text:
Monday, September 21, 2009
ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ክግበር ዘለዎ መኸተ፤
ተስፋጽዮን መድሃኔ ብረመን፣ ፈደራላዊት ረፑብሊክ ጀርመን ነሓሰ 2009
__________________________________________________________________________ እዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ብ1 ነሓሰ 2009 ዓ. ም.፡ ኣብ ከተማ ካስል፤ ፈደራላዊት ረፑብሊክ ጀርመን፡ ኣብ ዝተኻየደ መበል 24 ሰፊሕ-በዓል (ፈስቲቫል) ኤርትራ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ ኢዩ። እዚ ጽሑፍ’ዝን እቲ ናይ ካስል መደረን ብትሕዝቶኡ (ቃል-ብቓል) ሓደ ኢዩ። እንተዀነ ግን እቲ መደረ ንማሕተም ኣብ ዝዳለወሉ ዝነበረ ጊዜ ትርጉም ናይ’ቲ ትሕዝቶ ፈጺሙ ዘይለወጠ፡ አዚዩ ውሑድ ዝዀነ ናይ ቃላትን ሓረጋትን ምምሕያሽ ተገይሩ ኣሎ። እዚ ጽሑፍ’ዚ ብኮምፒዩተር ተዳልዩ ንኽሕተምን ብመርበብ ሓበሬታ (ኢንተርነት) ንኽዝርጋሕን፡ ኣብ ኣውሮጳ ዝርከቡ ፈተውቲ ሃገሮም ዝዀኑ ኤርትራውያን ወሳኒ ምትሕብባር ገይሮም ኢዮም። ልባዊ ምስጋና አቕርበሎም። ተስፋጽዮን መድሃኔ
____________________________________________________________________________
ዝኸበርኩም ተሳተፍቲ ፈስቲቫል!! ኣቐዲመ ንኣዳለውቲ ናይ’ዚ ፈሰቲቫል፡ መልእኽቲ ንኸመሓላልፍ ብዝገበሩለይ ዕድመን ብዝኸፈቱለይ ዕድልን ምስጋናይ ከቕርበሎም እፈቱ። ከምቲ ዓሚ ዘስማዕኩዎ ምስክርነት፡ ሕጂ’ውን ፈስቲቫል ካስል፡ ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ - ከም ሓላይ ዲሞክራሲ ዝኾነ መድረኽ - ኣገዳሲ ምዕራፍ ኮይኑ ከምዝምዝገብ ዘለኒ ዕግበት ክገልጽ እደሊ። ካብ 1997 ንደሓር ኣብ ፈስቲቫል ካስል ኣብ ገለ እዋናት ሕጽር ዝበለ ርእይቶታት ኣስሚዔ እንተኾንኩ እኳ ብመልክዕ ስሩዕ መደረ ሎሚ ንፈለማ እዋን እዬ መልእኽቲ ዝፍኑ ዘለኹ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ - ማለት መበል 24 ፈስቲቫል- ንኽምድር ሓሳብ ኣይነበረንን። እንተኾነ ግን ኣብ ሃገርና ኣዚዩ ዘሕዝን ኩነታት ሰፊኑ ከም ዘሎን፡ ገና’ውን ኣብ ልዕሌና ከቢድ ሓደጋታት ተንጠልጢሉ ምህላዉን፡ ስለ ዘስተብሃልኩ ንናይ’ዚ እዋን’ዚ ጸገማትና ብዝርኢ ናብ’ቲ ብዛዕባ ሓይልታት ተቓውሞ ዘሎ ሻቕሎት ዘትኮረ ሕጽር ዝበለ ንጹርን ልባውን መልእኽቲ ከመሓላልፍ ወሰንኩ። ናይ ሎሚ መልእኽተይ በቲ ምሒር ዘጉሂ ኩነታት ህዝብና ዝተደፋፍአ ኮይኑ፡ ንገሊኡ ሕቶታት ብዝርኢ ቃል-ዓለም ዘይብሉ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ። ከም’ዚ ንዝኣመሰለ መልእኽቲ፤ ምስ ኩሉ ትርጉማቱን ኣመታቱን፡ ከም ውልቀ-ሰባት ሓላፍነት ወሲድና ክንፍንዎ፡ እቲ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ኩነታትና ንዓይን ንኸምዚ ኸማይ ብዕድመ ዝስጉሙ ዘለዉ ደቂ ሃገርን ብሓበራ ኣሰኪሙና ዘሎ ዕማም እዩ።
1. ኤርትራ ነጻ ወጺኣ ካብ እትበሃል ዛጊት 20 ዓመታት ቀሪቡ። ዳርጋ ካብ ኢትዮጵያ ካብ እትፍለ ጀሚራ ግን ኩነታታ እንዳጸልመተ ከይዱ፡ ሕጂ ኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ገሃነም ኮይና ኣላ።ሕሰቡዎ! ሳላ ጃህራን መናፍሓትን ህ-ግንባር: ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ገነት ክትከውን’ያ ተባሂላ ትጽቢት ዝግበረላ ዝነበረ፡ ገሃነመ-እሳት ኮይና ክትርከብ ከላ ክሳብ ክንደይ ዘጉህን ዘሕፍርን ዘስደምምን ሙኻኑ!!
ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ’ቲ ፈለማ ዓመታት ብወገን ብዙሓት ደቂ ሃገር ከመይ ዝበሉዎ ተስፋን ድሙቕ ትጽቢትን ከም ዝነበረ ብዙሓት ካባኻትኩም ትዝክርዎ ትኾኑ። ንኣብነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ጸጋይ ካሕሳይ ካብ ስደት ንዓዲ ኣብ ዝኣተውሉ - ኣብ መወዳእታ 91 ወይ መጀመርያ 92 እዩ ይመስለኒ ኤርትራ ነጻ ወጺኣ ካብ እትበሃል ዛጊት 20 ዓመታት ቀሪቡ። ዳርጋ ካብ ኢትዮጵያ ካብ እትፍለ ጀሚራ ግን ኩነታታ እንዳጸልመተ ከይዱ፡ ሕጂ ኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ገሃነም ኮይና ኣላ።ሕሰቡዎ! ሳላ ጃህራን መናፍሓትን ህ-ግንባር: ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ገነት ክትከውን’ያ ተባሂላ ትጽቢት ዝግበረላ ዝነበረ፡ ገሃነመ-እሳት ኮይና ክትርከብ ከላ ክሳብ ክንደይ ዘጉህን ዘሕፍርን ዘስደምምን ሙኻኑ!!
ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ’ቲ ፈለማ ዓመታት ብወገን ብዙሓት ደቂ ሃገር ከመይ ዝበሉዎ ተስፋን ድሙቕ ትጽቢትን ከም ዝነበረ ብዙሓት ካባኻትኩም ትዝክርዎ ትኾኑ። ንኣብነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ጸጋይ ካሕሳይ ካብ ስደት ንዓዲ ኣብ ዝኣተውሉ - ኣብ መወዳእታ 91 ወይ መጀመርያ 92 እዩ ይመስለኒ_“ኤርትራ ዕረ ውሒጣ፡ መዓር ጎሲዓ፡ ሳላ ጀጋኑ ደቃ“ ክብሉ ዘስምዕዎ ቅጭን ቃላት ይዝከረኒ። እዚ ኣገላልጻ’ዚ ነቲ በቲ እዋን’ቲ ኣብ ሃገርና ዝነበረ ድምር ሓጎስን ሓበንን እፎይታን ዝኾነ ዓይነታዊ ስምዒት ዘንጸባርቕ እዩ ኔሩ።
ኣቶ ጸጋይ በዚ ሎሚ ኣበይ ከም ዘለዉን፡ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ እንታይ ይብሉ ከም ዘለውን፡ ዝፈልጦ የብለይን። እቲ በዚ እዋን’ዚ ዘሎ ዓይነታዊ ስምዒት ናይ’ቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ግን ኣንጻር ናይ’ቲ ብ91-92 ዝነበረ፡ ንሶም ብንጽህና ዘንጸባረቕዎ እዩ። ሕጂ ከም እንርድኦ፡ ኤርትራ ብርግጽ ዕረ ውሒጣ’ያ፤ እንተኾነ ግን፡ ጀጋኑ ደቃ ንሓርነትን ንራህዋን ህዝብና ንወፈ ብዝብል ሕልና ክቡር ህይወቶም ሂቦም ክንሶም፡ ኤርትራ ሃገርና በዚ እዋን’ዚ መዓር ዘይኮነስ ካብ’ቲ ዝወሓጠቶ ኣዝዩ ዝመረረ ዕረ’ያ ትጎስዕ ዘላ! ኤርትራ መዓስ’ዩ ክርህዋ? መዓስ’ያ መዓር ክትጎስዕ? አረ ብመሰረቱ መዓስ’ያ ካብ ዕረ ምውሓጥ ትገላገል? ሕጅስ ዘይዕረ’ያ ትውሕጥ ዘላ ሃገርና!! ነዚ ሕቶታት’ዚ: በዚ ቃላት’ዚ እኳ እንተዘየቐመጥናዮ: ቅድሚ ሎሚ ደጋጊምና ኣልዒልናዮ ኔርና ኢና። “ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ክግበር ዘለዎ መኸተ“ ብዝብላ ቃላት እኳ እንተዘይተገልጸ፡ እቲ ዕማማት እንታይ ምዃኑስ ደጋጊምና ተመያይጥናሉ ኢና። እንተኾነ ግን ህዝብን ሃገርን ገና ስለ ዘይደሓነ፡ መሊስና’ውን ንዛረበሉ፤ መሊስና ዓንገረር ንብለሉ!! ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን መታን ክሰፍን፡ ሉኣላዊት ኤርትራ ምስ ጎራባብታ እናተሳነየትን እናተኣሳሰረትን ጥጥሕትን ልምዕትን መታን ክትከውን፡ ህዝብና ከኣ ትርጉም ዘለዎ ቅሱን ህይወት መታን ከሕልፍ፡ እቲ ክትግበር ዘለዎ ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን መደባት እንታይ ከም ምዃኑ በብመድረኹ: ብተኸታታሊ: ተኻቲዕናሉን ተማራሚርናሉን ኢና። ሸቶ ወይ መዕርፎ ናይ’ዚ ተታሓሒዝናዮ ዘሎና ደረጃ ቃልሲ፡ ዘሎ ልሉይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኩሉ ዝሳተፈሉ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ሙቛም ምዃኑን፡ እዚ ንኽብጻሕ ከኣ ቅድመ-ዝኣገረ መንግስቲ ኢሳያስ - መንግስቲ ህግድፍ - ክእለ ከም ዘለዎን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዝና ዝተራዳዳእናሉ፡ ሕጂስ ዳርጋ ውሁብ ዝኾነ ነጥቢ እዩ። ንመንግስቲ ኢሳያስ ኣብ ምልጋስ ዓቢ እጃም ክህልዎ ዝግባእ ከኣ እዚ ሕጂ ዘሎ ሓይልታት ተቓውሞ እዩ። ካብ’ዚ ሓይልታት’ዚ እቲ ብሽሙን ብመልክዑን ዝዓበየ፡ እቲ ቅድም “ምሕዝነት“ ዝበሃል ዝነበረ፡ ሕጂ ድማ “ኪዳን“ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምትእኽኻብ ወይ ጽላላዊ ውድብ እዩ። “ምሕዝነት“ “ኪዳን“ ካብ ዝበሃል ዛጊት 10 ዓመታት ኮይኑ። እቲ ዝፈረየ ወይ ዝሰለጠ ግን ፈጺሙ ዝዕግብ ኣይኮነን፡ ኣሽምባይ’ዶ ከሐብን። ኣኼባታት’ባ፡ ወርክሾፕ’ባ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ይኹን ኣብ ካልእ ተገይሩ፡ ካብ መራሕቲ በዓል እገለ ኣብ’ቲ’ዶ ኣብ’ቲ ዑደት ፈጺሞም፡ ክበሃል እንተዘይኮይኑ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንምእላይ ዝሃቀነ ጭቡጥ ስጉምትታት ክውሰድ፡ ምዕባለታት ክምዝገብ፡ ኣይረኣናን። ገለ ንጉዳይ ኤርትራውያን ዝከታተሉ ተመራመርቲ እውን፡ ነዚ ኩነታትና ኣስተብሂሎሙሉስ ትዕዝብትታቶም እውን ገሊጾም። ንኣብነት የማነ ናግሽ ዝተባህለ፡ ኣብ’ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝሕተም ሪፖርተር ዝተባህለ መጽሔት፡ ኣብ ናይ ሕጂ - ማለት ናይ 19 ሓምለ 2009 - ሕታም፡ “ኤርትራና የተቃዋሚዎችዋ ተስፋ“ ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ ዓንቀጽ ጽሒፉ ከም’ዚ ዝስዕብ ይብል: “ኤርትራ ውስጥ ያለው ተጨባጭ ሁኔታ ፋታ የሚሰጥ ኣይደለም፣ የኤርትራ ተቃዋሚዎች ግን ኮንፈረንስ ከመጥራትና ዛሬ ታርቀው ነገ ከመፋታት የዘለለ ተግባር ኣልፈጸሙም ተብለው ይተቻሉ። የኢሳያስ መንግስት ኤርትራን ወደ ትንሽ እስር-ቤት ቀይሯታል በሚባልበት ወቅት፡ ህዝቡን ይደርሱለታል ተብለው ተስፋ የሚጣልባቸው ተቃዋሚዎች ግን እርስ-በርሳቸው ሰጠላለፉና ሲዝናኑ ይታያል። ምናልባትም የኤርትራ መንግስት በሆነ ምክንያት የተወገደ እንደሆነ፤ ኤርትራን እንደ ኣገር መምራት ይችልላሉ ወይ? የሚል ጥያቄ ያጭራል“። እዚ ማለት ብሓጺሩ፡ ’ኩነታት ኤርትራ ኣዝዩ ህጹጽ ክነሱ እዞም ተቓወምቲ ግን ጉባኤ’ዶ ኮንፈረንስ ካብ ምጽዋዕ፡ ወግሔ ጸብሐ ነንሕድሕዶም ካብ ምባኣስን ምትዕራቕን ሓሊፎም ዝገበርዎ የብሎምን ተባሂሎም ይውቀሱ። መንግስቲ ኢሳያስ ንኤርትራ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ቀይሩዋ ኣብ ዝርከብሉ እዋን፡ ንህዝቦም ከድሕኑ ኢዮም ተባሂሉ ትጽቢት ዝግበረሎም ተቓወምቲ ግን ነንሕድሕዶም ክተሓናኾሉን ክዛነዩን ኢዮም ዝረኣዩ። ብዝኾነ መንገዲ መንግስቲ ኤርትራ እንተወዲቑ፡ እዞም ተቓወምቲ ዝበሃሉ ንኤርትራ ከም ሃገር ክመርሕዋ’ዶ እንበር ይበቕዑ ኢዮም ኢልካ ዘሕትት’ዩ።“ (እዚ ቃል-ንቓል ዘይኮነስ ዝቐረበ ትርጉም ትሕዝቶ እቲ ጽሑፍ ኢዩ።) ኪዳን ዝድግፍኦ ሃገራት ኣለዋኦ እዩ ዝበሃል። ንሳተን ከኣ ኢትዮጵያን፡ ሱዳንን፡ የመንን እየን። እዘን ሃገራት እዚኣተን ንደገፈን ሰንዓ-ፎረም ብዝብል ስያሜ ዘዋፍራ፡ ኢሳያስ ንኽወድቕ ዝብህጋ ኢየን ይበሃላ። እንተኾነ ግን እዚ ኪዳንስ፡ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንምምጻእ፡ ኣሽምባይ’ዶ ናይ ሰለስተ ጎረባብቲ መንግስታት ናይ ሓንቲ መንግስቲ እኳ ልባውን ኣድማዕን ደገፍ ዘለዎ ኣይመስልን።
ኣካይዳ ናይ’ዘን ሰለስተ መንግስታት እንተተዓዘብና፡ ዘተኣማምን ትሕዝቶ ከምዘይብሉ ንርኢ። መንግስቲ ሱዳን ደጋፊ ኪዳን ተባሂሉ ምስ ኢሳያስ ይተሓቛቖፍ፤ ቤት-ጽሕፈታት ተቓወምቲ ኤርትራውያን ይዓጹ፤ መንግስቲ የመን ቆስቋስን ተናኻስን ባህርያት ኢሳያስ ሕርሕራይ ገይሩ ዝፈልጥ ክነሱ ንኢሳያስ ምስ መንግስቲ ጁቡቲ ንኸተዓርቖ ይዋፈር፤ እቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኸኣ፡ ፕሮፖጋንዳኡ ብዘየገድስ፡ ብጭቡጥስ ኤርትራውያን ንኽውደቡ፡ ተቓወምቲ ውድባት ንኽሕይሉ፡ ኮታስ ዕላዊ መደብ ኪዳን ንኽትግበር፡ ብዘተኣማምን መጠንን ዓይነትን ክተሓባበር ኣይርከብን። እዚታት ኩሉ የተሓሳስበካ’ሞ፡ እምበር’ዶ እዞም ሰንዓ-ፎረም ዝበሃሉ ጎራባብቲ መንግስታት ክሕግዙና ይድልዩ ኢዮም? ዶ’ምበር ክሕግዙና መደብ ኣለዎም? ገለ እከይ ተልእኾ ድኣ ከይህልዎም? ኢልካ ክትጠራጠር እቲ ኩነታት የገድደካ እዩ። ዝምድና ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ምስ ሰለስቲኡ ሃገራት እኳ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ ርኽክቡስ ምስ ኢትዮጵያ፡ ማለት ምስ’ቲ ብመለስ ዜናዊ ዝምራሕ መንግስቲ ኢዩ። ስለ’ዚ ንጉዳይ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ንተቓወምቲ ውድባትና፡ ብዝርኢ ስትራተጅን ኣካይዳን መንግስቲ ኢትዮጵያ እንታይ እዩ? እንታይ’ከ ይመስል? ኢልካ ምምርማር ኣድላዪ ኢዩ!!
2.
ቅድሚ ኣብ’ቲ ከርሰ-ነገር ምእታወይ ነዚ ብህውሓት ዝምራሕ መንግስቲ ብዝርኢ ከዘኻኽረኩም ዝደሊ ሓደ ነገር ኣሎ። ጽንሕ ኢለ ከም ዝጠቕሶ ውድብ ህ-ወያኔ ብግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ልዕለይ ዘካየዶ ዘመተ ብዙሓት ካባኻትኩም ትፈልጥዎ ጉዳይ እዩ። እዚ ታሪኽ’ዚ ብዘየገድስ ኣነ ብ1991 ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ለውጥታት ምስ ተመዝገበ ነቲ ኩነታት ብሓድሽ መንፈስ ክርእዮ ወሲነ፤ ብሓድሽ መንፈስ’ውን ርእየዮ። ብፍላይኳ ድሕሪ 1998 - ማለት ድሕሪ ተረኽቦ ባድመ - ተቓወምቲ ውድባትና ተመሓዝየን ምስ ኢትዮጵያ ኣፍራዪ ዝኾነ ዝምድና ንኽምስርታ፡ ዝምክሓሉ እኳ እንተዘይኮነ፡ ዓቕመይ ዝፈቕዶ ኣስተዋጽኦስ ገይረ እየ። ካብ እዋን ተረኽቦ ባድመ ጀሚረ ኣንጻር’ቲ ብመንግስቲ ኢሳያስን ደገፍቱን ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ወያኔን ህዝቢ ትግራይን ብሓፈሻ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ምንእኣስን ምቁንጻብን መናፍሓት ዓቕመይን ጊዜይን ብዝፈቕዶ ተዋፊረ’የ። ሓው ንዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ኤርትራውያን ከቛናጽብዎ ከለዉ ዓሻን ጉዳምን ጥራይ ዘይኮነ እንታይነቱ ክጽናዕ ዘለዎ ሕማም እውን እዩ። ኣነ ነዚ ጸረ ተጋሩ ዝኾነ መናፍሓት ቅድሚ ሕጂ ብመትከል ተቓሊሰዮ’የ፤ ድሕሪ ሕጂ’ውን ክቃለሶ’የ። ሕማም ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ብትሕዝቶ ታሪኽን ባህልን ዝተቓመመ መድሃኒት ንኽርከቦ እጃመይ ከበርክት ክፍትን’የ። እዚ ክብል ከለኹ ግን ኣነ እኹን ካልኦት ኤርትራውያን ብመራሕቲ ህ-ወያኔ፡ ወይ ካልኦት ተጋሩ፡ ወይ’ውን ብኻልኦት ኢትዮጵያውያን፡ ብዝኾነ መልክዕ ክንነኣኣስ ወይ ክንቆናጸብ፡ ቅቡል’ዩ ማለተይ ኣይኮንኩን፤ ብርግጽ ከኣ ቅቡል ኣይኮነን። እቲ ዝድለን ቅቡል ዝኾነን መንፈስ ሕድሕዳዊ ምክብባርን ምትሕልላይን’ዩ።
ምስ’ዚ ነጥብ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ቅድሚ ዓሚ፡ ማለት ብ2007 ዓ.ም፡ ገዲም ኣባልን መራሕን ህ-ወያኔ፡ ኣቶ ስብሓት ነጋ ንዝምድና ውድቡን ውድባት ኤርትራን ብዝርኢ ዘስምዖ ዘረባ ክዝክር እደሊ። ኣቶ ስብሓት ታሪኻዊ ኣማጻጽኣን ምዕባለን ውድቡ ክገልጽ ከሎ ህ-ወያኔ ንዓወት ቃልሲ ኤርትራ ንዝገብሮ ኣስተውጽኦ ብኣትኩሮት ኣስሚሩሉ። ካብ’ቲ ዘረብኡ እተን ሕጂ ዘገድሳና ነጥብታት እዘን ዝስዕባ እየን። 1. ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ንፍትሓውነት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መኪቱ እዩ። ካብ ዝኾነ ኤርትራዊ ውድብ ንላዕሊ ህ-ወያኔ መኪቱ’ዩ ክበሃል ይከኣል በለ። ብዛዕባ ሕቶ ኤርትራ ካብ ኩሉ ውድባት ንላዕሊ“ተሪር፡ ቁልጡፍን ብሱልን’’ መልሲ ዝሃበ ህወሓት እዩ። ጀብሃ (ELF) ሸብረኽ ኢሉ ኔሩ እዩ፣ ምስ ደርጊ ምዝርራብ ጀሚሩ ኔሩ እዩ። ህዝባዊ ግንባር እውን ሸብረኽ ናይ ምባል፡ ወይ ንነጻነት ኤርትራ ናይ ምንጥልጣል ምልክታት የርኢ ኔሩ እዩ። በዚ ጉዳይ’ዚ “ኩሎም ውድባት ኤርትራ ተደሚሮም ማዕረ ህ.ወ.ሓ.ት ኣይመጹን“ ኢዮም ብምባል ንውድባት ኤርትራ ብዘነኣእስ ኣቀራርባ ተሓበነ። ንሕና ህዝባዊ.ወያኔ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ደው እንተዘይንብለሉ እዘን ሸብረኽ በሃልቲ ውድባቱስ ምናልባት’ውን ምጠለማኦ ኔረን ዘስምዕ መልእኽቲ ኣብ ኣዘራርባ ኣቶ ስብሓት ተነጺሩ እዩ። 2. እቲ ካልኣይ ነጥቢ ኣቶ ስብሓት ህ-ወያኔ ሕጂ’ውን ንኤርትራ ክዋግኡላ ድሉዋት ምዃኖም ዘመልክት ኔሩ። ኣባሃህላ ኣቶ ስብሓት ህ.ወያኔ ንነጻነት ህዝቢ ኤርትራ መኪቱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንድሕሪ ሕጂ’ውን ነጻነት ኤርትራ ምስ ዝጥቃዕ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ህ-ወያኔ’ዩ ክከላኸል። ቃል ብቓሉ እቲ ኣቶ ስብሓት ዝበሎ እዚ ዝስዕብ’ዩ ነይሩ። “ካብ ኢህኣደግ ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንላዕሊ ንነጻነት ኤርትራ ዝስለፍ፡ ዝማጎት ሕጂዉን የለን። ዋላ ሕዚ! ምኽንያቱ ፖለቲካዊ መርገጽ ክትናደድ እትስሕቦ፡ ክትሕጎስ እትድግፎ ኣይኮነን።ሕጂ ኣብ ምጥምማት ኩነታት እናሃሎና እውን፡ ኣይኹን እንበር ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተተላዒሉ፡ ናይ ኢህኣደግ መንግስቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ንነጻነት ኤርትራ ከም ዝስለፍ እኣምን“ በለ። 3. እቲ ዘገድሰና ሳልሳይ ነጥቢ ንዓይ ዝምልከት፡ ቅድሚ ሎሚ’ውን መራሕቲ ህ-ወያኔ ዘዋፈርዎ ዘይርትዓዊ ዘረባ’ዩ ኔሩ።ሽመይ ከይጠቐሰ፡ ግን ዘረብኡ ብዛዕባይ ምዃኑ ብዘየጠራጥር ቛንቛ፡ ናብ’ቲ ብ1986 - ማለት ቅድሚ 23 ዓመት - ዝጸሓፍኩዎ መጽሓፍ ብምትዃር፡ ኣቶ ስብሓት ከም’ዚ ዝስዕብ በለ፡ “ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣይዕወትን፤ ዘይዕወተሉ ምኽንያት ድማ ቅኑዕ ቃልሲ ኣይኮነን እቲ ነጻነታዊ ቃልሲ፡ ዝብል መጽሓፍ ተጻሒፉ ነይሩ!! ካላሽን ንቑልቁል ኣፉ ዝገበረ መጽሓፍ። እታ ካላሽን ንዓቐብ ጌርና 200፡ 300 ዝኣክል መጽሓፍ“ዩ ተጻሒፉ ብህ.ወ.ሓ.ት“. በለ። እተን ሎሚ መዓልቲ ኣሕጽር ኣቢለ ክዝክረን ዝደለኹ ነጥብታት ኣቶ ስብሓት እዘን ዝጠቐስኩወን’የን። እዚ ዘረባ ኣቶ ስብሓት ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን። ንኢትዮጵያውያን ዘሰከፎም ኣባሃህላ ኢዩ ኔሩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ፡ ኢትዮጵያውያን ተዓዛቦ ’’እንታይ ጉዱ ደኣ እዩ’ዚ፤ ካብ’ቶም ቀንዲ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ክነስኻስ ንኤርትራ እሕለቕ’የ እንዳበልካ ዘረባ፤ እሞ ኸኣ ንህዝብካ ምስ ኤርትራ ኣብ ምትፍናን ኢና ዘሎና ኢልካ እንዳነገርካ! እንታይ ደልዎ ንዕቀት ንህዝቢ ኢትዮጵያ፡ እንታይ ደልዎ ጉድለት ኢትዮጵያዊ ሓርበኝነት ኢዩ እዚ“ ብምባል ጓሂኦም ኣስሚዖም፡ ነቐፌትኦም ገሊጾም ኢዮም። ኤርትራውያን’ከ? ሀ/ ነቲ ቀዳማይ ነጥቡ ብዝምልከት፡ ንዓይ እቲ ኣዝዩ ዝገረመኒ ኣቶ ስብሓት ጀብሃ ሸብረኽ ኢላ ኔራ፤ሻዕብያ ኸኣ ሸብረኽ ናይ ምባል ምልክታት የርኢ ኔሩ እዩ፥ ካብ ውድባት ኤርትራ ንላዕሊ ንሕና ህ-ወያኔ ኢና ንነጻነት ኤርትራ ደው ዝበልናሉ ክብል ከሎ ዓገብ ዝበሎ ኤርትራዊ ውድብ ወይ ምንቅስቓስ ኣይነበረን። እተን ተቓወምቲ ውድባት ተሸምጢጠንን ተጸሪፈንን ደኣ ተረፋ እንበር፡ ነቔፌታስ ይትረፍ መኣረምታ ብዝብል ልስሉስ ቋንቋ እኳ ዘተምብሀኦ ነገር የብለንን። ብሒም ዝበለት ውድብ ኣይነበረትን። ስለምንታይ? እንታይ ዓይነት ተቓወምቲ ውድባት’የን እዚኣተን፤ ብፍላይ እተን ካብ ጀብሃ ዝተወለዳ ውድባት ንታሪኸንን ንመስዋእቲ ተጋደልተንን ክከላኸላሉ ኣይተረኽባን። እንታይ ውድባተን’የን እዚኣተን ንታሪኸን ዘይከላኸላ፡ ንስዉኣተን ዘየኽብራ፡ ዝብል ሕቶ እናጎሃኻ ክለዓል ናይ ግድን’ዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ከይዱ ከይዱ ብዛዕባ’ዚ ብሽም ኪዳን ዝፍለጥ ምትእኽኻብ ገለ ጥርጠራታት ዝፈጥር ኢዩ። ብዛዕባ’ዚ ቁሩብ ጸኒሐ ገለ ሓሳባት ክእምት’የ። ሕጂ ከመሓላልፋ ዝደሊ ሓጻር መልእኽቲ ግን ኣላ። ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ገዛእ ርእሱ ንላዕሊ ንመሰሉ ደው ዝበለሉን ዝተሓለቐሉን ኣካል የልቦን። ካብ 1961 ጀሚርካ ውድባት ኤርትራ ዓቕመንን ኩነታተንን ብዝፈቐዶ መጠን ንመሰል ህዝቢ ኤርትራ ተቓሊሰን ኢየን። ንህዝብና ዝጠለምኦ ናይ ውድባት መሪሕነታት ኣይነበራን ማለት ግን ኣይኮነን። ንኣብነት ኣቶ ስብሓት ነጋ ሕርሕራይ ገይሩ ከም ዝፈልጦ፡ ወይ ክፈልጦ ከም ዝግባእ፡ መሪሕነት ውድብ ህ-ግንባር ምስ ህ-ወያኔ ተሻሪኹን ሓደ ኮይኑን፡ ንጀብሃ ብሕሱም ዓጥቂዑ ክሳብ ሱዳን ምብራሩ ንህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ጥልመት’ዩ ነይሩ። ኣቶ ስብሓት ንሕና ህ-ወያኔ ኤርትራ ነጻነታ ከም እትረክብ ጌርና ኢና ዳርጋ እዩ ዝበለ። ሓቂ’ዩ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ንኽትፍለ ምስ ህ-ግንባር ብምትሕብባር ህ-ወያኔ ዓቢ ግደ ነይሩዎም እዩ። እሞ እዚ ደኣ ኤርትራ ነጻ ንኽትከውን ወያኔ ዓቢ እጃም ኣበርኪቶም ኢዮም የብል ድዩ? ንኤርትራ ብዝርኢ እንታይ ግዲ’ዮም ኣሳሊጦም ወያኔ? እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ሕቶ.ዩ፤ ንጹርን ሓቀኛን መልሲ ከኣ የድልዮ። ህዝባዊ ወያኔ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኮይና ከም እትፍለን እትግዛእን ኢዮም ዝገበሩ፤እዛ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ሰፊና ዘላ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝመካየዲኣ ገሃነመ-እሳት ንኽትትከል ኢዮም ዝገበሩ። እዛ ናይ ኤርትራ ኩነታት ናይ ነጻነት ኣይኮነት፡ ናይ ሓርነት ኣይኮነት። እዛ ኩነታት እዚኣ ናይ ባርነትን ሞትን ኩነታት’ያ። እንበኣር እዚ ንባርነትን ሞትን ተዳሪጉ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ንህዝባዊ ወያኔ ነጻነት’ዶ ሓርነት ኣምጺእኩሙልና ኢሉ ዘመስግነሉ ኣብነት የብሉን። ህ-ወያኔ ንጀብሃ ኣጥቂዖም ክሳብ ዶብ ሱዳን ዝደፍኡዋ፡ ብድሕሪኡ’ውን ምስ ህ-ግንባር ኮይኖም ኣብ ኤርትራ ኣንጻር ደርጊ ዝተዋግኡ፡ ብዝኾነ ትርጉም ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዮሙሉ ከይኮነስ ንጥቕሞም ኢሎም ኢዮም። እኳ ደኣ፡ ከም ዝበሃልስ፡ ምስ መራሕቲ ህ-ግንባር ዝተሰማምዑሉ፡ ንሓድነት ኤርትራ ዝጻባእ ናይ ርሑቕ መደብ ስለ ዝነበሮም ኢዩ። ነዚ ነጥቢ’ዚ ጸኒሐ ክምለሶ እየ። ለ/ ኣቶ ስብሓት ኣብ’ቲ ዘረብኡ ሕጂ እንተኾነ’ውን ካባና “ንላዕሊ ንነጻነት ኤርትራ ዝስለፍ የልቦን፣ ..... ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተተላዒሉ ናይ ኢህኣደግ መንግስቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ንነጻነት ኤርትራ ከም ዝስለፍ እኣምን“ ክብል ገሊጹ’ዩ። ኣቶ ስብሓት “ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ“ ክብል ከሎ፡ ንኤርትራ ዘጥቅዕ፤ዝዕምጽ፤ ዝውጽዕ ማለቱ እዩ። ኣንጻር ከምዚ ዝበለ መጥቃዕቲ ንናጽነት ኤርትራ ክንስለፍ ኢና ክብል ከሎ ድማ፡ ሓልዮቱ ነቲ ህዝቢ’ዩ ኢለ እግምት - እቲ ህዝቢ ከይጭቆን፣ ከይምዝመዝ፣ ከይበርስ ዝብል ሓልዮት!! ስለ’ዚ እንበኣር፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዝኾነ ዓይነት፡ ብዝኾነ ኣካል ክጥቃዕ ከሎ ህዝባዊ ወያኔ ክካላኸሉሉ ድሉዋት’ዮም ማለት’ዩ። እዚ ኸኣ ዝጽላእ ኣይኮነን፤ ወዮ ተረኺቡ!! እሞ ሕጂ ደኣ ህዝቢ ኤርትራ ይጥቃዕ እንድዩ ዘሎ! ኤርትራ ዕረ ትውሕጥ፡ ዕረ ትጎስዕ እንድያ ዘላ! ህዝብና ኣብ ታሪኹ ርእይዎ ዘይፈልጥ ጭቆናን መጥቃዕትን እንድ’ዩ ዘሕልፍ ዘሎ! ካብ ባዕዳዊ ወራርን መግዛእትን ዝሓስም ገሃነማዊ ኩነታት እንድ’ዩ ንህዝብና ዘሳቕዮ ዘሎ! ካብ መንግስቲ ኢሳያስ ንላዕሊ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ ኣሎ ድዩ? እንታይ ይገብር ኣሎ መንግስቲ ኢህኣደግ! እንታይ ይገብር ኣሎ መንግስቲ ህ-ወያኔ? ሕራይ፡ መንግስቲ ኢህኣደግ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ’ዚ ናይ ባርነትን ሞትን ኩነታት ክንገላግሎ ኢሉ ንኤርትራ ክወርር ኣይንጽበዮን። እቲ ተቓዋሚ ውድባት ንኽሰምር፡ ንኽዓቢ፡ ንኽሕይል፡ እሞ ኣድማዒ ንኽኸውን ዝከኣሎ ንኽገብር ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጉዕዞ ቃልስታቱ እዉን ሙሉእ ብሙሉእ ንኽተሓባበሮ ግን ንጽበ ኢና - እንተድኣ ከም’ቲ ኣቶ ስብሓት ዝበሎ ኢህኣደግ ንኤርትራ ንዝጻባእ ሓይሊ ምስ ህዝቢ ኮይኑ ክምክቶ ኮይኑ። ህ-ወያኔ (ወይ ኢህኣደግ) ነዚ ዘይገብር እንተኾይኑ ግን ኣዘራርባ ኣቶ ስብሓት ነጋ ወይ ትርጉም የብሉን፡ ወይ ከኣ ካልእ - ማለት ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ዘየገልግል - ትርጉም’ዩ ዘለዎ ማለት’ዩ። ምስ እዚ ብዝተተሓሓዘ ክጥቀስ ዘለዎ ሓደ ነጥቢ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝተፋላለየ መድረኻት ከም ዝተራእየ፡ እዚ ሕጂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ ብእኒ ኣቶ መለስ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝምራሕ ህ-ወያኔ ንመንግስቲ ኢሳያስ - ነዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጻባእ ዘሎ መንግስቲ - ኣብ ስልጣን ንኽመጽእን፡ ንኽህልውን፡ ንኽቕጽልን ሓጊዝዎን፡ ብወድዕነት ይሕግዞን ኣሎ፤ እንበር ኣይመከቶን፡ ኣይምክቶን’ውን ዘሎ። ከም እንፈልጦ፡ በዚ እዋን’ዚ፡ ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኣገባብ ቃልሲ - ማለት እንኮላይ ብረታዊ ኣገባብ - ተጠቒምና ንስርዓት ኢሳያስ በንቍስና ክንድርብዮ ኣሎና ይብላ፤ ገሊኤን ከኣ ብሰላማዊ ኣገባብ (ብዘተ) ጽገና መሳሊ ምስላጥ ምዃኑ እቲ ዕላምአን ይእምታ። ብዙሓት ኣብ ተቓዉሞ ውድባት ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ብፍላይ መሰረታት፡ ከም ዝብሉዎስ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ናይ ዘሎ ህዝብና ኣራኣእያ መንግስቲ ኢሳያስ ምስ ዝኾነ ሓይሊ ተሓባቢርካ፡ ብብረት ይኹን ብዝኾነ ካልእ ኣገባብ ክእለ ዘለዎ እዩ ዝብል እዩ። እዚ ብእኒ ኣቶ መለስ፡ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝምራሕ መንግስቲ፡ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ብብረታዊ ቃልሲ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንኸልግስዎ ክተሓባበር ይኽእል’ዶ? ነዚ ንምምላሽ ሓደ ከነቕልበሉ ዘሎና ነገር ኣሎ። እዚ እዋን’ዚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ናይ ምጥምማት ወይ ምትፍናን እዋን ተባሂሉ እንተተገለጸ እኳ፡ መንግስቲ ህ-ወያኔ (ኢህኣደግ) ንኢሳያስ ብዕጥቂ ክምክቶ ከምዘይደሊ እኹል ምልክታት ንርኢ ኣሎና። ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ መንግስቲ ኢሳያስ ነቲ ኣብ ዶብ ዘሎ፡ ከም ከልካል ጽሕታረ-ኲናት ዝተሓዝአ፡ 25 ኪሎ-ሜተር ዝጐድኑ መሬት ኣትዩዎ እዩ። ምስ’ዝን ምስ ካልኦት ጉዳያትን ብዝተተሓሓዘ ኣቶ መለስ ሕቶታት ክምልስ ከሎ “ኤርትራ (ማለት) ኢሳያስ ንውሽጢ ዓድና ሰራዊት ሰዲዱ ቅሉዕ ወራር እንተዘይኣካይዱ፡ ዝገበረ ይግበር ኣብ ውግእ ኣይንኣትውን ኢና“ ዝተሕዝቶኡ መርገጽ’ዩ ዘስምዐ። ውግእ ምስ ኢሳያስ ፈጺሙ ከም ዘይደሊ ገሊጹልና’ዩ። ንዓይ ከምዝመስለኒ፡ ውግእ ኣንጻር ኢሳያስ ንዝበሃል ነገር መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ፈጺሙ ዘይደልዮ ስለ ዝኾነ፡ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ንመንግስቲ ኢሳያስ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ንኸውድቕዎ ብሓቂ ክተሓባበሮም ዘሎ ዕድል ዝማህመነ’ዩ፣ ዳርጋ ፈጺሙ የለን። ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘተኩር ኤርትራዊ ተቓዋሚ ውድባት ካብ’ዚ ብእኒ ኣቶ መለስ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ዝምራሕ መንግስቲ ኢህኣደግ ልባዊ ምትሕብባር ዝረክብ፡ ወይ ክረክብ ዝኽእል፡ መሲሉ ኣይረኣየንን። ሐ/ እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ናይ ኣቶ ስብሓት ንዓይ ዝምልከት ነይሩ። መራሕቲ ወያኔ፡ ንመሰል ህዝቢ ኤርትራ ንምጥባቕ ያኢ፡ እታ ካላሽን ንዓቐብ ገይሮም “ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን“ ዘርእስቱ መጽሓፍ ብምዝርጋሕ መልሲ ከም ዝሃቡ ብሓበን ገሊጹ።
ንእግረ-መንገደይ ኣብ’ዚኣ ሓንቲ ሓበሬታ ክህበኩም። ነዚ ዝተባህለ ናይ መሪሕነት ወያኔ መጽሓፍ ዘዳለወ ኣቶ መለስ ዜናዊ ምዃኑ ገዲም ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ት ኣስገደ ገብረስላሴ ብትግርኛ ኣብ ዝጸሓፎ መጽሓፍ፡ ከምኡ ኸኣ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ፡ ተቐማጣይ ጀርመን፡ ብቛንቋ እንግሊዝ ኣብ ዘሕተሞ መጽሓፍ ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ኣቶ መለስ ዝጸሓፎ፡ ንዓይ ንምክፋእ ዝህቅን፡ ዘይተኣደነ ጸርፍን ወቐሳን ዝመልኦ ማህደር፡ ናይ ኣቶ መለስን ገለ ካልኦት መራሕትን እንበር፡ ናይ መሰረታት ተጋደልቲ ወያኔን ደገፍቱን መንፈስ ኣየንጸባርቕን’ዩ። ኣቶ መለስ ነቲ መጽሓፍ’ቲ ብምጽሓፉ “ዝበዝሕ ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ትን ኣብ ወጻኢ ዝነብር ደጋፊ ህ.ወ.ሃ.ትን ደስ ኣይበሎን“ ኢሉ ኣስገደ ገብረስላሴ፡ ኣብ ገጽ 142 ናይ’ዛ ጋህዲ (ክፍሊ.1) ትብል መጽሓፉ ነጊሩና ኣሎ።
ኣነ ኣብ’ቲ መጽሓፍ ዘስፈርኩዎ ናይ ፍታሕ ርእይቶ ንኤርትራውያን ዝጠቅም እንታይ እዩ ካብ ዝብል ሓልዮት ዝተበገሰ እዩ ነይሩ። ከም ሓደ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ኩነታትና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዝበለጸ ዝጠቕመና ፍታሕ እዚ’ዩ ኢለ እቲ ቅኑዕ መሲሉ ዝተራእየኒ ሓሳባት ክገልጽ መሰለይ እዩ። መራሕቲ ህ-ወያኔ ነቲ መጽሓፈይ ክጻረርዎ ከለው ንጥቕሞም ዝርኢ ምኽንያት ስለ ዝነበሮም ኢዩ። ነዚ ንምርዳእ ዕላማ ወይ ሸቶ ህ-ወያኔ እንታይ ከም ዝነበረ ምዝካር የድሊ። ቀዳማይ ምዕራፍ ዕላማ ወያኔ ንደርጊ ምወዳቕ.ዩ ዝነበረ። ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ግን ንመንግስቲ ኣዲስ-ኣበባ (ናይ ሃይለስላሴ ይኹን ናይ ደርጊ) ምውዳቕ ኣይኮነን ዝነበረ። ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ነጻነት፡ ወይ ከኣ ምርግጋጽ መሰል-ርእሰ-ውሳኔ ኤርትራ ኢዩ ዝነበረ።
ህ-ወያኔ ንደርጊ ናይ ምልጋስ፡ ደሓር ከኣ መንግስታዊ ስልጣን ንናይ ምሓዝ፡ ዕላምኦም ንሰውራ ኤርትራ ተመርኲሶም ጥራይ ኢዮም ከዐውትዎ ዝኽእሉ ዝነበሩ። ስለ’ዚ ንጥቕሚ ህ-ወያኔ ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ክቕየር ነይሩዎ። ግብራዊ ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ብቐዳምነት ንደርጊ ምውዳቕ ክኸውን ነይሩዎ ማለት’ዩ። ስለ’ዚ ደርጊ ኣብ ስልጣን እንከሎ ጉዳይ ኤርትራ ብፈደረሽን ወይ ብዝኾነ ካልእ መንገዲ (እንኰላይ ብሙሉእ ነጻነት) ንኽፍታሕ ዝቐርብ ርእይቶ ኣንጻር ጥቕሚ ህ-ወያኔ ኢዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት’ዚ፡ መራሕቲ ወያኔ ንጥቕሞም ኢሎም ነቲ ኣነ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ እንተተቓለስዎን እንተኣካፍኡዎን ዘገርም ኣይኮነን። ኣስተውዕሉ! ህ-ወያኔ ኣብ ስልጣን ደይቦም ዘለው እኮ ንሰውራ ኤርትራ ምርኩስ ጌሮም’ዮም። ድሕሪ ምስጓግ ጀብሃ ብህ-ግንባር ዝተዓብለለ፡ ብሽም “ኤርትራ“ ዝቐጸለ ብረታዊ ምንቕስቓስ፡ ዕላምኡ ናብ ምውዳቕ ደርጊ ተቐይሩ፡ ደርጊ ንኽወድቕ እሞ ህ-ወያኔ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ስልጣን ንኽሕዙ ኢዩ ዘገልገለ። በዚ ምኽንያት’ዚ ኢየ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዘመሓላለፍኩዎ ገሊኡ መልእኽትታት፡ ሰውራ ኤርትራ ተጨውዩ፡ ናይ’ቶም ንደርጊ ኣውዲቖም ኣብ ኢትዮጵያ ስልጣን ክሕዙ ዝደልዩ ኣካላትን ደገፍቶም ዝኾኑ ምዕራባውያን ሓይልታትን መሳርሒ ኮይኑ’ዩ፡ ዝበልኩኹም።
ብሓጺሩ እምበኣር፡ መራሕቲ ህ-ወያኔ ደገፍቲ ምፍላይ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ፡ ወይ ከኣ በቲ ንሳቶም ዝመረጽዎ ቋንቋ፡ ደገፍቲ “ነጻነት ኤርትራ“ ዝኾኑ እሞ ነቲ መጽሓፈይ’ውን ዝተቓወምዎ፡ ንጥቕሞም ኢሎም’ዮም እምበር ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዮም ኣይኮኑን።
ከም እትዝክርዎ፡ እቲ ኣነ ቅድሚ 23 ዓመት፡ ሕጂ’ውን ንእግረ-መንገደይ ሓንቲ ኣገዳሲት ሓበሬታ ክህበኩም። ነቲ ሽዑኡ ዝነበረ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ፡ ኤርትራ ንኽትፍለ መሰል እንተለዋ እኳ፡ እቲ ንኹላትና ዝሐሸ ፍታሕ ሓቀኛ ፈደረሽን ኢዩ ክኸውን ዝኽእል ዝብል ኢዩ ኔሩ። በቲ እዋን’ቲ ኤርትራ እንተዘይተፈልያ ኢሎም ሑሕ ዝብሉ ዝነበሩ ዓበይቲ ካድራት ህ-ግንባር፡ ሕጂ፡ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ኣይነበራን፤ ምፍላይ ጌጋ’ዩ ነይሩ፡ እናበሉ ጣዕሳኦም ይገልጹ ኣለው። ነዚ ጣዕሳ’ዚ፡ እንዳጎሃዩ፡ ንኢትዮጵያውያንን ንኣመሪካውያንን ይገልጽዎ ከም ዘለዉ፡ ብጽሑፍ ከይተረፈ፡ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዘለዉ ዓበይቲ ምሁራት ተነጊሩኒ ኣሎ። ገለ ካብ’ዞም ሕጂ ተጣዒስና ኢና፤ ኤርትራ ክትፍለ ኣይነበራን፡ እናበሉ ቅድሚ 23 ዓመት ዘስማዕኩዎ መርገጽ ቅኑዕ ከም ዝነበረ ብተግባር ዝምስክሩ ዘለዉ ዓበይቲ ካድራት ህ-ግንባር፡ ንጽሑፋተይ ዝኹንኑ ዝነበሩ ኢዮም።
ነዛ ኣርእስቲ’ዚኣ ክድምድማ፡ ንኣቶ ስብሓት ነጋ ይኹን ንኣቶ መለስ ዜናዊ ወይ ንዝኾነ ካልእ ኣብ መሪሕነት ህ.ወ.ሓ.ት ንዘሎ ኣካል ክብሎ ዝደሊ እዚ ኢዩ። ንሕና ኤርትራውያን መሰል ርእሰ-ውሳኔ ኣሎና፤ ብመሰረት እዚ መሰል’ዚ፡ ብፍታውናን ብነጻ ድልየትናን፡ ምስ ዝኾነ ጎረቤት ሃገር፡ ንዓና ይጥቕመና’ዩ ዝበልናዮ ዓይነት ዝምድና ክንገብር ንኽእል ኢና፣ - ምስ ሱዳን ድዩ፡ ምስ ጅቡቲ ድዩ፡ ምስ ኢትዮጵያ ድዩ፡ ምስ ዝኾነ ጎረቤት - ዝመረጽናዮ ዓይነት ዝምድና ካብ ምግባር፡ ብዝኾነ መንገዲ ክኽልክለና መሰል ዘለዎ ኣካል የልቦን። 3. ሕጂ ኤርትራ ኣብ ምንታይ ኩነታት ትርከብ ከም ዘላ ብዙሓት ደቂ-ሃገር፡ ብመንፈስ ጓህን ሓልዮትን፡ ይገልጽዎ ኣለዉ። በዚ እዋን’ዚ ሃገርና ንኸቢድ ሓደጋ ተሳጢሓ፡ እኳ ድኣ ኣብ መንገዲ ጥፍኣት፡ ከም ዘላ ንብዙሓት ካባና ብሩህ ኮይኑ፡ ሕጂ ኣነ ከትኩረሉ ደልየ ዘለኹ ነጥቢ ንምድኻምን ምምሳንን ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝርኢ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ድኽነት፡ ጥምየት፡ ሕማም፡ ማእሰርትን፡ ካልእ ጭቆናን፡ ምስ’ዚ ኹሉ ዝተተሓሓዘ ጭንቀትን ስለ ዝበዝሐ፡ እቲ ነጻነት ዝበሃልስ ይትረፍ እቲ ሃገር ብቐንዱ ትርጉም ይስእን ኣሎ። ብርግጽ ኤርትራዊ ሃገራውነት ይብለል ኣሎ። ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ዓዶም ብኤርትራውነቶም ክሕበኑ ኣይከኣሉን። ንኽሕበኑ መበገሲ ስኢኖም!! ብተወሳኺ ህዝቢ ኤርትራ ንኸይሰምር መታን ገለ ውጥናት ብረቂቕን ዝተሓላለኸን ኣገባባት ይትግበር ኣሎ። እዚ ውጥናት ወይ መደባት እዚ ንህዝብና ብዝተፈላለየ መዳያት ነንሕድሕዱ ከም ዝጠራጠር ብምግባር ንሓድነቱን ሃገራውነቱን የዳኽሞ ኣሎ። ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ነቲ በዚ እዋን’ዚ ዝትግበር ዘሎ ናይ ኣስገዳድ ሰፈራ ክጠቅስ እደሊ። ሰብ ከበሳ ካብ ዓድታቶም ብሓይሊ ተደፊኦም ኣብ ባርካን ጋሽን ከምዝሰፍሩ ይግበር ኣሎ። እዚ ንህዝብና ነንሓድሕዱ ዘፋልሶ ስለዝዀነ፡ ኣጥቢቕካ ክኹነን ዘለዎ’ዩ። መንግስቲ ኢሳያስ ብዝትግብሮ ዘሎ ፖሊሲ ኤርትራዊ ሃገራውነትን ሓድነትን ብውሽጢ ይዳኸም ኣሎ። ብወጻኢ ከኣ ንሓድነት ኤርትራ ዝብድህ፡ እኳ ደኣ ዝፍርፍር፡ ኣምራትን መደባትን ኣሎ። ሓደ ካብ’ቲ ምስ’ዚ ሓሳባትን መደባትን ዝተተሓሓዘ ተኣፋፊ ጉዳያት እቲ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ፖሊሲ ኢዩ። እዚ ፖሊሲ እዚ መርገጽ ናይ ገሊአን ውድባትና ኮይኑ፡ ምስ ስትራጂ ናይ ህ.ወ.ሓ.ት ዝተዛመደ ይመስል። ሕቶ ብሄረ-ሰባትና ኣገዳሲ ኢዩ። ኣገዳስነቱ ዓቢ ስለዝኾነ ገለ መጽናዕትታት ተገይሩሉ ኢዩ። ሓደ ካብ’ቲ መጽናዕትታት ኣብ’ቲ ኣነ ኣቦ መንበር ዝነበርኩሉ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል፡ ብ 2006 ዓ.ም ዘዳለዎ ‘ንሃገራዊ ዋዕላ’ ዝርኢ ሰነድ፡ ከም ጥብቆ ተለቂቡ ዘሎ ጽሑፍ ኢዩ። መሰል ብሄረ-ሰባት እንታይ ምዃኑን፡ ምስ ሓድነት ኤርትራ ብዝሳነ ኣገባብ ብኸመይ ከምዝትግበር ከኣ ኣብ’ቲ ጥብቆ ተገሊጹ ኣሎ። ኣንብብዎ!! ብመሰረቱ ክፍለጥ ዘለዎ፡ መሰል ርእሰ ውሳኔ ብፖለቲካዊ ሸነኹ ናይ ምፍላይ መሰል ጥራይ ከምዘይኮነ ኢዩ። ናይ ምዝማድን ምሕባርን መሰል እውን ኢዩ። ሓደ ሃገር ወይ ብሄረ-ሰብ ወይ ህዝቢ ብፍታዉ ምስ ካልእ ክሓብር ወይ ክዛመድ ሉኡላዊ መሰል ኣለዎ። እዚ እውን መሰለ ርእሰ ውሳኔ ኢዩ። እዛ ኣብ ናይ ምፍላይ ሸነኽ እትጸቅጥ፡ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ትምልከት ናይ ገሊአን ውድባትና ፖሊሲ፡ እንታይ ኢዩ መግለጺኣ? ብግምት ብዙሓት ኤርትራውያን ተንቀሳቀስቲ ፖለቲካ፡ እዛ ፖሊሲ እዚኣ ምስ ጥቕምን ስትራተጂን ህ-ወያኔ ዝተዛመደት ኢያ ትመስል። ነዚ ነጥቢ እዚ ንምብራህ፡ ባህርያት ዝምድና ህ-ወያኔን ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ምርዳእ የድሊ። ኣብ’ዚ ቀረባ ዓመታት፡ ማለት ድሕሪ 2000 ዓ.ም፡ ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፡ ዶክተር. ሰሎሞን ዕንቋይ፡ ‘ጥልመት’ ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ መጽሓፍ ጽሒፎም። ኣብ’ቲ መጽሓፍ፡ ‘ምትሕግጋዝ ምስ ውድባት ኤርትራ’ ዘርእስቱ ሓደ ምዕራፍ ኣሎ። ኣብ’ዚ ምዕራፍ እዚ (ኣብ ገጽ 57) ዶክተር ሰሎሞን ከምዚ ይብሉ። “ቀንዲ ዕላማ ምትሕግጋዝ ውድባት ዓቕምኻ ኣወሃሂድካ ንጸላኢ ምድኻም፡ ኢልካ’ውን ቃልሲ ክሓጽር፡ ብዓወት ተጸንቢሉ ዕላማኻ ሸቶኡ ክወቅዕ ምግባር ኢዩ። ዕላማ ናይ እቲ ኣብ እዋን ቃልሲ ኣብ መንጎ ህ.ወ.ሓ.ትን ውድባት ኤርትራን ዝነበረ ምትሕግጋዝ እዚ ኢዩ ዝነበረ። ይኹን እምበር ከም’ቲ እናረኣናዮ ዝመጻእና ግን፡ ኣብ’ዚ ዓቢይን ወሳንን ዝኾነ ቁም-ነገር፡ ውድባት ኤርትራ ኣብ ምትሕግጋዝ ዘርእያኦ ዝነበራ ባህርይ፡ ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ ዘተኮረ ዘይኮነስ ብዓይኒ ዓርሰ-ጥቕሚ ጥራሕ ነይሩ።” ሕጽር ብዝበለ ኣገላልጻ፡ ዶክተር ሰሎሞን ውድባት ኤርትራ ንናይ ገዛእ ርእሰን ጥቕሚ ኢለን ጥራይ ኢየን ምስ ህ-ወያኔ ዝተሓጋገዛ ዝነበራ ኢዮም ዝብሉና ዘለዉ። ንናይ እዋን ቃልሲ ውድባት ኤርትራ ክከላኸለለን ኢለ ኣይኮንኩን ነዚ ኣበሃህላ ዶክተር ሰሎሞን ዝጠቕሶ ዘለኹ። ውድባት ኤርትራ ንጥቕመን ኢለን ኣይኮናን ምስ ህ-ወያኔ ዝዛመዳ ዝነበራ ኢለ ክምክት ኣይደልን ኢየ። ነዘን ውድባት ብዝርኢ፡ ኣበሃህላ ዶክተር. ሰሎሞን ሓቂ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ውድብ ህ-ግንባር ክትጥቀም ጥራይ ኢላ ትዛመድ ከምዝነበረት ፍሉጥ ኢዩ። እታ ጀብሃ’ውን ከምኡ ክትገብር ፈቲና ነይራ ትኸውን፡ ወዮ ደኣ ኣይከኣለትሉን እምበር!! ኣብዚ ኣበሃህላ ዶክተር ሰሎሞን ንዓይ ዘተሓሳስበኒ ዘሎ እዚ ዝስዕብ ኢዩ። ዶክተር ሰሎሞን ‘ውድባት ኤርትራ ንናይ ገዛእ ርእሰን ጥቕሚ ጥራይ ኢየን ዝዛመዳና ዝነበራ’ ክብሉ ከለዉ ‘ንሕና ህ-ወያኔ ግን ንናይ ገዛእ ርእስና ጥቕሚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንናይ ሓባራዊ ጥቕሚ ኢና ንዛመድ ዝነበርናን ዘሎናን፡ እትብል መልእኽቲ ኢዮም ዝፍንዉ ዘሎዉ። እዛ መልእኽቲ እዚኣ ተኣማኒት ኣይኮነትን፡ ሓቅነት ኮነ ቅንዕና የብላን። እቲ ሓቂ እዚ ኢዩ - ህ-ወያኔ እውን ምስ ውድባት ኤርትራ ክዛመዱ ከለዉ፡ ቀደም ይኹን ሎሚ፡ ንጥቕሞም ኢሎም ኢዮም። ነቲ ዝምድና ብመንጽር ናይ ገዛእ ርእሶም ጥቕሚ ኢዮም ዝርእይዎ፣ ብፍላይ ምስ ናእሽቱን ድኹማትን ውድባት ዝገብርዎ ዝምድና ብመሰረቱ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ጥቕሚ ጥራይ ዘተኮረ ኢዩ። እዘን ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚረን፡ ምስ ህ-ወያኔ ጽኑዕ ዝምድና ዘለወን፡ መሰል ርእሰ ውሳኔ ክሳብ ምፍላይ ንዝብል ኣምር ኣትሪረን ዝጣበቓ ውድባት ኤርትራ፡ ብዕብየት ኮነ ብዓቕሚ፡ ምስ ህ-ወያኔ ዝማዓራረያ ኣይኮናን። ጽግዕተኛታት እምበር ብማዕርነትን ክብረትን ዝረኣያ፡ መጻምድቲ ህ-ወያኔ ክኾና ኣይክእላን ኢየን። ካብ’ዚ ተበጊሶም፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ተዓዛቦ፡ እዚ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር ዝጽቀጠሉ ዘሎ፡ ምስ’ቲ ናይ ህ-ወያኔ መደብ ዝሳነ ስለዝኾነ ኢዩ ይብሉ።
4. ህ-ወያኔ ካብ ጊዜ ብረታዊ ገድሊ ጀሚሮም ንመደቦምን ጉዕዞኦምን ብመሰረት ናይ’ቲ መሰል ርእሰ ውሳኔ ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር ኢዮም ዘካየድዎ። ሕጂ እንተኾነ እውን ህ-ወያኔ መንግስታዊ ስልጣን ኣብ ኢትዮጵያ ሒዞም፡ ነታ ዓዲ ብብሄራዊ መስመራት ናብ ዝቖማ ክልላት ከም እትከፋፈል ገይሮም፡ ነዚ ብሄረ-ሰባዊ ምክፍፋል’ዚ ሕጋውነት ኣልቢሱ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍንጫል ዝፈቅድ ሕገ መንግስቲ ከም ዝጸድቕ ገይሮም። ብዙሓት ተዓዘብቲ ህ-ወያኔ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ምስ ዘይክእሉ ገለ ምኽንያት ገይሮም፡ ነዛ ሕገ መንግስቲ ተጠቒሞም ንትግራይ ክፈልይዋ ክፍትኑ ኢዮም ዝብል ግምት ወይ ጥርጠራ ኣለዎም። ቅድሚ ዓሚ - ማለት ብ 2007 ዓ.ም - ነዚ ጥርጠራ እዚ ዘደልድል ኣቶ ስብሃት ነጋ ዝተዛረቦ ነጥቢ ነይሩ። ብኣምሓርኛ ኣብ ዝተኻየደ ቃል-መሓትት ኣቶ ስብሃት “ይህ ኮንስቲቱሽን ከተነካ የኢትዮጵያ ኣንድነት የሚባል ነገር የለም”፣ “ኮንስቲቱሽኑን የሚያደናቅፍ ከመጣ እንበታተናለን”፣ “ኮንስቲቱሽን ከተቀማን ለቀማን ጦርነት እናውጃለን”፤ ወዘተ፡ ወዘተ በለ። እዚ ማለት፡ እዛ ሕገ መንግስቲ እንተተቀዪራ ውግእ ክንእውጅ ኢና! ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና! ማለት ኢዩ። ብንጹር ኣዘራርባ ግን፡ ንሕና ንኢትዮጵያ ዘይንመርሓ እንተዀንና ክንፍለ ኢና! ክንፈላልያ ኢና! ማለት ኢዩ። ነቲ ኣብ’ቲ ሕገ መንግስቲ ኣስፊሮሞ ዘለዉ፡ መሰል ብሄረ-ሰባዊ ዞባታት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር፡ ካብ ስልጣን እንተወሪድና ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና! ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ክንፈልያ ኢና! ኢሎም ንምፍርራሕ እሞ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ይጥቀሙሉ ኣለዉ። እዚ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል መደብ ገለ ውድባት ኤርትራ ምስ’ዚ ናይ ህ-ወያኔ ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና፡ ንትግራይ ክንፈልያ ኢና! ዝብል ዘፈራርሕን ዘፍርሕን ፖሊሲ ዝተዛመደ ኢዩ። ስለዝኾነ ኸኣ የሰክፈና ኢዩ፡ ንዓይ ብርግጽ የሰክፈኒ ኢዩ። ንስከፈሉ ምኽንያት፡ ንፖሊሲ ምዕራባውያን ሓይልታትን ንታሪኽ ዝምድና ግንባርን ወያኔን ብዝምልከት፡ ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣሻቓሊ ጸብጻባት ስለዘሎ ኢዩ። ብፖሊሲ ምዕራባውያን ሓይልታት ክጅምር፡ ኣብ መፋርቕ ናይ 70ታት፡ ኣመሪካውያንን ተሓባበርቶምን ደርጊ ዝወድቀሉ መንገዲ ይደልዩ ነይሮም። ሓደ ንስትራተጂኦም ዝጸለወ ሓሳብ ወይም እማመ እቲ ጆን ስፐንሰር ዝተባህለ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ዝሰርሐ ኣመሪካዊ፡ ዘቕረቦ ነይሩ። ስፐንሰር ነቲ እማመኡ ብኸምዚ ሰረቶ። ንደርጊ ከውድቑ ዝኽእሉ ሓይልታት እቶም ንነጻነት ኤርትራ ዝቃለሱ ዘለዉ ውድባት ኢዮም። እንተኾነ ግን ነጻነት ኤርትራ ኣንጻር ጥቕሚ እስራኤል ብሙዃኑ ኣመሪካ ትድግፎ ዕላማ ኣይኮነን። ብተወሳኺ፡ ኤርትራ ከም ፍልይቲ ሃገር ነብሳ ትኽእል ኣይኮነትን። ጸረ ደርጊ ምንቅስቃስ ኣብ ኤርትራ ግን ብሽም ነጻነት ጥራይ ኢዩ ክቕጽል ዝኽእል፡ እምበር ብሽም ኣውቶኖሚ ወይ ካልእ ኣይኮነን። ስፐንሰር ካብ’ዚ መበገሲ ሓሳብ እዚ ተላዒሉ ነዚ ዝስዕብ እማመ ኣቕረበ። እቲ ንናጽነት ኤርትራ ዝህቅን ምንቅስቃስ ክሳብ ደርጊ ዝወድቕ ሶቭየት ሕብረት ከኣ ካብ’ቲ ዞባ ክሳብ ተልግስ፡ ናይ ኣመሪካን እስራኤልን ስትራትጂካዊ ጥቕሚ ከይሃሰየ ይቐጽል። ኤርትራ ነጻ ምስ ወጸት ግን ናይ ምፍንጫልን ኣውቶኖምን መደብ ይትግበር። እዚ ማለት ኤርትራ ነጻ ሃገር ተባሂላ ንቁሩብ እዋን ምስ ጸንሐት ብኸምዚ ዝስዕብ ትመቓቐል፡ እቲ ከበሳን ደንከልን፡ ካብ ባጽዕ ጀሚርካ ንደቡብ ዘሎ ገማግም ቀይሕ ባሕርን ንኢትዮጵያ ይወሃብ፡ ኣካል ኢትዮጵያ ኮይኑ ግን ኣውቶኖሚ (ውሽጣዊ ምምሕዳር) ይህልዎ። እቲ ምዕራባዊ ቆላን ሳሕልን ከኣ ንሱዳን ይወሃብ። ከምዚ ኢላ ኤርትራ ፋሕ ትብል ትጠፍእ። ኣመሪካን ካልኦትን ንግንባርን ወያኔን ብረቂቕ ኣገባብ ዝደገፉዎም ንስትራተጂ እስራኤልን ኣመሪካን ዘገልግል፡ ከይዱ ኸይዱ ግን ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ዘብል ዕላማ ንምዕዋት ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብ’ቲ ብ1986 ዘሕተምክዎ መጽሓፍ ገሊጸ ነይረ። እዚ እማመ’ዚ ምስቲ ንታሪኽ ዝምድና ግንባርን ወያኔን ዝርኢ ገለ ጸብጻባት ክድመር ከሎ፡ ስኽፍታና ይተርር። ካብ 70ታት ጀሚርካ መሪሕነታት ግንባርን ወያኔን ዝተሰማምዑሉ፡ ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ከብል ዝኽእል መደብ ኣሎ ዝብል፡ ሸለል ክትብሎ ዘይከኣል ሓበረታ ነይሩን ኣሎን። ብመሰረት ናይ’ቲ ሓበሬታ፡ እቲ ስምምዕ ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ፈሊኻ፡ ንኤርትራ ከኣ ፈናጪልካ ትግራይ-ትግርኚ ዝትሕዝቶኡ ሃገር ንምምስራት’ዩ። እዚ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ መደብ ትግራይ-ትግርኚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደገኛ ኢዩ። ንኽልቲአን ሃገራት ፋሕ-ብትን ዘብል ኢዩ። ኤርትራ ክትፈናጣሕ ንዝብል መደብ ኣትሪርና ንጻረሮ። ሓድነት ኤርትራ ንኽሕሎ ኣቦታትና ኣብነታዊ ዝኾነ መስርሕ እንካን ሃባን ኣካይዶም ኢዮም፡ ብክንደይ ቃልስን ጥበብን ሓድነታ ሓልዮም ዘጽንሑልና ሃገር፡ መደብ ትግራይ-ትግርኚ መታን ክሰልጥ ፋሕ-ብትን ክኣትዋ ኣይንፈቅድን። ነዚ መደብ’ዚ ንምትግባር መሳርሒ ኰንካ ኤርትራ ክትበታተን ብዝኾነ መንገዲ ምትሕብባር እቲ ዝዓበየ ሃገራዊ ክድዓት ምዃኑ ክፍለጥ ኣሎዎ። ሓድነት ኤርትራ ክሕሎ ኣለዎ ኢልና። ሓድነት ኢትዮጵያኸ? ሓድነት ኢትዮጵያ እውን ክሕሎ ዘለዎ ነገር ምዃኑ ከስምረሉ እደሊ ኢየ። ንሕና ኤርትራውያን ንሓድነት ኢትዮጵያ ብኽልተ መሰረታዊ ምኽንያታት ደው ክንብለሉ ይግባእ። 1. ንሕና ሓድነትን፡ መሬታዊ ምሉእነትን፡ ሉዓላውነትን ኤርትራ ክኽበረልናን ክሕለወልናን ንደሊ። ከምኡ ኸኣ እምበኣር፡ ሓድነትን መሬታዊ ምሉእነትን ልዑላውነትን ኢትዮጵያ ክኽበርን ክሕሎን ከም ዘሎዎ ብመትከል ክንኣምን ኣሎና። እኳ ደኣ ሉዓላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገራት ክኽበር ከምዘልዎ ኣብ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ሰፊሩ ዘሎ መትከል ኢዩ። 2. ሓድነት ኢትዮጵያ እንተዘይተሓልዩ፡ ማለት ኢትዮጵያ ፋሕ-ብትን እንተኣትዩዋ፡ ኤርትራ ኸኣ ከም እትፈናጨል ፍሉጥ ኢዩ። እቲ ንኢትዮጵያ ፋሕ-ብትን ዘብል መደብ ንኤርትራ’ውን ይትንክፋ ኢዩ። ስለ’ዚ እምበኣር ቀጻሊ ሓድነት ኢትዮጵያ ንቐጻሊ ሓድነት ኤርትራ ኣድላዪ ስለዝኾነ ነኽብሮን ንድግፎን። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንቐጻሊ ሓድነት ኢትዮጵያ ምኽባር መትከልናን ዓለም ለኻዊ ሕግን ብሙዃኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብጭቡጥ ንጥቕምና እውን ስለዝኾነ ደው ክንብለሉ ይግባእ። ከምኡ ኸኣ ኢትዮጵያውያን ንሓድነትን ሉዓላውነትን ኤርትራ ደው ክብሉሉ ኣለዎም። 5. ከም’ቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ፡ ኤርትራ ኣብ’ቲ ኣዚዩ ዝኸፍአ ኩነታት ሃልያ፡ ካብ’ዚ ኩነታት እዚ ንኽገላግሉዋ፡ ንደቃ ጥራይ ዘይኮነ ንኣባላት ዓለም-ለኻዊ ማሕበረ ሰብ እውን ኣውያታ ካብ እተስምዕ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ነዚ ኣውያት እዚ ንኽንደይ ዓመታት ዝሰምዑዎ ሓይልታት ተቓውሞ ግን ክረድእዋ ኣይተረኽቡን። እዞም ሓይልታት ተቓውሞ ንኤርትራ፡ ማለት ንህዝብን ሃገርን፡ ንምድሓን መታን ክበቕዑ እንታይ ክግበር ኣለዎ? ቅድም ቀዳድም እዚ ሓይልታት ተቓውሞ ናይ ጉዳዩ ወናኒ ንሙዃን ክበቅዕ ኣለዎ። ዋንነት ጉዳይካ ክበሃል ከሎ ‘’ኣውቶኖሚ’’ (ርእሰ ምምሕዳር) ክህልወካ ኣለዎ ማለት ኢዩ። ኣብ ጉዳይካ ብልዕሌኻ ኮይኑ ብዝኾነ መልክዕ ዝቆጻጸረካ ወይ ተጽዕኖ ዝገብረልካ ባዕዳዊ ሓለቓ ክህሉ የብሉን ማለት ኢዩ። ኣብ’ዚ እዋን እዚ መብዛሕትኡ ካብ’ዚ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ዘሎ ውድባት ናይ ጉዳዩ ዋንነት ዘለዎ ኣይመስልን። ወነንቱን ዘወርቱን ካልኦት ይመስሉ። ሓቂ ኢዩ፡ ኣብ ከም ኩነታትና ኮንካ ክትቃለስ ከለኻ ደገፍ ፈተውቲ መንግስታትን ምንቅስቃሳትን የድልየካ። እዚ ደገፍ እዚ ግን ዋንነት ጉዳይካ ዘግድፈካ ክኸውን የብሉን። ስለዚ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ንሕቶ ደገፍ መንግስታትን ምንቅስቓሳትን ብዝርኢ ኣዚዮም ክመራመሩ ኣሎዎም። ተመራሚሮም ናቶም ኣውቶኖሚ ዘረጋግጹሉ ሜላን ኣገባብን ክህንድሱ ኣሎዎም። ሓይልታት ተቓውሞ ካብ ዝኾነ ኣካል፡ ብፍላይ ከኣ ካብ ናይ ጎረባብቲ ሃገራት መንግስታትን ምንቅስቃሳትን፡ ክርከብ ዝከኣል፡ ዋንነት ጉዳየን ዘይገፈን ሓገዛት ከናድያ ኣለወን። ነዛ ነጥቢ እዚኣ ከስምረላ እደሊ ኢዬ። ብፍላይ ንጎረባብትና ብዝርኢ፡ ንሉዓላውነትን ሓድነትን ኤርትራ ዘኽብር ክሳብ ዝኾነ ጊዜ፡ ካብ ዝኾነ ኣካል - መን’ዩ ብዘየግድስ - ሓገዝ ክንቅበል መሰልናን ንጥቕምናን ኢዩ። ብኣንጻሩ ከኣ እምበኣር ዋንነት ጉዳይና ብሓቂ ዘየኽብረልና ደጋፊ - መን ኢዩ ብዘየገድስ - ንሉዓላውነትን ሓድነትን ኤርትራ ብዝምልከት ምሒር ተኣማኒ ክኸውን ስለዘይክእል፡ ብዓቢ ጥንቃቐ ክቕረብ ዘለዎ ኢዩ። ሓይልታት ተቓውሞ ሓቀኛ ሓድነት ክህልወን ኣለዎ። መሰረት ሓቀኛ ሓድነት ከኣ ሓባራዊ ወይ ዝቃዶ ዕላማ ኢዩ። ዕላማኻን ስትራተጂኻን ሓደ ወይ ዝቃዶ እንተዘይኮይኑ፡ ትርጉም ብዘለዎ ዓይነት ሓደ ውድብ፡ ወይ ሓደ ምሕዝነት፡ ወይ ሓደ ኪዳን ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ። ንተቓወምቲ ኤርትራውያን ብዝርኢ እዚ ነጥቢ’ዚ ካብ ዝልለ ነዊሕ እዋን ኣለዎ። እኳ ደኣ ኣብ ናይ ቀረባን ርሑቕን መደባት ሓድነት ወይ ምቅዳው መታን ክህሉ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ክካየድ ከም ዘሎዎ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተረዳዲእናሉ ኢና። ስለ’ዚ ሕጂ እውን እምበኣር፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ብመስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ገይረን ንናይ ቀረባን ርሑቕን መደባተን፡ እንተኾነ ሓደ፡ ከብኡ ተረፈ ዝሳነ ክገብራኦ ኣለወን። ነዚ ምስዝገብራ ነቲ ክጠቕሶ ዝጸናሕኩ ተደላዪ ነገራት ንኸማልኣ፡ ንህዝብን ሃገርን ንኸድሕና ኸኣ ይበቕዓ ማለት ኢዩ። እዚ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን ምስኡ ዝተተሓሓዘ እዋናዊ ኩነታትን የምጽኣና። 6. ንሃገራዊ ዋዕላ ብዝርኢ ኣብ ናይ ዓሚ ፈስቲቫል፡ ሕጽር ብዝበለ ኣገባብ፡ ሓደ መልእኽቲ ምስ ምሕጽንታኡ ኣመሓላሊፈ ነይረ። ሓደ ዓመት ሓሊፉ ከብቅዕ እቲ ኩነታት ኣይተመሓየሸን፣ እኳ ደኣ መሊሱ ዝተሓላለኸን ዘጸግምን ኮይኑ ኣሎ። ብዛዕባ እዚ ርእሰ ነገር እዚ ”ወርክሾፕ”፡ ‘’ሰሚናር’’ ዝኣመሰለ ኣኼባታት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልእ ቦታታትን ክካየድ ከም ዝቐነየን፡ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ብዝብል ተጸውዖ ስፍሕ ዝበለ ኣኼባ ክካየድ ምዃኑን ዝሕብር ጸብጻባት ከነንብብ ቀኒና። በዚ ሎሚ፡ ኣፍ ኣውጺኡ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝጻረር ኣካል እንተዘየልቦ እኳ፡ ኩሎም ውድባት ኣይኮኑን ሓቀኛ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ዝደልዩን ዝድግፉን። እቶም ቀንዲ ተቓወምቲ ሓቀኛ ዋዕላ እዞም ሕጂ ሓደ ውድብ ንሙዃን ዝቃራረቡ ዘሎዉ (አረ ዳርጋ ኮይኖም ኢዮም)፡ ሰውራዊ ባይቶ (ማለት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ)ን ሰልፊ ዲሞክራስን፡ ህዝባዊ ምንቅስቃስን ኢዮም። እቲ ኣብ ኩነታትና ጽፉፍን ኣድማዕን ዝኾነ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ፡ እቲ ብሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዝተዳለወ ሰነድ ብንጹር ኣስፊርዎ ዘሎ ኢዩ። እዚ ሰነድ ወይ መጽናዕቲ እዚ መንግስቲ ኢሳያስ ካብ ሱሩ ተማሕዩ ክድርበ ኣሎዎ ኣብ ዝብል ዕላማ ዝተመስረተ ኢዩ። ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ዘተ’ዶ ዕላል’ዶ ዝበሃል ነገር የልቦን። ሸቶ ናይ እዚ ሓቀኛ ዋዕላ ኣብ’ዚ መድረኽ እዚ እምበኣር ነቲ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ንዝህቅን ቃልሲ ምዕባይን ምሕያልን ኢዩ። እዞም በዓል ሰልፊ ዲሞክራስን ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ግን መሰረታዊ ለውጢ ዝደልዩ ኣይመስሉን። ‘ቃልስና ብሰላማዊ መንገዲ ኢዩ’ ኢሎም ኢዮም። እዚ ከይዱ ኸይዱ፡ ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ወይ ህግዲፍ ኣብ መኣዲ ዘተን እንካን ሃባን ዘእትዎም ኢዩ። ትጽቢቶምን ድልየቶምን እዚ ምዃኑ ዝእምት እኹል ምልክታት እውን ኣሎ። ሓደ ከነስተባህለሉ ዘሎና፡ ነዞም ውድባት እዚኦም ዝምልከት ነጥቢ ኣሎ።እዞም ውድባት እዚኦም ምስ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ጽኑዕ ዝምድና ዘማዕብሉ ዘለዉ ይመስሉ። እቶም ሰልፊ ዲሞክራስን ህዝባዊ ምንቅስቃስን እኳ፡ ካብ ህግዲፍ ዝመጹ ኮይኖም፡ ምስ ህ-ወያኔ ዝጸንሐ ዝምድና ዝነበሮም ኢዮም። እቲ ዝነበሮም ጥራሕ ኢዩ ዝቕጽል ዘሎ። እቲ ዘገርም ናይቶም ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜያት ዝተጸንበርዎም፡ ውልዶ ጀብሃ ዝኾኑ ሰውራዊ ባይቶ (ሕጂ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃሉ ዘሎዉ) ኢዩ። እዚ ውድብ’ዚ፡ በዚ እዋን’ዚ ብዘስደምም መጠን ንመንግስቲ ህ-ወያኔ ክውድስ ይርከብ። ሕሉፍ ሓሊፉ ንታሪኽ ወያኔ ኣብ ሰውራ ኤርትራ የሞጉስ ኣሎ። ንኣብነት፡ ምስ’ቲ ዓሚ ወከልቲ ሰውራዊ ባይቶ ንመቐለ ዝገበሩዎ ዑደት ብዝተታሓሓዘ፡ ናይ’ቲ ውድብ ክፍሊ ዜናን ባህልን ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ “ደቂ ትግራይ” ምእንቲ ኤርትራ ብጅግንነት ተሰዊኦም ኢሉ ኣሞጒሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ እዚ መስዋእት’ዚ ‘’ታሪኻዊ ዝምድና ህዝቢ ትግራይን ኤርትራን’’ ዘመስከረ ኢዩ ክብል ነቲ ነጥቢ ጸቐጠሉ። ነቶም ብግንባርን ወያኔን ዝጠፍኡ ሰማእታት ጀብሃ ጠሊምካ፡ ንግደ ወያኔ (ወይ ከኣ ብቋንቋ ሰውራዊ ባይቶ ንግደ ደቂ ትግራይ) ኣብ ሰውራ ኤርትራ ምቅንጃው ፈጺሙ ሕሱር ብሙዃኑ በቶም ዝነኣዱ ዘለዉ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ እውን ለቕላቒ ዘብለካን ዘንዕቐካን ኢዩ። ገለ ካብ ካድራት ሰውራዊ ባይቶ እሞ ኸኣ፡ መንግስቲ ኢህኣዲግ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ንዝትግብርዎ ፖሊሲ ከይሓፈሩ ይድግፉን የድንቑን አለዉ። ካልእስ ይትረፍ፡ ነቲ ኣብ መወዳእታ 2006 ብኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሶማል ዝተኻየደ ወራር እኳ ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ቃሕ ዝበላ ጣልቃ ትእቶ፡… ንዓና ኤርትራውያን ዝምልከት ኣይኮነን’’ ብምባል፡ ነቲ ወራር ጨለ ስጉምቲ ኢዩ ዳርጋ ይብልዎ። ካብኡ ሓሊፎም እውን ሶማል ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ ዝገበረትልና ዝጠቅም ነገር ኣይነበረን፡ ወያኔ ኢዮም ዝገበሩልና፡ ‘’ብ “2 ኢዶም” እኳ ንናጽነት ፈሪሞምልና፡ እናበሉ ብዘሕንኽ መጠን ንመንግስቲ ኣዲስ ኣበባ የቃባጥሩ ኣለዉ። ንታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ብዝርኢ ይኹን ንውሽጣውን ዞባውን ፖሊሲ መንግስቲ ህ-ወያኔ ብዝምልከት፡ ሰውራዊ ባይቶ ሕሉፍ ናእዳ ከስምዑ ክትዕዘብ ከሎኻ ኣብ ገለ እከይ መደብ ተሰሪዖም ኣለዉ ኢልካ ክትግምት ናይ ግድን ኢዩ። ምስ’ዚ ብዝተሓሓዘ ክፍለጥ ዘለዎ ሓደ ነገር ኣሎ። ኢትዮጵያውያን ምሁራትን ተንቀሳቐስትን፡ ብፍላይ እኳ እቶም ሰዓብቲ ህ-ወያኔ ዘይኮኑ፡ ነዚ ብገለ ውድባት ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ናይ ምልቕላቕ ጠባያት ይዕዘብዎን ይምዝግብዎን ኣለዉ። ነቲ ንዳሕራዩ፡ ሳዕቤናት ክህልዎ ይኽእል ኢዩ። 7. ሰውራዊ ባይቶ (ሰልፊ ህዝቢ) ምስ በዓል ሰልፊ ዲሞክራሲ ብመስመር ጽገና ዝዛመዱ ዘለዉ፡ ኤርትራ ኣብ ዘሻቕል ኩነታት ኣብ እትርከበሉ፡ ሕቶታትን ጥርጠራታትን ዘልዕሉ ተርእዮታት ከኣ ኣብ ዝገሃዱሉን ዘሎ እዋን ኢዩ። ገለ ካብ’ቲ ተርእዮታት እዚ ዝስዕብ ኢዩ። (1) ኤርትራ ከም ዓዲ ሰብ በሪሳ፡ ዳርጋ ሞይታ ኢያ። ድኽነት፡ ጥሜት፡ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ባርነት፡ ሕማም፡ ሞት፡ - እዝን ምስ’ዚ ዝተተሓሓዘ ሻቕሎትን ኢዩ ሰፊኑዋ ዘሎ። ስርዓተ-ሕግን ቀጥዒ-ምሕደራን ዝበሃል ዳርጋ የልቦን። እቲ ዘገርም ነገር እዚ ናይ ኤርትራ ጸገማር ካብ ጉድለት ዓቕሚ ወይ ጉድለት ትሕዝቶ ዝነቐለ ዘይምዃኑ ኢዩ። መንግስቲ ኢሳያስ እንተዝደሊ፡ ኩነታት ህዝብና ካብዚ ዘለዎ ኣዝዩ ዝሐሸ ክኸውን ምኸኣለ ነይሩ። እኳ ደኣ ንህዝባዊ ኣገልግሎት - ማለት ንዕደላ እኽልን መግብን፡ ሕክምና፡ መጓዓዓዚ፡ ወዘተ.- ብዝርኢ፡ ህ-ግንባር፡ ካብ ከም መንግስቲ ኣብ ኣስመራ፡ ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ ከም ውድብ ኣብ ሳሕል ከላ ትሓይሽ ነይራ ክሳብ ምባል ዝበጽሑ ኣለዉ። ሕስብ እንተቢልናዮ እኮ፡ መንግስቲ ኢሳያስ ነቲ ህዝቢ ምንም ኣይገብረሉን ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንታይ ደኣ እቲ ህዝቢ ንገዛእ ርእሱ ክሕግዝን ክተሓጋገዝን እኳ ኣይፍቀደሉን ዘሎ። ካበ’ዚ ተበጊሰ ኣነ እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሽግር ኮነ ኢሉ መንግስቲ ኢሳያስ ዝፈጠሮ ኢዩ ክብል እደፍር። እዛ ሕጂ ዘላ ኩነታት ከም’ቲ ገለ ኣመሪካውያንን እንግሊዛውያንን ንረብሓ ስትራተጂኦም ኢሎም ዝዛረብዋ ዝነበሩ ‘’ኤርትራ ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ’’ ተብል ኢያ። ስለ’ዚ ኤርትራ ነብሳ ካብ ዘይከኣለት ትፈናጨል እሞ ገሊኡ ኣካላታ ንሱዳን፡ ገሊኡ ኸኣ ንኢትዮጵያ ወይ ንትግራይ ይኺድ መታን ክበሃል ዶኾን ይኸውን ኩነታት ህዝብና ከምዝበርስ ዝግበር ዘሎ ኢልካ ክትግምት ትግደድ ኢኻ። እቲ ሕጂ ምሒር ከፊእዎ ዘሎ ህዝቢ እኽልን ካልእ ኣገልግሎትን እንተ ተዋሂቡዎ እሞ ኩነታቱ ቁሩብ እንተተማሓይሹሉ ሓሊፉልና! ኢሉ ነቲ ሓድሽ ዝምድናታት ክቕበሎ ይኽእል ኢዩ ዝብል ሓሳብ እውን ከይሃለወ ኣይተርፍን ኢዩ ኢልካ ክትጠራጠር ናይ ግድን ኢዩ። (2) እቲ ካልኣይ ተርእዮ ምስ’ዚ ክጥቀስ ዝጸንሐ ነጥቢ ዝዛመድ ኢዩ። በዚ እዋን’ዚ ኣብ ገሊኡ ምሁራዊ ዓንኬላት፡ ኤርትራ ካብ ቅድም እንተኾነ እውን ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ ዝብል ኣዘራርባ ክቀላቐል ጀሚሩ ኣሎ። ምቅላሕ ናይዚ ሓሳብ’ዚ ወዝቢ ይኹን ወይስ ምስ ገሊኡ እከይ መደባት ዝተተሓሓዘ ግን ርግጸኛ ኣይኮንኩን። (3) እቲ ሳልሳይ ተርእዮ ሓደ ኣቐድም ኣቢለ ዝጠቐስክዎ ነጥቢ ኢዩ። ንሱ ከኣ ንነዊሕ እዋን ዓበይቲ ካድራት ህ.ግንባር ኮይኖም፡ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ንኽትፍለ ኣጽዒቖም ዝዋፈሩ ዝነበሩ ባእታታት፡ ሕጂ ‘’ምፍላይ ጌጋ ኢዩ ነይሩ’’ እናበሉ ጣዕሳኦም ይገልጹ ምህላዎም ኢዩ። ስለምንታይ ሕጂ ከምዚ ይብሉ ኣሎዉ? እዚ ዘረባኦም ስቕ ኢልካ ዝፍኖ ዘሎ ዘይኮነስ፡ ምፍላይ ኤርትራ ጌጋ ኢዩ ነይሩ እሞ፡ ሕጂ ካልእ ዝምድናታት ንቀበል መታን ክበሃል ክኸውን ይኽእልዶ? እዚ ዘረባታት ወይ ጣዕሳታት እዚ ኣካል ናይ’ቲ ገለ እከይ መደባት ንኽሰልጥ ዝግበር ዘሎ መንጸፍ ክኸውን ይኽእልዶ? ኢልካ ምሕታት ሃጠው-ቀጠው ወይ ሃለውለው ኣይኮነን። (4) እቲ ራብዓይ ተርእዮ ንኣቀዋውማ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝርኢ ኢዩ። ኣብ እዚ ንሽሙ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ተጠርኒፉ ዝበሃል ውድባት፡ ንሓድነት ኤርትራ ሓደገኛ ብዝኾነ መስመራት ነንበይኑ ተሰሪዑ ዘሎ ኣካላት ኣሎ። ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ሰለስተ ልፍንታት ኣሎ፡- ማለት ልፍንትታት ከበሳዊ ውድባትን፡ ምዕራባዊ ውድባትን ብሄራዊ ውድባትን። እዚ ፍልልያት እዚ ክገፍሕ ዝኽእል ነቓዓት ፈጢሩ ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ንናይ ምባል መደብ ከገልግል ይኽእል ኢዩ። (5) እቲ ኣገዳሲ 5ይ ተርእዮ ኸኣ ንምርጫ ዝርኢ፡ ካብ ወገን መንግስቲ ኢሳያስ ይመጽእ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ ኢዩ። ከም እትፈልጥዎ ዓሚ ምስ ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሐትት፡ ንምርጫ ይኹን ንጉዳይ ዲሞክራሲ ብናይ ምስትንዓቕ መንፈስ፡ ዳርጋ ‘’እንታይ ዝኸውን ዲሞክራሲ፣ እንታይ ዝኸውን ምርጫ ኢዩ ንሱ’’ ዝዓይነቱ፡ ዘስደምም ዘረባ ኢዩ ዝተዛረበ። ሕጂ ግን ህግዲፍ ሓዲሽ ቋንቋ ክዛረቡ ጀሚሮም ከምዘለዉ ሓበሬታ ኣሎ። ንኢሳያስ ዝለዓለ ኣማኻሪኡ ዝኾነ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ኣብ ብዓል ጀርመን ሆላንድ መጺኡ፡ ኣኼባታት ኣካይዱ ነይሩ። ኣብ ሆላንድ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባታት ን2011 ዓ.ም - ማለት ድሕሪ 2 ዓመት - ኣብ ኤርትራ ምርጫ ክካየድ ኢዩ ክብል ገሊጹ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ። ታሪኽን ባህልን ኣረኣእያን ኢሳያስ ኣብ ጸብጻብ ኣእቲኻ እቲ ምርጫ - ብሓቂ ክግበር እንተኾይኑ - ንገለ ተወጢኑ ዘሎ እከይ መደባት ንምምላእ ዝካየድ ናይ ሓሶት መስርሕ ጥራይ ከምዝኸውን ምግማት ይከኣል። ንኣብነት ከም እንፈልጦ፡ እዞም ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎም፡ ኣገባብ ቃልስና ሰላማዊ ኢዩ ዝብሉ ውድባት፡ ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ዘተን ምርድዳእን ዝደልዩ ኢዮም። እምበኣር እቲ ክግበር’ዩ ዝበሃል ዘሎ ምርጫ ነዞም ምስ መንግስቲ ህግዲፍ ክረዳድኡን ክተሓባበሩን ዝደልዩ ውድባት መንገዲ ክጸርገሎም ወይ ማዕጾ ከርሕወሎም ዝተባህለ ሜላ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። 8. ኣብ ክሊ ናይ’ዚ ክገልጾ ዝጸናሕኩ ሃዋህው ኢዩ እምበኣር ‘’ወርክሾፕ’’ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ተገይሩ፡ ሃገራዊ ዋዕላ እውን ክካየድ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ። እንታይ ዓይነት ዋዕላ ኢዩ እዚ? ብሓቂ ሉዓላዊ ዲዩ? ነቲ መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋጽ - ማለት ንመንግስቲ ህግዲፍ ሚሒኻ ንምድርባይ - ዝግበር ቃልሲ ክድግፍ ዝተባህለ መስርሕ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ከም’ቲ መንግስቲ ህግዲፍ ከካይዶ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ ምርጫ፡ እዚ እውን ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ብዝብል ሽም ኣኼባ ገይርካ፡ ምናልባት ምስ ኢሳያስ፡ ወይ ምስ ካልኦት ኣካል ስርዓት ኢሳያስ ዝኾኑ ጉጅለታት ምትዕራቕን ምትሕብባርን፡ እሞ ነዚ ሓቀኛ ተቓዋሚ ሓይልታት ንምቕሃም ዝዕላማኡ ጥራይ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል። ከም’ቲ ብዙሓት ኣስተብሂልኩምሉ ዘለኹም፡ ኣብ’ዚ ክካየድ ዝቐነየን ዝካየድ ዘሎን ን’’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ዝጠቅስ ንጥፈታት፡ ነታ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዘዳለወታ ሰነድ ዝምልከት የልቦን። እዛ ሰነድ እዚኣ ከምዘየላ ተቖጺራ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ምስ ዝተባህለ ነገር ዝተሓሓዘ መደባት ይካየድ ኣሎ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ከም’ቲ ዓሚ ዝበልክዎ፡ ነዛ ሰነድ እዚኣ ንምቕባር ከይሲ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ። እዚ ጻዕርታት’ዚ ኸአ ታሪኻዊ ገበን ኢዩ። ነዛ ሰነድ እዚኣ ብዝርኢ፡ ክልተ ዓበይቲ ነጥብታት ምልላይ የድሊ። (1) እዚ መጽናዕቲ እዚ ብዙሕ ጻዕሪ ዝተገብረሉ ኢዩ። ብትግርኛ ተዳልዩ፡ ተሓቲሙ፡ ናብ ቋንቋ ዓረብ ተተርጒሙ፡ ብኢንተርነትን ከም መጽሓፍን ንኽዝርጋሕ ክንደይ ጊዜን ጻዕርን ወዲኡ። ስለ’ዚ ነዛ ሰነድ እዚኣ ምቕባር ምፍታን ንጻዕርታት ግዱሳት ደቂ ሃገር ዘየኽብር፡ ትርጉምን ልዑል ግምትን ዕዮ ዘይርዳእ፡ ድሑርን ዘይሓላፍነታውን መንፈስ ዘንጸባርቕ ገበን ኢዩ። ብኻሊእ ኣዘራርባ እዚ ገበን’ዚ ተሞክሮ ሰውራ ኣሎና ካብ ዝብሉ ኣካላት ዘይትጽበዮ፡ ድሑርን ጸረ ምዕባለን ኣተሓሳስባ ዘግህድ ኢዩ። (2) እቲ ካልኣይ ነጥቢ ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ናይ’ዛ ሰነድ ዝርኢ ኢዩ። እዛ ሰነድ እዚኣ ህዝባዊ መንቀሊ ዘለዋን፡ ተልእኾ ህዝቢ ዝሓዘለትን ኢያ። ሳላ ንጡፍ ምንቅስቓስ መሰረታት ሃገራዊ ጉባኤ - ወይ ከአ ኣባላት ዲሞክራስያዊት ማሕበር መንእሰይ ኤርትራ - ኣብ ካስል ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ፡ ወከልቲ ህዝቢ ተኣኪቦም ሓደ ማኒፈስቶ ተኸቲሙ፡ ህዝቢ ኻአ ተቐቢልዎን መሪቕዎን። ምስ ትግባረ ማኒፈስቶ ብዝተተሓሓዘ ኸኣ እዛ ሽማግለና ሓደ ቁም-ነገር ከተስልጥ ቆይማ፣ ውጽኢት ጻዕሪ ሽማግለና ኻአ እዛ ሰነድ እዚኣ ኢያ። ብሓቂ፡ ብሓቂ እዛ ሰነድ እዚኣ ታሪኻዊት ኢያ። ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ምድላው እዛ ሰነድ ዓቢ ግደ ዝነበሮም ኣባላትና፡ ሓው እስማዒል ዓሊ ኣሕመድ፡ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ፡ ብህዝባዊ ኣፈጣጥረአንን ብሃገራዊ ሓልዮተንን ተልእኾአንን፡ ብድምቀት ዝልለያ ሰለስተ ሰነዳት ኣለዋ ይብል። ንሳተን ከኣ እታ ናይ 1952 ሕገ መንግስቲ ኤርትራን፡ እታ ናይ 1971 ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ ተ.ሓ.ኤ ዝኣወጃ ፕሮግራምን፡ እዛ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዘዳለወታ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ ንሓድነትን ድሕነትን ኤርትራ’’ ዘርእስታ ሰነድን ኢየን። እስማዒል ናይ ታሪኽ ምሁር ኢዩ፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ብዝምልከት ዝህቦ ርእይቶ ሚዛን ዘለዎን ተኣማንን ክኽበር ዘለዎን ኢዩ። እምበኣርከስ ነዛ ሰነድ እዚኣ፡ ብቑሉዕ ዲዩ ወይስ ብሰላሕታዊ ኣገባብ ምቅዋም፡ ጸረ ዕዮ፡ ጸረ ዲሞክራስን፡ ጸረ ህዝብን ዝኾነ ተልእኾ ኢዩ። ብናተይ ኣረኣእያ፡ ነዛ ሰነድ እዚኣ ዝቃወም ዘሎ ኣካላት ብተግባር ካብ ክሕደት ሃገር ኣብ ዘይንእስ ገበን ኢዩ ተዋፊሩ ዘሎ። እምበኣር ኩሉ ደላይ ሓቀኛ ለውጢ ዘበለ ምንቅስቓሳትን ውድባትን፡ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንምውዳቕ ምስ ዝተተሓሓዘ ጻዕሪ፡ ኣብ’ዛ ሰነድ ማኒፈስቶ ካስል ዝተመስረተ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽካየድ አእጃሙ ንኸበርክት እናተሓሳሰብኩ ዘረባይ እዓጹ። ስለ ዝሰማዕክሙኒ ብዙሕ አመስግነኩም! የቐንየለይ።
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ምክልኻል ሊዮን ፐኔታ ኣብ ሓደ ናይ ኣልጀሪያ ትካል መውፅኢ ናይ ተፈጥሮ ጋዝ ክሳብ 41 ሰባት ዝበፅሑ ወፃእተኛታት ንኽጭወዩ ንዝገበረ መጥቓዕቲ ኣውጊዞምዎ።እቲ ስጉምቲ ፈረንሳይ ኣብ ማሊ ትወስዶ ንዘላ ወታደራዊ ስርሒት ሒነ ንምፍዳይ እዩ ክብል ነቲ መጥቓዕቲ ኣነ እየ ፈፃሚኡ ዝበለ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ሓደ ሓድሽ ኣኽራሩ ጉጅልው ገሊፁ’ሊ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ብኩባኒያታት ብሪታኒያ፣ነርዌይን ኣልጀሪያን ዝስራሕ ትካል ንዝተፈፀመ መጭወይቲ ኩሎም ኣድልየትን ግቡኣትን ስጉምትታት ክትወስድ እያ ኢሎም ምንስቴር ምክልኻል ፐኔታ።ቀፂሎም ’’ዩናይትድ ስቴትስ ንከምዚኦም ዝበሉ ናይ ሽብር ተግባራት ብፅኑዕ ትኹንኖ።ኣሜሪካዊያዊያን ምስካልኦት ክጭወዩ ከለው ከቢድ ጉዳይ ገይርና ኢና ንሪኦ።’’
ካብቶም ዝተጨወዩ ኣሜሪካዊያን ክንደይ ከምዝኾኑ ከምዘይፈልጡ ግን ፐኔታ ኣብ ሮም ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።
ወሃቢ ቃል ናይ እስላማዊ ማግረብ ኣልቃይዳ ንቪኦኤ ኣብዝሃቦ ቃል ሸውዓተ ኣሜሪካዊያን ከምዝተትሓዙን ፈረንሳይ ኣንፃር እቲ ጉጅለ ኣብ ማሊ እተካይዶ ዘላ ወታደራዊ ስርሒት ንምሕጋዝ ዩናይትድ ስቴትስ እንተድኣ ፈቲና ዋጋ ክትኸፍል እያ ኢሉ’ሎ።
ፐኔታ ቅድም ክብል ዩናይትድ ስቴትስ ኣጋር ወታደራት ኣይትልእኽን እያ እንተኾነ ግን ኣብ ማሊ ንዝርከቡ ናይ ፈረንሳይ ሓይልታት ናይ ስለያ ፣ሎጂስቲክስን መጎዓዚያን ሓገዝ ክይህብ እያ ኢሎም።
ኣብ ናይ ለንደን ቤት ትምህርቲ ኢኮኖሚክስ ናይ ኣል-ቃይዳ ጉዳይ ክኢላ ዝኾና ኣሊያ ብራሂሚ ትማሊ ረቡዕ ከምዝገለፅኦ ናይ ማግረብ እስላማዊ ጉጅለን ኣብ ሰሜን ኣፍሪካ ዝርከቡ ካልኦትን ኣብ ከባቢያዊ ጉዳያት ይህቡዎ ዝነበረ ጠመተ ብምግዳፍ ሸቶታቶም እናለወጡ እዮም ኢለን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ህዝብና ካብ ታሪኽ ተጋድሎ ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣትሒዙ ክሳብ መስርሕ ነጻን ልዑላዊትን ሃገር ምርግጋጽ ይኹን ድሕርኡ ናብ ከባቢ 19 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ወዲቑ ሓሳረ-መከርኡ ረኺቡ’ሎ፡፡ … more
Category Archives: ፖለቲካ
(ፍጻሜታት ከባቢ) – ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጉዳይ ጋዜጠኛ ኣቶ ዳዊት ኢሳቕ ኣብ መጽሔታት ኖርወይ ዓቢ ቴማ ኮይኑ ቀንዩ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ፤ እቲ ንተቓለስቲ ናይ ናጻ ሓሳብ ምግላጽ መሰል ተባሂሉ፣ ብሃገር ኖርወይ ዝምወል፣ ዓመታዊ ሽልማት ክቕበል ስለ ዝተሓርየ እዩ። ገለ ካብተን በቲ ጉዳይ ተገዲሰን ዝጸሓፋ ጋዜጣታት ድማ፣ ”ኣፍተንፖስተን” ዝተባህለት፣ ኣብ … more
ብዕለት 18/03/2010 ኣብ ባጽዕ ንሓለፍቲ ሚኒስትሪ ዜናን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንትን ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ፣መራሒ ስርዓት ህግደፍ፣ ነታ ካብ ሃገረ ፈረንሳ ብሳተላይት ትፍኖ ሬድዮ ኤረና፣ “ዝተኸፍለ ይከፈል ደው ክትብል ኣለዋ” ብምባል፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዘይትስማዕ ንምግባር ኣድላዪ መደባት ክሕንጸጽን ምስ መሻርኽቲ ሃገራት ዝርርብ ክካየድ ከምዝኣዘዘ፡ ራድዮ ኤሪና ሓቢራ። … more
Zersenay Tadese of Eritrea smashed the World record in the Half Marathon on Sunday, clocking 58:23 at the EDP Lisbon Half Marathon. Tadese, the winner of four successive World Road Running and World Half Marathon titles, eclipsed the mark of 58:33 set by Kenyan Samuel Wanjiru in 2007. … more
ኣብ ዮተቦርግ ዝተገብረ ስለማዊ ሰልፊ ብዕለት 06-02-2010 ስዓት 12፡00 ሙርኩስ ብምግባር ሬድዮ ማሕበረሰብ የተቦርግ ብፍሉይ ሙዱቡ ጎስጓስ ብምግባር ብቅንያቱ ዝተፈላለየ ኣሽማት እንዳ ጠመቀ ንንጹሃት ደቂ ሃገር ክጥቁንን ከጸልምን ብዘይ ውዓሉዎ ከምድላዩ ገሩ ክገልጾምን፡ ኣብ ፈነውኡ ካብ ሓቂ ዝራሓቀ መሰረት ብዘይብሉ ናይ ጸለመ ወፍሪ ከካይድ ከም ዝጸንሔ ብሰማዕቲ ዝምስከር ጭቡጥ ሓቂ … more
ኹቡራት ኣንበብቲ ኣርእስቲ ናይዛ ስነ-ጽሑፍ ከም እተንብብዎ፡ ነዚ አብ’ዚ እንነብረሉ ከባቢ በይ ኤርያ (Bay Area) ብፍላይ ከአ ሳን-ሆዘ (San Jose) ካብ ዝሓለፈ ሓያለ ዓመታት ኣትሒዙ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ንጥፈታት ሓበሬታ ንመሃብ ተባሂሉ እተጻሕፈ እዩ። እንተ ኾነ ግን እሞ ኣብ ሳን-ሆዘ እትፈጸመ ፍጻመ ነዓና ዘገድሰና አይኮነን ብምባል ሸለል ኢልኩም ጎሲኹሞ ከይትሓልፉ … more
ብመሰረት ናይቲ መጽናዕታዊ ጸብጻብ፡ ኤርትራ ኣብ ሶማሊያ ንእትገብሮ ምትእትታውን ምግሃስ ን፡ እንዳተጋህደ ኣብዝመጸሉ እዋን፡ ኤርትራ፡ ኮነ ኢላ ንእትገብሮ ምጥሓስ ሕጊ ንኽትሽፍን ንማሕበረሰብ ዓለም ብተደጋጋሚ ከተደናግርን ጉጉይ ሓበሬታ ኣብምሃብን፡ ተደጋጋሚ ፈተነታት ከምዝገበረት ይጠቅስ። … more
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሶማል ንኣሸበርትን ፈጠርቲ ራዕድን ብምሕጋዙን፡ ብጉዳይ ዶብ ምስ ጅቡቲ ተፈጢሩ ብዘሎ ምስሕሓብ፡ ኤርትራ ብኣህጉራዊ ሕግታት ዶብ ብዘይ ምቕያዳን፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መወድእታ ሰሙን 2009 ናብ ውልቀ መላኽን ጭፍርኡን ዘነጻጸረ ናይ ኣጽዋር መሸጣን ዕድግን ዝኽልክል፡ ኣብ ደገ ብስም መንግስትን ውልቀ ሰባትን ንዘሎ ንብረትን ገንዘብን ዘደስክል፡ መስል … more
ሎሚ 8 መጋቢት መበል ሚእቲ ዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ እዩ። ኤርትራውያን ደቅንስትዮ ኸኣ፡ ኣብዚ ኣገዳሲ ዕለት ‘ዚ፡ ኩነታተን ገምጊመን ተራአን ዘጕልሕ ዕማማት ከዋድዳ ይግባእ። … more
ኣብቲ ዝሓለፈ ዝተተርጎመ ጽሑፍ ናይቲ ብ ሞኒተሪን’ ግሩፕ ዝፍለጥ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ንምግሃስ ነቲ ብ 751 /1992 ዝፍለጥ ወታሃደራዊ እገዳ (Arms Embargo) ኣብ ሶማሊያ፡ ዝከታተል ናይ መጽናዕቲ ጉጅለ ዝወጸ ጸብጻብ፡ ኮለኔል ዩሱፍ ነጋሽ ወርቀ፡ ብፍልይቲ ነፋሪ ኣብ መቓድሾ ከምዝወረደን፡ ምስ ዝተፈላለዩ ኣኽረርቲ ጥሩፋት እስላማዊ ጉጅለታት ኣኼባታት ድሕሪ ምግባሩ፡ ብተዮታ … more
እዚ ጽሑፍ’ዚ ካብቲ ብ “Monitoring group and the Panel of Experts” ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ መጽናዕቲ ጉጅለ; ንምግሃስ ውሳኔ ባይቶ ጽጥታ ኣብ ልዕሊ ሶማሊያ፡ ነቲ ብቁጽሪ 751/1992 ዝፍለጥ ውሳኔ ዝከታተል ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ናይ መጽናዕቲ ጉጅለ፡ ወግዓዊ ዝገበሮ ጭብጥታት ምትእትታው ኤርትራ ኣብ ሶማሊያ መሰረት ዝገበር’ዩ ። ኣቕዲመ ግን … more
ኣምባሳደር ማለት ብሓጺር ኣዘራርባ፡ ዝለዓለ ወኪል ሃገርን ህዝብን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ማለት`ዩ። ቀንዲ ዕማሙ ድማ፡- ኣብ ሞንጎ ክልተ ሃገራት ዘሎ ዝምድና፡ ኣብ ኣጉራዊ-ሕጊ ዝተሞርከሰ ክልተኣዊ ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ምምስራት ኢዩ። እቲ ዝምድና ኣብ ናጻ ማ8ዕረ መሰል ል0ኡላውነት ዝምርኮስ ብናጻ ድልየት ክልቴን ሃገራት ናብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ንግዳዊ፡ ባህላዊ ማሕበራዊ፡ ሳይንሳዊ፡ ትምህርታዊ ጸጥታዊ … more
ጉጅለ ህግደፍ ኩሉ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ዝዕዘቦን ዝኣምነሉን ሃገር ለኻዊ ዕንወት ኣዉሪዱ ከብቅዕ፡ ከምዓለም ዝዘረየቶ ዘኽታም ህጻን መሲሉ ክቀርብ ምፍታኑ ንመን ንምትላል? … more
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፍና ኣብ ቀዳማይ ክፋል፡ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያን ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራን ዘሎ፡ ሓደገኛ ናይ ፖለቲካ ውዲት ዘይቅዱስ- ቃልኪዳን ብሓደ ወገን፡ ኣንጻር ሳንክሽን ውሳኔ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ 4-5 ነጥብታት ዝሓዘ ኣዋጅ ምውጻኩም ከይኣክል፡ ሕጂ`ውን ምስ ደገፍቲ መንግስቲ ብሓባር ሰላማዊ ሰልፊ ከተካይዱ ብቓላትኩም ብድምጽኹም … more
ኣካያዲ ባንክ አርትራ ነበርን፡ ገዲም ተጋዳላይን፡ ናይ ስነ ቁጠባ ምሁርን፡ ኣቶ ተኪኤ በየነ ሓደ ካብቶም ኣብ ሃገርና ዝፈረዩ ቀለም-ጸገብ ባእታታት ሕብረተሰብና ኮይኑ፡ ካብ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ኣትሒዙ፡ ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ፡ ብትእዛዝ መራሒ ህግደፍ ኣቶ ኢሳያስ ካብ ስራሕ ደስኪሉ ይርከብ። ኣቶ ተኪአ፡ ቅድሚ ኣርባዕተ ወርሒ ኣቢሉ ካብ ሪቕ ሕፍንቲ ዘርእስታ መጽሓፍ ከምዝደረሰን፡ … more
ቀዳማይ ክፋል – ውዮ ድኣ ኣነዋሪ ክፋል ታሪኽ ሃገር ብጽሑፍ ሰፊሩ: ኣብ መዝገብ ታሪኽ ካብ ምጉሓፉ ሓሊፍካ: ኣብ መዓልታዊ ዕላላትን መደረታትን ንኽተልዕሎ ዘየነይትን ዘየሕብንን ስለዝኾነ፣ ተሰኒዱ ዝተርፍ ኮይኑ እምበር: ከምኡ እንተዘይኸውን ነይሩስ፣ እዚ ሕጂ ብፐሎቲካውያን መራሕቲ ሃገርናን ብገለ ሃይማኖታውያን መራሕቲ ኦርተዶክሳዊት ቤተክርስትያንን ዝግበር ዘሎ ናይ ትሕተ ሃገራውነት ተግባራት: ደግሲ ናይቲ … more
ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰንበት ዕለት 15/02/2010 ኣብ ናይ ኢትዮጵያውያን ፓል-ታልክ ሩም Ethiopian review.com on line ብኤልያስ ክፍለተመሪሑ፡ ተቓወምቲ ኢትዮጵያውያን ደገፍትን ወከልትን መንግስቲ ኤርትራ ከም ዶክተር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ካልኦትን ዝተሳተፍዎ ፓል-ታልክ ልዕሊ 200 ሰባት ሰሚዕዎ። … more
ንኽልተ መንግስታት፡ ዘመነ ድርግን ሕጊ-ግደፍን ኪርእዩ ካብ ዝበቕዑ መንእሰያት ሓደ እየ። ኣብ 1991 ዓ. ም. ህዝባዊ ግንባር ግዜን ቃልስን ዝወለዶ፡ ዓርሞሽሻዊ ውድብ ኮይኑ ዓዲ ከምዝኣተወ ንኹሉ ብሩህ እዩ። እንተኾነ ሕማቕ ዕድል ኮይኑ መወዳእታኡ ኣይጸበቐን። ከምቲ ምስላ ቻይናውያን ዝብሎ “ማርቴሎ ጥራይ ዝንዋቱ ሰብሲ ኩሉ መስማር ኮይኑ ይርኣዮ”። … more
ቀንዲ ክጽሕፈሉ ዘንቀለኒ ጉዳይ ነዚ ኣብዚ ቀረባ ማዓልታት ክካየድ፡ ተኣንጎት ተሸብሸብ ዝባሃለሉ ዘሎ ጎዳይ ኣንጻር ባይቶ ጸጥታ ዝቀንዐ ሰላማዊ ሰልፊ ገለ መነቃቕሒ ወስ ከብል ስለዝደለኹ እዩ። … more
ዶክተር ጊደዎን ከም ምሁር ኤሪትራዊ ብኣኽብሮት ክንሓተካ ? ናይ ምሁራትን ናይ ለባማትን ዘዕግብ መልሲ ክትህበና ብትሕትና ንላበወካ። … more
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ነዊሕን ተኻታታሊ መግዛእታትን ንልዕሊ 30 ዓመታት ብርቱዕ ቃልሲ ድሕሪ ምክያዱ መዘና ዘየብሉ ከቢድ መስዋእቲ ምእንቲ ሃገሩን ሓርነቱን ከፊሉ ነጻነቱ አረጋጊጹ። … more
ንበል እዚ ታሪኽ’ዚ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ዝኮነ ተረኽቦ’ዩ። እዛ ኩሉ ግዜ ብሰላም ክትናበር ዝጸንሐት ዓዲ፡ ኣብ ሓደ እዋን ሓደ ሕንቅልሕንቅሊተይ ኣጋጠማ። ከም ዓለማ ሕማቕን ንፉዕን፡ ፈራሕን ተባዕን፡ ድኻን ርኹብን ወዘተ… ዝነብሩላ ኮይና እንዳ’ብቅዐት፡ ኣቦይ ኩሉከምድላዩ ዝበሃሉ ሓደ ሃብታም ሓያልን ሰብኣይ ሓደ ካብ መንጎ ነባሮኣ ነበሩ። ንሃብቶምን ጥበቦምን ክእለቶምን ዝመሳሰል ሓውሲ … more
ንበል እዚ ታሪኽ’ዚ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ዝኮነ ተረኽቦ’ዩ። እዛ ኩሉ ግዜ ብሰላም ክትናበር ዝጸንሐት ዓዲ፡ ኣብ ሓደ እዋን ሓደ ሕንቅልሕንቅሊተይ ኣጋጠማ። ከም ዓለማ ሕማቕን ንፉዕን፡ ፈራሕን ተባዕን፡ ድኻን ርኹብን ወዘተ… ዝነብሩላ ኮይና እንዳ’ብቅዐት፡ ኣቦይ ኩሉከምድላዩ ዝበሃሉ ሓደ ሃብታም ሓያልን ሰብኣይ ሓደ ካብ መንጎ ነባሮኣ ነበሩ። ንሃብቶምን ጥበቦምን ክእለቶምን ዝመሳሰል ሓውሲ … more
ህዝቢ ኤርትራ ብደው ካብ ዝመውት ድሮ 19 ዓመቱ ኮይንዎ ኣሎ። ህግደፍ እዛ ጭርሖ ዝጥቀሙላ ኩሉጊዜ መሬት ጽብብ ክትብሎም ከላ‘ያ ።ኣብ ጊዜ ሰውራ ብወዲ ዛግር ዝተደርፈት ,ኣብ ጊዜ ወያነ ዝተደግመት,ሕጂ ድማ ኣብ ጊዜ ማዕቀባ ሕ.መ.ዓ. (ሕቡራት መንግስታት ዓለም)። ጉዳይ ጽሑፈይ ኣብ ስዊዘርላንድ ክግበር ተሓሲቡ ዘሎ ጉዳይ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ብይን እገዳ … more
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ብቑጽሪ መዝገብ (ውሳነ) 1907/2009 ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ክጸንዕ ወሲንዎ ዘለዎ እገዳ፡ ብደገፍትን ተቓወምትን እቲ ስርዓት ዝተፈላለየ ግብረ-መልስታት ክወሃቦ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ስርዓትን ደገፍቱን ከምቲ ወትሩ ግዜ ዝገብርዎ፡ ካብ ሓቂ ሓኪሎም፡ ዝጥዕሞምን ክኸውን ዝደልይዎን ትንተናታት ይህቡሉ ከም ዘለዉ ንሰምዕ ኣለና። … more
ካብ ዝሓለፍ ክልተ ዓመት ኣቢሉ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2008 ጅሚሩ ብቀጻሊ ትደጋገም ሓረግ ኣላ። ብፍላይ ኣብዚ ቅንያት’ዚ እሞ ተጋኒና ካብ ታራ ቃል ምዃና ሓሊፍ ከም ዓቢ መዛረቢ ዛዕባ ኮይና ኣብ ኩሉ ከባቢታት ዓለም ካብ ሰሜን ኣመሪካ ካናዳ ኣወሮጳ ማእለላይ ምብራቕ እንተላይ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ብዓቀኑ ሰፊሕ ዘመተ ዝግበርላ ዘሎ ሓረግ … more
ኣምባሳደር ተስፋማርያም ተኸስተ /ወዲ-ባሻይ/ በቲ ጽቡቕካ ክንጅምር። ኣብ ኣስመራ ዓቢኻ። ኣብ 1970ታት ክትመሃር ንኤውሮጳ ደንማርክ ከይድካ። ኤውሮጳ ውሑዳት ኤርትርውያን ዝርከቡሉ ግዜ ኢይ ነይሩ ። ኣብ ደንማርክ ከም ኣባል ማሕበር ኤርትርውያን ንናጽነት ኣብ ኤውሮጳ /ኤ.ና.ኤ/ ከምዝነበርካ ትዛረበሉ ነይርካ።ገለ ኣካየድቲ ማሕበር ተማሃሮ ከምዝሕብርዎ፡ ኣባል ከምዘይነበርካ ይገልጹ። … more
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ስርዓት ህግደፍ ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐስ፡ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ኣሸባብ፡ ‘የዕጥቕን ይድግፍን ኣሎ’ ብዝብል ክሲ እገዳ መሸጣ ኣጽዋር፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቱን ገንዘቡን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ጌርሉ። … more
እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብውሳኔ ብይን ተመሓላሊፉ ዘሎ እገባ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰነድ መጽውዒ ውሳኔ ብይን 1907/2009/ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብተግባራቶም ፋሕቲሮም ዘምጽእዎ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ልዕልን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብሓይሊ ጠበንጃ ኣስገዲዱ ዝገዝእ ዘሎ መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ንደሞክራስን ፍትሕን ‘’ንስውአን ብጡጠን” ገይሩ ብሰሪ ጻሕታሪ ተግባራቱ ዝሸመቶ ጽዕንቶ … more
ኣቶ ተስፋንኪኤል ገራህቱ ኣምባሳዶር ኣብ ዓዲ እንግሊዝ። ኣቶ ተስፋማርያም ተኸስተ/ወዲ ባሻይ/ ኣምባሳዶር ኣብ እስራአል። ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ኣምባሳዶር ኣብ ኤውሮጳዊ-ሕብረት፡ ጽቡቕኩም ሕማቕኩም ታሪኽኩም ክንገልጽ ሰዓቱ ስለዝኣኸለ ኣይትቀየሙና። … more
አብዚ ዝሓለፈ ቅንያት፡ድሕሪ’ቲ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕ/ሃ፡አብዚ ሒዝናዮ ዘለና ሐድሽ ዓመት፡ ኢሳያስ አፈወርቂ ዝሃቦ ቃለመጠይቅን መደረን: አሰልካይን ራኢን ሐቅነትን ዝጎደሎ፡ ከምኡ’ውን ንእዋናዊ ሕሱም መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ፈጺሙ ዘየንጽባርቅ ኮይኑ ረኪበዮ። … more
እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብውሳኔ ብይን ተመሓላሊፉ ዘሎ እገባ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰነድ መጽውዒ ውሳኔ ብይን 1907/2009/፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብተግባራቶም ፋሕቲሮም ዘምጽእዎ ዘይኮነስ፡ እቲ ኣብ ልዕልን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብሓይሊ ጠበንጃ ኣስገዲዱ ዝገዝእ ዘሎ መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ንደሞክራስን ፍትሕን ‘’ንስውአን ብጡጠን” ገይሩ፡ ብሰሪ ጻሕታሪ ተግባራቱ ዝሸመቶ ጽዕንቶ … more
ህዝቢ ኤርትራ ንነዊሕ ዓመታት መሪር ቃልሲ አሕሊፉ ደም ምሩጻት ደቁ ከፊሉ ኢዩ ነጻነቱ ዘውሐሰ፤ ህዝብና ቐሲኑ አብ ትሕቲ ግዝአት ሃገራዊ ቅዋም ብሕግን ፍትሕን ተመሐዲሩ ብሰላም ክነብር፤ ሃገርና ድማ ምስ ጎረባብታን ካልኦት አብ ርሑቅ ክፍሊ ዓለምና ዝርከባ ሃገራት መሰረታዊ ክልተአዊ ዝምድናታት መስሪታ ብቐሰታ ናብ መገዲ ምዕባለ ንኽትምርሽ ኢዩ፡፡ … more
ሰደት ወዲ ሰብ ጥራይ ዘይኮነስ እንስሳ’ውን ከይተረፈ ብዘይ ወለንትኡ ዝገብሮ ጉዕዞ ሂወት ኢዩ። እዚ ማለት ነቲ መሰረትካን ምበቆልካን ዝዓበኻሉን ከባቢ ራሕሪሕካ፡ ብዝይ ፍቶትካ ተገዲድካ ትኣትዎ ድኣምበር ምርጫ ኣይኮነንን። መጽናዕታዊ ጽሑፋት ሰነ ሰብ ከምዝሕብርዎ ጠንቂ ሰደት ደቂ ኣዳም ኣብ ክልተ ዓበይቲ ምክንያታት ከፊሎም ይርእይዎ። … more
ርጉም ዉላድ ኣይወለድ ፡ እንተተወልደኸ ማይ ይለድ።ሓደ እዋን ደርሆ ያኢ ከምቲ ኩሉ ፍጡር እግዝኣብሄር ዝሰርዓላ ቛርፍ ወይ(ዕለታዊ ምግባ) እናማእረረት ሰላማዊ ናብራአ ትሕልፈሉ ኣብ ዝነበረት ጊዜ ወደይ ኢላ ትንየተሉ ዝነበረት በቲ ሰላማዊ ናብራአ ዘይታሓጎሰ ዉላዳ፡ሰላማዊ ናብራአ ንምዝራግን ንምኹላፍን መጺኡ እተን ኣምላኽ ዝዓደላ መናፍራ ነጽዩ ቆርበታ መሊጡ ሰደዳ። ወያ ዶርሆ እዚ ኩሉ … more
መእተዊ: ብዘይ ምጥርጣር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ስርዓት ኢሳያስ ይሳቀ ከምዘሎ ኲሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራን ተቓወምቲ ዉድባቱን ቃልሶም ጠጠዉ ኣየበሉን ይኩን፡ እምበር እቲ ቃልሲ ኣብ ገለ ምድረኽ ይደክም ኣብ ገለ መድረኽ ከኣ ይብርትዕ ምንባሩን ምህላዉን’ዉን ንኩልና ብሩህ እዩ። ብፍላይ ከኣ እተን ተቓወምቲ ዉድባት/ተስፍታት ኣብ ገለ መድረኻት ይሰማምዓ … more
ኦክላንድ ኣብ ወሽመጥ ምዕራባዊ ክፋል ካሊፎርኒያ ትርከብ ከተማ እያ። እዛ ካብ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ብመኪና ናይ ዓሰርተ ደቒቕ ርሕቀት ዝተደኮነት ኦክላንድ ምስ ከተማ ኣስመራ ዝመሳሰል ክሊማ ኣየር ኣለዋ።ካብ ከተማ ኦክላንድ ናብታ ብባሕሪ ዝተኸበበት ምጭውቲ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ንኽትከይድ ነቲ ንኽልቲኤን ከተማታት ዘራኽብ ቤይ ብሪጅ(bay bridge) ዝተባህለ መስተንክራዊ ቢንቶ ትጥቀም። ኦክላንድ ሓንቲ ካብተን … more
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ንስኻ ከም ትፈልጦ እዛ ሃገር እዚኣ ሃገር ንኽትከዉንን፡ ህዝቢ ናጽነት ክርእን ፍታሕን ራህዋን ንኸስተማቕርን መዘና ዘይርከቦ መስዋእቲ ዝኸፈልካ ህዝቢ ክንስኻ፡ካብ 1991 ዓ.ም. ስጋዕ ሎሚ ዝተዋህበካ ካሕሳ እንተልዩ ንዕቀትን፡ ዉርደትን፡ ሽሕጣንን ጥራሕ’ዩ፡ … more
ኤርትራ ኣጋጢሙዋ ዘሎ ማዕቐብ፡መብዛሕቶም፡ቀዳሞት ዝኾኑ መሰላት ደቂ ሰብ ዘይኮነስ፡እቶም ብውሑዱ ክርከቡ ዝኽእሉ ናይ ነጻ ምንቅስቃስ፡ጽዒሩ ዝረኽበሉ፡ኣፍቂሩ ስድራ ዝምስርተሉ ኩነታት፡ካብ መንግስቱ እገዳ ኣብ ዝተገብረሉ እዋን’ዩ ተበይኑ። … more
ኣብዛ ዓለም ሓደ ሕብረተሰብ ኽህሉን ክቕጽልን ክዓብን ክስስንን እንተኾይኑ፡ንዕኡ ዝትክእ ብኩለንተናዊ መዳይ (ናይ ተፈጥሮ ጸጋታቱ፡መንነቱ፡ባህሉን ልምዱን ቛንቁኡን) ዝወርስ፡ ሕድሪ ተቀቢሉ ድማ ብተግባር ዝዓይ፡ተካኢ ወለዶ ማለት(ጎበዝን ጎርዞን) ክህልዎ ግድን ይኸውን። በዚ ናይ ወለዶታት ምወርራስን ምትኽካእን ቀጻልነት ሓደ ህዝቢ ወሕስ ክኸውን ይክእል። … more


