኤርምያስ 36:22) ስለዚ፡ ኣብቲ እዋን እቲ፡ ጓሶት ምስ መጓሰኦም ‘ኣብ መሮር ኪሓድሩ’ ኣይክእሉን እዮም ነይሮም።
የሱስ ብሓቂዶ ኻብ ምዉታት ተንሲኡ እዩ፧
“ኣምላኽ ግና ንዕኡ ኻብ ምዉታት ኣተንሲእዎ እዩ።”—ግብሪ ሃዋርያት 3:15።
ሰባት እንታይ ይብሉ፧
ገሊኦም ሰባት፡ ዝዀነ ይኹን ሰብ፡ የሱስ እውን ከይተረፈ ኻብ ምዉታት ኪትንስእ ኣይክእልን እዩ ይብሉ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
የሱስ ንሰዓብቱ “ብዙሕ መከራ ኺጸግብ፡ ኪቕተል፡ ብሳልሰይቲ መዓልቲ እውን ኪትንስእ ከም ዚግብኦ” መሃሮም። (ማቴዎስ 16:21) መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ ምስ ተቐትለን ምስ ተንስአን፡ ንልዕሊ 500 ዝዀኑ ሰባት ከም እተራእዮም ይገልጽ እዩ። (1 ቈረንቶስ 15:6) እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር፡ የሱስ ካብ ምዉታት ከም ዝተንስአ፡ ዚጠራጠሩሉ ምኽንያት ኣይነበሮምን። ምእንቲ እታ እምነት እቲኣ ንሙማት እውን ፍቓደኛታት እዮም ነይሮም።—ግብሪ ሃዋርያት 7:51-60፣ 12:1, 2።
ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሞትን ትንሳኤን የሱስ፡ ንዅሎም ደቂ ሰብ ካብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እታ ገነት እትኸውን ምድሪ ዚህቦ ተስፋ ንኺጥቀሙ ኣጋጣሚ ኸም ዝኸፈተሎም ይምህር እዩ። (መዝሙር 37:11, 29፣ ራእይ 21:3, 4) ሳላ እታ የሱስን እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ዝዀነ ኣቦኡን ዘርኣዩና ፍቕሪ፡ ኣብታ ገነት እትኸውን ምድሪ፡ ዜሐጕስን ነባርን ህይወት ናይ ምርካብ ተስፋ ኣሎና።—ዮሃንስ 3:16፣ ሮሜ 6:23።
^ ሕ.ጽ. 7 መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ቃል ብቓሉ ቘልዑ እትወልደሉ ሰበይቲ ኸም ዘላቶ ኣይምህርን እዩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ንየሱስ “ወዲ ኣምላኽ” ኢሉ ይጽውዖ፡ ከመይሲ፡ የሱስ፡ ከም ናይ ኣቦኡ ባህርያት ሒዙ እዩ ብቐጥታ ብኣምላኽ ተፈጢሩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
‘ዘተወክፈ ጻድቀ በስመ ጻድቅ ዐስበ ጻድቅ ይነሥእ/ንጻድቕ ብስም ጻድቕ ዝቕበል ዓስቢ ጻድቕ ይረክብ።’ ማቴ. 10፡41
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ናይ ቅዱሳን ጻድቃን ስም ትጽውዕን ዝኽሮም ተብዕልን እያ። እዚ ድማ ቅዱሳን ጻድቃን ምእንቲ መንግሥተ እግዚአብሔር ክብሉ ካብ ዓለምን ፍትወታን ተፈልዮም፡ ፍቓድ ሥጋኦም ንፍቓድ ነፍሶም ኣግዚኦም፡ ብጾም፡ ብጸሎት፡ ብስግደት፡ ብምናኔ ጸኒዖም ኣሠረ ፍኖት ክርስቶስ ስለዝሰዓቡ እያ። ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ፡ “. . . ሰኣኑ፡ ጸበቦም፡ ሓሳረ መከራ ጸገቡ። ዓለም ንእኣቶም ዘይትበቅዕ ስለ ዝኾነት ኣብ ምድረ በዳን ኣብ እምባታትን ኣብ በዓታትን ኣብ ጐዳጕዲ ምድርን ኮለል በሉ።” ዝበሎ (ዕብ. 11፡37-38)፣ ኵሉ ፈተና ዓለምን ጸብአ አጋንንትን ሰጊሮም ንእግዚአብሔር ስለዘሥመሩ ዓስቢ ገነት መንግሥተ ሰማያት ዝረኸቡ ከምኡ’ውን ንኻልኦት ደቂ ሰባት ምኽንያተ ድኅነት ዝኸውን ቃል ኪዳን ዝተቐበሉ፡ ‘ቅዱሳን ጻድቃን’ ንብሎም። ሓደ ካብዞም ቅዱሳን ጻድቃን ድማ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ እዩ።
ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፡ ካብ ኣቦኡ ስምዖንን ኣደኡ ኣቅሌስያን ኣብ ላዕላይ ግብጺ ንሂሳ ኣብ ዝብሃል ቦታ ተወልደ። ኣቐዲሞም ስምዖንን ኣቅሌስያን ን30 ዓመት ዝኣክል መኻናት ስለዝነበሩ፡ እግዚአብሔር ብሩክ ውላድ ንኽህቦም ንግሆን ምሸትን ናብ ቤት እግዚአብሔር እናኸዱ ኵሉ ጊዜ ይጽልዩ ነበሩ። ‘ዝለመንካዮ ዘይከልእ፡ ዝነገርካዮ ዘይርስዕ’ ጐይታ እግዚአብሔር ብዓይኒ ምሕረቱ ጠሚትዎም፡ ኣቅሌስያ ብ29 መጋቢት ጸነሰት። “ቀደስኩከ እምከርሠ እምከ’ (ኤር. 1፡4) ከምዝብል እግዚአብሔር፡ገና ካብ ማኅፀን ኣደኡ ከይወፅአ ከሎ ጽላል ሕዝብን ዓምዲ ሃይማኖትን ክኸውን መሪጽዎ ብ29 ታኅሣሥ ብ853 ዓ.ም. ተወልደ። ዕለተ ልደቱ ምስ ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ሓደ ዕለት ብምውዓሉ፡ መምህራነ ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ ዕለተ ልደት ጐይታ ክውዕል ኣይግባእን ብምባል 30 ታኅሣሥ ከም ዝኸውን ገይሮሞ። ምስ ተወልደ ስሙ፡ “ኒኮላዎስ” ወይ ‘ኮቤዝ’ ኢሎም ጸውዕዎ። ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ካብ ዝውለድ ኣብ ሣልሳይ መዓልቱ “ስብሐት ለአብ፡ ስብሐት ለወልድ፡ ስብሐት ለመንፈስ ቅዱስ” ኢሉ ኣመስገነ። ንጽድቂ ዝተመደበ ስለዝነበረ፡ ኣብ ሠለስተ ዓመት ዕድመኡ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ካብ ሕቝፊ ኣደኡ ናብ ሰማይ ኣዕሪጉ፡ ብጸጋ እግዚአብሔርን በረኸት ወላዲተ ኣምላኽን ኵሎም ቅዱሳንን ከም ዝባረኽ ገይሩ ናብ ገዳመ ኣስቄጥስ ኣእተዎ። ብኣካልን ኣእምሮን ምስ ዓበየ፡ ኣበምኔት ናይዚ ገዳም ዝነበረ ኣባ ዘመደብርሃን ድማ ትምህርተ ሃይማኖት ምሂሩ መዓረገ ዲቁና ሤሞ። ቀጺሉ’ውን ዕምቈት ኣእምሮኡን ጽንዓት ሃይማኖቱን ርእዩ መዓረገ ምንኵስና፡ ኣስኬማ መላእክት ኣልበሶ። ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፡ ብጽንዓት ገድሉ ዝተጸገዎ፡ ኣብ ክንዲ ዝብላዕ መግቢ ቃለ እግዚአብሔር ይምገብን፡ ኣብ ክንዲ ክዳን’ውን መላእ ሰብነቱ ፀጕሪ ዝተሸፈነን ነበረ። ጸበል እግሩ እናለሓሱ ዝነብሩ ብየማነ ጸጋሙ ዝስዕብዎ 60 ኣናብስትን 60 ኣናብርትን ነበሩ። በዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብ ገዳማትን ኣድባራትን ግብጺ ወንጌል እናሰበኸን ብዙኅ ተኣምራት እናገበረን ብተጋድሎ ጸኒዑ ን300 ዓመታት ዝኣክል ምስ ተቐመጠ፡
ናብ ምድረ ኣግዓዚ መጸ። ኣብዚ ምድረ ኣግዓዚ ኸኣ 262 ዓመት ዝበጽሕ ኣብ ዝተቐመጠሉ ጊዜ፡ ብስብከተ ወንጌልን ጽኑዕ ተጋድሎን ትሩፋትን ሠናይ ፍረ ሃይማኖት ኣፍርዩ፡ መጓሰ ክርስቶስ ኣብዚኁን ኣጽኒዑን እዩ።
ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፡ ብጸሎቱ ንሕዝቢ ክረድእ ብዙኅ ፈተናን መከራን ኣኅሊፉ እዩ። ካብ ዕለታት ሓደ ዕለት ቁልቁል ኣፉ ተደፊኡን ብሰንሰለት ኣእጋሩ ተኣሲሩን ኣብ ልዕሊ ቀላይ ተንጠልጢሉ፡- ‘ኦ እግዚአብሔር እዞም ሰባት ሰኣን ዝምህሮም እዮም፡ ብፍላጥ ኣይኮኑን እሞ ብበደሎም ኣይትቕጽዓዮም፡ ይቕረ በለሎም’ ኢሉ እናጸለየ ከሎ፡ ጸላኤ ሠናያት ዲያብሎስ ነታ ዝተኣስረላ ሰንሰለት በተኻ። ብኡ ንብኡ ድማ ኣቦና ቁልቁል ኣፉ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ጸዲፉ፡ ኵሉ ኣስናኑ ረገፈ። እንተኾነ እተን ኣስናኑ ንመዘከርታ ኣብቲ ቦታ በቖላ።
ካልእ እዋን’ውን ጻድቅ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ኣእዳዉ ኣልዒሉ ሕልናኡ ሰቒሉ እናጸለየ ከሎ፡ ዲያብሎስ ኳኽ መሲሉ ካብ ዓይኑ ማይ ክሰቲ ጀመረ። ጻድቕ ኣቦና ግና ‘ፍጥረት እግዚአብሔር ማይ ጸሚኡ ካብ ዝመውትሲ ንብዓተይ ሰትዩ ይንበር’ ኢሉ ጸሎቱ ደኣ ቀጸለ። ዋላ’ውን እቲ ኳኽ ዓይኑ እንተኣፍሰሶ፡ ጸሎቱ ኣየቋረጸን። በዚ ኸኣ እግዚአብሔር ጽንዓቱን ትዕግሥቱን ርእዩ፡ ነታ ዓይኑ ከም ቀደማ መለሰሉ።
ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፡ ኣብ ትውልዲ ዓዱ ግብጽን ኣብዚ ምድረ ኣግዓዝን ንነዊኅ ዓመታት ሠናይ ገድሊ ምስ ተጋደለ 5 ጥቅምት ካብ እግዚአብሔር ኣምላኽ ቃል ኪዳን ተቐበለ። ‘ስምካ ዝጸውዐ፡ ተዝካርካ ዝገበረ፡ ብስምካ ቤተ ክርስቲያን ዝሓነፀ፡ ኅዙን ዘጸናንዐ፡ ሽጉር ዝረድአ፡ መጽሓፍ ገድልኻ ዝጸሓፈን ዘንበበን ዝሰምዐን. . . ብቃል ኪዳንካ ዝተማሕፀነ ዝደለዮ ክፍጽመሉ፡ ኃጢኣቱ’ውን ክድምስሰሉ እየ’ ክብል ጐይታ፡ በቲ ዘይሕሶ ቃሉ ተዛረቦ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ጻድቕ ኣቦና ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ካብዛ ዓለም ዓርቢ 5 መጋቢት 1415 ዓ.ም. ኣብ መበል 562 ዓመት ዕድመኡ ዓረፈ። ንነፍሲ ኣቦና ቅዱሳን መላእኽቲ ብዝማሬ ተቐቢሎም ናብ ሰማያዊ ዕረፍቲ ኣዕረግዋ።
እቲ ቁም ነገር ኣብዚ ምድሪ ዝነበሮ ነዊኅ ዓመታት ዘይኮነስ፡ ኣብዘን ጊዜያት ዓስቢ ጽድቂ ዘውህብ ብስብከተ ወንጌልን ጾምን ጸሎትን ገድልን ትሩፋትን ንእግዚአብሔር ስለዘሥመረ እዩ። ንባዕሉ ከቢሩ፡ ካልኦት ዓስቢ ዝረኽብሉን ዝምሕፀንሉን ቃል ኪዳን ተቐበለ። ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብቅዱስ ቃሉ “. . . እቲ ንጻድቕ ብስም ጻድቕ ዝቕበል ዓስቢ ጻድቕ ይረክብ። ካብዞም ንኣሽቱ ንሓደ እኳ ብስም ወደ መዝሙር ጣሳ ዝሑል ማይ ጥራይ ዘስቲ ዓስቡ ከቶ ከምዘይስእን ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ” (ማቴ 10፡40) ከም ዝበሎ፡ ንኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ዝኣመሰሉ ቅዱሳን ምኽንያት ጌርካ ዝግበር ግብረ ሠናይ ንእኡ ንጐይታ ምኽባርን ናቶም ዓስቢ ምርካብን እዩ።
ስለዚ ነዛ ቅዱሳን ኣቦታትና ብኸምዚ ዓይነት ተጋድሎ ዘጽንሑልና ሃይማኖት ብኽብሪ ተቐቢልና ክንሕልዋን፡ ዝኽሮም እናገበርና ኣሰሮም ክንክተልን ይግብኣና። ነዚ ንምግባር እግዚአብሔር ጸጋኡ የብዝኃልና! ጸሎት ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ድማ ኣይፈለየና።
ወስብሐት ለእግዚአብሑር!


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ባጽዕ – ምምሕዳራት ከባቢ እምኩሉን ሕጥምሎን፡ ብዛዕባ ተሳታፍነት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ንምዝታይ ብ26 ታሕሳስ ርክብ ተኻዪዱ።
ኣብ’ቲ ነበርቲን ዝምልከቶም ኣካላትን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ፡ ኣብ ክልቲኡ ምምሕዳራት ከባቢ ዝርከቡ፡ ክመሃሩ እናተገብኦም ዛጊት ካብ መኣዲ ትምህርቲ ርሒቖም ናይ ዘለዉ ኣስታት 500 ዜጋታት ጉዳይ – ቀንዲ ዛዕባ ምንባሩ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።
ብሓፈሻኡ – ጠንቂ ናይ ዘይምምሃርን ጀሚርካ ምቊራጽን፡ ውጽኢት ተመሃሮ፡ ምጥፋእ መሃይምነትን ተራ ወለዲ ኣብ ትምህርትን እውን ብሰፊሑ ተዘትዩሉ።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ መምህር ረሺድ መሓመድ ዑስማን፡ መማህራንን ወለድን ኣብ ምፍዋስ ድኽመታት ብሓባር እንተደኣ ሰሪሖምን፡ ንብሉጻት ተመሃሮ መተባብዒ እንተደኣ ተገይሩን፡ ከጋጥሙ ዝጸንሑ ሽግራት ክፍትሑ ከምዝኽእሉ ኣረዲኡ።
ትምህርታዊ ጐስጓሳት ክሕይልን ኣብያተ-ትምህርቲ ዝምድናአን ምስ ህዝቢ ከትርራን ዘተሓሳሰበ – ጸሓፊ ህግደፍ ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ሃይለ ተወልደብርሃን ድማ፡ ተሳትፎ ህጻናትን ቈልዑን ኣብ ትምህርቲ – ኣብ ድሌት ወለዲ ጥራይ ከይተደረተ፡ ዝምልከቶም ኣካላት እውን ግዴታኦም ከልዕሉ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።
ኣመሓዳሪ ከተማ ባጽዕ ኣቶ ኪዳነ ወልደስላሰ ብወገኑ፡ ወለዲ ንደቆም ኣብ ግቡእ ዕድመኦም ከምህርዎም ግዴታኦም ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ትምህርታዊ ንጥፈታት እትከታተል ኮሚተ ካብ ህዝቢ ክትቀውም፡ ማሕበረ-ቊጠባዊ ሽግራት ዘለዎም ተመሃሮ ተለልዮም ሓገዝ ክግበረሎም፡ ወለዲ ንባዕሎም ኣብ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ክሳተፉ ከምዝግባእ ኣስሚሩሉ። ምምሕዳር ከተማ ባጽዕ ካብኡ ዝሕተት ከማልእ ድሉው ምህላዉ ድማ ኣረጋጊጹ።


text:
መንግስቲ ዩናይትድ ስቴይትስ ኣብ ቀርኒ አፍሪቃ ካብ ክልተ መሻርኽቱ ብመዳይ ፀጥታ ቀፃሊ ደገፍ ይረክብ ብምህላው መንግስታት ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ውሽጣዊ ምሕደረኦም ብዝምልከት ብሸለልታ ይሕለፉ'ለው ክብሉ ኣብ ዩናይትድ ስቴይትስ ዝመደብሮም ተንተንቲ ስግአቶም ገሊፆም።
ብ'ዩናይትድ ስቴይትስ ዝድገፉ ወታሃደራት ወታሃደራት ኢትዮጵያ ንአልሸባብ ንምድፋእ ኣብ ውሽጢ ሶማል ኣብ ዝግስግስሉ ዘለው ፣ ኣብ ኦክሎሃማ ስቴይትስ ዩኒቨርስቲ ኪኢላ ጉዳይ ኢትዮጵያ ቴድ ቨስታል ፣ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ይፍፀም ብዘሎን ቤት-ዕዮ ወፃኢ ዩናይትድ በብዓመቱ ዘውፅኦ ፀብፃብ አተሓሕዛ ሰብአዊ መሰላት ዝምልከት ሰበ-ስልጣን ዩናይትድ ስቴይትስ ምላሽ ዘይምሃቦምን ከምዘሻቅሎም ይገልፁ።
ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝመደብሩ ማእኸል ስትራቴጂን ዓለም-ለኸ መፅናዕቲ ኪኢላ ጉዳይ ኡጋንዳ ጆኤል ባርካን ብወገኖም ዩናይትድ ስቴይትስ ንኡጋንዳ ሓገዝ ትህብ ዘላ መንግስቲ ኡጋንዳ ምሕደርኡ ኣብ ዘንቆልቆለሉን ግዕዝይና ኣብ ዝነሃረሉ'ዩ ይብሉ።
እቶም ተንተንቲ "ንፖሊሲ ወፃኢ ዩናይትድ ስቴይትስ እቲ ዝዓበየ አገዳሲ ጉዳይ ፀጥታዊ መዳያት'ዩ ዝመስል" ክብሉ ይገልፁ።
ዝርኤ ጭቡጥ ምምሕያሽ ዲሞክራሲ እንተዘይተገይሩ መንግስቲ ዩናይትድ ስቴይትስ ንኽልቲኤን ሃገራት በብዓመቱ ዝህቦ አማእት ሚልዮናት ዶላራት ዘይሰብአዊ ሓገዝ አዝዩ ክንክዮ አለዎ ክብሉ'ውን ክልቲኦም ተንተንቲ ይገልፁ።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ኢትዮጵያ መንግስታት ካብ ተፈጥሮኣዊ ፀጋታቶም ዝረኽብዎም ኣታዊታት ብዝሓሸ ንኽሕዝዎ ናይ ዘተባብዕ ቀንዲ ዓለምለኸ ተበግሶ ኣባል ክትኸውን የብላን ኢሉ ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ Human Rights Watch።
እቲ ጉጅለ ሎማዕንቲ ዓርቢ ከምዝገበሎ ኢትዮጵያ ካብ ኣባልነት Extractive Industries Transparency Initiative – EITI ዝተባህለ ትካል ክትእገድ ኣለዋ ኢሉ።
ኣብ Human Rights Watch ላዕለዋይ ክኢላ ንግድን ሰብኣዊ መሰላትን ሊዛ ሚዞል ኢትዮጵያ ንነፃ ድምፅታት እትጭቁን እያ ኢለን።
EITI ካብ ነዳዲ፣ናይ ተፈጥሮ ጋዝን ናይ ዕደና ኢንዱስቱሪታትን ዝርከብ ኣታዊ ናይ ኣተሓሕዛ ግልፅነት ንምጥንኻር ዝተጣየሸ ትካል እዩ።ኣባልነት ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ኣብ ኦሶሎ ኣብዝካየድ ኣኼባ ክውሰን ትፅቢት ይግብር።
ኢትዮጵያ ኣብ 2010 ኣ/ፈ ኣባል እቲ ጉጅለ ንኽትኸውን ፈቲና ተቐባልነት ኣይረኸበትን።


