text:
ንግሆ ተንሲእና፡ ኣብ ናይ ቁርሲ ናይ ዕላል ግዜና፣ ንበዓልቲ-ቤተይ ከምዚ ክብል ሓተትክዋ፣ ካብዚ መጺኡ ዘሎ ናይ ኮሮና ቫይረስ ኩነት እንታይ ትመሃሪ ኢለ፧ ሓተትክዋ። ኣይደንጎየትን ድማ ገለ ሰለስተ ዝኾኑ ነገራት ዘርዘረትለይ። ኣነ ድማ ምልእ ኣቢለ፡ ገለ ሓሙሽተ ነገራት ወሰኽኩላ። ግና፣ ኮሮና ቫይረስ ፣ እንታይ ይምህረና፧
መቸም ዘሎናዮ እዋን ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ከም ንቡር፡ ኣንጊህካ ትምህርቲ ኮነ ስራሕካ ዘይትገብረሉ፡ ምስ ብዙሕ ሰብ ዘይትራኸበሉ እዋን ኮይኑ ኣሎ። ኣብዚ ዘለናዮ ሃገር እዃ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ፡ 13 ሚያዝያ 2020 ጀሚሩ፣ ህጹጽ እዋን ተኣዊጁ። ቤት ትምህርትታትን መዋእለ ህጻናት ተዓጺዩ፣ ንቡር ናብራ ድሮ ካልእ መልክዕ ሒዙ ኣሎ።
ብመጀመርታ ንነገራት ናብ ዘይተደለየ መልክዖም ከየትሓዝናን ከየመናፈስናን፣ ንዝወሃቡና ናይ ክኢላታት ሕክምና ምኽርታትን መምሪሒታትን ምክትታል ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። እግዚኣብሄር ኣምላኽና ኢዱ ክዝርግሕን ከድሕነናን ምጽላይ፣ ከምኡ ድማ ብመሰረት ቃሉ፡ እንታይ ይምህረና ይብለናን ምትዃር ምጽናዕ ኣገዳሲ እዩ። ብዛዕባ እዚ ዝምልከት ቅድሚ ገለ መዓልታት ዝጸሓፍክዎ ጽሑፍ ንምንባብ ኣብዚ ምጥዋቕ ይከኣል።
ብምኽንያት ኮሮና ቫይረስ፡ ኣብዚ እዋን ብዙሕ ምትእኽኻብ፡ ብሓባር ብብዝሒ ምዃን ተኣፋፍን ንምፍጣን እዚ ለበዳ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ ተኸልኪሉ ኣሎ። ብፍላይ ድማ ካብ 50 ሰባት ንላዕሊ ዝኾነ ዓይነት ምትእኽካብ ማለት፡ ናይ ቤተ ክርስትያን ሕብረትን መደባትን፡ መርዓ ምስ ደርዓ፡ ቀብሪ ኮነ ጥምቀታት ኮታስ ዝተፈላለዩ ናይ ስፖርት መደባት፡ ሲነማታት፡ ትርኢታት፡ ቤተ መዘከር፡ . . . ወዘተረፈ እቲ ዝርዝር ብዙሕ እዩ። ኮታ፡ ካባና ማንም ሰብ እዃ ሃንደበት ነገራት ብከምዚ ፍጥነት ከምዚ ክቕየሩ ይኽእሉ ኢሉ ዝሓሰበ የለን፡ ግና ኮይኑ ኣሎ።
ዳምዳም ምዕዳግ ሃለክቲ ነገራትን ምልዋጥ ናይ ስራሕ ሰዓታት ድማ ንሰባት፡ ብብርቱዕ ፍርሂ ኣሲሩ ሒዝዎም ይርከብ። እቲ ጽሑፍ ግና፡ ኣይትሰንብዱ፡ ግና ርኣዩ እዩ ዝብለና (ማቴ 24.6)።
ገለ ብዛዕባ – ኮሮና ቫይረስ
ክሳብ እዛ ዘሎናያ ሰዓትን ደቒቕን ድማ፣ ብመሰረት World Meter ድማ፡ ኣብዛ ዝነብረላ ሃገር 1347 ሰባት በዚ ቫይረስ ክጥቕዑ እንከለዉ፡ 54 ሰባት ኣብ ሆስፒታል ተዓቑቦም ሓገዝ ይረኽቡ ኣለዉ፣ 3 ድማ ድሮ ህይወቶም በዚ ቫይረስ ሓሊፉ ኣሎ። ብደረጃ ዓለም ክርአ እንከሎ ድማ፡ ክሳብ እዛ ሒዝናያ ዘሎና ደቒቕ 179,103 ሰባት በዚ ቫይረስ ክጥቕዑ እንከለዉ፣ ድሮ ድማ ህይወት 7,155 ሰባት ወሲዱ ኣሎ። በዚ ቫይረስ ተለኺፎም ካብዝነበሩ ድማ ድማ ከባቢ 78,078 ጥዕንኦም ናብ ንቡር ተመሊሱ ሓዊዮም ኣለዉ። ከም ሃገር ብብዝሒ ካብ ዝተሃስያ ኣብ ቀዳምነት ዝስርዓ ድማ ቻይና፡ ኢጣልያ፡ ኢራን ይርከብአን።
ከም ክርስትያናት፡ ነዚ ኩነታት እንታይ ዓይነት ምላሽ ንህብ ንህሉን ኣሎናን፧ መልስና ምናልባት፣ ብእምነት እምበር ኣይትፍራህ እዩ ዝብል፣ ዝብል ክኸውን ይኻል እዩ። ኣብ ማእከል እዚ ማዕበልን ንፋስን ኮይንና ድማ ንጐይታ እንሓቶ ሕቶ ምናልባት፣ «ጐይታይ፣ በዚ ኩነታት እንታይ ክትምህረኒ ኢኻ ደሊኻ፧ ንዓይን ንህይወተይ’ከ ብኸመይ ይጸልዎን ይልውጦን ይኸውን፧» ዝብል ሕቶታት ክህልወና ተስፋ ይገብር። እዚ ሕቶታት ምሕታቱንን ብዛዕብኡ ምሕሳብን ግቡእ ይመልስኒ።
ገለ ካብዚ ክንመሃሮን ክንሓስበሉ እንኽእል ድማ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል፣
1. ድኻምና
እዚ ናይ ኩሉ ዓለም ጸገም፡ መጀመርታ ዝመሃረና ነገር እንተሃልዩ፣ ደቂ ሰብ ማዕረ ክንደይ ድኹማት ምዃንና እዩ። እዛ ሓሳብ ኣብ ዝጽሕፈሉ ዘለኩ እዋን፡ 175,696 ሰባት በዚ ቫይረስ ክጥቕዑ እንከለዉ፣ ድሮ ድማ ህይወት 6,715 ሰባት ወሲዱ ኣሎ። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ክፋል ዓለም ድማ ነዚ ለበዳ ንምክልኻል፡ ኩሉ ዝኽእሎ ዘበለ ይገብር ኣሎ።
እንተሓሲብናዮ እዃ፣ ሓደ ደቂቅ ተሃዋሲያን ከም ቫይረስ ዘመሰለ፡ ዋላ እዃ ካብ ኮሮና ቫይረስ ንላዕሊ ተላባዒ፣ ንህልውና ወዲ-ሰብ ኣብ ዓለም ካብ ተፈታተነ ደኣ፣ እንታይ እዩ እቲ ምስጢርን መልስን፧ እቲ መልሲ፡ እንድዒ፡ ወይ ንጹር ኣይኮነን፡ እዩ። ቅድሚ እዚ ናይ ሕጂ ኩነታት፡ ኣብ ዓለም ዘጋጠሙ ብዙሓት ለበዳታትን ጸገማትn ኣለዉ፣ ግና ወዲ-ሰብ ብቀሊሉ ስለ ዝርስዖምን ኣዝዩ ድኹምን ስለዝኾነ እዩ።
መዝሙር ናይ ዳዊት፡ ባርያ ኣምላኽ ከምዚ ይብል፣
«ሰብሲ መዓልትታቱ ኸም ሳዕሪ እዩ፣ ከም ዕምባባ መሮር ይዕምብብ። ንፋስ [COVID-19] ኣብ ልዕሊኣ ይሐልፍ እሞ፣ ከቶ ኣይትርከብን እያ፣ ቦታኣውን ኣይፈልጣን እዩ።» መዝ 103፡15-16።
ደቂ-ሰብ ድኹማት ምዃንና ድማ፣ እዚ ኩነታት፡ ብኸመይ ንህይወትና ጸልይዎ ኣሎ፡ ምርዳእ ቀሊል እዩ። ምናልባት፡ ህይወትና ኣብዛ ምድሪ ንክትነብር ከም ትሑዝ ገይርናዮ ጸኒሕና ንኸውን። ግና ከምኡ ኣይኮነን። ነዚ ነገር ኣዘኻኺሩና ይኸውን ኢለ ድማ ይሓስብ። «ጥበበኛ ልቢ ምእንቲ ኽንረክብሲ መዓልትታትና ኽንቈጽር ምሃረና።» መዝ 90.12።
2. ኩላትና ማዕረ ምዃንና
እዚ ቫይረስ’ዚ ዓሌት፡ ሕብሪ ቆርበት፡ ዶብ፡ ዜግነት ኮታ ምንም ነገር ኣይፈላልን እዩ። እዚ ሕማም ቻይናዊ ኣይኮነን። ዋላ እዃ ካብ ቻይና እንተትበገሰ። ኣብ ቻይና ኣሎ፣ ኣብ ኣፍጋኒስታን ኣሎ፡ ኣብ ኢትዮጲያ፡ ደቡብ ኮርያ፡ ኣውስትራሊያ፡ ግብጺ፡ ደንማርክ፡ ኖርወይ፡ ኣሜሪካ፡ ካናዳ፡ ኣርጀንቲና፡ ኮታ ዳርጋ ኣብ ከባቢ 162 ሃገራት ዓለም በጺሑ ኣሎ። ገና’ውን በዚ ቫይረስ ዘይተለክፋ፡ እንዳበጽሐን ይኸይድ ኣሎ።
ወድ-ሰብ፡ ሓደ ስድራ-ቤት እዩ። ብኣምሳለ ስላሴ፡ ዝተፈጥረ ክቡር ፍጥረት እዩ (ዘፍ 1.17)። ሕብሪ ቆርበትና፡ እንዛረቦ ቛንቛና፡ ላህጃታትናን ባህልናን እዃ እንተተፈላለየ፡ ኣብ ኣዒንቲ ቫይረሳትን ተላባዕትንሲ ፍልልይ የብልናን። ኣብ መከራናን ጸበባናን፡ ኣብቲ እንፈትዎም ሰባት ካባና ዝፍለይሉ እዋን፡ ኩላትና ማዕረ ኢና። ከም ሰባት ድኹማት ኢና፡ ግናኸ ወዲ ካልእ ዜጋ ሞይቱ ማለት፡ ወዲ-ኣዳም፡ ሞይቱ ማለት እዩ።
3. ንኩሉ ክንቆጻጸር፡ ክእለት ከምዘይብልና
ኩሉ ነገር ክንቆጻጸር ኢና እንደሊ። ማለት ኩሉ ነገር ክንፈልጦምን ከምዝደለናዮም ክኾኑ ኢና እንደሊ። ናይ ገዛእ ርእስና፡ ወነንትን ወሰንትን፡ ዋላ ኣብ እዋን መከራ ክንከውን ኢና እንደሊ። እዚ እንነብሮ ዘሎና ድሕረ-ዘመናዊ ግዜ፡ ልዕሊ ማንም ግዜ፡ ዝበዝሐ ክፋል ህይወትናን መደባትናን ክንቆጻጸር ዕድል ዝሃበና ንመስል። ንኣብነት፡ ኣብ ገዛና ማዕጾ ብመቆጻጸሪ ርሑቕ ብካሜራ ንቆጻጸር፡ መኪናን ካብ ርሑቕ መን ቀሪብዋ ንፈልጥ፡ ብሓንቲ ምጥዋቕ ኣብ ባንክና ዘሎ ገንዘብ ንቆጻጸሮን ነንቀሳቅሶን፡ ጥዕናናን ናይ ምንቅስቃስ ኣካላት መደባትን ብሓደ ናይ ቴሌፎን መደብ ንቆጻጸር። ኮታ ብዙሕ ነገራት ንቆጻጸር ኣሎና።
ግና፣ እዚ ዓይነት ናይ ምቁጽጻር ስምዒት ግና ድሕሪ ናይ ኮሮና ቫይረስ ለበዳ፡ ሕልሚ ወይ ከም ዝሃፈፈ ጠሊ፡ ወይ’ውን ከም ነቲ ዝተቆጻጸርናዮ ዝመሰለና ከምዘይተቆጻጸርናዮ ገሊጹልና ኣሎ። ስለዚ፣ ኩሉ ይጓየይ ኣሎ፣ ቤት ትምህርቲ ንምዕጻው፡ ኣኼባታት ንምቁራጽን ኮታ፡ ነዚ ኩነታት ንምቁጽጻሩ ይፍተን ኣሎ። ግና ተቆጻጺሮሞ’ዶ፧
ንሕና’ኸ፧ ብጸረ-ነፍሳት ንምሕጻብን፡ ነቲ ናይ ምልባዑ ሓደጋ ከነጒድሎን ክንቆጻጸሮን ንፍትን ኣሎና። ምሕጻብን ምጥንቃቕን ኣዝዩ ኣገዳስን ዝድግፎን እዩ። መምርሒታት ናይ ክኢላታት ሕክምና’ውን ክንከታተል ኣሎና። ግና ነዚ ኩነታት ክንቆጻጸሮ ንኽእል’ዶ፧
4. ካብ ካልኦት ናይ ምንጻል ሕመም
እቲ ካልእ ኣብዚ እዋን ኣገዳሲ ኮይኑ ዘሎ፣ ማሕበራዊ ነገራት ምውጋድ (social distansing) ዝብል እዩ። ምኽንያቱ ድማ እቲ ቫይረስ ኣብ ምትእኽኻብ ዘለዎ ክላባዕ ስለዝኽእል እዩ። ልክዕ እዩ፡ ምእንቲ ዝበኣሰ ከይከውን፡ እሞ ድማ ናብ ካልኦት ሰባት ካብ ምሕላፉ ንምጥንቃቕ እዩ። እዚ ግና ብዙሕ ሰብ ካብ ማሕበራዊ ርክባትን ኣኼባታትን ክግለል ገይሩ ኣሎ።
እዚ ምግላል፡ ንሰባት ካብቲ ተሰከምቲ ቫይረስ ምዃኖም ብዝበኣሰ፡ ናይ ምንጻል ስነ-ኣእምሮኣዊ ስምዒት ከምዝስምዖም ገይሩ ኣሎ። ምኽንያቱ ምግላልን ምንጻልን ቀሊል ኣይኮነን፣ ከም ደቂ ሰብ ንሕብረትን ብሕብረትን እንነብር ፍጡራት ስለዝኾንና።
ስለዚ ብዙሓት፡ ነዚ ተነጽሎ ክገጥምዎ ተገዲዶም ኣለዉ። ኣብዚ ሓደ ትዝ ዝብለና ዛንታ ኣሎ፡ እቲ ጐይታ የሱስ ዝረኸቦ ለምጻም እዩ። እዚ ለምጻም፡ ንበይኑ ሰብ ዘይረኽቦ፡ ካብ ሕብረተሰብ ዝተነጸለ እዩ ነይሩ። ንበይኑ ክነብር ዝተገደደ ሰብ። ኣብ ጎደናታት ከተምኡ፡ ሸናዕ ኢሉ ክንቀሳቀስን ክዛወርን ዘይተፈቕደሉ። ሰባት እንተረኣይዎ ድማ፡ «ርኹስ! ርኹስ!» ኢሎም ዝጭርሕሉ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ከምዚ ይብል፣
«እቲ ቚስሊ ዘለዎ ለምጻም ክዳኑ ቕዱድ ይኹን፡ ርእሱ ኸኣ ይቀላዕ፡ ጭሕሙ ድማ ይኽደን፡ ርኹስ፡ ርኹስ፡ ኢሉ ኸኣ ይጨርሕ።» ዘሌ 13.45 ይብል።
5. ኣብ መንጎ ፍርህን እምነትን ዘሎ ፍልልይ
ኣብ እዋን ነውጽን ቀውስን፡ ግብረ-መልስኻ እንታይ ኮን ይኸውን ፧ ኣብ እዋን ቀውሲ (crisis)፡ ብፍርሂ ንክንድረኽን ቀሊል እዩ። እዚ ፍርሂ ድማ፡ ንኩለንትናን ክገዝኦ ኣዝዩ ቀሊል እዩ፣ ንኣብነት ሕጂ፣ ኣብ ሰሌዳ-መፋትሕ (keyboard) ናይ ኮምፒተረይ፡ ወይ ኣብዚ ዘስተንፍሶ ኣየር፡ ወይ ምስቶም ብኢደይ ሰላም ዝብሎም ሰባት ወይ’ውን ኣብ ኩሉ ነገር፡ ኮሮና ቫይረስ ይህሉ ይኸውን። ክለኽፈኒ ከኣ ይኽእል እዩ፣ ብምባል ብፍርሂ ትግዛእ ኢኻ። ፍርሂ ድማ ናይ ራዕድን ስንባደን (panicking) ይወስደካ። ርዒድካ’ዶ ኣሎኻ፧
ወይ ድማ፡ ኣብዚ እዋን ቀውሲ፡ ካልእ ካብዚ ዝጠቀስናዮ ብዝተፈለየ ግብረ-መልሲ ክንምልሰሉ ንኽእል ኢና – ብእምነት። እምነት፡ ኣብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ እምበር፡ እምነት ኣብ ዘይፍለጥ ሃለንፍሽ ዝኮነ ጽውጽዋያዊ ነገራት ኣይኮነን። እምነት ኣይሓምምን እየ፣ ኣይመውትን እየ ማለት ኣይኮነን። እምነት፡ ኣብ ጐይታና፡ ኣብቲ ሕያዋይ ጓሳ፣ ጐይታ ትንሳኤን ሞትን፣ ህይወት ምስ ትርፉ ዝህብን ምእማን እዩ። ብርግጽ፣ ንሱ፡ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ፡ ምሉእ ምቁጽጻር እዚ ኩነታት ዘለዎ። ንሱ፡ ጥራይ እዩ ኣብ ውሽጢ ማዕበላት፡ ጎደናታትን መገድታትን ክገብር ዝኽእል። ክንእመኖን ክንኣምኖን ዝጸውዓና፣ ክንኣምን እምበር ከይንፈርህ ዝደልየና፡ ንሱ ጐይታ እዩ።
6. ውሽጣዊ ሃረርታ ንኣምላኽን ንጸሎትን
ኣብ ማእከል እዚ ከቢድ ቀውሲ፡ ከም ውልቀ-ሰባት እንታይ ክንገብር ንኽእል፧ እንታይ ፍልልይ’ከ ክንፈጥር ንኽእል፧ ንኣሽቱን ዘይንጠቅም ኮይኑ ክስምዓና ይኽእል እዩ። ግና፡ ገለ ክንገብሮ እንኽእሎ ነገርስ ኣሎ። ናብቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ኣምላኽናስ፡ ክንጽሊ፡ ከነእውን ክንጽውዖን ንኽእል ኢና።
ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ ምጽላይ
ጸሎት፡ ምእንቲ መራሕትን ስልጣናትን ኣብ ሃገራትን ከተማታትን። ምእንቲ እቶም ኣብ ኩሉ ሆስፒታላትን ናይ ጥዕና ትካላትን ንሕሙማን ክኣልዩ ላዕሊ ታሕቲ ዝብሉ ዘለዉ። ንሰብኣይ፡ ሰበይቲ፡ ቆልዑን ኩሎም በዚ ኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት። ምእንቲ እቶም ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት ብምኽንያት ኮሮና ቫይረስ ዘለዉ። ነቶም ብፍርሂ ተዋሒጦም ዘለዉ፡ ኣብ ከቢድ ሓደገኛ ቦታታትን ኩነታትን ዘለዉ። ንኩሎም ደቂ ኣዳም ብፍላይ ድማ ብዕድመ ኣረጋውያን። ጐይታ ንህዝቡ ክሕልዎን ክባልሆን። ጸሎት፡ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ-ወከፍ ፍጡር ምሕረቱን ርህራሄኡን ክልእኽ ምእንቲ። ምእንቲ እተን ንጐይታ የሱስ ዘይፈልጣ ነፍሳት።
ጸሎት ፡ ምእንቲ ምጽኣት ጐይታ፣ ምኽንያቱ ናብቲ ዘዳለወልና ቦታ፡ ናብቲ ናይ ሓደስቲ ፍጥረትን ዘዳለዎልና ሃገርን ንምኻድ፣ ኣብኡ፡ ብዘይ ንብዓት፡ ሓዘንን ሞትን ንምንባር ምጽላይ።
“ኣምላኽ ከኣ ንብዘሎ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ። እቲ ቐዳማይ ሐሊፉ እዩ እሞ፡ ድሕሪ ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን፡ ድሕሪ ደጊምውን ሓዘን፡ ወይ ጫውጫው፡ ወይ ጻዕሪ ኣይኪኸውንን እዩ፡ ኪብል ከሎ ሰማዕኩ።” ራእ 21.4
7. ከንቱነት ህይወት ሰብ
“ከንቱነት ናይ ከንቱነታት፡ ይብል እቲ ሰባኺ፡ ከንቱነት ናይ ከንቱነታት፡ ኩሉ ከንቱነት እዩ። ” (መክ 1.2)።
ደቂ ሰብ፡ ኣብ ማእከል ቀውስን ነውጽን ብቀሊሉ መገዶም ክስሕቱ ይኽእሉ እዮም። ምኽንያቱ ሎሚ ክብሃል እንከሎ፣ መዓልታትና ብብዙሕ ነገራት፡ ሰባትን ብዝተፈላለዩ ፕሮጀክታት ዝተመልኣ፣ ብስራሕን ድሌታት ሃንቀውታና ዝተጸቕጸቃ፣ ብናይ ገዛን ናይ ዕረፍቲ ግዜን ዝተታሕዛ፣ ኣየናይ ገዲፍና ኣየናይ ንመርጽ ምፍላይ ዝሰኣንናለን፣ ቀንዲ ኣገዳሲ ነገር ካብ ህጹጽ ነገር ምፍላይ ዝተሳእነና እዩ። ኣብ ማእከል ናብራና ድማ፡ ገዛእ ርእስና ጠፊኣትና፡ ስኢንናያ ኣሎ።
ምናልባት እዚ ቀውሲ፡ ኣየናይ ነገር ከነቀድምን ነየናይ ዝያዳ ዋጋ ንከፍለሉ ከምዘሎና ዘዘኻኽረና ይመስል። ምናልባት፡ ኣብ መንጎ ትርጉም ኣልቦን ዝያዳ ትርጉም ዘለዎ፡ ክቡር ነገር ክንፈሉ ይድግፈና ይኸውን። ምናልባት፡ ኣብ ቅድሚ መስኮት ቴሌቪዥን ኮፍ ኢልካ ኩዕሶ ምርኣይ፡ ወይ ኣብ ኢንስታግራም እዚኣ ስእሊ ዘርጋሕኩ፡ ኣብ ፌይስ-ቡክ ከምዚ ተባህለ፡ ዘይኮነስ፣ ዝያዳ ህይወት እዚ’ዩ ኢልና፡ ትርጉም ህይወት እነናድየሉ ይግበረልና። ምናልባት፡ ኮሮና ቫይረስ እቲ ቀንዲ ነገር እንታይ ምዃኑ፡ ይምህረና ይህሉ።
8. ተስፋና
ኣብዚ እቲ ቀንዲ ኣገዳሲ ነገር፣ ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ እንታይ ተስፋ ኣሎ ኣይኮነን ኣገዳሲ። ምኽንያቱ ጐይታ የሱስ ርኣዩ፡ ግና ኣይትሰንብዱ ኢሉና ኣሎ (ማቴ 24.6)። እቲ ምኽንያት ድማ ካብዚ ዝኸፍአ፡ ካልእ ብዙሕ መከራ ከምዝኸውን ስለዝነገረና። ብካልእ ድማ ሓደ ቫይረስ ምናልባት ህይወትና ኣብ ምድሪ ከሕጽሮ ይኽእል ይኸውን፡ እቲ ናይ ኩሉ ግዜ፡ ናይ ዘልኣለም ሞት’ከ፧
ዘርኢ ወዲ-ሰብ እዃ፡ ብካልእ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ለበዳ ተጠቂዑን ካብ መጀመርታ ክሳብ ሕጂ በዚ ለበዳ እንዳተሰቀየ እዃ እዩ ዝነብር ዘሎ። እዚ ለበዳ ድማ ሓጢኣት ይብሃል። እሞ፡ ካብዚ ለበዳ ንምድሓን እንታይ እዩ ተስፋኻ፧
ናይ መጽሓፍ ቅዱስና ታሪኽ ኩሉ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ናብዛ ብለበዳ ሓጢኣት ተላቢዓ ዘላ ዓለም፡ ወዱ ክርስቶስ እዩ ልኢኹልና። ክርስቶስ ድማ፡ ናብዛ ብለበዳ ሓጢኣት ዝሓመሙ ሰባት ዝመልእዋ ዓለምና መጺኡ፡ ኣብ መንጎና ተቀመጠ። መከላኸሊ ከሚካላት ኣይተጠቕመን፣ ዘስተንፈስናዮ ኣየር ኣስተንፊሱ፡ ዝበላዕናዮ መግቢ በሊዑ። ካብ ኩሉ ተነጺሉ ሞት፡ ሞተ። ካብ ኩሉ ሰብ ተፈልዩ፡ ተራሕረሐ። ኣቦይ ኣቦይ፡ ንምንታይ ሓደግካኒ ኢሉ ኣብ መስቀል ኮይኑ ጨርሐ።
እዚ ክርስቶስ’ዚ፣ ነዛ ብለበዳ ቫይረስ ናይ ሓጢኣት ዝተበከለትን ዝሓመመትን ዓለም፡ ናይ ዘልኣለም መድሃኒትን ፈውሲ ህይወትን ሂብዋ ኣሎ። እቲ ዝበሎ ቃሉ እሞ ንስምዓዮ፡ የሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰላ፡
“የሱስ ከኣ፡ ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ።
እቲ ብኣይ ዝኣምን እንተ ሞተ እኳ፡ ብህይወት ኪነብር እዩ።
ነፍሲ ወከፍ ብህይወት ዘሎ እሞ ብኣይ ዚኣምን ከኣ ንዘለኣለም ኣይኪመውትን እዩ።
እዚዶ ትኣምኒ ኢኺ፧ በላ።”
(ዮሃ 11.25-26)


c: text/html

text:
Radio Erena: 11 February 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ምቕራብ ሰብኣዊ ሓገዛት ዝነጥፉ፣ 25 ናይ ወጻኢ ሰራሕተኛታት ክኣትዉ ከምዝፈቐደ፣ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
ኣፈኛ ሕቡራት ሃገራት፣ ስቴፋን ዱጃሪች፣ እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሂብዎ ዘሎ ፍቓድ፣ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ዩ ድሕሪ ምባል፣ እዚ ድማ ውጽኢት ናይቲ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ናይቲ ኣህጉራዊ ውድብ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘካየድዎ ዝርርብ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ይኹን’ምበር እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሂብዎ ዘሎ ብዝሒ ፍቓድ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ትካላት፣ ምስቲ ኣብ ትግራይ ተኸሲቱ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝዳረግ ከምዘይኮነ’ዩ ዝግለጽ።
ልዕሊ 60 ዝኾኑ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ትካላት ግብረ ሰናይን፣ ናብ ትግራይ ንምእታው ፍቓድ ከምዝሓተቱ ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብ ትግራይ፣ ብሰንኪ’ቲ ልዕሊ 3 ኣዋርሕ ኣቑጺሩ ዘሎ ኵናት፣ ኣስታት 4 ሚልዮን ሰባት፣ ተጸበይቲ ህጹጽ ናይ መግቢ ረዲኤትን ካልእ ሰብኣዊ ሓገዛትን ኮይኖም ምህላዎም ጸብጻባት ይጠቕሱ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብቲ ክልል ሰብኣዊ ሓገዛት ከይኣቱ ከልኪሉ’ዩ ጸኒሑ።
መንግስትታት ኣመሪካን ሃገራት ኤውሮጳን፣ ናብ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዛት ክኣቱ ክፈቅድ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተደጋጋሚ ጻውዒት ኣቕሪበን’የን።
=============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 05 January 2016
እታ ሃገር ነቲ ኣብ ካርቱም ዝነበረ ኣምባሳደር ኢራን ዝሰጎጎትሉ ምኽንያት፣ ኢራናውያን ነቲ ስዑዲ ዓረብ ዝተፈጸመ ቅትለት ሃማኖታዊ መራሒ ሺዓ ብምቕዋም፣ ኣብ ከተማ ቴህራን ንዝርከብ ኤምባሲ ሶኡድድድዲ ዓረብ ብምትዖም’ያ።
ኢራን፣ ኣብ ልዕሊ ኤምባሲ ስዑዲ ዓረብ መጥቃዕቲ ንዝፈጸሙ ሰባት ኣብ ቀይዲ የእትያ ከምዘላ ብምግላጽ፣ ሓይልታት ጸጥታኣ ንድሕነት ኤምባሲን ኣባላቱን ክሰርሑ ምዃኖም ኣረጋጊጻ’ያ።
እንተኾነ ስዑዲ ዓረብ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤምባሲኣ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኢድ ናይ መንግስቲ ኢራን ኣለዎ ክትብል’ያ ትወቕስ።
ስዑዲ ዓረብ ከም ግብረ መልሲ ምስ ኢራን ዝነበራ ዝሑትል ዝምድና ምሉእ ብምሉእ ንምብታኽ ወሲና ኣላ።
ባሕሬን’ውን ንስዑዲ ዓረብ ብምድጋፍ፣ ምስ ኢራን ዝምድንኣ በቲኻ ትርከብ።
ሱዳን ከኣ ኣሰር ስዑዲ ዓረብ ባሕሬንን ተኸቲላ፣ ንኣምባሳደር ኢራን ካብ ካርቱም ከምዝሰጎገት ሰጕጓ ኣላ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ’ውን ድሒራ ነቲ ስጉምቲ ተጸንቢራቶ ትርከብ።
ብእምነት ሱና እትምራሕ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ ሺዓ ግፍዕታት ትፍጽም ከምዘላ ንዝተቓወመ ሃይማኖታዊ መራሒ ሺዓ ዝርከቦም 47 ሰባት፣ ብሽበራ ብምውንጃል ኣብ ጽባሕ ሓድሽ ዓመት ብሞት ድሕሪ ምቕጽዓ፣ ኣብ መንጎ ኢራንን ስዑዲ ዓረብ ዝመራሒተን ሰብ ኪዳናን ምፍጣጥ ተኸሲቱ ይርከብ።
ኤርትራ እትርከቦ ብስዑዲ ዓረብ ዝቖመ እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ፣ ኣውራ ዕላምኡ ኣብቲ ኣብ የመን ኣንጻር ኣመንቲ ሺዓ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ንምትሕግጋዝ’ዩ።
ስዑዲ ዓረብ ነተን ምስ ኢራን ክተሓባበራ ይኽእላ’የን እትይብለን ዝነበረት ኤርትራን ሱዳንን ኣብቲ ዘቖመቶ ኪዳን ድሕሪ ምጽንባራ ኣንጻር ኢራን ጽዑቕ ዘመተ ኣብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
ስዑዲ ዓረብ ነዚ ኪዳን ድሕሪ ምቛማ ብሽበራ ንዝኸሰሰቶም ሃይማኖታዊ መራሒ ሺዓ ዝርከብዎም 47 ሰባት ብምስያፍን ብምርሻንን ድሕሪ ምቕታላ ከኣ፣ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ተወሳኺ ወጥሪ ሰፊኑ ይርከብ።
ኣብ የመን፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ባሕሬን፣ ዒራቕ ኣውራ ከኣ ኣብ ኢራን ዝርከቡ ኣኽረርቲ ኣመንቲ እስልምና-ሺዓ፣ ሕነ ናይዚ ብስዑዲ ዓረብን ሰብ ኪዳናን ዝፍጸም ዘሎ ዘመተ ክፈድዩ ምዃኖም የጠንቕቑ ኣለዉ።
==========================


