text:
መብርሂ ኣርታዒ፡ እዚ ፅሑፍ፡ ስሙ ክይፅራሕ ብ ዘኢይደልይ፡ ግን እቱ ኵነታት ብ ዓይኑ ብ ዝርአየ ሰብ ዝተፅሓፈ እዩ። ቀዳማይ ክፋል እዚ ፅሑፍ፦ ሸራሮ ካብ ጥቅምቲ 25 ክሻብ ሕዳር 3፡ 2013 ዓ.ም
ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ’ቲ ሃዲሙሉ ዝነበረ ኤርትራ ብ ሕዳር 02፡ 2013 ብ ሰራዊት ኤርትራ ተዓጂቡን ተሓጊዙን ስዓት 8:30 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ከተማ ሸራሮ በጽሐ። ሰራዊት ትግራይ፡ ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ካብ’ቲ ከባቢ ለቒቑ ከይዱ ነበረ።
ዝዋግኦን ዝታዀሶን ሓይሊ ኣብ ዘየብሉ ኵነታት ሕዳር 1ን 2ን ንሸራሮ ብመድፍዕ ብዘይ ምቍራጽ ይድብድባ ነይሩ።
ሸራሮ ምስ ኣተወ ድማ ኣብ ቅድሚኡ ንዝጸነሖ ሰብ ብዘይ ምንም ሕቶ ብኣልማሚት ምርሻን እዩ ጀሚሩ። ኣብ ሓንቲ ምሸት ጥራሕ ልዕሊ 20 ዝዀኑ ንጹሃት ሰባት ኣብ ውሽጢ እታ ከተማ ተረሺኖም እዮም። ዝተዓጠቐ ሰራዊት ትግራይ ኣብ ሸራሮ ኣይጸንሐን ግን ዓንጸዓንጾ ንማዕጾ ከም ዝብሃል ንእቲ ንጹህ ሰብ እዮም ረሺኖሙዎ።
ካብ ሑመራ ናብ ሽረ ገጹ ዝሃድም ሰብ ብዙሕ እዩ ነይሩ፡ ኣብ’ታ ዕለት። ግን ጽቡቕ ዕድል ኣይገጠሞን። ካብ ሑመራ፡ ጨፍጫፊ ሓይሊ ኣምሓራ ፈሪሑ እዩ ናብ ሸረ ገጹ ተሰዲዱ። ግን ድማ ኣብ ሸራሮ ዝጸንሐ ሓይሊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተቐቢሉ ጨፍጪፉዎ። ርሕቕ ኢሎም ብስናይፐርን ብብሬንን እዮም ብ “ተመልከተለይ” ወዲኦሙዎ። መብዛሕትኡ ብ ሞተር ሳይክልን ብ ባጃጅን እዩ ይጕዓዝ ነይሩ። ካብ ኣደመይቲ ክሳብ ሸራሮ ኣብ ዘሎ ኣስፋልቲ ጥራሕ ካብ 50 ሰብ ንላዕሊ ኣብ ሓንቲ ምሸት ረሺኖም እዮም። ግን መንነቶም ስለ ዘኢንፈልጦምን ከይድና ድማ ሕድሕዶም ክንቈጽሮም ስለ ዘኢንኽእልን ትኽክለኛ በዝሖም ክነቐምጥ ኣይንኽእልን።
ህዝቢ ከተማ ሸራሮ ካብ ለይቲ ጥቅምቲ 30 ጀሚሩ ሰለ ዝወጽአ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝኣተዉሉ ዕለት 2 ሕዳር ዳርጋ ብሙሉኡ ኣብ ገዝኡ ኣይጸንሐን። ካብ ሑመራ ናብ ሽረ ዝሓልፍ ዝነበረ ህዝቢ እዩ መብዛሕትኡ ኣብታ ዕለት ብሰራዊት ኢትዮጵያ ዝተረሸነ። ኣብታ ዕለት ዝተረሸኑ ነበርቲ ከተማ ሸራሮ ብቑጽሪ ካብ 8 ኣይበዝሑን እዮም። ኣነ ባዕለይ ዝፈልጦም እኳ 7 ደቂ ሸራሮ እዮም። ናይ ሸውዓቲኦም ሬሳ ብዓይነይ ሪእየዮ እየ።
ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎም ሰባት ንምታይ ይሃድንዎም ነበሩ?
ብዕለት 02 ሕዳር ኣብ ሸራሮ ክልተ ናይ ኣእምሮ ሕሙማት ዝዀኑ ሰባት ኣብ ጽርግያ ረሺኖሞም እዮም። ን እቲ ሓደ ኣብ ኣፍደገ እታ ንሕና ዝነብርናላ ገዛ እዮም ረሺኖሙዎ። ባህኣበሎም ይብሃል ሽሙ። ንእቲ ሓደ ድማ ኣብ ከባቢ ቴሌ እዮም ረሺኖሙዎ። መምህር ፍጽም ድማ ይብሃል።
ሓደ ዓብዪ ሰብኣይ ንምንታይ ን እዞም ናይ ኣእምሮ ሕሙማት ከም ዝሃድንዎም ክነግሩኒ እንተለዉ ፡ ወያነ ዕቡዳት ኰይኖም እዮም ጕድ ዝገብሩኻ ኢሎም ስለ ዝፈርሑ እዮም ብዘይ ርህራሄ ዝቐትሉዎም ኢሎምኒ። ዲሒረ ከም ዝተዓዘብኩዎ ድማ ኣብ መላእ ትግራይ ዝርከቡ ጸገም ኣእምሮ ዝነበሮም ተጋሩ ብፉሉይ ዕላማ ተገይሮም ተረሺኖምን ይርሸኑን ኣለዉ።
ሂወት’ቲ ሸያጢ ዕንጨይቲ ሰብኣይ ተሪፋ ዶ ትዀን?
ሓደ ሰብኣይ ድማ ኣብ በረኻ ዊዒሉ ናብ ገዝኡ እናኣተወ ኣብ ታንኪ ኰይኖም ብ ኣምሓርኛ “ማይ ኣስትየና” ኢሎም ይጥይቕዎ እሞ ንሱ ድማ ማይ ዘይሓዘ ስለ ዝነበረ በቲ ኣዕርዩ ዘይመልኮ ቋንቋ ኣምሓርኛ “ማይ ኣይሓዝኩን” ኢሉ ይምልሰሎም። ቀጺሎም “ኣበይ ኣለዉ እቶም ፍሉይ ሓይሊ?” ይብሉዎ። ንሱ ድማ፦ “ኣይርአኹዎምን” ኢሉ ይምልስ። እቶም ጨካናት ኢዱ ብጥይት ይወቕዕዎ እሞ እናደመየ በቲ ኣነ ዓሪፈሉ ዝነበርኩ ቦታ ክሓልፍ ምስ ርአኹዎ ኣዛሪበዮ። ደሙ ብጣዕሚ እዩ ዝፈስስ ነይሩ፣ ኣዕርዩ ምዝራብ እውን ኣይይኽእልን። ናብ ገዛ ኣእቲውና ብጨርቂ ኣሲርና ኣደቂስናዮ፥ ምግቢ እውን ሂብናዮ። ካብ እዙይ ንላዕሊ ግን ምንም ነገር ክንገብረሉ ኣይክኣልናን። ምኽንያቱ መድሓኒት ይዅን ሓኪም ኣይነበረን። ሸራሮ ካብ ሰዓት 8:30 ጀሚራ ኣይናትናን፡ ናይ ሰራዊት ኤርትራ ኰይና እያ። ሰለዚ ኣይኰነን ዶ ሕክምናስ ናብ ኣስፋልት ምውጻእ እውን ኣይይክኣልን ነይሩ።
ሰራዊት ኤርትራ እትው ምስ በለ ናብ ምስባር ገዛውትን ምዝራፍ ንብረትን እዩ ኣቲዉ። ሰራዊት ኢትዮጵያ ድማ ናብ ምቕታል ንጹሃን ሰባት እዩ ኣትዩ። ን እቲ ግፍዒ ተማቒሎም እዮም ዝፍጽሙዎ ዝነበሩን ዘለዉን።
እቲ ኢዱ ዝተወቕዐ ሰብኣይ ክቕንዞ ሓዲሩ። ሓቂ ይሓይሽ ኣነ ብሂወት ክሓድር እዩ ኢለ ኣይገመትኩን ነይረ። ግን ብሓይሊ ፈጣሪ ሂወቱ ከይሓለፈት ሓዲራ፤ ተመስገን ፈጣሪ! ብጽባሒቱ ንጕሆ ቍርሲ ምስ ሃብናዮ፡ “ከመይ ይስመዓካ’ሎ?” ኢለ ሓቲተዮ። “ድሓን እየ ዝመስል” ኢሉ ምስ መለሰለይ ድማ ኣዝዩ ደስ በለኒ። “እንታይ ድኣ ክንገብረልካ?” ኢለዮ። ንሱ ድማ፡ “በቃ እቲ ትገብሩለይ ዘለኹም እኹል እዩ” ኢሉኒ። ኣነ ምዝራቡ ንባዕሉ ኣግሪሙለይ እዩ። ስለ’ዚ በቃ ብሂወት ናይ ምትራፍ ዕድል ኣለዎ ማለት እዩ ምባል ጀሚረ።
ሕጂ እውን ብሓይሊ ኣምላኽ እምበር ሕክምና ዝብሃል ነገር የለን። ካብ’ቲ ሰራዊት ኤርትራ ዘሪፎሙዎ ዝኸዱ እንዳ ፋርማሲ ዝወደቐ መድሓኒት ከምጽእ ምኽኣልኩ ዶ ኢለ ምሕሳብ ጀሚረ ነይረ፤ ግን ድማ ኣነ ናይ ሕክምና ሰብ ኣይኰንኩን እንታይ ዓይነት መድሓኒት ከም ዘድልዮ ኣይእፈልጥን። ብተወሳኺ ድማ እቶም ሰራዊት ኤርትራ ቈልዓ እምበር ዓብዩ ሰብ ናብ ጥቐኦም ኣይየቕርቡን እዮም። ምሳይ ክልተ ኣዝማደይ ነይሮም ግን ካባይ ዝሓሸ ኣፍልጦ ኣይነበሮምን።
ምስ ረፈደ ምሳሕ በሊዑ ድግፍ ኢሉ ድማ ኮፍ ምባል ጀሚሩ። ሓንቲ ሕቶ ክሓቶ ደልየ ግን ተሰኪፈ ሱቕ ኢለ። ማለት ንሱ ከይስከፍ ኢለ እየ። እታ ሕቶይ፡ “ቤተሰብካ ኣበይ እዮም?” ትብል እያ ኔራ። ኣነ ምናልባሽ ካባና ዝሐሸ ነገር ክገብሩሉ ይኽእሉ ይዀኑ ኢለ እየ። ግን ድማ ንሱ “ክኸደሎም ስለ ዝደለዩኒ እዮም” ኢሉ ከኢይስከፍ ድማ ፈራሕኹ። ድሕሪ ስዓት ግን ደፊረ ሓተትኩዎ። ማለት ከረድኦ እየ ኢለ ወሲነ።
መልሱ: “ኣነ ዕንጨይቲ እናሸየጥኩ ምስ ሓወይ እየ ዝነብር እንዳ ሓወይ ድማ ካብ ገዝኦም ወጺኦም እዮም” ኢሉኒ። እዋይ ህዝበይ ፋሕፋሕ ኢሉ በቃ ኢለ ምሕሳብ ጀሚረ። “በቃ ኣጆኻ ምሳና ክትጸንሕ እይኻ፡ ኣነስ ካባና ንላዕሊ ጌሮም ዶ ምተንካባኸቡኻ ኢለ እየ ሓቲተካ እምበር ድሓን ፈጣሪ ይሓግዘና ጥራሕ” ኢለዮ።
ኣነን ክልተ መናእሰይን እይና ኣብታ ገዛ ጸኒሕና ነይርና። እዙይ እዩ ዝብሃል ዝብላዕን ዝስተን ኣይነበረናን። ዝገበርና ጌርና ግን ን እቲ ወዲ ክልተ መዓልቲ ምሳና ኣጽኒሕና ኣብ ሳልሳይ መዓልቱ ምሸት ናብ እንዳሓዉ ኣብጺሕናዮ። ከም ዕድል ኰይኑ ሰበይቲ ሓዉ ኣብ ገዛ ረኺብናያስ ኣረኪብናያ ተመሊስና። ናይ’ዚ ወዲ ኵነታት ኣብ መወዳእታ ጹሑፈይ ክነግረኩም እየ።
እቶም ጀነራላትን ሸራሮን
ዕለት 2 ሕዳር ኣብ መስመር ሸራሮ ብ ግፍዒ ዝተቐተለ ንጹህ ሰብ መቝጸሪ የብሉን። ግን ከተማ ሸራሮ ንሰራዊት ኢትዮጵያ ከመይ ድያ ነይራ? ብፍጹም ዘይተጸብየቶ ነገር እዩ ኣጋጢሙዋ።
ንምታይ እየ ከምኡ ዝብል ዘለኹ?
ካብተን ኣብ ትግራይ ዝርከባ ከተማታት ብጣዕሚ ብዙሓት ካምፕታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበራ ከተማ እያ። ብዕምቈት ንምግላጽ ዝኣክል እዞም ዝስዕቡ ክፍለ ሰራዊታት ኣብ ሸራሮን ጥቓ ሸራሮን ነይሮም።
መበል 23 ክፈለ ሰራዊት ኣብ ውሽጢ ከተማ
መበል 7ይ ክፍለ ሰራዊት ኣብ ውሽጢ ከተማ
መበል 8ይ መካናይዝድ ክፍለሰራዊ ኣብ ኣደመይቲ
መበል 31 ክፍለ ሰራዊት ኣብ ዋዕላ ንህቢ
መበል 33 ኣባይ ክፍለ ሰራዊት ኣብ ዝባን ገደና
ሓደ ( ሽሙ ዝረሳዕኽዎ) መካናይዝድ ክፍለ ሰራዊት ኣብ ጓል ባድመ
ሓደ (ሽሙ ዝረሳዕኹዎ) ክፍለ ሰራዊት ኣብ ምውቃዕ ነጋሪት
ሓደ ካልእ (ሽሙ ዝረሳዕኹዎ) መካናይዝድ ክፍለ ሰራዊት ኣብ ዓዲ ቡዅራይ
እዞም 8 መዋፈርታት እዚ ሰሜን ኩሎም ኣብ ሸራሮን ከባቢኣን ንልዕሊ 20 ዓመት ዝጸንሑ እዮም። እቲ ዋና ዝገርም ጕዳይ ግን እቶም ኣዘዝቲ ክፍለ ሰራዊታት ዳርጋ ኵሎም ኣብ ሸራሮ ሂወት መስሪቶም፣ ወሊዶም፣ ከቢዶም እዮም ዝነብሩ ነይሮም። ካብ ዓቃቢ ሰላም (peace keeping mission) ዘምጽእዎ ገንዘብ ጌሮም ድማ እንታይ ዝመስል ህንጻታት ሰሪሖም ሃፍታማት ደቂ ዓዲ ኰይኖም እዮም ዝነብሩ ነይሮም።
ካብኣቶም እቶም ክልተ ጀነራላት ንኣብነት ክጠቅስ
ብርጋዴር ጀነራል ናስር ናይ 8ይ መካናይዝድ ክፍለ ሰራዊት ኣዛዚ ኰይኑ ህዝቢ ከተማ ሸራሮ ከም ወላዲኡን ውሉዱን እዩ ዝርእዮ ነይሩ። ካብ ቈልዓ ክሳብ ዓብዩ ንናስር ዘኢይፈልጥ ሰብ የለን ኣብ ሸራሮ። ሰበይቱ ትግራወቲ ብኣካል ኣነ ዝፈልጣ እያ። ቈልዑ ወሊዶም በዓል 3 ደብሪ ህንጻ ኣስሪሖም እዮም ኣብ ሸራሮ ዝነብሩ ነይሮም።
ብርጋዴር ጀነራል ግርማ ክበበው እውን ብተማሳሳሊ ናይ ሓንቲ ክፍለ ሰራዊት ኣዛዚ ኰይኑ ጓል ዓዲ ተመርዕዩ ወሊዱ ሃፍቲ ኣፍርዩ ኣብ ሸራሮ ንልዕሊ 15 ዓመታት ዝነበረ መራሒ እዩ።
እዞም ክልተ ጀነራላት ዝጠቐስኩሉ ምኽንያት ኣዝዮም ተፈለጥትን ደቂ ዓድን ሰለ ዝዀኑ እዩ።
ብተወሳኺ ድማ እቲ ቀዳማይ ሚኒስቴር እውን ባዕሉ ጠቒሱዎ እዩ ኣብ ፓርላማ። ካብ ኤርትራ ዝተመለሰ ሰራዊት መሪሖም ናብ ሸራሮ ዝኣተዉ ጀነራላት ናስርን ግርማ ክበበውን እዮም ኢሉ እዩ። ብተወሳኺ ድማ ጀነራል ኣበባው ታደሰ እውን ምስኦም ነይሩ እዩ።
ሰለዚ እዞም ደቂ ዓዲ ዝዀኑ ጀነራላት ዝመርሑዎን ዝእዝዝዎን ሰራዊት እዩ እምበኣር ደም ህዝቢ ከተማ ሸራሮ ዘፍሰሰ።
እዞም ጀነራላት ሰድራቤቶም እኳ ኣየውጽኡን ነይሮም ኣብቲ ሰዓት ንሱ። ግን ከመይ ኣብ ህዝቦም ጨኪኖም? ኣብ መኻፍልቲ ማሕበሮምን መላፍንቲ እድሮምን ዝዀነ ህብዚ ከመይ ጌሮም ይጭክኑ? ህዝቢ ከተማ ሸራሮን ኣድያቦን ብሓፈሻ ነዞም ጀነራላት እዚኦም ደቆም ኣዕብዩሎም እዩ፣ መውስቦ እውን ጌሩሎም እዩ፡ ግን ሕማቕ ፈድዮሙዎ።
እቶም ብዕለት 2 ሕዳር ዝመጽኡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ሕድሕድ ገዛ ሸራሮ ይፈልጥዎ እዮም። መብዛሕትኦም ኣብ ሸራሮ ስድራ ነይሩዎም እዩ። ናብ ሓውካን ዘዕበየካን ህዝቢ ይትኰስ? ንብረት ህዝብኻ ብናይ ካልእ ሃገር ሰራዊት ተውርር? ከም እዙይ ዝበለ ዓገብ ተርእዩ ኣይይፈልጥን። “ናብ ህዝቡ ምትኳስ ዝጀመረ ሰራዊት ውድቀቱ ዝኣኸለ እዩ” ኢሉ ነይሩ ተጋደላይ ሓየሎም ኣርኣያ ። ሓቁ እዩ።
ህዝቢ ሸራሮ ኢዶም ንዝሃቡን ዝተማረኹን ሰራዊት ኢትዮጵያ ከመይ ተቐቢሉዎም?
እቲ ውግእ ለይቲ ጥቅምቲ 24 ምስ ጀመረ ኣብ ሸራሮ እውን ሽዑ ንሽዑ ውግእ ጀሚሩ። ካብ ዕለት 25 ጥቅምቲ ጀሚሩ ድማ ህዝቢ ከተማ ሸራሮ ነቶም ብሰላም ናብ ሓይልታት ትግራይ ዝኣተዉ ይዅኑ ዝተማረኹ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኵሉ ንወዲ ሰብ ዘድልዮ መሰረታዊ ነገር ኣማሊኡ ክሕብሕቦም እዩ ቐንዩ። ካብተን ኣብ ውሽጢ ከተማ ሸራሮ ዝነብራ ክልተ ካምፕታት ዝወጽኡ ( ብዘይ ውግእ ብድሌቶም ዝኣተዉ) ሓዊሱ ኣብ ኣደመይቲ፣ ዓዲ ቡዅራይ፣ ጓል ባድማን ምውቃዕ ነጋሪትን ድማ ኣብ ውግእ ዝተማረኹ ብድምር ካብ 5000 ንላዕሊ ዝዀኑ ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ን6 መዓልትታት ቀሊቡዎም እዩ።
እቶም ኣብ ውግእ ዝተማረኹ ይዅኑ ብሰላም ኢዶም ዝውሃቡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከመይ ብኽብሪ ይታሓዙ ከም ዝነበሩ ኣነ ምስክር እየ። ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ትግራይ ኣኪቦም ገለጻ እንትገብሩሎም ባዕለይ ብኣካል ተረኺበ ነይረ። “ንስኻትኩም ካብ’ዛ ሕጂ እዋን ጀሚሩ መንግስቲ ትግራይን ሰራዊት ትግራይን ተረኪቡኩም ኣሎ፣ ኩሉ ኣድላዩ ዘበለ ነገር ድማ ከማልኣልኩም እዩ ኣይትሕሰቡ፣ ንግዚኡ ኣብዚ ከተማ ክትጸንሑ እይኹም ኣጀኹም” ዝብል መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ነጋዶ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ቅርሺ ኣዋጺኦም፣ ህዝቢ ድማ እኹል ዝስተን ዝብላዕን ኣቕሪቡ፣ ኣዴታት ሸራሮ ድማ ግዝያዊ እንዳ ምግብና ኣጣይሸን እንጀራን ጸብሕን እናሰርሓ ክምግብኦም ቀንየን እየን።
እዙይ ዝገበረ ህዝቢ እዩ እምበኣር ካብ ዕለት 2 ሕዳር ጀሚሮም ክሓርድዎን ንብረቱ ክዘርፍዎም ዝጀመሩ።
ካብ ዕለት 2 ሕዳር ካብ ሸራሮ ጀሚሮም ክሳብ መቐለ ንጹሃት ሰባት እናጨፍጨፉ ን ዝኣተዉ ጀነራላት እዩ እምበኣር እቲ መራሒ ሃገር እየ ዝብል ሰብኣይ ሽሞም እናጸውዐ “ሓደ ንጹህ ሰብ ከይተጐድአ፡ እቲ ምኽባር ሕጊ ብዓወት ዛዚምናዮ ኣለና” ኢሉ ከመጕሶም ዝተሰምዐ። ኣነ ግን ብኢትዮጵያውነተይ ተስፋ ዝቘረጽኩ ካብ ሕዳር 2 ጀሚሩ እዩ።
ካልእ ሓሶት ናይቲ ጨፍጫፊ መራሒ ሃገር እየ ዝብል ሰብኣይ ድማ: ኣብ ፓርላማ ቀሪቡ ( ብዕለት 21 ሕዳር 2013) ሰራዊት ኤርትራ ኣብ እቲ ውግእ ይሳተፍ ኣሎ ንዝብል ክሲ ዝሃቦ መልሲ እዩ።
“ሰራዊትና ጥራሕ ዝባኑ እዩ ናብ ኤርትራ ስጊሩ፡ ሰራዊት ኤርትራ እዩ ዩኒፎርም ኣልቢሱ ሰዲዱዎም። ስለ ዝዀነ ድማ ህዝቢ ትግራይ ናይ ኤርትራ ወታሃደራት ዩኒፎርም ስለ ዝርአየ እዩ ከምኡ ዝብል ዘሎ“ ኢሉ መሊሱ።
መጀመርታ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጥራሕ ዝባኑ ድዩ ዝዋጋእ? ናይ ትግራይ ሰራዊት እኮ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ሰራዊት እምበር ምስ ጨርቂ ኣይኰነን ተዋጊኡ። ሓደ ሰብ ሒዝካ ዶ ኣይኰነን እዩ ክዳውንቱ ክተሕድጎ ትኽእል? ስለዚ እዞም ሃዲሞም ናብ ኤርትራ ዝኸዱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ኢድ ሰራዊት ትግራይ ኣትዮም እንድሕር ነይሮም ይማረኹ እምበር ዩኒፎርሞም ኣውጺእኻ ኣይይስደዱን። ህዝቢ ኢትዮጵያ መሰረታዊ ሕቶታት ክሓትት ስለ ዘይክኣለ እምበር ክዳውንትኹም ገዲፍኩም ኪዱ ዝብል ጸላኢ የለን ዝብል መልሲ ክረክብ ምኽኣለ ነይሩ።
ኣነን መሓዙተይን ድማ እቶም ካብ ኤርትራ ዝተመለሱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኵሎም ( ካብ 300 ኣይበዝሑን) ብዓይንና ስለ ዝርአይናዮም ኵሎም ምስ ሙሉእ ዩኒፎርሞም እዮም ነይሮም። እቲ ሰብኣይ ክሕስው እንተሎ ኣነ ዳርጋ ርእሰይ ከሕምመኒ ጀሚሩ ነይሩ። ድሉጥ ሓሳዊ ስለ ዝዀነ ግን ኣይይገርመንን።
ናብ’ቲ ብጥይት ዝቘሰለ ሰብኣይ ክምለስ
ናብ እንዳ ሓዉ ኣብጺሕናዮ ምስ ተመለስና ድሕሪ 2 ወርሒ ኣቢለ እየ ድሃዩ ከረክብ ዝኽኣልኩ። ድሕሪ 2 ወርሒ ግን ነቶም ምሳይ ዝነበሩ ኣሕዋት ሓቲተዮም። ደስ ዝብል ዜና ድማ ኣበሰሩኒ። ሓውዩስ ስራሕ እኳ ጀሚሩ ኢሎምኒ። ግን ንሕና እምበር ንሱ ክፈልጠና ኣይከኣለን ኢሎሙኒ። ንሕና ኢና ናብ ገዛና ዘእተውናካ ምስ በልናዮ እዩ ፈሊጡና ምስ በሉኒ “እወ ሽዑ እኮ ብጣዕሚ ተጐዲኡ ስለ ዝነበረ ሰብ ክርስዕ ናይ ግድን እዩ። እቲ ዋና ነገር ግን ዲሒኑ ናብ ስራሕ ምምላሱ እዩ።” ኢለዮም።


