text:
ምስንዳእ፡ ገላዲዎስ ኣርኣያ (ዶ/ር)
ትርጉም፡ ኣቤል ጉዕሽ
እዚ ፅሑፍ እዚ ንህልው ዝተሓላለኸን ዝተወሳሰበን ኩነታት ፖለቲካ ኢትዮጵያን ዲያስፖራኣን ተበፃሒ ይገብር። እዚ ንምግባር ድማ ሓደሓደ ስነ ሓሳባውያን ሓተታታት እናልዓልካ ንፁርነት ንዝሓረሞ ፖለቲካ ኢትዮጵያን ዲያፖራኣን እናልዐለ ሕማቕ ባህሊ ፖለተካ ዓድና ናብ ዕርቀ ሰላምን ነባር ሃፍታም ሃገር በቆል ባህሊ ፖለቲካን ዝቕየረሉ መንገድታት እውን ይሕብር። ካብኡ ሓሊፉ እውን እቲ ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ፖለቲካ ዝተዘረገ ንክኸውን ዝገበረ ምኽንያትን እቲ ዝርጋን እቲ ናብ ገለ ተቓወምቲ ውድባት ውሽጢ ዓዲ ክኣትው ዝኸኣለሉ መንገድን እውን ንምርኣይ ተፈቲኑ ኣሎ።
ፈለማ “ፖለቲካ ዲያስፖራ” ብዝብሃል ፖለቲካዊ ኩነታት ጀሚረ ካብኡ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ናብ ዘለዉ ተቓወምቲ ውድባት ክቕፅል እሞ ኣብ መወዳእታ ድማ ብዛዕባ መንግስቲ ዝተወሰነ ክብል እየ። “ብዝብሃል” ዝበልኩሉ ምኽንያት ንምንእኣስ ደልየ ዘይኮነስ ከምቲ ንሳቶም እውን ኣብ ዋዕላ ስያትል (ካብ 27-28 ሜይ 2017 ዝተኻየደ) ዝበልዎ ናብ ሓደ ጠንካራን ዝተወደበን ሓይሊ ክመፅእ ዘይከኣለ ምንቅስቓስ ብምዃኑ እዩ። ፖለቲካ ዲያስፖራ ኢትዮጵያ ይትረፍ ዶ ሓደ ጠንካራ ዝተወደበ ሓይሊ ክፈጥሩ እቲ ኢትዮጵያውነት ዝብሃል ነገር እኳ ባዕሉ እናገደፍዎ ዝኸድሉ ኩነታት ኢኻ እትዕዘብ። ሓደ ማዕረ ዝገብሮምን ዘይነፃፅሉሉን ነገር እንተሃለወ “ወያነ” ንዝብልዎ ነቲ ሕዚ ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘለዎም ግኑን ፅልኢ ጥራይ እዩ። ብዘይካ እዚ ሓደ ዝገብሮም ፅልኣት “ወያነ”፤ ትካላዊ ኮነ ስነ ሓሳባዊ ዝምድና ኣይብሎምን፤ ካብ ኦሮሞ፣ ኣምሓራ፣ ትግራይ፣ ጋምቤላ ክሳብ ውድባዊ ኣፈላላያት ማለት እውን ኣርበኞች/ጉንበት ሰባት ወዘተ ይፈላለዩ።
እዞም ኣካላት እዚኦም ንዝሓለፉ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ዘረባን ፕሮፖጋንዳን ተፀሚዶም ተቐሚጦም ክሳብ ሕዚ ጥብ እትብል እትረብሕ ኮነ እትጭበጥ እዚኣ እትብሃል ውፅኢት ኣይኣርኣዩን። ይኹን እምበር ኩሎም ኮነ ነብሲወከፎም ንዝብልዎ ኹሉ ሕሾትን በለካ ለኸዐካን ዝጠቅም ፕሮፖጋንዳ ማሽን ኣይሰኣኑን፤ ኢሳት! ቁፅሪ ዘይብሎም ኣኼባታት ይካየዱ። ኩሎም ድማ ንሕዱር ፅልኢት መሰጎሚ ድኣ እምበር ንለውጢ እንትበቕዑ ኣይተርኣዩን። ኣብዚ ጉዳይ እዚ ተግባራዊ ዝኾነ ህዝቢ ናይ ምንቃሕ ትርጉም ዘለዎ ስራሕ የድሊ። እዚ ወዲ እዚ ዝወለዶ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ መሰከፊ ዘርኣዊ ፖለቲካ ብገዚፍ መነፅር ኢትዮጵያዊ ምንቅስቓስ (Ethiopian Movement) ክቕየር ክኽእል ኣለዎ።
ካልእ ኣፀጋሚ ኩነት ፖለቲካ ዲያስፖራ ኢትዮጵያ ዝኸውን ዘሎ ጅኦግራፍያዊ ራሕቕን ገዚፍ ድጋፍ ክርከበሉ ካብ ዝኽእል ህዝቢ ኢትዮጵያ ምብታኽ ዝምድና ምህላውን እዩ። ብፍላይ እቲ ዝድግፈካ ኣካል ክተጥሪ ዘይምኽኣል ነቲ ምንቅስቓስ ከቢድ እዩ ዝገብሮ። ከምኡ ኮይኑ እውን ግን ገሊኦም ምንቅስቓሳት ፖለቲካ ድያሰፖራ ምስ ኣብ ውሽጢሃገር ዝንቀሳቐሱ ፖለቲካዊ ውድባት ንኣብነት ምስ ከም ኣንድነትን ሰማያውን ርክብ ንምምስራት ፈተነታት ይገበሩ እዮም። ንሱ ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ኣብ ጎንደርን ኦሮምያን ዝተርኣዩ ተጓንፎታት ተዛሚዱ ዝልዓል ኔትወርካዊ ኢድ እውን ኣለዎም። ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (OLF) ኮነ ኣርበኞች/ጉንበት ሰባት ኣብ ክልላት ኦሮምያን ኣምሓራን ኣብ ዝነበሩ ናዕብታት ኢድ ከምዝነበሮም ባዕሎም ተዛሪቦም እዮም። ይኹን እምበር እቲ ኢድ ኣእታውነቶም ሕዚ እውን ብርቀት ክርአን ብዕምቆት ክትንተንን እዩ ዘለዎ። ኣብ ክልቲኡ ዝተጠቐሰ ክልላት ናዕብታት ምንባሮም ዝክሓድ ነገር ኣይኮነን። ኮይኑ ግን እቶም ናዕብታት ከምቲ እቶም ሰብ ኣፍ ዝብልዎ ህዝባዊ ናዕብታት ነይሮም ምባል ይኸብድ እዩ። ንኣብነት ኣብተን ናዕቢ ዝተርኣየለን ክልላት ዝርከባ ከተማታትን ዓድታትን ሽዋ፣ ወሎ፣ ጎጃም (ብዘይካ ባህርዳር) እዚ ዝበሃል ምንስቓስ ወይ ናዕቢ ኣይነበረን። ዋላ እውን ኣብ ኦሮምያ ኣብ መላእ ኦሮምያን ብኹሉ ህዝቢ ኦሮሞን ዝነበረ ናዕቢ ኣይኮነን።
ኣብ ታሪኽ እቲ ብሃገር ደረጃ ተኻይዱ ዝበሃል ናዕቢ (ዋላ እኳ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ይጨወ እምበር) እቲ ኣብ ዘበናዊት ኢትዮጵያ ብ1974 (ከም ኣ.ኤ) ዝተኻየደ ናዕቢ ህዝቢ ኢትዮጵያ ጥራይ እዩ።
ስለዚ ህልዊ ኩነታት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ፣ ፖሊሲታት፣ ባህርን ፕሮግራማትን እቲ መራሒ ውድብ (ኢህወደግ) ብግቡእ ምስእትርኢ እቲ ኣብ ደገ ዘሎ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ (ፖለቲካ ዲያስፖራ) ኣብ’ዚ ጉዳይ እዚ ብዙሕ ነገር ዝተረፎ እዩ ዝመስል። እቲ ዘሎ ባይታ ኣዪፈልጦን። ህልዊ ኩነታት እቲ ፖለቲካዊ ፀወታ እፃወተሉ ሜዳ ዘይምፍላጥ ድማ ምስቲ ለውጢ ከምፅኣሉ እየ ኢልካ እትሓስቦ ህዝቢ ኮነ ዓዲ ነባራውን ንቡራውን ዝምድና ከይፈጠርካ ትተርፍ። እቲ ሕዚ ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ድያስፖራ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ እውን እዚ እዩ። ከምኡ ብምዃኑ ድማ ኣሸንባይ ዶ ዝርዝር ባህርታትን ተፈጥሮን ኢህወደግ ክፈልጥስ ፖለቲካዊ ባይታ እታ ሃገር እውን ከለሊ ኣይከኣለን።
እቲ ናይ ዲያስፖራ ኣካል ፈለማን ቅድሚ ኹሉን ክፈልጦ ዝግባእ ዝነበረ ህወሓት (ወያነ) ዓብላላይ ሓይሊ ናይ ኢህወደግ ሓደ ኣካል ምዃኑ እዩ። እዚ ማለት ግን በይኑ ሃገር ክመርሕ እዩ ማለት ኣይኮነን። ብኣዴን፣ ኦሀዴድ፣ ደህዴን ማዕረ ስልጣንን ሓበራዊ ውሳነን ዘለዎም ኣካላት ምዃኖም ብጉሓቱ ክርድኦም ይግባእ ነይሩ። እቲ ናይ ዲያስፖራ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ዝመርሕ ሓይሊ ግና ብዘርኣዊ ትንታነ ፖለቲካ ሓሚሙ ስለዝፀንሐ እዚ ሓዱሽ ናይዛ ሃገር ኣካይዳ ክርእዮ ኣይከኣለን፤ ወይ ክርእዮ ኣይደለየን። ስብጥር ፖለቲካዊ ውዳበታት እንዳ ኢህወደግ ክርድኦ ኣይከኣለን። ኣብ ልዕሊ እዚ ዘይከምቲ ዝኣረገ ‘ስልጣን ካብ ገዛኢ ሓይሊ ይፍልፍል’ ዝብል ልሙድ ማርክሳዊ ባእታ፤ ሓይሊ ብብዙሓት ክውነን ዝምዕድ ስነ ሓሳብ ፉከልት (Foucault’s Paradigm) ይትግበር ከይህሉ ምርኣዩ ኣገዳሲ ምኾነ ነይሩ። ብኻልእ ኣበሃህላ ትንታነ ፋከልት ፓራዳይም ምርኣይ ንገዛኢ ሓይሊ ክውሃብ ዝኽእል ናይ ስልጣን ብርኪ ክንደይ ዝኣክል ክኸውን ከምዘለዎ ንምርኣይ ሓጋዛይ እዩ። ንሱ ከምዝብሎ ስልጣን ናብ ወነንቲ ስልጣን ብማዕረ ይዝርጋሕ። በዚ ሎጂክ እዚ ድማ ህወሓት ንበይና ብፍሉይ እትብሕቶ ስልጣን ኮነ በቲ ስልጣን ኣቢላ እትገብሮ ስራሕ ኣይክህሉን ማለት እዩ። እቶም ሕጊ ዝጥሕሱ ኣካላት ኣብ ቁንጭዕቲ እቲ ስልጣን ዘለዉ ኣካላት ጥራይ ኣይኮኑን፤ ኣብ ኩሉ ብርኪ ስልጣን እቲ መንግስቲ ዘለዉ እዮም። ኣብ መወዳእታ እዚ ፅሑፍ ናይዚ ምሁር ሓሳብ ትንትን ኣቢለ ከቐምጥ እየ።
እቲ ናይ ድያስፖራ ፖለቲካዊ ሓይሊ ንባዕሉ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነት ከምዘሎ ከይኣፅንዐ ህወሓት/ኢህወደግ ከም ሓደ ዘርኣዊ ፀቢብ ሓይሊ እዩ ዝሓስቦ። እዚ ናይታ ህበይ ዛንታ እዩ ዘዛኻኽር። እታ ህበይ ናይ ባዕላ መቐመጫ ከይርኣየት መቐመጫ ዓርካ ርእያ እያ ዝሰሓቐት። ሕዚ ዘሎ ፖለቲካዊ ምንስቓስ እምብኣር ኣብ ዘርኣዊ ፖለቲካ ዝተመስረተ ሓዞ በዞ እዩ። ኢትዮጵያዊ ዝብሃል ዓይነት ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኣብ ትሕቲ ገዚፍ ሕቶ ምልክት ወዲቑ ዝሓዞ ኢትዮጵያዊ ዝኾነ ባህርን ፖለቲካዊ ድልየትን (ኣጀንዳ) ናብ መቓብር እናኣተወ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። ንኣብነት ኣብ ስያትል ኣብ ዝነበረ ኮንፈረንስ ዳዊት ዓብዪ ናይ ኣድህቦት ነጥቡ ዝነበረ ኣድላይነት ውድብ ኣምሓራ እንትኸውን ንህዝቢ ኦሮሞ ወኪሉ ዝተብሃለ ለንጮ ድማ መንነት ህዝቢ ኦሮሞ ክሕሎ ከምዝግብኦን እዚ ድማ ምስ ኢትዮጵያዊ ዝብሃል መንነት ክተዓርቕ ምግባር ከምዘድልን ተዛሪቡ። ዳዊት እንትውስኽ “ኣምሓሩ እንድሕር ድኣ ዘይተወዲቦም ኦሮሞ ክጉድኡ እዮም።” ኣብ መወዳእታ ናይቲ ወግዒ ጌታቸው በገሻው ሓድነት ኦሮሞን ኣምሓራን ሰበኸ። ካብኡ ንቀለዓለሙ ሃገራዊ ምንቅስቓስ (Ethiopian National Movement) ክህሉ ድማ ፃውዒት ኣቕረበ። እዚ እንትብል ስም ዓድታት ጠቒሱ ነይሩ፤ ዓፋር፣ ሲዳሞ፣ ጋምቤላን ካልኦት ብሄርን ብሄረሰባትን ኢሉ። ትግራይ ግን ኣይበለን። እቲ ዝገርም ከኣ ትግራዋይ ኣረጋዊ በርሀ ድማ ናይዚ ናይ ስያትል ጉጅለ ሓደ ኣካል ምዃኑ እዩ። ጌታቸው ምስ ኢሳት ኣብ ዝገበሮ ቃለ ምልልስ “ትግራይ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝኾነ ይኹን ክልል ንላዕሊ ተጠቃሚት ትኸውን ኣላ። ብምዃኑ እውን ብሕርሻ ካብ ኢትዮጵያ ቀዳመይቲ እያ።” ብምባል ኣብ ባይታ ዘየለ ሓቂ ይዛረብ።
ዘርኣዊ ፖለቲካ ንሓድነት ኢትዮጵያ ኣይግደስን። ሕብረ ብሄራዊት ዓዲ ኣይእንታዩን። ገሊኦም ተዛረብቲ ንኣብነት በዓል በያን ኣሶባ ሕንቁቕን ካብ ሓቂ ዝርሓቐን ዘረባ ይዛረቡ። ንኣብነት ንሱ ከምዝበሎ ኢትዮጵያ እንድሕር ፈሪሳ ቀዳማይ ዝጉዳእ ህዝቢ ኦሮሞ እዩ። በያን ኣብ ሓድነት ኢትዮጵያ ዘለዎ ገምጋም ርገፀኛ ኮይኑ ክኾን ይኽእል ዘቕርቦ ዘሎ። ይኹን እምበር ግደ ጎረቤት ዝተረደኦ ኣይመስልን።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ኮይንካ እንትትርእዮ እቲ ቄናን ፍታሕ ፖለቲካል ፕሮግራም ዘርኣውያን ፖለተከኛታት፤ ጥሙር ሓይሊ ኦሮሞ-ኣምሓራ ንጥፍኣት ትግራይ ዝብል እዩ ኮይኑ። ምኽንያቱ ድማ ካብ ሰናይ ጉሓቱ ቀንዲ መራኸቢ ፈትሎም ፅልኣት ‘ወያነ’ ስለዝነበረ እዩ። እኳ ድኣስ እቲ ፅልኣት ሕዚ ሕዚ ሓደ ደረጃ ንላዕሊ ወሲኹ ኣንፃር ወያነ ዘይኮነስ ኣንፃር ትግራዋይ እንትኸውን እውን ተራእዩ። እዚ ሸውራር ዝዓይኑ ፖለቲካዊ ፍታሕን ቄናን ዝመንገዱ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስን ፖለቲካ ድያስፖራ መወዳእትኡ ጥምረት ኢትዮጰያ ምምፃእ እሞ ይትረፍ ንባዕሉ ተኸፋፊሉ ናብ ዘይነበረ ዝምለሰሉ ዕድል እዩ ዘለዎ።
ኣነ ክሳብ ዝርድኣኒ ዝኾነ ይኹን ናብ ትግራይ ዘቕንዐ ጎባጥ ኣካይዳ መወዳእትኡ ውድቀት እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ትግራይ ዓምድን ዋልታን ኢትዮጵያ ብምዃና ጥራይ ዘይኮነስ ዘርኣዊን ፅልኢታውን መሰረት ዘለዎ ናይ ፖለቲካ ምንቅስቓስ ብኹሉ መለክዒ ፀረ ኢትዮጵያ ብምዃኑ እውን እዩ። ዝኾነ ይኹን ኣንፃር ሓደ ብሄር ዝልዓል ዘርኣውን ፅልኢታውን ሓይሊ (ዋላ እውን ካብ ኣምሓራ፣ ኦሮሞ ይኹን ካልእ ብሄር) ኣንፃር ኢትዮጵያውነት እዩ። ብተመሳሳሊ ክብደት ዝኾነ ይኹን ኣካል ዝግበር ዘይግቡእ ወይ ግጉይ ኣጠቓቕማ ባንዴራ ኣንፃር ኢትዮጵያውነት ወይ እውን ስድነት እዩ። ኤርትራውያን 26 ሜይ መዓልቲ ናፅነቶም የኽብሩሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ኣብ ኣደባባይ ኣስመራ ኣብ ልዕሊ ባንዴራ ኢትዮጵያ ዝበፅሐ ውርደት ነይሩ። ተጋደልቲ ጉንበት 7 ግን ካብቶም ኣብቲ እዋን ኸቢቦም ዝርእዩ ዝነበሩ ሰባት እዮም። እዚ ኹሉ እንትጥመር እቶም ብስም ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ናይ ዲያሰፖራ ፖለቲከኛታት ኮነ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘለዉ ናታቶም ኣካላት ካብዚ ዘርኣውን ፅልኢታውን መንፈስ ፖለቲካ ክወፅኡ እንተዘይክኢሎም ኣብ መወዳእታ ባዕሎም ንባዕሎም ተዋዲኦም ሰረት ኣልቦ ኮይኖም እዮም ክተርፉ።
እቲ ሐዚ ዘሎ ናይ ድያስፖራ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ መዘክር መወዳእታ ኦርጋኒክ ሊሂቃን ኢትዮጰያ እዩ። ‘ኦርጋኒክ’ ዝብል ቃል ኣብ ሓደ ንምስግና ኢትዮጵያውያን ሊሂቃን ዝምልከት “Saluting the Wonderful Ethiopian Intellectuals.” ዝብል ፅሑፈይ ተጠቒመሉ ነይረ። ፈለማ እዚ ቃል እዚ (Organic Intellectuals) ዝተጠቐመ Antonio Gramsci ዝተብሃለ ምሁር እዩ። ኣነ ዝተቐምኩሉ መንገዲ ግን ካብ ናቱ ይፍለ እዩ። ብናይ ኣንቴንዮ ኣገላልፃ “ኦርጋኒክ ሊሂቃን” ዝብሃሉ ብቐጥታ ካብቲ ፖለቲካዊ ዓውዲ ወይ መንግስቲ ዝወፅኡ ኮይኖም እቲ ስታስትስኮ ብዘለዎ ብዘይ ሓርጎፅጎፅ ክቕፅል ዝገብሩ ሓይልታት እዮም። ናተይ “ኦርጋኒክ ሊሂቃን” ግና ብኣንፃሩ ምስ ደሞም ዝርክቡ ኣብ ዝልዓለ ደረጃ ትምህርቲ ዝበፅሑ፣ ግዱሳትን ውፉያትን ከምኡ እውን ኣብ ምስራፅ ኢትዮጵያውነት ዝደኽሙ ንሉኣላውነታን ድሕንነታን ዝሰርሑ ኣካላት ማለተይ እየ። ብካልእ ኣበሃህላ እውን ህዝባዊ ሊሂቃን (public intellectuals) ዝብሃሉ እዮም። ኣዝዩ ብዘሕዝን ኩነታት ከምዚኦም ዝበሉ ኣካላት (ኦርጋኒክ ሊሂቃን) ኢትዮጵያ ኣይተዓደለትን። ስለዘይወለደት ዘይኮነስ ደርጊ ብቀይሕ ራዕድን ካልእን ፀራሪጉ ኣጥፊእዎም እዩ። ብርክት ዝበሉ ናይ ደርጊ ኣካላት ድማ ሕዚ ኣባላት እቲ ክጥዒ ዘይከኣለ ዘርኣውን ፅልኢታውን ምንቅስቓስ ፖለቲካ ድያስፖራ እዮም። ዝበዝሑ ድማ መቐመጢኦም ኣሜሪካ እዩ።
ኣብ ድስፖራ ኮነ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ከቢድ ሰኣኖት ከምዚኦም ዝበሉ ኦርጋኒክ ሊሂቃን ንሓፈሻዊ ምንቅስቓስን ሃዋህውን ፖለቲካ ኢትዮጵያ ፀሊውዎ እዩ። እዚ ድማ ስነ ሓሳባዊ ኮነ መትከላዊ ንፁርነት (lack of ideological and political clarity) ክሳቐ ግድን ኮይኑዎ ኣሎ።
እቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ፖለቲካ ድያስፖራ ኣድቅቕ ኣቢልካ እንተርእይኻዮ ናይቶም ፀገማት ምልክታትን ውፅኢታቶምን ክትርኢ ኣየፀግን። ንኣብነት ኣብ ዋዕላ ስያትል “በሪ ሰለማዊ መንገዲ ዕርቀ ሰላም ብቐጥታ ክኽፈት ብምግባር ምስ መንግስቲ ብምዝርራብ ሰለማዊ ስግግር ክህሉ” ዝብል ዓይነት ዘረባ እዩ ዝነበረ። እዚ ወርቂ ሓሳብ እዩ። ይኹን እምበር እቲ እዚ ዘስፈረ ናይ ድያስፖራ ኣካል ኣባላቱ መንግስቲ ብሓይሊ ንምዕላው ዝወፈሩ በዓል ኣርበኞች/ጉንበት 7ን OLFን እዮም። ብምዃኑ ነቲ ሰለማዊ መንገዲ ዕርቀ ሰላም ዝበልዎ መንገዲ ቅሩባት ድዮም ኣይኮኑን ዝብል ኣተሓሳሳቢ እዩ። ከምዚ ኮይኑ እውን ንዕርቀ ሰላም ግዚኡ ረፊዱ ዝቐተረ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን እቲ ናይ ስያትል ጉጅለ ካብ ጭቡጥ ወድዓዊ ባይታ ንምብጋስ ነዊሕ ማይላት ምጉዓዝ ከድልዮ እዩ። እዚ ምስቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ምስ ዘለዉ ፖለቲካዊ ውድባት ዝገብሮ ዘሎ እንትነፃፀር እውን ኣብ ነዊሕ ድሕሪታዊ ርሕቐት ከምዘሎ ምርዳእ ይከኣል። እዚ ነቲ ኣብ ስያትል መንገዲ ዕርቀ ሰላም ዝበልዎ በሪ ክኽፈት ኣፀጋሚ ይገበሮ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኩነታት ምስ እንርኢ ድማ መንግስቲ ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ዝገበሮ ዘተ ኣብ ዘበናዊ ፖለቲካ ዓድና ዓብዪ ፍፃመ ክብሃል ዝኽእል እዩ። ይኹን እምበር መድረክ ናይ ፖለቲካ ተሓላላኻይነትን ናይ ታሪኽ ለውጥታትን ከይተረደአ ነቲ ብፅቡቕ ጅማሮ ዝቕፅል ዝነበረ ተስፋ ዝህብ ዘተ ኣቋሪፅዎ ወሰን ክሕዝ መሪፁ። ከምዝመስለኒ እዚ ምርጫ እዚ ድሕሪ እዋን ከናስሖም እዩ። ንሳቶም ናይ ዝርርብን ልዝብን ኣድላይነት ኣትሒቶም፣ ኣብ ዙርያ ጠረጴዛ ዝግበር ዘተን ምርድዳእን ንዒቖም ከይዶም። እዚ ድማ ኣብ ታሪኽ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ከም ሓደ ዝተኸሰረ ዕድል ተገይሩ ይቑፀር።
ቅድሚ 7 ዓመታት ኣቢሉ “ሃገራዊ ዕርቀ ሰላምን ሃገራዊ ምዕባለን ኣብ ኢትዮጵያ” (National Reconciliation and National Development in Ethiopia) ዝብል ሓደ ፅሑፍ ኣቕሪበ ነይረ። ኣብቲ ፅሑፍ እዚ ዝስዕብ ሓሳብ ሰፊሩ ነይሩ።
“እዚ ፅሑፍ እዚ ተቓወምቲ ውድባትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣፈላላያቶም ብምፅባብ ዝሓሸ ፖለቲካዊ ባይታ ክፍጠር፣ እቲ ባይታ ድማ ዘስርሕ ክኸውን፣ ክልቲኡ ደንበ ኣብ ሓደ ጠረጴዛ ኮፍ ኢሉ ንምዕባለን ዕብየትን ኢትዮጵያ ኣብ ዝጠቅም ርእሰ ጉዳይ ክዘራረብ ሓሳብ ዘቕርብ እዩ። ዕርቀ ሰላም፣ ሽምግልናን ዘተን እቲ ዘሎ ኣፈላላይ ኣፅቢቦም ብሓደ ዝበራ ኣዕዋፍ ንምፍጣር ፃዕርታት ምግባር የድሊ።” ዝብል እዩ ነይሩ።
ልዕል ክብል ከምእተገለፀ ዋላ እኳ ምድንጓያት ይሃልዎ ኢህወደግ ብዉሑድ ተኸታታልቲ መደረኻት ልዝብ ኣብ ምግባር ፅቡቕ ክያዶ እዩ ከይዱ። በዚ ድማ እቲ ገዛኢ ውድብ ኣብ ምኽፋት በሪ ዕርቀ ሰላም ዕውት ነይሩ ምባል ይከኣል።
ካብዚ ኣንፃር እዚ እንትንርኢ እቲ ናይ ዲያስፖራ ኣንቀሳቓሳይ ሓይሊ ፖለቲካ ምስ ኢህወደግ ኣብ ሓደ ጠረጴዛ ኮፍ ኢሉ ክዘራረበሉ ዝኽእል ዕድል ኣይፈጠረን። እኳ ድኣስ ምስ ኢህወደግ ንዘተ ኮፍ ምባል ከምዘይከኣል እዩ ብዝተፈላለዩ መንገድታት ዘዋዓዉዕ ዝነበረ። ምስ ገዛኢ ውድብ ኢህወደግ ምልዛብ ማለት ዘይኣድላዪ ኣፍልጦ ከም ምሃብ እዩ ኢሉ እዩ ዝሓስብ እቲ ናይ ዲያስፖራ ፖለቲካ። እዚ ብክልተ መንገድታት ጌጋ እዩ። 1) ምስ ኢህወደግ ንምልዛብ ቅሩብ ምዃን ወይ ምልዛብ ንሓሳባትን ድልየታትን እቶም ተቓወምቲ ኣካላት ኣጀንዳ ዝገብር እዩ። ስለዚ ጉድኣይ ዘይኮነስ ረብሓ ኣለዎ። 2) እቲ ናይ ድያስፖራ ኣካል ምስ ኢህወደግ ተላዘበ ኣይተላዘበ ብዘየገድስ ኣብ ስለጣን ዘሎ ሓይሊ ስለዝኾነ ብዓለም ለኸ ዲፕሎማሲ፣ ብትካላት ዲሞክራሲ ምዕራብ ኮነ ብቻይና ተፈላጥነትን ኣፍሪካዊ ኣብነትን ዝኾነ ማሕበረሰብ ዓዲ ዝሃንፅ ዘሎ ሓይሊ እዩ።
ኣብ ልዕሊ እቶም ዝተገለፁ ድኽመታት እቲ ናይ ድያስፖራ ተቓዋሚ ሓይሊ (ብዘይካ EPRP ን EPRP) “ኢትዮጵያውነት” ዝብል ኣጀንዳ ሒዙ እዩ ዝንቀሳቐስ ዝነበረ። ድሓር ድሓር ግና ኣብ ውሽጡ ናብ ዘርኢ መሰረት ዝገበረ ፖለቲካ እዩ ኣትዩ። ኣብ ውሽጢ ናይ ኣምሓራ፣ኦሮምያ፣ ትግራይ ወዘተ ንኡሳት ድልየታውያን ፖለቲካታት እናተፈጠራ ከይደን። ሽዑ ነገር ተበላሽዩ። ኣብዚ ክትሓዝ ዘለዎ ነገር ግና እንድሕር ንምትሕብባርን ንሰናይን ኮይኑ ዓርስኻ ብዘርእኻ ምውዳብ ዋላሓንቲ ፀገም ኣይብሉን። ፀገም ክኸውን ዝኽእል በዚ ኣቢልካ እቲ ናይ ኢትዮጵያውነት ኣጀንዳ እናቐተልካ ናብ ሕቱኽቱኽ ዝእተው እንተኾይኑ ጥራሕ እዩ።
እቲ ኣብ ደገ ዘሎ ናይ ድያስፖራ ሓይሊ ካብታ ቅድሚ ሃገር ምዃና ደቡብ ሱዳን ሒዛቶም ዝነበረት ተቓወምቲ ኣካላት (Sudan People’s Liberation Movement/Army (SPLM/A) ብዙሕ ምምሃር ይኽእል እዩ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ሱዳን (SPLM/ A)ዝተወለደ ቅድሚ ምውላድ ሓዳስ ሃገር ሱዳን እዩ። እቲ ውድብ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት John Garang ኮይኑ ዘንቀሳቕሶ ዝነበረ ሐሳብ ፓን ሱዳን ፕሮግራም እዩ። ብርግፅ እቲ ፕሮግራም መሰል ዓርሰ ውሳነ ደቡብ ሱዳን እውን ዝሓለወ ነይሩ። ይኹን እምበር ኣብ 2005 (ከም ኣ.ኤ) ምስሞተ ስዒቡ ዝመፀ ሳልቫኪር ብስሩ “ምግንፃል ደቡብ ሱዳን” ናብ ዝብል ሓፍ ኣቢልዎ። እዚ ዘስዓቦ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ኩነታት እንታይ ይመስል ንኩሉ ርዱእ እዩ። ካብዚ ምግንዛብ ዝከኣል ነገር እንተሃለወ ሓደ ሓይሊ ዘርኣዊ እናኾነ ምስ ዝኸይድ ዝኽተሎ ገዚፍ ናይ ህልቂትን ምጥፍፋእን ምዕራፍ እዩ። ከምዚ ዝበለ ኩነታት እንድሕር ድኣ ኣብ ኢትዮጵያ እውን ዘጋጥም ኮይኑ ናይዚ ሓላፍነት ክወስድ ዝኽእል ኣካል እቲ ዘርኣዊ ዝኾነ ናይ ፖለቲካ ሓይሊ እዩ።
ብዛዕባ እቲ ንኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ሓይሊ-ኢህወደግ ኸ?
ምስ ቀንዲ ርእሰ ጉዳይ እዚ ፅሑፍ እዚ ተኣሳሰሩ ብወገን ኢህወደግ ዘሎ ኩነታት ልክዕ ከምቲ ብወገን ተቓዉሞ ናይ ዘሎ ኩነታት ዝትርኣየ ብዝርዝር ምርኣዩ እውን ኣገዳሲ እዩ ዝኸውን። ልክዕ ከምዝኾነ ካልእ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኢህወደግ እውን ድኹምን ምዕቡልን ጎንታት ኣለውዎ። ብምዃኑ ከምቲ ኩሉ ጊዜ ዝገብሮን ዝምችወንን በቶም ምዕቡላት ጎንታት ክጅምር። ስለዚ እዞም ዝስዕቡ እቶም ምዕቡላት ጎንታት ኢህወደግ እዮም።
1. ንኩሉ ማዕረ ክርአ ዝገብር ዋላ እውን እቶም ኣብ ወሰናወሰን ዘለዉ ብሄረሰባት እውን ዝውንንዎ ፌዴራላዊ ስርዓት ምህናፁ
2. ክንዲ ዝከኣሎ ተቓወምቲ ውድባት ተመዝጊበን ብሕጊ ክንቀሳቐሳ ምግባሩ
3. ኣጀንዳታት ልምዓት ሒዙ ምንቅስቓሱ ነዚ እውን ልምዓታዊ መንግስቲ ክህነፅን ብትልሚ ለውጥን ስግግርን ተሓጊዙ ክኸይድ ምፅዓሩን።
4. ኣብ ክሊ እቲ ዝሓንፀፆ ዝምስገን ትልሚ ለውጥን ስግግርን ኮይኑ 35 ዩኒቨርስታት ምህናፁ፣ ብርክት ዝበሉ ፅርግያታት፣ ድልድላትን መንገድታት ባቡርን ምስርሑን ይሰርሕ ምህላውን።
5. ሕዚ እውን ኣብ ክሊ ትልሚ ለውጥን ስግግርን ኮይኑ ኢትዮጵያ ካብ ድሑር ቁጠባዊ ኩነታት ኣውፂኡ ኢንዳስትሪ ናብ ዝመርሖ ቁጠባ ክትሰጋገር ይሰርሕ ምህላዉ፤ ነዚ ድማ ንዓብዪ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ህንፀታት ሓይሊ ምክያዱ፣ ዝተፈላለዩ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ስርሓቲ ምትእታዉ፣ ኣብ ገጠራት ኢትዮጰያ ሰፊሕ ዝርግሐ ትምህርትን ጥዕናን ክህሉ ምግባሩ።
6. ናይ ኢትዮጵያ ልምዓታዊ መንግስቲ ዓይኒ ብዙሓት ዓለም ለኸ ሰብ ሃፍቲ ብፍላይ ድማ ሰብ ሃፍቲ ቻይና፣ ቱርኵ፣ ጣልያን፣ ኣሜሪካ፣ ኢንዶኖዥያ፣ ሃገራት ስካንዲቭያን ከምኡ እውን ናይጄርያ ይስሕብ ምህላዉ። ብምኽንያት ኢትዮጵያ እተመዝግቦ ዘላ ቅልጡፍ ዕብየት ቁጠባ ዓበይቲ ከተማታት እታ ሃገር ማለት እውን ኣዲስ ኣበባ፣ ኣዳማ፣ ባህርዳር፣ ደብረብርሃን፣ ድሬዳዋ፣ ሃዋሳን መቐለን ኣብ ፅቡቕ ኸተማዊነት ዕብየት ክህልዋ ምግባሩ።
7. ካልእ ፅቡቕ ስራሕ ኢህወደግ ምስ ፀጥታን ሰላምን ይተኣሳሰር። ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ውሽጣዊ ሰላምን ምርግጋእን ዘለዋ ሃገር ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ኣብ ወሰናወሰን ንዘለዉ እውን ክተርፍ ክኢሉ ኣሎ።
ድኹም ጎንታት
- እቲ ፌደራላዊ ስርዓት ኣብ ቋንቋን ዘርእን ዝተመስረተ ብምዃኑ ፀቢብ ብሄርትኝነተ ክምዕብልን ፓን ኢትዮጵያዊ ኣተሓሳስባ ክፈዝዝን ምግበሩ።
2. ማዕረ ማዕረ እቲ ዝተመዝገበ ቁጠባዊ ዕብየት ዲሞክራሲ ክሰፍሕ ኣይከኣለን። ኢህወደግ ከም ገዛኢ ስነ ሓሳቡ ዝጥቀመሉ ‘ወያናይ ዲሞክራሲ’ ዝብሃል ኣተሓሳስባ ነቲ ህዝቢ ወይ ዘይውሓጥ ወይ እንቱፍ ዘይብሃል ናይ ዲሞክራሲ ኩላሶ እዩ ሂቡ።
3. መረፃ ብዝምልከት በብሓሙሽተ ዓመቱ ዝመፅእ ናይ መረፃ ጊዜ ሰሌዳ ተዘርጊሑ እዩ። ይኹን እምበር ከይዲ መረፃ ዓብላላይ ሓይሊ ኢህወደግ ስለዝርኣዮ ከም ውፅኢቱ ድማ ተቓወምቲ ውድባት ክሕጎስሉን ወንበር ዝረኽቡሉን ኩነታት ኣይተፈጠረን።
4. ኢህወደግ ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ብዝሰፈረ ደረጃ ፕሬስ ናፅነት ክህሉ ኣይገበረን። ብሳዕቤኑ ድማ እቲ ውድብ ንገለ ጋዜጠኛታት ምሕረት ኣይነበሮን። ይኹን እምበር ዘይምዕባይ ፕሬስ ናፅነት ጠቕሊሉ ናይ ኢህወደግ ጥፍኣት እውን ኣይኮነን። እተን ብናፅነት ዝሕተማ ጋዜጣታትን መፅሄታትን እንታይነት ፕሬስ ናፅነት ፈሊጠን ዝሕተማ ዓይነት ኣይነበራን። .
5. እንተስ ኮነ ኢልካ ወይ እውን ብኣጋጣሚ እቲ ብዙሕ ነገር ክሕግዝ ዝኽእል ዝነበረ ብርክት ዝበለ ሊሂቅ ኢትዮጵያዊ ኣብቲ “ኔትወርክ” የለን። እቲ ስርዓት ነዚ ሓይሊ እዚ እውን ኣብ ረብሕኡ ዘውዕል ዘይምዃኑ።
6. ኢህወደግ ሕዚ ኣብ ከቢድ ናይ ኣካብነት ኪራይ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ኣትዩ ኣሎ። ግዕዝይና ንኢትዮጵያ ፍሉይ ተርእዮ ኣይኮነን። ዋላ እውን ብዓለም ለኸ ኣብ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ዛዕባታት ዝርአ ሓደ ናይ ስርዓት ሓደጋ ምዃኑ ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እምበር ርግፀኛ ኮይንካ ክዝረብ ክሳብ ዝኽእል ግዕዝይና ኣብ ኢትዮጵያ ባህሊ ክሳብ ምዃን በፂሑ ኣሎ። ግዕዝይና ኣብ ዘበነ ሃፀይ ሃይለስላሰ ኮነ ኣብ ደርጊ ነይሩ። ኣብ ኢህወደግ ድማ ብሰፊሑ ቀፂሉ። ኢህወደግ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ካብዚ ዓዘቕቲ እዚ ክወፅእ ፈቲኑ፤ግን ኣይከኣለን። ኣነ ከምዝመስለኒ ኢህወደግ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ግዕዝይና ዝኣተዉ ሓለፍቲ ብጣዕሚ ወያናይ ዝኾነ ስጉምቲ ክወስድ እንተዘይክኢሉ ሕዚ ዘሎ ለበዳ ግዕዝይና እቲ ዝኸፍአ ዝብሃል ኣሲድ እውን ዘጥፍኦ ዓይነት ኣይኮነን። እቲ ውድብ ክሳብ ሕዚ ዝገበሮም ግዕዝይና ናይ ምክልኻል መንገድታትን ዝወሰዶም ስጉምታትን ለውጢ ከምፅኡ ኣይከኣሉን። ድሕሪ እቲ ብዕምቆም ምሕዳስ እውን ዝተርኣየ እዚ እዩ።
7. ነዚ ጉዳይ እዚ ናይ መወዳእታ ዝኾነ ነጥቢ ድማ ምስ ኣወሃባ ዜግነት ይተኣሳሰር። ኢህወደግ መሰል ምርካብ ዜግነት ካብ ኢትዮጵያውያን ወለዲ ዝተወለዱ ደገ ዘለዉ ወገናት ብኣግባቡ ኣይሓዞን። ብዙሓት ደገ ዘለዉ ኣካላት እዚ መሰል እዚ ተነፊጎም እዮም።
ከም መዛዘሚ፤ እቲ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ኣካላትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ዘሎ ስነ ሓሳባዊ ኮነ ፖለቲካውን ሓርጎፅጎፃት ትኹረት ዝጠልብ ነገር እዩ። ፖለቲካዊ ስነ ሓሳብ ክብል እንተለኹ እቲ ሊበራል ዶ ዋላ ወይ ራዲካል ገለ ንምባል ኣይኮነን። እኳ ድኣስ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታትን ቅርፅታትን ክወፁ እሞ ካብኦም እናተምሃርካን እናኣረምካን ንምካድ የኽእል። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ድማ ኢትዮጵያ መፃኢኣ ዝእንፍተላን ንዝልዓሉ ተጓንፎታት መልሲ ንምምንጫው ዝሕግዛን መንገዲ ካርያ (ሮድማፕ) ክህልዋ ይግባእ እብል።
ኢትዮጵያውያን ሓደ ሻብ እቲ ኣማራፂታት ምስ ሓዙ (ንኣብነት ሚክስድ ማርኬትን መንግስቲ ዝመርሖ ዕዳጋን) እቲ ዝቕፅል ፖለቲካዊ ንፅረት (Political Clarity) ብቐሊሉ ንክትሕዙ ይሕግዞም እዩ። እዚ ብርኪ ኣተሓሳስባ እዚ ምስሓዙ “ታሪኻዊ ለውጥታት ቅርፃዊ ለውጥታት እናኸተሉ” ከምዝኸዱ ይፈልጡ። እዚኣ ድማ እታ Michel Foucault ዝገለፃ ትኸውን። ከም ኣገላልፃ እዚ ምሁር እዚ ከምዚ ዓይነት ብርኪ ኣተሓሳስባ ምፍጣር ህልው ባህሊ ምስ ቅርፁን ትሕዝትኡን ንምርዳእን ይጠቅም።
ምእንቲ እዙይ ኢትዮጰያ በቶም ነባራት ዝበሃሉ ሕዚ ንዘሎ ህልው ኩነታት እዛ ሃገር ዘይረብሑ ኣተሓሳስባት ክትዝወር ኣይብላን። ነዚ ክብሃል ሓደሽቲ ኣተሓሳስባታትን ናይ ኣተሓሳስባ መዋቕራትን ክወፁ ክኽእሉ ኣለዎም። እዚ ኣነ “ሶሻል ኮንስትራክቲቪስት” ዝብሎ ከይዲ ክኸውን እንተሎ ናይዚ ባእታታትን ታሪኽን ብምፅናዕ ናብ ፖሊሲ ዝዓብይሉን ካብ ናይ ደገ ሓይልታት ናፃ ዝኾነ ሕግታት ዝወፅእሉን ክኸውን ኣለዎ። እዚ ማለት ኩሉ ካብ ደገ ዝመፀ ይንፀግ ማለት ዘይኮነስ ኣድላይነት እቲ ናይ ባዕልና ዝብሃል ነገር ክስመረሉ ንምግባር እዩ። ካብ ደገ ዝመፅእ ኩሉ ነገር ቴክኖሎጂ ይኹን ካልእ ኣዝዩ ጠቓምን ክንቕበሎ ዝግባእን እዩ። እቲ ናይ ውሽጥና ሃገር በቆል ስነ ሓሳበ ግን ዝዓብየሉ ዕድል ክንፈጥር ክንክእል ኣለና። እቲ social constructivist ዝብሃል ኣተሓሳስባ ዓቕሚ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ናይቲ ፀወታ ዓበይቲ እታወታት እዮም ኢሉ ይወስድ። እዚኦም ካብ ደገ ዝመፅእ ሓሳብ ተሰኪሞም ኣብቲ ማሕበረሰብ ብምእታው ዘይኮነስ ናይ ባዕሎም መበቆላዊ ዝኾነ ኣተሓሳስባን ልቦናን ሓበራዊ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ንክህልወና ዝጠቕሙ እዮም።
ኢትዮጵያን ነዚ ኣተሓሳስባ እዚ ብምሉእ ልቢ እንተድኣ ተቐቢሎም ዘይተግቢሮምዎ ነዊሕ እዋን ዝፀንሐ ኣብ ፖሊሲታት ልምዓት፣ ኣብ ስርዓተ ትምህርቲ፣ ኣብ ልምዓታዊ ምንስቓሳት ወዘተ ዝርኣዩ ኢትዮጵያዊ ዘይኮከነስ ደጋዊ ሃፋ ዝስትውዓለሎም ነገራት ክቕፅሉ እዮም ማለት እዩ። ኣብዚ መዳይ እዚ እቲ ወያናይ ዲሞክራሲ ዝብሃል ሕዚ ኣብ ተግባር ውዒሉ ዘሎ ኣተሓሳስባ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብናይ ደገ ስነ ሓሳባት ዝተፀለወ ንምዃኑ ዘረባ ኣየድልዮን። እቶም ብግትርና ደርጊ ዝተፀዓኑ ኣተሓሳስባታት እውን ብቐጥታ ካብ ሶቭዬት ሕብረት ዝመፁ እዮም። ብኡ እውን እዩ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሃይለስላሰ ብግፍዒ ዝቐተለን ካብ 1974-1991 (ከም ኣ.ኤ) ድማ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ዝበልዐን።
ፅዕንቶ ስነ ሓሳብ ደገ፤ ሕዚ እውን ኣይዛረየን። ኣስተውዒሉ ንዘፅንዐ ኣካል ኣብቲ ሓዱሽ ቢሮክራት ኢህወደግ መልክዑ ዝቐየረ ናይ ደገ ፅዕንቶ ምርካቡ ግድን እዩ። እቲ ቐሊል ዝገብሮ ኣብዚ ስርዓር እዚ ቅድሚ እቲ ዝካየድ መረፃ ዝካየድ ዘተታት ምህላዎምን ኣብ ከተማታት ሰፋሕቲ ናይ ህዝቢ ኣኼባታት ስለዝካየዱ እቲ ዘሎ ነገር እቲ ህዝቢ ናይ ምዝራብ ዕድል ናይ ምንቃፍ ዕፍል ስለዝረክብ እዩ። እዚ ማለት ግና እኹል ነገር ኣሎ ማለት ኣይኮነን። እቲ ጅማሮ ቐፃልነትን ዘላቕነትን ሃልይዎ ክኸይድ ኣለዎ። እንተዘይኮይኑ ከምቲ Noam Chomsky ኣብ ሓደ እዋን ዝበ “The smart way to keep people passive and obedient is to strictly limit the spectrum of acceptable opinion, but allow very lively debate within the spectrum.” እዩ ክኸውን።
መወከሲ
1. GhelwadewosAraia, “Saluting the Wonderful Ethiopian Intellectuals,” www.africanidea.org/saluting_wonderful.html June 27, 2011
2. GhelawdewosAraia, “National Reconciliation and National Development in Ethiopia”, www.africanidea.org/national_reconciliation.html October 22, 2010
3. I do not quite recall the source of Noam Chomsky’s penetrating perspective


