text:
እዋናዊ ዛዕባ
ዶባዊ ወጥሪ ኤርትራን ሱዳንን ፡ ሳዕቤናቱን
ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ኣመልኪተ፡ ብተኸታታሊ ክፍንወልኩም ዝጸናሕኹ ሓበሬታ፡ ኣብ ቀረባ ከምዘቕጽሎ እንዳሓበርኩ፡ ንሎሚ ኣብ እዋናዊ ወጥርታት ስርዓት ህግደፍን መንግስቲ ሱዳንን ኣመልኪተ፡ ዘዳለኹዎ ጽሑፍ፡ ከም እዋናዊ ዛዕባ እፍንወልኩም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ኣብዚ ቅንያት፡ ብወገን ምዕራባዊ ዶባት ሃገርና፡ ዘንጸላሉ ዘሎ ኣዚዩ ሓደገኛ ተርእዮ፡ ከም ዜጋታት ክነስተብህለሉ ዝግባእን፡ ንኣመታቱ ድማ፡ ብኣግኡ ክንዳለወሉ ዘለና ክውንነት እዩ፡፡ ስርዓት ኢሳይያስን መንግስቲ ሱዳንን፡ ከምቲ ኣብ 1990ታት ዝነበረ ዓይነት ምትፍናን ገጾም የምርሑ ኣለው፡፡ ናይ’ዚ ቀንዲ ምኽንያት፡ ኢሳይያስ ዝኽተሎ መትከል ኣልቦ፡ ጽግዕተኛ ፖሊሲ ዲፕማሲያዊ ጽምዶ ኮይኑ፡ ብፍላይ ምስ ምቋም ወትሃደራዊ ኪዳናትን ፈለግ ኒልን ዝተኣሳሰረ ‘ዩ፡፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምቁጽጻር ስትራተጅካዊ መትረብ ስዊዝን ባቢኤል መንደብን፡ ከምኡ’ውን ንግብረ ሽባራዊ ስርሒታት ብዝብል፡ ብዘይልሙድ ኣገባብ፡ ናይ ሃገራት ልዕለ ሓያላንን ካልጅን ድሌታት ክረአ ጸኒሑ ‘ሎ፡፡ ዳርጋ ኩለን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ነዚ ሓድሽ ትርእዮ ብህድኣት ገምጊመን፡ ፖሊሰታት ኣብ ዘውጻኣሉ ዘለዋ ኩነት፡ ብወገን ኤርትራ ግን ዝረአ ዘሎ መስርሕ ዘይሓላፍነታዊን ኣዚዩ ሓደገኛ ሳዕቤን ዘለዎን ‘ዩ፡፡
ጉዳይ ፈለግ ኒልን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ምህናጽ ዝርከብ ዲጋን ድማ፡ ነቲ ወጥሪ ናብ ዝሓየለ ደረጃ ኣበሪኽዎ ኣሎ፡፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ህሞት፡ ኢሳይያስ ዝሓረዮ ፖሊሲ፡ ናብ ሰላማዊ ጉርብትና ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዝወስድ ዘይኮነስ፡ ከዳሚ ናይተን ርሑቓት ሃገራት ምኻን እዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ዛጊት ጽልዋታቱ ብወገን ሱዳን ክረአ ጀሚሩ ኣሎ፡፡ መንግስቲ ሱዳን ምስ ግብጺ ኣብ ዘለዎ ርክባት ዝወሰዶ መርገጺ፡ ምስ ኣንጻር ግብጺ ዝቖማ ከም በዓል ቱርኪ ዝኣመሳላ ሃገራት ብምኻኑ፡ ኣብ ሞንጎ ዘን ሃገራት ዝጸንሐ ምስሕሓብ’ውን፡ ናብ ግብራዊ ወጥሪ ተሰጋጊሩ ‘ሎ፡፡
ኢሳይያስ ከኣ ነዚ ብኮ መዝሚዙ፡ ብቀንዱ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳማህመነ ዝመጸ ናይ ወጻእ ሽርፊ ኣታዊታት ንምንዳይን ኣጋጢምዎ ዘሎ ዓለማዊ ተነጽሎ ንምምሕያሽ ብዝብል ኣብ ክንዲ ምስ ስትራተጅካዊ ረብሓታት ዘለወን ጎረባብቲ ሃገራት፡ ምስ በዓል ግብጺ፡ ኢማራትን ንግስነት ስዑድ ዓረብን ብምውጋን፡ ሓደገኛ ጠላዕ ኣብ ልዕሊ ህብናን ሃገርናን ይጻወት’ሎ፡፡ ዛጊት ወደባዊት ከተማ ዓሰብን ወደባታን፡ ብሊዝ ንወትሃደራዊ ኪዳን ሃገራት ከልጅ ዝተሸጠ ኮይኑ፡ ኣብዚ ቅንያት ከኣ፡ ኣንጻር ሱዳን ብግብጺ ንዝሕብሐቡ ጉጅለታት፡ ኣብ መሬት ኤርትራ መዕቖቢ ጥጡሕ ባይታ ፈጢርሎም ‘ሎ፡፡ ብርክት ዝበሉ ዕጡቋት ጉጅለታት ዳርፉርን ቤጃን ኣብ መፋርቕ ወርሒ 12. 2017 ኣብ ከባቢታት ዓጋመት ዓስኪሮም ኣለው፡፡ (ዝርዝሩ ምስ ኣጻፈፍኩ ክፍንወልኩም እየ)
ነዚ ተረኽቦ፡ ብኣንክሮ ክከታተሎ ዝጸንሐ መንግስቲ ሱዳን ድማ፡ ምስ ስርዓት ህግደፍ ዝነበሮ “ርክብ” ንምቁራጽ ተገዲዱ ኣሎ፡፡ ብዕለት 04 ጥሪ 2018 ድሕሪ ቀትሪ፡ ብድሩዓት መካይን ዝተሰነየ ገጅፍ ወትሃደራዊ ቃፍላይ፡ ኣብ ከባቢታት ግርማይካ ዝርከባ ክራየትን ኣቡገመልን ዝተብሃላ ከባቢታት፡ ኣጸጊዑ ኣሎ፡፡ ምጽጋዕ ሰራዊት ሱዳን፡ ከም ኣካል’ቲ ኣብ ኮርዳፋንን ከሰላን ዝተኣወጀ ህጹጽ ኣዋጅ ብዝብል ንምቁጽጻር ዘይሕጋዊ ንግዲ፡ ምዝውዋር ኣጽዋርን ስግረ ዶብን ዋላ እንተተብሃለ፡ እቲ ቀንዲ ክውል ምኽንያት ግን፡ ስርዓት ኢሳይያስ ምስ ግብጽን ሃገራት ከልጅን ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ ‘ዩ፡፡ ቅድሚ ምጽጋዕ ሰራዊት፡ መንግስቲ ሱዳን ካብ መፋርቕ ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ፡ ብኮርፕረሽን ቀይሕ ባሕሪ (09) ዝተዋፈራ በጠሓት ዕቱብ ተፍትሽን ምክትታልን ክካየደልን ድሕሪ ምጽንሑ፡ ማእለያ ዘይብሉ ንብረት ውን ሃጊሩ ኢዩ፡፡ ብርክት ዝበሉ ኣባላት ማሕረ ኮም፡ ኢምባሲ ኤርትራ፡ መንእሰያት ህግደፍን ኣባላት ሃማድኤን’ውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ‘ዩም፡፡
ኢሳይያስ ውን ኣንጻር ሱዳን ዝቐንዑ ሓይልታት፡ ናብ ዶባት ክጽግዑ ኣዚዙ ኣሎ፡፡ “ሰራዊት እንተፈሊጡ ክሃድመና እዩ” ካብ ዝብል ስግኣት፡ ምኽንያት ከይተሓበሮም፡ ሃንደበት ብኮ/ል ሃይለኣብ ኢሳቕ (ወዲ ኢሳቕ) ካብ ትምራሕ ክ/ሰ 35፡ ገለ ብርጌዳት ናብ ዶባት ሱዳን ተጸጊዖም ኣለው፡፡ ብተመሳሳሊ ብኮ/ል ዘርኢት ወልደማርያም ካብ ትምራሕ ክ/ሰ 29፡ ሰለስተ ብርጌዳት፡ ናብ ዶባት ክጽግዑ ተገይሮም ኣለው፡፡ ኣብ ከባቢታት ኦሞሓጀር፣ ግርማይካ፣ ቃሩራን ዝርከባ ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት 61፡ 65፡ ምክትታ ዶባትን ወኪል ሃገራዊ ድሕነት (ስለያ 05)ን እውን ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ተጠንቀቕ ክኾኑ ተኣዚዞም ኣለው፡፡
ምስ ሱዳን ተፈጢሩ ዘሎ ዲፕሎማሲያዊን ወትሃደራዊን ምትፍናን፡ ሓያል ጭንቀት ዝፈጠረሉ ኢሳይያስ ቀቅድሚ ምስ ኣልሲሲ ምርኻቡ፡ ብኢምባሲ ካርቱም ኣቢሉ ምስ ኣልበሽር ንኽላዘብ ሓቲቱ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ “ማዕልቦ ክሳብ ዝግበረሉ” ወረ ናብ ህዝቢ ንከይላባዕ ጥንቃቓታት ክግበርን፡ “ነቲ ኩነታት ብዕቱብ ክታተልዎን” ንዝምልከቶም ኣዘዝቲ ሓቢሩ ኣሎ፡፡ ድሕሪ ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ፡ የመንን ጅቡቲን እታ እንኮ ምንጪ መሰረታዊ ሃለኽቲ ዝኾነት ሱዳን፡ ዛጊት ዶባታ ካብ ትዓጹ፡ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ ህዝብና ርኡይ ሳዕቤናት ይረአ ‘ሎ፡፡
ድሮ ኣብ ውሽጢ ሰሙን ጥራይ፡ ሕጽረታት ኣስቤዛን ናህሪ ዋጋታትን ተኸሲቱ ኣሎ፡፡ ካብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ናብ ክፍሊ ምምሕዳር (ናብ ኮ/ል ክፍለማርያም ባህረ- ወዲ ባህረ) ብዝወረደ መምርሒ መሰረት፡ ኣሃዱ ስንቂ ሚኒስትሪ ምክልኻል’ውን፡ ኣብ ቀረብ መሻርፍ ሰራዊት ለውጥታት ክግበር ወረቓቕቲ ኣብ ምጽፋፍ ይርከብ፡፡ ብመሰረት’ዚ ከኣ፡ ኣብ 9 መኻዚኖታት ጨናፍር ስንቂ ምክልኻል፡ ማለት ዕዳጋ ሓሙስ፡ ገጀረት፡ መንደፈራ፡ ባጽዕ፡ ዓሰብ፡ ከረን፡ ባረንቱ፡ ተሰነይን ሳዋን ተኸዚኑ ዘሎ ህልው ዓቐን ሓሩጭ ምሸላን ፊኖን፡ ከምኡ’ውን ዓደስ፡ ቀጠፍ፡ ሽኮርን ዘይትን ክሳብ ክንደይ ግዜ ከጽንሕ ከምዝኽእል ተጸብጺቡ፡ ብህጹጽ ክለኣኽ መምርሒታት ወሪዱ ኣሎ፡፡ ከም ዝፍለጥ ኣስታት 90 ሚእታዊት መሻርፍ ሓይልታት ምክልኻል፡ ብሱዳን ኣቢሉ ዝኣቱ ‘ዩ፡፡ ወርሓዊ መሻርፍ ሰራዊት ማለት (ንሓደ ወትሃደር 13 ኪሎ ወዲ ዓከር፡ 2.5 ኪሎ ፊኖ፡ 1 ኪሎ ዓደስ፡ 1 ኪሎ ሽኮር፡ 1 ሊትሮ ዘይቲ፡ 0.75 ግራም ቀጠፍን) በዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሓደስቲ ምዕባለታት ምጉዳል ከምዝግበረሉ ርዱእ ‘ዩ፡፡
ብተመሳሳሊ ንዓመታት ብስም “ሱዳናውያን ነጋዶ”፡ ካብ ወደብ ባጽዕ ብ “ትራንዚት” ናብ ተጎለል፡ ዓሊ ጊደርን መኸሰራትን ዝኣቱ ዝነበረ፡ መስርሕ ኣታዊን ሰደድን’ውን፡ ኣብ ሓደጋ ጥሒሉ ኣሎ፡፡ እዚ ብደረጃ “መንግስቲ” ዝምራሕ ዝተፈላለዩ ሽርሒታት ዘጠቓልል፡ ዘይሕጋዊ ንግዲ፡ ቀንዲ ምንጪ ኣታዊታት ቑጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኮይኑ፡ ንግዳዊ ኮርፕረሽን ቀይሕ ባሕሪ “ከም ኮንሳይኒ- Consignee” ኮይኑ፡ ንብረት ካብ ወጻእ ብምዕዳግ፡ ንሱዳናውያን ነጋዶ ብሄረ ራሻይዳ ብምሻጥ፡ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ዘኻዕብተሉን ብምስምስ “ኮንትሮባንዳ” ናብ ከተማታት ዝኣቱ ንብረት መሊሱ ዝህግረሉ መስርሕ ‘ዩ፡፡ በዚ መስርሕ ተጠቒሙ፡ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ፡ ማእለያ ዘይብሉ ኣታዊታት ክረክብ ጸኒሑ ‘ዩ፡፡ ክሳብ ቀረባ እዋናት በዚ ዘይሕጋዊ መስርሕ፡ ካብ ምስላጥ፡ ቀረብ መጓዓዝያ (ሊሎን ትራንስ ሆርንን)፡ ክራይ ወደብን መኻዚኖታትን፡ ብኣማኢት ሚሊዮን ዶላራት ዝጽብጸብ ኣታዊታት ክረክብ ጸኒሑ’ዩ፡፡ ድሮ እኳ፡ እዚ ዘይሕጋዊ መስርሕ ንግዲ፡ ብሰንኪ ምዕጻው ዶብ ሱዳን ሰንከልከል ኢሉ ኣሎ፡፡ ምድኻም ንግዲ ኮርፕረሽን ቀይሕ ባሕሪ (09)፡ ኣብ ዘቤታዊ ቀረብ ሃለኽቲ ውን ሓያሎ ጽልዋ ፈጢሩ ‘ሎ፡፡
ኣብዚ እዋን ኣብ ኣስመራ ዝተደኮና እተን 101 “ድኳናት ሕድሪ” ተዓጽየን፡ እታ ናይ ቤት ገርግሽ ድኳን ጥራይ ኣገልግሎት ትህብ ኣላ፡፡ ኣካያዲ ስራሕ “ድኳን ሕድሪ”፡ ኣቶ መንግስትኣብ’ውን ደስኪሉ፡ ኣብ ትሕቲኡ ዝተመደቡ ሓያሎ ሰራሕተኛታት፡ ብ”ምጥፍፋእ” ተጠርጢሮም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ኣለው፡፡
ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ብሓይሊ ዝተፈጸመ ምዕሻግ ብሕታውያን ትካላት ንግዲ፡ ምዕጻው ዶብ ሱዳንን’ውን፡ ህዝብና ኣብ ከቢድ ሻቕሎትን ጭንቀትን ክሽመም ጌርዎ ‘ሎ፡፡ ኣብ ዕለታዊ ቀረብ መሰረታዊ ሃለኽቲ፡ ናህሪ ዋጋታትን ሕጸረታትንን ይፍጠር ኣሎ፡፡ ዋጋ ኣቐዲሙ ብዶባት ሱዳን ዝኣተወ መሰረታዊ ሃለኽቲ ሸቐጣት ኣእካል ፡ ሽኮር፡ ቀጠፍ፡ ነዳዲ፡ ዘይቲ፡ ሳሙና፡ ኦሞ፡ ቡን፡ በርበረ፡ ፊኖ፡ ተምሪ፡ ዓሲራት፡ ጌሾን ካልኦትን ውን ይውስኽ ኣሎ፡፡ ድሮ እኳ 3 ናቕፋ ዝነበረ ባኒ ናብ 5 ናቕፋ፡ ኪሎ ሽኮር ናብ 35 ናቕፋ ….ክብ ኢሉ ኣሎ፡፡
ወትሩ ኣብ ሓድሽ ዓመት ሓድሽ ተዋስኦ ዘይፍለዮ ኣባጓይላ ኢሳይያስ፡ ዓመተ 2018 ከኣ፡ ምስ ሱዳን ብሓዱሽ ወጥሪ፡ ምስ ግብጺ ብ “ሃነፍነፍን ጽግዕተኝነትን” ፈሊምዋ ኣሎ፡፡ ፖሊሲታት “ብድሕረይ ዳንዴር ኣይትብቆላ” ብግብሪ ኣብ ዝተረኣየሉ መድርኽ፡ እንሆ ኢሳይያስ፡ ሕጂ’ውን ምስ ኩለን ጎረባብትና ጽልእን ቅርሕንትን ፈጢሩ፡ ምስተን ብባህልን ብብህሪያዊ ባእታታትን ዘይመሳሰለና ሃገራት ዓረብ፡ ዘይምእኩል ዝምድናታት መስሪቱ ኣሎ፡፡ መሬትና፡ ወደባትና፡ ባሕርና’ውን፡ መዕንደሪ እዞም ግዳማውያንን መናውሒ ዕምሪ ስልጣኑን ገይርዎ ኣሎ፡፡ መንግስቲ፡ ቅዋምን ባይቶን ኣብ ዘይሕሰበላ ብሓደ ኣረሜን እትምራሕ ሃገር፡ ብግዳማውያን ወትሃደራዊ መዓስከራት ተጎዛዚያ፡ ክትርኢ ከለኻ ኣዚዩ መዓንጣኻ ዝቖርጽ ‘ዩ፡፡ ውጽኢት ናይዚ ዘይሓላፍነታዊን ሓደገኛን ስጉምቲ ከኣ፡ ብሓባር ንሪኦ ንኸውን፡፡
ወደሓንኩም