c: text/html

text:
Radio Erena: 08 September 2021
ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል፣ ሑሰን ሮበለን፣ ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ፋርማጆን፣ ብጉዳይ እታ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ተቐቲላ ዝተረኽበት፣ ኢክራን ታሕሊል ፋራሕ ዝተባህለት ኣባል ስለያ እታ ሃገር ኣብ ምስሕሓብ ከምዘለዉ ተፈሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ንሓላፊ ስለያ እታ ሃገር ፋሃድ ያሲን፣ ብዛዕባ’ቲ ቅትለት ምሉእ ጸብጻብ ከቕርብ ንዝሃቦ ትእዛዝ ስለዘየተግበረ፣ ካብ መዝነቱ ድሕሪ ምስጓግዩ ምስ ፕረዚደንት ኣብ ተወሳኺ ምስሕሓብ እትዩ።
ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ብካልእ ፕረዚደንት ክሳብ ዝትካእ፣ ካብ ብዙሕ ንጥፈታት መንግስቲ ዛሕቲሉ ዝርከብ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ንስጉምቲ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ‘ቅዋዋሚ ኣይኮነን’ ክብል ተቓዊምዎ።
ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል፣ ፋሃድ ያሲን ኣብ ስልጣኑ ክጸንሕ ኣለዉ ኢሉ ዝሞጎተ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ብዛዕባ’ቶም በብእዋኑ ናብ ኤርትራ ተላኢኾም ዝተባህሉ ወትሃደራት ሶማል ብዝምልከት ብምስጢር ተታሒዙ ክተርፍ’ዩ ዝደሊ።
ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣፍልጦ ኔሩዋ ዝተባህለት፣ ክኢላ መርበብ ቴክኖሎጂ ዝኾነት፣ ጓል 24 ዓመት ኣባል ስለያ ሶማል፣ ካብ 26 ሰነ ተጨውያ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ድሕሪ ኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ’ያ ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ ተቐቲላ’ያ ተረኺባ።
ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን እታ ሃገር ድማ፣ ምጭዋይን ቅትለትን እታ ኣባል ስለያ ንኣልሸባብ’ዩ ኣሰኪምዎ።
ኣልሸባብ ግና ነታ መንእሰይ ከምዘይጨወያን ከምዘይቐተለን ኣረጋጊጹ።
ኣቐዲሙ’ውን፣ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝነበሩ ወትሃደራት ሶማል ሃዲሙ ናብ ሃገሩ ዝተመልሰ መንእሰያ፣ ንማዕከናት ዜና ሓበሬታ ክህብ ድሕሪ ምጅማሩ፣ “ምስ ዓርኩ ተባኢሱ” ተባሂሉ ተቐቲሉ ተረኺቡ’ዩ።
ካብ 2019 ኣትሒዞም ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ ወትሃደራት ሶማል፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ድሕሪ ምስታፎም ኣማኢት ሃለዋቶም ከምዝጠፍአ ጸብጻብ መርበብ ሓበሬታ ጋረወ የመልክት።
ኣዴታት ሶማል፣ ‘ሃለዋት ደቕና ኣፍልጡና’ ብምባል ብዘካየድኦ ኣድማን ተቓውሞን፣ መንግስቲ ሶማል፣ ቁጽሮም ዘይገለጾም መንእሰያት ንታዕሊም ናብ ኤርትራ ከምዝተላእኩ ክእመን እኳ እንተተገደደ፣ ናብ ኵናት ትግራይ ምእታዎም ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ይኽሕዶ።
ኣባላት ፓርላማን ህዝብን ተደጋጋሚ ሕቶታት ድሕሪ ምልዓሉ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ሑሰን ሮብለ፣ ሚኒስተራት ውሽጣዊ ጉዳያት፣ ምክልኻል፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊትን ኣምባሳደር ሶማል ኣብ ኢትዮጵያን ዝሓቖፈት፣ ነቲ ኩነታት እተጻሪ ኮሚተ ኣቝሙ ይርከብ።
እታ ኮሚተ፣ ነቲ ኩነታት ይፈልጡዮም ንዝበለቶም ኣካላት ብምዝርራብ ጸብጻባ ኣብ እተዳልወሉ ዘለዋ እዋን ድማ’ያ፣ ብዛዕባቲ እቲ ጉዳይ ኣፍልጦ ኔርዋ ዝተባህለት፣ ክኢላ ሳይበር ቴክኖሎጂ ዝኾነት ኣባል ስለያ ሶማል፣ ተጨውያ፣ ተቐቲላ ተረኺባ።
ዝበዝሑ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሶማል፣ ብዛዕባ ምልኣኽ ሰራዊት ሶማል ናብ ኤርትራ ኣፍልጦ ከምዘይነበሮም ተኣሚኖም’ዮም።
ፕረዚደንት ፋርማጆን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ 2018ድሕሪ ዝበጽሕዎ ምስጢራዊ ስምምዕ፣ ካብ 2019 ኣትሒዙ በብእዋኑ ብነፈርቲን መራኽብን ዝተላእኩ ኣስታት 7 ሽሕ ወትሃደራት ሶማል ናብ ኤርትራ ምእታዎም’ዩ ዝንገረሉ።
ብወገን ሶማል፣ ንምልኣኽ እዞም ወትሃደራት ዝምልከት ብሓለፊ ስለያ ፋሃድ ያሲንን ንሱ ዝመረጾም ኣካላትን ጥራይ ከምዝተኻየደ’ዩ ተሓቢሩ።
እቶም ወትሃደራት ናብ ቀጠር ንስራሕ ክትልኣኹ ኢኹም ብዝብል ጉልባብ፣ ካብ ሶማል ናብ ኤርትራ ከምዝኣተዉ’ውን ጸብጻባት ሶማል ይገልጽ።
=====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ክኢላታት ሓሳብኻ ብናጽነት ምግላጽ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ኢንተርነት ብተደጋጋሚ ምዕጻው ደው ከብሉ ጸዊዖም።
ፍሉይ ራፖርተር ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ መሰል ሓሳብኻ ብናጽነት ምግላጽ ዴቪድ ካያ መንግስቲ በብእዋኑ ዘካይዶም ኣገልግሎት ኢንተርነት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ከምዘተሓሳስቦ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሩ።
ንሱ ኣብ ዓመተ 2019 ጥራይ ኢትዮጵያ ትሸዓተ ጊዜ ኣገልግሎት ኢንተርነት ምዕጻዋን መብዛሕትኦም ድማ ኣብ እዋን ሃገራዊ ፈተናን ተቓውሞታትን ምንባሮም ዴቪድ ይገልጽ።
“ምዕጻው ኣገልግሎት ኢንተርነት ንመሰል ሓሳብኻ ብናጽነት ምግላጽ ዝጥሕስ’ዩ” ዝበለ ፍሉይ ራፖርተር ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ መሰል ሓሳብኻ ብናጽነት ምግላጽ ዴቪድ ካያ “መንግስቲ ምዕጻው ኣገልግሎት ኢንተርነት ከም መሳርሒ ምጥቓም ደው ከብሎ ይጽውዕ። ብተደጋጋሚ ኣበየይ ሕጊ ኣገልግሎት ኢንተርነት ክዕጸው የፍቕድ ኢለ ሓቲተየ ግን መልሲ ዝህበኒ ኣይረኸብኩን” ኢሉ።
ኢትዮጵያ ካብተን ኣብ እዋን ምርጫን ዝተፈላለየ ቀውሲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ወይ ገለ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብተደጋጋሚ ካብ ዝዓጸዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓንቲ እያ።
ዴቪድ ወሲኹ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ናብ መዝነት ካብ ዝመጹ ዝተአታተወ ለውጢ ብምምዓድ ገና ዝተርፍ ብዙሕ ከምዘሎ ግን ኣይሓኣብን።
ንሱ ኣብ ቀረባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረቐቐ ንድፊ ሕጊ ንጽልኢ ዘለዓዕል ዘረባን ግጉይ ሓበሬታ ንምቁጽጻር ዝብል ዝወጸ ሕጊ ንህዝባዊ ክትዓት ከም ገበን ዝቆጽር ከይከውን ዘለዎ ስግኣት ሓቢሩ’ሎ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 6.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 9:9-13
ኢየሱስ ካብኡ ምስ ኃለፈ፥ ማቴዎስ ዝስሙ ሰብአይ አብቲ መደበር ቀረጽ ተቐሚጡ ረአየ እሞ፥ “ሰዓበኒ” በሎ፥ ንሱ ድማ ተንሢኡ ሰዓቦ። ብድኅሪዚ አብ እንዳ ማቴዎስ አብ መ አዲ ምስ ተቐመጠ፥ እንሆ ብዙኃት ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ምስ ኢየሱስ ደቂ መዝሙርቱን ተቐመጡ። ፍሪሳውያን ከአ እዚ ርእዮም ንደቂ መዛሙርቱ “መምህርኩም ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ስለምንታይ ይበልዕ፧” በልዎም። ኢየሱስ ግና ሰሚዑ፥ “ንሓኪምሲ ሕሙማት እምበአር፥ ጥዑያት አይደለይዎን እዮም። ‘ምሕረት ደአ እምበአር መሥዋዕቲ አይኮንኩን ዝደሊ’ ዚብል እንታይ ምኻኑ ኪዱ ተምሃሩ። ከመይ አነ ንኃጥአን እምበር ንጻድቃን ናብ ንስሓ ኽጽውዕ አይመጻእኩን” በሎም።
- አስተንትኖ
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ እግዚኣብሔር ኣብ ዚወስድ መንገዲ እዩ (ዮሓ.14᎓6) ነቶም ኣብኡ ዝሃቦ ይጸውዕ ሕይወቶም’ውን በቲ ናቱ አብነትን ሕይወትን ንኽመርሑ ይዕድሞም። ካብቲ ዝነበርዎ ዚነበረ ሕይወት ብኣገባብን ኣነባብራን ፍልይ ዚበለ ሕይወት ንኽነብሩ ከኣ ይጽውዖም፣ ማቴዎስ ሓደ ካብቶም ተቐበልቲ ቐረጽ ብፈሪሳውያን ሓጥአተኛን ዘይንጹሕን ዝቑጸር ዝነበረ አብቲ መደበር ቀረጽ ተቐሚጡ ረአየ እሞ፥ “ሰዓበኒ” ይብሎ፥ ንሱ ድማ ተንሢኡ ሰዓቦ። እግዚአብሔር ንነፍሲ ወከፍና አብቲ ናቱ ሕይወት ንኸሳትፈና ብጥምቀት ይጽወዓና። ቀጺሉውን ንሓደ ፍሉይ ተልእኮ ይጽወዓና። ብዝተፈላለየ መንገዲ አብ መንጎና ብምርካብ ናብቲ መንገዲ ድኅነት ይመርሓና። ወዲ ሰብ ነዚ ጸዋዕታ’ዚ ብእመንት ክምልሰሉ ይዕደም።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እንዳ ማቴዎስ አብ መአዲ ምስ ብዙኃት ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ምስ ተቐመጠ – ፍሪሳውያን እዚ ርእዮም ንደቂ መዛሙርቱ “መምህርኩም ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ስለምንታይ ይበልዕ፧” እናበሉ ክሓትዎም ይርከቡ። ምኽኒያቱ ንሳቶም ንገዛእ ርእሶም ከም ቅኑዓትን ቅዱሳትን ይሓስቡ ነበሩ። ነቲ “ ብዝፈረድክምዎ ፍርዲ ኪፍረደኩም፥ ብዝሰፈርክምዎ መስፈር ኪስፈረኩም እዩ እሞ ከይፍረደኩም አይትፍረዱ” ማቴ.7:1 ዝብል ቃል ክርስቶስ ይእዘኡ አይነበሩን። ከምኡውን ነታ አብ ዙሙት ዝተረኽበት ሰበይቲ ናብኡ አምጺኦም፤ አብ ከምዚ ዝተረኽበት ሰበይቲ ብዳርባ እምኒ ክጥቅተል ሙሴ ከምዝ አዘዞም ምስ ሓተትዎ ንሱ “ ካባኻትኩም እቲ ኃጢአት ዘይብሉ ቅድም እምኒ ይደርብየላ በሎም።” ንሕናዊን ሎሚ አብ ቅድሚ አምላኽ ኩሉና ኃጢአተናታት ምኻና ክንአምንን ክንቅበሊን ይግበአና። ንነፍሱ ቅንዕቲ ገይሩ አብ ቅድሚ አምላኽ ዘቅርባ ጸጋ አምላኽ ምሕረት አምላኽ ንኸይቅበል መገዲ ይዓጹ። ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ብኃጢአት አኅዋቱን አኃቱን ከዕንቀፍ የብሉን ምኽኒያቱ ነፍሲ ወከፍና ኃጢአት ንምፍጻም ድኹማትን ወደቅትን ስለዝኾና። ኢየሱስ ግና ንፈሪሳውያን ከምዚ እናበለ ክምልሰሎም ይርከብ፡ ክርስቶስ ጎይታና ነቲ “መምህርኩም ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ስለምንታይ ይበልዕ ዝብል ሕቶ ፈሪሳውያን “ንሓኪምሲ ሕሙማት እምበአር፥ ጥዑያት አይደለይዎን እዮም። ‘ምሕረት ደአ እምበአር መሥዋዕቲ አይኮንኩን ዝደሊ’ ዚብል እንታይ ምኻኑ ኪዱ ተምሃሩ። ከመይ አነ ንኃጥአን እምበር ንጻድቃን ናብ ንስሓ ኽጽውዕ አይመጻእኩን” እናበለ ተልእኹኡ ንኃጢ አተኛታ ናብ ንስሓ ኽመልስ ምኻኑ ይምህር።
ስለዚ ኢዩ ከአ ክርስቶስ አምላኽ ብምሕረት ምእንቲ ኃጢአትና አብ መስቀል ዝተሰቅለን ዝሞተን። ስለዚ ኢዩ ምስ ኅጢአተኛታት ክበልዕን፤ ክሰትን ዝርአ። ክኽንኖም አይተረኽበን፡ እንታይ ደአ .. ብአብነቱ ትሕትንኡን መገዲ ንስሓ መገዲ ምሕረት ይሕብሮም። የፍቅሮም፡ ከምኡ ከአ ሎሚ ንሕና በዚ ቃል ክርስቶስ ተጸናኒዕና ብእምነት ምኅረት ንቕንቅበል ናብኡ ክንቀርብ ንዕደም አለና፡፡ ከምኡውን ነሕዋትና ክነፍቅርን ብዓይኒ ምሕረት ክንጥምትን።
መንግሥተ ሰማያት ቀሪባ እያ’ሞ ተነስሑ ብወንጌል እመኑ’’ ብምባል ኣብዚ ምድር’ዚ ተለእኾ ናይ ጎይታና ኅድገት ኃጢኣትን ድሕነትን፡ ምሕረትን ከም ዝኾነ ኣበሰረ። ስለዚ ወዲ ሰብ ብሓይሉ ካብ ውድቀት ሓጢኣት ንኽትንስእ ሓይሊ ወይ ምሕረት እግዚኣብሔር የድልዮ። “ንሓኪምሲ ሕሙማት እምበአር፥ ጥዑያት አይደለይዎን እዮም። ስለዚ ነፍሲ ወከፍና ካብ ኃጢአት ካብ ሕማምና ክንሓዊ ካብ ሓጥያቱ ምሕረት ክንቕበል ኣብ ምሕረት ኣምላኽ ክቐርብ የዲሊ። ንክርስቶስ ብትአማንነት ንኽንስዕብን መንፈሳዊ መግቢ ንኽንሰንቅን ኣብዚ ምስጢር እዚ ክንመላለስ የዲሊ። ፍረ ምሥጢረ ንስሓ “ምሕረት ኣምላኽ ምርካብ” ኢዩ።
ኵላትና እምበኣር ናብቲ መኣዲ ምሕረት ዘብጸሓና “ምሥጢረ ኑዛዜ” ንቕረብ”። ኃጢኣትካ ንድሕሪት ደርቢኻ ናብ እግዚኣብሔር ተመለስ። ኣብ ቅድሚኡ ጸሊ፥ ካብ ምብዳሉ ኸኣ ተቖጠብ። ካብ ሓጢኣት ርሓቕ፥ ናብቲ ኣዝዩ ልዑል ዝኾነ ኣምላኽ ድማ ተመለስ። ንሱ ኻብ ጸልማት ኣውጺኡ፥ ናብ ናይ ሕይወት ብርሃን ኪመርሓካ ኢዩ። (ጥበብ ሲራክ.17:25-27)
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Abba Hagos Tesfagabir


text:
ዝናብ ኣብ እዋኑ ብዘይምምፅኡን ኣብ ገለ ከባቢታት'ውን ፈፂሙ ብምጥፍኡን ንጥምየትን ተፀባይነትን ተቃሊዕና'ለና ክብሉ አብ ኢትዮዕያ ዞባ ምዕራብ አርሲ ወረዳ ሻላ ዝርከቡ ሓረስቶት ገሊፆም።
ካብቶም ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተገልፁ 4.5 ሚልዮን ህፁፅ ረድኤት ዘድልዮም ሰባት ዝተወሰኑ አብ ምዕራብ ዞባ አርሲ ዝርከቡ'ዮም።
እቶም ሓረስቶት ኣብቲ ዞባ ኣብ ወረዳ ሻላ ተዘዋዊሩ ንዝረአየ አቀባሊ ዜና ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ከዝበልዎ ናብዚ ፀገም ዘቃለዖም ሕፅረት ዝናብ ምኻኑ'ዮም ገሊፆም።
ሓደ ካብአቶም ኣቦ ቆልዑ ዝኾኑ አቶ መሓመድ ሑሴን መርካኖ ዋሕዲ ዝናብን ስእነት ድኹዓን ተደማሚሩ ብቀንዱ ገን ሕፅረት ዝናብ ነዚ ከምዘቃልዖም ይዛረቡ።
አብቲ ከባቢ ዝናብ ክጅምር ዝነበሮ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምንባሩን ግን ሎሚ ዓመት ኣብ ግንቦት ከዝጀመረን እቲ ዝርካቡ'ውን ባልዕ በሊዖሞ ክትብል ዝተዛረበት ካልእ ነባሪት'ቲ ወርዳ ኸአ ካብ መጀመሪኡ'ውን እኹል መሬት አይነበረናን ትብል።
በቲ ኩነታት ንዝትሃሰዩ ሰባት ከከም ብዝሒ ስድረኦም ሓገዝ ይወሃቦም ከም ዘሎን እዚ ክሳብ ምህርቲ ዘእትዉ ንሰለስተ ወርሒ ከም ዝቅፅል ኣብቲ ዞባ ወኪል ቤት-ፅሕፈት ምክልኻል ሓደጋን ድውነትን ጭልቱ ታደሰ ገሊፃ።


text:
Radio Erena: 01 November 2020
መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ ግብጽን፣ ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘተ፣ ናብ ተመሳሳሊ ዕጹው ማዕጾ የብጽሕ ኣሎ ክብል ከቕርቦ ድሕሪ ዝጸንሐ ክሲ፣ እቲ ዘተ ብሓድሽ ኣቀራርባ ክጅምር ጸዊዑ።
ወግዓዊ ልሳን’ቲ መንግስቲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ዝሓለፈ ሰሉስ ብማእከልነት ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ስሪል ራማፖዛ ድሕሪ ዝተኻየደ ዘተ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ዝርዝራዊ ነጥብታት ዘጠቓለለ ሓድሽ እማመ ክቐርብ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ኣመልኪቱ።
ንምምላእ ማይ ዲጋ ተሓድሶ ብዝምልከት ኣብ መንጎ ሰለስቲኤን ሃገራት ክካየድ ዝጸንሐ ዘተ፣ ኣብ ዕጹው ማዕጾ’ዩ በጺሑ ኔሩ። ፕረዚደንት ትራምፕ ‘ግብጺ ነቲ ዲጋ ከተዕንዎ ትኽእል’ያ’ ድሕሪ ምባሉ፣ እቲ ወጥሪ ካልእ ኣንፈት ከይሕዝ ተሰጊኡ እዩ ጸኒሑ።
እንተኾነ እዚ ብመንጎኝነት ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃን፣ ሕብረት ኣፍሪቃን ዝካየድ ዘተ ክቕጽል ኣብ ስምምዕ ምብጽሑ፣ ሓድሽ ተስፋ ይረኣይ ከምዘሎ’ዩ ብዲፕሎማሰኛታት ዝግለጽ።


text:
Radio Erena: 29 August 2017
ኣብ ከተማ ዮርሳሌም ዝመደበሩ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እስራኤል፣ ብዘይድሌቶም ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ምውጻእ ዝኣበዩ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ፣ ልዕሊ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክጸንሑ ከምዘይብሎም ወሲኑ።
እቲ ቤት ፍርዲ ብሰኑይ 28 ነሓሰ ተጋቢእሉ ኣብ ዝወዓለ፣ ነቲ መንግስቲ ዘውጽኦ፣ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ሳልሳይ ሃገር ምስዳድ ዝብል ውሳኔ እኳ እንተዘይተቓወሞ፣ ብዘይድሌት እቶም ሓተቲ ዑቕባ፣ በስገዳድ ክፍጸም ግና ሓደገኛ ክኸውን ከምዝኽእል ምትሕስሳቡ፣ ነቲ መጋብኣያ ብኣካል ዝተኸታተሉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ጠቒሶም።
መንግስቲ እስራኤል፣ ኣሽሓት ኤርትራውትያን ንዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ ናብ ሩዋንዳን ኡጋንድ ዝርእከበ ሃገራት ብዘይድሌቶም ንኽሰጉግ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ኣይንኸይድን ዝበሉ ከኣ ንዘይተወሰነ እዋን ኣብ ሳህሮኖም ክእሰሩን ክፍቐደሉ’ዩ ንላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ጠለብ ከቕርብ ጸኒሑ።
ኣብዚ እዋን’ዚ መንግስቲ እስራኤል ብዝኽተሎ ዘሎ ፖሊስ ኢምግሬሽን፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገራት ኣይንኸይድ ንዝበሉ ኣስታት መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ 1800 ሓተቲ ዑቕባ ኣብቲ ብክፉት ቤት ማእሰርቲ ዝፍለጥ፣ ኾሎት ሒዝዎም ይርከብ።
ናብ ኾልት ክኣትዉ ጻውዒት ዝተገብረሎምን ግዝያዊ መንቀሳቀሲ ፍቓድ ወይ ቪዛኦም ዝወደቐን ከኣ ብፖሊስ ኣብ ዝተሓዝሉ ኣብ ሓደ ካብ ጽንኩር ኣብያ ማእሰርቲ እታ ሃገር፣ ኣብ ሳህሮም ከምዝኣስሮም ይፍለጥ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ነቶም ኣስታት 35 ሽሕ ዝግመቱ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ንምምልሶም ምስዘን ሃገራት ምስጢራዊ ስምምዓት ከምዘካየደ’ዩ ዝንገር።
ካብ እስራኤል በብእዋኑ ናብዘን ሃገራት ዝተመልሱ ኤርትራውያን፣ ናብ ውሑስ ቦታታት ንምብጻእ እንደገና ሓደገኛ ጉዕዞ ስደት ከምዘካየዱን፣ ሓያሎ ካብኣኦቶም ከኣ ግዳያት ሞትን መጭወይትን ከምዝኾኑ ነቲ ጉዳይ ዝከታተሉ ትካላት ግብረ ሰናይን ተጠብቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን የረጋግጹ።
=======================


text:
ኣርባዕተ ምልዮን ህዝቢ ብዓሰርተ ከዳዓት
ኮሮኩር ኢሳያስ ሃገረ ኤርትራ ተዋሪዳ
ሃገርና ኤርትራ ካብቶም ቀደም ዘሓለፉ ጨኮንቲ ገዝህቲ ሎሚ ኣብዘበነ ህግደፍ ህዝብና ብሪኢዎን ተመኲርዎን ዘይ ፈልጥ መሪር ብዘስካሕክሕ ኣረሚናኣዊ ግዝ’ኣት ህግደፍ ተዋሪዱ ከይዛረብ ከም ኣብዑር መኼዳ ኣፉ ተለጒሙ ኣብ ኣርዑት ጭኮና ተቖሪኑ ኣደዳ ምርሻንን፥ ማእሰርትን፥ ስደትን ኮይኑ እቲ ዝተረፈ ኣብ ውሽቲ ሃገር ዘሎ ከይ ፈተወ ብዘይ ድልየቱ ሓላው ስልጣኖም ኮይኑ ብረት ዝዓተቐን ንቐሎቦም ብሓይሊ ናብ መኻዕበቲ እቶቶም ኮይኑ ተሓጺሩ ክትሪኢን ክትሰምዕን ከለኻ ናይ ሓዘን ሓዘን ይስማዓካ።
እቲ ዝኸፍ’ኤን ዝገደድን ድማ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ከምዚ ኩነታት እንከላ ነዝኹሉ ሽግርን ሕሰምን ስኽፍ ከይበሎም ነኣርባዕተ ምልዮን ነጺጎም ን10 ጨኮንቲ ንዲክታይትርር ኢሳያስን 9 ኮሮኩር ስዓብቱን ደጊፎም ዘጣቑዑ ክትርእን ክትዕዘብን ከለኻ ምስቲ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን፥ምእንቲ መሰልን ሰላምን፥ ምእንቲ ራህዋን ስርዓትን ፍትሕን ን30 ዓመት ሃላኽን ኣድካምን ቃልሲ እሞኻኣ ማእለያ ዘይብሉ ክቡር መስዋእቲ ዝተኸፍሎ ኣዛሚድካ ሎሚ ኣብ ቅድሚ እዚኦም ኣፍካ ምዕጻውን ቅልጽምካ ምስሓብን ስቕ ኢልካ ምር’ኣዮም ኤርትራውያን ከብለና ኣይ ክእልን እዩ።
ኣብ ዓለም ኣብ ገለገለ ሃገራት ጸቅጥን ጭኮናን ግፍዕን ክረኤ ኸሎ ሓለፍቲ ሰራዊት ብርጋዴራት ጀነራላት ሰራዊቶም ሕጆም ነቲ ዲክታይተር ስርዓት ክግምጥሉን ክቅይሩን ይራኣዩን ይስሙዑን ናይ ኤርትራና ብርጋዴራትን ጀነራላትን ግን ነዚ ናይ ሃገርና ናዕብን ሓደጋን ዕጂብ ከይበሎም መዝነትናን ህያብናን ድኣ ኣይጉደለና እምበር ናይ ሃገርን ህዝብን ኣንታይ ገደሸና ዝዓይነቱ ህዝቢ እና በረሰ ሃገር እና ጸነተት ውልቓዊ ረብሖኦም ቅድመ ሃገርን ህዝብን ሰሪዖም ከምቶም ናይ ገለገለ ሃገራት ጀነራላት ሰራዊቶም ሰሪዖም ንዓማጽን ጸቓጥን ጨኳንን ስርዓትን ዝቕዩሩ ዝግምጥሉን ሃገረ ኤርትራ ዕድላ ሕማቅ ኣጋጣሚ ኾይኑ ከምዚኦም ኣየፍረየትን ግዚኡ ሓልዩ ኽኣ ቕልጽም ውጹዕ ክስዕርዩ ናይ ታሪኽ ምጽብጻብ እውን ክመጽእ ምዃኑ ፈሊጥና ማዕረቲ ተሸኪሞሞ ዘለዉ ምዓርግ ደቆም የሕዋቶም ዝጠፍእዎም ስድራቤትን ተሓለቕቲ መንእሰይ ሃገርን ብሓባር ሓላፍነት ኣሰኪሞም ከቢድ ዋጓ ከም ዝኸፍሉ ስሒቶሞ ኣሎዉ።
ካብዚ ብዘይፍለ እቶም ኣብ ጎኒ ውሕዳት ንጃንዳ ጉጅለ ህ.ግ.ድ.ፍ ዝሕንሱን ዝውዱሱን ሙዝቀኛታትን ደረፍትን ኣብ ምጥፋእ መናእሰይናን ስድራናን ንሃገር ምጽናትን ምብራስን ብልምዓትን ምዕብልናን እናገለጹ ንማኣቶት ጭፍራ ግጂለ ህ.ግ.ድ.ፍ ዘኻዕብት ዜማታትን ድርሳናትን ኣቃናቢሮም ለለ ኽብሉ ክትሰምዕ ከለካ ንህዝቢ ናብ ኣንጻር ተቅሙ ብውኒ ኣምሲሎም ከላዕሉ ንሕና ካብ ትርጉም ተሓባበርቲ ጥፍ’ኣትን ገበንን ናይ’ዞም ጉጂለ ጭፍራ ህግደፍ ምዃኖም ካልእ ትርጉም ክህልዎ ኣይ ክእልን እዩንብል።
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ክሲ ኣልዒለ ክጽሕፍ ከለኹ ነዚ ኣብታሕቲ ብጉጂለ ጭፍራ ህግደፍ ኣብ ርእሲ ሃገርን ህዝብን ዝወርድ ዘሎ ተዳራረበ ጭኮናን ግፍዕን ስቓይን መከራን ብጭብጢ መርቶዖ ክዝርዝር እኖሆ ዋላውን ብዝተፋላለየ ክግለጽ እንተ ጸንሔ ኣይፈለጥናን ኣይተ’ረዳኣናን ከይ ይባሃል ነቲ ሩኡይ ሓደጋ ባርበራዊ ምሕደራ ህ.ግ.ደ.ፍ ሃገር ክሳብ ማሕበራዊ ሰብ ዓለም እኳ ከይተረፈ ብማዕከናት ዜኑኡ ገይሩ ከቓልዕ ከም ዝጸንሔን ዘሎን ናይ ተኻታተልቲ መድያ ዝምስክርዎ እዩ።
ሓድጋታትን ጥፋትን ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ድክታይተር ስርዓት ምሕደራ ኣሉታዊ ሳዕቤናቱ እምባዓርክስ ንፍተዎ ንጽላኣዮ ይዋሓጠልና ኣይ’ዋሓተልና እዚ ዝስዕብ እዩ እቲ ሓቒ’እሞ መርገጽኩምን ውሳኔኹምን ስጉምትኹምን ታሪኩምን ከተታኻኽሉ መድረኽ ድሕነት ይጠልበኩም።
ተመልከቱ
1. ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ሕጊ’የለን ብዲክተይተራዊ ምልኪ ከም ኣድገ በቅሊ ተቐይድካ ትግዛእ ህዝብን ሃገርን ብሕጊ ከም ዓለምና ኣብ ክንዲ ብዲክታይትር ንጥፋትና ንቕየድ ብሃገራዊ ቑዋም ሕጊ ተቅይድና ንሓድነትናን ምዕባሌናን ክንግስግስ ምስ’ተገበኤ ነይሩ ንብል እዚ ኣጋባብ እዚ ዓለም ዝኽተሎ ዘሎ መስርሕ’ዩ
2. ዓገብ ዝበለ ዘይ ኮነ ኣጸላሚ ክሲ መስሪቶም ንማእሰርቱ ምስተ’ኣስረ ንመኣሰሪኡ ክ’ካላኸል ንዝተመስርተሉ ክሲ ጠበቓ ኣውጺኡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከይ ቀርብ ሃገራዊ ቅዋም ሕጊ ስለ ዘይ’የሎ ኣብማአርቲ ይበልን ይሓቅቕን።
3. ኣቦታት ኣዴታት ብደቆም ከይ ዕንገሉ ብሓይሊ ምልኪ ዲክታይተርነት ንስልጣን ውሑዳት ክሕሉዉ ዓቐን ዘይብሉ ዕስክርና ዶብ ኣይተሓንጸጸን ብዝብል ምስምስ ጉልበት መናእሰይ ሃገር ናብ ዋኒን ግጅላዊ ረብሖኦም ይውዕልዎም ኣለዉ።
4. መንእሰይና ምልኪ ጭኮናን ክዛትን ኣስካሒኪሑዎ ንዝፈትውዋ ሃጎሮም ስድራቤቶም ዝተሰዉኡላ ከይፈትዉ ደም እንዳጣዓሞም ን’ኤርትራ ኩቦ ደርቤም ናብ ስደት ዓዲ ሃገር ተሰዲዶም ናብ ሓሳረ መከራ ምስጣሕ።
5. ህዝቢ ብጥሙዩን ብዕሩቑን ማሕበረሰብ ዓለም ሓገዘን ከይ ልግሳ ህዝቢ ከይ’ዕንገል ከይ’ማሙቕ ከይ’ፍወስ ምኽልካሎም ሓላይ ስልጣኑ እምበር ሓላይ ሃገርን ህዝብን ከምዘይ’ኮነ እኹል መምዘንን መለክዕን እዩ።
6. ነቶም ንመዋእሎም ምእንቲ ህዝብን ሃገርን እና ተጋደሉ ደሞምን ዓጽሞምን ዝኸስከሱ ሓርበኛታት ገና’ውን ሕድሪ ዝተሰዉኡ ብጾቶም ንምትርጋም ንሰላምን ራህዋን ፍትሕን ንብልጽግና ዕብየት ሃገር ዝቃለሱ ኣማኢት ኣሻሓት ተቓወምቲ ዚጋታት ዓዶም ንኸይሪኡ ስለ ተኽልከሉ ምስ ስድራቤቶም ምስ መሪር ናፍቖት ብሞት ብምፍልላዮም ሓርበኛታት ተቓወምቲ ንሃገሮም ክምዘይ ተቓለሱ ንሬሶኦም ሓመድ ኣዳም ሃገሮም ተሓሪምዎም ብሓኣመድ ዓዲ ጓና ምቕባሮም ድርብ ወጽዓ’ዩ።
7. ጉጅለ ህግደፍ ናይ ኣሻሓት መስውእቲ ኤርትራውያን ዕላማ ኪሕዱ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ መቀረት ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን ናጻነትን ሞርሆ
ከየስተማቀረ ኣብ ባርበራዊ ግፍዕን ጸቕጥን ጭኮናን ሰሪሕካ ጻማ ርሃጽካ ዘይ ክፈሎ ስርዓት ኣልቦ ባርነት ስዓብቲ ግጅለ ጭፍራ ህግደፍ ከመይ’ሎምዮም ነዚ ሚዛኖም ዘየቓመትሉ፡??? እስከ በቲ እሳቶም ሉምስ ጠቕሚ ዝብልዎ ንር’ኣዮ ኣብ ኤርትራ መርየት ክዋሃቡ ብህግደፍ ዝተመንዘዔ መርየት ኣብ ምውዳቅ ህግደፍ ኤርትራ ብሕግን ቅዋምን ምስ ተማ’ሓደርት ኤርትራና መርየት ናብ ዋኑኡ ክምለስ ምዃኑ ተኣውጁን ተነጊሩን ነይሩዩ ንህግደፍ ዝኸፈልዎ ገንዘብና ምለሰልና ክብሉዎ’ድዮም ኣበ’ዩ ዘሎ እቲ ጠቕሚ።
8. ግጅለ ህግደፍ መናውሒ ስልጣኑ ክብል ከም ሕብሪ ነፋሒቶ ዲብለማስያዊ ፖለቲካዊ ዝምድኑ እናቓየረ ንሃገርና ጸላኢ እምበር ፈታዊ ዘይብላ ብምግባሩ ዘይሩ ዘይሩ ኽ’ኣ ን’ኤርትራ ዓውደ ሹኦል ሓዊ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝኸፍ’ኤ ውግእ ክኸፍተልና ከም ምዃኑ ኣንፍታት ይረኤ ምህላዉ ትማሊ ኣብ ይናይትድ ነሽን ተጠሊዑ ኣንጻር ግብረሸበራ ኢሉ ንተቃወምቲ ኣካላት ብዘይ ውዓሉዎ ተሓባበርቲ ግብረ ሸበራ ኢሉ ክኸስ’ስ ክምዘይጸሔ ሎሚ ኣብ ማዓስከር ግብረ ሸበራ ተራሪስት ብቓልዕ ኣብ ሶማል ምእታው ህዝቢ ኤርትራ ብጥሙዩ እዚ ዘይባሃል ምልየናት ዝወደኤ ምሳርያታት ምስድዱ ነየናይ ኤርትራዊ ረብሓዩ።
ኩቡራት ነበብቲ ነቲ ኣቐዲመ ኣብ ላዕሊ ዝጠቕስኩዎ ክስታት
ነዚ ሕማቕ ሓደጋታት እዚ ንዘይ ኤርትራዊ ረብሓ ሃገርና ትጠፍእ ከምዘላ ተገንዚብና ንዝነበረና ጉጉይ መርግጽን ኣጉል ግዝያዊ ረብሓን ወጊድና ኣብ ቅድሚ እግዚኣቢሄርናን ረብናን ተናሲሕና ናይ ዝሓለፈስ ሓለፈ ኣይትድገመኒ ብዝተርፈ ስለዝኾነ ካብሕጂ ንንዮው ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኹሉ ሰሪዕና ሃገራዊ መንፈስ ክዓስለና ኣምላኽን ረብን ይታዓሮቑና እናበልኩ ምስ ብዙህ ሃገራዊ ሓልዮት መልእኽተይ ኣብዚ ይዛዝም።
ዝኽርን ክብርን ንዘላኣለም ንስው’ኣትናን ሱንኩላትናን
ንኹሎም ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ደው ዝበሉ/በላ ዜጋታት ክኣ
ክብሪ ትዓደሉ ሓንቲ ምዓልቲ ኣላ ክትወግሕ’ያ
ብሓውኹም ውላድኩም ገብሪሂይወት ኣቡዓሸራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2365