c: text/html

text:
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ዝግበር ኣገልግሎት ብዙሕን ሰፊሕን እዩ። ብሰኣታት ጀሚሩ ብማሕሌት ሓሊፉ ክሳብ ቅዳሴ ዘሎ ግዜ፥ ዘውዕልን ዘሕድርን ኣግልግሎት ምዃኑ ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ይፈልጡዎ እዮም። እቲ በዚ ኣገልግሎት’ዚ ዝበጽሕ ምህልላን ጸሎትን ከኣ’ዩ፥ ንሕዝብና ዓቢይ ጽላልን ረድኤትን ኮይኑዎ ዝነብር ዘሎ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን 9ይ - ክፋል
20-ታሕሳሥ 1988 ዓ/ም ክሳብ ዝኸውን፥ እቲ መዓልታት ካብቲ ዝተለምደ ካልእ ግዜ፥ ቀልጢፉ ክመስን ክወግሕን ዘይክእል ዘሎ ኮይኑ ይስመዓኒ ነበረ። ብዝኾነ እዛ ፍልይቲ መዓልቲ እዚኣ ግና፥ ካብ ድቃሰይ ኣንጊሀ ድሕሪ ምትንሥአይ፥ ሰዓት-12 እየ ገና ንግሆ ከሎ ኣንጊሀ ዝገስገስኩ። ንቤተ-ክርስቲያን ክኸይድ ከሎኹ፥ እናሰጎምኩ ዘይኮነ እናተወንጨፍኩ ዝኸይድ’የ ዝመስል ዝነበርኩ። በዚ ፍጥነት’ዚ ድማ ቀልጢፈ’የ ኣብኡ ክበጽሕ ክኢለ። እታ ናይ ክርስትና ኣደይ ክትከውን ዝነበራ’ውን፥ ቀዲማትኒ ኣብኡ ጸንሐት። ክንደይ እተሕጉስ ብርህቲ ፀሓይ ዝነበረቶ መዓልቲ ይመስለኩም። ብልበይ ድማ ናይ ብሓቂ ዝተወለድኩላ መዓልቲ ሎሚ’ያ በልኩ።
እዚ ኣርእስቲ’ዚ ንዓና ንኦርቶዶክሳውያን፥ ብዙሕ ክንዛረበሉን ክንጽሕፈሉን ዝግበኣና ኣርእስቲ’ዩ። ከመይሲ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያንና ዘሎ ጸገማት ኩሉ፥ ምስ’ዚ ኣርእስት’ዚ ምትሕሓዝ ዘለዎ ኮይኑ ይርከብ ብምህላዉ እዩ። ከም-ዝፍለጥ ኣብ 1983 ዓ/ም (1991) እቶም ዝነበሩ ሊቀ-ጳጳስ ማለት ኣቡነ-ገብርኤል ንኣዲስ-ኣበባ ምስ-ከዱ፥ ኣብቲ መንበረ-ጵጵስና ተጸዋዒ ዝነበሩ፥ እቶም ዋና-ጸሓፊ መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ ገብረ-ሚካኤል ምዃኖም’ዩ ዝፍለጥ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን 10ይ - ክፋል
ኣብ ዝሐለፈ ጽሑፈይ ከም-ዝገለጽክዎ፥ መስበርቲ-እግሪ ኣብ ዘጋጠመኒ ግዜ።ኣብ እንዳ ኃወይ ክድቅስ ስለ-ዝተገደድኩ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ክኸይድ ተጸጊመ ምንባረይ፥ ትዝክሩዎ ትኾኑ ኢኹም። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ኣነ፥ ዕርፊ ክርስትና ድሕሪ ምጭባጠይ፥ ከመይ’ለ ንድሕሪት ኣቢለ ክምለስ-? ብምባል እጭነቕ ነበርኩ። ቀልጢፈ ክሓዊ’ሞ ክርስቲያንነተይ ድማ፥ ብግብሪ ከረጋግጽ፥ እህወኽ ነበርኩ።
ዓውደ-ዓመት ተባሂሎም ካብ ዝኸብሩ ብዙሓት በዓላትና ሓደ፥ እቲ “-ቅዱስ-ዮሓንስ-” ብምባል ዝፍለጥ ናይ ዓመት መጀመርታ-ዕለት ምዃኑ፥ ነዚ ክፈልጥ ዘይክእል ዘሎ ኣይመስለናን። ስለ-ዝኾነ ድማ ሕዝብና ኣብዚ በዓል‘ዚ “-እንቋዕ እግዚኣብሔር ብደሓነ ሰላም ናብዚ ሓዲሽ-ዓመት‘ዚ ኣብጽሓና!!-” ብምባል ሓጎሱን ሠናይ ትምኒቱን ክገልጽ ዝስመዓሉ እዋን እዩ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ጀርመን, 8ይ - ክፋል
ብድሕሪ’ዚ ንእምነት ክርስትና ብሙሉእ ልበይ ስለ-ዝተቐበልኩዎ፥ ነቶም ካህንሥርዓተ-ጥምቀት ክፍጽሙለይ፥ ደጋጊመ ክሓቶም ግድነት ኮነኒ። ካብ ብዝሒ ምህንጣየይ ዝተላዕለ’ውን፥ ንኽጽበ ዘኽእል ትዕግስቲ ኣይነበረንን። ስለምንታይ ምዃኑ እንድዒ ግና፥ ብቐጻሊ “-ተዓገሲ-” ይብሉኒ ነበሩ። እቲ ኩነታት ከምዚ ኢሉ ከሎ ግና፥ ሓደ ግዜ እቶም ካህን ኣብ በረኻ-ሲና ዝርከብ፥ ናይ ቅድስቲ ካተሪና ገዳም ክበጽሕ ዓደሙኒ። እዚ ዕድመ’ዚ ድማ ብሓጎስ ተቐበልኩዎ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ነገራት ካብ ሥሩዕ መንገዲ ወጺኦም ክበላሸዉ ከለዉ፥ ኅብረተ-ሰብና ዝጥቀመሉ ሓደ ኣበሃህላ ኣሎ። ንሱ ድማ ነቲ ንሕጊ ኣኽብሮት ዘይብሉ ወገን፥ ሥርዓት ንምትሓዝ ክድለ ከሎ “-ዝባን-ሕጊ-” ዝብል ኣበሃህላ ክጥቀም፥ ኅብረተ-ሰብና ክሠርሓሉ ዝጸንሐ ባህልና’ዩ። ስለዚ’ውን እቲ “-ዝባን-ሕጊ-” ዝብል ቃል፥ ከም ታቦት ዝፍራህን ዝኸብርን ቃል ስለ-ዝነበረ፥ ብምንም ተኣምር ረጊጽካዮን ጥሒስካዮን ክኽየድ ይከኣል ከም-ዘይነበረ፥ እቲ ነባር ባህልና ሕያው ምስክር’ዩ።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ጀርመን, 7ይ - ክፋል
ጉዕዞ ሕይወተይ ብኸምዚ ይቕጽል ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፥ ዝተማልአ ጥዕና ግና ኣይነበረንን። ማለት ከቢድ ናይ ጸቕጢ-ደም ሕማም ስለ-ዝነበረኒ፥ ቅሳነት ነይሩኒ ክብል ዝኽእል ሰብ ኣይነበርኩን። እቲ ዓቐነይ 200/100 ዝበጽሕ’ዩ ነይሩ። ስለዚ ድማ ሓደ ግዜ ኣብ ዓራተይ ኮይነ “-ኣታ ጎይታይ በጃኻ ካብዚ ሕማም’ዚ ገላግለኒ ኢለ-” ጸለኹ። ብእኡ ቀጺለ ምስ-ደቀስኩ ድማ፥ ነዚ ዝስዕብ ሕልሚ ኣብ ድቃሰይ ኮይነ ክሓልም ከኣልኩ። ማለት ሐደ ዝኾነ ነገር፥ ገጸይ ትንክፍ ዘብለኒ ዘሎ ኮይኑ ተሰማዓኒ። ከም ሓውሲ ስምባድ ብር ኢለ ብምትንሣእ ድማ፥ ቀልጢፈ መብራህቲ ኣብራህኩ። እንተኾነ ኣብቲ ክፍሊ ዝኾነ ነገር ዝረኣኹዎ ኣይነበረንን። ቀጺለ ድማ ኣብ ድቃሰይ ኣቶኹ። ልበይ ኣውዲቐ ድማ በጥ ኢለ ደቀስኩ።
ኣብ ቅንያት በዓል ቅዱስ ዮሓንስ ንርከብ ምህላውና ክንዝክሮ ግዲ ይብለና። ናይ ቅዱስ ዮሓንስ መዓልቲ ሰማእትነቱ ክንዝክር እንከለና፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣምላኽ ንዝግበር ዓመጽ ብትብዓት ናብ ንጉስ ቀሪቡ ክኹንኖ እንከሎ፥ እታ ክብርቲ ህይወቱ ድማ ብሰማእትነት ከም ዝሓለፈት ንዝክረሉ መዓልቲ እዩ። ከምዚ ድማ ይብል "ጐደና እግዚኣብሔር ጽረጉ መገዱ ድማ ኣቅንዑ። "ሽንጭሮ ዘበለ ልዕል ይበል፡ ከረንን ኵርባን ዘበለ ድማ ትሕት ይበል፡ ቄናን ከኣ ይቕናዕ፡ ድንጉርውን ሰጥ ዝበለ መገዲ ይኹን" (ሉቃ 3፡ 4-5)። እምበኣር ኣብዚ ሓዱሽ ዓመት ምስ ቅዱስ ዮሓንስ ኮይና፥ ዓመጽ ዘበለ የብቅዕ፡ ቄናን ኣካይዳ ይወገድ ብምባል ነቲ ዓማጺ ስርዓት ናይ ሃገርና ብትብዓት ከም ዮሓንስ ደው ምባል ክንላማመድ መንፈሳዊ ትብዓት ይሃበና ይብል። እቲ ቅዱስ ጽሑፍ ከምዚ ይብል "ቅኑዕ ክትገብሩ፡ ሓቂ ኽትፈርዱ፡ እእዝዘኩም ኣለኹ። ነቲ ዝተዓመጸ ኻብቲ ዓማጺኡ ኣናግፍዎ (ኤር 22፡ 3)።
ኣብ መበል 19 ጉባኤ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ (ቀዳም 22 ሓምለ 2017) ዝተዋህበ ስብከት።
መሪሕ ጥቕስና ኣመልኪቱና ከም ዘሎ፡ እግዚኣብሄር ብዛዕባና ዚሓስቦ ሓሳባት፡ ኲሉ ጊዜ ስናይን ንደሓናን ዚኸውን ምዃኑ እዩ። ኣብዛ ኣብ ምድሪ እዚኣ ኣብ እነሕልፎ ሓጺር ዕድመና፡ ብብዙሕ ዝዓይነቱን ኣንጻራውን ኲነታት ኢና እንሓልፍ። ኣብቲ ዚሰማምዓና ዂነታት ክንህልዉ ከሎና ብዛዕባ ሓሳብ ኣምላኽ ዚህልወና ስምዒታትን ርድኢትን በኣንጻሩ ኣብቲ ዘይንፈትዎ ዂነታት ክንህሉ ከሎና ብዛዕባ ኣምላኽን ዕላማታቱን ዚህልወና ስምዒትን ርድኢትን፡ ምብራቕ ካብ ምዕራብ ከም ዚርሕቕ ዝተረሓሓቐ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ገበር | መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ መልእኽቲ ሒዙ ኣሎ፧
ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ንምድሓን መሰናድዎ ገበረ
ኣምላኽ፡ እቲ ብትንቢት እተነግረ “ዘርኢ” ኻብ ዘርኢ ኣብራሃም ከም ዚመጽእ፡ ነቲ እሙን ዝነበረ ኣብርሃም ነጊርዎ እዩ። “ህዝብታት ኵላ ምድሪ” በቲ ዘርኢ እቲ ኸም ዚባረኹ እውን ሓበሮ። (ዘፍጥረት 22:18) ወዲ ወዱ ንኣብርሃም፡ ማለት ያእቆብ ድማ ጸኒሑ ናብ ግብጺ ገዓዘ፡ ስድራ ቤቱ እናበዝሑ ምስ ከዱ ኸኣ፡ ጥንታውያን ህዝቢ እስራኤል ኰኑ።
ጸኒሑ፡ ኣብ ግብጺ፡ ጨቋኒ ውልቀ መላኺ ዝነበረ ፈርኦን ንእስራኤላውያን ባሮት ገበሮም። ሽዑ ኣምላኽ፡ ነቲ ህዝቢ ብነብዪ ሙሴ እናመርሐ ኻብታ ሃገር ኣውጺኡ፡ ብተኣምራዊ መገዲ ንማያት ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ክልተ ሰንጢቑ ኣሕለፎም። ድሕሪኡ፡ ንእስራኤላውያን ንኺመርሖምን ንኼዕቝቦምን ኢሉ፡ ነተን ዓሰርተ ትእዛዛት ዝሓቘፈ ሕግታት ሃቦም። እቲ ሕግታት ብዛዕባ ንሕድገት ሓጢኣት ዚቐርብ መስዋእታት ኣነጺሩ ዚገልጽ እዩ ነይሩ። ሙሴ ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሪሑ፡ ኣምላኽ ንእስራኤላውያን ካልእ ነብዪ ኸም ዚልእከሎም ነገሮም። እቲ ነብዪ እቲ ኸኣ፡ እቲ መብጽዓ እተኣትወሉ “ዘርኢ” እዩ።
ድሕሪኡ፡ ልዕሊ 400 ሚእቲ ዓመት ጸኒሑ፡ ኣምላኽ፡ እቲ ኣብ ገነት ኤድን እተነበዮ “ዘርኢ” መንግስቲ ኸም እትህልዎ፡ ኣብ ልዕሊኣ ድማ ንዘለኣለም ከም ዚነግስ፡ ንንጉስ ዳዊት ተመባጽዓሉ። እቲ “ዘርኢ” እቲ ድማ፡ እቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ንምድሓንን ንምድሪ ናብ ገነት ንኪቕይራን ዝሸሞ መድሓኒ ዝዀነ መሲሕ እዩ።
ኣምላኽ ብዳዊትን ብኻልኦት ነብያትን ኣቢሉ፡ ብዛዕባ እቲ መሲሕ በብቝሩብ ገሊጹ እዩ። ንሳቶም፡ እቲ መሲሕ ትሑትን ለዋህን ከም ዚኸውን፡ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ድማ ጥሜትን ግፍዕን ውግእን ከም ዜኽትም ተነብዮም ነይሮም እዮም። ኣብ ትሕቲ ግዝኣት እቲ መሲሕ፡ ኵሎም ደቂ ሰብ ንሓድሕዶምን ምስ እንስሳታትን ብስኒት ኪነብሩ እዮም። እቲ ኣብ መጀመርታ ኽፍሊ ዕላማ ኣምላኽ ዘይነበረ ሕማምን ስቓይን ሞትን ኣይኪህሉን እዩ፣ ዝሞቱ ሰባት ድማ ኣብ ምድሪ ንኺነብሩ ኺትንስኡ እዮም።
ኣምላኽ ብነብዪ ሚክያስ ኣቢሉ እቲ መሲሕ ካብ ቤት-ልሄም ከም ዚውለድ ተነበየ፣ ብነብዪ ዳንኤል ኣቢሉ ኸኣ ጸኒሑ ኸም ዚቕተል ተነበየ። እንተዀነ ግና፡ ኣምላኽ ነቲ መሲሕ ኣተንሲኡ ኣብ ሰማይ ኪነግስ ከም ዝሸሞ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ብዘይካዚ፡ ዳንኤል፡ መሲሓዊት መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ መወዳእታ ንዅለን መንግስታት ምድሪ ኣጥፊኣ ንሓዋሩ ኸም እትገዝእ ዚገልጽ ራእይ ርእዩ እዩ። እሞኸ፡ እቲ መሲሕ ብሓቂዶ ኸምቲ ብትንቢት እተነግረሉ መጺኡ እዩ፧


text:
ገበር | ልዕለ ባህርያዊ ምርኢት እንታይ ሓደጋ ኣለዎ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ መናፍስትነት እንታይ ይምህር፧
ብዙሓት ሰባት ምስ ልዕለ ባህርያዊ ምርኢት ወይ መናፍስትነት ምትሕሓዝ ንዘለዎ ዝዀነ ይኹን ነገር፡ ሽጣራ ወይ ፍርያት ናይቶም ክኢላታት ደረስቲ ኢንዱስትሪ ፊልም ከም ዝዀነ ገይሮም ብምርኣይ ዚጠራጠሩ እኳ እንተ ዀኑ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ግና እተፈልየ ኣረኣእያ እዩ ዘለዎ። ብዛዕባ መናፍስትነት ንጹር መጠንቀቕታ እዩ ዚህብ። ንኣብነት፡ ዘዳግም 18:10-13 ኸምዚ ትብል፦ “ዚጥንቍል፡ ወይ ስሒር ዚገብር፡ ወይ ፋል ዚደሊ፡ ወይ ኣስማተኛ፡ ወይ ስራይ ዚገብር፡ ወይ ንጠያቒ መናፍስቲ ዚሓትት፡ ወይ ጠንቋሊ፡ ወይ ንምዉታት ዚጥይቕ ኣባኻ ኣይረኸብ።” ስለምንታይ፧ እታ ጥቕሲ ቐጺላ፡ “እዚ ነገር እዚ ዚገብር ዘበለ ዅሉስ ኣብ የሆዋ ፍንፉን እዩ፣ . . . ኣብ ቅድሚ የሆዋ ኣምላኽካ መንቅብ ዘይብልካ ኹን” ትብል።
መጽሓፍ ቅዱስ ንዅሉ ዓይነት መናፍስትነት ብጽኑዕ ዚዅንኖ ስለምንታይ እዩ፧
መበቈሉ
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንምድሪ ቕድሚ ምድኳኑ ነዊሕ እዋን ኣቐዲሙ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ መንፈሳውያን ፍጡራት ወይ መላእኽቲ ኸም ዝፈጠረ ይነግረና እዩ። (እዮብ 38:4, 7፣ ራእይ 5:11) ነፍሲ ወከፎም ከኣ ቅኑዕን ጌጋን ፈልዮም ኪመርጹ ዜኽእሎም ናይ ምምራጽ ናጽነት ተዋሂብዎም እዩ። ገለ ኻባታቶም ኣንጻር ኣምላኽ ኪዓልዉ መረጹ፣ ሰማያዊ ቦታኦም ሓዲጎም ድማ ሽግር ንኼምጽኡ ናብ ምድሪ መጹ። ከም ውጽኢቱ፡ ምድሪ “ብዓመጻ መልአት።”—ዘፍጥረት 6:2-5, 11፣ ይሁዳ 6።
እዞም እኩያት መላእኽቲ ዓብዪ ጽልዋ ብምሕዳር ንሚልዮናት ሰባት የስሕቱ ኸም ዘለዉ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና እዩ። (ራእይ 12:9) ነቲ ደቂ ሰብ ብተፈጥሮኦም ብዛዕባ መጻኢ ንምፍላጥ ዘለዎም ህንጥዩነት እውን ይምዝምዝዎ እዮም።—1 ሳሙኤል 28:5, 7፣ 1 ጢሞቴዎስ 4:1።
ርግጽ እዩ፡ ገሊኡ ልዕለ ባህርያዊ ሓይሊ ንሰባት ዚሕግዝ ይመስል እዩ። (2 ቈረንቶስ 11:14) ከም ሓቂ ግና፡ እዞም እኩያት መላእኽቲ፡ ሰባት ብዛዕባ ኣምላኽ እቲ ሓቂ ምእንቲ ኸይፈልጡ ንኣእምሮኦም ኬዕውርዎ እዮም ዚፍትኑ ዘለዉ።—2 ቈረንቶስ 4:4።
ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ እምበኣር፡ ምስ እኩያት መናፍስቲ ርክብ ምግባር ጕድኣት ዘይብሉ ኣይኰነን። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ እዮም እቶም ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ኪዀኑ ዚደለዩ ግናኸ “ልዕለ ባህርያዊ ሓይሊ ዚጥቀሙ ዝነበሩ ብዛዕባ እዚ ተግባራት እዚ እቲ ሓቂ ምስ ተማህሩ፡ ብዙሕ ገንዘባዊ ኽሳራ ዜምጽኣሎም ክነሱ ‘መጻሕፍቶም ኣኪቦም ዘንደድዎ።’—ግብሪ ሃዋርያት 19:19፣ ባይንግተን።
ብተመሳሳሊ፡ ሎሚ ዘለዉ ብዙሓት ሰባት እውን ምስ መናፍስትነት ምትሕሓዝ ካብ ዘለዎ ንጥፈታትን መዘናግዒታትን ኪርሕቁ ወሲኖም እዮም። ንኣብነት፡ ማሪያ * ጓል 12 ዓመት ከላ ኣብ መጻኢ ብዛዕባ ዜጋጥም ገሊኡ ፍጻመታት ወይ ሓደጋታት ክትንበ እትኽእል እያ ትመስል ነይራ። ንመማህርታ ናይ ጥንቈላ ካርታታት ተንብበለን ነበረት፣ እተነበየቶ ምስ ተፈጸመ ኸኣ ብጥንቈላ ኽትማረኽ ጀመረት።
ማሪያ፡ ንሰባት ምእንቲ ኽትሕግዝ ኣምላኽ ውህበት ዝሃባ ዀይኑ እዩ ዚስምዓ ነይሩ። ከምዚ ብምባል ከኣ ትእመን፦ “ገለ ነገር ግና ይርብሸኒ ነይሩ። ነቲ ካርታታት ንኻልኦት ሰባት እየ ዘንብበሎም ነይረ። ብዛዕባ መጻእየይ ክፈልጥ እደሊ እኳ እንተ ነበርኩ፡ ንገዛእ ርእሰይ ከንብበላ ኣይክእልን እየ ነይረ።”
ማሪያ ብዙሕ ዘይተመለሰ ሕቶታት ስለ ዝነበራ ናብ ኣምላኽ ጸለየት፣ ድሕሪ ግዜ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምስ ረኸብዋ ኸኣ ምሳታቶም መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ጀመረት። ማሪያ እቲ ብዛዕባ መጻኢ ናይ ምፍላጥ ክእለታ ኻብ ኣምላኽ ዝረኸበቶ ኸም ዘይኰነ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ ተማህረት። ብዘይካዚ፡ እቶም ምስ ኣምላኽ ዕርክነት ኪምስርቱ ዚደልዩ፡ ምስ መናፍስትነት ምትሕሓዝ ዘለዎ ዝዀነ ይኹን ነገር ኬወግዱ ኸም ዘለዎም ተማህረት። (1 ቈረንቶስ 10:21) እሞኸ እንታይ እያ ገይራ፧ ማሪያ ንዅሉ እቲ ምስ ጥንቈላ ዚተሓሓዝ መጻሕፍትን ሓንጀመንጅን ደርበየቶ። ሎሚ ነቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ እተማህረቶ ርጡብ ሓቅታት ንኻልኦት ተካፍሎም ኣላ።
ሚካኤል ኰተቴ ኸሎ፡ ልዕለ ባህርያዊ ገጸ ባህርያት ዘለዎ ልቢ ወለዳዊ መጻሕፍቲ ምንባብ ኣዝዩ ይፈቱ ነበረ። “ሓሳባዊ ዓለማት ብዛዕባ ዝዳህሰሱ መሳቶይ ዝዀኑ ጀጋኑ ምንባብ ባህ ይብለኒ ነይሩ” ኸኣ ይብል። ቀስ ብቐስ፡ ስሒርን ሰይጣናዊ ጽንብላትን ዝትሕዝቶኡ መጻሕፍቲ ናይ ምንባብ ልማድ ኣጥረየ። “እቲ ዝነበረኒ ህንጥዩነት፡ ብዛዕባ እዚ ነገራት ንዚገልጽ መጻሕፍቲ ኸንብብን ፊልምታት ክርእን ከም ዝደሊ ገይሩኒ” ብምባል ድማ ይእመን።
ይኹን እምበር፡ ሚካኤል መጽሓፍ ቅዱስ ኬጽንዕ ምስ ጀመረ፡ ነቲ ዜንብቦ ዝነበረ ተጠንቂቑ ኺምርምሮ ኸም ዜድልዮ ተረድአ። ከምዚ ኸኣ ይብል፦ “ንዅሉ እቲ ምስ መናፍስትነት ዚተሓሓዝ ነገራት ጒሒፈዮ። ከመይሲ፡ ሓደ ኣገዳሲ ትምህርቲ እየ ተማሂረ። መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ 1 ቈረንቶስ 10:31፡ ‘ኵሉ ንኽብሪ ኣምላኽ ግበርዎ’ እዩ ዚብል። ስለዚ፡ ‘ነዚ ጽሑፍ እዚ ምንባበይ ምስ ክብሪ ኣምላኽ ኣብ ዚጻረር ነገር ከም ዝሓብር ድዩ ዚገብረኒ፧’ ኢለ ንርእሰይ እሓትታ። ከምኡ እንተ ዀይኑ፡ አወግዶ እየ።”
መጽሓፍ ቅዱስ ከም መብራህቲ ጌርካ ተገሊጹ ኣሎ። ንመናፍስትነት ከምቲ ብሓቂ ዝዀኖ ገይሩ ዜቃልዕ ፍሉይ ብርሃን እዩ። (መዝሙር 119:105) እዚ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ካብ ጽልዋ እኩያት መናፍስቲ ናጻ ዝዀነት ዓለም ከም እትመጽእ ዚገልጽ ዜደንቕ ተስፋ እውን ሒዙ ኣሎ። እዚ ድማ ንደቂ ሰብ ብዙሕ ጥቕሚ ኼምጽኣሎም እዩ። ንኣብነት፡ መዝሙር 37:10, 11 ኸምዚ ትብል፦ “ድሕሪ ቝሩብ፡ እኩያት ኣይኪህልዉን እዮም፣ ኣብቲ ዝነበሩሉ ኽትደልዮም ኢኻ፣ ኣብኡ እውን ኣይኪህልዉን እዮም። ዓቃላት ግና ንምድሪ ኺርስተይዋ እዮም፣ ብብዝሒ ሰላም ከኣ ኣዝዩ ደስ ኪብሎም እዩ።”
^ ሕ.ጽ. 10 ኣብዛ ዓንቀጽ ዚርከብ ስማት ተቐዪሩ እዩ።


