text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 34 guests and no members online
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 06 February 2018
ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣብራሃም ነጋሲ መግለጺ ሐዘን
ሰብ ኣለዋ እዛ ሃገር, ከም ስርዓተ ሃይለ ስላሴ ደርጊ,
ኣርዑት ጭፍራ ህግደፍ ክስበር,
ሕድሪ ኣሎና ናይ ቀዳሞት ዳሕረዎት,
ጀጋኑ ስዉኣት ደቂ ሃገር,,
ኣብራሃም ኣኺላ ዶ መዓልቲ
ጸልማት ከላ ከይበርህት ለይቲ
በብሐደ ሐሊፎም ተቃለስቲ,
ሐርበኛ ኣብራሃም ነጋሲ
ትማሊ ንነጻነት ኣብ ቃልሲ
ሎሚ ንሐርነት ንደሞክራሲ
ከይዓረፈት ሐሊፋ ነብሲ,
ንተጋደልቲ ጀብሃ ንምጽላም
ንወደቦይ ነጋሲ ኣብራሃም
ንጸረ ገድሊ ምስ ኣርዓዶም
ንጸለመ ዘይሞም ሲሒሎም
ብተወልዋላይ ዘይቲ ክድህሉ ፈቲኖም
ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብኣሉታ ዛዚሞም,
ኣብራሃም ኣብ ቃልሲ ታሪኽ ገዲፍካ
መስኪሮም እዮም ናይ ዕላማ ብጻትካ
ጸረ ገድሊ ፈሺሎም ኣብ ቅትለትካ,
ደቂ ኤረ ወዲ ሰብ ኣይኮነን ነባሪ
ገለ ባሉታ ገለ ብኣወንታ ተዘካሪ
ጅግንነት ኣብራሃም ነጋሲ ንገሪ
ስርሒት ደቀምሐረ መስክሪ,
ኣብ መንጎ ኣሐት ሐዊ ምስ ኣጎዱ
ሃገራዊ ራኢ ዘለዎም ምስ ተሰደዱ
ዱጉል ዕላማ ዘለዎ ቴምቤናይ ሰዊዱ,
ምስ ኣለለዮም ጅግና ወዲ ዓሊ
ኤርትራ ንኤርትራዊያን በሃሊ
ጸረ ገድሊ ገንሸል ገሮሞ ትማሊ,
ድሕሪ ተሐኤ ኩሉ ኮንቱ
ዕላማ ኣለዋሃ ምላሽ ተዓዊቱ
ህዝቢ ኤርትራ ተዘሚቱ
ካብ 81 ታሪኽ ኣንፈቱ ስሒቱ,
መንዩ ዑፉን ሽፉን
ኣብ ምፍልላይና ጋኔን
ዝያዳና ኤርትራዊ ዝኸውን,
ንተጋደልቲ ተሐኤ ንበር ክላቦ
ነንነብስና ንሕተት ከይበረሰ ዓደቦ
ምስ ተጠርኒፍና ኢና ክንዲ ጎቦ,
ሑሉፍ ተመኩሮና ዩኒቨርስቲ ዩ ባዕሉ
ተመኩሮና ንድሕነት ህዝቢ ንጠቐመሉ
ታሪኽና ነበረ ያ ነበረ ከይገብርዎ ትዃሉ,
ኤርትራ ንኤርትራዊያን ኢልና ንሜዳ ዝወጻና, ናይ ጌጋ ጌጋ መዓልቲ ንተሐኤ ምኽሳርና, ውጽኢቱ ሕጂ ይኸፍሎ ሎ ህዝብና, ንነብሲ ሄር ኣብራሃም ነጋሲ መንግስተ ሰማይ, ንህሉውት ጠሊ ጽንዓት ያሃብኩም, ንብል ደለይቲ ፍትሒ መቃልስቲ ኣቦኹም,,
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና, ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ, ስዕረት ንጃንዳ ህግደፍ ዓንገልቶምን፡፡
ብሽም ዋዕሮታትን ሐርበኛታትን, ገጣሚ በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡፡
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ ጁባ ሰለስተ ኤርትራውያን ተቐቲሎም
ኣብ ጁባ ሰለስተ ኤርትራውያን ብጥይት ተቐቲሎም።
እቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብጥይት ዝተቐትሉ ሰለስተ ኤርትራውያን፣ መን ከምዝቐተሎም ዛጊት ክንጸር ኣይተኻእለን።
ከተማ ጁባ ብሰንኪ ዘለዋ ጸጥታዊ ሃጓፍ፣ ምስ ስርቂ ዝተተሓሓዘ ብዙሕ ገበናት ቅትለት ዝፍጸመላ እኳ እንተኾነ፣ እዞም ኣብ ንግዲ ክነጥፉ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ዝተቐትሉሉ ምኽንያት’ውን ምስዚ ምትእስሳር ክህልዎ ከምዝኽእል ኣፈኛ ፖሊስ ጁባ ኮለነል ጄምስ ማንደ ይእንፍት።
ኣብ ካርቱም ሰለማዊ ሰልፊ ተኻየዱ
ኣብ ካርቱም ኣንጻር መንግስቲ ዝቐንዐ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻየዱ።
እቲ ብሰንበት ኣብ ዓበይቲ ጎደናታት ካርቱም ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ዳርፉር ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ኣርባዕተ ተማሃሮ ድሕሪ ምቕታሎም’ዩ ተወሊዑ።
ካናዳ፣ መእተዊ ቪዛ ንዝሓቱ ሓድሽ ሕጊ ኣውጺኣ
መንግስቲ ካናዳ፣ ናብታ ሃገር መእተዊ ቪዛ ንዝሓቱ ዜጋታት ኤርትራ ናይ እትርከበን 29 ሃገራት፣ ዝተፈልየ መስርሕ ክኽተል ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ሓድሽ ዓመት 2013 ዝጅምር መስርሕ ብዝኾነ ምኽንያት ናብ ካናዳ ንምእታው ቪዛ ዝሓቱ ዜጋታት እዘን ኤርትራ እትርከበን ሃገራት፣ ኣቐዲሞም ናይ ኣጻብዕ ስእሊ ማለት ዓሸራን ካልእ ዝተዳቐቐ ሓበሬታ ክህቡን ክግደዱ’ዮም።
ኢራን - ኤርትራ ኣብ ዶብ ዘይብሉ ዝምድና
ኢራን ምስ ኤርትራ ገደብ ዘብሉ ዝምድና ክትምስርት ከምእትደሊ ፕረዚደንንድ ማሕሙድ ኣሕመዲነጃድ ገሊጹ።
እዚ ዝተገልጸ፣ ሓድሽ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢራን ኣቶ መሓመድ ስዒድ መንታይ ኢድሪስ ምስ ፕረዚደንት ኢራን ማሕሙድ ኣሕመዲነጃድን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ዓሊ ኣኽባር ሳልሒ፣ ብቀዳምን ሰንበትን ኣብ ቴህራን ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ’ዩ።
ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ዝካየድ ግጥማት ከይትሳተፍ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ
ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ክሳብ 2015 ኣብ ዘሎ ግዜ ካብ ሃገር ወጻኢ ዝካየድ ዝኾነ ግጥማት ከይሳተፍ መምርሒ ከምዝተዋህቦ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ደምዳማዊ መግለጺ
ሳልሳይ ስሩዕ ምዱባዊ ኣኼባ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ሳልሳይ ስሩዕ ምዱባዊ ኣኼብኡ ካብ ዕለት 17- 20 /1/2012 ዓ.ም ( ብ 23-26/2/1433 ህጅርያ) ኣካይዱ። እዚ ኣኼባ ድሕሪቲ ብደረጃ ውልቕን ውድብን ዞባዊን ዝተኸስቱ ፍጻሜታት ብምክያዱ ፍሉይ ኔሩ ክበሃል ይከኣል። ኣኼባ ዝተዛተየሎም ዛዕባታት እዞም ዝስዕቡ የጠቓልል፣-
ኣኼባ ብዛዕባ ንሃገራዊ ሓድነት ንምርግጋጽ ዝተሰርሑ ንጥፈታት ገምጊሙ፣ ምኽንያቱ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ካብ መፍርቕ ዝሓለፈ ዓመት ጀምሩ ኣብ ምምስራት ናይዚ ሓሳብ ሉዑል ተራ ስለዝነበሮ። ስለዚ ብመሰረት ስምምዓትን ዝተተለሙ መደባትን፣ ብኣባላት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ንዝተዳልዉ ጽሑፋትን ፋይናንሳዊ ጸብጻባትን ሰምዑን ገምጊሙን። ውድብና፣ ዋላ'ኳ ፍርቂ ካብ ኣባላት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ተኣስሮም ኣብ ዘይምቹእ ኩነታት ይንበር እምበር ኣብቲ ጽንኩር ግዜ ንውሽጣዊን ገዳማዊን ጉዳያት ብምዝምልከት ዝምስገን ስራሓት ፈጽሙ። ከምኡ'ውን ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ንዝመጽእ ግዜ ክዕመሙ ንዝተለሞም መደባትን ንጥፈታትን ኣጽድቑ።
ምስዚ ብምትእስሳር፣ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ድሕሪ-ባይታን ምኽንያት ማእሳር ኣርባዕተ ካብ ኣባላትን ኣቦ-ወንበር ውድብን ኣልዕሉ ብዕምቖት ዘትዩ። ምእሳር ኣባላት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኣብ ትሕቲ ጽንኩር ኩነታት ምፍጻሙ ኣስምሩሉ። ብፍላይ ስምረትን ሓድነትን ውድባት ኣብ ዕሽል ደረጃ ብምህላው፣ ንዑኡ ኩንነታዊን ግብራዊን ንምግባሩ፣ ህላወ ዝምልከቶም መራሕቲ ኣገዳሲ ረቓሒ ብምንባሩ። ከምኡ'ውን እቲ ዝተኸሰተ ፍጻሜ፣ ምስቲ ኣብ ከተማ ኣዋሳ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ጉባኤ ንሃገራዊ ዘተ (National Dialogue) ኣብ ተመሳሳሊ ግዜ ኣጋጥሙ። እንተኾነ ግን ኣምላኽ ይመስገን፣ ውድብና ንኩሉ ጸገማትን መስናኽላትን ስጊሩ ፣ ብልቦናን ብስለትን ክውደብን ክማሓደሪን ክእሉ። ስለዚ ድማ ዋላ'ኳ ሓያል መስናኽላት የጋጥም እምበር፣ ካብኡ ልዑል ተመክሮ ተኸስቡ እዩ። ካብኡ ንምጥቓስ ድማ፣- ውድብና ውሽጣዊ መሳሪዑ ኣደልድሉ፣ ጥምረትን ስጥመትን ኣዕዚዙ፣ ኣብ መትካላቱ ከምዝጸንዕን ዝተኣማመንን ግሪዎ። ብተወሳኺ ካብ ኤርትራዊያንን ይዕሩኽን ፈተውትናን ኣብ መዳያት ፖሎትካ፣ ማዕከናት ሓቤረታን ካልእን ልዑል ምድንጋጽን ምትሕብባሪን፣ ካብ እዋን ማእሳርቲ ክሳብ ምፍታሖም ጀምሩ ከምዝዓዝዝ ገይሩ።
በዚ መሰረት፣ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ንኩሎም ቀጸላታት ህዝቢ ኤርትራ ንዘረኣይዎ ኣውንታዊ ሃገራዊ መንፈስ፣ ንጸቢብን ድሑሪን ኣተሓሳስባን ውድባዊ ቀይዲታትን ስምዕታትን ንድሕሪት ገድፉ ነቲ ዝወረደ ጸገማት ከም ጸገሞም ብምርኣይ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዘጸናንዑናን ኩሎም ልዑል ምስጋና ነቕሪበሎም። ከምኡ'ውን ንኩሎም እሱራት ንምፍታሕ ብጽሑፍን መግልጽታትን፣ኣበይቱታን ዘዳልው የመስግን። ብተወሳኺ ፖሎትካዊያንን ተጣበቕቲ መሰል-ደቂሰባት ውድባትን፣ ማዕከናት ሓበሬታን ምሁራትን ብጾትን የመስግን። ከምኡ'ውን ንኹሎም ሎጅስትካዊን ንዋታውን ሞራላዊን ሓገዞም ንዝበርከቱን ደሃይ ንምርካብ ዝተወከሱናን ዝመጹናን ልባዊ ምስጋናና ነቕሪብ።
ብዛዕባ ኣብ ከተማ ኣዋሳ፣ ኢትዮጵያ ብ 21/11/2011 ዝተኻየደ ጉባኤ ንሃገራዊ ዘተ (National Dialogue) ብዝምልከት ድማ ንውድብና ወክሎም ብዝተሳተፉ ልኡኻት ጸብጻብ ቀሪቡ። ኣኼበኛታት ኣብቲ ጉባኤ ዝተኻየዱ ንጥፈታትን ውጽኢቱን ብዕምቖት ዘትዮም። ምስታፍ ውድብና ብምሉእ ዓቕሙ ኣባላቱ ምስቲ ዘጋጠሞ ጽንኵር ኩነታት፣ መርኣያ ናይ ልዑልን ሓይል ሃረርታን ቆራጽነትን ስሩዕ ውድባዊ መትከልን ትካልዊ ኣቓውማ ውድብና የንጸባርቕ።
ምክያድ ጉባኤ ንሃገራዊ ዘተ፣ ዓቢ ዓወትን ኣገድሲ ስጉምትን እዩ። ኣብ መንጎ ተቓውምቲ ውድባትን ሓይልታትን ኤርትራ ምትእምማን ኣብ ምህናጽ ዝወስድ ቕኑዕ ኣንፈት ንቕድሚት እዩ። ከምኡ'ውን ዝተፈላልዩ ናይ ምቕላስ ማካኒዝምን ሜላታትን ንምፍታሽ፣ ምስ ኩነታትን ጠለባትን ምቕይያታትን ሃገረናን ዞባናን ዝሳነዩ ንምርካብ ይሕግዝ። ኣኼበኛታት፣ ሃገራዊ ጉባኤ ተራኡ ክዕዝዝን ሓላፍነት ተስኪሙ ብዝግባእ ኣገባብ ክዓይ ይላቦ። ውድብና ድማ ንኩሉ ካብኡ ዝጥለብ ንምምላእን ሃገራዊ ኣጃሙ ከበርክትን ምስ ተልእኮ ሃገራዊ ጉባኤ ክትሓባበር ምኻኑ ድልዉነቱ ዳግማይ የረጋግጽ። ከምኡ'ውን ዝሰፍሔ ሃገራዊ ስምረት (Coalition) ንምፍጣር ኩላቶም ንጡፋት ሓይልታት- ፖሎትካዊያን ተቓውምትን ስቪካዊ ማሕበራት ዘጠቓልል ንኽህሉ ይትስፎ።
ብተወሳኺ እቲ ኣኼባ፣ ብሰንኪ መላኺ-ስርዓት እናኣንቆልቆለ ዝመጽእ ዘሎ ማሕበረ- ቁጠባዊን ኩነታትን ፖሎትካዊን ጸጥታዉን ስግኣታት ሃገርና ተመልክቱ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነብሩ ዜጋታት ስቓዮም እናባኣሰ ብምኻዱን ሰብኣዊ ናጽነትን መሰርታዊያን መሰላትን ተጋህሶምን ተደርቶም ምህላውም ተገንዝቡ። ብፍላይ ኣልቦ-ሽቕለት ገንኑ፣ ግዱድ ወተሃደራዊ ምዕስካር'ውን እናበርተዐ ይቕጽል ኣሎ። ብስንኩ ድማ ሃገሮም ገድፎም ዝስደዱ ዘለዉ ቁጽሪ መንእሰያት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተዓጻጽፈ ብምኻዱ ኣብ ሓጺር ግዜ ሃገርና ብዘይ መንእስያት ደቓ ክጽሙ እያ። እዚ ጥራይ ከይኣክል፣ እዚ ስርዓት ኣብ ዞባዊ ጸጥታን ምርግጋእን ሓደገኛ ብምኻኑ፣ ብኩሉ መዳያት እዚ ግናይን እኩይን ስርዓት ክጠፍእ ከምዘግባእ ነዘኻኽር። ጉጅለ ኢሰያስ ኣብ ሃገርና ወሪዱ ንዘሎ ሕማቕ ኩነታት ተሓታት ምኻኑ እዩ። በዚ መሰረት ንኩሎም ኤርትራዊያን ፖሎትካዊያን ሓይልታትን ጻዕረታቶም ኣጽፈታ ክዛይዱን፣ ሓይል ናይ ምቕዋም ሜላታት ብምትእትታው ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንምጥፍኦም እጃሞም ከበርክቱ ንጽውዕ። ከምኡ'ውን ዓለም-ለኻዊ ሕበረተ-ሰብ ነዚ ስቕያት ህዝቢ ኤርትራ ክግንዘብን፣ ዘይፍትሓውነትን መከራን ኤርትራውያን ንኽብቕዕ ተራኡ ክጻወት ንላቦ። ሰብኣዊያንን ዓለም-ለኻዊ መሰል ደቒ-ሰባት ንምርግጋጽ ዝሰርሓ ማሕበራት፣ ኣብ ዝተፈላለዩ መዕቆብታት ንዝርከቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዑቕባ ክህባን ቕቡል ሂወት ንኽሕልፉ ዘድሊ መሰረታዊ ነገራት ክቕሩቡሎም ዳግማይ ንጽውዕ።
ዞባዊ ጉዳያት ብዝምልከት፣ ኣኼበኛታት ብዛዕባ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ሶማላውያን ንዝተኾለዐ ጽልእታትን ሂወት ኣሽሓት ሶማላውያን ንምቕዛፍ ተሃንዲዱ ንዘሎ ሓደጋ ጥምየት ብዕምቖት ዘትዩ። በዚ መሰረት፣ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ሶማላውያን ዝተወለዐ ኵናትን ደም ምፍሳስን ኣኽትሙ፣ ብሰላምን ብምርድዳእን ሽግራቶም ክፈትሑ ይምሕጸን። ከምኡ'ውን ዓለም-ለኻዊ ሕበረተ-ሰብ ሓገዙን ኣበርክቱኡን ብምዕዛዝ ንሶማላውያን ዘድሊ ረድኤት ብምሃብ ካብ ኣንጻላልይዎም ዘሎ ዓርሞሽሽ ጥምየት ክድሕኖም ንላቦ።
ብዛዕባ ፍትሕን ሰብኣዊ ክብሪን ህዝብታቶም ንምርግጋጽ ዝቓለሱ ዘለው ስውራዊያን ምንቕስቓሳት ዓረብ ከም ነጥቢ ተዘትይሉ። ነዞም ሰውራታት ዘለዎም ደገፍ'ውን ኣረጋግጹ። ኣብቲ ንዝዓለምዎን ክበጽሕዎ ንዝደልዩ ለውጥን ጥሙሓትን ባህግታትን ዓወት ክጋናጸፉ ይምነየሎም።
ኣኼበኛታት፣ ኣብ መንጎ ሓማስን ፍልስጥማዊ ጉጅለ ጅሃድን ንምሕባር ወስዶሞ ዘለዉ ተብግሶታት ሓጎሶም ይግልጹ። ንሓድነት ህዝቢ ፍልስጥም ዘደልድልን ንቓልሶምን ሃገራውነቶም ዝሕይል ብምኻኑ ድማ ኣምላኽ ክሕግዞምን ክስምሩን ፍትሓዊ ጉዳዮም ክዕወትን ንጽሊ።
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት
እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ
21/1/2012


text:
ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ብመሰረት ትማሊ ዝዘርገሖ መግለጺ፣ ሶማል ክልተ ኣብያተ ምኽሪ ክህልዋ’ዩ። 275 መናብር ዝህልዎ ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ፣ 54 መናብር ዝሕዝ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ። ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ ብመሰረት 4.5 ፎርሙላ ዝህዝ ውክልና ነገዳት፣ መናብር ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ድማ ብክልላት ዝታሓዝ’ዩ።
ካብ’ቶም 54 መናብር ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ፣ ብማዕረ ንክልላት ዝከፋፈል ኮይኑ ከምኡ’ውን እቶም 6 መናብር ንሶማሊላንድን ፑንትላንድን ክኸውን’ዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ሶማል 30 ሚእታዊት መናብር ክሕዛ’የን።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ኣካል ምሕንጻጽ ሕገ-መንግስቲ ሶማልያ ዝነበረት ፑንትላንድ፣ ነቲ ኣብ ነገድ ዝተመስረተ ምምቕቓል መናብር ቤት ምኽሪ ነጺጋቶ’ላ።
ንምትግባር ምርጫ ኣብ ሶማል ብመራሕቲ’ታ ሃገር ስለዝተነጸረ ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ታሕጓሶም ገሊጾም።ንመራሕቲ ሶማል እንዃዕ ኣሓጎሰኩም ዝበሉ ሚስተር ባን ኪሙን፣ እቲ ስምምዕነት ኣብ ሶማል ሰላማዊ ስግግር ስልጣን ንክፍጸም ሓጋዚ’ዩ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ብሕልፊ ውክልና ደቂ-ኣንስትዮን ንውሑዳንን ዘረጋገጸ ስለዝኾነ ፍሉይ ናእዳ ይግባእ ኢሎም።


text:
ከሰላ፣ ሓድሽ ተላባዒ ሕማም 11 ሽሕ ሰባት ኣጥቂዑ
Radio Erena: 28 September 2018
ኣብ ሱዳን ዞባ ከሰላ ዝላባዕ ዘሎ ምስ ዓሶ ዝመሳሰል ሕማም "ቺኩንጉያ" ኣስታት 11 ሽሕ ሰባት ኣጥቂዑ ከምዘሎ ኣፈና ምምሕዳር እቲ ዞባ ማግዙብ ኣቡ ሙሳ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታኣፍሊጡ።
ንሱ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝተጠቕዑ ብዝሒ ሰባት ዛጊት 11 ሽሕ በጺሑ ከምዘሎ እኳ እንተመልከተ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝሞቱ ሰባት ወግዓዊ ሓበሬታ ግና ከምዘየሎ ገሊጹ።
ይኹን'ምበር ዝተፈላለዩ ወገናት ካብ ከሰላ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 20 በጺሑ ከምዘሎ'ዮም ዝጠቕሱ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ሱዳን ናብቲ ዞባ ህጹጽ ሓገዝ ከምዝልኣኸ ዝሓበረ ኣፈኛ ምምሕዳር ዞባ ከሰላ፣ እቲ ሕማም ብልዑል ናህሪ ይላባዕ ብምህላዉ፣ እቲ ሓገዝ እኹል ከምዘይኮነ ኣብሪሁ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣብቲ ዞባ ድሕሪ ድሕሪ ዝወረደ ሓያል ዝናብ ከምዝሰዓበ ዝግለጽ ዘሎ ሕማም "ቺኩንጉያ" ይላባዕ ከምዘሎ ወከልቲ ዞባ ከሰላ እኳ እንተገለጹ፣ ውድብ ጥዕና ዓለም ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃብሉን።
ሕማም "ቺኩንጉያ"፣ ብቫይረስ ዝስዕብ ኮይኑ ብጣንጡ ከምዝመሓላለፍ'ዩ ዝግለጽ።
እቲ ልዑል ረስኒን ቃንዛ ኣብ መላግቦታትን ዝኣመሰሉ ምልክታት ዘለዎ ሕማም፣ ብዝቐልጠፈ ሞት ዘየስዕብ እኳ እንተኾነ፣ህጹጽ ሕክምና እንተዘይረኽቡ ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ክሳብ ኣዋርሕ ኣብ ዘሎ ግዜ ከቢድ ስንክልና ከምዘስዕብ ክኢላታት ይገልጹ።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
========================


text:
አባላት ተቓዋሚ ፓርቲ ኬንያ ሎሚ ሶሉስ ናብ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ዝርኸብ ጎደናታት ብምውጻእ ኣብቲ ጥቕምቲ 26 ዝኻየድ ዳግማይ ምርጫ አባላት ኮሚሽን ምርጫ ብሓደሽቲ ክትክኡ ዝጠልብ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አካይዶም።
ተቓዋሚ ፓርቲ እታ ሃገር ኣባላት ኮሚሽን ምርጫ እንተዘይተቀይሮም ኣብ እዋን ምርጫ ኣድማ ከምዘላዕሉ እንተገለጹ’ኳ ገዛኢ ፓርቲ ግን ነዚ መፈራርሒ ይነጽግ።
ድምጺ ብፖሊስ ኬንያ ዝትኮስ ዘንብዕ ጋዝን ነናብ ዝተፈላለየ ኣንፈት ዝብተኑ ዝነበሩ ተሳተፍቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንሰማያት ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ሎሚ ንግሆ መሊኦሞ ኔሮም። ተሰለፍቲ ናብ ሕንጻ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ ንምጽጋእ ኣብ ዝፈተንሉ ብፖሊስ ተበቲኖም።
እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንኣመሓዳሪ ኮሚሽን ምርጫ ኢዛ ቺሎባ ወሲኹ ንኣባላት ኮሚሽን ምርጫ ካብ መዝነቶም ክእለዩ ጸቕጢ ንምፍጣር ብመራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ዝተጸውዓ ስሩዕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
“እቲ ኮሚሽን ምርጫ ኣቐዲሙ ዝነበረ ዘይንቡርን ዘይሕጋዊ ኩነታት ተሓተቲ ዝኾኑ አባላቱ ክሳብ ዘለው ቕኑዕ ምርጫ ከረጋግጽ ኣይኽእልን እዩ። ስለዝኾነ ድማ ሎሚ ብህዝባዊ ጸቕጢ ካብ መዝነቶም ክእለዩ ዝጽውዕ ነዚ ሰላማዊ ዘመተ ጀሚርና አለና። እዚ ምስ ዝኸውን ድማ ኢና ፍትሓዊ ዝኾነ ውጽኢት ምርጫ ክንረኽብ ንኽእል።”
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ነቲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ ምርጫ ንምንታይ ውዱቕ ከምዝገበሮ ምሉእ መግለጺ ሂቡ’ዩ። እቲ ቤት ፍርዲ ዋላ’ኳ ንወልቒ ሰብ አባላት እቲ ኮሚሽን እንተዘይጠቐሰ ነቲ ኮሚሽን ግን ካብ ምውቓስ ግን ኣይተቆጠበን። እቲ ኮሚሽን ካብ ኩለን ኑቑጣታት ዝመጽእ ቆጸራ ቅድሚ ምእኻቡ ንኮምፒተራቱ ንቤት ፍርዲ ክፉት ኽገብር ዝብል ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ከምዘይተቐበሎ’ውን ተገሊጹ’ዩ።
ቅድሚ እዚ ሎሚ ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አቦ መንበር ራይላ ኦዲንጋ ዝመርሕዎ ፓርቲ ኦራንጅ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ጆን ናዲበ፡ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ንናይ ጸጥታ ሓበሬታ መወደዳርቶም ራይላ ኦዲንጋን ካሎንዞ ሙሳኦካ ኣልዮም እዮም ክብሉ ተሰሚዖም’ዮም።
ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ግን ቅድሚ ቅዋማዊ ቀውሲ ኣብታ ሃገር ምልዓሉ ፖለቲከኛታት ፍልልያቶም ክፈትሑ ይጽውዑ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ናይ ዓርቢ ሥነ ፍጥረት
“ወይቤ እግዚአብሔር ለታውፅእ ምድር ዘመደ እንስሳ፡ ወዘይትሐወስ ወአራዊተ ምድር በበዘመዶሙ”
ዕለተ ዓርቢ ንፍጥረት ሻዱሻይ መዓልቲ ኮይኑ ናይ መወዳእታ ዕለተ ፍጥረት እዩ። በዚ ዕለት’ዚ ኣብ የብስ ንቑጽ ምድሪ ዝነብሩ ኣርባዕተ ፍጥረታት ተፈጥሩ። ብመጀመርታ እግዚአብሔር ኣምላኽ ንምድሪ ሕይወት ዘለዎ በብዓይነቱ ፍጥረት ተውፅእ ምስ በለ ብኸብዶም ዝሰሓቡ፡ ብእግሮም ዝኸዱ፡ ብኽንፎም ዝበሩ፡ ብደመ ነፍስ ሕያዋን ኮይኖም ዝንቀሳቐሱ፣ ካብ ኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋ፡ ሠለስተ ዓይነት ፍጥረታት ተፈጥሩ። ንዅሎም ድማ ተባዕታይን ኣንስታይን ገይሩ ፈጠሮም። (ዘፍ 1፡24)
ሠለስተ ፍጥረታት ዝተባህሉ፡-
- እንስሳታት ፡- ሣዕሪ በሊዖም ማይ ሰትዮም ዝነብሩ፣
- ኣራዊት ፡- ሥጋ በሊዖም፡ ደም መጽዮም፡ ማይ ሰትዮም ዝነብሩ፣
- ኣዕዋፍ ፡- እኽሊ ለቒሞም ኮነ ሥጋ በሊዖም፡ ማይ ሰትዮም ዝነብሩ እዮም።
እዞም ሠለስተ ዓይነት ፍጥረታት ኣብ ኽልተ ይኽፈሉ፡-
1. ናይ ገዛ እንስሳታት (እንስሳ ዘቤት)
* እንስሳ ቤት፡- ብመጓዓዝያ፡ ሕርሻ፡ መግቢ . . . ንሰብ ዘገልግሉ ሰብ ዝለመዱ እዮም። ንምሳሌ፦ ላም፡ ብዕራይ፡ ፈረስ፡ በጊዕ . . . ወዘይመስሎ።
* ኣራዊት ቤት፡- ንሰብ ብሓለዋ ካብ ኣራዊት በረኻ ዝከላኸሉ’ዮም። ንምሳሌ፦ ከልቢ፡ ድሙ . . . ወዘይመስሎ።
* ኣዕዋፍ ቤት ፡- ኣብ ገዛ ዝዓብዩ ንመግቢ ዝኾኑ፣ ንምሳሌ፦ ደርሆ፡ . . . ወዘይመስሎ።
2. ናይ በረኻ እንስሳታት (ኣራዊት ገዳም)
* እንስሳ በረኻ፦ ሰብ እንክርእዩ ዝሃድሙ ኣብ በረኻ ዝነብሩ፣ ንምሳሌ፦ ዓጋዜን፡ ጤለቤዱ፡ ኣድጊ በረኻ . . . ወዘይመስሎ።
* ኣራዊት በረኻ ፦ ንደቂ ሰብ ዝጓድኡ፣ ንምሳሌ፦ ኣንበሳ፡ ነብሪ፡ ዝብኢ፡ . . . ወዘይመስሎ።
* ኣዕዋፍ በረኻ፦ ኣብ ውሽጢ በዓቲ ተቐሚጦም ኣብ ኣእዋም ተንጠልጢሎም ዝነብሩ፣ ንምሳሌ፡- መንካዕ . . . ወዘይመስሎ።
ብዕለተ ኃሙስን ዕለተ ዓርብን ዝተፈጥሩ ፍጥረታት “እንስሳታት” ተባሂሎም እኳ ብሓደ ስም እንተ ተጸውዑ፣ ብኣነባብራኦምን ግብሮምን ግና ዝፈላለዩ እዮም። ናይ ኃሙስ ፍጥረታት ኣብ ባሕሪ ጥራሕ እምበር ተፈልዮም ኣብ ምድሪ ጥራይ ክነብሩ ኣይክእሉን እዮም። ናይ ዓርቢ ፍጥረታት’ውን ኣብ ምድሪ ጥራሕ እምበር ተፈልዮም ኣብ ውሽጢ ባሕሪ ጥራይ ክነብሩ ኣይክእሉን እዮም።
ልዑል እግዚኣብሔር፡ ኣብ ምድርን ባሕርን ገይሩ ዝፈጠሮም “ኣምላኽ ባሕርን ምድርን ኣነ እየ” ንምባል እዩ። (ራእ. 10፡6)
ብናይ ኃሙስ ፍጥረታት ናይ ምሥጢረ ጥምቀት ምሳሌን ትርጕምን ክንመሃር ከሎና፡ ብናይ ዓርቢ ፍጥረታት’ውን ምሥጢረ ትንሣኤ ምውታን ንመሃር።
ተፈጥሮ ኣዳም
ይቕጽል፡ . . .
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ኣብ መንጎ ቀጠርን ሃገራት ጋልፍን ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕ ከምትድግፍ ኢትዮጵያ ኣፍሊጣ።
ሎሚ ምስ ሓጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር ሱልጣን ቢን ስዒድ አልማኡርኪ ዝተዘራረቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ፡ ኢትዮጵያ ኣብቲ ጉዳይ ገለልተኛ መርገጺ’ዩ ዘለዋ ኢሎም።
ብካልእ ወገን መንግስቲ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሃገራት ጋልፍ ኣብ ልዕሊ ቀጠር ዝወሰደኦ ስጉምቲ ኣብቲ ዞባ ሰላም ንጸጥታን ንምኽባር ካብ ዝወሰዱ ብዙሕ መንገድታት ሓደ’ዩ ክብል ኣፍሊጡ።
ሓጋዚ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ቀጠር ሱልጣን ቢን ስዒድ አልማኡርኪ ሎሚ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ አዲስ አበባ ተራኺቦም፡ ተዘራሪቦም’ለው።
እቶም በዓል ስልጣን ቀጠር ኢትዮጵያ አብ መንጎ ሃገራት ጋልፍ ንዝተፈጥረ ቅልውላው ብዝምልከት ንቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ከምዘብርህዎ መሓውራት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢረን ኣለዋ።ኢትዮጵያ ኣብ ጎኑ ቀጠር ክትከውን ከምዝሓተቱ’ውን ተጠቂሱ’ሎ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ሃገሮም እቲ ምስሕሓብ ብሰላም ክፍታሕ ከምትደልይ ገሊጾም ዝተፈጥረ ፍልልያት ብዝምልከት ኢትዮጵያ ገለልተኛ መርገጺ ከምዘለዋ ምግላጾም ጸብጻባት ይሕብሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ መንግስት ኤርትራ ነዚ ኣብ መንጎ ሃገራት ጋልፍ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ዝምልከት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሃገራት ጋልፍ ኣብ ልዕሊ ቀጠር ዝወሰደኦ ስጉምቲ ሰላምን ጸጥታ’ቲ ከባቢ ንምኽባር ካብ ዝውሰድ ሓደ መንገዲ’ዩ ክብል ኣፍሊጡ።