c: text/html

text:
ዜና ኤርትራ
ጀ/ል ስብሓት ኤፍሬም ካብ ተቓውሞ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምኽዋል ብጎልፎ ተጎልቢቡ እናሃደመ ዘርኢ ስእሊ ምዝርግሑ ንደገፍቲ ህግደፍ ኣቖጢዑ
ኣብ ሽወደን ብምስጢር ኣኼባ ንምክያድ ዝኣተወ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ኣንጻሩ ድሕሪ ዝተወልዐ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ ብደገፍቲ ህግደፍ ጎልፎ ተጎልቢቡ ካብቲ ኣዳራሽ ተሓቢኡ ክወጽእ ዘርኢ ስእሊ ብማዕከን ዜና ኤክፕረስን ምዝርግሑ፣ ንደገፍቲ ህግደፍ ኣቖጢዑ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ናብ ሽወደን ብዘይወግዓዊ ዕድመ ስለዝኣተወ፣ መንግስቲ ሽውደን ናይ ፕሮቶኮል ሓለዋ ስለዘይገበረሉ’ዩ፣ ኣንጻሩ ካብ ዝተወልዐ ተቓውሞ ንምህዳም ጎጹ ብጎልፎ ተጎልቢቡ ብደገፍቲ ህግደፍ ተኸቢቡ ናብ መኪና ክኣቱ ዝተራእየ።
“ፖሊስ ኬንያ ኣብ ምህዳን ዝተሰወሩ ተጻወቲ ሃ.ጋ ኤርትራ ተዋፊሮም ኣለው።” ኮሚቴ ሴካፋ
ፖሊስ ኬንያ፣ ነቶም ካብ ሰንበት ንግሆ ኣትሒዞም ተሰዊሮም ዘለዉ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ምንዳይ ተዋፊሩ ምህላዉ ተገሊጹ።
ኣፈኛ ሴካፋ፣ ሮጀር ሙሊንድዋ ንማዕከን ዜና ካዎዎ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ፖሊስ ኬንያ ነቶም ተሓቢኦም ክህልዉ ዝኽእሉ ክልተ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ንምድላይ ተዋፊሮም ከምዘለዉ ኣረጋጊጹ።
እቶም ክልተ ኤርትራውያን ኣብ ኬንያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ክሓቱ ከምዝኽእሉ’ዩ ዝግልጸ ዘሎ።
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ምስ ውሑዳት ኣባላት ህግደፍ ኣብ ሽወደን ብምስጢር ከካይዶ ዝወጠኖ ዕጹው ኣኼባ፣ ተቓውሞ ገጢምዎ
ሚኒስተር ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ኣብ ሽወደን ደቡባዊ ክ አተማ ስቶኮልም ኣብ ሄግዳልን ኣብ ዝርከብ ኣዳራሽ፣ ንፍሉያት ኣባላትን ደገፍትን ህግደፍ ብምስጢር ከካይዶ ዝወጠነ ዕጹው ኣኼባ፣ ካብ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ተሪር ተቓውሞ ገጢምዎ።
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ቅድሚ ሳልስቲ ብምስጢር ናብ ሽወደን ብምእታው፣ ምስጢራውን ዕጽዉ ኣኼባ ንምክያድ ዝወጠኖ መደብ፣ እቲ ሓበሬታ ኣቐዲሙ ንኤርትትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ስለዝበጽሖም'ዮም ነቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ወዲቦሞ።
Refugees at Shagarab Camp in Sudan complain about kidnappings by Eritrean Authorities
(kassala 02-12-2013) An Eritrean man known as Major Hagos, was kidnapped from an area called Hayfa Jedida where he was working as a construction worker. The kidnapping is believed to have been orchestrated by Eritrean authorities using a car disguised as a private truck driven by Eritreans.
The problem of kidnappings is ignored by both Sudanese authorities of the refugee agencies in the area. The refugees say that the area of Hayfa Jedida is an area where refugees are able to find daily labour. However fear of kidnappings and the apparent disregard from authorities and Refugee Organisations is pushing many refugees to take desperate measures to get away from the camps.
Breaking News:-ክልተ ተጻወቲ ሃ.ጋ.ኤርትራ ኣብ ኬንያ ከምዝሃደሙ ይግልጽ ኣሎ
ኣብ ግጥማት ሴካፋ እትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕኦ እግሪ ኤርትራ ትማሊ ቀዳም ልምምድ ድሕሪ ምክያዳ፣ ክልተ ካብ ተጻወታ ከምዝተሰወሩ ኣወሃሃድቲ ናይቲ ግጥም ገሊጾም።
እቶም ዛጊት መንነቶም ዘይተነጸረ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣ ካብቲ ኣብ ኬንያ ከተማ ናይሮቢ ተዓጽዮምሉ ዝርከቡ ሆቴል ከምዝጠፍኡ፣ ሎሚ ሰንበት ንግሆ ሓበሬታ ከምዝበጽሖም ኮሚቴ ሴካፋ ኣረጋጊጾም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
እንቋዕ ናብ ጾመ ነብያት ኣብጽሓና! ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾመ ሥርየት፣ ጾመ ድኅነት፣ ጾመ መድኃኒት ይግበረልና።
ዕለት ቀዳም ኅዳር 16-2005 ዓ.ም ( 25/11/12) ጀሚሩ ስጋብ
ታኅሣስ 29-2005 ዓ.ም (07-01-2013) በዓለ ልደት
ኣዳምን ሄዋንን ፅጸ በለስ በሊዖም ካብ ገነት ከምዝተባረሩ
ጾመ ነብያት
(Click for PDF)ነብያት ብዛዕባ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ልደቱ፣ ናብ ግብጺ ስደቱ፣ ኣብ ባሕረ ዮርዳኖስ ምጥማቁ፣ ብትምህርተ ወንጌል ስብከቱ ንጸልማት ዓለም ምብርኁ፣ ናብ ደቒ ሰባት ጸዋእት መከራ ተቀቢሉ ኣብ መልዕለት መስቀል ምስቓሉ ፣ ብዛዕባ ትንሣኤኡን ዕርገቱን ልደቱን ዳግመ ምጽኣቱን ትንቢት ተዛሪቦም። ብምቅጻልውን ንኣዳም ዝተዋህቦ ተስፋ ተገሊጽሎም ዝተዛረብዎ ትንቢት ፍጻሜ ክበጽሓሎም ንፈጣሪኦም ተማኅፂኖም ። በበዘመኖም  > እንዳበሉ ተማኅጺኖም ።
ብጾምን ብጸሎትን ተወሲኖም ኣምላኽ ሰብ ዝኾነሉ ጊዜ መዓልታት፣ ብሳምንቲ ብኣዋርሕ ዓመታትን ቆጾሩ።
ንኣብነት ነብዩ ኤርሚያስ፡
ብዛዕባ ሥጋዌ ትንቢቱ ኣብ ዝተዛረበሉ ኣብ መበል 446 ዓመት ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ሰብ ኮይኑ።
ነብያት ተስፋኦም ኣብ ዘመኖም ተፈጺሙ ብዓይነ ሥጋ ንምርኣይ እንተዘይከኣሉ እግዚአብሔር በቲ ድንቂ ዝኾነ ስርሑ ብትንቢት መነጽር ርእዮም ብዓይነ ሥጋ ከምዝረኣዩ ኣዝዮም ተሓጎሱ።
ነዚ እዮም ከኣ ንዘመነ ሥጋዌ ቐረባ ዝነበረ ነብየ እግዚአብሔር ኢሣይያስ ጾምና ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ከመይ ዓይነት ጾም ክኸውን ከምዘልዎ ዝነግረና። ኢሳ.58-1።
ብናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ትንቢተ ነብያት ብምፍጻሙ እዚ ጾም  > ተባሂሉ። ናይ ወልደ እግዚአብሔር ሰብ ምዃን፣ ናብ ደቂ ሰባት ተስፋ ዝተመስከረሉ ብስራት ዝተነግረሉ ስብከት ስለዝኾነ  > እውን ይብሃል።
ሰብ ብሓጥያት ዋላ እንተወደቀ፣ ብጥፍኣቱ ደስ ዘይብሉ ፈጣሪኡ ከተንሥኦ። እንተጠፍአ ክደልዮ ከምዝመጽእ ብተስፋ ክጽበይዎ ወልደ አምላኽ ሰብ ብምዃኑ ዝተረጋገጸሉ ሓቒ እዩ። ስለዚ ኣዳም ነገረ ልደቱ ናይ እግዚእነ ኢየሱስ ትንቢተ መንጽር ተመልኪቱ (ብናይ ነብያት ትምህርቲን ስብከትን ) ኣብቲ ዝነብረሉ ዓመተ ፍዳ ናይ ምሥጢረ ሥጋዌ ብርሃን ካብ ርሑቅ የማዕዱ ነበረ። ናይ ምሥጢረ ሥጋዌ ነገር ብትንቢት መንጽር ምርኣዩ ንመከራኡ ክኽእሎ ዓቢ ስንቒ ዝኾኖ ተስፋ ልደት ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ።
ነዚ እዩ ከኣ ብሱባኤ ጸሎትን ነታ መዓልቲ እንዳቆጸረ ብተስፋ ኣብ ግዞት ዝነብረ ዝነበረ።
ክርስቲያን ካብ እግዚአብሔር ብጸጋ ከምዝተወልዱ ብምእማን ንእግዚአብሔር ዘለዎም ፍቕሪ ካብ ዝገልጽሉ ነገራት ሓንቲ ጾም እያ። ጾም ህያብ ፍቕሪ ካብ ምዃን ተወሳኺ ንተኣዛዝነትካ ቃልኪዳን ምሕላውካ ተመስክረሉ እዩ። ወዲ ሰብ ብኣምሳል ኣምላኽ እዩ ተፈጢሩ። ሓጥያት ሰሪሑ ኣምሳል ወዲ እግዚአብሔር ምዃኑ ዋላ እንተኣጥፍኦ እግዚአብሔር ግን ብኣርኣያኡን ኣምሳሉን ክፈጥሮ ማዕረ ክንደይ ከምዝፈትዎ ክገልጽ ዋላ ብሓጥያት እንተወደቐ ብዝወጾ ይትረፍ ከይበለ ክደልዮ መጺኡ። እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ክደሊ ምምጽኡ ተስፋ ዝተነግረሉ ሱባኤ ዝተቆጽረሉ ዕለት ንምርኣይ ብምንፋቕ ካብ ዝቀረበ መሥዋእቲ ሓደ ጾም እዩ ኔሩ።
ጾም ሰብ ንእግዚአብሔር ካብ ዘለዎ ፍቕርን ተኣዛዝነት መግለጽን መረጋገጽን ጥራሕ ዘይኮነ፣ ክንወድቅ ከለና መተሥኢ። ካብ ብልየት መሐደሲ። ካብ ርስሓት ሓጥያት መንጽሂ ( ሓቢሩ ምስ ንስሓ ምስ ዝፍጸም) መጽረዩ ሳሙና እዩ። ሊቐነብያት ሙሴ ኣብ እምባ ሲና እግዚአብሔር ኣብ ዝነብረሉ ድምጸቃለ ኣቕርንት ወጽልመት ዘፍርሕ መብረቅን ነጎድጋድን ተጻዊሩ ። ጸልማት ሓሊፉ ኢድ ሰብ ዘይሰርሖ ሰማያዊ መቅደስ ዝረኣየ ናብ ከውሒ ዝቀረበ ንገዛእርእሱ ብጾም ብምቅዳስ እዩ።
ፍቕሪ ወገናቱን ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ተኣዛዝነትን ከምዝለዎ ብተግባር ብምርኣይ እዩ።
ጾም ኣዝዮም ዓበይቲ መንፈሳዊ በረኸት ስለዘውኅብ ምእመናን ህዝበ ክርስቲያን ንእዋን ጾም ኣዝዮም እዮም ዝናፍቕዎ። ካብዞም ኣጽዋማት ሓደ ከኣ ጾመ ነብያት እዩ። ጾመ ነብያት ብተወሳኺውን ጾመ ገና፣ ጾመ ማርያም ፣ ጾመ ፊሊጶስ ተባኂሉ ከም ዝጽዋዕ አበው ይነጉሩና።
ጾም፡ ፍትወተ ሥጋ ምስ ኩሉ ድሌታቱ ቆሪጻ ትድርቢ። ንመንፈሳዊ ልዕልና ዘብቅዕ ናውቲ ዘዕጥቕ እዩ።
ክርስቲያን ነዚ ዝመሰለ መንፈሳዊ ዕጥቒ ከይፍለዮ ኣዝዩ ይልምን። ስልቲ ኵናት ከምዘይብሉ ሰራዊት ኣብ ዓውደ ኲናት ብዘይ ዕጥቂ ዝኣቱ ኣይከውንን። መንፈሳዊ ኵናት ብሥጋዊ ጥበብ ምስዓር ስለዘይከኣል እዩ አበው ፍቅረ ኣጽዋማት ኣብ ኣስተምህርኦምን ኣብ ሕይወቶምን ዝሰበኹልና።
ጾም እዚኦም ብዘኣመሰሉ መንፈሳዊ በረከት ስለዘውህበና ኩሉ ግዜ ንናፍቖ።
ጾመ ነብያት ጾመ ኣዳም ይበኃል እዩ።
ጾመ ነብያት ንኣዳም ዝተነግሮ ትንቢት፣ ዝጽበዮ ዝነበረ ሱባኤ ከምዝበጽሐ ዘበሥር ብምዃኑ ጾመ ኣዳም ተባኂሉ። ኣዳም ንስሓ ኣትዩ፣ ብምልቅሱ ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድኅነካ እየ ኢሉ ዝተነግረ ተስፋ ምብጽሑ፣ ምሥጢረ ሥጋዌ ክውን ክኸወን ከምዝቀረበ ዘረድእ እዩ።
ጾመ ነብያት
ነብያት ናይ ምሥጢረ ሥጋዌ ነገር ተገሊጹ ስለዝተረኣዮም ክርስቶስ ንደቂ ሰባት ዝኸፍሎ ናይ ፍቕሪ ዋጋ ብትንቢት ተመልኪቶም ስለዝጾምዎ ጾመ ነብያት ተባኂሉ። እዚ ጾም ዝረሓቐ ኣቅሪቡ፣ ዝረቀቀ ኣጊሊሑ ስለዘራዮም ስጋብ ሞት ዋላ እንተተቀጥቀጡ ካብ መከራ ጽንዓት ዝተላዕለ ፍቀዶ በረኻን ኣጻምእን ስንጭሮን ዋላ ከርተት እንተብሉ፣ ማቅ ለቢሶም ሓመድ ነስኒሶም ብጾምን ብጾሎትን ኮይኖም ነቲ ተስፋ ቃል እንዳተጸብዩ ምስ ኣምላኾም ብመንፈስ ተዋኂዶም ሓሊፎሞ እዮም።
ጾመ ነብያት ጾመ ሓዋርያትውን ይበኃል እዩ።
ሓዋርያት እንታይ ሠሪሕና ናይ ክርስቶስ ልደት ክንቅበሎ ኢሎም ዝጸሙዎ ስለዝኾነ ጾመ ሓዋርያትውን ይበኃል እዩ።
ጾመ ነብያት ጾመ ማርያም ይበኃል እዩ።
ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ወልደአብ ጸኒሰ እንታይ ሰርሔ ክወልዶ እየ ብምባል ጼይማ እያ፣ በዚ ኸኣ ጾመ ማርያም ይበሃል። እዚ ዝበለት ብምድናቅ ሓደ ብትሕትና ሓደ ከኣ ቀደምት ኣቦታት ነብያት ክጾሙ ርእያ እያ ዝጾመት። ከመይ ጌረ ክወልዶ ምባል ተጠራጢራ ዘይኮነትስ ብምድናቕ ብምግራም ናይ ነገረ ልደቱ ለእግዚእነ ማዕረ ክንደይ ዘደንቅን ክምርመር ከምዘይክኣል ምዃኑ እዩ። ብኻልእ መገዲ ድማ ትሕትና እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ቅድስንኣ ርእዩ ብብሥራተ ገብርኤል መልኣኽ ጌሩ ንክርስቶስ ከምእትወልድ ዋላ እንተነገራ ናይ ትሕትና ኣደ ስለዝኾነት እንታይ ሰሪሐ ናይ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ኣምላኽ ክኽእሎ ክትብል ጼይማ ።
እዚ ጾም ጾመ ፊሊጶስ ይበኃል እዩ።
ሓዋርያት ፊሊጶስ ኣብ መንጎ ኣረማውያን ኣትዩ ከምህር ብሰማእትነት ክመውት ሥጋኡ ካብ ደቂ መዛሙርቱ ስለዝተሠወሮም ንእግዚአብሔር ዝተሠወረ ናይ መምህሮም ሥጋ ክገልጸሎም ካብ ሕዳር ዓሰርተ ሽዱሽተ ጀሚሮም ምስ ጾሙ ኣብ መበል ሳልሳይ መዓልቲ ናይ መምህሮም ሥጋ ዋላ እንተተገልጸሎም ምጻሞም ግና ስጋብ ልደት ቀጺሉ እዩ። ጾም ትእዛዝ ጥራሕ ዘይኮነ ናይ ፍቕሪን ናይ በረከትን ምንጭ ምዃኑ ተረዲእና ደስ ኢልና ብፍስሓ ብንስሓ ተሓጺብና ክንጸሞ ይግባእ። ምስ እንጾም ከኣ ናይ ቅዱሳን በረከት ይሓድረና።
ስለዚ ብሓጺሩ ከምዝረኣናዮ ኣቦታትና ሓዋርያት ጼይሞም በረከት ረኺቦምሉ እዮም። ልዕሊ ኩሉ ድማ ስለ ትሕትኣ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፣ እዚ ብምዃኑ ኣበው ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ምእመናን ጼምና ንኽንጥቀም ሥርዓት ሠሪዖምልና። እዚ ሥርዓት ብምሓዝ ዝሓለፉ ዘመናት ዝነብሩ ምእመናን ጼሞም በረከት ረኺቦምሉ እዮም። ሎሚውን ንሕና ጼምና በረከት ንረክብ።
ክብርን ምስጋናን ይኹኖ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዳግማይ መጺኡ ንነፍስ ወከፍና ከከም ሥራሕና ኣብ ዝኅበና እዋን ኣብ የማኑ ከቑመና  > ኢሉ ናይ መንግሥቱ ወረስቱ ክገብረና ምስ ቅዱሳኑ ክድምረና  > እንዳበልና ንጹም።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾመ ሥርየት፣ ጾመ መድኃኒት ይግበረልና። ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም በረከትን ረደኤትን ኣማላድነትን ኣይፈለየና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር፣ ወለወላዲቱ ድንግል፣ ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ዕድመ ነቲ ፀላም ዝጋለሀ ህዝባዊ ቃልሲ፣ ኣብ ትግራይ ድሕሪ ዓወት 20 ግንቦት ዝተሰርሑ መንገድታት ፀፀርን ኣስፋልትን ብድምሩ ልዕሊ ሽዱሽተ ሽሕ ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ሸፊኖም ኣለው። ሽፋን መንገዲ ድማ ማሕበረ ቁጠባዊ ስልጠት ይፈጥር፣ ልምዓት የቀላጥፍ። እዞም መንገድታት ክስርሑ እንተለዉ ይኹን ተሰሪሖም ንትራፊክ ክፍቲ እንትኾኑ ንዘጋጥም ጠለብ ፅገና ዝከታተል ካብ ታሕተዋይ ክሳብ ላዕለዋይ ኪኢላ መንገዲ ከም ዘድሊ ፍሉጥ እዩ። ብፍላይ ኣብ ገጠር ወረዳታት ትግራይ ብተሳትፎ ሕብረተሰብ፣ ብኣድማሳዊ ተበፃሕነት መንገዲ ገፀርን ስራሕቲ ኢንተርፕራይዝ መንገዲ ገፀር ትግራይን ዝስርሑ መንገድታት ዝጠልብዎ ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ይርከብ። ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ትካላት ዘድልዮም ክኢላታት ኽርከቡ እንተድኣ ኮይኖም፤ ዝፈርዩሉ ማእኸል መሰልጠኒ ክህሉ እውን ኣገዳሲ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ሓደ ማእኸል መሰልጠኒ ፅግና መንግዲ ኣጣይሹ ኣሎ። እዚ ማእኸል ኣብ ክልልና ብሕታዊ ዝኾነ ማእኸል፣ “መሰልጠኒ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ” ይበሃል።
ማእኸል መሰልጠኒ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ ብበዓል መዚ መንገድታት ትግራይ (ናይ ሕዚ ኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ መንገዲ ትግራይ) ብ1993 ዓ/ም ካብ ኣጉላዕ ንሓይቂ መስሓል ዝወስድ ፅርግያ ኣብ ዝስርሐሉ እዋን ከም ሓደ ናቑጣ ናውቲ ፕሮጀክት ኮይኑ የገልግል ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዝተጣየሸ እዩ። ቀንዲ ዕላማ ምጥያሽ ናይዚ ማእኸል መሰልጠኒ ኣብ ክልልና ንዝስርሑ መንገድታት ገጠር ዝሕግዙ ክኢላታት ንምፍራይን ሓፈሻዊ ዓቕሚ ኮንስትራክሽን መንገዲ ክልልና ንምዕባይን ከም ዝኾነ ካብቲ ማእኸል መሰልጠኒ ዝተረኸበ ሓበሬታ የረድእ።
እቲ ማእኸል ካብ 1993 ዓ/ም ክሳብ 2001 ዓ/ም ኣብቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቐሰ ደረጅኡ ዘይሓለወ “ካምፕ” ኾይኑ ግልጋሎት እናሃበ ዝፀንሐ እንትኾን ካብ 2002 ዓ/ም ጀሚሩ ግን ብመሰረት ሓዱሽ መሰረታዊ ለውጢ ኣሰራርሓ ኣብ ትሕቲ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ ዋና ከይዲ ስራሕ ምዕባለን ምምሕዳርን መንገዲ ኮይኑ ስሩዕ ግልጋሎት ስልጠና እናሃበ ይርከብ።
ንህንፀት እዚ ሓዱሽ ማእኸል መሰልጠኒ ዝኸውን ቦታ ቅድም ኢሉ ካብ ቤት መዘጋጃ ከተማ ኣጉላዕ ዝተውሃበ እንትኾን ብምኽንያት ሕፅረት በጀት ህንፀቱ ከይተወድአ ክሳብ 2007 ዓ/ም መወዳእታ ብምፅንሑ ናብዚ ሓዱሽ ማእኸል ስልጠና ከይተሰጋገረ ፀኒሑ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ 2008 ዓ/ም ህንፀት እቲ ሓዱሽ መሰልጠኒ ማእኸል መብዛሕትኡ ስራሕቲ ህንፀቱ ብምዝዛሙ ኣብቲ ሓዱሽ ዘስረሖ ቀፅሪ ሓደ ዙር ስልጠና ምሃብ ጀሚሩ ኣሎ።
ኣብዚ ማእኸል ዝስልጠኑ ተምሃሮ ካብ ኩለን ወረዳታት ክልልና ዝምልመሉ ዓስራይ ክፍሊ ዝወድኡ እዮም። ኣብ ከይዲ እቲ ስልጠና ዝወሃቡ ሞያዊ ኣስተምህሮ ኣብ ዙርያ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ዘጠቓለሉ ኮይኖም ንተኸታተልቲ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝፀንሕ ምዃኑ መተሓባበሪ ማእኸል ስልጠና መንገዲን ፅገናን ኣጉላዕ ኣይተ ክንፈገብርኤል ወልደ ማርያም ይገልፁ። በቲ ስልጠና እዋን ህንፀት መንገዲ፣ ቅየሳ፣ ፀረጋን ምድመዳ ፀፀርን ሓመድን ፣ ምድልዳል ስራሕቲ ተፋሰስን ስራሕቲ ምንፃፍ ፀፀርን ኣብ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ መርሃ ግብርታት ተኸፊሎም ዝወሃቡ እዮም። ብመሰረቱ ድማ እዞም ስልጠና መባእታዊ ሞያ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ዘጨብጡ እዮም።
ካብ ዝጣየሽ (ካብ 1993 ዓ/ም )ጀሚሩ ኣብ ክልልና ዝርከብ ሕፅረት ሰብ ሞያ መንገዲ ንምፍታሕ፣ ኣብ ኣሰራርሓን ፅገናን መንገዲ ስልጠና እናሃበ ዝመፀ እዚ ማእኸል፤ ኣብ ምዕባለ መንገዲ ትግራይ ዓብዪ ተራ እናተፃወተ ዝርከብ እዩ። እቲ ማእኸል መሰልጠኒ በቢዓመቱ 68 ተምሃሮ ተቐቢሉ ናይ ምምሃር ዓቕሚ ዋላ እኳ እንተሃለዎ ወረዳታት ብመሰረት ዝወሃበን ብፅሒት መሉእ ንሙሉእ ክጥቀማ ብዘይ ምኽኣለን ካብ 35 ክሳብ 45 ሰልጠንቲ ተቐቢሉ ኣብ ምምሃር ይርከብ ። ክሳብ ሕዚ ድማ ብብርኪ ክልል ንልዕሊ 400 ዝኾኑ ታሕተዎት ክኢላታት ስልጠና ሂቡ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ዝተፈላለዩ ፕሮጀክትታት መንገዲ ገፀር ዝተወፃፅኡ 34 ትራክተር (ኦፕሬተራት) ኣሰልጢኑ ናብ ስራሕ ኣዋፊሩ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ምዕባይ ዓቕሚ ሓይሊ ሰብ ክልልና ሓሊፉ ካብ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ዓፋር ብዝቐረበሉ ሕቶ መሰረት ን70 ሰልጠንቲ እቲ ክልል ኣብ ክልተ ዙር ብቑዕ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣይተ ክንፈገብርኤል ይሕብሩ።
ኣብዚ ማእኸል ሞያ ኣጥርዮም ዝወፁ ሰልጠንቲ ነናብ ከባቢኦም ተመሊሶም ብኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ መንገዲ ትግራይ፣ ብበዓል መዚ መንገድታት ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ብፕሮግራም ኣድማሳዊ ተበፃሕነት መንገድታት ገፀር “ዩራፕ” ኣብ ዝህነፁ መንገድታት ተቖፂሮም ኣብዚ ዘፈር ዘጋጥም ዝነበረ ሕፅረት ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ኣብ ምቕራፍ ግደኦም እናበርከቱ እዮም።
ይኹን ደኣ እምበር፣ እዚ ማእኸል እዚ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት እዚ ዝኣክል ስልጠና ደኣ ይሃብ እንበር ኣብ ከይዲ ስልጠና ብርክት ዝበሉ ማሕለኻታት ከምዘጋጥምዎ ኣይተ ክንፈገብርኤል ይዛረቡ። ካብቶም ዝነበሩ ፀገማት መርኣዪ ንምውሳድ፣ ኣብቲ ማእኸል ዝወሃብ ስልጠና ብክልተ ምኽንያታት ኣብ ፅርየት ክፍተት ነይርዎ። እቲ ቀዳማይ ክፍተት፣ ስልጠና ዝህቡ መምህራን መብዛሕትኦም ኣብ ስራሕቲ መንገዲ ዝነበሩ ይኹኑ እምበር ሓልሓሊፉ እዞም መምህራን ካብ ቢሮ ብዝወሃቦም ስራሕቲ ምህንድስና ኣብቲ ማእኸል ኣብ ዘይርከብሉ እዋን ልምዲ ብዘይብሎም መምህራን እውን ይካየድ ምንባሩ እዩ። እቲ ካልኣይ ክፍተት ድማ እቲ መሰልጠኒ ማእኸል ብሰንኪ ዝነበሮ ሕፅረት በጀት ብናይ ቤተ ፈተነ (ላብራቶሪ) ኣቁሑት ዝተደገፈ ስለዘይኮነ መብዛሕትኡ ትምህርቲ ኣብ ክልሰ ሓሳብ መሰረት ዝገበረ ብምዃኑ ክንድቲ ተግባራዊ ስልጠና ፅርየትን ውፅኢትን ክህልዎ ዘይምኽኣሉ እዩ።
እዚ ኮይኑ እቲ ማእኸል ሎሚ ካብቲ ዘለዎ ፀገማት ንክወፅእን ብቐፃልነት እውን ዓቕሙ ብምዕባይ ናብ ዝሓሸ ውፅኢት ክሰጋገርን ብትኹረት እናተሰርሐሉ እዩ። ዝነበሮ ተበፃሕነት እውን ኣብ ክልልና ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ጐረባብቲ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ንዝመፁ እውን ስልጠና ንምሃብ ዝሓሸ በጀት ተመዲብሉ ስራሕቲ ምስፍሕፋሕ እናሳለጠ ምህላው ናይዚ ሓደ መርኣዪ እዩ። ንኣብነት ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ንስራሕቲ ምስፍሕፋሕ ጥራሕ ዝውዕል ከባቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ብር ተመዲብሉ ብዝተጠናኸረ መልክዕ ኣወዳድባ፣ ተደራቢ ስራሕ ዘይብሎም ቀወምቲ መምህራን ናውቲታት ላባራቶሪን ካልኦት ጠቐምቲ ኣቑሑትን ሓይሊ ሰብን ኣማሊኡ ስራሕቱ ጀሚሩ እዩ። ዳግመ ምትዕርራይ ዘድልየሉ ምኽንያት ሓደ ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝተትሓዙ ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ብኮንትራክተራትን ኣማኸርትን ጥራሕ ክስራሕ ስለዘይከኣል ነዚ ክሽከም ዝኽእል ክኢላ ኣቐዲምካ ምፍራይ ስለዘድሊ እዩ።
እቲ ካልኣይ ምኽንያት ኣብ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ዝርከብ ዋና ከይዲ ስራሕ ምዕባለን ምምሕዳርን መንገዲ ዝተውሃቦ ሓላፍነት ብሙሉእነት ክፍፅም ንምኽኣል እዩ። ከይዲ ስራሕ መንገዲ ምዕባለን ምምሕዳርን ካብ ውሽጢ እቶም ብሓላፍነት ክሰርሖም ዝተውሃቡዎ ስራሕቲ ሓዲኡ ስራሕቲ መንገድን ከባቢያዊ ሓለዋን ተጠቃሲ እዩ። እዚ ማለት ሓደ ፕሮጀክት መንገዲ ቅድሚ ናብ ስራሕ ምእታዉ ገምጋም ስነ ከባቢ ይካየደሉ። ከምኡ እውን ብሕብረተሰብ ክበርሱ ዘይድለዩ ከባብታት ( ሃይማኖታዊ ቦታታት) ኣቐዲምካ መፅናዕትታት ምክያድ የድሊ። ኮይኑ ግን እዚ መደብ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብምኽንያት ሕፅረት ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ብሙሉእነት ይስራሕ ኣሎ ንምባል ኣይከኣልን። እዚ ድማ ስልጠናታት ዝህቡ ትካላት ብብዝሒ ስለ ዘየለው ከም ዝኾነ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ነዚ ኣመልኪቱ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ ዘካየዶም መፅናዕትታት ይሕብሩ።
እቲ ሳልሳይ ምኽንያት፣ ስራሕቲ መንገዲ ብስልጠና ዝተደገፈን ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ዝወነን ንምግባር እዩ። ስራሕቲ መንገዲ ብቐሊል ወፃእን ውፅኢታዊ ብዝኾነ ኣግባብን ክፍፀም ዘኽእሉ ቴክኖሎጅታት ከም ዘለዉ ነዚ እውን ግደ ስልጠና ዕዙዝ ምዃኑ ዝፍለጥ እዩ። ስለዝኾነ እዞም ቴክኖሎጅታት ንኹሉ ከባቢ ክልልና ተበፃሕቲ ንምግባርን ብቑልጡፍ ናብ ተግባር ንምእታውን ማእኸል መሰልጠኒ ኣጉላዕ ሰፊሕ ስልጠና ክህብ ስለዝተሓሰበሉ እዩ።
ራብዓይን ናይ መወዳእታን ምኽንያት ዳግም ምትዕርራይ ኣወዳድባ ሓይሊ ሰብን ናውትን ማእኸል መሰልጠኒ ስራሕን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ፣ ስራሕቲ መንገድታት ትግራይ ብምርምር ንምሕጋዝን ማእኸል ስራሕቲ መንገዲ ምርምርን ላበራቶርን ኮይኑ ንኸገልግልን መንግስቲ ኣንፈት ስለዝሓንፀፀ እዩ።
እዚ ማእኸል ኣብ ስራሕቲ መንገዲ፣ ፅገናን ምርምርን ዓብዪ ግደ ዘለዎ እንትኾን ኣብ ሃገርና ብዝተማልአ ሓይሊ ሰብን ቀረብ ቴክኖሎጅን ዝተደገፈ ማእኸል ምርምር መንገዲ ኣብ ዘየለወሉ ዝተጣየሸ ትካል ብምዃኑ ንኽልል ኢሉ እውን ንሃገር ዝለዓለ ረብሓ ከምዝህልዎ እሙን እዩ። እቲ ዝካየድ ስራሕቲ ምርምር መንገዲ ካብ ቀለልቲ ክሳብ ዓበይቲ ክእለትን መሳርሕታትን ዝሓትት እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ኩነታት ክልልና መፂእኻ ብቐሊል ወፃኢ ክስርሑ ዝኽእሉ ስራሕቲ ምርምር ክካየዱ ዝሕግዝ እዩ። እዞም ስራሕቲ ምርምር ምስ ኣብ ክልልና ዘለው ዩኒቨርሲታትን በዓል መዚ መንገድታት ኢትዮጵያን ዝገብርዎ ሓገዛት ተደጊፉ ዝስራሕ እንትኸውን ትሕዝቶኡ ብቐለልቲ ጀሚሩ ደረጃ ብደረጃ ክዓቢ ዝኽእል ይኸውን። ነዚ ንምስራሕ ዘኽእሉ ቅድመ ምድላዋት ማለት እውን ክኢላ ሓይሊ ሰብን ካልኦት ጠቐምቲ ናውትታትን ብኣጋኡ እናተማለአሉ ከምዝርከብ ኣብቲ ማእኸል ኣብ ዝነበረና ፃንሒት ንምዕዛብ ክኢልና ኣለና።
ብሓፈሻ ማእኸል መሰልጠኒ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ እቶም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ክልልና ዝስርሑ ዘለዉ መንገድታት ብዝተማለአ ብፅርየት ክስርሑን ብቑዕ ዝኾነ ፅገና ዘድልዮም መንገድታት እውን በቲ ዝድለ መንገዲ ንክፅገኑን ዝሕግዙ ክኢላታት እናፍረየ ዝርከብ ማእኸል መሰልጠኒ ብምዃኑ ኣብዚ መዳይ ንዝርኣዩ ክፍተታት ክዓብስ እናክኣለ እዩ። እዚ ድማ እቶም ዝስርሑ መንገድታት ክንድቲ ከገልግልዎ ዝግበኦም ከገልግሉን ኣብ ማሕበረ ቁጠባዊ ምንቅስቓስ ሕብረተሰብና ዘለዎም ግደ ዕዙዝ ምዃኑን ብምርዳእ ካብቲ ሕዚ ዝህቦ ዘሎ መርሃ ግብሪ ስልጠና ብሓዱሽ ስርዓተ ትምህርቲ ቀሪፁ ዓቕሙ ንምዕባይን ናይ ተግባር ክእለት ንምጭባጥን ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ፃዕሪ ኩሉ ዝምልከቶ ኣካልን መላእ ህዝብን ቆላሕታ ክገብርሉ ይግባእ መልእኽትና እዩ።


text:
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ህይወት ስደተኛታት ኣብ ምድሓን ተዋፈረን ዝጸንሓ ትካላት ስራሓን ኣቋሪጸን
ኣብ ስያትል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣንጻር ፈስቲቫል ህግደፍ ዝተወደበ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ረዚን መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ
ብምኽንያት ተመልኾ ሃይማኖት ተዳጒና ዝጸንሐት ኣደ ሰለስተ ቆልዑት ኤርትራዊት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሞይታ
ብስርቂ ኮነ ካልእ ገበን ዝተታሕዘ ሰብ ኣብ መደበራት ፖሊስ ንክእሰር ከሰስቲ ቀለብ እሱር ክኸፍሉ ይግደዱ
ኣብ ኤርትራ ስሩዕን ተሓታትነት ዘለዎን መንግስታዊ ኣሰራርሓ ካብ ዝጠፍእ ነዊሕ ገይሩ ዝበሉ እሙናት ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ናብ ሓደ መንግስታዊ ትካል ከይድካ ጉዳይካ ብኣፍልጦ ብዘመድ ኣዝማድ ወይ ድማ ብሓይሊ ገንዘብ ከተሳልጥ ተኣታትዩ ዝጸንሐ ብልሽውና ከይኣክል፡ ሕጂ ድማ ሓደ ዜጋ ተሰሪቐ ወይ ተበዲለ ኢሉ ኣብ ቀረባኡ ናብ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ምስ ዘመልክት ኣብ ቀይዲ ከነውዕሎ ክትቅልቦ ትኽእል ዲኻ ዝብል ሕቶ ከም ዝቐርበሉ ሓቢሮም።
ሓለፍቲ መደባራት ፖሊስ ህግደፍ ክትቅልቦ ፍቓደኛ እንተደኣ ኮይንካ ክንሕዞ ጸገም የብልናን፡ ክትቅልቦ ፍቓደኛ እንተዘይኮይንካ ግን ኣይንሕዞን እንታይ ክንቅልቦ፡ መንግስቲ ዝሰለዐልና ባጀት የለን። ንገዛእ ርእስና ምስ ደቅና ኣብ ጸገም ወዲቕና ኣለና ዝብል ዘይንቡር ግን ከኣ ተስፋ ዝቐረጸ መልሲ ከም ዝህቡ፡ ነዚ ዝተዓዘበ ህዝቢ ድማ እሞ እዛ ሃገር ያዕ ዝብል መንግስቲ የብላን ኩሉ ሌባ ኮይኑ ኣሎ ማለት’ዩ እናበለ ከብዱ ሓቚፉ ይነብር ምህላውን ገሊጾም።
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ህይወት ስደተኛታት ኣብ ምድሓን ተዋፈረን ዝጸንሓ ትካላት ስራሓን ኣቋሪጸን
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝኾኑ ስደተኛታት፡ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊቢያ ተበጊሶም ባሕሪ ሜዲትራኒያን ሰንጢቖም ናብ ምድሪ ኤውሮጳ ኣብ ዝገብርዎ ጉዕዞ፡ ብማዕበልን ምብልሻው ጃላቡን ንዘጋጥሞም ሓደጋ ቅጽበታዊ ደገፍ ብምሃብ ካብ ሞት ኣብ ምድሓን ተዋፊረን ዝጸንሓ ሰለስተ ገበርቲ ሰናይ ትካላት ዝህባኦ ዝነበረ ሰናይ ተግባር ከም ዘቋረጻ ረድዮ ኤረና ብ15 ነሓሰ 2017 ሓቢራ።
እተን ትካላት፡ ብፈረንሳውያን ዝተመስረተ ሓካይም ብዘይ ዶብ፣ ኣብ ጀርመን ዝመደበሩ ዓይኒ ባሕሪ፣ ድሕነት ቆልዑ ዝተባህለን ከምዝኾኑ፡ መሳኪን ስደተኛታት ሃዲምካ ኣብ ዘይተምልጠሉ፡ ኣእዊኻ ኣብዘይትስመዓሉ ማእከል ባሕሪ ንዘጋጥሞም ፈተና፡ ኣብ ቀረባ ጸኒሐን ኣምድሓን ዝምስገን ተግባራት ከም ዝነበረን፡ ሕጂ ግን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ናብ’ቲ ንሳተን ዝንቀሳቐሳሉ ማያዊ ክሊ ክንቀሳቐስ ብምጅማሩ፡ ምኽንያት ንምቁራጸን ከም ዝኾነን ኣረዲኣ።
ኣብ ስያትል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣንጻር ፈስቲቫል ህግደፍ ዝተወደበ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ረዚን መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ
ነቲ ህዝቢ ኣፈራሪሕካ ገንዘብ ንምቕራም ዝዕላማኡ ሰብኣዊ ክብሮም ንገንዘብ ብዝሸጡ ሰለይቲ ተወዲቡን ተመሪሑን ብ11 ነሓሰ 2017 ኣብ ስያትል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተኻየደ ስማዊ ፈስቲቫል ህግደፍ ንምቅላዕን ንምብርዓንን ብግዱሳትን ውፉያትን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተወደበ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ብፖለቲካዊ ትርጉሙ ኣብ ቅድሚ ዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሓንን ተዓዘብን ረዚን መልእኽቲ ብምምሕልላፍ መደቡ ከም ዝዐወተ ካብ’ቲ ቦታ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ሰላማዊ ሰልፊ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ንጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ንድግፍ፣ ፈስቲቫል ህግደፍ፡ ፈስቲቫል ጥልመትን ድኹማ`ት ሕልናን’ዩ፣ ዓድኻ ክዝመት’ዶ ዓይንኻ ይዕመት፣ ዝብሉን ካልኦት ጭርሖታትን እናቃልሑ ከም ዘካየድዎ፡ ኣብ ልዕሊ ‘ቶም ስሉባት ሕልናን ድኹዒ ውልቀ መላኺ ኢሳያስን ርኡይ ተጽዕኖ ዝፈጠረ ምንባሩን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብምኽንያት ተመልኾ ሃይማኖት ተዳጒና ዝጸንሐት ኣደ ሰለስተ ቆልዑት ኤርትራዊት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሞይታ
እዛ ኣማኒት ጴንጠ ቆስጠ ከም ዝነበረት፡ በሰንኪ ነዚ እምነት’ዚ ምኽታላ ብትካል ጸጥታ ህግደፍ ከም ዝተኣስረት ዝተነግረላ ወ/ሮ ፍቓዱ ደበሳይ ዝተባህለት ኣደ ሰለስተ ቆልዑ፡ ብዝወረዳ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ግፍዒ ኣስታት ቅድሚ 10 መዓልቲ መትከል ኣብዮት ኣብ ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ህይወታ ከም ዝሓለፈ፡ ክርስትያን ሶሊዳሪቲ ዎርልድ ዋይድ ንዝተባህለ ትካል ብምጥቃስ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣቃሊሐን።
እዛ ብሰንኪ ጨካን ተግባራት ህግደፍ ህይወታ ዝሓለፈት ኤርትራዊት ኣደ፡ ምስ በዓል ቤታን ካልኦት ደቂ ሃይማኖታን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጉንበት 2017 ኣብ ከባቢ ዓዲ ዃላ ኣብ ጸሎት እንከለው ብትካል ጸጥታ ጸላኢ ተሃዲኖም ካብ ዝተኣስሩ ሓንቲ ምንባራ፡ ኣብ’ቲ ኣብ መንጎ ጋሕተላይን ሽዕብን ኣብ ዝርከብ መትከል ኣብዮት ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ብኣረሜናዊ ኣተሓሓዛ ተሳቕያ ከም ዝሞተት ኣብ መንደፈራ ድማ ሓምድ ድበኣ ከም ዝተፈጸምን ጸብጺበን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 18-08-2017


text:
ሓጺር ጸብጻብ ምዕባለታት ድሕረ-ተቃውሞ ካብ ኣስመራ፥ ብ ኣባላት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት
ድሕሪ እቲ ብሰሉስ ኣብ ቤት ትምህርቲ ድያእ ከምኡ'ድማ ኣብ ጎደና ሓርነት ዘጋጠመ ናይ ተቃውሞ ሰልፍን ንዕኡ ንምብታን ዝሰዓበ ተኹስን ማእሰርትን ሎሚ ኩነታት ብተዛማዲ ሃዲኡ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ'ድማ ኣብቲ እቶም ምስቲ ኩነታት ብምትእስሳር ተቀይዶም ዝነበሩ ተማሃሮን ኣዴታትን በብቅሩብ ይልቀቁ ኣለው። ድሮ ኣብ ኣኽርያ 5 ተማሃሮን 3 ኣዴታትን ተለቂቆም ኣለው። ንሶም ብዛዕባ ማእሰርቶም፡ ዝተገብረሎም መርመራን ካልእን ምስ ዝኾነ ሰብ ከይዘራረቡ ከቢድ መጠንቀቅታ ተዋሂብዎም ኣሎ። የግዳስ ሓደ ካብቶም ዝተለቀቁ ኣብ ኣኽርያ ብልምዲ ጻዕዳ ጽርግያ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣከባቢ ዝቅመጥ፡ ንግዜኡ ብጸጥታዊ ምኽንያት ስሙ ክንዕቅቦ ዝመረጽና፡ተማሃራይ 10 ክፍሊ ቤትትምህርቲ ድያእ፡ ከምዝገለጸልና ምስ ሓዝዎ ናብ ኤክስፖ ዝርከብ 6ይ መደበር ፖሊስ ከምዝወሰድዎምን፡ ስም ናይ ወደብትኹም ግለጹ ብምባል ዝሑል ማይ ኣብ ነብሶም ብምኽዓው ብቁልፊ እናኸትከቱ ከምዝመርመርዎም ሓቢሩ።
ኣባላት ጸጥታ ናይቲ ስርዓት ከም ወትሩ ነገራት ክሳብ ዝዝሕለሎም ድሕሪ ምጽባይ፡ ሎሚ ቤት ትምህርቲ ድያእ ከፊቶማ ኣለው። እቲ ኸባቢ ኣቃልቦ ስሒቡ ከምዘሎ ድሕሪ ምፍላጦም ድማ ንኹሉ ሰራዊትን ፖሊስን ኣልዮምን ክልተ ዕጡቃት ኣባላት ፖሊስን ሓደ ዕጡቅ ወተሃደርን ጥራይ ከም ሓለዋ ኣብ ከባቢ እቲ ቤትምህርቲ ውዒሎም። የግዳስ ሲቪል ዝለበሱ ኣባላት ጸጥታ ኣብ ከባቢ ቤት ትምህርቲ ዓሲሎም ኣለው።
ኣባላት ጸጥታ የግዳስ ኣብዚ እዋንዚ ስልቲ ቀይሮም፡ ኣብ ክንዲ ከም ወትሩ ካብ ቤት ብለይቲ መጺእካ ናይ ምቅያድ፡ ንዝደለይዎም ሰባት ናብ ምምሕዳር ከባቢ ብምጽዋዕ ካብ ምምሕዳር'ድማ፡ ኣባላት ጸጥታ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ይወስድዎም ኣለው። ንኣብነት ሎሚ ኣብ ሰዓታት ምሳሕ ኣብ ኣኽርያ ሪጋ ሶማል፡ ከምኡ ድማ እንዳ ዓሊ በኺት ዝበሃል ስፍራ ዝቅመጡ ዓብደልቃድር ኣሕመድ፡ ከምኡ'ድማ ነጋሽ በያን ዝተባህሉ ሰባት ናብ ምምሕዳር ጸዊዖም ካብኡ ድማ ሰዊሮሞም ኣለው።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር፡ ጀነራል ፊሊጶስ ኣብ ግዜ ተቃውሞ ዝነበሩ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ጸጥታን ን ኣባላቶም ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ተኹሲ ክኸፍቱ ተኣዚዞም፡ ንላዕሊ ጥራይ ምትኳሶም፡ ትእዛዝ ጥሒስኩም ተባሂሎም ኣብ ቀይዲ ክኣትው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ ነቶም ሰብኣውነት ተሰሚዕዎም ኣንጻር ህዝቦም ምትኳስ ዝኣበዩ ደቂ ህዝቢ ኣባላት ሰራዊት ብስም ህዝቢ ኤርትራ ምስጋናና ንገልጽ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ስርዓት ከም ወትሩ ናይ ሓደ ሃይማኖት ምንቅስቃስ ንምምሳሉ ጽዑቅ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተ የካይድ ብምህላውን፡ ገለ ሰባት'ድማ ብዘይፍላጥ ነቲ ናይቲ ስርዓት ስውር ሽርሒ ይደጋግሙ ብምህላዎምን፡ ኩሉ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝርከብ ህዝብና እዚ ተቃውሞ ምግባትን ዓመጽን ዘንቀሎ ምዃኑን ዋሏ'ኳ ብተማሃሮ ኣኽርያ ዝተጀመረ እንተኾነ፡ ኩሉ ተቀማጢ ኣኽርያ ኢዱ ዝሓወሰሉ ምዃኑን፡ ሕጂ'ውን እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ቃልሲ ኣንጻር ዓመጽ ንኽዕወት ኩልና ኣብ ደቀቅቲ ጉዳያት ምድሃብ ገዲፍና፡ ነዚ ቃልሲ ደገፍና ከነርእዮ ንጽውዕ።
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ኣስመራ