text:
ኣብ ሶማሊያ ዓፀቦ ኣብ ዝነበረሉ ኣብ ዝሓለፈ እዋን 258 ሽሕ ዝግመቱ ሰባት ምማቶም ብሕቡራት መንግስታት ዝተኻየደ ሓድሽ መፅናዕቲ ኣፍሊጡ።
እቲ ሎማዕንቲ ሓሙስ ዝወፀ መፅናዕቲ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ነቲ ዘሕዝን ፋፃመ ህፁፅ ምላሽ ኣይሃበን ክብል’ውን ነቒፉ።እቲ ኣሃዝ ቅድሚ ሎሚ ተገሚቱ ካብ ዝነብረ ብዕፅፊ ዝበዝሐ ኮይኑ’ሎ።
በመሰረት እቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ምግብን ሕርሻን ብዩናይትድ ስቴትስ ዝምወል ኣገባብ ቅድመ መጠንቀቕታ ዓፀቦ ዝተብሃለ ትካልን ብሓባር ዝተኻየደ መፅናዕቲ ኣብ ሶማሊያ ካብ 2010 ክሳብ 2012 ኣ/ፈ ብዝበፅሐ ዓፀቦ 133 ሽሕ ዝኾኑ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህፃናት ብስኣን ምግቢ ህይወቶም ስኢኖም ኣለው።
እቲ ዓፀቦ ኣዝዩ ኣብ ዘጥቕዖ ኣብ ደቡባዊ ሱማሊያ ኣብ ዝርከብ ከባቢ ታሕታይ ሸበሌ 18 ሚእታዊ ህፅናት ምማቶም ይግመት።
ጥምየት ኣብ ዝለዓለ ደርጃ ኣብዝበፅሐሉ እዋን በብወርሑ 30 ሽሕ ሰባት ይሞቱ ነይሮም።
ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣወሃዲ ሰብኣዊ ሓገዝ ሱማሊያ ፊሊፕ ላዛሪኒ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ እቲ ዝወፀ ቁፅሪ ናይ ዝሞቱ ሰባት ዘደንግፅ እዩ ክብሉ ብምፅዋዕ ምክልኻል ይክኣል ነይሩ ኢሎም።
ናይ ሎሚ ስትራተጂ ረድኤትን ልምዓትን ሱማሊያዊያን ንሓዋሩ ተመሳሳሊ ሓደጋ ንኽፃወሩ ምእንታ ነዊሕ ዝዓለመ ክኸውን ኣለዎ ይብሉ።’’ካብ ናይ ቅልውላው ቐርለበት ንምውፃእ ኣብ ህዝቢ ሱማሊያ ኢንቨስት ክንገብር ኣለና።’’
ኣብ ሱማሊያ 2.7 ሚሊዮን ህዝቢ ሎሚ’ውን ሓገዝ ከምዘድልዮም ሕቡራት መንግስታት ይገልፅ።


