text:
ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ሰዲህኤ
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ማዕረ ምግሃድ ኤርትራ ከም ሃገር ዝዕድመኡ ነዊሕ እዩ። ኤርትራ ከም ሃገር ካብ እትፍለጥ፡ ባህርያቱን ደረጃታቱን ደኣ ይቀያየር እምበር ህዝባ ካብ ቃልሲ ዓዲ ውዒሉ ኣይፈልጥን። ኩሉ ቃልሱ ከኣ ዘይናትካ ኣብ ምድላይን ዘይግዝኣትካ ምውራርን ዘድሃበ ዘይኮነ፡ መሰልካ ናይ ምውሓስ ግደነታዊ ሓላፍነት እዩ ነይሩ። እቶም ኣንጻርዚ መሰረታዊ መሰላቱ ስለ ዝኾኑ ክቃለሶም ዝጸንሐ ሓይልታት ንሓንሳብ ግዳማውያን ንሓንሳብ ከኣ ውሽጣውያን ኮይኖም፡ ብትሕዝተኦም ግና ዘይፈላለዩ ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራ ከም ሃገርን ኣንጻር ህዝባ ከም ሓታቲ መሰልን እዮም።
ነቲ ዝተናውሐን ክሳብ ሕጂ ቀጻሊ ዘሎን ተመኩሮ ቃልሲ ህዝብና ኣብ ውሱን ኣጋጣሚ ምዝርዛር ኣጸጋሚ እዩ። በመሰረቱ’ውን ኣብዚ ርእሰ-ዓንቀጽ’ዚ እነድህበሉ፡ እዋኑ ስለ ዝኾነ፡ መበል 58 ዓመት ባሕቲ መስከረም (1961-2019) ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ባሕቲ መስከረም 1961 ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ “ሀ” ኢሉ ዝጀመረሉ ዘይኮነ፡ ናብ ሓድሽን በሊሕን ምዕራፍ ቃልሲ ዝተሰጋገረሉ እዩ። ነቲ ቅድሚኡ ኣብ ኤርትራ ክሕቆን ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ማዕበል፡ ናብ ተራጻሚ ኣገባብ ቃልሲ ዝተሰጋገረሉ እዩ። እቲ ኣጋጣሚ ኣብ ፖለቲካዊ ተመኩሮ ኤርትራ፡ ዓብይ ነጥበ-መቐይሮ ስለ ዝነበረ፡ ነታ ነዚ ዘበሰረት ዕለት ባሕቲ መስከረም ኩልና ኤርትራውያን ወትሩ ክንዝክራ ናይ ግድን እዩ። ጸጋታትን ውርሻታትን ባሕቲ መስከረም ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራይ እንዝክሮ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሉ ዕለታዊ ህይወትና ግቡእ ቦታ ኣለዋ። ኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም ብዙሕ ምስጢራት ዝሓቖፈት ስለ ዝኾነት፡ ነቲ ቃልሲ ዘበሰረትን መጻኢ ዕድል ኤርትራን ህዝባን ዘመላኸተት’ውን እያ። ኣብቲ ናይ ክሳብ ሎሚ መስርሕ ቃልስና ዝሓለፉ ኤርትራውያን ሓርበኛታት ብዘይኣፈላላይ፡ ብዓብይኡ ከኣ ነቲ ዘይከኣል ዝመስል ዝነበረ ከም ዝከኣል ዝገበረ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም ክዝከሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብናይ ክሳብ ሕጂ መስዋእቶም ክምጐሱ፡ ንናይ መጻኢ ቃልሲ ከኣ ዝዕደሙ ኣካላት እዮም። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ድማ ሓደ ተግባር ክንፍጽም እንከለና “ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ” ብዝብል ሕድሪ እንክትም።
ኣብዚ ኣብ ውሽጡ ብዙሓት ምስጢራት ዝሓቖፈ ናይ 58 ዓመታት ተኸታታሊ ቃልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ተስፋ ዝህቡን ተስፋ ዘቑርጹን፡ ዘዕዉቱን ዘስዕሩን፡ ዘቀራርቡን ዘረሓሕቑን ተዘክሮታት ተራእዮም እዮም። ኮታ ሓደ ብደሆ ክሓልፍ እንከሎ ብካልእ ብደሆ እንዳተከኦ እዩ ቃልስና ክቕጽል ጸኒሑን ዘሎን። ናይቲ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ዝኾነ እከይ ተግባራት ወራሪ ሓይሊ’ኳ ካብኡ ካልእ ስለ ዘይትጽበ፡ ዝኾነ መኾነ። ኣብዚ መስርሕዚ ብሰንኪ፡ ጉዳዩ ብግቡእ ክሕዝ ዘይምብቅዑ ንኤርትራዊ ከጋጥሞ ዝጸንሐ ሕድሕዳዊ ግጭትን ክሳርኡን ግና ተጣዒስካ ዘይምለስ፡ እንደጋና ከም ዘይድገም ምግባሩ ዝከኣል፡ ኣዝዩ ኮርኳሕ መንገዲ እዩ ክጐዓዝ ጸኒሑ። ቃልስና ሕጂ እውን ጌና ካብዚ ኩርኳሕ ጉዕዞ ኣይወጸአን ዘሎ።
ባሕቲ መስከረም ነዚ ጌና ዘይተዛዘመ ቃልስና ዘበሰረት ታሪኻዊት ዕለት ብምዃና ክንዝክራን ከነጸንብላን ግድን ስለ ዝኾነ፡ እንሆ ከምኡ ክንገብር ጸኒሕና። እንተኾነ እዛ ዕለት እያ ዘይትቕየር እምበር እቲ ክንዝክራ እንከለና ዝኸበና ህሞትስ፡ ከከም ናይቲ እዋን ምዕብልናታት ክቀያየር ዝጸንሐ እዩ። ድሕሪ 10 ዓመታት ምብሳር ብረታዊ ቃልስና 1971 ኣብ ተሓኤ ዝተራእየ ምፍንጫል፡ ድሕሪ 20 ዓመት ምብሳር ብረታዊ ቃልስና ብ1981 ሓያል ውግእ ሕድሕድን ምብሓት ሜዳ ኤርትራ ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ወያነት ሓርነት ትግራይን፡ ድሕሪ 30 ዓመታት ምብሳር ብረታዊ ቃልስና 1991 ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ናጻ ምውጸኣ፥ ድሕሪ 40 ዓመታት ምብሳር ብረታዊ ቃልስና 2001 ምእሳር ነባራት መራሕትን ላዕለዎት ካድራትን ህግሓኤን ምዕጻው ውልዶ ናይ ብሕቲ ሚድያን ብህግዲፍ፡ ኩሎም እዚኣቶም ኣብቲ ናይ 58 ዓመታት ነዊሕ ጉዕዞ ነናቶም ንኡስ ምዕራፋትን ጽልዋን ዘለዎም ተረኽቦታት እዮም። እዚ ውረድ ደይብ ኣብቶም ቀጥታዊ ተዋሳእቱ ጥራይ ተደሪቱ ዝተርፍ ዝነበረ ዘይኮነ፡ ኣሉታዊ ኮነ ኣውንታዊ ሳዕቤናቱ፡ ኣብ ጥቕላላ ህይወት ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሮን ዘለዎን ስንብራት ቀሊል ኣይኮነን።
እነሆ መበል 58 ዓመት ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እውን፡ ናይ ገዛእ ርእሳ ጽልዋ ሒዛ መጺኣ። ከምተን ቅድሚኣ ዝነበራ ባሕትታት መስከረም ከኣ ሓላፍነት ከተሰክመና እያ። ሎሚ ከቢበሙና ዘለዉ ምዕባለታት መብዛሕትኦም ዓሚ፡ ቅድሚ ዓምን ቅድሚኡን ዝነበሩ ክነሶም ውሱን ምዕብልና ዘርኣዩ እዮም። መብዛሕተኦም ከኣ በቲ ሓደ ወገን ተስፋ ዝህቡ በቲ ካልእ ወገን ግና ብደሆና መሊሶም ዘዕዝዙ ኮይኖም ንረኽቦም። ህዝብና ኣብ መስርዕ ቃልሲ ኣንጻር ወጽዓ ህግዲፍ ሎሚ’ውን ቀጥ ኢሉ ጸኒዑ ምህላዉን ብሳላዚ ጽንዓቱ፡ ሰግኣት ህግዲፍ ይዓርግ ምህላዉ ተስፋ ዝህብ ተርእዮ እዩ። ናብ ደረጃ “ይኣክል” ምምድያቡ ከኣ ናይዚ ተደራቢ መርኣያ እዩ። ናይ ይኣክል ምልዕዓል ኣብ ዝጭበጥ ውጽኢት ንክበጽሕ ብዙሕ ምውሕሓጥ፡ ምርድዳእን ምውድዳብን ከም ዝተርፈና፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ዕለት ከነስተውዕለሉ ናይ ግድን እዩ። ብኣንጻሩ ብሰንኪ ህግዲፍ ሓፈሻዊ መነባብሮን ህይወትን ህዝብና ካብ ዝሓመቐ ናብ ኣዝዩ ዝኸፈአ ይኸይድ ምህላዉ፡ ሃገርና መንእሰይ ዝሓረማ ኮይና፡ ናይ ብርሰት ደበና የንጸላልዋ ከም ዘሎ ክስቆረና ይግበኦ። ናይ “ርድኡንን ኣድሕኑንን” ኣውያት ሃገርና ከኣ ዓው ኢሉ ይስማዕ ኣሎ። ንሕና ሓቢርና “ኣለናልኪ” ኢልና ልሳን’ቲ ተዓቢሱ ዘሎ ህዝባና ክንከውን ዘይምኽኣልና ክብደት ናይቲ ኣብ ኣብ እንግደዓና ዘሎ ብድሆ ዘመልክት እዩ። ስለዚ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም፡ ናይ ቃል ዘይኮነ ናይ ተግባር ይኣክል ከነበርኽ ንጥለብ ኣለና።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ንመበል 58 ዓመት ባሕቲ መስከረም ኣብ ጽባሕ 3ይን ሓድነታውን ጉባአና ኢና እንቕበላ ዘለና። እዚ ከኣ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ኣቀባብላና ንባሕቲ መስከረም ዝተፈልየ ይገብሮ። ምእንቲ ብግብሪ ዝተፈልየ ክኸውን ከኣ ሓቢርካ ብምስራሕ ድሕነት ሃገርን ህዝብን ምድሓን ዘቐድም ውሳነታት ጉባአና ከነተግብር፡ ክንቃለስ ምዃና ኣብ ታሪኻዊ መበል 58 ዓመት ባሕቲ መስከረም ቃል ንኣቱ።
ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ
1 መስከረም 2019


c: text/html

text:
ኣብቲ ብመሪሕነት የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ ኣብ ነርወይ ዝተኻየደ ኣኼባ YPFDJ ዝተሳተፉ ሰለስተ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ከምኡ ‘ውን ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራን ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ንየማነ ገብርኣብ ክሃርምዎ ደልዮም ብምባል እዉን ናብ ኣዳራሽ ኣኼባ ምእታዉ ዝተኸልከሉ ዜጋታት ከም ዘሎዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ሽወደን ዝምደበሮም ሲቪላዊን ፖለቲካዉን ምንቅስቓሳትን ነጻ ዜጋታትን ብሓባር ኮይኖም ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተባሂሉ ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ ዝተኻየደ ስሚናር ስርዓት ህግደፍ ብኣዝዩ ዝተዋሃህደ ኣወዳድባ ዉዕዉዕ ናይ ተቓዉሞ ሰልፊ ድሕሪ ምክያዱ ሎሚ 1 ግንቦት 2011 ቅድሚ ቁሩብ ደቓይቕ ተዛዚሙ፡፡
ስርዓት ህግደፍ ብ ቀዳም ዕለት 30 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም. ኣብ ኦታዋ ርእሰ ከተማ ካናዳ ንዝቅመጡ ኤርትራዊያን ፍሹል ኣኼባ ኣካይዱ።
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን – ለበዋታት ሓፈሻዊ ዓውደ መጽናዕቲ ንሰፊሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንዘተን ንደሞክራስያዊ ለውጢ – ካብ ዕለት 4—8 ሓምለ 2009 ዝተኻየደ
ቴድሮስ መንግስቱ ዝተባህለ ሓደ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ኣብ ህዩስተን፡ ኣመሪካ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብደገፍቲ ህግደፍ መጥቃዕቲ ከምዝወረዶ ብምጥቃስ፡ ነቲ ኩነታት ጽጹይ መጽናዕቲ ክካየደሉ CPJ ዝተባህለ ተጣባቒ መሰል ጋዜጠኛታት ኣጥቢቑ ጸዊዑ።
ኤርትራዊ-ኣመሪካዊ ኣትለት መብራህቱ ክፍለዝጊ ሎሚ ሰንበት ሓደ ሕዳር 2009 ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ተሸሊሙ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ጀጋኑ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብሓሙስ 13 ነሓሰ 2009 ልክዕ ሰዓት 16፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ መንገዲ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ማይ ኣጣል (ጋሕተላይ) ብቀጭ ሕርሙ ዝዓይነቱ ብረት ኣብ ልዕሊ ጸይቀ ዕሉል ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ከቢድ ፈተነ ቅትለት ኣካይዶም፡ እቲ ፕረሲደንት ንስክላ ክድሕን ከሎ ተሰቒሉዋ ዝነበረ መኪና ብጠያይቲ ከምዝተሃሞኸት ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
hr ዝብሃል ዓቢ መንግስታዊ ሚድያ ጀርመን ነቲ ኣብ ፍርናክፈርት ብኤርትራውያን ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ዝገበረሉ ናይ ቴለቭዥን ሸፈነ ተመልከቱ።
ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብኤርትራውያን ተቐማጦ ፍራንክፈርት ጀርመን ናይ ዝተኻየደ ሰላማዊ ስልፊ ስእላዊ ምግለጺ
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ሎሚ ሰንበት (30 መጋቢት) ኣብ ኢደንብራ፡ ስኮትላድ ኣብ ዝተኻየደ ጉያ መሮር ሳልሳይ ወጺኡ።
ብኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተዓዲሙ፡ ካብ 6 ክሳብ 7 መስከረም ኣብ መንጎ ወከልቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድስ ዝተኻየደ ኣኼባ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ኤርትራዊ ኣትሌት ያረድ ኣስመሮም ኣብ ኦሳካ ጃፓን፡ 30 ዲግሪ ሰንትግሬድ ሙቐትን ብርቱዕ ራህድን ኣብ ዝነበሮ ኩነታት ኣየር ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን ዝድነቕ ውድድር ብምርኣይ (ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ) ራብዓይ ደረጃ ብምውጻእ ውድድሩ ዛዚሙ’

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሰላማዊ ሰልፊ
ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ሃገር ጀርመን
ሰላማዊ ሰልፊ
ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ሃገር ጀርመን
ንቀዳም ዕለት 24 መጋቢት (March) 2012 ኣንጻር‘ቲ ሕሱም ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሃይማኖታዊ ትካላት ብፍላይ ድማ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን መድሓኔ ዓለም ፍራንክፎርትን ካልኦትን ዝፍጽሞ ዘሎ ምትእትታው ደው ንከብል ዝጽውዕ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየድ ተመዲቡ ኣሎ። ተቓውሞና እነካይደሉ ካብ ባንሆፍ ኒደራድ (መዓርፎ ባቡር ምድሪ ኒደራድ) ስዓት 12፡00 (ፍርቂ መዓልቲ) ክጅምር እዩ።
ዲክታቶርያውያን ገዛእቲ ህግደፍ፡ ንሕብረተሰባዊ ጉጅለታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮ ንምእታው ዘይተጠቕምዎ ብልሓታት ከም ዘይህሉ ከም እትፈልጥዎ፡ ንዚኵሉ ተግባራት ብምፍሻልን ኣብ ጐኒ‘ቲ ዝጭቘንን ዝግፋዕን ዘሎ ኤርትራዊ ሎሚ‘ውን ከም ቀደም ቃልስና ዝነዓቕ ከም ዘይኰነ ንምርኣይን ናይ ቃልሲ ሸውሃትን ሞራልን ህዝብና ከም ዝዓዝዝ ንምግባርን፡ ከካብ ዘሎናዮ ብብዝሒ ከም ንመጽእ ንምግባር ተዓጢቕክንን ተዓጢቕኩምን ከም ዘሎኻትኩም ንኣምን።
ካብ‘ዚ ብምንቃል ድማ ነፍሲ ወከፍና፡ ተቓውሞና ንምስማዕ ካብ ዘዘሎናዮ ከተማታትን ዓድታትን ኣቓልቦናን መደብናን ናብ ኒደራድ ባንሆፍ ፍራንክፎርት ንምምጻእ ክኸውን ንላቦ።
ንዝዀነ ይኹን ሓበሬታ ክሳዕ ተወሳኺ ስልኪ ቍጽሪ ዝርከብ 015 772 599 572 ኣሎኩም።
ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ
ማሕበራት ደቀንስትዮን መንእሰያትን
በርጌሳውያንን ፖለቲካውያንን ውድባትን ኤርትራ
ኣብ ሃገር ጀርመን
ካርልስሩሀ 18.03.2012


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ንክልቲኡ በዓላት ብጥምረት ንምብዓል ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ኣጋ ምሸት ኣብ ካተድራል ቅዱስ ጴጥሮስ መሥዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን ነዚ ዚስዕብ ስብከት ከምዘቅረቡን ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ ዜና ኣመልኪቱ።
ከምቲ ኣርእስቲ ናይዚ ዜና ክኸውን መሪጽናዮ ዘሎና በዓለ በአቱ ናይ ርክብ በዓል ብምዃኑ እቲ ወዲ አርባዓ መዓልቲ ዝኾነ ኢየሱስ ሕጻን ምስ ህዝቡ ክራኸብ ኣብ ቤተመቅደስ ይውፈ! ምስ ባህሊ ቤተመቅደስ እውን ይላለ! ወለዱ ማርያምን ዮሴፍን ምስቶም ሽማግለታት ስምዖንን ሃና ነቢትን ይራኸቡ። ብካልእ ኣዘራርባ ኩሎም ኢየሱስ ምስ መጸ ይራኸቡ።
ቅዱስነቶም እዚ በዓል እዚ ንዓና እንታይ የመልክት ኢሎም ይሓቱ እሞ ንሕና እውን ነቲ ክረኽበና ዝመጸ ጐይታ ክንቅበሎ ጽውዓት ምዃና የዘኻኽሩ። ንጐይታ ክንራኸቦ ክንብል እንከሎና ጐይታ ካብ ምርካብና ኣየቋርጽን እዩ እንሓንሳእ ዘይኮነ ዕለት ዕለት ክረኽበና ይመጽእ። ንኢየሱስ ክትስዕብ ምውሳን ሃንሳብ ወሲና ዝተርፍ ኣይኮነን ዕለት ዕለት ክንበር ዘለዎ ፍጻሜ ኣዩ። ጐይታ ብሃሰሰ ለባም ዘይኮነ ብቀጥታ እዩ ዝርከብ ነዚ ከኣ ኣብ ሕይወትካ ብምርካቡ ኢኻ እትገብሮ። እንተዘየሎ ኢየሱስ ጽቡቕ ዝኽሪ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ኮይኑ ይተርፍ። ከም ጐይታ ሕይወትና ማእከል ናይ ኩለንትናና ገርና ከምኡ እውን ህርመት ልቢ ናይ ኩሉ ተግባራትና ገር ክንቅበሎ እንከሎና ንሱ ኣባና ይነብር ንሕና ከኣ ኣባኡ ንነብር። እቲ ኣብ ቤተመቅደስ ዝኾነ ፍጻሜ ኣብ ዙርያና እውን ይፍጸም እዩ ንኣኡ ረኺብና ኣብ ዙርያኡ እንክንቀውም ሕይወት ውህደት ይህልዎ። ምስ ኢየሱስ ንቅድሚት ንክትግስግስ ትብዓት ትረክብ ጸኒዕካ ንክትቅጽል ሓይሊ ትረክብ። ምስ ጐይታ ምርኻብከስ ምንጪ ትብዓትን ሓይልን እዩ ዝኾነና። ናብቲ ዓይኒ ኩሉ ነገር ምንጪ ኩሉ ነገር ምልስ ምባልከስ ኣድላዪ እዩ። ነተን ምሳኡ ዝገበርናየን ወሰንቲ ርክባት እንዳዘከርና ነቲ ናይ መጀመርያ ፍቅሪ ናቱ እንደገና ዳግም እናነበርናን እናዘከርናን እናኣስተንተናን እንተነፋዕና ከኣ ነዚ ናይ ፍቅሪ ታርኽ እዚ እናመዝገብና ሕያው ክንገብሮ የድሊ። ምናዳ እቶም ንኣኡ ኩለንትናና ዝወፈና ሰብ ውፉይ ሕይወት በዚ መንገዲ እዚ ዕለታዊ ናብራን እንተመራሕና እቲ ኣብ ገዳማት እነሕልፈ ግዜ ብከንቱ ዝጠፍእ ዘይኮነስ ምሳኡ እንራኸበሉ ይኸውን።
ነፍስወከፍና ንሕይወትና ዝለወጠት ምስ ጐይታ ዝገበርናያ በዅሪ ርክብና እንተዘኪርና እዛ ርክብ እዚኣ ከም ግላዊ ሕቶ ናትናን ናይ እግዚአብሔርን ገርና እንተሓሲብናዮ ንጋገ፣ እዛ ርክብ እዚኣ ኣብ መንጎ አማኒ ዝኾነ ሕዝበ እግዚኣብሔር እትውልደት ምስ ኣሕዋትናን ኣሕትናን ከኣ ትዓብን ትዕብብን! እዚ ከኣ ኣብ ፍሉጥ ግዜን ፍሉጥ ቦታን እዩ ተፊጺሙ። ነዚ ወንጌል ይገልጸልና! ምስ ጐይታ ዝግበር ሓቀኛ ርክብ ኣብ ጭቡጥ ታሪኽ ኣብቲ ሕያው ዝኾነ ባህልታት ሕዝቢ እግዚአብሔር ኣብ ቤተመቅደስ ኣብ ሕጊ እግዚአብሔር ኣብ ትንቢት ነቢያት ኣብ ራእይ ኣጒባዝን ሽማግለታትን ከምዝኾነ ወንጌለ ሉቃስ 2.25-34 የመልክተልና። ማዕረ ማዕረ እዚ ሕይወት ሰብ ውፉይ ሕይወት እውን ኣብ ማእከል ቤተክርስትያን ይውለድ ይዕምብብ ይዓቢ። ከም ገለ ካብ ቤተክርስትያን ክንጸል እንተጀሚሩ ይደርቅ ይነቅጽ ይቅምስል። ሕይወት ሰብ ውፉይ ሕይወት መንእሰያትን ሽማግለታትን ኢድ ንኢድ ተታሓሒዞም ምስ ዝጐዓዙ ይዕምብብ ይበስል ከመይ መንእሰያት ኣብ ሽማግለታት ሡር መሰረቶም ይረኽቡ ሽማግለታት ብመንእሰያት ምህርቶም ይሓፍሱ፣ በይንኻ ተነጺልካ ክትጐዓዝ ምስ እትፍትን ቀስ ብቀስ ትምሽምሽ፣ ሎሚ በዚ በዓል ናይ ርክብ ምስ ጐይታ ነቲ ሕያው ጐይታ ክንረኽቦን ምስ ኣማኒ ሕዝበ እግዚአብሔር ሃቢርና ክንጐዓዝን ጸጋኡ ክህበና ንለምኖ።
ናይ ዕለቱ ወንጌል ከምዝገልጾ ርክብ እግዚአብሔርን ሕዝቡን ኣብ ቤተመቅደስ ጀሚሩ ኣባኡ ከምዝፍጸም በዚ ከኣ መጀመርያ ጸዋዕታ ደሓር ከኣ ራእይ ኣብ ቤተመቅደስ ይርከብ። እቲ ጸዋዕታ ክልተ ግዝያት ኣለዎ እቲ ቀዳማይ ሉቃ 2.22 ከምዘመልክቶ ጻውዒት ናይ ሕጊ እዩ። እዚ ከኣ ማርያምን ዮሴፍን ከምቲ ሕጊ ዝእዝዞ ንክፍጽሙ ንኢየሱስ ሕጻን ሒዞም ናብ ቤተመቅደስ ይኸዱ። ቃል ወንጌል ነዚ ከም ኣዝማጭ ኣርባዕተ ግዜ ይደጋግሞ (ኁ 22.23.24.27) እዚ ግን ፈቲኻ እምበር ተቀሲብካ ትገብሮ ኣይኮነን፣ ማርያምን ዮሴፍን ንጻውዒት ጐይታ መልሲ ንክህቡ ናብ ቤተመቅደስ ንኢየሱስ ሕጻን ሒዞም ይኸዱ። ነዚኣ ስዒባ እትመጽእ ካልአይቲ ጸዋዕታ እታ ናይ መንፈስ እያ። እዚ ከኣ ስምዖንን ሃና ነቢትን ብመንፈስ ተመሪሖም መጺኦም ብመንፈስ ተመሪሖም ዘዕርግዎ ጸሎተ ምስጋናን ትንቢትን እዩ። (ኁ. 25..26.27.38) ክልተ መንእሰያት ብሕጊ ተጸዊዖም ናብ ቤተመቅደስ ይኸዱ ክልተ ሽማግለታት ከኣ ብመንፈስ ተደፊኦም ናብ ቤተመቅደስ ይመጹ። እዚ ናይ ሕግን መንፈስ ድርብ ጸውዒት እዚ ንኩነታት ሰብ ውፉይ ሕይወት እንታይ ይብለና ኢልና እንተሓተትና ኩልና ንድርብ ተኣዝዞ ዝተጸዋዕና ምዃና እዩ። ሕጊ መስርዕ ሕይወት እንክዕድል መንፈስ ከኣ ንኩሉ ነገራት ኣብ ሕይወትና የሐድስ። መንፈስ ንጐይታ ይገልጸልና ኮይኑ ግን ንክትቅበሎ ዕለት ዕለት ጽኑዕ እምነትን ሓለዋ ሕግን ክህሉ የድሊ። ዝተፈላለየ ውህበታት መንፈስ ቅዱስ ብዘይ ሥርዕ ሕይወት ፍረ ኣይህቡን። ስለዚኸስ ሕግን መንፈስን ወትሩ ብሓደ እዮም ዝጐዓዙ።
ነዚ ጸዋዕታ እዚ ብዝበለጸ ንምርዳእ ኣብተን ቀዳሞት ናይ ኢየሱስ ናይ ተልእኮ ዕለታት ኣብ ቤተመቅደሳትን ይኹን ኣብታ ቀዳማይ ተኣምር ዝገበረላ ቃና ዘገሊላ ምኻድ ከድሊ እዩ። ኣብ ቃና ዘገሊላ ሓንቲ ጻውዒት እኳ ደኣ ተኣዝዞ ትሓትት ጻውዒት ኣላ ማርያም ነቶ ዝለኣኸ ‘ዝበለኩም ኩሉ ግበሩ’ (ዮሓ 2.5) ትብሎም። ኢየሱስ ከኣ ሓድ ፍልይ ዝበለ ነገር ክገብሩ ይሓቶም። ነቲ ተኣምር ወይኒ ሓፍ ኣቢሉ ካብ ባዶ ነገር ኣይገበሮን ሓደ ጭቡጥን ንጥፈት ዘድልዮን ነገር ክገብሩ ይሓቶም ነተን ኣባኡ ዝነበራ ናይ ኣእማን ዓታሩ ማይ ክመልእወን ይእዝዞም። ከባቢ ሽድሽተ ሚእቲ ሊትሮ ማይ ካብ ዒላ ቀዲሖም ክመልኡ ብርቱዕ ሥራሕ ይሓቶም። በቲ ሓደ ወገን ክትጥምቶ ዘይጠቅም ሥራሕ ዝገብሩ ክመስሎም ይኽእል ከመይ ዝተሳእነ ወይኒ እምበር ማይ ኣይነበረን! ግን ኢየሱስ ካብተን ማይ ዝመልኣ ዓታሩ እዩ ወይኒ ዝህብ። ኣብ ሕይወትና እውን ከምኡ እዩ። ጭቡጥ ብዝኾነ መንገዲ ይጽውዓና ንዕለታዊ ጸሎት ንቅዳሴ ንንሥሓ ንሓቀኛ ናይ ፍቅሪ ሥራሕ ቃል ኣምላኽ ንምስማዕ እሙናት ክንከውን ይሓተና። ንሕግን ነሕሉቅናን ክንእዘዝ ይጽበየና። ነቲ ሕጊ ብፍቅሪ እንተፈጺምናዮ መንፈስ ኣብ ልዕልና ይወርድ እሞ ከምቲ ኣብ ቃና ዘገሊላ ዝኾነ ተኣምር ከምእንርኢ ይገብረና። እቲ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና እንግልገለሉ ማይ ናብ ሕዳሴ ሕይወት ዝኾነ ወይኒ ይልወጥ።
ካብ`ዚ ጸውዕታ’ዚ ዚውለድ ርክብ ብራእይ ይዛዘም `ኣዕይንተይ ድሕነትካ ርእየን’ (ሉቃ 2.30) ይብል ስምዖን ነቢይ። ነቲ ሕጻን ምስ ረኣየ ንድሕነት ይርኢ። ነቲ ተኣምር ዝገብር መሲሕ ኣይኮነን ዝርኢ ዘሎ ሓደ ወዲ 40 መዓልታት ሕጻን እዩ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ግን ከኣ ነቲ ድሕነት ርእይዎ። ካልእ ነገር ኣይደለየን ካልእ ተኣምር እውን ኣይሓተተን ነቲ ሕጻን ምርኣይ ጥራይ ኣኺልዎ ነቲ ክሳብ ለይቲ ሎሚ እንደግማ ‘ይእዜ ትስዕሮ ለገብርከ’ ንባርያኻ ብሰላም ኣሰናብቶ ትብል ጸሎት ደረሰ። እዚ ራእይ እዚ ራእይ ናይ ሰብ ውፉይ ሕይወት ክከውን ኣለዎ። ገርሀይናን ትንቢታውን ራእይ እዩ። በዚ ከኣ ንጐይታ ኣብ ቅድሚ ኣዕይንትናን ኣብ ኣብ ኣእዳውናን ክንርእዮ ንኽእል። ንሱ ሕይወትናን ተስፋናን መጻኢናን ስለዝኾነ ከኣ ክንዮኡ ዘድልየና ነገር የለን። መግለጺ ሰብ ውፉይ ሕየት ከስ እዚ ትንቢታዊ ራእይ ኣብ ቤተክርስትያን ምስፋን እዩ። ሽሕ’ኳ ብዙሓት ዘየስተውዕልዎ እንተኾነ እግዚአብሔር ኣብ ዓለምና ከምዘሎ ርኢኻ ምኽኣል ምሳኡ ከኣ እግዚኣአብሔ እንተልዩ ይኣኽለኒ ካልእ ኩሉ ሓላፊ እዩ ዝብል ድምጺ ይስዕቦ እሞ ምስ ሃና ነቢት ኣብ ምምስጋን ንኣቱ። ትርጉም ጸዋዕታ ሰብ ውፉይ ሕይወትከስ እዚ እዩ ንእግዚአብሔር ዝቀርብ ክብርን ምስጋናን ኣምልኾን ስግደትን ኮይኑ እዚ ከኣ ንሕዝቢ እግዚአብሔር ትንቢታዊ ራእይ ኮይኑ ነቲ ቀንድን ኣድላይን ነገር ስለዝገልጸሉ ይሕጐስ። ከምዚ ምስ ዝኸውን ተጻይ ኩሉ ኣምሰሉነትን መንፈሳዊ ዕንቅፋትን ፈተናታትን ኮይኑ ይዕምብብ እሞ ነቲ ዝደስከለ `ከምዚ እዩ ዝግበር ዝነበረ ዝብል ልማድ` ስዒሩ ‘እንኽእሎ ዘበልና ኩሉ ንግበር` ናብ ዝብል ኣምር ይበጽሕ። እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝመክር ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘሰናድው ሽማግለ ዝተሳተፋ ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ሓልዮ ጳጳሳዊ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊት ጋብሪኤላ ጋምቢኖ ብዛዕባ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣመልኪተን ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድኦ ቃለ መሕትት፡ እዚ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝመክር ዓውደ ጉባኤ ተጋባእያን፡ ናይቶም ኣደዳ ዝዀኑ ኣሕዋት ፍርሕን ጸገምን ኵሉ ናቶም ገይሮም ጭቡጥ ግብረ መልሲ ዘቕርቡ ከምዝዀኑ ተስፈይና እየ ኢለን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ካብ ዕለት 21 ለካቲት ክሳብ ዕለት 24 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሓድሽ ናይ ሲኖዶስ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ዝካየድ ዘሎ ቅዱስ ኣቦና ዝጸውዕዎ ዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝመክር ናይ መላእ ሃገራት ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርትን ናይ ዝተፈላለያ ገዳማትን ልኡካነ ወንጌል ማሕበራት ላዕለዎት ኣሕሉቕ ኣሳቲፉ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ናይ ዝሰናደወ ሽማግለ ኣባል ብምዃን ናይ ዓለማውያን ምእመናን ስድራ ቤትን ሕይወትን ላዕለዋይ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊት ጋብሪኤላ ጋምቢኖን ሊንዳ ጊሶኒን ከምእተዋስኣ ክፍለጥ እንከሎ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ መሰረት ገይሩ ኣብ ዝውተውሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሳተፋ ጋብሬላ ጋምቢኖ ናይ ስነ ሕይወት ስነ ምግባርን ናይ ስነ ሕይወትን ቃል ኪዳንን ስድራ ቤትን ሊቅ ካብዚ ዓውደ ጉባኤ ሕዝበ እግዚኣብሔር እንታይ ይጽበይ ንዝብል ሕቶ እንክምልሳ፡
እቲ ዝተጸውዔ ዓውደ ጉባኤ ቅዱስ ኣቦና ባዕሎም ከምዝበልዎ ንሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎት ዓቢይ ሓላፍነትን ብልሕን እዩ፡ እዚ ብልሒ’ዚ ካብ ርሑቕ ዓመታት ዝተበገሰ እውን እንተዀነ ጭቡጥን ውጽኢታውን ተግባር ኰይኑ መላእ ብፁዓን ጳጳሳት ብሓባር ኣብ ልዕሊ ሕጻናትን መንእሰያትን ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽ ብቑዕን ግብኡን መልሲ ንምሃብ ዘተሓባብር እዩ፡ ናይ ወሲብ ዓመጽ ብሓቂ ዝተሓላለኸን ብዙሕ ጥንቃቔን ዘድልዮን ሕቶ እዩ፡ ብምዃኑ ንቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነዚ ዓቢይ መንሽሮ’ዚ ንምብዳህን ነቶም ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀኑ ኣሕዋትን ኣሓትን ኣባይቲ ስድራን ንምድጋፍን ዘድልይን ብቑዕን መገዲ ዘመላኽት እውን እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያን ዝነበረ እምንቶ ክምለስ ተስፋ ዘበራብርን እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምክልኻል ሕጻናትን መንእሰያትን ድኹም ክፍሊ ሕብረተሰብን እትቐውም ምዃና ዘረጋግጽ እውን እዩ ኢለን።
ደቀንስትዮ ብባህርኤን ሰብኣዊ ሕይወት ንምክልኻል ዘድህባ እያተን፡ እዚ ብህረት ጓለንስተይቲ እዩ፡ ነዚ ግምት ብምሃብ ኣብ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኰነ ብጠቕላላ ኣብ ምክልኻል ሕይወት ዘለወን ግደን ከበርክትኦ ዝኽእላ ኣስተዋጽኦ ዓቢይ እዩ፡ ሕይወት ተነቃፊ ኣብ ዝዀነሉ ጉዳይ ኵሉ ጥንቁቓት እያተን ምስ በላ፡ ጓሶት ብፍላይ ከኣ ጽን ምባልን ካብቲ ገዛእ ርእስኻ ምትእምማንን ናይ ነፍሳት ክፍሊ ሒሳብ ሓለፍቲ ምኻንን ርሒቖም ብወንጌላዊ ሕይወት ኣገባብ ዝነብርዎ ኣገልግሎት ክኸውን ከምዘለዎንን ኣብ ቅድምኦም ሰብ ከምዘሎ ብምስትውዓል ብሸለልተይናነትን ዘይኰነ ህላዌ ክርስቶስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ክገልግሉን ነዚ ንኽነብሩ ዝድግፍ ዓውደ ጉባኤ እውን እዩ ዝኸውን ይብላ።
ስቓይን ቁስልን ሕብረተሰብ ምክፋል፡ ተመሳሳሊ ገበን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዳግም ክይኽሰት ዝድግፍ መገዲ ዘመላኽት ዓውደ ጉባኤ እዩ፡ ተጋባእያን ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገሮም ምስቶም ናይ ወሲብን ሕልናን ስልጣንን ዓመጽ ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ተራኺቦምን ብጽንታ እው ስቓዮም ሰሚዖን እዮም፡ ምስ በላ ጓሶት ዘለዎም ድኻምን ምጥርጣራትን ፍርሕን ኵሉ ኣብ ባይታ ኣውሪዶም ግልጺ ዘተ ካካይድሉ ዘተባብዕ ዓውደ ጉባኤ እዩ፡ ዘሎካ ፍርሕን ምጥርጣርን ኣብ ባይታ ኣውሪድካ ብዛዕባኡ ምዝታይ ድሮ ጸገማትካ ንምፍታሕ እተካይዶ ጉዕዞ ኣፋሪቕካዩ ኢኻ ቢለን ዘካየድኦ ቃለ መሕትት ዛዚመን።