text:
ኢትዮዽያ፣ብሕ/መ ኣብ ዘይህዱእ ክልል ኦጋዴን፣ተቆፂሩ ይሰርሕ ንዝነበረ ዜጋኣ፣ምስ ዘይሕጋዊ ደባይ ተዋጋእቲ ርክብ ኣለዎ ኢላ ብሕጊ ፀረ-ግብረ-ሸበራ ከሲሳ።
ኣብ ሓለዋ ፀጥታ ተመዲቡ ይሰርሕ ዝነበረ ዓብዲራሕማን ሸኽ ሓሰን፣ትማሊ ሶኒ ንሓፂር ጊዜ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ነይሩ።ጉዳዩ ንዝመፅእ ወርሒ ተቆፂሩ።
ሓሰን ብመሰረት ሕጊ ፀረ-ግብረ-ሸበራ ኢትዮዽያ‘ዩ ዝሓለፈ ሓምለ ተኣሲሩ።ዝቀረበሉ ክሲ፣መራሒ ናይ‘ቲ ንመንግስቲ ኢትዮዽያ ብጎነፅ ንምዕላው ዝንቀሳቀስ ዘሎ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ከምዝኾነ ይጠቅስ።
ዓብዱራሕማን ሓሰን ንክእሰር ክልተ ሰሙን ክተርፎ ከሎ፣ንክልተ ዝተጨወዩ ሰራሕተኛታት ፕሮግራም መግቢ ዓለም ክፍትሑ ኣብ ሽምግልና ተሳቲፉ‘ዩ። ኣብ‘ቲ መስርሕ ጨወያ ሓደ ሰራሕተኛ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ተቀቲሉ፣ እቲ ራብዓይ ድማ ብከቢድ ቆሲሉ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ እቲ መጥቃዕቲ ኦብነግ‘ዩ ፈፃሚኡ ክብል ከሎ ኦብነግ ግና ነፂግዎ‘ዩ።ናብ ጋዜጠኛታት ዝተላኣከ ኢሜይል፣እቶም ሰራሕተኛታት ረድኤት፣ብሰራዊት መንግስቲ ዝተፈፀመ ሰፊሕ መቅተልቲ ንዝሕብር መርተዖ ስለዝረኸቡ‘ዮ መኪናኦም መጥቃዕቲ ተፈፂሙዋ ይብል።
መንግስታዊ ወሃቢ-ቃል ግና ነቲ መግለፂ ”ዘይስነሞገታዊ” ክብል ይነፅጎ። መንግስቲ ኢትዮዽያ ናብ ውግእ ፀረ ደባይ ተዋጋእቲ ዝካየደሉ ክልል ኦጋዴን ኣቲኻ ንምፅብፃብ ስለዘይፈቅድ እቲ ክስን መልሰ-ክስን ብናፃ ወገን ንምርግጋፅ ኣይካኣልን።
ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት ከምዝብልዎ፣ቋንቋ ሶማልኛ ዝዛረብን ሰራሕተኛ ሓለዋ ፀጥታ ዝነበረን ዓብዲራሕማን ሓሰን፣ምስ‘ቶም ንሰራሕተኛታት WFP ዝጨወዩ ኣብ ምርኻብ ወሳኒ ግደ ነይሩዎ ይብሉ።መንግስቲ ብወገኑ ንዘቅረቦ ክሲ ይሕግዘኒ‘ዩ ኢሉ ዝኣመነሉ መርተዖታት ፅሑፍን ናይ ቴሌፎን ድምፅን ኣቅሪቡ‘ሎ።
ኣብ ኢትዮዽያ ወኪል ሕ/መ ዩጂን ኦዉሱ ግና፣ኣብ ሞንጎ ነቶም ተጨውዮም ዝነበሩ ሰራሕተኛታት ኣብ ምፍታሕን ምእሳር ሓሰንን ሓያል ምትእስሳር ከምዘሎ ገይርካ ንዘይምቅራብ ጥንቃቀ ክግበር ኣለዎ ኢሎም።
ትካላት ሕ/መ ምስ መንግስቲ ኢትዮዽያ ተራኺቦም፣መሰል ዓብዱልራሕማን ሓሰን ንክረጋገፅ ይዘራረቡ ከምዘለው ሓቢሮም።
”ግቡኣትን ሓለዋን ሓሰን ንክረጋገፅ ምስ መንግስቲ ኣፅዒቅና ንዓየሉ ዘለና ጉዳይ‘ዩ።ከምኡውን ኣብ‘ዞም ነጥቢታት ንሕናን መንግስቲን ቅሉዕ ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ ኣለና” ኢሎም።
ዓብዲራሕማን ሓሰን ዝተኣሰረሉ ሕጊ ፀረ-ግብረ ሸበራ ብተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላትን ጉጅለታት ናፅነት ሚድያን ብብርቱዕ ዝንቀፍ‘ዩ።ከምኣባሃህለኦም፣ እቲ ሕጊ ንፖለቲካዊ ተቃውሞ ንምጭፍላቅ ኣብ ጥቅሚ ክውዕል ይኽእል‘ዩ።መንግስቲ ግና ነዚ ሪኢቶ‘ዚ ይነፅጎ።እቲ ሕጊ ምስ‘ቶም ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝትግበሩ ሕጊታት ዝመሳሰል‘ዩ ይብል።


text:
ሃጸይ ዮሃንስ ገና ቅድሚ ሃጸይ ምባሎም ናብ ኤርትራ ብዙሕ ወራራትን ግፍዕታትን ከም ዝገበሩ ይፍለጥ። ነቲ ኣብ መንጎ ሃዘጋን ጸዓዘጋን ብቐዳሞት ደጓዑ (መሳፍንቲ) ሱር ተኺሉ ዝነበረ ምትህልላኽ ተጠቒሞም ኣብ መንጎ ክልተ ኣሕዋት ደግያት ሃይሉን ራእሲ ወልደሚካኤልን ብዙሕ ተንኮላት ፈጸሙ።
ንደግያት ሃይሉ ተወልደ መድህን ፈታዊኦም ተመሲሎም; ንደግያት ገብረ ተኽለ ዝተባህለ ትግራዋይ ንኽስልዮም ኣብ ጸዓዘጋ ክቕመጥ ለኣኽዎ። ንሱ ኸዓ ፈታዊ ተመሲሉ ኣብ መንጎ ደግያት ሃይሉ ብዙሕ ሰለያ እናካየደ ዝበልዎን ዝተዛረብዎን ስፍርን ቁጽርን ዘይብሉ ጸብጻብ ናብ ጎይታኡ የመሓላልፍ ነበረ።
ሃጸይ ቴድሮስ ምስ ሞቱ ኣብ ሳልስቱ ብ19 ሚያዝያ 1868 ካልእ ገዲፎም ንጸብጻብ ደግያት ገበረተኽለ ምርኩስ ብምግባር መረብ ሰጊሮም ኣብ ዓዲ ወደል መራጉዝ ዝተባህለ ዓዲ ሓደጋ ወዲቖም ንደግያት ሃይሉ ማሪኾም ን ኣይተ ወልደ ሚካኤል ሰለሙን (ራእሲ) ሹመትካ ደገዝምነት ግዝኣትካ “ምኽዓው ቆሎ” ምላሽ ሂበካ ኣለኹ ብማለት ነቲ ጽልኢ ክልተ ኣሕዋት ኣባልሕዎ።
ደግያት ገበረ ተኽለ ከኣ እሙን ኾንካ ስለ ዝተረኸብካ ግዝኣት ምሉእ ሰራየ ሂበካ ኣለኹ ብማለት ኣብ ዘይናቶም ዓዳላይ ኾይኖም ተረኽቡ።
ድሒሮም ንደግያት ሃይሉ ኣብ ቁጽጽሮም ኣእትዮም ከይ ኣኽሎም፣ ሃጸይ ዮሃንስ ተመሊሶም ንደግያት ወልደሚካኤል ሻራ ሃጸይ ተኽለ ገርግስ እዩ ብዝብል ጉልባብ ንዓድዋ ምጻኒ ቢሎም ለኣኽሎም
“ገንዘብ ስርቕን ገንዘብ ልማኖን ክሳብ ዝቐትለካ ዝጠቕመካ ይመስል”
ከም ዝብሃል ዝሃብዎም ሹመት ናይ ሓቒ መሲልዎም “ብዓል መስቀል ብሓደ ኣብ ዓድዋ ከነብዕል” ኢሎም እዮም ብማለት ከድዎም። እንተኾነ ሃጸይ ዮሃንስ ሕጂ ዕድል ረኺበ ብማለት ተቐቢሎም ኣሰርዎም።
እቶም ክልተ ሓያላት መወዳድርቲ ኣሕዋት ከኣ ብዘይሓሰብዎ ብተንኮል ኣብ እምባታት ትግራይ ተኣስሩ። ዓደቦኦም ከኣ መጻወቲ ከም መዓል ዋግ ሹም ገብሩ፣ ብላታ ገበረኺዳን፣ ደግያት ጎልጃ ካሳ ኣባ ኸይሲ..ካልኦትን ዝ ኣመሰሉ ዓቀይትን ደርጎይናታትን ኮነ።
ወራራት ግብጺ ምስ መጸ ከኣ ሃጸይ ዮሃንስ ተመሊሶም ነቶም ኣሲሮሞም ዝነበሩ ደግያት ሃይሉን ደግያት ወልደሚካኤልን ፈቲሖም ሒዞሞም መረብ ሰገሩ። ኣብ ሕዳር 1875 ኣብ ጎዳ-ጉድ ኣብ ዝተገብረ ውግእ ድማ ብዓቢ ብልሓት ደግያት ወልደሚካኤል ሰለሙን ምስ ብዓል ባሕሪ ነጋሲ ጎደፋን ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ሃጸይ ዮሃንስ ኾይኖም መኺሮም ተዋጊኦም ሓይሎምን ክእለቶምን ኣመስኪሮም ኣዐወትዎም። በዚ ከኣ ደግያት ወልደሚካኤል ሰለሙን ፍሉይ ኣድናቆት ኣትሪፎም ካብቲ ዝተማረኸ ብርክት ዝበለ ዘመናዊ ኣጽዋር ወሰዱ።
ሃጸይ ዮሃንስ በቲ ዝነበሮም ዘይምትእምማን መስመር መረብ ከደልድሉ ንሰራየ ነቲ ዝነበረ ኣትሪፉ ደቀባት ኣንጻሩ ከይለዓሉ ዝቆጻጸሩን ሰለስተ ሹም ነጋሪት ደግያት ማሩ፣ ደግያት ገበረ ተኽለ፣ ፊተውራሪ ወልደገርግስ ዝብሃሉ ደቂ ትግራይ ሸይሙ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዓቢ ክሕደት ፈጸሙ።
በዚ ከኣ ደግያት ወልደሚካኤል ብሓደ ወገን በቶም ካብ መግዛእቲ ትግራይ’ስ መግዛእቲ ግብጺ ይሓይሽ ዝብሉ ደቂ ዓዶም ብኻልእ ወገን ድማ ምስ ግብጺ ተመሓዚኻ ዝዓበየ ግዝኣት ምውሓስ ብዝብል ተስፋ ተመሪሖም ንግብጻዊያን ባዕሎም መሪሖም ኣብ መጋቢት 1876 ከኣ ኣብ ጉራዕ ኣብ ዝተገብረ ውግእ ኣንጻር ሃጸይ ብትብዓት ተዋግኡ።
ብኡ ንብኡ ግን ሃጸይ ኩነታት ራእሲ ስለ ዘይተዋሕጠሎም ኣንጻሮም ምስ ካይሮ ኣብ ዘተ ኣተው። ንራእሲ ወልደሚካኤል ኣብ መጻወድያ ንምእታው ናብ ግብጺ ልኡኻት ሰደዱ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ዝተገልጸ ዘተ እናቀጸለ እንከሎ ብኻልእ ወገን ራእሲ ባይራኡ ዝብሃል ሹመይና ሃጸይ ዮሃንስ ኣመሓዳሪ ዓድዋ ዝነበረ ተዓጢቑ መጸ።
ነቲ ብጥንቲ ኣብ ድባርዋ ዝተሰረተ ቤት መጽሓፍቲ ገለ ክፋሉ’ኳ ዓንዩ እንተነበረ ገለ ተረፍ ስለዝነበሮ ነቲ ተረፍ መጽሓፍቲ ኣብ ቤት መቅደስ ንዘመናት ተዓቂቡ ድሕሪ ምጽንሑ ራእሲ ባይራኡ ነታ ከተማ ምስ ወረራ ‘ስለ ዝራሰያ እቲ መጽሓፍቲ ወን’ ኣካል ናይቲ ራስያ ኾነ።
ካብ ድባርዋ ቀጺሉ ብ20 ግንቦት 1878 ኣብ ናይ ሎሚ ቦታ ከባቢ ኣስመራ መጸ። ንደግያት ወልደሚካኤል ብዓቢ ብልሓትን ውሕልነትን ብሰሜን እናተጸበዮም ብደቡባዊ ምብራቕ ተዛዊሮም ሓሊፎም ብርቱዕ ውግእ ኣካይዶም ራእሲ ባይራኡ ተቐቲሉ ሹመት ዝቐተልካዮ ይውረስ ስለዝነበረ ድማ ‘ደግያት ወልደሚካኤል ‘ራእሲ ኣበሉ።
ኣብዚ ውግእ’ዚ ንሰራዊት ራእሲ ባይራኡ ሓዞ ሓዞ እናበሉ ኣ ኣረርኪቦም ወድእዎም። ካብዚ ዝተላዕለ ክሳብ ሎሚ ሓዝ ሓዝ ዝብል ስም ቦታ ኾይኑ ዝተረፈ ።
ሽዑ ካብ ዝተሓደመ ፣
ቀታሊ ባይሩ ቀታል ኣባ ጋላ
ከመይ ገበርካዮም ኣብ ኣስመራ
ገበርካዮም መስሓቕ ወኻርያ
ሓሪድካ ሃብካዮም ን ኣሞራ።
ወኻርያ ዓዲ ሰግዶ ጸጊብኪ’ዶ
ጸጊበ ወ ወልዱ ዝሓረዶ
ዓዓጽሙ ገዲፈ በብርንዶ
ዓጽሚ ኣዳም ሰሪሐዮ ኣጉዶ
ሰኣን ኣድጊ ንባሕሪ ተውርዶ
…………………………….. ወዘተረፈ
በዚ ነገር ኣዝዮም ዝሰንበዱ ሃጸይ ዮሃንስ ክልተ ወፍርታት ጀመሩ
ቀዳማይ
ምስ ምስራውያን ዝጀመርዎ ዘተ “እንኮስ ንወልደሚካኤል ኣረክቡኒ’ምበር ሓማሴን እገድፈልኩም” ዝብል ውዲት ክኸውን ከሎ።
ካልኣይ
ብሜላ ወይ ብክእለት ኣብ ቁጽጽሮም ዝእትውሉ መንገዲ ንከናዲ ነቲ ኣብ መሬት ብጎስ ዓይለት..ወዘተ ብዘካየዶ ግብሪ ሽበራ ዝተወርየ ‘ሸቓ ኣሉላ ሰዲዱ፣ እቶም ምስ ራእሲ ወልደሚካኤል ደሓን ሽርክና ዝነበሮም ግብጺ ከኣ ሓማሴን ክገዝኡ ስለ ዝሰስዑ ንራእሲ ብድሕሪት ጠለምዎም።
ነዚ ምስጥር’ዚ ምስ ሰምዑ ራእሲ ወልደሚካኤል
“ካብ ከዳዕ ምስራዊ መጺኡ ህዝበይ ዘበሳብስ ምስ ሃጸይ ምዕራቕ ይሕሸኒ” ኢሎም ምስ ሸቓ ኣሉላ ስምምዕ ገበሩ።
ተቐዳዲሙ ሰራዊትካ በትን ከኣ በሎም፣
ሰራዊተይ ክብትን እንተኾይነ ምድሪ ባሕሪ ነጻ ዝገድፈለይ እንተደኣ ኾይኑ” ምስ በልዎ።
“እዚ ደኣ ቀሊል” ቢሉ መሓለሎም።
“በሉ ንጎይታይ ክትርእይዎም ብሓደ ንኺድ” ቢሉ ምሒሉ ጥሒሉ ትግራይ ሰጊሮም ምስ ሃጸይ ተራኾቦም ንዓዶም ተምልሱ።
ራእሲ ወልደሚካኤል ከኣ ሓቂ መሲልዎም ንዓዶም ኣትዮም ብሰላም ተቐመጡ፣ ተንኮለኛ ራእሲ ኣሉላ ግን ንገሊኦም ደቂ ዓዶም ኣታሊሉ “ብሓሶት ኣንጻር ሃጸይ ክልዓል ይሓስብ ኣሎ” ዝብሉ ከሰስትን መስከርትን ጌይሩ ኣእሰሮም።
“እንቋዕ ደኣ ብዛብያ (ብኹናት) ኣይሓዝካኒ እምበር እዚስ ሰበይቲ እትገብሮ እዩ” ቢሎም ተኣስሩ።
ራእሲ ወልደሚካኤል ምስ ተኣስሩ ዋጥኦም፣
“ሓልሓል ከሎካ ልጉስ መሬት
በጎስ እንከሎካ ጽኑዕ መሬት
ሰምሃር ሰንሒት ከሎ እሙን መሬት
ወጨፎ ከሎካ ጽሩይ ብረት
ሰናድር ከሎካ ጽሩይ ብረት
ምስ ትንፋሱ ዘይትቀብሮ ኣብ መሬት
እንታይ ኣእተወካ ናብ ሰንሰለት
ኣየ ውርደት ኣየ ዓቢ ሕፍረት
ህዝብኻዶ ኢሉካ ኣይምክትን
ሹም ኣሕዋት’ዶ ኢሉካ ኣይምክትን
ሓሚቕካ ነፊዕካ ዘይትፍትን
ኣብ ምንቲ ምንታይ ንህዝብኻ ኣእተኻሉ ዝርግ ብትን
ኣብ ምንቲ ምንታይ ሰናድርካ ኣእቲካሉ ዝርግ ብትን
ሎሚ ደሞ ይሓይሽ ሰፊርካ ኣብ ጸልማትን በዓልትን
ሎሚ ደሞ ይሓይሽ ሓሳብካ ምስ በለ ዝርግ ብትን
ሰማዕ ክመኽረክ ኣይተስተንትን
ቀደም ሓሊፉ’ዩ ሓበንን ኩርዓትን
ህዝብኻ ተበታቲኑ እዩ ንላዕልን ንታሕትን
ሃገርካ ተሪፋ እያ ምስ ቆልዓን ሰበይትን
ይገዝእዋ ኣለው ጓኖትን ጸላእትን
ይበልዕዋ ኣለዉ ደረፍትን ሓሰውትን።
………………………………………..ቢሎም ክደርሱ ከለው
ኣዋልድ ትግራይ ከኣ
“ንጉስ ሓማሴን ዝዕዋኖ
ኣብ ኢድካ ከሎስ ኣብ ልማኖ
ኢለን ተዓዘራሎም።
መሳፍንቲ (ደጓዑ) ብወገኖም
“ሃሳስ ሓማሴናይ
ንበቕሊ ጥረ ሂብካ
ንጸላኢኻ ምሒልካ ጥሒልካ እዩ ዝተሓዝ እምበር”
ቢሎም ወርዘይሎም ይብሃል።
ዝኾነ ኾይኑ፣ ሃጸይ ዮሃንስ ኣብ እንዳ’ባ ሰላማ ተምቤን “ህይወተይ ይፍታሕካ (ኣነ ብህይወት ክሳዕ ዘለኹ) ቢሎም መታን ብኽፉእ ክጠፍኡ “ተምቤናይ ተመናይ” ከም ዝብሃል ኣብ ሓደ ዓቢ ገበል ዝነበሮ ብዓቲ ኣእተውዎም። ወዮ ገበል ክውሕጦም እንተመጸ ካብቲ ዝስሕንሉ ዝነበሩ መጋርያ ጓህሪ ኣኾሊሶም ቀተልዎ። በዚ ከኣ መሳፍንቲ ሃጸይ ዮሃንስ ኣዝዮም ተገረሙ ።
ራእሲ ብወገኖም፣
“ኣነስ ኣለኹ ሓዊ እስሕን
ጠላም ማሕላስ ግዲ ክንደይ ከይድሕን”
ከምኡ ወን፣
ኣነስ ኣለኹ ዓተረይ በሊዐ ማየይ ይጎስም
ጣላም ማሕላስ ክንደይ ከይቀስን’
እናበሉ መሰንቆኦም እናሀረሙ ኣሕለፍዎ።
ድሕሪ ሞት ሃጸይ ዮሃንስ ‘ራእሲ ወልደሚካኤል ካብ ቤት ማእሰርቲ ወጺኦም ምስ ራእሲ መንገሻ ተዓሪቆም ኣብ ከም ውግእ ኩዓቲትን ካልእን ሓቢሮም ኣንጻር ጣልያን ተዋግ ኡ ይብሃል።
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ እንዳ ጸዮን ኣኽሱም ይቕመጡ ነበሩ።
ራእሲ ወልደሚካኤል ጣልያን ምስ መጹ ፍርዲናንዶ ማሪትኒ ኣብ ዕላታዊ መዝገቡ (ዳያሪኡ) ገሊጽዎ ከም ዘሎ ንዓደይ ክምለስ ኢሎም ብጽሑፍ ንጣልያን ሓተቱ እንተኾነ ግን ካልእ ናዕቢ ከየላዕሉሎም ፈሪሆም ኣበይዎም።
ኣብ መወዳእታ ብ1906 ኣብ መበል 83 ዕድሚኦም ኣብ ትግራይ ዓረፉ።
ክቡራት ኣንበብቲ፣ ኣብዚ ታሪኽ ሰፊሩ ዘሎ፣ ካብ መጽሓፍ ናብ መጽሓፍ ስለዝፈላለ ‘ሓፈሻዊ ኣምር ንምትሓዝ ደኣ’ምበር ዕሙቕ ብዝበል ስለዘይኾነ’ እቲ ተፍትሽ’ ታርኽ ሓርበኛታት ናባኹም እገድፎ። ካልእ መኣረምታ’ ወይ ውን ነቀፌታ እንተልይኩም ካብ ምጽሓፍ ኣይትብኮሩ።
መወከሲታት፣
“RAS ALULA & THE SCRAMBLE OF AFRICA A POLITICAL BIOGRAPHY”
እምቢ ያለ ወልዱ፣
ንግስነት ሃገረ ምድሪ ባሕሪ፣
‘ጥንታዊና ዘመናዊ ታሪኽ የኢትዮጵያና ኤርትራ
ታሪኽ ሃዘጋን ጸዓዘጋን ....ካልኦት ጭርምራምን
Hiyabu A (Wednesday, 08 May 2013 21:33)
Hello
This is one of interesting topics you publishing in your website, Rwyet, which is non-political. To my understanding almost all our website are working in issues related to politics. Of course politics is one of the most important parts of the social issues we need to raise and discuss. At the same time it is important as to not forget other issues: culture, tradition, religion, education, health, family, and other social issues as well.
I am so happy with what Viviana A. and Yohannes Z. doing and thank you very much.
Hiyabu A.
ኣበራ (Wednesday, 08 May 2013 22:23)
ምስጓናና ልዑል'ዩ ኣዳለውቲ ርውየት ኣብ ኩሉ ንጥፈታትኩም ድማ' ዓወትን ኣሳልጦን ይምነየልኩም
teklay gebremariam (Thursday, 15 June 2017 16:00)
ነንርእሱ ዝጋራጮ ሓሳባት ሒዝካ ካብ ታሪኽ እናመዘዝካ ንናይሎሚ ኤርትራዊ መንነት ኢኻ ት ሰፊ ዘልኻ ዕሙት
ከም እቲ ትብሎ ዘለኻ ውዲት ዝእለሞም ተነይሩ ራእሲ ወልደሚካኤል ስለምንታይ ኣብ ኣኽሱም ተቐመጡ ስለምንታይ ከ ብዙሕ ኩይናት ምስ ተጋሩ ኣሕዋቶም ኮይኖም ንባዕዲ ወጊኦም


text:
ትማሊ ረቡዕ 20 ሓምለ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ እትጉዓዝ ዝነበረት ጃልባ ካብ ዝነበረት ብኣሽሓት ድሒኖም።
ብመሰረት ካብ ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ዝተረኽበ ሓበሬታ: እቶም ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ኣቋሪጾም ናብ ኢጣልያ ኣብ ዝጉዓዙሉ ዝንበሩ ግዜ: ብመራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ሓይካይም ብዘይ ዶብ ናይ ጀርመን ሓለዋ ባሕሪ ከምኡውን ናይ ሞኣስ ዝተባህለ ናይ ስጳኛን ናይ ሞኣስ ዝተባህለ ግብረ ሰናይ ማሕበር ከድሕኑ ከምዝኸኣሉ ተገሊጹ።
እቶም ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ካብ ሃገራት ኤርትራ ናይጀርያ ሶማልያ ጋምብያ ደቡብ ሱዳን ፓኪስታን ምስሪ ማሊ ካልኦት ሃገራትን ዝርከብዎም ምንባሮም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ሓደ ካብቶም ዝደሓኑ ኤርትራዊ ንኣሶስየትድ ፕረስ ዝተባህለ ቴለቪዥን ኣብ ዝሃቦ ምስክርነት ኣብታ ጃልባ 1013 ኤርትራውያንን ሶማልያውያንን ከምዝነበሩ ገሊጹ።
እታ ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጃልባ ማይል ካብ ማያዊ ክሊ ሊብያ ሕልፍ ኢላ ኣብ ኣህጉራዊ ክሊ ማይ ኣብ ዝበጽሓትሉያ ሓገዝ ረኺባ።


text:
እስራኤል ንነፍሲ ወከፍ ናብ ሩዋንዳ ዝጣየስ ሓታቲ ዑቕባ ወይ ስደተኛ ንመንግስቲ ሩዋንዳ 5,000 ዶላር ከምትህብ ኣፍሊጣ፡ ነቐፍቲ እዚ ስጉምቲ ናይዚ ዘመን’ዚ ግልያነት’ዩ ክብሉ ብተሪር ይነጽጉ።
ኣብ ዝመጽእ ኣዋርሕ እቶም ኣብ እስራኤል ዝርኸቡ ኣስታት 40,000 ሓተቲ ዑቕባ ምጥራስ ወይ ድማ ማእሰርቲ ክመርጹ ክግደዱ እዮም።
መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመጹ እዞም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታት ቅድሚ ኣሰርተታት ዓመታት እዮም ናብ እስራኤል ኣትዮም። እንተኾነ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ስነ-ህዝቢ እታ ሃገር መሰናኽል ዝፈጥሩ እዩም ብማለት ነዞም ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሓተቲ ዑቕባ ማሕበራዊ ኮነ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ከይረኽቡን ናይ ስራሕ ፍቓድ ከይወሃቦም ክኽልኽል ጸኒሑ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ነዞም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ዘንጸላልዎም ዘሎ ሓደጋ ምጥራዝ ከምዘተሓሳሰቦ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ። ብዙሓት ካብቶም ኣፍሪቃዊያን ማሕበረሰብ ድማ ናብ ሃገራቶም እንተተመሊሶም ሞት ከምዝጽበዮም ይገልጹ። ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እስራኤል ነቲ ነዞም ስደተኛታት ክጥርዝ ዘሕለፈቶ ውሳኔ ክትቕይር ይጽውዑ።
“ናብ ሃገረይ እንተተመሊሰ ህይወተይ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ካብ ሃገር ክወጽእ ዝሓገዙ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ማእከል ሱዳን ዝርኸቡ ስድራ ቤተይ’ውን ኣብ ሓደጋ ከእትው እየ። ስለዚ እንተተመሊሰ ዝገጥመኒ እዚ ስለዝኾነ ናብ ሱዳን ክምለስ ኣይደልይን” ዝበለ ሓሰን ሳኹር ዝተባህለ ኣብ እስራኤል ዝነበር ሓታቲ ዑቕባ ሱዳናዊ እዩ።
ኣብ ክንዲ እዞም ሓተቲ ዑቕባ ዝሰርሑ ሰብሞያ ሕጊን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ እስራኤል ንሓተቲ ዑቕባ ንምኽልኻልን ምስ ክብሮም ክነብሩ ዘኽእሎም መሰሎም ክትህልው ዘለዋ ናይ ሞራልን ሕጋዊ ግዴታ ከተማልእ ይጽውዑ ኣለው።


text: ሆስፒታል “ላሳረተት” ተባሂሉ ውን ይጽዋዕ እዩ። ኣብ ሆስፒታል ዝሓመሙን መጕዳእቲን ዝበጽሖምን ሰባት፤ ክንክን ዝረኽቡሉ እዩ። ብዙሕ ግዜ ህጹጽ መቐበል ሕሙማት ኣብ ሆስፒታል እዩ ዚርከብ። እቲ ኣብ ሆስፒታል ዚወሃብ ክንክን-ሕማም፤ በጺሕካ ትምለሰሉ ወይ ትሓድረሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ክፉት-ክንክን ዚበሃል፤ ንኣብነት ከይደቀስካ ኣብ ኣብ ሆስፒታል ወይ ኣብ ማእከል-ጥዕና ምርመራን ሕክምናን ክግበረልካ ከሎ እዩ። እቲ ካልኣይ ናይ ክንክን ዓይነት ድማ፤ እቲ ኣብ ሆስፒታል ኣቲኻ እትገብሮ ክንክን እዩ። ናብ ሆስፒታል መጺእካ ሕክምና ንኽግበረልካ፤ ሓደ ዶክቶር ናይ ምርመራ መሰነይታ ወረቐት ምስ ዚጽሕፈልካ እዩ። ሆስፒታል ብቐዳምነት ናብቶም ከበድቲ ሕማማት ዘለዎምን፤ ናይ ህይወት ስግኣት ዘጋጠሞምን ዘድሃበ እዩ። ኣብ ብዙሓት ሆስፒታላት፤ ናይ ህጹጽ መቐበል ሕሙማትን ምዱብ ሕክምና ናይ ብዙሕ ዝተፈላለየ ህማማትን ዝሓዘ፤ ንኣብነት ውሽጣዊ-ሕክምና፤ መጥባሕቲ፤ ሕክምና-ኣዕጽምቲ፤ እዝኒ-ኣፍንጫ-ጐሮር፤ ሕክምና ደቂ-ኣንስትዮ፤ ቆልዑን-መንእሰያትን፤ ክንክን-እረጋውያንን ወዘተ እዩ። ናብ ህጹጽ መቐበል-ሕሙማት ምኻድ ምስ ዘድልየካ፤ እቲ ዘበለጸ ኣቐዲምካ ትምጸእ ከም ዘሎኻ፤ ስልኪ ብምድዋል ሓቢርካ ምጽናሕ እዩ። ናብ ምኽሪ-ሕክምና ብቝጽሪ ስልኪ 1177 ደውል ሓበሬታ ርኸብ። ወይ ኣብዚ ምኽሪ ክንክን-ሕማም (1177 Vårdguiden) ብዝያዳ ኣንብብ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 60 guests and no members online
- Details
- Written by ህዝባዊ ምጥርናፍ ሽቱትጋርትን ከባቢኡን ደለይቲ ፍትሒ።
- Published: 13 August 2017
ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
ንዕለት 02-09-2017 ሰፊሕ ህዝባዊ ምይይጥን ምስ ህዝባዊ ትልሂትን
- Details
- Written by ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን
- Published: 09 April 2017
ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
ዝክበርክን ኣሓት ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ እቲ ኣጋጢሙና ዘሎ ኩነታት መግለጺ ዘየድልዮ ናይ ብርሰት ሰዓታት ምኻኑ ንርእዮ ኣሎና ።ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ድማ ትብዓት ንተቀይሮ ይሓትት ፡ሰለ ዝኮነ ደቂ-ኣንስትዮ እጃምና ንምውሳድ
- Details
- Written by ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን
- Published: 06 March 2017
በዓል 8 መጋቢት 2017
ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ምስ ኩሎም ንዲሞክራስን ማሕበራዊ ማዕርነትን ንምንጋስ ዝቃለሱ ሓቢረን፥ ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ንዕለት 11.03.2017 8መጋቢት ኣህጉራዊት መዓልቲ
- Details
- Written by ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ዲሞክራስን ዞ.ኣ ጨንፈር ጀርመን
- Published: 06 March 2017
ክቡራት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ እንኳዕናብዛ ታሪኻዊት ዕለት 8 መጋቢት ኣብጽሓና
ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ዲሞክራስን ጨንፈር ጀርመን በዚ ኣጋጣሚ ሰንበት ዕለት 12 መጋቢት 2017 ካብ ሳዓት 12፡00 ክሳብ ሰዓት 15፡00 ኣብ ከተማ ካስል ከተብዕል
- Details
- Written by Eritrean Afar State in Exile (EASE)
- Published: 28 August 2016
Eritrean Afar State in Exile (EASE) Restoring the Dignity of the Eritrean Afar People Democratically "Eretriyah Qafarih Konnabna Demokraasil Daabisenno"
- Details
- Written by ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም - ስዊደን
- Published: 22 May 2016
ዓመታት ጥልመትን መርገጽትን እናዘከርና!
- Details
- Written by ENCfDC Administration of Europe Zone
- Published: 15 April 2016
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ጨንፈር
ስዊደን ብዛዕባ ኣብ ዝመጽእ ግዜ ክግበር ተወሲኑ ንዘሎ
ካልኣይ ጉባኤ ባይቶ ሓፈሻዊ ሓበረታ ንሕዝቢ ክህብ
- Details
- Written by ENCfDC Bey Area USA
- Published: 26 March 2016
ንኹሉ ብህዝቡን ሃገሩን ዝግደስ ክቡር ህዝብና ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞኩራስያዊ ለውጢ” ንህዝናን ሃገርናን ካብዚ ሕማቕ ድነ ዘንጸላልወሉ ዘሎ ሓደጋታት ንምድሓን ንቕዳም April 2-2016 ስዓት 1፡00 PMህዝባዊ ኣኼባ ስለዘሎ ንኹሉ ኤርትራዊ ነዚ ታሪኻዊ መጸዋዕታዚ ብሓገራዊ ሓላፍነት ንኽሳተፍ ብኣኽብሮት ንጽውዕ።
- Details
- Written by ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራን ኔትዎርክ ደቂንስትዮ ኤርትራን ጀርመን
- Published: 30 January 2016
ዕድመ መጋቢት 8 2016 ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ምርሳን (trolling) ኣብ ኤርትራውያን፡ ኣብ መንጎ ደለይቲ ፍትሕን ደገፍቲ መንግስትን፡ ጥራይ ዝተወሰነ ተርእዮ ኣይኮነን። ይኹን ደኣ እንበር ናይ ኢንተርነት ምርሳን፡ ንቑነገርን ርዝነትን ምይይጥ ኤርትራውያን ደለይቲ-ፍትሒ ሃስይዎ እዩ።
ናይ ኢንተርነት መራሰንቲ፣ ሰባት ኣብ ዝመያየጡሉን ሓበሬታ ኣብ ዝቀያየሩሉን ናይ ኢንተርነት ገጻት ኮነ ኢሎም ኣነዳሪን ኣረሳሳኒን ጽሑፍ ብምጽሓፍ ታዕታዕን ዕግርግርን ይፈጥሩ። ብዛዕባዞም ናይ ኢንተርነት ‘መራሰንቲ’ (trolls) ክሓስብ ከለኹ እታ፡ “ከምቲ ድዅዕን ማይን ንዘራእቲ፣ ምምልላስ ን ኢንተርነት መራሰንቲ።” እትብል ናይ ጥንቲ ምስላ እያ ትዝ ትብለኒ።
ናይ ኢንተርነት መራሰንቲ ንኽዕወቱ ዘድልዮም ቀንዲ ባእታ፡ ነቲ መራሰኒ ጽሑፎም ከተንብበሎም፡ ካብኡ ሓሊፍካ ድማ መልሲ ክትህቦም እዩ። ንኣንባቢ ከቖጥዕ ኢሎም ዝጸሓፍዎ ርእይቶ: ከም ዘየለ ሸለል ምባሉ ንመራሰንቲ ዝዓበየ ጽፍዒት እዩ::
ነቶም “ኢሳይያስ ወይ ሞት፡” እናበሉ እግርእግርና ኣብ ኢንተርነት፡ ኣብ ፌስ-ቡክ፡ መራሰኒ ርእይቶ ዝጽሕፉልና ክንምልሰሎምን ክንመላለሶምን፣ ነቲ ዘለፍኦም ብዘለፋ፡ ንባጭኦም ከኣ ብባጫ ዓጸፋ ክንምልሰሎም ጥበብ ኣይኮነን። ንሓንቲ ኣሻኹ ተኽሊ በብመዓልቱ ማይ እንተኣስተኻያን እንተኾስኮስካያን፡ መመሊሳ ትዓቢ ኢምበር ኣይትቕምስልን’ያ። መራሰንቲ ምእንቲ ክቕምስሉ ነቲ መራሰኒ ጽሑፋቶም ሸለል ንበሎ።


