text:
Radio Erena: 25 February 2018
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብገዛእ ፍቓዱ ስልጣኑ ከረክብ ምውሳኑ ብሓጎስ ከምዝተቐበሎ ገሊጹ።
እቲ ውድብ ብዕለት 23 ለካቲት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ብዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው፣ ንዝያዳ ደሞክራስያዊ መስርሕ ባይታ ንምንጻፍ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝወሰዶ ስጉምቲ ብእወታ ከምዝርእዮ ኣመልኪቱ።
እቲ መግለጺ ብተወሳኺ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ጸጥታን ንምስፋን፣ ልምዓታዊ መደባት ኣብ ምስሳን፣ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ምርግጋጽ ንኢትዮጵያ ከም ቀንዲ መሻርኽቲ ከምዝርእያ ይገልጽ።
እንተኾነ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ኢትዮጵያ ዳግማይ ንዝተጎሃሃረ ሰላማዊ ሰልፍታትን ናዕብታትን ስዒቡ መንግስቲ’ታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ዝኣወጆ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ስክፍታ ከምዘለዎ ድሕሪ ምግላጽ፣ ሓይልታት ጸጥታ ዝወስዱዎ ዝኾነ ስጉምቲ መሰረታዊ ናጽነት ዜጋታት ዘይግህስን፣ ውሕስነት ሰላምን ምርግጋእን ክኸውን ከምዝግባእ ኣተሓሳሲቡ።
=======================


c: text/html

text:
ነቲ ትካል ዘጣየሹን ዝመርሕዎን ኣይተ ኣስፍሃ ሃደራ እቲ ትካል ካብ ምክልኻል ኤች ኣይቪ ኤይድስ ብተወሳኺ ኣብ ጥዕና ኣዴታትን ህፃውንትን ጠመተ ሂቡ ከምዝሰርሕ ይገልፁ።
እቲ ትካል ኣብ ኢትዮዽያ ቅድሚ 9 ዓማውቲ ብዕሊ ግልጋሎት ምሃብ ከምዝጀመረን ሰለስተ ዋና ዋና ማእኸላት ነይሮምዎ። ኣብ ኣዲስ ኣባባ፣ ኣብ ኮምበልቻን መቐለን ጠመተ ሂቡ ይሰርሕ። ካብዞም ግላጋሎት መውሀቢ ማእኸላት ብተወሳኺ ናብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ብምኻድ ድንኳን ብምትካል ናፃ ግልጋሎት ምኽርን ምርመራን ተዋሂቡ እዩ።
“ኣብ ውቕሮ ፣ሓውዜን፣ ዓዲ ግራትን ሑመራን ከምኡውን ካብ ደብረ ዘይቲ ኣትሕዚና ክሳብ ሻሸመኔ ድንኳን ሒዝና ኣብ ማእኸል ከተማን ዕዳጋን ግልጋሎት ሂብና ኢና” ኢሎም ኣይተ ኣስፍሃ።
እዚ ትካል እዚ ኣብዚ ሐዚ እዋን ግልጋሎቱ ብምስፋሕ ሎምዘበን ኣብ ዝዋይን ሃይቅን ተወሰኽቲ ማእኻላት ከፊቱ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ሃይቅ ነቲ ተግባራዊ ስራሕ ዝረኣዩ ኣማሓደርቲ እቲ ወረዳ 3,600 ካሬ ሜትሮ መሬት ብነፃ ነቲ ትካል ሂቦም ኣለዉ ይብሉ ኣይተ ኣስፍሃ።
ትካሎም ካብ ቶምስ ዝተባሃለ ኣሜሪካዊ ፋብሪካ ሳእኒ ብሓገዝ ዝረኸቦ 6000 ሳእኒ ኣብ ዝተፈላለያ ማእኸላት ንዝርከቡ ህፃውንትን መናእሰያትን ይዕድል ኣሎ።
ኣይተ ኣስፍሃ ሃደራ ኣብ ከይዲ ስረሖም ካብ ዶክትር ቴድሮስ ኣድሖኖም ምኒስትር ምኒስቴር ሓለዋ ጥዕና ከምኡ እውን ካብ ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ዝነበሩ ዶክተር ገብረኣብ ባርናባስ ፅብቕ መተባብዒ ከምዝረኸቡ ገሊፆም እዮም።
ይኹን እምበር ኣብ ትግራይ ማእኸል ክንክን ኣዴታትን ህፃውንትን ንኸስርሑ ካብ ገነርቲ ሰናይ ሓገዝ ረኺቦም ዝሕተትዎ መሬት ግና ዛጊድ ከምዘይተፈቐደሎም ይገልፁ። ናይ ቀበሌ እዩ ዝተባሃለ ጎልጎል መረባ ንመንግስቲ ክራይ እናኸፈሉ ይሰርሑ ምህላዎም ይዛረቡ።
“ዘቕረብኮዎ ሕቶ ልዕሊ ሰለስተ ዓማውቲ ኣሕሊፉ ኣሎ ንምንታይ ከምዘተፈቐደሎም ግና ኣይተረደአንን” ይብሉ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ድሕሪ ፅባሕ ሰንበት ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ ብጃምላውን ውዱብን ከምኡ እውን ሰፊሕ ምጥሓ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኢትዮጵያዊያን ዝተዓጀበ እዩ ኢሉ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ።
ናብ ምርጫ ዝኽየድ ዘሎ መሰላት ሓሳብ ናይ ምግላፅ፣ናይ ምውዳብን ናይ ምእካብን ነፃነት ኣብ ዝተደረተሉ ኩነታት እዩ ዝበላ ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዳይረክተ ምብራቕ ኣፍሪካ፣ቀርኒ ኣፍሪካን ዓበይቲ ቃላያትን Muthoni Wanyeki እየን።
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ዝተመዝገቡ ብዙሓት ኣባላት ሕጋዊ ተቓምቲ ፓርትታት፣ ጋዜጠኛትታ፣ብሉገራትን ሰልፈኛታት ኣሲሮም ኣለው።ንነፃ ማዕቐናትን ስቪል ማሕበሰብን ንምዕፋን ምፍርራሕን ዓፋኒ ሕግን እናሓዋወሱ ተጠቒሞም እዮም ይብል እቲ መግለፂ።
ቅድሚ ናይ ሰንበት ምርጫ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ፓርትታት ከይነቀሳቐሱ ገደባት ከምዝወሰኸ ከምዝገለፁ እውን እቲ ሪፖርት ይሕብር።ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ንልዕሊ ፍርቂ ሕፁያት ተወዳደርተይ ሰሪዙዎም ክብል ሰማያዊ ፓርቲ ንኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣመልኪቱ’ሎ።ንፓርላማ ኢትዮጵያ ካብ ዝተመዝገቡ 400 ሕፁያት 139 ጥራሕ ከምዝወዳደሩ ይገልፅ እቲ መግለፂ።
ቅድሚ ሰለትሰ ማዕልታት 19 ግንቦት 2015 ኣ/ፈ በቀለ ገርባን ካልኦት ኣባላት ናይ ኦሮሞ ፌደራላዊ ኮንግረስን/መድረክ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ወፍሪ ምርጫ የካይድሉ ኣብዝነበሩ እዋን ሓይልታት ፀጥታ ንስዓታት ከምዝኣሰሩዎም እቲ መግለፂ ይዝርዝር።
ኣብ ወርሒ መጋቢት እውን ሰለስተ ብረት ዝዓጥቁ ኣባልት ደሕንነት ኣብ ትግራይ ኣባል ዓረና መድረኽ ንዝኾኑ ሕሉፍ ካሕሳይ ብከቢድ ከምዝደብደብዎም ቅድም ክብል እውን ካብቲ ፓርቲ ንክወፁ ወይ ንዝመፅእ ሳዕቤን ክዳለው ካብ ሰበስልጣን ፀጥታ ናይ ቃል መጠንቀቕታ ይበፅሖም ነይሩ ይብል እቲ መግለፂ።
እስክንድር ነጋ፣ሪኢዮት ኣለሙን ዉብሸት ታየን ሓዊሱ እንተወሓደ 17 ጋዜጠኛታት ብፀረ-ሽብር ሕጊ ተፈሪዱዎም ተኣሲሮም ይርከቡ ይብል እቱ መግለፂ።ብዙሓት ጋዜጠኛታት እውን ብዝበፅሖም ምፍርራሕን መጠንቀቕታ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ሃዲሞም እዮም።
ልኡኽ ተዓዛቢ ምርጫ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ብዝግባእ ክሪኦን ብኣንፃር ሰፊሕ ሰብኣዊ መሰላት ክፍትሾን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ፀዊዑ’ሎ።
‘’ተዓዘብቲ ምርጫ ሕብረት ኣፍሪካ ብሕልፊ ምስ ምርጫ ዝተኣሳሰሩን ካብኡ ንልዕልን ዝፍፀሙ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ትኹረት ክህብ ሓላፍነት ኣለዎ’’ዝበላ ዋንየኪ ብምስዓብ ‘’ ንሰብኣውን ናይ ህዝብን መሰላት ሓለዋ ዝህብ ናይ ኣፍሪካ ቻርተር ኢትዮጵያዊያን ኣብ መንግስቶም ብነፃነት ክሳተፉ ናይ ዘለዎም መሰል ክከላኸል ኣለዎ’’ይብላ።


text:
ኣብ ኣየርላንድ ናይ ኣማግ ሊቀ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዕ ኣቡነ ኤኣሞን ማርቲንን ናይ ኣንግሊካዊት ቤተክርስቲያን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሪቻርድ ክላርከ ዱብሊን ኣብ ዝርከብ መእለዪ ግዳም ሓደር ማእከል ቅዱስ ኣቦና ተረኺቦም ዝለገስዎ ቃል ዘማእከለ ናይ ሓባር ናይ 2018 ዓ.ም. በዓለ ልደት ክፉት መልእኽቲ ኣመሓሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ናይ ሓባር መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍርቸስኮ ካብ ዕለት 25 ክሳብ ዕለት 26 ነሓሰ 2018 ዓም. ብምኽንያት ታሽዓይ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ስድራ ቤት ኣብ ኣየርላንድ ምብጻሕ ኣካይዶም ኣብቲ ብማሕበር ፍራንቸስካውያን ካፑቺን ኣሃው ዝመሓደር ኣብ ዱብሊን ኣብ ዝርከብ መእለይ ግዳም ሓደር ዜጋታት ተረኺቦም፥
በዓለ ልደት ብዘይ ቤት ከመይ ምዀነ ነይሩ፡ ብዘይ መጽለልን ኣብ ቁርን ኣስሓይታን፡ ኣብ ጐደና ኣብ ጽምዋ ንበይንኻ
ዝብል ሓሳብ ብኣጽንዖት ገሊጾም፡ እቶም ኣብቲ መእለዪ ግዳም ሓደር ዝረከቡ፡ በዓለ ልደተ ኣብ ቤት ከብዕልዎ ምኽኣሎም ክብሪ ንእግዚኣብሔር እዩ ዝበልዎ ሓሳብ ብፁዕ ኣቡነ ኤሞን ማርቲንን ናይ ኣንግሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሪቻርድ ክላርክን ንናይ ክልቲኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን ምእመናን ብበዓለ ልደት ምኽንያ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ሓባር መልእኽቲ ዘኪሮም፡
ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ድጋፍ ምዃን
ኣብ ኣየርላንድ ብዙሓት ኣልቦ ቤትን ግዳም ሓደርን ኣለዉ፡ እዚ ናይዞም ኣሕዋት ጭቡጥ ኩነት ነቲ ብስነ ኣሓዝ ንዝትንትን ከይዲ ምሕዳግ ኣይግባእን፡ ኢየሱስ ኣብ ምድራዊ ሕይወቱ ተጓዓዛይን ገያሻይን እዩ ዝነበረ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ነኸበስር፡ ገዛእ ርእሱ ምስቶም ኣልቦ ቤት ዝዀኑ ዜጋታት የመሳስል፡ ነዚ ዝበሉ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳሳት ኣብ ኣየርላንድ ብፁዕ ኣቡነ ማርቲን ክዀኑ እንከለዉ፥
ወንጌላውያን ከምዝሕብርዎ፡ ኢየሱስ ካብ ልደቱ ኣትሒዙ ኣልቦ ቤት ኣዩ ዝነበረ፡ ኣብ መብልዒ ማል ተወልደ፡ ብዘይ ናይ ሓንቲ ቤት ጣዕሚ
ቃል ቅዱስ ኣቦና
ብፁዕ ኣቡነ ማርቲን ኣንግሊካዊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ክላርክን ኣብ መልእኽቶም፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኣየርላንድ ሓዋርያዊ መገሻ ኣብ ዘካየድሉ እዋን፡ ነቶም ኣብቲ ብካፑቺን ኣሃው ዝመሓደር መእለዪ ግዳም ሓደር ዜጋታት ተረኺቦም፡
ኣልቦ ቤትን ግዳም ሓደር ንኽዀኑ ዝተገዱ ናብዚ መእለዪ ዝመጹ፡ ክብሮምን መሰሎምን ኣኽቢሩ ከም ምዃኖም ተቐቢሉ ዝኣልዮም ስለ ዘሎን ኣብኡ እምንቶኦም ስለ ኣንቢሮምን እዮም፡ ነፍሲ ወከፍ ግዳም ሓደርን ኣልቦ ቤትን ተምሳል ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ
ዝበልዎ ቃል ኣብ መልእኽቶም ከዘስመሩሉ ተሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 20 December 2019
ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ሓሰን ዓሊ ኻይረ፣ ኣብ ውሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ንመበል ካልኣይ ግዜኡ ናብ ቀጠር ምብጻሕ ኣካይዱ።
በቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝረመርሐ ላዕለዋይ ልኡኽ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ቀጠር ዝበጽሐ፣ ኣብቲ ካብ 14ን 15ን ታሕሳስ ዝተኻየደ ዋዕላ ዶሓ ንምስታፍ’ዩ።
ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ ቀጠር ኣብ ዝበጽሓሉ ኣብ ዝምድና ክልትኤን ሃገራት ብምትኳር ምስ ኣሚር እታ ሃገር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ከምዝተዘራረበ ይዝከር።
ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ዶሓ ድማ፣ ብዛዕባ ምዕባለታት ሰላም ሃገሩ ብዝምልከት ምስ ዝተፈላለዩ ኣብቲ መድረኽ ዝተረኽቡ ሰበ ስልጣን መንግስታት ምምይያጡ ተገሊጹ።
ቀጠር ኣብ ሶማ፣ ስትራቴጅያዊ ጽርግያታት ንምህናጽ ዝውዕል 200 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ኣበርኪታ’ያ።
ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና ክትበትኽ ብስዑዲ ዓረብ ምድፍፋእ ዝግበረላ ሶማል፣ ኣብ ወሽመጥ ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ምክፍፋል ዘይሻራዊ መርገጺ ሒዛ ከምዘላ ይፍለጥ።
==================


text:
Radio Erena: 15 December 2014
ጅቡቲ ብዘይካ ምስ ኤርትራ ምስ ኩለን ጎረባብታ ጽቡቕ ዝምድና ከምዘለዋ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ማሕሙድ ዓሊ ዮሱፍ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ምስ ኣገልግሎት ዜና ቱርኪ ኣናዶሉ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ዝምድና ጅቡትን ኤርትራን ብሰንኪ ራስ ዱሜራ ካብ 1996 ኣትሒዙ ከምዝሓርፈፈ ብምግላግ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ክልትኤን ሃገራት ናብ ኵናት ኣመሪሐን ከምዝነበራ ኣረዲኡ።
ኣብ 1999 ከኣ መንግስቲ ጅቡቲ ጸግዒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሒዙ ዝብል ወቐሳ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዝነበረ ዝጠቐሰ እቲ ሚኒስተር፣ ብሰንኩ ከኣ ጅቡቲ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ኣምባሳደራ ብምስሓብምስ ኤርትራ ዝነበራ ዝምድንኣ ምሉእ ብምሉእ ከምዝበተኸት ሓቢሩ።
ዝምድና ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2001 ዳግም ክመሓየሽ ተራእዩ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ 2008 ኣብ ራስ ዱሜራ ብዝተኻየደ ኵናት፣ ምትፍንናን ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ጥርዙ በጺሑ ይርከብ።
ካብ ክልቲኤን ሃገራት ሓያሎ ወትህደራት ዝቐተለን ዘቑሰለን ኵናት ኤርትሮ ጅቡቲ ብመንጞኝነት ቀጠር ንምፍትሑ ኣብ 2010 ተበግሶ እኳ እንተተወስደ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ምሕባር ስለዝሓንገደ ክዕወት ከምዘይክኣለ’ውን ሚኒስተር ማሕሙድ ዓሊ ዮሱፍ ኣገንዚቡ።
መንግስቲ ጅቡቲ ዝሓዞም ምሩዃት ኵናት ኤርትራ ንማሕበረሰብ ዓል ከፍልጥ እንከሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ብዝምልከት ዛጊት ዝኾነ ሓበሬታ’ውን ኣይሃበን።
ቀጠር ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ኣብ ምጥያቕ ከምዘላ ዘረጋገጸ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ፣ መንግስቲ ኤርትራ ከረክቦም ይጽበዩ ምህላዎም’ውን ጠቒሱ።
እቲ ሚኒስተር ብዘይካ’ዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ ናብቲ ኣብ ጅቡቲ ዝመደበሩ ኢጋድ ክምለስ ድሌት ጅቡቲ ምዃኑ ብምሕባር፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ንሰላም ቅሩብ ከምዘይኮነ ወቒሱ።
=============================


text:
Radio Erena: 13 June 2021
ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ኤርትራ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንብረት’ታ ቤተክርስቲያን ዝኾነ ቤት ትምህርታትን ኣብያተ ሕክምናን ንምህጋሩ ዝቃወም ደብዳቤ ልኢኾም።
እቶም ጳጳሳት ናብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ዝለኣኹዎ ደብዳቤ፣ በታ ቤተክርስቲያን ዝውነና ኣብያተ ትምህርቲ፣ ካብ ክፍሊት ናጻ ብዝኾነ ኣገባብ፣ ነቶም ብቁጠባ ዝደኸሙ ኣካላት ሕብረተሰብ ኣብ ምግልጋል ዝተዋፈራ ስለዝኾና፣ ንምህጋረን ብዘይካ ጽልኢ ኣብ ሃይማኖታዊ ትካላት፣ ካልእ ዝኾነ ዝቐርብ ምኽኒያት ከምዘይህሉ ኣነጺሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ 2018 ጀሚሩ ብካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ዝውነና ኣብያተ ሕክምና፣ ቤት ትምህርታትን ካልኦት ናይ ረዲኤት ትካላትን ንብረትን ክህግር ምጅማሩ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ ነተን ዝተረፋ ክሳብ መዋእለ ህጻናት ከይተረፈ ምህጋር ጀሚሩ ከምዘሎ ሃይማኖታውያን ትካላት ይሕብራ።
ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ኣብ ዘቕረብዎ ጥርዓን ብተወሳኺ፣ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተወርሰን፣ ብሕጂ ክውረስ ኣብ መደብ ዘሎን ኩሉ፣ ሕጋዊ ዋንነት ቤተክርስቲያን ብምዃኑ፣ ክሳብ ናብ ዋንኡ ዝምለስ፣ ከይተሓለሉ ጥርዓኖም ክቕጽሉ ምዃኖም ሓቢሮም።
ካብ ፈለምኡ ዕላማ ምቛም ትካላት ወሃብቲ ጥዕናን ትምህርትን፣ ነቲ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝርከብ ህዝቢ ንምግልጋል እዩ ዝብሉ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን፣ ምስ መንግስቲ ንምውድዳር ወይ ምጭራት ከምዘይኮነ ገሊጾም።
እቲ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ዝተላእከ ደብዳቤ ኣብ መወዳእታ፣ ንህዝቢ ከገልግላ ዝቖማ ብዘይመኽሰብ ዝሰርሓ ትካላት ምዕጻውን ንብረተን ምህጋርን፣ ኣንጻር ረብሓ ህዝብን መሰረታዊ ምግሃስ ፍትሒን እዩ ብምባል ተቓውሞ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ኤርትራ ይገልጽ።
=========================


text:
Radio Erena: 24 September 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ምስቲ ዓሌታዊ ግጭት ዘስዓቦ ቅልውላው ብዝተኣሳሰር ዝተጠርጠሩ፣ 312 ሰባት ኣብ ፍርዲ ቀሪቦም።
እቶም ኣብ ቡራዩ ዝርከብ ናይ ወረዳ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝቐረቡሉ፣ ግጭት ክለዓል ጎስጒስኩም፣ ገንዘብ ኣዋፊርኩም፣ ንብረት ብምዕናውን ብምዝማትን ካልእን ዝብል ክስታት ተመስሪቱሎም።
26 ካብቶም ጥርጡራት ብገበን ቅትለት፣ 195 ከቢድን ፎኪስን መጉዳእቲ ምውራዶም፣ ክኽሰሱ እንከለዉ፣ ኣርባዓ ሰባት ኣብ ቅትለት ምስታፎም፣ ዓሰርተ ከኣ ገበን ቅትለት ምፍጻሞም መርትዖታት ቀሪቡ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
ፖሊስ’ቲ ዞባ 12 ሽጉጥ፣ ሓደ ቦምባ፣ ኣርባዕተ ካላሽን፣ 74 ከኣ ምሳርን ጎዞሞን ከም ኤግዚቢት ኣቕሪቡ። ተወሳኺ ጭብጥታት ንምእካብ ከኣ ናይ 14 መዓልታት ግዜ ሓቲቱ።
ዓሌታዊ ግጭት ኢትዮጵያ፣ ንግዚኡ ዝሃደአ ደኣ ይምሰል እምበር፣ ጸጸኒሑ ፈኸም ምባሉ ከምዘይተረፎ፣ ነበርቲ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ይገልጹ።


text:
Radio Erena: 28 May 2019
ስርዓት ኣል በሺር ብህዝባዊ ናዕቢ ድሕሪ ምእላዩ፣ ስልጣን ሒዞም ዝርከቡ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ናብ ሰለስተ ሃገራት ዓረብ ምብጻሕ ኣካይዶም።
ኣቦ መንበር ናይቲ ጉጅለ፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን፣ ኣብ ግብጺ ዘካየዶ ዑደት ዛዚሙ ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብምቕናዕ፣ ምስ መራሕቲ ናይዘን ሃገራት ምስጢራዊ ምይይጥ ኣካይዱ።
ምክትል ሓላፊ ናይቲ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ጀነራል መሓመድ ሓምዳን “ሒሚቲ” ዝመርሖ ካልእ ጉጅለ ብወገኑ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብምብጻሕ ምስ ንጉስ ሳልማንን ካልኦት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ተዘራሪቡ።
እዘን ሰለስተ ሃገራት ዓረብ፣ ነቲ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግር ካብ ህዝቡን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ጻውዒት ዝቐርበሉ ዘሎ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ብወግዒ ዝደገፋ’የን።
ኣንጻር እዚ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ተቓውሞኡ ዝቕጽል ዘሎ ህዝቢ ሱዳን፣ እዘን ሰለስተ ሃገራት ዓረብ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሱዳን ጣልቃ ይኣትዋ ብምህላወን ይወቅስ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ እቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግር ክጽውዕ እንከሎ፣ ጎረባብቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ነዚ ወትሃደራዊ ባይቶ ዘለወን ደገፍ ብወግዒ እኳ እንተዘይገለጻ፣ ንናይ ሱዳን ኩነታት በብውልቃዊ ረብሓታተን ይጥምትኦ ከምዘለዋ ይግለጽ።
ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ስልጣን ካብ ዝሓዘሉ፣ ፈላሚ ዑደቱ ናብ ኢትዮጵያ ከምዘካየደ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ድማ፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኣማኻሪ ፕረዚደንትን፣ ዝተወከል ልኡኽ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ሱዳን ብምብጻሕ ምስ ዝተፈላለዩ ወገናት ሱዳን ተዘራሪቡ’ዩ።
===================


text:
ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ከተማታት አሜሪካ ዝኾነትን ቀንዲ ቤት-ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ዝርከባን ከተማ ኒዮርክ ትማሊ ሰንበትን ሎሚ ሰኑይን ካብ ዝተፈላለየ ክፍለ-ግዝኣታት ኣሜሪካን ካናዳን ብዝመፁ ኤርትራውያን ዝተኻየዱ ክልተ ተቃረንቲ ዝኾኑ ፍፃመታት አተኣናጊዳ'ላ።
ሰንበት 25-መስከረም ነቶም ናብ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ዝመፁ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂ እንካዕ ብደሓን መፀእካ ዝብሉን ምስቶም ፕረዚደንት አኼባ ዘካየዱን ኤርትራውያን ክተተአናግድ ኸላ፣ ሎሚ ኸአ ነቶም ፕረዚደንት ዝተቃወሙን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ መንግስቶም ማዕቀብ ኸፅንዕ ዝፀውዑን ኤርትራውያን ዘካየድዎ ተቃውሞ ሰልፊ አተኣናጊዳ'ላ።
ብዛዕባ'ቲ ምስቶም ፕረዚደንት ዝተኻየደ አኼባ ንሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ቃለ-መጠይቅ ዝሃቡ አብ ምስላጥ'ቲ አኼባ ግደ ዝነበሮም ፍረወይኒ ተኸስተን ኢብራሂም ዓብደኑርን ካብ ቨርጅንያ መንፈስ'ቲ አኼባ ገሊፆም'ለው።
ነቲ ሎሚ ዝተኻየደ ፀረ-መንግስቲ ተቃውሞ ሰልፊ ብዝምልከት ኸአ ካብ መንጎ አተሓባበርቲ'ቲ ሰልፊ ዝኾነ አቶ ዛይድ ናብቲ ሰልፊ ካብ አይደሆ ዝመፀ አቶ ፅጋቡ አስመላሽን ካብ ዲሲ ኸኣ መንእሰይ ዋልታ ክፍለዝጊን ነቲ ሰልፊ ዘካየድሉ ምኽንያት ንሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ገሊፆም'ለው።
ንኽልቲኦም ወገናት ዘዘራረበቶም ምንያ አፈወርቂ ሓደ ድሕሪ'ቲ ሓደ ጠሚራ አቅሪባቶ'ላ።
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ከድኩም ጠውቁ


text:
ነቲ ንፈልጦስ ማዕረ ክንደይ ኮን ንፈልጦ ንኸውን?
1. በዓል
በዓል ልደት
በዓል ፋሲካ
በዓል ቅዱስ ዮውሃንስ
በዓልቲ ቤተይ
በዓል ቤትካ
በዓል ናጽነት. . . ወዘተ
2. ኣቱም
ኣቱም ሰብኣይ
ኣቱም ሰብ ቀደም
ኣቱም የሕዋት/ኣሓት. . . ወዘተ.
3. ኣሜን
ጎይታ ይባረኽ – ኣሜን
ስምካ ይቀደስ – ኣሜን. . . ወዘተ.
4. መዓት
መዓት ወሪዱና
መዓት መጺኡኒ
መዓት እዮም ኔሮም. . . ወዘተ.
ነዘን ኣርባዕተ ኣብ ላዕሊ ተጠቒምናለን ዘለዋ ከም በዓል፣ ኣቱም፣ ኣሜንን መዓትን ዝብላ ቃላት ኣብ መዓልታዊ ዝርርብ ኮነ ስነ ጽሑፍ ቋንቋ ትግርኛ ብብዝሒ ካብ ንጥቅመለንን ዝውቱራትን ከምኡ ድማ ኣዝየን ኣገደስት እየን። ኪኖ ተራ ቃላት ሓሊፈን’ውን ንፍሉይ ኣጋጣሚታትን ትሕትናዊ ኣገላልጻን የገልግላ።
ከም ሓቂ እዘን ቃላት እንክድመጻ ዝኾነ ሰማዒ ብፍሉይ ኣተኩሮ እዩ ኣቓልቦ ዝገብረለን። ንኣብነት: በዓል-ልደት ኣብ ኣመንቲ ክርስትና ፍሉይ መዓልቲ እዩ። በዓል/ቲ ቤተይ ክንብል ከለና ድማ ንኽልተ ብሓባር ዝነብሩ መጻምዲ ዘገልግል ፍሉይ መግለጺ እዩ።
ንምዃኑ ከም’ዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለው ቅላት ክንጥቀም ከለና በቲ ሓቅስ እንታይ ኮን ኢና ንብል ዘለና? ስም ሓያላት ጥንታውያን ኣማልኽቲ ግብጺ ንጽውዕ ከም ዘለናስ ማዕረ ክንደይ ፈሊጥናዮ ንህሉ? እዞም ሎሚ ኣብ ሓደ ኣምላኽ ንኣምን ዝብሉ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ ቀደም ዘመን ክንደይ ኣማልኽቲ ኔሮሞም ኮን ይኾኑ? ዝብሉ ብቐሊሉ መልሲ ዘይርከበሎም ብዙሓት ሕቶታት ተደርዲሮም ይርከቡ።
ቋንቋ ትግርኛ ኣስማት ጣኦታት ከም ተራ ቃላት ወሲዱ ክጥቀመሎም ክትርኢ; እዋእ እዚ ህዝቢ በቲ ቀደም ዘመን ኣምላኺ ጣዖታት እዩ ኔሩ ማለት ድዩ ክትብል ትግደድ። ብሓቂ ድማ ክኸውን ኣለዎ። ነዚ ሓቅነት ከልብስዎ ዝኽእሉ ብዙሓት ኣሰራት ኣለዉ። ንኣብነት፥ መንግስቲ ዝብል ቃል ከም ዝውቱር ንሓደ ዓለማዊ ስልጣን ሒዙ ንህዝቢ ዘመሓድር ኣካል የስምዕ። በቲ ሓደ ድማ መንግስቲ ኣምላኽ ዝብል ፍሉይ መጸውዒ በቲ ልዑል ናይ ልዑላን ሰማያዊ መንግስቲ ዝፍለጥ መንግስቲ የመልክት። እቲ ጸገም ዝፍጠር ነቲ ዓለማዊ መንግስቲ ናይ’ዛ ምድሪ ከኣሊ ስለዝቑጸር ኣዝዩ ክቡርን ዘይድፈርን ከም’ኡ ድማ ከም’ቲ መንግስቲ ኣምላኽ ዘለኣለማዊ ዝኾነ፣ ናይ’ዛ ምድራዊ መንግስቲ ነባሪ ይቑጸር። ስለ’ዝኾነ ድማ ዝኾነ በዓል ስልጣን እምብረ መጠን ክብረ ልዕልና ይውሃብ። እዚ ድማ ነቶም ዓመጽቲ ገዛእቲ ዘይተኣደነ ተድላ እዩ።
ስለ’ዚ እቶም፥ ንጥቀመሎም ቃላት ብልክዕ ምስ ዘይንፈልጦም ካብ ዝህብዎ ኣገልግሎት ዘውርድዎ ዕንወት ክበዝሕ ይኽእል። ስለምንታይሲ ከይተረድኣና እቲ መሰረታዊ ትርጉሞም ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንጥቀመሎም ክንህሉ ስለንኽእል። ስለ’ዚ መሰረታት ቋንቋ ምጽናዕ መወዳድርቲ የብሉን።
በዓል፣ ኣቱም፣ ኣሜንን መዓትን፥ እቶም ሓያላት ኣማልኽቲ ግብጻውያን
ቃላት መሰረት ናይ ሓደ ቋንቋ እዮም። መቦቆላዊ ምንጪ ናይ’ዞም መሰረት ናይ ቋንቋ ዝኾኑ ቃላት ክትፈልጥ ድማ ሰፊሕ መጽናዕትን ምርምርን ከም’ዘድሊ ክኢላታት ናይ’ዚ ዓውዲ ይሕብሩ። ሓሓንሳብ ጊና ብወዝቢ ጎፍ ዝብሉኻ ተረኽቦታት ኣይስኣኑን።
ንመጀመርታ ግዜ ኣብ መሰረታዊ መቦቆል ቋንቋ ትግርኛ ኣድህቦ ክገብር ዝደረኸኒ ጸሓፍን ፍላስፋን ኣማኑኤል ሳህለ ናብ ሓዳስ ኤርትራ ዝጸሓፋ ጽሕፍቲ አያ ዝነበረት። ወላ’ኳ ዕለቱ ብልክዕ ኣይዘክሮ ከባቢ 2005 ከም’ዝነበረ ግና ቅሩብ ይስወጠኒ። ኣብ’ታ ጥንታውያን ኣማልኽት፣ መናፍስቲ፣ ደቂ ሕድርትናን ልምድታትን ህዝቢ አምባታት መጠራን ከስከሰን ብመልክዕ ፋንታዝያዊ ቀሪባ ብጉሩም ቃላት ዝወቀበት ንኡስ ጽሕፍቲ ብዛዕባ “በዓል” እተስተማቕር ጽሕፍቲ ነበረት።
እዛ ጽሕፍቲ ኣዝያ ስለዝመሰጠትኒ ብዛዕባ ጥንታውያ ኣማልኽቲ ዘለኒ ኣፍልጦ ከዕቢ ዝሕግዙኒ ጽሑፋት ሕልፍ እናበልኩ የንብብ እየ። ንኣብነት ኣብ 2007 ዘንበብክዋ “Gods of Ancient Egypt”; ኣብ ግብጺ ብዙሓት መላእኽቲ ከምዝነበሩ ክመሃር ክኢለ።
ካብ’ዞም ብዙሓት ኣማልኽቲ፥ ኣርባዕተ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ከም ተራ ቃላት ዓቢይ ቦታ ሒዞም ምስ ረኸብክዎም ተገረምኩ።
ንምዃኑ እዞም ኣማልኽቲ መን እዮም?
1. በዓል – Ba’al
ኣምላኽ ኩነታት ኣየርን ፍርያምነትን ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝነበረ ባዓል፣ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ፍሉጣት ኣማልኽቲ ግብጻውያን እዩ ዝነበረ። ኣብ ገለ ክፋል ግዜ ውን ቋንቋ ሄብርው ስም ናይ ኣምላኽ – የሀወህ ጌሩ ይጥቀመሉ ኔይሩ።
በዓል ኣብ ልዕሊ ንፋሳት፣ በርቂ፣ ነጎዳ፣ ዝናብን ፍርያምነትን ፍሉይ ሓይሊ ከምዝነበሮ የእመነሉ።
Ba’al Hammon – እዚ ሎሚ ግዜ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ብፍሉይ ወንኻ ዝሰለበ; በዓል ሕማመይ; ኢልና እንጠቀመሉ ኣገላልጻ መሰረቱ ምስ ኣምላኽ ጣዖት በዓል ዝተኣሳሰር ኮይኑ ትርጉሙ ድማ “ኣምላኽ ፍርያምነት” ማለት እዩ።
ሓደ ሰብ, ናይ ሕማመይ እንተኢሉ ናይ ፍርያምነተይ እዩ ዘስምዕ።
2. ኣቱም – Atum
ኣቱም ማለት እቲ ኩሉ ዝፈጥር ኣምላኽ ማለት እዩ። ኣቱም ንባዕሉ ካብ ወላ ሓደ ከምዘይተፈጥረ ይእመነሉ። ድሕሪ ፍጥረቱ ድማ ነቶም ናይ መጀመርታ ሹን (Shu) ተፍኑትን(Tefnut) ዝበሃሉ ኣማልኽቲ ካብ ምራቑ ፈጠረ።
ኣቱም፥ ኣምላኽ ናይ ኩሎም ኣማልኽቲ ጥራሕ ዘይኮነ እንኮላይ ኣምላኽ ናይ ፈርዖናት ግብጺ ነበረ። “ወዲ ኣቱም” ዝብል ድማ ኣብ ኩሎም ሰም ነገስታት ይውሰኽ ነበረ።
መበቆል ናይ ኣቱም ድማ ትም ዝብል ቃል ግብጻውያን ኮይኑ ናይ መወዳእታ ማለት እዩ።
3. ኣሜን – Amen, Amun, Amkon
ኣሜን ርእሲ ጣዖት ቴባን (Theban diety) ከምዝነበረ ይዝንቶ። ተበን ሓንቲ ካብ ገጠር ዓዲ ናብ ኣዝያ ሓያልን ዓባይን ከተማ ንግስነት ዝተቐየረት ነበረት። ኣሜን ድማ ንግሶም ነበረ። ኣሜን ድሕሪ ናብ ስልጣን ምምጽኡ ምስቲ ኣብቲ ግዜ ዝነበረ መልኣኾም, Ra, ስሙ ብምጥባቕ Amun-Ra ብዝብል ኣምላኽ ናይ ኩሎም መላእኽቲ ኮነ።
ትርጉሙ ድማ: “እቲ ስዉር; ምስጢራዊ ምስሊ” ማለት እዩ። እቲ ሓቀኛ መንነቱ ድማ ፈጺሙ ዘይግለጽ ተባሂሉ ይግለጽ ነበረ።
4. መዓት – Ma’at
መዓት ስብኣዊ ምስሊ ኣምላኽ ናይ ሓቂ፣ ሚዛን፣ ስርዓት፣ ስኒት፣ ሕጊ፣ ሞራልን ፍትሕን የመልክት። ካብ ኣምላኽ ክብሃል ድማ ዝያዳ መግለጺ ባህርያት ክበሃል ይከኣል።
መዓት ንጠፈጥሮን ሕብረሰብን የመልክት ነበረ።
ብግብጻውያን መዓት ከም መግለጺ ስነ-ምግባርን ሞራላውን ዜጋታት ይጥቀምሉ ነበሩ። እዚ ድማ ሓደ ግብጻዊ ኣብ ሂወቱ ምሉእ ክኽተሎ ዝነበሮ መንገዲ የስተምህር። ንስድራ ቤት፣ ሕብረተ-ሰብ፣ ሃገር፣ ኣከባብን ኣማልኽትን ብእኽብሪ ከገልግሉ ድማ ይኹስኩስ።
መደምደምታ
ካብ’ዚ ንኡስ ጽሑፍ ክንመሃሮ ዝከኣል እንተሃልዩ ቋንቋ ትግርኛን ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛን ምስ ጥንታዊ ቋንቋ ግብጺ ወይ ፈርዖናት ብዙሕ ምትእስሳር ክህልዎ ይኽእል እዩ። ከም ታሪኽ’ውን እዚ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝቕመጥሉ ዘለው ኣከባቢ ምድረ ፑንቲ ተባሂሉ ክምዝፍለጥን ፈርዖናት ግብጺ ይበጽሕዎ ከምዝነበሩ ይዝንቶ።


