text:
ሁልዊ ኩነታት ስደተኛታት ኤርትራ
ሐላፊ ኢሚግረሽንን ስደተኛታትን ኢትዮጵያ ከም ዝገለጾ ኣብቲ ሃገር 64,582 ምዝጉባት ኤርትራውያን ስደተኛታት አለዉ። ካብ ሶማልያውያን ስደተኛታት ቀጺልካ ከአ ብኻልአይ ደረጃ ይስርዑ። ክሳብ ዝሓለፈ መጋቢት 2011 ብስደተኛታት ቤት ጽሕፈት ተመዝጊቦም ዝሓልፉ ንወርሒ ብገምጋም 1,500 ከምዝኾኑ መዛግብ ይሕብሩ። ካብ ወርሒ ሰነ ጀሚርካ ግን እቲ ቁጽሪ እንዳበርከተ ምኻዱን ከምኡ’ውን ብብዝሒ ብአንስቶምን ብቆልዑቶምን ዝተሰነዩ ኣረጋውያን ምዃኖም ሰራሕተኛታት መደበር መዐስከር ስደተኛታት የረጋግጹ። እዞም ብቁጽሪ ብርክት ዝበሉ ካብ መንእሰይ ዕድመ ንላዕሊ ዝኾኑ ዜጋታት ግዳይ ድርቅን ጥሜትን ምዃኖም’ውን ይግመት። አቀድም ኣቢሉ ኣብ ኤርትራ ዋሕዲ መግቢ ከም ዘየሎ እንታይድአ እታ ሃገር ኣብ ጥቃ ውሕስነት መግቢ ከምዝተገማገመት እቲ ንድሕነንት ህዝቢ እዝኒ ዘይብሉ ጉጅለ ህግደፍ ምእዋጁ ይፍለጥ። ኩለንተና አካላዊ ኩነታት እቶም ሓደስቲ ፈለስቲ ኤርትራውያን ምስ እትዕዘብ ግን ሀለውለው ህግደፋውያን ኣብ ግምት ምእታዉ ኣጸጋሚ ይኸውን።
እቶም ተገዲዶም ካብ ሃገሮም ዝፈልሱ ደቂ ሰባት ዶብ ጢሒሶም ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ኣተዉ ኣብ ድፋዕ ዘድሊ ናይ ቃል ምርመራ ምስ ተገብረሎም እኽለማይ ኣስኒቖም ናብ ስድተኛታት መዓስከር ይልእክዎም። ኣብ ካምፕ ምስ በጽሑ ድማ ብአሕዋቶምን አሓቶምን መስተንግዶ ምስ ተገብረሎም ብህጹጽ ናብቲ ብምምሕዳር ጉዳይ ስደተኛታትን ተመለስትን ዝፍለጥ ቤት ጽሕፈት (ARRA) ተመዝጊቦም መባእታዊ ቁስ ከም እኒ ጀርይ ካን፣ ቶንኮበት፡ ናይ ፕላስቲክ ነጸላ ከምኡ’ውን ናይ ክንክን ጥዕና ኣቑሑት ይዕደሎም። ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ እታ መጀመርያ መዓስከር ስድተኛታት ሽመልባ ብ2004 ተመስሪታ፡ ቀጺላ ድማ ማይ ዓይኒ ዝተባህለት ካምፕ ብ2008 ቆመት። ካልእ’ውን ኣብ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ምስዘን ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክወን ካምፕታት እትዳረግ 20,000 ስድተኛታት ዝሰፍርሉ ኣላ። ብሓፈሻኡ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ንኤርትራውያን ስደተኛትት ዘአንግዳ 5 መዓስከራት ኣለዋ።
ክሳብ ዝቐረባ እዋን ከም ኣገላልጻ ARRA፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ካብ ብሓድሕድ ውግእ ትሕመስ ሶማሊያ ወይ ከም ካብ አጽናቲት ደቂ ሰብ እትፍለጥ ሱዳን ዝፈልሱ ስደተኛታት ኣቓልቦን ግምትን ኣይውሃቦምን ነበረ። ብሓጺሩ ንኣጻዳፊ ረዲኤት ዘይብቕዑ ስደተኛታት ኮይኖም ኢዮም ዝጸንሑ። ኣብ መወዳእታ ግን ብጸዓት ARRAን ካልኦት ናይ ሰብአዊ መሰል ተጣበቕትን ኤርትራውያን ከም አጻዳፊ ረዲኤት ዘድልዮም ደቂ ሰባት ምዃኖም ብወግዒ ተፈሊጡ ዘድሊ ሓገዝ ይግበረሎም ከምዘሎ ተነጊሩ። ኣብ ሊብያን የመንን ግብጽን ዝርከቡ ብአማእታት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኤርትራውያን ክሳብ እዚ እዋንዚ ነዚ መሰል ተነፊግዎም ይርከቡ።
ናይ ዓርሲ-ምንባር ተኽእሎ ዘለዎም ኤርትራውያን ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ወጺኦም ምስ ኣዝማዶም ይኹን ገዛ ተኻርዮም ክነብሩ ካብ ዝፍቀደሎም እነሆ ሓደ ዓመት ሓሊፍዎ። ነዚ ዕድል ተጠቂሞም ኣብ ፈቐዶ ከተማታት ኢትዮጵያ ዝነብሩ ኤርትራውያን 3,200 ምዃኖም ጸብጻብ የመልክት። እዚ ዝተጠቅሰ አሃዝ ነቶም ምስ ኣዝማዶምን ደቂ ማይቤቶምን ተሓናፊጾም ዝነብሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ናይ ዓፋር ብሄረሰብ ዝውስኸ ኣይኮነን። ሑሱም ጥርዝያ ኤርትራውያን ካብ ሊብያን፣ ግብጽን፣ሱዳንን ካብ ዝተጀመረሉ እውን 4,000 ዝኮኑ ስደተኛታት ብአየርን ብምድሪ መጓዓዓዝን ኣብ ኢትዮጵያ ብምእታው ካብቲ ጨካን ምንጋጋ ህግደፍ ከምዝድሓኑ ሰነዳት ይምስክሩ። ብጥርዝያ ንIኤርትራ ምምላስ ዘለዎ ሳዕቤን ብማዕከናት ወረ ኤርትራውያን ብሰፊሑ ተዘርዚሩ ስለ ዝኾነ ምድጋሙ ኣገዳሲ ኣይኮነን።
ካብ 2004 ጀሚሩ ናብ ዓዲ ፈረንጂ ብሰፈራ መልክዕ ዝኸዱ ኤርትራውያን ጥቓ 10,000 ይግመቱ። ካብዚኦም እቲ ዓብይ ክፋል ንኣመሪካ ዝኸዱ ክኾኑ ብመጠን’ውን ናብ ካናዳን አውስትራሊያን ኣውሮጳን ከምዝኸዱ ተመዝጊቡ ይርከብ። ኣመሪካ ጥራይ 7,864 ኤርትራያውያን ስደተኛታት ከም ቀዋሚ ሰፈርቲ ጌራ ከም ዝወሰደት ካናዳ’ውን ጥቓ 800 ከም ዝተቐበለት ይንገር። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና ኣብ ዝሓለፉ 7 ዓመታት ናይ ወጻኢ ሃገር ከይዶም ክሰፍሩ ዕድል ዘጋጠሞም ዜጋታት 15% ጥራይ ምዃኖም ኢዩ። እምበአርከስ እቲ ኣብዛሓኡ ኣብ ስደትኛታት ካምፕ ተሰሚሩ ኣልባቡ ዝጠፍኦ ምዃኑ ካብ ኩላትና ዝተሰወረ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ ዘለውዎ ቦታ ትርጉም ዘለዎ ናብራ ንኽነብሩ ሓድሽ ሜላታት ምቅያስ ግዜኡ ዝጠልቦ ሕቶ ይኸውን። እምበአርከስ ኣብ ተግባር ዝተመርኮዘ ስርሒታት ንምክያድ ካብ ዓቅሚ’ዚ ኩሉ ኣብ ግዳም ሰፊሩ ዝርከብ ዜጋ ንልዕሊ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ።
ንአብነት ከም ብጉጅለ ይኹን ብነፍስወከፍ ተወዲብካ ዘይቅንጁው መባእታዊን መዋእለ ህጻናት ቤት ትምህርቲ ምስራሕ፣ መዘናግዕን ትምህርታዊን ትካላት ምምስራት፣ ኢደ ጥበብ ዝመሃርሉን ናብርኦም ዝመርሕሉን መሰረታዊ መሳሪሕታት ምትእታው ዝአመሰሉ ይኾኑ። ናብ ክብ ዝበለ ደረጃ ትምህርቲ ዝርከቡ ተማሃሮውን ከም ‘ዉሉድ’ ቆጺርካ ዉስን ግን ዓቕምኻ ብዘይሃሲ መንገዲ ምርዳእ ንተረዳኢን ንሃገርን ኣዝዩ ጠቓሚ ይኸውን።ናይ ኣከባቢኦም ኤኮሲስተም ኣብ ሚዛን ዝምለሰሉ ንድርቂ ዝጻወሩ ተኽልታት ምትካል’ውን እምነትን ሕውነትን ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ኣብ መንጎ እቶም ተጻዊሮም ተጎራቢቶሞም ዘለዉ ቅሸታትን ድልዱልን ምሕዝነት ዝፈጥር ሜላ ምዃኑ ዘይምዝንግዕ።
አብዚ ዘለናዮ እውን ኣብ ኣዲስ ኣበባን መቐለን ዝርከቡ ዩኒቨርሲቲታት 301 ተመሃሮ ኣብ ዲግሪ ፕሮግራም 368 ድማ ኣብ ዲፕሎማ ትምህርቲ መደብ ተዋፊሮም ይርከቡ። ኣብ ርእስ’ዚ ኣብቲ ኣብ ዓፋር ክልል ዝርከብ ኣብ ሳማራ ዩኒቨርሲቲ 6 ተመሃሮ ከም ዘለዎ ይፍለጥ። ብዘይካ እቲ 300 ብር ( USD 17.5) ወርሓዊ ደሞዝ ብዩኤኔችሲአር ዝኽፈል ዝኾነ ይኹን ወጻኢታት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዩ ዝሽፈን። አብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ናይ ትምህርቲ ዓመት 757 ናይ ዩኒቨርሲቲ መእተዊ መርመራ ካብ ዝወሰዱ ስደተኛታት ተመሃሮ 340 ክሓልፉ መብዛሕትኦም ከምዝተረፉ ይንገር። ካብዞም ፈተና ተዋሂብዎም ዝተዐወቱ 17 ንማስተርስ ዲግሪ ፕሮግራም ክአትዉ ዝተረፉ ግን ንመጀመርያ ዲግርን ዲፕሎማን ሑጹያት ኢዮም።
ህሉው ክነታት ከም ዝገልጾ ኩሎም ተፈተንቲ ናይ ትምህርቶም ደረጃ ዘመልክት ሰነድ ኣብ ኢዶም ከምዘይነበሮም፡ መብዛሕቶም ድማ ኣብ ገደብ ዘይብሉ ናይ ዕስክርና ዘመን እምኒ ክፍልጹን፣ ኣብ ብኮሎነላትን ጀነራላትን ዝውነን ሕርሻ ክጽህዩን ክጉልጉልን፣ ኣባይቶም ክሰርሑን፡ ቀለም ፋዕራ ከይገበርሉ ዝጸንሑ ግዳያት ኣዚ ዓማጽን፡ ገባትን፣ ጨቋንን ሥርዓት ምዃኖም ካብ ኣንባቢ ዝተሰወረ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ኣብ ሓደ ስደተኛታት ካምፕ ናይ መዋእለ ሕጻናትን፡ መባእታን ከምኡ’ውን ካልአይ ደረጃ ብARRA ዝምወል ምህላዉ ካብ ሓላፊ ቤትጽሕፈት ክንርዳእ ንኽእል።
ብሕግጋት ኢትዮጵያ ወዲ ሃገር ዘይኮነ፡ ስደተኛታት ወሲኽካ ብዘይ ፍቓድ ክሰርሕ ክልኩል ኢዩ። እንተኾነ ግን ኢትዮጵያውያን ኣብ ኤርትራውያን ‘ሉስሉስ ከብዲ’ ከም ዘለዎም ብኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ ሑሹኽ ይብሃል። ካብዚ ዝተላዕለ መጠኖም ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ርእሶም ኣድኒኖም ኣብ ብዙሕ ናይ ስርሕ ዘርፍታት ተዊፊሮም ከም ዝርከቡ ብወግዒ ተነጊሩኒ። እዚ ዓው ኢልካ ዘይትዛረበሉ ግን ከስ ሪኢኻ ከምዘይረአኻ ዝሕለፈሉ ኩነታት ዘመልክት ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ዘሎ ታሪኻዊ ምትእስሳር ዘስመረ ምዃኑ’ውን ይትንባህ።
ንስደተኛታት ካብ ምዕንጋል ሓሊፍካ ጡጡህ ናብራ ክህልዎም ምህቃን ብዙሕ ጻዕሪ ይሓትት። ንስደተኛታት ዘድልዮም ቁሳውን፣ መንፈሳውን ኣዝዩ ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ፡ ንግዜኡ ብአጻዳፊ ዘድሊ ግን ኡኹል አቕርቦት መግብን ማይን ምምላእ ይኸውን። ኣብዚ እውን’ዚ ብገበርቲ ሰናያት ዝወሃብ መግቢ ንአካል ኣጉልቢቱ ንሓንጎል ዘማዕብል ዘይኮነስ እንታይ’ድአ ዘየምውት ዘየሕዊ ትኳቦ ኢዩ። መጀመርያ ካብ ዝወሃቦም ደረቕ መግቢ 15 ኪሎ ስርናይ ኮይኑ ብጥሪኡ ይዕደል። ነዚ ጥረ እኽሊንምጥሃን ዘሎ ላዕልን ታሕትን ተጸውዩ ኣይውድእን ኢዩ። ምኽንያቱ መጥሃን እኽሊ ንምርካብ ኣብ ርሑቕ ከተማታት ምጉዐዝ የድሊ። ዕርቃን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብሕልፊ ደቂንስትዮን ንዓቅሚ ኣዳም ዘይበጽሑን ቆሉዑትን ገኒኑ ይረኤዩ። ጫማታት ሻርባታት ካልሲታት’ውን ኣዝዩ ዉሑድ ኢዩ። ኣብ ርእስ’ዚ ናውቲ ትምህርቲ ከምኒ ርሳስ፣ ደብተር፡ መደምሰስ፣ ክርዮን፣ ናይ መባእታ መጻሕፍቲ ካብ ዘድልዩ ቁሳቑስ ኢዮም። አብ ክብ ዝበለ ትምህርቲ ደረጃ ዘለዉ ተማሃሮ፡ ንትምህርቶም ዘገድስ መጻሕፍቲ ጥራይ ዘይኮነስ ካብ መጻሕፍቲ ፍሉያት ምዕራፋት ንምቕድሕ/ፎቶኮፒ ኣዝዩ ጸገም ከም ዘጋጥሞም ካብ ተመሃሮ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ክርዳእ ኪኢለ።
ኣድለይቲ ነገራት
ሂወት ስደተኛታት ንምምሕያሽ ሽግሮም’ውን ንምቅላል ዘድልዩ ነገራት ብዙሓት’ኳ እንተኾኑ ካብቶም ንግዜኡ ኣገደስቲ ንብሎም ዐብይቲን ንአሽቱን ነገራት እዞም ዝስዕቡ ኢዩኦም። እቲ ዕማም ንምብዳህ ድማ ኣብ ንኡሱን ዐበይትን ፕሮጀክት ኢለ ከፊለዮም ኣለኹ።
ንኡስ ፕሮጀክት
• ንአብ አዲስ ኣበባን፡ መቐለን፡ ሰማራን ዩኒቨርሲቲታት ዝመሃሩ ተመሃሮ ዘገልግላ
3 ፎቶ ኮፒ ማቺን
• ካብ ኣዲስ ኣበባን ከባቢአን ዝግዛእ ርሳስ፡ ደብተር፡ክርዮን፡ ናይ ቆሉዑ መጻሕፍቲ,
• ፍሉያት መጻሕፍቲ ንክብ ዝበለ ትምህርቲ ዝከታተሉ ተማሃሮ
• ንደቂንስትዮ ዘገልግል ናይ ክንክን ጥዕና
• ንቖሉዑን መንእስየትን ኣልባሳት
• ኮምፑተራት ኣብ ስደተኛታት ካምፕ ዘገልግላ
• ተለቪዥናት ኣብ ስደተኛታት ካምፕ ዘገልግላ
ዐበይቲ ፕሮጀክትታት
• ንእተፈላለዩ መዳያት ዘገልግል ማሕበራዊ ማእከል (ንቤተ መጽሕፍቲ፡ ንቴለቪዥን፡
ንኮምፑተራት፡ ንመዘናግዒ ቁሳቑሳት ዝእክብ)
• ንገጠር ሃዋሁ ዝሰማምዑ ትምህርቲ ቤታት ( ‘ሁለ ገብ’ ክፍልታት)
• ንአሽቱን ማእከሎት ዝዐቕመን ጠሓንቲ መኪናታት(ሓሪጭ)
• ከም ጸዐት ሓይሊ ዘገልግል ጸሓያዊ ፎቶቮልታይክ ጽፍሕታት
• ንክብ ዝበሉ ትምህርቲ ዝከታተሉ ተማሃሮታት ኣብ ክንፍኻ/ኺ ብምሕቛፍ
ወርሓዊ/ዐመታዊ ረዲኤት ምብርካት
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኽልተ ሁቡባትን ንጡፋትን መንእሰያት ነዚ ኣብ ልዕሊ ዝተዘርዘረ ሽግር ንምቕላል ዝግብርዎ ዘለዉ ቁዱስ ስራሕ ክጠቅስ ይግደድ። ነዚ ክጠቅስ ዘገደደኒ ቀንዲ ምክንያት ድማ ኣርአያ ክኾኑና ይኽእሉ ኢለ ብምእማን ኢየ። መንእሰያት ቶማስ ሰሎሞን በዐል ቪርጂንያን፡ ኤፍረም ካሕሳይ ተቐማጣይ ኖርዝ ካሮላይናን ኣብ ማይዐይኒ ዝርከብ ናይ ስደተኛታት ናይ ትምህርታዊ ቁሳቑስ ሕጽረት ንምቅላል ተዋፊሮም ብርክት ዝበለ ገንዘብ ምእካቦም ይንገር ኣሎ። ከይደኸሙ፡ ከይረብረቡ ድማ ካብ 10,000 ዶላር ንላዕሊ ምእካቦም ካብ ሓበሬታ መርበቦም ንርድእ። ጸዓት’ዞም ብጾት ብዐወት ንኽዛዘም ሓገዝ ነፍሲ ወከፍ ወዲ ሃገር ናይ ፖለቲካ ዝንባሌኡ ብዘይገድስ ከም ዘድሊ ክመሕጸነኩም ይደሊ። ንቶማስን ኤፍረምን በዚ ዝስዕብ ኣድራሽኦም ክትራኸብዎም ትኽእሉ።
ዌብሳይቶም www.urer.org ኢመይሎም ድማ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.. ብአካል ከተዛርብዎም ወይ ክትውከስዎም ምስ ዝድለ ድማ ኣብ ቅጽሪ ስልኮም 202 718 8889 ክድወል ይከአል።
ቶማስ ኣባል ዓለምለኸ ኮሚሺን ንስደተኛታት ኤርትራ (ICER) ኢዩ። ናይዚ ኮሚሺን ዋና ተግባራት ንስደተኛታት ኤርትራ ምጥባቕ ኮይኑ፡ ናይ ርሑቕን ቀርባ ዕላማኡ ድማ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ስደተኛታት ነቲ ሓደገኛ ዝኾነ ናይ ምድረበዳን ማእከላይ ባሕርን ጉዕዞ ካብ ምውሳድ ክቑጠቡ፣ ቀጺሉ ውን ኣብ ዘለውዎ ስደተኛታት ካምፕ ናብርኦም ዝመሓየሸሉ መንገድታት ሃሰው ሰው ምባል ይኸውን። ኮሚሺን ብዑቱብ ካብ ዝናጠፈሎም ተግባራት ብኽፋል እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ጉዳያት የጠቓልል።


c: text/html

text:
4. ነባቤ መለኮት (ታኦጎሎስ)፦ ንነገረ መለኮት ካብ ካልኦት ሐዋርያት ብዝበለጸን ኣብዚኁን ኣስፊሑን ኣዕሚቑን ኣርቂቑን ብምምሃሩ ‘ነባቤ መለኮት’ ተባህለ።
5. ኣቡቀለምሲስ፦ ናይ ግሪኽ ቃል ኮይኑ በዓል ራእይ ማለት እዩ። ንዝኃለፈን ንዝመጽእን ብራእይ ስለዝተገልጸሉ “ዮሓንስ ኣቡቀለምሲስ” ተባህለ።
6. ቁጹረ ገጽ፦ በቲ ብዕለተ ዓርብ ዝረኣዮ መከራ መስቀል ጐይታና ገጹ ብኃዘን ተጨማዲዱ ይነብር ስለዝነበረ እዚ ስም’ዚ ተዋህቦ።
* ሃገሩ (ዓዱ)፦ ንቕዱስ ዮሐንስ ዓዱ ኣብ ዞባ ገሊላ እዩ። ምስ ኃዉ ቅዱስ ያዕቆብን፡ ኣቦኡ ዘብዴዎስን ዓሣ ብምግፋፍ ይናበር ነበረ። ኣዲኡ ካብተን 36 ቅዱሳን ኣንስቲ ሓንቲ እያ።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ጊዜ መከራ ጐይታና ከይሃደመ፡ ክሳዕ እግሪ መስቀል ዝሰዓቦ ሐዋርያ እዩ። ብዕለተ ዓርብ ንዝርአዮ መከራ ጐይታ እናዘከረ ዝተረፈ ዕድሜኡ ብንብዓት ፈጺሙ እዩ። ንሐዋርያውነት ኪጽዋዕ ከሎ ኣብ ዕድመ መንእሰይ እዩ ነይሩ። ን99 ዓመታት ዝኣክል ድማ ኣብዚ ምድሪ እዚ ነይሩ።
* ቅዱስ ዮሓንስን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን
ሐዋርያ ቅዱስ ዮሐንስ ክሳዕ እግረ መስቀል ብምስዓቡ ንሕዝበ ክርስቲያን ወኪሉ ንኣደነት ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ጐይታና ተቐቢሉ እዩ። (ዮሐ. 19፡25-27) ንእኣ ክሕልዋ ሓደራ ስለዝተዋህበ ኣርኂቑ ንስብከት ከይከደ ምስኣ ነበረ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ቅዱስ ዮሐንስ ንልዕሊ 15 ዓመት ዝኣክል ምስ ተቐመጠት ኣብ 49 ዓ.ም. ዓሪፋ።
* ሀገረ ስብከት
ወንጌላዊ ዮሐንስ ድኅሪ ዕረፍቲ እመ ብርሃን ናብ ንእሽቶ ኤስያ ኸይዱ መሃረ። ቀንዲ መንበሩ ኣብ ኤፌሶን ብምግባር፡ ብፍላይ በቲ ዘመን እቲ ካብ ኤውሮጳ ናብ ማእከላይ ምሥራቕ ብዝወስድ መንገዲ ብዝተደኮኑ ሓደስቲ ኸተማታት እናተዛወረ ኣብያተ ክርስቲያን ብምሕናፅን ጳጳሳት ብምሻምን ብርሃን ወንጌል ኣብርሀ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ዘመን’ቲ ብጭካነኡ ዝፍለጥ ንጉሥ ድምጥያኖስ (81-96 ዓ.ም.) ወንጌል ብምምሃሩ ብመምለኽቲ ጣዖት ተኸሲሱ፡ ንፍርዲ ድኅሪ ምቕራቡ ብዝፈልሐ ውዑይ ማይ ተሳቕዩ፡ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ክሕየር ተፈርደ። ነቲ ራእዩ ዝረኣዮን ዝጸሓፎን’ውን ኣብዚ ቦታ እዚ ኮይኑ እዩ። ኣብ 96 ዓ.ም. ድምጥያኖስ ምስ ተቐትለ፡ ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ደሴት ፍጥሞ ተመሊሱ ወንጌሉን ንሠለስተ መልእኽታቱን ከም ዝጸሓፎ ይንገር።
* ቅዱስ ዮሓንስን መጻሕፍቱን
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ኃሙሽተ መጻሕፍቲ ኣለውዎ። ንሳቶም ድማ፦
ዓይነት መጽሓፍ ብዝኂ
1. ወንጌል 1
2. መልእኽታት 3
3. ራእይ 1
ድምር 5
ሐዋርያ ቅዱስ ዮሐንስ ደድኅሪ ቅዱስ ጳውሎስ ንሓዲሽ ኪዳን ብዙኅ መጻሕፍቲ ብምብርካት መበል 2ይ ደረጃ ዝኃዘ እዩ።
* ወንጌል ዮሐንስ
ወንጌል ዮሐንስ በቲ ኂዝዎ ዘሎ ብዝኂ ምዕራፋትን ቍጽርታትን 3ይ ደረጃ ኂዙ ይርከብ፦ 21 ምዕራፋት ኪህልዎ ኸሎ 866 ቍጽርታት ሓቝፉ ይርከብ።
ቅዱስ ዮሐንስ ዝጸሓፎ ወንጌል ብኣጸሓሕፋኡ ኣብ ነገረ መለኮት ዘተኮረ ትኅዝቶ ስለዘለዎ፡ ካብቶም ካልኦት ሠለስተ ወንጌል ዝተፈልየ እዩ። ቅዱስ ዮሐንስ፡ ብዝያዳ ኣብ ቀዳማዊ ልደት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምትኳር ብዘይ ኣደ ካብ ናይ ባህርይ ኣቦኡ ምውላዱን ማዕርነቱን ንኪገልጽ “ቀዳሚሁ ቃል ውእቱ . . . / ብመጀመርታ ቓል ነበረ፡ እቲ ቓል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቓል’ውን ኣምላኽ ነበረ . . .” እናበለ ኣብ ምሥጢረ መለኮት ጠሊቑ ብምእታው ብተመስጦ ኪጽሕፍ ጀመረ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ መልኣኽ እግዚአብሔር ንባሕሪ ኤሽያን ብቕራፍ እንቋቑሖ ናብ ንቑጽ ምድሪ ክጭንጉዕ ይርኢ። ቅዱስ ዮሐንስ በዚ ተደኒቑ፡ “ከመይ ኢልካ ነዚ ባሕሪ ብቅራፍ እንቋቑሖ ጨንጉዕካ ከተንጽፎ ትህቅን ኣሎካ፡” ብምባል ሓተቶ። እቲ መልአክ ድማ “ኣነስ እኳ ንፍጡር እየ! ንስካ ግና ተመራሚርካ ዘይብጻሕ ባህርየ መለኮት ክትምርምር ትሃልክ’ዶ ኣየሎካ፡” ክብል መለሰሉ። ብኡ ንብኡ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ኣብ ምሥጢረ ሥላሴ ጠሊቕካ ምትንታን ገዲፉ “ካብ እግዚአብሔር ዝተላእከ ሓደ ዮሐንስ ዝስሙ ሰብአይ ነበረ . . .” ብምባል ካልእ ፍጻሜ ክጽሕፍ ጀመረ።
* ቀዳመይቲ መልእኽቲ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ከባቢ 96 ዓ.ም. እታ ቀዳመይቲ መልእክቱ ጸሓፈ። ምክንያተ ጽሕፈቱ ድማ ንሱ ተኣሲሩ ከሎ፡ ነዚ ኵነታት እዚ ተጠቒሞም መናፍቓን ናይ ኑፋቄ ትምህርቲ ኣብ ንእሽቶ እስያ ስለዝዘርግሑ እዩ። ገለ ካብቲ ናይ ኑፋቄያዊ ትምህርትታቶም፦
- ትንሣኤ ምውታን የልቦን
- ብነቢብ (ብምዝራብ)፡ ብገቢር (ብግብሪ) ንዝግበር ኃጢአት እምበር፡ ነቲ ብሐልዮ (ብሓሳብ) ዝሥራሕ ኃጢአት እግዚአብሔር ኣይፈልጦን እዩ።
- ድኅሪ ጥምቀት ሠናይ ግብሪ ኣየድልን እዩ።
- ወዘይመስሎ
በዚ መሠረት እዚ ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ደሴት ፍጥሞ ምስ ተመልሰ፡ ነዚ ዝተነዝሐ ትምህርቲ ክሕደት መልሲ ንኺኸውን ኢሉ ነዛ መልእኽቲ’ዚአ ጽሓፈሎም።
* ካልአይቲ መልእኽቲ ዮሐንስ
ኣብ ሓንቲ ካብ ደሴት ኤሽያን እትነብር ቀለብ እናተሰፍረላ ንደቂ ነገሥታት ብሞግዚትነት እትዕቢ ሓንቲ ሮምና እትብሃል ሰበይቲ ነበረት። ቅዱስ ዮሐንስን ወዲ መዝሙሩ ኣብሮኮሮስን ኣብዛ ደሴት’ዚአ ወንጌል ንምምሃር መእተዊ መንገዲ እናደለዩ ኸለው፡ “ናይ ኣቦ፡ ሮምና ባሮት ኢና ነይርና። ንብዙኅ ዓመታት ጠፊእና ነይርና፡ ሕጂ ግና መጺእና ኣሎና” እናበሉ ወረ ነዝሑ። ውዳሴ ከንቱ ዘጥቅዓ ሮምና ናብ ቤታ ወሲዳ ንቅዱስ ዮሐንስ ፈላጺ ዕንፀይቲ፡ ንኣብሮኮሮስ ድማ ወራዲ ማይ ገይራ ሥራሕ ቈጸረቶም።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ፡ ካብቶም ብሞግዚትነት እተዕብዮም ቈልዑ ንሓደ ኂዛ ናብ ቤት ጣዖት ክትኣቱ እንከላ ምስኣ ቅዱስ ዮሐንስን ቅዱስ ኣብሮኮሮስን ምስ ኣተዉ ናይቲ ቤት ኣቑሑ ሕውስውስን ሕምስምስን በለ። እቲ ሮምና ኂዛቶ ዝኣተወት ቘልዓ’ውን ብስንባደ ሞተ። ሮምና ካብ ዓቐን ንላዕሊ ብሕርቃን ነዲዳ፡ “እዚ ዅሉ ዝኾነ ብሰንክኹም እዩ” ኢላ ቀጥቀጠቶም። ቅዱስ ዮሓንስ ድማ ‘እንተደለኺ ኣተንሥኡለይ ዘይትብልና’ ምስ በላ ‘ናይ ሕጂ ይብእስ። ካብ መዓስ እዩ’ኸ ሰብ ካብ ሞት ዝተንሥእ፤” ብምባል ደጊማ ከትከተቶም። ንሳቶም ግና ተኣምራት ዝገብርሉ ጊዜ ስለዝበጽሐ፡ ጸሎት ገይሮም ነቲ ቘልዓ ኣተንሥእዎ። በዚ ዝተገረመት ሮምና፡ ብምሉእ ልባ ኣሚና ተጠምቀት። ብኡ ንብኡ ኣብ ቤታ ጉባኤ ምእመናን ተመሥረተት። ንሮምና ድማ ናይቲ ጉባኤ እመ ምኔት ገበርዋ። እታ ጉባኤ’ውን እናጸንዐትን እናሰፍሐትን ከደት።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ተኣሢሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ፡ መናፍቓን ብዘስለኹዎ ትምህርቲ ኽሕደት ኣብ ቤት ሮምና ዝነበረት ጉባኤ ኣብ ምክፍፋል በጽሐት። ነዚ ዝሰምዐ ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ከባቢ 96 ዓ.ም. ነዛ መልእኽቲ እዚአ ንሮምና ጸሓፈላ። ኣብዛ መልእክቲ እዚአ ቅዱስ ዮሐንስ “ነቲ ናይ ቀደም ናብራ ዘኪራ፡ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ መከራ ክትርስዖ” ይመኽራ። እዚ ዓቢይ ሐዋርያ እዚ ንሮምና በቲ ናይ ቅድም ዝጽውዓ ዝነበረ፦ “እመ ቤተይ” እናበለ ብትሕትና ይጽውዓ። (ሠለስት ሓዲሳት ገጽ 304-305)
* ሣልሰይቲ መልእኽቲ ቅዱስ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ነዛ መልእኽቲ እዚአ ኣብ ከባቢ 96 ዓ.ም. ከም ዝጸሓፋ ይንገር። ነቶም ብምኽንያት ስደት ከርተት ዝብሉ ዝነበሩ ሕዝበ ክርስቲያን ኣብ ቤቱ ዝቕበል ዝነበረ ጋይዮስ ዝተባህለ ለዋህን ቡሩኽን ሰብአይ ዝጸሓፎ እዩ። ነዚ ሠናይ ተግባር ናይ ጋይዮስ ዝሰምዐ ቅዱስ ዮሐንስ ኣብዚ ናይ መከራ እዋን ከምዚ ዓይነት ሰብ ምርካቡ እናኣመስገነን እናኣተባብዐን ነዛ መልእኽቲ እዚአ ጸሓፈሉ።
* ራእይ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ኣብ ጸቢብ በዓቲ ን7ተ ዓመት (88-96 ዓ.ም.) ተሓይሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ ዝረኣዮ ራእይ እዩ።
ፍጥሞ ካብ ንእሽቶ እስያ እትርከብ ኣብ ዘመነ ንግሥነት ሮማ፡ ኣምልኮ ጣዖት ኣይንቕበልን ዝበሉ ዝሕየሩላ ደሴት እያ ነይራ።
ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ተኣሲሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ፡ ከም ካልኦት ኣኅዋቱ ሐዋርያት፡ እናተንቀሳቐሰ ብዘይምምሃሩ ይኃዝንን ይጉህን ስለዝነበረ እግዚአብሔር ነዚ ዝበለጸ ምሥጢር ገለጸሉ።
ኣቡቀለምሲስ ቅዱስ ዮሐንስ ብዝያዳ ነዚ ራእይ እዚ ዝጸሐፎ ኣብቲ ዘመን’ቲ ዮናናውያ ተባሂለን ዝጽውዓ ሾብዓተ ኸተማታት ንእሽቶ እስያ ንዝነበሩ ሊቃነ ጳጳሳት እዩ። ኣብ\ዚ መጽሓፍ’ዚ ‘መላእኽቲ’ ተባሂሎም ዘለዉ እዞም መራሕቲ ኣብያተ ክርስቲያን እዮም።
* ቅዱስ ዮሐንስን ሥእሊ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን
ንሥእሊ ጐይታና፡ ምንጪ ካብ ዝኾኑ ሓደ ቅዱስ ዮሐንስ ዝሠኣሎ እዩ። ጐይታና ኣብ ዝተሰቕለሉ ዘመን ንጉሥ ሮማ ዝነበረ ጢባርዮስ ቄሣር ሕሙም ውላድ ስለዝነበሮ፡ ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግብረ ምድኃን እናሰምዐ በዓል ጲላጦስ ንዝጸሓፍሉ መልእኽቲ እናኣንበበ “ናብቲ መቓብር ናይ’ዚ ርኅሩኅ ንወደይ ወሲዱ ዘሕውየለይ መን እዩ፡” እናበለ ይምነ ነበረ። ትምኒቱ ሠሚሩ ንወዱ ወሲዶም ኣብ ልዕሊ መቓብር ጐይታና ምስ ኣቐመጥዎ ካብ ሕማሙ ምስ ተፈወሰሉ፡ ንጐይታ ዘለዎ ፍቕሪ ንምግላጽ ንሥእሊ ጐይታና ዝሥእለሉ እናደለየ ኸሎ ንዮሐንስ ወልደ ነጐድጓድ ረኸቦ እሞ ልክዕ ከምቲ ዓርቢ ስቕለት ዝርአዮ ገይሩ ሥኢሉ ሃቦ።
* ናይ መወዳእታ ዘመን ቅዱስ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ኵሎም ሐዋርያት ዝነውሐ ዕድመ (ከባቢ 99 ዓመት) ኣብ ምድሪ ዝጸንሐ ሐዋርያ እዩ። ካብ ሐዋርያት ኣቐዲሙ ዝዓረፈ ዓቢይ ኃው ቅዱስ ያዕቆብ ኪኸውን ከሎ፡ ካብ ሐዋርያት መወዳእታ ኻብዚ ዓለም እዚ ዝተፈልየ ድማ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ እዩ።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ መወዳእታ ዘመኑ፡ ነቶም ደድኅሪኡ እናሰዓቡ ምፍላይ ዝኣበይዎ ደቀ መዛሙርቱ ናብ ግዳም ልኢኹ ተሠወረ። እቶም ደቀ መዛሙርቱ ምስ ተመልሱ መቖሚያኡ፡ ነጸላኡን መጽሓፍን እንተዘይኮይኑ ኻልእ ከምዘይጸንሖም መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያን ይገልጹ እዮም።
ኣቐዲሙ ጐይታና ብዝኣተወሉ ቃል ኪዳን ከም በዓል ኤልያስን ሄኖክን ንሞት ከይርኣየ 4 ጥሪ ናብ ብሔረ ሕያዋን ዝተወሰደ ቅዱስ ሐዋርያ እዩ።
ጸሎቱን በረከቱን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እቲ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ "ሃገራዊ ዋዕላ ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ" ዝተሰየመ ኣኼባ ንኤርትራውያን ዘይወከለን ክንዮ ሓድነት ኤርትራን ትሕቲ ሃገራዊነት ዝመንፈሱ’ዩ ብምባል ነቲ ዋዕላ ሓዲጉ ዝወፀ ብንያም ሚካኤል ካብ ሎንደን፡ ዋዕላ ብመሰረቱ ቅዱስ ኣምር’ዩ ግን ከመይ ይካየድ፡ ኣበይ ይካየድ ፡ብኸመይ ይካየድ፡ ብዓል መን የካይድዎ ዝብል ሕቶታት ክምለስ ዘለዎ ሓላፍነታዊ ሕቶ ኾይኑ ይስምዓኒ ኢሉ’ሎ።
ንምንቅስቃስ ዓለም ለኸ ምሕዝነት ኤርትራ Eritrean Global Solidarity ወኪሉ ኣብቲ ዋዕላ ዝተኻፈለ ተኽላይ ኣብርሃ ካብ ኒዮርክ ኸኣ፡ እቲ ዋዕላ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅመሉ ደአምበር ዝጎድአሉ ምኽንያት አይተራእየን ገለ ብሃይማኖት ገለ ብብሄራት ካልእ’ውን ዝተፈላለየ ርኢቶታት ዘለዎ ተቃውሞ ኤርትራ ኹሉ ኣብ ሐደ ገዛ ኾይኑ ኣብ ልቡ ዘሎ ኣውፂኡ ክዛረብ ዝረአኽዎ እዚ ንመጀመርያ ግዜ’ዩ፡ ኣብ መወዳእታ ኸአ ተረዳዲእና ወፂእና ኢሉ’ሎ።