text:
ዝተኸበራ ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም ወ/ሮ ኣባዲት ገ/ዋህድ
ቀዳማይ ክፋል
“ዝኸበርኩም ከንቲባ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝተኸበርክን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝኸበርኩም ኣባላት ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝኸበርኩም ኣባላት ሓፋሽ ማሕበራት ከተማና፣ ክቡራትን ክቡራንን . . . እንኳዕ ንራብዓይ ዘመን መበል 18 ዝካየድ ዘሎ ስሩዕ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማና ኣብፀሓኩም. . .”
“ከምትዝፍለጥ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳይ ኢኮኖሚ ቤት ምኽርና ናይ ቁፅፅርን ክትትልን ስራሕቱ እናሰረሐ ከምዝመፀ ዝዝከር እዩ። ብፍላይ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ ዘሎ ናይ መሬት ምሕደራ ኮነ ስራሕቲ ፅሬትን ፅባቐን ዝምልከት ውሳነ ሓሳብ ናብ ከንቲባ እናሃብና ምምፃእና ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እንበር ንስምዒታትን ርኢቶታትን ህዝቢ ተኸቲሉ ብዝተኸበረ ቤት ምኽርና ዝተውሃቡ ውሳነ ሓሳባት፣ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ ተሓታቲ እናፈለየ ክፍፅም ኣይከኣለን። እዙይ ብዘይምፍፃሙ ከዓ “ንስእነት ሰናይ ምምሕዳር በሪ እናኸፈተ ይመፅእ ኣሎ” ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ቀንዲ ምኽንያት ስእነት ሰናይ ምምሕዳር እውን እናኾነ እዩ።
“ካብቶም ህዝቢ ከተማና እናልዐሎም ዝመፀ፤ ቤት ምኽሪ እውን ‘ፍታሕ ክግበረሎም’ ውሳነ እናሕለፈ ብዙሕ ዝደፍኣሎም፣ ግን ከዓ ክሳብ ሕዚ ዘይተፈትሑ እቶም ቀንዲ ፀገማ ሰናይ ምምሕዳር ከምዝስዕብ ኣቕሪብናዮም ኣለና። እቲ ቀዳማይ ኣብ ምሕደራ መሬት ዘሎ ሓፈሻዊ ፀገም ኮይኑ፤ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ተሰሪሖም ክፈርሱ እናተገበኦም ዘይፈረሱ ኣባይቲ ዝምልከት እዩ። እዚኣቶም ብርክት ዝበሉን ብቑፅሪ ብኣማኢት ምዃኖም ዝፍለጡን እኳ እንተኾኑ ክሳብ ሕዚ ግን ብተግባር ክእረሙ እይተገበረን። ንኣብነት ናይ ኣይተ ገብረጅወርግስ ኪዳነ ማርያም (ጣብያ ንግስተ ሳባ)፣ ናይ ኣይተ ገብረኣብዝጊ ወልዳኣረጋይ (ጣብያ ክንደያ)፣ ናይ ግራዝማች ገነጠው (ጣብያ ሓወልቲ)፣ ናይ ወ/ሮ ኣበባ ንጉሰ (ጣብያ ማዕበል)፣ ናይ ኣይተ ኣስተዝያ ሃይለ (ጣብያ ማዕበል)፣ ናይ ኣይተ ኣለምሰገድ ተስፋሁነይ (ጣብያ ማዕበል) ወዘተ ምጥቃስ ይከኣል።
“ዘይሕጋውያን ኣባይቲ ዘይምፍራስ ጥራሕ ዘይኮነስ ንመንግስታዊ ረብሓ ተባሂሉ ዝተኻሕሰ መሬት ኣብ መዓልኡ ኣብ ክንዲ ምውዓል ሕዚ እውን ኣብ ኢድ ውልቀ ሰባት ምህላው፣ እንተስ እናሓረሱ እንተስ ንኻልእ ስራሕ እናተጠቐምሉ ስቕ ኢልካ ብምርኣይ ምቕፃሉ እቲ ካልኣይ ነጥቢ እዩ። ኣብዚ እውን ከም ኣብነት ኣብ ጣብያ ንግስተ ሳባ ዝርከቡ ናይ ኣይተ ገብረጅወርግስ ገብረዮሃንስን ናይ ኣይተ ብርሃነ ኣስፋን፣ ከምኡ እውን ኣብ ጣብያ ማዕበል ዝርከቡ ናይ ኣይተ እስታያ ሃይለ፣ ኣይተ ኣለምሰገድ ተስፋሁነይ፣ ኣይተ ኣስረሱ፣ ወይዘሮ ኣበባ ንጉስ ምልዓል ይከኣል። ሕዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ 1984 ዓ.ም ከይተረፈ ጀሚሩ ንልምዓት ተባሂሎም ንውልቀ ሰባት ዝተውሃቡ ቦታታት ክሳብ ሕዚ ናብ ተግባር ዘይሰገሩ ተሓፂሮም ምህላዎም እውን እቲ ሳልሳይ ነጥቢ እዩ። ኣብዚ እውን ብመንግስቲ ተሰሪሖም ከይተወድኡ ዝተሸጡ ኮንደሚንየማት ሓዊሱ ናይ ቀሺ ካሕሳይ ገ/ስላሴ (ጣብያ ንግስተ ሳባ)፣ ናይ ኣይተ ሰለሙን (ጣብያ ማዕበል) ካልኦትን ከም ኣብነት ምልዓል ይከኣል እዩ።
ራብዓይ ፀገም ምሕደራ መሬት ከተማና “ዘይተኻሕሰ መሬት ሓረስታይ ምዕዳል” ዝምልከት እዩ። ኣብዚ እውን ኣብ ጣብያ ንግስተ ሳባ ንስራሕቲ ሕርሻ ከተማ (ምርባሕ እንስሳ) ዝተዓደለ ብምልኡ ቦታን ብ2009 ዓ.ም ንኹለን ማሕበራት ደኣንት ዝተዓደለ መስርሒ መሬትን ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል። እዚ ብተደጋጋሚ ተሓቢሩ ዝሓደረ ግን ከዓ ፍታሕ ዘይተገበረሉ ፀገም እዩ።
“ዝተኸበርኩም ከንቲባ ከተማ ኣኽሱም፣ . . . ክቡራትን ክቡራንን . . . ኣብ ከተማና ዘለዉ ምስ ምሕደራ መሬት ዝተተሓሓዙ ፀገማት ብዙሓት እዮም። ኣብ ዓርሰ ምትሕግጋዝ ኣባይቲ ከተማና ተበታቲኖም ክወሃቡ ዝግበኦም ጉዱኣት ኣካል ንበይንቶም ተፈልዮም እሞ ድማ መሰረተ ልምዓት ኣብዝይብሉ ተፈልዮም ክወሃቡ ምግባሩ ዝዳህሰስናን ከም ሻድሻይ ነጥቢ ገይርና ዘቐመጥናዮ ውሳነ ሓሳብና ኮይኑ ኣሎ። ተኽሊ መንገድታት ከተማና ማይ ከስትያን ክከናኸናን ዝተቖፀራ ሰራሕተኛታት ገንዘበን ክኽፈላ ሰኣን ምግባር፣ ካብኡ ሓሊፉ ቁፅፅርን ክትትልን ክግበረለን ብሰንኪ ዘይምኽኣሉ ተኽልታት ኮነ ሳዕርታት እቲ ጎደና ክሓሩ ክኢሎም እዮም፤ እዚ ብሻውዓይ ብርኪ ዝረአናዮ ነጥቢ እዩ። ንኣብነት “ግሪነሪ” ጣብያ ማዕበል፣ ቤት ትምህርቲ መጋቢት፣ ፓርክ መለስን መላእ ጎደና ኣኽሱምን ኣልዒልና ክንሓልፍ . . .
“ኣብ ዝተሰርሑ “ኮብል ስቶናት” ኮነ መንገዲ መንገዲ ኣስፋልት ንፅባቐ ከተማ ዘበላሽውን ምንቅስቓስ ዝህውኹን ከም ጃህያ፣ ሓሸዋ፣ ሓመድን እምንን ኣዕለቕሊቖም እናራኣዩ ተኸታቲልካ ስጉምቲ ዘይምውሳድ (ሻሙናይ ነጥቢ) ኣሎ። ካብ መንበሪ ኣባይቲ ውልቀ ሰባት ኮነ ካብ ሆቴላትን ኣብያተ ምግብን ናብ መፋስሳት ዝስደዱ ረሰሓት ፈሰስቲ እናተረኣዩ ተኸታቲልካ ስጉምቲ ዘይምውሳድ (ታሽዓይ ነጥቢ) እውን ዓብዪ ፀገም ከተማና ምዃኑ ብተደጋጋሚ ተሓቢሩ እዩ። ኣብዚ እውን ኣብ ማእኸል ከተማ ዘሎ “ፋኛቱራታት” ኣስፓልት ክሳብ ቤት ትምህርቲ ኣብርሃ ወ ኣፅብሃ፣ ካብ ፊት ንፊት ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ኣኽሱም ጀሚሩ ክሳብ ህንፃ መምህር ፍስሃ ዘለዉ ቦታታት ብኣብነት ኣቐሚጥና ኣለና።
“ካልእ ኣብ ከተማና ግልጋሎት ሕርዲ ዝወሃበሉ ቦታ ብዘይምህላዉ ዘይሕጋዊ ሕርዲ ክስፋሕፋሕ ምግባሩ (ዓስራይ ነጥቢ)፣ ህንፃ ሽም ትልሚ ኣዳልዩ ስራሕቱ ብኣግባቡ ብዘይምስርሑ ህንፃታትና ብ “ስታንዳርድ) ዘይኸዱ ምህላዎም (መበል 11 ነጥቢ)፣ ክትትልን ቁፅፅርን ህንፀት ኣባይቲ ዘይምህላው (መበል 12 ነጥቢ)፣ ፕላን ከስርሕ ንዝደሊ ተገልጋሊ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ገንዘብ ክኸፍል ምሕታት፤ ኣብ ደገ ፕላን ኣስሪሑ ንዝመፀ ድማ “ናይ ባህ ኣይበሎ” ምንግልታዕ (መበል 12 ነጥቢ) ብሓፈሻ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ገዚፍ ፀገም ብምፍጣር ሕ/ሰብ ከንፀርፅርን ሕቶ ሰናይ ምምሕዳር ከልዕልን ምግባር (መበል ዓሰርተ ኣርባዕተን መቓለሊን ነጥቢ) ብሰፊሑ ዝረአ ዘሎ ጉድለት ከተማና ምዃኑ ክንግልፅ ንደሊ።
“ዝኸበርኩም ከንቲባ ከተማ ኣኽሱም፣ ክቡራትን ክቡራንን . . . “እዞም ካብ 1 ክሳብ 14 ዝዘርዘርናዮም ነጥብታትን ካልኦትን መልሲ ክወሃበናን መፍትሒ ክግበረሎምን ብዕለት 02 ጥቅምቲ 2009 ዓ.ም፣ ደጊምና ብዕለት 27 መጋቢት 2009 ዓ.ም፣ ብተወሳኺ ብዕለት 24 ግንቦት 2009 ዓ.ም ደብዳበ ዝፀሓፍና እኳ እንተኾንና፤ ከም ልምዓት ከተማ ገምጊሙን ኣፀፅዩን ጥማር ሓሳብ ዝሓዘ ፅሑፍ ከቕርበልና ኣይከኣለን። እዚ ተግባር፣ ‘እቶም ብቤት ምኽርና ዝተዘርዘሩ ፀገማት ከይደርቁ ምኽንያት ይኸውን ኣሎ’ ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ሕገ - መንገስቲ ዝጥሕስን ክብሪ ቤት ምኽሪ ዝዳፋእን እውን እዩ ዝኸውን ዘሎ።
“ዝተኸበሩ ከንቲባ ከተማ ኣኽሱም፣ ሕዚ እውን እዞም ብህዝብን ብቤት ምኽርን ከተማና ተመምዮም ዘለዉ ፀገማት ምስ ሰራሕተኛታት ልምዓት ከተማ ገምጊምኩም ውሳነ ሓሳብ ክተቕርቡልና ብምባል ሎሚ 09 ሓምለ 2009 ዓ.ም እዚ ውሳነ ሓሳብ ነቕርብ ኣለና። እዚ ዝርዝር ሓሳብ ብምርኣይ ክሳብ ዕለት 28 ሓምለ 2009 ዓ.ም ውሳነ ሓሳብኩም ቤት ምኽርና ናብ ዝወከሎ ቀዋሚ ኮሚቴ ኢኮኖሚ ዘይተቕርቡ እንተደኣ ኮይንኩም ግና፣ እቲ ዝተኸበረ ቤት ምኽሪ ኣብ ርእሲ ዝሸሞም ኣካላት ሕጋዊ ስጉምቲ ክወስድ ዝግደድ ምዃኑ በዚ ውሳነ ሓሳባት ዝሓዘ ወረቐት ክንገልፅ ንፈቱ።”
ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳይ ኢኮኖሚ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፤ ሓምለ 2009 ዓ.ም
እቲ 14 ነጥብታት ዝሓዘ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ሓሳብ፣ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም ብተደጋጋሚ ንፈፀምቲ ዘቕረቦ፤ ግን ከዓ “እዚ” ዝበሃል ዘዕግብ መልሲ ዘይተረኸበሉ ጉድለት ኣሰራርሓን ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳርን እታ ከተማ እዩ። በዚ ምኽንያት ድማ ቤት ምኽርን ፈፃሚትን እታ ከተማ ኣብ ክልተ ዋልታታት ዘለዉ ሓይልታተ ኣምሲልዎም ይርከብ።
ከምቲ ዝፍለጥ ዕማም ቤት ምኽሪ ምቁፅፃርን ምክትታልን ስራሕቲ ህዝብን ምምሕዳርን እዩ። ፈፃሚ ከዓ ተቐቢሉ ይሰርሕ። በዚ መንፅር ጠንካራ ቤት ምኽሪ ዘለዋ ወረዳ ኮነት ጣብያ ጠንካራ ኣፈፃፅማ ስራሕ ክህልዋ እዩ ትፅቢት ዝግበር። ኣብ ከተማ ኣኽሱም ግን “ብግልባጡ እዩ” ምባል ይከኣል። ቤት ምኽሪ እታ ከተማ ንፀገማት እታ ከተማ መምዩ ንምውፃእ ኮነ ኣንቲዑ ንምቕራብ ፀገም የብሉን። እዚ ብዋዕላታት ወይ ብምልክታታት ጥራሕ ዘይኮነስ ብኸምዚ ኣብ ስሩዕ ጉባኤታቱ ከይተረፈ ተሪር ውሳነ ሓሳብ እናዕረፈ ዝጎዓዝ ጠንካራ ቤት ምኽሪ እዩ። ንኸምዚ ዓይነት ፅፉፍን ዝምጎስን ስርሑ ከዓ እቲ ቤት ምኽሪ በብርኪ ክልል እውን ሞዴል ኮይኑ እናተሸለመ ክመፅእ ኣኽኢልዎ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2008 ኮነ ኣብ 2009 ዓ.ም ብሉፅ ቤት ምኽሪ ተባሂሉ ተሸሊሙ እዩ።
ኣብዚ ዝዋቓዕ ነጥቢ ክመፅእ ዝገብሮ እንበኣር እቲ ብጥብቂ ቁፅፅርን ክትትልን ቤት ምኽሪ ዝተዳህሰሰ ጉድለት ናብ ተግባር ዘየሰግርን ዘይቕረፍን ምዃኑ እዩ። ኣብዞም ዝተጠቐሱ ጉድለታት እታ ከተማ፣ ድሕሪ ተሃድሶ ዝተረኣዩ ንጣር ለውጥታት እንተዘይኮይኑ፤ ነቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ፀገማት ዘቕርፍ ምንቅስቓስ የለን ምባል ይከኣል። እዚ ንሕና ዝበልናዮ ዘይኮነስ ቤት ምኽሪ ባዕሉ እውን ዘስመረሉ ሓሳብ እዩ። እሞ እዚ ደኣ እንታይ ሞዴልነቱ? እቲ ህዝቢ ዝደልዮ ነጥቢ እንተዘይተበፂሑ እቲ ቤት ምኽሪ ሞዴል ኮነ ኣይኮነ እንታይ እዩ ረብሕኡ? እቲ ፈፃሚ አዐሪ ዝተበሃሎ ጉድለት ከየዐረየ ኸ ክሳብ መዓዝ እዩ ክጎዓዝ?
እዚ ናትና ሓሳብ እዩ። እዚ ናትና ሓሳብ ብቤት ምኽሪ እቲ ከተማ እውን ቅቡል እዩ። “ሽልማትና ዕግበት ህዝቢ እንተወሊዱ ኢና ሽልማት እንብሎ። ሕዚ ግን ህዝብና ኣይዓገበን ዘሎ፤ ስለዚ ሽልማትና ኣየኹረዐናን” ዝበላና ዝተኸበራ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም ወ/ሮ ኣባዲት ገ/ዋህድ እየን። “እዞም ፀገማት ደሪቖም እንተሪኢና እዩ ሽልማትና ምሉእ ዝኸውን” ዝብላ እተን ኣፈ - ጉባኤ፣ እዚ ድማ ኣብ 2010 ዓ.ም ምሉእ ንምሉእ ዘድርቕ ኣንፈት ሒዙ ይጎዓዝ ከምዘሎ እየን ዝዛረባ። “ኣብ 2011 ዓ.ም ካልእ ዛዕባ እንበር ተመሊሶም እዞም ፀገማት ክለዓሉ የብሎሙን፤ ኣብ 2011 እውን ነዞም ፀገማት ከም ኣጀንዳ ሒዝና ንዛረብ እንተደኣ ኮይንና ከም ቤት ምኽሪ ምህላውና ዋጋ ዘለዎ ኣይኮነን” ድማ ይብላ።
እሞኸ ከመይ ኢና ክንፅበ? ከምቲ ዝተኸበራ ኣፈ ጉባኤ ዝበለኦ ብሓቂ እዞም ፀገማት ኣብ 2010 ክደርቁ ድዮም? ነቶም ቤት ምኽሪ ዝደምደሞም ተረርቲ ውሳነ ሓሳባት ናብ ተሓታትነት ዘሰጋግር መስርሕ ከይረኣና ክልተ ዓመታት ተበቊፆም ኣለዉ። እቲ “ኣብ 2010 ዓ.ም ምሉእ ንምሉእ ዘድርቕ ኣንፈት ሒዙ ይጎዓዝ ኣሎ” ተባሂሉ ዘሎ ኣካይዳ እውን ድሮ እቲ ፍርቂ በጀት ዓመት ተወዲኡ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ በፂሕና ኣለና። ኣብዛ ዝተረፈት ሽዱሽተ ወርሒ ደኣ እንታይ ተኣምራት ኢና ክንፅበ? ቤት ምኽሪ ንዘረብኡ ድዩ ከምኡ ዝብል ዘሎስ ዝሓዞ ጭቡጥ ነገር ሃልይዎ እዩ? ብስሩ እቶም በብግዜኡ ውሳነ ሓሳብ ዝወሃቦም ዘሎ ፈፀምቲ ኸ ነቲ ብቤት ምኽሪ ዝወሃቦም ኣንፈት ናብ ተግባር ዘይቕይርሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ንዓኣቶም ኣዘራሪብና ኣብ ካልኣይ ክፋል ፅሑፍና ሒዝናዮ እንምለስ ዛዕባ ክከውን እዩ።