text:
ኣይጽመሞን!!! ፍሥሐየ መብራህቱ መኣስ’ሞ ፈትየ ወግሐ ጸብሐ ቍዘማ ቃንዛ ኣካል ቀላል ምጽማማ ቍስሊ እምሮ ረኺሳ ለጊማ ስንብራታ ሕቡእ ማዕቡባ ጸለማ ክዉል መድኃኒታ መን’ዩኸ ሓኪማ? በዲዶ ተላገብ ጥፍኣት ብላኼማ። ኣነዶ’ሞ መሪጸ ሕይወት – ወትሩ ልቕሶ ድግድጊት ዓጢቐ ዕላማይ ከንግሶ ከም ሓጺን ጸኒዐ ወድኖይ ከዳዕሶ ንስሩት መትከለይ መን’ዩ ዝምቍሶ ዓይነይድየ ኪዕምት … more
Category Archives: ሃገራዊ ዜና
by Tesfagabir Berhe Tesfu (George) … more
ደረት ኣልቦ ዋሕዚ ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ ዘሰንበደን ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ካብ 13-23 ጥቅምቲ ዝተወሃሃደ ኣሰር ኣጻብዕቲ ናይ ስደተኛታት ናይ ምምዝጋብ ወፍሪ ወፍሪ ከካይዳ ምዃነን ተፈሊጡ። ኣብዚ ዓዲ ጥልያን ናይ 6 ወርሒ መሪሕነት ሕብረት ኤውሮጳ ሒዛትሉ ዘላ ግዜ እዚ ስጉምቲ ‘ዚ ዝውሰደሉ ዘሎ ቀንዲ ምኽንያት ኣብዚ ዓመት’ዚ ክሳብ 100 ሽሕ ዝበጽሑ … more
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ዕጡቓት ሲቪል ናብ ታዕሊም ብዝብል ምኽንያት ንምኽታቶም ትማሊ ቀዳም ኣብ ኣስመራ ከባቢ ዕዳጋ ሓሙስ ዝገበሮ ብተቓውሞ ህዝቢ ፈሺሉ። እቶም ጻውዒት ዝተገብረሎም ዕጡቓት ሲቪል በብዘለዉዎ ጠፊኦም ኣብቲ ናይ ቆጸራ ቦታ ምምጻእ ክኣብዩ ከለዉ፣ ትሕቲ ዕድመ መንእሰያትን ቆልዑን ነቶም መኻይን ኣኸቲሎም ዝመጽኡ ዕጡቓት ወተሃደራት ኣእማን ብምድርባይ ተቓውሞኦም ገሊጾም። … more
Breaking News: ስርዓት ህግደፍ ብድፍኢትን ተጽዕኖን ገዳማት ኤርትራ፥ ነቶም ወኪላቱን መጋበርያታቱን ገይሩ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ዘጽንሖም ክልተ ካድራት ዮፍታሄ ድሜትሮስን ሃብቶም ርእሶምን ካብ ሎሚ ጥቅምቲ 9, 2014 ካብ ስራሕ ኣባሪርዎም።
ስርዓት ህግደፍ ብድፍኢትን ተጽዕኖን ገዳማት ኤርትራ፥ ነቶም ወኪላቱን መጋበርያታቱን ገይሩ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ዘጽንሖም ክልተ ካድራት ዮፍታሄ ድሜትሮስን ሃብቶም ርእሶምን ካብ ሎሚ ጥቅምቲ 9, 2014 ካብ ስራሕ ኣባሪርዎም። እዞም ምሕረትን ሓልዮትን ዘይብሎም ኣዛብእ፥ ሞባእ ቤተ ክርስቲያን እናሸምጠጡ፥ ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ መሕብኢ ጎሓሉን ካድራት ህግደፍን ገይሮማ ዝጸንሑ እዮም። … more
ትማሊ ሰንበት 6 ጥቅምቲ ልዕሊ 80 እሱራት ካብ ቤትማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ብምምላጥ ተሰዊሮም። እቶም ናብ ከባቢ ጻዕዳ ክርስትያን ከምዝሃደሙ ዝተረድኡ ሓለዋ ቤትማእሰርቲ ነቶም እሱራት ከርክቡ ናብ ጻዕዳ ክርስትያን ኳ እንተኸዱ ህዝቢ ‘ቲ ዓዲ ድሮ ሓቢኡዎም ስለዝጸንሐ ክረኽቡዎም ኣይከኣሉን። እቶም ወተሃደራት ንዘዝረኸቡዎ ሰብ ክሓቱን ከሰራጥዩን ዝረኣየ ተገሪሁ ዝጸንሐ ሓደ ኣማኑኤል ዝተባህለ … more
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ብግዴታ ብረት ኣትሒዙ ህዝባዊ ስራዊት ኢሉ ካብ ዝሰርዖም ሲቪል ነቶም ትሕቲ ሓምሳ ንታዕሊም ክብገሱ ዘመሓላለፎ ትእዛዝ ተቓውሞ የጋጥሞ ምህላዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ብግዴታ ብረት ኣትሒዙ ህዝባዊ ስራዊት ኢሉ ካብ ዝሰርዖም ሲቪል ነቶም ትሕቲ ሓምሳ ንታዕሊም ክብገሱ ዘመሓላለፎ ትእዛዝ ተቓውሞ የጋጥሞ ምህላዉ ምንጭታት ሓቢሮም። ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝገበሮ ናይ ታሪፍ ለውጢ ንህዝቢ ኣሰንቢዱዎ ምህላዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ብግዴታ ብረት ኣዕጢቑ ህዝባዊ ስራዊት ኢሉ ካብ ዝሰርዖም ሲቪል … more
ስርዓት ህግደፍ፥ ምሉእ ብምሉእ ምቁጽጻሩ ክጥዕሞ፥ ኣብቲ ቤተ ክርስቲያን ከምድላየይ ክዕንድር ይዕንቅፉኒ እዮም ንዝበሎም፥ ምሁራትን ለባማትን ደቂ እታ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ፥ እንኮ ናይ ስነ መለኮት ምሁር ኣቡነ መቃርዮስ፥ ናይ ታሪኽ ገዳማትን ታሪኽ ኤርትራን ፈላጥ መምህር ተወልደብርሃን ዓምደመስቀል፥ ናይ ትርጓሜ መጻሕፍቲ መምህር መጋቤ ምሥጢር መብራህቱ ሞባእ፥ ናይ ቀኖናን ሰርዓት … more
ዝክሪ ንግዳያት ላምፐዱሳ ኣብ በሊንዞና ካንቶን ትችኖ ወይ ሉጋኖ ከባቢኣን ሃገር ስዊዘርላንድ ንዝክሪ ብ03.10.2013 ግዳያት የሕዋትና ኣብ ላምፐዱሳ ዝኮኑ ናይ ቦክሪ ዓመት ብዕለት 03-10-2014 ኣብ ከተማ በሊንዞና ካንቶን ትችኖ ወይ ሉጋኖን ከባቢኣን ሃገር ስዊዘርላንድ ፣ካብ ሰዓት 17.30 – 20.30 ናይ ምሸት፣ ምስ ዝተፈላለዩ ሕብረተሰብ ኤረትራን፣ ሕብረተሰብ ኣፍሪቃውያንን ፣ኤውሮፓውያንን … more
ኣብ ቦስቶንን ከባብን ዓመተ-ዝኽሪ ግዳያት ላምፓዱሳ ብውዕዉዕ መንፈስ ንቐጻሊ ቃልሲ ከቢሩ! 3 ሕዳር፡ 2014 እቲ መቐጸልታ ተደራራቢ ጥፍኣታት ዝኾነ፡ ናይ ልዕሊ 360 ህይወት ኤርትራውያን ኣቦታትን ኣደታትን፡ መንእሰያትን ቈልዑትን ዝቐዘፈ፡ ሓደጋ ላምፓዱሳ እነሆ በዚ ዕለትዚ ዓመቱ ረጊጹ። እቲ ፋሺስታዊ ስርዓት ህግደፍ ጠንቂ ጥፍኣቶም ምዃኑ ንምኽሓድ ብድንቍርናኡ ከይሓፈረ “ዘይሕጋውያን ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት“ … more
ቀዳማይ ዓመት ናይቲ 368 ኤርትራውያን ዘህለቐ ኣሰቃቒ ሓደጋ ባሕሪ ላምፐዱዛ ሎሚ 3 ጥቅምቲ፣ ገለ ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ቤተሰብ ግዳያትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ ኣብ ላምፐዱዛ ተዘኪሩ። ኣብቲ ዝኽሪ ዝተሳተፉ ቤተሰብ ግዳያትን ተሓጋገዝቲ ስድተኛታትን ብዝሃቡና ሓበሬታ መሰረት፣ ቅድሚ ቀትሪ ላዕለዎት ሰበስልጣን ዓዲ ጥልያንን ሕብረት ኤውሮጳን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣኼባ ኣብ ዋሕዚ … more
ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣብ ሰያትል ምስ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ብምርኻብ ብዛዕባ ምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ምቅልጣፍ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራን ሰፊሕን ሃናጽን ዘተ ኣካይዱ።
ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ፣ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሓድነትን ድሕነትን ኤርትራ ኣብ ሰያትል ብዝገበሩሉ ዕድመ መሰረት ትማሊ ቀዳም 20 መስከረም ኣብ ሰያትል፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምስ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ብምርኻብ፣ ብዛዕባ ምድንፋዕ ህዝቢ ዝሰረቱ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ምቅልጣፍ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራን ሰፊሕን ሃናጽን ዘተ ኣካይዱ። ንሱ ኣብ መእተዊ ናይቲ ዘተ ኣብ ዝሃቦ … more
250 ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ከባቢ ሊብያ፣ 500 ድማ ኣብ ከባቢ ማልታ ጥሒሎም ዝብል ስግኣት ኣሎ። ሓንቲ ጃልባ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብምጥሓላ ኣማኢት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ሞይቶም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ይግለጽ ኣሎ። ብመሰረት ሓበሬታ ሰበ ስልጣን ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ካብታ 250 ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጃልባ 26 ሰባት ጥራሕ ኢዮም ክድሕኑ ክኢሎም። ሓንቲ … more
ዕግርግር ኣብ ሳዋ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ካብቲ ዝተጸበዮ ንታሕቲ ብትሑት ቁጽሪ ዝወረዱ ኣባላት መበል 27 መበል 28 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ድሕሪ ምእታውም ኣብ ሳዋ ዕግርግር ተኸሲቱ ‘ሎ። ነቶም ኣብ መበል 26 ዙርያ ካብቲ ኣክዳምያዊ ፈተና ዝተረፉ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ብእግሮም ናብቲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ መደበር ደምሒት … more
ነዚ ካብ ዝጅምር ሰለስተ መዓልቲ ገይሩ ክሳብ ‘ዚ ሰዓት’ዚ ዝቕጽል ዘሎ ግፋ ፍሉይ ዝገብሮ፣ ዋላ መንቀሳቐሲ ፍቓድ ንዘለዎም ዜጋታት ዘይንሕፍ ምዃኑ እዩ። ነቶም መንቀሳቐሲ ከምዘለዎም ዝገለጹ ግዳያት ግፋ ኸኣ፣ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ክትጻረዩ ኢኹም ዝብል ምስምስ ብምሃብ ናብቲ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ዝርከብ መዳጎኒ ይጓርቶም ከምዘሎ ተፈሊጡ። ኣብ ዝሓለፈ እዋናት፣ ምልካዊ … more
ደሃይ ካብ ኤርትራ፣ ኢሳይያስ ንኣዘዝቲ ናይ ኣማውቱኒ መዓርግ ይውስኽ፣ ፍሊጶስ ቦዲጋርድስ የብዝሕ፣ ንስክላ ካብ ሞት ዝተረፈ ሓሊባይ ምሉእ ሕክምና ከይረኸበ ካብ ዓዲ ጥልያን ይምለስ
ውድቀት ዘንጸላልዎ ዘሎ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ስልጣኑ ዝሕልዉሉ እሙናት እንተረኸበ ብስልጣን ንምትላሎም ካብ ለተናል ኮለኔል ንላዕሊ ንዝነበሩ ኣዘዝቲ ምክልኻል ብዘይእዉጅ መንገዲ መዓርግ ወሲኹዎም። እቶም ብሓባር ንጥፋእ ኢሉ ናይ ኣማውቱኒ መዓርግ ወሲኹዎም ዘሎ ዕሱባት ውልቀምልኪ ብዙሓት ‘ኳ እንተኾኑ፣ ብዘይካ ‘ቲ ምሉእ ጀነራል ከም ዝኾነ ኣብ ቀብሪ ናይቶም ዝጠፍኡ ብሪጋደር ጀነራላት ዝተወርየሉ … more
ስኒት ማሕበር ኤርትራውያን ካናዳውያን ደቀንስትዮ ብ16ነሓሰ ኣብ ከተማ ቶሮንቶ ብወግዒ ምስ ህዝቢ ተፋልጣ። ኣብቲ ነታ ማሕበር ምስ ህዝቢ ናይ ምልላይ ስነስርዓት ካብ ሮቸስተር (ኒውዮርክ)፣ ዊኒፔግ፣ ኦታዋ፣ ኪችነርን ካልኦት ከተማታትን ንሰዓታት ተጓዒዞም ዝተረኽቡ ግዱሳት ዜጋታት ዝተሳተፉ ክኾኑ እንከለዉ፣ ጽሓፊት ናይታ ማሕበር ወ/ሮ ኣበባ ኣብርሃ መደረ ኣስሚዓ። ኣቶ ገዛኢ ሓጎስ ነታ ኣብ … more
ኤርትራዊ ኣትሌት ንጉሰ ኣምለሶም፣ ትማሊ ኣብ ሞሮኮ ኣብ ዝተኻየደ ናይ 10 ሽሕ ሜትሮ ናይ ሻምፕዮናት ቅድድም ኣፍሪቃ ወርቂ ማዳልያ ብምሽላም ታሪኽ ሰሪሑ። ንጉሰ ንሞሮኮኣዊ ሻምፕዮን ምስጦፋ ኣልዓዚዝ፣ ንኬንያዊ ተሸላሚ ጁንየር ሻምፕዮንና ዓለም 2008 ከምኡ ‘ውን ተሸላሚ ብሩር ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ግላስጎ ዝተኻየድ ጸወታታት ሓባራዊ ሃብቲ (Commonwealth Games) ዝኾነ … more
መደበሩ ኣብ ዱባይ ኮይኑ ከም ሓላፊ ዕድጊ ክሰርሕ ዝጸንሐ የማናይ ኢድ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ (ሓጎስ ክሻ) ኣቶ መሓሪ ወልደስላሰ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሑ ናብ ኣመሪካ ከምዝኸደ ምንጭታት ሓቢሮም። ኣቶ መሓሪ ካብ ኤርትራ ዝተዓደነ ወርቂ ዝርከቦም ጸጋታት ንወጻኢ ዝሸይጥ፣ ናብ ውሽጢ ሃገር ክኣቱ ዝድለ ንብረት ካብ ወጻኢ ዝሽምት ቀንዲ ወኪል … more
Breaking News: ኣብ ሊብያ፣ ከተማ ትሪቡሊ፣ ኣብዚ ሰዓት’ዚ ውግእ ሕድሕድ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ቦታ ኣስታት 700 ኤርትራውያን ስደተኛታት ብኹሉ ዙርያኦም ብውግእ ተኸቢቦም ኣብ ከቢድ ራዕዲ ይርከቡ ኣለዉ።
ኣብ ሊብያ፣ ከተማ ትሪቡሊ፣ ኣብዚ ሰዓት’ዚ ውግእ ሕድሕድ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ቦታ ኣስታት 700 ኣብ ቤትማእሰርቲ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብኹሉ ኩርናዓት ብውግእ ተኸቢቦም፣ ህይወቶም ንምድሓን ናብ ዘብሉዎ ጠፊኡዎም ኣብ ከቢድ ራዕዲ ይርከቡ ከምዘለዉ ኣብቲ መዋጥር ዝርከቡ መሳኪን ኤርትራውያን ግዳያት ብቴለፎን ኣብ ዝሃቡና ሓበሬታ ኣፍሊጦም። ንሳቶም ልዕሊ 300 ካብኣቶም ነብሶም ንምድሓን … more
ኣብ ሰያትል ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ን 16 ነሓሰ ኣብ ካሊፎርንያ ከካይዶ መዲቡዎ ዘሎ ፈንጠዝያ ፈስቲቫል ንምፍሻል ኣብ ጎድኒ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ተሰሊፎም ክውዕሉ ይሻባሸቡ ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ብመሰረት እቲ ሓበሬታ ኣባላት ቦርድ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንፍትሕን ደሞክራስን ሰያትል ኣብ ዝገበሩዎ ኣኼባ፣ እቲ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ … more
መጠንቐቕታ ንኹሉ ኤርትራዊ ስደተኛ ተደናጋጺ ህ.ግ.ደ.ፍ ብሰንኪ ክቱር ፍርሒ፡ ፍሉይ ረብሓ ወይውን ምሒር የዋህነት ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ ትደናገጹ ዘለኹም፡ ኣብ ሕ.መ.ኣ፡ ካናዳ፡ ኤውሮጳ፡ አወስትራልያን ማእከላይ ምብራቕን ትነብሩ ዘለኹም ስደተኛታት ኤርትራውያን ኩሉኹም። እዚ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲትኩም መሰል ናይ መስርሒ ፍቓድ፡ መንበሪ ፍቓድ፡ ዜግነት፡ መንግስታዊ ደገፍ (ሓገዝ ናይ መግቢ፡ ገንዘብ፡ መንበሪ ኣባይቲ፡ ናይ … more
BREAKING NEWS: ኣብ ሊብያ ምስራታ ዝተባህለ ቤትማእሰርቲ ተኣሲሮም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 650 ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ተተኳሲ ተባሪዑዎም 7 ከምዝቖሰሉ ተፈሊጡ፣ ዝሞቱ ክህልዉ ከምዝኽእሉ ‘ውን ይእመት።
ኣብ ሊብያ ምስራታ ኣብ ዝተባህለ ቤትማእሰርቲ ተኣሲሮም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 650 ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ተተኮስቲ ናብ መካይን ክጽዕኑ ዝተገደዱ ደቂ ተባዕትዮ ብዝተፈንጀሮም ቦምባ ከቢድ ብረት ይኹን ነታጕ ዛጊት ዘይተረጋገጸ ተተኳሲ 7 ክውግኡ ከለዉ፣ ዝሞቱ ክህልዉ ከምዝኽእሉ፣ ነቶም ቁሱላት ደቂ ተባዕትዮ ብዓይነን ዝረኣያ እሱራት ደቀንስትዮ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበራኦ ዝርርብ መስኪረን። … more
ግፋ ባኒ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ኣብ ኣስመራ፣ ሹቕ፣ ከባቢ እንዳደርሁ፣ ወተሃደራት ከተማ ብምውፋር፣ ኣብ ጽርግያ ንዝሽየጥ ዝነበረ ባኒ፣ ክገፍፍ ውዒሉ። ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ባኒ ብመቝነን ከም ዝሽየጥ ስለዝገብሮ፣ ስድራቤታት ከኣ እቲ ብዓቐን ዝወሃበን ባኒ ስለዘይኣኽለን እየን ካብቲ ናይ ጽርግያ ክገዝኣ ዝግደዳ ዘለዋ። ኣብዚ እዋን’ዚ ንሓደ ኩንታል ፊኖ 3400 ናቕፋ በጺሑ … more
ካብ ዓዲ ዃላ ናብ ሳዋ ተማሃሮ ሒዛ ትጓዓዝ ዝነበረት ኣውቶቡስ ኣብ ጥንቁልሓስ ከቢድ ሓደጋ ኣጋጥሚሙዋ 25 ተማሃሮ ብኣሰቃቒ ኩነታት ከምዝሞቱ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ትማሊ ሰኑይ ካብ ዓዲ ዃላ ናብ ሳዋ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃን መበል 28 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ሒዛ ትጓዓዝ ዝነበረት ኣውቶቡስ ኣብ ከረን ሕልፍ ኢላ ኣብ ጸድፊ ጥንቁልሓስ ከቢድ ሓደጋ ኣጋጢሙዋ፣ 25 ቆልዑ ብኣሰቃቒ ኩነታት ከምዝተቐዝፉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ብዙሓት ብኸቢድ ዝቖሰሉ ውን ስለዘለዉ ቁጽሪ ናይቶም ምዉታት ክውስኽ ከምዝኽእል እቶም ምንጭታት … more
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ካብ ዙባ ደቡብ ካብ ያታዊ መነባብሮኦም ኣመዛቢሉ ኣብ ከባቢ ሓጋዝ፣ ቀምጨዋ ኣብ ዝብሃል ቦታ ከክልተ ሄክታር መሬት ሂቡ ክሓርሱ ኣዋፊሩዎም ዝጸንሐ ኤርትራውያን ዜጋታት፣ ብዓሶን ካልኦት ሕማማትን እናተወድኡ ብዘይ ዝኾነ ሓገዝ ጠንጢኑዎም ድሕሪ ምጽናሕ። ኣብዚ ቕንያት’ዚ፣ ውጺኢታዊ ስራሕ ኣይገበርኩምን ብዝብል ምስምስ፣ ነቲ መሬት ኣሕዲጉ፣ ንደምሒት (ተቓወምቲ ትግራይ) ከምዝሃቦም … more
ሚኒስተር ነበር ሳልማ ንሓጺር ግዜ ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዋ ተለቂቓ። ሚኒስተር ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ዝነበረት፣ ሕጂ ደስኪላ ዘላ ወ/ሮ ሳልማ ሓሰን ኣብ ተሰነይ ዓዋተ ዝተባህለ ብኣቶ በሽር ዝውነን ሆቴል ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ፣ እቲ ዝነበረትሉ ሆቴል ብሰራዊት ተኸቢቡ፣ ሳልማን ኣብቲ ቕንያት ዝተመርዓወ ወዱ ንዋና ሆቴልን፣ ኣውቲስታኣን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዝነበሩ … more
Asian Pacific / Fly Olympic ዝተባህለ ምስ ግሪኽ ምትእስሳር ዘለዎ መንገዲ ኣየር ብምጥፋሹ ኣብዚ ቕንያት ‘ዚ ናብ ኤርትራ ክገብሮ መዲቡዎ ዝነበረ 12 በረራታት ከምዝሰረዘ ተፈሊጡ።
Asian Pacific / Fly Olympic ዝተባህለ ምስ ግሪኽ ምትእስሳር ዘለዎ መንገዲ ኣየር ብምጥፋሹ ኣብዚ ቕንያት ካብ ዓዲ እንግሊዝ፣ ጀርመንን ሽወደንን ጥራይ ናብ ኤርትራ ክገብሮ መዲቡዎ ዝነበረ 12 በረራታት ስለዝሰረዘ፣ ሓያለ ንኽክምታዊ ዕረፍቲ ናብ ኤርትራ ትኬት ዘቝረጹ ኤርትራውያን መገሻ ከምዝተዘናበሎም፣ ገለ ስድራቤታት ካብ 4- 5 ሽሕ ፓንውድ ስተርሊን ከፊሎም ናይ ዘቝረጹዎ … more
ኣብ ሊብያ ኣብ መንጎ ምልሻታት ናይቲ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣዝዩ ጻዕጺዑ ብምህላዉ ብመንገዲ ሊብያ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ጉዕዞ ስደተኛታት ካብ መጠን ንላዕሊ ሓደጋኛ ኮይኑ ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ኣብ ሊብያ ኣብ መንጎ ምልሻታት ናይቲ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣዝዩ ጻዕጺዑ ብምህላዉ፣ እቲ ብመንገዲ ሊብያ ዝካየድ፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዘዘውትሩዎ ዘይሕጋዊ ጉዕዞ ስደተኛታት ካብ መጠን ንላዕሊ ሓደጋኛ ኮይኑ ከምዘሎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብቲ ሃገር ሓቢሮም። ኣብ ከምዚ ኩነታት እቶም ብመሰጋገርቲ ተመሪሖም፣ ካብ ወግዓዊ ትካላት ይኹን ኣህጉራውያን ማሕበራት እናተሓብኡ ብሊብያ ናብ … more
UPDATE: (ገለ ኣስማት ደሃይ ዘጥፍኡ) ካልኣይ ምሕጽንታ: ብ 27-28 ሰነ (ቅድሚ ወርሒ) ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ተበጊሳ ዛጊት ኣሰራ ብዛዕባ ዘይተረኽበ ጃልባ
ብ27- 28 ሰነ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሒዛ ናብ ዓዲ ጥልያን ዝተበገሰት ጃልባ ክሳብ ሕጂ ደሃያ ኣይተረኽበን። ኣብ ሻቕሎት ንዘለዉ ስድራቤታት ጠቒስና፣ ኣሰር ናይዞም ኤርትራውያን ንምርካብ ብ26 ሓምለ ዝዘርጋሕናዮ ምሕጽንታ ‘ውን ፍረ ኣይተረኽቦን። ሰለ’ዚ ኣሰር ናይቶም ኤርትራውያን ኣሓትን ኣሕዋትን ንምፍካብ እንተሓገዘ፣ ኣብ ሽግር እንተለዉ ረዲኤት ክረኽቡ፣ ከምኡ ‘ውን ኣምላኽ … more
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ (ኣራት ኪሎ) ብዘመዝገቦ ኣካዳምያዊ ውጽኢት ቀዳማይ ዝወጸ ኤርትራዊ ስደተኛ ብሰንኪ ዜግነቱ ናይ ወርቂ ሽልማት ከምዝተነፍጎ ተፈሊጡ።
ኣማኑኤል ተስፋስላሰ ዝተባህለ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ (ኣራት ኪሎ) ናይ ስነ ቁጽሪ (Applied Mathematics) ትምህርቱ ተኸታቲሉ ዝለዓለ ነጥቢ ዝረኸበ ብልሂ ኤርትራዊ ተማሃራይ ስደተኛ፣ ካብ ኩሎም ተማሃሮ ዝለዓለ ውጽኢት ረኺቡ ክንሱ፣ ኣብ እዋን መመረቕታ ንዕኡ ዝግባእ ናይ ወርቂ ሽልማት ካብ ናቱ ዝተሓተ ነጥቢ ዝነበራ ኢትዮጵያዊት ተማሃሪት፣ ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ … more
ኣብ ወተሃደራዊ መደበር ታዕሊም ሳዋ ክስልጥኑ ዝጸንሑ ኣባላት መበል 27 ዙርያ ናይ ማትሪክ (መልቀቂ ፈተና) ውጽኢቶም ንምፍላጥ ድሕሪ ወርሒ ናብ ሳዋ ክምለሱ ተኣዚዞም ከምዘለዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ወተሃደራዊ መደበር ታዕሊም ሳዋ ክስልጥኑ ዝጸንሑ፣ ትማሊ ቀዳም 26 ሓምለ ነናብ ገዝኦም ንዕረፍቲ ክኸዱ ዝተፈቕደሎም ኣባላት መበል 27 ዙርያ፣ ናይ ማትሪክ (መልቀቂ ፈተና) ውጽኢቶም ንምፍላጥ ድሕሪ ወርሒ ናብ ሳዋ ክምለሱ ብሓላፊ መዓስከር ሳዋ ኮለኔል ደበሳይ ግደ ተኣዚዞም ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ቀንዲ ምኽንያት ናይ’ዚ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣሊሙዎ … more
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ መንእሰያት ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ ቅንያት መመረቕታ መበል 27 ዙርያ “ ደቅኹም ኣበይ ኣለዉ” ዝብል ጽሑፍ ኣብ መዓስከር ሳዋ ዘርጊሖም።
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ መንእሰያት ደለይቲ ፍትሒ፣ ብ19 ሓምለ ኣብ መመረቕታ መበል 27 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብቲ ጳጳሳት ካቶልካዊት ቤተክርስትያን ዝዘርግሑዎ፣ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዝብል ሕልናዊ መልእኽቲ ብምምርኳስ “ ደቅኹም ኣበይ ኣለዉ” ብዝብል ኣርእስቲ ዘዳለዉዎ ጽሑፍ ኣብ መዓስከር ሳዋ ከምዝዘርግሑዎ፣ ነቲ ዕማም ዝፈጸሙ ደለይቲ ፍትሒ ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ብመሰረት … more
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ሳዋ ናይ መበል 27 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምረቓ ድሕሪ ምግባሩ፣ ኣርባዕተ ሰዓታት ዝወሰደ ካብ ኣዘዝቲ በራጊድ ንላዕሊ ዝተሳተፉዎ ዕጹው ኣኼባ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ሳዋ ከምዘካየደ ምንጭታት ሓቢሮም።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ሳዋ ናይ መበል 27 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምረቓ ድሕሪ ምግባሩ፣ ኣርባዕተ ሰዓታት ዝወሰደ ካብ ኣዘዝቲ በራጊድ ንላዕሊ ዝተሳተፉዎ ዕጹው ኣኼባ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ሳዋ ከምዘካየደ ምንጭታት ሓቢሮም። ኣብቲ ኣኼባ ኢሳይያስ ዘተኮረሎም ጉዳያት፣ ኩነታት ሰራዊትን ህሉው ኩነታትን ክኸውን ከሎ፣ ኣብ ሓይልታት ምልክኻል ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ብዝሒ ምዅብላልን … more
ስርዓት ህግደፍ ጳጳስት ኦርቶዶክስ ኣንጻር እቲ “ሓውካ ኣበይ ኣሎ” ዝብል ብጳጳስት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝወጸ ጽሑፍ፥ መግለጺ ከውጽኡ ጸቕጢ ይገብረሎም ኣሎ።
ካብ ምንጪ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ዝለሓዀ ሓበሬታ ከም ዘነጽሮ፥ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ንዮፍታሄን፥ ጳጳሳትን ጸዊዖም፥ ኣንጻር እቲ ናይ ካቶሊኽ ጳጳሳት ዘውጽእዎ ሓውካ ኣበይ ኣሎ ዝብል ጽሑፍ፥ ንኸውጽኡ ጥብቕ ዝበለ መምርሒ ሂቦምዎም ኣለዉ። ነዚ ንምትግባሩ ዝጓየዩ ድማ፥ ቀሺ ሃብቶም ርእሶምን ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይን እተባህሉ መጋበርያ ናይቲ ሃገርን ህዝብን ዘጽንት ዘሎ ስርዓት ከምኡ ድማ … more
ኣብ ዝሓለፈ 10 መዓልታት፣ ካብ ሱዳን ተበጊሶም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሊብያ ካብ ዝጓዓዙ ዝነበሩ 119 ዜጋታት፣ መሬት ሊብያ ቅድሚ ምርጋጾም ኣብ ምድረበዳ ሰሃራ 7 ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብሓደጋ ከምዝሞታ ምንጭታት ሓቢሮም። ገለ ካብተን ግዳያት ኮይነን ዘለዋ ኣዴታት ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝሓዛ ክኾና ከለዋ፣ ደቀን ኣብቲ በረኻ ዘኽቲሞም ብዘይጸግዕን ናባዪን ተሪፎም ኣለዉ። … more
ኣብ ኣስመራ፣ ሓይሊ ኤለትሪክ ብተኸታታሊ ንሓያለ መዓልታት ብዘይ ምቍራጽ ደው ብምባሉ፣ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ናይ ደም ባንክ ነቲ ከዚኑዎ ዝነበረ ኩሉ ካብ ህዝቢ ዝተለገሰሉ ደም ክጉሕፎ ከምዝተገደደ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ምስዚ ብዝተኣሳሰር ቀጥታዊ ምኽንያት፣ ኣብ ሓደ ሆስፒታል ናይ ክልተ ሰባት ሞት ከምዘጋጠመ ‘ውን እቲ ሓበሬታ የረድእ። እቲ ኣብ ከተማ … more