text:
ንስራሕቲ መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ጠጠው ዘበለ ምስሕሓብ ሎሚ’ውን ናይ ምፍታሕ ምልክት ኣየርአየን።እቲ ምዕፃው ካልኣይ ማዕልቱ ኣብዝሓዘሉ ሎማዕንቲ ረቡዕ ሪፓብሊካዊያንን ዴሞክራሲያዊያንን ኣባላት ቤት ምኽሪ ነንሕድ ሕዶም ይካሰሱ ኣለው።ብዙሓት ኣሜሪካዊያን ግን ንኽልቲኦም ኣብ ምውጋዝ ይርከቡ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተፈጠረ ናይ ፓርቲ መስመር ዝሓዘ ጭቕጭቕ ንብዙሕ ነገር ተንኩፉ’ሎ።ኣሜሪካዊያን ኣብ ልዕሊ ወከልቶም ዘለዎም እምነት እውን ብዝበለፀ ተሸርሺሩ’ሎ።
"Obamacare," ብዝብል ስም ዝፍለጥ ፕሬዝዳንት ኦባማ ዝፈረምሉ ናይ ጥዕና እንሹራንስ ንዘይብሎም ንሚሊዮናት ዕድል ዝህብ ሓድሽ ሕጊ እቲ ቀንዲ ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ እዩ።ሪፓብሊካዊያን ኣባላት ኮንግረስ እቲ ሕጊ ንክቕየር ወይ ድማ እንተወሓደ ንኽፀንሕ ድልየት ኣለዎም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ግን ብሪፓብሊካዊያን ዝቐረበ ካሕሳ ኢሎም ንዝፀውዕውዎ ሕቶ ኣይህብን እየ ኢሎም።እቲ ሕጊ ብኮንግረስ ዝፀደቐ ስለዝኾነ ምስ ጉዳይ በጀት ዘራኽብ የብሉም ኢሎም ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ከምዚ ብምባል ‘’መዕልቦ ዝረኸብ ምርጫ ዳግም ግጥም ብምልዓል ወይ ኣይዶሎጂያዊ ሕቶታት ብምቕራብ ንፅቡቕ ሽም ዩናይትድ ስቴትስ ንድሕሪ ክጎትት ዝደሊ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ኣይፈቅድን እየ።’’
ሪፓብሊካዊ ኣፈ ጉባኤ ጆን ቦይነር ፓርቶም ንምስምማዕ ክብል ገለ ጥቕምታቱ ኣሕሊፉ ሂቡ እዩ ምስ በሉ ነቲ ምዕፃው ብዴሞክራሲዊያን ንዝምራሕ ሰኔት ወቕሲሞ ኣለው።
ሕገ መንግስትና ብንፁር ከምዘቐመጦ ክልቲኦም ኣብያተ ምኽሪ እንተድኣ ዘይተሰማሚዖም እዞም ጉዳያት ንምፍታሕ ኮፍ ኢልና ክንዘራረብ ከምዘለና ንዝተቐመጠ ፃውዒትና ኣይተቐበሉዎን ኢሎም።
እቲ ምዕፃው እንድሕር ቀፂሉ ሪፖብሊካዊን ናይ ገለ ኣሜሪካዊያን መረፅቲ ደገፍ ከስእኖም ይኽእል እዩ ይብሉ ተንተንቲ።
ኣሜሪካዊያን ኣብ ኮንግረስ ይካየድ ብዘሎ ሻራዊ ውግእ ጓህዮም እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።
ምዕፃው ፌደራል መንግስቲ ኣብ ዝቕፅለሉ እዋን 800ሽሕ ዝኾኑ ሰራሕተኛታት ንዘይተወሰነ ግዜ ኣይሰርሑን፤ኣይኽፈሎምን እውን።ኣብ 1995ን 1996ን ኣ/ፈ ን21 ማዕልታት ዝተፈፀመ ናይ ፌዴራል ምዕፃው ኣብ ታሪኽ ዩናይትድ ስቴትስ እቶም ዝነውሑ እዮም።


text:
ማሕበራዊ ድሕነት
ስዊዘርላንድ እተማልኣ ስርዓተ ማሕበራዊ ድሕነት ኣለዋ። ኩሎም ኣብ ስዊዘርላንድ ነበርቲ ዝኾኑ ወይ ድማ ዚሰርሑን ሰባት ከምኡ ድማ ተጠወርቶም፡ ሓደ ውልቀ ሰብ ኪጸሮ ካብ ዘይክእል ሓደጋታት ንምክልኻል ሰፊሕ ዝኾነ ዑቕባ ይረኽቡ። ስርዓተ ማሕበራዊ ድሕነት ስዊዘርላንድ ብርክት ዝበሉ ዓይነት መድሕናት ኣለዎ። እዞም ዚስዕቡ ኪጥቀሱ ይኽእሉ፡
- መድሕን እርጋንን ብህይወት ዝተርፉን
- መድሕን ስንክልና
- ናይ ጥዕናን ሓደጋን መድሕን
- መድሕን ሽቕለት ኣልቦነት
- መድሕን ክፍሊት ስድራ ቤትን ወሊድን
እዚ መድሕናት እዚ ድማ ነቲ ኪስዕብ ዚኽእል ማሕበራዊ ሓደጋታት፡ ብመልክዕ መልዕሎ፡ ካብ ስራሕ ምስ ወጻእካ ዚኸፍሎ ናይ ካሕሳ ገንዘብ ወይ ንስድራ ቤት ዚወሃብ ኣበል ወይ ድማ ኣብ ግዜ ሕማም ወይ ሓደጋ ንዚወጽእ ወጻኢታት ብምኽፋል ይሽፍን።
ናይ ጥሮታ (AVS) ወይ ከኣ ናይ ስንክልና (AI) ክፍሊትን ካልኦት ኣታዊታት፡ መሰረታዊ ህይወት ንምምራሕ ዘየኽእሉ እንተ ኾይኖም፡ ተወሰኽቲ ደገፋት (PC) ይወሃብ እዩ።
መብዛሕትኡ ማዕከን ገንዘብ ማሕበራዊ ድሕነት ካብ ደሞዝ ብዚቝረጽ ገንዝብ እዩ ዚእከብ። ኣብዚ፡ ኣስራሕትን ሰራሕተኛታትን ብማዕረ ይሳተፉ እዮም።
ኣብ መድሕን ጥዕና ብዚምልከት፡ ነፍሲ ወከፍ ናይ መድሕን እቱው ሰብ፡ መጠን ደሞዝ ብዘየገድስ ጠርቂ ይኸፍል እዩ። ካንቶንን ኮፈደረሽንን ድማ ንጠርቂ ናይቶም ዓቕሚ ዚሰኣኑ ሰባት ይኸፍሉ እዮም።
ንወጻእተኛታት ዚምልከት ድማ መብዛሕቲኡ እዋናት ፍልይ ዚበለ ስርዓት ወይ ሕጊ ኣሎ።
ኣብ መንጎ ስዊዘርላንድን ሕብረት ኤውሮጳን እተገብረ ስምምዕ ናጻ ምንቅስቓሳት ሰባት ንእተፈላለዩ ስርዓታት ማሕበራዊ መድሕናት የወሃህድ እዩ። እዚ ስምምዕ ንቡልጋርያን ሮማንያን ኣይሕውስን እዩ። ካልኦት ኩለን ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ኣብቲ ስምምዕ እትዋት እየን። ዜጋታት ሕብረት ኤውሮጳን ስዊዘርላንድን ብማዕረ እዮም ዚረኣዩ።
ስዊዘርላንድ ምስ ብርክት ዝበላ ሃገራት ስምምዕ ማሕበራዊ ድሕነት ፈጺማ ኢያ። ዝርዝር ንምፍላጥ ኣብ ትሕቲ ናይ ነፍሲ ወከፍ መድሕን ርኣ።
ሃገራቶም ምስ ስዊዘርላንድ ስምምዕ ማሕበራዊ ድሕነት ዘይገበራ ዜጋታት፡ ንዕኡ ንምእላይ ዜገልግል ፍሉይ ሰርዓት ኣሎ።
እቲ ዚወሃብ ደገፍ ማሕበራዊ ድሕነት ዘይእኹል እንተ ኾይኑ፡ ኮምዩናት ወይ ድማ ካንቶናት ስርዓተ ማሕበራዊ ሓገዛት ኣቝመን ኣለዋ።
ብመሰረት ቅዋማዊ ሕጊ ስዊዘርላንድ፡ ኩሉ ኣብ ስዊዘርላንድ ዚቕመጥ ሰብ፡ ሽግር ኣብ ዘጋጥሞ እዋን ናይ ህጹጽ ሓገዝ ኪረክብ መሰል ኣለዎ። እዚ ኸኣ ንወረቐረት ዘይብሎምን ጉዳዮም ዚተዓጽወን ስደተኛታትውን ዜጠቓልል እዩ።


text:
ኣብ ኣልባኒያ ብዝነበረ ኢእግዚኣብሔራውን ኣልቦ እምነት ዘስፋሕፍሕን መእመናንን ኣቢያተ ክርስቲያናትን ዝዓጽውን ዘሳድድን ዝወርስን ብዝነበረ ስርዓት መንግስቲ ብዙሕ ዝተሳቐዩን ንዝተፈላለየ ሓደጋ ዝተቓልዑን ወዲ 88 ዓመት ብፁዕ ካርዲናል ኤርነስት ሲሞኒ ዕለት 10 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ኣብቲ ናይ ዘነግህ ቅዱስነቶም ኣብ ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዝሓበሩን ድሕሪ መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ቅዱስ ኣቦና ከምእተራኸቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ማሲሚሊያኖ መኒከቲ ሓቢሮም።
እዞም ኣብ 1956 ዓ.ም. ማዕርገ ክህነት ዝተቐበሉን በቲ ኣብቲ እዋን ብዝነበረ ዴሳዊ ስርዓተ ምልካዊ መንግስቲ ኤንይቨር ሆክሳ ዕለት 24 ጥሪ 1963 ዓ.ም. ናይ በዓለ ልደት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ዝተኣሰሩን፡ ኣብ ጽንኩር ቤት ማሕቡስ ተዳጒይኖም እንከብቅዑ ኣብቲ ቤት ማሕቡስ ንዝነበሩ ብዙሓት እሱራት ኣበ ነፍስ ኰይኖም ብሕቡእ እናጸናንዑን ወንጌላዊ ኣገልግሎቶም እናካየዱ ንብዙሓት ኣብነት ዝዀኑን ን 27 ዓመት ኣብ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ምቕያድ ጥራሕ ዘይኰነስ ኣብ ከቢድ ናይ ጉልበት ስራሕ እውን ዝተዳርጉን ኣብ 1981 ዓ.ም ናጻ እውን እንተተለቁ ናይ ሕዝቢ ተጻእይ ተባሂሎም ኣብ ናይ ስኩታሪ ናይ ዝርከብ ናይ ረሳሕ ማይ መድፍእን መእከብን መተሓላለፍን ዓበይቲ ቱቦታት ዘጽርይ ኣብ ዝነበረ ናይ መንግስቲ ትካል በስገዳድ ከገልግሉት ተገይሮም ንብዙሕ ስቓይን መከራን ዝተዳርጉን ኰይኑ ግና ብሕቡእ ክህነታዊ ኣገልግሎትም ክሳብ ምውዳቕ ዴሳዊ ስርዓት ኣልባኒያ 1990 ዓ.ም. ዝፈጸሙን ንኽንገር ዘይክኣል መከራ ዝተዳርጉ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 21 መስከረም 2014 ዓ.ም. ኣብ ኣልባኒያ ርእሰ ከተማ ቲራንያ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ታሪኽ ናይዞም ካህን ምስ ሰምዑ ብሓቂ ተተንኪፎም ብጽንዓት እምነቶም እውን ተደኒቖምን ዕለት 19 ሕዳር 2016 ዓ.ም. ካብቶም ብፁዓን ካርዲናላት ንኽዀኑ ዝሰመይዎም ሓደ ንኽዀኑ ከምዝሓረይዎምን እነሆ ድማ ዕለት 11 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት 6 ሮማ ኣብ ዝርከብ ናይ ቅድስቲ ማርያም ዘስካላ ስዩም ዲያቆናዊ ጳጳስ ንኽዀኑ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ ዝዀኑ ብፁዕ ካርዲናል ኤርነስት ሲሞኒ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ምስ ቅዱስ ኣቦና ሓቢሮም መስዋዕተ ቅዳሴ ብምዕራጐም ዓቢይ ሓጎስ ከምእተሰምዖምን ፍቕሪ ኢየሱስ ናብ ኩሉ ክበጽሕ ድማ ጸሎቶም ምዃኑ ሓቢሮም። ኣማላድነት ማርያም ፍቱን እዩ። ወትሩ ብኣማላድነታ ምጽላይ የድሊ። ብኣኣ ንግስተ ሰላምን ርግኣትን ፍቕርን ሓጎስን ናብ መላእ ዘርኢ ሰብ ሰላምን ርግኣትን ፍቕርን ከምዝበጽሕ እምነተይ እዩ።
ኣብ ኣልባኒያ ኣቢያተ ክርስቲያን ምስ ተዓጸዋ ኣነ እውን ምስ ተኣሰርኩ እግዚኣብሔር ንኣባይቲ ማእሰርቲ በቶም ተኣሲሮም ዝነበሩ ካህናት ኣቢሉ ናብ ኣባይቲ ክርስቲያን እዩ ዝቐየሮ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንዝቕመጡ ስደተይናታት ኣልባናውያን እውን ከምዘገልግሉ ብምዝኽኻር ብዙሓት ኣልባናውያን ኣብ ስደት ኣለዉ ዳርጋ ሓደ ሚሊዮን ዝግመቱ እውን ኣብ ኢጣሊያ ኣለዉ እታ ኣብቲ ጽንኩር ኣዋንን ሎሚ ኣውን ናይ ቅዱስ ኣቦናን ናይ ቤተ ክርስቲያንን ድምጺ ናብ ዓለም እተብጽሕ ራዲዮ ቫቲካን ንብዙሓት ስደተይናታት ኣብ ምጽንናዕ ትርከብ ተስፋ ትዘርእ፡ ኣልባናውያን በቲ ብቛንቋኦም ዝመሓላለፍ ኣገልግሎት ክፍሊ ራዲዮ ቫቲካን እውን ትስፉዋት ክዀኑ ተሓጊዞም እዮም።
ኣልባንያ ከምተን ካልኦት ሃገራት ኩሉ ማሕበራውን ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ብድሆታት እትገጥም ነቲ ኣብ መንጐ ሃብታምን ድኻን ዘሎ ፍልልይ ንኽጸብብን ዕለታዊ እንጌራ ዘይብሉ ሰብ ምርኣዩ ብሓቂ ዘሕዝን ጥራሕ ዘይኰነስ ንናይ ህልውና ሕቶታት ንምቕራብ እውን እዩ ዝድርኽ ድኽነት ዝፈጥር ኤኮኖምን ፖለቲካን ኣብ ዓለም ምርኣዩ ብሓቂ ዘሕዝን እዩ። ስለዚህ ድኽነት ናይቲ ኣብ ዓለም ዝንበር ዘሎ ስርዓት ኤኮኖምን ፖለቲካን ውጽኢት እዩ። እዚ ድማ ቤተ ክርስትያን ብናይ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቕ ትምህርታ ኣቢላ እናቃልዔት ኣብ ጐድኒ ድኻን ስደተይናታትን ንዝተፈላለያ ሓደጋ ዝተቓልዑ ዜጋታት ደው ቢላ ስለኤም ትጣበቕን ትከራኸርን ንኣኣቶም ትሓልን ንሶም ድማ ናይዛ ቤተ ክርስቲያን ውላድ ምዃኖም ገሊጾም፥
እግዚኣብሔር ዝህቦ ሃብቲ ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ድኽነት መልሲ ንምሃብ እዩ። ንድኻታት ኣባይቲ ስድራን ምምክፋል እውን እዩ። ኢየሱስ ከምዝብሎ እቲ ነቶም ድኻታት ኣሕዋትን ኣሓትን እትህብዎ ዘበለ ድጋፍን ሓገዝን ሓልዮትን ኩሉ ንኣይ ዳርጋ ዝሃብክምዎ እዩ። ድኻ ካልአ ክርስቶስ እዩ። ቅዱስ ቶቢያ ከምዝብሎ “ንድኻ ምምጽዋት ንኢየሱስ እነቕርቦ እቲ ዝዓበየ ፍቕሪ እዩ” ስለዚ ድኻታትን ናይ መንግስተ ሰማይ መዓጹ እያቶም። ብኣኦም ኣቢልካ እዩ ናብ ክርስቶስ ዝብጻሕ ንኽርስቶስ አፍቅር ዝብል ንድኻ ዘየፍቅር ኣብ ሓሶት እዩ ዝነበር፡ ንድኻ ዘሎካ ፍቕሪ ኢየሱስ ክበጽሓካ ይገብር እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ብኣማኑኤል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝውነን ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን FBI ማለት ወከልቲ ናይቲ ዝለዓለ ፈደራላዊ ጸጥታዊ መርማሪ ሓይሊ ፖሊስ ኣመሪካ ኣብቲ ገዛ ሃንደበት ተረኺቦም ብጽኑዕ ድሕሪ ምፍታሾም ፡ ዘድልዮም ሓበሬታን ጭብጥታትን ኣኪቦም፡ ኣብቲ ገዛ ንዝጸንሓኦም ኮምፒተራት ከምዝወሰዱወን ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣመሪካ ዝነበረ ግርማይ ሳንቲም፡ ብመንግስቲ ኣመሪካ ድሕሪ ምስጓጉ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ክወጽእ ርዑኡ ጠቕሊሉ ተዳልዩ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ኣቶ ዓንዱ ብርሃነ ዝተባህለ፡ ኣብ ኣመሪካ፡ ኣብ ዋሺንግተን ዝቕመጥ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ብ18 ሰነ ብሕማም ዓሪፉ ሬስኡ ብ23 ሰነ ናብ ዓዲ ምስ ተላእከ፡ ኣብ ዓደቡኡ ኣምሁር ኣብ ዝርከብ ቤተክርስትያን ፍትሓት ከይግበረሉ ድሕሪ ምኽልካሉ ንቡር ፍትሓት ከይረኸበ ከምዝተቐብረ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሙዘቀኛታት “ክብሪ ሞያና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ተኣኪቦም፡ ዓውዲ ሙዚቃ ኤርትራውያን ንምግምጋምን ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ሞያውያን ሙዚቀኛታት ንምትብባዕን ዝዕላምኡ ውራይ ከም ዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፋ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ፋይናንሳዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለየ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ዘተ ብዛዕባ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ድምጺ ኣመሪካ
ቴድሮስ መንግስቱ ዝተባህለ ሓደ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ኣብ ህዩስተን፡ ኣመሪካ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብደገፍቲ ህግደፍ መጥቃዕቲ ከምዝወረዶ ብምጥቃስ፡ ነቲ ኩነታት ጽጹይ መጽናዕቲ ክካየደሉ CPJ ዝተባህለ ተጣባቒ መሰል ጋዜጠኛታት ኣጥቢቑ ጸዊዑ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ቆንስል ኤርትራ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኣቶ ሳልሕ ኢማን ማሕሙድ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኣመሪካ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ እሙናት ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንሃብቲ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኢሳያስን ኣቶ የማነ ገብራኣብ ከይንቀሳቀስ ከምዝኣገደቶ ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ናይ ሎሚ 16 ሚያዝያ ዜናኣ ኣቃሊሓ።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፍ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ቑጠባዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለይ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ንመደምደምታ ስምረት ሰለስተ ውድባት ማለት ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን፡ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ. ዋዕላ ከካይዱ ምዃኖም ንሕብር። ቀንዲ ዕላማ’ ናይ’ቲ ዋዕላ፡ ኣባላት ሰልስቲኡ ውድባት/ሰልፍታት ነንሕድሕዶም ንኽላለዩን፣ ርኢቶን ለበዋን መሰረታት ኣብ’ቲ ናብ ኣባላት ተዘርጊሑ ዝወርሐ ንድፊ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮን ቅዋም ሰልፍን ጸሚቝካ ናብ’ቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ መጸናበሪ ጕባኤ ንምቕራብ እዩ።
ዝኸበርኩም ኣሰናዳእቲ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ክፍሊ ትግርኛ ንሕና ኣብ ሽቱትጋርትን ከባቢኡን ሃገር ጀርመን እንርከብ ኤሪትራዊያን ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕ በራትን ከምኡውን ውልቀ ተቓወምቲ ኤሪትራውያንን ዝኾናን መደባትኩም ብተገዳስነት መዓልታዊ ኢና ንከታተሎ ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ላዕለዋይ ዲፕሎማት ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ኮይኑ ብፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ዝተመዘ ጆኒ ካርሰን ምስ ሮይተርስ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠየቕ፡ ኤርትራ ምስ ኣመሪካ ዘለዋ ዝምድና ከተማሓይሽ ትደሊ እንተደኣ ኮይና ነቲ ኣብ ሶማልያ ትገብሮ ዘላ ኣሉታዊ ምትእትታው ደው ከተብሎ ኣተሓሳሲቡ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎ ንደሞክራስያዊ ሰልፊ ወኪሉ ዝተወዳደረ ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ 2008 ቀዳማይ ጸሊም-ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ብምምራጽ ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከቡ ግብረሽበራውያን ትሕግዝ እያ ካብ ዝብል ሻቕሎት ተበጊሳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣ እገዳ ከምዘጽንዐት ኣገልግሎት ዜና ኣሾሼትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ኤህም ጨንፈር ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ሳልሳይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ብዓወት ብዕለት 5ተ ሓምለ 2008 ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣቃኒዑ።
ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኮንዶሊሳ ራይስ ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ኢትዮጵያ ብምብጻሕ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ዞባ ዓበይቲ ቀላያት ከምእትሳተፍን ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከምእትራኸብን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንኣፈኛ ስተይት ዲፓርትመንት ብምጥቃስ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብዚ እዋን’’ዚ መውጽኢ ኣፍ ‘መንግስቲ ኤርትራ’ “ ኣመሪካ፡ ኣመሪካ “ ኮይኑ ‘ሎ። ሎምስ እቲ መረረ ፕረዚደንት ዝጥርዙ መደረ፡ ኣብ ሃገራዊ ጽምብላት ውሒዱስ፡ ከም “ዋዕላ ዕርቂ ሶማላውያን” ዝኣመሰለ ንኣመሪካ መጻረፍን መተንፈስ ቅብጸትን ዝኸውን መድረኻት ምፍጣር ‘ውን ተጀሚሩ ኣሎ።
ናይ ባይቶ ኣመሪካ (ሰነት) ኮሚተ ወጻኢ ዝምድናታት ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብኣመሪካን መንግስቲ ሲሪላንካን ከም ‘ግብረሽበራዊ ውድብ’ ዝጥቀስ ‘ታሚል ታይገርስ’ ቀጥታዊ ወተሃደርዊ ሓገዝ ይገብር ከምዝነበረ ከምዘቃለዐ ኤሽያን ትሪቡን ዝተህለ መርበብ ሓበሬታ ይገልጽ።
ኣመሪካ ንኤርትራ ምስተን መወልቲ ግብረሽበራውያን እትብለን ሃገራት ክትሰርዓ ትደናደን ከምዘላ ሮይተርስ ንላዕለወይቲ ብዓልቲ ስልጣን ኣመሪካ ብምጥቃስ ካብ ዋሺንግተን ኣብ ዘመሓልለፎ ጸብጻብ ይሕብር።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ከም መርኣያ ናይቲ እናኣንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናኡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካሊፎርንያ ዝነበረ ቆንስላዊ ቤትጽሕፈት ኤርትራ ክዕጾ ከምዝኣዘዘ ቢቢሲ ሓቢሩ።
ግዳያት ግጭት ኤርትራ ኢትዮጵያን (1998-2000) ዝኾኑ፡ 700 ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቝቦም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተወለድቲ ብሄረ ኩናማ፡ መሰል ዑቕባ ተዋሂቡዎም ኣብ ኣመሪካ ሓድሽ ህይወት ክጣየሱ ናብ ኣመሪካ ይኸዱ ከምዘለዉ ላዕዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ብምኽንያት 24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ስታድዩም ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ብዘይተግባራውነትን ምትሕልላኻትን ውሳኔ ምምላካት ዶብ ኤርትራ ኢትዮጵያን ተሓተቲ ሰበስልጣን ኣመሪካ ምዃኖም ገሊጹ።


text:
ኣኽበረት መሓሪ
ኣብዚ ድግስግስ ዝዓይነቱ ብሕብራዊ መብራህትታት ዝወቀበ ምሸት፣ ብዘይካ ቆርበትን ኣዕጽምትን ካልእ ዝተረፈን ዘይብለን ኣጻብዕቲ ይምለከት ኣሎኹ። ህላውነተን ንምርግጋጽ ትልኽ ይብላ። ዓባይ ዓባይቶ ምስ ማእከለይቲ ጻብዕቲ ብግድል ይራኸባ እሞ ናይ ባዕለን ድምጺ ኣብ ምፍጣር ይጋደላ። ጻዕረንን ሓቦአንን ነዚ ዝወርድ ዘሎ ዛሕሊ ሰንጢቑ ክጥሕስ ምፍታኑ ኣቓልቦይ ስለ ዝተሰረቐ፣ ነዚ ኩሉ ናይዚ ምሸት ዝረአ ግርማ ዘሎዎ ድግስ ገዲፈ፡ ናብኣተን ብምትኳር ኣዒንተይ ናብ ምሉእ ኣካላት እዘን ሰበይቲ ዓለበ። ቆጺርካ ክትውድአን ትኽእል ጻዕዳ ሕበሪ ዝተላበሳ ጸጉሪ ርእሰን’የን ቀዲመን ኣብ ዓይነይ ኣትየን ዘለዋ። ኣብ’ዛ ዕማኾ ዘይትኣክል ገጽ እዘን ሰበይቲ፡ ኣብ ውሽጢ በዓቲ ዝኣተዋ ዝመስላ ውርሒርሕ ዝብላ ኣዒንታ ዘዝንብኦ ዘለዋ ሓጎስን ተስፋን እቲ ካልእ ንልበይ ዝተንከፎ’ዩ። እዛ ኮፍ ኢለናላ ዘልዋ ‘ዊልቸር’ ብሃሰስ’ውን ዘይትረኽበን ዝመስለካ ኣእጋራ፡ ኣብ ጫፍ ጫማ ምስ በጻሕኩ ከም ዘለዋ ኣረጋጊጸ።
ቅነኡ ቅነ ሓድሽ ዓመት ኢዩ። ዝነብረሉ ዘሎኹ ዓዲ ንሓድሽ ዓመት ዘለዎ ኣቀባብላ ድሙቕ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኩሉ ሰብ ከከም ዕድሚኡ ብውዕውዕ መንፈስ ይጽንብሎ እዩ ዘሎ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ገና ኣብ መፋርቕ ወርሒ ታሕሳስ፡ ሓድሽ ዓመትን በዓል ልደትን ንምኽባር ኣብ መንበሪ ‘ዞም ኣረጋውያን ንዖኦም ተባሂሉ ንዝተዳለወ ኣጋጣሚ ተዓዲመ መጺአ ዘሎኹ። ሓቂ ትሓይሽ እዚ ቁሪ ኣፍሪሑኒ ስለ ዝነበረ፡ ካብ ገዛ ክብገስ ከለኹ ዳርጋ ቀጨውጨው እናበለኒ’የ ተበጊሰ። መምጸአይ ግና መመሊሱ ዘሐጎሰኒ ትርኢት’የ ዝርኢ ዘሎኹ።
“ምንባር ዕላማ ናይ ሓባር” ከም ዝበሎ ድምጻዊ ኣብርሃም ኣፈወርቂ፣ ዕላማ ምንባር ናይዘን ልዕሊ 95 ዓመት ዝግመት ዕድመ ዘለወን ሰበይቲ፡ ልክዕ ማዕረ እዚ ዝምክሓሉ ዕድመ ንእስነትይ ዘዘክር ዕላማ ምዃኑ’ዩ። ኣብ’ዚ ብእርጋን ዝተወደአ ስግአን በተን ተሪፈንአን ዘለዋ ኣዕጽምቲ ወኒነኦ ዘለዋ ተስፋ ኣብ ምንቅስቓሰን ክዕዘቦ ድሕሪ ምጽናሕ ልበይ ገለ ነገር ተሰሚዕዎ። እዚ ዝወርድ ዘሎ ናይ ሓጋይ በረድ ዝዓይነቱ ቀዝሒ፡ ምቑራር ገዲፉንስ ውሽጠይ ብናይ ተስፋ ምቖት ፉሕ ክብል ይፍለጠኒ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ’ዘን ሰበይቲ ክኣቱ ህርድግ ይብል ኣሎኹ፣ ዕድመ ንእስነተን ከመይ ከም ዝሓለፎኦ’ውን ብስእለ ኣእምሮይ ክድህስሶ እፍትን ኣሎኹ። በዞም ኣብ ፊትና ከከም ቊሞቶም ተሰሪዖም ብድምጾም ሓንጎልና ዘሐድሱ ዘለው ‘ዃየር’ ኣቓልቦአን ተሰሪቑ ስለ ዘሎ፡ ኣነ’ውን ኣዒንተይ ካብ ልዕሊአል ኣልዒለ ኣንፈተይ ናብኦም ቀይረ። ንሳቶም ማለት፡ እቶም ጉጅለ ናይቲ ዃየር ብግምት ኣብ ዕድመ ኣባሓጎን እኖሓጎን ዝበጽሑ ኢዮም። ኣብ ገጽ ነፍሲ ወከፎም ዘሎ ፍሽኽታ ነዚ ህድእ ዝበለ ናይ ሓባር መዝሙሮም፣ ኣኣብ ጠጠው ዝበልዎ ኮይኖም የማን ጸጋም እናተወዛወዙ ምልምላም ጀሚሩ ዝጸንሐ ተስፋይ ናብ ሓጎስ ቀየርዎ።
ካብ ልበይ ተሓጉሰ ኣሎኹ!
ኣዒንተይ ኣብ ነፍሲ ወከፎም ኣዘዋዊረ፡ ኣብ ውሸጦም እንታይ ዘጨንቕ ይህልዎም ይኸውን? ወይ ብድሕሪኦም ወይ ኣብ ገዝኦም ዘቐመጥዎ ዝርብሽ ነገራት ይህሉ ዶ? ንኣብነት ከምዚ ናተይ ናፍቖት ስደት ብስድራን ብድሕሪትን ዝተረፉ ነገራት እናሓሰብኩ ቀትርን ለይትን ክጭነቖ ዝውዕል፡ ብዓቢኡ ከ ጋሻ ጥራይ ኮይኑ ስደተኛ ገይሩኒ ዝነብር ዘሎ መንፈስይ – – ናቶም ክፈታትሽ ድሕሪ ምጅማረይ ናብቲ ቀላይ ቆር ዝኾነ ውሸጠይ ጥሒለ። እዚ መዛሙሮም ብቛንቛ ኢንግሊዝ ኮይኑ ንሰናይ ትምኒት ሓድሽ ዓመትን ውልደተ ክርስቶስን ይደጋግም ኣሎ። ገለ ነገር ክኣ ትዝ ኢሉኒ። እዚ መዝሙር ሰላም ንኹሉ ፍጡር ወዲ ኣዳም፡ ነዕዋፍን ኣራዊትን መሮር ‘ውን ይኹን ዝብሉ ዘለው ይመስለኒ ኣሎ’ሞ፡ ንውሻጠይ ተመሊሰ ነቶም ኣብ ቛንቛና ሓንቲ ቃል ባዕዲ ተሓዊሳ ኢሎም ምኒን ክብሉ ዝውዕሉ ገለ ክፋል ሕብረተ-ሰበይ ኣምጺአ ኣብዚ ጎነይ ኮፍ ‘ተዘብሎም እሞ፡ እዚ ዘሎ ድባብ ሰላም ትምኒት ንኹላ ምድሪ ‘ተዘሰተማቕርዎ ተመነኹ።
ናይ መሓዛይ ኣባሓጎ ኣብዚ እንዳ ኣረጋውያን ስለ ዝነብር ኢየ ኣብዚ ቦታ ተረኺበ ዘሎኹ። ምስኦም ከምሲ’ያ ዓዲማትኒ። ኣብ ዓድና ከለኹ ዝሰምዖ ዝነበርኩ፡ ‘ጸዓዱ ንዝኣረጉ ስድራቤቶም ኣይኣልይዎምን ኢዮም፡’ ዝብሃል ዘረባ ኣጉል ወረ ጥራይ ምዃኑ ዝያዳ ካልእ መዓልቲ፡ እነሆ ሎሚ ምሸት በሪሁለይ። መሓዛይ ብየማነይ፡ ኣባሓጎኣ ድማ ኣብ ማእከሎም ኣእትዮሙኒ ኣለው። ካብ ውዑይ ሃገር ኢኺ መጺእኪ ኢሎም ዝሓሸ ምቖት ክረኽበሉ ዝኽእል ቦታ ኢዮም ሂቦሙኒ ዘለው። ኣካል እቲ ኩሉ ዝገብሩለይን ዘርእዩንን ሓልዮቶምን ኣኽብሮቶምን’ዩ።
ኣባሓጎ መሓዛይ፡ ርእሱ ናባይ ኣጸግዕ ኣቢሉ፡ ሓሓሊፉ በዘን ቀጥቀጥ ዝብላ ዘለዋ ከንፈሩ እናተጋደለ ኣብ መንጎ ሓሓንቲ ቃላይ ይዛረበኒ።
“ፈቲኽዮ ኣሎኺ ዶ ነዚ ሙዚቃ?” ይብለኒ፡ ተመቺኡንን ኣይተመቸኣንን ንምርግጋጽ። ኣብየት! ስምዒት ናይ ሰባት ምሕላው ክኽእልሉ – ዓቢኦም ንእሽቶኦም። ካብ ምሒር ምጥማት ዓይኒ ዓይነን ተሰኪፈ ቆላሕታይ ኣግሊለልን ዝጸናሕኩ ካብ መጀምርያ መኽፈቲ ናይዚ ምሸት ዝወሰዶኦ። ካብ’ዚ ኩሉ ዝጸንሓንን ዝቐነየንን ብስጭት ዘንቀሎ ፍርስራስ ስምዒትን ተስፋ ምቑራጽን፣ ጩራ ተስፋ ዝሃባኒ ሰበይቲ ተምሊሰየን ኣሎኹ። ዝበላ ይበላ። ከቢቦመን ዘለው ደቂ ደቀን ዝምጥውለን ዘለው ሕልዮትን ፍቕርን ፍናነን ግዲ ኣበሪኽዎስ ሓጎሰን ወሲኹ ኣሎ። ካብ ምንቅስቓስ ኣጻብዕተን ንላዕሊ መንኮበን ከወዛውዛ ይጅምራ ኣለዋ‘ሞ ኣግራሞተይን ኣድናቖተይን ድማ ይቕጽል ኣሎ። ሓንቲ ዝፈልጣ ሓረግ ድማ ርእሰይ ኳሕኲሓትኒ።
“ሰለስተ መዓልቲ ንእትነብር ኣርባዕተ መዓልቲ ኣይትጨነቕ!”
እቲ ሞት ንዝኣረገ ጥራይ ዝመስለኒ ዕቡይ ናይ ንእስነት ትምኽሕተይ፡ ንነብሰይ ከም ዝወቕሳ ገይሩኒ። እቲ ንኽገብሮ ዝኽእልን ዘይክእልን ነገር ሕኒን ዝብሎስ ንምንታይ ኢዩ? ብሕቶ ኣምሲለ ኣብ ውሽጠይ ክምለስ ምስ ፈተንኩ ኣደይ ሃንሱ ጎረቤትና ቅጅል ኢላትኒ ኣብ ኣእምሮይ።
ዕድመ ኣደይ ሃንሱ ክንዲ’ዘን ኣብ ፊት ንፊትና ቆይመን ዝደርፋልና ዘለዋ ኣንስቲ ኢዩ ዝኸውን – ብሓርፋፍ ገምጋም። ብሓፈሻ ናብ ኩለን ኣዴታተይ፡ እተን’ኳ ንብዓተን ኣብ ገጸን ዝነቐጸ፣ ንብዓተን ጨው ኮይኑ ብማዳ ምስለን ዘህሰሶ፣ ዝወልዳ እምበር ወሊደን ዘይከብራን ዘየዕርፋን ይመላለሳኒ ኣለዋ – በብሓደ። ንእስነተን ኣደ ኮይነን ዕድመ ኣደነተን ድማ እናሓጎ ኮይነን ዝሓልፎኦ ኣዴታት ደቀ’ንስትዮ ሕብረተ-ሰበይ፣ ውሽጠይ ቅዱስ ቅንኢ ዘንቀሎ ኣብ ጋሻ ጓሂ ተሸሚመ። ኣደይ ሃንሱ ኣትየን ወጺአን ከም ጸሎት ዝደጋግምኣን ቃላት፡ ከም ሓደስቲ ድምጺ ኣብ ኣእዛነይ ከንጸላጽላ ጀሚረን። ኣብቲ ደንበና ተወሊደ ውነ ምግባር ጀሚረ ክሳዕ ከም ሰበይ ዕድመ ስደተይ ኣኺሉ ብዘይ ምርጫይ ካብቲ ገፊሕ ደንቤና ዝወጽእ ነደይ ሃንሱ ብዘይ ምግናን ኣብ መዓልቲ ካብ 5ተ ግዜ ንላዕሊ ይርእየንን ይረኽበነን። ገዛናን ገዘአንን ሓደ ነጸላ መንደቕ ብምዃኑ ዘስተንፈስናዮ ከይተረፈ ኢና ንሰማማዕ።
“እዞም ደቀይ እዞም ዕንበባ ዝመስሉ እየ ዝብለኪ፡ ኣብቲ ባሕሪ ጨው በሊዕዎም፡” ኢለን ጅምር የብላ እሞ፡ ክፉእ ኣማውታ ደቀን ግዲ ኣብ ሓንጎለን ይሰኣለን ኮይኑ ከኣ፡ ባሕሪ ክብደን ከም ዝተገማጠለ ብዕምቈት “ህህህ!” ድሕሪ ምባለን ሻቡ ኣብ ገጸን ንብዓት ተዃዕዩ ትርእዮ። ካብ ምሒር ንብዓት ኣፍ-ደገታት ኣዒንተን ኩሉ ሻዕ ምስ ቆልዐ ኢዪ። ከምቲ ዝነብዕኦ እዝጊ ይግበረሉ እኳ ክሳዕ ሕጂ ዘይዓወረ – ሰብ ጽኑዕ! ኣነን እዚ ከማይን እኳ ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣበይ ኢልናዮ ሰኣን ቀልብና፡ “እዛ ሰበይቲ ዓቢዳ ኢያ” እናበልና ኢና ንቕይዓለን ዝነብርና። ሕጂ እንዶ’ሞ ቃንዛ ልብአነን ጓሂአንን ውሸጠይ ገማጠሎ። ዝሓለፈ ሰብ ዋላ፥ “ከመይ ዊልክን ኣደይ ሃንሱ?” ዝበለ ኩሉ ኢየን ቅድሚ ናይ ሰላምታ ግብረ መልሲ፡ ብዛዕባ ደቀንን ኣማውቶኦምን ዝጅምራ። “ጨው በሊዕዎም ደቅና!” ከም ብሓድሽ ይደጋግሞኦ፣ ብዛዕባ እቶም ኣብ 1977 ኣብ ኲናት ባጽዕ ከም ዝተሰዉኡ ዝተነግረን ክልተ ደቀን። ክዛረባ ከለዋ፡ ‘ብጨው ክብልዑ’ ከምዛ ብዓይነን ዝረኣየኦም’የን ዝመስላ። ከብዲ ወላዲት ኣበይ ከ ከይተራእየን ስቕ ክብል ኢሉ።
ብሰረገላ ሓሳብ ኣብ ዝኽሪ ኣደይ ሃንሱ ጎረቤትና ንኹለን ኣዴታት ኤርትራ ዝነብርኦ ሕሱም ናብራን ናይ ውላደን እህህታን ኣብ ልበን ተቐሚጡ፡ ፍሽኽታ ካብ ገጸን ሃዲሙ፡ ሰውነተን በሪሱ ኣብ ዘይ ዕድሜአን ዘይ ምሱል ዝመስላን ዝመሰላን … በዚ ዝዕዘቦ ዘለኹ ኣጋጣሚ ማለት፡ ብውዕውዕ መንፈስ ጽንብላት ከካይዳ፡ ቅሱን ሂወት፡ ሰላም ዝነገሶ ሃዋሁው ምስ መዝሙር ሰላም፡ ኮታ ኩሉ ሰሰናዩ ምስ ወዘተረፈታቱ ክኽሰተለን ቅዱስ ቅንኢ ሓደረኒ፡ ናይ ልበይ ቀናእኹለን! ዘመን ክምለሰለን፣ ዝወለዶኦ ኣብ ጎነን ኮይኑ ከእርገን ድማ ተመነኹለን።
ድሕሪ’ቲ ናይ ሓባር ጨብጨባ፣ ካብቲ ብሓሳብ ፈረስ ጋሊበ ከይደዮ ዝጸናሕኩ ዝዓበኹሉ ደንበ፡ ዓሚቚ ኣስተንፊሰ ተመለስኩ።
መደብ ኣብ ምዝዛሙ ምዃኑ ዘረጋገጽኩ በቲ ዝለዋወጥዎ ዝነበሩ ናይ ዕንበባታት ህያባት’ዩ። ናብቲ መመገብን መውዓልን’ቶም ኣረገውቲ ዝኾነ ኣደራሽ ክንኣቱ ምዃና ኣብኡ’ውን ሓጺር መደብ ናይ ሻሂን ኣብ ክቢ ጣውላ ሓድሕድ ናይ ምዕላል ከም ዘሎን መሓዛይ ሕሹኽ በለትኒ። ንሳ ዊልቸር ናይ ኣባሓጎኣ እናደፍአት፡ ኣነ ድማ ቦርሳ ናይ ክልቴና ኣንጠልጢለ ኣርባዕተ ሓሙሽተ ስጒምታት ሰጒምና ናብቲ ኣደራሽ ኣተና። ኣቓልቦይ ሰሪቐን ንምሸተይ ኣተዓራርይንኦ ዘምሰያ ሰበይቲ ሕጂ’ውን ኣብዚ ጣውላ ፊት ንፊት ጎፍ ተባሃሃልና፣ ሓጎስ ውሽጠይ በረኸ፣ ኣብ ጎነን ኮፍ ክብል ዕድል ብዘይ ምርካበይ ግና ቁሩብ ቅር በለኒ። ነታ ብየማነይ ዝነበረት ኣብታ ጣውላ ዝተላለኽዋ ኣብ ማእከላይ ዕድመ እትርከብ ሰበይቲ ብዛዕበኣን ክሓታ ጎቦ ጎቦ ክብላ ጀመርኩ። “እዘን ሰበይቲ ደስ ክብላኻ፡” በልክዋ ኣዒንተይ ናብአን እናመላኸትኩ። ንሳ’ውን ብግዲኣ “እወ ደስ’የን ዝብላ!” ብምባል ኣራጎደትለይ። ብዛዕባ ድሕረ ባይተአን ክሓታ ባብ ተራሕወለይ። ትፈልጠን እንተኾነት ሓተትክዋ እሞ፡ “እወ ኣደይ ኣብዚ ብምህላዋ ቀጻሊ ስለ ዝመላለስ ይፈልጠን’የ” ኢላ መለሰትለይ። “ኣይወለዳን፡ ቈልዑ የብለንን” ወሰኸትለይ። ሰንበድኩ። ስንባደይ ግና ንውሸጠይ ክሓብኦ ግድነት ኮነኒ፣ ኣብዚ ዓዲ ከይወለድካ ምእራግ፡ ኣካል’ቲ ኩሉ ናይ ብምርጫኻ ትውስኖን ትገብሮን ስለ ዝኾነ። ኣቓልቦይ ካብዛ ሓበሬታ ትህበኒ ዘላ ሰበይቲ ከየልዓልኩ ኣዒንተይ ኣቕኒዐ ብቖላሕታ ኣማዕደኹወን እሞ ኣብ ልዕሊአን ደሃይ ሓቀኛ ፍቕሪ ኣብ ልበይ ክድሀ ሰማዕክዎ።
ቆላሕታይ መሊሰ፡ “እንታዎት ደኣ’ዮም እቶም ከቢበሞን ዘምሰዩ መናእሰይ?” ሕቶ ኣስዓብኩላ።
“ንሳቶም ደኣ፡ ከምቲ ኣብዚ ዓዲ ዝግበር ልሙድ ነገር፡ ብወለንታኻ ተገልግሎ ነገር ሓደ’ዩ። ንሳቶም ወለንተኛታት ተማሃሮ እዮም።”
እዚ እቲ ኻልእ ዘቕንእ ቅዱስ ተግባራት ኢዩ። ናይ ባዕለን ውላድ ብዘይ ምርኣየን እኳ እንተ ኣሕዘናኒ ንምሸተይ ብምኩሕሓለን ግና፡ ልባዊ ምስጋይ ክበጽሐን ተመነኹ። ነቲ መደብ ዝተመደበት ፍርቂ ሰዓት ተወዲኣ ብዘይ ፍታወይ ክትንስእ ተገደድና። ንኣባሓጎ መሓዛይ መደቀሲኡ ኣብጺሕና፡ ብንቑሕ መንፈስ ነታ ጽምዋ ገዛይ ተመለስክዋ።
ኣኽበረት መሓሪ
16/12/2016
ሆላንድ!