text:
ኣብ ኤርትራዊያዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ( ኤ.ዲ.ኪ )
ኣብ,ዚ ኪዳን,ዚ ዝኸይድ ዘይስጡምን ዘየተኣማምንን ኣገባብ መድብ ዕዮ እንተሪኢና ድማ ብመጠን ናይ,ቲ ኣብዚ ኪዳን ዝርኤ መስርሕ ምዕባሌ ክንበብ ይከኣል እዩ።
ኪዳን ማዕቢሉ,ዶ ደኺሙ ወይ ኣብ ቀደሙ ኣሎ? ዝብሉ ሕቶታት እንተኣልዒልና ዋላ ዝርኤ ዝጭበጥ ውጽኢት ኣይረኣናን ግን ምግናን ከይከዉን እቲ ኣብ ደገ ውጺኡ ንህግደፍ ንጎኒ ገዲፉ ዝነበረ ኣብ ነንሕድሕድካ ምክሳስን፥ ምጽልላምን፥ ምትህርራምን ተሪፉ። ብዝተሓተ ነጥቢ ዝበሃል ናይ ምውህሃድ ስራሕ ዝበሃል ግን ኣይረእየን እቲ ጸለመውን ተሓቢእካ ኣብ ቅድሚ መሰረትካን ዕጹው ኣዳራሽን ግን ኣይተረፈን። ሓቢርካ ምዝታይ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ወይ ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ኣብ ሞንጎ 2. ወይ. 3 ውድባት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ልሙድ ኣይኮነን ባዓላት ብሓባር ሰላማዊ ሰልፍታት ፈስቲቫላት ብሓባር ኣይተኻእለን። ስለ,ዚ እዚ ኪዳን ናይ መሸቀጥን ንገለ ከኣ መሕብኢ ወይ መውቅዒ ንገለገለ ዘይትደልዮም ውድባት ተሻሪኻ ረቂቕ መውቅዒ ዝጥቀምሉ ሸናኻት ከይሃለው ኣይተርፉን ዝብል ርእይቶ ኣሎ። ንኣብነት ከም ብዓል ሕሩይ ከም ፥በዓል ኣድሓኖም፥ ከም በዓል ዑስማን ኣቡበከር፥ ከምኡውን ካልኦት ተዘቢጦሙሉ ኢዮም ሕጂዉን ካብ,ዚ ሒዝናዮ ዘሎና እዋን ክሳብ እቲ ሓንቲ ፍታሕ ከምጽእ ዘየኽእል” ጉባኤ ኤ.ዲ.ኪ.” ተባሂሉ ንዝጽዋዕ ዘሎ ነፊጾም ዝኸዱ ወይ ዝባረሩ ኣባላት ኪዳን ከይህልዉ ዘስግእ እዩ። ነዚ ተግባራት ከም ዓወቶም ጌሮም ዝርእይዎ ውድባትዉን ከም ዘለዉ ብሩህ እዩ ። ስለ,ዚ በብዓቕምታቶም ተጠርኒፎም ዝነበሩ ውድባትን ጉጅለታትን ምስጓጒ ካብ ኮነ ውጽኢትን ኣድማዕነትን ክህልዎ ይኽእል ኣይክእልን ንምግማት ዘሸግር ኣይመስለንን።
ብዓቢኡ እቲ ውድባት ኣብ ኪዳን ዘሎ ኩሉ ንሃገርን ብሃገርን ብህዝብን ትሓላቒ ምዃኑን ዘይምዃኑን እንታይ ምዔቀኒ ይግበሮ? ርቒቕ ስለላ መርበብ ስለ ዘየለ ኣብ ኣባላት ኪዳን እቲ ካብኤን ዝረቐቐን ዝተመኮረን ዓቕሚ ዘለዎ ህ.ግ.ድ.ፍ. ብርቒቕ ኣትዩወን እንተሃለወ,ኸ? ከመይ ምርግጋጹ ወይ ዘይምርግጋጹ ክብጻሕ ይከኣል? ዝብሉ ሕቶታት ምልዓል ይከኣል እዩ። ብዙሕ ካብ ክትተኣማመን ኢድ ህ.ግ.ድ.ፍ. ከይህሉ ናይ ምጥርጣር ረቛሒታት ይበዝሕ ኣብ ኤ.ድ.ኪ. እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።
እዙይ ካብ ኮነ እቲ ባይታ መቃለስን መድረኻውን ትሕዝቶ ኪዳን እንታይ ክግበር ኣለዎ ዝብል ሕቶ መልሲ ንኹሎም መሰረታት ኪዳን ብፍላይ ተቓዋሚ ክፍልታት ሕ/ሰብ ኤርትራ ድማ ብሓፈሻ ዝግደፍ ሕቶ ኮይኑ እረኽቦ። እንተ ብወገነይ ኣብ ጉዳይካ ከመይ ይኸይድን እንታይ ጠርጠራ የሕድር ኣሎ እንተዳኣ ፈሊጥካን ፍርቂ መፍትሒ ከም ዝርከቦ ኣይጠራጠርን። እዚ ግን ንቕሓትን ተወፋይነትን ዝሓትት እዩ። ኣብ ዝስዕብ መግለጽን መብርህን ክሳብ ንራኸብ ኣብዚ ጠጠው ክብል።
ፍስሓጽዮን ገብረ ጀርመን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2662


text:
ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ብዝምልከት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፣ሱዳንን ግብፅን ዝካየደ ልዝብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ከተማ ካይሮ ተጀሚሩ።
እዚ ናይ ሎማዕንቲ ናይ ግብፂ ኣኼባ ቅድም ክብል ብዝተበፅሐ ስምምዕ ኣብ ልዕሊ ግድብ ህዳሴ ተወሳኺ መፅናዕትታት ከካይድ እዩ ዝተብሃለ ኣማኻሪ ጉጅለ ንምቑፃር ዝተፀውዐ እዩ።
እቲ ኣኼባ ኣብ ግብፂ ክካየድ ዝሓተተት ግብፂ ምዃና ዝሓበሩ ኣቶ ፊቅ ኣሕመድ ነጋሽ ኣብ ሃገራት ተፋሰስ ናይል ናይ ምትሕብባር ማዕቐፍ ኢትዮጵያ፣ሱዳንን፣ግብፅን ደቡብ ሱዳንን ዝርከብኦት ናይ ምብራቕ ናይል ትካል ቴክኒክ ዋና ስራሕ ኣካይዲ እዮም።
ዛጊድ 40 ሚእታዊ ህንፀት ግድብ ህዳሴ ከምዝተዛዘመ ዝገለፁ ኣቶ ፊቅ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ እቲ ግድብ ዝካየድ መፅናዕቲ ካብ ሓደ ዓመት ክሳብ ሓደ ዓመትን ፈረቓን ክውድእ ከምዝኽእል ሓቢሮም።
‘’እቲ መፅናዕቲ ክዛዘም ከሎ እቲ ግድብ ኣዚዩ ርሑቕ መንገዲ ክጉዓዝ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ’’ ምስ በሉ ኣስዒቦም ድማ ‘’ብርግፀኝነት ምዝራብ ዝክኣል ግን እቲ መፅናዕቲ ቅድሚ ምዝዛሙ ቀዳሞት ክልተ ኣካላት/ዩኒትስ/ ሓይሊ ናይ ምምንጫ ስራሕቶም ክጅምሩ እዮም’’ኢሎም።
ኣብዚ ኣኼባ ብናይ ሰለስቲአን ሃገራት ምንስትራት ማይን መስኖን ዝምርሑ ልኡኻት ይሳተፉ ኣለው።


