text:
ሓባራዊ ፀረ ሽብር ግብረ ሓይሊ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓበሬታን ደሕንነትን ከምኡ’ውን ፌደራላዊ ፖሊስን ንናይ መንግስቲ መራኽቢ ብዙሃን ከምዝገለፆ እቲ ፍንጀራ ሩዋንዳ ተባሂሉ ኣብዝፅዋዕ ከባቢ ቦሌ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ከምዝበፅሐ ሓቢሩ።
እቲ ፍንጀራ ኣብ ዝበፅሐሉ ገዛ ተኻሪዮም ይነብሩ ናይ ዝነበሩ ክልተ ሱማሊያዊያን ህይወት ምጥፍኡ እውን እቲ ግብረ ሓይሊ ኣፍሊጡ’ሎ።
መፃረዪ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ዓለም ይካየደሉ ኣብዝነበረ ቦታ መጥቓዕቲ ንምፍፃም ይዳለው ከምዝነበሩን ሓይልታት ፀጥታ ተዋዲዶም ብምንውስቓሶም ግን መጥቓዕቲ ንምፍፃም ዘኽእሎም ኩነታት ስለዝኸልኡዎም እቲ ቦምብ ንናይ ባዕሎም ህይወት ከምዘጥፈአን ሓቢሩ።
ኣብቲ ፍንጀራ ዝበፅሐሉ ገዛ ሽጉጥ፣ኽልተ ኻዝና ጠያይቲ፣ናይ ኢድ ቦምብታትን ናይ ቦምብ መቀፃፀሊ ባትሪን ከምኡ’ውን ንርእሰ ቕትለታዊ ዝጥቀምሉ ጃኬትን መዕጠቕን ተረኺቡ’ሎ ብመሰረት እቲ መግለፂ።ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ጋንታ ማሊያ እውን ኣብቲ ገዛ ተረኺቡ’ሎ።
ናይቲ ገዛ መካረዪን ምስቲ ጉዳይ ቀጥታዊ ርክብ ዝነበሮምን ሰለስተ ውልቀ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ኣለው።
እቶም ዝሞቱ ምስ ኣል-ሸባብ ርክብ እንተሃሊዩዎም ግን ዝተገለፀ የለን።


c: text/html

text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 29፡2017
ሉቃ. 2.22-35
ናይ ሎሚ ወንጌል ናይ ስምዖንን ኢየሱስ ሕጻንን ርክብ ከነስተንትን ይዕድመና፡፡ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ 40 መዓልቲ ምላዱ ከም ሥርዓት አይሁድ ማሪያም ንቤት መቕደስ ክተወፊዮ ከደት። አብዚ ርክብ ሓደ አረጊት ስምዖንን ሕጻንን – ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን፡ ትጽቢትን መፈጸምታን ንርኢ። አብዚ ስምዖን ነቲ ነዊሕ ትጽቢት ዝተገብረሉ ምምጻእ ናይ መሲሕ መፈጸምታ ብምርአዩ ክሕጎስን ክዝምርን ንርእዮ። አብዚ እቲ ቀዳማይ ትምህርቲ ሎሚ ክነስተንትኖ ዘለና እምበአር ተስፋታት ስምዖንን እስራኤልን ክፍጸም ምርአይ ኢዩ። ስለዚ አብ ሕይወትና ብተስፋን እምነትን ክንጎዓዝ ከምዘለና ንመሃር። ስምዖን ነቲ መሲሕ እስራኤል ድኅነትን ብርሃንን ዘምጽእ አብ ሕቑፍኡ ኽቕበሎ ንርኢ። አብዚ ግዜ እዚ ስምዖን ነቲ ሕጻን ተቐቢሉ ምስ ሓቖፎ፥ እቲ ካልአይ አብዚ ናይ ሎሚ ክነስተንትኖለሉ ዝግበአና ብዛዕባ መንፈስ ቅዱስ ኢዩ። “መንፈስ ቅዱስ ናብኡ መጸ እሞ” – እቲ ክመጽእ ዝነበሮ ብሃንቀውታ ዚጽበዮ ዝነበረ ገንሸል ድኅነት ምኻኑ ምስ ገለጸሉ ልቡ ብታሓጋስ መልአ። እወ ነቲ መሲሕ፡ ንኽርስቶስ ንኽንፈልጦ መንፈስ ቅዱስ የድሊየና። ንሱ ጥራይ ኢዩ መንነት ናይ ክርስቶስ ከፍልጠና ዝኽእል። መንፈስ ቅዱስ መሊኡዎ ኸአ ከምዚ እንዳበለ ተነበየ፦ ኦ ጎይታይ፡ ደጊም ንባርያኻ ኸም ቃልካ ብሰላም አፋንዎ። ከመይ አዕይንተይ ነቲ ምድኃንካ ርእየናኦ እየን። እዚ ከአ እቲ አብ ቅድሚ ኹሉ ሕዝቢ ዘዳለኻዮ ድኅነት እዩ። ንሱ እቲ ንአሕዛብ ብርሃን ንሕዝብኻ እስራኤልውን ክብሪ ዚገልጽ እዩ።
አቡኡን አዲኡን ከአ በቲ ብዛዕባኡ ዝተባህለ ነገራት ተገረሙ። ስምዖን ከአ ባረኾም፥ ንማሪያም አዲኡ ድማ“ እንሆ እዚ ሕጻን እዚ አብ እስራኤል ንቡዙሓት ምኽንያት ምውዳቕን ምትንሳኦምን፥ ከምኡውን ዘይቕበልዎ ምልክትን ኪኸውን ዝተመደበ እዩ። ቅዱስ ጳዎሎስ ነዚ ሓቂ እዚ የብረሃልና፦ “ንሕና ግና ነቲ ንአይሁድ ዕንቅፋት፥ ንአሕዛብ ከአ ዕሽነት ዝኾነ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ንሰብኽ አሎና። ነቶም ጽውዓት፥ አይሁድ ኮኑ ግሪኻውያን፥ ክርስቶስ ኃይሊ አምላኽ እዩ” እናበለ ይምህርን ይእውጅን፡፡ 1ቆሮ.1:23-24 ቀጺሉ ስምዖን ንአኺ ኸአ ሓሳባት ልቢ ብዙኃት ምእንቲ ኪግለጽ፥ ኃዘን ንልብኺ ከም ሰይፊ ኪስንጥቖ እዩ” እናበለ ነቲ ብሰንኪ ወዳ ክወርዳ ዘለዎ ሓዘን ይንበየላ። እቲ ፍጹም አምላኽ ዝኾነ ወዳ ብመከራን ስቓይን ክሓልፍ ከምዘለዎ ይነግራ። ከምቲ ዝተነበዮ ኸአ ማሪያም ንወዳ ስጋብ ሞት አሰነየቶ። አብ ስቅያቱ ተኻፋሊት ኮነት። አብ መስዋዕቲ ድኅነት ምሉእ ብምሉእ ከአ ተሳተፈት።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ሎሚ ንሕናውን አብዚ ምድራዊ ጉዑዞና አብነት ስሞዖን እናተኸተልና ብተስፋ ነቲ እግዚአብሔር ዘተስፈወና ዘለዓለማዊ ሕይወት ንኽንወርስ፡ አብቲ አምላኽና ዘተስፈወና እሙናት ኮይና ምስ እንርከብ ሓደ መዓልቲ መዝሙር ምስጋና ክንዝምር ክንበቕዕ ኢና። ነዚ ንኽንገብር ሓገዝ መንፈስ ቅዱስ የዲሊየና ኢዩ’ሞ ንመንፈስ ቅዱስ ልባትና ንኽፈተሉ፡ እንታይ ክንገብርን ክንብልን ከምዘለና ባዕሉ ክምህረና ኢዩ። ማሪያም አደና እታ አብነታዊት ናይ ተስፋ አደ፡ ንክርስቶስ አብ ኩሉ ስቅያቱ ንድሕሪት ከይጠመተት ዝሰ በቶ ተባዕ አደ ኢያ’ሞ፥ ንሕናውን ነቲ ምእንቲ ናይ ነፍሲ ወከፍና ድኅነት አብ መስቀል ዝወዓለ ክርስቶስ ጎይታና ብትብዓት እንስዕበሉ ሓይሉን ኽእለቱ ይሃበና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 08 March 2020
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ግብጽን ሱዳንን ንዘለዉ ኣምባሳደራቱ ምጽውዑ፣ ምስቲ ብጉዳይ ፈለግ ናይል ተኣሳሲሩ ምስ ግብጺ ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ዝተኣሳሰር ኣይኮነን ክብል ገሊጹ።
ሚድል ኢስት ሞኒቶር ንሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ኣብ ግብጽን ሱዳንን ዘለዉ ኣምባሳደራት ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ብሪጣንያ፣ ኩባ፣ በልጅዩም፣ ሞሮኮ፣ ኣውስትራልያን ኣልጀሪያን ዘለዉ ኣምባሳደራት እውን ብተመሳሳሊ ምኽንያት፣ ናብ ኢትዮጵያ ክመጹ ከምዝተጸዉዑ ገሊጹ።
ኢትዮጵያ ንኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ካብ ዝካየድ ዘተ ሃንደበት ድሕሪ ምስሓባ፣ ምስ ግብጺ ኣብ ሓድሽ ወጥሪ ከምእትርከብ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
ብተመሳሳሊ፣ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ምስ ግብጺ ወጊኑ ንዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነጺጉዎ።
ኣብቲ ንዘተ ኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ኣመልኪቱ ዝተኻየደ ዋዕላ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ኢትዮጵያ ክትሳተፍ ዕድመ ከምዝቐረበላ ዘመልከቱ ዲፕሎማሰኛታት፣ እታ ሃገር ከምዘይተቐበለቶ ገሊጾም።
መ. ኢትዮጵያ ኣብ ግብጽን ሱዳንን ንዘለዉ ኣምባሳደራቱ ምጽውዑ፣ ምስቲ ምስ ግብጺ ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ዝተኣሳሰር ኣይኮነን ክብል ገሊጹ
Radio Erena: 08 March 2020


text:
Radio Erena: 16 May 2017
ብጉዳይ ምንቅስቓስ ዜጋታተን ክሰሓሓባ ዝጸንሓ ሱዳንን ግብጽን ሓድሽ ስምምዕ ከምዝኸተማ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሓቢሩ።
ሱዳንን ግብጽን ኣብ ስምምዕ ክበጽሓ ዝኸኣላ፣ ወከልቲን ኮሚተ ቆንስልን ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ካይሮ ድሕሪ ዘካየድዎ ኣኼባ’ዩ።
ብመሰረት እዚ ሓድሽ ስምምዕ፣ ዲፕሎማስያዊ ወይ ከኣ ፍሉይ ፓስፖርት ንዝሓዙ ዜጋታት ክልትኤን ሃገራት፣ ብዘይ ቪዛ ካብን ናብን ክንቀሳቐሱ ዝፈቅድ’ዩ።
ደቂ’ንስትዮን ትሕቲ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑን’ውን ካብ ቪዛ ናጻ’ዮም።
ብዘይካ’ዚ’ውን ናይ ኣመሪካ፣ ካናዳ፣ ሃገራት ኤውሮጳን ወሽመጥ ዓረብን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ዜጋታት ክልቲኤን ሃገራት ናብ ሱዳን ይኹን ግብጺ ብዘይ ቪዛ ክኣትዉ ከምዝኽእሉ እቲ ሓድሽ ስምምዕ የነጽር።
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝተኻየደ ርክብ ወከልቲ ክልቲኤን ሃገራት፣ ግብጺ ኣብቲ ምስ ሱዳን ዘሰሓሕብ ክፋል ዶብ፣ ኣብ 2015 ዝቐየደቶም ኣብ ባህላዊ ዕደና ተዋፊሮም ዝነበሩ 37 ሱዳናውያን ምሕረት ድሕሪ ምግባራ፣ ተሃጊሩ ዝርከብ ምሉእ ንብረቶም’ውን ክትመልሰሎም መብጽዓ ከምዝኣተወት ማዕከን ዜና ኣል ኣሕራም ሓቢሩ።
ዘሰሓሕበን ዘሎ ዶባዊ ጉዳይ ዋንነት ዞባ ሓላይብ ብሰለማዊ መንገዲ ክፈትሓ ዘይክኣላ ሱዳንን ግብጽን፣ ንዝጸንሐን ዲፕሎማስያዊ ርክባት ብኣሉታ ከምዝጸለዎን፣ ብሰንኩ ድማ መንግስቲ ሱዳን ንዜጋታት ግብጺ ብዘይ ቪዛ ናብ ሃገሩ ክኣትዉ ዘፍቅድ ካብ 2004 ኣትሒዙ ኣብ ግብጺ ዝጸንሐ ኣዋጅ ዝሓለፈ ወርሒ ከምዝሰረዞ ኣይርሳዕን።
=========


text:
ባንኪ ዓለም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንዝርከቡ ግዳያት ድርቂ ንምሕጋዝ ዝርዝር መደባት ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ገይሩ።እቲ ዝዓበየ ፃዕሪ ኣብ ሱማሊያ ከይኮነስ ኣብ ኢትዮጵያን ኬንያን ከምዝኾነ ተፈአሊጡ’ሎ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ማለት እውን ናይ ኤርትራ፡ኬንያ፡ሩዋንዳን ሱማሊያን ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጆሃንስ ዛት ከምዝገለፅዎ ንቶም ኣብ ሱማሊያ፡ኢትዮጵያን ኬንያን ብድርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ዝውዕል ልዕሊ 600 ሚሊዮን ዶላር ቀሪቡ’ሎ።
ካብዚ ትሽዓተ ሚሊዮን ዶላር ጥራሕ ነታ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ብድርቂ ኣዕሪያ ንዝተጠቕዐት ሃገር ሱማሊያ ንሓደጋ ረድኤት ዝውዕል እዩ ክኸውን።
እቲ ሽግር ምስኣን መእተዊ መንገዲ እዩ ዝበሉ ዛት’’ኣብ ሱማሊያ ዘሎ ተዃሳሓይንት ንሰብኣዊ ትካላትን መሻርኽቲ ልምዓትን ምንቅስቓሶም ክውሰን ስለዝገበሮ ነቲ ኩነታት ምላሽ ንምሃብ ኣሸጋሪ ገይርዎ’ሎ’’ኢሎም።
እቲ ዝዓበየ ገንዘብ ባንኪ ዓለም ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ንዝትግበሩ ስራሕቲ ክውዕል እዩ።
ባንኪ ዓለም ምስ ካልኦት ለገስቲ ብምዃን ኣብ ኢትዮጵያ ነዊሕ ታሪኽ ኣለዎ።ኣብታ ሃገር 7.5 ሚሊዮን ህዝቢ ዝሓቖፈ ሰፍት ኔት ተባሂሉ ንዝፅዋዕ ፕሮጀክት ዝውዕል 850 ሚሊዮን ዶላር ሓጊዙ’ሎ።
ዛት እቲ ባንኪ ኣብ ኬንያ ሓዊሱ ተመሳሳሊ ፕሮጀክት ዝውዕል ተወሳኺ ገንዘብ ይምድብ ኣሎ ኢሎም።እቲ ፕሮጀክት በቲ ድርቂ ንዝትጠቕዑ ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ሰባት ዘለዎም ትሑት ኣታዊ ንምድጋፍ ዝዓለመ እዩ ኢሎም።
ካብቲ ንህፁፅ ሓገዝ ዝተመደበ ገንዘብ 267 ሚሊዮን ዶላር ኣብዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ንዝፍፀሙ ስራሕቲ ሕውየት ቁጠባ ዝውዕል እዩ።330 ሚሊዮን ዶላር ድማ ኣብ ፕሮጀክትታት ሕርሻን ማይን ዝምወል ሓዊሱ ንመደባት ዳግመ ሕውየት ድርቂ ዝውዕል እዩ።
ናይ ባንኪ ዓለም ንፁር መልእኽቲ ድርቂ መናብርቲ ምብራቕ ኣፍሪካ ኮይኑ ክቕፅል እዩ ዝብል እዩ።ለውጢ ኩነታት ኣየር ነቲ ድርቂ ከቢድ እናገበሮ ይርከብ ዝበሉ ዛት ‘’ኣብ ዝቕፅሉ ዓሰርተታት ዓመታት መጠን ሙቐት ቀርኒ ኣፍሪካ ካብ ሓደ ካሳብ ሰለስተን ፈርቓን ዲግሪ ሴንቲግሬድ ከምዝውስኽ ኩሎም ናይ ኩነታት ኣየር ሞዴላት ወይም መርኣያታት ይሰማምዑ።’’ኢሎም።
ካብ 2010 ኣ/ፈ ጀሚሩ ምኽባር ዋጋ ምግቢ 44 ሚሊዮን ሰባት ናብ ድኽነት ኣእትዩዎ’ሎ።ካሊእ 10 ሚእታዊ ወሰኽ ዋጋ እውን ንኻልኦት 10 ሚሊዮን ሰባት ክትንክፍ እዩ ይብል ባንኪ ዓለም።


text:
ኣብ ዋና ከተማ ኢትዮጵያ አዲስ አበባ ክካየድ ዝቐነየ መበል 32 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ሓድሽ አቦ መንበር ብምምዛዝ ትማሊ ሶኑይ ተዛዚሙ።
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ኣቦ መንበር’ቲ ሕብረት ኮይኖም ተመሪጾም ኣለው።
ንሶም ኣብ ምዝዛም’ቲ ዋዕላ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንሰላምን ምርግጋእን ኣህጉር ኣፍሪቃ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ብተወሳኺ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ሰላምን ምርግጋእን ንምርግጋጽ ኣብ ድሕሪ ግጭት ዝካየድ ዳግመ ህንጸትን መደባት ዕብየትን ዝያዳ ጻዕርታት ከምዘድልይ ኣስሚሮምሉ።
እዚ ብቕድሚ ትማሊ ሰንበትን ሶኑይን ዝተኻየደ መበል 32 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ትሕቲ 2019 ዓመተ ስደተኛታት፡ ተመለስትን ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ዝብል ቴማ ዝተካየደ ምዃኑ ይፍለጥ።
አቦ መንበር’ቲ ሕብረት ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ፕረዚደንት ሩዋንዳ ፖል ካጋመ ብወገኖም “ንዓለም ብሕብረት ክንገጥማ አለና። ብተወሳኺ መሰልን ድልየትን ኣፍሪቃዊያን ንምምላእ ምስ ካልኦት ዞባዊን ውልቃዊን ትካላትን ክንሰሕ አለና። እዚ ህጹጽ ጉዳይ ድማ ንሕብረት ኣፍሪቃ ንምሕያል ተወሳኺ ምክንያት’ዩ። ፖለቲካዊ ዕላማታትና ንምምላእ’ውን ሓላፍነት ዘለው፡ ጥዑይን ውጽኢታዊን ውድብ የድልይ’ዩ” ኢሎም።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተርስ ብወገኖም ኣብ ኣወንታዊ ውጽኢታት’ቲ ኣህጉር ብምምትዃር “ ብዙሓት ንኣፍሪቃ ከም ጸገም ዘለዋ ኣህጉር ጌሮም ይርእይዋ። ንሕና ግን ንኣፍሪቃ ናይ ዕድላትን ተስፋን ኣህጉር ጌርና ኢና ንርእይያ” ኢሎም።


text:
ድሕሪ’ቲ ኣብ 21 ጥሪ ኣብ ኣስመራ ኣብ ፎርቶ ሚኒስትሪ ዜና ብኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ዝተወስደ ስጉምቲ፣ ምእሳር ሓያሎ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሲቪላውያን ኣመሓደርትን ይቕጽል ምህላዉ ይግለጽ ኣሎ።
ኣቐዲሙ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ዓብደላ ጃብር፣ ሚኒስተር ማዕድን ኣቶ ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ፣ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሙስጦፋ ኑርሑሴን ዝርከብዎም ሓያሎ ኣባላት እቲ መንግስቲ ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ክፍለጥ እንከሎ፣ ድሒሩ ድማ ልዕሊ 10 ዝኾኑ ማእከሎትን ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሲቪላውያን ኣመሓደርቲ፣ ከምኡ’ውን ካብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍን ሃማመተኤን ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ይሕበር።
ሬድዮ ኤረና ገለ ኣስማት ናይቶም ድሕሮም ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ዝግለጹ ዘለዉ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ኣባላት ህግደፍን ሃማመተኤን በጺሑዋ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታታ ነቲ ሓበሬታ ምሉእ ብምሉእ ምስ ኣረጋገጽዎ ብዝርዝር ከተቃልሖ ምዃና ትገልጽ።


text:
ኣላይኻ ኣብቲ ሓባራዊ መንበሪ ገዛ ክከናኸኑኻ ኣለዎም።
እዚ ማለት ኣብ ደገ ከተማሲ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት እዩ።
መጀመርያ ከምዚ ክብሉኻ ትኽክል እዩ:
ምሸት ኣብ ሰዓትካ ክትምለስ ኣለካ።
ምስ የዕሩኽትኻ ክትድሰት ግን መሰልካ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እውን ግዜ ከይትግንዘብ ትኽእል ኢኻ።
ካብቲ ስምምዕ ወጻኢ እውን ዶንጊኻ ገዛኻ ክትኣቱው ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ እቶም ኣለይትኻ ትርር እንተበሉ ግጉይ ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ እዋን ከይፈተኻ ዶንጊኻ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ኣውቶቡስ ስለ ዝዶንጎየት።
ወይ ቆጸራኻ ቁሩብ ስለ ዝተመጠጠ።
ከምዚ እንተ ኮይኑ ክትግጻዕ ትኽክል ኣይኮነን።
ኣለይትኻ ከምዚታት ከይከውን ክግንዘቡ ኣለዎም።
ናይ ገዛ መሓዩር እንተ ኮይንካ ምናልባሽ ቅኑዕ ኣይኮነን።
እንተ ደኣ ብዘይግቡእ ተበዲልካ ሃገዝ ከተምጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ምስ ሞግዚኻ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።