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።
ቅድስት ኢሌኒ ንናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ መስቀል ብተንኮል ኣይሁድ ተቐቢሩ ምስ ነበረ ካብቲ ተቀቢሩሉ ዝነበረ ጎቦ ተዃዒቱ ከምዝወጽእ ዝገበረት ቅድስት ኣደ እያ።
እዛ ኣደ እዚኣ ናይ ሓደ ነጋዳይ ብዓልቲ ቤት ዝነበረት ኮይና፡ ብቅድስና እትነብር ዝነበረት ቅድስት ኣደ እያ። እንተኾነ እቲ ነጋዳይ ዝነበረ በዓል ቤታ ብተንኮል ናይ ሰባት ተታሊሉ ነዛ ቅድስት ኣደ እዚኣ ብዘይፈጸመቶ ነገር በደላትኒ ብምባል፥ ኣብ ሳንዱቕ ዓጽዩ ናብ ባሕሪ ደርበያ። እንተኾነ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንቅዱሳናቱ ክጠፍኡ ስቕ ኢሉ ስለዘይርኢ፡ ነታ ኣብ ባሕሪ ዝተደርበየት ቅድስት ኣደ ብምሕረቱ ከሊሉ ብፍቃዱ ብማዕበል ናይ ባሕሪ ተገፊዓ ናብ ሮሓ ዝተባህለት ሃገር ከም እትበጽሕ ገበረ። ገላዉ ናይቲ ኣብቲ እዋን እቲ ንጉስ ናይ በራንጥያ ዝነበረ ንጉስ ቁንስጣ ረኸብዋ እሞ ናብቲ ንጉስ ወሰድዋ። ንሱ ድማ መልክዓን ቁመንኣን ርእዩ ሰበይቱ ገበራ፡ ንቅዱስ ቁስጠንጢኖስ ድማ ወለደት። ብሃይማኖትን ሰናይ ምግባርን ብግቡእ ምሂራ ድማ ኣዕበየቶ። ንሱ’ውን ብፍቓድ እግዚኣብሔር ናብ ንግስነት በጽሐ። ወዳ ቁስጠንጢኖስ ኣብ ዝነገሰሉ እዋን ድማ ቅድስት ኢሌኒ ደቒሳ እንከላ “ናብ ኢየሩሳሌም ከድኺ ናይ ጎይታንን ንመድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ መስቀል ካብቲ ተቐቢርሉ ዘሎ ኣውጽኢ፡ ናይ እግዚኣብሔር መሕደሪ ቤተክርስቲያን’ውን ህነጺ” ዝብል ሕልሚ ሓለመት። ነቲ ዝሓለመቶ ሕልሚ ድማ ንወዳ ንጉስ ቁስጠንጢኖስ ነገረቶ ንሱ’ውን ብዙሓት ወታሃደራት ኣሰንዩ ናብ ኢየሩሳሌም ሰደዳ። ኣብ ኢየሩሳሌም ምስበጽሐት ድማ ነቶም ዓበይቲ ዓዲ መርሚራ፡ እቲ ቅዱስ መስቀል ተሓቢእሉ ዝነበረ ጎቦ ረኺባ ብምኹዓት ነቲ ቅዱስ መስቀል ረኸበቶ። ብድሕሪ’ዚ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ኣዝዮም ብዙሓት ኣብያተክርስቲያናት፡ ገዳማት ሃነጸት። ንዝተጸገሙን ዝተሸገሩን ድማ ትረድእን ትሕግዝን ነንበረት። ከምዚ ኢላ ብቕድስናን ሰናይ ምግባርን እናነበረት ኣብ መበል 80 ዕድሚኣ ብ፱/9 ግንቦት ብሰላም ዓረፈት።
በረኸትን ኣማላድነትን ናይ ቅድስት ኢሌኒ ምስኩላትና ህዝበክርስቲያን ይኹን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን።


text:
ሚኒስትሪ ፍትሒ፡ ንስራሕ ድልዋት ኰይኖም ምስ ዘለዉ ሓደስቲ መሰረታውያን ሕግታት ኤርትራ ዘላሊ ኣስተምህሮ፡ ብ3ን 4ን ሓምለ ንኣባላት ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ሂቡ።
ቀንዲ ዕላማ ናይ’ቲ ኣብ ምኽላስን ምጽፋፍን ናይቶም ሕግታት ብዝተሳተፉ ክኢላታት ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ኣኽበርቲ ጸጥታ ኣብ ትሕዝቶ’ቶም ሕግታትን ተኣታትዮም ዘለዉ ዓበይቲ ለውጥታትን ምሉእ ኣፍልጦን መረዳእታን ንኽህልዎም’ዩ። ኣብ’ቲ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ፡ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውዝያ ሃሽም ኣብ ዘስመዓቶ ቃል፡ እቶም ሓደስቲ ሕግታት ምስ ኩነታትና ዝኸዱ፡ ትሕዝቶኦም፡ ኣጸሓሕፋኦምን ኣሰራርዓ ዓንቀጻቶምን ንጹራት፡ ተነበብቲ፡ ንመደምደምታ ሓደ ጉዳይ ብኣግኡ ዘመልክቱን ስሩዓት ንክኾኑ ብዙሕ ጻዕርታት ከምእተኻየደ ጠቒሳ፡ ድሕሪ ናጽነት ንመጀመርያ እዋን መሰረታውያን ሕግታት ብሃገራውያን ቋንቋታት ተዳልዮም ምቕራቦም፡ ኣብ ታሪኽ ዘመናዊ ሕግታት ኤርትራ ኣገዳሲ ዓወት ምዃኑ ገሊጻ። እዞም ሕግታት ንስራሕ ድሉዋት ምዃኖም ጥራይ፡ ንኹሎም’ቶም በዞም ሕግታት ክጭበጡ ዝድለዩ ዕላማታት ከምዘየዐውቱ ዝጠቐሰት ሚኒስተር ፎውዝያ፡ ምስ ምውጻእ ናይዞም ሕግታት ኣዛሚዱ፡ ሚኒስትሪ ፍትሒ ናይ ቀረባን ርሑቕን መደባት ሰሪዑ ምህላዉ ኣብሪሃ።
ኣካያዲ ስራሕ ቤት-ጽሕፈት ሃገራዊ ድሕነት ብሪጋዴር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ኣብ ዘስመዖ መዛዘሚ ቃል ድማ፡ ከምቲ ሚኒስትሪ ፍትሒ ኣብ “ዘይቦኾረ ዕማም” ዝጸንሐ፡ መላእ ሕብረተ-ሰብን ኣተግበርቲ ኣካላትን ድማ ንትግባረ ናይ’ዚ ሕጊ’ዚ ኣብ “ዘይበኲር ዕማም” ኩሉ መዳያዊ ምድላዋት ክገብሩ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ። ተመሳሳሊ ኣስተምህሮታት፡ ኣቐዲሙ ንደያኑ፡ ኣኽበርቲ ሕጊ፡ ኣተግበርቲ ሕጊን ንኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ተዋሂቡ ነይሩ’ዩ።


text:
ሰኔት ኣሜሪካ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተረቑሓ መበል ራብዓይ ኣባል ካቢነ ትማሊ ሶሉስ አጽዲቑ’ሎ። ኣመሓዳሪት ኒኪ ካለይ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኽኮና ተመዚዘን ኣለዋ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ሪፖብሊካዊያን ኣባላት ሰነት ዲሞክራትን ብዙሕ ወጻኢ ዘለዎ ሓደገኛ ዝኾነ ምድንጓያት ኣብ ምድጻቕ ርቑሓት የርእዩ ኣለው ክብሉ ይኸሱ፡ ዲሞክራትስ ብወገኖም ብመሰረት ህገ መንግስቲ “ግቡእ ስራሕና ንሰርሕ ኣለና” ይብሉ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ዝተረቑሑ ኣሰርተታት ሰባት ሚኒስትር ምኽልኻል ጆን ማቲስ፡ ሚኒስትር ሃገራዊ ድሕነት ጆን ኬሊን ዳይሬክተር ሲኣይኤ( CIA) ማይክ ፓምፐይን እዮም ሰነት አጽዲቑ ዘሎ እቶም ዝተረፉ ካልኦት ግን ገና ግምገማ ኣባላት ሰነት ከምዘለው ይፍለጥ።
ወሃቢ ቃል ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ሲን ስፔንሰር ከምዚ ይብሉ።
“ኣደንጃ ፕረዝደንት ንምስጓም ኮፍ ኢልና ንጽበይ ኣለና። ዝበዝሓ ክፋል ካብ ዲሞክራት ኣባላት ሰነት እቲ ካቢነ ነዚ ጉዳይ ሒዞሞ ኣለው። ኢኮኖሚን ፀጥታን ሃገርና’ዩ ኣብ ሓደጋ ዘሎ ስለዚ ነዚ ጉዳይ ክንዛዝሞ ኣለና።”
ብርግጽ ውሑድ ቁጽሪ ዘለዎም ዲሞክራት ኣባላት ሰነት ንርቑሓት ናይ ምንጻግ ስልጣን የብሎምን እንተኾነ ግን ነቲ ሰነት ዝህቦ ድምጺ ንምጽዳቕ ርቑሓት ከደናጉይ ይክእል‘ዩ ከም ኣብነት ድማ ንርቑሕ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ረክስ ቲልርሰን ክረአ ይኽኣል።
“ ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካን ኣብ ዙርያ ዓለምን ብዙሕ ፍጻሜታት ኣብ ዘጋጥመሉ ዘሎ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ንዝተረቑሓ ሰብ ንምጽዳቕ ምድንጓይ ወይ ነቲ መዝነት ምርግጋጽ ምዕንቃፍ ጭኻነ’ዩ” ይብሉ ሰነተር ቦብ ኮርከር።
ብኣንጻሩ ሰነተር ቸክ ስኩመር ዲሞክራት ኣባል ሰነት ድማ ስራሕና ብግቡእ ንሰርሕ ስለዘለና ኩርዓት ይስመዓና ኢሎም።
ሽሕ’ዃ ሪፖብሊካን ምስ ዘለዎም ዝበዝሓ ድምጺ ኣብ ሰነት ኣሜሪካ ብዘይ ድጋፍ ኣባላት ዲሞክራት ንነፍሲ ወከፍ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተረቑሓ ኣባል ካቢነ ከጽድቑ ይክእሉ እንተኾነ እቲ ሕቶ ግን ብቅልጡፍ ርቑሓት ከጽድቑ ይክእሉ’ዶ ዝብል እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብዛዕባ ታሪኽና ዚገልጽ ምርኢት
ኣብ ጥቅምቲ 2012፡ ኣብ ብሩክሊን፡ ኒው ዮርክ ኣብ ዚርከብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈትና ብዛዕባ ታሪኽ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዜርኢ ምርኢት ተኸፊቱ። * እቲ ምርኢት ገለ ክርስትያናት ብዛዕባ ዝነበሮም ቃልስታት፡ ብዛዕባ ዜጋጠሞም ሓደጋታት፡ ነዚ ድማ ብኸመይ ከም ዝሰገርዎ ዚገልጽ እዩ።
እቲ ምርኢት፡ ክርስትና ኣብ 33 ድ.ክ. ካብ ዝጀመረሉ ግዜ ኣትሒዙ ኽሳዕ እዚ ግዜና ዘሎ ታሪኽ ሒዙ ኣሎ። ኣብ ኣርባዕተ ኽፍልታት እተመቕለ ዀይኑ ንዅሉ ዜራኽብ ግዜ ሰሌዳ ድማ ኣለዎ። ነፍሲ ወከፍ ክፋል፡ ቅዱስ ጽሑፋዊ ኣርእስትን ብእንግሊዝኛ እተዳለወ ሓጺር መፋለጢ ቪድዮን ኣለዎ። እቲ ቪድዮ ብሽዱሽተ ቛንቋታት ማለት፡ ብፈረንሳይኛ፡ ብጥልያንኛ፡ ብጃፓንኛ፡ ብኮሪያኛ፡ ብፖርቱጋልኛ፡ ስፓንኛ ይትርጐም እዩ።
ቀንዲ ኽፋላት እቲ ምርኢት
እቲ ቐዳማይ ክፋል፡ ኣብ ዮሃንስ 3:19 እተመስረተ ዀይኑ፡ “ሰባት፡ ጸልማት ፈትዮም” ዚብል ኣርእስቲ ኣለዎ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ቄናን ነገር ዚዛረቡ” እኩያት ሰባት ኪትንስኡ ምዃኖም ኣቐዲሙ ገሊጹ ነይሩ እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 20:30) እዚ ሓቂ ምዃኑ ዜረጋግጽ መርትዖታት ከኣ ኣብቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዘሎ ሰሌዳ ግዜ ይርከብ እዩ።
እቲ ኻልኣይ ክፋል፡ ካብ 2 ቈረንቶስ 4:6 እተወስደ፡ “ብርሃን ይብራህ” ዚብል ኣርእስቲ ኣለዎ። እቲ ግዜ ሰሌዳ፡ ካብ መወዳእታ 1800ታት ኣትሒዙ ኽሳዕ መጀመርያ 1900ታት ዘሎ ግዜ ዚሽፍን እዩ። ኣብ መጀመርያ እዚ ኽፋል እዚ፡ ቅኑዓት ሰባት ቅዱሳት ጽሑፋት ከም ብሓድሽ ኪምርምሩ ኸም ዝጀመሩን ቀዳማይ ውግእ ዓለም ቅድሚ ምጅማሩ ድማ ፍልጠቶምን ቍጽሮምን ወሲኹ ኸም ዝነበረ ዚገልጽ ሓበሬታ ይርከብ።
ቀጺሉ ድማ ብዛዕባ እታ “ፎቶ-ድራማ ኦቭ ክሪኤሽን” ዘርእስታ ህብብቲ ፊልም ዚገልጽ ሓበሬታ ይርከብ። ብ1914፡ ተምሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ (ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሽዑ ዚጽውዑሉ ዝነበረ ስም እዩ) ዘይንቀሳቐስን ተንቀሳቓስን ስእልታት ምስ ድምጺ ኣዋሂዶም ፊልም ኣዳልዮም ነይሮም እዮም። ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት ድማ ነታ ፊልም ርእዮምዋ እዮም። ኣብቲ ምርኢት፡ ገለ ኻብቲ ሽዑ ዝነበረ ስእልን ካብቲ ፊልም እተወስደ ሓጺር መፋለጥን ልዕሊ 500 ተንቀሳቐሲ ሕብራዊ ስእልታትን ቀሪቡ ኣሎ።
እቲ ሳልሳይ ክፋል፡ ካብ ራእይ 12:17 እተወስደ፡ “እቲ ገበል ተቘጥዐ” ዚብል ኣርእስቲ ኣለዎ። ኣብ መጀመርታ መበል 20 ዘመን ዝነበሩ ሰዓብቲ ክርስቶስ ዝወረዶም መስጐጕትን ዛንታ ገለ ኻብቶም ኣብ እዋን ውግእ ገለልትነቶም ዝሓለዉ እሙናት ክርስትያናትን ሒዙ ኣሎ። ሓንቲ ኻብቲ ቪድዮታት፡ ብዛዕባ ሓደ ሪሚጂዮ ኩሚነቲ ዚብሃል ወተሃደራዊ ኽዳን ምኽዳንን ኣብ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ምስታፍን ዝኣበየ ኢጣልያዊ ናይ የሆዋ ምስክር ትገልጽ። ካልእ ቪድዮ ድማ ብዛዕባ ሓደ ኣሎዊስ ሞይዘር ዚብሃል “ሀይል ሂትለር” ኢሉ ሰላምታ ብዘይምሃቡ፡ ካብ ስራሕ እተሰጐገን ጸኒሑ ድማ ኣብ ዳኻው ኣብ ዚርከብ መዳጐኒ ደምበ ዝተኣስረን ኦስትርያዊ ሓው ተዘንቱ።
ጽልምት ዝበለት ሸላ ቤት ማእሰርቲ ኸም እትመስል ጌርካ እተሰርሐት ሓንቲ ኽፍሊ ድማ ስእልታት እቶም ብሰንኪ እምነቶም ኣብ ከም ግሪኽን ጃፓንን ፖላንድን ሰርብያን ዝኣመሰላ ሃገራት እተኣስሩ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ይርከብ።
እቲ “ንዅሎም ኣህዛብ ዚኸውን ብስራት” ዚብል ኣርእስቲ እቲ ናይ መወዳእታ ኽፋል፡ ኣብ ማቴዎስ 24:14 እተመስረተ እዩ፣ ካብ 1950 ክሳዕ ሎሚ ዘሎ ንጥፈታት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድማ ዜርኢ እዩ። እቲ ኣብኡ ዘሎ ስእልታት ነቲ ቐንዲ መለለዪ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝዀነ ቕልጡፍ ዕቤትን ጽዑቕ ዕዮ ስብከትን ሕውነታዊት ፍቕርን ዚገልጽ እዩ።
በጻሕቲ ዑደቶም ቅድሚ ምውዳኦም፡ ነቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ቅድሚ 100 ዓመት ዚጥቀምሉ ዝነበሩ “ቤት መጽሓፍ ቅዱስ”ን “ማሕደር ብሩክሊን”ን ዚብሃል ህንጻታት ከም ዚመስል ጌርካ እተዳለወ ኣሳታፊ ኽፍሊ እውን ኪርእዩ ይኽእሉ እዮም።
እቲ ምርእቲ ስለምንታይ እዩ ተዳልዩ፧
ነዚ ምርኢት እዚ ንምድላውን ንምህናጽን ሓደ ዓመት እዩ ወሲዱ። ኣብ መላእ ዓለም ዚርከቡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድማ ከም ውርሻ ኣኽቢርካ ዚርአ እተፈላለየ ናውቲ ወፍዮም እዮም።
እዚ ዅሉ ጻዕሪ ግና ስለምንታይ እዩ ኣድልዩ፧ ሓደ ኣባል ኣመሓዳሪ ኣካል፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ካብዚ ምርኢት እዚ እንታይ ጥቕሚ ኸም ዚረኽቡ ኺገልጽ ከሎ፡ ነታ “ናበይ ንኸይድ ከም ዘለና ምእንቲ ኽንፈልጥ፡ ካበይ ከም ዝመጻእና ኽንፈልጥ ኣሎና” እትብል ፍልጥቲ ኣበሃህላ ደገማ።
^ ሕ.ጽ. 2 እቲ ምርኢት ኣብ 25 ኮሎምብያ ሀይትስ፡ ብሩክሊን፡ ኒው ዮርክ እዩ ተኸፊቱ። ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ፡ ካብ ሰዓት 8:00 ቅ.ቀ. ክሳዕ ሰዓት 5:00 ድ.ቀ. ከኣ ክፉት እዩ። መእተዊ ብናጻ እዩ።


text:
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ሓደ ክርስትያን ንርእሱ ኻብ መጥቃዕቲ ሰብ ኪከላኸል ኢሉ ኸም ሽጉጥ ወይ ጠበንጃ ዝኣመሰለ ኣጽዋር ኪሕዝ ግቡእ ድዩ፧
ክርስትያናት ንርእሶም ካብ ሓደጋ ንምክልኻል ኢሎም እተፈላለየ ስጕምትታት ዚወስዱ እኳ እንተ ዀኑ፡ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ግና ኣይጥሕሱን እዮም። እዚ ስርዓታት እዚ ድማ፡ ንርእስኻ ኻብ መጥቃዕቲ ሰብ ክትከላኸል ኢልካ ሽጉጥ፡ ጠበንጃ፡ ወይ ካልእ ዓይነት ኣጽዋር ምሓዝ ጌጋ ምዃኑ እዩ ዚሕብር። ብዛዕባ እዚ ዚስዕብ ነጥብታት እሞ ሕሰብ፦
ህይወት፡ ብፍላይ ከኣ ህይወት ሰብ፡ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቲ የሆዋ ቕድስቲ እያ። ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ መዝሙር ዝነበረ ዳዊት፡ የሆዋ “ምንጪ ህይወት” ምዃኑ ይፈልጥ ነበረ። (መዝ. 36:9) ስለዚ፡ ሓደ ክርስትያን ንርእሱ ወይ ንንብረቱ ኻብ መጥቃዕቲ ንምክልኻል ስጕምቲ ኺወስድ ከሎ፡ ህይወት ሰብ ከየጥፍእን ብዕዳ ደም ተሓታቲ ኸይከውንን ዚከኣሎ ዘበለ ይገብር እዩ።—ዘዳ. 22:8፣ መዝ. 51:14።
ህይወት ሰብ ብእተፈላለየ መሳርሒ ኺጠፍእ ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ጠበንጃ ወይ ካልእ ዓይነት መሳርያ ግና ከይሓሰብካ ወይ ኰነ ኢልካ ህይወት ሰብ ንምጥፋእ ቀሊል ይገብሮ እዩ። * ብዘይካዚ፡ ሓደ ዜጥቅዕ ሰብ ኣብ ውጥረት ኪኣቱ ይኽእል እዩ። እቲ ኻልእ ሰብ ብረት ከም ዘለዎ ምስ ረኣየ ድማ፡ ዝያዳ ሓደጋ ኺፈጥር ይኽእል ይኸውን። ኣብቲ ዅነታት ከኣ ሰብ ኪመውት ይኽእል እዩ።
የሱስ ኣብታ ኣብ ምድራዊ ህይወቱ ዘሕለፋ ናይ መወዳእታ ምሸት ንሰዓብቱ ኺዕጠቑ ኺነግሮም ከሎ፡ ንርእሶም ዚከላኸሉሉ ኣጽዋር ኪሕዙ ኣይኰነን ዚእምተሎም ነይሩ። (ሉቃ. 22:36, 38) የግዳስ፡ እተዓጥቁ ሰባት ምስ ዚመጽዎም እውን ብዓመጻ ኺምክቱ ኸም ዘይብሎም እዩ ኺምህሮም ደልዩ ነይሩ። (ሉቃ. 22:52) ጴጥሮስ ንባርያ ሊቀ ኻህናት ብሰይፊ ምስ ወቕዖ፡ የሱስ ንጴጥሮስ፡ “ንሰይፍኻ ናብ ሰፈራ ምለሳ” ኢሉ ኣዘዞ። “ሰይፊ ዜልዕሉ ዅሎም፡ ብሰይፊ ኺጠፍኡ እዮም” ኢሉ ድማ ሓደ መሰረታዊ ሓቂ ተዛረበ፣ ሰዓብቱ ድማ ክሳዕ ሎሚ በዚ ስርዓት እዚ እዮም ዚምርሑ።—ማቴ. 26:51, 52።
ብመሰረት ሚክያስ 4:3፡ ህዝቢ ኣምላኽ፡ ‘ኣስያፎም ቀጥቂጦም ማሕረሻታት፡ ኲናውቶም ከኣ ገዘሞታት ገይሮም እዮም።’ እዚ መለለዪ ናይ ሓቂ ክርስትያናት እዚ ምስቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝሃቦ ምኽሪ ዚሰማማዕ እዩ፣ ንሱ፡ “ንሓደ እኳ ኽፉእ ኣብ ክንዲ ኽፉእ ኣይትፍደይዎ። . . ዚከኣል እንተ ዀይኑስ፡ ብወገንኩም፡ ምስ ኵሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ” በለ። (ሮሜ 12:17, 18) ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ብ“ኸተርቲ” ተኸቲሩን ካልእ ብዙሕ ጸገማት ኣጋጢምዎን እኳ እንተ ነበረ፡ ንድሕንነቱ ኻብ ቅዱስ ጽሑፋዊ ስርዓታት ንላዕሊ ቐዳምነት ኣይሃበን። (2 ቈረ. 11:26) የግዳስ፡ ብኣምላኽን በቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ ‘ካብ ኣጽዋር ውግእ ዚሓይሽ’ ጥበብን ተኣመነ።—መክ. 9:18።
ክርስትያናት፡ ህይወት ካብ ስጋዊ ነገራት ንላዕሊ ኣገዳሲት ከም ዝዀነት ይግንዘቡ እዮም። ሰብ “ብገንዘቡ ህይወት ኣይረክብን እዩ።” (ሉቃ. 12:15) ስለዚ፡ ሓደ ጥበበኛ ክርስትያን ንሓደ መሳርያ እተዓጥቀ ሰራቒ ብዘረባ ኺመልሶ እንተ ዘይክኢሉ፡ ነቲ “ንእኩይ ኣይትቃወምዎ” ኣብ ዚብል ቃላት የሱስ ዘሎ ስርዓት እዩ ዚስዕብ። እዚ ድማ ብኽዳንናን ቀምሽናን ዚምሰል ነገራት ኣሕሊፍካ ምሃብ እውን ኬጠቓልል ይኽእል እዩ። (ማቴ. 5:39, 40፣ ሉቃ. 6:29) * ካብ ኵሉ ዝበለጸ ሜላ፡ ኣቐዲምካ ምክልኻል እዩ። ‘መነባብሮና ኺርኣየልና’ ዘይንጽዕር እንተ ዄንና፡ ጐረባብትና ኸኣ ሰላማውያን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምዃንና ዚፈልጡ እንተ ዀይኖም፡ ግዳይ ገበነኛታት ካብ ምዃን ንርእስና ኸነዕቍባ ንኽእል ኢና።—1 ዮሃ. 2:16፣ ምሳ. 18:10።
ክርስትያናት፡ ሕልና ኻልኦት የኽብሩ እዮም። (ሮሜ 14:21) ገሊኦም ክርስትያናት፡ ሓደ ኣባል ጉባኤ ንርእሱ ኻብ መጥቃዕቲ ሰብ ዚከላኸለሉ መሳርያ ኸም ዘለዎ ምስ ፈለጡ፡ ኪስምብዱ ወይ እውን ኪዕንቀፉ ይኽእሉ እዮም። ፍቕሪ እንተ ኣልያትና፡ ዋላ እውን ሕጋዊ መሰልና እንተ ዀነ፡ ንድሌት ካልኦት ከነቐድም ትድርኸና እያ።—1 ቈረ. 10:32, 33፣ 13:4, 5።
ክርስትያናት ኣብነት ኪዀኑ ይጽዕሩ እዮም። (2 ቈረ. 4:2፣ 1 ጴጥ. 5:2, 3) ሓደ ክርስትያን ቅዱስ ጽሑፋዊ ምኽሪ ምስ ተዋህቦ እውን ንርእሱ ኻብ መጥቃዕቲ ሰብ ዚከላኸለሉ መሳርያ ዚሕዝ እንተ ዀይኑ፡ ከም ኣብነታዊ ጌርካ ኣይቍጸርን እዩ። ስለዚ፡ ኣብ ጉባኤ ሓላፍነት ወይ ፍሉይ መሰል ኪውሃቦ ኣይበቅዕን እዩ። እዚ ኣብ ዓለማዊ ስራሑ መሳርያ ንዚሕዝ ክርስትያን እውን ይምልከት እዩ። እዚ ክርስትያን እዚ፡ ካልእ ስራሕ እንተ ደለየ ይሕሾ። *
ሓደ ክርስትያን ንርእሱን ንስድራ ቤቱን ንንብረቱን ካብ መጥቃዕቲ ብዛዕባ ዚከላኸለሉ መገዲ ዀነ ብዛዕባ ናይ ስራሕ ምርጫኡ ባዕሉ እዩ ውሳነ ዚገብር። ይኹን እምበር፡ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ጥበብ ኣምላኽን ንዓና ዘላቶ ፍቕርን ዜንጸባርቕ እዩ። መንፈሳዊ ብስለት ዘለዎም ክርስትያናት ከኣ፡ ነዚ ስርዓታት እዚ ስለ ዜኽብሩ፡ ንርእሶም ካብ መጥቃዕቲ ሰብ ኪከላኸሉ ኢሎም ኣጽዋር ኣይሕዙን እዮም። እቶም ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ተሰማሚዖም ብኣምላኽ ዚእመኑ፡ ናይ ሓቅን ነባርን ድሕንነት ከም ዚረኽቡ ይፈልጡ እዮም።—መዝ. 97:10፣ ምሳ. 1:33፣ 2:6, 7።
^ ሕ.ጽ. 3 ሓደ ክርስትያን ዚምገቦም እንስሳታት ንምህዳን ወይ ከኣ ንርእሱ ኻብ ኣራዊት ንምክልኻል ኢሉ ኸም ሽጉጥ ወይ ጠበንጃ ዝኣመሰለ ኣጽዋር ኪውንን ይውስን ይኸውን። እዚ መሳርያታት እዚ ኣብ ዘይንጥቀመሉ እዋን ግና፡ ነቲ ጠያይት ኣምሊቝና ኸነቐምጦ፡ ምናልባት ከኣ ነቲ መሳርያ በታቲንና ኣብ ስቱር ቦታ ኽንዓጽዎ ኣሎና። ምውናን ኣጽዋር ብሕጊ ኽልኩል፡ ቀይድታት ዘለዎ ወይ ብኻልእ መገዲ ቝጽጽር ዚግበረሉ እንተ ዀይኑ፡ ክርስትያናት ንሕጊ ኺእዘዙ ኣለዎም።—ሮሜ 13:1።
^ ሕ.ጽ. 2 ካብ ጾታዊ ዓመጽ ንርእስኻ ብዛዕባ ምክልኻል ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ነታ ኣብ ናይ 8 መጋቢት 1993 ሕታም ንቕሑ! (እንግሊዝኛ) ዝወጸት፡ “ጾታዊ ዓመጽ ብኸመይ ከም እትከላኸል” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።
^ ሕ.ጽ. 4 ኣጽዋር ክትዕጠቕ ዜገድድ ስራሕ ብዛዕባ ምስራሕ ዚገልጽ ተወሳኺ ሓበሬታ፡ ኣብ ናይ 1 ሕዳር 2005 ግምቢ ዘብዐኛ፡ ኣብ ገጽ 31፡ ኣብ ናይ 15 ሓምለ 1983 (እንግሊዝኛ) ከኣ፡ ኣብ ገጽ 25-26 ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።