text:
በቶም መጥቓዕትታት ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጡ 30 ሰባት ሞይቶም ካልኦት 130 ድማ ቆሲሎም ኣለው።ኣብዚ እዋን’ዚ ኣውሮጳ ኣብ ዝለዓለ ናይ ጸጥታ ተጠንቀቕ ትርከብ።ኣብ ምብጻሕ ሃገረ ኩባ ዝርከቡ ፕረዝደንት ኦባማ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ናብ ሕጊ ንምቕራብ ዝክኣለና ክንገብር ኢና ኢሎም።
ብኣቆጻጽራ በልጁም ከባቢ ሰዓት ክልተ ንግሆ መዕረፎ ነፈርቲ ዛቨንተም ብማንታ መጥቓዕታት ቦምብ ዝተናወጸት፡ተሳፈርቲ ዝኣትውሉ ኣዳራሻት’ቲ መዓርፎ ነፈርቲ ብስብርባራት መሊኦም፣ብትኪ ተዓፊኖም፣ህይወት ሓያሎ ሰባት ጠፊኡን እዩ።
መዕረፎ ነፈርቲ ምስተጠቕዐ ድሕሪ ፍርቂ ስዓት መብዛሕቲኦም ትካላት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ዝርከብሉ ኣብ ማእኸል ከተማ ብራስለስ ዝርከብ መሳፈሪ ባቡር ማልቢክ ድማ ካልእ ቦምብ ተተኲሱ።
ድሕሪ መጥቓዕትታት ሰባት በብዝሒ ክሃድሙ ተራእዮም። ኣብ ጎኒ ቀዳማይ ሚኒስትር ቤልጀም ቻርለስ ሚሸል ኮይኖም መግለጺ ዝሃቡ ዓቃቢ ሕጊ ፍረደሪክ ቫን ሊው እንተወሓደ ሓደ ካብቲ መጥቓዕቲ ብርእሰ ቕትለታዊ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ሃቫና ኣብ ዘስምዕዎ መደረ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ናብ ፍርዲ ንምቕራብ ንቤልጀማዊያን መሻርኽትና ንምሕጋዝ ኩሉ ዘድሊ ክንገብር ኢና ኢሎም።ብምስዓብ ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ሰባት ዝተፈጸመ ዘሕፍር መጥቓዕቲ ኣሜሪካ ኣብ ጎኒ ቤልጀም ደው ኢላ’ላ ኢሎም።
ሰበስልጣን ፍራንክፈርት፣ለንደን፤ፓሪስን ሆላንድን ኣብ መዓርፎ ነፈርቶም ጸጥታ ኣሐይሎም ኣለዉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቡነ ኣብርሃ ፍራንሷ ካቶሊካዊ ማእከል ትምህርተ መለኮት
Abune Abraha Francois Centre of Catholic Theology
www.eritreancatholic.com
ኩሉኹም ግዱሳት መእመናን ብቋንቋ ትግርኛ ኣብ መርበብ ዝወሃብ ትምህርቲ ክትምዝገቡ ትኽእሉ።
All interested individuals can register for e-learning courses in Tigrigna.
መስከረም 20 2011 ዓ.ም. (9/30/2018)
ሰንበት ዘመስቀል
መዝሙር፡ ዝንቱ ውእቱ መስቀል . . . . ።
ንባባት፡
1. ፩ቆሮ 2፡1-12፥ ፩ጴጥ 2፡20-ፍ፥ ግ.ሓ. 4፡19-31፥ ሉቃ 9፡18-28
2. ዘኁልቅ 21፡4-9፥ ፍሊጲስዩስ 2፡6-11፥ ግ.ሓ. 2፡22-37፥ ዮሓ 3፡13-17።
3. 1ቆሮ 1፡17-ፍ፥ 1ጴጥ 4፡1-12፥ ግ.ሓ. 2፡22-37፥ ማር 8፡27-ፍ።
ምስባክ፡
1. ወወሃብኮም ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ፥ ከም ያምስጡ እምገጸ ቀስት፥ ወይድኃኑ ፍቁራኒከ።
2. ወአጽንኦ እግዚኦ ለዝንቱ ተሠራዕከ ለነ፥ ውስተ ጽርሕከ ዘኢየሩሳሌም፥ ለከ ያምጽኡ ነገሥት አምኃ። “ኦ አምላኽ ሓይልኻ ግለጽ፥ ስለቲ አብ ኢየሩሳሌም ዘሎ መቕደስካ ነገስታት ውህበት ከምጽኡልካ እዮም” መዝ. 68፡28-29።
መዝሙር፡ ንትርጉም መስቀል ክንገልጽ ከምዚ እናበልና ንዝምር፦“መስቀል ብሓቂ ድንቂ እዩ፥ አብ ብርቱዕ ነገር ሠናይ ንምግባር ብቐሊል መገዲ የጽንዓና፥ መስቀል ኃጢአት ይምሕር፥ ጻድቃን ካብ ደብረ ልዑል ኃጥአን ካብ ምድሪ ካብ ማእከል ኩነኔን ጸውዑ፡ ንኖና ጽዮን ብመዓልቲ ሰንበት ንባሕሪ ምስ ገሰጾ ማዕበል ሃድአላ፡ ብመዓልቲ ሰንበት ንባሕሪ ምስ ገሰጻ ደቂ እስራኤል ብእግሪ ተሳገሩ ንሕና ብሓይሊ እዚ መስቀል ረድኤት ከም ዝውሃብ ንአምን፡ መስቀል አብ ማእከል ጸላእቲ ረዲኤትን ኃይልን ጽንዓትን ድኅነትን ምዃኑ ንአምን መስቀል ኃይልናን ጸግዕናን እዩ”።
ድሕሪ ብዓለ መስቀል ሲዒቡ ዝርከብ ሰንበት ሰንበት ዘመስቀል ይብሃል ንትርጉም መስቀል ክነስተንትን ዘዘኻኽር ሰንበት እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ “ቃል መስቀል ነቶም ዚጠፍኡ ዕሽነት እዩ፥ ንአና ነቶም እንአምን ግን ኃይሊ አምላኽ እዩ” (1ቆር 1፡18) እናበለ ርድኢት መስቀል አብ እምነትና ይሕብረና። ቀጺሉ አነ “ነቲ ስተሰቕለ ክርስቶስ እየ ዝሰብኽ” እናበለ ኸአ ማእከል ስብከቱን ተልእኮኡን መስቀል ከም ዝኾነ ይነግር። አብ ጸሎተ ማኅሌትና ነዚ ዝመሳሰል “ተፈጸመ ተስፋ አበው በማርያም ድንግል ወቀራንዮ ተተክለ መድኃኒት መስቀል” እናበልና አብ ጎቦ ቀራንዮ ምእንታና ዝተፈጸመ ናይ ኩሉ ምስጢር እምነትና መሰረት ከም ዝኾነ ንገልጽ።
መስቀል ፍሉይ ምልክት እዩ። ድሕነትና የዘኻክር፥ ፍቕሪ አምላኽ ንደቂ ሰብ ይነግር። አብ መስቀል ዝተገብረ ፍቕሪ አምላኽ ንአና ንደቂ ሰብ ልዕሊ ተፈጥሮና ዝኾነ ርክብ እዩ ፈጢሩልና በዚ ኸአ ሓደስቲ ፍጥረት ምስ አምላኽ ዕርቂ ተአዊጅልና።
ሓደ ካብቲ መለለዪ ዘመና ብዙሓት መስቀል ዘይብሉ ሕይወት ቀሊልን ምቾትን ዝመልኦ ሕይወት ብዘይ ዝኾነ ጸገምን፥ ተጋድሎ ክመርሑ ይደልዩ። ብዙሓት አብ ትሕቲ መስቀል ደው ክብሉ ይደልዩ “ካብ መስቀልካ ውረድ” ዝብሉ ይመስሉ። ናይ ሎሚ ሕብረተሰብ ዝኾነ ስቓይ ክዕገስ ይኸብዶ። ብርግጽ ስቓይ ቀሊል ወይ ጥዑም ማለት አይኮነን ኲኖ ስቓይ ዘሎ ግርማን ክብርን ክንርኢ ክንክእል አሎና። ብዙሓት ሰማዕታት ቅዱሳንን ነዚ ክርእዩ ስለ ዝኽአሉ በቲ ዝተጓነፎም ስቓይ ወይ ክበድ ፈተናን ስቓያትን ክሽነፉ አይከአሉን።. . . [read more]
መደባት ቤተክርስትያን ጥቅምቲ 2018
8 (ሰኑይ) መዓልት ምስጋና ኣብ ካናዳ
14 ንግደት ናብ ማርያም ፋጢማ ባፎሎ
28 ወርሓዊ ቅዳሴ ምእንቲ ምውታን
Chaplaincy Calendar Oct 2018
8 (Mon) Canada Thanks giving Day
14 Pilgrimage to Our Lady of Fatima, Buffalo
28 Monthly memorials Mass


text:
ኣካያዲ ስራሕ ማሕበር መናእሰይ ትግራይ ኣብርሃ ገብረዋህድ እቲ መደብ ካብ 2000 ዓም ክሻብ ሎምዘበን 2005 ይካየድ ምህላዉ ይገልጽ፡፡ መቐለ ዩኒቨርሲቲ ዓመታዊ 10 ተምሃራይ ብቐዳማይን ካልኣይን ዲግሪ ተቐቢሉ የምህር፡፡ ኣብ መቐለ ዝርከባ ብሰብ ሃፍቲ ዝተጣየሻ ኮሌጃት እውን ዛጊድ ን1500 ተምሃሮ ፍርቂ ዋጋ ከየኽፈላ መናእሰይ ንኽማሃሩ ከምዝሓዛ ኣብርሃ ይዛረብ፡፡ እቲ ማሕበር ምስ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝነበሮ ርክብ ትካላዊ መልክዕ ምእንታን ክሕዝ ንሓሙሽተ ዓማውቲ ዝጸንሕ ሓበራዊ መስርሕ ምርድዳእ ተፈራሪሙ’ሎ፡፡ ብመሰረት ውዕል እቲ ዩኒቨርሲቲ ዓመታዊ 8 ተምሃሮ ብቐዳማይ ዲግሪ ብድማር 40 ከምኡ’ውን 25 ተምሃሮ ብካልኣይ ዲግሪ ብድማር ን65 መናእሰይ ናጻ ዕድል ትምህርቲ ክህብ እዩ፡፡
ካብቶም ነቲ ዕድል ትምህርቲ ረኺቦም ዝማሃሩ ዘለዉ በረከት ሓየሎም ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብ Sociology ከምኡ’ውን እቴነሽ ተኽለሃይማኖት ኣብ ኮሌጅ ማይክሮሊንክ ብ Management Information Science ብዲግሪ መደብ ትመህርቲ ይማሃሩ ምህላዎም ገሊጾም፡፡ ኪሮስ ጸጋይ ብወገኑ ተጠቃሚ እቲ ዕድል ብምዃን ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብ Journalism and Mass Communication ሰልጢኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ስራሕ ዓለም ይርከብ፡፡ ኩሎም ገንዘባዊ ዓቕሚ ዝዋሓዶምን ቤተሰቦም እውን ቁጠባዊ ዓቕሞም ዝደኸመን ምስ ምዃኑ እቲ ማሕበር ነቲ ዕድል ናጻ ትምህርቲ ተዘይህቦም እናሰርሑ ንስድረኦም ሓጊዞም ትምህርታዊ ወጻኢታት ንምሽፋን ከምዘይኽእሉ ገሊጾምለይ፡፡
ማሕበር መናእሰይ ትግራይ 460 ሽሕ ኣባላት ዝሓቖፈ ማሕበር እዩ፡፡
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ጠውቁ


text:
ድሕሪ ወከልት መንግስት ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ን ኣካላዊ ምሕንጽጽ ዶብ ብዝምልካት ርክባት ኣብ መንጎ ክልቲኦም ብኣማላዲነት ኮምሽን ዶብ ኣብ ከተማ ሄግ (ሆላንድ) ብዕለት 6-7 መስከረም 2007 ዓ.ም.ፍ ምክያዱን፡ ብዘይ ዝኾነ ተግባራዊ ቁሩብነት ምዝዛሙ፡ እቲ ምናልባትነት ናይ ዳግም ምዉላዕ ኩናት ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ተኽእሎታት ስግኣታት እንዳዓረገ ይኸይድ ከም ዘሎ ፍሉጥ እዩ። ነዚ ስክፍታት”ዚ ድማ ዝተፈላለያ ዓለምለኻዊ መራኸቢ-ቡዝሓንን ዝተፈላለዩ መንግስታዉን ዘይመንግስታዉን ትካላት፡ ጉጂለታት፡ ዉድባትን መንግስታትን ይገልጽዎ ኣለዉ።
ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጽያን ኣብቲ ርክባት እዉን፡ እንተድኣ ክልቲኡ መንግስታት ክሳብ መጨረስታ ናይ ወርሒ 11/2007 ዓ.ም.ፍ ንኣካላዊ ምምልካት ዶብ ንምትግባር ድሉዉ እንተዘይኮይኑ፡ ኮምሽን ዶብ ንዉሳኒኡ ኣብ ፖሎቲካዊ ካርታ (Map) ብምስፋር ተልእኾ ዝተመዘዘሉ ዕማም ክዉድእ ምኻኑ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ኣብ ከምዚ እዋን እዩ ድማ ብመራኸቢ–ቡዙሓን ማሕበረሰብ ዓለም ይኹን ብመራኸቢ ቡዙሓን ኢትዮጵያን ኤርትራን ተዋቓዒ ምናልባትነት ዉግእ ዜናታት ዝቃላሕ ዘሎ። ምስእዚ ተዋቋዒን ተጋላባጥን ዜናታት፡ ኣብ ባይታ እዉን ብወገን ክልቲኡ ሃገራት ስነኣእምራዊ፡ ሎጂስቲካዊ፡ ዓቕሚ ሰብኣዊ፡ ስለያዊ፡ ፕሮፖጋንዳዊ…..ወ.ዘ.ተ ምቕርራባት ኣሎ። እቲ ንኩናት ንምስልሳል ዘድሊ ትሕዞታት (Package) ድልዉ ኣሎ፡ ዛጊት ግን ቃታ-ብረት (Trigger) ኣይተሳሕበን ዘሎ።
እቲ ዝኸይድ ዘሎ ወትሃደራዊ ምቕርራባት ናብ ግብራዊ ኩናት ናይ ምልዋጡ ርጉጽ ተኽእሎ ማዕረ ክንደይ እዩ? ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ኩናት ካይጅመር እንታይ ጻዕርታት ኮን ክገብር እዩ? ብኸመይ መልክዕ ክጋሃድ እዩ ማለት ቀጥታዊ ኩናት ድዩ ወይስ ብኢደ–ኣዙር (proxy): መንቀሊን ዕላማን እቲ ኩናት ከ ፍትሓዊ ድዩ? ጠንቕታት እቲ ኩናት እንታይ እዩ……….ወ.ዘ.ተ ዝኣመሰላ ሕቶታት ንግዚኡ ኣወንዚፈ፡ ኣብ ሕጋዉነት ናይቲ ኩናት ክዛረብ ወሲነ ኣለኹ።
ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጽያን ኤርትራን ብዶብ ተሳቢቡ ዝተኻየደ ኩናት፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ናይ ዶብ ጸገም ነይሩ እኳ እንተኾነ፡ ቀንዲ መንቀሊ እቲ ኩናት ጠንቂ–ቡዛሓዊ (Multi-causal) እዩ። ቅድመ–ዶባዊ ጸገማት ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ–ሃብታዊ፡ ምሕደራዉን ጸጥታዉን ፍልልያት እዉን ኣለዉዎ። ስለዚ ኣብ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ–ሃብታዊ፡ ምሕደራዉን ጸጥታዉን ፍልልያት ኣሎና ተባሂሉ፡ ከም ክልተ ልዕላዉያን ሃገራት ንኩናት ክኸዳ ስለዘይኽእላ፡ ንኩናት ሕጋዊ መንቐሊ ዝኸዉን እቲ ናይ ዶብ ሕቶ ስለዝነበረ፡ ብጥብቖ ምኽንያት ዶብ ተሳቢቡ ንኩናት ኣትየን። ስለዚ እቲ ንኩናት ምኻድ ሃዉራዊ (Randomly) ኣይነበረን ክባሃል ይክኣል።
ንማሕበረሰብ ዓለም መንግስት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንኩናት ዘእተዎም ቀንዲ ጸገማት ዶብ ከምዝኾነ ኣፍለጥኦም፡ ማሕበረሰብ ዓለም ዶብ ጥራይ ከምዘይኮነ እንዳፈለጡ ከንሶም፡ ነቲ ግርጭት ከም ናይ ዶብ ግርጭት ገይሮም ክሕዞዎ ወሰኑ። ገና እቲ ኩናት እንዳተኽየደ እንኮሎ ብረዋንዳን ኣመሪካን ዝተፈተነ ዕርቂ እኳ እንተነበረ፡ ክዕወት ኣይተኻእለን። ድሕሪ ቡዙሕ ጻዕርታት ግን ብመጸዋዕታ ዉድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ካብ 29 ግንቦት ክሳብ 10 ሰኔ 2000 ዓ.ም.ፍ ኣብ ከተማ ኣልጀርስ ብኣቦ መንበርነት ፕረዝደንት ቡትፋልቕ ናይ ኣልጀርያ፡ ናይቲ እዋን’ቲ ኣቦ መንበር ዉድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ዝነበረ ከምኡ”ዉን ተወከልት ማሕበር ሕቡራት ሃገራት፡ ኣመሪካ፡ ሕብረት ኣዉሮጳ ብተሓባበርነት ዝተሳተፍሉ ዘይቀጥታዊ ቅርበታዊ ዘተ ክሳተፉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዉዕል ተጻብኦታት ምቁራጽን ቀጺሉ ንምፍታሕ ናይ ዶብ ግርጭቶም ዘኽእሎም ክሳማምዑ በቕዑ።
እዚ ስምምዕ እዚ ናይ 12 ታሕሳስ 2000 ዓ.ም.ፍ ሓፈሻዊ ነቲ ናይዶብን ካሕሳን ሕቶታት ካልኦት ቀጥዕታት……….ወ.ዘ.ተ ዝጠመረ እኳ እንተኾነ ኣብ ዓንቀጽ 5 ቁጽሪ17 ድማ ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ወሳንን ቀያድን ምኻኑ ብጽሑፍ ዝሰፈረ እዩ። ቃል ንቃሉ ድማ ከምዚ ይብል
“”5/17፡ Decisions and awards of the commission shall be final and binding. The parties agree to honour all decisions and to pay any monetary awards rendered against them promptly””.
“”4/2: The parties agree that a neutral Boundary Commission composed of five members shall be
Established with a mandate to delimit and demarcate the colonial treaty border based on
Pertinent colonial treaties (1900, 1902, and 1908) and applicable international law. The
Commission shall not have the power to make decisions ‘ex aequo et bono.””
ነዚ ዝተሳማማዓሉ ሓዲኤን ወይ ክልቲኤን ሃገራት ምስ ዝጥሕሳ፡ ብመሰረት ቻርተር ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ምዕራፍ 7 VII ባይቶ ጸጥታ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ክዉሰድ ዝኽእል ስጉምትታት ዘጣቓልል እዩ። ልዕሊ ኽሉ ግን ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት ዝግበር ሕጋዊ ዉዕላትን ስምምዓትን ብጽሑፍ፡ ብዓለምለኻዊ ናይ ቬና ዉዕል ሕጊ ስምምዓት 1969 ቅዩድ እዩ።
መንግስት ኢትዮጵያ ባዕሉ ብዘንቀሎ ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ናይ መጭረስታት ቀያድን ክኸዉን ተሳማሚዑ ከብቖን ባድመ ናባና በጺሓ ተዓዊትና እንዳበለ ዳንኬራ ከምዘይገበረ፡ ብ መስከረም 2003 ዓ.ም.ፍ እቲ ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ርትዓዊ ኣይኮነን። ልዕሊ ኹሉ ግን ዘላቒ መፍትሒ ዘምጽእ ኣይኮነን ብምባል ነቲ ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ነጸግዎ።
መንግስት ኢትዮጵያ ንዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ነጺገዮ ክብል ጸኒሑ፡ ዳግም ኣብ 25 ሕዳር 2004 ዓ.ም.ፍ: ነቲ ናይ ኮምሽን ዶብ ዉሳኔ ብመትከል (“in principle”) ተቀቢለዮ ኣለኹ፡ ግን ናይ ሰላም እማሜ ብዓል 5 ነጥቢ ኣዉጺና ስለዘሎና፡ በዚ እማሜ መሰረት መንግስት ኤርትራ ንዘተ ኮፍ ክብል ኣለዎ ዝብል ጠለብ እዮም ኣምጺኦም።
ብመሰረት ዓለምለኻዊ ሕግታት፡–
- ንዝተሳማማዕካሉ ዉዕል ምንጻግ።
- ንዉሳኔ ዳንነት ብኻልእ መካኒዝብ ክትቕይሮ ምፍታን።
- ንጽሑፋዊ ዉዕላት ብመትከላዊ እምነታት ክተፋኹሶም ምህቃን ዓቢ ገበን እዩ።
ሕጊን ዉዕላትን ናይ ገዛእ ርእሱ ዝነግሮን ዘተግብሮን ጽሑፋዊ መንፈሳት ስለዘለዎ፡ ብመትከል ተባሂሉ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዝኣቱ ጉዳይ ኣይኮነን።
መንግስት ኤርትራ ብፍጹም ነቲ ብኢትዮጵያ ዝተባህለ መንጸግት ዉሳኔን ኮምሽን ዶብን፡ ሓድሽ እማሜ ዘተ ነጺግዎ። ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣብ ክንዲ ነቲ ሕጋዊ ስምምዕ ከተግብር ጸቕጥታት ክገብር ዝህቕን ንናይ ሰላም እማሜ መንግስት ኢትዮጵያ ተቀቢሉ፡ ኤርትራ ኣብ ዘተ ክትኣቱ ጽቕጥታት ስለዝፈጠረ፡ ዝምድና ኣብ መንጎ መንግስት ኤርትራን ማሕበረሰብን እንዳተባላሸወ ከደ። ከም ዉጽኢቱ ድማ መንግስት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓቓቢ ሰላም (UNMEE) ናይ ምንቅስቃሱ ኩነታት ገደባት ክገብር ጀመረ። ብጥቅምቲ 2005 ዓ.ም.ፈ. ድማ ናይ ኣመሪካን ኤዉሮጳን ኣባላት ሃገራት ዓቓቢ ሰላም ካብ ሃገሩ ከምዝጥረዙ ገበረ።
እዚ ኩሉ ኩነታት ዝጠንቁ ክልቲኤን ሃገራት ዳግም ኣብቲ ዶባት ወትሃደራዊ ምድላባት ይገብራ ስለዝነበራ፡ መንግስት ኤርትራ ን 5 ዓመታት መመላእታ ሓዲግዎ ዝነበረ ብስም ልምዓት ምክያድ ንሰራዊቱ ናብቲ ናይ ጸጥታ ዞና ተባሂሉ ዝተኸለለ ኣእተወ።
መንግስት ኤርትራ ዛጊት ንዉሳኔ ኮምሽን ዶብ፡-
- ውሳኔ ኮምሽን ዶብ ናይ መጨረሽታን ቀያድን ምኻኑ ተቀቢሉ ነዚ ክተግበር እዉን ይሓትት ኣሎ።
- ብ12 ግንቦት 1998 ከም ጀማሪ ኩናት ሓላፍነት ተቀቢሉ።
- ዝተወሰነሉ ካሕሳ ክኸፍል እዉን ተሳማሚዑ።
ብኣንጻሩ መንግስት ኢትዮጵያ እንታይ ተቀቢሎም ዛጊት ዋላሓንቲ! ብንጹር ዝተቀበሎ ነገር የሎን ክባሃል ይክኣል።
ሕጊ ኣብ ጎድኒ መንግስት ኤርትራ ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። ነዚ ብልጫ እዚ መንግስት ኤርትራ ዲፕሎማስያዊ ረብሓታት ክድልበሉ ግን ኣይክኣለን። ማሕበረሰብ ዓለም ንመንግስት ኤርትራ ብሓንቲ ነጥቢ እዩ ዝኸሶ ዘሎ። ንሳ ድማ ሰራዊቱ ካብቲ ግዝያዊ ጸጥታ ዞባ ከዉጽእን፡ ንዓቃቢ ሰላም ሰራዊት ናጻ ምንቕስቓስ ከፍቕድን እያ።
መንግስት ኤርትራ ሰራዊት ኤሪትራ ካብኡ እንተወጸ መንግስት ኤርትራ ይኹን ኤርትራ እንታይ ትኸዉን? እንታይ ሕማቕ ሳዕቤናት ኣለዎ? ዋላእዉን ብወትሃደራዊ ስትራተጂካዊ ጠመተ ርኢኻ ብወገነይ ዋላሓንቲ ጸገማት ከምዘይብሉ እየ ዝግምግም። የግዳስ ከም ፖሎቲካዊ ጸቕጢ ንዋት ክሰርሕ ይኽእል ይኸዉን ኣሉትኡ ድማ ይዓዝዝ። እዚ ግን ክግበር ኣይተኻእለን። መንግስት ኤርትራ ዋላካ ንኾምሽን ዶብ ኢትዮጵያ ኣካላዊ ምሕንጻጽ ዶብ ከተተግብር ድልዉቲ እንተድኣ ኮይና ሰራዊተይ ካብቲ ናይ ጸጥታ ዞና ከዉጽእን ናጻ ምንቅስቃስ ዓቃቢ ሰላም ሰራዊት ከፍቕድ እየ ትበል፡ ኤርትራ እዉን ነዚ ዝተሳማማዓትሉ ሕጊ ጥሒሳ ኣላ።
ኤርትራ ነዛ ሕጊ እዚኣ ምጥሓሳ ግን ንዉዕል ኣልጀርስ ከፍርሶ ኣይክእልን እዩ። ምክንያቱ ዉዕል ኣልጀርስ ብቀሊሉ ዝፈርስ ነይሩ እንተዝኸዉን፡ ኢትዮጵያ ንዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ብመስከረም 2003 ዓ.ም.ፈ ክትነጽጎ እንኮላ ክፈርስ ነይርዎ። ብዝኾነ ከምቲ ተባሂሉ ዘሎ መጨረስታ ናይዚ ወርሒ ኮምሽን ዶብ ዉሳኒኡ ኣብ ካርታ ኣስፊሩ ስርሑ ክዉድእ እንተኾይኑ፡ ካብቲ ኢትዮጵያ ዝፈጸመቶ ግህሰት ዓለምለኻዊ ልዕልና ሕጊ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ዝፍጽሞ ዘሎ ግህሰት ዓለምለኻዊ ልዕልና ሕጊ ክዓቢ እዩ። ምኽንያቱ እዛ ኮምሽን ዶብ እዚኣ ክትቀዉም እንኮላ ዕማማታ ኩሉ እንትናዊ ምሕንጻጽን ኣካላዊ ምምልካት ዶብ ከተካይድ እዩ ዝነበረ። ማሕበረሰብ ዓለም ንዓለማዊ ልዕልና ሕጊ ምስ ጥቅሚ፡ ሻራ፡ ጽልኢ….ወ.ዘ.ተ መንግስታት ብድርብ መስፈር ክተግብሮ እንተጀሚሩ ኣብ ዓለምና ሕማቕ ምልክታት ይሓድግ ኣሎ።
እዚ ሕጂ ዝዝንቢ ዘሎ ናይ ዉግእ ምናልባትነት ድማ ካብዚ ዝነቕል እዩ። ኣብ ዓለም ጹቡቕ ዝምድናታት እንተሃሊካ ዓለም ብቀሊሉ ዝርእዮ ግህሰት ልዕልና ሕጊ እንዳገበርካ ምኽኒታት እንዳፈጠረ ዝኽየድ እንተኾይኑ፡ ኩለን ኣብ ዓለም ዘለዋ ንኣሽቱን ድኻታት ሃገራትን ኣህዛብ ኣብ ሓደጋ ኣለዉ ማለት እዩ። ኤርትራ ድማ ሓንቲ ካብኣን እያ።
ምምልካት ዶብ ክልተ ሃገራት ምስ ዓይነትን ባህርን እቲ ፖሎቲካዊ ስርዓታት ዝታኣሳስሮ ቅንጣብ ነገር የብሉን፡ ምክንያቱ ልዕላዉነት ሓንቲ ሃገር ካብ ዉሽጣዊ ስልጣን ዓለምለኻዊ ስልጣኑ ስለዝዓዝዝ እዩ።
ናይ ዶብ ግርጭታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ዓለምና ዘሎ፡ ኣብ ቡዙሓት ሃገራት ዓለም ዘሎን ነዊሕ መስርሕን ጊዚየን ዝወስድ እዉን እዩ። እቲ ክዉንነት ከምዚ ካብ ኮነ፡ ንዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝፈሊ መስመር ድማ ብመልክዕ ክትያ (delimitation) ኣብ ወረቀትን ፖሎቲካዊ ካርታ ሰፊሩ ካብ ሃለወ ናብ ሓድሽ ኩናት ዘኽይድ ነገር ዘለዎ ኣይኮነን። ነቲ ተሪፉ ዘሎ ኣካላዊ ምሕንጻጽ ዶብ ብጽዑቕን ተዓጻጻፍን ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ክፍታሕ ዝኽእል እዩ።
ሓቂ እዩ ካብ መቦቖላ ባድመ መሬት ኤርትራን ብፍርዲ ኮምሽን ዶብ እዉን ንኤርትራ በጺሓ ከንሳ፡ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ኢትዮጵያ ኣላ። ባድመ ሕጂ ጥራይ ዘይኮነስ ካብ 1980 ዓ.ም.ፈ ኣትሒዛ ኣብ ትሕቲኦም እያ ትማሓደር ዝነበረት። ባድመ ኣብ ትሕቲኦም ምምሕዳራ ነቶም ኣብኡ ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራዉያን ከቢድ ጸገማት ከምዝፈጠረሎም ፍሉጥ እዩ፡ ንመላእ ኤርትራ ግን ዝፈጠሮ ጸገም ስለዘየለ፡ ካብዚ ሕሉፉን ህሉዉን መንጽራት ብምንቃል፡ ዳግም ንኩናት ምኻድ ቡዙሕ ኣድላይ ኣይኮነን። ኣብ ባድመ ሕጂ ዘሎ ህዝባዊ ዲሞግራፊ እዉን ተቀይሩ እዩ። ስርዓት ወያኔ 1996 ዓ.ም.ፈ. ሓድሽ ፖሎቲካዊ ካርታ ትግራይ ምስ ሳኣለ፡ ነዚ ንምትግባር ካብ ማእከል ትግራይን ላዕለዋይን ታሕተዋይን ኣድያቦ ሓደስት ሰፈርት እንዳምጼ ኣብ ባድመ ስለዘጣየሶምን ኣብኡ ዝነበሩ ኤርትራዉያን ተሶጊጎም ስለዝወጹ፡ ብምሕደራ ኢትዮጵያ ብቀጥታ ዝጽሎ ኤርትራዊ ኣብ ባድመ የብልናን እንተተባህለ እዉን ምግናን ኣይኮነን።
ናይ ጊዚየን ጻዕርን ሕቶ ጥራይ እዩ እንበር ባድመ ይኹን ካልኦት ቦታታት ኤርትራ ንኤርትራ ክምለስን፡ ኣካላዊ ምምልካት ዶብ ክካየድን ምኻኑ ዘጠራጥር ስለዘይኮነ፡ ብዓቢኡ ድማ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ረብሓና፡ ኣብ ኩናትን ዉራይ ኩናትን ዘይኮነስ፡ ኣብ ሰላምን ቅሳነትን ስለዝኾነ ንሓድሽ ኩናት ፈጺምካ ክሕሰብ ዝግብኦ ኣይኮነን።
እቲ ኩናት ኢትዮጵያ እንተ ብቀጥታ ወይ ተዛዋዋሪ (Proxy) እንተጀመረቶ ኸ ዝብል ሕቶ እዩ ዝላዓል፡ ኢትዮጵያ እንተጀመረቶ ኤርትራ ነብሳ ክትካላኸልን፡ ልዕሊኡ እዉን ጸጥታኣ ከተዉሕስ መሰል ስለዝህልዋ፡ ኩሉ ዓለምለኻዊ ሕጊታት ዝሕሩሞን ዘፍቕዶን ብምግንዛብ ክትጓዓዝ ከምዘለዋ ፍሉጥ ነገር እዩ።
ልዕሊ ኹሉ ግን መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ኢትዮጵያ እንዳሃለወ፡ እቲ ግዝያዊ ናይ ጽጥታ ቦታ 25 ኪ.ሜ ኣብ ዉሽጥ መሬት ኤርትራ ከንሱ፡ ኤርትራ ንዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ተቀቢላ ከንሳ ኢትዮጵያ ሓድሽ ኣካላዊ ኩናት ከባርዑ ዝድርኾም እንታይ ዕላማ ስለዘለዎም እዩ ዝብል ሕቶ ክምለስ ዘለዎ እዩ። ነዚ ሕቶ እዚ ብቀጥታ ክትምልሶ ኣጸጋሚ እኳ እንተኾነ፡ ዘዉትር ብኢትዮጵያዉያን ሰብ–መዚ ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ኣብ ሕጋዊ መጋባእያ ቤት ፍርዲ ኮምሽን ዶብ ኣብ ሄግ ዝተጻዕደን ዝዝረብ ሐቕታታት ኣሎ። ንሱ ድማ፡–
1. ጠንቕ መጋራጨዉና ናይ ዶብ ሕቶ ከምዘይኮነ።
2. መንግስት ኤርትራ ዘራጊ ርግኣትን መዋሊ ግብረሽበራ ስለዝኾነ፡ ከም ፖሎቲካዊ ስርዓት ክእለ ኣለዎ።
3. ናይ ኣፍደገ ባሕሪ ሕቶ።
4. ናይ ፖሎቲካዊ ምሕደራ ሕቶ፡ ማለት ወያኔ ንሃገራት ኣፍሪቃ ብሰላም ከማሓዳድረን ዝኽእል ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓት ፈደራላዊ ስርዓት እዩ ኢሎም ስለዝኣምኑ፡ ብፍላይ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ነዚ ከታኣታትዉ ስለዝህቕኑ ።
5. ህዝቢ ኤርትራ ትምክሕታዊ ህዝቢ ስለዝኾነ፡ ትምክሕቱ ክስበር ኣለዎ……….ወ.ዘ.ተ ዝብል እዩ።
መንግስት ኢትዮጵያ ድምጺ ጥይት ዘይብሉ “”ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም”” ኩናት ኣዊጁ ጸኒሑ እዩ። ነቲ ተሪፍዎ ዘሎ ዕላማታት ንምምሉኡ ንኣካላዊ ኩናት ውይ ድማ ናይ ነፈርትን መዳፍዕን ዓዉታ ዘለዎ ዝርርብ ክካይድ እንተኾይኑ፡ ወራርን ጎቦጣን ስለዝኾነ ብፍላይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ድማ ማሕበረሰብ ዓለምን ናይ ሕቡራት ሃገራት ባይቶ ጸጥታ ደዉ ከብሎን ሓቐኛ ዉሳኔ ክዉስን ክበቕዕ ኣለዎ። እዚ እንተ ዘይተገይሩ ግን ኩናት ናይገዛእ ርእሱ ሕግታት ስለዘለዎ እንታይ ክፍጠር እዩ ግዝየ ከርእየና እዩ። ብዝኾነ እቲ ሕጂ ዝፍራህ ዘሎ ኩናት ንክካየድ ሕጋዊ ዝገብሮ ዝኾነ ይኹን መሰረታዊ ሮቛሒ የብሉን።
http://www.sudantribune.com/spip.php?article24685


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ምዕዶ ንመንእሰይ ወለዶ”
ኦ ጐይታ ነዚ ናይ ቃል ምስክርና መን'ዩ ኣሚኑ ዝቕበለና ቅልጽም እግዚአብሔርሲ ንመን ተገልጸ፧” (ኢሳ. 53፥1፤ ሮሜ 10፥16)። ነቢይ ኢሳይያስ ከምዚ ንኽብል ዝተገደደ እቶም ብዘመኑ ዝነበሩ ሕዝቢ ስብከቱን ምኽሩን ምቕባል ስለዝኣበይዎ እዩ። ምሂርካዮ ምህሮኻ ዘይቅበል፥ መኺርካዮ ምኽርካ ዘይሰምዕ እንተኾይኑ ትርፉ ድኻም ጥራይ እዩ። እትሠርሖ ሥራሕ ኵሉ ብምኽሪ እንተኾይኑ ግና ጌጋ ክትረኽበሉ ኣይትኽእልን ኢኻ። ከመይ እቲ እትሠርሖ ሥራሕ ብምኽሪ ለባማት ፈላጣትን ዝተጸምቘ ስለዝኾነ።
ሓደ ፈላስፋ ከምዝገለጾ “ምኽሪ ናይ ልቢ (መረጼን) መስትያት እዩ። ናይ ሰብ ውሽጢ ልቡ ንምርኣይ እንተ ደኣ ደሊኻ . . .
ነቲ ዝደሌኻዮ ሰብ ኣማኽሮ ምኽንያቱ ጽቡቕ ምኽሪ ካብ ጽቡቕ ሕሊና እዩ። ከምዚ ዝበለ ልቢ ኸኣ ነዚ ምኽሪ ቀልጢፉ እዩ ዝቕበሎ። ቀጺሉ ምኽሪ ሰይፍ ሕሊና እዩ። ሰይፍ በሊሕ እንተ ዘይኮይኑ ጐዲሙ እንተደኣ ኮይኑ ድላይካ ክትፍጽመሉ ኣይትኽእልን ኢኻ ከምኡ ከኣ ምኽሪ ካብ ጽቡቕ ሕሊና ወፂኡ ልቢ እንተ ዘይተቐቢልዎ ናብቲ ዝደልዮ ነገር ክበጽሕ ኣይኽእልን እዩ” ይብል። (ኣንጋረ ፈላስፋ ምዕ. 28)
መምህር ክነፈ ርግብ ማርቆስ (መምህር ትርጓሜ መጻሕፍትን መምህር መዝገብ ቅዳሴን)
ኦ መንእሰይ ወለዶ ከምዚ እዚ ፈላስፋ ጠቒስዎ ዘሎ ሕጂውን እዚ ተመኃላሊፉልካ ዘሎ ምኽርን ተዋሂቡካ ዘሎ ማዕዳን ኣብ ግብሪ እንተ ዘየውዒልካዮን ኣብ ልዕሊ ሑፃ ከም ዝተኻዕወ ማይ ማለት እዩ። ስለዚ ነዚ ዕምባባ ንእስነትካ ፍረ ጽድቂ ከምዘፍሪ ንኽትገብር ምኽሪ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣኽብር።
ህርቃር ዝተባህለ ፈላስፋ ውን ከምዚ ይብል ነበረ፦ “ወደየ ዝነግረካ ቃል ስማዕ። ነቲ ልዑልን ክቡርን ዝኾነ እግዚአብሔር ንኽትዝክሮ ምኽረይ ስማዕ። ምዕዶይ’ውን ተቐበል። ወደየ ክትዛረብ ከሎኻ ተጠንቀቕ ርእስካ ለጠቕ ኣብል፡ ክትስጉም ከሎኻ ተጠንቀቕ ርእስኻ ለጠቕ ኣብል፡ ክትስጉም ከሎኻ’ውን ብህድኣት ይኹን። ታሕቲ ታሕቲ እምበር ላዕሊ ላዕሊ ኣይትርአ። ከምዚ ማለት ትሕትና እምበር ትዕቢት ኣይትግበር፡ ትሕቴኻ ዘሎ እምበር ልዕሌኻ ዘሎ ኣይትመልከት” ይብል። (ኣን.ፈላ. ምዕ. ፲፭/15)።
እወ! ሕጂ ውን መንእሰይ ወለዶ ንዓቢይ እንተ ኣኽበርካ ክብ ዘብለካ እዩ እምበር ለጠቕ ዘብለካ ኣይምሰልካ። ብትዕቢት ዝተዋረዱ ካብ ዲያብሎስ ጀሚርካ ክሳዕ እቲ ኣብ ባሕሪ ኤርትራ ዝጠሓለ ፈርዖን (ዘፀ. 14፥28) ዘለዉ ብቑዓት ምስክራት እዮም። ስለዚ ካብ ትዕቢት ርኂቕካ ትሕትና ምኃዝ ካብ ፀብእን ክርክርን ተኣሊኻ ሰላምን ፍቕርን ሓድነትን ኂዝካ ምንባር ሓደን ክልተን ዘይብሉ መንፈሳዊ ተግባር እዩ። በዚ ዘመን ዘምጽኦ ሓድሽ ተማሪኽካ ደኃር ኡይ! እንተ በልካ ኣብ ዘይትሰመዓሉ ዓሚቝ ገሃነም ከይተወርድ ነዚ ዝወሃበካ ዘሎ ምኽሪ ኣብ ግብሪ ኣውዕሎ።
ኣብዚ ዝህቦ መጠንቀቕታ ኣሎ፦ እዚ ኸኣ ርእሶም መርዘን ኂዝዎም ክፍወሱ ዘይኽእሉ ንኻልኦት “ሕማምኩም ከነድኅነኩም ናባና ንዑ’” ዝብሉ ዘመናውያን ርኹሳን መናፍስቲ ኣለዉ፤ ስሞም ከኣ “መንፈስ ወይ ተሓድሶ” ይበሃሉ። በዞም ከምዚኦም ዝበሉ መናፍስቲ ከይትጋገዩን ደድኅሪኦም ከይትስዕቡን ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ተጠንቕቐኩም ኣላ። መንፈስ ዘበለ ኵሉ ኣይትእመኑ። ሰሎሞን’ውን ብዛዕባ እዞም ንርእሶም ከይሓወዩ ንኻልኦት ነሕዊ ኢና ዝብሉ ሰባት ዝገለጾ ኣሎ፦ “ ኢዱ ዘይተሓጽበስ ኣነ ንጹሕ እየ ዝብል ወለዶ ኣሎ” ይብል (ምሳ. 30፥12)። እዚ ኣብዚ ዘሎናዮ እዋን ዝሥርሓሉ ዘሎ እዩ። ስለዚ በዚኣቶም ከይትማረኹ ርእስኹም ሓልዉ ንሰብ ትዕቢቱ እዩ ዘዋርዶ ብመንፈሱ ትሑት ዝኾነ ግን ክብረት ይረክብ ይብል (ምሳ. 29፥23)።
ሕጂ ውን ኦ መንእሰይ ወለዶ እልፍ ኣእላፋት ሕዝቢ እንተ ፈተዉኻን እንተ ኣኽበሩኻን እግዚአብሔር ግና እንተ ጸሊኡካ ፍቕሪ ናይ'ዞም እልፍ ኣእላፋት ዝኾኑ ሕዝቢ ዋጋ ከምዘይብሉ ፍለጥ። እዞም እልፊ ኣእላፋት ሕዝቢ ጸሊኦሙኻ ከለዉ እግዚአብሔር እንተደኣ ፈቲዉካ ግና ናይዞም ፍቕሪ እልፍ ኣእላፋት ዝኾኑ ሕዝቢ ክንዲ ፍረ ኣድሪ እትኸውን ዋጋ የብሉን። ስለዚ ትምክሕትኻን እምነትካን. . . እግዚአብሔር ምዃኑ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን ብምሉእ ሕሊናኻን እመን። እቲ ዕምባባ ንእስነትካ ፍረ መንፈስ ቅዱስ ከምዘፍሪ ግበሮ። ግና ቤተ ክርስቲያን ከምዚ እናበለት ክትመክርን ክትምዕድን ከላ መንእሰይ ወለዶ እዝኑ ከፊቱ እንተ ዘይሰሚዕዋ ከምዚ ነቢይ ኢሳይያስ፦ ‘ኦ ጐይታ ትምህርትና መን እዩ ዝቕበለና፧ ቕልጽም እግዚአብሔርሲ ንመን እዩ ዝተጋህደ (ዝተገልጸ)፧’ ዝበሎ ኮይኑ ከይተርፍ ነዚ ምኽሪ'ዚ ተቐቢልካ ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ትዕደም ኣሎኻ። ነቢይ ኢሳይያስ'ውን መኪሩን ምሂሩን ከብቅዕ ትምህርቱን ምኽሩን ከምዘይተቐበልዎ ፈሊጡ “ኦ ጐይታ ትምህርትናን ምኽርናን መን ተቐበለ፧” እናበለ ከማርር ብእዝነ ሕሊና ንሰምዖ ዘሎና።
፨ ስለዚ እዩ እሞ ምኽሪ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ምኃዝ፣ ብምኽሪ መጻሕፍቲ ውን ምኻድ ዓቢይ ቁውም ነገር ምዃኑ ኣይትረስዕ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
ምንጪ፦ መሪ. ክነፈ ርግብ ማርቆስ (መጽሓፍ ‘ምዕዶ ንመንእሰይ ወለዶ’ ምዕ. 18 , ገጽ 115)
† † †