text:
ካብ 18 መስከረም 2001 ጀሚሩ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ ንኣስታት 17 ዓመታት ተቐይዱ ግዳይ ዝተፈላለዩ ሕማማት ብምኻን ክሳቐ ዝጸንሐ ገዲም ተጋዳላይ ሃይለ ድሩዕ፡ ብዕለት 25 ጥሪ 2018 ለይቲ ካብዛ ዓለም ተፈሊዩ፡፡ ብምስምስ “ጉጅለ-15” ኣብ ጎዳጉዲ ዒራዒሮ ክብሩን ታሪኹን ተባሕጊጉ ብመለለዬ ቁጽሪ 4 ክርቋሕ ዝጸንሐ ድሩዕ፡ ብሕማማት ሽኮርያ፡ ጸቕጢ ደምን ኩሊትን ክሳቐ ዝጸንሐ ኮይኑ፡ ካብ 2009 ንነጀው ድማ ክልቲኡ ኣዒንቱ ዓዊሩ መሓውራቶ ጠሊምዎ፡ ኣብ ጸልማት ሸላ ተቐይዱ ክሳቐ ጸኒሑ እዩ፡፡ ሰኣን ግቡእ ሓገዝን ክንክንን ብዘስካክሕ ኩነታት በቢ ሓደ ናብ መቓብር ከምርሑ ዝጸንሑ ኣባላት “ጉጅለ -15” እንሆ ኣብ መወዳእታ ገዲም ተጋዳላይ ድሩዕ ተሓዊስዎም ኣሎ፡፡
ገዲም ተጋዳላይ ሃይለ ወልደተንሳኤ ዕቕቡ (ድሩዕ)፡ ከምቶም ካልኦት ብጾቱ ንቡር ተሓሪሙ፡ ብዕለት 26 ለይቲ ኣብ ሰናጭሮ ዒራዒሮ ብኸውሊ ዝተቐብረ ኮይኑ፡ ኣብ ሓለዋ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ሚኪኤለ ወረደ፡ ትንስኡ ተወልደ፡ ዑስማን ዑመርን መድሃኔ መሓሪን ዝተብሃሉ ሓመድ ኣዳም ከምዘለበስዎ ተፈሊጡ ኣሎ፡፡ ንስድራቤቱን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ጽንዓት ይሃብኩም ይሃበና እንዳበልኩ ተወሳኺ ዝርዝር ሓበሬታ ከምዘስዕበልኩም በዚ ኣጋጣሚ ክገልጽ እፈቱ፡፡
By: SACTTISM


text:
መግለጺ ኮምሽን ምምስራት ሰልፊ
ተ.ሓ.ኤ ሰወራዊ ባይቶ በኣተሓሳስባ ምስ ዝመሳሰልዎ ውልቀሰባትን ውድባትን ኮይኑ ሰፊሕ መሰረት ዝህልዎ ሰልፊ ንምምስራት ዝወሰዶ ተበግሶ ጭቡጥ ንምግባር ከም ኮምሽን ኣሰኪምና ዘሎ ሓላፍነት ከቢድ ታሪኻዊ ሓላፍነት እዩ። ታሪኻዊ ተልእኾና ብዓወት ንምፍጻሙ ኣብ ርእሲ’ቲ ንሕና እንገብሮ ጻዕርን ድኻምን ምድግጋፍ ናይ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ከምዘድሊ ንኣምን። ተምሳሳሊ ኣረኣእያ ዘለዎም ኤርትራውያን ኣብ ፋሕ ዝበላ ናእሽቱ ጉጅለታት ተመቓቒሎም ሓይሎም ብኸንቱ ካብ ዘባኽኑ ኣብ ሓደ ኣድማዒ ሰልፊ ክጥርነፉ ከለው ንህልውን መጻእን ቃልስና ንቕድሚት ዘሰጉም ንህዝብና ተወሳኺ ሓይልን ተስፋን ዝህብ እዩ። ከምዚ ዝመስል ቁዱስ ሓሳብ ብዘይዋጋ ከምዘይረጋግጽ ፍሉጥ እዩ። በዚ ምኽንያት እቲ ኣብ ውሽጢ እቶም ተመሳሳሊ ኣረኣእያ ዘለዎም ኣካላትን ወልቀሰባትን ዘሎ ንኡስ ፍልልያት ንዝዓበየ ረብሓ ህዝብና ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ክእለን ክውገንን ይግብኦ። እዚ ዕማም እዚ ከኣ ናይ ጽባሕ ዘይኮነ ህጹጽ ዕማም ህልው መድረኽ እዩ።
ኮምሽን ምምስራት ሰልፊ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ መደምድምታ ብልቢ እናኣመነት ንተሰኪማቶ ዘላ ሓላፍነት ንምዕዋት ክልተ ክሕለፍ ዘለዎ መድረኽ ከምዘሎ ትርኢ። ኣብቲ ቀዳማይ መድረኽ እተፈላለየ ሓሳባት ዘሰተኣናግድ መድረኻት ብምኽፋት ብሱል ምርድዳኣት ክካይድ ከተተባብዕ እያ። ኣብቲ ካልኣይ መድረኽ ከኣ ብውጽኢት እተኻየደ ክትዓትን ምርድዳኣትን እተጠርየ ስምምዓት ሰኒዳ ሕጋዊ መልክዑ ዝሕዘሉ ጉብኤ ክትውድብ እያ።
ኣብ ውሽጢ እዚ ንጹር ስትራተጂ ስርሓ ዝጀመረት ኮምሽን ምምስራት ሰልፊ ንቀዳማይ መድረኽ ዝድግፍ ንድፊ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ኣዳልያ ንኽትዕ ቀሪባቶ ኣላ። መስርሕ ምጽሓፍን ምጽራይን ንድፊ ፕለትካዊ መደብ ዕዮ እናተኻየደ፡ ሰክረተር ምምስራት ሰልፊ ውን ቀጻሊ ኣኼባታት ከተካይድ ጸኒሓ ኣላ። ሰክረተር ምምስራት ሰልፊ ዝርዝራት ስርሓታ ስኢላ ስርርዕ ኮምሽን ምሉእ ዝኾነሉ ተግባራዊ መደባት ሓጺጻ ኣላ።
ኣባላት ተሓ.ኤ ሰ/ባ ውድቦም ኣፍሪሶም ኣካል ሓዲሽ ሰልፊ ክኾኑ ተዳልዮም ኣለው። እቲ ምስርሕ ብዕቱብ ንምፍጻሙ መንፈሳውን ተግባራውን ምድላው ክግበሩ ጸኒሖም እዮም ። ብሕጂ ውን ጽዑቕ ቃልሲ ክግበሩ እዮም። ሓዲሽ ለውጢ ብሓዲሽ ኣተሓሳስባ ክስነ ስለዘለዎ ቀጻሊ ተበላሓቲ ተበግሶታት ክወስዱ ከድልዮም እዩ።
ኣባላት ተ.ሓ.ኤ ዘይጸንሑ ኣካላት ውን ዝጽበዮም ቃልሲ ተመሳሳሊ እዩ። ንነብስኻ ንለውጢ ኣዳሊኻ ንዝሰፍሐ ምትእኽኻብ ኤርትራውያን ምቹእ ኩነታት ምፍጣር እዩ። ብተሞክሮን ውድባዊ ህይወትን ካባኻ ዝፍለዩ ብህልውን መጻእን ኣረኣእይኦም ግን ዝመሳሰሉኻ ኣካላት ሓቢርካ ኣብ ሓደ ሰልፊ ተጠርኒፍካ ክትሰርሕ ምምራጽ ንኣረጊት ፖለትካዊ ኣተሓሳስባ ዝብድህ ውሳኔ እዩ።
ኣብ ሓደ ሰልፊ ምምጻእ ዓብይ ታሪኻዊ ውሳኔ እዩ። ንመኽሰብካ ሓሊኻ ቀጻልነቱ ምርግጋጽ ከኣ ካልእ ተወሳኺ ሓላፍነት እዩ። ኣብ ህይወት ፍጹም ዝኾነ ስምምዕ የለን። ኣብቲ ቀጻሊ መስርሕ ንኡስ ፍልልያት ክህሉ ይኽእል እዩ። እቲ ካብ መሪር ተሞክሮና ክንመሃሮ ዘለና ግን ንስምምዕካ ዕዙዝ ኣቓልቦ እናሃብካ በቲ ዝፈላልየካ ንኡስ ጉዳያት ተኸባቢርካን ተኸኣኢልካን ምንባርን በብቕሩብ ንምእላዮም እናተቓለስካ ናብ ፍጹምነት ገጽካ ምኻድን እዩ። ነዚ ምስጢር’ዚ ጨቢጥና ንኹሉ ጸገማት ብዓወት ክንስዕሮ ንኽእል ኢና።
ኾምሽን ምምስራት ሰልፊ ከምዚ ዝመስል ተረድኦ ሒዛ ስርሓ ንምፍጻም ተበጊሳ ኣላ። ርእይቶን ምኽርን ግዱሳት ኤርትራውያን እናተቐበልት ንቕድምቲ ክትስጉም ምዃና ንሕብር።
ኮምሽን ምምስራት ሰልፊ
3/12/2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1102


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማ ደብረ ማርቆስ ዝሓለፈ ቀዳማ ንተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ዝወፁ ሰባት ብሓይልታት ፀጥታ መውቃዕቲ ተፈፂሙ ክብሉ ነበርቲ ኸሲሶም።ተቓዋሚ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያዊያን /መኢኣድ/ ኣብ ከተማ ዳንግላ ኣባል ፈፃሚ ስራሕ እቲ ፓርቲ ኣቶ ሙሉቀን ኣይናለም ዓርቢ ከምዝተኣሰሩ ሓቢሩ’ሎ።
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ግን ናይ ሰልፊ ፈተነ እዩ ተኻይዱ፤በዝሒ ተሳተፍቲ እውን ውሑድ እዩ ይብል። ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ክልል ኣምሓራ ዝተፀውዑ ናይ ናዕቢ ፃውዒታት እውን ኣይተዓወቱን ኢሉ’ሎ ይብል ፀብፃብ እስክንድ ፍሬው።
ብኻሊእ ዜና ኣብ ኢትዮጵያ ንወፃኢ ናይ ዜና ማዕኸናት ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት ማሕበር ኣብታ ሃገር ዘሎ ነፃነት ፕረስ ኣዚዩ ከምዝተሓሳሰቦ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣፍሊጡ።ኣባላት እቲ ማሕበር ስርሖም ኣብ ዝፍፅምሉ እዋን ማእሰርትን ምንክልባትን ከምዘጋጠሞም ወሲኹ ገሊፁ ይብል ፀብፃብ መለስካቸው ኣምሃ።
ብኻሊእ ዜና ናይ ኦሮሞ ዴሞክራቲክ ግንባርን ኣርበኞት ግንቦት ሸውዓተን ብሓባር ንምቅላስ ምስምምዖም ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣብዘውፅእዎ ናይ ምርድዳእ ሰነድ ኣፍሊጦም።
ናይ ኦሮሞ ዴሞክራቲክ ግንባር ኣቶ ሌንጮ ለታን ኣቦ መንበር ግንባር ኣርበኞች ሸውዓተ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ዝፈረሙዎ ናይ መረዳድኢ ሰነድ ከምዝሕብሮ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ዘሎ ገዛኢ ፓርቲ ብሓድሽን ሓቀኛ ዴሞክራስያዊ ስርዓትን ንምትካእ ኣብ ስምምዕ ምብፃሕ ወሳኒ እዩ ይብል።


text:
ትማሊ ቀዳም መደብ ቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት፡ ንመብዛሕትአን ጋዜጣታትና ምስ ኣንበብተን ገጽ ንገጽ ኣራኺባተን እያ ኣምስያ ብመገዲ ወከልተን። እተን ኣብቲ ኣጋጣሚ’ቲ ዝተረኽባ ጋዜጣታት ነቲ ኣደራሽ ካዛ ደሊ ኢታልያኒ ጸቢብዎ ዘምሰየ ተዓዛቢ፡ ነቲ ብኣላይነት ሌተናንት ኮሎኔል ኻልድ ኣበራን ኤፍሬም ካሕሳይ (ወዲ ዃዳ)ን ዝተኣልየ መድረኽ፡ ዘቕረብኦ ሓጺር ጸብጻብ ምስ እንሰግር፣
ጋዜጣ ዘመን ኣብ መስከረም 1998 ብመልክዕ መጽሄት ዝጀመረት ክትከውን እንከላ፡ ድሕሪ ኣርባዕተ ሕታማት ግን ብመልክዕ ጋዜጣ ክትሕተም ክኢላ። ኣብ ክልተ ሰሙን ሓንሳብ ድማ’ያ ፈሊማቶ።
ጸኒሓ ከኣ ናብ ሰሙናዊት። ጋዜጣ ዘመን ብናይ ፍቕሪ ምጽሓፍ እምበር እዂል ናይ ጋዜጠኝነት ኣፍልጦን ተመኲሮን ዘይነበሮም ኣባላት እኳ እንተጀመረት፡ ኣብ ልቢ ብዙሓት ኣንበብቲ ተቐባልነት ካብ ዝረኸባ ጋዜጣታት ብምዃና ከም ብርሃን ጸሓይ ዝደመቐ እዩ።
ኣብ ታሪኽ፡ ስነ ጥበብ፡ ሕጊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ ህይወትን ወዘተ ዝጠቅስ ጽሑፋት ድማ ከተአንግድ ጸኒሓን ኣላን። እታ ጋዜጣ ዋላ’ኳ ኣብ ዘይምቹእ ቤት ጽሕፈት፡ ምስ ሕጽረት መሳለጥያ፡ ድሩትነት ሓበሬታ ብፍላይ ድማ ዜና፡ ዓበይቲ ብድሆታታ እንተዀኑ፡ እቲ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኵነታት ግን፡ ኣባላታ ብቐዋምነት ኣብታ ጋዜጣ ክሰርሑላ ዘይምኽኣሎም’ዩ። እቶም ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክተት ዝርከቡ ኣባላታ ነታ ቀዳም እትሕተም ጋዜጣ ዓርቢ ተኣኻኺቦም’ዮም ዝሰርሑዋ። ነዚ ሓበሬታ ዝሃበ ኣሰናዳኢ እታ ጋዜጣ ኣቶ ኣማኑኤል ኣስራት፡ ኣብ መወዳእታ ሓበሬታኡ፡ ህዝቢ ኣብ ምትብባዖም ዝገብሮ ኣበርክቶ እናነኣደ፡ ንቐጻልነቱ’ውን ተላብዩ።
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ብመስከረም 1991 ኣብ ኣስመራ ዝተዘርግሐት ወግዓዊት ልሳን እያ። ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ዜና ድማ እያ ትመሓደር። ስለዝዀነ ድማ ንጹር ቅዋማዊ ኣሰራርሓ ክህልዋ ንቡር
እዩ። በብእዋኑ ድማ ሓበሬታታት፡ እዋናዊ ዜናታት (ብፍላይ እኳ ውሽጣዊ ዜና)፡ ሓፈሻዊ ማሕበረ ቍጠባውን ፖለቲካውን ኵነታት ዘተኰሩ ጽሑፋት፡ ሃገራዊ ረብሓ ኣብ ምሕላውን ባህልን ወግዕን ኣብ ምቅላሕን፡ ምትብባዕን፡ ካልእን እቲ ካብኣ ዝድለ ንምብርካት በብእዋኑ፡ ሕትመታ ኣብ ሰሙናዊት፡ ናብ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ‘ውን፡ ኣብ ሰሙን ሓሙሽተ ግዜ፡ ሕትመታ ክብ ኣቢላ ዘላ ጋዜጣ’ያ።
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ’ውን ኣብ ዝጀመረትሉ እዋን ብድሩትነት ሰብኣዊ ዓቕሚ ትሳቐ ምንባራ ዘይሓብአ ናይ ሕጂ ኣሰናዳኢ እታ ጋዜጣ ኣቶ ሰለሙን በርሀ እዩ።
ጋዜጣ ትርግታ ኣብ ትሕቲ ሃማመተኤ እትሕተም ጋዜጣ እያ። ኣብ 1996 ድማ’ያ ንመጀመርታ እዋን ናብ ኢድ ኣንበብታ ዝበጽሐት። ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ሻዱሻይ ዓመታ ንምኽባር ትሻባሸብ ኣላ። እዛ ጋዜጣ ንመንእሰያት ቀንዲ ጠመተኣ ገይራ ከም ሽማ ልቢ መንእሰያት ንምርካብ፡ እትሰርሕ ምዃና እኳ ሓደ ካብ ኣባላታ ኣቶ ኣሚነ ተኽላይ እንተገለጸ፡ ብተግባር ግን ዝያዳ ኣብ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካውን ቍጠባውን ሓበሬታታት ኣብ ምሃብ ከምዘዘንበለትን ክሳብ ሕጂ ድማ ጌና ልቢ መንእሰያት ከምዘይረኸበት ዝዝረበላ ጋዜጣ፡ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ካብ ሰሙናዊት ናብ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ክትሰጋገር እያ።
ጋዜጣ መቓልሕ ብታሕሳስ 1998 ክትሕተም ዝጀመረት ጋዜጣ’ያ። ቀንዲ ዕላማኣ ድማ በቲ ሕብረተሰብ፡ ኢሂን ምሂን መበሃሃሊ ባይታ ምፍጣርን፡ ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ከም መራኸቢት ድልድል
ምዃንን እኳ እንተነበረ፡ ኣብቲ ፈለማ እዋን ነቲ ዕላማታት ከምቲ ዝድለ ከምዘየተግበረት፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ብዝሓሸ ተተሓሒዛቶን ንምድማዑ ትጽዕት ከምዘላን ዝገለጸ፡ ምክትል ኣሰናዳኢ እታ ጋዜጣ ኣቶ ዳዊት ሃብተሚካኤል እዩ።
እዛ ብድሩትነት መሳለጥያ፡ ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ፡ ሕጽረት ሓበሬታን፡ ምኽታት ኣባላታን፡ ዓቢ ብድሆ ዝዀና ጋዜጣ፡ ነቲ ጸገማት ርዒማ፡ ንህዝቢ እዋናዊ ሓበሬታ ኣብ ምስናቕ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን፡ መሃሪ፡ ኣዘናጋዕን ወዘተ ጽሑፋት ኣብ ምእንጋድ ከይተሓለለት፡ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ካብ ዝሕተማ ዘለዋ ጋዜጣታትና ሓንቲ’ያ።
ጋዜጣ ሰቲት ጋዜጣ ሰቲት፡ ኣብ ነሓሰ 1997 ዝተዘርግሐት፡ እታ ፋልመይቲ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ሃገርና’ያ። እዛ ኣብ ስነ ጥበብ፡ ማሕበራዊ ህይወት፡ ምዝንጋዕ፣ ዓምድታት ፍቕርን ዜናን ሒዛ ዝተቐልቀለት፡
ፈላሚት ጋዜጣ፡ ትብዓታ ንድሒረን ዝመጻ ጋዜጣታት መገዲ ኰይኑ’ዩ። ኣብ ፈለማ እዋና ብ5 ሽሕ ሕታማት’ያ ጀሚራ። ዕዳግኣ ክዕምረላ እንከሎ ድማ ክሳብ 40 ሽሕ ሕታማት ንመሸጣ ዘብቀዐትሉ እዋን’ውን ኣሎ።
ጋዜጣ ሰቲት ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ኣዋርሕ ሕትመታ’ያ ናብ ሰሙናዊት ተሰጋጊራ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ድማ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ትሕተም ኣላ። እዛ ከም ንኹለን ጋዜጣታት ብሕቲ ዝጸለወ፡ ቁጠባውን ሓበሬታውን ሕጽረታትን ካልእ ዘይነሓፍን እኳ እንተዀነ፡ ኣዳላዊኣ ኣቶ ኣሮን ብርሃነ ጸቒጡ ዝተዛረበሉ ከኣ፡ ብዛዕባ ምርካብ ሓበሬታ ካብ ውሽጢ ሃገር’ዩ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ ይብል ኣቶ ኣሮን፡ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈታት ሃገርና ናይ ህዝባዊ ርክባት ዘይምህላዉ’ዩ ክብል ኣብሪሁ። ንሱ ኣስዒቡ፡ ነዚ ምዕቡል ኣገባብ’ዚ ትጥቀም ዘላ ቤት ጽሕፈት ፖሊስ ኤርትራ ጥራይ ምዃና’ውን ኣገንዚቡ።
ጋዜጣ ቀስተ-ደመና ጋዜጣ ቀስተ-ደመና፡ ኣብ 1998 ብኣርባዕተ ናይ ሕጊ ምሩቓትን ሓደ ናይ ሕጊ ተመሃራይን ዝፈለመት ጋዜጣ፡ ምክትል ኣሰናዳኢኣ ኣቶ መድሃኔ ሃይለ፡ ብእንታይነት (ሓበሬታ)
ብዛዕዕባ ሎጐ ናይታ ጋዜጣ ብምግላጽ እዩ ሓበሬታኡ ፈሊሙ። ንሱ ከም ዝበሎ፡ እቲ ኣብ ቀስተ-ደመና ዘሎ ዝተፈላለየ ሕብርን ውህደቱን ብማዕረ ተነጋድነቱን ዝህቦ ላዛን ውህደትን፡ ነቲ ካብ ዝተፈላለዩ ርእሲ ሰባት ዝፍልፍል ኣተሓሳስባ ብሕጋዊ መገዲ ምስ ዝእንገድ ክህልዎ ዝኽእል ጠቓምነት ንምውካል ምዃኑ’ዩ።
እታ ኣብ እዋን መኸተ ወራር ዝፈለመት ጋዜጣ፡ ትሕዝቶኣ እዋን ዝጠልቦ፡ ፕሮፖጋንዳውን ፖለቲካውን ሓበሬታ ክኸውን ባህርያዊ እዩ ነይሩ።
ጋዜጣ ቀስተ-ደመና፡ ብዘይካ እቲ ንጋዜጣታት ብሕቲ ዘጓንፈን ሕልኽላኻት፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዘለዋ 6 ጕዳያት ክሲ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ብምምልላስ፡ ኣብ ልዕሊ ግዜኦም ጸቕጢ ኰይንዎም ብምህላዉን ነቲ ዘሎ ሕጸረት ዓቕሚ ሰብ ተወሳኺ ሽግር ምዃኑን ኣቶ መድሃኔ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
ብዘይካ’ዚ ‘ውን ምስቲ ዝጸንሐ ናይ “ኣይትንቀፉና” ኣብ ዘአንግድዎ ነቐፌታዊ ጽሑፋት፡ ሓያሎ እዋን ምጕብዕባዕ ብቴለፎንን ካልእ ጸገማትን ከም ዘጓንፎም ኣይሓብአን።
ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ናይ መጀመርታ ሕታማ ኣብ 1998 ኰይኑ፡ ኣብ ጥሪ 2000 ብሓድሽ ሽም ማለት ሓዳስ-ኣድማስ ብዝብል ስም ተሓዲሳ ትቕጽል ዘላ ጋዜጣ፡ እታ ናይ ፈለማ
ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ንምሕታም ዝበቕዐት ናይ ብሕቲ ጋዜጣ እያ። ኣብ ማሕበራዊ፡ ንመንእሰያት ዘድሃቡ ጉዳያት፡ ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካውን ካልእን ኣድሂባ ድማ እጃማ ኣብ ምብርካት ትዋሳእ ኣላ። ኣባል እታ ጋዜጣ ኣቶ ኻልድ መሓመድብርሃን ድማ፡ ጸገማት ናይታ ጋዜጣን ዘመዝገበቶ ዓወታትን ድሕሪ ምብርሁ፡ እቲ ቀንዲ ዘተሓሳስቦ ናይ ውሽጢ ሃገር ዜና ካብ ናይ ደገ መርበባት ክትረኽቦ ከሎ ምዃኑ እዩ ዝገልጽ።
ኣቐዲሙ ከምዝተጠቕሰ*1፡ እተን ጋዜጣታት ሓፈሻዊ ድሕረ-ባይታአን ድሕሪ ምግላጽ፡ ናብቲ ዝስዕብ መደብ፡ ማለት ዘጋጠመን ሕልኽላኻትን ዘጋጥመን ዘሎን፡ ህዝቢ ካብአን ዝጽበዮን፡ ንቐጻልነተን ዝሕግዝ ነጥብታትን፡ ርእይቶታትን ሕቶን’ዩ ውሒዙ። ብሓፈሻ
ኣብዘን ዝስዕባ ነጥብታት ክጠቓለል ይኽእል።
- 1.ሕጽረት ሓበሬታ
- 2.ድርትና መሳለጥያ
- 3.ክብሪ ማሕተም
- 4.ጸገም ኣብ ምዝርጋሕ
- 5.ዓቕሚ ኣብቲ ዓውዲ ዝዋስኡ ሰባት
- 6.ሓሓሊፎም ዝኽሰቱ ምጒብዕባዓትን፡ ክጥቀሱ ይኽእሉ።
ሕጽረት ሓበሬታ፤
ብፍላይ ድማ ውሽጣዊ ዜና፡ ከምኡ’ውን ናይ ሃገርካ ዜና ካብ ናይ ደገ ሓበሬታ ረኺብካ ከተረጋግጾ ዋላ እንተድኣ ሓቲትካ’ውን ዘተባብዕ መልሲ ስለዘየለ፡ ሳዕቤኑ ድማ፡ እቲ ምንጪ ሓበሬታ ካብ ኢመይል፡ ኢንተርነት፡ ዝተፈላለያ ጋዜጣታትን ረድዮታትን ስለዝኸውን ናቱ ኣዝዩ ሃሳዪ ባህሪ ኣለዎ። ሓበሬታ ከምዘለዎ ዘስዕቦ ነገር፡ ነዚ ዝምልከት ብወገን ሓደ ተሳታፋይ ጋዜጠኛ ዝሃቦ ሃናጺ ሓሳባት ኣድላይነቱ ስለዝተራእየኒ፡ ከምዘለዎ ክጥቀመሉ። ንሱ ይብል፡ “ንኣብነት ኣብ ቴልኣቪቭ ሓንቲ ቡምባ ትፍንጀር ንበል። ነታ ፍጻሜ ብወገን CNNን ኣልጀዚራን ዘሎ ኣቀራርባ ዝተፈላለትየ እዩ። ኣልጀዚራ ‘ሓደ ሓርበኛ ኣብ ቴልኣቪቭ ዝፈጸሞ ጅግንነት’ ክትብሎ እንከላ፡ CNN ከኣ፡ ‘ሓደ ግብረሽበራዊ’ ትብሎ። ስለዚ ንሕና ነታ ዜና፡ ካበይ ንረኽባ ኣሎና ፈሊጥና ብናትና ንጹር ፖሊሲ ዘለዎ ስነ-ሓሳብ ከየነጸርና እንተድኣ ከምዘለዎ ነቲ ሓበሬታ ነቃልሖ ኰይንና፡ ናታቶም ኣቃላሕቲ ኢና ንኸውን ዘሎና እሞ ንጠንቀቕ። ምኽንያቱ፡ ሓደ ሓደ ዜናታት ካብ ረድዮ ጀርመንን ካልኦትን ዝርከብ ከምዘለዎ ተርጒምና ጥራይ ክቐርብ የብሉን፡” ይብል። እቶም ጋዜጠኛታት ነዚ ዘይትስሕትዎ እኳ እንተዀነ፡ በቲ ካብ ሓበሬታ ምርካብን ዋላ ንዝተረኽበ ሓበሬታታት ንምርግጋጽ ምትሕብባር ስለዘየለ፡ ዝምልከቶም ኣካላት ምስ ጋዜጠኛታት ምትሕባብሮም ከይበቁ በቲ ኣጋጣሚ እቲ ይሓቱ።
ሕጽረት መሳለጥያ፤ መብዛሕትአን ጋዜጣታት፡ ሓንቲን ኮምፕዩተር’ያ ዘላተን። እታ ሓንቲ ኮምፕዩተር ሓበሬታ ንምርካብ ኢንተርነት ወይ ኢመይል ኣብ ዝኽፈተሉ ትሕዝቲ ትኸውን። ካልእ ናይ ምእራምን ምጽሓፍን ንጥፈታት ኣብኣ ስለዝካየድ፡ ካብ ዝተፈላለያ መርበባት ዝመጽእ ቫይረስ ብዙሕ ሓበሬታታት ዝድምሰሰሉ ኣጋጣሚ ብዙሕ’ዩ። ኣብ ርእሲ’ዚ ‘ውን ምቊራጽ ኤለክትሪክ ቀጻሊ ዓንቃጺ ተርእዮ’ዩ። ብተወሳኺ’ውን ካልእ መሳለጥያ ከም ቴፕ መቕረጺት፡ ካሜራ፡ መጽሓፊ ናውትን ስለዘድሊ ኣታዊኦም ምትእኽኻል ከምዝኣብዮም ይገልጹ። ነዚ ዘሎ ሕጽረት ንምሽፋን ዘየኽእሎም ብዓቢኡ ክብሪ ማሕተም እዩ።
ክብሪ ዋጋ ማሕተም፤ እቲ ብብዙሕ ኣገባባት ዝተኣከበ ሓበሬታታት ማለት ጽሑፍ፡ ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ንምብጻሕ ዋጋ ማሕተም እቲ ዝዓበየ ግንዖ እዩ ዝወስድ። ስለዝዀነ ድማ እተን ጋዜጣታት ካብ ሓንቲ ጋዜጣ ካብ በጻብዕ ዘይሓልፍ ሰናቲም’ዮም ዝኸስቡ። እዚ ምስቲ ብመወዓውዒ ዝርከብ ኣታዊ ተደማሚሩ ንክራይ ገዛ፡ ሃልኪ ኤለክትሪክን መኽፈሊ ሰራሕተኛታትን ካልእን፡ ንምትእኽኻሉ ርእሱ ዝኸኣለ ብድሆ እዩ። ነዚ ዘጋድዶ ድማ ጋዜጣ ብግቡእ ኣብ ግዜኡ ናብ ኢድ ኣንበብቱ ዘይበጽሓሉ ቦታታት ብምህላዉ እዩ ‘ውን ይብሉ።
ናይ ምዝርጋሕ ጸገም፤ ንኹለን ጋዜጣታት፡ ናይ ብሕቲ ይዂና ናይ መንግስቲ ዝዝርግሕ ሓደ ትካል ጥራይ’ዩ ዘሎ። ንሱ በቲ ዘለዎ ድሩትነት መሳለጥያን ጻዕቂ ስራሕን፡ ጋዜጣታት ብፍላይ ድማ ካብ ኣስመራ ርሑቕ ዘለዋ ቦታታት ሃገርናን ወጻኢ ሃገርን ኣብ ምዝርጋሕ ርኡይ ርኡይ ጸገም ኣሎ። እቲ ተመላሲ (ዘይተሸጠ) ዝኸውን ጋዜጣታት ኣብ እንግድዓ እተን ጋዜጣታት ስለዝምለስ ‘ውን ተደራቢ ጸገም ምዃኑ ይጠቕሱ።
ዓቕሚ ኣብቲ ዓውዲ ዝነጥፉ ሰባት፤ ኣቐዲሙ ከምዝተገልጸ መብዛሕትኦም ኣብተን ጋዜጣታት ዝነጥፉ ዘለዉ ሰባት ድሕረ ባይታኦም ኣብ ካልእ ዓውዲ ኰይኑ፡ ነቲ ስራሕ ብድሌት፡ ካብ ቀጻሊ ተመኲሮ ምምሃርን ምብልሓትን እዮም ዘካይድዎ ዘለዉ። ካብተን ኣብቲ መዓልቲ’ቲ ዝቐረባ ሸውዓተ ጋዜጣታት ናይ ሓንቲ ጋዜጣ ጥራይ’ዩ በቲ ሞያ ዝተመረቐ ምዃኑ ነዚ ዘጒልሕ ሓቂ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ድማ እተን ጋዜጣታት፡ ሓያለ እዋን ብዘይ ኣሰናዳእተን ዝቕጽላሉ ኣጋጣሚታት ስለዝበዝሕ እቲ ዝድለ ምምሕያሽ ኣብ ብቕዓት ዓንቃጺ ተርእዮ ምዃኑ እውን ይገልጹ።
ሓሓሊፎም ዝኽሰቱ ምጒብዕብዓት፤ እዚ ካብ ዝተነቕፉ ኣካላት ናብ ጋዜጠኛታት ብመገዲ ቴለፎንን ካልእን ዝፍጸም ምፍርራሓት፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ጋዜጠኛታት ዝፈጠሮን ዝፈጥሮ ዘሎን ጸቕጢ ስምብራቱ ቀሊል ከምዘይኰነ ኣይሓብኡን። በቲ ኣጋጣሚ ድማ እዞም ተነቒፍና ዝብሉ ኣካላት በቲ ዘሎ ናይ መረዳድኢ ባይታ ተጠቒሞምን ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲሎምን ጕዳዮም ከረጋግኡ ኣለዎም እምበር፡ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ጸቕጢ ብፍጣር ዝርከብ ፍታሕ ከምዘየለን ብዓቢኡ ድማ ነቲ ዝተነቕፍሉ ወይ ክእረምሉ ዝግብኦም ጕዳይ መዝሚዞም ኣብ ቀጻሊ ስጒምቶም ክዕወቱን፡ ግዜኦም፡ ጕልበቶምን ኣእምሮኦምን ኣብ ዘየድሊ ምትህልላኻዊ ሃልኪ ካብ ምጥፋእ ኢሂን ምሂን ክበሃሃሉ ይጽውዑ።
ኣብ ሕጊ ፕረስ ዘሎ ሓደ ሓደ ዘይንጹርነት፤ እቲ ቅድሚ ቅዋም ዝጸደቐን ብዘይ ናይ ሃገርና ተመኵሮ ዝተጻሕፈን ሕጊ ፕረስ ንጋዜጠኛታትና ብዙሕ ዕንቅፋታት ይፈጥር ምህላዉ ኣብቲ ኣጋጣሚ እቲ ዝተጸቕጠሉ ነጥቢ እዩ ነይሩ። ንዘቕረቡዎ ኣብነት ምስ እንርእይ ከኣ “ንኣብነት ኣብዚ ሕጂ እዋን ዓመታዊ ኣታዊና ከነቕርብ ተሓቲትና ኣሎና። እዚ ሕጊ ፕረስ ዝእዝዞን ዝሓቶን እዩ። ጐኑ ጐኑ ድማ መልሱ ማለት፡ ዓመታዊ ኣታዊኻ ምስዘይተቕርብ ከ እንታይ’ዩ ዝስዕብ፧ እዚ ሕጊ ፕረስ መልሲ ክህልዎ ይግባእ ነይሩ። እንተዀነ ግን የብሉን። ካልእ ሃገራዊ ድሕነት ምሕላው ዝብል ኣምር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዝኣቱ ጕዳይ እኳ እንተዘይኰነ፡ ሃገራዊ ድሕነት ዝትንክፉ ጕዳያት ከመይ ዝኣመሰሉ’ዮም ግን ክንጸር ዘለዎ እዩ፡” ይብሉ ብተወሳኺ በቲ ዘይንጹርን ምምሕያሽ ዘድልዮን ሕጊ ፕረስ፡ ጕዳያቶም ኣብ መጋብኣያ ክርአን ብኡኡ ክጓዓዙ ኣጸጊምዎም ከምዘለዉን የስምርሉ።
ገለ ካብቲ ሽዑ ነቶም ጋዜጠኛታት ዝቐረበሎም ሕቶን ዝሃብዎ መልስን ምስ እንሰግር፦
ሕቶ፦ ምስዚ ዂሉ ጸገማትኩም መብዛሕትኹም ካብ ሰሙናዊ ናብ ክልተ ግዜ ትሰጋገሩ ኣለኹም። ከመይ የውጽኣኩም፧
መልሲ፦ ንሕና በቲ ዘሎ ዋሕዚ ሓሳባትን ተሳታፍነትን ናይ ኣንበብትና ተተባቢዕና ኢና እቲ ስጒምቲ ወሲድናዮ። እቲ ከጓንፍ ዝኽእል ነገራት እናበዳህና ድማ ክንርእዮ ኢና።
ሕቶ፦ ስለምታይ ማሕበር ጋዜጠኛታት ዘየቖምኩም፧ ሓጋዝነቱ ኣይተራእየኩምን ድዩ፧
መልሲ፦ ሓጋዝነቱ ተራእዩና እባ። እንተዀነ ብሚኒስትሪ ዜና ፍቓድ ክሳብ ዝወሃበና ንጽበ ኣሎና። ፍቓድ ኣብ ዝተዋህበና ግዜ ከነተግብሮ ድማ እትስፎ።
ሕቶ፦ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ሆቴል ኢንተርኮንቲነንታል ዝተጋብአ ቀዳማይ ዋዕላ ማሕበር መጽናዕቲ ኤርትራ፡ ካብቲ ኣብኡ ዝቐረበ ወረቓቕቲ ስለምታይ ኣብ ፖለቲካዊ ጒዳያት ጥራይ ኣድሂብኩም፧
መልሲ፦ እወ ንዓና ኣብኡ ከምዘድሃብና እርደኣና’ዩ። ከምኡ ዝገበርናሉ ምኽንያት ከኣ ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ኣገዳሲ ነገር ኰይኑ ስለዝተራእየና እዩ። በቲ ካልእ ወገን ‘ውን ናብቲ ካልእ ዓውድታት ንኸይነድህብ እቲ ዝተጠቕሰ ድሩትነት ‘ውን ናቱ
ተራ ኣለዎ።
ሕቶ፦ ስለምታይ ኣተኲሮዂም ናብ ላዕለዎት ክፋል ሕብረተሰብ ማለት ምሁራንን ሚኒስትርታትን ቃለ-መጠየቕ ኣብ ምግባር ተሓጺርኩም ኣለዂም፧
መልሲ፦ ብፍላይ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብዛዕባ ፖለቲካዊ ጕዳያት ካብቶም ዝምልከቶምን ኣፍልጦ ዘለዎም ትካላትን ክንረኽቦ ባህርያዊ ስለዝዀነ።
ሕቶ፦ ብዛዕባ ኣጠቓቕማ ናይ ብርዒ ስም እየ ክሓትት ደልየ። ብናይ ብርዒ ስም ዝጽሓፉ ጽሑፋት ብፍላይ ኣሉታዊ ስለምንታይ ተአንግዱ፧ ብርዒ ስም ካብ ተሓታትነት ነጻ ይገብር ዶ፧
መልሲ፦ እቲ ሓቀኛ ስም ጸሓፋይ ካብ ኣንበብቲ እዩ ደኣ ተዓቂቡ ዘሎ እምበር፡ ካብታ ጋዜጣ ኣይኰነን። ሰብ ብዛዕባ እቲ ጽሑፉ ባዕሉ ዝሕተተሉ ድማ ኣሉታዊ ይዂን ኣወንታዊ ክጽሕፍ ናቱ ጕዳይ ስለዝዀነን እዚ ብዙሕ ዘሰክፍ ኣይኰነን። ናይ ብርዒ ስም ግን ካብ ተሓታትነት ነጻ ኣይገብርን እዩ።
ሕቶ፦ ኣመራርጻ ኣርእስቲ ብፍላይ ኣብ ዜና ከመይ እዩ፧ ምኽንያቱ ሓደ ሓደ ግዜ ሓደ ሰሓቢ ኣርእስቲ ብዘይርጡብ መልእኽቲ ተጻሒፉ ትረክብ። እዚ ንሃልኪ ዕዳጋ ዶ ኣይኰነን፧
መልሲ፦ ብዝተኻልእለ መጠን ካብ ንሃልኪ ዕዳጋ፡ ንኽብሪ ኣንበብትና ነቐድም። ሓደ ሓደ ግዜ ከምዚ ዝተጠቕሰ ኣይተራእየን ማለት ግን ኣይኰነን። ኣብ ቀጻሊ ክንእረመሉ ኢና።
ሕቶ፦ ገለ ገለ ጋዜጣታት ይምወላ እየን ይብሃል። ሓቂ ድዩ፧
መልሲ፦ ሓቂ ኣይኰነን።
ብሓፈሻ እቲ ውዕዉዕ ኣጋጣሚ፡ ንኣስታት ሰልስተ ሰዓትን ፈረቓን ብርሱን ክትዕን ሕቶን ርእይቶን ዝሃብተመ እዩ ነይሩ። ገለ ካብቶም ርእይቶታት ምስ እንሰግር ድማ፣
“ጋዜጣታትና ዘመዝግብኦ ዘለዋ ዓወት ብዙሕ እዩ። ንዕኡ ክዝርዝር ኣይደልን ለበዋ ግን ኣላትኒ። ንሳ ድማ ኩሉ ዓይነት ንጥፈታት ጋዜጣታትና ንሃገራዊ ረብሓናን ድሕነትናን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእቱ ክኸውን ከምዘለዎ ትስሕትዎ ኣይመስለንን፡” ሓንቲ ተሳታፊት።
“ጋዜጠኝነት፡ ጽኑዕ ርእሲ ዘለዎ ሰብ ማለት ዘይርዕድን ዘይጃጁን፡ ተስፋ ዘይቆርጽን ዝሰርሖ ሞያ እዩ። ስለዚ ጋዜጠኛታትና ንዘጋጥመኩም ጸገማት ዓለምለኻዊ ዝዀነ ባህሪ ናይ ጋዜጠኝነት ዝሓዘ ምዃኑ ተረዲእኩም ጽንዓት ዕጥቅኹም ክትገብርዋን ግዜኹም ኣብ ምስትምሳል ከይተሕልፍዎን ይላቦ፡” ሓደ ተሳታፊ።
“ንዘጋጥም ማሕለኻታት ብዓወት ምስጋር ኣካል ናይ ስራሕኩም እዩ፡” ሓደ ተሳታፊ።
“ህዝቢ ካብ ጋዜጣታት ወረ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ትምህርቲ፡ ሓበሬታ፡ ምዝንጋዕን ካልእን ከምዘለወን ተረዲኡ ክፍትሸንን ከስተማቕረንን ኣለዎ፡” ሓንቲ ተሳታፊት።
“ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ዜና እንተዀይነን፡ ምሉእ ብምሉእ ናጻ ጋዜጣታት እየን ክንብለን ንኽእል ዶ፧ ንዓይ ኣይመስለንን። ስለዚ ካልእ ኣገባብ እንተትሓስብሉ፡” ሓደ ተሳታፊ።
“እቲ ምምሕያሽ የድልዮ እዩ ዝብሃል ዘሎ ሕጊ ፕረስና፡ ኣብ ምምዕባሉ እንተጽዒርና ንረብሓ ሃገርና ንጽዕር ኣሎና ማለት እዩ። ስለዚ ንሕሰበሉ፡” ሓደ ተሳታፊ።
“ነዘን ውልዶ ጋዜጣታትን ንኽዕምብባ መንግስቲ ኵሉ መዳያዊ ምትሕግጋዝ ክገብረለን ንላቦ፡” ሓደ ተሳታፊ።
“እዞም ጋዜጣታት ንሓድሕድኩም ብቕዱስ መንፈስ ተወዳደሩን ተመላልኡን ደኣ’ምበር ከምዚ ኣብ ሓደ ሓደ እዋን ትገብርዎ ኣብ ንሓድሕድኩም ኣይትናኸሱ፡” ሓደ ተሳታፊ። ዝብሉን ካልኦትን ይርከብዎም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ እቲ ጋዜጣታት ጽጌናይን ዊንታናን ክቐርባ ብወገን ኣወሃሃድቲ መደብ ቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት ተሓቢሩ እኳ እንተነበረ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ክቐርባ ኣይከኣላን። በቲ ኣጋጣሚ’ቲ ኣወሃሃድቲ እቲ መደብ ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ኣጋጣሚ ንኽቐርባ ጻውዒቶም ኣቕሪቦም።
ካልእ ምስ ጋዜጣ ጥቡቕ ምትእስሳር ዘለዎም ኣካላት፡ ማለት ወከልቲ ሚኒስትሪ ዜና፡ ቤት ማሕተም፡ ምክፍፋል ጋዜጣን ካልኦትን እንተዝህልዉን ካብቲ ኣኼባ ጠቓሚ ሃናጺ ርእይቶታት ምሰነቑ ነይሮም። ቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት ኣብ ዓመት ዘይመልእ ግዜ ተመዝግቦ ዘላ ዓወታት እናዓዘዘ ይኸይድ ከምዘሎ እዚ ኣጋጣሚ’ዚ ምስክር እዩ’ሞ፡ ዮሃና ንቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት!!
________________________________________
*ንዝኽሪ ጋዜጣታት ብሕቲን ኣሰናዳእተን ኣመልኪትና ኣብ እንዝርግሖ ዘሎና ጽሑፋት፡ ወርሒ ቅድሚ ምዕጻወን ኣብ ዝነበረ፣ ብሓደ ኣሻማዊ እዋን ንዅነታተን ብድሆታተን ኣመልኪተን ኣብቲ ሽዑ ክፉት ዝነበረ ናይ መኣዲ ዘተ ኣቕሪበን ነይረን። እዚ ጽሑፍ ከም ዘለዎ ካብ ክልተ ሕታማት ማለት 12ን 16ን ነሓሰ 2001 ኣብ ጋዜጣ መቓልሕ ዝተወስደ’ዩ።