text:
ታሪኽ ህይወት
ንዅሉ ሓዲገ ንክርስቶስ ስዒበ
“ክትሰብኽ እንተ ወጺእካ፡ ብእኡ ጌርካ ጥፋእ። ናብዚ እንተ ተመሊስካ፡ ኣእጋርካ ኽሰብረካ እየ።” ምፍርራህ ኣቦይ ኣብ እዝነይ እናኣቃልሐ፡ ክወጽእ ወሰንኩ። እዚ ንክርስቶስ ክስዕብ ኢለ እተፈላለየ ነገራት ክሓድግ ዝጀመርኩሉ ናይ ፈለማ ተመክሮይ እዩ ነይሩ። ሽዑ፡ ወዲ 16 ዓመት ጥራይ እየ ነይረ።
እዚ ዅነታት ከመይ ኢሉ ኸም ዘጋጠመ እስከ ኸዘንትወልኩም። ብ29 ሓምለ 1929 እየ ተወሊደ፣ ኣብ ኣውራጃ ቡላካን፡ ፊሊፒንስ ኣብ እትርከብ ቍሸት ድማ እየ ዓብየ። ቍጠባዊ ቕልውላው ዝነበረሉ እዋን ስለ ዝነበረ፡ ሰባት ቀሊል ናብራ እዮም ዚነብሩ ነይሮም። መንእሰይ ምስ ኰንኩ፡ ውግእ ተባርዐ። ሰራዊት ጃፓን ንፊሊፒንስ ወረርዋ። ቍሸትና ግና ግልል ዝበለት ስለ ዝነበረት፡ በቲ ውግእ ብቐጥታ ኣይተጸሎናን። ረድዮ፡ ተሌቪዥን፡ ወይ ጋዜጣታት ስለ ዘይነበረና፡ ብዛዕባ እቲ ውግእ ካብ ካልኦት ሰባት ኢና ወረ እንሰምዕ ኔርና።
ወለደይ ሸሞንተ ውሉዳት ነበርዎም፣ ኣነ ኸኣ፡ ካልኣይ እየ ነይረ። ወዲ ሸሞንተ ዓመት ምስ ኰንኩ ድማ፡ ወለዲ ኣደይ ምሳታቶም ክቕመጥ ወሰዱኒ። ካቶሊክ እኳ እንተ ነበርና፡ ኣቦሓጎይ ብዛዕባ ሃይማኖት ሰፊሕ ኣተሓሳስባ እዩ ነይርዎ፣ ኣዕሩኹ ንዝሃብዎ ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ከኣ ይእክቦ ነበረ። ነተን ብቛንቋ ታጋሎግ እተሓትማ ፕሮተክሽን፡ ሴፍቲ፡ ከምኡ ድማ ኣንካቨርድ ዘርእስተን ንኣሽቱ መጻሕፍትን * መጽሓፍ ቅዱስን ኬርእየኒ ኸሎ ትዝ ይብለኒ። ንመጽሓፍ ቅዱስ፡ ብፍላይ ከኣ ነተን ኣርባዕተ ወንጌላት ምንባብ ባህ እዩ ዚብለኒ ነይሩ። ከምኡ ምግባረይ፡ ኣብነት የሱስ ክስዕብ ድሌት ኣሕዲሩለይ እዩ።—ዮሃ. 10:27።
ንክርስቶስ ክስዕብ ተማሂረ
ብ1945 ወራሪ ሓይሊ ጃፓን ካብ ፊሊፒንስ ወጸ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣቢሉ፡ ወለደይ ናብ ቤትና ኽምለስ ሓተቱኒ። ኣቦሓጎይ እውን ክኸይድ ኣተባብዓኒ። ስለዚ፡ ከድኩ።
ካብኡ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ኣብ ታሕሳስ 1945፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኪሰብኩ ኢሎም ካብ ከተማ ኣንጋት ናብ ቍሸትና መጹ። ሓደ ብዕድመ ዝደፍአ ናይ የሆዋ ምስክር ከኣ ናብ ቤትና መጺኡ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ “ዳሕሮት መዓልትታት” እንታይ ከም ዚብል ገለጸልና። (2 ጢሞ. 3:1-5) ናብቲ ኣብ ጥቓና ኣብ ዝነበረት ቍሸት ዚግበር መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክንመጽእ እውን ዓደመና። ወለደይ ኣይከዱን፡ ኣነ ግና ከድኩ። ኣብኡ 20 ዝዀኑ ሰባት ነይሮም፡ ገሊኦም ድማ ሕቶታት ይሓትቱ ነይሮም።
ንዅሉ እቲ ዚዛረብዎ ዝነበሩ ኽርድኦ ስለ ዘይከኣልኩ፡ ክወጽእ ወሲነ። ኣብታ ህሞት እቲኣ ግና መዝሙር መንግስቲ ኣምላኽ ኪዝምሩ ጀመሩ። እቲ መዝሙር ኣዝዩ ስለ ዝመሰጠኒ ድማ፡ ጸናሕኩ። ድሕሪ መዝሙርን ጸሎትን፡ ኵላትና ናብቲ ኣብታ ቐጺላ ዝነበረት ሰንበት ኣብ ኣንጋት ዚግበር ኣኼባ ኽንመጽእ ተዓደምና።
ገሌና ናብቲ ኣብ ቤት እንዳ ክሩዝ ዚግበር ዝነበረ ኣኼባ ንምብጻሕ ኣስታት 8 ኪሎ ሜተር ተጓዓዝና። ካብቶም ኣብኡ እተረኽቡ 50 ዝዀኑ ሰባት፡ ቈልዑ እውን ከይተረፉ ብዛዕባ ዓሚቝ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ሓሳባት ኪህቡ ምስ ረኣኹ ተመሰጥኩ። እተወሰነ ኣኼባታት ምስ ተኻፈልኩ፡ ዳምያን ሳንቶስ ዚብሃል ቀደም ከንቲባ ዝነበረ ብዕድመ ዝደፍአ ፈላሚ፡ ኣብ ቤቱ ኽሓድር ዓደመኒ። ዳርጋ ምልእቲ ለይቲ ኸኣ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ተመያየጥና።
ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ብዙሓት ካባና መሰረታዊ ሓቂ መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ፈለጥና ቕልጡፍ ምላሽ ኢና ሂብና። ሒደት ኣኼባታት ጥራይ ምስ ተኻፈልና፡ እቶም ኣሕዋት፡ “ክትጥመቑ ትደልዩዶ፧” ኢሎም ሓተቱና። ኣነ ድማ፡ “እወ፡ እደሊ እየ” ኢለ መለስኩ። ‘ንጐይታና ክርስቶስ ክግዛእ’ ከም ዝደሊ እፈልጥ ነይረ እየ። (ቈሎ. 3:24) ኣነን ካልኣየይን ከኣ ብ15 ለካቲት 1946፡ ኣብ ቀረባና ኣብ ዝነበረ ፈለግ ተጠመቕና።
ከም ጥሙቓት ክርስትያናት መጠን፡ ኣሰር የሱስ ብምስዓብ ኣዘውቲርና ኽንሰብኽ ከም ዜድልየና ተገንዚብና ኢና። ከምኡ ምግባረይ ግና ንኣቦይ ኣየሐጐሶን፣ “ክትሰብኽ ዕድመኻ ኣይኣኸለን። ደሓር ከኣ፡ ኣብ ማይ ምጥላቕ እኮ ሰባኺ ኣይገብረካን እዩ” በለኒ። ኣነ ድማ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ክንሰብኽ ፍቓድ ኣምላኽ ምዃኑ ገለጽኩሉ። (ማቴ. 24:14) ወሲኸ ኸኣ፡ “ንኣምላኽ ዝኣቶኹሉ መብጽዓ ኽፍጽም ኣሎኒ” በልክዎ። ሽዑ ድማ እዩ ኣቦይ ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝጠቐስክዎ ገይሩ ዘፈራርሃኒ። እወ፡ ካብ ምስባኽ ደው ኬብለኒ እዩ ደልዩ ነይሩ። እዚ ድማ ናብቲ መንፈሳዊ ሸቶታት ክስዕብ ኢለ እተፈላለየ ነገራት ክሓድግ ዝጀመርኩሉ ናይ ፈለማ ተመክሮይ መርሓኒ።
እንዳ ክሩዝ ምሳታቶም ኣብ ኣንጋት ክቕመጥ ዓደሙኒ። ንዓይን ነታ ኖራ ዝስማ ሕሳስ ልደ ጓሎምን ከኣ ፈለምቲ ኽንከውን ኣተባብዑና። ብ1 ሕዳር 1947 ድማ ክልቴና ፈለምቲ ዄንና ኸነገልግል ጀመርና። ኖራ ኣብ ካልእ ከተማ ኸተገልግል ከላ፡ ኣነ ኸኣ ነቲ ኣብ ኣንጋት ዚካየድ ዝነበረ ዕዮ ስብከት ምድጋፍ ቀጸልኩ።
ንዅሉ ኽሓድግ ካልእ ኣጋጣሚ ተኸፍተለይ
ፈላሚ ዀይነ ኸገልግል ካብ ዝጅምር ኣብ ሳልሳይ ዓመተይ፡ አርል ስተዋርት ዝስሙ ኻብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ዝመጸ ሓው፡ ኣብ ኣደባባይ ኣንጋት ንልዕሊ 500 ሰባት መደረ ሃበ። ብእንግሊዝኛ እዩ ዚዛረብ ነይሩ፣ ኣነ ኸኣ ጽማቝ መደረኡ ብቛንቋ ታጋሎግ ተርጐምኩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝጸናሕኩሉ እዋን፡ ሸውዓተ ዓመት ጥራይ እዩ ነይሩ፣ መምህራንና ግና እንግሊዝኛ የዘውትሩ ነበሩ። እንግሊዝኛይ ከመሓይሽ ዝሓገዘኒ ኻልእ ነገር ከኣ ብታጋሎግ እተዳለወ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ ጽሑፋት ኣዝዩ ሒደት ምንባሩ እዩ። ስለዚ፡ ንብዙሕ ካብዚ ጽሑፋት ብእንግሊዝኛ እየ ኣጽኒዐዮ። በዚ ኸምዚ፡ ነቲ መደረ እትን ኣብ ካልእ ኣጋጣሚታት ንኻልእ መደረታትን ክትርጕም ዝሓገዘኒ ቓላት እንግሊዝኛ ኣዋህሊለ ነበርኩ።
ሓውና ስተዋርት፡ ኣብታ ንመደረኡ ዝተርጐምኩላ መዓልቲ፡ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ንሓደ ወይ ክልተ ፈለምቲ ኣሕዋት ናብ ቤት-ኤል ኪዕድሞም ከም ዚደሊ ንጉባኤና ሓበራ። ሚስዮናውያን ኣብቲ ብ1950 ኣብ ኒው ዮርክ፡ ሕ.መ.ኣ. እተገብረ “ቲኦክራስያዊ ወሰኽ” ዘርእስቱ ዓብዪ ኣኼባ ኺካፈሉ ኸለዉ፡ ንዓታቶም ተኪኦም ኣብ ቤት-ኤል ዚሕግዙ የድልዩ ነበሩ። ኣነ ድማ ሓደ ኻብቶም እተዓደሙ ዀንኩ። ኣብ ዕዮ ቤት-ኤል ምእንቲ ኽሕግዝ፡ እንደገና ዝለመድክዎ ኸባቢ ሓደግኩ።
ብ19 ሰነ 1950 ኣብ ቤት-ኤል ኣትየ፡ ሓድሽ ዕዮይ ጀመርኩ። እቲ ቤት-ኤል፡ ብዓበይቲ ኣእዋም ኣብ እተሸፈነ 1 ሄክታር ዝስፍሓቱ መሬት እተሰርሐ ዓብዪን ዝኣረገን ቤት እዩ ነይሩ። ሓያሎ ዘይተመርዓዉ ኣሕዋት ከኣ ኣብኡ የገልግሉ ነበሩ። ንግሆ ንግሆ ኣብ ክሽነ እሕግዝ ነይረ። ካብ ከባቢ ሰዓት ትሽዓተ ንደሓር ከኣ ክዳውንቲ አስታርር ነይረ። ድሕሪ ቐትሪ እውን ተመሳሳሊ ዕዮ እዩ ነይሩኒ። እቶም ሚስዮናውያን ካብቲ ኣህጉራዊ ኣኼባ ምስ ተመልሱ እውን ከይተረፈ፡ ኣብ ቤት-ኤል ምግልጋል ቀጸልኩ። ዚልኣኽ መጽሔታት እጥቕልል፡ ኣብ መዝገብ ኰንትራት እዓዪ፡ ተቐባል ጋሻ ዀይነ አገልግል፡ ኰታስ እተዋህበኒ ዘበለ ዕዮ እፍጽም ነይረ።
ካብ ፊሊፒንስ ናብ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ከድኩ
ብ1952 ኣነን ካብ ፊሊፒንስ ዝዀኑ ኻልኦት ሽዱሽተ ኣሕዋትን ናብ መበል 20 ኽፍሊ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ምስ ተዓደምና፡ ብታሕጓስ ፍንጭሕ እየ ኢለ። ብዙሕ ካብቲ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዝረኣናዮን እተመከርናዮን ነገራት ንዓና ሓድሽን ዘይልሙድን እዩ ነይሩ። ብሓቂ፡ ኣብታ ንእሽቶ ቝሸትና ኻብ ዝፈልጦ ነገራት ኣዝዩ እተፈልየ እዩ ነይሩ።
ንኣብነት፡ ነቲ ዘይንፈልጦ ዝነበርና መሳርሒታትን ኣቕሑ ኽሽነን ብኸመይ ከም እንጥቀመሉ ኽንምሃር ኣድልዩና ነበረ። ኵነታት ኣየር እውን እተፈልየ እዩ ነይሩ። ሓደ ንግሆ ንግዳም ምስ ወጻእኩ፡ ኵሉ ነገር ጻዕዳ ብጻዕዳ ዀይኑ ነበረ። ንፈለማ እዋን እየ ውርጪ ርእየ። ጸኒሐ ኸኣ እቲ ዅነታት ኣየር ኣዝዩ ቘራሪ ኸም ዝዀነ ፈለጥኩ።
በቲ ኣብ ጊልዓድ ዚውሃበኒ ዝነበረ ዜደንቕ ስልጠና እሕጐስ ስለ ዝነበርኩ ግና፡ እዚ ምትዕርራያት እዚ እናቐለለለይ እዩ ኸይዱ። እቶም መምህራን ውጽኢታዊ ዝዀነ ሜላ ኣመሃህራ እዮም ዚጥቀሙ ነይሮም። ትርጉም ዘለዎ ምርምርን መጽናዕትን ምግባር ተማሂርና ኢና። ብዘይ ጥርጥር፡ እቲ ኣብ ጊልዓድ ዝወሰድክዎ ስልጠና፡ መንፈሳውነተይ ከዕቢ ሓጊዙኒ እዩ።
ምስ ተመረቕኩ፡ ንግዜኡ ኣብ ብሮንክስ፡ ኒው ዮርክ ፍሉይ ፈላሚ ዀይነ ኸገልግል ተመደብኩ። በዚ ኸኣ ኣብቲ ብ1953 ኣብታ ኸተማ እተገብረ “ሕብረተ ሰብ ሓዳስ ዓለም” ዘርእስቱ ዓብዪ ኣኼባ ኽእከብ ከኣልኩ። ድሕሪ እቲ ኣኼባ፡ ናብ ፊሊፒንስ ተመሊሰ ኽዓዪ ተመደብኩ።
ምሾት ዝመልኦ ናብራ ኸተማ ሓደግኩ
ኣብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ዝነበሩ ኣሕዋት፡ “ሕጂ፡ ኣብ ዕዮ ወረዳ ኸተገልግል ኢኻ” በሉኒ። እዚ ኸኣ ኣስኣሰር እቲ ንኣባጊዕ የሆዋ ኺሕግዝ ኢሉ ናብ ርሑቕ ኣቝሻትን ከተማታትን ዚጐዓዝ ዝነበረ ክርስቶስ ክስዕብ ኣጋጣሚ ኸፈተለይ። (1 ጴጥ. 2:21) እተመደብኩሉ ወረዳ ንብዙሕ ክፋል እታ ዝዓበየት ደሴት ፊሊፒንስ ዝዀነት ማእከላይ ሉዞን ዚሽፍን እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ንኣውራጃታት ቡላካንን ኑዌቫ አሲሃን ታርላክን ዛምባለስን ዜጠቓልል ነበረ። ንገሊአን ከተማታት ንምብጻሕ፡ ነቲ ኽትጐዓዘሉ ኣሸጋሪ ዝዀነ ኣኽራን ሴራ ማድረ ኽሰግሮ ነይሩኒ። ናብቲ ቦታታት እቲ ዚኸይድ ህዝባዊ መጓዓዝያ ስለ ዘይነበረ ኸኣ፡ ንመራሕቲ ዓበይቲ ማካይን ኣብ ዝባን እቲ ዝጸዓንዎ ኣጕናድ ተሰቒለ ክኸይድ እኽእል እንተ ዀይነ እሓትቶም ነይረ። መብዛሕትኡ ግዜ ይፈቕዱለይ እኳ እንተ ነበሩ፡ እዚ ግና ምሹእ መጓዓዝያ ኣይነበረን።
መብዛሕትአን ጉባኤታት ብተዛማዲ ንኣሽቱን ሓደስትን እየን ነይረን። ስለዚ፡ እቶም ኣሕዋት፡ ኣኼባታትን ወፍሪ ኣገልግሎትን ብውጽኢታዊ መገዲ ኣብ ምውዳብ ክሕግዞም ከለኹ ይሕጐሱ ነበሩ።
ድሕሪ ግዜ፡ ናብቲ ንመላእ ዞባ ቢኮል ዚሽፍን ወረዳ ተቐየርኩ። ፍሉያት ፈለምቲ ነቲ ብስራት ናብቲ ተዓዪሉ ዘይፈልጥ ክልታት ንምዝርጋሕ ይጽዕሩ ስለ ዝነበሩ፡ መብዛሕትኡ ኽፋል እቲ ወረዳ ብእተገለላ ጕጅለታት ዝቘመ እዩ ነይሩ። ኣብ ሓንቲ ቤት፡ እታ ዝነበረት እንኮ ዓይኒ ምድሪ፡ ኣብ ማእከላ ኽልተ ዕንጨይቲ ዝነበራ ጕድጓድ እያ ነይራ። ኣብቲ ዕንጨይቲ ምስ ረገጽኩ፡ ሒዙኒ ናብቲ ጕድጓድ ኣተወ። ተጻራርየ ንቝርሲ ኽዳሎ ግዜ ወሲዱለይ እዩ።
ኣብዚ እተመደብኩሉ ዕዮ እዚ ኸለኹ፡ ብዛዕባ እታ ኣብ ቡላካን ፈላምነት ዝጀመረት ኖራ ኽሓስብ ጀመርኩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ኣብ ከተማ ዱማጌተ ፍልይቲ ፈላሚት ኰይና ተገልግል ስለ ዝነበረት፡ ክበጽሓ ኸድኩ። ብድሕርዚ፡ ንእተወሰነ እዋን ተጸሓሓፍና፣ ብ1956 ድማ ተመርዓና። ነታ ድሕሪ መርዓና ዝነበረት ቀዳመይቲ ሰሙን፡ ኣብ ደሴት ራፑ ራፑ ንዝነበረት ጉባኤ ኣብ ምብጻሕ ኢና ኣሕሊፍናያ። ናብ ኣኽራን ክንድይብን ብዙሕ ክንጐዓዝን የድልየና እኳ እንተ ነበረ፡ ብዓል ሓዳር ኴንካ ኣብ ርሑቕ ቦታታት ንዚርከቡ ኣሕዋት ምግልጋል ኣዝዩ ዜሐጕስ እዩ ነይሩ።
ኣብ ቤት-ኤል ከገልግል እንደገና ተጸዋዕኩ
ክልቴና ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ኣብ ዕዮ መገሻ ምስ ኣገልገልና፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ከነገልግል ተዓደምና። እቲ ኣብ ቤት-ኤል ዘሕለፍክዎ ነዊሕ ዓመታት ድማ ብጥሪ 1960 ጀመረ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ጐድኒ እቶም ከቢድ ሓላፍነታት እተሰከሙ ኣሕዋት ኰይነ ብምግልጋለይ፡ ብዙሕ ተማሂረ እየ። ኖራ እውን ኣብ ቤት-ኤል እተፈላለየ ዕዮታት ዓይያ እያ።
ኣብ ቤት-ኤል ኰይነ፡ ኣብ ፊሊፒንስ ዜደንቕ መንፈሳዊ ዕቤት ክርኢ ብምኽኣለይ ብሓቂ ተባሪኸ እየ። ዘይተመርዓወ መንእሰይ ኰይነ ንፈለማ እዋን ኣብ ቤት-ኤል ክኣቱ ኸለኹ፡ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣስታት 10,000 ኣስፋሕቲ እዮም ነይሮም። ሎሚ ግና ኣብ ፊሊፒንስ ልዕሊ 200,000 ኣስፋሕትን ነቲ ኣገዳሲ ዝዀነ ንጥፈታት ስብከት ንምድጋፍ ዜገልግሉ ብኣማእታት ዚቝጸሩ ቤት-ኤላውያንን ኣለዉ።
በብዓመቱ እቲ ዕዮ እናዓበየ ስለ ዝኸደ፡ ቤት-ኤል ኪጸብበና ጀመረ። ስለዚ፡ ኣመሓዳሪ ኣካል ዝዓበየን ሓድሽን መሳለጥያ እንሃንጸሉ መሬት ክንደሊ ሓተተና። ኣነን ሓላው ክፍሊ ሕትመት ዝነበረ ሓውን ድማ ኣብ ከባቢ እቲ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ናብ ዝነበረ ብዙሓት ቻይናውያን ዚቕመጡሉ ኣባይቲ ኼድና፡ መሬቱ ኺሸይጥ ዚደሊ እንተ ኣልዩ ሓተትና። ዚሸጠልና ሰብ ግና ኣይረኸብናን፣ ሓደ ወናኒ ኸኣ፡ “ቻይናውያን ንዕድግ እምበር፡ ኣይንሸይጥን ኢና” በለና።
ሓደ መዓልቲ ግና ሓደ ወናኒ መሬት፡ ናብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ይግዕዝ ስለ ዝነበረ ንመሬቱ ኽንዕድጎ ንደሊ እንተ ዄንና ሓተተና። እዚ ኸኣ ናብቲ ስዒቡ ዘጋጠመ ኽትኣምኖ ዜጸግም ተኸታታሊ ፍጻመታት መርሐ። ካልእ ጐረቤት እውን ኪሸጠልና ወሰነ፣ ኣብ ከባቢኡ ንዝነበሩ ኻልኦት እውን ከምኡ ኺገብሩ ኣተባብዖም። ንመሬት እቲ ‘ቻይናውያን ኣይንሸይጥን ኢና’ ዝበለና ሰብኣይ እውን ከይተረፈ ኽንዕድጎ ኽኢልና ኢና። ኣብ ሓጺር ግዜ፡ ስፍሓት እቲ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ብልዕሊ ሰለስተ ዕጽፊ ዛየደ። እዚ ዅሉ ድማ፡ የሆዋ ኣምላኽ፡ ቤት-ኤል ኪሰፍሕ ከም ዝደለየ ኽተኣማመን ሓጊዙኒ እዩ።
ብ1950፡ እቲ ብዕድመ ዝነኣሰ ኣባል ስድራ ቤት-ኤል እየ ነይረ። ሕጂ ግና ኣነን ብዓልቲ ቤተይን እቶም ዝዓበዩ ኣባላት ኢና። ንክርስቶስ ናብቲ ዝመርሓኒ ዘበለ ምስዓበይ ኣየጣዕሰንን እዩ። ወለደይ ካብ ቤቶም እኳ እንተ ሰጐጕኒ፡ የሆዋ ግና ብክርስትያናት ብጾት ዝቘመ ዓብዪ ስድራ ቤት ሂቡኒ እዩ። እተዋህበና ዕዮ ብዘየገድስ፡ የሆዋ ዜድልየና ዘበለ ኸም ዜማልኣልና ምንም ኣይጠራጠርን እየ። ኣነን ኖራን ንየሆዋ ስለቲ ብሕያውነት ተደሪኹ ዝገበረልና ነገራት ኣዚና ኢና እነመስግኖ፣ ንኻልኦት ድማ ንየሆዋ ኺፍትንዎ ነተባብዖም።—ሚል. 3:10።
የሱስ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ፡ ኣካብ ቀረጽ ንዝነበረ ሌዊ ዚብሃል ማቴዎስ፡ “ሰዓብየይ ኩን” ኢሉ ዓዲምዎ እዩ። እንታይ ምላሽከ ሃበ፧ “ንዅሉ ሓዲጉ፡ ተንሲኡ [ንየሱስ] ሰዓቦ።” (ሉቃ. 5:27, 28) ኣነ እውን ተመሳሳሊ ኣጋጣሚታት ረኺበ እየ። ንኻልኦት ድማ ከምኡ ኺገብሩን ብዙሕ በረኸት ኪረኽቡን ካብ ልቢ እምሕጸኖም።
^ ሕ.ጽ. 6 ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትማ፣ ሕጂ ግና ኣይሕተማን እየን ዘለዋ።