text:
ኣብዚ ቅንያት እዚ ‘ካብ ሃገር ከይወጹ ብጥብቂ ምክትታል ዝግበረሎም ሰባት’ ዝብል ሊስታ ካብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ናብ ሃገራዊ ድሕነትን ሚኒስትሪ ምክልኻልን ሚኒስትሪ ጥዕናን ተላኢኹ።
እቲ ሊስታ ብፕረዚደንት ኢሳያስ ዝተጻሕፈ ኮይኑ፤ ዝርዝራት ኣስማት ናይ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፤ ከምኡ እውን ኣብ መንግስታዊ ሓላፍነት ዘለዉ ሰባት ኣስማት ጠቒሱ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ኩነት ናብ ወጻኢ ምጋሽ ከምዘይፍቀዶም ኣዘኻኺሩ።
እቲ ዝርዝር ክሳብ መጀር ጀነራል ማዕርግ ዘለዎም ኣዘዝቲ ሰራዊት፤ ኣብ መንግስታዊ ኣካላት ዝሰርሑ ክሳብ ዳይረክተር ጀነራል ሓላፍነት ዘለዎም ሰባት ዘጠቓለለ ኢዩ።
እቲ መሰነይታ ሊስታ ምኽንያት ናይቲ መምርሒ ዘይጠቕስ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ መልእኽቱ ‘እንተላይ ብሕማም ኣመኽኒኻ ዝግበሩ መገሻታት’ ዝብል ሓረግ ይርከቦ። ብተወሳኺ ኩሎም ኣብ ወጻኢ ክሕከሙ ኢሎም ዝኸዱ’ሞ ኣረሳሲዖሞም ኣብ ወጻኢ ምቕማጥ ንቡር ጌሮሞ ዘለዉ ብቕጽበት ናብ ሃገር ክኣትዉ ክፍቀዶም፤ እቲ ብመንገዲ ቆንስላዊ ጉዳያት ዝወሃቦም መሻርፍ ድደው ክብል ተሓቢሩ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ገለ ሰባት ብቐጻሊ ሕክምናዊ ፍቓድ ከምዝወሃቦም ዝገለጹ ምንጭታት፡ ንኣብነት ካብ ቀረባ እዋን ጀሚራ ኣመሓደርቲ ዞባ፤ ኣምባሳደራት ዝርከብዎም ሓለፍቲ ኣብ ዓዲ ጥልያን ሕክምና ይገብሩ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ምሉእ ዕድመኦም ንሰውራን ዓወትን ዘበርከቱ፤ ኣብ ፈታኒ እዋናት ገድልን ምውሓስ ሉዓላውነትን ህይወቶም ዝኸፈሉ ተጋደልትን መራሕትን ብኸምዚ ደረጃ ክዋረዱ ኣዚዩ ዘሕዝን ሙኻኑ እቶም ነቲ መምርሕን ኣተሓሕዝኡን ብቐረባ ዝተከታተሉ ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣምሊጦም ሱዳን ካብ ዝኣትዉ ኣስታት ክልተ ወርሒ ዝገበሩ 4 መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ካርቱም ብሓባር ኣብ ዝተኻየሩዎ ገዛ ኣብ ካንሸሎ ደቂሶም ክለዉ፣ ብ 26 ሚያዝያ፣ ሰዓት ክልተ ናይ ወጋሕታ ድሕሪ ዝወረዶም ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ፣ ሓደ ካብኦም ኢዮብ ተስማማርያም ዝተባህለ መንእሰይ በቲ ኣብቲ
እቲ ስጊንጥርን ዘይንቡር ክሰርሕ ድሕር ዘይብልን ስርዓት ህግደፍ፡ “ርብዒ ዘመን ኣብ መኸተን ልምዓትን ብዝብል ቴማ፡ መበል 25 ዓመት ብሩራዊ ኢዮበልዩ ንምጽምባል ዝለዓለ ምድላዋት የካይድ ከምዘሎ ካብ ኣሰናዳኢት ናይቲ በዓል ዝወጸ ዝርዝር ሓበሬታ የረድእ። ኣብቲ ካብ 16 ክሳብ 24 ግንቦት ብወተሃደራዊ ሰልፊ፡ ባህላዊ መደባት ስእላዊ ምርኢትን
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ን25 ዓመታት እዚ ዘይበሃል በድላትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ወሪዱዎ ኣብ ዝሳቐየሉ ዘሎ ህሞት፡ ህግደፍን መሓውራቶም ዝኾና ማሕበራትን ኣብ ኦስሎ፡ ሃገረ-ኖርወይ፡ ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነት ኤርትራ ብዝብል ኣርእስቲ ዳንኬራን ሳዕስዒትን ንምግባርን ብስዉር ንነዊሕ ጊዜ ተዳልዮም ሸበድበድ ክብሉ ቀንዮም።
ከተማ ኦስሎ፡ ከም ካልኦት ከተማታት
ቅድሚ ኣሽሓት ዓመታት ኣቢሉ፡ ከምዚ ሎሚ ዘሎ ኣቃውማ ሃገራት፡ ምዕባለ ስነ-ፍልጠት፡ ኣገባብ ምምሕዳርን መንግስትን ኣብ ዘይነበረሉ፡ ኣነ ዝተባህለ ጸይቀ ዕሉል ናይ ሓንቲ ብዝሒ ተቀማጦ ዝነበርዋ ዓዲ መራሒ ነበረ። ከምቲ ኩሎም ግኑናት ውልቀ መለኽቲ መራሕቲ ንዝገዝእዎ ህዝቢ ብኸመይ ከምዝቆጻጸርዎ ዝኣልምዎ ተንኮል፡ ሃጸይ ኣነ፡ ነቲ ዝገዝኦ ህዝቢ
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን፡ ኣብ ከተማ ሊድስን ከባቢኣን እትነብሩ ኤርትራውያን ደቂ ሃገርና፡ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፥ ኣብ ከተማ ሊድስ ንዕለት 21 ግንበት 2016 ካብ ሰዓት 1:30 ድ.ቀ ክሳብ ሰዓት 5:00 ድ.ቀ ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካዪድ ስለዝኾና፡ ኣብዚ ኣኼባ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
ኣብዚ ኣኼባዚ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሕዝብናን ሃገርናን ክንዝቲን፥ ጸገማትና ክንፈትሓሉ ዘኽእል እማመ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ ብናጻ ምንቅስቓስ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ 1990 ኣንጻር ደርግ እተኻየደ ፈተነ ዕልዋ ዝምስረት መሰጋገሪ መንግስቲ ክሳተፍ ብክታሙ ኣረጋጊጹ ምንባሩ ተገሊጹ:: ነዚ ዝገለጸ ብወጻኢ ነቲ ምንቅስቓስ ዝመርሕ ዝነበረ ሻለቃ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ ምስ ረድዮ ኢሳት ብ8 ግንቦት ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠይቕ ኢዩ:: ሻለቃ ዳዊት ምስ ኢሳያስ
ወየ!!!!ወየ!!!!!ወየ!!!!
25 ዓመት ባርነት ኤርትራ!!!!!!!!!
ኣንታ!! እዚ ቓንዛ ክሳብ ምዕስ ኢና
ባርነት ከብቅዕ ንበል ይኣኽለና
ለባማት ካብ ተርኽቡ ዝነግሩ ሽግርና
ደልይቲ ፍትሒ ጠርንፉ ምኸሩና።
ዓለም ለኻዊ ተበግሶ ካብ ጀመሩ
ንኽድንፍዕ ህዝባዊ ቓልሲ ኣትርሩ
ኢደይ ኢድካ ንበል ኩላትኩም ሕበሩ
ዝሓይሽ ዝበልካሞ እናዘርኩም ንገሩ።
ዘተ እዩ ፈውሲ ዝኸውን ንሃገርና
እስከ ካብዚ መርድእ ዓዲ ኣድሑንና
ጠፊኡ መንእሰይ መልቀስ ናይ ሃገርና።
ወየ!!!!!ወየ!!!!ወየ!!!!!
ኤርትራ
ብ ኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ተጋዳላይ ነልሶን ማንደላ ኣብ ሓደ ናይ ጠበቃ ቤት ጽሕፈት ንዝተማህርዎ ናይ ምጥባቅ ሞያ ልምምድ እናገበሩ ሓደ መሳርሕቶም ሓንቲ ሰኮንዶ-ማኖ (ዝተለብሰት) ባድላ ከም ህያብ ሃቦም። ወያ ባደላ መብረ ሰለ ዝሳኣነት ንክትኣርግ ግዜ ኣይወሰደላን፤ማንደላ ኸኣ እናለገቡ ብልቅብቃብ ጨርቂ እቲ ዝሃቦም ዋናኣ ከለልያ ዘይክእል ካልእ ባድላ
ትብጻሕ ናብ፡- ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ኣብ ዘዘሎኹሞ
ድሮ ግንቦት 24 2016
ንኣምላኽና ነመስግኖ: ንመበል ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት ኢዮበልዩ፡ ካብ ተኸታታሊ ናይ ባዕዳውያን ገዛእቲ ጭቆናን ባርነትን፡ ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመሪሕ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ሰራዊትን ናጻ ኣውጺኡ ናብዚ ዘብጽሓና። ኣብቲ መጠረሽታ ህዝባዊ ሰራዊት ነስመራ
[gview file="http://assenna.com/wp-content/uploads/2016/05/intervitation-May-222016.pdf"]
Svensk-eritreansk Samarbetsorganisation För demokratiutveckling
መጠንቀቅታ ንኹሉ ብምኽንያ ት ፖለቲካዊ ሽግር ኤርትራ ፍቓድ ዝወሰደ ብፍላይ ከኣ ንሓተትቲ ዑቁባ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ሃገረ ሽወደን
ደገፍትን ወከልትን ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ፡ ብምኽንያት መበል 25 ናጽነት ሃገረ ኤርትራ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ኣብ ሶልና ሃለን ቀዳም ዕለት 14 ግንቦት 2016 ካብ ሰዓት12.00 ክሳብ
ከም ኤርትራውያን መጠን፡ ህዝብናን ሃገርናን፡ ኣብ ኣዝዩ ጽንኩርን፡ ተሪርን እዋን፡ ከም እንርከብ፡ ንኩልና ብሩህ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣዝዩ ኣሻቓሊ ውን'ዩ ። ኩነታትና ካባና ሓሊፉ፡ ንዓለም ውን ኣታሓሳሳቢ ኮይኑ'ሎ። ሃገርና ምስላ ተደዊኑ ባዲማ፡ ህዝብና ውላዱ ስኢኑ ዘኽቲሙ፡ መንእሰያትና ተስፋ ቆሪጾም፡ እግሮም ናብ ዝመርሖም ተበታቲኖም፡ ኣብ ድያስፖራ እንነብር፡
[gview file="http://assenna.com/wp-content/uploads/2016/05/ንጉስ-ሓላው-ዜጋ፡.pdf"]
ክለብ ኩዕሶ እግሪ ለስስተር ሲቲ ናይዚ ዓመት እዚ ዋንጫ ፕረሜር እንግሊዝ ጨቢጣ:: እዛ ዓሚ ንድሕሪት ካብ ምምላስ ብቃልሳ ዝደሓነት ጋንታ ለብዘበን ዋንጫ ክትዓትር ዝሓለመ ኣፍቃሪ ኩዕሶ ኣይነበረን::ዋንጫ ናይ ምጭባጣ ምጣነ 5000 ብ 1 ከም ዝነበረ ጸብጻባት የመልክቱ:: ንምንጽጻር ክጥዕም ኣብ 60ታት ዝሞተ ኣሜሪካዊ ሙዚቀኛ ኢልቪስ
[gview file="http://assenna.com/wp-content/uploads/2016/05/PLEDGE-TO-JUSTICE-SEEKING-ERITREAN-PEOPLE-MAY-12-2016.pdf"]
ኤርትራውያን ኣሜሪካን ኮሚዩኒቲ ላስቬጋስ፡ ሳንዲያጎ ፡ሂስቶን፡ ቤይ ኤርያ ብምኽንያት 25 ዓመት መዓልቲ ነጻነት ንብምልኦም ደለይቲ ፍትሕን ጽቡቕን ኤርትራውያን ምስቲ ተባዕ ስነ ጥበባዊ ወዲ ትኻቦ የውሃንስ ትካቦን ሙዚቐኛታት ጊዶውን፡ቴድሮስ፡ኣሮን ምስ ዝተፈላልዩ መደባት ተዳልዩ ከምዘሎ እንዳገለጽና ኣብዚ መሪርን ተኣፋፍን ህሞት ሓድነትና ብምትራርን ፍልልይና ብምጽባብን ብዝለዓለ ክንሳተፎ ንጽውዕ
ኩልኹም ፈተውቲ ፍትሕን ሰላምን ዝኾንኩም ኤርትራውያንን ተቐማጦ ቶሮንቶ፡
ብምክንያት ሃገራዊ ብዓል ናጽነት ኤረትራ ሃገራዊ ዘተ ከምኡውን በቶም ወናማት ሙዚቀኛታት ደለይቲ ፍትሒ ቶሮንቶ ተዳልይልኩም ኣሎ።
ሃገራዊ ቆጸራ ዝብል ተማ እንታይ ንግበር እስከ ንዛተ: 25 ዓምት ናጽነት ካብ ኮነ ስደት : እስርባት: ቅትለት: ባርነት: ውርደት: ጥምየት: ጥፍኣት
ህሉው ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ብግብሪ ንምዕዛብ ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ ወግዓዊ ልኡኽ ጸብጻቡ ድሕሪ ምቕራቡ፣ ሰበስልጣን ናይታ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት እትቕበል ስዊዘርላንድ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘየልቦ ወግዓዊ መግለጺ ከምዝሃቡ ስዊዝ ኢንፎ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ገሊጹ።
ሓላፊ ኤሚግሬሽን ስዊዘርላንድ ማርዮ ጋቲከር ንሓንቲ ፍልጥቲ ጋዜጣ
እቲ ነቲ ብመስዋእቲ ኣሽሓት ጀጋኑ ዝተረኽበ ናጽነት ብምልካዊ ምሕደራኡ ኣራኺሱ ናብ ባርነት ዝቐየሮ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ሓላዊ ናጽነትን ሓላዪ ህዝቢ ኤርትራ ተመሲሉ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ናይ ዝዳለወሉ ዘሎ ብሩራዊ ኢዮቨልዮ ወጻኢታት ንምሽፋን፣ ኣብ ኣስመራ ንዝርከቡ ወነንቲ ትካላት ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ገንዘብ ክኸፍሉ የስገድዶም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ
ብሰንኪ ከፋፋሊ ውዲት ልኡኻት ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሚላኖ፣ ዓዲ ጥልያን ን 10 ዓመት ኣብ ክልተ ኣብያተ ክርስትያን ተኸፋፊሉ ዝጸንሐ ህዝቢ ኣማኒ ኦርቶዶክስ ተውህዶ፣ ሳላ ትዕግስቲ ኣቦታትን ድሌት ህዝቢ ንስምረት ዝገበሮ ጸቕጥን እቲ ናይ ምፍልላይ ፖሊሲ ተሳዒሩ ዕርቂ ወሪዱ። ድሕሪ ደጊም፣ ህዝቢ ሚላኖ ኣብ ሓደ
ዕድመ ናብ ሕዝባዊ ኣኼባ ሓድነት ኤርትራውያን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን፡ ኣብ ከተማ ለስተርን ከባቢኣን እትነብሩ ኤርትራውያን ደቂ ሃገርና፡ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፥ ኣብ ከተማ ለስተር ንዕለት 14 ግንበት 2016 ካብ ሰዓት 2:00 ድ.ቀ ክሳብ ሰዓት 5:00 ድ.ቀ ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካዪድ ስለዝኾና፡ ኣብዚ ኣኼባ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
ኣብዚ ኣኼባዚ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሕዝብናን ሃገርናን ክንዝቲን፥ ጸገማትና ክንፈትሓሉ ዘኽእል
ካብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት ዓለም ዝመጽኡ ዜጋታት ዝነበሩላ ብዙሓት ከም ግሎባዊት ከተማ ዝጠቕሱዋ ህዝብብቲ ከተማ ለንደን፣ ካብተን ዝዓበያ ከተማታት ምዕራባውያን ሃገራት ኣማኒ ምስልምና ከንቲባኣ ክኸውን ዝመረጸት ናይ ፈለማ ከተማ ኮይና።
እቲ ካብ ስደተኛታት ስድራቤት፣ ካብ ዘዋሪ ኣውተቡስ ከተማ ዝኾነ ኣቦ ዝተወልደ ኣባል ፓርላማ ሰልፊ ዕዮ ሰዲቕ ክሃን
እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብዝፍጽሞ ዘሎ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት፣ ንሃገርና ኤርትራ ‘ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ ‘ ብዝብል ስም ኣጸይፉዋ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ‘መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ጸብጻቡ ኣቐዲሙ ክዝርግሖ መዲቡ ‘ሎ’ ክብል ናይ ምዕዝምዛም መግለጺ ብምውጻእ ተላፋሊፉ።
እቲ ስርዓት፣ መርማሪ ኮምሽን፣ ቅድሚ ምኽፋት
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2016/05/EUJ-Leaflet-for-to-Radio-Assenna-07052016.pdf"]
ዝኾነ ወልቀሰብ፡ ጉጅለ/ውድብ ወይ መንግስቲ፡ መጠፋፍኢ፡ ተንኮለኛ፡ ብብልሽውና ዝተቆማጥዐን ብጋሕማጥ ምምሕዳር ዝፍለጥን እንተድኣኮይኑ፡ ብዛዕባ ኣበራት፡ ጉቦን ዘይቅርዑይ ኣሰራርሓን ክምድር ኣየምሕረሉን’ዩ። ብመቁጸልጸልትን ኣምሰሉን ቃላት ንነብሱ ካብ ኣበሳ ሓራ ክገብራ እንተፈተነን ንኻልኦት ወገናት ክውንጅልን እንተጽዓረ’ውን ምስሉይነትን ምልክት ቅልውላው መንነትን’ዩ። ስርዓት ህግደፍ፡ በዞም ክብ ኢሎም ዝተተንብሀ ኣምራትን ፍልሰፋን
ዋና ክተማ ኢትዮጵያ፣ ኣዲስ ኣበባ፣ ነቲ ፓርላማ ኣብ 2014 ዘመሓላለፎ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ሽጋራ ናይ ምትካኽ እገዳ ከተተግብሮ ከምዝጀመረት Newsweek ንከንቲባ ‘ታ ከተማ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ፣ ምስ ሽጋራ ምትክኽ ተኣሳሲሮም ብዝስዓቡ ሓማማት ሰባት ይሞቱ ስለዘለዉ ነዚ ሳዕቤን ዚ ንምቅላስ እቲ ትግባረ ናይቲ ስጉምቲ ከምዘድለየ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2016/05/Invitation_Holland.pdf"]
ዝኸበርኩም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፣ ተመዲቡ ዘሎ ምቍራጽ ፈነወ ኣሰና ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ቅቡል ከምዘይኮነ ብዝተፈላለየ መንገዲ እትልእኩልና ዘለኹም ስንባደን ቁጥዐን ዝተሓወሶ ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ይበጽሓና ኣሎ። ንሕና ከም ኣሰና ‘ውን ተገዲድና ደኣምበር፣ ብሕልፊ ኣብዚ ዝያዳ ጽዓትን ቃልስን ዝሓትት ፍሉይ ሃገራዊ መድረኽ፣ ነቲ ድምጺ ዕቡሳት ዝኾነ
ልኡኻት ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ እስራኤል፣ ነቶም ብምኽንያት ትንሳኤ ናብ የሩሳሌም ዝገሹ ኤርትራውያን ነጋድያን ኣቦታትን ኣዴታትን፣ ብጽዑቕ መደባት ከምዝጽመዱ ብምግባር፣ ምስቶም ብኽንደይ መስገደልን ስቓይን ዝተሰዱ ኣብ እስራኤል ዝርክቡ ደቆም ከሕልፉዎ ዝግብኦም ግዜ ብሜላ የጻብቡሎም ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ እስራኤል ሓቢሮም።
ልኡኻት ናይቲ ስርዓት ከም መቐጸልታ ናይቲ እቶም
ሓበሬታ፣
ዓመታዊ ንግደት በዓል ማርያም ደዓሪ ኣብ ከተማ ቱቢንገን ሃገረ ጀርመን።
„ዝክረ በዓለ ማርያም“
ህልውና እምነተ-ክርስትና፣ እቲ ዘለዓለማዊ ቃል-እግዚኣብሔር፣ ብስራሕ ሓይሊ መንፈስ-ቅዱስ፣ ኣብ ከርሲ ንጽህቲ ድንግል-ማርያም ተጸኒሱ፣ ትስብእትነት ክለብስ ብምርካብ‘ዩ መሰረቱ ከጠጥሕ ዝተረኽበ። በዚ ኸዓ‘ዩ፣ እቲ ንድንግል-ማርያም ኣደ ክርስቶስ ምዃና ዘይቅበል-ሰብ፣ ንጽሑፍ ሓዲሽ-ኪዳን ዘይኣምን ሰብ‘ዩ ዝበሃል። ነቲ ንድንግል-ማርያም
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2016/05/SUPPORT-FOR-GIEEGM.pdf"]
ድምጻዊ ኪሮስ ኣስፋሃ ናብ ስደት ካብ ዝወጽእ ኣትሒዙ ናይ ቃልሲ ማለት ንሓርነትን ምድሓን ህዝብን ሃገርን ዝጽዉዑ ደርፍታት ክሰርሕ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ትማሊ ሰንበት 1 ግንቦት ኣብ ሃገረ እስራኤል ከተማ ተልኣቪቭ ድማ ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ብምድላው ዕዉት ናይ ሙዚቃ ምርኢት ኣካይዱ። ኣብ’ቲ ኣስታት 6000 ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ
ፖሊስን ሓይልታት ጸጥታን ሱዳን፣ ካብ ኤርትራን ንሱዳን፣ ካብ ሱዳን ድማ ናብ ኤርትራ ብፖስፖርት ብሕጋዊ መንግዲ ብኣውቶቡሳት ንዝወጽኡን ዝኣትዉን ኤርትራውያን፣ ብፍላይ ኣብቲ ካብ ከሰላ ክሳብ ካርቱም ኣብ ዘሎ ኣብ ኬላታት እናውረዱ ሳንጥኦም ምፍታሽ ገንዘቦም ብዘይንሕስያ ይዘምቱዎም ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ሱዳን ሓቢሮም።
እቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ሽፍትነታዊ ዘመተ ነቶም
ብዓርቢ 29 ሚያዝያ 2016 ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ዓበይቲ (ዲኮርሶ) ቅድድም ብሽግለታ ኤርትራዊ ስደተኛ ዳኒኤል ተኽላይ (እማደርሆ) 1ይ ደረጃ ሒዙ ተዓዊቱ። እታ 4ተ ተቐዳደምቲ ሒዛ ዝተሳተፈት ጋንታ ኤርትራውያን ብናይ ዳኒኤል ዓወት ዘዐግብ ውጽኢት ረኺባ’ላ። ዳኒኤል ተኽላይ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝተፈላለያ ከም ኣስፔኮን
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ብጸቕጥን ምፍርራሕን ካብ ስደተኛ ህዝቢ ዝኣከቦ ፌርማታት ተጠቒሙ ነቲ ብመርማሪት ኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝቐረበ ገበነኛ ምዃኑ ዘቃልዕ ጸብጻብን፣ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ንዝበዝሖ መደምደምታ ንምጥላል ዝቕጽሎ ዘሎ ምስርሕን ብምቍንጻብ ንጹህ ተመሲሉ ንማሕበረሰብ ዓለም ከታልል ካብ
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንታት ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ፣ ቀትሪ ምድሪ ቶኽሲ ከፊቱ ኣብ ልዕሊ 11 ንጹሃት መንእሰያት ጃምላዊ ቅትለት ዝፈጸመ ህድግለነዘይብለኡ ፋሽሽታዊ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ኣብ መላእ ስዑዲ ዓረብያ፣ ማለት ጀዳ፣ ርያድ፣ ደማም፣ ጣይስ፣ የንቡዕ፣ መካ፣ ጀዛን፣ ገዛ ገዛ እናኣተወ ነቶም ናብ ቤትጽሕፈቱ ምምልላስ ዝተሓሰሙ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 30/04/2016
ኣብ ወርሒ ነሓሰ ናይ 2012 ዓ.ም “ብህይወት መኣዛ መን`ዩ ተሓታቲ?” ዝብል ሓደ ዓንቀጽ ጽሒፈ ነይረ። መኣዛ ሓንቲ ካብቶም ኣብ ማሙቕ ገዝኦም ማይ ፍልጠት ክሰትዩ ዘይተዓደሉ፡ ብኣንጻሩ እታ ናይ ካልኣይ ደረጃ መወዳእታ ዓመተ- ትምህርቶም፡ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ወታደራዊ ሓለዋ ክመሃርዋ ዝትፈርዱ ጨላቕዕ መንእሰያት
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ መንጎ ስርዓት ህግደፍን ህዝቢ ኤርትራን ዘሎ ዝምድና፡ ካብ ዝኾነ ወቅቲ ንላዕሊ ዝሓርፈፈን ከብድን ሕቆን ኮይኑ ዝነብር ዘሎን’ዩ። ስርዓት ህግደፍ ግን ብህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ተኻዒቡን ተፈንፊኑን ከምዘሎ እናፈለጠ፡ “ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ግዳማዊ ተጻብኦታት መኪቶምን መስመሮም ከይስሓቱን ሃገር ንምህናጽን ሰላምን ምርግጋእን ዞባን ንምርግጋጽን