text:
ኣብ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ሕጋውነቱን ዘይሕጋውነቱን ንግብረ ሽበራ ዝውዕል ዘይውዕልን ምዃኑን ሃብቲ ገንዘብ ካበይ ናበይን ተቖጻጻሪ ሽማግለ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዘካየዶ ምብጻሕ ከምዝዛመ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ፥ እቲ ሽማግለ ነዚ ምብጻሕ እዚ ከምቲ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ብስሩዕ መደብ ናይ ዘካይዶ ምብጻሕ ክኸውን እንከሎ ቅድም ክብል ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዕለት 30 መስከረምን ዕለት 8 ጥቅምትን 2020 ዓ.ም. ምብጻሕ ኣካይዱ ከምዝነበረ የዘኻኽር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዘይምዃኑን ካብ ምወላ ንግብረ ሽበራን ናጻ ምዃኑን ዝቆጻጻር ናይ ኤውሮጳ ኣባላት ሽማግለ ሙያተይናታት ተቖጻጻሪ ሃብቲ ገንዘብ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዘካየዶ ምብጻሕን ምስ ዝምልከቶም ናይ ሃገረአ ቫቲካን ላዕለዎት ኣካላት ዘካየዶ ሓናጽን ምትሕብባር ዝዓሰሎ ርክብ ዛዚሙ ከምእተሰናበተ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ኣመግለጺ ኣፍሊጡ፥ ኣብ ሃገረ ቫቲካንን ቅድስቲ መንበርን ሃብቲ ገንዘብ ካበይን ናበይን ሕጋውነቱን ንምወላ ግብረ ሽበራ ዘይውዕል ዝቆጻጸርን በዚ ኣገባን እዚ ኣቐዲምካ ብምክልኻልን ግልጽነትን ብዘለዎ ኣገባብ ዝፍጸም ኣሰራርሓ ንቕድሚት ዝሰጎመን ውጽኢታዊ እውን ምዃኑ ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ ከምእተረጋገጸ ሓቢሩ፡ እቲ ዝተኻየደ ርክብ Mutual Evaluation Report - ናይ ሓባር ናይ ገምገማ ጸብጻብ ኣብ ጽድያ 2021 ዓ.ም. ምስቲ ናይ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ተቖጻጻሪ ሽማግለ ሙያተይናታት ብዝኽተሎ ናይ ውሽጣዊ ኣሰራርሕ መምርሕታት መሰረት እቲ ጉባኤ ኣብ ዘካይዶ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዝቐርብ ምዃኑ ኣመላኺቱ፡ ኣብቲ ርክብ ዝተሳተፈ ናይ ቅድስቲ መንበር ስልጣን ነቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምብጻሕ ዘካየደ ንናይ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ተቖጻጻሪ ሽማግለ ሙያተይናታትን ናይቲ ሽማግለ ዋና ጸሓፍን ልባውን ዓሚዩቕን ምስጋና ከምዘቕረበ የመላኽት።
ፓሮሊን፥ ናይ ቅድስቲ መንበር ህርኩት ጻዕሪ ኣብ ግልጽነት
እቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዕለት 13 ጥቅምቲ ዘካየዶ ምብጻሕ ዝዛዘመ ናይ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ተቖጻጻሪ ሽማግለ ሙያተይናታት ዕለት 30 መስከረም 2020 ዓ.ም. ሃገረ ቫቲካን ምስ ኣተወ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፓሮሊን ተቐቢሎም፥ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ እቲ ሽማግለ ስለዘካይዶ ዕዮን ትዕግስቱን ኣፍልጦ ብምሃብ ኤኮኖሚ ነገልግሎት ሰብ እምበር ግምጥልሽ ከይኸውን ስለ ድርኽታኹም ነመስግን” ከምዝበሉን፥ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ቫቲካንን ኣብ ኪደት ግልጽነትን ቅንዕናን ዓለም ሓቆፍ ምትሕብባር ኣብ መዳይ ኤኮኖምን ቁጠባን ክህሉ ብወገና ዘይሕጋዊ ሃብቲ ገንዘብ ንምሕጻብ ዝግበርን ንመመወሊ ግብረ ሽበራን ከይውዕል እቲ ተቖጻጻሪ ኣካል ዘቕርቦ ናይ ግምገማ ስሩዕ መምዘኒ ኣካል ንምዃን ዝሓረየት ምዃና እውን ከምዘዘኻኸሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመላኽት።
ርክብ ምስ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ዕለት 8 ጥቅምቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንመደበይና ምብጻሕ ዕለት 30 መስከረም 2020 ዓ.ም. ንዝኣተወ ኣብ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዘይምዃኑን ካብ ምወላ ግብረ ሽበራን ናጻ ምዃኑ ዝቆጻጻር ናይ ኤውሮጳ ኣባላት ሽማግለ ሙያተይናታት ተቐቢሎም መደረ ከምዘስምዑን፥ ካብ ዝኾነ ይኹን ዘይሕጋውነት ናጻ ዝኾነ ንሰብኣዊ ፍጥረት ብፍላይ ንድኻታትን ነቶም ኣብ ሓሳርን መከራን ንዝርከቡን ዘገልግል ንጹሕ ሃብቲ ገንዘብ ኣገዳሲ እዩ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ፡ ኣብ ገለ ገለ እዋን፥ ካበይ ይምጻእ ካብ ግብረ ምዝመዛ ይኹን ብዘየገድስ፡ ሃብቲ ገንዘብ ንምኽዕባት ዝብል ድላይ ክዕብልል ይረአይ፡ እዚ ኸኣ ኣእዳውናን ሃብቲ ገንዘብን ብደም ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝጨቀወን፡ ወይ ውን ናይ ሓያላት ዕብለላ ክህሉን ግብረ ሽበራ ንምዝራእን ዕላማ ዝውዕል ክኸውን ይኽእል፡ ብዘይ ዒብታ ናይ ውልቅኻ ስልጣን ንምርግጋጽ ናይ ኣሕዋት ሕይወት ክሳብ ምስዋዕ ዝኸይድ ሃብቲ ገንዘብ ጥራሕ ዝብል ምርጫ ይረአይ። . . . ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል የልቦን። ወይ ነቲ ሐደ ጸሊኡ፡ ነቲ ሐደ ይፈቱ። ወይ ከኣ ነቲ ሐደ ተኣዚዙ፡ ነቲ ሐደ ይንዕቕ። ንኣምላኽን ንገንዘብን ክትግዝኡ ኣይዀነልኩምን እዩ (ማቴ። 6,24)፡ ኤኮኖሚ ሰብኣዊ ወጅሂ ከጥፍእ እንከሎ ገንዘብ መገልገሊ ዘይኮነ መገልገሊ ገንዘብ ይኸውን፡ ገንዘብ መገልገልን ገዛኢ ንዘይገብር ናብቲ ናይ ሓባር ጥቕሚ ንምብጻሕ ዘይድግፍ ዘበለ መሰናኽል ኵሉ ክትቃወሞ እናተገበአ ገንዘብ ተመላኺ ይገብር፡ ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዘስመርሉ ምዕዳን ለጊሶም እቲ ናይ ኤውሮጳ ሽማግለ መማክርት ተቖጻጻሪ ሃብቲ ገንዘብ ዕዮኡ ኣገዳሲ ምዃኑ እውን ኣዘኻኺሮም፡ ስለ ኣገልግሎቱ እውን ኣመስጊኖም ከምዝነበሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ይሕብር።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 14 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ቅድሚ ምልጋሶም ብናይ ኮሞ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ኦስካር ካንቶኒ ምስ ዝተሰነዩ ዝሓለፈ ዕለት 15 መስከረም ኣብ ከተማ ኮሞ ናይ ዝተቐትሉ ናይ ኣባ ሮበርቶ ማልጀዚኒ ወለዲ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን ብጹዕ ኣቡነ ካንቶኒ ድሕሪ እቲ ርክብ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣባ ሮበርቶ፥ “ንዝራኸብዎ ነፍሲ-ወከፍ ሰብ ብሕያውነት ዝትንክፍ” ካህን እብክብሉ ከምዝገለጽዎም ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ቅድሚ ዘቕረብዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ምስ ወለዲ እቶም ዕለት 15 መስከረም ዝተቐትሉ ኣባ ሮበርቶ ማልጀዚኒ ዘካየድዎ ርክብ ባዕሎም ትምህርቲ ክርስቶስ እንከቕርቡ ከምዝገለጽዎን፥ ንነፍሰ ሄር ኣባ ሮበርቶ ማልጀዚኒ ነቶም ዝተነጸሉን ከም ውዳቕ ንዝሕሰቡን ኣሓትን ኣሕዋትን ዘፍቅሩን ዘገልግሉን ናይ ጐደና ካህን እንክብሉ ገሊጾም፡ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣብ ኮሞ ብጭካኔ ዝተቐትሉን መስዋዕትነቶም እቲ ብዘይ ረኣዩለይን ስምዑለይን ዝፍጽምዎን ብጽሞና ዝዓይዎን ዝነበረ ኵሉ ንብጻይካ ከም ገዛእ ርእስኻ ምፍቃር ንዝብል ምንባር ክርስትና ዝመስከረ ምዃኑ ጉሊሑ ክስማዕን ብኹሉ ክፍለጥን ከምዝገበረን ንዝተናዕቁን ዝተነጸሉን ኣገልግሎቶም ዝስዋዕ እምበር ተዛማዲ መልሲ ኮነ ክፍለጠለይ ዘይብል ፍቕሪ ዝነበሩ እንክብሉ ከምዝገለጽዎ ካፐሊ ሓቢረን።
ቅዱስ ኣቦና ይብሉ፥ “ኣባ ሮበርቶ እናገልገሉ እንከለዉ ዝተቐትሉን ንብዓት ወለዶም ዝሕብሮ ሓቂ እዩ”፥
ናይ ወለዶም ንብዓት - ንብዓቶም ንድኽታት ኣብ ምግልጋል እንከለዉ ዝተቐትሉ ውላዶም ዘሕደረሎም ስቓይ ዝምስክር እዩ፥ ከነጸናንዕ ክንፍትን እንከሎና ምስቲ ዘጓነፈ መሪር ሓዘን ዝመዓራረይ ቃላት ምርካብ የጸግመና፡ ስለምንታይ እዩ ከምዚ ዝኸውን፡ ምኽንያቱ ኣብቲ ናይቲ ስቓይ ዘጓነፎ ስቓይ ንኽበጽሕ ስለ ዘይከኣለናን እቲ ስቓይ ናቱ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ንብዓት ናቱ እዩ፡ ስቓየይ ናተይ እዩ፡ ንብዓተይ ናተይ እዩ! ናተይ ስቓይን ንዓተይን ናብ እግዚኣብሔር አቕርብ!
ከምዝበሉ ካፐሊ ኣፍሊጠን።
ብጹዕ ኣቡነ ካንቶኒ፥ ኣባ ሮበርቶ ናይ ዝስዋዕ ፍቕሪ መስካሪ
“መስዋዕትነት ኣባ ሮበርቶ እምነት ዘሐይውት” እንክብሉ ዝገለጹ ምስ ዜና ቫቲካን ቃለ መሕትት ዘካየዱ ናይ ሰበኻ ኮሞ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ኦስካር ካንቶኒ ክዀኑ እንከለዉ፥ ቅዱስ ኣቦና ንወለዲ ናይቶም ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ዕለት 15 ብጭካኔ ናይ ዝተቐትሉ ናይ ኣባ ሮብርቶ ስድራ ቤት ተቐቢሎም ናይ ሓዘኖም ተኻፋሊ ጥራሕ ዘይኮነ መስዋዕትነቶም ናይ ሕዝበ እግዚኣብሔር እምነት ዘሐይዉት እዩ ቢሎም፡ እዞም ሰማዕት እዚኦም ድሮ ኣብ መንግስተ ሰማያት እዮም፡ ናይ ሕዝበ እግዚኣብሔር ጉዕዞ የሰንዩን ብፍላይ ኣብ ጽንኩር ጉዕዞ ንዝርከቡን ነቶም ኣብ ጉዕዞ ኣስፍሆተ ወንጌል ንዝርከቡን ዘሰንይ እዩ እንክብሉ ቅዱስነቶም ብዝለገስዎ ቃል ሰበኻ ኮሞን ወለዲ ኣባ ማልጀዚኒን ከምእተጸናንዑን በዘን ቃላት ምጽንናዕ ካብ እግዚኣብሔር ይበጽሓና ኢሎም።
ወለዲ ነፍሰ ሄር ኣባ ሮበርቶ በተን ቃላት ቅዱስ ኣቦና ቃላት ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መስዋዕትነት ውላዶም ናይ ቤተ ክርስትያን ጭቡጥ ናይ ሓልዮትን ፍቕርን ትእምርቲ ምዃኑ ከምዘረጋገጹ ብጹዕ ኣቡነ ካንቶኒ ገሊጾም፥ ኣባ ሮበርቶ ምስ ተቐትሉ ቅዱስ ኣቦና ከይወዓሉን ከይሓደሩን ቅርበቶም ጸሎቶምን ንኸረጋግጹ ናይ ሓዋርያዊ ቤተ ምጽዋት ሓላፊ ብጹዕ ካርዲናል ክራየውስኪ ናብ ሰበኻ ኮሞ ንኽበጽሑ ገይሮምን ብጹዕ ካርዲናል ክራየውስኪ እውን ምስ ወለዲ ነፍሰ ሄር ኣባ ሮበርቶ ተራኺቦምን ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓት ነፍሰ ሄር ኣባ ሮበርቶ ስሪዖምን ንወለዲ ኣባ ሮበርቶ ደኒኖም ኣእዳዎም ክስዕሙን ናይ ቤተ ክርስቲያንን ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ቅርበት ከረጋግጹ ምርኣይ ብሓቂ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ንነፍሲ ወከፍ ምእመን ኣበይን መዓስን ኣብ ዝርከበሉ ኵሉ ሓቢራ እትጓዓዝ ምዃና ዝምስክር እዩ ኢሎም።
ብዙሓት ሕጂ እውን ድሕሪ መስዋዕእቲ ኣባ ሮበርቶ ብሕይወት እንከለዉ ዝህብዎ ብዝነበሩ ጭቡጥ ናይ እምነት ምስክርነት ዝስነዩን በቲ ናይ ምስክርነት ብርሃን ኣብ እምነት ጸኒዖም ከምዝጓዓዙ ይምስክሩ፡ ኣባ ሮበርቶ ብሕይወት (ኣብዛ ምድሪ) እንከለዉ ብጽሞና እዮም ዝዓዩ ዝነበሩ ድሕሪ መስዋዕትነቶም ግና እቲ ብጽሞና ዝዓይዎ ዝነበሩ ኣገልግሎትን ግብረ ሰናይን ምፍቓር ብጻይን ብዓውታ ይዛረብን እምነት ይምስክርን ብኹሉ ዝስማዕን ዝጭበጥን ኮይኑ ኣሎ ዝበሉ ብጹዕነቶም ኣስዒቦም፥ እዚ ድምጺ እዚ ኣብ ኢጣሊያ ጥራሕ ዘይኮነ ክንየው ኢጣሊያ ይስማዕ፡ ቋንቋ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን እዩ ኢሎም።
ኣባ ሮበርቶ ትኩርን ፍልዩ ቆልሕታ ኣብ ስቓይን መከራን ንዝርከቡን ብፍላይ ነቶም ኣብ ሓሳርን ድኽነትን ዝርከቡን ጉደና ሓደርን ስደተይናታትን ተመዛበልትን እቲ ዓቢይ መለለይኦም ከኣ “ንዝራኸብዎ ነፍሲ-ወከፍ ሰብ ብሕያውነት ዘትንክፉ” ዝብል እዚ ኸኣ ዘይንጽልን ዘይፈልይን ንኹሉን ናብ ኩሉ ብዘይ ኣድልዎ ዝግለጽ ፍቕሪ የቃልሕ እንክብሉ ናይ ሰበኻ ኮሞ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ካንቶኒ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
THIS UNIVERSAL DECLARATION OF HUMAN RIGHTS
…
Article 19.
Everyone has the right to freedom of opinion and expression; this right includes freedom to hold opinions without interference and to seek, receive and impart information and ideas through any media and regardless of frontiers [United Nations]
…
ምሕጽንታ!
እዞም ግጥምታትን ጽሑፋትን እዚኦም ብነጻ ድሌትን ተበግሶን ዝተጻሕፉ፤ ዝተገጥሙ፤ ዝነቐሉን ኰይኖም ንስነ-ጽሑፍን ነእምሮን ዘሀፍትሙ ግጥምታትን ጽሑፋትን ክኾኑ ኰሎው፤ ካብ ዝዀነ ፖልቲካዊ፤ ዓለታዊ፤ ሃይማኖታዊ፣ ጉጅላውን ጸቕጥታት ነጻ ምዃኖም ብትሕትና ይሕበር። ከም ስነ-ጽሑፍ መሰረት ድማ ክንበቡን፤ ክግለጹን፤ ክንቀፉን ወይ ድማ ክምጎሱ ይኽኣሉ እዮም፤ ኰይኑ ግን ንረብሓ ጊዝያዊን ውልቃዊን እቶት ኰነ ወይ መኽሰብ ፖለቲካዊ፤ ዓሌታዊ፤ ጉጅላዊን ሃይማኖታዊን ማንም ውልቀሰብ፤ ስልፊ፤ ጉጅል ወይ መንግስቲ ምጥቃም ኣይፍቀድን። ከም ክሉ ስነ-ጽሑፍን ግጥሚን ድማ ንባህርያት፣ ንባህሊ፣ ንናብራ ደቂ ሰባትን ህሉው ኩነታትን ዝገልጹን፣ ዝውድሱን ዝነቕፉን ኰይኖም፤ ደራሲ ድማ ካብ ክሉ ናይ ስልፊ፤ ጉጅለ፣ ዓልየት፣ ሃይማኖት ወይ መንግስቲ ጸግዕን ጽልዋን ነጻ ምኻኑ ኣብዚ በሪሁ ይግለጽ።
ዝክርን ወፋያን
ነቶም ንዓይ፣ ንነብሰይ፣ ንውልቀ-ረብሓይ ከይበሉ ኣብ ክንዲ ሃገርን ህዝብን ፍትሕን ሰላምን ኣብ ተፈላለየ እዋንን ቦታን ዝወደቑን ዝሐለፉን ከምእውን ብህይወት ኣብ መሪር ናይ ምልኪ እስሪቤት ዝማስኑን ጌና ዝማስኑ ዘለዉን ደለይቲን ተቓለስትን ለውጥን ፍትሕን ሓርነትን ኣካላት ንምዝካርን ንእሽቶ ብርሃን ቀንዴል ንምብራህን ትውፈ።
ከምእውን ነቶም ኰስኲሶምን ኣልዮምን ዘዕበይኒ ፍቑራት ነብስሄር ስድራቤትይ ዝክር ትኹን።
ምሉእ መሰል ደራሲ ዝተሓለወ ይኹን።
All rights reserved! 2006-2013
Fberhe0105@gmail.com
ደንበ ፍልጠት


text:
መበገሲ ገጽ
ናብ ኡፕሳላ እንኳዕ ደሓን መጻእኹም! ኣብዚኣ ከተማ ልዕሊ 200,000 ተቐማጣይ ህዝቢ ኣሎ። እቲ ቤት ማዘጋጃ ከም ክንክን ህጻናት፣ ኣብያተ ትምህርቲን ኣረጋዊያን ናይ ምክንካን ዝኣምሰሉ ንጥፈታት ናይ ምስላጥ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ቤት ማዘጋጃ ኣብ መዳይ ቐረብ ጽሩይ ማይን ዘይጽሩይ ማይ ናይ ምጽራይ ስራሕ የሳልጥ እዩ፤ ከምኡውን ጎዳናታት የማሓድር፣ ጎሓፍ ናይ ምውጋድ፣ ጎዳናታት ናይ ምጽራይ፣ ኣካባቢ ናይ ምሕላውን ሓደጋ ባርዕ ናይ ምክልኻልን ንጥፈታት የሳልጥን የማሓድርን እዩ። ካብዚ ብተወሳኺውን ኣብያተ መጻሕፍት ኣለውና ከምኡውን ኣብ ናጻ ግዜኹም ናብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ክትበጽሑ ከምእትኽእሉ ነረጋግጽ ኢና። ዘፈር ስራሕ ንግዲ፣ ሓይሊን ኣባይቲን ንምትብባዕ ጎስጓስ ንገብር ኢና። ከምኡውን ኻልኦት ሓያሎ ንጥፈታት ነሳልጥ ኢና። ኣብ ከተማ ኡፕሳላ ተቐማጦ ዝኾኑ ሰባት እቲ ቤት ማዘጋጃ ብዝህቦም ኣገልግሎታት ዕግበት ምርካቦም ንኣና ኣዚዩ ኣገዳሲ ነገር እዩ።
ቤት ማዘጋጃ እታ ከተማ ብሓላፍነት ኣብ ዝነጥፈሎም ዘፈራትን ከባቢታትን ዝሳለጡ ነገራት እንታይ ከምዝኾኑ ብዝያዳ ንምፍላጥ ኣብዚ ክተንብብ ትኽእል ኢኻ። ናይ መርበብ መጋጠሚታት ወይ ሊንክታት ብቋንቋ ሽወደን ተወሳኺ ሓበሬታ ናብእትረኽበሉ መርበብ የብጽሑኻ እዮም። ምስ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር እታ ከተማ ወይ ምስ ቤት ማዘጋጃ ክትዘራረብ እንተደሊኻ ብናትካ ቋንቋ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል፤ ነዙይውን ክተዘራርቦ ናብእትደልዮ ዲፓርትመንት ተወከስ፤ ኣገዳሲ እንተኾይኑድማ ኣስተርጓማይ የቕርቡልኻ እዮም።
ቋንቋ ሽወደን ተምሃር
ቋንቋ ሽወደን ንሰደተኛታት፤ SFI ናይ ቋንቋ ሽወደንን ብዛዕባ ሕብረተሰብ ሽወደንን መሰረታዊ ትምህርቲ ይህብ። እቲ ትምህርቲ ዝተዳለወ ናይ መበቆል ቋንቋኦም ቋንቋ ሽወደን ንዘይኾነ ኣበይቲ ሰባት እዩ። ኣብ ቤት ማዘጋጃ ከተማ ኡፕሳላ
እንተተመዝጊብኹም
፣ ናይ ኻልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዲፕሎማ ወይ ተመጣጣኒ ወረቐት፣ ቀዋሚ ናይ ሲቪላዊ ምዝገባ ቍጽሪ
እንተሓሊዩኩምን
ዝዕድመኹም ልዕሊ 20 ዓመት እንተኾይኑን ቋንቋ ሽወደን ንሰደተኛታት፤ ኣብ SFI ክትመሃሩ ትኽእሉ ኢኹም። ረቋሒታት ትምህርቲ SFI እንተድኣ ዘየማላእኹም ኮይኑ ግና ቋንቋ ሽወደን ክትምሃሩ እንተደሊኹም፤ ብዛዕባ እቲ ቤት ትምህርቲ ሓበሬታ ክትረኽቡ ምእንታን ናብቲ ማእከል ተወከሱ።
ንዝያዳ ሓበሬታ ናብ መርበብ ሓበሬታ SFI ተወከሱ
ጥዕናን ክንክንን
እቲ ቤት ማዘጋጃ ኩሎም ዜጋታት ንመነባብሮኦም ሓላፍነቶም ንምውሳድ ዘድልዮም ሓገዝ ከምዝረኽቡ ከረጋግጽ ኣለዎ። ናይ ሓገዝ ኣገዳሲነት ከም ዕድመ፣ ስንኩልነት ኣካል ወይ ኣብ መንጎ ናይ ቐረባ ርክብ ዝፍጸም ተግባር ዓመጽ ካብ ዝኣምሰሉ ነገራት ዝተመርኰሰ ይኸውን። ሓገዝ ክበሃል ኮሎ ኣብ ገዛ ዝወሃብ ድጋፍ፣ ናይ መራኸቢ ነጥብታት፣ ናይ ዕላል ቴራፒ ወይ ሓገዝ ኽኢላ ሕጊ ዝኣምሰሉ ነገራት ከጠቓልል ይኽእል።
ብዛዕባ ጥዕናን ክንክንን ንዝያዳ ሓበሬታ ተወከሱ
ትምህርቲ
ዕድመኦም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝኾኖም ህጻናት ትምህርቲ መዋዕለ ህጻናት ክመሃሩ ይኽእሉ። ካብ ሰለስተ ዓመት ዕድመ ጀሚሮም ትምህርቲ መዋዕለ ህጻናት ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም። ዕድመኦም ካብ 6 ክሳብ 15 ዓመት ዝኾኖም ቆልዑት ብመሰረት ሕጊ ሽወደን ንትሽዓንተ ዓመት ዝወሃብ መሰረታዊ ትምህርቲ (ካብ 1ይ ክሳብ 9ይ) ክመሃሩ ኣለዎም። ግድነት ዘለዎ ናይ ትሽዓንተ ዓመት ትምህርቲ ዝዛዘሙ መናእሰያት ላዕላይ ኻልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ንክመሃሩ ክመርጹ ይኽእሉ እዮም። ካብኡ ደሓር ድማ ንትምህርቲ ኮሌጅ፣ ዩኒቨርስቲ፣ ስሩዕ ትምህርቲ ኻልኣይ ብርኪን ናይ ኣበይቲ ሰባት ትምህርቲን ኣጠቓሊሉ ኻልኦት ሓያሎ ምርጫታት ትምህርቲ ኣለዉ። ዝኾነ ዕድመ ንዘለዎም ህጻናት ውልቃዊን እቲ ቤት ማዘጋጃ ዝውንኖምን ኣብያተ ትምህርቲ ቅሩብ እዮም፤ ከምኡውን ኣብ ከተማ ኡፕሳላ ዝትደልዩዎ ቤት ትምህርቲ ክትመርጹ ትኽእሉ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ንዝያዳ ሓበሬታ ተወከሱ
ስራሕ
ናይ ሽወደን ኣገልግሎት ህዝባዊ ኩሎም ስራሕ ስራሕ ዝደልዩ ሰባት ምስ ኣስረሕቲ ኣካላት ከምዝራኸቡ ንምርግጋጽ ኣገዳሲ ንጥፈታት የሳልጥ። ናይ ሽወደን ኣገልግሎት ህዝባዊ ስራሕ መንግስታዊን ክፍሊት ዘይሓትትን ኤጀንሲ እዩ። እቲ ቤት ማዘጋጃ ብዛዕባ ስራሕ ንሰራሕተኛታት ምልክታ ብምውጻእ ሓበሬታ ይህብ ከምኡውን ምስ ናይ ሽወደን ኣገልግሎት ህዝባዊ ስራሕ ብምትሕብባር ይሰርሕ።
ብዛዕባ ናይ ሽወደን ኣገልግሎት ህዝባዊ ስራሕ ንዝያዳ ሓበሬታ ተወከሱ።
መንበሪ ኣባይቲ
ኣብ ኡፕሳላ መንበሪ ገዛ ንምርካብ ናይ ቤት ማዘጋጃ ሓገዝ ናይ ዝጽበዩ ሰባት ሪጋ ኣሎ። እቲ ቤት ማዘጋጃ ዝውንኖም መንበሪ ኣባይቲ ብኡፕሳላሄም ዝመሓደሩን ንክራይ ዝተዳለዉን ኣፓርትመንትታት ወሲኾም እዮም። ከምኡውን ብውልቀ ሰባት ወይ ትካላት ዝካረዩ ኣፓርትመንትታት ኣለዉ።
ብዛዕባ ኡፕሳላሄም ንዝያዳ ሓበሬታ ተወከሱ
ዝያዳ ሓበሬታ ንተምሃሮ
ብውልቀ ሰብ ወይ ብብሕታዊ ትካል ዝውነን ኣፓርታማ ናይ ምዕዳግ ተኽእሎ እንተሓሊዩካ መንበሪ ገዛ ብቕልጡፍ ናይ ምርካብ ዕድልካ ኣዚዩ ዝለኣለ እዩ። ብዛዕባ እዚ ሓገዝ ክገብሩልኻ ዝኽእሉ ሓያሎ ወኪላት ብሕታዊ ትካል ኣለዋ።
ኣብያተ መጻሕፍቲን ባህሊን
ኣብ ኣብያተ መጻሕፍት ንኣብነት መጻሕፍቲ ክትዋሓስ፣ ብሓያሎ ቋንቋታት ዝተጽሓፉ ጋዜጣታት ክተንብብን ሓበሬታ ክትሓትትን ትኽእል ኢኻ። እቲ ቤት ማዘጋጃ ካብዚ ብተወሳኺ ናጻ ኣብዝትኾነሉ እዋን ናብ ሙዚየማት ክትበጽሕ፣ ናብ ኮንሰርትታት ክትኸይድን ኣብ ንጥፈታት ስፖርት ክትሳተፍን ከምእትኽእል የረጋግጽ።
ብዛዕባ ባህሊን ስፖርትታን ንዝያዳ ሓበሬታ ተወከሱ
ህጹጽ ሓገዝ እንተድኣ ደሊኹም
እቲ ቤት ማዘጋጃ ብቐንዲ ብርጌድ ምክልኻል ሓደጋ ባርዕ ዝሓቖፈ ሓደጋ ናይ ምክልኻል ኣገልግሎት ምሃብ እዩ። ህጹጽ ሓገዝ ደሊኹም ንኦም ወይ ንፖሊስ ወይ ኣምቡላንስ ምርካብ ክትደልዩ ከለኹም ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 112 ደውሉ። እዚ ቍጽሪ ተሌፎን ንኩሎም ህጹጽ ሓገዝ ንዝደልዩ ጸገማት ናብ ዘተሓባብር ማእኸል የምርሕ እዩ።
ብዛዕባ ህጹጽ ሓገዝ ንዝያዳ ሓበሬታ ተወከሱ። ህጹጽ ዘይኾነ ስሩዕ ሓገዝ ኣበይ ከምእትረኽቡ ኣብዚ ግቡእ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም፤ ንኣብነት ናይ ምፍርራሕ ተግባር እንተድኣ ተጓኒፍኩም፣ ድጋፍ እንተደሊኹም ወይ ብኣባል ቤተሰብ ዝፍጸም ተግባር ዓመጽ እንተድኣ ተቃሊእኹም።


