text:
ብዕለት 14 ግንቦት 2011 ኣብ ከተማ ኦስሎ፡ ኖርወይ፡ ሓድሽን ነጻን ማሕበረሰብ ኤርትራውያን ተመስሪቱ።
ኣብ ኖርወይ፡ ማሕበረሰብ ኤርትራውያን ክምስረት መጀመርያኡ ኣይኮነን። ናይ ሎሚ 25 ዓመት፡ በቶም ውሑዳት ኣብ ኦስሎን ከባቢኣን ዝቕመጡ ዝነበሩ ኤርትራውያን ተመስሪቱ ኔሩ ኢዩ።
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን ዘሎን 20ዓመታት ናይ ዉርደትን መከራን መዋእል ንምዝካር፡ ከምኡ እዉን ኣቓልቦ ሕዝብን መንግስትን ሽወደንን ብኡ ኣቢልካ እዉን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ጎድኒ ሕዝቢ ኤርትራ ደዉ ብምባል ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ከዛይዱ ዝጽዉዕ ሰለማዊ ሰልፊ ብምድላዉ ብድሙቕ ኣገባብ ሎሚ 18 ግንቦት ኣማስይኡ ኣብ ኣፍደገ ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ተኻይዱ፡፡
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ማሕበረሰብ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ጸቕጡ ከዛይድ ዝጽውዕ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን
ብዕለት 08 ግንቦት 2011 ንጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከት ዕውት ክልትኣዊ ርክባት ኣብ ካርቱም ሱዳን ተኻይዱ።ብወገን ሱዳን ዝተረኽቡ፡ ካብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣምባሳደር መሓመድ ሓምድ፣ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ሓላፊ ቐርኒ ኣፍሪቓን ሃገራት ኣዕራብን ወ/ሮ ሳልማ ሓሰን ሓላፊት ስድተኛትት ቐርኒ ኣፍሪቓን
ሰላም ኤርትራውያን ድልየትና ስምርትን ምዕብልትን ኤርትራ ክጋሃድ ይምነ፡
እዚ ዘለናዮ ወርሒ ወርሒ ባዓል ነጻነት ኢዩ፡ ነጻነትና ብቖጺርካን ጸዊኻን ጸብጺብካ ዘይውዳእ ናይ ኣርባዓ ዓመታት ውርደት, ስቓይ, ዓመጽ, ቅትለት, ስደት, ሕስረት ክኸውን ኮሎ፡ በቲ ካልእ ድማ ብሓቦን, ኒሕን, ቆራጽነትን, ሓርበኝነትን, ቃልሲን, መስዋእትን መውጋእትን ኤርትራውያን ነጻነት ተረጋጊጹ፡፡
ን ቀዳም ዕለት 21 ግንቦት 2011 ኣብ ሎንዶን ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ክካየድ ምዃኑ እንዳሓበርና ፣ ኹሉ ኤርትራዊ ፈታው ሰላምን ደላይ ዲሞክራሲያዊ ለውጥን ክካፈሎ ጻዊዒት ነቅርብ ።
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ኣብ ሃገረ ኖርወይ ኣብ ቀረባ ማዓልታት ዓመታዊ ጉባኤ ብምግባር መሳርሒ ዉልቀመላኺ ኢሰይያስ ዝኾነ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ንመንግስታዉያንን ዘይመንግስታዉያንን ትካላት ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ዝተረኽበ ገንዘብ ምዃኑ ኣገልግሎት ቴሊቪዥን ነርወይ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣቃሊዑ ኣሎ፡፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ዝጀመረቶ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ዘርእስቱ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ንጽባሕ ቐዳም 7 ግንቦት ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ)፡ ንኩነታት መራኸቢ ብዙሓንን ሞያ ጋዜጠኛነትን ኣብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ከምኡ ‘ውን ኩነታት ማሕበረኮማት ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ እንታይ ከምዝመስል ክትድህስስ እያ።
ኣብቲ ብመሪሕነት የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ ኣብ ነርወይ ዝተኻየደ ኣኼባ YPFDJ ዝተሳተፉ ሰለስተ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ከምኡ ‘ውን ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራን ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ንየማነ ገብርኣብ ክሃርምዎ ደልዮም ብምባል እዉን ናብ ኣዳራሽ ኣኼባ ምእታዉ ዝተኸልከሉ ዜጋታት ከም ዘሎዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ሽወደን ዝምደበሮም ሲቪላዊን ፖለቲካዉን ምንቅስቓሳትን ነጻ ዜጋታትን ብሓባር ኮይኖም ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተባሂሉ ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ ዝተኻየደ ስሚናር ስርዓት ህግደፍ ብኣዝዩ ዝተዋሃህደ ኣወዳድባ ዉዕዉዕ ናይ ተቓዉሞ ሰልፊ ድሕሪ ምክያዱ ሎሚ 1 ግንቦት 2011 ቅድሚ ቁሩብ ደቓይቕ ተዛዚሙ፡፡
ግዱሳት ኤርትራውያን ተቐማጦ ሸፊልድ ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጥሒሎም ዝሃለቑ ልዕሊ 330 ዝኣኽሉ ንጹሃት ኤርትራውያን ንምዝካርን ብዝወሰድዎ ተበግሶ ንክብሮም ናይ ሽምዓ ምብራህን ካልእን ንቀዳም 30/04/2011 መደብ ኣዳልዮም ኣለዉ። በዚ ምኽንያት ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ናይ ሃይማኖትን ካልእ ካልኣዊ ውልቃዊ ፍልልያትኩም ኣወጊድኩም ኣብዚ መደብ ክትሳተፉ ብክብሪ ትዕደሙ ኣለኹም።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ኣብ ኤርትራ ኣድማ ከይጅመር ኣብ ሻቕሎት ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ፡ ሎሚ ንጉሆ ገዚፍ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ሰገነይቲ ኣብ ማእሰርቲ ከምዝዳጎነ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ምምሕዳር ከተማ ሰገንይቲ ንቐንዲ ቀሺ ናይቲ ዓዲ ንሳዋ ኪኸይድ ናይ ሓንቲ መዓልቲ መጠንቐቕታ ድሕሪ ምሃቦም፡
ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ መማህራን፡ ተጋደልቲ ነበርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከቡዎም ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ብቐዳም 23 ሚያዝያ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም እሱር፡ ኣብ ስደት ከኣ ከም ጅሆ እናተታሕዘ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዋላ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ከይተረፈ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስቅያትን ግፍዕን ዘሕልፍ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ መዓታቱ ኣብቂዑ፡ ከም ንቡር ጸዋሪ ስድራቤትን ሕብረተሰቡን ክኸውን መታን ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተጸሪጉ ኣብ ኤርትራ ሓዱሽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ብዘየወላውን ገሊጾም።
ካብቲ ናይ መንግስቲ መጠንቀቕታ ብምብጋስ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሱዳን ዘካይዶ ንጥፈታት እንዳ ወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ ካብ ከሰላ ዝመጸና ሓበሬታ የረጋግጽ።
Eritrean refugee solidarity for change
Enough!! Enough!!
No more dictatorship in Eritrea!!
We are innocent Eritrean political refugees!!
We call for the full-fledged implementation of the UN sanctions over the Isayyas regime!!
Eritrean refugee solidarity for change
Enough!! Enough!!
No more dictatorship in Eritrea!!
We are innocent Eritrean political refugees!!
We call for the full-fledged implementation of the UN sanctions over the Isayyas regime!!
ኤርትራውያን ተቀማጦ ሎንዶን ንካልኣይ ጊዜ ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝሃለቑ ከባቢ 400 ዝኣኽሉ ንጹሃት ኤርትራውያን ንምዝካርን ንዕኡ ብምምርኳስ ውን ሰፊሕ ዘተ ክካየድ ዝተዳለወ መደብ ንሰኑይ 25 ሚያዝያ ኣብ Abrar House, 45 Crawford Place, Off Edgware Road, London W1 4LP ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብትሕትና ነዘኻኽር ። ዝካየደሉ ሰዓት ካብ 2.00 – 6.00 ድ. ቐ እዩ።
ኤርትራውያን ተቀማጦ ሎንዶን ንካልኣይ ጊዜ ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝሃለቑ ከባቢ 400 ዝኣኽሉ ንጹሃት ኤርትራውያን ንምዝካርን ንዕኡ ብምምርኳስ ውን ሰፊሕ ዘተ ክካየድ ዝተዳለወ መደብ ንሰኑይ 25 ሚያዝያ ኣብ Abrar House, 45 Crawford Place, Off Edgware Road, London W1 4LP ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብትሕትና ነዘኻኽር ። ዝካየደሉ ሰዓት ካብ 2.00 – 6.00 ድ. ቐ እዩ።
ድሕሪ’ዚ ኹሉ ኣማኢት ኤርትራውያን ዘጥፍአ መቕዘፍቲ ማእከላይ ባሕሪ፡ ገለ ካብቶም ብሕታዊ ገንዘባዊ መኽሰቦም ጥራይ ዘቋምቱ ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ፡ ብፍላይ ድማ ወዲ ቐሺ ተባሂሉ ዝፍለጥ መሰጋገሪ፡ ነቶም ካብ ቅልውላው ሊብያ ኣምሊጦም ኣብ ቱኒዝያ ኣብ ግዝያዊ መዕቆቢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ‘ናብ ጥልያን ብቐጥታ እትኣቱ ተተኣማምን መርከብ ኣዳልየ ኣለኹ’ ዝብል ግጉይ ሓበሬታ ብምዝርጋሕ ናብ ሊብያ ተመሊሶም ጃልብኡ ክመልኡሉ ይጽውዖም ምህላዉ ምንጭታት ይሕብሩ ኣለዉ።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ተዓቝቦም ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ልዕሊ 17000 በቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ልዕሊ 400 ኤርትራዊ ትንፋስ ዘህለቐ ትራጀዲ ዝተሰምዖም
ብዕለት 18 ምያዝያ ኣብ ሳንፍራንሲኮ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ካሊፎርንያ ዝመጹ ተቓወምቲ ዜጋታት ዝተሓወስዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተኻይዱ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዝወዓለ ዜጋ ብዕድመ ይኹን ብብሄራዊ መልክዑ ዝተዛነቐ ብምንባሩ፡ ምዉቕ መንፈስ ሃገራውነትን ሓደነትን ዘንጸባርቕ ሃዋሁው ክፈጥር ክኢሉ። ካብ ናይ ቀደም ሰላማዊ ሰልፍታት ዝያዳ ብርክት ዝበላ ደቀ-ኣንስትዮ እውን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣማዕሪገንኦ ውዒለን።
ህዝብና ብሰንኪ ኣብ ሊብያ ዘጋጠመ ደረት ኣልቦ ቅዝፈት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብ መሪር ሓዘን ይርከብ። ሞት ናይዞም ኣስታት 400 ኤርትራውያን ዕሸላት ንኹሉ ሕልና ዘለዎ ኤርትራውን ንማሕበረሰብ ዓለምን ኣስካሕኪሕዎን ኣንቀጥቂትዎን እዩ። እህህ ኢልና ኣምሪርና ሓዚና እኳ እንተኾንና እቲ ጓሂ ግና ክወጽኣልና ኣይከኣለን።
ኤርትራውያን ካናዳውያን ተቐማጦ ቶረንቶን ከባቢኣን ሎሚ መዓልቲ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ባይቶ ኦንታርዮ ብምስላፍ፡ ጉዳይ ናይቶም ብ22 መጋቢት ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ 400 ኤርትራውያን ክጽናዕ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ክቡራት ኤርትራውያን ኣሓተይን የሕዋተይን፣
ሎሚ ምዓልቲ ኣብዚ ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝወረዶም ኣደራዕ ባህጎምን ሕልሞምን ኮሊፎም፣ ካብታ ብዕድመ ንእስነቶም ዓንዲሮም ዘይጸገቡላ ሃገሮም ሃጽ ኢሎም ናብ ደይፈልጥዎ በረኻን ዓድን ንስደት ዝተቓልዑ መሳኪን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣጋጢምዎም ዘሎ ናይ ሞት ሓደጋ ምኽንያት ብምግባር፣ ነዚ ቀጺለ ዘቕርቦ መደረ ከቕርብ ከለኹ ዓሙቕ ሓዘን ይስምዓኒ።
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ራሕሪሖም ኣብ መገዲ ስደት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ንዝጠፍኡ 400 ኤርትራዉያን ሎሚ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃገረ ሽወደን ናይ ሽምዓ ምዉላዕ ስነ-ስርዓት ብምድላዉ ንግዳያት ዝኽሪ ጌሮምሎም ኣምስዮም፡፡
ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2009 ዳርጋ ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባትን ስቪክ ማሕበራት ውልቀ ዜጋታትን ዝተሳተፍዎ፣ሰፊሕ ዋዕላ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ ከምዝነበረ ኩሉ ዝዝክሮ ኢዩ።
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እስራኤል ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን ዝወረደ ናይ 325 ህልቂት ብሓደ ኮይኖም ክሓዝኑሉን ብቐጥታ ንዝተተንከፉ ቤተሰብ ንምጽንናዕን ብዝገበሩዎ መደብ መሰረት፡ ልዕሊ 5 ሽሕ ህዝቢ ሎሚ ንጉሆ 9 ሚያዝያ ኣብ ቴልኣቪቭ ተኣኪቡ ብጸሎተ ፍትሓት መራሕቲ ሃይማኖት ዝተመርሐ ናይ ሓዘን ስነስርዓት ከምዘካየደ ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ፡ እቲ ፍጻሜ እናተኻየደ ብቐጥታ ዝደወልናሎም ተሳተፍቲ ናይቲ ስነስርዓት ገሊጾም።
ኩልና ከምንፈልጦ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ 1991 ናጽነታ ክትዓትር ዝኸኣለት[ ሳላ እቲ ዘይሕለለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ድማ መንእሰያት ኣዋልድን ኣወዳትን ደቃ እዩ።
ብዓርቢ ዕለት 25 መጋቢት 2011 ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ ሎንዶን ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ኩሉ ከተማታት ዓዲ እንግሊዝ ፣ፖለቲካውያን ውድባትን ፣ ቤርጌሳውያን ማሕበራትን ፣ ምንቅስቃስ ኤርትራዊ መንእሰይ ንለውጢ ፣ ደቀንስትዮን ፣መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ከምኡውን ግዱሳት ውልቀሰባትን ዝተሳተፍዎ ዕውት ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ።
(ነዚ እንደገና ብተወሳኺ ሓበሬታ ዝተመሓየሸ ዜና ንምርኣይ ብሰማያዊ ሕብሪ ተጻሒፉ ዘሎ ሕጡበ-ጽሑፋት ተመልከቱ) ነዚ ዘሕዝን ፍጻሜ’ዚ ብዝምልከት ዘዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከነስዕበልኩም ምዃና ከምዝሓበርናኩም፡ ብፍላይ ንቑጽሪ ናይቶም ግዳያት ብዝምልከት ዝረኽብናዮ ዝያዳ ዝተጻረየ ሓድሽ ሓበሬታ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ሓለፍቲ ዞባታት፡ ሓለፍቲ ንኡሳን ዞባታት፡ ሓለፍቲ ጨናፍር፡ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህግደፍ፡ ከምኡ ‘ውን ‘ዓበይቲ ጸሓፍቲ’ ተባሂሎም ዝእመነሎም ኣባላት ዝርከቡዎም ካድረታት ህግደፍ ውሽጣዊ ተቓውሞ ንምዅላፍ ክግበር ዝኽእል ጽገናታት ንምዝታይ ካብ 28 መጋቢት ኣትሒዞም ኣብ ደንጎሎ ተኣኪቦም ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።


c: text/html

text:
ኣብ መንጎ ዝተሓምሸሻ ናይ ኢትዮጵያን ኢንዶኖዢያን ነፈርቲ ቦይንግ 737 MAX 8 ንፁር ምምስሳል ከምዘሎ ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር መጎዓዚያ ትማሊ ሰንበት ገሊፀን።
ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር መጉዓዝያ ወ/ሮ ዳግማዊት ሞገስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ብላክ ቦክስ ተባሂሉ ዝፅዋዕ መአከቢ ሓበሬታ በረራ ቁፅሪ 302 መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኩሉ ሓበሬታ ኣብ ፅቡቕ ኩነታት ኣሎ ኢለን።
ንሰን እቲ ዝተባህለ ምምስሳል ግን መብርሂ ኣይሃባሉን።ወ/ሮ ዳግማዊት ከምዝሓበርኦ መባእታዊ ፀብፃብ 157 ሰባት ዝቐተለ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት ክወፅእ እዩ ኢለን።
ቅድሚ እዚ ብላክ ቦክስ ምርካቡ ኣብ መንጎ 189 ተሳፈርትን ሰራሕተኛታት እታ ነፋሪትን ዝሞትሉ ናይ ጥቅምቲ ናይ ኢንዶኖዢያ ላይን ኤር ነፋሪትን ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያን ምምስሳል ከምዝነበረ ብዙሓት ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ስነ ስርዓት ቀብሪ እቶም ኣብቲ ሓደጋ ዝሞቱ 17 ኢትዮጵያዊያን ትማሊ ሰንበ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈጺሙ። ሬሳ ዝሞቱ ብዘይምርካቡ ስድራቤትን ፈተውትን ሓደ ኪሎ ሓመድ ዝሓዘ ናይ ሬሳ ሳንዱቕ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምቕባሮም’ውን ተገሊጹ’ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 06 December 2020
ካቢኔ ሚኒስተራት ሱዳን፣ ነቲ ብመሰጋገሪ ቆንስል ዝቐረበ እማመ ብወግዒ ከምዝነጸጎ ኣፍሊጡ።
እቲ ብኣልቡርሃን ዝቐረበ እማመ፣ ብሓሙስ 3 ታሕሳስ ልሒኹ ምስ ወጸ፣ ኣብታ ሃገር መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ድሕሪ ምቕናይ እዩ፣ ካቢኔ ሚኒስተራት ትማሊ ብወግዒ ከምዝነጸጎ ዘፍልጥ ዘሎ።
ጋዜጠኛታትን ፖለቲከኛታትን ሱዳን ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ትንታነ፣ ዓብላሊ ሓይሊ ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ምምሕዳር’ቲ መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ስልጣን ምሉእ ብምሉእ ንምቁጽጻር ባይታ የጣጥሕ ኣሎ ክብሉ ይነቕፉ።
እቲ ከም መመሓዳደሪ ሕጊ ኮይኑ ክቐርብ ዝድለ ዘሎ ንዝምድና’ተን ልፍንቲ መስሪተን ዘለዋ ማሕበራትን ወተሃደራዊ እዚን፣ ንመሰል ደቀንስትዮን ህጻናትን ዝገፍፍ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ንውልቀ ምልኪ ዝዕድም’ውን ምዃኑ እዩ ዝግለጽ ዘሎ።
በዚ ዝረአ ዘሎ ምቅይያራት ምምሕዳራዊ ቅጥዕታትን ሕጋጋትን ዘይዕጋበቶም ዝገልጹ ዘለዉ ተቐማጦ ከተማ ካርቱም ብወገኖም፣ ደም ዝኸፈልናሉ ህዝባዊ ለውጢ፣ በቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ተጨውዩ ክብሉ ምረቶም ይገልጹ ኣለዉ።
==============


text:
1 ተመሊስና ድማ ብመገዲ ባሳን ደየብና። ዖግ፡ ንጉስ ባሳን ድማ ምስ ኲሉ ህዝቡ ኣብ ኤድሬዒ ኺዋግኣና ኢሉ ኺቃባበለና ወጸ።
2 እግዚኣብሄር ከኣ በለኒ፡ ንእኡን ንብዘሎ ህዝቡን ንሃገሩን ኣብ ኢድካ ሂበካ አሎኹ እሞ፡ ኣይትፍርሃዮ። ከምቲ ኣብ ሔስቦን ንዝነበረ ሲሆን ንጉስ ኣሞራውያን ዝገበርካዮ፡ ንእኡ ድማ ከምኡ ኽትገብሮ ኢኻ።
3 ከምኡ ኸኣ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ንዖግ ንጉስ ባሳንን ንዂሉ ህዝቡን ኣብ ኢድና ሀበና፡ ሓደ እኳ ኸይተረፎ ወቓዕናዮ።
4 በታ ጊዜ እቲኣ ዂላ ምድሪ ኣርጎብ፡ መንግስቲ ዖግ ኣብ ባሳን፡ ስሳ ኸተማ፡ ኲለን ከተማታቱ ሐዝና፡ ካባታቶም ዘይሐዝናያ ኸተማ ኣይነበረትን።
5 ኲለን እዘን ከተማታት እዚኤን፡ ብጀካ እተን ዘይተዐርዳ ብዙሓት ከተማታት፡ ብነዊሕ መካበብያ እተዐርዳ፡ ብመዓጹን ብመሸጐርን ዝጸንዓ እየን።
6 ከምቲ ንሲሆን ንጉስ ሔስቦን፡ ዝገበርናዮ ድማ፡ ፈጺምና ኣጥፋእናዮም። ንዂለን ከተማታት ምስ ሰብኡትን ኣንስትን ቈልዑን ፈጺምና ኣጥፋእናዮም።
7 ኲለን ማልን ካብ ከተማታት ዝገፈፍናዮን ግና ንኣና ዘመትናዮ።
8 እቲ ኻብ ለሰ ኣርኖን ክሳዕ ከረን ሄርሞን፡ ኣብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ዝነበረት ሃገር፡ በታ ጊዜ እቲኣ ኻብ ኢድ ክልቲኦም ነገስታት ኣሞራውያን ወሰድናያ።
9 ነዚ ሄርሞን ሲዶናውያን ሲርዮን ይብልዎ፡ ኣሞራውያን ግና ሰኒር ይብልዎ።
10 ኣብ ጐልጐል ዘለዋ ዂለን ከተማታትን ኲላ ጊልኣድን ኲላ ባሳንን ክሳዕ ሳልካን ኤድሬዒን፡ ከተማታት መንግስቲ ዖግ ኣብ ባሳን።
11 ካብቶም ተረፍ ረፋውያን ግና ዖግ ንጉስ ባሳን በይኑ ተሪፉ ነበረ። እንሆ፡ ዓራቱ ዓራት ሓጺን ነበረ፡ ንሱ ኣብ ራባት ናይ ደቂ ዓሞን ደይኰነን፧ ምንዋሑ ብእመት ሰብ ትሽዓተ እመት፡ ምግፋሑ ኸኣ ኣርባዕተ እመት ነበረ።
12 በታ ጊዜ እቲኣ እዛ ምድሪ እዚኣ ወረስና። ካብታ ኣብ ለሰ ኣርኖን ዘላ ዓሮዔር ፈረቓ ኸረን ጊልኣድን ከተማታትን ንደቂ ሮቤልን ንደቂ ጋድን ሀብክዎም።
13 ተረፍ ጊልኣድን ኲላ ባሳን መንግስቲ ዖግን ንፈረቓ ነገድ ምናሴ ሀብክዎም። ብዘላ ምድሪ ኣርጎብ፡ ኲላ ባሳን፡ ሃገር ረፋውያን ትበሀል።
14 ያኢር ወዲ ምናሴ፡ ነታ ኽሳዕ ወሰን ግሹራውያንን ማዓካታውያንን ዘላ ዅላ ምድሪ ኣርጎብ ሓዛ። ንእኤን፡ ማለት ባሳን፡ ብስሙ፡ እቲ ኽሳዕ ሎሚ ዚስመያሉ ዘለዋ፡ ሓዎት-ያኢር ኣውጽኣለን።
15 ንማኪር ድማ ጊልኣድ ሀብክዎ።
16 ንደቂ ሮቤልን ንደቂ ጋድን ድማ ካብ ጊልኣድ ክሳዕ ለሰ ኣርኖን፡ ክሳዕ ፈረቓ እቲ ለሰን ዶቡን ድማ፡ ክሳዕ ርባ ያቦቅ፡ ንሱ ኸኣ ዶብ ደቂ ዓሞን፡
17 ድማ ጐልጐልን ዮርዳኖስን ዶብን ካብ ኪነረት ክሳዕ ናይ ጐልጐል ባሕሪ፡ ንሱ ባሕሪ ጨው፡ ኣብ እግሪ ጎቦታት ጲስጋ ብምብራቑ ሀብክዎም።
18 በታ ጊዜ እቲኣ ኸምዚ ኢለ ኣዘዝኩኹም፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም እዛ ምድሪ እዚኣ ኽትርስተይዋ ሂብኩም እዩ እሞ፡ ኣብ ሓይሊ ዘበልኩም ኣጽዋር ሒዝኩም ቀቅድሚ ኣሕዋትኩም ደቂ እስራኤል ሕለፉ።
19 ኣንስትኹምን ቈልዑኹምን ከብትኹምን ግና፡ ብዙሓት ከብቲ ኸም ዘሎኩም እፈልጥ እየ፡ ኣብተን ዝሀብኩኹም ከተማታት ይቀመጡ።
20 እግዚኣብሄር ነሕዋትኩም ድማ ከማኻትኩም ክሳዕ ዜዕርፎም፡ እታ እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም ኣብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ዚህቦም ምድሪ ኽሳዕ ዚርስተይዋ፡ ጽንሑ። ድሕርቲ ነፍሲ ወከፍኩም ነናብታ ዝሀብኩኹም ርስትኹም ትምለሱ።
21 በታ ጊዜ እቲኣ ድማ ንእያሱ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም ኣብዞም ክልተ ነገስታት እዚኣቶም ዝገበሮ፡ ኣዒንትኻ ርእየን፡ ነተን ናብኤን እትሐልፍ ዘሎኻ ዂለን መንግስትታት ከኣ እግዚኣብሄር ከምኡ ኺገብር እዩ፡
22 እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም፡ ንሱ እዩ ዚዋግኣልኩም እሞ፡ ኣይትፍርህዎም፡ ኢለ ኣዘዝክዎ።
23 በታ ጊዜ እቲኣ ድማ፡ ንእግዚኣብሄር ከምዚ ኢለ ለመንክዎ፡
24 ዎ እግዚኣብሄር ኣምላኽ፡ ንባርያኻ ዕቤትካን እታ ጽንዕቲ ኢድካን ከተርእየኒ ጀመርካ፡ ከመይሲ ኣብ ሰማይ ኰነ ኣብ ምድሪ ኸም ግብርኻን ከም ሓይልኻን ኪገብር ዚኽእል ኣየናይ ኣምላኽ እዩ፧
25 ነዛ ኣብ ስግር ዮርዳኖስ ዘላ ጽብቕቲ ምድሪ፡ ነቲ ጽቡቕ ከረንን ንሊባኖስን፡ ክርኢ ዀታ ኣሕልፈኒ፡ በልኩ።
26 እግዚኣብሄር ግና ብሰርኹም ተቘጥዓኒ፡ ኣይሰምዓንን ከኣ። እግዚኣብሄር ድማ በለኒ፡ ይኣኽለካ፡ በዚ ነገር እዚ መሊስካ ኣይትዛረበኒ፡
27 ነዚ ዮርዳኖስ ኣይትሳገሮን ኢኻ እሞ፡ ናብ ርእሲ ጲስጋ ደይብ፡ ኣዒንትኻ ኣልዒልካ ኸኣ ንምዕራብን ንሰሜንን ንደቡብን ንምብራቕን በዒንትኻ ጠምት።
28 እያሱ ግና ቀቅድሚ እዚ ህዝቢ እዚ ኪሐልፍ፡ ንሱ ኸኣ ነዛ እትርእያ ዘሎኻ ምድሪ ኼረስትዮም እዩ እሞ፡ ንእኡ ኣዝዞ፡ ኣጽንዓዮ ኣትብዓዮውን።
29 ኣብቲ ኣብ መንጽር ቤት-ጴዖር ዘሎ ለሰ ድማ ጸናሕና።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
"ምእንትዚ ንሕና ድማ ብኽንድዚ ዚኣክል ደበና ምስክር ተኸቢብና ኸሎና ንዅሉ ፡ ዚኸብደናን ነቲ ዚጠብቀናን ሓጢኣትን ነርሕቕ፡ በቲ ኣብ ቅድሜና ተሐንጺጹልና ዘሎ መቀዳደሚ ኸኣ ብትዕግስቲ ንጕየ። ናብቲ፡ ሕፈረት ንዒቑ፡ ስለቲ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ሓጐስ ኢሉ መስቀል እተዓገሰ ኣብ የማን ኣምላኽ እተቐመጠን ጀማር እምነትናን ደምዳሚኣን የሱስ ንጠምት። ምእንቲ ኸይትደኽሙን ነፍሳትኩም ከይሕለላን፡ ነቲ ኻብ ሓጥኣን ኣብ ርእሱ ኽንድዚ ዚኣክል ምጽራር እተዓገሰ ዘክርዎ።" (እብ 12.1-3)
ቃል ኣምላኽ ንጉዕዞ ክርስትና ምስ ዝተፈላለየ ዓይነት ስፖርት ብምንጽጻር ይገልጾ። ሓደ ካብኡ ድማ ጉያ/ ማራቶን እዩ። ብዛዕባ ኣሰያይማ ናይዚ ማራቶን ተባሂሉ ዝፍለጥ ቅድድም ጉያ ዝንገር ታሪኽ ኣሎ። ብ490 ቕ.ል.ኽ ኣብ ሞንጎ ኣቴናን (Greek) ፋርስን (Persians) ኣብ ማራቶን ዝብሃል ቦታ ውግእ ተኻዪዱ። “ውግእ ማራቶን” ድማ ይብሃል። ኣብቲ ውግእ ኣቴና ድሕሪ ምስዕሮም ነቲ ናይ ዓወት ብስራት ከበስር ፌዲፒደስ እተብሃለ ኣባል ሰራዊት ናብ ኣቴና ተላእኸ። ርሕቀት ኣቴና ካብቲ ቦታ ዊግእ ኣስታት 42 ኪ.ሜ. እዩ። ፌዲፒደስ መልእኽቱ ሒዙ ጉያኡ ከየቋረጸ ከየዕረፈ የማን ጸጋም ከይበለ ኣብ ውሽጢ 3 ሰዓት ኣቴና በጽሐ። ኣብቲ እኩብ ጉባኤ “ትዓዊትና!” ኢሉ ድሕሪ ምንጋሩ ድማ ብድኻም ኣብ ቅድሚኦም ህይወቱ ሓለፈት። ብድሕሪ እዚ እዩ ቅድድም ናይ 42 ኪ.ሜ. ርሕቀት ማራቶን እተባህለ።
ታሪኽ ፌዲፒደስ ከም ዝነግረና መልእክቱ ናብቲ ዝግብኦ ቦታ ንኸብጽሕ ክዕንቅፎ ንዝኽእሉ ነገራት ኣቓልቦ ኣይሃቦምን። ኩሉ ጠመታኡ ናብ ቅድሚት ብምግባር ደኺመ ተሓሊለ ከይበለ እዩ ንመልእኽቱ ኣብጺሕዎ። ዝኾነ ኣብ ቅድድም ማራቶን ክወዳደር ዝደሊ ሰብ እውን ክገብሮ ዘለዎ ነገር ንሱ እዩ።
እብራውያን 12.1-3 ድማ ከምኡ እዩ ዝብለና ዘሎ። ኣብ ቅድሜና እተሓንጸጸልና መቀዳደሚ ኣሎ። ንዕኡ ብዓወት ክንዛዝም ይግብእና። ነዚ ንክንገብር ድማ ከነስተብህሎም ዝግብኣና ነገራት ኣለዉ።
1. ብዛዕባ እቶም ዝሓለፉ ቅዱሳን
2. ብዛዕባ ርእስና
3. ብዛዕባ ክርስቶስ
1. ብዛዕባ እቶም ዝሓለፉ ቅዱሳን - ነዚ ጀሚርናዮ ዘሎና ቅድድም ዝተቐዳደምዎን ብዓወት ዝዛዘምዎን ቅዱሳን ኣለዉ(እብ 11)። ንሳቶም ከም ደመና ከቢቦምና ዘለዉ ምስክር እዮም። ታሪኽ ናይ’ዞም ጀጋኑ ከነስተብህሎ ኣሎና። ብረድኤት ኣምላኽ ኣኽሊል ዓወቶም ካብ ጨብጡ ንሕና’ውን ኣኽሊል ዓወትና ክንጭብጥ ምዃንና ነስተውዕል።
2. ብዛዕባ ርእስና - ተቐዳዳሚ ማራቶን ኣብ እዋን ጉያ ከድክሞ ዝኽእል ሸኽሚ ኣይሽከምን እዩ። ንምጉያይ ዘይጥዕቦ ዓይነት ጫማ ይኹን ዓይነት ክዳን’ውን ኣይክደንን እዩ። ዝሰትዮ ማይ እኳ ኣይስከምን። ኣብ መገዱ ኣሎ። ከምኡ ድማ ንሕና ካብቲ ንጉዕዞና ከድክመና ክኽእል ዝኾነ ዓይነት ጾር (ሓጥያት ዘይኮነ) ይኹን ካብቲ ዘታርፈና ሓጥያት(ዝጠብቀና) ክንላቐቕ ኣሎና።
3. ብዛዕባ ክርስቶስ - ኣብ መወዳእታ ድማ ነቲ ቀንዲ ኣርኣያ ዝኮነና ክርስቶስ ንጠምት። ንሱ ስለቲ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ሓጎስ (ማለት ምድሓንና) ኢሉ መስቀል ተዓገሰ። ብተወሳኺ ድማ ንሱ ጀማሪ እምነትናን ደምዳሚኣን ስለዝኾነ ነዚ ጀሚርናዮ ዘሎና ቅድድም ኣብ መፈጸምታ ከብጽሖ እዩ እሞ ናብ ካልኦት ተቐዳደምቲ ይኩን ነገራት ምጥማቱ ሓዲግና ናብኡ ንጠምት።
ጸሎት-
ዎ’ኣምላኽ ነቲ ኣብ ቅድመይ ዝሓንጸጽካለይ መቀዳደሚ ብዓወት ክፍጽሞ የዒንተይ ናብቲ ምእንታይ እተሰቕለ ክርስቶን ክገብርን ካብኡ ከየልዕሎን ብጸጋኻ ሓግዘኒ። ኣሜን!