text:
ነቲ ትካል ብ2006 ዓ/ም ኣብ ኣሜሪካ ዘጣየሾ ሳሙኤል ገብሩ ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ትግራይ ብምምፃእን 6 ሰሙን ብምፅናሕን ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ትግራይ ተረኺቡ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ርእዩ’ሎ፡፡
“መጀመርታ እቲ ኣብዚ ዓዲ ዘሎ ፅቡቕ ነገር ምፍላጥ የድሊ፤ መብዛሕቲኡ ግዜ ኣብ ስደት ዘለና እቲ ፅቡቕ ነገር ኣይረአየናን፡፡ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ገጠር ይኹን ከተማ ዓብዪ ለውጢ እዩ ዘሎ፡፡ ብሕልፊ ኣብ ትምህርትን ጥዕናን ዓብዪ ለውጢ እዩ ዝረአ ዘሎ፡፡ እቲ ዘሎ ጸገም ድማ ብተግባር ርእየ ክርደአኒ ኣለዎ፡፡ ኣብ መወዳእታ ንኢትዮጵያ ብኸመይ ኢና ክንሕግዛ ዘለና ዝብል ብተግባር ምስራሕ እዩ እቲ ቁምነገር” ይብል ሳሙኤል፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ተወካሊ EGI መንእሰይ ፍፁም ብርሃነ ብወገኑ መናእሰይ ዲያስፖራ ናብ ዓድና መፂና ክንሰርሕ ኢና ክብሉ እንተለዉ ኣብ ዓዲ ዘለና መናእሰይ ብዝተፈላለየ መንገዲ ተዘይሓጊዝናዮም ምንም ስራሕ ክሰርሑ ኣይኽእሉን ብምባል ነቲ ተበግሶ ዘለዎ እወንታዊ ኣረኣእያ ገሊጹ፡፡
ኣብዚ ተበግሶ እዚ ኢዮጵያውያን ጥራሕ እንተይኮኑስ ደቂ ካልኦት ሃገራት እውን ነቲ ዕላማ ደጊፎም ምስቶም መናእሰይ ብሓባር ይሰርሑ ምህላዎም መንእሰይ ሳሙኤል ገብሩ ይዛረብ፡፡
ሳሙኤል ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ብኣካል ተረኺቡ ዝራኣዮን ዝኣከቦን መረዳእታ ብምሓዝ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ዝርከቡ መሳርሕቱ ተዛትዮም ሓደ ዓብዪ ዋኒን ኣሰናዲኦም ናብ ተግባር ዘሰጋግሮም ቅድመ ምድላው ንምፍፃም ድማ ዳግም ኣብ ዝመፅእ ታሕሳስ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሱ ከምዝመፅእ ሓቢሩ’ሎ፡፡


text:
Latest Posts
ሪፖርታጅ: መበል 26 ዓመት ጽምብል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ሆላንድ
ብ ዘርኣይ ሰሎሞን ኤርትራዊ ነባሪ ሆላንድ፡ ኣብ ምሽብሻብ ጽምብል ናጽነት ኤርትራ ኢዩ ተጸሚዱ ዘሎ። ነታ…
ዝብኢ እንተሓነኸስ ፡ ንነብስኻ ይደሊ!
ካብ ግዱሳት ተጸናጸንቲ እከይ ውዲታት፡ ሰናይ ቅንያት በዓል ነጻነት ክኾነልኩም ንምነ!!! ዝበሃል ስለ ዝተሳእነ…
ኣብ ብርሃን ኮይኑ: ጸልማት ፈጢሩ ዝሕባእ ተጻባኢ: ካብ ዓይኒ ንስሪ ከምልጥ ተኽእሎ የብሉን! (2ይ ክፋል)
ብ ዘርኣይ ሰሎሞን፡ ተጻብኦታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ሃገራዊ ክውንንውትን፡ ሃገራዊ ሓርበኛዊ ሉኡላዊ መንነትን፡ ቀጻሊ…
ኣብ ብርሃን ኮይኑ ጸልማት ፈጢሩ ዝሕባእ ተጻባኢ : ካብ ዓይኒ ንስሪ ከምልጥ ተኽእሎ የብሉን!
ክብሮም ዳፍላ መን ኢዩ? መበገሲ ዕምላዓኡ ኸ እንታይ ኢዩ? ብ ዘርኣይ ሰሎሞን፡ ተጻብኦታት ኣብ…
ኣፈርክቡ ! ወጣጡ ወያኔ ኣብ መበል 25 ዓመት ዕድሜኦም ኣብ ኣፍ ሞት ይርከቡለዉ !
ብተስፋማርያም ሓጎስ: ጭፍራ ወያኔ በቲ ካብ በረኻ ደደቢት ሒዘሞ ዝመጹ እከይ ተግባራቶም ፣ ካብ…
መግለጺ ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብዛዕባ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ
ካብ ቅዱስ ሲኖዶስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ሰላምን ምሕረትን እግዚኣብሔር ዝፈትዎ፡ ደቂ ሰባት ዝሰምሩሉ፡…
ብደም ሰማእታት እትበርህ ቀንዴል ናጽነት ንዘንት ዕለት ክትበርህ ትነብር !
ብተስፋማርያም ሓጎስ፡ ኣብቲ ካብ ኣፍሪቃ ዝተኻየዱ ሓርነታዊ ቃልስታት እቲ ዝነውሐን ዝመረረን ህዝቢ ኤርትራ ንሰላሳ…
ኤርትራ ንሃጸያውያን ሃገራት ሓደገኛ ናይ ጽቡቕ ኣብነት
ብተስፋማርያም ሓጎስ: ኣሜሪካ ዝመራሒተን ሃጸያውያን ( ኢምፐርያሊስት ) ሃገራት ካብ መፈለምትኡ ኣንጻር ነጻነት ኤርትራ…


text:
ጥዕና ድሕንነትን
ንጥዕናና መን እዩ ሓላፍነት ዝስከም
ቀደም መብዛሕትኡ ግዜ ሕክምና እዩ ንጥዕና ተሓካሚ ሓላፍነት ዝስከም ኢሉ ሰብ ይሓስብ ኔሩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ንጥዕናና ባዕልና ልዑል ሓላፍነት ከምንስከም ምሕሳብ ልሙድ እንዳኾነ ይኸይድ ኣሎ። ከመይ ዓይነት ሂወት ንመርጽ ንጥዕናና ይጸልዎ እዩ። ጽላት ጥዕና ምኽርን ማዕዳን ክህብ ሓላፍነት ኣለዎ፣ ነዚ ምኽርታት ምክታል ግን ናትና ሓላፍነት እዩ። ዝተፈላለየ ሕማማት ከመይ ጌርና ንከላኸልን ዝተፈላለየ ሕማማት ክሕክመሉ ዝኽእል ዝተፈላለየ ዓይነት መገድታትን ሓበሬታ ምርካብ ቀሊል እዩ። ብጀካ እቲ ኣብ ኢንተርነት ዘሎ ሓበሬታ ኣብ እንዳሓኪም ወይ ፋርማሲ ኣብ ወረቐት ውን ጽሑፍ ኣሎ።ጥዕና ዝብል ኣርእስቲ ብዙሕ ሓበሬታን ትምህርቲን እዩ ዝካየደሉ። ጥዕና ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣገዳሲ ኣርእስቲ እዩ፣ መንግስቲ ዝተፈላላየ ዘመተ ሓበሬታ ጥዕና የካይድ። ኣብ ቲቪን ራድዮን ውን ብዙሕ ሓበሬታ ኣሎ ብዛዕባ ጥዕና። ዋላ ኳ እዚ ድሕንነታዊ ሕብረተሰብና ንህዝቢ ጽቡቕ ጥዕና ከውሕሰሉ ልዑል ሓላፍነት ይሰከም፣ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ነፍስወከፍ ውልቀሰብ እዩ ዝውስን ሂወቱ ብኸመይ ክምዝነበርን ጥዕናኡ ብኸመይ ከምዝከናኸንን። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ሓኪም ምሉእ ስልጣን ዘለዎ ንፍወሳ ዝውስን ምዃኑ እዮም ለሚዶም ተሓከምቲ። ሓኪም ከይዶም ግድን ፈውሲ ሒዝካ ምምጻእ ዝለመዱ ተሓከምቲ ውን ክህልዉ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ኖርወይ ተሓካሚን ሓኪምን ዝተፈላለየ ዓይነት ዕድላት ሕክምናን ምክትታልን ምዝታይ ልሙድ እዩ።
ጽቡቕ ጥዕና- ዘይምሕማም ጥራሕ ድዩ፧
ገሊኦም ምሉእ ጥዕና ዘይምሕማም ማለት እዩ በሃልቲ እዮም። ገሊኦም ከኣ ምሉእ ጥዕና ማለት ጽቡቕ ክትህሉን ሂወትካ ክምቻኣካ ከሎን እዩ ይብሉ።
ምሉእ ጥዕና ብክልቲኡ መገድታት ክግለጽ ከሎ ቅኑዕ እዩ። ከቢድ ሕማማትን ድኽነትን ንቡር ዝኾነሉ ሕብረተሰብ እቲ ቀዳማይ መግለጺ ልሙድ ክኸውን ይኽእል። ኣብ ካልኦት ሕብረተሰባት ንመብዛሕትኡ ሕማማት ፈውሲ ዝርከቦን ኩሉ ሰብ ኣገዳሲ ናይ ሓኪም ሓገዝ ዝረኽበሉን፣ ብዙሓት ምሉእ ጥዕና ኣካላዊን ስነኣእምራዊን ጥዕና ጥራሕ ኣይኮነን ይብሉ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝነበረ ግጭትን ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ጉድኣት ዝወረደን ሰለስተ ከተማታት ዝርከቡ ሓለፍቲ ዞባን ወረዳን ብድልየቶም ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ከምዝግባእ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብቲ ከባቢ ብምጉዓዝ ምስ ህዝቢ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ምሕታቶም ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ፍፁም ኣረጋ ገሊፆም።
“ቀዳማይ ሚንስትር ሕቶ ዘቕረቡ ግጭት ዝነበሮም ከባቢታት ብዋናነት ሲዳማ ከባቢ ሃዋሳ፣ወላይታ ሶዶ ከምኡ እውን ወልቂጤ እቲ ግጭት ኣብ ምጉህሃርን ሓላፍነት ወሲዶም ብዘይምፍትሖምን መሪሕነት ዞባ ይኹን ወረዳ ስልጣኖም ክሓድጉ እዮም።”
ናይቲ ክልል መንግስቲ እውን ገምጊሙ ብፍቓዶም ኣብ ልዕሊ ዘይወርዱ ሕጋዊ ስጉምቲ ክወስድ ምሕታቶም ገሊፆም።ጉድኣት ዝወረዶም ክጣየሹን ዝተበደሉ ተኻሒሶም ናብ ናይ ቀደም መነባብርኦም ክምለሱን እውን እዮም ኢሎም።
ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣብ እዋን በዓል ፊቼ ጨንበላላ ብዝተፈጥረ ህውከትን ቀፂሉ እውን ኣብ ከተማ ወልቂጤ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ብዝተፈጥረ ግጭትን ህይወት 15 ሰባት ምጥፍኡ፣ኣስታት ሓደ ሚእቲ ምቑሳሎም ዝለዓለ ዕንወት ንብረት ምውራዱን ዝዝከር እዩ።


text:
ኣብ ዓለም ልዕሊ 40 ሚእታዊት ኣትከኽቲ ሽግራ ብካንሰር፣ከቢድ ናይ ምስትንፋስ ሕማማትን ዓባይ ስዓልን ሓዊሱ ብሕማም ሳንቡእ ህይወቶም ይስእኑ ከምዘለው ውዱብ ጥዕና ዓለም/WHO/ ኣጠንቂቑ።እቲ መጠንቀቕታ ‘ምስትንፋስካ /ህይወትካ/ ብሽጋራ ክትምንጠል ኣይተፍቀድ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል ሎሚ ዓርቢ ይዝከር ዘሎ ‘መዓልቲ ሽጋራ ኣልቦ ዓለም’ /World No Tobacoo Day/ ምኽንያት ብምግባር እዩ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ከምዝሓበሮ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ብጠንቂ ትንባኾ ብውሑዱ ሸሞንተ ሚሊዮን ሰባት ይሞቱ፤3.3 ሚሊዮን ተጠቀምቲ ትምባኾ ድማ ምስ ሳንቡእ ብዝተኣሳሰሩ ሕማማት ይሞቱ።እዚ ቁፅሪ ብተዘዋዋሪ መንገዲ /Second Hand Smoke/ ንምትኻክ ሽጋራ ዝቓልዑ ሰባት ዝሓውስ’ዩ።ካብዚኣቶም ድማ ልዕሊ 60,000 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ብሰንኪ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንምትካኽ ሽግራ ብምቅልዖም ናይ ምትንፋስ ፀገም ዘጋጠሞም እዮም።
ቪንያክ ፕራሳድ ኣብ ውዱብ ጥዕና ግዝያዊ ዳይረክተር ክፍሊ ምክልኻል ተመሓላለፍቲ ዘይኮኑ ሕማማት እዮም።ምጥቓም ትምባኾ 1.4 ትሪሊየን ዶላር ቁጠባ ዓለም ይሽፍን ይብሉ።
ሰባት ሽጋራ ምትካኽ ደው እንተኣቢሎም ህይወትን ገንዘብን ምድሓን ምተኸኣለ ነይሩ፤ትምባኾ ደው ዘበሉ ሰባት ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ሳንብኦም ናብ ስሩዕ ስርሑ ይምለስ ይብሉ።
ውዱብ ጥዕና ዓለም ብደረጃ ዓለም ምትካኽ ሽጋራ ኣብ 2000 ዓ.ም 27 ሚእታዊት ዝነበረ ኣብ 2016 ናብ 20 ሚእታዊት ወሪዱ’ሎ።ብዝሒ ተጠቀምቲ ትምባኾ ግን ብደረጃ ዓለም ብምውሳኹ ዳርጋ ኣብ ቦትኡ ማለት እውን 1.1 ቢሊዮን እዩ ዘሎ ይብል ።
ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ቴክኒካዊ መኮነን ከርስቲን ሾት ምስ ድኻ ሃገራት ብምውድዳር ኣብ ሃብታም ሃገራት ምትካኽ ሽጋራ ምንካዩ ይገልፃ።
“ብዝሒ ተጠቀምቲ ትምባኾ ኣብ ትሑትን ማእኸላይን እቶት ዘለወን ሃገራት ወሲኹ’ሎ።ኣብዚ ሕጂ እዋን ጠመተ ኢንዱስትሪ ትምባኾ ኣብዚ እዩ።ኣብ ኣውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካ ባይታ ይስእኑ ከምዘለው ይፈልጡ እዮም።ደድሕሪ ዝተሓተን ማእኸላይን እቶት ዘለወን ሃገራት ብምኻድ ብፍላይ ንደቂ ኣንስትዮን ቆልዑን ዒላማ ክገብሩ እዮም።”
ውድብ ጥዕና ዓለም ሃገራት ምጥቓም ትምባኾ ንምንካይ ብዝወሓደ ዋጋ ክወስድኦ ዘለወን ስጉምትታት ምኽረ ሓሳባት ሂቡ’ሎ።ካብ ምትካኽ ሽግራ ነፃ ዝኾነ ከባቢ ምፍጣር፣ትምባኾ ዝምልከት ኩሉ ዓይነት ምውዕዋዕ፣ምፍላጥን ስፖንሰርሽፕን ክተርፍ ምግባር ገሊኦም እዮም።ብዙሓት ሰባት ብፍላይ ድማ መናእሰይ ከምዘይኽእሉዎ ጌርኻ ኣብ ሽጋራን ካልኦት ፍርያት ትምባኾን ዝለዓለ ግብሪ ምፅዓን ከምዝግባእ እውን ውድብ ጥዕና ይምዕድ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
- Details
- Hits: 5629
እንታይነትን ኣድላይነትን ምኽባር ሕጊ እቶት
ቅድሚ ብዛዕባ እንታይነት ምኽባር ሕጊ ምርኣይና ኣድላይነትን እንታይነትን እቶትን ግብሪን ምግላፅ ኣገዳሲ ይኸውን። እቶት ሰፊሕ ትርጉም ዘለዎ ብዙሓት ፍልፍላት ዝሓዘ ጥቕሉል መፀውዒ (Generic name) እዩ። እቶት ካብ ግብርን ቐረፅን ዝርከብ (Tax Revenue) ፣ ከምኡ′ውን ካብ ቅፅዓት (Fine) ፣ ካብ ወፃእ ሓገዝን ልቃሕን ዝርከብ ኢ-ታክሳዊ (Non –tax Revenue) ዘጠቓልል እዩ።
ብመሰረት ቀንዲ ተግባርን ሓላፍነትን በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ናይዚ ፅሑፍ ቐንዲ ትኹረት ኣብ ግብርን ቐረፅን ዘተኮረ ይኸውን።
· ግብሪ ወፃኢ መንግስቲ ንምሽፋን ፣
· ፍትሓዊ ክፍፍል ሃፍቲ ዜጋታት ክህሉ ንምግባር (Fair distribution of Resource) ፣
· ዝተረጋግዐ ቁጠባዊ ምዕባለ ንምፍጣር ፣
· ኢንቨስትመንት ንምብርትታዕ ፣
· ዕድል ስራሕ ንምፍጣር ፣
· ባህሊ ቁጠባ ንምዕባይን ብሓፈሽኡ ድማ ክራይ ኣካብነት ብምስዓር ልምዓታዊ ሰብ ሃፍትን ፈፀምትን ንምፍጣር ወሳኒ እዩ።
ነዞም ዕላማታት ንምፍፃም ድማ ኹሉ ኸፋሊ ግብሪ ንረብሕኡ ዝውዕል ግብሪ ብእዋኑን ሓቀኛ ዓቐኑን ንክኸፍል ዘኽእሉ ኣዋጃት፣ ደንብታት፣ መምርሒታትን ተቐሪፆም ኣብ ተግባር ውዒሎም ይርከቡ። ከምቲ ዝተገለፀ መንግስቲ ዋላኳ ዝተፈላለየ ፍልፍላት እቶት ዘለውዎ እንትኾነ፣ ግብሪ ናይ ዝኾነ መንግስቲ ቐንዲን መተካእታ ዘይርከቦ እቶት እዩ። እዚ ዜጋታት ዝኸፍልዎ ግብሪ ፣ መንግስቲ ዝባሃል ዘመናዊ ኣቃውማ ቅድሚ ምሓዙ /ቅድሚ ህልውና ዘመናዊ መንግስቲ/ ዝተጀመረን ዝነበረን እዩ። ሰለዚ ዋላኳ መስርሕ ኣተኣኻኽብኡን ተመኑን ካብ ሃገር ናብ ሃገር ክፈላለ ዝኽእል እንተኾነ መንግስቲ ክሳብ ዝሃለወ ግብሪ ኣብ ዝኾነ ሃገራት ዓለምና ዘሎን ክህሉ ግድን እዩ።
- Prev
- Next >>
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 50 guests and no members online


text:
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣጋጣሚ መበል 27 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፡ ምስሉይነት፡ ጃህራን ሓሶትን ዝሕመረቱ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ወፈራ የካይድ ኣሎ። እቲ ጸሓፊ ህግደፍ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣብ “ኤምባሲ ሜድያ” ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዘካየዶ ዘስደምም ግን ዝኣረገ ቃለመጠይቅ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ብ 14 ግንቦት 2018 ብማዕከናት ዜንኡ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዶባተን ኣንጻሩ ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት፡ ነጻ ንምቅስቓስ ሃልዩዎም ኣድማዒ ስርሒታት መታን ከሳላስሉ ብምወላ ቐጠር በብወገኖም ክድግፉዎም ከምእተሰማምዑ ዳግም ከሲሱ።
እቲ ሓጺር መግለጺ፡ `ምውህሃድ ናይ’ቲ ስርሒታት ዘድምዕ ምእንቲ ኪኸውን፡ ብወገን ኢትዮጵያ ኣብ ናይ ካርቱም ኤምባሲ ከም ቈንስልን ቐጠር ትምውሎም ጅሃዳዊ ውድባት ዝሰርሕን ቡርሃን ዝተባህለ፡ ብወገን መንግስቲ ሱዳን ከኣ ልዋእ (ጀነራል) ሓምዲ ኣል’ሙስጣፋ ከም ኣወሃሃድቲ ስርሒታት ተመዚዞም።” ተባሂሉ። እቲ ዛንታ ሓድሽን ዘገርምን’ኳ ተዘይኰነ፡ ዓጀብ ዘብል’ዩ።` ክብል ድማ መግለጺኡ ይድምድም።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ
ነቲ ኣብ ኣስመራ ሚልዮናት ናይ ወጻኢ ባጤራ ከምእተዘምተ ካብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣትሒዙ ሓንሳብ ካብ ባንክ ሓንሳብ ካብ ሂምቦል እናተባህለ ዓቐን ገንዘብን ፈጸምቱን እናተቐያየረ፡ ክናፈስ ዝጸንሐ ወረ ንምርግጋጽ ዝተወከስናዮም ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታት፡ እቲ ፍጻሜ ከምተኻየደ ብምጥቃስ፡ ካብቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ሂምቦል ተባሂሉ ዝፍለጥ ማእከል ሸርፊ
ብ ኣማኑአል ሳህለ
ሰስኑ ሴፍን ዋልታን ኩኑ፡ ዝዓድና ከይኣትዎ ጓና፡ እትብል ጥንታዊትን ያታዊትን ከምኡውን ፍቕሪ ሃገር እትቕስቅስን ደርፊ፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብተደጋጋሚ ክትድረፍ ኣገዳሲ እዩ፣ ይኹንምበር፡ እቲ ቓላታ ተለዊጡ ከምዚ ዚስዕብ እንተ ዚኸውን ኣብዚ ግዜናዚ ዝያዳ ኣድማዒት ምኾነት ነይራ፥ ማለት፡ ሰስኑ ንቑሓት ኩኑ፡ ኣእምሮና ከይኣትዎ ጓና።
ኣብዛ
ብ ኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ክሳብ ክንደይ መብቲ ናይ ካለኦት ትሕሉን የገድሰካን፤ ክሳብ ክንደይ ንሓለፋ ትጻረር፤ ክሳብ ክንደይ ብሕጊ ትቅየድ፤ክሳብ ክንደይ ሃይባ ፍርዲ ቤት የገድሰካ ፤ ክሳብ ክንደይ ትሕትና ኣለካ፤ ክሳብ ክንደይ ነቀፌታ (ተቃውሞ) ትጻወርን ትቅበልን፤ክሳብ ክንደይ ጸሬ ብልሽውና ኢኻ፤ ክሳብ ክንደይ ሃለዋት ዜጋታትካ ትከታተልን ተማሓይሽን …………… ካብ
ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ጽሕፈት ተዋፊሮም ዝሰርሑ ዝነበሩ 15 ኣባላት ምክልኻል ካብ ባጽዕ ተበጊሶም ናብ ሱዳን ከምልጡ እናተጓዕዙ ከለዉ፡ 10 ካብኣቶም ብ ሓሙስ 10 ግንቦት ኣብ ከባቢ ማህሚመት፡ እስራይ ዝብሃል ቦታ ከምእተታሕዙ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ከባቢ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣባላት ስለያ ምስ
ውፍይቲ ተቓላሲት ተኽኣ ጸጋይ መኮነን፡ ብዝሓደራ ሕማም ሰኑይ 7 ግንቦት 2018 ኣብ እትነብረሉ ከተማ ኦክላንድ/በርክሊ ካሊፎርንያ ኣብ ሕክምና ዓሪፋ። ስነ-ስርዓት ቀብራ ከኣ ሎሚ ዓርቢ 11 ግንቦት 2018 ኣብ ኦክላንድ/በርክሊ ተፈጺሙ።
ኣብ ኣስመራ ተወሊዳ ዝዓበየት ተቓላሲት ተኽኣ ጸጋይ፡ ኣብ ፈለማ ሰብዓታት ኣብ ኤርትራ ብዝነበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ምኽንያት
ኤርትራ፡ ምግንፋልን ምዝሕታልን ሃገራውነት
(The Rise and Fall of Eritrean Nationalism)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ዓደይ ዓደይ፡ ሽባኻይ ሽባኻይ፡ ገዲፈክን ከይደ ንበረኻይ
ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ንህዝባዊ ግንባር ክነቅፍ እንከለኹ፡ ነቲ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ዓምጺጹ ዘዳኽር ዘሎ ውሑድ ክፋል’ቲ ስርዓት እምበር፡ ነቲ ሓፋሽ ተጋዳላይ፡ ግዳይ ግፍዕታት ህግደፍ ኮይኑ ዘሎን ንለውጢ ብሃንቀውታ ዝጽበን ዝምልከት ኤርትራዊ ከምዘይኮነ፡ ኣቀዲመ ኣንበብትን ሰማዕትን ክግንዘቡለይ እላቦ። ኣብ 1978፡ ብሰንኪ ምትእትታው ሕብረት ሶቭየት፡ ካብተን ብህዝባዊ ግንባርን
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ኣብ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት፡ ኣድያብ ኣብ ዝብሃል ቦታ ዝዕለሙ ዝነበሩ እሱራት ትማሊ ሓሙስ 10 ግንቦት ሰዓት 2:30 ድሕሪ ቀትሪ፡ ማዕጾ ካንሸሎ ሰይሮም፡ ነቶም ዝሕልዉዎም ዝነበሩ ካብቲ ከባቢ ተወዲቦም ዝዓጠቑ ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት ብኣእማን ሃሪሞም ድሕሪ ምህዳሞም፡ ብ መራሒ ሓይሊ ወዲ ሳበ ዝምርሑ ናይ ክፍለሰራዊት 61
ብ ሚስተር ካይራት ኡማሮቭ ኣምባሳደር ካዛኪስታን ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣቦ ወንበር ኮሚተ ኣገዳ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝተመርሐ ኮሚተ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሶማልያን ኤርትራን፡ ብ 9 ግንቦት ኣዲስ ኣበባ ብምብጻሕ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ወይዘሮ ሄሩት ዘመነ
ሰራዊት ሱዳን ግዳይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት (human trafficking) ንዝኾኑ 231 ስደተኛታት ገይሊ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ገዳርፍ ዝርከብ ጫካ ነጻ ከም ዘልቀቐ መርበብ ሓበሬታ ሱዳን ትሪቡን ንመንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን፡ ሱና ብምጥቃስ ትማሊ 8 ግንቦት ሓቢሩ።
ዜግነት ናይቶም ግዳያት ኣይተገልጸን፡ ይኹን እምበር ዶባት ሱዳን ኤርትራውያን ብብዝሒ ናብ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ወድሰብ ብጥንቲ ማሕበራውን ፖለቲካውን ምሕደራ ከየማዕበለ ኸሎ፡ ኣብ ነኣሽቱ ጉጅለታት ተኸፋፊሉ ቀቢላዊ ንጥፈታቱ የካይድ ነይሩ። ኣብቲ እዋንቲ፡ እቲ ከሕብሮን ኪጠምሮን ዚኽእል ዝነበረ እንኮ ሓይሊ፡ እቲ ናይ እምነትን ማሪትን ሓይሊ እዩ ዝነበረ። ነቲ ኣብ ከባቢኡ ዚፍጸም ዝነበረን ኪገልጾ ዘይክእል ዝነበረን ተፈጥሮኣዊ ክስተታት (ከም ንኣብነት፡
ትማሊ 6 ግንቦት መበል 20 ዓመት ምጅማር ናይቲ ብዶብ ተመኽንዩ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዝተኻየደ፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ብውሑዱ ህይወት ልዕሊ 100 ሽሕ መንእሰያት ክልቲኤን ሃገራት ዘህለቐ መዕነዊ ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ገጻት ዝተፈላለያ ጋዜጣታት ዓለም `ኳ እንተተጠቕሰ፡ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት፡ ብፍላይ ድማ እቲ
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብዕለት 4 ግንቦት 2018 ኣባ እምሃ ንዝተባህሉ፡ ኣብ ዓደባዓኾኾይ ከባቢ ኣስመራ፡ መንፈሳዊ መምህር ዝነብሩ፡ ፈላሲ መምህር ዜማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትይዎም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብመሰረት `ቲ ሓበሬታ፡ እዞም መነኮስ ብዕለት 4 ግንቦት ናብቲ ስማዊ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትሬያሬክ ብምኻድ፡ `ንበዓል ኣባ
መስራትን ሓድነታውን ጉባኤና፣ ጉባኤ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ “ ንጉዕዞ ሓርነት ብሓድነት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፣ ንኣርባዕተ መዓልታት ማለት ካብ ዕለት 27 - 30 ሚያዝያ 2018 ብ ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ ወከልቲ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ። ከምኡ’ውን ክመጹ ዘይከኣሉ ወከልቲ ኣባላት ብሓገዝ ቴክኖሎጂ ብምስታፍ፣ ዓሚቕ ዘተ ብምክያድ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣደይ ማኑ፡ ኣብ ውሽጢ ካንቸሎ በይነን ይቕመጣ ስለ ዝነበራ፡ ነቲ ዝርካቡ ንብረተን ከይስረቐን ብማለት፡ ከልቢ ኣጥርየን ነይረን። ይኹንምበር፡ ነታ ኸልበን ጣይታ ጥራይ ይድርብያላ ብምንባረን፡ ዕባራን ውሕ ንኽትብል ድማ እኹል ሓይሊ ዘይነበራን ፍጥረት እያ ነይራ። ስለዚ፡ ኣደይ ማኑ እቲ ናይታ ከልበን ዝና ኣብ ልዕሊ
ወርሒ ግንቦት፡ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ ፍሉይ ምዕራፍን ዝኽርን’ዩ ዘለዋ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ነቲ ዝስዓር ዘይመስል ናይ ሓያላት ሃገራት ምሉእ ዘይጉድል ኩለንተናዊ ደገፍ ዝነበሮ መግዛኣቲ ኢትዮጵያ ብስሙር ቅልጽሙ ስዒሩ ልኡላውነቱ ኣረጋጊጹ። ግደ ሓቅን ፍትሓን ንምዝራብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብመጠን ንመሰሉን
ጀኔቫ (2 ግንቦት 2018) - ዓለም ሎሚ 3 ግንቦት ምዓልቲ ናጽነት ፕረስ 2018 ኣብ እትዝክረሉ ዘላ ኣጋጣሚ ፍልይቲ ልእኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ሺላ ኪታሩት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ናጽነት ፕረስ ዘዘትሮ ዘሎ ነቲ ዓፋኒ ቀይድታት ደው ከብሎ ትጽውዕ።
ንጋዜጠኛታት ኤርትራ፡ እቲ
ፖሊቲካን ሃይማኖትን- ናይ ኤርትራ ቅልውላው- Eritrean Opposition Crisis
ብፍስሃ ናይር
" Build A Wall between State and Religion"
Thomas Jefferson
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ እንተረኤና ካብ ፖሊካዊ ቃልሲ ክሳብ ብረታዊ ቃልሲ ቀጺሉ ድማ ድሕሪ ናጽነት
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ
ድምጽኻ ናብ ማዕበል ተመሊሱ `ሎ `ሞ፡
ልቦናኻ ናብ ልቡ ይመለስ!!
እታ ን10 ዓመት፡ ዓምጽን ውዲትን ናይቲ ማህጸን ለዋሃት ኣዴታትካ ንዘፍረዮም ጀጋኑ ሓዚሉ ኣብ ዘዕበየ ዝባንካ ሸይሸይ ዝብል ዘሎ እኩይ ምልካዊ ስርዓት ብምቅላዕ፡ ንኣውያትካ ካብ ትሕቲ መሬትን ዕምቆት ባሕርን ኣውጺኣ ኣብ ኣየርን ሰማይን ዘቃልሐት፡ ድምጽኻ ድምጺ
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ብ ኣማኑአል ሳህለ
ኣስታት 20 ዓመታት ይገብር፡ ኣብ ኣስመራ፡ እቲ ኣብ ጥቓ ገዛይ ኣብ ቤትጽሕፈት ህግደፍ ተሰቒሉ ዝነበረ ታቤላ፡ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ዚብል ጽሑፍ ዝሓዘ እዩ ነይሩ። ብልበይ ድማ፡ እዛ ፍትሒ እትብል ቃልሲ ክሳዕ ክንደይ እያ ተናዒቓ ዘላ፡ ክሳዕ መኣስከ እያ ተናዒቓ ክትነብር ተመዲቡላ ዘሎ፡
መራሒ ሰሜን ኮርያ፡ ኪም ጆን ኡን፡ ከምኡ `ውን ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሙን ጃ-ኢን ብናይ ኮርያ ኣቆጻጽራ ሎሚ ሰዓት 9 ንጉሆ ኣብቲ ብ demilitarized zone ዝፍለጥ ካብ ወተሃደራዊ ህላወ ነጻ ዝኾነ ዶባት ክልቲአን ሃገራት ብኣካል ተራኺቦም ታሪኻዊ ናይ ሰላም ውዕል ድሕሪ ምፍርራም ነቲ ን65 ዓመት ዝጸንሐ
ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ ምዓልታት ሓደ ተኽለ ሰንበት ዝተባህለ ናይ ኮለኔል መዓርግ ዘለዎ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ካብ ኤርትራ ኣምሊጡ ብወገን ሰዋኪን ናብ ሱዳን ድሕሪ ምእታዉ ክጭውዩዎ ናብ ሱዳን ሰሊኾም ዝኣተዉ 6 ስለያ ምክትታል ዶባት ኤርትራ ብ ጸጥታ ሱዳን ተታሒዞም ኣብ ቤትማእሰርቲ ከምዝርከቡ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ብመሰረት
ማዕከናት ዜና ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣምባሳደር ዶናልድ ያማማቶ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኣመሪካ፡ ድሕሪ 14 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዑደት ብምፍጻም ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ምርኻቡ ብምጥቃስ፡ “እቶም ‘ከነጥፍኣኩም ኢና፡ ኣይንፈትወኩምን ኢና’ ዝብሉና ዝነበሩ ጸላእትና፡ ጽንዓትናን ሓቅነትናን ስለዝሰዓረ፡ ‘በጃኹም ተዓራረኹና ፍተዉና’ ይብሉና ኣለው” ብምባል ዋጥየንን ኣቃጪጨንን። እንተኾነ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ ከባቢ 1962፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተምሃራይ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ኣብታ ከተማ ዚቕመጡ ኤርትራውያን ብዙሓት ኣይነበሩን። እቶም ዝነበሩ ግን፡ ካብ ሰቦምን ዓዶምን ባህሎምን ርሒቖም ብምንባሮም፡ ዚእክቦምን መንነቶም ዚሕልወሎምን፡ ስምዒት ውሕስነት ዚህቦምን መፍትሔ ንኺረኽቡ ነዊሕ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ኣብቲ እዋንቲ እዩ ማሕበር ምትሕግጋዝ ሰምዓሰም
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ `ኣካይዳና ገምጋም የድልዮ ኣሎ፡ ምትእትታው ህግደፍ ኣብ ዕማማት ሚንስትሪታት ገደብ ይገበረሉ፡ ንብረት ህዝብን ሃገርን ብፍላይ ኣታዊታት ወርቂ ዕደና ቢሻ ወግዓዊ ጸብጻብ ክግበረሉ ኣለዎ` ብምባል ኣብ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ኣትሪሩ ተቓውሞኡ ብምግላጽ፡ ኣብ ትሕቲ ውልቀምልካዊ ምሕደራኡ ምምብርካኽ ዝኣበየ ፡ ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ብርሃነ ኣብረሀ፡ ከምቲ
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝርከቡ ደገፍትን ኣዕሩኽን ኣሰና፡ ኣብ ዳግማይ ምጅማር ሳትላይት ራድዮ ኣሰና ናብ ኤርትራ ተወሳኺ ገንዘባዊ ሓገዝ ክገብሩ ንዘቕረብናሎም ጻውዒት ኣውንታዊ ምላሽ ብምሃብ ኣበርክቶ ክገብሩ ጀሚሮም ኣለዉ።
በዚ መሰረት፡ ሓደ ስሙ ክዕቀበሉ ዝደለየ ግዱስ ደጋፊ ኣሰና ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሓደ ሽሕ ዶላር ኣመሪካ
ኣብ መላእ ዓለም እትርከቡ ክቡራት ኤርትራውያን፡
ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብ ክፍሊት ሳተላይት ፈነወኣ ናብ ኤርትራ ኣቋሪጻ ዝጸንሐት ራድዮ ኣሰና፡ ፍትሕን ሰላምን ህዝቢ ኤርትራ ዘገድሶም ውፉያት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፡ `ንሕና ከለና እታ ድምጺ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነት ራድዮ ኣሰና ደው ክትብል የብላን` ኢሎም፡ ናይ ሳተላይት ወጻኢታታ ክሽፍኑ ብዝኣተዉዎ
ኣእምሮ ተሓለቕቲ (The mind of apologists)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ሽሕኳ ክንዲ ብጹሕ ውላድካ ኣይትምሓል እንተ ተባህለ፡ ኣደይ ለቱ ግን ነቲ እንኮ ውላደን፡ ኣብ ኩሉ ኩነታትን ኣጋጣምታትን እየን ዚሕለቓሉ ዝነበራ። ሓደ እዋን ብስርቂ ተኸሲሱ ምስ ተኣስረ፡ ወደይ ከምዚ ኣይገብርን እዩ፡ ዘጋገዩዎ ድማ እፈልጦም እየ፡ ደኣ እየን ዝበላ እምበር፡
ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ፡ ተራ ስነ ጥበብን ስነ-ጥበኛታትን፡ “ኣገዳሲ’ዩ፡ ልዑል’ዩ” ኢልካ ብተራ ቃል ዝግለጽ ኣይኮነን። ስነ ጥበብ ኣብ ዝተፈላለየ ሕብረተሰብን መዋእልን ሓደ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ናይ ሓባር፡ መግለጽን መለክዕን ግን ኣለዎ። ብመልክዕ ስነ-ጥበብ፡ ንእንታይነት ሕብረተሰብ፡ ጠባያት ሰባት፡ ጸበባን ራህዋን፡ ሓዘንን ሓጎስን፡ ስስዐን ልግስን፡ ትህኪትን ህርኩትነትን፡ ድኽነትን ሃብትን፡ ፍቅርን
ማሕለኻ ዘይብሉ ጸባ ድፉእ! ሕጊ ዘይብሉ ህዝቢ ጥፉእ!’ ሳልሳይን መወዳእታን--
“ክወግሕ’ዩ ቀደድ ክብል ለይቲ!” (ኣዝማሪኖ.ኮም) ዳስ ክንትክል ኢና ክነንጽፍ ሰቲ ክንቅበል ኢና ካብ ስደት ተመለስቲ ክንጎዪ ኢና ናብ ስራሕ ትምህርቲ ኣብ ደምበ ሳዋ ክነልምዕ ኢና ኣሕምልቲ
ጽሩይ ማይ ክንሰቲ ኢና ዘይብሉ ዓለቕቲ
ሰላም ኣሓትን ኣሕዋትን። ንኣመንቲ ክርስትና ርሑስ
ኣባላት ስለያን ጸጥታን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ከስግሩ ምስ ዝሓዙዎም ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ (Human Traffickers) ብምትሕብባር፡ ቤተሰቦም ናብ ስደት ካብ ዘምለጡ ኤርትራውያን ስድራቤታት ኣማኢት ኣሽሓት ገንዘብ ይዘምቱ ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ካብ ዞባ ደቡብ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ነቶም
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ቅድሚ ዓርቢ ስቕለት ካብ ኣብያተ ማእሰርቲ ብኣስመራ ኣቢሎም ናብ ባጽዕ ገጾም ንታዕሊም ይጓዓዙ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ እታ ዝጓዓዙላ ዝነበሩ ናይ ጽዕነት መኪና ኣብ ሸግርኒ (መንገዲ ባጽዕ) ድሕሪ ምግምጣላ 48 ክሞቱ ከለዉ ሓያለ ከምዝቖሰሉ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ቆሲሎም ብህይወት ዝተረፉ ዘጋጦሞም
ኤርትራውያን፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ሒደት መወዳድርቲ ዘለዎ ዝተደራረበ ስቃይ ተጻዊርና፡ ንመሰልና ልዑል መስዋእቲ ከፊልና፡ ንማሕበራዊ ፍትሒ፡ ሰላምን ብልጽግናን ብሂግና። እንተኾነ፡ ሓሳብ ልብና ኣይሰመረልናን፡ ደቅናን ኣሕዋትናን ዝወደቁሉ ቅሳነትን ፍትሕን ዝነገሳ ሃገር ኣይረኸብናን። ኣምሳያ ክቡር መስዋእትና፡ ስደትን ውርደትን፡ ማእሰርትን ጥሜትን፡ ውሑዳት ዝጋየጹላ ብዙሓት ድማ ዝርገጹላን ብፍርሒ ዝነብሩላን