text:
ንባባት፡ 2ቆሮ 5፡1-10፥ 1ዮሓ 4:7-10; ግ.ሓ. 10:25-48፥ ዮሓ 15:9-17 ምስባክ: በልዑ ወጸግቡ ጥቀ፥ ወወሃቦሙ ለፍትወቶሙ፥ ወኢይኀጥኡ እምዘ ፈቃዱ። “በልዑን አዝዮም እውን ጸገቡ፥ ዝተመነይዎ ሃቦም፥ ካብቲ ዝተመነይዎ አይከልከሎምን”። መዝ። 78፡29
መዝሙር፡ ፋሲካ ዛቲ ዕለት ቅድስት ይእቲ ፋሲካ. .ፋሲካ ቅድስቲ ዕለት እያ፥ ፋሲካ ብአኣ ንተሓጎስን ደስ ይበለናን፥ አብ ፋሲካ ንዘናጋዕን ነዕርፍን፥ ሰማይን ምድርን ብአኣ ይሕጎሱ፥ ፋሲካ ፋሲካ ፋሲካ ተዝካር ትንሣኤ መድሓኒና”።
አብዚ ፮ይ ሰንበት ዘትንሣኤ እነብዕሎ ፍቕሪ አምላኽ ብመስዋዕቲ ዝግለጽን ሓባራዊ ከም ዝኾነ እዩ። አምላኽና ብባህሪኡ ፍቕሪ ስለ ዝኾነ ንነፍስወከፍና ብቤተክርስትያንን ብወለድናን ገሩ ብዘይአፈላላይ ይገልጸልና። እቲ ዝለዓለን ዝበለጸን መግለጺ ፍቕሪ አምላኽ ብኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ከምኡ ብወለድና እቶም አብ ምፍጣርና ምስ አምላኽ ዝተሓባበሩ ተገሊጹ።
አብ ኩሉ ንባባትና ዝግለጽ ብዛዕባ “ፍቕሪ” እዩ። እዚ ፍቕሪ አምላኽ ንኹልና ዘጠቓልል ኮይኑ ብወገና ኸአ በቲ አብ ነነድሕድና አብ እነርእዮ ከም መስዋዕቲ ከምቲ ክርስቶስ ምእንታና ዘርአዮ ክነርኢ ዝሓትት እዩ። ፍቕሪ አምላኽ አብ ደቂ ሰብ ምስታ ሓንቲ ወላዲት አብ ውሉዳ እተርእዮ ፍቕሪ ጥራሕ እዩ ክነጻጸር ዝኽእል (ኢሳ 49፡15)። አብ ሓደ መዝሙር ከም ዝዝመር “ፍቕሪ ኢየሱስ አዝዩ ዘገርም እዩ፥ አዝዩ ገፊሕ ካብኡ ክወጻእ ዘይክኣል፥ አዝዩ ነውሕ ከተርክቦ ዘይክአል፥ አዝዩ ዓሚቕ ክትበጽሖ ዘይክአል ብጣዕሚ ዘገርም ፍቕሪ. . . .”፥ፍቕሪ ክርስቶስ ዝወዳደሮ የብሉን። አምላኽ ንክርስቶስ አፍቂርዎ ክርስቶስ ከአ ንአና አፍቂሩና። ነቲ ሰንሰለት ፍቕሪ ክንቕጽሎ አሎና ንኸማና ዝአመሰሉ ሰባት ብምፍቃር።
አመሓላለፍቲ ፍቕሪ ክንከውን እዩ ድላይ አምላኽ እዚ ኸአ አብቲ አምላኽ አብ ርእሱን አባና ዘርአዮ ፍቕሪ ዝተመስረተ እዩ። ፍቕሪ ንርእስኻ ጥራሕ ሒዝካዮ እትነብር አይኮነን አብ ግብሪ ኽግለጽ አለዎ። ዋንኡ አምላኽ ዝኾነ ፍቕሪ ንሓደ ክንፈጎ አይግባእን። ዘየፍቕር አምላኽ ምስኡ የለን፥ ዘየፍቅር ሕጉስ አይኮነን ብአምሰሉ እዩ ዝጉዓዝ ስለዚ ነቲ አምላኽ አባና ዘርእዮ ፍቕሪ ርኢና ንሕና ኸአ ንኻልኦት ክነፍቅሮም በአና አቢሉ አምላኽ ክበጽሖም ክነፍቅድ አሎና።
አብ ዝተነበ ካብ ግ.ሓ. ቆርነሌዎስ ምስ ኩሎም ስድርኡ አረማዊ እንከሎ ቀልጢፉ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሉ። ጴጥሮስ ነዚ ክገልጽ እንከሎ አብ ቅድሚ አምላኽ ዝያዳ ዝፍቶ ወይ ብፍሉይ ዝሕለየሉ የለን። ብኻልእ አዘራርባ ፍቕሪ አምላኽ ሓባራዊ ንኹሉ ብሓደ እዩ ዘፍቅረና አብኡ ዓለት ሃይማኖት ወይ እውን ብግብርና አየፍቅርን እዩ። ሓንቲ ንሱ ንሕና ክንገብራ ዝደልያ ፍቕሩ ተቐቢልና አብኡ ክንመጽእ። ፍቕሪ አምላኽና ከም ማግነት ክስሕበና ይግባእ። አብ ቅድሚ አምላኽ ደው ክንብል እንከሎና ኩሉ ኩነትና ፍቕሩ አባና ክርአ እንተ ተኻእለ ምስኡ አሎና ማለት እዩ። ንአምላኽ ዘፍቅር መጀመርያ ዝገብራ ንኃጢአት ንክፍአት ካብኡ የርሕቕ ንኻልኦት ወላ ክፉእ እንተ ገበርዎ ጽቡቕ ይፈዲ።
ከነፍቅር እንከሎና ጥራሕ ኢና አርአያን አምሳልን አምላኽ ምዃና እንገልጽ። “ዘፍቅር ወዲ አምላኽ እዩ፥ ዘየፍቅር ሓሳዊ እዩ”። ሎሚ ብኸመይ ንልለ። ምስ ሰባት ብኸመይ ንፈልጦምን ንቐርቦምን። ርክባትና ከመሎ አብ ገዛና አብ ስራሕና ምስ ቤተ ሰብና አብ ቍምስናና ወዘተ ነዝን ካልእን ርኢና ክንክእል አሎና፥ ነዚ ርኢና እንተ ከአልና ጥራሕ ኢና አብ አምላኽ እንምለስ።
ዮሓንስ አብ መልእኽቱን አብ ወንጌሉን ዘዘኻኽረና ክርስቶስ ክሳብ ክንደይ ከምዘፍቀረና ርኢና ክንክእል እዩ። አብ ፍቕሪ አምላኽ ክነብር አብ ነነድሕድና ኸአ ፍቕሪ ክነዘውትር እዩ። ፍቕሪ ዝኾነ አምላኽ ብአርአያኡን አምሳሉን ገሩ እዩ ፈጢሩና፥ በዚ ምኽንያት ከአ ነቲ ዝገለጸልና ፍቕሪ አብ ካልኦት ክንገልጾን ክነመሓላልፎን እዩ ዝደልየና። ከምዚ ክንገብር እንከሎና ጥራሕ እዩ ብምሉእ ብአምሳል አምላኽ ከም ዝተፈጠርና ክንገልጽ እንኽእል ምኽንያቱ አምላኽ ፍቕሪ እዩ። ክነፍቅር እንከሎና ከም አምላኽ ኢና እንኸውን። አብ ነነድሕድና ክንፋቐር እንከሎና ንመንግስቲ አምላኽ ኢና እነስፍሕ ዘሎና። ነዚ ፍቕሪ አምላኽ ክንገልጽ እንከሎና ነቲ አባና ሓዲሩ ዘሎ ፍቕሪ አምላኽ ንምስክር።
ወንጌል እምብአር ነነድሕድና ክንፋቐር ትእዛዝ እምበር ምኽሪ ከምዘይኮነ ይገልጸልና። “ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ እዚ እእዝዘኩም አሎኹ”። እቲ ምኽንያት ቀሊል እዩ፥ ንሕና ንርእስና ፍረ ፍቕሪ ኢና። እዚ ፍቕሪ ዝመሓላለፈሉ መገዲ ኸአ ካብ አምላኽ ናብ ክርስቶስ ካብ ክርስቶስ ከአ ናባና። ከምኡ ብኻልእ አገላልጻ ካብ አምላኽ ናብ ወለድና፥ ካብ ወለድና ኸአ ናባና። በዚ ምኽንያት እዩ ሎሚ ክርስቶስ “ከምቲ አቦ ዘፍቀረኒ አነውን አፍቅረኩም እየ፥ አብ ፍቕረይ ንበሩ” (ዮሓ 15፡9) ዝብለና። አብ ካልኦት ከየመሓላለፍና ክንተርፍ ሓንቲ ምኽንያት የብልና፥ ነቲ መራኸቢ ሰንሰለት ክንቆርጾ የብልናን። አብ ሰባት ፍቕሪዶ አመሓላልፍ አሎኹ ወይስ ጽልኢ ኢልና ንርእስና ክንርኢ ክንክእል አሎና።
እዚ እንዛረበሉ ዘሎና ፍቕሪ ልዕሊ ስምዒት ዝኸይድ እዩ። እዚ ኢየሱስ ዝብለና ዘሎ ፍቕሪ “አብ መስዋዕቲ ዝተመስረተ ፍቕሪ እዩ” ብርቱዕ ስምዒት ከሰንዮ ይክአል እዩ እንተኾነ ንፍቕሪ ጽኑዕን መስዋዕታውን ዘይቅየርን ዝገብሮ ሕልናዊ ተወፋይነት እዩ። እዚ እዩ ሓለገት ናይ ሓደ ጥዑይን ሓቀኛን ክርስትያን። መስዋዕታዊ ፍቕሪ ትዕግስቲ ዝሰፈኖ ክኸውን ይግባእ ንስቓያት ብዘይ ምግሩምራም ምእንቲ ክጸውር፥ አብ ጊዜ ፈተና ጽንዓት አብ ጊዜ ተቛውሞን አብ ጊዜ ጸገምን ጸኒዕካ ምቕጻል።
ቅ. ጳውሎስ ንባህርያት ፍቕሪ አብ 1ቆሮ 13 አግፊሑ ይገልጸልና። “ፍቕሪ ዓቃል፥ ለዋህ፥ ዘይትቐንእ፥ ዘይትጅሃር፥ ዘይትዕበ፥ ስዲ ዘይኮነት፥ ንአይ ይጥዓመኒ ዘይትብል፥ አይትቑጣዕን፥ አይትቕየምን. . . .” እናበለ ከመይ ዝበለ ፍቕሪ ክንሕዝ ከምዘሎና ይገልጽልና።
አምላኽ ሎሚ እውን መለልይና ፍቕሪ ክንገብር እዩ ዝደልየና ዘሎ። ሓቀኛ ፍቕሪ ብዝኾነ ምኽንያት ክፈርስ ወይ ክቕየር አይክአልን እዩ። ጥዒሙካ ሓሲሙካ ዝቕየር አይኮነን ዘፍቅር ኲኖ ጸገማት ዘሎ ሰናይን ጥዑምት ርእዩ ክኽእል አለዎ። እዋና ፍቕሪ ዝወሓዶ ካብ ክንፋቐር ክንጻላእ እንቀዳደም ኢና። እንታይ እዩ ከይነፍቅር ጸገም ኴንና ዘሎ ኢልና ክንሓትት ጽቡቕ እዩ።
ሰይጣን ተዓዊትልና አሎ። ሰይጣን እታ ቀዳመይቲ ዓወቱ አብ መንጎ አምላኽን ሰብን አብ መንጎ ሰባት ፍቕሪ ፈልዩ ክክእል እንከሎ እዩ። ንቀዳሞት ወለድና ዝተዓወተሎም ፍቕሪ አምላኾም ብማዕዶ ከምዝርእዩ ምስ ገበሮም እዩ። ንአና እውን ተዓዊትልና ዘሎ ንቦታ አምላኽ ዝኾነ ሕልናና ንሱ ክወርሶ ስለ ዝኸአለ ክነፍቅር አይንኽእልን አሎና።
በደልና አይንርእይን አሎና። ተጋግየ በዲለ ኢሉ ምስ ሕልንኡ ዝዛረብ ተሳኢኑ። በደልቲ ካልኦት ጥራሕ እዮም አነ ሓንቲ በደል የብለይን ብሃልቲ ኮና። እዚ አብ ናይ ሓሶት ዓለም ከም እንነብር ገሩና አብ ጽልእን ቅርሕንትን ንነብር አሎና። አብ ልብና ተመሊስና መጀመርያ ብበደልና ንተአመን ድሕሪኡ ንሓውና ክንደሊ ክነፍቅር ኢና።
መገዲ ጸጋም ዝሕብር በዚሑ። ነቲ ሓቅን ሕይወትን መንገድን ዝኾነ ክርስቶስ ሓዲግና ካልእ ጓል መንገዲ ክንመርጽ ስለ እንደሊ ፍቕሪ ጎዲሉ። እቶም ክርስትያን እንብሃል እኳ ሓደ ክንከውን አይከአልናን። ምኽንያቱ ነቲ ሓቀኛ ትምህርቲ ክርስቶስ ከምቲ ንሕና እንደልዮ ክኸውን ስለ እንደሊ። ማእከል ሕይወትና ክርስቶስ ገርና ስለ ዘይንጉዓዝ ዘሎና ፍቕሪ ጎዲሉ።
ሓቀኛ ትርጉም ፍቕሪ ጎዲሉ። ሰብ ሎሚ ፍቕሪ ብግዙፋውን ሥጋውን ጥራሕ ክርእዮ ደልዩ። ሓቀኛ ፍቕሪ አብ ክርስቶስ ጥራሕ ኢና እንምሃሮ። ምእንቲ ሓቅን ርትዕን ኢልካ በጃ ምዃን። ሓቀኛ ፍቕሪ አብ ሞት እዩ ዘብጽሕ ሽዑ ክትንሥእ አየጸግምን።
ኢየሱስ ሎሚ ሓዲስ መጸዋዕታ የቕርበልና አሎ። አዕሩኹ ኮና ሓደስቲ ፍጥረት ክንከውን። ሓደ ፈረንሳዊ ጸሓፋይ ሄንሪ ባርቡስ (1874-1935) ዝብሃል አብ መንጎ ክልተ ውጉአት ወተሃደራት አብ ቀዳማይ ውግእ ዓለም አብ ሓደ መዕቆቢ ቦታ ዝተገብረ ዝርርብ ይትርኽ። ሓደ ካብቶም ወተሃደር ክመውት ቍሩባት ደቓይቕ ተሪፈንኦ ከምዘለዋ ዝተረድአ ንሓደ ብጻዩ “ድሚኒክ ስማዕ ሕማቕ ሕይወት ከም እትነብር ኩልና እንፈልጦ እዩ። አብ ዝኸድካ ኸድካ ብፖሊስ ምስተደለኻ ኢኻ” አነ ግን ወላ ሓንቲ ጸገም ከምዘይብለይ ትፈልጥ ኢኻ፥ ስመይ ንጹሕ እዩ፥ ስለዚ እንካ ነዚ “ማሕፉዳይ” ዋለተይ ውሰዶ ኩሉ ወረቓቕተይ፥ መንነተይ፥ ነቲ ጽቡቕ ስመይ ሕይወተይ እንካ ቀልጢፍካ ውሰዶ እሞ ኩሉ ናትካ ወረቓቕቲ ሃበኒ ኩሉ ነቲ በደላትካን ሕማቕ ግብርኻን ምሳይ ሒዘዮ ክመውት ክቕበር ኢልዎ” ይብል።
ሓዲስ ሰብ ክኸውን እሞ ኩሉ በደላቱ ክቕበር። እዚ እሙን ወተሃደር ነቲ ዓማጺ ብጻዩ ሓዲስ ሕይወት ክጅምር ነታ ዝለዓለት ህያቡ ክህቦ አቕሪብሉ። ፍቕሩ ሓልዮቱ ክሳብ ሞት ገሊጽሉ። ፍቕሪ ክንገልጽ ብርቱዕ ትብዓት የድሊ። ጋንዲ አብ ዝጽሓፎ “ፈራሕ ፍቕሪ ገሊጹ አይክእልን እዩ፥ ፍቕሪ ናይ ንፉዕ ሰብ ጥራሕ መንነት እዩ” ይብል።
ኢየሱስ ዘረጋግጸልና “ፍቕሪ ዘበለ ኩሉ ፍረ አልኦ” አብ ገለ እዋን ንገለ ሰባት ጽቡቕ ምግባር ክሳራ ጊዜኻ ምሕላፍ ኮይኑ ይስምዓና እዩ፥ ሰባት አየመስግኑን አብ ገለ እዋን እቶም ጽቡቕ ዝገበርናሎም አንጻርና ይኾኑ። እዚ ኾይኑ እቲ ተስፋ ክንቆርጽ የብልናን ምኽንያቱ ምአስን ብኸመይን ግብርና ፍረ ከምዘፍሪ አይንፈልጥን ኢና፥ እምነትና አብ ኢየሱስ እዩ “ፍቕሪ ፍረ ተፍሪ እያ”።
እታ ኢየሱስ አብ ልዕሊ አርድእቱ ዘውረዳ ፍቕሪ ፍረ ፈርያ፥ ክሳብ መወዳእታ ዓለም ፍቕሪ አምላኽ ክሰብኩ ጽቡቕ እናገበሩ ተጓዖዞም ተዋሪዶም መብዝሕትኦም ብሰማዕትነት ንሓቂ መስኪሮም። ነዚ ምስገበሩ ፍቕሪ ክርስቶስ አብ ብዙሓት ሰባት ፍረ አፍርያ። ምእንቲ ካልኦት ክሓልፈሎም ንአምላኽ ክፈልጡ በጃ ዝሓለፉ ብዙሓት እዮም። ኢየሱስ “ካብ ርእስኻ አሕሊፍካ ምሃብ ዝዓቢ ፍቕሪ የሎን” ይብለና። ሰባት ክድሕኑ ካብ ክፉእ ክምለሱ ተስፋ ከይቆረጽና ብትዕግስቲ ጸርና ክንጉዓዝ ይግባእ። ብርግጽ ከም ሰባት ክንደክም ይክአል እዩ ግን ሓግዘና ኢልና ንለምኖ።
“አፍቕር እሞ ድላይካ ግበር” ይብል ቅ. አጎስጢኖስ ሓንትስ አፍቂርና ንኽአል እምበር ኵሉ ክበርሃልና እዩ። ክነፍቅር ከሎና ንርእስና አብ አምላኽ ነወሃህድ ባህሪ አምላኽ ንለብስ ሽዑ ንቅኑዕ መገዲ ክንጉዓዝ ዘሰክፍ የብልና፥ ኲኖቲ ጽልእን ክፍአትን ዘሎ ትንሣኤን ሰላም ክንርኢ ክንክእል ኢና።
ፍቕሪ አምላኽ አባና ከምዘሎ አብ ዕለታዊ ሕይወትና ክነርእዮ ትሑዛት ኢና። ብፍላይ ነቶም አብ ልዕለልና በደል ዝፍጽሙ ነቶም ብሓሶት ስምና ዘካፍኡ ዝጸልኡና ነዞም ኩሎም ክንጽልየሎም ክንምሕሮም እንከሎና ዕዉታት ኢና። በብዝተፈላለናዮ እንተ ርሓቕና ንአምላኽ አይክንረኽቦን ኢና። ሕይወት ትርጉም ዝህልዎ ነቲ ንጸጋም አቢሉ ዘሎ አብ የማን እንተ መለስና ንዝተጋገየ እንተ መሓርና እዩ እሞ ዘራእቲ ፍቕሪ ዓቀብቲ ሕያውነት ንኹን።
ኦ ንኹሉ ብሓደ እተፍቅር አምላኽ ንኸማይ ዝበሉ ሰባት ከምቲ ንስኻ እትደልዮ ከፍቅር ሓግዘኒ ጸጋኻ ሃበኒ እናበልና ንለምኖ ክሰምዓና ኸአ እዩ።
ብሩኽ ሰንበት።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ሎሚ ብምኽንያት ሸሞንተ መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ሕዱር ናፍቖተይ ክገልጽ ብርዐይ እኳ እንተልዓኩ ትማልን ሎምን ወትሩ ኣብ ልበይ ኢኽን ብጾተይ! ዝኽርን ንግደትን፡ በዓልን ኣውደኣመትን፡ ምስ ኩላትክን ብጾት፡ ብጾት ዕላማን ክብረት፡ ብጾት ፍቕርን ሕድርን ዘሕለፍኩዎ እዋን ክዝክር እንከለኹ፡ ነቲ ኣብ ንእስነትና ብምዉቕ ፍቕሪ ዘሕለፍናዮ መሪር እዋን እዝክር። ነፍሲ ወከፍክን ከኣ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ከም ህያው ፊልም ተቐሪጽንክን ትረኣያኒ።
ዝኽረይ ናብ ኩሉ ስፍራ ጀግነንት፡ ስፍራ ፍቕርን ብጻይነትን፡ ስፍራ እምነትን ጽንዓትን ስለዝወሰደኒ ኩልኽን ብጾተይ ስዉኣት ስንኩላት፡ እሱራት ስዱዳት፡ ልዕሊ ምዉታን ትሕቲ ህልዋን ኬንክን ኣብ ትሕቲ ምልኪ ከርፋሕ ህይወት እተሕልፋ ዘለኽን ሰንደቕ ሓበን ብጾተይ ልባዊ ናፍቖተይ እገልጸልክን።
ብርዐይ ንሞያኽን ጀግንነትክንን፡ ንጽንዓትክንን ተወፋይነትክንን ክትገልጽ ኣይኮንኩን ኣልዒለያ። ንዕኡ ዝበቅዕ ዓቕሚ የብለይን። ንሱስ ውርጹጻት ጸሓፍትን ከየንትን እውን ዝኽእሉዎ ኣይመስለንን። ነዛ ዕለት ኣጋጣሚ ተጠቒመ ናፍቖተይ ክገልጽ ስለዝደለኹ ጥራሕ እየ ዝኽረይ ዝፈታትሽ ዘለኹ።
ክቡራት ብጾተይ" መቓልስተይ - አሕዋተይ ደቂ ሃገረይ፡ ሰብኣዊ ሓርነትና ዘውሕስ፡ ሃገራዊ ቅዋም ክትግበርን መብጽዓን ሕድርን ሰማእታትና ክዝከር ስለዝጸዋዕክን ጥራሕ ኣብ ሸላታት ምልኪ ተሓይርክን ዘለኽን ሰንደቕ ጽንዓት ብጾተይ፡ ኣብቲ ደሓን ዘይህብ ሲኦል ምልኪ ብደሓነ ሰላም ክትህልዋ ከቢድ እዩ'ሞ፡ ግን ዋላ እውን ኣብቲ ሲኦል ደሓን ንክትህሉዋለይ እምነ።
ካብ ምዉቕ ቤትን በብዓቕሞም ብልዑል ፍቕርን ሕንቃቐን ካብ ዘዕበዩኽን ወለድኽን ብክቱር ብሃገራዊ ስምዒት ተደሪኽክን፡ ኣብ ሸዊት ዕድመኽን ንሜዳ ክትሰለፋ እንከለኽን ህይወትን ንመስዋእቲ ከምዝወፈኽናኣ ዘይፈልጥ የብልናን። ድርኩኺት ቤትክን ካብ ዝሰገርክናላ ዕለት በጃ ህዝብን ሃገርን ስለዝተወፈኽን፡ ከም ኩሎም እቶም ገዲፍናዮም ዝኣተና ብሉጻት ሰማእታትና ኣብ ቃልሲ ሓርነት ክትሓልፋ እምበር ብህይወት ክትምለሳ ዝተጸበየ ኣይነበረን። ንስኽን ኣይተጸበኽን ወለድኽን ኣይሓለሙን። ግን ካብ ብሱል ጥረ ኬንክን ዓዲ ኣቲኽን፣ ዓዲ ኣቲና። መግዛእቲ ምስ ሰዓርና፡ ሰብኣውን ቁጠባውን ሓርነት ንምህናጽ ንጽገም ኣይመሰለናን። ግን ዝኣመንናዮ መራሒ ስለዝጠለመና ሓሳብ ልብና ኣይሰመረልናን።
ክቡራት ብጾተይ፡ እቲ ኩሉ ሓሳረ መከራ ገድሊ አሕሊፍክን፡ ድርብ ቃልሲ ኣካይድክን ተባዕታዊ ልዕልነት ሓምሺሽክን ብስረኽን ሃገር ሓራ ገይርክን ከተብቅዓ ምሉእ ሓርነት ከተውሕሳ " መገድና ነዐሪ!" ስለዝበልክንን ከምኡ ከምእትሓስባ ስለዝተገምገምክን ምስ መቓልስትኽን ኣርካናት ገድሊ ተሰዊርክን ኣለኽን። ኣካልክን እኳ እንተረሓቐ፡ መንፈስክንን ዝኽርኽንን ግን ወትሩ ኣብ ልብና ተሰሪቱ ኣሎ።
ፍቱዋት ብጾተይ እዚ ንዓኻትክን ኣብ ሸላታት ቀፊዱ ዘሎ ጨካን ስርዓት ብተግባራቱ ተቓሊዑን ተፈንፊኑን እዩ። እቲ ቐደም ክፋኡ ዝጉልብበሉ ዝነበረ ህዝባዊ ተቐባልነት ሎሚ የሎን። ደጊም እቲ ዝተኸልክነኦ ፈልሲ ሓርነት ነዚ ስርዓት ዕርቃኑ ኣውጺኡዎ እዩ። ሎሚ እቲ ጋን ኮይኑ ዝነበረ 90% ህዝብና ኣብዚ ስርዓት እዚ ዝነበሮ ተስፋ ተጸንቂቑ እዩ። ብተግባራቱ ስለዝተናዕቀ ከኣ እዩ መራሒና፡ ካብ መራሒ ሃገር ክወጽእ ብዘይግበኦ ብዱዕ ቃላት" ፍትሒ'ዶ ደሞክራሲ ዝብል ወገን እንተልዩ፡ ኣብ ካልእ ፕላኔት ሃገር ይድለ" ክብል ጽላለኡ ዘግሃደ።
እዚ ጨካን መራሒ፡ "ዶብና ከይተመልከተ ቅዋም ከነተግብር ኣይንኽእልን ኢና" ብምባል ንመንእሰያትና ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ዘይብሉ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ጸሚዱዎም እኳ እንተጸንሐ ሎምስ ኩሎም ፈሊጦሙዎ፡ ኩሎም መዛኑ ደቅኽን መንእሰያት ጸገም መራሒና፡ ጸገም ጥዕና እምበር ጸገም ፖለቲካ ከምዘይኮነ ኣጸቢቖም ተረዲኦምዎስ በብዝመስሎም መገዲ ይቃወሙዎን ይርሕርሑዎን ኣለው።
እቶም ኣብ ቀዳሞት ዓመታት ቁልዕነቶም ክሳብ 10ይ ዓመቶም ኣቢልክን ብፍቕርን ሓልዮትን እግሪ ዘትከልክናኦም ደቅኽን ሎሚ ጎቢዞም፡ ብትምህርቶም ኮነ ስነ-ምግባሮም ዝምስገኑ ቖልዑ ክይኖም ምህላዎም ከበስረክን እደሊ። ደቅኽን ኣሰር ወለዶም ዝረገጹ፡ ቅኑዓት፡ ሓቀኛታት፡ ተባዓት፡ ጽኑዓት፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ በላሕትን ንቑሓትን ኮይኖም ኣለው። ንሕና ብጾትክን ድማ ምስሉኽምን ባህሪያትኩምን እናዘከርና ከነመሳስለኩም ንውዕል ኣሎና። ኣጆኽን ኣናብስ ኢኽን ወሊድክን እሞ ኣብታ ሸላኽን ኬንክን ተሓበና።
ደቅኽን ዛንታ ውዕሎኽን ክሰምዑ፡ ኣዝዮ እዮም ዝህንጠዩ፡ ብዛዕባኽን ከነዕልል ከኣ ግዜ ኣይኣኽለናን እዩ። እቲ ጸዋር ባህሪያትክን፡ እቲ እትገብረኦ ዝነበርክን መስሓቕ፡ እቲ ጽንኩር ኩነታት ታዕሊም ንምስዓርን እትገብረኦ ዝነበርክን ምብልሓትን፡ ንቕሓት ሓደስቲ ተዓለምቲ ክብ ንምባል ብፖለቲካዊ ትምህርትን ባህልን ምንቕቓሕን ዘርኣኽነኦ ተወፋይነት፡ መርበባት ስለያ ጸላኢ ንምስባር እትገብረኦ ዝነበርክን ጻዕሪ፡ ታሪኽ ተጋድሎና ብፊልምን ሲነማን ብህያውነቱ ንምቕራብ ዘበርከትክነኦ ሞያ፡ ብዜማን ድምጽን ብደርፍን ድራማን ሞራል ህዝብና ንምብራኽ ዝሰራሕክነኦ ቅያ ሓደ ብሓደ ኢና ነዘንትወሎም። ደቅኽን ጥራይ ዘይኮነ መላእ ህዝቢ ይናፍቐክን፣ ምኽንያት ሽርበትክን አዕርዩ ስለዝፈለጥ ከኣ ከም ሰንደቑን ኮኸቡን እዩ ዝርእየክን።
እዚ ዕላማና ብብዝሐ ሰልፋዊ ስርዓት እትመሓደር ቅዋማዊት ሃገር ንምምስራት እዩ!" እናበለ ዝልፍልፍ ዝነበረ መራሒና ኢሳይያስ ሎሚ ስነ-አእሙራዊ ጸገም ስለዘማዕበለ፡ ብዘይካይ፡ ሰልፊ ኮነ ውድብ የሎን፣ ኣነ ሰልፊ፡ ኣነ ውድብ፡ ኣነ ቅዋም ኣነ ሃገር ክሳብ ምባል በጺሑ ምስ ግኒ ነብሱ ይበኣስ ምህላዉ ወረ በጺሑክን ይኸውን። "ቅዋም ይተግበር!" ኢልክን፡ ንዘልዓልክነኦ ጭርሖ ዘቃልሕ ሰዓቢ መትከልክን ስለዝበዝሐ፡ ኣብዚ ቐረባ ግዝያት፡ ዓቕሉ ጸቢቡዎ፡ " ቅዋም ሞይቱ ተቐቢሩ እዩ!" ክብል ኣርዲኡና።
ደጊም ውሑዳት ዘይወግሕ ዝመስሎም፡ ኣብ በዂራ ከፋዂሱ ኣብ ዳስ ግብኣቱ ሸረኽረኽ ዝብሉ ግቡዛት ገዲፋካ ኩሉ ጸይኑዎ እዩ። ተፈቲኻ ክትጽላእ፡ ተወዲስካ ክትረክስ፡ ከቢርካ ክትናዓቕ መርገም እዩ። ኮይኑ ከኣ፡ እዚ ከይሲ ሃገርና፡ ማስጣኽን ማስጣ ውጹዓት፡ መርገም ሓፋሽ መርገም ህዝቢ በጺሑዎ የዕነኒ ኣሎ። ውድቀቱን ዕርበቱን ከኣ ነዊሕ ኣይክኽወውንን እዩ። እታ ብደምክን ህያው ዝገበርክናኣ ሃገርን እቲ ክልተ ሳዕ ዝተበጀኽናሉ ህዝብን ወጋሕተኦም ቀሪቡ እዩ።
ብልቢ እትናፍቐክን
ተጋዳላት ብጸይትኽን ካብ ስደት


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ቦሪሆልም፡ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ እትውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ የላን። ስለዝኾነ ከኣ፡ ኣብቲ ከባቢ ገዛ-ክራይ ብዝምልከት፡ በተን ግላውያን ትካላ ይመሓደር። ዝርዝር ናይ'ዘን ትካላት ክራይ-ኣባይቲ፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ክትረኽብወን ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ቦሪሆልም ብርክት ዝበላኡ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ተቐማጦ ኣለዉ። ንኣብነት፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ (ቋንቋ ኤራን)፡ ፉር፡ ኩርዲ (ላህጃ-ኩርማንጂ) ከምኡ ውን ሰርብያ ይርከቦም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ቦሪሆልም ኣስታት 200 ዝኾና ማሕበራት ምትእኽኻባትን ይርከባ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ
መዝገብ-ማሕበራት፡ ብምእታው ዝርዝር ናይዘን ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብታ፡ ናይቲ ምምሕዳር ከባቢ ዝዕዓበየት ከተማ ዝኾነት፡ ቦሪሆልም፡ ፋርማሲ፡ ቤት-ንባብ፡ ባንኪታት፡ ድኳናት ኣስቤዛ፡ እንዳ-ቀምቃማይ፡ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት፡ ብዜካ'ዚ ድኳናት ክዳውንቲ፡ ኤለክትሮኒክ (ቲቪ፡ ሬድዮ)፡ ኣቍሑ-ገዛ፡ መሳለጥያታት ኤለትሪክ፡ ንብረት ገዛን ውን ይርከብ። መሐንበሲ-ማእከል፡ ማእከል ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ሜዳ-ኩዕሶ ዝተፈላለየ ናይ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ማእከላትን ውን ኣብዚ ከተማ ይርከባ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ውን ኣብዛት ከተማ ናቱ ቤት-ጽሕፈት ኣለዎ። ንደሴት ኦላንድ ዝምልከት ትወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ፡
ንበጻሕቲ ዘድሊ ሓበሬታ ዝሓዘ መርበብ-ሓበሬታ ብምእታው፡ ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ቦሪሆልም፡ ኣብ ኩሉ ከባቢታ ፋሕ-ዝበላ መውዓሊ ህጻናት ኣለዋ። ኣብቲ ሓድሽ ዝተሰርሐ ሆስፒታል ውን እንተኾነ፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ዝርከቦ፡ ማእከል-ስድራ-ቤታት፡ ኣሎ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ክንክንን ምሕብሓብን ቆልዑ ከምኡ ውን መውዓሊ-ህጻናት፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
መባእታዊ-ደረጃ ትምህርቲ
ከተማ ቦሪሆልም ንትምህርቲ ዝምልከት፡ ንጹር ራኢ ዘለዎ ከተማ እዩ። ሓያል ስርዓተ-ትምርህርቲ ብምውዳድ ህጻናትን መንእሰያትን ግቡእ ትምህርቲ ብምውሳድ ሓፈሻዊ ኣራእዮኦም ከም ዝሰፍሕ ንምግባር ምጽዓር እዩ። ጽልዋ፡ ተሳትፎ፡ ብዙሕነት፡ ነጻነት-ምምራጽ ገለ ካብቶም መሪሕ ኣምራት ስርዓተ-ትምህርቲ ከተማ ቦሪሆልም እዮም። ነፍሲ-ወከፍ ትምህርታዊ ትካል ከኣ፡ ነቲ ዘማእክልዎ ትምህርታዊ ትሕዝቶ ከሀብትሙን ከማዕብሉን ነጽነት ኣለዎም።
ነኣሽቱ ይኹና ዓበይቲ፡ ኣብዚ ከተማ ዝርከባ ኣብያተ-ትምህርታት፡ ኣዝየን ኣገደስቲ እየን። ናብ ሽወደን ሓደስቲ ዝመጹ ህጻናት፡ እንትደልዮም፡ ኣብ ኣህጉራዊ ክፍልታት ክጽንበሩ ይኽእሉ። ኣብዚ ክፍሊ'ዚ፡ ቅድሚ ስሩዕ-ትምህርቲ ምጅማሮም፡ ጽዑቕ ናይ ቋንቋ ሽወደን ትምህርቲ ይወስዱ። ወይ ውን ኣብቲ ስሩዕ ክፍልታት ጀሚሮም፡ ምስኡ ነዚ ናይ ቋንቋ ሽወደን ትምህርቲ ምስኡ ጎድኒ-ጎድኒ ክወስድዎ ይኽእሉ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ መባእታ ኣብያተ-ትምህርታት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣለኩም።
ናይ ካልኣይ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ
ከተማ ቦሪሆልም፡ ኣባል ማሕበር ካልኣይ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ካልማርሱንድ ብምዃኑ፡ ናይ ካልኣይ-ደረርጃ ትምርህቲ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ኣብያተ-ትምህርታት ብምኻድ ምምሃር ይከኣል እዩ። ብቐረባ እትርከብ ኣይ ካልኣይ-ደርጃ ቤት-ትምህርቲ፡ እታ ቤት-ትምርህቲ ኦላንድ ዝስማ ኣብ ቦሪሆልምስ እተርከብ ቤት-ትምህርቲ፡ እያ። ንተወሳኺ ሓብሬታ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ናይ'ዛ ቤት-ትምህርቲ ወይ ውን
መርበብ-ሓበሬታ ማሕበር ካልኣይ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ካልማርሱንድ፡ ኣቲኹም ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ሞያዊ ኣንፈት ዘለዎ መደብ ትምህርት ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ)
ኣብ ከተማ ቦሪሆልም፡ ሞያዊ ኣንፈት ዘለዎ፡ መደብ-ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) ይወሃብ እዩ። እዚ መደብ ትምህርቲ'ዚ ነቶም ብመንገዲ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ውጥን-መትከሊ እግሪ ንዘለኩምስ ሰባት ዝምልከት እዩ። እቶም ኣብዚ ትምህርቲ ቋንቋ ተጸሚዶም ዝሰርሑ መምህራን ምስ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ከምኡን ውን ክፍሊ ምቕባል ስደተኛታት ናይቲ ከተማ ተወሃሂዶም ይሰርሑ። ዕላማ ናይዚ ጥቡቕ ምትሕባባራት ኣም መንጎ'ዞም ኣካላት ከኣ፡ ንሓደስቲ ብዝተኻእለ መጠን ንምድጋፍ ካብ ዝብል ዝነቐለ እዩ።
መደብ-ትምርህቲ ንዓበይቲ
ኣብ ቦሪሆልም፡ ነቶም ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድሚኦም፡ ትምህርቶም ክውድኡ ዝደልዩ ዝምልከት መደብ-ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣሎ። እዚ መደብ-ትምህርቲ'ዚ፡ መባእታውን ናይ ካልኣይ ደረጃን ትምህርቲ የጠቓልል። ኣብ መዳይ ክንክን ሕሙማት ውን ሞያዊ ትምህርቲ ክትመሃሩ፡ ወይ ውን ኣብ ዩኒቨርስቲ ንምምሃር ዘድልየኩም ነጥብታት ንምህዋላል ውን፡ ክትመሃሩ ትኽእሉ ኢኹም።
ቋንቋ -ኣዴኹም ካልእ ቋንቋ (ሽወደን ዘይኮነ) ምስ ዝኸውን ውን ኣብ መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) ወይ ውን ካብኡ ልዕል ዝበለ ደርጃ ማለት ሳስ (ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ) ክትመሃሩ ትኽእሉ። ምስ ኣማኸርቲ ትምህርቲ ብምዝርራብ፡ ኣብቲ ዝግበኣኩም ደረጃ ከም እትጅምሩ ክግበር ይከኣል። ኩሉ'ዚ ዝተጠቕሰ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ኣብ ማእከላይ-ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ኦላንድ ይወሃብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ቦሪሆልም፡ ፍሉይ ክፍልታት ኣዴታትን ህጻናት ዘለዎ ማእከል-ጥዕና ይርከብ። ንግሆ ክሳብ እዋን ዓራርቦ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት ምስ ዘድልየኩም ናብዚ ማእከል ጥዕና ክትከዱ ትኽእሉ። ሕላፍ ሰዓት ወይ ውን ምሸት ተመሳሳሊ ረድኤት ምስ ዘድልየኩም ግን ናብ ሕክምና ኣውራጃ ካልማር ምኻድ የድልየኩም።
ኣብታ ከተማ ብርክት ዝበላ፡ መንግስታውን ከምኡ ውን ግላውያን ክሊኒካት-ስኒ፡ ኣለዋ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ናይተን ኣብቲ ኣውራጃ ዝርከባ ጥዕናዊ-ማእከላት፡ ኣብ
መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ኣውራጃ ብምእታው፡ ክትረኽብወን ትኽእሉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ቦሪሆልም ናብ ካልማር ዝኸዳ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕብ ሰዓታት-ንቕሎ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ መጎዓዝያ ኣውራጃ ካልማር፡ ብምእታው፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ኣብዚ ከባቢ፡ ምምሕዳር ከተማ ቦሪስሆልም እዩ። መብዛሕትኡ ናይ ስራሕ-ዕድላት ከኣ፡ ኣብ ጽላት ክንክንን ምሕብሓብን ይርከብ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ፡ ኣብ ሕርሻን ቱሪስምን ዝነጥፋ፡ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ኣለዋ። ቀንዲ ምንጪ ስራሕ ኣብዚ ቦታ ጽላት ቱሪስም እዩ። እዘን ኣብ ቱሪስም ዝነጥፋ ትካላት፡ ኣብ እዋን ክራማት፡ ብዙሓት ሰባት ስራሕ ይቆጽራ። እዘን ትካላት እዚኣተን፡ ሆቴላት፡ ኣብያተ-መግብሪ ከምኡ ውን ናይ ካሞኢን ትካላት ክኾና ይኽእላ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያውያን ወትሃደራት፣ ምስ ተቓወምቲ ክጽንበሩ ይግደዱ
ቀ. ሚኒስተር ቐጠር ንጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሽምግል ተኽሎ'ሎ ተባሂሉ
ንኣርባዕተ ዓመታት ተበቲኹ ዝጸንሐ ዝምድና ኢትዮጵያን ቐጠርን ናብ ንቡር ድሕሪ ምምላሱ፣ ቐጠር ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘሎ ዘይተፈትሐ ጉዳያት ንምሽምጋል ተበግሶ ክትወስድ ተኽእሎ ምህላዉ ዲፕሎማሰኛታት ይእምቱ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ቐጠር ሸሕ ሓማድ ቢን ጃሲም ቢን ጃቡር ኣልታኒ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ክልተ መዓልቲ ዑደት ብምክያድ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ተራኺቡ ብዛዕባ ክልትኣዊ ዝምድናን ጉዳያት ጎረባብቲ ሃገራትን ኣተኵሮም ከምእተዘራረቡ ማዕከናት ዜና ጠቒሰን’የን።
''ህሉው ኩነታት ንምምካት-ምውዳን መደባት ከነካይድ ኢና''፣ ህግደፍ
ብግዳማውን ውሽጣውን ጸቕጥታት ኣብ ወጥሪ ዝርከብ መንስቲ ኤርትራ ዘቖመ ህግደፍ፣ ህሉው ኩነታት ንምምካት-ምውዳን መደባት ከነካይድ ኢና ዝብል ጎስጓስ የካይድ ምህላዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ተቓውሞን ጽልዋን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ መንእሰያት እናዓበየ ይመጽእ ብምህላዉ፣ ህግደፍ ነዚ ንምምካት ከም መቐጸልታ ናይቲ ብመንእሰያት ህግደፍ ዝፍለጡ ደገፍቲ ምዅስኳስ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ’ውን ነቶም ኣብ ትሕቲ ሃማመተኤ ዝተሓቝፉ ‘ሕመረት’ ዝተሰምዩ መንእሰያት ምሕያልን ምትብባዕን ክድፍኣሉ ምዃኑ ምስ ጸልውቲ’ዮም ዝበሎም መንእሰያት ብስቱር ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ኣኼባታት ይግለጽ ኣሎ።
ፕ.ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከይዱ
ሓሚሙ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ እዋን ክግለጽ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝኸደ ንመንግስታዊ ማዕከን ዜና ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
እቲ ማዕከን ዜና ኣቕሪብዎ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኣልበሽር ሕክምናዊ መርመራ ድሕሪ ምክያዱ ምስ ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ዓብዱላሂ ቢን ዓብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ክዘራረብ’ዩ።
ኤርትራውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ኣብ ዶብ ኬንያ ተዓጊቶም
መንግስቲ ኬንያ፣ ናብ ሃገሩ ንዝገሹ ኤርትራውያን መእተዊ ቪዛ ንኽጥቐሙ ዘገድድ ሓድሽ ውሳኔ ድሕሪ ምሕላፉ፣ ኣብቲ ዞባ ካብን ናብን ጎረባብቲ ሃገራት ዝንቐሳቐሱ ዝነበሩ ኣማኢት ኤርትራውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ኣብ ዶብ ኬንያ ተዓጊቶም ምህላዎም ኢንዴፕዝ ኣፍሪካ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ካብ ናይሮቢ ሓቢሩ።