text:
ኮረና ቫይረስ ንምቁፅፃር ኣብ ምክልኻል ጥራሕ ጠመተ ምግባር ይግባእ ክብሉ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ሓቢሮም ::
እቶም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር እዚ ዝበሉ ኣብ ከተማ መቐለ ብኮሮና ቫይረስ ንዝተታሕዙ ዝተዳለወ ማእኸል ፈሊኻ መፅንሒ ዑደት ኣብ ዝገበርሉ እዋን እዩ::
ብተመሳሳሊ ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ኣብቲ ክልል ዝተጣየሸ ግብረ ሓይሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ: ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ዝተፈፀሙ ተግባራት ውሱናት ብምኻኖም አመራርሓ መንግስቲ ጠመተ ሂቦም ክሰርሓሉ ይግባእ ተባሂሉ::
ኣብ ከተማ መቐለ ዝተዳለወ ማእኸል ፈሊኻ መፅንሒ ብቀዳም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ዑደት ኣካይዶም እዮም::
ዶክተር ደብረፅዮን ኣብቲ እዋን: ለበዳ ኮረና ቫይረስ ብምክልኻል ጥራሕ ኢና ክንቆፃፀሮ ንኽእል ኢሎም:: ሓደጋ እቲ ለበዳ ብምርዳእ ድማ ነፍስወከፍ ሰብ ዓርሱ ክከላኸል ኣገንዚቦም:: መንግስቶም ነቲ ቫይረስ ንምክልኻል: ጠመተ ሂቡ ይሰርሕ ከምዘሎ ዝገለፁ ዶክተር ደብረፅዮን: ኣብቲ ክልል ንምቁፅፃር እቲ ቫይረስ ሕግታት ይወፅኡ ኣለዉ ኢሎም:: ብተመሳሳሊ ኣብቲ ክልል ንኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ዝተጣየሸ ግብረ ሓይሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ: ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ክልል ትግራይ ንቲ ቫይረስ ንምክልኻል ይግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ትሑት እዩ ተባሂሉ::
ሓላፊ ቢሮ ሓላዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይ: ኣመራርሓ ዝግባእ ጠመተ ሂቦም ብዘይምስርሖም እዩ ተግባራዊ ምንቅስቓስ ዘይተጀመረ ኢሎም:: ምክትል ኣተሓባባሪ እቲ ግብረ ሓይሊ ዶ/ር ኣብረሃም ተኸስተ ከምዝበልዎ እቲ ቫይረስ ንምክልኻል ተባሂሉ ቅድሚ ሐዚ ኣኼባታት ጠጠው ክብሉ ዝተወሰነ ኮይኑ ግና ተግባራዊ ኣይኸውንን ዘሎ ኢሎም:: ድሕሪ ሐዚ ግና እቲ ውሳነ ብጥብቂ ክኽበር ይግባእ ክብሉ ተዛሪቦም:: ውልቃውን መንግስታውን ትካላት ጥዕና ተሓከምቲ ምሕታት ጠጠው ከብላ ብተመሳሳሊ ድማ መአረሚ ቦታታት ተአረምቲ ንዝበጽሑ ኣካላት ክኽልኽሉን ኣለዎም ዝብል ውሳነ ተመሓላሊፉ እዩ:: ዶክተር ኣብረሃም ኣገልግሎት ወሃብቲ ትካላት ከም ማዛጋጃቤት : ባንክታት ሓይሊ መብራህቲንካልኦትን ነዊሕ ሰልፊ ከይገብራ ይግባእ ኢሎም ። እንዳ መስተን ቤት መግብን’ውን ካብ ኩልግዘ ንላዕሊ ነቲ ቫይረስ ንምክልኻል ግቡእ ቆላሕታ ክህቡ ይግባእ ዝበሉ ኮይኖም ነዚ ዘየተግብሩ ኣካላት ድማ ሓይልታት ፀጥታ ሕጊ ከኽብሩ እዩም ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 21 June 2016
ሎሚ 21 ሰነ ኣብ ጄኔቫ ኣብ ዝተጋብአ መበል 32 ስሩዕ ኣኼባ ባይቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝተሳተፋ ሃገራት፣ መብዛሕተን ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቀረበ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብ ከምዝድግፋ ኣረጋጊጸን።
ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝፈጸሙ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ናብ ፍርዲ ክቀርቡ ንዝብል እማመ’ውን ደጊፈን።
ኣቦ መንበር መርማሪት ኮሚሽን ነቲ ብ8 ሰነ ዝቀረበ፣ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብን፣ ነቲ ገበን ዝፈጸሙ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ዝብል እማመን ዝሓዘ ምሉእ ጸብጻቡ ናብቲ ባይቶ ድሕሪ ምቕራቡ’ዩ ፣ ዝተፈላለያ ሃገራት ርእይቶታተን ክህባ ዝተሓታ።
ወኪል መንግስቲ ኤርትራ፣ ሰማእታትና ኣብ እንዝክረላ ዕለት፣ ንጽባሑ ኣሻሓት ዜጋታት ንጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ንምቕዋም ኣብ ጄኔቫ ተረኺቦም ከምዘለዉ ብምጥቃስ፣ በንጻር እዚ ግን መርማሪ ኮሚሽን ንሓንቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ንምቕራባ ይጽዕር ምህላዉ ወቒሱ። በዚ ገበን እዚ ክትክሰስ ዝግብኣ ኢትዮጵያ’ያ ክብል’ውን ደምዲሙ።
ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ፣ ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቐረብ ጸብጻብ ከምዝድግፋ ብምጥቃስ፣ ናይ 1997 ቅዋም ክትግበር፣ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ተበግሶታት ክወስድን ምስ መርማሪት ኮሚሽን ክተሓባባረን ጸዊዐን።
ነርወይን ብሪጣንያን በብወገነን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላትን ካልእ ጉዳያትን ከምዝተዘራረባ ብምርግጋጽ፣ እቲ መንግስቲ ዛጊት ዝኾነ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕያሽ ብዘምርኣዩ ከምዘጉሃየን ጠቒሰን።
ብሪጣንያ፣ ኣብ ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ዘይምህላዉን ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ማእሰርትን ከምዝፍጸምን ብምጥቃስ፣ ኤርትራ ምስታ ኮሚሽን ክትተሓባበርን ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ክቐርቡን ከምእትድግፍ ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ኤርትራ ምስ መርማሪት ኮሚሽንን ፍልይቲ ልእኽትን ብምትሕብባር ሰብኣዊ መሰላት ዝመሓየሸሉ ኩነታት ክጽዕር’ውን ተላብያ።
ነርወይ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ከም ማሕበር ጋዜጠኛታትን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝኣመሰሉ በርጌሳውያን ማሕበራት ንኽቖማ ክፈቕድ ሓቲታ።
ፈረንሳ ከኣ ካብዘን ሃገራት ብዘይፍለ ንርእይቶ ሕብረት ኤውሮጳን ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ከምዘለዎ ብምድጋፍ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንመርማሪት ኮሚሽን ኣብ ኤርትራ ኣትያ ንኸተጽንዕ ፍቓድ ዘይምሃቡ ከምዘተሓሳስባ ሓቢራ። ነቲ በታ ኮሚሽን ዝቐረበ እማመ ዘለዋ ደገፍ ድማ ገሊጻ።
ኣመሪካ ብወገና ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብዝምልከት ተደጋጋሚ እዋን መግለጺታት ከምዘውጽአት ብምጥቃስ፣ በታ ኮሚሽን ዝቀረበ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ምህላዉ ዝጠቕስ ጸብጻብ ከምእትኣምኖ ኣፍሊጣ።
ናይ 1997 ቅዋም ክትግበር፣ ምርጫ ክካየድ፣ ብዘይፍርዲ ተኣሲሮም ዘለዉ ፖለቲከኛታት፣ ጋዜጠኛታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ክፍትሑ ዝብል እማመ ብምቕራብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ መርማሪት ኮሚሽን ብምትሕብባር ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ከመሓይሽ ጸዊዓ።
እተን ዝተረፋ ሃገራት ኤውሮጳን ኣውስትራልያን’ውን ካብተን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ዝተፈልየ ርእይቶ ኣይነበረንን።
ኩባ፣ ቻይናን ቬኔዙዌላን ከኣ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ፖለቲካዊ መልክዕ ምሓዙ ከምዝቓወማ ብምጥቃስ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዘተን ልዝብን ክቕጽል፣ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ንጸገማት መንግስቲ ኤርትራ ብግቡእ ተረዲኡ ኣብ ምፍትሑ ክተሓጋገዝን ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሃገራት ጣልቃ ከይኣቱን ኣተሓሳሲበን።
ከም ጋናን ቦትስዋናን ዝኣመሰላ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ 1997 ቅዋም ክትግበርን ብምጽዋዕ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝርርብ ክቕጽልን መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ኣፍደጌታቱ ንመርማሪት ኮሚሽን ከርሑን ሓቲተን።
ጅቡቲ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን፣ ነቲ ብኮሚሽን ዝቀረበ ጸብጻብ ከምዘለዎ ክድግፉ እንከለዉ፣ ወኪል ጅቡቲ ከኣ ብዛዕባ’ቶም ጌና ሃለዋቶም ጠፊኡ ኣሎ ዝበሎም 13 ምሩኳት ኵናት፣ ደሃዮም ንምርካብ ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ጻዕርታቱ ክቕጽል ጸዊዑ።
ኬንያ ብወገና ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቀረበ ጸብጻብ ግቡእ ኣቓልቦ ክግብረሉን እማመ እታ መርማሪት ከኣ ክትግበርን ተማሕጺና።
ሰበ ስልጣናታ ብተመሳሳሊ ክሲ ዝድለዩ ሱዳን ግና እታ ኮሚሽን ንኤርትራ ከይበጽሐት፣ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብ ምቕራቡ ፖለቲካዊ ድፍኢት ኣለዎ ኢላ ከምእትኣምን ገሊጻ።
ብዘይካተን ወከልቲ ሃገራት፣ ካብ ዝተፈላለዩ ማሕበራት ዝተኣኻኸቡ ኤርትራውያን ኣህጉራውያንን ተጠበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቐረበ ጸብጻብ ዝድግፍ መደረታት ኣስሚዖም።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣኼብኡ ቅድሚ ምዝዛሙ ኣብ መወዳእታ ዕለታት ናይዚ ወርሒ ውሳኔ ከሕልፍ ትጽቢት ይግበረሉ።
=======================


text:
“ይኣክል!!” ማለት ንኹሉ’ዩ
“ይኣክል!!”… እወ ይኣክል። ኤርትራዊ ዜጋ!! እስከ እዚ ክፋል 15 ሀ “ይኣክል!!” እንዳበልኩ ብነብሰይን ብነብስኻን ብኣሕዋትና ኤርትራውያንን ክጅምሮ።
መሰል ኤርትዊ ዜጋ
ርሑቕ ከይከደና ካብ ኣቲናዮ ዘሎና ኩነታት ክንመሃሮ እንኽእል፡ ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ባህርያት ናይ መሰል ሕቶ ኣሎ። ልክዕ ከም ኣካላት ሓንቲ ገረብ ካብ ሕድ-ሕዶም ተነጻጺሎም ክነብሩ ዘይክእሉ፡ ሓንቲ ፖለቲካዊ መሰል ከኣ፡ ካብቶም ዝተረፉ መሰላት ንበይና ተፈልያ ክትረጋገጽ ኣይትኽእልን እያ።
(ሐ)ግዜያውነትን ኣገዳስነትን ባይቶ ዓድታት
ሓረስቶትን ገባሮን ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ መፋርቕ ሰብዓታት፡ (ኣብ ሓደ ሓደ ስፍራታት ከኣ ድሕሪኡ’ውን እንተበልኩ) ንዘጋጠሞም ሽግራት ንምፍታሕ፡ ተኻሰስቲ “ዝባን ዳኛ ካብ ድሕረይ ከይትተርፍ፡” ብማለት ሕድ-ሕዶም ተሰራሪዖምን ተኸባቢሮምን ኣብ ባይቶ ይቐርቡ ነይሮም’ዮም። እዚ ባህርያት’ዚ፡ ቀይዲ-በተኽ ዜጋታት ዘይኮኑስ፡ ኣኽበርቲ ሕግን ስነ-ስርዓትን ከምዝነበሩ የርእየና።
ስደት ግና ካብ ነባሪ መፍትሒ ምንዳይ፡ ናብ ካልእ መንገዲ ኣላጊሱ ንግዜኡ’ኳ እንተ ኣተዓሻሸወና፡ ንሓዋሩ መፍትሒ እንተ ዘይተገይርሉ ኣብ መንገዲ ብርሰት’ዩ ዝመርሓና ዘሎ።
ስደተኛ መንእሰይ፡ በዓል ነጻነት ናበይ?
ምዕራባዊ ክፍለ ዓለም እትነብር ዘሎኻ ስደተኛ ጎበዝ ሃገርና፡ ናይ ሎሚ መዓልቲ ጽሑፈይ ምሳኻ ግጠም ይብለኒ ኣሎ። “ኣንታ እቲ መንእሰይ እሞ…መንእሰይ መንእሰይ ንብል ኮይና እምበር፡ ደይ ከም ህዝቡ’ዩ።” እንተበልክዎ፡ “ላላእ! ኩሉ ነገር አእዋኑን ገግዚኡን ኣለዎ። ዕላል ይኹን መዛረቢ ኣርእስቲ፡ ዛዕባታት ከይተረፈ ብግዜ’ዩ ዝግዛእ።
ኣደራዕ ባርነት እዩ። “ወርሓዊ መሃያ ዜጋ ንመዋእሉ ካብ 400 ናቕፍ ኣይሕለፈሉ፡” እንዳበለ፡ “ውፈር!!” ዝብል ሽፍታዊ ምምሕዳር ኣብ ሃገርና 20 ዓመቱ ቆጺሩ። ንኹሉ በልማማ ዝለበደ ማዕርነት ኣብ ትሕቲ ግፍዒ፡ መግለጺኡ ማዕርነታዊ ባርነት እብሎ። ንኡስ ወለዶ ክነግረኩም። ዓመቱ ዓመት ጭርሖታት እዩ። እቲ ኣበዓዕላ ነጻነት ድማ እንዳተቐየረ እዩ ዝመጽእ ዘሎ።
ንዓ’ባ ንህዝብኻ ዝረ!!
ብጸላእተይ ተሳዒረ ዘይፈልጥ ሰብ እየ ኢልካ ትጅሃርን ተዘንቱ ትኸውን። ዝኣምነካ እውን ኣይሰኣንን። እንተኾነ ግና ኣካላትካ ዕድመ ደፊኡ፡ ከም ጸላኢኻ ከፈራርሰካ ምስ ተበገሰ፡ ክትስዕሮ ኢልካ ዘይሕሰብ ቃልሲ ከምዝኣቶኻ ትፈልጥ።
ብዛዕባ ህ.ግ.ደ.ፍ እንታይ ክትጽሕፈሉ፡ እንታይ ከ ክትዛረበሉ፡ ኩሉ ነገራቱ ከምዘይሓልፍ ተቐሊዑ እዩ ዝብሉኒ ሰባት ኣለዉ። ኣይተጋገዩን። ብዛዕባኡ ዘጽሕፈኒ ዝያዳ፡ ብዝክኣለኒ ዓቕሚ ከቃልዖ ኢለ ዝፍትን፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታት ግና፡ ጸላእየይ ከይርስዕ እዩ። ከምኡ እውን ንዕኡ ብዙሕ ኣይትውቀሶ ኣይትህረሞ ዝብል ርእይቶ እሰምዕ። ዝሃርሞ ዝወቕሶ ዝነቕፎ ከኣ፡ ክዕረ ኢለ ኣይኮንኩን። ፈሪሱ ክጒሓፍ ስለዝደልዮ እዩ።
“ካልእ ድኣ እንተ ኣለካ ኣምጽእ እምበር፡ እዚ ሽጣራ እዝስ ቀደም ብገርሁ ኸሎ ህዝቢ፡ ተበሊዕዎ እዩ።” ዝብል ዘረባ፡ ነቲ ንኸታልል ኢሉ ዝብገስ ተቓውሚ እየ ዝብል ባእታ፡ ዘሰምብድ ክኽውን ይኽእል እዩ።
ወለዶ ምሉእ ተሰካሚ ብረት
ሜዳ ሓርነት ካይሮ፡ ንሙባረኽ 70 ብልዮን ዶላር ሰሪቕካና ኣሎኻ፡ ኣምጽኣየን እንዳበለት ተተሓሒዛቶ ኣላ። ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ንሃገርና ቁማር ኢልካያ ክትከይድ ኣይኮንካን።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
ጎደና ሓርነት ኣስመራ
ነቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተኸስተ ህዝባዊ ማዕበል ክካታተል እንከለኹ፡ ሓደ ካብቲ ዝገርመኒ ነጥቢ እንተሃልዩ፡ ኩለን እዘን ካብ መግዛእቲ ነጻ ዝወጻ ዓዲ ጭቁናት፡ ጎደና ሓርነት ዝሽሙ ጽርጊያ ከምዘለወን ምፍላጠይ’ዩ።
ኩነታት እተን ማዕበል ህዝቢ ሓፍ ኮፍ ዘብለን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ክንርእዮን ክንሰምዖን እንከሎና፡ እዚ ዓመጽ እዚ ድኣ ሽም ሃገር ስለዝቐየረ እዩ እምበር፡ ዝያዳ ኣብ ሃገርና ጎሊሑ ዝርኣ ዘሎ እንድዩ ንብል።
2011 ሕማቕ ወረ ሒዛ ኣይተበገሰትን። እሞ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ወርሓ፡ ንምልካዊ ስርዓታት ኣብ ዝሃለዉ ይሃልዉ፡ ከተርዕዶም ክኢላ። ለንቅነ ኣብ ቱኒዝያ፡ ጽባሕ ድማ ኣብ ጎረባብታ።
ንፖለቲካዊ ቃልሲ ማለተይ’ዩ። ነቲ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታትና ድማ ክገልጽ ይፍትን። እቲ ብንኣሽቶና እንፈልጦ ጉልበታዊ ቃልሲ እሞ ኸኣ፡ ከይተጠማጠምካ ከመይ ኢሉ? ቃልሲ! ፖለቲካዊ ይኹን ጉልበታዊ ማዕዶ ንማዕዶ ተረሓሒቕካ ክኸውን ዘይክእል መስርሕ’ዩ።


text:
ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንዳ ኣቝሑ ዝጸዓና 80 ዓበይቲ መካይን ሎሪን ፒክ ኣፕ ዝዓይነተን መካይንን፣ ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ ኣብ ዝኣትዋሉ ዝነበራ ከምዝተታሕዛ ንሰበ ስልጣን ከሰላ ብምጥቃስ ኣልራኮባ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
እተን ከም ናፍታ፣ ላምባ፣ ዘይቲ፣ ፊኖ፣ ስርናይን ካልእን ዝጸዓና 80 ሎሪ፣ ብምዕራባዊ ከሰላ ኣቢለን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኤርትራ ንምእታው ኣብ ዝፈተናሉ፣ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ደው ንምባለን እኳ እንተፈተኑ፣ ሓያሎ ካብተን ዓበይቲ መካይን ግና ጥሒሰን ክሃድማ ብምፍታነን፣ ጠያይትቲ ተኵሶም ጎማታተን ብምብሳዕ ደው ከብልወን ከምዝኽኣሉ እቲ ሓበሬታ የመልክት።
እተን 10 ሎሪ ምስ 11 ኣባላተን ኣብ ቀይዲ ክኣትዋ እንከለዋ፣ እተን 30 ድማ ብኡ ንብኡ ናብ ውሽጢ ሱዳን ከምዝተመልሳ’ውን ተገሊጹ።
40 ዝኾና ሎሪ ዝዓነተን መካይን ግና ዶብ ኤርትራ ኣቛሪጸን ናብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝኣተዋ ጸብጻብ ኣልራኩባ ኣፍሊጡ።
እቲ ናብ ኤርትራ ክጓረት ዝተወጠነ ናይ ኮንትሮባንዳ ኣቝሑ 160 ሽሕ ዶላር ከምዝግመት ሰበ ስልጣን ሱዳን ይጠቕሱ።
ኣብ ኤርትራ ከቢድ ሕጽረት ነዳዲ እናጎልሐ ኣብ ዝመጸሉ እዋን፣ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ሱዳን ካብ ጊርባ ክሳብ ከሰላ ልዕሊ 40 ነቑጣታት መዐደሊ ነዳዲ ምኽፋተን፣ ነዳዲ ብኮንትሮባንዳ ናብ ኤርትራ ንምሻጥ ዝዓለመ’ዩ ዝብል እምነት ከምዘለዎም’ውን ሰበ ስልጣን ከሰላ ይጠቕሱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘሎ ከቢድ ቁጠባዊ ጸገም፣ ከም ነዳዲ፣ ዘይትን ፊኖን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራት ብኮንትሮባንዳ ኣቢሉ ካብ ከሰላ ብሱዳን ካብ የመን ድማ ብገማግም ቀይሕ ባሕሪ ይእቱ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን’ውን ብኮንትሮባንዳ ከምዝኣተወ ዝተሓበረ ብቕዓቱ ዘይተረጋገጸ ዘይቲ ኣብ ዕዳጋታት ይሽየጥ ምህላዉ ብሬድዮ ኤረና ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ኣብ ምዕራባዊ ሸነኽ ኤርትራ ዝተዋፈሩ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ኣብዚ ዘይሕጋዊ ናይ ኮንትሮባንዳ ሸቐጥ ይሳተፉ ምህላዎም ኣብ ኤርትራ ብሰፊሑ ዝዝረበሉ ጉዳይ’ዩ።
ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንድ ኣቝሑ ዝጸዓና መካይን ተታሒዘን
ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንዳ ኣቝሑ ዝጸዓና 80 ዓበይቲ መካይን ሎሪን ፒክ ኣፕ ዝዓይነተን መካይንን፣ ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ ኣብ ዝኣትዋሉ ዝነበራ ከምዝተታሕዛ ንሰበ ስልጣን ከሰላ ብምጥቃስ ኣልራኮባ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።


text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባባት፡ ፊሊ 4፡4-7፥ 1ዮሓ 2፡1-15፥ ግ.ሓ.7፡23-35፥ ሉቃስ 3፡10-18። ምስባክ፡ ፈኑ ብርሃነከ ወጽድቀከ፥ እማንቱ ይምርሓኒ ወይሰዳኒ ደብረ መቅደስከ፥ ወውስተ አብያቲኪ እግዚኦ። “ብርሃንካን ሓቅኻን ልአኽ ንሳተን ይምርሓኒ፥ ናብ ጽዮን ናብታ ቅድስት እምባኻን ናብታ ማኅደሪኻ ዝኾነት ቤት መቕደስን የብጽሓኒ” መዝ. 43፡3~4
ብርሃን አምላኽ አብ መገዱ አብ ቤተ መቕደሱ ከብጽሓና ንልምን። አብ አምላኽ ገጹ ዝወስድ መገዲ ክንሕዝ ከሎና አብ መገድና ብርሃን አሎ ከይንዕንቀፍን ከምኡ መገዲ ከይጠፍአና ንሱ ብጸጋኡን ብርሃኑን ምሳና አሎ። ብርሃና አብሪህና አብ ምንጪ ብርሃን አምላኽ ገጽና ክንጉዓዝ ዝሕግዘና ስብከት።
ብርሃን ዝጎደሎ መዓልትን ሕይወትን ከቢድ እዩ፥
ብርሃን ዝጎደሎ መዓልትን ሕይወትን ከቢድ እዩ፥ ምኽንያቱ ብርሃን ንኹሉ ክንርኢ ይሕግዘና ጽቡቕን ክፉእን ክንርኢ እንከሎና እንገብሮ ክንመርጽ ንኽእል። አብ ጸልማት ምርጫ የለን ምትእምማን የለን ከምኡ ጸልማት እትገብሮ አይትፈልጥ ዝመጽአካ አይትፈልጥ ስቓይ እዩ በዚ እዩ ኢየሱስ አነ ብርሃን ዓለም እየ ዝብለና፥ አብኡ ክንቀርብ ከሎና አብ ሕልናና አብ ልብና ብርሃን አሎ ሽዑ ንሓቂ ንሰላም ክንፈልጥ ንኽእል። ብርሃን ዓለም ንዝኾነ ክርስቶስ ክንቅበል ኢና እንሰናዶ ዘሎና እሞ ምሉእ ምቅርራብ ክንገብር ስንድዋት ንኹን።
አምላኽ ተኻፈልቲ ብርሃን ጸግኡ ክንከውን ኢሉ አብ ቀዳሞት ዘመናት ብነብያት ተዛሪቡና፥ ግዚኡ ምስ በጽሐ ክርስቶስ ባዕሉ ከማና ኮይኑ ቀሪቡና መንገዲ ሰማይ ሓቢሩናን አስተምሂሩናን ስዓቡኒ እናበለ ኸአ ተላብዩና፥ ሎሚ ብቤተ ክርስትያኑ ገሩ ይዛረበና አሎ። ብርሃን አምላኽ ብሃረርታ ጥራሕ አይርአይን እዩ። ከምቲ ክርስቶስ ዝብለና ብርሃን ዓለም ክንከውን ይግባእ።
ክንቅይር ግን ደቂ ብርሃን ክንከውን አሎና፥
አብዚ ንብዓለ ለደት አብ እንቀራረበሉ ዘሎና እዋን ብዙሕ ነገራት ክንቅይሮ ዝግብአና አሎና። ክንቅይር ግን ደቂ ብርሃን ክንከውን አሎና፥ አብ ብርሃን ክርስቶስ እንመላለስ ዕለት ዕለት ሕልናናን ጉዕዞናን እንፈልጥ ክንከውን አሎና። ሓደ ካብቲ ብዝያዳ እንምነዮ ሰላም ብግልናን ብሓባርን ክንረክብ እዩ። ሰላም አብ መንጎ ሃገራትን ዓለታትን፥ ሰላም አብ ዓድን አብ መንጎ አሕዋትን ስድራቤታትን፥ ሰላም አብ መንጎ ሃይማኖታት ከይተረፈ ተሳኢኑ። ሰብ ሰላም ርሒቕዎ ንጥልመትን፥ ንክሕደት ንስርቂ ንሓሶት ኮታስ ንኽፍአት ምስ ዘመኑ ዝኸይድ ስም እናአውጽአ ናተይ ኢሉ ዝሓዘ እዩ ዝመስል ዘሎ።
አብ ገዛእ ህዝብናን ወገናን ዘሎ እንተ ረአና ብዙሓ ጸገም አሎና፥ ስደት በዚሑ መንእሰይ ዓዲ ሓዲጉ ዓቕሚ ዝሰአነን ዘይተማህረን ጥራሕ እዩ ዝተርፍ ዘሎ መጻኢ ኵነት ሃገርና የሰክፈና አሎ ሎሚኸ እንታይ ኢና ክንከውን ንብል አሎና። ባህልን እምነትን ዳርጋ ከም ፋሽን ወግሐ ጸብሔ ክቕይር ንርእዮ አሎና። ሃይማኖት ምቕያር ቀሊል ኮይኑ እዚ ንርእሱ ንብዙሓት ስድራታት ሃዊኽወን ይርከብ። ዓለም ሎሚ ዝተፈላለየ ጸገማት ዝበዝሓ እያ ኮይና ዘላ።
መንግስቲ አምላኽ ክመጽእ እንተ ኾይኑ ከመይ ኢሉ እዩ ሕይወት ውልቂ ሰብ ከቐልጥፎ ወይ ከደንጉዮ ዝኽእል?
አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ዮሓንስ መጥምቅ መጨረሻ ነብይ ብሉይ ኪዳን ግን ዝዓበየ ንምጽአት ጎይታ ክቀራረቡ አብ ዝነግረሉ ዝነበረ እዋን ሰላም ምስ አምላኽን ሰብን ክርከብ ቀንዲ ነገር ክግበር ዘለዎ ኢሉ ዘቕርቦ ሃገራዊ ንስሓ ክገብሩ፥ ብኃጢአቶም ክንስሑ ክምለሱ፥ ግላዊ ጉዕዞ ሕይወቶም ክቕይሩ ዓው ኢሉ ይዛረብ ነሩ። ሰማዕቱ ምናልባት ከመይ ኢሉ ግላዊ ሕይወቶም ምስቲ ሃገራዊ ኵነታት ይዛመድ እናበሉ ይግረሙ ነሮም ይኾኑ እዮም። መንግስቲ አምላኽ ክመጽእ እንተ ኾይኑ ከመይ ኢሉ እዩ ሕይወት ውልቂ ሰብ ከቐልጥፎ ወይ ከደንጉዮ ዝኽእል? ኩሎም ህዝቢ አይሁድ ክንስሑን ክቕይሩን እንተ ኾይኖም ክሳብ ክንደይ እዩ ሕይወት ሓደ ውልቀሰብ ዘምጽኦ ወይ ዘስዖቦ ሳዕበን አብ ምምጻእ ለውጢ? እንታይ ክንገብር አሎና ዝብል እዩ እቲ ቀንዲ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ሕቶ። ናይ ሎሚ ሕቶና እውን ከምኡ እዩ ክኸውን ዘለዎ፥ ማለት ሕይወትና ክቕየር፥ ዓድና ሰላም ክወርዶ፥ መንእሰይና ክረግእ፥ መንግስትና ክጥዒ እንታይ ንግበር ዝብል እዋናዊ ሕቶ ክንምልስ አሎና። መልሲ አምላኽ ንሕቶና “ኵሉ ካባኹም እዩ” ዝብል እዩ። ሰብ ክረግእ ሃገር ክቕየር እንተ ኾነ ልቢ ነፍሲ ወከፍና ካብ ክፍአት ኃጢአት ወጺኡ አብ መአዲ ጽድቅን ሓቅን ክምለስ አለዎ።
አብ ጊዜ ዮሓንስ ዝነበሩ ልክዕ ከማና ብዙሓት ድኽነትን ስእነት ዓጸቦ ዝኸብዶም ዝነበሩ እዮም፥ ካብቲ ዝነበሮም ኵነታት ክቕይሩ ዝሕተትዎ ነርዎም። ዮሓንስ ካብቲ ዘለዎም ክማቐሉ ይነግሮም ነሩ። ክልተ ክዳን ዘለዎ ነቲ ዘይብሉ ይምቀሎ። እቶም ዝያዳ ዘልኦም ምስቶም ሓንቲ ዘይብሎም ይማቐሉ። እዚ ነቲ ሃገራዊ ጸገማቶም ክፈትሖ ይክእልዶ እሞ? ብርግጽ እወ ብዙሓት ኩነታት ሕይወቶም እንተ ቐይሮም ዘይክአል የለን። ግላዊ ጸዕሪ ሓበራዊ ለውጢ ከምጽእ ቀሊል አይኮነን ግን ኩሎም ውልቀሰባት ብሓባር ናይ ምቕያር ስጉምቲ እንተ ወሲዶም ዓቢ ለውጢ ከምጽኡ ይክአል እዩ።
ፖሎቲካዊ ብልሽውና?
አብ ታሪክ ሃገራት እንተ ረኣና ብዙሓት አብ ስልጣን ዝርከቡ ብህዝቢ ንዝተዋህቦም ሓልፍነት ስልጣን ተጠቒሞም አብ ብልሽውናን ግፍዕን ወሪዶም ንህዝቦም ዘዋርዱን ዝጭቁኑን ብዙሓት እዮም። በዚ እዩ ዮሓንስ መጥምቕ ነገራት ክዕረ ሓባራዊ ምጽራይ ገዛ የድሊ እናበለ ኵሉ አብ መአዲ ንስሓ ክአቱ ዝነግር ዝነበረ። ንሕና እውን ከም ታሪኽ ዝነግሮ ነፍሲ ወከፍና ክንምለስ የድሊ አሎ። አብ ስልጣን መንግስትን አብ አገልግሎት ህዝብን ዘለዉ አብ መሉእ ዓለም እንተ ረአና ምንጪ ብልሽውናን ግፍዕን እዮም። ነቲ ንህዝብን ንሃገርን ከመሓድሩን ክመርሑን ዝተዋህቦም ስልጣን አብ ግላዊ ጥቕሞም አውዒሎም ንህዝቢ ሓመድ ድፋጭኡ ዘስሕንዎ ውሑዳት አይኮኑን። አብዚ ግለሰባት እንተ ዘይቀየሩ ሓንቲ ለውጢ ከምጽእ አይኮነን። ውልቀ ሰባት ካብ ሱቕ ኢሎም አደዳ ግፍዒ ዝኾኑ ገለ ክገብሩ ይግባእ። ዮሃንስ ወላ ሓደ መንግስታዊ መራሒ ለውጢ እንተ ገበረ ብቅንዕና እንተ መርሐ ዓቢ ለውጢ ክመጽእ ይክእል እዩ፥ ስለዚ ተነስሑ ይብል።
ለውጢ ሃገር ወይ እውን ህዝቢ ልወጢ ብመራሕቲ!
ለውጢ ሃገር ወይ እውን ህዝቢ ልወጢ ብመራሕቲ ጥራሕ ወይ እውን ብገለ ሰባት ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ለውጥን ተሓድሶን ብኩሉ ከመጽእ አለዎ። ከም ሰባት መጠን ነፍሲ ወከፍና አብ ዘመና ዘሎ ኃጢአት ብመጠኑ ንሕተተሉ ኢና። ነቶም አብ መሪሕነት ዘለዉ ጥራሕ ምውንጃል ንርእስኻ ግፍዒ ከም ዝወረደካ ጥራሕ ገርካ ንጹሕ ገርካ ምቕራብ እቲ ዝድለ ለውጢ ክነምጽእ አይንኽእልን ኢና። ሎሚ ዝድለ ዘሎ ነፍሲ ወከፍና ደቂ አምላኽ ኮና እቲ አምላኽ ዝደልዮ ሕይወት ክንለብስ ሓባራዊ ወፈራ የድሊ አሎ።
ስለዚ አብ ግብሪ ንስሓ ክንብል እንከሎና እንታይ እዩ ዘስምዕ። ምኽሪ ቅ. ዮሓንስ ቀሊልን ንጹርን አብ ፍቕሪ ብቅንዕናን ንበሩ፥ ካብ ዘሎካ ምስቶም ዘይብሎም ተኻፈል፥ ምስ ካልኦት አብ ዘሎካ ርክብ አብ ኩሉ ስራሕካን መነባብሮኻን ብቅንዕና ንበር ይብል። ቀጺሉ “ካባይ ዝብርትዕ አነ ስራኽ አሳእኑ ንምፍታሕ ዘይበቅዕ ግና ይመጽእ አሎ ንሱ ብመንፈስ ቅዱስን ብሓውን ከጥመቐኩም እዩ” ይብለና።
ቅ. ዮሃንስ ንንስሓ ዝሰብኽ አብ በረኻ ዝጭርሕ ዝነበረ እዩ። ንሱ ንሰባት አብ ኢየሱስ ክቐርቡ ክንስሑ ዝሕግዝ ዝነበረ ዓቢ ነብይ ንሓቂ ብደሙ ዝመስከረ እዩ። ነቶም ተማሃሮ ኮይኖም ዝስዕብዎ ዝነበሩ “እንሆ ገንሸል አምላኽ” “ስዕብዎ ንአይ አይትስዓቡ ንሱ እዩ ዘድልየኩም አነ አይኮንኩን” እናበለ አብ ኢየሱስ የሰጋግሮም ነሩ። “ስዓብዎ” እናበለ አብ ኢየሱስ አብጺሕዎም። አብ ርእስና ክንምለስ እሞ ንሰባት አብ መን ነብጽሖም ማለት ብአብነተይ ብምኽረይ ብግብረይ አብ መን ክበጽሑ እሕግዞም ክንብል ይግብአና። ነቶም ክፈልጡን ክርእዩን ዘይከአሉ አብ ክርስቶስ ክነብጽሖም ነቶም ተባኢሶም ዘለዉ ክንዓርቆም፥ ነቶም ሰይጣን ተዓዊትሎም አብ ጽልእን ቅርሕንትን ብአስን ዝነብሩ አብ አምላኽ ክንመልሶም ሎሚ እዋኑ እዩ።
ብዓለ ልደት ክንሰናዶ ከሎና ከስ ብፍላይ ከአ አብዚ “ዓመት ምሕረት” ተአዊጁልና ዘሎ ፍረ ክህልዎ እሙናት አመንቲ ክርስቶስ ክንከውን ነሕዋትና አብ አምላኽ ክነቕርብ ትሑዛት ኢና። እቲ እንኮ መድኃኒና ክንስዕቦ ክንአምኖ ይግብአና። አብኡ እንተ ተመለስና ጥራሕ ኢና ምልአትን ቅሳነትን ክንረክብ እንኽእል።
አብ ትንቢት ነብይ ዘፎንያ 3፡14-18 ዘሎ እንተ አንበብና ነቶም አብ ምድሪ ጓና አብ ባቢሎን ብምርኮን ባርነትን ዝዋረዱ ዝነበሩ ነጻነት ክእወጅ ከም ዝኾነ መግዛእቲ አብቂዑ ኩሉ ክቕየር ክሕጎሱ ከም ዝኾኑ ይነግር። እቲ ዝዓበየ ምንጪ ሓጎሶም ስደት ወይ ካብ አምላኽ ምፍላዮም ከብቅዕ ስለ ዝኾነ እዩ፥ ዕብራውያን አብ ኢየሩሳሌም ተመሊሶም ዝዓነወ ከተማኦምን ቤተ መቕደሶምን ክሃንጹ እዮም። አምላኽ አብ ማእከሎም ክህሉ እዩ ሽዑ ህዝቢ ብዛዕባ ርእሶም ከም ብሓዲስ ክሕጎሱ እዮም ምኽንያቱ አምላኽ ካብ ባርነት ሓራ አውጺእዎም እዩ። ሕዝቢ አምላኽ ክሕጎሱን ክድሰቱን ይንገሮም።
አብዚ እንርእዮ አምላኽና ህዝቡ ዘፍቅርን ብኦም ዝሕጎስን ከም ዝኾነ፥ ነጻ ዝገብርን ምስቶም ነጻ ዝገበሮም ሓጎሶም ዝካፈል አምላኽ እዩ። አብ ኵሉ ንባባት አብ ዘመነ ምጽአት እንርእዮ አምላኽ ምስ ህዝቡ ዝሕጎስ ከምዝኾነ “ኩሎም ንአምላኽ አኽቢቦም ይቆሙ” እናበለ ይገልጸልና። ከምቲ አምላኽ አብ ዘመነ ዘፎንያ ነብይ አብ መንጎ ህዝቡ ዝዓዪ ዝነበረ ሎሚ እውን አብ መንጎና ክዓዪ ይደሊ አሎ።
ካብ ወሪዱና ዘሎ ግፍዒ ኃጢአት ክንድሕን አብ አምላኽ ክንምለስ አሎና፥ ይጸበየና አሎ ንዑ ናባይ ክድሕነኩም እየ ይብለና አሎ። ንመገዲ ንስሓ ናትና ኢልና ክንሕዞ እሞ ክንሕደስን ክንቅደስን ሕራይ ኢልና ቃል ዮሓንስ ንቀበሎ።
ቅዱስ ጳውሎስ አብ ናይ ሎሚ ጽሑፉ አብ ሰብ ፊሊጲስዩስ ምቕያር ወይ ምሕዳስ ሕይወት ብዘይ ስቓይ ከምዘይኮነ ካብ ተመክሮ ሕይወቱ ርእዩ ይነግረና። ክትቅይር እንተ ኾንካ ኵሉ ጊዜ ስቓይ ውርደት አሎ። ዓሚቕ ሓጎስ ካብ ጓሂ አይፈርሕን እዩ። አብዚ ዓለም ዝፈታተን ዘጉሂ ክህሉ ግድን እዩ እንተ ኾነ አምላኽ ልዕሊ እዚ ዝርአ ጸገም ኲንኡ ዝዓበየ ሓጎስ አሰንድዩልና ስለ ዘሎ ብሓጎስን ተስፋን ክነብር ይምዕደና።
ሰንበት ዘብርሃን እምብአር ብርሃን ክርስቶስ አብ ሕልና በሪሁ ብኃጢአትና ክንሳሕ እሞ ንኻልኦት አብ ክርስቶስ ዝቐርቡሉ መገዲ ክንሕብር ክሳብ ንኽርስቶስ ዝረኽቡ ኸአ ብሰናይ ግብርን ፍቕርን ክንቀርቦም ዘዘካኽረና እዩ። አምላኽ ጸጋ ብርሃኑ ክዕድለና ክቐርበና ንቕረቦ፥ ልብና ተዓጽዩ እንከሎ ክንጽውዖ አይክአልን እዩ ልብና ንኽፈተሉ።
አደ ብርሃን ዝኾነት ማርያም ፍሉይ ርክብ ምስ ወዳ ስለ ዘልአ ነቲ ንሳ ዝረአየቶን ዘስተማቐረቶን ብርሃን ወዳ ክትሕብርና ምርሕና ሓግዝና ንበላ።
አምላኽ ብርሃን ጸግኡ ዓዲሉ ብሩኽ ልደት ይብረቐልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝገበረሎም ዕድመ መሰረት ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኸዱ ሕቡራት ሃገራት አፍሊጡ።
ኮሚሽነር ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ዛይድ ራዓድ አል ሑሰን ካብ ዝመጽእ ግንቦት 2-4, 2017 ዓ.ም አብ ዘካይድዎ ወግዓዊ ምብጻሕ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ፡ አፈኛ ባይቶ ወከልትን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያን ብዛዕባ ኩነታት ሰብአዊ መሰላት ኢትዮጵያን ኣብታ ሃገር ናይ ዝርኸብ ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ስርሓትን ክመያየጡ’ዮም።
ብተወሳኺ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሰብአዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዶ/ር አዲሱ ገብረ እግዚኣብሄር አባላት ሲቪክ ማሕበረሰባት ፓርቲታትን ፖለቲካ ክራኸቡ’ዮም።
ካብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ዝረኸብናዮ ዜና ብተወሳኺ ምስ ሰበ ስልጣን ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ክራኸቡ’ዮም ይብል።