text:
ኢጣልያ ስደተኛታት ኣብ ክንዲ ሊብያን ማእከላይ ባሕሪን ብምቁራጽ ሓደገኛ ጉዕዞ ብምፍጻም ኢጣልያ ምብጻሕ ብሕጋዊ መንገዲ ናብ ሃገራ ዝአትውሉ መንገዲ ብምድላው 139 ስደተኛታት ካብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ሎሚ ረቡዕ ተቐቢላ’ላ።
እቶም ስደተኛታት ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ዝኸዱ ኮይኖም 62 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ከምዝርከብዎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ነብያት ገብረ እግዚኣብሄር ሓንቲ ካብቶም ስደተኛታት ኮይና “ ንህይወተይ ኣብ ሓደጋ ዘእትው ተደጋጋሚ ፈተናታት አኻይደ’የ። ዳግማይ ብሊብያ አቢለ ኣውሮጳ ናብ ምብጻሕ ፈተነ አየካይድን። ሕጂ ንክሓስቦ ዘጸግመኒ ኣብ አካላተይን ኣእምሮይን በሰላ ዝገድፍ ፍጻሜታት አጋጢሞኒ እዮም።ስለዚ ዳግማይ ብሊብያ አቢለ አውሮጳ ንምብጻሕ ኣይፍትንን” ትብል።
ጠዓመ ሃይለበርሳ ምስ ኣርባዕተ ደቁ ንኢጣልያ ዝመጸ ኮይኑ ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ን10 ዓመታት ከምዝጸንሓ ይገልጽ።
“ካብ ሃገረይ ወጺኣ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ቅድሚ 10 ዓመታት እየ መጺኣ። ካብቲ መዓስከር ክወጽእ ኮነ ካልእ ተስፋ ኣይነበረንን ስለዚ ምስጋነይ ንመንግስቲ ኢጣልያን ናይ ኢጣልያ ካቶሊክ ጉጅለታትን የብጽሕ” ኢሉ።
ካብ የካቲት 2016 ጀሚሩ ኣስታት 1,627 ስደተኛታት በዚ መንገዲ ኣብ ኢጣልያ ምጥያሶም ይፍለጥ።


text:
ምዕራፍ ኣርባዕተ
ከም’ቲ ኣብ 2ይ ክፋል ዝገለጽክዎ ናብ’ቲ ስኑድ መዛግብቲ ባዕሉ ንኽዛረብ ኣቐዲመ ገለ ክብል ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ነዚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽካየድ ዘአንገደቶ ዋዕላ ቅድሚ ምወላ ምክያዳ ካብ 1991 ዝሓለፈቶ ናይ በይና ናይ ውድባትን ውልቀ ሰባትን ምቁጽጻር ሹኩ-ሹኳ መድርኽ ነይሩ ኢዩ
ኣብዛ ዓለም ሓደ ሕብረተሰብ ኽህሉን ክቕጽልን ክዓብን ክስስንን እንተኾይኑ፡ንዕኡ ዝትክእ ብኩለንተናዊ መዳይ (ናይ ተፈጥሮ ጸጋታቱ፡መንነቱ፡ባህሉን ልምዱን ቛንቁኡን) ዝወርስ፡ ሕድሪ ተቀቢሉ ድማ ብተግባር ዝዓይ፡ተካኢ ወለዶ ማለት(ጎበዝን ጎርዞን) ክህልዎ ግድን ይኸውን። በዚ ናይ ወለዶታት ምወርራስን ምትኽካእን ቀጻልነት ሓደ ህዝቢ ወሕስ ክኸውን ይክእል።
ኣቶ ዮውሃንስ (ሃንስ) ፍረዝጊ ዝተባህለ፡ ትውልዲ ዓዱ ሰሳሕ ዝኾነ ዜጋ ኣብ ዓላ ዝርከብ ብዘመናዊ ኣገባብ ዝለምዐ ናይ ሕርሻ ቦታኡ፡ ብሳላሳ ሚልዮን ናቕፋ ንማሕበር ኣከለ ስንኩላን ተጋደልቲ ክሸጠላ ድሕሪ ምውዕዓልን ምፍራምን፡ እቲ ናይ መሸጣ ውዕልን ናይ ንብረት ምርኽኻብን ኣገባብ ምስ ተፈጸመ፡ ብውዕል መሰረት ድማ ገንዘብ ናብ ባንክ ምስተመሓላለፈ፡ ብትእዛዝ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፣ ኣባላት ጸጥታ ሃንደበት መጺኦም፡ ንዮውሃንስ ፍረዝጊ ከምዝኣሰርዎ እቲ ዝተኸፍለ ገንዘብ ካብ ባንክ ንኸይወጽእ ከምዝተኣገደን ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ከም ውጽኢት ናይዚ ስጉምቲ ‘ዚ፡ እቲ ስርዓት ሰራዊት ኣዋፊሩ ንኹለን ናይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ማለት ኮድ 4 ናእሽቱን ዓበይትን መካይን ድሮ ኣኪቡወን ከምዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ካብዚ ቐጺሉ ነተን ብኮድ 3 ዝንቀሳቐሳ፡ ናይ ትካላት ተሽከርከርቲ ኣብ መፈተሺ ንቝጣታት ደው ብምባል ክእክብን ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሳምንቲ ካብ ሓንቲ ኤርትራዉያን ብብዝሒ ካብ ሰብ በላዕ ስርዓት ህግደፍ ሃዲሞም ዝዕቆቡላ ዘሎዉ ሃገር ብሓደ ኣዝዩ ተባዕን ርእሱ ብዝኣምን ንፉዕ ዜጋ ብሹማምንቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ሕብረተሰብና ንዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ ገበናት ብኣዝዩ ስሩዕን ንጹርን ኣቀራርባ ምስክርነቱ ዘርጊሑ ኣሎ:: ( ንሙሉእ ሓበሬታ ነዚ መወከሲ ምጥዋቕ ይካኣል::) http://www.togoruba.org/togoruba1964/mainTogorubamap/mainMap/rightMap/temp-08/1210T8-TA.pdf
ቁጽሪ ናይቶም ኣብዚ ዝሓለፈ መበል ሳልሳይ ርብዒ ዓመት 2008 ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ካብ ናይ ዝሓለፈ ሰለስተ ወርሒ ብ 40 ሚኣታዊት ክብ ከምዝበለ፡ ዝበዝሑ ሓተትቲ ዑቕባ ኸኣ ኤርትራውያን ምዃኖም ስዊዝ ኢንፎ ዝተባህለ ናይታ ሃገር መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።