text:
መግዛእቲ ኤውሮጳ ንኣህጉር ኣፍሪቃ ከም ሓይልኻ ዘይኮነስ ብስርዓትን ኣዋጃትን እተን በቲ ግዜ ሓያላት ዝነበራ ሃገራት ከም በዓል ዓዲ-እንግሊዝ፣ ፈረንሳ፣ ጀርመን፣ ፖርቱጋል፣ በልጁም ካልኦትን ዝኣመሰላ ብዕልን ውጡንን መንገዲ ዝተኸኣተ መስርሕ እዩ።
ምስ ማእከላይን ርሑቕ ምብራቕ ሃገራትን ኣፍሪቃን ንዝግበር ንግዳዊ ንጥፈታት በቲ ኢንዱስትርያዊ ሰውራ ዝተተባብዐ ስርዓተ መጉዓዝያ ባሕሪ ዝሓጸረ መንገዲ የድሊ ስለዝነበረ ማእከላይ ባሕሪ ምስ ቀይሕ ባሕሪ ዘራኽብ መትረብ(Canal) ክስራሕ ተወጠነ።
ነዚ ንምትግባር ድማ ዓዲ እንግሊዝ ከም ወናኒት ክትከውን ከላ ኩባንያ ፈረንሳ ድማ ነቲ ስራሕ ኣካይዳቶ። እቲ ፕሮጀክት ምስ ተጀመረ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ንምቁጽጻርን ስትራተጂካዊ ቦታ ንምሓዝን ኣብ ፈቐድኡ ወሽመጣት መሬት ንምዕዳግ ተጓየዩ።
ነዚ ንምትግባር ድማ’ዩ ሓደ ኢጣልያዊ ካቶሊካዊ ካህን ኣባል ማሕበር ላዛሪስት (ፈረንሳ) ብቀሺ ጁሰፐ ሳፐቶ ዝፍለጥ ኣብ ዓሰብ ብ1837 ንእሽቶ መሬት ካብ ሱልጣን ረሓይታ ዓደገ። ቀሺ ጁሰፐ ሳፔቶ ብኣቐዲሙ ኣብ ግብጽን ሊባኖስን የገልግል ስለዝነበረ ምልከት ቋንቋ ዕረብ ስለዝነበሮ ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ጸገም ኣይነበሮን።
ክሳብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ብምንቅስቓስን መሬት ቦጎስ፣ መንሳዕን ሓባብን ብምብጻሕ’ውን ብዛዕባ መሬት ኤርትራ እኩል ሓበሬታ ኣኪቡ እዪ።
ኣብ 1869 መትረብ ስዊዝ ምስ ተኸፍተ ድማ ኢታልያውያን ምስ እንግሊዝ ብምትሕብባር ንወደብ ዓሰብ ንምቁጽጻርን ተወሳኺ’ውን ድሕሪ ስዕረት ግብጻውያን ዝተፈጥረ ዕድል ተጠቒሞም ንባጽዕ ኣብ ምሓዝ ተራ ተጻዊቱ።
ድሕሪ ዋዕላ በርሊን(1884) ድማ ኢጣልያ መሬት ኤርትራ ዝለዝተማቓርሐት ዝያዳ ግዝኣታ ንምስፍሕፋሕ ቀጸለት።
ጎኒ-ጎኒ ድማ ሃይማኖት ዓቢ ተራ ተጻዊቱ። ህዝቢ ኤርትራ ናይ ገዛእ ርእሱ ማእከላት ስለዝነበሮ ብባዕዳዊ ክግዛእ ቀሊል ኣይኮነን። ስለዝኾነ እታ መጀመርታ ክትግበር ዝግብኣ ሓደሽቲ ማእከላት ምስራሕ እዩ። ካብ 1820ታት ኣትሒዙ ክምዕብል ዝጀመረ ሓደሽቲ ማእከላት ድማ ብዝተፈላለየ ሸነኻት ኤርትራ ክምዕብል ጀሚሩ።
ነተን ካብ 1820ታት ክሳብ 1900ታት ኣብ ኤርትራ ዝማዕበላ ማእከላት ኣብዛ ሓጻር ጽሒፈይ ከቕርበን ቀሊል ኣይኮነን። እንተኾነ ግና ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ መሬት ብሌን(ሰንሒት) ዝተኸተልዎ ስትራተጂ ብከፊሉ ክገልጽ ክፍትን እየ።
1. ምምስራት ማርያም ደዓሪት(1869)
ቅድሚ ምምጻእ ግብጻውያንን ኢጣልያውያንን ህዝቢ ብሌን ብውሑዱ ክልተ ዓበይቲ ማእከላት ነበራኦ። ንሳተን ድማ ገዳም ደብረ-ሲናን ገዳም እንዳ ስላሰን። ነዘን ክልተ ማእከላት ብምግባር ድማ ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ብቀሊሉ ይረክብ ነበረ።
ኣብዚ ማእከልነት ዝነበሮ ስሩዕ ሂወት ስለዝኾነ እቲ ህዝቢ ካብ ልማዱን ስርዓቱን ብቐሊሉ ዝላቐቕ ኣይኮነን። እቲ ዝበለጸ መንገዲ ነቲ ዝነበረ ማእከልነት መተካእታ ዝከውን ግና ከኣ ተመሳሳሊ ባህርይ ዘለዎ ማእከልነት ክምስረት ነበሮ።
በዚ መሰረት ካብታ ኣብ ደብረ-ሲና ዝነበረት መንበረ ታቦት ቅድስቲ ማርያም ክላቐቕ – ማርያም ደዓሪት ብፈረንሳውያን ተኸልሉ። ብሰንኩ ድማ ህዝቢ ነቲ ክሳብ ባሕሪ ንምቁጽጻር ዝጥቀመሉ ዝነበረ ማእከልነት ገዲፉ ናብ ዝረሓቐ ማእከላይ ቦታ ከም ማእከልነት ንምህናጽ ሓዳስ ከተማ ክትምዕብል ተገብረ። ኣብዛ ከተማ ድማ ዓበይቲ ቤተ እምነታት ክህነጹ ጀመሩ።
ገዳም ደብረ-ሲና ድማ ህቡብነታ ክዓኑ ተራእዩ።
2. ምምስራት ቤተ-ክርስትያን ከንሻ(1866)
ህዝበ ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ድንግል ማርያም ልዑል ኣኽብሮት ጥራሕ ዘይኮነስ ጸጋኣ ንኽረክብ ልዕሊ መጽሓፍ ቅዱስን ወንገልን እዩ ስማ ዝጽውዕን ጸጋ ንኽረክብ ድማ ናብ ገዳማትን ቤተ-ክርስትያናትን ዝኸይድ።
ምስ’ዚ ክብሪ ዘይከይድ ኣብ ኤውሮጳ ዝማዕበለ ሃይማንኖት ከንሻ ብሽወደናውያን ብባጽዕ ዝጀመረ ናብ ከባቢ ደብረሲና(ገለብ፥ ሮብቶን ከባቢኣን) ማእከሉ ብምትካል ነቲ ህዝቢ ምስ ገዳም ደብረ ሲና ከም ዝፋታሕ ገበርዎ።
ካብቲ ጥንታዊ ገዳም ክንገላገል – መጽሓድ ቅዱስ ዝማእከሉ ስርዓተ-ኣምልኾ ክንክተል ከንሻ ኣብ ገለብ ተኺሎምልና። ብኡ መጠን ኣገዳስነት ደብረ-ታቦት ቀኒሱ።
3. ምምስራት ካቴድራል ቅዱስ ምካኤል ከረን
ነቲ ብህዝቢ ብሌን ዓቢ ክብሪ ዝነበሮ ታቦት ቅዱስ ገርጊስ – ኣብ ጎኑ ታቦት ቅዱስ ምክኤል ብምምጻእ ነቲ ጥንታዊ ታቦት ህዝቢ ብሌን ከምቲ ዝህቦ ዝነበረ ክብሪ ከይህቦ ጌሮም ናብ ሓድሽ ታቦት ከም ዝግዕዝ ጌሮሞ።
ኣቐዲሞም ዝተኻየዱ ውዲታት
ምምስራት ሓደሽቲ ማእከላት ቀሊል ኣይነበረን። ነዚ ዕላማ ንምውቃዕ ኣቐዲሞም ንህዝቢ ሰንሒት ፋሕ ፋሕ ንኽብል እቲ ብልኡኽ ኤውሮጳውያን ከም ወኪል እስላማዊ ሃይማኖት ኣብ ከሰላ ማእከሉ ዝገበረ ብሃይማኖታዊት ስድራ-ቤት እንዳ ኣልሙርቓኒ(al-Murghani family) ማእከልነቶም ከሰላ ከም ዝሃንጹ ተገብረ።
ነቲ ድሕሪ ወራራት ፉንጂ(ሱዳን) ካብ 1504 ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ዑመር ኩኑ (Omer Kunu)ዝተመስረተ ንግስነት ቢንዓምር ብድፍኢት ግብጻውያንን ሓደስቲ መራሕቲ ሃይማኖት ኣል-ሙርቓንን ብ1821 ግዳይ ከም ዝኸውን እዩ ኮይኑ።
ብስርዓት ዝመሓደር ዝነበረ ህዝቢ ቢንዓምር ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምቁፃር ኣልምርጋኒ ስለዝወድውቐ ምንጪ ሰራዊት ግብጺ ብምዃን ዕሱባት ዓሳክር ካብ ከሰላ ተበጊሶም ንመሬት ሰንሒት ብተደጋጋሚ ወረርዎን ዘመትዎን።
ምስ ተዳኸመ ድማ ከም ሓገዝቲ ተመሲሎም እቶም ኣብ ወደብ ባጽዕ ዝነበሩ ፈረንሳውያን ነቲ ኣብ ክርስትና በርቲዑ ዝተረፈ ክሕግዙ ከለዉ ነቲ ኣብ እስልምና ዝቐየረ ድማ እንዳ ኣልሙርጋኒ ተቖጻጸርዎ። በዚ መሰረት ህዝቢ ብሌን ፍርቁ ናብ እስልምና ተማዕቊቡ – ፍርቁ ድማ ናብ ካቶሊክ።