text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ፣ ነቲ እስራኤል ኣብ ግዝኣት ፍልስጤማዊያን ትቅጽለሉ ኣላ ዝበሎ ህንጸት ሰፈራ ዝኹንን ውሳነ ሎሚ ዓርቢ ኣሕሊፉ። ኣሜሪካ ብዘይተለመደ ኣገባብ ድምጺ ካብ ምሃብ ተቆጢባ።
ኣሜሪካ ተኣቅቦ መሪጻ ማለት ድማ እቲ ውሳነ ሓሊፉ'ሎ ማለት'ዩ። ኣብ ውሽጢ 8 ዓመታት ንፈለማ ጊዜ'ዩ ብዛዕባ ማእከላይ ምብራቅ ውሳነ ይሓልፍ ዘሎ።
ኣብ'ቲ 15 ኣባል ሃገራት ዝርከባሉ ቤት ምኽሪ ጸጥታ እቲ ውሳነ ብ14 ድጋፍ ከምዝሓለፈ ምስተገለጸ ነውጻዊ ጣቕዒት ተቃሊሑ'ሎ።
እቲ ውሳነ እስራኤል ንምብራቃዊ የሩሳሌም ሓዊሱ ኣብ ዝተጎብጡ ግዝኣታት ፍልስጤማዊያን ዝጀመረቶ ህንጸት ብህጹጽ ብቅጽበትን ክተቛርጾ ይሓትት።
ካብ ኣሜሪካ ንቡር ድጋፍ ንጽበ ነይርና ኢና ዝበሉ ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ሕ/ሃ ነቲ ውሳነ 'ዘሕፍር' ኢሎም ገሊጾምዎ።
ቬንዙዌላ፣ ሴኔጋል፣ ኒውዚላንድን ማሌዥያን ብመሰረት ዘቅረበኦ ሕቶ'ዩ እቲ ድምጺ ተዋሂቡ። ግብጺ ግና ፈለማ ሓቲታ ነይራ ዳሓር መርገጺኣ ቀይራ ንሕቶኣ ስሒባ። ድሕሪ ተመራጻይ ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ምዝርራቦም።
ዕድመ ስልጣኑ የብቅዕ ዘሎ ምምሕዳር ኦባማ ምስ ቀ/ሚ እስራኤል ጥዕና ዘለዎ ርክብ ኣይጸንሖን። ዋላ'ውን ንሰፈራ ዝምልከቱ ረቂቅ ውሳነታት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብቪቶ ስልጣን እናሰዓረ እንተመጸ። ተተካኣይ ምምሕዳር ትራምፕ ምስ መንግስቲ እስራኤል ጽኑዕ ዝምድና ክህልዎ'ዩ ዝብል ትጽቢት ኣሎ።


text:
This language is currently in review and will be available soon!
እዚ ፕሮጀክት እዚ ዝተቐረፀን ዝምራሕን ብዶክተር ሮሚና ኢስትራቲ እዩ። ዶ/ር ሮሚና ኢስትራቲ ንዝሓለፉ 10 ዓመታት ህዝቢ ማእኸልዝገበረ ሃይማኖታዊን ባህላዊን ጉዳያት ኣብ ምምዕባል ዝሰርሐትን መግዛእታዊ ዘይኮነ ተመራማሪትን ተሟጓቲትን እያ።
ዶክተር ሮሚና ነቲ መፅናዕቲ ንምምራሕ፣ ንምስራፅ ስራሕቲ ፍልጠት ምልውዋጥ ውፅኢታውን እምነትን መሰረት ዝገበረ ርክብ መሳርሕቲ ኣካላት ተሓባበርትን ማሕበረሰባት ሓላፊነት ኣለዋ። ዶ/ርኢስትራቲ ነዚ መሀንጠዋይ ዝኾነ ፕሮጀክትኣብ ኣብ ምምራሕን ኣብ ምትግባርን፣ወ/ሮ ሓበን ኣብራሃ ሂል ድማ ብትርፊ ሰዓተን ፕሮጀክት ማናጀር ብምዃን ይሕግዝኣ።
እዚ ፕሮጀክት ኣብ ሓባራዊ ምክብባርን ምትሕብባርን መሰረት ገይሩ ንሓደሽትን ነባራትን መሳርሕቱ ዝሓቖፈ እንትኸውን ካብኣቶም ድማ፡-
ኣክሱም ዩኒቨርሲቲ፣ ኣክሱም፣ ኢትዮዽያ – ዶ/ር መዋእል ብርሃነ
ቅዱስ ፍሬምናጦስ ኣባ ሰላማ ቲኦሎጂካል ኮሌጅ፣ መቐለ፣ኢትዮዽያ – ዲን ተስፋይ ሃደራ
ማሕበር ሰብ ሞያ ሕጊ ደቂ ኣንስትዮ ኢ ዳብልዩ ኤል ኤ)፣ ኣዲስ ኣበባ፣ ኢትዮዽያ – አቶ ወንድምነህ ለማ
ዳይቨርሲቲ ሪሶርስ ኢንተርናሽናል (Diversity Resource International – DRI)፣ ብራይተን፣ ዓባይ ብሪጣንያ – ወ/ሮ ምብራቕ ገብረወልደ
ዋኒነይ፣ አስመራ፣ ኤርትራ – ወ/ሮ ምብራቕ ገብረወልደ
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን፣ አዲስ አበባ፣ ኢትዮዽያ – አቶ ይልቃል ሺፈራው ፣ አቶ ባንተአምላክ ገላው፣ አቶ አክሊል ዳምጠውን፣ አቶ ደጀኔ መብራቴ
ብሪስቶልን ሸፊልድን ዩኒቨርሲቲ፣ ዓባይ ብሪጣንያ – እዚ ፕሮጀክት ኣብ ዩኬይ መሰረት ዝገበረ እንትኸውን ብክልተ ሓገዝቲ ተመራመርቲ ብፕሮፌሰር ፓርቪን ዓሊኣብ ዩኒቨርሲቲ ሸፈልድ ዓባይ ብሪጣንያ ብፕሮፌሰር ጄኔ ፌዴር ኣብ ዩኒቨርሲቲ ብሪስቶል፣ ዓባይ ብሪጣንያ
እዚ ፕሮጀክት ብተወሳኪ ብክልተ ናይ ደገ ኣሰልጠንቲ ይድገፍ፤ ዓላምኡ ድማ ነቲ ስልጠና ምቅልጣፍን ነቲ ፒአይ ምሕጋዝን ብሞያዊ ምዕባለ ምሕጋዝን እዩ። ንሳቶም ድማ፡-
እዚ ፕሮጀክት ብተወሳኺ ዓርሶም ብዝኸአሉ ተመራመርቲ፣ ነገረ መለኮት ሙሁራትን ካልኦት ሰብ ሞያታትን ይሕገዝ። ካብኣቶም ድማ፡-
አቶ ኤልያስ ገ/ስላሴ ኣብ ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ናይ ቲኦሎጂ ሙሩቕ ኣዲስ ኣበባ፣ ኢትዮዽያ ተምሃሪ ማስተር ኦፍ ቲኦሎጂ ኣብ ኣጎራ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፤ ኣዲስ ኣበባ፤ ኢትዮዽያ
ወ/ሮ ሰላማዊት ረታ አብ ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ምርቕቲ፤ ተምሃት ማስተር ኦፍ ቲኦሎጂ አብ አጎራ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፤ አዲስ አበባ፤ ኢትዮዽያ
ወ/ሮ ሊያ ደስታ ማስተር ፤ ማእኸልካብ ማእኸል ውሕስነት ምግቢ /Food Security Centre፤ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ፤ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮዽያ
አቶ ይሄይስ ዮሃንስ ፣ ሙሩቕ ብ ቲኦሎጂ ኣብ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ኣባ ሰላማ ቲኦሎጂካል ኮሌጅ፣ መቐለ፣ኢትዮዽያ
አቶ ሄኖክ ሃይሉ ኣየለ ፣ ዲያኮቆንን ኣማኻሪ ስነ-ኣእምሮን ፣ ኮለጅ ስነ-ፍልጠት ጥዕና ክፍሊ ሳይክያትሪ (ጥቁር ኣንበሳ ሆስፒታል) ፤ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ፤ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮዽያ
ወ/ሮ ቤዛ ብርሃኑ ፣ ኤል. ኤል. /LLB/ ኣብ ሓድነት ዩኒቨርሲቲ ዝተመረቐት ፣ ጠበቓን ኣማኻሪት ሕጊን ፤ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮዽያ
ዶ/ር ኃይለ ገዛኢ ፣ መምህር ትግርኛ ኣብ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ፤ ኣዲስ ኣበባ፣ ኢትዮዽያ
ነዞም ዝስዕቡ ናይ ቴክኒክ መሳርሕቲ ክነመስግን ንደሊ፡-
አቶ ደቪድ ፖትሮል ኣኣብ ፒክ ዲዛይን ኤጀንሲ፣ ዩኬይ ነዚ ሐዚ ዘሎ ዌብሳይት ብምስርሖም /ክረኽቦም ዝደሊ https://peak.agency/
አቶ ዳንኤል ደስታ ሕሉፍ ኣብ ዲዲኤን ማስታወቂያ ስራሕ ኢትዮዽያ ነዚ ዘርኢ መለለይ እዚ ፕሮጀክት ብምስርሖም /ክረኽቦም ዝደሊ d2dproduct@gmail.com)
ወ/ሮ ራቸል ዳንካን ኣብ ዳንካን ምርግጋፅ ንባብ ዩኬይ ነዚ ሕትመት ፕሮጀክት ኣብ ኦንላይን ንክንበብ ብምሕጋዞም /ክረኽቦም ዝደሊ duncanproofreading.com)
እዚ አኣማኻሪ ቦርዲ ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ ዝእከብ እንትኸውን ነቲ ናይ ስራሕ ቡድንን ነቲ ፒአይን ምኽርን ኣንፈትን ይህብ። ከምኡ’ድማ ኣብ ዝተሰርሑ ስራሕትን ዝተገበሩ መፅናዕትታትን ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምኳን ክንደየናይ ለውጢ ከምዘምፀእ ግምገማ የካይድ፤ እቶም ቦርድ አባላት ካብ ዝተፈላለዩ ዘርፊታት ስራሕ ሰብ ሞያታት ዜጋታትን ካብ ናይ እምነት ትውፊትን ዝተወደቡ ይኾኑ። እቲ ፕሮጀክት ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት እናተስፋሕፈሐ እንትኸይድ ሓደሽቲ ኣባላት ቦርድ ክውሰኹ ይኽእሉ እዮም። እቶም ሐዚ ዘለዉ ናይ ቦርድ ኣባላት ነዞም ዝስዕቡ እዮም።
ፕሮፌሰር ናንሲ ናሶን-ክላርክ
ፕሮፌሰር ኢመርሺያ ፣ ሶሲዮሎጂ ዲፓርትመንት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኒው ብራንስ ዊክ ዋና ተፀዋዕን ተመራማርን ሬቭ ፕሮግራም ካናዳ።
ወ/ሮ ማንዲ ማርሻል፦ ናይ ፍትሒ ስነ-ፆታ ዳይሬክተር ኣንግሊካን ኮሚኔን ኦፊስ ሓጋዚት መስራቲትን ናይ ቀደም ሓጋዚት ደይሬክተርን ኣብ ቻሪቲ ሪስቶርድ ለንደን፣ ዓባይ ብሪጣንያ
ወ/ሮ ሁዳ ጃዋድ፦ ናይ እምነትን ማሕበረሰብን ፕሮግራም ማናጀር፣ ብሓባር ጠጠው ምባል፣ ናይ ደቂ ኣንስትዮ መጥቃዕቲ ጠጠው መበሊ ሕብረት ለንደን፣ ዓባይ ብሪጣንያ
ወ/ሮ ሳፋ ዓሊ፦ ናይ ሰብ ሞያታት መሰልጠኒት በዓልቲ ሞያ ሰነ-ልቦና ምክሪ ስኩል ኦፍ ኢንቫይሮመንት ፣ ኢጁካሽን ኤንድ ዲፓርትመንት፣ ኣብ ማንቻስተር ዩኒቨርሲቲ፣ ዓባይ ብሪጣንያ
አቶ መሓሙድ አሻል፦ ኣብ ሃይማኖታዊ ፅንዓት ሕፁይ ዶክተር ላንካስተር ዩኒቨርሲቲ፣ ዓባይ ብሪጣንያ
ዶ/ር ያአ አሳረ፦ ዳይቨርሲቲ ሪሶርስ ኢንተርናሽናል/DRI/ ዳይሬክተር ብራይተን፣ ዓባይ ብሪጣንያ
ወ/ሮ ፌቨን ኣርኣያ፦ ዘይመንግስታዊ ጥመረት አክተርስ /NSAC/ መተሓባበሪት ፕሮግራም ኣዲስ ኣበባ፣ ኢትዮዽያ
አቶ ናሆም ኪሮስ፦ ረዳት መምህርን መፅናዕትን ኦሮታ ኮሌጅ ኦፍ መዲሲን ኤንድ ሄልዝ ሳይንስ፣ ዲፓርትመንት ኦፍ ኮሚኒቲ መዲሲን፣ ኣስመራ ኤርትራ
ዶ/ር ክርስቲን አኡነ፦ ላዕለዋይ ተመራማሪት ኣብ ናይ እምነት፣ ሰላምን ማሕበራዊ ርክባትን ኣብ ኮንቨንትሪ ዩኒቨርሲቲ ከምኡ እውን መራሒት እምነትን ሰላማዊ ርክብን መፅናዕቲ ቡድን ኮንቨንትሪ፣ ዓባይ ብሪጣንያ
አቶ ፍሪዘር በንቲ፦ ኣካያዲ ኮሚተ ማሕበር ምሩቓት ስነ-ሃይማኖት ኢኦቲሲ፣ ተማሃራይ ማስተርስ ብፍልስፍና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ፣ ኣዲስ ኣበባ፣ ኢትዮዽያ
አቶ ሑሉፍ ወልደስላሴ ካሕሳይ፦ ኣብ ማእኸል ሰላምን ልምዓትን (PDC) ሲኒየር ፕሮግራም ማናጀር ፣ ቅድሚ እዚ ቤት ምኽሪ ናይ ኢትዮጵያ ሃይማኖት ትካላት (IRCE)ምኽትል ዋና ፀሓፊ ዝነበሩ፣ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮዽያ
ዶ/ር ሓሊማ መሓመድ ማሕሙድ፦ ዳይሬከተር ሀገራዊ ፈተናታትን ገምጋምን፣ ናይ ትምህርቲ ኪኢላን ተመራማሪትን፣ ሚኒስተር ትምህርቲ፣ ኤርትራ


text:
ምሕያል ሓደጋ ናይ ምምካት ዓቕሚ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሕብረት ኣውሮፖ ብምትሕብባር መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኣየርላንድን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዓውደ መፅናዕቲ ተጀሚሩ።
ኣየርላንድ ስልጣን ፕሬዝዳንትነት ሕብረት ኣውሮፓ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ሒዛ ኣብዝእትፀንሐሉ እዋን ካብ መንጎ ክስርሑ እትደልዮም ዓበይቲ ጉዳያት ኣብ ምሉእ ዓለም ንሓደጋ ዝተቓልዑ ማሕበረሰባት ወይ’ውን ውልቀሰባት ሓደጋ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ምድንፋዕ እዩ ክብሉ ኣብ ኣይሪሽ ኤይድ ምኽትል ዳይረክተር ክፍሊ ሓደጋን ዳግመ ሕውየትን ዴቪድ ብሩክ ተዛሪቦም።ብዛዕባ ምድንፋሕ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ኣብ ብራስለስ ሰፊሕ ምምኽኻር ክካየድ እዩ’ውን ኢሎም።
እቲ ዓውደ መፅናዕቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ዝተደለየሉ ምኽንያት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምህናፅ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዝሰርሖም ስራሕቲ ኣብነት እዮም ዝብል እምነት ስለዘሎ እዩ ኢሎም ብሩክ።
ምስ ኣቀማምጣ መሬትን ኩነታት ኣየርን ኢትዮጵያን ብምትእስሳር ብዛዕባ ዘለው ብድሆታትን ተደጋገምቲ ቅልውላዋትን ዝለዓለ ግንዛበ ንምፍጣር ድልየት ከምዘሎ’ውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣብ ሕብረት ኣውሮፓ መደበኛ ወኪል ኣየርላንድ ዝኾና ቲራ ኦብራይን ቅድሚ ክልተ ዓመታት ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ተኸሲቱ ዝነበረ ድርቅን ኢትዮጵያ ዝሓዘትሉ ኣገባብን እንትገልፃ እቲ ድርቂ ኣብ ኢትዮጵያ ዘብፅሖ ሽግር ዝክሓድኳ እንተዘይኮነ ዓፀቦ ንኸይኽሰት ስለዝገበረት ኣብዚ ሃገር ዝሓሸ ስራሕ ይስራሕ ከምዝነበረ ፅቡቕ ኣብነት እዩ ኢለን።
ኣብ ኮምሽን ሕብረት ኣውሮፓ ሓላፊ ሰብኣዊ ሓገዝን ሓለዋ ህዝባዊ ሰላምን ምብራቕ፣ምዕራብን ደቡብን ኣፍሪካ ኪስ ዊትስ ብሮድ ግን ኢትዮጵያ ናይ ምክልኻል ዓቕማ ኣደንፊዓ እያ ዝብል እምነት ስለዘይበለይ ካብ ኢትዮጵያ ተመክሮ ንምውሳድ እዋኑ ዝበፅሐ ኣይመስለንን ኢሎም።
ኣብቲ ዓውደ መፅናዕቲ ንምክፋልን ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ንምፍፃምን ካብ ዝተፈላልየ 20 ሃገራት ኣውሮፓ ዝመፁ ልኡኻት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይርከቡ።


text:
ድምጺ ኣሰና ነቲ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዓምዲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ኩሉ መዳያዊ ኩነታት ሃገርና ንምግምጋም ዝጀመረቶ ሓባራዊ ዘተ ንቐዳም 21 ግንቦት ‘ውን ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ከተካይዶ ምዃና ንተቐማጦ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ትሕብር።
ድምጺ ኣሰና ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ተመክሮ ሃገርና ኣብ ኩሉ መዳያት ንምግምጋም፡ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ብዝብል ኣርእስቲ ንዝጀመረቶ ፍሉይ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ጽባሕ ቀዳም 14 ግንቦት፡ ኣብ ኣትላንታ፡ ‘ናጽነት ሃይማኖት’ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ ክትድህስስ እያ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ዝጀመረቶ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ዘርእስቱ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ንጽባሕ ቐዳም 7 ግንቦት ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ)፡ ንኩነታት መራኸቢ ብዙሓንን ሞያ ጋዜጠኛነትን ኣብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ከምኡ ‘ውን ኩነታት ማሕበረኮማት ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ እንታይ ከምዝመስል ክትድህስስ እያ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ህግደፍ ናይ መንእሰያት ኣኼባ ኣብ ኖርወይ ክገብሩ ከምዝቐነዩ ብመራኸቢ ብዙሓን ተቓሊሑ። እዚ ኩነት’ዚ ነቶም ገርሀኛታት ”ለካ ህግደፍስ ኣብ ኤውሮጳ ገና ብርክት ዚበሉ ደገፍቲ ኣለዉዎም” ከምዝብሉ ጌሩዎም ኪኸውን ይኽእል ኢዩ። እቲ ሓቂ ግን ከምኡ ኣይኮነን።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና ብተክኒካዊ ምኽንያት ድምጺ ኣሰና ምኽፋት እንተኣብዩኩም ወይ ውን ዝሓለፈኩም መደባት ክትሰምዑ ምስ እትደልዩ ኣብዚ ሊንክ ‘ዚ ጠውቑ፡ ኣርካይቭ ኣሰና ወይ BLIPTV ASENA EPISODES ARCHIVE
ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ መማህራን፡ ተጋደልቲ ነበርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከቡዎም ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ብቐዳም 23 ሚያዝያ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም እሱር፡ ኣብ ስደት ከኣ ከም ጅሆ እናተታሕዘ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዋላ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ከይተረፈ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስቅያትን ግፍዕን ዘሕልፍ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ መዓታቱ ኣብቂዑ፡ ከም ንቡር ጸዋሪ ስድራቤትን ሕብረተሰቡን ክኸውን መታን ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተጸሪጉ ኣብ ኤርትራ ሓዱሽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ብዘየወላውን ገሊጾም።
ንኹሉኹም ኣመንቲ ክርስትና እንቋዕ ጾመ-ሉጓም ፈትሓልኩም እናበልና፡ ርሑስ ብዓል ፋሲካ ንምነየልኩም።
ኣሰና !
እዚ ሎሚ ጀሚሩ ዘሎ፡ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ ማለት፡ ሰኑይ፡ ረቡዕን ዓርብን ብኣቋጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 8፡00 ክሳብ ሰዓት 9፡00 ምሸት ዝፍኖ መደብ፡ ነታ ብፍላይ ናብ ኤርትራ ኣብ ሰሙን ክልተ ሳዕ ነናይ ፍርቂ ሰዓት መደብ ጥራይ ትፍኑ ዝነበረት ራድዮ ኣሰና፡ ካብ ጽበት ግዜ ብመጠኑ ከገላግላ እዩ።
ሳላ ደገፍኩምን ወፈያኹምን ቀጻልነታ ዘረጋገጸት ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ሓንጺጻቶ ዘላ ሓዱሽ እዋናዊ መደባት ንምእንጋድ፡ መዓልትን ሰዓታትን ክትውስኽ ወሲና ኣላ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተኸተሎ ግጉይ ፖሊስን ምሕደራን ትምህርቲ፡ ዓውዲ ትምህርቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ናጽነት ፍረ-ኣልቦ ከምዝነበረ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ምምዕባል ካሪክለምን ምስትምሃርን ዝነጥፉ ዝነበሩ ክኢላታት፡ መማህራን ዩኒቨርሲትን ተሳተፍትን ትማሊ 13 መጋቢት ኣብ ለንደን፡ ዓባይ ብሪጣያን ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ኣሰና፡ መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር፡ እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ድሕረ- ናጽነት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ በብዓውዱ ብሓባራዊ ዘተ ንምድህሳስ መደብ ኣውጺኣ ኣላ።
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እንርከብ ኣዓሩኽ ኣሰና፣ እታ ተስፋ ህዝቢ ኮይና ዘላ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዝነበረን ዘሎን ፋይናንሳዊ ጸገም ንምፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለየ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ጽሑፋት ኣሰና ካብ ኢንተርነት ብምሕታም ናብ ካልኦት ሰባት ኣመሓላሊፍኩም ብዝብል ምኽንያት፡ ንኽልተ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ካልኣይ መደበር ፖሊስ ኣስመራ ኣሲሩዎም ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ኣብ ናይ ሎሚ ሰኑይ 31 ጥሪ መደብ ራድዮ ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝርአ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞን መስርሕ ለውጥን፡ ጽልውኡን ኣስተምህሮኡን ንዓና ንኤርትራውያን እንታይ ምዃኑ ንምድህሳስ ምስ ክልተ ኤርትራውያን ምሁራት: ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተን ዶ/ር ኣንገሶም ኣጽብሃን ዘካየድናዮ ዘተ ከነቕርበልኩም ምዃና እናዘኻኸርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣፍ እቲ ከየድምጽ መሰሉ ዝተገፎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኖም ደው ዝበሉ ኣማሓደርቲ ኣሰና፡ ንሰንበት ዕለት 5/12/2010፡ ኣብ ፓልቶክ Room Eritrea Etuq menisey Eritrea niDimokrasin fithin ክቐርቡ እዮም።
ሓንቲ ካብ’ተን ደስ ዝብላኒ መደባትኩም፡ ብመምህር ኣማኑኤል ሳህለ እትቕረበልና ዘላ መደብ ‘ሓንቲ ዓለም’ እያ። ተሳትፎን ኣበርክቶን ኣማኑኤል ሳህለ ናብ መኣዲ-ኣሰና፡ ነቲ ጥዑም ቅጫኹም ዘጽግብ ጎጎ’ዩ ተደሪብዎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፡ ብፍላይ ድማ ካብ ኤርትራ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብራድዮ እሰምዑዋ ተኸታተልቲ።
ውሩይ ጋዜጠኛ፡ ጸሓፊ፡ መምህርን ናይ ቋንቋ ተመራማርን ኣቶ ኣማኑኤል ሳህለ፡ ነታ ኣብ ጋዜጣ ‘ሓዳስ ኤርትራ’ ሰፊሕ ህቡብነት ዝነበራ ‘ሓንቲ ዓለም’ እትብል ተነባቢትን ማራኺትን ናይ ትግርኛ ዓምዱ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ክቕጽላ ብምውሳኑ፡ demo.archive.assenna.com ብስማን ብስም ተኸታተልታን ‘ኣሰየ ኣሰና!’ ትብሎ። ምስኣ ሓቢርኩም፡ ንኣማኑኤል ሳህለ ‘መርሓባ !’ ከተባህሉዋ ኸኣ ብሓጎስ ትዕድመኩም።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ከባቢ ዋሺንግተን ዲሲ (ሜሪላንድ) ዝምቕማጡ ስሙ ክዕቀበሉ ዝመረጸ ግዱስ ኤርትራዊ ተኸታታሊ ድምጺ ኣሰና፡ “ኣሰና ድምጺ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ብምዃን እትገሮ ዘላ ኣስተዋጽኦ ህዝባዊ ደገፍ ክረክብ ኣለዎ” ብምባል፡ ብሕሳብ ሓደ ዶላር ንመዓልቲ፡ ናይ ዓመት ማለት 365 ዶላር ኣመሪካ ኣበርኪቱ።
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፋ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ፋይናንሳዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለየ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ግዱሳት ኤርትራውያን ተሓባበርቲ ኣሰና ካብ ከለን፡ ጀርመን
ምሓዙት ኣሰና ጨንፈር ዓዲ እነግሊዝ ኣሰና ሜድያ ፍውንዴሽን ንምሕጋዝ ቶሺባ ዝዓይነታ ላብቶብ ገዚኡ ክግበሮ ዝጸንሐ ሎቶሪ ንዕለት 30 ግነቦት 2010 ስዓት 6.00ድቀ ኣብ ከባቢ ሰቶክዌል ስቴሽን ክትወድቕ ወሲኑ ኣሎ. ኩሉኹም ትኬት ዝገዛእኩም ንመን በጽሓቶ ብዓል ዕድል ንምምስካር ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብኽብሪ ንዕድም.
ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃልስን ናጽነትን ርጉጽን ዘየወላውልን እዩ። ህዝብና ብቓልሲ ናጽነት ንምጭባጥ፡ ብናጽነት ከኣ ግዝኣተ ሕጊ ዝነገሳ ፍትሓዊትን ዲሞክራስያዊትን ሃገር ንምህናጽ ንጹር ራእይ ነይሩዎ።
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፍ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ቑጠባዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለይ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ፈነወ ድምጺ ኣሰና፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ 1 መጋቢት፡ ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብ ናይ ራድዮ ፈነወ ፡ ካብ ሎሚ 8 መጋቢት ደው ከነብሎ ከምዝወሰንና ሓቢርናኩም ኔርና። ኣብ መላእ ዓለም ካብ ዝርከቡ ተኸታተልትና ብዝረኸብናዮ ግብረመልሲ መሰረት፡ ነቲ ድምጺ ኣሰና ደው ናይ ምባል ውሳኔ ኣሽንባይ ዶ ክትውዕሎ ክትሓስቦ ‘ኳ ዝድፍር ኣይኮነን።
ሎሚ 8 መጋቢት መበል ሚእቲ ዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ እዩ። ኤርትራውያን ደቅንስትዮ ኸኣ፡ ኣብዚ ኣገዳሲ ዕለት ‘ዚ፡ ኩነታተን ገምጊመን ተራአን ዘጕልሕ ዕማማት ከዋድዳ ይግባእ።
እታ ጉጅለ ኣቐዲማ ‘ውን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ኣበርክቶ ገይራ ነይራ እያ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ውሑድ ዓቐን ዘለዎ ገንዘብ ናብ ብዙሓት ሰባት ብምምቕራሕ፡ ወርሓዊ ኣበርክቶ ብምግባር ንቐጻልነት ድምጺ ኣሰና ከውሕስ ይኽእል እዩ ብዝብል እምነት ነቲ ተበግሶ ከምዝወሰደት ኣረዲኣ።
እዚ ንድምጽና ድምጺ ውጽዓት ዝኾነት ድምጺ ኣሰና ኣጋጢሙዋ ዘሎ ፋይናንሳዊ ጸገም ንኽፍታሕ ብዓቕምና ኣበርክቶና ከነወፊ የዕሩኽቲ ኣሰና ተዳሊና ንርከብ። ነዚ ቁዱስ ሃገራዊ ዕላማ ሸትኡ ንኽወቅዕ ኩሉኹም ፈተውቲ ሀገርን ህዝብን ኤርትራ እጃምኩም ከተወፍዩን ንኣሰና ናብ ንቡር ሂወታ ኣብ ምምላስ ተራኹም ንኽትጻወቱ ንሕና የዕሩኽቲ ኣሰና ብኽብሪ ንዕድመኩም።
ኣብ ኣመሪካ፡ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ወኪል ኣኽሩኽ ኣሰና ኣብ ኣመሪካ ተስፊት ክፍሉ ንወርሒ 20 ዶላር ብምውጻእ ዘዋህለሉዎ 780 ዶላር፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ገባር ሰናይ ዳኒኤል ተወልደ 120 ዶላር፡ ኣብ ሚሽንጋን እትርከብ ሓንቲ ብመደባት ኣሰና ዝተመሰጠት ግድስቲ ስድራቤት 100 ዶላር ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብድምር ሓደ ሽሕ ዶላር ከበርክቱ ከለዉ። ኣብ በይ ኤርያ ዝነበር ሓደ ካልእ ግዱስ ኤርትራዊ 200 ዶላር ኣወፍዩ።