text:
………ዝቐጸለ (ብዛዕባ ወዲሓኪም ዝምልከት ሓበሬታ ምስ’ዚ ጽሑፍ ኣሎ)
“ግዝያዊ መንግስቲ” ኤርትራ ብመንጽር “ቅዋም”
ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነትን ልኡላዊነትን ኤርትራ፡ መዕጸዊ ናይ ሓደ ዓቢን ክቡርን ምዕራፍ፡ ኣብ ታሪኽ ኤርትራን፡ መኽፈቲ ድማ ናይ ሓደ ሓድሽ ምዕራፍ ‘ዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት፡ እቲ ዝኸበደን ኣዚዩ ዝተሓላለኸን ዕማም ድማ፡ ምህናጽ ሰላምን ፍትሒን ራህዋን ዝሰፈኖ ሕ/ሰብ ነይሩ፡፡ ምህናጽ ሰላምን ቁጠባን ካብ ምዕዋት ኣብ ኩናት ዝበርተዐን ዚያዳ ዝተኻላለኸን ዋላ እንተነበረ፡ ኣብ ኣንጻር ገዛእቲ ኣብ ዝተኻየደ ኩናት ብዙሕ ተሞኩሮ ዘዋህለለ ስሙር ህዝቢ ሒዝካ ግን፡ እቲ መስርሕ ዚያዳ ይቐልል፡፡ እቲ ዝነበረ ወኒን፡ ፍናን ህዝብን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ዝተነብረ ኣምልኾትን፡ ምስ ኩሎም ጸገማቱ ንጎድኒ ሓዲግና፡ ከም ህዝቢ ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘበን ዝኸሰርናዮ ኪሳራታት ዋላ ክንጽብጽብ እንተፈተና ግዜን ጸዓትን ኣይኣኽለንናን፡፡
ሓበራዊ ራእይ ኤርትራን ኤርትራዊነትን፡ ምስ ጥሕሰት ቅዋም ‘ውን ኣዚዩ ዝተኣሳሰር መዳይ እዩ፡፡ጥሕሰት ቅዋምና፡ ምንጪ ኩሎም ስዒቦም ዝተረኣዩ ምልካዊ ጸገማት’ዩ፡፡ ቅዋም ማለት፡ ብሓጺሩ መንግስትን ህዝብን ዝመሓደርሉ፡ ኣቃውማ መንግስትን ምሕደርኡን፡ ሕግታትን ኣዋጃትን ዝተክል፡ ስርዓት ዝሕንጽጽ፡ ፖሊሲ ዝምስርት፡ ግቡእን መሰልን ህዝቢ ዝገልጽ፡ ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ዜጋታት ዘረጋግጽን ዝሕሉን፡ ከምኡ’ውን ሕጊ፡ ስርዓት፡ ቅሳነትን ፍትሕን ንኽሰፍን ዘገልግል፡ እቲ ዝለዓለ መሰረታዊ ሕጊ እዩ፡፡ ከም ኤርትራውያን ከኣ ቅዋም ኣይተተግበረን ክንብል እንከለና፡ እዞም ኩሎም ቅዋማዊ ረብሓታት ተሪፎምናን ከሲርናዮምን ኢና ማለትና ኢዩ፡፡
ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ልኡላዊነት ህዝብን ሃገርን ምስ ዘተኩር፡ ዲሞክራሲያዊ መትከልን ኣገባባትን ማለት፡ ተሓታትነት (accountability)፡ ግሉጽነት(transparency)፡ ብዙሑነት (pluralism)፡ ምጽውዋር (tolerace)፡ ዝተመስረተ ዲሞክራሲያዊ ቅዋማዊ ስርዓት ይኸውን፡፡ ዲሞክራሲ ከም ህላወ ብዙሓት ሰልፍታትን ምክያድ ምዱብ ምርጫታትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ሃገርና ብዝሰፍሐን ዝዓሞቐን ታሪኻዊ መረዳእታ ክውሰድ፡ ከምኡ’ውን ህላወ ብዲሞክራሲያዊን መትከላትን ኣገባባት ዝመሓደር መንግስትን ሕ/ሰብን፡ ዲሞክራሲያዊ ትካላትን ባህሊን፡ ተሓታትነቱ ንህዝቢ ዝኾነ መንግስቲ ክቖውም፡ ከምኡ’ውን ኣብ መስርሕ ውሳነ ህዝባዊ ተሳታፍነት ክረጋገጽ፡ ዝገብር ስርዓተ ምሕደራ ክጥጥሕ ይግባእ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ውን ነዚ እዩ ተቓሊሱ፡፡ ብመንጽር እዞም መሰረታዊ መትከላት ዲሞክራሲ ዕላማ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራውነትን ግን ብሓፈሻ ተጨውዩ ተሪፉ ኢዩ፡፡
ፈለማ ኣብ 1990ታት፡ “ብሰፊሕ ህዝባዊ ተሳታፍነት ዝንደፍን ዝጸድቕን ሃገራዊ ቅዋም፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መትከላት ዘኽብር፡ ሓጋጊ፡ ፈጻሚን ፈራዲን ኣካላቱ ኣብ ሕድሕዱ ዝቆጻጸርን ዝመዛዘንን (Check & balance)፡ ኣብ ሃገርና ግዝኣት ሕጊ (Rule of law) ዘስፍን፡ ንሓድነትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ ዝድርኽ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ክንተክል ኢና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብሰፊሕ ተሳታፍነት ህዝቢ ብበዓል ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሰ መሪሕነት ቅዋምና ምስ ተነደፈ፡ ንቅዋማዊ ባይቶ ቀሪቡ በ527 ኣባላት ሰፊሕ ክትዕን ምይይጥን ተኻይድሉ ጸዲቑ ‘ዩ፡፡ እንተኾነ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ብሰንኪ መላኺ ኢሳይያስ፡ ቅዋምና ኣብ ትሕቲ ከብሒ ካብ ዝድርበ እንሆ 20 ዓመታት ኣቑጺሩ፡፡ ኣብ ውሽጢ ዘን 20 ናይ ኩናትን ወረ ኩናትን፡ መከራን ስቓይን፡ ስደትን ውርደትን ዓመታት፡ እቲ ድርዒ ኩሎም ርህው ባእታታት ዝኾነ ቅዋም፡ ዘይመተግበሪኡ ምኽንያት፡ ኣብ ሜዳ ብኸውሊ ዝጠጠዐ፡ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ቀስብቐስ ዝገበለ፡ “ምልካዊ ባህሪታትን ዕብለላን” ኢሳይያስ ክንሱ፡ ያኢ! እቶም ድሒሮም ዝፈረዩ ተልመዴን ካድራት ግን ኣንፈት ክጥምዝዙን ብዙሕ ክህውትቱን ሰሚዕና ኢና፡፡
እንሆ ነቲ “ብሉጽ፡ ፍሉይ፡ንቑሕ” ኢሎም ዝጠቐስዎ ህዝቢ፡ ኣብ ትግባረ ቅዋም ምስ ዝመጽእ “…ብድኽነት፡ ድንቁርናን ሕማምን ዝግለጽ፡ ካብ ሓፈሻዊ ድሕረት ዘይተገላገለ፡ ኣምር ዲሞክራሲን ቅዋምን ዘይብሉ፡ ኣብ ቅዋማዊ ስርዓት ትሑት መረዳእታ ዘለዎ ሕ/ሰብ” ኢሎም ብምግላጽ ገና ብኣግኡ ከቆናጽብዎ ምፍታኖም፡ ሃየንታ ዘይብሎም ምኻኖም ኣመስኪሮም እዮም፡፡ እቲ ካልእ ይትረፍ! ካብ ቅድመ ታሪኽ ጀሚሩ ዝተሃንጸ ያታታትን፡ ሕጊ እንዳባን ዘማእኸሎ ኤርትራዊ ሕ/ሰብ፡ ኣብ ዘበነ መግዛእቲ ውን ኣምራት ቅዋም ዝሰረጾ ማሕበረሰብ በዞም ተልመዴን ካድራት ህውተታ፡ እቲ ቅዋም ንከይትገበር ምኽኑይ ንምግባር ምፍታኖም ካልእ መርአያ ኢዩ፡፡
ብሰፊሕ ተሳታፍነት ህዝቢ፡ ሻቡ ምስ ሞራልናን ፍናንናን እንከለና፡ ድቂ ዲሞክራሲ ክዓስል ኢልና፡ ኣብ ዝበሃግናሉ እዋን፡ ኢሳይያስ ብሓደ ገጽ መገርሂ ቅዋማዊ ባይቶ፡ ትግባረ ቅዋምን፡ ዝሰዓቦ ኮሚሽን ምርጫን ኣጣይሱ፡፡ ብካልእ ወገን ከኣ ኣብ ምሽብሻብ ንዳግማይ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ከምዝነበረ፡ ንኹላትና ድሒሩ ዝተገሃደ ሓቂ እዩ፡፡ ከይወዓለ ከይሓደረ ነቲ ብጸጋማይ ዓይኑ ክጥምቶ ዝጸንሐ፡ መስርሕ ቅዋም ብዘቤታዊን ግዳማዊን ምኽንያታት ኣመሳሚሱ፡ እቲ ብዙሕ ድኻምን ጸዓትን ዝፈሰሰሉ ቅዋምና ኣደስኪልዎ፡፡ ኣብ ታሪኽ ድሕሪ ናጽነት እታ ልዕሊ ኹሉ ብጸላም ሕብሪ ዝተጸሓፈት ዕለት እምበኣር፡ እዛ ቅዋም ዝተነጸግትላ ዕለት’ያ፡፡
ድሕሪ’ዚ ኢሳይያስ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ኮነ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ዘዕነዎን ዘበላሸዎን ‘ምበር ዝሃነጾን ዘማሓየሾን ነገር የለን፡፡ ኣብ ፖለቲካ፡ ቁጠባ፡ ማሕበራዊ ህይወትን ባህልን፡ ንኤርትራ ንድሕሪት ንምምላስ ከምድላዩ ዝእዝዞም ሰዓብቲ እንዳዋፈረ፡ ብዘይምስልካይ ብሓርፋፍ ጎነጽ ሰሪሑ፡፡ ኣብ ሃገርና ክጥጥዕ ጀሚሩ ዝነበረ ተኽሊ ፖለቲካዊ ዲሞክራሲ፡ ምሕዩ ዘመነ ሕሱም ምልኪ ኣምጺኡ፡፡ ንቑጠባን ትሕቲ ቀርጽን ማሕበራዊ ኣገልገልትን ኤርትራ ብምዕናው፡ 30-40 ዓመት ንድሕሪት መሊሱና፡፡ እቲ ዝኸፍአን ንምፍዋሱ ዝበርተዐን፡ ነዊሕ ግዜ ዝወስድን ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዘስዓቦ ግፍዕን ኢሰብኣዊ በሰላታትን እዩ፡፡ እዚ ብሰንኪ ሓደ ምልካዊ ውልቀ ሰብ፡ ኣብ ሕ/ሰብና ዝሰረበ ድሑርን ኣነዋሪን ሓድጊ ኣብ ኩሉ ሸነኻት እታ ሃገር ሳዕሪሩ ኢዩ፡፡
ንጸቢብ ፖለቲካዊ መኽሰብ፡ ፍልልያት ህዝቢ ኤርትራ ንምግፋሕን፡ ጸቢብ ስምዒታት ብምስዋር፡ ኢሳይያስ ብሓቂ ብሓዊ ክጻወት ንምውሳኑ መርአያ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም መዋእሎም ከርተት ዝበሉ፡ ምስኡ ብላይ ኮቦርታ ተነጺፎም፡ ኣብ ሳሕል ዝነበሩ ተጋደልትን ሓለፍትን ዝወሰኖ ውሳነታት እዩ፡፡ መዋእል ብሓባር ከርቲቶም፡ ምእንቲ ናጽነት ኩሉ እንዳፈለጡ ከምዘይፈለጡ፡ ኣብ ከብዶም ጸይሮም ዝጸንሑ ሓለፍቲ፡ ጉዳይ ምንጻግ ቅዋምን ዘይምኹኑይ ኩናት ምስ ኢትዮጵያን ብምልዓል፡ ብድፍረት ክጻብእዎ ምስ ጀመሩ፡ ኢሳይያስ ነታ ድርሳነ መናውራ ሳሕል ገንጺሉ፡ ብሓደ ወገን ንህዝቢ ከተዓሻሽው ዝኽእሉ ሓደስቲ ቆጣቑጢ ካድራት ከተኣኻኽብ፡ ብካልእ ወገን ከኣ ነዞም “ተጻባእቲ” ከሕቅቕ መደባት ኣብ ምስራዕ ተጸምደ፡፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2000 ማእከላይ ሽማግለ ህግደፍ ፕረሲዳንት ቅዋም ከተግብር፡ ብዙሑነት ሰልፍታት ዘሳትፍ ምርጫ ክገብርን ጻዊዒት ገይሮም ነይሮም፡፡
ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ መንበሩ ዝህቀኑ ተቓዉሞታት፡ ብዘይቅደመ ኩነት ንምቑጻይ ድለው ምንባሩ፡ ብወግዒ ዝተረኣየሉ እዋን’ውን ሽዑ እዩ ነይሩ፡፡ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክልኻል ነበር ጀነራል ዕቑበ ኣብርሃ፡ ንኣተኣላሊያ ኩናት ፕረሲዳንት፡ ብውልቁ ምስ ነቐፈ፡ ካብ መዝነቱ ሰጊጉ ናብ ካልእ ክዛወር ምግባሩ’ውን ኢሳይያስ ብትም ሕትም፡ ሕቶ ሪእይቶ ዘይብሉ ምልካዊ ስርዓት ክሃንጽ ከምዝወሰነ እኹል መርአያ ኔሩ፡፡ ድሕሪ”ዚ ዝሰዓበ ምእሳር ኣባላት ጉጅለ-15፡ ምድስካል ሃገራዊ ባይቶ፡ ምሕራይ ሓደስቲ ሰብ ግዜ ኣዳኸርቲ፡ ምብታን ስሙያት ኣመሓደርቲ፡ ተኽሊጥ ኣሃዱታት፡ ምቋም ማእለያ ዘይብለን ናይ ትሕቲ ምድሪ ናይ ዓፈና ቤት ማእሰርታትን ናይ ዓፈና ጉጅለታትን ስዒቦም ዝተረኣዩ፡ ምድላዳል ጥጡሕ ባይታ ንምልኪ ነይሮም፡፡
ካብ ሜዳ ጀሚሩ ንብረታዊ ቃልሲ ዘዐወቱን፡ ኣብ ናጽነት ልዑል ኣበርክቶ ዝነበሮም ሓለፍቲ ህግሓኤን፡ ብኣግኡ ምስተቐዩ፡ እቲ ውድብ ብሰብኣዊ ዓቕሙ፡ ብፖለቲካዊ መንነቱ፡ ናይ ምውሳን ተኽእሎኡ ማህሚኑ፡ ብሓደ ሰብ ዝዝወር ስማዊ ኮነ፡፡ ብ1987 ካብ ዝነበሩ 9 ኣባላት ፖለቲካዊ ቤ/ጽ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፡ ኣብ መጀመሪያ 2000 ኣርባዕተ ጥራይ ማለት ኢሳይያስ፡ ኣልኣሚን፡ ስብሓትን ዓሊ ሰይድን ተሪፎም፡፡ ከም በዓል ማሕሙድ ሸሪፎ፡ ሃይለ ድሩዕ፡ ጴጥሮስ ሰሎሞን፡ መሓመድ ሰይድ በርህ፡ ሮማዳን መሓመድ ኑር ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ብማእሰርቲ፡ ብድስከላ፡ በሞትን ብስንብትን ቀስብቀስ ተኣሊዮም፡፡ ብተመሳሳሊ ኢሳይያስ በይኑ ገቢሉ ምስወጸ፡ እቶም ብ1994 ፈጻሚት ባይቶ ህግደፍ ተባሂሎም ዝተመርጹ ዳርጋ መብዛሕትኦም ድስኩላትን ዘይመትከላውያንን እንዳኾኑ መጺኦም፡፡
ብ1994 ዝተመርጹ 19 ፈጻሚት ባይቶ፡ ዳርጋ ብሙሉኦም ኣብ ዝሓለፉ 17 ዓመታት ብሰንኪ መላኺ ባህሪ ኢሳይያስ፡ ኣብ ሓርጎጽጎጽ ዝጸንሑ’ዮም፡፡ ንኣብነት መስፍን ሓጎስን ሙሕየዲን ሸንገብን ናብ ስደት ኣምሪሖም፡፡ ሓምድ ሓምድን ጀርማኖ ናቲን ምስ ጉጅለ 15 ናብ ዒራዒሮ ወሪዶም ብኡ ኣቢሎም ሓቒቖም፡፡ ዓሊሰይድ ዓብደላ ‘ውን ኣብ 2006 ሞይቱ፡፡ ዓብደላ ጃብርን ኣልኣሚን ሸኽ ሳልሕን ድማ ብጉዳይ ስርሒት ፎርቶ ኣብ 2013 ኣብ ቀይዲ ውዒሎም፡፡ ኣብ ሓድሽ መድረኽ ናጽነትን ህንጸት ሃገርን፡ ተሳታፍነት ደ/ኣንስትዮ ክብ ንምባል ተባሂሉ፡ ኣብ 1994 ኣባላት ፈጻሚት ባይቶ ህግደፍ ኮይነን ዝተመርጻ፡ ኣስካሉ መንቆርዮስ፡ ፎዚያ ሓሽምን ኣምና ኑርሑሴንን ውን ቀስብቐስ መጋበርያ ምልኪ ኮይነን ሓደ ግዜ ንላዕሊ ሓደ ግዜ ንታሕቲ እንዳተደርበያ ክሳብ ሕጂ ኣለዋ፡፡
ኢሳይያስ ጸጋታት ሃገርን ቁጠባን ብሓጎስ ኪሻ፡ ከምኡ ‘ውን ወጻኢ ርክባትን ውዳቤን ብየማነ ማንኪ፡ ጸጥታዊ ኩነታት ብወዲ ካሳ፡ ክምእኸል እንዳገበረ፡ ሃገር ብሃገራ ኣብ ትሕቲ ከብዲ ኢዱ ጨቢጠ፡፡ ህግደፍ ዝበሃል ውድብን መንግስትን ሙሉእ ብሙሉእ ምስ በሓቶ፡ ህግደፍ ከም ውድብ ህልውንኡ ጠፊሹ፡ ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚት ባይቶን ዝበሃል ውዳቤታት ሓቒቑ፡ ብዘይ ጉባኤ፡ ብዘይ ኢሂን ምሂን፡ እትምራሕ ኣብ ኣፍሪቃ ካልአይቲ ሰሜን ኮርያዊት ሃገር ሃኒጹ፡፡
ኣብ ሜዳ ብወትሃደራዊ ተሞኩሮኦም ስሙያት ዝነበሩ፡ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ ናብ ፖለቲካዊ መሪሕነት ክሰሓቡን ኣብ ዘዝጥዕሞም ወትሃደራዊ ድጓናታት ከቑሙን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሙሉእ ሃገር፡ ክሳብ እቲ ዝተሓተ ኣቃውማ እንዳ ወረዱ፡ ንምምሕዳር ዓዲ ምስ ዓዲ፡ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከይተረፈ ውን ህዝቢ ብትሪ ንምቁጽጻር ዝከኣሎ ጽዒሩ፡፡ ጎኒ ንጎኒ ብኩፐን ዝተማእዘነ ቁጽጽር ስድራ ቤት፡ ብህግደፍ ዝምራሕ ክሳብ ምምሕዳር ዓድታት ዝተዘርገሐ ውዳቤታት፡ ን”ስግረ ዶብ” ዘምርሑ ዓይነታዊ መቕጻዕቲ፡ ከምኡ ውን ዕቱብ ምክትታላት ሃገራዊ ድሕነት ብምግባር ኢሳይያስ ሓደ በይኑ ግኑን ውልቀ መላኺ ኮይኑ ደልዲሉ ቀጸለ፡፡
እምበኣር፡ ዝሓለፉ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት፡ ታሪኽ ሃገርና ብጊላነት፡ ብምልክነት፡ ብዕበለላ፡ ብ”ግበር ኣይትግበር”ን፡ ብዕቱብ ስርዓተ እዝን ቁጽጽርን ሓደ ውልቀ ሰብ፡ ዝተመርሐ ጸሊም ታሪኽ እዩ፡፡ ብ1994 ሓድሽ ታሪኽ “ነጥበ መቐይሮ” ተባሂሉ፡ ገዳይም መራሕቲ ሰውራ ንድሕሪት፡ “ሓደሽቲ ደም” ንቕድሚት ብዝብል ዝተጀመረ መናውራታት ዕምሪ ስልጣን፡ ቀጺሉ ብ”ተንበርካኽነት” ተመሳሚሱ፡ እቶም ቀንዲ ኣብ ጎዳጉዲ ምስ ኣተው፡ ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ወናኒ ህዝብን መሬትን ኤርትራ ኮይኑ ምስ ተገሃደ፡ “ንዝኣመነ ብሴፍ ንዝኸሓደ ብሴፍ” ዝዓይነቶም ፖሊሲታት ተጠቂሙ ሃገር ከዕኑ፡ ንጸቢብ ፖለቲካዊ መኽሰብ ፍልልያት ህዝቢ ከጋፍሕ፡ ታሪኽ ሃገር ክድውን፡ ህዝቢ ኤርትራ ወናኒ ታሪኽ ሞትን ስደትን ክኾውን ጌርዎ ኢዩ፡፡
እቶም ትማል ካብ ሓውን ዓረርን ተሪፎም፡ ናጽነት ዘረከቡ ተጋደልቲ፡ ናብ ድኽነትን ጊላነትን ለዊጡ፡ በቢግዝኡ ናብ ልመናን ተመጽዋትነት ይቕሰቡ ኣለው፡፡ ኩሉሻዕ “ተጋዳላይ እከለ ብዝሓደሮ ሕማም ተሰዊኡ” ዝብሉ ዜናታት እንዳለመድና፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ቋሕሰም ኣማኢት ዜጋታት እንዳጠፉኡና፡ ኣብ ኣጻምእ በረኻታት ሲናይን ሊቢያን ብሓዊን በዳዊንን ኣሸሓት ዜጋታት እንዳኸሰርና፡ እቲ ምዑት ኤርትራዊ መንእሰይ ሃገር ተሓሪሙ፡ ፈቖዶ ሃገራት ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ብሽቕለት ኣልቦነት እንዳተንከራተተ፡ መዓስከራት ጎረባብቲ ሃገራት እንዳጻባብና፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ፡ ብሓደ ድምጺ ዝርንዝሕ እንዳነብዐ፡ ናብራ ኤርትራውን ሲ! ራህዋን ሓጎስን ዝረሓቖ፡ ናብራ ሕሰምን መከራን ካብ ዝኸውን ዓመታት ሓሊፉ፡፡ እታ ሃገር ከ! መን እዩ ክርከባ? ብስም “ግዝያዊ መንግስቲ” ተኾይጡ፡ ነባሪ ዕንወትን ጥፍኣትን ዝዘርኣልና ኢሳይያስ፡ 18 ሚኒስተራት ናብ ጊላታት ለዊጡ፡ ካብ 56 ጀነራላት ሒደት ምሉኻት ጥራይ ኣስዒቡ፡ በይኑ ጀነራል፡ ባዕሉ ሚኒስተር፡ ባዕሉ ኮሚሽነር፡ ባዕሉ ኢንጅነር፡ ባዕሉ በዓል መዚ፡ ባዕሉ ሓለፊ፡ ባዕሉ ቀሺ፡ ባዕሉ ሸኽ… ኮይኑ፡ ምስ ጎረባብትና ሕዱር ጽልኢ እንዳዘርአ፡ ሕጂ’ውን ይቕጽል ኣሎ፡፡ ብዘይ ተካኢ ወለዶን ዝትክእ መሪሕነትን እንሆ ንልዕሊ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ኣብ ስልጣን ተኾይጡ ሞትን እርጋንን ብዘንጸላለዎም ሓለፍቲ ተኸቢቡ ሓደ እግሩ ናብ መቓብር የምርሕ ኣሎ፡፡
ኣብ ታሪኽ ዓለም ብስም “ግዝያዊ መንግስቲ” ን26 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ዋላ ሓደ መራሒ የልቦን፡፡ ትማሊ ከምዚ ከማና፡ ድሕሪ ናይ ነዊሕ ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ፡ ናጽነትን ዘውሓሳ ሓደስቲ ሃገራት ደቡብ ሱዳንን፡ ምብራቕ ቲሞርን እኳ፡ ካብ “ግዝያዊ መንግስቲ” ሰጊረን ስሩዕ መንግስቲ ኣቒመን ኣለዋ፡፡ ኣብዚ ርብዒ ዘመን እዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ባህሪያዊ ታሪኻዊ ጉዕዙኡ ተኾሊፉ፡ ኣብ ትሕቲ ዳግማይ መግዛእቲ ኣትዩ እዩ፡፡ እቲ ዝኸፍአ ሞትን ስደትን ዘስዓበ ዘቤታዊ መግዛእቲ ሪኡ እዩ፡፡ ከም ህዝቢ ኤርትራ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘካየዱ ጭቁናት ህዝብታት ዓለም፡ ሃገሮም ከማዕብሉን ንዓወቶም ዝሕግዝ ሰፊሕ ኣህጉራዊ ደገፍ ክረኽቡ እንከለው፡ ንሕና ግን ብሰንኪ ኢሳይያስን ኢሳይያሳውያንን ካብ ዓለም ተነጺልና፡ ኣብ ጸምጸም በረኻ እተጨረሐት ዳስ ኮይና ኣለና፡፡
እሞ ክሳብ መዓስ…? …..ክሳብ መዓስ …ጊላነት? ክሳብ መዓስ…ማእሰርቲ….ክሳብ መዓስ….መቕዘፍቲ….ክሳብ መዓስ ስደት….ክሳብ መዓስ ሞት…. ካስብ መዓስ ምልኪ….ክሳብ መዓስ ተነጽሎ…? ክሳብ መዓስ ከ “ግዝያዊ መንግስቲ”????
ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን …እዚ መወዳእታ ዘይብሉ ዝመስል “ክሳብ መዓስ?” ብርግጽ ማዕልቦ ኣለዎ፡፡ ብሓቂ’ውን ክወግሕ’ዩ፡፡ እቲ ጸሊም ድነ ክቕንጠጥ’ዩ፡፡ ንኹሉ ከፋፋሊ ተግባርትን ስሚዒታትን ነጺግና፡ ንምብትታና ዝህቀን ኢሳይያሳዊ ሽጣራታት በዲህና፡ ብሓድነት ንኤርትራን ህዝባን ኣሚና፡ ምእንተ ሓደ ሃገራዊ ዕላማ ተወፊና፡ ንመላእ ህዝብና ኣብ ሓባራዊ ዕላማ ኣስሚርና፡ ተቓሊስና እዚ ርሑቕ ዝመስል “ክሳብ መዓስ…?” ብርግጽ ክነሕጽሮ ኣለና፡፡ ነዚ ራእይ ወለዶታት ዝቆጸየ “ግዝያዊ መንግስቲ” እውን ኣብ ግቡእ መዓልኡ ክነብጽሖ ኣለና፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!!!
ኣብ ምድላው እዚ ጽሑፍ እንዳሃለኹ፡ ብሓሙስ ዕለት 26 ጥቅምቲ 2017፡ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ሕልና ኣልቦ መጋበርቲ ኢሳይያስ ዝነበረ፡ ሓላፊ ቤት ማሕዩር ትሕቲ ምድሪ ዒራዒሮ፡ ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርአያ ወዲ ሓኪም ሞይቱ ኣሎ፡፡ እዚ ዜና ንዓይ ከም ሳክቲዝም ብሓደ ገጽ የጉህየኒ፡ ብካልእ ገጽ ከኣ የሕጉሰኒ፡፡ ዝጉህየሉ ምኽንያት፡ እዚ ሙሉኽ መጋበርያ ኢሳይያስ፡ ንኣስታት 17 ዓመታት ሓላፊን ሓላዊ ልዳትን ዒራዒሮ ስለዝነበረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ዒራዒሮ ዝጸረቶም ሕድሕድ ሚስጢራትን ኩነታት መቕዘፍቲ እቶም እሱራት ዝምልከት፡ ሙሉእ ሓበሬታ ሒዙ፡ ናብ መቓብር ብምውራዱ ኢዩ፡፡ ብካልእ ወገን ብሰንኪ ዝፈጸሞም ግፍዕታትን ጨካን ኣተኣላልያ እሱራትን፡ ውዒሉ ሓዲሩ ወዲ ሓኪም፡ ብደው ናብ ጽላለ ኣምሪሑ በቢዕለቱ ናይ ቅድስተ-ማርያም መድሓኒት እንዳተጠቐመ፡ ግዳይ ሕማማት ሽኮርያን ደም ብዝሕን ኮይኑ ስለዝጸንሐ ኢዩ፡፡
በቲ ዘኹርዕ ስርዓትን ያታትናን ንመዋትን ንሬሳን ልዑል ክብሪ ኣለኒ፡፡ እንተኾነ ኣርኪብናሎም ብምእኹል ሕጋዊ ኣገባብ (due process of law) ክቕየዱን ክፍረዱን ዝግበኦም ሰባት፡ ምስ ኣባጓይላ እንከለው ብሰንኪ ባህሪያዊ ሓደጋን ሕማማትን ክቕዘፉ እንከለው ከም ሰብ “ጋሕ ይበሉ” ዝብሉ ዜጋታት ኣለው፡፡ ብዝኾነ እዚ ካብቶም ቀንዲ ዕሉላት ኣቐበልቲ ዘረባን ደገፍቲ ኢሳይያስን ዝነበረ ወዲ ሓኪም፡ ካብ 2013 ንደሓር ብስነ-ኣእምራዊ ጭንቀትን ብካልኦት ሕዱር ሕማማትን ክሳቐ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብፍላይ ስሙ ሓደ ግዜ ምስተፈለጠ ዳርጋ “ወጺኻ ብሰላም እቶ” ዝብሎ ሰብ ስኢኑ፡ ካብ ሰባት ተነጺሉ፡ በይኑ ከህተፍትፍ ይረአ ነይሩ፡፡
ሕማሙ ኣዚዩ ምስ ተጋደደ፡ ኣብ መወዳእታ ሓወይ ኢሉ ዝጽውዖ “ብርሃነ” ዝተብሃለ ሰብ፡ ካብ ኣመሪካ ጸዊዑ ንዝተወሰነ ግዜ ክኣልዮ ጸኒሑ፡፡ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ምስ ኩሉ ሕማማቱ፡ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ጥራይ ክሕከም ብምውሳኑ፡ ነዊሕ እዋን ንዘይጠቅም ሕክምና ኣብ ኢናኢል ክመላለስ ጸኒሑ፡፡ ኣብ 2015 ንዓዲ ጥልያን ከይዱ ክሕከም ንቤ/ጽ ፕረሲዳንት ብተደጋጋሚ ሓቲቱ ኣይተፈቕደሉን፡፡ ኣብ መወዳእታ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ብሓለዋ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነትን ገለ ኣባላት ኤምባሲ ኤርትራን ኣብ ሱዳን ከይዱ ክሕከም ወሲንሉ፡፡ ኣብ ሱዳን ክመላለስ ድሕሪ ምጽንሑ ሕማሙ ተጋዲዱ በቲ ዕለት ሞይቱ፡፡
ከም ሳክቲዝም፡ ኣብዚ ሕጂ ኮይነ፡ ንወዲ ሓኪም ክዝክር እንከለኹ፡ ብዙሕ ሓሳባት ቅጅል ይብለኒ፡፡ ኣብ እዋን ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኮር 491 ካልኣይ ብርጊድ (ድሓር ክ/ሰ 29)፡ ክሳብ ኣዛዚ ብርጌድ በጺሑ ነይሩ፡፡ በቲ እዋን ሓደ ካብቶም ንኢሳይያስ ቀጻሊ ወረ ዘመላልሱ ማእከለዎት ሓለፍቲ እዩ ነይሩ፡፡ ብፍላይ ብዛዕባ ኣዘዝቲ ኮራትን ካልኦትን ዘምጸኦ ዝነበረ ቆሎ ጥጥቖ ዘረባታት፡ ደሓር ተጸብጺብሉ ማዕረ “እሙን ኢሳይያስ” ተቖጺሩ ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ እምባትካላ/ዒራዒሮ ኮይኑ ተመዚዙ፡፡ ድሕሪ ምቕያድ ኣባላት ጉጅለ 15 ካብ ምብጻሕ እሱራት ናብ ዒራዒሮ ጀሚሩ፡ ኣብ ነፍሰወከፍ ንጥፈታት ዝተሳተፈ ጉድን ኣበር ጉድን ዒራዒሮ ኣንዳዕዲዑ ዝፈልጥ ሓላፊ ኔሩ፡፡
ኣብ ዒራዒሮ ዝእዝዞም ክልተ ሓይልታት ሓለዋን ስታፍን ነይሮምዎ፡፡ ብባህሪ ኣዚዩ ጨካን፡ ፈታዊ ነብሱ፡ ሕድገት ዘይፈልጥ ሰብ እዩ፡፡ ብፍላይ ማዕረ ሓደ ጀነራል ኮይኑ ብቐጥታ ምስ ኢሳይያስ፡ ውጩን ፍሊጶስን ክራኸብ ምስ ጀመረ ሙሉእ ብሙሉእ ብብድዐ ተመሊኡ “መን ከማይ” ክብል ጀሚሩ ነይሩ፡፡
ኣብ ዝሓለፉ 17 ዓመታት ዒራዒሮ ከም ናይ ገዛእ ርእሱ ደሴት ተጠቒሙ፡ ካብ እሱራት መሻርፍ ክሰርቕ፡ ካብ ሕርሻን ጤለበጉዕን ክለቓቕም፡ ኣባላት ኣብ ዘይገበኖም ከእቱን ከጋፍዕን ዝጸንሐ ሓላፊ እዩ፡፡ ጉዳይ ዒራዒሮ ዝምልከት ሓበሬታ ብቐጥታ ናብ ፕረሲዳንት ብምድዋል ሰሙናዊ ይሕብሮ ነይሩ፡፡ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ኣብ ትሕቲ ዕቱብ ስውር ምክትታል ሓለዋ ውሽጣዊ ጸጥታን፡ ክፍሊ ጠለፋን ዝነበረ ወዲ ሓኪም፡ ናይ ውልቁ ብ07127022 ዝተመዝገበ ቁጽሪ ቴሌፎን ዝነበሮ ኮይኑ፡ ምስ ፕረሲዳንት ዝራኸበላ ቁጽሪ ድማ 07110908 ትብል እያ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ዒራዒሮ ዝተመዝገባ ቁጽሪ ቴሌፎናት ንናይ ወዲ ሓኪም ሓዊሱ ብጠቕላላ 4 እየን፡፡ እተን ዝተረፋ ብ07110902 ዝተመዝገበ ናይ ካልኣዩ ወዲ ሓኪም ዝነበረ ትለንተ ተስፋኣለም ሃብተን ብ07224808 ዝተመዝገበ ናይ ኣብርሃለይ ግደ ዝተብሃለ ስታፍ ቁጠባ እየን፡፡
ወዲ ሓኪም ካብ ዒራዒሮ ብዝረኽቦ ኣታዊታት፡ ብጀካ ኣብ ኣስመራ ዝተወገነሉ ገዛ፡ ኣብ ዱባሩባ ውን ሰሪሑ እዩ፡፡ ኣብ ከባቢ ዒራዒሮ ኣብ ሓለዋ ካብ ዝነበሩ ኣፍረይቲ ትካላት እንዳ 32 ዝተረከቦ ሕርሻ ተጠቒሙ፡ ብናጻ ጉልበት ኣባላት ሓለዋ ዒራዒሮ፡ ኮሚደረ፡ ዕፉን፡ ኣራንሺ፡ በርበረ፡ ሌሚንን ማንጉስን ኣፍሪዩ ንውልቁ ይጥቀም ነይሩ፡፡ ኣብ ዒራዒሮ ብኣባላት ዝጓሰያ፡ ልዕሊ 60 ጤለበጊዕ ብምፍራይ ከምኡ ውን ድኳንን ቢሊያርዶ ከፊቱ ከም ድላዩ ክጥቀም ጸኒሑ ኢዩ፡፡ ነቶም ኣባላት እንዳጎጃጀለ ገሊኦም ናይ ባዕሉ መሳርሕቲ፡ ገሊኦም ድማ በቢእዋኑ “ፕረሲዳንት ስጉምቲ ክወስደልካ ኢዩ” እንዳበለ ብምፍርራሕ ግዳይ ሕማማትን ነብሰ ቅትለትን ገይርዎም ኢዩ፡፡ ነፍሰወከፍ ምንቅስቓስ ወዲ ሓኪም እንዳፈለጠ ከምዘይፈለጠ ክሓልፎ ዝጸንሐ ኢሳይያስ፡ ምስ ሓመመ ከኣ ዕቱብ ምክትታል ክግበረሉ ኣዚዙ ኢዩ፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ!!
ኣብ ገለ ምንጭታት ካብ ዝረኸብኩዎ ንወዲ ሓኪም ዝምልከት ሓበሬታ ወሲኸ ጽሑፈይ ክዛዝም፡፡
• ወዲ ሓኪም ኣብ ዒራዒሮ ከም ድላዩ ዝእዝዞም ተስፋጽዮን ኣስገዶምን ተስፋይን ዝተብሃሉ ክልተ ስታፋት ሕክምና፡ 4 መገብቲ፡ 2 ሓለውቲ ጥሪት (ትንስኡ ተወልደን ስዩም ስቲፋኖስን ዝተብሃሉ) ነይሮምዎ፡፡
• ብስንኪ ታህዲድን ምፍርራሕን ክልተ ኣባላት ሓለዋ ጭንቀት ጌሮም፡ ነብሰ ቅትለት ከምዝፈጸሙ (ተኸስተ መረጸ ወዲ ማይ ጻዕዳን፡ ተስፋይ ገብሪሂወት ወዲ ገዛ ሓምለ) ከምኡ ውን ብዙሓት ኣባላት ከም ዝሃደሙ ገሊጾም፡፡
ብሓፈሻ ብዕለት 26 ዝተበሰረ ሞት ወዲ ሓኪም፡ ብዙሕ መልእኽቲ ኣለዎ፡፡ ብሓደ ገጽ ኣባጓይላ ኢሳይያስ፡ እቲ ቀንዲ ምንጪ ሓበሬታ ዒራዒሮ ሚስጢር ከየዝሮቋ ምእላዩ ዘቕስኖ ኮይኑ፡ ብካልእ ገጽ ከኣ ኣብ ዒራዒሮ ዝርከቡ ኣባላት ሓለዋ፡ ድሕሪ ሞት ወዲ ሓኪም፡ ኢሳይያስ ኩሉ ጉዳይ ዒራዒሮ ብትም ሕትም ክኸድኖ ይኽእል እዩ፡ ካብ ዝብል ንዖኦምን ነቶም ዝተረፉ ፍቕዲ እሱራትን ብኣልማማ ከየጥፍኦም ልዑል ስግኣት ከሕድሩ እዮም፡፡
ብዝኾነ ኣብ ልዕሊ መሬት፡ ሕልና ዘለዎ ወዲ ሰብ ክጸሮ ዜክእል ግፍዕታትን ስቓይን ዝፈጸመን ዝረኣየን፡ ዕሉል ሓላዊ ልዳት ዒራዒሮ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ዓሪቡ ኣሎ፡፡
By: SACTTISM


text:
Radio Erena: 29 January 2021
ሶማል፣ ነቲ ምስ ኬንያ ዘስሓሕባ ዘሎ ጉዳይ ኣመልኪቱ፣ ከጻሪ ሓላፍነት ዝተዋህቦ ኢጋድ፣ ጸግዒ ኬንያ ሒዙ ብዝብል ካብቲ ዞባዊ ውድብ ክትስሕብ ከምእትኽእል ኣጠንቂቓ።
እቲ ብጂቡቲ ተመሪሑ ዝተኻየደ፣ ኣጻራዩ ኮሚተ፣ ኬንያ ኩሉቲ ብሶማል ዝቐረበላ ክስታት ከምዘይወዓለቶ’ዩ ጸብጻብ ኣቕሪቡ።
መንግስቲ ሶማል፣ ብ27 ጥሪ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ፣ እቲ ብኢጋድ ዝተመዘዘት ኣጻራዩ ኮሚተ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ጸግዒ ዝሓዘን፣ ዘይፍትሓውን ስለዝኮነ ንብምሉኡ ከምዝነጽጎ ኣፍሊጡ።
ኢጋድ፣ ንዘቕረቦ ጸብጻብ ይቕሬታ እንተዘይሓቲትሉን፣ ኣብ ጉዳይ ሶማልን ኬንያን ንዘሎ ምስሕሓብ ጸግዒ ኬንያ ምሓዝ እንተቐጽሊ ድማ ሶማል ካብቲ ዞባዊ ውድብ ክትስሕብ ምዃና ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሶማል ገሊጹ።
ኬንያ ንርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድን ዕጡቓትን ብምድጋፍ፣ ኣንጻር ሉኣላውነት ሶማል ትሰርሕ ከምዘላ’ዩ መንግስቲ ሶማል ዝወቕስ።
ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ ኣሕመድ ማዶበ፣ ኣብ ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ ሶማል ንኸይሳተፍ፣ ብኬንያ ከምዝተደፋፍ’ውን ትኸስስ።
እንተኾነ፣ መንግስቲ ኬንያ ንኹሉ’ቲ ብሶማል ዝቐረብ ክሲታት ብምንጻግ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ጂቡቲ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ እቲ ጉዳይ ብኢጋድ ብዝተመዘዘት ኣጻራዩት ኮሚተ ክጽናዕ ውሳኔ ሓሊፉ።
ኬንያን ሶማልን፣ ኣቐዲመን’ውን ብጉዳያት ጸጥታ ዶባትን ኣልሸባብ ዝፍጽሞ መጥቃዕትን ከምኡ ድማ ዋንነት ኣብ ገማግም ህንዳዊ ውቅያንሶ ዝርከብ ክሊ ማይ ክስሓሓባ ጸኒሐን’የን።
==============


text:
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ኣወሃሃዲ ናይ’ቲ መደብ ኣቶ ዮናስ ገብረሕይወት ካብ ማእከል ትካላዊ ብቕዓት ኤርትራ ብዛዕባ ኣገዳስነት ምንዳፍ ስትራቴጂካዊ ውጥንን ደረጃታትን ኣገባባትን መግለጺ ሂቡ።
ቀጺሉ እቲ ነቲ ብጉጅለታት ዝተመቓቐለን ዝቐረበን ጽሕፈት ከተጻፍፍ ዝጸንሐት ኮሚተ ብኵሎም ተሳተፍቲ ኣካላት ዝቀረበ እማመ ራእይ፡ ተልእኮ፡ክብርታት ከምኡ’ውን ትንታኔ ብልጫታት፡ ድኻማት፡ ዕድላትን ስግኣታት ማለት (SWOT Analysis) ኣጻፊፋ ንዘዳለወቶ ከም ዝቐርብ ኾይኑ። ብድኅሪ’ዚ ድማ ንኹሉ ዝተገልጸ ነጥብታትን ብደቂቅ ድኅሪ ምዕዛብ ብተጋባእቲ ርእይቶታትን ክኻተት ዘለዎ ነጥብታትን ተላዒሉ ሠፊሕ ዘተ’ውን ተኻይዱ።
ኣብ’ቲ ጉባኤ ብፁዓን ኣቦታት ቃለ ማዕዳ ድኅሪ ምሃብ፡ ኣብ ምድላውን ምጽፋፍን እቲ ውጥን ንዝተሳተፉ ኵሎም ድማ ምስጋንኦም ገሊጾም። እዚ ቀሪቡ ዘሎ እማመ ዘድሊ ምትዕርራይ ተጌርሉ ኣብ ኣኬባ ቅዱስ ሲኖዶስ ቀሪቡ ተግባራዊ ከም ዝኸውን ቤት ጽሕፈት ምምኅዳር መንበረ ፓትርያርክ ሓቢሩ።