text:
ኣብቲ ተወሊዳ ዝዓበየትሉ ሰቖጣ ኣብ ሓደ ክፍሊ 7 ቆልዑ ይመሃሩ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ፊደል ክትቆፅር እንተይኮነስ ሓንቲ ተምሃሪት ቤተሰባ በይና ከይፅምዋ ኣካይድያ ተባሂላ ኣፍደገ ቤት ትምህርቲ ረገፀት።
እንተንሳ ብኢደ ወነና ብዘይ ወረቐትን እርሳስን ካብቶም ተምሃሮ ዝበለፀት ኮይና ተኾለዐት።
ነዚ ተበግሶኣ ዝተረድኡ መምህራን እቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ካልኣይ መንፈቕ ዓመት ደፍተርን እርሳስን ሂቦም ንምምሃር ዝነበራ ፃምእ ክትረዊ ሓገዝዋ።
ቅድሚ ቅድሚ ኩሎም ተምሃሮ ፀብለልታ እናረኸበት ራብዓይ ክፍሊ በፀሐት፤ ብድሕሪኡ ምህሮ ኣቋሪፃ ንእንዳ ኣባሓጎኣ ማይ ክትሓውርን ዕንፀይቲ ክትኣርን ድማ ናብ ጣንቋ ኣበርገለ የጭላ ተላኣኸት።
እዚ ኹሉ እንትኾን ሕፅይቲ እያ ዘላ፤ ገና ኣብ ማህፀን ወላዲታ እንተላ ብመፅብዓ ወለዲ እያ ተሓፅያ። እንዳ ኣባሓጎኣ ኣብቲ ዘለዋ ተረፍ ጊዜ ናብ ቤት ትምህርቲ ክተከይድ ስለዝፈቐዱላ ነቲ ጠጠው ዘበለቶ ኣስኳላ ድማ ጀመረት። ክዳን፣ ሳእንን ንትምህርቲ ዘድልዩ ናውቲን ካብ ዓዲ ሕመኣ እናተማለአላ ተምሃረት።
ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ ከምቲ ሕሉፍ ቅድሚ ማሓዙታ ተሰሪዓ እናተሰለመት ኣብ ሻምናይ ክፍሊ 82 ማእኸላይ ውፅኢት 99.96 ሚኢታዊ ነጥቢ ብምምዝጋብ ናብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ቃላሚኖ ኣተወት። ኣብ ዓስራይ ክፍሊ ምሉእ ኣርባዕተ ነጥቢ ረኺባ ኣብ 12 ክፍሊ ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ ልዑል ውፅኢት ኣምፂኣ ነቲ ዝተመነየቶ ሞያ ሕክምና ክትመሃር ናብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ክፍሊ ሕክምናዊ ትምህርቲ ተፀምበረት።
ናብ ሻምናይ ክፍሊ ሓሊፋ ካብቲ ዝነበረትሉ ከባቢ ምስ ወፀት ደጊም ኣበይ ከይንረኽባ ተባሂሉ ሕፀን መርዓን ተረፈ፤ ክሳብ ሎሚ መልክዑ እኳስ ዘይትፈልጦ ሕፁያ ዝነበረ ሰብኣይ ብድሕሪኡ ሓዳር ገይሩ ክልተ ቆልዑ ዝወለደ ካህን ምዃኑ ሎምቕነ ሰሚዓ’ላ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሰሪሕናዮ ዘለና ሰልፍታት ይኹን ጽላላት ንሓባራዊ ስራሕ ደምበ ተቓውሞ ዝሕግዝ እምበር ዝዕንቅፍ ክኸውን ኣይግብኦን።”(ካብ እማመ ሓባራዊ ስራሕ ፖለቲካዊ ውድባት ሰዲህኤ ዝተወስደ)
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብዚ እዋንዚ ካብ ካልእ ግዜ ብዝተፈልየ ጽዑቕ ምንቅስቓሳት የካይድ ኣሎ። እዚ ጽዑቕ ምንቅስቓስ ቀንዲ ኣካል ናይቲ ዝተጸንዐ መደባት ነዲፉ ዘካይዶ ዘሎ መደብ ምሕዳስ ሰልፊ ዘራጉድ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሓት መደብ ምሕዳስ ሰልፊ ብሰልፋዊ ኣካላት ክጅምር ስለ ዝግበኦ ካብቶም ቀዳምነት ዝተዋህቦም መደባት ምሕዳስ “ብርታዐናን ድኽመትናን ምልላይን መፍትሒ ምርካብን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ኩሉ ዞባታትን ብደረጃ ዞባ ኣብ ዘይተወደበሉ ከባቢ ድማ ኣብ ጨናፍር፡ ላዕለዎት ኣካላት ሰልፊ ዝመርሕዎ ሰሚናራት ተኻይዱ። ካብዚ ኣብ መጻኢ’ውን ዝቕጽል ሰሚናራት ከኣ መጻኢ መደባት ኣብ ምሕንጻጽ ዝሕግዝ ኣገዳሲ ሓሳባት ካብ መሰረታት ሰልፊ ተሓፊሱ። እዚ ተግባር ኣብ ጉዕዞ ግሉጽነትን ምቅርራብን ኣብ ምዕኳኽ ብጽሒቱ ዕዙዝ እዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት፡ ኣብ ከተማ ለንደን “ፎሩም ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተን” “ማእከል ዜና ኤርትራን” ኣብ ዘዳለዉዎ ዋዕላ ሃገራዊ ዘተ፡ ብኣመንበር ሰዲህኤ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ዝምራሕ ልኡኽ ምስታፉ፡ ማሕበር ምትሕብባር መታሕት ኤርትራ ኣብ ከተማ ከለን ኣብ ዘዳለዎ ጽንብል 4ይ ዓመት ምምስራቱ ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ወይዘሮ ኣድያም ተፈራ እትመርሖ ልእኽ ምንባሩን ብዓብይኡ ድማ ክልተ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ኣቶ ትኩእ ተስፋይን ወይዘሮ ፈቨን ጊደዎንን ዝርከብዎ ልኡኽ ኣብ እስራኤ ናይ ስራሕ ዑደት የካይዱ ምህላዉ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ በብኩርናዑ ኣብ ጽዑቕ ሰልፊ ናይ ምሕዳስ ስረሓት ተዋፊሩ ምህላዉ ዘመልክትን ዝቕጽልን እዩ።
ከምቲ ኩሉ ግዜ እንገልጾ ኣብዚ እዋንዚ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ኣብቲ ዝሰማመዓሉ ነጥብታት ሓቢሩ ዝሰርሓሉ ጽላል ምፍጣር ቅድሚት ካብ ዝስርዑ ኣብ ማህደር ምሕዳስ ሰልፊ ካብ ዝተታሕዙ ዕማማት እዩ። እዚ ድማ ሕጂ ዝጅመር ዘሎ ዘይኮነ ንነዊሕ ግዜ ክጽናዕ ምስ ጸንሐ፡ ካብ 4 ሰነ 2018 ጀሚሩ ብወግዒ ብደረጃ እማመ ሓባራዊ ስራሕ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ 4 ኣገደስቲ መሰማምዒ ነጥብታትን 3 ብሓባር ክስረሓሎም ዝኽእል መዳያትን ሒዙ ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላትን ህዝብን ዝተዘርግሐ ሰነድ እዩ። እዚ እማመ ክሳብ ሕጂ ከም መዋጽኦ ካብዚ ተቓውሞና ኣትይዎ ዘሎ ደውታ ናይ ብዙሓት ወገናት ቀልብን ደገፍን ዝስሕብ ዘሎ እዩ። ሰዲህኤ ብወገኑ “ናተይ ጥራይ እኹል እዩ” ከይበለ፡ ኣብቲ እማመ ናይ ካለኦት ወገናት ሓሳብ ንክቕበል ሕጂ’ውን ድልዊ እዩ። በዚ መሰረት እዞም ኣቐዲሞም ዝተጠቑሱ ልኡኻት ሰልፍና ኣብቲ ዝረኸብዎ ኣጋጣምታት ነዚ እማመ እዮም ከም ሓደ ኣገዳሲ እዋናዊ ዛዕባ ከቕርብዎ ቀንዮም።
ሰዲህኤ ጉዳይ ስደት ኤርትራውያን ውጽኢት ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ሕሰም ምዃኑ’ዩ ዝኣምን። በዚ መሰረት ስደት ደውን ንክብል እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ነቲ ጠንቂ ስደት ዝኾነ ነፋጊ ስርዓት ንክውገድ ከም ኩሎም ኤርትራዊ ጸረ ምልኪ ሓይልታት ይቃለስ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም መሰሎም ንክሕሎ ከኣ ብዘይምቁራጽ እቲ ጉዳይ ናብ ዝምልከቶም ዓለም ለኻዊ ትካላትን ሃገራትን ምሕጽንታን መዘክራትን ከቕርብ ጸኒሑን ኣሎን። ብፍላይ ነቶም ኣብ እስራኤል ናይ ስደተኛ መሰላቶም ተገፊፉ፡ ናብቲ ዝራሕርሕዎ ስርዓት ናይ ምምላስ ወይ ናብ ዘይውሑስ ሳልሳይ ሃገር ናይ ምኻድ ወይ ድማ ኣብ እስራኤል ምእሳር ደበና ኣብ ልዕሊኦም ኣብ ዘንጠልጠለሉ ናይ ጸበባ ግዜ፡ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ከምኡ ከኣ ኣብቲ ጉዳይ ብቐጥታ ኢደን ዘእትዋ ሃገራት፡ እስራኤል፡ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ምሕጽንታኡ ብደረጃ መዘክራት ናብ ላዕለዎት ሓለፍተን “ዓገብ በሉ” ክብል ጸኒሑ እዩ።
እቲ ኩነታት ተወጢሩ፡ ብማዕዶ ኮይንካ መዘክራት ምልኣኽ ጥራይ እኹል ከምዘይከውን ምስተረደ ከኣ ብውሳነ መሪሕነት ነቲ ኩነታት ብኣካል ምስቶም ግዳያት ዝላዘብ መሪሕነታዊ ልኡኽ ብ31 መጋቢት 2018 ናብ እስራኤል ሰዲዱ። እዚ ዕማምዚ ንክሳለጥ ኩሎም ኣባላት ሰልፊ ዘርኣይዎ ቅሩብነት ከኣ፡ ንሓድነትን ተወፋይነትን ኣባላት ሰዲህኤ ዘመስከረ ዝነኣድን ዝድነቕን ተግባር ነይሩ። እቲ ኣብቲ ጸልማት ብርሃን ከም ዘሎ ኣሚኑ ኒሕን ጽንዓት ዓጢቑ ዝኸደ ክልተ ኣባላት ባይቶ ዝሓቘፈ ልኡኽ ሰዲህኤ ውጽኢት ዑደቱ ክሳብ ክንደይ ዕዉት ምንባሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚድያታት ባዕሉ ዝዛረብ ዘሎ ስለ ዝኾነ፡ ምድግጋሙ ዘድሊ ኣይኮነን። በቲ ይኹን በዚ ግና ዕላማ እቲ ተልኦ ናይቶም ኣብቲ ስቓይ ዘለዉ ስደተኛታት ጸገም ተኻፋልነት ጥራይ ዘይኮነ ንመጻኢ እውን ሓቢርካ ንናይ ህዝብን ሃገርን ረብሓን ራህዋን ናይ ምቅላስ ባይታ ዝምድምድ ስለ ዝኾነ ዝተደራረበ መልእኽቲ ዘለዎ እዩ። ሰዲህኤ ከኣ ንመጻኢ’ውን ኣበየናይ ኩርናዕ ዓለምና ኣለዉ ብዘየገድስ ኣብ ጐኒ ስደተኛታት ኮይኑ ዓቕሙ ብዝፈቕዶ መሰላቶም ንክሕሎ ካብ ምብርካት ድሕር ከምዘይብል ዘመልክት’ውን እዩ። ምስዚ ከኣ ስደተኛታት ፖለቲካዊ ፍታሕ ዝጽበዩ ዘይኮኑስ ኣካል ናይቲ ፍታሕ ምስዝኾኑእቲስቅያትከም ዝውገድ፡ ሰልፊዲሞክራሲህዝቢኤርትራዓቢይ እምነት ኣለዎ።
እዚ ኩሉ ዘመልክቶ ሰዲህኤ ኣብ ኩሉ መዳያት እጃሙ የበርክት ከም ዘሎ እዩ። ኣብቲ እንደልዮ ራህዋ ንምብጻሕ ድማ ናይ ሓደ ሰልፊ፡ ውድብ ወይ ማሓበር ተልእኮን ሓላፍነትን ዘይኮነ፡ ብናይ ኩልና ናይ ለውጢ ሓይልታት ኣበርክቶ ዝውሰን እዩ። ስለዚ በዚ ኣጋጣሚ ኩልና በበቲ እንኽእሎ ክንወፍር እሞ ናይ ኩልና ተደሚሪ ናይ ለውጢ ሓይሊ ንክፍጠር ንጽውዕ።


text:
ንባባት፡ 1ተሰ 4፡13-18፥ 2ጴጥ 3፡1-8፥ ግ.ሓ. 3፡20-27፥ ማቴ 25፡1-13 ምስባክ ወገሠጸ ነገሥተ ብእንቲአሆሙ፥ ወኢትግሥሡ መሢሓንየ፥ ወኢታሕስሙ ዲበ ንብያትየ።
መዝሙር፡ አጋንንቲ አውጽአ ለምጻማት አንጽሐ ተአምራት ገብረ፥ ዕንባቆምውን ድምጽኻ ምስ ሰማዕኩ ፈራሕኩ፥ ግብርኻ ርእየ ኸአ ተደነቕኩ በለ። እግዚአብሔር ባዕሉ ቃለይ ስምዑ ሕገይ ሓልዉ ካብ ልብኹም ክፍአት አርሕቑ በለ። ኢሳያስ እውን በረኻታት ዓንበቡ በረኻ ቀንሞስ ተሓጎሲ ናርዶስ (ሽትው ተኽሊ) ዓምበበ ጣዕሙ እውን ወሃበ።
ሓደ ጥንታዊ ዛንታ ዝንገር አሎ ብዛዕባ ሓደ ተዋዛያይ/ መስሓቕ/ ጨራቓይ ሰብ፥ አብ ገለ እዋን ጽቡቕ ነገራት ዘስሕቕ ይነግር፥ እንተ ኾነ ሓደ መዓልቲ ንንጉሥ ሕማቕ ዕሽነት ዘልኦ ዘረባ ተዛረበ እሞ እቲ ንጉሥ በትሪ እናሃቦ እንካ እዚ በትሪ ውሰዶ ካብኻ ዝዕሹ ክሳብ እንትረክብ ምሳኻ ሓዞ በሎ። ድሕሪ ገለ ዓመታት እቲ ንጉሥ ብርቱዕ ሓመመ እሞ አብ ዓራቱ ተጋዲሙ ጥቓ ሞት በጽሐ። ኩሎም መቕርብን ዓበይትን ሽማገለታትን ስድራቤቱን አገልገልቱ ተጸዊዖም ከቢቦሞ ደው በሉ። ንጉሥ ንኹሎም ከቢቦሞ ዝነበሩ ከምዚ እናበለ ተላበዎም፥ ክሓድገኩም እየ ነዊሕ መገሻ ክኸይድ እየ ድሕሪ ደጊም አብዚ ቦታ አይክምለስን እየ ስለዚ ድኃን ኩኑ ክብለኩም እየ ጸዊዐኩም ዘሎኹ በሎም። እቲ ተዋዛያይ አብ ጥቕኡ ቅርብ ኢሉ ጎይታይ ሕቶዶ ክሓትት በለ፥ አብ ዝሓለፈ ዓመታ ንህዝብኹም ክትበጽሑ ከሎኹም፥ ከምኡ ናይ ክብሪ ዲፕሎማቲካዊ ምብጻሕ ክትገብሩ ምስ ተሓስበ አማኸርትኹምን ልኡኻትኩምን አቐዲሞም አብቲ ቦታ ይኸዱ እሞ ዝግባእ ምቅርራብ ትገብሩ ነርኩም፥ እሞ ሕጂ ነዚ ነውሕ መገሻ እትኸድዎ ዘሎኹም ዝግባእ ምቅርራብ ገርክሙሉዶ በሎም። ንጉሥ እናተጣዕሱ ወላ ሓንቲ ምስንዳው አይገበርኩን በልዎ። ወዮ ተዋዛያይ ሰብ እዛ በትሪ ምሳኹም ውሰድዋ ካብ ሕጂ ንድሓር ካባይ ዝገደደ ዓሻ ረኺበ አሎኹ ኢሉ ነታ ቀደም ክሳብ ካባኻ ዝዕሹ ክሳብ እትረክብ ምሳኻ ሓዛ ዝበልዎ በትሪ ዕሽነት ሂብዎም ይብሃል።
አብ መጽሓፍ ጥበብ ሰሎሞን 6፡12-16 እንተ አንበብና ክንቅረብ ዝሕግዘና ምኽሪ ንረክብ። ንሱ ሓደ ካብቲ ናይ ብሉይ ኪዳን ጽሑፋት ኮይኑ አብኡ ንመንፈሳዊ ሕይወትና ዝምግብ ምኽርን ተመክሮን ዝነግር ንረክብ፥ ሓደ ምስ መገዲ አምላኽ ሰሚሩ አስተውዒሉ ዝኸይድ ምስኡ ልቦናን ጥበብን አሎ። አብዚ መጽሓፍ ጥበብ ከም ሓደ አካል ተራእያ ከም ሓንቲ ለባም ሰበይቲ እትግደስን ንኹሎም ዝደልይዋ ከምእትጽበ ገሩ የቕርበልና። ጥበብ ሓንቲ ካብ ባህርያት አምላኽ ኮይና ንሕና ከም እንሓስቦን ንአና አብ ምድላይ ዝግበር እያ። መለኮታዊ ጥበብ ንኹሎም ቅሩባትን ቅኑዓትን ኮይኖም ዝቐረቡ አይንጸግን እዩ። ጥበብ ንኹሎም ነቶም ነቚሖም ዝደልይዋ ንኹሎም ብፍቕሪ ዝደልይዋ ተናድዮም። እቲ ብዝያዳ ዝጽቀጠሉ ዘሎ አብቶም ብጥበብ ክነብሩ ዝደልዩ እዩ። ጥበብ ንኹሎም ነቶም ብዓይኒ አምላኽ ርእዮም አብ ሕይወቶም ትርጉምን ዓላማን ንዝደልዩ ትውሃብ።
መሠረታዊ ጸገም ደቂ ሰብ ፍልጠት ዝጎድሎም ኮይኑ አይኮነን፥ እንታይ ድአ ብዙሓት ሰባት ክፈልጡ አይደልዩን እዮም። ብዙሓት ንሓቂ ካብ ምድላይ ንጥበብ ካብ ምስማዕ አቋሪጾም ምኽንያቱ ዝደልይዎ ኩሉ ዝረኸቡ ኮይኑ ስለ ዝስምዖም እንተ ኾነ እቲ ምስኦም ዘሎ ንድላይ አምላኽ ዘማልእን ዘየማልእን ከምዝኾነ አይፈልጡን እዮም። ብሓጺሩ አይግደሱን። አረጊት አበሃህላ አሎ ካብቶም ክርእዩ ዘይደልዩ ንላዒ ዕዉር የለን። እቶም ክርእዩ ዘይደልዩ እንታይ ከም ዝረኽቡ ስለ ዝፈርሑ እዮም።
ቅ. ጳውሎስ ናብ 1ተሰ 4፡13-18 ዝተነበትና ሓንቲ ካብቶም ዝበለጻ ትምህርትታቱ እያ። ብሰማያዊ ጥበብ ተለዓዒሉ ንሰብ ተሰሎንቄ ብዛዕባ እቶም ቅድሚ ዳግማይ ምጽአት ጎይታ ንዝመቱ ብዝርኢ አብ እምነትን ሓቅን መሰረት ገሩ ብተስፋ ክጽበዩ ይነግሮም። ብዙሓት ካብኦም ንዳግማይ ምጽአት ጎይታ ብሕይወት ክንጸንሕ ዲና እንተ ዘይጸናሕናኸ እንታይ ክንከውን ኢና እናበሉ ይጭነቝ ነሮም። አብ ቀዳሞት ክርስትያን ዝነበረ ትጽቢት ዳግማይ ምጽአት እቲ ዝተንሥአ ኢየሱስ ብዝቐልጠፈ ክምለሰሞ እሞ ካብዚ ህውከትን ከቢድን ሕይወት ዓለም ወሲዱ አብ መንግስቲ አምላኽ ክወስዶም እዩ ነሩ ትጽቢቶም ወይ ርድኢቶም።
ቅ. ጳውሎስ እቶም አቐዲሞም ዝሞቱ አብ ክብሪ አምላኽ ስለ ዝሳተፉ ዘፍርሕ የብልናን ይብሎም። እዚአ ምስ ጎኡይታ ክንሓብር ኢና እትብል ሓሳብ ንኹልና ክንተጸናንዓና ይግባእ። ብሓቂ ክንርእዮ ከሎና ጳውሎስ ንሰብ ተሰሎንቄ አብ ተስፋ ክነብሩ እዩ ዝምዕዶም ዘሎ። ትሕዝቶ መልእኽቱ ትንሣኤ ክርስቶስ ንናይ ነፍሲ ወከፍ ትንሣኤና ዋሕስናን ተስፋናን እዩ፥ ነቶም ምስ ክርስቶስ ዝሞቱ አምላኽ ባዕሉ ናብኡ ክወስዶም እዩ። አብ ጥምቀት ምስ ክርስቶስ መትና፥ አብ ትንሣኤኡ ከአ ክንሳተፍ ኢና። እዚ ድኽም ዝበለ ርእድኢት ሰብ ተሰሎንቄ ንጳውሎስ ብዛዕባ አብ መጨረሻ ዓለም እንታይ ከም ዝኸውን ክገልጽ ዕድል ከፊትሉ። አብ አተሓሳስብኡ እቲ ካብዚ ምድሪ ንሰማይ አብ እንሓለፈሉ ዝከውን ነገራት ከም ራእይ ገሩ ይገልጾ ግን እቲ ዝገልጾ ነጥቢ ንጹር እዩ። እቲ ቀንዲ ትምህርቱ አብ ጊዜ ዳግማይ ምጽአት ክርስቶስ ብሕይወት ዝጸንሑ ይኹኑ ዝሞቱ ኩሎም አብ ናይ ክርስቶስ ግርማ ክብሪ ክአትዉ እዮም።
ብተወሳኺ ሓደ አነጺሩ ዝመሃሮ ኢየሱስ አብ መጨረሻ ዓለም ከም ፈራዲ ክመጽእ እዩ። መጨረሻ ምጽአት ክርስቶስ መዓልቱን ሰዓቱን ምአስ ከም ዝኸውን ከይፈለጥና ኩሉ ጊዜ ነቒሕናን ተሰናዲናን ክንጸንሕ ይነግረና።
ናይ ሎሚ ወንጌል ንባብና ካብ ማቴ 25፡1-13 ካብተን ሰለስተ ምሳሌታት ብዛዕባ መንስተ ሰማይ እታ ቀዳመይቲ እያ። አብዚ ምዕራፍ 25 ማቴዎስ ወንጌላዊ ኢየሱስ ብዛዕባ መጨረሻ ዓለምን ዳግማይ ምጽአት ክርስቶስን ዘስተምሃሮ ይነግረና። ንዳግማይ ምጽአት ክርስቶስ እናተጸበና ከመይ ዝበለ ሕይወት አብዚ እንነብሮ ዓለም ክነብር ከም ዝግብአናንን ኩሉ ጊዜ ስንድዋትን ቅሩባትን ኮና ክንጸንሕ ይነግረና። ብርግጽ ንምድራዊ ሕይወት ክንሓድጎ ወይ ሸለል ክንብሎ ማለት አይ ኮነን እንታይ ድአ አብዚ ምድራዊ ሕይወትና ከመይ ኢልና ብምሉእ ሓላፍነትን ብምስትውዓልን ክነብር ከም ዘሎና ዝነግር እዩ።
ብፍሉይ እዛ ምሳሌ ዓሠርተ ደናግል ከመይ ዝበለ ምቅርራብ ክንገብር ከም ዘድልየና ንምግላጽ እያ። መዓልትን ሰዓትን አይትፈልጥዋን ኢኹም እሞ ንቕሑ። አብዚ ኢየሱስ ንሰማዕቱ ሎሚ ኸአ ንነፍሲ ወከፍና ብዝልዓለ አገባብ ቅሩባትን ንቝሓትን ኮና ክነብር ይነግረና። ገለ ካብ አመንቱ ወይ ስዓብቱ ንጉዕዞ ሰማይ ብሸለትነትን ዋጋ ብዘይ ምሃቦምን አብ መጨረሻ ግብሮም ክረኽቡ ከምዝኾኑ ገሊጹ ይነግሮም። እቲ ኢየሱስ ብዛዕባ አምሳል መርዓ ገሩ ዝገልጾ ንሰማዕቱ ትርጉሙ ንጹርን ፍሉትን እዩ ነሩ። እዚ ጥቕሲ ክርስቶስ አብ ዳግማይ ምጽአቱ ንኹሉ ዓለም ከም ዝፈርድ ንምግላጽ እዩ። አብታ ዕለት መንግስቱ ምሉእ ክኸውን እዩ፥ ንዘለዓለም ዝተዓወተ መንስተ ሰማይ ከአ ክጅምር እዩ። አብዚ ታሪኽ ኢየሱስ በታ መዓልቲ ንገለ ካብቶም ንሱ ዝሓረዮምን ኩሉ ዘድሊ መጋበሪ አብቲ ሓደ ዓላምኦም ክበጽሑ ዝሃቦም እንታይ ከም ዝኾኑ ንምግላጽ እዩ።
እዚአ ምሳሌ ዓሠርተ ደናግል አብ ወንጌል ማቴዎስ ጥራሕ እያ እትርከብ፥ ከምኡ አብቲ ናይ አይሁዳዊ ባህሊ መርዓ ዝተመስረተት ብአምሳል እትንገር እያ። አብዚ ምሳሌ ማቴዎስ ነቶም ዝጽሕፈሎም ዘሎ ማሕበር ክርስትያን ምናልባት ናይ ጎይታ ምምጻእ ካብቲ ዝተጸበይዎ ንላዕሊ ክድንጒ ይኽእል እዩ ስለዚ ንነውሕ ምጽባይ ዝአክል ዘይቲ ንመብራህቶም ክሰናደዉ ንማለት እዩ። ነዚ አብ ግምት አእቲና እንተ ረአናዮ ኩሉ አብሳ ምሳሌ ዘሎ ዓሚቕ ትርጉም ዝሓዘ እዩ። እቲ መርዓዊ ክርስቶስ ጎይታ እዩ። መርዓት ቤተ ክርስትያን እያ። እተን ዓሠርተ ደናግል አምሳል ኩላ ቤተ ክርስትያን ንምጽአት ጎይታ አብ ትጽቢት እትርከብ እየን። አብቲ ድሓር ዝኸውን መሰረት ገርና ክንርእዮ ከሎና እተን ሓምሽተ ከም ለባማት ወይ ዘስተውዕላ እተን ሓምሽተ ኸአ ከም ዓያሹ ይምሰላ። ልቦናአን አብዚ አብቲ ተባዕ ውሳኔ ነቲ ክገብርኦ ዘልአን ክገብራ አብ ቅድሚ ጎይታ ገጽ ንገጽ ደው ክብላ ዝወስዳኦ እዩ ዘስምዕ። እቲ መብራህቲ እቲ ኩለን እተን ደናግል ዝሓዝኦ ነቲ ኩሎም ክርስትያን ክህልዎም ዝግብኦም ዝሕብር እዩ። ዘይቲ እቲ ገሊአን ዘልአን ገሊአን ከአ ዘይብለን ንጽቡቕ ግብሪ እዩ ዘመልክት። መብራህቲ ብዘይ ዘይቲ ከም እምነት ብዘይ ጽቡቕ ግብሪ ምዉት ጥቕሚ ዘይብሉ እዩ ዘስምዕ።
ቤተ ክርስትያን ነዚ ወንጌል ምስ ሰማዕና ክንገብሮ እትደልየና አብ ሕይወትና ተመሊስና መወዳእታ ሕይወትናን ዓለምን ክንሓስብ ትደልየና። ካብዚ ንባብ ክንግምግሞ እንኽእል ናይ ጎይታና ምጽአት ከም ፈራዲ ዓለም፥ ዘለዓለማዊ ብዓል መርዓ ክርስቶስ ምስቶም ሕሩያቱ ዝጅምረሉ ከምቲ ሃንደበታዊ ምጽአት መርዓዊ እዩ። ተኸታሊ ክርስቶስ ዘይተሰናደወ ወጀሃላ ኮይኑ ክነብር አይ ናቱን እዩ። እዚ ምስቲ ሓደ ተመሃራይ አብ ትምህርቱ አበርቲዑ ኩሉ ጊዜ ዝቕረረብን ዝከታተልን ክመሳሰል ይኽእል። ዘይተጸበዮ ፈተና ክውሃቦ እንከሎ ተቐሪቡ ስለ ዘሎ ክሓልፍ አይጽግሞን እዩ። እዚ ከምተን ለባማት ደንግል እዩ። ብኻልእ ወገን ሓደ ተመሃራይ ዘይከታተል ግን ፈተና አሎኩም ጥራሕ ምስ ተባህለ ዝሰናዶ ከምተን ሓምሽተ ዓያሹ ደናግል እዩ። ዘይተሓስበ ፈተና/መርመራ ምስ ተዋህበ አጸቢቑ ስለ ዘይተሰናደወ ይወድቕ ይተርፍ። አብ መጨረሻ ዓመት ምስ መጸ ቀጺሉ ይከታተል ስለ ዘይነበረ አብ መረመራ ብዘሕፍር ይተርፍ። ስለዚ ሎሚ እውን ከምተን ለባማት ደናግል ክንከውን ንሕተት አሎና። ኩሉ ጊዜ ንቝሓትን ስንድዋትን ክንከውን።
ከምኡ ንዳግማይ ምጽአት ምስንዳው ማለት አብ ፍርሕን ምሽቁርቋርን ምንባር ወይ ድሕሪ ገለ ንንበ ኢና ይርአየና እዩ፥ መወዳእታ ዓለም ምአስ ከም ዝኾነ ምልክት ርኢና ክነግረኩም ንኽእል ኢና ወይ እውን አብ መጨረሻ ንኹሉ ክናዘዝ እየ ክሳብ መጨረሻ ግን ከምድላየይ ክሕንብጥ እየ እናበልና ክነብር አይግብአናን። ዝገርም ብዙሓት አብ ዓራቶም አይሞቱን እዮም። እቲ ሕቶ አነ ሎሚ አብዚአ ዕለት እንታይን ከመይን አሎኹን እዩ። እቲ ዝበለጸ ክንገብሮ ዝግብአና መጀመርያ ኩሉ ጊዜ ብዛዕባ መወዳእታና ክንሓስብ እምበር ካብ ቁጽጽርና አውጺእናዮ ከምድላይና እናኸድና ክነብር ይግብአን። ካልአይ ዕለት ዕለት ምስ ኢየሱስ ክነብር ክንጉዓዝ የድልየና፥ ስለዚ ሎሚ ምስ መን እጉዓዝ አሎኹ ክንብል ይግባእ።
ሓደ እዋን ሓደ ሽማገለ መነኮስ አብ ገዳሞም ንዝረገፈ አቍጻል ኩሉ ጊዜ ይጸርጉ ነሮም። ሓደ በጻሓይ ገዳም አብቶም መነኮስ ቅርብ ኢሉ ድሕሪ ዓሠረተ ደቒቅ ክትሞቱ ኢኹም እንተ ትብሃሉስ እንታይ ምገበርኩም ኢሉ ሓቲትዎም። እቶም ሽማገለ መነኮስ ከአ ምጽራግ አቝጻል ምቐጸልኩ ኢሎሞ። ምኽንያቱ እዞም መኖኮስ ኩሉ ጊዜ ንቍሕ ፍርዶም አብ ዝኾነ ስዓት ይምጻእ ቅሩብ እዮም ነሮም። ንሕና እውን ልክዕ ከምኡ ክንገብር እዩ ዝድለ ዘሎ። ከምኡ ኴና እንተ ጸናሕና አብ ናይ ሓጎስ መንግስተይ እቶ/ዊ ክብለና እዩ።
አብ መጨረሻ አብ ጊዜ ጸገም ወይ ድንገት ገለ ነገራት አሎ አብ ጎረባብትና ከድና እንልቅሖ እዋናት አሎ። ግን አብ ናይ ሎሚ ምሳሌ መሰረት ገርና ክንርእዮ ከሎና እቲ ዘይቲ ናይ ፍቕሪ አገልግሎት ዝኾነ ብጽኑዕ ክንርእዮ ከሎና አብ ካልእ ዝመሓላለፍ አይኮነን። ንጎይታ ክንቅበል እንተ ኾና ናይ ግልና ሓላፍነት እዩ። አብ ክንዳይ ኮይኑ ንክርስቶስ ሕራይ ክብሎ ዝኽእል የለን። እተን ዓያሹ ደናግል ዘይተን ስለ ዝተወድአ ክዕድጋ ምስ ከዳ እተን ለባማት ተቐሪበን ዝጸንሓ ምስ መርዓዊ አብ አዳራሽ መርዓ አተዋ። ድሕሪኡ ማዕጾ ተዓጽዩ። ኩለን ዕድማት እየን ነረን እንተ ኾነ ኩለን አይአተዋን። ጽዉዓት ብዙሓት እዮም ሕሩያት ግን ውሑዳት እዮም። አብዚ ናይ እቲ መርዓዊ ወገንነት አይ ኮነንን አብተን ነቲ ዕድመ ብኸመይ ከምዝተቐበላኦ እዩ ዝምስረት። እቲ ዕጹው ማዕጾ ዝብል ትርጉሙ አብ ኢየሱስ ክንቀርብ አውቶማቲክ ወይ ብቐሊል ዝርከብ ከምዘይኮነ ንምግላጽ እዩ። ስለዚ እዛ ምሳሌ መጠንቀቕታ እያ እትህበና ዘላ መዓልቱን ሰዓቱን አይትፈልጡን ኢኹም እሞ ንቕሑ።
መብራህትን ወሊዕና ሕልናና አንጺሕና ፍቕሪ ለቢስና ኩሉ ጊዜ ምእምነት ንጎይታ ንጸበዮ። ብአማልድነት ወላዲቱ ደቂ ብርሃን ደቂ ሓቂ ይግበረና።
ብሩኽ ሰንበት።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ሃገራዊ ሓድነት ኣይኮነን ኣብ ሕብረ ብሄራዊት ሃገር፡ ኣብ ብሄራዊት ሃገርን’ውን ብሓይሊ ኣይረጋገጽን
- Details
- Created: Saturday, 26 August 2017 02:58
- Last Updated: Saturday, 26 August 2017 02:58
ሃገር መጸውዕን መለለይን ፍሉይ ካርታ ናይ ዘለዎ መሬታዊ ኣቀማምጣ ወይ ግኡዝ መሬት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብቐንዱ ናይ’ቶም ኣብ ውሽጣ ዝነብሩ ህዝብታት መለለዪ መንነትን መጸውዕን’ዩ። ስለዚ ከኣ ብዛዕባ ሃገራዊ ነጻነት፡ ልኡላውነት ክዝረብ፣ ውጥን ክውጽእ፣ ምምሕዳራዊ ቅርጻ ክዝርጋሕ፣ ኣብ ዜጋታት ሃገራዊ ፍቕሪ ንምስራጽ ብኹሉ መሳርሒ ተጠቒምካ ጎስጓስ ክግበር እንከሎ ንሰብ ማእከል ዝገበረ ክኸውን ከም ዘለዎ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ’ዩ። ሓቀኛ ህንጸት ሃገራዊ ሓድነት፡ ብሄራዊ ወይ መበቆላዊ መንነት፣ ታሪኻዊ መንነት፣ ቋንቋዊ መንነት፣ ባህላዊ መንነት፣ ሃይማኖታዊ መንነት፣ፖለቲካዊ ወይ ናይ ኣረኣእያ መንነት፣ ቦታዊ መንነት፣ ሓባራዊ ፍትሓዊ ተጠቃምነት፣ ናይ ነበርቲ ህዝብታት ምሉእ ኣፍልጦ ዝህብ፣ ዘኽብር፣ ነዚ ድማ በረኣእያን ብሕግን ተቐቢሉ ዝትግብር ፖለቲካዊ ምሕደራ ክህሉ ከም ዘለዎ’ዮም ምሁራት ፖለቲካዊ ስነ- ፍልጠት ዝሕብሩ። ዘስተምህሩ።