text:
Radio Erena: 03 December 2019
እስራኤል፣ ኤርትራውያን ኣብ ዝመላለሱለን ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ብሰንኪ ዝርአ ዘሎ ምክፍፋልን ባእስን፣ ኣብ ህይወት ሰባት ጉድኣት ይበጽሕ ኣሎ።
ካብ ትማሊ 2 ታሕሳስ ኣትሒዙ ዝተኻየደ ምፍሳስ ደም ዘስዓበ ባእሲ መራሕቲ ሃይማኖትን ምእመንን፣ ኣብ ማሕዩር ዝርከቡ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራ፣ ብጹእ ወ ቅዱስ፣ ኣቡነ እንጠንዮስ ክፍትሑ ድሕሪ ምጽውዑን ብስሞም ድማ ጸሎት ክካየድን ድሕሪ ዝቐረበ ጠለብን’ዩ ተጓሃሂሩ።
ኣብቲ ባእሲ፣ ብውሕዱ ሓሙሽተ ዝኾኑ ዲያቆናትን ምእመንን ብፈኵስን ከቢድ ቆሲሎም ከምዘለዉ ምንጭታት ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ሓቢሮም።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ፣ ብሰንኪ እቲ ህግደፍን ኣገገልገልቱ ዝኾኑ ጳጳሳትን ኣብ ልዕሊኣን ኣብ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስን ዝወሰድዎ ጓዕጻጺ ስጉምቲ፣ ኣብ ክልተ ተኸፋፊላ ትርከብ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣቡነ እንጠንዮስ ካብ ማሕዩር ክወጹን ናብ መንፈሳዊ ኣገልግሎቶም ክምለሱን ዝጽውዕ ብደረጃ ዓለም ዝውድብ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፍታት፣ ኣብ ካናዳ’ውን ተኻይዱ።
ኣብቲ ብ29 ሕዳር፣ ኣብ ኦታዋ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ካብ ሓያሎ ከተማታት ካናዳ ዝወሓዙ ኣማኢት ኤርትራውያን ተሳቲፎም።
================


text:
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ሓደ ፈታውየይ ስልኪ ደዊሉ ኣብታ ንህግደፍን ኮራኹሮምን ጥራሕ እተተኣናግድ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ብዛዕባይ ብሓደ   ጸጋዝኣብ ገብረጊዮርጊስ ዝተባህለ ግለ-ሰብ ብቋንቋ እንግሊዘኛ ኣብ ዘስፈሮ ጽሑፉ ከምዝጠቐሰኒ ምስ ሓበረኒ ነቲ ጽሑፉ ብጽሞና ኣምቢበዮ ናይ ብሓቂ ክኣ ገሪሙኒ፣፣
ዝኸበርኩም ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ፣-
ፈለማ ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታይ ብምቕዳም ኣብ እተሰላስልዎ ሃገራዊ ዕማም ዓወት እምነየልኩም፣፣ ቀጺለ ነዛ ቅልዕቲ ደብዳበ ክጽሕፈልኩም ዘገደደኒ ምኽንያት ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ብመሰረት እቲ ኣብ ምትሕንፋጻዊ ኮንፈረንስ ሰልፍና ዝተኣትወ ውዕል፣ እዚ መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ሰልፍና ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ብኣቦ-መምበር ሰልፊ ብፓልቶክ ኣኼባ ክግበረሉ ዝብል ኢዩ ዝነበረ፣
ብዕለት 02 መስከረም 2010 ዓ.ም ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ‘ሓርነት ኦርግ’ ‘ኣገዳሲ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝምልከት ሓበሬታ ንኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ (ኣባል መ. ፈ/ሽ ሰ-ደ-ህ-ኤ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ‘ብክፍሊ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን’ ዝተዳለወ ኣምሲልካ ዝቐረበ ጽሑፍ ነቢበዮ።
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ።
ኣብ ዕለት 29 ነሓሰ 2010 ዓ.ም፣ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝጸንሐ መደብ፣ ኣኼባ መሰረታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ዓባይ- ብርጣንያ፣ ብውዕዉዕ መንፈስ ኣብ ግዚኡ ከም ዝተሳላሰለ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣


text:
Radio Erena: 27 June 2016
ብምክትል ተሓጋጋዚት ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዶክተር ሻኖን ስሚዝ ዝተመርሐ ልኡኽ መንግስቲ ኣመሪካ፣ ብዛዕባ’ዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ኵናት ሃዋሁ ንምዝታይ ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ ፈጺሙ።
ምክትል ተሓጋጋዚት ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዶክተር ሻኖን ስሚዝ ካብ 22 ክሳብ 24 ሰነ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝጸንሓትሉ ብዛዕባ’ቲ ኣብ 12 ሰነ ኣብ ከባቢ ጸሮና ዘጋጠመ ፍጻሜን ህሉው ኩነታትን ብዝምልከት ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ሃገራት ዲፕሎማሰኛታትን ከምዝተዘራረበት ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ጄኔቫ ኣብ ዝተጋብአ መበል 32 ዋዕላ ሰብኣዊ መሰላት፣ ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤትራ ብዝምልክት ኣብ ዝተኻየደ ዘተ፣ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ምሉእ ኵናት ንምኽፋት ትዳሎ ኣላ ክብል ምክሳ ይፍለጥ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ’ውን ናብ ባይቶ ጸጥታ ተመሳሳሊ ክሲ ከምዝልኣኸ ገሊጹ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ከባቢ ጾሮና ብ12 ሰነ ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ረጽሚ፣ ኢትዮጵያ ብትእዛዝ ምምሕዳር ዋሽንግተን ድሕሪ ዘካየደቶ መጥቃዕቲ ዝተፈጸመ’ዩ ክብል’ዩ ዝኸስስ።
ኣመሪካ፣ ክልትኤን ሃገራት ካብ ካብ ኵናትን ናብ ኵናት ካብ ዘምርሕ ምትኹታዃትን ክቑጠባ ብምጽዋዕ፣ ነቲ ብመግስቲ ኤርትራ ዝቀረበ ወቐሳ ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂባትሉ።
ይኹን’ምበር፣ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ንሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝሃቦ ናይ ኢመይል መልሲ፣ እዚ በዓልቲ ስልጣን ኣመሪካ ኣብ ኣስመራ ዘካየደቶ ዑደት ኣቐዲሙ ዝተሰርዐ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ምስዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ወጥሪ ምትሕሓዝ ከመዝይብሉ’ዩ ዘረድእ።
እቲ ክፍሊ ኣብ ናይ ኢመይል መልእኽቲ፣ ምክትል ተሓጋጋዚት ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዶክተር ሻኖን ስሚዝ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓትሉ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ከምዘይተዘራረብት’ውን ኣፍሊጡ።
ዶክተር ሻኖን፣ ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ኣተኩራ ክትሰርሕ ኣብ ግንቦት 2013’ያ ብክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ተመዚዛ።
=======================


text:
ብ ደበሳይ ነባራይ:
ኣብ 2ይ ክፋል ጽሑፈይ፡ ተራን እጃምን መራሕቲ ወያነ ብሓፈሻ: ተራ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ናይቲ እዋን ፕሬዝደንት ክልል ትግራይ: ብፍላይ ኣብ ምስዋር ዘይተደልየ ኲናት ዝተጻወቶ ኣሉታዊ ተራ ከይኣክል ኲናት ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ደይቡ ኣህዛብ ነንሓድሕዱ ብጎዞሞ ክፋለስ ኣብ ከተማ መቀለ ኣብ መድረኽ ደዪቡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዘስመዖ: ንበሃሊኡ ዘሕንኽ ዘይሓላፍነታዊ መደረ በቲ ሓደ ሸነኽ: ካብ ስሚዒታት ነጻ ዝኾኑ ሓላፍነታውን ወግዓዊን መደረታት መንግስቲ ኤርትራ በቲ ኻልእ ሸነኽ: መርትዖታት ኣስንየ ኣቅሪበዮ ኣለኹ። Continue reading ጠንቂ ግጭት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዝሓለፈ መድረኻትን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን (ሳልሳይ ክፋል) →
ብ ደበሳይ ነባራይ:
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት፡ ብድምጺ ራድዮ ኣሜሪካ መደብ ትግርኛ ኣብ ዝተፈነወ ቃለ መሕተት ምስ ፕረዚደንት ክሌሌ ትግራይ ነበር ኣይተ ገብሩ ኣስራት ( ደመኛ ጸሊኢ ህዝቢ ኤርትራ ) ንጉዳይ ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ’ቲ ዝጸሓፎ መጽሓፍ ኣስፊርዎ ንዘሎ መብርሂ ንክህበሉ ተሓቲቱ ምንባሩን፡ ኣብ ቅርሕንትን ጽሌእን : ኣብ ሕልምን ሓሶትን ተመርኪሱ ዝሃቦ መሌሲ ዳርጋ ኩላትና ተኸታቲሌናዮ ክንከውን ተስፋ እገብር ። ስለዚ ከምቲ ናቱ ዓጀውጀው ዘይኮነ : ኣብ ጭቡጥ መወከሲ ምርኩዝ ብምግባር፡ ከም ኩለ ኤርትራዊ ብፍቕሪ ሃገሩ ዝሓምም ገለ ክብል ክፍትን እየ።
ናይ ሎሚ ካልኣይ ክፋል ትሕዝቶ ጽሑፈይ እምበኣር፡ ወትሃደራዊ ረጽሚ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተበግሶ ሰላማዊ ፍታሕን፡ ብ ዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ኮይኑ፡ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ዘቕረብኩዎ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፈይ ድማ ኢዩ። Continue reading ጠንቂ ግጭት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዝሓለፈ መድረኻትን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን (ካልኣይ ክፋል) →
ብ ደበሳይ ነባራይ:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ብድምጺ ራድዮ ኣሜሪካ መደብ ትግርኛ ዝፍኖ : ቃለ መሕተት ምስ ፕረዚደንት ክሌሌ ትግራይ ነበር ኣይተ ገብሩ ኣስራት ( ደመኛ ጸሊኢ ህዝቢ ኤርትራ ) ንጉዳይ ኤርትራ ኣመሌኪቱ ኣብ’ቲ መጽሓፉ ኣስፊርዎ ዘል መብርሂ ንክህበሉ ተሓቲቱ ምንባሩን፡ ኣብ ቅርሕንትን ጽሌእን : ኣብ ሕልምን ሓሶትን ዝተመርኮሰ ዝሃቦ መሌሲ ዳርጋ ኩላትና ተኸታቲሌናዮ ክንከውን ተስፋ እገብር : ስለዚ ከምቲ ናቱ ዓጀውጀው ዘይኮነ : ኣብ ጭቡጥ መወከሲና ተመርኰሰ ከም ኩለ ኤርትራዊ ብፍቕሪ ሃገሩ ዝሓምም ገለ ክብል ክፍትን እየ።
ትሕዝቶ ጽሑፈይ ከምቲ ኣብ ኣርእስተይ ጠቒሰዮ ዘለኹ፡ ጠንቂ ግጭት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን : ዝሓለፈ መድረኻትን በጺሕዎ ዘል ደረጃን ኮይኑ፡ ኣብ 3 ክፋሌል መቓቒለ ከቕርቦ ክፍትን እየ። Continue reading ጠንቂ ግጭት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዝሓለፈ መድረኻትን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን (ቀዳማይ ክፋል) →
“The borders drawn by the colonialists will not be a barrier to prevent communication and development between our two brotherly peoples” – President Al-Bashir
By News Agencies,
Sudan and Eritrea have concluded an agreement on joint cooperation in the fields of minerals and related industries in the two countries, says Sudanese Minister of Minerals Kamal Abdul-Latif.
The agreement was reached at a meeting here this week between Sudanese President Omer Al Bashir, and his Eritrean counterpart, President Isiasi Afewerki.
The meeting, which was also attended by a number of ministers of both sides, reviewed ways of enhancing the cooperation in the mining sector between Sudan and Eritrea. Continue reading Eritrea, Sudan Sign Several Cooperation Agreements →


text:
ስራሕን እቶትን
መብዛሕቶም ስደተኛታት ቀልጢፎም ስራሕ ክጅምሩ ይደልዩ። ኣብ ሆላንድ ሓድሽ ሂወት ንምህናጽ ስራሕ ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ። ሰሪሕካ ክትኣቱ ኮለኻ ጽቡቕ ይስመዓካ ከምኡ ድማ ርእስኻ ትኽእል ኣለኻ። ስጋብ ቛንቛ ነዘርላንድስ ኣጸቢቖም ዝመልክዎ ንመብዛሕቶም ስደተኛታት ስራሕ ክረኽቡ ኣጸጋሚ እዩ። ስጋብ ስራሕ ትረክብ ኣብ ሆላንድ ካብ መንግስቲ ገንዘባዊ መንበሪ ገንዘብ ይወሃበካ። ኣብዚ ገጽ እዚ ብዛዕባ እዚ ብመንግስቲ ንመንበሪ ዝወሃብ ገንዘባዊ ሓገዝ፡ ስራሕ ምርካብ ከምኡውን ቀረጽ እቶት ክንገልጽ ኢና።
ብመንበሪ ፍቓድ ምስራሕ
ናይ ዑቕባ መንበሪ-ፍቓድ እንተኣለካ ኣብ ናይ ሽቕለት ዕዳጋ ዘለካ ግቡኣትን መሰላትን ምስ ዝኾነ ሆላንዳዊ ማዕረ እዩ። ኣብቲ ናይ ወጻእተኛታት ሰንደካ (ዝተዋህበካ መንነት) እዚ ተጻሒፉ ኣሎ ‘Arbeid vrij toegestaan; TWV niet vereist’. ንስራሕ ዘይፍቅድ ገለ መንበሪ-ፍቓድ ውን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ወጻእተኛታት ሰንድካ ድማ ተጻሒፉ ኣሎ።
ስራሕ ንኽረክብ መን እዩ ክሕግዘኒ?
ኣብ ከባቢኻን ትቕመጠሉ ቦታን እንታይ ተኽእሎታት ከምዘሎ ኣብ ምምሕዳርካ ሕተት። ናይ ስራሕ ደለልቲ ቤት-ጽሕፈታት መብዛሕቱ ግዜ ንግዜኡ ስራሕ ይረኽባልካ። ናይ ግብረሰናይ ማሕበራት ከም ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት፡ UAF፡ ተውህቦ ስደተኛት ሁብ (Refugee Talent Hub) ውን ሳሕቲ ስራሕ ንምርካብ ክሕግዛ ይኽእላ።
ምኽሪ ስራሕ ንምርካብ
- ጽቡቕን ንጹርን ሓጺር መን ከም ምዃንካ ዝገልጽ ጽሑፍ(CV) ትምህርትኻን ተሞክሮ ስራሕካን ዘለዎ ኣዳሉ።
- ኣብ www.linkedin.com ጽቡቕ መን ከም ምዃንካ ዝገልጽ ከምኡውን ጽቡቕ ስእሊ ዘለዎ ጽሑፍ ኣዳሉ።
- ኣብ www.refugeetalenthub.com ጽቡቕ መን ከም ምዃንካ ዝገልጽ ጽሑፍ ኣዳሉ።
- ኣብ ኢንተርነት ኣብ ወብሳይት www.indeed.nl, www.nationalevacaturebank.nl en www.werk.nl. ዝኣመሰለ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ድለ።
- ንትፈልጦም ሰባት ንዓኻ ዝሰማማዕ ስራሕ ዝፈልጡ እንተኾኑ ሕተት።
- ኣብ ናይ ስራሕ ደላሎ ቤት-ጽሕፈታት ምስ ትጸሓፍ ናትካ መንፈዓት ኣርኢ። እቶም ናይ ስራሕ ደላሎ ቤት-ጽሕፈታት ቅድሚ ንዓኻ ምስ ወሃቢ ስራሕ ምልላዮም ንዓኻ ክኣምኑኻ ኣለዎም።
- ናይ ወለንተኛ ሰራሕተኛ ኩን። በዚ መንገዲ ናይ ስራሕ ተሞክሮ ተጥሪ፡ ቛንቛ ነዘርላንድስ ተመሓይሽ፡ ምስ ሰባት ሌላ ተጥሪ፡ ቁም ነገር ከም ዝገበርካ ድማ ይስመዓካ ከምኡውን ንከስርሑካ ዝኽእሉ ወሃብቲ ስራሕ ጻዕረኛ ከም ምዃንካ ኣርኢ። ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ውን ቀጻሊ ወለንተኛታት ይደልዩ እዮም።
ቀረጽ ናይ እቶት
እንተሰሪሕካ ዋላ ውን ካብ መንግስቲ ንመንበሪ ገንዘባዊ ሓገዝ ትወስድ እንተኾንካ ቀረጽ ክትከፍል ናይ ግድን እዩ። መብዛሕቱ ግዜ እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ እቲ ቀረጽ ዘመሓላልፎ፡ ወይ ድማ ምምሕዳር መንበሪ ገንዘባዊ ሓገዝ ትወስድ እንተኾንካ።
ሓደ ግዜ ኣብ ዓመት ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ኩሉ ሓበሬታ ብዛዕባ እቶትካ ዲጂታል ስደደልና ክብሉኻ ይኽእሉ።እዚ ድማ ምምልካት ይበሃል። ካብ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ብዛዕባ ምልክታ መልእኽቲ እንተዳኣመጺካ እቲ ዝተባህለካ ክትገብር ኣለካ። ሽዑ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ እኹል ቀረጽ ከፊልካ እንተኾንካ ሕሳብ ይገብር። ወይ ድማ ምናልባሽ ዝያዳ ቀረጽ ክፈል ትበሃል ወይውን ገንዘብ ይምለሰካ። እቲ ምልክታ ናይ ቀረጽ ጽቡቕ ከምዝመላእካዮ ንምርግጋጽ ካብ ክፍሊ ቀረጽ ናይ መንግስቲ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። ሓገዝ ንምርካብ ናብ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ደዊልካ ቆጸራ ትገብር፡ ቁጽሪ ተለፎን 0800-0543።
ኣስተውዕል
ካብ ቀረጽ ዝምለስ ገንዘብ
ዝያዳ ናይ እቶት ቀረጽ ተኸፊልልካ እንተዳኣኮይኑ፡ ንኣብነት ገለ ክፋል ናይቲ ዓመት ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ጸኒሕካ እንተኾነ M-ዝምላእ ቀጥዒ ተጠቒምካ ገንዘብ ክምለሰልካ ይኽእል። ኣብዚ ከተስተውዕሎ ዘለካ ግን እቲ ምምሕዳር ነዚ ካብ ክፍሊ ቀረጽ ዝምለሰካ ገንዘብ ከም እቶት ክሪኦ ይኽእል እዩ። ምምሕዳር ነዚ ካብ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ዝተዋህበካ ገንዘብ ካብቲ ዝወሃበካ መንበሪ ገንዘባዊ ሓገዝ የግድሎ። ስለዚ ቅድሚ M-ዝምላእ ቀጥዒ ምምላእካ መጀመርያ ምምሕዳር ነዚ ካብ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ዝወሃብ/ዝምለስ ገንዘብ ብኸመይ ከምዝሪኦ ሕተት።
እቶትን ስራሕን ኣብ ናይ ዑቕባ መስርሕ
ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ኣብ ዘለኻሉ እዋን ካብ COA ኣብ ሰሙን ንመግብን ክዳንን ዝኸውን ገንዘብ ይወሃበካ። ናይ ዑቕባ መስርሕካ ካብ ሹዱሽተ ወርሒ ንላዕሊ ዝጸንሕ እንተኾነ ሽዑ ደሞዝ ዘለዎ ስራሕ ወይ ድማ ናይ ገዛእ ርእስኻ ትካል ኣቚምካ እቶት ከተእቱ ትኽእል። እዚ እንተነውሐ 24 ሰሙናት ኣብ ዓመት ይፍቀድ። እቲ ወሃቢ ስራሕካ ናይ ስራሕ ፍቓድ ክሓትት ኣለዎ Tewerkstellingsvergunning (TWV)። እቶት ምስትረክብ አቲ ንመንበሪ ዝወሃበካ ገንዘብ (ብከፊል) ይጎድል። ኣብ ናይ ዑቕባ መስርሕ ዘሎ ግዜ ናይ ወለንተኛ ስራሕ (ብዘይ ደሞዝ) ክትሰርሕ ግን ፍቑድ እዩ።
ካብ ስራሕ ተባቢርካ? እሞ ኣውትኬሪንግ ክትሓትት ትኽእል ዶ?
ስራሕ ደው ምስ ተብል ወይ ድማ ዝወሓደ ሰዓታት ምስ ትሰርሕ እንታይ ክትገብር ከምዝግባእ ከነርእየካ ኢና።
ኣየናይ ዓይነት ኣውትኬሪንግ ኢኻ ትሓትት? ነዚ ኸ ብኸመይ ኣገባብ ትገብሮ?
እቶትን ማሕበራዊ ውሕስነትን
ስራሕ ዘይብልካ ምስትኸውን ወይውን እቶትካ ውሑድ እንተኾነ ገለ ካብቲ ዘሎ ኣገልግሎታት ክትጥቀም ትኽእል። ነዚ ኣገልግሎት ንኽትጥቀም ግን መብዛሕቱ ግዜ ናይ ዜጋ መለለይ ቁጽሪ (BSN) ከምኡውን ዲኺደይ (DigiD) የድልየካ። ሓበሬታ ብዛዕባ ዲኺደይ (DigiD) ኣብ ብዛዕባ መንበሪ-ቤት ዘሎ ገጽ ተመልከት
1.ንመንበሪ ዝወሃብ ገንዘባዊ ሓገዝ
ካብ መዕቆቢ ስደተኛታት ወጺእካ ኣብ ምምሕዳር ገዛ ረኺብካ ምስ ተቐመጥካ ስራሕ እንተዘይብልካ ኣብ ምምሕዳር ንመንበሪ ዝኸውን ገንዘባዊ ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል።
መብዛሕቱ ግዜ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ቅድሚ ምግዓዝካ ነዚ ንምሕታት ይሕግዘካ። ገንዘባዊ ሓገዝ ንመንበሪ ወርሓዊ ካብ ናይ ሆላንድ መንግስቲ ዝወሃበካ ገንዘብ እዩ። እዚ ዉሑድ ገንዘብ ኮይኑ በዚ ኩሉ ወጻኢታትካ ክትሽፍን ኣለካ። ንመፈረሺ መንበሪ-ቤትካ ዝኸውን ካብ ምምሕዳር ገንዘብ እንተዳኣ ተለቂሕካ ምምሕዳር ነዚ ለቃሕ ንምምላስ ንዝተወሰነ ግዜ ወርሓዊ ካብቲ ዝህበካ ገንዘባዊ ሓገዝ የግዱለልካ። ብጀካ እዚ ገለ ምምሕዳራት ነዚ ዝህባኻ መንበሪ ገንዘባዊ ሓገዝ ሰሪሕካ ክትፈድየን ይደልያ። ንኣብነት ናይ ወለንተኛ ስራሕ ከምኡውን ወይድማ ናይ ነዘርላንድስ ቛንቛ ትምህርቲ ትከታተል ከምዘለኻ መረጋገጺ።
2. ናይ ገዛ ክራይን ናይ ጥዕና መድሕንን ገንዘባዊ ሓገዝ
እቶትካ ትሑት እንተኾነ መብዛሕቱ ግዜ መሰል ናይ ገንዘባዊ ሓገዛት ኣለካ። እዚ ማለት መንግስቲ ሆላንድ ነቲ ዘለካ ናይ ገዛ ክራይን ናይ ጥዕና መድሕን ወጻኢታት ንምኽፋል ይሕግዘካ ማለት እዩ። ብዝሒ ናይ ገዛ ክራይን ናይ ጥዕና መድሕንን ገንዘባዊ ሓገዝ ኣብ ናትካ ናይ ውልቂ ኩነታትን ብዝሒ እቶትካን ዝተሞርኮሰ እዩ። ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ኮለኻ ፡ ቅድሚ ገዛኻ ምሓዝካ ኮዋ (COA) ናይ ገዛ ክራይን ናይ ጥዕና መድሕን ሓገዝን ይሓተልካ። ነዚ ንምግባር ግን ኮዋ (COA) ቅዳሕ ናይ ዝፈረምካሉ ናይ ገዛ ክራይ ውዕል ይደሊ። ስለዚ እዚ ዝተፈረመ ቅዳሕ ናይ ገዛ ክራይ ውዕል ነቲ ተሓጋጋዚኻ ናይ ኮዋ (COA) ክትህቦ ኣለካ።
ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ነዚ ገንዘባዊ ሓገዝ ወርሓዊ ኣቐዲሙ እዩ ዝኸፍለካ። እቲ ዓመት ምስ ተወደአ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ እቲ ዝተዋህበካ ወርሓዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ቅኑዕ ምንባሩ ውይ ዘይምንባሩ ሕሳብ ይገብር። ንኣብነት ኣብ ፍርቂ ናይቲ ዓመት ዝያዳ ደሞዝ ዘለዎ ስራሕ እንተጀመርካ ኣብ መጨረሽታ ናይቲ ዓመት ክፋል ናይቲ ወርሓዊ ዝተዋህበካ ገንዘባዊ ሓገዝ ምለሶ ክትበሃል ይከኣል። ምቅይያር ናይ እቶትካ ኩሉ ግዜ ኣብ ግዜኡ ንክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ሓብር። ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ገንዘባዊ ሓገዝ ብነዘርላንድስ
ድጎማታት፥ ኣብ ኣታዊኻ ዝህሉ ለውጥታት ሓብር
ኣብ መጠን ኣታዊታትካ ገለ ዝተቐየረ ነገር ኣሎ? ኣብ ከምኡ ኩነታት፡ መታን ትሑት ወይ ዘይግበኣካ ልዑል መጠን ድጎማ ከይትወስድ፡ ንኣገልግሎት ቀረጽ (ብላስቲንግ ዲንስት) ክትሕብር ኣገዳሲ እዩ። ኣብ’ዛ ፊልም፡ ኣብ መርበብ ገጽ ናይ ኣገልግሎት ቀረጽ (ብላስቲንግ ዲንስት) ኣቲኻ፡ ኣታዊታትካ ብኸመይ ኣገባብ ክትቅይር ከምትኽእል ክነረደኣካ ኢና፦ www.toeslagen.nl
3. ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ
ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ብመንግስቲ ሆላንድ ዝወሃብ ሓገዝ ኮይኑ ቆልዑ ስጋብ 18 ዓመት ዝገብሩ ንምዕባዮም ዘሎ ወጻኢታት እዩ። ብዝሒ ናይዚ ገንዘብ ኣብ ዕደመ ናይቲ ቆልዓ ከምኡውን ወይድማ እዚ ቆልዓ ምስኻ ዝቕመጥ ምዃኑ ወይ ዘይምዃኑ ይሙርኮስ። ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ብማሕበራዊ ናይ መድሕን ባንክ (SVB) ሓደ ግዜ ኣብ ሰለስተ ወርሒ እዩ ዝኽፈል። መንበሪ-ፍቓድ ምስተዋሃብካ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ክትሓትት ትኽእል። ሳሕቲ ኮዋ (COA) ነዚ ይሓተልካ እዩ። እቲ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ኮለኻ ንቆልዑ ንመንበሪ ተባሂሉ ብኮዋ (COA) ዝወሃበካ ገንዘብ ካብ መንበሪ-ፍቓድ ዝተዋሃብካሉ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ የቛርጽ። ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ምሕታት ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ብዝተፈላለየ ቛንቛታት።
4. ባጀታዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ
ባጀታዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ (KGB) ወርሓዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ንስድራቤታት ኮይኑ ኣብ ልዕሊ እቲ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ዝወሃብ እዩ። አዚ ሓገዝ እዚ ንትሑት እቶት ዘለዎም ስድራቤታት ኮይኑ ብክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ይኽፈል። ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ዝወሃበካ እንተዳኣኮይኑ ከምኡውን ድሕሪ ኣብ ምምሕዳር መንበሪ-ቤት ምስተዋሃበካ ናይ ገዛ-ክራይን ናይ ጥዕና መድሕንን ገንዘባዊ ሓገዝ እንተዳኣ ተዋሂብካ ሽዑ ከይሓተትካ ባዕሎም ባጀታዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ክህቡኻ እዮም። በዓልቲ ቤትካ ወይ በዓል ቤትኪ ኣብ ወጻኢ ድዩ ዘሎ/ዘላ? ከምኡ እንተኾነ በዓልቲ ቤትካ ወይ በዓል ቤትኪ ኣብ ሆላንድ ምስመጸ (ት) ብዛዕባ ባጀታዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ቆልዑ ዝምልከት ጸገማት ክስዕብ ይኽእል። ነዚ ንምክልኻል እንታይ ክትገብር ከምዘለካ ንማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ሕተት። ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ባጀታዊ ናይ ቆልዑ ገንዘባዊ ሓገዝ።
5. ገንዘባዊ ሓገዝ ንመውዓሊ ህጻናት
ትሰርሕ ወይ ድማ ናይ ምስ ሕብረተሰብ ምውህሃድ ትምህርቲ ትከታተል እንተኾንካ ሞ ደቕኻ ድማ ጌና ናብ መቐጸልታ ቤት-ትምህርቲ (ማእከላይን ላዕለዋይን ደረጃ ትምህርቲ) ዘይከዱ እንተኾነ ሽዑ ደቕካ ናብ መውዓሊ ህጻናት ወይ ድማ ናብ መጽንሒ ህጻናት ድሕሪ ናይ ትምህርቲ ሰዓታት (BSO) ክኸዱ ይኽእሉ። ነዚ መውዓሊ ወይ መጽንሒ ህጻናት ዘሎ ወጻኢታት ንምኽፋል ንመንግስቲ ሆላንድ ብኸፊል ገንዘባዊ ሓገዝ ክህበካ ክትሓቶ ትኽእል። እዚ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ መውዓሊ ህጻናት ይበሃል። ኣስተውዕል! በዓል ቤትካ/በዓል ቤትኪ ኣብ ሆላንድ (ጌና) ዘይቅመጥ እንተኾነ መብዛሕትኡ ግዜ መሰል ናይ መውዓሊ ህጻናት ገንዘባዊ ሓገዝ የብልካን። ኣብ መወዳእታ ብዙሕ ገንዘብ ምለስ ምእንቲ ከይትበሃል ኣቐዲምካ ንማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ወይ ድማ ክፍሊ ቀረጽ መንግስቲ ሓቲትካ ኣረጋግጽ። ዛያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ባጀታዊ ናይ ቆልዑ ገንዘባዊ ሓገዝ ብነዘርላንድስ።
6. ናይ መግቢ ባንክን ካልኦት ኣገልግሎትን
ኣብ ብጣዕሚ ብዙሓት ምምሕዳራት ንዉሑድ እቶት ዘለወን ስድራቤታት ንምንባር ዘድሊ ነገራት (መግቢ)ዝዕድላ ማሕበራት ኣለዋ። እዚ ድማ ናይ መግቢ-ባንክ ይበሃል። (voedselbank) ናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ተሓጋጋዚኻ እዚ ሓገዝ ይግበኣካ እንተኾነ ክርእየልካ ይኽእል ከምኡውን ነዚ ኣብ ምሕታት ክሕግዘካ ይኽእል። ኣብ ዝተፈላለዩ ምምሕዳራት ዝተፈላለዩ ንትሑት እቶት ዘለዎም ስድራቤታትን ውልቀሰባትን ተባሂሉ ዝወሃብ ኣገልግሎት ክህሉ ይኽእል። ንኣብነት ዘይተጸበኻዮም ወጻኢታት ምስዘጋጥሙኻ ዝወሃብ ህጹጽ ሓገዝ፡ ወይ ድማ ክፍሊት ናይ ስፖርት ክለብ ናይ ውላድካ ትኸፍለልካ ማሕበር። ብዛዕባ እዚ ንምምሕዳር ወይድማ ንተሓጋገዝቲ ናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ሕተት።