text:
Enköping
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 12 2020
ናይ ኤንሾፒን ኮምዩን ኣብ ሓደ ታሪኻዊ ሃዋሁው ኮይኑ ንስራሕን ዕረፍትን ዚዕድም እዩ። እቲ ኮምዩን ጥቓ ማላረን ኮይኑ ግሩም ኣቀማምጣ ዘለዎ እዩ። ሰለስተ ኣህጉራውያን መዓርፎ ነፈርቲ ከኣ ካብቲ ከተማ ናይ ሓደ ሰዓት ጕዕዞ እየን። ምስ ስቶክሆልምን፡ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ግሩም ናይ መራኸቢ ብምህላዉ፡ እቲ ኮምዩን ምስዘን ከተማታት እዚኣተን ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት እዩ ዘለዎ። ኤንሾፒን ኣብ 120 ራድዩስ 38 ከተማታት ኣለዋ፡ በዚ ምኽንያት ድማ እታ ናይ ሽወደን ዝቐረበት ከተማ ትብሃል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ44,429
ስፍሓት መሬት1,324 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 78 ኪሜ
- Uppsala 49 ኪሜ
- Örebro 127 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኤንሾፒን ኮምዩን ነዘን ዚስዕባ ከተማታት ትሓቍፍ፤ ኤንሾፒን፡ ኦርሱንድስብሩ፡ ሁመልስታ፡ ግሪልቢ፡ ፍየርድሁንድራ፡ ብረድሳንድ፡ ሊልሺርካን ሃጋን። እቲ ኮምዩን 44,429 ተቐማጦ ኣለዎ፡ ኣብቲ ደቡብ ምዕራብ ክፍሊ ናይ ወረዳ ኡፕስላ ከኣ እዩ ዚርከብ። ናይ ኤንሾፒን ናይ ኪራይ ቤትጽሕፈት ኣብቲ ኮምዩን 2500 ኣባይቲ የመሓድር።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኤንሾፒን ኮምዩን ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ በዘን ዚስዕባ ቋንቋታት የቕርብ፤ ሰርብያ፡ ቦስንያ፡ ክሮአሽያ፡ ቱርኪ፡ ሩስያ፡ ቱርከመን፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ፋርስ፡ ፓሽቶ፡ ፖላንድ፡ ኪሩንዲ፡ ስፓኛ፡ ታይላንድ፡ እንግሊዝ፡ ፊንላንድ፡ ግሪኽ፡ ሲርያን ጀርመንን።
ሓደ ቋንቋ ዚዛረቡ ካብ ሓሙሽተ ንላዕሊ ተመሃሮ ምስ ዚምዝገቡ፡ እቲ ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ይኽእል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ኤንሾፒን ኮምዩን ባህላውን ስፖርታውን ማሕበራት ኣለዎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኪርከብ ይከኣል። ኣብኡውን ናይ ርክባት ሓበሬታ ይርከብ እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኤንሾፒን ኮምዩን ድኳናትን ኣገልግሎት ዚህቡ ትካላትን ኣለዉ። ቤትንባብ ብዘይካ ኣብ ኤንሾፒን፡ ኣብ ኦርሱንድስብሩ፡ ግሪልቢን ፍየርድሁንድራን እውን ይርከብ እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን 41 ኮሙናውን ናጻን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን 19 ኮሙናውን ናጻን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ፡ ከምኡውን ናይ ቨስተርሉንድስካ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኤንሾፒን ናብ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ዚኸይድ ኣውቶቡስ ኣብ ሰሰዓት እዩ ዚብገስ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምስቲ 2,700 ምዝጉባት ዋኒናት፡ ኤንሾፒን እተፈላለየ ናይ ዕዮ ዕዳጋ ኣለዋ። ከም ባህሊ እቲ ዋኒናት ኣብ ፋብሪካታት እተመሰረተ ንእሽቶን ማእከላይን ትካላት እዩ፡ ግን ሕርሻን ምግብን ከኣ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኣብዚ እዋንዚ ኣስታት 800 ዋኒናት ኣብ ሕርሻ እተመስረቱ እዮም።
ካብቶም ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ንምጥቃስ፤ አንሾፒን ኮምዩን፡ ሚኒስትሪ ምክልኻልን ኣለዉ። ናብ ስቶክሆልም፡ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ቅርበት ማለት ነቲ ኣብዚ ኮምዩን ዚቕመጥ ሰብ፡ ነዞም ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ምቹኣት ዘለዎም ናይቲ ቦታ ናይ ስራሕ ዕዳጋ እውን ኣለውዎ ማለት እዩ።


text:
Radio Erena: 03 July 2018
ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተኣኻኸቡ ወከልትን ኣባላትን ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን (ኦብነግ) ኣብ ኤርትራ ኣኼባ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ልዕሊ 200 ወከልቲ እቲ ግንባር ዝተሳተፍዎ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ብዛዕባ’ቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ወሲድዎ ዘሎ ናይ ሰላምን ዕርቅን ተበግሶ ንምዝታይን መርገጺ እቲ ግንባር ኣብቲ ውሳኔ ንምርግጋጽን ዝዓለመ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ነዚ ኣኼባ ኣብ ኤርትራ ዘካይድ ዘሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዝሓለፈ ዓመት ካብ መንግስቲ ሶማል ዝተረከቦ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊቱ ዓብደልከሪም ሸኽ ሙሰ ብምሕረት ኣብ ዝፈትሓሉ ዘሎ ኣጋጣሚ’ዩ።
ካብ 1984 ኣትሒዙ ካብ ኢትዮጵያ ንምንጻል ብረታዊ ቃልሲ ኣልዒሉ ዝርከብ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ ነቲ ብኢትዮጵያ ተወሲዱ ዘሎ ናይ ሰላምን ዕርቅን ተበግሶ እኳ እንተደገፈ፣ ንናጽነት ኦጋዴን ዘለዎ ቃልሲ ከምዘየቛርጽ’ዩ ዝእንፍት።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ክልል ዘካይዶ ዘሎ ናይ ነዳዲ ዳህሳስን ኩዕታን ኣብዚ ቀረባ እዋን ፍርያት ክርእየሉ ከምዝኾነ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን፣ ወከልቲን ኣባላትን እቲ ግንባር፣ እቲ ባህርያዊ ጸጋ ንኢትዮጵያ ዘይኮነ ንህዝቢ ሶማል ኦጋዴን’ዩ ከርብሕ ዘለዎ ክብሉ’ዩም ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታቶም ዝገልጹ።
ኦብነግ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ወከልቲ ዘለዎ ኮይኑ፣ ብረታዊ ዶ ወይስ ፖለቲካዊ ቃልሲ ጥራይ ይቐጽል ብዝብል ብውሕዱ ኣብ ክልተ ተገሚዑ ጸኒሑ’ዩ።
=====================


text:
ኢትዮጵያ ንኮቪድ 19 ንምቅልባስ ዝዘርገሐቶ ስልቲ፣ ነቲ ሓደጋ ንምንካይ፣ ንዕድመ እቲ ለበዳ ብምሕጻርን ንቁጠባዊ ዕብየት ብምቅጻልን ዘተኮረ ከምዝኾነ ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ገሊጾም።ኢትዮጵያ ካብ ግድብ ህዳሴ ንትረኽቦ ሕጋዊን ተፈጥሮኣዊን ረብሓ ንዝጻረሩ ኣጠንቂቆም።ህዝቢ ትግራይ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣድልዎን በደን ተፈፂሙዎ ኢሎም ገለ ኣባላት ቤት ምኽሪ።ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ነቲ ክሲ ኣሉታ ሂቦምሉ ኣለው።ምስ ሱዳን ዘሎ ጉዳይ ዶብ እውን ብሰላምዊ ኣገባብ ክዛዘም እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴት ኣብይ ኣሕመድ ኣባላት ፓርላማ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ጉዳያት እታ ሃገር ንዘቕረቡዎም ዝተፈላለዩ ሕቶታት ትማሊ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ መንግስቶም ለበዳ ኮሮናቫይረስ ብዝምልከት ዝተኸተሎ ናይ መፍትሒ ኣገባብ ኣብሪሆም።
ኢትዮጵያ ናይ ባዕላ ፍሉይ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው መንግስቶም ንኮቪድ-19 ንምምካት ዝዘርግሖ ስልቲ ከምዚ ኢሎም።
ሃገራት ስሉስ ዓለም በመንፅር ኢኮኖሚ ዝማዕበላ ሃገራት ዝወርደን ውቅዒት ዝተሓተ እንተኾነ እውን ካብኡ ናይ ምሕዋይ ዕድለን ግን ንውሕ ዝበለ ግዜ ይወስደለን ኢሎም። ንሕና ኮሮናቫይረስ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ካብ ዝብድሀን ሃገራት ስለዝኾና ሙሉእ ስትራተጂና እቲ ውቅዒት ምንካይ፣እዋኑ ምሕፃርን ዝጀመርናዮ ናይ ቁጠባ ዕብየት ከመይ ነዕብዮ ክንኽእልን ዝብል እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ሓደጋ ኮሮናቫይረስ ከምዘሎ ኾይኑ ሒዙዎ ዝመፀ ዕድል ድማ ኣብነት ብምጥቓስ ከምዚ ኢሎም።
‘’ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ኣዋርሕ ነዚ ብቕዓት ንምቕያር ሰፊሕ ስራሕ ስለዝተሰርሐ ሎሚ ኣብ ኩለን ክልላትን ክልተ ከተማታትን ኣስታት 31 ላብራቶሪታት ኣለውና።ኣብ ማዕልቲ 8,000 ሰብ ብኮሮና ምትሓዞምን ዘይምትሓዞም ምፍላጥ ዘኽእለና ዓቕሚ ፈጢርና ኣለና።’’ ክብሉ ገሊፆም።
ኮሮናቫይረስ ኣብ ዘፈር ቁጠባ ዘስዓቦ ፀገም ከምዘሎ ኮይኑ ብዝተወስዱ ስጉምትታት ናይታ ሃገር ቁጠባ ሽዱሽተ ሚታዊ ከምዝዓቢ ተዛሪቦም።እዚ ናይ መንግስቶም ግምት እነተኾነ እውን ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ ብወገኑ ልዕሊ ሰለስተ ሚታዊ ከምዝዓቢ ምምስካሩ ሓቢሮም።
እቲ ሓዱሽ መሪሕነት ናብ ስልጣን ምስ መፀ ግድብ ህዳሴ ንናይ ወፃኢ ሓይልታት ከም መደራደሪ ኣቕሪቡዎ ኢሎም ዝኸሱ ገለ ፖለሪካዊ ፓርትታትን ውልቀሰባትን ኣለው ዝብል ሕቶ ሓዊሱ ብዛዕባ ግድብ ህዳሴ ሕቶ ቐሪቡሎም ነይሩ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ብበለካ ለኽዐካ ዝንዛሕ ኣባላት ቤት ምኽሪ ብዘለዎም ሓላፍነትን ስልጣንን ከፃሪይዎ ከምዝኽእሉ ብምሕባር ናብ ዝርዝር ምእታው ንናይቲ ቤት ምክሪ ክብሪ ኣይምጥንን ኢሎም።ይኹን እምበር ናይቲ ግድብ ስራሕ ዘጋምዎ ዕንቅፋታት ናይ ለውጢ ኣመራርሕ ዝበሉዎ ስልጣን ድሕሪ ምሓዙ ንዝነበሩ ጌጋታት ኣሪሙ ሕዚ በፂሑዎ ዘሎ ደረጃ ምብፅሑ ኣባላት ባዕሎም ከይዶም ክምስክሩ ከምዝኽእሉ ገሊፆም።
ህዝቢ ትግራይ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣድልዎን በደን ተፈፂሙዎ ኢሎም ገለ ኣባላት ቤት ምኽሪ።እዞም ኣባላት ቤት ምኽሪ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምድያቦም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝለዓለ ኣድልዎ ኣብ ምፍፃም ይርከብ ኢሎም።
ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ትግራይ ንኽልተ ዓመት መንገዲ ምዕፃው፣ዜጋታት ብነፈርቲ ናብ ትግራይ ከይጉዓዙ፣ኣብ ትግራይ ናይ ኢንቨስትመንት ስራሕቲ ከይስራሕን ናይ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዜጋታት ናብ ትግራይ ከይጉዓዙን፣ዕንቅፋት ብምፍጣርን ብምኽልካልን ህ ዝቢ ትግራይ ብማሕበራዊን ቁጠባውን ዓቕሙ ክዳኸም በደል እናተፈፀሞ ትፈልጡ ኢኹም ወይ ድማ ትመርሕዎ ኣለኹም ዝብል ትርር ዝበለ ሪኢቶ ኣቕሪበን እተን ኣባላት ቤት ምኽሪ።እቶም ኣባላት ቤት ምኽሪ ብምቕፃል ኣብ ትግራይ ተጀሚሮም ጠጠው ዝበሉ ወይ ይጓተቱ ዘለው ዝበሉኦም ፕሮጀክትታት መስመር ባቡር መቐለ ሃራ ገበያ ፣ባዕኸር ኣግሮ ኢንዳስትሪን ናይ ሽረ ተርሚናል መዕረፎ ነፈርትን ጠቒሶም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ህዝቢ ትግራይ ምስ ሓደ ውልቀሰብ ወይ ጉጅለ ደሚርኻ ምቕራብ ጌጋ እዩ ኢሎ።ህዝቢ ትግራይ ብኢትዮጵያዊነቱ ዝኾርዕ፣ጅግናን ንሓድነት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝተቓለሰን ዋጋ ዝኸፈለን ክቡር ህዝቢ እዩ እዚ ማለት ግን ኣብ ክልል ትግራይ ገበነኛታት፣ጌገኛታት፣ዝፃረፉ ሰባት የለውን ማለት ኣይኮነን ክብሉ ገሊፆም።’’ሓደ ሰብ ክውቀሰ ከሎ፣ክልተ ሰባት ክውቀሱ ከለው ህዝቢ ትግራይ ተወቒሱ ናብ ዝብል ኣይንውሰዶ።ህዝቢ ትግራይ ብሚሊዮናት ዝቑፀር ዓብይ ህዝቢ እዩ።ብክልተ ሰለስተ ሰባት፣ብሓደ ፓርቲ ዝውከል ኣይኮነን’’ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር መርኣያታቶ ኣድልዎን በደልን ተባሂሎም ቅድም ኢሎም ንዝቐረቡ መልሲ ኢቦም ኣለው።ንፕሮጀክተ ማይ ከተማ መቐለ ኣብዚ ዓመት ጥራሕ ፌደራል መንግስቲ ዘውፅኦ ዝበሉዎ 1.3 ቢሊዮን ብር ንመርትዖ ኣቕሪቦም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር።ብዛዕባ ዝርግሐ ፕሮጀክት ባቡር ወልዲያ መቐለ ዝምልከት ክባርነት ናይቲ ፕሮጀክት ኣረዲኦም።ካብ ወፃኢ ክርከብ ትፅቢት ዝተገበረሉ ናይ ልቓሕ እውን እቲ ፕሮጀክት ኣየዋፅእን ብዝብል ምኽኒያት ልቓሕ ንምርካብ ከምዘይተኽኣለ ገሊፆም።ኮይኑ ግን እቲ ፕሮጀክት ከምዘይቀቓረፀን ቀስ ኢሉ ይኸይድ ከምዘሎን ሓቢሮም።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዶባተን ተፈጢሩ ብዛዕባ ዝተብሃለ ሽግር ሕቶ ቀሪቡሎም ነይሩ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ።ንሶም ክምልሱ ከለው ዝፀንሐ ሕውነታዊ ርክብ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ብ ምዝኽኻር ዝተፈጥረ ፀገም ኣሉ ከይበሉ ብሰላማዊ መንገዲ ከምዝፍታሕ ኣረዲኦም።
ምስ መንግስቲ ሱዳን ሰፊሕ ልዝብ ኣብ ምክያድ ኢና ንዝርከብ ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ክንድቲ ንሕና ነቕርቦ ክሲ ንሳቶም እውን ምልሻ ከምዚ ገይሩ፣ከምዚ ኣቲኩም፣ብሽምግልና ንዳነ እናበሉ ይሓቱ እዮም ኢሎም። ‘’ንቶኽሲ ዘብቅዕ ሕቶ ግን ኣይኮነን።ተተኻኢሉ ባዕልና ብልዝብ እንተዘትየኻኢሉ ድማ ብሕብረት ኣፍሪካ ብልዝብ ዝፍታሕ ጉዳይ እዩ’’ ኢሎም።
ምስ ኣዚዮም ቀረባ ዝኾኑ ኣሕዋትና ከዋግኡና ዝደልዩ ጉጅለታትን ሚዲያታትን ኣለው ናትና ትኹረት ግን ህዳሴ ስለዝኾነ ግዚኦም ተዘይጥፍኡ ዝሓሸ እዩ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴት ኣብይ ኣሕመድ።


text:
Radio Erena: 22 April 2018
ፖሊስ ሱዳን ብዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ተቐዪዶም ዝጸንሑ 25 ስደተኛታት ናጻ ከምዘውጽኡ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሉስን ረቡዕን ዝተኻየደ ስርሒት፣ ፖሊስ ሱዳን ኣብ ከተማ ፖርት ሱዳን ኣብ ዝተፈላለየ ኣባይቲ ፋሕ ኢሎም ተቐዪዶም ዝጸንሑ ስደተኛታት ናጻ ድሕሪ ምውጽኦም፣ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ተዓቚቦም ከምዘለዉ ተገሊጹ። ሓያሎ ካብቶም ስደተኛታት ኤርትራውያን ምዃኖም’ውን ተሓቢሩ።
ክልተ ካብቶም ተጨውዮም ዝጸንሑ ስደተኛታት ካብቲ ዝነበሩዎ ህንጻ ዘሊሎም ክወጹ ኣብ ዝፈተኑሉ ኣካላዊ መጉዳእቲ ስለዝወረዶም ኣብ ፖርት ሱዳን ዝርከብ ሆስፒታል ተዓቚቦም ይርከቡ።
ካብቶም ጨወይቲ ይኹኑ ኣሰጋገርቲ ግና ዝተታሕዘ ከምዘየለ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት፣ ፖሊስ ከሰላ ብዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ተጨውዮም ዝነበሩ 95 ስደተኛታት ናጻ ከምዘውጽኡ ይዝከር።
ሕብረት ኤውሮጳ ሱዳን ቀንዲ መተሓላለፊት ስደተኛታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ስለዝኾነት፣ እቶም ንሃገራት ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝሕልኑ ስደተኛታት ኣብ ሱዳን እንከለዉ ደው ዝብለሉ መደብ ብምውጻእ ንመንግስቲ ሱዳን ብኣማኢት ሚልዮናት ዝግመት ገንዘባዊ ሓገዝ ከምዝገበረ ዝፍለጥ’ዩ።
ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ነዚ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ስደተኛታት ናይ ምግታእ መደብ፣ ንመንግስቲ ሱዳን ገንዘብ ምሕጋዝ ማለት ብተዘዋዋሪ ንምልሻ ጃንጃዊድ ምሕጋዝ ማለት’ዩ ብምባል ተቓውሞታቶም ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
=====================


text:
Radio Erena: 23 September 2018
ንኢህወደግ ካብ ዘቖሙ ኣርባዕተ ሰልፍታት ሓደ፣ ደሞክራስያዊ ግንባር ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ንሳልስቲ ድሕሪ ዘካየዶ ዋዕላ፣ ኣብ መሪሕነት ዝጸንሑ 14 ኣባላቱ ካብ ስልጣን ኣውሪዱ።
እቲ ብረቡዕ 19 መስከረም ኣብ ከተማ ጅማ ዝጀመረ ዋዕላ፣ ንዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ከም ኣቦ ወንበር ክሾሞ እንከሎ፣ ስሙ ከኣ ናብ ደሞክራስያዊ ሰልፊ ኦሮሞ ከምዝቐየሮ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
እቲ ሰልፊ ንገዳይም ኣባላቱ ኣፋንዩ ብንኣሽቱ ዝተክኣሉ ምኽንያት፣ እቶም መንእሰያት ደሞም ከፊሎም ነዚ ሕጂ ዘሎ ለውጢ ዘምጽኡን ነቲ ሰልፊ ስልጣን ክሕዝ ዝገበሩን ምዃኖም ይገልጽ።
ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ እውን ተመሳሳሊ ዋዕላ ብምክያድ ስሙ ቀዪሩ፣ ሓድሽ ቅርጺ ኣሰራርሓ ከምዘተኣታቱ ይንገር።
ክልቲኦም ሰልፍታት ነቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2020 ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ ወናብር ባይቶ ንምዕብላል ክተሓባበሩ ባይታ የንጽፉ ኣለዉ ክብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ብዛዕባ’ቶም ዝተረፉ ክልተ ሰልፍታት ኢህወደግ፣ ማለት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን፣ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ደቡብ ኢትዮጵያን ግና ዝተዋህበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።
ኣብቲ ዋዕላ ኣቦ ወንበር ኮይኑ ዝተመርጸ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ንህዝቢ ኦሮሞ ዝውክላ ሰልፍታት ካብ 2-3 ክበዝሓ ትርጉም ከምዘይብሉ ድሕሪ ምጥቃስ፣ ንግሆ ምሳና ክሓብሩ ተዘራሪቦም ንምሸቱ ተንኮላት ዝኣልሙ ወገናት ኣለዉ፣ ካብ ጸላእትና ፈሊና ከኣ ኣይንርእዮምን፣ ክብል ገሊጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተላዕለ ዓሌት ዝመንቀሊኡ ግጭት፣ ነተን ኣብ ኢህወደግ ዝተጠርነፋ ሰልፍታት እውን ጸልዩወን ከምዘሎ፣ ንፖለቲካ’ታ ሃገር ዝዕዘቡ ተንተንቲ የረድኡ።


text:
ብዛዕባ ሊቪኒስኪ ጥዕና ማእከልאודות מרפאת לוינסקי
ጥዕና ማእከል ሊቪኒስኪ ናይ ኣውራጃ ተልኣቢብ ናይ ማሕበራዊ ጥዕና ማእከል ኮይኑ ብዛዕባ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብ ምርካብን ምፍዋስን ከኣ ይነጥፍ።እዚ ናይ ጥዕና ማእከል ከኣ ብ2002 ዓ/ም ብምኽንያት ብዝሒ ተለከፍቲ ናይ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብፍላይ ከኣ ሕማም ጅግል ኣብ መወዳእታ ተስዓታት ዝጀመረ ሕማም ብፍላይ ከኣ ኣብ ዞባታት ተልኣቢብ ተርእዮታት ንግዲ ደቀንስትዮ እንዳበዝሐ ብምምጻኡ ምኽንያት ብምግባር ዝቖመ ናይ ጥዕና ማእከል እዩ።እዛ ናይ ጥዕና ማእከል ብዘይክፍሊት ብጥርሑ ኣገልግሎት ትህብ ምስ ካልኦት ኣብ ዓለም ዘሎዋ ናይ ጾታዊ ሕማማት ጥዕና ማእከላት ብዝመሳሰል ማሕበራውን ናይ ጥዕና ኣገልግሎትን ትህብ፡ከምኡ ውን ምስ ናይ ኣመሪካን ጾታዊ ሕማማት ምክልኻል (ሲ ዲ ሲ)ብምስምማዕ ትነጥፍ።
ኣገልግሎት ኣብ ጥዕና ማእከል
ኩሉ ዓይነት ኣገልግሎት ብነጻ ብዘይክፍሊት እዩ፡ንኹሉ ኣገልግሎት ንዘድልዮ ከኣ ኣገልግሎት ይህብ፡ኣብ ዕድመ ኣይምርኮስን፡ጾታ ፡ቦታ፡ዜግነት ወይ ስራሕ ብዘይ ኣፈላላይ ኣገልግሎት ይህብ።እቲ ኣገልግሎት ነዚ ዝስዕብ የጠቓልል
- ምርመራ(እዚ ምስ ዶክተር ወይ ኣማኻሪ ብምምኻር ወይ ዘተ ብምግባር ብቆጸራ ይፍጸም)
- መድሃኒት
- ብዛዕባ ውሑስ ጾታዊ ርክብን ናይ ጾታዊ ርክብ ሕማማትን መምረሕን ምኽርን ምሃብ
- ከከም ኣድላይነቱ ናይ ማሕበራዊ ጉዳያት መድሃኒት ምቕባል
እቲ ኣብዚ ናይ ጥዕና ማእከል ዝግበር ምርመራታት ብውሳኔ ናይ ዶክተር/ኣማኻሪ/ት ከም ሚዛን ሞያኦምን ዝጠዓሞምን ከከም ኩነታቱ እቲ ምርመራታት ይውሰንን ይፍጸምን።
ዓይነት ንጥፈታት ናይቲ ጥዕና ማእከል
እዛ ናይ ጥዕና ማእከ ልቪኒስኪ ንኹሉ ጾታዊ ርክብ ዝገበረ ሰብ ኣገልግሎት ንመሃብ ትዕድም፡ንኹሎም ካብ ጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኤች ኣይ ቪ ንኸይጥቅዑ መርመራ ክገብሩ ንዝደልዩ ኣገልግሎት ንመሃብ ድልውቲ እያ።
ካብቶም ናብዚ ሕክምና ዝመጹ ገለ ኣባላት ደቂ ተብዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ዝሙት ዝሰርሑ ፡ሓሽሽ ዝሸጡን ዝሸጣን፡ኣወዳት ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ዝገብሩ፡ኣወዳትን ኣዋልድን ምስ ብዙሓትን ዝተፈላለዩን ሰባት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ፡ካብ ብ ኤች ኣይ ቪ ዝተለኽፋ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ወይ ከኣ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ከም ዝተለኽፉ ዝጠራጠሩ ሰባት ።
ነዚ ናይ ጥዕና ማእከል ልቪኒስኪ ዝተፈለለዩ ንንጥፈታት ናይዚ ሕክምና ዘተባብዕ ካልእ ስራሓት ኣሎ።ንሱ ከኣ ዓቢን ሰፊሕን ናይ ማሕበራዊ ጉዳያት ሰራሕተኛታት ዝገብራኦ ስራሓትን ድጋፋትን ነዚ ናይዚ ሕክምና እዚ ንጥፈታት ዘተባብዕ ሓገዝ እዩ።
ናብዚ ሕክምና ኣብ እትመጸሉ ግዜ እንታይ ይጽበየካ ?
ተጠቀምቲ ወይ ተሓከምቲ ናብዚ ሕክምና ኣብ ዝመጹሉ ግዜ ምስ ገለ ካብ ሰራሕተኛታት ናይዚ ሕክምና ዶክተር ነርስ ፡ናይ ማሕበራዊ ጉዳያት ሰራሕተኛ ወይ ኣማኻሪ/ት ተራኺቡ ይዘራረብ።እቲ ዓላማ ናይቲ ዝግበር ዘተ ከኣ እቲ ናብዚ ሕክምና መምጸኢኡ ምኽንያት ምእንቲ ንምርዳእ ፡ምኽንያታት ሽግር ናይቲ ዝሕከም ሰብ ንምፍላጥ ብዛዕባ ዝገብሮም ጾታዊ ርክባትን ጠንቕታቶምን ( ከምዚ ዓይነት ሽግር እንተሎዎ/ዋ)እሞ ናብዚ ሕክምና መምጽኢኡ ምኽንያት ውን ንሱ ምኻኑን ካልእ ምኻኑን ንምፍላጥ ምእንቲ ክከኣል እዩ።ኣብቲ ዝተገብረ ዘተ መሰረት ብምግባር ከኣ ገለ ካብ ሰራሕተኛታት ናይዚ ሕክምና ነቲ ዝሕከም ሰብ መርመራ ንምግባር ይውስን።
እቲ ናብ’ዚ ሕክምና እዚ ዝመጽእ ዝሕከም ሰብ ናይ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ምልክታት እንተደኣ ኣሎዎ ብዶክተር መርመራ ንምግባር ከም ኣማራጺ ይውሰድ ።ኣብ ከምዚ ዓይነት መርመራ ግን ካልእ ተወሳኺ ሰብ ምስቲ ዝምርመር ሰብ ክህሉ ይምረጽ -ካብ ኣባላት ሰራሕተኛ ወይ ከኣ ነቲ ዝሕከም ሰብ ዘሰኒ ሰብ ክህሉ ተመራጺ እዩ።መርመራ ድሕሪ ምግባር ኣብ ቀጻሊ እንታይ ዓይነት ተወሰኽቲ መርመራ ክግበር ከምዘሎዎ ዶክተር ይውስን።