text:
እቶም ዕለት 26 ሓምሌ 2016 ዓ.ም. ኣብ ፍረንሳ ሰበኻ ሩኤን ቁምስና ቅዱስ ኤቴነ ዱ ሩቭራይ በኣኽራሪ ሰዓቢ ሃይማኖት ምስልምና ብዝተፈጸመ ግብረ ሽበራ ዝተቐትሉ ኣገልጋሊ እግዚኣብሒር ካህን ኣባ ዣከስ ሃመል ብፅዕና ንኽእወጀሎም ዝግበር ከይዲ መጽናዕቲ መሰረተ ነገር ብወግዒ ክጅመር ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዋዜማ በዓለ ፋሲካ ዝሃበቶ ሓበሬታ ዝተቐበለ ሰበኻ ሩኤን ዝተሰምዖ ሓጎስ ብናይቲ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ዶሚኒክ ለብሩን ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ከምዝገለጹ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እቲ ዜና ንምእመናን ኣብ ጸሎተ ሓሙስ ከምዝበጽሖምን ምእመናን ብሓቂ እቲ ናብ በዓለ ፈሲካ ዘሰጋግሮም ዝነበረ ሰሙነ ሕማማት ብጥልቂ መንፈሳውነት ንኽነብር ድርብ ጸጋ ከምዝዀኖምን ኣባ ሃመል ተቐቲሎም ዝተረስዑ ዘይኰነስ ቀስ ብቐስ ዝነበርዎ ክርስትያናውን ክህነታውን ጸዋዕታ እቲ ማሕበረ ክርስቲያን ኣዚዩ ዘድልዮ ብርሃንን ተስፋን ዝዀነ ክርስቶስ ዝሕብር ምዃኑ ይልለይ ከምዘሎ እቲ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዝሃብውቶ ውሳኔ ይምስክሮ።
ሞት ኣባ ሃመል ንብዙሓት ብፍላይ ድማ ንቐረባ ኣባላት ስድራ ቤቶምን ነቶም ኣብ ቁምስና ቀረባኦም ንዝነበሩ ኵሎም ዓቢይ ሓዘን እዩ። ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ክርስቲያን ዝፍነው መጥቓዕትን ኣሳዶን መከራን ኩሉ ብፍላይ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ካይሮ ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ክርስቲያን ዝተፈነው ናይ ሽበራ መጥቃዕቲ ከምኡ እውን ኣብ ስዊድን ዝተፈነው ግብረ ሽበራ ብሓቂ ዘሰንብድ እዩ። ኰይኑ ግና ክርስትና ብዘጓፍ ግብረ ሽበራ ዝሰናኸል ኣይኰነን። ቅዱስ ጳውሎስ ከም ዝብሎ ብኹሉን ኣብ ኩሉን ክርስቶስ ምንባር እዩ እቲ ዘገድስ ቢሎም፥ ስለዚህ እቲ ናብ ብፅዕና ዘብጽሕ መጽናዕቲ ብሰበኻ ደረጃ ክብገስን ኵሉ እቲ ኣብ ሕይወቶም ዝመስከርዎን ቲዮሎግያዊን መጽሓፍ ቅዱሳውን ሰነዳቶምን ስብከታቶም ኣስተምህሮታቶም ምእካብን ኣሰር መሰረተ ነገር ብፅዕናኦም ናይ ምልላይ ዕዩ ክጅመር እዩ። ናይ ቁምስና ኣባላትን ብቐረባ ናይ ዝፈለጥዎም ምእመናን ቃል ምስክርነትን ኩሉ ተሰኒዱ ምስ ተጠናቀ ንናይ ቅድስና ጉዳይ ዝከታተል ቅዱስ ማሕበር ክመሓላለፍ እዩ፡ እዚ ቅዱስ ማሕበር ድማ ብተራኡ መርሚሩን ኣጽኒዑን ንውሳኔ ብፅዕናኦምን ናይ ደማ ሰማዕትነቶምን ንቕዱስ ኣቦና ውሳኔ ክቐርብ እዩ ኢሎም። ናይ ሰበኻ ካህናትን ምእመናንን ዝተሰምዖም ሓጎስ ወሰን የብሉን። ኣባ ሃመል ክርስትያናዊ ሕይወትናን ጸዋዕታናን ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ንኽንነብሮ ብቓልን ብዝተቐበልዎ ናይ ደም ሰማዕትነን ይምዕዱ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
Published: 14 June 2017
ትርጉምን ኣገዳስነትን ሓድነት፥
እቲ ዓለማዊ ይኹን መንፈሳዊ ምርድኣት ዝሰማማዓሉ ነገር ኣሎ። ንሱ ድማ ሓድነት ወይ ሕብረት ምንጪ ኩሉ ሓይሊ ምዃኑ እዩ። ሓድነት ዝብል ቃል ዘመሓላልፎ ትርጉም፡ ሓደ ምዃን ወይ ምስማማዕ ማለት እዩ።
ሓድነት ዘድልየሉ ኸኣ ኣብቲ ብዙሕነት ዘለዎ ቦታ ወይ ኩነት ምዃኑ ንኹላትና ርዱእ ዝዀነ ሓቂ እዩ። ሓድነት ምንጪ ሓይሊ እዩ ምባልና፡ ሰባት ካብ ድምር እቲ ብተናጸል (ብብሓደ) ዝሰርሕዎ፡ እቲ ብሕብረት ዝዓይዎ ውጽኢቱ ከም ዝዓቢ ንምምልካት እዩ። ብሕብረት ምዕያይ ከም ንሓደ ገመድ ናብ ሓደ ኣንፈት ምስሓብ ብምዃኑ ዝባኽን ሓይሊ ዘይምህላዉ ጥራይ ዘይኾነ ዝፍጠር ሓዲሽ ሓይሊውን ምህላው ዘመልክት እዩ። ነዚ ድማ እዩ መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ ንሽሕ፡ ክልተ ድማ ንዓሰርተ ሽሕ ክሰጉ እዮም ብምባል፡ ሕጊ ሓድነት (ሕብረት) ዝፈጥሮ ውጺኢት እንታይ ምዃኑ ዝገልጸልና።
ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ምድሪ ክሳብ ሓደ እዋን ብሓደ ቋንቋን ብሓደ ንግግርን ምንባራ ነንብብ። እንተ ኾነ ግን ሰብ ብሰንኪ እታ ኣብ ገነት ኤደን ዝኣበሳ ቦኽሪ ኣበሳ፡ ሕልንኡ ስለ ዝሞተ ወርትግ ዝሓስቦ ሓሳብ ክፉእ ነበረ። ኣንጻር እቲ ኣምላኽ ዝሃቦም መምርሒ ህይወት ዝኸይድ መገዲ ሒዞም ክዓዩ ምጅማሮም ድማ ንዕዘብ። ከተማ ባቤል ኣብ ዝሰርሕሉ ዝነበሩ እዋን ምስቲ ናይ ኣምላኽ ሓሳብ ዝጻረር ክልተ ዕላማታት ኣቐሚጦም ክዓዩ ጀመሩ። እቲ ቀዳማይ፡ ነቲ ክፈርዩን ክፋረዩን ንምድሪውን ክመልእዋ ዝጠልብ ሓሳብ ኣምላኽ ዝጻረር፡ ፋሕ ከይብሉ ኣብ ሓደ ክኾኑ ምድላዮም ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ሰማይ ዝጥንቍር ግምብታት ብምስራሕ ኣስማቶም ከጸውዑ (ከስምዩ) ምድላዮም እዩ። (ዘፍ 11፡1-9 ኣንብብ)
ምንም እኳ እዚ ዕላማታት ጽቡቅ እንተዘይነበረ፡ ኣብ ዕዮኦም ግና ኣሳልጦ ከም ዝነበሮም ንዕዘብ። ምስጢር ናይዚ ኣሳልጦ ድማ እቲ ሓደ ቋንቋ ዝዛረቡ ሓደ ህዝቢ ምዃኖም እዩ። እዞም ብቋንቋኦም ዝሓበሩ ሰባት ዚህቅንዎን ኪገብርዎ ንዝሓሰቡዎ ነገር ድማ ንኸይገብርዎ ክዓግቶም ዝኽእል ሓይሊ ዘይምህላዉ እግዚኣብሔር ክዛረብ ከሎ ንርኢ። እግዚኣብሔር ነዚ ዘይቅዱስ መደብ ኣብ ምቁራጽ ዝተጠቕመሉ መገዲ እንተ ነይሩ ድማ ነቲ ምኽንያት ኣሳልጥኦም ዝነበረ ሓደ ቋንቋ ምሕንፋጽ እዩ ዝነበረ። ቋንቋኦም ምስ ተሓናፈጸ ማንም ንዘረባ ብጻዩ ምስማዕ ስኢኑ ምርድዳእ ጠፍኤ፡ ምስራሕ እታ ከተማ ሓዲጎም ድማ ናብ ብዘላ ምድሪ ፍሕፋሕ ክብሉ ተራእዩ። እግዚኣብሔር ቋንቋኦም ዝሓንፈጸሎም፡ ኣምላኽ ኣንጻር ሓድነት ኮይኑ ዘይኮነስ፡ እቲ ድርኺት ናይዞም ሰባት ምስ መደብ ኣምላኽ ክራጸም ስለ ዝጀመረ እዩ።
መሰረት ሓድነት፥
ጐይታናን መድሃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣገዳስነት ምዝራብ ሓደ ቋንቋ ኣብ ምውቃዕ ሸቶኻ ልዕሊ ዝዀነ ኣካል ስለ ዝፈልጥ ነዚ ነገር ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ኣብ ማእከል ደቀ መዛሙርቱ ክዓየሉ ከም ዝጀመረ ንዕዘብ። እቶም ጐይታ ነቲ ዓቢ ናይ ወንጌል ዕዮ (ሕድሪ) ዝሓረዮም ሃዋርያት ገሊላውያን እዮም ዝነበሩ (ካብ ይሁዳ ዝነበረ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ገዲፍካ)። ከምቲ ብዝሖም፡ ዝተጸውዑሉ ኩነታት፡ ዝመጽሉ ድሕረ- ባይታ፡ ዝነበሮም ሰብኣዊ ባህርያት ድማ ዝተፈላለየ እዩ ዝነበረ። ካብ ገፈፍቲ ዓሳ (ከም ደቂ ዮናን ደቂ ዘብዴዎስን ዝኣመሰሉ)፡ ክሳብ ንጉሳዊ ዓሌት ከም ዝነበሮ ዝእመነሉ በርተሎሜዎስ፡ ካብ ከም ማቴዎስ ዝኣመሰሉ፡ መሳርሒ መግዛእቲ ሮማ ኮይኖም ንህዝቦም ዝቐርጹ ተገውቲ ክሳብ ከም ስምኦን ብዓል ቃና ዝኣመሰሉ ኣንጻር መንግስቲ ሮማ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘካይዱ ቀነኣት፡ እቲ ዘፈላልዮም ነገራት ብዙሕ ክዝርዘር ይከእል እዩ። ኮይኑ ግና እዞም ዝተጸውዑ ሰባት ከምቲ መጸውዒኦም ዕላማ ዝሕብረና፥ ምስኡ ምእንቲ ኪዀኑን ኪሰብኩ ምእንቲ ኺልእኮምን ነበረ (ማር 3:14)። ቅድሚ ናብ ልእኮ ምውጽኦም ምስኡ ብምዃን ካብ መኣዱ ክካፈሉ ይግብኦም ነበረ። እዛ ጐይታ ዝቐረበሎም መኣዲ እዚኣ፡ ነቲ ዝነበሮም ዘበለ ኹሉ ኣውሪዳ፥ ሓደ ነገር ብምዕጣቕ ቋንቋኦም ሓደ እትገብር መኣዲ ነበረት። ዋላውን ኣብቲ ብሞት ጐይትኦም ተስፋ ቆሪጾም ንድሕሪት ክምለሱ ኣብ ዝተበገስሉ እዋን፡ ነቲ ስምኦን ጴጥሮስ ዘምጽኦ ናብ ምግፋፍ ዓሳ ናይ ምምላስ ሓሳብ፡ ብምሉኦም ንሕናውን ምሳኻ ኢሎም ክስዕብዎ እትገብር ሓድነት እትፈጥር መኣዲ ነበረት። ስለዚ እቲ ኣብተን ዝሓለፋ 3 ዓመትን መንፈቕን ናባታቶም ዝኣተወ መግቢ መኣዲ ጐይታ ከመይ ዝበለ ሓድነት ከም ዝፈጠረሎም ንምርኣዩ ኣየጸግምን እዩ (ዮሃ 21:3)። ድሕሪ ትንሳኤኡ ድማ ከም ሓደ ሰብ፡ ብሓደ ልሳን ነቲ ዝጠዓምዎን ዝረኣይዎን ብትብዓት ክሰብክዎ ክብገሱ ንዕዘብ። ክቃወሞም ዝኽእል ሓይሊ ድማ ኣይነበረን። ስለዚ እዛ መኣዲ እዚኣ ተራ መኣዲ ኣይነበረትን። ንዝሞተ ሕልንኦም ፈዊሳ ቋንቋኦም ዝቀየረት መኣዲ እያ። መምከኺት ቑራዕ ዝዀነት መኣዲ! እዛ መምከኺት ቑራዕ እዚኣ ናብኣ ንዝኣተወ ኹሉ፡ ዝነበሮ ዘይጽሩይነት ኣራጊፋ፡ ሓደ ሓዲሽ ዓረር ጌራ እተውጽእ ፍልይቲ መምከኺት ቑራዕ እያ።
እቲ ልብኻ ከፊትካ እትሰምዖ ዘበለ ኹሉ ኣብ ባህርታትካ ገለ ለውጢ ናይ ምግባር ስልጣን ስለ እትህቦ ክቕይረካ ባህርያዊ እዩ። ነዚ ድማ እዩ ጐይታ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ብትሰምዕዎ (ካብ ትሰምዕዎ) ተጠንቀቑ ክብሎም እንዕዘብ። ካብ ማይ ብሑቕ ፈሪሳውያንን ሰዱቃውያንን ኽጥንቀቑ ማለት ካብ ምህሮ ፈሪሳውያንን ሰዱቃውያንን ክሕለዉ ከም ዘለዎም ከጠንቅቖም ከሎ ንርእይ። ባዕሉውን ይጥንቀቐሎም ነበረ። እቲ ካብ መኣዲ ፈሪሳውያን ክኻፈል ኣእዳዉ ዝሰደደ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ፡ ብሓሳብ ልቡ ካባታቶም ተፈልዩ፡ መወዳእትኡ እንታይ ከም ዝዀነ ኩላትና እንፈልጦ ታሪኽ እዩ። ስለዚ ሓድነት ናይ ድሌት ጉዳይ ጥራይ ኣይኮነን፡ ናይ እትምገቦ ዓይነት መግቢ ውጽኢት ድማ እምበር። መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዝምህረና ሓድነት፡ ሓደ ክትከውን ስለ ዝተሰማማዕካ ዝመጽእ ዘይኮነስ፡ ሓደ መንፈሳዊ መስተ ስለዝሰተኻ (ሓደ መንፈሳዊ መግቢ ስለ ዝበላዕካ) ዝመጽእ ነገር እዩ። ሓደ ምእንቲ ክንኸውን ሓደ መንፈስ ሰቴና ይብል ቃል ቅዱስ መጽሓፍ።
ጽላታት ሓድነት፥
ሓደ ሰብ ናብ ክርስቶስ ምስ ቐረበ፡ መጀመርታ ኣብኡ ዝፍጸም ተኣምራት ናይ ሕልና ምፍዋስ እዩ። እቲ ድኹምን ምውትን ኣዳማዊ ሕልናኡ፡ ብደም ኢየሱስ ክርስቶስ ተሓጺቡ ህያው ይኸውን። እቲ እዚ ዝገብር፡ እቲ መሕወዪ (ወሃቢ ህይወት) ዝዀነ መንፈስ ቅዱስ ድማ፡ ናይ ዋንነቱ ምልክት ማሕተም ብምግባር ኣብ መቅደሱ ይሓድር። እዚ መንፈስ ናይቲ እቲ ኣማኒ፡ ንክርስቶስ ኣብ ምምሳል ዝገብሮ ናይ ለውጢ ጉዕዞ ዋሕስ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ድማ እዩ፡ እቲ ኣብ ኩሎም ስሙ ዝጸውዑ ሓደ ዝገብሮም ናይ መንፈስ ሓድነት ዝፍጠር። እቲ ብዙሕ ግዜ ኣብ ቤተ ክርስትያን ላዕልን ታሕትን እንብለሉ ጉዳይ ኣብ መንጎ ምእመናን ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ኣገልገልቲ ቤተ ክርስትያን ሕብረት ክህሉ እዩ። ነዚ ነገር ኣብ ክልተ ከፊልካ ምርኣይ ነቲ ሽግር ኣብ ምፍታሕ ዓቢ ተራ ዘለዎ እመስለኒ። ኣብ መንጎ ናይ መንፈስ ሓድነትን ናይ ኣሰራርሓ ሓድነትን ዘሎ ፍልልይ ኣነጺርካ ምርዳእ ኣዝዩ ሓጋዚ እዩ።
ናይ መንፈስ ሓድነት፥ እዚ ሓድነት እዚ፡ ቦታን ኩነታትን ባህልን ከይዓገቶ ኣብ ኩሎም ሰዓብቲ ጐይታ ዝርከብ ሓድነት እዩ። እዛ ሓድነት እዚኣ፡ ኣብ ርድኢት ትክኽለኛ መንነት ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሞርኮሰ ፍልጠት ዝፈጥረሎም ፍቅሪ ንኣምላኽን ንሓድሕዶም ዝዀነት ሰማያዊት ሕውነታዊት ፍቅሪን እያ። እዚ ድማ እቲ ኣባ ኣቦ ኢሉ ዘጸውዕ መንፈስ ወዱ፡ ናባካ ምስ መጸ ሰመያዊ ውልድነት ከም ዝረኸብካ ተፈሊጡካ፡ ንኣምላኽ ኣቦይ፡ ነቶም በዚ ምርዳእ ንኣምላኽ ኣቦይ ዝብልዎ ድማ ኣሕዋተይ ክትብሎም ዘኽእለካ ሓድነት እዩ። እቲ ናይ ሕብረት ሓባራዊ ረቛሒ እንስመየሉ ስም፡ እቲ ናይ ሓድነትና ምንጪ ድማ እቲ እንሰትዩ መንፈስ እዩ። “ኣይሁድ ወይስ ጽርኣውያን፡ ባሮት ወይስ ጭዋታት እንተ ዀንና፡ ንሕና ዂላትና ሓደ ስጋ ምእንቲ ኽንከውንሲ፡ ብሓደ መንፈስ ተጠሚቕና ኢና እሞ፡ ሓደ መንፈስ ሰቴና” (1ቈረ 12:13)
ናይ ኣሰራርሓ ሓድነት፥ እዚ ሓድነት እዚ ነቲ ዝተዋህበና ዕዮ (ሰማያዊ ተልእኾ) ኣብ ምትግባር እንኽተሎ መንገዲ ንክንርዕሞ ዘኽእለና ናይ ርድኢት ስምረት እዩ። እዚ ሓድነት ብቦታን፡ ግዜን ባህልን ካልኦት ኩነታትን ክጽሎ ዝኽእል ሕብረት እዩ። ንውጽኢታውነት ዕዮ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ዓይነት ሓድነት ድማ እዩ። ብሓደ ክትዓዪ ናይ መንፈስ ሓድነት ግድነታዊ ቅድመ ኩነት እዩ።
ብሓደ ክዓዩ ዘይምኽኣሎም፡ ኣመንቲ ናይ መንፈስ ሓድነት የብሎምን ዘብል እኳ እንተዘይኾነ፡ ብሓደ ክትዓዪ ምስምማዕካውን ንህላውነት ነቲ ናይ መንፈስ ሓድነት ውሕስነት ክከውን ኣይኽእልን እዩ። ኣመንቲ ብስሙር እቲ ናይ መንፈስ ሓድነትን ናይ ኣስራርሓ ሓድነትን ሃልይዎም ብሓባር ክዓዩ ክኽእሉ፡ ካብ ሓደ መኣዲ ኣብ ምብላዕ ክውሰኑ ኣለዎም። እዚ እቲ ኣምላኽ ብዘለኣለማዊ መጋብነቱ ዘዳለወልካ መኣዲ እዩ። ካብዚ ወጻኢ ካብ ዝተፈላለየ መኣድታት ንምብላዕ ርእስካ ምፍናው፡ ብሓሳብካ ንምፍልላይ ርእስካ ምቅላዕ እዩ። ዝኣተወ ኩሉ፡ እንተ ንጽቡቅ እንተ ንሕማቕ ኣብ ርድኢትካን ባህርያትካን ኣካይዳካን ለውጢ ከምጽእ ናይ ግድን እዩ። ንሓንቲ ቤተ ክርስትያን ዝጐድኣ፡ ኣብ ዕዮኣ ኣሳልጦ ዘስእና ነገር፡ ናይ ኣሰራርሓ ሓድነት ኣብ መንጎ ምእመናን፡ ኣብ መንጎ ኣገልገልታን ክሰኣን ከሎ እዩ። እዚ ድማ ውጽኢት ዝተፈላለዩ፡ ባህላዊ፡ ኩነታዊ፡ ወሎዶኣዊ ጽልዋታት ኮይኑ ኢና እንረክቦ። በዚ መንጽር እዚ፡ ብወገን እቲ ኣማኒ ብዝተፈላለየ ኩነታት ንኽጽሎ ርእሱ ናይ ምቅላዕ፡ ወይ ብወገን ቤተ ክርስትያን ድማ ሓደ ሓባራዊ መኣዲ ካብ ምቅራብ ምብኳራ፡ መርኣዪ እዩ። ናይ ኣሰራርሓ መገድታት ሽሕ’ዃ ሰማያዊ መሰረት ዘለዎም ይኹኑ፡ ኣብ ሓደ ቦታን ግዜን ካብ ሓደ ንላዕሊ መንገድታት ክትክተል ምፍታን ንዘይውጽኢታውነት ዕዮ ጠንቂ እዩ። ንሰማያዊ መቦቆልነት ናይቲ ብመንፈስ ቅዱስ ወንጌል ኣብ ምድሪ ዓረብ ዝተማህረ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስን፡ ኣብ እግሪ ጐይታ ወንጌል ዝተማህሩ ቅዱሳን ሓዋርያትን ዝተኸተልዎ ኣገባባት ጥርጥር የብልናን። እቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ኣህዛብ፡ ሃዋርያት ድማ ኣብ ኣይሁድ ዝተከተልዎ ኣገባባት ገለ ፍልልይ ከም ዝነበሮ ርዱእ እዩ። እዚ ኣገባባት ከም ዘለዎ በብቦትኡ ክዓይሉ እምበር ኣብ ሓደ ቦታ ንክዓዪ ክቖራቖስሉ ግና ኣይንርእን ኢና። ስለዚ ናይ ኣሰራርሓ መገድታት ምውህሃድን ሕብረትን እንተ ዘይረኺቦም እቲ ፍረ ክበዝሕ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ሓደ ቦታ፡ ካብ ብብሉጽ ጸጋታት ዝግልገል ዝተፈላለየ ኣገባባት፡ ብውሱን ጸጋታት ዝግልገል ሓባራዊ ኣገባብ ዝያዳ ውጽኢታዊ እዩ። ሰይጣን’ውን እንተኾነ ኣመንቲ በቲ ዝተሓደሰ ሕልንኦም ነቲ ሰማያዊ ዕዮ ከይተግሁ፡ ምስራሕ እቲ ዕዮ ዘቛርጽ፡ (ማንም ንዘረባ ብጻዩ ካብ ዘይምስማዕ)፡ ምሕንፋጽ ናይ ቋንቋ ንክገብር ለይትን መዓልትን ይዓይይ ኣሎ። እንተ ተኻኢልዎ እቲ ልዕሊ ኹሉ ዝደልዮ፡ ኣብቲ መሰረታዊጽ ዝዀነ ናይ መንፈስ ሓድነት ምፍላስ ምእታው እዩ። ነዚ ክገብሮ ዝፍትኖ ድማ፡ ኣብ መንነት ክርስቶስን ኣምላኽን ዘተኾረ፡ ካብቲ ሓቀኛ (ኦርቶዶክሳዊ) ትምህርቲ ሃዋርያት ዝወጸ ህጸት ብምትእትታው እዩ። እዚ እቲ ጐይታ ልዕሊ ኹሉ ሓቅታት ብጥንቃቐ ክንስረተሉ ዝሃበና ከውሒ እዩ። ንሃዋርያት ካብ ዝሓተቶም በዳህቲ ሕቶታት፡ ንክርስቶስ መን ከም ዝብልዎ ዝብል ሕቶ ነበረ። ኣገዳስነቱ ዓቢ ስለዝዀነ ድማ ኣብ ምምላስ እዚ ሕቶ ስጋን ደምን ፈተነ’ውን ክገብር ከየፍቀደ ባዕሉ ኣቦ ክገልጾ ደኣ ፈተወ። (ማቴ 16 ፡ 15- 19) ሰለዚ ውሕስነትና ንናይ መንፈስ ሓድነት ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ከውሒ ምስራትና እዩ፡ እቲ ንክርስቶስ መን ንብሎ ምህላውና ነዚ ከውሒ እዚ ይመስል ምህላዉ ንመርምር። ኣብዚ ምብታን እቲ ናይ መንፈስ ሓድነት እንተ ዘይሰለጦ፡ ዘቛምቶ ካልኣይ ዕላማ ድማ፡ ኣብቲ ካልኣይ ናይ ኣሰራርሓ ሓድነት ስኒት ስኢኖም ንሓድሕዱ ዝባላዕ ዕዮ ዘለዎም፡ ዝለመሱ ንምግባሮም እዩ። እቲ ዝጥቀመሉ ስልቲ (ስትራተጂ) ድማ ስኒት ከስእኖም ዝኽእል መግቢ ምእንቲ ክረኽቡ ኣብ ዝተፈላልየ መኣድታት ክቋደሱ ምእንጋድ እዩ። ሰናይ ብዝመስል ይባረኸሉ ኣለኹ ኢልኻ ዝተካፈልካሉ መኣድታት፡ ድሕሪ ግዜ ካብ ቦታኻ ነቂሉ ዘውጽኣካ ባህሊ፡ ኣገባብ ኣሰራርሓ ከማዕብለልካ ይጅምር። እዚ ድማ ባህጊ ጸላኢ ዘርዊ ምህውታት እዩ። እቲ ፍረ እቲ ዕዮ እንተ ጐዲሉ፡ ወይ እቲ ዕዮ ብቐንዱ እንተ ቦኺሩ ዓወት ጸላኢ እዩ። ስለዚ ንጥዕና ሕብረትናን፡ ንውጽኢታውነት ዕዮናን፡ ነቲ ሓድነት መንፈስ ብማእሰር ሰላም ንሓልዎ (ኤፌ 4፡3)። ሓሳብና ሓደ ክኸውን ድማ ንመዓድ (ፊሊጲ 4:2)። እዚ ክኸውን ድማ እንቛደስሉ ዘለና መኣድና ነስተብህል። “ንፍቕርን ንሰናይ ግብርን ንምንቕቓሕ ኣብ ንሓድሕድና ነስተብህል። እዚ ኸኣ እታ መዓልቲ እቲኣ ትቐርብ ከም ዘላ ኣጸቢቕኩም ትርእዩ አሎኹም እሞ፡ ንሓድሕድና ንመዓዓድ እምበር፡ ገሊኣቶም ልማድ ከም ዚገብርዎ፡ኣኼባና ኣይንሕደግ።” (እብ 10:24-25)።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ዲያ. ዶ/ር ገ/እግዚኣብሔር ደብረጽዮን


text:
Comments
ንምንቅስቃስ ተስፋጺዮንን ብዝምልከት — 3 Comments
-
እዚ ተስፋጽዮን ዝብሎ ዘሎ ማን ኤርትራዊ ክሰማማዓሉ ዘይክእልን ንኤርትራውን ምንም ናይ ዘለኣለም ክህባ ዘይክእልን ተመሊሱ ኣብ ኩናት ሓድሓድ እምነታትን ብሄራትን ዝመቓቕል ብሙኻኑ ፍጹም ኪኹነን ዘለዎ ዘይኤርትራዊ ኣድተምህሮንዩ፡ እዚ ተስፋጽዮን ዝያዳ ጸግዑ ኣብ ትግራይን ኦርቶዶክስ ሃይማኖት ዚዘምበለን ፍጹም ማዕርነት ህዝብታትን ብሄራትን እምነታትን ዘይኣምን ፍጹም ኣዕናዊ ስብከት ኣስተምህሮን ጎስጓስን ንኤርትራ ፍጹም ዘየርብሕዩ፡ እዮብ በርሀ ወይ ተስፋጽዮን ብመደብ ሓድነት ኤርትራ ንምዝራግ ዝተበገሰ ትግራዋይ ካድርዩ፡ ማንም ክቕበሎ ዘይብሉ ጸረሓድነት ኤርትራዩ፡ ስለዚ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ንድሕነታን ዓወት ናጽነታን ዝደሊይ ሓፋሽ ክኹንኖ ይግባእ፡
-
I don’t agree with both of them
-
thank u tesfazion for all endless dedication .


text:
ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ እትርከብ ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርካዊ ሓዋርያዊ መስተናብር ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ፒየርባቲስታ ፒዛባላ ብምኽንያት በዓለ ልደት ኣብ ሓዋርያዊ መንበሮም ምስ ጋዜጠይናታት ኣብ ዘካይድዎ ርክብ፥ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ትራምፕ ውሳኔ ዛዕባ ኢየሩሳሌም፡ እቲ ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም ዘሎ ናይ ኩለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ማሕበረሰብ ስንኵፍ ውድዓዊ ህላዌ ዝቆጻጸር ስርዓት ዘጥቕዕ እዩ፡ ስለምንታይ ንዅሉ ክፍትቲ ዝብል ናይ ኢየሩሳሌም ከተማ መንፈስ ዝጻረርን ዝነጻጽልን ስለ ዝዀነ እንክብሉ ከምዝገለጹ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ቸቺሊያ ሰፒያ ሓቢረን።
ብዛዕባ ኢየሩሳሌም ዝምልከት ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ትራምፕ ውሳኔ ዝጻረር ብምስሪ ዝቐረበ ኣብቲ 15 ኣባላት ሃገራት ዝሓቁፍ ማለት ቻይና ሩሲያ ዓባይ ብሪጣንያን ፈረንሳን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ብቐወምቲ ኣባላትን ካልኦት ዓሰርተ ሃገራት ድማ ብተለዋጢ መሰል ዝሓቁፍ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ጸጥታን ድሕነት ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቀሪቡ ብጀካ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብኻልኦት 14 ኣባል ሃገራት ቅቡል ዝተብሃለ ናይ ውሳኔ ሰነድ፡ ኣብ መላእ ሃገራት ውዑይ ርእሰ ጉዳይ ኰይኑ ከምዘሎ ክፍለጥ እንከሎ። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ድምጺ ብድምጺ ውድቂ ናይ ምግባር መሰላ ብምጥቃም እትኽተሎ ዘላ መገዲ ናይ ምንጻል ስግኣት ከቃልዓ ምዃኑ ዘለዋ ስግኣት ግምት ብምሃብ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ልኡከ መንግስቲ ኒኪ ሃለይ ነቲ ምስሪ ዘቕረበቶ ናይ ጸረ ትራምፕ ውሳኔ ሰነድ ዝደገፋ ሃገራት ኣስማት ክፍለጥ ኣለዎ ኣንክብላ ናይ መፈራርሒ ቃል ከምዘስምዓ እንክምልከት፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ መንግስቲ ሩሲያ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ጉዳይ ዘተሓሳስቦ ምዃኑ ከመልክት እንከሎ ከም ተዓዛቢ ነቲ ጉድይ ብቕረባ ንምክትታሉ ዝመረጸ እዩ ዝመስል። ናይ ብሪጣንያ መራሔ መግንስቲ ተረዛ መይ ብወገነን ምስ ርእሰ ብሔር ትራምፕ ብስልኪ ኣብ ዘካየድኦ ርክብ መንግስተን ነቲ ናይ ሕቡራት መግንስታት ኣመሪካ ውሳኔ ዘይድግፍ ምዃኑ ከምዘፍለጣ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሰፒያ ገሊጸን።
ናይ ኢየሩሳሌም ህልዊ ዅኔታ ምዕቃብ
ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርካዊ ሓዋርያዊ መስተናብር ብፁዕ ኣቡነ ፒየርባቲሳታ ፒዛባላ ዝርከብዎም ኣብ ቅድስቲ መሬት ናይ ዝርከባ ናይ ዝተፈላለያ 13 ኣቢያተ ክርስቲያን መንፍሳውያን መራሕቲ ብሓባር ኢየሩሳሌም ከምቲ ክሳብ ሕጂ ኰይና ዝጸንሓቶ ብዘይ ምንም ለወጢ ትቐጽል-ማለት ናይ ኢየሩሳሌም ህልዊ ዅኔታ ምዕቃብ ዝብል ቀንዲ ሓሳብ ዝተነብሮ ብምኽንያት በዓለ ልደት ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መግለጺ ኣመልኪቶም፡ እዚ ውሳኔ’ዚ ምኽባር ጥራሕ እዩ ኣብቲ ከባቢ ሰላም ዝውሕስ፡ ኣብ ርእሲ እዚ ናይ ክርስትያን ህልውና ኣብ ቅድስት መሬትን ዝህብዎ ምስክርነትን ምስቲ ኣብቲ ቦታ ዝርከብ ቅዱሳት ቦታትን መካነ ንግደት ኮይነን ንማሕበረ ክርስትያን ዝህብዎ ኣገልግሎትን ናይ ዝተፈላለየ እምነት ዘለዎም ሰባት ንሓድነት ዝራኸቡሉ ቦታ ስለዝኾነ ምስዚ ዝተታሓሓዘ እዩ፣ እዚ ቅዱስ ቦታታት’ዚ ንእምነትን ሃይማኖታትን ትርጉም ዝሃቡ እዮም፣ ካብዚ ወጻኢ ማለት ነዚ ሓቂ እዚ መሠረት ዘይገበረ ብዓይኒ ፖለቲካ ጥራይ ንጉዳይ ኢየሩሳሌም ምርኣይ ነቲ ሓቀይና መንነታን ጠባያታን ጐስዩ ነቲ ንዘመናት ሰላማ ከም እትሕሉ ዝገበራ ጉዕዞ ዘዕንው እዩ፣ ኢየሩሳሌም ካብ እግዚኣብሔር ዝተዋህበትና ቅድስት ህያብ እያ፣ ንመላእ ዓለም ቅድስት መሬት መንበረታቦት እያ፣ ነዛ ቅድስት ከተማ ክትዕብልል ምፍታን ወይ ከኣ ብዘይከውን መምዘኒታት ምኽላላ ናብ ደልሃመት ዝመርሕ እምበር ፍታሕ ዝህብ ኣይኰነን ከምዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ፒዛባላ ኣብ ዝሓብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ቃል ብቓል ኣዘኻኺሮም፥
እቲ ናይ ትራምፕ ውሳኔ ንጐደና ሰላም ዝጻረር እዩ
እቲ ናይ ትራምፕ ውሳኔ ነቲ ኣብ ኢየሩሳሌም ዝነበረ ዕለታዊ ህይወት ከምዘይተቐየሮን ገሊጾም፡ እቲ ናቶም ውሳኔ ንናይ ኢየሩሳሌም ህልዊ ዅኔታ ዝቃወም እዩ፡ ምኽንያቱ ድማ ኢየሩሳሌም ናይ እስራኤላውያን ጥራሕ ዘይኰነት ናይ ፍልስእጤማውያን ከተማ እውን እያ፡ ናይ ኣይሁድን ክርስቲያንን እስላምን ከተማ እያ፡ ስለዚህ ኵላዊ ጸዋታ ዘለዋ ማለት ንዅሉ ክፍትቲ ከተማ ስለ ዝዀነት ምስ በሉ፡
በዓለ ልደት ዘእግዚእነ
ነቲ ናይ ርእሰ ብሔር ትራምፕ ውሳኔ ስዒቡ ኣብ መላእ ማእከላይ ምብራቕ ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት ነቲ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እትኽተሎ ናይ በዓላት ባሕረ ሓሳብ ዝልውጥ ኣይኰነን። ኩሉ ከምቲ ቅድም ክብል ዝተሓስበን ዝተሓንጸጸን እዩ ዝቕጽል። ህላዌና ኣብ ቅድስቲ መሬት ክንምስክር ኢና ከምዝበሉ ሰፒያ ኣፍሊጠን።