text:
መንእሰይ ከይኮነ ዝዓበየ ሰብ የልቦን። ገለ ግን ኣለዉ ስድራኦም ብንእስነቶም ሓላፍነት የሰክሙዎም እሞ፡ ንእስነት ከይረኣዩ ዚዓብዩ። ኩሉ ጸጽሕፍቶኡ ኣለዎ።
ንእስነት ዕዳ ኢዩ ኪብሃል ንሰምዕ። ሓቂ’ዩ፡ ብብዙሕ መገዲ ዕዳ ኢዩ። ግን ንሃገርካ ወይ ንህዝብኻ ወይ ንሰብ ከማኻ ገለ ከየበርከትካ ክትሓልፍ ከሎኻ ኢዩ እቲ ዝዓበየ ዕዳ።
ንእስነት ምስ ሓለፍካዮ፡ ማለት ካብ መንእሰይ ናብ ሓዳርን ንቡር መነባብሮን ምስ ሓለፍካ፡ እቲ ናይ ለውጢ ኣተሓሳስባኻ እናተዳኸመ ኢዩ ዚኸይድ። ቅድም ከም ሓዊ እተቃጽል ዝነበርካ፡ ደሓር ግን ንባዕሉ ንሓዊ ክትጸልኦ ትጅምር። ኣንታ ግደፉዎ እንታይ ኢልኩምዎ ኢኹም ኣብ ዘይሕማምኩም ትኣትዉ ክትብሎም ትጅምር ነቶም ከምቲ ብንእስነትካ ዝነበርካዮ እሳት ኪኾኑ ዝደለዩ። ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ትሳተፍ ከም ዘይነበርካ፡ ኣንታ ኣእዳውኩምን ኣእጋርኩምን ኣኪብኩም ግዳ ትም ዘይትብሉ ምባል ይጥዕመካ፡ ይምቅረካ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ክመሃር ከለኹ፡ ወርሒ መጸት ንዑ ሆ ንበል እናበሉ ዚመርሑና በላሕቲ መንእሰያት ነይሮም። ኣንጻር ቬትናም፡ ኣንጻር ፊውዳሊዝም፡ ኣንጻር እዚዶ፡ ኣንጻር እቲዶ። ድሕሪ 30 ዓመታት ነቶም ዚቕስቅሱና ዝነበሩ ሰባት ኣልዒለ ንሓደ ተወኪሰዮ። እከለስ ከመይ ኣሎ? ንኡስ ቡርዣ እንድዩ ኾይኑ። ዘገርምዩ። ገሊኦም ከኣ ኣብቲ ዚኸሱዎ ዝነበሩ መንግስቲ ጽቡቕ ስራሕ ረኺቦም፡ ቦታኦም ከይትትንከፎም ለይትን መዓልትን ኣንጻር ለውጢ ኪቃለሱ ዚነብሩ ነይሮም።
ስለዚ ከምቲ ብግዜ ንእስነትካ ንእግዚኣብሄር ዘክሮ ዚብሃል፡ ብግዜ ውዑይ ሓይልኻ ኣእምሮኻን ድማ ንፍትሒ ምዝካራ ጽቡቕ ኢዩ። እግዚኣብሄር ከኣ ፍትሒ ኢዩ ዚፈቱ።
ኣብ ዝኾነ ቦታ ፍትሒ ዘየሎ ኮይኑ ምስ ዚረኣየካ፡ ብሓሳባትካን ብብርዕኻን ተቓለስ። ማለት ዓቕምኻ ከም ዘፍቀደልካ።
ኣእምሮ ወድሰብ፡ የፍርስን ይሃንጽን፡ የዐርን የበላሹን፡ ይፈጥርን የዕኑን። ኣእምሮ መንእሰይ ከኣሞ ቀይዲ ስለ ዘይብሉን፡ ብባህልን ልማድን ወግዕን ድማ ስለ ዘይድረት፡ ኣብ ማሕበራዊ ህይወት ዚገብሮ ለውጢ ብቐሊሉ ዚግመት ኣይኮነን።
ኩሎም እዞም ኣብዛ ዓለምና ለውጢ ዘምጽኡ ሊቃውንቲ ይኹኑ ወይ መራሕቲ ሃገር ወይ መራሕቲ ሰራዊት፡ ወይ ፈላስፋታት፡ ጌና መንእሰያት ከለዉ ኢዮም ነቲ ተኣምር ኪገብሩዎ ዝኸኣሉ። እስክንድር ዓብዪ ንዓለም ኣብ ትሕቲ ኣእዳዉ ከውድቓ ከሎ፡ መንእሰይ ኢዩ ነይሩ። ኮሎምቦስ ንኣመሪካ ቅድሚ ምድህሳሱ እቲ ሓሳባት ጌና መንእሰይ ከሎ ኢዩ መጺኡዎ። ከምኡውን ሓያሎ ሊቃውንትን ፈላስፋታትን ጌና መናእሰይ ከለዉ ኢዮም እቲ ቀንዲ ስራሖም ወይ ርኽበታቶም ዘቃልሑዎ።
ገለ መንእሰያት፡ ኣብ ሃገርና ፍትሒ ጐዲሉ እናረኣዩ፡ ከም ዘይረኣዩ ትም ኪብሉ ንምልከት ኣሎና። ኣዒንታቶም ዓሚቶም፡ ኣእዛኖም ዓጽዮም፡ ገሊኦም ናይ ዓለማዊ ዋኒኖም፡ ገሊኦም ድማ ናይ መንፈሳዊ ሕልምታቶም ከካይዱ ይውዕሉ ኣለዉ።
እንታይ ደኣ ኣብ ሃገርና ህዝቢ እናተሳቐየ ትም ትብል ትብሎም። ጸሎት ንግብረሎም ኣሎና ዚብሉ ብዙሓት ኢዮም። መንእሰያትናኮ፡ ኩሎም ደኣ ኣይኮኑን እምበር፡ ብንእሽቶኦም ኣሪጎም። ኣብ መገዲ ክትረኽቦም ከሎኻ፡ ከምዞም ናይ ቀደም ወለዲ፡ ስም ኣምላኽ እናጠቐሱ ናይ እርጋን መንፈስ የሕድሩልካ። ኣምላኽ ደኣ ሎሚ ዲዮም ፈሊጦምዎ? ኣምላኽሲ ኣምላኽ ጀጋኑን ተባዓትን እምበር ኣምላኽ ምሽክንክን በሃልቲ ኣይኮነን።
ገሊኦም ድማ፡ ኣብቲ ዕቝባ ዚሓቱሉ ሃገር፡ ሻዕብያ ቀጥቂጣትና፡ ሓሪዳትና፡ በሊዓትና ኪብሉ ከም ዘይጸንሑ፡ ፍቓድ መንበሪ ምስ ተዋህቦም ናብቲ ናይ ህግደፍ ጓይላ ይኸዱሞ፡ እንታይ ደኣ ወሪዱካ ናብ በላዕትኻ ኬድካ ምስ እትብሎም፡ ኣዋልድ እንዲና ክንድውር ደሊና ይብሉኻ። ድኹምን ሕልና ዘዕርብን መልሲ።
ገለ ካብ ኣንበብቲ ምናልባት፡ ንስኻስ መንእሰይ ከሎኻ እንታይ ጌርካ ትብሉኒ ትኾኑ። ብዙሕ ከም እተጋገኹ እየ ዝኣምን። ግን ብደገኳ ብዙሕ ናይ ርሱናት መንእሰያት ጠባይ እንተ ዘይነበረኒ፡ ብውሽጠይ ግን ርሱንን ካብ ሰብ እተፈልየን ኣተሓሳስባ ኢዩ ነይሩኒ። ኣብ ግብሪ ግን ኣየውዓልኩዎን። ካብ ጌጋታተይ ግን ተማሂረ። ንሰብ ክምህር ድማ እፍትን ኣለኹ።
እቲ ሕመረት ጽሑፈይን መልእኽተይን ከምዚ ዚስዕብ ኢዩ። ወድሰብ ኣእምሮኡ ከዘውትር፡ ኪመራመር፡ ኪሓስብ፡ ኪትንትን፡ ናይ ኣእምሮ ትብዓት ኪህሉዎ፡ ንዙርያኡ ኪልውጥ ኪፍትን፡ ኣብ ጭቡጥ ነገራት ኪምርኰስ፡ ኣብ መንጎ ዓሌታትን ሃይማኖታትን ዘሎ ፍልልያት ብተጻዋርነት ክርእዮ፡ ኩሉ ኣብዛ ዓለም ዘሎ ፍልልያት ከም ሃብቲ ወይ ምርቓ ደኣምበር ከም መርገም ከይርእዮ፡ ወናኒ ናይ ነብሱ ኪኸውን፡ ብኸንቱ ሕልምን ጥሩፋዊ ሃይማኖታዊ ስምዒታት ከይምራሕ፡ ንወለዱን ንሃገሩን ኪፈቱ፡ ጥዑይን ኩሉ ዚጥርንፍ መንፈሳዊ ባህርያት ከጥሪ፡ ግዜኡ ኣብ ምሕጋዝን ምግልጋልን ወድሰብ ከጥፍኦ፡ ንፍትሒ ልዕሊ ኹሉ ኪርእያ፡ ንወድሰብ ከም ሓዉ ወይ ከም ሓውቱ ኪርእዮ፡ ወዘተ. ።
መንፈሳዊ ምዃን ጽቡቕ ኢዩ። ወድሰብውን ብመሰረቱ መንፈሳዊ ኢዩ። ግን ኣእምሮ ኸኣ ተዋሂቡዎ ኣሎ። እዛ እንነብረላ ዘሎና ዓለም 500 ሚእቲ ዓመታት ኣቢሉ ንድሕሪት ተመሊስኩም እንተ ትርእዩዋ ኔርኩም፡ ኣብ ጋህነምእሳት ከም ዘለኹም ኮይኑ ምተሰመዓኩም። ባቡራት፡ ሉቸ፡ ነፈርቲ፡ ብነዳዲ ዝኸዳ መራኽብ፡ ራድዮ፡ ውዑይ ባኞ፡ ጽሩይ ማይ፡ ንጹህ ሽቓቕ፡ ቅልጡፍ ሕትመት፡ ኣንጻር ረኽሲ ዝኾነ ፐኒሲሊን፡ ኣንጻር ፖሊዮ በዲዶ ተታኑስ ጋንግሪን ክታበት፡ ወዘተ. ኣብዘን ዝሓለፋ 150 ዓመታት ኢዩ መጺኡ። መን እምጺኡዎ? ሳየንስ። ሳየንስከ እንታይ ኢዩ? ኣእምሮ ሰብ ዝፈጠሮ ኣገባብ ኣተሓሳስባ!!!!! ኣምላኽ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ውህበታት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮ ኢዩሞ ብውሕልነትን ትብዓትን ከዘውትሮ ይግባእ። ብባዮሎጂካዊ መገዲ ንሰብ ካብ እንስሳታት ዚፈልዮ ኣእምሮኡ ደኣምበር ካልእ ኣይኮነን። ስለዚ ሽሕኳ መንፈሳዊ እንተ ዄንካ፡ ኣእምሮኻ ግን ኣዘውትሮ እብል።
እቲ ድኹም መንፈሳዊ እየ በሃላይ ግን፡ ነዚ ኹሉ ረሲዑ፡ ኣብቲ ንድሕሪት ዚመልስን ምስጋና ዘይብሉን ሕልምን ከንቱ ትምኒትን ይነብር ኣሎ። ነዚ ኹሉ ኣእምሮ ወድሰብ ዝፈጠሮ መሳለጥያታት ይጥቀመሉሞ፡ ተመሊሱ ከም ናይ ሰይጣን ምህዞ ጌይሩ የቕርቦ። ብሕክምና ኪሓዊ ዚኽእል ሕማማት፡ ኣጆኻ ከሕውየካ እየ እናበለ ንኽንደይ ሰባት ኪልክም ይውዕል ኣሎ። ኣነ ነዚ ከምዚ ዝበለ ተግባራት፡ ናይ ሲኣይኤ ውዲት ከይከውን እየ ዝጥርጥር። ከምዚ ዝበለ ባህርያት ድማ ኣብ ኣፍሪቃን ገለ ሳልሳይ ዓለማት ደኣምበር፡ ኣብተን ምዕቡላት ሃገራት (ኤውሮጳ፡ ኣመሪካ፡ ካናዳ፡ ጃፓን ወዘተ..) ብብዝሒ የልቦን። ፈረንጂ ወትሩ ኪጻወቱልና ዲዮም ኪነብሩ?!!!
ከም ሓቂ ክንዛረብ እንተ ዄንና፡ ከም ኣቦታትና መንፈሳውያን ኣይነበረን። ኣዴታታና ኩሉ ናይ መንፈሳዊ ተግባራት ኣርእየናና ኢየን ሓሊፈን። ኣቦታትና፡ ብሓደ ኢዶም ሴፍ ብሓደ ኢዶም ድማ ኣምላኻዊ እምነትን ደገፍን ሒዞም ኢዮም ዓዲ ኣጽኒሖምልና።
ሎሚ ግን ግዜ ተለዊጡ። እቶም ዝኣመንናዮም ካህናት ናብ ህግደፍ ኣሚኖም። እቶም መንእሰያትና ድማ ሕልማዊ ጠባያት ኣጥርዮም። እሞ ነዛ ሃገርና ደኣ መን የድሕና? ንኣዛብእ ዲና ክንገድፋ? መንእሰያትና (ኩሎም ማለተይ ኣይኮነን) ስለምንታይ ልቦም የስግል ኣሎ? ናይ ኣእምሮ ትብዓት ምርኣይ ስለምንታይ ኢዩ ከም ኣረምነት ተቘጺሩ? እንታይ ኢዩ ምስጢሩ?
ይቕጽል…