text:
ከም መቐጸልታ ኣብዚ ቅንያት ዝጀመርኩዎም ጽሑፋት፡ ንሎሚ ድማ ልኡኻት ኢሳይያስ ብስም “ሰብኣዊ መሰላት” ንዘሰላስልዎም እዋናዊ መደባት ብጭብጢ ዘቃልዑ፡ ብግብሪ ዝረትዑ፡ እቶም ዝወዓልዎን ኣንዳዕዲዖም ዝፈልጥዎን ዜጋታትና ዝምስክርዎ፡ ካብ ውሽጥን ካብ መላእ ዓለም ዝተኣኻኸቡ መርተዖታት ብምድራኽ፡ ካብቶም ብጀነራል ፍሊጶስ ዝመሓደሩ ሕጊ ኣልቦ “ትካላት” ሓደ ዝኾነ፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዘዳለኹዎ ዝርዝራዊ ሓበሬታ እንሆ!
ካብ ኩሉ ኩርንዓት ሃገርና ዘዝተገፈፈ ስለ ዝዳጎነላን ብሓደራ ስለዝጸንሓላን፡ ንኹሎም ሰብ “ውራይ” ስለትዕቁብን ንኣስመራ ብዘለዋ ቅርበትን፡ ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከባ ቤት ማሕዩራት፡ ክንዲ ዓዲ ኣቤቶ ውርይቲ ቤት ማእሰርቲ ዳርጋ የላን፡፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ብዙሕ ተዘሪቡን ተባሂሉን’ዩ፡፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ተዳጊኖም፡ ኣሰቃቒ ግፍዕታት ዘጓነፎምን ዝረኣዩን ዜጋታትና፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ቀሪቦም፡ ኣደንጊጾምናን ንብዓትና ክዛሪ ጌሮምናን’ዮም፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ዝካየዱ “ንጥፈታት” ዘመልክት፡ ብሕቡእ ዝተስኣለ ቪዲዮ ውን ኣብ መርበባት ተዓዚብናን ሰኪሕናን ኢና፡፡
እወ! ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ፡ ከምቲ ካብ እሱራት ዝሰማዕናዮ፡ ብቪዲዮ ዝተዓዘብናዮን ብግብሪ እንፈልጦን፡ ኣብ ውሻጠኣ፡ ኣሸሓት ዜጋታት ብረስኒ ዝጥጠቑለን፡ ብሃለፍታ ዝቕዘፉለን፡ ብኣባትርን ሻፍሻፎን ዝስንኩልለን፡ ልዕሊ 7 ናይ መርመርቲ ቤት ጽሕፈታት፡ ልዕሊ 5 ናይ ሓለዋ ኣባላት መንበሪታት፡ ከምኡ ውን እንዳኬዝ፡ እንዳ ግፉፋትን እንዳ ኣዋልድን ዝተብሃሉ ካሜራታት ዝሓቖፈት ቤት ማሕቡስ እያ፡፡ ላዕለዋይ ኣዛዚኣ ድማ እቲ ሕሱም ጀነራል ፍሊጶስ’ዩ፡፡
ብፍሊጶስ ሙሉእ ዘይጉድል ስልጣንን ሓላፍነትን ዝተዓደሎም፡ ጨካናት ኣሳሰይቱ፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲ ኣቤቶ ብዘይፍርድን ፍርዳዊ መስርሕን (Due process of law) ብዙሓት ዜጋታት ይቐዝፉ ኣለው፡፡ ዓዲ ኣቤቶ ዘይምልከታ ገበን ዳርጋ የለን፡፡ ካብ ስርቂ ክሳብ ጾታዊ ዓመጽ፡ ካብ ባእሲ ክሳብ ቅትለት፡ ካብ ብልሽውና ክሳብ ዓይነታዊ ህያብ፡ ካብ ሓዋላ ክሳብ ኮንትሮባንድ፡ ካብ መሸጣ ብረት ክሳብ ምጉዳል እምነት፡ ካብ መንፈሳውያን ክሳብ ዘረባ ዝመለቖም ሙሁራት፡ ካብ ሰገራይ ክሳብ ኣስጋራይ፡ ካብ ሃዳምነት ክሳብ ኩብለላ፡ ካብ ጉዳይ ፖለቲካ ክሳብ ሃብታማት፡ ካብ ጠንቋሎ ክሳብ “ዘይሕጋውያን” ሸቃሎ፡ ካብ ጉዳይ ተኻረይቲ ክሳብ ምፍራስ ኣባይቲ፡ ካብ ነዳዲ ክሳብ ናይ ጎደና ንግዲ፡ ካብ ምትምያን ክሳብ “ምሕጻብ” መንቀሳቐሲን ምንጻል ጥንሲን… ኮታስ ኣብ መላእ ሃገር “ገበን” ዝብል ታቤላ ዝጥቀዓሉ ዓውዲ ንዓዲ ኣቤቶ ዝምልከት እዩ፡፡
ካብ 2014 ንደሓር፡ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክለኻል ተባሂሉ ዝተመዘ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣብ ሓ/ምክልኻል ካብ ዝተዓደሎ ዕዮታት ንላዕሊ፡ ብትሪ ዝሰርሓሉ ዓውዲ እንተሎ፡ ጉዳይ እሱራትን ፍርዲን ቤት ማእሰርታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይስርዋ፡ ማይሑጻ፡ ዓላን ቀሓውታን እዩ፡፡ ኣብ ትሕቲ ዘን ኣብያተ ማእሰርቲ ዝቕየድ ዜጋ ድላዩ ዓይነት ታሪኽ፡ ድሕረ-ባይታ፡ ቅያ፡ ደረጃ ትምህርትን ሃገራዊ ኣበርክቶን ይሃልዎ ብዘየግድስ፡ ካብ ዝቐየደሉ ካልኢት ኣትሒዙ፡ ሰብኣዊ ክብሪ ዘይብሉ ትንፋሱ ኣብ ኢድ በዓል ፍሊጶስ ዝኾነ “ገበነኛ” እዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፉ 10ታት ዓመታት፡ ኮነ ተባሂሉ፡ ንኣስመራን ህዝቢ ኣስመራን ዘናውጹ ብበዓል ውጩን ፍሊጶስን ዝእዘዙ፡ ጎባልል ሰብ ግዜ ተራእዮም እዮም፡፡ ካብ 2000 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ከም በዓል ሌ/ኮ ብርሃነ ተስፋማርያም (ቅጫ/ወዲ ቁማርጂ)፡ ሌ/ኮ ሓዱሽ ዓንደማርያም (ወዲ ወለላ)፡ ኢሳቕ ሃብተማርያም (ወዲሙቁር)ን የውሃንስ ገበረመስቀል (ወዲ ጓላ)ን ዝኣመሰሉ እሙናት ኣገልገልቲ ኣብ ኣስመራ ንህዝቢ ኣከላቢቶም ሓሊፎም እዮም፡፡ ብፍላይ ወዲ ቁማርጂን ወዲ ሙቁርን፡ ጎባልል ዞባ ማእከል ብምኻን፡ ብዙሓት መንእሰያት ዝኣሰሩን ዘሰንከሉን ኮይኖም፡ ኣብ መወዳእታ ከምቲ ልሙድ ዕጫ “ዝኣረገ ዝብኢ” በጺዎም፡ ከም ቃንጫ መጺዩ ደርቢይዎም እዩ፡፡ ወዲ ሙቁር ምስ ብዙሓት ሓለፍቲ ብምስሕሓቡን ብምኽንያት ብልውሽውናን ን8 ዓመት ተፈሪዱ፡ ኣብ ቤ/ማእሰርቲ ጸጸራት፡ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 3፡ ምስ ሓደ ሌ/ኮ ሓጎሰ ዝተብሃለ እሱር ብሓባር ተቐይዱ ኣሎ፡፡ ወዲ ቁማርጂ ድማ ደድሕሪ ኣስመራ፡ ናብ ዶባት ተዛዊሩ ሓለቓ ስታፍ ክ/ሰ 23 ብምኻን ከገልግል ድሕሪ ምጽንሑ፡ ቅድሚ ዓመት ኣቢሉ ደስኪሉ ኣሎ፡፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝነበረ እቲ ሕሱም መርማሪ ነበር፡ የውሃንስ ወዲ ጓላ ውን፡ ኣብ ጸልማት ካሜራ ካርሸሊ ተጓሒፉ ይሳቐ ኣሎ፡፡ እንሆ! ካብ 2007 ንነጀው ድማ ብፍሊጶስ ዝእዘዙ ነባራትን ሓደስቲን ጎባልል ተፈጢሮም፡ ከምቲ ልሙድ ነቲ ሚስክን ህዝቢ የበሳብስዎ ኣለው፡፡
ከም በዓል ብርሃነ ከበደ ዝኣመሰሉ ነባራት ሓለፍትን፡ አእግሪ በዓል ቅጫን ወዲሙቁርን ዝተተክኡ ምእዙዛት መርመርቲን እውን ካብ ምጽራይ፡ ምክትታልን መርመራን ጀሚርካ፡ ክሳብ ምቕያድን ፍርድን ዘሎ ስርሓት፡ ገቢቶም ብዘይ ተሓታትነት ይዓምዎ ኣለው፡፡ እዞም ብፍሊጶስ ዝምርሑ ንኹሉ ስርሓት ዝበሓቱ እሙናት መርመርቲን ሓለፍትን፡ ብሓፈሻ ልዕሊ 25 ኮይኖም፡ እቶም ቀንዲ ንዓመታት ንህዝቢ ከሳቕዩ ዝጸንሑ ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ዓዱ ከባቢ ሰገነይቲ፡ ሓላፊ ቤት ማእሰራታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይሰርዋ፡ ማይ ሑጻ፡ ዓላን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
2. የማነ ካሕሳይ (ወዲ ካሕሳይ)፡ ዓዱ ዓዲብዛሓንስ (ዱባሩዋ)፡ “ስማዊ” ሓላፊ መርመርቲ ኣባል ኮሚቴ ፍርድን (ሓውሲ ድስኩል ‘ዩ)
3. ካህሳይ ሃይለ (ወዲ ሃይለ)፡ ዓዱ ከባቢ ሰንዓፈ፡ ምክትል ሓላፊን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
4. ሚኪኤለ ኢሳቕ ባህታ፡ ዓዱ ዓዲሞጎቲ፡ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
5. ም/ተለንተ መሓሪ ኢሳቕ፡ ዓዱ ከባቢ ደቂምሓረ፡ ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርዲን (ተጋዳላይ)
6. ም/ተለንተ ኣምባሳጀር ሰለሙን፡ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
7. ሃብተማርያም ሚኪኤለ፡ ዓዱ ከባቢ ሰገነይቲ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
8. ሱሌማን ኣደም፡ ዓዱ ከባቢ ዓዲ ቀይሕ ኣባል 3ይ ዙር ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ
9. ምሕረትኣብ እያሱ (ሳንዲያጎ)፡ ዓዱ ሰገነይቲ ኣባል 14 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
10. ሳሚኤል ደባስ፡ ዓዱ ዓዲጓዕዳድ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ
11. ሙሴ ሃብተማርያም፡ ዓዱ ሰገነይቲ ናይ 90 ተጋደላይ መርማሪ
12. ጌድዎን ብርሃነ፡ ዓዱ መንደፈራ ኣባል ቤ/ት ሰውራ ነበር መርማሪን ኣባል ክፍሊ ዓሻራን
13. ም/ተለንተ ተስፋማርያም ብኢዱ (ወዲ ሓደራ)፡ ዓዱ ዓዲኳላ ናይ 87 ተጋ. መርማሪ
14. ም/ተለንተ ተኽለገርግሽ ምልሽ፡ ዓዱ ዱባሩባ መርማሪ (ተጋዳላይ)
15. ስእላይ ብርሃነ፡ ዓዱ ማይምነ ኣባል 2ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
16. ዮሴፍ ብርሃነ፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ፡ ከምኡ ውን ዓብደላ፡ ሮሞዳንን ቬኑስን ዝተብሃሉ መርመርቲ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት እዮም፡፡
ብሕግታት “ግበር ኣይትግበር”ን ብስጡም ወትሃደራዊ እዝን ቁጽጽርን፡ ኣብ ትምራሕ ሃገር፡ ዜጋታት ኣብ ዘይኣምንሉ ዓውዲ ተወዚዖም፡ ብኣስገዳድ ግፍዕታት ናይ ምፍጻም ተኽእሎ ኣለዎም፡፡ እንተኾነ፡ እዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ መርመርቲ፡ ተገዲዶም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንናይ ፍሊጶስ ትእዛዛት ተቐቢሎም ብወለንታ ህዝቢ ዘጽንቱ፡ ጽባሕ ተሓተቲ ክኾኑ ዝግበኦም ገበነኛታት መጋበርቲ ጉጅለ ምልኪ’ዮም፡፡ ብፍላይ “ቀንዲ መርመርትን ኣባላት ኮሚቴ ፍርድን” ተባሂሎም ዝፍለጡ፡ ናይ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታትና ዝወረደ፡ ኣካላዊን ስነ-ኣእመራዊን ግፍዕታትን ማህሰይትን ተሓተቲ’ዮም፡፡
ብፍላይ ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ሙሴ ሃብተማርያም፡ ሱሌማን ኣደም፡ ሳሚኤል ደባስ፡ መሓሪ ኢሳቕ እቶም ኣዚዮም፡ ንወዲ ሰብ ርህራሄ ዘይብሎም ጨካናት መርመርቲ ኮይኖም፡ ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለም፡ ኣብ ጀርመን ኣብ ጎዳጉዲ ጌስታፖ፡ ዝካየዱ ዝነበሩ ዓይነት፡ ናይ መርመራ ቴክኒካት ተጠቒሞም፡ ብዙሓት ዜጋታት ዝቐዘፉ እዮም፡፡ እዞም ሰባት ሽኮር ማይ በጽቢጾም፡ ኣብ ነብሲ እሱራት እንዳኸዓው፡ ሃመማ ኣዕሲሎም፡ ንእሱራት ኣብ ልዕሊ ጽምእን ጥምየቶምን ዝቕጥቅጡ፡ ዓሻ ፌሮ ኣስጢሞም፡ ዝሓበጠ ኣእዳውን ኣእጋርን ዝራገጹ፡ ኣብ ኣፍ እሱራት ረሳሕ ጭርቂ ወቲፎም፡ ብመሸኒ ብዕራይ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ቆርበት ወዲ ሰብ ከም ደርሆ ዝመልጡ፡ ፍረ ነብሲ ረጊጾም ትንፋስ ዘስእኑ፡ ርህራሄ ዘይብሎም ዘይደቂ ሰባት ጨካናት መርመርቲ ‘ዮም፡፡
እዞም መርመርቲ፡ ኣብ በዓል ዓዲኣቤቶን ዓላን፡ ንጹሃት ዜጋታት ብኣባትር ጥራይ ኣእጋሮም ዝቕጥቅጡ፡ ዓንዲ ሑቐ ሰባት ብበትሪ ዝንጽሉ፡ ጅማውቲ ደቂ ሰባት ብበትሪ ዝጠናንጉ፡ ኣብ ሞንጎ ኣእዳውን ኣእጋርን ሓኽሊ ባዴላ ኣእቲዮም ኦቶ ዝቕጥቅጡ፡ ጨካናት ኣባላት ‘ዮም፡፡
እዞም መርመርቲ፡ ዜጋታት ብዘይወዓልዎ ገበናት “ሓቂ እንተዘይተዛሪብካ ሬሳኻ እዩ ካብዚ ዝወጽእ፡ ቆርቦትካ ከይተበላሹ፡ ቀጠሊያ ክትስይብ ኢኻ” እንዳበሉ ዝህድዱ፡ ዝጭፍጭፉ፡ ቀትርን ለይትን “ብሰራሕ ተደሊኺን ኣለኽን” ኢሎም ንብዙሓት ኣሓትና ዝዕምጹ፡ ብዘይ ሕንከት ንጥኑሳት ኣሓትና ብሚሒር ማህረምቲ ጥንሰን ክሳብ ዝኸደን ዝቕጥቅጡ፡ ንኣቦታትናን ኣዴታትናን ከይተረፈ ብጽፍዒት ከበሮ ኣእዛን ዝቐዱ፡ ኣካላት ዘልምሱ ቀተልቲ ሰባት’ዮም፡፡
ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 10ታት ዓመታት፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶን ካልኦትን ዝተፈጸሙ ግፍዕታት ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን፡፡ ብዛዕባ ዓዲ ኣቤቶ ምፍጽሓፍ ካብ ዝጀመርኩሉ ዕለት ጀሚሩ፡ ማእለያ ዘይብሉ ሓበሬታ፡ ካብ እሱራት ዝነበሩ፡ ኣባላት ሓለዋን ገለ ሓለፍትን በጺሑኒ እዩ፡፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብፍላይ ምስ ናይ ግዜ ሕጽረት፡ ንምርግጋጽን ከምኡ ውን ንገለ ንጹሃት ኣብ ሓደጋ ንዘይምእታውን፡ ንኹሉ እቲ ሓበሬታ ክፍንዎ ኣይደለኹን፡፡
ኣብዚ ሰዓት እዚኣ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ኣብ እንዳ ኬዝ፡ በዓል ግንባር ወልዳይ (ስታፍ ታዕሊም ክ/ሰ 25)፡ ኣፍወርቂ ኣንጀቤ (ስታፍ ብርጌድ)፡ ኢሳቕ ተስፋስላሰ (ኣባል ስታፍ ምልክት ተወርዋሪ እዚ)፡ ከምኡ’ውን ከም በዓል ላጺ፡ ዳዊት የውሃስን ኣማኒኤል የውሃንስ ዝኣመሰሉ ሃብታማት ዝርከብዎም ብጠቕላላ 658 እሱራት፡ ከም ሃመማ ኣብ መኻዚኖ ተጸፍጺፎም ኣለው፡፡
ብዘይ ግቡእ ፍርዳዊ መስርሕ ኣብ ካሜራታት ዓዲ ኣቤቶ ንልዕሊ 5 ዓመታት ካብ ዝተኣሰሩ እሱራት ንምጥቃስ፡
1. ዑመር ኣቡቦከር፡ ብኣስጋራይ ዝተጠርጠረ ወዲ ባጽዕ ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ውን ከም ካቦ እሱራት ብምኻን ነዊሕ ዓመት ዘገልገለ፡ ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ፡ (ሓደ ግዜ “እሙን” ተባሂሉ ብዋሕስ ወጺኡ ተመርዕዩ መሊሶም ዝኣሰርዎ ‘ዩ)
2. ወልዱ ረዳእ (ብሄር ብሌን) ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ
3. ሓመድ ናካ (ብሄር ብሌን) ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ
4. ግርማይ ኣድሓኖም ልዕሊ 6 ዓመት ተኣስረ
5. ዓወት ዓብደላ ኣረ (ብሄር ናራ) ልዕሊ 6 ዓመት ተኣሰረ
6. መባረክ ጅምዕ፡ ዓዱ ከረን ልዕሊ 5 ዓመት ዝተኣሰረ ሕማም ሽኮርያ ዘላቶን እዮም፡፡
ብቆሎ ጥጥቖ ዘረባ፡ ብጥቆማን ብድሌት መርመርትን ዝተኣሰሩ፡ መብዛሕትኦም መንእሰያት ዝርከብዎ 145 እሱራት ኣብ ወርሒ 4/2014፡ ቦታ ስለዝጸበበ ናብ ዓላ ተዛዊሮም’ዮም፡፡ እቲ ዘሕዝን፡ ብዙሓት ካብኣቶም ፍርዶም ከይፈለጡ፡ ልዕሊ 4 ዓመታት ተኣሲሮም ዝጸንሑ ኮይኖም፡ ዓሊ ሓሰበላ፡ መለስ ሃብቶም፡ ኣማኒኤል ሃይለ፡ መኮነንን መሓመድን ዝትብሃሉ ይርከብዎም፡፡ ካብዚኣቶም ኣማኒኤል ሃይለ ዝተብሃለ ብ “ምስናዕ መንቀሳቐሲ” ዝተቐየደ ኮይኑ መርማሪ ሚኪኤለ ኢሳቕ ብተደጋጋሚ ቀጥቂጡ ዘሰንከሎን ልዕሊ 6 ዓመት ዝተኣሰረ ‘ዩ፡፡
ብተመሳሳሊ ልዕሊ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም፡ ዓበይቲ ወለዲ’ውን፡ ከምሰቦም ምስ ደቆም ብሓባር፡ ንጎድኒ ኮርቴሎ እንዳደቀሱ፡ መሳፍሒ ቦታ ምስ ዝስእኑ፡ ከም ዓንዲ ብደዎም ተተኺሎም ዝሓድሩ ኣቦታት ምርኣይ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ልሙድ ‘ዩ፡፡ ናይ ካልእ እዋን ፍጻመታት ሓዲግና፡ ኣብ ቀረባ፡ ኣቦይ በረኸት ዝተብሃሉ ወዲ 55 ዓመት፡ ልዕሊ 4 ዓመት ዝተኣሰሩ ነባሪ ጉልጅ፡ ኣቦይ ሃለቃ ዝተብሃሉ ወዲ 69 ዓመት ልዕሊ 4 ዓመት ዝተኣሰሩ ነባሪ ከባቢ ዝግፈት፡ ከምኡ’ውን ነባሪ ገጀረት ወዲ 61 ዓመት ናይ 1976 ተጋዳላይ ነበር፡ ክፍለ ተከስተ ተኣሲሮም ‘ዮም፡፡ ካብዞም ዓበይቲ፡ ሜጀር የውሃንስ ኣባል ሜካናይዝድ 74 ተጋደላይ እውን ብሰንኪ ማህረምትን ሚሒር ሕርቃንን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተሰዊኡ እዩ፡፡ ኣደይ ኣሰፋሽ ኣርአያ ዝበሃላ ሰበይቲ ውን፡ “ወድኽን ኣብ ሲናይ ይቕርስን እዩ” ብዝብል ልዕሊ 6 ዓመት ተኣሲረን እየን፡፡
ብሰንኪ እቶም ጨካናት መርመርቲ፡ ናይ ብዙሓት እሱራት ህይወት ተናዊጹ፡ ስድራ ተበቲኖም፡ ቆልዑን ኣንስትን ኣብ ስደትን ከልበትበትን ክኣትው ተገዲዶም’ዮም፡፡
ብዙሓት ወለዲ፡ ብሻቕሎት እሱራት ደቆም፡ ኣብ ዘይዕድሚኦም ክኣርጉን ግዳይ ድኽነትን ሕማምን ኮይኖም’ዮም፡፡ ብዙሓት እሱራት መንእሰያት፡ ዕድመ ጉብዝነኦም ኣብዘን ቤት ማእሰርታት ተወዲኡ፡ ተመርዒዮም ሓዳር ጌሮም ክወልድሉን ክመስልሉን ዝግበኦም ግዜ፡ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ዓዲኣቤቶ ከርተት ኢሎም ኣሕሊፎምዎ ‘ዮም፡፡ ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣሓትና ውን፡ ናይ ውላድ ግዜአን ኣብቂዐን፡ ካብ ደቀንን መነባብሮአንን ብማስርቲ ተፈሊየን፡ መዓልታዊ ዝርንዛሕ እንዳነብዓ ኣዕንተን ቆርቂሩ፡ ሕዱር ስነ-ኣእመራዊ በሰላ ፈጢረን፡ ካብ ቅድስተ ማርያም ብዝዕደለን መድሓኒት ዝድቅሳ እየን፡፡ ናይዚ ኩሉ ዘስካሕክሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ተሓተቲ ድማ እቶም ብደም ንጹሃን ዝጨቀው ሓለፍትን መርመርትን ዓዲኣቤቶ’ዮም፡፡ (ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ናይ 39 ኣሓት ዝርዝር ሓበሬታ ከምዝበጽሓኒ ክገልጸልኩም እፈቱ)
ብስንጊጢር ፍጻመታት፡ ኣብ ዝተመልአት ዓዲኣቤቶ፡ ዘይረአ ዓይነት ግፍዒ፡ ዘይፍጸም ዓይነት ገበን የለን፡፡ “ስግረ ዶብ ክትሰግሩ ፈቲንኩም፡ ስግረ ዶብ ዝኸዱ ኣብ ገዛኹም ኣሕዲርኩም፡ ከምዝኸዱ እንዳፈለጥኩም ኣይሓበርኩምን…” ተባሂሎም ዓመታት ዝተኣሰሩ መንእሰያትን ወለድን ሕጂ እውን ኣለው፡፡ ካልእ ይትረፍ ንጓይላታት ህግደፍ ዘዳምቑ ብዙሓት ስነ-ጥበባውያን እውን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ስሒኖምዋ እዮም፡፡ ኣብ 2011 ወርሒ 8 ስነ-ጥበባዊት ኤልሳ ኪዳነ “ወድኺ ንሱዳን ኣስጊርኪ” ተባሂላ ኣዋርሕ ተኣሲራ ወጺኣ እያ፡፡
ኣብ ቤት ማእሰርታት ፍሊጶስ፡ ሙሉእ ዘይጉድል ስልጣን ዝተዓደሎም፡ በዓል ሚኪኤለን ወዲ ከበደን፡ በማዕርግ ንመዘኑኦምን ልዕሊኦም ዝኾኑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክኣስሩን ክጭፍጭፉን መሰሎም እዩ፡፡ ከም ኣብነት ናይ ካልኦት ሓዲግና ካብ 2010 ጀሚሩ፡ ደስኪሉ ዝጸንሐ ሓለቓ ስታፍ ክ/ሰ 12 ነበር፡ ኮሎኔል ኣብርሃ ተኽለማርያም፡ ብትእዛዝ ፍሊጶስ “ብዘይፍቓድ ትካል ጌርካ” ብዝብል፡ ኣብ ወርሒ 2/2016 ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ናቕፋን መኪንኡን ተወሪሱ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሩ ብበዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ተገፊዑ እዩ፡፡ ኮ/ል ኣብርሃ፡ ናይ ዓይኒ ጸገምን ናይ ርእሲ ማህረምትን ዘለዎ ኮይኑ፡ በዓልቲ ቤቱ ገዲም ተጋዳሊት ካፒተን ረዘነት መስፍን ውን፡ ንፍሊጶስን ንበዓል ሚኪኤለን ክትምሕጸን ላዕልን ታሕትን ትብል ኔራ፡፡
ብኣረሜን ተግብራቱን፡ ሕሉፍ ስድነቱን ዝልለ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ብተነጻጻሪ ዘይቅጥቅጦን ዘይጭፍጭፎን ዜጋ እንተሎ፡ ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዕት ሃገርና ተገፊፉ ዝመጽእ “ኣብ እንዳግፉፋት” ዝቕየድ ዜጋ ጥራይ እዩ፡፡ ሃብታም ዝተብሃለ፡ ብምስምስ ኣስጋሪን ተሓባባሪን ዝተኣሰረ፡ ከምኡ ውን ጽቡቋት ዝተብሃላ ኣዋልድ፡ ናይ ሚኪኤለ ኢሳቕ ታርጌታትን ፍሉይ ጠመተ ሂቡ ዘሳቕዮምን ዘጋፍዖምን ሰባት’ዮም፡፡ ቅድሚ 4 ዓመት ኣቢሉ ወዲ ሬስትራንት ካስቴሎ፡ ዲያቆን ሚልኪያስ መሓሪ ብሓዋላ ተጠርጢሩ፡ ብኣባላት ዓዲኣቤቶ ተቐይዱ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን ሚኪኤለ ኢሳቕ ኣብ ግዚያዊ ቤት ማእሰርቲ ቀሓውታን ዓዲኣቤቶን ብበትሪ ቀጥቂጡ፡ ክልተ ኣእጋሩ ኣልሚስዎ ‘ዩ፡፡ ዲያቆን ሚልኪያስ ዶላር ኣሽሪፉለን ዝተብሃላ ሸዊት ብርሃነን ይርጋለም መሓሪን ዝተብሃላ አዋልድ ውን፡ ተዓፊነን ናብ ዓዲ ኣቤቶ ኣትየን እየን፡፡ እታ ይርጋለም ዝተብሃለት ጓል ምስ 6 ወርሒ ዘይመልአት ውላዳ ዝተኣሰረት ኮይና፡ ክልቲአን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ከቢድ መርመራን ማህረምትን ኣሕሊፈን እየን፡፡
ሰለስተ ዓመት ተኣሲረን ከብቅዓ ነብሰ ወከፈን 500 ሺሕ ናቕፋ ከፊለን ክወጻ ተኣዚዘን፡፡ ይርገጋለም ካብ ስድራን ካብ ፈተውትን ለሚና ከፊላ ክትወጽእ እንከላ እታ ሸዊት ግን “የብለይን” ስለዝበለት ንተወሳኺ 4 ዓመት ተፊርዳ እያ፡፡
ከም በዓል ተኽለ ማንጁስን ኣብርሃም ዓፋንን ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ብመካይኖም ብኣማኢት ኣሻሓት ኣኽፊሎም፡ ሰባት ንሱዳን እንዳሳገሩ፡ መርመርቲ ዓዲ ኣቤቶ ድማ፡ ብስም “ኣስገርቲን ተሓባበርትን” ዝወዓልዎን ዘይወዓልዎን ዜጋታት ኣብ ቀይዲ እንዳውዓሉ፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ብሸፍሻፎ ኣባትር ቀጥቂጦም የሰንክሉን ይቐዝፉን ኣለው፡፡ እቲ ዝገርም ባዕሉ ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ክሳብ ሱዳንን ሊብያን ዝዝርጋሕ፡ ናይ ረብሓ መሓውራት ምስ ዘለዎን፡ ብውሽጣዊ ጸጥታ ክድለ ዝጸንሐ ምስ ጀማል ሙሳ (ወዲ ሙሳ) ዝትብሃለ ፍሉጥ ኣስጋሪ፡ ሰባት ኣብ ምርኻብን ኣብ ረብሓን ጥቡቕ ምትእስሳር ኔርዎም፡፡ ን3 ናይ ቀረባ ቤተሰቡ ውን ናብ ኤውሮጳ ከምዘስገረሉ ተፈሊጡ እዩ፡፡ ፍሊጶስ ግን ነዚ ኩሉ እንዳፈለጠ ብዘለዎም ስወር ናይ ረብሓ ምትእስሳርን ሚስጢራትን ክሳብ ሕጂ ዝተወሰደሉ ስጉምቲ የለን፡፡ ምስ በዓል ጆን ኣምሓራይ፡ ኣንገሶም ወጅሃይ ብምኻን፡ ኣብ ሱዳን፡ ዩጓንዳ፡ ዱባይን ሊብያን እንዳተንቀሳቐሰ ኣሻሓት ዜጋታትና ግዳይ መቕዘፍቲ ዝገበረ ወዲ ሙሳ፡ ምስ ተኽለ ማንጁስ ውን ጥቡቕ ርክብ ከምዝነበሮ ብኣካላት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ 2016 ኣብ ካርቱም ተታሒዙ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ተገይሩ ‘ዩ፡፡
ባዕሎም ኣሰርቲ፡ ባዕሎም ፈረድቲ፡ ባዕሎም ኣስገርቲ፡ ባዕሎም ቀርሰንቲ ክንሶም፡ በዓል ወዲ ከበደ ግን ዓቕሎም ጸቢብዎም፡ ንዝስደዱ ዜጋታትን ኣስገርትን ሕጂ ውን ንጹሃት ተመሲሎም ይቐዝፉ ኣለው፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ኣስገርቲ፡ ሰገርቲ፡ ኮንትሮባንዲስታ ካልእን ተባሂሎም፡ ብስንኪ ሕሱም ማህረምቲን ገደብ ዘይብሉ ምንዋሕ ማእስርትን፡ ካብ ዝሰንከሉ፡ ዝለመሱን ኣካላዊ ስነ-ኣእምራዊን ጸገማት ካብ ዘጓነፎም እሱራት ንሎሚ ናይ ገሊኦም ዝርዝር ከስዕበልኩም፡
1. ፍሊሞን ሽሞንዲ፡ (ወዲ ገዛማንዳ ብሓደ ሙርኩስ ክንቀሳቐስ ዝተገደደ)
2. ሳልሕ መሓመድ ዓሊ፡ (ብክልተ ምርኩስ ክንቀሳቐስ ዝተገደደ)
3. ፍስሃጽዮን ብርሃነ፡ (ናይ ዓንዲ ሕቖ ጸገም ዘጓነፎን ከበሮ እዝኑ ዝተቐደደን)
4. ሚልኪያስ መሓሪ፡ (መሓውራቱ ጠሊምዎ ማዕረ ሰብ ሓፍ ኣቢሉ ዘሽኖ)
5. ተስፋለም ሃብተ ገብረልኡል፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዘጓነፎ)
6. ኣቦይ ኣስመላሽ ኪዳነ፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዝገበረ)
7. ሙሴ ግርማይ፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዝገበረ ገዛውቱ ዕዳጋ ዓርቢ)
8. መሓሪ ዘርኣይ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዝገበረ)
9. ኪዳነ በላይ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዘጓነፎ)
10. ሮቤል ሰመረ፡ (ናይ ዓንዲ ሕቖን ናይ ዓይነን ጸገም ዘጓነፎ)
11. መኮነን ላኣከ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዝገበረ ናብ ዓላ ዝተቐየረ)
12. ኣብርሃም ጊላዝጊ፡ (ሓደ እግሩ ዝለመሰ)
13. ተስፋለም ባራኺ ኣርአያ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ)
14. ጽጋብ ኪዳነ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ)
15. ሄኖክ ጸሃየ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ) ይርከብዎም፡፡
ብካልእ ገጽ ካብ ወጻእ ብዝሕ ዝበለ ገንዘብ ንዝመጾም ሰባት፡ “ኣመጻጽእኡ ከመይን ካበይን እዩ?”፡ ወይ ድማ “ናይ ቅርሰና ገንዘብ እዩ” ብዝብል ምስምስ፡ ከምኡ ውን ዜጋታት ብራሃጾም ዘጥረይዎ ሃብቲን ንዋትን ንምምንዛዕ፡ “ካበይ ኣምጺኹምዎ?፡ ደሞዝኩም ክንደይ እዩ?” እንዳተብሃሉ በዓል ወዲ ከበደ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ሃብቲ ዘሚቶም ኣብ ቋሕ ሰብ ጥራሕ ኢዶም ኣትሪፎምዎም እዮም፡፡ ከም መርኣያ መርማሪ ወዲ ከበደ ዝጥቀመላ መኪና፡ ካብ ሓደ ዓብዱ ሑሴን ኢብራሂም ዝብሃል እሱር ሓኪም ዝመንጠላ እያ፡፡ ኣብ ምቕያር ባጤራ ውን፡ ካብቶም ቅዩዳት ዝተውሃለለ ልዕሊ 67 ሺሕ ናቕፋ ተቐቢሉ በሊዕዎ እዩ፡፡
ንስድራ እሱራት “ወድኹም/ጓልኩም ከቢድ ገበን ፈጺሙ” እንዳበልካ ብምፍርራሕ ገንዘብ ምቕባል እቲ ካልእ ናይ ዓዲ ኣቤቶ ልሙድ ተርእዮ’ዩ፡፡ ካብ ስድራ እሱራት ልዕሊ 50 ሺሕ ናቕፋ ዝተቐበሉ መርመርቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ንኣሽካዕላል ተኣሲሮም ወጺኦም ‘ዮም፡፡ ከም በዓል ቢንያም (ፐርሰነል)፡ መሓሪ፡ ሳንዲያጎን ሙሴን ካብ ስድራ እሱራት ገንዘብ “ተቐቢልኩም” ተባሂሎም ተኣሲሮም ካብ ዝተፈትሑ እዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ሕጂ’ውን “ኣብ ሃገርና ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ኣሎ” ኢሎም ዘይኣምኑ፡ ደቂ ገርሂልባን፡ ደቂማማን ብዙሓት እዮም፡፡ እቲ ሓቂ ግን ኣብ ትሕቲ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኣብ ኤርትራ፡ እሱር ማለት ብዘይፍርዳዊ መስርሕ ንቡር ቀብሪ ዘይረኸበ ምውት ማለት’ዩ፡፡ ኣብ ዓዲኣቤቶ፡ ሕጻብ ዓደስ ተመጊቦም፡ ከብዶም ብጥሜት ተላጊቡ፡ ጎረርኦም ብማይ ጽምኢ ሓሪሩ፡ ብማህረምቲ ሕብሪ ቆርበቶም ተቐይሩ፡ ጸማሊያ ምስ መሰሉ፡ በዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ኣብ ኢዶም ከይሞትዎም ኣብ ሓሊበት “ፕሪዚን ዋርድ” ተባሂሉ ናብ ዝጽዋዕ ናይ እሱራት ስማዊ ክፍሊ ሕክምና ይልእኹዎም፡፡ ናብ ሓሊበት ተላኢኾም ምስተመለሱ፡ ካብ ዝተሰውኡ እሱራት ሓደ፡ ኣቶ ኣብርሃ ተኪኤ ይበሃሉ፡፡ ኣብርሃ ተኪኤ፡ ወዲ 60 ዓመት ኣባል መዘጋጃቤት (ምንቹቤ) ኮይኑ፡ ብምጥፍፋእ ተጠርጢሩ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሩ ኔሩ፡፡ ብሰንኪ ተደጋጋሚ ማህረምቲ፡ ኣብ 2014 ካብ ፕሪዚን ዋርድ መስተመልሰ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ኣቤቶ ሞይቱ፡፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ፡ ካብ እንዳኬዝ 150 ሜትሮ ርሒቑ (ሕጂ ሽቓቕ ተሰሪሑሉ ዘሎ ቦታ) ከባቢ ተቐቢሩ፡፡ (ናይዞም ግዳይ ስድራ እንተሃሊኹም ንተወሳኺ ሓበሬታ ብኢንቦክስ ክትረኽቡኒ ትኽእሉ ኢኹም)
ዕጫ ናይ ኣቶ ኣብርሃ ተኪኤ ዝበጽሖም ስድርኦምን ደቆምን ንዓመታት ከይረኣዩ ብሞት ዝፍለዩ እሱራት እውን ብዙሓት እዮም፡፡ ካብቶም ዝበጽሑኒ ማእለያ ዘይብሎም ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ካብ “ዝተሰውኡ” ዝርዝር እሱራት ብልክዕ ካብ ዘረጋገጽኩዎም ንሎሚ ዝስዕቡ የቐርበልኩም
1. ጸጋይ ካሕሳይ ኪዳነ
2. ቱብሊ ሎጎ ኦላ (ኩናማ)
3. ሓምድ ማንታይ ሓምድ
4. ኑር በሽር ኑር
5. ሙሴ ኣብርሃ
6. ኢብራሂም መሓመድ (ጉልጅ)
7. ጸጋይ ሓጎስ (መንደፈራ) ከምኡ ውን ምብራቕን ዑመርን ዝትብሃሉ ጓልን ወዲን፡ ኣማኒኤልን ዳኒኤል ዝትብሃሉ ምንቹቤታት ደቂ 4 ኣስመራ ይርከብዎም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ኣብ ታሪኽ ቃልስን ናጽነትን ሃገርና ካብ ትፍለጠሉ ጉዳያት ሓደ፡ ጉዳይ ቤት ማእሰርትን ኣብ ልዕሊ ቅዩዳት ዝፍጸሙ ግፍዕታትን እዩ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን፡፡ ምልስ ኢሉ ንዘስተብሃለ ዜጋ፡ ኣብ ሜዳ ውን፡ ብልክዕ ገበን ንዝፈጸሙ ሰባት ከምኡ’ውን፡ ንስነ-ሓሳብን መትከላትን “ህዝባዊ ግንባር” ተቓዊሞም ዝተብሃሉ፡ ተጋደልትን ሲቪላትን ዝኣስር፡ ዝሃድን፡ ዝቕጥቅጥን ዝቐትልን ብስም “ሓለዋ ሰውራ” ዝፍለጥ ኣካል ምንባሩ ይፍለጥ፡፡ ኣብ “ሓለዋ ሰውራ” ገበን ፈጺሞም ዝተኣሰሩን፡ ስጉምቲ ዝተወሰደሎምን ቅዩዳት ዋላ እንተነበሩ፡ ንጹሃት ሰባት’ውን ብዘይፈጸምዎ ገበን ወይ ድማ “ብዛዕባ ሚስጢራዊ ሰልፊ ሓበሬታ ረኺቦም” ብዝብል ሃጢሞም እዮም፡፡ ኣብ 1978 “ካብ ከረን ናብ ኣስመራ ንምንታይ ኣቲኹም?” ተባሂሎም ብስለያ ዝተጠርጠሩ 16 ጥሮተኛታት፡ ኣብ “ሓለዋ ሰውራ” ከምዝተቐተሉ እዝክር፡፡ በቲ እዋን ኣብ “ሓለዋ ሰውራ”፡ ብሰንሰለት ትእዛዛት ኢሳይያስ ተቐቢሎም፡ ዜጋታት ካብ ዝቐዝፉ ዝነበሩ ዕሉላት ቀተልቲ ሰባት ናይብን ሙሳ ኣባተን ዝተብሃሉ ኔሮም፡፡
እንሆ! ካብ “ሰውራ” ጀሚሩ ብደም ሰባት ዝጠጠዑ ኣባጓይላ ኢሳይያስን ጀነራል ፍሊጶስን ድማ፡ ኣብዚ ዘመን ውን ከም በዓል ሜጀር ብርሃነ ከበደን ሚኪኤል ኢሳቕን ዝኣመሰሉ ዕሉላት ኣዋፊሮም፡ ንዘለኣለም ዘይሃስስ ታሪኽ ይሰርሑ ኣለው፡፡
( picture 1 is Michele isak)
…….ይቕጽል
(ኣብ ቀጻሊ ክፋላት ብዛዕባ ቤት ማእሰርታት ቀሓውታ፡ ማይ ሰርዋን ከምኡ ውን ካልእ ተወሳኺ ሓበሬታ ዓዲ ኣቤቶ ከምዘቕርበልኩም ብኣጋጣሚ ክገልጽ እፈቱ)
=========ንኹሉ ክባጻሕ ኣብ ሼር ኣይትሕመቑ!!!===========
By: SACTTISM