text:
ዝሓለፈ ወርሒ ነሐሰ፣ ኣብቲ ብአዝዩ ዘሓጉስን ዘኹርዕን ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲ ለውጢ ክሳተፍ ከይደ ነይረ። ኣብዚ ሓደ ኣዝዩ ዘሐጎሰንን ዝሐበነንን ምስ ብዙሓት ኢርትራውያን ምእካበይን ብፍላይ ድማ ተወለድቲ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ዝተሳተፍዎ ብምንባሩ ኢዩ። ኣብ ሂወተይ ንመጀመሪያ ጊዜ ምስ ተወለድቲ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ምርኻበይ ጥራይ ዘይኮነስ ምስአቶም ብሓባር ኮፍ ኢለ ብዛዕባ ናይ ሃገርና ጉዳይ ብጽሞና ምዝታየይ ኢዩ ነይሩ። ብተወሳኺ፣ ብዙሓት ብሃገሮምን ህዝቢ ኤርትራን ድሕነት ለይቲ ምስ መዓልቲ ዝደኽሙ ሰባት፣ ከም በዓል ኣቶ ሃብተማያም ኣብራሃ፣ መምህር ተስፉ ዘውደ፣ መሓሪ ኣብራሃም ኣካያዲ ቲቪ ዘተ፣ ናይ ድምጽ ኣሰና ኣማኒኤል ኢያሱ፤ ንጥፍቲ ኤርትራዊት ኣራራት ኢዮብን ካለኦትን ገጽ ንገጽ ተራኺበ ምፍላጠይን ምዝራበይ ኢዩ ነይሩ።
ኣብቲ ኣኼባ 330 ንላዕሊ ኣቢሎም ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ክኸውን ከሎ ተወከልቲ ናይ 11 ዝተፋላለያ ውድባት፣ ናይ ዝተፋላለያ ሲቪካውያን ማሕበራት፣ ካብ ዝተፋላለየ መዕቆብ ስደተኛታትን ዝተወከሉን፣ ናይ ማሕበር መንእሰያት ተወከልትን ወዘተ፤ ዝተሳተፍዎ ክኸውን ከሎ፣ ነዚ ክንድ’ዚ ዝአክል ክፋላት ሕብረተሰብና ዝነበሮ ኣኼቤኛታት ብዲሞክራሲያዊን፣ ብግቡእን ስነ ስርዓትን ብዝመልኦ ኣገባብ ነቲ ኣኼባ ዝአልይዎን ዘካይድዎን ዝነበሩ ሰባት ዓቢ ምስጋና ይግበኦም ኢዩ ኢለ ይአምን። ልዕሊ ኩሉ ግን እቲ ኣኼባ ብዓወት ምዝዛሙ ጥራይ ዘይኮነስ፣ እቲ ናይ ዕንክሊል ምባል መድረኽ ሓሊፉ፣ ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ምምላስን ምፍልጫል ዝበሃል ነገር ሕሉፍ ታሪኽ ከምዝኸውን ምግባሩ ኢዩ።
ከምቶም ካለኦት ተሳተፍቲ ዘይኮንኩስ፣ ባዕለይ ናይ ኣሮፕላን ከፊለ ስለዝኸድኩን፣ ኣብ ከተማ ሓደ ሓደ ጉዳያት ዝስራሕ ስለ ዝነበረኒ ኣብ ሆቴል ተኻርየ ኢየ ቀንየ። ከምኡ ብምዃኑ፣ ንጉሆ ንጉሆ ናብቲ ኣኼባ ዝተገብረሉ ቦታ ይኸይድ፣ ምሸት ድማ ይምለስ ነይረ። ሓደ ንጉሆ ናብቲ ኣኼባ እናከድና ከለና “እቲ ኣለም በቃኝ ዝብሃል ቤት ማእሰርቲ ፈሪሱስ ካልእ ሓድሽ ተሰሪሑ ኣሎ ሰሚዐ እሞ እቲ ሓድሽ ቤት ማእሰርቲ’ስ ኣበይ ኢዩ?” ኢለ ሓተትኩ። እቶም ምሳይ ዝነበሩ ድማ “እቲ ሕጂ ዝሓለፍናዮ ብጸጋም ዝነበረ ህንጻታት ኢዩ’ኮ” ምስ በሉኒ፣ ትቕብል ኣቢለ “እሞ እቶም ናይ ደርጊ ኣባላትን ናይ መንግስቱ ጀነራላትን’ከ ኣብኡ ድዮም ዘለው?” ኢለ ሓተትኩዎም። ንሳቶም ድማ “ሁሉም ሞት የተፈረደባቸዉ ሳይቀሩ እዛው ናቸው ያሉ” በሉኒ። ኣነ ‘ብወገነይ ወይ ጉድ “ምከረው ምከረው ኣልመከርም ካለ ደግሞ መከራ ይምከረው የሚባል ለካስ እንዲህ ሲሆን ነው” ምስ በልኩም “ምን ማለትህ ነው?” በሉኒ። ኣነ ድማ እንታይ ማለተይ ምዃኑ ገለጽኩሎም። ካብኡ ዝተላዕለ ኢየ እምበአር ነዚ ጽሑፈይ ኣርእስቲ ዝሃብኩዎ።
እዚ “ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ድማ መከራ ይምከሮ” ዝብል ኣዘራርባ ኣብ ብዙሕ ናይ ደቂ ሰባት ርክብ ዝዝረበሉ ኢዩ። ንሓደ ሰብ ነቲ ዝገብሮን ዝፍጽሞን ጌጋታት “ይትረፍካ”፣ “ከምዚ ኣይትግበር ጌጋ ኢዩ”፣ “ካብ ከምዚ ምግባር ተቖጠብ ኣይቁጥብን እንተአበልካን ግን ደሓር እቲ ውጺኢቱ ሕማቕ ኢዩ፣ ከሕዝነካ ኢዩ ወዘተ፤” እናተባህለ ይዝረብ ኢዩ።
ኣብዚ ከቕርቦ ደልየ ዘሎኹ ብዛዕባ ብኢደወነኖም ብሓይሊ ኣብ ስልጣን ደይቦም፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዘይተአደነ ግፍዕን በደልን ንዝፍጽሙ ነጊርካዮም እምብለይ ኣይሰምዕን አየ፣ ኣብ ልዕለይ ዝበጽሓኒ ዋላ ሓንቲ ነገር የልቦን፣ ከም ዊን ዝበለኒ ክገብር ኢየ ኢሎም ብብደዐ ተላዕጢጦም መሬት ኣይትጽርና ዝብሉ ግዚውያን ሰበ-ስልጣናት ዝምልከት ኢዩ። እዞም ትምክሕተኛታት አዚእቶም ዋላ ክሳብታ ናይ መወዳእታ መዓልቲ ስልጣኖም ዝሕደጉላ ተመኺሮም ክሰምዑ ማለት ዘበት ኢዩ።
ነዚ ከምዚ ኩነታት ብዓይነይ ዝረእኹዎን ዝተሞኮርኩዎን ከም ኣብነት ገይረ ክገልጾ ኢየ። እዞም ዘቕርቦም 3 ኣብነታት ብብተራ ንህዝቢ ኤርትራ ዝገዝእዎ ኢዮም። እቲ ቀዳማይ ኣብነት ናይ ንጉስ ሃይለ ስላሴን ሰብስልጣናቱን፣ እቲ ካልእይ ድማ ናይ መንግስቱ ሃይለማርያምን ናይ ደርጊ ኣባልቱን ክኸውን ከሎ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ናይ ኢሳያስ ኣፈርወቅን፣ እቶም ብደዐን ትምክሕትን ኣስኪሩዎም ንግዜኡ ኣብ ስልጣን ኮረሻ ሓኺሮም ዘለዉ ናይ ሕብረተ ሰብና ርኳናት ዝኾኑ፣ ንኤርትራን ህዝባን ንምዕናው ተዓጥቆም ዘለው ኢሳያስን ሰበስልጣናቱ ኢዩ።
እስኪ ብሃይለሰላሴ ክጅምር። እዚ ሰብ’ዚ ናይ ብሓቂ ስሙ ተፈሪ መኮነን ኢዩ ነይሩ። ዝገበረ ገይሩ ኣብ ስልጣን ምስ ደየበ ግን ስሙ ቀይሩ ጥራይ ዘይኮነስ እቲ ናይ ሽመቱ መጸውዒኡ ባዕሉ ብዝፈጥሮ ግርማዊ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴ፣ ንጉሰ ነገስት ዘኢትዮጽያ፣ ሞኣ ኣንበሰ ዝእምነገደ ይሁዳ፣ ስዩመ እግዚአቢሄር።
His Majesty, King of Kings, Elect of God, The Conquering Lion of Judah, Emperor Haile Selassie 1st ።
ዝብል መጸውዒ ንነብሱ ኣጠሚቑ ብእግዚአቢሄር ዝተመርጸን፣ ካብኡ ቁሩብ ትሕት ከም ዝበለ እምበር ካብ ሰብ’ሲ ኣዝዩ ዝለዓለ ምዃኑ ኢዩ ዝኣምንን ከእምን ዝፍትንን ነይሩ። ህዝቢ ኢትዮጽያ በቲ ሽመቱ ንኽጽዉዕዎ ኣዝዩ ስለ ዝነወሖም “ግርማዊ ጃኖሆይ” ኢሎም ኢዮም ዝጽዉዕዎ ነይሮም። እዚ ንእግዚአቢሄር ምንአሱ ኢየ በሃላይ ተፈሪ መኮነን፣ ሕሉፍ ሓሊፉ ነቲ ናይ ተዋህዶ ጾም ኣርበዓ ዝነበረ 15 መዓልቲ ናይ ንጉስ ጾም ተባሂሉ ከምዝውሰኸሉ ማለት እቲ 40 ጾም ናብ 55 መዓልቲ ጾም ሓፍ ከምዝብል ዝገበረ ሰብ ኢዩ። ብተወሳኺ፣ ኢትዮጵያውያን ብስሙ “ጃኖሆይ ይሙቱ” ኢሎም ከምዝምሕሉ ገይሩ። ክምርቕዎ ከለዉ ተጋግዮም “ግርማዊነታቸው ሽሕ ዓመት ይኑሩ” እንተ ኢሉም እሞ ፖሊስያ እንተ ሰሚዕዎም ይህረሙ ነይሮም። ምኽንያቱ እቶም ዝሰምዑ ፖሊስያታት “ኣንተ ባሌጌ ማን ሆነህ እና ነው የግርማዊነታቸው ዕድሜ አንድ ሽሕ ዓመት ብቻ የምትወስን። ለወደፊቱ “ግርማዊነታቸው ለዘለአለም ይኑሩ ማለት ነው ያለብህ” ይብሉ ነይሮም።
ከምዚ ዝገለጽኩዎ ዓይነት ፕሮፓጋንዳ ኣብ ውሽጢ ሓፋሽ ብሰፊሑ የሳራጨዉዎ እንተነበሩ፣ እዚ ኩሉ ሕሶትን ቅጥፈትን ምንባሩ እቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ዝነበርና ተመሃሮ ነቃልዖ ኔርና። ብፍላይ’ኳ ከም በዓል ኣነ፣ መራሕቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተመሃሮ ማሕበር ዝነበርና፣ እቲ ስርዓት ቆንቒኑን ብዉሽጡ መሽሚሹ ምንባሩ ኣብ ርእሲ ምርዳእና፣ ቁሩብ ድፍእ ዘብሎ ሓይሊ እንተረኺቡ ቀልጢፉ ዓጠምጠም ኢሉ ከምዝወድቕ ስለዝተረዳእና ብዝከአል መጠን ህዝባዊ ምልዓዕልን ጎስጓስን ነካይድ ኔርና። ብወገንና እዚ ስርዓት ቀልጢፉ ዋላ በብቁሩብ ስልጣን ናብ ህዝቢ ከም ዝመሓላለፍ እንተዘይገይሩ ዕድሜኡ ሓጻር ምዃና ክንነግሮም እንተፈተና፣ ንሳቶም ግን ነቲ ዘረባና ከም ሃጠው ቀጠው ቆጺሮም ኣብ ግምት’ውን ኣየእተዉዎን ነይሮም። ምኽንያቱ ሓንሳብ ብስልጣን ስለ ዝሰኸሩን ዝዓወሩን እቲ ስልጣኖም ፈጺሙ ዘይትንከፍን ንዘለአለም ዝነብርን ኮይኑ ይስመዖም ነይሩ።
ሓንቲ ዘጋጠመትኒ ነገር ክነግረኩም። 1969 ዓ.ም. ነቲ ናይ ተመሃሮ ማሕበር ፕረሲደንት ኢልና ዝመረጽናዮ፣ ጥላሁን ግዛው ዝተበሃለ ሓዋ ንሳራ ግዛው ሰበይቲ ልዑል መኮነን ዝነበረት፣ ኢዩ ነይሩ። ንሱ፣ ሓብተይ ምስ እዞም ዝተረግሙ ቤተሰብ እንዳ ሃይለ ስላሴ ምምርዓዋ ኣዝየ እየ ዝሓዝን ኣብ ርእሲ ምባሉ፣ እቲ ስርዓት ክቕየር ከም ዘለዎ ኣትሪሩ ኣብቲ ውሽጢ ዩኒቨርሲቲ ይዛረብ ነይሩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ሓደ ምሸት ሰዓት 8 ኣብ መንገዲ ጠጠው ኢሉ ከሎ ብመኪና መጺኦም ጥይት ተኲሶም ቀተልዎ።
ብድሕሪኡ ኣነ ምስ ካልኦት ኮይና ምንቅስቓስና ቀጺልና። ድሕሪ 3 ወርሒ ኣነ ምስ ራባዓይ ርእሰይ ተኣሲርና ናብ ቤት ፍርዲ ቀረብና። ኣብቲ ናይ ቤት ፍርዲ ክርክር ዝካየደሉ እዋን እቲ ቤት ፍርዲ ዕጹው ኢዩ ነይሩ። ኣብታ ናይ ፍርዲ ዝወሃበላ መዓልቲ ግን ክፉት ኮይኑ እቶም ሽዑ መዓልቲ ጉዳይ ዘለዎም ሰባት ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ፍርዲ ኮፍ ኢሎም ረአናዮም። ማእከላይ ዳኛ ክስናን ገበናን እናንበበ “እነዚህ የጭቃ ኣመኬላዎች (እሾኽ ጭቃ) ግርማዊነታችቸው በነጻ እያበሉና እያስተማሩአቸው እነሱ ግን ተማሪዎች እና ህዝቡን በውሸት እያወናበዱ ትምህርት እንዲቋረጥ፣ ሰላም እንዲታጣ የሚያደርጉ ኣታላዮች ወዘተ፤ ስለሆኑ ለ 3 ዓመት ከ3 ወር እንዲታሰሩ ፈርደንባቸዋል” ይብል። እቲ ፍርዲ ምስ ተነበበ ክንወጽእ ምስጀመርና፣ ሓደ ካባና መለስ ተኽለ ዝተበሃለ ወዲ ዓድዋ (ደሓር ግን ብደርጊ ምስ ተቀተለ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ንዕኡ መዘከርታ ኢሉ ስሙ ካብ ለገሰ ዜናዊ ናብ መለስ ዜናዊ ዝብል ዝቀየሮ)፣ “እናንተ ሶስት ጉልቻዎች በኛ ላይ 3 ዓመት ከ 3 ወር ስትፈርዱብን እኛ ደግሞ በናንተ ላይ ዕድሜ ልክ እንድትታሰሩ ፈርደንባቸዋል” በሎም። ሽዑ እቶም ደያኑ “መልሳቸው መልሳቸው” ምስ በሉ እቶም ዋርድያታት ድማ ኣብ ኢድና ካቴና ኣእትዮም ደምና ከምዘይተሓላለፍ ገይሮም ኣሲሮም መለሱና። ማእከላይ ዳኛ “እናንተ ጥጋበኞች ፍርዳችሁ ወደ 5 ዓመት ከፍ ኣድርገነዋል” ምስ በለ ኣነ ድማ ካብኡ ኣይሕለፍ ኢለ ትቕብል ኣቢለ “ለምን ወደ 50 ዓመት ከፍ ኣታደርገውም፣ ይህ መንግስት እንኳን 5 ዓመት 3 ዓመትም ኣይቆይም” ምስ በልኩ፤ መለስ ተኽለ እንደገና ተቐቢሉ “እኛ እንኳን 5 ዓመት ቀርቶ ኣንድ ዓመትም ኣንታሰርም” ምስ በለ፣ ደያኑ ብወገኖም “ግድ የለም እዛው ዓለም በቃኝ ትንሽ ጊዜ ከቆያችሁ በኃላ ማልቀስ ትጀምራላችሁ። ዘበኛ ኣውጣቸው” ኢሎም ምስ ኣዘዙ ከም ከብቲ እናኮብኮቡ ንዓለም በቃይኝ ቤት ማእሰርትና ኣውረዱና።
ንሕና ብጻዕሪ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተመሃሮ ድሕሪ 8 ወርሒ ምሕረት ተገይሉና ተፈቲሕና። ካብኡ ድሕሪ 2 ዓመትን ፈረቓን ድማ እቲ ካብ ሓጺን ዝተርር ንዘለአለም ዝነብር ዝመስል ዝነበረ መንግስቲ ሃይለ ስላሴ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ከምታ ንብላ ዝነበርና ከም ብቓንጫ ዝተሰርሐ ገዛ ዓጠምጠም ኢሉ ደአ ዓነወ። ሃይለ ስላሴ፣ እዚ ምንኣሱ ንእግዚአቢሀር ኢየ ዝብል ዝነበረ ሰብ፣ ወተሃደራት ደርግ ጋሕግሕ ምድሪ ንቤተመንግስቱ ከይዶም፣ ካብታ ደቂሱላ ዝነበረ ዓራት ኣተሲኦም፣ ክዳንካ ተኸደን ኢሎም፣ ብድሕሪኡ ዓምጺጾም ኣብ ሓንቲ ንእሽቱለይ ቮልክስቫገን ሰኹዖም ደአ ናብ ማእሰርቲ ወሲዶም ዳጎኑዎ። ድሕሪ 10 ወርሒ ማእሰርቲ ድማ ብመተርአስ ዓፊኖም ቀተልዎ።
ደርጊ ኣብ ስልጣን ምስ ደየቡ ንዑ ስልጣን ንህዝቢ ኣረክቡ ስለዝበልና፣ ንዓይ’ውን ምስ 12 ብጾተይ ንዓለም በቃኝ ኣውረዱና። ድሕሪ 2 ወርሕን ፈረቓን ድማ 61 ናይ ሃይለ ስላሴ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ናብታ ዝነበርኩላ ዓለም በቃኝ ኣምጺኦም ካባና 75 ሜትሮ ርሕቀት ሰዓት 8 ናይ ምሸት ክርሽንዎም ደአ ኣምሰዩ። ሽዑ ኣነ ብልበይ “ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተ በለ ድማ መከራ ይምከሮ” ኢየ ዝበልኩ። ንዑ ትጋገዩ ኣለኹም ብኽብረትኩም ስልጣን ንሓፋሽ ህዝቢ ሃብዎ ኢልና ክንነግሮም ከሎና ከላእ በዓል እዚ ከአ ቁሩብትለይ ተማሂርና ኢሎም ኣብ ዘይፈልጥዎ ናይ መንግስቲ ጉዳይ ኣትዮም የጋማድሑ ይብሉና ነይሮም። ኣብ ርእሲ’ውን ይአስሩና ነይሮም። ካብታ ዝበልናያ ግን ኣይሓለፈትን። ኣብአ ደአ ኢዶም ረኸበቶም። እዚ ኩሉ ምባለይ ናይ ሃይል ስላሴ መንግስቲ ምዝራብ ናፊቑኒ ዘይኮነስ ግፍዐኛታትን ዑቡያትን ንሓፋሽ ህዝቢ መከርኡ ዘርእዩ በታ ዝሰፈሩላ መስፈር ብአአ ናይ ግድን ምስፋሮም ዘይተርፎም ምኻኑ ንምግላጽ ኢየ።
መንግስቱ ሃይለማርያምን ሰበ ስልጣናቱን እንተኾነ’ውን ካብቲ ውድቀትን ውርደትን ናይ ሃይለ ስላሴ ኣይተማሃሩን። ብሓይልን ጎነጽን ኣብ ስልጣን ምስ ደየቡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ኣሎናልካ፣ ሒነኻ ክንፈድየልካ ኢና፣ ንብዓትካ ክንጸርገልካ ኢና፣ ንጊዜኡ ግን ኣብ ጎድንና ጥራይ ደው በል እምበር ኢሎም ኣታሊሎምን ኣደናጊሮምን ቦታኦም ምስ ኣጣጥሑ ግን፣ ተመሊሶም ኣብ ርእሲ እቲ ከነድሕነካ ኢና ዝብልዎ ዝነበሩ ለዋህ ህዝቢ ኢትዮጵያ ደይቦም ድአ ኣብከይዎን ደም ኣንብዕዎን።
ብዛዕባ ደርግን ግፍዕታቱን ትፈልጥዎ ስለ ዝኾንኩም ብዙሕ ምትንታን ኣይድልን ኢዩ። ግን ክልተ ጽቡቕ ገይረ ዝፈጠን ኣብነታት ክነግረኩም። ብደርጊ ተአሲርና ድሕሪ 7 ወርሒ ሳላ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ናይ ዓለም መንግስትታትን ተቓውሞን ምኹናን ስለ ዝበዘሖም ናብ ጦር ፍርዲ ቤት ኣቕሪቦም ፈቲሖም ናብ ስራሕና ከምንምለስ ወሰኑ። ድሕሪ ቁሩብ ኣዋርሕ ኣነ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ሰራሕተኛታት ምስልጣን ሓላፊ ኮይነ ተመደብኩ። ሓደ መዓልቲ ሓለቓይ ንባሌ ጎባ ዝበሃል ከተማ ኬድካ ኣብኡ ስልጠና ዘድልዮም ሰራሕተኛታት ስለ ዘለው ኬድካ ኣስተምህሮ ሃብ በለኒ። ኣነ ተገሪመ እንታዎት ዝኾኑ ሰራሕተኛታት ኢዮም እንተ በልኩዎ “ከተለያዩ መስሪያ ቤቶች ናቸው” በለኒ። ኣነ ድማ ብልበይ እንታይ ገደሰኒ ኢለ ኣብ ኣውሮፕላን ተሳፊረ ከድኩ። ኣብኡ በጺሓ ኣበይ ኣለው እዞም ትምህርቲ የድልዮም ዝበሃሉ ሰባት ኢለ ነቲ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ሓላፊ ሓተትኩዎ። ንሱ ድማ “እነዚ ትምህርት ያስፈጋቸዋል ያለ ሻምበል ኣሊ ሙሳ የተባለ የደርግ ኣባልና የደቡብ ክፍለ ሃገሮች የደርግ ተንቀሳቃሽ ቡድን መሪ ነው። ኣብዛኛዎቹ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ረሽኖዋቸዋል፣ እነዚህ ሳይረሸኑ የቀሩ ናቸው” ይብለኒ። እዚ ሰብ እዚ ብወሪኡ ከመይ ዝበለ ኣረመኔ ምዃኑ ሰሚዕ ነይረ ኢየ።
በል እምበአር መጺእካ ከምዘሎኻን እቲ ዝወሃብ ኣስተምህሮ ድማ ካብ ጽባሕ ጀሚሩ ምዃኑ ከፍልጦም ኢየ ይብልኒ። ሻምበል ኣሊ ሙሳ ኣብታ ኣነ ዘለኹዋ ሆቴል ይሓድር ስለ ዝነበረ፣ ምሸት ኣብቲ ባር ኮፍ ኢለ ከለኹ መጸ። ብወረ እምበር ብገጽ ርእየዮ ስለ ዘይፈልጥ ነቲ ዋናቲ ሆቴል “እዚ ድዩ ሻምበል ኣሊ ሙሳ” ኢለ ምስ ሓተትኩዎ “እወ ንሱ ኢዩ” በለኒ። ኣነ ናብኡ ከይደ ሰላም ኢለ ኣስተምህሮ ክህብ መጺኤ ከምዘለኹ ገለጽኩሉ። ኮፍ በል ኢሉኒ ኮፍ ምስበልኩ ቢራ ኣዘዘለይ። ቀጺሉ ኣብ ባሌ ጎባ፣ ብዙሓት ኣድሓርሓትን ናይ ኢፒአፒ ኣባላትን ስለ ዘለው፣ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ እናአረየ ከምዝርሽኖም ብትምኽሕቲ ገለጸለይ። ኣነ ተገሪመ መልሲ’ውን ኣይሃብኩን። ንጽቢሒቱ ንጎሆ ናብቲ ዝተባህለ ቦታ ከድኩ። ኣብኡ 18 ሰባት ጽንሑኒ። እትው ምስ በልኩ ኩሎም ተሲኦም ኢድ ነስኡ። “እንድምን ኣደራችሁ፣ ቁጭ በሉ” በልኩዎም። ናይ ኣስማቶም ዝርዝር ተዋሂቡኒ ስለዝነበረ ስሞም ኣንበብኩሎም። እዞም ሰባት እንተረአኹዎም ብፍርህን ራዕድን ዝተዋሕጡ ኢዮም ነይሮም። ብፍርሒ ዝተላዕለ ነታ ኮፍ ዝብሉላ ሰድያ’ውን ኣብታ ጫፋ ኢዮም ኮፍ ኢሎም። ኣነ ብዙሕ ሓዘንኩሎም። እምበአር ነዚ 3-4 መዓልቲ ዘድሊ ኣስተምህሮ ክህበኩም ኢየ በልኩዎም።
ንጽባሒቱ ግን ነቲ ሰድያ ኣጣጢሖም ኮፍ ክብልዎ ጀመሩ። ምኽንያቱ ኣነ ከም በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳ ከምዘይኮንኩ ክርድኡ ስለዝጀመሩ ኢዩ። ካብቲ ዝነበሮም ራዕድን ሽበራን እንተሓሾም ኢለ፣ ኣብ እዋን ዕርፍቲ ክልተ ካብአቶም ጸዊዕ “እዚህ ከተማ ደህና ምግብ ቤት ኣለ ወይ? ኢለ ምስ ሓተትኩዎም “ኣዎ ጌታየ ኣለ ይዘኖት እንሂድ እንዴ” ምስ በሉኒ ሕራይ በልኩዎም። ሰዓት 7 ኣቢሉ ምስ ኮነ ናብቲ ዘለኹዎ ሆቴል መጺኦም ሕዞምኒ ከዱ። ኣብኡ ኩሎም እቶም ዘስተምህሮም ሰባት ኮፍ ኢሎም ጸንሑኒ። ንኹሎም ሰላም ኢለ ኮፍ በልኩ። ኣብኡ ምሉእ ምሸት ከነዕልል ኣምሰና።
ቀስ እንዳ በሉ በጃኻ ናብዚ ሰይጣን ዝኾነ ናይ ደርጊ ኣባል ኣሕሊፍካ ከይትህበና ኢዮም ዝብሉ ነይሮም። ኣነ ከምዛ የዕሩኽተይ ገይረ ምስ ረአኹዎም ብታሕጓስ ክፍንጩሑ ምስ ተዓዘብኩ ኣዝየ ተሓጎስኩ። ኣብ ራባዓይ መዓልቲ ናይ ምስክር ወረቐት ኣዳልየ “ኣቶ (እከሌ)…… በኢትዮጵያ ትቅደም የሚያምኑና ጊዜአዊ ወተሃደራዊ ኣስተዳደር ደርግን የሚደግፉና ከልብ ለማገልገል የተዘጋጁ መሆናቸውን ኣረጋግጣለሁ። የተሰጣቸውን ትምህርትም በሚገባ ስለተከታተሉ ይህ የምስከር ወረቀት ተሰጥቶዋቸዋል” ዝብል ወረቐት ምስ ሃብኩዎም፣ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ከምዘይርሽኖም ኣረጋጊጾም ሓጎስ ብሓጎስ ኮኑ። እዚ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ዝተባህለ ሰብ፣ ኣብ ዝተፋላለያ ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ከተማታት እናኸደ፣ ቑጽሮም ብአሸሓት ዝቑጸሩ ሰላማውያን ሰባት ሓንሳብ ኢፒአርፒ ሓንሳብ ኣድሓርሓሪ እናበለ ይቕንጽሎም ኢዩ ነይሩ። ክቐትል ከሎ ድማ ብጃምላ እምበር በብሓደ ምቕታልሲ ብዙሕ ኣየሐጉሶን ኢዩ ነይሩ።
ብ1989 ዓ.ም. ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣዝማድ ክበጽሕ መጺኡ ኣብዚ ጥቓ ዝቕመጠሉ ከተማ ረኸብኩዎ። ድሕሪ ቁሩብ ዕላል “ስማዕ እስኪ እቲ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ዝበሃል ሰብ ቀቲሉ ዘይጸግብሲ ኣለዶ ብሂወቱ” በልኩዎ። “እንዴ እሱማ የመንግስቱ ሃይለማርያም ቀኝ እጅ ኣይደለም እንዴ? ኣለ እንጂ” በለኒ። “መቸም ይንዋሕ ይሕጸር ደአ እምበር ህዝቢ ኢትዮጵያ ክፋረዶ ኢዩ” በልኩዎ። “እሱ’ኮ ደሴ ከተማ እንዴት ያለ ቤት በማርብል እያሰራ ነው” ምስ በለኒ ከት ኢለ ሰሓቕኩ። “ምን ነው ትስቃለህ?” ምስ በለኒ፣ “መን ክቕመጠሉ ደአሉ ብማርብለ ጌሩ ዘስርሖ?” በልኩዎ። “እንዴ እሱና ቤተሰቦቹ” በለኒ። “እዚ ሓደ ዓዋን ክኸውን ኣለዎ። ደቂ ሰባት ስለምንታይ ኢዮም ካብ ናይ ካልኦት ጌጋ ዘይመሃሩ። ሰብ እናቀተልካ እናአጋፋዕካ ኔርካዶ ብሰላም ትነብር ኢኻ?” ኢለ መለስኩሉ። “በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳን መሰላቶምን መሳርያ ስለዝሓዙ መሬት ኣይትጽርና ዝብሉዋ ዘለዉ ድሓር ግን መሬት ክትጸቦም ኢያ” በልኩዎ። ከምታ ዝበልኩዋ ድሕሪ 2 ዓመት ማለት ብ1991 ዓ.ም. ኢህአደግ ብደብረዘይትን፣ ብደብረብርሃን፣ ብወገን ኣምቦን፡ ብወገን ፍቸ ብአርባዕተ መአዝን ንኣዲስ ኣበባ ገጾም ቅልቅል ምስ በሉ ብሽጉጡ ገይሩ ነብሱ ቀተለ።
ካልአይ ኣብነት ድማ ሓደ ሻምበል መላኩ ተፈራ ዝተባህለ ኢዩ። እዚ ሰብዚ ምሳይ ካብ 9ይ ክፍሊ ክሳብ 11ይ ክፍሊ ኣብ ጎንደር ተማሂሩ ድሓር ንሐረር ሚሊታሪ ኣካዳሚ ኣትዩ። ደሓር ኣባል ናይ ደርጊ ኮይኑ ተመሪጹ። ብዙሕ ከይጸነሐ መንግስቱ ናይ ቤጌምድርና ሰሜን ክፍለ ሃገር ኣመሓዳሪ ገይሩ ሸሞ። ንጎንደር መጺኡ ነቲ ህዝቢ ኣበሳበሶ። ዓይኒብለይ ስኒብለይ ኢሉ ሰብ ምእሳርን ምቕታልን ስረሓይ ኢሉ ሓዞ። ህዝቢ ቤገምድርና ስሜን መእተውን መውጽእን ክሳብ ዝስእን ገበሮ። እቶም ህዝቢ ምስ መረሮም ከምዚ ኢሎም ደረፍሉ።
“መላኩ ተፈራ የእግዚአቢሄር ታናሽ ወንድም የዛሬ ማርልኝ ከንግዲህ ኣልወልድም”
ብሓጺሩ ነዚ ናይ ሎሚ ውላደይ መሓረለይ እምበር ካብ ሕጂስ ኣይወልድን ኢየ እዮም ኢሎሞ። ሻምበል መላኩ መሳሪያ ስለዓጠቐን ስልጣን ብሓይሊ ስለ ዝሓዘን መሬት ኣይትጽርኒ በለ። ሕሉፍ ሓሊፉ ዝረአያ ጽብቕቲ ሰበይቲ ኣምጽኡለይ እናበለ ነቶም ሰቡኡተን ድማ ይአስር ነይሩ። ኣነኳ ዝፈልጣ ሓንቲ ኤርትራዊት ሙሉ በይን ዝተባህለት ኣዝያ ጽብቕቲ ዝነበረት ኤርትራዊት ሰብኣያ ድማ ኤርትራዊ ኣቶ ልኡል ጸጋይ ዝተባህለ ንዓአ ምሕዳግ ከይአኽሎ ንዑኡ ድማ 2 ዓመት ኣሲርዎ። መንግስቲ ደርጊ ምስ ወደቐ ዝገበረ ገይሩ ሃዲሙ ጅቡቲ ኣተወ። ወያኔ ተኻታቲሎም ረኺቦም ዓፊኖም ንኣዲሳ አበባ ኣምጽእዎ።
ናይ ደርጊ ኣባላት ተታሒዞም ናብ ቤት ፍርዲ ምስ ቀረቡ እቲ ናይ መጀመሪያ ናይ ሞት ፍርዲ ዝተዋሃቦ ሻምበል መላኩ ተፈራ ኢዩ ነይሩ። እነሀልኩም ስልጣን ሒዙ ከሎ ን17 ዓመት ድላዩ ገይሩ፣ ብድሕሪኡ ድማ 20 ዓመት ከኣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሞት ተፈሪድዎ ኮፍ ኢሉ ሞቱ ይጽበ ኣሎ።
ሕጅ’ውን ብዛዕባ ናይ ደርጊ ዝፈጸሞ ግፍዒ ምግላጽ ኣድልይኒ ኣይኮነን። እንታይ ደአ፣ ኩሎም ብሓይሊ ናብ ስልጣን ደይቦም ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ግፍዒ ዝፍጽሙ ኩሎም ይንዋሕ ይሕጸር ካብ ስልጣኖም ከምዝወድቁን ካብ ተሓታትነት ድማ ከምዘየምሉጡን ንምግላጽ ኢዩ። በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳን ሻምበል መላኩ ተፈራን ከምአቶም ዝአመሰሉን ኣብ ልዕሊ ሓፋሽ ህዝቢ ግፍዒ ዝፈጸሙ ኩሎም ክሳብ’ታ ናይ ውድቀቶምን ውርደቶምን መዓልቲ ትአክል ፈጺሞም ተመኺሮም ኣይሰምዑን ኢዮም ነይሮም። ምስ ተተሓዙ ግን ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ድማ መከራ መኺርዎ ኣሎ ኢልካ ጥራይ ሱቕ ምባል ኢዩ።
ሓንቲ ነገር ኣብዚአ ከካፍለኩም ዝደሊ ነገር ኣላትኒ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝቐነኹሉ ግዜ ሓንቲ ኣብ ጎንደር መማህርተይ ዝነበረት ነርስ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ፖሊስ ሆስፒታል ኢያ ትሰርሕ። ሓደ መዓልቲ እናዕለልና ከለና ብዛዕባ ተአሲሮም ዘሎዉ ናይ ደርጊ ኣባላት ናይ ሆስፒታል ሕክምና “ዘድልዮም እንተኮይኑ ንፖሊስ ሆስፒታል ከይዶም ኢዮም ዝሕከሙ” በለትኒ። እቶም ሞት ዝተፈርዶም ናይ ደርጊ ኣባላት ዝነበሩ ናብቲ ሆስፒታል ምስ መጹ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ኢዮም ዝነብሩ። ምስ ሰብ ኣይራኸቡን ኢዮም። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣዝዩ ስለ ዝጽምዎም ኢላትኒ “እባካችሁ ተሎ ብላችሁ ወደ ወህኒ ቤት መልሱኝ። ይህ ሆስፒታል የእውነት እስር ቤት ነው። እዛ እስር ቤት ግን ጋዜጣ እናንባለን፣ ሬድዮ እናዳምጣለን፣ ክሌሎች እስረኞች ጋር ስናወራ እንውላለን። ከዘመድ ጋር እሁድ እሁድ እንገናኛለን ኢዮም ዝብሉና ምስ በለትኒ፤ ወይ ጉድ ኣብ ኤርትራ ሓንሳብ ሒዞሙኻ ምስ ከዱ ኣበይ ከምዝአተኻ ዝፈልጥ ሰብ የለን። ብተወሳኺ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዝበሃል የለን። ቤት ፍርዲ ኣይትቐርብን ኢኻ፣ ሙማትካን ምህላውካን ዝፈልጥ ሰብ የለን ኢለ ብጣዕሚ ኢየ ሓዚነ።
ሃይለ ስላሴን ሰበ-ስልጣናቱን ከምኡ’ውን መንግስቱ ሃይለማርያምን ናይ ደርጊ ኣባላቱን ድሕሪ ናይ ብዙሕ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ግፍዒ ምፍጻምን ዘይናቶም ሃብቲ ምኽዕባትን ኣብ መወዳእታ ግን ሓሳርን ውርደትን ተሸኪሞም ካብ ስልጣኖም ወሪዶም ናብ ናይ ታሪኽ ጎሓፍ ድማ ተደርብዮም። እቲ ዝኻዕበትዎ ሃብቲ ድማ ኩሉ ተሓዲጎምሲ ቤተሰቦም ናብ ለመንቲ ተቐይሮም።
እስኪ ናይ ኢሳያስን ጀነራላቱን ሚንስተራቱን ከአ ንርአ። እዞም ሰባት እዚአቶም ብሓይሎም ናብ ስልጣን ደይቦም ንሕዝቢ ኤርትራ ሪኢዎን ተሞኩሪዎን ዘይፈልጥ ዘይተአደነ ግፍዒ ይፍጽሙሉ ኣለዉ። ብዛዕባ ዝፍጽምዎ ዘለው በደል ይትረፍ ህዝቢ ኤርትራስ ዓለም ብዓለሙ ፈሊጥዎ ኣሎ። ስለዝኾነ ኣብዚ ክዝርዝሮ ኣየድልየንን ኢዩ። ምኽንያቱ ሓደ ሰብ ጥዑይ ሓንጎል ዘለዎ፣ እዝኑ ዝሰምዕ፣ የዒንቱ ዝርኢ እንተኾይኑ፣ እቲ ኣብ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ መዓልቲ መዓልቲ ዘውርዶ ዘሎ በደልን ግፍዕን ኣጸቢቑ ክፈልጦ ይኽእል ኢዩ።
እቲ ካብ ኩሉ ዝገርም ግን ሰበስልጣናት ህ.ግ.ደ.ፍ.ን እቲ ናይ ማፍያ ካቦኦምን ፈጺሞም ካብ ታሪኽ ክመሃሩ ዘይምኽአሎም ኢዩ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ሃይለ ስላሴ ምንአስ እግዚአቢሄር ይብል ከምዘይነበረ፣ ብመተርአስ ተዓፊኑ ተቐቲሉ ጀነራላቱን ሚኒስተራቱን ድማ ብጥይት ተረሽኖም፣ ዘሪፎም ዘጥረይዎ ሃብቲ ተወሪሶም። ናይ መንግስቱ ድማ ተመሳሳሊ ዕድል ገጢምዎም። ናይ ኢሳያስን ሰዓብቱን ድማ ካብቲ ናቶም ዝኸፈኣ ዕድል ከምዘጋጥሞም ሚእቲ ካብ ሚእቲ ኣይጠራጠርን ኢየ። ሕጂ ንዑ ግደፉ እንተበልኩዎም እንታይ ኢሎም ኢዮም ክምልሱ። ልክዕ ከምታ ሃይለ ስላሴን መንግስቱን ዝብልዋ ዝነበሩ እንታይ ኣፍለጠካ ንገብሮን ንሰርሖን ኣጸቢቕና ስለንፈልጥ ከማኻን ወዲ ከማኻን ትብልዎ ሃጠው ቀጠው ኢዩ ኢዮም ክብሉ ድሓር ግን እታ ምስላ ክትመጽእ ኢያ። ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ መከራ ይምከሮ ጥራይ ምባል ኢዩ።
ኣብቲ ኣዲስ ኣበባ ሓንቲ ስደተኛ ኤርትራዊት ከም ዝነገረትኒ “ሓደ መዓልቲ ምስ ኮረኔል ዝኾነ ሓወቦይ ኮይንና ናይ ኤርትራ ተለቭዥን ንሪኢ ኔርና። እቲ ፕሮግራም ብዛዕባ ስግረ ዶብ ኣቓሪጾም ዝኸዱ መንእሰያት ኢዩ ነይሩ። ገሊኦም ክተሓዙ ከለው የርኢ ነይሩ። ሽዑ እቲ ሓወቦይ እንቋዕ ደአ ሓዝዎም በለ። ኣነ ድማ ዓቕሎም ጸቢብዎም ደአ እንታይ ዘይገበሩ በልኩ። እንታይ ዘይገበሩ ከአ ትብሊ እዞም ከሓድቲ ጠላማት ሓላፍነት ዘይስከሙ ድርባያት በለ። ኣነ ድማ እዚኦምስ ናይ ሃገር ንብረት ድዮም ሰሪቖም ከይዶም?፣ ናይ ሃገር ሚስጢር ድዮም ንጸላኢ ኣሕሊፎም ሂቦም? ጽቡቕ ትምህርቲ ክንህበኩም ተባሂሎም ድዮም ኣብዮም? ኢለ ምስ ሓተትኩዎ፤ ነታ ሽጉጡ ኣውጽእ ኣቢሉ ኣብዛ ግምባረይ ተኺሉ ትሕለቕሎም ከአ ኣሎኺ? ሕጂ በዛ ሽጉጥ ተኸኽ ከብለኪ ነይሩኒ ግን ኣብ ቤተሰብና ደም ክገድፍ ኣይደልን ኢየ ኢሉ ነታ ሽጉጡ መሊሱ ኣብ ቦታአ ኣእተዋ። ሰበይቱ ከም ዝነገረትኒ ትብል ኣብዚ ሰገነይቲ ገዛ ኣስሪሕና ኣብ ደቀምሓረ ድማ ዓቢ ገዛ ኣስሪሕና ኣሎና ሕጂ ድማ እዞም ሰገን ዝበሃሉ ኣብ ኣስመራ ገዛ ይህቡና ኣለዉ። እዚ ኩሉ ገዛውትስ እንታይ ክኾነና ኢዩ እንተበልኩዎስ ደቅና ይቕመጡሉ ብድሕሬና ድማ ናታቶም ይኸውን ኢሉኒ ኢላ ነጊራትኒ” እናበለት ኣጻወተትኒ በለትኒ።
ካብዛ ኣብነት እዚአ እንታይ ኢና ክንዕዘብ ንኽእል። እዞም ሓንሳብ ብስልጣን ዝሰኸሩ ፈጺሞም ካብ ታሪኽ ኣይመሃሩን ኢዮም። ኣቐዲመ ከም ዝገልጽኩዎ ሃይለ ስላሴ ዓቢ ቤተ መንግስቲ ነይሩዎ። ቑጽሪ ዘይብሉ ርሻናትን ገዛውትን ነይሩዎ። እቶም ሰበስልጣናቱ ከም በዓል ኣስራተ ካሳ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ እዚ ዘይበሃል ርሻናትን ገዛውትን ኣጥርዮም ነይሮም። ግን ንኽንደይ ዓመታት ኢዩ ንብረቶም ዝኾነ? ክሳብ በዓል መንግስቱ ኣብ ስልጣን ደይቦም ንዓአቶም ብጠያይት ዝዓጽድዎምን ኩሉቲ ንብረቶም ዝህግርዎን ኢዩ ነይሩ። ንደቆም ግን ኣየውረስዎምን። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ከም በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳ ድማ ካብ ናይ ሃይለ ስላሴ ከይተማህሩ ኣብ ስልጣን ስለ ዝደየቡ፣ ብማርብል ገይሮም ገዛውቲ ከስርሑ ጀሚሮም ነይሮም፣ ግን ናይ ኩሎም ቪላታትን ርሻናትን ድማ ተወሪሱ፣ ንሳቶም ድማ ነብሱ ዝቐትል ቀቲሉ፣ ዝተታሕዘ ድማ ሞት ተፍፈሪድዎ ናይ ሞቱ መዓልቲ ሎሚ ድያ ጽባሕ እናበለ ይጽበ ኣሎ።
ኢሳያስን ጀነራላቱን ድማ፤ ንጊዜኡ ኣብ ዊን ዝበለኩም ገዛ ብሓይልኹም ይኹን ካብ ህዝቢ ብዝመንዛዕኩምዎ ገንዘብ ጌርኩም ዘስራሕኩምዎ ገዛውቲ ከምኡ’ውን ንመንእሰያት ኤርትራ ናብ ባራይኹም ቀይርኩም ዘስራሕኩምዎ ገዛውቲ፣ ኣሽምባይ ንደቅኹም ከተውርስዎ ይትረፍሲ፣ ንስኻትኩም እውን ከምቲ ናይ በዓል ሃይለ ስላሴን መንግስቱን ብሂወትኩም ከለኹም ተወሪሱ፣ ነቲ ናይ ብሓቂ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ክወሃብ ከሎ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኮይንኩም ክትሰምዕዎ ኢኹም። ቁሩብ ምናልባት እንተለቢምኩም ግን ምእንቲ ደቅኹም ክትብሉ ቀልጢፍኩም እታ ስልጣን ናብ ዋናአ ዝኾነ ሓፋሽ ህዝቢ ኣረክቡ፣ ኣይነረክብን እንተኢልኩም ግን “ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ግን መከራ ይምከሮ” ኢለ ኢየ ሱቕ ዝብል።
ሓጻር መልእኽቲ ኣብ ወጻኢ ትቕመጡ ዘለኹም ኤርትራውያን።
ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ብኽያትን ወጽዕን ህዝብኹም ተረዲእኩም ካብዚ እናተሳሕገ ኣይሎሚ ኣይጽባሕ ዝብል ዘሎ ናይ ኢሳያስ ስርዓት ተፋላሊኹም ምስ ህዝብኹምን ምእንቲ ህዝብኹምን ደው በሉ። በቲ ዉጹዕ ህዝብኹም ክትምስገኑ ኢኹም፣ ታሪኽ ድማ ብጽቡቕ ከልዕለኩም ኢዩ። ብተወሳኺ ደቅኹም ብናይ ወለዶም ፍትሓዊ ኣረእእያን መትከልን ክኾርዕልኩም ኢዮም። እቶም ተሪፍኩም ዘለኹም ዉሑዳት ሰባት ግን “ንሕና ኣብ ክንዲ ምስ ሕዝብና ምስ መንግስትና ኢና” “ህዝቢ ኤርትራ ስቓይካ ክነውሕ ምስ መንግስትና ደው ኢልና ኣሎና። መንእሰያት ኤርትራ ድማ ባራዩ ኮይንኩም ከተገልግሉን ገዛውትና ክትሃንጹን ዝከአለና ሓገዝ ንመንግስትና ከነበርክት ኢና” እትብሉ ግን እዋአኹም። ኤርትራ ኣዝያ ንእሽቶይ ሃገር ስለ ዝኾነት፣ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነንሕድሕዱ ጽቡቕ ገይሩ ስለዝፋለጥ፣ ንህ.ግ.ደ.ፍ. መንግስትኹም ደጊፍኩም ንገዛእ ርእስኹም ኣብ ፍትሒ ዘለዎ ሃገር እናተቐመጥኩም፣ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢሳያስ ዘሎና ህዝቢ ግን መሬት ከም ዕንቚ ጸቢባትና ከላ፣ ናቱ መሳርሒ ኮይንኩም ግፍዕና ክቕጽል ስለ ዝገበርኩም ክንፋረደኩም ኢና ኢዩ ዝብለኩም ዘሎ።
ከምትፈልጥዎ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸም ዘሎ ግፍዒ እንኳይ ኤርትራውያንስ ዓለም ብዓለማ ትፈልጥ ኢያ። ስለዚ እዞም ሕጂ ናይ ኢሳያስ ሓዊ ተሳውሩ ዘለኹም፣ ድሕሪ ናይ ኢሳያስ ስርዓት ምውዳቕ፣ እታ ተሳዉሩላ ዘለኹም ሓዊ ተመሊሳ ንዓኻትኩም ከተሕርረኩም ኢያ። ድሕሪ ውድቀት ኢሳያስ ከም ኣጋጣሚ ንኤርትራ ገጽኩም ቅልቅል እንተ ኢልኩም ድማ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝጽበየኩም ሕቶ፤ “ንስኻ/ንስኺ ካብቶም ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኮይኖም ንጥፍአትና ዝሰርሑ ዝነበሩ/ዝነበርራ ዲኻ/ዲኺ ወይስ ምስቶም ንዓና ንምድሓን ዝተቓለሱ ኢኻ/ኢኺ?” ተባሂልኩም ክትሕተቱ ከሎኹም፣ ንስኻትኩም ግን ዘዋጻአኩም መሲሉኩም፡ ኣነ’ሞ መን ምስነገረኒ መዓስ ፈሊጠ ነይረ፣ ኣነ’ሞ ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ይፍጸም ከምዝነበረ መዓስ በሪሁለይ፣ ኣነ’ሞ ተገዲደ እንደአለ 2% ዝኸፍል ነይረ፣ ኣነ’ሞ እቲ ዝጀመርኩዎ ገዛይ ስለዘይተወደአ እንደአለይ እምበር መዓስ ይፈትዎም ነይረ፣ ኣነ’ሞ እቲ ናይ ቦንድ ገንዘበይ ክሳብ ዝመልሱለይ እንደአለ እምበር ግፍዐኛታት ምዃኖም መዓስ ጠፊኡኒ፣ ኣነ’ሞ ደይ ሓደ ሓደ ሰባት እንደአሎም ኣጋግዮሙኒ እምበር ቀጠፍቲ ምዃኖምሲ ፈሊጠ ነይረ፤ ኣነ’ሞ ደይ ቲቪ ኤረ እንዳአላ ኣጋግያ ህዝቢ ጽቡቕ ይነብር ኣሎ ኤርትራ ድማ ኣዚያ ሰልጢና ኢያ እንዳበለት ኣታሊላትኒ፣ ኣነ’ሞ፤…ኣነ’ሞ፣…ኣነ’ሞ” ክትብሉ ይረአየኒ ኣሎ። ገሌኹም እሞ ምሕሳው ስለ ዘይሽግረኩም “ኣነ’ሞ እዞም ርጉማት ኣመሪካውያን ንወርሒ ወሲዶም ኣብኡ ደርብዮሙኒ ስለዝኸዱ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኢዮም ንመሬት መሊሶሙኒ፣ ኣነ ፈጺመ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጸ ግፍዒ ኣፍልጦ የብለይን” ክትብሉ ክትፍትኑ ኢኹም። ብተወልደ ሃብተምክኤል :ብሓጺሩ እቲ ከተቕርብዎ ትፍትኑ ምኽንያታት በቲ ብህ.ግ.ደ.ፍ.ን ደገፍቱን ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ፈጺሙ ተቐባልነት ከምዘይህልዎ ካብ ሕጂ ጀሚርና ንነግረኩም ኣሎና። እቶም ልቢ ዘለኩም መዓልቲ ፍርዲ ከይበጸሓት ከላ ኣብ ጎኒ ዉጹዕ ህዝብኹም ደው በሉ። ዓድኹም’ዩ ዓዲ ዝኾነኩም፣ ህዝብኹም’ዩ ህዝቢ ዝኾነኩም፣ ኢሳያስ ግን ጽባሕ ገዲፍኩም ከምዝኸይድ ኣይትጠራጠሩ። ይትረፍ ንዓኻትኩምሲ ነቶም ካብ 40 ዓመት ንላዕሊ ምስኡ ዝተጋደሉን ዝሰርሑን እዃ ዝጠለአሞምን ብዘይንሕስያ በብሓደ የጥፈኦም ከም ዘሎ ጽቡቕ ጌርኩም ትጠልጡ ኢኹም።


text:
መንበሪ
ኩነታት መንበሪ ናይ ሓደ ሰብ ኣብ ሒዝዎ ዘሎ ዓይነት መንበሪ ፍቓድ እዩ ዝምርኰስ።
ኣብ ግዜ ሕቶ ዑቕባ ዝሓተሉ ዘሎ እዋን
መንበሪ ገዛ ዝወሃበኩም ኣብቲ ኢድኩም ዝሃብኩምሉ መመዝገቢ ንቑጣ እዩ። ሕቶኹም ንኽረኣ ግዜ ምስ ዝወስድ ናብ ሓንቲ ካብ ካንቶናት ስዊዘርላንድ ትምደቡ። ሕቶ ዑቕባኹም ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ እንተ ኣቕሪብኩም ካብቲ ቦታ ትራንዚት ከይለቐቕኩም ኣብቲ ቦታ ክትነብሩ ትጅምሩ።
ሕቶ ዑቕባ ኣብ ዝምርመረሉ እዋን
ብሓፈሻ ሓተቲ ዑቕባ ብጥርኑፍ ኣብ ሓባራዊ ዝኾነ መንበሪ እዮም ዝነብሩ። ኣብቲ ናይ ሓባር መንበሪ ብዙሕ ግዜ ዘሕለፉ፡ ኣታዊ ዘምጽእ ስራሕ ዝሰርሑ ወይ ስድራ ቤት ዘለዎ ወልቀ ሰባት ሓደ ሓደ እዋን ኣፓርታማ ናይ በይኖም ክሕዙ ይኽእሉ እዮም።
ድሕሪ ሕቶ ዑቕባ ንዘይምርኣይ ውሳነ
ሕቶ ዑቕባኦም ንኸይረኣ ዝተወሰነ ሰባት ካብቲ ኢዶም ዝሃብሉ ቦታ ናብ ሓንቲ ካብ ካንቶናት እዛ ሃገር ኣይምደቡን እዮም። ጉዳይ ሕቶ ዑቕባኦም ምስ ኣብቀዐ፡ ነቲ ኢዶም ዝሃብሉ ንቑጣን ስዊዘርላንድን ገዲፎመን ኪወጹ ኣለዎም። ካብ ስዊዘርላንድ ንኽወጹ ተኽእሎታት ዘይብሎም እንተ ኾይኖም፡ ኣብ ሓደ ናይ ህጹጽ ሓገዝ ዝህብ ገዛ ከይዶም ጸግዒ ንምርካብ ሕቶ ኬቕርቡ ይኽእሉ እዮም።
ሕቶ ዑቕባኦም ዝተነጽገ ሰባት ካብ ዝነብርሉ ንቑጣታት ወይ ኣፓርታ ኣብቲ ንሃገር ክለቁ ዝተዋህበ ናይ ግዜ ገደብ ውሽጢ ክወጹ ይግባእ። ካብ ስዊዘርላንድ ኪወጹ ዘይክእሉ እንተ ኾይኖም ናብ ማእከላት ናይ ህጹጽ ሓገዝ ዝህባ ክጽንበሩ ይኽእሉ።
ስደተኛታት ምዃኖም ኣፍልጦ ዝረኸቡ
ወግዓዊ ኣፍልጦ ዝረኸቡ ስደተኛታት ብግሎም ኣፓርታማ ክሕዙ መሰል ኣለዎ።
መንበሪ ቦታ
ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ሓደ ካንቶን ይምደቡ ኣብኡ ከኣ ይጸንሑ። ኣቐዲሙ ኣብ ዝነብረሉ ካንቶን ንግዜኡ ንኽቕመጥ ይፍቀድ እዩ። ናይ ግዝያዊ ፍቓድ ዝረኸቡ ሰባት ኣብ ውሽጢ እታ ዝነብሩላ ካንቶን ክነብርሉ ዝደልዩ ኮምዩን ንኽመርጹ መሰል ኣለዎም። ኩሉ ኣባላት ስድራ ብሓባር ኪነብረሉ ንዝኽእል እንተ ዘይኮይኑ ብኻልእ ምኽንያት ካንቶን ናይ ምቕያር መሰል የሎን። ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት እዩ ብዛዕባ ምቕያር ካንቶን ዝምልከት ውሳነ ዝህብ።
ተፈላጥነት ዝረኸቡ ስደተኛታት ብመጀመርያ መንበሪ ፍቓድ ወረቐት B ኪሕዙ ኣለዎም። እቲ ዝወሃብ መንበሪ ፍቓድ ወረቐት ኣብቲ ክሳብ መልሲ ናይ ሕቶ ዑቕባኦም ዝቕበሉሉ ዝቕመጥሉ ዝነበሩ ካንቶን እዩ ዘገልግል። ኣብ ውሽጢ ካንቶኖም ዝነብርሉ ኮምዩን ክመርጹ መሰል ኣለዎ። ናብ ካልእ ካንቶን ክቕይሩ እንተ ደልዮም ኣብቲ ክቕይርሉ ዝሓስቡ ካንቶን ዝርከብ፡ ቤት ጽሕፈት ኣገልገሎት ስደተኛ ኬመልክቱ ይኽእሉ። ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት፡ ስደተኛታት C ዝዓይነቱ ወረቐት ይወሃቡ። ካብዚ ንደሓር ዝነብርሉ ካንቶን ኪመርጹ ይፍቀደሎም እዩ።
ኣብዚ ዓምዲ: ስራሕ , መንበሪ, መንበሪ ፍቓድ , ምጥርናፍ ስድራ ቤት, መርዓ , ትምህርትን ስልጠናን , ጥዕና