text:
ኣብ መላእ የመን ንሓደ ወርሒ ዝአክል ተቃውሞታት ድሕሪ ምክያዱ ፕረዚደንት ዓብዳላ ሳልሕ ሓድሽ ሕገ-መንግስቲ ረቂቁ ህዝቢ ቅድሚ መወዳእታ'ዚ ዓመት ድምፁ ንኽህበሉ ክግበር'ዩ ክብሉ ቃል ኣትዮም።
እቶም ናይ የመን ፕረዚደንት ነዚ ውጥኖም ብሃገራዊ ተሌቪዥን'ታ ሃገር ኣብ ሰንዓ ኣብ ዝገበርዎ መደረኦም'ዮም ገሊፆም።
ሓደ ወሃቢ ቃል ታቃወምቲ የመን ግን እቶም ፕረዚደንት ዝአተውዎ ቃል ዝደንጎየን ዝወሓደን ነገር'ዩ ኢሎም'ለው።
ኣብ ሎንደን ወሃቢ-ቃል ጉጅለ ተሓላቂ ሰብአዊ መሰላት Human Rights Watch ቶም ፖርተዮስ ፕረዚደንት ዓብደላ ሳልሕ እዚ ብቕንዕና ዝበልዎ እንተደአ ኾይኑ አወንታዊ ስጉምቲ'ዩ ኢሎም። ግን እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ነቲ እቶም ፕረዚደንት ዝብልዎ ዘለው ፖሎቲካዊ ለውጢ ዘነአእስ'ዩ ኢሎም።
ፕረዚደንት ዓብደላ ሳልሕ ናይ ነዊሕ እዋን መሓዛ ኣሜሪካ'ዮም። እዋን ስልጣኖም ኣብ 2013 ዓ.ም ክሳብ ዘብቅዕ ካብ ስልጣን ከምዘይወርዱ'ውን ኣፍሊጦም'ዮም።


text:
- Startsida
- Kommun och politik
- Ny i kommunen
- ሕደሽቲ መጻእተኛታት ኣብ ሉማ ኮሙን
- ቆጠባን ምትካል እግርን
- ማእከል ኮሚቴ ሓገዝ ትምህርቲ
ማእከል ኮሚቴ ሓገዝ ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ኩሎም ኣብ ዩኒቨርሲቲ ይኹን ላዕለዋይ ትምህርቲ ክማሃሩ ዝደልዩ ክማሃሩ ክኽእሉ ኣለዎም። አቲ ብዛዕባ እዚ ዝውስንን ዝኸፍልን ማሕበር ማእከል ኮሚቴ ሓገዝ ትምህርቲ፡ጭጽኝ`ዩ። ማለት ቁጠባዊ ሓገዝን ልቓሕን ነቶም ኣብ ሽወደን ይኹን ኣብ ደገ ክማሃሩ ዝደልዩ። CSN ነቲ ልቓሕ ምምላስ ውን ይከታተሉ።
ንስኻ ሓድሽ መጻኢ ውን ንገዛኻ ዝኸውን ንብረት ከም ፈርኒቸር መሳልን ካሊእን ንኽትዕድግ፡ ካብ ጭጽኝ ልቓሕ ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ንዓኻ ኣብ ሽወድን ሓድሽ ዝኾንካ ዝምልከት ኮይኑ ልቓሕ መግዝኢ ኣቕሑ ገዛ ካኣ ይባሃል፡ ምስኡ ውን እቲ መደብ ምትካል እግሪ ናትካ ከምዘለዎ ይቕጽል። መስል ሓግዝ ትምህርቲ ውን ኣለካ። ሓገዝ ትምህርቲ ቁጠባዊ ኮይኑ ድጎማን ልቓሕን ትምህርቲ የጠቓልል።
ካብቲ ልቓሕ መግዝኢ ንብረት ገዛ ዝውሰድካሉ ግዜ ክልተ ዓመት ምስ ኮነ ልቓሕካ ምስ ውለዱ ጌርካ ክትመልሶ ትጅምር። ቅድሚ ልቓሕካ ክትከፍል ምጅማርካ መዓስ ክትከፍል ክትጅምር ከም ዘለካ ዝሕብር ካብ CSN ደብዳበ ከመጸካ`ዩ። ድሕሪኡ CSN ደብዳብ ዕዳ ይሰዱልካ ኣብ ወርሒ ክንደይ ክትከፍል ከም ዘለካ ዝነግር። ዕዳ መጺካ ግን ካኣ ክትክፍል ዘይትኽእል እንድሕር ኮንካ ናብ CSN ናይ ምኽፋል ግዜ ክናዋሓልካ ከተምልክት ኣለካ። ምድንጓይ ወይ ካኣ ምስሓብ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
Sidansvarig: Felicia Mellgren
Senast uppdaterad: 2017-12-08


text:
መንገዲ ባቡር ኢትዮ-ጁቡቲ ርክብ እተን ሃገራት ዘዕቢ እዩ…
መቐለ ጥሪ 03//2009(ድወት) ህንፀት መንገዲ ባቡር ኢትዮ-ጁቡቲ ማሕበረ ቑጠባዊ ርክብ እተን ሃገራት ናብ ዝለዓለ ብርኪ ከምዝበፅሐ ቐዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ተዛሪቦም።
ካብ ዶብ ኢትዮጵያ ክሳብ ጁቡቲ ዝተዘርገሐ መስመር መንገዲ ባቡር ትማሊ እንትምረቕ ዝተረኸቡ ቐዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ እቲ መስመር ባቡር ንምረቓ ምብቕዑ ኽልቲኤን ሃገራት ቅልጡፍ ቑጠባ ንከመዝግባን ርክበን ናብ ዝለዓለ ብርኪ ዘብፅሐ’ዩ ኢሎም።
ህንፀት መስመር መንገዲ ባቡር ደወሌ ጁቡቲ ንማእኸል ሃገር ሸቀጥ ዝፀዓና መካይን ሽዱሽተ መዓልቲ ይወስደለን ዝነበረ ናብ ሓደ መዓልቲ ዘውርድ እዩ ዝበሉ እቶም ቐዳማይ ሚኒስትር ዓቕሚ መጓዓዝያ ዘዐቢ’ዩ ጥራሕ እንተይኾነስ ኢትዮጵያ ንዝጀመረቶ ኹለመዳያዊ ግስጋሰ ትርጉሙ ዕዙዝ ምዃኑ ኣረዲኦም።
ፕረዝደንት ጁቡቲ እስማኤር ዑመር ጊሌ ብግደኦም ልዕሊ 250 ኪሎ ሜትሮ ዝንውሓቱ እቲ ንምረቓ ዝበቕዐ ህንፀት መስመር መንገዲ ባቡር ደወሌ ጁቡቲ ነዊሕ ንዝገበረ ርክብ እተን ሃገራት ናብ ዝለዓለ ብርኪ ከምዘሰጋግሮ ገሊፆም።
ህንፀት መስመር ባቡር ደወሌ ጁቡቲ ኣካል እቲ 3.4ቢልዮን ዶላር ፕሮጀክት ኢትዮ-ጁቡቲ መንገዲ ባቡር ምዃኑ ዝዝከር’ዩ።


text:
ኣብ ምስሪ ፡ ደገፍቲ ፕረዚደንት መሓመድ ሞርሲ - እቲ ዘካይድዎ ዘለው ተቓውሞ መራሒኦም ናብ ስልጣን ክሳብ ዝምለስ ከምዝቕጽልዎ ኣፍሊጦም።
ዋላ’ኳ ካብቶም ምምላስ ፕረዚደንት ሞርሲ ዝጠልቡ ተቓወምቲ ክሳብ 80 ዝበጽሑ ብዝተፈጥረ ጎንጺ እንተተቐትሉ - እቲ ተሪር ተቓውሞኦም ግን ከምዝቕጽልዮም ፈኪሮም። ሓጀር ኢብራሂም ዝተባህለት ምስራዊት ነቲ ኩነታት ብኸምዚ ትገልጾ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ - ኣብ ባይቶ ኣመሪካ ኣባላት ኮሚተ ወተሃደራዊ ጉዳያት ንዝኾኑ ሰንተራት ጆን ማከይንን ሊንድሰይ ግራሃምን - ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ምስሪ ተጓዒዞም - እታ ሃገር ብቕልጡፍ ምርጫ ከተካይድ ክደፍኡ ሓቲትዎም ኣሎ። ጸሓፊ ክፍሊ ምክልኻል ቻክ ሀገል ብወገኑ - ንላዕለዋይ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ምስሪ ዓብዱል ፈታሕ ኣል ሲሲ - ሰራዊት ምስሪ ዘይተደልየ ሓይሊ ካብ ምዝውታር ክቑጠብ ከምዘዘኻኸረ ብተወሳኺ ተገሊጹ’ሎ።
በዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት እቲ ዝኸፍአ ውጽኢት ኮይኑ ዝጥቀስ - ንእስላማዊ ሕውነት ካብ ፖለቲካዊ መስርሕ እታ ሃገር ኣግሊልካ ኣብ ጎንጺ ከምዘምርሕ ምግባሩ’ዩ። ወይድማ ምስ ኣብ ጎንጺ ዝኣምኑ ወገናት ከመሓዝዎ ክኢሉ’ሎ። እዚ ነታ ሃገር ክድንዛ ዝኽእል ድማዩ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ዋላ’ኳ ድሌት ምስራውያን ነዚ ዝመስል እንተኾነ፡ ዛጊት - እታ ሃገር ሰላም ይኹን ጸጥታ ዘውሓሰት ኣይኮነትን።


text:
ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብኣቋጻራ በርሊን ካብ 11 ናብ 12 ለካቲት 2017 ኣብ ዘውግሕ ለይቲ ኣብ መስመር ሕድሪ ጀጋኑና ንልዕሊ 4 ሰዓታት ዝቐጸለ መግለጺ ኣቕሪቡ። ኣብዚ ርክብ ዘቕረቦ መጽናዕታዊ ጽሑፍ “ ግጉይ ኣጀማምራ ድሕሪ ነጻ ኤርትራ ናይ 1991፡ ንዘለናዮ ሃለዋት ከመይ ይጸልዎ"፡ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ’ዩ ነይሩ።
ኣቶ ወልደየሱስ ኣብቲ ዘቕረቦ መጽናዕቲ እቲ ኣብ 1991 ንሓይሊ መግዛእቲ ኣወጊዱ ስልጣን ዝጨበጠ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ሓላፍነት ወሲዱን ኣርሒቑ ጠሚቱን ንኹሉ ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ኤርትራ ግደን ህዝባዊ ጽልዋን ዝነበሮ ወገናት ዘሳትፍ መድረኽ ዘይምፍጣሩ ናይዚ ዘለናዮ ሃለዋት ጠንቂ ምዃኑ ብኣብነታት ኣሰንዩ ገሊጹ። ንሱ ኣተሓሒዙ እቲ ግንባር ድሕሪ ናጻነት ዝተኸተሎ ግጉይ ኣገባብ ሽዑ ዝጀመረ ዘይኮነ ቅድም እውን ዝነበረን ምእንቲ መስርሕ ናጽነት ከይዕንቀፍ ሸለል ኢልካ ክሕለፍ ዝጸንሐን ምዃኑ ኣብሪሁ።
ኣብቲ ብምዕራፋት ከፋፊሉ ዘቕረቦ መጽናዕታዊ ጽሑፍ፡ እቶ ወልደየሱስ ኤርትራውያን ተቓለስቲ ኣብ ክልቲኡ ውድባት ታሪኽ ዘይዝንገዖ ሓርበኝነት ከም ዝፈጸሙ ጠቒሱ፡ ዓውት እንዳቐረበ ኣብ ዝመጸሉ ብዝዕባ ድሕሪ ናጽነት ክሕሰበሉ ይግባእ ከም ዝነበረ፡ ናይ ወጻኢ ተዓዘብቲ ከይተረፉ የጠንቅቕዩ ከም ዝነበሩ ሓቢሩ። ኣብ ዝሓለፈ ቃልስና ኣብ ውልቀሰብ ጥራይ ምእማን ሓደ ካብቲ ጸገማት ምንባሩን ሕጂ’ውን ጌና ኣብ ዲያስፖራ ይንጸባረቕ ከም ዘሎ’ውን ኣግሂዱ። ንናይ ሓደ ውድብ ዓቕሚ ብወተሃደራዊ መዳይ ጥራይ ምርኣዩ “ኣበይ ዝነበሩ እዮም” ኢልካ ምንእኣስን እውን ኣሉታዊ ምንባሩን ምዃኑን ኣስፊሩ። እዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ከይመጽእ፡ ከም ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ትካላት ዘይምሕጋዞም’ውን ኣይሓበአን።
ብዙሓት ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብ ውሽጥን ወጻእን ካብ 1991 ጀሚሮም ብዝተፈላለዩ ኣገባባትን መድረኻትን ናብቲ ኢሳያስ ዝመርሒ ሓይሊ ዓገብ ከም ዝበሉን ንሱ ግና ካብቲ ናይ “ውድባት ሓሸውየ” ዝብል ዘይሓላፍነታዊ መርገጹ ከምዘይተመልሰ ብምጥቃስ፡ ሰውራዊ ባይቶን ካልኦት ውድባትን ዝወሰድዎ ሓላፍነታዊ ስጉምትታት ዘርዚሩ። ዕላማ ናይቲ መጽናዕቲ ካብ ዝሓለፈ ክንመሃርን ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ እውን ንከይድገምን ምዃኑ ዝገለጸ ነባር ተቓላሳይ ኣቶ ወልደየሱስ ካብቲ ቀንዲ ኣርእቲ ወጻኢ ንሰዲህኤ ኣብ ዝምልከት ይቐርቡ ንዝነብሩ ሕቶታት እውን መሊሱ።
ኣብ መወዳእታ እዚ ክሳብ 400 ዝኮና ኮምፒተራት ተሰሊፍሉ ዝነበረ፡ ናይ ሕቶን መልስን መድረኽ ተኸፊቱ ኣቶ ወልደየሱስ ግቡእ መልሲ ሂቢ እቲ ርክብ ክድምደም እንከሎ፡ ብዙሓት ተሳተፍቲ ኣብ ዝሃብዎ ርኢቶ፡ እቲ መግለጺ ንጹር እቲ ናይ ሕቶታት መልሲ ድማ ብሩህ ምንባሩ ብምሕባር ከምዚ ዓይነት ናይ ግሉጽነት ርክብ ብፍላይ እቲ መንእሰይ ወለዶ ክመሃረሉ ከም ዝኽእል ምስ ሰናይ ምስጋና ኣንጸባሪቖም።