text:
Radio Erena: 23 December 2020
ኣብ ትግራይ፣ ሽረን ከባቢኡን ኣብ ዝቖመ ሓያሎ ናይ ተፍትሽ ኬላታት፣ ብናይ ኤርትራ ኣሃዱታት ይሕሎ ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ካብቲ ከባቢ ኣረጋጊጾም።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ ገለ ነቑጣታትን ኣብ ማእከል እታ ከተማ ኣብ ዝርከብ መደበርን’ዩ ዓስኪሩ ዝርከብ።
ህዝቢ ከተማ ሽረ፣ ኣብታ ከተማ ብፍላይ፣ ኣብ ኣብያተ ሸቐጥን ዱኳናትን ዝተፈጸመ ዝምታ፣ ብሰራዊት ኤርትራ ምዃኑ’ዩ ዝገልጽ።
ምንቅስቓስ እታ ከተማ ዛጊት ናብ ንቡር ከምዘይተመልሰ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ናብታ ከተማ ብስሩዕ ዝኣቱ ኾነ ዝወጽእ ህዝቢ ከምዘየለ ጠቒሶም።
ብፍላይ መንእሰያት፣ በብእዋኑ ካብታ ከተማ ይስወሩ ምህላዎም ብምምልካት፣ ይእሰሩ ድዮም ዘለዉ ወይስ ናብቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ንሓርነት ትግራይ ይጽንበሩ፣ ዝፍለጥ ነገረ ከምዘየለ ጠቒሶም።
ኣብ ካልኦት ናብ ኤርትራ ቅርበት ዘለወን ከተማታት ትግራይ’ውን እቲ ክስተት ተመሳሳሊ ምዃኑ ይዝረብ እኳ እንተኾነ፣ ራድዮ ኤረና ከተረጋግጽ ኣይከኣለትን።
ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ውግኣት፣ ካብ ፈለምኡ ይሳተፍ ከምዘሎ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ክቃላዕ ምጽንሑ ይፍለጥ።
=============


text:
- Other languages
ኣደራዕ (ትራውማ)፡ ተገልሎን ምግምማዕ ሰብኣዊ-መንነትን
ተገልሎ፡ ክንኣልዮ ወይ ውን ክንጻወሮ ዘጸግመና ጦብላሕታታት ክውሕጠና እንከሎ፡ ዝፍጠር ኲነት እዩ። ቀንዲ ጠንቂ ተገልሎ፡ ሕማቕ ተመኲሮ ዝፈጠሮ ጸቕጢ ኮይኑ፡ ከም ሳዕቤኑ ከኣ እቲ ግዳይ ብሃንደበት ዝለዓሉ ምልክታት ዘይምጥዓይ ክውረር ይርአ። ነዚ ከም ካልእ ጸገም ጌርካ፡ ምውሳድ ልሙድ ነገር ኮይኑ፡ ትኽክለኛ መልክዕን ባህሪ ናይቲ ጸገም ንምፍላጥ ዝግበር መርመራ ኸኣ፡ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ እዩ።
ተገልሎ እንታይ እዩ?
ተገልግሎ ፍልየት ዘስምዕ ኮይኑ፡ ኣካላትና ካብ ቀልቢና ዝተፈልየ ነገራትን ተግባራትን ከአንግድ ይጅምር። እቲ ግዳይ ናይ ተገልሎ ዝኾነ ሰብ፡ ኣብ መንጎ ተዘክሮ፡ መንነት፡ ኣስተብህሎ፡ ስምዒታት፡ ምንቕስቓሳዊ ብቕዓትን ጠባያትን ዘሎ ናይ ውህደት ሚዛን፡ ክሕሉ የጸግሞ።
ሕሉፍ ሕማቕ ተመኲሮ ዝበገሶ ጸቕጢ ሓደ ካብቶም ቀንዲ መበገሲታት ተገልሎ እዩ። ገለ ኣብ መከራ ዝርከቡ ሰባት፡ ንነብሶም ካብቲ ዝርከቡሉ ዘለዉ ጸገም ጋሪዶም፡ “ዘይንሶም ይኾኑ“። እዚ ኸኣ፡ ነቶም ሰባት ነቲ ዘለዉዎ ኩነታት ምርዳእ ክስእኑን፡ ርትዓዊ ዝኾነ መልሰ-ተግባር ክህቡን የጸግሞም። ተገልሎ፡ ኣካላትና ካብ ዜሰካሕክሕ ወይ ውን ዘሕፍር ተዘክሮታትን ፍጻሜታትን፡ ንነብሱ ንምግታእ ዝወስዶ ስጉምቲ እዩ። ካብዚ ተዘክሮታት ንምርሓቕ ኣካላትና ክግለል ክመርጽ እንከሎ፡ እቶም ተዘክሮታት ዘገንፍልዎ ጭንቐት ንምንካይ ካብ ዝብል እዩ። ብኸምዚ ከኣ፡ እቲ ሰብ ነቲ ፍጻሜታት ይኹን ንሶም ዘለዓዕልዎ ስምዒታት ምዝካር ይስእኖ።
ዓመጽ ዝተሓወሶ ናይ ኣተዓባባያ ጸገማት፡ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት፡ ጃምላዊ ቕትለት ወይ ውን ዘይምትእምማን ዝፈጠሮ ስድራ-ቤታዊ ቅልውላው ውን ጠንቂ ተገልሎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ተገልሎ ምስ ካልእ ስነ-ኣምእሮኣዊ ሕማማት ብፍላይ ከኣ፡ ሕሉፍ ሕማም ተመኲሮ ዝፈጠሮ ኣእምሮኣዊ ምምዝባል (PTSD) ክጎራበት ይኽእል እዩ። ግዳያት ተገልሎ ብጭንቀት፡ ሻቕሎት፡ ቅጥዒ-ኣልቦ ዝውተራ ኣልኮልን ዕጸ-ፋርስን ውን ይንጸላለዉ እዮም። ዘይርጉእ ስምዒታዊ ዝምባዔ ሰብኣዊ-መንነት (emotionellt instabil personlighetsstörning) ዘለዎም ሰባት ወትሩ ብጸገም ተገልሎ ውን ይሳቐዩ እዮም። (ንመለለዪታት ናይቲ ሕማም ብዝምልከት ኣብዚ ኣቲኹም ኣንብቡ)።
ተገልሎኣዊ ዝምባዔ ሰብኣዊ-መንነት እንታይ እዩ (DID)?
ተገልሎኣዊ ዝምባዔ ሰብኣዊ-መንነት፡ ኣቐዲሙ ብዙሓዊ ሰብኣዊ መንነት ተባሂሉ ይጽዋዕ ነበረ። እዚ ሕማም ኣዝዩ ሳሕቲ ዝርአ፡ “ምግምማዕ“ ሰብኣዊ-መንነት ናብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዝፈጥሮ ሕማም እዩ። እዚ ጸገም ጸለዎ ሰብ፡ ሰብኣዊ-መንነቱ ዝተገማምዐ ኮይኑ፡ ንባዕላዊ መንነታዊ ስምዒት ኣመዛቢዑ ነቲ ሰብ ውን ገዛእ ተግባራቱ ክቆጻጸር ከምዘይክእል ይገብሮ። እዚ ሕማም`ዚ ብጌጋ ከም ሕማም ምምስቓል-ኣእምሮ (schizofreni) ጌርካ ትርእዮ። ንኣካላትካ ውን ካልእ ሰብ ከም ዝቆጻጸሮ ዘሎ ጌርካ ናይ ምውሳድ ስምዒት ይፈጥረልካ።
እቲ በዚ ሕማም ዝተጠቕዐ ሰብ፡ ዝተፈላለየ ምንቅስቓሳዊ-ባህሪ፡ ድምጺ፡ ጠባይ፡ ተዘክሮታትን ተመኲሮታትን ዘለዎ፡ ብቑልጡፍ ዝቕያየር፡ ካብ ብዙሕ ገጻት ዝቆመ ሰብኣዊ-መንነት ኣለዎ። 90 ሚእታዊት ናይቶም በዚ ሕማም ዝጥቅዑ ሰባት፡ ክዓብዩ እንከለዉ፡ ብከም ምክልባት ወይ ውን ጾታዊ ዓመጽ ዝኣመሰሉ ሕማቕ ተመኲሮታት ወይ ጸበባ፡ ዝሓለፉ ሰባት እዮም። ግዳያት ናይዚ ሕማም ዝኾና መብዛሕትአን ደቂ-ኣንስትዮ እየን። ዳርጋ ፍርቂ ናይተን በዚ ሕማም ዝተጠቕዓ ኸኣ፡ ኣብ ገለ እዋን ነፍሰ-ቕትለት ክፍጽማ ፈቲነን ይፈልጣ እየን።
እዚ ሕማም ንህይወተይ ብኸመይ ይጽሎ?
ተገልሎኣዊ ዝምባዔ፡ ነቲ ግዳይ ዝኾነ ሰብ ካብ ክውንነት ዝረሓቐ ስምዒታት ክቕጀሎን፡ ዝተራእየካ ናይ ምድርጓሕ ስምዒት ክሰፍኖን ይገብር። ብዜካ`ዚ፡ መንፈሱ ካብ ኣካሉ (ምቕንጣጥ ሰብኣዊ-መንነት) ወይ ውን ካብ ከባቢኡ (ምቕይያር ደገኣዊ መረዳእታ) ዝተፈልየ ኮይኑ ይስምዖ። እቲ ግዳይ በዚ ሕማም ምስ ዝድነስ፡ ክስወር፡ ስምዒቱ ክደርቕን ኣካላቱ ምእዛዝ ውን ይኸብዶ። ንሕማም ምንፍርፋር ዝመሳስል ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ውን ከጋጥም ይኽእል እዩ። ብዙሓት ሰባት፡ ሓደገኛ ዝኾነ ኣካላዊ ሕማም ዘጥቅዖም ጌሮም እዮም ዝወስድዎ።
መስርሕ ምንጻር መንነት ሕማምን ፍወሳን
ተገልሎኣዊ ኲነተ-ዘይምጥዓይ ኣንጸላልይዎም ሕክምናዊ ረድኤት ንምርካብ ምስ ኣገልግሎት-ጥዕና ዝራኸቡ ሰባት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሰብ ብጌጋ ይርድኦምን ኣይኣምኖምን እዩ። ስለዚ ኸኣ፡ ኣገልሎት-ጥዕና ንመንነት ናይቲ ሕማም ንምንጻር ንዝገብሮ ጻዕሪታት መሊሱ ከምዝተሓላለኽ ይገብሮ። እቲ ዘይምጥዓይ ካልእ ነዊሕ ዕምሪ ዘለዎ ኣካላዊ ሕማም ዝፈጠሮ ከይከውን ንምርግጋጽ፡ መጀመርያ ምሉእ ሕክምናዊ መርመራ ክግበር ኣለዎ። ብድሕሪ`ዚ እቲ ቀንዲ ዕዮ-ገዛ፡ እቲ ጸገም ካብ ምንታይ ዝተበገሰ እዩ ኢልካም ምምርማር ይኸውን። ኣብዚ መስርሕ`ዚ፡ ሲካትሪያዊ ፈዋሲ ይጽመድ እዩ።
ንስኻትኩም ወይ ውን ቤተ-ሰብኩም ብጸገም ተገልሎ ትሳቐዩ ኣለኹም ኢልኩም ምስ እትጥርጥሩ ሓፈሻዊ ምኽሪ ንምርካብ፡ ናብ ኣገልግሎት-ጥዕና ወይ ውን ናብ ሓፈሻዊ ማእከል ሲካትሪ ብምኻድ ሕክምናዊ ረድኤት ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም። ምልክታት ተገልሎኣዊ ሕማም ሃንደበታውያንን ባህሮም ክትርድኦም ኣጸገምትን እኳ እንተኾኑ፡ እቲ ሕማም ክፍወስ ይኽእል ምዃኑ ክትርስዑ ግን ኣይግባእን። እቲ ፍወሳ መድሃኒታትን፡ ኣድራዕ ንምፍዋስ ዝዓለመ ፍወሳ ሕማም ኣእምሮን ዘማልአ እዩ።


text:
Radio Erena: 08 January 2018
መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ከምዝዓጸወ ብወግዒ ድሕሪ ምፍላጡ፣ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኹ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝሰደደ ማዕከናት ዜና ካብታ ከተማ ሓቢረን።
እቲ ብሌተናት ጀነራል ዒማድ ኣል ዲን ሙስጠፋ ዓዳዊ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ሱዳን፣ ብሰኑይ 8 ጥሪ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምእታዉ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ወትሃደራውያንን ናይ ጸጥታ ሰበ ስልጣንን መንግስቲ ኢትይጵያ ብምርኻብ ብዛዕባ ህሉው ምዕባለተት ሱዳን-ግብጺ-ኤርትራ ብዝምልከት ከምዝተዘራረበ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ጸጥታ ዶባተን ብሓባር ክሰርሓ ኣብ ዝብል ጉዳይ ኣቐዲመን ስምምዕ ከምዝኸተማ ኣይርሳዕን።
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ዘምርሕ ዘሎ፣ ፍሉይ ሓይሊ ምሊሻ ሱዳን ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ተዋፊርሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ዝዓጸወትሉ ምኽንያት ዛጊት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበትሉን።
እንተኾነ ኣብ ርእሲ’ቲ ክካየድ ዝጸንሐ ዘይሕጋዊ ንግዲ ምስግጋር ባጤራን፣ ኤርትራ ንሰራዊት ግብጺ ኣብ መሬታ ኣአንጊዳ ኣላ ብዝብል ምኽንያት ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ንዝመደበሮም ተቓወምቲ ኢትዮጵያን ሱዳንን ሎጂስቲካዊ ደገፍ ብምብርካት፣ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያን ሱዳንን ጸቕጢ ንምግባር ትሰርሕ ከምዘላ’የን እዘን ሃገራት ዝወቕሳ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ከም ልማዱ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ዶብ ሱዳን ኤርትራን ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታት ዛጊት ዝኾነ መብርሂ ኣይሃበሉን።
===========================