text:
ሌሶስ ኣብ ዝተባህለት ንእሽተይ ከተማ ዝርግሓ ቫይረስኮሮና ንምክልኻል ዝተወሰነ ማስክ(መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን)ምክንያት ኣብ መንጎ ነበርቲን ፖሊስን ብዝተላዕለ ግጭት ሰለስተ ሰባት ምሟቶም ናይ ዓይኒ መሰካኽር ሓቢሮም።
ፖሊስ ሞት እቶም ሰለስተ ሰባት አረጋጊጹ’ሎ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ታ ሃገር ፖሊስ ብሰንኪ ዓለምለኸ ለበዳ ቫይረስኮሮና ዝተነብሩ እገዳታትን ውሳነታትን ንምትግባር ብዝብል ዘይሕጋዊ ቕትለት የካይዱ ምህላዎም ክኸሱ ጸኒሖም’ዮም።ብተወሳኺ ፖሊስ ብላዕ ወይ ጉቦ ንምርካብ ይጥቕምሉ ከምዘለው ይሕብሩ።
እቲ ግጭት ነበርቲ ከተማ ሌሶስን ፖሊስን ዘጋጠመ ፖሊስ ማስክ ኣይገበረን ንዝበልዎ ውልቀሰብ ንምውሳድ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን’ዩ። መንግስቲ ኬንያ ዝርግሓ ቫይረስ ኮሮና ንምቁጽጻር ዜጋታት ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ማስክ ክገብሩን ምስ ዘይገብሩ ድማ 200 ዶላር ክቕጽዑ ምውሳኑ ይፍለጥ።
ወሃቢ ቃል ፖሊስ ቻርለስ ኦውኒዎ ብወገኑ መንግስቲ ከም መጉዓዝያ ዘገልግላ ሞተር ሳይክል ሓደ ሰብ ጥራይ ክጽዕና ድሕሪ ምውሳኑ ክልተ ሰባት ዝጸዓኑ ሰባት ክቕጽዑ ጸኒሖም። በዚ መሰረት ፖሊስ ነቲ ክልተ ሰባት ጽዒኑ ዝተረኽበ ውልቀሰብ ክወስዱ ኣብ ዝፈተንሉ ካልኦት ብምክልካሎም ምስ ፖሊስ ግጭት ምልዓሉ ይገልጽ።
ፖሊስ ኬንያ ብክስታት ብልሽውና ብተደጋጋሚ ብትካላት ብተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ክኽሰስ ምጽንሑ ይፍለጥ ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ወዲ 13 ዓመት ዝርከብዎም 15 ሰባት ነቲ ምስ ቫይረስ ኮሮና ብዝተሓሓዝ ዝወጸ ሓደሽቲ ሕግታትን ቀይድታት ንምትግባር ብዝብል ምቕታሎም ይሕብሩ።


text:
ሃብተኣብ የማነ*
ሚያዝያ 2 2021
ልዕሊ’ታ ወለዱ ዘውጽእሉ ሚልኪያስ እትበሃል ወግዓዊት ስሙ፣ ዝያዳ ብብዙሕ ሰብ ዝፍለጠሉ ስም “ማስተሬ” ገለ መቕርብ ድማ “ኣቡዬ” እቶም ሰብ ውሻጠ ድማ “ኣተሽም” ተባሂሉ ኢዩ ዝጽዋዕ። እተን ክልተ ቀዳሞት ናይ ቅብጥሮት እታ ዳሕረወይቲ ድማ በታ ኣብታ ንሱ ከም ዋና-ኣሰናዳኢ ኰይኑ ዝመርሓ ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ኣብ ዓምዲ ፖለቲካ ዝጥቀመላ ዝነበረ ናይ ብርዒ ስሙ’የን። ክንንእዶን ከነድንቖን ክንደሊ ከለና “ኣተሽም ጎነጽ” ንብሎ ነበርና፣ ከነሕርቖ ክንደሊ ከለና ድማ “ወደቦይ ተጓነጽ” ኢልና ነንበይኑ ኣስማት ብምሃብ ነታ ቀንዲ ስሙ ዳርጋ ናብ ምርሳዕ ገጻ ኣብጺሐንኣ ኢየን።
ምስ ማስተሬ ኣብ 1992 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ክፍሊ ሕጊ ቀዳሞት ተመሃሮ ናይቲ ዓውዲ ትምህርቲ ኴንና ምስ ተመደብና ኢና ንፋለጥ። ኣጋጣሚ ኰይኑ ስድራና ካብ ኣስመራ ወጻኢ ስለ ዝዀኑ ኣብቲ ኣብ ፖራዲዞን ዝርከብ ኮለጆ ስታውያን ደጎዓሊ ካምፓስን ኣብ ንውሱን ዓመታት ኣብ ሓደ መደቀሲ ክፍሊ ጸኒሕና። ዕለታዊ ናብራና ድማ ኣንጊህና ብጉያ በለዛ በጺሕካ ምምላስ ንጅምሮ፣ ብሓደ ንትምህርቲ ንወፍር፣ ብሓደ ነጽንዕ፣ ሓሳብ ንሓሳብ ንለዋወጥ፣ ንካታዕ። በዚ ዝጀመረ ዕርክነትና ድማ ናብ ኢሂን ምሂን መባህልቲ ማዕቢሉ፣ ክሳብ እታ ብዙሕ ዝናን ህዝባዊ ተቐባልነት ረኺባ ዝነበረት ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ኣብ ምምስራት በቒዕና። እቲ ብድፍረት ዝኣተናዮ ምድላው ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ድማ ኣብ ውዑይን ዝሑልን ብሓደ ሰጒምና። ኣብ ትሕቲ ምልኪ ኴንካ ጋዜጣ ምድላው ልክዕ ከም ኣብ ብልሒ መላጸ ምስጓም ብምዃኑ ህይወትና ዕድልናን ተኣሳሲሩ። እምበኣር ብዛዕባ’ቲ ኣነ ዝፈልጦ ሚልኪያስ ምሕረተኣብ ካብቲ ምስኡ ዘሕለፍኩዎ ናይ ህይወት ተመኵሮ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ከቅርበልኩም ከለኹ ድሕሪ ናይ ሳልስቲ ንምቕባሉ ዘሸገረኒ ሓዘን ኢዩ።
ኣቡዬ–ወትሩ ምስ ንባብ
ተመሃራይ ናይ ሕጊ ከሎ ብዛዕባ’ቲ ዝመሃሮ ዓውዲ ትምህርቲ ብዘይካ እቲ ኣብ ክፍሊ ሰሚዑ ቆብ ዘበሎ ብዙሕ ከይጸዓረ’ዩ ተመሪቑ። ዝበዝሐ ግዚኡ ናይ ፖለቲካ ጽሑፋት ብምንባብ ኢዩ ዘሕልፎ ነይሩ። ቀዋሚ ዓሚል Newsweek, Times, National Geography, Foreign policy, The Economist ኢዩ ነይሩ። ተፈጥሮ፡ ታሪኽን ፖለቲካን ስለ ዘፍቅር ድማ ንድሕሪት ቅድሚ ምውላዱ ናይ 50 ዓመታት ናይ National Geography ጽሑፋት ኣንቢቡ ንነብሱ ናብ ሓደ ዓቢ ኢንሳይክሎፐድያ ናይ ፖለቲካን ታሪኽን ኢዩ ቀዪሩዎ። ሚልኪያስ ፍሉይ ዝገብሮ ድማ ተመሲጡ ዘንበቦም ጽሕፉት ዝርዝር ናይቲ ዘንበቦ ብደቂቕ ዝዝክር ምዃኑ ኢዩ። በዓል ቼ ጎቨራን ካስትሮን፡ ሆቺሚንን ማኦን ዝተዋግኡዎ፣ ጎቦታታትን ስንጭሮታን ልክዕ ከምዚ ኤርትራውያን ተጋደልቲ ሕሽክብ፡ ደንደን፡ ዓምበርበብ ኢሎም ዘዘንትዉልና ዝነበሩ፡ ልክዕ ከምዛ ኣብቲ ቦታ ብኣካል ዝተሳተፈ የዘንትወልና ነበረ። ቅድሚ 200 ዓመት በዓል ቶማስ ጀፈርሰን፡ ሃሚልተንን ንቕዋም ኣሜሪካ ክጽሕፉ ከለዉ ዘካይድዎ ዝነበሩ ክትዓት እቲ ቀቀንዲ ዛዕባታትን ቅዋማዊ መትከላት ብደቂቕ፣ ከምኡ’ውን ጅግንነታዊ ዛንታታት ኤርትራውያን ሓርበኛታት ከምዛ ኣብኡ ዝወዓለ ገይሩ ክነግር ዝኽእል፡ ዝርዝር ታሪኻዊ ፍጻሜታት ናይ ምዝካር ዓቕሚ ዝነበሮ’ዩ።
እቲ ዘይሕለል ሃገራዊ ተቓላሳይ
ሚልኪያስ ሓደ ካብቶም ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቶም ኣመንጊዮም ኣብ ውግእ ኢትዮ-ኤርትራ ዝተሳተፉ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ኢዩ። ኣብ ግንባር ባድመ ኣብ ሸሸቢት፡ ተኾምብያ፡ ሃይኮታ ከባቢ ኣንቶረን ምስ ኣሕዋቱ ብረቱ ዓጢቑ ተሰሊፉ ካብኡ ዝሕተት ተጋድሎ ዝገብረ ዜጋ’ዩ ነይሩ። ጋዜጣና ቀስተ–ደበና ኣብቲ ካብ 1998-2000 ዝተገብረ ናይ ዶብ ውግእ ሃገራዊ ኤርትራዊ ሓርበኝነት ክድንፍዕን ፍናን ህዝቢን ሰራዊትን ኣብ ምሕያል ዘይተኣደነ ኣበርክቶ ገይራ ኢያ። ጋዜጣና ዋላ’ኳ ናይ ሕጊ፡ ማሕበራዊን ስፖርትን ዓምድታት እንተነበራ፣ ዝበዝሕ ገጻታ ግና ፖለቲካዊ ዜናን ትንታኔን ዝተዓብለለ ነበረ። ሚልኪያስ ድማ ዓወታት ሰራዊት ኤርትራን ስዕረት ጸላኢን ፖለቲካዊ ትንታነታት ካብ ምቕራብ ሓሊፉ ሓንቲ “ብመልእኽቲ ሓየሎም” እትፍለጥ ሓየሎም ነቶም ኣብ ውግእ ከባቢ ባድመን፣ እግሪመኸልን ዝሞቱ ናይ ቀደም ብጾቱ ዝሃቡዎ ሓበሬታ ተጠቂሙ ብባጫን ዋዛን ኣቃሚሙ ዘቕርቦ ዝነበረ ተኻታታሊ ተምሳልያታዊ መልእኽታት ኣብ ግዜኡ ህዝቢን ሰራዊት ኤርትራ ፍናን ክሰንቕ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበረ ተቓላሳይ ኢዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ እተን ናይ መንግስቲ ጋዜጣታት ሓዳስ ኤርትራን ትርግታን ብዘይካ ወግሐ ጸብሐ “ጭፍራ ወያነ” “ስርዓት ዋሽንግተን” ካብ ምባል ሓሊፈን ንጅግንነትን ሓርበኝነትን ኤርትራውያን ዝኸውን ጎስጓስ ከም ዝድለ ኣበርኪተን ክበሃል ኣይከኣልን።
እቲ ጸሓፋይ “ኣተሽም ጎነጽ”
ኣብ ጋዜጣና ቀስተ–ደበና እቲ ዝበዝሕ ፖለቲካዊ ትንተና ብስም “ኣተሽም ጎነጽ” ኢዩ ዝጽሕፎ ነይሩ። ንህሉው ፖለቲካዊ ኵነታት ሃገርና ካብቲ ካብ ንባቡ ዘዋህለሎ ተመኵሮን ታሪኽን ካልኦት ሃገራት ኣዛሚዱ ብኣዝዩ ገላጺ ቃላት ስለ ዝጽሕፎም ኣዝዩ መሃሪን ኣማቲን ጽሑፍ ዘቕርብ፡ መጻኢ ፖለቲካዊ ዕድል ሃገርና ከማእዝኑ ዝኽእሉ ኣዝዮም ብዙሓት ዓናቕጽ ዝጸሓፈ ተንታኒ’ውን’ዩ ነይሩ–ኣቡዬ። ጽሑፋቱ ሓደስቲ ሓሳባት ስለ ዝሓዙ ድማ ብዙሓት ሰዓብቲን ኣድነቕትን ነይሮሞ። ብኣንጻሩ ድማ ለይቲን መዓልቲን ንነብሱ ዝደልዩ ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፍእዎ ዝደልዩ ውሑዳት ሓለፍቲ ነይሮም ኢዮም። ብፍላይ እቶም ኣብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ዘለዉ ዓበይቲ ዝበሃሉ ካድራት ብዘይካና ኣንባቢ፣ ብዘይካና ሓሳቢ፣ ብዘይካና ጸሓፊ የለን ኢሎም ንኣተሓሳስባ ሕብረተሰብ ካብቲ ንሕና ዘቕናዕናዮን ዘማእዘናዮን ዝኣሊ ሃምን ቀልብን ናይ ህዝቢ ዝወስድ ሓደገኛ ጸሓፊ መጺኡ ኢሎም ብርዑ ከጉድሙ ብዙሕ ፈቲኖም።
ሓደ ግዜ ኵልና ኣባላት ምድላው ጋዜጣ ቀስተ–ደበና መእተዊና ዝጠፍኣና ናይ ፍርሒ ግዜ ክጠቅስ። እቲ ብባድመ ዝተመኽነየ ውግእ ኢትዮ-ኤርትራ ኣዝዩ ተጓሃሂሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ እተን ልሳናት መንግስቲ ኢሳይያስ ዝዀና ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽን ጋዜጣታት ሓዳስ ኤርትራን ትርግታን ኣብ ክንዲ ነቲ ምስኦም ዝገጥም ዘሎ ስርዓት ኢትዮጵያ ወይ በቲ ንሶም ዝብልዎ ስርዓት ወያነ ዝነቕፉን ዝትንትናን፣ ወግሐ ጸብሐ ብዘይ ምቍራጽ “ስርዓት ዋሽንግቶን” እናበሉ ንዘይዓቕሞም መንግስቲ ኣሜሪካ ምንቃፍ ምስ ኣብዝሑ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ጸገም ከይትወድቕ ካብ ዝነበሮ ስክፍታ ተበጊሱ “ንኣመሪካ ምኽሳባ’ዶ ምጽራፋ” ዝብል ተኸታታሊ ዓናቕጽ ኣቕሪቡ። ትሕዝቶ ጽሑፉ ናይተን ምስ ኣመርካ ተተፋኒነን ንህዝበን ኣደዳ ውድቀትን ድሕረትን ዝገበራ ከም ሰሜን ኮርያ፡ ኩባ፡ ዒራቕን ኢራን፣ ምስተን ምስ ኣመሪካ ተማሓዝየን ንህዝበን ካብ ድኽነት ናብ ምዕባለን ራህዋን ዘሰጎማ ከም ጃፓን፡ ደቡብ ኮሪያ ካልኦት ሃገራት ርሑቕ ምብራቕ ሃገራት ምዕራብ ኤውሮጳ ብምንጽጻር፡ እቲ መንግስቲ ኤርትራ ዘውጽኦ ዘሎ መግለጺታት ንህዝቢ ኤርትራ ናብ ውድቀትን ውርደትን ከቃልዖ ምዃኑ ብድፍረት ነጊሩ። በዚ ዝሓረቑ ገለ ኮሎኔላት ወተሃደራዊ ስለያ “ኣበይ ዝነበሩ ኢዮም እዚኦም፣ ህዝባዊ ግንባር ንሶቭየትን ኣሜሪካን ዝሰዓረ ዘስተናዕቑ” ብምባል ኣብ ቀይዲ ከእትዉና ኣብ እንንቀሳቐሰሉ ቦታታት ንልዕሊ ክልተ ሰሙን ጽኑዕ ምክትታል ገይሮሙልና። እንተዀነ ሚኒስተር በራኺ ገብረስላሴ ጣልቃ ኣትዩ፡ “እንተ ደሊኹም እቲ ኣለና እትብልዎ ርእይቶ ብምጽሓፍ በድህዎም፣ እምበር ብምፍርራህ ክትዕፍንዎም ኣይትፈትኑ” ኢሉ ንግዜኡ ኣደቦም ኣትሒዙልና ነይሩ።
ሓርበኛ ነጻ ፕረስን ሓርነት ሓሳብካ ምግላጽን
ሚልኪያስ ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ሓሳብካ ምግላጽን ነጻ ፕረስን ኣገዳሲ ተራ ዝተጻወተ ናይ ብርዒ ተቓላሳይ’ውም ኢዩ። ይዝከረኒ ጋዜጠኛ ሰቲት ነበር ፍስሃ ዮሃንስ (ጆስዋ) ምስ ሓንቲ ሕጂ ስማ ዝረሳዕኩዋ ሓብቲ ዶ/ር ወልደኣብ ይስሓቕ ማሕበር ጋዜጠኛታት ክንምስርት ተበግሶ ወሲዶም ንጋዜጣ ቀስተ–ደበና ክንሳተፍ ተዓዲምና ኔርና። ሚልኪያስ፡ መድሃኔ ሃይለን ኣነ ሳልሳዮም ንጋዜጣና ወኪልና ኣብቲ ኣኼባ ተሳቲፍና ነይርና። ኣብቲ ጉባኤ ብዙሓት ከም በዓል ግርማይ ወልደጊዮርጊስ (መንከኒኖ) ዝኣመሰሉ ኣብተን መንግስቲ ዘካይደን ጋዜጣታት ሓዳስ–ኤርትራን ትርግታን ተቖጺሮም ዝሰርሑ ምሳና ኣብቲ ንምምስራት ነጻ ጋዜጠኛታት ዝካየድ ዝነበረ ኣኼባ ተሳቲፎምን ናብ ፍጹም ቁጽጽር ህግደፍ ከእትውዎ ተንቀሳቒሶምን። ነዚ ወስታ’ዚ ቀዲሙ ዝተቓወመ ሚልኪያስ፡ ብድፍረት እቲ ዝምስረት ማሕበር ናይቶም ብሕጊ ፕረስ ዝቖሙ ናይ ውልቂ ጋዜጠኛታት ጥራይ ክኸውን ኣትሪሩ ስለዝበድሀ ድማ ከም ፕረዚደንት ማሕበር ከገልግል ብምሉእ ድምጺ ተመሪጹ። ኣብቲ ግዜ’ቲ ኵሎም ኣባላት ነጻ ፕረስ ካብ ጽልዋን ቍጽጽርን ስርዓት ህግደፍ ነጻ ዝዀነ ማሕበር ክምስረት ዝገብሩዎ ተጋድሎ ድማ ዘይጸዓዱ ምዃኖም ካብ ዘርኣይሉ ኣገዳሲ መደረኽ ኢዩ ነይሩ።
ሚልኪያስ ከም ቀዳማይ ፕረዚደንት ማሕበር ነጻ ጋዜጠኛታት እቲ ሓሊኹ ሕዝና ዝነበረ ናይ ሳንሱር ዘይርትዓዊ ቁጽጽር ደው ክብል ሓያል ጻዕሪ ኣካዪዱ። ኣብዚ ክጥቀስ ዝግባእ ድማ ተራ ሚኒስተር ዜና ዝነበረ ኣቶ በራኺ ገብረስላሴ እዩ። ንሱ ነቲ ንሕና ጋዜጠኛታት “ብዛዕባ ክጸሓፍ ዝግብኦን ዘይግብኦን ባዕልና ነብሰ ሳንሱር ጌርና ስለ እነቕርቦን ብሕጊ ዘሕትት እንተሎ ድማ ሕጊ ብዝእዝዞ ድኣ ክንሕተት ኣለና እምበር ንሕና ከም ዘይነመዛዝን ጌርካ ዝግበር ዘይግቡእ ናይ ሳንሱር ቁጽጽር ደው ክብለልና” ንዘቕረብናዮ ጠለብ ተቐቢሉ ዘድሊ ምትብባዕ ስለ ዝገበረ ኣብ ታሪኽ ነጻ ፕረስን ሓሳብካ ምግላጽን ሚኒስተር በራኺ ገብረስላሴ ወርቃዊ ታሪኽ ኣመዝጊቡ ኢዩ።
ሚልኪያስ ከም ተቃላሳይ ነጻ ፕረስን ሓርነት ሓሳብካ ምግላጽን ክሳብ ዕለተ ሞቱ ዝተቓለሰ ሓርበኛ ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ድማ እቲ መጀመሪያ ሕጊ ተጎልቢቡ፣ ዝተፈላለየ ክስታት ብምድላው ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ነጻ ፕረስ ከካይዶ ዘበገሶ ዓፈና ኣብ መጋብኣያታት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ መጒቱ ነቲ ስርዓት ብትብዓት ዝበድሀ ኢዩ። ሚልኪያስ ምእንቲ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ ተዳጋጋሚ ማእሰርቲን ግፍዕን በጺሑዎ ኢዩ። ኣብ ክራማት 1999 ስርዓት ኢሰያስ በቲ እተን ጋዜጣታት ዝጽሕፍኦ ዝነበራ ስለ ዘይተሓጐሰ ዕባራ ምኽንያት ብምድላይ ንገለ ጋዜጠኛታት ሃንደበት ኣብ ሓሙሻይ መደበር ፖሊስ ኣሲሩ ከምስል ናብቲ ኣብ ጥቓኡ ዝርከብ ናይ ኮሚሳርያቶ ሓማሴን ቤት ፍርዲ ናይ መመርመሪ ጊዜ ክወሃበና ኢሉ ኣቕሪቡዎ። ሚልኪያስ ድማ ምሩቕ ሕጊ ብምዃኑን ኣብ ከረን ከም ኣኽባር-ሕጊ ሰሪሑ ስለ ዝነበረ ሕጊ ምርኵስ ገይሩ፣ ዓናቕጽ ገበናዊ ስርዓት ጠቒሱ ናይ መመርመሪ ግዜ ክወሃብ የብሉን ኢሉ መጒቱ። እንተዀነ እቲ ናይ ሕጊ ትምህርቲ ዘይነበሮ ናይ ክልተ ሰሙን ኮርስ ወሲዱ ዳኛ ናይ ወረዳ ዝኾነ ኣብ መንበር ፍትሒ ዝተቀመጠ ዳኛ ግቡእ ሕጋዊ ጥንቃቐ ከይገበረ ንጠለብ መርማሪ ፖሊስ ተቐቢሉ ንተኸታታሊ ኣርባዕተ ቆጸራታት ነናይ ሸውዓተ መዓልታት ብምሃብ ን28 መዓልታት ኣደዳ ዘይግቡእ ቀይዲ ገይሩዎ። በዚ ዝሓዘነ ሚልኪያስ ካብ ቀይዲ ምስ ወጸ ንስርዓተ ፍትሒ ዝነቅፍን ገለ ዳያኑን ኣኽበርቲ ሕጊን ብዘይካ ብቕዓት ዘይብሎም ምዃኖም ነቲ ተመዚዞሙሉ ዘለዉ ክቡር ስራሕ ዝበቅዕ ሰብነትን ትብዓትን የብሎም ኢሉ ሓደ ዓንቀጽ ጽሒፉ።
ኣልጊቡ ድማ “ንትካላት ስርዓተ ፍትሒ ኣናሺኻን ጸሪፍካን ደፊርካን” ተባሂሉ ርእሱ ዝኸኣለ ካልእ ክሲ ተመስሪቱሉ። በዚ ዝሓረቑ ኣባላት ፖሊስን ኣኽባር ሕጊን ድማ ከቢድ ናይ ገበን ዓንቀጽ ጠቒሶም ነዊሕ ማእሰርቲ ከእስሩዎ ሓዲሽ ተወሳኺ ክሲ ሒዞም ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም። ኣኽባር-ሕጊ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ድማ ነቲ ሚልኪያስ ኣብ ጋዜጣና ዝጸሓፎ ዓንቀጽ፣ ከም መርትዖ ኣንጻሩ ኣቕሪቡ። ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ንሚልኪያስ ንኽሱ ክከላኸል ምስክርን መርትዖን እንተለዎ ከቕርብ ሓቲቱዎ። ሚልኪያስ ድማ እቲ ኣብ ጋዜጣና ዝጸሓፎ ጽሑፍ ሓቂ ምዃኑ በዚ ድማ ገበነኛ ክበሃል ከም ዘይግብኦ እቲ ስርዓት በቲ ባዕሉ በብግዜኡ ዝህቦ ንቤት ፍርዲ ዘናሹን ዘቋናጽብን መግለጺታትን ጽሑፋትን ከም መርትዖ ኣቕሪቡ መኪቱ፣ ንጉዳዩ ብብቕዓት ተኸላኺሉ። ብቐንዱ ድማ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብቲ ጊዜ’ቲ ምስ ህዝቢ ዝገብሮ ዝነበረ ናይ ይምሰል ናይ ሕቶን መልስን መድረኻት፣ ብተሳተፍቲ ንጉዳይ ስርዓተ ፍትሒ ኣመልኪቱ ዝቐርበሉ ዝነበረ ሕቶታት ክምልስ ከሎ “እዚ ብተለኣኽቲ ዝነበሩ ዝካየድ ዘሎ ኣብያተ ፍርዲ ካብ ዘጸብቖ ዘኽፍኦ ይበዝሕ” ዝበሎን ካልእ ንምምስራት ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኣመልኪቱ ኢሳይያስ ዝሃቦ ንቤት ፍርዲን ንብቕዓት ዳያኑን ዘናኣእስ መግለጺን፣ እቲ ኣብ ጋዜጣታት መንግስትን መጽሔት ሕድሪን ናይ ህግደፍን እተን ኣብ ኤርትራ ዝነበራ ኣብያተ ፍርዲ ስርቂን ብልሽውናን ክዋግኣ ብቕዓት ከምዘይብለን ዝህቦ ዝነበረ ወግዓዊ መግለጺታት፣ ካብኡ ሓሊፉ ድማ እቲ ንፍሉይ ቤት ፍርዲ ዘቖመ ኣዋጅ ቁጽሪ 85 ናይ 1996 ካብቲ ንፍሉይ ቤት ፍርዲ ምምስራት ዝደረኸ ቀንዲ ምኽንያታት “ብዓይነት ኮነ ብብዝሒ ርኡይ ናይ ሕጊ ሞያውያንን መሳለጢያታትን ሕጽረት ብምህላዉን፣ ንምጽራይ ኣብያተ ፍርዲ ዛጊት ዝተወስዱ ስጉምትታት ኣብ ደረጃ ዕሸልነት ብምርካቦም ነቲ ዝድለ ፍትሒ ብኣጋኡ ናይ ምርግጋጽ ዓቕሞም ኣዝዩ ዝተደረተ ኰይኑ ስለ ዝተረኽበ” ዝብል ባዕሉ እቲ ስርዓት ብኣዋጅ ዘናሸዎ ጉዳይ ምዃኑ፣ ከምቲ ባዕላቶም ዝብሉዎ “ንጸላኢ ብብርቱ ብጥይቱ” ብኽበሃል ዝከኣል ኣቀራርባ በቲ ባዕላቶም ዘውጽእዎ ፍረ-ቃልን ብሰነዳዊ መግለጺታትን ኣቕሪቡ ብምምካት ካባ ሕፍረት ኣልቢሱ ሞጊቱ ስዒሩዎም።
እቲ ሚልኪያስ ንስርዓተ ፍትሒ ኣመልኪቱ ዝጸሓፎ ጽሑፍ ፕረዚደንት ባዕሉ ደጋጊሙ ዝበሎን ብምዃኑ ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክሓልፉዎ ዘይክእሉ ናይ ሕጊን ሕልናን ብድሆ ገጢሙዎም። ብድሕሪ’ዚ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ንሚልኪያስ ካብ ኩሉ ዝተኸሰሰሉ ክስታት ብነጻ ከፋንዎ ምዃኑ ዘእንፍት ኣካይዳ ዝተዓዘቡ ኣባላት ጸጥታ ቅድሚ ቤት ፍርዲ ናይ ነጻ ውሳኔ ከሕልፈሉ ዝቖጸሮ መዓልቲ ብለይቲ ካብ ገዝኡ ጨውዮም ናብቲ ኣብ ሳሕል ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ዛራ ወሰዱዎ።
ኣብ ዛራ ብጽኑዕ ክትትልን ማእሰርቲን ክተሓዝ ከም ዘለዎ ጥብቂ ትእዛዝ ሂቦም ኢዮም ቀዪዶሞ። ሓደ ጊዜ እቲ ነቲ ቤት ማእሰርቲ ዘካይድ ኮሎኔል እዋን ዘይብሉ ከባቢ ሰዓት 11 ናይ ምሸት ንዋርድያታቱ ንሚልኪያስ ሒዞም ናብ ቤት ጽሕፈቱ ከቕርቡዎ ኣዚዙ። እቶም ዋርዲያታት ድማ ንሚልኪያስ እግሩን ኢዱን ብሰንሰለት ካቴና ኣሲሮም የቕርቡሉ። እቲ ኮሎኔል ግና በቲ ጋዜጣ ቀስተ–ደበና እትጽሕፎ ዝነበረት ሓርበኝነት ዝመልኦ ፖለቲካዊ ትንታኔን ዜናታት ዝምሰጥ ኣድናቒ ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ስለ ዝነበረ ንዋና ኣዳላዊ ጋዜጣ ከም ሓደ ነብሰ ገዳይ እግሩን ኢዱን ተመቚሑ ክርእዮ ከሎ ነብሱ ምግባር ኣብዩዎ። ነቶም ዋርድያታት ብህጹጽ ክፈትሕዎ ኣዚዙ ብኸምዚ ዝስዕብ ናብ ሕቶታቱ ኣትዩ።
“ነዚ መንግስቲ ዘሕርቕ እንታይ ኢልካ ኢኻ ጽሒፍካ ብጹኑዕ ሓዝዋ ዝብል ጥብቂ ትእዛዝ ዝተዋህበና?”
መልሲ ሚልኪያስ “ኣነ ይዅን ብጾተይ ፍጹም ሃገራዊ ፍቕሪን ሃገራውነትን ዘሎንና ኢና። ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ ኣብ ናይ ዶብ ኲናት ብዓወት ክወጽእ ዝገበርናዮ ተጋድሎ ኣብ ገጻት ጋዜጣ ክትርእዮ ትኽእል ኢኻ፡” ኢሉ ገለ ካብቲ ቀንዲ ቀንዲ ጋዜጣና ኣብ ዜናታታን ኣብ ፖለቲካዊ ትንታኔን ዘቐረበቶ ኣብ ኣእምሮ ህዝቢን ሰራዊትን ዝተሰቑረ ከም መዘኻኸሪ ኣቕሪቡሉ።
ወዮ ብቐደሙ’ውን ኣድናቒ ጋዜጣ ዝነበረ ኮሎኔል “ኣታ ሓውና ነዚ መንግስቲ ኣይፈልጥካዮን፡ ከየጥፍኡኻ ተጠንቀቕ፡ ነብስኻ ሓሉ” ኢሉ ምኽሪን ማዕዳን ሂቡ እቲ ኣብ እግሩ ዝነበረ መቝሕ ክለዓለሉን ኣብ ኢዱ ጥራይ ካቴና ክኣትዎ ብዓቕሙ ፍታሕ ገይሩ ክሳዕ መንግስቲ ካልእ ትእዛዝ ዝህብ ተኣሲሩ ክጸንሕ ከም ዝዀነ ሓቢሩ ማእሰርቱ ክቕጽል ኣፋንዩዎ።
ሚልኪያስ ነዚ ክዝክር ከሎ “እዋን ዘይብሉ ኣብ ከውታ ለይቲ ካብ መተኣስርተይ ፈልዮም ምስ ሰንሰለተይ ክወስዱኒ ከለዉ ክርሽኑኒ ኢዮም ኢለ ብርከይ ምኻድ ኣብዩን ነይሩ፡” ኢሉ ኣዕሊሉኒ ነይሩ። እዚ ሕሱም ተመኵሮ ድማ ንጭካኔ እቲ ሰርዓት እኹል መረዳእታ ከም ዘሕድር ገይሩዎ። ብሳላ ኣድነቕቲ ጋዜጣን ሳላ ምትሕብባር ገለ ዋርድያታት ድማ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዛራ ኣመሊጡ። ካብ ዛራ ምስ ኣምለጠ ድማ ክሳዕ ናብ ሱዳን ዝሰግር ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ተሰዊሩ ኢዩ ነብሱ ኣድሒኑ ድምጺ እቶም ዝተገርሁ ጋዜጠኛታት ብጾቱ ክኸውን ካብ ብሱል ጥረ ወረ ነጋሪ ክኸውን ኣምላኽ ብምሕረቱ ዘተረፎ። ንስለ ሓርነት ሓሳብካ ምግላጽ ሚልኪያስ ምሕረተኣብ ካብተን ኣብ ኣስመራ ዘለዎ ከም 5ይ መደበር፣ 2ይ መደበርን ዝኣመሰላ መቐየዲ ቦታታት ሓሊፉ ኣብ ሸላታት ዓዲ ኣበይቶ ካብቶም እተኣስሩ ቀዳሞት እሱራት እዩ። ብዘይካዚ ኣብ ጎዳጉዲ ትራክ ቢን ትራክ ሲን ተኣሲሩ ድማ ቃንዛ ኣሕዋቱ ዝተኻፈለ እዩ።
ሚልኪያስ እቲ ኣብ ክረምቲ 2001 ዝግበር ዝነበረ ጎስጓስ ህግደፍ ኣጋውልኡ ናበይ ገጹ ምዃኑ ንኽግምቶ ፖለቲካዊ ንባቡ ብዙሕ ሓጊዙዎ። እቲ ክመጽእ ኣንጻላልዩ ዝነበረ ዘይተርፍ ምዃኑ ስለ ዝተራእዮ ድማ ኢዩ ከይቀደምዎ ለይቲን መዓልቲን ተጓዒዙ ሱዳን ኣትዩ። ኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ድማ ካብ ሱዳን ጨውዮም ክወስዱዎ ንስክላ ኢዩ ኣመሊጡ። ኣብ ኣመሪካ ምስ ኣተወ ድማ ምስቶም ኣብ ዋሽንግቶንን ከባቢኣን ዘለዉ ዕሉላት “ኣመንቲ ኢሳይያስ” ዘይተኣደነ ጠቐነን ምፍርራህን ተቐቢሉዎ። እንተዀነ ሚልክያስ ነቲ ዘጋጠሞ መጥቃዕቲ ብትብዓት ተጻዊሩ ኣብ ክንዲ እቶም ብዘይካ ሓሳቦም ብብርዒ ምግላጾም ካልእ ኣበሳ ዘይነበሮም ንጹሃን ጋዜጠኛታት ድምጺ ኰይኑ ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ድምጺ ስቅያቶ ንዓለም ነጊሩ። ኣብ መጋብኣያታት ሕቡራት ሃገራትን፣ ኣብ ኣፍደገታት ቤተ መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፣ ጎደናታት ዋሽንግቶንን ኒውዮርክን ኣሳእል ናይቶም ኣብ ማእሰርቲ ዒራዒሮ ዝሳቐዩ ዘለዉ ብጾቱ ኣብ ደረቱ ሒዙ ፍትሒ ክረኽቡ ንዓመታት ሰላማዊ ሰልፍታት ወዲቡን ተሳቲፉን።
ሚልኪያስ ንሓርነት ሓሳብካ ምግላጽን ነጻ ፕረስን ብዘካየዶ ጅግንነታዊ ቃልሲ ንነብሱን ነቶም ተባዓት ኤርትራውያን ተቃለስቲ ነጻ ፕረስን ወኪሉ ኣብ ሰነ 2002፥ ብኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ንተባዓት ጋዜጠኛታት ዝወሃብ ሽልማት ዝተሸለመ ብሉጽ ኤርትራዊ መንነት ወኒኑ ዝሓለፈ ተቓላሳይ ኢዩ።
እታ ንዓመታት ብመርድእ ሞትን ዜና ስቅያትን ብጾቱ ጋዜጠኛታትን ቃለ-መሕተት ዝገበረሎም ኣርካናት ሚኒስተራት ብጓሂ ዝሓረረት ልቡ ኣብ መወዳእታስ ምጻሩ ስኢና ይኣክል ኢላ። ዕድልና ኰይኑ ድማ ኣብዘን ኣብ ስደት ዝጸናሕኩለን ዝሓለፋ ሓሙሽተ ዓመታት ብዘይካ ዛንታ ስቓይን፣ ግፍዒን ካልእ ዝዕለል ስለዘይነበረና ዛንታ እቶም ምሳና ሓቢሮም ጋዜጣታት ዝመሰረቱ ሰብ በላሕቲ ኣእምሮ ኣዕሩኽትናን ክንዝክር ዕላላትና ብብኽያት ኢዩ ዝቋረጽ ነይሩ።
ሚልኪያስ ካብ ዓሌት ደገያት ሓድገምበስ ዝምዘዝ ትውልዲ
ኣብ ውግእ “ዋልታ መድሓኒት” ከምኡ’ውን “ኲናት መጉእ” ኣንጻር ወረርቲ ሰራዊት ብዝፈጸምዎ ሓርበኝነታዊ ጅግንነት ሕፉራትን ክቡራትን፣ ብመንነቶምን ታሪኾምን ሕቡናት ካብ ዝዀኑ ስሙያት ስድራ-ቤት ዓድ ተከለዛን ምደሪ ድምበዛን ኢዩ ተወሊዱ። ሚልኪያስ ብዓሌቱ ካብ ከበሳን መታሕትን፡ ካብ ክርስትናን ምስልምናን ዝውለድ ምስ ኩሎም ኤርትራውያን ኣስላሞም ክርስቲያኖም ልዑል ፍቕሪን ምሕዝነትን ዝነበሮ ኤርትራዊ ኢዩ። ዓሌቱ ካብ ስድራቤት ደጊያት ሓድጉ-ኣንበሳ ጉልወት ዝምዘዝ ኢዩ። ሓርበኛ ደጊያት ሓድጉ’ንበስ ብልሙድ ብከንቲባይ ሓድገምበስ ዝፍለጥ ኣንጻር ወረረቲ ኢትዮጵያን ጣልያንን ከየባተኹ ካብ ዝመከቱ ሒደት ስድራቤታት ኤርትራ ኢዩ። ከንቲባይ ሓድጉ’ንበስ ሰቡ ሒዙ ኣብ ህዝቢ ሓባብ ተዓቑቡ ኣብ ዝነበረ ጊዜ ‘ራሀት” ምስ እትበሃል ጓል ይሽሓቕ እድሪስ በዓልቲ ዓዲ ኤሎስን ካብ ሰብ ዓዲ-ተማሪያም ተዋሲቡ ካብ ዝፍረዮም ዓሌት ቤት ኣስገድ ዝምዘዝ ሓረግ ትውልዲ ዘለዎ ንኽልቲኡ ሃይማኖታትና መላግቦ ዝነበረ ጽኑዕ ድልድልና ኢዩ ነይሩ–ኣቡዬ ዓርከይ። ኣብ መጽሓፍ መረብ ምላሽ ገጽ 190 ሰፊሩ ከም ዘሎ ደጊያት ሓድገንበስ እምበረሚ፡ መንሳዕ፡ ባርጊለ፡ ባርካ ዓዲ ኣቦታቱ ብምዃኑ መግዛእቲ ጣልያን ካብዚ ቦታታት ክለቅቕ ከምዝጠለበ ይጠቅስ። ሚልኪያስ ካብ ስድራኡ ዝተነግሮ ያታ ኣቦታቱ ንኹሉ ክመቃቕልን ክጎጃጅልን ዝመጸ ጸረ ስምረትን ሓድነትን ኤርትራውያን ዝዀነ ምንቅስቃስ ብትብዓት ከም ዝቃለስ ገይሩዎ’ዩ። ሓደ ካብቲ ኣቦታቱ ዘዘንተዉሉ ያታ “መኮንናት መግዛእቲ ጣልያን ነቲ ሓደ ህዝቢ ኰይኑ ኣብ ከበሳን ባሕሪን ሓደ ዕድል ዝነበሮ ህዝቢ ድምበዛን ካርነሽምን ኣብ ክልተ ንምምቃል ዶባት ካርነሽምን ደምበዛንን ዘነጽሩ ርኡያት ምልክታት ክገብሩሎም ኣብ ዝተንቃሳቀሱሉ ግዜ ደጊያት ሓድገንበስ ካርነሽም ይብጽሓኒ ኢዩ ኢሉ ብምቅዋም ብሓይሊ ካብ ዝመከቱ ንሓድነት ህዝብታት ካብ ዝተቃለሱ ኤርትራዊያን ስድራ-ቤት ዝውለድ ኢዩ ሚልኪያስ ምሕረተኣብ። እዚ መበቈላዊ ድሕረ-ባይትኡ ክኸውን ይኽእል እዩ እምበኣር ዝበዝሑ ኣዕሩኽቲ ሚልኪያስ በዓል ዓብደልናስር ዓብደላ፡ ኣወልኬር እድሪስ፡ ናስር ዑመር ዓሊ፡ ድያእ መሓመድ፡ ካልድን ካልኦት ደቂ ኣኽርያ፡ ደቂ መንደፈራን ሰብ ሳሕልን ዝነበሩ።
ኣቦሓጎታት ሚልኪያስ ብሪሞምን ስርዓቶምን ክናባበሩ ዝደልዩ፣ ወለዶም ንዘውረስዎም ነብስኻ ባዕልኻ ምምሕዳር ካብ ጥንቲ ዝነባበሩሉ መራሒኦም ባዕሎም ቆጽሊ ብዘውደቁሉ “ሹም ኣሕዋት” ዝመሓደሩ፣ መሰል ወዲሰብን ደሞክራሲን ቅድሚ ሰቦም ካብ ጥንቲ-ጥቅምቲ ዝተሞኮሩሉ፣ ንፍትሒን ሕጊን ዝራቀቕሉ ስልጡናት ሰብ ደፍተር ስለ ዝውለድ ብዛዕባ ስርዓትን ሕጊን ኣጸቢቑ ዝፈልጥ፣ ግፍዒ ንምቅዋም ካብ ዓሌቱ ከም መልክዕን ደምን ንፍትሒ ምቅላሰ ኣብ ህዋሳት ሰውነቱ ከም መንነት ዝወረሶ ንልዕና ሕጊ ናይ ምቅላስ መንነት ዝነበሮ ሰብ ኢዩ። ደጊያት ሓድጉ‘ንበስ ንሕግታት ጣልያንን ኢትዮጵያን ብንዕቀት ጥሒሱ እቲ ብኣሕዋተይ ዝተዋህበኒ መዝነት “ሹም ኣሕዋት” ኣሕሊፈ ኣይህብን ብምባል ሰብ ድምበዛን በቲ ናይ ኣቦታቶም ያታዊ “ስርዓት ደምበዛን” ክነባበሩ ዋልታ ገቲሮም፣ ኲናት ወርዊሮም ካብ ዝመከቱ መሰሎም ኣሕሊፎም ካብ ዘይህቡ ሕሩናት ዓሌት ስለ ዝውለድ ክሳዕ ዕለተ ሞቱ በቲ ስድርኡ ዘውረስዎ ጭቆናን ግፍዒን ናይ ምቅዋም ሪም ከየዕበረ ዝተፈለየና ብርቂ ሓው ኢዩ — ሚልኪያስ። “ኣተሽም” እትብል ናይ ብርዒ ስሙ ድማ ነቲ ናይ ቃልሲ ያታ ኣቦታቱ ሓይሊ ክኾኖ ኢሉ ዝመረጾ ምዃኑ ተምሳሌታዊ ትርጕሙ ነቲ ዝርድኦ ይርድኦ’ዩ።
___________________________
*ሃብተኣብ የማነ ሓደ ካብቶም መስረትቲ ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ኰይኑ፡ ክሳብ ዳሕራይ ንትምህርቲ ካብታ ሃገር ዝወጽእ ኣባል ቦርድ ምስንዳእ ኰይኑ ዓዪዩ። ብኣጋጣሚ ትምህርቱ ወዲኡ ኣብ መስከረም 2001 ንሃገሩ ክምለስን ጋዜጣታት ክዕጸዋን ጋዜጠኛታት ብጾቱ ብምእሳሮም ሕልሙ ዝተዀልፈ ጸሓፊ ኢዩ። ሃብተኣብ ካብ 2002 ክሳብ 2006 ዳኛ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ካብ 2006 ክሳብ 2016 ድማ ናይ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዳኛ ናይ መወዳእታ ይግባይ ሰማዒ ኰይኑ ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕን፣ ጎኒ ጎኒ ድማ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ንብዙሕ ዓመታት ናይ ሕጊ መምህር ኮይኑ መንእሰያት ኣብ ምምልማል ብዓቕሙ ክሳብ ካብታ ሃገር ኣብ 2016 ዝወጽእ ኣገልጊሉ። ሕጂ ኣብ ሃገረ ስዊዘርላንድ ዝርከብ ጸሓፊ yirghabteab@gmail.com ብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።