text:
ስርዓት ህግዲፍ፡ ከም ኣመሉ፡ ኣብ ልዕሊ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣልእስላምያ (ብልምዲ መድረሳ ስታዝ በሺር መሓመድ ኑር) ተባሂላ እትፍልጥ ቤት ትምህርቲ ኢዱ ከእቱ ፈቲኑ፡ ካብ መምህራንን ተመሃሮን ወለድን ተቓውሞታት ከጋጥሞ ከምዝጸንሐ፡ ናይ’ዚ ቀረባ መዓልቲ ዜና ኰይኑ ጸኒሑ ኢዩ። ሓላፊ ቤት ትምህርትን መምህራንን ነቲ ብስርዓት ህግዲፍ ዝቐረበሎም ናይ ስርዓት-ትምህርቲ ምልውዋጥ፡ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ብሓባር ክምሃሩ ኣለዎም ዝብል ጸቕጢ፡ ደቂ ኣንስትዮ ሕጃብ ወይ መቕንዓት ጌረን ናብ ቤት ትምህርቲ ከይኣትዋ፡ ሃይማኖታዊ ትምህርቲ ከይውሃብ ዝብል መምርሒታት ስለዝተቓወሙ ስርዓት ህግዲፍ፡ ንህዝቢ ንምርዓድ ሓላፊ ቤት ትምህርትን ገለ መምህራንን ብለይቲ ካብ ገዝኦም ጨውዩ ኣብ ማእሰርቲ ከምዘእተዎም ተፈሊጡ።
ሰሉስ ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ህዝቢ ኣስመራ፡ ብሓፈሻ፡ ህዝቢ ኣኽርያን ከባቢኣን ድማ ብፍላይ፡ ተቓውሞኡ ብሰላማዊ ኣገባብ ንምግላጽ ኣብ ጽርግያ ኣብ ዝወጽሉ፡ ወተሃደራት ህግዲፍ ጠያይቲ ብምትኳስ ከርዕድዎን ክብትንዎን ፈተኑ።
እቲ ተቓውሞ ግን፡ ደኣ ኣብ ካልእ ቦታታት ኤርትራ (ከረን ኣቝርደትን ኣፍዓበትን፡ ከምዝለሓዀ ዝተፈላለዩ ናይ ሓበሬታ ምንጪታት ክገልጹ ይስምዑ ኣለዉ።
ስርዓትህግዲፍ፡ኣብሃይማኖታዊጕዳያትኢዱእናእተወገዛዚዑንምግዛእ፡ ንብረት ኣብያተ-ክርትያናትንምውራስ፡ ዘይፈንቀሎ እምኒ የለን። ንጳጳስ ኣውሪዱ ናቱ ጳጳስ ዝሸይም፡ ንገዳማት ዝደፍርን ንብረተን ዝሰልብን፡ ንመራሕቲ ሃይማኖት ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ክገብሩ ዘገድድ፡ ኣረሜናዊ ስርዓት ኢዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ነዚ ጥርዓንን ተቓውሞኡን ብሰላማዊ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ዝገልጽ ዝነበረ ኣጽዋር ይኹን ዕጥቂ ዘይብሉ ህዝቢ ብወተሃደራት ህግደፍ ዝተፈነወሉ ናይ ጠያይቲ ተዅስን ማህረምትን ይኹንን። ስርዓት ህግዲፍ ነቶም ኵሎም ኣሲርዎም ዘሎ መምህራንን ወለድን ተመሃሮን ብህጹጽ ክፈትሖም ድማ ይጠልብ። መላእ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ግዳም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን ድማ፡ ኣብ ጐድኒ እቶም ግፉዓቱን ውጹዓትን ደው ክብሉን ንኣውያቱ ከቃልሑን ይምሕጸን።
ሓድነት ኣፍሪቃን ኣህጕራዊ ማሕበረ-ሰብን ድማ ኣብ ልዕሊ ኵለን ኣብ ኤርትራ ዝርከባ ናይ ብሕቲ ኣብያተ-ትምህርቲ ብስርዓት ኢሳያስ ዝፍጸም ዘሎ ዓፈና ክዅንንኦ ይጽውዕ።
ዓወት ንሰላማዊ ህዝባዊ ተቓውሞ!!
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኣቦ መንበር ሰዲህኤ
31 ጥምቲ 2017


text:
ዕለት 29 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ቻይናን ዝግበር ስምምዕ ኣብ ሓጺር እዋን ዝብጻሕ ከምዘይኰነ እውን እንተሓበረ ምምሕያሽ ዘርእ ዘሎ ርክብ እዩ እንክብሉ ዝገለጾ ሓሳብ፡ ቻይናም ቅድስቲ መንበርን ኣብ ክሌኣዊ ርክብ ንቕድሚት ይስጉማ ከምዘለዋ ዝሕብር ምልክታ ይረአይ ክምዘሎ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ሰርጆ ቸንቶፋንቲን ቫቲካን ራዲዮ መደብ ቋንቋ ጀርመን ሓላፊ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ በርንድ ሃገንኮርድ ካብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ካብቲ ስልጣን ምስያም ብፁዓን ጳጳሳት ዝብል ጀሚሩ እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ቻይናን ንዘይ ምርድዳእ ምኽንያት እያቶም ዝበሃሉ ገለ ገለ ጸገማት መዕለቢ ክረክብ ዝግበር ክሌኣዊ ዘተ ካብ ቀረባ እዋን ንነጀው ከምእተበገሰ ዝፍለጥ ኰይኑ ንዅሉ ረብሓ ዝብል ናይ ርክብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዘማእከለ ምዃኑ ቸንቶፋንቲ ሓቢሮም፥ እዚ ከበሃል እንከሎ ግና ነቲ ዅሉ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ቻይናን ዘሎ ጸገማት ዝፈትሕ ርክብ እዩ ማለት ኣይኰነን፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ቅድም ክብል ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ብዛዕባ ርክብ ቻይናን ቅድስቲ መንበርን ኣብ ምምሕያሽ ከምዘሎ ምስ ናይ ኢጣሊያ ላ ስታምፓ ምስ እተሰምየ ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት እንክሕብሩ፡ እቲ ክሌኣዊ ርክብ ብዙሕ ጸገምን ስቓይን ዝተራእየሉ ከምዝነበረን ካብ ሰማንያታት ንነጀው ምምሕያሽ እናርኣየ ከምዘሎን፡ ቅድስቲ መንበር ነዚ ጉዳይ’ዚ ብመንጽር ሓዋርያዊ ግብር ኖልዎ እያ እትርእዮ። ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ 2007 ዓ.ም. መልእኽቲ ናብ ናይ ቻይና ካቶሊክ ምእመናን ብዝብል ኣርእስቲ ብዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እቲ ርክብ ንኽመሓየሽ ከምዝገበሩ፡ ኣብቲ መልእኽቲ ፍቕዲ ኣርባዕተ፥ “እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሕዝባዊት ቻይናን ዘሎ ዘይምርድዳእ ዝፍታሕ ብቀጻሊ ምስሕሓብ ኣይኰነን፡ ከምዝበሉ ዝዝከር እዩ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እውን ብወገኖም፡ ነቲ ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ፥ ብምክብባርን ሓናጽን ዘተ ተወኪሶም፡ ሓናጽን ገርሄይና ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ባህሊ ተኣማኒ ዝዀነ ዘተ የተባብዑ።
ካብቲ ናይ ማኦ ሰቱንግ ሓፋሽ ሕዝቢ ካብ ናይ ምዕራባዊ ዕበለላን ድኽነትን መሃይምነትን ካብ ጨቋኒ ኣረጊት ስርዓት ስልጣንን ካብ እግዚኣብሔርን ሃይማኖትን ከይተረፈ ናጻ ምውጻእ ዝብል ሰውራ ንብዙሓት ልኡካነ ወንጌልን ምእመናንን ብዙሕ ጸገም ኣስዒቡ እዩ፡ ካብዚ ሰውራ’ዚ ዝተወልደ ናይ ቻይና መንግስቲ ፖለቲካዊ ዴስነት እቲ ርክብ ንብዙሕ ዝተሓላለኸ ጸገም ዳሪጉ እዩ፡ ካብ ሰማንያታት ንነጀው ኣብ ቻይና ለወጢ ክረአይ ምስ ጀመረ ነዚ ስዒቡ ዋላ’ኳ ኣብ ጸጥታን ደሕንነትን ዝምልከትን ማሕበራዊ ባህላዊ ሕይወት ብርቱዕ ምቍጽጻር እውን እንተሎ እቲ ቻይና እትበጽሖ ዘላ ኤክኖሚያዊ ምዕባለ ሕዝባ ምስቲ ናይ መላእ ዓለም ሕዝቢ ድላይን ኣስተንፍሶን ክራኸብ ስለ ዝገበረ፡ ናይ ግድን ኣብ ርክባት ልወጥን ሕዳሴ ክህሉ ኣነቓቒሑ እዩ። ይኹን ደኣ እምበር እቲ ጥልቂ ዝዀነ ኣብ ናይ ሃይማኖታውነት ሕይወት ዝረአይ ዘሎ ለውጢ ካብቲ ኤኰኖሚያዎ ለውጢ ጥራሕ ዝመጸ እዩ ቢልካ ከተጽብቦ ምፍታን ጌጋ እዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ቅድስቲ መንበር ምክብባር ኣብ ዝዓሰሎ ዘተ ዘለዋ እምነት መሰረት ንናይ ቤተ ክርስቲያንን ናይ ሕዝብን ረብሓ ዘተ ብምንቕቓሕ ግዴኣ ከተበርክት ስንድውቲ እያ እዚ ከይዲ እዚ ንመላእ ካቶሊካውያን ዓለም ዝምልከት እዩ፡ ስለምንታይ ናይታ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ተልእኾ ዝምልከት ምዃኑ ኣባ በርንድ ሃገንኮርድ ኣብ ዘመሓለፍዎ ጸብጻብ ሓቢሮም፥ እቲ ጻዕሪ ምስሕሓብ ዘየምጽእ ብጸሎትን ኣስተንትኖን ዝተሰነየ ኣብ ተልእዀ ወንጌል ናይ ኢየሱስ ሰብኣውነት ናይ ኵሉ ሰብኣውን መንፈሳውን ደረት ተመክሮ መጻእተይና ኣይኰነን ብዝብል ልዑል ሰብኣውነት ባህሊ ዝተሰነየ ምዃኑ የመልክቱ።


text:
ውድድር ቅድድም ኣግማል ንዝኽሪ ብሩራዊ ...
ውድድር ቅድድም ኣግማል ንዝኽሪ ብሩራዊ
ኢዮቤልዩ ምድምሳስ ናደው እዝ
ካብ 17-19 2013 ብድምቀት ንዝተዘከረ ብሩራዊ ኢዮቤልዩ ምድምሳስ እዚ ናደውን ምሕራር ኣፍዓበትን ንምድማቕ ብፈደረሽን ቅድድም ኣግማል ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ-ባሕሪ ዝተዳለው ውድድር ቅድድም ኣግማል ብ 18 መጋቢት 2013 ኣብ ከተማ ኣፍዓበት ተኻይዱ።
ኣብቲ ኣብ ሰለስተ ደረጃታት ተኸፋፊሉ ዝተኻየደን ንሓያለ ነጋድያን ዝኽሪ ጽንብል ምድምሳስ እዚ ናደው ዘዘናግዐን ቅድድም፣ Read more
ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ኣብ ሻምፕዮና ትሕቲ...
ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ኣብ ሻምፕዮና ትሕቲ ዕድመ
ኣትሌታት ኣፍሪቃ 2013
by Dirar Fessahaye | 10 ኣትሌታት (ሓሙሽተ ካብአን ደቀንስትዮ) ዝሓቖፈት ሃገራዊት ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ትሕቲ ዕድመ ኣትሌታት ካብ 28-31 መጋቢት 2013 ኣብ ዝካየድ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ውድድር ትራክን ፊልድን ትሕቲ ዕድመ ኣትሌታት ( 1st African youth Athletics Championship) ንምስታፍ ሰንበት 24 መጋቢት ናብ ናይጀርያ ኣምሪሓ። እዛ ብኣሰልጣኒ በርሀ ኣስገዶም እትእለ ናይ ትሕቲ ዕድመ ሃገራዊት ጋንታ ኣትሌቲክስ ኣብቲ ኣብ ከተማ ዋሪ (ናይጀርያ) ዝካየድ ኣህጉራዊ ውድድር፦ Read more
ዕውት ሰለማዊ ሰልፊ ማሕበረኮም ሽወደን ኣንጽር...
ዕውት ሰለማዊ ሰልፊ ማሕበረኮም ሽወደን
ኣንጽር ዘይሕጋዊን ዘይፍትሓዊን
መበል 12 ምርኢት መጻሕፍቲ ኤርትራ “መጽሓፈይ...
መበል 12 ምርኢት መጻሕፍቲ ኤርትራ
“መጽሓፈይ መሓዛይ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ተኸፊቱ።
መበል 12 ምርኢት መጻሕፍቲ ኤርትራ፣ “መጽሓፈይ መሓዛይ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ብ22 መጋቢት ኣብ ኣዳራሽ ኤክስፖ ሚኒስተር ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም መሪቑ ከፊትዎ።
ኣወሃሃዲ ናይ’ቲ መደብ ኣቶ ይስሓቅ ዮሴፍ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ እቲ ምርኢት ኣብ ዝሓለፉ 11 ዓመታት ብዝተኻየደ ጻዕሪ ርኡይ ምዕባለ የመዝግብ ምህላዉ፤ ናይ ሎሚ ዓመት ጽፉፍ ውዳበ ድማ ነዚ ዘነጽር ምዃኑ ብምምልካት፣ ኣብ ኩለን ዞባታት ክቐረብ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ’ዚ ክሳብ 31 መጋቢት ዝጸንሕ መደብ፣ ካብ ህጻናት ክሳብ ተማሃሮ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዘገልግል ምጽሓፍቲን ካልእ ፍርያት ሕትመትን ንምርኢት ቀሪቡ’ሎ። Read more
ኤርትራውያን ተቐማጦ ቶሮንቶ ኣብ ቍጠባዊ ወፍሪ...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ቶሮንቶ
ኣብ ቍጠባዊ ወፍሪ ብዝለዓለ
ከምዝሳተፉ ኣረጋጊጾም
Read the full PDF here