text:
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን! ካልኣይን መወዳእታን
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን! ካልኣይን መወዳእታን ኢሳያስ፡ መንነቱን ሓቢኡ፡ ነቶም ካልኦት ምእንቲ ህዝቦም ክስውኡ ንበረኻ ዓዶም ዝወፈሩ ደቂ ገርሂ ልባ መሲሉ፡ ናብ ሜዳ ከም ዝተሰለፈ ኢዩ ታሪኹ ዘረጋግጽ። ንህዝብና ናጻ ንምውጻእ ካብ ካልኦት ንላዕሊ ዝቃለስ መሲሉ
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን! ካልኣይን መወዳእታን
ኢሳያስ፡ መንነቱን ሓቢኡ፡ ነቶም ካልኦት ምእንቲ ህዝቦም ክስውኡ ንበረኻ ዓዶም ዝወፈሩ ደቂ ገርሂ ልባ መሲሉ፡ ናብ ሜዳ ከም ዝተሰለፈ ኢዩ ታሪኹ ዘረጋግጽ። ንህዝብና ናጻ ንምውጻእ ካብ ካልኦት ንላዕሊ ዝቃለስ መሲሉ ስለ ዝተራእዮም ኢዩ ከኣ ልቦም ክሰርቕን፡ ‘ጨጓር ዳንጋ!’ ሰይሙ ከም መጋበሪ ክጥቀመሎም ዝኸኣለ። ከምቲ ዝብኢ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ’ ዝብሃል ግን ኢሳያስ፡ ተጋደልቲ ክፉእ ሓሳቡን ዕላማኡን ከይፈልጡ፡ ብጥንቃቐን ብትዕግስትን ይንቀሳቐስ ከም ዝነበረ’ዩ ዝፍለጥ። ንክፉእ ባህሩ ዝሕግዝ ክፉእ ብልሓትን ምህዞን ክስውኸሉ ብተ.ሓ. ኤ ንቻይና ተላኢኹ፡ ካብ ናይ ማዎ ጨካን ደሳዊ ስርዓት ከክፉኡ ተማሂሩ ተመሊሱ። ድሕሪኡ ካብ ተ.ሓ. ኤ ሃዲሙ ምስቶም ተፈልዮም ኣብ ዓላ ዝንቀሳቐሱን ብኣብርሃም ተወልደ ዝምርሑ ዝነበሩን ተጸምቢሩ። ድሕሪ ሞት ኣብርሃም ተወልደ ከኣ፡ ንሱ ጥራይ ብዝፈልጦ ብልሓት፡ ናይቲ ጉጅለ ዓላ መራሒ ክኸውን ከም ዝኽኣለ’ዩ ዝፍለጥ። ካብኡ ንድሓር፡ ካብ ቻይና ዝቐድሖ፡ ብደሳዊ ስነ ሓሳብ ተጥቂሙ፡ ናይ ናብ ስልጣን ንምድያብን ከም ዝተጥቕመሉ’ዩ ካብ ተግባሩ ምርዳእ ይክእል። ንህዝብና ብኸመይ ኣርዒድካን ፈላሊኻን፡ ብስለያ መሓውራት ንሰባት ብምጥልላፍ ምቁጽጻር ከም ዝክኣል ብምጽናዕን፡ ንዘይተማህረን ዘይነቕሐን ህዝቢ ዘተሃራርፍን ዘይፍጸም ተስፋ ብምሃብን፡ ሓሶታት ብምንዛሕን ንሰባት የደናግርን የታልልን ከም ዝነበረ’ዩ ዝፍለጥ። ኢሳያስ፡ ኣብ ግዜ ገድሊ ሚስጢራዊት ሰልፊ መስሪቱ፡ ክብድሁዎ ንዝኽእሉ ምሁራትን ጀጋኑን ኣዳህሊሉ እናጥፍአ ናብ ስልጣን ከም ዝደየበ’ዩ ዝንገር። ንጀጋኑ መመሪጹ የጥፍእ ከም ዝነበረ ዝፈለጡ ውሑዳት፡ ‘ምእንቲ ኣንጭዋ ትሕለፍ መጎጎ!’ ብማለትን ናይ ኢሳያስ ጉዳይ ድሕሪ ናጽነት ነርክበሉ እናበሉ ስለ ዝቐደሞም ዝበዝሑ ከም ዝጠፍኡ’ዩ ዝንገር። ህዝብና ናጽነቱ ምስ ጨበጠ’ውን፡ ነቶም በላሕትን ኣንጻር ዓርሞሸሽ ሰራዊት ደርግ ዝሰዓሩን፡ ኣብ እንግድዖም ሓዚሎም ንዓዲ ዘእተውዎ ጀጋኑ መራሕትን ተጋደልትን ዝተፈላለየ ምህዞታት ፍሒሱ ኣጥፊኢዎም። ክሳብ ሎሚ ህዝብና፡ ክፉእ ምህዞ ኢሳያስ ፈሊጡ ክዓግቶን ክኣልዮን ዘይምኽኣሉ ከኣ ዘሕዝንን ዘስደምምን። ከምቲ፣ “ኣነፋፍራ ቆቓሕ ዘይፈልጥ ሃዳናይ!’ ዝብሃል፡ ቆቓሕ ክትነፍር ጥራይ ሰሚዑ ጥራይ ኢዱ ንገዛ ዝኣቱ’ዩ ዝመስል ዘሎ ህዝብና። ኢሳያስ፡ ‘ፕረዚደንት ኤርትራ!’ ምስ ተባህለ’ውን ኣብ ሜዳ ዘማዕበሎ ናይ ጥፍኣት ዘመተ ብዝገደደን ዝዓበየን ይቕጽሎ ከም ዘሎ ንኩሉ ዝግሃድ ዘሎ ሓቂ ኢዩ። ንኤርትራውያን ይኣስር፡ ይጨዊ፡ ይቕትል ኣሎ። ንህዝቢ ብኸብዱ ሒዙ ብማይ ጽምእን ጥሜትን ክኹስተር ፈሪዱዎ ኣሎ።
ከምቲ፣ እዝጊ ከጽልእ ምኽሪ ይኸልእ፡ ዝብሃል ኢሳያስ ሎሚ ከኣ፡ ካብ ክፉእ ተግባሩ ክዓግቶ ዝኽእል ኤርትራዊ የለን ዝብል እምነት ስለ ዘሕደረ፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምጥፋእ ዕላምኡ ንምፍጻም ይጓየ ኣሎ። ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ምስ ጠ/ሚ ኢትዮጵያ ዓቢ ኣብ ዝተራኸበሉ እዋን፣ “ኣይከሰርናን! ገንዘብና ኣምሊስና ኢና!” ናብ ጎንደርን ኣዲስ ኣበባን ኣዋሳን ከይዱ ኢትዮጵያ ምዃኑ ብቃሉ፣ “ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያ ክልተ ህዝቢ ኢዩ ዝብል ሓቂ ዘይፈልጥ ኢዩ!” ንዶ/ር ዓቢይ ከኣ ንስኻ ኢኻ ትመርሓና! ምስ በለ’ዩ ብዙሕ ኤርትራዊ ክፈልጦን ክቐብጾን ዝኸኣለ። ክልቲኦም መራሕቲ ይበጻጽንሑን ካብ ህዝቦም ተኸዊሎም ህዝብታት ንምንቛት ተንኮላት ይፍሕሱ ምህላዎም እናሓደረ ዝቕላዕ ዘሎ፡ ንክልቲኦ ዝልክም ጉድ ከም ዝኸውን ዘጥራጥር ኣይኮነን። ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝብና ትሕቲ መሬት ዝሰፈረን ዘይሰፈረን ኮይኑ’ምበር ኩሉ ብጽኑዕ ዝሕሎን ሕቡስ ኢዩ። እዚ ኣረምኔ ስርዓት ደንጎላ ኮይኑ ስለ ዝጸቐጦ፡ ብሓይሊ ብረትን ካድረታትን ሰለይትን ሒዙ፡ ከይእከብን ከይዛተን ስለ ዝኸልከሎን ዝፈላለዮን ፍሕትሕት ክብልን ሓቢሩ ክልዓልን ስለ ዘይከኣለ እምበር፡ ህዝብና ንኢሳያስ ካብ ዝቐብጾ ነዊሕ ጌሩ ኢዩ። ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ብሃይማኖትን ኣውራጃን ከም ዘይፈላለን ከም ዘይናቖትን ኢዩ ዘረጋግጽ። ሓደ ኣብነት ክጠቅስ። ኣብ ኤርትራ ዝነበራ፣ ሓማሴን፡ ሰራየ፡ ኣከለጉዛይ ተባሂለን ዝፍለጣ ዝነበራ ህቡባት ናይ ኩዕሶ ክለባት ኣብ ዝጻወታሉ መዓልቲ ውሑዳት ደገፍተን የዕገርግሩ ስለ ዝነበሩ ኣዛዚ ፖሊስ ዝነበረ ኮ/ል ተድላ ዑቕቢት፡ ‘ስመን እንተ ዘይቀይረን ክጻወታ የብለንን!’ ብማለት ከይጻወታ ከለኪሉወን። እቲ ክለባት ከኣ ብርቱዓት ክንከውን ዝኸኣልና ብስም ኣውራጃታት ስለ ንጻወት ኢዩ። እንተለዊጥና ደጋፊ ክንረክብ ኣይንኽእል፡ ብማለት ስም ምልዋት ስለ ዝኣበያ ንሰለስተ ከይጻወታ ከልኪሉወን ኔሩ። ድሕሪ ክንደይ ጻዕሪ ግን፡ ሓማሴን ኣስመራ፡ ሰራየ ማይልሓም፡ ኣከለጉዛይ እምባሶይራ ተባሂለን ጸወታ ከም ዝቐጸካ ኢዩ ዝፍለጥ። ሎሚ ግን ኢሳያስ ንኣውራጃ ከም መፈላለዪ ይጥቀመሉ ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ’ውን “ኣውራጃዊ! ሃይማኖታዊ! ቃላት ምሂዙ ከም መሕፈርን ጸርፊን ይጥቀመሉ ኣሎ። ዕላምኡ ግን ህዝቢ ኤርትራ ብኣውራጃ ተጠርኒፉ ከይብድሆ ብምስጋእ’ዩ ዘፍረሶ። ብዞባታት ዝተክኦ። ኢሳያስ ካብ ሃገር ሓሊፉ፡ ብሃሱሳቱ ተጠቂሙ ኣብ ወጻኢ ንዘለዉ ዜጋታታት ንምቁጽጻር ይጽዕር ከም ዘሎ ዝክሓድ ኣይኮነን። ነዚ ዝዘንግዑ ምህላዎም ከኣ ዘጉሂ ኢዩ። ኣብ ጨና ባሩድ ዘይብሉ ዓዲ ሕጊ ሰፊሮም ከምዚ! ከምቲ! ዘይገብር ንዝብሉ ከኣ፡ ከምቲ፡ ‘ኩናት ዘይወዓለ በሊሕ! ምዃን ገዲፍኩም፡ ኣብነት ኮንኩም ምርሑና! ‘ንዑ እዛ ናብራና ፈትንዋ!’ ዝብል መልእክትን ለበዋን ኣለዎ ህዝብና። ብጽሑፍን ብመራኸቢ ብዙሓንን ካብ ክውንነት ዝረሓቐ፡ ንብዙሓት ከጋጊ ዝኽእል ሓበረታን መግለጽን ንዘመሓላልፉ ከኣ፡ ትብሉዎን ትጽሕፉዎን ካብ ህዝብኹም ካብ ህዝብኹም ርሒቕኩም፡ ነፊርኩም ከም ዘለኹም ዘመልክት ኢዩ። ምናልባት ካልኣይ ዓዲ ስለ ዘለኩም ይኸውን። ንሕና ግን እዛ ሓንቲ ኤርትራ ትብሃል፡ ቀደም ገዲፍኩማ ዝተሰደደኩም ሃገር ጥራይ ኢያ ዘላትና። ሕጂውን ነዚ ነዚ ኣረመኔ ስርዓት ንምእላይ ክባላሓቱ ዝኽእሉ ምሁራትን ለባማትን ናይ ነዊሕ ተሞክሮ ዘለዎን ኣሕዋት ኣለውና! እናበልና ብኣኹም ንምካሕ ዘለና። ሎሚዶ ጽባሕ ዝሓዙ ሒዞም ይምለሱና! እናበልና ዓዲ ኩልና ከይትጠፍኣና ምዩቕ እናበልና ንሕሉ ከም ዘለና ኣይትዘንግዑ ሓደራ። ኣብ ቀረባ ግዜ ሓቢርና ንነብረላ ሰላማዊትን ደሞክራሲያዊትን ሃገር ክንምስርት! ዝብል ተስፋ ኢዩ ዘለና። ስለዚ ኣይንገዳዳዕ። ሕልናኹም መርሚርኩም ቅረቡና፡ ሓቢርና ንዛተ፡ ተሓጋጊዝና ፍታሕ ንድለ። ‘እዛ ዳዕሮ በሲላ ኢያ! ሓቢርና ንብልዓያ!’ እናበልና ብተስፋ ንጽበየኩም ከም ዘለና ከይትርስዑ ሓደራ። ከምቲ ኩሉ ገዝኡን ከባቢኡን እንተጽርዩ ህልውንኡ ከውሕስ ይኽእል’ዩ ዝብሃል ከኣ፡ በብወገና ብህግደፍ ተዓሽዮም ንሰባት ከዐሽዉ ዝፍትኑ፡ ስንቂ ዘቐብሉ፡ ነሕዋቶም ኣሕሊፎም ንበላዒ ዝህቡ ብምኽርን ፍቕርን ብምቕራብን ብምርዳእን ምስ ህዝቦም ክውግኑ ምጽዓር እቲ ዝዓበ ዕማም ይጽበየና ከም ዘሎ ዝስሓት ኣይኮነን። ኣእምርኡ ንዘይተሰልበ ሓውናን ሓፍትናን፡ ‘ተለኻኺምዶ ንጥፋእ፡ ሓቢርካ ንድሓን!’ ዝብል ሕቶን ለበዋን ናብ ዝስምዕ ብምሕላልፍ ንዝተጋገዩ ናብ ልቦም ምምላስን ምስ ህዝቦም ከም ዝውግኑ ምግባርን ከም ዝኣምን ኢዩ ዝገልጽ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ። እዚ ማለት ከኣ፡ ናይ ህግደፍ መሰረትን ሱርን ምብታኽ ማለት ኢዩ። ነቶም ጥፍኣት ህዝቦም ዘቀላጥፉ ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ተግባሮም ከቋርጹ ምጽዓር ማለት ኢዩ። መጥፊኢ ህዝቦም ስንቂ ዘቐብሉ ካብ ተግባሮም ክቑጠቡ ምምሕጻን ማለት ኢዩ። ናይ ጋኔን መልእኽተኛ ኮይኖም ንህዝቢ ዝጸናጸኑን ዝተባህለን ዘይተባህለን ወረታት ንህግደፍ ዘቐብሉን ንስቦም ዘጥፍኡን፡ ጽባሕ ደልዩ ዘይረኽቦ ሓው/ሓፍቲ ካብ ምጥፋእ ክድሕን ምምካር ማለት ኢዩ።ንህዝብና ሃገርናን ንምጥፋእን ወደባታ ንምውራስን ስርዓት ሃይለስላሴን ድርግን ብዙሕ ጽዒሮም ኢዮም። ሃይለስላሴ ንኤርትራ ክጎብጥ ብዘካየዶ ጉጉይ ምሕደራን ኩናትን ብዝገጠሞ ብርቱዕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክዕወት ስለ ዘይከኣለ ብ1974 ካብ ስልጣኑ ከም ዝተባረረን ደርግ’ው ንናይ ኤርትራ ጉዳይ ክፈትሕ እንተ ዘይክእሉ ኣብ ስልጣን ንነዊሕ ግዜ ክጸንሕ ከም ዘይክእልን ናይ ቢቢሲ ጋዜጠኛታት ተንብዮም ኔሮም። ሕጂ ከኣ ካብ ዝሓለፈ ክመሃሩ ዘይከኣሉ ኢሳያስን ጠ/ሚ ኢትዮጵያ ዶ/ር ዓቢይን፡ ንህብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብምድንጋር፡ ኣንጻር ሕወሓት ኩናት ንምጅማር ይደናደኑ ከም ዘለዉ ኢዩ ዝስማዕ ዘሎ። እዚ ከኣ ለካሚኦም ኢዩ ዝኸውን። ንከባቢና ዝሕምስን ህልቂት ህዝብታት ዘኸትልን ምዃኑ’ውን ዝስሓት ኣይኮነን። ህዝብና፡ ድሕሪ ሕጂ፡ ከምቲ ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥ ሃዳናይ ኮይኑ ክነብር ማለት ከኣ ዘበት ኢዩ። ዝኸፍሎ ናይ ህይወትን ንብረትን መስዋእቲ ይበዝሕ ይኸውን እምበር ህዝብና ከምቶም ቀዳሞት ጀጋኑ፡ ዝኸፈለ ከፊሉ፣ ክብሩን፡ መሰሉን፡ ልዑላዊነት ሃገሩን ከም ዘውሕስ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ነፍስ ወከፍ ኤርትራዊ ዓወት ህዝብና ንምቕልጣፍ ዝጽዕርን ዝዕጠቕን ኮይኑ ክርከብን ግድን ኢዩ ዝኸውን።
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ
ምስሉ ተኪኤ 2 ሰነ 2020


text:
Radio Erena: 22 February 2018
ግብጺ ኣብ ጉዳይ መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ኣበርክቶ ንምግባር ቅርብቲ ከምዘላ ፕረዚደንት ዓብደለፈታሕ ኣልሲሲ ገሊጹ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዝገለጸ፣ ብሚኒስተር ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ማይክ ኣዪ ደንግ ዝምራሕ ፍሉይ ልኡኽ ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ናብ ካይሮ ዑደት ብምክያድ፣ ካብቲ ፕረዚደንት ዝተላእከ ደብዳቤ ብ20 ለካቲት ኣብ ዘረከበሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ልኡኽ ደቡብ ሱዳን ብወገኑ፣ ሃገሩ ምስ ግብጺ ኣብ ኩሉ ዓይነት ጽላታት ዝምድና ክትምስርት ከምእትደሊ ኣረጋጊጹ።
ደቡብ ሱዳን ምስ ግብጺ ዝምድና ከተሐይል ከምእትደሊ ትገልጽ ዘላ፣ ኣብ መንጎ ሱዳንን ግብጽን ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ዋንነት ዞባ ሓላይብን ምስሕሓብ ተፈጢርሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ካብ 2011 ኣትሒዛ ካብ ሱዳን ተፈልያ ናይ ገዛ ርእሳ ናጽነት ዝኣወጀት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ መንጎ’ቶም ካብ ዝተፈላለየ ዓሌታት ዝተወከሉ ሰበ ስልጣናታ ብዝተኸስተ ምግምማዕ፣ ጸጥታዊ ርግኣትን ሰላምን ከተውሕስ ኣይከኣለትን።
ዞባዊ ውድብ ኢጋድ፣ ንመስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ብሓላፍነት ተረኪቡ ይሰርሓሉ ከምዘሎ ይፍለጥ።


text:
22 Mar 2011 !! መንግስቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ልክዕ ከም’ቲ ዕቡድ ዓርኩ ቓዛፊ ብፍርሒ ስለዝወሓጡን ዝረግጹዎን ዝዛረቡዎን ኣይፈልጡን: ወግዓዊ ብዘይኮነ ንህዝቢ ንምድንጋር መዓልታዊ ንርእዮ ዘለና’ዩ፡፡ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ቀጠልያ መብራህቲ ወሊዑሎም ልቢ ዘለዎ ኩሉ ሓኒኹ: ንክብርን መሰል እምነትን ካህናትን ደናግልን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስታያን ዝግህስ ሓድሽ ወተሃደራዊ ትእዛዝ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣመሓላሊፉ።
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።
ብመሰረት ማርክሳዊ ፍልስፍና መንግስቲ ክብሃል ከሎ ሃደ ደርቢ ንኻልእ ደርቢዝምዝምዘሉ ወይ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሩ ዘእትወሉ መሳርሒ’ዩ። እዚ ትርጕም’ዚ ብፍላይ ኣብ ስሳታት ብዅላቶም ገስገስቲ ኢና ዝብሉ ወይ ንዓታቶም ዝስዕቡ መንእሰያትን ከም ቃል ኣምላኽ ዝውሰድ ዝነበረ’ዩ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
መንግስቲ ሆንግ ኮንግ ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘጽንዖ፡ ቀረብን ምስግጋርን ኣጽዋር፡ ምድስካል ኣብ ባንካትታት ዝርከብ ገንዘብ ናይቲ ስርዓትን፡ ምቕያድ ምንቅሳት ሰበስልጣንን ዘጠቓለለ እገዳ ባይቶ ጸጥጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ስራሕ ዘውዕል ኣዋጅ ከምዘውጽአ news.gov.hk ዝተባህለ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ናይታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኣዛዚ ሰራዊት ሶማሊላንድ ጀነራል ኤልሚ ሮቢለህ ፉሩር፡ ንጋዜጠኛትት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምዕላሞም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሶማሊላንድ ብምዕራፍ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክኣትዉ ንዝፈተኑ ኣስታት 300 ኣባላት ተቓወሚ ምንቅስቓስ ኢትዮጵያ፡ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኣብ ከበባ ብምእታው ከምዝሃደኑዎም ገሊጹ፡
ደጊም ‘ሲ፡ ኤርትራውያን፡ መንግስቲ ወይ ስርዓት ከምዘይብልና ኣረጋጊጽና ኣለና። ኣብ ሓንቲ ሃገር ከምዚ ዝኣመሰለ ባዶሽ ናይ ስርዓት ኣብ ዝህልወሉ ግዜ ብዕቱብ ክምለሽ ዘለዎ ዓቢ ሕቶ ‘ምብኣር፡ “ንሕና ከም ሕብረተሰብን ከም ህዝብን ከ ኣለና ዶ?” ዝብል ‘ዩ።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰንበት ዕለት 15/02/2010 ኣብ ናይ ኢትዮጵያውያን ፓል-ታልክ ሩም Ethiopian review.com on line ብኤልያስ ክፍለተመሪሑ፡ ተቓወምቲ ኢትዮጵያውያን ደገፍትን ወከልትን መንግስቲ ኤርትራ ከም ዶክተር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ካልኦትን ዝተሳተፍዎ ፓል-ታልክ ልዕሊ 200 ሰባት ሰሚዕዎ።
ኣቐድም ኣቢሎም፡ ንኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ እንከለለዉ ጃልብኦም ብምብልሻዋ ብምትሕግጋዝ መንግስቲ ጥልያንን ሊብያን ካብ መዓት ወጺኦም ናብ ሊብያ ዝተመልሱ ዝርከቡዎም 150 ዝኾኑ ኤርትራውያን ብሰበስልጣን ሊብያ ተገፊፎም ምስ ተወስዱ ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ቀንዲ ኣገልገልቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብምዃን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣደዳ ስቓይን ዓመጽን ኣብ ልዕሊ ምግባር፡ ጸረ ረብሓታት ኣመሪካ ብንጥፈት ንዝስርሑ ዘለዉ ኣመሪካዊ ዜግነት ንዝነበሮም ሸሞንተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ህግደፍ ኣመሪካዊ ዜግነቶም ከምዝሓኸኾ ናይ ቀረባ ኣፍልጦ ዘለዎም ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ብቤትምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ከምዝጸደቐ ዝጠቐሶ መምርሒ፡ እቶም ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ዝተገብሩ ኤርትራውያን፡ ግላዊ ንብረቶም ንምርካብ፡ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ንምክያድ፡ ኣብ ባንክታት ኢትዮጵያ ዘሎ ገንዘቦም ብምንቅስቓስ ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከምዘለዉ ተቖጺሮም ኣብ ንግድን ወፍርን ንኽነጣጠፉ ዘኽእሎም ምዃኑ የገንዝብ።
ሚኒስተር ጸጥታ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዑመር ሓሺ ኣደን ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ ዋዕላ፡ ኣጽዋር ዝጸዓነት ናይ ኤርትራ ነፋሪት ብላድ-ዶግለ ኣብ ዝብሃል ካብ መቓድሾ 100 ኪሎሜተር ርሒቑ ኣብ ታሕተዋይ ሸበሌ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝዓለበት ብምጥቃስ፡ ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ብምእታዉ ከምዝኸሰሶ፡ APA ዝተባህለ ናይ ኣፍሪቃ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣርባዕተ ዓበይቲ ጋዜጣታት ሽወደን ብምውህሃድ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ካብ 2001 ኣትሒዙ ኣብ ምስጢራዊ ቤትማእሰርቲ ዳጕኑዎ ዘሎ ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ንጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ክፈትሖ ብምጽዋዕ ሰፊሕ ጎዘመተ ጀሚረን።
ኣብቲ ብዕለት 12 ጥሪ 2009 01፡36 ወጋሕታ ኣብ ጥቓ ዶብ ሱዳንን ግብጽን ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ጸይቀ ዕሉል ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ምኽትል ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ዝኾነ ኮሎኔል ኣፎወርቂ ሞሳዝጊ ዝርከቦም 6 ሜጀራትን 2 ካፒተናትን ከም ዝተቐትሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ፡ ፈታዊኡን ጸላኢኡን ምልላይ ስኢኑ፡ ንዝረኸቦ ብጃምላ ምእሳር ተተሓሒዙዎ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝኣሰሮም ሰራሕተኛታት መንግስቲ ቁጽሮም ካብቲ ኣብ ዜና ዝጠቐስናዮ ቁጽሪ ከምዝበዝሕ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣባላት ራድዮ ባና ማለት ፈነወ ትምህርቲ ንዓበይቲ ዝርከቡዎም ልዕሊ 30 ሰራሕተኛታት መንግስቲ ከምዝኣሰረ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካብ 11 ዝተፈላለያ ክፍላተ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተሓርዩ ዝተዋጽአ ብ”ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ” ዝፍለጥ ብመኮንናት ዝምራሕ ኮሚቴ፡ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣቕሪቡዎ ዘሎ ተቓውሞን መሰረታዊ ጠለባትን ብዝተወደበ መልክዕ ምስ ላዕለዎት ልኡኻት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዘተየሉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያን ዝርከቡ ኤርትራውያን መንግስቲ ምስሪ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣገዲዱ ናብ ኤርትራ ምምልሱ ብምቅዋም ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። ዝርዝር ዜና ብቭድዮ ንምክትታል ኣብ’ዚ ጠውቑ።
እዚ ንኣትዎ ዘለና ዓመተ 2008 ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ከም ነበልባል እናተወልዓ ዝኸይድ ዘሎ ሕቶ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምምስራት ብዝያዳ ዝሕይለሉ ዓመት ንክኽውን ኩላትና ክንሰርሓሉ ዘለና ዓመት እዩ።
ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ‘ቲ “መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ፈለማ ሰሙን ወርሒ ሕዳር ወራር ኣንጻር ኤርትራ ከካይድ ካብ ኣመሪካ ፍቓድ ረኺቡ ኣሎ” ክብል መንግስቲ ባዕሉ ብወግዒ ዘመሓላለፎ መግለጺ፡ ትማሊ ቐዳም 27 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ ሰፊሕ ግፋ ከካይድ ከምዝወዓለ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመጽእ ሰሙን (ፋልማይ ሰሙን) ናይ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ወራር ከካይድ እዩ’ ዝብል ሓበሬታ ካብ ትላላት ስለያን ግለሰባትን ሓበሬታ ከምዘሎ፡ መንግስታዊት መርበብ ሓበሬታ ሻባይት.ኮም ትማሊ ኣብ ዝዘርግሓቶ ሓበሬታ ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ኤርትራ ምስቲ ብ13 ጥቅምቲ ንኮለኔል ስምኦን ገብረድንል ንምቕታል ዝተኻየደ ፈተነ ቅትለት ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ሰባት ከምዝኣሰረ ምእማኑ ሮይተርስ ካብ ኣሰመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ሰላም ኣልጀሪስ ንኹሉ ወይ ብኸፊል፡ ንግዚኡ ወይ ንሓዋሩ ክስርዞ ይሓስብ ምህላው፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዘፍለጦ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ናይ ባይቶ ኣመሪካ (ሰነት) ኮሚተ ወጻኢ ዝምድናታት ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብኣመሪካን መንግስቲ ሲሪላንካን ከም ‘ግብረሽበራዊ ውድብ’ ዝጥቀስ ‘ታሚል ታይገርስ’ ቀጥታዊ ወተሃደርዊ ሓገዝ ይገብር ከምዝነበረ ከምዘቃለዐ ኤሽያን ትሪቡን ዝተህለ መርበብ ሓበሬታ ይገልጽ።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ከም መርኣያ ናይቲ እናኣንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናኡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካሊፎርንያ ዝነበረ ቆንስላዊ ቤትጽሕፈት ኤርትራ ክዕጾ ከምዝኣዘዘ ቢቢሲ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ኣጽዋር ብምጥሓስ ጸረ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ንዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ኣጽዋር ምቕባል ትቕጽል ኣላ ክብል ዘቕረቦ ክሲ ነጺጉዎ።
መንግስቲ ኤርትራ ንእገዳ ኣጽዋር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥሓስ ንተቓወምቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ኣጽዋር ምቕባል ከምዝቐጸለ ብባይቶ ጸጥታ ነቲ እገዳ ክከታተል ዝተመዘዘ ጉጅለ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ሱዳን፡ ካብ ሓሙስ 12/07 ኣትሒዙ ኣብ ካርቱም መጠነ ሰፊሕ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት የካይድ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝኣሰሮም ክልተ ሰራሕተኛታት ብሪቲሽ ካውንስል ሓደ ተፈቲሑ፡ እቲ ሓደ ግን ዛጊት ነጻ ከምዘይተለቀ ሮይተርስ ንወሃቢ ቓል ብሪቲሽ ካውንስል ብምጥቃስ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓላፊ ብሪቲሽ ካውንስል ኣብ ኣሰመራ ብምእሳር፡ ንሓደ ዲፕሎማሰኛ ዓዲ እንግሊዝ ፡ ብሰበብ መደብ ትግባረ ‘ሳተላይት ኢንተርነት ሊንክ’ ካብ ኤርትራ ከይወጽእ ከምዝኣገዶ ጋርድያን ዝተባህለ ጋዜጣ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ንብጹእ ወ ቅዱስ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ፡ ኣቦና ኣንጠንዮስ ንዝገብረሎም ዘሎ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ዝዅንን ናይ ጸሎት ስነስርዓት ኣብ ለንደን ከምዝተኻየደ ቢቢሲ ኣብ ሰስፈሮ ዓንቀጽ ሓቢሩ።
“ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ፡ ነቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ብኣህጉራዊ ኮምሽን ዶባት ዝተወሰነ ብይን “ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐቢልናዮ ኣለና” ከምዝበለ ኣሾሸይትድ ፕረስ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነጺጉዎ።
ቀዳማይ ሚኒስተር መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዓሊ መሓመድ ገዲ ምሕዝነት ተቓወምቲ ሶማልን እትዮጵያን ኣብ ኤርትራ ይቐውም ከምዘሎ ሎሚ (09 ሰነ) ብድምጺ ኣመሪካ (VOA) ንዝተመሓላለፈ ሓበሬታ ከምዘረጋገጾ መርበብ ሓበሬታ ድምጺ ኣመሪካ ኣገንዚቡ ።


text:
እቲ ኣብ ጥቓ መደበር ፖሊስ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ንተቓወምቲ ኣባላት ፓርላማ ዝኾኑ ምእሳሮም ስዒቡ እዩ።ፀጋማይን ገስጋሳይን ፖለቲካዊ ኣመለኻኽታ ዘለዎም ፖለቲከኛታት ኣብ መላእ እታ ሃገር ሎሚ ለይቲ ተኣሲሮም ኣለው።
ብሕጊ እታ ሃገር ዝተኣገደ ናይ ኩርዳዊያን ሰራሕተኛታት ፓርቲ/PKK/ ነቲ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሰበስልጣን ቱርኪ ቀንዲ ደገፍቲ ናይ ኩርዲ ፓርቲ ንዝኾኑ 12 ኣባላት ፓርላማ ሎሚ ዓርቢ ምእሳሮም ካብ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳን ዩናይትድ ስቴትስን ተቓውሞ ገጢሙዎም ኣሎ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ቱርኪ መቭሉት ካቩሶግሉ ንተቓውሞ ሕብረት ኣውሮጳ ዘይቅቡል ክብሉ ነቒፎምዎ።ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ንኩርዳዊያን ሰራሕተኛታት ፓርቲ/PKK/ ይድግፉ እዮም ክብሉ ኸሲሶም ኣለው።እቶም ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ልዕልነት ሕጊ ብዝምልከት ካብኦም ትምህርቲ ኣየድልየናን ክብሉ እውን ተዛሪቦም ።