text:
ንሞያ ጋዜጠኝነት ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ትግራይ ዝተጉዓዘ ጋዜጠኛ ካብ ኩለን ክልላት ዝዓበየ ዕንቅፋት ዘጋጥሞም ኣብ ትግራይ እዩ ክብል ንጋዜጣ ሪፖርተር ዝሰርሕ ጋዜጠኛ የማነ ናግሽ ይገልፅ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ ሓላፊ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምምራሕን ምብቃዕን ሚዲያን ርክብ ህዝብን ዝኾነ ኣቶ ግዛቸው ግርማይ ክፍተት ሰናይ ምሕደራ ኣሎ ኢልና እንተገምጊምና እቲ ሚዲያ ንበይኑ ፅቡቕ ስራሕ ሰሪሑ ኢልካ ምዝራብ ኣይክኣልን ምስ በለ ይኹን እምበር ጋዜጠኝነት ንምስራሕ ኣብዚ ክልል ካብቲ ካልእ ዝኸፍአ እዩ ዝብል ግን ግጉይ መደምደምታ እዩ ይብል።
ኣብቲ ክትዕ ዝተሳተፉ ሓላፊ ሬድዮ ድምፂ ወያነ ትግራይ ኣቶ ኣበበ ኣስገዶምን ወናኒን ማኔጂንግ ኤዲተርን ናይ ውልቂ መፅሄት ‘ውራይና’ ኣቶ ጌታቸው ኣረጋውን እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ዝተፈላለየ ሪእይቶታት ሂቦም ኣለው።
ሳልሳይ ክፋል’ቲ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ንባባት፡ኤፈ 5፡8-14፥ 1ጴጥ 2፡11-19፥ ግ.ሓ.16፡17-19፥ ዮሓ 9፡1-41 ስብከት፡“ከመ እንግር ፈቃደከ መከርኩ አምላኪየ፥ ወሕግከኒ በማከለ ከርስየ ዜኖኩ ጽድቀከ በማሕበር ዐቢይ”። “አምላኽይ ፍቓድካ ንምግባር ባህጊ አሎኒ፥ሕግኻ እውን አብ ውሽጢ ልበይ እዩ፥ጽድቅኻ አብ ጉባኤ አብሰርኩ” መዝ. 40፡8።
ሰንበት ዘገብር ኄር አብ ቅድሚ አምላኽ እሙናት ኮና ነቲ ዝተዋህበና ጸጋ ክነፍርየሉ ከምኡ በቲ ዝተዋህበና ጸጋ ንአምላኽን ሰብን ክነገልግል ከም ዘሎና ዘዘኻኽር እዩ። መጠን አብ ሶሙን ሕማማት ዝቐረብናሉ መጠኑ ምቅርራብና ብዝያዳ ክነስተውዕለሉ ዝሓትት እዋን እዩ። ዓቢ ውራይ ይአትወና አሎ ሕይወትና ከመሎ? ንመገዲ ጽድቂ ተተሓሒዝናዮ ዘሎና? ጾምና ከመሎ? ብዝተዋህበና ጸጋ ከም ዝድለ ነፍሪ ዘሎና? ምስ ሓውናን ሓፍትናን ዘሎና ርክብ ከመሎ እናበልና እዝን ካልእን ክንሓትት ይግብአና። ጾምና አብ ምውዳእ ገጹ ስለ ዝኸይድ ዘሎ ምስጢረ ትንሣኤ ከነብዕል ንቀራረብ አሎና። ብኻልእ አዘራርባ ካብ ዞና ስቓይ ናብ ዞና ክብርን ሰላምን ንአቱ አሎና። ናይ ሎሚ ንባባትና ብሩህ ተስፋ እናሃቡ ብሩህ መጻኢ ከም ዝጽበየና ዘሎ ይገልጹልና።
አብ ዝሓለፈ ሰንበት ብዛዕብ ሓንቲ ሳምራዊት ሰበይቲ ኢየሱስ ማይ አስትይኒ ዝበላ አስተንቲና። ማይ ከም መበገሲ አስተንትኖና ገርና መንፈሳዊ ጽምኢ ንሰባት ካብ አምላኽ ከም ዝፈልዮም፥ ጽምእና ክረዊ ካብቲ ማይ ሕይወት ዝኾነ ክርስቶስ ክንሰቲ ከም ዝግባእ ርኢና። አብ ናይ ሎሚ ሰንበት ከአ ብርሃንን ምርአይን ሓደ ዓይነት ሓጎስ አብ ሕይወትና ዝፈጥሩ ክነስተንትን ኢና። ንባባትና ካብቲ ዝነገር ንላዕሊ ዕምቆት ዘልኦም እዮም። ቀንዲ ሕመረት ንባባትና አምላኽ ብኢየሱስ ክርስቶስ ወዱን ባእሉን ንኹሉ ሓዲስ ከም ዝገብር እዩ። ደቂ ብርሃን አብቲ ግርማና ዝኾነ ክርስቶስ ዝተጠመቕና ስለ ዝኾና አብ ሕይወቱ ዝተዓተብና ኢና።
አብ መጽሓፍ ሳሙኤል 16፡1-13 ዘሎ እንተ ርአና ነብይ ሳሙኤል ብአምላኽ አብ ቤተልሄም አብ ቤት እሰይ ከይዱ ንሳውል ንጉሥ ዝትክእ ክቐብእ ተላኢኹ፥ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከአ ሳውል አብ አምላኽ እምነት ስለ ዝጉደለ አምላኽ ሓዲግዎ። ንዳዊት ክመርጾ እንከሎ ካብ አሕዋቱ ዝነአሰ እሞ ቆልዓ እንከሎ ብአምላኽ ተሓርዩ እዚ ኸአ አምላኽ ንዝኾነ ሰብ ከመይ ገሩ ንፍሉይ ጸዋዕታ ከም ዝሓሪ ይገልጽልና፥ እግዚአብሔር ክሓሪ እንከሎ ንሕና ክንርእዮ ዘይንኽእል ንሱ ዝርእዮ አለዎ እዚ ኸአ መንፈሳዊ ዑረትና እዩ ዝገልጽ። መለኮታዊ ፍልጠት ንነፍሲ ይደሊ እዚ ኸአ ንኹሉ ናይ አእምሮ ሓሳባት ብምፍላጥ ነቶም ከም ደቂ ብርሃን ክነብሩ ዝኽእሉ ይፈልጦም። አምላኽ ንሳሙኤል ኲኖ ግዳማዊ መልእክዕ ከም ዝርኢ ነጊርዎ እዩ። ብግዳማዊ አረአእያ ክርአ እንከሎ ዳዊት ካብ ኩሎም አሕዋቱ ንምርጫ ንግስነት አብ መጨረሻ እዩ ዝስራዕ። ወላ አብኡ/ወላዲኡ እውን ከም ሕሩይ ንምርጫ አምላኽ ከቕርቦ አይከአለን። እንተ ኾነ አምላኽ አብ ልቢ እዩ ዝርኢ ንነብይ ሳሙኤል ንዳዊት ክቀብኦ ይነግሮ። እዚ እዩ እቲ መንፈስ አምላኽ አብኡ ዝዓለቦ ቅብአዮ እዚ እዩ እቲ አነ ዝደልዮ እናበለ ይነግሮ። ቅብአት ዘመልክቶ ሕርየት ዳዊት ከምኡ ነቲ ዝተዋእህቦ ተልእኮ ተቐቢኡ ንህዝቢ አምላኽ ክጓሲ። ብዙሓት አብ ዳዊት ዝነበረ ክእለትን ጸጋን ክርእይዎ አይክአሉን፥ እዚ ኸአ አምሳል ናይ እቲ ኃጢአት ከመይ ገሩ ብዝተፈላለየ መገዲ ንድላይ አምላኽ፥ ንአናን ንዓለምን ከም ዘዕውረና እዩ ዝነግረና።
ናይ ሎሚ ወንጌል ካብ ዮሓ 9፡1-41 ብዛዕባ ሓደ ብዕዉሩ ዝተወልደ እሞ ኢየሱስ ዘሕወዮ ኢና አንቢብና። ትሕዝቶ ንባብና እምብአር ብሳላ ኢየሱስ ጸልማት ናብ ብርሃን ዝተቐየረ እዩ ዝነግረና። ቅ. ዮሓንስ ብዙሕ ጊዜ አብ ወንጌሉ ከዘንትወልና እንከሎ ብሰንኪ እቲ ዝተገብረ ዘገርምን ዘሓጉስን ተአምራት ሰባት ብአንጻሩ አንጽር ዝኾነ ነገር ክፍሕሱን ክንጽጉን እንከለዉ ይነግረና። አብዚ ተአምራት ልክዕ አብ ክንዲ ብዕዉሩ ዝተወለድ ክርኢ ክኢሉ ኢሎም ዝሕጎሱ መራሕቲ ሃይማኖት፥ ጎረባብቲ ከምኡ ወለዱ እውን ነዚ ዝተገብረ ጽቡቕ ነገር ክነጽግዎን ንሰባት ከከላብቱን ንዝርአይዎ ከይምስክሩ ክፈርሑ ንርኢ። ጉዳዩ ንጹርን ዘሓጉስን እንከሎ ብአንጻሩ ምኻድ ዳርጋ አብ ሕይወትና እውን ተደጋጊሙ ዝገጥመና እዩ። እዚ ድኻ ለማናይ አብ ክንዲ እንቃዕ ዓይንኻ ከፈተልካ ዝብልዎ ካብ ማሕበር ተሰጒጉ፥ ኢየሱስ ግን አይ ሓደጎን ጌና አብዘለዎ ይመጽኦ እሞ ንሱ መን ምዃኑ ይገልጸሉ ዝዓበየ ጸጋ ዓዲልዎ ማለት እቲ ዝጽበይዎ መሲሕ ንሱ ምዃኑ ገሊጽሉ በዚ ኸአ አሚኑ። ነቶም እናረአዩ ከምዘይርእዩ ዝኾኑ ግን ገኒሕዎም። አብዚ ንሓቂ ከይንክሕድ ክንምስክር እንከሎና አብ እምነት መሰረት ገርና ክንምስክር ከም ዘሎና ይገልጸልና። ዓለም ሎሚ ንሓቂ ዘጥፍኡ ንዓመጽን ሓሶትን ሆ ዝብሃልለሉ እዋን ኢና ዘሎና ስለዚ ክንስሓሉ እሞ አብ እምላኽ ክንምለስ እንሕተተሉ እዋን ኢና ዘሎና።
ወንጌል እቲ ሰብአይ ካብ ዝውለድ ጀሚሩ ዕዉር ከም ዝነበረ ጸቒጡ ይዛረበሉ ናይ እዚ ቀንዲ ምኽንያት ከአ ኢየሱስ ነዚ ተአምራት ካብ ፍቕሪ ተላዒሉ እምበር ብዘይ ዝኾነ ግብሪ ከም ዘይገበሮ ንምግላጽ እዩ። አምላኽ አብ ሕይወትና ሓንቲ ከይገበርናሉ ብዙሕ ጸጋታት ይዕድልና። ጸጋ አምላኽ ብነጻ እዩ ዝውሃበና ብግብርና አይ ኮነን ስለዚ ብነጻ ዝተወሃብናዮ ብነጻ ክነገልግለሉ ይግብአና። እዚ ዕዉር እዚ ሓዲስ ነግር አብ ሕይወቱ ረኹብዎ ዘሎ ብሳላ ዓለቱ ወይ ጽቡቕ ነገር ካብ ሕጊ ሙሴ ስለ ዝገበረ አይኮነን፥ ምስ ኢየሱስ ምስ ተራኸበ ብዘይ ሓደ ግብሪ ብነጻ ዝተዋህቦ እዩ። ንኢየሱስ ከምልኽ ምስ ጀመረ ከም ምንጪ ምርአዩ ጥራሕ ዘይኮነ ብዝያዳ እቲ ቀንዲ ነገር ከም ምንጪ ናይ ኩሉ ሓዲስ መገዲ ሕላዌ ከም ዝኾነ ክርኢ ጀሚሩ። አብዚ ክንርድኦ ዘሎና ኢየሱስ ነዚ ዕዉር ብዓይኑ ከም ዝርኢ ጥራሕ አይ ኮነን ገርዎ ሓዲስ ርእየት እዩ ዝህቦ ዘሎ። ቅድሚ ሕጂ ርእይዎ ንዘይፈልጥ ከም ዝርኢ ገርዎ።
አብ ሕይወትና አምላኽ ዝርእዮ ፍሉይ ነገር አሎ፥ ነዚ ብዕዉሩ ዝተወልደ ክንርኢ ከሎና ኢየሱስ እዩ ነቲ ነገር ዝጅምሮ እዚ ኸአ ብዙሕ ብዛዕብኡ ክንርኢ ይሕግዘና፥ ብመገዲ ክሓልፍ እንከሎ ኢየሱስ ርእይዎ አብቲ ዘለዎ መጺእዎ፥ ንአና እውን አብ ዘዘሎናዮ ሕይወት ክቕይረና ክሕድሰና ከርእየና ይመጸና። ኢየሱስ ንሓደ ክርእዮ/ክመጽኦ እንከሎ አብኡ ናይ እምነት ተኽእሎ ከም ዘሎ ከም ዝርአየ እዩ ዝገልጽ። እዚ ዕዉር ከሕውዮ አይሓተተን ኢየሱስ እዩ ባዕሉ ፍቓደኛ ኮይኑ። በቲ ኩነታት እቲ ሰብአይ ተላዒሉ ነዚ ዓቢ ትምህርቲ ዘልኦ ተአምራት ክገብር ደልዩ።
ቅ. ዮሓንስ ነዚ ታሪኽ ክነግር እንከሎ ኢየሱስ ብርሃና ከም ዝኾነ ክነግረና ስለ ዝደለ እዩ። አብቲ ዝተገብረ ተአምራት ብዙሕ አትኩሮ አይገብረሉን። ግን እቲ ዕዉር ክርኢ ምስ ከአለ ኩሉ አብ ዙርያኡ ዘሎ ነገር ክርኢ ከም ዝጀመረ፥ ኢየሱስ ጎይትኡ ከም ዝኾነ እውን ክርኢ ከም ጀሚረ፥ መራሕቲ ሃይማኖት ክርእይዎ ዘይክአሉ እዚ ማንም ዕዉር ዝነበረ ክርእዮ ጀሚሩ ይብለና።
ቅ. ዮሓስን ታሪኹ ፍሉይ መልእኽቲ ከምዘለዎ ክገልጸልና ኢሉ ኢየሱስን ሓዋርያቱን ብመገዲ ይጉዓዙ ከም ዝነበሩ እሞ ሓውርያት ነቲ ዕዉር ምስ ረአዩ እዚስ ብሰንኪ መን እዩ ብዕዉሩ ዝተወልደ፥ ብሰንኪ ኃጢአት ወለዱ ድዩ ወይስ ብሰንኪናቱ እናበሉ ሓቲቶሞ ይብለና። አብ ጊዜ ኢየሱስ ምኽንያት ሕዱር ሕማም ወይ መልመስቲ ወይ ዑረት ዓይኒ ምስ ኃጢአት አዛሚድካ ምርአይ ዝውቱር እዩ ነሩ፥ ስለዚ ውሉድ ወለዱ ብዝገበርዎ ሳዕቤኑ ይወርዶ ዝብል እምነት ነርዎም። ኢየሱስ ግን ሕጽር ብዝበለ ክምልስ እንከሎ እንከሎ እቲ ሰብ ብሰንኪ ኃጢአት አይ ኮነን ብዕዉሩ ተወሊዱ እንታይ ድአ ክብሪ አምላኽ አብኡ መታን ክርአ እዩ ኢልዎም።
ኢየሱስ ብጥፍጣፉ ጸብሪ ገሩ ነቲ ዕዉር አብ ዓይኑ ምስ ለኸዮ ክርኢ ጀሚሩ። ነዚ ዝርአዩ ዝተፈላለየ ርኢቶ ክህቡ ጀሚሮም፡
፩ያ ጎረባብቲ፡ መንነት እቲ ዝሓወየ ክሓቱ ጀሚሮም ገሊኦም እቲ ንሶም ዝፈልጥዎ ዕዉር እንተ ኾነ ክሓቱ ጀሚሮም። ገለ ኸአ ንእኡ ዝመስል እዩ በሉ። እቲ ሰበአይ ወላ አነ እየ እንተ በለ ነቲ በዒንቶም ዝርእይዎ ዘለዉ ተአምር ዝኾነ ስራሕ አምላኽ ክነጽግዎ ተረኺቦም።
፪ይ ፈሪሳውያን፡ ጎረባብቱ ነገሩ ገሪምዎም አብ ፈሪሳውያን ወሲዶሞ። ከመይ ኢሉ ከም ዝሓወየ ሓቲቶሞ ንኹሉ ነጊርዎም እንተ ኾነ እቲ ኩሉ ብምዓልቲ ሰንበት ስለ ዝተገብረ እሞ ብሰንበት ሓንቲ ከይግበር ክልኩል ስለ ዝነበረ በዚ ምኽንያት እዚ ሰብ ዕዉር አይ ነበረን ስለዚ ሓንቲ ዝተገብረ የለን እናበሉ ደምዲሞም። እቲ ዝገርም እቶም ፈሪሳውያን ኲኖ ሕጊ ንዘሎ ነገራት ክርእዩ ዘይምኽአሎም እዩ። አብ መደምደምታ ዘብጽሖም ኢየሱስ ሰንበት ስለ ዘየኽብር አምላኽ ክኸውን አይክእልን እዩ፥ እኳድአ ኃጢአተኛ እዩ በሉ። አብዚ ዘብጽሖም አቐዲሙ ዝነበሮም ጽልዋን ፍርድን ከምኡ ኲንኡ ክርእዩ ስለ ዘይከአሉ እዮም።
፫ይ ወለዲ እቲ ዕዉር፡ ፈሪሳውያን እዚ ብዕዉሩ ዝተወልደ እሞ ዝሓወየ መንነቱ ከረጋግጹ ንወለዱ ሓቲቶሞም። ወለዲ ወዶም ዕዉር ከም ዝተወልደ ግን ከመይ ኢሉ ከም ዝሓወየ ከም ዘይፈልጡ፥ ቀጺሎም ሕተትዎ ንሱ በጽሒ እዩ ባዕሉ ክምልስ ይኽእል እዩ ኢሎሞም። እዚ ዝበሉ ኸአ ዝኾነ ሰብ ነዚ ሰብአይ ከም መስሕ ዝፈለጦ/ዝአመኖ ካብ ቤተ መቕደስ ከም ዝስጎግ ፈሪሳውያን አፍሊጦም ስለ ነበሩ እዩ።
አብ መወዳእታ ኢየሱስ ነቲ ዕዉር ናብ ወፃኢ ከም ዘውፅእዎ ምስ ሰምዐ ረኸቦ ምኽንያቱ ጌና ብዛዕባ ኢየሱስ አጸቢቑ ክፈልጥ ከም ዝደሊ ምስ ፈለጠ ንሱ መን ምዃኑ ገሊጸሉ ሽዑ እቲ ዕዉር ከአ ብምልኡ እምነት ከምቲ ዝግባእ የኽብሮን የምልኾን። ዓይኒ ስውር ዝነበረ እምነቱ አብ ኢየሱስ ከም ክርስቶስ አነጺሩ ጎይታይ እአምን ይብል። ንሱ አብቲ ሓቀኛ ምርአይ እምነት አብ ጎይታ ሕይወት አትዩ። እዚ ሰብ ግዙፍ ዓይኑ ጥራሕ አይ ኮነን ተኸፊትሉ ናይ እምነት ዓይኑ እውን ተኸፊትሉ እዩ። ካብ ሕጂ ንድሓር ከምቲ ቃሉ ዘስምዖ ዕዉር ተወሊደ ሕጂ ግን እርኢ አሎኹ ክብል ይኽእል። አብዚ ታሪኽ እንርምሃሮ እዚ ብዕዉሩ ዝተወልደ ሰብ ካብ አካላዊ ዕውሮቱ ሓውዩ ናብ መንፈሳዊ ርእየት በጺሑ፥ ካብ ጽለማት ናብ ብርሃን አትዩ፥ እዚ ኹሉ ኸአ ሳላ ኢየሱስ እዩ ኮይንሉ።
አብዚ ብሩኽ ጊዜ ጾም አርብዓ ንሕና እውን ዝተፈላለየ ዑረት ጎልቢብና ክህሉ ይኽእል እዩ፥ እሞ ካብኡ ክንወጽእ አብቲ ዓዳል ብርሃን ዝኾነ ክርስቶስ ብምስጢረ ንስሓ አቢልና ንቕረቦ። ሕልናና ንሓቅን ንፍቕርን ርእዩ ክኽእል ጸጋ ክርስቶስ የድልየና እዩ እሞ አብ ክርስቶስ ቀሪብና ጎይታይ ክርኢ እደሊ አሎኹ ንበሎ።
አብዚ ታሪኽ እዚ ብዕዉሩ ዝተወልደ አጥብቕ አቢልና ክንርኢ እንተ ኸኣልና ንሱ ቀስ ብቐስ እዩ ካብ ጨሪሹ ዕዉር አብ ጸልማት ዝነብር ናብ ብርሃን ዝወጽአ። አምሳል ናይ ሓደ ዘይአምን ዝነበረ ግን ንክርስቶስ ክርኢ ዝኸአለ እሞ ዝአመነ እዩ። እዚ ሰብ አብ መጀመርያ ዕዉር አብ ጸልማት እዩ ዝነብር ነሩ አብ መጨረሻ ግን አብ ብርሃን ግዙፋዊ ራእይ ጥራሕ ዘይ ኮነ ዝዓመቖ ርእየት ኢየሱስ እቲ ብርሃን ዓለም ከም ዝኾነ ክርኢ አኽኢልዎ። አብ ቅድሚ ጎረባብቱ እቲ ዘሕወዮ ሰብአ ኢየሱስ ዝብሃል ከምዝኾነ ገሊጹ ኩሉ ብዛዕባ ኢየሱስ ዝፈልጦ ነጊርዎም። ፈሪሳውያን ነዚ ዘሕወየካ መን እዩ ትብሎ ምስ በልዎ ነብይ እዩ ኢልዎም። አብ መጨረሻ ኢየሱስ ጎይታይ (ንአግዚአብሔር ጥራሕ ዝብሃል) ከም ዝኾነ የረጋግጽ። እዚ ኹሉ መልእኽቲ አልኦ ንሕና ከም ደቂ ብርሃን አብዚ ጊዜ ጾም ክንጉዓዞን ክንኮኖን ዘሎና ዝነግር እዩ።
እዚ ክውልደ እንከሎ ብዕዉሩ ዝተወልደ ዝብል ታሪኽ አምሳል እቲ ኩልና ሰባት ክንውለድ እንከሎና ዝወረስናዮ ናይ አቦና አዳም ኃጢአት እዩ ዘመልክት። እዚ ዕዉር ብዘይ ዝኾነ ናይ ባዕሉ ኃጢአት ብዕዉሩ አብ ጸልማት ኃጢአት አብ ዝመልኦ ዓለም ተወሊዱ ንሕና እውን ከምኡ አብ ኃጢአት አቦና አዳም ተወሊድና። ካብቲ ዝወረስናዮ ኃጢአት ክነጽሕ ክርስቶስ የድልየና። ቅ. ዮሓንስ ርድኢትና ዕምቆት ዘልኦ ክኸውን ኢሉ እቶም ናይ ብሓቂ ዕዉራት ዝብሃሉ ብትዕቢቶምን ድርቅናኦም ንኢየሱስ ነቲ ብርሃን ዓለም ዝኾነ ምቕባል ዝአብዩ ምዃኖም ይገልጽ። ኃጢአት አዳም መበቆል ኩሉ ክኸውን እንከሎ ግላውን ማሕበራውን ባዕልና እንውስኾ እውን አሎ እዩ። ሓባራዊ ኃጢአት ሓደ ከም ናይ አቦና አዳም ኃጢአት አይኮነን ግን ካብኡ እዩ ዝፍልፍል፥ ኩሉ ሰብ ብምርጭኡ ካብ ብርሃን ክርሕቕ ዝመረጾ እዩ። ክንርኢ ክንሓዊ ውልቀ ሰባት ጥራሕ ዘይኮነ ኩሉ ዓለምና ካብ ኃጢአት ክነጽሕ እሞ ነቲ ብርሃና ዝኾነ ክርስቶስ ርእዩ ክኽእል ጸጋ ክርእቶስ ናይ እቲ ሓኪምና ዝኾነ የድልየና።
ቅ. ጳውሎስ አብ ቀዳመይቲ ንባብና ናብ ሰብ ኤፈሶን ዝጸሓፋ ቀደም አብ ጸልማት ኔርኩም ኢኹም ሕጂ ግና ብጎይታ አብ ብርሃን ኢኹም ዘሎኹም፥ እምብአር ከም ደቂ ብርሃን ኮንኩም ንበሩ (ኤፍ 5፡8) ይብለና። ቅ. ጳውሎስ ነዚ ክብል እንከሎ ቅድሚ ጸጋ ጥምቀት ዝነበረ ጸልማትን ድሕሪ ጥምቀት እንቕበሎ ብርሃን ክገልጽ ኢሉ እዩ። ከምቲ ንሰብአ ኤፈሶን ዝበሎ ሎሚ እውን ንነፍሲ ወከፍና ቅድም አብ ጸልማት ትነብሩ ነርኩም ብጸጋ ጥምቀት ግን አብ ብርሃን ጎይታ ተሳቲፍኩም ኢኹም ይብለና አሎ። ስለዚ ከም ደቂ ብርሃን ክነብር ይግብአና። አብዚ እዋን ንዘርኢ ብርሃን ክንዘርእ እሞ ከም ዝዓቢ ክንገብር ሽዑ ፍረ ብርሃን ክንሓፍስ እዚ ኸአ አብ ኩሉ ሓቅን ቅኑዕን አብ ዝኾነ ጥራሕ እዩ ዝርከብ። አብ ሕይወት ብርሃን ክርስቶስ ዘሎና ሱታፌ አብ መዓልታዊ ሕይወትና እንገብሮ ከንጸባርቕ አልኦ። አብ ሕይወትና ናይ ጸልምአት አንጎሎታት ክህልዉ አይግባእን። ደቂ ብርሃን ካብ ግብረ ጸልማት ክርሕቁ ጥራሕ አይ ኮኑን ዘልኦም ነቲ ሰፊኑ ዘሎ ጸልማት ከቃልዕዎ ብርሃን ክኹልዑሉ ይግባእ። ሓደ ሓውና ወይ ሓፍትና አብ ክፍአት አብ ምፍልላይ አብ ጽልኢ ጥራሕ ወፊሩ ክንርእዮ ከሎና ደፊርና ክንቋወሞ ክንግስጾ ይግባእ እምበር ዘርኢ ሰይጣን እናዘርአ ሱቕ ኢልና እንተ ረአናዮ አብ ግብሩ ንሳተፍ አሎና።
አብ መውዳእታ ንባብ ጳውሎስ ከምዚ ይብል አታ ደቂስካ ዘሎኻ ተበራበር፥ ካብ ምውታትውን ተንሥእ፥ ክርስቶስ ከአ ኬብርሃልካ እዩ ይብል። እዚ ምናልባት ናይ ቀዳሞት ክርስትያን ጸሎት ምስ ጥምቀት ዝተተሓሓዘ እዩ ዝመስል። ሓደ ክርስትያን ከመይ ገሩ ካብ ጌጋ ናብ ቅኑዕ መገዲ ከም ዝምለስ እዩ ዝገልጽ፥ ካብ ድቃስ አብ ምብርባር፥ ካብ ሞት ናብ ሕይወት፥ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ክርስቶስ ከአ ናይ እዚ ኹሉ ምኽንያት እዩ።
አብ ናይ ሎሚ ሰንበት አስተንትኖና እምብአር ብርሃን፥ ጸልማት፥ ምርአይን፥ ዕውረትን ዝብሉ ቀንዲ አርእስትና እዮም። ቀንዲ ሕመረት መልእኽቲ ክርስቶስ መንፈሳዊ ዑረትና አብ ጥምቀት አሕውዩ ንሓቂ ከም እንምስክር ይገብረና። አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ንኹሉ ዘጠቓልል አነ ብርሃን ዓለም እየ፥ ኩሉ ዝኽተለኒ ዘበለ ኸአ ናይ ሕይወት ብርሃን ክህልዎ እዩ እናበለ ጽሚቑ የቕርበልና። ብምልኡ ናይ ሎሚ ስርዓት ልጡርግያና እምብአር አብ ምስጢር ክርስቶስ፥ ብርሃን ዓለም፥ አብ አእምሮናን ልብናን ዘሎ ጸልማት ዝቕንጥጥ ምዃንይ ዝገልጽ እዩ። ካብ ጽላሎት ኃጢአትና አውጺኡ ብርሃን ከም እንጕዓዝ ዝገብር እዩ። ምስ ኢየሱስ ምስ ኮና ናብ ሓዲስ ሕይወት ኢና እንአቱ ወይ እንሰግር። ከምቲ እቲ ብዕዉሩ ዝተወልደ ክርኢ ምስጀመረ ሓዲስ ክእለትን ሓዲስ ተመክሮ አብ ዓለም ዝረኸበ ንሕና እውን ሓዲስ ክእለት ንዝበለጸ ሕይወት አብ ከባቢና ምስ ዘሎ ዓለም ንጅምር እዚ ኸአ ዓለም ዘይፈልጦ ሓድስ ብርሃና ዝኾነ ኢየሱስ እዩ።
እምብአር አብ ሕይወትና ዘሎ ጸልማት አብኡ ክንርእዮን ክንክውሎን ዝንደልዮ ነገራት ሓቢእናሉ ከይንህሉ ክንርኢ ንሕተት አሎና። ንስቓያትን ድለት አሕዋትናን ዕዉራዶ ኮና አሎና? ምስ ሰባት አብ ዘሎና ርክብ አቐዲምና ዝሓዝናዮ ፍርዲ ወይ ጽልዋ ሒዝና ዲና እንቐርቦም? ንሰባት ከይንሕግዝ ወይ ነቲ ክንሕግዝ ዘኽእለና ነገራት ብምሕባእዶ ቀሪብናዮም? ወልእኳ ንርእስና ብርሃን ንኹን ንካልኦት ንርእሶምን ንኻልኦትን ብርሃን ዝኾኑሉ መገዲ ክንሕግዝ ትሑዛት ኢና። አብ ሕብረተስብና አብ ቍምስናና አብ ስድራና ኮታስ አብ ኩሉ አብ ፍቕሪ ተጠሚርና ብሓባር ከም እንጉዓዝ ዘሎና ክንርኢ አሎና። ነዚ ክንገብር ከሎና ጩራ ብርሃን አብ መንጎና አትዩ አሎ ማለት እዩ።
አብዚ ብሩኽ ጊዜ ጾም ፵ እምብአር አብ ሕልናና ብርሃን ክርስቶስ ክአቱ አሞ ካብቲ አጸልሚቱ ጎልቢብና ዘሎ ኃጢአትን አብ መንበረ ኑዛዜ ቀርቢና እንንስሓሉ ጸጋ ክዕድለና ሎሚ ብምሉእ ልብና አምላኸይ ብርሃን ዓድለኒ ክፍአተይ ርእየ ዝኽእለሉ ንጸገም አሕዋተይ ተረዲአ ብርሃንካ ከብርሃሎም ፍቕርን ሕውነትን ክነግስ ብዝክአለኒ ክሕግዝ ብርሃንካን ጸጋኻ ሃበኒ ንበሎ።
ቅዱስ ጉዕዞ ጾም ፵ ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ቅድሚ ዓመትን ሰለስተ ወርሕን ናብ ዓዲሓሎ ዝተመደቡ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት 29 ዙርያ፡ ኣብ ቦተኦም ንኡስ ምንዕዓብ ኣካይዶም። እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ዓዲሓሎ ካብ እንመጽእ ልዕሊ ዓመት ኣሕሊፍና ይኹን ግን ብዘይዝኾነ ስራሕ ንልዕሊ ዓመት ቀንፈዘው ኢልና ኢሎም ኢዮም ነቲ ናዕቢ ኣልዒሎም።
እቶም ኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ድሮ መስቀል ናይ ባዕሎም ኣኼባ ብምጽዋዕ ብኢደዋኒኖም ነናብ ስድረኦም ኪኸዱ ተሰማሚዖም። ንሶም ኣብ ኣኼበኦም እቲ ስጉምቲ ሓባራዊን ስሙርን መታን ኪኸውን ወላሓደ ሰብ ካብመንገኦም ኣብ ዓዲሃሎ ከይተርፍ ብዝገበርዎ ስምምዕ መሰረት ኩሎም ነናብ ስደረኦም ብምኻድ በዓል መስቀል ኣሕሊፎም ናብ ዓዲሓሎ ከምዝተመለሱ ምንጭታትና ካብ ዓዲ ሃሎ ሓቢሮም።
እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ቦተኦም ኣብ ዝተመለሱሉ እዋን ብሓለፍቶም ኣኼባ ብምጽዋዕ እቲ ዝገበርዎ ስጉምቲ ዘሕትቶም ሙኻኑ እኳ እንተተገልጸሎም፤ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብወገኖም ናብ ዓዲሓሎ ካብዝመጹ ዓመትን 3 ኣዋራሕን ኣሕሊፎም እኳ እንተለዉ ብዘይ ዝኾነ ስራሕ ቀንፈዘው ክብሉ ምውዓሎም ዕላማ ምምዳቦም ክርደኦም ከምዘይከአለ ብሓባራዊ ድምጺ ኣፍሊጦም።
እቲ ሓላፊ ንስኹም ወተሃደራት ስለዝኾንኩም ኣብ ዝተመደብኩምሉ ስፍራ ተማእዚዝኩም ኮፍ ክትብሉ ይግባእ፡ ኣብዚ ኣብ ዓዲሃሎ ዝመጻኹሙሉ ምኽንያት ድማ ክብርታት ስራሕ ንምርዳእን ስልጠና ንምውሳድን ኢዩ ክብሉ ከፈራርህዎም ከምዝፈተኑ ዝገለጹ ምንጭታት፡ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ስራሕ እንተዝህሉ ሓደ ነገር ኢዩ ብዘይዝኾነ ዕላማ ዕድመናን ግዜናን ምብኻን ግን ቅቡል ኣይኮነን ክብሉ ብትሪ ከምዝመለሱ ሓቢሮም። ሓደ ካብቶም ተሳተፍቲ ካብ ብዘይስራሕ ዲጋ ዓዲሃሎ ከተማዕዱ ምውዓል ስድራቤትካ ምርኣይ ኢዩ ዝያዳ ክብርታት ምሕላው ዝበሃል ክብል ድሕሪ ምግላጹ፡ እቲ ነቲ ኣኼባ ዘካየደ ኣዛዚ ብቁጠዐ ከምዝመለሰሉ ተሓቢሩ።
ብድሕሪ እዚ ኩነታት ፕረዚደንት ኢሳያስ ነቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣኼባ ከምዘካየደሎም ኣብቲ ምስኡ ዝተኻየደ ኣኼባ እውን ከይተረፈ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ቃንኦም ከምዘይቀየሩ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብተመሳሳሊ መንገዲ ብድፍረት ክመልሱሉ ኣብ ዝጀመሩ እዋን ኣኼባ ረጊጹ ብምውጻእ ብቐጥታ ናብ መካይኑ ብምኻድ ንኣስመራ ከምዘምረሐ ሓቢሮም።
ድሕር ቁሩብ እዋን ነቲ በዓል ግዜ ኮይኑ ዘሎ ብቴድሮስ ዓዲሃሎ ተባሂሉ ዝፍለጥ ሰብ ጸዊዑ ናብ ብሪጋደር ጀነራል ወዲ መምህር መልእኽቲ ከምዝለኣኸ ትሕዝቶ ናይቲ መምርሒ ድማ ኣብ ልዕሊ እቶም መንእሰያት ስጉምቲ ኪውሰድ ዝእዝዝ ማሩ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ናብ ወዲመምህር ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ ንኹሎም ኣብ ዓዲሃሎ ዝነበሩ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት መበል 29 ዙርያ ኣኽቢቦም ናብ ቃሩራን ዓሰብን ኪለኣኹ ከምዘለዎም ዝሕብር ኢዩ። በቲ ትእዛዝ መሰረት እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ተገፊፎም ካብ ኣፍዓበት ክሳብ ቃሩራ ኣብ ዘሎ ጎላጉል ተላኢኾም ምህላዎም ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ ኣብዚ ቅንያት እዚ ናብ ቃሩራን ዓሰብን ምልኣኽ ከም መርኣያ መቕጽዒ ኮይኑ ተታሒዙ ምህላዉ ተሓቢሩ።
እቶም ኣባላት 29 ዙርያ መብዛሕተኦም ትሕቲ 20 ዓመት ዝዕድመኦም ኮይኖም ብድፍረቶምን ናይ ብድሆ ባህርያቶምን ዝተለለዩ ኮይኖም ኣለዉ። ስድራቤት ናይዞም ኣብ ዓዲ ሃሎ ዝነበሩ መንእሰያት ደቆም ናበይ ከምዝተላእኩ ስለዘይፈለጡ ተሻቒሎም ምህላዎም ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ እቶም መንእሰያት ለውጢ ከምጽኡ ዝኽእሉ ተስፋ ዝንበረሎም ሙኻኑም ሓቢሮም።
ቅድሚ ሕጂ 26 ዙርያ ኣገልግሎት ሃገራውነቶም ከምቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ዙርያታት ኣይኮኑን ዝብል ትእዛዝ ናብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ምስተመሓላለፈ ኣብ ሕዳይ ዝተባህለ ስንጭሮታት ሳሕል ንኣመት ውሰድዎም ዝብል ትእዛዝ ስለዝተመሓላለፈ 26 ዙርያ ኣብ መንጎ ኣፍዓበትን ናቕፋን ብዘይስራሕ ንዓመት ከምዝተደርበዩ ዝዝክረር ኢዩ።


text:
እዚ ምደባ ንኩሎም ደቂ ሓለፍቲ ዝምልከት ኮይኑ ብዘይካ ጓሉ ንኣቶ የማነ ገብረኣብ ኩሎም ደቂ ሓለፍቲ ኣብ ኣሃዱታት ከምእተመደቡ ተሓቢሩ።
ኣብዛ ተለንተ ንጀነራል ዝእዝዘላ ሃገር ኮይና ዘላ ኤርትራ እቲ መምርሒ ካብ ተለንተ ቴድሮስ ዓዲሃሎ ንሚኒስትሪ ምክልኻልን መደበር ኣገልግሎት ሳዋን ዝተዋህበ ምንባሩ ዝሓበሩ ምንጭታት እቲ መምርሒ ድሮ ተግባራዊ ከምኾነን ብዘይካ ጓሉ ንኣቶ የማነ ገብረኣብ ኩሎም ኣብ ኣሃዱታት ከምእተመደቡን ተሓቢሩ።
ከምዚኦም ዝኣመሰሉ መምርሒታት ብዙሕ እዋን እኳ ተመሓላሊፎም እንተነበሩ ብዙሕ እዋን እቶም መምርሒታት በቶም ነቲ መምርሒ ዘውጽኡ ሓለፍቲ ከምዝጣሓስን መወዳእትኡ ከከም ሓይልኻ ከምዝኸውን እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ‘ስግረ ዶብ’ ብዝብል ክሲ ንሰባት ንዓመታት ኣብ ጉድጓድ ዘስፍር ጀነራል ፍሊጶስ ንኣብነት፡ ጓሉ ንኡጋንዳ ኣብ ዝተበገሰተሉ እዋን፡ ክፍሊ ኢምግሬሽን ክትወጽእ ኣይፍቀዳን ኢዩ ድሕሪ ምባሎም፤ ጀነራል ፍሊጶስ ናብ ክፍሊ ኢሚግረሽን ብምድዋል ኣስማት ንደገ ዝወጻ መሳቱ ጓሉ ድሕሪ ምዝርዛር፡ ‘እንድሕር ንጓለይ ንደገ ክትከይድ ዘይፈቐድኩሙላ ነዘን ዝለኣኹመን ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ጥልያን ዘርዚረ ንዓኹምን ንነብሲ ወከፍ ንስድራቤተንን ክኣስረኩም ኢየ’ ስለዝበሎም ጓሉ ብኤርፖርት ናብ ኡጋንዳ ከምእትወጽእ ምግባሩ ይዝከር።
ብተመሳሳሊ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ንወዱ ብዘይ ዝኾነ እኹል ፍልጠት ናብቲ ከም ዋኒኑ ዝቆጻጸሮ ባንኪ ንግድን ኣባይትን ናይ ሓበሬታ ቴክኖሎጂ ክኢላ ኢሉ ከምዝመደቦ ይፍለጥ።


text:
ግርም’ባ ጥራሕ ነፍስኻ ብዝወፃኻ/ብዝተረፍካ ቑፅሪ “ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ …” እንተብሃለ ከም ተመን ምጥውዋይ፤ ማይ ክረምቲ ከም ዝኸትከታ ጤል ፅግዕ ፅግዕ ማለትን መወዳእታ ዘይብሉ ጭርሖን ፈኸራን ምድርዳር። እዝጊ ይርአየልኩም! ሕዝቢ ትግራይሲ አርቃቒኡ ዘይፍለጥ ወረቐት እናፃሐፍኩም እተጋውሕዎ በለካ ለዐካ ዝዓይነቱ ፕሮፖጋንዳ ወጻኢ ሕዝቢ ትግራይ ክብሪ ዝፈለጣስ መዓዝን አበይን ‘ያ? ሕዝቢ ትግራይ ብሰንክኹም (መራሕቲ “ህወሐት”) ረኸሰ ደአንምበር አይከበረን። ህዝቢ ትግራይ አይማዩ አይሰማዩ ብሰንክኹም መላገፂ ለምፃማት፣ ጓህማማትን ዕኑዳትን ኮነ ድአምበር አይከበረን።
- ብዘበነ ጃንሆይ ኮነ ብእዋን ደርጊ ህዝቢ ትግራይ መዋዕልቲ ወኻሩ መተሐድርቲ አዛብእ፤
- ሎሚ ‘ውን እንተኾነ እቲ ዓቕምን ጉልበትን ዘለዎ ፍቆዶ ጅማን ሲዳማን ተበቲኑ አራዪ ቡና፤
- “ዝወደይ/ዛጓለይ መሬት ዓደቦኻ ትዓቢ ኽድ/ኽዲ ድአ …” ኢሉ ንፍትሒ፣ ንማዕርነት፣ ንነፃነት ህዝቢ ትግራይ ቁራስ ሥግኡን ደሙን ዝኾነ ውልዱ አወፍዩ ብዘይ አላይን ነባይን ጥራሕ ኢዱ ዝተረፈ ወለዲ ድማ አብ ፍቆዶ ከተማታት ኢትዮጵያ ተበቲኑ ብልመና ኢዮ ዝናበር ዘሎ። ክብሪ ከምዚአ እንተኾይና ውድቀትኩም አየርእየኒ!
ዘይ ኣይትብከ እንድዩ ዘብክየኒ ዘሎ!
- ሰማዒ ዝሰአነ አውያት ዘአዊ ዘሎ – ህዝቢ ትግራይ፤
- ፍረ ፀማኡ ዝተጠልመ – ሕዝቢ ትግራይ፤
- አበይ አለኻ ዝብል መራሒ ዝሰአነ – ህዝቢ ትግራይ፤
- “ናይ መዳበሪያ አከፈልካን” እናተብሃለ ቆርቆሮ ገዝኡ ከይተረፈ እናተነቕለ ፍቆዶ ማዓስከራት ዝድርበ ዘሎ – ህዝቢ ትግራይ፤
- እተን አለዋ ዝበሃላ ብመራሕቲ “ህወሐት” ዝውነና ፋብሪካታት ከም ቤተ-ስኪአን ጣሊያን ተሳሊሙ ካብሕላፍ ዝሐለፈ ብታኒካ ተሰፊራ እትወሃቦ ስንዳይ እናቖርጠመ ናብርኡ ዝመርህ ዘሎ – ህዝቢ ትግራይ፤
- “አፓርታይድ” ዝበሃል ዕልል ዝበለ ሰፈር ሰበስልጣን መራሕቲ “ህወሐት” ተሃኒፁ ዘሎ አብ ማዕኸል ህዝቢ ትግራይ።
እታ ብወገን መራሕቲ “ህወሐት” ከምኡ ድማ አባላቱን ወግሐ ፀብሐ “ዝኸበርካ/ዝኸበርኩምን” እናተብሃለ መለኸት ዝንፈሐላ ዘሎ “ክብሪ” ከምዚአ እንተኾይና አብ ኢድ ውልድኩም/ደቅኹም ትፅናሕኹም። ክርዳድ ዘሪእኻ ስንዳይ ከምዘይዕፀድ መን ይስሕቶ? ከምዚአ እንርእያ ዘላ እንተኾይና ግና መራሕቲ “ህወሐት” ምሩፅ ስንዳይ ንምዕፃድ ዝቸኮሉ እዮም ዝመስሉ። እቲ ሐቂ – ደቂ ጃንሆይ ኮኑ ደቂ መንግስቱ ኃይለማሪያም መሬት ኢትዮጵያ ሕርሚ ከምዝኾነቶም መወዳእታ ደቂ ሰብ ጊዜ መራሕቲ “ህወሐት” ንምትንባይ ናይ ጠፈር ተመራማሪ ወይድማ ሮኬት አብራሪ ምዃን አይሐትትን ‘ዩ። የፀብቐልኩም ‘ዩ ዝበሃል።
እማነይ ዶ ሐሶት?
እማን ‘ዩ ታሪኽ ህወሐት ኩርዓት፣ ሐበን፣ ሐጎስ ኩሉ ህዝቢ ትግራይ ‘ዩ። እንትምንታይ ታሪኽ ህወሐት ታሪኽ ማላእ ናይቲ ውፁዕ ህዝቢ ትግራይ ደአምበር ታሪኽ ውልቀ ሰባት ስለ ዘይኮነ ‘ዩ። ጠስሚ ተላኺና ዘምፀናዮ ነፃነት የለን። ስለ ዝኾነ ድማ ህወሐት እንትበሃል ቅድም ቀዳም ስውአትና፤ ስንኩላን፤ ሐደራ ናይቶም አቦታቶም፣ ዕሸላት አሐቶምን አሕዋቶም ዘየዕበሩ ገዳይም እንዝክረሉ ብደም ዝተፅሐፈ ምስክርነት ስለ ዝኾነ ታሪኽ ህወሐት ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ‘ዩ። ህልው አካይዳን አሰራርሐ መራሕቲ “ህወሐት” ግን ንሰማዒት እዝኒ ዘሕፍርን ዘሐንኽን ‘ዩ። እቲ ሐቂ፥
- ዝብድለና ዘሎ መራሕቲ “ህወሐት”፤
- ዘጥቀዐና ዘሎ መራሕቲ “ህወሐት”፤
- ዝብትነና ዘሎ መራሕቲ “ህወሐት”፤
- ዘድምዩና ዘለው መራሕቲ “ህወሐት”፤
- ዘዋርዱና ዘለው መራሕቲ “ህወሐት”፤
- ዘድቅቐና ዘሎ መራሕቲ “ህወሐት”፤
- አእዳውናን አእጋርናን ቀያይዶም መፃወቲ ሻዕቢያን ኮራኹሩን ዝገብረና ዘሎ ሰብ እንታይ ይብለና ማለት ዘይፈጠረሎም መራሕቲ “ህወሐት” ኢዮም።
አቦታትና እንትምስሉ “ኾሐልቲ መሲልን መንቆርንቲ” ከም ዝበልዎ ቋንቋና እናተዛረቡ ዘጥቁዑና፤ ብቕድሚትን ብድሕሪትን ተሰሊፎም እናኾብኮቡ አይንብላዕ አይንስተ ዝገብሩና ዘለዉ መራሕቲ “ህወሐት” ኢዩም። ይትረፍ ጥይት እሾኽ ከይወግአኩም አቲኹም ካብ እሾኽ ዝኸፍአ አሰራራሓ ዘርጊሒኹም ህዝቢ ትግራይ ተድምይዎ ዘለኹም ንስኻትኩም መራሕቲ “ህወሐት” ኢኹም።
ፃውዒት ናይቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት ዓለም ዝነብር ትግራዋይ ሐፂርን ግልፅን ‘ዩ።
ህዝቢ ትግራይ ካብቲ ብሽሙን ብሽም ስውአቱን ዝሰብሰብኩምዎ ነዋይ ኮነ ሀብትን ንብረትን አካፍሉኒ አይኮነን ዝብል ዘሎ። ዘይወፆ። ህዝቢ ትግራይ ይትረፍዶ አፍ አውፂኡ ዝጠስጠሰ አካይዳኹምን አሰራርሐኹምን ክግምግም ብጥርሑ ፀልሚትዎ ዘሎ ፈላጢ ዝሰአነ ህዝቢ ‘ዩ። እንበአርከስ –
- ፃውዒት ህዝቢ ትግራይ – ብቑርምም ሽርምም አብገዛ መሬት ዓደ’ቦይ ድቃስ ለይቲ ሲኢኑ ይነብር አለኹ ‘ዩ ዝብል ዘሎ።
- ካባኻትኩም ዝመፅእ ክብሪ ተሪፉኒ ፀላኢየይ ብዕሊ እፍልጡኒ ‘ዩ ዝብል ዘሎ።
- “ዝኸበርካ/ዝኸበርኩምን …” እናበልኩም ቁስለይ አይትበርብሩ ‘ዩ ዝብል ዘሎ።
- ክብረይ ቀታልየይ እንትፈልጥ ‘ዩ! ዝብል ዘሎ።
- ፃውዒት ህዝቢ ትግራይ – አብ ሻዕቢያ ዘለኩም መርገፂ አፍልጡኒ ‘ዩ ዝብል ዘሎ።
- ሎሚውን ከም ትማሊ አንፃር ፀላእቱ ንኽዘምት ምርሑኒ ‘ዩ ፃውዒት ናይዚ ህዝቢ።
ህዝቢ ትግራይ ካባኻትኩም ዝፅበዮ ነገር እንተሃለወ እዚአ ጥራሕ ‘ያ። ህዝቢ ትግራይ ካባኻትኩም ዝፅበዮ ክብሪ ክምዘየለ፤ ክብሩ ቀታሊኡ ብዕሊ ምፍላጥ ጥራሕ ከምዝኾነ ግልፂ ብዝኾነ ቋንቋ ‘ዩ ዝዛረብ ዘሎ። እቲ ፀገም መራሕቲ “ህወሐት” አውያት ህዝቢ ትግራይ ዘዳምፅ እዝኒ ስለ ዘይብልኩም ‘ዩ። ህዝቢ ትግራይ እንታይኩም ስለ ዘይኮነ ንብዓቱ ንብዓት ሐርገፅ ጌርኩም ስለ እትርእይዎ ‘ዩ።
ንመራሕቲ ውድብ “ህወሐት” አባልቱን
አይፋልኩምን ተመለሱ። ግደፉ ካብ ታሪኽ ተምሃሩ ይብላሎ ፀሐፊ። ካብ ምስኮነ ዓንቀፍቀፍ፣ ደንቀፍቀፍ፣ ዘርባዕባዕ … ማለት ብጊዜ ምስ ህዝብኹም ምልዛብ ‘ዩ ዝሐይሽ ይብላሎ ፀሐፊ። ህዝቢ ዘሸከምክምዎ ዕርፊ ከቢድዎ ይነብሕ አሎ፤ የእውይ አሎ (ኡይ ይብል አሎ!) ካብዚ ንላዕሊ ምልክት እንታይ ኢኹም ትፅበዩ ዘለኹም? ይብላሎ ፀሐፊ።
ጋዳፊ መግነዙ ፈቲሑ ካብ መቓብሩ ተላዒሉ ዘይሰበኸኩም ዶ ይኸውን? ወይስ ንአርብዓ ዓመታት ዝአክል ግብፂ ሰጥ ለጥ አቢሉ ዝገዝአ ምኽሪ ሙባረክ ኢኹም እትፅበዩ ዘለኹም? ምኽሪ ሙባረክ ካብ ምስማዕ ሞት ከምእትመርፁ ስሒተዮ አይኮንኩን። ሙባረክ ክልግሰልኩም ዝኽእል ምኽሪ ንኹልና ግልፂ ስለዝኾነ።
ወለዲ “ካብያ ዝጠመየስ ዝፀገበ የሕዝነኒ” ይብሉ። እንተ አነ ግን – ሰብ ዝዘርኦ ክዓፅድ ግቡኡ ‘ዩ ዝብል ፅኑዕ መርገፂ ዘለኒ ግለሰብ ከም ሙኳነይ መጠን ንዝፀገበ ዝምለስ ልቢ የብለይን። እታ መዓልቲ እንተኾነት ምምፅአ አይተርፋን ‘ዩ። ብወገን መራሕቲ ውድብ “ህወሐት” አባልቱን ነታ አብ ድርኩኺት በፂሐ ዘላ ሕማቕ መዓልቲ ብኸመይ ዝበለ አቀባብላ ንኽቕበልዋ ከምዝተሳናደዉ ግን መድሃኔ ዓለም ጥራሕ ‘ዩ ዝፈልጥ። መልእኽተይ፥ ሕዝቢ ትግራይ ዳግም አብ ኢድ ጸላኢ ንዝወድቕ ተሐተቲ መራሕቲ ውድብ “ህወሐት” አባልቱን ንምኳንኩም ግልፂ ክኾነልኩም ይግባእ እዬ ዝብል ዘለኹ። እዚ እንትብል ግን ስረ ህዝቢ ትግራይ ምሳኻትኩም ሐቢሩ ጉድጓድ ይአትው አሎሞ ተራድኡና ማለተይ አይኮነን።
ምንም እኳ አብ ድሮ (ዋዜማ) ዓወት ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ትግራይ ንወለድ “እንብለይ ነገዛእቲ!” ማለት ግን ሻዕቢያ ኾነ ኮራኹሩ ጠቢሖም ጠባቢሖም ዘይበፅሕዎ አብ ውሽጢ ደምና ‘ዩ። ካልእ ይትረፍ ብወታሃደራዊ ብቕዓት፣ ፍልጠት ኮነ ሰልፊ አዝዩ ስልጡን ብዝኾነ መልክዑ ህዝብና መሪሕና ንምውፋር፤ ተቓሊስና ንምቅላስ ከምኡ ውን አብ ክሳድ ፀላእትና ደው ንምባል ድልዋት ኢና። ሎሚውን ከም ትማሊ መሬት ዓደቦና ንቕበረላ ደአምበር ፀላኢ ዘርኢ ዘሪኡ ዝሐፍሰላ መሬት አይኮነትን። በዚ አጋጣሚ ድቃስ ለይቲ ንዝሰአኑ አብ ውሽጥን አብ ግዳምን ንዝርክቡ ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ Welcome to Tigray Graveyard! ንምባል እፈትው።