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያን ሕቡራት መንግስታትን ኣብ ውራይ ንግዲ ንዝዋፈሩ ልዕሊ 200 ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ስልጠና ንምሃብ ወጢኖም ኣለው።ናይ ሰለስተ ዓመታት ፕሮግራም ጀሚሮም።
ኣብ ውራይ ንግዲ ንዝሳተፉ ንልዕሊ 200 ሽሕ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን፣ንሰበስልጣን መንግስትን UNDPን ንምስልጣን እዩ እቲ ትልሚ።ነዚኦም ብምስልጣን ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ስራሕ ንምፍጣር ከምዝክኣል ይገልፁ።
ትኹረት መንግስቲ ኢትዮጵያን UNDPን ናይ ባዕሎም ንግድን ንእሽተይን ማእኸላይን ኩባንያታትን ንምጥያሽ ድልየት ንዘለዎም ሰባት ንምሕጋዝ እዩ።
ኢትዮጵያ ኣብ ዓለም ብቁጠባ ብቕልጡፍ ይዓብያ ካብዘለዋ ሃገራት ሓንቲ እያ።እንተኾነ ብመሰረት ናይ UNDP መዐቀኒ ሰብኣዊ ዕብየት ገና ኣብ ድሕሪት እያ ዘላ።ካብ 187 ሃገራት ኣብ መበል 174 ትርከብ።ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ሰብኣዊ ዕብየት ብ32 ሚእታዊ ተመሓይሹ እዩ።ኮይኑ ግን ዳርጋ ሲሶ ህዝባ ኣብ ድኽነት ይነብር።
ETHIOPIA/UNDP