text:
Radio Erena: 10 December 2015
ቤልጁም ካብ 2010 ኣትሒዙ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ዝኣክል መንግስቲ ኣይነበራን። መንግስቲ ዘይብላ ሃገር ከመይ ክትቕጽል ከምእትኽእል ክርድኣኒ ኣይከኣለን። መንግስቲ ዘይብለን ሃገራት ኣፍሪቃ’ሞ ሕሰቡ? ኣነ’ውን ከምኡ’የ ሓሲበ። መንግስቲ ሃልዩወን’ኳ ንጋዶ። ብዘይመንግስቲ ሃገር ከመይ ደው ክትብል ትኽእል? ነታ ብዘይመንግስቲ ኣላ ዝተባህለት ቤልጁም ብዓይነይ ክዕዘባ፣ ታሪኽ ዝሰነዱ ኮይኑ ግዲ ተሰሚዑኒ ከኣ’የ ኣውቶቡስ ተሰቒለ ናብ ብራስለስ ኣምሪሐ።
ብራስለስ ብዘይካ’ዚ መዲና ሕብረት ኤውሮጳ ምዃና፣ ኣብታ ከተማ እናሸነ ሚልዮናት ህዝቢ ዘዛኒ ሓወልቲ ንምርኣይ’ውን ብዙሕ ኣሃንጢንዩ’ዩ። ግደ ሓቂ፣ ቅድሚ 396 ዓመት ዝተሃንጸ ሓወልቲ ካብ ትርኢቱ ስሙ’ዩ ዝዓቢ። ካብ ነብሶም ስሞም ዝዓቢ ሰባት ኣለዉ እንዶ ሓቀይ? ከምኡ ማለት’ዩ። እዚ ክንዲ ዓባይ ጀበና ዝኸውን ሓወልቲ፣ ነቶም ክርእይዎ ዝመጹ ሚልዮናት በጻሕቲ እናሻነ የዛንዮም። ከምዝተሃንጠኽዎ ከዘንየኒ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ምርኣየይ ግና ኣየጠዓሰንን። ስሙ ካብ ነብሱ ዝዓቢ-ማነከን ፒስ።
ቤልጁም ሰላም ጸኒሓትኒ። ናብታ ሃገር ንምእታው ዝኽልክል ኬላ ይኹን ኣብ ከተማታታ መንቀሳቀሲ ዝሓትት የብላን። ምስ ሶማል’የ ከዛምዳ ሃቂነ። ጌጋ ሃቀና። ብራስለስን ሞቛድሾን እንታይ ዘራኽብ ኣለወን። ዋላ’ኳ ኣብታ ግዜ’ቲኣ ክልቲኤን ዝርግአ መንግስቲ እንተዘይነበረን። ሶማል ስለምንታይ መንግስቲ ዘይብላ፣ ሎሚ ኩሉ ህዝቢ ዓለም ዝፈልጦ’ዩ። ቤልጁም ንልዕሊ ሓደ ዓመት ስለምንታይ መንግስቲ ዘይነበራ ግና ምስዚ ኣልዒለዮ ዘለኹ ነጥቢ ስለዝተዛመደለይ ክተናኽፎ መሪጸ።
ፈረንሳ፣ ቋንቋኣ ኣብ ኤውሮጳ ቀዳማይ ተዘራቢ ክኸውን’ያ እትደሊ። በዚ ኸኣ ኣብ ቤልጁምን ስዊዘርላንድን ቀሊል ዘይኮነ ጽልዋ ኣለዋ። ወግዓዊ ቋንቋ ንግስነት ቤልጁም ፈረንሳ፣ ጀርመንን ዳችን’ዩ። ውሑድ ህዝቢ’ውን ፍለሚሽ ዝተባህለ ቋንቋ ይዛረብ። ብሰንኪ ተዛረብቲ ቋንቋታት ፈረንሳ፣ ጀርመንን ዳችን ዝኾኑ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር መንግስቲ ንምቋም ምርድዳእ ተሳእነ። ከምዚ’ሉ’ውን ንልዕሊ ሓደ ዓመት ቀጸለ። መንግስቲ ዘይምንባሩ ግን ንመዓልታዊ ህወይት እቲ ህዝቢ ኣይጸለወን። ኣብቲ ዝማዕበለ ዓለም ብዘይመንግስቲ ንዝነውሕ ግዜ ዝጸንሐት ሃገር ድማ’ያ ቤልጁም።
ኤርትራ ብዘይ መንግስቲ ንኽንደይ ዝኣክል ግዜ ምጸንሐት? ንምዃኑ መንግስቲ ኸ ኣለዋ ድዩ? ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብግዜያዊ መንግስቲ ዶ ኣይኮነትን እትመሓደር ዘላ…ንምዃኑ መንግስቲ ኸ እንታይ ማለት’ዩ? ዝብሉ ሕቶታት ተኻቲዕና ዘይጸገብናሎም’ዮም።
ብዝኾነ ጉዳይ ቋንቋ ኣብተን ዝማዕበላ ሃገራት’ውን ቀሊል ብድሆ ዘይምዃኑ ቤልጁም ኣብነት ኮይናትና ኣላ። ካብ መዲና ብራስለስ ናብ መዲና ሳዋ እንተወረድና ኸ? ቋንቋ ከመይ ይጸንሓና።
+++++++++++++++++++++
ኣብ ሓሙሻይ ዙርያ፣ ካልኣይ ክፍለ ሰራዊት፣ ካልኣይ ብርጌድ፣ ካልኣይ ቦጦሎኒ፣ ሳልሳይ ሓይሊ፣ ካልኣይ ጋንታ ዝነበረ ዓላማይ’ዩ። ብርጌዳትን ቦጦሎኒታትን ምስ ግዜ ምንዋሕ ሓዋዊሰዮ እንተኾይነ ይቕሬታ ግበሩለይ። ዓላማይ ሸሪፉ ዝብልዎ ፍሉጥ ወደ’ባሻውል ስለዝነበረ፣ እቶም እትዝክርዎ፣ ነዚ ናይ ኣሃዱ መስርዕ ኣስተኻኺልኩም ከተንብብዎ ሓደራኹም። ሸሪፎ፣ ኣብ ዝነበርኩዋ ጋንታ ክዕልም ሓላፍነት ተዋሂቡ። እታ ጋንታ 52 መንእሰያት (ሓደ እኳ ኣቦይ እንብሎ ሽማግለ’ዩ ዝነበረ) ተዓላሞ ሓቑፋ። ብስራት ኪዳነን ዮሃንስ ተወልደን ምስ ዝተባህሉ መዛኖይ ብዙሕ ዓመታት ከምዝፋለጡ የዕሩኽ መሰልና። ብዕድመን ቋንቋን መዛኑ ስለዝነበርና’ዩ መስለኒ። ቋንቋ መቀራረቢ’ዩ። ተመስገን ዝተባህለ ምሩቕ ዩኒቨርሲቲ፣ ኣብ ኣፍደገ ናይታ ዘጽለለትና ዓጌፋ ካልኣይ ጋንታ ተጋዲሙ መጽሓፍ ምንባብ የዘውትር ነበረ። ‘እቲ ሊቕ’ እናበልና እነድንቖ’ዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ሓደ ካብ ኣመሓደርቲ ወንጌላዊት ቤተክርስትያን ምዃኑ ሰሚዐ ኣለኹ። ካብ ኣስመራ ዝመጻእና መብዛሕትና ናይ 11 ክፍሊ ትምህርቲ ዛዚምና ናብ ሳዋ ዝወረድና ኢና። ካብ ሓያሎ ከባቢታት ዝመጹ ተዓላሞ ግና መብዛሕቶም ግፉፋት’ዮም። ዳዊት ዝተባህለ ወዲጻሓፍላም ነጋዳይ፣ ንብረቱ ከይኣከበ ተኾብኪቡ ከምዝመጸ’ዩ ዘማርር።
“ናይ እግሪ ስንክልና ኣለኒ፣” ሰፍለል’ዩ ዘብዝሕ።
ስንክልንኡ ወዳን ጓላን ከተፍልጥ፣ ዓላሞ ብዘውረድሉ ስላዕ ክብረ ወሰን ዝሰበረ ታዓላማይ ነበረ። ጽቡቕ ነገሩ ሃራማይን ተሃራማይን ብቋንቋ ትግርኛ ግርም’ዮም ዝረዳድኡ።
ካብ ሓደ ኩርንዓ ኤርትራ፣ ምናልባት ከባቢ ሞጎራይብ፣ ዝተገፈ እድሪስ ዓበ ዝተባህለ ጓሳ’ውን ኣባል ካልኣይ ጋንታ’ዩ። ግዝፉ ካብ ንቡር ንላዕሊ ካልእ እድሪስ’ውን ነብረና። እዚ ነጓዕ እድሪስ፣ ግዝፉ ብዝያዳ ኣብ ኢዱን እግሩን’ዩ። ርእሱን ኣስናኑን ድማ ዘርዕድ። ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎ’ዩ ዝመስል። ግና መን ይፍለጦ ንኢድሪስ። እድሪስ ነጓዕ ሕዳርባይ’ዩ። ኣብታ ጋንታ ትግርኛን ብዳዌትን ዘጣመረ ተዓላማይ ኣይነበረ። ዋላ’ውን ኣብ ምሉእ ክፍለሰራዊት ኣይተረኽበን። እድሪስ ነጓዕ፣ እቲ ዝዓበየ ቁጽሪ ዘለዎ ሽዳ’ውን ክኣኽሎ ኣይከኣለን። ድሕሪ ነዊሕ ክትዕትን ዘተን ዓላሞ፣ መራሒ ሓይሊ ወዲ ቦኽረ፣ እድሪስ በታ ዝመጻላ ጥላም ክዕለም ፈቀደ። ኢድሪስ ጥራይ ነብሱ እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ንምርኣይ ዘይተሃንጠየ ኣይነበረን። ክሳብ’ታ ካሚስን ከውሊ ጌሩ ካብታ ጋንታ ዝጠፍእ ግና ጥራይ ነብሱ ክሕጸብ ዝርኣዮ የለን። እድሪስ ነጓዕ ምጥፍኡ፣ ነቲ ብቋንቋ ክረዳድኦ ኣጸጊምዎ ዝነበረ መራሕ ጋንታና ሸሪፎ ዓቢ ሩፍታ ነበረ።
እንተስ ብድሌት ነበርተን ከም ሃገር ዝተጠርነፋ (እንተለዋ ኮይነን) ወይ መግዛእቲ ጠርኒፉወን ሃገር ዝኾና፣ ህዝበን ብሓባር ዝረዳድኣሉ ናይ ሓባር ቋንቋ ክህልወን ኣገዳሲ ምዃኑ ቅድሚ’ዚ ናብ ሳዋ ምውራደይ ተማሂረሉ ኣይፈልጥን። ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፣ ኣብ እዋን ቃልሲ መዋግኢ ቋንቁኡ ትግርኛ’ዩ ዝነበረ። ናብ ኢህወደግ ተሰጋጊሩ ስልጣን መንግስቲ ምስ ሓዘ ግና ወግዓዊ ቋንቋ መንግስቲ ኣምሓርኛ ኮይኑ ክቕጽል’ዩ ወሲኑ። ብፍላይ’ቲ ብዓብላልነት ኣምሓርኛ ንሓደ ዘመን ሚኒን ዝበለ ህዝብታት ትግራይን ኦሮሞን፣ ሚኒኑ ክብእስ ደሪኹ ኣሎ። ኦሮሞ ኣብ ስልጣን እንተዝመጽእ ከ እንታይ ምገበረ? ኣብ ሓደ ለይቲ ኣምሓርኛ ጉሒፉ ምሉእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኦሮምኛ ከጽንዕ ዶ ምፈረዶ? እዚ ንኢትዮጵያውያን’ዩ ዝምልከት።
ኤንሶ ማቴንሶ፣ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን እትመሓደረሉ ሕገ-መንግስቲ ንምድላው፣ ካብተን ዝኸበዳ ሰለስተ ግድላት ሓንቲ ጉዳይ ቋንቋ ነበረት። ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን እናተማሓደረ፣ ወግዓዊ ቋንቋኡ እንታይ ይኹን? ኢትዮጵያ ኣምሓርኛ ንምትእትታው ትጽዕር። ቦሊቭያዊ ኤንሶ ማቴንሶ ከኣ ትግርኛን ዓረብን ወግዓዊ ቋንቋኦም ክኸውን ይምጉት።
ገለ ክፋል ህዝቢ ኤርትራ፣ ቋንቋ ዓረብ ከም ወግዓዊ ቋንቋ ኤርትራ ክኸውን ዝደልየሉ ምክንያት ይገርመኒ’ዩ። ስለምንታይ ትግሬ ወይ ሳሆ ወይ ዓፈረ ወይ ትግርኛ ዘይማጎት? ዘየገርም’ውን ኣይኮነን። ዓረብ ዝቛንቁኡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝወሓደ’ዩ። ንሱ’ውን ኤርትራ ከም ሃገር ሃልያ ኣይሃልያ ወይ’ውን ንሱ ኣብታ ሃገር ሃልዩ ኣይሃልዩ ብዙሕ ዘየገድሶ ክፋል ህዝቢ’ዩ። እንተ’ቲ ካልእ ክፋል ሕብረተሰብ ናይዛ ብመግዛእቲ ዝተጠርነፈት ኤርትራ ነናይ ገዛእ ርእሱ ቋንቋ እንሃለዎ ምስ ዓረብ ፍቕሪ ምሓዙ ስለምንታይ’ዩ?
ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማስያዊ፣ ኣውራ’ኳ ሃይማኖታዊ ፍቕሪ ቋንቋ ዓረብ ዝሓዞም ኤርትራውያን ኣብዚ ናይ ዝሓለፈ 80 ዓመት ታሪኽ ግሉሕ ስፍራ’ዩ ዘለዎ። ዓረብ ስለምንታይ? መላእ ህዝቢ ተረዳዲኡሉን ኣሚንሉን፣ ዓረብ ወግዓዊ ቋንቋ እንተኾነ’ውን ኣምበይ’ምተጸልአን። ታዕሊም ብቋንቋ ዓረብ ምኾነ’ሞ ዓላማይ ሸሪፎን ተዓላማይ እድርስ ዓበን እኳ ግርም ምተረዳድኡ። ካልኣይ ጋንታ’ውን “ታዕሊም ብቋንቋ ሳሆ ዘይከውን” ኣብ ዘበለ ርሱን ኩነታት ኣይምኣተወትን።
ኣብ ካልኣይ ጋንታ፣ ምስ ታዕሊም ብፍላይ ድማ ኣብ ሰልፊ ጸገም እንተተላዒሉ፣ እቲ ጠንቂ እድሪስ ዓበ’ዩ። እድሪስ ዓበ ረኻቢ መከራ። ብቐደሙ’ውን ካብ ጉስነት ናብ ውትህድርና ብድሌቱ ኣይተጸንበረን። ብትግርኛ ኣብ ዝእዘዝ ሰልፊ፣ ብዘይካ ቋንቋ ናራ ካልእ ዘይፈልጥ እድሪስ ዓበ፣ ክመልኮ’ዩ ዝግደድ። ከመይ ኢሉ’ዚ ይኸውን? ሕጊ ሳዋ’ዩ። ‘ሪት-ለስ’ ንኢድሪስ ዓበ እታ ዝኸበደት ሳይንሳዊ ኣካይዳ ወዲ ሰብ’ያ። ግደ ሓቂ ‘ሪት-ለስ’ ንኽንደይ ትግርኛ ዝቋንቁኡ ተዓላማይ’ሞ ዳርጋ ኣፍ ንኣፍ ዘየወታተፈት። ሓጺር ዛንታ- ህይወት መምህር ይስሃቕ ተወልደመድህን- ቃልሲ ምጥፋእ ድንቁርና፣ መጽሓፍ መምህር ይስሓቕ ዮሴፍ ክሳዕ ዘንበብኩላ ዕለት’ውን ሪት ለስ፣ ማን ፊት፣ ጋም ፊት፣ ዝብሉ ወትሃደራውያን ቃላት ካበይ ከምዝተወርሱ ይፈልጥ ኣይነበርኩን።
ንድሕሪት ተመለስ ቁርጽ ኣቢልካ ዝተላግበት’ያ፣ ሪት-ለስ። መምህር ይስሓቕ ተወልደመድህንን ካልኦት ገዳይም መማህራንን ዘፍለቕዎ ናይ ትግርኛ ወትሃደራዊ ቃላት’ዩ። ወትሃደራዊ ኣካይዳ ወጺኡላ ድማ ከም ሳይንስ ትጽናዕ። ኣእጋርካ ፈርገጥገጥ ብምባል፣ ናብ ድሕሪ ትምለስ’ሞ፣ ኣብ መወዳእታ ደው ትብል ወይ’ውን ንቕድሚት ትኸይድ ከከም ትእዛዙ። ንዝኾነ ሓድሽ ተዓላማይ ቅልጢፍ ኢላ ትምለኽ ኣካይዳ ኣይኮነትን። ደሓን ኣይእትእቶ ሪት-ለስ።
ዓላሚ ሸሪፎ፣ ኣስመራ ማይ ኣባሻውል ተወሊዱ ዝዓበየ ወዲ ሹቕ’ዩ። ወዲ ሹቕ እትብል ሓረግ ንባዕላ ናይ ትግርኛ ፊደላት ደኣ ተሓንጊጣ እምበር ትግርኛዊ ትርጉም ሲ ዘለዋ ኣይኮነትን። ግና ደሓን ተረዲእኩምኒ ኣለኹም። ደይ ንሱ’ዩ ዝድለ። ምርድዳእ። እድሪስ ዓበን ሸሪፎን’ንዶ’ሞ ናይ ሹቕ ቋንቋ ፈጢሮም ግርም ኣይረዳድኡን። ክንደይ ሰናይ ምኾነ። ካልኣይ ጋንታ ከኣ ሰላም ምደቀሰት።
ሸሪፎ፣ ብፍቕሪ ነንዝጠመተን ደቂንስትዮ ክንደይ ሳዕ የዒንቱ ጸቕጡለን ወይ ብቋንቋ ደቂ ሹቕ ‘ጸቅዩለን’ መን ይፈልጥ? ንእድሪስ ዓበ ግና ንመነጻጸሪ ተንሺን እትኸውን ጸጋማይቲ ዓይኒ ምጽቃጥ ንባዕላ ካብ መሽጎራጉር ምውጻእ ነበረት። ቻይናውያን ንእድሪስ ዓበ ከድሕኑ ግዲ’ሎም ተለጣፊ ችሮቶ ምሂዞም። እቲ እዋን’ቲ፣ ኣብ ስቴሽነሪ ሳዋ ብብዝሕ ካብ ዝርከብ ሓደ’ዩ ችሮቶ። ጸጋመይቲ ዓይኑ ምጽቃጥ ንዝኣበየቶ ተዓላማይ፣ ችሮቶ ይልጠፎ። ኣብ ካልኣይ ጋንታ ጸገመይቲ ዓይኖም ችሮቶ ዝተለጠፎም ክሳብ 11 ኣቢሎም ነበሩ። ጋንታና ካብ ወትሃደራዊት ኣሃዱ፣ ዝያዳ ሕክምና ዓይኒ መሲላ።
ብዝኾነ ወዲ ሹቕ ሸሪፎ ብብሄር ትግርኛ፣ ቋንቋኡ ከኣ ትግርኛ’ዩ። ትግርኛ ብትግርኝኡ ናይ ደቂ ሹቕ ትግርኛ። እድሪስ ዓበ በንጻሩ ቋንቋ ናራ ጥራይ ካብ ዝዝረበሉ ቁሸታት ምዕራብ ኤርትራ’ዩ። እድሪስ ዓበ ጓስ ምስ ምንባሩ፣ ንደቂ ከተማ ግር ዘብልን ንሱን ኣጣሉን ጥራይ ዝረዳድእዎ ቋንቋ ኣይሰኣኖን ይኸውን። ሳዋ ደሓን ትእቶ ግና ትግርኛ ናራን ጥራይ ዘይኮኑ ወዲ ሽቑን ወዲ በረኻን ኣብ ሓደ ገደና ተራኸቡ።
ተዛራቢ ትግርኛ ክነሰይ፣ ዓላማይ ሸሪፎ ዋዝኡ፣ ጸርፉ፣ መልእኽቱ ዘይርድኣኒ እዋናት ብዙሕ’ዩ። ኣውራ ኸኣ ጸርፍታቱ። ዝበዝሐ ጸርፍታቱ ምስ ታዕሊም ዝተተሓሓዘ’ዩ። ኢድሪስ ዓበ፣ ሪት-ለስ ተባሂሉ ዕንክይክይ እንተይሉ
“ኣንታ እንታይ’ዩ ዚ ዘባል ምለሊኽ፣” ዩ ዝብሎ።
ምስ ምለሊኽ ኣተሓሒዙ ምግላጹ፣ ምናልባት ሰብ ካብ ተሞክርኡ ስለዝዛረብ’ዩ። መስተይ ስዋ ምለሊኽ (ሚኒሊክ) ስማ ካበይ ከምዝተወርሰ ንሸርፎ ኣይንታዩን’ዩ።
ሸሪፎን እድሪስ ዓበይን ዘይተገራጨዉለን መዓልታት ሒደት’የን። እድሪስ ዓበ ኣብ ርእሲ’ቲ ዝነበሮ ናይ ሰልፊ ጸገም፣ ኣብ ማእቶትን ስርሒትን’ውን ንጡፍ ኣይነበረን። ብዙሕ እዋን ብሕማም ይስነፍ’ዩ ዝነበረ።
“ነዚ ወዲ ወይ ክቐትሎ’የ…! ወይ ከኣ ኣጥፍኡለይ፣” ነደረ ሸሪፎ።
ኣቦይ እንብሎ ካብ ከባቢ መራጉዝ ተገፊፉ ዝመጸ ሽማግለ ነበራ ካልኣይ ጋንታ። ሓደ እዋን ንሸሪፎን እድሪስ ዓበን ክገላግል ተበግሶ ወሲዱ። ኣቦይ ሓሙሽተ ቆልዑ ገዲፉ ዝተገፈ ናይ ሓቂ ኣቦ’ዩ። ኣቦ ስለዝኾነ ድማ’ያ ካልኣይ ጋንታ ኣቦይ እትብሎ። ንስለ ሳጓ ዝጠበቖ ኣይነበረን።
ኣብ ሰጣሕ ጎልጎል ብሰንኪ ሰልፊ ዝተላዕለ ዕግርግር፣ ሸሪፎ ንኢድሪስ ክሳብ ዝልህል ስላዕ ኣውረደሉ። ኣቦይ ኣብ መንጎ ብምእታው፣
“ዝወደይ ንስኻ ትሓይሽ መሓሮ ስለ ማርያም፣” ለሚኑ።
ጸሓይ ሳዋ ኣብ ምማታ’ዩ። ጋንታ’ውን ብድኻም ዳርጋ ሞይታ’ያ።
ተዓላማይ ካብ ማእከል ሰልፊ ወጺኡ ገላጋላይ ክኸውን፣ እቶም ታዕሊም ዝወሰድኩም እስከ ሕሰብዎ? ኣቦይ ግና ስጉምቲ ወሲዱ። ፍቕሪ ወላዲ ዝደፍኦ ስጉምቲ። ኣቦይ ተዓላማይ ኣይነበረን። ወትሃደራን’ውን ኣይነበረን። ኣቦ ጥራይ’ዩ። ተገፊፉ ብግዴታ ንኽዕለም ዝመጸ ኣቦ። ልመና ኣቦይ ዘይተንከፎ ተዓላማይ ኣይነበረን። ብእድሪስ ዓበ ዘይደንገጸ’ውን ኣይነበረን። ምስ ተዓላሞ ካልኣይ ጋንታ ብስራት ኪዳንን ዮሃንስ ተወልደን በብዘለናዮ ተጠማመትና። ርእይቶ ከይንህብ በየናይ መዓንጣ። “እንታይ ፋይዳ ኸ ከይነምጽእ” ዝብል ስኑፍ ሕልና’ውን ደቝሱና’ዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነት ድማ፣ 13 ተዓላሞ ካብ ዝነበሩዋ ካልኣይቲ መስርዕ፣ ኣብ ድሕሪት ራብዓይ ተርታ ሒዙ ዝነበረ ኣሕመድ ዓሳውርታ፣
“እዚ ወዲ ናይ ቋንቋ’ዩ ጸገሙ፣ ኣነ’ውን ከም ናቱ ጸገም ኣሎኒ፣ ወላ በብቋንቋና ዘይትዕልሙና ..” ብጸያፍ ትግርኛ ዱበላ ደርጉሐ።
“ታዕሊም ብሳሆ ክኸውን ደሊኻዮ? መን ክዕልመኩም? ኣበይ ዘሎ ሳሆ’ዩ፣ ን20 ሽሕ ተዓላማይ ክዕልም? ወዲዛ ገርፋፍ….” መእሰርን መቑጸርን ዘይነበሮም ጸርፍታት ወሓዙ ካብ ሸሪፎ።
ኣተኩሮ ሸሪፎን ካልኣይ ጋንታን ካብ እድሪስ ዓበ ናብ ኣሕመድ ዓሳውርታ ዘበለ። መስኪናይ እድሪስ ቁሩብ የዕርፍ።
ስም ኣብኡ ሕጂ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ክዝክሮ ኣይክኣልኩን። ኣሕመድ፣ ኣብ ስኳዴላ ፈትፊቱ ናይ ዘዝበልዖ መግቢ ተረፍ ኣብ እንድቅሰሉ ቦታ እናሓብአ ተኸኽ ዘበለ ታዓላማይ’ዩ። መን ይፈልጥ ኮን ዶኾን ዓጸቦ እንተመጽ’ሉ’ዩ ዝኸውን። ካብ ምግብና ስሩሕ መግቢ ከይሓበአ ዝመጸላ መዓልቲ’ውን ኣይዝክርን። ዝተሓበአ ስሩሕ መግቢ ምስቲ ናይ ሳዋ ሙቀት ከምጽኦ ዝኽእል ቲፎ ወይ ሸሮኽ መቸም እዝጊሄር’ዩ ኣውጺኡና። ኣሕመድ ሳሆታይ’ዩ- ዓሳውርታ። ታዕሊም ብዙሕ ዘሸገሮ ሰብ’ውን ኣይኮነን። ብትግርኛ ክዛረብ ሰሚዕዎ ዝፍለጥ ተዓላማይ ኣይነበረን።
+++++++++++++
ሸሪፎን እድሪስ ዓበን ብቋንቋ ክረዳድኡ ዘይምኽኣሎም ናይ ክልቲኦም ጸገም ኣይነበረን። እቲ ጠንቂ’ውን ሸርፎ ኣይኮነን። ግምቢ ባቢሎን ከይህነጸ ብቋንቋ ዝሓናፈጸ ፈጣሪ’ውን ተሓታቲ ኣይነበረን። እቲ ኣውራ ጸገም፣ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ ዘይምኽእል’ዩ ተሰሪጉ ዘሎ።
ሓያሎ ሃገራት ነዚ ጸገም’ዚ ንምእላይ፣ ሓይሎ መጽናዕታት፣ ናይ ፖሊሲ ምቕይያራትን ረፈረንዱማትን ኣካይደን’የን። ቋንቋ ንሸሪፎን እድሪስ ዓበን ጥራይ ዘይኮነ፣ ንህንድ ባንግላድሽን ናብ ክልተ ሃገር ዝገመዐ’ዩ። ወግዓዊ ቋንቋ ሕብረት ኤውሮጳ እንታይ ይኹን ኣብ ዝብል ፈረንሳን እንግሊዝን ብቃላት ዝተታኾሳሉ’ዩ። ኣመሪካ ነታ “ብቁጠባ ክትዕብልለና’ያ” እናለት እትሰግኣላ ቻይና ንምግጣም፣ ኣማኢት ኣሻሓት ዜጋታት ወግዓዊ ቋንቋ ቻይና-ማንዳሪን ከምዝመሃሩ ትገብር ኣላ።
ሸሪፎን እድሪስ ዓበን ብሰንኪ ናይ ቋንቋ ምርድዳእ እንተተጎራፈጡ ደኣ’ሞ እንታይ’ዩ ፍሉይነቱ። ፍሉይነቱ ጸገም ከምዘሎ’ውን ዘይምእማን’ዩ። ንጸገምና ክንዘራረበሉን ክንፈትሖን ድሉዋት ዘይምዃና’ዩ። ኣብ ልዝብ ብመጠኑ’ውን ፍታሕ ይመጽእ’ዩ። ፍታሕ እንተዘይመጽአ ከኣ ካብቲ ሽግርን ምስቲ ሽግር ኣሳሲሩካ ምስ ዘሎ ሰብን ሓንሳእን ንሓዋሩን ምፍታሕ’ዩ።
ንኣቦይ ከም ሸምጋሊ ወኑ ዘነቃቕሐት ንኣሕመድ ዓሳውርታ ከኣ ንመጀመርያ ግዜ ብትግርኛ ልሳኑ ዝኸፈተት ፍጻሜ፣ ዓለምትን መራሕቲ ሓይልታትን ኣከበት። ኣብ ሳዋ ወግዓዊት መረዳድኢት ቋንቋ፣ ስላዕ፣ ፍታሕ ኣየምጽአትን።
ወዲ ባጽዕ እንብሎ ራሻይዳ፣ ካብ ኣብ ታዕሊም ኣብ ሸቐጥ ሽጋራን ትምባኾን ዘሕለፎ ግዜ ይበዝሕ። ኣብታ ኣሃዱ ጥራይ ዘይኮነ ዳርጋ ኣብ መላእ ክፍለሰራዊት ናይ ሓለፍትን ዓለምትን ተዓለምትን ጸገም ወልፊ ዝፈትሐ’ዩ። ንሓያሎ ወልፊ ዘይነበሮም ወልፊ ዘጀመረ’ውን’ዩ -ወዲ ባጽዕ። ወዲ ባጽዕ እንተዘየለ፣ በዓል ሸሪፎ፣ ወዲ ቦኽረ፣ ብሌናይ፣ ወደርሓ፣ ወዲ ሰሌ እንታይ ይኹኑ? ኣብዛ ንኹሉ ተዓላማይ ዝቐስቐሰት ፍጻሜ፣ ወዲ ባጽዕ ንእድሪስ ዓበ ብቋንቋ ዓረብ ጸገሙ ክርድኣሉ ፈቲኑ። እድሪስ ዓበ ዓረብ’ውን ዝመልኽ ኣይነበረን።
ሓያሎ ካልኦት’ውን ኣብ ካልእ ጋንታታ ይዕክሱ ኣለዉ እሞ ናይ ቋንቋ ጸገም ከይከውን ዝብል ግምቱ ሃቡ መራሕቲ ሓይሊ። ከም ፍታሕ ድማ፣ ብሌናይ ዝተባህለ ግዜያዊ ዓላማይ ነቶም ትግረን ናራን፣ ሕዳርብን ካልእ ዝቛንቑኦም ዓካሳት ንበይኖም ፍሉይ ታዕሊም ክህቦም ተወሰነ።
ብሌናይ ብሄሩ ብሌን’ዩ። ቋንቋ ብሌን ክጸንቱ ይኽእሉ’ዮም ተባሂሎም ካብ ዝፍርሃሎም ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ቋንቋታት ዓለም ሓደ ምዃኑ ክኢላታት ስነ ቋንቋ ይገልጹዎ’ዮም። ሓደ ቋንቋ፣ እቲ ቋንቋ’ቲ ጥራይ ዝዛረቡ ህዝቢ እንተዘይብሉ ኣብ ከባቢኡ ብዘለዉ ቋንቋታት ከምዝወሓጥ’ዩ ዝገልጽ ስነ ቋንቋ። ብሌን ወይ ብትግሬ ወይ ከኣ ብትግርኛ ተዋሒጡ’ዩ ዘሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ቋንቋ ብሌን ጥራይ ዝዛረብ ብሌናይ ምርካብ ኣጸጋሚ’ዩ።
ብሌን እቲ ዝጎርሐ ወይ ዕድል ዝገበረ ህዝቢ’ዩ። ኣብ ርእሲ ቋንቋኡ፣ ቋንቋታት ትግረን ትግርኛን ስለዝመልኽ፣ ኣብዛ ዓብላልን ተዓብላልን ክህልዋ ግድን ኮይና ዘላ ዓለም መዋጽኦ ፈጢሩላ’ዩ ነዛ ነብሱ። እንሆ’ኳ ብሌናይ ነዞም መዋጽኦ ዘይረኸቡ ክገላግል ተዓዲሙ ኣሎ። ብዝሒ ቋንቋ ሃብቲ’ዩ። ብገንዘብ ኣይትተምንዎ። እምበር ብዙሕ ቋንቋታት ዝመልኩ ድኻታት ሲ መሊኦም’ዮም።
ሸሪፎ ንዝተወሰነ እዋን ካብ እድሪስ ዓበ ተገላጊሉ። እድሪስ ዓበን’ውን ካብ ሸሪፎ።
ንዝዓከሱ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ፣
“ኣንታ ምስዞም ብሄራት ክሰደኩም’የ’፣ እናለ’ዩ ዘፈራርሕ ሸሪፎ።
ክብ ልሳኑ ንዝወጹ ቃላት ከም መፈራርሕን መዋዘይን ደኣ ይጥቐመሎም ነበረ’ምበር ማለቱ ምዃኑ እዝግሄር ዋንኡ። ከም ወዮ ኣሕመድ ዓሳውርታ ዝበሎ፣ ታዕሊም ብሳሆ እንተዝኸውን፣ ካብ ኣንደበት ሸሪፎ ኣይምተሰምዑን። ዝብሎ ኣይፈልጥን’ዩ እሞ ኣይትሓዘሉ ኢልና ክንሰግሮ። እንተ’ታ ታዕሊም እሞ እንቋዕ ብሳሆ ኣይነበረት። ንእድሪስ ዓበ ዝትክእ ተዓላማይ፣ ሸሪፎ ወይ ከኣ ኣነ ምኾና። መን ይፈልጥ?
++++++++++++++
ድሕሪ ናይ ክልተ ሰሙን ፍሉይ ታዕሊም፣ እድሪስ ዓበ ናይ ቋንቋ ጸገም ጥራይ ዘይኮነ ብወግዒ’ውን ዓካስ’ዩ ዝብል ፍሉይ ምስክር ወረቐት ሒዙ’ዩ ናብ ካልኣይ ጋንታ ተመሊሱ።
“እድሪስ ‘ኮ ዓበ ናይ ቋንቋ ትግርኛ ጸገም እንተዘይህልዎ ከመይ ዝበለ ምልምል ተዓላማይ ምኾነ፣” ንዝብል እምነት ካልኣይ ጋንታ ጠሸሽ ኣቢልዎ።
ወዲ ዓበ ጸገሙ ናይ ቋንቋ ዘይኮነ ዓካስ’ዩ ዝበለ መስካሪ ብሌና’ዩ።
ካልኣይ ጋንታ፣ ካብ ስድርኡ ሃዲሙ ዝመጸ ኣብ እግሪ ዩኒቨርስቲ ዝገዛውቱ ተስፋኣለም ዝብሃል ተዓላማይ’ውን ኔሩዋ’ዩ። ተስፋኣለም ኣብ ርእሲ’ቲ ብዕድመ ንእሽቶ ምዃኑ ብክቱር ድኻም ልቢ’ውን ይሳቐ’ዩ። ካብ ስድርኡ ሃዲሙ፣ እሞ ኸኣ ምስ ድኻም ልቡ፣ ስለምንታይ ሳዋ ከምዝመረጸ ዘይግረም ተዓላማይ ኣይነበረን። ኣብ መንጎ’ዚ ናይ ታዕሊም እዋናት ተስፋኣለም ሃለዋቱ እናጥፍአ ምውዳቕ ስለዘዘውተረ፣ “ንውትህድርና ኣይብቁዕን” ተባሂሉ እንተተፋነወ ናብታ ናይ ቦርድ ኮሚተ ክቐርብ ተወሰነሉ።
ኣብ ሳዋ ሓደ ወይ ክልተ ግዜ ምውዳቕ ንቡር’ዩ። ኣብ ገለ እዋናት’ውን ዝወደቀ ሰብ፣ “ከደናግር’ዩ” ተባሂሉ ብስላዕ ንምብርባሩ ይፍተን’ዩ።
ብርቱዕ ዝናብ ኣብ ዝዘነበሉ፣ ንተዓላማይ መኣዝኑ ዘጥፍአ ምሸት፣ ተስፋኣለም ወዲቑ ተረኽበ። ኣብ ሕክምና ድሕሪ ምሕዳሩ ኩነታት ጥዕንኡ ሓደገኛ ምዃኑ ተመስኪሩ። ቦርድ ሕክምና ንመብዛሕቱ ሓሚመ ዝበለ ጠራዒ ‘ያ ትነጽጎ። ኣብ ሽዱሽተ ወርሒ ሓንሳእ ጥራይ ኣብ ሳዋ ትርከብ ምዃና’ውን ንተስፋኣለም ተቐላጢፍካ ናብዛ ቦርድ ምልኣኹ ኣጸጋሚ ነበረ።
ሜዲካል ቦርድ ክሳብ እትእከብ መራሕ ሓይሊ ወዲ ቦኽረ ኣብ መውዓሊ ዓጌፋታት ከዕርፍን ብዙሕ ከይንቀሳቐስን ናይ ውልቁ ውሳኔ ሂቡ’ዩ። ልዕሊኡ ዘለዉ ሓለፍቲ ጸገም ከየምጽእሉ’ውን ጉዕዞ እግሪ ኣብ ዝህልወሉ ምስኡ ከምዝንቀሳቀስ’ዩ ዝገብሮ። ብዙሕ እዋን መራሕቲ ሓይሊ፣ ንተዓላሞ ንጉዕዞ እግሪ ወይ ማእቶት ኣፋንዮም’ዮም ዝምለሱ። ኣብ ግዜ ሰልፊ’ውን ኣብ ጽላል ወይ ከውሊ ኣዕሪፎም’ዮም ሰልፊ ዝዕዘቡ። ንተስፍኣለም ምውዳቑ እናገድደ ኣሸገሮ። ኣዘዝቲ ብርጌድ ስለዝተሰማምዑ ተስፋኣለም ብዕሊ ኣብ ዓጌፍኡ ዝተደነሰ፣ መግቢ ዓለምቲ ድማ ዝምገብ መደንገጽ ኮነ። ሳሕቲ’ውን ብዘይ ሰብ ኣይትግደፍዎ ይብሃል ነበረ። ምስ ተስፍኣለም ንምትራፍ ከም ዕረፍቲ ዝሕሰብ እኳ እንተኾነ ብዝጠቕምን ዘይጠቕምን ዝጨቓጨቕ ምስምዃኑ ግና ምስኡ ምትራፍ ዝመርጽ ዳርጋ ኣይነበረን። ምስ ተስፍኣለም ዝወዓልኩላ ዕለት፣ ካልኣይ ግዜ ኣይትደገም። ከም ስራሕ እንተኾኖ’ውን ናይ ሓይሊ ማይ ሓሉ ይብሃል’ዩ ተስፍኣለም።
እድሪስ ዓበ፣ በገላልጻ ቋንቋ ሳዋ ‘ዓካስ’ ዝብል ወግዓዊ ስም ሒዙ’ዩ።፣ ሳሕቲ’ውን ናይ ጥዕና ጸገም የጓንፎን ስለዝነበረ ምስ ተስፍኣላም ይተሓላለዉ ተባሂሉ፣ ኣብ ዓጌፋ ክውዕል ተመርጸ። ኣብታ ጋንታ ካብ ዝነበሩ ተወላዶ ብሄራት ሕዳራብ፣ ናራን ትግረን ዝበዝሑ ካምሲን እናተጎልበቡ ሃዲሞም’ዮም። “ናይ እግሪ ስንክልና ኣለኒ፣” እናበለ ሰፍለል ዝብል’ሞ፣ ዓላሞ ናይ ሳዋ ከኣ “ከኒቡ’ዩ” እናበሉ ወግሐ ጸብሐ ብስላዕ ዝሰሃልዎ ዝነበሩ ዳዊት ወዲ ጸሓፍላም’ውን ኣሰሮም ስዒቡ። ወዲ ዓበ እንተዝሃድም’ሞ ካልኣይ ጋንታ ክትገላገል’ዮም ዝመርጹ። እቲ ፍታሕ ፍትሕ ክኽውን ዓላሞ ዝተሃንጠዩሉ ግዜ ውሑድ ኣይነበረን። እድሪስ ዓበ ግና ኣይሃደመን። ወዲ ዓበን ከምታ ዝገደፍካዮ’ዩ ኣብ ዓጌፋ ተጋዲሙ ዝጸንሓ ንኻልኣይ ጋንታ።
ክግፈፍ እንከሎ ቅያር ክዳን ኣይተማልእን። ወድዩዋ ዝመጸ ጀለብያን ወትሃደራዊ ክዳን’የን ቅያራቱ። ጀለብዩኡ ወድዩ፣ ኣብታ ዓሰርተ ብሽዱሽተ ሜትሮ ዝኸውን ዝስፍሓ ዓጌፋ ምስ ተስፍኣለም ፊት ንፊት ተጋዲሙ’ዩ ዝውዕል። ዓጌፋ ንመውዓሊ ደኣ’ምበር ዝሕደሮ ኣይነበረን። ምሕዳር ካብ ዓጌፋ ወጻኢ’ዩ።
ኣብ መውዓሊ ንእድርሲ ዓበ ዓለሞ ዝብል ትእዝዛ ንተስፍኣለም ተዋህቦ። ተስፋኣለም ንባዕሉ’ውን ንፉዕ ሰልፈኛ ኣይነበረን። ካብ ኢድሪስ ይሓይሽ’ዩ ስለዝበለ’ዩ ወዲ ቦኽረ፣ ብውሕዱ ዝንቀሳቀስሉ ንጥፈት ክህቦም ዝወሰነ።
ገለ ቁርብ ምምሕያሻት ተራእዩ። ወዲ ዓበ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ለውጢ ኣርእ’ዩ። ለውጢ ካብ ታዕሊም ንላዕሊ ኣብ ምብህሃል ቋንቋ ትግርኛ ዝዘበለ’ዩ። ምልምማድ’ዩ። ተስፋኣላም ንእድሪስ ዓበ ኣውራ ዝመሃሮ ነገር እንተኔራ ግና ማእከለይቶ ኣጻብእካ ምውጻእ’ያ። ወዲ ዓበ ናይ ደቂ ሹቕ ቋንቋ ክለማምድ ምጅማሩ’ውን ነታ ጋንታ ፍሉይ ነገር ነበረ። ኣውራ ድማ ንሸሪፎ። ካብ ታዕሊም ብዝተመለስና፣ ሸርፎ ብቀጥታ ናብ ዓጌፋ ካልኣይ ጋንታ ብምእታው ንእድሪስ ዓበ ማእከል ኢዱ’ዩ ዘውጽኣሉ። ወዲ ዓበ’ውን ዕድመ ንተስፍኣለም ኣይሓቐመን ከምኣ ይመልሰሉ። ምናልባት ናይዞም ትግርኛ ዝዛረቡ ሰላምታ’ያ ሓሲቡ ይኸውን- ወዲ ዓበ።
+++++++++++++++++
“ዘምደቀይ ከምይ ውዒልኩም? ከመይ ሓዲርኩም’?” ናይ ኣቦይ መኽፈቲ ኣፍ’የን።
ምስ እድሪስ ዓበ ብፍሽኽታ ጥራይ’ዮም ዝረዳድኡ። ኣቦይ’ውን ኣካዳሚ ዝተማህረ ኣይነበረን። በዓልቲ ቤቱ ብደቂ ሓዋ ኣጽሒፋ እትልእከሉ ስድራቤታውን ፍቕራውን ደብዳቤታት ከንብበሉ ንምንታይ ዓይኑ ኣውዲቑለይ ኣይፈልጥን። ብድሕሪ ዓጌፋ ኣብ ባይታ ተጸጢሕና፣ ርግእ ኢለ ዘንብበሉ። ጽን ኢሉ’ውን ይሰምዓኒ። ምስ ዝተላእከ ደብዳቤታት ዝመስል ቅርጺ ኣትሒዘ ድማ፣ ንበዓልቲ ኪዳኑን ደቁን ስድራቤቱን ክብሎ ዝደሊ መልእኽቲ ብጽሑፍ የቐምጠሉ።
ኣቦይ ኣብ ዓጌፋ ካልኣይ ጋንታ ዝራህረሀ ሰብ ምዃኑ እድሪስ ዓበ’ውን ኣይሰሓቶን። ርህራሄ ቋንቋ ኣየድልዮን። ኣብ መግቢ ብፍላይ ኣብ ሻሂ ንዘሎ ዕግርግር፣ ኣቦይ ከምዘይናቱ’ዩ ዝርእዮ። ደቁ ብቁራስ እንጌራ ይበኣሱ ከምዘለዉ ግዲ ዝሓስቦ ኮይኑ ኣብ ሓደ ኩርናዕ ተኾይጡ ብስቕታ’ዩ ዝዕዘብ። ብሻሂ ዝተባኣሰት ካልኣይ ጋንታ ጸኒሓ ናብ ሰሓቕን ጸወታን ከምእትምለስ፣ ኣብ ሑቕፉ ካብ ዘዕበዮም ሓሙሽተ ደቁ ተማሂሩ’ዩ።
ሸሪፎ ከም ዓላማይ ብዙሕ ዘንጢልዎ’ዩ ነቦይ። ብዕልግናን ነውርን ዝተሓወሶ ዘረባታት መውጽኢ ኣፉ’የን። ነኣቦይ ምስ ዕድሚኡን ክብሩን ዘይከን ቃላት መሊኡዋ’ዩ ሳዋ። ካብ ደቁን ክብርቲ በዓልቲ ቤቱን ኣማኢት ኪሎሜተራት ተረሓሒቑ፣ ዝመረተት ሲማኖፍ ሒዙ ዝዕለም ዘሎ ኣቦይ፣ ኣብ ኣእምርሮኡ ክኣቱ ዝኽእል እንተዝርከብ፣ እንታይ ምበለ?
ኣቦይ ክዝንጠልን ክዋረድን፣ ኣብ ካልኣይ ጋንታ ከም መዛኒዪ’ዩ ተወሲዱ። ንእስነት’ዩ ዝኸውን’ውን። ወይ’ውን ኣብ ሳዋ ዝተጠርየ ዕንጅልና። ኣቦይ ግና ፍሽሕታን ስቕታን ጥራይ’ዩ መልሱ። ምናልባት ልቡ፣ “ወሊድኩም ፈትንዎ፣” ትብለና ኔራ ትኸውን።
ሓደ ካብ ኣባላት ጋንታ ሸሪፎን ቀረብተይን፣ ብስራት ኪዳነ፣ ሎሚ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣቦ ቆልዑ’ዩ። ልቢ ኣቦይ ካብቲ ሽዑ ዝያዳ ሎሚ የንብባ ይህሉ። ብስራት ኣብ ሩባ ዓዲ ዒለ፣ ኣብ ትሕቲ ጭዓ ኣብሪኹ፣ ብማይን ደረቕ ባንን ዓመት ጓሉ ዘብዓለ መምህር’ውን ይዝክዎ ይኸውን። ኣብ ሳዋ ዘንቀልና’ዮ ኣምላኽን ፍትሓውነቱን ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዓዲ ዒለ’ውን ከይወዳእና’ዮ ኢና ተፈላሊና ምስ ብስራት። ተልሜዴን ፍልስፍና ሳዋ።
ዮሃንስ ተወልደ፣ ዮርሳሌም ምስ ዝስማ ጓል ገዛውቱ፣ ብዛዕባ ዘሕለፎ ፍቕራዊ ህይወት ብተመስጦ’ዩ ዘዕልል። ምስ ብስራት ከምኡ ዓይነት ተሞክሮ ከምዘየሕለፍና፣ ነቲ ዕላል ዝነበራን ተመስጦ ምስክር’ዩ።
ድሕሪ ድራር፣ ስኳዴላ ተሓጺበን ኣብ መሸማዕ ምስተኸታ፣ ኣብ ክፉት ኣየር ናይ ሳዋ፣ ኮቦርታ ተነጺፉ፣ ዕላላት ጆን ናይ ዘሕለፎ ፍቕሪ ኣይጽገብን’ዩ። ፒክኒክ እንተዝኽውን ምሓደርናሉ። ውህሉል ድኻም ግና ንትኽስ የገድድ።
ህይወት ሳዋ ተለማዲ’ዩ። ንሕማቕ ይኹን ንጽቡቕ ካብ ጋንታኻ ክትፍለ ሓድሽ ስምዒት’ዩ ዝፈጥር። ሰዓት 6 ድሕሪ ቀትሪ ኣቢሉ’ዩ። ድሕሪ ድራር ሳንጣይ ጠርኒፊ ንኻልኣይ ጋንታ ይፋነዋ ኣለኹ።
ጆን ናብ ኣፍቃሪቱ ዘዳለዎ ደብዳቤ ብሓደራ ኣቐቢሉኒ። ብስእሊ ዕንባባን ጥቕስታትን ዝተወቓቐጠት’ያ። ዮርሳሌም ኣዝያ ምልክዕት መንእሰይ ኮይና’የ ረኺበያ። ነገረ’ያ ኣጋጣሚ ከኣ መድሃኔ ንዝተባህለ መማህርተይ ነበረ ሓብቱ’ያ። ስድርኦም ዕዳጋ ደርሁ ዝውንኑ ምስ ምዃኖም ደርሆን እንቋቁሖን ኣብ ወዞም ይርአ።
ኣብ ዝነበርናዮ ዕድመ ክንድዚ ድፍረት? ብሓቂ ጆን ደፋር’ዩ። ፍቕሪ ኸኣ ደፋር’ዩ ዝደሊ። ምስዚ ኩሉ ድፍረቱ ሕጂ ደኣ ከመይ ዝበለት ኣፍቓሪት ሒዙ ይህሉ? ጆን፣ ንዮርሳሌም ኣለም ትመስል ምልክዕቲ ብዕርክነት ምሓዙ ብውሽጠይ ኣድኒቐዮ።
ዮርሳሌም ምስ ጆን ድሕሪ ምፍልላያ ካብ ሓደ ጻዕዳ ወሊዳ’ያ። ንመዳ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ኣብ ዝረኸብክሉ፣- “እታ ጽብቕቲ ሓፍትኻ ኸ ከመይ ኣላ?” ምባለይ ቅንኢ ኣይስምዖን ይኸውን።
ኣብ ወጻኢ ሃገር’ያ ዘላ። ዮርሳሌም ኣለም ኣብ ሳዋ፣ ኣፐረቲቮና ምንባራ መዳ ኣይፈልጥን’ዩ።
+++++++++++++++
ሳዋ ንኻልኣይ እግሪ ክምለሳ፣ ከምቲ ዝፈልጣ ኣይጸንሓትንን። ዓጌፋታት የለን። ሳዋ ማዕቢላ’ያ። ዝያዳ ሳዋ ግን ኣነ’የ ማዕቢለ መስለኒ።
“ሰብ እንተዘይማዕበለ ሃንገራትን ጽርግያታትን ኣብ ምንታይ ከብጽሓና’ዩ?” ደሚዲመ።
ግደ ሓቂ ግና ሳዋ ካብ ዓጌፋታት ናብ ሃንገራት ተሰጋጊራ’ያ። መብራህቲ’ውን ኣለዋ። ካብ ርሑቕ እናኽትቀርባ፣ ጭልምልም እትብል ንእሽቶ ከተማ’ያ ትመስል። ብዙሕ ነገራ ተቀይሩ’ዩ። ካብቲ ዘይተቀየረ ኣውራ ቋንቋ’ዩ። ንሓድሕድ ትሰማማዓሉ ቋንቋ የብላን።ሒዛቶ ዘላ ወግዓዊ ቋንቋ በትሪ ጥራይ’ዩ።
ቋንቋ፣ ሪት-ለስ መበሊ ጥራይ ኣይኮነን። ቋንቋ ፖለቲካ ጥራይ’ውን ኣይኮነን። ምስ ጆን ብቋንቋ እንተዘይንራዳዳእ፣ ንኣፐረቲቮ- ዮርሳሌም ኣለም ኣበይ ምፈለጥና’ያ። ብዮርሳሌም ዘምሰናሎም ምሸታት ካብቶም ዝመቐሩ’ዮም። ምስ እድሪስ ዓበ ከነውግዓሉ እንኽእል ቋንቋ እንተዝነብረና፣ ፍቕሪ ከዲጃን ዓይሻን መቋስይትና ምኾነ። ዕላላት፣ ድሕሪ ድራር ኣብ ክፉት ሰማይ፣ ከዋኽብቲ እናቖጸርካ’ዩ። እድሪስ ዓበ ነዛ ህሞት’ዚኣ ዝያዳ’ቲ ካልእ ይብህጋ ኔሩ ይከውን። ንገዛእ ርእሱ ኣብ ገዛ ርእሱ ሓቢኡ እሂን-ሚህን ዝብለሉ ጸላም ስለእትፈጥረሉ። ንነገሩ፣ ኣብ ምድረ ቤጃ-ሕዳርብ ዝኾነት ሳዋ፣ ብቋንቋ ናራ ኢህን-ሚህን ዘባህሎ ዝሰኣነ ኢድሪስ ዓበ- ከም ኣብ ቀትሪ ኣብ ለይቲ’ውን ጸጥ ምስ በለ’ዩ።
ኢድሪስ ዓበ፣ ጸጋመይቲ ዓይኒ ምጽቃጥን ሪት-ለስን ከይመለኸ’የ ካብ ካልኣይ ጋንታ ተፋንየ። ንዝበዝሑ ኣባላት ካልኣይ ጋንታ ዕላል ብዝተሓወሶ ሰላምታ’የ ተፋንየዮም።
ናብ ኢድሪስ ቀሪበ። ገጽ ንገጽ ተጠማመትና። ዝብሎ ቃላት የብለን። ንሱ’ውን ዝመልሰለይ ቃላት የብሉን። ካብታ ጋንታ ጠቕሊለ ይፋኖ ምህላወይ ቁሩብ ተረዲእዎ ይኸውን። ስለምንታይ? ናበይ? ግና መን ከረድኦ።
ንኢድሪስ ዓበ ፍሽኽ እናበልኩ ማእከለይቶ ኣጻብዕተይ ኣውጻእክሉ። ኣቦይ ከይርእየኒ እናተሰከፍኩ’የ። ንሱ’ውን ከምኣ። ኣብ ካልኣይ ጋንታ ምስ እድሪስ ዓበ እንርዳድኣላ እንኮ ሰላምታ ካብ እትኸውን ሰሙናት ኣቑጺራ’ያ። ደሓን ይእቶ ተስፍኣለም ዘረዳድኣና ወግዓዊ ናይ ሰላምታ ቋንቋ ኣውጁልና።
ዕባይ ኣኽርያ
ካብ ፓሪስ
ታሕሳስ 2015
===============================