text:
ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ድሕሪ እቲ ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ክፍሊ ምደባ በጀት ሕቡራት ሃገራት ዝገጠሞም ፍሽለት ብግህሰት ኩለንትናዊ መሰላት ከይሕተቱ ካብ ዘለዎም ፍርሕን ራዕድን ተበጊሶም መርትዖ ክኸውን እዩ ንዝበልዎ ኩሉ መረዳእታ ኣብ ምጥፋእ ተጸሚዶም ከምዝርከቡ ተገሊፁ፡
፡ ልፍንታውያን ሓይልታት ጥፍኣት ድሕሪ እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፈፀምዎ ኩናት ጀኖሳይድ ከምእንደገና ክምርመር ብኣባላት ሕቡራት ሃገራት ዝተጣየሰ መርማሪ ጉጅለ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ናብ ኢትዮጵያ ከይኣቱ ብዕሊ ኣዊጆም እዮም፡፡
ብድሕሪ እዚ ድማ ብፋሽስቲ ኣብይ ዝምራሕ ስርዓት ኢትዮጵያ ነዚ ብኣብዛሓ ሃገራት ዓለም ድምፂ ረኺቡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተፈፀሙ ኩለንትናዊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ንክምርምር ዳግም ንዝተጣየሰ ጉጅለ መርማሪ ኮምሽን ስርሑ ከሳልጠሉ ዝኽእል በጀት ከይምደበሉ ዘቕረቦ ረቂቅ ኣቕዋም ውዱቕ ምዃኑ ስዒቡ ኣብ ባይታ ንዝፈፀሞ ጃምላዊ ጨፍጫፍን ህልቀትን ኣሰሩ ከይርከብ ብመደብ ይሰርሕ ከምዘሎ መርበብ ሓበሬታ ጂኤንኤን ሓቢሩ፡፡
ከም ሓበሬታ ግሎብ ኒውስ ኔት ድማ መርማሪ ጉጅለ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ስርሑ ንምጅማር ኣብ ዘኽእሉ ኩነታት ከምዝበፅሐ ዝተገንዘቡ ሰበስልጣናት ፋሽሽቲ ኣብይን ክልል ኣምሓራን ነቶም ኣብ እዋን ቁሉዕ ወራር ትግራይ ብልፍንቲ ሓይልታት ፌደራል ኣምሓራ ኤርትራን ሶማልያን ብጃምላ ናይ ዝተረሸኑ ብኣሽሓት ዝግመቱ ሬሳታት ንፁሃን ትግራዎት ካብ ዝተቐበርሉ ቦታታት እናፈሓሩ ናብ ዘይፍለጥ ቦታ ይወስድዎም ኣለው ኢሉ፡፡
ትግራይ ኣድቮካሲ ግሩብስ ዝተባህለ ተሓላቒ ብወገኑ ሰበ-ስልጣናት ፌደራልን ኣምሓራን መረዳእታ ንምጥፋእ ኮነ ኢሎም ይሰርሑ ምህላዎም ዝገለፀ ኮይኑ ማሕበረሰብ ዓለም ብህፁፅ ኣብ ባይታ ወሪዱ ደው ከብሎም ፀዊዑ፡፡መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ መጋቢት 2013 ዓ/ም ብመንገዲ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢኡ ኣንተንዮ ቢልንከን ኣቢሉ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ገበን ምንፃህ ዘርኢ ከምዝተፈፀመ ዕላዊ ምግባሩ ይፍለጥ፡፡
ብፀጋይ መኮነን


text:
ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ኣብ ኣልጀርያ ኣብ ዝካየድ ውድድር ጉያ መሮር ኣፍሪቃ፡ ንኤርትራ ወኪሎም ዝሳተፉ ኣትሌታት ንምምራጽ፡ ብሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌትክስ ዝተወደብ መበል 20 ዙር ሃገራዊ ውድድር ጉያ መሮር ዝሓለፈ ሰንበት 14 ጥሪ 2018 ኣብ ከባቢ መንደፈራ ተኻይዱ።
ኣብ’ቲ ናይ 10 ኪ.ሜ ውድድር ደቂ ተባዕትዮ ፊሊሞን ዓንደ ቀዳማይ ኮይኑ ኽዕወት ከሎ፡ ብደቂ ኣንስትዮ ድማ ናዝሬት ወልዱ ቀዳመይቲ ኮይና ተዓዊታ።
ኣብ ናይ 8 ኪ.ሜ ርሕቐት ድማ ብደቂ ተባዕትዮ ሳምሶን ኣማረ ቀዳማይ ኮይኑ ክዕወት ከሎ ኣብ ናይ 6 ኪ.ሜ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ውድድር ኸአ ኮኾብ ገብሩ ተዓዊታ።
ኣብ ናይ 8 ኪ.ሜ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮ ሕውስዋስ ቅብብል በትሪ ካብ ዝተሳተፉ ኣትሌታት እቶም ዝሓሽ ጊዜ ዘመዝገቡ ተወዳደርቲ ኣብቲ ኣብ ኣልጀሪያ ዝካየድ ውድድር ንኤርትራ ወኪሎም ከምዝሳተፉ ሃገራዊ ፈደረሽን ኤርትራ ኣፍሊጡ።


text:
ድሕሪ ዕልዋ 1982
ዓብደላ ወገናዊን ቀንጻሊን ናይ ጀብሃ ታሪኹ፣ ብ25 መጋቢት 1982 ኣብ ራሳይ ዝተባህለ ኣብ ዶብ ሱዳን ዝርከብ ቦታ ብዝፈጸሞ ኩዴታ እዩ ዛዚምዎ። ንመልኣከ ተኽለ ቀንጺሉ ንመብዛሕትኣ ኣባል መሪሕነት ድሕሪ ምእሳሩ ድማ፣ ባዕሉ ኣቦመንበር ኮይኑ። ብድሕሪ’ዚ ሰሚናራት ከምዝካየድ ገይሩ፣ ኣዋጃት ኣውጺኡ። “ጀብሃ ተረጋጊኣ፣ ኣብቲ ቅኑዕን መበቈላውን መስመራ ተመሊሳ ኣላ። ንሕና እቲ መሰረት እዩ ዘገድስና። ጸገም ናይ ጀብሃ ንሳቶም እዮም ነይሮም። ብቐደሙ እውን ቢቢሲ ዝጸውዓቶም (ዓወታት ምስ ተሰምዐ ዝመጹ) እዮም። ሕጂ እውን ድሓን ቢቢሲ ምስ ጸውዓቶም ዝመጹ ካልኦት ክህልው እዮም” ዝብል ጎስጓስ ድማ ከካይድ ጀሚሩ። እዚ ጭርቃን’ዚ ኣብ ጀብሃ
29
ልሙድ እዩ ዝነበረ። እቲ ሓድሽ ሓይሊ ነቶም ገዳይም “ዘይ ቡን ትሰትዩ እምበር እንታይ ትገብሩ ነይርኩም?” እዩ ዝብሎም ዝነበረ። ንሶም ድማ፣ ነቶም ድሓር ዝመጹ “ቢቢሲ ዝጸውዓቶም” እናበሉ ይጨርቅሎም።
ዓብደላ ዝቕንጸል ቀንጺሉ ዝእሰር ኣሲሩ፣ መሪሕነቱ ንምርጋእ ኣብ ዝጽዕረሉ ዝነበረ፣ ብኣንጻሩ ናይ ተጋደልቲ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ዓብደላ እናበርትዐ እዩ ከይዱ። ኣብ ኮረኮንን ታህዳይን ዝነበሩ ተጋደልቲ ብምሉኦም ኣንጻር ዓብደላ ደው ኢሎም። ኣብቲ እዋን’ቲ ዶክተር ሃብተ ኣብ ጉጅለ ዓብደላ ምክትል ኣቦመንበር እዩ ነይሩ። ነቶም ተጋደልቲ ንምትህድዳእ ድማ ምስ ስዩምን ካልኦትን ናብ ኮረኮን ተላኢኾም። ንሳቶም ነቲ ተጋዳላይ ብቐሊሉ ዘተሃዳድእዎ እዩ መሲልዎም ነይሩ። ኣብኡ ዝነበረ ስምዒት ግን ካብ ትጽቢቶም ወጻኢ ኮይኑ ጸኒሕዎም። እቶም ተጋደልቲ ምስቲ ዝነበሮም ሕርቃን ዘይቀተልዎም ዕድል እዮም ገይሮም። ካብቲ ተጋዳላይ ሃዲሞም፣ ኣብ መዓስከር ናይ ሱዳን ክሳብ ዝዕቈቡ እዮም ኮይኖም። “ነዚ ሒዝኩም ትመጹና። እዚ ኹሉ ሰብ ቀቢርኩም፣ ቅትለታት ተፈጺሙ፣ ብዙሕ ሰብ ተኣሲሩስ ያኢ፣ ንድሕነት ጀብሃ ክንብል ምስ ዓብደላ ክንቅጽል” ብምባል እቲ ተጋዳላይ ብዙሕ ኣንጸርጺሩ። ዓብደላ ብዓንተቦኡ ብተጋዳላይ ኣዝዩ ጽሉእ ሰብ እዩ። ዶክተር ሃብተ ተቓውሞ ናይቶም ተጋደልቲ ምስ ርኣየ ምሒር ሰንቢዱ። እቶም ተጋደልቲ ንዶክተር ሃብተ፣ ኣንጻር’ቲ ብዓብደላ ዝተኻየደ ኩዴታ ኣዋጅ ከውጽእ ኣገዲዶሞ። “ሕራይ ኢሉ” ኣንጻር ዓብደላ ኣዋጅ ኣውጺኡ፣ ፈሪሙ። ስለዝፈርሐ ግን፣ “በጃኻትኩም ኣነ ካርቱም ከይበጻሕኩ ከይተውጽኡዎ” ኢሉ ለሚንዎም።
ብድሕሪ’ዚ እቲ ሰራዊት ናቱ ኣኼባታት ቀጺሉ፣ ግዝያዊ ሽማግለ መሪጹ። ብኡ ንብኡ ድማ ኣብ መንጎ’ቲ ግዝያዊ ሽማግለ ናይ ሰራዊትን ኣባላት ሰውራዊ ባይቶን ምፍጣጥ ተጀሚሩ። ንሳቶም “ንሕና ሕጋዊ መሪሕነት ኢና” ክብሉ ከለው፣ እቶም ሽማግለ ናይ ሰራዊት ድማ “ከም ሕጋውያን መራሕቲ ኣይንፈልጠኩምን ኢና” ኢሎሞም። የግዳስ ብውዲት ተረፍ መረፍ ኣባላት ሰውራዊ ባይቶ፣ ኣብ መንጎ እታ ናይ ሰራዊት ሽማግለ እውን ምክፍፋል ኣጋጢሙ፣ ኣብ ክልተ ተገሚዓ። ክሳብ ምትዃስ እውን ተበጺሑ። ሱዳናውያን መጺኦም ኣብ መንጎኦም ናይ ጸጥታ ዞባ ብምፍላይ፣ ነተን መዓስከራት ኣብ ክልተ መቒሎመን። እቲ ዝበዝሐ ድሓር ሳግም ዝተባህለ ኣንጻር’ቲ መሪሕነት ጠጠው ክብል ከሎ፣ ገለ ውሑዳት ድማ ምስቲ መሪሕነት ወጊኖም።
ኣብ ውሽጢ ከምዚ ዝኣመሰለ ምዕባለታት ተስፋምህረት ዝሓዞም ውሑዳት ተጋደልቲ ዝርከብዎ ሓደ ንጹል ሓይሊ ነይሩ እዩ። ተስፋምህረት ጀብሃ ንሱዳን ክትኣቱ ኸላ ምስ ውሑዳት ሰዓብቱ ኣብ ጋሽ እዩ ተሪፉ። በዓል ዓብደላ እድሪስ ነዚ ምስርኣዩ ክልተ ጋንታ ዝኸውን ሰራዊት ኣዋጺኦም፣ ንጋሽ ከእትው ፈቲኖም ነይሮም። “ቱምሳሕ ዝመርሖ ናይ ደባይ ኣሃዱታት ክንምስርት ኢና” እዮም ኢሎም። ቱምሳሕ ናብኡ ምስ ከደ ግን፣ በዓል ተስፋምህረት ቀቲሎሞ። ንጠንቂ ናይቲ ቕትለት ብዝምልከት ብልክዕ ዝፈልጦ እኳ እንተዘይብለይ፣ ከም ግምተይ ሕነ ናይ መልኣከ እዩ ዝመስል። (ኣብቲ ድሓር ዝቐጸለ ምዕባለታት ተስፋምህረት ምስ በዓል ዓብደላ ርክብ ዘይብሉ፣ ኣብ ከባቢ ጋሽ ከምዞም ናይ ውግእ ጎይቶት (ዎርሎርድ) ኮይኑ በይኑ እዩ ተሪፉ። መርገጺኡ ዝያዳ ናብ ጉጅለ ትያር ዝዛዘወ እዩ ነይሩ። ድሓር ግን ምስ ትያር እውን ተባቲኹ፣ ምስ ሳበ ኮይኑ። ካብ ሳበ ተፈልዩ እውን መሊሱ ምስ ጃስር ኮይኑ። ነዊሕ ጸኒሑ ድማ ምስ ሻዕብያ ርክብ ጀሚሩ። ፈለማ ሻዕብያ ኣይነጸግዎን። ከምዝዝከር ኣብ 2ይ ጉባኤ ህ.ግ. ጉጅለ ጃስር ወኪል ሰዲዶም ነይሮም እዮም። ጸኒሑ ግን ተስፋምህረት መገዱ
30
ስለዘይቕንዐ ምስ ሻዕብያ ተገራጭዩ። ስጉምቲ ተወሲዱሉ። መዓስከሩ ተደምሲሱ። ኣብቲ መዓስከር ኣሲሩዎም ዝጸንሐ ናይ እንዳ ትያር ኣባላት ተፈቲሖም። ተስፋምህረት ከኣ ኣብ ከባቢ ተከዘ ኮይኑ ክቃወም ኣብ ዝፈተነሉ ተቐቲሉ።)
ኣብ 1983 ዓብደላ ነቶም ኣብ መዓስከሩ ኣሲሩዎም ዝነበረ መራሕቲን ካድረታትን ፈቲሕዎም። ኣብቲ እዋን’ቲ ሳግም ምስ ሻዕብያ ርክብ ጀሚሮም ነይሮም። ኣባላት ቲያር ድማ ካብ ማእሰርቲ ዓብደላ ምስ ተፈትሑ ብቐጥታ ምስ ሳበ ተጸጊዖም። ቲያር፣ “ንሕና ገስገስቲ ሓይልታት ስለዝኾንና፣ የማናውያን በዓል ዓብደላ የጥቅዑና ስለዘለው፣ ገለ ኣድሓርሓርቲ ሃገራት ዓረብ እውን ኣንጻርና ደው ስለዝበላ፣ ምስ ሳበ ተጸጊዕና ክንጸንሕ መሪጽና” ኢሎም እዮም ኣዊጆም። ድሕሪ ገለ እዋን፣ ሳበ ምስኡ ዝተርፉ ኣትሪፉ፣ ዝእሰር ምስ ኣሰረሎም ካብኡ ወጺኦም። በዚ ተስፋ ቈሪጾም ድማ፣ ክሳብ ኣብ እግሪ ጸላኢ ምስጋድ በጺሖም። ምስ ደርግ ኣብ ከሰላ ርክባት ጀሚሮም። መንግስቲ ሱዳን ከኣ ምናልባት ነዚ ዝፈለጠ ይመስል፣ ካብ ሳበ ድሕሪ ምፍላዮም ኣሲርዎም ነይሩ እዩ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ካብታ ሃገር ጠሪዝዎም።
ኣብዚ ናይ ዕግርግርን ሕንፍሽፍን መስርሕ’ዚ ብዙሓት ሓለፍቲን ካድረታትን ጀብሃ ተቐቲሎም እዮም። መልኣከ፣ ስዒድ ሳልሕ፣ ወልደዳዊት፣ ሓንገላ፣ ዓብደላ ጸጋይ፣ ወዲ ሓሰብን ካልኦትን። ዝበዝሕ ካብዚ ቅትለታት’ዚ ናይ ዓብደላ ስጉምቲ እዩ ነይሩ። ገሊኡ ድማ ብኻልኦት ዝተፈጸመ ክኸውን ይኽእል።
Source ታሪኽ ኣይንረስዕ፡ ጉዕዞና ክቐንዕ
ራብዓይ ክፋል ተኽሎም ንርኣዮ


text:
ብዛዕባ ”ዩውሞ” (Youmo)Om Youmo - tigrinska
Youmo.se ንዓኻ ካብ ዕድመ 13 ክሳብ 20 ዘሎኻ ከገልግለካ ዝተዳለወ፤ ኣድራሻ ኢንተርነት እዩ። ኣብዚ ኣድራሻ ’ዚ፡ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣካላትን ጾታን፤ ብዛዕባ ጥዕናን ክትረክብ ኢኻ። ኣብኡ ውን፡ ብዛዕባ ማዕርነት ደቂ-ሰባት፡ ብዛዕባ መሰላትካ፡ ጽቡቕ ንኽስመዓካ ውን፡ ሓገዝ ብኸመይ ከም ትረክብ ክተንብብ ኢኻ። ኣብ ’ዚ Youmo ስእልታትን ፊልምታትን፤ ብቛንቋታት ዓረብ፡ ዳሪ፡ ሶማል፡ ሽወደን ከምኡውን ብትግርኛ ክትርኢ ኢኻ። ሓበሬታ ብዛዕባ ኩሎም ኣብ ሽወደን ዚርከቡ፤ መቐበል-መንእሰያት (ungdomsmottagningar) ውን፤ ኣብኡ ክትረክብ ኢኻ። እዚ Youmo ዚበሃል፡ ሓደ ክፋል ናይቲ UMO.se ዚብል ”መቐበሊ-መንእሰያት” ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ ’ዩ። እቶም ሓለፍቲ ናይ ’ዚ Youmoን ናይ UMOን፤ እቶም ወረዳዊ ባይቶታታን እቶም ዞባዊ ምምሕዳራትን እዮም። ንሳቶም፡ እቶም ነቲ ኣብ ሽወደን ዚግበር ክንክን-ሕማምን ሓለዋ-ጥዕናን ዘመሓድሩ፤ ኣብያተ ስልጣን እዮም። እዚ ኣብ ’ዚ ኣድራሻ ኢንተርነት ’ዚ ተጻሒፉ ዘሎ ትሕዝቶ፤ በቶም ኣብ Youmos ዚርከቡ ክኢላታት-ፍልጠት ተመርሚሩ ዝቐረበ እዩ። እቲ ትርጉማት ውን፤ በቶም ብዙሓት ናይ ቋንቋ ሽወደንን፤ ናይቲ ዚምልከቶ ናይ ትርጉም ቋንቋን፤ ክእለት ብዘሎዎም ሰባት ተመርሚሩ ዝተቐረበ እዩ። መልእኽቲ ምስ ዚህልወኩም፤ ናብ info@youmo.se ክትጹሕፉልና ደስ ይብለና። ገለ ጉድለት ምስ ትረክብን ወይ ነዚ Youmo ብኸመይ ዝበለጸ ክንገብሮ ከም እንኽእልን ሓሳባት ምስ ዚህልወካ፤ ርእዮትኻ ለግሰልና። መልእኽቲ ብቛንቋታት ሽወደንን እንግሊዝን ክንቅበል ንኽእል ኢና። እዚ Youmo፡ ብምትሕብባር ቤትስልጣን መንእሰያትን ሲቪካዊ ሕቶታትን (Myndigheten för ungdoms-och civilsamhällesfrågor, MUCF) ዝተዳለወ እዩ። ነዚ Youmo ንኽፍጠር ገንዘብ ዝመወለ ድማ፤ መንግስቲ ሽወደን እዩ።


text:
October 2, 2021
መምህር ነጸረኣብ ኣዛዚ
ድሕሪ ውግእ ኣብናየት (3 ታሕሳስ 1961) ሓምድን ብጾቱን ንወርሒ ዝኣክል ካብቲ ዝጸናተዎም ዝነበረ ሓይሊ ፖሊስ ክኽወሉ ኣሕለፍዎ። ኣብ ዝሓደርዋ ኣይውዕሉን፡ ኣብ ዝወዓልዋ ኣይሓድሩን እዮም። ጸላኢ ንምድንጋር ኣርሒቖም ይጓዓዙ፡ ብኡ ንብኡ ድማ ናብ ዝነበርዎ ይምለሱ። ንደቡብ ዝኸዱ ተመሲሎም ንሰሜን ይስወሩ። ሓደ ምሸት በመንጎ ሃይኮታን ተሰነይን ጽርግያ ሰንጢቖም ክሓልፉ ከለው፡ ኣለና ንመበሊ ኣብ ፓሎ ተሌፎን ሓኹሮም ብጉጤት ነቲ ስልኪ በታተዅዎ። ኣንፈቶም ንፎርቶ ሸነኽ’ዩ ነይሩ። ሩባ ሓሸንኪት በቲኾም ብፋራ- ባዴን ኣቢሎም መረዊት በጽሑ። ካብኡ ናብ ኣዳል ዝወስድ መንገዲ ሒዞም ኣብ በሪኽ ቦታ ምስ ወጹ እተን ብመንግስቲ ዝተወርሳ ጥሪት ሓምድን ቤተ-ሰቡን ካብ ተሰነይ ንኣቑርደት ገጸን ብፖሊስ ተኸብኲበን ክኸዳ ረኣዩ። ሽዑ ንሳቶም መደብ ጸላኢ ንምፍሻል ተሃንጠዩ። ሓምድ ግን “ግደፉዎም ይሕለፉ” በሎም። ሓምድ ዘቕረቦ ምኽንያት፡ “እንተ ተኲስና ንዑ ሕሙማትና ማርኹልና ማለት’ዩ። ከብቲ ሒዝና’ኸ ክንጓስየን ዲና ክንጋደል። ንሕና ተቓለሰቲ ኢና። ነተን ከብቲ ብተዂሲ ፋሕ እንተቢልናየን ወይ’ውን እንተወስደናየን፡ ጽባሕ ንግሆ መንግስቲ ‘ጥሪቶም ስለዝወሰድናሎም እንደኣሎም በረኻ ወጺኦም ኢላ ከተጸልምና’ያ። ስምና ከፊኡ ኣብ ክንዲ ተቓለስቲ ሽፋቱ ተባሂልና ክብርና ክሓስር’ዩ።” ዝብል ነበረ። ጥሪት ሓምድ ድሕሪ’ዚ ኣብ መጀመርታ ለካቲት ብጨረታ ተሓሪጀን ዝተረፋ ኣግማል ድማ ነቚጣታት ፖሊስ ክጥቀሙለን ተዋህባ። ሕን-ሕነ ናይተን ከብቲ ግዳ፡ ካብቲ ዝነበርዎ በሪኽ ቦታ ኣብ እግሪ-ኣዳል ናብ ዝነበረ መንገዲ ባቡር ወሪዶም ካልኣይ ግዜ ስልኪ ተሌፎን በተኹ። ካብ ኣዳል ዑበል ምስ ኣተው’ውን ዝወለደት ትውለድ ኢሎም ኣብ መንጎ


text:
ኣብ ቀረባ ዘሎ ቦታ ፈተና ርኸብ (ብእንግሊዘኛ)
እቶም ባዕሎም ናይ መርመራ መሳርሒታት ዝዓደጉ ከምኡዉን ፖዘቲቭ ውጽኢት ዝረኸቡ ሰባት ነቲ ናይ መንግስቲ COVID-19 ናይ ህጹጽ መስመር ሓበሬታ 1-800-525-0127 ክድዉሉ ኣለዎም ፣# ክጸቕጡ ኣለዎም። እቲ መስመር ሓገዝ፡ ኣብ ሶኑይ ካብ ሰዓት 6 a.m. ክሳብ 10 p.m., ክፉት ኢዩ ከምኡ’ውን ካብ ሶሉስ ክሳብ ሰንበት (ከምኡ’ውን በዓላት) ካብ ሰዓት 6 a.m. ክሳብ 6 p.m. ሓገዝ ቋንቋ ድማ ክርከብ ይክኣል ኢዩ።
ምምርማር ንምንታይ የድሊ
መርመራ ህይወት ሰባት የድሕን እዩ። መርመራ ሰባት ነቲ ቫይረስ ንከይዝርጋሕ፣ ከም ምዉሻብ፣ ዝኣመሰለ ጥንቃቐታት ንኺገብሩ የኽእሎም፤ ምልክታት ሕማም ዘይብሎም ሰባት እውን እንተ ዀኑ ነቲ ቫይረስ ከስፋሕፍሕዎ ይኽእሉ እዮም። ብተወሳኺውን መርመራ ነቶም ናይ ህዝቢ ጥዕና ሰበ-ስልጣናት ነቲ ሕማም ንከለልይዎን ምላሽ ንኽህቡን፣ ከምኡ'ውን ሓደስቲ እተፈላለየ ዓይነት ናይቲ ቫይረስ ንክከታተሉ ይሕግዞም። ምመርመራ ንቡር ንጥፈታትካ ንምቕጻል ዝሕግዝ ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ።
ኣብ University of Washington ከምኡዉን Department of Health (DOH፣ ክፍሊ ጥዕና) ዚርከቡ ተመራመርቲ ኸምዚረኸቡዎ ናይ COVID-19 መርመራ ምግባርን ከምኡ'ውን ብ WA Notify (WA ሓባሪ) ምክትታል ካብ ዲሴምበር 2020 ክሳዕ ማርች 2021 ኣስታት 6,000 ጕዳያት ተኸላኪሉ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
መዓስ ምምርማር የድሊ
ሕማም ምስ ዝስምዓኩም ተመርመሩ። COVID-19 ኣዝዮም ብዙሓት ምልክታት (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ) ኣለዎም፣ ስለዚ ጽቡቕ ዘይስመዓኩም እንተድኣ ሃልዩ፣ ብዝተከኣለ ብቕልጡፍ ክትምርመሩ ዝበለጸ እዩ።
ናይ COVID-19 ናይ መርመራ ውጽኢቱ ፖዘቲቭ ምስ ዝነበረ ሰብ ተቓሊዕኩም እንተድኣ ነይርኩም ተመርመሩ። ምልክታት ተርእዩ እንተድኣ ሃሊኹም ብቕልጡፍ ተመርመሩ። ምልክታት ዘይተርእዩ እንተድኣ ሃሊኹም፣ ድሕሪ እቲ ምቅላዕ ሓሙሽተ መዓልቲ ተጸበዩን ካብኡ ተመርመሩ።
ኣብ ዋሺንግቶን ዝርከቡ ትካላት ከምኡውን ናይ ፍጻመ ቦታታት ቅድሚ ናብ ፍጻመታት ወይ ስርዓታት ምእታው ናይ መርመራ ከምኡ እውን/ወይ ክታበት ጠለባት ክህልዎም ይኽእል እዩ። ቅድሚ ምኻድኩም ደውሉ ወይ መርበብ ሓበሬትኦም ፈትሹ።
ቅድሚ ከምኡውን/ወይ ድሕሪ ጉዕዞ ክትምርመሩ ኣለኩም። ናይ Centers for Disease Control & Prevention (CDC፣ ማእከል ቍጽጽርን ምክልኻልን ሕማም) እዋናዊ ናይ ጉዕዞ መምርሒ ፈትሹ (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ)።
ምስ እኩባት ሰባት ክትሓብሩ ኣብ ትኽእልሉ ግዜ፣ ብፍላይ ኣብ ናይ ብርቱዕ ሕማም ሓደጋ ዘለዉ ወይ ኣብ ናይ ኮቪድ- 19 ክታበታቶም (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ) እዋናዊ ዘይኮኑ።
ኣበይ ክምርመር ይኽእል
መርበብ ሓበሬታ ናይ ግዝዓት WA Department of Health መዝገብ ናይ መርመራ ቦታታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣውራጃ ናይ ስራሕ ሰዓትን ብቕዓታትን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ መርመራ ዝግበረሉ ወብ ሳይታት ተወሳኺ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ፣ ኣብ 2-1-1 ደውል። ኣብ መደብራት ዚርከብ ናይ መርመራ መሳርሒታት ኣብ ቤት ንዚግበር ምሹእ መርመራ ዚኸውን ትእዛዝን፣ ፋርማሲታትን ኪርከብ ይከኣል እዩ።
ዋጋ
ብፌደራላዊ መንግስቲ ኣቢልካ ብናጻ ናይ ቤት መርመራታት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ ብናጻ ናይ መርመራ መሳርሒታትካ ኣዘዝ COVIDtests.gov (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ)።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣቕረብቲ መድሕን ንስድራ ቤታት ኣብ ወርሒ ኽሳዕ ሸሞንተ መርመራታት ይኸፍሉ እዮም። ብዛዕባ ናይ መድሕን ገንዘብ ዝያዳ ተምሃር (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ) ።
ኣብ ካውንቲ ወይ መንግስቲ ዝድግፎ ናይ መርመራ ቦታታት ንዝግበር መርመራታት ዝኸውን ካብ ጁባ ወጻኢ የለን። መብዛሕትኡ መርመራታት ብፍላይ ከኣ ነቶም ምልክታት ሕማም ዘለዎም ሰባት፣ ናብ መድሕን ክኽፈል ወይ ካብ Department of Health ደገፍ ክግበረሎም ይኽእል ኢዩ።
ኣብ ከባቢኻ ወይ ብኢንተርነት ኣቢልካ ንሸቃጦን ፋርማሲታትን ናይ ቤት መርመራ ኽትዕድግ ትኽእል ኢኻ። መድሕን ወይ መድሃኒት ኣየድልን እዩ።
እተፈላለየ ዓይነት መርመራታት
ኣብዚ እዋን እዚ ዘሎ መርመራታት ንቅልጡፍ መርመራ፣ ናይ ኣንቲጀን መርመራታት፣ ሞለክዩላዊ መርመራታት (ኣብ ቤተ-ምርምር ከምኡ'ውን ኣብ ክንክን ዚግበረሉ ነጥብን)፣ ከምኡ'ውን ኣብ ቤትካ ርእስኻ ምምርማር የጠቓልል። ዝዀነ ይኹን ፍሉይ መርመራ ከም ጠለብን ኣፍረይቲ ትካላትን ይፈላለ ኢዩ።
ናይ ገዛ መርመራ ከመይ ጌርካ ትወስድ
ንዝበለጸ ቅኑዕ ውጽኢታት ኣብ ውሽጢ ቅልጡፍ ናይ ገዛ መመርመሪ ኣቑሑታት ዝርከቡ መምርሒታት ምክታል ኣገዳሲ እዩ። ብዙሓት ብራንድስ ናይ ቪድዮ መምርሒታት ይህባ እየን ። ንዝበለፀ ንፁር ልምምድ አብ ዙይ ይርአዪ ናይ CDC ኣብ ቤት ንዚግበር መርመራ ዚኸውን ምኽሪ (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ)።
ኣብ ቅልጡፋት መርመራታ ናይ ሓሶት ነጋቲቭ ውጽኢት ክርከብ ይከኣል እዩ። ሓደሓደ ናይ መመርመሪ ኣቑሑት ክልተ መርመራታት ክሕዙ ይኽእሉ እዮም (መዓስ ከም እትምርመር ንዝብል ኣብቲ ሳንዱቕ ዘሎ መምርሒታት ክትኽተሉ ኣለኩም)።
ንዝበለጸ ከምይ መመርመሪ ይሰርሕ፣ ምምርማር ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕታትቶ ገጽ። ተመልከት
መርመራ ብኸመይ ከም ዚሰርሕ
መብዛሕትኡ መመርመሪ ብናይ ኣፍንጫ ስዋብ እዩ ዚግበር። ገለ መርመራታት ጥፍጣፍ ብምእካብ ክግበር ይከኣል ኢዩ። ዝያዳ ዝርዝር ሓበሬታ ኣብ ናይ መርመራ ብብዝሒ ዝሕተቱ ሕቶታት ገጺ ኪርከብ ይከኣል እዩ።
መዓስ ትውሸቡ ወይ ትግልሉ
መርመራ ቕድሚ ምውሳድካን ውጽኢትካ ቕድሚ ምርካብካን ክትዉሸብ ወይ ክትግለል የድልየካ ይኸውን። እዚ ኣብ ናይ ክታበትካ ኩነታት ከምኡዉን ምልክታት እንታደኣ ተርኢ ኣለኻ ይምርኮስ። እቲ እዋናዊ መምርሒ CDC ነዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ በብ ኩነት ይግልጾ (ብ ቛንቛ እንግሊዘኛ) ። ምልክት ዘለዎም ሰባትን ከምኡ እውን/ወይ ን COVID-19 ዝተቓልዑ ሰባት ዝሕብር ንሀገዝና ክትከታተሉ ትኽእሉ።
ስጕምቲ-ስዓብ
ምልክታት ሕማም እንተ ኻልዩካ ብእተኻእለካ መጠን ኣብ ቤትካ ጸናሕ። ን COVID-19 ፖዘቲቭ ናይ መርመራ ውጽኢት እንተ ኣልይኩም፣ እቲ ዘሐጕስ ዜና ንርእስኻን ንኻልኦትን ካብ ሓደጋ ንምድሓን ክትወስዶ እትኽእል ስጕምትታት ኣሎ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ክርከብ ይኽእል እዩ፦ ፖዘቲቭ መርመራ ምስ ዝህልወካ እንታይ ከምትገብር።


text:
መገሻ ቀ/ሚ እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ኮነ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ምዕባለታት ዘራኽብ የብሉን ኢለን ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ።
ናይ’ቶም ቀ/ሚ ናብ ኣዲሳበባ ምእታው ምስ ካልኦት ምዕባለታት ተገጣጢሙ’ሎ። ኢትዮጵያ ዘይቀዋሚ ኣባል ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዝኾነትሉ እዋን፣ እስራኤል ደጊፋታ’ያ።
ኣብ እዋን ዑደት ኔታንያሁ ካብ እግሮም ዘይተፈለያ ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ ወ/ሮ በላይነሽ ዙቨይዳ፣ ዑደት ቀ/ሚ እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ፣ ምስ እዋናዊ ኩነታትን ጉዳይ ኤርትራን ዝተኣሳሰር ኣይኮነን ኢለን።
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም፣ መገሻ ኔታንያሁ ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ ነገር የብሉን ኢሎም’ዮም።
ኢትዮጵያዊት ንግስተ ሳባ ቅድሚ ሰለስተ ሽሕ ዓመታት ምስ ንጉስ ሰሎሞን ካብ ዝተራኸበትላ ከተማ የሩሳሌም ሰላምታ ሒዘልኩም መፂአ ኣለኹ ዝብሉ ቀ/ሚ ቤንያሚን ኔታንያሁ ሎሚ ዓርቢ ንዓዶም ተመሊሶም።


text:
ትማሊ ሰኒ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ዕለት ሓርበኛታት ምኽንያት ብምግባር 20 ዝኾኑ ወለንተኛታት ንጎደና ሓደርቲ ምግቢ ምድላው ዝጀመሩ ካብ ንጉሆ ኣትሒዞም እዮም።
እቲ ምድላ ጎደና ሓደርቲ ሓርበኛታት ሓዊሱ ንልዕሊ 100 ሰባት ቁርሲ ንምምጋብ እዩ።
ሓላዊ ወሰን ማያት ዩናይትድ ስቴትስ ክልንት ትሮኪ ንዕኦም ምሕጋዝ ግቡአይ ኮይኑ ይስምዓኒ ከም ካልኦት ብዙሓት ሓርበኛታት ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ብኣዝዩ ሕሱም መንበሪ ኣልቦነት ንዝሳቐዩ ካልኦት ሓረበኛታት ንምሕጋዝ ኢና መፂኢና ዘለና ይብል።
ንትርፊ ዘይሰርሕ ትካል Miriam's Kitchen ንዝሓለፉ 30 ዓመታት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ንዝርከቡ ጎደና ሓደርቲ ምግቢ ከቕርብ ዝፀንሐ ትካል እዩ።
ፎጊ ቦቶም ኣብ ዝተብሃለ ክፋል ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ቤተክርስቲያን ዌስተርን ፕሪስብተሪያን ንኣሽሓት ጎደና ሓደርቲ ሰባት ኣገልግሎት ይህብ።
ኣብራሪ ሓይሊ ኣየር ዝነበረ ሁጎ ሺሚት ኣባይቶም ንዝስኣኑ ሓርበኛታት ኽብሪ ክብሃል ኣብ Miriam's Kitchen ነፃ ኣገልግሎት ንማህብ ካብ ዝመፁ ሸውዓተ ፍቓደኛታት ሓደ እዩ።ከምዚ ድማ ይብል ‘’ብዛዕብኦም ዝገደሱ ሰባት ከምዘለው እምነት ክሓድሮም ከምዝገብር ተስፋ ኣለኒ።ብዛዕባ ደሕንነቶም ዝሻቐሉ ሰባት ከምዘለው ክፈልጡ ድልየት ኣለ’’ይብል።
The National Alliance to End Homelessness ሃገራዊ ጥምረት ንምብቃዕ ጎደና ሓደርነት ዝተብሃለ ትካል ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ካብ ዝርከቡ ጎደና ሓደርቲ እቶም 10 ሚእታዊ ሓረበኛታት ምዃኖም ይገልፅ።
ሓርበኛታት ጎደና ሓደርቲ ካብቶም ካልኦት ጎደና ሓደርቲ ንነዊሕ እዋን ኣብ ጎደና ናይ ምፅናሕ ዕድል ኣለዎ ይብል Miriam's Kitchen።
ሚሪያም ናይ ሓርበኛታት ሓዊሱ ናይ ብዙሓት ጎደና ሓደር ሰባት መንበሪ እዩ ዝበሉ ዋና ኣሰንዳኢ ምግቢ Miriam's Kitchen ግዚያዊ መዕቖቢ እዩ በሉ።ኣስዒቦም ‘’ሸቶና ንዕኦም ቀዋሚ ገዛ ንምሃብ ምፍታን እዩ።ክብሮም ዝሕለወሉ፣ኣካል እቲ ማሕበረሰብ ምዃኖም ዝፈልጥሉ ቦታ እዩ’’ኢሎም።
ካብቲ ማሕበረሰብ ተረባሒ ምዃኑ ዝገለፀ ካብ ሎስ ኣንጀለስ ዝመፀ መንበሪ ኣልቦ ሓርበኛ ጄፍ ጊሊያም ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ምስ ሚሪያም ከምዝፀንሐን ነዊሕ ከምዝተጉዓዘን ካብ ጎደና ሓደርነት ኣብቶም ዝቕፅሉ ሰሙናት ናብ ናይ ውልቀይ ቦታ ምህላው ተሰጋጊረ ኣለኹ ይብል።
እቲ ሓርበኛ ሓይሊ ባሕሪ ከምዝበሎ ሓሽሽን ኣልኮላዊ መስተን መንበሪ ግዝኡ ንኽስእን ኣስተዋፅኦ ዝገበሩ ሱሳት እዮም።
ሎሚ ኢሉ ንሱ ብሳላ ብፌደራላዊ መንግስቲ ዝውሃብ ኣገልግሎት ምኽሪ ካብ ሓሽሽን መስተን ነፃ ኮይነ ኣለኹ ይብል።’’እቲ ሓገዝ ኩልሻዕ ኣሎ እዩ።ኣብኡ’ሎ።ምክትታል ምኽኣል እዩ’’ ይብል።
ንመንበሪ ኣልቦ ዝሕለቑ ሰባት ንጎደና ሓደር ኣወንታዊ ደገፍ እንተገይርኻሎም ዓርሶም ክኢሎም ናይ ምንባር ዕድልዮም ክመሓየሽ፣ብኡ ኣቢሉ ድማ ንጎደና ሓደር ዝወፅእ ገንዘብ ህዝቢ እውን ይቕንስ እዩ ይብሉ።