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣብ መንጎ ክለባት ግብሪ ንልምዓት ውድድር ሕቶን መልስን ኣካይዶም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣብ መንጎ 9 ናይ ግልን መንግስትን ኣብያተ ትምህርቲ ከባቢ 130 ተምሃሮን መምህራንን ዝተሳተፍሉ ውድድር ሕቶን መልስን ክለብ ግብሪ ንልምዓት ኣብ ግብርን ታክስን ኣመልኪቱ ብዕለት 03/07/08 ዓ/ም ብውዕዉዕ መንፈስ ተኻይዱ ። ኣብዚ ውድድር ኣብ መንጎ ተወዳደርቲ ተምሃሮ ዝነበረ ሓያል ንሕንሕ ኣብ ተኸታተልቲ ኣካላት ግንዛበ ዘዕብን ልቢ ዘንጠልጥልን ኮይኑ ካብ 1ይ-3ይ ደረጃ ንዝወፁ ውልቀ ተወዳደርትን ተምሃሮን ኣብያተ ትምህርትን ድማ ተሸለምቲ ኮይኖም እዮም።
ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘለዋ ክለባት ግብሪ ንልምዓት ዘካየድዎም ናይ ሕቶን መልስን ውድድራት፣ድራማን ስነ-ፅሑፋትን ከምኡ’ውን ከምዚ ዓይነት ብክፍለ ከተማ ደረጃ ዝካየድ ውድድር ሕቶን መልስን ተምሃሮ ኣብ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ግንዛበ ብምዕባይ ኣብ ማሕበረሰብ ንግዲ፣ ገዛ መካረይትን ካልኦት ኣካላት ሕብረተሰብን ኣወንታዊ ፅልዋ ብምፍጣር ኣብ ምኽፋል ግብሪ ሃገራዊ ግቡእ ምዃኑ ግንዛበ ፈጢሮም ኣብ ልምዓት ዝውዕል ግብሪ ብእዋኑ ንምኽፋል ከምዝሕግዝ ኣብቲ ውድድር ዝተረኽቡ ላዕለዋይ ኪኢላ ትምህርትን ስልጠናን በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ፅገሂወት ገ/ስላሴ ሓቢሮም።
ብተወሳኺ ድማ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘሎ ምንቅስቓስ ክለብ ግብሪ ንልምዓትን ከምዚ ዓይነት ብክፍለ ከተማ ደረጃ ዝካየዱ ውድድራት ሕቶን መልስን ኣብ ማሕበረሰብ ቤት ትምህርትን መላእ ከባቢ ሕብረተሰብን ኣብ እንታይነትን ኣድላይነትን ምኽፋል ግብርን ታክስን ግንዛበ ከምዘዕቢ ኣብቲ ውድድር ተረኺቦም ካብ ዝተሸለሙ ኣብያተ ትምህርቲ ሓደ ዝኾኑ ርእሰ መምህር 1ይ ብርኪ ካሌብ ኣካዳሚ መምህር ፀለላ ወ/ሚካኤል ምስ ገለፁ ንቐፃሊ’ውን ከምዚ ዓይነት ዝበሉ ተከታተልቲ ውድድራት ሕቶን መልስን ብክለባት ግብሪ ንልምዓት ንኽካየዱ ወሲኾም ሓቢሮም።
ደ/ከ/ስራሕርክብህዝቢበዓልመዚልምዓትእቶት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መበል 40 ዓመት በዓል ዓለም ለኸ ደ/ኣንስትዮ(ማርች 8) ምኽንያት ብምግባር ዘተ ፓነል ኣካይዱ።
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ሃገርና ንመበል 40 ዓመት ይኽበር ዘሎ በዓል ዓለም ለኸ ደቂ ኣንስትዮ(ማርች 8) “ሰናይ ምምሕዳር ብምንጋስ ማዕረ ተሰታፋይነትን ተጠቃምነትን ደቂ ኣንስትዮ ነረጋግፅ” ብዝብል መሪሕ ቃል ብድምቀት ከምዘኽበሩ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣፍሊጠን።
እቲ በዓል ርችት ብምውላዕ ዝተኸፈተ ኮይኑ፣ደቂ ኣንስትዮ ክልልናን ሃገርናን ኣብ ሕሉፍ ወታደራዊ ስርዓት ይበፅሐን ዝነበረ ድርብ ወፅዓታት ንምውጋድ ዋዕሮታት ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ናብ ቃልሲ ምስተፀምበራ ድሕሪ ሓደ ዓመት ልደት ህወሓት ብ1968 ዓ/ም ፈላሚ በዓል ዓለም ለኸ ደቂ ኣንስትዮ(ማርች 8) ከም ዘኽበራን ብምሕባር፤እዚ በዓል ኣብ ዝኽበረሉ ዘሎ እዋን ድማ ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ብዓፈንቲ ስርዓታት ይበፅሐን ንዝነበረ ድርብ ወፅዓን ዕብለላን ኣወጊደን መሰል ተጠቃምነትን ማዕርነትን ንምርግጋፅ ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ሂወት መስዋእቲ ዝሓቱ ዓውደ ውግኣት ተዋጊአንን ኣዋጊአንን እየን። ድሕሪ ዓወት ህወሓት/ኢህዴግ ድማ ሕገ መንግስታዊ መሰል፣ማዕርነትን ተጠቃምነትን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኢኮነሚያዊ፣ፖለቲካውን ማሕበራውን እናተረጋገፀ ዝርከብ ኮይኑ፤ ነዚ ሕዚ ተረኺቡ ዘሎ ሰላም፣ዲሞክራሲ፣ልምዓትን ህዳሰን ክልልናን ሃገርናን ኣብ ምቕፃል ድማ ደቂ ኣንስትዮ ከም ልማደን ኣብ እቲ ተወሊዑ ዘሎ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ቃልሲ ብፅንዓት ክቃለሳ ከም ዝግባእ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ብተወሳኺ ሓቢረን።
ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ኣብ ዘውዳውን ወታደራውን ስርዓታት ይበፅሐን ዝነበረ በደልን ወፅዓን ንምድምሳስ ዋዕሮታት ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ኣብ ዙርያ ውድብ ህወሓት ዓሲለን ኣብ ውግእ፣ትምህርቲ፣ሕክምና፣መቐሎ መሬትን ካልኦትን ኩለ መዳይ ቃልሲ ብፅንዓት ይውግና ከምዝነበራ ተጋዳሊት ሂወት ነጋሽ ነቲ ዝነበረ ሕሉፍ ታሪክ ኣዘኻኺረን።
ብተወሳኺ ቃልሲ ጀጋኑ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ብምዝካር ነዚ ሕዚ ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ረኺብናዮ ዘለና ሕገ መንግስታዊ መሰልን ማዕርነትን ብምዕታር ኣብ መስመር ዲሞክራሲ፣ልምዓትን ሰላምን ተሰሊፍና ህዳሴ ክልልናን ሃገርናን ክነረጋግፅ ይግባእ ክብላ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክኢላ ስርዓተ ፆታ ዝኾና ወ/ሪት ኣለም ኣሰፋ ብምሕባር ነቲ ፓነል/ዘተ/ ተወሰኽቲ ሓሳባትን ሪኢቶታትን ብምሃብን ቃል ብምእታውን ተዛዚሙ።
ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መበል 41 ዓመት ልደት ህወሓት በዓል 11 ለካቲት ምኽንያት ብምግባር ፓነል ብምክያድ ብድምቀት ኣብዒሉ።
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኸብሉ መበል 41 ዓመት በዓል ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ብድምቀት ብፓነል ኣኽቢሮም ውዒሎም። ስለዚ “ሓቀኛ ታሪክ 11 ለካቲት ነበረያ ነበረ ንከይኸውን ናይ ኩሉ እዋን ይኹን” ብዝብል መሪሕ ቃል መሰረት ብምግባር ሓቀኛ ታሪኽ ”ኣስከሬን ኣልቦ መስተንክራዊ መስዋእቲ ምዕቡል ህበይን ኣቦይ ገ/ማርያምን” ብምዕራፋት ተዋቒሩ መስተንክራዊ ፅንዓት ስውኣት ክልተ ገ/ማርያማት ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ብዝብል ኣብቲ ፓነል ብተጋዳላይ ተስፋሚካኤል ሃይሉ(ቐሺ) መተሓባበሪ ኬዝቲም ዓቀብቲ ሕግን ምርመራ ገበንን ብዝርዝር ቀሩቡ እዩ።
ኣብቲ ዘተ/ፓናል/ ክልተ ገ/ማርያማት ኣብ 1974 ዓ/ም ቀይሕ ኮኸብ ብዝብል መፀውዒ ዝፍለጥ 6ይ ወራር ግፍዓዊ ጭፍጨፋ ስርዓት ደርጊ ንመላእ ኤርትራ ደምሲስካ ህወሓት ንምድኻም ዝነበረ መበገሲ ዕላማ ስርዓት ደርጊ ብፅኑዕ ቃልሲ ተጋደልቲ ህወሓትን ክልተ ገ/ማርያማትን ድሌትን ባህግን ዑሱብ ሰራዊት ደርጊ ተቐምሲሉ/ተደምሲሱ ክተርፍ ክኢሉ ‘ዩ።
በዚ ምኽንያት ድማ ስርዓት ደርጊ ኣብ 6ይ ወራር ንዝበፅሖ ከቢድ ናይ ስዕረት ካባ ሕነ ንምፍዳይ ’ቅጣው’ ብዝብል ስም ዝፍለጥ ክፍለ ጦር ብኣንፈት ምዕራብ ትግራይ ኣትዩ ሓራ መሬት ትግራይ ንምሓዝን መዋፈርታት ህወሓት ንምድምሳስን ብ1975 ዓ/ም 7ይ ወራር ኣካይዱ ነይሩ።
ኣብ’ዚ ወራር እውን ዓወት ዝልማዶም ክልተ ገ/ማርያማትን ምሰ ካልኦት ንስርታት ሰራዊት ህወሓት ኣብ በርጌድ 43 ተሰሊፎም ነቲ ዝተሃንደደ ቢኤም 40 ኣፉ፣ናይ ናፓላት ተበራዒ ዓረርን ድሩዓት ታንኪታትን ዝተዓጀበ ዑሱብ ሰራዊት ደርጊ ካብ ቃፍታ ሑመራ እንተይ ሓለፈ ከም ዘለዎ ክሕምሸሽን ክድምስስን ገይሮም። እቶም ክልተ ገ/ማርያማት ድማ ምእንተ እቲ ህዝቢ፣እቲ ውድብ እቲ ፅሩይ መስመርን ክቡር ሂወቶም ከም ዝገበሩ ብነባር ተጋዳላይ ተስፋሚካኤል ሃይሉ ሕራነን ወነን ዘስንቕ ሓቀኛ ታሪኽ ተዘንቲዉ እዩ።
ነዚ መስተንክራዊ ሓቀኛ ታሪኽ መሰረት ብምግባር ድማ እቶም ኣብ እቲ ዘተ/ፓነል/ ዝተሳተፉ ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ሕቶታት ምስ ሓተቱ ነቶም ዝቐርቡ ሕቶታት ሕቶን መልስን ሓፈሻዊ መብርሂን ርኢቶታትን ተዋሂቦም እዮም። ብፍላይ ድማ እቲ መንእሰይ ወለዶ ነዚ መስተንክራዊ ታሪኽ ኣያታቱ ኣሰር ብምኽታል ኣብ ምጥፋእ ድኽነት ኣብ ዙርያ ውድብ ህወሓት ዓሲሉ ልምዓት፣ሰላምን ዲሞክራስን ህዳሴ ክልልናን ሃገርናን ኣብ ምርግጋፅ ነቲ ታሪኽ ክደግሞ ከም ዝኽእል ነባር ተጋዳላይ ተ/ሚካኤል ሃይሉ ወሲኹ ሓቢሩ።
ከምኡ ድማ ነቲ ”ፍትሒ ኣብ ዳዕሮ ተሪፋ” ኢሉ ዝዛረብ ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ብፍትሓውነት፣ብቅንዕና፣ብተኣማንነትን ብዘይምንም ኣድልዎን ግልጋሎት ብምሃብ ሙሉእ ሰናይ ምምሕዳር ብምንጋስ ሕዚ እውን ከም ልማድና መመሊስና ተደራረብቲ ዓወታት ክነመዝግብ ከም ዝግባእ ብምሕባርን ዳግም ብስም ሰማእታትና ቃል ብምእታውን እቲ ዘተ/ፓነል/ ተዛዚሙ።
ኣብ ኣወሳስና ግብርን ታክስን መሰረት ዝገበረ ስልጠና ተዋሂቡ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ 1ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን 5 ዓመት ብውዑይ ኩነታት ዛዚሙ ኣብኡ ዝነበሩ ጥንኩራትን ድኹማትን ጎንታት ገምጊሙ 2ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ብምድላው ዝነበርዎ ናይ ኣፈፃፅማ ጥንኩር ጎንታት ብምጉልባት መደባት ትልሚ 2008 ዓ/ም ብምውፃእ ኣብ ሰፊሕ ምርብራብ ከምዝርከቡ ተወካሊ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን መተሓባበሪ ኬዝቲም ትምህርትን ስልጠናን ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ ኣገንዚቦም።
በዚ መሰረት እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ቃልሲ ፍትሓዊ ዝኾነ ግብሪ ምውሳንን ምእካብ ተጠናኺሩ ንክኸይድ እቶም ዝራኣዩ ዘለዉ ፀገማት ብስልጠና መልክዕ ክፍትሑ ስለዘለዎም ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻኽባን ግብርን ታክስን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተሰርሑ ስራሕትን ዘጋጥሙ ፀገማትን ብምፍላይ መድረኻት እናፈጠርካን ነቲ ሕብርተሰብ እናሳተፍካን ኣብ ምርድዳእ መሰረት ዝገበረ ስራሕቲ እናተሰርሑ መፂኦም እዮም። እቶም ዝተጀመሩ ፅቡቓት ስራሕቲ ኣጠናኺርካ ንምቕፃል ኣብ ኣሰራርሓ ንዝተርኣዩ ክፍተታት ንምፅባብን ናብ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባን ናብ ዝተመጣጠነ ክእለትን ፍልጠትን ንምምፃእ ብምሕሳብ ን529 ኪኢላታት ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን፣ ትምህርትን ስልጠናን ኣመራርሓ ስራሕቲ ስግኣትን ንዝተውፃእፅኡ ሰራሕተኛታት ካብ ለካቲት 20-24/2008 ዓ/ም ተግባር መሰረት ዝገበረ ስልጠና ብውዑይ ዝኾነ ተሳትፎን ምይይጥን እናተሰነየ ከምዝተውሃበ መተሓባበሪ እቲ ስልጠና ኣይተ ኣፈወርቂ ታካ ሓቢሮም።
እቲ ስልጠና ዘድሃበሎም ዛዕባታት ኣብ ኣሰራርሓ ምሕደራ ግብርን ታክስን፣ኣብ ኣፈፃፅማ ምርመራ ሒሳብ መዝገብን ካልኦትን ካብ ከተማ ናብ ከተማ ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ኣፋላላይ ምህላዉ ካብ ብዑደት ዝተረጋገፀ ክፍተት መሰረት ዝገበረ ነዚ ነዚ ኣፈላላይ እዚ ንምፅባብ ዝዓለመ እቲ ስልጠና ክወሃብ ግድን ከምዝኾነ ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ ወሲኾም ሓቦሮም።
ኣብ መወዳእታ ሰልጠንቲ ነቲ ካብ ስልጠና ዝረኸብዎ ዓቕሚ ተጠቒሞም መደባቶም ከምዘዐወቱ ስራሕቲ ክትትልን ቁፅፅርን ብምጥንኻር ብመምርሒ ሜላ ኣፈላልያ ኦዲት በቢ ብርኩ ብምፍላይ ልምዓታውያን ከፈልቲ ግብሪ እናበረታታዕና ክራይ ኣከብትን በለፀኛታትን ድማ ብምእራምን ብሕጊ ክሕተቱን ናይ ምግባር ስራሕቲ ብተወፋይነትን ተኣማንነትን ዓቕምና ፀንቂቕና ብምስራሕ ዝተወዘፈ ሒ/መዛግብቲ ኣብዚ በጀት ዓመት ክነፅፍፍ ቃል ንኣቱ፣ስርዓት ምሕደራ ግብርን ታክስን ባዕልና ብዝግባእ ብምርድዳእን ንመዳርግቲ ኣካላትን ከፈልቲ ግብርን ጠቕላላ ክፋል ሕብርተሰብን ግንዛበ ክፈጥር ብምግባር ምዕሩይ ምሕደራ ግብሪ ንምርግጋፅ ኣበርቲዖም ከምዝሰርሑን ካልኦትን ዝሓዘ በዓል 7 ነጥቢ መግለፂ ቅዋም ብምውፃእን ብዓወት ተዛዚሙ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ኣፈፃፅማ መደባት ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት 2008 በጀት ዓመት ገምጊሙ
በዓል መዚ ልምዓት ምስ ሓለፍትን መተሓባበርትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ገምጋም ኣፈፃፅማ መደባት ቀደማይ ፍርቂ ዓመት ዘካየደ ኮይኑ ኣብዚ ፍርቂ ዓመት ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ንምዕዋት ካብ ክልል ጀሚሩ ክሳብ መሓውር ወረዳታትን ከተማታትን፣ ኬዝቲማትን ውልቀ ክኢላታትን ማሕንቖታት ዘነፀረ ብስርዓት ውፅኢት ተኮር ዝተቃነየ ትልሚ 2008 በጀት ዓመት ብምውፃእ መደባት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ተጠናኺሩ ከም ዝተሰርሐሉ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ካብቲ ዘውፅእኦ ዓመታዊ ትልሚ ብፍሉይ ትልሚ ሰናይ ምምሕዳር፣ መኮነን ስነ-ምግባርን ስርዓተ-ፆታን ዓርሱ ክኢሉ ክወፅእን ካብ ምግባር ሓሊፉ ተግባር መሰረት ዝገበረ ህንፀት ብዓርሰ ምምህሃርን ኣቢሎም ኣዋጃት፣ደንብታት፣ መምርሕታትን ግብሪ ምይይጣት ብምክያድ ብመዓልታዊ ልውውጥ ሓበሬታን መደጋገፊ ኔትዎርክ እናተሓጋገዙ ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ናብ ተመሳሳሊ ዓቕምን ክእለትን ክመፁን በዚ ኣቢሎም’ውን ስሉጥ ግልጋሎት ክህቡን ከም ዝኸኣሉ እተን ዋና ዳይሬክተር ብተወሳኺ ገሊፀን።
ከም በዓል መዚ ኣብ 2008 በጀት ዓመት ኣብ ቁልፍን ዓበይትን ዝተትሓዙ መደባት ንምዕዋት ኣተሓሳስባን ተግባርን ክራይ ኣካብነት ብምድኻም ብኣወሃህባ ግልጋሎትናን ብንእክቦ እቶት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኮይኑ ንመሳለጢ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ሃገርናን ክልልናን ንኽውዕል ካብ ክልል ጀሚሩ ክሳብ መሓውር ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ኣብ 58 ዋህዮታትን 183 ኔትዎርክታትን ተወዲቦም እናተሃናነፁን እናተደጋገፉን ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታ ብምጥንኻር ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 2008 በጀት ዓመት ንከፈልቲ ግብሪ ደገፍን ክትትልን ብምግባር 126‚413 ነጋዶን ገዛ መካረይትን መዓልታዊ መፅናዕትን ዝተኻየደሎም እንትኸውን ን13‚657 ከፈልቲ ግብሪ’ውን ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተሰነየ መለለዪ ቑልፊ ከፈልቲ ግብሪ ተዋሂቡ’ዩ።
ምስ ምትእትታውን ምጥቓምን መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ተተሓሒዙ’ውን ዘመናውን ፅሬቱ ዝተሓለወን ኣተኣኻኽባ እቶት ክህሉ ካብ ምግባር ሓሊፉ ፍትሓዊ ግብሪ ብምውሳን ስሉጥን ፅፉፍን ግልጋሎት ንምሃብ 5‚757 መሽናት ተኣታትየን ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ እንትኾና 14‚843 ከፈልቲ ግብሪ ብርኪ ሀንለን ሒሳብ መዝገብ ብምሓዝ ሕትመት ወሲዶም እናሰርሑ ከም ዘለዉ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣፍሊጠን።
ኣብ መወዳእታ እቲ ገምጋም ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሓልሓሊፎም ዝረኣዩ ክፍተታት ብፍላይ ኣብ መዓልታዊ መፅናዕቲ ፍትሓውነት ምጉዳልን ብእዋኑ ክንኸፍሎ ዝግባእ ግብሪ ወሲንካ ክኸፍል ኣብ ምግባር ዝረኣዩ ሕፅረታት ኣብ ዝሓፀረ እዋን ክፍትሑ ከም ዘለዎም ብምርድዳእ ንቐፃሊ ጠመተ ዘድልዮም መደባት ብምንፃር ተዛዚሙ እዩ።
ሃይላይ ኪሮስ
ላዕለዋይ ክኢላ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
More Articles...
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 66 guests and no members online


text:
መራሕቲ ተነሓናሕቲ ፖለቲካዊ ጉጅለታት ሱምሊያ ዝበነ ስልጣን መሰጋገሪ መንግስቲ ምስኣብቅዐ ንዘጋጥሙ ኣገደስቲ ዛዕባታት ንምፍታሕ ምስ ዓለምለኸ ኣደራደርቲ ተራኺቦም እናተዘራረቡ እዮም።
ኩሎም ሱማሊያዊያን ላዕለዎት ፖለቲካዊ መራሕቲ ኣብቲ ንኽልተ ማዕልታት ዝፀንሕ ዕፁው ኣኼባ ይሳተፉ ኣለው።ፕሬዝዳንት ሱማሊያ ሸኽ ሸሪፍ ኣሕመድ፡ቀዳማይ ምንስተር ዓብዲወሊ መሓመድ ዓሊ ከምኡ’ውን ኣፈጉባኤ ፓርላማን ንዓርሳ ከምሃገ ናይ ዝኣወጀት ፑንትላንድ ፕሬዝዳንትን ኣብቲ ኣኼባ ይሳተፉ ኣለው።ኣብ ሱማሊያ ዝፀንሐ ቅልውላው ንኸብቅዕ ድልየት ዘለዎም ካልኦት ኣካላትን ኣብቲ ኣኼባ እናተሳተፉ እዮም።
እቲ እማመ ከም ኖተግቲ ዝተቐበሮ ማይዳ ብተባራዕቲ ዛዕባታት ዝተመልአ እዩ ክብሉ ሓደ ዲፕሎማሰኛ ይዛረቡ።ካብቶም ተባራዕቲ ዛዕባታት ሓደ ካብ ኩሎም ሱማሊያዊያን ተነሓናሕቲ ዓሌታት ምምራፅ 825 ዓብየቲ ዓዲ ዝምልከት ጉዳይ እዩ።እዚ ጉጀለ ዓበየቲ ዓዲ ንሕገ መንግስቲ ከፅድቕን ድሕሪ መሰጋገሪ ናይ ዝህሊ ፓርላማ ክመርፅን እዩ።ፓርላማ ዝቕፅል 15 ሰኒ ኣ/ፈ ንክምረፅ እቲ እማመ ይፅውዕ።
ቀዳማይ ምንስቴር መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ዓብዲወሊ መሓመድ ዓሊ ኩሎም ፓርትታት ብቅንዕኛ እንድሕር ተደራዲሮም ኣብቲ ዝተቐመጠሉ ናይ ግዜ ሰሌዳ ክሳኻዕ እዩ ክብሉ እምነቶም ይገልፁ።
እቶ ቀዳማይ ምንስቴር ቅድም ክብል ኣብዝሃብዎ ቃለመጠይቕ ነቲ ናይ ነሓሰ መፅብዓ ምርጫ 825 ዓበይቲ ዓዲ ወሳኒ እዩ ክብሉ ተሰሚዖም ኣለው።
ሓላፍነት መሰጋገሪ መንግስቲ ንኸብቅዕ 90 ማዕልታት ኣብዝተተፈሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኩሎም ወገናት ኣፈላልዮም ንምፍታሕ ኣበርቲዖም እናሰርሑ ይርከቡ።


text:
ሻምፕዮን ኣፍሪቃ 2013 ዝኾነት ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ ኤርትራ
ብዓወት ናብ ሃገራ ተመሊሳ
ብድራር ፍሰሃየ
ካብ 29 ሕዳር ክሳብ 5 ታሕሳስ 2013 ኣብ ሻርም-ኣልሸክ (ምስሪ) ኣብ ዝተኻየደ 9ይ ሻምፕዮና ቅድድም ብስክለታ ኣፍሪቃ ተሳቲፋ ንራብዓይ ተኸታታሊ ዓመታ ጎብለል መላኣ ኣፍሪቃ ዝኾነት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ትማሊ ሰኑይ 9 ታሕሳስ 2013 ምሸት ብዓወት ናብ ሃገራ ተመሊሳ።
እታ ሃገራዊት ጋንታ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓትሉ ሰዓት ብኮሚሽነር ስፖርት ኤርትራ ሜጀር-ጀነራል ሮመዳን ዑስማን ኣወልያይ ዝምርሑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስፖርት ኤርትራን፣ ኣባላት ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ፣ ኣሰልጠንቲን ቤተሰብ ስፖርትን ንኹሎም ኣባላታ ኣኽሊል ዕንባባ ብምብርካት ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሮምላ። ነዛ ኣብ ናይ ደቂተባዕትዮን ደቀንስትዮን ውድድራት ኣንጸባራቒ ዓወት ዘመዝገበት ሃገራዊት ጋንታ ድማ ብሰሉስ 10 ታሕሳስ 2013 ድ/ቀትሪ ካብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ተበጊሱ ብዓበይቲ ጎደናታት ከተማ ኣስመራ ሓሊፉ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ዝተዛዘመ ብባህላዊ መደብ ዝተሰነየን ብኣሽሓት ዝቑጸር ኣፍቃሪ ስፖርት ዝተሳተፎን ወግዓዊ ስነ-ስርዓት ምቕባል ተኻይዱላ ኣሎ።
ኣብቲ ሓለፍቲ ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ፣ ኣባላት ፈደረሽን ቅድድም ብስክለታን ማህበረሰብ ስፖርትን ዝተረኽብሉ ድሙቕ ጽንብል ኣብ ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ሓላፊ ምክትታል ንጥፈታት ሃገራዊ ኮሚቴ ኦሊምፒክን ሃገራውያን ፈደረሽናት ስፖርትን ኮሎ/ሰለሙን ስዩም ተቐዳደምትና ከምቲ ኣብ ምብጋሶም ዓወት ሒዞም ክምለሱና ቃል ዝኣተውዎ ንሃገርን ህዝብን ዘሐብን ዓወት ሒዞም ምምላሶም ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዮሃና ድሕሪ ምባል ኣብ ቀጻሊ ዘካይድዎ ውድድራት ዓወትን ኣሳልጦን ክገጥሞም ሰናይ ምንዮቱ ብስም ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ኣቕሪቡ።
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ


text:
ዓቕሚ ምልቓሕ ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ ይዓቢ ኣሎ…
መቐለ ሕዳር 20/2010(ድወት) ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ ንደንበኛታቱ ልዕሊ 159ቢልዮን ቅርሺ ከምዘለቕሐ ሓቢሩ።
ምኽትል ፕረዝደንት ምምሕዳር ሓይሊ ሰብ እቲ ባንኪ ኣይተ ሰይፉ ቦጋለ ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ዓቕሚ ገንዘብ እቲ ባንኪ እናዓበየ ምምፅኡ ሓቢሮም።
ኣብ 2011ዓ.ም ፈረንጂ ዓቕሚ ምልቓሕ እቲ ባንኪ ትሕቲ 16ቢልዮን ዝነበረ እንትኾን ኣብ 2017ዓ.ም ፈረንጂ ግና እቲ ባንኪ ንልምዓት ፕሮጀክት፣ ንትካላት ውልቀን መሰል ስራሕቲ ዘለቅሖ መጠን ልዕሊ 159ቢልዮን ቅርሺ ምብፅሑ ሓቢሮም።
እቲ ባንኪ ኣብ መላእ ሃገር እታ ሃገር ተበፃሓይነቱ ንምስፋሕ በቢዓመቱ 150 ጨንፈራት ንምኽፋት ብመሰረት ስትራቴጂ ትልሚ ሓሙሽተ ዓመት እናሰርሐ ምዃኑ ኣይት ሰይፉ ሓቢሮም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን እቲ ባንኪ ንዓብይ ግድብ ህዳሰ፣ ንግቤ ሰለስተ፣ ንገናሌ ዳዋ፣ ንኣዳማ መፈልፈሊ ሓይሊ ንፋስ፣ ንጣናን በለስን ፕሮጀክትታት ብምድጋፍ እናገበሮ ዘሎ ኣበርክቶ ልዑል ከምዝኾነ ኣመልኪቶም።


text:
ሆስፒታል ከተማ ዓዲግራት ዝነበሩኒ ሕመቓት ክኣሊ እየ ኢሉ
መቐለ መጋቢት 03/2010(ድወት) ኣብ ሆስፒታል ከተማ ዓዲግራት ንዝነበረ ብለሹው ምሕደራን ግዕዝይናን ዝምጥን ስጉምቲ ከም ዝወሰደን ብሕጊ ክሕተቱ ዝግበኦም ኣካላት ድማ ብሕጊ ንክሕተቱ ከም ዝተወሰነን ምምሕዳር ዞባ ምብራቕ ትግራይ ገሊፁ፡፡
ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ምብራቕ ኣይተ ወልደኣብርሃ ገብረፃዲቕ ንድምፂ ወያነ ትገራይ ከምሓበሩልና ልዕሊ 200 ሰራሕተኛታት እቲ ሆስፒታል ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ብሓባር ኣብ ዙርያ ኣወሃህባ ኣገልግሎት፤ምሕደራን ኣጠቃቅማ ሃፍትን ንብረትን እቲ ሆስፒታል ክግምግሙ ቀንዮም እዮም፡፡
ብመሰረት እዚ ኣብቲ ሆስፒታል ዝርከቡ ኪኢላታት ዕደጋ ምሰ ኣዝማዶም ብምምሽጣር ሃብትን ንብረትን ክባኽን ይገብሩ ከም ዝነበሩ፣ ኣካላት ኣመራርሓ ኣብ ክንዲ ሰራሕተኛታት እቲ ሆስፒታል ኣተሓባቢርካ ህዝቢ ዝዓግበሉ ኣገልግሎትት ምሃብ እቲ ሰራሕተኛ ብኔትዎርከ ተጠላሊፉ ነኒባዕሉ ክተሓላሎን ክጠራጠርን ክስርሑ ምፅንሖም ፣ብተወሳኺ ድማ እቲ ሆስፒታል ኣብ ክንዲ ነቲ ነባራይ ህዝቢ ዝምጥን ቀረብ ኣፋዉስን ግልጋሎትን ክህልዎ ፃዕሪ ምክያድ ኣብ ደጋዊ ፅባቐ እቲ ሆስፒታል ክተመላኽዕ ምዉዓል፣ ንሕቶ ህዝቢ ክብሪ ሂብካ ምላሽ ዘይምሃብን ካልኦት ጉድለታት ነይሮምዎ እዮም ተባሂሉ ኣሎ፡፡
ነዚ ስዒቡ ነፈሲ ወከፍ ሰራሕተኛ እቲ ሆስፒታል ንነብሱ ቀሊዑ ብዘካየዶ ገምጋም መሰረት 52 ሰራሕተኛታት እቲ ሆስፒታል ክጥንቀቑ ፣ሰለስተ ሰራሕተኛታት ካብ ኣባልነት ዉድብ ህወሓት ክእለዩ ንዝፈፀመዎ ጥሕሰት ኣሰራርሓ ብሕጊ ክሕተቱን፣ ካልኦት ክልተ ኣባላት ዉድብ ድማ ካብ ኣባልነት ክባረሩ ከም ዝተገበረ ኣይተ ወልደኣብርሃ ኣረዲኦም፡፡
ሆስፒታል ከተማ ዓዲግራት ፀገም ጥዕና ዘለዎም ነበርቲ እቲ ከባቢ ዝሕከምሉ ዘይኮነስ መአከቢ ጉሓላሉ ኣከብቲ ክራይን ማእከል መጠቓቕዒ ከም ዝነበረ ምምሕዳር እቲ ዞባ ኣብቲ መድረኽ ይቐርቡ ብዝነበሩ ሓሳባት ምሰ መላእ ተሳተፍቲ ደምዲምና ኣለና ዝበሉ ኣይተ ወልደኣብርሃ ስለዝኾነ እቲ ሆስፒታል መሊኡ ክሳብ ዝፀሪ ምምሕዳር ዞባ ብቐፃሊ ዘድሊ ክትትልን ደገፍን ብምግባር ህዝቢ ዝዓግበሉ ትካል ንክኸዉን ከም ዝሰርሕ ተዛሪቦም፡፡


text:
ብዘይፍቓድ ምርመራ ኤች ኣይቪ ክካየድ’ዩ
መቐለ ነሓሰ 10/2009(ድወት) ፕረዝደንት ዛምብያ ምርመራ ኤች ኣይቪ ብዘይፍቃድ ተሓከምቲ ክካየድ ኣዚዞም፡፡
ከምቲ ንሕማም ዓሶን ካልእን ፍቃድ ዘይሕተቶ ንምርመራ ኤች ኣይቪ’ውን ፍቃድ ክሕተት ኣይግባእን፡፡
ብርግፅ ገለ ኣካላት ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ክብልዎ ይክእሉ’ዮም ግን ሰኣን ምርመራ ፍቋደኝነት ሂወት ክጠፍእ ስለዘይብሉ ዝኮነ ይኩን ተሓካሚ ፈቐደ ኣይፈቐደ ምርመራ ኤች ኣይቪ ክግበረሉ ይግባእ ኢሎም ፕረዝደንት ኢድጋር ሉንጉ፡፡
ሐዚ ኣብ ዛምብያ ምርመራ ምክርን ክንክንን ኤች ኣይቪ ኤድስ ግድን’ዩ ኢሎም፡፡
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዓለም ግን ሓካይም ንተሓከምቲ ብዛዕባ ዝገብሩሎም ምርመራ ብፍላይ ድማ ምርመራ ኤች ኣይቪ ከፍልጥዎም ወይ ክሓትዎም ስነ-ምግባር ሕክምና’ዩ፡፡
ትካል ጥዕና ዓለምን ትካል ምቁፅፃር ኤች ኣይቪ ውድብ ሕቡራት መንግስታት’ውን ኣገዳዲ ምርመራ ኤች ኣይቪ ብትሪ ከምዝቋወምዎ ይፍለጥ፡፡(ኣፍሪካ ኒውስ)


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
- Details
- Hits: 2493
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንኣመራርሓ ኣካላት ግንዛበ መዕበዪ ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ።
መደባት ልምዓት እቶት ብተሳትፎ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላት ንምዕዋት ኣብ ሕጋዊ ማዕቀፍ ግብሪ፣ ረብሓታትን ኣድላይነትን ግብሪ፣ መሰረታዊ ባህርያትን መትከላትን ስርዓት ግብርን ታክስን፣ መሰረት ዝገበረ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠና ንኣመሓደርትን ከንቲባታትን፣ ምኽትል ኣመሓደርቲ ዞባታትን ሓለፍቲ ልምዓት ከተማን ከም ዝተውሃበ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ዕላማ እቲ ስልጠና’ውን ስትራተጂካዊ መበገስታት ልምዓታዊ ስርዓት ግብሪ ብምጥንኻር እቶት ውሽጢ ዓዲ ከዕቢ፣ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት፣ ትካላት መሰረተ ልምዓት፣ ማሕበራዊ ግልጋሎት ብውሽጣዊ ዓቅምታትና ክህነፁ፣ ወፃኢና ብባዕልና ክሽፈን ዘኽእል ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ተቐሪፁ ኣብ ኣወዳድባ፣ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብርን ታክስን ብተደጋጋሚ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠናታት ብምውጋን ስሉጥን ፅፉፍን ግልጋሎት ንምሃብ ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ብቐረባ ብምድግጋፍ እናሰርሐ ዝርከብ ኮይኑ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ምቹው ኩነታት ብምፍጣር ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻክባን ግብሪ ፍትሓውነትን ሚዛናውነትን ብምንጋስ ክፍተታት ኣወሃህባ ግልጋሎት ብዝቀርፍ መንገዲ ይስርሐሉ ከም ዘሎ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ገሊፀን።
መደባት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ብምድኻም ብንእክቦ እቶት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኮይኑ ንመሳለጢ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ሃገርናን ክልልናን ንኽውዕል ንከፈልቲ ግብርን ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ስልጠናታት ካብ ምሃብ ብተወሳኺ ብቀረባ ተዋዲድካ ምስራሕ ዝተጀመረ ዋላካ እንተኾነ ኣብ ዝኸፈአ ምጭብርባርን ግብሪ ንዝተዋፈሩ ብተደጋጋሚ ሕጊ ዝጥሕሱን ቅብሊት ንተጠቃሚ ሕ/ሰብ ዘይህቡን ከፈልቲ ግብሪ ግንዛበ ናይ ምዕባይ ስራሕቲ ብምቕዳም እቲ ሕጊ ዝፈቕዶ ስጉምቲ ክውሰደሎም ከም ዝግበር እተን ዋና ዳይሬክተር ብተወሳኺ ሓቢረን።
ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና ብወገኖም በዓል መዚ ልምዓት እቶት ኣብ ስርዓት ግብርን ታክስን ዝርኣዩ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ንበይኑ ከዳኽሞ ስለዘይኽእል እቶም ኣመራርሓ ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ብምዃን ስራሕቲ ክላስተር ብምጥንኻር ተዋዲዶም ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትዮም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡


text:
ልምዓታዊ ገስጋስ ሓንቲ ሃገር ኣብ ጻዕርን ውህደትን ህዝባን መንግስታን ከም ዝሙርኮስ ዝከሓድ ከምዘይኮነ ብዙሓት ዝሰማማዕሉ ሓቂ’ዩ፡፡
ፍልጠት ዝተዓጠቐ ዜጋ ዘለዋ ሃገር ድማ ናህሪ ገስጋስ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ኣብ ተርታ ዝማዕበላ ሃገራት ክስርዓ ዝለዓለ ተራ ይጻወት፡፡
ብመሰረት ክኢላታት ስነ ህዝቢ፡ ህዝቢ ንትምህርቲ ልዑል ቆላሕታ ብምሃብ ተሳታፊ ክኸውን እንተኾይኑ፡ ብመንግስቲ ሙቹእ ባይታ ክንደፈሉ ኣለዎ፡፡
ሰላም ወሰናይ ዝኸበርኩም ሰማዕትን ተኸታተልትን ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ኣብ ሬድዮ ወጋሕታ ከመይ ቀኒኹም፡፡
ጽላት ትምህርቲ ሃገርና ከም ሽንቲ ገመል ኣብ ዘመነ ኢሳይያስ ንድሕሪት ይጉተት ምህላው ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ይምስክሮ ’ሎ፡፡
ናይ ሎሚ ሓሙስ 30 ሕዳር 2017 ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜናና ድማ ኣብ ዙርያ’ዚ ዘድሃበ ክኸውን ’ዩ፡፡
—————————————/////////////////—————————————
ትምህርቲ ብርሃን ኣእምሮ ደቂ ሰብ ምዃኑ ሙሁራት ይዛረቡ፡ ዘይተማህረ ኣየድሕን ዘይተወቕረ ኣየጥሕን ዝብል ጽኑሕ ምስላ ወለዲ ድማ ንረብሓ ትምህርቲ ኣጉሊሑ ዘርኢ ከምዝኾነ’ዮም ዝጠቕሱ፡፡
ሙቹእ ናይ ትምህርቲ ባይታ ዝተፈጠረሉ ዜጋ፡ ከኣ ብክፉት ኣእምሮ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ንቕሓት በጺሑ ንባዕሉ ረቢሑ ንሃገሩን ህዝቡን ’ውን ዝተርፍ ጸጋ ኣለዎ፡፡
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግና እዚ ዕድል ንህዝብና ክፉት ከይከውን ብመላኺ ኢሳይያስ ተፈሪዱዎ ይርከብ፡፡
ብመሰረት ዝተፈላለዩ ጸብጻባት፡ ኣብ ኤርትራ ልዕሊ ኣብያተ ትምህርቲ ንኣብያተ ማእሰርቲ ቆላሕታ ይወሃብ፡ እቲ ዝርካቡ ዝተማህረ ድማ ዘይሽሙ ቅጽል ይልጠፈሉ ተጋሒጡ ድማ ናብዘን ኣብያተ ማእሰርቲ ክዳጎን ብመላኺ ጉጅለ ኢሳይያስ ይፍረደሉ፡፡
ብህይወት ናይ ምንባር፡ መጽለልን መሰረታዊ ድልየታትን ናይ ምርካብ ገለ ካብ ረቛሒታት ሰብኣዊ መሰል ኮይኖም፡ ናይ ምምሃር፡ ናይ ምስራሕ፡ ምምራጽ ወዘተ ድማ ዲሞክራስያዊ መሰላት’ዮም፡፡
እዞም መሰላት እዚኦም ዝተነፍገ ህዝቢ ድማ ልዕሊ ምውታት ትሕቲ ህሉዋት ይነብር ከም ዘሎ ’ዮም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ዝገልጹ፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ድማ ኣብ ዘመነ መላኺ ኢሳይያስ ነዚኦም ቅድም ክብል ዝተገልጹ መሰላት ስኢኑዎም ምህላው’ዮም ዝሕብሩ፡፡
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ግና ንሃጓፋቱ ብቅንዕና ዓቢሱ መሰል ዜጋታት ክሕሉ ባህርያቱ ዘፍቅደሉ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ክንድኡ ነቲ ብዱል ህዝቢ ዓይኑ ዓሚቱ ኣይተበደልካን ሓንቂቕካ ዝብል መግለጺታት ብልሳን መራሒኡ ውልቀ መላኺ ብተደጋጋሚ ዘሽካዕልለሉ ተሰሚዑ’ዩ፡፡
ኣብ ትሕቲ መላኺ ኢሳይያስ ዝርከቡ ስማዊ ሚኒስተርነት ዝለበሱ ብሕልንኦም ዘይምርሑ ሰበስልጣን’ውን እንተኾኑ ንቃላት ኢሳይያስ ልክዕ ከም ቃላት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም ዘለዎ ክደጋግምዎ ይስምዑ ምህላዎም ብስፍሓት ይዝረበሉ’ሎ፡፡
የማነ ገብረኣብ ማንክን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ዑስማን ሳልሕን ንቃላት እቲ መላኺ ብምድጋም ፍሉጣት ካብ ዝኾኑ ሰበስልጣን ብቀንዲ ተጠቀስቲ ምንባሮም’ዩ ዝፍለጥ፡፡
ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሮም ግን ሓድሕዶም ዘውጽኡዎ ቃላት ነንባዕሉ ዝጋጮ ኮይኑ’ሎ፡፡
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ኣብ ዙርያ ትምህርቲ ኣድሂቡ መግለጺ ክህብ ኣብ ዝፈተነሉ እዋን ኣብዚ ሕጂ እዋን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ዝቦኸረ፡ ተማሂሩ ስራሕ ዝሰኣነ፡ ፈቖድኡ ኮለል ዝብል ከም ዘየልቦ ተዛሪቡ ነይሩ፡፡
እዚ ግን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ንዘለዎ ንዕቐት ኣጉሊሑ ዘርኢ ከም ዝኾነን ’ዮም ዜጋታትና ዝገልጹ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከባ ዜጋታትና ዝተዓቖቡለን መዓስከራት ስደተኛታት ንኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ኣብ ሃይማኖት ዝኹንን፡ ነቲ ብ31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ኣስመራ ኣኽርያ ዝተኻየደ ሰላማዊ ህዝባዊ ተቓውሞ ድማ ዝድግፍ ውዕውዕ ሰላማዊ ሰልፊ ከም ዝተኻየደ ዝዝከር ኮይኑ ንዘይቅርዑይ ምሕደራ ህግደፍ ብምቅዋም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገረ’ሞ ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ተሳታፊ ዝነበረ ዜጋ ንግህሰት መሰል ኣብ ሃገርና ኣብ ጽላት ትምህርቲ ዝወርድ ዘሎ በደል ድማ ብፍላይ ብምረት ክገልጽ ፈቲኑ ነይሩ፡፡
ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ’ውን ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ብ10ታት ኣሽሓት መንእሰያት ብሰንኪ ዘይብቑዕ ምሕደራ ባኺኖም ኣብ ጎደናታት ተሰጢሖም ምህላዎም ምስቲ ስደተኛ ዜጋታት ዝሃቦ ሓሳብ ተሰማሚዑ ነይሩ፡፡
ኣብ ቀረባ መዓልታት /25 ሕዳር 2017 ምዃኑ’ዩ/ 10 መምህራን ተወዲቦም ብሓደ መዓልቲ ናብ ኢትዮጵያ ምስጋሮም ድማ ነዚ ብኽነት ዝምስክር’ዩ፡፡
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ንትምህርቲ ብዝነፈጎ ቆላሕታ ዜጋታት ተስፋኦም ጸልሚቱ ኣብ ሃገር ናይ ምንባር ሽውሃቶም ተዓጽዩ ናብ ስደት ከም ሕሱም ክውሕዙ ምኽንያት ይኸውን ብምህላው እምበኣር እቲ እንኮን ዘላቒ ፍታሕ ነቲ ጠንቂ ምእላይ ምዃኑ’ዮም ዜጋታትና ዝመኽሩ፡፡