text:
ኣብ ማዳጋስካር እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ውሕስነት ጸጥታን ድሕነትን ክረጋገጽ ናብታ ሃገር መንግስቲ ጻውዒት ተቕርብ፡ ኣብ ኮሎምቢያ እውን ዘሎ ህልው ኩነታት ዘተሓሳስብ ምዃኑ ኣብታ ሃገር እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣፍሊጣ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ኰሎምቢያ ንዝርከቡ ናይ ቨነዘወላ ስደተይናታት ዝድግፉን ዝተሓባበሩን ብፍላይ ሰብኣውን መንፈሳውን ኣገልግሎት ዘቕርቡ ዝነበሩ ኮሎምቢያዊ ካህን ኣባ ካርስሎስ ኤርነስቶ ኻራሚሎ ዕለት 18 ለካቲት ኣብ ርእሰ ከተማ ቦጐታ ደብባዊ ክፍለ ከተማ ቴራ ቡወና ኣብ ዝርከብ ቑሸት ከነድይ ከምእተቐትሉ ክሕበር እንከሎ፡ ናይቲ ከባቢ ሓይሊ ጸጥታ ምስቲ ከባቢ ተቐማጦ ሕዝቢ ብምትሕብባር ነቲ ግብረ ቅትለት የጻርይ ከምዘሎን፡ ከምዝበሃል እውን እቶም ቀተልቲ ካብቶም በቶም ካህን ካብ ዝእለዩ ሰባት ውሽጢ ከይኰኑ ከምዘይተርፍ እዩ ዝንገር ዘሎ።
ኣብ ማዳጋስካር ዕለት 9 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ሶኣናቨላ ኣብ ዝርከብ ቤት ሕንጸት ዘገልግሉ ዝነበሩ ኣባ ኪኮላስ ታቶዲሶኣ ናብ ሕሙማን ቅዱስ ቁርባን ኣብጺሖም ሱታፌ ቅዱስ ቁርባን ሰሪዖም እናተመልሱ እንከለዉ ዝጓዕዙላ ዝነበሩ ላምብረታ ብገለ ገለ ሰባት ተዓጊታን ዘለዎም ገንዘብ ከረክብዎም ምስ ሓተትዎም እቶም ካህን ገንዘብ ከምዘይብሎም ምስ ሓበርዎም ቶኵይሶም ከምዝቐተልዎምን ክንገር እንከሎ፡ በዚ ጉዳይ’ዚ ተሓተትቲ ዝተባህሉ ሸሞንተ ተጠርጠርቲ ኣብ ቀይዲ ሓይሊ ጸጥታ ከምዝወዓሉ ይንገር።
ናይ ኣንታናናሪቮ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣዶንኣርሰነ ራዛናኮሎና ሓይሊ ጸጥታ ናይ ሕዝቢ ጸጥታን ሰላምን ክውሕሱን ጻውዒት ኣቕሪቦም ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያን ዝፍጸም ተመሳሳሊ ሓደጋ ቤተ ክርስቲያን ካብ እተካይዶ ኣገልግሎት ዘይትርፋ እዩ ቢሎም፡ ወትሩ ምስ ሕዝብን ኣብ መንጐ ሕዝብን እዩ ጸዋዕታኣ ከምዝበሉ ካብ ማዳጋስካር እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝወጸ መግለጺ የመልክት።
ኣብ ኰሎምቢያ ካብ 2016 ዓ.ም. ንነጀው ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣካላትን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተሟጐትትን ዝርከብዎም ብጠቕላላ 431 ሰባት ከምእተቐትሉን ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ናይ ኮሎምቢያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ማሕበራዊ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ጉዳይን ጨንፈር ካሪታስን ሓላፊ ብፁዕ ኣቡነ ሄክቶር ፋቢዮ ህኢናኦ ጋቪሪያ ምስ ቫቲካን ነውስ ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ኣብ ገለ ገለ ከባቢ ኮሎምቢያ ብናጻነት ምንቅስቓስ ዓቢይ ጸገም ምዃኑ ሓቢሮም ብፍላይ ኣብ ማሕበራውን ሰብኣውን መዳይ ተዋፊሮም ዘገልግሉ ናይ ቤተ ክርስቲያንን በርገሳውያን ኣካላትን ሕይወቶም ብቐሊሉ ንሓደጋ ዝቃልዓላ ሃገር ትኸውን ኣላ ኢሎም።


text:
ብሪጣንያዊ ሚልዮነር፡ ዘዕበዮም ሰለስተ ቆልዑት ደቁ ከም ዘይኮኑ ብሕክምና ኣረጋጊጹ
"ብሞደሻ ከም ተወቓዕኩ ርእስይ ጽርውርው ኢሉኒ''።
ሪቻርድ ማሶን ወዲ 57 ዓመት ኣቦን ዓበይቲ ትካላት ዝውንን ዕውት ነጋዳይን እዩ። ቅድሚ ክልተ ዓመታት ብሕክምናዊ መንገዲ ብዝተገበረሉ መርመራ ሰረታዊ ሕማም (ሲስቲክ ፊብሪዮሲስ) ከም ዘልዎ ተሓቢሩዎ ነይሩ።
ይኹን እምበር እቲ ዝዓበየ ስንባደ ብቐሊሉ ተፈዊሱ ክሓዊ ዘይክእል ምዃኑ ዘይኮነስ፤ ብስንኪ እቲ ሕማም ናይ ምውላድ ተኽሎኡ ካብ ግዜ ህጻንነቱ ኣትሒዙ ተተንኪፉ ምንባሩ'ዩ።
እቲ ዝዓበየ ጠንቂ ድማ እቶም ንዓመታት ዘዕበዮም ደቁ፡ ዘይናቱ ምዃኖም ኢዩ።
"ብዝተግበርለይ ሕክምናዊ መርመራ ከም'ዚ ዓይነት ሰረታዊ ሕማም፡ ናይ ወሊድ ጸገም ከም ዘስዕብ ተነጊሩኒ፤ ይኹን እምበር ነዚ ፍጹም ኣይኣመንኩሉን። ንበዓልቲ ቤተይ ነበር ከዘራርባ ከም ዘለኒ ዶክተር ጸቒጡ ነጊሩኒ'' ክብል ምስ ቢቢሲ ረድዮ 5 ኣብ ዝገበሮ ቃል መሕተት ሓቢሩ።
ማሶን፡ ኤማ ምስ እተባህለት ዳሕረወይቲ መጻምድቱ፡ ከወልዱ ስለዘይከኣሉ ሕክምናዊ መርመራ ምስገበሩ እዩ ነዚ ተሓቢርዎ።
እዚ ምስ ሰምዐ ማሶን ንበዓልቲ ገዝኡ ነበር ክሓታ ወሲኑ።
ማሶን ምስ በዓልቲ ገዝኡ ነበር ኣብ 2007 ብሕጋዊ መገዲ ተፈላልዮም እኳ እነተነበሩ፡ 5ሚልዪን ዶላር ብመገዲ ቤት ፍርዲ ካሕሳ ተመሓላሊፉላ ነይሩ።
ዲ.ኤን.ኤ መርመራ ምስ ተገብረ ግን (DNA ) ኣሉታዊ ዊጽኢት ኮይኑ'ዩ ጸኑሑ።
'ንዓመታት ፈጺመ ድቓስ ኣይረኸብኩን'' ክብል ንኣቦ ደቁ ንምፍላጥ ድማ ብዙሕ ተጨኒቑ ብምንባሩ ንበዓልቲ ቤቱ ናብ ቤት ፈርዲ ኣቕረባ።
እንተኾነ ግን፡ ቤት-ፍርዲ ንኣቦ ደቃ ብሚስጥር ክትሕዞ ኣፍቂዱላ።
በዓልቲ ቤቱ ነበር ካብቲ ዝተቐበለቶ 5 ሚልዮን ዶላር 320 ሸሕ ዶላር ክትክሕሶ፡ መንነት ኣቦ ደቃ ግን ብምስጢር ክዕቀበላ ቤት ፍርዲ ወሲኑ።
ዴይሊ ሜይል ዝበሃል ጋዜጣ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኣቦ እቶም ቆልዑ ኣብ 90-ታት እትዉ ዉጽእ ዝብል ዝነበረ መሳርሕታ ከይኮነ ኣይተርፍን ዩ ዝብል ጥርጣረኡ ከምዝገለጸሉ ጽሒፉ እዩ።
ውሳነ ቤት ፍርዲ ኣዝዩ ከቢድን ጽንኩርን መዓልቦ ኣብ ዝፈጥረሉ እዋን፡ ደቁ ምስኡ ከም ዘይዛረቡን፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብዝዝርግሕዎ ጽሑፋት ልቡ ከም ዝትንከፍን ኣመልኪቱ።
በኹሪ ጓሉ ኣብ ቀረባ እዋን ከም ዝተመረቐትን፡ ኣብቲ ናታ ጽንብል ከም ዘይተዓደመን እውን ይሕብር።
ኣብዚ እዋን እዚ፡ እቶም ክልተ ደቁ ምስ ዘዕበዮም ኣቦ ክባተኹ ከለዉ፡ ሓደ ካብቶም ክልተ መናቱ ጥራይ ምስ ማሶን ርክብ ከም ዘለዎ ይንገር።


text:
ኣኮመዴሽን
Boende – tigrinska
ናይ ዕቑባ ሕቶኻ ውሳነ ክሳዕ ዝረክብ ኣብ እትጽበየሉ እዋን ገዛ ዘይብልካ እንተኾይኑ እቲ ትካል ስደተኛታት (Migrationsverket) ክተሓባበረካ ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን እውን ከተዳልው ትኽእል ኢኻ፣ ንኣብት ምስ ኣዝማድካ ወይ ኣዕርኽትኻ ክትቅመጥ ትኽእል። “ ናይ ባዕልኻ አኮመዴሽን ባዕልኻ ከተመቻቹ እንተደሊኻ፣ እቲ ትካል ስደተኛታት መታን ክረኽበካ ናይ ግድን ኣድራሻኻ ክትህብ ኣለካ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- ქართული (georgiska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ብትካል ስደተኛታት ዝኸርብ ገዛ
እቲ ትካል ስደተኛታት ንስኻ ውሳነ ኣብ እትጽበየሉ እዋን ግዝያዊ ገዛ ክህበካ እዩ። ፈጺምካ ገንዘብ ዘይብልካ እንተኾንካ እቲ ትካል ስደተኛታት ነቲ ገዛ ዘድልየካ ክፍሊት ክሽፍነልካ እዩ።.
መንበሪ ኣብ ዝተረኸበሉ ቦታ ክትነብር ናይ ግድን እዩ
እቲ ትካል ስደተኛታት ገዛ ክረኽበልካ ትደሊ እንተኾንካ፣ ቦታ ምምራጽ የለን፣ ናብ ዝወሰደካ ኬድካ ኢኻ ትነብር። ብተወሳኺ ውሳነ ኣብ እትጽበየሉ እዋን ንኻልኦት ሓተትቲ ዕቑባ ቦታ ንምልቃቕ ናብ ካልእ ሓድሽ ገዛ ክትቅይር ክትግደድ ትኽእል ኢኻ።
እትነብረሉ ክፍሊ ንኻልእ ከተካፍል ክትግደድ ትኽእል ኢኻ
እቶም ናይ ትካል ስደተኛታት ገዛውቲ ንሓተትቲ ዕቑባ ጥራይ እዮም። ኣብ ሓደ ገዛ መንበሪ እንተተዋሂቡካ፣ እዚ ቦታ ንባዕልኻ ጥራይ ኢኻ ክትጥቀመሉ ዘለካ። እቲ ዝወሃበካ ገዛ መብዛሕትኡ ግዜ ምስካልኦት ሰባት እትማቐሎ ኣፓርትመንት እዩ። ስድራቤታት ኩሉግዜ ናይ በይኖም ክፍሊ እዩ ዝወወሃቦም። ንበይንኻ ትነብር ሰብ እንተኾንካ ግን ንካልኦት ተመሳሳሊ ጾታ ዘለዎም ሰባት ከተካፍል ክትግደድ ትኽእል።
ፍሉይ ዝዓይነቱ ገዛ ክትወሃብ ዝምልከተካ እንተኾይኑ ብኽብረትካ ምስ ማእከል መቐበሊ ኣጋይሽ ተዘራረብ። እቲ ትካል ስደተኛታት ኩሎም ሰባት ኣብ ዝነብሩሉ ቦታ ውሑስ ኩነታት ከረጋግጽ ናይ ግድን እዩ። ሃይማኖት፣ ባህሊ ወይድማ ጾታዊ ባህሪ ብዝምልከት ኩሎም ሰባት ነንባዕሎም ብምክብባርን ብምትሕልላይን ክነብሩ ኣለዎም።
LGBT እንተኾንካሞ ምስ ኣኮመዴሽን ብዝተተሓሓዘ ፍሉያት ጠለባት እንተለዉኻ ምስ ናይ ማእከል ምቕባል ጋሻ ሓላፊኻ ተዘራረብ። ንዓኻ ውሑስ ዝኾነን ድሌትካ ዘማልእን ገዛ ንኽንረኽበልካ ዝኸኣልናዮ ኩሉ ክንገብር ኢና።
ገዛ ናይ ምርካብ መሰልካ ዘብቃዓሉ ግዜ
ክትስጎግ ወይድማ ክትጥረዝ እንተተበይኑልካሞ እቲ ውሳነ ኣብ ግብሪ እንተውዒሉ ወይድማ ብድሌትካ ካብዛ ሃገር እትለቀሉ ግዜ እንድሕር ሓሊፉ ናይ ግድን ካብቲ ዘለኻዮ ገዛ ክትለቅቕ ኣለካ። ንስኻ ብሓላፍነት እትሕብሕቦም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ እንተሃልዮምኻ እዚ ኣብ ልዕለኻ ተፈጻሚ ኣይኸውንን።
ናይ ባዕልኻ ገዛ
ትካል ስደተኛታት ኣብ ዘቕርበልካ ገዛ ክትነብር ዘይትደሊ እንተኾንካ፣ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ክትእልሽ ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ሰባት ናይ ዕቑባ ሕቶኦም ውሳነ ክሳዕ ዝረክብ ምስ ኣዕርኽቶም ወይድማ ምስ ኣዝማዶም ክጸንሑ ይመርጹ። ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ከተመቻቹ እንተመሪጽካመ፣ ነዚ ዘድሊ ወጻኢታት ባዕልኻ ኢኻ ትሽፍኖ።
ብዝኾነ ምኽንያት ኣብቲ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ክትቅጽል እንተዘይክኢልካ፣ ክፍቲ ቦታ እንተሃልዩ ናብ ናይ ትካል ስደተኛታት ገዛ ክትቅይር ትኽእል ኢኻ። ብኽብረትካ ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብቲ ዝተመዝገብካሉ ማእከል መቐበሊ ኣጋይሽ ተወከስ።
ትካል ስደተኛታት ኣብ ዝሃበካ ገዛ ዲኻ ትነብርዋላስ ባዕልኻ ኣብ ዝመረጽካዮ ቦታ ብዘየገድስ ምስቲ ትካል ስደተኛታት ዘለካ ርክብ ክቋረጽ የብሉን። ኣብቲ እትጽበየሉ እዋን ቦታ እንተቐይርካ ሓድሽ ኣድራሻኻ ንማእከል መቐበሊ ኣጋይሽ ከተፍልጥ ኣለካ።
ኣብዚ ክትነብር እንተተፈቒዱልካ
ትካል ስደተኛታት ኣብ ዝሃበካ ገዛ ትነብር እንተሃሊኻ፣ ናይ መንበሪ ፍቓድ ኣብ እትረኽበሉ እዋን ሓድሽ ገዛ ብዛዕባ እትረኽበሉ መንገዲ ካብ ወይድማ ካብቲ ትካል ስደተኛታት ደገፍ ክትረክብ ኢኻ። ትካል ስደተኛታት ሓድሽ ገዛ ክሳዕ ዝረኽቡልካ ኣብቲ ትካል ስደተኛታት ዝሃበካ ገዛ ክትጸንሕ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ትነብር እንተሊኻ ወይድማ ብምኽንያት ስራሕ መንበሪ ፍቓድ እንተረኺብካ፣ ባዕልኻ ኢኻ ሓድሽ ገዛ ክትእልሽ ዘለካ።
መንበሪ ፍቓድ ክዋሃበካ እንከሎ ብዛዕባ ዝግበሩ ነገራት ተወሳኺ ኣንብብ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። "አንቲ ውእቱ መሶበ ወርቅ ንጹሕ እንተ ውስቴታ መና ኅቡእ፡ ኅብስት ዘወረደ እምሰማያት ወሀቤ ሕይወት ለኵሉ ዓለም" "ዝተሰወረ መና ዘለኪ ንጹሕ መሶብ ወርቅ ንስኺ ኢኺ። መና ውን ካብ ሰማይ ዝወረደን ንዓለም ዅሉ ሕይወት ዝዕድልን ሕብስቲ ኢዩ።" […]
“ ነስአ ደዌነ ወፆረ ሕማምነ ” “ ብሓቂ ንሱ ንሕማምና ጾሮ ንስቃይና ከኣ ኣብ ነፍሱ ጸዓኖ ” ኢሳ.53፣4-7። ብነብየ ኢሣይያስ “ ነስአ ደዌነ ወፆረ ሕማምነ ” ኢሳ.53፣4-7። “ ብሓቂ ንሱ ንሕማምና ጾሮ ንስቃይና ከኣ ኣብ ነፍሱ ጸዓኖ ” ተባኂሉ ዝተነግረ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንታና ክብል ዘሕለፎ መከራን ስቃይን ስጋብ ሞት በጃ ስለ ዝዀነና እዩ። […]
በስም አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሓዱ አምላኽ አሜን። ሰላም ኣምላኽ ምስ ኩላትና ይኹን ኣሜን እዚ ሓጻር ጽሕፍቲ እዚኣ እዋናዊት ኣብ መራኸቢ ብዙኃን ክካትዑላ ዝረኣየ ሓውና መልሲ ክትከውን ኢሉ ዘዳለዋ እያ። " ንኣምላኽ ዝረኣዮ ሓደ እኳ የልቦን፥እንተኾነ እቲ ኣብ ሕቑፊ ኣቦ ዘሎ፥እቲ በይኑ ውሉድ ዝኾነ ኣምላኽ ገለጾ" ዮሓ.1፥18። በዚ ጥቕሲ ተላዒሎም፥ ወይ’ውን ነዚ ጥቕሲ ሒዞም ኣይኮነንዶ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ኣብ ጽዮን መለኸት ንፍሑ፣ ጾም ቀድሱ ፣ ጉባኤ ጸውዑ ።” ዩኤ.2፣15። እንቋዕ ናብ ጾመ ነብያት ኣብጽሓና! ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾመ ሥርየት፣ ጾመ ድኅነት፣ ጾመ መድኃኒት ይግበረልና። ዕለት ቀዳም ኅዳር 15-2011 ዓ.ም ( 11/24/18) ጀሚሩ ስጋብ ታኅሣስ 29-2011 ዓ.ም (01-07-2019) በዓለ ልደት ዝጽወም ጾም እዩ። ጾመ ነብያት ነብያት […]
በስም አብ ወወልድ ወንንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላኽ አሜን። ኦ ቅድስቲ ድንግል ነቢይ እግዚአብሔር ቅዱስ ኢሳይያስ ካብ ርሑቕ ጠሚቱ ፍሉይ ዝኾነ ክብርኺ ከኣ ፈሊጡ «ጽድቃ ከም ድሙቕ ብርሃን፥ ምድኃና ከኣ ከም ሃልሃልታ ፋና ማሕ ክሳዕ ዚብል ብዛዕባ እምባ ጽዮን ስቕ ኣይክብልን እየ።»ኢሉ ብልዑል ቃል ከም ዝተናገረልኪ ኢሳ.62፥1። ሕና’ውን እንሆ ዓቕምና ዝፈቕዶ፥ ኣምላኽ ዝሃበና ነዚ መበገሲ ገይርና፣ […]
ኣብቲ እዋን ሠራዊተ እግዚአብሔር ካብ ሲዖል ወጹ። ንብዙኃትውን ተራእይዎም። ናብታ ቅድስቲ ከተማውን ኣተዉ። ጐይታ ነቲ ሽፍታ ብቅዱስ ደሙ ዝተኃትመ ማኅተም ሃቦ። ናብ ገነት ኪዱ፡ እዚ ሽፍታ ይምራሕኩም፡ ንሱ ብማኅተም ደመይ ይኽፈተልኩም። ንፍርዲ ክሳዕ ዝመጽእ ድማ ኣብኡ ጽንሑ። አዳምን ደቁን ድማ ፊያታዊ ዘየማን እናመርሖም ብነፋስ ንላዕሊ ወጹ። ሠራዊተ መላእክት እናሓለውዎም ድማ ጥቓ ገነት በጽሑ። እቲ ኣብ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ታቦት ብፍቃድ እግዚአብሔር ንክርስቲያን ናይ ኣምላኾቱ ምስክር ኮይኑ ንኽነብር ዝተፈቀደ ኣብ ውሽጢ ቤተክርስቲያን ካብ ዝነብሩ ንዋያተ ቅዱሳን ላዕላዋይ ደረጃ ኂዙ ዝርከብ ዝተፈልየ ክብርን ታሪኽን ዘለዎ ናይ ኣምልኾተ እግዚአብሔር ምልክት ኢዩ። እዚ ድማ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ማለት ካብ ነቢይ ሙሴ ተተሓሒዙ ዝመጸ እምበር ብፍልስፍና ሰብ ዝመጸ ሓድሽ ነገር […]
ብርሃን ዓለም ዝተሰምየ ቅዱስ ጳውሎስ “ኣነ ንክርስቶስ ከም ዝመሰልኩ ንስካትኩም ድማ ነዓይ ምሰሉ ከምዝበሎ ክርስትና ንክርስቶስ ምምሳል እዩ 1ይ ቆሮ፣11፡1። እዚ ሰለ ዝኾነ ድማ ቅዱሳን ብኵሉ ንዕኡ መሲሎም ተረኪቦም እዮም።ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌል ነዓይ ክኽተል ዝደሊ(ክመስለኒ ዝደሊ) ገዛእ ርእሱ ይኽሓድ (ፍቃድ ስጋኡ ይጠንጥን ብፍቃድ ነፍሱ ይንበር ስጋውን ዓለማውን ሽመቱን ሽልማቱን ይንዓቅ ፡ መስቀሉ […]
በስም አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሓዱ አምላኽ አሜን። 1.ካህናት መስቀል ኣይሕዙን ንሕና‘ውን መስቀል ኣይንሳለምን። እዚ ድማ ክብርን ኃይልን መስቀል ዝተገልጸ ጐይታ ድሕሪ ምስቃሉ ስለ ዝኾነ እዩ። ኣብ ሰሙነ ሕማማት ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ዘለዋ መዓልታት ናይ ብሉይ ኪዳን ምሳሌታት እየን። በዚ ጊዜ ድማ ናይ መስቀል ኣጎልጉሎት ኣይተጀመረን'ሞ መስቀል ኣይንሳለምን። ብተወሳኺ ድማ ንስሓ ኣይወሃብን፡ ንዝተወልደ ጥምቀተ ክርስትና […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ቤተ ክርስቲያን ኣማልከ ቅዱሳን መድኃኒ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ፣ ደቂ ሰባት ካብ ኃጥያት ናብ ጽድቂ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ክመልስ ብክቡር ደሙ ዝመሥረታ ኣካሉ እያ። ኤፊ.1፣23። ክሳብ መፈጸምታ ዓለም ከኣ መሕደሪኡን መንበሪኡን እያ። ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምድሪ ዘላ መንፈሳዊት ዓለም ስለዝኾነት ናታ ናይ ገዛእ ርእሳ ፍሉይ ዝኾነ […]
- 1
- 2


text:
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2011/10/Wytotat_Toronto.pdf[/embed]
ስርዓት ህግደፍ ሓድሽ ውደባ ስለያ ወጻኢ ከካይድ ጀሚሩ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ሃሱሳት ወዲቡ ንኤርትራውያን ዝስልየሉ መርበባት፡ “ጸሊም ማሕደር ሃሱሳት ህግደፍ ይገንጸል” ብዝብል ዜናዊ መኸተ ኣሰናን ተሓባበርታን ክቃላዕ ድሕሪ ምጅማሩ፡ ስለያዊ መርበባቱ ዳግም ክውድብን ክጽግንን ከምዝጀመረ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር ኣብ ዝዘርግሖ ስለያዊ መርበብ ናይ ዝነጥፉ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ላስ ቬጋስ ዝርከቡ ሃሱሳት ኣስማት ተቓሊዑ።
ኣብቲ ዝሓለፈ 3 (ሰለስተ) ተኽታታሊ መደባት ‘ጸሊም መዝገብ ወጦታት ህግደፍ’፡ ኣብ ኦክላንድ ዝምቕማጡ ዕሉል ሃሱስ ህግደፍ፡ ምኪኤል ተስፋጽዮን (ኣፍዑት)፡
ጸሊም መዝገብ ወይጦታት ስርዓት ህግደፍ ይገንጸል ! 3ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል !
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር፡ ስፊሕ ስለያዊ መርበብ ዘርጊሑ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ደሞክራሲ፡ ኣብ ግዜ ምርጫን መዓልታዊ ህይወትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ኩሉ ሰብ፡ ኣብ ምርጫ ብምስታፍ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዝተፈላለዩ መገድታት ድምጹ ከስምዕ ኣገዳሲ እዩ።
እቶም ነባሮ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ምርጫታት ዘሎ ግዜ ብምጥቃም፡ ብምድራኽን ብምስታፍን ነቲ ፖለቲካዊ ናይ ውሳነ መስርሕ ብኸምቲ ዝምነዩዎ ክጸልዉዎ ይግባእ። ነዚ ድማ፡ ንኣብነት፡ ንሓደ ፖለቲከኛ ብምርካብ፡ ዝተፈረመ ኣስማት ብምእካብ፡ ወይ ብሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ይኽእል እዩ።
ነቲ ንኣኻን ንመዓልታዊ ህይወትካን ብዝምልከት ዝውሃብ ውሳነ ክትጸሉ ምኽኣል'ውን ኣገዳሲ እዩ። ኣብ'ዘን ዝሓለፋ ዓሰርተታት ዓመታት፡ ብዙሓት ኣብ ሽወደን ኣብ ሞያዊ ናብራ፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኣብ ስድራቤት፡ ኣብ ማሕበራትን ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛውትን፡ ተሳታፍነትን ደሞክራስን ንምዝያድ ፈቲኖም እዮም።
ኣብ ሞያዊ ናብራ ተኽእሎታት ጸላውነት ምዝያድ ማለት፡ ኲላተን ትካላትን ውድባትን ንሰራሕተኛታተን ኣብ ስራሕ ተሳተፍቲ ንምግባሮም ምጽዓር ማለት'ዩ። ኩሉ ሰብ፡ ንስርሑ ክጸሉ ዕድል ክረክብ ኣለዎ። ይኹን'ምበር ገና ክሳዕ ሕጂ ሓለፍቲ'ዮም ውሳነ ዘሕልፉ።
ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ተሳትፎን ናይ ምክፋል ዕማምን ምዕባይ ማለት፡ ቆልዑ ብነቐፌታዊ ዓይኒ ክሓስቡ ክኽእሉን ሓላፍነት ምስካም ክትምህሮም ምፍታንን ማለት'ዩ። መምህር፡ ኣብ ኩሉ ነገራት ኣይውስንን'ዩ። ተማሃሮ፡ ትምህርቲ ኣብ ምውጣን ክሳተፉ ይኽእሉ'ዮም።
ኣብ ስድራቤት ሓባራዊ ናይ ዕማም ምትእስሳር ምዕባይ ማለት፡ ቆልዑ ብርእሶም ከም ዝተኣማመኑን ድሕነቶም ዘረጋገጹን ክትገብሮም ምድላይ ማለት ክኸውን ይኽእል'ዩ። ብዙሓት ወለዲ፡ ምስ ደቆም ኮይኖም ውጥን የውጽኡ። ኣብ ስድራቤታዊ ውሳነታት ምሕላፍ'ውን ንደቆም የሳትፉዎም።
ኣብ ሽወደን ዝርከባ ብዙሓት ማሕበራት፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዘን፡ ስርዓተ-ደሞክራሲ ጸኒሑወን'ዩ። ንኣብነት፡ ኣኼባን ምርጫን በየናይ ኣገባብ ክዕመም ከም ዘለዎ ዝሕብር መምርሒታት ኣሎወን። ኲላቶም ኣባላት ከድምጹ ኸኣ ኣገዳሲ'ዩ። ኩሉ ድምጺ ኣባል'ውን፡ ብሓደ ዓይኒ'ዩ ዝርአ።
ተሳታፍነትን ሓባራዊ ናይ ምውሳን ዕማምን ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛውቲ ማለት፡ እቶም ኣብቲ ከባቢ ዝቕመጡ ሰባት ክሳተፉን ክውስኑን ምኽኣል ማለት'ዩ። ንኣብነት፡ ኣብቲ ገዛውቲ፡ ኩሉ ሰብ ብሓባር ዝጥቀመሎም ነገራት ዝምልከት ክኸውን ይኽእል'ዩ።


text:
ሎሚ ሰሉስ ካልኣይ ግጥም ኣብ ስታድየም ኣዲሳበባ ዘካየዳ ሕሩያት ጋንታታት ኢትዮጵያን ኣልጀርያን ማዕረ 3 ን 3 ተፈላልየን።
ኣብ’ቲ ኣገራሚን ድራማዊን ኣጀማምራን ኣፈፃፅማን ዝተራኣየሉ ናይ ሎሚ ግጥም፣ ጋንታ ዋልያ ጌታነህ ከበደ ኣብ መበል 28 ደቂቃ ብዘመዝገባ ሸቶ’ዩ ቀፂሉ። እንተኾነ ኣልጀርያዊያን ማዕረ ትገብሮም ሸቶ ኣመዝጊቦም፣ ዕረፍቲ ኮይኑ።
ድሕሪ ዕረፍቲ፣ ጋንታ ዋልያ ክልተ ንሓደ ክትመርሕ ኪኢላ ድሕሪ ጌታነህ ዘመዝገባ ካልኣይቲ ሸቶ፣ እንደገና ኣልጀርያዊያን ማዕረ ትገብሮም ሸቶ ኣቑፂሮም።
ተቀይሩ ዝኣተወ ዳዊት ፈቃዱ ሳልሰይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ ጋንታ ዋልያ ሰለስተ ንክልተ ስዒራ ክትወፅእ’ያ እናተባሃለ ከሎ፣ ኣልጀርያዊያን ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ኣብ መበል 85 ደቂቃ ረኺቦም፣ ተጠቂሞምላ።
ጋንታ ዋልያ ዓወታ ዓቂባ ክትወፅእ ዘይምኽኣላ ኣዝዩ ዘጣዕስ’ዩ። ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ጋንታ ኣልጀርያ ንጋንታ ዋልያ 7 ን 1 ከምዝሳዓረት ዝዝከር'ዩ። ብምንፅፃር ናይ ሎሚ ውፅኢት ንዋልያ ዘስደምም ምምሕያሽ'ዩ።
ብዝኾነ ኣልጀርያ ካብ’ቲ ምድብ ብ10 ነጥቢ 1ይ፣ ኢትዮጵያ ብ5 ነጥቢ 2ይ፣ ስሽልስን ሌሴቶን 3ይን 4ይን ይርከባ።


text:
ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ኮንፈደረሽን ኣፍሪቃ ማለት ካፍ ነቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘካይድኦ ናይ ጎባልል ምጽራይ ብሰንኪ ኤርትራ እትርከበን ሰለስተ ኣርባዕተ ሃገራት ንኻልእ እዋን ክሰጋገር ተሰማሚዑ።
እቲ ጠንቂ፣ እዘን ሃገራት ኣብ ግጥማት ሴካፋ ንኽሳተፋ ግዜ ንኽወሃበን ዝብል እኳ እንተኾነ፣ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ግና ኣብቲ ኣብ ኡጋንዳን ዝካየድ ግጥም ምስታፈን ኣጠራጣሪ ኮይኑ ኣሎ።
ብመሰረት እቲ ተሰሪዑ ዘሎ ግጥማት፣ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ኬንያ ድማ ምስ ብሩንዲ ክገጥማ’የን።
ብመሰረት እቲ ካፍ ተሰማሚዑሉ ዘሎ ናይ ግዜ ምንዋሕ፣ ኣብ 30 ሕዳር ክካየድ ዝነበሮ ግጥም እዘን ሃገራት፣ ናብ 14ን 16ን ታሕሳስ ኣሰጋጊርዎ ኣሎ።
ኣብ ኡጋንዳ ዝካየድ ግጥማት ሴካፋ ናይ ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ድማ ካብ 24 ሕዳር ክሳብ 6 ታሕሳስ ክካየድ’ዩ።
ህድማ ተጻወቲ እቲ ዝዓበየ ጸገም ኮይኑዋ ዘሎ ኤርትራ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ወርሒ ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ዝካየድ ግጥማት ሴካፋ ክትሳትፍ ድያ ኣይክትሳተፍን ኣዘራራቢ ነጥቢ ኮይኑ ኣሎ።
ከም ዝፍለጥ ኣብ ታንዛንያ ኣብ ዝተኻየደ ግጥማት ሴካፋ ዝተሳተፈት ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኤርትራ 13 ካብ ተጻወታ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም’ዮም።