text:
ሓጺር ታሪኽ ሂወት መርሑም ሓጅ ሲዒድ 1949 - 2017
- Details
- Created: Tuesday, 24 October 2017 00:29
- Last Updated: Tuesday, 24 October 2017 00:29
ሓጅ ሲዒድ ካብ ኣቡኡ ዓብደልሃዲ ማሓመድ ሸኽ ኑር ከምኡ’ውን ካብ ወላዲቱ ወ/ሮ ሓሊማ ሲዒድ ሽደ ኣብ ከተማ ከረን ብ 1949 ተወለደ። ኣብ ጊዜ ቁልዑነቱ ኣብ ከረን ቁርኣን ቐሪኡ ናብ ኣስመራ ብምኻድ ድማ ኣብ ጃሊያ መባእታዊ ከምኡ’ውን ኣብ ቤት ትምህርቲ ኢስላሚያ ተማሃረ። ናብ ከረን ብምምላስ ኣብ ናይ ኣኩኡ ሓጂ ዓብዳይ ሓጂ ሑሴን ትካል ንግዲ ኣልያዲ ስራሕን ታሓዚ ገንዘብን ብምኳን ብእምነት ንነዊሕ ዓመታት ኣገልገለ። ብምቅጻል ኣብ 1977 ናብ ሱዳን ተሰደደ ከምኡ’ውን 1978 ናብ ሱዑዱያ ስደቱ ቀጸለ። ኣብ ሱዑዲያ ኣብ ሓደ ዓቢ ንግዳዊ ትካል ከም ታሓዚ ገንዘብ ብሙዃን ክሳብ 1987 ብታኣማንነት ኣገልገለ። ሓጅ ሲዒድ ብዝሓደሮ ናይ ናጻነት ስሚዒት ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤሪትሪያ ከም ሓፋሽ ውድብ ኮይኑ ንናጻነት ሃገሩ ዘገልገለ ውፉይ ነበረ።


text:
ነቢይ ኢሳይያስ መንፈስ ቅደስ ብዝገሇጸለ ብዛዕባ ልዯት ጏይታ ብዙሕ ግለጽን ብሩህን ትንቢታት ተነብዩ ኢዩ። ንሱ ድማ ጏይታ ዓሇም ክርስቶስ ናይ ብሓቂ ብርሃን ከም ዝኾነ ተራእይዎ፡ ‚እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም።‛ ኢሳ.9፡2 ክብል ነቶም ኣብ ተስፋ ምቝራጽ ኣብ ክሕዯትን ሓጢኣትን ዝነብሩ ንዝነበሩ ሕዝቢ ከምኡ'ውን ንኹለ ዓሇም ዘብርህ ናይ ሓቂ ብርሃን ምምጽኡ ነገረ። ‚ሕፃን ተወሉደልና ወዱ ተዋሂቡልና ኢዩ፡ ንሱ ኸኣ ገዛኢና ክኸውን ኢዩ፡ ንሱ ‘ግሩም መኻሪ፡ ብርቱዕ ኣምሊኽ፡ ዘሇዓሇማዊ ኣቦ፡ መስፍን ሰሊም’ ተባሂለ ክጽዋዕ ኢዩ።...‛ እናበሇ ድማ ኣብቲ ዝተጠቕሰ ምዕራፍ ይቕጽል፡ ኢሳ.9፡6 እዚ ኸኣ ተወሉደ ስቕ ዝብል ዘይኮነስ ነብሱ ንሕማም ንሞት ኣሕሉፉ ዝህብ፡ ንኹለ ዓሇም በጃ ዝኸውን ስሇ ዝኾነ፡ ወዱ ተዋሂቡልና ክብል ገሇጾ። እዚ ጥራይ ውን ኣይኮነን ካብ መን ከም ዝውሇድ እቲ ሕፃን ውን ስሙ ከይተረፈን ብግልጺ ነጊሩና ኢዩ። ‚ስሇዚ እግዚኣብሔር ባዕለ ትእምርቲ ክህበኩም ኢዩ፡ እነሆ ድንግል ክትጠንስ ወዱ ኸኣ ክትወልድ ኢያ፡ ስሙ ውን ኣማኑኤል ኢሊ ክትሰምዮ ኢያ።‛ ኢለ ኣብሪሁ ይገልጾ። ኢሳ.7፡14 ከምዚ’ለ ቅድሚ ልዯት ጏይታ ካብ 7 ክሳብ 8 ሚእቲ ዓመታት ምስ ተነበየ፡ ሕያዋይን ርሕሩሕን ኣምሊኽና ኸኣ ነቲ ነቦና ኣዲም ካብ ጓልጓልካ ተወሉዯ ከድሕነካ ኢየ ዝብል ኣተስፍይዎ ዝነበረ ተስፋ ቇጸራኡ ምስ ኣኸሇ ‚ወኣመ በጽሓ ዕድሜሁ ፈነወ እግዚኣብሔር ወልዶ ...‛ ማሇት ‚ጊዜኡ ምስ በጽሐ ኣምሊኽ ነቶም ትሕቲ ሥልጣን ሕጊ ንዝነበሩ ከድሕን ንሕና ውን ናይ ውልድነት ሥልጣን ምእንቲ ኽንረክብ ነቲ ካብ ሰበይቲ ዝተወልዯ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ውን ዝሓዯረ ወደ ሇኣኾ።‛ ይብል ገሊ.4፡4 እግዚኣብሔር ዓሇም ከድሕን ፍቓደ ምስ ኮነ ምኽንያት ድሕነት እትኸውን ድማ ንቕድስት ድንግል ማርያም መረጸ፡ ማሇት ከምቲ ነቢይ ኢሳይያስ ዝበሎ እቲ እግዚኣብሔር ዝህቦ ትእምርቲ ድንግል ክትጠንስ ኢያ ዝበሊ እታ ድንግል ቅድስት ማርያም ኮይና ተረኺባ፡ ንሳ ድማ ብድንግልና ጠኒሳ ብድንግልና ንኽትወልድ ኣምሊኽ ስሇ ዝመረጻ እቲ ትእምርቲ ዝተባህሇ እዚ ኢዩ። ብሓቂ ዓቢይ ትእምርቲ ኢዩ። ንእግዚኣብሔር ዝሰኣኖ ነገር ስሇ ዘየልቦ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ኣምሊኽ ኣብ ማኅፀን ድንግል ተወሰነ። ቅድሚ ዓሇም ብዘይ ኣዯ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ ከም ዝተወልዯ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ድማ ብዘይ ኣቦ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ተወልዯ። ‚ከመዝ ነኣምን ዘኣልቦቱ እም በሰማያት፡ ወኣብ በዱበ ምድር‛ ማሇት ‚ኣብ ሰማያት ኣዯ ኣብ ምድሪ ውን ኣቦ ከም ዘይብለ ነኣምን።‛ ይብል ኣንቀጸ ብርሃን (ቀዱሙ)። ከምቲ ኢሳይያስ ዝተነበዮ ስሙ’ውን ኣማኑኤል ተባህሇ፡ ትርጉሙ እግዚኣብሔር ምሳና ማሇት ኢዩ። ከምዚ’ለ ልዑል ጏይታ ኣብታ ‚ኣቲ ኣብ ምድሪ ኤፍራታ ዘሎኺ ቤተ-ልሔም ...ትውልደ ካብ ጥንቲ ካብ ዘሇዓሇም ዝኾነ ኣብ እስራኤል ገዛኢ ክኸውን ዘሇዎ ካባኺ ከተንሥእ ኢየ፡‛ ኢለ ሚክያስ ዝተነበየሊ ቦታ ኣብ ቤተ-ልሔም ተወልዯ። ሚክ.5፡2 ምስ ተወልዯ ድማ ንኣምሊኽነቱ ዝምስክሩ ብዙሕ ተኣምራት ተገብረ። ሰብ ጥበብ ብኮኾብ ተመሪሖም ካብ ርሑቕ ሃገር መጺኦም ወርቅን ዕጣንን ከርበን ገጸ በረኸት ኣቕረቡለን ሰገደለን። ማቴ.2፡1-12 ኣብ በረኻ ማሎም ዝሕልዉ ዝነበሩ ጓሶት ድማ መልኣኽ እግዚኣብሔር ተገሉጹ ልዯት ጏይታ ኣበሠሮም፡ ብዙሓት ሠራዊት ሰማይ ምስቲ መልኣኽ ኮይኖም ክብሪ ንኣምሊኽ ኣብ
ኣርያም ሰሊም ከኣ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም እግዚኣብሔር ዝሕጏሰሎም ሰባት፡ ክብለ ስምዕዎም፡ እሞ ነቲ ዘበሠሮም ብሥራት ብዓይኖም ርእዮም ከረጋግጹ ናብቲ ዝበሎም ቦታ ናብ ቤተ-ልሔም ምስ ከደ ንማርያምን ንዮሴፍን ነቲ ኣብ መብልዕ ማል ዝዯቀሰ ሕፃን ጏይታን ረኸብዎም እሞ እናተሓጏሱ ተመልሱ። ለቃ.2፡8-20
ክቡራን ሕዝበ ክርስቲያን፡- ልዯት ክንብል ከሎና እምበኣር፡ እዚ ተበጃዊና ዝኾነ ኣምሊኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነትና ክብል ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪደ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልዯለ፡ ሥጋና ዝሇበሰለ፡ ሰብ ዝኾነለ መዓልቲ ኢዩ። ብናይ ቤተ-ክርስቲያንና ኣቆጻጽራ ፳፱(29) ታሕሳስ ኩለ ሣዕ ዓመት ዓመት ብሓጏስን ብድምቀትን ከነብዕሎ ኸኣ ንርከብ። እንሕጏሰለ ምኽንያት ድማ በቲ መልኣኽ ነቶም ጓሶት፡ ‚እነሆ ንኹለ ሕዝቢ (ዓሇም) ዝኸውን ዓቢይ ሓጏስ አበሥረኩም ኣሇኹ እሞ ኣይትፍርሁ፡‛ ዝበሎም መሠረት ኩለ ጊዜ ክንሕጏስ ንነብር። እምበኣር ሓጏስና ምለእ ምእንቲ ክኸውን ነዚ ኹለ ዝገበረልና ኣምሊኽ እናዘከርና ከምቲ ንሱ ዝዯልዮ ሠናይ ተግባር ሒዝና ብኣምልኾ እግዚኣብሔር ብእምነትና ጸኒዕና፡ ምኽሪ ቅደሳት መጻሕፍትና እናተኸታተልና፡ ንበይንና ጥራይ ክንሕጏስ ኣውዯ ዓመት ኢዩ’ሞ ሓድሽ ክዲን፡ ጥዑም መባልዕ ክንበልዕ ምባል ጥራይ ዘይኮነስ መንፈሳዊ ዝኾነ ተግባር ድማ እቲ ንኣምሊኽ ዘሓጉስ፡ ብዝያዲ ኣብዚ ዕሇት’ዚ ኢዩ ክንገብሮ ዝግብኣና ከምቲ ሓዋርያ ቅደስ ጳውሎስ ዝበሎ፡ ‚ንኣምሊኽ ከምዚ ዝኣመሰሇ መሥዋዕቲ ኢዩ ዘሓጕሶ እሞ ሠናይ ምግባርን ዘሎኩም ምስ ካልኦት ምምቓልን ኣይትረስዑ።‛ ዕብ.13፡16 ዝብል እናዘከርና በዓልና ነኽብር።
ቡሩኽ በዓል ልዯት ይግበረልና።


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ረክስ ቲለርሰን ነዚ ዝበሉ ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ስርሖም ኾይኑ እዚ ድማ ድሕሪ ኣስታት ሓደ ሽሕ ዝኾነ ሰራሕተኛታት እቲ ሚኒስትሪ ነቲ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝሓለፈ ካብ ሸውዓት ዘበዝሓ ካብ ህዝበን ተኸተልቲ እምነት እስልምና ዝኾነ ሃገራት ናብ ኣሜሪካ ዝኣትው ስደተኛታት ዝኽልኽል ውሳኔ ብምቅዋም ፍርማ ድሕሪ ምትእኽኻቦም እዩ።
ንሶም ብተወሳኺ ንክእለት እቲ ሚኒስትሪ ንዝበለጸ ከም ዝጥቐመሉ ብምግላጽ ከምዚ ኢሎም።
“እዚ ኣቐዲሙ ክስርሓሉ ዝጸንሓ መስርሕ እቲ ሚኒስትሪ ለውጢ ዘምጽእ ይኸውን። ለውጢ ንስለ ለውጢ ግን ኣንጻር ውጺኢታዊነት እዩ እዚ ድማ ናተይ ኣቐራርባ ኣይኾነን።”
እዞም ሓድሽ ዝተመዘዙ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ነቲ ኣብ ኣሜሪካ ዝተፈጥረ ፖለቲካዊ ፍልልይ ኣፍልጦ ብምሃብ ንሰራሕተኛታት እቲ ሚኒስትሪ ኣብ ዕላማ’ቲ ሚኒስትሪ ጥራይ ከተኹሩ ጸዊዖም።
ብምቕጻል ንሶም "ብቕንዕና ንፖሊሲታት ወጻኢ ከነውሕስ ኢና እዚ ድማ መሰረት እቲ ምስ ካልኦት ነኻይዶ ዝምድና ክኸውን እዩ" ኢሎም።
ሰነት ኣሜሪካ ረቡዕ ንምርቋሕ ረክስ ቲለርሰን ንሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት እታ ሃገር ዘጽደቐ ኽኸውን ኸሎ ኣቐዲሞም ኣቦ መንበርን ሓላፊ ፈጻሚ ኣካል ናይ ነዳዲን ጋዝ ኩባንያ ኢክሶን ሞቢል ኮይኖም ዝሰርሑ’ዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኩሎም ማለት ሰለስተ ኣባላት ዲሞክራት ፓርቲ ኣብ ሰነት ኣሜሪካ ግን ንምርቋሕ ረክስ ቲለርሰን ከምዝተቓወሙ ተፈሊጡ’ሎ።
ብካልእ ወገን ዋላ’ዃ ኣብ ሰነት ኣሜሪካ ፖለቲካዊ ኣፈላላይ እንተተፈጥረ እቲ ሚኒስትሪ ግን ኣብ ትሕቲ ቲለርሰን ብሓድነት ከምዝቕጽል ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ነበር ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መላኺ ኢሳያስ ካብ በረኻ ንዓዲ እትው ምስ በለ ካብ ዝተዛረቦ፣ ኤርትራ ኣብ ዝሓጸረ ናብ ሲንጋፖር ክንቅይራ ኢና ዝብል እዩ ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓቂ ብዛዕባ እታ መራሒኡ ዝተመነያ ሃገር ዝፈልጦ ኣይነበሮን። እቲ ኣዘራርባ ግን ንኤርትራ ምዕብልቲ ክንገብራ ኢና ንማለት ሙዃኑ ብሩህ እዩ ነይሩ። ጽቡቕ ትምኒት ስለ ዝኾነ ኸኣ ኩሉ ሃገራዊ ደስ በሎ። ሎሚ ድሕሪ 25 ዓመታት ግን ኤርትራ ምስላ ምስሊ ሲንጋፖር ዘይኮነ ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ ዝብል ቅጽል ስም ተዋሂብዋ'ሎ። ብድኽነታን ሕሰም መነባብሮኣን'ውን ይትርፍ ናብ በዓል ሲንጋፖር ገጻ ከተማዕዱ ካብተን ኣብ ጥቓ ዶባታ ዝርከባ ሃገራት'ውን እታ ዝሓመቐት ኮይና'ላ። እስኪ ንሎሚ ነታ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘላ ልክዕ ከም ኤርትራ ብሓደ ንልዕሊ 25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ተኾይጡ ዘሎ ሙሴቪኒ እትመሓደር ሃገረ ኡጋንዳ ከም ኣብነት ወሲድና ምስ መላኺ ኢሳያስ ብምውድዳር ደረጃ መለኽትን ፍልልያቶምን ንርአ።
ኡጋንዳ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ እትርከብ ብስፍሓታ ክንዲ ዕጽፊ ኤርትራ እትኸውን ከባቢ 37 ሚልዮን ህዝቢ ዝነብሩዋ ሃገር'ያ። ንልዕሊ ርብዕ ዘመን ከኣ ልክዕ ከም ኤርትራ ብሓደ ሰብ እያ እትመሓደር። ዩወሪ ሙሰቬኒ። ህዝቢ ኡጋንዳ ልክዕ ከም ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ለዋህን ትሑትን እዩ። ኣብቲ ሃገር ወጻእተኛ ብሙዃንካ ዝወርደካ በደል ምስ ካሎኦት ሃገራት ኣፍርቃ ኣወዳዲርካ ዘስግእ ኣይኮነን። ናብ ኡጋንዳ ንምብጻሕ ናብ መዕርፎ ነፈርቲ እንተቤ ምስ ዓለብካ ቪዛ ይሃልወካ ኣይሃልወካ ብዘየገድስ ንሰራሕተኛታት እቲ መዕርፎ ነፈርቲ ብላዕ ከይሃብካ ምውጻእ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ኣብ ዓዲ መለኽቲ ግቦን ሰበይ ሰብካን ልሙድ እዩ። ኣብ ርእሲ ከተማ ካምፓላ ምስ ኣተኻ ኣብ ኤርትራ ዘየሎ ጻዕቂ ትራፊክ ይረአ።እተን ብቦዳ ቦዳ ዝፍለጣ ኣብ ኡጋንዳ ንህዝቢ ኣገልግሎት ዝህባ ኣዝየን ሓደገኛታት ንኣምላኽካ ጥራሕ ኣሚንካ እትስቀለን ሞተር ብሽክለታታት ነታ ከተማ ወሪረናኣ ይረኣያ። እቲ ዓዲ ቁሩብ ናይ ስራሕ ምንቅስቓስ ዘለዎ'ውን ይመስል። እዛ ሃገር ልክዕ ከም ኤርትራ ኣብ ዓለም ካብተን ዝደኸያ ዝበሃላ ሃገራት ሓንቲ እያ። ጽርግያታታ ጸበብቲ ዳርጋ ኩሎም ከም ኣብ ኤርትራ ብግዜ ጣልያን ዝተሰርሑ ኣቡኡ'ውን ብግዜ እንግሊዝ ዝተሰርሑ እንተዘይኮይኑ ብዙሕ ሓድሽ ስራሕ የብሉን።
እታ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ሲንጋፖር ክትከውን እያ ዝተባህለት ሃገርና፣ ህዝባ፣ ወላ'ውን እቲ ኣብ ርእሲ ከተማ ኣስመራ ዝነብር ብሕጽረት ማይ ይሳቐ። ኣብ ካምፓላ ኣብ ደገ ዝወጸ ፊስቶታት ኣይረእን። ናይ ማይ ጸገም የለን። ህዝቢ ከም ድላዩ ኣብዝኾነ ሰዓት ኣካላቱ፣ ክዳውንቱን ከባቢኡን ከጽሪ ይኽእል። ኣብ ካምፓላ ልዕሊ 10 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ይንገር። ኣብ ኤርትራ ሓደ ኡጋንዳዊ ስደተኛ ንፈውሲ ማሕላ ኣይርከብን። ኤርትራውያን ኣብ ካምፓላ ከም ቤት መግቢ፣ ስነ ጽባቐ ጸጉሪ ርእሲን ዱካናትን ብምኽፋት ኣብ ስራሕ ንግዲ ይዋፈሩ። ኣብ ከባቢታት ናጃናኩምቢ፣ ካንሳንጋ፣ ካባላጋላ ዝበሃል ከፍልታት'ታ ከተማ ኸኣ ብብዝሒ ገዛውቲ ተኻርዮም ይነብሩ። ኣብ ኤርትራ ወላ ብገንዘብካ ዝሽመት ቀረብ ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ኣብ ኡጋንዳ ኣብቲ ብህንዳውያን ነጋዶ ዝተዓብለለ ዓበይቲ ሹቓት ድላይካ ኣብዝኾነ ሰዓት ምሽማት ይከኣል። መንእሰያት እታ ሃገር ኣብ ትምህርትን ስራሕን ክዋፈሩ ይኹን ውልቃዊ ሂወቶም ክመርሑ ጸገም የብሎምን። ናብ ደገ ዝስደድ ኡጋንዳዊ ዳርጋ ኣይስማዕን። እታ ናይ ሕልሚ ሲንጋፖራዊት ናይ ኢሳያስ መላገጺ ዝኾነት ሃገርና ግን መንእሰያታ ኣብ ጎደናታት ይግፈፉን ብዘይ ገደብ ኣብ ባርነት ይጽመዱን። እቶም ዝተረፉ ዕድለኛታት ንብሎም ንሕና ኸኣ፣ ንስደት የምሩሑ። ኣብ ሙሴቬኒ ሃገር ኡጋንዳ ኣቦካዶን ፓፓዮን ዝበሃሉ ፍረታት ኣብ ፈቐዶ በረኻታት እታ ሃገር ዙሩብ ኢሎም ይቦቕሉ። ብሕሱር ከኣ ኣብ ዕዳጋ ይርከቡ። እታ ኣዝዩ ሰፊሕ ባሕሪ እትውንን ኤርትራ ህዝባ ካብ ሃብቱ ተቛዳሲ ኮይኑ ዓሳ ክምገብ ተኽእሎ ሲኢኑ፣ ኣብ ኡጋንዳ ባሕሪ እኳ እንተዘይብሎም ኡጋንዳ ሓንቲ ካብተን ንቀላይ ቪክቶርያ ዝውንና ሃገራት ብሙዃና ካብቲ ቀላይ ብዝተገፈፉ ዓሳታት ኣብ ጎደናታት ካምፓላ ብብዝሒ ይሽየጡ። ብፍላይ ምሸት ኣብ ጎደናታት ህዝቢ ዓሳ ክምገብ ትሪኦ። ኣብታ ሓንቲ ዩኒቨርሲትይ ዘይብላ ብመላኺ ኢሳያስ እትመሓደር ሃገርና፣ መንእሰያታ እናደንቆሩ ኣብታ ብመላኺ ሙሴቪኒ እትመሓደር ሃገር ኡጋንዳ ግና ካብቲ ፍሉጥ ዩኒቨርሲትይ ማካረረ ቀጺልካ ኣብ'ታ ሃገር ሓያሎ ናይ ግሊ ዩኒቨርሲታት ኣለዉ።
መስትያት ቤትና ኣብ ናይ ካምፓላ ጻንሖታ ምስ ሓደ ኤርትራዊ ህግደፋዊ ስደተኛ ኩሉ ነገራቱ ኣጻፊፉ ናብ ካናዳ ንምብራር ኣብ ምድላው ምስ ዝነበረ ኤርትራዊ ተራኺባ ነይራ ንሱ ንመስትያት ቤትና ዝበሎ ኣነ እዞም ኣነ እዞም መንእሰያት ኡጋንዳ ብጣዕሚ እዮም ዘሕርቑኒ፣ ጠላዓት ሰቡኡት ኣብ ጎደና ቅጫ እንዳሰንከቱ ዓሳ እንዳ ጠበሱ ክነብሩ ዘሕፍር እዩ እዚኦም ከም ናይ ኤርትራ ወፍሪ ክወፍሩ በረኻ ክኸዱ ነይርዎም። ትሪኦ ዶ ኣለኻ ቀላጽሞም በለ'ሞ። ብምቕጻል ጻዕዳ ፈልግ ኒል ካብዚ ብምብጋስ ንምስሪ እንዳበጸሐ ድኻታት ክኾኑ ዘሐፍር እዩ ወሰኸ። ናይ'ዚ ዓዲ ቅዋም ክመሓየሽ ኣለዎ'ውን ኢሉ ሓሳቡ ገለጸ። እቲ ዝገርም ንሱ ተሰዲዱ እዩ መጽዩዎም። ተጻቦኦታት ከየጋጠሞ ንሃገሮም ከምድላዩ ዓንዲሩላ'ውን ኣርሒቑ ናብ ካናዳ ይጠፍእ ነይሩ። እታ ንመጨረሻ ዝተዛረባ ሓረግ ግን ትገርም እያ እዞም ጸለምቲ ሰብ ኣይኮነን መሊሶም ክግዙኡ ኣለዎም በለ'ሞ ተዓዝረ። ብዝኾነ ኣብ ኡጋንዳ ሓደ ሰራቒ ክሰርቕ ብህዝቢ ብቐጥታ እንተተታሒዙ ናብ ሕጊ ቅድሚ ምብጽሑ ህዝቢ ብወፈራ ተሓባቢሮም ነቲ ክሰርቕ ረኺብናዮ ዝበልዎ ኣብ ናይ ጎደና ሽባኻ ብምእሳር ሓደ ሓዊ ዘቐብል ሓደ ኣብ ክሳድ"ቲ ሰራቒ ጎማ ናይ መኪና ዘእቱ ብሂወቱ እንከሎ ብሓዊ ኣቃጺሎም ብኢሰብኣዊ ይቐትልዎ። እዚ ድሕረት ናይ'ቲ ህዝቢ ክኸውን እንከሎ ድሕረት ኤርትራውያን ድማ ብወረ ቤላቤለው፣ ኡጋንዳውያን ደም ዘይፈሰሶ ህጻን ብምስራቕ ንጥንቆላ ቆልዓ ይሓርዱ እዮም ስለ ዝሰምዑ ኣብ ኡጋንዳ ዝተወልደ ይኹን ናብ ዩጋንዳ ተሰዲዱ ዝመጸ ኤርትራዊ ቆልዓ መታን ደም ከምዝፈሰሶ ምልክት ንምርኣይ ደቂ ኣንስትዮን ተባዕትዮን ኣእዛኖም ብስድሮኦም ከምዝስቆሩ ይግበር።
ከተማ ካምፓላ ብምሸት ከብሮ ኣእዛንካ ብዝቐዱ ሙዚቃታት ትናወጽ። ሓያሎ ለይታዊ ትልሂታትን ሽሻ ባራትን ከኣ ብኤርትራውያን ስለዝውነኑ ናይ ትግርኛ ሙዚቃ ኣብ ዝሓለፍካዮ እዩ ናብ ኣእዛንካ ዝዓልብ። ኤርትራውያን ኣብ ሃገሮም ምስ ህዝቦም መቅርቦም ቤቤተሰቦም ዕለተ መርዖኦም ከኽብሩ ስልዘይክእሉ ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራውያን ስድራቤታቶም ናብ ካምፓላ ብምምጻእ ሰንበት ሰንበት ቃል ኪዳን ይኣስሩ። ኣብቲ ብሙኞኞ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣብ ገምገም ቀላይ ቪክቶርያ ዝርከብ ዓቢ ገነትዊ መናፈሲ ቦታ ንመዘከርታ ክሰኣሉ ድማ ይረኣዩ። ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ክሰግሩ ኣብ ፈቐዶ ኤምባሲታት እታ ሃገር ሪጋ ዝስርዑ ኸኣ ኤርትራውያን እዮም። ህግደፍ ኣብ ኡጋንዳ ሰፊሕ ናይ ስለያ መርበብ ከምዘለዎ ይፍለጥ። ጓል እቲ ዕሉል ህግደፋዊ ጀነራል ፍሊፖስ ሓዊስካ ሓያሎ ደቂ እቶም ደም ህዝቢ ኤርትራ እናመጸዩ ዝነብሩ ዘለዉ ሓልፍቲ ኤርትራ ብሸብዳዕዳዕ ኣብ ካምፓላ ይነብሩ። ሙሰቬኒ ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ፓርላማ ብምድቃስ ዘሕልፍዎ ሚኒስተራት ኣለዉዎ። ኢሳያስ ኣብ ኤርትራ ፓርላማ ዘይፈልጡ ከይደቀሱ ንጥፍኣትና ዝሰርሑ ሓለፍቲ ኣለዉዎ። ኢሳያስ ምርጫ ዝደሊ ናብ ጠፈር ከይዱ ሃሰው ይበል ኢሉ ንህዝቡ ክንዕቕ እንከሎ ሙሰቬኒ ብዉሑዱ ንህዝቡ ንምትዕሽሻው ምስሉይ ምርጫ ብምክያድ ድምጺ ሰሪቑ ወትሩ ተዓዊተ እናበለ ኣብ ወንበሩ የራጥጥ። ኣብ ኤርትራ ንፈውሲ ማሕላ ጥር ትብል ናይ ብሕቲ ጋዜጣ የላን። ኣብ ኡጋንዳ ዓሰርተታት ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ንመንግስቲ ሙሴቪኒ ብግልጺ ዝነቕፋ ኣለዋ። ኣብ ኡጋንዳ ህዝቢ ኣብ ጎደናታት ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ቁጠዑኡ ይገልጽ እዩ። ኣብ ኤርትራ ኣብ ጽርግያታት ኣስመራ ንህግደፍ ክቃወም ዝደፍር የለን። ብሓጺሩ መላኺ ሙሰቬኒ ኣብ ወንበሩ ንዘይተጻበኦ ብዙሕ ተጓዳኢ ኣይኮነን። መላኺ ኢሳያስ ግን ንህዝቡ ኣሎ ብዝበሃል ኣገባብ ንጥፍኣቱ ዘንቀደ ዕሉል መላኺ እዩ። ምናልባት ብኣልማማ መለኽቲ ሓደ ሽም ክህልዎም ይኽእል እዩ። ግን መለኽቲ'ውን ዓይነታት ኣለዎም'ዩ። ንሃገርና ኤርትራ እምበኣር ከም ሙሴቪኒ ወይ ከም ጋዳፊ ዝዓይነቶም መለኽቲ ዘይኮነ ምስ መላኺ ሰሜን ኮርያ ጥራሕ ክዳረግ ዝኽእል ሕሱም መላኺ እዩ ድቦላ ወዲቕዋ ዘሎ።


text:
‘ስርዓተ ፈደራሊዝም፣ ንክልላት ዝሓቆፈን እተን ክልላት ሙሉእ ነፃነት ዘለወን ማለት’ዩ’ ዝበለ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ብወገኑ 'እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ስርዓት ግና ማእከላይ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ክልላት ጣልቃ ዝኣትወሉን እተን ክልላት ድኹማት ፈደራላዊ መንግስቲ ግና ዝሓየለሉ’ዩ’ በለ። ኣቶ ዳደ ግና ምስ’ዚ ሓሳብ’ዚ ኣይሰማማዕን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ከምጠንቂ’ቲ ግጭት ዝጥቀስ ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ከባቢኣን ኮይኑ ዘሎ ብህዝቢ ምይይጥ ስለዘይተገብረሉ’ዩ ዝብል። 'ስለምንታይ ምይይጥ ኣይተገበረሉን ንዝብል ሕቶ ግና መልሲ ኣይሃበሉን ምኽንያቱንም መንግስቲ ባዕሉ ተሓታታቲ ስለዝኾነ' ይብል ኣቶ ሙሉጌታ።
‘ምምሕዳር ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ እታ ሃገር ኣጓኒፉዋ ዘሎ ብድሆታት ተፈቲሖም ንክሪኡ ድልየቶም ይመስለኒ። ግን እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ንካቢነ ኣይቀየርዎን፣ ክልቲኡ ፓርላማ ኣብ ቁፅፅር ኢህወዴግ’ዩ ዘሎ፣ ምኒስቲራትን ኣፈፀምትን’ውን ኣይተቀየሩን። ስለዚ ነዚ ፀገማት ዝፈጠረ ኣመራርሓን መሓውርን ሒዝካ ክፍትሑ ኣይኽእሉን’ ይብል ጋሻና።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
እዋናዊ ዜና ካብ ኣዲስ ኣባባ
ኢትዮጵያ ንስርዓት ህግደፍ ንመዳቅ ዘውጸኣቶ ዕማም ወዲአ ንተቃወምቲ ውድባት ኤርትራ ናይ መደብ ዕዮ ዓዲላ
ዓንሰባ ዶት ኮም– ኣዲስ ኣበባ
ፍልኡይ መንጪ ካብ ኣዲስ ኣባባ ከም ዝሓበሮ ጀነራል መስፉን ኣማረ ሓላፊ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንወከልቲ ገለ ውድባት ተቓወምቲ ኤርትራ ተራኺቡ ኣብ ኤርትራ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ዘንቀሳቅሰሉን ወተሃደራዊን ህዝባዊን ንጥፈታቱ ዘካይደሉን ክህልዎ ምኻኑ ድሕሪ ምግላጽ
ጀነራል መስፉን
ነዘን ዝስዕባ ውድባት በቦተአን ግሊጹለን።
(1) ምንቅስቃስ ኣስላማዊ ኢስላሕ ኤርትራ ንዞባ ባርካን ህዝባን ክሰግሩ ከምዘይብሎም
(2) ኢስላማዊ ስልፊ ኤርትራ ንልምዓት ክኡሉ ዓይነት ንጥፈታቱ ኣብ ምእሬት ጋሽን ህዝባን ክሕጸር ከምዘለዎ
(3)ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ብተጋዳላይ ሑሴን ከሊፋ እትምራሕ ጀብሃ) ድማ ክሳብ ከባቢ ከረን ዘሎ ቦታን ህዝብን ክትነጥፍ ከምእትኽእል።
ከምቲ ዝተፈልጠ፡ ጀነራል መስፍን ንካልኦት ኣብ ዶብ ኤርትራን ትግራይን ዝነጥፋ ውድባት ኪዳን ነናቶም ናይ ምቓለሲ ቦታታትን ህዝብን ሓቢሩዎም ከምዝነበረ በቲ ምንጪ ክፍለጥ ተኸኢሉ ኣሎ።
ብኻልእ ሸነኽ ድማ፣ ጀነራል መስፍን ኣማሪ ንክለን ኣባላት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን መምርሒ ብምሃብ ነፍሲ–ወከፍ ውድብ፡ ኤርትራ ኣባል ማሕበር ሃገራት ዓረብ ክትኸውን እያ ኢሉ ዝአወጀ ዋና ጸሓፊ እታ ማሕበር ዝኾነ “ዓምሩ ሙሳ” ናይ ሙኽናን ኣዋጃት ኣውጽኡ ኢሉዎም ዝብል ተውሳኺ ሕአበሬታ ካብ ኣዲስ ኣባባ ተረኺቡ ኣሎ።
እዚ ሕጂ ተመዚዙ ዘሎ ዕማም ምስቲ ውድብ ዓፋር ኤርትራ ኣንጻር ስርዓት ህግድፍ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት‘ዚ 2011 ናይ ሓባር መጥቃዕቲ ከነካይድ ኢና ኢሎም ሎሚ ንማዕክእናት ዜና ዝሃቡዎ ምእግለጺ የተኣሳሰሩዎ።
መንግስቲ ኤርትራ እውን ብወገኑ ማዕረ ማዕሪኡ ምስ‘ዚ ኩነታት‘ዚ ኣተኣሳሲሩ ዝተፈላለዩ ወተሃደራውያንን ዲፕሎማሲያውያንን ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ይሰድድ ኣሎ፣ አብ ዝሓለፈ ቅኒያት ናይ ምክልኻል ሚኒስተር ዑደት ናብ ሃገረ ቀጠርን ናይ ወጻኢ ዝምድና ሚኒስተር ናብ ሃገረ ኢማራትን ከም ኣብነት ንምጥቃስ ይኣክል።
http://tigr.rubansaba.com/news/diaspora-news/76-2011-01-06-01-17-50.html