text:
ቁጽሪ ናይቶም ብዓርቢ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ህይወቶም ዝሰኣኑ ስደተኛታት ናብ 119 ክብ ከምዝበለ ካብ ሊብያ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
እቶም ዜጋታት ሶርያ ምዃኖም ዝተነግረሎም ስደተኛታት ኣብ ክልተ ጀላቡ ዝነበሩ ኮይኖም ካብ ምዕራባዊ ክፋል ሊብያ ምስ ተበገሱ ብኡ ንብኡ እቲ ሓደጋ ከምዘጋጠሞም ተሓቢሩ።
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ሬሳታት’ቶም ግዳያት ኣብ ምእካብ ዝርከብ ኮይኑ፣ ትማሊ’ውን ናይ 39 ሰባት ሬሳ ከምዝረኸበ ኣፍሊጡ። ወሃብ ቃል ከተማ ዙዋራ ሓፊዝ ሙዓመር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ መስርሕ ገና ይቕጽል ስለዘሎ ገና ቁጽሪ ምዉታት’ውን ብኡ መጠን ክውስኽ ከምዝኽእል ሓቢሩ።
ኣብ ቀዳሞት ሽዱሽተ ኣዋርሕ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ጥራይ ቁጽሪ ናይቶም ማእከላይ ባሕሪ ኣቋሪጾም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክኣትዉ ኣብ ዝፈተኑሉ ዝሞቱ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ልዕሊ ክልተ ሽሕ በጺሑ’ሎ።
እንተኾነ እዚ ናይ ሞትን ካልእ ከቢድ ስነ ኣእሙሮኣዊን ኣካላውን ጉድኣት እንዳወረደ እንከሎ፣ ብማእከላይ ባሕሪ ናይ ዝሰግሩ ስደተኛታት ቁጽሪ ናብ 255 ሽሕ ክብ ኢሉ ከምዘሎ፣ ኣህጉራዊ ትካል ስደተኛታት ይገልጽ።
ካብዚኦም፣ እቶም 100 ሽሕ ዜጋታት ሶርያ፣ 32 ሽሕ ዜጋታት ኣፍጋኒስታን ከምኡ’ውን 25 ሽሕ ዜጋታት ኤርትራ ምዃኖም ጸብጻባት ኣይ.ኦ.ኤም. ይሕብር።


text:
ድምጺ ኣመሪካ ዘዘራረቦም ተወላዶ ትግራይ ናብ ክልል ትግራይ ገንዘብ ምስዳድ ይጽገሙ ከምዘለው ይገልጹ
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ተወላዶ ትግራይ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ናብ ዘለው ስድረኦም ስሩዕ ብዘይኮነ መንገዲ ገንዘብ ኣብ ዝሰድሉ እዋን ክሳብ 50% ዓስቢ ከምዝኸፍሉ ተዛሪቦም። እዚ ድማ ኣብ ናብረኦም ፅልዋ ምሕዳሩ ገሊፆም። እቲ ፀገም ዝተፈጠረ መንግስቲ መሰረታዊ ኣገልግሎት ብምዕፃው ስለዝኾነ፣ ነዞም ኣገልግሎታት ክኸፍቱ'ውን ፀዊዖም። ድምጺ ኣመሪካ ዘዛረቦም በዓል-ሞያ ዓውዲ ቁጠባ ብወገኖም መሰረታዊ ኣገልግሎታት ምዕፃው ንዓለምለኸ ስምምዕ ዝፃባእ እዩ ይብሉ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 06, 2022
ንጽጉማት ኣብ ምሕጋዝ ዝነጥፉ መንእሰያት ከተማ መቐለ
-
-
ጥቅምቲ 03, 2022
'መስመር ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ኣመሪካ ይበራበር'ሎ' መስራቲ ሊሎ ትራንስፖርት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን


text:
ንትግባረ ጥዕናዊ መደባት፡ ውህደት ምምሕዳራትን ሞያውያን ጥዕናን ክዓዝዝ፡ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ሓጋዝ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ዶክተር ከሰተብርሃን ሰሎሞን፡ ዝሓለፈ ዓመት ድሕነትን ጥዕናን ነበርቲ – ብልዑል ተሳትፎ ኮማት፡ ኣመሓደርቲ ከባቢን ወከልቲ ጥዕና ዓዲን ከም እተዋሕሰ ብምዝኽኻር፡ እቲ ምትሕብባር ኣብዚ ዓመት’ዚ እውን ብዝለዓለ ክቕጽል ተላብዩ።
ኣብቲ ኣኼባ፡ ብዛዕባ’ቲ ክውቃዕ ዝድለ ሸቶታትን ብኮም ደረጃ ክሰላሰል ዘለዎ ንጥፈታትን መብርሂ ተዋሂቡ።
ድሕነት ኣደን ህጻንን ንምርግጋጽ ብዝተኻየደ – ንቕሓት ናይ ምብራኽ ንጥፈታት፡ ቊጽሪ ኣብ ትካላት ጥዕና ዝሓርሳ ነብሰ-ጾራት ዕብየት ከምዘመዝገበ እውን በሪሁ።
ተሳተፍቲ፡ ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ዝርኣዩ ጸገማት ቅልጡፍ ፍታሕ ክረኽቡ፡ ተራን ኣበርክቶን ተግበርቲ ኣካላት ክብ ክብል ተላብዮም።


text:
ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ፣ ኣይ.ኤም.ኤፍ. ዋጋ ነዳዲ ብደረጃ ዓለም ብምንቁልቋሉ፣ ቁጠባ ሱዳን ብከቢድ ክጽሎ ምዃኑ ሓቢሩ።
ደቡብ ሱዳን 75 ሚእታዊት ዕቑር ሃብቲ ነዳዲ ሒዛ ናጽነታ ድሕሪ ምእዋጃ፣ ኣብ ሱዳን ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣጋጢሙ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብዚ እዋን’ዚ ቁሩብ ምምሕያሽ’ኳ እንተርኣየ፣ በዚ ምንቁልቋል ዋጋ ነዳዲ ሱዳን ቁጠባኣ ዳግማይ ናብ ቁልቁል ክሽመም’ዩ ክብል ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ኣጠንቂቑ።
ብሰንኪ’ዚ ንሱዳን ኣጋጢሙዋ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው፣ ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላትን ከም ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ቻይናን ዝኣመሰላ ሃገራትን፣ ንግዳዊን ፋይናንስያዊን ርክባተን ክገትኣ ተገዲደን ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ብኻልእ ወገን ደቡብ ሱዳን እተፍርዮ ነዳዲ ከተጉድሎ ምዃና ኣጠንቂቓ። ሚኒስተር ፋይናንስ ደቡብ ሱዳን ዳቪድ ደንግ ኣቶርቤ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብታ ሃገር ዘለዉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ተኹሲ ደው ኣቢሎም ስምምዕ ሰላም እንተዘይፈሪሞም፣ ምህርቲ ነዳዲ ከምቲ ዘለዎ ክቕጽል ከምዘይክእል ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ እታ ሃገር ዘለዋ ዕቑር ሃብቲ፣ ኣብቲ ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ዝካየደ ዘሎ ኲናት ይጠፍእ ስለዘሎ፣ ብእዋኑ ስምምዕ ሰላም ተፈሪሙ ተግባራዊ ክኸውን ጸዊዑ።


text:
ንከተማ የሩሳሌም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ኣፍልጦ ምሃብ ንኣመንቲ እስልምና ”ቀይሕ መስመር’ዩ” እዚ ድማ ቱርኪ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ምስ እስራኤል ክትበትኽ ክገድዳ’ዩ ክብሉ ፕረዚደንት ቱርኪ ረዚፕ ጠይብ ኤርዶጋን ሎሚ ሶሉስ ኣጠንቂቆም።
ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ብወገኖም ነቲ ንከተማ የሩሳሌም ከም ዋና ከተማ ኣፍልጦ ምሃብ ዝብል ሓሳብ ርጉጽ መልሲ ኣይሃቡን።
ፕረዚደንት ኤርደጋን ብተወሳኺ ፕረዚደንት ትራምፕ ነታ ከተማ ኣፍልጦ እንተሂቦም ቱርኪ ከም ኣቦመንበር ትካል እስላማዊ ሕብረት ህጹጽ ዋዕላ እቲ ህብረት ከምትጽውዕ ሓቢሮም ኣለው።
ንአባላት ገዛኢ ፓርቲ ቱርኪ መደረ ዘስምዑ ፕረዚደንት ኤርደጋን “ፕረዝደንት ትራምፕ የሩሳሌም ንኣመንቲ እስልምና ቀይሕ መስመር’ዩ” ድሕሪ ምባሎም አባላት እቲ ፓርቲ ድማ ብጣቕዒትን ዋዕዋዕታን ደገፎም ክገልጹ ትራእዮም።
ንሶም ብምቕጻል “ መንግስቶም ቃልሱ ክሳብ መወዳእታ ብምቕጻል ኣድላይ እንተኮይኑ’ውን ምስ እስራኤል ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ክበትኹ ክግደዱ” ምኳኖም ኣጠንቒቆም ኣለው።
ኣብ 2010 ዓ.ም እስራኤል ኣብ ከባቢ ጋዛ ዘካየደቶ መጥቓዕቲ 10 ዜጋታት ቱርኪ ምሟቶም ስዒቡ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝተላዕለ ምፍሕፋሕ ዝሓለፈ ዓመት ምዝዛሙ ይዝከር።
ክልቲኣን ሃገራት ብፍላይ ኣብ ጽላት ጸዓት ክተሓባበራ ምጽንሓን ዝፍለጥ ኮይኑ ንገዛእ ርእሶም ቀንዲ ደጋፊ ሕቶ ፍልስጤም ምኳኖም ዝአምኑ ፕረዚደንት ኤርደጋን ግን ንፖሊስ እስራኤል ብተደጋጋሚ ክነቕፉ ጸኒሖም’ዮም።
እዚ መግለጺ ፕረዚደንት ኤርደጋን ድሕሪ ፕረዚደንት ትራምፕ ነቲ ኤምባሲ ኣሜሪካ ካብ ከተማ ቴልኣቪቭ ንምግዓዝ ውሳኔ ኦም ዘፍልጥሉ ናይ ጊዜ ገደብ ክሓልፍ’ዩ ዝብል ርእይቶታት ኣብ ዝለዓልሉ ጊዜ ምውሃቡ’ውን ይፍለጥ።
ኣሜሪካ ኣብ መንጎ እታ ቀንዲ እስላማዊት አባል ኔቶ ዝኮነት ቱርኪን ቀንዲ አጋር ኣሜሪካ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝኾነት እስራኤልን ጽኑዕ ዝምድና ክሕልው ትድግፍ።


text:
መንስግቲ ሱዳን ዓመታዊ ሃገራዊ ባጀት ሰሊዑ
መንስግቲ ሱዳን ዓመታዊ ሃገራዊ ባጀት ሰሊዑ
ምንጪ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን
መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ 27/12/2019 ናይ 73 ቢልዮን (1.62 ቢሎን ዶላር) ሕጽረት ወይ ደፊሲት ዘለዎ ናይ 2020 ዓመታዊ ባጀት ከምዝጽደቀ፣ ሚኒስትር ፋይናንስ ሱዳን፣ ኢብራሂም ኣልባዳዊ ገሊጹ።
እዚ ካቢነ ሚኒስትራትን ባይቶ ሉኡላወነትን (governing council) ኣጽዲቅዎ ዘሎ ባጀት፣ ድሕሪ ምውዳቅ ስርዓት ኣልባሺር፣ ንመጀመርያ ግዜ ይኹን ዳኣ’ምንበር እዚ ባጀት ብዙሕ ተቃውሞ የጋጥሞ ኣሎ። ብፍላይ ካብቲ ኣብ ምዕላው ስርዓት ኣልባሺር መሪሕ ተራ ዝተጻወት፣ ምንቅስቃስ ምትእኽኻብ ሞያውያን ሱዳን ብርቱዕ ተቃውሞ ኣጋጢምዎ ኣሎ። ካብቲ ብዝሓለፈ ስርዓት ዝወጽእ ዝነበረ ባጀት ለውጢ ከም ዘይብሉ ክብሉ ገሊጾሞ ኣለዉ።
ብመሰረት እቲ ባጀት፣ መንግስቲ ኣብዚ ዓመት እዚ 568.3 ቢልዮን ጅኔህ ሱዳን (12.63 ቢልዮ ዳላር) ንኸእቱን፣ 58 ቢልዮን ጅኔህ ዝኸውን ድማ ንመደባት ልምዓት ንኸውጽእን ትጽቢት ኣለዎ። ከምኡ ድማ እቲ ባጀት፣ ኣብ ትምህርትን ጥዕናን ዝግበር ወጻኢታት ብዕጽፊታት ከምዚ ወሰኸ ተገሊጹ።
መንግስቲ ሱዳን ሐደ ካብ’ቶም ቀዳምነታቱ ጌሩ ሒዝዎ ተበጊሱ ዘሎ መስርሕ ሰላም ምስ ተቃወምቱ’ዩ። ኣብ እዚ ግዜ እዚ መስርሕ ሰላም ምስ ተቃውምቲ፣ ሱዳን ካብ ናይ ግብረ ሽበራ መዝገብ ንኽይትላዓል ቀንዲ ዓንቃፊ ኮይኑ ይርከብ።ካልእ ምስዚ ዝተኣሳሰር ውን እታ ሃገር ካብ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን ዓለማዊ ባንክን ሓገዝ ከይትረክብ ሓሪምዋ ኣሎ።
ብናህሪ ዋጋታት መግብን ነቀለ ዝቅበባ ቁጣባ ሱዳን ብናህሪ ይሕንበብ ኣሎ። ከም ዝዝከር እቲ ብሰንኪ ሕጽረት ሕብዝትን ነዳድን (ብድጎማ መንግስቲ ዝሽየጡ) ናኣህሪ ዋጋታትን ዝተላዓለ ተቃወሞ፣ ንፕረስደንቲ ኣልባኣሺር ካብ ስልጣኑ ከዝልግስ ገበሮ።
ብተወሳኺ መሰጋጋሪ መንግስቲ ድጎማ ነዳዲን ሕብዝትን ንኽላዓል ቀሪብዎ ዝጸነሐ ኢማመ ንኻልእ ግዜ ንኽረአ ኣሰሰጋጊርዎ ከምዘሎ ሚኒስተር ዜናታ ሃገር ፈሰል መሓመድ ሳልሕ ብተወሳኺ ገሊጹ።
ዜናን ሓበሬታን
ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲ ለውጢ
31 ታሕሳስ 2019


text:
ፕረዚደንት ትራምፕ ብምኽንያት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብስም ህዝቢ ኣመሪካ ናብ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ መልእኽቶም ፥ ኣብዚ ለበዳ ንዓለም ዘናውጸሉ ዘሎ ከቢድ እዋን፥ ንመንፈስ ህዝቢ ዓለም ዘበራብር ኣጋጣሚታት ምዝካር ኣገዳሲ`ዩ- ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ድማ ትርጉም ናጽነት ንኹሎም ኣህዛብ ንምጽብራቕ ዕድል ዝህብ ኣጋጣሚ`ዩ ምባሎም- ካብ ሻባይት ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።
ምስዚ ብዝተኣሳሰር: ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማይክ ፖምፒዮ ብምኽንያት መበል 29 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ንህዝቢ ኤርትራ ዮሃና ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፥ ኤርትራ ፥ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፥ ቁጠባዊ፥ ዞባውን ጸጥታውን ምትሕብባር ንክሕይል ዝንኣድ ስጉምታት ወሲዳ`ያ ክብሉ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማይክ ፖምፕዮ ገሊጾም።።
ንሶም ኣብ መወዳእታ: ንኤርትራ ኩሉ ዓወት ንምነየላ፥ ከምኡ ድማ ኣብ`ቲ ዞባ ሰላምን ጸጥታን መሊኡ ንኽድልድል በቲ ጀሚራቶ ዘላ ጉዕዞ ክትቅጽል ተስፋ ንገብር ኢሎም።


text:
ኣብተን ዳሕሮት መዓልታት ግና ክፉእ ዘመን ከም ዚመጽእ፡ እዚ ፍለጥ። 2ጢሞ.3:1
ኣብዚ ቀረባ እዋን ሓንቲ ካርቱን ሪኤ። ከምዚ ትብል፡ ሓደ ቆልዓ ነብኡ “ኣቦ ሰብ ካብ ህበይ እዩ መጺኡ ዝበሃል ሓቂ ድዩ?” ኢሉ ሓተቶ። ኣቦ ድማ “ኣታ ካብ ዝመጽኦ ይምጻእ...ናበይ ገጹ ይኸይድ ከመዘሎ እዩ ጠፊኡና ዘሎ።” ኢሉ መለሰሉ። ኣብዚ እዎን እዚ ህድእ ኢልና እንተ ተዓዚብና ብርግጽ’ውን ወዲ ሰብ ናበይ ኣንፈቱ ይኸይድ ምህላዎ ክትርድኦ ኣጸጋሚ እዩ ኾይኑ ዘሎ። ምዕባለ ኣብ ጠርዙ ዝበጽሔ ኮይኑ እዩ ዝስመዓካ። ማሕበራዊ ህይወት ድማ ብላዕሊ ላዕልን ኣምስሎን ጥራይ ኮይኑ፡ ሰብ ንርእሱ ብዝጥዕሞ እንበር ብዛዕባ ካልኦት ግዲ ከይገበረ ዚነብረሉ ዘመን ኢና በጺሕና። ናትና ኣካይዳኸ ከመይ እዩ?
ቃል ኣምላኽ ከምዚ ይብለና፡ “ኣብተን ዳሕሮት መዓልታት ግና ክፉእ ዘመን ከም ዚመጽእ፡ እዚ ፍለጥ። ሽዑ ሰባት ፈተውቲ ርእሶም ኪዀኑ እዮም እሞ፡ ፈተውቲ ገንዘብ፡ ተጀሃርቲ፡ ዕቡያት፡ ተጻረፍቲ፡ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ ዘየማስዉ፡ ርኹሳት፡ ፍቕሪ ንስድራ ቤቶም እኳ ዜብሎም፡ ተቐየምቲ፡ ሓመይቲ፡ ቀተልቲ፡ ጨካናት፡ ሰናይ ዘይፈትዉ፡ ኣሕሊፎም ዚህቡ፡ ህዉኻት፡ ተፈኽነንቲ፡ ካብ ንኣምላኽ ምፍቃርሲ ኣዕዚዞም ተድላ ዚፈትዉ፡ እቶም መልክዕ ኣምልኾ ዘልዎም፡ ነቲ ሓይሉ ግና ዚኽሕድዎ፡ ናብ ኣባይቲ ህሩጕ እናበሉ፡ ሓጢኣት ዝመልኤንን ብብዙሕ ትምኒት ዚድፍኣን፡ ኵሉ ሳዕ ዚምሃራ ናብቲ ፍልጠት ሓቂ ኺበጽሓ ግና ከቶ ዘይከኣለን ኣንስቲ ዚማርኹ፡ ካብ እዚኣቶም እዮም እሞ፡ ካብ እዚኣቶምውን ርሐቕ።” 2ጢሞ.3:1-7
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ኣብዚ ዳሕሮት መዓልትን ክፉእ ዘመንን ንዓኻ እናኽበርኩ ንርእሰይ ይጥዓመኒ ብምባል ዘይኮነስ ንኻልኦት እናሓለኹን ምስ ኩሉ ብፍቕሪ ክመላለስን እዩ ምርጫይ እሞ ጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ህንጸት’ቲ 4 ቢልዮን ዶላር ወጻኢ ዝተገብረሉ ናይ ህዳሴ ግድብ ኢትዮጵያ ብሓሙሽተ ዓመት ዝተዳናጎየ ነቲ ሕማቕ ስራሕ ኣብ ምትዕርራይን ንምትካእን’ዩ ክብሉ ሓደ ካብ ኣብቲ ፕሮጀክት ዝሰርሑ ዘለው ሰበ ስልጣን ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ መመንጨዊ ጸዓት ኽከውን ተስፋ ዝተገብረሉ ፕሮጀክት ኣብ 2011 ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ዝተፈላለዩ ዕንቅፋታት ይገጥሞ ኣሎ።
ግብጺ ህንጸት’ቲ ግድብ ንህላወ ምንጪ ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝኾነ ፈለግ ኒል ዝጸልው’ዩ ክትብል ከላ ንህንጸt’ቲ ግድብ ሓላፍነት ዘዋህቦ ትካል ሜቴክ ድማ ብሰንኪ ብልሽውና ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ካብቲ ፕሮጀክት ምውጽኡ ተገሊጹ’ሎ።
ምክትል ሓላፊ’ቲ ፕሮጀክት ኣቶ በላቸው ካሳ ኣብዚ ሕጂ እዋን መሃንዲሳት ነቲ ብሜቴክ ዝተሰርሐ ገለ ስርሓት ኣብ ምትዕርራይን ምትካእን ከምዝርከቡ ሓቢሮም ኣለው።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብኢጣልያ፡ፈረንሳ፡ቻይና ዝውነና ናይ ህንጻ ትካላት ኣብዚ ስራሕ ተዋፊረን ከምዘለው’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ብመሰረት ፈላማይ ውጥን ህንጸት እቲ ግድብ ቅድሚ ሓደ ዓመት ንምዝዛም’ዩ ኔሩ።


text:
እዚ ትሕዝቶ መወዳእታ ዝተሓደሰሉ 27, 2022
ክታበት ኮቪድ-19 ን 6 ዓመትን ልዕሊኡን ዕድሜኦም ሰባት ቅሩብ እዩ።
ድሕነትን ኣድማዕነትን ክታበት
ውላድካ ክታበት ኣንጻር ኮቪድ-19 ምውሳዱ የኽእሎ፡
- ብ ኮቪድ-19 ክተሓዙ ዘሎዎም ዕድል ከጉድል ይሕግዝ
- ብኮቪድ-19 እንተ ተለኺፎም ብጽኑዕ ናይ ምሕማም ዕድሎም ይንኪ
- ሕክምና ናይ ምኻድ ዕድሎም ይንኪ ከምኡ'ውን ብሰንኪ ኮቪድ-19 ናይ ሙማት ዕድሎም ይንኪ
- ብካልኦት ዓይነታት ኮቪድ-19 ከይልከፉ ይሕግዞም
- ይድመሩ ናብ ቁጽሪ ናይቶም ካብ ኮቪድ-19 ክልከላ ዝገበሩ ሰባት ኣብ ሕብረተሰብ፡ እዚ ድማ እቲ ሕማም ብዝኸፍአ ደረጃ ንከይላባዕ ይሕግዝ
- ኮቪድ-19 ካብ ሰብ ናብ ሰብ ምትሕልላፉ ብምዕጋት ናይ ብኣካል ዝወሃብ ትምህርቲን ንጥፈታት ምዝንባል ይንኪ
ፍቓድ ክታበት
ክታበት Pfizer ድሉው ኢዩ ንህጻናት ዕድመ 6 ኣዋርሕ-11 ኣብ ግዜ Emergency Use Authorization (EUA፡ ህጹጽ ፍቓድ ምጥቃም) ከምኡ'ውን ምሉእ ብምሉእ ዝጸደቐ ኢዩ ንዕድሜኦም 12+። ክታበት Moderna ንቆልዑ ዕድሜኦም 6 ኣዋርሕ - 17 ዓመታት ቅሩብ እዩ ኣብ ትሕቲ Emergency Use Authorization (EUA, ተጠቃምነት ንኣብ ግዜ ህጹጽ ሓደጋ)።
EUA የፍቅደሉ ን Food and Drug Administration (FDA፡ ምምሕዳር መግብን መድሃኒትን) ፍርያት ከቕርብ ኣብ ግዜ ህጹጽ ኩነታት ዋላ ቅድሚ ፍቓድ ምርካቡ። ዕላማ ህጹጽ ፍቓድ ምጥቃም፡ ሰባት ህይወት ዘድሕን ክታበታት ክረኽቡ ቅድሚ ንነዊሕ ግዜ ዝጸንሕ ትንተና ሓበሬታ እዩ። EUA ግና ነቲ ክሊኒካዊ ሓበሬታ፡ ኣብ ሓጺር እዋን ጥራይ ምሉእ ብምሉእ ምምርማሩ ከድልዮ እዩ።
ዝኾነ EUA ዝተፈቕደ ብ FDA ዝያዳ ይምርመር ብናይ Centers for Disease Control and Prevention (ማእከል ምቊጽጻርን ምክልኻልን ሕማም) Advisory Committee on Immunization Practices (ኮሚቴ ምኽሪ ልምድታት ክታበት) (ብእንግሊዝኛ ጥራይ) ከምኡ'ውን Western States Scientific Safety Review Workgroup (ናይ ምዕራባውያን ሃገራት ገምጋማዊ ጉጅለ ስራሕ ስነ-ፍልጠታዊ ድሕነት)።
ብተደጋጋሚ ዝሕተት ሕቶታት ንወለድን ሞግዚትን
- ስለምንታይ እዩ ውሉደይ ኮቪድ-19 ምሕማሙ ከተሓሳስበኒ ዘለዎ፧
-
እቲ ለበዳ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፣ ልዕሊ 13 ሚልዮን ቈልዑ ኣብ ኣሜሪካ COVID-19 ተረኺብዎም እዩ። እዞም ሓደሽቲ ዓይነታት COVID-19 ካብቶም ናይ መጀመርያ ዓይነት ንቆልዑ ኣዝዮም ሓደገኛታትን ተላባዕትን እዮም ከምአ እውን ኣብ መንጎ መናእሰያት ድማ ብ COVID-19 ዝለዓለ ኣብ ሆስፒታል ንምድቃስ አስዒቦም እዮም።
ኮቪድ-19 መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ዓበይቲ ኣብ ህጻናት ፈኲስ እኳ እንተዀነ፡ ህጻናት ግን ገና ብብርቱዕ ሓሚሞም ናብ ኣዕሩኽን ቤተሰብን ብምዝርጋሕ ነቶም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘይብሎም ወይ ብኻልእ መገዲ ዝተቓልዑ ከጥቅዕዎም ይኽእሉ እዮም።
ብኮቪድ-19 ዝተታሕዙ ህጻናት "ነዊሕ ኮቪድ-19" ወይ ድማ ቀጻሊ ምልክታት ከማዕብሉ ይኽእሉ፡ እዚ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ሓንጎል ቁጥዐ፡ ድኻም፡ ሕማም ርእሲ፡ ምድዝዛዝን ሕጽረት ምስትንፋስን የጠቓልል። ክታበት እዩ እቲ ዝበለጸ መንገዲ ንህጻናት ጥዑያትን ውሑሳትን ክትገብሮም።
ብኮቪድ-19 ዝተታሕዙ ህጻናት ብዝለዓለ ሓደጋ ክጥቅዑ ይኽእሉ እዮም ን ማልታይ ሲስተም ኢንፍላማቶሪ ሲንድሮም (MIS-C) (ብእንግሊዝኛ ጥራይ)። MIS-C ዝተፈላለዩ ክፍሊታት ሰውነት ከም ልቢ፡ ሳንቡእ፡ ኩሊት፡ ሓንጎል፡ ቆርበት፡ ዓይኒ ወይ ናይ ማህጸን ክፍሊ ኣካላት ናብ ሓደጋ ዘቃልዑሉ ኩነት እዩ። ጠንቂ MIS-C እንታይ ምዃኑ ገና እኳ እንተዘይተፈልጠ፡ ብዙሓት MIS-C ዝሓመሙ ህጻናት ኮቪድ-19 ነይርዎም ወይ ድማ ምስ ኮቪድ-19 ዝሓመመ ሰብ ኔሮም። MIS-C ከቢድ ወይ ቀታሊ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ መብዛሕትኦም በዚ ሕማም እዚ እተታሕዙ ህጻናት ግን ኣብ ሕክምና ዝሓሸ ውጽኢት ረኺቦም እዮም።
- እዚ ክታበት ናብ ቤት-ትምህርቲ K-12 ንኽኣቱ ይጠልብ ድዩ፧
-
መዐቀኒታት ክታበት ንቆልዑ ተመሃሮ ኣብያተ-ትምህርቲ K-12 RCW 28A.210.140 ናይ ምዉፃእ ስልጣን ዘለዎ Department of Health (ክፍሊ ጥዕና) ዘይኮነስ ናይ Washington State Board of Health (ቦርድ ጥዕና ክፍለ ሃገር ዋሽንግተን) እዩ። ኣብዚ ሕጂ ግዜ ዝኾነ ናይ ቤት-ትምህርቲ ወይ መውዓል ህጻናት መዐቀኒ ክታበት COVID-19 የለን።
- ነዚ ክታበት ግድን ክኸፍል ኣለኒዶ፧
-
ኣይፋልን። ውላድካ ነቲ ክታበት ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ክረኽቦ እዩ። ፈደራላዊ መንግስቲ ድማ ነቲ ሙሉእ ዋጋ ናይቲ ክታበት ይኸፍሎ።
ግላዊ ወይ ናይ መንግስቲ ኢንሹራንስ እንተድኣ ኣለኩም ኮይኑ፡ ኣዳላዊ ክታበትኩም ድማ ነቲ ክፍሊት ናይ ምሃብ ክታበት ክኽፈል ምእንቲ ቢል ክገብሮ ይኽእል። ኢንሹራንስ እንተዘይብልካ፡ ፌደራል መንግስቲ ነቲ ኣቕራቢ ክፍሊት ዝኸፍሎ ፕሮግራም ክታበት ይህብ እዩ።
ካብ ጁባ ዝክፈል ክትከፍሉ የብልኩምን ወይ ድማ ካብቲ ኣዳላዊ ድማ ነቲ ክፊሊት ናይ ምሃብ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ቢል ክትቅበሉ የብልኩምን። እዚ ድማ ይምልከት ውልቃዊ መድሕን ንዘለዎም ሰባት፡ ዘለዎም Apple Health (Medicaid)፡ ዘለዎም Medicare፡ ወይ መድሕን ዘይብሎም።
- እቲ ኣብ ህጻናት ዝወሃብ ክታበት ኮቪድ-19 ልሙዳት ጎድናዊ ሳዕቤናቱ እንታይ እዮም፧
-
እቶም ጥዕናዊ ስግኣታት ህጻናት ብኮቪድ-19 ምስ ዝተሓዙ ኣዚዩም ይልዕሉ ካብቲ ናይ ክታበት ጎድናዊ ሳዕቤን።
ልክዕ ከም ካልኦት ክታበታት፡ እቶም ቀንዲ ልሙዳት ጎድናዊ ሳዕቤናት ቃንዛ ኣእዳው፡ ድኻም፡ ሕማም ርእሲ ከምኡ'ውን ቃንዛ ጭዋዳታት እዮም። እዞም ምልክታት እዚኦም መብዛሕቶም ግዜ ፈኮስቲ እዮም።
ኣብ ክሊኒካዊ ፈተነታት (እንግሊዝ ጥራይ) ድሕሪ እቲ ካልኣይ ዶዝ ካብቲ ናይ መጀመርያ ዶዝ ንላዕሊ ብዙሓት ህጻናት ጎድናዊ ሳዕቤን ሓቢሮም። ብሓፈሻኡ ጐድናዊ ሳዕቤናት ካብ ፈኮስቲ ክሳብ ማእኸላይ መጠን ኔሮም ከምኡ'ውን ክታበት ምስ ተዋህበ ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልቲ ይርኣዩ ኔሮም፡ መብዛሕትኦም ድማ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወይ ክልተ መዓልቲ ይጠፍኡ ኔሮም።
- ኣብቲ ናይ mRNA ክታበት እንታይ ቀመማት ኣሎ፧
-
እቶም ቀመማት ዝርከቡ ኣብ ክታበት mRNA እቶም ብሓፈሻ ኣብ ዝኾነ ክታበት ዝርከቡ ኢዮም። እዚ ክታበት እዚ ንጡፍ ቀመም ናይ mRNA ምስ ከም ስብሕን ጨውን ሽኮርን ዝኣመሰሉ ንጡፍ ቀመማት ዝከላኸሉሉ ከምኡ'ውን ኣብ ኣካላትና ጽቡቕ ንኽሰርሕ ዝሕግዙ ከምኡ ድማ ኣብ ግዜ ምኽዛንን ምጕዕዓዝን ነቲ ክታበት ዝከላኸሉዮም።
ክታበት mRNA ኣየጠቓልልን ኢዩ ናይ ሰብ ዋህዮታት (ናይ ዕሸል ዋህዮታት ሓዊስካ)፡ ናይ ኮቪድ-19 ቫይረስ፡ ላቴክስ፡ መዕቀቢታት ወይ ዝኾነ ናይ እንስሳ ውጽኢት ዘጠቓልል ከም ውጽኢት ስጋ ሓሰማ ወይ ጌላቲን። እዞም ክታበታት ኣብ እንቋቖሖ ዝቦቖሉ ኣይኮኑን፡ ከምኡድማ ዝኾነ ፍርያት ናይ እንቃቆሖ ድማ የብሎምን።
ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ቀመማት ኣብ ሕቶን መልስን፡ መርበብ ገጽ ካብ Children's Hospital of Philadelphia (ፊላደልፊያ ሕክምና ህጻናት) (እንግሊዝኛ ጥራይ) ርአ።
- ውላደይ ኣየናይ ዓይነት ክታበት ክረክብ ይኽእል፧
-
ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ ዓይነታት ክታበት ኮቪድ-19 ዝኾኑ Pfizer-BioNtech (Pfizer) ከምኡ’ውን Moderna ንቆልዑ ዕድሜኦም 6 ኣዋርሕን ልዕሊኡን እዮም ዝፍቀዱ።
- ዉላደይ ቡስተር ዓቐን መድሃኒት የድልዮ ድዩ?
-
ኣብዚ ግዜ እዚ፣ ኣበራታዒ ክታበት እድሚኦም 5ን ልዕሊኡን ንዝኾኑ ሰባት ጥራይ ዝምኸር እዩ። እ 17 ዓመትን ካብኡ ንታህቲ ዝኾኑ ሰባት ንመበራተዒ ዓቐኖም ናይ Pfizer ክታበት ጥራይ እዮም ክወስዱ ዚክእሉ።
- ውላደይ ክንደይ ዶዝ እዩ ዘድልዮ?
-
ኩሎም ቈልዑ እንተንኣስ 2 ዶዝ ክታበት ንክወስዱ ይምከር።
- ኣብ ዕድመታት 6 ኣዋርሕ- 4 ዓመትን ዝርከቡ ቆልዑ 3 ዶዛት ናይ Pfizer ቀዳሞት ተኸታተልቲ ወይ 2 ናይ Moderna ቀዳሞት ተኸታተልቲ ይወስዱ
- ኣብ ዕድመታት 5-11 ዝርከቡ ቆልዑ 2 ዶዛት ቀዳሞት ተኸታተልቲ ይወስዱ
- ኣብ ዕድመታት 12-17 ዝርከቡ ቆልዑ 2 ዶዛት ቀዳሞት ተኸታተልቲ ይወስዱ
ቆልዑ ኮይኖም ተኸታተልቲ 2 ዶዛት ብማእከላይ ወይ ብርቱዕ ደረጃ ስርዓተ ምክልኻሎም ተዳኺሙ ዘሎ ተወሳኺ ቀዳሞት ዶዝ ክወስዱ ኣለዎም 28 መዓልታት ድሕሪ’ታ 2ይቲ ክታበት ምውሳዶም ከምኡ’ውን ልዕሊ 5 ዕድሚኦም ድማ ኣበራታዒ ዶዝ ክወስዱ ኣለዎም። ንካልኦት ጉጅለ ተጠቀምቲ ተወሰኽቲ ክታበታት ኣብ ቀፃሊ ዝሕህበረሎም ይከውን።
ንናይ ምክልኻል ዓቕሞም ዝቐነሰ ሰባት ብኽብረትኩም ንናይ Centers for Disease Control & Prevention (CDC፣ ማእከል ቍጽጽርን ምክልኻልን ሕማም) መምርሒታት ተመልከቱ ወይ ድማ ንናይ DOH መረበብ ሓበሬታ ይብጽሑ።
- ብዛዕባ ክታበት ሕቶ እንተለኒ ንመን ክዛረብ ኣለኒ፧
-
ተዘራረብ ምስ ናይ ውላድካ ሓኪም ወይ ምስ ካልእ እትኣምኖ ናይ ሕክምና ኣቕራቢ፡ ምስ ናይ ማሕበረሰብ ሓለዋ ጥዕና ሰራሕተኛ ወይ ከኣ ሓበሬታ ኣንብብ ኣብ www.CovidVaccineWA.org።
- ውላደይ ክታበት ንኽወስድ ኣበይ ክወስዶ እኽእል፧
-
ዋሽንግተን ስቴት ክሳብ 18 ዕድመ ንዝኾኮኑ ቈልዑ አድለይቲ ዝኾኑ ክታበታት ብነጻ የቕርብ። ናይ COVID-19 ክታበት እንድሕር ኣለዎም ንናይ ህጻንካ ሓኪም ወይ ንስሩዕ ክሊኒክ ይሕተቱ።
እቶም ድሮ ወሃቢ ክንክን ጥዕና ዘይብሎም ስድራ-ቤታት ናብ ህጹጽ-መስመር ሓገዝ ዋሽንግተን (Help Me Grow WA) ብ 1-800-322-2588 ክድውሉ ይኽእሉ እዮም ወይ መቅረቢ ክንክን ጥዕና፣ ክሊኒክ ወይ ካሊእ ናይ ጥዕና መረዳእታታት ንምርካብ ናብ ParentHelp123.org ይኪዱ። እቲ ኣገልግሎት ነጻ እዩ ከምኡ’ዉን ናይ ቋንቋ ሓገዝ ዝርከበሉ እዩ።
ብተወሳኺ፣ VaccineLocator.doh.wa.gov ክትጉብንዩ ትኽእሉ ኢኹም ከምኡ’ውን ነቶም ኣብ ከባቢኩም ዘለዉ ናይ ህጻናት ክታበት ዘለዎም ቦታታት ንክትረኽቡ ነቲ መጻረዪ ክትጥቀሙ ትኽእሉ ኢኹም።
- ውላደይ ካልኦት ክታበታት ከም ናይ ሰዓል ክወስድ ከሎ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ክቕበል ይኽእል ድዩ፧
-
እወ። ውላድካ ካልኦት ክታበታት ኣብ ዝወስደሉ እዋን ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ክረክብ ይኽእል እዩ።
ናይ ውላድኩም ዝድለ ናይ ቤት ትምህርቲ ክታበታት (ኢንግሊሽ ጥራይ) ወይ ካልእ ተመራጺ ክታበታት ብፍሉይ ካብ ክታበት ኮቪድ-19 ኣብ መደብ ክትሰርዕዎ ኣየድልየኩምን እዩ። ቆጸራ ክታበት ኮቪድ-19 ድማ ውላድኩም ካልኦት ኩሎም ተመረጽቲ ክታበታት ክረክብ ካልእ ዕድል እዩ።
- ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ግድን የድሊ ድዩ ውላደይ ኣብ መውዓል ህጻናት ወይ ኣብ ናይ መዓልቲ ካምፕ ንኽካፈል፧
-
Washington State Board of Health (እንግሊዝኛ ጥራይ) ኢዩ ዝውስን ኣየኖት ክታበታት ከምዘድልዩ ንኣብያተ-ትምህርቲ ከምኡ'ውን መውዓል ህጻናት። ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ዝኾነ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ጠለብ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ወይ መውዓል ህጻናት የለን።
ንመዓልታዊ ካምፕታት፡ ነቶም ዝወደብዎ ትካል እቲ ክማላእ ዝደልይዎ ነገራት እንታይ ምዃኑ ንምፍላጥ ተወከስዎም።
- ብኸመይ ንፈልጥ ክታበታት ውሑሳትን ኣድማዕትን ሙዃኖም ንቆልዑ፧
-
ናይ COVID-19 ክታበታት ዉሑሳት ምዃኖም ንምርግጋጽ፣ Centers for Disease Control & Prevention (CDC, ማእከል ቍጽጽርን ምክልኻልን ሕማም) ናይታ ሃገር ናይ ምቁጽጻር ዉሕስነት ክታበት ክእለት ኣስፊሕዎን ኣበርቲዕዎን ይርከብ። ከም ውጽኢቱ ድማ፣ ክኢላታት ናይ ክታበት ዉሕስነት ኣብ እዋን ናይ COVID-19 ክሊኒካዊ ናይ ክታበት መፈተኒታት ዘይተራኣዩ ዝነበሩ ጉዳያት ክቆጻጸሩን ክረኽቡን ይኽእሉ እዮም።
Pfizer:
ቆልዑ ዕድሜኦም 6 ኣዋርሕ - 4 ዓመትን
- ብገምጋም 4,500 ቆልዑ ዕድሚኦም 6 ኣዋርሕ ክሳብ 4 ዓመት ተሳቲፎም ኣብቲ ክሊኒካዊ ፈተና ናይ ክታበት ኮቪድ-19 Pfizer። ምላሽ ስርዓተ ምክልኻል ናይዚ ጉጅለ ዕድመ ነቲ ናይ ተኸታተልቲ 3 ዶዛት ተመሳሳሊ ኔሩ ንናይቶም እኹላት ሰባት ምላሽ ስርዓተ ምክልኻል። ኣብቲ መጽናዕቲ ዋላሓንቲ ከቢድ ጐድናዊ ሳዕቤን ኣይተረኽበን፡ እዚ ከኣ ቀጻሊ እዩ።
ህጻናት ክሊ ዕድመ 5-11
- ብገምጋም ኣስታት 3,100 ህጻናት ዕድሚኦም 5 ክሳብ 11 ኣብ ሕክምናዊ ፈተናታትናይ Pfizer ክታበት COVID-19 ወሲዶም። ኣብቲ ዝቅፅል ዘሎ መጽናዕቲ ዋላሓንቲ ከቢድ ጐድናዊ ሳዕቤን ኣይተረኽበን።
- እቶም ካብ 5 ክሳዕ 11 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዘለዎም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ምስቲ ካብ 16 ክሳዕ 25 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ዝመሳሰል እዩ።
- እቲ ክታበት ካብ 5 ክሳብ 11 ኣብ ዝዕድሚኦም ህጻናት COVID-19 ኣብ ምክልኻል ዳርጋ 91% ውጽኢታዊ ኔሩ።
ህጻናት ክሊ ዕድመ 12-15
- 2,260 ተሳተፍቲ ካብ 12 ክሳብ 15 ዝዕድሜኦምተመዝጊቦም ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ግምታዊ፣ ብናይ ሓሶት መድሃኒት ቁጽጽር ዝግበረሉ ክሊኒካዊ ፈተነታት ኣብ ሕቡራት መንግስታት ተመዝጊቦም ኣለዉ።
- ካብዚኣቶም እቶም 1,131 ኣባጽሕ ነቲ ክታበት ወሲዶም ከምኡ ድማ 1,129 ናይ ሓሶት ጨዋም መድሃኒት ወሲዶም። ልዕሊ ፍርቂ ካብቶም ተሳተፍቲ እንተወሓደ ድሕሪ እቲ ካልኣይ ዶዝ ንኽልተ ኣዋርሕ ንድሕንነቶም ክትትል ተገይርሎም።
Moderna
ቆልዑ ዕድሜኦም 6 ኣዋርሕ - 5 ዓመትን
- ብገምጋም 6,300 ተሳተፍቲ ዕድሚኦም 6 ኣዋርሕ ክሳብ 6 ዓመት ኔሮም ኣብቲ ክሊኒካዊ ፈተና ናይ Moderna ክታበት ኮቪድ-19። እቲ ክታበት 50% ውጽኢታዊ ኔሩ ኣብ ምክልኻል ኮቪድ-19 ኣብዚ ጉጅለ ዕድመ። ኣብቲ መጽናዕቲ ዋላሓንቲ ከቢድ ጐድናዊ ሳዕቤን ኣይተረኽበን፡ እዚ ከኣ ቀጻሊ እዩ።
ህጻናት ዕድመ 6-11
- ብገምጋም 4,000 ተሳተፍቲ ዕድሚኦም 6-11 ዓመት ኔሮም ኣብቲ ክሊኒካዊ ፈተና ናይ Moderna ክታበት ኮቪድ-19። ምላሽ እቲ ስርዓተ ምክልኻል ናይዚ ጉጅለ ዕድመ ነቲ ክታበት ዳርጋ ምስቲ ምላሽ ስርዓተ ምክልኻል ናይ እኹላት ሰባት ዝወዳደር ኔሩ። ኣብቲ መጽናዕቲ ዋላሓንቲ ከቢድ ጐድናዊ ሳዕቤን ኣይተረኽበን፡ እዚ ከኣ ቀጻሊ እዩ።
ህጻናት ዕድመ 12-17
- ብገምጋም 3,700 ተሳተፍቲ ዕድሚኦም 12-17 ዓመት ኣብቲ ክሊኒካዊ ፈተና ናይ Moderna ክታበት ኮቪድ-19። እቲ ክታበት 93% ውጽኢታዊ ኔሩ ኣብ ምክልኻል ኮቪድ-19 ኣብዚ ጉጅለ። ኣብቲ መጽናዕቲ ዋላሓንቲ ከቢድ ጐድናዊ ሳዕቤን ኣይተረኽበን፡ እዚ ከኣ ቀጻሊ እዩ።