text:
Radio Erena: 06 March 2017
መንግስቲ ኤርትራ ወሰኽ ደሞዝ ሰራዊት በብደረጅኡ ይትግበር ከምዘሎን መነባብሮ ኣባላት ሰራዊት ክመሓየሽ ምዃኑን ኣብ ዝጉስጉሰሉ ዘሎ እዋን፣ መዓልታዊ ናብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ናይ ዝሃድሙ ዘለዉ ኣባላት ሰራዊት ብዝሒ እናነሃረ ይመጽእ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብመሰረት እቶም ምንጭታት ዝልኣኹልና ሓበሬታ፣ ኣብ ከተማታት ዝተመደቡ ይኹኑ ኣብ ግንባራት ዝርከቡ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ብውልቂን በብጉጅለ ናብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ይሰግሩ ከምዘለዉ ብምጥቃስ፣ እዚ ድማ ኣብቲ ወሰኽ ደሞዝን ምምሕያሽ ናብራ ስድራቤታት ኣባላት ሰራዊትን ዝብል መብጽዓታት ዝኾነት እምነት ከምዘይብሎም ዘረድእ ምዃኑ ኣስሚሮምሉ።
ህድማ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ንቡር ተርእዮ እኳ እንተኾነ፣ እዚ ኣብዘን ዝሓለፋ ወርሓት ዝርአ ዘሎ ህድማ ፍሉይ ዝገብሮ ግና እቲ መንግስቲ፣ ደሞዝ ተወሲኹልኩም’ዩ፣ ገዛ ድማ ክስርሓልኩም’ዩ እናበለ ጽዑቕ ጎስጓስ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን ይፍጸም ምህላዉ’ዩ።
“ወሰኽ ደሞዝን ገዛ ክስርሓልኩም’ዩ ን” ዝብላ ኣርእስታት፣ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም መዋዘዪ ይጥቐምለን ከምዘለው ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ እዚ እርእስታት እዚ፣ መንግስቲ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝጥቀመሉ ዘሎ ሜላታት ጥራይ ምዃኑ ካብ ማንም ዝተኸወለ ከምዘይኮነ ኣረዲኦም።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ ኤርትራ ናብ ጎረቤት ሃገር ዝሰገረ ኣባል ፋይናንስ ሚኒስትሪ ምክልኻል ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣተግቢረዮ ዝበሎ ስማዊ ወሰኽ ደሞዝ፣ ኣብ ተራ ኣባኣት ሰራዊት ምዕዝምዛማት ፈጢሩ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ መንጎ ኣዘዝቲ ሰራዊት’ውን የሰሓሕብ ምህላዉ ምግላጹ ይዝከር።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ኣውራ ጠንቂ ስደት ምዃኑ ዝንገረሉ ዘሎ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ናብ 18 ኣዋርሕ ከምዘየውርዶን፣ ኣብ ክንድኡ ግና ክሳብ 700 ሚእታዊት ዝግመት ወሰኽ ደሞዝ ከምዝገበረሎምን ይጉስጉስ እኳ እንተሎ፣ በንጻር እዚ ግና፣ ሰራዊት ንኣተገባብራ እቲ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ከምዝተቓወሞ’ውን ኣቐዲሙ ተቓሊሑ’ዩ።
እቲ መንግስቲ፣ ካብ ወርሒ ሓምለ ናይ 2015 ኣትሒዙ ዝሕሰብ ንመብዛሕትኦም ኣባላት ሰራዊት ዘጠቓለለ ናይ 1800 ናቕፍ ወሰኽ ደሞዝ ከምዝገበረሎም እኳ እንተገለጸ፣ ናይ ስድራ ቤት፣ ቅሙጥ ትሕጃ ሕሳብ፣ መስርሒ መንበሪ ኣባይቲ፣ ግብሪ፣ ደበስ ስውኣት፣ መማቕርትን ናይ ህግደፍ ወርሓዊ ክፍሊትን ዝብሉ ተቖራጺ ሕሳባት ጎዲልዎ፣ ኣብ ኢዶም ኣስታት 300 ናቕፋ ጥራት’ዩ ዝወሃቦም።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓለፍቲን ሰብ ፍሉይ ረብሓን እንተዘይኮይኑ፣ ንዝበዝሑ ተጋደልቲ ኣብ ኣስመራ ከባቢ ማይ ሑጻን ካልእ ከተማታትን ክሰርሓሎም ዝተኣተዎ መብጽዓ 10 ዓመታቱ ሓሊፉ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ከምዘየተግበረ ይፍለጥ።
በንጻር’ዚ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ ጥራይ ንዝኸፍሉ ኣብ ወጺኢ ንዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ፣ ብዶላርን ኤውሮን መሬት ክሸጠሎምን፣ ቅድሚ ናይዞም ተጋደልቲ ንኽሃንጸሎም ይጓየን ምህላዉ’ዩ ዝንገር።
ሓያሎ ገዳይም ተጋደልቲ፣ መንግስቲ ንዝኣተወሎም መብጽዓታት ብምጥላሙ ጥራይ ዘይኮነ፣ ገዛውቲ መንግስቲ ንምውራስ’ውን ብሰበይ ሰብካን ምስ ሓለፍቲ ብዘለካ ቅርበትን ጥራይ ይስርሓሉ ምህላዉ’ዮም ዘማርሩ።
ብዘይካዚ’ውን ንስንኩላን ተጋደልቲ ኣብ ማይተመናይ ከባቢ እንዳ ኮካ ክህነጸሎም ምዃኑ ተመባጺዑ እምነ-መሰረት ዘንበረሉ ህንጻ፣ ነቶም ንሓያሎ ዓመታት ሃረር ዝበሉ ስንኩላን ከምዘይተዋህበን፣ በንጻሩ እቲ ስርዓት ኣብ ናይ እዝንን ካልእ ንረብሕኡ ኣብ ዘገልግል ስራሕን ንዘዋፈሮም ውልቀሰባት ከምዝዓደሎምን ይፍለጥ።
=========================


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ጉጅለ ስድስቱ ብጹዓን ካርዲናላትን ብምኽንያት እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ነቲ ተቛሪጹ ዝነበረ ዓውደ ኣኼባ በገባብ ማሕበራዊ መረብት ዕለት 13 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ ከምዘበገሰን፥ ቅዱስነቶም ዕርያ - ሕዳሴ ድሮ ኣብ ግብሪ ይውዕል ከምዘሎን ክውን ክበሃል ይከኣል ከምዝበሉን ነዚ ኸኣ ከም ኣብነት ኣብ መዳይ ምሕደራን ኤኮኖሚን ጉዳያት” ጠቒሶም ከምዝገለጹ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዋላ’ኳ ብማሕበራዊ መረብት ይኹን ዳግም ድሕሪ ሸሞንተ ወርሒ ብሓባር፥ ጉጅለ ስድስቱ ብጹዓን ካርዲናላት መማክርት ር.ሊ.ጳ. ዕለት 13 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ነቲ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ብዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተደንገገ ሕያዋይ ጓሳ ዘርእስቱ ሓዋርያዊ ቅዋም ዝትክእ ሓድሽ ሓዋርያዊ ቅዋም ዘማእከለ ምይይጥ ከምዘካየደን እቲ ሓርፋ ሓድሽ ሓዋርያዊ ቅዋም ንቕዱስነቶም ከምዝቐረበን ዝተፈላለዩ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ላዕለዎት ኣባይት ጽሕፈት ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ቫቲካንን እውን ነቲ ሓርፋፍ ሰነድ ብጥልቂ የንብብዎ ከምዘለዉን፡ ብፍላይ እቲ ናይ ዕለት 13 ጥቅምቲ ዓውደ ኣኼባ እቲ ሓዋርያዊ ቅዋም ብወግዒ ምስ ጸደቐ ብኸመይ ክትግበር ኣለዎ ኣብ ዝብል ሓሳብ እቲ ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተመሪሑ ዝተኻየደ ጉጅለ መማክርት ስድስቱ ብጹዓን ካርዲናላት ከምእተመያየጠሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ሃገረ ቫቲካን ካብ ዝርከብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኮይኖም ኣብቲ ዓውደ ኣኼባ መሪሖም ከምእተሳተፉን፥ “እቲ ሕዳሴ - ዕርያ ድሮ ክውን ክበሃል ይከኣል ከም ኣብነት ኣብ መዳይ ምሕደራን ኤኮኖምን” ዘሎ ኪደት ጠቒሶም ከም ዘመላኸቱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ብማሕበራዊ መረብት ርክብ ዝተኻየደ ዓውደ ኣኼባ ብጹዕ ካርዲናል ኦስካር ሮድሪገዝ ማራዲያጋን ብጹዕ ካርዲናል ራይሃርት ማርክስን ብጹዕ ካርዲናል ሲን ፓትሪክ ኦመለይን ብጹዕ ካርዲናል ኦስዋልድ ግራሲያስን ካብተን ኣብ ዝርከቡለን ሃገራትን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊንን ብጹዕ ካርዲናል ጁዘፐ በርተሎን ናይቲ ጉባኤ መማክርት ብጹዓን ካርዲናላት ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ኣቡነ ማርቸሎ ሰመራሮን ተወሳኺ ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ኣቡነ ማርኮ መሊኖን ካብ ሃገረ ቫቲካን ብመላግቦ መረብት ከምእተሳተፉን ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ቀጻሊ ዓውደ ኣኼባ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2020 ዓ.ም. ንምክያድ እቲ ጉባኤ ወሲኑ ንህልው ኩነታት ለብዒ ኮቪድ - 19 ግምት ብምሃብ እውን ብማሕበራዊ መረብት ዝካየድ ንኽኸውን ከምዝወሰነ ሓቢሩ።


text:
ምድልዋት ን4ይ ጉባኤ ሰዲግ
ሰውራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰዲግ) መበል 4ይ ጉባየኡ ግንቦት 20, 2005 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከካይድ እዩ።ነዚ ንሳልሳይ ግዚኡ ዝተደናጎየ ጉባኤ ሙሉእ ምድላዋት ገይሩ።እቲ ቐንዲ ምኽንያት ምድንጓይ፡ ሓልፍቲ ናይቲ ውድብ ኣብ ምምስራት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ይሳተፉ ምንባሮም እቲ ዝበጸሓና ዜና ሓቢሩ።ነዚ ጉባኤ ካብ ዓበይቲ ብደሆታት ዝጽበይዎ ዘለዉ፡ ተኽእሎ ዲሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ኣካይዳ ኣብ ምክታል፤ ነዚ ዘለናዮ ሃገራዊን ዓለማዊን ድሌታት ምምላእ፤ ንዝበዘሐ ፖለቲካውን ሃገራውን ውድባት ምቕናስን ምስፋሕ ዕድላት ዘተን፤ ፖለቲካውን ሃገራውን ሓድነት ኣብ መንጎ ውድባት ንርግኡ ዲሞክራሲያዊ ባይታ ኣብ ኤርትራ ንምፍጣር ምዃኑ እቲ ዜና ይሕብር። ኣዳላዊት ኮሚቴ ናይዚ ጉባኤ ናይ ዕድመ መልእኽትታት ንመርሓቲ ሃገራዊያን ውድባትን ንሃገራት ምትሕግጋዝ ሰንዓ ኣብ መኽፈቲ እቲ ጉባኤ ንኽሳተፉ ከምዝኣኸት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። ሰውራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ ስምረት ዲሞክራሲያዊ ምንቕስቓስን ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ህዝብታት ኤርትራ ከዝኾነት ይፍለጥ።ኣብ ዲሞክራሲያዊ ቃልሲ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝነበረ ልዓልን ትሓትን ከም ዝሓለፈት ይፍልርጥ።ስለቲ ክፉት ፖለቲካዊ ፖሊስታት ኣብተን ዝሓለፋ ሰለስተ ጉባኤታት ዘርኣየቶ ካብ ንጹሉነት ናብ ሰፈሐቲ ዝምድናታት ክትገብር ኣኽኢልዋ እዩ።ሰዲግ ኣብ ምምስራት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ምሕዝነት ካብ 1999 ዝጀመረ፤ ምምስራት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳንን ምምስራት ግንባር ድሕነት ዓብይ ተራ ነይሩዋ።ከምዝፍለጥ ኣቦ መንበር ሰውራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ ላዕለዋይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ተመሪጹ ብምህላዉ ናይ ኤዲኪ ስራሕ ኣብ ወጻኢ ትተሓበር ምህላዋ ይፍለጥ።ንኣብነት ወኪል ኪዳን ኣቶ ረዘነ ኣብ ዋሽንግቶ ዲሲ ዘሎ ካብቶም ንጡፋት ካድረታት ሰዲግ ሓደ እዩ።ንሱ ኣብዚ 4ይ ጉባኤ ክሳተፍ ምዃኑ እቲ ዜና ይሕብር።ከምእውን እቲ ፍሉጥ መራሒ ኣቶ የውሃንስ ኣስመላሽ ኣብዚ ጉባኤ ንምስታፍ ካብ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኣዲስ ኣብባ ኣትዩ ኣሎ።ኣብ ልዕሊ እዚ ዓሰርተታ ካድረታት እቲ ውድብ ኣብዚ ጉባኤ ንምስታፍ ካብ ኤውሮፓ፤ ኣሜሪካ፤ ካናዳ፤ ኣውስትራሊያን ሃገራት ዓዕራብን ናብ ኢትዮጵያ ይመጹ ምህላዎም እቲ ዜና ይሕብር።
ከምዝዝከር እቲ ውድብ ኣብ ቐዳማይ ሓድነታው ጉባኤ ሚስጥራዊ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ መጋቢት 5-8 1997 ኣብ ትሕቲ ከቢድ ጸጥታዊ ኩናታት ከምዘካየደ ይፍለጥ። ኣብቲ ጉባኤ ወከልቲ ናይቲ ውድብ ካብ ሱዳን፤ ኢትዮጵያን ሱዑድን ተሳቲፎም። ካብ ማርኪሲሳዊ ኣተሓሳስባ ዝመንጨወ ብዲክታቶራዊ ሰርሓተኛታትን ሓረስቶትን ዝምራሕ ናብ ብሰውራዊ ፕሮግራም ዝምራሕ ንምቛም ዓሰርተ ሽውዓተ ዝኣባላታ ኮሚቴ ከምዝተመረጸት ይፍለጥ።
ኣብቲ ካብ ጥቅምቲ 30-ሕዳር 08 1999 ዝተኻየደ 2ይ ጉባኤ ድማ ኣብቲ ቐዳማይ ጉባኤ ኣተኣታቲዎ ዝነበረ ፕሮግራም ምትዕርራያ ገይሩ።ኣብቲ ዝተገበረ ምትዕርራያት ዲሞራሲያዊ ስርዓት ኣብ ብዙሕነት ሰልፍታት ዝተሞርኮሰ ንምቛም ካብቲ ዝተገበሩ ናይ ኣረኣያ ምምሕያሽ እዩ።ኣብዚ ዓሰርተ ሓደ ዝኣባላታ ማእኽላይ ኮሚቴ ዝተመረጸትሉ ጉባኤ፡ ወከልቲ ናይቲ ውድብ ካብ ሱዳን፤ ኢትዮጵያ፤ ጀርመንን ካናዳን ተሳቲፎም።
ሳልሳይ ጉባኤ ሰዲግ ካብ ሚያዝያ 27 ክሳብ ግንቦት 01 2002 ኣብ ከተማ ዓድዋ ተኻይዱ።ኣብዚ ጉባኤ ነቲ ኣብ ካልኣይ ጉብኤ ዝተገበር ምምሕያሽ ብምግባር ሓድሽ ፖለቲካዊ ጽገና ዝተረእየሉ ነይሩ።ኣብቲ ዝተገብረ ለውጥታት ኣብ ኤርትራ ክህልው ዝኽእል ስርዓት ቕዋማዊ ፌደራላዊ ክኸውን ዝብል ኣራእያ ሒዞም ተበጊሶም።እዚ ቕዋማዊ ፌደራላዊ ስርዓት ኣብ ብዙሕነት ሰልፍታት ዝተምርኮሰ ኮይኑ ሃብትን ስልጣንን ህዝብታት ኤርትራ ፍትሓዊ ብዝኾነ መገዲ ክመቓራሕ ዝብል ነይሩ።ንቛንቛታት ትግርኛን ዓረብን ከም ዕላውያን ቛንቛታት ኤርትራ ምዃነን ኣስሚሩ።ኣብዚ ጉባኤ ዓሰርተ ሰለስተ ዝኣባላታ ማእኸላይ ኮሚቴ ን ሰለስተ ተጠባብቕትን ተመሪጾም።
ኣብዚ ዝመጽእ ዘሎ 4ይ ጉባኤ ሰውራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ (ሰዲግ) ዓበይቲ ምዕባለታት ኣብ ኣካይዳ ናይዚ ውድብ፤ ኣብ ዝምድናታቱ ሃገራዊ መስመር ዝሓዘን ሃገራዊ ሓድነት ዘለዎን ኣራእያ ንምፍጣር ትጽቢት ይግበር።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2749


text:
ኣብ ወሰን ባሕሪ ከተማ ሙርአንዮ ዝነብሩ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ከምዝበልዎ እታ መርከብ፡ መርከብ ውግእ ከምትመስልን ግን ብቀጥታ እዚ እዩ ኢልካ ምግላጽ ከምዘይከአልን ገሊጾም።
ካልኦት ኣብቲ ቦታ ዝነበራ መራኽብ ንሰራሕተኛታት እታ መርከብ ንምድሓን ከምዝመጻ’ውን ተሓቢሩ።
እቲ ዞባ ብዙሕ ጊዜ ብሓይሊ ባሕሪ ሕብረት ኣውሮጳ ዝሕሎን: ኣብቲ ከባቢ ንዝካየድ ክትራን ባሕሪ ንምግታእን ከም ናይ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዝበላ ተአፈፍቲ መራኽብ ንምሕላው ከምዝንቀሳቀሳን'ውን ይግለጽ።
እታ መርከብ ሶኑይ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ከምዝጠሓለትን ዝገለጹ ነበርቲ፡ ሓገዝ ንምሃብ ክልተ መራኽብ ኩናት ናብቲ ወሰን ባሕሪ ከምዝመጻን ነቶም ሰራሕተኛታት ምድሓነንን ይሕብሩ።
አቦ መንበር’ታ ናይታ ኣብ ሰሜናዊ ሶማል ትርከብ ወደባይት ከተማ ዓሊ ሽረ ዑስማን ግን ሓገዝ ዝሓተተና የለን ኢሎም።
ናይ ዓይኒ መሰኻክር ንድምጺ ኣሜሪካ ከምዝሓበርዎ: ብርቱዕ ነታጒ ከምዝተተኮሰን ትኪ ከምዝተራእየን እታ መርከብ ድማ ቀስ እንዳበልት ክትጥሕል ከምዝጀመረት ኣረዲኦም። ክልተ ናይ ውግእ መራኽብ ድሒረን ናብቲ እታ መርከብ ትጥሕለሉ ዝነበረት ቦታ ከምዝመጻ ብተወሳኺ እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊጾም።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ "ንውጽኢት ምርጫ ንምቅልባስ ወጢኖም"፣ ደገፍቶም ንኣዳራሽ ባይቶ (ካፒተል ሂል) ንክወሩ ድሕሪ ምውድዳዶምን ሞት ዘስዓበ ዕግርግር ኣስዒቦም ተባሂሎም ምኽሳሶም፣ ብቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ካብ ስልጣኖም ንክወርዱ ንዝጽውዕ ውሳነ ትማሊ ረቡዕ ኣሕሊፉ።
232 ደገፍ 197 ተቃውሞ ዝረኸበ እቲ መስርሕ ድምጺ፣ ኩሎም ደሞክራሲያዊያንን 10 ሪፐብሊካዊያን እዮም ትራምፕ ስልጣኖም ንከረክቡ ሰሙን ምስተረፎም ንክወርዱ ወሲኖም ዘለው።
እቲ ናይ ትማሊ ውሳነ፣ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ናይ 245 ዓመታት ታሪኽ ኣሜሪካ ክልተ ጊዜ ካብ ስልጣኖም ንክውገዱ ዝፈረዶም ፕረዚደንት ኮይኖም ኣለው ።
ኣብ 2019 ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ትራምፕ ካብ ስልጣን ንክእለዩ ወሲኑ ነይሩ ግን ብሴነት ኣሜሪካ ተነጺጉ እዩ።
ደንጉዮም ናይ ቪድዮ መልእኽቲ ዘሕለፉ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ንውሳነ ቤት ምኽሪ ዘሕለፎ ካብ ስልጣኖም ናይ ምእላይ ውሳነ ከይተዛረብሉ ሓሊፎም፣ ኣብ ልዕሊ ኣዳራሽ ቤት ምኽሪ (ካፒተል ሂል) ዝተፈጸመ ወረራ ግና ኮኒኖምዎ።


text:
Radio Erena: 29 April 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ዕድመ ስልጣን ንክልተ ሓሙሽተ ዓመት ክኸውን ዘጽድቕ ሕጊ ይንደፍ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ብዓርቢ 27 ሚያዝያ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ንዝተኣከቡ ፖለቲካውያንን በርጌሳውያንን መራሕቲ ኣብ ዝሃቦ መደረ፣ ሃገራዊ ቅዋም ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር ንክልተ እዋን ጥራይ ክምረጽ ዘርቅቕ ሕጊ ይንደፍ ከምዘሎ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን ደሞክራስያዊ ምሕደራ ንምምዕባልን ብልሽውና ንምቁጽጻርን ኣገዳሲ ግደ ስለዝጻወት ዕድመ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስተር ድሩት ክኸውን ከምዘለዎ ኣገንዚቡ።
ከምዝፍለጥ ፖለቲካዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ነቲ ናይ ክብሪ ስልጣን ጥራይ ዝውንን ፕረዚደንትነት ናይ ክልተ እዋን ምርጫ ከፍቅድ እንከሎ፣ ምሉእ ፖለቲካዊ ስልጣን ንዝውንን ቀዳማይ ሚኒስተር ግና ንዘይተወሰነ እዋን ክምረጽ ዘፍቅድ እዩ።
==================


text:
ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ንዝኣትው ብቐጥታ ዕቑባ ምሃባ ጠጠው ከምዘበለት ተፈሊጡ።ሕብራት መንግስታትን ጉጅለታት ረድኤትን እዚ ዘይእውጅ ፖሊሲ ቅድሚ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣቢሉ ኣብ ግብሪ ከምዝወዓለን እዚ ክኣ ካብታ ሃገር ክሃድሙ ንዝፍትኑ ኤርትራዊያን ኣብ ኢድ ጨካናት ኣዛወርቲ ሰባት ዘውድቕን እዩ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ካብ ዓለምለኸ ለገስቲ ናእዳ ዘትረፈላ ከም ካብ ደቡብ ሱዳንን ኤርትራን ዝኣመሰላ ሃገራት ንዝመፁ ሓተቲ ዕቑባ ማዕፁኣ ክፉት ናይ ምግባር ፖሊሲ ንዓመታት ሒዛ ፀኒሓ እያ።
ብመሰረት ሕቡራት መንግስታትን ጉጅለታት ሰብኣዊ ረድኤትን ግን ኢትዮጵያ ብስሩዕ ከይኣወጀት ካብ ዝሓለፈ ጥሪ ጀሚራ ፓሊሲኣ ቀይራ ኣላ።መንግስቲ ካብታ ሃገር ክሃድሙ ይፍትኑ ንዘለው ኤርትራዊያን ብቐጥታ ዕቑባ ኣይክህብን።
ብመሰረት ቪኦኤ ዝርኣዮን 9 ሚያዚያ 2020 ኣ/ፈ ዝተፅሓፈን ደብዳበ ናይ ኢትዮጵያ ኤጀንሲ ጉዳያት ስደተኛታትን ተመልስትን ቅድም ክብል ይስርሓሉ ዝነበረ ኣገባብ ናዳይ ዘይብሎም ቆልዑ፣ዘይሕጋዊ ስደተኛታትን ዕቑባ ምርካብ ዘኽእል መዐቀኒ ዘይማልኡ ብበዝሒ ክውሕዙ ዝገበረ እዩ ክብል ንለገስትን ጉጅለታት ረድኤትን ኣብ መጀመሪያ እዚ ወርሒ ነጊሩዎም ኣሎ።
ኣክቲቪስታትን ጉጅለታት ረድኤትን እቲ ሓዱሽ ፖሊሲ ኣስገዳድ ምልመላ ፕሮግራም ሃገራዊ ኣገልግሎት ንዘይደልዩ ኤርትራዊያን ዝህልዎም መማረፂታት ዝድርት እዩ ይብሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሕቡራት መንግስታት ወኪል ስደተኛታትን ኣን ኢንካውንተር ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት ኤርትራዊያን ኣብ ኢድ መርበብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ደቂ ሰባት ክወድቑ ዝገብር እዩ ኢለን።
‘’እቲ ሻቐሎት ናይ ብሓቂ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት፣ ህፃውንቲ እዩ።ኣብዚኦም እዩ እቲ ሓደጋ ዘሎ።ምኽን ያቱ ናብ ኣውሮፓን ካሊእ ከባቢን ንምጉዓዝ ኣብ ኢድ ኣዛወርቲ፣ነጋዶ፣ዘይሕጋዊ ምንቅስቓሳት ይወድቑ’’ ኢለን።
ሰበስልጣን ኤጀንሲ ጉዳያት ስደተኛታትን ተመለስትንከምኡ እውን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ክልቲኦም ሪኢቶም ካብ ምሃብ ተቖጢቦም ኣለው።ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ናይ ኤርትራ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ንዓሰርተታት ዓመታት ዝዘለቐ ግጭት ጠጠው ክብል ኣብ 2018 ኣ/ፈ ስምምዕ ሰላም ተፈራሪሞም።እቲ ስምምዕ ካብ ዝፍረም ክልቲኦም መራሕቲ ክልቲኣዊ ርክቦም ንምሕያል ብተደጋጋሚ ክራከቡ ፀኒሖም እዮም።
ካብ ኤርትራ ንዝመፀ ስደተኛን ኣቐባሊ ቃል ኤርትራዊያን ስደተኛታት ተምሃሮ ዩኒቨርስትን ማሕበር ተምሃሮን በረኸት ዘሙይ ካብ ኤርትራ ክሃድሙ ዝድልዩ ዘለው ህይወቶም ኣብ ስግኣት ስለዝወደቐ እዩ ይብል።
በረከት ‘’ሕድ ሕድ ኤርትራዊ ስድራ ብናይታ ሃገር መላኺ ስርዓት ተተንኪፉ እዩ።ከምልጡን ካብ ገዝኦም ክሃድሙ ዝፍትኑ ዘለውን ንህወቶም ስለዝሰግኡ እዮም፤ዋላ እውን እቶም ናዳይ ዘይብሎም ዕሸላት ይኹኑ እቶም ስድራታት።እቶም ናዳይ ዘይብሎም ቆልዑ ናብ ገዛውቶም ክምለሱ ከለው ከም ከድዓት እዮም ዝርኣዩ’’ እዩ ዝበለ።
ካብዚ ሓደሽ ናይ ፖሊሲ ለውጢ ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ ንዝርከብን 10,000 ኤርትራዊያን ኣዕቒቦምሉ ንዝርከቡ ማእኸል ስደተኛታት ሕፃፅ ክትዓፅዎ ትልሚ ኣለዋ።
ኣብ ኣዋን ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንመዕቖቢ ስደተኛታት ሕፃፅ ምዕፃው ነበርቲ ናይቲ ካምፕ ከይተሓሰበ ነቲ ቫይረስ ከጋፍሑዎ ይኽእሉ እዮም ክብላ ዝምከር ኣይሎነን ይብላ ኢንካውንተር።
ኢትዮጵያ ንምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ ጠጠው ንምባል ንኩሎም ዶባታታ እንተዓፀወት እውን ኣብ ቀረባ ሰሙናት ኣስታት 2,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ሓተቲ ዕቑባ ናብ ኢትዮጵያ ምእታዎምን ሕቡራት መንግስታት ገሊፁ ኣሎ።