text:
ዝተፈላለየ ፍታሓት ጥዕና
ፍታሓት ቀዋሚ ሓኪም
ብምሉኦም ተቐማጦ ሓፈሻዊ ክእለት ጥዕና ዘለዎ ቀዋሚ ሓኪም ክግበረሎም መሰሎም እዩ። ሰብ እንተሓሚሙ መጀመርታ ነዚ ቀዋሚ ሓኪም እዮም ዝውከሱ። ቀዋሚ ሓኪም ናቱ ተሓከምቲ ቅድሚ ካልኣት ቀዳምነት ክህቦም ግቡኡ እዩ። ቀዋሚ ሓኪም እዩ ተሓከምቲ ናብ ክኢላ ሪፈር ዝብል።ኣብዚ ብምእታው ቀዋሚ ሓኪም ምቕያርን ብዛዕባ ጥዕና ካልእ ኣገዳሲ ሓበሬታ ምርካብን ይከኣል እዩ፡ https://helsenorge.no
ሓኪም ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎ፣ ተሓካሚ ከየፍቀደሉ ብዛዕባ ተሓካሚን ሓኪምን ዝተዛረብዎ ንዝኾነ ሰብ ክዛረብ ኣይክእልን።
ፋርማሲ
ፋርማሲታት ፈውሲ ይሸጣ እየን፣ ብዛዕባ ኣጠቓቕማ ኣፋውስ ውን ጥዕናዊ ምኽርን ማዕዳን ክህባ ይኽእላ። ዝበዝሐ ኣፋውስ ኣብ ፋርማሲ ጥራሕ ኢኻ ክትገዝእ ትኽእል። ገሊኡ ኣፋውስ ከም ፈውሲ ቃንዛ ኣብ ናይ ኣስቤዛ ድኳን ወይ እንዳ ነዳዲ ክትገዝእ ትኽእል። ዋጋታት ካብ ፋርማሲ ናብ ፋርማሲ፣ ከምኡውን ካብ ድኳን ናብ ድኳን ክፈላለ ይኽእል።
ብዙሕ ዓይነት ኣፋውስ ብሓኪም ወረቐት እዩ ዝወሃብ። እዚ ማለት ምስ ሓኪም ከይተዘራረብካ ክትገዝኦም ኣይትኽእልን ኢኻ። ሓኪም ኣብ ወረቐት እንታይ ዓይነት ፈውሲ ከምዘድልየካን ብኸመይ ከምትወስዶን ክጽሕፍ ኣለዎ።
ፈውሲ ወረቐት ርእሰ-ብጽሒት( ብሎረሰፕት)
ነዊሕ ሕክምና ዘድልዮ ሕዱር ሕማም እንተሃልዩካ፣ ማለት ንነዊሕ ግዜ ዝጸንሕ ሕማም፣ እሞ ኸኣ ብውሑዱ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ፈውሲ ወይ ካልእ ንብረት ንሰለሰተ ኣዋርሕ ዘድልየካ እንተኾይኑ ብብሎረሰፕት ፈውሲ ክወሃበካ ይኽእል። ብብሎረሰፕት ፈውሲ ክወሃበካ ከሎ ምሉእ ዋጋ ፈውሲ ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ ማለት እዩ። ርእሰ-ብጽሒት ጥራሕ ትኸፍል፣ ዝበዝሐ ክፋል ናይቲ ወጻኢታት ግን መንግስቲ ይኸፍሎ።
ርእሰብጽሒት ብብሎ ረሰፕት ትኸፍሎ ምስቲ ንሓኪም ትኸፍሎ ርእሰ-ብጽሒት ተቖጺሩ ነጻ ወረቐት የውህብ።
ሓኪም ስኒ
ቆልዑን መንእሰያትን ክሳብ 18 ዓመት ትመልእ ብቐጻሊ ናብ ናይ ስኒ ቁጽጽር ይጽዉዑ እዮም። መንግስቲ እዩ ነዚ ሕክምና ስኒ ዝኸፍሎ። ኣብ መንጎ 18ን 20ን ዓመት ዘለዉ መንእሰያት ከኣ ካብ ወጻኢታት ሕክምና ስኒ 25 ሚእታዊት ክኸፍሉ ኣለዎም፣ መንግስቲ ከኣ ዝተረፈ 75 ሚእታዊት ይኸፍሎ። ዓበይቲ ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድሚኦም ምሉእ ዋጋ ክኸፍሉ ኣለዎም ንሕክምና ስኒ። ዓበይቲ ባዕሎም ናብ ናይ ብሕቲ ሓኪም ስኒ ክኸዱ ኣለዎም፣ ሓደ ግዜ ኣብ ዓመት ኣብ ሓኪም ስኒ ቁጽጽር ምኻድ ከኣ ልሙድ እዩ።
ቆልዓ ወይ መንእሰይ ኣስናን ምእሳር እንተ ኣድልዩዎም ወለዲ ርእሰ-ብጽሒት ክኸፍሉ ኣለዎም።
ምድቃስ ኣብ ሆስፒታል
ኣብ ሆስፒታል ምድቃስ ነጻ እዩ። ኩሉ ወጻኢታት ንሕክምና፣ ኣብ ሆስፒታል ትጸንሖ ግዜን መግቢን ብመንግስቲ እዩ ዝሽፈን።
ሆስፒታል ምድቃስ ኣቐዲሙ ዝተመደበ እንተኮይኑ ባዕልኻ ሆስፒታል ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ።ሕክምና ክግበረልካ ናይ ምጽባይ ግዜ ክፈላለ ስለዝኽእል ኣብዚ ዝስዕብ ምርኣይ ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ .
ኣብ ኖርወይ ገለ ውሑዳት ብሕታዊ ሆስፒታላት ኣለዋ። ብሕታዊ ሆስፒታል እንተመሪጽካ መሐከሚ ባዕልኻ ክትከፍሎ ኣለካ።
ፖሊክሊኒካዊ ሕክምና ኣብ ሆስፒታል
ፖሊክሊኒካዊ ሕክምና ክበሃል ከሎ፣ ሕክምና ኣብ ሆስፒታል ይግበረልካ ግን ኣብቲ ሆስፒታል ኣቲኻ ኣለኻ ማለት ኣይኮነን። ንቆጸራ ትጽዋዕ፣ ሕክምናኻ ምስ ወዳእካ ከኣ ገዛኻ ትኸይድ። ፖሊክሊኒካዊ ሕክምና ክግበረልካ ከሎ ልክዕ ከምቲ ኣብ ቀዋሚ ሓኪም ወይ ክኢላ ሓኪም ርእሰ-ብጽሒት ትኸፍሎ ትኸፍል ኢኻ።
ክኢላ ሓኪም
ክኢላ ሓኪም ክበሃል ከሎ፣ ከም ኣብነት ጋይነኮሎጂስት፣ ሓኪምቆርበት፣ ሓኪም ኣእዛን-ኣፍንጫ-ክሳድ ወይ ሓኪም ክኢላ ኣብ ሕማማት ቆልዑ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ እንዳ ክኢላ ሓኪም ቆጸራ ክግበረልካ እንተኮይኑ ኣቐዲምካ ካብ ቀዋሚ ሓኪምካ ወይ ካልእ ሓኪም ሓፈሻዊ ጥዕና ሪፈር ክብለካ ዝሓሸ እዩ። ሪፈር ከይበሉኻ ብቐጥታ ናብ ክኢላ ሓኪም እንተከይድካ፣ ልዕል ዝበለ ርእሰ-ብጽሒት ክትከፍል ኣለካ።
ኣምቡላንስ
ኣምቡላንስ ምድዋል እንተድልዩካ፣ ናብ ህጹጽ ተሌፎን ክትድውል ትኽእል(113)። ሽዑ ንማእከላይ ቤት ጽሕፈት ኣምቡላንስ ክትረኽቦም ኢኻ። ቅኑዕ ሓበሬታ ክትህቦም ኣገዳሲ እዩ።
መን ኢኻ፧
(ስም፣ቁጽሪ ተሌፎን፣ ካበይ ትድውል ኣለኻ)
እንታይ ኣጋጢሙ፧
( ክንደይ ተሃስዮም፣ ከቢድ ማህሰይቲ ድዩ ወዘተ)
ኣበይ ኣለኻ፧
(ልክዕ ኣድራሻ ወይ ቦታ)
ህጹጽ ሕክምና
ቤት ጽሕፈት ቀዋሚ ሓኪም ዕጹው ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ህጹጽ ጥዕናዊ ሓገዝ እንተ ኣድልዩካ፣ ንማእከላይ ዴስክ ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ሕክምና ክትውከሶም ትኽእል (116117)
ኩለን ኮሙነታት ኖርወይ ኣገልግሎት ህጹጽ ሕክምና ኣለወን። ኖርማል ቤትጽሕፈታት ሓካይም ዕጹው ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ምሸት፣ለይቲን ቀዳመሰንበትን ህጹጽ ሕክምና ክፉት እዩ። ኣብ ህጹጽ ሕክምና ኣብ ትህልወሉ ግዜ ነቲ ሕክምና ርእሰ-ብጽሒት ትኸፍል ኢኻ፣ ወጻኢታት ንንብረት፣ መርመራታት ተመሳሳሊን ተወሳኺ እዩ።
ናትካ ማእከል ህጹጽ ሕክምና ኣበይ ከምዝርከብ ክትርኢ ኣለካ!


text:
ህዝባዊ ኣኼባ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ምስ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ሎንደን
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተዋሂብዎ ዘሎ ለበዋታት ንምፍጻም፣ ዕማማቱ ንምዕዋት ኣብ ስራሕ ነታ ምስ ኮሚሽን ትተሓጋገዝ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ከተማ ሎንደን ንምጽንባር ጻውዒቱ ንደቂ-ኣንስትዮ የቕርብ።
በዚ መሰረት ንኹለን ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣሓት ተቐማጦ ከተማ ሎንደን ዝኾና እሞ ኣብ ናይ ቃልሲ መንገዲ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝኣምናን፣ ብናይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ዋዕላ ለበዋታትን ኣዋጃትን ዝሰማምዓ ዝኾና ነዚ ጻውዒት ነቕርበለን። እቲ ዕላማ ካብ መንጎአን ንደቂ ኣንስትዮ ወኪላ ኣባል ተሓጋጋዚት ሽማግለ ናይ ኮሚሽን ንሃገራዊ ጉባኤ ጨንፈር ሎንደን ንምምራጽ ኢዩ።
ስለ’ዚ ንሰንበት 16/01/2011 ልክዕ ሰዓት 2፣00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ዝካየድ ኣኼባ በዚ ኣብ ታሕቲ ተጠቒሱ ዘሎ ኣድራሻ ክትርከባ ብትሕትና ንጽውዕ።
Voluntary Action
37 Chapel Street (ጥቓ Edgware Road Station)
NW1 5DW (London)
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
1. ዳኒኤል ወልደትንሳኤ ኣባል ሽማግለ ውደባ
2. በረኸት ካሕሳይ ኣባል ሽማግለ ፖለቲካ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2047


text:
Radio Erena: 09 January 2016
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ጂቡትን ዝነበሩ ክልተ ዲፕሎማሰኛታት መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ መንግስቲ ብምርሕራሕ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣረጋጊጾም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ጅቡቲ፣ ኣቶ ዑመር ሳልሕ ሰርማዒ ነቲ መንግስቲ ብምርሕራሕ ኣብ ኣመሪካ ዑቕባ ንምሕታት ከምዝወሰነ ኣፍሊጦም።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡትን ድሕሪ ዝተወልዐ ግጭት፣ ጂቡቲ ንኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣቶ መሓመድ ስዒድ መንታይ ካብታ ሃገር ክወጽእ ድሕሪ ምግዳዳ፣ እቲ ኤምባሲ ብፈጻሚ ጉዳያት ኣቶ ዑመር ሳልሕ’ዩ ክእለ ጸኒሑ።
ኣብ ጂቡቲ ን10ዓመታት ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለ ኣቶ ዑመር ሳልሕ ሰርማዒ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዑቕባ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ነቲ ስርዓት ድሕሪ ምርሕርሑ፣ ኣብ ጅቡቲ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ወልሓደ ወኪል የብሉን።
ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ብተወሳኺ፣ ኣሎ ኣስገዶም ዝተባህለ፣ ቀዳማይ ጸሓፊ ናይቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝመደበሩ ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ’ውን ብተመሳሳሊ ነቲ መንግስቲ ብምርሕራሕ ኣብ ኣመሪካ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ከምዝወሰነ ጠቒሶም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ቀዋሚ ወኪሉ ኣብ 2011 ዳግም ካብ ዝኸፍት፣ ናብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝተላእኩ ዲፕሎማሰኛታት፣ ነቲ ስርዓት ክርሕርሑ እዚ ንኻልኣይ ግዜኡ’ዩ።
ኣብ ግንቦት 2016’ውን ቀዳማዩ ጸሓፊ ናይቲ ወኪል መሓመድ እድሪስ ጃውጅ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ብምርሕራሕ ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ከምዝሓተተ ኣይርሳዕን።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘሎ ደረቱ ዝሓለፎ ምልኽን ጭቆናን፣- ዲፕሎማሰኛታት፣ ጋዜጠኛታት፣ ኣብረርቲ ነፈርቲ -ፖይለታት፣ ቴክኒሻናት፣ መማህራን፣ ሓካይም፣ ተማህሮ፣ ሓረስቶትን ወትሃደራት፣ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ናብ ስደት የምርሑ ምህላዎም ይፍለጥ።
======================


text:
ናይ ዕቝባ ሕቶ ውሳኔ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 11 2020
ድሕሪ ናይ ዕቝባ ሕቶ ምርመራን ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ሓደ ግምገማ ምግባሩን፡ እቲ ናይ ዕቝባ ሕቶካ ከም ዝተቐበለ ወይ ከም ዝተነጽገ ሓደ ውሳነ ክወሃበካ እዩ።
እቲ ውሳነ፡ በቲ ዝነገርካዮን ነቲ ዝነገርካዮ ዝድግፍ ዝሃብካዮ ጭብጢ መሰረት ብምግባር እዩ ዝውሰን። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ብዛዕባ ዓድኻ ዘለዎ ኣፍልጦ እውን መሰረት ይኸውን እዩ።
ተሓዝ ጕዳይ ኣብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ብዛዕባ እቲ ውሳነ ክሕብረካ እዩ
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ሓደ ውሳኔ ምስ ወሰኑ ናባኻ ሓንቲ ደብዳቤ ይሰዱ።
ኣብታ ደብዳቤ ንስኻን እቲ ናትካ ግዝያዊ መጕዚን መዓስን ኣበይን ምስ ተሓዝ ጕዳይ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትራኸቡ ምኳንኩም ሰፊሩ ኣሎ።
እቲ ተሓዝ ጕዳይ እቲ ናይ ዕቝባ ሕቶካ ተቐቢሉ ወይ ተነጺጉ እንተ ኾይኑ ክሕብረካ እዩ። ከምኡ'ውን እቲ ተሓዝ ጕዳይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ከመይ ገይሮም ናብዚ ውሳነ ከም ዝበጽሑ ክሕብረካ እዩ።


text:
Date: Friday, 26 February 2021
ኣረጋዊ በርሀ
ድጉል ወያነ
ነዚ መልእኽት’ዚ ዓቢ ግምት ስለዝሃብኩኻ ኣይኮነን ዝጽሕፈልካ ዘለኹ። ኣቐዲመ ነዚ ሓቂ’ዚ ብጋሕዲ ክገልጸልካ እፈቱ። እንተኾነ ግን ብቀጻሊ ኣብ እትገብሮ ዘይእሩም ዘረባኻ፥ ብፍላይ ድማ ንኤርትራ ብዝምልከት፥ ዘይዓቕምኻ ትመጣጠር ከምዘለኻን፥ ዓቕምኻ ክትፈልጥን ገለ ምኽሪ እንተኾነካ ኢለ እየ ብርዐይ ኣልዒለ ዘለኹ።
ነዚ መልእኽተይ ብሓንቲ ኣበሃህላ ኣምሓርኛ ክኸፍት መሪጸ ኣለኹ።
“ትንሽ ኣሻሮ ይዘህ
ከቆሎ ተጠጋ”
እዛ ኣበሃህላ ንኣኻ ንኣረጋዊ በርሀ ብትኽክል ትገልጽ ኮይና ረኺበያ ኣለኹ። ከብርሃልካ ኢየ፥ ሰዓበኒ።
ንስኻ ብወያነ ተረፊትካ ኣብ ስደት ኣብ ዝተቐመጥካሉ ነዊሕ ዓመታት ብዘይካ ውልቃዊ ዋኒንካ እዚ ኢልካ ክትጠቕሶ ዝከኣል ጸረ ወያነ ቃልሲ ከምዘይገበርካ ብዙሓት ዝፈልጥዎ ጉዳይ ኢዩ። እንተኾነ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ዝመጸ፡ ንወያነ ካብ ስልጣኑ ዝገለፈ ለውጢ ብዝፈጠሮ ዕድል፥ ኣብ ደገ ዝነበሩ ተቃወምቲ ውድባት ናብ ሃገር ምስ ምእታዎም፥ ንስኻውን ኣባላት ዘይብላ ገረውረው ትብል “ውድብ” ኣቑምካ፥ ብስም “ተቃዋማይ” በቶም መስዋእቲ ክኸፍሉ ዝጸንሑ ውድባት ተጎላቢብካ ናብ ሃገር ተመሊስካ። “ትንሽ ኣሻሮ ይዘህ ከቆሎ ተጠጋ” ይብሉኻ እዚ ኢዩ።
ናብ ኢትዮጵያ ምስተመለስካ’ውን ነቲ ለውጢ ንቅድሚት ዘሰጉም ቃልሲ ኣየካየድካን። መዓንጣኻ ስለእንፈልጦ “ስለምንታይ ናብ ትግራይ ኣቲኻ ኣይተቃለስካን’ ኣይንብለካን። ምስኪናይ! ወያነ ብሂወት ኣብ ዝነበረሉ ግዚ ብእምኒ ኣሳጒጉካ። ዋላ ኣብ ትግራይ ምእታው ኣይትኽኣል፥ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ቦታታት ኢትዮጵያን ተቐማጦ ዝኾኑ ደቂ ትግራይ ክትጉስጉስን ክትውድብን ዘይምኽኣልካ ግን ሱቕ ኢሉ ዝሕለፍ ጉዳይ ኣይኮነን።
እዝከረኒ ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጋዜጣዊ መግለጺ ክትህብ ኣብዝፈተንካሉ፡ ብዘይካ ናይ ኣባይ ሚዲያ ጋዜጠኛ ዝመጽኣካ ሰብ ስኢንካ። እተን ካልኦት ዝተፈላለያ መራኸቢብዙሓን ዋላ ሓንቲ ተራ ዘይብልካ ኣምስሉ “ፖለቲከኛ” ምዃንካ ካብ ኩሉ ምንቅስቓስካ ስለዝፈልጣ ግዚአን ከጥፍኣ ኣይደለያን። እቲ ተደናጊጹ ፈውሲ ጨና ክኾነካ ዝመጸ ጋዜጠኛ ኣባይ ሚድያ፥ ሓንቲ መሰረታዊ ሕቶ ሓቲቱካ። “ዋላ ኣብ ትግራይ ኣቲኻ ክትጉስጉስ እንተዘይክኢልካ፥ ስለምንታይ ኢኻ ኣብ ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ንዘለዉ ትግራዎት ክትውድብ ዘይትፍትን?” ምስበለካ፥ “ናይ ወያነ ፕሮፓጋንዳ ስለዝቀደመና ከምኡ ክገብር ኣይከኣልኩን።” ዝብል ድኹም መልሲ ሂብካ። ኣብዚ ክብሎ ዝኽእል ብዙሕ ነገር’ኳ እንተሎ ኣብኡ ኣትየ ግዜይ ከጥፍእ ኣይደልን። እንተኾነ ግን ኣነ’ውን ሓንቲ እዋናዊት ሕቶ ከቕርብ። “ሎሚኸ?” ትብል ሓጻር ሕቶ።
ሎሚ እቲ “ብፕሮፓጋንዳ ቀዲሙኒ፥ ኣብ ትግራይ ከይኣቱ ብእምኒ ኣሳጒጉኒ” ዝበልካዮ ወያነ (ንስኻ ዝመስረትካዮ ግን ጭራኻ ደጉልካ ካብ ሜዳ ከምትወጽእ ዝገበረካ ውድብ) ብዝወልዖ ሓዊ ተለብሊቡ፥ ናብ መቃብር ወሪዱልካ ኣሎ። ሓንቲ እምኒ ከይደርበኻ ብኮፍካ። ወያነ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ጠፊኡ’ኳ እንተኾነ፥ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፥ ኣብ ትግራይ ድማ ብፍላይ ዝፈጠሮ ሽግርን ዝዘርኦ መርዝን ክንዲ ጎቦ ኣብ ቅድሚኻ ተገቲሩልካ ኣሎ። ህዝቢ ትግራይ ካብዚ ብድሕረትን ድኽነትን ዝልለ ሽግር ተገላጊሉ ምስ ካልኦት ኢትዮጵያውያን ኣሕዋቱን ኣሓቱን ከምኡ’ውን ምስ ጎረባብቱ ፥ ብፍላይ ድማ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ብሰላምን ስኒትን ክነብር ድቃስ ዘየፍቅድ ዓቢ ስራሕን ጻዕርን ዝሓትት ኢዩ።
እቲ ውድዓዊ ኩነታት ትግራይ ዝጠልቦ እዚ ክነሱ፥ ኣረጋዊ ከም ድጉል ወያነ መጠን ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጢሩ ዘሎ ሰላም ንምዝራግ ዘይዓቕምኻ ትመጣጠር ኣለኻ። ካብ ዘረባታትካ ክጠቕስ “ወያነ ንሻዕቢያ ወደባትን ኣፍደገ ባሕርን ኣሕሊፉ ሂቡ፥ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ካብ ናጽነት ዝኸሰበኦ ነገር የለን” ንህሉው ኩነታት ትግራይ ኣመልኪትካ ድማ “ሰራዊት ኤርትራ ናብ ትግራይ ኣትዩ ኣሎ። ዝተፈላለየ ግፍዒ ይፍጽም ኣሎ፥ ወያነ ግዳይ ሱዳንን ሻዕብያን ጌሮምና ወዘተ ወዘተ” ትብል ኣለኻ።
እቲ ኣብ ንእስነትካ “ኣረጋዊ” ኢሉ ዘጠመቐካ ወያናዊ ርኹስ መንፈስ ክሳብ ክንደይ ንኣእምሮኻ ከምዝደፈኖን ናይ ምዝማድ ክእለትካን ከምዘዘናበሎ እዚ ጽዩፍ ዘረባታትካ ብዘይ ገለ ተወሳኺ ሓተታ ዘረጋግጽ ኢዩ። ምናልባት ተመሲሉልካ እንተተረዳኣካ ግን ነቲ ሓቂ ከብርሃልካ ኢየ።
ህዝቢ ኤርትራ ንዓለም ብዘደነቀ ጽንዓትን ጅግንነትን ፥ ብኹሉ መዐቀኒ ካብኡ ንዝገጅፉ ብሓያላን ማለት ኣመሪካን ሶቭየትን ዝድገፉ ዝነበሩ ጸላእቱ ን 30 ዓመታት ገጢሙ ብምስዓር ኣኽሊል ዓወቱ ደፊኡ። ምስ ናይ ረዚን ዋጋኡ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ዓወት’ዚ ብቕልጽሙ ይጨብጥ እምበር፥ ከም ስልጡን ህዝቢ እምነቱ ኩሉ ሳዕ ኣብ ሕጊ ብምንባሩ፥ ንፍትሓዊ ሕቶኡ ንናጽነት፡ ሕጋዊ መኸተምታ ክገብረሉ ኣህጉራውያን ተዓዘብቲ ዝተሳተፍዎ ውሳነ ህዝቢ (ሬፈረንደም) ኣካይዱ። ብ99.8% ድምጺ ድማ ሃገራዊ ናጽነቱ ሕጋውነት ኣልቢሱ፥ ልኡላውነት ኤርትራ (መሬታን፥ ባሕራን ሰማያታን)ኣብ ዘይንቅነቅ መሰረት ኣዊሕሱ።
ከምቲ ኣረጋዊ ከም ድጉል ወያነ መጠን ነዚ ሓቂ ምውሓጥ ኣጸጊሙካ ዘሎ፥ ብጾትካ መራሕቲ ወያነ’ውን ነዚ ሓቂ ምውሓጥ ኣብይዎም ፡ኣብ ኣራት ኪሎ ቤተ መንግስቲ ኣትዮም ጽጋብ ምስተሰምዖም፥ ብ1998 ዓ/ም ነቲ ናይ ቃልሲ “ሀሁ’ዘምሃሮምን በትረ ስልጣን ዘጨበጦምን ሻዕቢያ ደምሲሶም ንኤርትራ ክጎብጡ ኣንቂሎም። እንተኾነ ግን ኣብ ዘካየድዎ 3 ወራራት እቲ ኣደናጊሮምን ኣገዲዶምን ዘሰለፍዎ ሰራዊቶም ብኣሽሓት ረጊፉ። እቲ ብቢሊዮን ዶላራት ዝሸመትዎ ኣጽዋር’ውን ነበረያ ነበረ ኮይኑ። እቲ ንኩናት ጉልባብ ዝገበርዎ ናይ ዶብ ጉዳይ ናብ መጋባኣይ ምስተመርሐ’ውን ተረቲዖም። ህዝቢ ኤርትራ ንልኡላውነቱ ዳግም ኮሊዕዎ። ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱን ልኡላውነት ሃገሩን ብምጽዋት ዝረኸቦ ከምዘይኮነ ቁሩብ እንተተረዳኣክ ኢለ ኢየ ብዝርዝር ኣቕሪበዮ። እቲ ዘገርም ድማ ነዚ ናይ መንእሰያት ኢትዮጵያ ኣሰቃቂ ህልቂት ዝተመዝገበሉ ናይ ወያነ ዕንደራ፥ “ጅግንነት ዝተፈጸመሉ” ክትብል ገሊጽካዮ። ኣብ ኩናት ዘይወዓለ በሊሕ ስለዝኾንካ ኢዩ ኣምበር እቶም ኣብኡ ዝወዓሉ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ፥ “እቲ ወያነ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘካየዶ ኩናት፡ መንእሰያት ኢትዮጵያ ከምቆጽሊ ዝረገፉሉ ፡ ትርጉም ዘይብሉ፡ ናይ ወያነ ሞት ቀዳማይ ምዕራፍ” እናበሉ ኢዮም ዓው ኢሎም ብምረት ዝገልጽዎ ዘለዉ።
ኣያ ኣረጋዊ፥ “ሕሱር ማዕረ ነፍሱ የሕስረካ” ከምዝበሃል፥ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩልካ ንሓያላንን ኮራኩሮምን (ሃይለ ስላሰ፥ ደርግ፥ ወያነ) ሓመድ ኣልሒሳ ናጽነታ ዘረጋገጸት! ንልኡላውነታ ብተደጋጋሚ ዘውሓሰት ፥ ብቀጻሊ ኣብ ልዕሌኣ ዝተዋደደ ዝተፈላለየ ናይ ምዕራብ ሸርሕታት ብጽንዓትን ጥበብን ዘፍሸለት፥ ካብ ዝተፈላለየ ድሑር ምፍልልያት ሓራ ዝኾነ ጻዕራም ህዝቢ፥ከምኡውን ንውሳነ ናጽነቱ ዘየድፍር፥ ካብ ብልሽውናን ነጻ ዝኾነ፥ ሓራ ፖለቲካዊ መስመር ዝኽተል፥ ንጹር ህዝባዊ ራእይ ዘለዎ መንግስቲ ንዘለዋ ኤርትራ ምስ ደቡብ ሱዳን ክተወዳድር ፈቲንካ። ድጉል ወያነ ስለዝኾንካን፡ ማይ ወያነ ብንእስነትካ ስለዝጠዓምካን ፡ከመይ ጌርካሞ ካብ ምዝንባልን ጭንቀተ ኣኣምሮን ክትድሕን። ንኩነታት ብቅኑዕ ንምውድዳር እቲ በጺሐዮ ትብሎ ዱክትርና’ውን ኣይሓገዘካን። ምስኪን!
ንህሉው ኩነታት ኣመልኪትካ ኣብ እትገብሮ ዘረባ “ሰራዊት ኤርትራ ናብ ትግራይ ኣትዩ። ግፍዒ ይፍጽም ኣሎ” እናበልካ ዲጂታል ወያነ ንዝዝርግሕዎ ሕሱርን ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳን ተቃልሕ ኣለኻ። ናይ ሰሜን እዝ ብወያነ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ተፈንዩሉ ናብ ኤርትራ ምስ ኣተወ ሰራዊት ኤርትራ ደጀን ኮይንዎ ኢዩ። ሳላዚ ድማ ኣባላት ሰሜን እዝ ዳግመ- ምውዳብ ጌሮም ንወያነ ብምግጣም ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ሰሙን ካብ መላእ ትግራይ ጸራሪጎሞ። ብርክት ዝበሉ ብጾትካ መራሕቲ ወያነ ገሊኦም ኣብ ቁጽጽር ኣትዮም፥ ገሊኦም ድማ ክሃድሙ ምስፈተኑ ብባሩድ ሓሪሮም። ነዚ ንኢትዮጵያ ካብ ብዙሕ ሓደጋ ዘድሓነ ኣበርክቶ ሰራዊት ኤርትራ ብዘይካኻ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ዓው ኢሉ ኣሞጊስዎን ኣድኒቕዎን። ንስኻ ግን ነዚ ጎሲኻ ንሰራዊት ኤርትራ ኣብ ምጽላም ኣቲኻ። ከምቲ ንስኻ በቲ ጽዩፍ ዘረባኻ ትብሎ ዘይኮነ፥ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ቀደም ክሳብ ሕጂ ብተሪር ዲሲፕሊን ኢዩ ዝፍለጥ። ብዛዕባ’ዚ ትዛረበሉ ዘሎኻ ዝምታን ምዕማጽን ድማ፥ ንውሻጠኻ ፈትሽ።
ብሰንኪ ወያነ ኣብ ትግራይ ዝተፈጥረ ሽቕለተ ኣልቦነት ብዙሓት መንእሰያት ትግራይ ኣብ ዝተፈላለየ ወንጀል ክዋፈሩ ተገዲዶም ኢዮም። ከም መቐለን ዓዲ ግራትን ዝኣመሰላ ዓበይቲ ከተማታት መናሀርያ ሰረቕቲን ዓመጽቲን ካብ ዝኾና ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ። እቲ ስርቂ ድማ “ሃንጊ” ብዝብል ማሕነቕቲ ከምዝካየድ መኣስ ሓዲሽ ነገር ኮይኑ። ወያነ ብሂወት ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ንድምጺ ኣመሪካ ዝኣመሰሉ ማእከናት ዜና ብዛዕባ’ዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዝነበረ ዝምታን ኣመጽን ዘዳለወኦ መደባት ኣብ ኣርካይቨን ኣለካ።
ኣብ ግዜ ወያነ ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ዝፍጸም ምዕማጽ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ከምዝበጽሐን፥ ነዚ ንምቅዋም ዝተዳለወ ሰልፊ ብበዓል ጌታቸው ረዳ ከምዝተኸልከለን ዝፍለጥ ኢዩ። እቲ ተፈጺሙ ትብሎ ዘሎኻ ዝምታን ኣመጽን ከምቲ ንስኻ ምስ ዲጂታል ወያነ እናተናበብካ ትብሎ ዘይኮነ ካብ ቅድም ኣብከምዚ ዓይነት ወንጀል ዝተዋፈሩን ፥ ወያነ ካብ መቐለ ቅድሚ ምህዳሙ ካብ ቤት ማእሰርትታት ዝፈነዎም ዓሰርተ ሺሕ ገበነኛታት ከምዝኾነ እቲ ሓቂ ይወጽእ ኣሎ። እዚ ክሳብ ዩኒፎርም ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኣልሜዳ ፋብሪካ ዓለባ ምስራሕ ዝኸደ ብወያነ ዝተዋደደ መደብ ኣይነበረን ድዩ? ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልኩኻ ኣብ ቅድሜኻ ንዝተገተረ ከምዚ ዝኣመሰል ወንጀላት ወያነ ኣብ ክንዲ ደፊርካ ምቅላዕ ኣብ ዝኾነ ዘልዓልካዮ ጉዳይ ናብ ኤርትራ ምውጥዋጥ እንታይ ኣምጽኦ? መራሕቲ ወያነ ብሂወት ከለዉ በጅቢጅካ ኣይመከትካን ኣይሞገትካን። ዋላ ሬሳኦም ድዩ ዘፍርሓካ ዘሎ? ወይስ እቲ ቅድሚ ካብ ወያነ ምብራርካ ብደረጃ ዝለዓለ ሓላፊ ዘፍሰስካዮ ናይ ንጹሓን ደቂ ትግራይ ደም ኢዩ ዝፈታተነካ ዘሎ? ስኪሶፍሬኒክ ኮይንካ ከይትኸውን ሓኪም ምርኣይ ዘድልየካ እመስለኒ።
ሎሚ ዘየለ ነገር እናፈብረካ፥ ሓላዪ ህዝቢ ትግራይ ንምምሳል ካብ እትገብሮ ፈተነ ትረኽቦ ህዝባዊ ደገፍ የለን። ከምኡውን እቲ “ኣፍደገ ባሕሪ” ንእትብሎ ሓተፍተፍ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘለቅሓካ እዝኒ የብሉን።ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝሓለፉ ስርዓታት “ብኣፍደገ ባሕሪ” እናመሳመሱ ን 30 ዓመታት ካብዝተኸተለዉ ናይ ኩናትፖሊስ ዝኸሰቦ ነገር ከምዘየለ ኣጸቢቑ ተረዲእዎ ኢዩ። ብዘይካ ሞት፥ ዕንወትን ጥሜትን ድሕረትን። ሎሚ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብደረጃ ህዝብታትን መንግስትን ተፈጢሩ ዘሎ ሰላምን ርግኣትን ናይዚ መረዳእታ ውጽኢት ኢዩ። ሎሚ ንኤርትራ “ጸላኢትና” ዝብላ ኢትዮጵያዊ የለን፤ ኣብቲ ቅድሚ ሕጂ ኣያኻ መለስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኩናት ዝኣወጀሉ ፓርላማ ከይተረፈ፥ “ኤርትራ የኢትዮጵያ የክፉ ቀን ወዳጅ” ዝብል ሞገሰ ኢዩ ዝቃላሕ ዘሎ። እቲ ዕንቅፋት ኮይኑ ዝጸንሐ ወያነ ስለዝተኣልየ ድማ፥ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሰላማዊ ኩነታት ብናይ ሓባር ምዕባለ ተሰንዩ ንቕድሚት ክውንጨፍ ምዃኑ ዘየጠራጥር ኢዩ።ግደፍ ንስኻ ኣረጋዊ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ’ውን ኣይዓግቶን። ንኣኻ ዘምሕረልካ ነዚ ዝሕግዝ ስራሕ ምስራሕ ኢዩ። እቲ ካልእ ሓተፍተፍ ናይ ፖለቲካ ምንዝርና ኢዩ። ካብ ፖለቲካ ምንዝርና ድማ ዝኸሰበ ሓይሊ የለን! እንትርፎ ውድቀትን ውርደትን። ደሓን ኩን።
ሰላምን ምዕባለን ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን!!
ሰናይ ሳሙኤል