text:
ቴክኖሎጂ ዓለም ካብ እዋን ናብ እዋን ይውንጨፍ እዩ ዘሎ። ሓደሽቲ ዘገርሙ ምህዞታት ከም ዝተሰርሑ ምስማዕ ዝተለመደ እዩ። ሐዚ ካብ ሃገረ እንግሊዝ ዝተሰምዐ ነገር ድማ ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ኣብ “ቴክዩሮ” ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ፣ ምሁራት እንግሊዝ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዘፈልፍል መንገዲ ከም ዝሰርሑ ገሊፁ ኣሎ። እቲ ኣብ ዓለምና ንፈለማ እዋን ተሰሪሑ ዘሎ መንገዲ ( ፅግርያ) ሰባት እንትጓዓዙ ብናቶም ርጋፅ ክንደይ ሜጋ ዋት ኤሌክትሪክ የፈልፍል ከም ዘሎ ዝነግሮም ምስ ስልኮም ዝተተሓሓዘ መተግበሪ እዩ። እቲ ሰባት እንትጓዓዙሉ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዘፈልፍል መንገዲ ነቲ ከባቢ ዝኸውን መብራህቲ ናይ ምሽፋን ዓቕሚ ኣለዎ።
ካብዚ እንርድኦ ዓለም ብምህዞታት ቴክኖሎጂ ዝያዳ ትውንጨፍ ከምዘላ እዩ። ስለ ዝኾነ ንሕና እውን ሃገርና ናብቲ ብርኪ ንሱ ንኽትበፅሕ መሃዝቲ ክንከውን ትፅቢት ይግበር ጥራሕ ዘይኮነስ ግድን ይኸውን። ምኽንያቱ ኣብዚ ዘለናሉ መዋእል ብቴክኖሎጂ እንተዘይተወዳዲርካ ዓለም እትበፅሖ ዘላ ብርኪ ምብፃሕ ኣይከኣልን። ብፍላይ ኣብ ዝተፈላለዩ ብርክታት ዘለኹም ተምሃሮ ንመሃዛይነት ፍሉይ ቆላሕታ ብምሃብ እንተሰሪሕኹም ነዚ ዓለም ሓዱሽ ዝኾነ ምህዞ ከም እተበርክቱልና ዘጠራጥር ኣይኮነን።
“አሸንዳና ብባህላዊ ክዳንና!”
ኣሸንዳ ባህላውን ሃይማኖታውን በዓል ክልልና እዩ። ይኹን እምበር እዚ ጥንታውን መሳጥን ዝኾነ ኣከዳድናን ዝነቃልን ዘለዎ ብዓል ግና ብዝግባእ ኣይተትሓዘን ፀኒሑ። ብርግፅ ኣብቶም ዝሓፉ ሓሙሽተ ዓመታት ዝተርኣየ ውሱን ምንቕቓሕ ነይሩ። ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን እናማእኸሎ ብብርኪ ክልል ክኽበር ጀሚሩ። ንዕኡ ስዒቡ እውን ደቂ ኣንስትዮ ንበዓል ኣሸንዳ ፍሉይ ቆላሕታ እናሃብኦን ብዝተወሰነ መልክዑ እውን እንተኾነ እናደመቐን መፂኡ። እዚ ምንቕቓሕ ምስተፈጠረ ካብ ወፃኢ ዝመፅኡ በፃሕቲ ዓዲ ቁፅሮም እንትውስኽ ተራእዩ። ፍሉይ ዝኾነ ኣሰራርሓ ፀጉሪ፣ ኣከዳድናን ኣጠቓቕማ መጋየፅታትን ዘለዎ በዓል ኣሸንዳ ግና ብኡ ጥራሕ ዝሕለፍ ኣይኮነን። በፃሕቲ ዓዲ ብበዝሒ ክስሕብን ዓለም ለኸ ቅርሲ ኮይኑ ኣብ “ዩኔስኮ” ክምዝገብን ከም ዝግበኦ ድልየት ህዝብን መንግስትን ኮይኑ ኣሎ።
እዚ ንክኸውን ግና ዝጎደለ ዓብዪ ነገር ነይሩ። ኣከዳድና እተን ደቂ ኣሸንዳ ዝተፈላለየ ሕብሪ ዘለዎም “ጀርስታት” ስለ ዝነበረ እዚ ናብ ባህላዊ ኣከዳድና ክቕየር ከም ዝግባእ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ክልል ትግራይ ኣብ ውሳነ በፂሑ። ስለ ዝኾነ ኣብ ናይ ለምዘበን ዝበዓል ኣሸንዳ ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ጀርሲ ገዲፈን ባህላዊ ክዳን(ጥልፊ) ወይ ዙርያ ክኽደና ብሰናይ ሓጋዩ ምንቅስቓስ ተጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ወርሒ ሰነ 2009 ዓ.ም ድማ ነፃነት ተክለሃይማኖትን ፍርያት የማነን ዝተብሃላ ክልተ ጎራዙ ኣምባሳደራት ኣሸንዳ ይኮነን ተመሪፀን እየን። ብዕሊ ኣብ ትግራይ እናተዘዋወራ ነቲ ባህላዊ ኣከዳድና ምፍላጥ እውን ጀሚረን ኣለዋ። መሪሕ ቃል እቲ በዓል ድማ “ኣሸንዳና ብባህላዊ ክዳንና!” እዩ ዝብል። ስለዝኾነ ኩለን ኣብቲ በዓል ዝሳተፋ ደቂ ኣንስትዮ ሓደ ዓይነት ኣከዳድና ጥልፊ ወይ ዙርያ ገይረን ኣሸንዳ እንትብላ ቀልቢ ዓለም ክስሕብን ኣብ ዩኔስኮ ክምዝገብን ከም ዝኽእል ግምት ተዋሂብዎ ኣሎ። እዚ ከዓ ኣዝዩ ቃሕ በሃሊ ቅድመ ምድላው እዩ። ስለዚ እቲ ምቁርን መሳጥን ባህልና ክኽበር ዝኽእል ብባዕልና እዩ እሞ ኣብ መላእ ትግራይ ዝለኽን ደቂ ኣሸንዳ እውን መንነትክን ዝገልፅ ባህላዊ ክዳን(ጥልፊ) ግበራ ንብል።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 108 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 11 May 2018
ኣባላት ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ካብ ፈጠራዊ ፕሮፖጋንዳዊ ጎስጓስ ህግደፍ ብንቕሓት ክጥንቀቑ ከም ዝግባእ ተገሊጹ።
ጉጅለ ህግደፍ ናተይ ዝብሎ ካብ ግዳማዊ ኢድ ምትእትታው ዝጸረየ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ምትከል ስለዘይብሉን፡ ሕሉፍ ስሰዐ ስልጣንን ነዋትን ስለ ዘለዎን ወትሩ ህዝቢ ኣንጻሩ ከይለዓል ኣንፈቱ ዘስሕት ዘየመሰረታዊ ነገራት ፈብሪኹ፡ ዕሱባት ኣዋፊሩ ፖለቲካዊ ደሮና ናይ ምፍጣር ልምዲ ስለዘለዎ፡ ኣንጻር መልኪ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዝተወደበን ዘይተወደበን መልከዓት ኣብ ቃልሲ ዝርከቡ ወገናት፡ ብናቶም ፖለቲካዊ መስመርን መደብን ጥራሕ ክምርሑ ከም ዝግባእ ገለ ኤርትራውያን ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢሳያስ ኣንጻር ነጻነት ኤርትራ ዝኾኑ እስላማዊ (ጀሃድ) ምንቅስቓሳት፣ ብዶብን ባድመን፣ ብኣመሪካን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዘሪና፡ ብሰንደቕ ዕላማን ስውኣትን ...ዘየለ ነገር ባዕሉ ምሂዙ ንገለ ግሩሃት ከደናገር ዝፈተነሉ ብምዝካር፡ ሕጂ ድማ እነሆ ምስ ኢትዮጵያ ሓድነት’ዶ፣ ኮንፈደረሽን’ዶ ፈደሬሽን’ዶ ዝብል መሀውተቲ ዝኾነ ነጥብታት ደርብዩ ኣብ ፓልቶካት የዳኽር ኣሎ። ስለዚ ህዝቢ ካብ ተመክሮኡ ትምህርቲ ወሲዱ ካብ’ዚ ሕሱር ፕሮፖጋንዳ ብንቕሓትን ትብዓትን ክድሕን ከም ዝግባእ ምኽሪ ለጊሶም።
ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ከም ዝዓቢ ተሓቢሩ።
ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ቅድሚ 1991 ይኹን ድሕሪኡ፡ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ውድባትን ተኸተልተን ገዛኢ ቦታ ሒዙ ዘሎ፡ እቲ ክኸውን ዝነበሮ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ፍልልይ መሰረት ዝገበረ ውድድር ወይ ናይ ኣረኣእያ ፍሕፍሕፍ ዘይኮነ፡ ውድባዊ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ፡ ሃይማኖታዊ፣ ኣውራጃውን ከባብያውነትን ስምዒታት ምዃኑ፡ ብዝተፈላለዩ ኣርእስታት ኣብ ዌብ ሳይታት ርእይቶኡ ብምክፋል ብዘይምስልካይ ሃገራዊ ግቡኡ ዘበርክት ዘሎ ኣቶ ፍሳሃ ናይር ሓቢሩ።
ኣቶ ፍሳሃ፡ ቀንዲ በዚ ድሑር ስምዒታት ፖለቲካዊ ኣንፈት ዘዛብዕን ህዝቢ ዝፈላልን ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ገሊጹ፡ ኣብ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዘሎ ንጹርነት ዝጎደሎ ዘይመትከላዊ ዝምድናታትን ብስትራተጂን ስልትን ዘይምምራሕን ኣብ’ቲ ተፈጢሩ ዘሎ ዝሩግ ፖለቲካዊ ኩነታት ናቱ እጃም ዘለዎ’ዩ ኢሉ።
ኤርትራ ዝተፈላለየ ቋንቋ፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት፣ መበቆል፡ ታሪኽ ዘለዎም ህዝብታት ዝሓቖፈት ሕብረ ብሄራዊት ሃገር’ያ፡ ይኹን ግን ኣብ ክንዲ ብሃይማኖት ብኣውራጃ ከባቢ ምዝራብን ምጭናውን ብፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ብሃገራዊ ራእይ ተወዲብካ፡ ጸላእን ፈታውን ተነጺሩ ንምቃላስ ብከምቲ ዝድለ ስለዘይተበቕዐ’ዩ እዚ ንሓልፎ ዘለና ቅልውላው ክመጽእ ክኢሉ። ካብዚ ንምውጻእን ብሓድሽ ኣተሓሳስባ ናብ ሓድሽ ስርዓት ንምስግጋርን፡ ካብ ሕሉፍ እስላማዊ ኣኽራርነትን ሕሉፍ የማናዊ ፖለቲካዊ ትምክሕትን ነጻ ዝኾነ ፖለቲካዊ መንነት ወኒንካ ምቅላስ እቲ እንኮ መፍትሒ’ዩ ክብል ኣብ ጽሕፉ ሓቢሩ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዕደና ተዋፊሩ ዝርከብ ካናዳዊ ኩባኒያ ኔቭሰን ኣብ’ውሽጢ 4 ኣዋርሕ ካብ ቢሻ 71.6 ሚልዮን ፓውድን ሓጺን ኣፍርዩ ተባሂሉ።
ኩባኒያ ኔብሰን ዓመተ 2018 ካብ ዝኣቱ ኣብ ዘሎ 4 ኣዋርሕ ጥራሕ 71.6 ሚልዮን ፓውንድ ሓጺንን 8.9 ሚልዮን ነሓሰን ብምፍራይ፡ 150 ሚሊዮን ዶላር ኣታዊ ከም ዝረኸበ፡ ብሓደ ግንቦት 2018 ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ከም ዘረጋገጸን ረድዮ ኤረና ብ3 ግንቦት 2018 ጸብጺባ።
መንግስቲ ህግደፍ ካብ’ዚ ክቡር መዓድናት ዝረኽቦ እቶታት ክንደይ ከም ዝኾነ፡ ኣብ ምንታይ መዓላ ከም ዝወዓለ ነቲ በዓል ቤት ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ከይሓበረ ከም ቃሕታኡ የመሓድሮ ምህላው ገሊጻ።
ብካልእ ዜና፡ ፍልይቲ ልእኽቲ ውድቡ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝኾነት፡ ወ/ሮ ሺላ ቢ ኪታሩት ብምኽንያት ብ3 ግንቦት 2018 ተኸቢሩ ዝወዓለ ኣህጉራዊ መዓልቲ ነጻ ፕሬስ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ መንግስቲ ኤርትራ ዝዛረቦን መርተዖ ኢሉ ዘቕርቦን ኣብ ባይታ ዘየለን ሓቅነት ዝጎደሎ’ዩ ክትብል ሓቢራ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 07-05-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኦስተርሱንድ እትፈላለየ መንበሪ ኣባይትን ናይ ኣካረይቲ ትካላትን ኣሎ። ብዛዕባዚ ኣብ
ናይቲ ኮምዩንመርበብ ኣንብብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኦስተርሱንድ ብዙሕ ቋንቋ ይዝረብ እቲ መብዛሕትኡ ሰብ ዚዛረቦ ግን ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ታይላንድ፡ ፋርስ፡ ስዋሂሊ፡ እንግሊዝ፡ ፈረንሳ፡ ስፓኛ፡ ደቡብ ኩርድ፡ ቻይናን በርማን እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣስታት እተፈላለያ 500 ማሕበራት ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት፡ ናይ ስፖርት፡ናይ ዙረት፡ ናይ ብእግሪ ጕዕዞ፡ ናይ ባህሊ፡ ናይ ሓገዝ፡ ናይ ጥሮተኛታት ወዘተ። ብዙሓት ሃይማኖታውያን ማሕበራት ኣለዋ፡ ከምኡውን መስጊድ። ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን መርበብ ብዛዕባትን እተመዝገባ ማሕበራት ክትረክብትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኦስተርሱንድ ዳርጋ ኩሉ ዝደለኻዮ ትረክብ። ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽ፡ ናይ ምጽምባር ኣገልግሎት፡ ቤትንባብ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ ድኳናት ኣብ ከተማ፡ ዕዳጋ ድማ ኣብ ወጻኢ ከተማ።
ዘገልገለ ኣቕሑ ዝሸጣ ድኳናት ብዙሓትእየን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ መላእ ኮምዩን ናይ ህጻናት ክንክን ኣሎ፡ ንሱ ድማ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ኣጸደ ህጻናት፡ መዘናግዒ ገዛ፡ ክፉት መዘናግዒ ንጥፈታትን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ይጥርንፍ። ብተወሳኺ ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩንመርበብ ኣንብብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኦስተርሱንድ 26 ናይ ኮምዩን ኣብያተቤትትምህርቲ ኣለዋ ከምኡውን ሓያሎ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ። ንሳተን ኩሉ ዓይነት ስልጠን ኣለወን፡ ንኣብነት ስፖርት፡ ስነጽባቐ፡ ወዘተ..። እቲ ናይቲ ኮምዩን እተፈላለየ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ምስቲ ናይ የምትላንድ ዪምናስዩን እተጠርነፈ እዩ። ሰለስተ ብሕታውያን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ከኣ ኣለዋ። ነቶም ሙዚቃ ኪጻወቱ ወይ ኣብ ትያትር ኪዓዩ ወይ ድማ ፈጠራነት ዚደልዩ ድማ ኮሙናውን ብሕታውን ናይ ባህሊ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ብዛዕባ ናይ
ኦስተርሱንድ ኣብያተትምህርቲ ኣብዚ መርበብዚመሳገሪ ርኸብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኦስተርሱንድ ንዓበይቲ ናይ ምምሃር ተኽእሎታት ኣሎ። ለርሰንትሩም ብዛዕባ ኩሉ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ዚምልከት መልሲ ኣለዋ። ብዙሓት ትካላት ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ የቕርባ እየን። ኣብዚ ኮምዩንዚ ሚትኡኒቨሲቲ ኣሎ፡ ካብ ኦስተርሱንድ ውጽእ ኢልካ ድማ ቢልካ ህዝባዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ብዛዕባዚ ዝያዳ ንምፍላጥ ኣብዚ ዚስዕብ ኣንብብ፣
LärCentrum
Mittuniversitet
Birka Folkhögskola
ኣገልጎት ጥዕና
ኦስተርሱንድ ሓያሎ ማእከላት ጥዕና፡ ናይ ኣደታት ክሊኒክ፡ ናይ ህጻናት ክሊኒክን ናይ ስኒ ሕክምናን ኣለዋ። ሓንቲ ሆስፒታልን ብዙሓት ብሕታውያን ናይ ጥዕና ትካላትን ኣለዋ። ብዛዕባ ጥዕናን ክንክንን ብተወሳኺ ኣብቲ ናይ
የምትላንድ ወረዳ መርበብ ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ እተፈላለያ ትካላትን ምስ ኮምዩንን ኣብያተፍርድን ንምርኻብ ተርጓማይ ምስ ዘድልየካ ኪወሃበካ እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ኦስተርሱንድ ብኣውቶቡስ ወይ ባቡር ወይ ብነፋሪት ክትንቀሳቐስ ትኽእል። ግሩም ዝኾነ ናይቲ ኮምዩን ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ። ኦስተርሱንድ ጽቡቕ ናይ ብሺግለታን ናይ ኣጋርን መገድታት ንኺህልዋ ትጽዕር እያ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ኦስተርሱንድ ንጥፈታትን መሃዝነትን ብሩህ ተስፋን ይሰፍን፡ እቲ ኮምዩን ድማ ነቲ ቁጠባዊ ህይወት ንኸማዕብል ብዙሕ ይጽዕር። ኣብቲ ኮምዩን እተፈላለያ ዋኒናት ኣለዋ። ካብ ናይ ምህርቲ ኢንዱስትሪ ክሳዕ ናይ ጥበብን ኣገልግሎትን ቱሪዝምን ንጥፈታት።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ብዛዕባ ባዕላዊ ዋኒን ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። ብዛዕባ ስራሕን ንግድን ኢንዱስትርን ኣብ ናይቲ ኮምዩንመርበብ ኣንብብ።
ከምኡውን ነቲ ናይ ኦስተርሱንድ
ቤትጽሕፈት ዕዮ ክትበጽሖ ትኽእልወይ ድማ ኣብቲ ናቶም ወብሳይት ኣቲኻ ስራሕ ክትሓትት ትኽእል።


text:
Wikipedia:Quick index
ካልስዩምEdit
መእተዊEdit
ካልስዩም ሓደ ካብ ኣገደስቲ ባእታታት ናይ ኣቑጽልቲ። ኣዕጽምቲ። ኣስናንን ሽፋናት ምዃኑ ይፍለጥ፣ ካልስዩም ኣብ ከርሲ መሬት ካብ ዘለው ባእታታት ብብዝሒ ህላውነቱ ሓምሻይ ደረጃ ይሕዝ፣ ባህርያዊ ካልስዩም ብዝተፈላለዩ መልክዓት ዝርከብ ኮይኑ እምኒ ኖራ። ጂፕሱም(ንኵርሽ ዝመስል ማዕድን)ን ፍሎራይትን ምጥቃስ ይከኣል፣ ብመንደልቭ ኣብ ዝተዋደደ ዝርዝር ባእታታት(ፐረዲክ ቴብል) ድማ ካልስዩም ኣቶማዊ ቍጽሩ 20። ኣቶማዊ ክብደቱ 40.078 ኤ.ኤም.ዩ(ኣሃዱ ኣቶማዊ ክብደት) ሒዙ ኣብቲ ኣብ መሬት ንዝርከቡ ኣልካሊናውያን ብረታት ዝሓቍፍ 2ይ ጉጅለ ተጠቒሱ ኣሎ፣ ካልስዩም ዝብል ስም ካብ ናይ ላቲን ቃል ዝተዋህቦ ኮይኑ ‘ካልሲ’ ማለት ‘እምኒ ኖራ’ ማለት’ዩ፣ 3.5% ካብ ከርሲ መሬት ድማ በዚ ብረት ዝቖመ’ዩ፣ ካልስዩም ኩባዊ ቅርጺን ብሩራዊ ሕብሪ ዝውንን። መጠናዊ ትሪ ዘለዎ ብረታዊ ባእታ’ዩ፣ ዝመከሉ ሙቐት 839 ዲግሪ ሰንቲግረድ ክኸውን ከሎ ዝሃፈሉ ሙቐት ድማ 1484 ዲግሪ ሰንቲግረድ ይበጽሕ ::
ርኽበት ካልስዩምEdit
ካልስዩም ኣብ 1808 እዩ ተዳህሲሱ፣ ዳህሳሲኡ ድማ ሰር ሃምፍረይ ዳቪ ዝተባህለ እንግሊዛዊ ክኢላ ስነ-ቀመምን መሃዝን’ዩ፣ ነቲ ርኽበት። ሕውስዋስ ኖራን ሜርኲሪ ኦክሳይድን ብመስርሕ ኤለትሮሊስስ(ንሓደ ሳብስታንስ ዘቝሙ ቀመማት ብኤለትሪካዊ ኳረንቲ ዝፈላሊ መስርሕ) ብምሕላፍ ዝጨበጦ’ዩ፣ እቲ ኣብ ኤለትሮሊስስ ዝተመርኮሰ ምርምሩ ንማግኒዝዮም። ቦሮንን ባርዩምን ክድህስስ ባብ ዘርሓውሉ’ዩ፣ ድሒሩ’ውን ብኤለትሮሊስስ። ሶዲዩም።ፖታስዮም። ካልስዩም። ማግኒዝዮም። ባሪዩም። ቦሮን ዳቪ ላምፕን ፍሉጥ ሰብ ክኸውን ክኢሉ’ዩ፣
ጥቕምታት ካልስዩምEdit
ቀዳማይ ጥቕሚ ካልስዩም ንሰብነትና እዩ፣ ኣብ ዕቤትን ምዕባለን ኣዕጽምቲ ዘለዎ መሰረታዊ ኣገዳስነት ከይተዘንግዐ ጭዋዳታትን መትኒታትን ብግቡእ ክዓዩ የድሊ፣ ብተወሳኺ። ኣብ ምርጋእ ደምን ልቢ ንእተሰላስሎም ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ምክትታልን ይጠቅም፣ ዋሕዲ ናይዚ ኣገዳሲ ባእታ ዝኾነ ካልስዩም ግዳይ ዝተፈላለዩ ሕማማት ክንከውንን ከም ‘ኦስተኦፕረሲስ’(ተሰባሪ ዓጽሚ) ን ‘ሂፖካልሰሚ’(ዘይንቡር ዋሕዲ ካልስዩም ኣብ ደም - ኵሊት ብግቡእ ክትዓዪ ዘይምኽኣል ወይ ሕጽረት ቫይታሚን ዲ) ከጋጥመና ይዕድም፣ ኣስከሬን ህይወታውያን ድሩቕነት ዝህልዎ። እንቋቝሖ ኣዕዋፍን ከም ናይ ኣረነ ዝኣመሰለ ሽፋን እንስሳታትን ዝተሩን ድማ ካልስዩም ካርቦኔይት ስለዘለዎም’ዮም፣ ንዕቤት
ኢንዱስትርያዊ ጥቕሚEdit
ዘይሓጺናውያን ባእታታት ምጽራይ ከምዘድልዮም ይፍለጥ፣ እዚ ናይ ምጽራይ መስርሕ ከኣ ብሓገዝ ካልስዩም ይፍጸም፣ ካልስዩም ንኦክስጅንን ሳልፈርን ሓያል ስሕበት ኣለዎ፣ ስለዚ። ካብ ሓያለይ ሓጺናውያንን ዘይሓጺናውያንን ባእታታት ኦክስጅን። ሳልፈርን ካርቦንን ንምእላይ ይጠቅም፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ ምትራር ዓረር(ሊድ) ዘለዎ ኣበርክቶ ናይ ኣለሚንዩም። በሪልዩም። ነሃሲ። ዓረርን ማግኒዝዮም ሕዋስ ብረታት ኣብ ምስራሕ’ውን ይጠቅም’ዩ፣ ኣብ ምፍራይ ኖራ። ሕጡብ። ሲሚንቶ። ጥርሙዝ። ቀለም። ወረቐት። ሽኮር። መሬጸን ወዘተ. ድማ ቀንዲ ባእታ’ዩ፣ ዝተፈላለዩ ውሁዳት ካልስዩም ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መግቢ። ፋርማቻውን መድሃኒታውን ኢንዱስትሪ ጠቐምቲ እዮም፣ ‘ኦይስተር’ ከም መግቢ እንስሳታት ኣገዳስነት ዘለዎ ብካልስዩም ካርቦኔት ዝተተኽተኸ ብምዃኑ’ዩ፣ ጸባ ቀንዲ ምንጪ ካልስዩም ብምዃኑ ብዝተፈላለዩ ዓይነትት መግቢ ተመስሪሑ ይቐርብ ኣሎ፣