text:
አብዚ እዋን እዚ ራዕድን ሽበራን ቅንጸላን ከም ቀንዲ መሳርሒ ስልጣኑ ገይሩ ዝጥቀም ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ኣብ ወጻኢ ወይጦታቱን ሃሱሳቱን እንዳኣዋፈረ መነባብሮ ህዝቢ ርፉታ ከሊኡ ይነብር ኣሎ።
ሽማግለ ህዝቢ ንዋዕላ ኣብ ስዊስ ብቀዳም ዕለት 18.09.2010 ኣብ ዝተገብረ ክፉት ኣኼባ ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዉ ለውጢ ጻብጻባ ንህዝቢ ኣቕሪባ። ካብ ስዊስ ሰለስተ ወከልቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዉ ለውጢ ተሳቲፎም።
የእምሮና እንተ ዘይደንዚዙ: ሕልናና እንተ ዘይተቐቢሩ፣ ሎሚ ኤርትራ ሕድሪ ስዉኣታ ተጠሊማ፣ ብዕርቃን ግዝኣተ ሕጊ ዝባና ሰምቢሩ፣ ህዝባ ከይዛረብ ኣፉ ተዓቢሱ፣ ከይሰርሕ ተኸልኪሉ፣ ረዲኤት ከይረክብ ተኣጊዱ ብዓጸቦ ዝማስነላ፣ ከም ሓምሊ ቍራዕ ብሽግርን ተስፋ ምቝራጽን ዝበስለላ፣ ደቃ ካብ መኣዲ ትምህርትን ምህናጽ ስድራ ቤትን ተዀሊፎም ኣብ ወፍሪ ወተሃደራዊ ባርነት ተጸሚዶም ዝነብሩላ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ኰይና ምህላዋን፣
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ንስኻ ከም ትፈልጦ እዛ ሃገር እዚኣ ሃገር ንኽትከዉንን፡ ህዝቢ ናጽነት ክርእን ፍታሕን ራህዋን ንኸስተማቕርን መዘና ዘይርከቦ መስዋእቲ ዝኸፈልካ ህዝቢ ክንስኻ፡ካብ 1991 ዓ.ም. ስጋዕ ሎሚ ዝተዋህበካ ካሕሳ እንተልዩ ንዕቀትን፡ ዉርደትን፡ ሽሕጣንን ጥራሕ’ዩ፡
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ድሕሪ ናጽነት ጀሚሩ አብ ኣዝዩ ከቢድ ዝኸነ ማዕቀብ ኢዩ ዝርከብ። ቅድሚ ናጽነት ከም ሃብታማት ዝቑጸሩ ዝነበሩ ሰባት ናብ ፍጽም ድኽነት ከምኡ ድማ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ አብ ድኽነት ዝነበረ ናብ ፍጹም በተኽ ክምዝተቐየር ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ብስርዓት ህግደፍ ዝኸተሎ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ አብዚ ሎሚ በጺሕናዮ ዘለና ናይ ውድቀት ደረጃ በጺሕና አለና።
ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝነውሓን ዝመረረን ዕጥቃዊ ናይ ነጻነት ቃልሲ ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ዘካየደ ህዝቢ ኢዩ።እዚ ንኣስታት ሓደ ክፍለ ዘመን ካብ ተቃውሞ መግዛእቲ ዘየዕረፈ ህዝቢ፡ንሰላሳ ዓመት ዘኣክል ምእንቲ መሰሉን ሰብእዊ ክብሩን ዘይተኣደነ መስዋእቲ ዝከፈለ ዝደመየን ዝቆሰለን ንክትገልጾ ቃላት ዘይርከቦ ምዑትን ቆራጽን ንዓለም መስተንክርን ዝኮነ ሓርበኛዊ ቂያ ዝፈጽመ ህዝቢ ኢዩ።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንቲ ጀሚሩ ንህዝቢ ዓዲ ገብራይ፡ ቆልዓ ሰበይቲ ከይተፍረፈ ብጅምላ፡ ኣብ ከባቢ ጋሕቴላይ ኣብ ኣጻምእ ኣብ ዝተደኮነ ማሕዩር ዳጕኑዎ ከምዘሎ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ብታሪኽ ዘይምሃርን ንሕሉፍ ዘይምርምርን ዘየገናዝብን ይመስሎን ይሳኣሎን ይኸዉን ፡፡ኤርትራዉያን ሓደ ነገር ካብ ከባቢኦምን ካልኦት ህዝብታት ዓለምን ዝፈልዮም ተዉህቦ ኣለዎም፡ ፍሉያት ፍጥረት ኮይኖም ዘይኮኑስ ካብ ምብርራይ መግዛእቲ ካብ መሪር ሕሰምን መከራን ዘጥረይዎ ትብዓት፡፣፣ጽንዓት፡ ብድሆ ንዝገጥሞም ሰብ ዝፈጠሮን ባህርያዉን ምረት ፈንጢስካ ምሕላፍ፡ክመርር ከሎ ምጥማርን እዩ።
ከም ውጽኢት ናይዚ ስጉምቲ ‘ዚ፡ እቲ ስርዓት ሰራዊት ኣዋፊሩ ንኹለን ናይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ማለት ኮድ 4 ናእሽቱን ዓበይትን መካይን ድሮ ኣኪቡወን ከምዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ካብዚ ቐጺሉ ነተን ብኮድ 3 ዝንቀሳቐሳ፡ ናይ ትካላት ተሽከርከርቲ ኣብ መፈተሺ ንቝጣታት ደው ብምባል ክእክብን ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ኣሰና ከምዝተቐስናዮ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብጥምየት ኣመኽንዩ ንህዝቢ ካብቲ ንዘበናት ዝነበረሉ፡ ኣብያተ ክርስትያኑን መሳጊዱን ዑና ኣቦታቱን ዝተተኽሎ ዓድታት ብግዴታን ምትላልን ከፈናቕሎ ዝሓንጸጾ ውጥን ህዝቢ ይቃወሞ ‘ኳ እንተሎ ብወለንታ ኣምሲሉ ከተግብሮ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተ ከካይደሉ ጀሚሩ ‘ሎ።
ኦ! ህዝቢ ኤርትራ ነበርቲ ኣብ ዓባይ-ብሪጣንያ። ኩላትና ከም እንዝክሮ ኤርትራ ሃገርና ድሕሪ ናይ ሓደ ዘመን
መሪር መግዛእቲ ብመስዋእቲ ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ደቃ መሬታዊ ናጽነት ኣብ 1991 ተረጋጊጹ’ዩ።
ንዝወረደካ መከራን መዓትን ግና ወይ ኣሜን ኢልካ ተቐቢልካ ምርማስ፤ ወይ አምብለይ! ኣይፋል ንጨቆና ፤ኣይፋል ንውርደት፤ኣነ ሰብየ ከም ከብቲ ኣይሕረድን ኢልካ በብዘለኻዮን በብትኽእሎን ምምካት ኣማራጺ ዘይብሉኣገባብ ዩ።


text:
Tigrinja
ፍርቂ ቈጽሊ ወረቐት
እታ መጐዓዓዚት ማኪና ናይ መወዳእታ ጽዕነታ ሒዛ ምስ ከደት፤ እቲ ኣብ’ታ ገዛ
ተኻርዩ ዝነበረ፡ ኣብ ቆቡዑ ናይ ሓዘን ምልክት ዝገበረ መንእሰይ፤ገለ ነገር ረሲዑ
ከይከውን፡ ነታ ገዛ ተመሊሱ ረኣያ። እንተዀነ፡ ዋላ ሓደ ነገር ዝረሰዖ ኣይነበሮን።
ናብቲ ኮሪዶር ውጽእ ኢሉ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ’ዛ ገዛ ዝተጋጠሞ ነገር ፈጺሙ ኪሓስብ
ከምዘይደሊ መሓለ። ግን ኣብቲ ኮሪዶር፡ጥቓታ ተለፎን፡በብዓይነቱ ጽሕፈት ዘሎዋ፡
ገሊኡ ብቀለም ገሊኡ ከኣ ብርሳስ ወይ ብቐይሕ ቀለም ዝተሓናጠጣ ሓንቲ ፍርቂ
ቈጽሊ ወረቐት ተጠቂዓ ነበረት። ኣብኣ እዚ ጽቡቕ ዛንታ – ኣብ ውሽጢ እዘን ክልተ
ዓመታት- ኣብ ሓጺር ግዜ ተመዝጊቡ ኣሎ። ዋላ እቲ ኪርስዖ ዚደሊ’ውን ተጻሒፉ
ኣሎ። እቲ ንሓደ ወዲ ሰብ ኣብ ህይወቱ ዘጓነፎ ነገራት ኢዩ ኣብ’ዛ ሓንቲ ፍርቂ ቈጽሊ
ወረቐት ተጠቒሱ ዘሎ።
ነታ ብብርሃን ጸሓይ ዝሃሰሰት እትመስል ወረቐት ኣውሪዱ ጥምት ኣቢሉ፡ ኣብ’ቲ
ልዕሊ እቶን ዘሎ ማርሞ ኣቐመጣ። ኣብኡ ተጸጊዑ ከኣ ኣንበባ። መጀመርያ ስማ
ተጻሒፉ ነበረ – ኣሊስ፡ ንዕኡ ኣብ ዓለም እታ ዝተፈትወት ስም ኢያ። ምኽንያቱ ከኣ
ስም እታ ሕጽይቱ ኢያ። ምስኡ ከኣ ቍጽሪ 151፡1 ኣሎ። እዚ ከኣ ከም’ቲ ኣብ
ቤተክርስትያን ዘሎ ቍጽሪ መዝሙር ይመስል። ኣብ ትሕቲኡ ባንክ ዚብል ተጻሒፉ
ኣሎ። ስራሑ ኣብ ባንክ ኢዩ። እቲ ንመግቢ፡ ንቤት፡ ንሰበይቲ ንህይወት መሰረታዊ
ዚኸውን ቅዱስ ስራሕ። ግን እቲ ባንክ ዚብል ጽሑፍሲ ተሰሪዙ ኣሎ። ምኽንያቱ ከኣ
እቲ ባንክ ስለ ዝተዓጽወ ኢዩ። ግን ድሕሪ ናይ ሓጺር ግዜ ሻቕሎት፡ኣብ ካልእ ባንክ
ብምእታው ካብ ጸገም ድሒኑ ኢዩ።
ጁባኡ ብገንዘብ መሊኡ፡ ዕንባባ ዝገዝኣሉ፡ ብካሮሳ ዝኸደሉ፡ ሕጸ ዝገብረሉ፡ጥዑም
እዋን’ዩ መጺኡ።
ኣቍሑ ገዛ ገዚኦም፡ ገዛኦም ዜጸባብቑሉ እዋን’ዩ ኰይኑ። እቲ ወኪል ቤት
ጽሕፈትን’ውን ናብ’ዚ ግዒዙ ኣሎ፡እቲ ቍጽሪ 50፡50 ዘሎዎ ናይ ቲኬት ቤት
ጽሕፈት’ውን ና’ብዚ ቀይሩ ኣሎ። ንሳቶም ሓደስቲ ምርዑዋት ኢዮም። ሰንበት ሰንበት
ከኣ ናብ ኦፐራ ይኸዱ። ኣብኡ ብጽሞና ኮፍ ኢልካ፡ በቲ ስግር መጋረጃ ዘሎ ጥዑም
ዛንታ ዝዝንተወሉ ዓዲ ምስማዕ፡ እቲ ዘበለጸ ግዜ ናታቶም’ዩ።
ካብ’ዚ ቀጺሉ ስም ሓደ ሰብኣይ ተሰሪዙ ኣሎ። እዚ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ዓርኩ ዝነበረ፡
ኣብ’ቲ ሕብረተሰብ ልዕል ዝበለ ደርጃ ዝበጽሐ ሰብኣይ ኢዩ ነይሩ። እንተኰነ ግን
ጽጋብ ሰርኒቑዎ ዝወደቐ’ሞ ዓዱ ገዲፉ ናብ ርሑቕ ቦታ ኪኸይድ ዝተገደደ ኢዩ።
ኣብ፥ዚ ከኣ ኣብ መንጎ ሰብኣይን ሰበይትን ሓድሽ ነገር ተፈጢሩ ይርአ። እዚ ድማ፡
ብጽሕፈት ጓለንስተይትን ብርሳስን ዝተጻሕፈ፡ “ሰበይቲ” ኣየነይቲ ሰበይቲ ኢያኸ?
እወ! እታ ዓቢ ካቦት እትገብር፡ ፍሕሽው ገጽ ዘሎዋ፡ቀስ ኢላ ትመጽእ፡ ብሳሎን
ፈጺማ ዘይትሓልፍ፡ በቲ ኮሪዶር ሓሊፋ ትኽ ኢላ ናብ መደቀሲ እትኣቱ ሰበይቲ
ኢያ።
ኣብ ትሕቲ ስማ ዶክቶር ኤል ዚብል ጽሑፍ ኣሎዎ።
ኣብ’ዚ፡ ንመጀመርያ ግዜ ስም ናይ ሓደ ዘመድ ይለዓል። “ማማ” ዚብል ኢዩ። እታ
ነቶም ሓደስቲ ምርዑዋት ከይትርብሾም ኢላ ተኸዊላ ዝነበረት ሓማት ኢያ። ሕጂ ግን
ንህጹጽ ጕዳት ኢያ ተጸዊዓ። ኣድላዪት ስለ ዝዀነት ከኣ ደስ እናበላ ኢያ መጺኣ።
እቲ ሰማያውን ቀይሕን ሕንጣታት ኣብ’ዚ ይጅምር። ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን፤ እታ
ሰራሕተኛ ቀይራ ኣላ ወይ ሓዳስ ክትቍጸር ኢያ። ቤት መድሓኒት፡ እህም!
ጸልሚቱ’ሎ። እንዳ ጸባ፡ ካብ’ዚ ጽሩይ ጸባ ይእዘዝ።
ዕዳጋ ቀመም፡ ሓራድ ስጋ ወዘተ… ስራሓት እቲ ቤት ብቴለፎን’ዩ ዚካየድ ዘሎ። እታ
ኣላዪት ቤት ከኣ ኣብ ቦታኣ የላን። ኣብ ዓራታ ደቂሳ ኣላ።
ነቲ ካብ’ዚ ቀጺሉ ዘሎ ግን ኬንብቦ ኣይከኣለን። ዓይኑ ኪጽልምቶ ጀመረ። ከም’ቲ ኣብ
ባሕሪ ዝጥሕል’ሞ ኣብ’ቲ ማይ ኪርኢ ኢሉ ዓይኑ ዝኸፈተ ኰነ። ግን ኣብ’ቲ ቤት
ጽሕፈት መቓብር ዚብል ኣሎ።
እወ ይዛረብ’ዩ! – ዝዓበየ ወይ ዝነኣሰ ሳንዱቕ፡ ኣብ ሓጹር ከኣ ካብ ደሮና ዚብል
ተጻሒፉ ኣሎ። ብድሕሪኡ ካልእ ጽሑፍ የለን። ደሮና ብዚብ ኢዩ ወዲኡ። ከምኡ
ከኣ’ዩ።
ነታ ወረቐት ስዕም ኣቢሉ ኣብ’ታ ኣብ ኣፍልቡ ዘላ ጁባ ኣቐመጣ።
ብኽልተ ደቓይቕ፡ ክልተ ዓመት ናብ ህይወቱ ኣሕለፈን።__
översatt av modersmålslärare Minya Tseggay


text:
ብመሠረት ዝወጽአ መርሐ ግብር ሰዓት 4 ውዳሴ ማርያም ተዓዲሉ ዳዊት ተደግመ፡ ብመሪሕነት መምህር ለይኩን ምቅናይ ምስ በጽሐ መልክዓ ማርያምን መልክዓ ኢየሱስን በጽሐ። ብመሪሕነት መምህር ለይኩን ዘበእንቲአሃ ለቤተ ክርስቲያን ምስ በጽሐ ብኃባር መሐረነ አብ ብልዙብ ዜማ በጺሑ።
ብምቕጻል ኵሎም ብፁዓን ጳጳሳት እናተቐባበሉ ነአኵቶ ለገባሬ ሠናያትን ተሣሃለኒ እግዚኦ ምስ ተነበ፡ መስተበቁዓት በጽሐ። “ብፁዕ ዘኅረይኮ ወዘተወከፍኮ” ምስባክ ምስ ተባህለ ወንጌለ ዮሐ. 10 ብብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ተነበ፡ ኣብ መወዳእታ ብብፁዕ አቡነ ቄርሎስ ተመራጺ 5ይ ፓትርያርክ ኪዳን ምስ በጽሐ ብራኬ ተዋህበ።
ኣብ መወዳእታ ብለባስያን ውሉደ ክህነት ብብፁዓን ጳጳሳትን ገዳማውያንን ውሉደ ክነትን ተዓጂቦም፡ ተመሃሮ ትምህርተ ሰንበት ኣብ ቀጽረ ቤተ ክርስቲያናን ባርከኒ ኣባን ኦ አባ ቅዱስ እቀቦሙ ዝብል መዛምር እናዘመሩ ናብ መንበሪ ገዝኦም ምስ በጽሑ ንኵሉ ተሳታፊ ናይ መክፈልቲ መደብ ምስ ተገብረ ብሰላም ተፈጸመ።


text:
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት ህዝቢ
ኣብዚ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መሰክሕ ግፍዕታት ስርዓት ኢሰያስ ተጸሚዱሉ ዘሎ ግዜ፣ እቲ ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ብሕርሻን መጓሰን ዝነብር ህዝቢ ንጥፍኣቱ ዝሃቀነ ሓድሽ መርድእ ካብ መንግስቲ ህግደፍ ተነጊሩዎ ኣሎ።
ኣብዘን ዚሓለፋ 9 ዓመታት ኣንጻር ናይቲ ብህግደፍ ዝምወል “ኤርትራዊ ባህላዊ ምርኢት ኣብ ኣውስትራልያ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ፤ ብሰላማዊ መንገዲ ስልጣን ናብ ህዝቢ ክማሓላለፍ፣ ሰብኣዊ መሰላት ክኽበር፣
ሚልኪያስ ምሕረተኣብ፡ ኣብ ኣሰና ዶት ኮም ብዕለት 21- 12- 2010   ዝብል ኣርእስቲ ሰለስተ ነጥብታት ገሊጽካ።
እዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ጽሑፍ፡ ካብቲ ብዊኪሊክስ (Wikileaks) ዝለሓዀ ብ ኣምባሳደር ሮናልድ ከይ ሙክሙለን ካብ ኣስመራ ናብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተሰደዶ ዝተተርጎም’ዩ። ንትሕዝትኡ ኻኣ ሰናይ ንባብ፡ ተፈደሉ።
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር፡ ስፊሕ ስለያዊ መርበብ ዘርጊሑ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ሰኑይ ነሓሰ 16፡ 2010 ዓ.ም. ከባቢ ፍርቂ መዓልቲ፡ ኣብ ኣፋፌት ህንጻ ናይ ከንቲባ ኣኒስ ፓርከር፡ ዝርከብ ሲቲ ሃል ዝበሃል ቦታ እዩ ነይሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እቲ ድሕሪ 24 ዓመታት ኣብ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ሃገራዊ ምርጫ ኣብ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ከይቃላሕ ናብ ሚኒስትሪ ዜና ጥብቂ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀመላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ሞንጎ ኣካረይትን ተኻረይትን ዘሎ ዝምድና ዘላሕልሕ፡ ህዝቢ ነንሕድሕዱ ዘናቁት ሓዲሽ ሕጊ ኣውጺኡ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም። እቲ ድሕሪ ናጽነት ድሕሪ 17 ዓመታት ዝወጸ መምርሒ፡ ዝያዳ መሰል ወነንቲ ኣባይቲ ዘረጋግጽ፡ መሰል ተኻረይቲ ብሓፈሻን መሰል ወነንቲ ትካላት ዘቆናጽብ፡ ዘይፍትሓዊ ሕጊ ምዃኑ ድሮ ህዝቢ ተገንዚቡዎ ከምዘሎ እቶም ንጭታት የረድኡ።
ካብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣትሒዙ “ ዶባት ኤርትራን እትዮጵያን ንምሕንጻጽ ኣብ ባይታ ግብራዊ ንጥፈታት ተጀሚሩ ‘ሎ፡ ምእንቲ ‘ዚ ኢትዮጵያ ሰራዊታ ካብ ዶባት ስሒባ፡ ሰራዊት ኤርትራ ‘ውን ናብ ባረንቱ ተሳሒቡ ‘ሎ ፡ ካርታ ዝስእላ ነፈርቲ ኣብ ዶባት ይዝንብያ ኣለዋ፡ ጸረነፈርቲ ከይትኩሰለን ‘ውን ንሓይልታት ምክልኻል መምርሒ ተዋሂቡ፡ ደጊም ሲ ዶባት ክሕንጸጽ ‘ዩ” እናተባህለ ኣብ ኣስመራ ታሕቲ ታሕቲ ተላቢዑ ዘሎ ወረ፡ ስርዓት ህግደፍ ምእንቲ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ሃልኪ፡ ኮነ ኢሉ ህዝቢ ንምድንጋር ዝዘርግሖ ናይ ሓሶት ወረ ምዃኑ ምንጭታት ሓቢሮም።
መደበር ቴለቭዥን ኣጀዚራ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብሕቡእ-ቪድዮ ካሜራ ዝተቐረጸ ‘መንግስቲ ዘእንግዶ ራዕድን ፍርሕን’ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ምስክርነት ኣብ መደባታ ብምዝርጋሕ፡ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ብራዕዲ ተዋሂጡ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ብህግደፍ ዝወረድ ዘሎ ግፍዕን መከራን ኣቃሊዓ።
መላኺ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርዶ ዘሎ ሕሰም ንምግላጽን፡ ዲሞክራሲን ስርዓተ ሕግን ኣብ ኤርትራ ዝጠልብን ዉዕዉዕ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ብ20 ግንቦት ኣብ ጀርመን ከተማ በርሊን ተኻይዱ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ከባቢ ፖርትስሚዝ፡ Haslar፡ ኣብ ዝብሃል ቤትማእሰርቲ ዝርከቡ 5 ኤርትራውያን መንእሰያት ብግዴታ ናብ ኤርትራ ናይ ምምላስ ሓደጋ የንጸላልዮም ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ሲቪካውያን ማሕበራት፣ ተቓወምቲ ውድባትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ናብ ኤርትራ ካብ ምምላስ ከናግፉዎም ብጥብቂ ኣተሓሳሲቦም።
ብመሰረት ሓበሬታ ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ሰበስልጣን ‘ታ ሃገር፡ እቲ ብ ’ሪቮሉሺናሪ ጋርድ’ ዝብል መጸውዒ ዝፍለጥ ሰራዊት እስላማዊ ሪፓብሊክ ኢራን፡ ኣብ ገማግም ቀይሕባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ንምምስራት ልኡኹ ናብ ኤርትራ ከምዝሰደደ ብምጥቃስ፡ ኢራን ኣብታ ንነዊሕ እዋን መሓዛ እስራኤል ኮይና ዝጸንሐት ኤርትራ፡ ወተሃደራዊ ህላወ ክትምስርት ጀሚራ ምህላዋ ከምዝገለጹ ተፈሊጡ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ከምቲ ኩሉ አረሜናዊ ተግባራቱ ንህዝቢ ዝነበሮ ባህሉ፤ ልምዱን መነ ባብሮኡን ንምጥፋእን ንምብራስን ኩሉ ወዲ ሃገር ብግርህነቱ ከሎ ንሱ ግን ብመደብ ህዝቢ ዝጠፍአሉን ሃገር ዝባድመሉን ካብ መጀመርያ ዝሐንጸጾ ስዉር መደብ ኢዩ፡፡ እዚ ሕጂ ተታሐሒዙዎ ዘሎ ምፍንቓል ዓድታት’ውን መቐጸልታ ናይቲ በብጊዜኡ አብ ልዕሊ መሬትን ህዝብን ዝተፈጸመ ኢሰብአዊ ተግባራቱ ምዃኑ ንኹሉ ወዲ ሃገር ብሩህ ክኸውን አለዎ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ኣሰና ከምዝተቐስናዮ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብጥምየት ኣመኽንዩ ንህዝቢ ካብቲ ንዘበናት ዝነበረሉ፡ ኣብያተ ክርስትያኑን መሳጊዱን ዑና ኣቦታቱን ዝተተኽሎ ዓድታት ብግዴታን ምትላልን ከፈናቕሎ ዝሓንጸጾ ውጥን ህዝቢ ይቃወሞ ‘ኳ እንተሎ ብወለንታ ኣምሲሉ ከተግብሮ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተ ከካይደሉ ጀሚሩ ‘ሎ።
እቲ ሰራዊት ኣልዒሉዎ ዘሎ ሕቶ ፡ መሰረታዊ ጠለብ ህዝቢ ‘ምበር ሕቶ ደሞዝ ከምዘይኮነ ኮሚተ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣፍሊጡ።
ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዉሽጢ ዓሰርተ ሸዉዓተ ዓመታት ዘስካሕክሕ ፋሽሽታዊ ምሕደራ ህግደፍ: ኣብ ኩሉ ኣካላት ሕብረተሰብና ዝወረደን ገና እዉን ዝወርድ ዘሎ መጠን ዘይብሉ በደላትን ጭቆናን ጸብጺብካ ዝዉዳእ ኣይኮነን:: ነዚ ሕጂ ብሰንኪ ስርዓት ኢሰይያስ ኣፍወርቅን ሰዓብቱን: ሃገርናን ህዝብናን ካብ ደገን ዉሽጥን ኣብ ዝኾነ እዋን ክነቱግ ብዝኽእል ሓደጋ ክንቃላዕ ገሩና ዘሎ ስርዓት: ብኣጋኡ ምስዘስተባህሉሉ ኤርትራዉያን ባእታትን ሓይልታትን ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ብማሃብ ንለዉጥን ፍትሕን ደው ኣብ ምባል ስለዝደንጎና ምኻኑ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣብ ቅድሚ እዛ ሎሚ ማሃነና ጠፊእዋ ንኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ተሳጢሓ ዘላ ሃገረ ኤርትራ ምስ ሕልንኡ ሙጉት ክገጥም ግቡእ እዩ::
ክውንነትን ግዜን ይቀዳደምሉ ኣብ ዘለዉ እዋን ንግዜ ቀዲምካ እዋናዊ ሓቤሬታ ብምስናቕ ንኩነታት ብምምዛን ህዝብን ሃገርን ኣብ ምድሓን ይሕግዝ ኢዩ ዝብል ግምት ስለ ዘለኒ ነቲ ዋሕዚ ሓበሬታ ካብ ክዉን መንፈሱ ከይቀየርኩ ናብቲ ከም ንፋስ እናሸበብ ዝቕድመና ዘሎ ህሉው ምዕባለታት ብምትዃር ኩለትናዊ ሓበሬታ ብምዕራፋት እናኸፋፈልኩ ኣብ ቦቶኦም ከትሕዞም ምዃነይ ቃል እናኣተኹ፡ እንሆ ናብ’ቲ ቀንድን መበገስን ዝነበረ ኣገዳስን ተኣፋፍን ቴማ ብዝያዳ ኣተኵረ አቕርቦ ።
ካቡኡ ናቡኡ ኸኣ፡ ንኤርትራውያን ኣሻቒሉ ኣብ ዘሎ ኣርእስቲ ኣትየ ክጽሕፍ እንከለኹ፡ ነቲ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝገብሮ ጉዕዞን፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብዕለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ’ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ እንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ’ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ “መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!!” ክብል፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነ መሰረት ብምንባር ኢየ።
እቲ ናይ ሽዑ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ተጋዳላይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ምስ ሰበ ስልጣን ስርዓት ደርግ ኣብ ምብራቕ ጀርመን ብመንገዲ መራሕቲ ምብራቕ ጀርመን ኤሪክ ሆኒከር . . . ዘካየዶ ዝርርብ ናይቲ ምሉእ ትሕዝቶ ጽሟቕ መግለጺ ኸኣ እዚ ዝስዕብ ነበረ፦
ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብዕለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ’ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ እንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ’ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ “መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!!” ክብል፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነ መሰረት ብምንባር ኢየ።
“መደባትና ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና ምቕንጣጥ ኢዩ“ ዝብል ቃል ናይ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ “ኔቶ“ ችፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፉን ቤጃንኩዝ ምርኩስ ብምግባር “ውሕሉል ፈዳይ ንጉሰ“ ሓያል ሚስጢር ዝሓዘ ጽሑፍ ኣብ ኣስና መርበብ ሓበሬታን ኣብ መርበብ ደቀባትን ኣንቢብና፡፡
መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!! – ላዕለዋይ ኣዛዚ፡ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ። ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ።
ብመጀመርያ ንዶክተር ዘይነብ ብርሃኑ ክብ ዝበለን ዝላዓለን ምስጋናይ ይብጸሓያ። ቀጺለ ድማ ምሁራትና ድምጾም ተዓቢሱ፣ ምንቅስቓሶም ተፈልዩና ብምጽንሑ ንዝወሰደቶ ፈላሚ ስጉምቲ ለባምን ኣድላይ ግዜን መድረኽን ዝጠልቦ ተበግሶን ሒዛ ደበኽ ብምባል እንቋዕ ብደሓን መጻእኪ እብል። እዚ እውን እቲ ማዕጾ ኣዝዩ ክረሖን ኩሎም ምሁራትና በብዘለውዎ ተራኺቦምን ተመያይጦምን ንቃልስና ከረሳስንዎ ፉሕ ከብልዎ እላቦ።
ስቅያት ህዝቢ ኤርትራ ከብቅዕ እንተኾይኑ እቲ ንልኡላውነት ሃገሩን ሰብኣዊ መሰላቱን ዘኽብርን ዝሕሉን፡ ወጽኢት መሪር ቃልሱ ዝኾነ፡ ሃገራዊ ቅዋሙ ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣለዎ።
ነዚ ንምትግባር ከኣ ብዘይካ በቲ ብዓል ቤት ናይዚ ሕቶ`ዚ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብካልእ ዝኾነ ይኹን ኣካል ከም ዘይፍጸም ካብ ሕሉፍ ታሪኽ ዓለም ተማሂርና ኣሎና።
ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኮንዶሊሳ ራይስ ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ኢትዮጵያ ብምብጻሕ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ዞባ ዓበይቲ ቀላያት ከምእትሳተፍን ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከምእትራኸብን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንኣፈኛ ስተይት ዲፓርትመንት ብምጥቃስ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 08.2018
ማር.7:24-30
ኢየሱስ ካብኡ ተላዒሉ ናብ ሃገር ጢሮስን ሲዶናን ከደ። ናብ ቤት ምስ አተወ፥ ሓደ እካ ኺፈልጦ አይደለየን፤ እንተኾነ ኪኅባእ አይከአለን። ሽዑ ጋል ርኹስ መንፈስ ዝኃደራ ሓንቲ ሰበይቲ ብዛ ዕባ ኡ ሰሚ ዓ መጸት፥ አብ እግሩ ተደፊ አውን ሰገደትሉ። እታ ሰበይቲ አብ ሲሮፈንቂያ ዝተወልደት ግሪኻዊት ነበረት። ካብ ጋላ ጋኔን ኬውፅአላ ኸአ ለመነቶ። ኢየሱስ ድማ “ እንጌራ ውሉድ አል ዒልካ ነኽላባት ምሃብ ጽቡቕ አይኮነን እሞ፥ ኅደጊ፥ ቅድም እቶም ውሉድ ይጽገቡ” በላ። ንሳ ድማ “ እወ” ጎይታይ፥ አኽላባትውን እንተኾኑ፥ ካብቲ አብ ትሕቲ መአዲ ዝወደቐ ርፍራፍ ውሉድ ይበልዑ እዮም” ኢላ መለሰትሉ። ንሱ ድማ “ እዚ ቓል እዚ ብምባልኪ፥ እቲ ጋኔን ካብ ጋልኪ ወፂኡ እዩ እሞ ኺዲ” በላ። ናብ ቤታ ምስ ተመልሰት ከአ እቲ ጋኔን ወጺኡ፥ እታ ጋል ድማ አብ ዓራት ጎቦ ኾይና ረኸበታ።


text:
ኣብ የመን፣ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግቢ ዝሳቐዩ ዘለዉ ህጻናት ናይ ሞት ሓደጋ የንጸላልዎም ምህላዉ ዪኒሴፍ ኣጠንቂቑ።
ዪኒሴፍ ብዕለት ሓደ ሓምለ ካብ ጀኔቫ ኣብ ዘመሓላለፎ መግለጺ፣ ኣብ ሱዳን ልዕሊ 20 ሽሕ ብሕማም ሸሮኽን ውጽኣትን ዝተጠቕዑ ህጻናት ክህልዉ እንከለዉ ልዕሊ 400 ከኣ በቲ ሕማም ከምዝሞቱ ኣፍሊጡ።
ብፍላይ ኣብ ግዝኣት ናይል ልዕሊ 7,200 ህጻናት ከቢድ ሓደጋ ኣንጸላልዩዎም ከምዘሎ ይግለጽ።
ብሓፈሽኡ ኣብቲ ሰላም ተሓሪሙዎ ዘሎ ዞባ ልዕሊ 4.7 ሚልዮን ህጻናት ንሓደጋ ሸሮኽን ውጽኣትን ተቓሊዖም ብምህላዎም፣ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ህጹጽ ኣቓልቦ ክገብር ዩኒሴፍ ጸዊዑ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብሕማም ሸሮኽ ይጥቅዑ ከምዘለዉ ኣብ ሬድዮ ኤረና ምቅልሑ ይዝከር። ምንጭታት ኤረና ከምዝሕብርዎ ዱባብን ኮኻን ኣብ ዝተባህላ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ናይ መድሃኒትን መሰረታዊ መግብታትን ዋሕዲ ኣጋጢሙዎም ስለዝርከብ፣ እቲ ሕማም ከቢድ ሓደጋ ከየውርደሎም ተሰጊኡ ከምዘሎ የመልክቱ።
ኣብ የመን ሕማም ሸሮኽ ልዕሊ 1500 ህይወት ቀዚፉ ከምዘሎ ይግለጽ።


text:
Radio Erena: 09 April 2018
ካብ መፋርቕ ወርሒ መጋቢት ኣትሒዞም ተኣስሮም ዝጸንሑ ክልተ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜና ከምዝተፈትሑ ተሓቢሩ።
ነባሪ ኣኽርያ ዝኾነ ህቡብ ጋዜጠኛ ዓብደልቓድር ኣሕመድን ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ኣልሓዲሳ መሓመድኑር ያሕያን፣ ድሕሪ ዝተኻየደሎም መርመራ ብሮቡዕ 4 ሚያዝያ ከምዝተፈትሑ’ዮም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ጠንቂ መእሰሪኦም ዝተሓበረ ነገር እኳ እንተዘየለ ምስ ናይ ኣኽርያ ተቓውሞ ብዝተሓሓዝ ምዃኖም’ዮም እቲ ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት ዝእምንቱ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ፣ ምስቲ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይ 2017 ዝተኻየደ ተቓውሞ ተማሃሮ ዲያእ ኣል እስላምያን ኣብ ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓተ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ንዝነበረ መንፈስብ ብዝተሓሓዝ፣ ሓያሎ ነበርቲ ኣኽርያ ዝኾኑ ወለዲ ይእሰሩ ከምዘለዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብቲ ዝቕጽልዎ ዘለዎ ናይ ምሳር ዘመተ ደቆም ኣብቲ ብ”እንዳ እስታዝበሽር” ዝፍለጥ ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣልስላምያ ንዝመሃሩ፣ ነበርቲ ኣኽርያ ኣኽርያ ዝኾነ ህቡብ ጋዜጠኛ ኣቡበካር ዓብደልኣወልን ክልተ መሻይኽን ዝርከቦም ሸውዓተ ወለዲ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ናብ ቤት ማእሰርቲ ከምዘእተውዎም እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስቲ ኣብ ኣኽርያ ዝተወልደ ተቓውሞን ኣብ ስነ ስነ ስርዓት ቀብሪ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ንዝነበረ መንፈስን ብዝተሓሓዝ ንወለድ ተማሃሮን ኣባላት ኮሚተ ወለዲ ቤት ትምህርቲ ዱያእ ኣል እስላምያን፣ በብእዋኒ እናኣሰሩ መርመራ የካይደሎም ከምዘሎ በብእዋኑ ዝበጽሓና ዘሎ ዜና የመልክት።
=========================