text:
ቦርድ ተሓከምቲ
ርእይቶታት ከምኡ ድማ ናይ ተቓውሞ ጥርዓናት ዓቢ ትርጕም ክህሉዎም ይኽእል እዩ።
ኣብቲ ማእከል ጥዕና ዘይዓገብካሉ ገለ ነገር ምስ ዘጋጥመካ ርእቶ ወይ ድማ ናይ ተቓውሞ ጥርዓን ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ። ነዚ ዝገብር ድማ ንስኻ ባዕልኻ ከም ሕሙም መጠን ወይ ድማ ከም መቕርብ ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ናትካ ርእይቶ ከምኡ ድማ ናይ ተቓውሞ ጥርዓን ነቲ ማእከል ጥዕና ከምኡ ድማ ነቶም ካልኦት ተሓከምቲ ዓቢ ትርጕም ክህሉዎ ይኽእል እዩ። ርእይቶታት ከምኡ ድማ ናይ ተቓውሞ ጥርዓናት ኣብ ምዕባለ ወይ ምምሕያሽ ነገራት ናይቲ ክንክን ጥዕና ዓቢ ኣበርክቶ እዩ ዘሎዎም። ከም ኣብነት ኣቀባብላ፡ ትሕዝቶ ከምኡ ድማ ኣታሕዛ ብዝምልከት ክኸውን ይኽእል እዩ።
ብቐዳምነት ነቲ ንስኻ ወይ ድማ እቲ መቕርብካ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ዝረኸብኩሙሉ ማእከል ጥዕና ወይ ድማ መቐበሊ ክሊኒክ ርኸቦ። ብድሕሪኡ ድማ ብሓባር ኴንኩም እንታይ ከም ዘጋጠመ ትፍትሹዎ ማለት ትዘራረቡሉ። ነቲ ትካል ብቐጥታ ክትረኽቡዎ ምስ ዘይትደልዩ ግን ምስቲ ቦርድ ናይ ሕሙማን *ተራኺብኩም ክትዘራረቡ ትኽእሉ ኢኹም።
እቲ ቦርድ ተሓከምቲ ርእይቶታት ከምኡ ድማ ቅሬታታት ኣብ ምቕራብ ክሕግዘኩም ይኽእል እዩ።
እቲ ቦርድ ተሓከምቲ፡ ኣብ ኩላተን ዞባታት ዝርከብ ዘይሻራዊ ኣካል እዩ። ስለዚ ድማ ናብቲ ኣካል እቲ ርእይቶታትን ቅሬታታትን ንኸቕርቡ ከምኡ ድማ መልሲ ከም ዝረኽቡ ክገብር ይኽእል እዩ።
እቲ ቦርድ ተሓከምቲ ጕዳያት ኣይምርምርን እዩ። እንተ ዀነ ግን ኣብ መንጐኹምን ኣብ መንጐ እቲ ትካልን ከም ኣራኻቢ ኰይኑ ከገልግል ይኽእል እዩ። እቲ ናይ ተሓከምቲ ቦርድ ሕክምናዊ መርመራታት ኣይገብርን እዩ።
ከምኡ ድማ እቲ ሕክምና ትኽክል ወይ ጌጋ ሰሪሑ ዝብል መርገጺ ኣይሕዝን እዩ። እቲ ሕቶ ናይቲ ጕዳይ ነቶም ኣብቲ ማእከል ጥዕና ዘለዉ ሓለፍቲ ዝምልከት እዩ። እቲ ቦርድ ተሓከምቲ ብዛዕባ ኣብቲ ማእከል ጥዕና ዘሎ መሰላትካ ብዝምልከት ሓበሬታ ወይ መምርሒ ክህበካ ይኽእል እዩ። ምስቲ ቦርድ ተሓከምቲ ኣብ ትራኸበሉ ግዜ ከምኡ ድማ ኣብ ውሽጢ እቲ ስርዓተ ሓለዋ ጥዕና መን ምዃንካ ክትፍለጥ ምስ ዘይትደሊ ከምኡ ክግበር ይክኣል እዩ።
እቲ ቦርድ ተሓከምቲ ኣብ ልዕሊ እተን ኣብ ዞባ ቬስትራ ዮታላንድ ዝርከባ ብዕሊ ገንዘብ ዝስለዓለን ህዝባውያን ትካላት ጥዕና፡ ከም ብዓል ሓለዋ ጥዕና ከምኡ ድማ ክንክን ኣስናን፡ ኮምዩናዊያን ትካላት ክንክን ጥዕና ከምኡ ‘ውን ማእከል ጥዕና ኣብያተ ትምህርቲ ብዝምልከት ርእይቶታት ከምኡ ኸኣ ጥርዓናት ይቕበል እዩ። ኣብ ሽወደን ብዙሓት ቦርድ ተሓከምቲ ኣለዋ። ነቲ ኣብቲ ንስኻ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ትረኽበሉ ኣብቲ ዞባ ዘሎ ቦርድ ተሓከምቲ ርኸቦ።
ነቲ ቦርድ ተሓከምቲ ክትረኽቡዎ ትኽእሉ ኢኹም
ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ኣሎኩም
www.vgregion.se/patientnamnden


text:
ደሞክራሲ እንታይ ማለት'ዩ?
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ደሞክራሲ ዝብል ቃል፡ ካብ ግሪኽ ዝመጸ ቃል ኮይኑ፡ ሓፈሻዊ ትርጒሙ ድማ፡ "ህዝባዊ ምምሕዳር" ማለት እዩ። ንደሞክራሲ ዝምልከት ሕቶ፡ ንኣሸሓት ዓመታት ክትዕ ተኻዪዱሉ እዩ። እንተኾነ ግን፡ ኩሉ ህዝቢ ዓለም ዝሰማምዓሉ ሓደ ዓይነት መግለጺ ኣይተረኸበሉን። ምኽንያቱ ድማ፡ ደሞክራሲ፡ ኩሉ ግዜ ቀጻሊ፡ ማዕባልን ተለዋዋጥን ብምዃኑ እዩ። ይኹን'ምበር፡ ኩሉ ሰብ ዝሰማምዓሎም ነጥብታት ኣለዉ። ገለ ኣብነታት ንምጥቃስ፡ 'ናይ ወድሰብ ማዕርነት፡ መሰል፡ ናጻ ርእይቶ፡ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ናጽነትን፡ ኩሉ ሰብ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ሓደ ምዃኑን ናጻ ምርጫ ምክያድን' ዝብሉ እዮም።
ኣብ ደሞክራስያውን ናጻ ምርጫ ዘለዎን ሕብረተሰብ፡ ሓደ ሰብ፡ ነቲ ዝደልዮ ሰልፍን ፖለቲከኛን ይመርጽ። እቲ ዝምረጽ ድማ፡ ኣብቲ ብሃገራዊ፡ ዞባውን ከባቢያውን ዝውሰድ ውሳነ፡ ነቲ ዝመረጾ ይውክሎ። እቶም ዝበዝሐ ድምጺ ዝረኸቡ ፖለቲከኛታት ወይ ሰልፍታት: ማለት እቶም ኣብቲ ፓርላማ ብዝሒ ዘሎዎም፡ ዝያዳ ውሳነታት የሕልፉ።
እቶም ዝተመርጹ ፖለቲከኛታት፡ ነቶም መረጽቲ ስለ ዝውክሉዎም፡ እቲ ኣገባብ፡ 'ወካሊ ደሞክራሲ' ይብሃል። ወካሊ ደሞክራሲ፡ ሎሚ ኣብ ዓለም ዝውቱር ስርዓት እዩ። እዚ ስርዓት'ዚ ከኣ'ዩ ኣብ ሽወደን ዝስራሓሉ ዘሎ።
ሽሕ'ኳ፡ እቶም ብዙሃን ዝውስኑ እንተኾኑ፡ እቶም ውሑዳን'ውን በቶም ብዙሃን ዘይጠሓስ ወይ ዘይርገጽ መሰል ኣሎዎም። ኣብ ሓደ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ፡ እቲ ስልጣን፡ ንኻልኦት ብምሕሳብን ሰብኣውያን መሰላት ብምኽባርን እዩ ዝዝወር። ከምዚ ክብሃል ከሎ ድማ፡ እቶም ዝውስኑ፡ ነቶም ካልእ ኣረኣእያ ዘሎዎም ሰባት ወይ ጉጅለታት፡ ክጭቁኑዎም የብሎምን። ኣብቲ ሕብረተሰብ፡ ኩሉ ሰብ ነናቱ ሓሳባት ከቐምጥ መሰል ኣሎዎ።
እቲ ሓፈሻዊ ምርጫ፡ እታ ሃገር ብኸመይ መንገዲ ክትመሓደር ከም ዘለዋ ዝጸሉ ወይ ዝገብር ናይ ህዝቢ መሳርሒ እዩ። ኣብ ሓንቲ ሃገር፡ ደሞክራሲ ብዝግብኦ ኣገባብ ምእንቲ ክሰርሕ፡ እቲ ህዝቢ ክነጥፍን ክሳተፍን ይግባእ። ደሞክራሲ ሓያል ዝኸውን፡ ኩሉ ሰብ ኣብቲ ምርጫ እንተዳኣ ተሳቲፉ እዩ። ከምኡ'ውን ኣብ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ወይ ምስ ኣዕሩኽን ብጾትን፡ ኣብ ፖለቲካዊ ክትዕ ምክፋል'ውን ንደሞክራሲ የሐይሎ እዩ። ምስ ፖለቲከኛታት ምርኻብን ሓሳባቶም ንምፍላጥ ምስኣቶም ምዝታይን። ብዙሓት ተቐማጦ ምስ ዘድምጹ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ መስርሕ፡ ብዙሕ ህዝቢ ዝደልዮ ምዃኑ ምርግጋጽ ይክኣል።
ኣብ መስርሕ ደሞክራሲ፡ ብዙሕ ሰብ ስለዘድመጸ ጥራይ ንበይኑ እኹል ኣይኮነን። እቲ ኣብ መንጎ ምርጫታት ዝፍጸም ነገራት'ውን ንመስርሕ ደሞክራሲ ኣገዳሲ እዩ።
ደሞክራሲ፡ ተኸባቢርካ ንዝካየድ ዘተ ከም ቅድመ ኲነት ይወስዶ እዩ። ሓሳባት ናይ ካልኦት ምስማዕን ናትካ ሓሳባት ምግላጽን ዝብል ትሕዝቶ ኣሎዎ። ኣብ ቅኑዕ ደሞክራሲ፡ እቲ ነባሪ ህዝቢ ኣካል ናይቲ ሕብረተሰብ ኮይኑ ክስምዖ ኣሎዎ። ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ መዓልታዊ ህይወት፡ ማለት ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ስራሕ፡ ኣብ ከባቢ ገዛውቶምን ኣብ ስድራቤቶምን ጽልዋ ንምፍጣር ክኽእሉ ኣሎዎም።
ምስ ካልኦት ብዛዕባ እንታይነት ደሞክራሲ ምዝታይ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ። ዘተ ደው ምስ ዝብል፡ ደሞክራሲ ዝብሃል ነገር ኣገዳሲ ከም ዘይኮነ ይሕብር። እዚ ኸኣ ምልክተ ድኽመት ደሞክራሲ እዩ።
ሕቶ ደሞክራሲ፡ ካብ ዝተላዕለሉ ግዜ ጀሚሩ ብሕማቕን ብጽቡቕን ተዘትዩሉ'ዩ። ደሞክራስያዊ ስርዓት፡ ቅልጡፍን ውጽኢታውን ከም ዲክታቶርያዊ መንግስቲ፡ ብቕልጡፍ ዘይውስን ወይ ስለዘይውስን ዝመስሎም ኣለዉ። ኣብ ዝወስዶም ስጉምትታትን ውሳነታትን ማዕረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ፍጡንን ውጽኢታውን ኣይኮነን። ኣብ ደሞክራሲ፡ ሰብ፡ ምርጭኡ ንኽፈልጥን ክሰምዕን ክጸቕጠሉን ኣብ ውሳነታት ድማ ብትሪ ክዛረብን የድሊ። ዋላ ኣብ ደሞክራስያውያን መንግስታት'ውን ኣብ ፍጻመታት፡ እቲ መንግስቲ ኣብ ውሳነታቱ ውጽኢታውን ቅልጡፍን ምእንቲ ክኸውን ክዛረቡን ክጸቕጡን ግቡኦም'ዩ። ኣብ ግዜ ቅልውላው'ውን እንተኾነ ደሞክራስያዊ ስርዓት እንተኾይኑ ነገራት ኣብ ምውህሃድ ብዝሓሸ ክሰርሕ ዝቐለለ'ዩ።
ሰብኣዊ ጭቆናን ራዕድን ዝመለለይኦም ብዙሓት ኢደሞክራስያዊያን ስርዓታት ኣለዉ። ኣብ ዲክታቶርያውያን ስርዓታት፡ ዜጋታት ብሰንኪ ርእይቶኦም ወይ'ውን ብሄራዊ መበቆሎም፡ ኣብ ማሕዩርን መዳጎኒ ማእከላትን ክበልዩ ይኽእሉ። ታሪኽ ከም ዝሕብሮ፡ እቲ ዝበለጸ ናጽነት ውልቀ ሰባትን መሰል ደቂ ሰባትን ዘውሕስ ስርዓተ ምሕደራ፡ ደሞክራስያዊ ስርዓተ ምሕደራ እዩ። ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ሰባት ሕድሕዳዊ ርክባት ክምስርቱ እንከለዉን ኣብ ሕድሕዳዊ ምልውዋጥ ንግዲ ክጽመዱ እንከለዉን፡ ሰላምን ደሞክራስን ይጥጥዕ።


text:
Radio Erena: 15 November 2016
ካብ 5 ሽሕ ናቕፋ ንላዕሊ ንዘንቀሳቕሱ ውልቀሰባት ይኹኑ ነጋዶ ብቸክ ክኸውን መንግስቲ ድሕሪ ምግዳዱ፣ ምድንጋርን ስርቂን ይዛይድ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ዝልኣኹልና ሓበሬታ፣ ኣብ ባንክ ቅሙጥ ገንዘብ ዘይብሎም ሰባት፣ ብቸክ እናኸፈሉ ዘደናግሩ እናበዝሑ ይመጹ ከምዘለዉ ጠቒሶም።
ባንክታት ኤርትራ’ውን፣ ናይ ቸክ ክፍሊት ብኣግኡ ከጻርያሉ ዝኽእላ ምዕባለ ይኹን ኣሰራርሓን ዘይብለን ብምዃነን፣ ካብ 5 ሽሕ ናቕፋ ንላዕሊ ገንዘብ ብቸክ ንዝኸፍሉን ዘሰጋግሩን ሰባት ይከላበቱ ምህላዎም ገሊጾም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ባንክታት ኤርትራ እኹል ባጤራ ናቕፋ ከዋህልል ብዘይምኽኣሉ፣ ወሰኽ ደሞዝ ከምዘተግበረ ዝገለጸ መንግስቲ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ብፍላይ ደሞዝ ኣባላት ሰራዊት ብኣግኡ ኣብ ምኽፋል ይጽገም ምህላዉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ኣመልኪቶም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ባጤራ ናቕፋ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ድሕሪ ምኻዱ፣ ነቲ ባጤራ ንምእካብ ናይ ገንዘብ ምቕያር እኳ እንተገበረ፣ ኣስታት 40 ሚእታዊት ባጤራ ናቕፋ ናብ ባንክ ከምዘይተመልሰ ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ኣቶ ብርሃነ ሃብተማርያም ምስ ሮይተርስ ኣብ ዘካየደ ቃለ መጠይቕ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
እቲ መንግስቲ ንባጤራ ናቕፋ ድሕሪ ምቕያሩ’ውን ኣብ ሓያሎ ከባቢታት እታ ሃገር እቲ ናይ ቀደም ባጤራ ናቕፋ ምስቲ ሓድሽ እናተሓወሰ ናብ ዕዳጋ ይወርድ ከምዘሎ’ዩ ዝዝረበሉ።
=======================


text:
'ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ተተኺሉ ዘሎ ስርዓት ቅድሚ ምምፅኡ ኣብ ወልቃይት ዝተማሃረ ሰብ ከምዘይነበረ' ዝገልፁ ኣማሓዳሪ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው ደሞዝ 'ኣብ ሓደ እዋን ዓቃቢ ሕጊ ዝኸውን ተወላዳይ’ቲ ከባቢ ተደልዩ ኣይተረኸበን ካብ ጎንደር’ዩ ተሳሒቡ' ይብሉ።
'ህዝቢ ወልቃይት ባዕሉ’ዩ ዘማሓድር ዘሎ፣ እንተኾነ ወያናይ ኣተሓሳስባ ዝሓዘ ዝኾነ ተወላዳይ ካልእ ክፍሊ ትግራይ’ውን እንተኾነ ናብ ወልቃይት መፂኡ ከማሕድር ይኽእል’ዩ ዝብል’ዩ እምነት ህዝቢ' በሉ ኣቶ ጀጀው።
ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ ሞንጎ ዝነብሩን ንሕቶ መንነት ብፊርማኹም ደጊፍኩም ኣብ ልዕሊ ዝተባሃሉ ውልቀ-ሰባት ዝተፈፀመ ግፍዒ ይኹን ማእሰርቲ የለን’ውን ኢሎም ኣማሓዳሪ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው ደሞዝ።
‘ኣብ ጉዳይ ወልቃይት-ፀገዴ ዘበገስናዮ ሕቶ መንነት ሕገ መንግስታዊ’ዩ ዝብሉ ወገናት ፀረ ሕገ-መንግስታዊ’ዮም። ምኽንያቱ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ኣብ ቛንቛ ዝተመስረተ ፌደራላዊ ስርዓት ዝሃነፀትን ስለዝኾነት’ ይብሉ ጋሻና ኣቶ ጀጀው ደሞዝ። ኣማሓዳሪ ወረዳ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው፣ ሕቶ መንነት ዝብገስ ብወከልቲ ህዝቢ’ምበር ብውልቀ-ሰባት ኣይኮነን’ውን ይብሉ።


text:
ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ናትናኤል መብራህቶም ኣብ ራብዓይ መድረኽ ዙር ተስፋ ካሜሩን ማለት Tour de l'Espoir ተዓዋቲ ኮይኑ ውድድር ፈጺሙ።
ናትናኤል መብራህቶም 500 ሜትሮ ንመዛዘሚ መስመር ክረግጽ ምስተረፎ ብዝፈነዎ ናይ ቮላታ መጥቃዕቲ ነቲ ኣብ ቀጽሪ ዩኒቨርስቲ ያውንደ ካሜሮን ዝተኻየደ ቅጽበታዊ ውድ ድር ብዘደንቕ ብቕዓት ክዕወተሉ ክኢሉ ኣሎ። በዚ ድማ ምስ ናይትናኤል ኣብ ቅጽበታዊ ውድ ድር ተጸሚዱ ዝነበረ ፖርቱጋላዊ ፍራንሲስኮ ካምፖስ ካልኣይ ኮይኑ ነቲ ውድ ድር ክፍጽሞ ተገዲዱ ኣሎ።
ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ናትናኤል ተስፋጽዮንን ያቆብ ደበሳይን ኣብዚ ራብዓይ መድረኽ ሳልሳይን ራብዓይን ኮይኖም ነቲ ውድ ድር ምዝዛሞም ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
በዚ ተረኺቡ ዘሎ ውጽኢት ብጫ ማልያ ሕጅውን ምስ ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ክትቕጽል እያ።
ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ነቲ ካብ ዝሓለፈ ሰኑይ ዝጀመረ ዙር ተስፋ ካሜሮን ብዘይካ ኣብ ካልኣይ መድረኽ: ዛጊት ኣብ ኩሉ መደረኻት ማለት ኣብ ቀዳማይ ሳልሳይን ከምኡውን ራብዓይን መድረኻት ብዓወት ብምፍጻሞም ኣብ መሪሕነት ይርከቡ።
ኣብ ዙር ተስፋ ካሜሩን Tour de l'Espoir ትሕቲ 23 ዓመት ካብ ኣርጀንቲና: ኣልጀርያ: በኒን: ቡርኪናፋሶ: ካሜሮን: ኣይቨሪኮስት: ኤኳዶር: ግብጺ: ኤርትራ: ኢትዮጵያ: ጃፓን: ሞሪሽየስ: ሞሮኮ: ፖርቱጋል: ርዋንዳ: ቱኒዝያ: ሕቡራት ተቐዳደምቲ ኣፍሪቃን ሕብረት ኤውሮጳን ዝወከላ ጋንታታት ይሳተፋ ምህላወን መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ዙር የረጋግጽ።
ኣብ ዙር ተስፋ ካሜሩን ትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት ብኣሰልጣኒ ዮናስ ዘካርያስ (ሓላባይ) ትእለ ምህላዋ ብተወሳኺ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ።


text:
- Other languages
ነፍሰ-ጽልኣትን ነፍሰ-ሃስያን
ገለ ሰባት ምሒር ነፍሰ-ጽልኣት ይሕዞም። ገሊኦም ገዛእ ትርኢቶም ይጸልኡ። ገሊኦም ከኣ ኣብ ገለ ነገር ሕማቓት ምዃኖም ነብሶም ክጸልኡ ይገብሮም። ካልኦት ሰባት ንገለ ሰባት ሕማቕ ጌርናዮም ኢሎም ነብሶም ክሳብ ዝጸልእዋ ይኾኑ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ነብስኻ ንምህሳይ ዝደራርኽ ስምዕዒታት ናይ ሓደ ሰብ የለዓዕልዎ። ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ክወድቕ የብሉን።
ነፍሰ–ጽልኣት እንታይ እዩ?
ነፍሰ–ጽልኣት ክህልወካ ማለት፡ ምስ ኣብ ውሽጢኻ ዝነብር ቀጻሊ ዝድህለካ ነገር ምንባር ማለት እዩ። እዚ ውሽጣዊ ደሃሊ፡ ወትሩ እንደነቐፈን እንዳፈረደካን ንነብስኻ ዋጋ ከም ዘይብልካ፡ ሕማቕ፡ ጽሉል፡ ፍንፉን፡ ገዚፍ፡ ተንኮለኛን ዜደንጹን ጌርካ ክትርእያ ይገብረካ። እዚ ውሽጣዊ ደሃሊ፡ ካልኦት ሰባት ውን ነቲ ግዳይ ከምቲ ንሱ ብዛዕባ ነፍሱ ዘለዎ ስእሊ ጌሮም ከምዝርእይዎ የእምኖ። እዚ ኸኣ ነቲ ግዳይ ኣብ ሻቕሎት ክጥሕልን፡ ብኣካሉ ይኹን ሰብእእዊ መንነቱ ቅድሚ ሰብ ደፊሩ ክሕወስ ዘኽእሎ ድፍረት የስእኖ።
ነፍሰ–ጽልኣት፡ ኣብ ብዙሕ ረቋሒታት ካብ ዝምርኮስ እኩብ ኣሉታዊ ስምዒታት ብዛዕባ ሰብኣዊ–መንነትካ ዝውለድ ጸገም እዩ። ገለ ብንኡስካ ወይ ውን ኣብ ዳሕረዋይ ክፋል ህይወትካ ዘጋጥመካ ንነብስኻ ካብ ሰብ ኣትሒትካ ክትርእያ ዝደፋፍኣካ ፍጻሜ ዘበገሶ ክኸውን ይኽእል። ንነብስኻ ጸገም ዘለካ ክትፍቶ ዘይግበኣካ ሰብ ጌርካ ምርኣይ ዘበገሶ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ነፍሰ–ጽልኣት ምልክት ጸቕጢ ወይ ውን ብዘይርጉእ ኩነተ–ስምዒት ዝልለ ዝምባዔ ሰብኣዊ–መንነት ዝፈጠሮ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ህይወተይ ብኸመይ ይጽሎ?
ነፍሰ–ጽልኣትን ሻቕሎትን ጥርዚ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡ እቲ ግዳይ ነቲ ዝስምዖ ሕማቕ ስምዒታት ንምህዳእ ኢሉ ነብሰ–ሃሳይ ዝኾነ ስጉምቲ ክወስድ ተኽእሎታት ኣሎ። ነቲ ዝስመዓካ ሃዋጺ ስምዒት ንምህዳእን ኣካልካ ንምቕጻዕን ከኣ፡ ነብስኻ ምጥባሕ ወይ ውን ኣብ ቆርበት ሃስያ ምውራድ ልሙድ ግብረ–መልሲ እዩ። ነፍሰ–ጽልኣት ዝሓደሮ ሰብ፡ ኣካላቱ፡ ምንጻህ ወይ ምጽራይ የድልዮ ኣሎ ዝብል መረዳእታ ከሕድር ይኽእል እዩ። መግቢ ብግቡእ ዘይምብላዕን ፍኑው ዝውተራ ኣልኮላዊ–መስተን ድሮጋን ውን ካልእ ኣብነታት ምቕጻዕ ኣካላት እዩ። ነፍሰ–ቕትለት ክትፍጽም ዝደራርኽ ስምዒታት ውን ክቕልቀለካ ይኽእል እዩ።
ነፍሰ–ጽልኣትን ነፍሰ–ሃስያን ነቲ ግዳይ ካብ ሰብ ከምዝርሕቕ ይገብሮ። ዘለዉዎ ኩነታቶምን ጠባያቶምን ሰብ ከይፈልጦ ንምኽዋል ካብ ዝብል እዮም፡ ምንጻል ዝመርጹ። ግዳያት ውርደት ክስምዖምን ብሰንኪኡ ኸኣ ኩነታቶም መሊሱ ክብእስ ልሙድ እዩ። እቶም ግዳያት ካብቲ ዘለዉዎ ኩነታት ተገላጊሎም ጽቡቕ ክስምዖም ዘይግበኦም ፍጡራት ኢና ኢሎም ንነብሶም ክቆጽርዋ ውን ይኽእሉ እዮም። ብኸምዚ ከኣ፡ ኩነታቶም ክመሓየሽ ክገብር ዝኽእል ነገራት ካብ ምግባር ይቚጠቡ። ከም ንኣብነት ጽቡቕ መግቢ፡ እኹሉ ድቓስ፡ ምንቕስቓስ ከምኡ ውን ማሕበራዊ ዝምድናታት።
ኲነታተይ ክመሓየሽ ይኽእል`ዶ?
ሓደ ሰብ ብዛዕባ ነብሱ ዘጥርዮ ኣሉታዊ ኣረኣእያ ሓቂ መሲሉ ክረኣዮ ይኽእል እዩ። ነብስኻ ምድሃልን ምቕጻዕን ከኣ፡ ከም እንኮ ፍታሕ ጌሩ ይወስዶ። ኮይኑ ግን ርእሲ እዩ ከምኡ ክትሓስብ ዝገብረካ። ነቲ ዝስመዓካ ኣሉታዊ ስምዒታት ክትቆጻጸረሉ እትኽእል ካልእ ዝበለጸ ኣገባባት ግን ኣሎ እዩ። እዚ ኣገባብ`ዚ፡ ኣብ መወዳእታ ነቲ ግዳይ ካብቲ ሽግር ተገላጊሉ ናብ ንቡር ኩነተ–ስምዒት ክምለስ ይገብሮ።
ነብስኻ ምህሳይ ምናልባት ንግዚኡ ነቲ ሕማቕ ስምዒታት ከህድኦ ይኽእል ይኸውን። ብነዊሕ ክርአ እንከሎ ግን ጽቡቕ ፍታሕ ኣይኮነን። እቲ ዝበለጸ ፍታሕ እምበኣር፡ ነብስኻ ምእላይን ምክንኻንን ምስ ነብስኻ ውን ምድንጋጽን እዩ። ተባዕ ተበግሶ ወሲድካ ከመይ ይስመዓካ ኣሎ ምስ ሰብ ምዝራብ ውን ካብ ተነጽሎ ክትወጽእ ክገብረካ ይኽእል እዩ።
ክፍወስ ዝኽእል ጸገም ድዩ?
ንስኻትኩም ወይ ውን ቤተ–ሰብኩም ኣብ ከምዚ ዓይነት ሃለዋት ምስ እትርከቡ፡ ነዚ ተርእዮ ኣብ ዝበኣሰ ከየበለ መግትኢ ክትገብሩሉ ኣለኩም። ምስ ማእከል–ጥዕና፡ ክፉት ማእከል ሲካትሮያዊ ክንክን ወይ ውን ትካላዊ ማእከል ጥዕና ተራኺብኩም ክትዘራረቡ ምእንቲ ቆጸራ ሓዙ። ብዕድመ ትሕቲ 18 ዓመት ዝኾንኩም ሰባት ናብ መቐበሊ ክፍሊ መንእሰያት ወይ ውን ማእከል ሲካትሪያዊ ክንክን ኣምርሑ።
ምስ ሕክምና ርክብ ዝገበረ ሰብ፡ እቲ ናይ ነፍሰ–ጽልኣት ጸገም ምንጩ እንታይ ምዃኑን ብኸመይ ክፍወስ ከም ዝኽእልን ክፈልጥ ይበቅዕ። ዝርርባዊ–ተራፒን መድሃኒታትን ኣብ ምፍዋስ ነፍሰ–ሃስያዊ ዝምባሌታት ውጽኢታዊ ኮይኑ ንረኽቦ። ካልእ ሕማም ክሕዘካ ዝኽእለሉ ተኽእሎታት ምውጋድ ውን ንባዕሉ ጽቡቕ እዩ።