text:
ፈትዩ ዘይኮነ ተገዲዱ ናብ ኲናት ዝኣተወ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ምእንተ ሃለዋትን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ኢሉ ኣንፃሩ ንዝተልዓሉ ሓይልታት ከከም ኣመፃፅኦኦም መኪቱ ጎና ጎኒ ዘመዝግቦም ዘሎ ዓወታት ንሰላም ዘለዎ ቕሩቡነት ብተግባር ኣረጋጊፁ እዩ፡፡ ናይዚ ሓደ ኣብነት ድማ ሰራዊት ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድ ኮይኖም እንትቃለሱ ኣብ ኢድ ሰራዊት ትግራይ ዝኣተዉ ሙሩኻት ምሕረት ብምግባር ሰንዩ እዩ፡፡ሐዚ ድማ ናይዚ መቀፀልታ 4 ሽሕን 2 ሚኢትን ሸሞንተን ሙሩኻት መንግስቲ ትግራይ ምሕረት ገይርሎም ኣሎ፡፡
እቶም ምሕረት ዝተገበረሎም ሙሩኻት ኣብ ፃንሒቶም ብ ህዝብን መንግስትንት ትግራይ ንዝተገበረሎም ምትሕብባር ልዑል ምስጋና ዘቅረቡ ኮይኖም ህዝቢ ትግራይ ንዓርሱ ኣብ ዕፅዋን ክባን ኮይኑ ግን ድማ ካብታ ዘላቶ ንዓና ዝገብሮ ሓገዝ ሰብኣውነቱ ዘመስከረ እዩ ኢሎም፡፡ሰብኣውነት ህዝቢ ትግራይ ህያው ኮይኑ ዝነብር እዩ ዝበሉ እቶም ምሕረት ዝተገበረሎም ሙሩኻት ኣብዚ ሕዚ እዋን እዛ ሃገር ሰላም እምበር ኲናት ኣይኮነን ዝድልያ ድሕሪ ምባል ብቐፃሊ ኣምባሳደር ሰላም ኮይኖም ከም ዝሰርሑ ኣረጋጊፆም፡፡ እቶም ምሕረት ዝተገበረሎም 4208 ሙሩኻት 12 ግንበት 2014 ዓ/ም ክስነዩ እዩም፡፡
ክብሮም ተስፋይ


text:
ኣብ ሆላንድ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ማሕበራውን ህዝባውን ንጥፈታቶም ብቐጻሊ ከጋጥሞም ንዝጸንሐ ዕንቅፋትን ተጻብኦን ንምቅዋም፡ ብ13 መጋቢት፡ ኣብ ከተማ ዘ-ሄግ ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዶም።
ነቲ፡ “ብዛዕባና ካብ ምዝራብ፡ ምሳና ተዛረቡ” ብዝብል ቴማ ዝተኻየደን፡ ካብ ጀርመን፡ ስዊዘርላንድ፡ ብሪጣንያ፡ ኢጣልያ፡ ሽወደን፡ በልጅዩም፡ እስራኤልን ካልኦት ሃገራትን ዝመጹ ኤርትራውያን እውን ዝተሳተፍዎን ሰላማዊ ሰልፊ፡ ልዕሊ 2000 ሰልፈኛታት ተሳቲፎምዎ።
ዕላማ ናይ’ዚ ካብ ሰዓት 9 ቅድሚ- ቐትሪ ክሳብ ሰዓት 5 ድሕሪ ቐትሪ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፡ መንግስቲ ሆላንድ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ክኽተሎ ንዝጸንሐ ዘይፍትሓውን ዘይርትዓውን ኣገባብ ኣተሓሕዛ ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ’ዩ።
እቶም ዜግነት ሆላንድ ዘለዎም ኤርትራውያን፡ ብመሰረት ቅዋም ሆላንድ ናይ ማዕርነት መሰሎም ክኽበረሎም፡ ንጉዳዮም ዝምልከቱ ፖሊሲታትን ውሳነታትን ኣብ ዝሕንጸጹሉ እዋን ድማ፡ ዘይሻራዊ፡ ርትዓውን ኣሳታፊን ኣገባብ ኣሰራርሓ ክኽተል፡ ንመንግስቲ ሆላንድ ምሕጽንታኦም ኣቕሪቦም።
መንግስቲ ሆላንድ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ክወስዶ ዝጸንሐ ግጉይ ውሳነታት፡ ኣብ ጭብጢ ኣልቦን ተደጋጊሙ ዝምስራሕ ናይ ገለ መራኸቢ ብዙሓን ጠቐነታትን ከምኡ’ውን ንርእሶም ከም “ፈላጣት” ዝሾሙ ባእታታት ዝተመርኰሰ ምዃኑ ዝጠቐሱ ተሳተፍቲ፡ ብሰንኪ’ዚ – ኣብ ሆላንድ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝምልከቶም ጉዳያት ድምጺ ከምዘይህልዎምን ከምዝግለሉን ኮይኖም ምጽንሖም ሓቢሮም።
ኣብ መወዳእታ፡ ብመንገዲ ወኪላቶም ኣቢሎም፡ ንዕላማ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝገልጽ ጽሑፍ – ናብ ሚኒስትሪታት ጉዳያት ወጻኢን ዕዮን ማሕበራዊ ጉዳይን፡ ከምኡ’ውን ናብ ባይቶ ሆላንድ ኣቕሪቦም።


text:
ኢትዮጵያ ካብቲ ጎቢጣቶ ዘላ መሬት ኤርትራ ክትወጽእ ኣለዋ
ዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ኢትዮጵያ ካብ’ቲ 13 ሚያዝያ 2002 እቲ ናይ መወዳእታን ቀያዲን ውሳነ ኮምሽን ምምልካት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝወጸሉ ዕለት ኣትሒዛ ንኣህጉራዊ ሕግታትን ውዕላትን ንውሳነ ኮምሽን ዶብን ብምግሃስ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ እንኮላይ ባድመ ጎቢጣ ትርከብ። በዚ መሰረት ከኣ፦
- 1 – ኢትዮጵያ ብዘይ ቅድመ ኩነት ካብዚ ብዘይ ሕጋዊ ሒዛቶ ዘላ መሬት ኤርትራ ብህጹጽ ክትወጽእ ኣለዋ።
- 2 – ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ውድባት ብፍላይ ከኣ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ሕጂ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝበሃል ዘሎ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ከም ከም ዋሕሳት ኣብ’ቲ ብ12 ታሕሳስ 2000 ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ መሰረት ሓላፍነቶም ክፍጽሙን ውሳነ ኮምሽን ዶብ ንምትግባር ንኢትዮጵያ ካብ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ንኽትወጽእ ከገድድዋን ኣብ ልዕሊኣ ኣድላዪ ስጉምቲታት ክወስዱን ኣለዎም።
- 3 – ኣህጉራዊ ባይቶ ጸጥታ’ውን እንተኾነ ብመሰረት ኣብ ዓንቀጽ 14(ሀ) ናይ’ቲ ብ18 ሰነ 2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኸተመ ስምምዕ ምቁራጽ ተጻብኦታት ተጠቂሱ ዘሎ፡ ኢትዮጵያን ንውሳነ ኮምሽን ዶብ ንኽትትግብር ከስገድዳን ኣብ ልዕሊኣ ብመሰረት ምዕራፍ ሸውዓተ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣድላዪ ስጉምቲታት ክወስድን ኣለዎ።
- 4 – ኣብ መወዳእታ፡ ኤርትራ መሬታ ተጎቢጡ እናሃለወ ትም ኢላ ክትርኢ ስለዘይትኽእል ኣብ ኣድላዪ እዋን፡ ከምቲ ትማሊ ሃገራዊ መሬታ ኣብ 24 ግንቦት 1991 ካብ መግዛእቲ ሓራ ዝገበረት፡ ሕጂ’ውን ብመሰረት ዓንቀጽ 51 ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሕጋዊ ናይ ነፍሰ ምክልኻል መሰላ ክትጥቀም ምዃና ክፍለጥ ኣለዎ። እዚ ስጉምቲ’ዚ ዝውሰድ ግን ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ውድባትን ባይቶ ጸጥታን ብመሰረት ስምምዓት ኣልጀርስን ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝእዝዞ ግቡኣቶም ኣብ ምፍጻም ምስ ዝፈሽሉ ጥራሕ እዩ።


text:
ዓብዪ ግድብ ህዳሰ፡ ኢትዮጵያ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ንዝወጽአ መግለጺ ከምዘይትቕበሎ ገሊጻ
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ መንግስቲ ኣሜሪካ ንዘውጽኦ መግለጺ ዳግመ ግምት ብምግባር ጌግኡ ክእርም ዘለዎ ተስፋ ሓቢሩ።
ኣቶ ገዱ ንኢትዮጵያ፣ ግብጽን ሱዳንን ናብ ሓደ ምርድዳእ ንምምጻእ ዝተኻየዱ ስምምዓት እወንታዊ ኣበርክቶ ከምዝነበሮም ብምግላጽ፡ እታ ንተዓዛብነት ጥራይ ቦታ ተዋሂብዋ ዝነበረት ኣሜሪካ ተረኣ ምቕያራ ነቒፉ።
መርገጺ ኢትዮጵያ ብዓይኒ ፖለቲካ፣ ሕጋውነትን ሞራላውን ትኽክለኛ ከምዝኾነ'ውን ተዛሪቡ።
ኢትዮጵያ ምስተን ኣብ ታሕተዋይ ተፋሰስ ዝርከባ ሃገራት ዝጀመረቶ ስምምዕ ኣጠናኺራ ከምእትቕጽለሉ ኣብቲ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣመልኪቱ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሞንጎ ተዛተይቲ ሃገራት ናይ ሓሳብ ፍልልይ ኣምጺኦም ዘለውን ዘተ ዘድልዮምን፤ መስርሕ ምምላእን ንጥፈትን እቲ ግድብ፣ ምልውዋጥ ሓበሬታ ከምኡ'ውን ንውሓት ግዜ ምምላእ ዝብሉ'ዮም ድሕሪ ምባል፡ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ዘተ እዘን ሰለስተ ሃገራት ኢድ ኣእታውነት ሳልሳይ ኣካል ከምዘይተአንግድ ኣፍሊጡ።
እቲ ቅድሚ 9 ዓመታት ህንጸቱ ዝተጀመረ ዓብዪ ግድብ ህዳሰ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን 71 ሚኢታዊት ከምዝተዛዘመ ይግለጽ።
ኢትዮጵያ ነዚ ግድብ ካብ ዝመጽእ ክረምቲ ምምላእ ክትጅምርን ኣብ መወዳእታ እቲ እዋን ክረምቲ ድማ 4.9 ቢልዮን ሜትር ኪዩብ ማይ ክትዓቁርን'ዩ ውጥና።
ብመሰረት ካብ ሚንስትሪ ማይ፣ መስኖን ጸዓትን ኢትዮጵያ ዝተረኸበ ሓበሬታ፡ እቲ መመንጨዊ ሓይሊ ግድብ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2021 ኣ.ኣ ፈተነ ክጅምር'ዩ።


text:
Radio Erena: 05 January 2021
ግብጺ፣ ንሱዳን ኣብ ኩሉ መዳያት ዘለዋ ደገፍ ከተረጋግጽ ከምእትደሊ፣ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ገሊጹ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ነዚ ዝገለጸ፣ ብምኽንያት መበል 65 ዓመት ናጽነት ሱዳን፣ ናብ ኣቦ መንበር መሰጋግሪ ባይቶ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን፣ ብቴሌፎን ኣብ ዝረኸበሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ዝገበርዎ ዝርርብ፣ ህዝብታት ግብጽን ሱዳንን፣ ብዘለዎም ታሪኻዊ ምትእስሳ፣ ኣብ ጸጥታን ካልእ መዳያትን ብሓባር ክሰርሑ ከምዘድልዮም ኣስሚረምሉ።
ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን ብወገኑ፣ ግብጺ ንሱዳን እትገብሮ ዘላ ደገፍ ብምምስጋን፣ ዝምድንኦም ብደረጃ መንግስቲ ጥራይ ዘይኮነ፣ ማሕበራዊ ሰረት ዘለዎ ምዃኑ ጠቒሱ።
ግብጺን ሱዳንን፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ መዳያት ጥዕናን ሕርሻን ኣቐዲሙ ዝጸንሐ ምትሕግጋዝ፣ ኣብ ወትሃደራዊ ዘተኮረ ስምምዓት ኣካይደን ይርከባ።
መራሕቲ ግብጽን ሱዳንን፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ዶባዊ ግጭት ሱዳንን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ ካልእ ዞባዊ ጉዳያት ብምትኳር’ውን ከምዝተመያየጡ መርበባት ዜና ግብጺ ሓቢረን።
============


text:
November 7, 2015
መቕድም
ሰላም፣ ፍትሕን ራህዋን ዚሰፈና ብዅለንትናኣ ድማ ድልድልትን ስልጥንትን ሃገር ኣብ ምህናጽ ንመሰላትን ግቡኣትን ሕብረተሰብ ብግቡእ ዚገልጹ ሕግታት ኪህልዉ ይግባእ። ሓደ ኻብዞም ሕግታት ሲቪላዊ ሕጊ እዩ። ድሕሪ ናጻነት መላእ ሃገር ክስርሓሉ ዝጸንሐ ሲቪላዊ ሕጊ ከከም ኣድላይነቱ ምሕየሻ፣ መተካእታታትን ስረዛታትን ብምግባር መሰጋገሪ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ ተባሂሉ ኣብ 15 መስከረም 1991 ብኣዋጅ ቍጽሪ 2 ናይ 1991 ከም ዝቐውም ተገይሩ።
መሰጋገሪ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ ኣብ ተግባር ከሎ፣ ሕግታትና ምስ ምዕባለ ሃገርናን ዓለምን ምእንቲ ኪኸዱ ምምሕያሻት ከም ዘድልዮም እናተነጸረ ኸደ። ምስ ኵነታትና ዚኸይድ፣ ካባና ዝነቐለ፣ ንብዙሕነትናን ሃገራዊ ኽብረታትናን ዘንጸባርቕ ሕጊ ከም ዘድሊ ድማ ሕሉፍ ተመኵሮና የመልክት። ብተወሳኺ፣ ዜጋታት ብዚፈልጡዎ ቛንቋን ብዚመልኩዎ ኣገባብን መሰላቶምን ግቡኣቶምን ከም ዚርድኡን ተማእዘዝቲ ሕጊ ድማ ከም ዚዀኑን ምግባርውን ካልእ ከም ተመኵሮ ዝተወስደ ነጥቢ ነበረ። ንዝሓለፉ ተመኵሮታት ኣብ ግምት ብምእታውን ነዊሕ እዋን ድሕሪ ዝወሰደ መስርሕ ምንዳፍን ከኣ እዚ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ ንኺትግበር እንሆ ተቐሪቡ።
ሰብ ተወሊዱ ክሳዕ ዚመውት ንመሰላቱን ግቡኣቱን ብንጹር ከም ዚፈልጥ ምግባርን፣ ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ኰይኑ ንዚገብሮ ምንቅስቓሳት ድማ ቀየድቲ መምርሕታት ምሃብን ቀዳማይ ዕላማ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ እዩ። ነዞም መምርሕታት ካብ ዘይምምእዛዝ ጕድኣት ኣብ ዚወርደሉ እዋን ድማ ብዝተኻእለ መጠን ንተበዳሊ ናብቲ ቕድሚ ጕድኣት ምውራዱ ዝነበረሉ ዅነት ከም ዚምለስ ይገብር። ካልኣይ ዕላማ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ ድማ ሓድነትን ፍቕርን ናይታ ባህርያዊትን መሰረታዊትን ኣሃዱ ዚዀነት ቤተሰብ፣ ከም ዚሕሎ ምግባርን ምሕብሓብን እዩ። ሳልሳይ ዕላማኡ ኸኣ ንግዳዊ ንጥፈታት ብቐሊሉን ብዘተኣማምንን ኣገባብ ከም ዚሰላሳሉ ብምግባር ረብሓ ዜጋታት ምሕላው እዩ። ከም ድምር ውጽኢት ድማ ረብሓ ሃገር የውሕስ።
ብሓፈሻ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ ኣብ ሕብረተሰብ ስርዓት፣ ርግኣት፣ ሰላምን ፍትሕን ከም ዝነግስ ኪገብርን ቀጻልነቱ ድማ ከረጋግጽን ትጽቢት ይግበረሉ።


text:
Radio Erena: 01 June 2018
ዘይምልከተን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ይኣትዋ ምህላወን ንሕብረት ኣፍሪቃ ከምዘተሓሳሰቦ ኮሚሽነር እቲ ሕብረት ሙሳ ፋኪ መሓመድ ገሊጹ።
ንሱ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ምብጻሕ ዘካየደ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ሓሰን ዓሊ ኻይረ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ዝኣትዋ ዘለዋ ዘይምልከተን ሃገራት እናበዝሓ ከምዝመጻ ብምጥቃስ፣ ክቑጠባ ጸዊዑ።
ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ እተን ኣብ ዘይምልከተን ጉዳይ ሶማል ይኣትዋ ኣለዋ ዝበለን ሃገራት ኣየነጸረን።
ይኹን’ምበር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ካብተን ቀዳሞት በዚ ክሲ እዚ እትውቀስ ሃገር ምዃና ዝተፈላለዩ ፖለቲከኛታት ይትንትኑ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ብምርድዳእ ንወደብ በርበራ ንምምሕዳሩ ውዕል ምኽታማ፣ ንጥምረትን ሉኣላውነትን ሶማል ትግህስ ኣላ ክብል ፈደራላዊ መንግስቲ እታ ሃገር ናብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ምቕራቡ ይፍለጥ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ጉዳይ ሶማል ብምትእትታው ኣሉታዊ ሳዕቤን የኸትል ኣሎ ክብል ንመንግስቲ ኤርትራ ክሳብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ከምዘቕረበሉ ዝዝከር ኮይኑ፣ እቲ ባይቶ ነዚ በቲ ሕብረት ዝቐረበ ክሲ ተቐቢሉ ኣብ 2009 ኣብ ልዕሊ እቲ መንግስቲ እገዳ ከምዘሕለፈ ኣይርሳዕን።
ካብቲ እዋን’ቲ ኣትሒዙ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሶማል ኢድ ከምዘይብሉ ንምርግጋጽ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ባይቶ ጸጥታን ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ከካይድ እኳ እንተጸንሐ እቲ እገዳ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ክልዓል ኣይከኣለን።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሶማልን ኤርትራን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ሶማላውያን ዕጡቓት ይተሓባበር ከምዘሎ ዘረጋገጽ መርትዖ ከምዘይረኸበ’ዩ ዘመልክት።
እንተኾነ ኮሚተ እገዳ ሶማልን ኤርትራን ኣብ ልዕሊ’ቲ መንግስቲ ብጉዳይ ሶማል ዝተነብረ እገዳ ንኽልዓል ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባር ኣይተራእየን ብምባል ይወቅስ።
ኣቦ መንበር እታ ኮሚተ ኡዝበኪስታናዊ ካይራት ኡማሮቭ ዝመርሖ ጉጅለ ናብ ሶማል ናብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምብጻሕ ክፍቀደሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ከምዝኸልከሎ ይግለጽ።
እቲ መንግስቲ ንተቖጻጻሪት ጉጅለ ይኹን መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዝኣመሰላ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዛ ኣካላት ናብ ኤርትራ ከይኣትዋ ምኽልካሉ’ውን ይፍለጥ።
=====================


text:
ብዛዕባ ዶብ ክልቲአን ሃገራትን፣ንግዲ፣ጉዳይ ኢሚግሬሽንን ፀጥታን፣ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባትን ከምዝተዘራረቡ እቶም ኣምባሳደር ኣፍሊጦም።
“ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ብሓፈሻ ፀገም ሃገራት ኣፍሪካ እዩ።ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪካ ናይቲ ዝውውር ምንጪ፤ገሊአን መዕረፊ ገሊአን ድማ መተሓላለፍቲ እየን።ኬንያ መልዐሊ፣መዕረፊትን እያ ብዋናነት ግን መተሓላለፊት እያ እዮም።”
እቶም ኣምባሳደር ብተወሳኺ ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ኬንያ ብምትሕብባር ይሰርሑ ከምዘለውን ብወገን ኢትዮጵያ ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ካብ ምንጩ ንምንፃፍ ኣብ ውሽጢ ሃገር ስራሓት ይስርሑ ኣለው ኢሎም።
ብዛዕባ ምውፃእ ወታደራት ኢትዮጵያ ካብ ገለ ካባቢታት ሶማል ዝተሓተቱ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ኣሚሶም ዝተሓቑፉ ወታደራት ኢትዮጵያ ካብ ሶማል ኣይወፁን።ካብ ሶማል ዝወፀ ካብ ኣሚሶም ወፃኢ ዝነበረ ሓይሊ እዩ እዮም ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ብመንግስቲ ሩስያ ዝምወል ኣር.ቲ. (RT) ዝተሰምየ መደበር ቴለቪዥን፡ ናይ ቋንቋ ጀርመን ፈነውኡ ካብ ዩትዩብ ድሕሪ ምእላዩ፡ እታ ሃገር ንትሕዝቶ ዩትዩብ ክትዓጽዎ ምዃና ተጠንቅቕ ኣላ።
ዩትዩብ ነቲ ትሕዝቶ ካብ ኣገልግሎቱ ዝኣለዮ ንፖሊሲታት ኮቪድ-19 ዝጥሕስ ትሕዝቶ ስለ ዝፈነወ ምዃኑ ከመልክት እንከሎ፡ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ራሻ ግን “መዳርግቲ ኣልቦ ክልከላ ሓበሬታ” ክብል ኰኒኑዎ ኣሎ።
ካብ መንግስታዊ ኣካል ምክትታል መራኸቢታት ዝዀነ ሮዝካማንድዞር፡ ነቲ ውሳነ ዳግም ክሓስበሉ ናብ ጉግል ጽሒፎም ከም ዘለዉ ሓቢሩ ኣሎ። ኵባንያ ጉግል እቲ ዝጽበዩዎ ምስ ዘይገብር ግን ከም ግብረ-መልሲ ንገለ ክፋል ወይ’ውን ምናልባት ምሉእ ትሕዝቶ ዩትዩብ ክኽልክሉ ምዃኖም ኣጠንቂቑ።
ኣብ ውሽጣዊ ሕጋጋትን መምርሒታትን ከም ምትእትታው ዝረኣዮ መንግስቲ ክረምሊን፡ ንኸምዚ ዝበለ ደጋዊ ምትእትታው ናይ ዩትዩብ ክጻወር ዘይምዃኑ ኣመልኪቱ ኣሎ። ነቲ ተግባር ከኣ ማዕረ ክልከላ ሓበሬታ (ሰንሰርሺፕ) ከም ዝርእዮ ወሃብ ቃል ጉዳያት ወጻኢ መንግስቲ ሩስያ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣብ ዝሓለፉ ቀረባ ዓመታት መንግስቲ ሩስያ፡ ብተደጋጋሚ ግዜ ምስ ዓበይቲ ትካላት ሓበሬታ ኣብ ረጽሚ’ዩ ጸኒሑ። ካብ ዓበይቲ ትካላት መራኸቢታት ከም ጉግል፡ ትዊተር፡ ፈይስቡክን ካልኦትን፡ ኣብ ሩስያ ዘይሕጋዊ ዝበሎ ትሕዝቶ ክእለየሉ መንግስቲ ሞስኮ ተደጋግሚ ጥርዓናት ደኣ የቕርብ እምበር፡ ኣብ እዋኑን ብኸምቲ ዝደልዮን ምስ ዘይፍጸመሉ ግን ቀጻዒ ግብረ-መልሲ ክትግብርጸኒሑ’ዩ። ገለ ካብኡ ንኣብነት፡ ምዝሓል ትዊተር ይርከቦ።
ብቐጻዒ ተግባራት መንግስቲ ሩስያዝተሳናበዳ ኩባንያታት ጉግልን ኣፕልን፡ ኣብ እዋን ምርጫ፡ ንመንግስቲ ሩስያ ንምድባስ ብተቓወምቲ ዝዝውተር ናይ ምርጫ ኣፕ ከም ዝኣልዩ ነቐፍቲ ይጠቕሱ።


text:
Radio Erena: 28 November 2019
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ውሽጢ 3 ዓመታት ኣስታት 50 ሽሕ መንበሪ ኣባይቲ ክሃንጽ ምዃኑ ይገልጽ ኣሎ።
እቲ መንግስቲ ብመንገዲ ኤምባሲታት፣ ካድራትን ካልኦት ልኡኻትን ኣብ ውሽጢ ዓዲን ኣብ ወጻኢን ኣብ ዘካይዶ ዘሎ “ወፍሪ” ዝተሰምየ ኣኼባታት፣ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምቕላል፣ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ኣስታት 50 ሽሕ ኣባይቲ ንምህናጽ ተበግሶ ከምዘሎ’ዩ ዝጉስጉስ።
እቲ መንግስቲ፣ ምህናጽ ኣባይቲ፣ ንልዕሊ 15 ዓመታት ክጉስጉሰሉ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እዚ “ኣብ ዝቕጽል ሰለስተ ዓመታት ክህነጽ’ዩ” ዝብሎ ዘሎ 10ታት ኣሽሓት ኣባይቲ፣ ኣብ ዞባ ማእከል ከባቢታት፣- ዓዲ ሃሎ፣ ዓዲ ጽንዓይ፣ ሰላዕ ዳዕሮ፣ ጋላ ነፍሒን ከምኡ ድማ ኣብ ባጽዕን ካልእ ከባቢታት ኤርትራን ምዃኑ ይንገር።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኡጋንዳ፣ ኣንጎላ፣ ኣመሪካ፣ ኤውሮጵን ሃገራት ዓረብን ንዝርከቡ ደገፍቱ፣ ኣብ ኣባይትን ካልእን ወፍሪ ከካይዱ ጽዑቕ ጎስጓስ የካይድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኣቐዲሙ ብስም ቦንድን ካልእን ኣባይቲ ዝዓደጉ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ኣባይቶም ከይተዛዘመ ልዕሊ 10 ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚ እቲ መንግስቲ፣ ንተጋደልቲ ነበር፣ በብግድምንኦምን ኣብ መንግስቲ ብዘለዎም ስልጣንን፣ ኣብ ማይሑጻን ካልእ ከባቢታትን ኣባይቲ ከርሓሎም ዝኣተዎ መብጽዓ ከተግብር ብዘይምኽኣሉ፣ ብዙሓት ተጋደልቲ ከማርሩ ይስምዑ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ ኣብ ቓኘው ተዓቝቦም ንዝርከቡ ስንኵላን ኵናት ተጋደልቲ ተባሂሉ፣ ኣብ ከባቢ ማይተመናይ ዝተሃንጸ ኣባይቲ፣ ዜጋታት ኣብ ምጽንጻን፣ ንህግደፍ ዝድግፍ ፕርፖጋንዳ ኣብ ምንዛሕን ካልእ ስውር ተልእኾታትን ንዝተዋፈሩ ንእሙናት ኣገልገልቱን ከምዝዓደሎም ይፍለጥ።
ጉዳይ መንበሪ ኣባይቲ ሓደ ካብ ከበድቲ ማሕበረ-ቁጠባዊ ብድሆታት ህዝቢ ኤርትራ’ዩ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=============