text:
Radio Erena: 24 December 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ብፍላጥ ዝተፈጸመ ቅትለትን መጥቃዕትን እንተሎ ዘጻሪ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ክኣቱ ጻዕርታት ይካየድ ምህላዉ ተገሊጹ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ናይቲ ውድብ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት መሰላት ዘተሓሳስብ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ነዚ ዝፍጽሙ ዘለዉ ኣካላት ብናይ ኵናት ገበን ክኽሰሱ ከምዝኽእሉ ኣመልኪቱ።
ፈደራላዊ ሰራዊት ኢትዮጵያን ሚሊሻታት ኣምሓራን፣ ኣብ ክልል ትግራይ ድሕሪ ምእታዎም፣ ኣብ ልዕሊ ተዛረብቲ ትግርኛ ዘተኮረ፣ ጃምላዊ ቅትለት ንጹሃት ሰባትን ዝምታን ከምዝፈጸሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ሓይልታት ህወሓት፣ ኣብ ማይ ካድራ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ኣምሓራ ጃምላዊ ቅትለት ከምዝፈጸሙ ይወቅስ።
ይኹን’ምበር እቲ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ብሄርን መንነትን ኣተኵሩ ተፈጺሙ ዝብሃል ዘሎ ጃምላዊ ቅትለት ንጹሃት ሰባት ንምጽራይ፣ ናብቲ ቦታ ናጻ ኣካል ክኣቱ ንዝቐረበ እማመታት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይነጽጎ’ዩ ዘሎ።
ኣብ ናይ ብሄር ግጭታትን ምትፍናን ተሸሚማ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልላት ኦሮሞ፣ ደቡብን ቤንሻንጉል ጉምዝን’ውን ተመሳሳሊ መጥቃዕታት ይቕጽል ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ፣ ኣብ ክልል ደቡብ፣ ምስ ምፍራስ ጸጥታ ብዝተሓሓዝ ልዕሊ 700 ሰበ ስልጣን ናይቲ ክልል ካብ መዝነቶም ከምዝተኣልዩ፣ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያ፣ ብኸምዚ እንተቐጺላ፣ ዝመጽእ ዓመት ከተካይዶ ኣብ ዝወጠነት ምርጫ፣ ታሪኽ ዓሌታዊ ህልቂት ርዋንዳ ከይትደግም፣ ሓያሎ ወገናት ብመንገዲ ትዊተርን ካልእ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ስግኣታቶም ይገልጹ።
===============


text:
Radio Erena: 02 March 2018
ኢትዮጵያ ን19% ብርኪ ኣገልግሎታት ወደብ በርበራ፣ ናይ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ከምዝገዝኣቶ ጋልፍ ኒውስ ሓቢሩ።
ኢትዮጵያ ነቲ፣ ኣብ ትሕቲ DP World ዝተባህለ ናይ ዱባይ ኣገልግሎታት ወደብን መንግስቲ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ዝውነን ፕሮጀክት ወደብ በርበራ ከምዝዓደገቶ ዝተሓበረ፣ ኣብ መንጎ ሰለስቲኦም ኣካላት ክካየድ ድሕሪ ዝጸንሐ ምዝርራብ’ዩ።
ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ሙሰ ቢሒ ዓብዲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንዋና ኣካያዲ ስራሕ DP World ናይ ዱባይ፣ ሱልጣን ኣሕመድ ቢን ሱሌማን፣ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ኣብ ዘዘራረበሉ፣ ወደብ በርበራ ካብዚ ዘለዎ ንላዕሊ ዝሰፍሓሉን ንሓያሎ ሃገራት ኣገልግሎታት ዝህበሉን ተኽእሎታት ከምዝተመያየጡ ይዝከር።
DP World ናይ ዱባይ 51 ሚእታዊት ብርኪ ናይቲ ወደብ ክውንን እንከሎ፣ መንግስቲ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ድማ 30 ሚእታዊት ዋንነት ኣለዎ።
ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣተኩሩ ዝርከብ DP World ናይ ዱባይ፣ ንወደብ በርበራ ናይ ምስፋሕን ኣገልግሎታቱ ናይ ምዕባይን ፕሮጀክት ጀሚሩ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ልዕሊ 95 ሚእታዊት ናይ ወደብ ኣገልግሎታታ ኣብ ጅቡቲ ተደሪቱ ዝርከብ ኢትዮጵያ፣ ንወደብ በርበራ ናይ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ከም ኣማራጺ ክትጥቀመሉ መደበ ከምዘለዋ’ያ ትገልጽ።
መንግስቲ ጂቡቲ፣ ነቲ ብDP World ናይ ዱባይ ክመሓደር ዝጸንሐ ናይ ተርሚናል ወደብ ዶራለ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ከምዘእተዎ ድሕሪ ምግላጹ፣ ንኢትዮጵያ ተወሳኺ ምጭንናቕ ክፈጥረላ ከምዝኽእል ክዝረብ ጸኒሑ’ዩ።
===================