text:
ኣሜሪካ ነቲ ኣብዚ ቐረባ ዝወሰነቶ ተወሳኺ እገዳ ቪዛ፡ ካብ 21 ለካቲት 2020 ጀሚራ ክተተግብሮ መዲባ`ላ። እቲ ወሳነ፡ ብምምሕዳር ትራምፕ ንሃገራዊ ጸጥታ ኣገዳሲ`ዩ ክብሃል ከሎ፡ ነቐፍቲ ድማ ብድሕሪ`ቲ ፖሊሲ ዘሎ ፍትሓውነት ኣብ ምልክት ሕቶ የእትውዎ`ለዉ።
ማይነማር ፡ኤርትራ፡ ናይጀርያ፡ ኪርጊስታን ፡ሱዳን፡ ታንዛንያ፡ ሕጂ ኣካል ናይቲ ሓዲሽ እገዳ ቪዛ ኮይነን ኣለዋ-ኣቐዲመን እቲ እገዳ ዝጸንሐን፡ ሶማል፡ ኢራን፡ ሊብያ፡ ሶርያ፡ የመን፡ ሰሜን ኮርያን ቨኑዝዌላ`የን።
ነቲ ውሳነ እገዳ ኢሚግራንት ቪዛ ዝሓለፈ ሰሙን ዘፍለጠ ምምሕዳር ትራምፕ፡ እቲ ረቛሒ ምኽንያት ስኽፍታ ጸጥታ ምዃኑ ኣፍሊጡ`ሎ።
ተተካኢ ሚንስተር ጸጥታ ውሽጢ ሃገር ቻድ ውልፍ፡ ኩሉ ናብ ኣሜሪካ ዝገይሽ ወይ ዝስደድ ሰብ፡ ምሉእ ምጽራይ ክግበረሉ ንኣሜሪካ ዘይሕለፍ ጉዳይ`ዩ ድሕሪ ምባል፡ እንተኾነ ገለ ሃገራት ኣለዋ ብዛዕባ ገያሽኦን ምሉእ ሓበሬታ ዘይህባ ፡ስለዚ ንሃገራዊ ጸጥታ ስግኣት ክኾኑ ስለዝኽእሉ እገዳ መገሻ ክንገብር ግቡእ`ዩ ኢሉ።
ሕጂ ካብ`ዘን ዝተጸውዓ ሽዱሽተ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ብናይ ቀዋሚ መንበሪ ቪዛ ወይ ግሪን ካርድ ናብ ኣሜሪካ ክመጹ ኣይክእሉን`ዮም- ምናልባት ብፍሉይ ምኽንያት እንተዘይተፈቒድሎም። እንተኾነ፡ብመሰረት`ዚ ሓዲሽ መምርሒ ከም በጻሕቲ ኮይኖም፡ ወይ ድማ ብስራሕ ወይ`ውን ንሕክምና፡ ቪዛ ክረኽቡ ፍቑድ`ዩ-።
ኣብ ቴክሳስ ዩኒቨርሲቲ ፕሮፈሰር ታሪኽ ቶዪን ፋሎላ፡ ነቲ ውሳነ ምምሕዳር ትራምፕ ይነቅፍ። ንሓደ ብስግኣት ጸጥታ ዝሻቐል ምምሕዳር ብኸመይ ኢሉ`ዩ ቀዋሚ ቪዛ ካብ ግዜያዊ ቪዛ ንላዕሊ ከሰክፍ`ዩ ምባል ብዙሕ ትርጉም ከምዘይሃቦ ይገልጽ።
ሓደ ኣብ ቺካጎ ወይ ኣብ ኒውዮርክ ቀዋሚ ኣድራሻ ዘለዎ እሞ ድማ ስርሑ ዝፍለጥ ሰብ፡ ጸገም ክፈጥር እንተኾይኑ ንኽትሕዞ ዘጸግም ኣይኮነን ክብል`ውን ካብ ብግዚያዊ ቪዛ ዝመጽእ ብቐዋሚ ቪዛ ዝመጽእ ሰብ ዝፈጥሮ ጸገም ዝተሓተ ምዃኑ ይከራኸር።
ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ`ዚ ኣብ ዋሺንግተን ምስ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፒዮ ዝተራኸበ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ናይጀርያ ገፍሪ ኦንየማ፡ ብዛዕባ`ቲ እገዳ ጉዕዞ ሃንደበት ከምዝኾኖ ይገልጽ። ሃገሮም ምስ ኣሜሪካ ኣብ መዳይ ጸጥታ ብምትሕብባር ንምምሕያሽ ድማ ቃል ኣትዩ።
ንሶም ወሲኾም “ዳታን ሓበሬታን ተጉዓዝቲ ንኣሜሪካ ክንሕብር ኢና፡ ምስ ኣባል ሃገራትን ኢንተርፖልን`ውን ንምስራሕ ንቀላጠፍ ኣለና” ኢሉ ።
ከም ናይጀርያ መብዛሕቲኦም ዜጋታት ኤርትራ በርማን ክርጊስታንን `ውን ካብ ኢሚግራንት ወይ ናይ ነባርነት ቪዛ ተኣጊዶም ኣለዉ። እዚ ቪዛ`ዚ ብዜጋታት ኣሜሪካ ወይ ቀዋሚ መንበሪ ብዘለዎም ሰባት ንኣንስቶም ወይ ንሰብኡተን ወይ ንዘይተመርዓዉ ደቆም ንቀዋሚ ነባሪነት ዝምላእ ሕቶ`ዩ።


text:
Radio Erena: 10 March 2015
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ቀይሕ ዝጀመሮ ምፍራስ ኣባይቲ ጽባሕ’ውን ክቕጽሎ ምዃኑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ከተማ ኣረጋጊጾም።
እቲ ብሓሙስ 5 መጋቢት 2015 ዝጀመሮ ምፍራስ ኣባይቲ ዓዲ ቀይሕ ብሰንኪ ዘጋጠመ ተቓውሞ ህዝቢ 20 ኣባይቲ ድሕሪ ምፍራሱ ደው እኳ እንተበለ፣ ጽባሕ ሮቡዕ 11 መጋቢት ግና ክቕጽል ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ከተማ ዓዲ ቀይሕ ካብ ሩሑቕ ቦታታት ብመኪና ተጻዒኖም ብዝመጹ ኣማኢት ሰራዊት ከቢቦማ ከም ዘለውን ብሰንኪ እዚ ድማ ህዝቢ እታ ከተማ ኣብ ከቢድ መዋጥር ምህላው’ውን እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሓደ ሓደ ስድራቤታት’ውን ብሓይሊ ምፍራሱ ንዘይተርፎ ኣባይቲ፣ ዚንጎ ዕንጸይትን ካብ ዕንወት እንተድሓኑ ብምባል ባዕላቶም ክቕንጥጥዎ ጀሚሮም ምህላዎም እቶም ምንጭታት ኣመልኪቶም።
ምምሕዳር ከተማ ዓዲ ቀይሕ’ውን ብዝወርድ ዕንወት ተሓታቲ ከምዘይኮነን ነበርቲ መንበሪ ኣባይቶምን ቅድሚ ምፍራሱ ባዕላቶም ዚንጎ፣ ሞራለን ካልእ ንብረትን ክእክቡ ዝሕበር ምልክታ ምልጣፉ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ዝበዝሑ ስድራቤታት ግና ናብ ዝኸድዎ’ውን ስለዘይብሎም፣ ዝመጸ ክመጽእ ብዝብል ስጉምቲ ክሳብ’ዚ ሰዓት እዚ ኣብ መንበሪ ቤቶም’ዮም ዘለዉ።
ብቀዳም 7 መጋቢት ሰበስልጣን መንግስቲ ምስ ነበርቲ ዓዲ ቀይሕ ኣብ ዝገበርዎ ኣኼባ ተፈኻኺሮም ከምዝተፈላለዩ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ህዝቢ ዓዲ ቀይሕ ጽባሕ ትወልዶ ንምርኣይ ኣብ ከቢድ ወጥሪ ይርከብ።
በዚ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ኣባይቲ ናይ ምፍራስ መስርሕ ኣስታት 100 ኣባይቲ ክዓኑ ምልክት ተጌሩ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ብሓሙስ 5 መጋቢት ኣብ ዓዲ ቀይሕ ንምፍራስ ኣባይቲ ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞ ካብ ዝቖሰሉ ቆልዓ ሰበይቲ፣ ብከቢድ ተሃሳዩ ሞይቱ’ዩ ዝኸውን ዝተባህለ ቆልዓ፣ ብይህወት ከምዘሎ ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጻ።
ንከብዲ እቲ ቆልዓ በሲዓ ዝኣተወት ጥይት ኣብ ሆስፒታል ድሕሪ ምብጽሑ ብመጥባሕቲ ከምዘውጽእሉን ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ደሓን ኩነታት ከምዝርከብን’ዩ ዘመልክት ዝበጽሓና ሓበሬታ።
===============================


text:
Author: Admin
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ስልጣን ተቖጻጺሩ ንዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለ ዘለዎ ደገፍ ደጊሙ ኣረጋጊጹ
Radio Erena: 25 June 2019 መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ስልጣን ተቖጻጺሩ ንዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለ ዘለዎ ደገፍ ደጊሙ ኣረጋጊጹ። ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝመራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ብዕለት 24 [...]
ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፤ ንእማመ ኢትዮጵያ ከምዘይተቐበሎ ገሊጹ
Radio Erena: 25 June 2019 ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን፣ ነቲ ብኢትዮጵያ ዝቐረበ እማመ ምሉእ ብምሉእ ከምዘይተቐበሎ ገሊጹ። ለተናል ጀነራል ሸምሸዲን ቃባሺ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ሰራዊት ንእማመ ሰላም ኢትዮ [...]
ኣብ ክልል ኣምሓራ ፈተነ ዕልዋ ዘካየደ ጀነራል፣ ኣብ ከባቢ ባህርዳር ከምዝተቐትለ ተገሊጹ
Radio Erena: 25 June 2019 ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ፈተነ ዕልዋ ዘካየደ ጀነራል፣ ኣብ ከባቢ ባህርዳር ከምዝተቐትለ ኣፈኛ መንግስቲ’ታ ሃገር ገሊጹ። ብመሰረት’ቲ ዝተዋህበ ሓበሬታ፣ ጀነራል ኣሳምነው ጽገ፣ ናይቲ [...]
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሓላዊኡ ብዝተተኮሰሉ ጥይት ህይወቱ ሓሊፋ
Radio Erena: 24 June 2019 ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሓላዊኡ ብዝተተኮሰሉ ጥይት ህይወቱ ከምዝሓለፈት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ። ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ትማሊ 23 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መ [...]
ንኢትዮጵያ ምስ ወደባት ኤርትራ ዘራኽብ መስመር ባቡር ክስራሕ መደብ ወጺኡ
Radio Erena: 24 June 2019 ንኢትዮጵያ ምስ ወደባት ኤርትራ ዘራኽብ መስመር ባቡር ክስራሕ መደብ ወጺኡ ከምዘሎ ተገሊጹ። ሚኒስተር ፋይናንስ ኢትዮጵያ ብሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ንግዲ ኣመልኪቱ [...]
Radio Erena: 23 June 2019 ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ከተጻርይ ዝቖመት ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ መንግስቲ ኤርትራ ብካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝመሓደራ ትካላት ጥዕና ምህጋሩ፣ ከምዘተሓሳሰባ ገሊጻ። ሓላፊ [...]
ሱዳን፣ እማመ ሰላም ኢትዮጵያ ብክልቲኦም ወገናት ተቐባልነት ረኺቡ
Radio Erena: 23 June 2019 መራሕቲ ህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን፣ ነቲ ብኢትዮጵያ ዝቐረበ እማመ ሰላም ምሉእ ብምሉእ ከምዝተቐበሉዎ ኣፍሊጦም። መራሕቲ ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ብ22 ሰነ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ኢትዮጵያ ዘቕረበ [...]
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ፈተነ ዕልዋ ተኻዩዱ
Radio Erena: 23 June 2019 ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ከምዝተኻየደ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ። መንግስታውያን ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዘቃለሖኦ ሓበሬታ፣ ኣብ ባህርዳር ዝመደበሩ እ [...]
መንግስቲ ኤርትራ ትካላት ጥዕና ብምህጋሩ፣ ናይ ሞት ሳዕቤን ኣኸቲሉ
Radio Erena: 22 June 2019 መንግስቲ ኤርትራ ብካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ክመሓደራ ዝጸንሓ ማእከላት ጥዕና ክህግረን ምውሳኑ፣ ኣብ ተገልገልቲ ከቢድ ሳዕቤን የምጽእ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። ዛጊት ተረኺቡ [...]
ጉዳይ ስደት ኤርትራውያን መሰረቱ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓተ ምሕደራ ምዃኑ ተገሊጹ
Radio Erena: 21 June 2019 ኣህጉራዊ መዓልቲ ስደተኛታት ብ20 ሰነ ኣብ መላእ ዓለም ተዘኪራ ውዒላ። ዘይመንግስታውያን ማሕበራትን ጋዜጠኛታትን ኣብ ከተማ ፓሪስ ኣብ ዝተኣከቡሉ፣ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከብ [...]


text:
ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም
ዕለተ መስዋእቲ፡ ለካቲት 19 2021
ካብ ኣብኡ ባሻይ ገብረማርያም ካሳን ካብ ኣዲኡ ወይዘሮ ውነሽ ርጆን ኣብ ወርሒ መስከረም 1945 ኣብ ኣፈልባ
ተወሊዱ። ወላዲቱ ካብቲ ዝነበራ ከቢድ ናይ ሕርሲ ኩነታት፣ ብዘይ ጉድኣት ክትገላገል ብምኽኣላ፣ ልዑል ፈጣሪ
ንምምስጋን ወለዱ “ ኣድሓኖም ” ዝብል ረዚን ስም ከምዝሃብዎ ታሪኽ ቤተሰቡ ይሕብር።
ሕሳስ ልደ እንዳ ኣቦይ ባሻይ ገብረማርያም ዝኾነ ኣድሓኖም፣ ምዉቕን፡ ፍቅርን፡ ምሕብሓብን ዝመላኦ ግዜ
ህጻንነት ኣብ ሑቕፊ ወለዱን ኣሕዋቱን ኣሓቱን የሕሊፉ። ኣብ ምስግጋር ካብ ህጻንነት ናብ ቁልዕለት፡ ብፍላይ
ምስቶም ንስለ ናጽነት ኤርትራ በጃ ዝሓለፉ የሕዋቱ ሓጎስን መምህር መሓርን እናተጻወተ ዕድመ ናይ ትምህርቲ
በጽሐ።
ዕድሚኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ፡ ኣብታ ኣብ ከብዲ ዓዲ ተደኲና ዝነበረት ቤት-ትምህርቲ ኣፈልባ ብምምዝጋብ፣
ናይ መባእታ ትምህርቱ ተኸታቲሉ። ኣብቲ ዝውሃብ ዝነበረ ናይ ትምህርቲ ፈተናታት፡ ብልዑል ነጥቢ ብምሕላፍ
ናይ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ክሳብ ዓስራይ ክፍሊ ተኸታተሉ።
ብምቕጻል፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ንምዝዛም ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ፡ ኣብ ሰይንት ጆሰፍ (St. Joseph
School) ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ተኸታቲሉ። ብምቕጻል ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ ነጥቢ ብምምጻእ፣ ናብ ኣዲስ
ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተጸንበሩ።
ምስእናይ ኣብቲ ናይ 1970ታት ምንቅስቃስ ተምሃሮ ውፉይ ተሳትፎኡ፡ ናይ ሕጊ ትምህርቲ ክሳብ ሳልሳይ ዓመት
ድሕሪ ምክትታል፣ ኣብ መጀመርታ ኣዋርሕ ናይ 1972 ሃገራዊ ጉቡኡ ንምፍጻም፡ ምስ ብዓል ተጋዳላይ ብርሃነ
ገረዝግሄር፣ ተጋዳላይ በራኺ ገብረስላሴ፡ ተጋዳላይ ስብሓት ኤፍረምን ካልኦትን ዝነበርዎም ናይ ቃልሲ ብጾቱ
ብሓባር ብምዃን፣ ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ተሰሊፉ።
መዛግብቲ ታሪኽ ከም ዝሕብርዎ፣ ኣብቲ ኣድሓኖምን ብጾቱን ዝተሰለፉሉ እዋን፡ ቁጽሪ ተጋደልቲ ሰልፊ ናጽነት
ኤርትራ ከባቢ 100 ተጋደልቲ እዩ ኔሩ።
ብወትሃደራዊ ታዕሊም ዝጀመሮ ሂወት ገድሊ፡ ደረጃ ብደረጃ ካብ መራሕ ጋንታ ክሳብ ኣዛዝን ኮሚሳርን ክፍለ-
ሰራዊት ኮይኑ ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ነዊሕ ኣገልጊሉን፣ ወሰንቲ ውግኣት መሪሑ ተዋጊኡን ኣዋጊኡን።
ኣብ 1987 ኣብ ዝተገብረ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ውዱብ ህዝባዊ ግንባር ኮይኑ ተመሪጹን
ኣገልጊሉን። ከም ዝበዝሑ ብጾቱ፣ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ብዙሕ መውጋእቲ ዘጋጠሞን፣ ከቢድ በሰላ ኲናት ኣብ
ዝተፈላለየ ክፋል ኣካላቱ ዝርኣየሉን እዩ ኔሩ።
ምዝላቕ፣ ሽድሻይ ወራር፡ ምድምሳስ ውቃው እዝ፣ ምድምሳስ ናደው፡ ስርሒታት ግንባር ድሕሪ መስመርን
ክትቆጽሮም ዘጸግም ብዙሓት ውግኣትን ምስ ብጾቱ ዝመከተ ኣድሓኖም፣ ዋግዋጎ ነጻነት ክርኣ ኣብ ዝጀመረሉ
ማለት ኣብ ከባቢ 1989 ፡ ካብ ተዋጋኢ ሰራዊት ተሳሒቡ፣ ንኽፍሊ ንግዲ ክመርሕ ተመዲቡ እናሰርሐ፡ ተረፍ
መስዋእቲ ኮይኑ ምስ ኩሎም ጀጋኑ ተጋደልትን ሓፋሽ ህዝብን ነጻነት ኤርትራ ኣብ 1991 ክርኢ በቒዑ።
ኣብቲ ድሕሪ ሉኣላውነት ዝቖመ ሃገራዊ ባይቶ፡ ከም ኣባል ባይቶ ኤርትራ ኮይኑ እጅግኡ ሰብሲቡ መስርሕ ጉዕዞ
በዚ መሰረት ድሕሪ ምሕራር ኤርትራ፡ ከም ቀዳማይ ኣኽባር ሕጊ ሃገረ ኤርትራ ኮይኑ ተመዚዙ፣ ነቲ ቤት
ጽሕፈትን ንሚንስትሪ ፍትሕን ዝኸውን መሰረት ኣንቢሩ። ኣብቲ ኣብ 1994 ዝተገብረ ዳግመ-ውደባ መንግስቲ፣
ኣድሓኖም ከም ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ሰራየ ኮይኑ ተመዚዙ ብተወፋይነትን ብብሕልን ህዝቡ ኣገልጊሉ።
ድሕሪ ምምሕዳር ኣውራጃ ሰራየ፡ ከም ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስቻንደነቭያ ኮይኑ ኣገልጊሉ።
ድሒሩውን ከም ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ሃገረ ናይጀርያ ኮይኑ ተመዚዙ ኔሩ።
ድሕሪ እዚ ኩሉ መንግስታውን ሃገራውን ተልእኾታት፡ ኣብቲ ኣብ 2001 ዝተጀመረ ንፍትሕን፡ ግሉጽነትን፡
ደሞክራስን፡ ቅዋማውነትን ግዝኣተ ሕግን ዝጽውዕ ምንቅስቃስ ገዳይም ተጋደልቲ ክታሙ ኣንቢሩ፡ ዳግም
ቃልሲ ንሰባዊ-ሓርነትን ክብረትን ህዝቢ ኤርትራ ድምጹን፡ ሕልንኡን፡ ምሉእ ግዚኡን ጉልበቱን ሂወቱን
ከወፊ ተበጊሱ።
ኣብቲ ድሕሪ መፋርቕ 2001 ዝቀጸለ ሂወቱ፡ ከም ልሳንን ተረካቢ ዕላማ ናይቶም ክሳብ ሕጂ ትሓይሮምን ድሃይ
ኣጥፊኦም ዘለዉ ገዳይም ተጋደልቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ናይ ሕልና እሱራትን፡ ኣብዘውዳእ
ኣገልግሎት ሂወቱን ዕድሚኡን ዝኸፍል ዘሎ ዋርሳይ ወለዶን ብምዃን፡ ኣብ ደምበ ፍትሒ ብትብዓትን ብመሪሕ
ተራን ደው ብምባል ተቓሊሱን ኣቃሊሱን።
ተጋዳላይ ኣድሓኖም፣ ንሃገሩ ኤርትራን ህዝባን ኩልንትንኡ ዝኸፈለ፡ ጸላእቲ ህዝቡን ሃገሩን ዝኾኑ ባዕዳውያን
ገዛእቲ ምስ ብጾቱ ኮይኑ ብትብዓት መኪቱ ዝስዓረ፣ ምሁርን ክኢላን ናይ ሕጊ፡ ኣመሓዳሪ፡ ዲፕሎማሰኛ፡ ብሉጽ
ጽሓፋይን ክሳብ መወዳእታ ድማ ተቓላሳይ ፍትሕን ደሞክራስን ኔሩ። ተጋዳልይ ኣድሓኖም ብዓል ሓዳርን ኣቦ
ሰለስተ ቆልዑን እዩ።
እታ ዕትብቱ ዝተቀብረላ፣ ነጻ ንኽትወጽእ ዕድመ ንእስነቱን፡ ደሙን፡ የሕዋቱን፡ ብጾቱን ዝኸፈለላ ሓላል ሃገሩ ካብ
መፋርቕ 2001 ኣትሒዙ ክርእያን ክነብረላን ኣይክኣለን፡ ኣብ ዘልኣለማዊ ፋንዉኡ እውን ክቕበረላን ኣይክኣለን።
ብምቅላሱን ብምግዳሉን፡ ክሳብ እታ መወዳእታ ህሞት ናይ እስትንፋሰ-ሂወቱ ተጣዕሱ ኣይፈልጥን!
“ ነዚ ክብርን፡ ምዕባለን፡ ሰላምን፡ ቅሳነትን ዝግብኦ ረዚን ህዝቢ ኤርትራ፡ ሽሕ ግዚ ምስዋእ ሓላል እዩ!“
ዝብላ ቃላት፡ ናይ ወትሩ መዛዘሚ እቲ ምቕሉልን መሃርን ኣዘናጋዕን ዕላላቱ እየን።
”ዘጋጠመ የጋጥም፡ ዝሓቶ ከቢድ ዋጋ ይሃሉ፡ ንመሰልካ ካብ ምቅላስ ደው ኣይትበል፡ ኣይትበሊ“ ዝብል
ለበዋ ተላብዩ ሓሊፉ፡ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም!
ክቡር ሓርበኛ ኣድሓኖም፣ ኩሎም ኣባላት ቤተሰብካ፡ ዝኣዘዝካየን በራጊዳትካ፡ ዝመራሕካየን ክፍላተ ሰራዊትካ፡
ዘምሓደርካዮ ህዝቢ፡ ብጽሑፋትካን ኣብነትካን ዘንቃሕካዮ መንእሰይ ኤርትራ ብልብን ብመንፈስን ናይ ክብሪ
ሰላምታ የቕርቡልካ።
ኽንዲ ሽሕ ኔርካ፡ ኣሽሓት ድማ ኣፍሪኻ ኢኻሞ፡ ብሰላም ዕረፍ ክቡር ሓርበኛ ጅግና ተጋዳላይ ኣድሓኖም!
ንኽብርቲ ብዓልቲ ቤቱ ተጋዳሊት ዮዲት ፍስሃየ፡ ንፍቑራት ደቁ፡ ንናይ ቃልሲ ብጾቱን ንመላእ ህዝቢ
ኤርትራን ጽንዓት ይሃብ።