text:
ዘይርግጸኛታት ምዃንኩም ንቡር ነገር እዩ።
ምኽንያቱ ክሳብ ሕጂ ስጋዊ ርክብ ስለዘይፈጸምኩም።
ናይ መጀመርያ እዋን ንብዙሓት ሰባት ቀሊል ኣይኮነን።
ቀጻሊ ስጋዊ ርክብ ምስ ጀመርኩም ክቐልል እዩ።
ኣካላታኩም ነሓድሕድኩም ብዝያዳ ክትላለይዎ ስለዝኾንኩም።
ነሓድሕድኩም ብዙሕ ተመክሮ ከድልየኩም እዩ።
ነሓድሕድኩም ክትደራረዙ እንከለኹም፡ ኣካላትኩም ብዝያዳ ክትላለይዎ ኢኹም።
እቲ ብልዕታ ተናኺፍካ ኣበይ ከምዘሎ ክፍለጠካ ይኽእል እዩ።
ብጥንቃቐ ኣጻብዕትኻ ኣብ ብልዕታ ከተእትዎ ትኽእል ኢኻ።
ዓርክኻ ከኣ ንመትሎኻ ክትደርዞ ትኽእል እያ።
ባዕላ እውን ንመትሎኻ ናብ ብልዕታ ክትሶኽዖ ትኽእል እያ።
ኣብ እዋን ስጋዊ ርክብ ነሓድሕድኩም ክትመያየጡ ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ኣገዳሲ ነገር: ሴክስ ደስ እናበለኹም ክኸውን ኣለዎ።
የቐንዝወኒ ኣሎ እንተ ኢላትካ
ከተቋርጾ ኣለካ።
ስምዒታት ስጋዊ ርክባትኩብ ብዝያዳ ክትላለይዎ ግዜ ዘድልዮ ነገራት እዩ።
ንድሕሪ ቅሩብ እዋን ክትሰምሩ ትኽእሉ ኢኹም።


text:
ዓርቢ ሰነ 10 ድማ ኣብ ከተማ ውቕሮ ክልተ ኣውላዕሎ ገመድ ኤሌክትሪክ ተበቲኹ ናብ ሓደ ካብ ሓፂን ዝተሰርሐ ቤት ሹቕ ወዲቑ 6 ደቀንስትዮ ዝርከበኦም 8 ሰባት ህይወቶም ስኢኖም።
ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ በቲ ኩነታት ዓሚቕ ሓዘን ከምዝተሰመዖ ብምግላፅ ንስድራ ግዳያት ካሕሳ ከምዝኸፍል ሎሚ መዓልቲ ኣፍሊጡ።
ኣብ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኣይተ ገብረእግዝኣብሔር ታፈረ ንድምፂ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ መንቀሊ እቲ ሓደጋ ብዋናነት ነዊሕ ዕድመ ዝቑፀረን ዘይተቐየረን መስመር ኤሌክትሪክ ምዃኑ ተዛሪቦም።
ብተወሳኺ መስመር ኤሌክትሪክ ኣብ ዝሓልፎ ብየማነ ፀጋም ከክልተን ፈረቓን ሜትሮ ርሒቑ ክህነጽ ዝነበሮ ገዛን ካልኦት ትካላትን ተግባራዊ ስለዘይኰኑ እዩ እውን ይብሉ ኣይተ ገብረእግዝኣብሔር።
ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ሓደጋ ንምክልኻል ጥራሕ እውን እንተይኰነስ ድልየት ህዝቢ ንምምላእ ፅፉፍ ግልጋሎት ብዘላቕለነት ንምሃብ ኣንዊሑ ብምትላም ይሰርሕ ምህላዉ ዝገለፁ እቶም ሓላፊ: ተመሳሳሊ ሓደጋታት ንኸየጓንፉ ድማ ናይ ፈተሻን ፅገናን ስራሕቲ ብስፍሓት የካይድ ምህላዉ ኣፍሊጦም።
እቲ ሓደጋ ኣብ ዝወረደሉ ከባቢ ዝርከቡ ነበርቲ ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ኣብ ከባቢኦም ዘሎ ፓሎን መቆፃፀርን ኤሌክትሪክ ብተደጋጋሚ ይበላሾ ምንባሩ ንዝምልከቶ ኣካል ሓበሬታ ይህቡ ምንባሮም ይገልፁ።
ኣብ ትግራይ ወረዳ ውቕሮ ክልተ ኣውላዕሎ ጣብያ ልምዓት ቁሸት ኣዋልዖ ኣብ መስመር ኤሌክትሪክ ፀገም ኣጓኒፉ 4 ሰባት ምሟቶም ይዝከር።
ግርማይ ገብሩ ንስድራ ግዳያትን ንዝምልከቶ መንግስታዊ ኣካልን ሓቲቱ ዝስዕብ ፀብፃብ ልኢኹ'ሎ።


text:
Radio Erena: 09 December 2020
ብትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ብውልቂን ናብ ዝተፈላለየ ሃገራት ክጣየሱ ጉዳዮም ተወዲኡ፣ በረራ ጥራይ ክጽበዩ ዝጸንሑ 10ታት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ መውጽኢ ቪዛ ተኸልኪሎም።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ፣ ብመንገዲ IOM ናብ ካናዳ ካብ ዝተበገሱ ኣስታት 40 ዝኾኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ እቶም ልዕሊ ፍርቂ መውጺኢ ቪዛ ተኸልኪሎም፣ ኣብ ዘዝነበርዎ ክጸንሑ ተሓቢርዎም ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነዞም ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከተማታትን ነዊሕ ዓመታት ዝተቐመጡን፣ ብትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ናይ ምጥያስ ዕድል ዝረኸቡን ገሊኦም ድማ ብምጥርናፍ ስድራቤታት ዝተበግሱን ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ናይ መውጽኢ ቪዛ መሰናኽል ዝገብረሉም ዘሎ ምኽንያት ኣይተፈልጠን።
ይኹን’ምበር፣ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ህወሓትን ርክብ ዝነበሮም ንምጽራይ ክኸውን ከምዝኽእል ሓደ ሓደ ወገናት ግምታቶም ይህቡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ተዓቝቦም ንዝጸንሑ ኣስታት 100 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ሕቡራት ሃገራት ህጹጽ ሓገዝ ከይረኽቡ ከልኪሉ’ዩ ዘሎ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ’ውን እቲ መንግስቲ፣ ተቓወምቲ ኤርትራ’ዮም ንዝበሎምን ምስ ህወሓት ርክብ ኔርዎምን ኢሉ ንዝጠርጠሮም ኤርትራውያን ይሃድን ከምዘሎ ኣቐዲሙ ተቓሊሑ’ዩ።
====================


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብ ጳጳሳዊ ግረጐርያና መንበረ ጥበብ፡ ስምምዕ ቅድስቲ መንበርን ሃገራት ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ንዝካየድ ዘሎ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ መጽናዕቲ ብዘስምዕዎ መደረ ከፊቶም ድሕሪ ናይ ዕለቱ ውዕሎ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሕዝባዊት ረፓብሊካዊት ቻይና ብዛዕባ ጳጳሳት ምስያም ዝምልከት ዝተበጽሔ ስምምዕ ግብራኣዊ ተፈጻምነት ምሃብ የድሊ ከምዝበሉ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ልኡኽ ጋዜጠይና ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብዛዕባ እቲ ጳጳሳት ምስያም ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ምስ ቻይና ዝተበጽሔ ግዚያዊ ስምምዕ ናብ ተፈጻምነት ምስግጋር የድሊ፡ ነዚ ዝበሉ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን፥ እቲ ዕለት 22 መስከረም 2018 ዓ.ም. ምስ ቻይና ሕዝባዊት ረፓብሊካዊት ሃገር ዝተበጽሔ ስምምዕ ናይ ነዊሕ ዓመታት ርክብን ዘተን ውጽኢት እዩ፡ ስለዚህ ንቤተ ክስቲያን ኰነ ንቻይና ዓቢይ ኣበርክቶ ዘለዎ ውጽኢታዊ ከምዝኸውን ርግጸይና እየ ቢሎም ምልስ ቢሎም እውን እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ስምምዕ ቅድስቲ መንበርን ሃገራትን ካብ 19-21 ክፍለ ዘመን ኣብነታውን ለውጥታቱን፡ ካብ ሃይማኖታዊ መንግስትን ናይ ሃይማኖት ናጻነትን ብዕምቆት ዝድህስስ ምዃኑ ገሊጾም፡ እቲ ናይ ቅድስቲ መንበርን ቻይናን ስምምዕ ሕድ ሕዳዊ ተፍላጥ ኣብ ዘይብለን ሃገራት ውሽጢ ዝተበጽሔ ስምምዕ ብምዃኑ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ስምምዕ እዩ ኢሎም።
ስምምዕ፥ ንናይ ሃይማኖት ናጻነትን ንናይ ሓባር ጥቕምን
ኣብቲ ሎሚ ዕለት 1 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ዝተዛዘመ ዓውደ መጽናዕቲ፡ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘካየደቶ ስምምዕ ከም Defensor fidei - ናይ እምነት ተኸላኻሊት ዘይኰነስ ተልእዀኣ ንኽትፍጽም ዝብል እዩ፡ እዚ ኸኣ ናይ ኣመንቲ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ብምዕቃብን ቤተ ክርስትያን ንናይ ሃገርን ህዝብን መንፈሳውን ሰብኣውን ቁሳውን ምዕባለ ኣበርክቶኣ ንኸተቅርብን ሰላም ንምብርታዕን ዝብል እዩ፡ እዚ እቲ ናይ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን Gaudium et spes - ፍስሓን ተስፋን ኣብ ዝብልው ውሳኔ ከምዘመልክቶ እዩ።
ስምምዓት፡ ኣብቲ ካቶካውያን ምእመናን ውሁዳን ኣብ ዝዀኑለን ሃገራት
ቅድስቲ መንበር ኣብ ቀረባ ዓመታት ኣብተን ካቶሊካዊ ምዕመን ውሁዳን ኣብ ዝዀነለን ሃጋራት ንኣብነት ኣብ 1964 ዓ.ም. ምስ ሃገረ ቲኒዝያ፡ ኣብ 1983 ዓ.ም. ምስ ሞሮኮን፡ ኣብ 1993 ዓ.ም. ምስ እስራኤልን ኣብ 2015 ዓ.ም. ከኣ ምስ መንግስቲ ርእሰ ምምሕደራ ፍልስጥኤምን ዝተበጽሑ ስምምዓት ጠቒሶም፡ ቅድስቲ መንበር ምስተን ዘይክርስትያን ሃገራት ምስ ዝበሃላ እውን ስምምዕ ንምግባር ፈቲናን ትፍትን ኣውን እያ፡ ኣብ ምዕራብ ሃገራትን ኣብተን ካቶሊካውያን ሃገራት ኣብ ዝበሃላ እውን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናጽነታ ዓቂባን ናይ ዝዀነ ይኹን ሃገር እደ ኣታውነት ብምቅዋም ንኣብነት ናይ ውሽጢ ጉዳያታን ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ምስያምን ዝብል ውሳኔ ማንም እደ ኣታውነት ክህልዎ ከምዘይብሉ ተተሓሳስብ ነዚ ውሳኔ’ዚ እተተግብር እውን ምዃና ይገልጹ።
ምስ ሃገራት ኣንግሎ-ሳክሰን ምንም ዓይነት ስምምዕ ኣይተበጽሔን ገና
ቅድስቲ መንበር ምንም ዓይነት ናይ ስምምዕ ሰነዳት ምስ ዘይተፈራረመትለን ሃገራት ዘለዋ ርክብ ንገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ዓንቀጽ እዩ፡ ከምኡ እውን ብባህለን ናይ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት ሰዓብቲ ምስ ዝዀና ሃገራትን ምስ ኣንግሎ ሳክሰን ሃገራት ዘለዋ ርክብ ዝምልከት እዩ፡ ምስ ዓባይ ብሪጣንያን ምስ ሕቡራት መንስታት ኣመሪካን ወይ ምስ ኣንግሎልሳነ ሃገራት ምስ ዝዀነ ብባህርይኡ ባህላዊ ጸገም ምስ ዘለዎ ከባብን ዘለዋ ርክብ ኣብ ዝተወሃበ ቃል ብምትእምማን እንተዘይኰይኑ ብጽሑፍ ዝተደገፈ ምንም ዓይነት ናይ ስምምዕ ሰነድ የሎን፡ ንኣብነት ምስ ቨትናም ዘሎ ናይ ቃል ስምምዕ፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብታ ሃገር ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት ናይ ምስያም ስልጣን ናይ ገዛእ ርእሳ እዩ (ናይ ቅድስቲ መንበር - ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት)፡ እዚ ኣብ ዝተበሃለ ንዝተውሃበን ቃል እምንቶ ዘንበረ ስምምዕ እዩ ኢሎም። እዚ እቲ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ዝብል መሰረታዊ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝዀነ ብምዕቃብ እዩ፡ ስለዚህ ምሕዝነትን ናይ ሓባር ምህዳርን ሕጋዊ ንምግባር ዝብል እዩ፡ በዚ ምኽንያ’ዚ ቅድስቲ መንበር ናይ ስምምዕ ሰነዳት ክህሉ ተተባብዕ ኣብዚ መዳይ ኣበርቲዓ ትዕዪ ኢሎም።
ኣብ ናይ ቀርባ ዓመታት ምስ ብዙሓት ሃገራ ኣፍሪቃ ዝተበጽሑ ስምምዓትን ናብ ተፈጻምነት ዘብሉ ዘለዉን ኣዘኻኺሮም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ መስከረም ምስ ሕዝባዊት ረፓብሊካዊት ቻይና ዝተበጽሔ ስምምዕ ጠቒሶም፡ ድሕሪ ነዊሕ ናይ ሓባር ጻዕሪ ዝተበጽሔ እዩ፡ ንቤተ ክርስቲያን ኰነ ነታ ሃገር እውን ዓቢይ ኣበርክቶ ኣለዎ ኢሎም።
ምስ ቻይና ቀጻሊ ስምሞ ክህሉ ዝከኣል እዩ እቲ ዘገድስ ከኣ እቲ ዝተበጽሔ ስምምዕ ተግባራዊ ተፈጻምነት ክህልዎ ምግባር እዩ፡ እዚ እዩ እቲ ቀጻሊ ስጉምቲ ዝኸውን፡ ካብዚ ወጻኢ ካልእ ዝተሓሰበ ናይ ስምምዕ ውሳኔ ክህሉ ዝብል መደብ የሎን፡ ናይ እግዚኣብሔር ፍቓድን ሓልዮትን እዩ።


text:
Radio Erena: 19 December 2019
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ንዘሎ ሓድሕዳዊ ግጭት ኣብ ምጉህሃርን መስርሕ ሰላም ኣብ ምትዕንቓፍን ዓቢ ግደ ኔርዎም ንዝበሎም ላዕለዎት ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን ኣጊዱ።
እቶም እገዳ ዝተገብረሎም ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ደቡብ ሱዳን፣ ሚኒስተር ምክልኻል ኳል ማንያንግ ጁክን ሚኒስተር ጉዳያት ካቢነ ማርቲን ኤልያሎሙሮን ‘ዮም።
ምክትል ጸሓፊ ጉዳያት ሃብቲ ሃገር ኣመሪካ ጃስቲን ሙዚኒች ኣብ ዝሃቦ በርሂ፣ እቶም ሚኒስተራት ንዓመታት ብዝቐጸለ ውግእ ሓድሕድን ካልእ ግጭታት ብምስዋርን ከምዝኽሰሱ ጠቒሱ።
እቲ እገዳ፣ እቶም ሚኒስተራት ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝውንንዎ ሃብቲ ክድስክልን፣ ዜጋታት ኣመሪካ ምስኣቶም ዝኾነት ዓይነት ዋኒን ከይገብሩን ዘጠቓለለ’ዩ።
ኣመሪካ፣ ኣቐድማ’ውን ኣብ ልዕሊ ካልኦት 6 ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ተመሳሳሊ ስጉምቲ ወሲዳ’ያ።
እታ ሃገር፣ ምቛም ናይ ልፍንቲ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ምንውሑ ዝምድናኣ ምስታ ሃገር ዳግመ-ግምት ክትገብረሉ ምዃናን ድሕሪ ምግላጻ፣ እገዳ ከተተግብር ተኽእሎ ከምዘሎ’ውን ኣጠንቂቓ’ያ።
ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ሰበ-ስልጣን ደቡብ ሱዳን ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ ንመስርሕ ሰላም እታ ሃገር ብኣሉታ ከይጸልዎ ሓያሎ ወገናት ስግኣታቶም ይገልጹ።


text:
ናይ ኵለንተናዊ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ዕለት 27 መስከረም መስህብን ስራሕን፡ ብሉጽ መጻኢ ንዅሉ ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዩ ዝበዓል ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ በጻሕያን ምኽንያት፥ እቲ ለምዘበን መበል 100 ዓመት ቅዋሜኡ ዘብዕል ዓለም ሓቆፍ ናይ ስራሕ ጉዳይ ዝሓልይ ውድብ፥ ናይ ስራሕ መጻኢ ዝብል ንዘካይዶ ዘሎ ጐስጓስ መሰረት ገይሮም፡ መንግስታት ንመንእሰይ ወለዶ ሰብኣዊ ክብሪ ምእኩል ዝገብር ናይ ስራሕ ዕድል ክፈጥሩ ጻውዒት ዘቕርብ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ጉዳይ መስህብ ንስራሕ ብዝብል መንጽር ምምልካት ኣገዳሲ እዩ፡ ብፍላይ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ናይ ብዙሓት መነባብሮ ዝትንክፍ ጉዳይ ብምዃኑ ብዅሉ ማእገር መስህብ ዘለዎ ናይ ስራሕ ማዕቅን ምስትውዓል የድሊ፡ እቲ ናይ መስህብ ፖለቲካ ዝፈጥሮ ስራሕ ኣብ ክብርን ማዕርነትን ናጽነትን ዝጸንዔ ክኸውን ኣለዎ፡ ብሓጺሩ ሰብኣውነት ዘማእከለ ኰይኑ፡ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ዘቐድም ክኸውን ይግባእ፡ ከምዚ ምስ ዝኸውን መጋበርያ ሰላምን ውሕስነትን ግስጋሰን ማሕበራዊ ተነጽሎ ከይህሉ ንዝግበር ጻዕሪ ደጋፊ ኵይኑ ይርከብ።
መስህብ ንኵለንተናዊ ዕብየት
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ስልጣናዊ ትምህርቶም ብዛዕባ ናይ ስራሕ ክብሪ ደጋጊሞም ይገልጹ፡ ኣብ 2003 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መስህብ-በጻሕያን ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ መስህብ ንገዛእ ርእሱ ካብቶም ምስ ናይ ሰብኣዊ ምሉእ ምዕባለን ናብዚ ምዕባለ እዚ ካብ ዘመስርቑ ናይ ማሕበራዊ ሕይወት መግለጽታት ሓደ ምዃኑ የብርሁ፡ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ኣብ መልእኽቶን ነዚ ጠቒሶም፡ ብዙሓት ብዘይቋምነትን ዝገደደ እውን ብዘይሕጋውን ግቡእን ቅኑዕን ክፍሊት ኣብ ዘይብሉ ኩነት ክርከቡን፡ ካብ ኣባይቲ ስድራኦም ንኽፍለዩ ዘገድድን ንናይ ገፋዒ ውደራ ሕጊ ግዙኣት ክዀኑ ይግደዱ ቢሎም፡
ኣብ ስራሕ ዓለም ምዝመዛ ከይህሉ
ኣብተን በጻሕያን ዝማርኽ ናይ ተፈጥሮ ሃብትን ናይ መስህብ ጸዋዕታን ዘለወን ድኻታት ሃገራት እዚ ኤኮኖሚ’ዚ ክቡር ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጥር ኣክንዲ ዝኸውን ንምዝመዛ ዘቃልዕን ናይ ሕዝቢ ባህላዊ መንነት ንሓደጋ ዘቃልዕን ምህዳር ዝሃስን ኰይኑ ይርከብ፡ ስለዚህ ኣብ ናይ መስህብ ኤኮኖሚ ዝዋፈሩ መንእሰያት ግቡእን ቅኑዕን ክፍሊት ክረኽቡን ማለት ዓውዲ መስህብ ናይ ሰብኣውን ማሕበራውን ባህላውን ምዕባለ ዘተባብዕ ክኸውን ኣለዎ ዝበሉ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ኣብ መልእኽቶም ኣስዒቦም፡
እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ክስተት
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ በጻሕያን ጉዳይ ዝከታተል ማሕበር፡ ኣብ ዓለም ካብ 11 ናይ ስራሕ ዕድል እቲ ሓደ ናይ መስህብ ኤክኖሚ ዝፈጥሮ ምዃኑ ዝገልጽ ዝሃብዎ ጸብጻብ ተወኪሶም፡ መስህብ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ክስተት ብምሊዮን ዝቑጸሩ ዜጋታት ዝምልከትን ኣብ ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ባህላውን ደረጃ ዓቢይ ጽልዋ ዘለዎን ክነየው ዝተነብረ ተስፋ እውን ዝብል ኰይኑ፡ ኣብ 1950 ዓ.ም. ብዝሒ በጻሕያን ኣስታት 25 ሚሊዮን ዝግምት ከምዝነበረን ኣብዚ እዋን’ዚ ሓደ ሚሊያርድ ዝግመት ሕዝቢ ዓለም ዝምልከት ኰይኑ ከምዘሎ ኣዘኻኺሮም።
ሓለዋ ሰብኣዊ ፍጥረት
ናይ መስህብ ኤኮኖሚ ናይ ሰብኣዊ ክብሪ ዝኽበረሉ ስራሕ ዝፈጥርን ብፍላይ ብመንእሰያት፡ ሰብኣዊ ክብሪ ዝማእከለሉን ከከም ባህሉን ከባቢያዊ መለለይኡ ናይ ኵሉ ውልቃውን ማሕበራውን ሰብኣዊ ዕብየት ዘተባብዕን ምሕዝነትን ሕውነትን ኣብ መንጐ ሰባትን ኣሕዛብን ዝድግፍ ይኹን ብዝብል ጻውዒት ብፁዕ ካርዲናል ፒተር ኮድዎ ኣፒያ ቱርክሶን ብምኽንያት 21 መስከረ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ በጻሕያን ዘመሓላለፍዎ መልእኽቶ የጠቓልሉ።


text:
ሰውነትካ ይቀያየር ስለ ዘሎ ስክፍታታት ይገብረልካ ኣሎ።
እዚ ግን ንቡር ነገር እዩ። ትጉብዝ ኣለኻ ማለት እዩ።
ኣብ ሰውነትካ Sexual-Hormone ይፍጠሩ ኣለው።
እዞም ሆርሞናት ድማ ሓድሽ እዮም ንሰውነትካ።
እንታይ ለውጢ ሰውነትካ ክገብር ከም ዘለዎ ይሕብርዎ።
ሰውነትካ ናይ ጉብዝና ለውጢ ከም ዝገብር ይገብሩ።
እዚ ናይ ለውጢ ግዜ „Pubertät“ ወይ ጉብዝና ይበሃል።
ኣብ ቱሽቱሽካን ኣብ ከቢቢ መትሎኻን ጸጉሪ ክቦቅሉ ይጅምሩ።
ጭሕሚ ከተቡቅል ትጅምር እንተ ደሊኻ ድማ ክትላጽዮ ትኽእል ኢኻ።
ድምጽኻ ካብ ናይ ቆልዓ ናብ ናይ ዓቢ ድምጺ ክቅይር ይጅምር
ዘርኢ ከተፍስስ ትጅምር።
እዚ ማለት፡፡ካብ መትሎኻ ፈራዪ ዘርኢ ይወጽእ።
እዚ ለውጢ ግን ብሓደ ለይቲ ኣይኮነን ዝፍጠር፡ ግዜ ዝወስድ መስርሕ እዩ።
ብተወሳኺ ድማ: እቶም ሆርሞናት ስምዒታትካ ብዝያዳ ከም ዝፍለጠካ ይገብሩ።
ሓደ ሓደ እዋን ትሓዝን፡ ሓደ ሓደ እዋን ትሓርቅ፡ ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ኣዚኻ ሕጉስ ትኸውን።
እዚ ኩሉ ምስ ጉብዝና ዝተተሓሓዘ ኮይኑ ምስ ዕብየት ዝቁጸር።
ኣብ ዝኾነ እዋን ድማ እቲ ናይ ስሚዒት ለውጥታት ቀስ ኢሉ ይረጋጋእ።


text:
Radio Erena: 01 December 2019
ሰልፊ ሃገራዊ ኮንግረስ ሱዳን፣ ነዚ ዝመጽእ 10 ዓመታት ዝኾነ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ከየካይድ ተኣጊዱ።
መሰጋገሪ ቆንስል ሱዳን ንኣስታት 14 ተኸታታሊ ሰዓታት ድሕሪ ዘካየዶ ጽዑቕ ኣኼባ፣ እቲ ብዑመር ኣልበሽር ዝምራሕ ዝነበረ ሰልፊ፣ ዝኾነ ንጥፈታት ከየካይድ ድሕሪ ምእጋዱ፣ ቀዋሚን ተንቀሳቓሲን ንብረቱ እውን ክህገር ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ዋዕላ ብተወሳኺ፣ ንደቀንስትዮ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ብዛዕባ ክኽተልኦ ዘለወን ኣገባባት ዝቕይድ ሕጊ ኣፍሪሱዎ ኣሎ። እቲ ሕጊ ንኣከዳድና ደቀንስትዮ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ከይተረፈ ዝቕይድ ምንባሩ ይፍለጥ።
ብኣሽሓት ዝቑጸራ ደቀንስትዮ ንምፍራስ እቲ ቀያዲን ፈላላዪን ሕጊ ኣመልኪተን ሓጎሰን ንምግላጽ ኣብ ከተማታት ሱዳን ወጺኤን። ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝርከቦም ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት እውን ነዚ ብቆንስል ሱዳን ዝተወስደ ስጉምቲ ናእዳኦም ገሊጾም ኣለዉ። ኣምነስቲ ኣብ መግለጺኡ፣ ሰበስልጣን ሱዳን ነቲ ተሪፉ ዘሎ ከም ዓንቀጻት 77ን፣ 78ን ምስ ኣልኮላዊ መስተን ካልእ ንውልቃዊ ናጽነት ሰብ ዝገፍፍ ጽኑዕ ሕግታትን ከኣ ዳግመ ግምት ክገብሩሉ ጸዊዑ።
እንተኾነ ተጣበቕቲ መሰላት ደቀንስትዮ ሱዳን፣ ‘ነቲ ስጉምቲ ብእወታ እንርእዮ እኳ እንተኾንና፣ መሰልና ተኸቢሩ ኢልና ንጽምብለሉ እዋን ርሑቕ እዩ ዘሎ’ ብምባል፣ ኣብታ ሃገር ንመሰል ደቀንስትዮ ዝገፉ ሓያሎ ሕግታት ገና ከምዘለዉ ገሊጸን።
እዚ ፈሪሱ ዝበሃል ዘሎ ናብ ደቀንስትዮ ጥራይ ዘተኮረ ናይ ኣከዳድና ሕጊ፣ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ደኣ ተፈቒዱ እምበር፣ ኣብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ገና ተግባራዊ ከምዘሎ እተን ተጣበቕቲ መሰላት ይገልጻ።
ዝበዝሕ ካብቲ ሞራላዊ ሕጊ ተባሂሉ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝጸንዐ ሕግታት ኣብ ዘበነ ስልጣን ኣልበሽርን ንሱ ዝመርሖ ዝነበረ ሰልፊ ሃገራዊ ኮንግረስን ዝተተግበረ ሙዃኑ ይግለጽ።
==================