text:
(ግዕዝ ሚድያ)
ኣብ ምረቓ መ ፅሓፍ “ፅንዓት ሰለስተ” ተረኸቡ።
ታሪክ ትግራይ ኣይተሰነደን ካብ ዝብሃል ነዊሕ ገይርና። ርብዒ ክፍለዘበን ምሉእ ዝተቖዘመሉ ናይ ቁዛመ መንፈስ እዩ እዚ ኣበሃህላ እዚ። ካብ ምድግጋሙ ዝተልዓለ ገገሊኡ እውን ከም ታራ ዘረባ ቆፂርዎ እዋናት ይኸዱ፤ ታሪኽ ከይተሰጋገረ ይተርፍ። ምስዚ ጎና ጎኒ ድማ እቲ ታሪክ ኣደዳ መንዛዕትን ቄናን ምስሊ መትሓዝትን ኮይኑ ቀፂሉ። ኣብ ከምዚ ዝበለ መድረኽ ግን ቧዕ ኢሎም ተስፋ ህዝብና ዘብርቑ ሰነድቲ ታሪኽ ኣለዉ። እዞም በዓል ውዕለታ ብርዒ ዝወነኑ ወገናት እዚኦም ምስግና ይግብኦም። ኣመስገንና ኣየመስገንናዮም ታሪኽ ክዝክሮም ታሪኽ ከኽብሮም እዩ።
ሃይላይ ሓድጉ ንኡስ ፀሓፊ እዩ። ድሕሪ ለውጢ (1983 ዓ.ም) ትግራይ ካብ ዘፍረየቶም በላሕቲ ጋዜጠኛታት ሓደ እዩ። ፈላመይቲ ጋዜጣ ህዝቢ ትግራይ ብምዃና ልሳን ህዝቢ ትግራይ እናተብሃለት እትፍለጥ ጋዜጣ ወይን ስሒላን ኣብሊሓን ቅድሚ ሕዚ ክልተ መፅሓፍቲ ታሪኽ ዘበርከተልና መንእሰይ ጋዜጠኛ እውን እዩ። ጋዜጠኛን ፀሓፊ ታሪኽን ሃይላይ ሓደጉ ካብ ፈለማ ዛንታ ብሉፅ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ዝሓዘን ኣብ ኢድ ብዙሓት ትግርኛ ዘንብቡ ወገናት ዝኣተወን መፅሓፍ ፅሒፉ ኣበርኪቱ። እዚ መፅሓፍ እዚ ብኣምሓርኛ እውን ተተርጕሙ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ብዛንታ ህይወት ተጋዳላይ መስፍን ኣቢሉ ክርአ ዕድል ፈጢሩ።
ካልኣይ መፅሓፍ (ፅንዓት ክልተ) እውን ብፍላይ ኣብ ፈላማይ እዋናት እቲ ቓልሲ ዓብዪ ቦታ ካብ ዝነበሮም ስዉኣት ተገዳለት ሓደ ዝኾነ ተጋዳላይ ኣልኣሚን መንን ከመይን ነይሩ ዝብል ንሃይላይ ኣንቱም ክብሃል ዝገበሮ ዓብዪ መፅሓፍ ፅሒፉ ኣበርኪቱ። ኣልኣሚን ከም ሓደ መረኣያ እቶም ብርሃን ከይረኣዩ ግን ከ ብርሃን ከምዝመጽእ ኣሚኖም ኢዶም ዝተተርኣሱ ደቂ ህዝቢ ኮይኑ ሕዚ ዘሎ ወለዶ ቅይኡን ክብሩን ክወርሶ ዘይትካእ ኣስተዋፅኦ ገይሩ ሃይላይ። ፅንዓት ቁፅሪ ሰለስተ ኸ እንታይ ክድህስስ ይኸውን? ሰሙን ካብ ዝተረፎ ምረቓ መፅሓፍ ፅንዓት ቁፅሪ ሰለስተ ክንርእዮ እዩ ክኸውን።
ሃይላይ ሓድጉ ታሪክ ክውረስ ይገብሮ ናይ ዘሎ ዓብዪ መድረኻዊ ተልእኾ ከምዘለዎ ኮይኑ ሰገናትን ህፃናትን ካብ ታሕቲ ጀሚሮም ምስ ንባብ ትግርኛ ክለማመዱን መሰረት ዘለዎ ናይ ህንፀት ከይዲ ክህልዎምን ናይ ሰገናት መፅሓፍቲ እውን ይፅሕፍ። ሕዚ ሳልሳይ መፅሓፉ “ቆልዑተይ” መፅሓፍ ንህፃናት ምስ ፅንዓት ቁፅሪ ሰለስተ ከመርቕ እዩ።
ጋዜጠኛን ፀሓፊ ታሪኽ ን ሃይላይ ሓድጉ እቲ ጋዜጠኝነቱን ታሪኽ ናይ ምፅሓፍ ሞይኡን ከምዘለዎ ኮይኑ ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ምንቅስቓሳት ክልልና ርኡይ ታራ ካብ ዘለዎም መናእሰይ ሓደ እዩ። ኣብ ዕለት ዝኽርታት ሃፀይ ዮሃንስ ራብዓይ፣ መድረኻት ንባብ፣ ዋዕላታት ሙዚቃ፣ መድረኻት ኪነጥበብ ወዘተ ፅሑፍ ብምቕራብን ብምትሕብባርን ኣብ ጎኒ እቲ ሕዚ ሕዚ ብውሱን ደረጃ ዝልዕዓል ዘሎ ናይ መናእሰይ ሰናይ መንፈስ ዘይፍለ ምሁር እውን እዩ።
ምረቓ መፅሓፍ ፅንዓት ሰለስተን ቆልዑተይ ቁፅሪ ሰለስተን ኣብ ከተማ መቐለ ብልዑል ድምቀት ክምረቕ እዩ እንትብሃል እውን ህዝብና ንብዙሕ ኣበርክቶ ሃይላይን ስርሓቱን ብምሕሳብን ከምዚኦም ዝበሉ ፀሓፍቲ ክስሱኑልና ኣለዎም ካብ ዝብል ፅኑዕ እምነትን ኩሉ ተረኺቡ ክምርቕ ግዕዝ ሚድያ ፃውዒትና ነቕርብ!
ግዕዝ ሚድያ
ንቐዳምነት ንሰርሕ!


text:
በቲ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸይድ ዘሎ ንመጻኢ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸልው ዘሰንብድ ዝምድና ዝተሻቐሉ ናይ ብዙሓት ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ መራሕቲ ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ ፍራንክፈርት 2018 ብ4 ነሃሰ 2018 ኣብ ዘስምዕዎ መደረታን ዘካየድዎ ምይይጥን ዝሓደሮም ሻቕሎትን ስንባደን ኣቃሊሖም።
እቶም መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣተሓሒዞም ነቲ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ኤርትራ ዘንጸላሉ ዘሎ ስግኣት ተረዲኦም፡ ኣብ ቀጻሊ ዘተኣማምን ሃገራዊ ምንቅስቓስ ፈጢርካ እቲ ውልቃዊ ዲክታቶር ኣብ ኤርትራ ዝያዳ ጉድኣት ከየውረደ ንምዕጋቱ ክስራሕ ከም ዝግበኦ ኣንጸባሪቖም። እቶም ሓደ ድሕሪ ሓደ መደረ ዘስምዑ መራሕትን ወከልትን ውድባት ኤርትራ ነቲ “ብሓባር ንስራሕ ከነድምዕ፡ ብሓባር ነድምጽ ከነስምዕ” ዝብል ናይቲ ፈስቲቫል መሪሕ ጭረሖ ናይ ምትግባሩ ኣገዳስነት ኣጉሊሖም።
ኣብቲ ብወይዘሮ ኣድያም ተፈራን ኣቶ ግርማይ ዘሚካኤልን ዝተመርሐ ኣገዳሲ መኣዲ ዘተ፡ ናይቲ ፈስቲቫል ኣሰናዳኢት ኮሚተ፡ ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ናይ ዞባ ኤውሮጳ ሰዲህኤን ኣቦመንበር ኣቶ ተስፋማርያም ክብረኣብ መኽፈቲ ቃል ኣስሚዑ። ደድሕሪ መኽፈቲ ቃል ኣቶ ተስፋማርያም ክብረኣብ ከኣ ትምህርታዊ መግለጺ ብዶ/ር ክላውስ-ዲየተር ግሮዘ ካብ ሓምላይ ሰልፊ ጀርመን ቀሪቡ።
ድሕሪዚ እቶም መራሕቲ ኣኼባ ንመራሕቲ’ቲ መኣዲ ዘተ ብትግርኛን ዓረብን ዓዲሞም። እቶም ነናይ ውድቦም ርኢቶ ከቕርቡ ናብ መድረኽ ዝተዓደሙ፡ ኣቶ ሑሴን ከሊፋ ኣቦመንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ርኢቶኡ ብዓረብ ብሓጺሩ ምስ ኣቕረበ ምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ውድብ ቃል ከኣ ብኣቶ በርሀ ዑቕባዝጊ ብትግርኛ ተነቢቡ። ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣቦመንበር ሰዲህኤ፡ ኣንበሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርስ ኣባል ፈጻሚ ኮሚተ መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ቃል ካብ ዘስምዑ ነይሮም። ብዘይካዚ መንሱር ዓብደልሃዲ ካብ ግንባር ሃግራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ኣቶ ሳልሕ ሰባሕ ኣቦመንበር ኤርትራዊ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቕስ፡ ኣቶ መንግስተኣብ ኣፈወርቂ ካብ ዲሞክራስያዊ ሰልፊ፡ ኤርትራ፡ ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህን ኣቦመንበር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ፡ መንእሰይ ሮበል ሃይለ ካብ ሕብረት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ዶ/ር መሓመድ ብርሃን እድሪስ ካብ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ፡ ወ/ሮ ኣልጋነሽ ገብረ ካብ ምትእስሳር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ፡ ወ/ሮ ገርግስ ነጋሽ ካብ ሊግ ደቂ ኣንስትዮ ሰዲህኤ፡ ኣቶ ባህታ ሃይለማርያም ካብ ግንባር ዲሞክራስያዊ ሓድነት ኤርትራ፡ ኣቶ ጀማል እስማዒል ካብ ሊግ ኤርትራዊ መታሕት፡ ኣቶ ክብረኣብ ምስግና ካብ ሰውራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራን ኣቶ ገብረሂወት ክፍለ ካብ ኤርትራዊ ስምረት ንዲሞክራስያዊ ለውጥን እውን ኣብቲ ፈስቲቫል ቃል ዘስምዑ ተሳተፍቲ ነይሮም።
ኣብ መወዳእታ ብፍሉይ እቶም ተወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባት ተራኺቦም ተላዚቦም። ከም ውጽኢት ልዝቦም ከኣ ኣብዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ብሓፈሻ ተረዳዲኦም።
- በቶም ተወከልቲ ዝቐረበ ሓሳባት ተመሳሳልን መሰረታውን ምዃኑ
- ኣብዚ ፈስቲቫል ዝተሳተፉ ውድባት ከም ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ፡ በቲ ዝካየድ ዘሎ ዘይቅቡል ኣተሓሕዛ ዝምድና ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ዝኾነ ውክልና ዘየብሉ ጨቛኒ ኤርትራዊ ጉጅለን ሻቕሎቶም ዕዙዝ ምዃኑ።
- ስለዚ እተን ውድባት ህጹጽነት ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ተበግሶታት ሓባራዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዝያዳ ኣድላይነት ኣብ ሕድሕድካ ምልዛብ ኣገዳሲ ምዃኑ።
ድሕሪ ዕረፍቲ ኣብ ዕለተ ቀዳም 4 ነሃሰ 2018 ድሕሪ ቀትሪ ተሳተፍቲ ብዛዕባ መዋጸኦ ካብዚ ሕጂ ኤርትራ ኣትያቶ ዘላ ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ንልኡላውነታ ዘስግእን ብዛዕባቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታትን ህዝቢ ኤርትራ ምሉእ ዕድመኡ ክሃርፎ ዝጸንሐ ሰላማውን ልኡላውነት ሃገሩን ክበርሃሎም ናብቶም ኣብ መድረኽ ዝነበሩ ሓቲቶም።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣቐዲሙ ኣብ ዕለተ ዓርቢ፡ ጉባአ ዞባ ኤውሮጳ ሰዲህኤን ሰሚናር ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ምሕዳስ ሰልፍን ዝኣመሰሉ ንጥፈታት ተኻይዶም። ምስቲ ዘይተለምደ ሓያል ሙቖት እቲ ብነባራትን መንእሰያትን ኤርትራውያን ዝቐረበ ባህላዊ ፕሮግራም ናብ ሰንበት ዘውግሕ ምሉእ ለይቲ ተኻይዱ።


text:
ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጪ ፈለግ ናይልን፡ እቲ ፈለግ ዝሓልፈለን ሃገራትን ተላዒሉ ዘሎ ምስሕሓባት፡ ብሰንኪ ዋሕዲ ማይ ዝተላዕለ ከምዘይኮነ`ውን ገሊጾም
ኣብ`ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ንማይ ፈለግ ናይል ከምቲ ዝድለ ኣብ ጠቕሚ ዘውዓለ ወገን ከምዘይነበረ ዝገለጹ ፕረዚደንት ኢሳያስ፡ ንምምዕባል ሕብረተሰብ ኣብ ጠቕሚ ዝውዕል ዘሎ ዓቕምታት፡ ካብ ሰለስተ ሚኢታዊት ዝበዝሕ ከምዘይኮነ ገሊጾም።
ማያዊ ዓቕሚ ናይል፡ ንኤርትራ ሓዊስካ ንብምሉኣተን 10 ሃገራት ኣኺሉ ዝተርፍ`ዩ ዝበሉ ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ ዋሕዲ ማይ መካትዒ ክኸውን ከምዘይክእል ተዛሪቦም።
ብዘይካ `ዚ፡ ኢትዮጵያ ነዚ ጉዳይ`ዚ መዝሚዛ ምስ ገለ ኣባላት ናይቲ ናይል ክበብ ብምፍጣር፡ ምስ ጉዳይ ማይ ናይል ርክብ ዘይብሉ ኣጀንዳ ንምትግባር፡ ትሕልን ኣላ ኢሎም።
ኤርትራ ኣብ`ዚ እዋን ተዓዛቢት ኣባል ክትከውን ጥራሕ ከምዝመረጸት`ውን ሓቢሮም
ንምሉእ ጸብጻብ ካብ ሰናይት ሃብቱ ተኸታተሉ፡


text:
”ሰብ እንተረኺቡ፡ ሕማቕ መሬት የለን” ብዝብል ዕላማ ተበጊሱ ንዝነበሮ ናይ ንግዲ ስራሕ ገዲፉ፡ነቲ ንሕርሻ ዘይምቹእ ዝነበረ፡ከውሕን ጸጸርን ዝዓብለሎ 2.5 ሄክታር ዝስፍሓቱ መሬት ን12 ዓመታት ብዘካየዶ ዘይሕለል ጻዕርን ዘፍሰሶ ዘይተኣደነ ጉልበትን ገንዘብን 1500 ተኽሊ ኣራንሺ(ብርቱካን)ተኺሉ ፍረ ጻዕሩ ክሓፍስ ከም ዝኸኣለ ኣብነታዊ ሓረስታይ ኣቶ ጸጋይ ኣብርሃ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጹ።
እዚ ካብ ኣስመራ 75 ኪ.ሜ ካብ ሰገነይቲ ከኣ 15 ኪ.ሜ ኣብ መስመር ኣስመራ ዓዲ ቀይሕ ኣብ ትርከብ ዓዲ ሓዲድ ኣብ ትበሃል ዓዲ ዝነብር ጻዕረኛ ሓረስታይ፡ ቅድሚ 12 ዓመታት ኣሕምልቲ ብምፍራይ ከምዝጀመረን ብድሕሪኡ ግን ነቲ ዘይምቹእ መሬት 54 ቢጃጆ መኪና ሓመድ ካብ ካልእ ቦታ ብምምጻአ ናብ ልሙዕን ፍርያምን መሬት ክቕይሮ ከምዝኸኣለን ብምጥቃስ ምንጪ ዓወቱ፡ ፍቕርን ድሌት ስራሕን ከምዝኾነ ኣረዲኡ።
ኣብነታዊ ሓረስታይ ጸጋይ ኣብርሃ፡ጎኒ ጎኒ’ዚ ኣብ ምርባሕ ከብቲ፡ኣብ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ከምኡ’ውን ካብ ካልኦት ሓረስቶት መሬት ተኻርዩ ኣብ ምፍራይ ኣሕምልትን ይነጥፍ።


text:
ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ ኣብ ንው ዮርክ ኣብ ናይቲ ውድብ ዋና መቐመጢ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ፡ ሰብኣዊ ሓልዮ ዘይግሃስ መትከል እዩ ዝብል ሓሳብ ዘስመረ ዘረባ ኣስሚዖም፡ ብዛዕባ ጸኣት ስደተይናታትን ኤውሮጳን ኣማእኪሎም ናይ ጐዞ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማሪዮ ግረክ ኣውን ብወገኖም ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ኤውሮጳ ክርስቲያናዊ ሰረታ ረኻቢት ክትከውን ጻውዒት የቕርቡ።
ስምዖን ተ. ኣራኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዓለም ሓቆፍ ጥምረት ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ፍልሰት ዝብል ውዕሊ ምሉእ ብምሉእ ንፍጻሜ ንምብቃዕ ዝካየዱ ዘለዉ ጻዕርታት ቅድስቲ መንበር ዝነኣድ ምዃኑ ሓቢራ፡ ይኹን ደኣ እምበር መንግስታት ጸኣት ስደተይናታት ንስሉጥ ምሕደራ ዝድግፍ ስሉጥ ምዕሩይ ፖለቲካዊ መጋበርያ ኣገዳሲ ምዃኑን ቢላ፡ ብምትሕሓዝ፡ ንስደተይናታት ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዓለም ሓቆፍ ግቡእ መብጽዓታት ምኽባርን ግቡእ ሓለዋ ምርግጋጽ ግድን ምዃኑ ተመላኽት፡ ነዚ ዝበሉ ኣብ ንው ዮርክ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ፡ እቲ ውድብ ዓለም ሓቆፍ ጥምረት ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ፍልሰት ናይ ውዕሊ ሰነድ ናብ ፍጻሜ ንምብቃዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ምኽክር ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ እንከተሓሳስቡ፡ እቲ ናይ ውዕሊ ሰነድ ኣብ 2018 ዓ.ም. ምሉእ ብምሉእ ተጠናቒቝ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ተፍፈጻምነት ክረክብ እውን ምዃኑ ይንገር።
ፍልሰት ስደተይናታት ብግቡእ ንምምሕዳር ዝተዋደደ ተግባር
እቲ ምይይጥ ዝተገብረሉ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ስደት ናይ ውሳኔ ንድፊ ኣብ መንጐ መግስታት ንምሕደራ ፍልሰት ስደተይናታት ናይ ሓባር ውጥንን ስኑይ ተግባር ዘነቓቕሕ ክኸውን ከምዘለዎ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ገሊጾም፡ እዚ ነቲ ኣብ ምሕደራ ፍልሰት ስደተይናታት ዝረአይ ጸገም ንምፍታሕ ዘኽእል እዩ፡ ስለዚህ እቲ ናይ ውሳኔ ንድፊ፡ ኣባይቲ ስድራ ስደተይናታት ክራኸቡን ኣብ ሓደ ከነብሩ ምድጋፍን ዝብል ሰፊሩ ዘሎ ሓሳብ ንኢዶም፡ ኣባይቲ ስድራ ስደተይናታት ምፍልላይ ንመግስቲ ኰነ ነቶም ንሕጻናት ስደተይናታት ዝህልዎ ምንም ዓይነት ረብሓ የሎን።
ኵሉ ዝካፈሎን ዝሰማምዓሉን ሰነድ ምኽዋን
ቅድስቲ መንበር ነቲ ውሳኔ ምሉእ ብምሉእ ንኸይትቕበሎ ዝድርኽዋ ማለት ካብ መግስታት ምሉእ ተቐባልነት ዘይረኸባ ዓለም ሓቆፍ ማሕበራት ኣሰራርሓ ዘመሓድር ዝብል እቲ ናይ ውሳኔ ሰነድ ዘንበሮ ሓሳብን ካልእ ተምሳልን ኣካታዕን ከገራጭው ዝኽእል ሓሳብ ክውገድ ሓደራ ይብሉ።
ንዅሎም ስደተይናታት ሰብኣዊ ኣገልግሎት ምውሓስ
ስደተይና ዝኣትወለን ሃገራት እንገዳን ክንክን ጥዕናን ሕንጸት ሕጋዊ ሓለዋን ክረኽቡ ግዲ ዝብል ኣብቲ ናይ ውሳኔ ንድፊ ሰፊሩ ዝነበረ ሓሳብ ምስራዝ ቅድስቲ መንበር ኣዚዩ ዘተሓሳብ ምዃኑ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ገሊጾም፡ እቲ መባእታዊ ኣገልግሎት ብዘይ ኣድልዎ ምቕራብ ናይ ኵሎም መንግስታት ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ፡ ማንም ሉኣላዊ ሃገር ሉኣላዊ ሕጊ መሰረት ዝኽተሎ ፖለቲካ ዛዕባ ጸኣት ስደተይናታትን ዘይሕጋዊ ፍልሰትን ሰብኣዊ ኣገልግሎን ዘመላኽት ሕግታተን ቅድስቲ መንበር ኣፍልጦ ዘይትነጽጐ መሰል ሉኣላውነተን እውን እንተዀነ ምስቲ ናይ ዓለም ሓቆፍ ውሳኔ መሰልን ክብርን ዘይጋራጨው ክኸውን ኣለዎ ትብል፡
ሰብኣዊ ሓልዮ ዘይግሃስ መትከል እዩ
ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፈ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡኽ ሓለዋ ዝብልን ከምኡ እውን ዘይምንጻግ ዝብሉ ቃላት ካብቲ ናይ ውሳኔ ንድፊ ንኽስረዝ ዝተወስደ ውሳኔ ከምዘተሓሳሰቦን፡ ሰብኣዊ ሓለዋን ዘይምንጻግ ዝብል መትከል ብዓለም ሓቆፍ ውሳኔታት ግዴታውያን ቢሉ እዩ ዘንብሮም ስለዚህ ናይ ሉኣላዊ መመሓደሪ ጸኣት ስደተይና ፖለቲካ ነዚ ዘኽብር ክኸውን ኣለዎ ዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ፥
ናይ ምስዳድን ኣብ ገዛእ ሃገርካ ናይ ምትራፍ መሰል
ቅድስቲ መንበር ማንም ዜጋ ብሰላምን ብልጽግናን ውሕስነትን ድሕነትን ኣብ ገዛእ ሃገሩ ክተርፍ መሰሉ ምዃኑ ትኣምነሉ እያ፡ ይኹን ደኣ እምበር ምስዳድ ብፍላይ ከኣ ሰላምን ብልጽግናን ውሕስነት ድሕነት ኣብ ዘይረጋጸሉ እዋን ሰብኣዊ ፍጥረት ክስደድ መሰሉ እዩ ዝብል መምርሒ እትኣምነሉ ምዃና ኣዘኻኺሮም ዘስምዕዎ ዘረባ ዛዚሞም።


text:
ዋሽንግተን —
ጅቡቲ ምስ ኤርትራ ዘለዋ ናይ ዶብ ጸገም ከምቲ ድሕሪ ናይ 20 ዓመታት ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተገብረ ሰላማዊ ፍታሕ ክረክብ ክኽእል: ሓገዝ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምሕታታ ተሓቢሩ።
ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ንሰበ ስልጣን ጅቡቲ ጠቒሱ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፤ ኣምባሳደር ጅቡቲ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መሓመድ ስዒድ ድዋለ ትማሊ ረቡዕ ሓምለ 18 ናብ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶን ዮ ጉተረዝ ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ እዩ ነዚ ሕቶ ኣቕሪቡ።
ኣምባሳደር ጅቡቲ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መሓመድ ስዒድ ድዋለ ኣብ ዘቕረቦ ሕቶ፡ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ ምስ ባይቶ ጸጥታ ብምዃን ኣብ ሞንጎ ጅቡትን ኤርትራ ዘሎ ሽግር ብኽልቲአን ሃገራት ተቐባልነት ዘለዎን ሰላማዊ መዓልቦ ብምቅልጣፍን ኣብ ስምምዕ ከብጽሐን ጸዊዑ።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ: ጅቡቲ እቲ ምስ ኤርትራ ዘሰሓሕባ ጉዳይ ሕጋዊ መዓልቦ ክረክብ ክኽእል ምእንቲ: ኣብ ቤት ፍርዲ ተዳንዩ ብይን ክወሃቦ ከምእትመርጽ'ዩ ተጠቒሱ።


text:
ታሕሳስ 15፡ 2005
ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን
ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ነበር
(ፈጠራ)
ብናይ ሕጊ ክኢላታት ኣቶ ጠዓመን፡ ፕሮፈሶር በረኸትን ዝምራሕ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ሓለፍቲ ህግደፍ ነበር፡ ብተለቪዝን ኣብ ዝተመሓላለፈ ቅሉዕ መደብ፡ ንጅነራል ስብሓት ኤፍሬም" ብሪጋዴር ጅነራል ኣብርሃ ካሳ" ኮሎኔል ስምኦን ገብረድንግልን ብሪጋዴር ጅነራል ኣብርሃለይ ክፍለን ዘቕረበትሎም ሕቶታትን ዝሃቡዎ መልስታትን እንሆ። ኣቶ ኣል ኣሚን መሓመድ ስዒድን፡ ዓሊ ሰይድ ዓብደላን ግን፡ ኣብ ሕክምና ስለዝርከቡ፡ ኣብ በይኑ እዋን ክቐርብ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ስለ ኣገባብን ስርዓትን፡ ንዓናን ንተዓዘብትን ምስ ነብስኻን ኣብ ዝሓለፈ ስርዓት ህግደፍ ምስ ዝነበረካ ተራን ሓላፍነትን ከተላልየና ፍቓደኛ ዲካ?
ስብሓት: ስብሓት ኤፍሬም እብሃል። ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ ድማ፡ ንሽሙ፡ ኣባል ማኣከላይ ሽማግለ ህግደፍን፡ ሚኒስቴር ምክልኻልን ኔረ። ካልእ ሓላፍነት ኣይነበረንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ንሽሙ? ከተብርሃልና ዶ?
ስብሓት: ማለት፡ ሓይልታት ምክልኻል፡ በቶም ኣዘዝቲ ኣመሓደርቲ ዞባ'ውን ኮይኖም ምስ ፕረዚደንት ቀጥታዊ ርክብ ዝነበሮም ኣርባዕተ ኣዘዝቲ ግምባራት ኢዩ ዝእዘዝ ኔሩ። ኣነ ዘመሓድሮ ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ወቕታዊን ወርሓውን ጸብጻባት ሰራዊት ምቕራብን ምክትታልን እንተዘይኮይኑ፡ ኩሉ ጉዳያት፡ ብዘይፍላጠይ፡ ኣብ ሞንጎ ፕረዚደንትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ብዝነበረ ቀጥታዊ ርክብ ኢዩ ዝፍጸም ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ዘዋህለልናዮ ጉዳያት ኣብ ዝርዝር ቅድሚ ምእታውና፡ ትገብሮ ንስሓ፡ ወይ ክትብሎ እትደሊ ዶ ኣለካ?
ስብሓት: እወ ኣለኒ። ኣነ፡ ከም ገዲም ተጋዳላይ መጠን፡ ምስቶም ቅኑዕ ስለዝተዛረቡ ዝተሓየሩ መተዓብይተይ፡ መጋድልተይ፡ ብጾተይን ኣዕሩኸይን ዘይምውጋነይ፡ የጣዕሰኒ። ብትእዛዝ ፕረዚደንት ልዕሊ ክልተ ሽሕ፡ ደሞዝ ዘይክፈሎም ሰራዊት ክርሸኑ ከለዉ፡ ዓገብ ዘይምባለይ፡ የጣዕሰኒ። ወራር ወያኔ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ምሳይ ሓርነታዊ ኩናት መሪሖም ናጽነት ዘምጽኡ ክኢላታት ኲናት ጴጥሮስ፡ ዑቕበ፡ መስፍንን ብርሃነን ኣብ ዘይብሉ ኲናት ኢደይ ኣይሕውስን ዘይምባለይ፡ የጣዕሰኒ። ብሓጺሩ፡ ታሪኽ ምግዳለይ ሃሲሱ፡ ንደቀይ ታሪኽ ዘይብሎም ምግዳፈይ፡ የጣዕሰኒ። ካልእ ዝርዝራት ግን፡ ግዜ እዚ ሽማግለ ንምቁጣብ፡ ምስ ጠበቓይ ተማኺረ፡ ብጽሑፍ ከቕርቦ እሓትት።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ዝሓተትካዮ ነግር ተፈቒዱልካ ኣሎ።
ስብሓት: የቐንየለይ። እዚ ሽማግለ ክኢላታት ሕጊ ካባይ ዝጠልቦ ዝኾነ ክፍጽም'ውን፡ ድሉው ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: የቐንየልና። ጸሓፊ፡ ብሓለዋ ናብ ስድራ ቤቱ ከይዱ፡ ዝኾነ ንመስርሕ እዚ ምጽራይ ዝዕንቅፍ ጉዳያት ክሳብ ዘይፈጸመ፡ ዘለዎ ስድራቤታዊ ዋኒን ክገብርን ምስ ስድራ ቤቱተፋንዩ ናብ ግዝያዊ መደበር እሱራት መንግስቲ ህግደፍ ክኸይድ ትእዛዝ ይመሓላላፍ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ስለ ኣገባብን ስርዓትን፡ ንዓናን ንተዓዘብትን፡ ምስ ነብስኻን ኣብ ዝሓለፈ ስርዓት ህግደፍ ምስ ዝነበረካ ተራን ሓላፍነትን ከተላልየና ፍቓደኛ ዲካ?
ኣብርሃ: ኣብርሃ ካሳ እብሃል። ብ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ህግደፍን፡ ላዕለዋይ ሓላፍን ኣወሃሃድን ስለያን ጸጥታን ብምዃን፡ ሓላፊ ወተሃደራዊ ስለያ፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ፡ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ተኸታታሊ ፍሉይ ቤት ፍርድን፡ ተከታታሊ ጉዳይ እሱራት ፖሌቲካን ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ካብ ዘዋህለልናዮ ጉዳያት ኣብ ዝርዝር ቅድሚ ምእታውና፡ ትገብሮ ንስሓ፡ ወይ ክትብሎ እትደሊ ዶ ኣለካ?
ኣብርሃ: እወ ኣለኒ። ኣብ ግዜ ወራር ወያኔ፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ ብዝሃበኒ መምርሒ መሰረት፡ ነቶም ብሓቂ ብቕዓት ዝነበሮም ክኢላታት ስለያዊ ትንተናን ሓበሬታን ጎስየ፡ ጌጋ ሓበሬታ ብምትሕልላፈይ ሃገር ተወሪራ ምስዓራ የጣዕሰኒ። ብትእዛዝ ፕረሲደንት፡ ሎሚ፡ ኣነ ክፍረደሉ ዘይደሊ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ክቀውም ከሎ ዘይምቅዋመይ የጣዕሰኒ። ተኸታታሊኡ ምንባረይ የጣዕሰኒ። ነቶም ሓቂ ዝተዛረቡ ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ምእሳር ዝነበረኒ ተራ፡ የጣዕሰኒ። ገሊ ኣቶም ስድራቤቶምን ደቖምን ከይረኣዩ ሙማቶም የጣዕሰኒ። ንምጽላሞም ኣብ ዝተገብረ ናይ ህግደፍ ዘመተ ኢድ ምሕዋሰይ የጣዕሰኒ። ኩሉ ነገር ግን፡ ተኣዚዘ'ምበር፡ ብፍቓደይን ተበግሶይን ዝገበርኩ ዎ ከም ዘየለ እናሓበርኩ፡ እዚ ሽማግለ ኣረኣእያ ክገብረለይ ብትሕትና እሓትት። ብተወሳኺ፡ በዓልቲ ቤተይን ስድራይን ንሰለስተ ጠበቓታት ተወኪሶም ኣይንደልን ኢሎም ስለ ዝኣበዩ ዎ ም፡ ምትሕግጋዝኩም ኣሓትት።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ቅድም ቀዳድም፡ ኣረኣእያ ናይ ቤት ፍርዲ'ምበር፡ ነዚ ሽማግለ ምጽራይ ዝምልከት ኣይኮነን። ብዛዕባ ጠበቓ ግን፡ ጠበቓታት ክትረክብ እንተዘይክኢልካ፡ ጠበቓ ክምደበልካ ንዝምልከቶ ኣካል ድሕር'ዚ መድረኽ ትእዛዝ ክመሓላለፈልካ ኢዩ።
ኣብርሃ: የቐንየለይ ክቡር ቤት ፍርዲ።\
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: እዚ ቤት ፍርዲ ኣይኮነን። ሽማግለ ምጽራይ ኢዩ። ዓሰርተ ኣርባዕተ ዓመት ኣብ ሓላፍነት መንግስቲ ተቐሚጥካ፡ ቤት ፍርዲ ኣበይ ይርከብ ዘይምፍላጥካ ግን የሕዝን። ጸሓፊ" ዘዋህለልናዮ ሓበሬታ፡ ናይ ኣቶ ኣብርሃ ካሳ መዝነት ተኣፋፍን ንብዙሕ ጉድያትን ዝተናኽፍ ብምዃኑን ስለዘረጋግጽ፡ ሰነዳትን ሓበሬታን ከይተናኽፍ፡ ምስ ደቁን ስድራቤቱን ዝራኸበሉ ኣገባብ ክውሰን ናብ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ እሱራት ደብዳቤ ክጽሓፍ ንእዝዝ።
ሳልሳይ ተሓታቲ ስምኦን ገብረድንግል
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ስለ ኣገባብን ስርዓትን፡ ንዓናን ንተዓዘብትን፡ ምስ ነብስኻን ኣብ ዝሓለፈ ስርዓት ህግደፍ ምስ ዝነበረካ ተራን ሓላፍነትን ከተላልየና ፍቓደኛ ዲካ?
ስምኦን: ስምኦን ገብረድንግል እብሃል። ኣብ ትሕቲ ብሪጋዴር ጅነራል ኣብርሃ ካሳ፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ሓላፊ ፖሊስ ኤርትራን ሓደ ካብ ኮሜቴ ኣሰርቲ ደለይቲ ለውጢ ኸ ኣይነበርካን?
ስምኦን: ንገለ እዋን፡ እወ፡ ኣብ ፖሊስ ኤርትራ ኔረ። ኣብቲ ግዜ እቲ ግን፡ ቀጥታዊ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ፡ ብጻይ ናይዝጊ ክፍሉ ኢዩ ኔሩ። ድሓር ድማ፡ ብሪጋዴር ጅነራል ሙሳ ራብዓ ኢዩ ኔሩ። ኣነ፡ ምክትል ኢየ ኔረ። ኣብ'ዚ ዝብሃል ዘሎ ኮሚቴ ማእሰርቲ ድማ፡ ብፕረዚደንት ኢሳያስ ተኣዚዘ፡ ምስ ኮሎኔል ጋይም ተስፋሚካኤልን ብሪጋዴር ጅነራል ኣብርሃለይ ክፍለን ዝፈጸምናዮ ዕማም ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ብግብሪ ግን፡ ሓላፊ ፖሊስ ኤርትራ ንስኻ ኢኻ ኔርካ። ኣባል ማኣከላይ ሽማግለ ህግደፍ ከ ኔርካ ዶ ኣይነበርካን?
ስምኦን: እወ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ዝኾንካዮን ዝነበርካዮን ነገራት ክትነግር ዘሰክፈካ ኣሎ ድዩ? እዚ ሽማግለ፡ ቅድም ቀዳድም፡ ዝ ኣክል ሓበሬታ ኣለ ዎ ። ካልኣይ ድማ፡ ፍርቖም ኣባላቱ ንዓኻን ንዝነበረካ መዝነታትን ኣጸቢቖም ዝፈልጡ ኢዮም። ስለዚ፡ ካብ ዘዋህለልናዮ ሓበሬታ ኣብ ዝርዝር ቅድሚ ምእታውና፡ ትናስሓሉ ጉዳያትን ክትብሎ እትደልን ነገር እንተሎ፡ መሰልካ ኢዩ።
ስምኦን: ተኣዚዘ ዝገበርኩ ዎ ነገራት ስለዝኾነ'ምበር፡ ኣብ ፖሊስ ከለኹ፡ ጅነራላት ከይተረፈ ብዘይፍርዲ ክእሰሩ ዓገብ ዘይምባለይ የጣዕሰኒ። ደለይቲ ለውጢ ጉጅለ 15 ድማ፡ ፖሊስ ኮይነ ሓያል ዓመትት ስለዝሰራሕኩ፡ ብዘይ ጭብጢ፡ ብቤላ ቤለው ከም ዝተኣስሩን፡ ሓቂ ይዛረቡ ከም ዝነበሩን እኣምን ኢየ። ተኣዚዘ ግን፡ ንምእሳሮም ኣብ ዝተገብረ ስርሒት ተሳቲፈ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: መን ኣዚዙካ?
ስምኦን: ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ቅድሚ ወዲ ካሳ ኣዚዙኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ምክትል ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ከለኻ ወርሓዊ ጸብጻብ ብዝሒ እሱራት ካብ ኩሉ ኩርናዕ ሃገር ይመጻካ ኔሩ ኢዩ። ኣብ ግዜ ደርጊ ዝነበሩ እሱራት ድማ፡ ፋይላቶምን ጸብጻባቶምን ኣብ ትሕቴኻ ስለዝነበረ፡ ክንደይ ምንባሩ ትፈልጥ ኢኻ። ኣብ ግዜካን ኣብ ግዜ ደርግን ዝነበሩ ቁጽሪ እሱራትን ጉዳይ ፍርዶምን ብምዝማድ ክትነግረና ፍቓደኛ ዲኻ?
ስምኦን: ኣብ ግዜ ደርጊ ዝነበሩን ኣብ ግዜ ህግደፍ ዝነበሩን፡ ናይ ደርጊ ብክልተ ሲሶ ይውሕዱ። እዚ ግን፡ ነቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ወላ ኣይንበሮ፡ ኣብ ሕሽኽብ ከም ዝነበረ ኣብ መዝገብ ዝረኣኹ ዎ ፡ ብገምጋም ኩሉ ግዜ ሓደ ሽሕ እሱራት ከም ዝነበሩ ስለዝሕብር፡ ምስኡ ተደሚሩ፡ ፍርቂኣቢሉ ኢዩ። ህዝባዊ ግንባር፡ ኣብ ሜዳ፡ ንተዓለምቲ ሓዊስካ፡ ኩሉ ግዜ፡ 2.5% ናይ ተጋደልቱ እሱራት ኢዮም ኔርም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት:ጸሓፊ፡ እሱር ኮሎኔል ስምኦን ገብረድንግል፡ ምስ ባህሪ ዝነበሮ መዝነት፡ ሓበሬታን ሰነዳትን ከይተናኽፍ፡ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ እሱራት ምስ ስድራቤቱን ደቁን ዝፋነወሉ ኣገባብ ከዳልዉ ትእዛዝ ይመሓላለፍ። ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዘይካ ስድራ ቤታዊ ጉዳይ፡ ካልእ ነገራት ከይዝረብ፡ ጽኑዕ ምክትታል ከምዘድሊ ብንጹር ይተሓበር። እሱር ድማ፡ ናይ ጠበቓ መሰልካ ዝተሓለወ ኢዩ።
ስምኦን: የቐንየለይ።
ራብዓይ ተሓታቲ ኣብርሃለይ ክፍለ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ስለ ኣገባብን ስርዓትን፡ ንዓናን ንተዓዘብትን፡ ምስ ነብስኻን ኣብ ዝሓለፈ ስርዓት ህግደፍ ምስ ዝነበረካ ተራን ሓላፍነትን ከተላልየና ፍቓደኛ ዲካ?
ኣብርሃለይ: ኣብርሃለይ ክፍለ ኣብሃል። ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ህግደፍን ሓላፊ ምውህሃድ ኮሚሽን ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ካልእ ሓላፍነታት ኣይነበረካን?
ኣብርሃለይ: ቅድሚ'ዚ መደብ'ዚ፡ ኣብ ኤውሮጳ፡ ቖንስል ኤርትራ ኣብ ደንማርክ ኔረ። ቅድሚ ኡ'ውን፡ ኣብ ትሕቲ እምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መቐለ ትግራይ ቖንስል ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ካልእከ?
ኣብርሃለይ: ካልእ? ካልእ ድኣ፡ ቅድሚ ናጽነት ከም ምክትል ውጩ ኣብ ክፍለ ሰራዊት 85፡ ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ኣብ ኮሚቴ ማእሰርቲ ጂ - 15 ኣይነበርካን?
ኣብርሃለይ: ወላ እንተነበርኩ፡ ሓላፍነት ኣይነበረንን። ተኣዚዘ ዝገበርኩ ዎ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: መን ኣዚዙካ?
ኣብርሃለይ: ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣዚዙኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ኣብዚ ኮሚቴ ዝነበሩ መሳርሕትኻ መነምን ምንባሮም ዶ ክትነግረና?
ኣብርሃለይ: ብሪጋዴር ጅነራል ኣብርሃ ካሳ: ኮሎኔላት ስምኦን ገብረድንግልን ጋይም ተስፋሚ ካኤልን ኢዮም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ኩሎም እዚኣቶም፡ ኣብ ጸጥታውን ስርሓት ህግደፍ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኢዮም። ንስኻ ብከመይ ኣብዚ ኮሚቴ እዚ ኣቲኻ?
ኣብርሃለይ: ተኣዚዘ ዝገበርኩ ዎ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ኣባላት ጂ - 15 ቅድሚ ምእሳሮም፡ ኣብ ጋዜጣ ዝጸሓፍካዮ፡ ንጂ-15 ዝምልከት ጽሑፍ ኣሎ። ብዛዕባ'ዚ፡ እንታይ ክትነግረና ትኽእል?
ኣብርሃለይ: ብድፍኢት ናይ ፕረዚደንት ዝገበርኩ ዎ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ዝቕጽል መድረኽ፡ ካብ ዘዋህለልናዮ ሓበሬታ ኣብ ዝርዝር ቅድሚ ምእታውና፡ ትናስሓሉ ነገራት፡ ወይ ክትብሎ እትደሊ ነገራት ኣሎካዶ?
ኣብርሃለይ: ኣባል ኮሚቴ ማእሰርቲ ደለይቲ ለውጢ ኮይነ ምግልጋለይ፡ የጣዕሰኒ። ምስቲ ዝነበረ መድረኽ ግን፡ ቅኑዕ ዝነበርኩ ኢዩ መሲሉኒ። ምስ ወያኔ ኣብ ውግእ እናሃሎና ብምንባሩ፡ ሕቶታቶም መድረኽ ዘይሓለወ ኮይኑ ተሰሚዑኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ኣብ ግዜ ኩናት፡ ተኣኪብካ ብዛዕባ ኩነታት ዓድካ ምዝታይን ምግምጋምን ድዩ መድረኽ ዘይሓለወ ኮይኑ ተሰሚዑካ?
ኣብርሃለይ: እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: እቶም ኣኬባ ዝጠለቡ፡ ልዕሌኻ፡ ኣብ ምምራሕ ሃገር ዝነበሩ ሚኒስተራት ዶ ኣይኮኑን ኔሮም? መን ድዩ ንሃገር ዝመርሕ? ብከመይ ድዩ ሃገር ዝምራሕ? ካብ ኣኼባ ሚኒስተራትን ባይቶን ወጻ ኢ ሃገር ዝመርሕ ኣካል ኔሩ ድዩ?
ኣብርሃለይ: ንሱስ ሓቅኹም። ግን ኣነ ፕረዚደንት ኩሉ ነገር ባዕሉ ክሰርሖ ዝኽእል ይመስለኒ ስለዝነበረ፡ ተጋግየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ኣብ ሳልሳይ ወራር ወያኔ፡ መን ስዒሩ?
ኣብርሃለይ: ወያኔ ነስመራ ክኣትዉ ኢዮም ሓሲቦም። ክኣትዉ ኣይከ ኣሉን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: ሓሳቦም መን ነጊሩካ? ንስኻ፡ ንገለ ዓመታት ወተሃደራዊ ኣዛዚ ኢኻ ኔርካ። ከም ወተሃደር፡ መን ስዒሩ ኣብ ሳልሳይ ወራር?
ኣብርሃለይ: ንሱ ድኣ፡ ወያኔ ስዒሮም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት: የቐንየልና። ጸሓፊ፡ ብሓለዋ ንገዝኡ ከይዱ ምስ ስድራቤቱ ክፋኖን ስድራቤትዊ ዋኒኑ ክገብርን ትእዛዝ ይመሓላለፍ
ኣብርሃለይ: የቐንየለይ።
ኣብ ዝቕጽል እዋን፡ ንሜጅር ጅነራላት ተኽላይ ሃብተስላሴ፡ ገረዝጊሄር ዓንድማርያም (ውጩ)፡ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስን ሃይለ ሳሙ ኤልን (ቻይና) ዝምልከት ከነቕርብ ኢና። ግዜ እንተተሪኺቡ ድማ፡ ምስ እታ ሽማግለ ናብ ናኹራ ብምኻድ ፡ ፕረዚደንት ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ፡ መጋበርያ ክኾኑዎ ኣብ ሓላፍነት ኣቐሚጡዎም ካብ ዝነበረ ሚዛን ዘይብሎም 35 ኤርትራውያንን ሓውሲ ኤርትራውያንን፡ ምስ ኣቶ ዓብደላ ጃብር" የማነ ገብር ኣብ" የማነ ገብረመስቀል" ሓጎስ ገብረሂወት" ወልደኣብ ይሳቅ" ዓሊ ዓብዱ" ዘምህረት ዮሃንስ" ፎዝያ ሃሽም" ኣስካሉ መንቖርዮስን ልኡል ገብርኣብን ንዝግበር ቃለ ምልልስ ከነቕርበልኩም ኢና።