text:
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ ገለ ተሓባበርቲ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ ራሻይዳ፡ ብውሑድ ገንዘብ ናብ እስራኤል ከነስግረኩም ኢሎም ብምትላል ካብ ሱዳን ድሕሪ ምብጋስ ኣብ ምድረበዳ ሓውሲ ደሴት ሲናይ ምስ በጽሑ ኣዝዩ ዝተዓጻጸፈ ገንዘብ ክኸፍሉ ብማረምትን ማእሰርትን ሓዊ ምንዳድን የገድዱዎም ኣለዉ። እዞም ሞቶም ዝብሃሉ ዘለዉ ሰለስተ መንእሰያት ከኣ ግዳያት ናይ ከምዚ ዝኣመሰለ ግፍዒ እዮም።
ስርዓት ህግደፍ ኣማኑኤል መሓሪ (ወዲ መሓሪ) ንዝተባህለ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ብፊዝክስ ዝተመረቐ መንእሰይ ኣብ ዶብ ሱዳን ብተመልከትለይ ተኵሶም ከምዝቐተሉዎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ሓቢሮም።
ኣማኑኤል መሓሪ፡ ብ2001 ዓመተ ምህረት ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምምራቑ፡ ኣብ Eritel ዝተባህለ ትካል ከም ናይ ኢንተርነት ቴክኖሎጂ ክኢላ ንሸውዓተ ዓመታት ኣገልጊሉ።
ዝርዝር ኣስማት ናይቶም ካብ ኢራን ዝተበገሰ ኣጽዋር ናብ ሓማስ ከሰጋግሩ ኣብ ዶብ ሱዳንን ምስርን ብደብዳብ ኣየር ዝተቐትሉ ሓደ ኮለኔል ዝርከቦም ህግደፍ ናብ ጥፍኣት ዝለኣኾም መኮንናት ኤርትራ። (ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ዝለኣኹዎ)
ወተሃደራት ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ-ሰለስተ መዓልታት ብወገን ራስ-ዱሜራ ዶብ ጥሒሶም ናብ ጅቡቲ ብምእታው
መከላኸሊ ዕርዲ የዳልዉ ከምዘለዉ ንሓደ “ስሙ ክንገረሉ ዘይደለየ” በዓል ስልጣን ጅቡቲ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና
ፈረንሳ ሓቢሩ።
ፖሊስ ግብጺ፡ ሓንቲ ጓል 37 ኤርትራዊት ኣደ ጓል 8ን 10 ኣዋልድ ደኣ ሒዛ ካብ ግብጺ ናብ እስራኤል ክትሰግር ከላ ኣብ ዶብ ብጥይት ቶኪሶም ከምዝቐተሉዋ ብቐዳም 16 ለካቲት ሮይተርስ ካብ እሽማዒልያ፡ ግብጺ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ብኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተዓዲሙ፡ ካብ 6 ክሳብ 7 መስከረም ኣብ መንጎ ወከልቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድስ ዝተኻየደ ኣኼባ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ኣብ ኣገልግሎት ቋንቋ ኣምሓርኛ ክዓዪ ዝጸንሐ ጋዜጠኛ ኢዮብ ከሰተ ብወገን ኢትዮጵያ ዶብ ክሰግር ክብል ተታሒዙ ብመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤትማእሰርቲ ማይ ሱርዋ ተኣሲሩ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ንሃለዋቱ ብዝምልከት ከቢድ ስግኣት ከምዝስምዖ ‘ሪፖርተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ’ ሎሚ 6 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ብምኽንያት 24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ስታድዩም ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ብዘይተግባራውነትን ምትሕልላኻትን ውሳኔ ምምላካት ዶብ ኤርትራ ኢትዮጵያን ተሓተቲ ሰበስልጣን ኣመሪካ ምዃኖም ገሊጹ።


text:
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ(ሃኮዲለ)፡ ካብ ሃገራዊ ዋዕላ ሽግ ቓልሲ ተቐቢሉ፡ ሃገራዊ ጉባኤ ንምውዳብ ዝቐራረበሉ ፡ ኣብ ታሪኽ ሃገርና ኣገዳሲ ምዕራፍ ሒዙ ይርከብ። ክንዮ ምእላይ ስርዓት ዉልቐ-መላኺ፡ ባህጊ ብቕዋም እትምራሕ፡ ብስርዓተ-ሕጊ እትመሓደርን ፍትሒ ዝሰፈናን፡ ኤርትራና ክዉን ንምግባር፡ ኩሉ ደላይ ለዉጢ ዝሸባሸበሉ ሃገራዊ ኮሚሽን፡ እቲ መሰጋገሪ መድረኽ፡ ጥጡሕ መታን ክኸውን፡ ዕማማቱ ኣብ ምስልሳል ይርከብ።
ከምቲ ኩላትና ዘይንስሕቶ ብሰኪ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ካብ ዝከፍኤ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ምህላው መግለጺ ዘድልዩ ሓተታ ኣይኮነን።
መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ርሑስ ዒድ ኣል-ኣድሓ ትብል።
ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ነበር፡ምምህር ተስፉ ዘውደ፡ኣብ ህለው ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ዞባናን ኣመልኺቱ ሰፊሕ ብመርትዖ ዝተሰነየ ምግለጺ ክገብር ኢዩ። ምምህር ተስፉ ከም ገዲምን ምኩርን ተጋዳላይ መጠን፡ንታሪክ ሰውራ ኤርትራ ኣመዓባብልኡን ኣብ ጉዕዞ ሰውራታት ዘጋጠመ ፍጻሜታት፡ብጠቅላላ ቅድምን ድሕርን ናጽነት፡ብፍላይ ድማ ነዚ ህዝብና ገጢምዎ ዘሎ ተርክቦ፡መብገሲኡን ኣመጻጽእኡን፡ብኸምይ ምፍትሒ ከምዝርከቦ ብዕምቆት ክድህስስ ኢዩ።
ሙሴ ኤፍሬም ዝባሃል ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ዜጋ ኣባል ጸጋማዊ ሰልፊ (Vänsterpartiet) ዝኾነ፡ ኣብዚ ጽባሕ (7 ሰነ 2009) ዝውዳእ መዓልቲ ምርጫ፡ ንፓርላማ ኣውሮጳ ይወዳደር ከምዘሎ ክነላልየኩም ንደሊ፡፡ ኩሉኹም ኣብ ሽወደን ትቕመጡ ኤርትራውያን፡ መሰል ምርጫ ዘለኩም፡ ድምጽኹም ነዚ መንእሰይ ንክትህብዎ ነዘኻኽር። እቶም ከተድምጹ ዘይትኽእሉ ድማ፡ ከድምጹ ንዝኽእሉ፡ የዕሩኽትኹምን ቤተሰብኩምን ድምጾም ንሙሴ ኤፍሬም ክህቡ ከተተባብዑዎም ነዘኻኽረኩም።
አገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ ንኹሎም ትቐማጦ ደንቨርን ከባቢአን
መንግስቲ ካናዳ ብዛዕባ ሰውራ ኤርትራ ዘለዎ ሓበረታ ግጉይ ስለዝኾነ ነቲ ቅኑዕ ሓበረታን ስእሊን ንምሃብ ናይ ጥርዓን ጽሑፍ ንምቕራብን ኣብ ዝለዓለ ኣካል በጺሕና ክንቃለስ ከም ዘሎና ተሰማሚዕና ነዚ ጉዳይ እዚ ትመርሕ ሽማግለ መዚዛና ስራሓ ጀሚራ ኣላ።ነዛ ሽማግለ እዚኣ ንምሕጋዝ ኩሉ ኤርትራዊ ብሓባር ክለዓል ንጽውዕ።


text:
January 29, 2021
ምዕራፍ ሰለስተ
ፖሊሲ ኣመሪካ ኣብ ሶማልያ
ድሕሪ ውድቀት ሕብረት ሶቬት ነበር ብ1990፡ ምብትታን ኪዳን ዋርሶን ምብቃዕ ዝሑል ኲናትን፡ ኣህጉራዊ ሜዳ ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ’ዩ ተባሒቱ። እነሆ ድማ ኣመሪካ ፕራግማትነት ዘይብሉ፡ ካብ ስነ መጐትን ሓላፍነታዊ መንፈስን ዝረሓቐ፡ ሓደ ዓለማዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ንምርግጋጽ ክትጽዕር ጸኒሓን ኣላን። ናቱ ሓደገኛነት ድማ ኣብ ሶማልያ፡ ዒራቕ፡ ኣፍጋኒስታን፡ ኣብ’ተን “ብሃገራት ዓረባዊ ኣየት” ዚፍለጣ ቱኒዝያ፡ ሊብያ፡ ምስሪ፡ የመንን ሶርያን ተጋሂዱ’ሎ። ብሰንካ ድማ ንሰላምን ጸጥታን ዓለም ኣስጋእቲ ኮይነን ኣለዋ። መሪሕነት ኣመሪካ፡ ኣብ እዋን ፕረዚደንት ጆርጅ ቡሽ ስነ ሓሳብ ረጽሚ ስልጣነታት (Clash of Civilizations) ብምኽታል፡ ኣብ ምልእቲ ዓለም ዕብለላ ከስገድድ ድሌት ከም ዘሎዎ ኣረጋጊጹ። ፕረዚደነት ኣመሪካ ነበር ጆርጅ ቡሽ፡ “ምሳና ደው ዘይበለ ናይ ግድን ምስ ኣንጻርና’ዩ፣(45) ኣመሪካውያን ዘይኮኑ ካልኦት ኪፈልጥዎ ዚግባእ ድማ ወይ ምሳና ወይ ምስ ግብረ ሽበራውያን ምዃን፡” ብምባል፡ ብመሰረት’ዚ ጸቢብን ድኹምን ኣረኣእያኡ፡ ኣብ ቅድሚ ዂሎም ደቅ ኣዳም ካልእ ምርጫ ከም ዘየልቦ ኣነጺሩ። ግሁድን ስዉርን ጽልኢ ዘስዓበሉ ኣተሓሳስባ ምምሕዳር ኣመሪካ እዚ’ዩ። እዚ ዋሺንተን ንዓለም ክትመርሓሉ እትፍትኖ ዘላ ኣገባብ ብዘይካ ሽግርን ሓደጋን ካልእ ከምጽእ


text:
ብመሰረት ወግዓዊ መንግስታዊ ምንጪ፡ ብሪጣንያ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝውዕል ተወሳኺ ናይ 29 ሚልዮን ፓውንድ ክትውፊ ምዃኑ ተፈሊጡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ኣፍሪቃ ቪክይ ፎርድ ነዚ ዝገለጻ ብምኽንያት ቀዳም 16 ጥቅምቲ ዝተዘከረ ዓለምለኻዊ መዓልቲ መግቢ ኣጋጣሚ ብምግባር’ዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ብሪጣንያ ንሰብኣዊ ቅልውላው ኢትዮጵያ እትህቦ ሓገዝ 75 ሚልዮን ፓውንድ ክበጽሕ’ዩ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ሚኒስተር ቪክይ ፎርድ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ንቕልውላው ሰብኣዊ ሓገዝ ኣመና ይድርቶ ስለ ዘሎ፡ ኵላቶም ወገናት ቅልጡፍ ምቍራጽ ተጻብኦታት ክገብሩን ንሰብኣዊ ሓገዝ ኣፍደገ ክኸፍቱን ጸዊዐን።
ብመሰረት ገምጋም ሕቡራት ሃገራት ኣስታት 5.5 ሚልዮን ህዝቢ ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰንኪ ሕጽረት መግቢ ክሳቐ እንከሎ፡ ኣብቲ ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝርኣየሉ ዘሎ ክልል ትግራይ ከኣ ዛጊት 10% ናይቲ ዝድለ ሓገዝ ጥራይ ክባጻሕ ምኽኣሉ እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ይውስኽ።


text:
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዙሕ ፍጻመታት ኣሎ። ብዛዕባ’ዚ ዞባ ትንተና ክህበና ንዶክተር ሚኪኤል ወልደማርያም ዓዲምናዮ ኣሎና። ዶ/ር ሚኪኤል ኣሶሸትድ ፕሮፈሰር ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ዳይረክተር ማእከል ምርምር ኣፍሪቃ ኣብ ቦስተን ዩኒቨርስቲን’ዩ።
ሕቶ፡ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ኣቢሉ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣዝዩ ተስፋ ዝተነብሮ ዞባ ተባሂሉ ይጥቀስ ነይሩ፡ ሕጂ ግን ኣብ ምንታይ ኵነት ከም ዘሎ ከተብርሃለይ?
መልሲ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ከም ዘሎ ዘከራኽር የብሉን። እዞ ዞባ ንነዊሕ እዋን ሰላም ዘይጸንሖ ደኣ ይዅን እምበር፡ ሕጂ ግን ኣብ ፍጹም ዕንወትን ዕግርግርን’ዩ ዘሎ። ኣብ 2018/19 ጽቡቕ ተስፋ ደኣ ይንበሮ እምበር እቲ ሕልሚስ በኒኑ’ዩ ይብል። እቲ ዞባ ካብታ ኣብ ፍጹም ኲናት ሓድሕድ ዘላ ኢትዮጵያ፣ ቅድሚ ትማሊ ፍሹል ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ዝተኻየደላን ገና ዘይረግአትን ሱዳን፣ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝጽበያ ዘለዋ ከም በዓል ኤርትራ፡ ጂቡቲ፣ ሶማል፡ ደቡብ ሱዳን ወዘተ. ኵላተን ኣብ ሕማቕ ቅርጺ’የ ዘለዋ። ብተዛማዲ ዝሓሸ ርግኣት ዘለዋ ርእሰ-ምምሕዳር ሶማሊላንድ ጥራይ’ያ። ብዘይካ’ቲ ውሽጣዊ ዘይርግኣት፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ምትፋንና (ከምእኒ ናብ ኲናት ክዓርግ ዝኽእል ዶባዊ ግርጭት ሱዳንን ኢትዮጵያን)’ውን ካልእ ኣሻቓሊ ጉዳይ’ዩ። ዋላ’ኳ ንደገ ዝወጸ ደኣ ኣይዅን እምበር፡ ኣብ መንጎ ብዙሓት ሃገራት እዚ ዞባ ግን ምትፍናን ኣሎ።
እቲ ዝኸፍአን ነዚ ዘሎ ዞባዊ ግርጭት ዘግድዶን ከኣ ናይ ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ሓይልታት ጽልዋ’ዩ። ሃገራት ከሊጅ፡ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ቱርኪ፡ ግብጺ፡ ቻይና፡ ራሻ፡ ኣመሪካ፡ ሃገራት ኤውሮጳ ወዘተ. ኵላተን በበይኑ ረብሓታት ኣለወን። እዚ ከኣ ተደማሚሩ ነቲ ግጭት ነዳዲ ኣብ ምውሳኽ ተራ ኣለዎ።
ሕቶ፡ እዚ ክመጽእ ይኽእል ኢልካ ገሚትካ ኔርካ’ዶ?
መልሲ፡ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝነበረ መሰጋገሪ እንተ ርኢናዮ ዘይተርፍ ምዃኑ የመልክት ነይሩ። ካብ ሓደ ጸቓጢ ስርዓት ናብ ካልእ ክፉትን ደሞክራሲያዊን መገዲ ክሰግር ከሎ፡ ኵሉ ግዜ ልሙጽ መገዲ ኣይንጽበን ኢና። ክሳብ ክንድ'ዚ ይኸፍእ’ዩ ዝብል ግምት ግን ኣይነበረንን።
ሕቶ፡ ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋን ኣብ ፍጹም ኲናት ሓድሕድ’ያ ዘላ’ሞ፡ ካብዚ ኲናት’ዚ ዝረብሕ መን’ዩ?
መልሲ፡ ብግምተይ ረባሒ ኣካል ዘሎ ኣይመስለንን። ናይ ርሑቕን ቀረባን ዕላማታትን ሕልሚታትን እቶም ኣብቲ ኲናት ኣትዮም ዘለዉ ወገናት ምስ እንርኢ፡ እዚ ዘሎ ኲናት ንዝኾነ ኣካል ዘርብሓ ኣይመስለንን። ካልኦት ኣብቲ ዞባ ረብሓ ዘለዎም ናይ ደገ፡ ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ሓይልታት’ውን ካብዚ ኲናት’ዚ ረብሓ ዘለዎም ኣይመስለንን። ኵላቶም ኣብዚ ኲናት ኢድ ዘለዎም ወገናት፡ ረብሓታቶም ብሰላማዊ መገዲ ጥራይ ከውሕሱ ከም ዝኽእሉ ርዱእ’ዩ።
ሕቶ፡ ብዙሓት ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ውዱባት ወይ ሓያላት ሃገራት ዓለም ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኲናት ደው ንምባል ምቍራጽ ተጻብኦታትን ዘተን ይጽውዓ ኣለዋ። ነዚ ቅድመ-ኩነት’ዚ ዝሰማምዑ’ዶ ይመስለካ? ንዕኡ ንምግባር’ከ እንታይ ቅድመ-ኩነታት’ዩ ዝሕተት ዘሎ?
መልሲ፡ ብዂናትን ውትህድርናን ዝፍታሕ ግጭት ዘይምዃኑ ኣዝዩ እናነጸረ ይመጽእ ኣሎ። እዚ ኲናት እንተ ቀጺሉ ድማ እቲ ሳዕቤናት ኣዝዩ ክዓቢ ምዃኑ ከኣ ርዱእ’ዩ። ንዅላቶም ተቐናቐንቲ ወገናት ናብ ጠረጴዛ ከምጽኦም ዝኽእል ድርኺት ግን ኣሎ። ኣብ ባይታ ኲናት ዝወርድ ዘሎ ዕንወታት ሓደ ካብቲ ንዘተን ምቍራጽ ተጻብኦታትን ድርኺት ዝገብር’ዩ። ካልእ ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ሓይልታት ዝወስዱዎ መርገጺን ድርኺትን’ዩ። ብዘይክኡ ግብረ-መልሲ ናይቶም ኣብቲ ኲናት ዝኣትዉ ዘለዉ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተራ ክህሉዎ’ዩ። መወዳእታ ክርእዩ ምስ ዘይክእሉ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ክተት ዳግም ንኽሓስቡን ክምርምሩን ክግደዱ’ዮም።
ሕቶ፡ ርእይቶኻ ኣብ ጉዳይ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ዝሃቦ፡ ንእገዳ ዝምልከት ፕረዚደንታዊ ትእዛዝ?
መልሲ፡ እዚ ፕረዚደንታዊ ትእዛዝ መጀመሪ ናይቲ ብሕጂ ክውሰድ ዝኽእል ማዕቀባት ደኣ’ምበር ንባዕሉ ማዕቀብ ዘይምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ኣብ ግብሪ እንተ ውዒሉ ንዝምድና ኣመሪካ ምስ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣዝዩ ክጸልዎ ምዃኑ ርዱእ’ዩ። ብኣናብባይ ግን እዚ ዓይነት ስጉምቲ ነቶም ተቐናቐንቲ ወገናት ጸቕጢ ንምግባርን ንዘተ ክቕበሉ ምድራኽን ይመስለኒ።
ሕቶ፡ ካብቶም ኵላቶም ኣብቲ ፕረዚደንታዊ ትእዛዝ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብትሪ ክነጽጎ እንከሎ፡ ህወሓት ግን ንባዕሉ ኣብቲ ክህሉ ዝኽእል ማዕቀብ’ውን ተጠቒሱ እንከሎ ከም ዝተቐበሎ ኣመልኪቱ ኣሎ። ኣርኣእያኻ ኣብዚ ጉዳይ?
መልሲ፣ ኣብ ዘተ ጠረጴዛ ምስ ቀረቡ ክርአ ዝኽእል ደኣ ይዅን እምበር፡ ሕጂ ድልውነቶም ንዘተ ጥራይ’ዮም ኣመልኪቶም ዘለዉ። እቲ ዘተ ምስ ዝፍጸም ዝወስዱዎ ስጕምቲ ብሕጂ ዝርአ’ዩ። ንኽትዛት ምስምማዕን ኣብቲ ዝግበር ዘተ ነቲ ዝቐርብ ቅድመ-ኩነታት ምቕባልን በብይኑ’ዩ። ብኻልእ ኣናብባ ከኣ ህወሓት ብዂናት ዝውዳእ ግጭት ዘይምዃኑ ዘስተወዓሉ ይምስሉ። ኣብ ርእሲኡ፡ ኣብ ቅድሚ’ቶም ንዘተ ዝጽውዑ ዘለዉ ኣመሪካን ኣውሮጳዊ ሕብረትን ንምፍታሕ እቲ ግጭት ቅሩብነት ከም ዘለዎም ንምርኣይን ጽቡቕ ስም ንምግዳፍን’ውን ክኸውን ይኽእል። እዚ ድማ ኣህጉራዊ ደገፍ ንምርካብ ክኽሕግዞም ዝኽእል’ዩ።


text:
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን፣
ሎሚ ብምኽንያት ሸሞንተ መጋቢት ኣህጉራዊ ምዓልቲ ደቀንስትዮ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ ካብቲ ብዙሕ መዳርግቲ ዘይብሉ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሽኡን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮና ብፍላይ ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን ኣደራዕን ንኽዛረብ ዕድል ብምርካበይ ዝስምዓኒ ሓጎስ ወሰን የብሉን።
ቤትምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ፡ ኣብቲ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ውሳኔ 1907 ተመርኵሱ፡ ብቑጽሪ (5534/10) ዝፍለጥ ንትግባረ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ምትግባር ንኽሕግዞ ዝኣመሞ ኣህጉራዊ ቀያዲ ስጉምታት ከምዘጽደቐ ብ 1 መጋቢት ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ- ኣንስትዮ፣ ኤርትራውያን ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ንውሕደት ኣብ ሽወደን፡ ምስ ስዊድናዊ-ኤርትራዊ ሕብረት ንዲሞክራስያዊ ምዕባለ፣ ንቀዳም ዕለት 6 መጋቢት 2010፡ ኣገዳሲ ሰሚናርን፡ ባህላዊ ምሸትን ኣዳልዩልኩም ሰለዘሎ፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ምሸት ንኽትሳተፉ ብኽብሪ ይዕድመኩም ኣሎ።
ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1998-2000 ዓ.ም ኣብ ዝተኻየደ ዶባዊ ኵናት ንዝወረደ ዕንወት ብምምርማር ካሕሳ ንምውሳን ክነጥፍ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ መጋብኣያ ካሕሳ፡ ኤርትራን እትዮጵያን፡ ነንሕድሕደን ዓሰርተታት ሚልዮናት ዶላራት ካሕሳ ክኸፍላ ውዱእ ውሳኔ ከም ዝሃበ ዝተፈላለያ ኣህጉራውያን ማዕከናት ዜና ገሊጸን።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ብ19 መጋቢት ምስ ልኡኽ መንግስቲ ሊብያ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝገበሩዎ ርክብ፡ ህግደፍን ሰውራ ሊብያን ‘ዲሞክራሲ ኣብ ኣፍሪቃ’ ዝቴማኡ ኣህጉራዊ ዋዕላ ኣብ ኣስመራ ከካይዱ ብዛዕባ ኣዋዲዶሞ ዘለዉ ውጥን ከምዝተዘራረቡ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ስርዓት ገሊጻ።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ኣንጻር ገበነኛታት፡ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዳርፉር ብዝፈጸሞ ገበናት ‘ኵናትን ጸረ ሰብኣውነትን ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ናይ ማእሰርቲ ፍቓድ ከምዝሃበ ሎሚ 4 መጋቢት 2009 ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
IREX ዝተባህለ ኣህጉራዊ መጽናዕታዊ ትካል፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኣተኵሩ ኣብ ዘዳለዎ ናይ 2007 ጸብጻብ (Media Sustainability Index – 2007) ፡ ኤርትራ ነጻ መራኸቢ ብዙሃን ዘይብላ እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ብምዃና፡ ህዝባ ሚዛናዊ ሓበሬታ ኣብ ምርካብ ኮነ ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ኣብ ምስትምቓር ኣዝዩ ተወጺዑ ከምዘሎ ብመርትዖ ዝተሰነየ መረዳእታ ኣቕሪቡ።


text:
ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርጊ ካብ ዝድምሰስ ካብ 1991 ጀሚርና ክሳብ ሕጂ ዓመት መጸ ነጻነት ኤርትራ ነኽብር ኣለና። ሳላቲ እኩብ ድምር ናይቶም ኩሎም ህይወቶም ዝበጀዉ ኣሻሓት ስዉኣትናን ጻዕሪ`ቶም ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ነኣሽቱን ዓበይትን፡ ሰብኡትን ኣንስትን ዝመጸ ዓወት ስለ ዝኾነ ነጻነት ክቡር`ዩ፡ ብኽብሪ ክዝከር እውን ኣለዎ። እወ ነጻነት ዝድለ ካብ ባርነት ተላቒቕካ፡ ወፊርካ ብሰላም ክትምለስ፡ ሰሪሕካ ክትብልጽግ፡ ተማሂርካ ክትብርኽ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ሸለብ ገለብ ከይበልካ ክትነብርን መጻኢ ዕድልካ ባዕልኻ ክትውስንን መታን`ዩ ሰፍ ዘይብል ክቡር መስዋእቲ ዝተኸፍለ።
እንተኾነ ግን ብሰንኪ`ቲ ብዘይካ ሕማቕ ጽቡቕ ዘይዘርእ ስርዓት ህግደፍ፡ ብስም ነጻነት እናኣታለለ ካብ ናይ ሕጂ ነጻነት እቲ ብባዕዳዊ መግዛእቲ ዝሓለፍናዮ ሕሱም እዋን ከምዝሓይሽ ስለ ዝገበሮ ብኡ ደረጃ ትርጉም ነጻነት ኣናሓሰረ ክመጽእ ኮይኑ`ሎ። ወድ`ሰብ ሓንሳብ ወይ ክልተሳዕ ወይውን ንዝተወሰነ ግዜ ከተታትሎ ትክእል ትኸውን፡ ዘለኣለም እናተታለለ ክነብር ዝኽእል ህዝቢ ግን የለን። ርእሰ ፋሽሽቲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ካብ ካለኦት ገስገስቲ ይኹን ዓፈንቲ መንቅስቓሳት ዓለም ተመኩሮታት ሓዋዊሱ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ከኣ ብዝግባእ ኣጽኒዑ ብዘኻዕበቶ ናይ ምፍልላይ ሜላታት እነሆ ክሳብ ሕጂ ንስልጣኑ ብዙሕ ክህድድ ዝኽእል ሓያል ተወዳዳሪ ከምዘይርከብ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ።
ገለ ካብቲ ቀንዲ ሜላታቱ ከኣ መተካእትኡ ክኾኑ ዝኽእሉ ብቑዓት ዜጋታት ምእሳርን ምቕንጻልን፡ ወይውን ጸላእቲ ኣናፈጠርካ ህዝቢ ብኡ ጅሆ ተታሒዙ ክነብር ምግባር ወይውን ህዝቢ ካብቲ ዘለዎ ሕማቕ ኩነታት ወጻኢ ዘሎ ካልእ ኩሉ መማረጺታት ዝኸፍአ ምዃኑ እናገለጽካ በቲ ዘለዎ ክፉእ መነባብሮ ርዒሙ ክነብር ዝኣመሰሉ ጸረ ፍትሕን ጸረ ደሞክራስን ዓፈንቲ ሜላታት እዮም። ኢሰያስ ኣፈወርቅን ንሱ ዝመርሖ ህግደፍን እምበኣር ቅኑዓት ስለ ዝኾኑ ዘይኮነስ ቅኑዓት እናኣጥፍኡ፥ ህዝቢ ስለ ዝፈተዎም ዘይኮነስ ህዝቢ ስለዝፈርሖም፥ ፍትሒ ስለ ዘንገሱ ዘይኮነስ ሕጊ ረጊጾም ባዕላቶም ንግሆ ንግሆ ንዖኦም ዘገልግል ሕጊ እናውጽኡ ልዕሊ ሕጊ ኮይኖም ክኸዱ ስለ ዝጸንሑ፥ እኩይ ሸርሕታቶም ውሑድ ህዝብና ኣብ ብዙሕ ክፈላለ ክገብሩ ስለ ዝጸንሑ እዮም።
ተመኩሮን ሳይንስን ከምዝምህረና ግን ዝኾነ ውደባ ውሱን ዕድመ እዩ ዘለዎ። ድሕሪኡ ወይ ክሕደስ ኣለዎ ወይ ክመውት ኣለዎ። ህግደፍ ድማ ከም ውድብ መጠን ዕጭኡ ካብዚ ዝፍለ ክኸውን ስለ ዘይክእል ወይ ክሕደስ ኔርዎ ወይ ክመውት ኣለዎ። እንተኾነ ግን ህግደፍ ናይ ምሕዳስ ዕድሉ ብዙሕ ግዜ ሓሺሽዎዩ፡ ሓንቲ ተሪፋ ዘላ ዕድሉ ካልእ ሓጥያት ከይወሰኸ ስልጣኑ ንህዝቢ ምርካብ ጥራሕ`ዩ። ህግደፍ ክመውት ኣለዎ ማለት ኩሎም ኣባላት ህግደፍ ክሞቱ ኣለዎም ማለት ኣይኮነን። የግዳስ እቲ ናይ ጭቖና መሳርሒ ዝኾነ ትካል ክፈርስ ኣለዎ ማለት እዩ። መብዛሕትኡ ኣባል ህግደፍ ኮይኑ ዝጸንሐ ዜጋ፡ ቕኑዕ ኣረኣእያ እውን ተሰኪሙ ክኸይድ ስለ ዝኽእል ነቲ ግጉይ ኣረኣእይኡ ፈሊኻ ምውቃዕ እምበር ነቲ ግጉይ ኣረኣእያ ተሰኪሙ ዝጸንሐ ኣካሉ ምቕታል ቅኑዕ ኣይኮነን። ኣካል ወዲ ሰብ ልክዕ ከምቲ ግጉይ ኣረኣእያ ክስከም ዝኽእል ሓጋዚ እንተረኺቡ ቅኑዕ ኣረኣእያ ተሰኪሙ ክኸይድ ከምዝኽእል እውን ኣብ ግምት ምእታው የድሊ። ግጉይ ኣረኣእያን ንዕኡ ዝስከም ኣካልን ብሓደ ክጽረጉ ዝድለየሉ ሳሕቲ እዋን ግን ኣሎ። ንሱ ከኣ ካብ ንጉጉይ ኣረኣእያይ ለቒቐ ዝኸይድ ምስ ግጉይ ኣረኣእያይ ክጠፍእ ይሕሸኒ ዝብል ምርጫ ዝወስድ ሰብ እንተተረኺቡ ጥራሕዩ። ኢሰያስ ኣፈወርቂ ካብቲ ትምክሕታዊ ተመኩሮኡ ተበጊስካ ክረአ ከሎ መራሒ ናይታ ከምዚ ዝበለ ምርጫ ክትወስድ እትኽእል ጋንታ ክኸውን ከምዝኽእል ምግማት ኣየጸግምን።
እወ! ሎምን ትማልን ሓደ ኣይኮናን፡ ሓደ ኮይነን እውን ኣይፈልጣን። እንተኾነ ናይ ሎምዘመን ሎምን ትማልን ኣጸቢቐን ኣናተፈላለያ ይመጻ ኣለዋ። ጽባሕ ከኣ ካብ ሎሚ ኣጸቢቓ ከምትፈለ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ህግደፍ ንዓመታት ዝዘርኦ ፍርሒ ይቕንጠጥ ኣሎ። ተዓዛቢ ኮይኑ ዝጸንሐ ዜጋ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ንጡፍ ፖለቲካዊ ተራ ክጻወት ጀሚሩ ኣሎ። ንዓመታት ዓቢጥዎ ዝጸንሐ መረረ ነቲጉ - ይኣክል - ክብል ጀሚሩ ኣሎ። ከመይ ዘይኣክል? ዝወለዳ ኣዴታት መኺነን፡ መርዓ ደቀን ክርእያ ዝተተምነያ ስድራቤታት ብመርድእ ደቀን ተዓዚመን፡ ደቅና ኣኺሎም ኢልካ ምሕጓስ ተሪፉ ደቅና ኣኺሎም ኢልካ ምሽቑራር በዚሑ። ኮታ ሰብኣዊ ክብረት ዝበሃል ጠፊኡ ሰብ ከም መሸጣ ኣቕሓ፥ መንግስቲ ከም ድላዩ ዝገብሮ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፥ ሎሚ ይኣክል ዘይተባህለ መኣስ ክበሃል።
እወ ሕጂውን ይኣክል! ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት መንእሰያትና ዝተቖርኑሉ ሃገራዊ ባርነት- ይኣክል። ጸላእቲ ኣለዉና ኣናበልካ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ድፋዓት ጥራሕ ክበሊ ምግባር - ይኣክል! ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ተሳኒኻን ተማላሊእካን ክንበር እናተኻእለ ንህዝቢ ኣብ ናይ ጽልኢ ከባባ ኣእቲኻ ናይ ደገ እምበር ናይ ውሽጢ ጸላኢ ከምዘርኢ ምግባር -ይኣክል። ሕገ-መንግስቲ ደርቢኻ ሕጊ ኣልቦ ምንጋስ- ይኣክል! ልዕሊ ኩሉ ድማ ብሉኣላውነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ምጥላዕ -ይኣክል! ። ብሰንኪ ህግደፍ ዝወረደና ኩሉ ሕሰም- ይኣክል። እዚ ኩሉ ናይ ይኣክል ጭሮሖናን ነድርናን ግን ህግደፍ ብገለ መታለሊ ጽገናታቱ ከይጉዕጽጾ ኣብኡ ጥራሕ ክድረት የብሉን። መጨረሽትኡ ህግደፍ - ስልጣንካ ግደፍ። ኢሰያስ ኣፈወርቂ - ቀልጢፍካ እንተጠፋእካ ድንቂ፡ ጥራሕዩ ከበሃል ዘለዎ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ - ክቡራት መንእሰያት ኤርትራ !!
ህግደፍ ቀንዲ ዝልለየሉ መሳርሒ ምትላል ጥራሕዩ። ህግደፍ ዝደኸመ እንተደኸመ ናይ ምትላል ዓቕምታቱ ስለ ዘይደክም ነዚ ሕጂ ተበጊሱ ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓል ንምብርዓን ደቂሱ ክሓድር እዩ ኢልካ ምሕሳብ የዋህነት`ዩ። ብዘይፍላጥ ኣገልገልቲ ሸርሒ ህግደፍ ከይንኸውን ክንጥንቀቕ ኣለና። ናይ ህግደፍ ሸርሕታት ካብ በቶም ቀንዲ ካድራቱ ንላዕሊ በቶም ገርሂ ልቦም ኤርትራውያን ኣቢሉ ዝውርወር ስለ ዝበዝሕ ካብዚ`ውን ክንጥንቀቕ ኣለና። ንኣብነት ኣውራጃውነት እናኣላዓዓልካ ኣብ ደለይቲ ፍትሒ ዝኣቱ ዘሎ ፍልልያት ኣቃሊልካ ዝረአ ኣይኮነን፡ ጌጋዩ። ሃይማኖት መሳርሒ ፖለቲካዊ እምነትካ ምግባሩ እውን ካልእ ዝጸንሐ ግን ከኣ ዝዓቢ ዘሎ ሓደገኛ ጉዕዞ`ዩ። ካልእ ኣብዚ እዋን እዚ ዝንብድበድ ዘሎ ሓደገኛ መፈላለዪ ነጥቢ ከኣ ኣብ መንጎ ነባራት ተቓለስትን ሓድሽ ህዝባዊ ምልዕዓላትን እናበልካ ኣይትልገቡና ዝዓይነቱ ኣካይዳ፡ ሓይሊ ዝበታትን ብስም ፍትሒ ዝኸይድ ዘሎ ጸረ ፍትሒ ተበግሶታት ብእዋኑ ክእረም ኣለዎ። እዚ ናይቶም ዘይስሩዓት ሰለይቲ ዝበሃሉ ዓይነት ወፍሪ`ዩ። ውድባት ሓንቲ ኣየፍረያን ኢልካ ንዐአን ኣዋሲንካ ዝግበር ቃልሲ ንሕጂ ዓቕሚ ደለይቲ ለውጢ ዝሽምርር፡ ንሓዋሩ ድማ ናይ ህግደፍ ኣሉታዊ ታሪኽ ዝደግም`ዩ። በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ነባራት ተቓለስቲ ነዚ ሕጂ ዝጓሃሃር ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓላት ከም ተመላላእን ተወሳኺ እንግድዓ ዝፈጥረሎምን እምበር ከም ተወዳዳሪ ርእዮም ክስከፉሉ ኣይግባእን። ናይ ሎሚ ቁምነገር- ይዕበ ይንኣስ ናይ ደለይቲ ለውጥን ፍትሕን ዓቕምታት ጠራኒፍና ረሲኑ ዘሎ ቁጠዐ ህዝቢ ከይዘሓለ ሓመድ ድበ ቶታሊታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ምቅልጣፍ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ደላይ ለውጢ ድማ በዚ ብግዳም ዝረስን ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓላት ሞራል ሰኒቑ ኣብ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ወሳኒ ተርኡ ክጻወት ሎሚ`ዩ እዋኑ ንብል።
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና
ኤርትራ ብነጻነታ ንዘለኣለም ትንበር
ሰላምን ሕውነትን ምስ ኩሎም ፈተውትን ጎረባብትን ሃገራት
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤስደለ
24 ግንቦት 2019