text:
ብምኽንያት መበል 40 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ግድል ህወሓት፡ልዕሊ ሚእቲ ውሩያት ኪነ-ጥበባዊያን ኢትዮጵያ ኣብ 17 ዓመታት ዕጥቃዊ ግድል ህወሓት ወሰንቲ ንዝነበሩ ታሪካዊ ስፍራታት ከምዝራኣዩ ተገሊጹ።
ሓደ ካብ'ቶም ኣሰናዳእቲን ኣባል'ቲ ዑደትን ዝነበረ ኪነ-ጥበባዊ ኪሮስ ሃ/ስላሴ ኣብ'ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተዛዛመ ዑደት ኣብ ደደቢት፡ደጀናን ሃገረ-ሰላምን ከምዝበጽሑን ካብ ፈለምቲ'ቲ ዕጥቃዊ ግድል ዝኾኑ ኣቶ ኣባይ ፀሃየን ኣቶ ስዩም መስፍንን ከምኡውን ካብ ኣቶ ስብሓት ነጋን መብርሂ ከምዝረኸቡን ሓቢሩ።
ኣብ መቐለ ምስ በፅሑ ምስ ኣቦ-መንበር ህወሓትን ፕረዚደንት ክልል ትግራይን ኣቶ ኣባይ ወልዱ ተራኺቦም ክዝምተመያየጡ ኣቶ ኪሮስ ገሊፁ።እቶም ኪነ-ጥበባዊያን ኣብ እዋን ዑደቶም ዝመስክረዎ 'ንምእማን ዘፀግም' ታሪክ ህወሓት ኣብ'ዚ እዋን'ዚ 'ብተካእቲ' ብሕልፊ ኣብ ምሕደራ ኣዲሳበባን ካልኦት ከተማታትን ዘይምድጋሙ ክረምዘገረመሎም'ውን ንኣቶ ኣባይ ወልዱ ጠቂሶምሎም።


text:
70 ዓመታት ዘቑፀረ ኔቶ ኣብ ምሽካም ሓላፍነትን መፃኢ ኣንፈትን ብረፅሚ መራሕቲ ኣሜሪካ፣ፈረንሳይን ቱርኪን ትማሊ ሰሉስ ጀሚሩ’ሎ።ስግኣታት ኔቶ ብዝምልከት ንምዝርራብ ወግዓዊ ኣኼብኡ ሎሚ ረቡዕ ክጅምር ዝተታሓዘ መደብ ዝዓበየ ብድሆኡ ምርግጋእ ኣብ ውሽጢ እቲ ውድብ ዝተፈጥረ ወጥሪ ኮይኑ’ሎ።
ፕረዚደንት ትራምፕን ናይ ፈረንሳይ ፕረዚንት ኢማኑኤል ማክሮንን ኣብ መፃኢ ዕጫ ኣብ ሶሪያ ተታሒዞም ዘለው ወፃእተኛታት ተዋጋእቲ ዳዕሽ ኣብ ዝብል ጉዳይ ተጋጭዮም ኣለው።
“ብዙሓት ካብ ፈረንሳይ ዝመፁ እዮም፤ካብ ጀርመን እውን ብዙሓት እዮም፤ካብ ብሪጣንያ ዝመጹ’ውን ብዙሓት ኣለው።መብዛሕትኦም ካብ ኣውሮጳ ዝመፁ እዮም።ብዛዕብኡ ንፕረዚዳንት ኣይተዛረብኩዎን።ንገሊኦም ጥዑያት ተዋጋእቲ ዳዕሽ ትደልዮም ዲኻ? ክህበካ እኽእል እየ።ክንዲ ዝደለኻዮ ክትወስድ ትኽእል ኢኻ።”
ናይ ፈረንሳይ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ብወገኖም ከምዚ ክብሉ መሊሶም ።
“ሓቂ ንዘራረብ።ዝበዝሑ ኣብ ባይታ ዝዋግኡ ዘለው ካብ ሶሪያ፣ካብ ዒራቕን ካብቲ ዞባ ዝመፁን እዮም።”
ማክሮን ብምውሳኽ ቱርኪ ኣንፃር ኣብጎንና ኮይኖም ምስ ዳዕሽ ዝተዋግኡ እያ ትዋጋእ ዘላ ኢሎም ።
ናይ ቱርኪ ፕረዚደንት ረሲፕ ጠይፕ ኤርዶጋን ኣባላት ጥምረት ኔቶ ኩርዳዊያን ተዋጋእቲ ኣሽበርቲ ምዃኖም ኣፍልጦ ዘይህባ እንተኾይነን ኔቶ ንሃገራት ባልቲክ ካብ ሩሲያ ንምክልኻል ንዝወስዶ ስጉምቲ ከምዝቃወሙዎ ትማሊ ሰሉስ ኣጠንቂቖም።
ዋና ፀሓፊ ኔቶ ጀንስ ስቶንልበርግ እቲ ጥምረት ኣብ ፅቡቕ ጥዕና ይርከብ ኢሎም።
ብዙሓት ኣብ ለንደን ይሳተፉ ዘለው ልኡኻት እቲ ወጥሪ ናይቶም መራሕቲ ውልቃዊ ረፅሚ ድዩ ወይስ ኣብ ውሽጢ ኔቶ ሰፊሕ ፀገማት ኣሎ ኢሎም ይሓቱ ኣለው።


text:
Radio Erena: 18 August, 2014
ሕማም ኤቦላ ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከየስፋሕፍሕ፣ ሃገራት እቲ ዞባ ልዑል ጥንቓቐታት ክገብራ ውድብ ጥዕና ዓለም ጸዊዑ።
ብፍላይ ኣብ ኬንያ፣ እቲ ሕማም ከየስፋሕፍሕ ኣዝዩ ተሰጊኡ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ ካብታ ሃገር ናብተን ሕማም ኤቦላ ተራእዩለን ዘሎ ሰለስተ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝግበር ናይ መጎዓዝያ መገሻታት ክስረዝ ወሲና ኣላ።
ኢትዮጵያ’ውን ምስፍሕፋሕ ሕማም ኤቦላ ከየጋጥም ካብ ምስጋእ፣ ምልክታት እቲ ሕማም ንዝተራእዮም ሰባት ጥራይ ዝከታተል ሆስፒታል ኣዳልያ ከምዘላ ክትገልጽ እንከላ፣ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ክሳብ ምስራዝ ዝበጽሕ ስግኣት ከምዘይብላ ግና ኣፍሊጣ።
ኤርትራ ብወገና፣ ንምልክታት እቲ ሕማም ትከታተሎ ከምዘላ ብምጥቃስ፣ ዝኾነ ምልክታት ናይዚ ሕማም ዝተራእዮ ሰብ እንተሎ ብዝቀልጠፈ ናብ ዝቀረቦ ሕክምና ከመልክት ተላብያ።
ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ኣብ ጊኒ፣ ሰኔጋል፣ ናይጀርያን ላይበርያን ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰብ ቀቲሉ ዝርከብ ሕማም ኤቦላ ብዝበኣሰ ከይላባዕ ኣህጉራዊ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ።
======================


text:
Radio Erena: 28 July, 2018
ሱዳንን ግብጽን፣ ኣብ ዶባተን ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ንምግታእ ዘኽእለን ተወሳኺ ስምምዕ ከካይዳ ምዃነን ገሊጸን።
እዘን፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ሁማን ትራፊኪንግ ግኑን ስም ዘለወን ጎረባብቲ ሃገራት፣ ነዚ ተወሳኺ ስምምዕ ከካይ ምዃነን ዝግልጻ ዘለዋ፣ ብሚኒስተር ንግዲ ሱዳን ሙስጠፋ ዑስማን እስማዒል ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን ብቀዳም 26 ሓምለ ኣብ ግብጺ ከተማ ካይሮ ዑደት ብምክያድ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ኣብ ዝተራኸበሉ እዋን’ዩ።
ሚኒስተር ሙስጠፋ ምስ ሚኒስተር ምክልኻል ግብጺ ሌ.ጀነራል ሲዲቕ ሱብሒ ኣብ ዝተራኸበሉ፣ ካብ መዘንኡ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓብደልርሒም መሓመድ ሑሰን ዝተላእከ ደብዳቤ’ውን ኣብጺሑ።
ነቲ ኣብ ዶብ ክልትኤን ሃገራት ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ሰባት ንምግታእን ካልእ ንጸጥታን ወትሃደራዊ ኩነታትን ዝምልክተ ተወሳኺ ስምምዓት ንምክያድ ሚኒስተር ምክልካል ሱዳን ኣብዚ ቀረባ ናብ ግብጺ ዑደት ከካይድ ምዃኑ’ውን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
ኣቐዲሙ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደላ ፋታሕ ኣል ሲሲ፣ ናብ ሱዳን ሓጺር ዑደት ከምዘካየደ ዝዝከር ኮይኑ፣ ክልቲኦም መንግስታት ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት ስምምዓት ከካይዱ ምዃኖም ሓቢሮም’ዮም።
ሓደ ካብቲ ቀንዲ ስምምዓት ድማ ኣብቲ ኣሽሓት ኤርትራውያን ግዳይ ዝገብር ዘሎ ዘይሕጋዊ መሸጣን ምስግጋርን ደቂ ሰብ ንምግታእ ዝዓለም’ዩ።
ኣብ ዶብ ሱዳንን ግብጽን ተጨውዮም ኣብ ሲናይ ኣማኢት ኤርትራውያን ዜጋታት ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራትን ማእለያ ዘይብሉ በደልን ግፍዕታትን ክወርዶም ከምዝጸንሀ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ እዞም ክልተ መንግስታት ዝኾነ ስጉምቲ ክወስዱ ኣይጸንሑን።
ጉዳይ ሲናይ ኣህጉራዊ ኣተኩሮ ኣብ ዝረኸበሉ እዋን፣ መንግስታት ግብጽን ሱዳንን ከቢድ ነቐፌታ ክወርዶም ኣብ ዝጀመረሉ ድማ፣ ነቲ ኣብ ዘመና ሓደ ካብ ኣሰቓቒ ተግባራት ዝኾነ ምጭዋይ ምሻጥን ስደተኛታት ንምግታእ ተበግሶታት ክወስዱ ይርኣዩ ኣለዩ።
ሱዳንን ግብጽን ብዘይካ’ዚ ናይ ዶብ ምስግጋርን መሸጣን ስደተኛታት፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘሰሓሕቦም ዘሎ፣ ጉዳይ ናይልን ምህናጽ ዲጋ ሚልዮንዮምን’ውን ተወሳኺ ዝርርብ የካይዱ ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
==================================


text:
Radio Erena: Friday, 04 April 2021
ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክገብሩ ዝጸንሑ ሶማላውያን መንእሰያት፣ ኣብዚ ዝቕጽል ሳምንታት ናብ ዓዶም ክምለሱ ምዃኖም፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ማዕከን ዜና ጋሮወ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ኣብ ዘመሓላለፎ ሓበሬታ፣ እቶም ኣብ ኤርትራ ዝሰልጠኑ ወተሃደራት፣ ኣብ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ሰራዊት ሃገር ክጽምበሩ ምዃኖም ኣመልኪቱ። እንተኾነ ንወርሓዊ ክፍሊቶም ብዝምልከት ዝኾነ ዝተዋህበ ሓበሬታ ከምዘየለ ገሊጹ።
ከምዝፍለጥ ዝበዝሐ ኣብ ምኽባር ጸጥታ ተዋፊሩ ዘሎ ሓይሊን ሰራዊት ሃገርን፣ ብኣህጉራዊያን መሻርኽቲ መንግስቲ ሶማል እዮም ዝኽፈሉ።
ናይ’ዞም ኣብ ኤርትራ ዝሰልጠኑ ሶማላውያን መንእሰያት ፍሉይ ዝገብሮ፣ ዘይከምቶም ቅድሚ ሕጂ ዝሰልጠኑ፣ ብምስጢር ተታሒዙ ምጽንሑ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ከኣ ቁጽሮም እውን ብልክዕ ክፍለጥ ከምዘይተኻእለ፣ ምንጭታት ዜና ሶማል የመልክቱ።
ወተሃደራት ሶማል፣ ምስ ሰራዊት ኤርትራ ተጸምቢሮም ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ይሳተፉ ኣለዉ፣ ተባሂሉ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ድሕሪ ዝወጸ ሓበሬታ’ዩ፣ ምስጢር ናይቲ ወተሃደራዊ ታዕሊም ንቃልዕ ከምዝወጽእ ኮይኑ።
ኣብ ስነስርዓት ምምራቕ እቶም ተዓለምቲ፣ ሰበስልጣን መንግስቲ ሶማል ክርከቡ ትጽቢት ኣሎ። ፕረዚደንት ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ናብ ኤርትራ ኣብ ዘካየዶ ዑደት፣ ነቶም ተዓለምቲ በጺሑዎም ከምዝነበረ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።