text:
ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ስነ ተዋልዶ ዘለዎም ፍልጠት ትሑት ስለዝዀነ ምስ ፆታዊ ጉዳያት ተዛሚዶም ብዝኽሰቱ ሕማማትን ፀገማትን ብቐሊሉ ይጥቅዑ ኣለዉ ተባሂሉ'ሎ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ጥዕና ሕብረተሰብ ዶክተር ኣርኣያ ኣብርሃ ካብ 30 ክሳብ 40 ሚኢታዊ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ፆታዊ ርክብ ከምዝፍፅሙ ብመፅናዕቲ ተረጋፁ እዩ ኢሎም። ኣብዚ እቲ ዝኸፈአ ድማ ጥንቃቐ ዝጐደሎ ርክብ ምፍፃሞም ከቢድ ሳዕብየን ከምዝበፅሖም ርዱእ ኰይኑ እዩ ኢሎም።
ተምሃሮ ኣብ ንእስነት ዕድሚኦም ካብ ስድራኦም ተፈልዮም ናብ ዩኒቨርሲቲ ምእታዎም ብቐረባ ዝምዕዶም ስለዘይረኽቡ ብመሓዙቶም ድፍኢት ናብ ዓቐን ዝሓለፎ መስተ፣ጫትን ሽጋራን ይኣትዉ። እቲ ብፊልምን ማሕበረሰባዊ መራኸብትን ኣቢሎም ዝረኽብዎ ሓበሬታ እውን ተወሳኺ ፅዕንቶ ይፈጥረሎም። በዚን ክንድዝን ምስ ፆታዊ ርክብ ተኣሳሲሮም ዝመፅኡ ሕማማት ይህሰዩ ኣለዉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብፍላይ ሚኒስቴር ትምህርቲ ናይ ስነ ተዋልዶ ትምህርቲ ንኹሎም ተምሃሮ እሞ ድማ ብቐሊሉ ብዝርደኦም መንገዲ ትምህርቲ ንምሃብ ወሲኑ'ሎ ኢሎም ዶክተር ኣርኣያ።
ንድምፂ ኣመሪካ ርእይቶኦም ዝሃቡ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ መቐለ እቲ ትምህርቲ ብዘይድለ ወልፍታት ተደፋፊኦም ግዳያት ኤች ኣይቪ ኤይድስን ንዝኾኑ ዘለዉን ዘይተደለየ ጥንሲ ንዘጓንፈን ዘሎን ትምህርቲ ስነ ተዋልዶ ምሃብ ፅቡቕ መፍትሒ ክኸውን እዩ ብምባል ብጸጋ ተቐቢሎምዎ ኣለዉ


text:
ኣብ ቤተ ክርስትያን ተፀጊዑ ዝነበረ ቁዋንቁዋ ግእዝ ኣብዚ ሐዚ እዋን ናብ ስርዓተ ትምህርቲ ኢትዮዽያ ክተኣታተውን ኩሉ ካብ ቀዳማይ ብርኪ ኣትሒዙ ንክመሃሮን ከፈልጦን ፃዕሪ ይካየድ’ሎ።
ዛጊድ ኣብ ዩኒቨርሲታት መቐለ፣ባህርዳርን ጎንደርን ከም ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ይወሃብ’ሎ። ኣብ መቐለ ኣብ ዝረከብ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ኣብ ሰላማ መንፈሳዊ ኮለጅ መምህር ቁዋንቁዋ ረዘነ ኪዳነ ብዛዕባ እዚ እንትገልፁ “ግእዝ ንምንታይ እዩ ናብ ስርዓተ ትምህርቲ ኣትዩ ኩሉ ክፈልጦ ዘይግብር ዝብል ዓውደ መጽናዕቲ ተኻይዱ ተሳተፍቲ ምሁራት ክካተት ኣለዎ ኣብ ዝብል ተሰማሚዖም ኣለዉ። ሓንቲ ሃገር መጀመርታ ናይ ባዕላ ትውፊትን እሴታትን ክተኽብር ኣለዋ። ግእዝ ድማ መግለፂ ኢትዮዽያዊነት እዩ። ግእዝ ሒዝዎ ዘሎ ሃፍቲ ቀሊል ኣይኮነን። ክንፍትሾ ይግባእ’’ ኢሎም።
ናይ ግእዝ ፊደላት ዘይውክልዎ ድምፂ የለን ዝበሉ መምህር ረዘነ ኣብ ኢትዮዽያ ዘለዉ ኩሎም ቁዋንቁዋታት ብግእዝ ክጥቀሙ ይግባእ ኢሎም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ዝላዓለ ፃዕሪ ይካየድ ስለዘሎን ግእዝ ዝፈልጡ ብዙሓት ምሁራት ይፈርዩ ስለዘለዉ ካብቲ ዝነበሮ ሎሚ ፅቡቕ ለውጢ ይረአ’ሎ ኢሎም መምህር ረዘነ።


text:
ኣብ ፓሪስ ዝንቀሳቀሱ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ኩነታት ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ክልተ መዓስከር ስደተኛታት የንቆልቁል ምህላውን ሓደጋ ጸጥታን ጥዕና ከስዕቡ ከምዝኽእሉ ይገልጹ ኣለው።
ኣስታት 1,600 ዝኾኑ ኤርትራዊያንን ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ዋና ከተማ ፓሪስ ዝዓበየ ግዝያዊ መዓስከር ስደተኛታት መስሪቶም ኣለው፡ ብተወሳኺ 600 ዝኾኑ ካብ ኣፍጋኒስታን ዝመጹ ስደተኛታት ኣብ ጥቃ ሴንት ማርቲን ዝተባህለ ከባቢ ቴንዳ ብምዝርጋሕ ሰፊሮም ይርከቡ።
ክልተ ኣብቲ ከባቢ ዝሰርሑ ሓካይም ህሙማን ኣብ ዝርእይሉ ዝነበረ እዋን ሓደ ካብቶም ኣብቲ ቦታ ክዳውንቲ ዝሓጽቡ ዝነበሩ ስደተኛታት ብሃንደበት ክንቅጥቀጥንን ሃለዋቱ ከጥፍእ ከምዝተራእየ ኣብቲ ቦታ ዝነበረ ጋዜጠኛ AFP ሓቢሩ። እቲ ውልቀሰብ ድሕሪ ቁሩብ ሃለዋቱ ምስ ፈለጠ ናብ ሕክምና ክኸይድ ፍቓደኛ ኣይነበረን ስለዚ ድማ አባል ትካል ግብረ ሰናይ መዲሲን ደ ሞንድ ዝኾና ሉዊስ በርድ እቲ ውልቀሰብ ወልፊ ኣደንዛዚ ዕጽ ዘለዎ ኽከውን ከምዝኽእል ዝሕብር።
ንሱ ብተወሳኺ እቲ ኩነታት ይገድድ ከምዘሎ ግጭት ኣብ መንጎ ኣብቲ ቦታ ዘለው ስደተኛታት’ውን ይብእስ ከምዘሎ ይገልጽ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብቲ ቦታ ዝንቀሳቀሱ ወለንተኛታት ንዝተራእየ ናይ ምትንፍስ ጸገምን ናይ ቆርበት ሕማምን ንምፍታሕ ይጽዕሩ።
“ ናይ ጥዕናን ጸጥታን ኩነታት ኣብዚ ቦታ ዝነብሩ ሰባት ጥራይ ዘይኮነ አባላት ሓገዝ ወሃብቲ ትካላትን ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ሰባትን ውሑስ ኣይኮነን” ይብል ልዕሊ 30 ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ዝተፈረመ ናይ ይግባእ ወረቐት፡ ብተወሳኺ እቲ መዓስከር ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ዝነጥፉ ሰባት ናብ ብሪጣንያ ከነሳግረኹም ብዝብል ናብዚ ቦታ ብብዝሒ ከምዝመጹ ይግለጽ።
ኣብቲ ቦታ ብዝሒ ግዳያት ወልፊ ዕጽ ከምዘሎን፡ተደጋጋሚ ግጭት ኣብ መንጎ እቶም ስደተኛታት ይረአ አሎ።
ኣመሓዳሪት ከተማ ፓሪስ አን ሂዳልጎ መንግስቲ ኢማኑ ኤል ማርኮ ነዞም ስደተኛታት መዕቆቢ ከዳለው ንዝሓተት ኦ ሕቶ መንግስቲ ሓገዙ ነቶም ስደተኛታት ካብቲ ቦታ ኣብ ምውጻእ ጥራይ ምኳኑ ተገሊጹ።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ስዑዲ ዓረብ፡ ኣመሪካ፡...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ስዑዲ ዓረብ፡ ኣመሪካ፡ ካናዳ፡ ቀጠርን
ሽወደንን በዓል ናጽነቶም ብድምቀት ጸንቢሎም
Read the full PDF here
“ሕብረት ኣፍሪቃ፡ መጋበርያ ምዕራባዊ...
“ሕብረት ኣፍሪቃ፡ መጋበርያ
ምዕራባዊ ሃጸይነት” ኣመሪካዊ ጋዜጠኛ
Read the full PDF here
ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራን ሚኒስትሪ...
ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራን ሚኒስትሪ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ምርምርን ሱዳንን ናይ ምትሕግጋዝ ውዕል ተኸቲሙ።
ከም ኣካል ናይ’ቲ ኣብ ሞንጎ መንግስታት ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ዝምዕብል ዘሎ ኣብ ክልተኣዊ ረብሓ ዝተመርኰሰ ሽርክነታዊ ምትሕግጋዝ፣ ኣብ ሞንጎ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራን ሚኒስትሪ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ስነ-ፍልጠታዊ ምርምርን ሱዳንን፣ ኣብ ምምዕባል ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዘተኰረ ናይ ምትሕግጋዝ ውዕል ተኸቲሙ። Read more
ጽንብል ናጽነት ኤርትራ፣ ህዝባዊ ደስታን ሓበንን...
ጽንብል ናጽነት ኤርትራ፣ ህዝባዊ ደስታን ሓበንን ዝሰረቱ ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
ጽንብል ናጽነት ኤርትራ፣ ህዝባዊ ደስታን ሓበንን ዝሰረቱ፣ ካብ ጻት ንጻት ሃገር፣ ኣብ ከተማታት ይኹን ኣብ ርሑቕ ገጠራት፣ ከምኡ’ውን ኤርትራውያን ኣብ ዝርከቡሉ ኩርናዓት ዓለም – ብሓደ ዓይነት ድምቀት ዝበዓል ህዝባዊ ጽንብል ምዃኑ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ። Read more
“ዝምድና ኤርትራን ሱዳንን፡ ቅኑዕ መስመሩ ሒዙ...
“ዝምድና ኤርትራን ሱዳንን፡ ቅኑዕ መስመሩ ሒዙ
ይጓዓዝ ምህላዉ ዘሐጕስ’ዩ”
ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሺር
Read the full PDF here


text:
ጓህና ገንፊሉ
እዚ ለንቕነ ኣብ ናይ ሃገራውያንን ዓለምለኻዊ ናይ ዜና ማዕከናት ተዘርጊሑ ንርእዮ ዘለና መጭወይቲ፣ ግፍዒ፣ ዓመጽ፣ ስቅያትን መቅተልትን ንጹሃት ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን ኣብ በረካ ሲናይ ሓድሽ ዘይኮነስ መቀጸልታ እቲ ናይ ዓሰርተ ዓመት ህልቂት ናይ ጉዕዞ ስደት እዩ።
ኣብ እዋን ሓዘና ዝፍስሑን ብሽግርና ዝወራዘዩን ንሶም ፈጠርቲ ጸገምና ምዃኖም ንመን ይጠፍኦ። “ኣይትብከ እንድዩ ደብክየኒ” ከምዝበሃል ጋህስታት ናይ ሲናይ ዝወሓጦ ምስጢር ክተፍእ ኣብ ዝጀመረሉን ብዓለም ለኻውያን ጋዜጠኛታት መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ኣብ ዝጋውሓሉ ዘሎ ወቕቲ፣ እቲ ንመንእሰያት ሃገርና ናብ’ዚ ሕሰም’ዚ ክቃልዑ ዝገበሮም ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ “ዘይ ሕጋውያን ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት” እንዳበለ ብመራኸቢኡ ይልፍልፍ ምህላው ኣስተውዒልካ ጌና በዚ ዘውረደልና ኣደራዕ ከይዓገበ ብኣስካሬን ኣሕዋትና’ ውን ፖለቲካዊ ሸቐጥ የካይድ ምህላው እዩ።
“እንተዘይትንውንወኒ መን መጽደፈኒ” ስርዓት ኢሳያስ ሰብኣዊ መሰሎም ገፊፍ ኣብ መወዳእታ ዘይብሎ ጊላነት እንተዘይቆርኖም መድሓንቶም ዝተቐብረላ፣ ሓመዳ ቑሒሞም ዝዓበዩላ ዓዶምን ቤተሰቦምን ገዲፎም ሃጽ ኢሎም ንስደት ኣይምጠፍኡን። እዚ ሓጥያቱ ጸብጺብካ ዘይውዳእ ምልካዊ ስርዓት’ ዚ ባዕሉ ዘሰወዶም ኢደ ቤዝኡ ኣስገርትን ደለልትን ወሃብትን ተቀበልትን ኮይኖም ካብ ማእከል ከተማታት ሃገርና ብናይ መንግስቲ መካይን ኣሽሓት ዶላራት ተኽፊሎም ናብ ጎረቤት ሱዳን የስግሩ፣ በዚ ከይተደረቱ ምስ ራሻይዳን በደዊንን ብምሽራኽ ተኻፈልቲ ናይ 21 ክፍለ ዘመን መርመም ሸቀጥቲ ኣካላት ወዲ ሰብ ኮይኖም ኣለው።
ኣብ ኣጻምእ ሰሃራ ነቂጾም ብኻምሲን ምድረበዳ ዝተደፍኑ ኣሕዋትና እታ ናይ መጨረሽታ ሕሞት ቀልቦም ዘጥፍኡላ ጊዜ እንታይ ይሓስቡ ምንባሮምን መረሮኦምን እንተኮማሲዕናዮ፣ ባሕሪ ሜድተራንያን ማዕበላ እንዳገላበጠት ሃሕ ኢላ ክትውሕጦም ከላ ዝነበሮም ጭንቀትን ውጥረትን እንተሰላሲልናዮ፣ ክትዛረበሉ ዝቐፍፍ ባርባራዊ ተግባር ናይ በደዊን ኣብ ዓይኒ ሕልናና እንተስኢልናዮ፣ ኢድና ከነጣምር ወይ ብኣፍና ጥራይ ክንግዕር ዘይኮነስ፣ ንመሰረታዊ ፍታሕ ቃልስና ከነበርኽ እዩ ዝድርኽ።ንሕና ኤርትራውያን ስለምንታይ ኢና ስጋዕ ክንድዚ ንደሃል ወይ ናይ ነብስና ጥራሕ ንሓስብ። እቶም ኣብ ደገ ገንዘብ ናይ ኣስገርቲ ዝቕበሉን ዝድልሉን ኣካል ናይዚ ዝፍጸም ዘሎ ገበን’ ዶ ኣይኮኑን እዮም። ናይዚኦም ፍንጪ ሓበሬታ ናብ ዝምልከቶ ሕጋዊ ኣካል እንተ ኣረኪብና ምስዚ ዘሎ ቴክኖሎጂ ናብ ሕጊ ክቐርቡ ዘሸግር ኣይኮነን። ጾርካ ካባኻ ሓሊፍ ዝስከመልካ ዋላ ሓደ የለን። ሽግራትና ባዕልና ንፈልጦ። ጽዕነትና ኸኣ ንሕና ጥራሕ ኢና ንሕንገጦ።
ናይ ቀደም ዘመን ሸፋቱ ጸልማት ተጎልቢቦም ወይ ጽምዋ በረኻ መሪጾም “ትኽተር’ ዶ ትምተር” ኢሎም ብምፍርራሕ ገንዘብን ስልማትን ዘሚቶም ከምዝስወሩ ይትረኽ። ደም ንኸይተኽሉ ሂወት ሰብ ኣየጥፍኡን እዮም። ኣሸበሸብ መንነቶም እንተተለልዮም ኣብ መቕርቦም ሕነ ከይፍደ ብኣዝማዶም ተለሚኖም ዝራሰዩዎ ንብረት ኮነ ጥሪት ይመልሱ ምንባሮም ይዝንተው። ናይ ዘለናዮ መዋእል ሸፋቱ ግን ብጸሓይ ቀትሪ ካብ ማእከል ከተማ ሰባት ሓባቢሎም ብመካይን ናብ ርሑቕ ቦታ ጨውዮም ብምውሳድ ኣብ ገዛውቲ ዓጽዮም ብቴሌፎናት እንዳደወሉ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዶላራት ዝእዝዙ፣ ሰባት ንመሸጣ ዘሰጋግሩ፣ ኣካላት ናይ ሰብ ጎዛዝዮም ኣብ ዕዳጋ ዘውርዱ ኣረሜን እዮም።
ድንቂ ተባሂሉ ዝተነግረሉ ዘመናዊ ዝርፍያ ገንዘብን ሃብትን ናይ ማፍያ ጊዚኡ ኣብቒዑ ሓሊፍ ነበረያ ነበረ ኮይኑ። ኣብ እግሩ ዝተተክእ ምስግጋር ዕጸ ፋርስ ዘፍ ናብ ዝብለሉ ደረጃ ምስ ተበጽሐ እነሆ መሰክሕ ንግዲ ውሽጣዊ ኣካላት ወዲ ሰብ ብዓመጽን ጭካነን ኣብ ኤርትራዊ መንእሰይ ዝፍጸመሉ መዋእል ተበጺሑ። ዓለም ፎእ ኢላ ንገበርቲ ህከይ ሃዲና ናብ ሕጊ ከተቕርብን እቲ ጉድ ብምቕላዕ ክቛረጽ ኩልና ነንፈልጦ ኣብ ክንዲ ነጋልጽ መብዛሕትና ቃንዛና ንውሽጢ እህህ ክንብል ጸኒሕና። ሎሚ እቲ ጉድ ባዕሉ ኣፍ ኣውጺኡ ካብ ጋህስታት ሲናይ ምስ ኣእወየ ጓሂና ገንፊሉ።
እቲ ኣብ ምስግጋር መንእሰያትና ቀንዲ ረባሒ ዝኾነ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ገንዘቦምን ገንዘብ ኣብ ደገ ዘለው ቤተሰቦምን ጊሒጡ ኣብ መጨረሻ ንኣባይ የረክቦም ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣሰሮም ንክጠፍእ ኣብ ሰብ ዘይርከቦ በረኻታት ይደፍኖም። እዚ ነውራም ውልቀመላኺ ስርዓት ጠንቂ ክስደዱ ዝቐሰበ ባዕሉ፣ ካብ ሃገር ዘስግሩ እሶም እቶም መኮንናቱ ብዘይ ፍተሻ መካይኖም፣ ምስ ራሻይዳ ኣብ ዶባት ተሻሪኾም ዝዓዩ ባዕሎም፣ ካብ መደብር ስደተኛታት ዘጭውዩ ንሶም፣ ኣብ በረኻታት ግብጺ ናይ ቋንቋ ተርጎምትን ገንዘብ ኣብ ደገ ተቐበልትን ብተዘዋዋሪ ዝለኣኹዎም በጋሚዶታት፣ ደቅኹም ስግረ ዶብ ከይዶም ኢሉ ንስድራቤት ኣብ ኤርትራ 50,000 ናቕፋ ዝቐጽዕን ዝኣስርን ባዕሉ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
ኢሳያስን ጉጅልኡን ሱር መሰረትና ከጥፍኡና ካብ ዝዕጠቑ ሓጺር ኣይገበሩን። እቲ ናይ ኣልማማ ስጉምቲ ብውሽጢ ሃገርን ደገን ኮይኑ ነቶም ብቐረባ ከረኻኽበልና ዝኽእል ብቐጥታ፣ ነቶም ከበጻጽሓልና ዘይክእል ከኣ ብተዘዋዋሪ ገንዘብና ዘቑቑ ብሞራል ከምዘይንትንስ ብምግባር ኣብ ስደት ተበሊልና ንክንሃሰሉ ለይትን ምዓልትን ይሰርሕ ኣሎ። ሎሚ ዋላ እቶም ኣለዎም ዝበሃሉ ሰብ ጸጋ’ውን ይኹኑ ቀሲኖም ንብረቶም ዘመሓድሩሉን ናይ ቤተሰብ ፍቕሪ ዘስተማቕሩሉ ባይታ ዝበሃል የለን። እዚ ቆንጠጠፈ ዝኾነ ስርዓት’ ዚ “በቲኣ እንተኸድካ ሰብኣይ ጓልካ፣ ናብቲኣ እንተበልካ ሰይቲ ወድኻ ትሞተካ” ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ሂወቶምን ንብረቶምን ስለዝመጾም ግዳይ ሓዳሪ ሕማም ኮይኖም። ኣብ ኤርትራ በዓል ስልጣን ይኹን ተራ ብመንፈስ ረጊኡ ዝነብር ሰብ የለን። ከምቲ ንናጽነት ንምምጻእ ኣብ ገዛ ከፈተ መስዋእቲ ዝተኸፍለ፣ ሕጂ’ ውን ኣብ መንገዲ ስደት ረዳኢ ዘይብሉ ዝጠፍእ ዘሎ መንእሰይና ዳርጋ ንነብስወከፍ ስድራ በጺሑዎ ኣሎ።
ወግሐ ጸብሐ ደድሕሪ ሳዕቤን ክንልህልህ ዝቀደመ ሓሊፍ ዝኸፍእ ክስዕብ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ጸገም ተሸሚምና ብኣህጉራዊ ሕጊ ዘይቅየድ፣ ሰብኣዊ መሰል ዘየኽብር፣ ስነምግባር ዘይብሉ፣ ብዑሉላት ገበነኛታት ዝምራሕ ክንበርስ ጊዜ ምውሳድ ዘዋጽእ ስለዘይኮነ ኩልና ተሓባቢርና ነቲ ኣረመናዊ ስርዓት ንምእላይ ቃልስና ነሕይል። ነቶም ኣብ ደገ ዘለው ደለልትን ተቐበልትን ናይ’ዚ ጭፍራ ልኡኻት ኣብ ዘዘለውዎ ዓዲ ናብ ሕጊ ኣቕሪብና ንፋለሞም። እቶም ራሻይዳን በደዊንን ካብ ስራሕ ንብረት ኮንትሮባንዶ ሰጊሮም፣ ብጃንዳ ኢሳይስ ተተባቢዖምን ዓጢቖምን ኣብ መሸጣ ውሽጣዊ ኣካላት ወዲ ሰብ ተዋፊሮም ባርባራዊ ግፍዒ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትና ዝፍጽሙ ዘለው፡ ኣብ ሱዳን ኮነ ግብጺ ናብ ሕጊ ዝቀርቡሉ ኣህጉራዊ ጸቕጢ ንኽግበር ኩልና ንለዓል። ንፈልጦ ንሓብር፣ መርትዖ ንኣክብ፣ ኩሉ ኣብ ኢድና እዩ ዘሎ። ድሕሪ ደጊም ዒቕ ኢልና እዩ ዝተረፈ የለን።
ጽንዓት ንህዝቢ ኤርትራ!
ኤልሳ ጭሩም
ኣካያዲት ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ
10 ሕዳር 2011
ጓህና ገንፊሉ
ጓህና ገንፊሉ


text:
ዓረፋት
- Details
- Created: Thursday, 31 August 2017 01:14
- Last Updated: Thursday, 31 August 2017 01:14
እቶም ንጻዊዒት ነቢ ኢብራሂም / ኣብራሃም(ዓ.ሰ)ንምቅባል ጥዕናን ርኽበትን ሰላምን ተዓዲሎም፤ነቢ ኢብራሂምን ስድርኡን ዝረገጽዎ ቦታ እናረገጹ፤ ዝፈጽምዎ ተግባራት እናፈጸሙ ዳርጋ ሓደ ሰሙን ዝገብሩ ሙእሚንን/ምእመናን፤ ሎሚ ኣብ መበል 9ይ መዓልቲ ወርሒ ዙልሕጃ ፤ ኣስታት 2.5ሚልዮን ዝኾኑ ሰባት ኣብ ሓደ 13 ኪሎ ሜተር ትርቢዒት ዝስፍሓቱ መሬት ሃብታም ድኻ፤ ሰበ ስልጣን ተራ ሰባት፤ዘግነት መንነት ንምልላይ ብዘጸግም ተርእዮ ነቲ ቅድሚ 1400 ዓመት ኣቢሉ ነቢ መሓመድ (ዓ.ሰ.ወሰላም) ኣብዚ ቦታ`ዚ ኮይኖም “ኣቦኹም ሓደ`ዩ (ኣደም)ብዘርእኹም ይኹን ብሕብርኹም ክትበላለጹ ኣይትኽእሉን ኢኹም፤ እቲ ብሉጽ እቲ ሰናይ ዝሰርሕ ጥራሕ`ዩ” ዝብል ዘስምዕዎ መደረ ብዝሰማማዕ መልክዕ፤ ንምልክታት ፍልልይ ኣወጊዶም ከም ሓደ ሰብ ንሰዓታት ደው ኢሎም ዝውዕልሉ መዓልቲ`ዩ።


text:
ዑደት ሚንስትር ቲለርሰን ነቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥን ቐጠርን ዝሰፈነ ወጥሪ ንምፍታሕ ምኳኑ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ክልቲኦም ሰበ ስልጣን ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ኣብዚ ስምምዕ ዝተበጽሓ ድሕሪ ነዊሕ ዝርርብ ምኳኑ ሓቢሮም።
“ኣሜሪካ ሓደ ዕላማ ኣለዋ ፡ ንሱ ድማ ብግብረ ሽበራ ካብ ገጽ መሬት ምጥፋእ” ዝበሉ ረክስ ቲለርሰን “ እዚ ሎሚ ዝተፈረመ ስምምዕ ድሕሪ ናይ ነዊሕ እዋን ዘተ ኣብ መንጎ ሰብሞያ ኮይኑ ንመንፈስ ዋዕላ ሪያድ ዘሕድስ’ውን እዩ። እዚ ስምምዕ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ምኽትታትልን ደው ምባልን ንግብረ ሽበራ ዝውዕል ናይ ገንዘብ ምትሕልላፍን ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ግብረ ሽበራን ኣብ መጻኢ ክኽተልዎ ዘለዎም መስርሕ ዝገልጽ እውን’ዩ።”
ረክስ ቲለርሰን ድሕሪ ናይ ቐጠር ዑደቶም ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዘምርሑን ኣብቲ ውጥረት ሃገራት ውሽመጥ ዝምልከተን መራሕቲ ካልኦት ሃገራት’ውን ከምዝራኸቡ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣቐዲሞም ኣብ ምስሕሓብ ሃገራት ወሽመጥን ቐጠርን መንጎኛ ዝኾነት ኩዌት ብምብጻሕ ምስ አሚር ሸኽ ሳባሕ ኣል ኣሕመድ ኣል ሻባሕ ምርኻቦም ይዝከር።


text:
ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ፕሮታሰ ሩጋምብዋ ዕለት 16 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ኢትዮጵያ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መበል 19 ናይ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ንምኽፋ ተረኺቢም “ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን መሰረታዊ ተልእዀ መልህቝ” ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ዘረባ ኣስሚዖም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከባቢ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዓመጽን ግርጭት ምግምማዕን ዓመጽ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝብሉ ዓበይቲ ብድሆታት እትገጥም እያ፡ ነዞም ብድሆታት እዚኣቶም ንምግጣም ይብሉ ብፁዕ ኣቡነ ሩጋምብዋ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ኣብዚ ግጥማ ብድሆታት፡ እቲ ተልእዀ ኣስትሆተ ወንጌል ቤተ ክርስቲያን ክፍለ ኣካልነት ዘለዎ እዩ፡ እዚ ኸኣ ወንጌል ናብ ዓለም ንምብጻሕን ኣሕዛብ ናብ ክርስቶስ ንምምራሕ ብኻልእ መዳይ ወንጌል ምስፋሕ ካብ ዝብል ጸዋዕታን ተልእኾን ንኸነንሳሕብ ዝድርኽ ክኸውን የብሉን ከምዝበሉ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ ወንጌል ኣብ ማሕበራዊ ሕይወት ማሕታ ክህልዎ ዝገብር ብሉጽ መጋበርያ ትምህርትን ሕንጸትን እዩ፡ ስለዚህ እቲ ከባቢ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝገጥሞ ዘሎ ህልው ብድሆ ብብቕዓት ንምግጣም ዘኽእል ብሱል ክርስቲያን ይገብር ዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ሩጋምብዋ ኣስዒቦም፥
ዓሌታዊ ግርጭት ሕብረተሰብ ጥራሕ ዘይኰነስ ቤተ ክርስትያን እውን ገማሚዑ እዩ
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ሰላምን ስኒትን ብምንቕቓሕ እምንቲ ኣብሳሪት ወንጌል ክትከውን ይግብኣ፡ ሰላምን ስኒትን እውን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ርከባ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ክርስቲያን መንጐ ክረጋገጽ ኣለዎ፡ ዓሌታዊ ግርጭትን ዓመጽን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ማሕበረሰብ ጥራሕ ዘይኰነስ ኣብ መንጐ ካህናትን መንፈሳውያን ማሕበራትን ካብዚ ዝገደደ ከኣ ኣብ መንጐ ብፁዓን ጳጳሳትን ኣባይቲ ምክር ብፁዓን ጳጳሳትን ከይተረፈ ዝረአይ እዩ። እዚ ዓይነት ዓመጽ ብዙሕ ስቓይን፡ ግሁድ ዕንቅፋትን ፈጢሩ እዩ። ካብ ገዛእ ርእሳ ተበጊሳ እቲ ኩሉ ዘጓነፈ ምግምማዕ ንምጽጋን ካብ ምግምማዕ ምሕዋይን ካብ ቀደም ሎሚ ኣብ ኣፍሪቃ ንእትርከብ ቤተ ክርስቲያን ዓይነተይና ብድሆ እዩ፡ ምግምማዕ ንምስናፍ ዘሎና ፍልልያትን ብዙህነትን ከም እወታዊ ምርኣይን ምቅባልን ግድን ይኸውን ኢሎም።
ናይ ሰላም ሕንጸት ዓንድታት
ሰላም ናይ ምሕናጽ ዓንድታት፡ ኣኽብሮት ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምሉእን ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየትን ጠጠው ማባል ሸመተ ኣጻዋር ውግእን ቅድድም ኣብ ውግእ ኣጽዋር ምውጋድን ዓለም ሓቆፍ ማሕበሰብ ምትብባዕን ምሕረትን ይቕረ ምብህሃልን ምንቕቓሕን ዝብሉ ምዃኖም ብፁዕነቶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ሓቢሮም፡
ጳውሎስ ሻድሻይ ሓደ ካብቶም ንኣፍሪቃ ኣዚዮም ዘፍቅሩ ር.ሊ.ጳጳሳት እዮም
ብፁዕ ኣቡነ ሩጋምብዋ፥ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ጥቅምቲ2018 ዓ.ም. እቲ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ዝተመስረተሉ መበል 50 ዓመት ቅድሚ ምብዓሉቁርቡ ኣዋርሕ ሓደ ካብቶም ንኣፍሪቃ ኣዚዮም ዘፍቅሩ ር.ሊ.ጳ. ር.ሊ.ጳ. ጳውሎስ ሻድሻይ ቅድስና ከምዝእወጀሎምን፡ ጳውሎስ ሻድሻይ ኣብ 1969 ዓ.ም. እቲ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ሕብረት ዘበገሱ እውን ምዃኖም ኣዘኻኺሮም፡ ብፍላይ ከኣ እታ ኣብ 1967 ዓ.ም. ንንባብ ዘብቅዕዋ Africae terrarum-ሃገራት ኣፍሪቃ ዘርእስታ ሓዋርያዊ ምዕዳን ከም ኣብነት ጠቒሶም ጳውሎስ ሻድሻይ ኣፍሪቃ ናይ ልኡካነ ወንጌላውነት ኣገባብ ክተነቓቕሕ ሓደራ ዝበሉ እዮም እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሉት ኣፍሊጡ።