text:
ኣቶ መስፍን፡፡ እዚ ባእታ`ዚ ነዊሕ ዓመታት ብዝለዓለ ጽፍሒ ዝተቓለሰ ኢዩ፡፡ ከም ግድምና ቃልሱ ብዙሕ ሚስጥር ዝፈልጥ እኩል ታርፍ ተሞክሮ ዘለዎ ኢዩ፡፡ ብቀደሙኳ ተዛራባይ እንተዘይነበረን ዘይኮነን ካብቲ ዝፈልጦ መምሃሪ ዝኸውን ስለ ዘየተንፈሰ ምስ ኢሳያስ ጨሪሱ ኣይበተኸን ተባሂሉ ይጥርጠር፡፡ ብዙሕ ዘጠርጥር ነገራት እውን ኣለዎ፡፡ ኣብ`ዚ ቀረባ መዓልታት ብድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ንሞት ናይዝጊ ክፍሉ ዝምልከት ተሓቲቱ ክምልሽ እንከሎ ናይዝጊ ኣበይ ኣበይ ይሰርሕ ከምዝነበር ሕጂ ክዝክሮ ኣይክእልን ዝብል መልሲ ክህብ እንከሎ ትዕዝብቲ ህዝቢ ዘስተናዓቐ ይመስል፡ [ Read more ጉዕዞ ደንበ ተቓውሞ ኣብ ቃራና መንገዲ፡፡
ኣየ መስፍን ሓጎስ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ መዳ ኣበይ ተመዲቡ ይሰርሕ ከምዝነበረ ኣይዝክሮን አየ ....ሓለዋ ሰውራ ተመዲቡ ክንደይ ንጹሃት ኤርትራውያን ብዘስካሕክሕ ቀቲሉን ኣሳቕዩ እንተበለስ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ቅሉዕ ደብዳበ ዶ ኣይኮነን። ስለምንታይ ግን ይኸውን ንገበናት ናይዝጊ ክፍሉ ክሽፍን ምፍታኑ ከ ኣይገርሚን ዶ ፡.ከምኡ ኢሉ ምዝራቡ ግን ኣይገሪምን አዩ ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ተሓቲቱ ኢሰያስ በሊሕ መስተውዓሊ ኣሉታን ኣወንታን ዘለዎ ከም ኩሉ ሰብ ኢሉ ተዛሪሙ ከም ዝነበረ ኩላትና ንፈልጦ ሓቂ አዩ።እቲ ዝገርመኩም ኣብ 8 ዓመቶም ነዞም ምሳኡ ኣብ ውዑይን ዝሑልን ዝነበሩ ኣብ ጎዳጉዲ ሰፊሮም ከለዉ አዩ ከማኡ ኢሉ ።ክንዲ ጨካን ዓሻ ምባል ኪንእዶ አዩ ተራአዩ ።ንናይዝጊ ክፍሉ ቀዲምዎ ዝሞተ ሰብ ብሓቂ ዝገሪም አዩ ብዛዕባ ምዉት ሰብ ኪዛረብ ተኣምር እዩ መስፍን ብሂወቱ ሞይቱ ን20 ዓመት ዘይ ተቕበረ ረሳ አዩ ንዕኡ መንግስተሰማይ ንስድራበቱ ድማ ጽንዓት ይሃቦም ካብ እንብል ድሮ ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። ኣመን በሉ source Voice Of America


text:
6ይ – ሰማይን ምድርን
እግዚኣብሔር “ብመጀመሪያ ሰማይን ምድርን ፈጠረ።” ዘፍ 1:1
እግዚኣብሔር ንኩሉ ፍጥረት ብነጻን ብፍቕርን ዝመልኦ ብድልየቱ ፈጢርዎ ንብል። እዚ ካብ ኮነ እምነትና “እግዚኣብሔር ንኩሉ ካብ መለኮታዊ ባህሩ ወጻኢ ዝኾኑ … ብቃሉ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ንኹሉ ፍጥረት ፈጢርዎ ብማለት ስራሕ እግዚኣብሔር ክንደይ ጽቡቕን ዘደንቕን ምኻኑ ክነስተንትን ንኽእል። መንፈስካ ኦጐይታ ንዓለም መልኣ ኣምላኽ ብመጀመርያ ሰማይን ምድርን ፈጠረ ምድሪ ድማ በረኻን ጥራይ ነበረት ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ መዓሙቕ ነበረ መንፈስ ከኣ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዘንብ ነበረ (ዘፍ 1: 2)
ነዚ ዝረኣ ዓለም ምስቲ ኩሉ ሃብትታቱ፤ ዝተፈላለየ ዓይነቱን ሥርዓቱን ዝፈጠሮ እግዚኣብሔር ባዕሉ እዩ። ይኹን እንዳበለ ዝፈጠረ ንሱ ኢዩ። ክፈጥር ስልጣን ዘለዎን ንሱ ኢዩ። ቅዱስ መጽሓፍውን ነዚ ናይ ፈጣሪ ተግባር: ብሽዱሽተ መዓልታታ ናይ ፍጥረት ስራሕ ከም ዝፈጸመ፤ ብናይታ ሽብዓይቲ ዕለት ከኣ “ብዕረፍቲ” ከም ዝዛዘመ መለኮታዊ “ስራሕ” ገቢሩ የቕርቦ። እግዚኣብሔር “ፈጣሪ ስማይ ምድርን” ምኻኑ ጸሎት ሃይማኖት ዘሓዋርያት ብግልጺ ይምህረና። እዚ እምነትዚ ነቲ “ ኩሉ ዚረኣን ዘይረኣን” ዚብል ከምዘጠቓልል፤ እቲ ጸሎት ሃይማኖት ናይ ንቅያ ግልጺ ይገብሮ። ሰማይን ምድርን ዚብል ናይ ቅዱስ መጽሓፍ ብሂል ንኹሉ ህልው ዘበለ፤ ንፍጥረት ብመልኡ ዜስምዕ ኢዩ። ከምኡውን ነቲ ኣብ ፍጥረት ብዓሚቑ ዘሎ: ንሰማይን ምድርን ዜራኽብ ሓድነት፤ በቲ ሓደ ከኣ ዚፈላልዩ መደብ ይገልጽ። “ምድሪ” ክበሃል ከሎ ከቲ ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ኣስፊሩዎ ዝርከብ: ናይ ሰባት ዓለም (ሃለዋት) እንነብረሉ የስምዕ፤ “ሰማይ” ወይ “ሰማያት” ከኣ ነዚ ጠፈር-ሰማይ, ስለዓለ ቦታ (ሃዋህው) ከምኡውን ከም ቦታ እግዚኣብሄር የስምዕ።
ኣብ “ሰማያት እትነብር ኣቦና” ንብል፤ ኣብዚውን “ሰማይ” ናይ ልዕልና … ናይ መወዳእታ ክብሪ ዕብየት እግዚኣብሔር መግለጺ ማለት ኢዩ። ከምኡውን “ሰማይ” ነቶም ቅዱሳንን መልእክትን ዝበሉ ኣብ ዙርያ ኣምላኽ ዚርከቡ መንፈሳውያን ፍጥረትን ንዘለውዎ ስፍራ ወይ ሃለዋት የመልክት። እግዚኣብረሔር እምበኣር ንኹሉ ..ሰማያት ይኹኑ ምድሪ .. ደቂ ሰባት ይኹኑ መላእኽቲ ከይተረፉ ብኣኡ ከምተፈጥሩ ባዕሉ መጽሓፍ ቁዱስ ይምህረና። ወዲ ሰብ ናይ ስራሕ ፈጣሪ ኣኽሊል ኢዩ። መላእኽቲ ከኣ ብኹሉ ህላዌኦም ናይ እግዚኣብሔር ኣገልገልቲን ተለኣኽትን እዮም።
ሰማየ ሰማያት ናይ እግዚኣብሔር ኢዩ፥
ምድሪ ግን ንደቂ ሰብ ሃቦም። መዝ. 115:1
ኩሉሳዕ ገጽ እቲ ኣብ ሰማይት ዘሎ ኣቦይ ይርእዩ ስለዝኾኑ ንሳቶም ንቓሉ ዚሰምዑ: ንትእዛዙ ዚፍጽሙ ኃያላትን ብርቱዓን እዮም።ማቴ.18:10 ከምቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን እንረኽቦ ኣብ ሓድሽ ኪዳን እውን እንተኾነ ኢየሱስ እግዚብሔር ፈጣሪ ምካኑ ኢዩ ዝምስክር። እግዚብሔር ንኩሉ ፍጥረት ሕይወት ከምዝሃቦ ጥራይ ዘይኮነውን ይሕልዎን ይከናኸኖን። ከምቲ አብዝ ሓለፈ ትምህርትና ኢቲ ኣባትነት ናይ እግዚኣብሔር ኣብ ወይ ከኣለ ኩሉ ምኻኑ ንምግላጽ፥ “ነዕዋፍ ሰማይ ተመልከቱ፥ ናይ ሰማይ ኣቦኹም ደኣ ይምግበን እምበር፥ ኣይዘርኣ፥ ኣይዓጽዳ፥ ኣብ ማዕከነንውን ኣይእክባን ኢየን። ብዛዕባ ክዳንከ ስለምንታይ ትጭነቑ! ዕምባባታት መሮር ተመልከቱ ኣይፈትሉ፥ ኣይደኽሙ፥ ከመይ ኢሎም ከም ዚዓብዩ ተመልከቱ። ማቴ. 6: 26-28 እንዳበለ እግዚኣብሔር ንፍጥረቱ ክሳብ ክንደይ ከምዝከናኸኖን ዝሕልዎን ይናገር። ንሱ ንኹፍኣትን ንሕያዎትን ፀሓይ የብርቕ፥ ንጻድቃንን ንሕጥኣንን ድማ ዝናም የዝንም። 5:45
ሓደ ክርስትያን እግዚኣብሔር ከም ፈጣሪ ክኣምንን ክቕበልን ዝኽእል ግና ኣሕዋት ምስ መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግላዊ ርክብ ምስዝገብር ኢዩ። ኣብርሃም ብእምነት ኣቦ ኹሉና ኢዩ። እዚ ድማ “ኣቦ ብዙሓት ኣሕዛብ ገይረካ እየ” ዚብል ተጻሒፉ ስለዘሎ እዩ። ኣብረሃም ኣብ ቅድሚ እቲ ዝኣመኖ ኣምላኽ ኣቦና ኢዩ። እዚ ኣምላኽ እዚ ንዝሞቱ ሕይወት ዚህብ፥ ንዘየለዉውን ናብ ህላዌ ዚጽውዕ እዩ።” ሮሜ.4:17. ናይ እግዚኣብሔር ነገር ክንደይ ዘደንቕ ምክኑ ይገልጽ።
እግዚኣብሔር መድሕን፥ እግዚኣብሔር ፈጣሪ፥ ዓለም ከኣ ከም ተጋባር ወይ ፍጥረት እግዚኣብሔር ኮይኑ፤ እግዚኣብሔርን ወዲ ሰብን ዝራኸብሉ ሓደ ቦታ ወይ ስፍራ ወይ ጉዕዞ ኣሎ። ንሱ ኸኣ ጉዕዞ እምነት ይከውን። እግዚኣብሔር ኣምላኽና ከም ፈጣሪናን ፈጣሪ ሰማይን ምድርን እንቕበሎ ወይ እንገልጾ ኣብ እምነተዊ ሕይወትና ኢዩ። ዓለም ታሪኽ ወዲ ሰብን: ታሪኽ ድሕነት እግዚኣብሔር እትገልጽ ቦታን ስፍራን ኢያ። ስለዚ እግዚኣብሔር ከም “ፈጣሪ ሰማይን ምድርን” ምእማን ማለት ኩሉ እቲ ኣብዚ ዓለም እዚ እንርእዮን እንድህስሶን ፍጥረት: እቲ ተግባረ ኢድ ኣምላኽ ምኻኑ ምቕባል ማለት ኢዩ። ኣምላኽ ብመጀመርታ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ምድሪ ቅርጺ ዘይብላ ነበረት። ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝናወጽ መዓሙቕ ባሕሪ ሰፊኑ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዝምቢ ነበረ። ሽዑ ኣምላኽ “ብርሃን ይኹን” በለ። ብርሃን ድማ ኾነ። ኣምላኽ ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝኾነ ረኣየ። ፍጥረት ብሓፈሻ ከምኡውን እዛ እንነብረላ ዓለም: ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣስተንትኖና ዝረኣናዮ ክብሪ ኣምላኽ: ህላዌ ኣምላኽ ዝገልጹ ኢዮም። ኣብ መዝ.19 ከምዚ ነንንብብ፦
መዝ.19
ሰማያት ክብሪ ኣምላኽ የዘንትው፥
ጠፈር ከኣ ግብሪ ኣእዳዉ ይነግሩ።
መዓልቲ ነታ እትመጽእ መዓልቲ ተዘንትወላ፥
ለይቲ ድማ ነታ እትመጽእ ለይቲ ትነግራ።
ንእግዚኣብሔር ኣመስግንዎ!
ንእግዚኣብሔር ካብ ሰማያት ኣመስግንዎ፥
ኣብ ኣርያም ኣመስግንዎ። መዝ:148
ኩሉኹም መላእኽቱ ኣመስግንዎ፥
ብዘለኹም ሠራዊቱ፥ ኣመስግንዎ።
ፀሓይን ወርሕን፥ ኣመስግናኦ፥
ብሩሃት አዋኽብቲ፥ ኣመስግንዎ።
ንሱ ስለ ዝኣዘዘ ተፈጢሮም ኢዮም እሞ፥
ንእግዚኣብሔር የመስግንዎ።
ንዘለዓለም ዓለም ሰሰፈሮም ኣትሓዞም፥
ዘይልወጥ ሕጊ ኸኣ ሃቦም።
እግዚኣብሔር ከም ፍጣሪ ምድርን ሰማይን ምቕባልን ምእማንን እምበኣር: እግዚኣብሔር ጎይታ ሰማይን ምድርን ምካኑ: ኩሉ ብእኡ ከዝተፈጥረ ምእማን ኢዩ። ህላዌኡ ካብ እግዚኣብሔር ፈጣሪ ዘይቅበል ወላ ሓደኻ የልቦን። ምኽኒያቱ ንሕና ፍጡራቱ ኢና፡፣ ዓለም ኪህሉ ዝኸኣለ ከኣ: ቃል-ኣምላኽ ካብ ዘይልቦ ምስ ኣምጽኦ ጥራሕ ኢዩ። ኩሉ ህልው ዘበለ፤ ኩሉ ፍጥረት፤ መላእ ታሪኽ-ወድሰብ እውን ከይተረፈ: ኣብቲ ናይ ኩሉ ምንጪ ዝኾነ፤ ኣብቲ ዓለም ዝተገብረሉን፤ ግዜ ዝጀመረሉን ቀዳማይን ጥንታውን ፍጻሜ ዝተመስረተ ኢዩ። ወዲ ሰብ እምበኣር ካብቲ ተመክሮ ድሕነት ዝኾነ ትንሣኤ መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስን ተበጊሱ፥ ሓዲሽ ፍጥረት ንሕና ግና ከምቲ ተስፋኡ፥ ጽድቂ ዝነብረሉ ሓድሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን ንጽበ ኣሎና።2ጴጥ. 3,13
ክርስቶስ ናይቲ ዘይረኣ ኣምላኽ ምስልን፥ ልዕሊ ኹሉ ፍጥረት ዝኾነ በኹሪ ወዱ ንእግዚኣብሔር እዩ። ከመይ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ዘሎ ኹሉ፥ ዚርኣን ዘይረኣን መናብርቲ ይኹኑ ጎይትነት፥ ሊቃናት ይኹኑ ሥልጣናት ኩሎም ብኣኡን ንእኡን ዝተፈጥሩ ኢዮም። ቆላ.1.15-20
ብዛዕባ ፍጥረት ሰማይን ምድርን ኢሳ 65፡17
እግዚኣብሔር ከምዚ ይብል ኣሎ፦ “እንሆ ኣን ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን እፈጥር ኣለኹ። እዚ ኣብ ብሉይ ኪዳን “ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን” እንታይ የስምዕ ኢስራኤላውያን ካብ እግዝኣብሔር ሪሒቆም ዝማላለሱሉ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ነቢያት ብናይ እግዝኣብሔር መንፈስ ሓይሊን ተሰንዮም ተስፋ ዚህብ ቃልይ ይእውጁ ነበሩ። እግዝኣብሔር “ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን” ኪፈጥር ምኳኑ የተስፍዉ። ሕዝቢ ኢስራኤል ብወገኖም እግዚኣብሔር ቃሉ ዘይጠልም ኣምላኽ ሓንቲ መዓልቲ ድህህነት ድኅነት ክል እኸሎም ምኽኑ: እዚ ከኣ ኣብ ሕይወት ሓቀኛ ዝኾነ ለውጢ ንምምጻእ ሓይሊን ስልታንን ዘለዎ ከኣሌ ኩሉ አምላኽ ምኳኑ ይኣምኑ ነበሩ።
“ሓዲሽ ሰማይን፡ ሓዲሽ ምድርን” ጉዙፋት ምሳሌ ናይቲ ውሽጣዊ ለውጢ’ዩ። እዚ ለውጢ’ዚ ኸአ ኢስራኤላውያን እቲ ቅቡእ ወይ መሲሕ ምስ መጸ ክኸውን ኢዩ ኢሎም ይ አምኑ ነበሩ። መሲሕ ንኩሉ ዘተዓራሪን ዝልውጥን ሓዲሽ ዚገብርን ብምኳኑ ብተስፋን ጸሎትን ይጽበይዎ። ኢሳያስ ነቢይ ኣብ ምዕ 11፡1-4 ዘሎ እንተ ረኣና- መሲሕ ብመንፈስ ኣምላኽ መሊኡ ንፍሉይ ተልእኮ ንዓለም ኪመጽእ ዘለዎ ወዲ ዳዊት ኢዩ። እዚ መንፈ’ዚ ህያብ ኣምላኽ ጥራይ ዘይኮነ ብርእሱ ምንጪ ህያባት ምኳኑ ይኣምንሉ። በዚ ከኣ ንሱ ምስ መጸ ስላምን ፍትሕን ከምዝነግስ ይዛረብ። ሎምውን ክርስቶስ አብ ሕይወትና ምስ ዝነግስ ምስ ዝመጽእ – አብ ህይወትና ሰላምን ፍትሕን ፍቕሪን ይነጊስ። አብዚ ዓለም እዚ ምስ ኢየሱስ ሓቢርና ክነብር – ክርስቶስ አብ ህይወትና ክነግሲ – ማሕደር ኪገቢር መዓልታዎ ክንሰርሕ ይግበና።
እዚ አብ ሕይወትና ንኽፍጸም እቲ ከኣ ፍረ ናይ ቅኑዕ ኂልና ዚኾነ ሰናይ ተግባራት ክፍጽሙ ነይሩዎም ሎሚውን ንሕና ክንፍጽም ይግበአና። እምነትና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብተግባር ክነርእዮ አለና። ብዙኃት ካብዚ ሓቀኛ ትምህርቲ ሃይማኖትና ሪሒቖም ዚርከቡ፡ እቲ ክርስቲያናዊ ሕይወቶም ምስቲ እምነቶም ማዕረ ማዕረ አሳኒዩ ክኸይድ ስለዘይከአለ ኢዩ። ንሱ ማለት ኢቲ መሲሕ ነቲ ብኣዳምን ሔዋንን ዚጠፍኤ ገነት ኪምለስ’ዩ ይብሉ ነበሩ። ስለዚ ፍጥረት መግለጺ ኣምላኽ – መግለጺ ህላዌ ኣምላኽ ኢዩ – እዚ ኩሉ ኸአ አብ ክርስቶስ ምልኣት ይረክብ።
ኣብ ኢሳ 66፡22 “ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን” ኩሉ እቲ ብ አምሳል እግዚአብሔር ዝተፈጥረ ፍጡር እግዝኣብሔር ብዘይ ኣፈላላይ ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል አምላኽ ኪነብሩ – ኣብ መንጐኦም ዝኾነ ኣፈላላይ ንድሕሪት ገዲፎም ብሓባር ንእግዝኣብሔር አምላኾም ከመስግኑ የስምዕ። እዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ግብሪ ሓዋርያት ንጴጥሮስ ክግለጸሉ ይርኤ: እግዝኣብሔር ዘንጽሖ ሰብ ኣይንጹሑን ኪብሎ ኣይክእልን ኢዩ። ስለዚ ኣብዛ ሓዳሽ ምድሪ መንፈስ ቅዱስ ዚመልኣ ከተማ ኵሎም ብእምነቶም ሓድነት ዘመስከሩ ደቃ ብቅድስና ኪመላለሱ እዮም።
ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን
ጥቅስታት፦ 2ጴጥ 3፡13, ራእይ 20፡11, 21፡1 (ማቴ 19፡28) ጥቅስታት ሓዲሽ ኪዳን ብዛዕባ’ዚ እንክናገሩ ዘመሓላልፍዎ ትምህርቲ እግዝኣብሔር ነቲ ዘኣረገ ኣጥፊኡ ፍትሒ ዚነግሠሉ ሓዲሽ ፍጥርት ኪፈጥር ምኳኑ የስምዕ። ነዚ ዚተረድኤ ቅ.ጳውሎስ “ደጊም ካብ ሕጂ ንድሓር ብሥጋዊ ኣረኣእያ ንሓደ እኳ ኣይንፈልጥን ኢና። ሽሕ እኳ ንኽርስቶስ ብሥጋዊ ኣረኣእያ ፈሊጥናዮ እንተ ነበርና፡ ሕጂ ኸምኡ ጌርና ኣይንፈልጦን ኢና። ስለዚ ሓደ እኳ ብኽርስቶስ እንተ ኣልዩ ንሱ ሓዲሽ ፍጥረት ኢዩ። እዚ ኵሉውን ካብቲ ባዕሉ ብክርስቶስ ገይሩ ዝተዓረቀና፡ ንኻልኦት’ውን ምስኡ ከነተዓርቕ መዚ ዝሃበና ኣምላኽ እዩ። 2ቆሮ 5፡16-18 ይብለና።
ንሕና አብ ክርስቶስ ክንህሉ ይግበአና። እቲ ቃል አምላኽ ዝኾነ ኢየሱስ፤ ንዓና መለኮታዊ ባሕሪ ኬልብስ ቢሉ፡ ሰብ አዊ ስጋና ለበሰ። ንሕና ካብ ጥፍ አት ኩኔነ ነጻ ንምግባር – አገልጋሊና ኮነ፥ ንሕና ምእንቲ ክንጸድቅ መንግስተሰማይ ምእንቲ ክንወርስ – ናብዚ ምድሪ ብምራድ ኃጢአትና ጾረ። እግዚኣብሔርን ናይ ሰብን ዓለማትን ከምቲ ዚድለ ርክብ ኪነብራን፡ ማለት እግዝኣብሔር ንሰብ ምስ ኩሉ ኣተሓሳስብኡ ከም ብሓዲሽ ለዊጡ ኣብ ዚለዓለ ደረጃ ናይ ሰብ ኵነት ኣብጽሑ – ሓሳቡን ድላዩን ናብ እግዝኣብሔር ከም ዚኸውን ኪገብሮ እንከሎ ኢዩ።
ንክርስትያን እምበኣር ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን ብመስቀል ክርስቶስ ዝተበሠረ ብትንሳኤ ከኣ ብወግዒ ዝተገልጸ ሓዲሽ ሕይወት የስምዕ። ትንሳኤ በቲ ሕይወት ዚህብ መንፈስ ቅዱስ ዝፍጸም’ዩ ሕይወት ክርስትያን ዚተሓደሰ ከኣ ብሳላኡ ይኸውን። ‘እቲ ንኽርስቶስ ካብ ምውታን ዘተንስኤ ንሱ ነቲ መዋቲ ሥጋኹም በቲ ኣባኻትኩም ኃዲሩ ዘሎ መንፈስ ገይሩ ሕያው ኪገብሮ ኢዩ” ሮሜ. 8፡11 ይብለና ቅ.ጳውሎስ። ክርስቶስ ብወገኑ ንሞት ኣሸኒፉ ምስ ተንስኤ ንሓዋርያት ዚገብረሎም ህያብ “መንፈስ ቅዱስ ተቀበሉ ኡፍ ኪብለሎም ይርኤ። ክርስትያን ከኣ ብምስጢራት ጥምቀትን ሜሮንን ተሸከምቲ መንፈስ እግዝኣብሔር ይኾኑ፡ ማሕደር መንፈስ ቅዱስ ኮይኖም ይርከቡ። ኣብዚ ኵነታት’ዚ ሰብን መለኮትን ኣብ ሓደን ብሓደን ተሰማሚዖም ይነብሩ። እዚ ዝኸውን ግና ወድ ሰብ ንሕና ነፍሲ ወከፍና ብነፃ ድልየትና – ነቲ መደብ ኣምላኽ እንተ ደኣ ተቐቢልናዮ ማለት’ዩ። ህላዌ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ ደቂ ሰባት ምንባር ማለት ሰብ ምስ እግዚኣብሔር ዘለዎ ምትእስሳር ክሳብ ክንደይ ዓቢ ምኳኑ የረድእ። መንፈስ ቅዱስ ህያብ ኣምላኽ ምንጪ ናይ ሕይወትን ቅድስና ናይ አመንቲ ኮይኑ ይርከብ።
ዝለዚ ኣብ መጨርሻ ቅዱስ ጽሑፍ እግዚኣብሔር ንድኅነትና ኢሉ ንዝገለጸልና ሓቂ ሒዙ ዝርከብ ቅድሱ ጽሑፍ፤ ነዚ ሓቂ እዚ ፈሊጥናን ተቐቢልናን: ከኣ ናይ ኩሉ ፍጥረት ባህሪኡን: ቁምነገሩን ንውዳሴ-ኣምላኽ ምኻኑ ክንፈልጥን ክንቅበልን ንኽእለና። ናትናን ናይ ኩሉ ፍጥረት ህላዌ ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ጽባቐን ህላዌን እንታይነትን ዝገልጹ ምኻኖም የረደኣና። ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ናይ ውልቂ ዝኾነ ናቱ ጽባቔን ፍጽምናን ዘለዎ እዩ። እዚ ኣብቲ ናይ 6 መዓልቲ ተግባር እግዚኣብሔር ተገሊጹ ንረኽቦ። ነፍሲ ወከፉ ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ሰናይን ጥበብን የንጸባርቕ። ኣብ መንጎ ኩሎም ፍጡራት ሓድነት .. መንፈስ ኣሎ። እዚ ሓድነት እዚ ከኣ ካብቲ ፈጣሪኦም ዝመንጨወ ኢዩ። ምኽኒያቱ ነፍሲ ወከፍና ንኽብሪ ኣምላኽ ክንገልጽ ስለዝተፈጠርና።
ነዚ ቅዱስ ፍራንቸስኮ እንክገልጾ፡
“ኦ ጎይታ! በዛ ኣዴና ዝኾነት እትጾረናን እትምግበናን ዝተፈላለየ ፍረታትን በብዓይነቱ ዕንባባታትን ሣዕርታትን እተጽእ ኃውትና መሬት ዝተወደስካ ኩን … ንጎይታ ወድሱን ባርኹን ናኡ ኣመስግኑን: ብታሕትና ከኣ ኣገልግሉ”። ቅዱስ ፍራንቸስኮ
ስለዚ ኣሕዋት እግዚኣብሔር ንኹሉና እንኣምን ሓደ ስሩዕ ዝኾነ መሠረትን ክንሕልዎን ክነብሮን ዘለና ሕግታት ሰሪዑልና ኢዩ። ነዚ ተቐቢልና እሙናት ኮይና ክነብር ይግብአና። ከም መደምደምታ ዘፍ.2:1 ክነንብብ: “ከምዚ ኢሉ ኸኣ ፍጥረት ሰማያትን ምድርን ናይ ኩሉ ኣብኦም ዘሎን ተፍጸመ። ኣምላክ ከኣ ኻብቲ ዚፈጠሮን ዚገበሮን ዝነበረ ኹሉ ግብሩ፥ በታ ሳብዓይቲ መዓልቲ ስለ ዘዕረፈ፥ ንእኣ ባረኻን ቀደሳን”። ከምቲ ኣቀዲማና ዝበልናዮ ከኣ ስራሕ ፍጥረት በቲ ዝዓበየ ስራሕ ድሕነት ይዛዘም። እቲ ቀዳማይ ፍጥረት ምሥጢሩ ስለዓለ ክብሩን ዝጭብጥ፤ ኣብዚ ብኽርስቶስ ዝተሓደሰ ፍጥረት እዩ።


text:
ርሑስ በዓል ትንሳኤ፣ ንኩሉኹም ምእመናን ክርስትና!
“ጽሑፍ ይነውሕ ኣሎ” ዝብል ተደጋጋሚ ርእይቶ ተኸታተልትና ክንቅበል ጸኒሕና ኢና። ስለዚ ካብዛ ክፋል እዚኣ ንደሓር ኣብ ክንዲ 6-7 ገጻት፤ ናብ 4-5 ገጻት እናኣሕጸርና ክንቅጽል ኢና። ኣብዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ ኣዋርሕ ደምበ ኣለና ኣርባዕተ መድረኻት ተሰጋጊሩ ኣሎ። 1) ሓበሬታ /Information/ ካብ ምጅማር ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክሳብ መደምደምትኡ መበል 20 ክፋል ሓበሬታ ናብ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። በዚ ድማ ንኩላተን ናይ ኤርትራውያን መርበባት ኢንተርነት፣ ንድምጺ ኣሰናን ንማሕበረ-ሰባዊት ረድዮ ወጋሕታን ዓቢ ምስጋና ነቕርብ።
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን።
ኢሳይያስ ንዝገበቶ በትረ-ስልጣን ብሰላማዊ መንገዲ ናብ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ክንቅይሮ ኢና ኢልካ ምሕሳብ፤ ድግምጋም ዕሽነት ኤርትራውያን ጥራይ ኢዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይን ካልእይን ክፋል ንጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣመልኪተ፡ ዕላማታት ሃገራዊ ዋዕላ፡ ኣገባቡን ብሓፈሻ ኣብ ገለ ውሑዳት ገጻት ኣስፊረ ሓሳባተይ ገሊጸ ነይረ።
በየነ ዘርኣይ በራኺ ዝተባህለ ኤርትራዊ ኣትሌት፡ ትማሊ ሰንበት 25 ሚያዝያ ኣብ ሃምበርግ (ጀርመን) ኣብ ዝተኻየደ 16 ሽሕ ተቐዳደምቲ ዝተሳተፉዎ ዓመታዊ ውድድር ጉያ ፡ ሳልሳይ ብምውጻእ ተሸሊሙ።
ዝኸበርኩም ተኻታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ናይ ሎሚ ኣርእስትና ነቲ እኩይ ኣወዳድባ ኢና ክንምልከት። ሰብ ኣብ ማሕበርዊ ህይወቱ ምስ ከምኡ ፍጡር ዝነብረሉ ናይ ሓባር ውዕል ክኽትም ባህሪ ትድርኾ። ኣብ ኣማዓባብላ መነባብሮ ሰባት ንኹሉ ጎድናውን በይናውን ወይ ውልቃዊ ውንትኦም ብተናጸል ከማልእዎ ክግንዘብዎ ዘኽእል ግዴታ ኢዩ ዝድርኾም። ካልእስ ይትረፍ ኣብ ምህላውን ዘይምህላውን ዝተኸፍለት ዓለምና ኩሉ ፍጡር ብሰሪ ድኻሙ ክወርዶ ዝኽእል ካብ ባህርያዊ ክሳብ ግዳማዊ ሓይሊ ንምክልኻል ክምክት ከም ዘለዎ ይርዳእ። ክምክት ድማ ሓይሊ ከድልዮ ናይ ግድን ይኸውን።
በል ሎሚ ለይቲ ምእንቲ ርእሳ ኢላያ ወጊሓ። ንግሆ እዛ ጓለይ ምስ ተሰኤት፡ ንዒ ብርኽቲ ጓለይ ንወደሞኺ ስልኪ ደውልሉ ኢለ ኣጨንቕ ኣጨንቕ ኣቢለያ። ደሓን ትእቶ ደዊላትለይ። ስማዕ ኢለዮ፡ ካብዛ ዘለኻያ ዓዲ ሽወደን እታ ዓድና ትሓይሽ እንተኮይና፡ ከላእ ከርተት ትበሎ ጥሜት ብጥሜቱ ንዓ ምሳይ ዓድኻ እቶ ኢለዮ። ወዲ ብሰሓቕ ክመውት። ትስሕቀኒ ከኣ? ኣንታ ንስኻስ ብቐደምካ ፎኪስ ኢኻ ቁምነገር የብልካን ነታ ሓብትኻ ደኣ ሕጂ ደውልለይ ኢሉኪ በለለይ ኢለ ዕጽው – እዛ ስልኪ። እዛ ሻሂየይ ከይሰተኹ እታ ሓብቱ ጭር ተብል እሞ ኣነ ከኣ ትቕብል።
ከምቲ ኣብ ካልኣይ ክፋል ዝተጠቕሰ ህዝባዊ
ሓይልታት ንህዝቢ ምኽባርን፣ እቲ ህዝቢ ድማ ወሳን ዕድሉን ክኸውን ዝጠልቦ ጠለባት ከተተግብር ኣይተማህረትን ምባለይ ዝዝከር
ኢዩ። ኣዚ ኣበሃህላ እዚ ነቲ መራሕን ነታ ብምትላል ዝሃነጻን ናይ ብሕቱ ሰልፊን እንበር፣ ነቶም ኣብታ ሰልፊ ካብ ትህነጽ
ዝተሳተፉ ኣይምልከትን።
ሳልሳይ ጉባኤ ሰደኤ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ 2008 ኣብ ሃገር ጀርመን ኪካየድ ምዃኑ ንኹሉ ብኩነታት ሰደኤ ክግደስ ዝጸንሔ ዜጋ ክንሕብር ንፈቱ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ሎሚ ሰንበት (30 መጋቢት) ኣብ ኢደንብራ፡ ስኮትላድ ኣብ ዝተኻየደ ጉያ መሮር ሳልሳይ ወጺኡ።


text:
ሕቶ
ኣነ ከመይ ጌረ እየ ድምጺ ኣምላኽ ዘለሊ?
መልሲ
እዚ ሕቶ ኣብ ብዙሕ ዘመናት ብብዙሓት ሰባት እዩ ተሓቲቱ። ሳሙኤል ድምጺ ኣምላኽ ሰሚዑ፡ ኮይኑ ግን ክሳብ ብ ኤሊ ዝሕበር ኣይፈለጦን ኔሩ (1 ሳሙኤል 3፡1-10)። ጊደዎን ካብ ኣምላኽ ናይ ኣካል ምግላጽ ረኺቡ ኔሩ፡ ንሱ’ውን ገና ክሳብ ምልክት ዝሓትት ነቲ ዝሰመዖ ተጠራጢርዎ ኔሩ፡ ሓንሳብ ዘይኮነ ድማ ሰለስተ ግዜ (መሳፍንቲ 6፡17-22፡ 36-40)። ንሕና ናይ ኣምላኽ ድምጺ ክንሰምዕ ከሎና፡ ከመይ ጌርና እቲ ዝዛረብ ዘሎ ንሱ ሙዃኑ ንፈልጥ? መጀመርያ ቅድሚ ኩሉ፡ ንዓና ጊደዎንን ሳሙኤልን ዘይነበሮም ሓደ ነገር ኣሎና። ንሕና ሙሉእ መጽሓፍ ቅዱስ ኣሎና፡ ንዓና ንምንባብ፡ ንምጽናዕን ንምስትንታንን ዝኸውን መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ቃል ኣምላኽ ኣሎና። “። እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ፡ ንሰናይ ግብሪ ዘበለ ፈጺሙ ተዳልዩ፡ ፍጹም ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ዘበለ ጽሑፍ ንትምህርቲ፡ ንተግሳጽ፡ ንምቕናዕ፡ ንጽድቂ ዚኸውን ምእዳብ ይጠቅም እዩ።” (2 ጤሜጤዎስ 3፡ 16-17)። ንሕና ብዛዕባ ዝኾነ ኣርእስቲ ናይ ሂወትና ሕቶታት ወይ ውሳኔ ክህልወና ከሎ፡ ንሕና መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕብኡ እንታይ ይብል ክንሪኢ ኣሎና። ኣምላኽ ንዓና ኣንጻር ኣብ ቃሉ ዝመሃረና ኣይክመርሓናን እዩ (ቲቶስ 1፡2)
ድምጺ ኣምላኽ ንምስማዕ ንሕና ናቱ ክንከውን ኣሎና። የሱስ “እተን ኣባጊዔይ ግና ድምጼይ ይሰምዓ፡ ኣነ ኸኣ ኤለልየን፡ ንሳተንውን ይስዕባኒ።” ይብል (ዮሃንስ 10፡27)። እቶም ናይ ኣምላኽ ድምጺ ዝሰምዑ ከኣ ናቱ እዮም-ንሳቶም ድማ እቶም ብእምነት ብየሱስ ክርስቶስ ብጸግኡ ዝደሓኑ እዮም። እዚኣተን እየን እተን ንድምጹ ዝሰምዓን ዘለልያን ኣባጊዕ፡ ምኽንያቱ ከም ጓሰአን ስለዝፈልጠኦ። ንድምጺ ኣምላኽ ንምልላይ፡ ናቱ ክንከውን ኣሎና።
ንሕና ንድምጹ ንሰምዕ ድማ ኣብ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስን ህዱእ ምስትንታንን ግዜ ምስ ነሕልፍን እዩ። ዝያዳ ጥብቕ ኢልና ምስ ኣምላኽን ምስ ቃሉን ግዜ ምስ ነሕልፍ፡ ድምጹ ንምልላይን ከምኡ ድማ ምርሒቱ ኣብ ሂወትናን ድማ ዝቐለለ ይኸውን። ኣብ ባንክ ዘለው ሰራሕተኛታት ዝተሰንዑ ናይ ሓሶት ነገራት ንምልላይ ይስልጥኑ እዮም፡ እዚ ከኣ ን ሓቀኛ ገንዘብ ጥብቕ ኢሎም ብምጽናዕ፡ እዚ ድማ ናይ ሓሶት ገንዘብ ንከለልዩ ቀሊል ይኸውን። ንሕና ምስ ቃል ኣምላኽ ኣዚና ቅርበት ክህልወና ኣለዎ፡ ስለዚ ከኣ ሓደ ሰብ ንዓና ጌጋ ነገር ክዛረበና ከሎ፡ ካብ ኣምላኽ ከምዘይኮነ ንጹር ይኸውን።
ዋላ’ኳ ሎሚ ኣምላኽ ንሰባት ዝስማዕ ክዛረብ ይክእል እንተኾነ፡ ብቐዳምነት ግን ንሱ በቲ ዝተጻሕፈ ቃሉ እዩ ዝዛረበና። ሓደ ሓደ ግዜ ናይ ኣምላኽ ምርሒት ብመንፈስ ቅዱስ፡ ብሕልናና፡ ብኩነታትን ከምኡድማ ብምዕዶ ናይ ካልኦት ሰባትን ክመጽእ ይኽእል እዩ። ነቲ ንሰምዖ ምስ’ቲ ሓቂ ናይ’ቲ ጽሑፍ ብምውድዳር፡ ናይ ኣምላኽ ድምጺ ንምልላይ ክንምሃር ንኽእል።
English
ኣነ ከመይ ጌረ እየ ድምጺ ኣምላኽ ዘለሊ?