text:
ምስ ግብጺ ኣብ ዝካየድ ልዝብ ኣመሪካ ኢዳ-ክተእቱ ኢትዮጵያ ተስማሚዓ
ኣብ ጉዳይ ህንጸት ዓብዪ ግድብ ህዳሰ 'ኣሜሪካ ክተደራድረና ይግባእ' ክትብል ግብጺ ዘቕረበቶ ሓሳብ፡ ብኢትዮጵያ ተቐባልነት ኣይረኸበን ጸኒሑ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ኣብዱል ፈታሕ ኣልሲሲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሩስያ ምስተራኸቡ፡ ኣብ ጉዳይ ህንጸት'ቲ ግድብ ዝግበሩ ዘተታት፡ ሳልሳይ ወገን እንተተሓወሶም ጸገም ከምዘይህልዎ ተዛሪቡ ነይሩ።
ክልትኤን ሃገራት ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሕዳር፡ ኣብ ኣሜሪካ-ዋሺንግተን ተራኺበን፡ ሓውሲ ድርድር ዝኾነ ዘተ ከካይዳ ምዃነን ንሚንስትር ጉዳይ ወጻኢ ግብጺ ዝጠቕሱ ጸብጻባት ይወጽኡ ኣለዉ።
ብዚ መሰረት፡ ኢትዮጵያ፣ ግብጽን ሱዳንን ካብ ሚንስቴር ንግዲ ኣሜሪካ ብዝቐረበለን ዕድመ፡ ሚንስትራት ጉዳያት ወጻኢ እተን ሃገራት ኣብ ኣሜሪካ ክራኸቡ ኣብ ስምምዕ በጺሐን'የን።
ኣብታ ሃገር ዝራኸቡሉ ቀንዲ ምኽንያት ግን፡ ንልዝብ ከምዝኾነ ወሃቢ ቃል ሚንስትራት ጉዳያት ወጻኢ ነብያት ጌታቸው ገሊጹ።
ብርግጽ፡ እቶም ሚኒስትራት ዝራኸቡ ንድርድር ዘይኮነስ ንልዝብ ከምዝኾነ እዩ ኣቶ ነብያት ኣብቲ ሎሚ ዝሃቦ መግለጺ ዘረደአ።
ናብ ድርድር ንምእታው፡ ፈለማ እተን ሃገራት፡ እቲ ድርድር ኣብ ምንታይ ጉዳይ'ዩ ከትኩር? ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ኣብ ስምምዕ ክበጽሓ ኣለወን።
ብመንጽር ዲፕሎማሲ፡ ኣሜሪካ ንዘቕረበቶ ሕቶ ዘይምቕባል ከም ዝኸብድ ዝሓበሩ ምንጪታት፡ ኢትዮጵያ በዚ መገዲ ትኸይድ ምህላዋ ገሊጾም።


text:
ቋንቋ ትግርኛ
ትግርኛ ኣብ ኤርትራን ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያን ኣብ ክልል ትግራይ ዝዝረብ ሴማዊ ቋንቋ እዩ። ፊደላት ትግርኛ ካብ ኣብ ስልጣኔ ኣኽሱም ዝጀመረ ፊደል ግእዝ ዝፈለቑ እዮም። ኮይኑ ግን ትግርኛ ዶ ወይስ ግእዝ እዩ ዝቕድም ዝብል ሕቶ ክሳብ ሕጂ መጽናዕቲ ዘድልዮ እዩ። ኣብ ካልእ ሓሳብ እውን ግእዝ ዝበሃል ቋንቋ ነይሩ ኣይፈልጥን፡ ስልጣኔ ኣኽሱም ኣብ ጥርዚ ምዕባሌ ምስ በጽሐ፡ ንጽሑፋዊ ጉዳያት ንምግልጋል ከም ፊደል ዝማዕበለ እዩ ዝብሉ እውን ኣለዉ። በዚ ኮነ በቲ ኣብ ዓለም፡ ቋንቋ መትኒ ህይወት ደቂ-ሰባት እዩ። ምናልባት፡ ቋንቋ እንተዘይፍጠር ተበጺሑ ዘሎ ዕቤትን ምዕባለን ክሳብ ክንድ’ዚዶ ምሰጐመ ኢልካ ሕቶ ክተልዕል ድማ ባህርያዊ እዩ። ምኽንያቱ፡ ስኒትን ሓድነትን ንምህዞታት ዝሕግዙ ሓሳባት ግድን ኣብ ሓባራዊ መረዳእታ ሰባት ኪምርኮሱ ኣለዎም። ንባዕሉ ሰባት ብስኒት ማሚቖም ኪነብሩ ዘኽእሎም መሰረታዊ ረቛሒ’ውን ሓይሊ ሓባራዊ ቋንቋ ምዃኑ ዝሰሓት ኣይኮነን። ስለዚ፡ ቋንቋ ቀንዲ ህይወት ወይ እስትንፋስ ሓባራዊ ናብራ ደቂ-ሰባት ምዃኑ ኣየማትእን። በዚ መንጽር፡ ደቂ-ሰባት ማዕረ-ማዕረ ካልእ ንጥፈታቶም ንምዕባለን ዘመናውነትን ዚጥቀምሉ ቋንቋ’ውን ከይትሓለሉ ኪጽዕሩ ይግባእ።
ብርግጽ፡ ቋንቋ ምስ ግዜን ኩነታትን ኪምዕብል ናቱ ዳይናሚካዊ መስርሕ ኣለዎ። ልዕሊ ኩሉ ግን፡ ተጠቀምቲ ወይ ተዛረብቲ ሓደ ቋንቋ ብውሕዱ ንምዕቃቡ፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንምዕባለ ዝግልገልሉ ቋንቋ ኣደኦም ክሳብ ህይወቶም ከሕልፍሉ ይረኣዩ’ዮም። ብመሰረቱ፡ ህላወ ይኹን ትንሳኤ ሓደ ቋንቋ ንህላወን ትንሳኤን ተጠቀምቱ’ውን ጸላዊ ስለዝኾነ። ብሓጺሩ፡ ኣብ ሓደ ሃገር ፖለቲካዊ ኣገዳስነት ሓደ ቋንቋ ኣጸቢቑ ኪዓዝዝ እንተኾይኑ፡ ትካላት ቋንቋ ኪምስረታን ኪንቀሳቐሳን ይግባእ። ብዘይካ’ዚ፡ ብፍላይ ትካላት ስርዓተ-ትምህርትን መራኸቢ ብዙሓንን ሓደ ልኡላዊ ሃገር ንዘመናዊ ቅርጺ ይኹን ምዕባለ ሓደ ቋንቋ ወሳኒ ግደ ኣለወን።


text:
ኣብቲ ሎሚ ካብ ሙሳንዘ ናብ ሙሃንጋ ዝተኻየደ 127.3 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነ ሻድሻይ መድረኽ ዙር ሩዋንዳ ኮሎምብያዊ ዮናታን ቫለንስያ ቀዳማይ፡ ስዊዘርላንዳዊ ፓትሪክ ሸሊንግ ካልኣይ ከምኡ’ውን ካልእ ኮሎምብያዊ ካርሎስ ኮንተሮ ነይሮ ሳልሳይ ደረጃ ሒዞም ነቲ ውድ ር ፈጺሞሞ።
ኣባል ክልብ ኒፖ ደልኮ ኢትዮጵያዊ ክንፈ ሃይለሚካኤል ድማ ሻብዓይ ደረጃ ሒዙ ነቲ ናይ መድረኽ ውድድር ፈጺሙ።
ዛጊት ኣብ ብጫ ማልያ ዝመጸ ለውጢ እኳ እንተዘየለ፡ ኤርትራዊ ናትናኤል ተስፋጽዮን ብጫ ማልያ ዓቂቡ ናብ ዝቕጽል መድረኽ ተሰጋጊሩ’ሎ። ብተመሳሳሊ ዳዊት የማነ ናይ ብሉጽ ቅጽበታዊ ተጻዋታይ ማልይኡ ዓቂቡ ኣሎ። ብሓፈሻ ክርአ ከሎ እዚ መድረኽ’ዚ ሓያል ብድሆ ዝነበሮ ብምንባሩ መሪሕነት ናትናኤል ናይ ብጫ ማልያ ናብ ልዕሊ ሓደ ደቒቕ ጥራይ ክወርድ ክኢሉ ኣሎ።
ሩዋንዳዊ ሞይስ ሙጊሻ ንናትናኤል ኣጥቂዑ ሓያል ምንቅስቓስ ብምርኣይ ድሮ ነታ ኣብ ዝባን ናትናኤል ዘላ ብጫ ማልያ ክመጣጠራ ክኢሉ ኣሎ። ሓደ ካብቶም ኣብቲ ጽባሕ ዝካየድ ናይ ግዜ ማለት ናይ ክሮኖመተር ውድድር ኣንጸባራቒ ዓወት ከመዝግብ ይኽእል’ዩ ተባሂሉ ዓቢ ግምት ተዋሂብዎ ዘሎ ተወዳዳራይ’ውን እዩ።