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ፣ዞባ ምዕራብ ወለጋ፣ወረዳ ላሎ ኣሳቢ፣ጣቢያ ገርጆ ሲበን ትማሊ ሓሙስ ሸሞንተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ነበርቲ እቲ ከባቢ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
እቶም ነበርቲ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ብብዝሒ ናብ ደምቢደሎ ይጉዓዝ ኣብዝነበረሉ እዋን ብዝተኸፍተ ቶኽሲ ከምዝተቐትሉ ይገልፁ።ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ መሰኻኽር ቶኪሶም ዝቐተሉዎም ንሰራዊት ኦነግ ይሃድኑ ዝነበሩ ሓይልታት ምክልኻል እዮም ኢሎም።
ምኽትል ሓላፊ ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳርን ክልል ኦሮሚያ ኣቶ በዙ ዋቅቤካ ኣብ መንጎ ዘይፍለጡ ዕጡቓት ሓይልን ኣብቲ ከባቢ ፀጥታ ይሕልው ዝነበረ ሰራዊት መንግስትን ብዝተፈጥረ ግጭት ህይወት ሰብ ምጥፍኡ ብምግላፅ ብዝሒ ዝሞቱ ግን ካብቲ ዝተብሃለ ንታሕቲ እዩ ኢሎም።
ናይ ግንቢ ሆስፒታል ሜዲካል ዳይሬክተር ዶ/ር ደሳለኝ ኣበበ ናይ ክልተ ሰባት ኣስከሬን ከምዝመርመሩ ኣረጋጊፆም ኣለው።ናይቲ ዞባ ኣምሓዳሪ ኣቶ ገሜ ዴሳ ሸሞንተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ንመራኸቢ ብዙሃን መንግስቲ ትማሊ ኣረጋጊፆም ኣለው።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ኀለፈት ጽልመት ወብርሃን ዘበአማን ወድአ አስተርአየ / ጸልማት ኃሊፉ እዩ፣ ሓቀኛ ብርሃን ድማ ፈጺሙ ተራእዩ እዩ።” 1ይ ዮሐ. 2፥8
እቲ ለይትን መዓልትን ጸልማትን ብርሃንን ኣፈራሪቑ ካብ ሰዓት ናብ ዕለት፡ ካብ ዕለት ናብ ሰሙን፡ ካብ ሰሙን ናብ ወርኂ፡ ካብ ወርኂ ናብ ዓመት ዘሰጋግር ፈጣሬ ኣዝማናት እግዚአብሔር፡ እንቋዕ ካብ ዘመነ ሉቃስ 2011 ዓ.ም. ናብ ዘመነ ዮሓንስ 2012 ዓ.ም. ኣሰጋገረና።
ብመሠረት ኣቈጻጽራ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ካብ ሓደ ዓመት ናብ ካልእ ዓመት መሰጋገሪ ናይ መጀመርታ ዕለት ሓደ መስከረም ኮይኑ ንኽብርን መዘከርታን መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ ፡ ርእሰ ዓውደ ዓመት ቅዱስ ዮሓንስ ይበሃል። እዚ ኸኣ ቅዱስ ዮሓንስ ናይ ዘመነ ብሉይ ዛዛሚ ናይ ዘመነ ሓዲስ ጀማሪ፣ ንኽረምቲ መውፅኢ ንሓጋይ መእተዊ፣ ካብ ነቢያት ናብ ሓዋርያት መሰጋገሪ ድልድል ስለዝኾነ እዩ።
ጊዜ፡ ምስ ሥነ ፍጥረት ዝመጸ ውህበት እግዚአብሔር እዩ። እግዚአብሔር ንፍጥረታቱ ኣብ ውሽጢ ጊዜ የመላልስን ይምግብን ይሕሉን። ነቲ ዝፍጽሞ ሥራሕ ብኣምላኽነቱ ኣብ ዝፈቀዶን ዝወሰኖን ጊዜ ደኣ ይፍጽሞ እምበር ንንግሆ ዝሓስቦ ንምሸት፡ ንሓጋይ ዝሓስቦ ከኣ ንኽረምቲ ኣይገብሮን እዩ። “ሣህሉ ለእግዚአብሔር በጊዜሁ/ ምሕረት እግዚአብሔር ኣብ ጊዜኡ እዩ!” (መዝ. 68፥13) ከም ዝብል። ኣዳም ብምክረ ከይሲ ተታሊሉ ትእዛዙ ምስ ኣፍረሰ እግዚአብሔር ኣብታ ዝመደባ ጊዜ ቀጽዖ። በደሉ ኣሚኑ ንስሓ ምስ ኣተወ ድማ ባዕሉ እግዚአብሔር ኣብቲ ዝወሰኖ ጊዜ ኣድኃኖ። ነዚ ንኸረድእ ድማ ንዋየ ኅሩይ ዝተሰምየ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ወአመ በጽሐ ጊዜሁ ፈነወ እግዚአብሔር ወልዶ ወተወልደ እም ብእሲት/ ጊዜኡ ምስ በጽሐ ድማ እግዚአብሔር ንወዱ ለኣኾ’ሞ ካብ ድንግል ማርያም ተወልደ” ይብል። (ገላ. 4፥4)
ስለዚ ድማ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ከምቲ ጥበበኛ ሰሎሞን “ንዅሉ ዘዘመኑ ኣለዎ። ኣብ ትሕቲ ሰማይ ንዘሎ ኵሉ ነገር ከኣ ገጊዜኡ ኣለዎ። ንምውላድ ጊዜ ኣለዎ፣ ንሙማት ከኣ ጊዜ ኣለዎ . . . ” ዝበሎ (መክ. 3፥1-8)፣ ኵሉ ሥራሓትን መሥርሕ ሕይወትን ሰብኣዊ ፍጡር ኣብ መድረኽ ጊዜ ከም ዝፍጸም ገበሮ። በዚ’ውን መንፈሳውን ሥጋውን ዕዮ ዝፍጽመሉ ከምኡ’ውን ብውጥንን ትግሃትን ዝጥቀመሉ ጊዜ ሃቦ። ዓመት ኃሊፉ ብሓድሽ ክትካእ ከሎ፡ ነቲ ዝሃበና ጊዜ ተጠቂምና ኣብ ዝኃለፈ ዓመት ዝበለየ ሕይወትና ብሓድሽ ሕይወት ክንልውጦ ከም ዝግብኣና ክገልጽ ከሎ ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ መልእኽቱ፦ “ ወካዕበ ትእዛዘ ሐዲሰ እጽሕፍ ለክሙ ወውእቱ እሙን ብክሙ፡ ወአንትሙኒ ቦቱ እስመ ኃለፈት ጸልመት ወብርሃን ዘበአማን ወድአ አስተርአየ / ደጊመ ሓዲሽ ትእዛዝ እጽሕፈልኩም ኣለኹ። ከምቲ ንሱ ኣባኹም እሙን ዝኾነ ንስኻትኩም ድማ ብእኡ ጸኒዕኩም ንበሩ። ከመይ! ጸልማት ኃሊፉ እዩ፡ ብርሃን ድማ ፈጺሙ ተራእዩ እዩ” ይብለና። (1ይ ዮሓ. 2፡8) ምኽንያቱ ሓድሽ ዓመት እቶም ብጥንተ ተፈጥሮ ዝተረኽቡ ዕለታት ተደሚሮም ዝህብዎ ለውጢ እምበር ካልእ ዝተወሰኸ ሓዲሽ ነገር የለን። ነቲ ቀመር ሓልዩ ዝመላለስ ዘይልወጥ ጊዜ ሓዲሽ ዘብሎ ናትና ሥራሕ ብምዃኑ ንዝተዋህበና ጊዜ ኣብ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ዘውህብ ዝተፈላለየ መንፈሳውን ሥጋውን ዕዮ ኸነውዕሎ ይግባእ።
ንልዑል እግዚአብሔር ፈሊጥና ፍቓዱ እንፍጽም፣ ትምህርተ ሃይማኖትን ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን እንፈልጥ፡ ንዕለታዊ መነባብሮና ዘድልዩና መሠረታውያን ነገራት እነማልእ ምስ እንመሃር እዩ። ኵሉ ዝፈልጥ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዓሰርተው ክልተ ዓመቱ ኣብ ቤተ መቅደስ ኣብ ማእከል መምህራን ሊቃውንት ተቐሚጡ ዝሰምዕን ዝሓትትን ዝነበረ፡ ሰብ ንጊዜኡ ፍልጠት ኣብ ምቕሳም ከውዕሎ ከምዘለዎ ኣብነት ንምዃን እዩ።(ሉቃ. 2፥46) ነዚ ኣርኣያ ስዒብና በቲ ዝተዋህበና ጊዜ ምስትውዓል ኣጥሪና መንፈሳውን ሥጋውን ፍልጠት ምስ እንቐስም ሕይወት ከምእረክብ ጥበበኛ ሰሎሞን ኽገልጽ ከሎ፦ “ምስትውዓል ንዜጥርያ ሰብ ሕይወት ትህቦ” ይብል። (ምሳ. 16፥22) እግዚአብሔር ብነቢይ ሆሴዕ “ሕዝበይ ሰኣን ፍልጠት ይጠፍእ” (ሆሴ. 4፥6) ከምዝበለ፡ መንገዲ ጽድቅን ኵነኔን እንፈልጥ ምስ እንመሃር ስለዝኾነ ኣብዛ ላዕልን ታሕትን፣ ኃጢኣትን መናፍቕነትን፣ ምፍኽኻርን ምልውዋጥን ዝዓብለላ ዓለም፡ ካብ ርቱዕ ሃይማኖትናን ሠናይ ምግባርናን ምእንቲ ኸይንወፅእ ንጊዜና ኣብ ፍልጠት ከነውዕሎ ይግባእ።
ሰብ ንፈቃደ እግዚአብሔር ዝፍጽመሉ፡ መንፈሳውን ሥጋውን ድሌታቱ ዘማልኣሉ ብሥራሕ እዩ። እግዚአብሔር ንኣዳም ፈጢሩ ናብ ገነት ዘእተዎ ኣብ ገነት ጽቡቕ ሥራሕ ንኽሠርሕን ንኽሕልዋን ምዃኑ “ንሰብ ወሲዱ ኺዓያን፡ ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኣቐመጦ” ይብል። (ዘፍ. 2፥15) ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ነቲ ኣምላኽ ኣቐዲሙ ዘዳለወልና ሠናይ ተግባራት እናፈጸምና ምእንቲ ኽንነብር ብኢየሱስ ክርስቶስ እተፈጠርና ኢና” ይብል። (ኤፌ. 2፥10) ደኃር’ውን ኣዳም ብኃጢኣቱ ናብ ምድሪ ኣብ ዝተሰደሉ እዋን ብርሃጹ ጽዒሩ ክበልዕ እዩ ኣዚዝዎ። (ዘፍ. 3፥17)
ስለዚ ጊዜ ዝተዋህበና ካብ ፈቃደ እግዚአብሔር ከይወፃእና ብውጥን ኽንሠርሓሉ እዩ። ንጊዜና ብውጥን ኣብ ሥራሕ ምውዓል ብዓቢኡ ፆር ሥጋ ኣውኂዱ ካብ ኃጢኣት ንኽንሕሎ ዝሕግዝ እዩ። ቅዱሳን ኣቦታትና ሥራሕ አልቦ ኮይኖም ጊዜኦም ብኸንቱ ንኸየኅልፉ እሞ ፆር ሥጋ ንኸይብርትዖም፡ ኣብ ሥራሕ ተጸሚዶም ንርእሶም ኮይኖም ንኻልኦት ይምጽውቱ ከም ዝነበሩ ገድለ ቅዱሳን ይነግረና። ልዑል እግዚአብሔር እትሠርሓሉ ጊዜን ዝሓስብ ኣእምሮን ምሉእ ኣካል ምስ ጥዕናን ሂብካ ከሎ ብትህኪት ተታኂዝካ ንጊዜኻ ብዋዛን ፈዛዛን ምኅላፍ ከምኡ’ውን ተጊህካ ብቕንዕና ኣብ ተግባረ ነፍስን ተግባረ ሥጋን ዘይምውዓል ንመከራ ሥጋን ንመከራ ነፍስን ዘቃልዕ እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ “ኪሠርሕ ዘይደሊ ኣይብላዕ” ክብል ከሎ (2ይ ተሰ. 3፥10) ጥበበኛ ሰሎሞን ድማ ‘ብልዕን ድቃስን ጥራይ እንተ ዄንካ ጨርቃም ኽትከውን ኢኻ’ ይብል።
ስለዚ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ንምርካብ ነቲ እግዚአብሔር ዝሃበና ጊዜ ብውጥንን ትግሃትን ኣብ ሥራሕ ከነውዕሎ ይግባእ። (ምሳ. 23፥21)
ኃጢኣት፡ ካብቲ ምስ እግዚአብሔር ዘሎና ርክብ ፈልዩ፣ ኣብዚ ምድራዊ ዓለም ንሽግርን መከራን፡ ኣብ ዝመጽእ ዓለም ድማ ንዘለዓለም ሞት ዘቃልዕ ብምዃኑ መፍቀሬ ንስሐ እግዚአብሔር ንስሓ ንኣትወሉ ጊዜ ሃበና። ነዚ ኽገልጽ ከሎ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ “ጐይታስ ኵላቶም ናብ ንስሓ ኪበጽሑ እምበር ሓደ እኳ ኪጠፍእ ዘይፈቱ ስለዝኾነ፡ ምእንታኹም ይዕገሥ ኣሎ እምበር ከምቲ ንገሊኣቶም ዝድንጒ ዚመስሎም ንተስፉኡ ኣየደንጕዮን እዩ” ይብል። (2ይ ጴጥ. 3፥9-10)
ኣብዚ ምድራዊ ዓለም ንኃጢኣትና ተዓጊሡ ኣብ ዕድመና ዕድመ ወሲኹ ሓድሽ ዓመት ባሪኹን ቀዲሱን ምሃቡ ተወሳኺ ካልእ ኃጢኣት ኽንፍጽመሉ ዘይኮነስ ንስሓ ንኽንኣትወሉ እዩ እሞ ንጠቀመሉ። “እምበኣር እግዚአብሔር ናይ ዘይምፍላጥ ጊዜ ኣኅሊፉ ሕጂ ግና ኣብ በቦታኦም ንስሓ ንኽኣትዉ ንደቂ ሰባት ኵሎም ይእዝዝ፡ መዓልቲ'ውን ይቘጽር” ከም ዝበሎ ጻውዒት ንስሓ ሰሚዕና ብዝተወሃበና ጊዜ ናብ እግዚአብሔር ንቕረብ። ምኽንያቱ ኣብዚ ምድራዊ ዓለም’ዚ ንኃጢኣትና ብንብዓት ንስሓ እንተዘየጽረና ዝጽበየና ቅጽዓትን ዋይዋይታን እዩ።
እምበኣር እቲ ካብ ዕለተ እሑድ ዝተፈጥሩ ፍጥረታትን ህልውና ሰብ ካብ ዝተፈልጠሉን እዋን ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ ዝቝጸር ዘሎ ጊዜ ሓዲሽን ኣረጊትን ዘብሎ ቀመራዊ ኣቈጻጽራ ጥራሕ ዘይኮነስ ዋና ነገር ለውጢ ናይ ሕይወትና ማለት ንዝተዋህበና ጊዜ ኣብ ትምህርቲ፡ ሥራሕ፡ ንስሓ . . . ብምሉኡ ኣብ ረብሓ ምውዓል ምዃኑ ነስተውዕል። (ኤፌ. 5፡15) ኣብ ዝኃለፈ ዓመት ነቲ ዝተዋህበና ጊዜ ብምሉኡ ኣብ ረብሓ ብዘይምውዓልና ሕልናና ዝኸሰሰናን ዝፈረደልናን ‘ከምዚ ኢለ ክሳዕ መዓስ፧‘ ንበል! ነዚ ሓድሽ ዓመት እግዚአብሔር ብምሕረቱ ሓድሽ ጊዜ ከምዝሃበና ፈሊጥና ብሩህ ናይ ዓወት ጊዜ ንምግባር ምስ ርእስና ቃል ኪዳን ንእቶ።
ነቲ ዝተዋህበና ጊዜና ብምሉኡ ኣብ ረብሓ እናኣውዓልና በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ኽንረክብ ናይ እግዚአብሔር ቅዱስ ፍቃድ ይኹን፣ ጸሎት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ናይ ኵሎም ቅዱሳንን ኣይፈለየና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ማራቶን ኣስመራ 2019 ትማሊ ሰንበት ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ተኻይዱ።ኣብዚ ኣህጉራዊ መለክዒ ብዘማልአ ኣገባብ ዝተኻየደ ናይ ፈለማ ውድድር ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ ኤርትራዊ ኣትለት መሓሪ ጸጋይ ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት 6 ሽሕ ዶላር ተሽሊሙ።ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ታደሰ ኣሰፋን ኤርትራዊ ፔትሮ ማሞን ድማ ካልኣይን ሳልሳይን ብምዃን ናይ 4 ሽሕን 2 ሽሕን ዶላር ተሽሊሞም።
ኣትለት መሓሪ ጸጋይ ናይ ሃገራዊ ናይ ማራቶን ሰዓት ብ3 ደቒቕ ብምምሕያሽ’ዩ ውድድሩ ዛዚሙ በዚ ከኣ 2፡15፡14 ብምእታው ዝበለጸ ሰዓት ኣመዝጊቡ’ሎ።
ኣብቲ ኤርትራውያን ኣትለታት ጥራይ ዝተሳተፍኦ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ማራቶን ውድድር፡ ናዝሬት ወልዱ ቀዳመይቲ ኮይና ብምዕዋታ 40ሽሕ ናቕፋ ተሸሊማ።ኮኾብ ተስፋጋብር ካልኣይቲ ስምረት መርሃዊ ድማ ሳልሳይቲ ብምዃን ናይ 20ሽሕን 10ሽሕን ናቕፋ ተሸሊመን።
ኣብዚ ውድድር ካብ ሃገራት ኬንያ፡ ኡጋንዳ፡ ታንዛንያ፡ ደቡብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝመጹ ተወዳደርቲ ምስታፎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ባዓል ልደት ኣብ ኢትዮዽያ ንፆመ ነብያት ስዒቡ ይመፅእ። ልደትን ጥምቀትን ጌታ እየሱስ ክርስቶስ ልዑል ክብሪ ስለዝግበኦ ዓርበሮብዕ እንተውዒሉ ጋሃድ (ኣብ ድሮ ) ይፅወም ካውኡ ዋላ ዓርብን ሮብዕን ይውዓል ለይቲ ተቐዲሱ ፆም ይፍታሕ።
ኣብ መቐለ እንዳ ምችኣል ዝርከቡ ሊቀ ሊቃውንቲ ያሬድ ካሳ ክሳብ 451 ዓ/ም ህዝቢ ዓለም ለደተ እየሱስ ማዕረ ታሕሳስ 29 የኽብር ምንባሩ ይጠቕሱ።
“ኣውሮዻውያን ወይ ድማ ኣቆጻጽራ ፈረንጂ ዝኽተሉ ሃገራት ፍልስፍናዊ ኣካይዳ ኣከባብራ ልደት እዮም ዝኽተሉ። ንፃሓይ፣ ወርሒን ኮባኹብቲን ኣተኣኻኺቦም 8 ዓመት ተረፍ ተረኺቡ እዩ ብምባል 8 ዓመት ክውሰኽ ኣለዎ ኢላቶም ይኣምኑ። ብፍላይ ድዮናስዮስ ዝተባሃለ ካቶሊካዊ ፈላሲ ጌታ ብ 5492 እዩ ተወሊዱ ኢሉ ይኣምን። ቅድሚ ልደት 8 ዓመት ማለት እዩ” ይብሉ ኣቦና ሊቀ ሊቃውንቲ ያሬድ።
ብ1480 ድማ ጎርግርዮስ ዝተባሃለ ካቶሎካዊ ሊቀ ዻዻስ ቅድሚኡ ናይ ዝነበሩ ሓሳባት ኣፅዲቑን ናቱ ወሲኹን እቲ ዓመተ ምሕረት 8 ካምዝውሰኾ ፈላሚ ዓመተ ወርሒ ድማ ጥሪ ክምዝኸውን ገበረ። ዻጉሜን እውን ኣብ ኩሎም ኣዋርሕ ተሰባጢሩ ክኣቱ ወሰነ። በዚ ድማ ብኣቆፃጽራ ጎርጎርዮስ ይባሃል ብመሰረት መብርሂ እቶም ኣቦ።
“ንሕና ግና ኣይለውጥናን። ናትና ፍልስፍናዊ ኣይኮነን ወይ ድማ ናይ ምናልባት ኣይኮነን። መፅሓፍ ቅዱሳዊ እዩ። ካብ ኣዳም ክሳብ ልደተ እየሱስ ክርስቶስ 5500 ዓመት ከምዘሎ መፅሓፍ ቅዱስ ይነግረና” ብምባል መረጋገፂ ይህቡ።
ብኻልእ ገፅ ኣብ ኢትዮዽያ ባዓል ልደት ኣብ ዘመነ ማርቆስ፣ ማትያስን ሉቃስን ታሕሳስ 29 ይውዕል። ኣብ ዘመነ ዮሃንስ ድማ 28 ከምዝውዕል ሊቀ ሊቃውንቲ ብመረዳእታ ኣደጊፎም ይገልፁ።
ንኣብነት ዝመፅእ ዘሎ ዓመት ራብዓይ ዓመት እዩ ዘመነ ዮሃንስ። ስለዚ ልደት 28 መዓልቲ ቀዳም ክውዕል እዩ። ምክንያቱ ትመፅእ ዘላ ዻጉሜን 6 መዓልቲ ስለዝኾነት ሓንቲ መዓልቲ ዘሊላ ቀዳም ትውዕል ኣላ ማለት እዩ። ብምባል የረድኡ።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ካዓ ጎይታና እየሱስ ክርስቶስ ዝተጠነሰሉ ከም ኩሉ ሰብ ኣብ ትሻዓተ ወርሕን ሓሙሽተ መዓልትን እዩ። ስለዚ ዻጉሜን 6 መዓልቲ ክኸውን እንተሎ እቲ መዓልቲ ልደቱ ምእንቲ ከይፋለስ ታሕሳስ 29 ዝነበረ ሓደ መዓልቲ ነኪና ልደቱ ኣብ ዘመነ ዮሃንስ ኣብ መዓልቱ 28 ነኽብሮ።
ኮይኑ ግና ውሱናት ሰባት ወትሩ ኣብ ታሕሳስ 29 ክውዕል ኣለዎ ዝብሉ ኣለዉ ዕለተ ውልደት ጌታና ክልወጥ የብሉን ዝብሉታ ኣለዉ ይብሉ ሊቀ ሊቃውንቲ። ይኹን እምበር ዝበዝሑ ኣመንትን ሊቃውንትን ጌታ ለይቲ ካብ ሰዓት 9-10 እዩ ተወሊዱ ልደትን ጥምቀትን ለይቲ ኢና ነኽብር መዓልቱ ክፋለስ የብሉን ኢሎም ከምዝኣምኑ ይገልፁ።


text:
ብወለንታኻን ተገዲድካን ናይ ምምላስ ዝምልከቱ ጭብጥታት
ናብ ጀርመን መጺእካ ናይ ዑቕባ መሰል፡ ምስኡ ዝተኣሳሰረ ድማ ናይ መንበሪ ፈቓድ ዘይብልካ እንተ ኮይኑ እሞ ምሕደራታት ንኽትወጽእ ምስ ዝሓቱኻ፡ ብቕጽበት ዓዲ ገዲፍካ ክትወጽእ ኣለካ። ብሓይሊ ኣመሓደርቲ ተገዲድካ እንተወጺእካ ግን፡ ንነዊሕ ግዜ ናብ ዞና ብሸንገን ጥርኑፋት ሃገራት ክትኣቱ ክልኩል ክትከውን ኢኻ። ክፍሊት መጉዓዝያ መምለሲኻ ባዕኻ ክትክእሎ ክትግደድ ኢኻ።
ኣብ ከምዚ ኩነት እቲ ዝሓሸ ምርጫ፡ ብወለንታኻ ምምላስ እዩ። ካብ 2015 ኣትሒዙ ካብ ግፍዕታትን፡ ፖለቲካዊ ሃደንን፡ ወይ ውን ካብ ድኽነት ከምልጡ 1.1 ሚልዮን ሰባት ናብ ጀርመን ኣትዮም እዮም። ብዙሓት ወጻእተኛታት ብወለንትኦም ናብ ዓዶም ክምለሱ ወሲኖም እዮም። 2016 ጥራይ ኣስታታት 54.000 ሰባት ተመሊሶም። ብዙሓት ዝተፈላለዩ ንዓድኻ ክትምለስ ኣብ እትደልየሉ ግዜ ቁጠባዊ ረድኤት ክህቡ ዝኽእሉ መፋነዊ መደባት ተዳልዮም ኣለዉ። ክትምለሱ ኣብ እትሓስቡሉ ግዜ – ወይ ውን ናይ ዑቕባ መሰል ንኽትረክብ ዕድል ዘይብሉ፡ ክምለስ ዝደሊ ሰብ ትፈልጡ እንተድኣ ኮንኩም ሓብርዎ – ብዛዕባ ብወለንታኻ ናይ ምምላስ ኣገባባትን፡ ናይ ረድኤት መዳያትን ካብ ንዝስዕብ መርበብ ሓበሬታ ተወከሱ።
www.ReturningfromGermany.de
ንሓበሬታኻ፡ ናብ ዓድኻ ክትምለስ እንተድኣ ደሊኻ፡ መንግስትኻ ክነጽገካን፡ ምቕባል ክኣብን ኣይክእልን እዩ፡፡ ብዓይኒ ዓለም ለኻዊ ሕጊ፡ መንግስትታት ዜጋታቶም ክቕበሉ ሓላፍነት ኣለዎም።
ኣብ ጀርመን ናይ ዞና ሓለፍቲን ኣመሓደርትን ጉዳያት ወጻእተኛታት እዮም ነቶም መንበሪ ፈቓድ ዘይብሎም ሰባት ናይ ምምላሶም ሓላፍነት ዘለዎም። ሃገራዊ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ብጥብቂ ምትሕብባር ምስ ሚኒስተሪ ወጻኢ ጉዳያት ብተወሳኺ ምስ ኩለን ዝመጻእኩምለን ዓድታት ተረዳዲኡ ንምምላስኩም ኣብ መስርሕ ይኣቱ።
መንግስቲ ጀርመን ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ኣብ ጀረምን ንዝነብሩ ሰባት ዝምልከት ጽንኩር መምርሕታት እናኣዳለወ ይርከብ፡፡ እዚ መምርሒታት ገና ሕጊ ኮይኑ ኣይጸደቐን ኣሎ። መዓስ ይጸድቁን ኣብ መስርሕ ይውዕሉን ኮምኡ ውን እንታይ ይመስሉን ምስ ነጸረ ክንሕብረኩም ኢና።


text:
መረፃ ህዝቢ ውሳነ ሲዳማ ሎሚ’ውን ክቅፅል’ዩ
መቐለ 28 ጥቅምቲ 2012 ዓ.ም(ድምፂ ወያነ) መረፃ ውሳነ ህዝቢ ሲዳማ ብሰላም ክዛዘም ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብምውዳድ ይሰርሕ ኣለኹ ኢሉ ቦርድ ሃገራዊ መረፃ ኢትዮጵያ።
ንብርክት ዝበሉ ዓመታት እናተሓተተ ዝመፀን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ደፊኡ ናብ መድረኽ ዝወፀን ሕቶ ክልል ምዃን ዞባ ሲዳማ መፃኢ 10 ሕዳር 2012 ውሳነ ህዝቢ ንምርግጋፅ ዘክእል መረፃ ክካየድ ትልሚ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣዶ-ወንበር እቲ ቦርድ ወይዘሪት ብርቱኳን ሚዶቆስ ትማሊ ኣማስየን ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ከምዝበልኦ ምልዕዓል እቲ መረፃ ተጀሚሩ ኣሎ፣ዛጊድ እውን ዝተርኣየ ፀገም የለን።
ንዕውትነት እዚ መረፃ ልዕሊ 6ሽሕ ሰባት ስልጣኖም ከምዝተዋፈሩን ኣብ ዘዝተመደብሉ ቦታ ኣትዮም ስራሕ ከምዝጀመሩን ተገሊፁ።ነዙይ ክበሃል እውን ብሓፈሻ 1ሽሕን 782 ማእኸላት ተጣይሸን ናብ ስራሕ ከምዝኣተዋ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ።


text:
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብ ህዝቢ ብዝዘመቶ ቢልዮናት ኣብ ወጻኢ ሃገራት ወፍሪ ከምዘካይድ ተቓሊዑ: ንቁጠባዊ ረብሓታት ሽወደን ብምትንካፉ ድማ ኣብ ረጽሚ ተሸሚሙ
ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዘመቶ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ኣዋፊሩ፡ ሓደ ካብ ቀንዲ ወነንቲ ብርክታት ቻይናዊት ትካል ጊሊ ኣወቶሞቢል ሆልዲንግ ክኸውን ዝበቕዐ ፕረሲደንት ኢሰያስ፡ ሽወደናዊት ትካል መፍረ-መካይን ቮልቮ፡ ምስታ ቻይናዊት ትካል ኣብ ዝገበረቶ ውዕል ቢዝነስ፡ ገንዘቡ ኣብ ናይ ምዕራባውያን ትካላት እንተዋፊሩ ውሕስነት ከምዘይብሉ ብምግላጽ ዕቃበታት ብሰንኪ ምርኣዩ፡ እታ ቻይናዊት ትካል ነቲ መስርሕ ውዕል ስለዝሰረዘቶ፡ በዚ ኸኣ ሽወደን ከምዝተቖጥዐት ምንጭታትና ሓቢሮም።
ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዘመቶ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ኣዋፊሩ፡ ሓደ ካብ ቀንዲ ወነንቲ ብርክታት ቻይናዊት ትካል ጊሊ ኣወቶሞቢል ሆልዲንግ ክኸውን ዝበቕዐ ፕረሲደንት ኢሰያስ፡ ሽወደናዊት ትካል መፍረ-መካይን ቮልቮ፡ ምስታ ቻይናዊት ትካል ኣብ ዝገበረቶ ውዕል ቢዝነስ፡ ገንዘቡ ኣብ ናይ ምዕራባውያን ትካላት እንተዋፊሩ ውሕስነት ከምዘይብሉ ብምግላጽ ዕቃበታት ብሰንኪ ምርኣዩ፡ እታ ቻይናዊት ትካል ነቲ መስርሕ ውዕል ስለዝሰረዘቶ፡ በዚ ኸኣ ሽወደን ከምዝተቖጥዐት ምንጭታትና ሓቢሮም።


text:
Dalarnas län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 10 2018
ኣውራጃ ዳላርና ብስፍሓቱ ክንዲ ሃገረ በልጅዩን ኮይኑ፡ ኣስታት 30000 ተቐማጦ ኣለዎ። ኣብታ ተመሳሳሊ ስፍሓት ዘለዋ ሃገረ በልጁም ግና፡ ኣስታት 10።5 ሚልዮን ሰባት ይቕመጡ። እቲ ኣብዚ ዞባ ዝርከብ ባሕሪ ሲልያን፡ ካብ ሰማይ ብዝወረደ ሜትሮይት ቅድሚ 360 ሚልዮን ዓመታት ዝተፈጥረ ባሕሪ እዩ። እቲ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ናይዚ ባሕሪ ዝርከብ ሰመያዊ ጎቦታት እምበር ንትርኢት ናይዚ ባሕሪ ኣብ ምምዕራግ ወሳኒ ተራ ይጻወት። ስለዝኾነ ከኣ፡ እዚ ቦታ’ዚ ምስሕብ ቱሪስት ክኸውን ዝበቕዐ።
ኮሙንናት ኣብ Dalarnas län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Dalarnas län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ናብዚ ክትግዕዝ ትሓስብ ዶ? ከመይ'ከ ክትነብር ትደሊ? ኣብ ዳላርና እዝዮም ብርክት ዝበሉ ኣማራጺታት ኣለዉ። ዳላርና 15 ምምሕዳራት ዝሓቆፈ ኣውራጃ እዩ። እዘን ምምሕዳራት ዝተፈላለየ ምስሊ ኣለወን። ድልየትካ እንታይ እዩ? ኣብ ዘመናዊ ህንጻ ኣብ ከተማ፣ ወይ ከኣ ብፊኒስትራ ኣብዑር ኣብ ሜዳ እትርእየሉ ኣብ ገጠር ዝርከብ ገዛ? ወይ ከኣ ካብ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ፍልይ ዝበለ?
ሂወት ኣብ ዳላርና ኣዝዩ ዝተፈላለየ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንጎቦታት ቀረባ፣ ንማያት ቀረባ ንገጠራት ቀረባ ንከተማ እውን ቀረባ። ብዙሓት ጸጋታት ነቕርብ። ናብዚ ክትግዕዝ ምስ እትውስን ኣብታ ክትነብረላ ትደሊ ምምሕዳር ዝርከብ ክፍሊ ሓበሬታ ክትውክውሶም ንሕብረካ። ኣብቲ ምምሕዳር ንክንክን ህጻናት፣ መንበሪ ኣባይትን ኣብያተ ትምህርትን ዝምልከት ናይ ሓበሬታ መርበብ ኣለዎም። ንርክባት ዝምልከት ሓበሬታ ብእኩብ ኣብዚ ይርከብ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ንግዳዊ ጽላት ዞባ ዳላርና ዳርጋ ኵሉ ነገር ኣለዎ። ካብ ዓበይቲ ኣህጉራዊ ትካላ፡ ንኣብነት እታ ኣብ ፍርያት ኣቻዮ እትነጥፍ ዓባይ ትካል ኤስኤስኣበ (SSAB) ከምኡ'ውን ኣብ መዳይ ጸዓት እትነጥፍ ትካል ኣ.በ.በ (ABB)፡ ክሳብ ማእከሎትን ናእሽቱን ትካላት ይርከባ። ንኣብነት መራሕቲ-ዋኒን ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ኣብ መዳይ ኣብ'ዚ ከባቢ ዝፈሪ ምግብን ብዙሕ ቍጽሪ ዘሎዎም ኣብ ጽላት ቱሪስምን ዝነጥፉ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ'ዚ ዞባ'ዚ ኣሎዉና። ካብ ጠቐምቲ ኣቕሑትን ምዕቡል ተክኖሎጂን ክሳብ ጽላታት ኣገልግሎትን ክንክንን። ኣብ ውሽጢ'ዚ ዝመጽእ 10 ዓመታት ሰለስተ-ርብዒ ሰራሕተኛታት ምምሕዳር ዞባ ዳላርና ጡረታ ክወጹ ስለዝኾኑ፡ ኣብዘን ቀረባ ዓመታት ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ናይ ምቍጻር ሰፊሕ ኣድላይነት ክህሉ እዩ። ኣብ ዳላርና፡ ምዕባለ ሞያኻ ምስ ጽቡቕ መነባብሮ ከተሳንዮ ዕድል ኣለካ።
ብመገዲ መርበብ-ሓበሬታ dalarna.se፡ ናብ ብዙሓት ናይ ስራሕ ገጻት፡ ቤት-ጽሕፈት ንግዳዊ ጉዳያት፡ ሓበሬታ ብዛዕባ ትካላትን ናይ ወፍሪ ድጋፋትን ንግዳዊ ማሕበራትን ካልእን ዝመርሓኩም መላግቦታት ኣሎ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
እቲ ኣብዚ ኣዋራጃ ዝርከብ ዳላርና-ዩኒቨርስቲ፡ ኣብ 1977 ዝተመስረተ ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመት ኣብ ጥርዚ ምዕባሌ በጺሑ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ እዩ። እዚ ዩኒቨርስቲ'ዚ፡ መምሃሪ ህንጻታት ኣብ ፋሉንን ቡርለንገን ሃልይዎ፡ ኣስታት 60ታት ዝኸውን ዝተፈላለየ ትምህርታዊ መደባትን 1100 ኮርሳትን፡ ኣብ ምእንጋድ ይርከብ። መብዛሕትኡ ኣብዚ ዝወሃብ ትምህርቲ ምስ ጠለብ ዕዳጋ-ስራሕ ዝሳነ እዩ። ኣብዚ ዩኒቨርስቲ ኣስታት 16000 ተማህሮን 800 ሰራሕተኛታትን ይርከቡ። ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃታት ዕድላት ትምህርቲ ይርከብ። ነዚን ንኣገልግሎታት ክንክንን ሕብሐባ ቆልዑን ዝምልከት ዝርዝር ሓበሬታ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ኣለኩም።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣውራጃ ዳላርና፡ ንነባሮን በጻሕትን ጥዕናዊ ኣገልጎት፡ እንኮላይ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክን ስኒን ኣፍን፡ ይህብ። ባዕልኹም ወይ መቕርብኩም ምስ ዝሓምም ወይ ውን ጥዕናዊ ምኽሪ ምስ ዘድልየኩም፡ ናብ ሕክምና ክትድውሉ ትኽእሉ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ'ዚ ዞባ ዝርከባ ጥዕናዊ ማእከላት፡ ኣብዚ ትረኽብወን። ሓካይም ከባቢ ወይ ውን ተሓገገዝቲ-ሓካይም፡ ንቀለልቲ ሕማማት ምፍዋስ ዘጸግሞም ኣይኮነን። ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ከኣ፡ ናብ ዝለዓለ ወይ ፍሉይ ሕክምና ከሕልፉኹም ይኽእሉ። ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ምስ ዘድልየኩም፡ ነቲ ኣብ ከባቢኹም ዝርከብ ሓክምና ወይ ናብ 1177 ወይ ኣማኻሪ ጥዕናዊ ክንክን ደውሉ። እቲ ኩነታት ኣዝዩ ተኣፋፊ ምስ ዝኸውን 112 ክትድውሉ ኣለኩም።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ባህሊ፡ ቀንዲ ሞተረ ምዕባሌ ኣህዛብ እዩ። ሓድሽ ነጋርት ክንፈጥርን ሓድሽ ነገራት ክንመሃርን እንከለና፡ ነብሰ-ተኣማመንነት፡ ናይ ግምላጽ ክእለትና፡ ምፍልሳፍን ተበላሓትነትን፡ እናሓየለ እዩ ዝኸይድ። ሰብኣዊ ምዕባሌ ምስ ዝህሉ ከኣ፡ ዲሞክራሲ ይጥጥዕን ይምዕብልን። ቀንዲ ዕላማታት ንጥፈታት ኣውራጃ ዳላርና፡ እቲ ነነባሮን ዜጋታትን ዝወሃብ ኣገልግሎታት ክሰፍሕን ብትሕዝቱኡ ብሉጽ ክኸውንን እዩ። ባህላዊ ምዕባሌ፡ ህንጸት ሰብኣዊ-ዓቕሚ፡ ምንቕስቓስ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ትምህርታት ኩሉ ድጋፍ ክግበረሉ ኣለዎ። ምኽንያቱ ኩሎም ነባሮ ንኩነታት ህወቶም ኣብ ምጽላው ወሳኒ ተራ ክጻወቱ ኣለዎም። ኣብ ባህላውን ሰብኣዊ ህንጸትን ዝነጥፉ ማሕበራት ተዋሳእቲ ወገናት ብዝተኻእለ መጠን ክተባብዑን ክበዝሑን ይግባእ። ምብልሓት ዝዓብለለኦ መኣዲታት፡ ኣብ ህንጸት ማሕበራዊ ምትእኽኻብን፡ ዞባዊ ዕብየትን ግስጋሴን፡ ወሳኒ ተራ ይጻወት።
ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቪሲት-ዳላርና፡ ንዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ንጥፈታትን ጽምብላትን ዝምልከት፡ ጠቓሚ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
እቲ ብማሕበራት ዝተማእከለ ምንቕስቓሳት ኣብ ኣውራጃ ዳላርና፡ ኣዝዩ ብዙሕን ዓይነታውን እዩ። ከም ቀይሕ-መስቀል ሽወደን፡ ማሕበር ምድሓን ቆልዑ፡ ናይ ኣብያተ-ክርስትያናትን ሃይማኖታውን ምትእኽኻባት፡ ኣብ ማሕበራዊ ህወት ናይቲ ዞባ ወሳኒ ተራ ይጻወታ። ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት፡ ነነባሮን ሓደስትን ዝጥርንፍ ዝተፈላለየ ምትእኽኻባት ውን ይርከብ። መብዛሕትአን ናይተን ኣብዚ ቦታ ዝርከባ ከተማታት ናተን መዝገብ-ማሕበራት ኣለወን። እዚ መዝገብ ማሕበራት'ዚ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይተን ከተማታት ክትረኽብዎ ትኽእሉ።