text:
ካብ ታሕተዋይ ክሳብ ናይ ፌደራል ላዕለዋይ ሰማዒ ኣብያተ ፍርዲ መዕለቢ ዝረኸቡ ጉዳያት ኣብ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ክቕየሩ ይኽእሉ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዳይረክተር ሕገመንግስታዊ ትርጉምን ሕገ መንግስታዊ መሰላትን ኣቶ ወልዱ መሪኔ ሕገ መንግስታዊ ትርጉም የድልዮ እዩ ክብሃል ከሎ ሓደ ናይ ሕጊ ወይ በዓል ስልጣን ዝሃቦ ናይ መወዳእታ ውሳነ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝተቐመጠ መሰረታዊ ነፃነት ወይ መሰል ይጥሕስ እዩ ዝብል ብዝኾነ ይኹን ኣካል ሕቶ ክቐርብ ከሎ እዩ ሕገ መንግስታዊ ትርጉም ዘድልዮ ዝብሃል ኢሎም።
በዚ መንፅር ዝመፁ ጉዳያት ካብ ኣካላት ዳያኑ፣ሰብ ሙያ ሕግን ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢን ናብ ዝርከብሉ ሕገመንግስታዊ ጉዳያት ናብ ዘፃሪ ኣካል እዩ ዝቐርብ።
እዚ ኣካል ሕገመንግስታዊ ትርጉም የድልዮም እዩ ዝብሎም ጥርዓናት ናብ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ይልእኽ ንኻልኦት ድማ ይምልስ።
ይቐርቡ ካብ ዘለው ጥርዓናት መብዛሕቲኦም ሕገ መንግስታዊ ትርጉም ዘየድልዮም እዮም ይብሉ ኣቶ ወለዱ።
‘መብዛሕቲኦም ዝቐርቡ ሕገ መንግስታዊ ሕቶ የብሎምን።ናይ ሕጊ ሞገት፣ናይ ስነ-ሓሳብ ሞገት ኮይኖም ዜጋታት መሰል ስለዘለዎም ካልእ ዕድል ክንጥቀም ኣለና ብዝብልን ዘቕርቡዎም እዮም።’
ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ኣብዚ ሰሙን ኣብዘካየዶ ናይ 2008 ዓ/ም ሳልሳይ ስሩዕ ኣኼባ ብኣፃራዪ ጉባኤ ዝቐረበሉ ሰለስተ ሕገመንግስታዊ ትርጉም የድልዮም እዩ ክብል ብብዝሒ ድምፂ ወሲኑ’ሎ።ሓደ ጉዳይ ድማ ተቐባልነት ኣይረኸበን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብዝገፍሕ ኵርናዕ እንክርአ᎓ ኣገዳስነት እዛ መጽሓፍ ኣበርክቶ ግርማይ ነጋሽን ኣብቲ ሰፊሕ ሃገራዊ ምይይጥን ጉዳይን ብናይ ተዓዛብነት ተራ ጥራይ ዘይኰነስ ብንጡፍ ውልቃዊ ተሳታፍነትን ጕንዖ ኣበርክቶን ምዃኑ’ዩ። እዘን ዓንቀጻት ንኤርትራዊ ኣንባቢ ብቐንዱ ኣብ ግምት ኣእትየን ብኤርትራዊ ቋንቋ ምድላወን’ውን ነቲ ቀዲሙ ከካይዶ ዝጸንሐ ናይ ምርማርን ሕትመታት ዘደንፍዖን ካልኦት ኣሰሩ ክስዕቡ ብግብሪ ዘርኢን’ዩ። ብቛንቋኻ ምጽሓፍን ምዝራብን ኣብ ኤርትራ ከም ዓቢ ብድሆ ደኣ ኣይረአ እምበር (ንምቕጻሉ ከኣ ከምዚ ዝመስል ተበግሶ የድሊ) ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርአ ‘ናፍቖትን ዝካሬ መግዛእቲን’ ኢልካ ጥራይ ክመሰል ዝኽእል ተበግሶ ዘደንጹ’ዩ።
ኣብዛ መጽሓፍ ተጠቓሊለን ዘለዋ ጽሑፋት ካብ እግሪ-ተኽለን እከታተለን ጥራይ ዘይኰንኩስ ክሳብ መወዳእታ ቅድመ-ሕትመት’ውን ብቐረባ ስለ ዘሳለኹስ ሕጂ ገምጋም ክጽሕፍ ቅኑዕ ሚዛን ድዩ ዝብል ሓሳብ ቀዲሙ መጺኡኒ። ዳሕራይ ግን ኣብ ምጽሓፈን ዝተራእየ ኣተኵሮን ዝፈሰሰ ጻዕሪን መስካሪ ክንሰይ ኣነ ገምጋም እንተ ዘይጽሒፈ ደኣ ካልእ ንመን ክጽበ ዝብል ሓሳብ ስዒሩኒ። በዚ ድፍኢት’ዚ ከኣ’የ ነዚ ዝስዕብ ገምጋም ዘቕርብ ዘለኹ።
* * *
መጽሓፍ መገዲ ዓድና ኣብ መንጐ ነሓሰ 2014ን ነሓሰ 2016ን ዝተጻሕፋ ሰለስተ መጽናዕታዊ ዓንቀጻት ሒዛ ትርከብ። ከምቲ ደራሲ ኣብ መእተዊ ጠቒሱዎ ዘሎ᎓ “እዚ መጽሓፍ ዝወጸሉ ኣብ ዘሎ እዋን᎓ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃራና መገዲታት ኣብ ዝርከበሉ ዘሎ ፈታኒ እዋን᎓” ብምዃኑ ከኣ ኣተኵሮ እዘን ዓንቀጻት ድማ ብቐንዱ ነቲ ንኤርትራ ኣብ መጻብቦ ሸሚሙዋ ዘሎ ምኽንያታት ብምምርማር መፍትሒ ክኸውን ዝኽእል ኣንፈታት ድማ ይእምታ። እቲ ኤርትራ እትርከበሉ ዘላ ቃራና መገዲ ከኣ ደራሲ ብጻልጣኡ᎓ ኣብ መእተዊ᎓ ብኸምዚ ይገልጾ፤ “ሎሚ᎓ ብዘይካ እቶም ንምልኪ ዘምልኹ የውሃትን ብጥቕሚ ዝተኣሰሩ ባእታትን᎓ ዝዀነ ብኽፉት ዓይኒን ሕልናና ንኵነታት ህዝቢ ኤርትራ ዝዕዘብን ዝከታተልን ሰብ ነቶም ኣብ መንጎ መኣዝናት ጕዕዞ መገዲ ደሞክራሲያን ሰላምን ብሓደ ሸነኽ᎓ መገዲ ዕንወትን ደልሃመትን በቲ ሓደ ሸነኽ᎓ ዝርከቡ ፍልልያት ክርእዮም ዘጽግሞ የለን” (2)።
ቀዳመይቲ ዓንቀጽ “ካህናት ተዛሪቦም፤ ምቕልቃል ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ኣብ ኤርትራ ዶኾን ይኸውን?” ነቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2014 ብኣርባዕተ ኣቡናት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ተዳልያ ዝተዘርግሐት ጽሕፍቲ ዓሚቝ ትንታነ ትህብ። እታ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” እትብል ክሳብ ሎሚ ደጋጊማ እትጥቀስ ጽሕፍቲ ነቲ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ሕሰምን እኩብ ኣደራዕን ብዘየሻሙ መገዲ ሰፊሕ ትንታነኣዊ ገምጋምን ዝሃበት’ያ ነይራ። ግርማይ ነጋሽ እምበኣር--ማዕረ ኣገዳስነት እታ ጽሕፍቲን ደፋር ተበግሶ ኣዳለውታን ዝኸይድ--ተራን ፍሉይነትን እዛ ጽሕፍቲ ብሰፊሑ ተንቲኑ። ኪንዮ’ቲ ንዅሉ ኣንባቢ ግሉጽ ዝዀነ ትብዓትን ውርጹጽ ትንታነን እታ ጽሕፍቲ ግን ግርማይ ነጋሽ ምስ ካልእ ዝዓበየ ዓለማዊ ተርእዮ’ዩ ኣተኣሳሲሩዋ። ምስ ኣብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ዝውቱር ዝነበረን ንሓያሎ ሃገራት ካብቲ ሕሰም ድኽነትን ጭቆና መራሕቲን ዘውጽአ ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ኣተኣሳሲሩ ድማ እቲ ተርእዮ ምናልባት ከምኡ ዝመስል ኣንፈታት ኣብ ኤርትራ ከጋጥም ዝኽእል እንተዀይኑ ይእምት። ዓንቀጽ “ካህናት ተዛሪቦም” ኣብዛ ዝተጠቕሰት ጽሕፍቲ ጥራይ ከይትሓጽረት ሰፊሕ ድሕረ-ባይታ ብዛዕባ ዕስክርና ጣልያን ኣብ ኤርትራ ምስ መጽሓፍ ሓደ-ዛንታ (1950) ናይ ኣባ ገብረየሱስ ሃይሉ ብምትእስሳር ትዝርዝር። ንመጽሓፍ ሓደ-ዛንታ ከም መበገሲ ወሲዳ ድማ ካብ ፈለማ 1920ታት ጀሚሩ መልክዕን ኣስማትን ጥራይ እናቐየረ ክሳብ ሎሚ ዘየኽተመ ዕስክርና ኤርትራ ትዝቲ።
ግርማይ ንታሪኽ ውትህድርና ኤርትራ᎓ ትንታነ ጽሑፋት ኣቡናት ድሕሪ ምሃቡን ምስ ክልስ-ሓሳባዊ ተርእዮ ላቲን ኣመሪካ ድሕሪ ምንጽጻሩን᎓ ዓንቀጹ ብኸምዚ’ዩ ዝዛዝማ፤ “ምናልባት እቲ ሕቶ ግን ‘እዚ ብካቶሊካውያን ካህናት ተጀሚሩ ዘሎ ኣንፈታት ምቕልቃል ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ኣብ ኤርትራ ዘበስር ድዩ ወይስ ተቐልቂሉ ዝጠፍእ’ዩ?’ ዝብል’ዩ። መልሲ ናይዚ ሕቶ’ዚ ንግዜ ዝግደፍ’ዩ” (41)።
መጽሓፍ መገዲ ዓድና ኣጣቓሊላታ ዘላ ቀጺላ እትርከብ ጽሕፍቲ “ናብ ነብስና ንመለስ፤ ሕጊ እንዳባ ንህልዊ ግድላት ኤርትራ መፍትሒ ዶኾን ምዀነ?” እትብል’ያ። እዛ ጽሕፍቲ ምስታ ዝቐደመት ዓንቀጽ ብብዙሕ መገዲ እትተኣሳሰር ኰይና᎓ ኣብ ተመሳሳሊ ዓንኬል ምስቲ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ዝተራእየ ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ከኣ እቲ መፍትሒ ብደገን ሃገራት ምዕራብ ዝተስገደድን ብዘባሉ ዝተቐድሐን መንግስታዊ መዋቕር ዘይኰነስ ካብ ውሽጢ ዝብገስን ምስ ህዝቢ ምትእስሳር ዘለዎን ምዃና ትዝቲ። እዚ ንውሽጢ ዝጥምት ኵርናዕ ድማ ነቶም እንትርፎ ብተናጸል ኣብ በበይኑ ናይ ምዝንጋዕ መደባት መራኸቢ-ብዙሃን ኤርትራ ሓውሲ መስተንተኒ ሕሉፍ እዋን ጥራይ እምበር ካልእ ዓሚቝ ኣቓልቦን ንባብን ዘይወሃቦም ሕግታት እንዳባ ብሰፊሕ ትምርምር። “ናብ ነብስና ንመለስ” ኣብ መንጎ በበይኖም ሕግታት እንዳባ ዘለዉ ምምስሳልን ፍልልይን ብኣዝዩ ደቂቕ ኣስተብህሎን ትንታነን ትምርምር ጥራይ ዘይኰነትስ ብኸመይ መገዲ’ኸ ኣብ ዘመናዊ እዋን ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ከም ዘለዎም ኣመታት ትህብ። እዛ ዓንቀጽ ከኣ ሕግታት እንዳባ ከም መመላእታ ዘመናውያን ሕግታት ዘይኰኑስ ቀንዲን መበገሲን ክዀኑ ከም ዘለዎም ትዛዛም።
ሓቛፊት ኣርእስቲ መጽሓፍ ኰይና ተመሪጻ ዘላ ዓንቀጽ᎓ “መገዲ ዓዲና᎓ ብኸመይ ንኸዶ?” እትብል ዛዛሚት ቴማ᎓ ግብራዊን ክልስ-ሓሳባዊን ብቐንዱ ግን ንውሽጢ ዝጠመተ ክዀኑ ዝኽእሉ መፍትሒታት ድሕሪ ምሃብ እቲ ኵሉን እንሓልሞ መገዶ ዓድና ብኸመይ ክንከዶን ክንበጽሖን መርሓ-መገዲ ተጸርግ። እዛ ዛዛሚት ዓንቀጽ᎓ ብኣዝዩ ተሪር ቋንቋን ዘየላቡ ቃናን እቲ ንኽልተኡ ድምበታት--ማለት ናይ ተቓውሞን ደገፍቲ ምልኪን--ሓሊኹ ዘሎ ግዝኣት ኣተሓሳስባን ድሩትነትን ፈቲላ ተቐርብ። እቶም ንዅለንትናዊ ሓርነታዊ ጕዕዞ ዝዕንቅፉ ዘለዉን--ከም ገለ ለውጢ ብወዝቢን ጎነጽን እንተ መጺኡ’ውን ንድሕሪት ክመልሱ ምዃኖም ዘይከራኽሩን ሽዱሽተ ዓበይቲ ኣርእስታት ከኣ ትዝርዝር። ሓያሎ ካብቶም ማሕለኻታት--ብኣገላልጻ ግርማይ--በቲ ምልካዊ ስርዓት ዝተስገደዱ ጥራይ ዘይኰኑስ ብቐንዱ ኣብ ጽኑሕ ባህሊ እቲ ሕብረተሰብ ቦታ ዝጸንሖምን ብተመሳሳሊ ድማ ኣብቲ ኣብ ደገ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ድምበ’ውን ጐሊሖም ዝርኣዩን’ዮም።
ብዝገፍሕ ኵርናዕ እንክርአ᎓ ኣገዳስነት እዛ መጽሓፍ ኣበርክቶ ግርማይ ነጋሽን ኣብቲ ሰፊሕ ሃገራዊ ምይይጥን ጉዳይን ብናይ ተዓዛብነት ተራ ጥራይ ዘይኰነስ ብንጡፍ ውልቃዊ ተሳታፍነትን ጕንዖ ኣበርክቶን ምዃኑ’ዩ። እዘን ዓንቀጻት ንኤርትራዊ ኣንባቢ ብቐንዱ ኣብ ግምት ኣእትየን ብኤርትራዊ ቋንቋ ምድላወን’ውን ነቲ ቀዲሙ ከካይዶ ዝጸንሐ ናይ ምርማርን ሕትመታት ዘደንፍዖን ካልኦት ኣሰሩ ክስዕቡ ብግብሪ ዘርኢን’ዩ። ብቛንቋኻ ምጽሓፍን ምዝራብን ኣብ ኤርትራ ከም ዓቢ ብድሆ ደኣ ኣይረአ እምበር (ንምቕጻሉ ከኣ ከምዚ ዝመስል ተበግሶ የድሊ) ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርአ ‘ናፍቖትን ዝካሬ መግዛእቲን’ ኢልካ ጥራይ ክመሰል ዝኽእል ተበግሶ ዘደንጹ’ዩ። ናይጀሪያዊ ተመራማሪ ስነ-ቋንቋ ኣዮ ባምቦሸ (Ayọ̀ Bámgbósé) ኣብታ Language and Exclusion: The Consequences of Language Policies in Africa (2002) እትብል መጽሓፉ ከም ዝጠቕሶ᎓ ወግዓዊ ቋንቋ ናይጀሪያ እንግሊዘኛ ከም ምዃኑ መጠን እቲ ቤት-ፍርዲ እታ ሃገር’ውን ክኽተሎ ስለ ዘለዎ᎓ ኣብ መጋብኣያ ኵሉ ምልላስ ብእንግሊዘኛ ክትርጐም ግድን ይኸውን። ባምቦሸ ከም ዝጠቕሶ ድማ ንኣብነት᎓ እቲ ዳኛ’ውን ተዛራቢ ቋንቋ ሃውሳ ክንሱ᎓ ተኸሳሲ ብቛንቋ ሃውሳ እናተዛረቦ ክሳብ ብእንግሊዘኛ ዝትርጐመሉ ከም ዘይሰምዖ ዘሎ መሲሉ ይቐርብ።
እዚ ልቓሕ ቋንቋን ብሰንኩ ዝስዕብ ስእነት ምርድዳእን ብቐንዱ ድማ ነቲ ዝምልከቶ ህዝቢን ተራ ኣባል ሕብረተሰብን ዘይኰነስ--ኣብ ግዙኣት ሃገራት ብሕልፊ እኳ ኣፍሪቃ ዝርአ--ግን ነቲ ህዝቢ’ውን ትዛረብ ዘለኻ እናመሰልካን ብዛዕባኡ እናዘተኻን ኣብ ላዕሊ ጥራይ ዝሕጸር ቋንቋን መራኸቢታትን ምጥቃም’ዩ። ግርማይ ነጋሽ᎓ ውሁብ ምስ ኰነ ቀሊል ዝመስል᎓ ናይ ቋንቋ ምርጫ ምውሳዱ እምበኣር ዓቢ ድፍኢት’ዩ። ምስ ድሩትነት ዝርጋሐ ቋንቋ ትርግኛን ግርማይ ነጋሽ ኣብ ኣካዳሚ ስለ ዝነጥፍ ብዋጋ ናይቲ ብእንግሊዘኛ ምስ ዘሕትሞ ክረኸቦ ዝኽእል ካልእ ረብሓታትን እንኮላይ ምዃኑ ምጥቃስ ግቡእ ይመስለኒ።
ተበግሶ ብቋንቋኻ ምጽሓፍ ግርማይ ነጋሽ᎓ ኣብ ኣሰር ዓበይቲ ሓሰብቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ ከምእኒ ኬንያዊ ንጉጊ ዋ ቲያንጎ ዝምደብ ኰይኑ᎓ ኣብ ተመሳሳሊ ፍልስፍናን ኵርናዕ ርእየትን ብምምርኳስ ድማ ህዝብታት ኣፍሪቃ ንውሽጦሞ ክርእዩን መፍትሒኦም ካብ ነብሶም ክደልዩን ዝጽውዕ’ዩ። ስለዚ ከኣ’ዩ᎓ ቀንዲ ኣተኵሮ እተን ኣብዚ መጽሓፍ ተጠቓሊለን ዘለዋ ዓንቀጻት ንውሽጢ ዝጥምታን መፍትሒ ካብ ውሽጢ ጥራይ ምዃኑ ዝምጕታን።
ምርምራዊ ስራሓት ፕሮፈሰር ግርማይ ነጋሽ᎓ ነቲ ድሮ ኣብቲ ዓውዲ ምርምር ብኤውሮጳዊ ቋንቋታት በጺሑዎ ዘሎ ደረጃ ብራኸን መዓርግን ዝዳረግ ደኣ ይዅን እምበር᎓ ከምዚ ዝመስል ጽሑፋት ብኤርትራዊ ቋንቋታት ምቕራቡ’ውን ነቲ ቋንቋ ኣብ ምሕያሉን ንዓውዲ ምርምር ኣብ ምድፋኡን ህያው ኣብነት’ዩ።
ነዛ መጽሓፍ ንምግዛእ ኣብዚ ምውካስ ይከኣል፤ http://africaworldpressbooks.com/megedi-adinaa-the-road-to-the-land-by-ghirmai-negash/
_______________________________________
*ኣብርሃም ተስፋልኡል ፈጻሚ ዳይረክተር ፐን ኤርትራ ኰይኑ zere@peneritrea.com ብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።


text:
ገበን መራሕትኻ ምክልኻል – ብህዝቢ ምልጋጽ/ ምትላል
(ሃብተማርያም ሚካኤል ካሊፎርንያ/ሳክራመንቶ) ብዕለት 10/09/11 ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ዝተዘርግሔ ናይ ኣባላት ደግሓኤ ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ከምኡ’ውን ኤውሮጳ ዘውጽእዎ ቴማ ወድዓዊ ሓቅነት ዘይብሉ ስለዝኾነ ውሻል ናይ መርሕቲ ኰንካ ውድባዊ ዓብላልነት ንምርግጋጽ እዩ። ወኻርያስ ጻድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር
(ሃብተማርያም ሚካኤል ካሊፎርንያ/ሳክራመንቶ)
ብዕለት 10/09/11 ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ዝተዘርግሔ ናይ ኣባላት ደግሓኤ ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ከምኡ’ውን ኤውሮጳ ዘውጽእዎ ቴማ ወድዓዊ ሓቅነት ዘይብሉ ስለዝኾነ ውሻል ናይ መርሕቲ ኰንካ ውድባዊ ዓብላልነት ንምርግጋጽ እዩ።
ወኻርያስ ጻድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር ከምዝብሃል፡ ሓለይቲ ሃገራዊ ጉባኤ ክመስሉ ካብቲ ዝተገልጸ ንምጥቃስ ዝኣክል እዘን ዘስምረለን ዘለኹ ሕንጻጻት ንመልከት።
“ስራሕካ ከየጽፈፍካ ብምልኣት ከይተዳለኻ፡ ዛሕዛሕን ዘርጠብጠብን እንዳበልካ፡ ብህልኽን ብሒንኬራን ዝካየድ ሃገራዊ ጉባኤ ክሳራ’ምበር ፍርያት ከምዘይርከቦ ተመኵሮ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ይምህረና እዩ” ይብል። ቀጺሉ እውን “ደም ብዘይብሎምን ብሕሽይኽሹኽን ብውሽጢውሽጥን ዝፍኖ“ ተወልደ ምስ ገለ ውድባት ኮይኑ ካብ ስልጣንኡ ምእንቲ ከይወርድ ጉባኤ ይመሓላለፍ ብምባል ስራሕ ህግዲፍ ይሰርሕ ኣሎ ዝብል መርዛም ፕርፖጋንዳ፡ ንህልው ኵነታት ኣጋባብ ኣቀላልሳና ጌለና ንምምዛኑ ክሳብ ክንደይ ነቲ ሓቅታት ከም እንስሕቶ እዩ ዘመልክት።” ወዘተ… ዝብል ጽሑፍ ሲጊንጢር እዩ።
ክቡራት ተዓዘብትን ብህዝቢ ተገደስትን ፍርድኹም ሃቡ። ብመጀመርያ ንዝኾነ ይኹን ተሳታፊ ጉባኤ ከይተዳለወ ጊዜ ይኹን ዕለት ኣይውሰንን ግዜ ድማ ኣይምደብን እዩ። ሃገራዊ ኮሚሽን ብመሰረት ሃገራዊ ዋዕላ ዝሃባ ሓላፍነት ዓመት ምሉእ ሰሪሓ ምስ ኩሎም ተሳተፍቲ ሃገራዊ ጉባኤ ተመያይጣ፡ ዝምችእን ዘሰማምዕን ጊዜ ክውሰን እንከሎ እዞም 6 ውድባት ዝበሃሉ ዘለዉ ኣካላት ናይቲ ዕለት ምውሳን እዮም ኔሮምን ዘለውን። ምኽንያቱ ሃገራዊ ኮሚሽን ብኣባላቶምን ብኣባላት ህዝብን ስለዝቖመት። ዓይኖም ዓሚቶም ወይ ሽዑ ጊዜ ከቢድ ድቃስ ወሲድዎም ኣብ ሕልሚ ስለዝነበሩ ኣየስምዕን። ህዝብን ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ብፍኑው ብዛዕባ ዕለተ ጉባኤ ብወግዒ ተገሊጹ። ዘይተማልኤ ክማላእ ምንቅስቃስ ተገይሩ። መስርሕ ወከልቲ ሃገራዊ ጉባኤ ክሳብ ስጉምትታት ምምራጽ ወከልቲ ተወዲኡ። ተሳተፍቲ ጉባኤ ናይ ናብርኦምን ስርሖምን ስድራ ቤቶምን ኵነታት ምስቲ ግዜ ሃገራዊ ጉባኤ ኣሰማሚዖም ወጊኖምን ተዳልዮምን። ብዘይ ህዝቢ ድማ ሃገራዊ ጉባኤ ክትግበር ከም ዘይክእል ንጹር እዩ።
ስለዚ ኣባላት ደግሓኤ ናይ ውድብናን ናይ መራሒናን ዝብሎ እምበር ናይ ካልእ ኣየግደሰናን ማለትኩም ምዃኑ ንጹር እዩ ዝመስል። ከይተዳለኹም ዛሕዛሕ እናበልኩም ክትከዱ ወይ ዝኾነ ተሳታፊ ክኸይድ ዝወጸ መመርሒ ኣይነበረን፡ የለን። እንታይ’ድኣ ኩሉ ክዳሎ ዝኣክል መስርሕ ተኻይዱን ኩሉ ድማ ተቐቢልዎ። ኣብቲ ሰዓት እቲ መራሒኹምን እተን መሻርኽቱ ውድባትን ዝተቐበልኦ እንተድኣ ነይረን ስለምናታይ ክሳብ ክልተ ሰሙን ዝተርፎ ተጸብየን??? እስከ መልሱ በጃኻትኩም!! ነቲ ሓቀኛ ወድዓዊ ምኽንያት ዕለተ-ጉባኤ ምቕያር ብመልክዓውን ዘይወድዓውን መግለጺ ጌርኩም ምሽፋን ንህዝቢ ምትላልን ምልጋጽን ጥራሕ እዩ ዘመልክት። እቲ ደም ብዘይብሎም ብሕሹዅሹዅን ብውሽጢውሽጥን ዝፍኖ መርዛም ፕሮፖጋንዳ ዝበልክምዎ ድማ ብቀጥታ ንተግባርኩምን ንመርገጽኩምን ከይተፈለጠኩም ትሃርምዎ ምህላውኩም የርእየና። ከምቲ መምርሒ ናይ ሃገራዊ ኮሚሽን መሰረት ሃገራዊ ጉባኤ ብህዝባዊ ጸብለልትነት ክትግበር ንዝብል ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኩሉ ተገዳሲ ኣብዚ መርገጽ እዚ ጠጠው ኢሉ ስለዝተቃለሰ ትነቕፍዎ ኣለኹም። ውድብኩምን መራሒኹምን ከይዕብለለኩም ገበን ንዝገበሩን መሰል ህዝቢ ንዝገፈፉን ወይ ዝዓመጹን መራሕቲ ኪዳንን ተሓባበርቶምን ብምድጋፍኩም ተሓባበርቲ ናይዚ ዓመጽ ምዃንኩም ትሕብሩ ስለዘለኹም ዘሕዝን እኳ እንተኾነ ብህዝቢ ክምከት ምዃኑ ዘይምርዳእኩም ግን ካብ ዕውራት ዝገደድኩም ኢኹም ክብል እደፍር።
ኣብ መደምደማታይ ክብሎ ዝደሊ እንተ ኣልዩ፡ ክንሓፍ ዘይግብኦ ሓላፍነታዊ ጉዳይ ምዃኑ እቲ ዝፈጠሮ ጠንቅታት
ምስትውዓል የድሊ።
ብላዕለዎት ኣካላት ናይ ኪዳን መራሕቲ ዝተሃንደሰ ኮይኑ ብመሰረት መራሕትኹም ዝረኸብዎ ጸብጻብ ብህዝቢ ከምዝተዓብለልኩም ምስ ገምገምክምዎ ንሃገራዊ ኮሚሽን ተጽዕኖ ብምግባር ተዋስኦ ክስራሕ ተኣሊሙ። እዚ ኹሉ ብህዝብን ብሲቪካዊ ማሕበራትን ዝተወከሉ ኣሰናኺልካ ብኣካላት ናይ ውድባት ዓብሊልካ ስልጣን ጨዊኻ ኣብ ረብሓ ላዕለዎት ኣካላት ናይ ኪዳንን ኮሚሽንን ንኽውዕል ዝተገብረ ሽርክነታዊ ስምምዕ ናይ ጎሓላሉ እዩ። ስለዚ እቲ ጠንቂ ተንኮል ላዕለዎት ኣካላት ናይ ኪዳንን መሻርኽቶም ውድባትን ስልጣን ንምሽማው ዝተገብረ እዩ። ሳዕቤኑ ድማ ዕለት ሃገራዊ ጉባኤ ምቕያርን ንተወኪሎም ዘለዉ
ኣካላት ህዝቢ ድማ ምስንኻል ስለዝኾነ ህዝቢ በሪሁሉ ኣሎ። ኣድላዩ ስጉምቲ ክውሰዶ ምዃኑ ዘይተማህረ ይምሃር ጥራሕ እየ ክብል ዝኽእል።


text:
ኣቶ ተስፋ ድራር ይበሃል። ኣብ ኣሜሪካ ዕዉት ሓረስታይ ጣፍ`ዩ። ኣብ ጋዴን ከባቢ ዓላ ተወሊዱ- ዘርኢ ጣፍ ቅድሚ 37 ዓመታት ኣብ ኣሜሪካ ዘላለየ ፈላማይ ሰብ ምዃኑ ይገልጽ።
ኣቶ ተስፋ ድራር ኣብ 1981 ዓ.ም ናብ ኣሜሪካ መጺኡ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሚኖሶታ ኣብ ዝምሃረሉ ዝነበረ እዋን፡ ካብ ዓዲ 10 ኪሎ ጣፍ ኣምጺኡ ከምዝዘረአን ሓደ ኩንታል ከም ዘእተወን ይገልጽ። ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ግን ኣብ ሽዱሽተ ግዝኣታት ኣሜሪካ ክሳብ ሓሙሽተ ሺሕ ሄክታር መሬት ከምዝሓርስን ንልዕሊ 250 ሰራሕተኛታት ናይ ስራሕ ዕድል ከምዝኸፈተን ገሊጹ`ሎ።
“ጣፍ ካብ`ቲ `ግሉትን ` ዝብሃል ኣብ ስርናይ ዝርከብ ንጥዕና ዘይሰማማዕ ንጥረ-ነገር ናጻ ስለዝኾነ፡ ኣሜሪካውያን ከይተረፈ እናፈተውዎ ይኸዱ`ለዉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሓዋሩ ንስርናይ ሓሊፉ ቀንዲ እኽሊ ኣሜሪካ ክኸውን`ዩ” ይብል እዚ ኤርትራዊ-ኣሜሪካዊ ሓረስታይ።
ቀዳማይ ክፋል ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብሰንኪ ዝተኣታተወ ሓድሽ ውደባን ኣመዳድባን "ኣብ ዝተፈላለያ ጨናፍር ቤት ጽሕፈታት መንገድን መጎዓዚያን ኣዲስ ኣበባ ክንሰርሕ ዝፀናሕና ልዕሊ 600 ሰራሕተኛታት ከይተመደብና ተሪፍናን ካብ ስራሕ ተባሪርናን" ክብሉ ቚጥዐኦም ኣስሚዖም።
ብመሰረት ዝቐረበ ቚጥዐ : እቲ ሓድሽ ምደባ ፖለቲካዊ ኣመለኻኽታ ኣብ ግምት ዘእተወ እዩ ክብሉ እውን እቶም ሰራሕተኛታት ተዛሪቦም ኣለው።
ካብቶም ካብ ሕጊ ወፃኢ ተባሪርና ዝበሉ ሓንቲ ንቪኦኤ ቃላ ዝሃበት "ቀዳምነት ዝተውሃቦ ንኣባልት ውድብ እዩ" ኢላ።
"ዋላ ሓደ ሰራሕተኛ እውን ኣይተባረረን" ዝበለ እቲ ቤት ጽሕፈት: እቲ ሓድሽ ምደባ ልምዲ ስራሕን ትምህርትን መሰረት ዝገበረ ምዃኑን: በቶም ሰራሕተኛታት ዝቐረበ ሓበሬታ ጌጋ እዩ ይብል።
ምኽትል ሓላፊ እቲ ቤት ጽሕፈት ኣቶ ቢኒያም ምክሩ "ካብ ስራሕ ዝተባረረ ዋላ ሓደ ሰብ የለን" ኢሉ።
ብመሰረት ሓበሬታኡ: በቲ ሓድሽ ኣወዳድባ ትምህርትን ልምዲ ስራሕን ዘየማልኡ ሰራሕተኛታት በብዝርከብሉ ክፍለ ከተማታት ብዝሓዝዎ ደሞዝ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያት ፅሕፈት ክምደቡ እዮም ድማ ኢሎም።
ንሶም ካብ ምደባ ወፃኢ ፣ዝተባረረን ዝተነከይን ዋላ ሓደ ሰራሕተኛ መንግስቲ የለን ክብሉ ደጊሞም ኣፍሊጦም። እቲ ቤት ጽሕፈት ስርዓት መጎዓዚያ እታ ከተማ ንምዕርራይ ብዝብል ሓድሽ ኣወዳድባ ከምዝጀመረ ይጠቅስ ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።