text:
“ኣቦይ ሲ ምስ ዓብድ”
“ዓብድ” ቋንቋ ዓረብ ኮይኑ ባርያ ማለት እዩ።
ብምንታይ እየ ዘኪረዮ ደቀይ!፧
ኣብ ሕዳር 2012፣ ኣብ ሊብያ እየ ዝነበርኩ። እንተዀይኑለይ ሲ ሰሪሐ ንባሕሪ መስገሪ ዝዀነኒ ገንዘብ ኣዋህሊለ ክሰግር እዩ ዕላማይ። ቅድሚ ናብ ስራሕን ምውህላልን ምብጽሐይ ግዳ፣ ተኣሲረ ኣብ ሓደ ናይ ዕጡቓት መዓስከር ተዳጐንኩ። ምስ ኣማኢት ደቂ ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ ግብጺ፣ ሒደት ዓሰርተታት ሶማላውያን፣ ብኣጻብዕ ዝቚጸሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውንን።
ሓደ ካብ ብልሓታት ካብቲ ቤት ማእሰርቲ መውጽኢ፣ (ብደገ ኮይኑ ዝኸፍለልካ ሰብ እንተዘየሎ) ምህዳም ወይ ሰራሕተኛ ደሊና ኢሎም ምስ ዝመጹ ሊብያውያን ተቖጺርካ ምኻድ እዩ። እቲ ምህዳም ንዓይ ቀሊል እኳ እንተነበረ፣ ኣነ እንተሃዲመ ነቶም ድሕረይ ዝተርፉ ኤርትራውያን ጸገም ስለዝበዝሖም፣ ንሳቶም ከኣ ምሳይ ክሃድሙ፣ ፍቓደኛታት ስለዘይነበሩ፣ ክገብሮ ኣይመረጽኩ። ምስ ሊብያዊ ሰራሕተኛ ተቖጺርካ ምኻድ ድማ፣ እቲ ዝበዝሕ ናብ ሕርሻን ምጒሳይ ኣባጊዕን ስለዝነበረ ኣይፈተዂዎን። (ብዛዕባ ኣብ ከምዚ ዓይነት ስራሕ ዝኸዱ ሰባትን ዘጓነፎም ፈጺሙ ዘይሰብኣዊ በደላትን ካልእ እዋን ክጽሕፍ እየ።)
ኣብ ከምዚ ኲነታት እንከለኹ፣ እቶም ዕጡቓት ኣብ ካልእ ቦታ ናቶም ስራሕ ነበሮም እሞ፣ ብፍቓዱ ዝኸይድ ሰብ ሓተቱ። ገለ ቁሩብ ክፍሊት ውን ነይርዎ እዩ። ኣነ ምስ ሓደ ኢትዮጵያዊ ትግራዋይ፣ ክልተ ኤርትራውያንን ሓደ ሶማላውን ከኣ ፍቓደኛታት ኮይንና።
ንሰርሖ ዝነበርና ስራሕ ኣብ እዋን ስልጣን ቃዛፊ ቤት ማእሰርቲ ዝነበረ፣ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝተደኰነ ክፍልታት ምጽራይ እዩ። ሒደት መዓልታት ኣብ ትራክቢ ኣስመራ ተኣሲረ ነይረ እየ እሞ እዚ ናይ ሊብያ ክላሳት ግና፣ ፈጺሙ ዝተፈልየ ዓቕልኻ ዘጽብብ ክፍልታት እዩ።
ኣብዚ ስራሕ እንከለኹ፣ ብዝበላዕኲዎ ሳርዲን ከብደይ ሓሚመ። ሓሚመ ኢለ ከኣ ደቀስኩ። ካብቶም ምሳይ ዝሰርሑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሓደ፣ ክሃድም ደልዩ ደኣምበር ሓሚሙ ኣይኮነን ኢሉ ጠቀነኒ። ከምኡ ኢሉ ድማ ነቶም ዝህልዉና ዝነበሩ ዋርድያታት ነገሮም። ምሕማመይ ከይዓጠጦም ድማ ሳልስቲ ሓለፈ። ተሰነፍኩ። ሞት ኣብ ልዕለይ ኣንጸላለወት።
እቲ ግርማይ ዝሽሙ ትግራዋይን ሕጂ ስሙ ዝረሳዕኲዎ ሶማላውን፣ “ሓውና ኣብዚ እናሞተ ክንሰርሕ ኣይንኽእልን ኢና፣ ከምዚ ኢልና ምሟትና ዘይተርፈና እንተኾይኑ ቅተሉና እምበር፣ ኣይንሰርሕን” ኢሎም ኣደሙ። እቲ ብቐደሙ ውን ዝኣደመ ኤርትራዊ ዕጽይጸይ ኢሉ። ግርማይ እቲ ትግራዋይ (ኣብ ዘለዎ ብሰላምን ጥዕናን ይሃሉ) “ሕጂ እንተተዛሪብካ ለይቲ ክቐትለካ” ኢሉ ከፈራርሖ እንከሎ እቲ ሶማላዊ፣ ዝገብሮ ዘሎ “ዒብ (ነውሪ) ምዃኑ ተዛረበ። ዮናስ ዝሽሙ ኣምቸ ኤርትራዊ ድማ፣ ዝገብሮ ሓርቢትዎ ይነብዕ ነበረ። ኣብቲ ሰዓት እቲ ክዛረብ ውን ሓይሊ ኣጥፊኤ ብምንባረይ ዝብሎ ኣይነበረን። ኣዒንተይ ግን “ጽናሕ ከርእየካ እየ” ይብልኦ ነይረን ይዀና።
ንባዕሎም ከምኡ ዓይነት ቀልጢፉ ዘዳኽም ሕማም ዘሰንበዶም ወተሃደራት ሊብያ፣ ናብ ሓላፊኦም ብምድዋል ኲነታተይ ሓበሩ። ምናልባት ኣብ ሂወተይ ካብ ዝረኣዂዎም ሓለፍቲ ብዕቱብ ኣዘራርብኡን ዝስምዖ ሓላፍነትን እዩ፣ ክዝክሮ እንከለኹ ናይቲ መዓስከር ሓላፊ ዝነበረ ኮሌነል። ቅድሚኡ መዓልታት ኲነታትና ከረድኦን ንዓድና ክንምለስ ዘይንኽእል ምዃንና ክነግሮን ክልተ ሰለስተ ግዜ ተዘራሪብና ኔርና ኢና።
በታ ብዘይካ ኣብ ሊብያን ፊልምን ኣብ ካልእ ርእየያ ዘይፈልጥ ላንድኲረዘር እናተሃንፈፈ መጸ። “እንታይ ኮይንካ ሓሚምካ?” ሓቲቱኒ ብናይ ድንጋጸ መንፈስ። “መዓልቱ ዘሕለፈ ሳርዲን በሊዑ” ግርማይ መሊስሉ። ” ንምንታይ እሞ መዓልቱ ዘሕለፈ ዝበልዕ?” “ጠምዩ” እቲ ሶማላዊ እዩ። “ኣብ ሊብያ ሰብ ይጠሚ” እቲ ድሮ ቅድሚኡ ብዙሕ እዋን ሰሚዐዮ ዝነበርኩ ቃል ሊብያውን ደገመ እቲ ኮለኔል። ” ሕጂ ናይ ምሕካሙ ንግበር” እቲ ሶማላዊ በቲ ስብርባር ግን ከኣ ክትሰምዖ ኬፍ ዘለዎ ዓረቡ ተዛረበ። “ምስኡ ዝኸይድ መን ኣሎ ሕክምና ክንወስዶ ኢና” ምስ በለ፣ ኩላቶም ቀባሕባሕ በሉ። ሕክምና ናይ ምኻድ ዕድል፣ ናይ ምህዳም ዕድል ውን ብዝሰፍሐ ዝፈጥር እዩ። ሓደ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክሃድም ዝደሊ ሰብ ከኣ ኣይኮነን ተሓቲቱ፣ ከይተሓተተ ውን ክቀዳደመሉ እዩ ትጽቢት ዝግበር። ይዂን እምበር፣ ኣብቲ ሽዑ እዋን ዝነበረ ኲነታት ሊብያ ንሓደ ከም ኤርትራዊ ዝኣመሰለ ስደተኛ፣ ካብ ኣብ ደገ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝምረጸሉ እዩ። ኣብ ቤት ማእሰትስ ሂወትካ እኳ ትዕቅብ።
ብዘይካ እቲ ኣብ ቤንቃዚ ዝነበረ ዕረፍቲ ዘይብሉ ኲናት ኣብ መንጎ ዕጡቓትን ቀቢላታትን፣ ረስኒ ጽልኢ፣ እቶም ኣብ እዋን ኲናት ምስ ቃዛፊ ዝወገኑ ጸለምቲ ደቂ ደቡብ ሊብያ ዝኾኑ ሊብያውያን ውን፣ ገና ኣብቶም ኣዕራብ ሊብያውን ብምንባሩ ንዝዀነ ጸሊም ኣብ መንገዲ ረኺቦም ክቐትልዎ ድሕር ኣይብሉን እዮም። ብኸምዚ ምኽንያት ሂወቶም ዝሓለፈ ሱዳናውያንን ካልኦት ደቂ ጫድን ደቂ ምዕራብ ኣፍሪቃን ውን ሒደት ኣይኮኑን። ካብ ዕዳጋ ዝገዝእዎ ጠበንጃ ሰብ ይቐትል ዶ ኣይቀትልን ክፈልጡ ኣብ ጸሊም ሰብ ዝፍትኑ እዮም ሊብያውን ናይቲ ሽዑ እዋን።
ቀባሕባሖም ዝረኣየ ኮለኔል ስቕልዎ ደሓን ኢሉ፣ ኣብ ላንድኲረዘሩ ሰቒሉ ናብቲ ቀንዲ መዓስከር ወሰደኒ። ኣብኡ ተሪፎም ካብ ዝነበሩ ኤርትራውያን ተጸዊዖም ከኣ ምሳይ ንሕክምና ክኸዱ ዝክእሉ እንተኾይኖም ተሓተቱ። ኩላቶም እኳ ኣነ ኣነ እንተበሉ፣ ኣሕመድ ዝሽሙ ወዲ ጊንዳዕ ብዝነበሮ ናይ ዓረብ ክእለት ተመርጸ። ኣብ ሊብያ ካብ ዘለዉ ዝዓበዩ ሕክምናታት ሓደ ከኣ ከድና።
ወላ እኳ ቋንቋ ዓረብ ጽቡቕ ዝረዳዳእ፣ ምስታ ዶክተር ውን ብእንግሊዘኛ ክንዛረብ ንኽእል እንተነበርና፣ ፎርም ንምምላእ ግና፣ ኣሕመድ ከም ኣስተርጓሚ ሰርሐ። ሕማመይ ኣብ ምንጋር ውን ካባይ ንላዕሊ ንሱ ተዛረበ። ሕጂ ውን ኣብ ፊልም እምበር ብዘይካ ኣብ ሊብያ ኣብ ካልእ ብዘይርኣዂዎ ኮምፒተራዊ ሲስተም መርመራ ተገብረለይ። ብዂነታተይ ዝተሻቐለት ዶክተር ድማ፣ ክልተ ኢንፍዥን ተተኺሉኒ ክድቅስ ኣዘዘት። ኣሕመድ ከኣ ምሕረት የውረድልካ ኢሉ ተፋነወኒ።
ሓሙሽተ መዓልቲ ሃለዋተይ ከይፈለጥኩ ኢንፍዥን ከምዝተተኽለኒ፣ እታ ሓኪም ሰኑይ ምዃኑ መዓልቱ ክትሕብረኒ እንከላ እየ ፈሊጠ። ሰኑይ ኢንፍዥነይ ካብ ክልተ ናብ ሓንቲ ኢደይ ወረደ። ክዛረብን ክንቀሳቐስን ከኣ ጀመርኩ።
ኣብታ ዝነበርኲዋ ክፍሊ፣ ሓደ ግብጻውን ክልተ ሊብያውንን ዓራት ሒዞም ነበሩ። እቲ ግብጻውን ሓደ ሊብያውን ዓራቶም ጐኒ ክኸውን እንከሎ፣ ኣነ ድማ ምስ ሓደ ሽማግለ ሊብያዊ ዝተመዓራረየ ዓራት ሒዘ ነይረ። ካብ ጋዜጣ ምንባብ ዘየዕርፍ ከባቢ 80 ዓመት ዝዕድሚኡ ሽማግለ እዩ።
ኣብ ሻብዓይ መዓልተይ፣ ሮቡዕ ምዃኑ እዩ። ድሕሪ ቁርሲ ምዕዳሉን ዝቖረስናሉ ብያታት ከይተላዕላለን፣ ሓደ ብዓል ጽሩራ ሰብኣይ ምስ ክልተ ዓጀብቱን ሓንቲ ጓልን ናብታ ክፍሊ ኣተወ። ደድሕሪኦም ድማ ክልተ ደቂ ባንግላደሽ ኣለይቲ ሕሙማት ተኸቲለንኦም ነበራ። በቲ ኣብ ኣፍልቡን መንኮቡን ዝነበረ ጽሩራታት እኳ፣ ልዕል ዝበለ ወተሃደራዊ ሓላፊ ምዃኑ ክግምት እንተዘይተጸገምኩ፣ ናይቶም ክልተ ዓጀብቱ ኣቃውማን ሸበድበድ ናይተን ኣላይቲ ሕሙማትን ውን ካልእ ምስክር እዩ። ሓንሳብ ደው ኢሉ ናብ ኩሉ ኲርናዕ ድሕሪ ምጥማት ትኽ ኢሉ ናብ ዝነበርኲዋ ዓራት ሰጐመ። ኣብ ጐነይ ዝነበረ ሽማግለ ከኣ፣ ሒዝዎ ዝነበረ ጋዜጣ ኣቐሚጡ ከም ሓውሲ ቅንዕ ኢሉ ኣብ መተርኣስ ድሕሪ ምጒዝጓዝ ዓይኑ ዓይኑ እናጠመተ ክመጾ ተጸበየ። ካብ ኣዒንቱ ውን ብህይንጡይነት ይጽበዮ ምንባሩ ርዱእ እዩ።
እቲ በዓል መዓርግ፣ ኣብ ክንዲ ናብቲ ዝጥምቶ ዝነበረ ሽማግለ፣ ናብ ዓራተይ ተጸጊዑ ኣብ ልዕለይ ድው በለ። ፈጺሙ ዘጸይኖ ርስሓት ይርኢ ከምዘሎ ከኣ፣ ገጹ ሸማቒቑ ጠመተኒ። ተገልቢጡ ናብተን ኣለይቲ ሕሙማት ኣፍጢጡ ብምጥማት ከኣ፣ ዶክተር ክጽውዓሉ ኣዘዘ።
ብሸበድበድ ዝወጻ ባንግላደሻውያን ኣለይቲ ሕሙማት፣ ንዶክተር ኣኸቲለን ብሸበድበድ ኣተዋ። ምናልባት ጓል ክምነ ዕድል እንተዝረክብ፣ ነታ ሊብያዊት ዶክተር ምተመነኹ። ህድኣታ!፣ ርእሰ-ተኣማንነታ!፣ ኣወጻጽኣ ቃላታ!፣ እዋይ ደስ ክትብል።
“እንታይ ተረኺቡ!?” ሓተተት ብዓረበኛ።
ንኸባቢ ደቒቕ ዝኸውን ከይመለሰላ ዓይኒ ዓይናን ጠሚቱ ካብ እግራ ክሳዕ ርእሳ ፈቲሽዋ። ከም ግምተይ ርእሰ ተኣማንነታ ዓጂብዎ፣ ጓል መን ደኣ ወይ ሓፍቲ በዓል መን ደኣ ኮይና እያ፣ ክንድዚ ድፍረት ኢሉ ዝኸውን። ሊብያውን ኣብ ንሕድሕዶም ክደፋፈሩ እንተኾይኖም ቀዳምነት ካበየናይ ዓሌት ኢኻን ክንድምንታይ ሓይሊ ኣለካን እዮም ዘጽንዑ። ተቓቲሎም ኣይኮነን ተጻሪፎም፣ ደቂሶም ከምዘይሓድሩ ከኣ ይፋለጡ እዮም። ምፍርራሖም ምክብባሮም እዩ። እቲ በዓል ስልጣን ከኣ፣ ንዕኡ ዝኣክል እናረኣየት ክንድኡ ድፍረት ምውናና፣ ዘይድፈሩ ስድራ ክህልውዋ ከምዝኽእሉ ይፈልጥ እዩ። ግን በዓል መን ይኾኑ እዩ ክፈልጥ ደልዩ ዝኸውን።
“ስምዕ’ስኪ ኣቦይ ሲ ኣብ ጥቓ ዓብድ ክድቅስ!? ንምንታይ ዲና ሰውራ ኣካይድና!? ንምዃኑ እዚ ዓብድ ኣብዚ እንታይ ክገብር ኣትዩ!?” ኣዒንቱ ክነጥራ ክሳዕ ዝደልያ ኣፍጢጡ እናተመታ ተዛረበ።
“በቃ! እዚ እዩ እቲ ጸገም!?” እታ ዶክተር ኣስታሕቃር ኮይኑ ዝተሰምዓኒ ኣጣምታ እናጠመተቶ መለሰት። እዚ እናተበሃሃሉ ድማ፣ ነቲ ሆስፒታል ዝሕልዉ ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ ወይ እስላማዊ ምንቅስቓስ ብናይ ሽዑ ሽሞም ዳዕሽ ከኣ ናይ ሎሚ፣ ናብቲ ክላስ ኣተዉ።
ወተሃደራት እስላማዊ ምንቅስቓስን ካልኦት ዕጡቓት ሊብያን ተራኺቦም ማለት፣ ኲናት ተኸፊቱ ማለት እዩ ኣብ ቤንቃዚ ሽዑ። እቶም ብሃገራት ዓረብ ከምዝምወሉ ወግሐ ጸብሐ መራኸቢ ብዙሃን ሊብያ ዝዛረባሎም ስራዊት እስላማዊ ምንቅስቓስ ወይ ድርዒ ሊብያ፣ ኣብ እዋን ኲናት ምስ ቃዛፊ ኣብ ዞባ ምብራቕ ሊብያ ዝለዓለ ተራ ከምዝነበሮም ዝእመነሎም እኳ እንተዀነ፣ በቲ ደሓር ዘማዕብልዎ ዝነብሩ ጨቋኒ ባህርያት፣ ኣብ ህዝቢ ቤንቃዚ ክብረትን ተቐባልነትን እናሰኣኑ ይኸዱ ነይሮም እዮም። ነዚ ዝመዝመዙ ካልኦት ዕጡቓት ከኣ፣ ኩሉ ግዜ ከጥፍእዎም ምስ ሓለኑ እዮም።
“እንታይ እዩ ጸገም?” ሓተተ ሓደ ካብቶም ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ። “እስኪ ሕጂ ተዛረብ” ብዝዓይነቱ ኣጣምታ ከኣ ጠመተቶ እታ ዶክተር ነቲ በዓል ስልጣን።
“ደገ ዶ ክንወጽእ” እቲ በዓል ስልጣን ከይመለስሉ መሪሕዎም ወጸ። እንታይ ከም ዝተበሃሃሉ እንድዒ፣ ድሕሪ ሒደት ደቓይቕ ግና፣ እታ ዶክተር ምስተን ክልተ ኣለይቲ ሕሙማት ተመልሰት።
“ያ እስታዝ” ከኣ በለትኒ ብትሕትና። “ማዕለሽ ክፍሊ ክንቅይረክልካ ኢና። ግና ኩሉ ሓደ እዩ። ነዚ ዝሰማዕካዮ ዘረባታት ከኣ ኣይትገደሰሉ፣ ኣብ ዝዀነ ሕብረተ ሰብ ደናቚር ሰባት ኣለዉ። ኣብ ሊብያ ድማ ብዙሓት ደናቑር ኣለዉ፣ ማዕለሽ” በለትኒ ኣብቲ ሓደ ክፍሊ ምስ ከድና። “ቴለፎን ክገድፈልካ እየ ዘድልየካ ዘበለ ደውለለይ ኢንተርነት ኣለዋ እዛ ሞባይል ከኣ ምስ ኣሕዋትካ ተራኸብ” ኢላትኒ ክደት። ሽዑ ፈይስቡክ እኳ እንተነበረኒ ምዕቡል ተጠቃምስ ኣይነበርኩን። ንዓኣ ውን ኣይደወልኩላን። ድሕሪ ክልተ መዓልቲ ኣብ ታሽዓይ መዓልተይ ኣብቲ ሆስፒታል፣ ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ መጺኦም ወሰዱኒ።
“‘ትወከል ዓለ’ላህ”
(“‘ትወከል ዓለ’ላህ” ሊብያውን ኣብ ዝበዝሐ ኣጋጣሚታት ክፋነዉኻ እንከለዉ ዘዘውትርዎ ኣበሃህላ ኮይኑ፣ ኣብ ኣምላኽ ተወከል ወይ’ኣምላኽ ምሳኻ ይዂን” ማለት እዩ።)
ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ፣ ካብታ ክፍሊ ምስ ኣውጽኡኒ፣ ኣብ ክልተ ኣእዳወይ ፌሮ ገይሮም ቆለፉኒ። የማነይን ጸጋመይን ከኣ ክልተ ወተሃደራት ዓጀቡኒ። ካልኦት ክልተ ድማ ምሳና ነበሩ። ኣብቲ ኣማኢት ተገልገልቲ ዝነበርዎ ሓደ ካብ ዓበይቲ ሆስፒታላት ሊብያ ዝኾነ ሆስፒታል፣ ውሩይን ሓደገኛን ገበነኛ ከምዝሓዙ ብዂርዓትን ጥንቃቐን ይጐዓዙ ነበሩ። እቶም ብጽልኢ ጸለምቲ ክሒኖም ዝነብሩ ሊብያውያን ኣዕራብ ድማ ብኽፉእ ዓይኑ ይጥምቱኒ። ምናልባት፣ ካብቶም ኣብቲ እዋን ኲናት ምስ ቃዛፊ ዝኸተቱ ጸለምቲ ሓደ መሲለዮም ይኸውን። ነዊሕ ብእግርና ተጓዒዝና፣ ኣብ HILUX ዝዓይነታ ቶዮታ ተሰቐልና፣ እሞ እናተሓንበብና፣ ንኸተማ ቤንቃዚ ሰንጢቕና፣ ኣብ ሓደ ውስን ዝበለ ሸነኽ ናይታ ከተማ በጻሕና። ኣብ ሓደ ካንቸሎ ኣቲና ከኣ ወረድና። ኣጸቢቐ ምስ ጠመትኩ፣ እቲ ፈለማ ካብ ኣጅድብያ ምስ መጻእኩ ዝኣተኹዎ ሂላል ኣሕመር ዝብሃል ካንቸሎ ምዃኑ ፈለጥኩ። ካብዚ ካንቸሎ እዚ እዮም ናብቲ ብ “ዓሊ ሓሰን ጃብር” ዝብሃል ሓርበኛ ዝጽዋዕ ቤት ማእሰርቲ ዝወሰዱኒ። ሕጂ ኸ ናበይ ኮን ይወስዱኒ ይኾኑ!?
እዚ ካንቸሎ፣ ኣብ ቤንቃዚ ዝዓበየ በዓል ደርብታት ህንጻ (TOWER) ክስርሓሉ፣ መደብ ከምዝነበሮ፣ በቲ ኣብ ኣብ ኣፍደገ፣ ዝነበረ መሐበሪ ታቤላ ይፍለጥ። ኣብ መሰረት እንከሎ ኲናት ተላዒሉ ደው ከምዝበለ ድማ፣ እትው ኢልካ ዝልለ እዩ። ንቤት ጽሕፈትን መመገብን ካልእ መሳለጥያታትን እዛ ኣብ መስርሕ ዝነበረ ህንጻ ተባሂሎም ዝተዳለዉ፣ ናይ ኮንተይነር ገዛውቲ፣ ኣብ ክልተ ተገሚዖም፣ ምስ ኣተኻ ንጸጋም ዘለዉ፣ ጣውርጋ ዝብሃሉ ጸለምቲ ሊብያውያን ዝተዓቚብሎም ክኾኑ እንከለዉ ብየማን ዘለዉ ድማ፣ ዝበዝሑ ሶማላውያን፣ ኢትዮጵያውን፣ ካብኦም ውሕድ ዝብሉ ኤርትራውያን፣ ከምኡ ውን ገለ ሱዳናውያን ይቕመጡለን።
እቶም ሊብያውያን፣ ኣብ ኲናት ምስ ቃዛፊ ወጊኖም ተባሂሎም በቶም ኣዕራብ ከይቅተሉ ካብ ከባቢታት ሲርትን ሚስራታን ናብ ቤንቃዚ ዝሃደሙ ኮይኖም ኣብ ትሕቲ ጽላል ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ተዓቚቦም፣ ብኮምሽን ረዲኤትን ስደተኛትን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ደገፍ እናተገብረሎም፣ ስዒሩ ነቲ ቦታ ብዝሓዘ ዕጡቕ ሓይሊ ከኣ ዝሕለዉ እዮም። እቶም ፈላሞ ናይቲ ቦታ ዝኾኑ ስደተኛታት ድማ፣ ኣብ እዋን እቲ ኲናት ኣብ ትሕቲ ቀይሕ መስቀል ምስ ተዓቚቡ፣ ጸጸኒሖም ካብ ሰሃራ መጺኦም ንኽቕጽሉ ገንዘብ ዝሰኣኑ ተጓዓዝቲ እናተወሰኽዎም ዝበዝሑ እዮም።
ናብዚ ቦታ ንምእታው ኣብ ዕድል ዝምርኮስ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት እዩ ዘሎ። ኣብ ውሽጢ ትፈልጦ ሰብ ሃልዩካ፣ ብምትሕብባሩ ጸላም ተጎልቢብካ ብሓጹር ብምዝላል እቲ ዝበዝሕ ክኸውን እንከሎ፣ ብቐጥታ ናብቲ ማዕጾ ብምምጻእ ኩነታትካ ሓቢርካ ውን ይከኣል እዩ። እዚ ግና ኣብቲ ተረኛ ዝጸንሐ ሓላፊ ዝምርኮስ እዩ። ብኻልእ መልክዕ ድማ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝሓዙኻ ዕጡቓት ወይ ፖሊስ፣ ሰብኣውነት ዘለዎም እንተኾይኖም፣ ኣብ ክንዲ ናብ ቤት ማእሰርቲ ናብኡ የምጽኡኻ። ብኻልኣይ ሽም ናይቲ ቦታ ድማ “ህጅርያ ቔር ሸርዕያ ወይ ዘይሕጋውያን ተሰዳዶ” ዝቕመጥሉ ኢሎም ይጽውዕዎ እዮም።
ቅድሚ ወርሕን ክልተ ሰሙንን ኣቢሉ ካብ ኣጅዳብያ ናብዚ ቦታ መጺኤ። ንትራብሎስ (ትሪፖሊ) ዘቐጽል ገንዘብ ስለዘይነበረኒ እየ ካብቲ መዝርዓ ናይ ኣጅዳብያ ወጺኤ። እቲ ካብኡ ናብ ቤንቃዚ ከብጽሓኒ ዝተላእከ መራሕ መኪና ድማ፣ ከም ጽቡቕ ድሌቱ ንድሕነትኩም ኣብዚ ክብጽሓኩም እሞ፣ ኩነታት ርኢኹም የዋጽኣና እዩ እንተይልኩም ናብ ከተማ ትወጹ ኢሉ ኣምጺኡና። ኣነን እቲ ክሳብ ምሕማመይ ሓቢሩኒ ዝነበረ ሶማላውን ኢና። ኣብቲ ኣፍደገ ዝጸንሑና ወተሃደራት ግና፣ ኣብ ክንዲ ናብ ውሽጢ ተቐቢሎም ድሕሪ ብዙሕ ዓሊ ሓሰን ጃብር ወሲዶምና።
ኣብታ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ምስቲ ሶማላዊ መማጽእተይ ኣትየያ ዝነበርኩ ኮንተይነር ኣእተዉኒ። ኣብኡ ድማ ሓደ መንእሰይ ጸንሓኒ። ኣብቲ ዓረብን ኣምሓርኛን ዝተሓዋወሶ ዕላልና ከኣ፣ ጎንደር ዝዓዱ ኣምሓራይ ምዃኑ ፈለጥኩ። ኣብ ዝሰርሓሉ ቦታ ገንዘብ ከሊኦሞ፣ ናብ ፖሊስ ክጠርዕ ምስ ከደ እዮም ኣሲሮም ንደርዒ ሊብያ ኣረኪቦሞ። ኣቐዲሞም ሓቲተሞ ወይ ኣፈራሪሖሞ ክኾኑ ኣለዎም፣ ደጋጊሙ ኣስልማይ ድየ ክስታናይ ሓተተኒ። ክስታናይ ምዃነይ ምስ ፈለጠ ከኣ፣ እንተሓቲቶምኒ ኣስላማይ ምዃነይ ክሕብር መኸረኒ። “ግደፈና እስከ ንስኻ ከኣ” ኢለዮ ደቀስኩ።
ሰላት ኣልመቕርብ፣ ኣብ ዕራርቦ ሰዓታት ዝካየድ ስግዳን እዩ። ማዕጾና ከፊቶም፣ ማይ ዝሓዘ ኣብርቕ (ንእሽቶ ጃሎን ክንብሎ ንኽእል) ሒዞም ብምምጻእ ውዱእ ጌርና ክንሰግድ ንሰግደሉ ቦታ ሓበሩና። እቲ ጎንደሬ ውድእ ንምግባር ክኸይድ እንከሎ ኣነ ግን ከምዘይከይድ ነገርኲዎም። “ንምንታይ” ሓተተ ሓደ ፊንፊን ዝብል ኣብ ፈለማ ዕስራታት ዝኸውን መንእሰይ። “ኣነ ክርስትያን እየ” መለስኩሉ። ብዘይ ዘረባ ገዲፎምኒ ከዱ። ድሕሪ ስግዳን እቲ ጎንደሬ ናባይ ተመልሰ እሞ፣ ናብቶም ኣሕዋትና ክንሕውሰሉ ንኽእል እንኮ ብልሓት፣ ኣስላም ኢና ብምባል ምዃኑ ከረድኣኒ ፈተነ። እንተዘይኮይኑ ንጋንፉዳ ወይ ሰብሃ (ናይ ሽዑ ኣብ ምብራቕ ሊብያን ደቡብ ሊብያን ዝኸፍአ ዝብሃል ቤት ማእሰርቲ ንስደተኛታት) ከብጽሑና ምዃኖም ብዘፍርሕ ኣገላልጻ ክነግረኒ ፈተነ። ደኺመን ተጸሊኡንን ብምንባሩ ክምልሰሉ ኣይደለኹን። ሽዑ ውን ገዲፈዮ ደቀስኩ።
ሰላት ኣልዒሻ ናይ መወዳእታ ስግዳን ናይ መዓልቲ ኮይኑ ኣብ መንጎ ሸውዓተን ሸሞንተን ዘሎ እዋን ዝካየድ እዩ። ሽዑ ውን ማይ ዝሓዘ ኣብሪቕ ሒዞም ብምምጻእ ነቲ ጎንደሬ ናብ ስግዳን ወሰድዎ። ድሕሪ ስግዳን፣ ክልተ ዓበይቲ፣ ጭሕሞም ኣብ ኣፍልቦም ዝበጽሕ መሻይኽ መጹና። እቲ ሓደ እቲ ልሙድ ጻዕዳ ክዳን ዓረብ ዝለበሰ ክኸውን እንከሎ ካልኣዩ፣ ቀጠልያ ወተሃደራዊ ክዳን ለቢሱ ሽጒጥ ዓጢቑ ነበረ።
ኣብ ገጾም ትሕትና እናተነበበ ብኣኽብሮት ኣርእሶም እናነቕነቑን ኣእዳውና ብምጭብባት፣ ምዉቕ ሰላምታ ለገሱልና። ብዛዕባ ሓፈሻዊ ጥዕናን ተደሪርና እንተኾይንናን ከኣ ሓተቱና። ምድራርና ብኣወንታ ድሕሪ ምግላጽ፣ ሓሚመ ኣብ ሕክምና ምቕናየይን ገና ውን ድኻም እስምዓኒ ምህላውን ውን ነገርኲዎም። ናብቲ ከነዕርፈሉ ንኽእልን ሕክምና ውን ክረኽበሉ ዝኽእልን ቦታ ክወስዱና ምዃኖም ሓቢሮም ከኣ፣ ሰጊድና እንተኾይንና ሓተቱና። እቲ ጎንደሬ ምስጋዱ ሓበረ። ንስኻ ኸ ብዘስምዕ ኣጣምታ ጠመቱኒ። “ኣነስ ኣይሰግድን እየ።” ኣነጺረ መለስኩ። ንሓድሕዶም ተጠማሚቶም ናባይ ጠመቱ። “ንምንታይ” ዳርጋ ብሓንሳብ ዝበልዎ ቃል ነበረ። ድሒሩ ዝተሓወሰ ቀትሪ ዝሓተተኒ መንእሰይ “መሲሕ እየ ኢሉ” ንዓይ ወኪሉ መለሰ። ብዙሓት ውዑያት ሰባት ርእየ ኣለኹ እሞ ንሱ ንበይኑ እዩ።
ነቲ ጎንደረ ዝጥርንፎ ኣቑሑ እንተለዎ ሓተትዎ። ኣይነበሮን። ነቲ መንእሰይ ከኣ፣ ናብቲ መዕረፊ ዝተባህለ ቦታ ክወስዶ ሓበርዎ። ንዓይ ድማ ኣብቲ ዝነበርኩዎ ዓጽዮምኒ ከዱ።
ድሕሪ ፍርቂ ሰዓት ኣቢሉ፣ ማዕጾ ተኽፍተ እሞ ሓደ ካብቶም ቀትሪ ዝረኣዂዎም ወተሃደራት ክወጽእ ኣመልከተለይ። ካብ ዝሪኦ ኣትሒዙ ኣፉ ክኸፍት ኣይረኣዂዎን። ኣብ ገጹ ውን ዝዀነ ስምዒት ዘይንበቦ ሰብ እዩ። ዓባስ ክመስል ከኣ ናበይ ከምዘብል ብኢዱ ኣመልከተለይ። ኣብቲ ዘመልከተለይ ቦታ፣ እቶም ክልተ መሻይኽ ኣርባዕተ ወንበር ዝኸበቦ ሕጽር ዝበለ ጠረጴዛ ቀሪቦም ክጽበዩ ረኣዂም። ምስ ቀረብኩ ድማ፣ ኣብቲ ጠረጴዛ ቢከሪታት ተቐሪቡን ክልተ ውዑይ ነገር (ቡን ወይ ሻሂ) ዝሕዝ ቴርሙስ ከምኡ ድማ ተምሪ፣ ልስሉስ ሓውሲ ፓስተ ባኒ፣ ገለ ፍሩታትን ተቐሪቡ ረኣኹ።
ሕጂ ውን ከምቲ ዝቐደመ ትሕትና ዝመልኦ ሰላምታ ኣርእዮም፣ ኮፍ ክብል ኣመልከቱለይ። ቁሪ እዩ ዝነበረ እሞ፣ ኮበርታ ከምጽኣለይ ነቲ መንእሰይ ሓበርዎ። ንሳቶም ግና ድልዱል ጃኬት ምስ ዕማ ተኸዲኖም ነበሩ።
ኩላትና ኮፍ ምስ በልና፣ ካብቲ ቴርሙስ ኣየናይ ሻሂ ኣየናይ ከኣ ሻሂ ምስ ጸባ ምዃኑ ሓቢሮም ዝደለኹዎ ክቐድሕ ኣመልከቱለይ። ካብቲ ዝብላዕ ውን ዝመረጽኲዎ ክበልዕ ጋበዙኒ። ምስቲ ዘሎ ቁሪ ተምሪ እንተበሊዐ ሙቖት ክፈጥረለይ ከምዝኽእል ውን ተዛረቡ። ዳርጋ ኢደይ ኢደካ ኢሎም ካብቲ የድልየኒ እዩ ዝበልኩዎም ቀድሑለይን ኣቐበሉንን። ትሕትንኦም ምሒር መሰጠኒ።
ድሕሪ ገለ ምስ ቁርን እቲ ወቕቲ ኣብ ሊብያ ዝነፍስ ኩነታት ኣየርን ምዝራብና ወይ ንሶም ንዓይ ምንጋሮም፣ ኩነታት ጥዕናይ ሓተቱኒ። እቲ ዘጓነፈ ከኣ ኣሕጽር ኣቢለ ገለጽኩሎም። ሽዑ ውን፣ “ኣብ ሊብያ ሰብ ይጠሚ” ብሓባርን ብዘሕዝንን ድምጺ ተዛረቡ። ድሕሪ ሕጂ ከምኡ ከምዘየጋጥመንን ሕጂ ውን ክሳብ ኣጸቢቐ ዝሓዊ ብዙሕ ክንክን ክግበረለይ ምዃኑ ቃል ኣተዉለይ። ሊብያ ዝተቐደሰት ምድሪ ህዝቢ ሊብያ ከኣ ተቐባሊ ጋሻ ምዃኑ ውን ተዛረቡ። ንሶም ብዙሕ ኣነ ሒደት እናተዛረብና፣ ናብ ሊብያ ከመይ ኣቢለ ከምዝመጻእኩ ሓተቱ። እቲ ናይ ሰሃራ ጒዕዞ ምስ ሓበርኩዎም፣ “ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ” ኣድመጹ። “ማለት እዩ” መልስኩ። ነዚ ኣገባብ እዚ ደው ከብልዎ ምዃኖምን ነቶም እዚ ስራሕ እዚ ዝሰርሑ ዘለዉ ሰባት ሒዞም ኣብ ሕጊ ከቕርብዎም ምዃኖምን ሓንሓኑ። ናብ ሊብያ ንኽበጽሕ ዝወዳእኲዎ ገንዘብ ሓቲቶም ከኣ፣ በቲ ገንዘብ እቲ ኣብ ዓደይ እንታይ ክሰርሕ ይኽእል ምንባረይ ሓተቱኒ። እቲ ገንዘብ ብዙሕ ከስርሕ ዝኽእል እኳ እንተነበረ፣ እቲ ዕድል ናይ ምስራሕ ግና ከምዘየለ ገለጽኩሎም። “ንምንታይ!?” ምግራም ቃና ድምጾምን ኣዒንቶምን ተወሰኾ።
እቲ ሕቶ ድሮ ብዙሕ እዋን ዝቐረበለይን ንኸትረድእ ውን ጸገም ዘይነበሮን እዩ። ንኢሰያስ ጠቒሰ ከምዝዝክርዎ ምስ ገበርኩ ከኣ፣ ኩነታት ኤርትራ ኣረዳእኲዎም። “እሞ ዓዲ ገዲፍኩም ካብ ትወጹ ሰውራ ዘይትገብሩ!?” እዛ ሕቶ ወላ ንዓይ ምስ ነብሰይ ፈለማይ ነበረት። እንታይ ኮይንና ኣንጻር ህግደፍ ሰውራ ዘይገበርና ከኣ ሓሰብኩ። ኣብ ዓዲ እንከለኹ እቲ “ኣንጻር ህግደፍ ሰውራ” ዝብል ኣምር ኣይፈልጦን ብምንባረይ ግን፣ ኪኖ እንታይ ኮይንና ዘይሓሰብናዮ ዝብል ካልእ ሓሳብ ኣይመጸንን። ሽዑ ኣብ ኣእምሮይ ዝመጸለይ መልሲ ግን “ንሕና ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ኲናት ስለዝነበርና፣ ኲናትን ወረ ኲናትን ኣጽሊኡና እዩ። ንሓድሕድና ውግእ እንተጀሚርና ከኣ ዝኸፍአ ህልቂት እዩ ክስዕብ።” በልኩዎም። ናይ ምድጋፍ ይዂን ተቓውሞ ምልክተ ከየርኣዩ፣ ትም ኢሎም ሓሰቡ። ምናልባት እቲ ሽዑ ዝነበረ ሕድሕድ ኲናት ሊብያ የሕስቦም ነይሩ ይኸውን።
“ዓረብ ጽቡቕ ኢኻ ትኽእል፣ ኣበይ ክኢልካዮ?” እቲ ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድነ ሓተተኒ። “ኤርትራ ዓረባዊት ሃገር እንድያ፣ ሓቀይ ምሽ” እቲ በዓል ጀለብያ እዩ።
“ዓረባዊት ድያ ኣይኮነትን እኳ እንድዒ፣ ኣነ ግን ኣብ ዓዲ ኣብቲ ዓረብ ዝዝውተረሉ ከባቢ ስለዝነበርኩ ገለ ኣንፈት ሒዘ፣ ኣብ ሱዳን ከኣ ኣማዕቢለዮ።” በልኩ።
“ኣብ ሱዳን ክንደይ ጌርካ” እቲ በዓል ጀለብያ ሓተተ።
“ሰለስተ ዓመት”
“ማሻኣላህ” ብሓባር ኣድመጹ።
“መን ኢልካኒ ሽምካ” ሕጂ ውን እቲ በዓል ጀለብያ እዩ።
“ፍቕረይ”
“ፍቕረይ እንታይ ማለት እዩ?”
” ሓቢቢ ኣና (ፍቱወይ) ማለት እዩ።”
“ኣብ ዓረብ ግና ፈቒር (ድኻ) ማለት እዩ።”
“ጽቡቕ ኣለኻ ግን ኣነ ፈቒር ዘይኮንኩ ፍቕረይ እየ ሽመይ።”
“ሕራይ ፍቕራይ፣ ብዛዕባ ምስልምና እንታይ ትፈልጥ?”
“ከመይ ማለት እንታይ ትፈልጥ?”
“ማለት ሲ ምስልምና ሃይማኖት ከመይ ትቕበሎ”
“ከም እምነት የኽብሮን ነቶም ኣመንቱ ከኣ የኽብሮምን እየ።”
“ሓቂ እዩ ኢልካ ኸ ትኣምን ዶ”
“ብዛዕባ ሓቅን ዘይሓቅን ሓሲበሉ ኣይፈልጥን እየ።”
“ካብ መዓስ ትፈልጦ ንምስልምና?”
“ምናልባት ካብ ወዲ 7 ዓመት ዕድመይ እንከለኹ ይኸውን እየ።”
“ማሻኣላህ” ብሓባር ዘድምጽዎ እዩ።
“ሕጂ ምስልምና እቲ ሓደን ሓቀኛን እምነት ምዃኑ፣ እንተነገርናካ ትኣምን ዶ፧”?
“ኣብ ሓቅን ሓሶትን ከይበጻሕና፣ ኣነ ክርስትያን እየ፣ ንካልእ ዘእምን ምኽንያት የብለይን ክርስትያን ኮይነ እየ ዝመወት”
“ላእ!” እቲ በዓል ጀለብያ ተንሲኡ ኮፍ በለ። ምስኡ ውን እቲ ጠረጴዛ ተነቓነቐ። ኣነ ውን ሰንበድኩ።
“ከምኡ ኮይነ እየ ዝመውት ኣይትበል። እንሻኣላህ ክትብል ኣለካ” ነድሪ ሓዊሱ ተዛረበ።
“ንዘይኮኖ እንሻላህ እንተበልኩ እሞ እንታይ ፋይዳ ኣለዎ።”
“ንምንታይ ኣይኣምንን! ክሳዕ ሕጂ እቲ ሓቀኛ እምነት ዝነግረካ ስለዘይረኸብካ፣ ኣይኣመንካን፣ ሕጂ ግና ኣልሕምዱላህ (ኣምላኽ ይመስገን) እቲ ሓቀኛ እምነትን መንገዲ ዘልኣለማዊ ሂወትን ክንነግረካ ኢና። ብልክዕ ኣርእዩ ዝምህረካ ሰብ ክንገብረልካ ኢና፣ እንሻኣላህ ምስ ፈለጥካዮ ትቕበሉ።” ክዛረብ እንከሎ ኣብ ውሽጡ ሓይሊ ይህውጾ ምንባሩ ኣወጻጽኣ ድምጹን ኣጣምታ ኣዒንቱን ይምስክሩ ነበሩ።
“እሞ ኣነ እኮ ሓቅን ዘይሓቅን ኣይበልኩኻን፣ ግና ክርስትያን እየ ካብኡ ዝእለየሉ ምኽንያት ከኣ የብለይን።”
“ዒሳ (ክርስቶስ) ንሕና ውን ንኣምኖን ነኽብሮን እዩ። ይዂን እምበር ዒሳ ባዕሉ፣ ብድሕሪኡ መሓመድ ዝብሃል ልኡኽ ኣምላኽ ክመጽእ ምዃኑን ንሱ (መሓመድ) እቲ እንኮን ናይ መወዳእታ ልኡኽ ምዃኑን ንዕኡ ምስዓብ ከኣ ዘለኣለማዊ ሂወት ከምዘውህብን ተዛሪቡ እዩ።”
“ከምኡ ዝብል እኳ ኣየንበብኲን”
“ሕጂ ከነርእየካ ኢና ተንብብ።”
“ነዚ ትብሎ ዘለኻ ንምንባብ ዝኸውን ብቕዓት ዓረብ የብለይን። ብመሰረቱ ውን ክዛረብን ክሰምዕን እምበር ከንብብ ኣይክእልን እየ።”
“እንሻኣላህ ክንምህረካ ኢና። ምስ መሃርናካ ከኣ ቁርኣን ተንብብ እዚ ንብለካ ዘለና ድማ ትፈልጦ። ጥራይ እንሻኣላህ በል ኣእምሮኻ ንምምሃር ኣድልዎ።”
“ኣነ ሕጂ ኣብዚ ትብሎ ዘለኻ ኣርእስቲ የለኹን። ካልእ ብዙሕ ጉዳይ ኣለኒ።”
“ካብዚ ዝዓቢ ጉዳይ! ኩሉ እኮ ብሓይሊ ኣምላኽ ኢኻ ትገብሮ። ኣይትዓሹ፣ ኣብታ ምስልምና ዝተቐበልካላ ሰዓት፣ ልብኻ ብሓጎስ ክመልእ፣ ኩሎም ጽቡቓት ዕድላት ክኽፈቱልካ፣ ኣብ ሰማይ ከኣ ዘልኣለማዊ ቦታ ክሕዝኣልካ እዩ። ኣስላማይ ኮይንካ ማለት ከኣ፣ ኣብ ሊብያ ወረቐት ንህበካ፣ ከምድላይካ ትሰርሕ፣ እቲ ዝኸስርካዮ ገንዘብ ከኣ ንስድራኻ ትሰደሎም። ካልእ ጉዳይ ኣለኒ ማለት ግን ናይ ዓያሹ ዘረባ እዩ።”
ብዙሕ ተመላለስና። ንዕኡ ከረድእ ዝኽእል ብቕዓት ቋንቋ ዓረብ ስለዘይነበረኒ፣ ብቐንዱ ውን ነድሩ ገለ ፍርሒ የሕድረለይ ብምንባሩ፣ ሒደት ሒደት እናተዛረብኩ ዘረባና ከሕጽሮ ፈተንኩ። ኣይከኣልኩን ግን።
እቲ ኣብዚ ርሱን ክትዕ ብኣንክሮ ክከተታል እምበር ቃል ከይሓወሰ ዝጸንሐ በዓል ወተሃደራዊ ክዳን፣ “ዕሕሕ” ኢሉ ጎሮሮኡ ድሕሪ ምጽራግ፣
“እንታይ መስለካ ፍቕራይ” ኢሉ ጀመረ ብህዱእ ድምጺ። “ንሕና ካብ ኣምላኽ ተልእኾ ኣለና። ተልእኾና ከኣ፣ ነቶም ዘይኣመንቲ ኣብ ዝረኸብናዮምን ኣብ ዘለዉዎ ብምኻድን ተልእኾ ነብዪ መሓመድ ዓይልሁ ‘ሰላቱ ወሰላም፣ ምንጋርን ምስባኽን እዩ። ንሕና እመን ኢልና ኣይነገድደካን ኢና። ሎሚ ረኺናካ እንከለና ግን ኩሉ እቲ ተልእኾና፣ ክንነግረካ፣ ከነረድኣካ፣ እንሻኣላህ ከኣ ብሓይሊ ኣምላኽ ክምህረካ ግዴታና እዩ።” በለኒ።
ኣብ ከምዚ ክትዕ እንከለና ሰዓታት ከደ። ደኺመ ውን ዘረባ ክጠፍኣኒ ጀመረ። ብዛዕባ ክርትስናን ምስልምናን ኣወዳዲርካ እዚ እዩ ቅኑዕ ኢልካ ምዝራብ፣ ብዘይካ እቲ ንዕኡ ከመላልስ ዝኽእል ዓረብ ዘይብለይ ምዃኑ፣ ኣብኡ ዘለኒ ኣፍልጦ ውን ዜሮ እዩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ግን ክርትስና እዩ ቅኑዕ ምስልምና ቅኑዕ ኣይኮነን ኢልካ ምዝራብ፣ ናብ ዘየሰማምዕ ነጥቢ ወሲዱ ከነሃህረና ምዃኑ ኣቐዲመ ዝፈልጦ እዩ። ምስዚኦም ምንህሃር ከኣ ኣየውጽኣንን እዩ።
ደኺመ ኣብ ሓሳብ እንከለኹ፣ ነቶም ከም ሓዎም እምበር ከም ጓናን ከም ክርስትያንን ርእዮምኒ ዘይፈልጡ ኣዕሩኽተይን ፈለጥተይን ሱዳናውያን ዘከርኩ። ኣብ ዝሓለፍኩዎ ቦታ ዝተኻታዕኲዎም ዝጸረፍኲዎም፣ ንወተሃደራት እኳ ከይተረፈ ምስኣቶም ካርታ ኣብ ዝጻወተሉ ዝነበርኩ እዋን፣ ብሕርቃን ካርታ ኣብ ገጾም ክድርብየሎም እንከለኹ ዝነብሮም ሕውነታዊ ኣመላልሳ ተዘከረኒ።
ኣብ ፖርት ሱዳን እናሰራሕኩ፣ ወናኒ ናይቲ ዝሰርሓሉ ዝነበርኩ ትካል ጽርበት ዕንጸይቲ ዝበለኒ ኣብ ርእሰይ ኣቃጨለ። ምስ ሓደ ካብቶም ሰራሕተኛታት ምስ ተብኣስኩ፣ ኣሕቢረ ንኹሎም ሱዳናውያን ክጻረፍ ምስ ሰምዓኒ እዩ። “ያ ፍቕረይ ያ ወለዲ” ኢሉኒ ቡን ኣዚዙለይ እናሰተና፣ “ኣሕቢርካ ህዝቢ ምጽራፍ ነውሪ እዩ። ደሓር ከኣ ሱዳናውያን ክትብል እንከለኻ፣ ንዓይ፣ ንዓሙ ዓብዱ (ኣመና ዘኽብሮ ዝነበርኩ ሰብኣይ እዩ) ንወደይ (ንወዱ ውን እፈትዎን አኽብሮን ነይረ) ንኻልኦት ኣዕሩኽትኻን ፈተውትኻን፣ ነዞም ምሸት ምሸት ምስኦም ካርታ ትጻወት መንእሰያት፣ ነዘን ኣብ ጣውላኻ ብኣኽብሮት ቡን ዘምጽኣልካ ኣንስቲ ወዘተ ኢኻ ትጻረፍ ዘለኻ። ሕማቕ ጌርናካስ ይትረፍ ብደስ ዘይብለካ ዓይኒ ጠሚትናካ ንፈልጥ!? ከማኻ ገይርና ነኽብሮ ሰብ እኳ ዘየለ። ሓቂ እዩ ክብረትካ ሓሊኻ ስለዝትኸይድ እዩ፣ ግን ህዝቢ ሱዳን ጥዑም ህዝብን ተቐባልን ኣኽባርን ጋሻ እዩ። ብፍላይ ከኣ ንዓኹም ንሓበሻ። እዚ ዝብለካ ዘለኹ ናብ ዝኾነ ኣንፈት ብዘይካ ናብ ዓድኻ እንተወጺእካ ክትዝክሮን ሓቂ ምዃኑ ክትኣምንን ኢኻ። ደሓር ካብ ዓድኻ ርሕቀት ኣብ ዝወሰኽካሉ ዝያዳ ገንዘብ ትረክብ ትኸውን ግን ዘይሰማማዓካ ህዝቢ እናረኸብካ ኢኻ ትኸይድ። ርሕቀት እናወሰኸ ብዝኸደ ከኣ ምስኡ ሕማቕ ፈታንን ተጓንፎታት እናወሰኸ ይኸይድ” ክብለኒ ብዓይኒ ዝኽሪ ሰማዕኲዎ። ንሱ እኳ ፈጺሙ ተንኪፉለይ ኣይፈልጥን፣ ኣዕሩኽቱ ወይ ካልኦት ሱዳናውያን ሃይማኖት ኣልዒሎም ክዛረቡኒ እንከለዉ ድማ ብሜላ ካብቲ ዝርርብ የውጽኣኒ ወይ የውጽኦም ነበረ።
ብሓፈሻ ኩሎም ዘጓነፉኒ ሱዳናውያን፣ ፍቓደኛ ክሳዕ ዘይኮንኩ፣ ሃይማኖት ኣመልኪቶም ክሰብኲንስ ኣይኮነን ክዕልሉኒ ውን ፈቲኖም ኣይፈልጡን።
“ጽቡቕ ኣለኻ፣ ዘረባኻ ውን ደስ ዝብል እዩ። ይዂን እምበር ክትሰብኩንን ክሰብከኩምን፣ ክልተ መሰረታውያን ነገራት ይጎድሉኒ እዮም። ቀዳማይ ጽሑፍ እናንበብኩ ከነጻጽረሉ ዘይክእል ክእለት ቋንቋ ዓረብ ስለዘይብለይ፣ ካልኣይ፣ ንስኻትኩም ኣብ ዓድኹም ኣነ ኣብ ስደት እሞ ከኣ ኣብ ማእሰርቲ ኮይነ ኢና ንዛረብ ዘለና። ከምድሌተይ ክካትዓኩም ኣይክእክልን እየ።” በልኩዎም።
“ላእ!” በለ እቲ በዓል ጀለብያ ከምቲ ኣመሉ ብነድሪ። “እዛ ዓለም ናይ ኩሉ ኣስላማይ እያ፣ ንስኻ ከኣ ሞስሊም ኣብ ዝኾንካሉ እዚ ዓድኻ እዩ። ስደተኛ ኣይኮንካን።” በለኒ። ዝበልኩዎ ድዩ ብግቡእ ዘይተረድኦ ወላ ኮነ ኢሉ እንድዒ፣ ዘረብኡ ግን ምስቲ ዝበልኩዎ ዘራኽብ ኣይነበሮን።
“ኣይተረዳእካንን መስለኒ” በልኩዎ።
“ኣነ ተረዲኤካ ኣለኹ” በለ እቲ ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድነ። ኣስዒቡ “ዘረባኻ ናይ ምሰቐፍ (ምዕቡል) ሰብ ዘረባ እዩ። ሓቅኻ ኢኻ፣ ይኹን እምበር፣ ንሕና ንድሕነትካ ደኣ ኢና ኣብዚ ሒዝናካ ዘለና እምበር፣ መሬት ምስ ወግሐ እንተደለኻ ናብዞም ኣሕዋትካ እንተደለኻ ናብ ስራሕ ክትከይድ ኢኻ። እዚ ንነግረካ ዘለና ከኣ ተልእኾናን ግዴታናን ኮይኑ እምበር ኣይነገድደካን ኢና። እንተዀነ ኣምላኽ ሓንሳብ እዩ ዕድል ዝህብ፣ እዚ ሕጂ ረኺብካዮ ዘለኻ ዕድል ከኣ ዳግማይ ዘይክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ” በለኒ። ዘረብኡ ብትሕትና ምልክታቱ ውን ኣኽብሮት ነበሮ። እቲ ሓቂ ኣብ ልበይ ዘሎ ክዛረብ ውን ተተባባዕኩ።
“እመነኒ ሕጂ ዝዀነ መልሲ ኣይህበኩምን እየ። ግን ምሽ ኣምላኽ ኩሉ ዝገብር፣ ኣብቲ ኣምላኽ ዝፈቐዶ እዋን እዚ ትብልዎ ዘለኹም እንተተረዲኡኒ እምስልም እኸውን፣ እንተዘይኮይኑ ግን ክርስትያን ኮይነ ክመውት እየ”
“ላእ! ከምኡ ኣይትበል” እቲ በዓል ጀለብያ ነደረ። እንታይ ምዃነይ እንድዒ ብዛዕባ እምነት ኣብ ዝዛረበሉ እዋን ክርስትያን ኮይነ እየ ዝመውት ዝብል ዘረባ ካብ ዘዘውትር ነዊሕ ገይረ ነበርኩ። ነዚ ከኣ ብዓረብ እምበር ብትርግኛስ ዘኪረዮ እኳ ኣይፈልጥን።
“እንሻኣላህ! ክትብል ኣለካ” ኣትሪሩ ተዛረበ። ነቲ ኣብ ህድኣት በጺሑ ዝነበረ ዝርርብና፣ ናብ ካልእ ናህሪ ከይወስዶ ሰጋእኩ። “እንሻኣላህ” ከኣ በልኩዎ ብሓፊስ ድምጺ። “ሕጂ ግን ደኺመን ድቃስ መጺኡንን ኣሎ ክዛረብ ዝኽእል ውን ኣይመስለንን” ከኣ ኣስዓብኩ። ከባቢ ሰዓት ሸሞንተን ፈረቓን ናይ ምሸት ዝጀመርናዮ ዝርርብ፣ ሰዓት ኣርባዕተ ወጋሕታ በጺሑ ነበረ። ናይ ብሓቂ ከኣ ደኺመን ድቃስ መጺኡንን ነበረ።
“ክትድቅስ ኢኻ፣ ንግሆ ክንመጸካ ኢና እሞ ክንዘራረብ ኢና” እቲ ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድነ እዩ። እዚ ተዛሪቡ ከኣ ብድድ በለ። ንሕና ውን ምስኡ ተንሳእና።
ኣብቲ ኮንተይነር ኣእትዮምኒ ድማ ማዕጾ ከይዓጸዉ ገዲፎምኒ ከዱ።
ክኸዱን ክድቅስን ፍልልይ ኣይነበሮን። ድሮ ኣብቲ ኮፍ ኢለሉ ዝነበርኩ ውን ፍግም እናበልኩ እየ ጸኒሐ። እቲ ኮንተይነር ንገዛ ተባሂሉ ብግቡእ ዝተሰርሐ እኳ እንተነበረ፣ ጸሓይ ምስ ሃረሞ ግን ሃሩር ይገብር እዩ። ኮነ ከኣ፣ ሃሩርን ብፍኒስትራ ዝኣትወ ጸሓይን ኣበራበሩኒ።
ኣበይ ኮይኖም ክርእዩኒ ከምዝጸሑ፣ ትብርብር ከብልን ክልተ ቅድሚኡ ዘይረኣኹዎም መንእሰያት ወተሃደራት መጺኦም ብምልክት ክጽውዑኑን ዳርጋ ሓደ ነይሩ። ብዘይ ድምጺ ናብ ሓደ ኣንፈት ኣመልከቱለይ። ኣንጎሎ ናይቲ ኮንተይነር ተጠዊና ድማ ማይ ክሕጸብ ናብቲ ቡንባ ኣመልከቱለይ። ብዙሓት መንእሰያት ሊብያውን፣ ጸሊም ማለት ንዕኦም ጥዑይ ሰብ ኣይኮነን። ጸሊም እንተኾይንካ፣ ክሃርሙኻ እንተዘይኮኖም ናብ ጥቓኻ ኣይቀርቡን። ብማዕዶን ብምፍንፋን እናረኣዩኻን እዮም ዝዛረቡ። ብዙሕ እዋን ውን ብምልክት እምበር ብዘረባ ክነግሩኻ ኣይደልዩን።
ኣእዳወይን ገጸይን ተሓጺበ ምስ ወዳእኩ፣ ዘመልክቱለይ ክርኢ ደው ኢለ ተጸበኹ። ኣብ ፊትና ኣብ ዝነበራ ኮንተይነራት፣ ቤት ጽሕፈት ናይቶም ወተሃደራት ምዃነን እዩ፣ ኣመልቱለይ። ኣብ ኣፍደገ ምስ በጻሕና ድማ፣ እቶም ምሳይ ዝሓደሩ መሻይኽ ወጹ። ጽቡቕ ደቂሰ እንተኾይነን ካብ ሕማመይ ይሓዊ እንተለኹን ሓተቱኒ። ኩሉ ብኣወንታ መለስኩ።
“እሞ ሕጂ ናብዞም ኣሕዋትካ ዶ ክትኣቱ ወላ ናብቲ ዘምጽኣካ ስራሕ ምንዳይ ክትከይድ?” እቲ በዓል ወተሃደራዊ ክዳን ሓተተኒ።
“ክሰርሕ እምበር ኽኸይድ”
“ኣብዚ ሰዓት፣ እዚ ከተማ ህዱእ ኣይኮነን” እቲ ብዓል ጀለብያ ተጸዊጉ እናጠመተኒ ተዛረበ። ጽውግታኡ ብጽልኢ ድዩ ወላ ብነብሱ እንድዒ፣ ድምጹ ግን ህድኣት ነበሮ።
“ዕድለይ እርኢ” በልኩ።
“እንካ እዚ ጃኬት፣ ‘ትወከል ዓለ’ላህ (ኣምላኽ ምሳኻ ይዂን) ወተሃደራት እንተኣሲሮምኻ ካብ ሂላል ኣሕመር (ማሕበር ቀይሕ ወርሒ) እየ መጺኤ በሎም፣ ናባና ከምጽኡኻ” ኢሎም ንሓደ ካብቶም መንእሰያት፣ “ኣልፈንድቕ (ማእከል ከተማ እዩ) ኣብጽሓዮ” ኢሎም ሓበርዎ።
ብሓባር ከኣ ” ‘ትወከል ዓለ’ላህ” ኣድመጹ።
“ሽኲረን (አቐንየለይ)” መሊሰ፣ ነቶም ኣብ ርሕቀት ናይ ሚእቲ ሜትሮ ኮይኖም ተኣኪቦም ዘማዕዱውኒ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ካልኦትን ኢደይ ኣወዛወዝኩሎም። ምናልባት ንጋንፉዳ ወይ ሰብሃ እዮም ዝወስድዎ ዘለዉ ኢሎም ሓሲቦም ይኾኑ። ኣብታ ካልቸሎ መኪና ዝተሰቕለ ሰብ ናይ ሓዲኡ ዕድል ከጓንፉ ድሮ ተመኲሮሞ ዝነበሩ እዩ።
ፍቕረይ የማን (Fikrey Yeman)