text:
ኢራቕ፡ ኣንጸር መንግስቲ ኣብ ዝግበር ዘሎ ተቃውሞ ልዕሊ 40 ሞይቶም
ኣብ ኢራቕ ኣንጻር መንግስቲ ኣብ ዝግበር ዘሎ ግጭት ዘስዓበ ተቃውሞ ብውሕዱ 40 ሰባት ከምዝተቐተሉ ተገሊጹ።
ክልተ ካብዞም ዝሞቱ፡ ብኣካላት ጸጥታ ከተማ ባቕዳድ ብዝተተኮሶም መንብዒ ጋዝ ከምዝተቐተሉ ተሓቢሩ።
ጸብጻባት፡ ካብዞም ዝሞቱ ልዕሊ ፍርቂ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት መንግስትን ምልሻን ጠኒኖም ክኣትዉ ከምዝተቐተሉ እዮም ዝሕበሩ።
ሰልፈኛታት ኣብታ ሃገር ናይ ስራሕ ዕድል ክፍጠር፡ ማዕረ ህዝባዊ ኣገልግሎት ክትከልን ብልሽውና ደው ክብልን እዮም ዝጠልቡ ዘለዉ።
- ኣቡበከር ኣል ባግዳዲ ሕነ ከም ዝፈዲ ዝነግር ተንቀሳቃሲ ስእሊ ዘርጊሑ
- ጥንታዊት ከተማ ባቢሎን ኣብ መዝገብ ሓድግታት ዓለም ተመዝጊባ
- ካብ ሶርያ ዝወጽኡ ወተሃደራት ኣመሪካ ኣብ ዒራቕ ክሰፍሩ'ዮም
በዚ ተላዒሉ ዘሎ ናዕቢ ኣስታት 2000 ሰባት ከም ዝቆሰሉ ኤኤፍፒ ንኣካለት ጸጥታ ኢራቕ ከም ምንጪ ብምጥቃስ ኣቃሊሑ።
ቅድሚ ወርሒ እውን ተመሳሳሊ ሰልፊ ተቓውሞ ተኻይዱ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ ኣስታት 150 ሰባት ከምዝተቐተሉ ይጥቀስ።
ኣካላት መንግስቲ እውን ሓይልታት ጸጥታ ዘየድሊ ሓይሊ ከምዝተጠቐሙ ኣሚኖም እዮም።
ትማሊ ዓርቢ፡ ቀዳማይ ሚኒስትር ዓደል ዓብዱል ማሃዲ መንግስቱ ንኸምዚ ዓይነት ጎንጽታት ከምዘይዕገሶ ኣጠንቂቑ ነይሩ እዩ።
እዚ ተቃውሞ ካብ ጥቕምቲ ሓደ ዝጀመረ ኮይኑ፡ መብዛሕትኦም ካብዞም ሰልፈኛታት መንእሰያትን ሰራሕ ዘይረኸቡን እዮም።
ነዞም ሰልፈኛታት ንምብታን ፖሊስ ብረት ክጥቐም ምስ ጀመረ፡ እቲ ተቃውሞታት ናብ ብዙሕ ቦታታት ልሒሙ።
ካብ 1 ክሳብ 6 ጥቅምቲ ጥራይ 149 ሲቪልን 8 ኣባላት ጸጥታ ኢራቕን ከምዝተቐተሉ ብመንግስቲ ዝወጽአ ሓበሬታ የመልክት።


text:
ተጋዳሊት ኣለም ተስፋይ (ጓል-ተስፋይ) በዓልቲ ቤቱ ነቲ ካብ 2001 ኣትሒዙ ብፖለቲካዊ ምኽንያት ኣብ ዒራዒሮ ምስተሓየረ ደሃይ ዘይብሉ ሕዩር ተጋዳላይ ኪሮስ ዓወር ብሕማም ልቢ ክትሳቐ ድሕሪ ምጽንሓ፡ ኣብ ወጻኢ ንክትሕከም ከተቕርቦ ዝጸንሐት ተደጋጋሚ ሕቶ ተነጺጉ ካብ ኤርትራ ንኸይትወጽእ ስለዝተኸልከለትን እንሆ ሎሚ ምዓልቲ 20 ጥቅምቲ 2019 ዓሪፋ።
ተጋዳላይ
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኬር፣ እሙናት ወተሃደራት ናይቲ ኣቐዲሙ ካብ ስልጣን ዘባረሮ ምኽትል ፕረዚደንት ነበር ሪክ ማቻር ናብ ሎሚ ኣብ ዝወግሐ ለይቲ ዘካየዱሉ ፈተነ ዕልዋ ከምዘፍሸሎ ቢቢሲ ንጋዜጣዊ መግለጺኡ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ንሱ፣ ኣብ ዋና ከተማ ደቡብ ሱዳን፣ ጁባ፣ ከቢድ ናይ ቶኽሲ ምልውዋጥ ከምዝሓደረ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና
ኣምባሳደር ስርዓት ኢሰያስ ተስፋሚካኤል ገራህቱ፣ ኣብ ከተማ ሊድስ ንዘካየዶ ኣኼባ ጸጥታ ንምዉሓስ ንዝተዋፈሩ ኣስታት 100 ሓይሊ ፖሊስ ዝተኸፍለ ገንዘብ ክዓዲ ካብ ምምሕዳር ፖሊስ ሊድስ £7000 ክፍሊት (BILL) ከምዝቐረበሉ ምንጭታት ካብ ከተማ ሊድስ ሓቢሮም።
ኣብቲ ዝሓለፈ ሰምበት 03 መጋቢት 2013 ንቁንጣሮ ደገፍቱ ዘካየዶ ኣኼባ ተዓጻጻፊ ቁጽሪ ደለይቲ
ብ21 ጥሪ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣስመራ፡ ኣብ ፎርቶ ኣብ ዝርከብ ሚኒስተሪ ዜና ብትብዓት ኣትዮም መረረ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ተለቪዥን ብቐጥታ ብኣስመላሽ ኣብርሃ ከምዝንበብ ዝገበሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዘሎ ሓቀኛ ኤርትራዊ ሓያል ፍናን ሓበንን ተስፋን ሂቦም እዮም። እዞም ሰባት እዚኦም ደኣ ብኸመይ
ህግደፋውያን ኣብ መንጎኣም ነቲ ክርስትና ኦርቶዶክሳውያን ንካቶሊካውያንን፣ ከቢድ ኣዕናዊ ጽልኢ ምሂዞም ኣለዉ።
ኤርትራውያን ይትረፍ ክርስትያናት ኣሕዋት፣ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ኣስላምን ክርስትያንንውን ብሓደ ተቓሊሶም ብሓደቁራስ እንጌራ ተማቒሎም፣ ክርስትያንበስመ-ኣብኢሉ፣ ኣስላማይብስም- ኣላህ፣ ኢሎም፣ መግቦም ቀዲሶም ፍቕሮም ሓልዮምን ዓመታት ዝጸንሑ እዮም።
ህግደፍ ግን ይትረፍ ቁሩብ ናይሃይማኖት ኣፋላላይ ንዘሎካሲ፣ ስጡምሓዳርን ስድራን እንተርእዩ
ስርዓት ህግደፍ ካብ ሜጀር ክሳብ ናይ ኮለኔል ማዓርግ ዘለዎም ፡ ኣብ ሰራዊት ዘገልግሉ ዝነበሩ፡ ኣስታት 300 ማእከሎት ሓለፍቲ ካብ ናይ ስራሕ ቦታኦም ከምዝኣለዮም ምንጭታት ሓቢሮም።
ካብዚኣቶም ክንደይ ከምዝተጠየሱ ክንደይ ከኣ ከምዝደስከሉ ዝገልጽ ዝርዝራዊ ኣሃዝ ኣይተረኽበን።
ምጥያስ ፍጹም ካብ ስራሕ ምፍናውን ብነብስኻ ምሕዳርን ክኸውን ከሎ፡ ምድስካል
ኪዳን
ቀርኔሎስ ዑስማን
ኣልሓጅ ዓብደኑር
ኣደም እሽማዒል
መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ
ሸውጊ መሓመድ ኣሕመድ
ወጻኢ ካብ ኪዳን
ስዒድ እሽማዒል
ኣደም ሓስል
ክፍለ የውሃንስ ወለገርግስ
ርእሶም ገብረገርግስ
ሰሜን ኣመሪካ
ዶክተር ኣፈወርቂ ጳውሎስ
ዶር መሓመድ በሽር
ማእከላይ ምብራቕ
ጀማል መሓመድ ጣሕር
ሳልሕ መሓመድ ዑመር
ሱዳን
ሓስም ዓሊ ዓብደላ
ዓብደላ ሓምዳይ
ኤውሮጳ
ዶር መሓመድ ኬር
ኣሕመድ ነጋሽ
ደቀንስትዮ
ኣበባ ኣብርሃ
ሰልዋ ያዕጉብ
መንእሰያት
ውጅዳን መሓመድ ኑር
ነስረዲን ኣሕመድ ዓሊ
ደቡብ ኣፍሪቃ
በረኸት ገዛኢ
ነባራት ተጋደልቲ
ሳልሕ ኢብራሂም
ኢትዮጵያ
ተውፊቕ ኑርሕሸን
ልዊ ጃፎ
ኣውስትራልያ
ዶር ዓብደላ ጅምዓ
አሓመድ
ኣብ ሱዳን ድንጎላ ኣብ ዝባሃል ቦታ ሕጹጽ ሓገዝ ድሕነትን ዝጽበዩ
ኣስታት ቅድሚ ሰሙን ኣቢሉ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራይብ ብምህዳም ኣብ ኢድ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኣብ መሸጣ ንግዲ ደቂ ሰባት ዝተዋፈሩ ተወላዶ ብሔረ ራሻ-ይዳ ዝወደቑ 94 ደቂኣንስትዮን ሓንቲ ነፍሰጾርን 10 ቆልዑኡ ዝርከብዎም 365 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ
ነቲ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ንምንጭታት ኣሰና ብምጥቃስ ቅድሚ ሒደት ሰዓታት ዘቃልሓቶ ዜና ሕቶ ዑቕባ 13 ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ክለብ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኤርትራ፡ Daily Nation ዝተባህለ ጋዜጣ ኬንያ ደጊሙ ኣረጋጊጹዎ።
ኣባላት ኣህጉራዊ ምሕዝነት ኤርትራውያን (EGS)፡ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራን (EYGM)፡ ኣሰና ፋውንደሽንን፡ ምስ ኣባላት ጉዳያት ወጻኢ ምምሕዳር መንግስቲ ኣመሪካን: ምስ ዝተፋላለዩ ኣባላት ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኣመሪካን (ኮንግረስ) ተራኺቦም ተዘራሪቦም።
afrol News, 6 May – Voices among the exiled opposition of Eritrea increasingly call for a Libya-style foreign intervention in the country, saying the situation is even worse in Eritrea.
The Republic of Somalia accuses the regime in Eritrea of financing and training the Al Qaeda linked Al Shabaab to destabilize the peace situation in Somalia and the horn.
In an exclusive interview with WIC, Somalia’s Ambassador to Ethiopia, Seid Yosouf Noor,
The Eritrean Government representative to the African Union, Ghirma Asmerom, was reportedly pleaded with some African Ambassadors to Ethiopia to mediate between his government and Ethiopia.
ንኹሉኹም ኣመንቲ ክርስትና እንቋዕ ጾመ-ሉጓም ፈትሓልኩም እናበልና፡ ርሑስ ብዓል ፋሲካ ንምነየልኩም።
ኣሰና !
ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ፡ ኣብ ቅድሚ ኣብያተ ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ ‘ውን ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ፊት ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍን ብዓይነቱ፡ ተሳታፍነቱን ናይ ተቓውሞ መንፈሱን ፍሉይ ዝኾነ ንውድቀት ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝጽውዕ ውዕዉዕ ዘላማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ሓደጋ ኣንጸላሊዎም፡ ናብ ኤርትራ ክምለሱ እውን ዝገደደ ከምዝጽበዮም ፈሊጦም ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ዝጠለቡ ዜጋታትና ንምሕጋዝ ኩሉኹም ኤርትራውያን ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ሓገዝ ከምዝገበርኩም ይፍለጥ።
እዚ ሎሚ ጀሚሩ ዘሎ፡ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ ማለት፡ ሰኑይ፡ ረቡዕን ዓርብን ብኣቋጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 8፡00 ክሳብ ሰዓት 9፡00 ምሸት ዝፍኖ መደብ፡ ነታ ብፍላይ ናብ ኤርትራ ኣብ ሰሙን ክልተ ሳዕ ነናይ ፍርቂ ሰዓት መደብ ጥራይ ትፍኑ ዝነበረት ራድዮ ኣሰና፡ ካብ ጽበት ግዜ ብመጠኑ ከገላግላ እዩ።
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 17 መጋቢት ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዘጋብኦ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ሲቪላዊ ህልቂት ደው ንምባል፡ ኣብ ሊብያ፡ ካብ በረራ ነጻ ዝኾነ ዞባ ክኽለል፡ ከምኡ ‘ውን ኩሉ ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ክውሰድ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
ሎሚ’ውን ብርእሰ-ምትእምማን ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ክንረባረብ ኢና!! ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብ15 መጋቢት 2011 ሰዓት 8:30 ቅድሚ ቀትሪ ብወግዒ ተኸፊቱን ዕማማቱ ጀሚሩን።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ብምስጢር ናብ ቀጠር ከምዝገሸ እሙናት ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ትማሊ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ዝጀመረ፡ 2ይ ጉባኤ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ሎሚውን ብርሱን ሃዋሁ ቀጺሉ ውዒሉ።
ሎም መዓልቲ መጋቢት 11 2011፡ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ካልኣይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ኣብ ከተማ ላስ ቬጋስ ብክብ ዝበለ ድምቀት ተኸፊቱ።
ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣመሪካ ዝነበረ ግርማይ ሳንቲም፡ ብመንግስቲ ኣመሪካ ድሕሪ ምስጓጉ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ክወጽእ ርዑኡ ጠቕሊሉ ተዳልዩ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም 5 መጋቢት፣ ኣብቲ ብማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኖርወይ ዝተዳለወ ምሸት፣ 8 መጋቢት ብዓቢ ድምቐት ተጸንቢሉ ኣምሰየ።
በቲ ኣብ ናይ መወዳእታ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ውዱቕ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታቱን ሙሽሙሽ ስርዓቱን፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብዝቕጽል ዘሎ ውዕዉዕ ህዝባዊ ተቓውሞታት ተጨኒቑ፡ ኣብ ኤርትራ ‘ውን ህዝባዊ ተቓውሞ ከይለዓል ክቱር ስግኣት ሓዲሩዎ ዘሎ ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኣስመራ ኣርባዕተ ክፍላተ ሰራዊት ኣኪቡ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
Saudi Arabia is drafting in up to 10,000 security forces to the north eastern Muslim Shia provinces ahead of mass protests planned next week.
ኣሽንባይ ዶ ሕጂ ኣብ ናይ ቅልውላውን ህውከትን እዋን፡ ኣብቲ ንቡር ግዜ ‘ኳ ኣብ ሊብያ ቅሳነት ኣይነበረኩምን። ጸገምኩምን ሻቕሎትኩምን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ሊብያውያን ንጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ከም ዕሱባት ቐዛፊ ጠርጢሮም ዝሃድኑሉ ዘለዉ እዋን ኣብ ክቱር ሓደጋን ጭንቀትን ከምዘለኹም የሻቕለናን ይርድኣናን እዩ።
ኣሽንባይ ዶ ሕጂ ኣብ ናይ ቅልውላውን ህውከትን እዋን፡ ኣብቲ ንቡር ግዜ ‘ኳ ኣብ ሊብያ ቅሳነት ኣይነበረኩምን። ጸገምኩምን ሻቕሎትኩምን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ሊብያውያን ንጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ከም ዕሱባት ቐዛፊ ጠርጢሮም ዝሃድኑሉ ዘለዉ እዋን ኣብ ክቱር ሓደጋን ጭንቀትን ከምዘለኹም የሻቕለናን ይርድኣናን እዩ።
በዚ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓልን ደገፍ ሰራዊት እተን ሃገራት ንተቓውሞ ህዝብን ዝረዓደ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብወዛ (ተኽሊጥ) ክገብር ከምዝወጠነ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
“ኣነ ቲፋኖስ፣ ንሱ ድጉል መንካዕ”
በታ እንምነያን እንቃለሰላን ዘለና ኣዝያ ጥዕምቲ ቃል ክፍልም። ሰላም! ክቡራት ተኸታተልቲ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ናትና ግብረ-መልሲ ዝጽበ ሰናይ ዘመን ይመጽእ ኣሎ’ሞ ቆጽሊ ሰተሰምሃር ክንንስንስ፣ ክንሕበን ከም ቀደምና ክንተሓዋወስ…ቆፎና ክንመልእ መዓርና ክንብርብርን ለጋዕና ክንሓልብን ቀሪብና ኢና!
ስርዓት ህግደፍ ቤትጽሕፈት ሰራሕተኛታት ወኪል ባንክ ዓለም (World Bank) ኣብ ኤርትራ ክሳብ መወዳእታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ለካቲት (02/2011) ስርሓቶም ኣጽፊፎም ካብ ኤርትራ ክወጽኡ ከምዝኣዘዘ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣንጻር ውልቀምካዊ ስርዓት ሑስኒ ሙባረክ ን18 መዓልታት ብጽንዓት ተቓውሞ ከካይድ ዝቐነየ ህዝቢ ግብጺ፡ ሎሚ 11 ለካቲት ተዓዊቱ፡
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
እቲ ህዝባዊ እምነት ኣጥፊኡ፡ ንስለያዊ መሓውር ከም ኣማራጺ መጻንሒ ስርዓቱ ዝጥቀመሉ ዘሎ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ቺካጎ፡ ሃሱሳዊ ስርሓት ከካይዱሉ ካብ ዘዋፈሮም ሰለይቲ ተቓሊዖም።
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ኣብ ናይ ሎሚ ሰኑይ 31 ጥሪ መደብ ራድዮ ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝርአ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞን መስርሕ ለውጥን፡ ጽልውኡን ኣስተምህሮኡን ንዓና ንኤርትራውያን እንታይ ምዃኑ ንምድህሳስ ምስ ክልተ ኤርትራውያን ምሁራት: ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተን ዶ/ር ኣንገሶም ኣጽብሃን ዘካየድናዮ ዘተ ከነቕርበልኩም ምዃና እናዘኻኸርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።


text:
ኣብ ዝሓለፍ 27 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተፈፀሙ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ይግልፅ ካብ ዘሎ ዝኸፍአ እዩ ክብል ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት/ሰመጉ/ ኣፍሊጡ።
ተጠባባቒ ዋና ዳይሬክተር ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት(ሰመጉ) ኣቶ ቢኒያም ኣባተ ‘’ስቅያት ፍትሒ’’ ብዝብል ኣርእስቲ ብቕድሚ ትማሊ ሶሉስ ብመንግስታውን ንመንግስቲ ቅረበት ዘለወን መደብራት ቴሌቭዥን ዝቐረበ ዶክመንተሪ ፊልም ምሉእ ስእሊ ዘስካሕክሑ ተግባራት ኣየርእዩን ኢሎም።
ስፍሓት መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ን27 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሓ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዘርእይ ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ዝቐረበ ‘”ስቅያት ፍትሒ’’ ብዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ ዶክመንታሪ ፊልም ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ብቴሌቪዥን ከምዝረአይዎ ተገሊጹ።
ንምእማን ዝኸብድ ናይ ጭካነ ማሕረምቲ ዝተፈፀሞም፣ብምቕጥቓጥን ካልኦት ኣገባባትን ክሳብ ኣካል ምጉዳል ዘጋጠሞም ዜጋታት ስቅያቶም እናነብዑ ብኣንደብቶም ገሊፆም ኣለው።
ብዛዕባ እቶም መስቀይቲ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ዝተፈላለዩ መግለፅታት ከውፅእ ዝፀንሐ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት/ሰመጉ/ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝተፈፀመ ስቓይ ኣብቲ ፊልም ካብዝተገልፀ ዝኸፍአ እዩ ይብል። ተጠባባቒ ዋና ዳይረክተር ሰመጉ ኣቶ ቢኒያም ኣባተ ከምዚ ይብሉ።
“ይፍፀሙ ዝነበሩ ዝርዝር ጉዳያት፣ዓይነታት ስቅያት፣ብዝተወሰነ መልክዑ ከም ፅቡቕ መርኣያ ክርአ ይኽእል።ብርግፅ ካብዚ ዝኸፍኡ ተግባራት ይፍፀሙ ስለዝነበሩ ብናተይ ርእይቶን እምነትን እዚ ልስሉስ ኣቀራርባ እዩ።”
ኣቶ ቢኒያም ብተወሳኺ ክሳብ ሎሚ ሃለዋቶም ዘይተፈለጠ ሰባት ስለዘለው ካብዚ ዝኸፍአ ስቅያት ዝተፈፀሞም ግዳያት ንሰመጉ ኣመልኪቶም እዮም።ካብዚ ዝኸፍኡ ብርክት ዝበሉ ተግባራት ስለዝተፈፀሙ እዚ ዝቐረበ መርኣያ ክብሃል ዝኽእል እዩ ኢሎም ።
መንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ብዝለዓለ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝተጥርጠሩ ውልቀሰባት ካብ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ጀሚሩ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር የውልዕ ኣሎ።
ላዕለዎት ሓለፍቲ ሃገራዊ ድሕነት ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ውልቀሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎምን እቲ ስጉምቲ ከምዝቕፅልን ተገሊፁ’ሎ።
እዚ ናይ መንግስቲ ስጉምቲ ግቡእ ምዃኑ ዝገለፁ ተጠባባቒ ዋና ዳይሬክተር ኣቶ ቢንያን ኣባተ ምስ ዝወረደ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ግን ኣይመጣጠንን ኢሎም።
“ኣይመጣጠንን፤ምኽንያቱ ኣብቶም ዝሓለፉ 27 ዓመታት ዝተፈፀሙ እዚኦም ጥራሕ ኣይኮኑን፤ወይ ሕዚ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ኣካላት ጥራሕ ዝፈፀሙዎም ኣይኮኑን።ኣብዝተፈላለዩ ክልላት እታ ሃገር ሰመጉ ንርእሱ ካብዞም ተፈፂሞም ዝተበሃሉ ብዝበለፀ ኣዚዮም ብዙሓት መረዳእታታት ኣኪቡ እዩ።”
ብመንግስቲ ይውሰድ ዘሎ ስጉምቲ እኹል ስለዘይኮነ ካብዚ ንላዕሊ ክኸይድ ኣለዎ ኢሎም።
“ኩሎም ዘጥፍኡ ዝሓወሰ እንተተኻኢሉ ድማ ነዚ ጉዳይ ዘፃሪ ገለልተኛ ኮሚሽን ብምጥያሽ ክፃረይን ተሓተቲ ናብ ፍርዲ ክቐርቡን ኣለዎም።ስለዚ ክሳብ ሎሚ ዝተወስደ ፅቡቕ ነገር እንተኾነ እውን እኹል ግን ኣይንኮነን።”
ኣብቲ ዝተመሓላለፈ ዶክመንታሪ ፊልም ዝተጠቕሱ ስቅያት መዘራረቢ ኮይኖም ቀፂሎም ኣለው።


text:
ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኣኼባ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ናይ ዝተሳተፈ ልኡኽ ኤርትራ ኣቀራርባ እንደጋና ኣብ ቅድሚ ክኢላታት ሕቡራት ሃገራትን ተሳተፍትን ናይ ዝለዓለ፡ ስንባደን ጽልእን መርኣያ ኮይኑ። እቲ ቀዳማይ ርክብ ናይቲ ልኡኽ ምስ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት፡ ብ11 መጋቢት 2019 ነይሩ። ኣብዚ ርክብዚ ልኡኽ ኤርትራ ዓይኑ ኣዕሚቱ ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ግጉይ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰል የለን ኢሉ። እቲ ካለኣይን ልኡኽ ኤርትራ ኣዝዩ ዝተወጠረሉ ከኣ ኣብ 12ን 13ን መጋቢት 2019 ምስቲ 18 ኣባላት ዘለዉዎ፡ ምትግባርን ዘይምትግባርን፥ ዓለም ለኻዊ ስምምዕ ሲቪላውን ፖለቲካውን መስል (ዓስሲፖመ) ዝከታተል ኮሚተ ሕቡራት ሃገራት ዝነበሮ ርክብ እዩ።
ኤርትራ ነዚ ዓለም ለኻዊ ስምምዕ፡ መባእታዊ ሰብኣውን ፖለቲካውን መሰላት ህዝባ ከም እተኽብር፡ ቃል ብምእታው ብ2002 እያ ፈሪማትሉ። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ነቲ ዝኣተወቶ ቃል ብምጥሓስ፡ በዚ ናይ ምትግባርን ዘይምትግባርን እቲ ስምምዕ ናይ ምክትታል ሓላፍነት ዘለዎ ኣካል ንዝቐርበላ ሕቶታት ኣብ ምምላስ ዓንቂጻ እያ ጸኒሓ። ኤርትራ ኣብዚ ዓመትዚ’ኳ ኣብ መበል 125 ርክብ ናይቲ ኮሚተ ክትርከብ እንተተሰማምዐት፡ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ልኡኻ እቲ ዝተሓተቶ ሓበሬታ ብስኑድ ኣገባብ ከቕርብ ኣይከኣለን።
መራሒ ልኡኽ ኤርትራ ኣቶ ተስፋሚካኤል ገራህቱን መጋይሽቱ ኣቶ ኣደም ዑስማንን፡ ምስቲ ኮሚተ ኣብ ዝገበርዎ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ርክብ፡ ካብ ናይቲ ኮሚተ ሕቶታት ብምህዳምን ብዘይሕፍረት ኣብ ኤርትራ ዘየለ ሓቂ ብምዝርዛርን ኣባኺነምዎ። እቲ ዝለዓለ ክኢላታት ዝኣባላቱ ዓለምለኻዊ ላዕለዋይ ኮሚተ፡ ልኡኽ ኤርትራ ግሁድ ክሕደት ገዲፉ ሓቂ ንክዛረብ’ኳ እንተጸዓረ፡ ልኡኽ ኤርትራ ግና ናብቲ ቅኑዕ መንግዲ ክመጽእ ኣይከኣለን።
እዚ ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ዘሎ ካብቲ ኣቶ ተስፋሚካኤል ገራህቱን ኣቶ ኣደም ዑስማንን ዝኣባላቱ ልኡኽ ኤርትራ ንሕቶታት ናይቶም በተን ንኤርትራ ወሲኽካ ነቲ ስምምዕ ሲቪላውን ፖለቲካውን መሰል ዝፈረማ ሃገራት ዝተመርጹ እሞ መዝነቶም ብባይቶ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጀነቫ ዝጸደቐ፡ ዓለምለኻዊ ክኢላታት ካብ ዝሃቦ መልስታት እዩ።
1፡ ኣብ መላእ ኤርትራ 11 ኣብያተ ማእሰርቲ ጥራይ እየን ዘለዋ።
2፡ ብዘይካ ውሱናት ኣብ ጉዳይ ሃገር ገበን ዝፈጸሙ፡ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ እሱራት የለን።
3፡ ፕትርያርክ ሃገረ ኤርትራ ዝነበሩ ኣቡነ ኣንጠኒዮስ ኣብ ናይ ገዛ ማእሰርቲ ከም ዝተሓዙ ዝወሰነት ባዕላ ኦርተደኩሳዊት ቤተክርስትያን እያ።
4፡ ኣብ ኤርትራ ኢደወነናዊ ማእሰርቲ የለን።
5፡ ማእሰርቲ 11 ኣባላት ጉጅለ 15፡ በቲ ፈጻሚ ኣካል ዘይኮነ፡ ብሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ዝተኣዘዘ እዩ።
6፡ ካብ 1991 ጀሚሩ ኣብ ኤርትራ ንሞት ዝተፈርደ የለን። ብዛዕባ ብዘይፍርዲ ምቕታል ዝቐርቡ ክስታት ከኣ መሰረት የብሎምን።
7፡ መንግስቲ ክቡር መሰል ወዲ ሰብ የኽብር እዩ። ኣብ ልዕሊ ንጹሃት እሱራት ምስቓይ ኣይፍጸምን።
8፡ ኣተሓሕዛ እሱራት ብመንጽር ምርካብ ኣገልግሎት ጥዕና፡ መዘናግዕን ሚድያን ጽቡቕ እዩ።
9፡ ናይ ሚድያ ምቁጽጻር የለን። ፖለቲካዊ ርኢቶኡ ብምግላጹ ዝተኣስረ የለን።
10፡ ምቲ ናይ ጸላእቲ ግጉይ ጸብጻባት ዝሕብሮ፡ ኤርትራ ህዝቢ ዘየብላ ኣይኮነትን። ናይ ከተማታትና ጐደናታት ብመንእሰያት ዝተመልኣ እየን።
11፡ ኣብ ህዝቢ ስግኣትን ምቁጽጻርን የለን። ዝኾነ ዓይነት ምክትታል የለን። ኤርትራ ረቂቕ ጸጥታዊ ትካል የብላን። ፖሊስ ንቡር ስራሑ እዩ ዝሰርሕ።
12፡ ኣብ ኤርትራ ፍርዳዊ ኣካል ናጻ እዩ። ፍትሒ ብግቡእ እዩ ዝወሃብ።
13፡ ኣብ ኤርትራ 190 ማሕበራት ኣለዋ። እዚ ድማ ናይ ምውዳብ ናጽነት ኣብነት እዩ።
14፡ ኣብዛ ሃገር ሕገመንግስታዊ ሃጓፍ የለን። ናይ ግንባር ቻርተርን ኣብኡ ተመስሪቱ ዝወጽእ ሕግታትን ኣለና። ሓዲሽ ሕገመንግስቲ ከኣ ኣብ መስርሕ ምንዳፍ ኣሎ።
15፡ ካብ ናጽነት ንደሓር ብላዕለዎት ሓለፍቲ ዝተፈጸመ ጥሕሰት የለን። ስለዚ ናይ ዝይነበረ ሕሉፍ ገበን ተሓታቲ ዝኸውን የለን።
ከምዚ ተጠቒሱ ዘሎ ልኡኽ ኤርትራ በቲ ኮሚተ ንዝቐርበሉ ሕቶ እንዳጓሰየ፡ ናቱ ሓሳብ ዘቕረበሉ፡ ምስማዑ ዘስደምም ነይሩ። ማለት ካብቲ በቲ ኮሚተ ክኢላታት ዝቕርበሉ ዝነበረ ተባራዒ ሕቶታት ዝሃቦ ግቡእ ምላሽ ኣይነበሮን