text:
ብእግዚኣብሔር እኣምን – ጸሎት – ሃይማኖት ብምልኡ ተመሊስና እንተረኣና ኩሉ ብዛዕባ እግዚኣብሔርን ዕብየቱን ይዛረብ። ብዛዕባ ሰብን ብዛዕባዚ ዓለምን እንክዛረብውን እንተኾነ፤ ውትሩ ምስ እግዚኣብሔር ብዘለዎ ርክብን ምትእስስሳር እዩ ዝዛረብ። እቲ ኩሉ ናይ ጸሎት ሃይማኖት ካሊእ ዓናቅጽ ድማ ኣብዛ ቀዳመይቲ ዝተመርኮሰ እዩ። ማለት ኩሉ: ንእግዚኣብሔር ንምፍላጥ፤ ከምቲ ንሱ ባዕሉ ብቐጻሊ ንደቂ ሰባት ርእሱ ዝገለኅጸሎም: ገቢርና ብዝበለጸ ንምፍላጡ ዚሕግዘና እዩ። ስለዚ ንሕና ክሉና ካብዚ ጸሎትን ትምህርትን ተበጊስና ቅድሚ ኩሉ ኣብ እግዚኣብሔር እምነትና ክንገልጽ ይግበኣና። ኣብቲ ሓደ ኣምላኽ ዝኾነ ፈጣሪና ክንአምን።
ኣብ ጸሎት ሃይማኖት እግዚኣብሔር ኡንኮ ምኻኑ ይእመንን ይገልጽን ። ሓደ ኣምላኽ ጥራሕ ከኣ ኣሎ። እግዚኣብሔር ብባህሪኡ ብህላዌኡን ኩነቱን ሓድ ምኻኑ ሃይማኖት ክርስቲና እምነቱ ይገልጽ። እዚ ኸኣ ንሱ ባዕሉ እግዚኣብሔር ነቲ ሕሩይ ዝኾነ ሕዝቢ እስራኤል ርእሱ ኪገልጸሉ እንከሎ እቲ ኡንኮ ንብሕቱ ምኻኑ እዩ ዝገልጸሉ። ኦ እስራኤል ስማዕ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ በይኑ እግዚኣብሔር እዩ፤ ንስኻ ድማ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ንፍስኻን ብኹሉ ሓይሊኻን ኣፍቅሮ። ዘዳ. 6: 4-5 ነዚ ቃል እዚ እንደገና መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ቀዳማይ ትእዛዛ ገቢሩ የቕርበልና። ኣብ ወንጌል ማርቆስ ካብቶም መማህራን ሕጊ በቲ መልሲ ናይ መድኅኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ተደኒቑ ኣየነይቲ ትእዛዝ ትዓቢ ንዝብል ሕቶ እንክሓትት: መድኅኒና ኢ. ክርስቶስ ከምዚ እንዳበለ ይምልስ፦ “እታ ቀዳመይቲ እዚአ እያ፥ ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ንሱ በይኑ እግዚኣብሔር እዩ። ንእግዚኣብሔር ኣምላኽኻ ብምሉእ ንብኻን ብምሉእ ነፍስኻን፥ ብኹሉ ኣእምሮኻን ብኹሉ ሓልኻን ኣፍቅሮ” ኣንዳበለ ይምልሰ። ማር 12. 28-30 ብነብያት ገቢሩ ኸኣ፤ ንህዝቢ እስራኤልን ንኹሎም ሕዝብታትን ናብኡ ናብቲ ኡንኮን በይኑን እግዚኣብሔር ዝኾነ ኣምላኽ ኪምለሱ፤ ባዕሉ እግዚኣብሔር ኪጽውዕም ተረኽበ። ኣምላኽ ኣነ እየ ካሊእ ኣምላኽ የልቦን፤ ስለዚ ኣቱም ኣብ ኩሉ ወሰናስን ምድሪ ዘለኹም ሕዝቢ ናባይ ተመለሱ እሞ ደሓኑ፤ ኩሉ ብርኪ ኪሰግደለይ: ኩሉ ልሳን ከኣ ብአይ ክምሕል እዩ። ብዛዕባይ ከኣ ዓወትን ጽድቅን ሓይልን ኣብ እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ ዚርከብ ኪብሉ እዮም. ኢሳ. 45: 22-24
ስለዚ ኣብ ሓደ ኣምላኽ ምእማን ማለት እንታይ ማለት እዩ፧ ኣብቲ ኩሉ ሓቅን ግልጸት ናይ እግዚኣብሔር ምእማን ማለት እዩ። ነቲ እግዚኣብሔር ብንብያት ከጺሉ ብሓዋርያት ዝተናገሮ ሓቅታት ተቐቢልካ ምኻል ማለት እዩ፧ እግዚኣብሔር ብሕያውነቱን ብድልየቱን ጥበቡን ተገልጸ: ኣብ መጠረሻ በቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ተገልጸ ነዚ ሓቂ ዘስተምሁሩና ተምህርና ቤተክርስቲያን ምቕባል ማለት እዩ። ንዕኡ ብኹሉ ልብካን ሓይልካን ኣእምሮኻን ምፍቃርን ምምላኽን ማለት እዩ።
ኣምላኽ ስሙ ይገልጽ
ኣምላኽ እምበኣር ካብ ወዲ ሰብ ስውር ኮይኑ ክነብርን ኣይፈቐደን ባዕሉ ንፍጡራቱ ክዛረቦም ፈቐደን ደለየን ። ስሙ በኣታቶም ከምዝፍለጥ ወሰነ። ርእሱን ኩነቱን ዕላሙኡን ከኣ ገለጸሎም። ኣፍደገ ልቡ ከፈተሎም። ስልዚ ኣምልኽ ስሙ ይገልጽ። ስምካ ምግላጽ ማለት ከኣ እንታይነትካን: መንነትካን ምግላጽ ማለት እዩ። መንነትካን ኩነትካ ንኻልኦት ምፍላጥ ማለት እዩ። በዚ መሰረት (ሕያው ኣምላኽ) ሙሴ ኣባጊዕ ሓሙኡ እናጓሰየ እንከሎ እግዚኣብሔር ይጽውዖ – “ኣነ ኣምላኽ ኣቦታትካ: ኣምላኽ ኣብራሃምን፤ ይስሓቕ: ኣምላኽ ያዕቆብ እየ” ። እንዳበለ ኸኣ ይቀርቦ። በዚ እግዚኣብሔር ነቶም ዝቐደሙ ኣበው ዝጸወዐን: ኣብ ጉዕዞኦም ዝመርሐን ኣምላኽ ምኻኑ: ንሱ እሙንን ርሕርሑን ስለዝኾነ: ንዳሕሮዎት ወሉዶውን ካብ ባርነት ሓራ ከውጽእ ከምዝመጽእ: ብቦታን ብግዜን ከምዘይሕጸር: ነዚ ኪፍጽም ክገብርን ክእለትን፤ ድልየትን ከም ዘለዎ፤ ነዚ መደብዚ ንምፍጻምም በቲ ከኣልኩሉ ሥልጣኑ ዚጥቀም ኣምላኽ ምኻኑ ይገልጽ። ሙሴ “እንሆ ናብ ደቂ እስራኤል ከይደ፥ ኣምላኽ ኣቦታትኩም ናባኻትኩም ልኢኹኒ” ምስበልኩዎም፥ ስሙ መን እዩ፣ እንተ በሉንስ፥ እንታይ ክብሎም እየ! በሎ። ኣምላኽ ድማ ንሙሴ “ኣነ እቲ ዘለኹ እየ። ንደቂ እስራኤል ከኣ “እቲ ዘሎኹ ናባኻትክም ልኢኹኒ በሎም በሎ። “ኣነ እቲ ዘሎ (ኹ) እየ” ብምባል እግዚኣብሔር መን ምኻኑን፤ በየናይ ስም ኪስመ ወይ ኪጽዋዕ ከምዝደልን ምስጢራዊ ስሙ ይገልጸሎም።ዘጸ 3:6
ናይ እግዚኣብሔር መንነት፤ ማለት እቲ እንርድኦን እንብሎንሲ: መወዳእታ ዘይብሉ ልዕሊ ኹሉ ምኻኑ እዩ። ንሱ እቲ (ካባና) ዝተሰወረ ኣምላኽ ፤ ስሙ ብቓላት ኪግለጽ ዘይከኣል ክንሱ: ናብ ደቂ ሰባት ንርእሱ ዘቕረበ ኣምላኽ እዩ። ኢሰ 45:15 ኣነ ኣምላኽ ኣቦታትኩም እየ፤ ምሳኻ ክኸውን እየ እንዳበለ እምላኽ ዝነበረን ገና ምስ ደቂ ሰባት ክነብር ከምዘለዎን ይገልጽ።) ዘጸ 3:6 እግዚኣብሔር: “ዘለኹ” ብዝብል፤ ስሙ ኪግለጽ ከሎ ምእንቲ ከድሕኖም ወትሩ ኣብኡ ኣብ መንጎ ሕዝቡ ዚርከብ ህልው ኣምላኽ ምኻኑ ይገልጽ። ኣብ ቅድሚታ እትነድድ ዕጸጳጦስ ዝተረኽበ ሙሴ፤ ኣብ ቅድሚ ህልውና ኣምላኽን ቅድስናኡን ከምዘሎ ስለዝተረደአ ሙሴ: ኣሣእኑ ኣውጺኡ ደርበየ፤ ገጹውን ኣጎልበበ። (ዘጸ 3:6) ኣብ ቅድሚቲ ሥሉስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ደው ኢሉ ዝነበረ ኢሰይያስ ከኣ “ዋይ ኣነ ጠፋእኩ፤ ከናፍረይ ዝረኸሰ ሓጥእ ኢየሞ” ኢሳ 6:5 ክብል በኸየ።
ኣብ ቅድሚቲ ብእየሱስ ዝተፈጸመ መሎከታዊ ትእምርታት ዝተረኸበ ጴጥሮስውን እንተኾነ: “ጎይታይ” ኣነ ሓጥእ ሰብ እየሞ ካበይ ረሓቕ። ብምባል ጨረሐ። ግና እግዚኣብሔር ቅዱስ ብምኻኑ: ነቲ ኣብ ቅድሚኡ ኮይኑ፤ ሓጥእ ምኻኑ ዝእመን ሰብ ኪምሕሮ ይኽእል እዩ። “ብነድሪ ቁጥዓይ ኣይመጽእን እየ፤ ሕነ ነድረይ ኣባኻትኩም ኣየውጽእን እየ፤ …. ኣነስ ኣምላኽ እየ: ሰብ ኣይኮንኩን: ኣብ ማእከልኩም እውን ቅዱስ እየ”። ሆሴዕ 11:9 ዮውሃንስ ሓዋርያውን ከምኡ … ሕሊናና እንተነቐፈና ድማ ኣምልኽ ካብ ኩሉ ዚዓብን ኩሉ ዚፈልጥን ስለዝኾነ፤ ንልብና ኣብ ቅድሚኡ ከነህድኦ ኢና” ይብል። 1ዮው 3:19-20 መሓርን ጸጋውን ኣምላኽ እግዚኣብሔር እምበኣር መሓርን ጸጋውን ኮይኑ ንህዝቡ ዝቐርብ። ወላካ ሕዝቢ እስራኤል: ካብ እግዚኣብሔር ርሒቑ፤ ነቲ ኩሉ እግዚኣብሔር ዝገበረሉ ረሲዑ: ወርቃዊ ምራኽ ብምምላኽ ኣብ ሓጢአት እንተ ወደቐ፤ እግዚኣብሔር ንጸሎት ኣማልድነት ሙሴ ሰሚዑ፤ ኣብ መንጎቲ ዘይእመን ጠላም ሕዝቢ ኪጎዓዝ ፈቐደ፤ በዚ ከኣ ፍቕሩ ገለጸ። ዘጽ. 34.7 በዚ እዩ ኸኣ የውሃንስ እግዚኣብሔር ፍቕሪ እዩ እንዳበለ ዝጽሕፍ።
ኣነ እግዚኣብሔር መሓርን ጸጋውን ኣምልኽ፤ ንኹራ ደንጋዪ፤ በዓል ዓቢይ ፍቕርን ሓቅን፤ ኪብል ኣወጀ። እግዚኣብሔር፤ ዚምሕር ኣምላኽ ምኻን ድማ ሙሴ ኪእመን ይርከብ። (ኤፌ 2:4) እግዚኣብሔር ጸሎት ሕዝቡ ከምዚሰምዕ’ሞ ሓንቲ መዓልቲ ዚደልይዎ ከምዚፍጽመሎም ብነቢይ ሆሴዕ ይናገር “ኣነ ጸሎት ሕዝበይ እስራኤል ሰሚዐ ክምልስ እየ” ኣነ ኢኹም ክብሎም እየ ንሳቶም ከኣ “ንስኻ ኣምላኽና ኢኻ ኢሎም ክምልሱለይ እዮም” ሆሴእ 21:23። እግዚኣሔር ንሕዝቡ ፍቅሩን ርኅራሔኡን ክገልጸሎም እንከሎ ካብ ናይ ኣደ ፍቕሪ’ውን ከም ዝዓዝዝ ይዛረቦም። “ጽዮን እግዚኣብሔር ሓዲኡኒ ጐይታ ረሲዑኒ በለት። ኣደዶ ንዕሸላ ትርስዕ ኢያ፡ ሰበይቲዶ ንፍረ ከርሳ ትጭክነሉን፡ ነቲ ዕሸላ ክሳብ ትርስዕ ትኸውን ኢያ ወላኳ እሳተን እንተረስዓ ኣነ ግን ኣይርስዓክን ኢየ። ኢሳ 49፡14-15 “ንሓጺር ጊዜ ሓደግኩኺ ብዓቢ ምሕረት ግና ክእክበኪ ኢየ። ኣብ ግዜ ቁጥዓ ንቕጽበት ገጸይ ከወልኩልኪ ብዘልዓለማዊ ድሕነት ግን ክርሕርሓልኪ ኢየ ይብል እቲ ዘድሓነኪ ኣምላኽ። ኢሳ 54፡7-9
ሕዝቢ ኢስራኤል እምበኣር እግዚኣብሔር መን ምኳኑ በቲ ዝገብረሎም ኩሉ ፈሊጦምዎ ኢዮም። ንሱ እቲ ሓደ ፈጣሪ: ንኩሉ ዝፈጠረን ኩሉ ዝኽእል፡ ናይ ኩሉ ፍጥረት ጐይታ፣ ንኩሉ ዝሓሊ፡ ብኅልፊ ንድኻን ንጭኑቕን ዝረድእ፣ ንክፉኣትን ክጥዓሱ ዘይደልዩን ዝድግፍ፣ ቅንዕናን ርትዕን ዝፈቱ፡ ምሕረቱን ኪዳኑን ንዘልዓለም ዘጽንዕ ሰለስተ ጊዜ ቅዱስ ምኳኑ ካብ ኣብ ሕይወቶም ተመኩሮምዎ ኢዮም። ፈጣሪ ኩሉ ስለ ዝኮነ ከኣ ሕዝቢ እስራኤል ናይ ካልኦት ሕዝብታት እምላኽ ምኳኑ’ውን ቀስ ኢሎም ኣሚኖምን ተቐቢሎሞን ኢዮም። እግዚኣብሔር ካብ ዘለዓለም ክሳብ ዘለዓለም “እቲ ዘሎ እዩ” ፤ ከምኡ ኢሉ ከኣ ነቲ ዝአተዎ ቃል እሙን ኮይኑ ንወትሩ ይንበር።
ኣብ ቅድሚ ፍጥራቱ ኸኣ እሙንን ዘይጠልምን ሓደ ኣምላኽ ኮይኑ ይርከብብ። ስለዚ እዩ ከኣ ምሕረትካን ሓቅነትካን ኢለ: ንስምካ ከመስግኖ እየ” መዝ.138: 2 እግዚኣብሔር ብርሃን ብምኻኑ፤ ኣብኡውን ጸልማት ዚብልዎ ስለዘየልቦ፤ ንሱ ሓቂ ብርእሳ እዩ፤ ዮውሃንስ ሓዋርያ ከምዘምህሮ ከኣ ከምቲ ኣቀዲማን ዝበልናዮ ኸኣ “እግዚኣብሔር ፍቕሪ እዩ።
ኣብ ሓደ ኣምላኽ ምእማን ማለት እምበኣር በቲ ንውልቁ ኡንኮ ዝኾነ እግዚኣብሔር ምእማን፤ ነኣኡውን ብኹሉ ኩነትናና ምፍቃር: ኣብ መላእ ሕይወትና ዘከተሎን ዘምጽኦን ነገራትን መዝነትን ኣለዎ።
– ናይ እግዚኣብሔር ዕቤትን ግርማን ምርዳእን ማለት
-“እንሆ ኣምላኽ ዓቢ እዩ፤ ንዕቤቱ ክንርድኦ ኣይንኽእል ኢና” ምእንቲዚ ከኣ ልዕሊ ኹሉ ንእግዚኣብሔር ክነገልግል ይግበኣና።
– ኣብ ምስጋና ጢሕልካ ምንባር ማለት እዩ፣
– ኣብ ክንዲቲ ሰናይ ዝገበረለይ ኩሉስ፥ ንእግዚኣብሔር እንታይ ውሬታ ክምልሰሉ እየ መዝ.116:12:
– ናይ ኩሎም ሰባት ሓድነትን: ኡነተይና ክብሪ – ግርማን ምፍላጥ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ኩሉ ሰብ ብናይ እግዚኣብሔር ኣራአያን ኣምሳልን ዝተፈጥረ ስለዝኾነ።
– ኣብ ኩሉ ሕይወትካ እምነትካ ኣብ ኣምላኽ ምግባር ማለት እዩ።
– ልዕሊ ኹሉ ንዑኡ ምፍቃር ማለት እዩ
– እምነትካ ኣብ ፍቕሪ መሰረት ዝገበረ ብፍርሓትን ራዕድን ምእንቲ ናይ ገዛእ ርእስኹም ድሕነት ስርሑ። ከመይ ነቲ ኣምላኽ ብፍቕሩ ዝመደቦ ምእንቲ ክትደልዩን ክትገብሩን ኣምላኽ ባዕሉ እዩ ኣባኻትኩም ዝዓዪ (ፊሊ.2᎓12-13) ኣብ ፍቕሪ ዘይተመስረተ እምነት ጐዳኢ እዩ።
ብዛዕባ እግዚኣብሔር ኣቦ
ኣቦ ዚወለደ፣ ንዝወለዶም ብፍቕርን ተገዳስነትን ዚሓሊ፣ ዚከላኸል፣ ኩሉ ሰናይ ዘበለ ዚምነ ብዝከኣሎ ንኩሉ መንፈሳውን ስጋውን ግድነቶም ዘማልእ ወዘተ ኢልና ንገልጾ። ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ኵነታት ኣቲና ክንዛረብ እንከሎና ከኣ – ልክዕ ብዛዕባ ቅድስቲ ስላሴ ክንዛረብ እንከሎና እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ከም ዚወለዶን ንዘለዓለም ከም ዚወልዶን ንፈልጥ ነኣምን – ኣብ ጸሎት ሃይማኖት ዓንዲ እምነትና እንክንደግም ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተወልደ እምበር ዘይተፈጥረ ነኣምን እናበልና ኢና ንጽሊ – ስለዚ እግዚኣብሔር ዘፍቅር ኣቦ ስለ ዝኾነ ሕይወት ክህሉ ደስ ስለ ዝብሎ: ብናጻ ፍቓዱ ነዓና ደቂ ሰብን ከገግልግሉናን ጽባቔኡን ዕብየቱን ዚገልጹልና ነገራት ፈጠረ። እዞም ዚበልናዮም ኩሎም ከኣ በኣኡ ይነብሩ: በኣኡ ይወሳወሱ: በኣኡ ከኣ ህልዋን ይኾኑ።ግ.ሓ.17᎓28 ታሪኽ ወድ ሰብ ካብ መጀመርታኡ እምበኣር ህላዌ እግዚኣብሔር ዚመልኦን ዘሰንዮን እዩ።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እንተተመልከትና’ ድሮ ኣብ ብሉይ ኪዳን ንእግዚኣብሔር ኣቦ ኢሎም ይጽውዕዎ። እዚ ግን ከም ፈጣሪኦምን: ሓጋዚኦምን: ተኻላኻልን ይርእይዎ ከም ዚነበሩ የመልክት። ጺኒሑ ኣብ 2ይ ክፍለዘመን ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ግን ኣቦ ክብሉ ከለዉ፤ እግዚኣብሔር ኣብ ሕዝቡ ዝነበሮ ዘለዓለማዊ ፍቕሪ ኢዩ ዘመልክት። እግዚኣብሔር ንስኻ ኣቦይን ጐይታ ሕይወተይን ኢኻ” ክሳብ ምባል እውን በጺሖም ኢዮም ሲራክ 23። ሚስጢር ኣቦ ንምፍላጥ ኣብ ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስ ጥራይ’ዩ ዚግበር። ስለዚ እስራኤላውያን ወላ’ኳ ከምቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነብሩ ዚነበሩ ኣሕዛብ ንኣምላኾም ብዙሕ ግዜ ኣቦ ኢሎም እንተ ዘይሰመይዎ ኣብ ገለ ገለ ግን ዕብየቱን ፍቕሩን ሓልዮቱን ምሕረቱን ብምግንዛብ ኣቦ ኢሎም ኪጽውዕዎ ይርኣዩ። “ከምቲ ወላዲ ንውሉዱ ዚርኅራኃሎም ከምኡ እግዚኣብሔር ንዚፈርሕዎ ይርሕርሓሎም እዩ” ። መዝ.103᎓13