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 09.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………
ማር.1:21-28
አብዚ ናይ ሎሚ ዘንበብናዮ ቃል አምላኽ ካብ ወንጌል ማርቆስ ዝተወስደ- ማርቆስ ትምህርቲ መድኃኒና ኢየሱስ አብ ቅድሚ ሰማዕቱ አድናቖት ከምዝረኸበ የዘንቱ። ኢየሱስ ድማ ብሰንበት ናብ ቤት ጸሎት አይሁድ አትዩ ኺምህር ጀመረ። ንሱ ኸምቶም መምህራን ሕጊ ዘይኮነስ ከም በዓል ሥልጣን ይምህሮም ስለ ዝነበረ – ብትምህርቱ ተገረሙ። ይብለና። ምኽንያቱ ንሱ ምንጪ ናይቲ ትምህርቲ ባዕሉ ዝለዝነበረ።
ኢቲ መጀመሪያ እቶም ሰማዕቱ ዝዕዘብዎ ዝርእይዎን ዝነበሩ ኢቲ ትሕዝቶ ናይቲ ትምህርቲ ዘይኮነስ ኢቲ አገባብ አመሃህርኡ ነበረ። ነዚ ርእዮም ነቲ ትምህርቱ ምስቲ ትምህርቲ ናይ አይሁድ ብምውድዳር ፍሉይነይት ከምዚ ነበሮ ይግንዘቡ።
ኢቲ ኣምላኽ ንሕዝቡ እስራኤል ብዝተፈላለየ መገዲ ከም ሙሴ ዝአመሰሉ ሰባት እናጽወዕ አብ ሕይወቶም ዓበይቲ ተአምራታት ዝገበረ- ነዚ ተግባራት እዚ የስተንትኑ የመስግኑን ነበሩ። አግዚኣብሔር አብ ቅድሚኦም ሕያው አምላኽ መሓሪ አምላኽ – ዕጉስ አምላኽ – ቃሉ ዘጠልም ነቲ ዝአተዎ ተስፋ ዝፍጽም አምላኽ ምካኑ ይምሃሩን የመስግኑን ነበሩ።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ መቐጸልታ ናይቲ እግዚአብሔር አብ ሕዝቡ ዝፈጸሞ ዓቢ ተግባራትን ተአምራታትን ዝሃቦ ተስፋታትን – ግዜኡ ምስ በጽሐ አብ መንጎ ሕዝቡ ተረኺቡ – እቲ ምንጪ ትምህርቲ ዝኮነ አምላኽ – ነቲ ሕይወት ዝህብ ቃል ባዕሉ ክምህሮን ከመሓላልፎን ትረክበ።
ዝለዚ ኢዮም ከአ ብትምህርቱ ክግረሙ ዝተረኽቡ። ብሓድሽን አገባብ ከም በዓል ሥልጣን ይምህሮም ስለዝነበረ። በቲ ቃልቱ ኸአ – ዘሕዊ – ዘሕድስ – ተስፋ ዝህብ – ዘጸናንዕ – ንሓጢኣተኛታት ዝምሕር – ኣብ ልቢ ወዲ ሰብ ሓድሽ ብርሃን ዝፈጥር- ትምህርቲ ነበረ።
ሎሚውን ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ተልእኾ እዚ ብቤተክርስቲያኑ አብ ሕይወትና መዓልታዊ ይፍጽሞ አሎ። አብ መዓልታዊ ሕይወትና በቲ ዓቢ ርሕራሔኡ ክንመሓር፡ በቲ ዓቢ ፍቕሩን ሓልዮቱ ክንሓዊ፣ ክንፍዎስ፤ ካብ ኩሉ ማእሰርቲ ሸይጣን ነጻ ክንወጽእ – ኩሉ ግዜ አእዳዉ ዘርጊሑ ይጽበየና። ምስ እንኃጥእ ብምስጢረ ንስሓ ክንጽሕሸብን ክንጸርን – ምስ እንደክም ስጋኡን ደሙን ብምምጋብ ሓይሊ ክንረክብን ክንድልድሊን።
ብተወሳኺ ንሕና ብጥምቀትና ደቂ እግዚአብሔር ናይ ምኻን መሰል ዝረኸብና፡ ኣባላት ናይዛ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ዝኾና ነዚ ዓቢ መወዳድርቲ ዘይብሉ – ተግባር አግዚብሔር ክንአውጅን ክንምስክርን ክንምህርን ከአ ንጽዋዕ። ካብቲ ቅዱስ ቃሉ ተበጊስና በቲ መንፈስ ቅዱስ ብዘብራሃልና ብቃልን ብተግባርን ኣብነት ክርስቶስ ብምኽታል ንኅሕዋትና ምስክርነት ክንህብ ኣለና።
እንሆ ኸአ አብቲ ቤት ጽሎቶም ርኹስ መንፈስ ዝኃደሮ ሰብ ነበረ። እናእወየ “ ኢየሱስ ናዝራዊ፥ ንስኻ ምሳና ንሕና ምሳኻ እንታይ አሎና፥ ከተጥፈ አናዶ መጺካ፧ መን ምኻንካ እፍልጥ እየ፥ እቲ ናይ እግዚአብሔር ቅዱስ ኢኻ” በለ።
ኢየሱስ ከአ “ ስቕ በል፥ ካብኡውን ውጻእ” ኢሉ ገሠጾ፥ እቲ ርኹስ መንፈስ ከአ ነቲ ሰብ ፈርፈር አበሎ። ብዓቢይ ድምጺ እናጨርሐ ኸአ ካብኡ ወጸ።
አብ ማቴዎስ 8:6-8 ከምዚ ነንብብ፦ “ እቲ ሓለቃ ሚእቲ “ጎይታይ ወደይ መጻጉዕ ኮይኑ ኣብ ገዛ ደቂሱ ኣዝዩ ይቑንዞ ኣሎ” እናበለ ምስ ለመኖ። ኢየስሱ ድማ፣ “ እኔኹ መጺኣ ከሕውዮ እየ” በሎ። እቲ ሓለቃ ሚእቲ ኸኣ “ ጎይታይ! ንስኻ ናብ ቤተይ ክታቱ ኣይበቅ ዕንእየ፣ ግና ሓንቲ ቃል ጥራይ ደኣ ተዛረብ, ወደይ ድማ ኺሃዊ እዩ” በሎ። ግ.ኢ.ክ በዚ ናይዚ ሓለቃ ሚእቲ ተደኒቑ ፡ ኪድ ከም ዝኣመንካዮ ይኹነልካ እናበለ ኣሰናበቶ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ሕጂውን ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓይን ንዓኩምን ካብ ኩሉ ሕማምና ነጻ ንኽገቢር አብ መንጎና ከምዝርከብ ክንአምን ይግበአና። ክርስቶስ ንኩሉ ሕማምና ፈውሲ አለዎ። ንሕና ንኽንፍወስ፣ ንኽንሓዊ፣ ንኽንነጽሕ ናብኡ ቐሪብና ጥራይ ንለምኖን ንሕተቶን ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 26 November 2018
ኣብ እስራኤል እትርከብ፣ ብኤርትራውያን መማህራንን ወለድን እትእለ ቤት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኣቡጊዳ፣ ን10 ኣዋርሕ ከተምህሮም ዝጸንሐት ተማሃሮኣ ብ24 ሕዳር ኣመሪቓ።
ኣብዚ ዝተዛዘመ ናይ 2017/2018 ስሩዕ ናይ ትምርቲ መደባት ኣቡጊዳ፣ ካብ ዝተመዝገቡ 150 ተማሃሮ፣ እቶም 110 ትምህርቶም ብግቡእ ብምክትታል ናብ ዝቕጽል ክሰግሩ እንከለዉ፣ እቶም ዝተረፉ 40 ግና ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ትምህርቶም ከምዘቛረጹ ወኪል ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኾ ጸብጻብ ኣነጺሩ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ፣ ኣብቲ ተማሃሮ ትምህርቶም ዝዛዘምሉ ዕለት ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል፣ ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ዝተሓቑፉ ተማሃሮ፣ ርኡይ ለውጥታት ከምዘመዝገቡ ምስክርነቶም ዝሃቡ ወለዲ፣ ኣብ ኣካዳምያዊ ትምህርቶም ዕውታት ይኾኑ ምህላዎም ጠቒሶም።
ብክልተ ግዱሳት ኤርትራውያን መማህራን ኣብ 2013 ዝተመስረተት ቤት ትምህርቲ ኣቡጊዳ፣ ኣብ እስራኤል ንዝርከቡ ንተነጽሎን ማሕበራዊ ብድሆታትን ዝተቓልዑ ኤርትራውያን ቆልዑ፣ ቋንቋኦም፣ መንነትቶም ታሪኾምን ንብግቡእ ኽፈልጡ ዓቢ ኣበርክቶ ክትገብር ጸኒሓ’ያ።
እታ ቤት ትምህርቲ፣ ኣብ እስራኤል ንዝርከቡ ኤርትራውያን ቆልዑ፣ ኣብ ስሩዕ ኣካዳምያዊ ትምህርቶም ቅድሚት ክስጉሙ ንምሕጋዞም’ውን፣ ኣብ ቁጽሪ፣ ቋንቋ እንግሊዝን ስነ ፍልጠትን ተወሳኺ ትምህርቲ ከምዝህቦም ይፍለጥ።
ኣብ ልዕል’ዚ ድማ ወለዲ እቶም ተመሃሮ፣ ኣብ መዓልታዊ መነባሮእም ክሕግዞም፣ ቤት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኣቡጊዳ፣ናይ እብራይስጥ ቋንቋ ትምህርቲ’ውን ከምእትህብ ይፍለጥ።
ኣቡጊዳ፣ ኣብ ስደት ካብ ዝርከቡ ማሕበረ ኮማት ኤርትራ ዘቖምዎ፣ ካብ ፖለቲካዊ ጸግዒ ናጻ ዝኾነ፣ ኣብ ቆልዑ ዘድሃበ ናይ ቋንቋ፣ መንነት፣ ባህልን ኣካዳምያው ንጥፈታትን እትህብ፣ ዕውትቲ ቤት ትምህርቲ’ያ።
ባሕቲ ጥሩ ኣብ ዝጅምር ናይ ዝመጽእ ዓመተ ትምህርቲ፣ ንደቆም ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ክጽንብሩ ንዝደልዩ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ወለዲ፣ ምዝገባ ካብ16 ታሕሳስ ምዃኑ ኣካየድታ ይሕብሩ።
=========================


text:
‘ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ውዕል ሰላም ምኽታሙ፣ ኣብ ኤርትራ ኩሎም ሰብኣዊ መሰላት ናብ ዝኽበረሉ መስርሕ ንክትኣቱ ባይታ ከጣጥሕ’ዩ ዝብል ተስፋ ከምዝሃበ ፍሉይ ራፖርተር ሕ/ሃ ገሊጸን።
ሸይላ ኪቱሪት ኣብ መግለጺኤን ‘ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 17 ዓመታት መንግስቲ ኤርትራ ነታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ቑጽጽር ከምዘእተዋ፣ ህዝባዊ ክትዕን ሱታፌን ዓንቂፉ። ንኩነተ ኤርትራ ዝምልከት ክልተ መጻሕፍቲ ዝደረሰን ሚኒስትር ፋይናንስ ዝነበረን ኣብ ኣስመራ ትማሊ ሶኒ ከምዝተኣሰረ ፈሊጠ ኣለኹ። ሓቂ እንተኾይኑ ኤርትራ ካብደገ ትራኣየሉ ቁመና ኣብ ውሽጣ ዘይንጸባረቐላ ሃገር ከምዝኾነት ዝሕብር’ዩ ብሕልፊ ኣብ ዕቀባ መሰረታዊ መሰላትን ነጻነትን’ ኢለን።
‘ናጻ፣ ፍትሓዊን ዴሞክራሲያዊን ማሕበረ-ሰብ ኣብ ምህናጽ ሙሉእ ዘቤታዊ ለውጢ ኣገዳሲ’ዩ። መንግስቲ ኤርትራ ንሰለስቲ ስጉምቲታት ብቕጽበት ክወስድ ትጽቢት ይግበሮ’ እውን ይብላ።
ቀዳማይ፣ ኣባላት ቤተ ሰቦም ዝሞትዎም ኤርትራዊያን ዕጻ’ቶም ዝፈትዎም ክንገሮም ይግባእ።
ካልኣይ፣ ዘይተተግበረ ሕገ መንግስቲ ኤርትራ ንክትግበር።
ሳልሳይ፣ ኣይሰላም ኣይኹናት ምስ ኢትዮጵያ ስለዘብቀዐ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ዛጊድ ዘይተመልመሉ ኣይትምልመሉን ክብሎም፣ ነቶም ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘለው ድማ መደብ ምጥያሽ ከይደንጎየ ክሕብሮም ይግባእ ኢለን ኣለዋ ሸይላ ኪቱሪት።


text:
ንወድሰብ እንተ ሃብካዮ ናቱ እዝጊ ይሕጎስ ክሩስቶስ ይፈቱ መልሲ ንኣያና ኣቶ ቀለታ ክዳነ
ኩቡር ኣያና ኣቶ ቐለታ ኪዳነ ካብ ኤርትራውነት ሕውነትና ተበጊሰ ቅድሚ ናብቲ ዋና ሕመረት ናይዚ ጹሑፈይ ምእታወይ ብጥዕናኻ ይኹን መናባቡርኻ ጹብካ እምነ። ብምቕጻል ኣቶ ቐለታ እታ ብዕለት 22-5-05 ዝጻሓፍካያ ህርፋን ጸባ ዘለዎስ ጓጉድ ማይ ወድኤ እትብል ኣምቢበያ ብትሕዝቶኣ ብጣዕሚ ኽኣ ተገሪመ ደንጽዩንን ኣስደሚሙንን ምኽንያቱ ኣብዚ ግዝየ እዚ ብምጥርናፍ ሃ.ዲ ኪዳን ስርዓት ህግደፍ ራዕዲ ሕጂዎ ነዚ ሙቹእ ክነታት ናብ ጠቕሚ ተቓውሞ ደንበ ዛዝዩ ዘሎ ናብ ጠቕሞም ክቕይሩ ላዕልን ታሕትን ዝብሉሉ ዘለዉ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለዉ እምባስታቶም ንኤርትራ ንኽኣትዉ ንስልጣኖም ዘንውሕ ውዲት ክምህዙ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ፈሪሑ ንርክብ ሃ.ዲ ኪዳን ኣብ መንጎ ሱዳን ዘሎ ርክብ በቲኹ ርክብ ንኽገብር ፉሹል ፈተነ ልብያ ከም ተገብረ ኣጽቢካ ትፈልጥ ኢኻ። ኩነታት ህግደፍ ኣብ ከምዚ እንከሎ ነቶም ምኩራት ዲብሎማሲታት መራሕቲ ኪዳን ኣብ ግዜ ቓልሲ ብብቕዓቶም ዝምድና ፈተውቲ ሃገራት ኣጥሬዮም ንሰራዊት ሓርነት ካብ ፈኪስ መሳርያ ክሳብ ዝዓበየ ክቢድ ብረት ዘዕጠቁ ምዃኖም ከመይ ኢልካ ስሒትካዮ ኣያ ቐለታ። ኣብ ጹሑፍካ ካብ ናይ ዓዲ እንግሊዝ ምርጫ ክካየድ ዝቐነየ ተዋዳደርቲ ሰልፌ ሰራሕተኛ (ለይበር ፓርቲን)ካላኣይቲ ክኣ ኮንሰርቫቲቭ ዝተባህላ ማሕበር እየን ኢልካ ነቲ ኣብ ምርጫ ዘይ ተዓወተ ሰልፌ ኮንሰርቫቲቭ መራሒኦም ነታ ሰልፉ ኣይተ ዓወትኩን ዕብየት ክኣ ኣሎኒ ስለዚ ሓላፍነተይ የውርድ ኣለኹ ተቐበሉኒ ኢሉ ሓላፍነቱ ኣረኪቡ ኢልካ ምሳልየ መረዳእታ ገሊጽካ እዚ ምሳሌ እዚ ንምኩራት መራሕቲ ኪዳን ንተመኩሮኦም ዋጋ ከይ ሃብካ ንኽወርዱን ሕድሪ ስዉኣቶም ከየመዝገቡ ኣላሽ በሉ ምባልካ ኣብ ምጥርናፍ ሃገራውያን ጸገም ዘለካ ኮይኑዶ ኣይስምዕን??? ኣብ ምጥርናፍ 4+1 ብንግሁኡ ተማዓዒትካዮም ኣብ ምስምማዕ 6 ውድባት እውን ኣይተሃጎስካን ኣብ ምጥርናፍ 16 ውድባት ብሓደ ቻርተር ተቐይደን ብሓደ ኮይነን ክሰርሓ እውን ኣይተሓጎስካን እኩብ ድምር እዚስ እንታይ ከስምዕ ይኽእል ኣብ መደቀሲኻ ክልተ ግዝየ ተማራመረሉ ሓደራ። ዝኸርምን ዘይ ከርምንስ ማይ ይልምን ብዛዕባ ስልጣን ሓላፍነትን ዕብየትን ከይ ተዛረብና ብዛዕባ ምቕልጣፍ ንህግደፍ ምጉሓፉ ዘይ ንዛረብ ኩቡር ኣያና ኣቶ ቐለታ ኪዳነ ብዕብየት እስኻ ትመርሓኒ ንዕብየትካ ክኣ ብሓቂ የክብሮ እንተኾነ እዛ ጽሕፍቲ ዝዘርጋሕካያ ብሚዛን ክትልካዕ ከላ መንዩ ዝግልገለላ ንመንከ ሞራሉ ትደቁስ ስሒትካዮ ኣይመስለንን።
ህዝብና ከምዛ ዝጻሓፍካያ ጽሕፍትን ተማሳሰሊ ከምኣ ዝጽሕፉን ነዝን ከምዝን ዝኣምሰለ ኣምቢቡ ነቲ ተቓዉሞ ደንበ ክስዕቦ ዘይክእል ዘሎ ተቓውሞ ደንበ ክኣ ካብቲ ተሓጺሩዎ ዘሎ ዓቐን ክወጽእ ኣይ ክኣለን ንሓደ ጥርኑፍ ሓይሊ ንምብታን ብመሪሕነቱ ምጂማርዶ ዘስምዕ ኣይ ኮነን!!!
ሕጂ ውን ክበርሃልካ ኣነ ከም ኣባል ተ.ሓ.ኤ ሃጉ ብውድብና ጥራሕ ኢዩ ለውጢ ዝመጽእ ኢለ ኣይ ኣምንን ኢየ እምነተይ ምስኩለን ውድባት ሓቢርካን ሰሚርካን ተጠርኒፍካን ጥራሕ ኢዩ ለውጢ ጽመጽእ ዝብል መርገጽ እዩ ዘለኒ።ነዚ ስለ ዝኣመንኩሉ ክኣ ንመሪሕነተይ ካብ መስመር ሓድነት ክእለዩ እንድሕሪ ሪኤ መርገጸይ ንጹሩን ብርሁን እዩ ቅድሚ ሕጂውን መርገጽ ወሲደ ካብቶም ዝፈትዎም ብጾትን ቀረበይን ምእንቲ ሓድነት ካብኦም ተፍልየ እየ ስለዚ ንሓድነት ክንሕሉን ክንጣባበቕን ድኣ ምስ ተገበኤ እምበር ንኣዋጅ ሓድነት መርእን መልቀስን ቀብርን ጌርካ ምትርጓም ካብ መንፈስ ሓቅን ሓድነትን ዝራሓቐ ኢዩ ኣያ ቐለታ ተናሳሓሉ እዞም ናይ ሕጂ መራሕቲ ሃ.ዲ ኪዳን ከምቲ ኣብ ላዕሊ ኣርእስቲ ዝጠቕስኩዎ ክረዲቶም ኣይንኽላኣዮም ስንቅናን ዕጥቅናን ማዕረ መንግስቲ ኣብጺሖምና ዝነበሩ እዮም ብሽዓብያን ውያነን ዝወርዶም ዝወረደና ነቲ ኩነታት ውዲት ብጉቡእ እንተ መዘናዮ ዝሓሸ ኢዩ ምኽንያቱ ካብ ኣብ ርእሴኦም ሓቂ ዘይቡሉ ምቁንጻብ ጽለመን ክንቁጠብ ምሓገዘ ነይሩ መራሕቲ ክኣ የዕጥቑን የስኑቑን ንሰራዊት ሓርነት ብብቕዓቶም ፈተውቲ ሃገራት ኣጥሬዮም ዝመስል ዝኣክል ኣይዕጠቕዎን ዝብል እንተሎ ከተማታት ናጻ ዝወጽኣሉ ዝነበረ ኣብ 1977 መን ዘምጾኦ መሳርያታትን መካይንን ስንቅን ኣዚ ዝለ ዝቐረቡ ድዮም ንተመኩሮኦም ነናእሶ እቶም ምስኦም ዝመርሑ ዝነበሩ ገሊኦም ኣብ ህግደፍ ድኣ ከይ ህሉዉ እዚኦም ግን ክስብ ሕጂ ሕድሪ ተሰኪሞም ይቃለሱ ኣለዉ ስለዚ ሓደራ ንሰላምን ፍቕርን ንቓለስ ምክብባር ክኣ ልዕሊ ኹሉ ስለዚ ኣቶ ቐለታ ብርዕኻ ናብ ህግድፍ ጥራሕ ኣቕንዕ ከም ቀደምካ ፍትው ክትከውን ኢለ ሕውነታዊ ዝመልኦ ምኽረይ ይልግሰልካ።
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትናን ንስንኩላትናን
ካብ ኣዝየ ዘኽብረካ ኤርትራዊ ሓውኻ
ገብሪሂይወት (ኣቡዓሸራ)
ዕለት 22/5/2005
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2190


text:
ብሽም ርእሰደብሪ ተካ ኣብ ትግራይ ዝተመስረተ ማሕበር ምክንካንን ምትሕግጋዝን ኣረጋውያን ን65 ፅጉማት ወለዲ ይሕግዝ’ሎ። መስራቲትን መራሕትን እቲ ማሕበር ኮነለል ሳባ ተካ ንወላዲ ኣቡአን መተስከሪ ዝተሃሰበ ገንዘብ መበገሲ ብምግባር እቲ ማሕበር ከም ዝተመስረተ ይገልጻ።
ብመሰረት እዚ ኣብ ተምበን ኣብ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ዝርከባ ኣደታት ስዋኣትን ካልኦት ፅጉማት ኣደታትን ኣብ ምፍታል ውሕልናን ኣብ ምርባሕ ንህቢ ተዋፊረን ኣለዋ።
“ብዙሕ ሰሪሕና ኢልና ንጃሃረሉ ኣይኮነን ስለምንታይ መበገሲና እተን ናይ ተስካር ገንዘብ እየን። ብድሕሪኡ ኣነ ብወገነይ ዝወሰድኩዎ ስጉምቲ ቅድሚ ኩሉ ክሳብ ናይ ሂወተይ መወዳእታ ነጻ ግልጋሎት ክህብ ወሲነ'ለኹ።ንመንግስቲ ሓቲተ ድማ ካብ ምኒስትር ምክልካል ሃገር ተሰናቢተ ኣለኩ። ካልኣይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ ገዛይ ሻይጠ ነቲ ማሕበር መንቀሳቀሲ ገይረዮ ኣለኩ” ይብላ ኮነሬል ሳባ።
ኣብ ትግራይ ኣብ'ዚ እዋን ንኣረጋውያን ዝሕግዝ ዘይመንግስታዊ ትካል ከምዘየለ እውን ገሊጸን ኣለዋ ኮሎሬል ሳባ።


text:
ኣብ ብሩንዲ ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፥ ሕጹይ ገዛኢ ፓርቲ ብገፊሕ ተዓዊቱ- ተቓወምቲ ግን ዝተጨርበርበረ ምርጫ`ዩ ይብልዎ`ለዉ።
ኮሚሽን ምርጫ`ታ ሃገር ትማሊ ሶኑይ ከፊላዊ ውጽኢት ኣፍሊጡ`ሎ-ኢቫሪስቲ ንዳዪሺሚየ ድማ ብ 69 % ድምጺ ከም ዝተዓወተ ኣፍሊጡ። ቀንዲ መወዳደርቱ ኣጋቶን ርዋሳ ድማ 24 % ድምጺ ረኺቡ። እንተኾነ እቲ ምርጫ ናጻ ኣይነበረን ብምባል ነቲ ውጽኢት ተቓዊምዎ`ሎ። ወሃቢ ቓል`ቲ ብ CNL ዝፍለጥ ተቓዋሚ ፓርቲ ተረንስ ማኒራምቦና ንድምጺ ኣሜሪካ ክገልጽ ከሎ፥ ንሕና መራሒና ርዋሳ ከም ዝሰዓረ ዘርኢ ናትና ዝተቆጸረ ድምጺ ኣለና ኢሉ።
" እቲ ምቑጻር ድምጺ ዳግም ክካየድ ንዝምልከቶ ኣካል ክንሓትት ኣለና። ንሱ ኣስዒቡ እቲ ብኮሚሽን ምርጫ ዝተነግረ ውጽኢት ንድልየት ህዝቢ ዘየንጸባርቕ ምዃኑ መርትዖ ኣለና"ኢሉ።
ኣተሓሒዙ ኮሚሽን ምርጫ ንናይ ተቓወምቲ ተዓዘብቲ ካብ መደበራት ምርጫ ከምዝርሕቑ ብምግባር ምስ ገዛኢ ፓርቲ ወጊኑ ናይ ሓሶት ቁጽሪ ይህብ ኣሎ ክብል`ውን የማርር።
ካብ መንግስቲ ኮነ ካብቲ ተመራጺ ፕረዚደንት ዝተዋህበ ምላሽ የለን። እንተኾነ ምኽትል ፕረዚደንት ብሩንዲ ሲንዶምዎ፡ ነቲ ክስታት ዋጋ ብምኽላእ ንተዓዋቲ እንቋዕ ኣሓጎሰካ ኢሎም ኣለው። " ምርጫ ሕጂ ተወዲኡ`ዩ- ተመራጺ ፕረዚደንት ኢቫሪስቲ ንዳዪሺምየ መራሒ ኩሎም ብሩንዳውያን ክኸውን ንዝጽውዕ " ኢሉ።
ገዛኢ ፓርቲ ብሩንዲ ኣብ ፓርላማ`ውን 72 መናብር ብምሓዝ ተዓዊቱ`ሎ- ካልኣይ ዝወጸ ድማ 27 መንበር።
ዛዛሚ ውጽኢት ምርጫ ብሩንዲ ሎሚ ሰሉስ ክፍለጥ`ዩ- ተቓወምቲ ጉዳዮም ናብ ሕገ-መንግስታዊ ቤት-ፍርዲ ንምውሳድ 10 መዓልቲ ኣለዎም። እዚ ሕጂ ኣብ ብሩንዲ ተዓዊቱ ዘሎ፥ በቲ ንብሩንዲ ንነዊሕ ዝመርሐ ፒየረ ንኩርንዚዛ ዝተረቑሐ`ዩ።


text:
ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ትማሊ ረቡዕ ዝደሓኑ 160 ስደተኛታት ልዕሊ ዓቐን ምጽዓንን ምጽቕቓጥን ጠንቂ ሞት 13 ስደተኛታት ምኳኑ ይገልጹ።
ነቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘካየደ “ፕሮኣክቲቭ ኦፕን ኣርምስ” ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ትካል እቶም ስደተኛታት ተጻዒኖምላ ዝነበሩ ጀልባ 13 ሬሳታት ምርኻቦም ሓቢሮም ኣለው።
ናይጀርያዊ ኡቦንጊ ኦሳስ ማይ ናብታ ጀልባ ብታሕተዋይ ወገን ክኣትው ምስ ጀመረ ብዘጋጠመ ምጽቕቓጥ ክሞቱ ከለው ገለ ድማ ናብቲ ማይ ዘሊሎም ብምእታዎም ምሟቶም ይገልጽ።
ካልእ ኣብታ ጀልባ ዝነበረ ጆን ቲማቲ ዝተባህለ ናይጀርያዊ ስደተኛ ብወገኑ እታ ጀልባ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ብምጽዓና ምስትንፋስ ኮነ እኹል ኣየር ምርኻብ አጸጋሚ ምንባሩ ይገልጽ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ካብ መንግስቲ ጣልያን ዝተረኽበ ሓበሬታ መንግስቲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንምግታእ መራኽቡ ኣብ ማያት ሊብያ ከምዘውፍር ተሓቢሩ’ሎ።


text:
Radio Erena: 08 August 2019
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ካዝና ሃገራዊ ባንክ ሱዳን 250 ሚልዮን ዶላር ከምዘቀመጠ፣ ሚኒስትሪ ፋይናንስ’ቲ ንግስነት፣ ብሰሉስ 7 ነሓሰ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ገንዘብ ብመልክዕ ልቃሕ ናብ ባንክ ሱዳን ከምዝተቐመጠ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣነጺሩ።
እቲ ኣብ ካዝና ሱዳን ተቐሚጡ ዘሎ ገንዘብ፣ ኣካል ናይቲ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ንቁጠባ ሱዳን ንምብርባር ዝኣተውኦ ናይ 3 ቢልዮን ዶላር መብጽዓ’ዩ።
ንወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ደገፈን ዘረጋገጻ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ንሱዳን ብፋይናንስያዊ ሓገዝ ጅሆ ክሕዝኣ ይፍትና ከምዘለዋ ሱዳናውያን ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
እንተኾነ፣ ኣብ ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው እትርከብ ሱዳን፣ ካብ ዘላቶ ኩነታት ንምግልጋል፣ ፋይናስያዊ ሓገዝ ከምዘድልያ ይጥቀስ።
ብስዑዲ ዝምርሓ ሃገራት ዓረብ፣ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳንን ደሞክራስያውያን ሓይልታትን ንዝኸተምዎ ምምስራት መሰጋገሪ መንግስቲ ዘለወን ደገፍ እኳ እንተፍለጣ፣ እታ ሃገር ናብ ደምበ ቀጠርን ቱርኪን ከይትመለስ ሻቕሎት ከምዘለወን ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።


text:
ኔትዎርክ ጋዜጠኛታት ሱዳን ሰራዊት ሱዳን ጋዜጠኛታት ናብ ዞባ ዳርፉር ከይኣትው ይኽልክሎም ኣሎ ክብል ከሲሱ።ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣብ ቀረባ ብዘጋጠሙ ግጭታት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ተቐቲሎም ልዕሊ 100,000 ሰባት ድማ ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ኣለው።ሰራዊት ሱዳን ነቲ ክልከላ መጀመሪያ ዝሃቦ ምክንያት ኩነታት ፀጥታ ዝብል ክከውን ከሎ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ግን ዝኾነ ይኹን እገዳ ኣይተገብረን ኢሉ ኣሎ።
ወኪል ቴሌቪዥን ኣልጀዚራ ናብ ዳርፉር ንምኻድ ፍቓድ ኣብ ዝሓተተሉ እዋን ብምኽልካል ከምዝጀመረን ፀኒሑ ግን ብዙሓት ጋዜጠኛታት ፍቓድ ከምዝተኸልኡ ተፈሊጡ ኣሎ።
ትካላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ ነገዳት ብሰንኪ ዝተኻየደ ግጭት 117,000 ሰባት ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መነባብርኦም ምምዝባሎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ድማ ናብ ጎረቤት ቻድ ምህዳሞም ገሊፆም ኣለው።


text:
ሰበ ስልጣን ሊብያ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ኣብ ልዕሊ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 12 ሰባት ምሟቶም ገሊጾም።
ሓደ ካብቶም ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ርእሰ ቕትለታዊ ከምዝነበረን እቶም ካል ኦት ድማ ናብቲ ቤት ጽሕፈት ብምእታው ነቲ መጥቓዕቲ ከምዝፈጸሙ ተገሊጹ’ሎ።
ዳዒሽ ሓላፍነት እቲ መጥቓዕቲ ወሲዱ’ሎ።
ሊብያ ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ ኣ መሃመድ ጋዳፊ ኣብ 2011 ዓ.ም ካብ ስልጣን ካብ ዝዕለይ ጀሚሩ ኣብታ ሃገር ዝተላዕለ ዕግርግር ይቕጽል ከምዘሎን ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ ሃገር ኣብ መንጎ ብዝተፈላለዩ ዕጡቓት ጉጅለ ዝድገፉ ተቓወምቲ መንግስቲ ተከፋፊላ ከምዘላ ይፍለጥ።
እቲ ብዓለምለኸ ማሕበረሰብ ኣፍልጦ ዝረኸበ መሪሕነት ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ዋና ከተማ ትሪፖሊ ተደኹኑ ይርኸብ።
እንተኾነ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዘይርጉጽ ኩነታት ንዝተፈላለዩ ግብረ ሽበራዊያን ጉጅለታት ማዕጾ ምክፋቱ’ውን ይፍለጥ።


text:
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ኣንጻር ውልቀምካዊ ስርዓት ሑስኒ ሙባረክ ን18 መዓልታት ብጽንዓት ተቓውሞ ከካይድ ዝቐነየ ህዝቢ ግብጺ፡ ሎሚ 11 ለካቲት ተዓዊቱ፡
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ብጥምየትን ድኽነትን ዝልሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሸማጢጡ ካብ ዘዋህለሎ ቢልዮናት ዶላራት፡ ብኸፊል፡ ኣብ ቻይና ካብ ዝርከብ ብስሙን ስም ወዱን ዝንቀሳቐስ ናይ ባንክ ሕሳብ፡ 276 ሚልዮን ዶላር ከምዘመሓላለፈ ዘቃልዕ ሰነድ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ድሕሪ ምዝርግሑ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዝርከባ ኢንተርነት ካፈታት፡ በቲ መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክኸውን ዝተመልመለ ፍሉይ ኣሃዱታት ጽኑዕ ምቍጽጻር ይገብረለን ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ቀንዲ ልኡኽ ናይቲ ‘ብሃይማኖታዊ ጉዳያት” ዝፍለጥ መፍላቒ መሓውር ሃይማኖታዊ ናጽነት ህግደፍ ብምዃን፡ ንኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ከምዘራኸሰ ዝንገረሉ ይፍታሄ ዲሜጥሮስ፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ሰባት ከቢድ መጠንቀቕታ ዝሓዘ ደብዳበ ካብ ዝገድፉሉ ንደሓር፡ ብጽኑዕ ሓለዋ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ካብ ገማግም ሊብያ ተበጊሶም ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢውሮጳ ክሳገሩ ዝፈተኑ፡ ዓረባውን ኣፍሪቃውን መበቆል ዘለዎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ጃላቡኦም ድሕሪ ምጥሓለን ሃለዋቶም ኣብ ኣጣራጣሪ ኩነታት ወዲቑ ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣቃሊሐን።
ዓለማዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ኪቐርብ ዝወሰነሉ መራሒ ሱዳን ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር፡ ሎሚ ሰኑይ 23 መጋቢት ናብ ኤርትራ በጺሑ።
ስርዓት ህግደፍ ን መንእሰይ ኤርትራ ግዱድ ዕስክርና ነጻ ጉልበት ብምጥቓም መጻኢ ሂወቱ ኣጸልሚቱ ባርያ ናይ ሰበስልጣናት ገርዎ ይርከብ ። ነዚ ግዱድ ዕስክርና ዝመረሮም በሽሓት ዝቑጸሩ መንእሰያት ድማ ብሰንኪ እዚ ስርዓት ዝፈትውዋ ሀገሮም ገዲፎም ካብ ቅድሚ ሕጂ ተራእይዎ ዘይፈልጥ ቑጽሪ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ይውሕዙ ኣለዉ ።
መበል 10 ዓመት ዝኽሪ ህቡብን ሓርበኛን የማነ ገብረሚካኤል ብዓቢ ድምቀት ተዘኪሩ::
ይኣክል! ነቐፌታ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ድሕሪ-ናጽነት ብ ዳን ኮነል (12/2003)