text:
ማቴ. 1፡18-24
ልደት ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ ኸምዚ እዩ፦ አዲኡ ማሪያም ንዮሴፍ ተሓጽያ ኸላ፥ ከይተቓረቡ ብመንፈስ ቅዱስ ጠኒሳ ተረኽበት። ዮሴፍ ሕጹይ ጻድቕ ስለ ዝነበረ፥ ብኅቡእ ኪኃድጋ ደአ ሓሰበ እምበአር ኬጋልጻ አይደለየን። ንሱ እዚ ኪሓስብ ከሎ፥ እንሆ መልአኽ እግዚአብሔር ብሕልሚ ተራእዮ፥ ከምዚ ድማ በሎ፦ “ዮሴፍ ወዲ ዳዊት፥ እቲ ኻብአ ዚውለድ ብመንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ንሕጽትኻ ማሪያም ምውሳድ አይትፍራህ። ወዲ ኽትወልድ እያ ንሱ ኸአ ንሕዝቡ ኻብ ኃጢአቶም ኼድኅኖም እዩ እሞ ስሙ ኢየሱስ ክትብሎ ኢኻ።
እዚ ኹሉ ድማ እቲ እግዚአብሔር ብነቢይ “ እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወዲውን ክትወልድ እያ፥ ስሙ ኸአ አማኑኤል ኪብልዎ እዮም፥ ትርጉሙ ኸአ ‘አምላኽ ምሳና’ ማለት እዩ” እናበለ ዝተዛረቦ ምእንቲ ኪፍጸም ኮነ።
ዮሴፍ ካብ ድቃስ ተንሢኡ መልአኽ እግዚአብሔር ከም ዝአዘዞ ገበረ፥ ንማሪያም ሕጽይቱ ወሰዳ፥ [በኹሪ} ወዳ ክሳዕ እትወልድ አይፈልጣን፥ ስሙ ድማ ኢየሱስ ኢሉ ሰመዩ።
ማቴ.11:25-30
‘’ኣቱም ኩሉኹም እትጽዕሩ ፆር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም እየ። አነ ለዋህ እየ፥ ልበይውን ትሑት እዩ እሞ፥ አርዑተይ ፁሩ፥ ካባይውን ተምሃሩ፥ ንነፍስኹም ከአ ዕረፍቲ ኽትረኽቡ ኢኹም። ከመይ አርዑተይ ልዙብ ፆረይ ከአ ፈኩሽ እዩ።”
ማቴ.18:12-14
እንታይ ይመስለኩም፧ ሚእቲ አባጊዕ ዘለዋኦ ሰብአይ ካብአን ሓንቲ እንተ ጠፍአቶ ነተን ተስዓን ትሽዓተን አብ ጎበታት ኃዲጉ ነታ ዝጠፍአት ኪደሊዶ አይከይድን፧ እንተ ረኸባ ድማ ኻብተን ተስዓን ትሽዓተን ዘይጠፍአ ብአአ አዝዩ ከም ዚሕጎስ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ከምኡ ድማ ኻብዞም ናእሽቱ ሓደ እካ ኺጠፍእ ፍቓድ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ አቦኹም አይኮነን።
ሉቃ.5:17-26
ሓደ መዓልቲ ኢየሱስ ኪምህር ከሎ፥ ካብ ኩሉ ዓድታት ገሊላን ይሁዳን ከምኡውን ካብ ከተማ ኢየሩሳሌምን ዝመጹ ፈሪሳውያንን መምህራን ሕግን አብኡ ተቐሚጦም ነበሩ፤ እቲ ሕሙማት ዜሕውየሉ ኃይሊ እግዚአብሔር ከአ ነበሮ። እንሆ ኸአ ገለ ሰባት ሓደ መፃጉዕ ሰብአይ ብዓራት ፀይሮም አምጽኡ፥ አብ ቤት አእትዮም ከአ አብ ቅድሚኡ ኼንብርዎ ይደሊዩ ነበሩ። ካብ ብዝሒ ሰብ ዝአክል ከመይ ገይሮም ከምዚ እትውዎ ምስ ጨነቖም ከአ ናብ ናሕሲ ደየቡ እሞ፥ ጡብ አፍሪሶም ምስ ዓራቱ ናብ ማእከል አብ ቅድሚ ኢየሱስ አውረድዎ። ኢየሱስ ከአ እምነቶም ርእዩ ”አታ ሰብአይ ኃጢአትካ ተኃዲጉልካ እዩ” በሎ። መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ድማ “እዚ ንእግዚአብሔር ዚጸርፍ ዘሎ መን እዩ፧ ብዘይካ አምላኽ በይኑኸ ኃጢአት ኪኃድግ ዚኽ እል መን ኢዩ፧ “ እናበሉ ኪሓስቡ ጀመሩ። ኢየሱስ ከአ ሓሳባቶም ፈሊጡ ኸምዚ ዚስዕብ በሎም፥ “ ስለምንታይ ብልብኹም ከምዚ ኢልኩም ትሓስቡ፧ አየናይ ይቐልል፧ ‘ኃጢአትካ ተኃዲጉልካ እዩ’ ምባልዶ ወይ ‘ ተንሥእ እሞ ኺድ ምባል፧ እምበአር፥ ወዲ ሰብ አብ ምድሪ ኃጢአት ኪኃድግ ሥልጣን ከም ዘለዎ ምእንቲ ኽትፈልጡ’’ ኢሉ፥ ነቲ ልሙስ፥ “ንዓኻ ግና እብለካ አሎኹ፥ ተንሥእ እሞ ዓራትካ አልዒልካ ናብ ቤትካ ኺድ’’ በሎ። ንሱ ድማ ብኡብኡ አብ ቅድሚኦም ብድድ ኢሉ፥ ነታ ደቂሱላ ዝነበረ ዓራት አልዒሉ ንአምላኽ እናመስገኖ ናብ ቤቱ ኸደ። ኩሎም ተገረሙ፥ ፍርሃትውን ኃደሮም፥ “ ሎሚስ ግሩም ነገር ርኢና” እናበሉ ኸአ ንአምላኽ አመስገንዎ።
1ይ ሰንበት ናይ ምጽኣት
ማቴ.3:1-3
በቲ ወርሓት እቲ ዮሓንስ መጥምቕ፥ “መንግሥተ ሰማያት ቀሪባ እያ እሞ ተነሥሑ” እናበለ አብ በረኻ ይሁዳ እናሰበኸ መጸ። እቲ ብነቢይ ኢሰያስ ፥ “ጎደና እግዚአብሔር ጽረጉ፥ መገዲውን አቕንዑ’ ኢሉ አብ በረኻ ዚእውጅ ድምጺ አዋጅ ነጋሪ” ተባሂሉ ዝተነግረሉ ንሱ ዮሓንስ እዩ።
ሉቃ.17:11-19
ኢየሱስ ናብ ኢየሩሳሌም ኪኸይድ ከሎ ድማ ብመንጎ ሰማሪያ ገሊላን ኃለፈ። ንሱ ናብ ሓንቲ ዓዲ ኺአቱ ኸሎ ኸአ ብርሑቕ ደው ዝበሉ፥ ዓሰርተ ለምጻማት ተጋነፍዎ። ድምፆም ዓው አቢሎም ከአ “ ኢ ኢየሱስ! ኦ መምህር! ምሓረና” በልዎ። ንሱ ኸአ ምስ ረአዮም፥ “ ኪዱ ርእስኹም ንኻህናት አርእዩ” በሎም። ኪኸዱ ኸለዉ ኸአ ነጽሑ። ካብአቶም ሓደ ኸአ ከም ዝሃወየ ምስ ረአየ፥ ድምጹ ዓው አቢሉ ንአምላኽ እናመስገነ ተመልሰ። እናአመስገኖ ኸአ አብ እግሪ ኢየሱስ ብገጹ ተደፍአ። ንሱ ሳምራዊ ነበረ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ እናበለ ሓተተ፦ “ ዝነጽሑስ ዓሠርተ ደይኮኑን፧ እቶም ትሽዓተ ደአ አበይ አለዉ፧ ብጀካ እዚ ኻልእ ዝዓሌቱስ ንአምላኽ ክብሪ ኺህብ ዝተመልሰዶ የልቦን፧” ብድኅርዚ “ ተንሥእ እሞ ኪድ፤ እምነትካ አሕወየትካ” በሎ።
ዮሓ.2.13-22
ፋሲካ አይሁድ ቀሪቡ ነበረ፥ ኢየሱስ ድማ ናብ ኢየሩሳሌም ደየበ። አብ ቤት መቅደስ ከአ አብዑርን አባጊዕን ረገቢትን ዚሸጡ፥ መሽረፍቲ ተቐሚጦም ረኸበ። ካብ ገመድ ጭጉራፍ ተቲዑ ኸአ ምስተን አባጊዕን አብዑርን ንኹሎም ካብ ቤት መቕደስ አውፅኦም፥ ንገንዘብ እቶም መሽረፍቲውን ፋሕ አበሎ፥ ንሰደቃኦም ከአ ገልበጦ። ነቶም ሸየጥቲ ረገቢት ድማ “ እዚ ኻብዚ አልዕልዎ፥ ንቤት አቦይ ቤት ሸቐጥ አይትግበርዎ’’ በሎም። ደቀ መዛሙርቱ ኸአ “ቅንአት ቤትካ በልዓኒ’’ ዚብል ጽሑፍ ከም ዘሎ ዘክሩ። ሽዑ አይሁድ፥ ‘’ ነዚ ኽትገብር ሥልጣን ከም ዘሎካ እንታይ ትእምርቲ ተር እየና፧” ኢሎም ሓተትዎ። ኢየሱስ ድማ፥ ‘ነዚ ቤት መቕደስ እዚ አፍርስዎ፥ አነ ኸአ ብሠለስተ መዓልቲ ኸልዕሎ እየ’’ ኢሉ መለሰሎም። እቶም አይሁድ ከአ “ እዚ ቤት መቕደስ እዚ በርብዓን ሽዱሽተን ዓመት እዩ ዝተሓንጸ፥ ንስኻዶ ብሠለስተ መዓልቲ ከተልዕሎ ኢኻ፧” በልዎ። ንሱ ግና ብዛዕባ ቤት መቕደስ ሰብነቱ እዩ ዝተዛረበ። ስለዚ ኸአ ካብ ምውታት ምስ ተንሥአ ደቂ መዛሙርቱ ነቲ ዝበሎም ዘከሩ፥ በቲ ጽሑፍን በቲ ኢየሱስ ዝበሎ ቓልን ድማ አመኑ።
ሉቃ.14.25-33
ብዙኃት ሰብ ምስኡ ይኸዱ ነበሩ። ንሱ ኸአ ግልጽ ኢሉ በሎም፦ “ ናባይ ዚመጽእ እንተሎ እሞ አቡኡን አዲኡን ሰበይቱን ደቁን አኅዋቱን አኃቱን፥ ሕይወቱን ኸይተረፍትውን እንተ ዘይጸልአ ፥ ወደ መዝሙረይ ኪኸውን አይክእሊን እዩ። መስቀሉ ፀይሩ ደድኅረይ ዘይስዕብ ዘበለ፥ ወደ መዝሙረይ ኪኸውን አይክእሊን ኢዩ። ካባኻትኩምከ ግምቢ ኺሠርሕ ዚደሊ እሞ ንምውድኡ ዚአኽሎ ገንዘብ እንተለዎ ቅድም ተቐሚጡ ዘይጽብጽብ እንታዋይ ኢዩ፧ እንተ ዘየሎ ወሠረት ምስ ሠረተ፥ ምውድኡ እንተ ሰአነ፥ ዝረአይዎ ኹሎም ‘ እዚ ሰብ እዚ ምንዳቕ ጀሚሩ ምውዳኡ ስኢኑ’ እናበሉ ኼላግጽሉ ይጅምሩ፡፤ ወይስ አየናይ ንጉሥ ኢዩ ምስ ካልእ ንጉሥ ኪዋጋእ ዚኸይድ እሞ ፥ ነቲ ብዕሥራን ሽሕ ዚመጾስ ዓሠርተ ሽሕ ኪገጥመሉ ዚኽእል እንተኾይኑ፥ ተቐሚጡ ቅድም ዘይመክር፧ እንተዘይኮነስ ፥ ገና ርሑቕ ከሎ ልኡኻት ናብ ኡ ሰዲዱ ዕርቂ ይልምን፡፤ ከምኡ ድማ ነፍሲ ወከፍ ካባኹም ዘለዎ ዘበለ ኹሉ ዘይኃደገ፥ ወደ መዝሙረይ ኪኸውን አይክእሊን ኢዩ።
ሉቃ.14:15-24
ሓደ ካብቶም ምስ ኢየሱስ ኣብ መኣዲ ዝተቀመጡ እዚ ምስ ሰምዐ፥ “ እቲ አብ መንግስቲ አምላኽ እንጌራ ዚበል ብፁዕ እዩ፥” በሎ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎ፦ “ ሓደ ሰብአይ ዓቢይ ድራር ምስ ገበረ፥ ንብዙኃትውን ዓደመ። ጊዜ ድራር ምስ ኮነ ድማ ነቶም ዕዱማት፥ “ ኩሉ ተዳሊዩ እዩ እሞ ንዑ’ ኺብሎም ጊልያኡ ለአኸ። ኩሎም ከአ ኃቢሮም ኬማኻንዮ ጀመሩ። እቲ ቐዳማይ ፥ ‘ ግራት ዓዲገ አሎኩ እሞ ናብአ ወፊረ ኽርእያ ብግዲ ስለ ዘድለየኒ፥ ከተማኻንየለይ እልምነካ አሎኹ’ በሎ። እቲ ኻልአይ ድማ ‘ሓሙሸተ ጽምዲ ብዕራይ ዓዲገ አሎኹ፥ ክፍትኖም ከአ ክኸይድ እየ እሞ፥ ከተማኻንየለይ እልምነካ አሎኩ’ በሎ። እቲ ሣልሳይ ከአ ‘ ሰበይቲ አእትየ አሎኹ እሞ ኽመጽእ አይኮነለይን እዩ’ በሎ። እቲ ጊልያ መጺኡ ነዚ ነገራት እዚ ንጎይትኡ ነገሮ፤ ሽዑ እቲ ብዓል ቤት ተቖጢዑ ነቲ ጊልያኡ ‘ ናብ አደባባይን ናብቲ መተ ኃላለፊ ኸተማ ቀልጢፍካ ውጻእ፥ ድኻታትን ቆራያትን ዕውራትን ሓንካሳትን ናብዚ አምጽእ’ በሎ። እቲ ጊልያ ኸአ ‘ ጎይታይ ከምቲ ዝአዘዝካዮ ተፈጺሙ እዩ’ እንተኾነ ስፍራ ገና አሎ’ በሎ፦ ‘ ናብ መንገድታትን ቀጽርታትን ውፃእ እሞ ቤተይ ምእንቲ ኺመልእሲ ኸም ዚመጹ ግበሮም። ምኽኒያቱ ካብቶም ዝተዓደሙ ሰብኡት ሓደ እካ ንድራረይ አይክጥዕምን ኢዩ፥ እብለኩም አሎኹ።’”


text:
Radio Erena: 11 September 2019
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ሚያርዲትን መራሒ ዕጡቕ ተቓዋሚ ሬክ ማቻርን ኣብ ከተማ ጁባ ዘተ ኣካይዶም።
እቲ ብዞባዊ ውድብ ኢጋድ፣ “ዘተባብዕ’ዩ” ዝተባህለ ዘተ ክልትኦም ወገናት፣ ብ10 መስከረም ኣብ ጁባ ዝተኻየደሉ፣ ምክትል ኣቦ መንበር ወትሃደራዊ መሰጋገሪ ባይቶ ሱዳን ጀነራል ሓምዳን ደጎሎ ዝርከቦም ሓያሎ ላዕለዎት ሰበ ስልጥን ሱዳንን ወከልቲ ኢጋድን ተሳቲፎም።
እቲ ዘተ፣ ሎሚ ሮቡዕ 11 መስከረም’ውን ክቕጽል ምዃኑ ዝሓበሩ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ብወገኖን፣ ተሰናኺሉ ዝጸንሐ ምቛም መሰጋግሪ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን፣ ዝሓሸ ተስፋ የርኢ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ሬክ ማቻር፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ዓመት፣ ብመንጎኝነት ፕረዚደንት ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ካርቱም ዝተኻየደ ዘተ፣ ትማሊ’ዩ ንፈለማ እዋኑ ምስ ፕረዚደንት ኪር ብኣካል ተራኺቡ።
ክሳብ 2016 ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ዝጸንሐ ሬክ ማቻር፣ ምክትል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ኮይኑ ናብ ደቡብ ሱዳን ክምለስ፣ ኣብ ካርቱም ኣብ ስምምዕ እኳ እንተተበጽሐ፣ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን።
ደቡብ ሱዳን፣ ዝተኻየደ ተደጋጋሚ ጻዕርታት ዕርቂን ሰላም ክሰሙር ብዘይምኽኣሉ በብእዋኑ ብዝተጓሃሃረ ግጭት፣ ህወይት ኣሽሓት ሰባት ቀዚፉን፣ ሚልዮናት ኣመዛቢሉን’ዩ።
ካብ ብሄር ኑዌር ዝኾነ ሬክ ማቻር፣ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን በቲ ካብ ዓሌት ዲንካ ዝኾነ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ሚያርዲት ከምዝተዓብለለ’ዩ ዝወቅስ።
እንተኾነ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ግጭታትን ምስሕሓብ መንግስትን ተቓወምቲ ወገናትን፣ ብልሽውናን ዝርገት ሃብቲ ሃገርን ዘንቀሎ ምዃኑ ተንተንቲ ፖለቲካ እቲ ከባቢ የረድኡ።
===============


text:
ናይ ምርጫ መወዳደሪ ባይታ ይመዓራረ ብዝብል ተቓወምቲ ፓርትታት ናይዘጣየሽዎ ኮሚቴ ኣቦመንበር ዝኾኑ ኣቶ ኣስራት ጣሴ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣኼባ ንምክያድ ኣዳራሽ ክንረክብ ኣይክኣልናን፣ኣብዝሓለረ ሓደ ወርሒ ጥራሕ ክልተ ግዜ ተመሳሰልቲ ዕንቅፋታት ኣጋጢሞምና ከምዘጋጠሞም ሓቢሮም።
ኣብ ናይ ሎሚ ዘበን ናይ ከባቢን ናይ ከተማን ምርጫ ኣብያተ ምኽሪ ዘይሳተፉ ፓርትታት ምኽንያቶም ንደገፍቶም ንምግላፅ ኣብ ዝሓለፈ 26 ጥሪ ኣኼባ ፀዊዖም ነይሮም።እንተኾነ ናይ መእከቢ ኣዳራሽ ስልለተኸልከልና እቲ ኣኼባ ክነካይዶ ኣይክኣልናን፣እቲ ፅገም ሕዚ’ውን ቀፂሉ’ሎ ኢሎም ኣቶ ኣስራት ጣሴ።
ዕለት 26 ጥሪ ህዝባዊ ኣኼባ ንምክያድ ሕቶና ነቲ ምምሕዳር ኣቕሪብና እቲ ምምሕዳር ንደብዳበና ተቐቢሉ ነይሩ ምስበሉ ‘’ነገር ግን ናብ 11 ዝኾኑ ሆቴላትን ኣዳራሻትን ገንዘብና ኸፊልና ንምክራይ ሓቲትና ኣብ ኩሎም ተኸልኪልና።’’
ገሊኦም ሆቴላት ናይ ምምሕዳር ፍቓድ ኣምፅኡ ከምዝብሉዎምን እቲ ምምሕዳር ብወገኑ እትእከብሉ ኣዳራሽን ዝኸፍልኩምሉ መረጋገፅን ኣምፅኡ ስለዝብሉዎም እብ ውሽጢ ዕንኪልል እናእተው ኣኼባ ንምክያድ ከምዘይክኣሉ ሓቢሮም።
ዝቕፅል ቀዳም እውን ኣኼባ ኣብ ሆቴል ንምክያድ ንሸሞንተ ሆቴላት ሓቲቶም ተመሳሳሊ ምኽንያት እናትወሃቦም ክረኽቡ ከምዘይክኣሉ ኣረዲኦም።
ን26 ጥሪ ተፀዊዑ ዝነበረ ኣኼባ ዝምልከት ካብቶም ፓርትታት ዝበፅሖ ደብዳበ ዝተምማልአ ኣይኮነን ክብሉ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ከተማ ኣዲስ ኣበባን ጉዳያት ካቢኔትን ኣቶ ብሩክ ግዛው ንቪኦኤ ገሊፆም።’’እቲ ደብዳበ ግልፂ ኣይኮነን።እቲ ኣኼባ ኣበይ ከምዝካየድ ኣይሕብርን።ፀገም’ዃ እንተተፈጢሩ ኣድላይ ሓለዋ ክግበር ኣለዎ።’’
እቶም ኣመልከቲ ጉዳዮም ብኣካል መፂኦም ከረድኡ ኣይክኣሉን ብስልኪ ንምርካብ ተፍቲኑ’ውን ኣይተረኸቡን ኢሎም ኣቶ ብሩክ። ሽግር እንተሃሊዩ ናብቲ ምምሕዳር መፂኦም ፀገሞም ከረድኡ ከምዝኽእሉ’ውን ገሊፆም።ቅድሚ ሕዚ መፂኦም ከምዘይፈልጡ ግን ወሲኾም ሓቢሮም።
ሆቴላት ኣዳራሽ ንምክራይ ናይ ምምሕዳር ፍቓድ ክሓቱ ኣለዎም ዝብል ኣሰራርሓ ከምዘየለ’ውን ገሊፆም ኣቶ ብሩክ።
ተቓወምቲ ፓርትታት ኣብ ናይ ሆቴል ኣዳራሻት ከካይድዎ ሓሲቦምዎ ዝነበሩ ኣኼባ ኣዳራሽ ስለዘይረኸቡ ኣብ ቤት ፅሕፈት መላእ ኢትዮጵያ ሓድነት ፓርቲ ዝቕፅል ቀዳም ንምክያድ ወሲኖም ኣለው።


text:
ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዚምባብዌ ኮይኑ ዝተመዘዘ ኣቶ ሳልሕ ዑመር ዓብዱ፣ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ኣብቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕባ ጉዳይ ዶብ ኢዱ ከእቱ ጸዊዑ ክትብል ጋዜጣ ዘ ሄራልድ ሓቢራ።
ኣምባሳደር ሳልሕ ዑመር ዓብዱ ነዚ ዝገለጸ ብሓደ መጋቢት ናይ ስራሕ ወረቓቕቱ ንፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋበ ኣብ ዘረከበሉ እዋን’ዩ።
ዚምባብዌ ነቲ ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያ ዝጨፍጨፈ መራሒ ስርዓት ደረግ ኮለነል መንግስቱ ሃይለማርያም ን21 ዓመታት ፖለቲካዊ ዑቕባ ብምሃባ፣ ንነዊሕ እዋን ምስ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ ምንባራ ይፍለጥ።
ሓድሽ ዝተመዘዘ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዚምባብዌ ድማ፣ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ተነጽሎን ዕድመን ካብ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ተነጺሉ ዝርከብ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኢዱ ከእቱ ምጽውዑ ንዲፕሎማሲ ዝተባህለ ደኣ እምበር፣ ሙጋበ ዝኾነ ጽልዋን ተሰማዕነትን ከምጽእ ስለዝኽእል ከምዘይኮነ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ዲፕሎማሰኛታት የረድኡ።
ኣብ 4 ሕዳር 1995፣ መንግስቱ ሃይለማርያም ምስ በዓልቲ ቤቱ ዉባንቺ ብሻው ኣብ ከተማ ሃራረ ከባቢ ጋንሂል እናተዛወረ እንከሎ ንምቕታሉ ድሕሪ ዝፈተነ ብስም ሰለሞን ሃይለ ገብረሚካኤል ዝጽዋዕ ኤርትራዊ ብሓለዋ መንግስቱ ተወጊኡ ድሕሪ ምትሓዙ፣ ኣብ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝቐረበሉ፣ ነቲ ጉዳይ ዝተኸታተለ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነበረ ኣምባሳደር ጸጋይ ተስፋጽዮን ምንንባሩ ኣይርሳዕን።
ኤርትራ ኣብተን ብብዝሒ ኤርትራውያን ዝርከቡለን ከም ሽወደን ዝኣመሰላ ሃገራት ኣምባሳደር ዘይብላ ክነሳ ኣብ ዚምባብዌ ኣምባሳደር ምምዛዛ፣ ነቲ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ናሚብያ ኣንጎላ፣ ኮንጎ፣ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን ተዘርጊሑ ዘሎ ንግዳዊ ንጥፈታት ህግደፍ ንምክትታል ዝዓለም ምዃኑ’ውን ትንታነታት ይወሃበሉ’ዩ።


text:
Radio Erena: 04 September 2017
መንግስቲ ሶማል፣ ንሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዘረከበ ክልቲኦም ወገናት ኣረጋጊጾም።
እቲ ዓብደልሓኪም ሸኽ ሙሰ ዝተባህለ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ሓላፊ ኦብነግ፣ ቤተሰብዩ ንምርኣይ ኣብ ዞባ ጋል ማዱግ፣ ናብ እትርከብ ከተማ ጋልካዮ ድሕሪ ምእታዉ’ዩ ዝሓለፈ ሰሙን ብሓይልታት ጸጥታ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ተታሒዙ።
እቲ ኣባል ማእከላይ ሽማግለን ወትሃደራዊ ሓላፊን ናይቲ፣ ንዞባ ኦጋዴን ካብ ኢትዮጵያ ንምንጻል ዝሕልን ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴም፣ ኣብ መንጎ ሶማልን ኢትዮጵያን ብዘሎ ሓባራዊ ወትሃሃደራውን ጸጥታውን ምትሕግጋዝ’ዩ፣ መንግስቲ ሶማል ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣረኪብዎ።
ኢትዮጵያ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብዝመስረተቶ ወትሃደራውን ጸጥታውን ምትሕግጋዛት፣ ሓለፍቲ ተቓወምቲ ናይ ዝተፈላለዩ ውድባትን ምንቕስቓሳትን ኣብ ዘዝተታሕዝሉ ሃገራት ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክርከቡ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብ ወርሒ ሰነ 2014፣ ኣቶ እንዳርጋቸው ጽጌ ዝተባህለ፣ ምክትል መራሒ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ናይ ዝመደበሩ ብሕብረት ናይ ግንቦት ሸውዓትን ግንባር ሓርበኛታት ኢትዮጵያን ናይ ዝቖመ ጉጅለ ፣ ብመንገዲ ኣየር የመን ካብ ዱባይ ናብ ኤርትራ እናምርሐ እንከሎ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሰንዓ ብሓይልታት ጸጥታ የመን ተታሒዙ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተረከበ ኣይርሳዕን።
ኬንያ’ውን ብወገና፣ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ’ዮም ንዝበለቶም ሓያሎ ሰባት ተደጋጋሚ እዋን፣ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵይ ከምዘረከበት ምንጭታት ይጠቕሱ።
ኢትዮጵያ ምስ ሱዳንን ጅቡትን’ውን ተመሳሳሊ ስምምዓት ከምዘለዋ’ዩ ዝግለጽ።
መራሒ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ብደምህት ዝፍለጥ ዕጡቕ ጉጅለ ኣቶ ሞላ ኣስገዶም ምስ ልዕሊ 200 ዝኾኑ ኣባላቱ ናብ ሱዳን ኣብ ዝተወሉ፣ መንግስቲ ሱዳን ምሉእ ውሕስነት ብምሃብ ኣብ መስከረም 2015 ናብ መንግስቲ ኢትዮዕያ ከምዘሰጋገሮ’ውን ይዝከር።
==============================