text:
ርክብ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን ኣብ ሓባራዊ ረብሓ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምዕሳል ሰላምን ጸጥታን ዘተኮረ ከምኡውን ንታሪኻዊ ፖለቲካዊን ቁጠባዊን ለውጢ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ምድጋፍን ኣብ ዝብሉ ዝተሰረተ እዩ።
እንተኾነ፣ ብዛዕባ ኣመላልኣን ምሕደራን ግድብ ዓብዪ ህዳሴ ይካየድ ዝነበረ ልዝብ ሰለስቲኤን ሃገራት፣ ንቅድሚት ፈንተት ክብል ዘይምኽኣሉ ንዩናይትድ ስቴትስ ኣሻቂሉዋ ኣሎ። ኣሜሪካ፣ ንስሉሳዊ ልዝብ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን ተሳልጥን ሓባራዊን ምዕሩይን ተረባሓይነት ንክህሉን ሰሪሓ እያ።
እቲ ንኢትዮጵያ ይዋሃብ ዝነበረ ገለ ደገፍ ንክቋራጽ ኣሜሪካ ምውሳና፣ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ድሕነት እቲ ግድብ ኣብ ስምምዕነት ቅድሚ ምብጻሓ ብናይ ገዛእ ባዕላ ተበግሶ ነቲ ግድብ ማይ ንክትመልእ ምውሳና ከምዘሻቀላ ሓባሪ ይብል'ዩ ይብል ሚኒስቴር ወጻኢ ኣሜሪካ።
ዩናይትድ ስቴትስ፣ ቅድሚ ኣገደስቲ ስጉምቲታት ምርግጋጽ ድሕነት’ቲ ግድብ ምፍጻሞም ምምላእ ማይ ምጅማር ግቡእ ኣይኮነን እናበለት አቀዲማን ደጋጊማን ተዛሪባ እያ። ብዘይካዚ፣ ልዝባት ኣብ ዝቅጽልሉ እዋን፣ ማይ ምምላእ ምጅማር ማለት፣ ንእምነት ታሕተዎት መፋስስ ሃገራት ዝሽርሽር’ዩ። ካብኡ ዝሰገረ፣ ኣብ ሓምለ ዝተፈጸመ ምምላእ ማይ እቲ ግድብ፣ ኢትዮጵያ፣ ኣብ’ቲ ኣፍሪቃ ትመርሖ ዘላ መስርሕ ልዝብ ‘ባዕላዊ ስጉምቲ’ ኣይወስድን ክትብል ንዝኣተወቶ ቃል ዝዓጸፈ እዩ።
ዩናይትድ ስቴትስ ዓሚ ንኢትዮጵያ ዝለገሰቶ መጠን ድጋፍ፣ ኣሜሪካ ሎሚ’ውን ቀንዲ ልምዓታዊ መሻርኽታ ምዃና ዘረጋግጽ እዩ። መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ንስራሕቲ ጸረ ኤይድስን ካልኦት ሰብኣዊ ሓገዛትን ከምኡውን ኣብ ወፍሪ ጸረ ኮቪድ 19ን ካልኦት ገለ ምምሕዳራዊ ወጻኢታት ንኢትዮጵያ ዝልእኸላ ገንዘብ ክቅጽል እዩ።
ምስ ሰለስቲኤን ሃገራት ዝተጀመረ መስርሕ፣ ስለ ምብጻሕ ስምምዕነት ርትዓዊን ምዕሩይን ተጠቃምነት ተባሂሉ ክንቅጽለሉ ኢና። ዝዓበየ መዘራረቢ ነጥቢታት ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን ተፈቲሑ እዩ። ኣብ ልዕሊ ግድብ ዓብዪ ህዳሴ ዝብጻሕ ስምምዕነት ኣሳጋሪ ክኾን እዩ። ንህይወት 250 ሚልዮን ህዝቢታት፣ ብኣገባ ዶብ ሰገር ምትሕብባራትን ዞባዊ ምትእስሳራትን ንቁጠባዊ ዕድላት ዘስፍሕ ከምዝኾን መግለጺ ሚኒስትር ኣሜሪካ ይሕብር።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 08.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር.7:24-3
ኢየሱስ ካብኡ ተላዒሉ ናብ ሃገር ጢሮስን ሲዶናን ከደ። ናብ ቤት ምስ አተወ፥ ሓደ እካ ኺፈልጦ አይደለየን፤ እንተኾነ ኪኅባእ አይከአለን። ሽዑ ጋል ርኹስ መንፈስ ዝኃደራ ሓንቲ ሰበይቲ ብዛ ዕባ ኡ ሰሚ ዓ መጸት፥ አብ እግሩ ተደፊ አውን ሰገደትሉ። እታ ሰበይቲ አብ ሲሮፈንቂያ ዝተወልደት ግሪኻዊት ነበረት። ካብ ጋላ ጋኔን ኬውፅአላ ኸአ ለመነቶ። ኢየሱስ ድማ “ እንጌራ ውሉድ አል ዒልካ ነኽላባት ምሃብ ጽቡቕ አይኮነን እሞ፥ ኅደጊ፥ ቅድም እቶም ውሉድ ይጽገቡ” በላ። ንሳ ድማ “ እወ” ጎይታይ፥ አኽላባትውን እንተኾኑ፥ ካብቲ አብ ትሕቲ መአዲ ዝወደቐ ርፍራፍ ውሉድ ይበልዑ እዮም” ኢላ መለሰትሉ። ንሱ ድማ “ እዚ ቓል እዚ ብምባልኪ፥ እቲ ጋኔን ካብ ጋልኪ ወፂኡ እዩ እሞ ኺዲ” በላ። ናብ ቤታ ምስ ተመልሰት ከአ እቲ ጋኔን ወጺኡ፥ እታ ጋል ድማ አብ ዓራት ጎቦ ኾይና ረኸበታ።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓንቲ ወጻእተኛ ወይ ካብ ዓሌት ዕብራውያን ዘይኮነት ዘይአማኒት ሰበይቲ ወላካ በቲ ግዜ እቲ ብሕጊ ዝተኸልከለ እንተነበረ ክግደሰላን ክቕበላን ክሰምዓን ንርኢ። መጀመርታ እካ እንተዘይደለየ እታ ሰበይቲ ተስፋ ብዘይምቕራጽ ዝለዝሓተተት እምነታ ዝለዝገለጸት ዝደለየቶ ትረክብ ንዕዘብ። እቲ “ለምኑ ክወሃበኩም እዩ፥ ድለዩ ኽትረኽቡ ኢኹም፥ ማዕጾ ካሕኩሑ ኪረሃወልኩም እዩ፡ዝብል ቃል አምላክ አብዛ ሰበይቲ እዚአ ተፈጺሙ ንርእዮ። ክርስቶስ እምበአር ካብዛ ናይዛ ሰበይቲ ኩነታት ተበጊሱ አዒንቲ ሓዋሪያትን አይሁድን ካብቲ ልምዳዊ አተሓሳስባ ወጺኦም አብ ፍቅሪ ዝተመስረተ ሓድሽ አተሓሳስባ ከጥርዩ ይሰርሕን ይምህርን። ሓንቲ ሰበይቲ ናብ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀሪባ ሓገዝ ትሓትት። በትወሳኺ ንሳ ግሪኻዊት ከምዝነበረት ማለት አማኒት ከምዘይነበረት ማርቆስ ይገልጽ። ጋላ ርኹስ መንፈስ ሓዲሩዋ ስለዝነበረት ከአ አብ እግሩ ተደፊአ ነቲ ርኹስ መንፈስ ወይ ጋኒን ከውጸአላ ትልምንን ትሓትትን።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብቲ አብቲ ሕጊ ሃይማኖቱ እሙን ብሙኻን። “ እንጌራ ውሉድ አልዒልካ ነኽላባት ምሃብ ጽቡቕ አይኮነን እሞ፥ ኅደጊ፥ ቅድም እቶም ውሉድ ይጽገቡ” በላ። ክርስቶስ ብቃላቱ ነዚ የረጋግጸላ – ብኻሊእ አዘራርባ ሓንቲ አደ እንጀራ ካብ አፍ ደቃ አሕዲጋ ነኽላባት ክትህቦም አይከአላን ኢዩ ይብላ። አብዚ እቶም ዉሉድ ዝብሎም ዘሎ ዕብራውያን ክኾኑ ከለዉ እቶም አኽላባት ከአ እቶም አሬሜን ወይ ዘይአመንቲ ማለት ኢዩ።
እዛ ሰበይቲ እዚአ ግና ተስፋ ከይቆረጸት ምስቲ ክርስቶስ ዝበሎ ትሰማማዕን ትአምንን። ግና ነቲ መልሲ መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሓደ ሓቂ ተስዕበሉ። “ እወ” ጎይታይ፥ አኽላባትውን እንተኾኑ፥ ካብቲ አብ ትሕቲ መአዲ ዝወደቐ ርፍራፍ ውሉድ ይበልዑ እዮም” ኢላ ትምልሰሉ። እወ አነ ካብቶም ዘይአምኑ ወይ አክላባት ትብሎም ዘለካ ክፋል ሕብረተሰብ ኢየ ግና “ ነቲ ካብ ዉሉድ ዝወደቐ ተረፍ ንኽምገብ መሰል አለኒ እናበለት ትምልሰሉ። ክርስቶስ እቲ እምነታ ርእዩ “ እዚ ቓል እዚ ብምባልኪ፥ እቲ ጋኔን ካብ ጋልኪ ወፂኡ እዩ እሞ ኺዲ” አብ ማቴዎስ እንተረ አና “አቲ ሰበይቲ ፥ እምነትኪ ዓቢይ እዩ፥ ከምቲ ዝደሌኽዮ ይኹነልኪ” ኢሉ መለሰላ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላክ – አብ ቅድሚ አምላኽ ዛድቕ ኃጢአተኛ ቀይሕ ጸሊም ከምዘየለ የረድአና፡፡ ኩሉ ብእምነት አብ ቅድሚ አምላክ ዝቐርብ እቲ ንኹሉ ዝተወፈይ ድኅነት ተሳታፊ ይኸውን። እቲ እንጌራ አምላኽ ዝብሎ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነጻ – ህያብ ፍቕሪ አምላኽ ምኻኑ አሚና ብ እምነት አብነት ናይዛ ሰበይቲ ተኸቲልና አብ ቅድሚ አምላክ ቀሪባን ክንቅበሎ ንዕደም አለና። ኹሉና ብሓቂ ንኩሉ ጉድልነትና ተቐቢልና ብእምነት አብ ቅድሚኡ ክንቐርብ ነቲ ነጻ ዝኾነ ፍቕሪ አምላኻ ክንቕበል ንዕደም ኣለና። ስለዚ ክርስቶስ ሎሚ ካብቲ ግዝኣት ኃጢአት ወጺና ብንስሓ ብጸሎት ብልመና ናብቲ ግዝአት አምላኽና ክርስቶስ ክነምርሕ ይሓተና አሎ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጽንብል ኣካይዱ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሳዊ ለውጢ ብምኽንያት ምኽፋት ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዕለት ብ2 የካቲት 2011 ድሕሪ ቀትሪ ብዙሓት ወከልቲ ፖሎቲካዊ ሓይልታት፡ ኣባላት ኪዳን፡ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዝርከቡ ውድባት፡ ኣባላት በርጌሳዊ ማሕበራት፡ ገዳይም ሓርበኛታት፡ ደቂ-ኣንስትዮ፡ መንእሰያት ሰደተኛታትን ጋዜጠኛታትን ከምኡ’ውን ኣገደስቲ ውልቐ ሰባት ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ጽንብል ኣካይዱ፡፡
አብቲ ዝተካየደ ጽንብል ገዳይም ተጋደልቲ ካብኣቶም ተጋ/መሓመድ ዑመር ያሕያ፡ ተጋ/ ዓብደላ ኣቦ መንበር ማእከላይ መሪሕነት ኤዲኪ፡ ተጋ/ተወልደ ገ/ስላሴ ኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ፡ ኩሎም ኣባላት ፈጻሚ ኣካል ሃገራዊ ኮምሽን፡ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኣባላት ኮምሽንን መራሕቲ ፖሎቲካዊ ውድባትን ዝተረኽብሉ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ጽንብል ተገይሩ፡፡
አቦ-ወንበር ኮምሽን ኣቶ ኣምሃ ደሞኒኮ ንዕዱማት እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ብድሕሪ ምባል፡ ብሕጽር ዝበለ ኩነታት ኮምሽንን ዘዓወቶ ፍጻሜታትን ንዝምልከት መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ፡፡ ኩሎም ኣባላት ኮምሽን ምስቲ ኩሉ ኣብ ባይታ ዘጋጥሞም ዘሎ ዝተፈላለየ ብድሆታት ነቲ ዝተመዘዝሉ ረዚን ህዝባዊ ሓደራ ንምዕዋት ለይቲ ምስ መዓልቲ ብትብዓትን ብተወፋይነትን ይሰርሑ ምህላዎም ገሊጹ። ምድላው እቶም ኣገደስትን መሰረታውያን ሰነዳት ሃገራዊ ጉባኤ ማለት፡ ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም፡ መሪሕ ሓሳብ (Roadmap)፡ ፖሎቲካዊ ቻርተርን፡ ሕገ-ህንጻ ሃገራዊ ባይቶን፡ ኣብ ምዝዛም ገጹ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ብምቅጻል ምክትል ኣቦ-ወንበር ኮምሽን ኣቶ ዓብደርሑማን ጣሃ ኑር ብወገኑ፡ ንዕላማታትን ውሳኔታትን ሃገራዊ ዋዕላ ንምዕዋት ንመጀመርያ ግዜ ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ኣብ ሓደ ራእይ ተጠሚሮም ብሓባር ይሰርሑ ምህላዎም ኣብ ታሪኻዊ ጉዕዞ ቃልስና ሓድሽ ምዕራፍ ምዃኑ ገሊጹ። እዚ ስሙር ጉዕዞ’ዚ ነቲ ግዕዙይ ምሕደራ መንግስቲ ህግደፍ ብምውጋድ፡ ኣብ ኤርትራ ሕብረ ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽን ተስፋ ህዝብና ንምምላስን ኣውንታዊ ጅማሮ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣብዚ ጽንብል’ዚ ዕዱማት ብወገኖም ምስ ብዙሓት ገጽ ንገጽ ብምርካብ፡ ሌላ ክገብሩን ሓሳብ ንሓሳብ ክለዋወጡን ኣብ ሃገራዊ ጉዳያት ክላዘቡን ጽቡቕ ዕድል ከም ዝፈጢርሎም ኣረዲኦም። ብፍላይ ከኣ ምስ ገለ ካብቶም ካብ ኣስካሕካሒ ግፍዕታትን ሓሳረ መኸራን ስርዓት ህግደፍ ሂወቶም ንምድሓን ነታ ዝፈትዎዋ ኤርትራ ራሕሪሖም ኣብዚ ቀርባ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ዝተሰደዱ መንእሰያት ሰደተኛታት ተራኺቦም፡ ሕድሕድ ሌላን ምርድዳእን ዘተን ምኽያዶም ዝፈጠረሎም ፍስሃ ብምግላጽ፡ እቲ ናይ ኮኽቴል ግብጃን ጽንብልን ተዛዚሙ፡፡
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኮምሽነራት ሰለስተ ግዜ ተኸታታሊ ኣኼባታት ብምክያድ፡ ተሳትፎ መላእ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርኸብ ህዝብና ንሃገራዊ ጉባኤ ንምውሓስን ንምዕዋቱ ልዑል እጃሞም ንክጻወቱን ዘኽእል መደባት ምስርዖም ተሓቢሩ። እቲ ብኮምሽነራት ዝተነጸረ መደባት ከኣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ብግብሪ ክጅምር ምዃኑ እቲ ዝመጸና ሓበሬታ የረድእ።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከኣ ፈጻሚ ኣካል ኮምሽን ንኩሎም ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ህዝብና ኣብ ኤርትራ ምእንቲ ዝጭበጥ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ናብ ጎኒ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ተሰሊፎም ልዑል እጃሞም ክጻወቱን ኩሉ ዓቕምታቶም ከበርክቱን ጻውዒቱ ኣቕርብ።
ዓወት ንሃገራዊ ጉባኤ!
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!
ሽማግለ ዜናን ሓበሬታን
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
08 የካቲት 2011
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2118


text:
20 ሰነ፡ ልቢ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትትንክፍ፡ ምእንቲ ናጽነት ልኡላውነት ብድምር 84,000 ስውኣትና ንዝክረሉ ፍልይትን ክብርትን ዕለት ኢያ። ምኽንያቱ ሕልናና ኣእምሮና ብክልተ ዝተፈላለዩ ስምዒት ተዋሒጡ ስውኣት ንዝክር።
ኤርትራ ኣብ ካርታ ዓለም ሰፊራ ምልክት ልኡላውነታ ዝኾነ ሰንደቕ ዓላማኣ ካብተንበልብል እነሆ መበል 19 ዓመት ልደታ ኣብዛ ዝሓለፈት ወርሒ ግንቦት ኣኽቢራ። ናጽነት ሸቶ ናይቲ ንልዕሊ ፍርቒ ዘበን ዝወሰደ ፖለቲካውን ዕጥቃውን ቓልሲ ምዃኑ ነቲ ኣብ ምጭባጡ ከም ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ ወናኒ እዚ ዘኹርዕ ታሪኽ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ መስካሪ ኣየድልዮን”ዩ።
ኤርትራ ኣብ ካርታ ዓለም ሰፊራ ምልክት ልኡላውነታ ዝኾነ ሰንደቕ ዓላማኣ ካብተንበልብል እነሆ መበል 19 ዓመት ልደታ ኣብዛ ዝሓለፈት ወርሒ ግንቦት ኣኽቢራ። ናጽነት ሸቶ ናይቲ ንልዕሊ ፍርቒ ዘበን ዝወሰደ ፖለቲካውን ዕጥቃውን ቓልሲ ምዃኑ ነቲ ኣብ ምጭባጡ ከም ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ ወናኒ እዚ ዘኹርዕ ታሪኽ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ መስካሪ ኣየድልዮን”ዩ።
ፍሉያት ዜማታት ንኽብሪ መስዋእቲ ጀጋኑ ዘሞግሱን ሕድሮም አብ ሽቱኡ ንምብጻሕ ፍናን ዝህቡን ዘበራትዑን ደርፍታት ተሰሚዑ፡ አቦ መነብር ሲቪካውያን ማሕበራት ኤርትራ አብ ጀርመን አቶ ተስፉ ብወገኑ፡ ነዚ ሰፍ ዘይብል ሕድሪ፡ እጃምና ከነሐይል ተላቢዩ፡፡ ብድሕሪኡ ትርጉም መስዋእትን፡ ህሉዊ ተበግሶታት ንምትግባር ሕድሪ ጀጋኑ ብስፍሕ ዝብለ ካብ አባላትት ቀሪቡ።
ብመጀመርያ ኩሉኹም ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጻእኩም ኣጋይሽ ከምኡውን ኩልኻትኩም ኣባላት ማሕበረሰብ ፡ ነዛ ክብርትን ፍልይትን መዓልቲ ምሳና ሓቢርኩም ክትዝክሩዋ ምምጻእኩም ምስጋና ይኹንኩም።
ኤርትራዊ ሃገርነት፡ ኤርትራዊ መንነት፡ኤርትራዊ ናጽነትን ልዕላዉነትን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ብዝግመቱን ስዉኣት፡ ብሂወቶም ዘለዉ ዉፉያትን ብዝኸፈልዎ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ እተረጋግጸ ዓወት እዩ። መንነትናን ናጽነትናን በቲ ንረብሓ ኩላትና ዝምልከት እተፈጸመ ጅግንነታዊ ስርሓትን ዝናን ክኣ ይደምቕ፡ ይዓሙቕን ይንጻበረቕን። ነዚ መንነትን’ዚ ሂወቶም ዝበጀዉ ጀጋኑ-ስዉኣት ክንዝክር ከለና ድማ ንዝሓለፉን ንዘሎን ንዝመጽእን ወሎዶታት ዝጠምር ብምኻኑ መዓልቲ ስውኣት ብሓባር ክንዝክሮ ከለና ነቶም ዝሓለፉ ስዉኣትና እተቓለስሉ ዕላማ ኣብ ሸትኡ ንምብጻሕ ቃልናን ማሕላናን እነሐድሰሉን ሓልፍነት እንስክመሉን መዓልቲ እዩ።
እወ ንዝክሮም! ደቅና ኣሕዋትና ኣቦታትን ኣዴታትን ስድራና ዝተፈለዩና፣ ከመይ ኢልና ድኣ ክንርሰዖም። መዓንጣና ሕርር ክምቱር ይብል፣ ኣሕ! ሕጂስ ከመይ፣ ኣበይ፣ እንታይ ምሃለኹም ንብል። ሓዊ ሓብቲ ክትስእን፣ ጮቖቕ ኢሎም ዘዕበዩ ወለዲ፣ ወላድ መኻን ክኾኑ፣ ፍቕርኻ ፈታዊኻ ንዘንቲ-እለት ክፍለ። ሪእና ከይጸገብናዮም፣ የዕሊልና ከይዛዘምና ተፈልዮምና።


text:
Radio Erena: 05 March 2019
ኣል ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ብዘካየዶ ናይ ከቢድ ብረት መጥቃዕቲ፣ ኣባላት ሓንቲ ስድራቤት ዝኾኑ ሰለስተ ሰባት ከምዝሞቱ፣ ሺን ሁዋ ሓቢሩ።
ኣብቲ መንበሪ ኣባይቲ ብጻዕቂ ዝርከበሉ ክፋል እታ ከተማ ዝተኻየደ ናይ ከቢድ ብረት መጥቃዕቲ፣ ካልኦት ሽዱሽተ ሰባት እውን ብከቢድ ከምዝቖሰሉ ተሓቢሩ።
ብመሰረት ስምምዕ ስቶክሆልም፣ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ካብ ክልቲኦም ወገናት ናጻ ኮይና ንረዲኤት ዝልገስ መግብን መድሃኒትን መቐበሊት ክትከውን እዩ ተመዲቡ። እንተኾነ እቲ ስምምዕ ከይፈርስ ከቢድ ስግኣት ከምዘሎ’ዩ ዝንገር።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ብሰምበት 3 መጋቢት ኣብ የመን ድሕሪ ዘካየዶ ዑደት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ስምምዕ ስቶክሆልም ክፈርስ ሒደት ሳምንታት ጥራይ ተሪፉዎ ከምዘሎ ድሕሪ ምግላጽ፣ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ንክልቲኦም ወገናት ጸቕጢ ብምግባር ክዕቅቦ እንተዘይክኢሉ፣ ሰላማዊ ህዝቢ ክጉዳእ ምዃኑ ኣተሓሳሲቡ።
ኣብ መንጎ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመንን ኣልሑቲን ውግእ ካብ ዝጅምር ልዕሊ 10 ሽሕ ሰባት ህይወቶም ክስእኑ እንከለዉ፣ ልዕሊ 3 ሚልዮን ሰባት ከኣ ካብ ቤት ንብረቶም ኣመዛቢሉ፣ ነታ ሃገር ምሉእ ብምሉእ ረኹሚሹዋ ይርከብ።


text:
Radio Erena: 07 April 2020
መሰል ደቂን ሰብ ዝጣበቓ 81 ትካላት፣ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም መራሕቲ ሃገራት እሱራት ጋዜጠኛታት ክፈትሑ ጻውዒት ኣቕሪበን።
እተን መሰል ጋዜጠኛታት፣ መሰል እምነታትን ካልእ መሰረታዊ መሰላት ደቂብ ሰብ ዝጣበቓ ኣህጉራውያን ትካላት ኣብ ዘቕረብኦ ጻውዒት፣ ኣብዚ ዓለምና ብለበዳ ኮረና ቫረስ ተጨናኒቓትሉ ዘላ እዋን፣ ኣቶ ኢሳይያስ ዝርከቦም 10 መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ቀይዶም ዝርከቡ ኣስታት 73 ጋዜጠኛታት ክፈትሑ’ዮም ተላብየን።
ኣብ ኣፍሪቃ ጋዜጠኛታት ኣሲሮም ዝርከቡ 10 መራሕቲ፣ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ፕረዚድንት ኣልጀርያ ዓብደልማጂድ ተቡን፣ ፕረዚደንት በኒን ፓትሪስ ታሎን፣ ፕረዚደንት ብሩንዲ ፒየር ንኩሩንዚዛ፣ ፕረዚደንት ጋና ፖል ቡያ፣ ፕረዚደንት ቻድ እድሪስ ደቢ፣ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ሞሮኮ ሰዓደዲን ኤል ኦትማኒን ፕረዚደንት ርዋንዳ ፖል ካጋመን’ዮም።
እተን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ጋዜጠኛታት እሱራት ክፈትሑ ዝጽውዕ ደብዳቤ ብመንገዲ ኢመይል ከምዝተላእከ’ዩ ተሓቢሩ።
ቅዳሕ ናይዚ ጻውዒት ናብ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራትን ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም’ውን ተላኢኹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ 10 ሃገራት ኣፍሪቃ 73 ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም ከምዘለዉ ጸብጻባት እዘን ትካላት የመልክት።
ብፍላይ ኣብታ ብናጽነት ፕረስ ኣብ ድሕሪት እትስራዕ ኤርትራ፣ ኣብ 2001 ካብ ዝእሰሩ ንደሓር፣ ንልዕሊ 19 ዓመታት ደሃዮም ዝጠፍኡ ብውሕዱ 16 ጋዜጠኛታት ከምዘለው ይፍለጥ።
ኣቐዲመ፣ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላትን ኣምነስት ኢንተርናሽናልን፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብዝሒ ቤት ማእሰርታትን፣ ጻዕቂ እሱራትን ንለበዳ ኮሮና ቫይረስ ምቹእ ስለዝኸውን፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ እሱራት ክፈትሕ ጸዊዖም’ዮም።
=================


text:
ዓውደ-መጽናዕቲ ኤርትራውያን ምሁራትን ክኢላታትን2021-09-01 08:06:38 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 337 times
- font size decrease font size increase font size
ኤርትራውያን ምሁራትን ክኢኣታትን፡ ብዛዕባ መጻኢት ኤርትራ ዝግደስ ትካል፡ ፖሊስን ምምርማርን መሰረት ንምንጻፍ ብ14 ነሃሰ 2021 ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ዓወደ መጽናዕቲ ኣካይዶም። እዞም 150 ዝኾኑ ኣብ ዋሽንግተን መእከቢ ኣዳራሽ ካቶሊካዊት ዩኒቨርስቲ ዝተራኸቡ፡ ድሕሪቲ ዓውደ መጽናዕቶም ጋዜጣዊ መግለጺ ኣውጺኦም። ናይዚ ዓወድ መጽናዕቲ ዓላማ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ጽልዋኡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ንምምይያጥ ምንባሩ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ተጠቒሱ። ብዛዕባ ድሕሪ ውድቀት ጉጅለ ህግደፍ ዝምልከት ኣቐዲምካ መደባት ምትላም ዝምልከት’ውን ቀንዲ ኣካል ናይቲ ኣብቲ ዓውደ መጽናዕቲ ዝተዘርበሉ ዛዕባታት ነይሩ። ኣብዚ ብኤርትራዊ ትካል ምምርማር ንፖሊስን እስትራተጀን ድሕሪ ውድቀት ግዝኣት ኢሳያስ ዝተዳለወ ዓውደ-መጽናዕቲ እቶም 150 ምሁራትን ክኢላታትን ብኣካል ዝተሳተፉ ክኾኑ እንከለዉ፡ 5 ደርዘን ዝኾኑ ከኣ ብመንገዲ ዙም ተሳቲፎም። ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ካለኦት ድማ ብዝተፈላለዩ መሕበራዊ መራኸብታት ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ወጻኢ ከይተረፈ ከም ዝተሳተፍዎ እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ።
ካብቶም ኣብዚ ዓውደ-መጽናዕቲ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ብምቕራብ ኮነ ምይይጥ ብምክያድ ዝተሳተፉ፡ ፕሮፈሰር በረኸት ሃብተስላሴ ካብ ዩኒቨስርሲቲ ሰሜን ካሎሮና፡ ፕሮፈሰር ኪዳነ መንግስተኣብ ካብ ዩኒቨርሲቲ ፐንሲልቫኒያ፡ ፕሮፈሰር ኣርኣያ ደበሳይ ካብ 1970 ጀሚሮም ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይ ንጡፍ ተሳቲፊ፡ ዶ/ር ሳባ ኪዳነ ናይ ማሶን ዩኒቨርሲቲ ምርቕትን ኣቶ ኑረዲን ዓብደልቃድር ካብ 1970ታት ጀሚሮም ኣብ ማሕበረ ኮማዊ ንጥፈታት ህዝቦም ኣብ ምልዕዓል ናይ ነዊሕ ግዜ ተመኩሮ ዘለዎምን ከም ዝርከብዎም ካብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ምርዳእ ይከኣል።
እቶም ኣቕረብቲ ጽሑፋት ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ፡ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ግርጭታትን ቁጠባዊ ውድቀትን፡ ገንዘባዊ ዘይህድኣት፡ ድሕንነት፡ ትሑት ትሕተ-ቅርጻ፡ ዝለዓለ ሸቕለተ-ኣልቦነት፡ ዋሕዚ ናብ ስደትን ሰብኣዊ ቅልውላውን፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ጨካን ኣገባብ ማእሰርትን ስነ-ኣእሙራዊ ጸገማትን ዝምልከቱ ዝርዝራት ንምይይጥ ኣቕሪቦም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ከኣ ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ምስግጋር ከጋጥሙ ዝኽእሉ ብደሆታትን ወተሃደራት ዝነበሩን ኣብ ስደት ዝጸንሑን ኤርትራዊ ዜጋታት ምስቲ ሕበረተሰብ ከም ዝውሃሃዱ ምኽኣልን ዝያዳ በዳህቲ ዛዕባታት ከም ዝኾኑ ጠቒሰምዎም።
እቶም ተሳተፍቲ ምሁራት ኣብቲ መድረኽ ከም ዝገለጽዎ፡ ስርዓት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኤርትራ ቅቡል ዲሞክራስያዊ ስርዓት ከይትከል ዓንቂጹ ከም ዘሎ ጠቒሶም። ካብዚ ነቒሎም ከኣ ኣብ ኤርትራ ሰላማዊ ምስግጋር ናብ ዲሞክራስያዊ ስርዓትን እቲ ዝምስረት ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዳግማይ ከይጭወን ምጥንቃቕ ከም ዘድሊ ኣዘኻኺሮም። ተሳተፍቲ ኣብ መጻኢ ንብልጽግና ኤርትራዊ ዜጋ ቀዳምነት ዝህቡ ኣካላት ብመንገዲ ምርጫ ፈሊኻ ምፍላጥ ዘኽእል ኣገባብ ካብ ብሕጂ ክሕንጸጽ ከም ዝግባእ ኣስፊሮም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ንተሳትፎ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መስርሕ ምስግጋር ናብ ዲሞክራሲ ኣጉሊሖም ጠቒሰምዎ።
ካልእ ተሳተፍቲ ምሉእ ብምሉእ ዝተረዳድእሉ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዞባና ጠንቂ ዘይምርድዳእ ኮይኑ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ንምብዳህ፡ ሓድነትን ውህደትን ህዝቢ ኤርትራን ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራቱን ንምርግጋጽ ናይ ሓባር ኣበርክቶ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ። ነዚ ኣተግቢርካ ናብ ሸቶ ንምብጻሕን ከኣ ሰፊሕ ስሙር ግንባር ወይ ጉባአ ምክያድ ከም ዘድሊ ተሳተፍቲ ኣስፊሮም።
ናይ ኤርትራ ኣገዳሲ ክሳዳዊ ኣቀማምጣን ብዙሓት ኤርትራውያን ምሁራት ኣብ ወጻኢ ምህላዎምን ንመጻኢ ቁጠባዊ ወፍሪ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዞባና ሓጋዚ ስለ ዝኸውን፡ ድሕሪ ውድቀት እቲ ጉጅለ ቁጠባዊ ዋዕላ ምክያድ ከም ዘድሊ ኣዘኽኺሮም። እቲ ጉጅለ ምስ ጐረባብቲ ክፈጥሮ ዝጸንሐ ህውከት፡ ሓደ ብደሆ ኮይኑ፡ ነዚ ብዝምልከት ምስሊ ኤርትራ ንምዕራይ፡ ቀጻሊ ህንጸትን ምትእምማን ናይ ምፍጣር ስረሓት ንምትግባር ኤርትራውያን ምሁራት ንሰላም፡ ጸጥታን ምርግጋእን ኣዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝምልከት ኣስተዋጸኦ ከበርክቱ ትጽቢት ከም ዝግበረሎም ጠቒሶም።