text:
ካብ 50ታት ክሳብ 80ታት ዝነበረ ትውልዲ ብኑጽር ናይ ናጻነት ዕላማ ተረዲኡ፡ ብኡ መጠን ኒሕ ተዓጢቁ ንናጻነት ህዝቡን ሃገሩን ንኸተግብር ኣንጊሁ ብምውፋር ሜዳታት ኤርትራ ኣዕለቕሎቖ። ከምታ ቃሉ ከኣ ነታ እንኮ ዝውንና ሂወቱ ከፊሉ ነታ ዝተመነያን ዝደኸመላን ዝድመየላን ነጻነት ኤርትራ ንብዙሓን ርእሰሃያላን ኣምበርኪኹ ህልውቲን ህያውን ከኣ ገበራ።
እዚ ህያው ስርሒት ክገብር ከሎ ናይ ነዊሕ ዘሰጉም ራኢ ሒዙ እዩ ዝተበገሰ። ኮይኑ ግን ናይቲ ግዜቲ ራኢ ፡ እዚ ሕጂ ዝርኤ ዘሎ ኣደዳ ስደትን ሞትን ሂልቂትን ኣብቂዑ ሓንቲ ብልጽግቲን ምዕብልትን ኤርትራ ንኽሃንጽ እዩ ኔሩ ቲቃልሲ። ሕጂ ግን ብኣንጻሩ ኮይኑ፡ እቶም በቲ ግዜ ቲ ንህዝቢ ዘተስፍዉ ዝነበሩ መራሕቲ ሰውራ ካብኣቶ ሓደ ኣብ ዝተዛረቦ ዘይውዕል መራሕ ጉጅለ ህግድፍ ባዕሉ ፕረሲድንተ ዝጸውዐ ንነብሱ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ሓደ ካብቶም ቃሎም ዓጺፎም ህዝቢ ዘከላብቱ ዘለዉን ኣብ 21 ክፍለ ዘመን እዱድ ባርነት ብምትእትታው ሃገር ዘፍርሱ ዘለዉን እቲ ቀንዲ ሓለቓ ምዃኑ እዩ። ብሰንኪዚ ጋሕማጥ ምሕደራ ስርዓት ማፊያ ሳሕል፡ ናይ ሕጂ መንእሰይ እዚ ስቓይን መከራን ተቀባሊ ኩይኑ ናብ እግሩ ኣብ ዚመርሖ እና ኸደ ሂወቱ ካብ ሕማቕ ናብ ዝኸፍኤ ሞትን ሂልቂትን የቃልዕ ኣሎ። ነዚ ግን እዋእ ተፍዳይኡ። ኣብዚ ሰዓት እዚ መንእሰይ ትውልዲ ኣብዚ ግዜ እዚ፡ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ግብጺ፣ ከምኡ እውን ኣብ ሊብያ ዝሕልፎ ዘሎ ምረት ንጸላኢኻ እኳ ዘይትምነየሉ ክነሱስ፡ ቲፋኖስ መራሕ ህግደፍ ግን ገና ናይ ለይቲን ቀትርን ሕልምታቱ ዝኾነ ንዝመጽእ ዘሎ 30 ወይ 40 ዓመታት ክሳቕየኩምን ክመርሓኩምን እየ ምባሉ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ማዕረ ክንደይ ንዕቀት ከምዘለዎ እዩ ዝገልጽ። ካብቲ ዝገርም ግን ኣብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ መብጽዓታት ዝኣቱ ዝነበረ እዚ ሕጂ ንርእዮ ዘሎና ወይ ንፈልጦ ኢሳያስ ኣይነበረን።
እሞ ከምዚ እንተኮይኑ ትዕድልትናስ ንሕናኸ ኪኖ እዚ ነገር እዚ ሓሊፍና ክንዝቲን ክንወሃሃድ ዝእግደናስ እንታይ እዩ? መድሃኒትና ኣብ ኢድና እንከሎስ ተቘዝርና ምምዕድዳው ምስ ምንታይ እስራዕ?
ወዮ እኳ ድኣ እዚ ህዝቢ ዚ ዘይተዓደል ኮይኑ እምበር፡ ሎሚ እዚ ሕሰምን መከራን ብጀነራላት ማፊያ ሳሕል ብኣምላኽ ዝተዋህቦም ባህሪያዊ ሂያብ ሕልናኦም ዝደርበዩ ብዝኾነይኹን መምዘኒ መሰልን ሓላፍነት ህዝቢን ብዘይ ስምዕምን ብዘይ ርድኦምን፡ ሰብ መስል እንስሳታታ ንኽዋረድ ዝተፈርደ ትውልዲ እዚ ሕጂ ኣብ ሊብያ ዝተረኽበ ሰፍ ዘይብል ህልቂት ዝተቓልዐ መንእሰይ መርኣያ ኣዩ።
ከምቲ ግቡእ ህዝቢ ኤርትራ መምህር ፍትሒ መምህር ሰላም ካብቲ ክኾውን ዝግብኦ ዝነበረ ክነሱስ ሕጂ ግን ነቲ ኩሉ ሕማቕ ዝተባህለ መመሰሊ ኮይኑ እርከብ።
ኤርትራውያን ኣብ ሲናይን (ግብጺ) ኣብ ሊብያን ኣደዳ ስቓይን መከራን ህልቂትን ኮይኑ ኣሎ እቲ ትዕድልቶም።
ብኣንጻሩ ግን ኣብዚ ኣነ ዝነብረሉ ዘለኹ ከም ንስርዓት ህግደፍ ክኽድሙ ህዝቢ ክመቃቅሉ ናይ ለይትን ቀትርን ስራሕና ኢሎም ክተሓሓዝዎ ክትሪኢ እንከለኻ፡ ከም ሰብ ኣዝዩ እዩ ዝገርመካ ። ብውሑድ ካልኢታት ወይ እውን ብሓደ ድቂቅ ዘይኣክል ፡ ንጹሃን መንእሰያት ኤርትራውያን ዓለም ከይጸገቡ ክሃልቁ እንከለዉ ፡ ነዚ ‘ውን ሓሶት እዩ ፡ ስም መንግስቲ ንምክፋእ እዩ፡ እንዳበሉ ከም ኣመሎም ሓቅታት ክጉልብቡ እራኣዩ ። ኣብዚ ሳዓት እዚ አምበር ዶ ከምቲ ንሰብ ዝተዋህበ ሕልና ተዋሂቡዎም እዩ ኣብ ዝብል ኣተሓሳስባ የእትወካ ።
325 መንእሰያት ኣብ ሓደ ደቂቅ ክቅዘፉ እንከለዉ እዚ ንእዝጊ ዝኣምን ወዲ ኣዳም ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ሃገራዊ ጥፍኣት እውን አዩ ።ነዚ ንኽንገጥሞ ሓላፍነት ናይ ኩላትና ክኸውን ምተገበኤ። ብዓይኒ እዚ ስርዓት ሳሕል ግን ሂወት ኤርትራዊ መንእሰይ ብገንዘባዊ እቶትስለ ዝሪኦ ግፍዒ ዜጋታቱ ኣብ ቅድሚኡ ዋጋ የብሉን። ካብዚ ተበጊሰ አየ ካኣ ዘይተዓደለ ህዝቢ ንስቃይ ዝተፈርደ ትውልዲ ዝበልኩዎ። መንእሰያትና ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ኣይጠዓሞምን ።መንእሰያት ኣብ ዓዲ በቲ ስርዓት ተጠሊሞም። ኣብ ወጻኢ ካኣ ብህዝቢ ተጠሊሞም ። ብስቅያት ምማቶም ኣብ ክንዲ ምሕዛንን ምስትንታንን፡ ካብኡ ሓሊፉ ተጠያቒ (ተሓታቲ) ናይ ጉዳይ መቅተልቶም ኣብ ክንዲ ምፍታሽን (ምንዳይን) ምጽናዕን ጓል መንገዲ ሒዝካ ምህውታት ስራሕና ኢልና ተተሓሒዝናዮ። ንኣብነት እዚ ነገር እዚ ወግዓዊ ካብ ዝኸውን ድሮ ሰለስተ መዓልታት ኣትሒዙ ኣሎ። ካልኦት መራኸብቲ ቡዙሓን ግን ኣብቲ ልሙድ ናይ ምውንጃል ስርሐን ኣድሂበን እርከባ። ቀዳምነት ዝስራዕ ግን እዚ ኣዝዩ ከቢድን ዘሕዝንን ሂወት እቶም ብሉጻት መንእሰያት እዩ ኔሩ። ወዮ ዳኣ ረሳዕቲ ኮንና እምበር ቅድሚ ሕጂ ልዕሊ 75 ነብሳት ዝወሓጠት ሊብያ ናይ ቀረባ ተዘኩሮታትና እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ኦጋንዳ ግዳያት ግብረ-ሽበራ ዝኾኑ ለይለይ መንእሰያት ኣዚና ዝዘንጋዕናዮም ንመስል። እዚ ጉዳይ እዚ ን ኣሰና ወብ ሳይት ጥራሕ እዩ ዝምልከት ዝበለ መን እዩ? እቶም ኩሎም ህቡባት ጋዜጠኛታት ኣብ ዓለም ተዘርጊሖም ዘለዉ ብትብዓት ንቅድሚት ንምውጻእ ዘጸግሞም እንታይ እዩ? እቶም ኩሎም ተቃወምትን ምሁራትን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ እንዳ ሻሂ ኮይኖም ጥራሕ ካብ ምዝራብ ሓሊፎም ብዛዕባ ናይ እዞም መንእሰያት ሂወት ኣጠፋፍኣን ተሓታትነትን ሓባራዊ ዝኾነ ናይ ስራሕ ዕማም ንህዝቦም ማለት ኣብ ወጻኢ ንዝነብር ህዝቦም እንተዝጉስጉሱ ብኡ መጠን ንዝምልከተን ናይ ነቶ ሓይልታትን ክስታት እንተዝምስርቱን፡ ኣዝዩ ልቢ ብዙሓት ኤርትራውያን ምተንከፉ፡ እሞ ብኡ መጠን ካኣ ምስ ህዝቢ ምተወሃሃዱ ኔሮም። ትዕድልቲ ናይ እዚ ህዝቢ እዚ ብኸመይ ኣብ ንቡር ሂወት እምለስ ኢልካ ምሕሳብን ግዜ ከይወሰደ ናይ ዕዮ ገዛ ክኸውን እግበኦ። ካብዚ ሓሊፉ ግን ካልእ ናይ መስኪን ኤርትራዊ ሂወት ገና ኣብ ታርትኡ ( ሪግኡ) ተሰሪዑ ንጥፍኣት እጽበ ኣሎ ማለት እዩ። ባዕልና መፍትሒ ኣናዲና መዕረፊ እንተዘይገበርናሉ ፡ ስርዓት ማፍያ ሳሕል ጉጅለ ህግደፍ ፡ ጥፍኣት ናይ ‘ዞም መነሰያት አዚኣቶም ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ብኣቃጫጭ ዝበሎ፡ ንፒክኒክ ወይ መናፈሻ ከይዶም ኢሉ እዩ ክገልጾም ። ስለዚ ከምዚ ዝዓይነቱ ስርዓት፡ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ዓይነት ስላዕ ከውድቀሉ ኣለዎ ኢልካ ምሕሳብ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብህዝቡን ሃገሩን ዝግደስን ዝሓምምን ሓላፍነት ከም ዝኾነ በዚ ኣጋጣሚዚ የዛኻኽር ። ካብዚ ሓሊፉ ግን ጥፍኣት ናይ እዚ መንእሰይ እዚ ገና ኣይተወደአን ።
ኩቡራት ኣብ ወጻኢ እትነብሩ ኤርትራውያን ንቡር እዩ ብስነ ሓሳብ ምፍልላይ፡ እቲ ኣዝዩ ዓገብ ግን ብርሰት ሃገርናን ጥፍኣት ኤርትራዊ ዜጋን ብጠጠውካ ምርኣይ እዩ። እሞ ኣብዚ ተሃዋስን ርሱን ግዜ፡ ካብኡ ሓሊፉ ኣብ መኣዲ ግፍዒ እዞም ብሉጻት መንእሰያትናን ኣብ ደቓይቅ ዝሃለቁ ዜጋታትና ብዘይ ውዓል ሕደር መድረኽ እጽውዓና ኣሎ እሞ ብኸመይ ንገጥሞ። ኣብ ፍልልያትና ሓይልና ኣይንጸንቅቕ ንህዝብናን ሃገርናን ቀዳምነት ንስራዕ።
ንስድራ ቤት ምዉታንን፡ ናዓና ንኤርትራውያን ጽንዓት ፡
ነቶም ብሞት ዝተፈልዩና መንግስተ ሰማያት የዋርሶም።


text:
ብመሰረት ናይቲ መጽናዕታዊ ጸብጻብ፡ ኤርትራ ኣብ ሶማሊያ ንእትገብሮ ምትእትታውን ምግሃስ ን፡ እንዳተጋህደ ኣብዝመጸሉ እዋን፡ ኤርትራ፡ ኮነ ኢላ ንእትገብሮ ምጥሓስ ሕጊ ንኽትሽፍን ንማሕበረሰብ ዓለም ብተደጋጋሚ ከተደናግርን ጉጉይ ሓበሬታ ኣብምሃብን፡ ተደጋጋሚ ፈተነታት ከምዝገበረት ይጠቅስ።
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል፡ ኤርትራ ዝተፈላለዩ እስላማዊ ጥሩፋት ተዐጥቕን ተሰልጥንን ከምዝነበረትን፡ዝተፍላለያ መንገዲ ኣየር ተጠቂማ ኣጽዋራት ናብ ሶማሊያ ተኣቱ ከምዝነበረት ርኢና ኔርና።
3ይን መወዳእታን ክፋል ይቕጽል
ብመሰረት ናይቲ መጽናዕታዊ ጸብጻብ፡ ኤርትራ ኣብ ሶማሊያ ንእትገብሮ ምትእትታውን ምግሃስ ን፡ እንዳተጋህደ ኣብዝመጸሉ እዋን፡ ኤርትራ፡ ኮነ ኢላ ንእትገብሮ ምጥሓስ ሕጊ ንኽትሽፍን ንማሕበረሰብ ዓለም ብተደጋጋሚ ከተደናግርን ጉጉይ ሓበሬታ ኣብምሃብን፡ ተደጋጋሚ ፈተነታት ከምዝገበረት ይጠቅስ።
ገለ ኤርትራ ካብዝገበረቶ ምጥሓስን ኣተጋባብራ ናይ በረራ ሜላታት ኣብ ሶማሊያ፡ ከምዚ ዝስዕብ ተሰኒዱ ይርከብ።
1. ዝተፈላለዩ ናይ ንግዲ ማእከላት (Busines front companies) ፈጢራ። ዕላማ ናይዘን ናይ ንግዲ ማእከላት ከኣ፡ ኤርትራ ንእትገብሮ ዘይ ሕጋዊ ንጥፈታት ኣብ ሶማሊያ ይሽፍናን ምስጢር ከይወጽእ ይከታተላን።
2. ኤርትራ ንእትገብሮ ናይ ኣየር በረራታት ናብ ሶማሊያ፡ ዝተፈላለያ ንጡፋትን ሕጋውያንን (existing and legitimate Airline companies) ተጠቒማ።
3. ኤርትራ ናይ ሓሶት ሰነድ (false documentation) ብምስናዕ: ዘይሕጋዊ ናይ በረራ መዝገብ (unauthorized registration) ብምፍጣር፡ ናብ ሳልሳይ ሃገር በረራ ከምዝገበረት ኣምሲላ ናይ ናይ መደናገሪ ናይ ተበገስ ምልክት (false sign call) ጌራ።
ኣብ’ቲ ብ S/2006/913 ዝፍለጥ መጽናዕታዊ ጸብጻብ፡ ሓንቲ ብ IL-76 እትፍለጥ ናይ ጽዕነት ነፍሪት (cargo plane)፡ ወታሃደራዊ ኣጽዋራትን ዕጡቓትን ካብ ኤርትራ ናብ ሶማሊያ ከምዘመላለሰት፡ ኣብ’ቲ ካብ 43-53 ኣብ ዘሎ ፓራግራፍ ይጠቅስ። ኣብቲ እዋን’ቲ ሞኒተሪን’ ግጉፕ፡ ቅዳሕ ናይ ክራይ፡ ናይ ውዑል ስምምዕ (contract of sale) ናይ’ታ ብ IL-76 እትፍለጥ መንገዲ ኣየር፡ ካብ ኤሪኮ ኢንተርፕራዝ ካብ ኣስመራ፡ ብሓደ ስሙ ክጥቀስ ዘይተደለየ ብቐረባ ነቲ ናይ ዉዑል ሕሳባት (transaction confirmations) ኣፍልጦ ዘለዎ ሰብ፡ ነዚ ኣብላዕሊ ዝተጥቐሰ ሓበሬታ ክረክብ ክኢሉ።እቲ ኤሪኮ ዝበሃል ካምፓኒ፡ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ኣስመራ ኮይኑ፡ ብመንግስቲ ኤርትራ ከምዝመሓደርን፡ ክልተ ሚኢቲ ሽሕ ናይ ኣሜሪካ ዶልላር($ 200,000) ዕርቡን (downpayment) ብመንገዲ ናይ ኤርትራ ዲፕሎማት ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ከምዝተኸፈለውን ሓቢሩ።
ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ማለት ኣብ ወርሕ ሕዳርን ታሕሳስን 2006 ሓንቲ ቦይንግ 707፡ ብኤሮጀን ኣቬሽን ብጋና እትውነን ኮይና፡ ብናይ በረራ መዝገብ 9G-OAL ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራን ዓሰብን ተደጋጋሚ በረራታ ናብ መቓድሾ ብምግባር፡ ዝተፈላለዩ ወታሃደራዊ ሓገዛት ናብ’ቶም ብ ICU ዝፍለጡ እስላማዊ ጥሩፋ ኣመላሊሳ። ብኻልእ ወገን፡ ሓደ ካብ ኣስመራ ዝብገስ ዝነበረ መራሒ ነፋሪት፡ ዝተፈላለዩ ናይ መደናገሪ ናይ ተበገስ ምልክት (false flight plan) ብምግባር፡ ናብ ኡጋንዳን ሞዛምቢክን ከምዝበርር ብምምሳል ኣብ ውሽጢ 25 መዓልታት፡ 13 በረራታት ናብ መቓድሾ ከምዝገበረ ሓቢሩ።
በዚ መሰረት ሞኒተሪን’ ግሩፕ፡ ካብ ኢንተርናሽናል ሲቪል ኣቬሽን ምልክት ናይ መደናገሪ በረራ ካብ ኤርትራ ከምዝተገበረ ዘመልክት ሓበሬታ ምስረኽበ፡ ብዕለት 15 መጋቢት 2007፡ እዛ ኣቐዲማ ዝተጥቕሰት መንገዲ ኣየር፡ ኣብ ሞዛምቢክ ምእታዋን ዘይምእታዋን ንምጽራይ፡ ናብ መንግስታት ኡጋንዳን ሞዛምቢክን ደብዳቤ ልኢኹ። ነዚ መሰረት ብምግባር፡ ቀዋሚ ኣምባሳደር ናይ ሞዛምቢክ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እታ ትባሃል ዘላ ነፋሪት ኣብቲ ዝተጠቕሰ እዋናት ኣብ ግዝኣት ሞዛምቢክ ከምዝኣተወት ዝሕብር ሰነድ ኣብ ሃገሩ ከምዘየለ ኣረጋጊጹ።
ነዚ ኣብላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ፍጻሜታ ንምጽራይ ዝኣክል፡ እቲ ናይ መጽናዕቲ ጉጅለ፡ ኣብ ወርሒ መጋቢ 2007 ተመሳሳሊ ደብዳቤ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ልኢኹ።መንግስቲ ኤርትራ ካኣ ብመንገዲ ቀዋሚ ኣምባሳደሩ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጌሩ፡ እዚ ዝስዕብ መልሲ ሂቡሉ። “ እዚ ቀጻልን ኮነ ኢልካ ዝግበር ናይ ጸለመ ጎስጓሳት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ነቲ ዘይ ሕጋዊን፡ ሓደገኛ ዘይምርግጋእ ዝፈጥር ዘሎ መትእትታው ናይ ኢትዮጵያን ደገፍታን ናብ ሶማሊያን፡ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ገበናት ክሽፍነለን ኣይክእልንዩ ድሕሪ ምባል፡ እታ ዝተባህለት መንገዲ ኣየር፡ ናብተን ዝተጥቕሳ ሃገራት በረራ ፈጺማያ ብምባል፡ ንሞኒተሪን’ ግሩፕ ካኣ ናይ ጠቐነ ጉጅለ ብምባል ዘሊፍዎ።”
ማዕረማዕረ ናይዚ ኣብላዕሊ ዝተጠቕሱ ምዕባለታት፡ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይ 2007፡ ብወከልቲ ኣርባዕተ ውድባት ወይ ባእታታት ዝተጋበአ ጉባኤ ኣብ ኣስመራ ተኻይዱ። እቶም ኣርባዕተ ባእታታት፡ ካብ እስላማዊ ኮርት (ICU) ዝመጹን፡ ኣቐዲሞ ኣባልት ፓርላማ ዘነበሩን፡ ገለ ናይ ፖለቲካ ጽልዋ ዘለዎም ባእታታትን፡ ወከልቲ ናይ ኣብ ስደት ዝነብሩ ሶማላውያንን ኢዮም ነይሮም። ዕላማ ናይዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተማእከለ ጉባኤ ካኣ ሓደ ጥሩፍ ሓይሊ ንምፍጣር እዩ ዝነበረ።ከም ውጽኢት ናይ’ቲ ጉባኤ ኻኣ፡ ኪዳን ንዳግም ምሕራር ሶማሊያ (ARS) ኣብ ኣስመራ ተመስሪቱ።ካብዘን ኣርባዕተ ባእታታት፡ ICU ዝለዓለ ወታሃደራዊ ጸብለልታ ኣብ ሶማሊያ ከምዝነበሮ ይጠቅስ።ኣቃዉማን ስርርዕ ናይ መሪሕነት ዝምልከት ኣብ’ቲ ብ S/2008/769 ኣብ ገጽ 17 ክትምልከቱ ይከኣል።
ኤርትራ ኣብልዕሊ’ቲ ብጀላቡን ነፈርትን ዝገበረቶ ምስግጋር ዝተፈላለዩ ወታሃደራዊ ኣጽዋራት ናብ ሶማሊያ፡ ኣብ ዓመተ 2007፡ ካብ ክልተ ሚኢቲ ሽሕ ስጋብ ሓሙሽተ ሚኢቲ ሽሕ ዶላር ኣሜሪካ፡ ንARS ማለት ንውድብ ኪዳን ንዳግም ምሕራር ሶማሊያ ሐጊዛ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ’ውን እቲ ብ “ኢንድሓ’ኣደ” ዝፍለጥ ሓላፊ ወታሃደራዊ ምክልኻል ዝኾነ ዩሱፍ መሓመድ ሲያድ፡ ብጥርኑፍ ኣብሓደ ክፍሊት ሓደ ሚሊዮን ናይ ኣመሪካ ዶላር ተቐቢሉ። እዚ ኣሃዝ እዚ፡ ምስ’ቲ ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ዝመደበሩ ናይጸታ ጉጅለ (intelligence group) ምስቲ ዝነበሮ፡ ኤርትራ ሓደ ነጥቢ ሽዱሽተ ሚሊዮን ዶላር ንዕጡቓት ሶማላውያን፡ ኬንያ ከም መሰጋገሪ መንገዲ ተጠቒማ ሓጊዛ ዝብል ጸብጻብ ዝሰማማዕ ነበረ።
ሞኒተሪን’ ግሩፕ ኣብመደምደምታ ናይ መጽናዕቱ፡ “ኤርትራ ዋላኳ ንናይ ሕጊ ምጥሓስ ተግባራታ ትኽሓዶ እምበር፡ እቲ ትገብሮ ዘላ ምግሃሳት፡ ኮነ ኢልካ ብዓበይቲ ሰበስልጣን መንግስትን መራሕቲ ህግደፍን ኣፍልጦ ዝግበር ዘይሕጋዊ ተግባራት’ዩ” ክብል ኣብ ጸብጻቡ ጠቒሱ’። ሓደ ካብ’ቶም ዘይሕጋዊ ፊናንሲያውን ወታሃደራውን ምስግጋራት ዘካይድ ዝነበረ ላዕለዋይ መራሒ ናይ መንግስቲ ኤርትራ፡ ኮሎኔል ጣዓመ ጎይቶኦም ከምዝነበረ ብምትቃስ ካልኦት ሓሙሽተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ናይ መንግስቲ ኤርትራውን ኣብ መጽናዕቲ (investigation) ከምዝነበሩ ይጠቅስ።
እዚ ዝተገበረ ገንዘባዊ ሓገዛት፡ ገሊኡ ብቐታ ካብ ናይ ኤርትራ ኤምባሲታት ቁጽሪ መዝገብ ሕሳብ ክኸውን ከሎ፡ ገሊኡ ኻኣ ብሓለፍቲ ናይ ጸታ ካብ ኣስመራ ናብ’ቶም ጥሩፋት ጉጅለታት ይላኣኽ ነይሩ። ገሊኡ ኻኣ ብመንገዲ ግሩሃት ነጋዶ፡ ብመልክዕ መግብን ናይ ኤልክትሮኒክስ መሳሪሒታት ትገዚኡ ናብ ሶማሊያ ይላኣኽ’ሞ፡ ተሸይ ጡ ናብቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ይወሃብ ነይሩ። ተደናገጽቲ ናይ’ቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ዝኾና ገለ ገለ ሃገራት የዕራብ’ውን፡ ሓገዛተን ንኤርትራ ብምሃብ፡ ኤርትራ ኻኣ ብኽፋል ወይ ብምሉእ ነቲ ዝተለገሰ ሓገዛት ናብ’ቶም ዕጥቛት ጉጅለታት ተመሓላልፎ ከምዝነበረት ኣብ’ቲ ጸብጻብ ተጠቒሱዎ ይርከብ።
እዚ መጽናዕታዊ ጸብጻብ’ዚ፡ ነቲ ኤርትራ ዝፈጸመቶ ዘይሕጋዊ ተግባራት ኣብ ሶማሊያ፡ዘንጸባርቕ ብመርትዖ ዝተሰነየ ሕጋዊ ሰነድ’ዩ። እዚ ግን ነቲ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝባ ብእትፍጽሞ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ክቐርበላ ዝጽነሐ ክሲ ኣየጥቓልልን’ዩ።ይኹን እምበር፡ ስርዓት ህግደፍ ነዚ ብመርዖ ዝተሰነየ ክስታት፡ ዋላኳ ይኽሓዶ እንበር፡ በዚ ዝጠራጠር ኤርትራዊ እንድሕር ኣሎ ኾይኑ፡ ኣብ ዓሚዩቕ ድቃስ ስለዝለዘሎ፡ ህዝቡን ሃገሩን ከድሕን ክበራበር ጥራዩ’ዘለዎ።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ እንበኣር፡ እቲ ዝነበሮ ሕልምታት ኣብ ሶማሊያ ስለዝፈሸሎ፡ ኣብ ውሽጡ ብዝተፈጠረ ፍርሕን ራዕድን ተደፋፊኡ፡ ህዝቢ ንምትላልን ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕን፡ እቲ ናብ ነብሱ ዝቐነዐ እገዳ፡ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝዓለመ ኣምሲሉ፡ ነቲ ዝገበሮ ገበናት ሓቢኡ፡ ገበን ኣብ ልዕሊኡ ከምዝተፈጸሞ ከምስል፡ ነዚ ናይ ሕጂ ሕሱር ተግባራቱ፡ ምስ ናይ 50ታት ታሪኽ ከተኣሳስሮ ፍሹል ፈተነታት ዝገብር ዘሎ።ህዝቢ ኤርትራ ዓሰርተታት ኣሻሓት ደቁ ከፊሉ ዘምጸኣ ሃገር፡ ደቁ ብገዛእ ዝሰንከሉሉን ዝወደቑሉ ናጽነት፡ ፍትሒ ስኢኖም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከም ጨርቂ እንዳበለዩ፡ ብሰንኪ ግዱድ ዕስክርናን ባርነትን የእግሮም ናብ’ዝ መረሖም እንዳጠፍኡ፡ ኣብ ዘበነ ሃይለስላሴን ዘበነ ደርግን ዘይተገበረ፡ ደቅኹም ጠፊኦም ተበሂሉ 50 ሽሕ ክፈሉ ዝብል ሕጊ፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ከብዲ ኤርትራዊ ስድራቤት ራዕድን ፍርህን ስለዘእተኹሙሉ ደኣኣምበር፡ ብውሽጡስ ኢድ ሸናሒት ጸናሒት ይብል ከምዘሎ ልብኻ ኣይስሕቶን’ዩ።
ኩላትና ከምንፈልጦ፡ መራሒ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ምስ ኣል ጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃልምልልስ፡ ነቲ ብ UNHCR ዝቐረበ ኣብ ዓመተ 2009, ጥራይ 63,000 ኤርትራውያ፡ ናይ ጽግዕተኝነት ዑቕባ ሓቲቶም ዝብል ዓመታዊ ኣሃዛዊ ጸብጻብ፡ ብድፉኑ ኣየጋጠመን ዝብል ኣሉታ ሂቡሉ። መራሒ ስርዓት ህግደፍ ግን ኣብዚ ሓሶት’ዚ ጥራይ ኣይተወሰነን። እቲ ሚኒስተር ዜና ዝኾነ ዓሊ ዓብዱ ዝተኣመነሉ ምሕታት ፖለቲካዊ ዕቑባ ናይ ሕርይቲ ጋንታ ኤርትራ ኣብ ኬንያ፡ ነዚ ኩሉ ማሕብረተሰብ ዓለምን ህዝቢ ኤርትራን ዝፈልጦ ሓቂ፡ ከምዘየጋጠመን ንዕዑ ሓዱሽ ዜና ምኳኑ ብምግላጽ ከም ኣመሉ ውጹእ ኣሉታ ሂብሉ። ነዚ ርኡይን ግሁድን ዝኮነ ሕቶ ፖለቲካዊ ዕቑባ ናይ ሕርይቲ ጋንታ ኤርትራ ኣብ ኬንያ እኳ ዝኸሓድ፡ ነቲ ብባይቶ ጸታ ዝቐረበ ክስታት፡ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ክኣምነሉ ዝጽበ ኤርትራዊ እንተዳኣ ኣሎ ኾይኑ፡ የዋህ ጥራይ’ዩ።
ከም በዓል ሶፊያ ተስፋርያም፡ ብወረጦ ኣሪኻ ዘይትሰምዖ ትግርኘአን፡ በዓል ዶ/ር ጊደዎን ኣባይ፡ ኣብ ሰብዓታ ንሰውራ ኤርትራ ብጎቦ ዓይኖም ርኤሞ ዝተምርቀፉ፡ ሕጂ ንሓደ ብናይ ስሰዐ መንፈስ ሓንጎሉ ዘራኸሰ መራሒ፡ ኣብ ምዕቡል ዓለም ተሓቢኦም ጸኒሖም፡ ኣብ ጎንኻ ኣለና ኢሎም ከጠቕዑ ምርኣይ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ሓዱሽ ተርእዮ ኣይኮነን።ኢሰያስ እንተኾነ ባዕሉ፡ እቲ ንናጽነትን ፍትሕን ዝብል መብጻዓ ቃልሲ ኤርትራውያን ጠሊሙ’ዩ ዝቕተል ቀቲሉ፡ ዝእሰር ኣሲሩ፡ ነቲ ዝነቐጸ በሰላ ስድራቤታት ኤርትራ ዘራኽስ ዘሎ።ህዝቢ ኤርትራ ግን፡ ኣገልጋሊኡን ዘየገልጋሊኡን ኣለልዩ ከምዝፈልጥ፡ ኣብቲ ናይ ቀትሪ ሕልምኹም፡ ከም መጉስዕ ከተማላልስዎ፡ ምናልባት ምዝኽኻር ከይድሌኩም።
ከምጓና፡ ናጽነት ኤርትራ ብወረ ሰሚዕክም ዝኣተኹም ባዓል ሶፍያን ጊደዎንን፡ ዝሓለፈ ታሪኽኩም ኣብ ክንዲ ተሐድሱ፡ እሾኽ መርገም ኴንኩማ ዘለኹም ንኤርትራ፡ ንሓደ ንጥፍኣታ ዝሓለነ ሽፍታ ከተጫፍሩ ካብ ትውዕሉ፡ ነቲ ስጋይ ስጋኻ ትብል ናይ ኣቦታትና ስነምግባር ርሒቓቶ፡ ብመንፈሱ ኣብ እንዳ ጽሉላት ዝሓድር ዘሎ መራሒኹም፡ ዓገብ ክትብሉ ምተገበአ።ኣብ ዝርዝር ከይ ኣተኹ ግን፡ኣብ ዳላስ ዝገበርኩሞ መሰረትን ሓቅነትን ዘይብሉ ንሶማሊያ ኣብ ሰለስተ፡ ንሱዳን ኣብክልተ፡ ዝመቓቕል ብፓወር ፖይንት ዝተሰነየ፡ ካብ ፔንታጎን ዝወጸ ሕልሚ ናይ ኣሜሪካ ዝብል ኣስተምህሮ፡ ኣብ መንእሰያት፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ሶማላውያን መንእሰያት ኣሉታዊ ጽልዋ ስለ ዝሐድርን፡ ንጸታ ናይዚ ትነብሩሉ ዘለኹም ዓዲ ስለዝጻባእን፡ ውዕለትኩም ከምታ እገዳ ቀሲላ ከምትመጸኩምን ዘዛናጋዓኩም ስራሕ ኣይሰራሕኩምን ክትርድኡ ይግባኣኩም።
ክቡራት ተኻታተልቲ ናይ’ዚ መጽናዕታዊ ጽሑፍ’ዚ፡ እዚ ተተርጒሙ ቀሪቡ ዘሎ ትሕስቶ፡ እቲ ዝዋሓደ ክፋል ደኣ’ምበር ብምሉኡ ክምዘይኮነን፡ ምስ ዘለኒ ናይ ግዜ ሕጽረት ንኹሉ ከቕርቦ ብዘይ ምኽኣለይ ምስናይ ይቕሬትኡ ክሕብር ይፈቱ።ምሉእ ትሕስቶ ናይ’ቲ መጽናዕታዊ ጽብጻብ ከተንብቡ እንተደሊኹም ግን፡ ኣብ’ዚ ዝስዕብ ዌብሳይት ብምእታው ከተምብቡ ከምትኽእሉ ክሕብረኩም ይፈቱ።
ወይ ከኣ ኣብዚ ጠውቑ።
http://www.un.org/sc/
ተስፋልደት በላይ
San Diego


text:
ሃይማኖታዊ ፖለቲካ፡ -ፍትሒ- 03-11-13 ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ እንዃዕ ብኣጋጣሚ ናይ ላምፐዱዛ ፍጻመ፡ ናብዚ ናይ ሎሚ ናይ ሰምበት 03/11/13 ጋህዲ ዶግዓን ጾሎተ-ፍትሓትን ናይ ኩሎምን ናይ ኩሉጊዜን ኩሉ ዓይነት መስዋእትናን ኣውያት ረመጽ ድጉል ሰፊሕ መደብ ጥፍኣትናን ንድርጓሓሉ እዋን ኣ ብጸሓና!! ትንግርቲ መጋርያ ህዝባዊ ናዕብና ልዕሌና ዓለም ስለእትፈልጦ እንታይ ዓዚምና ኣዚምና ንብርሰት ከምዝተጋለጽና … more
Category Archives: ንኣሰና
ብ23 መጋቢት፡ ‘ ካብ መራሕቲ ሰራዊት ኤርትራ’ ብዝብል ብርዒ ስም ተጻሒፉ ዝተላእከልና፡ “መንግስቲ ህግደፍ ካህናትን ደናግልን ናብ ሳዋ ክወርዱ ዘመሓላለፎ ሓድሽ ትእዛዝ ብካቶሊካዊት ቤተ ክርስታያን ተነጺጉ” ዝትሕዝቶኡ፡ ኣብ ዓምዲ ደብዳበታት ዘውጻእናዮ መልኽቲ ተኸታተልትና፡ “ጳጳስ ናይ ካቶሊካዊ መንበረ ጵጵስና ኣስመራ፣ ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋማርያም፡ ብወግዒ ከም ዝነጸግዎ ተሓቢሩ።” ዝብል ሓበሬታ ግጉይ ምዃኑ … more
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደቂ ሃገር፡ ብቀዳምነት ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም። ቀጺልና ደጊም፡ ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 19.12.2009 ዓ.ም.ፈ.፡ ካብ ማሓዙ ኣሰና ዶት ኮም፡ ከም ክቡር ሓው ኢሳያስ ስዩምን ተስፊት ክፍሉን፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ እሞ፡ “ንምሕያልን ምትብባዕን ነጻ ናይ ዜና ማዕከን“ ዝብል … more
መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ኣብ ምኽፋት ብዘጋጥመኩም ዘሎ ትጽቢትን ምስንኻልን ይቕሬታ እናሓተትና ንምፍትሑ ንጽዕር ከምዘለና ነዘኻኽረኩም። … more
ሓበሬታ ንስነጠበበኛታት – ደረፍቲ፡ ሙዚቀኛታት። ገጠምቲ፡ ደረፍቲ… ካብ ኣሰና … more
ሕጂ ህዝቢ ኤርትራ ትዕግስቱ ተወዲኡ፣ ጥራይ መድረኽ ዘቓልጥፈሉ ኢዩ ዝደሊ ዘሎ። ብሓቂ እዚ ብዘይካ ክሰርሕ እምበር፣ ሽመት ኣብ ኣእምሮኡ ዘይስቖሮ ህዝቢ ተላዒሉ ስለዘሎ ኣሰናኮም ዝህልዋ ተራ ዓቢ ከምዝኸውን በቲ ‘እተጽግበኒ ቅጫስ ኣብ መቕሎኣ እፈልጣ’ ዝብል ብሂል ሃገርና ክገልጽ እፈቱ። እንተዘይኮይኑ ህዝብና ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዝርከብ ንምቅልጣፍ ናይዚ ጨኻኒ ስርዓት፣ … more