text:
ህድእ ምባል መገዲ ክብሪ ኣምላኽ ምዃኑ ምርዳእ
ኩቡራትን ፍትዋትን ተኸታተልቲ ኤሪ ወንጌል ኣብዚ ቕንያት እዚ ነዚ ዓመት ዝኸውን ለበዋ ወይ ማዕዳ ነቕርበልኩም ኣሎና፣ ብዛዕባ ንመንግስቲ ኣምላኽን ጽዱቁን ምድላይን ንኣምላኽ ምፍራህን ዝብል ሪኢና ኔርና ሕጂ ኸኣ ብዛዕባ ህድእ ምባል መንገዲ ክብሪ ኣምላኽ ምኳኑ ዘተንብህ ለበዋ ከነመሓላልፍ ኢና፣
እግዚኣብሄር ኣምላኽ ሓደ ጊዜ ንህዝቡ ደቂ እስራኤል ብነቢዪ ኢሰያስ ጌሩ ክዛረበም ከሎ ከምዚ ይብሎም “እግዚኣብሄር ኣምላኽ እቲ ናይ እስራኤል ቁዱስ ከምዚ ኢሉ ኣሎ እሞ ብምምላስኩምን ብምህዳእኩምን ክትድሕኑ ኢኹም ሓይልኹም ኣብ ህድኣትን ኣብ ምውካልን ክኸውን እዩ ግናኼ ኣቤኹም” ኢሰያስ 30።15፣ ዳዊት እውን ኣብ መዝሙር 46።10 “ህድእ በሉ እሞ ኣነ ኣምላኽ ምኳነይ ኣስተብህሉ” ዝብል ጥቕሲ ኣንቢሩልና ኣሎ፣
ሎሚ ኣብዛ ህድኣት ዘይብላ ዓለም ሃዲእካ ንኣምላኽ እናተጸበኻ ምንባር ናይ በረኸታት እቲ ዝዓበየ በረኸት እዩ፣ ህድኣት ዘለዎ ናይ ኣምላኽ ሰብ ንኣምላኽ ምጽባይ ፍጹም ኣይጽግሞን እዩ የዒንቱ ኸኣ ወትሩ ናብ ፈጣሪ እዩ፣ ብህድኣት ጥራይ ከኣ እዩ ናብ ዓወትን በረኸትን ዝብጻሕ፣
ዘማራይ ዳዊት ኣብ መዝሙር 147።10-11 “ንሓይሊ ፈረስ ኣይብህጎን በእጋር ሰብ ኣይሕጎስን እግዚኣብሄር በቶም ዚፈርህዎን ንጸግኡ ዚጽበዩ ይሕጎስ” ኢሉ ብምዝማሩ ባህታ ኣምላኽ ኣብቶም ንዕኡ ብህድኣት ዝጽበዩ ሰባት ምዃኑ ገሊጹን ኣተንቢሁን ኣሎ፣ እዛ ዓመት እዚኣ ብኸመይ ኮን የሕሊፍናያ ንኸውን? ብዝተፈጥረ ኩነታት ኣብ ከመይ ዓይነት ሸበድበድ ኮን ኣቲና ንኸውን? እስከ ንገዛእ ርእስና ንፈትሽ እሞ እዛ ትመጽእ ዘላ ዓመት ካብታ ዝሓለፍናያ ዓመት ፍልይቲ ክትኮነልና መታን ንኣምላኽ ብህድኣት ንምጽባይ ንወስን፣
ኣብ ታሪኽ ንኣምላኽ ብሰንኪ ህድእ ኢሎም ዘይምጽባዮም ዝኸሰሩ ማለያ የብሎምን ከምኡ ኸኣ ንኣምላኽ ብህድኣት ብምጽባዮም ክብሪ ኣምላኽ ዝረኣዩ ሰባት ኣዚዮም ብዙሓት ሰባት እዮም ሎሚ ንሕና ካበየኖት ወገን ኮን ንኸውን? ሓደ ጊዜ ኣምላኽ ንኤልያስ ኣምላኽ ኣምላኽ ህድኣት ምኻኑ ብኸምዚ ዝስዕብ ገሊጹሉ ኣሎ “ንሱ ኽኣ ወጺእኻ ኣብቲ ኸረን ኣብ ቕድሚ እግዚኣብሀር ደው በል በሎ፣ እንሆ ድማ እግዚኣብሄር ሓለፈ ቅድሚ እግዚኣብሄር ከኣ ኣዚዩ ቡርቱዕ ንፋስ ኣኽራን ሰንጠቐ ኣኻውሕ ድማ ሰባበረ እግዚኣብሄር ግና ኣብቲ ንፋስ ኣይነበረን ድሕሪ እቲ ንፋስ ከኣ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኾነ እግዚኣብሄር ከኣ ኣብቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣይነበረን፣ ድሕሪ እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኸኣ ሓዊ ነበረ እግዚኣብሄር ግና ኣብቲ ሓዊ ኣይነበረን ድሕሪ እቲ ሓዊ ኸኣ ህዱእ ቁሩብ ደሃይ መጸ ኮነ ኸኣ ኢልያስ እዚ ምስ ሰመዔ ገጹ ብባርኖስ ኸደነ ወጺኡ ኸኣ ኣብ ኣፍ እቲ በዓቲ ደው በለ፣ እንሆ ድማ ድምጺ ናብኡ መጺኡ ኣታ ኢልያስ ኣብዚ እንታይ ትገብር ኣሎኻ በሎ>> 1ነገ 19።11-13፣ እዚ ጽሑፍ እዚ ግልጺ ዝኾነ መልእኽቲ ንዓና ኣለዎ ንሱ ኸኣ ኣምላኽ ኣብቲ ህድኣት ዘለዎ ከም ዝርከብ እዩ፣
ብዙሕ ግዜ ናብትን ናብትን እናበልና ጸፋዕፋዕ ኢልና ኢና ገና ግና መፍቲሒ ኣይረኸብናን ዘሎና ንጸገምና ዝኸውን መውጺእ እውን ገና ኣይረኣና ዘሎና ናይዚ ኹሉ ሳዕቤን ከኣ ኣነ ንስካትኩምን ንኣምላኽ ብህድኣት ስለ ዘይተጸበናዮ ኢና፣ ኣምላኽ ክንጎየሉ ዘይኮነስ ህድእ ክንብለሉ እዩ ዝደሊ፣ እቲ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ህድእ ዝብል ኩሉ ጊዜ ሚስጥር ኣምላኽ ኣብ ዱንኳኑ እዩ ዝሓድር፣ እቲ ህድእ ዝብል ሰብ ጥራይ እዩ ንኣምላኽ ምጽባይ ዝፈልጥን ዝኽእልን፣ እቲ ንኣምላኽ ብህድኣት ዝጸባበዮ ሰብ ከኣ እዩ ጊዜ ኣምላኽን ዘመኑን ዘለሊ፣ ኣምላኽ ህድእ ኢልና ንሱ መን ምዃኑ ከነስተውዕልን ክንፈልጥን ይደልየና ኣሎ፣
ኣቦታትና ሃዲኦምን ተጸብዮምን እዮም ነቲ ኣምላኽ ዘዳለወሎም ክብርን ብጽእናን ወሪሶም፣ ሓያል ሰብ ከምቲ ቓል ኣምላኽ ዝብለና ኩሉ ዝኽእል ወይ ዝፈልጥ ዘይኮነስ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ህድኣ ዝብል ሰብ እዩ ኣምላክ ከኣ ከይባረኾ ከምዘይሓልፍ ርዱእ እዩ፣
ነዛ ድሕሪ ቑሩብ መዓልታት እንኣትዋ ዓመት ናይ ህድኣት ዓመት ክትኮነልና ኣዚና ክንጽሊ ይግባኣና፣ ከመይ እንተበልና እቶም ብህድኣት ኣብ ዘመናት ኩሉ ንኣምላኽ ዝጽበዩ ሰባት ጥራይ እዮም ንኣምላክ ዝርእይዎን ዘስተብህሉሉን፣
ኣብ 2007 ዝሓለፍናዮ ናይ ሸበድበድን ሸገርገርን እዋን ኣብዚ 2008 ከኣ መታን ከይድገም ኣዚና ንጠንቀቕን ንፍራሕና፣ ብርግጽ ንሕና ኣመንቲ ካብ ፈተና ኣብ ዝኾነ ዓመትን ጊዜን ነጻ ኣይንኸውንን ኢና፣ መልኽዕ ፈተና ይቀያየረ እምበር ኣይተርፍን እዩ፣ እዚ ኣቐዲሙ ብመድሓኒና ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ተነጊሩና እዩ፣ ነዚ ኣብ በብዓመቱ ብዝተፈላለየ ዓይነት መልኽዕ ዝመጸና ፈተና ክንሰግሮ ግና ናይ ግድን ወትሩ ኩሉ ጊዜን እዋንን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ህድእ ንበል፣
ኣብቲ ባሕሪ ብቕድሚት ፈርኦን ከኣ ብድሕሪት ኮይኑ ንደቂ እስራኤል ኣብ ዘሸብረሉ ጊዜ ሙሴ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ህድእ ብምባል እዩ ነቶም ጭፍራ ዝሰዓሮም ንሕና ከኣ ካብኡ ብዘይፍለ እኳ ደኣ ብዝበለጸ ኣብ ልዕሎ ተጻረርትና በሊጽና ክንወጽእ ህድእ ንበል፣
ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ እዋና ናይ ሸበድበድ ጊዜ እዩ እሞ ንጠንቀቐሉ ደኣ፣ ሃዋርያት ህድኣ ኢሎም ንኣምላክ ስለ ዝተጸበዩ እዮም ሓይሊ መንፈስ ቁዱስ ዝረኸቡ እሞ ንሕና ኸኣ ነት ኣብ ቅድሜና ዘሎ ኩሉ ኩነታት ክንሰግሮ ህድኣ ኢልና ካብ ኣምላኽ ሓይሊ ንቀበል፣
ኣብርሃም ህድኣ ስለ ዝበለ ኣብ መውዳእታ ሰሓቕ ዓጺዱ እዩ እሞ ንሕና ኸኣ መወዳታ እንዳእቲ ሓጎስ ከነኣቱስ ሎሚ ኣብ ቅድሚ ጎይታ የሱስ ህድእ ንበል፣ ዳዊትን ዮሴፍን ብህድኣት ክብሪ ጨቢጦም እዮም እሞ ንሕና ከኣ ክብሪ ወዲ ኣምላኽ ክንርኢን ክንውንንን ሎሚ ብዝመጸና ዋዒ ከይስንበድና ኣብ ቅድሚ ፈጣሪ ህድእ ንበል፣ ኣምላኽ ወትሩ ኣብ ዝፋኑ ኣሎ ነቶም ብህዳት ዝጽበይዎ ኸኣ ኣይሕፍሮምን እዩ ስለዚ ነዛ ትመጸና ዘላ ዓመት ኣብ ቅድሚ ኣምላክ ህድእ ንብለላ ዓመት ኣምላኽ ይግበረልና፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ህድእ ምባል እምበኣር መገዲ ክብሪ ኣምላኽ እዩ፣


text:
ብምኽነያት ሞት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ/ መለስ ዜናዊ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ ኣብ ቤት መንግስቲ ብምብጻሕ ሓዘኖም ገሊጾም፡
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ ብምኽነያት ሞት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ/ መለስ ዜናዊ ዝተስምዖ መሪር ሓዘን ዝገልጽ መግለጺ ከምዝውጽአን ኣብ ቤት መንግስቲ መንብሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ብምብጻሕ’ውን ንቤተሰቡ ከምዝጸናንዑ ዝዝከር’ዩ።
ብድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ናይ ሓዘን መዝገብ ምስ ተኽፈተ ናይ ምፍራም ሰነ-ሰርዓት ኣብ ዝሰላስለሉ ዝነበረ እዋናት ትማሊ መዓልቲ 28 ነሓሰ 2012 ብኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ ዝተመርሐ ኣባላት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ዝርክቡዎ ኣባላት ኣመራርሓ ሰምረት መንእስያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገርን ብሓባር ብምብጻሕ ሓዘኖም ክገልጹ እንከለዉ ክልተኦም ኣቦ መንብራት ዶ/ ዮሰፍ ብርሃኑ ኣቦ መንብር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለን ዶ/ በርኸት ብርሃነን ኣቦ መንበር መረሕነት ባይቶ ሰምረት መንእስያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገርን ኣብ ዝተቅምጠ ናይ ሓዘን መዝገብ ህቡብ ተራ መረሕነት ኣቶ/ መለስ ዜናዊ ኣብ ህዝቢ ኢትዮጵያን ተራኡ ኣብ ዓለም ኣብ ጉዳይ ኣፍሪቓን ዝምድናታት ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣመልኪቶም ብሰም ክልቲኡ ናይ ቃልሲ ወዳቤታት ፈርሞኦም ኣቀሚጦም።
ከምኡውን አባላት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት አብ ዓዲ እንግሊዝ አቶ ሓምድ እዛዝ ምስ አቶ እስማዒል ገበይታ አብቲ ብምኽነያት ሞት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ/ መለስ ዜናዊ ዝተስምዖ መሪር ሓዘን ዝገልጽ መግለጺ ከምዝውጽአን ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ኤምባሲ አብ ለንደን ብምብጻሕ’ውን ብሽም ፈጻሚት
ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ፈርሞኦም ኣቀሚጦም።
ክፍሊ ዜና ፈጻሚት
ቤት ጽሕፈት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ
29 ናሓሰ 2012
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7664


text:
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 17 መጋቢት ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዘጋብኦ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ሲቪላዊ ህልቂት ደው ንምባል፡ ኣብ ሊብያ፡ ካብ በረራ ነጻ ዝኾነ ዞባ ክኽለል፡ ከምኡ ‘ውን ኩሉ ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ክውሰድ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
ብፈጻሚት ሽማግለ ሰ.ደ.ህ.ኤ ዝተወስደ ናይ “ኤ.ህ.ም” ምስጓግ ስጉምቲ ዝምልከት ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ መስከረምነት ኣብ ዓንሰባ ኮምን ኣብ ሓርነት ኦርግን ተዘርጊሑ ኣንቢብና።ትሕዝቶ ውሳኔን ባህሪ ናይቲ ዝወሰኖ ኣካልን ንግንዛበ ኣንባቢ ንገድፎ።
ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ሓደ መንእሰይ ተጋዳላይ፡ ኣብ ጎደና ሓርነት ኣስመራ (ኮምብሽታቶ) ኣብ ዝርከብ እንዳ ሻሂ ምስ መሳትኡ ኣብ ዕሙር ዕላል ተጸሚዱ ኸሎ፡ ሓደ ስሉጥ-ሎቶሪ ዝሽይጥ ቆልዓ ሃንደበት ድምብር ኢሉ፡ “ሎተሪ ሎቶሪ” ኢሉ እናድሃየ፡ ነቲ ጥማር ሎተሪ ናብ ኢዱ ውትፍ ኣበለሉ።
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ምምሕዳር ህግደፍ ድኻምን ዘይሜላዊ ኣተሓሕዛን ኣሰራርሓ ተቓወምትን መሰረታትን ገምጊሙን ተታባቢዑን እንሆ ሸርሓዊ መስምር፡ ዕንወትን ንምስፋሕፋሕ ኣጽፋሩ ስሒሉ በቲ ቀንዲ ናይ ስለላ መርበቡ ክቕጽሎ ይህንደድ ኣሎ። ኣብ ከርሲ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብ መንጎ ሕማምን ዓጸቦን ብዓቢኡ ድማ ፍትሐ-ኣልቦ ዝዓብለሎ ዕለታዊ መነባብሮ ኮነ ክጻወሮ ዘይክእል፣ ወስ ዘየብል ሓለዋን ዘይንቡር ምቁጽጻርን ከይኣኽሎ፤ ምስቶም ኣብ ግዳም ተሰዲዶም ዝርከቡ ደቁ፣ ብሰላም ከይነብር በቶም ንኤርትራዊ ዝተሰደለን ሃገራት ክስልዩ ዘዋፈሮም ናይ መርበቡ ኣቢሉ ናይ ዓመጽ ዓንኬላት ይዝርግሕ።
ኣገልግሎት ሓይሊ መብራህቲ ኤርትራ ካብ ውልቀመላኺ ብዝተዋህባ መምርሒ መሰረት፡ ብህጹጽ ኣብ ጎደይቲ ኣብ ዝርከብ ገዳም ኣቡነ ብጻምላኽ ናይ መብራህቲ ኣገልግሎት ክትህብ ከምዝጀመረት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ናይ ዕለት 5.6.2009 ሕታም ኣፍሊጣ፡፡
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ኣመሪካ ኣንጻር’ቲ “ናይ ኤርትራ ናይ ውክልና ኢድ ኣለዎ” ኢሎም መራሕቲ ፑንትላንድ ዝዛረቡሉ ዘለዉ ናይ ፑንትላንድ ኩነታት ስጉምቲ ክትወስድ ትሸባሸብ ከምዘላ ጂስካ ኣፍሪቃ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።


text:
„ምኽንሻብ“ ማለት ሓደ ክፋል ካብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ይቑረጽ ማለት እዩ።
ቩልቫ ማለት ብምልኡ ክፋላት ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ማለት እዩ።.
ምናልባት ቆልዓ ከለኺ ተኸንሺብኪ ክትኮኒ ትኽእሊ ኢኺ።
ምናልባት ኣይትዝክርዮን ትኾኒ።
ብዙሕ ዓይነት ኣገባብ „ኣከናሽባ“ እዩ ዘሎ:
ሓደ ሓደ ግዜ ንእሽቶ ክፋል ብልዕቲ ይቑረጽ።
እዚ ክፋል „ክሊቶሪስ“ ክኸውን ይኽእል እዩ፡
እዚ ኣብ ላዕለዋይ ኣካል ናይ ብልዕቲ ይርከብ።
ወይ ውን „ቅንጢር“ ክኽውን ይኽእል እዩ:
እዚ ኣብ ጫፍ መእተዊ ብልዕቲ ዝርከብ ቆርበት እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ እታ ብልዕቲ ይሽፍንዋ እዮም።
እዚ ማለት እቲ ቅንጢር ይዕበ ይንኣስ ኣላጊቦም ይሰፍይዎ እሞ ንመሸኒን ንደም መውጽእን ዝኸውን ንእሽተይ ከፋይ ይገድፉሉ።
ምናልባት እዚ ንዓኺ ንቡር ክኸውን ይክእል እዩ፡ ስለዚ ድማ እቲ ሕቶ ናይታ ሓኪም ዘተረደኣኪ።
ኣብ ጀርመን ብዙሓት ደቀንስትዮ „ክንሹባት“ ኣይኮናን።
ስለዚ እያ እታ ሓኪምኪ ሓቲታትኪ።
ኣብ ጀርመን ምኽንሻብ ደቀንስትዮ ክልኩልን የቕጽዕን እዩ።
እዚ ማለት ንጓል ዝኽንሽቡ ዓበይቲ ሰባት ጌጋ ይገብሩ ኣለዉ ማለት እዩ።
ምኽንሻብ ኣብ ጥዕና ደቀንስትዮ ጉድኣት ከስዕብ ይኽእል እዩ።
ኣብዚ ኣድራሻ ሓበሬታ ወይ ሓገዝ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
http://www.imma.de/einrichtungen/wuestenrose.html


text:
ናይ ቤት ጽሕፈት ወረቓቕቲን ካልእን ንምስላጥ ኣሳላይነት ምርካብ
ምስ ኣብ CCAS ናይ ክሌሞ ፈፋንድ Clermont-Ferrand
እንታይ ኢዩ?
እዚ ማእከም (CCAS) ናይ ን ሓደ ኣብ እቲ ሕብረተሰብ ሓገዝ ንዘድልዮ ሰብ ምስ ስድርኡ ንምሕጋዝን ዝዓለም እዩ።
ናይ ቤት ጽሕፈት ዝጻፈፍ ወረቓሕቲን ጉዳያትን እንተለኩም ምጹና፣ ከምኡ እውን ምስ ኣሲስታንት ሶሻል ቆጸራ ንምሓዝ እውን ትኽእሉ ኢኹም
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
63 - Puy-de-Dôme
ዞባ\ ዴባርትሞ
63 - Puy-de-Dôme
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓደ ማሓበራዊ ማእእከል ን ኹሉ ጉዳያትኩም ዝምልስ
ኣባላት CCAS ኣብ ግዜ ስራሕ፣ ከአንግድኹም ሕቶኹም ክምልሱን፣ እቲ ዝግባእ ናይ ቦአት ጽሕፈት ወረቓሕቲ ኣብ ምምላስ ይሕግዝኹምን
i ክፍለጥ ዘለዎ! : ታሴታኹም፣ ናይ መንበሪ ኣቴስታሽንን ተማልኡ
ማሕበራዊ ሓገዝ ንምርካብ
ብ ኣባላትና ዝኾኑ ኣሲስታንት ሶሻልን ኣገልግሎት ምእንቲ ክትረኽቡ
i ምፍላጡ ኣገዳሲ! : ኣብ CCAS. ብምምጻእ ቆጸራ ክትወስዱ ይግብኣኩም
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣኣብ መአንገዲ ቦታና ደበኽ በሉ !
ኣብ 18 rue Maréchal de Lattre ከምኡ ውን de la 1ere armée à Clermont-Ferrand
i ምፍላጡ ኣገዳሲ :ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ 8h30-12h15 / 13h00-16h45
ከምኡ እውን ብ ቴለፎንና ቆጸራ ሓዙ


text:
ኣብ ከተማ ኣክሱም ካብ መወሸቢ ማእኸል ከምልጥ ዝፈተነ ውልቀ ሰብ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ ክቕፃዕ ቤት ፍርዲ እታ ከተማ ወሲኑ:: መንግስቲ ክልል ትግራይ ካብ ወፃኢ ሃገራት ይኹን ካብ ካልኦት ከባቢታት ኢትዮጵያ ናብቲ ክልል ዝኣትዉ ተጓዓዝቲ ን14 መዓልታት ክውሸቡ ምውሳኑ ስዒቡ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ናብ ከተማ ኣክሱም ዝተጓዓዘ እዚ ውልቀሰብ ናይታ ከተማ መወሸቢ ማእኸል ድሕሪ ምጽንሑ’ዩ ከምልጥ ኣብ ዝፈተነሉ ዝተታሕዘ::
ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብታ ከተማ ካብ ዝኣቱ ሓሙሽተ መዓልታት ዘቑጸረ እዚ ውልቀሰብ ዝሓለፈ ቀዳም ካብ መወሸቢ ማእኸል ከምልጥ ኣብ ዝፈተነሉ ብሓይልታት ፀጥታ ኣብ ትሕቲ ቑፅፅር ምውዓሉ ከንቲባ ከተማ ኣክሱም ኣይተ ኤልያስ ካሕሳይ ንድምፂ ኣሜሪካ ተዛሪቦም::
ሎሚ ረቡዕ ኣብ ቤት ፍርዲ ከተማ ኣክሱም እቲ ውልቀሰብ ኣብ ዝውዓል መጋባእያ ብ6 ወርሒ ማእሰርቲ ክቕፃዕ ወሲኑ ኢሎም:: እዚ ተግባር ውልቃውነት ዝዓብለሎን ንህዝቢ እንኮላይ ንስድራ ዘይምሕሳብ ዘርኢ እዩ ክብሉ እቶም ከንቲባ ገሊፆም:: እዚ ተግባር ዝፈፀመ ውልቀሰብ ኩነታት ጥዕንኡ ክፃረን ብተወሳኺ ድማ ናይ ጉዕዞ ታሪኹ ዳግም ክረአ እውን ምምሕዳር እታ ከተማ ኣንፈት ከምዘነፀረ ኣይተ ኤልያስ ሓቢሮም:: ለበዳ ቫይረስ ኮረና ንምክልኻል መንግስቲ ክልል ትግራይ ብዘውፀኦ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ካብ ዝኾነ ይኹን ከባቢ ናብቲ ክልል ዝኣቱ ሰብ ን14 መዓልታት ክውሸብ ይእዝዝ:: ዛጊድ ኣብ 15 መወሸቢ ማእኸላት 2130 ሰባት ከምዝተወሸቡ ካብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት::


text:
ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ክሲ መዝገብ በቀለ ገርባ ካብ መንጎ ዝኸሰሶም ትሽዓተ ሰባት ናይ ሻብዓይ ተኸሳሲ ቃል ሎሚ ተሰሚዑ።ካልኣይ ተኸሳሲ ኣቶ ኦልባና ሌሊሳ ኣብ ቤት ምእሰርቲ መግረፍቲ ከምዝበፅሖም ነቲ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕሪቦም።
ኣብ ልዕሊ ታሽዓይ ተኸሳሲ ኣቶ ገልገሎ ጉፉ ዓቃቢ ሕጊ ናይታ ሃገር ናይ ፖለቲካን ናይ ግዝኣት ሓድነት ብትንካፍ ገበንን ኣብ መንበሪኦም ተሓቢኡ ተረኺቡ ዝተብሃለ መትረየስን ባዶ ሸንሽልን ናይ ተንኮል ተግባራት ብዓብዪ ደረጀ ንምፍፃም ብምውዳድ ገበንን ብክልተ ገበናት ኽሲሱዎም ኣሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ቅድም ክብል ናይ ሰብን ሰነድን ምስክራት ኣቕሪቡ እዩ።እቲ ቤት ፍርዲ’ውን ተኸሰስቲ ንዓርሶም ንኽከላኸሉ ብዝወሰኖ መሰረት ታሽዓይ ተኸሳሲ ኣቶ ገልገሎ ሎሚ ንቤት ፍርዲ ኣብዝሃብዎ ቃል ናይ ኦነግ ኣባል ዝነበርሉ ከምቲ ዓቃቢ ሕጊ ዝበሎ ካብ 1993 ክሳብ 2003 ዓ/ም ከይኮነስ ካብ 1984 ክሳብ 2002 ዓ/ም ከምዝነበር እዩ።
ኣብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ’ውን ብናይ ጉጅለ መሪሕነት ጥራሕ ከይኮነስ ካብኡ ልዕል ኣብዝበለ ደረጃ ሓላፍነት’ውን ሰሪሖም ከምዝነበሩ ተዛሪቦም።
ኣብ 2002 ዓ/ም ኣብ ወርሒ ጥሪ ምስ ካልኦት ናይ ኦነግ ኣባላት ብምዃን ንመንግስቲ ኢዶም ክህቡ እንተለው ንናይ ኦነግ ዕላማ ብምኹናን ከምዝኾነ ነቲ ቤት ፍርዲ ኣረዲኦም።
ካብ 350 ዘይውሕዱ ተዋጋእቲ ኦነግ ኢዶም ክህቡ እንተለው ኣብቲ እዋን ናይ ክልል ኦሮሚያ ኣማሓዳሪ ዝነበሩ ኣቶ ኣባዱላ ገመዳን ካልኦት ጀነራላትን ምርኣዮም’ውን ኣዘኻኺሮም።
ካብ ኦነግ ወፂኦም ኢዶም ድሕሪ ምሃቦም ነቲ ውድብ ንምድኻም ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወፃእን ኣብዝተወሰዱ ስጉምትታት ምስታፎም ብምዝኽኻር ኣብቲ ኽሲ ከምዝተሓበረ ንኦነግ ዝድግፍ ስራሕ ክሰርሑ ከምዘይኽእሉ ኣረዲኦም።
ዘቕረብዎም ሰለስተ መሰኻኽር እውን ተኸላኻሊ ጠበቓ የረድኡለይ ኢሉ ኣብዝሓሰቦ ጭብጢ መስኪሮም።ኣብቲ ቤት ፍርዲ ዝቐረቡ ካሊእ ተኸሳሲ ኣቶ ኦልባና ለሊሳ ድማ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ልዕለይ ይፍፀም ኣሎ ዝበልዎ በደል ነቲ ቤት ፍርዲ ጠሪዖም።
ዝተኣሰርሉ ኽፍሊ ብዝለዓለ ገበን ተኸሲሶም ዝተፈረዶም ሰባት ከምዝርከቡን ካብዞም ዝተፈረዶም እሱራት ይበፅሐኒ ኣሎ ዝበልዎ ምፍርራሕን ነቲ ቤት ፍርዲ ዘርዚሮም።ሓደ እሱር እውን ደቂሶም ኣብ ዝነበርሉ እዋን ከምዝቐጥቀጦም ጠሪዖም ኣለው።ቤት ፍርዲ’ውን ኣቶ ኦልባና ለሊሳ ጥርዓኖም ብምምሕዳር እቲ ቤት ማእሰቲ ኣቢሎም ብፅሑፍ ንከቕርቡን ምምሕዳር እቲ ቤት ማእሰርቲ’ውን ብፅሑፍ ን12 ሰነ 2004 ዓ/ም ንከቐርብን ትእዛዝ ሂቡ።


text:
Radio Erena: 21 May 2019
ሓዉ ንፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ብሓገዝ ስለያ ኢትዮጵያ፣ ካብ ሱዳን ሃዲሙ ናብ ቱርኪ ከምዝኣተወ ንኣፈኛ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቲ ዓባስ ሓሰን ኣል በሺር ዝተባህለ ሓዉ ንፕረዚደንት ሱዳን ነበር፣ ድሕሪ ምውዳቕ እቲ ስርዓት ኣብ 11 ሚያዝያ ብኡ ንብኡ ብመንገዲ ገዳርፍ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሃደመ’ዩ ተገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ሓዉ ንበሺር ዝርከቦም ሓያሎ ናብታ ሃገር ዝሰለኹ ሰባት፣ ናብ ካርቱም ከረክቦም መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን እኳ እንተጸውዐ፣ ስለያ ናይቲ መንግስቲ ግና ብስትርቲ መኪና ናብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምግዓዝ፣ ናብ ቱርኪ ከምዘፋነውዎ’ዩ ዝወቅስ።
ንሱዳን ን30 ዓመታት ዝመርሐ ዑመር ሓሰን ኣል በሺር 5 ኣወዳት ኣሕዋት ዘለዉዎ ኮይኖም፣ ዓብደላ ሓሰን ኣል በሽር ዝተባህለ ሓደ ካብኣቶም ጥራይ’ዩ ምስ ሓዉ ኣብ ቀይዲ ዝርከብ።
ብመንገዲ ኢትዮጵያ ናብ ቱርኪ ከምዝሃደመ ዝንገረሉ ዘሎ ዓባስ ሓሰን ኣል በሺር፣ ኣብ ሓያሎ ወፍርን ንግድን እታ ሃገር ዝነጥፍን ብብልሽውናን ምጥፍፋእ ሚሎዮናት ዶላራት’ዩ ዝኽሰስ።
ን10ታት ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ንኣሕዋቶም፣ ንደቆምን ናይ ቀረባ ቤተ ሰቦምን፣ ኣብ ዘይግብኦም ስልጣን፣ ፖለቲካ፣ ወፍሪን ግድን ዝኣመሰል ብልሽውና ከምዘዋፍርዎም ይፍለጥ።
ድሕሪ ምፍንቃል እቶም መራሕቲ፣ ሓያሎ ኣባላት ቤተ ሶቦም፣ ግዳያት ሞት ማእሰርትን ስደትን ክኾኑ’ዮም ዝርኣዩ።
===================


text:
‘ትማሊ ሰንበት ኣብ ሊብያ ዝተፈፀመ ቅትለት ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ነውራምን ኣረመኔያዊን ግብሪ ስለዝኾነ ብፅኑዕ ዝኹነን’ዩ’ ይብል ማሕበረ-ሰብ ዓለም።
ቢሮ ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ሎሚ ከምዝሓበሮ ‘እቲ ብቪድዮ ዝተዘርገሐ ስእሊ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ተፃርዩ እቶም ግዳያት ኢትዮጵያዊያን ምኻኖም ተረጋጊፁ’ሎ’ ይብል።
እቲ መንግስታዊ መግለፂ ወሲኹ ብጠንቂ’ቲ ቅትለት መሪር ሓዘን ከምዝተሰመዖን ንቤተሰብ ሕዙናት ፅንዓት ይሃብኩም ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ብወገኑ ‘ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ዝወሰዶ ስጉምቲ ጨካንን ኣረሜናዊን’ ክብል ኮኒንዎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታ፣ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ነቲ ግፍዒ ኮኒኖምዎ። ከምኡውን ኣማኻሪ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ 'ግዳያት ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኢትዮጵያዊያን ወይ ክርስትያን ጥራሕ ኣይኮኑን።ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ግፍዒ'ዩ' ኢሎም።


text:
ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ናብ ኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝለአኾ ኢ-ሜል "ስርቂ፣ ጾታዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ መዓስከር ስደተኛታትን ካልኦት መግሃስታት መሰላት ከምዝተፈጸሙ ዝሕብሩ ተኣማኒ ሪፖርታት ኣለው"ኢሉ። እቲ ወሃቢ ቃል ወሲኹ "ወትሃደራት ኤርትራ፣ ካብ ክልል ትግራይ ናብ ኤርትራ ንስደተኛታት ኣገዲዶም ከምዝመለስዎም ዘርእዩ ጭብጢታት ኣለው" ይብል።
እቲ ውግእ ክጅምር ከሎ፣ ንኤርትራ "ዓቅሊ ስለዝገበረት ኢሉ" ካብ ዘሞገሰ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ሓድሽ መርገጺ ኣሜሪካ፣ መሰረታዊ ለውጢ ምግባሩ ሓባሪ እዩ።
እዚ ናይ ሎሚ መግለጺ፣ ውግእ ትግራይ ሰለስተ ወርሒ ኣብ ዝመልአሉ ጊዜ፣ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ካልኦት ተዋሳእቲን ሓድሽ ጸቅጢ የሕድር ከምዘሎ’ውን ዘርኢ እዩ።
ካብ ትግራይ ኣብ’ዚ ቀረባ ዝወጹ ምስክራት ከምዝበልዎ "ወትሃደራት ኤርትራ፣ እናሰረቁ፣ ካብ ገዛ ናብ ገዛ እናኸዱ ንመናእሰይ እንትቀትሉ፣ ካብኡ ሓሊፎም ከባቢያዊ ኣማሓደርቲ ኮይኖም ከምዝራኣዩን" ገሊጾም።
ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዝዋግኡን ንዝሃደሙ መራሕቲ ክልል ትግራይ ይሃድኑ ከምዝጸንሑን’ውን እቲ ዜና ይሕብር። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ህላዌ ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ክልል ትግራይ ኣይቅበሎን።


text:
ብጉጅለታት ዝተጠርነፉ ስደተኛታት ኣብቲ ራሕሲ ዘለዎ ጎደናታት ክጉዓዙ ይረኣዩ።እዞም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ዝመጹ ክኾኑ ኸለው መብዛሕትኦም ድማ ነቲ ነዊሕ ጉዕዞ ምድረበዳ ናብ ሊብያ ካብኡ ድማ ብልዕሊ ዓቐን ዝጸዓኑ ጀልባታት ተጻዒኖም ማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ጣልያን ዝበጽሑ እዮም።
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዛረቦም ስደተኛታት መንነቶም ክገልጹ ፍቃደኛታት ኣይኮኑን።
ሕብረት አውሮጳ ንድልየታት ካብ መጀመርያ ዓመተ 2015 ጀሚሮም ናብ ኣውሮጳ ንዝአተው ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ስደተኛታት ንምምላእ ይቃለስ ኣሎ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ልዕሊ 140,000 ሰባት ማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ጣልያን በጺሖም እዮም። በመሰረት ሕጊ ሕብረት ኣውሮጳ ስደተኛታት ኣብ መጀመርያ ዝአተውሉ ሃገር ክምዝገቡ ኣለዎም ይብል፡ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም መብዛሕትኦም አፍሪቃዊያን ስደተኛታት ግን ነዚ ከምዘየማልኡ ይገልጹ ምኽንያቶም ድማ ናብ ካልእ ሃገር ክቅጽሉ ስለዝደልዩ ምኳኖም ይሕብሩ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ዜና 11 ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ብዳዒሽ ኣብ ሊብያ ተታሒዘን ዝጸንሓ ብሓይልታት መንግስቲ ሊብያ ነጻ ከምዝወጻ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ መደበር ጸጥታ ሓይልታት ሊብያ ኣብ ሚስትራ ከተማ ከም ዝርኸባ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓንቲ ካብዘን ደቂ ኣንስትዮ ዝኾነት ኤርትራዊት ዕጡቓት ዳዒሽ ጾታዊ ዓመጽን ካልእ ግፍዕታት ከምዝፍጽሙ ትዝርዝር።
ብመሰረት ሓበሬታ እዛ ጓል ኣንስተይቲ ናብ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ቅድሚ ዓመትን ፈረቓን ሊብያ ምእታዋ ትገልጽ።
እተን ደቂ ኣንስትዮ ነጻ ክወጻ ዝኸአላ ሓይልታት መንግስቲ ሊብያ ብቐዳም ነቲ ኣብ ከተማ ሲትሪ ተታሕዘናሉ ዝጸንሓ ህንጻ ድሕሪ ምቁጽጻሮም ምዃኑ’ውን መንነታ ክግለጽ ዘይደለየት ገጻ ብምሽፋን ቃላ ንሮይተርስ ዝሃበት ኤርትራዊት ስደተኛ ትገልጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።