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተልዓለ ሕማም ተቕማጥን ተምላስን ሕማም ሾሮኽ ምዃኑዩ ናብ ክልላት ይጋፋሕ ከምዘሎ መንግስቲ ኣፍሊጡ።ናይቲ ፀገም ስፍሓትን በዝሒ ዝተመዝገቡ ሕሙማትን ግን ኣይተገለፀን።
እቲ ሓማም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣዲስ ኣበባ ምኽሳቱ ካብ ዝግለፅ ኣዋርሕ ሓሊፉዎ’ሎ።ሎማዕንቲ ብወግዒ ዝተገልፀ ሓበሬታ ግን እቲ ሕማም ኣብ ክልላት እውን ምግፋሕ ጀሚሩ’ሎ።
ምኽትል ዳይረክተር ኢንስቲቲዩት ጥዕና ኢትዮጵያ ዶ/ር ዳቢ ጂማ ንብሮድካስቲንግ ኮርፐረሽን ኢትዮጵያ ኣብዝሃብዎ መግለፂ እቲ ሕማም ኣብ ካልኦት ክልላት እውን ተጋፊሑ’ሎ።
"ኣብ ክልላት ኦሮሚያ፡ሱማሊያ፣ዓፋር፣ኣብ ክልል ኣምሓራ እውን ዝተወሰኑ ሑምማት ተረኺቦም ኣለው።ስለዚ ዝያዳ ናይ ምስፍሕፋሕ ዝንባለ እዩ ዝርአ ዘሎ።ኩላትና ብዝተወደበ ኣገባብ ንከባቢና ብምፅራይ፣ናይ ውልቂ ፅርየትና ብምሕላው፣ፅርየት ምግብናን ንሰትዮ ማይን ሕሉው ምዃኑ ክነረጋግግፅ ይግባእ።ናይ ሕብረሰተሰብ ምንቅስቓስ ክንፈጥር ኣለና " ይብል ዶ/ር ዳቢ ጂማ።
ኣብ ክልላት ይኹን ኣብ ኣዲስ ኣበባ በዝሒ ዝተመዝገቡ ሕሙማት ግን ኣብቲ መግለፂ ኣይተጠቐሰን።
ቪኦኤ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ሓበሬታ ንምርካብ ዝገበሮ ፈተነ ኣይሰለጠን ይብል ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።


text:
ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ቑጠባዊ ስግግር ከምፅኣ ይግባእ…
መቐለ ለካቲት 20/2009(ድወት) ዘላቒ ልምዓትን ዕብየትን ንምርግጋፅ ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት መሓውራዊ ቑጠባዊ ለውጢ ከምፅኣ ይግባእ ተባሂሉ።
ንኽልተ መዓልታት ዝፀንሕ ዓውደ መፅናዕቲ ዘተ ሰብ ሙያ ፋይናንስ ሃገራት ጉጅለ 24 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጀሚሩ።
ኣብ ወርሒ ጥሪ 2017ዓ.ም ፈረንጂ ኢትዮጵያ ሃገራት እቲ ጉጅለ ንሓደ ዓመት ብኣደ መንበርነት ክተገልግል ተሓርያ እያ።
እቲ መድረኽ ዘተ ኣብ ወርሒ ማዚያ ኣብ ዋሽንግተን ዝካየድ ኣኼባ ሚኒስትራት ሃገራት ጉጅለ 24 ምድላው ንምግባር’ዩ ተባሂሉ ኣሎ።
ኢንቨስትመንት መሰረተ-ልምዓት፣ መሓውራዊ ለውጢ ቑጠባን ምትእኽኻብ ሃፍትን እቶም ሰብ ሙያ ዝዝትዩሎም ኣጀንዳታት’ዮም።
ሚኒስትር ገንዘብን ቑጠባዊ ምትሕብባርን ዶክተር ኣብርሃም ተኸስተ እተን ሃገራት ቐፃልነት ንዘለዎ ዕብየትን ልምዓትን መሓውራዊ ቑጠባዊ ስግግር ከምፅኣ ወሳኒ’ዩ ኢሎም።
ብፍላይ ድማ ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ትሑት እቶት ዘለወን ሃገራት ብዙሕነት ቑጠባ ብምግፋሕ ዘላቒ ዕብየት ንምርግፅ ክሰርሓ ከምዘለወን ሓቢሮም።
ኢትዮጵያ’ውን ቑጠባዊ ስግግር ንምምፃእ ካብ ሕርሻ ናብ ኢንዳስትሪ ዝመርሖ ቑጠባ ንምስግጋር ትሰርሕ ከምዘላ ብምግላፅ ናብ ማእኸላይ እቶት ዘለወን ሃገራት ንምስራዕ ዝግበር ጉዕዞ ብዘይ ልምዓት ኢንዳስትርን ቑጠባዊ ስግግርን ዘተኣማምን ከምዘይኸውን ብምግንዛብ ኢንዳስትሪ ዝመርሖ ቑጠባ ክህሉ ትኹረት ሂባ ትሰርሕ ከምዘላ ኣብሪሆም።
ዋና ፀሓፊት እቲ ጉጅለ ሚስ ማሪሉ ኡይ ብወገነን ሽቶታት ዘላቒ ልምዓት 2030 ንምዕዋቱ ሃገራት መሓውራዊ ቑጠባዊ ስግግር ንምምፃእ ኣበርቲዐን ክሰርሓ ኣተሓሳሲበን።
ጉጅለ ሃገራት 24 ኣብ 1971ዓ.ም ፈረንጂ እንትጣየሽ ኢትዮጵያ መስራቲት ኣባል ከምዝነበረትን ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ኣብ ጉዳያት ልምዓትን ፋይናንስን ሓበራዊ ቕዋም ክሕዛ ዕላማ ገይሩ ከምዝሰርሕ ይግለፅ።
ካብ ኣፍሪካ፣ ኤሽያ፣ ላቲን ኣሜሪካን ከባብታት ካሪቢያን ዝተውፃእፅኣ ሃገራት ኣባላት እቲ ጉጅለ እየን።


text:
ህይወት ዝግበረሎም ዩኒቨርስታት ኢትዮጵያ
ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ መንጎ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲታት ብዝተፈጥረ ጎንፂ፥ ኣብ ልዕሊ ህይወትን አካል ሰባት ከቢድን ቀሊልን ጉድኣት ይበፅሕ አሎ።
ኣብ መብዛሕተአን ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ፥ ምምሃርን ምስትምሃርን ከይዲ ዝተቛረፀ እንትኸውን፥ ብዙሓት ተምሃሮ ነናብ ዝመፅሉ ትውልዲ ቦተኦም እናተመለሱ እዮም።
ኣብተን ብጎንፂ ዝሕመሳ ዘለዋ ዩነቨርስትታት፥ ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ከይተረፉ ናይ ምርግጋእ ስራሕቲ ይሰርሑ'ኳ እንተለዉ እቶም ተምሃሮ "እንታይ ውሕስነት ሒዝና ክንምለስ?" ዝብል ረዚን ሕቶ እናልዐሉ እዮም።
እንታይ እዩ ተፈጢሩ?
ሐዚ በብኸባቢኡ ዝፍጠር ንዘሎ ዕግርግር መንቀሊኡ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብ ከተማ ወልድያ፥ ንኽካየድ መደብ ተታሒዝሉ ዝነበረ ፀዋታ ኩዕሶ እግሪ ክለባት ወልድያን መቐለን እዩ።
እቲ ፀዋታ ቅድሚ ምጅማሩ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ክልቲኦም ክለባት ዝተልዓለ ጎንፂ ንሕልፈት ህይወትን ንንብረት ምዕናውን ምኽንያት ኮይኑ።
ብድሕሪኡ ኣብ ኣብ መንጎ ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ዝተላዕለ ጎንፂ ህይወት ሓደ ተምሃራይ ጠፊኡ። ቀሊል መጉዳእቲ ድማ በፂሑ።
ፀኒሑ ድማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ወለጋ ናይ ክልተ ተምሃሮ ህይወት ሓሊፉ።
ከምኡ ድማ፥ ኣብ ዩኒቨርስቲ ደብረታቦር ናይ ተምሃራይ ህይወት ከምዝሓለፈ፥ ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ደ/ር ኣለማየሁ ከበደ ንመራኸቢ ብዙሓን ክልል ኣምሓራ ኣፍሊጦም። ካልኦት ግን ቁፅሪ መወትቲ ክብ የብሉዎ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ባህርዳር'ውን ጎንፂታት ተላዒሎም ብዙሓት ቆሲሎም ኣብ ሪፈራል ሆስፒታል እታ ከተማ ይሕከሙ ከምዘለዉ ምንጭታት ይገልፁ።
ኣብ ዩኒቨርሲታት ጎንደርን ወልዲያን ድማ ጎንፅታት ተላዒሎም ብዙሓት ተምሃሮ ከምዝቖሰሉ ተሓቢሩ።
ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ኣብ ከተማ ባህርዳር ተንቀሳቒሶም ተምሃሮ ዩኒቨርስታት ባህርዳርን ደብረታቦርን ዘዘራረቡዎም እንትኾን እቶም ተምሃሮ ኣብ ልዑል ስግኣት ከምዝወደቑ ኣስተውዒሎም።
ብስልኪ ዘዘራረብናዮም ተማሃሮ ላዕለዋይ ብርኪ ቤት ትምህርታት ድማ ንድሕንነቶም ሰጊኦም ከምዝርከቡን ናብ ገዘኦም ክምለሱ ከምዝደልዩን ይዛረቡ።
ዩኒቨርሲቲ ደብረ-ታቦር ሐዝውን ብሓይልታት ፀጥታ ተኸቢቡ ከምዝርከብን ትምህርቲ ከምዘይተጀመረን ናይ ሳልሳይ ዓመት ተምሃሪት ዝኾነት ካብ ኣዲስ አበባ ዝመጽአት ተመሃሪት ንቢቢሲ ትገልፅ።
ዋላ'ኳ ምምሕደራ እቲ ዩኒቨርስቲ መፃኢ ሰኑይ ትምህርቲ ከምዝጅመር እንተፍለጠ፥ ካብ ውሑዳት ተምሃሮ ወፃኢ ኣብቲ ቀፅሪ ሰብ ዝበሃል ከምዘየለ ወሲኻ ትዛረብ።
ዝሓለፈ ሰኑይ ዝጀመረ ጎንፂ እዚ ዩኒቨርስቲ፥ እቲ ዕግርግር ሰሉስ'ውን ቀፂሉ ከምዘርፈደን፥ ተምሃሮ በትሪ ሒዞም ሆ! ኢሎም ከምዝወፁን ትዛረብ። መብዛሕተኦም ተምሃሮ ድማ ኣብዚ ዕለት እዮም ምውፃእ ጀሚሮም ትብል እታ ተምሃሪት።
ኣብ ዩኒቨርስታት ብብሄር ምጉጅጃል ዝተለመደ እንተኾን'ኳ፥ ኣብ ዝሓለፈ ፃንሒታ እቲ ዩኒቨርስታ ከምዚ ዓይነት ጎንፅታት ሪኣ ከምዘይትፈልጥ ትዛረብ።
እዛ ተምሃሪት ውሑድ መዓልታት ሓልያን ኩነታት ሪአን ንአዲስ አበባ ናይ ምምላስ ሓሳብ ኣለዋ።
ካሊእ ተምሃሪት ምህንድስና-ማይ፥ እዚ ዩኒቨርስቲ ተምሃሪት ድማ ጠቕሊላ ንኣዲስ ኣበባ ዝኣተወት እንትኸውን፥ ብዝረኣየቶ ነገር ብጣዕሚ ሓዚና ትምህርታ ጠንጢና ናብ ትውልዲ ቦታኣ ናብ መቐለ ንምኻድ ከምዝወሰነት ትዛረብ፤ "ህይወተይ ይዓብየኒ" ብማለት።
እቲ ከተማ ሰላም እኳ እንተላ ኣብቲ ዩኒቨርስቲ ዘሎ ዕግርግር ግን ብቐሊሉ ጠጠው ክብል እዩ ዝብል እምነት የብላን። ንድሕንነታ ዝኾነ ውሕስና ከምዘይብላ እውን ትዛረብ።
ኣብ ቀረባ እዋን ኣዕርኽቶም ዝሰኣኑን ብፖሊስ ዝሕለውን ዘለው ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ወለጋ ብወገኖም ክሳዕ ሕዚ ከምዘይተረጋግኡ ይዛረቡ። "ናብ ገዛና ክንምለስ ጥራሕ ኢና እንደሊ" ብምባል፡ ብሰንኪ ስግኣት፡ ትምህርቲ ናይ ምቕፃል ድሌት ከምዘይብሎም ንቢቢሲ ገሊፆም።
ሓለፍቲ ዩኒቨርስታትከ እንታይ ይብሉ?
ኣብ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ኣብ ዝኽበር ዝነበረ መዓልቲ ብሄር ብሄረሰብ ብቐሊሉ ብሙዚቃ ዝተልዓለ ጎንፂ ናብ ዘየድሊ ናይ ጉጅለ ዕግርግር ኣምሪሑ ህይወት ሓደ ሰብ ጠፊኡ።
ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ዛይድ ነጋሽ፥ " ተምሃራይና ስለዝሰኣንና ብጣዕሚ ሓዚንና" ኢሎም።
ህዝቢ ዓድግራትን ምምሕዳር እቲ ከተማን ድማ ተቓውምኡ ከምዝገለፀ ይዛረቡ።
ኣብ ዝተፈላለዩ ዩኒቨርስታት ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ነቲ ኩነታት ንምርግጋእን ይፅዕሩ'ለው።
ከይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ንክቕጽል ፃዕሪ ይገብሩ ምህላዎም ድማ ዶ/ር ዛይድን ዶ/ር ኣለማየሁ ከበደን ይገልፁ።
ኣብ ማሕበራዊ ድሕረ-ገፃት ቁፅሪ መወትቲ ወሲኾምን ኣጋዲዶምን ዘወርዩ ኮነ ኢሎም ሰላም ንምዝራግን እቲ ኩነታት ንክባራዕን እንተዘይኮይኑ ካልእ ክበሃል ከምዘይከኣል ዶ/ር ዛይድ ንቢቢሲ ገሊፆም።
መንግስቲ ኸ 'ታይ ይገብር ኣሎ?
ሚንስትር ትምህርቲ ዶክተር ጥላዬ ጌቴ እቲ ኣብዚ ቕንያት እዚ ዝረአ ዘሎ ህውከት ከይዲ ዴሞክራስን ልምዓትን እዛ ሃገር ክሕምሱ ዝምነዩ ሓይልታት ዘዋፈርዎም ተምሃሮ ዝፈጠርዎ እዩ እንትብሉ ንፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ተዛሪቦም።
እቲ ፀገም ስለ ዝተሓላለኸ ዘላቒ ፍታሕ የድልዮ እዩ ድማ ኢሎም።
ነዚ ፀገም እዚ ዝከታተልን ዝፈትሕን ብደረጃ ፌደራል 'ኮማንድ ፖስት' ተጣይሹ'ሎ እንትብሉ እውን ተዛሪቦም።
ምስ በዓል ስልጣን መጓዓዝያ ብምትሕብባር ካብ መኣዲ ትምህርቶም ተፈናቒሎም ዝነበሩ ተምሃሮ ንምምላስ እውን ንሰርሕ ኣለና ይብሉ እቶም ሚንስትር።
ካብ ሎሚ መዓልቲ ኣትሒዙ ድማ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሚንስቴር ትምህርትን ኣመራርሓ ዩኒቨርስታት ናብ 22 ዩኒቨርሲታት ብምኻድ ነቲ ፀገም ንምእላይ ፃዕሪ ከምዝግበር ዶክተር ጥላዬ ገሊፆም።
ካብዚ ወፃኢ ተምሃሮ ቀልቦም ናብ ትምህርቶም ጥራሕ ክገብሩ ብስምዒት ከይኽብኰቡ ምዒዶም።
ነፃ መድረኻት
ኣብዛ ሃገር ክረአዩ ዝፀንሑ ዓሌታዊ ጎንፅታትን ምፍሕፋሕን ናብ ዩኒቨርስታት ዝኣተዉ ዘለዉ ይመስሉ።
"ኣብ ከባቢ ዩኒቨርስቲ ዘሎ ፀገም መልዓሊኡ ምሕደራን ተዛመድቲ ኩነታትን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ብሓፈሻ ናይታ ሃገር ፀገም ነፀብራቐ እዩ" ይብሉ ፕረዚደንት ነበር ኢፌድሪ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ንቢቢሲ እንትዛረቡ።
"ተምሃሮ ሕቶ ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም፤ መሰሎም እዩ። መሰሎም ንክኽበረሎም ድማ ብነፃነት ክውደቡ ኣለዎም" ይብሉ።
ስለዝኾነ ድማ ሕብረት ተምሃሮ ብነፃነት ተወዲቦም ሕቶኦም ብሓባር ዝቕርብሉ መድረኽ ክመቻቸወሎም ከምዘለዎ ይሕብሩ።
"ከምዚ ዓይነት መድረኽ ብሓፈሻ ኣብ ውሽጢ ዩኒቨርስቲ ዘለዉ ፀገማት ንምቕራብ ጠቓሚ እዩ። በዚ መንገዲ ተዘይኮይኑ በቲ ሕዚ ሒዞሙዎ ዘለዉ ፈለግ ብዙሕ ርሕቐት ኣይጎዓዙን" ይብሉ።
ሰላማዊ ሰልፊ እንትገብሩ'ውን ስርዓቱ ኣግባቡ ብዝሓለወን ክኸውን አለዎ ይብሉ።
እቲ ኩነታት በዚ መንገድ ዝቕፅል እንተኾይኑ ግን ትምህርት ካብ ምስንኻል ብዝዘለለ ካልእ መዘዝ ከስዕብ ከምዝኽእል ይግምቱ።
ሕዚ ዘሎ ብብሄር ምጉጅጃልን ናብ ፅልኢ ሕድሕድ ከምኡ ድማ ናብ ባዕልኻ ንባዕልኻ ምብላዕ ከብፅሕ ይኽእል እዩ ይብሉ።
"በዚ እንተቐፂሉ እቲ ፀገም ናብ ሕበረተሰብ'ውን ክወርድ ይኽእል እዩ።
ምናልባሽ'ውን ሕማቕ ተጓንፎ ከስዕብ የኽእል እዩ" ኢሎም።
ብነፃነት ብዛዐዕባ ምውዳብ አመልኪቱ፥ "ሕዚ እቲ አጀንዳ ብዛዕባ ዲሞክራሲን ልዓትትን ምዃኑ ተሪፉ 'ህይወት ዜጋታት ብኸመይ ምድሓን ይከኣል' ዝብል ኮይኑ" ይብል፥
ምሁር ፖሊቲካል ሳይንስን ስትራተጂካዊ መፅናዕትን ዩኒቨርስቲ መቐለ ሓጋዚ ፕሮፌሰር ሰይፈ ሃይሉ።
ክልተ ናይ ህፁፅን ናይ ነዊሕ እዋን ፍታሓትን ድማ ይረቁሕ።
ኣብ ሓፂር ግዜ ጎንፂ ተምሃሮን ሞትን ንምንካይ፥ ተምሃሮ ኣብ ከክልሎም ዝርከቡ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ክከታተሉን፥ ዝተረፉ ድማ ኣብ ጥቐኦም ኣብ ዝርከቡ ሰላማዊ ዝኾኑ ዩኒቨረስታት ክከታተሉ ይመኽሩ።
ሰላማዊ ፍትሕ ?
ኣይተ ሰይፈ ግን " ነንሕድሕድና እናተቐታተልናን እናተጠፋፋእናን ሓቢርና ካብ እንነብር፥ ደፋር ፖሊቲካዊ ፍትሕ ክሕተትን ለውጢ ክመፅእን ተፈላሊና ንፈትኖ ዝብል አጀንዳ ብህፁፅ ክለዓል ኣለዎ" ይብል።
"ኣብዚ ደረጃ'ዶ ተበፂሑ እዩ?" ዝብል ሕቶ ዘቕረብናሉ ኣይተ ሰይፈ፥" ብርግፅ እዚ ንምግባር ዝኽእል ዝተወደበ ሓይሊ የለን። ውፁልና ዝብል ሕቶ ካብ መፀ ግን ክግበር አለዎ" ይብል።
ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ግን "ንገንፀል ዝብሉ ጉጅለታትን ውድባትን ክህልዉ ይኽእሉ እዮም። ንሱ እውን ናይ ባዕሉ ከይዲ አለዎ። ውሳነ ህዝቢ ድማ ክትግበር ይኽእል።
ይኹን'ምበር ምግንፃል ዝደሊ፡ ዝኾነ ይኹን ህዝቢ ኣብ ኢትዮጰያ ዘሎ ኣይመስለንን" ይብሉ።
መንእሰይ ሰይፈ ሓሳባቱ ንምብራህ " ኣብዛ ሀገር ሓደ ብሄረሰብ ምስ ካሊእ ብሄረሰብ ተኸባቢሩን ተሓባቢሩን ብሓደ ክነብር ድሌት ከምዘይብሉ መርአያ እዩ" ይብል።
ቀጺሉ፤ "እቲ ሕገ መንግስቲ መሰረት ገይርና ሰላማዊ ብዝኾነ መንገዲ ንምፍልላይ ክንሓስብ አለና።
ንሓድነት ሃገር ተባሂሉ ህይወት ደቂ ሰባት እናተኸፈለ ክነብር የብሉን፥ ጠጠው ክብል አለዎ" ብምባል የረድእ።
"ዓገብ ዝብል የለን!"
ናይቲ ፀገም ዋና መንቀሊ እንታይ እዩ ተባሂሉ ክፅናዕን ብኡ መሰረት ድማ ካብ ዝምልከቶ ኣካል ፍታሕ ክወሃብን ከምዘለዎ ደ/ር ነጋሶ ይዛረቡ።
መንእሰይ ሰይፈ ግን ቀንዲ ምኽንያታት እቲ ፀገም እቲ ምሁር ሓይሊ ክሳዕ ሐዚ ናይ ሓባር ፀጋታት ኣይፈጠረን ዝብል እምነት አለዎ።
ከምኡ ድማ ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ውሽጢ ዝሰፈሩ ሰብኣዊ መሰላት ንምሕላው ጠጠው ዝብል ሓይሊ ከምዘይተፈጠረ ዓብይ ምልክት ከምዝኾነ ይዛረብ።
ሕዚ ይረአዩ ንዘለው ቅልውላውን ነውፅን ብኣውርኡ ነቲ ገዛኢ ፓርቲ ተሓታቲ ዝገብር መንእሰይ ሰይፈ፥ ኣካል ፍታሕ ክንዲ ክኾን ንባዕሉ ኣብቲ ፀገም ጥሒሉ ይሕምስ ኣሎ ይብሎ።
ብሓፈሻ ግን እዚ ኩሉ መዓት እንትወርድን ህይወት ሰብ ብኸንቱ እንትሓልፍን ብፍላይ ካብ ፊደል ዝቖፀረ ኣካል "ዓገብ ዝብል ሰብ ተሳኢኑ" ይብል።


text:
ኣሜሪካ ነቲ ሰሜን ኮርያ ዝፈጠረቶ ስግኣት ንዩኩለራዊ ኣጽዋር ንምቁጽጻር መታን፣ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ኣብ ልዕሊ ሰሜን ኮርያ ይትግብርዎ ዝነበረ ፖሊሲ ‘ስትራተጂካዊ ዓቕሊ ምግባር’ ተቐልቢሱ ‘ሓይሊ ዝሕወሶ ግብሪ’ ከምዝትግበር ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ኣፍሊጦም።
ረክስ ቲለርሰን ሎሚ ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘ክሳዕ ዝካኣለኒ ንጹር ክኾን ይደሊ’የ፣ ስትራተጂካዊ ዓቕሊ ምግባር ኣብቒዑ’ዩ፣ ደጊም ኩሎም ኣማራጺታት ክንጥቅመሎም ኢና’ ኢሎም።
ሚስተር ቲለርሰን ቅድሚ ኣብ ጥቓ ዞባ ጸጥታ ዶባት ሰሜንን ደቡብን ኮርያ ዝተዋፈሩ ሰራዊት ኣሜሪካ ምርኻቦም ምስ ኣዘዝቲ ሰራዊ ኣሜሪካ ተዘራሪቦም ኣለው።
ብዘይካ’ዚ ምስ ጊዚያዊ ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያን ምስ ሚኒስትር ወጻኢን እታ ሃገርን እውን ተማኺሮም’ዮም።
‘ኣብ ዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ዝተፈጸሙ ዲፕሎማሲያዊ ስራሕቲን፣ ንሰሜን ኮርያ ምቅብጣርን ኣይሰርሑን’ ኢሎም ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ።


text:
5 መሰረታዊ ረብሓታት ዩቱብ
ንመብዛሕትና ዮቱብ ማለት ምስሊ ብነፃ ካብ ምርኣይ ዝዛይድ ረብሓ ዘለዎ ነገር ዘለዎ ዘይክመስለና ይኽእል።
ይኹን'ምበር ዓብዪ ናይ ስራሕ ቦታ ገንዘብ ዝርከበሉን ዲቕ ዝበለ ሃፍታም ዝኽወነሉን መንገዲ ክኸውን'ውን ይኽእል እዩ።
ከመይ ገይርካ'ዩ ግና ካብ ዩቱብ-ጉግል ገንዘብ ምርካብ ዝከኣል? እዞም ዝስዕቡ ሓሙሽተ መንገድታት ኣተግበሩ።
1. ምልላይ
ተጠቀምቲ ዩቱብ ገንዘብ ክረኽብሉ ዝኽእሉ ሓደ መንገዲ ንምርኣይ ዝሓረዩዎ ቪድዮ ምርኣይ ቅድሚ ምጅማሮም ካብቲ ቀዲሙ ዝላለይ እዩ።
ይኹን'ምበር ብዙሓት ካብ ዝሓስቡዎ ብተፃራሪ፥ ኣብ ዩቱብ ቀንዲ ኣታዊ ዘምፅእ ግና እዚ ኣይኮነን።
ብኣሻሓት ጊዜ እቲ ምስሊ ብዝተርአየ ቑፅሪ፥ ጉግል ንቲ ተጠቃሚ ዝተወሰነ ገንዘብ ይኸፍል እዩ፥ ካብ 1 ዶላር ክሳብ 5 ዶላር።
ሎሚ ሎሚ ግና እዚ ክፍሊት እናነከየ መፂኡ። ዮቱብ'ውን እንተኾነ 50 ምኢታዊ ይወስድ እዩ።
ብሚልዮናት ጊዜ ዝተርአየ ቪድዮ ምርካብ ከቢድ ኣይኰነን።
2. መዋጮ
ተገልጋሊ ዩቱብ ካልእ ክርበሓሉ ዝኽእል ብዙሕ ዘይተብሃለሉ መንገዲ ካብ ተጠቀምቲ ዝተኣኻኸብ እቶት እዩ።
ሓደ ተገልጋሊ ዩቱብ መንእሰይ ከምዝበሎ፥ "ሓደ ቪድዮ ፈተውካዮ ኣይፈተኻዮ ክትሪኦ ኢኻ፥ እንተፈቲኻዮ ግና፥ሓንቲ ዶላር ንምኽፋል ንድሕሪት ኣይትብልን"ይብል። እዚ ድማ እቶም ቀወምቲ መዋጮ ዝኸፍሉ ጥራሕ ዝሪኡዎ ቪድዮ መንገዲ ኣሎ።
3. ተዛመድቲ ፈለጋት
እዚ ድማ ብፍላይ ኣብ ፋሽንን መመላኽዕን ኣትኲሮም ንዝሰርሑ ዝምልከት እዩ። ከምኡ'ውን ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታት ዘማርፁ።
ኣብዚ እቶም ተገልገልቲ ዩቱብ፥ ነቶም ሰራሕቲ ሓደ ፍርያት፥ ዝተፈላለዩ ውፅኢታት ፍርያቶም ዘማርፅሉን ዘወዳድረሉን መንገዲ'ዩ።
እቲ ተመልካቲ እንተመሪፁዎ፥ ብቐጥታ ብኦንላይን ዝኸፍለሉን ዝደለዮ ኣቕሓ ዝረኽበሉን መይላ እዩ።
እዚ ብፍላይ ኣብ ዓለም ስሙያት (ብራንድድ) ዝኾኑ መፍረይቲ ብጣዕሚ ዝርብሕሉ ኣግባብ እዩ። መሸጣ እንተተፈፂሙ፥ እቲ መርአዪ ዝኾነ ሚኢታዊ ይረክብ።
4. ኣድራሻ ፍርያት
ሓበርቲ ፖስተራት፥ ኣብ ኢድ ዝእሰሩ መጋይፅቲ፥ ካናቴራታት፥ ስልኪ ብምውቃዕ ዝኣመሰሉ መላለይቲ መንገድታት'ውን ንተገልገልቲ ዪቱብ ፍልፍል ኣታዊ እዮም።
ከምዚኦም ዓይነት ኣብ ምልላያት ዝነጥፉ ሰባት ሓደ ፍርያት ስሙይ ዝኾነ ትካል መለለይ እንተተጠቒሞም፥ እቶም ሰብ ትካል ክኸፍሉ ይግበር።
ምስ መለለይን ስምን ስሙያት ትካላት ዘሎ ርክብ ቢዝነስ ግና በዚ ኣየብቅዕን።
5. ስሙያት መለለዪታት
ሓደ ሓደ መፅናዕትታት ከምዝሕብሩዎ፥ ኣብ ዩቱብ ሰብ ቪድዮ ስሙያት መለለዪ መፍረይቲ ትካላት እቲ ዝሐሸ ኣታዊ ዝረኽብሎም'ዮም።
እዚ ድማ ሓደ ቪድዮ ወይከኣ ምስሊ እንትቕረፅ ምስልታትን ኣስማትን ፍሉጣት መፍረይቲ ትካላት እንትረቕሑ ብዙሕ ክፍሊት ይረኽብሉ።
ብርግፅ እዚ ፅሬት እቲ ቪድዮ ዝጎድእ ክኸውን ከምዝኽእል እሙን እዩ።
ነዚ እዩ ድማ ሓደ ሐደ ብዘይ ዝኾነ ኣስማት መላለይቲ ቪድዮ ምስራሕ ዝመርፁ።


text:
እቶም መሻይኽን ዓበይቲ ዓዲን ዝርከብዎም ካብ እዋን ሰውራ ዘበርከቱ ዜጋታት ሃንደበት ግብረሽበራውያን ኮንኩም፡ ጥሩፍነት ኣለዓዒልኩም፡ ብዝብል ክሲ ኣብ ቁጽሪ 2ን 5ን ክፍልታት ፍሉይ ቤትፍርዲ ማይተመናይ ከምዝቐረቡ ተሓቢሩ።
ብርክት ዝበሉ ካብዞም እሱራት ኣብ መደበራት ፖሊስ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ኮይኖም፡ እቶም ዕለት 6 ዝቐረቡ መብዛሕተኦም መማህራንን ዳይረክተራትን ኣኽርያ ከምዝነበሩ ተገሊጹ።
ኣብ እዋን እቲ ናብ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ዝቐረቡሉ እዋን: ከባቢ ከባቢታት ማይተመናይ ብብርክት ዝበሉ ኣባላት ሓለዋ ተኸቢቡ ምንባሩ እውን ይሕበር።
መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ እቲ ኣብ ዓለም ዘጋጥሞ ኩነነ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ሰባት፡ ብዘይ ዝኾነ ገበን ሰባት ድሕሪ ምጭዋይ፡ ንይምሰል ኣብ ፍሉይ ቤትፍርዲ ምቕራብ ጀሚሩ ምህላዉ ይሕበር። ድሕሪ እቲ ናብ ፍሉይ ቤትፍርዲ ምርኣዮም እቶም ሰባት ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ተመሊሶም ናብቲ ዝነበርዎ ጎዳጉዲ ከምዝምለሱ ይሕበር።
ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ብዝቐረበ ሓሳብ መሰረት፡ ምእሳርን ምጭዋይን ከምዘለዎ እንዳቐጸለ ንናይ ወጻኢ ሃልኪ ንስሙ ሰባት ናብ ፍርዲ ነቕርብ ፡ ገጽ ናይ ሚኒስትሪ ፍትሒ ንሓውስ ዝብል ሜላ ህግደፍ ካብ 2017 ክሰረሓሉ ከምዝጀመረ ይፍለጥ።
እዚ ይኹን እምበር ብግብሪ ሰባት ካብ ዝሓለፈ እዋን ንላዕሊ ብዘይ ዝኾነ ክሲን፡ መስርሕ ፍርዲን ይእሰሩን ይጭወዩን ምህላዎም ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ 2017 ዝነበረ ማእሰርቲን ኣብቲ ማእሰርቲ ዝዋስኡ ዘለዉ ሰባትን ዝርዝራት ኣብ ኢድና በጺሑ ስለዘሎ ኣብ ዝቕጽል መደባት ከነቕርበልኩም ሙኻና ንሕብር።