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 19.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
- ማቴ. 25. 31-46
“ እቲ ንሓደ ኻብዞም ዝነአሱ አኅዋተይ ዝገበርኩምዎ፥ ንዓይ ከም ዝገበርኩምዎ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” ኢሉ ክምልሰሎም ኢዩ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ መወዳእታ ፍርዲ ብምሳሌ ገሩ ይምህረና፡ አብዚ ምድራዊ ጉዖዞና ክንገብሮ ዘለና ብዙሕ መገድታት ናይ ፍቕሪ ስራሕ ይምህረና። በዚ ከአ ክንፍረድ ምኻና የረድአና። አብ መወዳእታ ዓለም ነፍሲ ወከፍና አብ ቅድሚ እቲ እግዚአብሔር ንጉስ ገሌና ብየማኑ ገሌና ብጸጋሙ ከአ ክንቀውም ምኽናና ሎሚ ንነፍሲ ወከፍና ቃል አምላኽ ይምህረና። ፍርዲ ኣብ ሊዒሊ እቶም ኣብ የማኑ ንዘለዉ ኢቲ ንጉስ ከምዚ እናበለ ይጽውዖም “ ኣቱም ናይ ኣቦይ ብሩኻት” እቲ እግዚኣብሔር ኣብ ንኣብራሃም ዘተስፈዎ ብራኬን ይቕበሉ። እዚአቶም እምበአር ነቲ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ዝተዳለወሎም መንግሥቲ አምላኽ ንኽወርሱ ይጽውዑኡን ይዕደሙን። ነዚ ብራኼ እዚ ንኽትረክብ – አብ የማን እግዚአብሔር ንጉስ ንኽንቀውም አብዚ ዓለም እዚ ናይ ፍቅሪ ስራሕ ክነዘውትር ይግበአና፡ ንዝጠመ ኃውና ክነብልዕ – ንጸምአ ክነስቲ – ነቲ ጋሻ ኮይኑ ዝመጸና ኽንቅበል – ንዝዓረቐ ክንከዲን — ንዝሓመመ ክንበጽሕ – ንዝተአስረ ክነጸናንዕ ይግበአና። በዚ ሰናይ ተግባራት – ናይ ፍቕሪ ስራሕ ኢና እምበአር አብ ቅድሚ አምላኽ ፍርድና እንቕበል። ነቲ ዝተዳለወልና መንግስቲ ከአ ንወርስ፤፡ ስለዚ መንግስተ አምላኽ ሕግታት ብምፍጻም ዘይኮነስ ነቶም ሓግዝ ዘድሊዮም አሕዋትና ብምሕጋዝ ወይ ናይ ፍቕሪ ስራሕ ብምስራሕ ጥራይ ኢና እንወርሶ። ምስ እግዚአብሔር አምላኽና አቢ መዓልታዊ ክርስቲናዊ ሕይወትና አብ ክርስቶስ ብምእማን ነቲ ናቱ ትምህርቲ ወይ ቃላቱ ብምስትንታን ነዚ ተልእኾ እዚ ዑጥቃት ክንከውን። እቲ እግዚአብሄር ብኃውና ተመሲሉ አብ መንጎና ብድኽነት ዝመላለስ ዘሎ አምላኽ ወትሩ ክነለልዮን ክንርእዮን፡ ርኢና ክነገልግሎ፡ ክንቕበሎ ከለና ናይ ፍቅሪ ስራሕ ክነዘውትር ከለና፡ እግዚአብሔር ከምተን አባጊዕ አብ የማኑ ከቐምጠና ኢዩ። እቲ ዝተዳለወላን መንግሥቲ ከመንወርስ ከአ ይገብረና።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን እምበአር ሎሚውን እንተኾነ ንነፍሲ ወከፍና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ቃሉ ጌሩ ነዚ አቀዲማን ክንብሎ ዝጸናሕና ተልእኮ ይጽዋዓና አሎ። አብ አግልግሎት አሕዋት ክንዋፈር፡ አብ አድላይነት አሕዋትና ክነቕሕ፡ ናይ ፍቕሪ ስራሕ ክነዘውትር፡ አገልግሎት ባህሪ ወይ ጠባይ ወይ መለለዪ ናይ ሓደ ክርስቲያን ናይ ሓደ አማናይ ኢዩሞ፡ ኣገልግሎት መሰረት፤ ዓንዲ ናይ እምነትናን ሕይወትና ተልእኾናን ክርስቲያናዊ ጸዋዕታናን ኮይኑ ክርከብ የድሊ። ስለዚ ነፍሲ ወከፍ አማናይ በቲ ዝተዋህቦ ጸዋዕታ መጀመሪያ ንአገልግሎት እግዚአብሔርን አኅዋትን ኢዩ ተጸዊዑ ዘሎ። እዚ መንፈስ እዚ እዩ እምበአር ሎሚ አብ መንጎና፡ አብ ሕይወትና፡ አብ ክርስቲናዊ ጉዑዞና፡ ክነግስ ዘለዎ። በዚ ነቲ ካብ ምፍጣር ዓለም ዝተዳለወልና መንግስቲ ንኽንወርስ ብቁዓት ክንከውን ኢና፡ እዚ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጠቕሶ ዘሎ ናይ ፍቕሪ ስራሕ አብ ሕይወትና ምስ እነዘውትር። እዚ መንፈስ እዚ አባና ንክነግስ፡ ብፍላይ ብፍሉይ መገዲ አብዚ ግዜ ጾም እዚ እግዚአብሔር ምእንቲ ድኅነትና እተሳቐየሉን ዝሓመመሉን ክንዝክር እዚ ኹሉ ውርደት መከራ ም እንቲ ፍቕርና ከዝገበሮ ተረዲእና ንሕናውን ብወገና ብፍቕሪ ተመሪሕናን ተመሊእናን ነቲ ናይ ክርስቶስ አምላኽና አብነት ተኸቲልና አብ ናይ ፍቕሪ ተልእኾ ክንዋፈር። በዚ ኸአ ከምቲ አቀዲምና ክንብሎ ዝጸናሕና ነቲ ካብ ምፍጣር ዓለም ዝተዳለወልና መንግሥቲ ክንወርስ። “ አቱም ናይ አቦይ ብሩኻት” ዝብል ቃል ካብቲ ዘለዓለማዊ ንጉስ ክንቅበል። እምበአር “ እቲ ንሓደ ኻብዞም ዝነአሱ አኅዋተይ ዝገበርኩምዎ፥ ንዓይ ከም ዝገበርኩምዎ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” እናበለ ክርስቶስ ጎይታ ይጽወዓና አሎ። አየናይ ኢዩ እምበአር ኃውና፧ አየነይቲ ኢያኸ እታ ኃፍትና፧ እቲ አብ ማዓልታዊ ሕይወትና ሓገዝና ዝጽበ፡ እቲ እንጌራ፡ ዝኽደን ስኢኑ ዝሳቐ ኅውናን ኃፍትናን። አብዚ ክንር እዮ ዘለና ብስጋዊ መዳይ ትራይ ዘይኮን እንኮላይ መንፈሳዊ መዳይ። ብዙሓት አሓዋትና ብመንፈስ ዝደኸዩ፡ ዝዓረቑ፡ ዝጠመዩ ከምዘለዉ ምግንዛብ የድሊ። ንሕና ነቲ ቃል ጸጋ አምላኽ ጸጋ አምላኽ ዝተቐበልና ብሕይወትና መንፈሳዊውን ስጋኦምን ክነርዊ እነዕጠቐሉ ግዜ እዩኦም ነዚ ንኽንክእል እግዚአብሔር ይሓግዘና፤፡ አሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 28 October 2018
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ንኤርትራ ብዝምልከት ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ንነውሕ ግዜ ኣንጻር ኤርትራ ሒዙዎ ዝጸንሐ መርገጺ’ዩ ዘንጸባርቕ፣ ክብል መንግስቲ ኤርትራ ከሲሱ።
መንግስቲ ኤርትራ ብመንገዲ ሚኒስትሪ ዜና ኣቢሉ ትማሊ ዕለት 27 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ነቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ዘቕረቦ ጸብጻብ ድሕሪ ምንጻግ፣ ጀርመን ካብ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኢድ ምእታው ክትቁጠብ ኣተሓሳሲቡ።
ኣብቲ ብዕለት 12 ጥቅምቲ ንፓርላማ ጀርመን ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ዕርቀ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጻወቶ ተራ ዕዙዝ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታቱ ዝኾነ ምምሕያሽ ይኹን ለውጢ ከምዘየርኣየ ጠቒሱ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ጀርመን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ሓያሎ መዳያት ምትሕብባር ተጸሚዳ ከምዘላ ብምዝኽኻር፣ ካብ ጸጥታ ሶማል ክሳብ ጉዳይ ፈለግ ናይል ናይ ግብጺ ዝዝርጋሕ ዲፕሎማስያዊን ቁጠባዊን ምትሕግጋዝ ትገብር ከምዘላ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙዎ ዘሎ ብድሆታት ገና ዘይፈተሖ’ኳ እንተኾነ፣ ስትራተጂ ሓንጺጹ መስርሕ ብመስርሕ ይኸይድ ከምዘሎ ዘርእዩ ምልክታት ከምዘለዉ ግና ይገልጽ። እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ከም ቀንዲ መቆጻጸሪ ሕብረተሰብ ጌሩ ሒዙዎ ዘሎ ሃገራዊ ኣገልግሎት እውን እንተኾነ፣ ገና ብሰፊሑ ይቕጽሎ ከምዘሎን፣ ናይ ምምሕያሽ ኣንፈት ከምዘይረኣዮን ገሊጹ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምላሹ፣ መንግስቲ ጀርመን ኣብ ጉዳይ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ምትእትታው ከቋርጽ ኣለዎ ክብል የተሓሳስብ።
====================


text:
ዓሻ እናተበሃልካ ካብ ምዕሻው ንላዕሊ ውርደትን የለን !
ዓሻ እናተበሃልካ ካብ ምዕሻው ንላዕሊ ውርደትን የለን
1ይ ምኒስተር ኢትዮጽያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ኣትሒዙ ብግልጺ ንሉኡላውነት ኤርትራ ከም ሃገር ግሂሱ ኣካል ኢትዮጽያ ንክትከውን ዘኽእሎ መደባቱ እናገለጸ ክመጽእ ዘኒሑ። ገለ ካብቲ ዝበሎም ከምቲ ኩሉ ዝፈልጦ “ኣነን ኢሱን ተደሚርና ኢና። ንዓሰብ ብሓደ ክንካፈል ኢና። ኢትዮጽያ ካብ ጫፍ ራስ-ቀሳር ክሳብ ራስ-ዱመራ ምስ ኩሉ ዓለም ዘራኽብ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ዝኾነ ዓቢ ጸጋ ኣለዋ በለ”። ማዕረማዕሪኡ መራሕ መንግስቲ ህግደፍ ካብ ብርክት ዝበሉ እዋን ምስ ህዝቢ ኢትዮጽያ “ሓደ ህዝቢ ኢና።ሎሚ ክልተ ህዝቢ ኢና ዝብል እንታይ ይኸይድ ከምዘሎ ዘይፈልጥ ዓሻ ኢዩ። ሓላፍነተይ ንዓኻ ኣብይ ኣሕመድ ኣረኪበ ኣሎኹ። ንስኻ ኢኻ ትመርሓና። ነዚ ዘረባ ክጥዕመለይ ኢለ ዝብሎ ዘለኹ ዘይኮነስ ናይ ብልበይ ኢየ ክብል ብንጹር ገለጹ። እዚ ርኹስ መግለጺታት ኮለነል ኣብይ ኣሕመድን ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ኢሰያስን ካብ ዝተሰንዘሩሉ ንነጀው ልኡላውነት ኤርትራ ብርኡይ ተጋሂሱ ኢዩ። ንኩሉ ኤርትራዊ ኢየ ዝብል ድማ ካብዚ ንልኡላውነት ኤርትራ ዝግህስ ተረኽቦ ንላዕሊ ብሓደነት ከስሮሖ ዝኽእል ኣይነበረን የለንውን። ይኹን እምበር ኣብ ዚ ተሃዋስን ሓደገኛን ሃለዋት ኣብ ኣገባብ ኣቀላልሳ ፍልልይ ዘመዝገባ ተቃወምቲ ውድባት ክትሰምዕ ከለኻ ኣዚዩ ዘሕዝን ኢዩ። ዕድሚኦም ምሉእ ኣብ ብረታዊ ገድሊ ዘሕለፉ ገዳይም ተጋደልቲ ብሰንኪ ፖሊቲካዊ እምነቶም እታ ዝተቃልሱላ ሃገር ከይረገጹ ክሳብ ዚ እዋን ኣብ ስደት ክንሶም ካብ ውድባት ተስፋ ቆሪጾም በበይኖም ኣብ ምንቅስቃሳት ይኣክል ተደሪቶም ክትርኢውን ኤርትራውያን ሃለዋትና ኣይግድን ዘየብል ኣይኮነን።ብዙሓት ተቃለቲ ህዝብና ዝኸፈሎ ከቢድ ዋጋ እናፈለጡ ኣብ ሲቪክ ማሕበራት ጥራይ ተደሪቶም ንዓመታት ነማሕጽን ንኹንን ንጠልብ ነገንዝብ………ወዘተ እናበሉ ጸላኢ ኢሰያስ ብሃገር ክጣላዕ ክትርኢ ከለኻ ዝስመዓካ ጓሂ ዓቢ ይኸውን። ካብብፖሊቲካውያን ውድባት ምንቅስቃሳት ይኣክል ሲቪክ ማሕበራት ወነንቲ ማዕናት መራኸቢ ብዙሓን ምሁራት ሰብ ዝተፈላለዩ ሰብ ሞያ ወልቀ-ዜጋታት ነዚ ከም ህዝብን ሃገርን ኣጓኒፍና ዘሎ ሓደጋ ንምግጣም ዘብቕዕ ሓደ ሓባራዊ ኣካል (Machinism) ክቀውም ኣይተኻእለን። እማመ ዘቅርብ ዝኾነ ሸነኽ ዛጊት ኣይተራእየን። ኣብዚ ቀረባ እዋን ምንቅስቃሳት ይኣክል ሓደ ኣካል ኣቚሙ ተሰሚዑ ኣሎ። ጽቡቅ ጅማሮ ዩ ናብ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ሓይሊ ክምዕብል ድማ ተስፋ ይገበር። ደምበ ተቃውሞ ድሒሩ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ዝብል ስያመ ዝተዋህቦ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ሓይሊ ካብ ነዊሕ እዋን ሓድነቱ ኣረጋጊጹ ሃገሩን ህቡን ዘድሕነሉ ብዙሕ ወርቃዊ ዕድላት ኣሕሊፉ ዩ። መራሒ ህግደፍ ሕሉፍ ሓሊፍዎን ብደዐኡ ኣመና ገንፊልዎን መንነት ኤርትራን ህዝባን ኣጽኒቱ ሎሚ ኤርትራ ርእሳ ዝኸኣለት ነጻ ሃገር ያ ዝብል እንታይ ይኸይድ ከም ዘሎ ዘይፈልጥ ዓሻ ኢዩ እናበለ ከሎ ገለ ኣካላት ደምበ ፍትሕን ተቃውሞን ኢና ዝብሉ ኣብ መንፈስን ሕልናን ጸላኢ ኢሰያስ እንተወሓደ ክብሪ ኤርትራን ህዝባን ኣሎ ክርከብውን ይኽእል ኢዩ ካብ ዝብል ሕልና ኣብዚ ተላዒሉ ዘሎ ውግእ ሕድሕድ ኢትዮጽያ ስርዓት ህግደፍ ኢድ ከም ዘእተወ ጭብጢ የለን ዝብሉ ክትሰምዕ ከለኻ ትግረም። ምኽንያቱ ኢሰያስ ንነብሱ ካብ ማንም ንላዕሊ መን ምዃኑ ጽቡቅ ጌሩ ንነብሱ ሰለዝፈልጥ ካብ ባዕሉ ንላዕሊ ጸጸባብቆ ዝኾነ ይኹን ሸነኽ ክህሉ ኣይክእልን ኢዩ። እንተተራእየውን ዓሻ እናተባህለ ዝዕሹ ጥራይ ኢዩ። ክንዮ ዚ ዝኸፈአ ውርደት ድማ የለን።
ብኣንጻር እዞም ንወራሪ ባህሪ ሃጸይ ሃይለስላሴ ዝደግም ናይ ኮለነል ኣብይ ኣሕመድ ዓማጺ መግዛእታዊ መርሆን ንክሕደት ማሕበር ኣንድነት ዝትግብር ሰላዪ ኢትዮጽያ ኢሰያስ ኣፈወቅን መራሕ መንግስቲ ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረጽዮንገብረሚካኤል ምእንቲ ነጻነት ኤርትራ መስዋእቲ ከፊልና ኢና ሕጅውን ንፋስ ብዝመጸ ይምጻእ ዘዘው ዘዘው ዘይብል ህያው መርገጺና ኢዩ ክብል ንልኡላውነት ኤርትራ ዘኽብርን ኤርትራ ከምሃገር ክትነብር ዘብርህን መርገጽ ህዝቢ ትግራይ ኣንጊሁ እናገለጸ መጺኡ። እዚ ናይ መንግስቲ ክልል ትግራይ መርገጽ ንህዝቢ ኤርትራ ብምሕላይ ጥራይ ካብ ዝተጋነነ ልዕለ ልዕላዊ መንቀሊ ዝብገስ ኣይነበረን። የግዳስ ብቀንዱ ንኤርትራ ብሓይሊ ዓሚጹ ኣካል ኢትዮጽያ ብምግባር ብሓውን ሓጺንን ዝገዝእ ስርዓት ንትግራይ ይኹን ንኢትዮጽያ ብፍትሒ ከመሓድር ኣይክእልን ኢዩ ካብ ዝብል እስትራተጂካዊ ራኢ ዝነቅልውን ኢዩ። ብሓቂ ድማ ኣብ ሕሉፍ ተመኩሮ ወራር ኢትዮጽያን ነብሰ ምክልኻል ገድሊ ህዝቢ ኤርትራን ዝተኻየደ ናይ 30 ዓመት ኲናት ሓደ ሚልዮን ዝኸውን መንእሰይ ኢትዮጽያ ሃሊቁ። ጸጋታት ኢትዮጽያ ኣብ ክንዲ ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ህዝባ ዝውዕል ናይ ውግእ መሳርሒታት ኣብ ምግዛእ ባኺኑ። ከም ውጽኢቱ ህዝቢ ኢትዮጽያ ኣደዳ ድኽነትን ሕማማትን ኮይኑ። ብፍላይ ድማ ህዝቢ ትግራይ ናይ ኲናት መዋስኢ መድረኽ ኮይኑ ኣብርእሲ ቲ ብውግእ ዝሃልቀሉ ዝነበረ ኩነት ግዳይ ንምጥቃሶም ዘሰክፉ ብቀሊሉ ክፍወሱ ዝኽእሉ ሕማማት ብምዃን ተጋሩ ኣብ ዝነብሩሉን ዘዝኸድዎን ቦታ ከምቆጽሊ ክረግፉ ተራእዮም። ተጋሩ ኣብቲ መድረኽቲ ልክዕ ከም ማንም ፍጡር ሰብ ክንሶም ከም 2ይ 3ይ 4ይ …… ወዘተ ዜጋ ዘይኮኑስ ከም ፍንፉናት ንዑቃት ፍጥረት ተቆጺሮም ብኹሉ መዳያት ክብሪ ዘይብሉ ቅጽላት እናተዋህቦም ንምዝካሩ ዘስካሕክሕ ሂወት ኣሕሊፎም ኢዮም። እታ እንኮ ዝነበረቶም ምርጫ ድማ ኣንጻር ንግስነት ሃጸይ ሃይለስላሴን ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያምን ተቃሊሶም መሰሎምን ክብሮምን ምምላስ ጥራይ እምበር ካልእ ኣይነበረን። ኣብ እዋን ብረታዊ ገድሊ ምእንቲ ብሄራዊ ክብሮም ምቅላሶም ማንም ዘይነፍጎም መሰሎም ኢዩ። ኣብቲ መድረኽ ቲ ግን ናብዚ ናይ ሕጂ አዋን ዘውደቆም እስትራተጂካዊ ጌጋ ፈጺሞም ኢዮም። ንሱ ድማ ኣብ ኤርትራ ሓደ ውድብ ጥራይ ንክህሉ ምስ ህግ ኣንጻር ተሓኤ ኣብ ኲናት ምእታዎም ኢዩ። ምስ ህግ ምምሕዛዎም ኣንጻር ደርጊ ዝዓለመ ኢዩ ምባሎም ምኽንያታዊ ኣይነበረን። እቲ ምንታይሲ ተሓኤ ትኹን ካልኦት ውድባት ውን ኣንጻር ገርጊ ዝዋጋእ ዝነበረ ሓይሊ ደኣ እምበር ንቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ንሓደጋ ዘሳጥሕ ወይ ዘስግእ ሓይሊ ኣይነበረን። ድሕሪ ምውዳቅ ስርዓት ደርግ ውን ኣብ ህዝቦም ብመጠኑ ቁሩብ ኣንፈት ዲሞክራሲ ኣተኣታቲዮም ጉዳያቶም ምስ ህዝቦም ክግምግሙ ከብቅዑ ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ህልም ዝበለ ምልኪ እናሃለወ ምስኡ ተማሓዚዮም ኣብ ስልጣን ክቅጽሉ ምፍታኖም ግዝኣቶም ውዒሉ ሓዲሩ ምስ ክልክሞም ዝኽእል ሓዊ ተጸጊዑ ምህላዉ ብእዋኑ ክጥንቀቁ ኣይከኣሉን። እኳ ደኣ ንኢሰያስን ስርዓቱን ከም ድሕረግምባር ኣሚኖም ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሄራት ኢትዮጽያ ጸብለልትነቶም ብሓይሊ ብዘረጋግጽ መልክዕ ኣብ ምሕደራ ኢትዮጽያ ንወትሩ ክቅጽሉ ንስልጣን ተጠምጠምኒ ኢሎማ። ብውሽጢ ሃገሮም ብካልኦት ትምክሕተኛታት ብሸነኽ ኤርትራ ድማ ብህግደፍ ተቀርቂሮም ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር እዚ ናይ ሎሚ ሓደጋ ክመጾም ከምዝኽእል ኣይፈለጡን ስልጣን ኩሉ ነገር መሲልዎም ተታሊሎም ክጎዓዙ ጸኒሖም። ብስርዓት ህገደፍ ክምዝመዙ ድሕሪ ምጽናሕ ድማ ምስ መረሮም ብ1998 ኢሰያስ ኣብ ዘዋደደሎም ክኣትውዎ ዘይግቦኦም ኲናት ኣቲዮም። እቲ ምንታይሲ ናይ ዶብ ሽግር ብውግእ ከም ዘይፍታሕ እናፈለጡ ኣብ መደብ ኢሰያስ ጥሒሎም። እዚ ጥራይውን ኣይኮነንን ጉዳይ ዶብ ብዓለም ልኻዊ ቤት ፍርዲ ብይን ምስ ተዋህቦ ውን ኢሰያስ ኣብ ከመይነት ኣፈጻጽምኡ ምዝታይ ምስ ኣበዮም ዝኽፈሉ ከፊሎም ካብቲ ብይን ዝተዋህበሉ በይናዊ ናይ ምስሓብ ስጉምቲ ክወስዱ ነርዎም። በቲ ሓደ ሸነኽ ብተረፍ መረፍ ትምክሕተኛታት ሓይሊ ኣብ ፓርላማ ብድምጺ ተሳዒርና ተገዲድና ናብ ኲናት ኣቲና ክብሉ በቲ ካልኣይ ሸነኽ ድማ ኢሰያስ ኣብ ከመይነት ትግባረ ብይን ቤት ፍርዲ ኣቢዩና ምባሎም ናይ ሓደ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ሓይሊ ምኽንያት ኣይኮነን። ንጉዳይ ዶብ ዝተዋህበ ብይን ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ብዝምልከት ብቁዕ ንፈተውቲ ዘደስት ንጸላእቲ ድማ ዕድል ዘይህብ ፍታሕ ከቅርቡ ነርዎም። ነዚ ዘይምግባሮም ን20 ዓመት ኣብ ናይ ኣይውግእ ኣይኲናት ተጠንቀቅ ኩነታት ከለዉ ኣህጉራውን ዞባውን ውሽጣዊ ናይ ትምክሕተኛታት ሓይልን ውዲታት ኣርኪብዎም ሽግሮም ዝያዳ ከፊኡን ጸንኪሩን ካብቲ እንኮ ከም ውሕስነት ዝምርኮሱሉ ስልጣን ተኣሊዮም።
ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ ን2 ዓመት ዝኣክል ንመከላከልያ ሰራዊት ኢትዮጽያ ናቱ ምእዙዝ ክገብር ክሰርሕ ጸኒሑ። ብዙሓት መኮንናት ተጋሩ ካብ ሰራዊት ንገለ ብጥሮታ ንገለ ብብልሽውና ንገለ ኸኣ ካብ ሓደ ብሄር ጥራይ ኮይኖም ንካልኦት ከኣ ብቅትለት ኣሊይዎም ኢዩ።እቲ ዘገርም ድማ ነቶም ናይ ደርጊ ዝነበሩ መኮንናት ሰራዊት መሊስዎም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ይረአ ከምዘሎ ድማ ኣብ ክንዲ ብንሕገ መንግስቲ ዝምእዘዝን ንዶብ ሃገር ዝሕልሉን ሰራዊት ምዃኑ በዂሩ ኣብ ፖሊቲካዊ ቁርቁስ ሻርነት ገሩ እቲ ዝኾነ ሞያዊ ሰራዊት ዝውንኖ ብሕጊ ሃገር ንዝተወሰነ ዕላማ ናይ ምውጋእ እምነቱ ኣጥፊኡ ብትእዛዝ ኣሃዳዊ መላኺ ኣብ ኲናት ንባዕሉ ነዲዱ ንህዝቡን ሃገሩ ከንድድ ይርከብ። ኣብዚ ክካየድ ዝርከብ ኲናት ኣብይ ኣሕመድን ኢሰያስን ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ ከም ኩላሶ ገዓት ኣብ ሓደ እዋን ዝድምሰሱ መሲልዎም ሰራዊቶም ብኹሉ መኣዝን ወሪሮም ይርከቡ። ይኹን እምበር ውግእ ወይ ኲናት ብባህሪ ናይቲ ክካየደሉ ዝርከብ ባይታን ህዝብን ተዋሳእቱን ናይ ባዕሉ ዝግዛኣሉ ባህርያዊ ሕግታት ስለዘለዎ ከምቲ ብኣብይ እሕመድን ኢሰያስን ዝተመደበ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ትግራይ ኣፍደገ ባሕሪ ወይ ምስ ካልኦት ሃገራት ዘራኽብ ዶብ ስለዘይብላ እዚ ውግእ ብስዕረቶም ክድምደም ኢዩ ዝብሉውን ኣለዉ። ህዝቢ ትግራይ ግን ክሳብ ሕጂ ከም ሓደ ኣካል ኮይኑ ኣብ ጎኒ መንግስቲ ክልል ትግራይ ደው ዝበለ እናመሰለ ይቅጽል ኣሎ። ብርግጽ ከምኡ እንተኾይኑ ድማ ህዝቢ ትግራይ ንባዕሉ ባሕሪ ኢዩ። እዚ ጥራይውን ኣይኮነን ነቲ ካብ ንትግራይ እተዳውብ ሃገር ዘድሊ ኩሉ ነገር ከማልእ ዝኽእል ውን ኢዩ። ሰራዊት ትግራይ ንከተማታት ገዲፉ ምስሓቡውን ነዚ ህዝቢ ትግራይ ንባዕሉ ባሕሪ ምዃኑ ዝተረደአ ዕዮ ይመስል። እቲ ምንታይሲ መንግስቲ ክልል ትግራይ መንግስቲ ኢየ እናበለ ብሓደ ሸነኽ ህዝቢ ከመሓድር በቲ ካልሽ ሸነኽ ድማ ኣንጻር እዞም ወረርቲ ክዋጋእ ተደራራቢ ከቢድ ሓላፍነት ኢዩ ዝኾኖ። ብፍላይ ህዝቢ ምምሕዳርን ምቅላብን ካብ ውግእ ምክያድ ንላዕሊ ሰፍ ዘይብል ሓላፍነት ኢዩ። እቲ መንግስቲ የ ንህዝቢ ይሓሊ የ ሕጊ ከኽብር ኢየ ክብል ዝርከብ ኣብይ ኣሕመድ ክሽከሞ ደጊፎምሉ ኣለዉ። ነዚ እንተዘይ ገሩ ብኹሉ ዝምልከቶም ሸነኻት ክሕተት ኢዩ። መንግስቲ ክልል ትግራይ ግን ናይ ምውጋእ ውራዩ ጥራይ ኢዩ ክገብር። ስለዚ ኣብይ ኣሕመድ ንህዝቢ ትግራይ ክቅልብ ኢዩ። ህዝቢ ትግራይ ድማ ካብ ኣብይ ኣሕመድ ተቀቢሉ ነቶም ተዋጋእቲ ደቁ ክቅልብ ኢዩ። ኣብዚ መርስርሕ ዚ ዘሎ ገልታዕታዕ ከኣ ንኣብይ ኣሕመድ ብውሽጣውን ዞናውን ኣህጉራውን መዳያት ዘይተኣደነ ዋጢጥ ኢዩ። ሰለዚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ብዙሕ ግንባራት ተሸሚሙብዩ ከዋጋእ እምበር ከምቲ ንሱ ውግእ ተደምዲሙ ዩ ዝበሎ ኣይኮነን። ስለዚ እምበኣር
እዚ ተፈጢሩ ዝርከብ ናይ ውግእ ኩነታት ንዓና ንኤርትራውያን ብሓደገኛነት ስለዝጸልወና ብዘይውርዓል ሕደር ናይ ኩሉ ተቃዋሚ ደላይ ፍትሒ ምንቅስቃሳት ይኣክል ሲቪክ ማሕበራት ወነንቲ ትካላት ሚድያ ግዝያዊ ህጹጽ ነዚ ኩነታት ዝገጥም ሓባራዊ ኣካል (mechanisim) ብምቛም ንድሕነት ሃገርናን ህዝብናን ምስራሕ የድሊ ኣሎ። ክንዮ ዚ ነዚ ብሰንኪ ዕብዳን ኢሰያስ ሃገር ብኹላ ኣብቲ ውግእ ጥሒላ ከላ ኣይምልከተናን ኢዩ ምባል ዓሻ እናተበሃልካ ምዕሻው ኢዩ። ካብኡ ዝኸፍእ ውርደት ድማ የለን።
ኣቡ ያረድ


text:
ኣብ ኤርትራ ዕደና ዘካይድ ዘሎ ኩባንያ ኔቭሰን፣ ካብ ቢሻ ዘውጽኦ ናይ መጀመርያ ፍርያቱ ዝኾነ 11 ሽሕ ቶን ዘይተጻረየ ነሓስ ናብ ሰድድ ከምዝልኣኸ ኣፍሊጡ።
እቲ ናይ ካናዳ ናይ ዕደና ኩባንያ፣ ነቲ ካብ ቢሻ ዘውጽኦ 11 ሽሕ ቶን ብመንገዲ ወደብ ባጽዕ ኣቢሉ ከምዝልኣኾ’ውን ኣብ መግለጺኡ ኣፍሊጡ።
መሻርኽቲ እቲ ኩባንያ ዝኾነ ሃገራዊ ኮርፐረሽን ኤርትራን በዓል መዚ ኣገልግሎታት ወደብ ኤርትራን ኣብ ምልኣኽ እቲ 11 ሽሕ ቶን ነሓስ ንዝገበርሉ ምትሕብባር’ውን ኣመስጊኑ።
ኔቭሰን ኣብ ቢሻ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ዕደና ዝበዝሐ ፍርያቱ ወርቂ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ከም ነሓስን ዚንጎን ዝኣመሰሉ ካልኦት ዓይነታት ማዕድን’ውን ልዑል ቆላሕታ ጌሩ ይሰርሓሉ ምህላዉ’ዩ ዝገልጽ።
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ፣ እቶት ብርክታት እቲ ኩባንያ ብመጠኑ ኣንቆልቝሉ ከምዝነበረ ዝሓበረ ኔቭሰን፣ እዚ ድማ እቲ ኩባንያ ንጥፈታቱ ካብ ወርቂ ጥራይ ናብ ዕደና ነሓስ’ውን ስለዘተኮረ ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ብርክታት እቲ ኩባንያ ብ 3.4 ሚእታዊት ዓብዩ ምህላዉ ካብ ቶሮንቶ ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ ኣነጺሩ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ ማዕድናት ኣብ ዓደና ተዋፊረን ዝርከባ ልዕሊ 16 ኩባንያታት፣ ንንጥፈታተን ዝምልከት ጸብጻባት ከቕርባ እንከለዋ፣ ሃገራዊ ኮርፐረሽን ዕደና ኤርትራ ግና ግሉጽ ኣሰራርሓ የብሉን።
እዚ ድማ ንብልሽውና ርሒብ ኣፍደገ ዝኸፍት ኣብ ርእሲ ምዃኑ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም’ውን ዕድል ዝፈጥር’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዕደና ተዋፊሩ ዝርከብ ኩባንያ ሳንሪጅ፣ ናይቲ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዘካይዶ ዘሎ ዕደናዊ ንጥፈታት፣ መካይዲ ስራሕ ዝኣከቦ ምወላ ናብ 5 ሚልዮን ዶላር ክብ ከምዝበለ ኣፍሊጡ።
እቲ ናይ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ወፍሪ ዘካይድ ዘሎ ኣብ ኣውስትራልያ ዝመደበሩ ኩባንያ ዕደና ሳንሪጅ፣ ኣብ ፕሮጀክት ኣስመራ ኣብ ዕደና ወርቂ፣ ዚንጎን ነሓስን ዝተዋፈር ኮይኑ፣ ኣቐዲሙ ንመካየዲ ስራሕ ዝኣከቦ 4 ሚልዮን ዶላር ምወላ ካብ 11 ጥቕምቲ ኣትሒዙ ናብ 5 ሚልዮን ዶላር ክብ ምባሉ ገሊጽ።
ፕረጆከት ዕደና ኣስመራ ኣብ 111 ትርብዒት ኪሎሜተር ዝተደኮነ ኮይኑ፣ ንከባቢታት ዓዲ ንፋስ፣ ድባርዋ፣ ጎፖን እምባደርሆን ዘጠቓለለ’ዩ።
ንፕሮጀክት ኣስመራ ምሉእ ብምሉእ ወኒኑ ዘሎ እቲ ኣህጉራዊ ናይ ዕደና ኩባንያ ሳንሪጅ፣ ኣብ ማዳጋስካር’ውን ሰፊሕ ናይ ዕደና ፕሮጀክት ከምዘለዎ’ዩ ዝፍለጥ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ ማዕድናት ኣብ ዓደና ተዋፊረን ዝርከባ ልዕሊ 16 ኩባንያታት፣ ንንጥፈታተን ዝምልከት ጸብጻባት ከቕርባ እንከለዋ፣ ሃገራዊ ኮርፐረሽን ዕደና ኤርትራ ግና ንኹሉ ብምስጢር’ዩ ሒዝዎ ዘሎ።
መንግስቲ ኤርትራ’ውን ኣብ ጉዳይ ዕደና፣ ንብልሽውና ርሒብ ኣፍደገ ዝኸፍትን ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ዕድል ዝፈጥርን ዘይግሉጽ ኣተሓሕዛ ከምዘለዎ ይንቐፍ።
====================================