text:
መንግስቲ ቀዳማይ ምንስቴር ኑሪ ኣል-ማላኪ ንቶም ኣኽረርቲ ንምምካት ፍሉይ ስልጣን ንኽውሃቦም ይሓቱ ኣለው።ይኹን እምበር ህፁፅ እዋን ንምእዋጅ ዝተፀውዐ ህፁፅ ጉባኤ ፓርላማ ዒራቕ ምልኣተ ጉባኤ ብዘይምምልኡ ተሰሪዙ’ሎ።
ካብ ሽዓት ዝኾኑ ምኽትል ኣፈ-ጉባኤ ፓርላማ ኻሊድ ኣቲያሕ መንግስቲ ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ ክወስዶ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ማሊኪ ፖለቲከኛታት ዒራቕ ባእሶም ጠጠው ከብሉ ፀዊዖም ኣለው።መራሕቲ ፖለቲካ ኣብ ክንዲ ነንሕድሕዶም ምስሕሓብ ንምሕባር ፃዕሪ ክገብሩን ’’ወረርቲ ገበነኛታት’’ ኢሎም ንዝፀውዕዎም ካብ ዝሓዝዎ ቦታታት ንምድፋእ ኩሉ ክተሓባበርን ፀዊዖም።
መንግስታዊ ቴሌቪዥን ዒራቕ ብፍቓዶም ዝዋግኡ ሰባት ኣብ መመልመሊ ኖቕጣታት ተሰሊፎ ኣርእያ’ላ።እቶም ዝበዝሑ ካብ ሱኒ ከኮኑስ ካብ ሽዓት ዝመፁ ይመስሉ።ልዕሊ 90 ሚእታዊ ሰራዊት ዒራቕ ሽዓት ምዃኖም ሓደ ሓደ ተንተንቲ ይዛረቡ።
እቶም ናዕበኛታት ናብ ባግዳድ ክነምርሕ ኢና ኢሎም ኣለው።ነዳዲ ንዝፀረየላ ከተማ ቤይጂን ትውልዲ ዓዲ ሳዳም ሑሴን ንዝኾነት ቲኪሪትን ከምዝተቖፃፀሩወን ተሓቢሩ’ሎ።እቶም ተዋጋእቲ ፍሉጥ ናይ ሺዓት መፀለዩ ቦታ ናብ ዝርከበላ ሳማራ ይግስግሱ ከምዘለው ኣል-ጀዚራ ፀብፂባ።
ነፈርትን ሄሊኮፕተራትን ዒራቕ ንትሕዝቶታት እቶም ዓመፅቲ ምድብዳበን ተገሊፁ’ሎ።
ብኻሊእ ወገን ድማ ናይ ኩርዲ ፔሽመርጋ ተዋጋእቲ ነዳዲ ንዝምረተላ ከተማ ኪርኩት ካብ ሓይልታት መንግስቲ መንዚዖምዋ ኣለው።
ዩናይትድ ስቴትስ ንቶም ወረርቲ ዕጡቓት ንድሕሪት ንምድፋእ ብመንግስቲ ዒራቕ ንዝቐረበ ወታደራዊ ሓገዝ እናመርመረቶ ምዃና ሓቢራ’ላ። እቶም ዓመፅቲ መብዛሕቲኦም ሱኒ ኣብ ዝነብሩሎም ከባቢታት ዒራቕን ሶሪያን እስላማዊ መንግስቲ ንምጥያሽ ይደልዩ።


text:
ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ትማሊ ምሸት ቐዳም 23 ጥቅምቲ፡ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ነቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ ነሓሰ 9 ንዝተኻየደ ሰፊሕ ሃገራውን ህዝባውን ዋዕላ ብዝምልከትን፤ነቲ ኣብ መጻኢ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ንኹለን ውድባትን ማሕበራትን ህዝብን ዝሓቖፈ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ተካይድ ዞባዊ ሽማግለ ንምምራጽን ዝዕላሙኡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ ተጋቢኡ ኣምስዩ።
ብሓልዮት ኤሪትራዊ ጥርናፈ ንዲሞክራስን ንፍትሕን አብ የቶቦሪ (ሽወደን) ኣብ ዝተጸውዔ ህዝባዊ አኼባ፡ አቶ አማኒኤል ሳህለን አቶ ኻልድ ዓብዱን ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራውያን ስደተኛታት አብ ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ዋዕላን ሰፊሕ ሓበሬታ ንዕዱማት ከምዝሃቡ፡ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣገንዚቡ::
ብኣባል ኣሰናዳዊት ሽማገለ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብሓው ኣምሃ ደመኒኮ ዝተመርሔ ኣኸባ ኣብ ስቶክሆልም ብዕለት 22 ግንቦት 2010 ኣብ ናይ ኣኸባታት መጋብኣያ ኣደራሽ ሽስታ ትሬፍ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ንጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ማእከል ዝገበረ ናይ ህዝቢ ኣኸባ ተኻይዱ።


text:
Radio Erena: 30 March 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንሉኡላውነት ሶማል ትግህስ ብምህላዋ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊኣ ስጉምቲ ክወስድ መንግስቲ ሶማል ጸዊዑ።
መንግስቲ ሶማል ነዚ ዝጽውዕ ዘሎ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ምስ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ኢትዮጵያን ብምዃን ንወደብ በርበራ ናይ ምምሕዳሩ ስምምዕ ድሕሪ ምኽታሞም ኣብቲ ዞባ ተፈጢሩ ብዘሎ ሓድሽ ወጥሪ’ዩ።
ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ኣካል ሶማል ክነሳ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ምስ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ከይተረዳድአት፣ ንወደብ በርበራ ክትውንኖ ምሕላና “ወራር’ዩ” ክብሉ ሰበ ስልጣን ሶማል ይኸሱ።
ኣብቲ ናብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዝቐረበ ጻውዒት ድማ፣ ብሰንኪ’ዚ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዘይሕጋዊ ምትእትታው፣ ርግኣታን ጸጥታኣን ኣብ ሰንኮፍ እትርከብ ሶማል ናብ ዝበኣሰ ደረጃ ክዓርግ ከምዝኽእል የጠንቅቕ።
እዚ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ተበግሶታት፣ ንኣህጉራዊ ሕግታት ብቅሉዕ ዝጥሕስ ብምዃኑ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ቅልጡፍ ስጉምቲ ክወስድ ኣምባሳደር ሶማል ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣቡበከር ዑስማን ኣብ ዝሃቦ መደረ ኣተሓሳሲቡ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን እትፍጽሞ ዘላ ወትሃደራውን ቁጠባውን ምስፍሕፋሕ ንሃገራት እቲ ዞባ ብዝበኣሰ የተፋንን ከምዘሎ ተንተንቲ የረድኡ።
====================


text:
እቲ ዘየደቅስ ስክፍታ
እቲ ዘየደቅስ ስክፍታ
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራበር ተባራበር
ሰላም ኩቡራት ተኻታተልቲ ወይብ-ሳይታት፡ ሎሚ እዉን ከም ወትሩ እቲ ዘየደቅስ ስክፍታ ዝብል ኣርእስቲ
ካብ መጺሔት ሓዲሽ ልደት ሓርነት፡ብሓይሎት ክፍሊ ሓቤረታን ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ፣
እትዳሎ ዝነበርት ከም ቀዳማይ ሕታም ግንቦት 24 2011 ዝወጸት፣ዓበይቲ ኣርእስትን ትምህርትን ዝሓዘለት፤በቲ
ሽዑ እተልዕሎን ንዘተን ትምህርትን፣ተቕርቦ ዝነበረት፡ዘድሊ ምላሽ ዘተይርኽቦ ኢልና ንኣምን።
ብሙሁራት ኣካላት ዝዕየ ሰነዳትን፣ስነሓሳባዊ ትምህርቲ ሓዘል ዝቐርብ፣ሓለፍቲ ውድባትን ኣብ ደምበ ፍትሒ
ዝንቃሳቐሳ ሲቪካውያን ህዝባውያን ማሕበራት፣እዚ ሓዲሽ ወሎዶ ኣትክሮ ስለ ዘይርክቦ ጻዕሮም፣ከምቲ ዝደልዮ
ኣበርክቶ ክረክብ ኣይከኣለን ክንብል ንደፍር።
ንፍትሒ ንምምጻእ ዝቃለለሳ ህዝቢን፣መንእሳይትን፣መራሕቲ ውድባት፣ኣዋሃሃድቲ ናይ ይኣክል ምንቅስቓሳት፣
ቆላሕታን ኣድህቦን ምግንዛብ ክትገብርሉ ነማሕጽን፡፡
ካብዚ ዝነቐለ እዛ እቲ ዘየደቅስ ስክፍታ ንሎሚ፡ንዝመጽእ ክእ እቲ ካልእ ኣርእስታት ምስ ግዜ እና ኣዋሃሃድና
ከነቕርቦ እናተማባጻዕና፡ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ እንሆ ከምታ ኣብታ መጺሔት ሰፊሩ ዘሎ ከምቲ ሰፊርዎ ዘለዎ ነቕርቦ።
እቲ ዘየደቅስ ስክፍታ
‘’ እዛ ሃገር ከምቲ ኣብልቢታት እተሓሰበቶን እተወፈየቶን ኮይና ክትቅጽል ትኽእል’ዶ ?”
እዚ ፍርሕን ስክፍታን ዝመስል ሕቶ፣ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ መራሕቲ ኣመሪካ፣ኣብ ግዜ ኲናት ሓድሕድ
ኣመሪካውያን ኣብ ሞንጎ ሓድነታውያንን ኮንፈደራላውያንን ኣብ ዝተገብረ ኲናት፡ኣብ ገትይስበርግ ዝባሃል ቦታ
መዘከርታ ኣብ ዝተዳለወ መደብ ንደቅ-ሃገሩ ዘቅረቦ ሕቶ እዩ። ሓድነታውያን ኣብ ትሕቲ’ቲ ዓበይ መራሒኦም
ኣብ ልዕሊ ኮንፈዶራላውያንን ዓቢይ ዓወት’ኳ እንተ ተጓናጸፋ ፡ እቲ ዝኸፈልዎ ዋጋ ኣዚዩ ከቢድ ስለ ዝነበረ
በቲ ሓደ ፡ እቲ ኲናት ምስ ኮንፈደራላውያን ብዓቢኡ ድማ ገና ዘይተዛዘመን ስለ-ዝነበረ በቲ ኻልእ ፣ እቲ
ታሕጓስ ዓወቶም ምሉእ ኣይነበረን፡፡
ኣብ ከምዚ እዋን’ዩ እምብኣር ‘’ እምበር’ዶ ከምዚ እናበልና ክንቅጽል ኢና ? ‘’ ዝሕምረቱ ሕቶ፣ እሞ ክኣ
ብመራሕቲ ሃገር ናብ ህዝቢ ምስ ቀረበ ፡ ‘’ መራሒ እንተ-ዘይፈልጥ ድኣ መን ክፍለጥ ‘’፡ኩለን ዝስምዓ ኣእዛን፡
ነቲ ሓታቲ ኣብ ምምላስ ሕቶ ገዛእ-ርእሱ ዝብሎ ክስምዓ ኩር ዝበላ ፡፡
….. እቲ ናይ ሽዑ መዳራይ፣ ሓታታይን መላሳይን፣ ዝብሎ ክንምልሶ ኢና። ቅድሚ ናብኡ ምኻድና ግን፡ንሕና
ኤርትራውያን ፡ ነዚ ሕቶ’ዚ ሎሚ ኣብ ሕልናና ነመላልሶ፡፡ንሕና-ውን ኣብ ኩሉ’ቲ ቅድምን ሎምን ኩቡር
ህይወት ኣሓትናን ኣሓዋትናን ወለድናን ዝሓለፈሉ ቦታታት፡ኣብ በረኻታት ዒራዒሮ፡ወይ ኣብ ልዕሊ መቓብር
ትራክ-ቢ፡ወይ ኣብ ልዕሊ መቓብራት ሻድሻይ ብርጌድ ሳዋ፡ወይ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ፡ወላ’ውን
ኣብ ናቕፋ ምስ ኩሎም ውጻእ መዓት ኤርትራውያን ደው ኢልና ከም ዘለና ጌርና ንሕሰብ’ሞ ነዚ ሕቶ ንነብስና
ንሕተታ፡፡
‘’ እምበርዶ ከም ሃግር ክንቅጽል ኢና ? ‘’
‘’ እዛ ሃገር ከምቲ ኣብ ልቢታት እተሓሰበቶን እተወፈየቶን ኮይና ክትቅጽል ትኽእል’ዶ ? “
ምምላስ እዘን ሕቶታት፣ እቲ ፈላሚ ስጉምቲ ናይቲ እነስዕቦ ተግባር ስለዝኾነ፡ዓቲብና ክንሓስበሉ ይግባእ።
ኣይፋል
ኣብ ልዕሊ መቓብር ወለድና፡ ዓበይቲ ንኣሽቱ መሳቱና ኣሕዋትናን፡ኣሓትናን ደው ኢልና፡ ‘’ኣይፋልን።
ረብሪብና። ክንቅጽል ኣይካኣልናን፡፡ደጊምሲ ተወዲኡና’ዩ እንተበልና፡ነቲ ኩሉ ቅድመና እተገብረ፡ታሪኽን ቅያን፡
እተሰግረ ገድልን ገደልን፡ዝባደማ ዓድታትን ከተማታትን፣ ዝፈሰስ ደምን፣ እተሰብረ ኣዕጽምትን፣ልዕሊ ኩሉ
ድማ ዝሓለፈ ትንፋስ፣ ንከንቱ ከምዝነበረ፣ ንጎኒ ጌርናዮ፣ ነላግስ ከምዘለና እዩ፡፡ዓቢ ጌጋ ድማ እዩ፡፡ ካልእ
እንተተረፈ፣ንሕና’ውን እንተዘይኣርክብናሉ፣ምእንቲ ንወልዶም ደቅናን ደቂ ኣሕዋትናን ደቂ ደቅናን፡ብዓቕምና
ንገብሮ ነገር ስለ ዝህሉ፡ ‘’ ኣይፋል ‘’ ከም መልሲ ቅቡል ክኸዉን ኣይግባእን ፡፡
እወ
ኣብ ልዕሊ መቓብር ኣሕዋትና ደው ኢልና ‘’ እወ ንቐጽል፣እንታይ ፍሉይ ነገር’ዶ ተጸቢና ኔርና ኢና ? እቲ
ንደልዮ ኩሉ ከምዚ እዩ ነይሩ። ንረኽቦ ድማ ኣሎና ’’፡ እናበልና ድማ፣ደም-ከይነቐጸ እንከሎ ብልሓት ክንድብሶ
ግቡእ ስለ ዘይኮነ፣ ገበን’ዉን ስለ ዝኾነ፣ ንካዓበሉ እምበር ኣየኽብረናን እዩ፡፡ እምበር’ከ፣ኣዒንትና እናረኣያ፣
ኣእዛና እናሰምዓ፣ ኩሉ ነገር ንድሕሪት እናተመልሰ፡ ‘’ ንኺድ ጥራይ ‘’ ‘’ከምዚኣ ኢልና ክንቅጽል ኢና ‘’፡
እንተተባህለ ምክናብ እምበር፣ ሓቂ ዘለዎ ትንተና ክባሃል ኣይካኣልን ኢዩ። ዓቅሊን ሓይልን ተረጊጹ ዝነብር
ህዝቢ’ውን ደረት ከም ዘለዎ ምርሳዕ ዘሳዓቦ መደምደምታ ጥራይ ድማ’ዩ ፡፡
እሞ እንታይ ድኣ፣ ይኹን መልስና ?
ነዚ ሕቶ-ዚ ንምምላስን ኣብነት ንምርካብን ናብቲ ናይ መጀመርያ ሓታታይ ንመለስ። ንሱ እንታይ ኢሉ
መሊሱን ንሕና’ኸ ካብኡ እንታይ ንምሃር ?
እቲ ኣቕራብ ሕቶ ፡ መራሕ ኣመሪካ ኣብርሃም ሊንከን’ዩ ነይሩ ። ንሕቶ ገዛእ ርእሱ ድማ ‘’ እወ ፣ ክንቅጽል
ኢና’’። ብምባል’ዩ መሊስዎ። ግና በቲ ዝኸድዎ ዝነበሩ ኣጋባብ ዘይኮነ’ስ ፡ ሃገሩ ብሓድሽ ሓርነት ከም ሓዳስ
ክትውለድ ኣገዳሲ ቅድመ-ኩነት ምዃኑ ኣብሪሁ። ነዚ ሓድሽ ልደት ሃገር ኣብ ሓዲሽ ሓርነት ጋህዲ ንምግባር
ድማ ግደ’ቶም ብህይወት ዝተረፉ፣ ነቲ ጀጋኑ ሃገሩ ህይወቶም ዝሓለፈሉ ከንቱ ከምዘይከዉን ንምግባር ምውሳን
ከም ዝኾነ ገሊጹ’’ ፡፡
በዚ መረዳእታ፡ናብ ጉዳይ ኤርትራና ምስ እንምለስ፣እዚ ቃላት ሊንከን ካብ ምትብባዕ ሓልፉ፣ነቲ ኣብ ላዕሊ
ዘቅረብናዮ ‘’ እምበር’ዶ ከም ሃገር ክንቅጽል ኢና ? ዝብል ሕቶ፣ ኣብ ምምላስ ኣመት ክህበና ይኽእል’ዩ።
እምብኣርከስ መልስና “ እወ ብርግጽ፡ከም ሃገር ክንቅጽል ኢና፡ ግና ከም ብሓድሽ ሓርነት ክንወጽእን፣ሃገርና
ከም ሓዳስ ክትውለድን ከድልያ እዩ’’፡፡
እቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ተጨፍሊቑን ተጸቒጡን ተዓቢሱን ዝነበረ ሕብረተሰብና፣ራህዋ ዘስተንፍስ እታ
ዝነብረላ ሃገር ህዝባን መንግስታን መሬታን ብሓድሽ ሓርነት ከም ሓድሽ ምስ ዝውለዱ እዩ፡፡ስለዚ ኩሉና
ንሓድሽ ሓርነት ንጉየ፡፡ እቲ ‘’ ሓርነት ‘’ ተባሂሉ ዝተነግረሉ፡ዘይካሓድ ናጽነት መሬት ካብ ባዕዳዊ ገዛኢ፣ካብ
ዘድልየና ሓርነት ጎደሎ ኮይኑ ስለ እተረኽበ፡፡ ‘’ ሓዲሽ ልደት ሃገር ኣብ ሓዲሽ ሓርነት ጋህዲ ንምግባር “ ብኣታሓሳስባ ሓድሽ ሓርነት ክንውለድ ይግባእ፡፡
ክብሉ ኣብ 2011 ንሙሉእ ኣብ ደምበ ፍትሒ ዝዋሳእ ዘበለ ዝዕድምን ብሓድሽ መንፈስ ንሓርነት ክንቃለስ
ዓዲሞምን ፣ ጹሑፋቶም ዘርጊሖምን ነይሮም። እተን ውድባት ይኹና ምንቅስቓሳት ሲቪካውያንን ህዝባውያንን
ማሕበራት ግን ፡ ኣብ ናይ ገዛእ-ርእሰን ምዕባይን፣ተፈላጥነት ምርካብ ተጸሚደን ፤ ንሓሳብ ክጥርነፋ፣ክፍንጣሓ
ኮይኑ ስርሐን።
ድስቡጣዊ ስርዓተ ኢሳያስ ክኣ፣ኣብ ድኽመት ደምበ ፍትሒ ተወጢሑ፣ንህዝብና ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናጽበበሉን እናኣኽፋኣሉን ፡ ማሕበራዊ ናብራ ንታሕቲ ኣንቆልቊሉ፣ኣይ-ሂወት ኣይ-ሕየት ኣብ አፈ ሞት ኮይኑ
ክርከብ እንከሎ ፡ ቁጠባዊ ወፍርታት ቁልቁል ኣፉ ተደፊኡ ኣብ ክትንሳኣሉ ዘይኽእል ምብጻሑ ፡ ባዕሉ’ቲ
ደስቡጣ ስርዓት ብዘይ ሕፍረት ዝዛረበሉ ዘሎ ህሞት ይርከብ፡፡
ሃገር ኣብ ሓደጋ ወዲቓትሉ እትርከበሉ ግዜ ፡ እታ ምንጪ ሕብረተሰብ ዝኾነት ስድራ-ቤት ፋሕ ኢላ ህላውነታ
ዘይተራገጸሉን ናብ ጽንተት ዘላ እዋን ፡ ኣብ ደምበ ፍትሒ ግብዝና ወይ ኣምሳሉነት ዝመስል ናይ ሓባር ስራሕ
ንምክያድ ንቃራረብ ኣልሎና፤ ዘስምዕ መግለጺታትን መደረታትን ኣብ ኩሉ ፈነወ ምድያ ይስማዕ ኣሎ፡፡
እቲ ዝገርመና እቶም ጋዜጠኛታት ከም ሰብ ሞያ መጠን ፡ እዋኑ ዝሓቶ ቀጥታዉን፣ድርቕ ዝበለን መስቀላውን
ፖለቲካዊ ሕቶ፡ ኣብ ክንዲ ዝቐርበሎም፣ ‘’ ድሕሪ ባይታኻ ‘’ ወይ ‘’ምስ ሰማዕትና ተላለ’’ ዝብል (rhetoric)
ን-ጣቋ ዘረባ ዝዕድም ሕቶ እዮም ዘቕርብሎም፡፡
መልሲ ናይ ዕዱማት ክኣ ታሪኽ ሂወቶም ካብቲ ዝተወልዱላ ዕለትን ቦታን፣ዘማልእዎ ቅስመት ትምህርቲ፣ኣብ
ቃልሲ ዝነበሮም መዝነትን ኣብዚ እዋን እዚ ተሸኪሞሞ ዘለዉ ሓላፍነት፣ዝሰገርዎ መድረኸ-ቃልስታት ካብ
ብረታዊ ገድሊ ስጋብ እዛ እዋን እዚኣ ክገልጹ ከለዉ ‘’ዋው’’ ዘብል ! ዝተማላከዐን፣ ከመይ ዝበለ ዝና ዘብል
ኢኻ ትሰምዕ፡፡ ሲዒቡ ዝመጸካ ሕቶ ግን፣እንተ እዚ ኩሉ ክእለትን ብቕዓትን ዝወነኑ ኮይኖም፡ ስለምንታይ ድኣ፤
ብመሰረት ፍትሒ፣በታ ቀንድን ንኹሉ እተአንግድ ግዝኣተ ሕጊን ደሞክራስን ንምምጻእ ሓቢሮም ክቃለሱ
ዘይካኣሉ ? ፡፡
ስለምንታይ’ከ ቀዳምነት ናይ ቀዳምነት ሰሪዖም በቲ ካብ መዋእል ዝተሰርሓሉ እንካን ሃባን ፖለቲካዊ ኣጋባብ
ተኸቲሎም ሓደ ንኹሉ ዝጥርንፍ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ጽላል ክገብሩ ዘይበቕዑ ? ፡፡
ውዳበ ንገዛእ ርእሱ መስርሕ ሓቢርካ ንመሰልን፣ ውልቃዉን ሓበራዊ ረብሓታትን፣ ብፍላይ ክኣ መንነትካ
እተራጋግጸሉ፡ሃገራዊ ረብሓ ቅድሚ ኩሉ እትሰርዓሉ፣ ነታ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተራጋገጸት ናጽነት
እትሕልወሉ፣ ሓድነት ህዝቢ እተራጋግጸሉ’ዶ ኣይኮነን ?፡ ስለምንታይ ድኣ መሬት ከይሓዝካ፣ግራት ከይጸጋእካ፣
ዘርኢ ሒዘ ኣለኹ፣ መሬት ክረክብ እየ ዝቃለስ ዘለኹ እናበልካ ኣብ ኣህላኺን ዘይውጻእ ስነ-ሞጎታት ትጽመድ?
ልእላውነት ሃገርን፣ሓድነት ህዝብን ምስ ተራጋገጸ፣ግዝኣተ-ሕጊ ምስ ተተገብረ-ዶ ኣይኮነን፣ ናትካ ፖለቲካዊ ራኢ
እተንጽፈሉ፣ስልጣን ካብ ህዝቢ ንምርካብ ዘመታትካን ቅርጸ-ኣዋዳድባኻ እትዝርጋሓሉ ? ፡፡
ብናትና ምርዳእ ኩሉ’ዚ ኣብ ደምበ ፍትሒ ዝዋሳኣ፡ ውድባት ይኹና፣ሰልፍታት፣ ሲቪካውያን ህዝባውያን
ማሕበራት፣ እንኮላይ ናይ ምድያ ሰብ ሞያታትን ኣማሓደርትን፡ ሓደ ጉንዖ/ሓለፋ ንቕድሚት ክኸዳ ኣለወን
ንብል፡፡
(presumptious)ደፋር ወይ ካብ ልክዕ ዝሓለፈ ኣቓራርባ ካብ ምጥቃም፣ኣብ(ethical)ንስነ ምግባራዊ ወይ
ኣጋባብ ዝሓዘን፣(manner)ቅጥዒ ወይ ስልቲ ምኽታል፡ነቲ ሒዝካዮ ዘለኻ ሓላፍነት ረብሓ ህዝቢ ዘገልግል
ገይሩ ክሰርሕ ምግባር እዩ ዝምረጽ ዝብል ኣራዳድኣ አሎና፡፡
ብፍላይ ጋዜጠኛታት ሒዝክምዎ ዘለኹም ስራሕ፣ ካብ ዕለት ናብ ዕለት፣ምስ ግዜ ክትታዓጻጸፉ (update)
ዘመናይ ምግባር ወይ ብሓድሽ ምትካእ፡ ኣብ ዘለኽምዋ ሃገር ናይ ጋዜጣ ኮርስ/መኣዲ ትምህርቲ ከተማልኡን፣
ምስቶም ናይ ሃገርን ዓለምለኽ ጋዜጠኛታት ብምርኻብ ኣብ ኣስተምህሮን፣ዓበይቲ መጋብኤታት ብምክፋል
ፍልጠትኩም መዕባይ፣ተሞክሮታት ምድላብ ከተካናዉኑ ትጽቢት ይግበረልኩም፡፡
ኩሉ ኣብ ደምበ ፍትሒ ዝርከብ፣ብፍላይ ኣብ መራከቢ ብዙሃን ዝሳተፍን ዝዋሳእን ህዝብና፣ ጠቕምን ጉድኣትን
መራኸቢ ቡዩሃን ኣነጺሩ ክፈልጥን ካብ ዘየድሊ ህልኽን ቆየቛን ክወጽእ ይዕደም ፡፡
ኣብ መደምደታ ክልተ ዓበይቲ ፍላስፋታት ክም ፕሮቶጎራ(Protogora)ምስ ፕላቶነ(Platone)፣ዝካየድ ዝነበረ
ስነ/ሞጎት ክንጠቅስ ደስ ይብለና።ምኽንያቱ ክትዕን ፍልይ ዝበለ ዓይነተ-ኣታሓሳስባ ክህሉ ባህርያውያዉን፣
ክኸዉን ዘለዎ መበት ኮይኑ፡ኣብ ውሽጢ ሓደ ደሞክራስያዊ ባይቶ/ዓውደ ዘተ ክኸዉን ከሎ እዩ ዝምረጽ፡፡
ውጺኢቱ ክኣ ናይ ሓባር ስራሕ ዘብጽሕ ክኸዉን ኮሎ ፍረ ክርከቦ ይካኣል፡፡ ፕራቶጎራ ክብል ከሎ፣ሓደ
ማሕበራዊ ውዳበ ክህልወካ፡ደቂ ሰባት ተክኒካዊ ፍልጠት ክህልዎም ግድነት ኣይኮነን፤ እንታይ ደኣ ተፈጥራዊ
ባህግን ተውህቦ ስነ ጥበብ ወይ ፖለቲካዊ ክእለትን(techne o arte Poletike`)፣ማለትሲ ንፍትሒ
ዘውሕስን(dike)፣ኣብ ምክብባር ሓድሕድ (aidös)ዝተሞርኮሰ ኣጋባብ ዝኽተል፣ክኸዉን ይግባእ፡፡
እዚ ዓቅሚ/ብቕዓት ኣብ ፍሉያት ሰባት ዝጻዓቐ/ዝተኣከባ ጥራይ ዘይኮነስ፣ እንታይ ደኣ ኣብ ኩሉ ዓይነት
ሕብረተሰብ ዝርከብ እዩ ይብል ፖርቶጎራ፣እዚ ዓይነት ኣቃራርባ’ዩ ከም ገላጺ ተግባርነት ደሞክራሲ ኣታሓሳስባ
ተባሂሉ ዝጽዋዕ፡፡ ስለምንታይ’ስ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ፡ካብ ግዜ ንእስነቱ ሒዙ ናቱ ዝውንኖ ፍልጠት ፖለቲካዊ
ሃብቲ ስለ ዘለዎ፡ን-ማሕበራዊ ሂወት ከበርክቶ ዝኽእል መሰረታውን ኣገዳስን’ዩ(ኣብ ምውሳን ግዜ ክዋሳእ ምስ
ዝኽእል) ይብል፡፡
እሱ-ጥራይ ዘይኮነስ ስነሓሳብ ፖሮታጎራ ን-ሊበራል ደሞክራት መገዲ ዝሃበ፡ኩሎም ደቂ ሰባት፣ኣባላት ሓደ
ሕብረተሰብ ናጻ ምዃኖም ነቲ ረብሑኡ ናይ ማሕበረሰቡ ረብሓ ዝገብር፣ ኣስሓኮ ዘለዎ/ጥቁው ስለ ዝኾነ
ብኑጹር ክዋዓዓል ወይ ክዛተ ሙሉእ መሰልን ሕጋውነት ኣብ ማሕበራዊ ስርዓት ኣለዎ ይብል፡፡
ልክዕ ነዘን ክልተ ቅጽል/ርዕሲ፡መበትን መሰልን፣ሕጋውነት ኣብ ማሕበራዊ ስርዓት ተጻይ ወይ ተሪር ተቛውሞ
ኣሪስቶተለ ኣርእዩ፡፡
ራኢ ኣሪስቶተለ፣ መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት፣ዋንነት ይኹን ዓቅሚ-ፍልጠት፣ዋላዉን ሕልና ይኹን ተውህቦ
ስነምግባ(ethics)፣ይኹን ሞራል፣ከምኡ ስነ-ኣእምራዊ(psychological)ብቕዓት ስለ ዘይብሉ፡ኣብ ምምሕዳር
ክውስኑ ይኹኑ ክዋሱኡ ኣይኽእሉን፡፡ን-ፕላቶነ ፍልጠትን ስልጣንን ክፋላለዩ ዘይኽእሉ ዝብል እምነት’ዩ
ነይርዎ፡፡
ኣብዚ ከነስተብህሎ ዝግባእ ካብ ቀደም ስጋብ ሎሚ፣ኣብ ሞንጎ ብቁዓት(ሙሁራት) ወይ ትጉሃት/ትኩራት’ዶ
ይሕዝዎ ስልጣን፤ ዘካትዕ ዘሎ ዓውዲ እዩ፡፡
ነዚ ተረዲእና፣ ክንሕብሮ ዝደለና ዘተን ሓሳባት-ዘይምርኻብን፣ዝነበረን ዘሎን ስለ ዝኾነ ክገርመና’ኳ
እንተዘይብሉ፣ ግንከ ቀዳምነት ምስራዕን፡ኣብ ባይታ ፍትሓዉን ደሞክራስያዉን ክካየድን፤ኣብ ፖለቲካ መስርሕ
እንካን ሃባን ምውናን ስለ ዝኾነ፡ከምቲ ኣብ መእተዊ ጹሑፍና ካብቲ ‘’እቲ ዘየደቅስ ስክፍታ” ክንወጽእን ናይ
ሓባር ስራሕን ብሓደ ድምጽን፡ተበግሶ መስፍን ሓጎስ፡ ህዝብን መንእሰያት ዘባራበረ ጥራይ ዘይኮነስ ክጥርነፍ
ቁሩቡነቱ ዝገልጽ ዘሎ፣ነዚ ምልዓል’ዚ ክእለን ክቕለስን ምስ ዝካኣል፡ እቲ ህዝቢ ማእከል ዝገበረ ዝብል ጭርሖ
ክማላእን፤ነቲ ኣቐዲሙ ብ-ይኣክል ምንቅስቓስ ተጠርኒፉ ዘሎን ክትርንዕን፣ምስ’ዚ ተበግሶ ናይ ሓርበኛ መስፍን
ሓጎስ ተሞርኩሱ፣ምልዓል ዘሪኢ ዘሎ ኣካል፣ በቲ ዝሓቶን ዝጽውዖን፣ኣጋባብ ክውሃህድን ክሳራጮን ይግባእ
እናበልና፤ሕጂ ውን ናይ ሓባርን ስኒት ዝዓሶሎን ጡርኑፍ ኣጋባብ ቃልሲ ክካየድ ካብ ምጽዋዕ ኣይንክንቁጠብን
ኢና፡፡
ሕጂ ዉን ንሕሰብ ነስተውዕል ንማራመር ንባራበር
ኣዳለውቲ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞሊ


text:
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ከተማ ኦስትን እናነበረ ናብ ኢትዮጵያ ተጓዒዙ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ማይጨው ኣብ መበል 38 ዓመቱ ብሓደጋ መኪና ዝሞተ ኢትዮጵያዊ-ኣሜሪካዊ ሚሊዮን ማሞ ሰባት ብሰናይ ስርሑ ይዝክሩዎ።
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክልፈ ግዝኣት ቴክሳስ ከተማ ኦስትን ንኣስታት ትሽዓተ ዓመት ዝነበረ ሚሊዮን ኣብ ብዙሓት ማሕበራውን ናይ ምትሕግግዛትን ስራሕቲ ብዝለዓለ ደረጃ ዝንቀሳቐስ፣ንዝተፀገሙ ብውልቂ ይኹን ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበራት ብምስታፍ ንፅጉማት ብምሕጋዝ ዝፍለጥ ከምዝነበረ ኩሎም ዝፈልጡዎ ይዛረቡ።
ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ብዕድመ ዝደፍኡ ጠወርቲ ንዘይብሎም ኣረጋዊያን፣ኣብ ከተማ ማይጨው ድማ ንጋንታ ኩዕሶ እግሪ እታ ከተማ ስፖርታዊ ዕጥቒ ከምዝሓገዞም እቶም ስፖርተኛታትን ምምሕዳር እታ ከተማን ይገልፁ።
ኣብ ከተማ ማይጨው ስፖርታዊ ዕጥቒ ዝዓደገሎም ኣባላት እታ ጋንታ ልምምድ እናካየዱ ንሱ ድማ ቪዲዮ እናቐረፆም ከሎ እዩ እቲ ሓደጋ ኣጋጢሙ።ካብዚ ብምብጋስ እታ ኩዕሶ እግሪ ክፃወት ዝዓበየላን ህይወቱ ዝስኣነላን ማይዳ ‘’ስታዲዮም ሚሊዮን ማሞ’’ ተባሂላ ንክትፅዋዕ ደገፍቱ ፊርማ/ፐቲሽን/ የተኣኻኽቡ ኣለው።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንግስቲ ኢትዮጲያ ምስ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ብምትሕብባር በመሰረት ዝሃቦም ናጻ ዕድል ትምህርቲ ልዕሊ 600 ኤርትራውያን ስደተኛታት ተምሃሮ ሎሚ ዓመት ኣብ ዩኒቨርሲታት ኢትዮጲያ ይማሃሩ ምህላዎም ይግለጽ::
ግርማይ ገብሩ ዝሓተቶም ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብሞያ ጋዜጥኝነት ዝስልጥኑ ዘለዉ ተምሃሮ ኣማኑኤልን ያሬድን ብመሰረት መምርሒ ትምህርቲ ኢትዮጲያ ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ መለክዒ ፈተና ወሲድና ዝሓለፍና ኢና ንማሃር ዘለና ይብሉ::
ክልቲኦም ሞያ ጋዜጠኝነት ካብ ቁልዕነቶም ኣትሒዞም ዝምነይዎ ዝነበሩ ሞያ ምዃኑ ይገልፁ::
እቲ ረኺቦምዎ ዘለዉ ዕደል ትምህርቲ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ህዝብታት ጽቡቕ ርክብ ንኽህሉ ዝሕግዝ እዩ ይብል ተምሃራይ ኣማኑኤል::
በቲ ሞያ ሰልጢኖም ምስወፁ ኣብ ኢትዮጲያ ኮነ ጎረባብቲ ሃገራት ብሞያኦም ክሰርሑ ከምዝሓስቡ ይዛረቡ::
ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ ምልክት ድምጺ ኺዱ፡