text:
Erena on Facebook
Articles
እስራኤል፣ ንስደተኛታት ሞያዊ ስልጠና ክትህብ ምዃና ይግለጽ
Radio Erena: 23 June, 2014
መንግስቲ እስራኤል፣ ንስደተኛታት ሓድሽ ናይ ትምህርቲ ዕድል ክህብ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣኦቭ ኣብ ዝልኣኾ ጸብጻብ፣ ሚኒስተሪ ትምህርቲ እስራኤል ኣብ ከባቢ ባርሸባ -ኒጻና ኣብ ዝርከብ ኣሕዳሪ ቤት ትምህርቲ፣ ንኣፍሪቃውን ስደተኛታት ናይ ሞያ ትምህርቲ ክህብ'ዩ።
እዚ ናይ ትምህርቲ ዕድል ንመጀመርታ ግዜኡ ዝወሃብ ዘሎ ኮይኑ ንኣብ እስራኤል ቅድሚ ሕጂ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝነበሮምን ካልኦት ልዕሊ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ዝዕድሚም መንእሰያት ዘፍቅድ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ብዲፕሎማ ከም ዘመርቕ ድማ ይገልጽ።
እዚ ናይ ትምህርቲ መደብ ን2 ዓመት ዝወሃብ ኮይኑ ናይዚ ዕድል እዚ ተጠቀምቲ ንዝኾኑ መንእሰያት ድማ፡ ኣብ ሰሙን 3 ግዜ እንዳተመሃሩ እቲ ዝተረፈ ግዜኦም ኣብቲ ከባቢ ናይ ስራሕ ዕድል ክኽፈተሎም ምዃኑ እቲ ሚኒስትሪ ይገልጽ።
እታ ኣብ ኮምፑተር፣ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ጂምናዝዮምን ትምህርቲ ምድላውን መግብን ንስደተኛታት ስለጠና ክትህብ ምዃና እትግለጸ ዘላ ኣሕዳሪት ቤት ትምህርቲ መግቢ፡ መደቀስን ናይ ጥዕና ኣገልግሎትን'ቶም ተመሃሮ ብነጻ ከምተማልእ'ውን እቲ ካብ እስራኤል ዝተላእከና ጸብጻብ ይተቕስ።
እዚ ሚኒስትሪ ትምህርቲ እስራኤል ንስደተኛታት ዝህቦ ዕድል፡ ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ንዝሰልጠኑ መንእሰያት ብሚኒስትሪ ውሽጣዊ ገዳያት ንዘጋጥሞም ዘሎ ናይ ቪዛ ጸገማት ክፈትሓሎምን ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ መሰሎም ድማ ዳግመ ግምት ክግበረሉን ክሕግዞም ይኽእል'ዩ ዝብል ግምታት ይወሃቦ።
ኤርትራውያን ናይ'ዚ ዕድል እዚ ተጠቐምቲ ክኾኑ'ውን ትጽቢት ኣሎ።
እስራኤል ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሕርሻ ዘተኮረ ስልጠናታት እንተሂባቶም፣ ኣብ ናይ ሕርሻ ስራሕ ንምውፋሮም ሓንቲ ስማ ዘይተጠቕሰት ኣፍሪቃዊት ሃገር ክትቕበሎም ፍቓደኛ ምዃና ንመንግስቲ ኣስራኤል ምግላጻ ማዕከን ዜና ሃረጸ ኣቐዲሙ ምግላጹ ዝፍለጥ'ዩ።
ባይቶ እስራኤል ክነሰት ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ናብ ዓዶም ገንዘብ ከየሰጋግርሩ ዝኽልክል ሓድሽ ሕጊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዘጽደቐ ኣይርሳዕን።
=========================


text:
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ኬንያ ዝመርስረቶ ኽሲ ገበናት ፀረ ሰብኣውነት ተቓውሞ እናዓበየ ይኸይድ ኣብዘሎ እዋን መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ፍሉይ ኣኼባ ከምዘካይዱ ዲፕሎማሰኛታት ኣፍሊጦም።ናይ እዋኑ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካ ዝኾነት ኢትዮጵያ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ኣባልነት ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ክወፃ ኬንያ ተካይዶ ንዘላ ዘመተ ከም እትድግፍ ኣፍሊጣ’ላ።
ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዘሄግ ዝመደብሩ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ንኣፍሪካዊያን እናፈለየ እዩ ዝኸስስ ዘሎ ክብል ብምኽሳስ እቲ ቤት ፍርዲ ንናይ ኬንያ ኽሲ ውዱቕ ክገብሮ ቅድም ክብል ፀዊዑ እዩ።
ሕብረት ኣፍሪካ ንፍርዲ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታን ምኽትል ፕሬዝዳንት ዊሊያም ሩቶን ናብ ኬንያ ክመሓላለፍ ድልየት ኣለዎ።
እቲ ኣብ ፈለማ ዝቕፅል ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝካየድ ፍሉይ ጉባኤ ICC ነቲ ዝተፈፀመ ንኽትምርምርን ንተኸሰሱ ድማ ናብ ፍርዲ ክተቕርቦምን ንኬንያ ዕድል ይሃባ ኢሎም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ናይ ዝወሰኑዎ ቀፃሊ ኣኼባ እዩ ክብሉ ኬንያዊ ምኽትል ሓላፊ ጨንፈር ፈፃሚ ሕብረት ኣፍሪካ ኢራስተስ ወንቻ ንAFP ተዛሪቦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ክወፃ ኬንያ ኣብ ሙሉእ ኣፍሪካ ንእተካይዶ ወፍሪ ክድግፍ እየ ኢላ ኢትዮጵያ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኣቶ ሬድዋን ሑሴን ኢትዮጵያ ICC ንኣፍሪካዊያን መራሕቲ እናፈለየ ይኸስስ እዩ ዝብል እምነት ኣለዋ ኢሎም። ICC ይሰርሖ ንዘሎ ኣድኒቕና ኣይንፈልጥን፤ብፍላይ ድማ ንመራሕቲ ኣፍሪካን መሪሕነት ኣፍሪካን ዘለዎ ንዕቐት ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ስለዚ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኬንያን መንግስቲ ኬንያን ጠጠው ኢልና ኣለና።’’
ICC ካብ ዝምስረት ካብ 2002 ኣ/ፈ ጀሚሩ ኩሎም ናይ ICC ወግዓዊ ምርመራታት ኣብ ሃገራት ኣፍሪካ ዘተኮሩ እዮም።እዚ ሓቂ እዚ ገለ ሰበስልጣን ኣፍሪካ እቲ ቤት ፍርዲ ናይ ምዕራባዊያን ሓያላት ሃገራት መሳርሒ እዩ ክብሉ ገይሩዎም እዩ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ICC ናይ ዘርኢ ሃደን የካይድ ኣሎ ክብሉ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኸሲሶምዎ እዮም።
ICC ንጋምቢያዊት ፋቶ ቤንሰውዳ ሓዳሽ ዋና ዓቃቢት ሕጊ እቲ ቤት ፍርዲ ገይሩ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሸይምወን እዩ።ንሰን ICC ንመራሕቲ ኣፍሪካ እናፈለየ እዩ ዝኸስስ ንዝብል ኣበሃህላ መብዛሕቲኦም ዝምርመሩ ጉዳያት ምስ ሃገራት ኣፍሪካ ብምትሕብባር እዮም ዝካየዱ ክብላ ነቲ ኽሲ ብተደጋጋሚ ክነፅግኦ ፀኒሐን እየን።
እንተኾነ ግን ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ዝካየድ ጉብኤ ሕብረት ኣፍሪካ ንዝሓዘቶ መርገፂ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ንኽድግፋ ብዕቱብ ኣይክትደፍአሉን እያ ምኽንያቱ እዚ እምነት እዚ ንሳተን እውን ኣለወን እዩ ክብሉ ኣቶ ሬድዋን እምነቶም ይገልፁ።
ኣባላት ፓርላማ ኬንያ ካብ ICC ንምስሓብ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ብምድምፂ ኣፅዲቖምዎ እዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኬንያ ጊቱ ሙዊጋይ ቤት ፅሕፈቶም ምስ ከይዲ ፍርዲ ICC ይትሓባበር ከምዘሎ ሓቢሮም።
ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታን ምኽትሎም ዊልያም ሩቶን ኣብ ኬንያ ኣብ 2008 ኣ/ፈ ዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ውድድር ስዒቡ ኣብታ ሃገር ኣብ መንጎ ዓሌታት ዝተልዓለ ህውከት ኢዶም ኣለዎ ብዝብል ብICC ተኸሲሶም ይርከቡ።ክልቲኦም ንዝቐረብዎም ኽስታት ይነፅጉዎም።ሩቶ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ሰሙን ናብ ቤት ፍርዲ ኣብዝቐረብሉ እዋን በደለኛ ኣይኮኑን ኢሎም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ብገበናት ኵናት ዝተኸሰሱ ናይ ሱዳን ፕሬዝዳንት ኦማር ኣል-በሽር ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝካየድ ሓፈሻዊ ጉብኤ ክርከቡ እንተኾይኖም ኣይተፈለጠን።
ሓንቲ ወሃቢት ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ኦማር ኣል-በሽር ኣብቲ ጉባኤ ንኽሳተፉ ዘቕረብዎ ናይ መእተዊ ቪዛ ሕቶ ተቐባልነት ረኺቡ እንተኾይኑ ክገልፃ ኣይደለያን።ንኽእሰሩ ዝወፀ ትእዛዝ ሓዊሱ ብዙሓት ጉዳያት ኣብ ግምት ይኣትው ከምዘለው ግን ገሊፀን።
ፕሬዝዳንት በሽር ብገበናት ኵናት ስለዝተኸሰሱ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ክመፁ የብሎምን ክትብል ዩናይትድ ስቴትስ ኣጠንቂቓ’ላ።


text:
(PLEASE READ WITH GEEZ UNICODE) ሰማይ ሰላም አሰናዳእቲ መጽሄት ደሃይ ትግራይ /መቐለ ካብ ጌታቸዉ ረዳ (ሳን ሆዘ -ካሊፎርንያ) (አሜሪካ) ኣብ ዓንዲ ደሃይኩም “ሓሜት መፍትሕ ጸገም ኣይኾንን” ኣብ ዝበል” ቦኽሪ ማዕዳኹም “ሚዛናዊ ዝኾነ ፐረስ ኣጣይሽካ ምሰራሕ እሞ-ድማ ኣብ ትገራይ ዘይሕሰብ’ዩ፤ እንተ ዝተርፈኩም ይሓይሽ አይትድከሙ። ብምባል ዝማዓዱኹም ማዓድቲ፤ እንትትምልሹሎም   በምባል ሸብሊልኩሞ። አንተ ዝተርፈኩም ይሓይሽ ኣይትድከሙ ምባሎም ጻማኹም ንምንሻዉ ዘይኮነስ ጩቡጥን ሚዛናዊን መረዳእታ ዘለዎም ማሕበራዊ፣ ባህላዊ፤ ፈትሓዊ፤ ፖለትካዊን ዝኾኑ ሀዘባዊ ማህደራት ዝሓዙ በሰላ ጥርዓን/በደላት ዋላ ንከተቐርቡ እንተትፈትዉ’ዉን፤ ክምቲ ንስኹም ኣብ ዓንዲኹም ዝጸሓፈኩሞ   ዘይኮነስ   ህዝቢ ከሰምዖን ክማያየጠሉን ሕለናዊ ፈርዲ ንከሀበሉ ኣይደልን/ ኣይፍቀደልኩምን እዩ፤ እቲ ናይቶም ሰባት ማዕዳ በግላጩ እንትትርጎም። እዚ ድማ ዘይካሓድ ጉሁዶ’ ዩ። ከም’ቲ ንሰኻትኩም ኣብ ዓንዲኹም ንሓገዝ ልሳናትኩም ዘቐረብኩሙልና ናይ መለስ ዜናዊ ምስላ   ትብሉዎም መራሕቲ ዉድብ ወያነ፤ ሰበ-ስልጣናት ግን፤- ከማኻትኩም ትማሊ አጋግዘ ዝተወለድና ዘይኮንናስ ምብዛሕትና ከምቶም ኣያታትኩም ዳርጋ ማዕረ ዕደመ ዝጎሰምና ስለዝኾንናን፤ገለ ጎዲፍ ናይቲ ገድሊ ስለንፈለጦን፤ ጭብጢ ዘለዎ ህዝባዊ መስቆርቁሮ/ በደል ክሲን አቤቱታን ግና ከሰምዑዎ ዛይደልዩ እዮም። ከመይ? ከመይ-ዝብል ለባም እንድዩ ዝባሃል፤ ኣብ ገድሊ በሪኽ ቦታ መሪሕነት ኮነ ኣብ ታሕተዋይ ብርኪ ኮይኖም አብ ክፍሊ ሓለዋ ወያነ/ 06/ ክፍሊ ጸጥታን ስራሕቲ ምርመራን ዝነበሩ ተጋደልቲን፤ ነበር ተጋደልቲን፤ ስብኣዊ ግህሰት ዝፈጸሙ፤ አለዉ። እወ’ ኣለዉ ዝብል መርገጽ እነተዳኣ ሃልዩና፤ ፍትሒ ምእላሸ ኣየንዉርን። ንኣረጋዉያን፤ ዓበይቲ ወለዲ/ ዝሸምገሉ ብህይወቶም እንተለዉ ‘ብሃልሃልታ/ነበለባል -ሓዊ” ብተጋደልቲ ወያነ ከም ሽዊት “ህንከቶ-ምሸላ” ተለበሊቦም፤ ገሊኦም’ዉን ብዱዉሎም /ብህይውቶም እንተለዉ ፤ንቁመት- “ዕጽፊ ማዕረ ቁመቶም” ፤ንጎኒ ድማ “መንቀራቑሮ ጸባብ-ጉድጛድ” መቓበሮም ክኹዑቱ ዘተገደዱ፤ ምስ ኳዓቱዎ ናብኡ ብህይወቶም ክኣተዉ ተገይሩ ብመጥለቐ/-መገለል ቁርማም እንጀራ እንዳተደርበየትሎም ኣብታ ጉድጛድ ብሓሰኻን ብዱዱቓን ዓዕጽምቶም ኖኺሉ ከም ንቑጽ ዱንኩል ፈርከሽ-ከሽ ኢሉ ብሾዃኺ ኣሞራ ስጋኦም እንዳተመንጨተ፤ የዒንቶም ተተኹቲኹ ኖቒሩም ዳር-ትርኢት ኣብ ልዕሊኦም ግፍዒ ተፈጺሙዎም ዘሞቱ ተጋሩ ወለዲናን ኣሓትናን፣ ኣኮታትናን ጎረባብትናን -2- መሓዙትናን መታዓቢቲናን በግፍዒ ብዘይገበኖም እንበለ-ፍርዲ ሂይወቶም ብስቅያት መርመራ ዝሓለፈት ፣ ካብቲ ሲኦል መርመራ ዘተረፉ ንታሪኽ፤ ንጋዝየጣ ጻሓፈቲን ዘገበቲን ንኽዕልሉዎ ከም ዕድል ዝተረፉ “ኣብየት፤ኣብየት- ዝብሉሉ ሀዘባዊ መጋባኣያ ተኽልኪሎም ፍትሒ ኣብ ምእላሽ ዝርከቡ ስድራ ቤታት ኣሻሓት ተጋሩ ወለዲን ኣሕዋትን ስለዘለዉ፤   ዘይኮነስ ሚዛን ዝሓዘ፤ ፍትሒ ክዋሃቦ ዝግባእ፤ ነዚኦም ፍትሒ ንክረኽቡ ዉ’ን፤ ከምታ ንደርጋዉያን ፉሉይ ቤት ፍርዲ ተመሰሪቱዎም ገበኖም ክጽጸ ዝተገብረ፤ ኣብ ትሕቲ ጽላል ዉድብ ወያነ ኰይኖም ገበን ዝፈጸሙ መሰል ተጋሩ ዘጋሃሱ ተጋደለቲ ወያነ፤ ፍርዲ ክጋልሆምን ክፍትሾምን ፤ዳሃአይ መፅሄት ንሀዝቢን ንሰበ ሰለጣናትን ሉኡኽቶኹም ክተበጽሑ ቃልኩም ካይታዓጽፉ ሕድረኹም ከይትርስዑ፤ እንዳበልኩ እታ ኣላ’ትብሉዋ ዘለኹም “ናጽነት- ፕረስ” ክንኣምንነልኩም ምእንታን፤ እስኪ በዚኣ ክንላለየኩም-ተላለዩና። እዚን ወዲዚን ዘስቆርቁረና ዘሎ ናይ ጉዱኣት ሰባት ጉዳያት በለካ ለኽዓካ ዛይኮነስ ካበቶም   ዝብሉ “በሰላ-በደል” ዘጥሬዩ ተጋሩ ካብ ኣንደበቶም ጩቡጥ ዝኾነ ገለ ካበቶም ኣያታትኩም ኣብልዕሊ ተጋሩ ዘዉረዱዎ ፍትሒ ዘይረኸበ “በሰላ” ግፍዒ ንህዝቢ ክነስምዕ’ዉን ቁሩባት ኢና። ተሓባበሩና ክንምሰክረልኩም። ሰላም ቀንዩ። ንመጽሄትኩም አሳልጦ ሩሑስ ንምነየልኩም ። “ሰማይ” ብዝብል ሽም ሓዲሽ ንክምስረት አብ ምሽብሻብ ዝርከብ -መጽሄት ሰማይ /ዌብ/ብሎግ። ጌታቸዉ ረዳ ሳንሆዘ-ካሊፎርኒያ- ኣሜሪካ/--/
Tuesday, March 11, 2008
Subscribe to: Posts (Atom)


text: 1ዉዴ ኬሊ ጉቴ ዓሚ ዹማ ሚኢሪ ሜግዴላ ዓጮ ማይራማ ዬሱሴኮ ዱኡፖ ቤዞ ዴንዴኔ፤ ዒኢካ ዒዛ ሄላዖ ዱኡፖ ዔቶ ካሮ ዎዾና ሹጫሢ ዱኡፖ ዔቶ ካራፓ ኮላዺ ዓኣንቴ ዴንቄኔ። 2ዬያሮ ዒዛ ሲሞኔ ጌይንታ ጴፂሮሴና ዬሱሴ ዒዛ ናሽካያ ማዔ፥ ሜሌ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታሢና ኮራ ጳሽኪ ዴንዳዖ፦ “ጎዳ ዱኡፖይዳፓ ኬሲ ዔኮናኔ፤ ዓንካ ዒዛ ጌሦናቴያ ኑ ዔሩዋሴ” ጌዔኔ። 3ዬማና ጴፂሮሴና ሓንጎ ዬሱሴኮ ጊንፆ ሃንታሢና ዎላ ኬስካዖ ዱኡፖ ቤዞ ዴንዴኔ። 4ዒማና ላምዖንሢ ዎላ ጳሽኬኔ፤ ጋዓንቴ ባጋሢ ጴፂሮሴ ጳሽኪ ቢራዖ፥ ቤርታዺ ዱኡፖ ቤዞ ሄሌኔ። 5ሂርክ ጌይ ዒዚ ዱኡፖ ዔቶ ዛጋዖ፥ ዬሱሴ ሱኡዶና ዓፒላ ሌሊ ዓኣንቴ ዴንቄኔ፤ ጋዓንቴ ዒ ዔቶ ጋሮ ጌሊባኣሴ። 6ዬካፓ ሲሞኔ ጎዖ ጴፂሮሴ ጊንፆ ሙኪ ዒኢካ ሄላዖ፥ ዱኡፖ ዔቶ ጋሮ ጌሌኔ፤ ዒዚያ ዬሱሴ ሱኡዶና ዓፒላ ሌሊ ዓቲ ዓኣንቴ ዴንቄኔ፤ 7ዬሱሴኮ ቶኦኮ ማሮና ቱርጫ ሃንጎ ዑፆ ሱኡዶና ቱርጮና ዎላቱዋንቴ ዱማዺ ሜሌ ቤስካ ቁሪንቲ ዓኣንቴ ዒ ዴንቄኔ። 8ዬካፓ ሓሣ ዬይ ቤርታ ሄሌ፥ ዬሱሴ ጊንፆ ሃንታሢ ዱኡፖ ዔቶ ጌሊ ዛጋዖ ዬይ ጎኔ ማዔሢ ጉሙርቄኔ። 9ዒማና፦ “ሓይባፓ ዒዚ ዔቃንዳያ ኮይሳኔ” ጋዓ ጌኤዦ ማፃኣፖ ቃኣሎ ዔያታ ማሊ ጶቂሢ ዔሪባኣያኬ። 10ዬካፓ ዬንሢ ላምዖ ዬሱሴ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ማዒ ፔ ማኣሪ ዓኣዼኔ። 11ዒማና ሜግዴላ ዓጮ ማይራማ ዬኤኪ ዬኤኪ ዱኡፖ ኮይላ ዔቂ ዓኣዖ፥ ሂርኪ ጌይ ዱኡፖ ዔቶ ጋሮ ዛጌኔ። 12ዒዛ ዛጋንቴ ዬሱሴኮ ሌዛ ዓኣ ቤዞይዳ ቦኦሬ ማኣዖ ማይንቴያ፥ ላምዖ ኪኢታንቾስኬንሢ ፔቴ ኬሮ ኬዴ ፔቴሢ ቶኮ ዛላ ዴዒ ዓኣንቴ ዒዛ ዴንቄኔ። 13ዬንሢ ማይራሞ ኮራ፦ “ዔና! ዓይጎሮ ኔ ዬኤካይ?” ጋዓዛ፥ ዒዛ ማሃዖ፦ “ታ ጎዳሢ ሃካፓ ዔኮናኔ፤ ዓንካ ጌሦናቴያ ታ ዔሩዋሴ” ጌዔኔ። 14ዬያ ዒዛ ጋዓዖ ጊንሢም ሺሪ፥ ዬሱሴ ዔቂ ዓኣንቴ ዴንቄኔ፤ ጋዓንቴ ዬይ ዬሱሴ ማዔሢ ዒዛ ዔሪባኣሴ። 15ዬሱሴ ዒዞ ኮራ፦ “ዔና ኔ ዓይጎሮ ዬኤካይ? ሓሣ ኔ ዖና ኮዓይ?” ጌዔኔ፤ ዒዞም ዬይ ዓሢ ሚፆ ቱኮና ቤዛ ማዻ ዓሲ ማሌሢሮ፦ “ጎዳሢዮ! ኔኤኒ ዒዛ ዔኬቴ ዎካ ኔ ዒዛ ጌሤቶ ሓዳራ ታኣም ኬኤዜ፤ ታኣኒ ዒዛ ዔካንዳኔ” ጌዔኔ። 16ዒማና ዬሱሴ፦ “ማይራሜ” ዒዞ ኮራ ጋዓዛ፥ ዒዛ ዒዛ ባንሢ ሺራዖ ዔብሬ ዓሲ ሙኡቺና “ሬቡኒ” ጌዔኔ፤ ዬኖኮ ቡሊጻ “ዔርዛሢዮ!” ጌይሢኬ። 17ዬሱሴ ዒዞም፦ “ሓጊ ታኣኒ ሌካ ታ ዓዶ ባንሢ ኬስኪባኣሢሮ ታና ዓርቂፖ፤ ጋዓንቴ ታ ጌርሲንሢ ኮራ ዓኣዺጋፓ ‘ታኣኒ ሌካ ታ ዓዶና ዒንሢ ዓዶና ባንሢ፤ ሃሣ ታ ጎዳ፥ ፆዛሢና ዒንሢኮዋ ጎዳ ማዔ ፆዛሢ ባንሢ ታ ዔውታንዳኔ ጌዔኔ’ ጌይ ዔያቶም ኬኤዜ” ጌዔኔ። 18ዬያሮ ሜግዴላ ዓጮ ማይራማ ዬሱሴኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ኮይላ ዴንዳዖ ጎዳ ዒዛ ዛጌሢና ዒዚ ዒዞም ጌዔ ባኮዋ ዔያቶም ኬኤዜኔ። 19ዬኖ ዉዶ ኬሎ ዋንቶ ዬሱሴኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ዓይሁዶኮ ዎይሣ ዓሶ ዒጊጬሢሮ ካሮ ፔኤኮ ዑፃ ዎዺ ጋራ ቡኪንቲ ዓኣንቴ ዬሱሴ ዔያታ ቡኪንቲ ዴዒ ዓኣ ማኣሬሎ ጌላዖ ባኣካ ዔያቶኮ ዔቂ፦ “ኮሹሞ ዒንሢም ማዖንጎ!” ዔያቶም ጌዔኔ። 20ዬያ ጋዓዖ ፔኤኮ ኩጮና ጎኦቦና ዔያቶ ዻዋዛ፥ ዔያታ ጎዳ ዛጊ ሚርጌና ዎዛዼኔ። 21ዬካፓ ዬሱሴ ላሚ ሃሣ፦ “ኮሹሞ ዒንሢም ማዖንጎ! ታ ዓዴ ታና ዳኬሢጉዲ ታኣኒያ ዒንሢ ዳካኔ” ዔያቶም ጌዔኔ። 22ዬያ ጌይ ዔያቶ ዑጻ ዑኡዛዖ፦ “ዓያና ጌኤሺ ዔኩዋቴ፤ 23ዒንሢ ዓሶኮ ጎሞ ዓቶም ጌዔቶ ዔያቶም ዓቶም ጌይንታንዳኔ፤ ዓሶኮ ጎሞ ዒንሢ ዓቶም ጌይባኣቶ ጎማ ዔያቶኮ ዓቶም ጌይንታዓኬ” ጌዔኔ። 24ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ኮይላ ሙኬ ኬሌሎ ታጶ ላምዖንሢዳፓ ፔቴሢ፥ ሱንፃ “ሜንቴ” ጌይንታ ቶማሴ ዔያቶና ዎላ ባኣሴ። 25ዬያሮ ሃንጎ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ቶማሴ ኮራ፦ “ጎዳ ኑ ዛጊስካይ!” ጋዓዛ፥ ዒዚ፦ “ዓጬ ዓንጎና ዒዛኮ ጳርቂንቴ ኩጮ ታ ኬኤሎና ሄሊ ዛጉዋዖ ሃሣ ዒዛኮ ጎኦቦ ዲኢዶዋ ኩቻ ዓርቂ ዛጉዋዖ ታ ዬያ ጎኔኬ ጋዓዓኬ” ጌዔኔ። 26ሳሊ ኬሊኮ ጊንፃፓ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ሃሣ ፔቴ ማኣሪዳ ዓኣንቴ ቶማሴ ዔያቶና ዎላ ዓኣኔ፤ ዒማና ዔያታ ዓኣ ማኣሮኮ ካራ ዎዺንቲ ዓኣንቴ ዬሱሴ ሙኪ ዔያቶኮ ባኣካ ዔቃዖ፦ “ኮሹሞ ዒንሢም ማዖንጎ!” ጌዔኔ። 27ዬካፓ ቶማሴ ኮራ፦ “ሓኒ ሙኪ፥ ኔ ኬኤሎና ታ ኩጮ ካኣሚ ዛጌ፤ ሓሣ ኔ ኩጮና ታ ጎኦቦ ዓርቂ ዛጌ፤ ዓልቲፆ ሃሺ ጉሙርቃ ዓሲ ማዔ” ጌዔኔ። 28ቶማሴ ዬማና፦ “ኔ ታኣኮ ጎዳ ሃሣ ፆዛሢኬ!” ጌዔኔ። 29ዬሱሴያ ቶማሴም፦ “ኔ ታና ዛጌሢሮ ጉሙርቄኔ፤ ጋዓንቴ ታና ዛጉዋዖ ጉሙርቃዞንሢ ጋላቲንቴያኬ” ጌዔኔ። 30ዬሱሴ ሃኖ ማፃኣፖይዳ ፃኣፒንቲባኣ ሚርጌ ፆሲ ዎልቄና ማዺንታ ዓኪ ባኣዚ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ቤርታ ማዼኔ፤ 31ጋዓንቴ ዬሱሴ ፆሲ ናይ ሃሣ ሜሲሔ ማዔሢ ዒንሢ ጉሙርቃንዳጉዲና ጉሙርቂ ዔኪ ዒዛ ሱንፆና ናንጊና ናንጊ ሼምፖ ዒንሢ ዴንቃንዳጉዲ ሓይ ፃኣፒንቴኔ።


text:
እቲ ንተኸታተልቲ ሓሙሽተ መዓልታት ብዘተ፡ ክትዓት፡ ገምጋም ምንቅስቓስ፡ ኣስተምሮታት፡ ሕቶን ርእይቶን፡ ክካየድ ዝቐነየ ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ፡ ብኹሎም ተሳተፍቲ ተቐባልነት ዝረኸበን ዝጸደቐን ንምንቅስቓሶም ዝውክልን፥ ንገምጋም ምንቅስቓስ መንእሰይ፡ ፖለቲካዊ ምዕባሌታትን ናይ ቀጻሊ ጉዕዞን፡ ምውሓስ ልኡላውነትን መኸተን ንዓለማውን ዞባውን ኩነታት ዘተኮሩ ትሕዝቶታት ዘለውዎ ደምዳሚ ውሳነታት ብምውጻእ፡ ትማሊ 09 ሚያዝያ 2012 ብዓወትን ክብ ብዝበለ ድምቀትን ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ተዛዚሙ።
ኣብቲ ፈጻሚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንድናቭያን ኣቶ ዮናስ ማና፡ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ ሓላፊት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ ወ\ሮ ኣብርሀት ኣረፋይነ፡ ኣምባሳደራት፡ ገዳይም ሓፋሽ ውድባት፡ ወከልቲ ማሕበራትን ወለድን ዝተረኽብዎ መዛዘሚ ዋዕላ፡ ፈለማ ኣደ መንበር ኣወሃሃዲት ሻምናይ ዋዕላ ስቶክሆልም፡ ብጸይቲ ኤደን ከበደ መደረ ኣስሚዓ።
ንሳ፡ ብስም ተሳተፍቲ ሻምናይ ዋዕላ ንወለዲ ’’እንቋዕ ብደሓን መጻኹም’’ ድሕሪ ምባል፡ ክካየድ ዝቐነየ ዋዕላ፡ ምስ ኩሉ ተጻብኦታት ሜድያ ሽወደን፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ምንቅስቓስ መንእሰይን ደገፍ ኮማዊ ማሕበራትን ውልቃውያን ሰባትን ብዓወት ምውጽኡ፡ ምስ ኩሎም ኣባላታ ሓበንን ኩርዓትን ከም ዝስምዓ ገሊጻ። ኣስዒባ ድማ፡ ሻምናይ ዋዕላ ካብ እወታውን ጽኑዕ ተመክሮ ዝሓለፉ ዋዕላታትን ብምምርኳስ፡ ንዝዝዘተየሎም ዛዕባታት ብውሳነ ምጽዳቑ፡ ናብ ዝለዓለ ዝላ ከምዝተሰጋገረ ኣበሲራ።
በዚ ከኣ ተሳተፍቲ ’’ኣብ ማእገር ወለድና ተጸይርና፡ ኣርሒቕና ክንርኢ በቒዕና’’ ኢሎም ዝጀመርዎ ዋዕላ፡ ፍረ’ዚ ኩሉ ጻዕሪ ድማ፡ ጻማ ወለድን ብዓቢኡ ድማ፡ ኩሉ’ቲ ሃገር እትጠልቦ ከከትግብሩ፡ መብጽዓ ከም ዝኣተዉ፡ ዝደረኸ ዋዕላ ከም ዝነበረ ገሊጻ። ኣብ መወዳእታ ብጸይቲ ኤደን፡ ኩሎም ተሳተፍቲ መንእሰያት፡ መምርሒታት ኣወሃሃዲት ሻምናይ ዋዕላ ተኸቲሎም ንዘርኣይዎ ንኡድ ተሳትፎን ስነ ስርዓትን ብምምጓስ፡ ኣብ ኩሉ ንጥፈታቶም ዓወት ተመንያ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ንዝቐነየን ውጽኢትን ዋዕላ ኣመልኪቶም ንኽልተ መንእሰያት ኣዘራሪብና ነይርና። ካብ ሆላንድ ዝመጸ መንእሰይ ማእከለ ገ\ስላሴ፡ እቲ ቀንዲ ዛዕባ ዋዕላ፡ መንነትካ፡ ሃገርካ ምፍላጥ፡ ምምካት ተጻብኦታትን ምውርራስን ምዃኑ ይገልጽ’ሞ፡ ነቲ ኣብ ሃገር ዚካየድ ልምዓታዊ ንጥፈታት ንምክትታልን ኣብቲ ንጥፈት ንምስታፍን መገዲ ዘጣጥሕሉ ስለ ዝኾነ፡ ናብዚ ምንቅስቓስ ምሕዋሱን ውሳነታቱ ከተግብር ድልው ምህላዉን ገሊጹ።
ቀጺላ ቃላ ዝሃበት፡ ካብ ጀርመን ዝመጸት መንእሰይ ዮዲት ክብሮም፡ ’’ካብዚ ዋዕላ፡ መንነተይ ፈሊጠ፡ ነታ ናተይ ዝብላ ሃገረይ እንታይ ከም ዝገብረላ ዓቢ ትምህርቲ ቀሲመ’’ ድሕሪ ምባል፡ ኩሉ’ቶም ኣብ ደምዳሚ ዋዕላ ዝወጹ መምርሒታት ንምትግባር ከም እትጽዕር ብርእሰ ተኣማማነት ገሊጻ።
ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ብኩሉ ኣገባባቱን ኣተኣላልያ ወደብቱን ዝነኣድ ታሪኽ ሰኒዱ፡ ኣባላቱ በብዓቕሞም ናብ ሃገር ከይዶም ከገልግሉ ንዝሓተቱ መንእሰያት፡ ኣብ ምምዝጋብን ንምውፋርን ቀዳማይ ኣጀንዳኡ ሰሪዑ፡ ንቕሎ ተበጊሱ ምህላዉ፡ ወደብቱ ገሊጾም።
ምንቅስቓስ መንእሰይ ህ.ግ.ደ.ፍ ሽወደን፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ 2006 ሳልሳይ ዋዕላ ኣዳልዮም ምንባሮም ኣብ መዝገብ ሰነዳቶም ተሰኒዱ ይርከብ። ኣብቲ ናይ መዛዘሚ ኣጋጣሚ፡ እቲ ኣብ 2013 ዝግበር ታሽዓይ ዋዕላ ከኣ፡ ንምንቅስቓስ መንእሰይ ህ.ግ.ደ.ፍ ዓባይ ብርጣንያ ተዋሂቡ። ንሶም ንውሳነ ምንቅስቓስ ብምሉእ ድምጺ ብምቕባል፡ ሕድሮም ከም ዘተግብሩ ቃል ኣትዮም።
ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣገደስቲ ውሳነታት ብምሕላፍ ብዓወት ተዛዚሙ
እቲ ንተኸታተልቲ ሓሙሽተ መዓልታት ብዘተ፡ ክትዓት፡ ገምጋም ምንቅስቓስ፡ ኣስተምሮታት፡ ሕቶን ርእይቶን፡ ክካየድ ዝቐነየ ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ፡ ብኹሎም ተሳተፍቲ ተቐባልነት ዝረኸበን ዝጸደቐን ንምንቅስቓሶም ዝውክልን፥ ንገምጋም ምንቅስቓስ መንእሰይ፡ ፖለቲካዊ ምዕባሌታትን ናይ ቀጻሊ ጉዕዞን፡ ምውሓስ ልኡላውነትን መኸተን ንዓለማውን ዞባውን ኩነታት ዘተኮሩ ትሕዝቶታት ዘለውዎ ደምዳሚ ውሳነታት ብምውጻእ፡ ትማሊ 09 ሚያዝያ 2012 ብዓወትን ክብ ብዝበለ ድምቀትን ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ተዛዚሙ።