text:
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19Vaccination mot covid-19 - tigrinska
ኮቪድ-19 ሓደ ተላባዒ ሕማም እዩ። ክታበት ብብርቱዕ ንኸይትሓምም ወይ በዚ ሕማም ንኸይትመውት ተወግደሉ ዝበለጸ ኣድማዕነት ዘለዎ ኣገባብ እዩ። ክታበት ዝርግሐ ኮቪድ-19 ኣብዚ ሕብረተ-ሰብ ንምንካይ እውን ይሕግዝ እዩ። ስለዚ’ዩ ብዙሓት ሰባት ክኽተቡ ክመርጹ ኣገዳሲ ዝኸውን።
እቲ ትነብረሉ ዞባ እዩ ሓላፍነት ናይዚ ክታበት ዘለዎ። ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ እንታይ ከም ዘገልግል ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ላዕሊ ኣብዚ ገጽ ዞባ ምረጽ።
ንኽታበት ጸረ ኮቪድ-19 ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ።
ክትክተብ እንተ ዄንካ ባዕልኻ ኢኻ ትውስን።
ንኽትክተብ ቈጸራ ሓዝ
ኵሎም ዕድሚኦም ካብ 16 ዓመት ንላዕሊ ዝኾኑ ወይ ኣብዛ ዓመት እዚኣ 16 ዓመት ዝመልኡ ሰባት ንኽኽተቡ ዕድል ንኽትክተብ ሽወደናዊ ዜጋ ምዃን ኣየድልየካን እዩ።
ዋላ ኮቪድ-19 ሒዙካ ይንበር ንኽትክተብ ትምከር ኢኻ።
ኣብ Västerbotten መዓስ እየ ክኽተብ ዝኽእል?
ኣብ Västerbotten ዚነብር ኣብ 2005 ን ቅድሚኡን ዝተወለደ ኩሉ ሰብ ናይ ክትባት ኣጋጣሚ ክወሃቦ እዩ ቆጸራ እውን ምሓዝ ይኽእል። ነቲ ክታበት ንምርካብ ሽወደናዊ ዜጋ ኽትከውን ኣየድልየካን እዩ። እቶም ንግዜኡ ኣብታ ሃገር ዝነብሩ፣ ዕቁባ ዝደልዩ ወይ ብዘይ ፍቓድ ኣብ ስዊድን ዝርከቡ ሰባት እውን ብናጻ ክታበት ይቀርበሎም።
ቆጸራ ብኸመይ ከም እትገብር ኣብዚ ርአ
ኣብ ኣውራጃ Västerbotten ኣብ ዝርከብ ዝዀነ ይኹን ማእከል ጥዕና ወይ ኣብ Umeå ኣብ ዝርከብ ማእከላይ ክሊኒክ ክትክትብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ገሊኡ ቦታታት፣ ኣብ Vaccinaእውን ክትክተብ ትኽእል ኢኻ። ገሊኣተን ኩባንያታት ኣብ ክንዲ Region Västerbotten ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ይህባ እየን።
ንኽልተ ዓቐን ክትባትካ ኣብ ሓደ ማእከል ጥዕና ወይ ኣብ ክሊኒክ ክትወስዶ ትኽእል ኢኻ። ነቲ ቐዳማይ ዓቐን ባዕልኻ ቆጸራ ኽትሕዝ ትኽእል ኢኻ። ክትረኽቦ እትኽእል ክታበት Region Västerbotten ኣብቲ ኣብ ሰሰሙን እትቕበሎ መጠን እዩ ዝምርኰስ። ድሕሪ እቲ ቐዳማይ ዓቐን ነቲ ኻልኣይ ዓቐን ክታበት ዚኸውን ናይ 4-7 ሰሙን ግዜ ኺወሃበካ እዩ። እቲ ቐዳማይ ዓቐን ክታበት ምስ ተቐበልካ ነቲ ኻልኣይ ዓቐን ሰብ ሞያ ኽንክን ጥዕና ግዜ ኺህበካ እዩ። ነቲ ኻልኣይ ዓቐን ገዛእ ርእስኻ ኽትመርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ናብቲ 1177.se e-identification ብምጥቃም ብምእታው፣ ኣብ ናይ Vaccina's ዌብሳይት ወይ ናብ ዝኾነ ይኹን ናይ ጥዕና ማእኸል ብምድዋል ቆጸሮ ምሓዝ ትኽእል። ቆጸራ ብኦንላይን ክትሕዝ ወይ ክትድውል እንተ ዘይክኢልካ፣ ቆጸራ ንምሓዝ ናብ ዝዀነ ይኹን ማእከል ጥዕና ኽትከይድ ትኽእል ኢኻ።
ቆጸራ ንምሓዝ 1177 ክትድውል ኣይትኽእልን ኢኻ።
ቁጽሪ ማሕበራዊ ውሕስነት ስዊድን እንተ ዘይብልካ
ቁጽሪ ማሕበራዊ ውሕስነት ስዊድን እኳ እንተ ዘይብልካ ክትክተብ ትኽእል ኢኻ። ናብ ዝዀነ ይኹን ማእከል ጥዕና ብምኻድ ቆጸራ ክትሕዝ ትኽእል ኢኻ።
ከም LMA ካርድ ወይ EU ካርድ ዝኣመሰለ መለለዪ መንነት ሒዝካ ምጽእ። ቁጽሪ ምትሕብባር እንተ ኣልዩካ፣ ከተምጽኦ ትኽእል ኢኻ።
ምስ መጻኻ፣ ካልኣይ ዓቐን እቲ ክታበት ክሳዕ እትረክብ ከትሕዞ ዘሎካ ግዝያዊ ናይ ክንክን ጥዕና ቁጽሪ ተሌፎን ክወሃበካ እዩ። ኣብቲ ኣቐዲምካ ምስ ክፍሊ ክንክን ጥዕና ዝገበርካዮ ርክብ ቁጽሪ ተለፎን ተዋሂብካ እንተኔሩ፣ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። እዚ ቁጽሪ እዚ ንስልጣን ክንክን ጥዕና ጥራይ ኢዩ ዝውዕል ዝዀነ ይኹን ካልእ ስልጣን እውን ክጥቀመሉ ወይ ክከታተሎም ኣይክእልን ኢዩ።
ብኢንተርነት ቆጸራ ግበር
ቆጸራ ንምግባር ናብ 1177.se ክትኣቱ ከለኻ እቲ ሓበሬታ ብስዊድንኛ እዩ ዚርከብ። ስዊድንኛ ዘይትፈልጥ እንተ ኾይንካ፣ ንሓደ እትቐርበካ ሰብ ብኦንላይን ንኺሕዘካ ኽትሓትቶ ትኽእል ኢኻ። ቆጸራ ንምሓዝ ናብ ማእከል ጥዕና ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ኣብ 1177.se ብኸመይ ቆጸራ ከም ትሕዝ ኣብዚ ርአ፡
- ናብቲ ናይ Vaccination mot covid-19 i Västerbotten (ገጽ ብስዊድንኛ)። ኣብኡ ድማ፣ ኣብ ኩሎም ማእከላት ጥዕናን ናይ ክታበት ክሊኒካታትን ብዛዕባ ናጻ ግዜ ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ኽትርኢ ትኽእል ኢኻ
- ንነፍሲ ወከፍ ብናጻ ግዜ ዘለዎም ማእከል ጥዕና ወይ ናይ ክታበት ክሊኒካት፣ ናጻ ግዜ ዘለዉሎም ዕለታትን ክንደይ ሻዕ ከም ዘሎን ክትምርምር ትኽእል ኢኻ። ቁጽሪ ናጻ ግዜ ኣብ ቀጠልያ ዝሕብሩ ኢዩ።
- ትመርጾ ኣብ ትኽእል ናይ ጥዕና ማእኸል ወይ ናይ ክታበት ክሊኒክ "Boka tid för vaccination mot covid-19" ሊንክ ተጠቀም።
- ብ e-identification እቶ።
- ሒደት ሕቶታት መልሱ። እቶም ሕቶታት ብስዊድን እዮም።
- "Covid-19 vaccination dose 1" ዝብል ምረጽ።
- ንኽትምዝግብ ናጻ ግዜ ምረጽ።
ኣብ 1177.se ብምእታው ብ Vaccina ቆጸራ ኽትገብር ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብ ገጽ Vaccination mot covid-19 i Västerbotten ብዛዕባ Vaccina ዚርከበሉ ቦታታት ሓበሬታ ኣሎ። ቆጸራ ክትሕዝ ዘኽእሉኻ ሊንክታት እውን ኣለዉ።
ብኢንተርነት ክትምዝገብ እትፍትነሉ ግዜ ኽትረክብ ኣይትኽእልን ዲኻ?
ናጻ ግዜ እንተ ዘየልዩ፣ ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልትታት እንደገና ኽትፍትን ትኽእል ኢኻ። ብዙሕ ግዜ ብቐጻሊ እዩ ዚጸሓፍ።
ኣብ ማእከላይ ናይ ክታበት ክሊኒክ ወይ ኣብ ካልእ ማእከል ጥዕና እውን ክትሕዞ ትኽእል ኢኻ።
ክትምዝግብ ክትፍትን ከለኻ ጌጋ መልእኽቲ ትረክብ ዲኻ?
ቆጸራ ኽትሕዝ ከለኻ ጌጋ መልእኽቲ እንተ ረኺብካ፣ ብዙሓት ሰባት ከም ናታትካ ገይሮም ኪሕዙ ስለ ዚጽዕሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ እንተ ኣጋጢሙካ፣ ጸኒሕካ እንደገና ፈትን።
ናብ ማእከል ጥዕና ብምድዋል ቆጸራ ሓዝ
ናብ ዝዀነ ይኹን ማእከል ጥዕና ብምድዋል ቆጸራ ክትሕዝ ትኽእል ኢኻ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ትኸደሉ ማእከል ጥዕና ክኸውን ግድን የብሉን። እቲ ማእከል ጥዕና ኣብ ማእከላይ ናይ ክታበት ክሊኒክ ቆጸራ ንክትሕዝ ክሕግዘካ ይኽእል ኢዩ። ቆጸራ ንምግባር 1177 ክትድውል ኣይትኽእልን ኢኻ።
ክትድውለሉ ከለኻ፣ ቋንቋ ስዊድንኛ ወይ እንግሊዝኛ ኽትዛረብ ትኽእል ኢኻ። ንስኻ ንባዕልኻ ነዞም ቋንቋታት እዚኦም ዘይትዛረብ እንተ ኾይንካ ቆጸራ ንምሓዝ ክሕግዘካ ንእትፈልጦ ሰብ ሕተት።
እቶም ኣብ ማእከል ጥዕና ዘለዉ ሰራሕተኛታት ምስ Vaccina ቆጸራ ንኽትገብር ኪሕግዙኻ ኣይክእሉን እዮም።
ደጊምካ ምምዝጋብ ወይ ምስራዝ
እቲ ክትባት ንዓኻ ዝተተሓዘ ስለ ዝዀነ ኣብቲ ዝተመደበልካ ግዜ ኽትበጽሕ ኣሎካ።
ይኹን ደኣ እምበር፣ ኮቪድ-19 ዝሕብር ምልክታት እንተድኣ ኣልዩካ፣ ኣይትከተብ። ግዜኻ ሰሪዝካ ኣብ ክንዳኡ ተመርመር ።
ብኽብረትካ ማእከላት ጥዕናን ናይ ክታበት ክሊኒካትን ንክልተ ዓቐን ክታበት ዚኸውን ሓድሽ ግዜ ኺረኽባ ኸም ዘይክእላ ኣስተብህል። ስለዚ ሓድሽ ቆጸራ ኽሳዕ እትረክብ እተወሰነ ሰሙናት ኪወስድ ይኽእል እዩ።
ብኢንተርነት ቆጸራ እንተ ጌርካ
ብኢንተርነት ቆጸራ እንተ ጌርካ፣ ናብ logging in to 1177.se ኣብ "Se bokade tider" ክሊክ ብምግባርን ሰሪዝካ ደጊምካ ምሓዝ ትኽእል። "Av/omboka tid för vaccination mot covid-19" on ሊንክ ኣብ ገፅ Vaccination mot covid-19 i Västerbotten ብምጥቃም ጋሻ ተቀበልቲ ረJኢብካ ቆጸሮኻ ምሓዝ ትኽእል።
ነቲ ካልኣይ ዓቐን ብኢንተርነት ደጊምካ ቆጸሮ ምሓዝ ኣይትኽእልን ኢኻ። ሓሚምካ ቆጸራኻ ኽትስርዝ እንተ ኣድልዩካ ሓድሽ ቆጸራ ምእንቲ ኽትረክብ ናብ ማእከል ጥዕና ኽትድውል ኣሎካ። እዚ ነቶም ኣብ ማእከላይ ናይ ክታበት ክሊኒክ ግዜ ዘለዎም እውን ዝምልከት ኢዩ።
ንስኹም፣ ኣብ Vaccina ክታበትኩም ትወስዱ ዘለኹም፣ ነቲ ካልኣይ ዶዝ ንምውሳድ ባዕልኹም ኢኹም ቆጸሮ ትሕዙ። ናይቲ ክታበት ናይ መጀመርያ ዶዝ ክትወስዱ ከለኹም ዝያዳ ሕበሬታ ክትረኽቡ ኢኹም።
ቆጸራ ብተሌፎን እንተ መዝጊብካ
ቆጸራ ብተሌፎን እንተ መዝጊብካ፣ ናብ ማእከል ጥዕና ብምድዋል ክትስርዞ ወይ እንደገና ኽትመልሶ ትኽእል ኢኻ።
ቆጸሮ ንምስራዝ ናብ 1177 Vårdguiden ብተሌፎን ደዊልካ ምስራዝ ኣይከኣል።
ናብ እተመደበልካ ቆጸራ እንተ ዘይመጻእካ ወይ ጸኒሕካ እንተ ዘይሰሪዝካ
ናብ እተመደበልካ ቆጸራ እንተ ዘይመጻእካ ወይ ጸኒሕካ እንተ ዘይሰሪዝካ ክፍሊት ክትከፍል ኣሎካ። ቅድሚ ምብጻሕካ 24 ሰዓት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ቆጸራ እንተ ሰሪዝካዮ እውን ካብዚ እተፈልየ ኣይኰነን። እቲ ኽፍሊት SEK 250 እዩ።
ብዛዕባ እቲ ኻልኣይ ዓቐን ክታበት ኣገዳሲ ሓበሬታ
ኣብ Västerbotten ዝተኸተብካ እንተደኣ ኾይንካ፣ ኣብቲ ማእከል ጥዕና ወይ ናይ ክታበት ክሊኒክ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ክትረክብ ኢኻ። ኣብ ፍሉይ ኣጋጣሚታት ጥራይ ኢኻ ኻልኣይ ዓቐን እዚ ክታበት ኣብ ካልእ ክሊኒክ ክትቅበል እትኽእል። ክልቲኡ ዓቐን ክታበት ካብ ሓደ ክታበት ኣቅራቢ ክፍሊ ክመጽእ ኣለዎ።
ካልኣይ ዓቐን ክትበት ቅድሚ ምርካብካ ካብ Västerbotten ናብ ካልእ ኣብ ስዊድን ናብ ዚርከብ ዞባ ክትግዕዝ እንተ መዲብካ፣ እቲ ኻልእ ዞባ ብዛዕባ ክታበታት እንታይ ኣጋጣሚታት ከም ዚህብ ክትፈልጥ ሓላፍነትካ እዩ። ነቲ ኣብታ ቐዳመይቲ ዓቐን እተቐበልካዮ ክታበት እውን ክትከታተሎ ኣሎካ።
ንግዜኡ ኣብ ስዊድን ትነብር እንተ ኾይንካ እሞ ነቲ ኻልኣይ ዓቐን ክታበት ቅድሚ ምውሳድካ ናብ ገዛኻ ክትምለስ እንተ መዲብካ፣ ኣብታ እትኸዶ ሃገር ክትወስዶ ትኽእል እንተ ኾይንካ ኽትፈልጥ ኣሎካ። መጀመርታ ዓቐን ቅድሚ ምውሳድካ ንኹነታትካ ዚምልከት እንታይ ምዃኑ ፍለጥ።
ቅድሚ ቆጸራ ክታበታትካ እንታይ ክትገብር ኣሎካ?
- ID ሒዝካ ምጻእ ናይ ጥዕኛ ኣዋጅ እውን ምላእ ። ክትክተብ ኣብ እትኸደሉ እዋን ክትመልኦ እትኽእል ናይ ጥዕና ሰነድ እውን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
- ትሕቲ 18 ዓመትክ ኮይንካ ናይ ዝርርብ ኮነ ጽሑፋዊ መምርሒታት ኣብ ምርዳእን ኣብ ምኽታልን ትጽገም እንተኾይንካ፣ እቲ ዘዕብየካ ወላዲ ናብቲ ናይ ክትበት ማእኸል ምሳኻ እንተዘይመጽዩ ኣብ ሓዲኦም ናይ ፈቃድ ቅጥዒ ናይቲ ዘዕብየካ ወላዲ ፊርማ ከድልየና እዩ (እቲ ቅጥዒ ብስዊድንኛ እዩ)። (እቲ ቅጥዒ ብስዊድንኛ እዩ)
- ክትክተብ ከለኻ ብቐሊሉ ናብ ላዕለዋይ ኢድካ ንኽትኣቱ ዘኽእሉ ኽዳውንቲ ተጠቀም። ንኣብነት፣ ሓጺር እጅገ ዘለዎ ካምቻ።
- ምልክት ኮቪድ-19 እንተ ኣልዩካ ናብቲ ምቀበሊ ጋሻ ኣይትእቶ። ኣብ ክንዳኡ ቆጸራኻ መዝግብ።
- እቲ ዝተተሓዘልካ ቆጸራ ቅድሚ ምብጻሑ ቅድሚ ዓሰርተ ደቒቕ ከይትመጸ ናይ እብ ምጭንናቅ ንምክልኻል። ተራኻ ኽሳዕ እትጽበ ካብ ካልኦት ክትርሕቕ ከም ዘሎካ ኣይትረስዕ።
- እቶም ሰራሕተኛታት ስዊድንኛን እንግሊዝኛን ይዛረቡ። ኣብ ማእከል ጥዕና እንተተኸቲብካ፣ ተርጓሚ ኽትሓትት ትኽእል ኢኻ። ትደሊ እንተ ኾይንካ፣ ቆጸራ ኽትሕዝ ከለኻ ነቶም ሰራሕተኛታት ክትነግሮም ኣሎካ።
- ኩሎም እትረኽቦም ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና ምስጢር ናይ ምሕላው ሓላፍነት ኣለዎም። ከምዚ ክበሃል ከሎ ንሳልሳይ ሰብ ብዛዕባ ኽንክንካን ሕክምናኻን ኪነግርዎ ኣይፍቀደሎምን ማለት እዩ። ስዊድናዊ ዜጋ ኹን ኣይትኹን ብዘየገድስ እዚ ይምልከተካ እዩ።
- ኣቐዲምካ ድሕሪኡ ከምኡውን ኣብ እዋን ክታበትካ እተፈቕደ ማስክ ተጠቐም። እዚ ንዝዀነ ይኹን ምሳኻ ኽትከይድ እትደሊ ሰብ ዚምልከት እዩ።
ኣድላዪ እንተኾይኑ ጥራይ ኢኻ ናይ ቀረባ ዘመድካ ናብቲ ክታበት እተምጽእ።
ናብቲ ክትክተበሉ እትኽእለሉ ቦታ ምኻድ
ናብቲ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ንዝገበርካዮ ጉዕዞ ናይ ሕማም ዕረፍቲ ወይ ካሕሳ ክትረክብ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣገልግሎት መገሻ እንተ ተዋሂቡካ፣ ኣብ ጉዕዞ ኽትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። ባዕልኻ ኽትበጽሕ እንተ ዘይክኢልካ ናብቲ ዝቐረበ ኽትከላኸለሉ እትኽእል ቦታ ኽትከይድ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ፣ እዚ ዚስዕብ ድማ ንዓኻ ዚምልከት እዩ፡
- ብህዝባዊ መጓዓዝያ ኽትጐዓዝ እንተ ዘይክኢልካን ካልእ መጓዓዝያ ኽትዕድግ እንተ ዘይክኢልካን።
- ኣብ ጉዕዞኻ ዚሕግዘካ ሰብ እንተ ዘይብልካ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት፣ ንገምጋም ናብ 0771-25 10 20 ብምድዋል ምስቶም beställningscentralen för serviceresor (ማእከል ኣገልግሎት መገሻ) ተራኸብ። እቶም ሰራሕተኛታት ስዊድንኛ ይዛረቡ፣ ኣድላዪ እንተ ኾይኑ ግን እንግሊዝኛ ክዛረቡ ይኽእሉ እዮም።
ብዛዕባ እቲ ኣብ ገጽ ንጉዕዞ ካሕሳ ንምርካብ ዝውዕሉ ሕግታት ዝያዳ ኣንብብ ኣብ Sjukresor i Västerbotten (ሓበሬታ ስዊድንኛ)።
እቲ ክታበት ብኸምዚ ኣገባብ እዩ ዝግበር
እቲ ክታበት ብመርፍእ ኣብ ምናትካ ትውግኦ። ክልተ መርፍእ ክትውጋእ ከድልየካ እዩ። ነቲ መርፍእ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኢኻ ትውግኦ።
ምስ ተኸተብካ ን15 ደቓይቕ ኣብቲ ዝተኸተብካሉ ቦታ ክትጸንሕ ኢኻ። እዚ ድማ ምእንቲ ጽቡቕ ከም ዘለኻ ንምርግጋጽ እዩ።
ክልተ ሰሙን ድሕሪ እታ ናይ መወዳእታ መርፍእ ኣጸቢቑ ጽቡቕ መከላኸሊ ጸረ ኮቪድ-19 ኣለካ።
ገሊኦም ኣዝዮ ዝተዳኸመ ስርዓተ-ምክልኻል ሕማም ዘለዎም ሰባት ሓደ ተወሳኺ ክታበት ከድልዮም ይኽእል እዩ። ሓኪምካ እዩ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ዝውስን።
ኣየናይ ክታበት ከም ዝወሃበካ ክትመርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ክትክተብ ከለኻ ካብ ሰራሕተኛታት ሕክምና ሓበሬታ ክትረክብ መሰል ኣለካ። ሕቶ እንተ ኣለካ ኾይኑ ሕተቶም።.
ድሕሪኡ ከመይ ክስምዓኒ እዩ?
ድሕሪ ክታበት ኣብታ መጀመርታ መዓልቲ ኣብ ምናትካ ቃንዛ ክገብረልካ፡ ርእስኻ ከሕመካን ድኻም ክስምዓካን ይኽእል እዩ። ከምኡ’ውን ቁሪ ቁሪ ከብለካ፡ ረስኒ ክገብረልካ ወይ ኣብ መላግቦን ጭዋዳታትን ከቐንዝወካ ይኽእል እዩ። እዚ ጐድናዊ-ሳዕቤን ይብሃል።
እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ፈኵስ ጸገማት ኮይኑ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ይጠፍእ እዩ።
ክሳብ ምልክት ሕማም ዘለካ ኣብ ገዛኻ ጽናሕ።
እቲ ምልክት ሕማም ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ እንተ ዘይሓዲጉካ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ እዩ።
ናይቲ ክታበት ዘይንቡር ጐድናዊ-ሳዕቤናት
ብብዙሕ ሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ጸረ ኮቪድ-19 ተኸቲቦም ኣለዉ። ድሕሪ እቲ ክታበት ንውሑዳት ሰባት ከቢድ ጐድናዊ-ሳዕቤን ገይርሎም። እዚ ኣዚዩ ዘይንቡር እዩ። ብኮቪድ-19 ብጽኑዕ ክትሓምም ዘሎ ተኽእሎ ኣዚዩ ይዓቢ።
ኣብ ናይ ብዓል መዚ ህዝባዊ ጥዕና መርበብ ሓበሬታ ብዝያዳ ኣንብብ።
ብዛዕባ ጐድናዊ ሳዕቤናት ናይቲ ክታበት ሓብር
እቲ ክታበት ገለ ጐድናዊ ሳዕቤን ገይሩ ኣሎ ኢልካ እንተ ጠርጢርካ ናብ ብዓል መዚ መድሃኒት ክትሕብር ትኽእል ኢኻ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
እቲ ክታበት ጐድናዊ ሳዕቤን ገይሩ ኣሎ ኢሎም እንተ ጠርጢሮም ሰራሕተኛታት ሕክምና እውን ይሕብሩ እዮም።
ብዛዕባ ጥርጣረ ናይ ጐድናዊ-ሳዕቤናት ዝተዋህበ ሓበሬታ ይእከብ እዩ። ሽዑ ምስቲ ክታበት ምትሕሓዝ እንተ ኣለዎ ኾይኑ ይምርመር።
ጥንስን ክታበትን
ነፍሰ-ጾር እንተ ዄንኪ ብኮቪድ-19 ብጽኑዕ ክትሓሚ ትኽእሊ ኢኺ። ንነብስኽን ውላድክን ንኽተከላኸሊ ክትክተቢ ትምከሪ።
ብዙሓት ነፍሰ-ጾራት ኣብ ዓለም ጸረ ኮቪድ-19 ክታበት ተኸቲበን እየን። ነቲ ኣብ ማህጸን ዘሎ ዕሸል ሓደገኛ ኣይኮነን።
ሕቶታት እንተ’ለኪ ኾይኑ ምስ መሕረሲትኪ ተዛረቢ።
ቈልዑን ክታበትን
ዕድሜኻ ካብ 16 ዓመት ንላዕሊ ዝኾነ ወይ ኣብዛ ዓመት እዚኣ16 ዓመት ትመልእ እንተ ዄንካ ዕድል ናይ ክታበት ይወሃበካ እዩ። ደቂ 12 ዓመት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝኾኑ ቈልዑ ከቢድ ሕማም እንተ’ለዎም ኮይኑ እውን ክታበት ይወሃቦም እዩ። እቲ ሕማም ንኣብነት ሓደ ሓደ ከቢድ ሕማማት ሳንቡእ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ነዚ ዝምልከት ሕቶ እንተ’ለካ ኾይኑ ምስ ሓኪም ተዘራረብ።
ቅድሚ ሕጂ ናይ ኣካላት ዘይምቅብባል (ኣለርጂክ) ንዝገበረልካ
ቅድሚ ሕጂ ሽዑ መዓልቲ ናብ ሕክምና ክትከደሉ ዘገደደካ ናይ ኣካላት ዘይምቅብባል ማለት
ኣለርጂክ ገይሩልካ እንተ ኔይሩ ኾይኑ፡ ምስ ሓደ ሓኪም ተዘራረብ ኢኻ። እዚ ብሰንኪ ክታበት፡
መድሃኒት ወይ ካብ ገለ ዝበላዕካዮ ምግቢ ዝተላዕለ ክኸውን ይኽእል እዩ
እዚ ክታበት የተኣማምን ዲዩ?
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ልክዕ ከምቶም ካልኦት ክታበት ብተመሳሳሊ ኣገባብ ጥንቁቕ ቍጽጽር ተገይርሉ እዩ። ብዙሓት ሰባት እዚ ክታበት ወሲዶምን ተመራመርቲ ንውጽኢቱ ኣጽኒዖሞን እዮም። መጽናዕቲ ናይዚ ክታበት ገና ይቕጽል ኣሎ።
ተመራመርቲ ካብ ብዙሓት ሃገራት ነዚ ክታበት ከማዕብልዎ ብሓባር ሰሪሖም እዮም። ብዙሓት ሃገራትን ትካላትን ካብ ምሉእ ዓለም ብዙሕ ገንዘብ ኣዋፊሮም እዮም። ስለዚ እዩ እዚ ክታበት ምምዕባሉ ሓጺር ግዜ ወሲዱ።
ኣብ ገጽ Så fungerar vaccin ብዛዕባ ክታበት ከተንብብን ፊልምታት ክትርእን ትኽእል ኢኻ። እቲ ጽሑፍን ፊልምታትን ብሽወደንኛ እዩ።
ነቲ ናይ ኮቪድ-19 ዝርግሐ ምንካይ ንምንካይ ምስዓብ ቀጽሎ ኢኻ
ድሕሪ ምኽታብካ እውን ነቲ ናይ ብዓል መዝታት ምኽሪ ምስዓብ ክትቅጽሎ ኣለካ።
ዋላ ተኸተብ እቲ ሕማም ክሕዘካ ንእሽተይ ተኽእሎ ኣሎ።
ከምኡ’ውን ዋላ ኣይትሕመም ነቲ ቫይረስ ከተመሓላልፎ ንእሽተይ ተኽእሎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ኣእዳውካ እንተ ለጊቡካ።
እዚ ክታበት ንኽንደይ ንውሓት ግዜ ከም ዝከላኸለልካ ፍሉጥ ኣይኮነን።


text:
ኣብቲ ኣብ መንጎ ተማሃሮ ወሎ ዩኒቨርሲቲ ተፈጢሩ ዝነበረ ግጭት ንምፍታሕ ዝተኻየደ ናይ ዕርቂ ስነ ስርዓት ኣዴታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ዓብይ ተራ ምጽዋቶም ዝተገልጸ ኮይኑ ኣብ ዩኒቨርሲታት ዕግርግር ንምፍጣር ዝሰርሑ አካላት መንግስቲ ክገትዕ ጻወዒት ቐሪቡ።
እቲ ዩኒቨርሲቲ ንግዚኡ ምክንያት’ቲ ግጭት ኣይፈልጥን ዝበለ ኮይኑ ብሰንኪ ብዝተፈጥረ ግጭት መስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ንሓደ ሰሙን ምቁራጹ ተፈሊጡ’ሎ።
እቲ ግጭት ምስ ተፈጥረ ንዝተጎድኡ ብምክንካን: ኣብ ስግኣት ዝነበሩ ኣብ ምብርታዕ: ካብ ቀጽሪ’ቲ ዩኒቨርሲቲ ንዝወጹ ድማ ኣብ ምትእንጋድ ዝተፈላለዩ ጻዕርታት ክካየዱ ምጽንሖም’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ከም ውጽኢት ክካየዱ ዝጸንሑ ጻዕርታት ኣብ መንጎ ኦሮሞን ኣምሓራን ተማሃሮ ወሎ ዩኒቨርሲቲ ዝጸንሓ ግጭት ትማሊ ብዕርቂ ተፈቲሑ’ሎ።
ተማሃሮ ሸውዓተ ነጥብታት ዝሓዘ መርገጺ ም ብምግላጽ መንግስቲ ኣብ ዩኒቨርሲቲታት ዕግርግር ንምፍጣር ዝሰርሑ አካላት ናብ ሕጊ ከቕርብ ጸዊዖም ኣለው።