text:
ሰሙነ ሕማማት(ሰኑይ)
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አዱ አምላክ አሜን።
ሰሙነ ሕማማት
ሰሙነ ሕማማት ኣብ መወዳእታ ናይ ዓቢይ ጾም ማለት ሓደ ሰሙን ቅድሚ ትንሳኤ ዘሎ ሰሙን እዩ። እዚ ስሙን እዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ ኣዳም ካብ ባርነት ዲያብሎስ ሓራ ንምውጻእ ሕማምን ሞትን ዘይግብኦ ክነሱ ብፈቓዱ ንዝተቐበሎ መከራ ስቓይን ሞትን ዘዘካኽር ሰሙን እዩ ። ሰሙነ ሕማማት ምእመናን ንኵሉ ዋኒኖም ሓዲጎም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተረኺቦም ፍልይ ብዝበለ ኣገባብ ንውዕለት ጐይታ እናዘከሩ ስለ ሕድገት ሓጢኣቶም ዝበኽይሉን ዝሓዝኑሉን ዝሰግዱሉን ሰሙን እዩ። ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣዳምን ዝርኡን ንምድሓን ንዕኡ ዘይግባእ ስቓይን መከራን ተቐበለ። ነቢይ ኢሳይያስ “ነስአ ደዌነ ወጾረ ሕማመነ”- ብሓቂ ንሱ ንሕማማና ጾሮ ንስቓይና ከኣ ኣብ ነፍሱ ጸዓኖ፡ንሕና ግና ብእግዚአብሔር ከም ዝተወቕዐን ከም ዝተቐዝፈን ከም ዝተዋረደን ገይርና ቆጸርናዮ። ንሱ ግና ብሰሪ ገበንና ቆሰለ፡ ብሰሪ አበሳና ድማ ተኸትከተ።ንሕና ብሰላም ምእንቲ ክንነብር መቕጻዕቲ ናብኡ ወረደ። ንሕና’ውን ብስንብራቱ ሓዌና”(ኢሳ53፡4-7) ከም ዝበሎ ጎይታ ምእንታና ክብል ዝወረዶ መከራን ስቓይን፡ መግረፍትን ሞትን እንዝክረሉ ሰሙን እዩ ።
ኣብ ሰሙነ ሓማማት፥
1, ብዘይካ ጸሎተ ሓሙስ ቅዳሴ ኣይቅደስን እዩ።
2, ስብሐተ ነግህ ኣይበጽሕን እዩ።
3, ፍትሓትን ስርየትን ኣይግበርን እዩ፡
4, ኣብ ሰሙነ ሕማማት መስቀል ኣይንሳለምን ኢና። ትእምርተ መስቀል’ውን ኣይንገብርን ኢና።
5, ኣብዚ ሰሙን እዚ ቅዳሴ ስለ ዘይፍጸም ጥምቀተ ክርስትና’ውን ኣይፍጸምን እዩ።
ካልእ ኣብዚ ዘይጠቐስናዮ ብዙሕ ኣብዚ ሰሙን እዚ ክፍጸሙ ዘይግብኦም ነገራት ውን ኣለዉ።
ብመሰረት ትምህርቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ኣብዚ ሰሙን ማለት ካብ ሰኑይ ድሕሪ ሆሳዕና ክሳብ ቀዳም ቅድሚ ትንሳኤ ዘለዋ መዓልታት ኩለን ነናተን መዘከርታን ፍጻመታትን ኣለወን። ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር በብሐደ ክንገልጸን ክንፍትን ኢና፥
ሰኑይ
እታ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ሰሙነ ሓማምት ሰኑይ፡ ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኦም በለስ ዝረገመላን(ማቴ21፡18, ማር11፡12-14) “ቤተይ ቤት ጸሎት ክብሃል እዩ።ንስኻትኩም ግና በዓቲ ጎሓሉት ገበርኩምዎ..”ኢሉ ነቶም ዝሸጡን ዝሻየጡን ዝነበሩ ሰጒጉ ንቤት መቕደስ ዘንጽሃላን መዓልቲ እያ(ማቴ21፡12-17, ማር11፡15-19, ሉቃ19፡45-48, ዮሓ2፡13-22)።
ኣብ ሰሙነ ሓማማት ዘላ ሰኑይ፥
1) ጎይታ ንኦም በለስ ዝረገመላ መዓልቲ እያ
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብዕለት ሰንበት ኣድጊ ተወጢሑ ድሕሪ ናብ ቤተ መቕደስ (ኢየሩሳሌም) ምእታዉ፡ በቲ ዕለት እቲ ናብ ቢታንያ ተመሊሱ ሓደረ (ማቴ21፡17,ማር11፡11)።
ንጽባሒቱ ንግሆ ማለት ሰኑይ ከም ብሓድሽ ናብ ኢየሩሳሌም ተመልሰ ክምለስ ከሎ ጠመየ እሞ ኣብቲ ጥቓ መገዲ ሓንቲ ኦም በለስ ረኣየ እንተኾነ ፍረ ደልዩ ከዳ ንሳ ግን ቆጽሊ ምእበር ፍረስ ኣይነበራን፡”ንሓዋሩ ካባኺ ፍረ ኣይረኸብ” ኢሉ ረገማ እታ በለስ ከኣ ነቐጸት(ማቴ21፡18-21)።
ወንጌላዊ ማቴዎስ እታ ኦም በለስ ብዛዕባ ምንቃጽ ናይታ በለስ ክዛረብ ከሎ ዕለት ሰኑይ ከም ዝነኾነ፡ ወንጌላዊ ማርቆስ ግና ሰሉስ ከም ዝኾነ ይገልጽ፡ እዚ ከመይ እዩ እንተበልና ማቴዎስ ሰኑይ ተረጊማ ምንቃጽ ስለ ዝጀመረት ሰኑይ በለ(ማቴ21፡19)፡ ማርቆስ ከኣ ሰሉስ ንግሆ ክምለሱ ከለዉ ካብ ሱራ ነቒጻ ተመንቂሳ ስለ ዝረኣይዋ ሰሉስ ከምዝነቐጸት ገይሩ ጽሓፈ። ምኽንያቱ ዑደት ሆሳዕና ሰንበት(እሑድ) ስለ ዝነበረ እዩ(ዮሓ12፡1-3)።
ማርቆስ ወንጌላዊ “እስመ ኢኮነ ግዜሁ ለበለስ” ግዜ ፍረ በለስ ኣይነበረን ይብል(ማር11፡13) ዮሓንስ ኣፈወርቅ ድማ “እስመ መዋዕለ ክረምት ውእቱ” ጊዜኡ ወርሓት ክረምቲ ነበረ ይብል(መጽሓፍ ግብረ ሕማማት)። ጎይታ ፍረ ከም ዘይነበራ ይፈልጥ’ዶ ኣይኮነን እንተበልና፡ ይፈልጥ እባ እንተኾነ፡
1)ነቲ ሕቡእ ዘይፈልጥ ዝነበረ ባህርይ ሰብነቱ ምኽንያት ክህብ ኢሉ እዩ እምበር ሕቡእ ዘይፈልጥ ኮይኑ ኣይኮነን (ከም ዝብል ቅዱስ ቄርሎስ ሃይማኖት ኣበው75፡3, 79፡32)። ከመይ ስጋ ቅድሚ ምስ መለኮታዊ ቃል ምውህሃዱን፡ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ቅድሚ ምዃኑን ዘይፈልጥ ከም ዝነበረ ንምብራህ እዩ። እንተኾነ ግን ድሕሪ ዕለተ ተዋህዶ ስጋ ብተዋህዶ ናይ ባህሪይ ኣምላኽ ስለ ዝኾነ ድሕሪ ተዋህዶ ኣይፈልጥን እዩ ኣይበሃልን።
2) ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ኮይኑ ክምህር ከሎ ፍቕሪ ሰብ ጠመየ፡ ኣብዚ ዓለም ቤተ እስራኤል ረኸበ። ኦም በለስ ናይ ቤት እስራኤል ምሳሌ እዩ(ኢሳ5፡1-7,ሉቃ13፡6-9)። ሃይማኖትን ተግባር ጽድቅን ደልዩ ናብኣ ኸደ። እንተኾነ እስራኤል ምባል ጥራሕ እምበር ፍረ ጽድቂ ኣይረኸበላን፡ ደጊም ካባኺ ንሓዋሩ ጻድቕ ኣይረኸብ ኢሉ ረገማ፡ ጻድቕ ሰብ ተሳእና።
በዓል ቅዱስ እስጢፋኖስ፡ ቅዱስ ጳውሎስ ከምኡ’ውን 144,000 ህጻናት ዝተረኽቡ ካብ ቤት እስራኤልዶ ኣይኮኑን እንተተባህለ፡ ብዘይካ እዚኣቶም ማለቱ እዩ(ራእ14፡1)።
3) ጎይታ ሰብ ኮይኑ ኣብዚ ዓለም ክምህር ከሎ ፍቕሪ ሰብ ጠመየ፡ ሓጢኣት ከኣ ኣብዚ ዓለም ሰልጢና ረኣያ።
ፍረ በለስ ክትበልዖ ንግዚኡ ጥዑም እዩ፡ ድሓር ግና ይጉምድድ እዩ። ሓጢኣት ድማ ንግዚኡ ክትፍጽሞ ደስ የብል እንተኾነ ኣብ መወዳእታ ግና ዘጣዕስ እዩ። ናብታ በለስ ፍረ ደልዩ ምስ ከደ ኣይረኸበላን። ጎይታ’ውን ሓጥእ ድኣ ተባህለ እምበር ሓጢኣትስ ኣይገበረን(ዮሓ8፡46, 1ጴጥ2፡22,ዮሓ9፡24፣ ኢሳ53፡9)። ደጊም ንዘለኣለም ብሓጢኣት ዝኹነን ኣይረኸብ ኢሉ ረገማ። ዮሓንስ ኣፈወርቅ “ብመንጽር ኦም በለስ ንሓጢኣት ረገማ” ኢሉ ተርጊምዎ ኣሎ።
2)ጎይታ ንቤት መቕደስ ዘንጽሃላ መዓልቲ እያ
ብድሕሪ እዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ እቲ ቤት መቕደስ እግዚኣብሔር፡ ኣብ ክንዲ መስዋእትን ጸሎትን ዝዓርገሉ፡ ቤት ሸቐጥትን መሽረፍትን ኮይኑ ስለ ዝጸንሖ ኣብቲ ቤት መቕደስ ኣትዩ ነቶም ዝሸጡን ዝሻየጡን ዝነበሩ ኩሎም ሰጎጎም ጠረጴዛታት መሽረፍትን መናብር ሸየጥቲ ርግብንውን ገልበጠ። “ ቤተይ ቤት ጸሎይ ክበሃል እዩ” ዝብል ጽሑፍ ኣሎ ንስኻትኩም ግና በዓቲ ጎሓሉት ገበርኩሞ” (ማቴ21፡12-17, ማር11፡15-19, ሉቃ19፡45-48, ዮሓ2፡13-22) ኢሉ፡ ንኹሉ እቲ መሻየጢ ሰደቓታቶም ገላቢጡ፡ ንዕዳጋኦም በቲኑ ብጭጉራፍ ገይሩ ሰጎጎም። ስለዚ እዛ መዓልቲ እዚኣ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንቤት መቕደስ ዘንጽሃላ ዕለት ስለዝኾነት፡ ንሕና ድማ ኩላትና ቢተ መቕደስ ህያው ኣምላኽ ንጽሕትን ህፍቲ ዘይብላን ምዃና ፈሊጥና ንቤተ መቕደስ ህያው እግዚኣብሔር ከነኽብራን ክንከናኸናን ከምዘለና ከምኡ ውን ናብ ቤተ መቕደስ ክንከይድ እከለና ካብ ኩሉ ነገር ነጺህና፡ ካብ ቂምን በቀልን ርሒቕና ክንከይድ ከም ዝግበኣና እተዘኻክር መዓልቲ እያ።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!
ይቕጽል……


text:
“ሰዲህኤ ... ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታትን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” (ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ፡ ካብቲ ንራኢኡ ዘነጽር 1ይ ዓንቀጽ ዝተወስደ)
ኣብ ዝኾነ ተበግሶ ኣብቲ ንቕሎ ከምቲ ናትካ ባህጊ ዘለዎ መጻምድቲ ምምራጽ ዝተለምደ እዩ። ኣብቲ ኣገባብ ምርጫ ከከም ስፍሓትን ዕምቆትን ናይቲ ከተዕውቶ እትደሊ ተልእኮ ክፈላለ ይኽእል። ንዋፈሮ መዳያት ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ ወይ ማሕበራዊ ክኸውን እንከሎ፡ መምረጺ መለክዒና ከኣ ብኣኡ ደረጃ ክፈላለ ይኽእል። ስፍሓት ናይቲ ንዋፈረሉ መዳይ፡ ከባብያዊ ወይ ሃገራውን ህዝባውን ክኸውን እንከሎ’ውን ከምኡ ፍልልይ ይንጸባረቕ። ኣብ ኩሉ መዳያት እምበኣር መምዘኒና ኣካላዊ ወይ ደጋዊ ናይቲ ንምርጫ እንሓጽዮ ኣካል ዘይኮነ ራኢኡ ክኸውን እንከሎ እዩ ዘድምዕ።
ቅድሚ ጉዕዞኻ ምጅማር እትጐዓዘሉ ምኽንያትን መዓርፎኡን ማለት ኣንዊሑ ጠማቲ ራኢኻ ምንጻር ናይ ኩሉ ቀጺሉ ዝመጽእ ጉዕዞን ውጽኢቱን ቀንዲ መሰረት ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ መዳይዚ ዕዉት ምዃን ናብቲ ቀንዲ ዓወት ንምብጻሕ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። ኣብዚ ዘይምዕዋት ከኣ ነቲ ጉዕዞ ንድሕሪት ዝመልስ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዕንክሊል ዘንብር እዩ። ስለዚ ራኢኻ ኣብ ሓደ ጉዳይ ምንጻር ኣገዳሲ እዩ። ድሕሪዚ ምስ መን ኢኻ ነዚ ራእይ እዚ እተዕውቶ መላፍንቲ ክትመርጽ እንከለኻ እቲ መዕቀኒ ናይቲ እትመርጾ ኪኖ ራእይ ዘለዉ መንነታቱ ዘይኮኑ ራኢኡ እዩ ክኸውን ዝግበኦ።
እዚ ኣድላይነት ከም ኣብ ኩሉ መዳያት፡ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ኣገዳሲ ጥንቃቐ ዘድልዮ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን፡ ብሃይማኖት፡ ብኣቀማምጣ መሬት፡ ብቋንቋ፡ ብብሄር… ወዘተ ብዙሓት ኢና። እዚ ብዙሕነትና ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ንኣሃዳውነትና ወይ ንሃገራዊነትና ዘንጸባርቑ ከኣ ኣለዉና። ልዕሊ ኩሉ ኤርትራውያን ኢና። እዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ብዙሓነት ከኣ በዚ ንኹላትና ሓደ ዝገብረና ኤርትራውነት እዩ ዘጽልል። እዚ ናይ ሓባር ጽላል ኤርትራውነት ኣብ ዘይሃለወሉ እቶም ናይ ሓድነትና መምዘኒ ዝኾኑ መለክዕታት ክሉ ድሕሪ ሃገር ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ሓደጋ እዮም ዝወድቑ። ስለዚ ኤርትራዊ ራእይ ክዕቀብ ናይ ግድን እዩ።
ኣብ ምዕቃብን ቀጻልነትን ናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ዘለና ራእይ’ኳ ኣፈላላይ እንተዘየብልና፡ ኣብ ትሕቲ’ዚ ጽላል፡ ኤርትራን ህዝባን ብኸመይ ይመሓደሩ? ህዝቢ ኣብ ጉዳዩ ክህልዎ ዝግባእ ስፍሓት ክሳብ ክንደይ’ዩ? ሕቶ ዲሞክራሲ ብኸመይ ይምለስ? ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ግና ፍልልይ ከምዘለና ኣብ ቅድሚ ኩልና ዓይኑ ኣፍጢጡ ዘሎ ሓቂ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ባዕሉ ሕግን ስርዓትን ባዕሉ ህዝብን ሃገርን ኮይኑ ነዚ ዘንጸባርቕ ራእይ ኣምሪሑ ንሃገርናን ህዝባን ጀሆ ሒዙ ተኾዲጩ ኣሎ። ብኣንጻር’ዚ ንሕና ሓይልታት ተቓውሞ ከኣ፡ “ብቕዓቱን ተመኩሮኡን ከመይ እዩ ብዘየገድስ ክሉ ሰብ ትሕቲ ሕጊ እዩ” ዝብል ራእይ ኣለና። ህዝቢ ዝምረሓሉ ቅዋም ክውንን ነቲ ባዕሉ ዝሓንጸጾ ሕጊ ዘተግብረሉ ኣካል ኣብ ምሕራይ ልኡላዊ መሰል ኣለዎ ዝብል ራእይ ሒዝና ንቃለስ ኣለና። ኣብዚ እዩ እምበኣር እቲ ምስሕሓብን ቃልስን ኣብ መንጎ ሰባትን ባህሪኦምን ዘይኮነ ኣብ መንጎ ራኢኦም ምዃኑ ክንጸር ዝግበኦ። ንኣብነት ውልቀመላኺ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቅ ናይቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ጨቋኒ ራእይ ቀንዲ ሃንዳሲ እዩ። ንሕና እንቃወሞ እምበኣር ነቲ ዲክታቶርን ደቀ መዛሙርቱን ከም ሰባት ስለ እንጸልኦም ዘይኮነ ኣንጻርቲ ራኢኦም ስለ ዝተሰለፍና ምዃኑ ፍሉጥ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ጸረ ህዝቢ ተግባራት ናይቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ገዛኢ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ናይቶም ኣብ መስርሕ ለውጢ ተሰሊፍና ዘለና ወገናት ኣካይዳ ኣዛራቢ ብዛዕባ ምህላዉ ፍሉጥ እዩ። እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ዓቐብ ብሓደ ካብቶም ብዙሓት ሰልፍታትን ውድባትን ከምዘይዕመም ንጹር እናሃለወ፡ ብሓባር ብዝተኣማምን ቀጻልነት ክንስለፍ ኣይከኣልናን። ኣብዚ መዳይ ድኽመትና ነዊሕ ዝርዝር ከም ዝህልዎ ፍሉጥ ኮይኑ፡ ኣብ እንብህጎ ዝምድና ግቡእ ናይ መምረጺ ሚዛን ዘይምሓዝና ቀንዲ ምኽንያት ከም ዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምስቶም ንናይ ሓባር ዓወት ሓቢርና ክንስጉም ዝግበኣና ኣካላት ብናይ ሰባት ባህሪ ዘይምስምማዕ ክህልወና ይኽእል። ኣብቲ ቀንዲ ራእይ ስምምዕ እናሃለወና፡ ንኹሉ ክኢልናን ተጸዋዊርናን ቅድሚት ከነምጸኦ ዝግበኣና እቲ ሓደ ዝብጸሓና ኤርትራን ህዝባን ናይ ምድሓን ራእይ እዩ። ልክዕ እዩ ካብ ዙርያ እቲ ሃገራዊ ራእይ ወጺእና ኣብ ንኡሳን ጉዳያት እንእከበሉ ሃገራዊ ዛዕባ ዘይጻባእ ማሕበራዊ ጉዳያት ኣይህልወናን ማለት ኣይኮነን። ኣብዚ “ማእከላይ መምዘኒና ራእይ ይኹን” ክንብል እንከለና ኤርትራዊ ሃገራዊ ራእይ ማለትና ኢና።
ንጉዳያትን ዝምድናታትን ኣብ ክንዲ ብሰባት ወይ ጉጅለታት ብራእይ ናይ ዘይምልካዕ ድኽመትና ካብዚ ኣብ መንጎ ውድባትና ዘሎ ዘየቕስን ናይ ሓጐጽግጽ ዝምድናታት ምርዳእ ይከኣል። ዳርጋ ኩልና ከብያል ብዝኽእል ደረጃ፡ ኣብ ብዙሓት መሰረታዊ ጉዳያት ናይ ሓባር ራእይ ኣለና። ኣብ ህግደፍን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ በደልን ዘለና ሚዛን ኣይንፈላለን። መጻኢት ኤርትራ ህዝባዊ፡ ሕገመንግስታውን፡ ኣብዘሓ ሰልፋውን ስርዓት ከምዘድልያ ኣይንፈላለን። ሎሚ ዘይኮነ ጽባሕ ክውገኑ ዝግበኦም ፍልልያት ከም ዘለዉና እውን ኣብ ቅድሚ ኩልና ብሩህ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና ኣብቶም እንሰማመዓሎም ኣትኪልና ናይ ምስራሕ ዕማም ከነዕውት ኣይከኣልናን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ማእከላይ መምዘኒና ራእይ ካብ ዘይምዃኑ ዝነቅል እዩ። ኣብ ባህልና “ኣሕዋት ምስ ዝሓብሩ ጸላኢ የባርሩ” ዝብል ምሳልያዊ ኣበሃህላ ዝውቱር እዩ። ኣብዚ እቲ ዝሓብርሉ ኣብ ዙርያ ጸላኢ ናይ ምብራር ናይ ሓባር ራእይ ማለት ምዃኑ ርዱእ እዩ። እዚ ብምሳልያዊ ኣዘራርባ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብተግባር ኤርትራውያን ኣብ ግዜ ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ነዚ ሎሚ ምኽኣል ስኢናዮ ዘለና ናይ ሓባር ራእይ ናይ ምጉላሕ ኣገዳስነት፡ ናይ ናጽነት ራእይና ብምብራኽ ኣረጋጊጽናዮ ኢና።


text:
ዓመታዊ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ዞባ ምብራቕ ዝሓለፈ መወዳእታ ሰሙን፡ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ውጽእ ኣብ ዝበለ ከባቢ ግዝኣት መሪላንድ ተኻየዱ።
ኣብ`ቲ ብቐዳም ነሓሰ 13 ዝተኻየደ ፈስቲቫል ኤርትራ፡ ብዶር ወልዳይ ፍጡር ሚንስተር ልምዓትን ወፍርን፡ ኣምባሳደር እስቲፋኖስ ሃብተማርያም ካብ ዓዲ-እንግሊዝ፡ ኣባሳደር መሓመድ ሱሌማን ካብ ኡጋንዳ፡ ካብ`ዚ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ፈጻሚ ጉዳያት ኢምባሲ ኤርትራ ኣቶ ብርሃነ ገብርህይወት ዝመርሕዎ ሰሚናራት ተዋሂቡ ።
ኣብ ሙዚቃዊ መዳይ ድማ፡ እሰያስ ደበሳይ ሄለን መለስ፡ በርሀ ጊለ መሸሽ፡ ኣኽሊሉ ፈቶ ካልኦት ናይ`ዚ ኸባቢ ደርፈትን ,ሙዚቀኛታትን ካብ ዓርቢ ጀሚሮም ክሳብ ሰንበት ምርኢታቶም ከቕርቡ ቐኒዮም።
ኣብ`ቲ ቦታ ዝተረኽበ ተወልደ ወልደገብሬል፡ ብዙሕ ህዝቢ ዝተሳተፈ`ኳ እንተኾነ፡ እቲ ዝነበረ ከቢድ ዋዒ ኩነታት ኣየር፡ ኣብ ምጉዳል ቁጽሪ ተሳተፍቲ ተራ ከምዝነበሮ ይገልጽ።
እቲ ቦታ ክፉት መናፈሻ ቦታ ብምዃኑ ነታ ርእስኻ ትሰብር ጸሓይን ስጋኻ ዝጠብስ ሂምዲታን ሕሉፍ ተጸዋርነት ይሓትት። ብዝኮነ ኣብ`ቲ ጻሕ ዝበለ ጎልጎልን ኮረብታማ ቦታን ተደኩነን ዝነበራ ቁሸታት መጽለሊ ቴንዳታት ስለዝነበረን ብመጠኑ ንጸሓይስ ይከላኸላ ኔረን፡ ንትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ ዝውክላ ቁሸታት`የን።
ኣብ`ቲ ሰሚናራትን ሳዕሲዒትን ዝካየደሉ ዝነበረ ኣዳራሽ ግን፡ እቲ መጽለሊ ዚንጎ ግዲ ረሲኑስ ዝያዳ ዝጠብሰካ ኮይኑ`ዩ ዝስማዓካ። ብርቱዕ ሃሩር ለንቅነ ኣብ`ታ ፈስቲቫል ዘተኣናገደት ክራውስቪል ትብሃል ከተማ ጥራይ ኣይኮነን ዝነበረ።
ኣብ ምሉእ`ዚ ዞባ ምብራቕ ወቕቱ`ዩ፡ ብዝኾነ ግን ፈስቲቫል ኤርትራውያን ኣመሪካ ዞባ ምብራቕ ኣብ`ቲ Anne Arundel county Fairgrounds ዝተባህለ ሰፊሕ ናይ መዘናግዒን መራኸብን ቦታ ክካየድ ንመጀምርያ ኣይኮነን፡ እዚ ንሳልሳይ ግዚኡ`ዩ። ምስ`ዚ ዝሓለፈ ብምውድዳር ኢና እምበኣር ሃሩር ልንቅነ ኣብ ምጉዳል ተሳተፍቲ ተራ ኔርዎ ይኸውን ክንብል ንኽእል።


text:
ኣብ ወርሒ የካቲት ዝሓለፈ ዓመት ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ደቡብ ኣፍሪቃ መንግስቲ ኣሜሪካ ለውጢ ስርዓት ክህሉ ይሰርሕ ኣሎ ዝብል ክሲ ኣቕሪቡ እንተነበረ’ኳ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ናይ ኣሜሪካ ኤምባሲ ብዙሕ ኣቃልቦ ኣይሃቦን ኔሩ ግን ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ክሲ ዳግማይ ይቐርብ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ገዛኢ ፓርቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ዚዚ ኮድዋ ንመራኸቢ ብዙሓን’ታ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ ቃል መንግስቲ ኣሜሪካ ነቲ ብዲሞክራሲ ዝተመርጸ መንግስቲ’ታ ሃገር ንምድኻም ይፍትን ኣሎ ኢሎም።
እንተኾነ ግን ንወሃቢ ቃል ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ክላይሶን ሞናይላ ወሲኽኻ ሰበ-ስልጣን ክልቲኦም መንግስታት ነዚ ክሲ ይነጽጉ።
‘ እዚ ክሲ ንኣራኣእያ መንግስቲ ዘንጸባርቕ ኣይኾነን። መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ምስ መንግስቲ ኣሜሪካ ሓይልን ጥቡቕ ዝኾነ ዝምድና እዩ ዘለና።’
ሓደ ናይ ብሪጣንያ ጋዜጣ’ ናይ ኣሜሪካ ናይ ስለያ ማእከል CIA ኣብ ናይ 1962 ዓ.ም.ፈ ማእሰርቲ ኔልሰን ማንዴላ በቲ ናይቲ እዋን መንግስቲ ዓሌታዊነት ( ኣፓርታይድ) ኢድ ኔርዎ ዝብል ጸብጻብ ምስ ወጸ’ዩ እቶም በዓል ስልጣን ደቡብ ኣፍሪቃ ነቲ ክሲ ዝቅረቡ።
ነዚ ክስታት ብዝምልከት ድምጺ ኣሜሪካ ርእይቶ ወሃቢ ቃል ንምርኻብ ዘካየዶ ፈተነ ግን ኣይተዓወተን።
ወሃቢት ቃል ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ሲድኒ ሃርቨይ ግን ነቲ ክስታት ኣሉታዊ መስሊ ሂበናሉ።
‘ብሓቂ ደቡብ ኣፍሪቃ ስትራቴጂካዊት መሻርኽትን መሓዛን ኣሜሪካ’ያ። ኣሜሪካ ድማ ነቲ ብዲሞክራሲ ዝተመርጸ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃን ትካላቱን ተክብር’ያ። እዚ ኣሜሪካ ንዲሞክራሲ ደቡብ ኣፍሪቃ ተዳክም ዝብል ክሲ ድማ ኣንጻር እቲ ህልውን ነዊሕ ዝጸንሐን ዝምድና ክልቲአን ሃገራት’ዩ።’
ብተወሳኺ ንሰን እቲ ኤምባሲ ነቲ ዝተባህለ ምትእትታውን ስርሒት ናይ ስለላ ትካል CIA ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ብዝምልከት ሓበሬታ ከምዘይብለን ሓቢረን።
ብተወሳኺ ክልቲኦም መንግስታት ንድልዱል ዝምድና ውፍያት ምኻኖም ይገልጹ’ለዉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 እቲ ኣዚዮም ዝግልደስሉን ኣብ ቲዮሎጊያዊ ስነ ምርምሮም ብዙሕ ኣተኵሮ ዝገብርሉ ብዛዕባ ዘተ ሃይማኖት ኣይሁድን እምነት ካቶሊክን ኣማእኪሎም እቲ ኣብ መንጐ ኣይሁድን ካቶሊክን ዘሎ ርክብን ህልዮ ተካእነትን ገና ኣብ መዕለቢ ዘይበጽሔ ቃል ኪዳንን ዘማእከለ ዘቕረብዎ ናይ ኣስተንትኖ ጽሑፍ ኣብ መጽሔት ኮሙኒዮ ናይ መወዳእታ ሕትመት ንንባብ ቀሪቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16፥ ምሕረትን ጸዋዕታን ብዘይ ጣዕሳ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ኣብ መንጐ ሃማኖት ኣይሁድን እምነት ካቶሊክን ዘሎ ናይ ሓባር ዘተ ዝድህስስ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍ፡ እቲ ዝሃብዎ ኣርእስቲ ብቐጥታ እቲ ጽሑፍ ዝድህስሶ ሓሳብ ዘመላኽት ዘይመስል እውን እንተዀነ ነቲ ጽሑፍ ምስ ኣንበብካዮ እቲ ዝሃብዎ ኣርእስቲ ናይቲ ዘቕረብዎ ጽሑፍ ናይ ንባብ መፍትሒኡ ምዃኑ ተስተውዕል።
በነዲክቶስ መበል 16 ብብዕራዊ ትዕግስትን ቲዮሎጊያዊ ልቕነትን ተሰንዮም እቲ ካብ ቀደም ኣትሒዞም ዝግደስሉን ምልስ ቢሎም ካብ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዘበገሶ ናይ ሓባር ዘተ ኣማእኪሎም እቲ ክሳብ ሎሚ ብዙሓት ምሁራት ብዙሕ ዘስተንትኑሉን ዝመያየጥሉን ሕቶ ዘተ ሃይማኖት ኣይሁድን እምነት ካቶሊክን ዘካትዕ ህልዮ ትካኤን እዚ ኸኣ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ተካኢት እስራኤል ኣይኰነንትን (እስራኤል ብካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣይተተከእትን ዝብልን) እቲ ገና ጠሩሹ ዘይተፈትሐ ኣብ መንጐ እስራኤልን ኣይሁድን ዘሎ ቃል ኪዳን ዝብል ሰረተ ሓሳብ ብዕምቆት የመላኽቱ።
ኮሙኒዮ እተሰምየ ሰለስተ ወርሓዊ መጽሔት ኣብ 1972 ዓ.ም. ብጆሰፍ ራትዚንገርን ሃንስ ሁርስ ቮን ባልታሳርን ሃንሪ ደ ሉባክን ዣን ሉክ ማሪዮን ካልእቶ ውሩያት ሊቃውንቲ ቲዮሎጊያ ዝመስረተዎ መጽሔት ክኸውን እንከሎ፡ ቅዱስነቶም ልሂር ር.ሊ.ጳ. ጆሰፍ ራትዚንገር ኣብ ዘቅረብዎ ቲዮሎጊያዊ ጽሑፍ፡ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ህልዮን ሰረት ሓሳብን ንጹርን ብቑዕን ትንተና ስለ ዘይተገበረሉ፡ ቁርጽን ቀጻሊ ዓሚይቕን መጽናዕቲ ዘድልዮ ምዃኑ የመላኽት፡ እዚ ናብቲ ኣብ 2015 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበር ምስ ዝተፈልለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባ ዘተ ሓልዮን ቤት ጽሕፈት ምስ ኣይሁድ ሃይማኖት ናይ ሓባር ዘተ ድርገት ዘውጸኦ ሰነድ ምስቲ ናይ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን Nostra Aetate ዘለናዮ ዘመን ዝብል መበል 50 ዓመት ቅዋሜኡ ዝተብዓለ ውሳኔ መሰረት ዓሚዩቕ መጽናዕቲ ዘድልዮ ምዃኑ የመልክት፡ ብፍላይ እቶም ክልተ ሰረት ሓሳብ ድሕሪ ጉባኤ ውድቂ ምዃኑ ብምሕሳብ ክኸውን ከምዘለዎ የተሓሳስቡ።
ኣገዳሲ ኣስተዋጽዖ
ዕለት 26 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ብዛዕባ እቲ ክሌኣዊ ድርገት ዝምልከት ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ኩርት ኮኽ ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ኣብቲ እዋን ብዛዕባ ናይ ኣይሁድ ሃይማኖትን ካቶሊክ እምነት ናይ ሓባር ዘተ ዘቕረብዎ ዓሚይቕ መጽናዕቲ ሰፊሕን ጥልቅን ምዃኑ ገሊጾም በነዲክቶስ መበል 16 ነቲ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፎም ንሕትመት ከብቅዑ ይሓትዎም ከምዝነበሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ እቲ ናይ በነዲክቶስ መበል 16 መጽናዕቲ ነቲ ኣብ መንጐ ኣይሁድን ካቶሊክን ዘሎ ናይ ሓባር ዘተ ኣዚዩ ኣገዳስን ዓቢይን ኣስተዋጽኦ ምዃኑ ይንገር።
ሃይማኖት ኣይሁድ ኣብ ፍሉይ ኵነት ይርከብ፡ ከምዚ ፍሉይ ምዃኑ ብቤተ ክርስቲያን ተፈላጥነት ክህልዎ ይግባእ
ኣብ መንጐ ካብተን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሓደ ኣይኰነን
ኣብ መንጐ ኣይሁድን ክርስትናን ዘሎ ናይ ዘተ መስፈርን ኣብ መንጐ ክልቲኣተን ሃይማኖታት ዘሎ ናይ ሓባር ዘተ ቲዮሎጊያዊ ኣስተንትኖ በነዲክቶስ መበል 16 ኣብቲ ኣብ ኮሙኒዮ ዘውጽእዎ ጽሑፎም፡ ቤተ ክርስቲያን ተካኢት ኣስራኤል ከምዘይኰነትን ግዳስ ኣይሁድ ሃይማኖት ፍሉዩ ደረጃ ኣለዎ ትብል፡ ኣብ መንጐ ካብተን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሓደ ዘይኰነስ፡ ኣብ ፍሉይ ኩነት እዩ ዝርከብ፡ በዚ ደረጃ እዚ ቤተ ክርስቲያን ድማ ኣፍልጦ ትህቦ ይብሉ።
ዘይእኹል ህልዮ
እቲ ገና ዘይተፈትሐ እቲ ኣብ መንጐ እግዚኣብሔርን ኣይሁድን ዘሎ ቃል ኪዳን ኣብ ምዋዕል ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝመንጨወ ሓሳብ እዩ፡ እዚ ኸኣ ኣይሁድነት ብመንጽር ክርስትና ክረአይ እንከሎ እዩ፡ ክርስቲያናዊ ትንታኔ እዩ፡ ከም በነዲክቶስ መበል 16 ኣመለካኽታ፡ ክጽናዕን ክትንተንን ክትርጎምን ይግብኦ፡ እቲ ገና መፍታሒ ዘይረኸበ ቃል ኪዳን ዝብል ቀመር ይብሉ በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ ዘውጽእዎ ጽሑፍ፡ እኹል ከምዘይኰነ ይሕብሩ፡ ስለዚህ ከምቲ ከም ዕብየቱን ዓሚቕይነቱን ዓቢይን ዓሚይቕን ኣስተንትኖ ይሓትት ይብሉ።