text:
ኣነ ነዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ክጽሕፍ ዘገደደኒ ምኽንያት፡ እታ፡ „ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም ሃገር ኤርትራ“፡ እትብል፡ ብሽማግለ ፖለቲካዊ ጉዳያት፡ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ዝተዳለውትን ኣብ ህዝቢ ዝተዘርገሔት ሰነድ እያ። ኣነ ሰነድ’ዚ ብተገዳስነት ኣንቢበ ምስተረዳኣኒ፡ ኣብ ኣእምሮይ ብዙሕ ሕቶታት ተቐላቒሎም። ሓደ ካብቶም ሕቶታት፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንሃገራዊ ኮምሽን ዝሃቦ ሓደራ (ሓላፍነት) ፡ ንድሕሪ ጉባኤ ዝእቶ መድርኽ፣ ነቲ ብመገዲ ሃገራዊ ጉባኤ ክምስረት ዝድለ ዘሎ ትካላት፣ ዘገልግል፣ ቀያዲ ኮይኑ፡ ንምውዳቅ ስርዓት ህግደፍ ክሕግዝ ዝኽእል፣ ዶስ፡ ዋላ ድሕሪ ወድቀት ስርዓት ህግድፍ፡ ኣብ ሃገርና ምስእተና፡ ከገልግለና ዝኽእል፡ ቅዋም ንምንዳፍ እዩ ነይሩ …? ዝብል እዩ። እዚ፡ „ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም ሃገር ኤርትራ“፡ ዝብል ኣርእስቲ ዝሓዘለ ሰነድ፡ እቶም ስርዓት ህግደፍ ኣልጊስካ፡ ብደሞክራሲያዊ ቅዋምን ስርዓትን፡ ክትካእ እንቃለስ ዘሎና ደቂ ሃገር፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መጨረሻ ገጽ፡ ብግቡእ፡ ናይዚ ወይ ነይቲ ውድብ ወይ’ውን ሰልፊ፡ ጽግዒ ከይሓዝና፡ ከም ተራ ኤርትራዊ ኣንቢባን ክንርድኦ እንተፈቲና፡ ብትሕዝትኡ ምስ ኣርእስቲ ናይዚ ሰነድ’ዚ ዝጋጮ፣ ጨሪሹ ዘይቃዶን፡ ነጥብታት እዩ ዘሎው። ካብ መጀመርያ ክሳብ መጨረሻ ናይዚ ሰደድ’ዚ ዘለዉ ምዕራፋትን ዓንቀጻትን፡ ብግቡእ እንተተረዲእናዮ፡ ስርዓት ህግድፍ ታኣለየ፡ ቀዋሚ ባይቶን መንግስትን ምስተተኸለ፡ ክትግበሩን ክንሰርሓሎም ዘገልግሉና ነጥብታት እዮም።
እሞ እቲ ሓቀኛ ትሕዝቶ ናይዚ ሰነድ’ዚ ከምዚ ኣቀዲመ ዝሓበርክዎ፡ ከምዝኾነ ክንራዳዳእ ኢንተኽኢላና፡ እታ ኣብዚ እነቅርባ ካላኣይቲ ሕቶ፡ ከምዚ ትስዕብ እያ። ብዙሓት ካባና፡ ብፍላይ ካኣ እቶም፡ ካብ 1991 ዓ.ም.ፈ. ጀሚርና ክሳብ ሕጂ፡ ኣመራርሓን ኣታኣላልያን ህዝብን ሃገርን ስርዓት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ንቃወም ዝነበርናን ዘሎናን፡ ደቂ ሃገር፡ ነቲ ኣብ 1997 ዓ.ም.ፈ ብፍቃድ ስርዓት ህግደፍ ዝተነድፈ፣ ብባይቶ ዝጸደቀ ቅዋም፣„ኣብ ምንዳፉን ምጽዳቅን ናይዚ ቅዋም’ዚ ንሕና ተኻፈልቲ ስለዘይነበርና፣ ድምጽና ስለዘይሃብናሉ፡ ከም ቅዋም ሃገር ኤርትራ ኣይንቅበሎን፣ ኣይነለልዮን፡ ዝብል ክሲ ክነቅርብ ጸኒሕና ክነብቅዕ፡ ተመሊስና ንሕና ባዕልና፡ ኣብ ሃገርና ዘሎ ህዝብና ዘይተኻፈሎን ድምጹ ዘይሃበሉን፣ ኣብ ሃገርና ዘሎ ህዝብና ዝማሓደረሉ ቅዋም፡ ኣብ ስደት ኮይና ዝነደፍናዮን ዘጽደቅናዮን ሒዝናሉ ክንኣቱ፡ ዝተገብረ ጌጋ ተመሊስካ ምድጋም፡ ዝተፋእካዮ ተምላስ ተመሊስካ ምልሓስ፡ ዶ ኣየስምዕን …? ትብል እያ። ካብ ኩሉ ካኣ፡ ንስርዓት ውልቀ-መላኺ ኣሊና፡ ብደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካእ እዩ፡ እንቃለስ ዘሎና፡ እንዳበልና፡ ኣብ ስደት ዝነደፍናዮን ዘጽደቅናዮን ሃገራዊ ቅዋም፡ ንኣብ ሃገርና ዘሎ ህዝብና ሒዝናሉ ክንኣተ እተኾይና፡ ብድልየትና ክኸይድ፣ dictat ክንገብሮ ንዳሎ ከምዘሎና ዶ ኣየስምዕን …? ብተወሳኺ እውን፡ „ደሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ሃገር ኤርትራ ክትከል እናደለኻ፡ ብኣንጻሩ ግን ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ንምትእትታው ትዳሎ ዲኻ“፡ ዝብል ሕቶ ዘላዓዕል ዶ ኣይመስልን …? እዚ ክብል እንከለኹ ግን፡ ብጌጋ ከይትርድኡኒ፡ እዚ እነካይዶ ዘሎና ቃልሲ፡ ኣንጻር ህግደፍ፡ ዝግበር ዘሎ ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ፣ ዝተነደፈ መሰጋገሪ ቅዋም ሃገር ኤርትራ፣ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ንምትካል እዩ፡ ዝብል መልእኽቲ ንምምሕልላፍ ኣይኮነን፡ ወይ’ውን ደቂ ሃገር ኣብ ምጥርጣር ንምእታው ኣይኮነን፡ እንታይ ዳኣ፡ ስልጣን ናይ ህዝቢ እዩ፡ ዝብል ጭርሖ ኩሉ ግዜ ስለእንጠቀም፡ ነዚ ጭርሖ እዚ ካበየናይ ኣረዳድእ ተበጊስና ኢና እንጥቀመሉ፡ ተመሊስና ክንርእዮን ክንማራመረሉን፡ ከዘኻኽር ስለዝመረጽኩ እዩ።
እቲ ዝላዓለ፡ ስክፍታይ ኣብ ልዕሊ እዚ ሰነድ’ዚ ግን፡ ብዘይ ድምጽን ተኻፋልነትን ኣብ ሃገርና ዘሎ ህዝብና፡ ኣብ ስደት ቅዋም ነድፍካ ናብ ሃገር ኤርትራ ሕዝካዮ ምእታው ዘሎ ድልየት፡ ኣይኮነን። እቲ ዝያዳ ናዓይ ዝርብሸኒ፡ ትሕዝቶታት ናይዚ መሰጋገሪ ቅዋም እዚ እዮም። ንምርድዳእ ክሕግዘና ካኣ፡ ገለ ካብ ኣታቶም ኣብዚ ክገልጾም ክፍትን እየ። ቀዳማይ፤ ኣብ መእተዊ ኣብ (ገጽ 1.)፤ “ኣህጉራዊ ውዑላትን መለኮታዊ እምነታትትን ብዘቐመጦ መሰረት“፤ ዝብል ነጥቢ፡ ብፍላይ ካኣ እታ፡ „መለኮታዊ እምነት ብዘቐመጦ መሰረት“፡ እትብል ኣምር፡ ክትዋሓጠለይ ኣይካኣለትን። ምኽንያቱ፤ ናዓይ ከምዝርዳኣኒ፡ ደቂ ሰባት ሕጊ ነዲፎም ስርዓት ዝተኽሉ፡ ብቀዳምነት ስለ-ንጽድቂ ወይ እውን ሓጢኣት ኣይኮነን፡ እንታይ ዳኣ፡ ኣብ ማዓልታዊ ናብርኦም፣ ህይወቶም ማለት፡ ናይ ምንባር ዕድሎምን ንብረቶምን፡ ብመሰረት ሕጊ ውሕስነት ንምልባስን ምርግጋጽን እዩ። ስለዚ ሕጊ ምስ ክውንነት ደቂ ሰብ ዳኣ እምበር፡ ምስ እምነት ዘራኽብ የብሉን። እምነት ከም መሰል ዳኣ እዩ ኣብ ሕጊ (ቅዋም) ክሰፍር ዘለዎ እምበር፡ ምንጪ ሕጊ ከኸውን የብሉን ዝብል ዕግበት እዩ ዘሎኒ። ስለዚ ምንጪ ናይ ሕጊ፡ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ዳኣ እዩ ክኽወን ዘለዎ እምበር፡ ካብ „መልኮታዊ እምነት ብዘቐመጦ መሰረት“፡ ክብገስ ኣለዎ ዝብል ሓሳብ፡ ብወገነይ ጌጋ እዩ።
ካላኣይ፣ ኣብ መእተዊ፡ ኣብ (ገጽ 1.)፤ „ዘይምእኩል ቅዋማዊ ደሞክራሲያዊ ሰርዓት ጋህዲ ንምግባር ንዋሳእ“፡ ትብል ነጥቢ ኣላ። ኣነ ነዛ ሓሳብ እዚኣ ምስ ራኣኹ፡ ቀልጢፋ ኣብ ኣእምሮይ ዝተቃላቀለት ሕቶ፣ እዚ ቅዋም እዚ ዝተነድፈ ቅድሚ ኩነት፡ ማለት ኣብ ኤርትራ ዘሎ ህዝብና ኣብ ጉዳዩ ከምዝካፈል ቅድሚ ምግባር፡ ናይ ገለ ውድባት/ሰልፍታት ፖለቲካዊ ራኢ ንምዕዋት፣ ኣብ መሰጋገሪ እዋን ከምዚ ዛመሰለ political System ኣታኣታቲኻ ጸኒሕካ፡ ድሕሪ’ዚ ንህዝቢ ናዓኻ ብዝጥዕመካ ክትዝውሮ (dictat ክትገብሮ) ስለዝተደለየ ድዩ …? ትብል እያ። እወ ኣብ ሃገርና፡ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ውልቀ-መላኺ፡ ብቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ክትካእ ኣለዎ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ክትከል ዘለዎ ስርዓት፡ „ዘይምእኩል ቅዋማዊ ደሞክራሲያዊ ሰርዓት“፡ ዲዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ዋላስ „ምእኩል ቅርጺ ስርዓት ደሞክራሲ“፡ ወሳኒ እቲ፡ ብ-ሰፊሕ ተኻፋልነት ህዝብና ኣብ ሃገርና ዝተነደፈ ቀዋሚ ቅዋም፡ ዳኣ እዩ ክኸውን ዘለዎ እምበር፡ ኣብዚ መሰጋገሪ እዋን’ዚ ክትግበር ዝካኣል ቅርጺ ስርዓት ኣይኮነን። ምኽንያቱ፤ ዕድመ መሰጋገሪ መድርኽ፡ ከምቲ ቻርተርን ሓባሪ ካርታን ዝብሎ፡ 3 ዓመት ጥራይ ስለዝኾነ፡ እቲ ኣብዚ መሰጋገሪ እዋን’ዚ ዝትከል፡ መላግቦ ይኹን ግዜያዊ፡ መንግስቲ ንህዝብና ኣብ ጉዳዩ ከምዝኻፈል ብምግባር፡ ሓድነቱ ዘረጋግጸሉ፣ ባሓባር ከምዝነብር ክገብሮ ዝኽእል ቀዋሚ ቅዋም ክነድፍ፣ ቀዋሚ መንግስትና ባይቶን ክተክል፡ ባይታ ንኸጣጣሓሉ ዳኣ እምበር፡ ገባሪን ሓዳግን ቅዋም ንኽኸውን ኣይኮነን። ስልጣን ናይ ህዝቢ እዩ፡ ክባሃል እንከሎ፡ ክመርጽን ክምረጽን ዕድል ስለዝተዋሃቦ ኣይኮነን፡ ኣብ ጉዳዩ ተሳታፍነቱ ብምርግጋጽ፡ እዚ’ስ የናብረና እዩ፡ ዝብል ቅዋም፡ ካብ ነጻ ድልየቱ ተበጊሱ፡ ክነድፍ ከምዝኽእል ብምግባር እዩ። ስለዚ ህዝብና ክሳብ ሕጂ ታሓሪምዎ ዘሎ፡ ዕድሉ ባዕሉ ክውስን ዘይምኽእሉ፡ ምዃኑ ተረዲኡና፡ ብህግደፍ ዝተገብረ ጌጋ፡ ሕጂ እውን ባኣና ክይድገም፡ ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቅዋም ኣብዚ ጉባኤ ድምጽና ካብ ማሃብ ክንቑጠብ ይምሕጸን።
ሳልሳይ ነጥቢ ኣብ ዓንቅጽ (7)፤ ዘሎ፡ “ሓጋጊ ምንጭታት፤ ምስ ሃይማኖት ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣሳሰሩ መለኮታዊ እምነታት (…) ዝተሞርኮሰ ይኸውን“ ኣለዎ፡ ዝብል ሓሳብ፡ እዩ። ሕጂ እውን እዚ ነጥቢ እዚኣ ብዕሙቕ ዝበለ ልቦና እንተፈቲሽናያ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝሃብክዎ መግለጺ፡ ንናይ ገለ ውድባት/ሰልፍታት ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ንምዕዋት፡ ተብሂሉ ዝቀረበ ሓሳብ ዳኣ እምበር፡ ንህዝብና ብማዕረ ክተማሓድርን ክትኣልን ክትዳንን ትኽእል እዩ፡ ተብሂሉ ዝቀረበት ነጥቢ ኣይኮነትን፡ ባሃሊ እየ። ካብ ኩሉ ካኡ፡ ሓድነት ህዝብና ኣብ ምልክት ሕቶ እተእቱ፡ ሓደገኛ ነጥቢ እያ። ካብ „Rational“ ኣታሓሳስባ አረዳዳን ተበጊስና፡ ደቂ ሰብ ቅዋም ነዲፎም ድሕሪ’ዚ ስርዓት ክተኽሉ ዘገደዶም ምኽንያት እንታይ እዩ፡ ዝብል ሕቶ ብልቦና ክንፍትሻ እንተፈቲና፡ እቲ አመልሲ፡ ብቀዳምነት ውሕስነት ቀጻልነት ህይወቶም ክረጋገጽ፣ ኣብ ማዓልታዊ ናብርኦም፡ ዓማጽን ታዓማጽን ከይህሉ፣ ፍትሒ ክነግስ፣ ዳኣ እምበር፡ ድሕሪ ሞት ኣብ ሰማይ ኣብ ገነት ንኽኣትዉ ኣይኮነን፡ ዝብል ዕግበት እዩ ዘሎኒ። ሃይማኖትን መለኮታዊ እምነትን፡ ሓደ ካብቶም መሰላት ደቂ ሰብ ዳኣ እምበር፡ ምንጪ ሕጊ ኣይኮነን። ኣብ ሃገር ዘሎ ስርዓት ሕጊ ኣልቦ ካብ ስሩ ከይማሓኻ፡ ማዓስ እዩ እዚ ስርዓት’ዚ ዝእለ፡ እትፈልጦ ነገር ዘይብልካ፡ ገና ኣብ ስደት እንዳተቀመጥካ፡ መበገሲ ሕጊ ህዝቢ ኤርትራ ሃይማኖትን መለኮታዊ እምነትን ክኽወን ኣለዎ፡ ምባል፡ ኣብ ውሽጢ ተቃውሞ ደንበ ኣሉታዊ ሳዕበናትን፡ ሓደገኛ ምፍሕፋሓትን ዝፈጥር፣ ሓቛፊ ዘይኮነ’ስ፡ ዝበታትን፣ ንኣብ ሃገርና ዘሎ ህዝብና ካኣ፡ ካብ ስርዓት ህግድፍ ዘገላግል ሓሳብ ዘይኮነ’ስ፡ ንፕሮፓጋንዳ ስርዓት ህግድፍ ዘገልግል፣ ነጥቢ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ናዓይ ከምዝርዳኣኒ፡ መበገሲ ወይ እውን ምንጪ ሕጊ፡ ናጽነት ደቂ ሰባት ዳኣ እምበር፡ ሃይማኖትን መለኮታዊ እምነትን ኣይኮነን። ናጽነቱ ኣብ ግዝእት ሕጊ ዘይተረጋገጸሉ፡ ማለት ናጽነቱ ዝተዓመጸ ህዝቢ፡ ሃይማኖቱን መለኮታዊ እምነቱን ከተግብር፣ ብዘረባ ይኹን ብጽሑፍ መልክዕ ርእይቶ ወይ ሓሳብ ከቅርብ፣ ኣብ ባህላዊ ይኹን ኣብ ማሕበራዊ ምዕባሌታት ክርኢ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ናብ ደገ ከም ድልየቱ ክንቀሳቀስ፣ ናብርኡ ንዕኡ ብዝጥዕሞ ከካናውን፣ ወዘተ… ኣይክእልን እዩ። እዘን ዝገለጽክወን መሰረታዊ መሰል ደቂ ሰባት ዝዕመጻ፡ ናጽነት ደቂ ሳባት ምስተመንዘዔን ምስተረገጸን እዩ። ዋላ እውን፡ ሓደ ህዝቢ፡ ንሱ ዝሳማማዓሉ ሕጊ ክውጽእ እንተኾይኑ፡ ቅድሚ ኩነት ናጽነቱ፡ ክረጋገጽ ኣለዎ። እዚ ካኣ፡ መሰረታዊ መሰል ደቂ ሰብ ናጽነት ከምዝኾነት፡ እዩ ዝሕብረና። ስለዚ መበገስን ምንጪ ሕጊ ሓደ ህዝቢ፡ ናጽነትን ሓርነትን ደቂ ሰብ ዳኣ እዩ ክኸውን ዘለዎ እምበር፡ ሃይማኖትን መለኮታዊ እምነትን ኣይኮነን። እምባኣርከስ ውሕስነት ናጽነትን ሓርነትን ምስ ተረጋገጽ፡ ሃይማኖትን እምነትን ከም መሰል ከምዝኸብር ካብ ተፈለጠ፡ መበገሲ ምንጭታት ሕጊ፡ ብቐዳምነት ምውሓስ ናጽነትን ሓርነትን፡ ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ፡ እዩ ክኸውን ዘለዎ። እቲ ቀንዲ ኣገዳሲ፡ ኩላትና ደቂ ሃገር ክርዳኣና ዘለዎ ግን፡ ሓጋጊ ምንጭታት ህዝቢ ኤርትራ ካበይ ይበገስ ብዘየገድስ፡ ስልጣ ናይ ህዝቢ እዩ፡ ክባሃል እንከሎ፡ እንታይ ማለት ምዃኑ፡ ብግቡ ክንፈልጦ ኣሎና። ከምቲ ኣቀድም ኣቢለ ዝገለጽክዎ፡ ስልጣን ናይ ህዝቢ እዩ ክባሃል እንከሎ፡ ኣብ ክመርጽን ክምረጽን ዝተሓጽረ ዘይኮነ’ስ፡ ከማሓድሮ ዝኽእል ቅዋም እውን፡ ባዕሉ፡ ካብ ነጻ ድልየቱ ተበጊሱ፡ ተኻፋልነቱ ኣብ ዝተረጋገጸሉ ባይታ፡ ክነድፍ ክኽእል እንከሎ እዩ። ስለዚ ክቡራት ኣሕዋት ኣሓትን ተኻፈልቲ ጉባኤ፡ እወ ንድሕሪ ጉባኤ ዝእቶ መድርኽ ክስራሓና ዝኽእል ቀይዲ፡ ከድልየና እዩ። ስርዓት ኢሳያስ ከይኣለኻ እንኮለኻ ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝማሓደረሉ ቅዋም ኣብ ስደት ኮይንካ ምንዳፍ፡ ኣብ ዘይተጸበናዮ ሓደጋ ከየውድቀና፡ ነዚ ሕጂ ተነዲፉ ዘሎ፡ መሰጋገሪ ቅዋም ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝብል ሰነድ፡ ኢድኩም ከይተንብርሉ፡ ድምጽኩም ክይትህብሉ፡ ይፍታሓላ ክትብሉ፡ ጻዊዕተይ የቅርብ።
- ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማኣታትና
- ዓወት ንህዝባዊ ደሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ
- ውድቀት ንስርዓት ህግድፍን ተደናገጽቱን
ካብ ኣስፋሃ ተስፋሚካል
18. 11. 2011 ዓ.ም.ፈ ጀርመን


text:
Erena on Facebook
ብሕርያ ህግደፍ ናብ ስልጣን ዝመጹ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኤርትራ፣ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ስንክልና ኣጋጢምዎም
Radio Erena, March 12, 2014
ካብ ሕጊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ወጻኢ ብዝኾነ ኣገባብ ብሕርያ ህግደፍ መብል ራብዓይ ፓትርያርክ ክኾኑ ዝተመዘዙ ኣቡነ ድዮስቖሮስ፣ ብዘጋጠሞም ወቕዒ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ስንክልና ከምዘጋጠሞም ተገሊጹ።
ኣቡነ ድዮስቆሮስ ድሕሪ’ቲ ዘጋጠሞም ወቕዒ፣ መንግስቲ ኤርትራ ናብቲ ሰበ ስልጣናቱ ዝሕከምሉ ኣብ ካርቱም ዝርከብ ሆስፒታል ንሕክምና እኳ እንተልኣኾም፣ ኩነታት ጥዕንኦም ግና ክመሕእየሽ ከምዘይክኣለ’ዩ ተሓቢሩ።
እቶም ሕጊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ማለት ቅኖና ብምጥሓስ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ዝተሸሙ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣካላውን ኣምእሮኣውን ስንክልና ኣጋጢምዎም ካብቲ ክእለይሉ ዝጸንሑ ኣብ ሱዳን ዝርከብ ሆስፒታል ናብ ኣስመራ ከምዝተመልሱ’ውን ተዋህዶ ዶት ኦርግ ኣረጋጊጹ።
መበል ሳልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ኤርትራ ብጹእ ወ ቁዱስ ኣቡነ እንጥንዮስ፣ ምስ ኣካይዳ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ እምነትን ሃይማኖታትን ስለዘይተቓደዉ፣ ህግደፍ ብውሳኔኡ ካብቲ መንፈሳዊ መዝነቶም ብምእላይ ኣብ ክንድኦም ንኣቡ ዲዮስቖሮስ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ንኽኾኑ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሚኒስተራትን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ 2007 ከምዝሸሞም ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ ኣቡነ እንጦንዮስ ብህወይት እንከለዉ ቤተክርስትያን ድማ ካብ መዝነቶም ዘውርድ ዝኾነ ክሲ ዘይረኸበትሎምን ክነሳ፣ ኣቡነ ድዮስቆሮስ ንዕኦም ብምትካእ መበል ራብዓይ ፓትርያር ክኾኑ ብህግደፍ ዝቐረበሎም ጠለብ ምቕባሎም ካብ ድያቆናት፣ ካህናት፣ ፓጳሳትን ሲኖዶስን ከቢድ ተነጽሎ ኣጋጢምዎም’ዮም።
እቲ ብህግደፍ ዝተዋህቦም መበል ራብዓይ ፓትርያርክነት ድማ በተን ኣብ ግብጺን ካልእ ክፍሊ ዓለማት ዝርከባ ማሕበራት ኦርቶዶክሳውያን ቤተ ክርስትያን ዓለም ተቐባልነት ኣይረኸበን።
79 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣቡነ ድዮስቆሮስ፣ ብሰንኪ ተንጽውሎን መንፈሳዊ ጸቕጥን ክሳቐዩ ከምዝጸንሑ ናይ ቀረባ ፈልጥቶም ዝምስክርሉ ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ ድማ ወቕዒ ኣጋጢምዎም ዓራት ሒዞም ምንባሮም’ዩ ዝግለጽ።
እታ ኣብ ኤርትራ ዓቢ ታሪኽን ብዙሕ ሰዓብን ዘለዋ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣባል ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ኣብ ምምሕዳር ኦርቶዶክስ ቤት ክርስትያን ኤርትራ ዝተመደብ ኣቶ ይፍታሄ ዲሜጥሮስ ዝመርሖም ካህናት’ዮም ዘካይዱዋ ዘለዎ።
==================================


text: 1ታ ናይዮቴ! ሃያ ታ ዒንሢም ፃኣፓሢ ጎሜ ዒንሢ ማዹዋጉዲ ጌይኬ፤ ጋዓንቴ ዓይጎ ዓሲያ ማዖም ጎሜ ማዼያ ማዔቴ ኑ ዓዳሢ ኮይላ ማዒ ኑ ዛሎ ጌስታይ ዓኣኔ፤ ዒዚያ ፂሎ ማዔ ዬሱስ ኪሪስቶሴኬ። 2ኑኡኮ ጎማ ዓቶም ጌይንታሢ ዒዛናኬ፤ ያዺ ማዓሢ ኑ ጎሞ ሌሊቱዋንቴ ዓጮ ዓሶ ቢያሢሲኬ። 3ፆሲኮ ዓይሢጾ ኑ ኩንሣያ ማዔቴ ኑ ዒዛ ዔራያ ማዒፆ ዬያና ኑ ጎናሲ ዔራንዳኔ። 4“ፆሲ ታ ዔራኔ” ጌይ ጌይ ዒዛኮ ዓይሢጾ ኩንሡዋይ ዓኣቶ ዬይ ሉኡዚ ዓሲኬ፤ ጎኑሞዋ ዒዛይዳ ባኣያኬ። 5ጋዓንቴ ፆሲ ቃኣሎም ዓይሢንታሢ ቢያ ፆሲ ጉቤ ዒናፓ ናሽካኔ፤ ጎኔና ኑኡኮ ፆሲ ዓሲ ማዒፃ ዔርታሢ ዬያናኬ። 6“ፆሲና ታ ናንጋኔ” ጋዓ ዓሲ ኪሪስቶሴ ናንጌ ጎይፆ ናንጋንዳያ ኮይሳኔ። 7ታ ዒጊኖንሢዮቴ! ሃይ ታ ዒንሢም ፃኣፓ ኪኢታ ቤርታፓ ዓርቃዖ ዒንሢ ዔራያ ሓሣ ናንጌያ ማዓንዳኣፓዓቴም ዓኪቱዋሴ፤ ሃይ ናንጌ ዓይሢፃ ቤርታ ዒንሢ ዋይዜ ቃኣሎኬ። 8ማዔቴያ ኪሪስቶሴ ናንጎና ዒንሢ ናንጎናይዳ ጎኔ ማዒ ጴዼ፥ ዓኪ ኪኢታ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዹማ ባይቂ ጎኑሞ ፖዒ፡ ፖዒ ፖዒ ዓኣሢሮኬ። 9“ፖዒዳ ታ ናንጋኔ” ጌዒ ጌዒ ፔ ዒሻሢና ፔ ሚሼሎና ዒፃሢ ሃጊ ዹማ ዓኣኔ። 10ፔ ዒሻሢና ፔ ሚሼሎና ናሽካሢ ቢያ ፖዒዳ ናንጋያኬ፤ ዒዛ ዛሎና ዓሲ ዻቢንቲ ጎሜይዳ ጌላዓኬ። 11ፔ ዒሻሢና ፔ ሚሾና ዒፃሢ ጋዓንቴ ዹሚዳ ናንጋኔ፤ ሃሣ ዹሞይዳኣ ሃንታኔ ዹማ ዓኣፖ ዒዛኮ ባይዜሢሮ ዒ ዓኣዻ ቤዞዋ ዔሩዋያኬ። 12ታ ናይዮቴ! ጎማ ዒንሢኮ ኪሪስቶሴ ሱንፆና ዓቶም ጌይንቴሢሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ። 13ዓዶንሢዮቴ! ቤርታፓ ዓኣሢ፥ ዒዛ ዒንሢ ዔሬሢሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ። ዼጌዞቴ! ፑርታሢ፡ ዒንሢ ባሼሢሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ። 14ናይዮቴ! ፆሲ፥ ዓዳሢ ዒንሢ ዔሬሢሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ። ዓዶንሢዮቴ! ቤርታኣፓ ዓኣሢ፥ ዒዛ ዒንሢ ዔሬሢሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ። ዼጌዞቴ! ዶዲ ዒንሢ ማዔሢሮ፥ ፆሲ ቃኣሎናኣ ዒንሢ ዶዲ ዓኣሢሮ ሃሣ ፑርታሢያ ዒንሢ ባሼሢሮ ታ ዒንሢም ፃኣፓኔ። 15ሓያ ዓጮንታ ሓያ ዓጮይዳ ዓኣ ዓይጎ ባኣዚያ ናሺኪፖቴ፤ ዓጮ ናሽካ ዓሲ ፆሲ፥ ዓዳሢ ናሽኩዋያኬ። 16ዓይጎሮ ጌዔቴ ዓሲኮ ፑርታ ሱኡኬ፥ ዓኣፒም ኮሽካ ባኣዚና ዓሲ ሄርሺንቲሳ ባኣዚ ሃያ ዓጫፓ ማዓንዳኣፓዓቴም ፆሲ፥ ዓዳሢዳፓቱዋሴ። 17ሓያ ዓጮና ሃካ ዓኣ ፑርቶ ሱኡካ ባይቃንዳኔ፤ ፆሲ ማሊፆ ኩንሢ ናንጋሢ ጋዓንቴ ናንጊና ናንጋንዳኔ። 18ታ ናይዮቴ! ሃይ ጋፒንሢ ዎዴኬ፤ “ኪሪስቶሴ ዒፂ ማካይ ሙካንዳኔ” ጌይንቴሢ ዒንሢ ዋይዜኔ፤ ሃሢያ ሃይሾ ኪሪስቶሴ ዒፂ ማካይ ሚርጌ ኬስኬኔ። ያዺ ማዒፆና ሃይ ጋፒንፆ ዎዶ ማዔሢ ኑ ዔራኔ። 19ዔያታ ኬስኬሢ ኑ ባኣካፓኬ፤ ማዔቴያ ቤርታ ዔያታ ጎኔ ኑኡና ዎላ ዓኣያቱዋሴ፤ ዎንዴ ዔያታ ጎኔ ኑኡና ዎላ ዓኣያ ማዒ ዓኣቴ ኑኡና ዎላ ዶዲ ናንጌያ ናንዳንቴኬ፤ ጋዓንቴ ቢያሢ ጎኔ ኑኡና ዎላ ማዒባኣያ ማዔሢ ዔያቶኮ ዔርታንዳጉዲ ኑ ባኣካፓ ዔያታ ዱማዺ ኬስኬኔ። 20ዒንሢዳ ጋዓንቴ ኪሪስቶሴ ዓያኖ ጌኤዦ ኬይሴሢሮ ዒንሢ ቢያሢ ጎኔ ባኮ ዔራኔ። 21ታኣኒ ዒንሢም ፃኣፓሢ ጎኔ ባኮ ዒንሢ ዔሩዋኣሢሮቱዋሴ፤ ዒንሢ ጎኔ ባኮ ዔዔራኔ፤ ጎኔይዳ ሉኡዙሞ ባኣዚ ባኣሢያ ዒንሢ ዔራኔ። 22ዓካሪ ዬሱሴ፦ “ሜሲሔ” ማዔሢ “ታ ዔሩዋሴ” ጋዓሢዳፓ ዓታዛ ሉኡዚ ጎዖሢ ዖናዳይ? ፆሲ ዓዳሢና ናዓሢና “ታ ዔሩዋሴ” ጋዓሢ ቢያ ኪሪስቶሴ ዒፂ ማካሢኬ። 23ናዓሢ “ታ ዔሩዋሴ” ጋዓሢ ዓዳሢያ ዔሩዋያኬ፤ ናዓሢ ጉሙርቃሢ ዓዶዋ ጉሙርቃኔ። 24ዒንሢኮ ጋዓንቴ ቤርታ ዒንሢ ዋይዜ ቃኣላ ዒና ዓኣያ ማዖንጎ፤ ያዺ ማዔቴ ዒንሢኮ ናዓሢና ዓዶና ዎላ ፔቱሞ ዓኣያ ማዓንዳኔ። 25ዬይ፤ ኪሪስቶሴ ኑም ዒንጌ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ናንጊና ናንጎኬ። 26ዒንሢ ጌሺ ዻቢሳ ዓሶ ዛሎና ሓያ ታ ዒንሢም ፃኣፔኔ፤ 27ጋዓንቴ ኪሪስቶሴይዳፓ ዒንሢ ዔኬ ዓያና ዒንሢዳ ናንጋሢሮ ሜሌ ዖኦኒያ ዒንሢ ዔርዛንዳያ ኮይሱዋሴ፤ ዒዚ ቢያ ባኣዚ ዒንሢ ዔርዛንዳኔ፤ ዒዚ ዒንሢ ዔርዛንዳሢ ጎኔ ባኣዚ ማዓንዳኣፓዓቴም ሉኡዙሞቱዋኣሢሮ ዒዚ ዒንሢ ዔርዛ ጎይፆማ ኪሪስቶሴና ናንጉዋቴ። 28ዓካሪ ታ ናይዮቴ! ዒዚ ሙኪ ጴዻ ዎዶና ኑኡኒ ዒጊጩዋዖ ጫርቂ ዒዛ ኑ ዛጋንዳጉዲና ዒ ሙካኣና ኑ ቦርሲንቱዋጉዲ ዒዛና ናንጉዋቴ፤ 29ዒዚ ፂሎ ማዔሢ ዒንሢ ዔሬቴ ፂሎ ማዻሢ ቢያ ፆሲ ናይ ማዓሢ ዔሩዋቴ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ወፍሪ ክታበት ፀረ ሕማም ኣልምሲ ይዋሃብ’ሎ
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማል ሓደ ብሕማም ፖልዮ ማለት ኣልምሲ ዝተጠቐዐ ማማይ ከምዝተረኸበ ምግላፅና ይዝከር
TIGRAY-Polio
Girmay Ghebru
03.10.2013 20:09
ብግርማይ ገብሩ
ሃገራዊ ወፍሪ ፀረ ሕማም ኣልምሲ መስከረም 23 ተጀሚሩ’ሎ ክሳብ ሰንበት መስከረም 26 ክወሃብ እዩ፡፡ ኣብቲ ወፍሪ ብደረጃ ሃገር ሸውዓተ ምኢቲ ሽሕን ሰብዓን ሓደን ህፃውንቲ ክኽተቡ እዮም፡፡
ኣብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ኣተሓባባሪ ጥዕና ኣደታትን ህፃውንትን ኣይተ ፍስሃ ኣሸብር ንድምፂ ኣመሪካ እንትገልፁ መንግስቲ ኣመራርሓ፣ ብኣወዳድባ ሓይሊሰብን ቀረብ ሕክምናዊ ናውትን እኹል ምስንዳእ ብምክያድ ነቲ ወፍሪ ጀሚሩ’ሎ፡፡
እቲ ውራይ ቤት ንቤት ዝወሃብ ኮይኑ ኣብ ባይታ ግቡእ ስልጠና ዝወሰዳ ኣባላት ልምዓት ጉጅለን ሰብ ሞያ ጥዕናን ይሳተፋሉ፡፡ ሕድሕድ ቤት እናተኳሕኮሐ ቆልዓ ዘለዎን ዘይብሉን ብምፅራይ ዘይተኸተበ ቆልዓ ከየምልጥ ይረጋገፅ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማል ሓደ ብሕማም ፖልዮ ማለት ኣልምሲ ዝተጠቐዐ ማማይ ከምዝተረኸበ ምግላፅና ይዝከር፡፡