text:
ኣሜሪካ ብቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝተታሕዙ ኾነ ዝሞቱ ንዓለም ቀዳምነት ምሓዛ ቀጺላ’ላ። ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ 4.4 ሚልዮን በጺሖም ኣለዉ ዝሞቱ ድማ 150 ሺሕ ሓሊፎም።ክኢላታት ጥዕና ገለ ግዝኣታት ኣብያተ ንግደን ኣብ ምኽፋት ተሃዊኸን`የን ይብሉ ።
ኣብ ዓለም ብድምር ዝተታሕዙ 17 ሚልየን ክበጽሑ ከለዉ- ዝሞቱ ናብ 670 ሺሕ ይጽግዑ።
ተመራመርቲ ክታበት ንምስራሕ ይጓየዩ ኣለዉ- ቤት-ጽሕፈት ክንክን መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ፥ ንፈተነ ዝተሰርሐ ክታበት ኮሮናቫይረስ ኣብ ህጹጽ እዋን ኣብ ጠቕሚ ክውዕል ኣብ ውሽጢ`ዘን ዝቕጽላ ሰሙናት ፍቓድ ከም ዝህብ ኣፍሊጡ`ሎ።
እቲ ክታበት ካብ ዝሓወዩ ዝተወስደ ኣንቲ-ቦዲ ፕላዝማ ከምዝኾነ`ዎል ስትሪት ጆርናል ሓቢሩ`ሎ። ኣንቲ-ቦዲ ፥ካብ ስርዓት ምክልኻል ሰብ ዝርከብ ፕሮቲን`ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ባይቶ ወከልቲ ኣሜሪካ መሸፈኒ ገጽ ናይ ግድን ክጥቀሙ ሓዲሽ መምርሒ ኣውጺኡ’ሎ፥ ኣፈ-ጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ፥ ድሕነት ጥዕና ኣባላት ኮንግረስ ክሕሎ ጸቕጢ ክግበረላ ድሕሪ ምጽናሕ ነቲ ትእዛዝ ኣመሓላሊፋ`ላ።
ፐሎሲ ነቲ መምርሒ ዘመሓላለፈት፥ ኣብ ካፒቶል ሂል ብዘይ ማስክ ዝርኣይ ዝነበረ ኮንግረስማን ሎዊ ጎህመርት ውጽኢት መርመርኡ ፖስቲቭ ምስ ኮነ`ዩ።
ንሱ ግን ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፥ ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ማስክ ይገብር ስለዝነበርኩ፡ እቲ ቫይረስ ናብቲ ማስከይ መጺኡ ድሕሪኡ ንውሽጢ ብምትንፋሰይ ሒዙኒ ክኸውን ይኽእል`ዩ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 21 January 2018
ሓያሎ ሰበስልጣን ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን ኣብ ምስግጋር ደቂሰብ ምውፋር ገና ይቕጽሉዎ ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ዝነጥፉ ሱዳናውያን ማሕበራት ኣብ ዝገበሩዎ መጽናዕቲ፣ ኣብ ዞባ ከሰላ ሓላፊ መርመራ ገበን ዝነበረ ኮሎኔል ዓዋድ ሙፍታሕ ዝርከቦም ሓያሎ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ እኳ እንተኣተዉ፣ እቲ ኣብ ምስግጋር ደቂሰብ ተዘርጊሑ ዘሎ መርበብ ግና፣ ሕጂ’ውን ይቕጽል ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
መንግስቲ ሱዳን ካብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን ንኤውሮጳ ንምስጋር ዝሕልኑ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ብዝገበሮ ስምምዕ መሰረት ብኣማኢት ሚልዮናት ዩሮ ሓገዝ ከምዝተቐበለ ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ፣ መንግስቲ ሱዳን ካብ ሚያዝያ 2016 ክሳብ መጋቢት 2017 ጥራይ 298 ሱዳናውያን፣ 159 ኤርትራውያን፣ 55 ኢትዮጵያውያን ከምኡ’ውን 22 ሊብያውያን ዝኾኑ ከባቢ 600 ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ዝበሎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ይገልጽ።
ኣብ ወደልሒሉ፣ ሓምዳይት ሸገራብን ካልእ ከባቢታት ከሰላ ብዝተገብረ መጽናዕቲ ከምዘመልክቶ፣ እቲ ኣብ ሰበስልጣን ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን ሱር ሰዲዱ ዘሎ መርበብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ፣ ሓበሬታ ኣብ ምትሕልላፍን ገበናት ኣብ ምሽፋንን ቀንዲ መሳርሒ ኮይኑ ከምዘሎ ስሞም ክገልጹ ዘይደለዩ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ከምዝሓበሩ እቲ መጽናዕቲ የመልክት።
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ህዩማን ራይትስ ዎች፣ ናይ 13 ኤርትራውያን ቃለመጠይቕ ምርኩስ ብምግባር ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣባላት ፖሊስ ሱዳን ነቶም ስደተኛታት ናብ ዘይጋውያን ኣሰጋገርቲ ከምዘረከቡዎም ኣቃሊዑ’ዩ።
ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን መንግስቲ ሱዳንን ስደተኛታት ንምግታእ ብ ‘ካርቱም ፕሮሰስ’ ስፍለጥ ስምምዕ ካብ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ነቐፌታ ክቐርበሉ ጸኒሑ’ዩ።
=========================


text:
Radio Erena: 06 April 2018
መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ዘቕረብዎ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝተነጽጉ ኣስታት 3200 ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ክሰጎም ከምዝኽእል SRF ዝተባህለት ሬድዮ እታ ሃገር ሓቢራ።
እታ ሬድዮ ብሮብዕ 4 ሚያዝያ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዝጸንሖ ፖሊሲ ብምቕያር፣ ነቶም ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ንዝተነጽጉ፣ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓዶም ክስርዞ ጀሚሩ ምህላዉ ኣፍሊጣ።
ተመሳሳሊ ጉዳይ ናይ ዘለዎም 3200 ኤርትራውያን የጻሪ ከምዘሎ ዝሓበሩ ክፍሊ ኢምግሬሽን እታ ሃገር ናይነፍሲ ወከፍ ጉዳዩ ብንጽል ከምዝርአ ጠቒሱ።
ኣብ መንጎ ስዊዘላንድን ኤርትራን ጉዳዮም ናይ ዝተነጽጉ ሓተቲ ዑቕባ ናይ ምምላስ ስምምዕ እኳ እንተዘየለ፣ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ስዊስ፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዘተኮረ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ምስ ኤርትራ ክሕይልን ፣ ኣብ ኣስመራ ኤምባሲ ክኽፈትንዮም ዝጽውዑ።
ወከልቲ ኣባላት ባይቶን ልኡኻት መንግስትን ስዊስ ናብ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ምብጻሕ ብምክያድ፣ ኣውራ ጠንቂ ስደት ብዛዕባ ኮይኑ ዘሎ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ከምዝዘራረቡ ይፍለጥ።
ቤት ፍርዲ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዘሕለፎ ውሳኔ፣ ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝፈጸሙ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራ ክጥረዙ ከምዝኽእሉ ምውሳኑ ኣይርሳዕን።
ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 18 ሽሕ ከምዝነበረ ጸብጻብ ክፍሊ ኢምግሬሽን የመልክት።
ኣብ ወርሒ ለካቲት ናይዚ ዓመት’ዚ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ናይ ዘቕረቡ ብዝሒ ኤርትራውያን 13 700 ምዃኑ ይጠቅስ።
ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብታ ሃገር ካብ ዓመት ናብ ዓመት ክጎድል ይርአ እኳ እንተሎ፣ ቀዳማይ ቦታ ካብ ምሓዝ ግና ኣይተናገፈን።
=====================


text:
ሓደ ካብ መስረቲ ተሓህት ናይ ሎሚ ህወሓት ዝኾኑ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ፡ኣዛዚ ሰራዊት ተሓህት’ውን ኮይኖም ኣገልጊሎም’ዮም። ኣብ ውግእ ኣንፃር ኢድዩ ወሳናይ ኣመራርሓ ዝሃቡ’ዮም ተባሂሎም’ውን ብብፆቶም ይዝከሩን ይሙገሱን ዶ/ር ኣረጋዊ።ሎሚ ኣብ ስደት ኣብ ሆላንድ ይነብሩ። ’ሉኣላዊነትን ዲሞክራሲን ኣብ ኢትዮጵያ’ ኣብ ልዕሊ ዘርእስታ መፅሓፍ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ሓፃር ገምጋማዊት ሪኢቶ ስለዝፃሓፉ’ዮም ኣብ ቪኦኤ ተጋቢዞም።
ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ውግእ ተሓህት ምስ ህዝባዊ ግንባር (ሻዕቢያ) ዝነበረ ርክብ ኣብ ማዕርነታዊ ኣተሓሳስባ ዝተመርኮሰ’ዩ ነይሩ ኢልካ ኣፍካ መሊእካ ምዝራብ ከምዘይካኣል ይዛረቡ ዶ/ር ኣረጋዊ።ከምኡ ኮይኑ’ውን ርክባት ክሳብ ምቁራፅ ዝበፅሕ ውሳነ ይብፃሕ ነይሩ ይብሉ ንሶም።
መፅሓፍ ኣቶ ገብሩ መዘራረቢ ኣጀንዳታት ሒዛ ስለዘላ ኩሉ-ሰብ ከንብባ’ውን ሓሳብ የቅርቡ ዶ/ር ኣረጋዊ።


text:
Radio Erena: 12 August 2020
ኣብ ኤርትራ፣ ምስ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ኣብ ቁጠባን ፊናንስን ዝተወስደ ስጉምቲ ከምዘየለ እዋናዊ ጸብጻብ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ኣመልኪቱ።
እቲ ኣህጉራዊ ፊናንስያዊ ትካል፣ 196 ሃገራት፣ ምስ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ዝወስድኦ ዘለዋ ናይ ቁጠባን ፊናንስን ስጉምታት ብዝምልከት፣ ብ31 ነሓሰ ኣብ ዘውጽኦ ዝርዝራዊ ጸብጻብ’ዩ መንግስቲ ኤርትራ ዝወሰዶ ቁጠባዊ ስጉምቲ ከምዘየለ ዘነጸረ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ 21 መጋቢት ናይ መጀመርያ መልከፍቲ ኮረና ቫይረስ ከምዝመዝገበ ንውድብ ጥዕና ዓለም ድሕሪ ምሕባሩ፣ ካብ 2 ሚያዝያ ኣትሒዙ ህዝቢ ኣብ ገገዝኡ ክዕጾ ከምዝኣወጀ እቲ ጸብጻብ ኣዘኻኺሩ።
እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ 28 ሰነ ኣትሒዙ ከፊላዊ ምጅማር ትምህርቲ እኳ እንተኣወጀ፣ እቲ ናይ ምዕጻው ኣዋጅ፣ በብእዋኑ ብዝወሃብ ሓበሬታ ከይተሰነየ ናይ ግዜ መቓን ዘይብሉ ኮይኑ ከምዝቐጸለ ኣፍሊጡ።
እቲ መንግስቲ፣ ምስ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ኣብ ቁጠባ፣ ፊስካል፣ መጠን ሸርፊን ካልእ ፊናንስያዊ ንጥፈታትን ዝወሰዶ ስጉምቲ ከምዘይነበረ ከኣ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ኣነጺሩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ድሕሪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ብዛዕባ ዝህሉ ቁጠባዊ ጥፈታትን ፊናንስያዊ መደባትን’ውን ከምዘይብሉ’ዩ ዝጥቀስ።
ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 29 ዓመታት፣ ንህዝቢ ብወግዒ ዝንገር ስሩዕ ባጀትን ቁጠባዊ መደባትን ከምዘይጸንሓ ይፍለጥ።
ኣብዚ ናይ ለበዳ ኮረና ቫይረስ እዋን፣ ብሰንኪ’ቲ ብሃውሪ ዝኸይድ ዘሎ መደባት መንግስቲን ዝተናውሐ ኣዋጅ ምዕጻውን፣ ህዝቢ ንከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላውን ጥሜትን ተቓሊዑ ከምዘሎ ብሰፊሑ ይዝረብ።
=============


text:
ናይ’ቲ ቈልዓ ናይ ነጻ ግዜ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 6 9 2018
ቈልዑ ንኽጻወቱ፣ ከዕርፉን ነጻ ግዜ ክህልዎምን መሰል ኣሎዎም። ሓደ ጠቕሚ ዘሎዎ ናይ ነጻ ግዜ ንጥፈት ኣብቲ ምዕባለ ናይቲ ቈልዓ ሓገዝ ክኸውን ይኽእል እዩ። መብዛሕትኦም ቈልዑ ኣብ ነጻ ግዜኦም ምስ የዕርኽቶም ክኾኑ ይፈትዉ። ኢንተርነት ክጥቀሙ፣ ተለቪዥን ክርእዩን ሙዚቃ ክሰምዑን ንቡር እዩ። ብዙሓት ብዝያዳ ዝተወደበ ንጥፈታት ይገብሩ።
ስእሊ: Colourbox
-
ስፖርት
መብዛሕትኦም ቈልዑ ኣብ ሽወደን ኣብ ግዜ ቍልዕነቶም ኣባላት ናይ ገለ ስፖርታውያን ማሕበራት ይኾኑ። ዳርጋ ማዕረ ቑጽሪ ደቂ ኣንስትዮ ከም ደቂ ተባዕትዮ ንጡፋት እየን። ናይ ስፖርት ማሕበራት ኣብ ኵሉ ክሊ ዕደም ንዝርከቡ ሰባት ልሙዳት እየን፡ ኾይኑ ግን እቶም ዝበዝሑ ኣብ ስፖርት ዝነጥፉ ቈልዑ ኣብ ክሊ ዕድመ 10-12 ይርከቡ። እቶም ልሙዳት ስፖርት ኵዕሶ እግሪ፣ ምውጣሕ ፈረስ፣ ኢነባንድይ፣ ተኒስ፣ ስፖርት ምሕንባስ፣ ቃርሳ፣ ጂምናስቲክ፣ ኵዕሶ ኢድ፣ ኵዕሶ ሰክዔትን ኣትለቲክስን እዮም።
ናይ ሽወደን ስፖርት ሓደ ዓይነት ደሞክራስያዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ እዩ። እዚ ኣብ ሓደ ማሕበር ማሕበርተኛ ብምኳንን እቶም ኣባላት ናይ ማሕበርተኛ ክፍሊት ብምኽፋልን ይቐውም። ኣብ ናይ ሽወደን ስፖርት መብዛሕትኦም መራሕቲ (ኣሰልጠንቲ)፡ ናይቶም ኣባላት ቈልዑ ወለዲ እዮም። እቶም መብዛሕትኦም ኣሰልጠንቲ ብዘይ ደሞዝ ይሰርሑ። መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ናይ'ቲ ቈልዓ ስፖርታዊ ንጥፈታት ዝተተሓሓዘ ዝግበር ንጥፈታት ወለዲ ክሕግዙ ትጽቢት ኣሎ።
-
ባህሊ
ቤት ትምህርቲ ባህሊ
ቤት ትምህርቲ ባህሊ ቈልዑን መንእሰያትን ድሕሪ ትምህርቲ ኣብ ስነ-ጥበባውን ባህላውን ንጥፈታት ንኽሳተፉ ዕድል ይህብ።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ባህሊ ውላድኪ ድሕሪ ትምህርቲ ካብ ብዙሕ ገለ ንምጥቃስ፡ መሳርሒ ሙዚቃ ፣ ምድራፍ፣ ምስዕሳዕ፣ ምውሳእ ክምሃርን ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስነ ጥበብ ክሳተፍን ይኽእል።
ቤት ንባብ
ቤት ንባብ ንዅሉ ሰብ እዩ። ኣብያተ ንባብ መብዛሕትኡ ግዜ ንቈልዑን መንእሰያትን ዝተፈላለየ ንጥፈታት፣ ጸወታታትን መዘናግዕን ኣሎዎም። መብዛሕትኡ ግዜ ኢንተርነት ክትጥቀመለን ትኽእል ኮምፕዩተራት ከምኡ'ውን ፊልምታት፣ ጸወታን ናይ ድምጺ መጻሕፍትን ክትልቃሕ ይከኣል።
መዓልታዊ ምንባብ ንናይቲ ቈልዓ ቃላዊ ብቕዓት፣ ናይ ትምህርቲ ድሉውነትን ውጽኢት ትምህርትን ይጸልዎ እዩ። ጽውጽዋይ ምንጋር ንናይቲ ቈልዓ ማህደረ-ቓላት ይውስኾ፣ ዘንብቦ ንኽርድኦ ይሕግዞን ሓሳባቱ ንኽገልጽ ዓቕሙ የማዕብሎን።
-
ኢንተርነት
ቈልዑ ኣብ ንኡስ ዕድመኦም ምጥቃም ኢንተርነት ክጅምሩ ንቡር እዩ።
ናእሽቱ ቈልዑ ብዙሕ ግዜ ሓጸርቲ ፊልምታት ይርእዩ እዮም። እቶም ቈልዑ እንዳ ዓበዩ ክኸዱ ከለዉ፡ ክሳብ 10 ዓመቶም፡ ምጽዋት ይዛይድ። ድሕሪኡ ተገዳስነት ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ይዛይድ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ መራኸቢ ብዙሓን ሽወደን ንውሉድካ ብጽቡቕ ኣገባብ ንኽትድግፎ ዝሕግዘካ ብሮሽርን ፊልምታትን ኣዳልዩ ኣሎ።
-
ማእከል መዘናግዒ መንእሰያት
ኣብ ማእከል መዘናግዒ መንእሰያት ብሰራሕተኛታት ናይ ነጻ ግዜ መራሕቲ ዝምራሕ ንጥፈታት ኣሎ። ኣብኡ ቈልዑ ካብ ናይ ቤት ትምህርቲ ግዜ ወጻኢ ክራኸቡ ይኽእሉ። ንጥፈታት፣ ውራያት፣ ምሸታዊ ቴማታትን ናይ ጕጅለ ንጥፈታትን ካብ ናይ እቶም መንእሰያት ምንዮትን ድልየትን ተበጊሱ ይስራዕን ይምደብን።
-
ማሕበራዊ ሂወት
ኣብ ሽወደን ንቈልዑን ዓበይትን ዝኾና ማሕበራት ዘሎዎ ሓደ ሓያል ማሕበራዊ ሂወት ኣሎ።


text:
ካልእመግለጺእንተዘይተዋሂቡንትሕዝቶ ናይ እዚ ወብ ሳይት ዝምልከት እቲCreative Commons zero verklaring (CC0) ተባሂሉ ዝጽዋዕ መምርሒ ኣብ ተግባር ክውዕል ይግባእ።ከምዚክበሃልእንከሎትሕዝቶእዚወብሳይትእዚክትጥቀመሉፍቑድ እዩ ማለትእዩ፣ እንተደኣ ኣብ ዝተወሰነክፋል (ንኣብነትሰነድ) ንሕጊዋንነት ብዝምልከትቐይድታትከምዘለዎተሓቢሩ ግን ክትጥቀመሉፍቑድ ኣይኮነን።
ንምስልታት ዝምልከት ፍሉይነት
ኣብስእልታትቪድዮታት፣ምብርሂ ትህበሎም ምስልታትን ካልኦትዓይነታትምስልታትንእቲ CC0 ዝብሃልመምርሒኣይዓዪንእዩ።ስለዚኣብቲ ምስሊ ብፍሉይ ክትጥቀመሉ ከም ትክእል እንተ ዘይተሓቢሩ ምስልታት ወሲድካ ምጥቃምንወይከተመሓላልፍንኣይፍቀድንእዩ። ሓደ ምስሊስምኣዳላዊዘለዎ ምስ ዝኸውን ነዚ ወሲድካ ኣብ ትጥቀመሉ እዋንስም ናይ’ቲ ኣዳላዊ ክጥቀስ ናይ ግድን እዩ።ኣብ ርእሲ እዚውን ነቲ ትሕዝቶ ኽጥቀስ ከሎ መንግስቲ ነዘርላንድስ ንትሕዝቶ ወይ መጐተ ናይቲ ጽሑፍ ከም ዝደገፈ ገይርካ ክውሰድ የብሉን።
መሰል ዋንነት
ኣዳለውቲእዚወብሳይትንዝዝርግሕዎምምስልታትብዝምልከት ግቡእጥንቃቐብምግባርንመሰልዋንነትኣብግምትኣእትዮምእዮም ዝሰርሑ።ብኣረኣእያኻንምስልታት ብዝምልከት ዝተወስዱ ስጉምትታት ትኽክል ድዮም ኣይኮኑን? እምበኣር ብኢ-መይልኣድራሻ prikkenzonderafspraak@minvws.nl.ኣቢልካምሳና ተራኸብ።
ንውልቃዊ ሓበሬታት ናትካ ብኸምዚ ኣገባብ ኢና ንዕቅቦምም፦
መንነትካ ዝፈልጥ ወላ ሓደ ሰብ የልቦን። ነቲ ናይ ክትባት መኽተቢ ቦታታት ትርእዮ መንነትካ ከይተፈለጥካ እዩ።
ኣብዚ ወብ ሳይት እዚ ዝዀነ ይኹን ውልቃዊ ሓበሬታት ናይ ሰባት ኣይነቐምጥን ኢና።
ሰባት ኣበየናይ ክፋል እዚ ወብ ሳይት ምብጻሕ ከም ዝገበሩ ጥራይ ኢና ንከታተል፣ እዚ ዝግበር ድማ ነዚ ወብ ሳይት እዚ ንምምሕያሽ ብምባል እዩ።


text:
Radio Erena: 07 June 2016
ውድብ ጥዕና ዓለም ብ3 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብሕማም yellow fever ከምዝተለኽፉ ዝተጠርጠሩ 22 ሰባት ከምዝመዝገበ ሓቢሩ።
ተርእዮ እቲ ሕማም ምስቲ ናይ ኣብ ኣንጎላ ምስፍሕፋሕ ምትሕሓዝ ክህልዎ ከምዝኽእል’ውን ኣሚቱ።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2015 ኣብ ኣንጎላ ዝተራእየ ሕማም yellow fever ቅድሚ ምስፍሕፍሑ ኣብታ ሃገር ካብ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብውሕዱ 7 ግዳያት እቲ ሕማም ምዃኖም ኣይርሳዕን።
ድሕሪ ሃንደበታዊ ሞት እቶም ኤርትራውያን ብደረጃ ሃገራት ኣብ ዝተኻየደ ምጽራይ ኣብ ኣንጎላ ብውሕዱ ኣስታት 2 ሽሕ ሰባት በቲ ሕማም ከምዝተለኽፉ ክረጋገጽ ክኢሉ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ሸውዓተ ኣዋርሕ ከኣ 325 ሰባት ብሰንኪ እቲ ሕማም ከምዝሞቱ ይጠቐስ።
እዚ ኣብ ኣንጎላ ዝተራእየ yellow fever፣ ምስ ተጓዓዝቲ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከይስፋሕፍሕ ሃገራት ኣብ ክታበትን ካልእ ምክትታልን ከድህብ ውድብ ጥዕና ዓለም ምጽውዑ ይፍለጥ።
ኡጋንዳን ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእዮም 10ታት ሰባት ከምዝመዝገባ’ውን ገሊጸን ኣለዋ።
ካብን ናብን እዘን ሃገራት ዝንቐሳቐሱ ኤርትራውያን ነጋዶ ይኹኑ ካልኦት፣ ስሩዕ ክታበት ኣንጻር yellow fever ከምዝወሰዱ ከረጋግጹን ካልእ ንምስፍሕፋሕ እዚ ሕማም ከጋድድ ዝክእል ኩነታት ከወግዱን ይግባእ።
Yellow fever ምስ ሕማም ዓሶ ዝመሳሰል ኮይኑ፣ ረስኒ፣ ቅርጥማት፣ ድኻም፣ ሸውሃት ምዕጻው፣ ሕማም ርእሲ፣ ዕግርግር ምባልን ተምላስንን ዝኣመሰሉ ምልክታት ዘርኢ፣ ብቫይረስ ዝስዕብ ሕማም’ዩ።
ካብ ሰብ ናብ ሰብ ብጣንጡ ዝመሓላለፍ ምስ ምዃኑ ከኣ፣ ካብ መንከስቲ ጣንጡ ንምልክኻል ልዑል ጥንቓቐ የድልዮ።
=============================


text:
Radio Erena: 05 November
ካብ ኢትዮጵያ ብዝኣቱ ዘሎ ሰሜንቶ፣ ዚንጎን ቴንዲኖን፣ ዕዳጋታት ናይ ህንጻ መሳርሒታት ብዝተዛማዲ ተረጋጊኡሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ውልቂ ኣባይቲ ከይህነጹ ዝኽልክል ዳግማይ መጠንቀቕታ ኣመሓላሊፉ።
እቲ መንግስቲ፣ ብዘይፍቓድ መንግስቲ ዝኾነ ምህናጽ ኣባይቲ ከይትግበር ምምሕዳራት ምክትታል ክገብራሉ እኳ እንተኣዘዘ፣ ኣባይቶም ዳግም ክሃንጹ ዝደልዩ ይኹን ሓድሽ ኣባይቲ ንምስራሕ ዝጽበዩ ዘሎ ዜጋታት ግና ዘቕረብዎ ናይ ፍቓድ ሕቶ ንዓመታት ተደናግዩ ከምዘሎ’ዮም ዝገልጹ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ፣ ብዘይፍቓድ መንግስቲ ተሃኒጹ ዝበሎ ልዕሊ 8 ሽሕ ኣባይቲ ብደረጃ ሃገር ከዕኑ እንከሎ፣ ኣሽሓት ስድራቤታት ከምዝከላበታን ሚልዮናት ዶላራት ከኣ ብኸንቱ ከምዝባኽን ምግባሩን ኣይርሳዕን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ዋጋ ሰሜንቶ፣ ካብ 3 ሽሕ ናቕፋ ናብ 180 ናቕፋ ክወርድ እንከሎ፣ ዋጋታት ቴንዲኖን ዚንጎን’ውን ብልዕሊ ፍቅሪ ጎዲሉ ስለዘሎ፣ ህዝቢ ናይ ህንጻ መሳርሒታት ብብዝሒ ክሽምት ይርአ ስለዘሎ’ዩ እቲ መንግስቲ ናይ ውልቂ ኣባይቲ ከይህነጽ ደጊሙ መጠንቐቕታ ዘመሓላልፍ ዘሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ብናይ ቻይና ሓገዝ ዝሃነጾ ትካል መፍረ ሰሜንቶ ገደም፣ ብሰንኪ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪክን ምምሕዳራዊ ጸገማትን፣ እኹል ሰሜንቶ ከፍሪ ኣይጸንሐን።
ይኹን’ምበር ብኮንትሮባንዳ ካብ ሱዳን ክኣቱ ዝጸንሐ ሰሜንቶ፣ ብደላሎን ካልእ መንገዲን ክሳብ 3 ሽሕ ናቕፋ ንኩንታል ክሽየጥ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እቲ መንግስቲ፣ ናይ ሰሜንቶን ካልእ ናይ ህንጻ መሳርሒታትን ዋሕዲ ከምዘሎ እናመኻነየ፣ ብቦንድ ይኹን ብናይ 2 ካብ ሚእቲ ፍሉይ ረብሓታት፣ ኣባይቲ ክሰርሖልም ገንዘቦም ዝኸፈሉ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ንልዕሊ 14 ዓመታት ኣባይቶም ክርከቡ ኣይከኣሉን።
እቶም ዜጋታት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ጸገም ሰሜንቶን ካልእ ናይ ህንጻ መሳርሒ ኣቑሑን ሳላ ኢትዮጵያ ተፈቲሑ ስለዘሎ፣ ንዓመታት ክደናገ ዝጸንሐ ምህናጽ ኣባይቶም ክሳለጥ ተስፋ ጌሮም ይርከቡ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ደገፍቲ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንስንኩላን ተጋደልቲ ነበር፣ ገዳይም ተጋደልቲ ነበርን ሃገራዊ ኣገልግሎትን፣ መንበሪ ገዛ ክስርሓልኩም እዩ እናበለ ንዓመታት ከታልሎም ምጽንሑ ይፍለጥ።
====================