text:
ቤተ ክርስቲያን ከም ስድራ ቤት ንዅሉ ክፍሊ ሕብረተሰብ በቢ ናይ ዕድመ ጽፍሕታቱ እትሓቍፍን እትኣልይን ብምዃና ንነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዝምልከት ናይ ገዛእ ርእሱ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምብቕራብ ተሰንዮ። ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ኣብ ዘዳለዎ ካብ ዕለት 29 ጥሪ ክሳብ ዕለት 31 ጥሪ 2020 ዓ.ም.፥ ናይ ዕድመ ሃብቲ ብዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ናይ ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣብ ዝመኸረ ቀዳማይ ዓውደ ጉባኤ ተጋባኣያን ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ልኡኽ ጋዜጠይና ኣመደዮ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሕይወት ጸጋ እዩ፡ ነዊሕ ዕድመ ትዕድልቲ እዩ፡ ናይ ዕድመ ጸጋ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ዓቢይ ውህበትን ውበትን እዩ፡ እዚ ውህበትን ውበትን ኣብ ጉዕዞ ህይወት ቅርጺ እናሓዘ ዝኸይድ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ነቶም ተጋባእያን ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ሓሳብ ከምዘስመሩሉን፡
ነዊሕ ዕድመ ቡራኬ እዩ
ኣብዚ ኣብ 21 ክፍለ ዘመን፡ እርጋን ናይ ዘርኢ ሰብ ፍሉይ መለለዪ ባህርይ ኰይን ኣሎ፡ ኣብ ቁስናታትን ሰበኻታትን ኣብ ሕብረተሰብን ሓድሽ መልስን ምልዋጥን ዝሓትት ጉሉሕ ህላዌ ከይኑ ይርከብ እዚ ኵነት’ዚ ነቲ ልሙድ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዓቢይ ሕቶ እዩ ቢሎም፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኣሞርኵይዞም ነዊሕ ዕድመ ቡራኬ ምዃኑ ንኸረድኡ፥
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ነዊሕ ዕድመ ቡራኬ እዩ፡ ምስ ተኣፋፍነትናን ምስቲ ሕድ ሕዳዊ ተማራዃስነትናን ምስቲ ዘሎና ስድራ ቤታውን ማሕበረሰብኣዊ ምትእስሳርን ብፍላይ ምስቲ ደቂ እግዚኣብሔር (ውላድ መለኰት) ምዃንናን ዝተኣሳሰረ ከምዝዀነን፡ እግዚኣብሔር ንኣኡ እንፈልጠሉ ግዜ ይህበና፡ ምስኡ ጥልቂ ርክብ ንኽህልወናን፡ … ክሳብ ኣብ መጠረሽታ ብውሉድነታዊ እምንቶ እስትንፋስና ኣብ ኢዱ እነብረሉ ግዜ፡ ዕድመ፥ እግዚኣብሔር ዝህቦ ጊዜ እዩ።
እዚ ግዜ እዚ ብፍርያምነት እናተሓደሰ ይኸይድ፥
ነዊሕ ዕድመ ከጽግቦ እየ (ኣብ ዕርጋኖም ፍረ ክህቡ እዮም (መዝ. 91. 15 ረኣ)፡ እቲ መደብ ምድሓን እግዚኣብሔር ኣብቲ ድኹም ሰብኣዊ ኣካልን ኣብ ሰብኣዊ ኣካል ኣብ ዘሎ ድኽነትን መኻንነትን ልሙስነትን እውን ዝግለጽ እዩ፡ ካብቲ ናይ ሳራ መኻን ማሕጸንን ካብቲ ኣማኢት ዕድመ ዘቑጽር ኣብርሃምን እቲ ምሩጽ ሕዝቢ ተወልደ (ሮሜ 4. 18-20 ረአ)፡ ካብ ኤልሳቤጥን ኣረጋዊ ዘካርያስን፡ ዮሓንስ መጥምቕ ተወልደ፡ እቲ ኣረጋዊ ድዅም ኣብ ዝዀነሉ፡ መጋበርያ ድሕነት ክኸውን ዝከኣል እዩ።
ኣረጋውያን ንናይ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ሓለፋውያን መሰካኽር እያቶም
ብዛዕባ ኣረጋውያን ክሕሰብ እንከሎ፡ ኣብ ግዜ ናይ ኣገላልጻ ግሲ ኣጠቓቕማና ክንልውጥ ግዲ ይብለና፡ ስለምንታይ ኣብ ኣረጋውያን ሕሉፍ ጥራሕ ዘይኰነ መጻእነት እውን ስለ ዘሎ እዩ፡ እርጋን ስሑይ ዝዀነ ዝሓለፈ ናይ ዓመታት ሕይወት ዝንበቦ ኩነት ሕይወት ኣይኰነን፡ ናይ ቅድስናን ኣገልግሎት ጸሎትን ግዜ እዩ፡ ስለዚህ ኣረጋውያን ህልውን መጻእን እያቶም፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ህልውን መጻእን፡ ብሓባር ምስ መእሰያት ዝንበዩን ዝሓልሙን እያቶም፡ በዚ ምኽንያት’ዚ እዩ ድማ ኣብ መንጐ ኣረጋውን መንእሰይን ክፍሊ ሕብረተሰብ ዘተ ክህሉ ዘለዎ።
ምእንቲ’ዚ ንኣቦ ሓጐታትን ኣደ ሓጐታትን ወንጌል ኣብ ምብሳር ከይትስልክዩ ሓደራ፡ ኣብ ኣእዳውኵም ወንጌል ሒዝኩምን ብፍሹኽ ወጅህኹም ናብ ኣረጋውያን ኪዱን ምስ ኣረጋውያን ተራኸቡን፡ ካብ ቁምስናታትኵም ወጹ፡ ነቶም ኣብ ፍቐዶ ኣባይቶም ኣብ ጽሞና ተዓጽዮም ኣብ በይናውነት ናብ ዘለዉ ኣረጋውያን ኪዱ፡ እርጋን ሕማም ኣይኰነን ሓለፋነት እዩ፡ በይናውነትን ብሕትውናን ሕማም ክኸውን ይኽእል፡ ብፍቕርን ብቕርበትን ብምንጽጻርን መንፈሳውነት ክንፍውሶ ዝከኣል እዩ።
ምስ በሉ ዝለገስዎ ስልጣናዊ ምዕዳን፥ እግዚኣብሔር ኣብ መላእ ዓለምን ፈቖዶ ሃገራትን ብዕድመ ዝደፍአ ብዙሕ ሕዝቢ ኣለዎ፥
ሎሚ ኣብቲ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ግብረ ገብን ሃይማኖትን ዝንጽል ባህሊ ኣብ ዝሰፍሓሉ ዘሎ ዓለም፡ እቲ ኣብዚ ባህሊ እዚ ኣብ ዝሰፍሓሉ ዘሎ ዓለም ወላዲ ንምዃን ዝበቕዐ ወለዶ፡ ክርስትያናውን ናይ እምነትን መዕበያ ዘይረኸበን ዘይብሉን ብምኻኑ እምነት ንደቃቱ ከመሓላልፍ ዘይከኣሎ እዩ፡ ኣቦ ሓጐታትን ኣደ ሓጐታትን ግና ኣብዚ ኢግብረ ገባውን ኢሃይማኖታውን ባህሊ ዝተወልዱ ብዘይ ምዃኖም ንደቂ ደቃቶም እምነት ከመሓላልፉ ዝክእል እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ምዕዶት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎታትና ብዘይ ኣገባብ ኤጲስ ቆጶሳውነት ልክዕ ከም ሓደ ናይ ሕብረተሰብን ህያው ኣካል ንጸንብሮምን ግምት ንሃቦምን፡ ሓገዝን ደገፍን ዘድልዮም ጥራሕ ተይገሮም ክሕሰቡ ዘይኰነ ናይ ሰባኺ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ቀንደይና ተዋሰእትን ናይ እግዚኣብሔር እሙን ፍቕሪ ሓለፋውያን መሰኻኽር ክዀኑ ዝከኣል እዩ፡
እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት፥ ናይ ዕድመ ሃብቲ ብዝብል ኣርእስቲ ካብ ዕለት 29 ጥሪ ክሳብ ዕለት 31 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ኣብ ናይ ስነ ኣበው ቤተ ክርስትያን ታሪኽን ናይ ስነ ኣበው ቤተ ክርስቲያን ቲዮሎጊያን ኣጐስቲኒያኑም ተቕዋም ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ንኽካየድ ኣብ ዘሰናደዎ ቀዳማይ ዓውደ ጉባኤ ሓዋርያዊ ግብረ ኖሎዎ ንኣረጋውያን ካብ 60 ሃገራት ዝተዋጽኡ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ መዳይ ተዋፊሮም ዘገልግሉ ካህናትን ዓለማውያን ምእመናንን ገዳማውያንን ደናግልን ብጠቕላላ ኣስታት 550 ልኡካን ከምእተሳተፉ ሎሞናኰ የዘኻኽሩ።


text:
Lindesberg
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ሓደ ካብቲ ናይ ሊንደስበርይ ንምንባሩ ዚስሕበካ ጸጋታት እቲ ኮምዩን ብመልክዕ መዘናግዕን ባህላዊ ንጥፈታትን ተፈጥሮን ደጋዊ ዓለም ዚህቦ ተኽእሎታት እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ23,633
ስፍሓት መሬት1,480 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 39 ኪሜ
- Västerås 100 ኪሜ
- Stockholm 230 ኪሜ
እዚ ኮምዩን በዘን ዚስዕባ ከተማታት ዝቖመ እዩ፤ ፍረቪ፡ ፈሊንግስብሩ። ቨደቮግ፡ ስቱሮን ጉልድስመትሂታን። ቀንዲ ከተማ ሊንደስበርይ እዩ። ኣብኡ ግሩም ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን መስመራት ኣሎ፡ ከምኡውን ግሩም ናይ መኻይን ጽርግያታት። ኣብቲ ኮምዩንን ኣብቲ ከባቢን ኣብ ኢንዱትሪ ዘተኮራ ብዙሓት ዋኒናት ኣለዋ።
መንበሪ-ገዛ
1-3 ክፍልታትን ክሽነን ኣብ 2-3 መንበሪ ቤት ልሙድ እዩ፡ ግን ከኣ ኣብ ሰርቪስን ቪላታትንውን ኣሎ። እተን ዝዓበያ ናይ ኪራይ ኣባይቲ ትካላት እዘን ዚስዕባ እየን፤ Lindesbergsbostäder, Egeryds, Samuel Karlsson Fastigheter, Byggnadsfirman Lund ከምኡውን ካልኦት ነኣሽቱ ትካላት።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ዓረብ፡ ኩርድ፡ ሶማሊ፡ ዳሪ፡ ቦስንያ፡ ትግርኛ፡ ኪሩንዲ፡ ካረንን ካልኦትን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ሊንደስበርይ ኮምዩን ብዙሕ ስፖርታዊ ማሕበራት ኣለዎ። እቲ ዝዓበየ ናብ ኵዕሶ እግርን ኢድን፡ ቮሊቦልን ጁዱን ዘተኮረ እዩ። እቲ ናይ ሊንደስበርይ ኣረና፡ ብዙሓት ስፖርተኛታት እዮም ዚዕለሙሉ፡ ኩሉግዜ ድማ በቶም ኣብ ስፖርት ዝግደሱ መንእሰያትን ዓበይትን ምስ መልአ እዩ።
ናይ ሶማል ማሕበርን ናይ ኣፍሪቃ ባህላዊ ማሕበርን ኣሎ። ሊንደስበርይ ጥቓቲ ብዙሕ ሃይማኖታውን ባህላውን ማሕበራት ዘለዎ ከተማ ኦረብሩ እዩ።
ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ክሪስቲን ቤትክርስትያንን ከምኡውን ናይ ፐንተኮስት ቤትክርስትያን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ስደተኛታት ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ኣኼባ ይገብራሎም። ቀዪሕ መስቀል ድማ ናይ ትምህርትን ቋንቋ ሽወደንን ንደቀንስትዮ ድማ ኢደጥበብን ተቕርብ።
ኣብቲ ብዙሓት ሓደስቲ መጻእቲ ዝነብሩሉ ቦታ ናይ ቛንቋ ሽወደን ስልጠና ዚህብ መራኸቢ ቦታ ኣሎ። ነቶም ካብ ወለዶም ትምህርታዊ ደገፍ ኪረኽቡ ዘይክእሉ ህጻንት ሓገዝ ኣሎ። እተፈላለያ መጽናዕቲ ጉጅለታት ንከም ኣብነት ንደሞክራስን ናይ ምዝዋር ማኪና ተዮሪን ዚምልከት ኣኼባ የዳሉዋ። ገለ ጸገማት ንኸይህሉ ወይ ምይይጥ ዘድልዮ ጉዳይ ንኸይህሉ ድማ ንተኻረይትን ኣካረይትን ናይ ኣኼባ ቦታ ኣሎ። ናይ ጸሎት ቦታውን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሊንደስበርይ ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣሎ፡ ከምኡውን ናይ ቀረጽ በዓል ስልጣን፡ ናይ ጥሮታ በዓል ስልጣንን ናይ መድህን ቤትጽሕፈትን ኣገልጎት ቤትጽሕፈት ኣሎ። እቲ ኣብ ሊንደስበርይ ዘሎ ቤትንባብ ኣብ ስቱሮ፡ ፍረቪን ፈሊንግስብሩን ቅርንጫፍ ኣለዎ። ናይቲ ኮምዩን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣብ ሊንደስበርይ ይርከብ።
ኣብኡ ብዙሕ ግሮሰሪታት ንኣብነት ሊድል፡ ኢካ፡ ሀምሾፕን ዊሊስን ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩንን ኣብ ኦረብሩን ፍሉይ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ግሮሰሪታትን ሰከንድሃንድ ቡቲካትን ይርከብ።
ኢከያ ካብ ሊንደስበርይ 50 ኪሎመተር ርሒቑ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኩሉ ዓበይቲ ከተማታት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብ ሊንደስበርይ ናይ ስድራቤት ማእከል፡ ንሱ ከኣ ናይቶም ወለዲ ኪኾኑ ዝዳለዉ ዘለዉን ናይቶም ካብ 0-6 ዝዕድመኦም ህጻናትን መራኸቢ እዩ። ኣብኡ ምስ ሰባት ክትላለን፡ ቡን ክትሰትን፡ ብዛዕባ ንወላዲ ዘጋጥሞ ብድሆታት ደገፍን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሊንደስበርይ ኮሙናዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ - ሊንደስስኩላን። እቲ ቤትትምህርቲ ንተመሃሮ ናይ ኮለጅ ምድላውን ናይ ሞያ ምድላውን መደባት የቕርብ። ኣብቲ ቤትትምህርቲ ብድምር 14 ሃገራዊ መደባት ኣሎ። እንታይ ዓይነት ፕሮግራም መሪጽካ ብዘየገድስ ንትምህርትን ስፖርት መደባትን ክትሕውሶ ትኽእል ኢኻ።
ነቶም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ናይ ኣደ ቋንቋ ዘለዎምን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ሃገራዊ ፕሮግራም ንኺሳተፉ ዝደልዩን፡ ናይ ቋንቋ መእተዊ ትምህርቲ (SI) ኣለዎም። እዚ ነቶም ኣብ ኮለጅ ኪቕጽሉ ዚደልዩ ወይ ሞያዊ ስልጠና ኪህሉዎም ዚደልዩ ጠቓሚ እዩ።
ኣብ ሊንደስበርይ፡ ስቱሮን ፍረቪን መባእታ ቤትትምህርቲ (ላዕለዋይ ደረጃ) ኣሎ። ታሕተዋይን መለስተኛን ደረጃ ኣብ ኩለን ዓበይቲ ከተማታት ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ስራሕ ዕዳጋ ምምሕዳር፡ ማሱግነን፡ ናይ ሊንደስበርይ ኮምዩን ለርሰንትሩም እዩ። ከም መራኸቢ ቦታ፡ ደላላን ሞቶርን የገልግል - ንስራሕን ትምህርትን።
ማሱግነን ናይዚ ዚስዕብ ሓላፍነት ይወስድ፤
- ትምህርቲ ንዓበይቲ ብመባእታውን ካልኣይ ደረጃን ጽፍሒ
- ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት
- ምቕባል ስደተኛታት
- ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይቲ
- ሞያዊ ስልጠና፡ ዪርከስቩክስ
- ሞያዊ ስልጠና ኮለጅ
- ምትሕብባር ትምህርቲ ኮለጅ
- ናይ ኮሚሽን ስልጠና
- ናይ ስራሕ ዕዳጋ ስልጠና
ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሃዱ ኣብ ማሱግነን ዚርከብ ነብሱ ዝኸኣለ ኣሃዱ እዩ። ኣብኡ ምስቶም ንሓዋሩ ኣብ ጥቓ ስራሕን ትምህርትን ኪኾኑ ዚደልዩ ስራሕን ደገፍን ዚደልዩ ሰባት ኮንካ እዩ ዚስራሕ።
Fellingsbro folkhögskola ናይ ፈሊንግስብሩ ህዝባዊ ኮለጅ ነቶም ኣብ ማሱግነን ዘለዉ ወጻእተኛኣታት ሓፈሻዊ ኮርሳት ኣለዎ።
እቲ ኮምዩን ምስ እተፈላለያ ናይ ኦረብሩ ወረዳ ኮምዩናት ብምትሕብባር ብቛንቋ ኣደ ዚወሃብ ናብ ሕብረተሰ ምልላይ ዝዓለመ ስልጠና ይህብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሊንደስበርይን ስቱሮን ፈርቪን ፈሊንግስብሩን፡ ማእከል ጥዕናን ናይ ስኒ ሕክምናን ኣሎ። ኣብ ሊንደስበርይ፡ ሆስፒታል ምስ መቐበሊ ህጹጽ ረድኤትን ክኢላታትን ኣሎ። ከምኡውን ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክ ኣሎ። ኣብ ኦረብሩ ናይ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ቶርጎምቲ/ምትርጓም ኣገልግሎት ካብ ኣውራጃ አረብሩን ከባቢኡን ኢና እነምጽእ። ብኣካልን ብተለፎንን ተርጓማይ ኪምደብ ይኽእል። ንብዙሕ ቋንቋታት ዚትርጉሙ ብዙሓት ተርጎምቲ ኣለዉ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ በርይስላገን ባቡር ኣብ ሊንደስበርይ፡ ስቶሮን ፍረቪን ደው ይብልን ነቲ ኮምዩን ድማ የገልግልን። ኣብ መንጎ ኦረብሩን ካልኦት ክፋላት ናይቲ ኮምዩንን ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ። ግሩም መራኸቢታት ብምህላዉ ናብ ሓደ ቦታ በጺሕካ ምምላስ ቀሊል እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ካብቶም ብሕታውያን ሰክተራት እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ፤ Meritor, BillerudKorsnäs Frövi, Korsnäs Rockhammar AB, Nammo LIAB AB, PorPac AB, Linde Maskiner AB. እየን። ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ሰክተር፡ ሊንደስበርይ ኮምዩንን ሊንደስበርይ ሆስፒታልን ኣገደስቲ ናይ ስራሕ ቦታታትን ብዙሕ ሰራሕተኛታት ዘለወንን እየን።
እቲ ኮምዩን ናይ ውልቅን ባዕላውን ኮንሳልተሽን ንምጅማር ናይ ጉጅለ ሓበሬታ የቕርብ።


text:
Radio Erena: 02 October 2017
ኣብ ሓያሎ ዞባታት ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ብሰንኪ ዋሕዲ መማህራን ስሩዕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን መስርሕ ክጅምራ ከምዘይክኣላ ተሓቢሩ።
እዚ ዝሕበር ዘሎ፣ ናይ 2017/18 ኣካዳምያዊ ዓመተ ትምህርቲ፣ ኣብ ዝጅምረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
መማህራን፣ ክሳብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ኣብ ዝነበረ ግዜ ነናብ ዝተመደብሉ ኣብያተ ትምህርቲ ክርከቡ ድሕሪ ዝቐረበ ጻውዒት፣ ብዙሓት መማህራን ክርከቡ ብዘይምኽኣሎም፣ ብፍላይ ኣብ ዞባታት ደቡብን ዓንሰባን፣ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ሻቕሎት ከምዘለዋ ተገሊጹ።
እዚ ተርእዮ’ዚ ዓመት ዓመት ዝኽሰት ዘሎ’ዩ ዝበሉ ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት፣ እዚ ድማ ከም ኩሉ ጽላታት ኤርትራ፣ ትምህርቲ’ውን ማዕረ ክንደይ ተሃስዩ ከምዘሎ ዘጉልሕ ምዃኑ ጠቒሶም።
መብዛሕቶም መማህራን ዝምደቡ ብዘይድሌቶምን ብዘይእኹል ኣፍልጦን ፍቕርን ሞያ ምምህራንን ምዃኑ ዘገንዘቡ እቶም ምንጭታት፣ እዚ ዘንቀሎ ከኣ መማህራን ነናብ ዝተመደብሉ ቦታታት ክኸዱ ከምዘይደልዩን፣ ብዙሓት ካብኣቶም ከኣ ናብ ስደት ይውሕዙ ምህላዎም ኣመልኪቶም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ሳዋን ካልእ መሰልጠኒ ቦታታትን፣ ብጅምላ እናሰልጠነ ናብ ስርዓት ምምሃርን ምስትምሃርን ዘዋፍሮም ዘለዉ መንእሰያት፣ ንሞያ ምምህርና ብድሌትን ፍቕርን ዘይኮነ ከም ኣካል እቲ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ሃገራዊ ኣገክግሎት ከምዘርእይዎ’ውን እቶም ምንጭታት ኣነጺሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፣ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት፣ ኣብ ርሑቅ ገጠራት ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ብሰንኪ ስእነት እኹል ብዝሒ መማህራን፣ ዝህብኦ ዝነበራ ስሩዕ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ተሰናኺሉ ክሳብ ምዕጻጽ ተቓሪበን ምንባረን ጸብጻባት ሚኒስተሪ ትምህርቲ የገንዝቡ።
========================


text:
ሓባራዊ መግለጺ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል
ሓባራዊ መግለጺ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል
ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ጀሚሩ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ኤርትራውያን ነበርቲ ሃገረ እስራል ክኸይድ ዝጸንሐ ደም ምፍሳስ ንኹሉ ኤርትራዊ ዘሰንብደን ዘጉሃየን እዩ። እዚ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝባኣሰ ዝዓርግ ዘሎ ደም ምፍሳስ፡ ካብ ኤርትራዊ ባህልን ስነምግባርን ዝረሓቐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፥ ኣብ ልዕሊ ማንም ፍጡር ወዲ ሰብ ክፍጸም ዘይግብኦ ጨካንን ኣረሜናዊን ተግባር እዩ። ከምዚ ዓይነት ሰብኣዉነት ዝጎደሎ ተግባር ድማ፡ ብመንን ኣብ ልዕሊ መንን ተፈጺሙ ብዘየገድስ ክኹነን ይግባእ።
በዚ መሰረት ድማ እዞም ኣስማትና ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ኤርትራውያን ፖሎቲካውያን ሓይልታትን ማሕበራትን ነዚ ኣብ ሃገረ እስራኤል ከጋጥም ዝጽንሐ ባርባራዊ ፍጻሜታት ኣጥቢቕና ንኹንን። ነዚ ተግባር ዝፈጸሙ ባእታት ድማ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቀርቡን ጉቡእ ፍርዲ ክዋሃቦምን ንጽዉዕ። መንግስቲ እስራኤል ከኣ፡ ንድሕነት ናይ’ቶም ኣብ ትሕቲኣ ኣጽሊሎም ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዕቱብነት ክትምልከቶን ነቲ ዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ ገበናት ሓንሳብን ንሓዋሩን ደው ከተብሎን ከነዘኻኽር ንፈቱ።
ኣብዚ ኣብ ዝተፍላለየ ቦታን ግዜን ዘጋጠመ ጭካኔ ዝዓብለሎ ኣነዋሪ ተግባራት ድማ ዝተፈላለዩ ኣሕዋት ደቂ ሃገር ሂወቶም ስኢኖምን ኣደዳ ከቢድ ኣካላዊ ማህሰይቲ ኮይኖምን እዮም። በዚ ኣጋጣሚ ንመወቲ መንግስተ ሰማይ የዋርሶም ንቤተሰብ ድማ ጽንዓት ይሃብ፡ ከምኡዉን ነቶም ዝተፈላለየ ናይ ኣካላት ማህሰይትን መቁሰልትን ዘጋጠሞም ድማ ምሕረት የውርድ ንብል።
ካብዚ ምፍሳስ ደም ናይ ኣሕዋት ዝረብሕ ኣካል እንተ ሃልዩ ስርዓት ህግደፍ ጥራሕ እዩ። ስርዓት ህግደፍ ከም ህዝብን ሃገርን መጻኢና ንኽጽልምት : ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትበቆላ ዝዓይነቱ መደብ ሓንጺጹ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ምትፍናን ብምፋጣር ናብ ዘይዓርፍ ደም ምፍሳስ ኣብ ሞንጎ ኣሓትን ኣሕዋትን ኤርትራውያን ንኽሽምመና ለይትን መዓልትን ይሰርሕ ኣሎ። ኩልና ኤርትራውያን ደቂ ሃገር ድማ፡ ነዚ እከይ ዕላማ ናይ ስርዓት ህግደፍ ኣለሊና ክንምክቶን፡ ብሓባርን ብሰላምን ኣብ ሃገርና ከንብረና ዝኽእል መንገዲ ክንሕዝን ሓላፍነትና ምዃኑ ክንግንዘብ ይግባእ። ስርዓታት ይመጹን ይኸዱን እዮም ህዝቢ ግን ነባሪ እዩ።
ኣብ ዝተፈላልዩ መራኸቢ ብዙሓን ነዚ ኩኑን ዝኾነ ፍጻመ ዘይኣንፈቱ ንምትሓዝን ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ኤርትራ ፍልልይ ንምፍጣርን ዝግበር ዘሎ ዘይሓላፍነታውን ኣነዋሪን ፈተነታት፡ ህዝቢ ክነቅሓሉን ክኹንኖን ይግባእ። ኤርትራ ናይ ኩልና፡ ኩልና ድማ ናይ ኤርትራ ኢና።
ደጊምና ነዚ ኢሰብኣዊ ዝኾነ ፍጻመ ብምኹናን፣ እዚ ካብ ኤርትራዊ ስነምግባር ዝርሓቐን፡ ጭካነ ዝዓብለሎ ጎንጺ ኣብ መንጎ ደቂ ሃገር ብቕጽበት ደዉ ንኽብልን ኣብ መጻኢ ዳግማይ ንኸየጋጥምን ንጽዉዕ። ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነት ብዕርቂ ንምዕራፉ ተበጊሶም ዘለዉ ግዱሳት ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን ደገፍና እናገለጽና፡ ኩልና ኤርትራውያን ግቡእ ሓላፍነትና ንኽንስከም ኣጥቢቕና ንምሕጸን።
ዓወትን ንህዝቢ ኤርትራ!
- ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)
- ዉድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ሓኤፍ)
- ዉድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ሓዲለ)
17/12/2019