text:
ስራሕ ምርካብ ብዙሕ ግዜ ኪወስድ ይኽእል። ብዙሕ ክትሓስበሉ ዘሎካ ነገራትውን ኣሎ። ኣብዚ ዚስዕብ፡ ከመይ ጌርካ ስራሕ ከም እተናዲ ገለ ሓበሬታ ኣሎ።
- ናብ ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ኬድካ ነቲ ኣብኡ ዚወጽእ ምልክታታት ተጠቒምካ ስራሕ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
- ምስ ኣካረይትን ቈጸርትን ትካላት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ኣካራይት ትካል (bemanningsföretag) ንዝተፈላለያ ዋኒናት ሰራሕተኛታት ተካሪ።
- ቈጻሪት ትካል (rekryteringsföretag) ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ኪቘጽሩ ንዝደልዩ ዋኒናት ዚሰርሑ ሰባት ተናዲ።
- ኣ ብ መዓልታውያን ጋዜጣታትን ኣብ ኢንተርነትን ንዚወጹ ምልክታታት መልሲ ክትህብ ትኽእል ኢኻ።
- ባ ዕልኻ ምስ ወሃብቲ ስራሕ ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
- ንእትፈልጦም ሰባት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ
ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ኣብ መላእ ሃገር ዘሎ መንግስታዊ ትካል‘ዩ። ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ከመይ ጌርካ ስራሕ ከም እተናድን ከመይ ጌርካ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሞያታትን ትምህርታትን ሓበሬታ ከም እትረክብን ይሕብረካ። ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ኣብ መርበቡ ምልክታታት ክፉት ስራሕ የውጽእ እዩ
www.arbetsformedlingen.se
መንበሪ ፍቓድ ምስ ወሰድካ፡ ከም ደላይ ስራሕ ኣብ ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ክትምዝገብ ኣገዳሲ እዩ።
ናይ መትከል እግሪ ካሕሳ
ንናይ መተከል እግሪ ካሕሳ መሰል ምስ ዚህልወካ እቲ ኣብ ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ ዘሎ ኣሳላጢ እዩ ምሳኻ ኾይኑ ነቲ ውጥን ዘውጽኦ። መሰል መትከል እግሪ ናብ ስራሕ ከመይ ኢልካ ከም እትኣቱ ዚገልጽ ውጥን እዩ፡ ኣብተን ናይ መትከል እግሪ መሰል ዘሎካ ክልተ ዓመታት ከኣ እዩ ዘገልግል።
ንደለይቲ ስራሕ ዚውሃብ ደገፍ
ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ ነቶም ስራሕ ዚደዩ እተፈላለየ ሓገዛት ይገብር። ንስኻ ሓድሽ መጻእተኛ ብቐሊሉ ስራሕ መታን ክትረክብ ፍሉይ ሓገዝ ይገብረልካ።
ኣብ ሓደ ናይ ስራሕ ቦታ ክትለማመድ ተኽእሎ ኣሎ። ልምምድ ማለት ካብ ፎርሸክሪንግካሳን ካሕሳ እናተቐበልካ ኣብ ሓደ ናይ ስራሕ ቦታ ንገለ እዋናት ክትሰርሕ ማለት እዩ። ግን ካብቲ ወሃብ ስራሕ ዚወሃብ ደሞዝ የብልካን።
ስራሕ ተልመዴን
ስእሊ: Colourbox
እቲ ልምምድ ኣብ ሽወደን ስራሕ ከም እትረክብን ክእለትካ ከም እተርእይን ይገብረካ። ብዛዕባ ናይ ሽወደን ኣሰራርሓ ተምክሮ ይህበካ ስራሕ ንኽትረክብ ድማ ዕድልካ ክብ የብሎ። እቲ ናይ ልምምድ ስራሕ ደስ ምስ ዚብለካ፡ ሓድሽ ስራሕ ክትደሊ ከሎኻ ነቲ ወሃብ ስራሕ ከም መወከሲ ክትጥቀመሉ ትኽእል። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ንስኻ ነቲ ወሃብ ስራሕካ ደዊልካ ጽቡቕ ሰሪሕካ ምዃንካን ዘይምዃንካን ትሓቶ ማለት እዩ። መወከሲ ምህላው ጽቡቕ እዩ። ኩሉ ወሃብ ስራሕ፡ ሰብ ከስርሕ ከሎ መወከሲ ይደሊ እዩ።
ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ ብዛዕባ ኣድለይቲ ሞያታት ስልጠና ይህብ እዩ። ዕላማኡ ድማ እቲ ስልጠና ናብ ስራሕ ንኺመርሕ ብማለት እዩ።
መእተዊ-እግሪ ስራሕን (Instegsjobb) ሓደሽ ዝጅመር ስራሕን (nystartsjobb)
ኢንስተግስ-ዮብን ኒስታርትስ-ዮብን ነቶም ኣብ ዝሓለፈ 3 ዓመታት መንበሪ-ፍቓድ ዝወሰዱ ሰባት ዝምልከት ናይ ስራሕ ዕድል እዩ። ኣስራሒ ነዓኹም ብምቊጻሩ፡ ካብ ቤት-ጽሕፈት ኣማጻእቲ ስራሕ ገንዘባዊ ድጋፍ ይግበረሉ። ኢንስተግስ-ዮብ ምእንቲ ክፍቀደልኩም ግን ጎድኒ-ጎድኒ ስራሕ ቋንቋን ሽወደን ንሓደስቲ (SFI) ትመሃሩ ክትኮኑ ኣለኩም። ኢንስተግስ-ዮብ ወይ ውን ኒስታርትስዮብ ምስ ዝገድሰኩም ምስ ቤት-ጽሕፈት ኣማጻእቲ ስራሕ ተዘራረቡ።
ሰነዳት ምልክታ
ስራሕ ከተመልክቱ እንከለኹም። ወሃቢ-ስራሕ ዝጠልቦም ወረቓቕቲ ምስቲ ምልክታኹም ኣሰኒኹም ክትሰድዎ ኣለኩም። ዚበዝሕ እዋን ወሃብቲ-ስራሕ ውልቃዊ ደብዳበን ሰነድ መድልየኢ ስራሕ ወይ ሲቪ (CV) ክትሰዱሎም ይደልዩ።
(CV) ሰቨ
ሰቨ ካብ ላቲን ዚመጸ ቃል ኮይኑ ታሪኽ ህይወት ማለት እዩ። ኣብ ሴቨ፡ ንዘለካ ተሞኵሮ ስራሕ፡ ደረጃ ትምህርትን ካልእ ክእለትካን ትጽብጽብ። ብዛዕባኻን ከመይ ዝበልካ ሰብ ምዃንካን ድማ ቅሩብ ትትርኽ።
ኣብ ሴቨ (CV) ኪኣቱ ዚኽእል እዚ ዚስዕብ እዩ:
- ስም፡ ኣድራሻ: ቍጽሪ ስልኪ፡ ኣብራሻ ኢ-መይል።
- ምህሮ፤ ዝርዝር ዝቐሰምካዮ ትምህርቲ።
- ስራሕ፤ ዝርዝር ዘለካ ተሞኵሮ ስራሕ።
- ከም ክእለት ቋንቋን ዳታን ዝኣመሰሉ ካልኦት ተሞኵሮታት።
- መወክስ (Referenser)፤ ስም ወሃብ ስራሕ ነበር ወይከኣ ስም ኣጸቢቑ ዜልጠካ ሰብ። ናይቲ ዚጥቀስ ሰብ ስምን ቍጽሪ ስልክን ቦታ ስራሕን።
- ሓጺር ውልቃዊ ሓበሬታ፤ ተገድሶታትካ: ቤተሰብካን ኣብ ትርፊ ጊዜኻ እትገብሮም ንጥፈታትን።
ብዛዕባ ናይ ስራሕ ህይወትካ፡ ተመክሮ ስራሕካ፡ ትምህርትኻን ካልእ ፍልጠትካን እንታይነትካን ባህርያትካን ተዛረብ
ስእሊ: Colourbox
ኣብቲ ዝነበረካ ስራሕ እንታይ ትሰርሕ ከም ዝነበርካን ትሕዝቶ ትምህርትኻንውን ኣብ ሴቨ ኣሕጽር ኣቢልካ ክትትርኽ ትኽእል ኢኻ። ወሃብ ስራሕ ምስ ዚሓተካ፡ ነጥብታትን ትምህርትን (Betyg) ምስክር ወረቐትን ድሒርካ ወይ ቃለ-መጠይቕ ምስ ገበርካ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ
ደብዳበ መመልከቲ ስራሕ/ውልቃዊ ደብዳበ
ኣብቲ ስራሕ እትሓተሉ ደብዳበ ወይ ውልቃዊ ደብዳበ፡ እታ እተመልክተላ ዘለኻ ስራሕ ወይ ትካል ስለምንታይ ከም ዘገደሰትካ ትሕብር። ንስኻ ነታ ስራሕ ስለምንታይ ብቑዕ ከም ዝኾንካንውን ትገልጽ። እታ እታ ደብዳበ ነታ ስራሕ ብፍላይ ዝተጻሕፈት ክትከውን ኣገዳሲ የድሊ።
እታ ደብዳበ ክትነውሕ የብላን፡ ሓንቲ A-4 ገጽ ኣኻሊት እያ።
ምልክታ ተገዳስነት (Intresseanmälan)
ኣብ ሓደ ስራሕ ክትሰርሕ ምስ እትደሊሞ ብዛዕባ ክፉት ቦታ ምንም ረክላም ዘየለ ምስ ዚኸውን ናይ ተገዳስነት ደብዳበ ክትልእኽ ትኽእል። ምስቲ ደብዳበኻ ሰቨCV ልኣኽ ስለምንታይ ነቲ ስራሕ ከም እተገደስካሉን እንታይ ዓይነት ክኢላነት ከም ዘሎካን ድማ ግለጽ።
ቃለ-መጠይቕ ስራሕ (Anställningsintervju)
ቃለ-መጠይቕ ስራሕ ወሃብ ስራሕ ንስራሕ ዚሓትት ሰብ ዚሓተሉ ዝርርብ እዩ። ቃለ-መጠይቕ ክትገብር ኣብ እትቀራረበሉ እዋን ሓደ-ሓደ ክትሓስበሎም ዘድልየካ ኣገደስቲ ነገራት ኣለዉ። ብዛዕባታ ስራሕ ትሓተላ ዘለኻ ትካል ምንባብ ጽቡቕ‘ዩ። ነታ ትሓተላ ዘሎኻ ስራሕ ዝኸውን ብቑዕ ተምክሮ ግለጽ። ንኣብነት ኣብ ኢንተርነት ሓበሬታ ክትደሊ ትኽእል። እዚ ድማ ኣብታ ተመልክተላ ዘለኻ ስራሕ ተገዳስነት ከም ዘለካ የርኢ።
ልሙዳት ሕቶታት
ኣብ ቃለ-መጠይቕ ንዝተፈላለዩ ሕቶታት እንታይ መልሲ ከም ትህበሎም ምሕሳብ ጽቡቕ እዩ።
ገለ-ገለ ካብቶም ልሙዳት ሕቶታትን መዘኻኸርታትን፣
- ብዛዕባ ነብስኻ ተርኽ! ከም ሰብ እንታይ ኢኻ?
- ብዛዕባ ዝቐደመ ስራሕካን ትምህርትኻን ተርኽ
- ምስ ጕጅለ ሰባት ጽቡቕ‘ዶ ትሰርሕ?
- ነቲ ስራሕ ዚምሽእ እንታይ ሓያልን ኣወንታውን ባህርያት ኣለካ?
- ኣየናይ ሸነኽኩም እዩ ከተማዕብልዎ ትደልዩ? (ድኹም ጎድኒታትኩም ምልላይ ሓጋዚ እዩ)
- ንምንታይ ነዛ ስራሕ ምልክታ ኣእቲኻላ? እንታይ ኢዩ ናብኣ ስሒቡካ?
- ከም ሰራሕተኛ ክንቈጽረካ እንታይ ምኽንያት ተቕርበልና? ነቲ ስራሕ ከም እትበቅዕ እንታይ ኢዩ ዘተኣማምነካ?
- ንመጻኢ እዋን እንታይ መደብ ኣለካ?
ኣብ ግዜ ቃለምልልስ ስለምንታይ ነታ ስራሕ እቲኣ ከም ዝመረጽካ ንዚቐርበልካ ሕቶ ክትምልስ ኢኻ
ስእሊ: Colourbox
ካልእ ቅድሚ ዝርርብ ምቊጻር-ስራሕ ኪሕሰበሉ ዘለዎ ነገር
ንወሃቢ-ስራሕ ክትረኽብዎ እንከለኹም፡ እቲ እትሕድርዎ ቀዳማይ ጦብላሕታ ወሳኒ እዩ። እቲ እትኸድዎ ቦታ-ስራሕ ፍሉይ ዝኾነ ኣገባብ ኣከዳድና ወይ ናይ ኣለባብሳ-ኮድ ከይህልዎ ኣጽንዑ።
መብዛሕትኦም ወሃብቲ-ስራሕ ኢድካ ዘርጊሕካ ሰላም ክትብሎም ይጽበዩኻ እዮም።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
“ቅድም እንትብል ሓደ ተምሃሪ ቅኔ ትምህርቱ ዛዚሙ ቅድሚ መዓርግ መምህርነት ምርካቡ ካብ ክልተ ዓመት ኣብ ዘይንእስ ጊዜ ናብ ትግራይ ከይዱ ቤተ ክርስትያን እናገልገለ ስነ ቃል ህዝቢ ከፅንዕ ይግበር ነይሩ። እዚ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት እውን ቋንቋ ትግርኛ ጥንታውያን ምስ ቋንቋ ግእዝ ተመሳሳልነት ዘለዎን ከምኡ ድማ ብዙሓት ምስጢራት ዝሓዙ ስነ ቃላት ስለዘለዎ ንዚኦም ንክቐስም ተባሂሉ እዩ” ይብለና ብካሕሳይ ገ/ሔር ተደሪሱ ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተሓተመ ባህልና ክርስትናዊ ትውፊት ዝተበሃለ መፅሓፍ ኣብ ገፅ 56፡፡
ቋንቋ ትግርኛ ብስነ ቃላት ዝሃፍተመ ምዃኑ ኣጉሊሆም ዘርእዩና እቶም ያታና ዝኾኑ ህዝባዊ በዓላት እዮም። በዓል ኣሸንዳ /ከከም ከባቢኡ ወዕምበብ፣ ማርያ፣ ዓይኒ ዋሪ ወዘተ ዝብሉ ስያመታት ኣለውዎ/ ካብቶም ያታታት ወለድና ዘጉልሁ ህዝባዊ በዓላትና ሓደ እዩ። ኣብዚ ህዝባዊ በዓል ኣሸንዳ ሕብረተሰብና ብግጥምን ዜማን ገይሩ ዘይድህስሶ ዛዕባታት ማሕበራዊ ቁጠባውን ፖለቲካውን ኩነታት የለን ኢልካ ምድምዳም ይከኣል እዩ፡፡
ዝተፈላለዩ መረዳእታታት ከም ዘገንዝቡና ህዝብና ካብ ቀደም ኣትሒዙ ንመንግስቲ ክፈልጦ ዝደለዮ ሕቶ እንተሊኡ ብስነ ቃል ኣቢሉ እዩ ዝገልፅ ነይሩ። ንሓጎሱ ጥራሕ ዘይኮነስ ንወፅዕኡ ክገልፀሉ ዝኽእል ብልሓት ይፈጥር ምንባሩ ሰነዳት ታሪኹ የረጋግፁ፡፡ንኣብነት እውን “እታ መሬት” እትብል ብባህሊ ህወሓት ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝተደረሰት ሙዚቃዊ ድራማ እኽልቲ ኣብነት ክትኸውን ትኽእል እያ። ብመምህር ገ/ኪዳን ደስታ ዝተፅሓፈ መፅሓፍ እምቢታ ኣንፃር ወረርቲ ይኹን ካልኦት ታሪኻዊ ሰነዳት እውን ነገስታት ስምዒት ህዝቦም ንምፍላጥ “ጓሰት” እንታይበሉ እናበሉ ዝሓትሉ እዋን ከምዝነበሩ እዮም ዝሕብሩ፡፡
ኣብ ማሕበራዊ እውን እንተኾነ ዝኾነ ይኹን ኣካል ካብቲ ልማዳዊ ሕብረተሰብ ውፅእ ዝበለ ተግባር እንተፈፂሙ ብስነ ቃል ገይሩ ክወቕሶ ኢና እንዕዘብ። እዚ ጥንታዊ ሓደ መግለፂ መንነትና ዝኾነ ጥበብ ኣገላልፃ ሓሳባት ሕዚ እውን ኣብ ቦትኡ ኣሎ። ነዚ ግልፂ ንምግባር ናብታ ዝነውሐ በዓል ኣሸንዳ እተካይድን በቢግዚኡ ሓደሽቲ ደርፍታት እትምህዝን ከባቢ ተምቤን ብሓሳብ ክንወስደኩም ሰዓቡና።
ህዝቢ ተምቤን ካብ ማሕበራዊ መስተጋብር እቲ ህዝቢ ወፃኢ ዝኾነ ተግባር ክትፍፅም ንዝተዓዘባ ሓንቲ ጎርዞ ከምዚ ክብል ደሪፉላ እዩ፡፡
“ቀያሕ እያ ሕፅርፅር ዝበለት
ኣብያ እያ ንኮሌጅ እናበለት” ይብል፡፡
እዚ ኣገላልፃ ብቐጥታዊ ትርጉሙ እንትረአ እታ ቆልዓ ንኮሌጅ እናበለት ትኣቢ ዘላ ንትምህርቲ ደልያ የምስል ይኾን። ኮይኑ ግን እቲ ረዚን መልእኽቱ ካብቲ ባህላዊ ስርዓተ መውስቦ ወፃኢ ዝኾነ ዕርክነት ብመሓዛ ብቤተሰብ ካብ ሕጊ እንዳባ ወፂኺ ኣይትኺዲ እናተብሃለት እንተተምዓደት እናኣበየት ናብቲ ኣብ ኮሌጅ ዝሰርሕ ዘፍቀረቶ መንእሰይ እናኸደት ኣሸጊራ ዝብል መልእኽቲ እዩ ዘለዎ፡፡
ሕብረተሰብና ንባህሉ ልዑል ክብሪ ኣለዎ። ከምኡ ስለዝኾነ እውን እዩ ካብ ባህሉ ወፃኢ ዝኾነ ተግባር እንትርኢ ዝፅየፎ ምዃኑ ብስነ ቃሉ ዝገልፅ።ከም ባህሊ ሕብረተሰብና ዝኾነ ሓደ ሰብ ንዓቕሚ ኣዳምን ሂዋንን እንትበፅሕ በቲ ሕጊ እንዳባ ክምርዖ ይግባእ ይብል። እቲ ምንታይ ሓደ ሰብ ዝዋሰብ ሰለስተ ረብሓታት ንኽጥቀም እዩ ኢሉ ይኣምን። ንሳቶም እውን እቲ ሓደ ንክተሓጋገዝ፣ እቲ ካልኣይ ዘርኢ ንኽትክእ እንትኾን እቲ ካልእ ድማ ካብ ዝሙት ንኽዕቀብ እዩ። ስለዝኾነ ካብዚ ወፃኢ ዝግበር ርክብ ኣፀያፊ ኢሉ ከም ዝኣምን እቶም ዝገልፆም ስነ ቃላት መመላኸትቲ እዮም።ምስ እዚ ዝተሓሓዙ ካብ ስነ ቃላት ሓንቲ ክነቕርብ፡፡
“ከይትሓምቕ ስና ተወቂጣ
ከይትወልድ ክኒና ውሒጣ” ይብል፡፡
ደቂ ኣንስትዮ ከምዚ ሎሚ ዘበናዊ መመላዃዕቲ /ኮስሞቲክስ/ እንተይተፈጠሩ ከም ፀሓይ ደሚቐን ንኽረኣያ ይገብርኦ ካብ ዝነበራ መመላኽዒ ሓደ ውቃጦ ስኒ እዩ። ውቃጦ ስኒ ጉራማይለ፣ ድፉን ወዘተ ዝብሉ ስያመታት ኣለውዎ። ብፍላይ ጉራማይለ ዝተወቀጠት ቆልዓ ክምስ እንትትብል ደጉሒ ስና ልቢ ተባዕታይ ስለዝሕንዝፍ ብፅባቐ እታ ጎርዞ ዝተማረኸ ወዲ ካልኦት ከይቕድምዎ ተጓይዪ ማእኸላይ እዩ ዝስደድ፡፡
ስለዝኾነ ነዚ ልማዳዊ ስራሕቲ ደቂ ኣንስትዮ ኣማሊኣ ስና ዝተወቀጠት ጎርዞ በቲ እምነት ማሕበረሰብ ዘይሕጋዊ መውስቦ ስለዝፈፀመት እቲ ተግባር ኣፀያፊ ምዃኑ ንምግላፅ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ከይትሓምቂ ስንኺ ተወቂጥኪ፣ ከይትወልዲ ግን መከላኸሊ ጥንሲ ስለ ትጥቀሚ ኢኺ እምበር ሰብኣይ ኣእቲኺ ኢኺ ክብል ብስነ ቃሉ ገሊፁላ እዩ። ነዚ እውን እዩ በዓላትና ነቲ በዓል ዝምልከት ዜማታት ጥራሕ ዝቐርብሎም ዘይኮኑስ ከምቶም ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮም ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ቁጠባውን ዛዕባታት ዝግለፀሎም እዮም ንብል ዘለና፡፡
ባህልና ክሳብ ክንድዚ ዓሞቕቲ ስነ ቃላት ዝውገዐሉ ስለዝኾነ እውን እዩ ዝኾነ ይኹን ምሁር ቅኔ ነቲ “ካብ ረቂቕ ኣእምሮ ዝምንጩ ረቂቕ ምስጢር ዝዝርበሉ፤ ሓደ ሰብ ሰፊሕ ኣረኣእያ፣ ጥበብን ብስለትን ክህልዎ ዝገብር” እናተብሃለ ዝግለፅ ትምህርቲ ቅኔ ምስ ዛዘመ ምስክር መረጋገፂ ብቕዓት /መዓርግ መምህርነት ቅኔ/ ንክወሃብ ኣብ ትግራይ ንልዕሊ ክልተ ዓመት ግልጋሎት ይህብ ነይሩ ዝብል ሓበሬታ ኣብ መእተዊ እዚ ፅሑፍ ዝገለፅና፡፡
እዚ ብምዃኑ እውን እዩ እቲ ብስነ ቃላት ዝሃፍተመ ባህልና¿ ዘለዎ ረብሓታት ዕዙዝ ብምዃኑ ካብ ሃገር ሓሊፉ ብብርኪ ዓለም /ብዩኔስኮ/ ብቅርስነት ዝምዝገበሉ ኩነታት እናተፈጠረ ዘሎ። ከም ሓበሬታ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ክልልና እቲ ቅድሚ ክርስትና ኣብ ኣክሱም ይፅወት ከምዝነበረ ዝንገረሉን መግለፂ ባህሊ ሕድሕድ ቁሸታት ክልልና ዝኾነ በዓል ኣሸንዳ ብብርኪ ዓለም ብቅርስነት ንክምዝገብ ያታዊ ትሕዝትኡ፣ ታሪኻዊ ኣመፃፅእኡ፣ ኣገባብ ኣፈፃፅመኡ ወዘተ ብሚኒስተር ባህልን ቱሪዝምን ተፀኒዑ እዩ። እዚ ብብርኪ ዓለም ተፈላጥነት ዝረክብ ዘሎ ባህልና እቲ ሓዱሽ ወለዶ ካብ ወደሳን መኣከቢ ገንዘብን ዝኾነ ተግባር እናረሓቐ ካብቲ ናይ ቀደም ትሕዝትኡ ኣጠቓቕማ ስነ ቃላት እንተይኣውፅአ ንክፃወቶ እናሓበርና ያታና ንዜጋታት ዓለም ከዘናግዕን ከምህርን ዝሕረ ዘሎ ብምዃኑ ያታና መምሃሪ ምሁራት ንብሎ ዘለና።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ንዘለው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራዊያንን ሱዳናዊያን ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ብዘይፍቓዶም ናብ ካልኦት ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ከየጣይስ ተማሕጺኑ።
እስራኤል ኣብ ሃገራ ዘለው ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ካልኦት ሃገራት ናይ ምጥያስ ፖሊሲ ኣብ 2016 ዓ.ም ዝጀመረ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ከይተተግብረ ከምዝጸንሓ ዝሓበሩ ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ዊልያም ስፒንድለር እንተኾነ እዚ ካብ ጥሪ 1,2018 ክትግብር ዝተገልጸ ኤርትራዊያን ሱዳናዊያን ስደተኛታት ብዘይፍቓዶም ናብ ሳልሳይ ሃገር ምጥያስ ዝብል ፖሊሲ ንትካሎም ከምዘተሓሳሰቦም ገሊጾም።
“ ወግዓዊ መግለጺ እቲ ፖሊሲ ነቶም ናይ ዑቕባ ሕትኦም ኣብ መስርሕ ንዘሎ’ውን ዝምልከት ምዃኑ ወይ’ውን ሓተቲ ዑቕባ ብመቑሕ ተአሲሮም ናብ መዓርፎ ነፈርቲ ክውሰዱ ይኽእሉ’ዮም ምባሉ ዘሰኽፍ’ዩ። ብዘይፍቓዶም ናብ ውጽኢታዊ ሓለዋ ዘይብለን ሃገራት ምጥያስ እዞም ሰባት ዝቕጽል ስጉምቶም ብሊብያ ኣቢሎም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ምጉዓዝ ምዃኑ ምርዳእ ድማ ዝያዳ ዘተሓሳስብ’ዩ።”
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣስታት 27,000 ኤርትራዊያንን 7,700 ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ዝርኸቡ ምዃኖምን መንግስቲ ነቲ ናይ ዑቕባ መስርሕ ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ 2009 ዓ.ም ድሕሪ ምቕባሉ ድማ 10 ኤርትራዊያን 1 ሱዳናዊያን ጥራይ ከም ስደተኛታት ኣፍልጦ ምርኻቦም እቲ ትካል ወሲኹ ይሕብር።
እቲ ትካል ካብ ሕዳር,2015 ክሳብ ታሕሳስ,2017 ኣብ ከተማ ሮማ ዘዘራረቦም 80 ኤርትራዊያን ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ብዘፍቓዶም ካብ እስራኤል ናብ ካልእ ሃገራት ምጥያሶም ከምዝገለጹ ዝሓበሩ ወሃቢ ቃል እቲ ትካል እዚ ድማ ንሓደገኛነት እቲ ፖሊሲ ዘርእይ’ዩ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ መብዛሕትኦም ኣብ እስራኤል ዝርኸቡ ኤርትራዊያን ብምድረ በዳ ሲናይ ድሕሪ ብዙሕ ስቕያትን መስቀይትን ዝሓለፉ ምዃኖም ብምግላጽ ትካሎም እስራኤል ነቶም ስደተኛታት ናብ ካልእ ሃገር ዝጣየስሉ መንገዲ ኣብ ምድላውን መፍትሒ ንምርኻብን ምስ መንግስቲ እስራኤል ንምስራሕ ድልው ምዃኑ ሓቢሮም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እንቋዕ ናብ ብርሃነ ትንሣኤኡ ብሰላም ኣብጽሓና!
እግዚአብሔር ንሰብ ዝፈጠሮ ገዛኢ ፍጥረታት ኮይኑ እናኣመስገነ ሞት ዘይብሉ ሕያው ኮይኑ ክነብር እዩ። (ጥበበ ሰሎ. 2፡14) ቀዳማይ ሰብ ኣዳም ግና ንዝተዋህቦ ጸጋ ዘንጊዑ፡ ትእዛዝ እግዚአብሔር ኣፍሪሱ ኣብ ኃጢኣት ወደቐ። ካብ ክብሪ ናብ ኃሣር ተደርበየ። ብሞተ ሥጋ ሞተ ነፍስ፡ ብርደተ መቃብር ርደተ ሲኦል ተፈሪድዎ ን5500 ዘመን ኣብ ሥቓይን ኵነኔን ነበረ።
በዓል ዓቢይ ምሕረትን ብዙኅ ርኅራኄን ዝኾነ እግዚአብሔር ግና ዕዳኡን በደሉን ኣርኂቑ፡ ካብ መከራ ሲኦልን መግዛእቲ ዲያብሎስን ሓራ ንከውፅኦ፡ በቲ ዝሃቦ ተስፋ ድኅነት ብሥጋ ተገሊጹ ፍጹም ሰብ ኮነ። ሰብ ኮይኑ ድማ ንኃጥኣን ሥርየት፤ ንርኁባነ ነፍስ ትምህርቲ፡ ንርኁባነ ሥጋ ድማ መግቢ ብሓፈሻ ንዅሉ ዘዘድልዮ እናሃበ ሠላሳን ሠለስተን ዓመትን ሠለስተ ወርኅን ኣብዚ ምድሪ ምስ ሰባት ተመላለሰ። ንዝኃዘኑ ዘጸናንዕን ንዝደኸሙ ዘበርትዕን፡ ንዝተጸገሙ ዝረድእን ንዝጐደለ ዝምልእን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌል ሰቢኹ ብሓድሽ ጐደና ሕይወት ስለዘቕንዓና፡ ኣብ ክንዲ’ቲ ሠናይ ዝገበሮ ብኣይሁድ ተሰቒሉ ንኽመውት ተፈርደ።
በቲ ዝተዋሓዶ ሥጋ ጸዋትወ መከራ ተቐበለ፣ መስቀል ተሰኪሙ ወደቐ። ምስ በደለኛታት ተቘጺሩ ድማ ኣብ መንጎ ክልተ ሸፋቱ ኣብ ቀራንዮ ኣብ መስቀል ተሰቕለ። ነቶም ርኂቕና ዝነበርና ናብኡ ኣቕሪቡ ወገናቱ ንኽገብረና ምእንቲ ቤዛ ብዙኃን ሞተ። ነዚ ኽገልጽ ከሎ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ሕጂ ግና ኣቱም ቀደም ርኁቃት ዝነበርኩም፡ ንስኻትኩም ብክርስቶስ ኢየሱስ ብደም ክርስቶስ ቀረብኩም፣ ንሱ ነዞም ክልተ ሓደ ዝገበረ። ነቲ ኣብ መንጎ ዝነበረ ከልካሊ መንደቕ’ውን ዘፍረሰ ሰላምና እዩ እሞ፣ . . . ንኣኻትኩም ነቶም ርኁቃት ዝነበርኩም መጺኡ ሰላም ኣበሠረኩም” (ኤፌ. 2፦13-18) ክብል ከሎ ቅዱስ ዮሓንስ አፈወርቅ ድማ ‘ ሞተ ዘኢይመውት ሞተ ከመ ይሥዓሮ ለሞት፡ ሞተ ከመ ያሕይዎሙ ለሙታን / ዘይመውት ሞተ፡ ንሞት ክስዕር ሞተ፡ ንሙታን ሕያዋን ክገብሮም ሞተ’ ይብል። (ቅዳሴ ዮሓ. አፈ. ቍ. 58) ሙስና መቓብር ንኸጥፍእ ብኣካለ ሥጋ ናብ መቓብር ወረደ፣ ብኣካለ ነፍስ ኸኣ ናብ ሲኦል ወሪዱ፡ ነተን ካብ ኣዳም ጀሚረን ክሳዕ ዕለተ ዓርብ ኣብ ሲኦል ሥቓይ ዝቕበላ ዝነበራ ነፍሳት ሥቓየን ኣብቂዑ ሓራ ኣውፅአን። (1ይ ጴጥ. 18፡20) ድኅሪ ሠለስተ መዓልትን ለይትን ካብ ኅቱም መቓብር “መግነዝ ፍትሑለይ፡ መቓብር ክፈቱለይ” ከይበለ፤ ብገዛእ ኃይሉን ሥልጣኑን ብዓቢይ ኽብሪ ተንሥአ። (መዝ. 78፡65፣ ዮሓ. 10፡18) ብሞቱ ዲያብሎስ ተሳዕረ፤ ሲኦል ተዘምተት፡ ገነት ተኸፍተት፤ ብሓፈሻ ድኅነተ ዓለም ተፈጸመ። ደቂ ሰባት ካብ ሞት ናብ ሕይወት፡ ካብ ኃጢኣት ናብ ጽድቂ ተሰጋገሩ፡ ርስቲ ገነት መንግሥተ ሰማያት ኪወርሱ ፍጹም መሰል ተዋህቦም። (1ይ ጴጥ. 1፡4) ነዚ እዮም መምህራነ ወንጌል ‘እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ካብቲ ንዓለም ዝፈጠረሉ ጥበቡ፡ ሰብ ኮይኑ ተሰቂሉ ንዓለም ዘድኃነሉ ጥበቡ ይበልጽ’ ዝበሉ።
ነዚ ትንሣኤ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቐዲሙ ብቃለ ትንቢት ዝተነግረን ብምሳሌ ዝተገልጸን እዩ። ልዕሊ ሽሕ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝነበረ ልበ ኣምላክ ቅዱስ ዳዊት ብዛዕባ ትንሣኤ ክንበ ከሎ፡ ‘ ወተንሥአ እግዚአብሔር ከመ ዘንቃሕ እምንዋም ወከመ ኃያል ወኅዳገ ወይን ወቀተለ ፀሮ በድኅሬሁ ’ (መዝ. 78፡65) ብምባል ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሞት ስዒሩ ከም ዝትንሥእን ጸላእቱ ኣይሁድ ብቅድስት ትንሣኤኡ ከም ዝኃፍሩን ኣጋንንቲ ከምዝሰዓሩን ገሊጹ ነበረ።ኣብ ካልእ መዝሙሩ’ውን ‘አንሰ ሰከብኩ ወኖምኩ ወተንሣእኩ እስመ እግዚአብሔር አንሥአኒ ኢይፈርህ እምአእላፍ አሕዛብ እለ ዓገቱኒ ወቆሙ ላዕሌየ/ . . . ’ መዝ 3፡5 ይብል። እዚ ማለት ድማ ብሥጋ ሞትኩ ኣብ መቓብር’ውን ደቀስኩ፡ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ኸኣ ተንሣእኩ፣ ከመይ እግዚአብሔር ኣተንሢኡኒ እዩ። እግዚአብሔር ክብል ከሎ ናይ አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ ናይ ሓድነት ስም ብምኻኑ ንሠለስቲኦም ዝምልከት እዩ። ‘አብ ኣንሥኦ/ እግዚአብሔር አብ ኣተንሥኦ’ ይብል (ግብ. 2፡32)፣ እግዚአብሔር ወልድ’ውን ‘ወተንሣእኩ በሥልጣነ ባሕቲትየ/ ብገዛእ ሥልጣነይ ተንሣእኩ’ ይብል ፣ ከምኡ’ውን መንፈስ ቅዱስ አንሥኦ/ መንፈስ ቅዱስ ኣተንሥኦ’ (ሮሜ 8፡11)ይብል። እዚ ኸኣ ሥላሴ ብእግዚአብሔርነት ማዕረ ምዃኖም ንምርዳእ እምበር ንምፍልላይ ወይ ንምብልላጽ ኣይኮነን።
ነቢየ እግዚአብሔር ዮናስ ኣብ ከርሠ ዓሣ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ገይሩ ምውፃኡ፡ ናይቲ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ከርሠ መቃብር ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ገይሩ ምትንሣኡ ምሳሌ እዩ።
ትንሣኤ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ሰብ ሞይቱ ከምዘይተርፍ ብትንሣኤ ምውታን ብሓድሽ ትንሣኤ ከምዝትንሥእ ዝተረጋገጸሉ ዕለት እዩ። ሓዋርያ ጳውሎስ “ክርስቶስ ምእንቲ ኃጢኣትና ሞተ። ተቐብረ ከኣ፤ ከምቲ እቶም ጽሑፋት ዝብልዎ ብሣልሰይቲ መዓልቲ’ውን ተንሥአ፣ . . . በዚ ከኣ ናይቶም ዝሞቱ በዅሪ ትንሣኤ ኮነ፣ ስለዚ ከምቲ ሞት ብሓደ ሰብ ዝመጸ ከምኡ ከኣ ትንሣኤ ምውታን ብሓደ ሰብ እዩ ዝመጸ፣ ከምቲ ኵላቶም ብሓደ ኣዳም ዝሞቱ፡ ከምኡ ድማ ኵላቶም ብክርስቶስ ሕያዋን ኪኾኑ እዮም፣ . . .” ብምባል ትንሣኤ ጐይታና በዅሪ ትንሣኤና ምዃኑ ይገልጽ። (1ይ ቆሮ. 15፡3-23)
ኵሉ ሰብኣዊ ፍጡር ሞይቱ ክትንሥእ እዩ፣ እንተኾነ ገሊኡ ትንሣኤ ዘለክብር ክትንሥእ እዩ። እዚ ድማ ብርሃን ለቢስካን ተጐናጺፍካን ንክርስቶስ መሲልካ ምትንሣእ እዩ። ገሊኡ ኸኣ ትንሣኤ ዘለኃሣር ክትንሥእ እዩ። እዚ ድማ ጸልማት ለቢስካን ንዲያብሎስ መሲልካን ኣብ መከራን ሥቓይን ተደርቢኻ ምንባር እዩ። (ዳን. 12፡2) ምስሊ እቲ መሬታዊ ቀዳማይ ኣዳም ከም ዝለበስና፡ ከምኡ ድማ ምስሊ እቲ ሰማያዊ ዳግማይ ኣዳም ክርስቶስ ኽንለብስ ኢና። (1ይ ቆሮ. 15፡42-50)
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይቶም ብእኡ ዝኣምኑ ትንሣኤን ሕይወትን ባዕሉ ምዃኑ ክገልጽ ከሎ፡ “ኣነ ትንሣኤን ሕይወትን እየ፤ እቲ ብኣይ ዝኣምንሲ እንተሞተ እኳ ብሕይወት ክነብር እዩ፣ እቲ ብኣይ ዝኣምን ሕያው ዘበለ ኵሉ ንዘለዓለም ኣይኪመውትን እዩ” (ዮሓ. 11፡25) ይብለና። ስለዚ በኵሪ ትንሣኤና ክርስቶስ እዩ እሞ ንትንሣኤ ክብሪ ንኽንበቅዕ፡ ኣብዚ ምድሪ ብመንፈሳዊ ሕይወት ተንሢእና ብሓድሽ ሕይወት ክንመላለስ ይግብኣና።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ 55 መዓልታት ጽዑቕ ጸሎት፡ ጾምን ስግደትን ምስ ኣኅለፍና፣ ን50 መዓልታት “ወርኀ ትንሣኤ” ዝበሃል ወርኀ ፍሥሓን ሓጐስን ብፍጹም መንፈሳውነት ከነኽብር ሠሪዓትልና ኣላ። እቶም ብጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን” ዝተባህሉ ቅዱሳን ሓዋርያት ንትንሣኤኡ ብትብዓት ከምዝመስከሩ(ዮሐ. 20፦21-22)፣ ንሕና ድማ፦
“ ክርስቶስ ተንሥአ እሙታን - በዓቢይ ኃይል ወሥልጣን፡
አሰሮ ለሰይጣን - አግዓዞ ለአዳም፡
ሰላም - እም ይእዜሰ፡
ይኩን - ፍሥሐ ወሰላም።
/ ክርስቶስ ብኃይልን ሥልጣንን ተንሥአ፤ ንሰይጣን ኣሰሮ፡ ንኣዳም ናፃ ኣውፅኦ፤ ካብ ሕጂ ሰላምን ሓጐስን ይኹን’ እናበልና ነገረ ትንሣኤኡ ንእውጅን ንምስክርን።
ስለዚ ነዚ ክቡር በዓልና እንታይ ክንበልዕ፡ ክንሰትን ክንክደንን ካብ ዝብል ጭንቀት ናፃ ኴንና፤ ንሓድሕድና ብፍቕርን ለውሃትን ጸኒዕና፣ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን እንረኽበሉ ክኸውን ይግባእ። ካብቶም ነዚ በዓል ኣመኽኒኻ ዝግበሩ ዳንኬራታትን ጭፈራታትን፤ ጓይላ፤ ለይታዊ ትልሂታት. . ካብ ዝኣመሰሉ ንሥጋ መርገም፡ ንነፍሲ ሥቓይ ዘምጽኡ ኃጣውእ ርእስና ክንሕሉ ክርስቲያናዊ ግዴታና እዩ።(1ይ ጴጥ. 4፦3)
ነቶም ትንሣኤኡ እንኣምን ብርሃኑ ይስደደልና፣ ናይ ሰላም ኣምላኽና ‘ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን’ ኢሉ ንቤተ ክርስቲያንናን ሃገርናን ንዅሉ ዓለምን ሰላሙ ይሃበልና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!