text:
መልሲ ን `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ`
ኣብ መስከረም `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ብዝብል ኣርእስቲ ብጸጋይ ኣስመሮም ተዳልዩ ዝተዘርግሐ ጽሑፍ ዘንበብናዮ ብዙሓት ክንከውን ንኽእል ኢና። ኣነ ሓደ ካብቶም ዘንበቡ ስለ ዝኾንኩ ከምቲ ብቕድሚኡ ን`መዝሙር ሰላም` ኣመልኪቶም ዝቐረቡ ጽሑፋት ኣንቢበ ትም ዝበልኩ ሕጅስ ከጽቅጥ ኣይመረጽኩን። እነሆ ድማ ከም ኤርትራውን ናይቶም ንውዲታት ሃጸይነትን ዝርያ ክልቲኡ ደምበታትን ከምኡውን ቀንዲ መጋበርያኦም ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንበይኖም ገጢሞም ውዲታት ዘምከኑን ብቕልጽሞም ናጽነቶም ዝኣወጁን ጀጋኑ ኣቦታት ውላድ ምዃነይ ስለ ዝሕበን፣ ነዚ ዝበሃል ዘሎ ምስሉይነትን ንገርሀኛታት ከደናግር ተባሂሉ ዝቐረበ ጽሑፍ ኣሕጽር ኣቢለ ክምልሰየ።
ጸጋይ ኣስመሮም ብመሰረት ኣርእስቲ ጽሑፍካ `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ኣነን ከምናተይ እምነት ዘለዎም ደሚርካ ብኤርትራውነትና ንኾርዕን ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራውያን ይምልከት ኢልና ንኣምንን፣ ካብ ኢድ ምዕራባውያን ብመንገዲ ወያነ ትኳቦ ዘይንጽበን ስለዝኾና ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ታሪኽን ጅግንነትን ዝፈጸሙ ወለድና ኢና ንመስል። ንስኻን መሰልትኻን ድማ ምናልባት ውላድ ናይቶም ምስ ስርዓት ሃይለስላሴ ይኹን መንግስቱ ተጸጊዖም ህዝቢ ኤርትራ ዘድመዩን ዘሳቐዩን፣ ጉዕዞ ናጽነትና ኪዓናቕፉ ዝሰርሑን ኣዝዮም ውሑዳት ከዳዓት ስለዝኾንካ (ብመሰረት ጽሑፍካ) ንመን ድኣ ክትመስል ንወለድኻ እምበር። እዚ ዝሕመረቱ ጽሑፍካ እምበኣር ወያነ – ወያነ ከምዝሽትት ነዞም ዝስዕቡ ጭብጥታት ንመልከት።
ንውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ዘምርሐ ቀያድን ናይ መወዳእታን ስምምዕ ኣልጀርስ ኢዩ`ምበር ኣብ ውሻጠ ኢትዮጵያ ወይ ኤርትራ ዝተኻየደ ካልእ ስምምዕ ኣይኮነን። እዚ ድማ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝተኻየደ ሕጋዊ ሙግት ዝተዋህበ ብይን ኢዩ። ምትግባር ናይዚ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳኔ ድማ ብስሩ ንመንግስታት ክልቲአን ሃገራት ዝምልከት ኮይኑ ከም ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣመሪካን እንግሊዝን . . . ወዘተ. ሓላፍነት ዝወሰድሉን ብዝለዓለ ዝተዋስኡሉን ጉዳይ ኢዩ። ሽግር ኮይኑ ዘሎ ስርዓት ወያኔ ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ኣየተግብርን ብምባሉን ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓገብ ዘይምባሉን ኮይኑ እቲ ስርዓት ነቶም ዝዘርዘርካዮም ዘይቅቡላት ምስምሳት እናኣምጽአን ፍሉጣት ፖለቲከኛታት ኣማለድቲ እናለኣኸን ሸንኮለል ስለዝብል ዘሎ ኢዩ። እዚ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ጉዳይ ኣብ ውሻጠ ኢትዮጵያ ኪፍታሕዩ ኢልካ ምሕላን ከም ኣብ ውሑድ መዓልታት ዝበርዓነ ዕሸል ኪቑጸር ይከኣል።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ ሓሚቑ – ጸቢቑ፣ ሓይሉ – ደኺሙ ንህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ነቲ ልኡላውነታ ከይድፈር፣ ልምዓታዊ መደባታ ከይተዓናቐፍ፣ ሓድነት ህዝባ ከይትንከፍ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ለይትን ቀትርን ዝሰርሕ ዘሎ ህዝቢ ይምልከት። ነዚ ዘተግብር ድማ ራዛ ናይ ኣቦኡ ሓዛ ከምዝበሃል ውላድ ናይቶም ንኤርትራ ከም ዓለማ ክትፍለጥ ዝገበሩ ሰብ ቅያ ጀጋኑ ወለዲ ኢዩ። ሓዘኒ ጸጋይ ኣስመሮም፣ ብደረፍትን ኣጣቓዕትን፣ ምሁራት ኢና በሃልትን (ዝርዝር ኣስማት ተሳተፍቲ መዝሙር ሰላም ኣብ መስከረም ተመልከት) ትግራይ ትግርኚ ክትምስረት`ያ ኢልካ ነብስኻ ምትላል ገዲፍካ ወዮ ድኣ ክትገድፎ ኣይትኽእልን ኢኻ`ምበር (መን ምዃንካ ስለዘነጸርካ) ብዛዕባ ድሕነት ናይቲ ነቀይ ነቀይ ዝብል ዘሎ ስርዓት ወያኔ ብዙሕ ስለዘገድሰካ እንተሓሰብካ ይሕሸካ። ደጊም ንስኻን መሰልትኻን ንኤርትራ ከም ጡብ ኣዲኹም ቅበጽዋ።
እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣሎ ዝበልካዮ ኤርትራዊ ዕላማኡ ብመንገዲ ኢትዮጵያ ናብ ኤውሮፓን ካልኦት ሃገራትን ከሰግር ድኣምበር ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኪዳጎን ወይ ኣብ ኢትዮጵያ ኪነብር ዕላምኡ ኣይኮነን። ዝብእስ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ ከምዝበሃል እቲ ኣብ ከተማታት ኢትዮጵያ ዘሎ ኤርትራዊ ኣብ ሰሰለስተ ወርሒ መንበሪኡ ንምሕዳስ ዶላራት ዝኸፍል ምህላዉ ከም ሓለፋዶ ኪጽብጸብ ይከኣል። እቲ ንኤርትራውያን ጥራይ ዝወሃብ ዕድል ስደት ብስሞም ተጋሩ ዝጥቀምሉ ምዃኖምከ ተዘንጊዑ ድዩ? ነዚ ኣመልኪትካ “’እቲ ንኤርትራውያን ከም ደቁን ኣሕዋቱን ዝቕበል ዘሎ ህዝቢ ትግራይ’ውን ኣሎ’ ኢልካ። እዚ መርኣያ ፍቕርን ሓልዮትን ክልቲኡ ህዝብታት (ኤርትራን ኢትዮጵያን) ኣብ ግዜ ሰውራ ይኹን ሕጂ ዝቐጽል ዘሎ ኮይኑ `እቲ ሕብሪ ዓይኖም ደስ እንተዘይኢሉና ዝደለናዮ ስጉምቲ ክንወስድ ንኽእል ኢና` ብምባል 70,000 ኤርትራዊ ዝመቦቆሎም ኢትዮጵያውያን ክዳውንቶምኳ ኪጥርንፉ ዕድል ከይሃበ ዘባረረ ስርዓት ወያነ ስለምንታይ ኢዩ ሎሚ ንኤርትራውያን ልዕሊ ኦሮሞ፣ ኣምሓራ፣ ሶማልን ካልኦት ብሄራትን ኢትዮጵያ ሓለፋ ኪገብረሎም (ከም ኣበሃህላኻ ድኣ`ምበር እዝስ ኣብ ባይታ`ውን የለን) ዝደሊ ዘሎ? ደቂ እዞም ብሄራት እዚኦምዶ ኣይኮኑን ኣብ ኲናት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን መዝሓል ጥይትን ቀለብ ኣሞራን ዝኾኑ። ካብቲ ስርዓት ዝረኸብዎ ሞሳ እንተልዩ ድማ እዚ ኣብዚ እዋንዚ ንርእዮ ዘለና ምጭፍጫፍን ምዕፋንን ኮይኑ ከምግብረ መልሲ ህዝባዊ ምልዕዓል ኣብ ዝለዓለ ጫፉ በጺሑ ምህላዉ መጽሄት AFRICA ካብ ዘውጽኣቶ ጽሑፍ ከም መዛዘሚ ጽሑፈይ ክጠቅስ ኢየ።
መዝሙር ሰላም – ብ ‘ሰለብሪቲ አቨንትስ’ ተዳልዩ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኪፈትሕዩ ምባልካስ እንታይ ማለትካ ኾን ይኸውን? መርገጺ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ‘ናህና ኣይንህብን፣ ዘይናህና ኣይንደልን በቲ ሓደ ወያነ ዝዝውሮ ኢህወደግ (ከም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት መጠን) ካብ ሓራ መሬትና ንግሆ ዝሰሓበ ንምሸቱ ክንዛተ ድሉዋት ምዃና’ ንዓለምኮ ተገሊጹ ኢዩ። ነዚ ዝተሓስመ ወያነ ድኣ ሕጂ እንታይ ተኣምር ተረኺቡ ኢዩ ብደርፍን ዳንኬራን ዶብ ኤርትራ ኪገድፎ ኢየ ይብል ኣሎ ትብለና ዘለኻ። እቶም ብስም ኤርትራውያን ዘጣቕዑ ዘለዉ ድማ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኾነ ሽግር ስለዘይብሉ ብዙሕ ኣይትሰከፉ፣ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካውን ጎነጻውን ቃልሲ ድማ ብጽሞና ተኸታተልዎ። እቶም ከምዚ ኸማይ ደቂ ሰራሕቲ ቅያን ጀጋኑ ሃገራውያንን ዝኾንኩም ናብ ኢትዮጵያ ዝወሰደኩም ዕላማ ተረዲእኩም ቀልጢፍኩም እንተወጻእኩም ዝሓሸ ኢዩ። እንተ ዘይኮይኑ ኢድካን እግርኻን ኣጣሚርካ ትም ምባል ንመን ይጎድእ። ‘ትም ዝበልና፣ ትም ክንብል ስለዝመረጽና ኢዩ’ ዓቢ መልእኽቲ ዘለዎ ናይ ህግሓኤ ኮነ መንግስቲ ኤርትራ ኣበሃህላ ስለዝኾነ ኣይትተሃመሉ። ኣብቲ ስርዓት ወያኔ ምስ ብሄራት ኢትዮጵያ ዘለዎ ወጥሪ ኢድኩም ኣይተእትዉ።
ሓደ ዘገርም ትንታኔ ብዛዕባተን ኣብ ኢንክዩቤተር ወያነ ተጫጪሐን፣ ብስነ ሓሳብ ወያኔ ተመልሚለንን ተሓብሒበንን ኣብ ወጻኢ ንንቀሳቐስ ኣለና ዝብላ ዓሰርተታት ጉጅለታት’ዶ ክንብለን ምትእኽኻባት ዘለወን ዝተፈላለየ ትሕተ ሃገራዊ ዕላማታት (ብኣውራኡ ንኸምኡ ኢለን ስለዝተፈጥራ) ከም ፖለቲካዊ ሽግር ህዝቢን መንግስትን ኤርትራ ጌርካ ምቕራብካ ብወያኔ ፕሮግራምድ ኮይነን ዝተሰርሓ ሮቦታት ምዃነን ክሕብረካ እፈቱ። ዕላማአን ብዘየገድስ ኣብ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ማሕበራውን ግስጋሴ ኤርትራ ዝኾነ ጽልዋ ከምዘይብለን ንስኻን ለኣኽትኻን ኣዳዕዲዕኩም ትፈልጥዎ ጉዳይ ኢዩ።
ውሕጅ ከይመጸ መንገዲ ውሕጅ ጽረግ፣ ለኻኺሙካ ከይከይድ ዘስምዕ ምስላ ኣቦዋት ኢዩ’ሞ በዛ ዓለም ብዛዕባ ወያነ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ትብሎ ዘላ ኣብ መጽሄት ኣፍሪቃ ናይ 27 መስከረም 2017 (ኣብ መስከረም ዝተዘርግሐ) ካብ ዝወጸ ጽሑፍ ኣቕሪበ መልእኽተይይ ክዛዝም።
ኣብዚ ዝተጠቕሰ መጽሄት ብሰሪቲ ስርዓት ወያኔ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኽተሎ ዘሎ ጭቆናን ሽበራን እታ ሃገር ብልዑል ናህሪ ናብ ዕግርግርን ውድቀትን ተምርሕ ኣላ ድሕሪ ምባል እቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ብብሄራት ኦሮምያ፣ ኣምሓራ፣ ሶማልን ካልኦት ብሄራትን ዝቐረበ ጥርዓናትን ሕቶታትን ግቡእ መልሲ ስለዘይረኸበ ስርዓተ ኣልቦነት ዝነግስ ምህላዉ ገሊጹ። እዞም ክልተ ሲሶ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ኣህዛብ ምስቲ ስርዓት ዘለዎም ቅርሕንቲ ሰፊሕን ዓሚቕን ኢዩ።
ብቓላት ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ `እዚ ህዝብታት ኢትዮጵያ ምስ ገዛኢ ስርዓት ዘለዎም ነዊሕ ዝጸንሐ ቅርሕንቲ ከምዚ ዘለዎ ከይተፈትሐ እንተቐጺሉ ዕድልና ከምቲ ንሶማል ን26 ዓመታት ዝሕምሳ ዘሎ ስርዓተ ኣልቦነት ኪኸውን ኢዩ፣ ምባሉ ጽሒፉሎ። ህዝባዊ ዓመጽ ምልክት ውድቀት መንግስቲ ኢዩ፣ እዚ ድማ ወለል ኢሉ ኣብ ኢትዮጵያ ይርአ ኣሎ። እቲ ን25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ (ብወያኔ ዝዝወር) ኢህወደግ ናይ ምምሽማሽ ምልክት የርኢ ኣሎ እዚ ድማ በቲ ኣብ መንጎ ሲቪላውን ወተሃደራውን ስለያ ዘሎ ግርጭት ኪግለጽ ይከኣል። ህጹጽ ወተሃደራዊ ኣዋጅ ንዓሰርተ ኣዋርሕ ምጽንሑ፣ ኣብ መንጎ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ቀጺሉ ድማ ኦሮምያን ሶማልን ዝተራእየ ምፍሕፋሕ መርኣያ ውድቀትን ምንጋስ ስርዓተ ኣልቦነትን ኣብ ኢትዮጵያ ዘመላኽት ኢዩ . . . ወዘተ. ብምባል ነዊሕ ሓተታ ኣስፊሩ ይርከብ።
ነዚ እናረኤኻን እናሰማዕካን ንስርዓት ወያኔ ኣሚንካ ዓዲ ኣማንዩ ኢልካ ምቕሳንን መደባት ወያኔ ንምትግባር ላዕልን ታሕትን ምባልን ንኤርትራውያን ምስ ምንታይ ኪቕጸር ኮን ይኸውን። ነቶም ኣብ ውጽኢት ዘይብሉ ምንቅስቓስ ተታሊልኩም ወይ ግንዖ ክትረኽቡ ኢልኩም ትንቀሳቐሱ ዘለኹም ኤርትራውያን ንወያኔ ዝተሓስበ ውሕጅ ከይልክመኩም መንገድኹም ጽረጉ። እናሰምዐ ዝደቀሰስ ነቕኒቕካዮ ነይትስእ ከምዝበሃል ከይከውን ነገሩ። ዎ ደሓንኩም።
ወትሩ – ዓወት ንሓፋሽ!!
By Eritrean Media Group Holland


text:
Radio Erena: 08 September 2019
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንሃገራዊ ምርጫ ብዝምልከት ዘጽደቖ ሕጊ ንዝነጸጉዎ ተቓወምቲ ውድባት፣ ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር ምላሽ ሂቡሉ።
ኣደ ወንበር ቦርድ ምርጫ ብርቱካን ሚደቅሳ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ እቲ ብተቓወምቲ ውድባት ቀሪቡ ዘሎ ክሲ ኣንጻር’ቲ ዝጸደቐ ሕግታት ተቐባልነት የብሉን ድሕሪ ምባል፣ ልዕሊ 100 ዝኾና ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ዘለዋኣ ሃገር፣ ኣብ ኩሉ ነጥብታት ክትሰማማዕ ዘይከኣል’ዩ ክትብል ገሊጻ።
ኣቐድም ኣቢሉ ቁጽሪ ኣባላት ናይ ሓደ ፓርቲ እንተወሓደ 1,500 ክኸውን ኣለዎ ዝብል ዝነበረ ኣብዚ ተመሓዪሹ ቀሪቡ ዘሎ ሕጊ ቁጽሪ ኣባላት ናብ 10 ሽህ ክብ ምባሉ ካብ ሓያሎ ተቓወምቲ ውድባት ናይ ተቓውሞ ድምጺ ተሰሚዑ እዩ።
ሓያሎ ካብኣቶም እውን ነቲ ኣብ 2020 ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሃገራዊ ምርጫ ከምዝሕሰሙዎ ኣጠንቂቖም ኣለዉ።
ኣባላትና ተሃዲኖም ይእሰሩ ኣለዉ ዝብል ጥርዓናት ብብዝሒ ከምዝመጸ ዝገለጸት ብርቱካን ሚደቅሳ፣ እቲ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ 400 ኣባላቱ ከምዝተኣስሩ ዘቕረቦ ጥርዓን ንምምሕዳር ፖሊስ መብርሂ ተሓቲቱ፣ መእሰሪኦም ምኽንያት ምስ ፖለቲካዊ እምነቶም ዝተሓሓዝ ከምዘይኮነ ገሊጻ።
ኢትዮጵያ ንዓመታ ከተካዪዶ ወጢና ንዘላ ሃገራዊ ምርጫ፣ ከቢድ ብድሆታት ከጋጥማ ከምዝኽእል ተንተንቲ ፖለቲካ’ቲ ዞባ የጠንቅቑ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ባሪ፥ ጸሎት ምእንቲ ማእከላይ ምብራቕ፡ “ንጐይታ ሰማየ ሰማያት እታ ሓያላት ምድሪ ከረኽብዋ ዘይከኣሉ ሰለማ ክህበና ብሓባር ምእንቲ ሰላሙ ክህበና ንጸልይ”
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ምስ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ኣቢያተ ክርስቲያን ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ብሓባር ኣብ ባሪ፥ “መሳኹትና ናብ ማእከላይ ምብራቕ ገጹ ጋህ ኣቢልና ንኽፈት” ኣብዛ “ናይ ርክብን እንገዳን” ከተማ ይብሉ ቅዱስነቶም ነቲ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን መደብ ጸሎት ምእንቲ ሰላም እንከበግሱ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ኣስዒቦም እውን፥ “ኣብ ልባትና ኣቢያተ ክርስቲያናትናን ሕዝብናን ነቲ ዓቢይ ናይ ስቓይ ኩነት ዝነብር ሕዝቢ ሒዝና ንቕረብ” ኢሎም።
ኣብዚ ኣብ ከተማ ባሪ ሉንጐ ማረ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ስፍራ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሓባር ጸሎት ምእንቲ ሰላም ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፡ “ኣእምሮናን ልባትናን ናብ ማእከላይ ምብርቕ ኣቢሉ፡ ኣብዛ ምዕራብን ምብራቕን መራኽቦን ናይ ዓበይቲ ኣብ ሓደ እግዚኣብሔርነት ዝኣምና ሃይማኖታት ምንጪ ዝዀነት ከተማ ብሓባር ክንጽልይ ንርከብ”
ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ጽዑቕ ጸልማት
ኣብቲ ዘደንቕ ከባቢ ማእከላይ ምብራቕ ይብሉ ቅዱስነቶም፡ ማእለያ ዘይብሉ ዘዕንው ምልክታ እውን ዝረኣየሉ ብምዃኑ ብሓቂ የሕዝን፡
ክርስቲያን ብርሃን ዓለም እያቶም
ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣብ መድረኽ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ትርኢት እናሓሰቡ፡ ክርስቲያን ብርሃን ዓለም እያቶም፡ ይኹን ደኣ እምበር እቲ ብርሃን ምዃን ኣብ ዙርያኻ ኩሉ ዅሉዕ ኣብ ዝኸነሉ እዋን ዝረአይ ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ኣብቲ ጸላም ታሪኽ ኣብ ዘለሉ ኵሉ ነቲ ደልሃማት ኢዱ ነከይሃበ ነቲ ናይ ተስፋ ሽምዓ ፈትሊ ብጸሎትን ብፍቕርን ዘብርህ ምስ ዝዀውን እዮ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ምስ ገለጺ ምእንቲ ሰላም እንክጽልዩ፡
ሰላም ይዅን
ቅዱስ ኣቦና “ሰላም ይኹን” ዝብል ቃል ደግሚሞ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል የቃልሑ፡ እዚ እዩ ቅዱስነቶም ዘዕረግዎ ጽልእን ሞትን ዝጻረር ጸሎት፡
ዘይተገዳስነትን ሸለልተይናነትን ይቐትል፡ ኣንሕና እቲ ዝቐትል ዘይተገዳስነትን ሸለልተይናነትን ንቃወም ድምጺ ንኹን፡ ነቲ ድምጺ ዘይብሉን ንብዓቱ ኣብ ውሽጡ ዝሕዝን ናብ ውሳጤኡ ንዘፍስስ ድምጺ ንኹን፡ ስለምንታይ ማእከላይ ምብራቕ ገሊኡ ብሱቓታ ክነብዕን ክሳቐን ካልኦት ሓይልን ስልጣንን ሃብትን ንኸካዕብቱ ይረግጽዋ፡ ንነእሽቱን ገርሄይናታትንን ንዝቖሰሉን ነቶም ኵሎም እግዚኣብሔር ጸግዖም ዝዀኖም፡ ኵላትና፡ ስሌኦም ሰላም ንለምን፡ ሰላም ይዅን!
እንክብሉ ዘስምዕዎ ዝረባን ጸሎትን ዛዚሞም።


text:
ኣብ ኤርትራ ኣድማ ከይጅመር ኣብ ሻቕሎት ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ፡ ሎሚ ንጉሆ ገዚፍ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ሰገነይቲ ኣብ ማእሰርቲ ከምዝዳጎነ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ምምሕዳር ከተማ ሰገንይቲ ንቐንዲ ቀሺ ናይቲ ዓዲ ንሳዋ ኪኸይድ ናይ ሓንቲ መዓልቲ መጠንቐቕታ ድሕሪ ምሃቦም፡
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ክሰግሩ ቅድሚ ሰሙን ዝተበገሱ ዳርጋ ኩሎም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝንገረሎም 335 ስደተኛታት ደሃይ ኣጥፊኦም ከምዘለዉ ገለ ቤተሰቦም ምስኣቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን ምስናይ ከቢድ ጭንቀትን ስግኣትን ሓቢሮም።
እወ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ብዙሕ መሪር ተጋድሎን መስዋእትን፡ ነቶም በብታራ ንዝጎበጥዎ ባዕዳውያን ገዛእቲ ሓይልታት ስዒሩ ብ 24 ግንቦት 1991 ጠቕላላ መሬት ኤርትራ ነጻ ሃገር ኣብ ዘረጋገጸሉ ሰዓት, ሓዲሽ ንፋስ ነጻነት እናስተማቐረ ብዕልልታ ፡ ጥሉልን ቀጠልያን ቆጽሊ ስየ፡ ኣውሊዕን ክሊዓውን ፡ እናንበልበለን እናነስነሰን ሆ እናበለ ተቐቢልዋ።
ሃገራውን ህዝባውን ጉዳያት ኣብ ፍትሓውን ርትዓውን፡ እዋናዊ ፖለቲካዊ ንጥፍታት፡ ብሕጊ ክምእዘዝ ዝጠልብ’ዩ። ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኩነታት ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ንዝፍጸሙ ጌጋታት ከኣ ብሕጊ መሰረት ይእረሙን መንገዶም ከም ዝሕዙ ይገብር። ሕጋዊ መስርሕ ህዝባዊ መኽሰብ ኣለዎ። ናይ ዘተ መኣዲ ዝኸፍት’ዩ። ፍረ ዘለዎ ውጽኢት ዝርከቦ’ዩ።
እንስሳዊ ጠባዮም ሳዕሪሩ ብኤርትራዊ ህይወት ምጽዋት ዝቕጽሉ ዘለዉ ገንዘብ ዝሃይማኖቶም ‘ነጋዶ ሰብ’ ዝኾኑ ኣባላት ራሻይዳ፡ ኣብ ምስሪ ስራሕ ረኺብናልኩም ኣለና፡ ኢሎም ብምትላል ን85 መንእሰያት ካብ ከሰላ ናብ ምስሪ ብምውሳድ፡ ካብቶም 81 ሰሰለተ ሽሕ ዶላር ክዘምቱ ከለዉ፡ ንሓንቲ “ኣብ ወጻኢ ስድራቤት የብለይን፡ ካበይ ከምጻልኩም፡ ክኸፍል ኣይክእልን እየ” ዝበለቶም ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ፡ ብኻላሽን ቀቲሎም፡ ኣብ ቅድሚ ‘ቶም መማጽእታ ብኻራ ጠባቢሖም ኮላሊታ ከምዝወሰዱዎ ንናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብምጥቃስ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ፡ “ክትሃድሙ ተረኺብኩም” ብዝብል ምኽንያት ኣብ ቤትማእሰርቲ ዓዲዃላ (ካርሸሊ) ኣሲሩዎም ንዝቐነየ ሰለስተ ተማሃሮ/መንእሰያት ካብቲ ቤትማእሰርቲ ናብ ጎልጎል ኣውጺኡ ብኡንብኡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ከምዝረሸኖም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ሓቢሮም።


text:
ርህራሄ ናይ ፍጽምና ናይ ፍቕሪ መግለጺ እዩ። “ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ብምሕረት ፍጹም ዝኾነ፡ ባእድ ዘመድ ከይበልኩም ንዅሉ ብምፍቓር ፍጹማን ኩኑ” (ትርጓሜ ማቴ. 5፡48) “እቲ ኻባኻ ዝተቐበልናዮ ኸኣ ኢና ዝሃብናካ” (1ይ ዜና. 29፡14)
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዝጠመዩ ንዝጸምኡ ንዝዓረቁ ይሓዝነሎምን ንይርሕርሓሎም ነበረ። ነቶም ንትምህርቱ ንተኣምራቱ ክርእዩ ዝስእብዎ ዝነበሩ፡ “ዝበልዕዎ ድማ የብሎምን እሞ የደንግጹኒ ኣለዉ ስለዚ ኣብ መንገዲ ከይሰንፉ ጾሞም ከፋንዎም ኣይደልን” ብምባል ነቲ ዝነበረ ሒደት ባሪኹ ኣበርኺቱ መገቦም ብለውኃቱ’ውን ኣጽገቦም። (ማቴ. 15፡32) ድኻታት ኣብ ምድሪ ክሳዕ ዘለዉ ምጽዋት ዘይተርፍ ግቡእ ምዃኑ ንከረድእ ድማ “ድኻታትሲ ዅሉ ጊዜ ምሳኻትኩም ኣለዉ” ብምባል ተዛሪቡ እዩ። (ማቴ. 26፡11)
ምጽዋት ንኣምላኽ ዝወሃብ ልቃሕ እዩ። “ጥሪትኩም ሸጥኩም ምጽዋት ሃቡ። ሠራቒ ኣብ ዘይረኽቦ ነቐዝ ኣብ ዘየበላሽዎ። ዘይበሊ ማኅፉዳን ዘይጐድል ሃብትን ኣብ ሰማይ ዕቘሩ።” (ሉቃ. 12፡33) “እቲ ንድኻ ዚህብ ንእግዚአብሔር የለቅሖ፡ እግዚአብሔር ከኣ ኪፈድዮ እዩ።” (ምሳ. 19፡17)
ምጽዋት ብንብረታዊ ነገራት ዝውሰን ኣይኮነን።
ምጽዋት ዝብሃል ቃል ክዝረብ ከሎ ኣብ ሕሊና ዝቕረጽ ዝረአ ናይ ገንዘብ ናይ መግቢ ወይ’ውን ናይ ንብረት ህያብ እዩ ፡ ይኹን እምበር ምጽዋት ብገንዘባዊ ዓይነት ጥራይ ዝተወሰነ ኣይኮነ። ምጽዋት ካብ ዘለኻ ነገር ንዘይብሉ ምርዳእ ክሳዕ ዝኾነ ዝቑጸርን ዝስፈርን ጥራይ ኣይኾነን። ንድኹምን ብጕልበት ንዘይተመሃሩ ብፍልጠትኻ፡ ምዕዶ ንዝደሊ ብምዕዳ ነዚ ዝመሰለ ኵሉ ዓይነት ምርዳእ’ውን ምጽዋት እዩ። ሓዋርያ ጴጥሮስን ዮሓንስን ነቲ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት መቕደስ ዝልምን ዝነበረ ሰብኣይ ቅዱስ ጴጥሮስ “ወርቅን ብሩርን የብለይን እቲ ዘሎኒ ግና እህበካ ኣሎኹ ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ናዝራዊ ተንሥእ እሞ ኺድ” ብምባል ምሕረት መጽወተሉ። (ሓዋ. 3፡2-10)
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ “መሓርቲ ምሕረት ክረኽቡ እዮም እሞ ብፁዓን እዮም።” (ማቴ. 5፡7) ዝተባህለ ኣንቀጽ ዘመሓላልፎ ሰፊሕ ትምህርቲ ኣሎ፡ ምሕረት ኣብ ትርጓሜ ከም ዝገልጾ ሰብኣዊን መንፈሳዊን ይበሃል።
1. ሰብኣዊ ምሕረት፦ እዚ ንዝጠመየ ብምብላዕ፡ ንዝጸምዐ ብምስታይ፡ ንዝኣረቐ ብምኽዳን ፡ ንዝተጸገመ ብምሕጋዝ፡ ንዝበደለኻ ይቕረ ብምባል፡ ዝኣመሰለ ብምግባር ዝፍጸም እዩ።
2. መንፈሳዊ ምሕረት፡ እዚ ንዝተጋገዩ ምሂርካ ቅኑዕ እምነትን ሠናይ ተግባርን ከም ዝኅዙ ምግባር እዩ። ከምኡውን መንፈሳዊ ምሕረት መጥዎተ ርእስ (በጃ ምሕላፍ) እዩ። (ዮሓ. 15፡13)። ከም ናይ ኣንጢላርዮስ ታሪኽ እዩ። (ስንክሳር 27 መስከረም።)
ምጽዋት በረኸት ዘውህብ ትእዛዝ እግዚአብሔር እዩ።
ምጽዋት ምሃብ ንእግዚአብሔር ዘሕጉስ ከምዝኾነን ነቲ መጽዋቲ ድማ ካብ እግዚአብሔር በረኸት ከም ዘውህብ ኣብ ብሉይን ሓዲሽን ኪዳን ብሰፊሑ ተገሊጹ ንረኽቦ።
• “ድኻታት ኣብ ማእከል ሃገር ኣይሰኣኑንን እዮም እሞ ነቲ ኣብ ማእከል ሃገሩም ዘሎ እስራኤላዊ ኃውኩምን ሽጉርኩምን ድኻኹምን ኣጸቢቕኩም ብልግሲ ሃብዎ ኢለ እእዝዘኩም ኣሎኹ።” (ዘዳ. 15፡ 11)
• “እስራኤላዊ ኃውካ እንተ ደኸየ እሞ ምሳኻ ኸሎ እንተሰኣነ ኸም ጓናን ከም ጋሻን ጌርካ ምሳኻ ኣንብሮ።” (ዘሌ. 25፡35)
• ግራትካ ኽትዓጽድ ከሎኻ ነቲ ደረት ግራትካ ፈጺምካ ኣይትዕጸዶ። ነቲ ቐሪም ዓጺድካ እውን ኣይትእረዮ። ንወይንኻ ድማ ተረፍ ዘይብሉ ጌርካ ኣይትእረዮ ነቲ ዝወደቐ ፍረ ኸኣ ኣይትእረዮ። ንድኻን ንስደተኛን ደኣ ኅደጎ። ኣነ እግዚአብሔር ኣምላኽካ እየ።” (ዘሌ. 19፡9-10 ዘዳ. 24፡19-21)
• “ካብ መሥዋዕቲ ኸተቕርቡለይሲ ምሕረት(ምጽዋት) ክትገብሩ እፈቱ።” (ሆሴ. 6፡6)
• “ንድኻ ዚሓልየሉ ሰብ ብፁዕ እዩ፡ እግዚአብሔር ከኣ ብመዓልቲ መከራ ኼናግፎ እዩ።” (መዝ. 41፡1)
• “ስለዚ ኦ ንጉሥ ምኽረይ ስማዕ፡ ቅሳነት ዘለዎ ነዊኅ ዕድማ ኽትረክብ ምኅጣእ ኅደግ ጽድቂ ግበር ንድኻታት መጽውት፡ ሽዑ ኅድገት ኃጢኣት ክትረክብ ኢኻ።” (ዳን. 4፡27)
• “ገለ ሰባት ገንዘቦም ለጊሶም ይህቡ መሊሶም ከኣ ይህብትሙ። ገለ ኸኣ ብዘይግባእ ይቝጥቡ ኣዝዮም ከኣ ይነድዩ።” (ምሳ. 11፡24) “ንድኻ ዚህብ ገለ ኣይጐድሎን እቲ ኣዕይንቱ ዚዕምተሉ ግና ብዙኅ መርገም ይወርዶ” (ምሳ. 28፡27)
• “ነቲ ዝለመነካ ሃቦ፡ ካባኻ ኺልቃሕ ንዚደሊውን ኣይትኽልኣዮ።” (ማቴ. 5፡42)
• “ንኣምላኽ ከምዚ ዘኣመሰለ መሥዋዕቲ እዩ ዜሐጕሶ እሞ ሠናይ ምግባርን ዘሎኩም ምስ ካልኦት ምምቓልን ኣይትረስዑ።” (ዕብ. 13፡16)
• “ብየማኑ ንዘለዉ ‘ኣቱ ናይ ኣቦይ ቡሩኻት እቲ ዓለም ኪፍጠር ከሎ ዝተዳለወልኩም መንግሥቲ ኽትወርሱ ንዑ። ምኽንያቱ ኸኣ ጠምየ ኣብላዕኩምኒ ጸሚአ ኣስቴኹምኒ ጋሻ ኾይነ መጺአ ተቐበልኹምኒ ዓሪቐ ኸደንኩሚ ሓሚመ በጻህኩምኒ ተኣሲረ ኣጸናናዕኩምኒ” (ማቴ. 25፡34)
ምጽዋት መግለጺ ክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር እዩ።
ምጽዋት ሰብ ንሰብ ዘለዎ ሠናይ ፈቓድ ዝገልጸሉ ክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር እዩ። “ብብዙኅ ጸበባ ተፈቲኖም ኃሊፎም እዮም። እንተኾነ ሕጉሳት ስለ ዝኾኑ ኣዝዮም ድኻታት እኳ እንተ ኾኑ ኣዝዮም ለጋሳት እዮም።” (2ይ ቆሮ. 8፡2) “እሞ ሓደ ካባኻትኩም ንሥጋኦም ዜድሊ ከይሃበ “ብሰላም ኪዱ ሙቑ ጽገቡ” እንተ በሎም እንታይ ይጠቅም፧” (ያዕ. 2፡16) “ጸላኢኻ እንተ ጠመየ እንጌራ ኣብልዓዮ፡ እንተ ጸምአውን ማይ ኣስትዮ። ከምዚ እንተ ደኣ ጌርካ ኸም ብጓህሪ ብኅፍረት ከተንድዶ ኢኻ፡ እግዚአብሔር ከኣ ኺፈድየካ እዩ።” ምሳ. 25፡21 “ንምሃብ ድልየት እንተ ደኣ ኣልዩ እቲ ውህበት ቅቡል እዩ እንተኾነ ኸም ዓቕሙ ደኣ እምበር ልዕሊ ዓቕሙ ኪኸውን የብሉን።” 2ይ ቆሮ. 8፡12
ኣፈጻጸማ ምጽዋት
ምጽዋት ንኣምላኽ ዝወሃብ ልቓሕ ምዃኑ ብምእማን፡ (እቲ ንድኻ ዚህብ ንእግዚአብሔር የለቅሖ፡ እግዚአብሔር ከኣ ኪፈድዮ እዩ። ምሳ 19፡17) ምጽዋት ሰራቒ ኣብ ዘይረኽቦ ነቐዝ ኣብ ዘየባላሽዎ ዘይበሊ ማኅፉዳን ዘይጐድል ሃብትን ኣብ ሰማይ ምእቋር ምዃኑ ብምፍላጥ (ሉቃ. 12፡33 ፣ ማቴ. 6፡19-21) ከምቲ ጐይታ “ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት ብሰብ ምእንቲ ኺንኣዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ኣባይቲ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታኣትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩ ኣሎኹ። ንስኻ ግና ምጽዋትካ ብኅቡእ ምእንቲ ኪኸውን ክትምጽውት ከሎኻ የማነይትኻ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለጦ፡ እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ እዩ።” (ማቴ. 6፡2) ኢሉ ዝመሃረና ምጽዋት ካብ ግብዝነትን ውዳሴ ከንቱ ተፈሊና ክኸውን ኣሎዎ። ግና ኣብነት ንምዃን ብዘይ ግብዝነት ብግልጺ ይፍጸም። “ነቲ ጽቡቕ ግብርኹምም ርእዮም ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ኼመስግንዎ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” (ማቴ. 15፡16) ዝበሎ።
ምጽዋት ብዘይ ግብዝነት ካብቲ ዘለኻ ብፍቕሪ ክኸውን ከም ዘለዎ ጐይታ ድማ ውሒዱ ኢሉ ከም ዘይንእቕ “. . . ብዙኃት ሃብታማት ከኣ ብዙኅ የውድቑ ኽልተ ሳንቲም ዚኣክል ቆድራንቴን ኣውደቀት። ኢየሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ናብኡ ጸዊዑ ኸኣ “ካብዞም ኣብዚ መቐበል ምጽዋት ዘውደቑ ዅሎም እዛ ድኻ መበለት እዚኣ ዚበዝኅ ከም ዘውደቐት ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ።” (ማር. 12፡43)
ኣበው ሓዋርያት ንድኻታት ይሓዝኑ ይሓስቡሎም ይንኸባኸብዎም ነበሩ። ናብ ቤተ ክርስቲያን ካብ ዝኣትው ዝነበረ ምጽዋትን ዕሽርን ንድኻታትን የኻፍልዎም ነበሩ።
ምጽዋት ምስ ጾም ተዝካር ዕሽር እተሓሓዝ እዩ።
“እቲ ኣነ ዝፈትዎ ጾምሲ እዚ ዚስዕብ እዩ ንመእሰር እከይ ምፍታሕ ነርዑት ባርነት ምዝላቕ ንጥቑዓት ምውፃእ ሓራ ኣርዑት ባርነት ዘበለ ኵሉ ምስባር እንጌራኹም ንጥሙይ ምምቃል ነቶም ዝተሰዱ ድኻታት ኣብ ቤትኩም ምቕባል ዕሩቕ እንተ ርኤኹም ምኽዳን ንዘመድኩም ካብ ምሕጋዝ ዘይምኅባእ እዩ።” ብምባል ጾም ብምጽዋት ክድገፍ ከም ዘለዎ ኣዚዙ እዩ። (ኢሳ. 58፡6-7) “ጸሎትካን ምጽዋትካን ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ንመዘከርታኻ ዓሪጉ እዩ።” ግብ.ሓዋ. 10፡4
“ኣብ መወዳእታ ሠሠለስተ ዓመት ካብ ኵሉ ናይታ ዓመት እቲኣ እቶትኩም ዕሽር ኣውፂእኩም ኣብ ውሽጢ ተማታትኩም ኣክብርዎ። እግዚአብሔር ኣምላኽኹም ብኹሉ እትገብርዎ ግብሪ ኢድኩም ምእንቲ ኺባርኸኩምሲ እቲ ምሳኹም ግደን ርስትን ዘይብሉ ሌዋውን እቶም ምሳኹም ዘለዉ ስደተአኛታትን ዘኽታማትን መበለታትን ይምጽኡ ኦ ይብልዑን ይጽገቡን።” (ዘዳ. 14፡28)
“ምሳሕ እንተ ገበረካስ ድኻታትን ቈራያትን ሓንካሳትን ዕውራትን ደኣ ጸውዕ። ዚፈድዩኻ የብሎምን እሞ ብፁዕ ክትከውን ብትንሣኤ ጻድቃንውን ክትፍደዮ ኢኻ” (ሉቃ. 14፡13)
“እቲ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣቦ ንጹሕን ርኽሰት ዘይብሉን ኣምልኾ ገዛእ ርእስኻ ካብ ርኽሰት ዓለም እናሓሎኻ ንዘኽታማትን መበለታትን ኣብ ጊዜ ጸበባኦም ምርዳእ እዩ።” (ያዕ. 1፡27)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!