text:
Radio Erena: 10 October 2021
ኣመሪካ፣ ብሪጣንያን ነርወይን፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ፣ ንወደብ ፖርት ሱዳንን ኣውራ መንገድታትን ዝዓጸወ ኣድማ ደው ክብል ጸዊዐን።
እዘን ሰለስተ ሃገራት፣ ብ8 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጽኦኦ ሓባራዊ መግለጺ፣ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣጋጢሙ ንዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ምብራቕ ሱዳን፣ ብዘተ ክፈትሕ ተላብየን።
ፖለቲካውያን መራሕቲ ምብራቕ ሱዳን ብወገኖም፣ መሰጋግሪ መንግስቲ ንዘቕርቦ ዕድመ ፖለቲካዊ ዘተ ክጥቐምሉ ብምትሕስሳብ፣ ነታ ሃገር ብዝበኣሰ ብቁጠባ ዘልምስ ስጉምታት ካብ ምውሳድ ክቑጠቡ ተማሕጺነን።
ብላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቤጃ ወይ ናዚሪስ ዝተጸውዐ ኣድማ፣ ካብን ናብን ወደብን ካልኦት ከተማታት ምብራቕ ሱዳን ንዘራኽብ ኣውራ መንገድታት ከምዝዕጾ ጌሩ ኣሎ።
ሳልሳይ ሰሙኑ ኣቝጺሩ ዘሎ ምዕጻው ወደብን ኣውራ መንገድታትን፣ ንቁጠባ እቲ ብዝያዳ ከምዝተገለለ ዝግለጽ ዞባ ምብራቕ ሱዳን ብዝበኣሰ ሃስይዎ ይርከብ።
ካብ ብሄረ ቤጃ ዝኾኑ፣ ካልኦት ቀቢላታት ሃንደንደዋ፣ ነዚ ብላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ናዚሪስ ዝካየድ ዘሎ ኣድማ፣ ዝቓወም ሰለማዊ ሰልፍታት’ውን ኣካይዶም’ዮም።
እንተኾነ፣ ኣብቲ ዞባ ዓብላሊ ጽልዎ ዘለዎ ምንቅስቃስ ቤጃ ናዚሪስ፣ ዘቕረቦ ጠለባት ክሳብ ዝማላእ፣ ኣድማ ደው ከምዘየብል ኣፍሊጡ።
ብሓደ ኣባል ሉኣላዊ ቤት ምኽሪን ሚኒስተራትን ዝተወከለ ልኡኽ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳንን ምስ ሓለፍቲ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቤጃ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ፖርት ሱዳን ዘካየዶ ዘተ ፍረ ክርከቦ ኣይከኣለን።
ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቤጃ፣ ካብ ዘቕረቦ ጠላባት ሓደ፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ካብ ዝርከብ ጸጋታት፣ እቲ 50% ኣብቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ዞባታት ቀይሕ ባሕሪ፣ ገዳርፍን ከሰላን ክውዕል ኣለዎ ዝብል’ዩ።
=====================


text:
ፕረዝደንት ኦባማ፡ኣብ ጎኒ መበል 70 ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ዳዕሽ ንመንእሰያት ኣብ ምልዕዓልን ምምልማልን ዓቕሚ ንኸየሐይል፡ ክስራሕ ኣለዎ ክብሉ ኣዘኻኺሮም።
ብኻልእ ወገን ድማ ቑጽሪ ዝተመልመሉ መንእሰያት ምውሳኹ እናሻቐለ ምምጽኡ፡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ’ሙን ገሊጾም።
እስላማዊ መንግስቲ`የ ዝብል ጉጅለን ጽንፈኝነት ንዘሰጉሙ ጉጅለታትን ንምሽናፍ ዝተሓባበረ ምላሽ ምሃብ ይግባእ ኢሎም ባንኪሙን።
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ`ቲ እዋን፡ ኣብ ምቅላስ ግብረ-ሽበራ፡ ዲሞክራስን ናይ ምዝራብ ናጽነትን መሰረታዊ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።
“ሓቀኛ መንገዲ ቀጻልነት ዘለዎ ርግኣትን ዕብየትን፡ ብናይ ምዝራብ ናጽነትን፡ ናጽነት ሃይማኖትን ከምኡ`ውን ምኽባር ስርዓተ ሕጊን፡ ሲቪላዊ ማሕበረሰብን ዝግለጽ ዲሞክራሲ ምስ ዝህሉ ኣብ ምቅላስ ግብረ-ሽበራ ዓቢ ተራ ይጻወት”
ኣብ`ዚ ትማሊ ኣብ ኒውዮርክ ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ልዕሊ 100 ሃገራት ተሳቲፈን ኔረን። ካብ መንጎኤን ኢትዮጵያ ሓንቲ ኔራ። ልዕሊ 120 ዝኾኑ መራሕቲ ሲቪካዊ ውድባትን ናይ ውልቀ ዘፈርን መራሕቲ`ውን ተረኺቦም ኔሮም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ አብዚ ምስማዕ ይኸአል


text:
Radio Erena: 17 November 2019
ኣብ ዝተፈላለያ ዩኒቨሲታት ኢትዮጵያ ተጎሃሂሩ ዘሎ ብሄር ዘንቀሎ ግጭት ኣተኲሩ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ምዕጻው ዝበጽሕ ስጉምቲ ክውሰድ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
ኣብቲ ንኣባላት ቦርድ ዩኒቨርሲታትን ዝምልከቶም ኣካላትን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ኣብ መንጎ ተመሃሮ ተጀሚሩ ዘሎ ዓሌታዊ ግጭት ደው እንተዘይኢሉ፣ መንግስቲ ኣድላዪ ዝበሎ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኾነ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ገሊጹ።
እቲ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ወልድያ ጀሚሩ ናብ ደምበዲሎን ካልኦት ዩኒቨርስታትን ዝለሓመ ናይ ብሄር ግጭት፣ ንስርዓተ ትምህርቲ ኣዘናቢሉ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ህይወት ተመሃሮ እውን ጉድኣት ከምዘውረደ ኣብ እዋኑ ተገሊጹ እዩ።
ነዚ ሽግር’ዚ መፍትሒ ንምርካብ ሚኒስትሪ ሳይንስን ላዕለዋይ ትምህርቲን ኣብ ዘዳለዎ ኣኼባ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር፣ ነቶም ገበነኛታት ግቡእ ፍርዶም ክወሃቦም ምዃኑ’ዩ ገሊጹ።
=================


text:
ኣቶ ኢብራሂም ዓብደኑርን ወ/ሮ ሕድያት ራያን ነበርቲ ዩ.ኤስ እዮም። ጠንቂ`ት ናዕቢ ግብጺ፡ ድምር ፖሊቲካዊ ጸቕጥን ኤኮኖሚያዊ በደልን ምዃኑ ይሰማምዑ። ኣብ`ተን ቀንዲ ከተማታት ጥራሕ ዘተኮረ ልምዓታዊ ምንቅስቓስ ግብጺ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ድኻታትን ሃብተማትን ዘሎ ክፍተት ናብራ እናግፍሖ ኸምዝኸደን፡ ሸቕሊ ኣልቦነትን ክብሪ ናብራን ንመንእሰያት ተስፋ እናቑረጾም ኸም ዝኸደን`ውን ይገልጹ።
ካልኦት ንድልየት ህዝበን ዘይሰምዓ ሃገራት፡ ከምዚ ናይ ግብጽን ቱኒዝያን ዕድል ከጋጥመን ይኽእል`ዩ ዝብል ኣቶ ኢብራሂም፡ ብሽም ምርጫ እናሸቀጥካ ድምጺ ህዝቢ ምስራቅ ግን ህዝቢ ምስማዕ ክብሃል ኣይክኣልን`ዩ ይብል።
ወ/ሮ ሕድያት ብወገና፡ ምርጫ ክግበር ኣለዎ፡ ብዘይ ምርጫ ድልየት ህዝቢ ክፍለጥ ኣይክእልን`ዩ ትብል። ኣተሓሒዛ፡ እቲ ኣብ ግብጺ ዝተራእየ ናዕቢ፡ ኣብ እትዮጵያ ክፍጠር ተስፋ ዝገብሩ ገለ ኢትዮጵያውያን፡ ካብ ዘይክውንነታዊ ሕልሚ እንተወጹ ይሓይሽ ትብል።
ንምሉእ ትሕዝቶ`ቲ ምይይጥ ነዚ ምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ምስማዕ ይክኣል፡
.


text:
Radio Erena: 19 June 2019
ኣል ሑቲ ናይ የመን ኣብ ልዕሊ መዓርፎ ነፈርቲ ስዑዲ ዓረብ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ደብዳብ ኣካዪዱ።
እቲ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ስዑዲ ዝርከብ ኣብሃ ዝተባህለ መዓርፎ ነፈርቲ፣ ከፊላዊ ዕንወት ከምዝወረዶ ክግለጽ እንከሎ፣ ኣብ ህወይት ሰብ ዘውረዶ ጉድኣት ዛጊት ኣይተሓበረን። እንተኾነ ልዕሊ 20 ሰባት መቑሰልቲ ወሪዱዎም ከምዘሎ ብኣል ሑቲ ዝውነን ቴሌቪዥን የመን ገሊጹ።
ነቲ መጥቃዕቲ ብዝምልከት ካብ ስዑዲ ዓረብ ዝተዋህበ መግለጺ የለን።
ኣል ሑቲ ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዘካዪዶ ደብዳብ ናብ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን ክብ ኣቢሉዎ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ናይቲ ኣብ ልዕሊ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተኻየደ ደብዳብ ቀንዲ ምኽንያት፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ብዕለት 13 ሰነ ስዑዲ ኣብ ከተማ ሰንዓ ዘካየደቶ ደብዳብ ነፈርቲ፣ ግብረ መልሲ ሙዃኑ ይግለጽ።
ኲናት የመን ካብ ውግእ ሓድሕድ ሓሊፉ፣ ናይ ውክልና ውግእ ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ኢራንን ተቐዪሩ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ዝሓለፈ ረቡዕ ኣልሑቲ ኣብ ከተማ ጂዛን ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ልዕሊ 26 ሰባት ከምዘቑሰለ ኣብ እዋኑ ተገሊጹ’ዩ። ኣልሑቲ ብተወሳኺ፣ ጀሚሩዎ ዘሎ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን መጥቃዕቲ ክቕጽሎ ስለዝኾነ፣ ህዝቢን ሲቪል ሰራሕተኛታትን መዓርፎ ነፈርቲ ጥንቃቐታት ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ ኣሎ።
በዚ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ቀንዲ ተጠቃዕቲ ኮይኖም ዘለዉ ህጻናት ኣዴታትን፣ ከቢድ ናይ ዓጸቦ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ከምዘሎ ይግለጽ።
ሰይቭ ዘ ቺልድረን (save the children) ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ብዉሑዱ ሓሙሽተ ሚልዮን ህጻናት ናይ መግቢ ሕጽረት ኣጋጢሙዎም ከምዘሎ ሓቢሩ። እቲ ትካል ኣብ መግለጺኡ፣ ደብዳብ ነፈርቲ፣ ጥሜት፣ ተላባዒ ሕማማትን ካልኦት ሳዕቤናት ኲናትን፣ ንሓደ ምሉእ ወለዶ ከጥፍኡ ከምዝኽእሉ ብምትሕስሳብ ክልቲኦም ወገናት ንመግብን መድሃኒትን ከም መሳርሒ ኲናት ከይጥቀሙሉ ኣተሓሳሲቡ።
=======================


text:
ቅዲ ጽሑፍ እምኵሉ | Emkulu Style Sheet
ጽሑፍ ትግርኛ፡ ብዙሓት ከም መወከሲ ከገልግሉ ዝኽእሉ ጽሑፋት‘ኳ እንተ ኣለዉዎ፡ ጸሓፍቲ ትግርኛ ግን፡ ድንግርግር ዝበሉ ጽሑፋት ካብ ምጽሓፍ ገና ሓራ ክወጹ ኣይከኣሉን ዘለው። ነዚ ጸገም‘ዚ ካብ ሱሩ ንምምሓው፡ ውሁድን ትካላዊ ኣስራርሓን ዘድልዮ ምዃኑ ርዱእ እዩ።
ከምኡ ዝዓይነቱ ፍታሕ ክሳዕ ዝመጽእ ግን፡ ኣሕታሚ እምኵሉ፡ ንንጻረ፡ እሩም ኣገባባት ጽሑፍ ትግርኛ ከምኡ‘ውን ንትግርኛ ኣብ መጻኢ ዲጂታላዊ ንምግባሩ ንዝሰላሰሉ ስራሓት ኣብ ግመት ብምእታው፡ ብዓቕሙ ነዚ “ቅዲ ጽሑፍ እምኵሉ” (ቅ.ጽ.እ.) ብምድላው፡ ነቶም ብቐሊሉ ክፍትሑ ዝኽእሉ ኣደናገርቲ ኣገባባት ኣጸሓሕፋ ከወግድ መሪጹ ኣሎ።
ቅ.ጽ.እ. ንብዙሓት ኣካታዕቲ ኣገባባት ኣጸሓሕፋ ትግርኛ ኣዀምሲዑ፡ ንንጻረ ዝሓሹ ዝበሃሉ ኣገባባት ይእምምን ብግብሪ ንኽስራሓሎምን ድማ ከም መወከሲ ከገልግልን እዩ። እዚ ቅዲ ጽሑፍ እዚ፡ እቲ መራሒ ሓሳብ ኣብ ኣነዳድቓ ቃላት፡ ናብ ሱር ቃል ተመሊስካ ረባሕታታቱ ምፍታሽ እቲ ዝሓሸ ኣገባብ ምዃኑ የስምረሉ። ንኣብነት፡ ‘ጎያዪ‘ ወይስ ‘ጐያዪ‘? ንዝብል ሕቶ ንምምላስ፡ ናብ ረባሕታ እቲ ቃል ምስ እንኸይድ => ‘ኣጓያይ‘ ዝብል ረባሕታ ቃል ስለ ዘለና፡ እቲ ቅኑዕ ‘ጐያዪ‘ ኰይኑ ንረኽቦ። ብኸምዚ ኣገባብ፡ ቅ.ጽ.እ. ኣብ ዓመቝቲ ትንተናታት ከይኣተወ፡ ሓጸርትን ንምርድኦም ቀልልትን ዝዀኑ ነጥብታትን ኣብነታትን ብምጥቃም፡ ነዚ ዝስዕብ ሓሳብ ኣቕሪቡ ኣሎ። ውዱእን በቃ ዘበለን ዘይምዃኑ ብምእማን፡ ኣብ ቀጻሊ ዝውሰኽ ክውሰኾን ክምሓየሽ ዝግበኦ ክመሓየሽን ተኽእሎ ምህላዉ ድማ የረጋግጽ።


text:
ነቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ዝቀነየ ኣኼባ ብምትሕብባር USAID፣ ኢትዮዽያ፣ናይ ኣሜሪካ ትካል ምንካይ ስግኣት፣ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካን ስትራተጂካዊ መፅናዕቲ ርሑቅ ምብራቅን ደቡብ እስያን’ዮም።
ቀንዲ ትኹረት‘ቲ ዓውደ-ፅንዓት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንፅንፋዊ መልእኽታት ምግታእ ዝብልን ወከልቲ 14 ሃገራትን እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ኣካላትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ተሳቲፎም።
ዶ/ር ቤንጃሚን ኒክልስ ኣብ ኣፍሪቃ ኪኢላ ተሳገርቲ ገበናት፣ትርጉም ፅንፈኛ መልእኽታት እንታይ ምኻኑ ክገልፁ ከለው፣ቀርኒ ኣፍሪቃ‘ውን ኣብ ትሕቲ ስግኣት ፅንፈኛ መልእኽታት‘ዩ ይብሉ።ንሶም ወሲኾም”ተሳተፍቲ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ መልካዓት ፅንፈኛነትን ህውከተኛ ፅንፈኛነትን ተዘራሪቦም‘ዮም።ኣብ‘ዚ ዞባ‘ዚ ብዛዕባ ዘለው ዝተፈላለዩ ጉጅለታት‘ውን ኣልዒልና ኢና።ብሓፈሽኡ ዓለም-ለኸ ብድሆ ከምዝኾነ ተረዳዲእና” ኢሎም።
ብመንፅር ፅንፈኛነትን ህውከትን ቀዲሞም ዝስርዑ ኣል-ቃይዳን ኣል-ሸባብን‘ዮም።ዶ/ር ቤንጃሚን ክልቲኦም ጉጅለታት ናይ ፅልኣትን ህውከትን መልእኽታት የማሓላልፉ ከምዝፀንሑ ጠቂሶም።
ኣብ‘ቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ወከልቲ ሃገራትን ትካላትን፣መልሰ-ግብሪ መልእኽቲ ፅንፈኛታት እንታይ ክኸውን ከምዝግባእ‘ውን ተማኺሮም‘ዮም ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ሓይልታት ኢትዮጵያን ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን ኣብ ዘካየድዎ ግጭት ሓደ ላዕለዋይ ኣዛዚ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብቕድሚ ትማሊ ሰኒ ከምዝተቐትለ ሰበስልጣን እቲ ዓማፂ ንቪኦኤ ክፍሊ ሱማሊኛ ገሊፆም።
ወታደራዊ ሓላፊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ሸኽ ደቅ መሓመድን ካልኦት ክልተ ኣባላት እቲ ዓማፂ ጉጅለን ኣብ ዶብ ሱማሊያን ኢትዮጵያን ኣብ ዝርከብ ጥቓ ፋርጃኖ ተቐቲሎም ኣለው ይብሉ እቶም ሰበስልጣን።
ወሃቢ ቃል ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ዓብዳኒ ሒርሞግ ንቪኦኤ ኣብዝሃቦ ቃል መሓመድ ምስ ሓንቲ ንእሽተይ ኣሃዱ እናሃለው እዮም ብሓይልታት ኢትዮጵያን ሚሊሺያታት ሱማሊያን ዝተጠቕዑ።
ሸውዓተ ኣባላት ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብመኪና ይጉዓዙ ኣብዝነበርሉ እዋን እታ መኪና ፀገም ምስ ኣጋጠማ ካብ ሓይልታት ኢትዮጵያ ብእግሮም ከምልጡ ፈቲኖም ከምዘይክኣሉ ነበርቲ እቲ ከባቢ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ኣርባዕተ ዝቖሰሉ ኣባላት ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብወታደራት ኢትዮጵያ ከምዝተትሓዙ እውን እቲ ወሃቢ ቃል ወሲኹ ገሊፁ’ሎ።


text:
Radio Erena: 02 July 2020
1 ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ጽዒና፣ ንሓሙሽተ ዓመታት፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ መዐሸጊ ዝሰኣነት መርከብ፣ ክትፍንጀር ከምእትኽልእ ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ።
እታ ንብረት መንግስቲ የመን ዝኾነት መርከብ፣ ኣብ 2015 ነዳዲ ጽዒና ኣብ እትብገሰሉ ዝነበረት እዋን፣ ስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ኣብ ልዕሊ የመን ብዘጸንዐኦ እገዳ’ያ ኣብ ባሕሪ ተዓጊታ ደው ኢላ።
እታ መርከብ ጽዒናቶ ዘላ ነዳዲ ከተራግፍ፣ ብመንጎኝነት ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኤውሮጳን ዝተኻየደ ጻዕርታት ክሰምር ዘይክኣለሉ ምኽንያት፣ ሑቲን ናይ ስዑዲ መላፍንትን ሓድሕዶም’ዮም ዝካሰሱ።
ሑቲ፣ ኣስታት 80 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ዋጋ ናይቲ ነዳዲ ክኽፈሎ’ዩ ዝሓትት።
ኣብዚ እዋን’ዚ እታ መርከብ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምእትርከብ መጠንቀቕታ ዘቕርብ ዘሎ ሕቡራት ሃገራት፣ ላሕኵ ነዳዲ የጋጥማ ብምህላዉ ከይትፍንጀር ስግኣቱ ገሊጹ።
ሓደ ሚልዮን በርሚል ዝኣከል ነዳዲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እንተፈሲሱ፣ ኣብ ኣከባቢ ከቢድ ዕንወት ከውርድ ከምዝኽእል ‘ውን ኣጠንቂቑ።


text:
Radio Erena: 04 September 2019
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ትሕቲ ሃይማኖታውን ብሕታውን ትካላት ክመሓደራ ዝጸንሓ ኩለን ኣብያተ ትምህርቲ ከምዝተሃገራ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
ብመሰረት ነተን ትካላት ዝተዋህበ መምርሒ፣ መንግስቲ ኣቐዲሙ ብዘውጽኦ ኣዋጅ መሰረት፣ እቲ ኣብያተ ትምህርቲ ናብ መንግስቲ ተሰጋጊረን ኣለዋ ዝብል’ዩ።
እተን ኣብያተ ትምህርቲ ከምዝተሃገራ ንኣመሓደርተን ዝተሓበረ፣ ናይ ዓመተ 2019-2020 ስሩዕ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ንምጅማር ምቅርራባት ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ ግዜ’ዩ።
በዚ ናይ ምህጋር መስርሕ ተጸልየን ዘለዋ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብ ኣስመራ ብቋንቋ ዓረብ እትምህር ጃልያን እንዳ ማርያንምን ክርከብአን እንከለዋ፣ ኣብ ከረን፣ ባረንቱ፣ ደቀምሓረን ካልእ ከተማታት ዝነበራ ኣብያተ ትምህርቲ’ውን ተመሳሳሊ ዕጫ’ዩ በጺሑወን ኣሎ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ፣ ኣብ ልዕሊ ናይ መባእታ ኣብያተ ትምህርቲ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምዝወሰደ ኣይርሳዕን።
ምስዚ ተተሓሒዙ፣ ተማሃሮ ዲያእ ኣል እስላምያ ናይ ኣኽርያድሕሪ ዘካየድዎ ተቓውሞ፣ ሞት ክልተ ኣቦታትን ሓደ መንእሰይን ዘስዓበ፣ ጃምላዊ ማእሰርቲ ተማሃሮ፣ ወለዲን መማህራንን ከምዝተኻየደ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዝእለያ ዝነበራ ኩለን ማእከላት ሕክምና፣ ኣቐዲሙ ከምዝሃገረን ይዝከር።
==============


text:
ተልእኮ ሓዋርያዊ ጒስነት!
ዋርስዛዋ ፕራጋ ናይ እትበሃል ኣብ ሃገረ ፖላንድ እትርከብ መንበረ ሊቀጵጵስና ልሂቅ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሆሰር ዝሓለፈ ዓመት ዕለት 11 የካቲት 2017 ዓምፈ ንኩነታት ነጋድያንን ቊምስናን መጀጎርየ ከክንዳኦም ኮይኖም ክዕዘቡን ከም ፍሉይ ልኡኽ ቅድስት መንበር ገሮም ልኢኾሞም ከምዝነበሩን እቲ ተልእኮ ከኣ ነቲ ኩነታት ከጽንዑን ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ከኣ ናይተን ነፍሳት ጒስነት ብዝምልከት ዕሙቚ ዝበለ ጸብጻብ ከቅርቡ ነበረ፣ ነዚ ግን ምስቲ ዝነበሮም ናይ መንበረ ሊቀጵጵስናኦም ሓላፍነት ተደሪቡ እዩ ዝነበረ፣ ሕጂ ግን ዕድመ ኣገልግሎት ሊቀጵጵስናኦም ስለዘብቀዔ ነቲ ሓላፍነት ሊቀጵጵስና ንካልእ ኣረኪቦም፣
ፍሉይ ቈላሕታ ር.ሊ.ጳ ኣብ መጀጎሪ!
ዝሓለፈ ዓመት ቅዱስነቶም ነዚ ፍሉይ ተልእኮ ክልእክዎም ከለው ናይ ቅድስት መንበርን ክፍሊ ሕትመት ቫቲካንን ግረክ ቡርክ ‘ተልእኮ ናይዚ ፍሉይ ልኡኽ ር.ሊ.ጳ ዘመልክቶ ነገር እንተልዮ ር.ሊ.ጳ ጉዳይ ናይቶም ኣብቲ ቦታ ንንግደት ዝጐዓዙ ነጋድያን ክሳብ ክንደይ ከምዘተኰሩሉን ከምዝሓስበሉን እንከመልክት እዚ ተልእኮ እዚ ናይ ስለያን ምጽራይን ዘይኮነ ኣገልግሎት ሓዋርያዊ ተልእኮ ኣገልግሎት ጒስነት ነፍሳት እዩ፣ ስለዚ እዚ ተልእኮ እዚ ተልእኮ ንመንፈሳውያን ንጋድያንን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ጉስነትን ዝምልከት እዩ፣ ኢሉ መብርሂ ሂቦም ነሮም፣
ንመንፈሳውያን ነጋድያንን ንምእመናን ቊምስናን ቀጻሊ ምስናይይ!
ከምቲ ዓሚ ዝተመልከተኸስ ቅዱስነቶም ጒዳይ ምእመናንን መጅጎሪን ነጋድያንን ስለዘተሓሳሰቦምን ክንዳኦም ኮይኑብቀጻሊ ዘሰንዮም ጓሳን ብግዲ የድሊ ስለዝበሉ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ዕለት 31 2018 ዓምፈ ንሊቀጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሆሰር ፍሉይ ሓዋርያዊ ሓዋጺ ናይ ቊምስና መጀጎሪ ንዘይተወሰነ ግዜን ኣድ ኑቱም ሳንክተ ሰዲስ ማለት ብሥልጣን ሓዋርያዊ ኣመሓዳርን ከገልግሉ ሾምዎም፣ ነዚ ሽመት እዚ እንከብራህርሁ ናይ ቅድስት መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ‘እዚ መዝመነት እዚ ብሱሩ ናይ መንፈሳዊ ጒስነት ኮይኑ ነቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝተዋህበ ናይ ፍሉይ ተልእኾ መቀጸልታን መጽደቅን እዩ፣ ቀንዲ ተልእኮ ከኣ ንነፍሳት ብመንፈሳዊ ጒስነት ብቀጻሊ ምስናይ እንክኾን እዚ ከኣ ነቶም ናይታ ቊምስና ምእመናንን ነቶም ካብ መላእ ዓለም መንፈሳዊ ንግደት ንክገብሩ ዝመጹ ነጋድያንን ይምልከት እንክብሉ ገሊጾም፣


text:
ብመሰረት ሓድሽ ዝወጸ መጽናዕቲ ብከላ ልዕሊ ኩናት፡ግብረ ሽበራ፡ ባህርያዊ ሓደጋ፡ምትኻክ ሽጋራን ሕማምን ቀንዲ ጠንቂ ሞት ምኳኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ላንሰት ዝተባህለ መጽሔት ዝወጸ መጽናዕቲ ኣብ ዓመተ 2015 ብሰንኪ ኣብ ውሽጢ ገዛ ኮነ ወጻኢ ዘጋጥም ብከላ ትሸዓተ ሚልዮን ሰባት ምሟቶም ይሕብር; እዚ ማለት ድማ ሓደ ካብ ሽዱሽተ ሰባት ብሰንኪ ብከላ ይመውት ማለት እዩ ክብል እቲ መጽናዕቲ የረድእ።
ከተማ ኒውደሊ ህንዲ ሓንቲ ካብተን ብብዝሒ ብከላ ኣየር ብቀዳምነት ትስራዕ ከተማ ምኳና ተገሊጹ’ሎ።
ነቲ መጽናዕቲ ዘሕተመ ጸሓፊ ብከላ ከም መሰል ህይወት፡ ጥዕና፡ደሕንነት፡ውሕስነት ስራሕን ከም ህጻናት ዝአመሰሉ ተነቐፍቲ አካል ሕብረተሰብ ምኽልካል ዝአመሰሉ መሰረታዊ መሰላት ደቂ ሰባት ስግኣት ዝፈጥር እዩ ይብል።
እቲ መጽናዕቲ ዝበዝሓ ካብቲ ብብከላ ዝረአ ሞት ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራት ዘጋጥም ምካኑ ብምጥቃስ መራሕቲ እዘን ሃገራት ካብ ኣብ ከባብያዊ ሕግታት ኣብ ምህናጽ ቁጠባን ትሕተ ቅርጽን ከምዘተኹሩ እቲ ወሲኹ የረድእ።
ባንግላዴሽ፡ቻይና፡ሃይቲ፡ህንዲ፡ፓኪስታን፡ሰሜን ኮርያን ደቡብ ሱዳንን ገለ ካብተን ብከላ ዝያዳ ዝረኣየለን ሃገራት እየን።