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ረቡዕ ጀሚሩ ንሓሙሽተ መዓልታት ዝተጸውዓ ኣብ ገዛ ኮፍ ናይ ምባል አድማ ዝተሓለነ ዕላማ ብምውቕዑ ኣብ ሳልሳይ መዓልቱ ክቋረጽ ተገይሩ ክብሉ አተሓባበርቱ ኣብ ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ገሊጾም።
ኣብ ሓደ ሓደ ከተማታት ኣገልግሎት መጉዓዝያ ንምሃብ ዝተንቀሳቀሱ ንዘቋረጽሉ መቕጻዕቲ ክፈሉ ተባሂልና ክብሉ ከለው ሓደ ሓደ ኸአ ኣብያተ ንግድና ተዓሺጉና ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም አለው።
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ረቡዕ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝጀመረ አድማ ብማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ተጸዊዑ ምንባሩን ዕላምኡ ንጉዳይ ግብርን እሱራት ፖለቲካን ክፈትሑ ንምሕታት ምኳኑ ተገሊጹ።
ነቲ አድማ ከምዝጸውዑ ዝገለጹ አብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ቔሮ ማለት መንእሰይ ብዝብል መጸውዒ ንገዛእ ርእሶም ዝጸውዑ ወገናት እቲ አድማ ሸትኡ ብምውቕዑ ኣብ ሳልሳይ መዓልቱ ተቋሪጹ ክብሉ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ገሊጾም አለው።
ብኻልእ ወገን ኣብ ቀላይ ቢሾፍቱ ኣብ እዋን በዓል ኢሬቻ ንዝሞቱ ብመንግስቲ እቲ ክልል ዝስራሕ ዘሎ ሓውልቲ ተቓውሞ ከምዝገጠሞ ተገሊጹ።


text:
Radio Erena: 15 March 2016
መበል 31 ስሩዕ ዋዕላ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብምትኳር ዘትዩ።
እቲ ትማሊ 14 መጋቢት ካብ 9 ናይ ንግሆ ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ፣ ኣብ ጄኔቫ ዝተኻየደ ዘተ፣ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘተ ሸይላ ኪታሩት፣ ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክርአ ዝጸንሐ ተወሳኺ ምዕባለታት ብዝምልከት ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ’ዩ ኣተኩሩ።
ኣብቲ ዲፕሎማሰኛታት፣ ፖለቲከኛታት፣ ጋዜጠኛታትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝተረኽብሉ ዘተ፣ ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣቐዲሙ ዝቐረበ ጸብጻባት ብዙሕ ፍልዩነት ኣይነበሮን።
ኣቐዲሙ ዝቐረበ ጸብጻባት፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራት ኣገልግሎት ተተሓሒዙ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይፍጸም ከምዘሎ ከረጋግጽ ክኢሉ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ብኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዝውቐሰሉ ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንምኽዋል፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ ኤርትራ ክኣትዉ ከምዝፈቐደን፣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል’ውን ከምዘብጽሖምን ይዝከር።
ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክትምርምር ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት ኮሚሽን፣ ኣብ ሰነ 2016 ምሉእ ጸብጻባ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከተቕርብ’ያ።
እታ ኮሚሽን፣ ኣብዚ ናይ ወርሒ ሰነ ጸብጻባ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽሙ ምህላዎም ወይ ዘይምህላዎም ክትገልጽ’ያ።
ኣብዚ ድሕሪ ናይ ኣስታት 4 ኣዋርሕ ናብ ሕቡራት ሃገራት ዝቐረብ ጸብጻብ፣ እቲ ፕረዚደንትን ሰበ ስልጣናቱን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽሙ ምህላዎም ብመርትዖ እንተተረጋጊጹ፣ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክኽሰሱ’ዮም።
========================


text:
መደብ መትከል እግሪ ካብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 7 2021
ንዓኻ ኣብዚ ቐረባ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸብካ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ሓደ ፍሉይ ደገፍ ኣሎ። እዚ መደብ መትከል እግሪ ይብሃል። ዕላማ መደብ መትከል እግሪ፡ ንስኻ ብዝተኻእለ መጠን ቀልጢፍካ ሽወደንና ክትመሃር፡ ስራሕ ክትረክብን ናይ ባዕልኻ ገንዘብ ከተእቱን እዩ።
ኣብዚ መደብ መትከል እግሪ ንኽትሳተፍ ነዚ ዝስዕብ ከተማልእ ኣሎካ፡
ኣብ መንጎ 20ን 64ን ዓመት ዝኾንካ።
ከም ስደተኛ፡ ተመቝኒኑ ዝመጸ ስደተኛ (kvotflykting)፡ ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ (skyddsbehövande) ወይ ከም መቕርብ ናይ ገለ ካብዚኦም መጠን መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ኾይኑ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ መደብ መትከል እግሪ እንታይ ምኳኑ ዝገልጹ ፊልምታት ጌይሮም ኣሎዉ።
መደብ መትከል እግሪ እንታይ የጠቓልል?
እቲ ንዓኻ ዘድልየካ እዩ ኣብቲ ናትካ መደብ ኣየኖት ንጥፈታት ከም ዝኣትዉ ዝውስን። ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮታትካን ተገዳስነትን ተበጊስኩም ምስ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ብሓባር መደብ ንጥፈታትካ ተውጽእ።
እዞም ዝስዕቡ ንጥፈታት ኵሉ ግዜ እቱዋት እዮም።
- ሽወደንና ንወጻእተኛታት፡ ኤስኤፍኢ።
- ልልይ ምስ ሕብረተ ሰብ። ብዛዕባ ሕብረተ ሰብ ሽወደን መሰረታዊ ፍልጠት ትረኽበሉ ትምህርቲ እዩ።
- ንስራሕ ዝቐራርቡኻ ጻዕርታት። እዚ ንኣብነት ልምምድ ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን ናይ ሞያ ፍልጠታትካን ትምህርቲታትካን ከተገምግሞም ክትክእል ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ብቕዓት ምርግጋጽ ይብሃል።
እቶም ንጥፈታት ናይ መደብ መትከል እግሪ መዓስ እዮም ዝግበሩ?
እቶም ንጥፈታት ን40 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ይትግበሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መደብ መትከል እግሪ ን24 ኣዋርሕ ትሳተፍ።
ኣብ ሓደ ሓደ ኵነት ኣብቲ መትከል እግሪ ኣብ ሰሙን ዝወሓደ ሰዓታት ወይ ዝወሓደ ኣዋርሕ ክትሳተፍ ትኽእል ኢኻ። እዚ ንኣብነት፡
- ገለ መዓልታት ኣብ ሰሙን ናይ ወላዲ ዕረፍቲ እንተ ወሲድካ ኣሎኻ ኾንካ።
- ስንክልና እንተ'ላካ ኾይኑ።
- ስለ ዝሓመምካ ኣብ ሰሙን ን40 ሰዓታት ክትሳተፍ ዘይትኽእል እንተ ኾንካ
Intensivår (ጽዑቕ-ዓመት)
ኣብ ሽወደን ሓድሽ መጻኢ እንተ ኾይንካን ኣብ መደብ መትከሊ-እግሪ ድማ ምስ ትሳተፍን፡እዚ ጽዑቕ-ዓመት ዝበሃል ንዓኻ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ስሉጥ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ሓደ ናይ ስራሕ ቦታ ኮይንካ ኣብ ሰዓታት ስራሕን ነጻ-ግዜን ክትመሃር ወይ ናይ ስራሕ ልምምድ(ፕራቲክ) ክትገብ ትኸእል።እቲ ዕላማ ብዝቐልጠፈ ስራሕ ንኽትረክብ እዩ።
እንታይ ከም ዘገልግል ብዝያዳ ኣንብብ።
ክፍሊት መትከል እግሪ
ነቲ ኣብ መደብ እግሪ መትከሊ ዘሎ ውጥን እንተ ስዒብካዮ ገንዘብ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። እዚ ክፍሊት መትከል እግሪ ይብሃል።
ከምኡ'ውን ንዝተፈላለዩ መወሰኽታታት መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- ቈልዓ እንተ'ለካ ኾይኑ፡ መሰል ናይ መወሰኽታ መትከል እግሪ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- በይንኻ እንተ ዄንካ ትቕመጥ፡ መሰል ናይ ክፍሊት ገዛ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት እዮም ብዛዕባ ዝኾነ ክፍሊት ክኽፈለካ እንተ ኾይኑ ዝውስኑ። ከምኡ'ውን ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ናይ ክንደይ መጠን ገንዘብ መሰል ከም ዘሎካ ይውስኑ።
ግዴታ ትምህርቲ
ግዴታዊ ትምህርቲ ንሓደ ሓደ ሓደሽቲ ሰባት ኣብ ሽወደን ይምልከቶም እዩ። ግዴታዊ ትምህርቲ ስራሕ ንምርካብ ዕድልካ ንከተዕብዮ ክትምሀር የድልየካ ማለት እዩ።


text:
ሎሚ ኣብ ዩኒቨርስቲ ወሎ ኣብ ዝተኻየደ ምይይጥ ዝተሳተፉ ወሃብቲ ሪኢቶ ከምዝገለፁዎ ኣብ ስልጣን ንምፅናሕ ወይ ናብ ስልጣን ንምውፃእ ምሁራንን ፖለቲካዊ ውድባትን ብሰንኪ ዘካይዱዎ ቓልሲ ንናይ ህዝቢ ድሕነት ሓደጋ ይኸውን ኣሎ ኢሎም ተሳትፍቲ።ካብቶም ተሳተፍቲ ሓደ ‘’ብኣጉል ናይ ስልጣን ሽሚያ እታ ሃገር ተሕመስ ኣላ፤ኣምሓራይ፣ትግራዋይ እናተበሃለ ንስልጣን ክብሉ ምሁራን እናቋሰሊና እዮም’’ኢሎም።
እቶም ወሃብቲ ሪኢቶ ብዝተዛብዐ ኣገባብ ንህዝቢ ትግራይ ምስ ህወሓት ሓደ ገይሮም ዝሪኡ ከምዘለው ብምግልፃ እዚ እውን ንማሕበራዊ ምግላልን ከምዘቃልዖም ኣረዲኦም።ብኣንፃሩ ህወሓት ዝመረፆም ውሑዳት እምበር ንሕና ከም ህዝቢ ተጠቀምቲ ኣይኮናን ኢሎም።
ሰላም ኢና ንደሊ፤ብሕብረት ኢና ምንባር ንደሊ፤ምንፃል ኣይንደልን፤ኢትዮጵያዊያን ኢና ኢሎም እዞም ወሃብቲ ሪኢቶ።
ናይ ትግራይ ክልል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብልፅግና ፓርቲ ነብይ ስሑል እቲ ምይይጥ ጠቓሚ ምባሩ ሓቢሩ።
‘’ገለ ረብሕኦም ዝጎደሎም ናይ ህዝቢ ሓቢርካ ምንባር ኣብ ምዝራግ ክዋፈሩ የብሎምን።ተዘይኮይኑ መንግስቲ ሰላምን ናይ ህዝቢ ሃገርን ድሕንነትን ንምርግጋፅ ስርሑ ክሰርሕን እዩ’’ ኢሉ።ካብቲ ህዝቢ ዝረኸብናዮ ምኽሪን ፃውዒትን እውን እዚ እዩ ክብል ወሲኹ ገሊፁዝበለ።
ናይ ሳይንስን ላዕለዋይ ትምህርትን ምንስቴር ድኤታ ዶክተር ሙሉ ነጋ ብዝተጋገየ ሓበሬታ ናይ ህዝቢ ሓቢርካ ናይ ምንባር ዝህወኹ ምንቅስቓሳት ምህላዎ ኣይሓብኡን።ነዚ ምውጋድ ዝክኣል ድማ ናይ ሃገር ሓባራዊ ኣተሓሳስብ ክፍጠር ከሎ እዩ ኢሎም።
ተመሳሳሊ ምይይጥ ኣብ ድሬዳዋ ዝተካየደ ክኸውን ከሎ እቲ መድረኽ ተወለድቲ ትግራይ ኣብታ ሃገር ብዛዕባ ዘሎ ለውጢ መስርሕን ተግባራዊ ምንቅስቓስን ግንዛበ ክረኽቡ ዘኽኣለ ከምዝኾነ ናይ ኢኖቬሽንን ቴክኖሎጂን ምንስቴር ዶክተር ኣብርሃም በላይ ገሊፆም ኣለው ይብል ፀብፃብ መስፍን ኣርጌ ካብ ደሴ።


text:
Radio Erena: 18 September, 2014
መንግስቲ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ዝርከባ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኩባንያታትን፣ ንዜጋታት ወጻኢ ሃገራት ስራሕ ከይቖጽራ ዝእግድ ሓድሽ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
እቲ ካብ ዝመጽእ ወርሒ ኣትሒዙ ኣብ ግብሪ ዝውዕል ውሳኔ፣ ነተን ኣብቲ ሃገራት ዝርከባ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኩባንያታትን፣ ቀዳምነት ንዜጋታት ደቡብ ሱዳን ናይ ስራሕ ዕድል ክህባ ዘገድድ’ዩ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝርከባ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኩባንያታትን፣ ካብ ዜጋታት ደቡብ ሱዳን ወጻኢ ሰራሕተኛ ክቖጽራ እንተደልየን፣ ኣብታ ሃገር ዘይርከብ ዓይነት ብቕዓትን ዓቕሚ ሰብን ምስ ዝኸውን ጥራይ ከምዝፍቐደለን’ውን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ባርናባ ማርያል በንጃሚን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝርከባ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኩባንያታትን፣ ሰራሕተኛታተን ዳርጋ ብምሉኦም ናይ ወጻኢ ዜጋታት’ዮም ዝበለ እቲ ሚኒስተር፣ እዚ ድማ ኣብ ዜጋታት ደቡብ ሱዳን ምዕዝምዛም ከምዝፈጠረ ኣገንዚቡ።
ደቡብ ሱዳናውያን፣ ብስእነት ስራሕን ካልእ ማሕበራዊ ሕሰምን እናተጎሳቖሉ፣ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኩባንያታትን ናይ ስራሕ ኦድላት ንካልኦት ዜጋታት ክህባ ፍታሒ ኣይኮነን ክብል’ውን ደምዲሙ።
እዚ ሓድሽ ሕጊ፣ ኣብ ግብሪ ካብ ዝውዕለሉ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ከኣ ኣብ ኩለን ዘይመንግስታውያን ትካላታን ኩባንያታትን ምቁጽጻር ክግበር ምዃኑ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን የጠንቅቕ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ከተማ ጁባን ካልኦት ከተማታትን ገጠራትን ዝተዋፈራ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኩባንያታትን ክህልዋ እንከለዋ ኣብ ዝተፈላለየ ስራሕ ዝተዋፈሩ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ኡጋንዳን ኬንያን’ውን ብብዝሒ ምህላዎም ይፍለጥ።
ደቡብ ሱዳን ነዚ ሓድሽ ሕጊ ድሕሪ ምእጽኣ፣ ንናይ ወጻኢ ዜጋታት ክትሰጉግ’ያ ዝብል ስግኣት እኳ እንተሎ፣ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ተወሳኺ መብርሂ ግና፣ ዝኾነ ወጻእተኛ ከምዘይስጎግ ኣነጸኢሩ።
ብፍላይ “ኬንያውያን፣ ኡጋንዳውያን፣ ኢትዮጵያንን ኤርትራውያንን ክንስጎግ ኢና” ዝብል ስግኣት ከይሓድሮምን ኣብ ደቡብ ሱዳን ክንዲ ዝደለዩ ክልጸንሑ ከምዝኽእሉን ሚኒስተር በርናባ ኣብ መግለጺኡ ኣረጋጊጹ።
========================================


text:
ኣብ 1975 ካብ ኤውሮጳ ናብ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ዝተጸንበረን ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኢትዮጵያን ዓዲ እንግሊዝን ከም ላዕላዋይ ዲፕሎማት ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለን ኣቶ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ለንዶን ኣብ መበል 71 ዕድሚኡ ብሕማም ኮሮናቫይረስ ዓሪፉ'ሎ።
ኣብ ኒው ጀርሲ ኣመሪካ ዝቕመጥ ሓዉ ብርሃነ ኣብርሃ፡ ኣፈወርቂ፥ ኣቦ ስድራን ሓቛፊ ቤተሰቡን ምንባሩ ይጠቅስ።
ስነ-ጥበባዊን ደራስን ሃይለሚካኤል ሃይለስላሰ (ሊንጎ ) ድማ፤ 'ታዕሊም ወዲኤ ኣብ ኣፍደገ እምባደርሆ ድፋዕ ምስ ኣተና እታ ቀዳመይቲ ለይቲ፥መራሒ መስርዐይ ምስ ኣፈወርቂ'ዩ መተሓድርቲ ጌሩ መዲቡኒ 'ብምባል ኣብ ስነ-ጥበብ'ውን ዓቢይ መምህሩ ከም ዝነበረ ይገልጽ።
ኣብ ሓንቲ ሓይሊ ነዊሕ ተጓዒዝና ዝበለ ገዲም ተጋዳላይን ደራስን ክፍለሃንስ ተወልደብርሃን (ጎርደን ) ብወገኑ ንኣፈወርቂ ኣብርሃ፡ ብምቕሉልነቱን ሓላይነቱን ብምዝካር ዘይትካእ ዲፕሎማት ምንባሩ ይምስክር።


text:
ዓረና ንሉኣለዊነትን ዴሞክራሲን ድሕሪ መረፃ 2007 ንፈለማ እዋን ኣብ ከተማ መቐለ ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ።
ኣብቲ ኣኼባ ኣማራፂ ፖሊሲ እቲ ውድብን እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳይ ጠመተ ተገይርሎም እዩ።
ውድብ ዓረና ንሉኣላዊነትን ዴሞክራሲን ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዘካሄዶ ህዝባዊ ኣኼባ ናይቲ ውድብ ኣባላትን ደገፍትን ነበርቲ ከተማ መቐለ ተረኺቦም እዮም።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ዓረና ኣይተ ዓምዶም ገብረስላሴ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ብዘይተለመደ ኩነታት እቲ ኣኼባ ክነካይድ ተሓባቢሩና እዩ ብምባል ኣመስጊኖም።
ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመታት ንፈለማ እዋን እዩ ዓረና ኣብ ከተማ መቐለ ህዝባዊ ኣኼባ ዘካየደ’ሎ። ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ኣይተ ኣብርሃ ደስታ ከምዝገለፅዎ "ንዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ህዝባዊ ኣኼባ ዘየካየድና ኣብ ሃገራዊ እዋናዊ ጉዳያት ተፀሚድና ስለዝነበረ እዩ ድሕሪ ሐዚ ግና ብተኸታታሊ ኣብ ካልኦት ከተማታት እውን ተመሳሳሊ መድረኽ ክነካይድ ኢና" ኢሎም።
ኣባል ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ዓረና ኣይተ ገብሩ ኣስራት ኣብ ከተማ መቐለ ኣዳራሽ ማዛጋጃቤት ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ከምዝገለፅዎ "ኣብቲ ኣዳራሽ ልዕሊ ሓምሳ ዓመት ዝሰገሩ ትዝታታት ኣለኒ ብምባል እዮም ወግዖም ጀሚሮም። ኣብ 1960ታት ንቓልሲ ዘለዓዕሉ ሙዚቃታት ይቐርበሉ ዝነበረ እዩ፤ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግና ቅድሚ 18 ዓመታት ህወሓት ኣብ ክልተ ዝተመቐለሉ እዋን እቲ ናይ መወዳእታ መድረክ ዝተኻየደ ኣብዚ ውሽጢ ኣደራሽ እዩ ነይሩ እሞ ንፖለቲካ ኢትዮጵያ ፖለቲካ ዝፈጠሮ ፅልዋ ልዑል እዩ" ኢሎም።
ኣብ ጉዳይ ምምሕዳር መሬት ዝለዓሉ ፀገማት ካብ ፖሊሲ ዝብገስ እዩ ዝበሉ ኣይተ ኣብርሃ ደስታ ዋንነት መሬት ህዝብን መንግስትን ዝብል መንግስቲ ከምድላዩ መሬት ህዝቢ ክወስድ ዝሕግዝ እዩ ኢሉ ውድቦም ከምዝኣምን ተዛሪቦም።
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ትግራይ ፀገም ሰናይ ምሕደራ ኣሎ ዝበሉ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ኣብ ወልቃይትን ራያን ድማ ፀገም ምሕደራን ልምዓትን እምበር ካልእ ሕቶ ኣሎ ኢሉ ዓረና ከምዘይኣምን ተዛሪቦም። ኣብዚ ጉዳይ ግዝኣት ትግራይ ንምስፍሕፋሕ እዩ ተባሂሉ ዝዝረብ ሓቂ ኣይኮነን ምኽንያቱ ድማ ሐዚ ዘሎ ወሰን ቅድሚ ምክላሉ ኣብ ምምሕዳር ትግራይ ዝነበረ ክቡር መዓድን ዘለዎም ዓብይ ረብሓ ዘርክቡ ከባቢታት ናብ ዓፋር ክኽለሉ እዩ ተገይሩ። ወሰን ክልላት ዝተኸለለ ብቋንቋ እዩ ናይ ቅድሚ ሐዚ ዝነበረ ኣከላልላ ዝድለ እንተኾይነ ድማ ኣብ ትግራይ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ሕቶ ክለዓል ማለት እዩ ኢሎም: ወይ ድማ ብሓፈሻ ስርዓት ኣከላልላ ወስን ምቅዋም ይከኣል ክብሉ ተዛሪቦም።
መበል 44 ዓመት ምስረታ ህወሓት 11 ለካቲት ኣመራርሓ ዓreና ተረኺብኹም ኢኹም ዕርቂ ድዩ ፈፂምኩም? ዝብል ሕቶ ኣብቲ መድረኽ ተላዒሉ ኣመራርሓ ዓረና ወይዘሮ ኣረጋሽ አዳነ እቲ መድረኽ ምስ ህወሓት ናይ ምትዕራቕ መድረኽ ኣይኮነን ኢለን።


text:
ዕለት 8 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቶም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንመደበይና ምብጻሕ ንዝኣተወ ኣብ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዘይምዃኑን ካብ ምወላ ግብረ ሽበራን ናጻ ምዃኑ ዝቆጻጻር ናይ ኤውሮጳ ኣባላት ሽማግለ ሙያተይናታት ኣብ ሃገረ ቫቲካን ተቐቢሎም፥ ካብ ዝኾነ ይኹን ዘይሕጋውነት ናጻ ዝኾነ ንሰብኣዊ ፍጥረት ብፍላይ ንድኻታትን ነቶም ኣብ ሓሳርን መከራን ንዝርከቡን ዘገልግል ንጹሕ ሃብቲ ገንዘብ ኣገዳሲ እዩ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ዘይሕጋውነቱን ንግብረ ሽበራ ዝውዕልን ሃብቲ ገንዘብ ንምኽዋል ዝግበር ረሳሕ ሃብቲ ገንዘብ ናይ ምሕጻብን መመወሊ ንግብረ ሽበራን ምዃኑ ንዘይምዃኑን ዝቆጻጻር ናይ ኤውሮጳ ኣባላት ሽማግለ ሙያተይናታት ብስሩዕ መደባት ከምቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ዘካይዶ መደብ ምብጻሕ መሰረት ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዕለት 30 መስከረም 2019 ዓ.ም. ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣካይዱ ከምዝነበረ ክዝከር እንከሎ፡ ቅድስቲ መንበር እቲ ሽማግለ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሱሩዕ ናይ ምብጻሕ መደብ ንኸካይድ ኣብ 2019 ዓ.ም. ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሔትን፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 1 ሰነ 2019 ዓ.ም. ብዘለዎም ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ፍሉይ ስልጣን መሰረት ኣብ ሃገረ ቫቲካን፥ ኣብ ቁጠባን ሃብቲ ገንዘብን ኣጠቓቕማን ግልጽነት ክህሉ ዝእዝዝ ሕጊ ደንጊጐምን ናይ ሃገረ ቫቲካን ቤት ምሕደራ ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ሃገረ ቫቲካንን ናይ ሃገረ ቫቲካን ዝኾና ውድባት ወለንተይናታትን ሕጋዊ ኣካላትን ነቲ ቅዱስነቶም ዝደንገግዎ ሕጊ ከኽብሩን ነቲ ተቖጻጻሪ ኣካል ናይ ቁጠባ ሓበሬታ ከቕርቡን ከምዝኣዘዘ ይዝከር።
እቲ ኣብ ኤውሮጳ ሃብቲ ገንዘብ ካብ ዝኾነ ይኹን ግብረ ሕጽበትን መወላ ግብረ ሽበራን ናጻ ምዃኑ ዝቆጻጻር ናይ ኤውሮጳ ኣባላት ሽማግለ ሙያተይናታት ዕለት 19 ነሓሰ 2019 ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምብጻሕ ኣካይዱ ከምዝነበረ እውን ይዝከርን።
ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ ቁጠባ ድኻታትን ስኡናትን ዝዕፍን ክይኸውን ምስ ሃብቲ ገንዘብ ዘሎና ርክብ ዳግም ክንሓስበሉ ይግባእ፥ ምኽንያቱ ኣብ ገለ ገለ ጉዳያት ሃብቲ ገንዘብ ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ ፍጥረት ዓምራሪ ክኸውን ቅቡል ዝኾነ ስለ ዝመስል፥
ኣብ ገለ ገለ እዋን፥ ካበይ ይምጻእ ካብ ግብረ ምዝመዛ ይኹን ብዘየገድስ፡ ሃብቲ ገንዘብ ንምኽዕባት ዝብል ድላይ ክዕብልል ይረአይ፡ እዚ ኸኣ ኣእዳውናን ሃብቲ ገንዘብን ብደም ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝጨቀወን፡ ወይ ውን ናይ ሓያላት ዕብለላ ክህሉን ግብረ ሽበራ ንምዝራእን ንዝብል ዕላማ ዝውዕል ክኸውን ይኽእል፡ ብዘይ ዒብታ ናይ ውልቅኻ ስልጣን ንምርግጋጽ ናይ ኣሕዋት ሕይወት ክሳብ ምስዋዕ ዝኸይድ ሃብቲ ገንዘብ ጥራሕ ዝብል ምርጫ ይረአይ።
ቢሎምን ኣሰር ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይ ተኸቲሎም፡ እቲ ነጽዋር ውግእን ንውግእን ዝውዕል ሃብቲ ገንዘብ ኣብ ዓለም ንድኻታትን ንስኡናትን ብጥምየት ንዝሳቐዩን ዝድግፍ ዓለም ሓቆፍ መዋሊ ማሕበር ምቛም ኣገዳሲ ምዃኑ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ኣተሓሒዞም እውን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ጠቒሶም፥ “ሓድሽ-ናጻውነት ሃምነናዊ ኪደት ጉጉይነቱን፡ ስርዓት ኤኮኖምን ግብረ ገባዊ ስርዓት ክልተ ተነጻጸግቲ ኣካል ገይሩ ዘቕርብ እቲ ቀዳማይ ብዝኾነ ይኹን ኣገባብ ናይቲ ካላኣይ ጽግዕተይና ከምዘይኮነ ዘቕርብን እዚ ነቲ ጥንታዊ ኣምልኾ ብወርቂ ንዝተለበጠ ምራኽ የዘኻኽረና፡ ኣምልኾ ሃብቲ ገንዘብን መላኺ ኤኮኖምን ብዘይ ሰብኣዊ ወጅህን ብዘይ ሰብኣዊ ሸቶን፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ብዙሕ ህልቂት ዘስዕብ ንዘሎ ብቐሊሉ መኽሰብ ዝብል ምጽንጻን ቁጠባን መዓጹ ጋህ የብል፡ እቲ ብኢየሱስ ዝተመልከተ ፍኖት ንጹር እዩ፥
ንኽልተ ጐይተት ኪግዛእ ዚኽእል የልቦን። ወይ ነቲ ሐደ ጸሊኡ፡ ነቲ ሐደ ይፈቱ። ወይ ከኣ ነቲ ሐደ ተኣዚዙ፡ ነቲ ሐደ ይንዕቕ። ንኣምላኽን ንገንዘብን ክትግዝኡ ኣይዀነልኩምን እዩ (ማቴ። 6,24)፡ ኤኮኖሚ ሰብኣዊ ወጅሂ ከጥፍእ እንከሎ ገንዘብ መገልገሊ ዘይኮነ መገልገሊ ገንዘብ ይኸውን፡ ገንዘብ መገልገልን ገዛኢ ንዘይገብር ናብቲ ናይ ሓባር ጥቕሚ ንምብጻሕ ዝድግፍ ዘሰናኽል ክትቃወሞ እናተገበአ ገንዘብ ተመላኺ ይገብር፡
ቢሎም ዝለገስዎቃለ ምዕዳን ዛዚሞም።


text:
Radio Erena: 27 November 2016
ተቓወምቲ ሰልፍታት ሱዳን፣ ክሳብ ዕለት 29 ዝጸንሕ ህዝባዊ ኣብያ ክለዓል ጸዊዖም።
እቲ ካብ ሎሚ ሰምበት ክጅምር ዝተጸወዐ ህዝባዊ ኣብያ፣ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ነዳዲ ክገብሮ ዝጸንሐ ድጎማ ደው ድሕሪ ምባሉ ዝሰዓበ ናህሪ ዕዳጋ ብዝምልከት ምዃኑ ተሓቢሩ።
ነዚ ኣብ ከተማ ካርቱም ክካየድ ተጸዊዑ ዘሎ ህዝባዊ ኣብያ፣ ሓያሎ ፖለቲካውያን ሰልፍታት፣ ዕጡቓት ምንቅስቓሳትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ሱዳን ደገፎም ገሊጾም ኣለዉ።
ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺታት፣ እዚ ተጸዊዑ ዘሎ ህዝባዊ ኣብያ፣ ንሃብቲ ሃገር ኣጽኒቱ ንህዝቢ ሱዳን ናብ ፍጹም ድኽነት የእትዩዎ ዘሎ መንግስቲ ዝእለየሉ ናይ መጀመርያ ደረጃ’ዩ ድሕሪ ምባል፣ ሰንበት ብሰላማዊ ሰልፊ ዝፍልም ህዝባዊ ኣብያ ክሳብ ንኩሉ መሓውራት ቁጠባ መንግስቲ ዘልምስ ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ድሉው ከምዘሎ ከመስክር ይግባእ ኢሎም።
ሰበስልጣን መንግስቲ ሱዳን፣ እቲ ንቁጠባ ብዝምልከት ተወሲዱ ዘሎ ውሳኔ ህዝቢ ስለዝደገፎ፣ እዚ ተጸዊዑ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣይክዕወትን’ዩ ይብሉ።
እንተኾነ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንምዕዋት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ጽዑቕ ጎስጓስ ይካየድ ኣሎ።
ኣብ መፈለምታ ናይዚ ወርሒ’ዚ ማእከላይ ባንክ ሱዳን፣ መድሃኒት ካብ ወጻኢ ንምዕዳግ ኢሉ ዘውጽኦ ዶላር ከምዘየለ ድሕሪ ምግላጹ፣ ዋጋ ዶላር ብዕጽፊ ክውስኽ እንከሎ፣ ዋጋ መድሃኒት ከኣ ብ300 ዕጽፊ ከምዝወሰኸ ጸብጻባት የመልክቱ።
========================