“ሰብ ንውሉዱ ከም ዚቀጽዕ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ድማ ከምኡ ከም ዚቐጽዓኩም ዘክሩ”። ዘዳግ.8᎓5 እናበሉ ቅዱሳን ጸሓፍቲ ብሓቂ እግዚኣብሔር ንናይ ሕዝቢ እስራኤል ዚሓሊ: ንጽቡቕ ዚሓስበሎም: ብዘይካኡን ብዘይ ናቱ ረድኤትን ከኣ: ኩሉ ኵንቱ ምዃኑ ተረዲኦም ነዚ ኣብ ኢሳይያስ ነቢይ ኣስዒብና እነንብቦ ምስ እግዚኣብሔር ከም ውሉድ ኮይኖም ከዕልሉ ይርከቡ። ኦ እግዚኣብሔር! ካብ ሰማይ ርኣ፥ ካብቲ ብቕድስናን ብኽብርን ጸኒዕካ ናባና ጠምት፥ ኃይልኻ ኣበይ ኣሎ፥ እቲ ኣባና ዘለካ ዓብይ ሓልዮት ኣበይ ኣሎ! ርኅራኄኻን ምሕረትካን ኣበይ ኣሎ! ኦ እግዚኣብሔር፥ ኣይትሕደገና። ኣቦና ንስኻ ኢኻ። ኣቦናስ ንስኻ እቲ ኻብ ዘለዓለም ዝተበጆኻና እግዚኣብሔር ኢኻ። (ኢሳ.63᎓15፣ 64᎓8) ልክዕ’ዩ እስራኤልን ንእግዚኣብሔር ኣቦ ኢሉ ይጸውዓዮ እምበር – ንሱ ንሕዝቡ ብነጻ መሪጹ ኪዳን ስለ ዝኣተወሎም: ምስኡ ብዙሕ ምትእስሳር ከምዝገበሩ: ዘረጋግጽ መጸዋዕታ’ዩ። ንሱ ፈጣሪን ጐይታን ስለ ዝኾነ በዚ ስልጣን ተጠቂሙ ከኣ ፍሉይ ሓልዮት ዚመልኦ ዕርክነት ምስ ሕዝቡ ከም ዚመስረተ ብምርኣይ እዮም፣ ካብኡ ሓሊፎም ከም ኣቦ፣ ጓሳ፣ መርዓዊ ሓላዪ ሕዝቡ ገይሮም ዘቕርብዎ። ሓደ ምሩጽ ሕዝቢ ምስ ሓደ ኣምላኾም ስለ ዝኾነ ከኣ ከም ኣሕዋት ኪተሓቛቐፉ ከም ዘለዎም ምልክያስ ነቢይ ከዘኻኽሮም ይርኤ፡ “ኵላትናዶ ሓደ ኣቦ ኣይኮነን ዘሎና? ሓደ ኣምላኽዶኸ ኣይኮነን ዝፈጠረና? ስለምንታይ ድኣ ንሓድሕድና እናተጠላለምና ነቲ እግዚኣብሔር ምስ ኣቦታትና ዝኣተዎ ኪዳነ እነፍርስ? (2᎓10) እናበለ ሕዝቢ እስራኤል ከፋቐርን ኪሰማማዕን: ኪተሓጋገዝን ክነብር ከምዘለዎ፣ ነዚ እንተዘይፈጺሙ ግን እግዚኣብሔር ነቦታቶም ዝኣተወሎም ኪዳን ከምዘፍርስዎ ይገልጸሎም። እዚ ጥራይ ዘይኮነ እግዚኣብሔር ኣብ ታሪኽ ደቂ ሰብ ህልውን እትውን እዩ – ንሱ ኣምኑኤል እዩ ኢሳ. 7᎓4 – ንሱ ናይታ ጥሪቱ ዝኾነ ሕዝቢ እስራኤል እምኒ መዓዝን: ንሱ ስራሕ መሬት – ንሕና ከኣ ስርሓት መሬት ኢና። “እቲ ምስ ሰራሒኡ ዚካታዕ ስርሓት መሬት ወይልኡ፣ ክርስቲያን እምበኣር “ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን” ብምጥማቕ በዚ ምሥጢር እዚ ንኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን፣ “እወ: ኣኣምን” እናበሉ ክእመኑን ክቕበሉን ይርከቡ። “እምበኣር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም ኣህዛብ ብስም ኣብን መንፈስ ቅዱስን እናተመቁምዎም ደቂ መዛሙርተይ ግበሩዎም። ናይ ኩላትና እምነት እምበኣር ኣብዚ ሥላሴዚ ዝተሃንጸ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ከኣልኩሉ ኣቦ፤ እቲ ሓደ ወዱን መንፈስ ቅዱስን: ሓደ ኣምላኽ ስለ ዘሎ፤ ሕይወት ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን እምበኣር ኣብ ስላሴ ዝተሃንጸ እዩ። እግዚኣብሔር መን ምኻኑ ዚገልጸልና ኸኣ እቲ ተግባራቱ ስራሓቱ እዩ።
ኣብ ሓዲሽ ኪዳን እግዚኣብሔር ሓቐኛ ኣቦ ምዃኑ ብወልድ – በቲ ካብ ከርሱ ዚመጸ ክርስቶስ ባዕሉ ይምስክረሉ – መሰረታዊ ትርጉሙ ከኣ ንሱ ከም ኣቦ መጠን ምንጪ ሕይወት’ዩ፤ እቶም ካብዚ ሕይወት ብምርካብ መሰል ውሉድነት ዚተቐበሉ ሰባት ከኣ ከም ውሉድ መጠን ምስኡ ክዋስኡ ዘኽእል ጸጋ ዚህብ እዩ። ክርስቶስ ከም ሓደ ወዱ ነብኡ ከመይ ኢሉ ንውልድነቱ ከም ዚነበሮ ንቅዱስ መጽሓፍ ብምርኣይ ንፍለጦ’ሞ – ንሕና ከኣ ነዓኡ ንስዕብ። ኣብ መንጐኦም ዚነብር ፍቕሪ ክሳብ ሞት እኳ ድኣ ናይ መስቀል ሞት ተኣዛዚ ኮነ። ነዓና’ውን ከም ውሉድ መጠን – ኣቦ ንዓለም ነዚ ዚፈትዎ ሓደ ወዱ – ዚኣምን ዘበለ ኪድሕን እምበር ንኸይጠፍእ ኣሕሊፉ በጃና ሃቦ። ንሕና ውልድነትናን ኣባታውነት እግዚኣብሔር እነረጋግጽ ብነጻ እቲ ኣካል ናይ ቅድስቲ ስለሴ ዝኾነ መንፈስ ቅዱስ ኣባና ንከሓድር እግዚኣብሔር ስለ ዝፈቐደ እዩ። ሕይወት ዚህብ መንፈስ ናይ’ቲ ዚተንስኤ ክርስቶስ ከኣ ውሉድ ምዃና ይምስክር። ንነፍስ ወከፍ ክርስትያን ከኣ እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃኑ ብጥብቂ ከምዚኣምኑ ሓይሊ ይህቦም። “ኣቦ ዚብል መጸዋዕታ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንሰብ ድሕሪ ፈጢሩ ዘይመውት ሕይወት ዚህብ መንፈስ: ኣባና ስለ ዘይነበረ: ወይ ካብ ኩሉ ፍጥረት ዚበለጹ ፍጥረት ስለ ዝገበረና ጥራይ ዘይኮነስ ኣባና ብኣባታዊ ሓልዮቱ ናቱ ዝኾነ መለኮታዊ ሕይወት ተሳተፍቲ ስለ ዝገበረና እዩ። ናቱ መለኮታዊ ሕይወት ዝተሳተፍና ከኣ እንተ ተቐቢልናዮ ብሓቂ ደቁ ኢና: ንሱ ብኣና ዘይሕለል ሓቐኛ ኣቦ’ዩ ብዘይውዳእ ፍቕሪ ስለ ዘፍቀረና ከኣ: ኩሉ ግዜ ዚምሕር ኣቦ ኮይኑ ይርከብ። እቦ ዝብል ቃል ናይ ባህሪ ምትእስሳር እውን የስምዕ እዩ። ንሕና ከኣ ንእግዚኣብሔር ኣቦ እንብሎ ኢየሱስ መንፈስ ፍቕርን ሓድነትን ኣብ ልብና ስለ ዘሕደሮ እዩ።
“ውሉድ ስለ ዝኾንኩም ከኣ ነቲ “ኣቦ “ኣቦ” ኢሉ ዚጽውዕ መንፈስ ወዱ ናብ ልብኹም ለኣኮ። ደጊም ውሉድ እምበር ባርያ ኣይኮንካን። ውሉድ ካብ ኮንካ ኸኣ ኣምላኽ ወረስ ገይሩካ እዩ” ገላ.4᎓6-7 ስለዚ ኣቦ መሠረታዊ ትርጉሙ ምንጪ ናይ ሕይወት የስምዕ። ናይ እግዚኣብሔር ኣባትነት ካብ መለኮታዊ ባህሩ ዝመነጨ እዩ። ምኽንያቱ ካብ ጥንቲ ዝውለድ ሓደ ወዱ ስለ ዘለዎ – ኣብ ጸሎት ሃይማኖት ኣብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክንእመን እንከሎና” ዝተወልደ እምበር ዘይተፈጥረ ኢና እንብሎ፣ ክርስቶስ ምስ ኣቡኡ ማዕረ ስለ ዝነበረ ከኣ ካብ ዘለዓለም ዚውለድ እዩ: በዚ ኩሉ እግዚኣብሔር ካብ ዘለዓለም ኣቦ ኮይኑ ይርከብ። እቲ ብጸጋ ኣብ እግዚኣብሔር ኣምላኹ ዚተወልደ ዚተሓደሰን ሰብ ቅድሚ ካልእ ቃል ምድማጹ “ኣቦ” ኢሉ ይጽውዕ። ታሪኽ ድሕነት እንተ ተዓዘብና መበገሲኡ ብፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣቦ እዩ። ኣተገባብራኡን ናብ ኣቦ ዘመርሕ እዩ። ሥራሕ ክርስቶስ ኮነ ሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ከኣ ናብ ኣቦ ዘተኰረ እዩ። ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ናይ ኩሉ ሥራሕ ድሕነት ምንጭን መወዳእታን ስለዝኾነ። ኣባትነት እግዚኣብሔር እቲ ቀዳማይ መልእኽቲ ወይ ብሥራት ናይ’ቲ ዝተንስአ ክርስቶስ እዩ። መለኮታዊ ኣባትነት ከም ሓደ ምስጢር ንሕና ንዕምቀቱ ክንርዳእ ዘይንኽእል ኮይኑ እዩ ተገሊጹ። ኣባትነት እግዚኣብሔር ስለ ዘጸግመና ከኣ ከም ፊሊጶስ “ጐይታ ነቦኻ ኣርእየና’ሞ የኣኽለና” ክንብል ኣይንኽእልን። ምኽንያቱ ሕይወት ክርስቶስ ብምሉኡ ነቦ ዚገልጽ እዩ ዝነበረ ። ምኽንያቱ ምሉእ ተልእኮ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ህላዌ ኣቦ ስለ ዝተፈጸመ ።
እግዚኣብሔር ኣቦ ኮይኑ ዝርከብ ከም መጠን ፈጣሪ ጥራሕ ኣይኮነን። ምስቲ እንኮ ወዱ ብዘለዎ ርክብ: ዘለዓለማዊ ኣቦ ኣዩ። ከምኡውን እቲ ወዱ ፤ ምስ ኣቡኡ በለዎ ርክብ እዩ ውሉድ ዚኸውን። በዘይካ ኣቦ ንወልድ ዝፈልጦ ሓደካ የልቦን፤ ነቦ ድማ በዘይካ ወልድን እቲ ንሱ ኪገልጸሉ ዚፈቱን እንተዘይኮይኑ ሓደካ ዚፈልጦ የልቦን። ማቴ 11.27 በዚ ምኽንያት እዚ ድማ: ኢየሱስ ቃል ምካኑ: ሓዋርያት ብግልጺ ኪእመኑ ዝተረኽቡ። ቃል ብቐደሙ ነበረ፤ እቲ ቓል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፤ እቲ ቓልውን እምላኽ ነበረ፤ ናይቲ ዘይረአ ኣምላኽ ኣምሳል … ከም ምኻኑ መጠን “ናይቲ ክብረ-ኣምላኽ ነጸብራቕን፤ ባህሪኡ ምስልን እዩ። “ብቐደሙ ቃል ነበረ እቲ ቃል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፥ እቲ ቓልውን ኣምላኽ ነበረ። ንሱ ብቕድሙ ኣብ ኣምላኽ ነበረ። ብእኡ ኹሉ ተፈጥረ፥ ካብቲ ዝተፈጥረ ዘበለ ድማ ብዘይካ ብእኡ ሓንቲ እካ ዝተፈጥረ የልቦን”። ዮሓ.1:1-3 ቀጺሉ ኣብ ቆላስያስ … “ክርስቶስ ናይቲ ዘይረኣ ኣምላኽ ምስልን፥ ልዕሊ ኩሉ ፍጥረት ዝኾነ በኹሪ ወዱ ንእግዚኣብሔር እዩ። ከመይ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ዘሎ ኹሉ፥ ዚረኣን ዘይረኣን መናብርት ይኹኑ ጎይትነት፤ ሊቃናት ይኹኑ ሥልጣናት ኩሎም ብኣኡ ዝተፈጥሩ ኢዮም። 1:15-16
ካብዚ ተበጊሳ ኢያ እምበኣር ቤትክርስቲያን ኣብ ጉባኤ ንቅያ ሓድነት ናይ ኣቦን ወልድን ክትቅበል ዝተረኽበት።
ጉባኤ ንቂያን 318
ኣርዮስ – ብዛዕባ ቃል ወይ ወለድ-እግዚኣብሔር ግጉይ ትምህርቲ ይህብ ነበረ። “ቃል ዘይነበረሉ ጊዜ ነይሩ” እዩ.. “ቃል ካብ ኢሚንቲ እዩ መጺኡ” ብሓጺሩ ቃል ፍጡር እዩ ዝብል ትምህርቲ ነበሮ። ስብከቱ እምበኣር — እግዚኣብሔር ጥራይ እዩ ዘለዓለማዊ ዝኾነ” ወልድ ግን ፍጡር ኢዩ። ብድልየት ኣምላኽ መለኮቱ ብጸጋ ተቐቢሉ፡ ክርስቶስ ኣብ መንጎ ፈጣርን ፍጡርን መማለዲ ጥራሕ ኢዩ።
ኣበው እምበአር ንኣርዮስ ብምውጋዝ ብስምረት ንእምነት ወልደ እግዚኣብሔር ዘረጋግጽ ጸሎተ ሃይማኖት ደረሱ። ኣብዚ ጸሎተ ሃይማኖት – ቃል ወይ ወልድ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ: ካብ ዘለዓለም ዝተወልደ እምበር ዘይተፈጥረ: ብመለኮቱ ምስ ኣብ ማዕረ ዝኾነ: ኣምላኽ ካብ ኣምላኽ: ብርሃን ካብ ብርሃን: ከምዝኾነ ይገልጽ። በዚ ኸኣ ቤተክርስቲያን ሓድነት ናይ ኣቦን ወልድን ትቕበል ።
ከምቲ ኣቀዲምና ስጠቐስናዮ – በዘካ ኣቦ ንወልድ ዝፈልጦ ሓደካ የልቦን፤ ነቦ ድማ በዘይካ ወልድን እቲ ንሱ ኪገልጸሉ ዚፈቱን እንተዘይኮይኑ ሓደካ ዚፈልጦ የልቦን እንዳበለ መድሓኒና ኢይየሱስ ክርስቶስ እንታይነት ናይ ኣቦ ድሕሪ ምሂሩን ገሊጹን። ኣብ መጨረሻ ሕይወቱው ካሊእ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ ሓደ ኣካል ናይ ቅድስቲ ስላሴ ከምዝልእኽ ኣተስፈዎም። “ነቦ ክልምኖ ኣየ፥ ንሱ ድማ ንዘለዓለም ምሳኻትኩም ዚነብር ካሊእ መጸናንዒ ኺህበኩም እዩ። እቲ ኣቦይ ብስመይ ዚሰዶ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ፥ ንሱ ኹሉ ክምህረኩም: ነቲ ኣነ ዝነገርክኹም ዘበለውን ኬዘክረኩም እዩ። ክርስቶስ ኣብ የማን ኣቡኡ ድሕሪ ተቐሚጡ: ነቲ ንሱ ዝጀመሮ ሥራሕ ዝቅጽሉ ሰባት ሰሪዑ ስለ ዝኸደ- እቲ መንፈስ ኣቦን መንፈሱን ዝኾነ መንፈስ ቅዱስ ምስቶም ሰዓብቱ’ውን ጽኑዕ ርክብ ወይ ሕብረት ከም ዝህልዎም ይገብር። መንፈስ ቅዱስ ተላኢኹ ናብ ልቢ ደቂ ሰብ ይመጽእ ‘ውሉድ ስለ ዝኾንኩም ነቲ ‘ኣቦ’ ኢሉ ዝጽውዕ መንፈስ ወዱ: ናብ ልብኹም ለኣኾ ገላ4፡6፡ ስለዝተላእከ ንሱ: ኣብ ደቂ ሰብ ይወርድ፡’ በተን መወዳእታ መዓልታት ኪኸውን ኢዩ…. ኣብ ልዕሊ ኩሉ ሰብ ካብ መንፈሰይ ኪፈስስ ኢዩ፡ ኣወዳትኩምን ኣዋልድኩምን ክንበዩ ኣጓብዝኩም ከኣ ራእይ ከርእዩ ኣረገውትኹም’ውን ሕልሚ ኪሓልሙ ኢዮም…እወ በተን መዓልታታ እቲኣን፥ ኣብ ሰብኡትን ኣንስትን ኣገልገልተይ መንፈሰይ ከፍስስስ ኢየ። ግ.ሓ.2፡17-18 ሕጂውን ካብዚ ተበጊሱ ጉባኤ ቁስጥንጥንያ – ጎይታ ወሃቢ ሕይወትን ብዝኾነ፤ ካብ ኣቦ ብዚሰረጸ መንፈስ ቅዱስ ነኣምን። እንዳበለ ከም ኣቦን ወልድን ክስገደሉን ክነምልኾን ከምዘለና ይምህረና። እግዚኣብሔር ነኣና ከም ኣቦ መጠን ዘይገበረልና ንገር የለን። ካብቶም ሰለስተ ኣካላት – ሓደ ንገዛእ ርእሱ ኣኅሊፉ ክህብ እንከሎ፣ እቲ ሳልሳይ ከኣ ኣባናን ምሳናን ይነብር ኣሎ፣ እቲ መጸናንዒ ምንፈስ ቅዱስ ነኣና እግዚኣብሔር ከም መርዓት ዓይኑ ይሕልወና፣ ኣብ ጽላል ኣኽናፉ ይሓብኣና። መዝ.17’8 ከም ጓሳ ኮይኑ ይከናኸነና። ናይ ኣቦን ኣደን ርኅራኄ የርእየና ኣሎ። ብወገና ነዚ ኩሉ ዝገበረልና ኣምላኽ ተረዲእና፣ ነዚ ኩሉ ዝገብርን ዝሓልን ኣምላኽ ክነመስግንን ክንውድስን ይግበኣና። ግልጸት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ኣቦ ንጹር – ወንጌል እንታይነት ናይ እግዚኣብሔር ኣብ ንምግላጽ እግዚኣብሔር ኣብ ንዓለም ስጋብ ንወዱ ኣሕሊፉ ንሞት ብምሃብ ከምዘፍቀራ ይዛረብ። እቲ ሓቀኛ ስእሊ ናይ እግዚኣብሔር ኣቦ ንኽህልወና –. መድሓኒን ኢየሱስ ስክርስቶስ ነዚ ናይ ኣቦ ፍቕሪ ንምግላጽ ንሓዋሪያት ከምዚ ንዳበለ ይሓቶ: “መን እዩ ካባኹም እቲ ወዱ ባኒ እንተለመኖ ከውሒ ዝህቦ …ዓሳ እንተሓተቶ ተመን ዝህቦ”
አባ ሓጎስ ጠስፋጋቢር