text:
ካብዚ ዕላማ እዚ ብምብጋስ ብሰንኪ እቲ ዘጓነፈ ሓደጋ ድርቂ ንዝተፀገሙ ኣብ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ዝርከቡ ሓረስቶት 20 ሚልዮን ቅርሺ ዝግመት ተረፈ ምህርቲ ንቐለብ ጥሪት ሂቡ እዩ፤ ሕጂ’ውን ይህብ'ሎ።
ፋብሪካ ቢራ ራያ ኣብ ልምዓት ትምህርቲ እውን ኢዱ ብምሕዋስ ኣብ ኢትዮጵያ ገንዘባዊ ፀገም ንዘለወን 800 ደቂ-ኣንስትዮ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ትምህርተን ብዝግባእ ክቕፅላ ን3 ዓመታት ክሕግዘን እዩ ኢሎም ኣቶ ኣታኽልቲ ኪሮስ።
ከምኡ’ውን ኣብ ወረዳታት ትግራይ ተወጢኖም ዘይተዛዘሙ ትካላት ጥዕናን ትምህርትን ተወሳኺ ዓቕሚ ረኺቦም ብእዋኑ ክዛዘሙ እሞ ንኣገልግሎት ክበቕዑ ፋብሪካ ቢራ ራያ ይሕግዝ ኣሎ። ብተወሳኺ ንማሕበራት ሓብሐብቲ ኣረጋውያን እውን ሓገዝ ከምዝሃበ ተገሊፁ ኣሎ።
ዛጊት ብድምሩ ኣስታት 10 ሚልዮን ቅርሺ ንሕብረተሰባዊ ልምዓት ጥራሕ መዲቡ ይሰርሕ ምህላዉ መግለፂ ኣቶ ኣታኽልቲ ኪሮስ የረድእ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብዛዕባ ጥዕና ደቀንስትዮ፡ ስድራ-ቤታዊ ሂወትን ኣተዓባብያ ቈልዑን
ዕላማ ኣቤሎ፡ ካብ ናይ ኖርወይ ዝተፈልየ ባህላዊ ድሕረ ባይታ ንዘለዎም ሰባት ብዛዕባ ጥዕና፡ቈልዑን ስድራቤትን ሓበሬታ ምሃብ’ዩ።
ብዛዕባ ኣቤሎኣቤሎ ብዛዕባ ጥዕና፡ቆልዑን ስድራ ቤትን ሓበሬታ ዝህብ ማሕበር እዩ። እቶም ዝለዓለ ኣተኩሮ ዝወሃቦም ናይ ወጻኢ ድሕረ ባይታ ዘለዎም እዮም።
ስድራ ቤትን ቈልዑንመጻምድቲ ረኺብካ ቈልዑ ምውላድ ሓጎስ ይፈጥር፡ ከምኡ`ውን ሳሕቲ ብድሆን ጸገምን ይፈጥር። ግናኸ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኣብዚ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ጥዕና ደቀንስትዮኣብዚ ገጽ እዚ፡ ጥዕና ደቀንስትዮ`ዩ ኣተኵሮ ዝወሃቦ። ኣብዚ ንምክልኻል ጥንሲ፡ ጥንሲ፡ ሕርሲን ምኽንሻብ ደቀንስትዮን ዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል፡፡ [ ተወሳኺ ኣንብብ
ንጥፈታት/ ምውህሃድኣብዚ ክፋል እዚ፡ ስልጠና፡ መደባትን ካልእ ዝተፈላለየ ንጥፈታትን ሓበሬታ ከነቕርብ ኢና።
ተኸታተል!
ምሳና ዝተሓባበሩ
| Fellesorganisasjonen | Kristiansand kommune | Integrerings- og mangfoldsdirektoratet | Vest Agder Fylkeskommune |


text:
Date: Thursday, 30 November 2017
ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከባቢ ምራራ ሶሊኾም ብምእታው፡ ኣብ ናይ ሓመድ ጽርግያ ፈንጂ ክተኽሉ ዝተላእኩ ሹዱሽተ ወይጦታት................ 4 ክማረኹ እንከለዉ 2 ተቐቲሎም፣ ሓደ ትግራዋይ ሓባር መገዲ`ውን ድሒሩ ተታሒዙ።
ወርሒ ሕዳር ዕለት 30, 2017 ዓም ፈረንጂ
ከምቲ ቃል ዝኣተናልኩም፣ ወያነ ዝለኣኸቶም 6 ገበርቲ እከይ ሞትን ምምራኽን ኮይኖም ክንብል ገሊጽናዮ ኔርና። ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ሚራራ ንምዕራብ 12 ኪሜ ዘሎ ናይ ሓመድ ጽርግያ ጸረ መኪና ተፈንጀርቲ ንኽተኽሉ ብዝተዋህቦም ትእዛዛ እዮም ለይቲ ብምእታው ነቲ እከይ ተግባሮም ክፍጽሙ ዝፈተኑ። እንተኾነ ናይ ለይቲ ሓለዋ ወጺኣ ብዝነበረት መስርዕን ኣብቲ ከባቢ ዘለው ህዝባዊ ሰራዊትን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም። እቶም ዝተኽሉ ዝነበሩ ሓለዋ ዝነበሩን 4 ሰባት ቀልጢፎም ኢዶም ክህቡ ከለው፣ብድሕሪት ንሓለዋ ተሪፎም ዝነበሩ ግና ጸልማት ጉልባብ ብምግባር እግረይ ኣውጽእኒ ብምባል ሃደሙ።እታ ኣሃዱውን ደድሕሪኦም ሰዓበት። ኣብቲ ከባቢ ብዘሎ ኣሸጋሪ ናይ ቅርጺ መሬት ግና ክስወሩ እኳ እንተፈተኑ፣ ብረድዮ እቲ ኩነታት ንኹለን ሓይልታት ስለዝተሓበረ ካልኦት ሓይልታትና ነቲ መውጽኢ ይኾኖም ኢለን ዝኣመና ከርደንኦ። ከምቲ ተጸበይዎ መሬት ብርህ ክብል ከሎ ናብ መሬት ትግራይ ክሰግሩ ስለ ተኸሸፉ ደው ክብሉ ተሓበሮም። ቀሪብና ኢና ብምባል ግና እንዳተኮሱ ክሃድሙ ፈተኑ። እቲ ሓደ ብኡንብኡ ተሃሪሙ ወደቐ። እቲ ሓደ ግና ሓላፊ ናይታ ጉጅለ እንዳተኮሰ ክሰግር ስለ ዝፈተነ ኣብኡ ከሎ ደፍእዎ። ርእሱ ተሃሪሙ ከኣ ኣብኣ ተረፈ። ሕማቅ ኣማውታ!
ኣብቲ ከባቢ ዓሪዶም ዝነበሩ ምልሻታት ትግራይ ግና ካብ ምዕዛብ ሓሊፎም ስጉምቲ ክወስዱ ኣይፈተኑን። እንተስ ከይትትኩሱ ተባሂሎም እንተስ እንተቶኪስና ንዓናውን ኣይገድፉናን እዮም ወይውን ብብዝሒ ሰራዊት ምንቅስቃስ ተዳሂሎም ስቕ መረጹ። ጽቡቅ ውሳኔ! ሓይልታትና ከኣ ምሩዃቶም ሒዞም ናብ ቦትኦም ብሰላም ተመሊሶም። ብድሕሪኡ ሓደ ጉዳይ ኣጋጢሙ። መሬት ምስ ወግሐ ብኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት እቲ ከባቢ ሓደ ሲቪል ዝተኸድነ ውልቀሰብ ተሓቢኡ ረኸብዎ። ትግራዋይ ምዃኑን ብምግላጽ፡ ንሱ እኳ ከብቲ ጠፍኤናኒ እንዳደለኩ መስዩኒ ኣብዚ ደቂሰ እንተበለ፣ ነቶም ምስቲ ከባቢ ብዙሕ ፍልጠት ዘይብሎም ገበርቲ እከይ ክመርሕ ዝተዓስበ ከይከውን ኣይተርፍን እዮ ብምባል ናብ ሓይልታትና ኣረኪቦሞ። ምኽንያቱ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ከምኡ ስለ ዘጓንፍ፣ እቶም ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት እቲ ከባቢ ከምዝሓበርዎ ኣብቲ ከባቢ ንከብቲ ኢሉ ክመጽእ ዘይሕሰብ እዩ። እንተ እቶም ገበርቲ እከይ ከምቲ ኩልሻዕ ዘጋጥሞም ወለሓደ ጉድኣት ከየውረዱ ፈሸሉ።
እቲ ቦታ ምድንጋር ከይፈጥር ምራራ ሰንዓፈ ሓሊፍካ ኣብ መንጎ ጾሮናን ዓሊቴናን ወይ ከኣ ጥቃ መስሓል ወደከለ እዩ። ኣብ ዶብ ትግራይ ዝርከብ ቦታ እዩ። እቶም ነዚ እከይ ተግባር ክፍጽሙ ዝሓሰቡ ብስም ቢሄረ ዓፉር ዝሽቅጡ እንተኾነ ግና ብህዝቢ ዓፉር ተቀባልነት ዘይረኸቡ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ከይተረፈ ከም ግብረ ሽበራውያን ዝተመዝገቡ እዮም። ምዃን ኣብዩዎም እምበር እቲ ቀንዲ ዕላምኦም ንዓፋር ናይ ኤርትራ ምስ ናይ ዓፉር ናይ ኢትዮጵያ ክንሕወስ ኣለና ብምባል ንወያነ ባሕሪ ንምርካብ ፈንጠርጠር ዝብሉ እዮም። እቲ ቀንዲ ዘቅርብዎ ምክንያት ኣብ ኢትዮጵያ ሚልዮናት ዓፉር ኣለው ኣብ ኤርትራ ግና ካብ 100 ሽሕ ዝውሕዱ ስለዚ ናብ የሕዋቶም ይጸንበሩ ዝብል ጽጽዋይ እዩ። እቲ ቀንዲ ዕላማ ግና ወያነ ኣብ ኢትዮጵያ ስለ ዝተፈንፈነት ንዓፉር ኢትዮጵያን ኤርትራን ብምሓዝ ባሕሪ ዘለዋ ዓባይ ትግራይ ንምምስራት ክገሃድ ዘይክእል ሕልሞም እዩ። እቲ ናይ ምንቅስቃስ ዓፉር ድሕሪ ፍሽለት ጾረና ኣብ ከባቢ መስከረም ዘሎን ዘየለን ሓይሊ ብምካብ ብባሕሪ ጅቡቲ ኤርትራ ዘይሕሰብ ዝፈተነን እቲ ዝበዝሑ ዘዕጠቆምን ሓለፍቶምን ዝቀሃሙሉ ጉዳይ ስለዘሎ ምስ በጽሓና ከነቕርቦ ኢና። ድሕሪኡውን ስርሒት ከምዝተካየደን 90 ሚኢታዊት ሓይሉ ከምዝተደምሰሰ ካብ ትግራይ እቶም ዝበዝሑ ናብ ኢዲስ ኣበባ ከምዝቀየሩን ይፍለጥ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ቀንዲ ነጥቢ ግና እዞም ብስም ብሄረ ዓፉር ዝሽቅጡ 95 ሚኢታዊት ዓፉር ኢትዮጵያውያን ምዃኖም ክፍለጥ ኣለዎ።


text:
ካልኣይ ክፋል
Source
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ሓደ ክፋል ጽሑፍ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣቕሪበልኩም ነይረ፡፡ ነቲ ጽሑፍ ኣንቢብኩም ካብ መላእ ዓለም ሃናጺ ርእይቶታትኩም ዝሃብኩምኒ ዜጋታትን፡ ብተራ ረብሓ ብፍላጥን ዘይፍላጥን ኣብ ደምበ ህግደፍ ተዓስኪርኩም ዝተፈላለየ ኣሉታዊ ርእይቶታት ንዝሃብኩምኒ ሰዓብቲ መገዲ ጥፍኣትን፡ ልዑል ምስገና ከቕርበልኩም ይደሊ፡፡ ኣቱም ወግሐ ጸብሐ ንመጻኢት ርህውቲ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ከይተሓለልኩም ትጽዕሩን ትሰርሑን ምዑታት ዜጋታት ኣብ ዘዘለኹምዎ ኮይንኩም ሕጂ ውን ተስፋ ከይቆረጽኩም በቢዓቕምኹም ክትጽዕሩ እንዳተላበኹ፡ ነቶም ብፍላጥን ብረብሓን ተዓስኪሮም ህዝቢ ዘደናግሩ ሰብ ዕዳ ምስሉያት ዜጋታት ድማ ጽሑፋተይ ብምንባብኩም እንዳመስገንኩ ነቲ ኣብ ሓቂ ዝተደረኸ ሓበሬታን ጭብጥታትን ድማ ዕረ እንዳጠዓመኩም መዓጉዎ ክብል ይደሊ
እወ ሕጂ ውን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራን ጠለማት ህግደፋውያንን ዕረ እንዳጠዓሞም…ናይ ኣፍሞት ጸለመታት እንዳገዓሩ፡ እቲ ሓቂ ናብ ህዝቢ ምፍናው ክቕጽሎ’የ፡፡ ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝገለጸኩዎ ስርሒት ፎርቶ ኣብ ታሪኽ ድሕሪ ናጽነት ኣንጻር ህግደፍ ኣንቂዶም ብኣግኡ ካብ ዝተቖጸዩ ፍጻመታት ሓደ እዩ፡፡ ፈጽምቱ ድማ ኣብ ውሽጢ’ቲ ገባቲ ስርዓት ኣብ ዝተፋላለዩ ጽፍሒታት ተመዲቦም ዝነበሩ ፖለቲካውያንን ወትሃደራውያንን ሓለፍቲ ብምንባሮም ህግደፍ ኣብ ምጥርጣርን ራዕድን ተሸሚሙ ኔሩ ኢዩ፡፡ ነቲ ስርሒት ዝወጠኑን ዝመርሑን ቀንዲ ሓለፍቲ ከኣ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዓብደላ ጃብር፡ ኣዛዚ ማእከላይ እዚ ሜ/ጀነራል ዑሞር ሓሰን ሑመድ ጠዊልን ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ ሙስጠፋ ኑርሑሴን ምንባሮም ብምግላጽ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፈይ ዛዚመ ኔረ፡፡ እቶም ቀንዲ ወጠንቲ ስርሒት ፎርቶ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጸምዎ ግፍዒን ዘሕደርዎ በሰላታትን ንኹሉ ግሁድ እዩ፡፡ ከም ሳክቲዝም ኣብ ሃገርና ዝተፈጸሙ ኩሎም ዘስካሕክሑ ግፍዒታት ብዘይኣፍልጦ ኢሳይያስ ከምዘይተፈጸሙ ይኣምን፡፡ እዞም ሓለፍትን ድሒሮም ዝግለጹ ሰዓብቶምን ድሕረ ባይቶኦም ብዘየግድስ ኣብቲ እዋን ዘልዓልዎ ሕቶታት ግን እዋናዊ ጠለብ ውጽዕ ህዝቢ ኤርትራ ብምንባሩን፡ ብምኽንያት 4ይ ዓመት ፍጻመ ስርሒት ፎርቶ ዘዳለኹዎ ካልኣይ ክፋል ጽሑፍ ድማ እንሆ፡፡
ውዳቤታት መፋርቕ 2012
ካብ ስሜን ኣፍሪቃዊት ሃገረ ቱኒዝያ ዝተበገሰ ኣዚዩ ተላባዒ ናዕብታት ሃገራት ዓረብ (Arab Spring)፡ ናብ ኤርትራ ከይልሕም ኣብ ሓያል ሻቕሎት ዝተሸመመ ኣባጓይላ ኢሳይያስ፡ ኣብ 2012 ካብ ዘተግበሮም መጻንሒ ውሳነታት፡ መጽብዓ ውህሉል 50 ሺሕ ናቕፋ፡ ዓይነታዊ ደገፍ ንስድራቤት ሰራዊት፡ ሃንደበታዊ ተኽሊጥ ሃማመተኤ፡ ተኸታታሊ ኣኼባ ኣዘዝቲ ኣሃዱታትን ብተወሳኺ እቲ ዝዓበየ ካልእ ጉዳይ ከኣ ብኣልማማ ዝተኻየደ ታዕሊምን ምዕጣቕን “ህዝባዊ ሰራዊት”ን ኔሩ፡፡ ኣብቲ እዋን ምስ ዝኾነ ሓላፊ ከይዘተየን ከይተማኸረን ሃንደበት ካብ ኣፍልጦ ሚ/ሪ ምክልኻል ወጻኢ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2012 ኢሳይያስ ኣብ መላእ ሃገር ንዝርከቡ ኣማሓደርቲ ዞባታትን ንኡሳን ዞባታትን “መደባት ምዕጣቕ ህዝብን ሓለዋ ከባቢታትን” ዝብል ሰርኩላር ኣውሪዱ፡፡ ነቲ ሰርኩላር ናብ ኩሎም ኣመሓደርቲ ብመልክዕ ድብዳቤ ዘዝርገሐ ድማ ኮሎኔል ተስፋልደት ኮይኑ፡ ኣብ ትሕዝቶኡ “ዓይነት ሞያን ምድብ ስራሕን ብዘየግድስ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ሃገራዊ ኣገልግት ዝተፈለዩ፣ ዝተጣየሱ፣ ዝተፋነው፣ ዝኾብለሉን ዝተኸወሉን ፣ ዕድሚኦም ካብ 40 ክሳብ 65 ዘለው ኩሎም ዜጋታት ኣብ ኩለን ምምሕዳር ዓድታት ተመዝጊቦም ብህጹጽ ብረት ክዓጥቁን ክዕለሙን ኣለዎም” ይብል፡፡ ከምቲ ድሒሩ ኣብ ቃለ መሕተት ኢሳይያስ “…እዚ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ቀደሙ ዕጡቕ ኢዩ” ኢሉ ዝገለጾ ዘይኮነስ ካብ 2012 ጀሚሩ ብኣልማማ ዝተተግበረ ምዕጣቕ ህዝባዊ ሰራዊት ንመላእ ኣቦታት ኤርትራ ንሕማም፣ ሞትን ምክልባትን ዝዳረገ፡ ሃገር ብምልእታ ክትድስክል ዝገበረ፣ ታሪኽ ዘይርስዖ ኣዚዩ ግዕዙይ መደብ ‘ዩ፡፡
ሓለፍቲ ኣሃዱታት ዕቑር ሰራዊት ምስ ኣማሓዳርቲ ዞባታት ብምውህሃድ ኣብ ከከባቢኦም ዝርከቡ ኣባላት ዕቑር ሰራዊት እንዳዋፈሩ ኣካላዊን ጥዕናዊን ኩነታቶም ብዘየግድስ ኣብ መላእ ሃገር ደው ኢሉ ዝሸይን ዘበለ ሰብ ኣብ መሳርዖም ኣሰሊፎም ኣብ ኩሎም ዞባታት ምዕጣቕ ብረትን ጽዑቕ ታዕሊማትን ተጀሚሩ፡፡ “ብሓደ ኢድካ ዕርፊ ብካልእ ኢድካ ብረት” ተባሂሉ ካብ መፋርቕ 90ታት ጀሚሩ ኣብ ኩለን ዞባታት ዝተወደበ “እዚ ዕቑር ሰራዊት” ልዕሊ ካልኦት እዚታት ጎብለል ኮይኑ ሃገር ከጨንቕ ህዝቢ ከከላብት ጀመረ፡፡
ብርጋዴር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ)፣ ብርጋዴር ጀነራል ገብረሂወት ዘሚካኤል (ወዲ ሊቀን) ሓላቓ ስታፍ ሓይሊ ባሕሪ ነበር ብርጋዴር ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህር) ድማ እቶም ቀንዲ ሓለፍቲ ኮይኖም ብኢሳይያስ ተመዘዙ፡፡ “እዚ ዕቑር ሰራዊት” ስሙ ተለዊጡ “እዚ ዕቑርን ህዝባዊ ሰራዊትን” ተባሂሉ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈቱ ኣብ ከረንን ኣስመራን ብምቋም ካብ መላእ ሃገር ብወለንታን ብግዴታን ዝተውጻእጽኡ ኣቦታትናን ኣያታትናን ኣብ ትሕቲ ክፍላተ ሰራዊት 53፡ 55፡ 57፡ 59፡ 61፡ 63፡ 65፡ 67 ክውዝዑ ጀሚሮም፡፡ ንኣብነት ኣብ ኣስመራ ጥራይ ኣብ ከባቢ ሕምብርቲ፣ ቆላቑል፣ ጋሕተላይን ካልኦትን ዝተዓለሙ ኣቦታት፣ ሰራሕተኛታት መንግስትን ነጋዶን ኣብ ትሕቲ ክ/ሰ 59 ተወዚዖም፡፡
እዚን ቁጽጽርን ሚ/ሪ ምክልኻል ምስተዛብዐ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ግንባራት ከይተረፉ እድቡ ጠፊእዎም ነዚ ሓድሽ ውዳቤ “እዚ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ” እንዳበሉ ክጫረቑ ተሰሚዖም፡፡ ምዱብ ሰራዊት ካብ ኣዶ ኣሃዱታቱ ኮብሊሉ ናብ ዞባታት ብምህዳም ኣብ ትሕቲ ዕቑርን ህዝባዊን ሰራዊት እንዳተሰለፈ ስለዝኸደ ኣብ ድፋዕ ዝርከብ ሓይልታት ብሕጽረት ዓቕሚ ሰብ ጸሪሩ ኣዘዝቲ ነንባዕሎም ክባልዑ ጀመሩ፡፡ ኣብ ሕድሕድ ቤት ናይ ሓንቲ መስርዕ ብረት ተኸዚኑ፡ ኣንስቲ ናይ ዝኾብለሉ ሰብኡትን ብረት ክወስዳ እንዳተገደዳ ብተወሳኺ ኣብ ቋሕ ሰም ቤት ኣልቦ ዝገብር “ምፍራስ ኣባይቲ” ዝበሃል ስጊንጢር ኢሳይያሳዊ መስርሕ ቀስብቐስ ተጋህደ፡፡
ሃገር ኣብ እዋን እቶ እቶ ዘላ ክትመስል ዘዝተዓለመ ኣብ መሳርዕ ተወዚዑ፡ ቀትርን ለይትን ከባቢታቱ ክሕሉ ዘግድድ ተወሳኺ ሰርኩላር ናብ እዚ ዕቑርን ህዝባዊ ሰራዊትን ምስ ወረደ ድማ ኩለን ትካላት መንግስቲ ዚያዳ ክድስክላ ጀሚረን፡፡ ሓካይም፣ መማህራን ዳይሬክተራትን ካልኦት ሰራሕተኛታት መንግስትን ቀትርን ለይትን በብእብረ ከባቢኦም ክሕልው ስለዝተገደዱ ንምግላጹ ዘጸግም ምቁርራጽ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ተፈጥረ፡፡ ኣብ ኩለን ዞባዊ መደበር ታዕሊማት ቁጽሪ ኣብ ታዕሊም ዝሞቱ ኣቦታት ክብ እንዳበለ ከደ፡፡ (ክቡራት ኣንበብቲ ኣብ ዘዘለኹምዎ ኮይንኩም ኣብ ታዕሊም ህይወቶም ናይ ዝሰኣኑ ትፈልጥዎም ኣቦታት ኣስማትን ድሕሪ ባይታን ብኮሜንት ክትጽሕፉ ተስፋ ይገብር፡፡)
ብሓፈሻ ኣልማማዊ ምዕጣቕ “ህዝባዊ ሰራዊት” ከም ሳክቲዝም ኣብዚ ሕጂ ኮይነ ክሓስቦ እንከለኹ ኣዚዩ የደንጽወኒ፡፡ ሓድነቱ ኣጥፊኡ ብቂምን ቅርሕንትን ክምላእን ክተፋንን ዝገበሮ ህዝቢ ኢሳይያስ ኣኣብ ገዝኡ ሓዊ ከቕብሎ እንከሎ ኣብ ታሪኽ ዓለም ካብቶም ተራኢዮም ዘይፈልጡ ዘይሓላፍነታዊ ተግባራት ሓደ ብምኻኑ ክሳብ ሕጂ ይገርመኒ፡፡ ከምቲ ልሙድ ድማ በዓል ተኽለ ማንጁስ ጎባልል ሰብ ግዜ ኮይኖም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝተፈላለዩ ቤት ማእስርታት ኣቑሞም “ኣይተዓለምካን፡ ኣይዓጠቕካን” ብዝብል ቆልዓ ሰበይቲ ከይፈለዩ ህዝቢ ከፈራርሑን ክኣስሩን ጉቦ ክበልዑን ጀሚሮም፡፡ ብፍላይ ኣብ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ፊንላንድ ሚሲዮን ብተኽለ ማንጁስ ዝተደኮነት ትሕቲ ምድሪ ቤት ማእሰርቲ ብድሆ ብዙሓት ዜጋታት ብምስምስ “ህዝባዊ ሰራዊት” ዘሕቐቑላ ቦታ እያ፡፡ (በዛ ቤት ማእሰርቲ ዝሓለፍኩም ዜጋታት ሓበሬታ ኣብ ኮሜንት ክትውስኹ ተስፋ ይገብር)
ብኹሉ መለኪዒታት መስርሕ ምዕጣቕ ህዝባዊ ሰራዊት ዝፈጠሮ መኽሰብ እንተሎ ሞትን ማእሰርትን ኣቦታትን፡ ምክልባት ስድራቤታትን ምድስካል ቁጠባ ሃገርን ጥራይ ኢዩ፡፡ ኣብ ቀደማይ ክፋል ዝገለጽኩዎምን ሃገር ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ዕንወት ህሞት ጢሒላ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ብበዓል ዓብደላ ጃብር ዝተሃንደሰ “ዕልዋ መንግስቲ” ብስም “ስርሒት ፎርቶ” ብ21 ጥሪ 2013 ተኸስተ፡፡
ዝርዝር ኣፈጻጽማ ስርሒት ፎርቶ
ብዙሓት ዜጋታትን ገለ ተበለጽትን ንስርሒት ፎርቶ መሰረት ጌሮም ኣብ ዝህብዎም ትንታነታት፡ መንግስቲ ነቲ ስርሒት ኣቐዲሙ ይፈልጦ ምንባሩ ክገልጹ እንከለው፡ ገሊኦም ድማ ባዕሉ ኢሳይያስ ዝፈጠሮ ተዋስኦ ምንባሩ ይዛረቡ፡፡ ብዓይኒ ሓቂ ግን እዞም ክልተ ትንታነታት ቅኑዕ ሓበሬታ ካብ ዘይምህላውን ዘይውዱዕ ጭብጥታት ኣተኣሳሲርካ ካብ ምርኣይ ዝብገሱ ብምኻኖም ንሰማዒ ምኽኑያት ክመስሉ ይኽእሉ፡፡ ብዝኾነ ስርሒት ፎርቶ ብኽልተ መሰረታዊ ምኽንያታት ክሳብ ዝተፈጸመሉ ዕለት መንግስቲ ዝኾነ ዓይነት ሓበሬታ ከምዘይነበሮ ክገልጸልኩም እደሊ፡፡ መጀመሪያ በቲ እዋን መንግስቲ ኣብ ሃገራት ዓረብ ዝተፈጠረ ናዕቢ ናብ ኤርትራ ከይልሕም ንምትእኽኻብ መንእሰያትን ምዕጣቕ ህዝባዊ ሰራዊትን ኣድሂቡ ይሰርሕ ምንባሩ ኢዩ፡፡ ብካልእ ሸነኽ ድማ እቲ ስርሒት ብዓይኒ ጥርጣረ ብዘይጥመቱ ምክትታል ብዘይግበረሎም ዉሑዳት ሓለፍቲ ኣብ ሓጺር ግዜ ዝተወጠነ ብምንባሩ ኢዩ፡፡
ፕረሲዳንት ኢሳይያስን ሓለፍቲ ጸጥታን ብዛዕባ ስርሒት ፎርቶ ሓበሬታ ዝሰምዕሉ በመገዲ ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም ኣቢሉ በቲ ዕለት ዳርጋ ማዕረ ህዝቢ ኣስመራ ኢዩ፡፡ ድሕሪ ምቕያድን መርመራን ፈጽምቲ ስርሒት ፎርቶ ግን ኩሎም ዝምልከቶም ሓለፍቲ ብዛዕባ ዝርዝር ኣፈጻጽማ እቲ ስርሒት ሓበሬታ ክረኽቡ ኪኢሎም ኢዮም፡፡ ምስቲ ዝነበረ ሸበድበድ ፈለማ ኣብ መርመራን ምጽራይን ብኢሳይያስ ሓላፍነት ዝተውሃቦም ኣካላት 4 ሓለፍቲ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት፡ 6 ሓለፍቲ ወኪል ሃ/ድሕነትን ገለ ኣባላት መኮነን መራኸቢታት ሚ/ሪ ምክልኻል (ክፍሊ ወትሃደራዊ ጠለፋ) እዮም፡፡ ካብዞም ኣካላት ብዝተፋለለዩ መገድታት ዝተረኸበ ሓበሬታ ድማ ዝስዕብ ኢዩ፡፡ ( ክቡራት ተኸታልቲ ብሰንኪ ተኣፋፍነቱ ንገለ ዜጋታትን ሓለፍትን ኣብ ሓደጋ ንዘይምእታው ኣብ ዝርዝራቱ ገለ ሓበሬታ ካብ ምጽሓፍ ከም ዝተቖጠብኩ ክገልጸልኩም እደሊ)
ዓብደላ ጃብር ዝወደቦም ሓለፍቲ ኣብ መፋርቕ 2012
ብ1952 ካብ ኣቦኡ መሓመድ ማሕሙድ ጃብር ካብ ኣዲኡ ወ/ሮ ፋጡማ ዑሞር ኣብ ኣፍ ዓበት ከተማ ተወሊዱ፡፡ ካብ 1ይ ክሳብ 11 ክፍሊ ኣብ ኣፍ ዓበትን ባጽዕን ተማሂሩ፡፡ ኣብ 1970ታት ብሱዳን ኣቢሉ ናብ ወጻእ ብምኻድ ብኡንብኡ ናብ ህዝባዊ ግንባር ተሰሊፉ፡፡ ኣብ ሜዳ ኣብ ክፍሊ ሕክምና፡ ባህላዊ ጉዳያትን ጋራዣትን ድሕሪ ምግልጋሉ ድሕሪ ናጽነት ፈለማ ኣማሓዳሪ ኣውራጃ ኣቑርደት ቀጺሉ ከኣ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ብምኻን ኣገልጊሉ፡፡ ጸብጻባት መርመራ ሃገራዊ ድሕነት ከምዝሕብርዎ ብዕለት 21 ጥሪ 2013 ኣብ ዝተገብረ ስርሒት ፎርቶ ቀንዲ ቀላሲን ሃንዳሲን ተባሂሉ ኣብ ቀይዲ ካብ ዝውዕል ዛጊት 4 ዓመታት ሓሊፍዎ… ብልማዳዊ ኣጸዋውዓ ዓብደላ ጃብር ተባሂሉ ዝጽዋዕ ካብቶም ቀንዲ 5 ላዕለዎት ሓለፍቲ ማእከላይ ቤ/ጽ ህግደፍ ዝነበረ ዓብደላ መሓመድ ማሕሙድ ጃብር፡፡
ብፍላይ ካብ 2011 ጀሚሩ ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈት ህግደፍ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ምስ ዋና ጸሓፊ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት የማነ ገብረኣብን ክሰሓሓብ ጀመረ፡፡ ምስሕሓቦም እንዳተጋደደ ምስ ከደ ክሳብ ኢሳይያስ በጺሑ ኣብ ሓደ እዋን ኢሳይያስ ውን ከተዓርቖም ፈቲኑ ነይሩ፡፡ ብፍላይ ካብ ፈለማ 2012 ጀሚሩ ምስ ኢሳይያስን ኩሎም ሓለፍቲ ህግደፍን ብንእሽቶን ብዓቢን ክበኣስ ዝጀመረ ዓብደላ ጃብር ካብ ቤ/ጽሕፈቱ ምብኳር፡ ኣብ ኣኼባታት ንዘይምስታፍ ምሕንጋድ፡ ኣልኮላዊ መስተን ሽጋራን ምብዛሕ ምጅማሩ ቅድሚ ፎርቶ ዝተረኣየ ፍሉይ ተርእዮታት ነይሩ፡፡ ምስ ጀነራል ፍሊጶስን ሚ/ር ዜና ዓሊ ዓብዱ እውን ሕዱር ጽልኢ ነይርዎም፡፡ ካብ ኩሎም ላዕለዎት ሓለፍቲ ምስ ጀነራል ስብሓት፡ ኣምባሳዶር ዑስማን እድሪስ ጅምዕ፡ ምስ ጸሓፊ ህግደፍ ዞባ ማእከል ነበር ኣሮን ታደሰ ጽቡቕ ምቅርራብ ነይርዎ፡፡
ድሕሪ ማእሰርቱ እውን ብሓላፊ ኣካል መርመራን ምጽራይን ውሽጣዊ ጸጥታ መጀር ካሕሳይ በየነን ብጾቱን ኣብ ዝተገብረሉ መርመራ ከምዝገለጾ ንዓመታት ንባዕሉ ኣካል ዕንወትን ጥልመትን ኮይኑ ምጽንሑ ብምእማን ካብ ሎሚ ጽባሕ እንዳበለ ተጸሚሙ ምንባሩን ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ተጨውዩ ብቕዋም ዘይምምርሑ፡ ወናኒ ፖለቲካዊ ስልጣን ዘይምኻኑ፡ ልምዓት ዘይምርግጋጹ፡ ብኩናትን ወረ ኩናትን ብምስቓዩን ግዳይ ስደትን ውርደትን ምኻኑ ብምግላጽ ካልእ ይትረፍ ኣብ ኣጋ እርጋኑን ቅድሚ ምሟቱን ገለ ታሪኽ ሰሪሑ ክሓልፍ ምምራጹ ከምዝወሰነ ሓቢሩ ኢዩ፡፡
ብውጽኢቱ ከኣ ንኣስታት 9 ኣዋርሕ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ብሕቡእ ረኺቡ ክጉስጉስን ክውድብን ከምዝጸንሐ ጠቒሱ፡ ቀንዲ ኣበጋጋሲን ሃንዳሲን እቲ ስርሒት ብምኻኑ ንበይኑ ሓላፍነት ክወስድ ከምዝኽእል ብድፍረት ተዛሪቡ፡፡ ኣብ ውሽጢ 9 ወርሒ “ዕልዋ መንግስቲ” ከካይዱ ዝወደቦምን ዝኣመነሎምን ሓለፍቲ ድማ ብቑጽሪ ክሳብ 27 ኮይኖም ኣብ መወዳእታ ምቹእ ኣጋጣሚታት እንዳተጸበዩ ብጻውዒት ኢሳይያስ ኣብ ዝተጠለበ “ስሉሳዊ ኣኼባ” ንምፍጻሙ ተሰማሚዖም ምንባሮም ገሊጹ እዩ፡፡
ካብ ውጥን ጀሚሩ ክሳብ ፍጻመ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ኣብቲ ውዳቤ ዝነበሩ ቀንዲ ሓላፍቲ እዞም ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. ሜጀር ጀነራል ዑመር ሓሰን ሑሞድ ጠዊል ኣዛዚ ማእከላይ እዚ
2. ሙስጠፋ ኑርሑሴን ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ…
3. ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ ሚ/ር ጸዓትን መዓድንን
4. ኮሎኔል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ ሓለቓ ስታፍ ሜካናይዝድ ክ/ሰ 42
5. ኮሎኔል ሳልሕ ዑስን በኺት ኣዛዚ ክ/ሰ 17
6. ኢብራሂም ቶቲል ገዲም ተጋዳላይ ኣባል ፈጻሚት ሽማግሌ ህዝባዊ ግንባር ነበር
7. ኣልኣሚን ሸኽ ሳልሕ ሓላፊ ዴስክ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኔሩ ዝደስከለ
8. ኮሎኔል ተስፋማርያም ሃይለ (ወዲ ኣሜሪካ) ኣካያዲ ስራሕ ቤ/ጽ ዞባ ደቡብ
9. ኮሎኔል ሳሊም ዓሊ ኣዛዚ ፖሊስ ዞባ ዓንሰባ
10. ኮሎኔል ሓምድ ኑር ዓሊ ኣዛዚ ፖሊስ ዞባ ደቡብ
11. ሌ/ኮሎኔል ኣለም መንግስትኣብ (ግዝዋ) ክ/ሰ 42 ኣዛዚ 2ይ ብርጌድ
12. ሌ/ኮሎኔል ኣብርሃም ገብረሚካኤል (ግላዋ) ክ/ሰ 49 ኣዛዚ 2ይ ብርጌድ
13. ሌ/ኮሎኔል በርሀ ዕቑባሚካኤል ገረዝጊሄር (ዕንሹ) ክ/ሰ 42 ኣዛዚ 3ይ ብርጌድ
14. መጀር ዑመር ሑሞድ ሓላፊ ክፍሊ ስልጠና ሓይሊ ኣየር
15. ኣሮን ታደሰ ጸሓፊ ህግደፍ ዞባ ማእከል
16. ሃገር ጋንዛይ ሓላፊ ሃማመተኤ ዞባ ደቡብን (ደሓር ዞባ ማእከል)…እዮም፡፡
(ክቡራት ተኸታተልቲ ድሕሪ ፍጻመ ኣብ ቀይዲ ዝወዓሉ ልዕሊ 100 ዝግመቱ ዜጋታት ብተራ ጥርጠራን ዕርክነትን ዝተቐየዱ ኮይኖም በቢወገንኩም እትፈልጥዎም ቅዩዳት ከምቲ ልሙድ ብመልክዕ ኮሜንት ክትጽሕፉ ተስፋ እገብር፡፡)