text:
ኢትዮጵያ ሓይሊ መብራህቲ ናብ ወፃኢ ሃገራት ኣብ ምሻጥ ኣብ እትርከበሉን ንምሻጥ ኣብ እትዳለወሉን ኣብ ከተማታት ኢትዮጵያ የጋጥመን ዘሎ ምቁርራፅ ናይ ሓይሊ ዋሕዲ ስለዘሎ ኣይኮነን ኢሎም ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ምህረት ደበበ ገሊፆም።
ህንፀት ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ብዝተትሓዘሉ መደብ እናሳለጠ ከምዝኾነን ቀንዲ ዝብሃሉ ናይቲ ግድብን ምስቲ ግድብ ዝተኣሳሰሩ ናይ ሓይሊ ማይ መመንጨዊ ገዛን ከምኡ’ውን ኣዚዮም ዓብይቲ ዝኾኑ ኳዕትታት ተዛዚሞም ቀፃሊ ደረጃ እቲ ስራሕ ናብ ምጅማር ከምዝተኣተወን ዋና ፈፃሚ ኣካያዲ ስራሕ ኣቶ ምህረት ደበበ ይገልፁ።
ስራሕ እቲ ግድብ ተፈፂሙ’ሎ ዝብል ሕቶ ቀሪቡሎም ኣቶ ምህረት ደበበ። ኣብዚ ዘለናዮ ናብ ከባቢ 20 ሚእታዊ ስራሕ እቲ ግድብ ተዛዚሙ’ሎ ኢሎም።
ቅድም ክብል መንግስቲ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብሰፊሕ ሓሲብሉ ዝተጀመረ ፕሮጀክት ስለዝኾነ ክሳብ ሎሚ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ፀገም ፍልፍል ገንዘብ ይኹን ዕንቅፋት እንከየጋጠሞ እቲ ስራሕ እናተሳለጠ ይርከብ ኢሎም።
ህንፀት ግድብ ህዳሴ ኣብ ዋሕዚ ናይል ዘለዎ ተፅዕኖ ብዝምልከት ካብ ኢትዮጵያ፣ግብፂ፣ሱዳንን ካልኦት ገለልተኛ ሃገራትን ዝተዋፅኡ ክኢላታት ውፅኢት መፅናዕቶም ኣብዚ ሕዚናዮ ዘለና ወርሒ ግንቦት ዕላዊ ክኸውን እዩ።
እቲ ዝበዝሕ ስራሕ ዛዚሞም ከምዘለውን ንቶም ዝምልከቶም ሰብዋና ኣካላት ከምዘረክቡን እንተኾነ ሓድሽ ዝብሃል ኣብ ኩለን ሃገራት ዘይፍልጠን ዝብሃል ጉዳይ ከምዘየምፅኡን ኣቶ ምህረት ደበበ ይገልፁ።
‘’እቲ ዓለምለኸ ክኢላታት ጉጅለ እቲ ፕሮጀክት ጠጠው ክብል ኣለዎ፤ክብል የብሉን ኢሉ ናይ ምውሳን ስልጣን የብሉን።’’
ኣብ ዝሓለፉ ቅኒያት ባንኪ ዓለምን ባንኪ ልምዓት ሕብረት ኣፍሪካን ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኬንያ ንመዘርግሑ መስመር ሓይሊ ኤለክትሪክ 1.26 ቢልዮን ዶላር ልቓሕ ፈቒዱ ኣብ ቀረባ እውን ኮንትራት ክፍረምን ከይዲ ህንፀት ክጅመርን ኣብ ናይ መወዳእታ ምድላው ኢና ንርከብ ኢሎም ኣቶ ምህረት ደበበ።
ከተማ ኣዲስ ኣበባ ሓዊሱ ብርክት ዝበላ ናይ ኢትዮጵያ ከተማታት ዝለዓለ ፀገም ሓይሊ መብራህቲ እናጋጠመንን ብታራ እናጠቐማን ኣብዝርከባሉ ናብ ጁብቲ ምሽጣ ምጅማርን ናብ ካልኦት ሃገራት ንምሻጥ ምትላምን እቲ ፀገም ብዝተፈላለዩ ውሽጣውን ደጋውን ምዃኑን ንጁብቲ ስለዘይተሸጠን እዩ ኢሎም።
እቲ ዘጋጥም ዘሎ ምቁርራፅ ሓይሊ ብዘላቕነት ንምፍታሕ ሰፊሕ ምንቅስቓሳት እናተገበሩ እዮም ኢሎም።
ናይ ኢትዮያ ከተማታት ብታራ ሓይሊ መብራህቲ ይረኽባ ኣብዘለዋሉ እዋን ናብ ጁብቲ እትሸጥዎኸ ብታራ ዲዩ ተባሂሎም ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ምህረት ደበበ።
ኮርፖረሽኖም ኣብ ዝሓዞ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ልምዓትን ትራንስፎርመሽንን መደብ ካብ ግድብ ህዳሴ፣ካብ ጊቤ ሰለስተን ናይ ገናሌን ናይ ንፋስ ፕሮጀክትታትን ሓዊሱ 10ሽሕ ሜጋ ዋት ናይ ምምንጫው ትልሙ ከምዘዐውት ገሊፆም ኣቶ ምህረት።


text:
ኣብ 167 ሃገራት ቁጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ብውሕዱ ኣማኢት ኣሸሓት በጺሖም ኣለዉ። ፕረዚደንት ትራምፕ ሕጂ ንሃገራት ንምሕጋዝ ማዕጾይ ክፉት`ዩ ይብል-ዝርዝር ግን ኣይሃበን።
“ብዙሓት ሃገራት ይረኸባና`ለዋ- ሕቶታት ይሓታና ኣለዋ፡ እንታይ እንተገብርና ይሓይሽ ይብላና። ግልጺ ክገብሮ ዝደሊ ግን ንህዝብታት ኢራንን ሰሜን ኮርያን ወሲኽካ ንኻልኦት ሃገራት ክንሕግዝ ኣገዳሲ`ዩ።”
ኮሮናቫይረስ ንምውጋእ ኣብ መጀመርያ`ዚ ወርሒ መጋቢት ብኮንግረስ ካብ ዝጸደቐ 8 ቢልየን ዶላር፡ እቲ ሓደ ቢልየን፥ ንኣህጉራዊ ምንቅስቓሳት ንክውዕል ዝተመደብ`ዩ- ካብ መንጉኡ`ውን ብ USAID ኣቢሉ ዝሃብ`ዩ።
ስተፈን ሞሪሰን- ካብ ዓለም-ለኻዊ ስትራተጂክ መጽናዕቲ`ዩ- ብዛዕብኡ ከምዚ ይብል።
“ካብ መንጎ`ቲ ሓገዝ $ 300 ሚልየን ዝኸውን ብUSAID ዝውሃብ ብፍላይ ነቶም ኣብ ኣፍሪቃ ዘለዉ ሓገዝ ዘድልዮም ዝከውን ዝተመደበ ኣሎ- እዚ ድማ እተን ሃገራት ኣብ ምክልኻል`ቲ ቫይረስ ንክሕግዘን ተባሂሉ`ዩ።”
ፕረዚደንት ትራምፕ ካብቲ ንምብርባር ኤኮኖሚ ተባሂሉ ዝዳሎ ዘሎ ግዙፍ $1 ትሪልየን ገንዘብ፥ ንሃገራት ወጻኢ ዝተሓዝኤ ነገር የለን ይብል ።
'ኣይፋሉን፥ እዚ ኣብ`ቲ ጥሙር መሕወዪ ኤኮኖሚ ኣይኣተወን። ግን ብዙሕ ቢልዮናት ዶላራት ኢና`ኮ ንህብ። ንኣብነት ኤድስ ኣብ ኣፍሪቃ- ብዙሕ ኢና ንዋግኦ ዘለና።”
ብኻልእ ወገን ቻይና ፥ነቲ፥ እቲ ቫይረስ ንክዝርጋሕ ኣቐዲማ ዕድል ሂባቶ ኢሉ ንዝመጻ ዘሎ ነቔፈታ ንምብርዓን ይመስል፥ ኩባንያታት ቻይና ናብ ሃገራት ኤውሮጳን ናብ 54 ሃገራት ኣፍሪቃን መሳርሕታት ጥዕናን መድሓኒታትን ዝሓዘ ጽዕነታት ትሰድድ ኣላ።


text:
ብኩራት ብምኽንያት ሕማም
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 4 2 2020
እንተሓሚምካ ክፍሊት ንክትረክብ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። ንሰራሕተኛ፣ ደላዩ ስራሕ ወይ ኣብ ናይ ወለዲ ዕረፍቲ ዝርከብ ዝተፈላለዩ ሕግታት ይምልከትዎም። ኣብ ምንዋሕ ግዜ ሕማም ተሞርኩሱ እውን ዝተፈላለየ ሕግታት ክምልከተካ ይኽእል እዩ።
እንተሓሚምካን ከተብኩር እንተኣድልዩካን ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት (Försäkringskassan) ናይ ሕማም ክፍሊት (sjukpenning)፣ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። ክፍሊት ሕማም፡ ክሳዕ ጥዕና ትረክብን እንደገና ክትሰርሕ ትኽእልን ንዝኸሰርካዮ ናይ ስራሕ እትዋት ዝትክእ ግዝያዊ ክፍሊት እዩ።
ክንደይ ክፍሊት ሕማም ገንዘብ ከም ትረክብ ኣብ እትዋትካ እዩ ዝምርኮስ። ንኽፍሊት ሕማም ዝምልከቱ ሕግታት ዝተፈላለዩ ኾይኖም፡ ስራሕ ኣልቦ፣ ተቖጺርካ ትሰርሕ ወይ ናይ ገዛእ ርእስኻ ትካል ተካይድ እንተኾንካን ኣብኡ ይምርኮሱ እዮም።
ንኽፍሊት ሕማም ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ከተመልክት ከለኻ፡ ምስ ምልክታኻ ኣተሓሒዝካ ንምንታይ ክትሰርሕ ከም ዘይትኽእል ዝገልጽ ናይ ሓኪም ወረቐት ክትሰድድ ኣለካ። ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ድሒሩ ሕግታት ክፍሊት ሕማም ተማሊኡ ድዩ ኣይተማልኣን እንተኾይኑ ይግምግም።
መሰል ክፍሊት ሕማም ንክህልወካ እንተ ወሓደ ሓደ ርብዒ ካብቲ ክትሰርሐሉ ዝግበኣካ ግዜ፣ ስራሕ ክትደልየሉ ዝግባኣካ ግዜ ክትሓምም ወይ ኣብ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ዝነበርካ ክትከውን ይግባእ ። ኣብ ሽወደን ሃገራዊ ውሕስነት ዘለካ ሰብ እውን ክትከውን ኣለካ።
ምምማይ ናይ ክፍሊት መሰል
-
ክፍሊት ሕማም ዘውህብ እቶት (SGI)
ብመልክዕ ክፍሊት ሕማም ክንደይ ገንዘብ ከም እትረክብ፡ ኣብቲ ናትካ (SGI) ናይ ክፍሊት ሕማም ዘውህብ እቶት፡ ክፍሊት ሕማም ዝተጸጋግዐ ኣታዊ ይምርኮስ። ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ኣብ ዓመታትዊ እትዋትካ ተሞርኩሱ ክንደይ ክፍሊት ሕማም ዘውህብ እቶት (SGI) ከም ዝግባኣካ ይውስን።
-
ንስኻ ተቖጺርካ እትሰርሕ ሰብ ምስ እትሓምም
ሰራሕተኛ እንተ ዄንካ እሞ እንተ ሓሚምካ ናብ ወሃቢ ስራሕካ ከም ዝሓመምካ ከተመልክት ኣሎካ። እታ ቐዳመይቲ ዝሓምመካላ መዓልቲ መሕለፊ (karensdag) ትበሃል፣ ማለት እታ መዓልቲ እቲኣ ዝኾነ ክፍሊት ኣይትረክብን ኢኻ። ካብ መዓልታት 2-14 ኣስራሒኻ ናይ ሕማም ደሞዝ ይኸፍለካ። ናይ ሕማም ደሞዝ 80% ናይ ልሙድ ደሞዝካ እዩ። ኣስራሒኻ ንምንታይ ክትሰርሕ ከምዘይትኽእል ዝገልጽ ናይ ሓኪም ወረቐት ክሓተካ ይኽእል እዩ። ብልምዲ ግን እተን ቐዳሞት ሸውዓተ መዓልታት ኣብቲ ናይ ሕማም እዋን ዝኾነ ምስክር ኣየድልየንን እዩ።
ድሕሪ መበል 14 መዓልቲ ናብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ንኽፍሊት ሕማም ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
-
ንስኻ ደላዩ ስራሕ እንተ ዄንካ ምስ ትሓምም
ከም ደላዩ ስራሕ መጠን እንተ ሕሚምካን ብሰንኩ ስራሕ ክትደሊ ወይ ክትጅምር ምስ ዘይትኽእልን መሰል መተካእታ ደሞዝ ሕማም (sjukpenning) ክህልወካ እውን ይኽእል እዩ። ከም ደላዩ ስራሕ መሰል መተካእታ ደሞዝ ሕማም ካብ ቐዳመይቲ መዓልቲ ናይ ሕማም እዋን ጀሚሩ ክህልወካ ይኽእል እዩ። ከምዚ ከጋጥም ከሎ ብመንገዲ ናይ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ባዕልኻ እትግልገለሉ ኣገልግሎት (självbetjäningstjänst)ናይ ሕማም ምልክታ ክትገብር ኣለካ።
መሰል ክፍሊት ሕማም ንምርካብ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ከም ደላዩ ስራሕ ተመዝጊብካ ዝጸናሕካ ክትከውን ኣለካ።
-
ሕማም ኣብ እዋን ናይ ወለዲ ዕረፍቲ
ኣብ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ኣብ እትርከብ እዋን ምስ ትሓምም እሞ ድማ ውላድካ ክትኣሊ ምስ ዘይትኽእል ኣብ ክንዲ መተካእታ ደሞዝ ወለዲ፡ ክፍሊት ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ከም ኣብ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ዝርከብ ሰብ ክፍሊት ሕማም ንምርካብ፡ ናይ ቈልዓ ምእላይ ዓቕምኻ ብውሑዱ 25 ሚእታዊት ዝጎደለ ክኸውንን ዝተወሰነ ኤስጊኢ (SGI)፣ ክፍሊት ሕማም ዘውህብ እቶት (SGI) ክህልወካን የድሊ።
-
ንስኻ ትካል እትውንን ሰብ ምስ ትሓምም
ከም ወናኒ ትካል ምስ እትሓምም መሰል ክፍሊት ሕማም ክህልወካ እውን ይኽእል እዩ።
ትካልካ ናይ ብርኪ ትካል ምስ ዝኸውን ከም ኣብ ትካልካ ተቖጺርካ እትሰርሕ ሰራሕተኛ ትቑጸር። እዚ ማለት እታ ናይ ብርኪ ትካልካ ንቐዳሞት 14 መዓልታት ናይ ሕማም ደሞዝ ኣብ ክንዲ ጉቡእ ደሞዝ ትኸፍለካ። ብድሕሪኡ ንናይ ክፍሊት ሕማም ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ናይ ገዛእ ርእስኻ ትካል ዘለካ ድማ መሕለፊ መዓልታት (karensdagar) ባዕልኻ ክንደይ ምኻኑ ትውስን። ዝኾነ ምርጫ እንተዘይጌርካ ብቐጥታ 7 መሕለፊ መዓልታት (karensdagar) ይኸውን።
-
ክፍሊት ንጥፈታት (Aktivitetsersättning)
ክፍሊት ንጥፈታት ንዓኻ ዕድሜኻ ኣብ ሞንጎ 19- 30 ዓመት ዝኾነ፡ ብሰንኪ ሕማም፣ ማህሰይቲ ወይ ስንክልና ዝኣመሰሉ ምሉእ ናይ ስራሕ ሰዓታት እንተ ወሓደ ንሓደ ዓመት ክትሰርሕ ምስ ዘይትኽእል ዝወሃብ ክፍሊት እዩ። ክፍሊት ንጥፈታት ናይ ትምህርቲ ግዜኻ ብሰንኪ ሕማም ወይ ስንክልና ከተናውሕ ምስ እትደሊ እውን ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
-
ክፍሊት ሕማም (Sjukersättning)
ክፍሊት ሕማም ንስኻ ዕድሜኻ ሞንጎ 19 ክሳዕ 64 ዓመት ዝኾነ፡ ብሰንኪ ሕማም ወይ ስንክልና ናብ ናይ ስራሕ ዓለም ሕጂ ወይ እውን ኣብ መጻኢ ክትምለስ ወይ ብፍጹም ክትሰርሕ ምስ ዘይትኽእል ዝወሃብ ሓደ ክፍሊት እዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 13.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር. 8.14-21
ደቂ መዛሙርቱ ኸአ ምምላ እንጌራ ስለ ዝረስዑ ምስአቶም አብ ጃልባ ብዘይካ ሓንቲ እንጌራ ኻሊእ አይነበሮምን። ኢየሱስ ድማ “ተጠንቀቑ፥ ካብ ማይ ብሑቕ ፈሪሳውያንን ሄሮድሳውያንን ተሓለዉ” ኢሉ አዘዞም። ናሳቶም ከአ ንሓድሓዶም “እንጌራ ስለ ዘይተማላእና እዩ፥” ተበሃሃሉ። ኢየሱስ ድማ ፈለጡ ኸምዚ በሎም፦ “ስለምንታይ እንጌራ ብዘይ ምምላእኩም ንሓድሓድኩም ትካትዑ፧ ገናዶ አይተረድ አኩምን እዩ፧ ወይ አይተስተውዕሉንዶ ኢኹም፧ ልብኹምከ ተደፊኑ ድዩ፧ አዕይንቲ ኸለዋኹምሲ አይትርእዩንዶ፧ አእዛን ከለዋኹምከ አይትሰምዑንዶ፥ አይትዝክሩንዶኸ ኢኹም፧ እቲ ኃሙሽተ እንጌራን ኃሙሽተ ሽሕ ምስ ቆረስኩ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አል ዓልኩም፧” ንሳቶም ከአ “ዓሠርተው ክልተ” በልዎ። “እቲ ሾብዓተ እንጌራ ነርባዕተ ሽሕ ምስ ቆሮስኩኸ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አልዓልኩም፧” ንሳቶም ድማ “ ሾብዓተ” በልዎ። ንሱ ድማ “ስለምንታይ ደአ ዘይተስተውዕሉ፧” በሎም።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒ ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ መዛሙርቱ “ተጠንቀቑ፥ ካብ ማይ ብሑቕ ፈሪሳውያንን ሄሮዶሳውያንን ተሓለዉ” እናበለ አብ ጉዕዞኦም ክጥንቐቑ ወትሩ ድሉዋት ንኽኮኑን የጥንቅቖም።ካብ ማይ ብሑቕ ተጠንቀቑ ማለት – ካብ ግብዝና ፈሪሳውያን ሄሮዶሳውያንን ተተንቐቑ ማለቱ ኢዩ። ካብቲ ሕማቅን ጌጋን መገዲ ትምህርቲ ኽጥንቀቁ ይምዕዶምን የሰምዓሎም። አቐዲሙ ነቲ ትንቢት ኢሳይያስ ብምጥቓስ “ እዚ ህዝቢ እዚ ብኸናፍሩ የኽብረኒ፥ ብሉቡ ግና ኻባይ አዝዩ ርሑቕ እዩ፡ ግናኸ ምህሮ ሥር ዓት ሰብ እናመሃሩ፥ ብኸንቱ የምልኹኒ” ኢሉ ተዛሪቡ ነይሩ ኢዩ።
ንሳቶም ግና ነዚ መልእክቲ እዚ አይርድእዎን። ከምዚ ዝብል ዘሎ እንጌራ ስለ ዘይተማላእና እዩ እናበሉ ከአ ንሓድሕዶም ይዛረቡ። አብ ቅድሚ እዚ ናይ ሓዋሪያት ዘይምርዳእ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሕቶታት የቅርበሎም። ስለምንታይ እንጌራ ብዘይ ምምላእኩም ንሓድሓድኩም ትካትዑ፧ ገናዶ አይተረድአኩምን እዩ፧ ወይ አይተስተውዕሉንዶ ኢኹም፧ ልብኹምከ ተደፊኑ ድዩ፧ አዕይንቲ ኸለዋኹምሲ አይትርእዩንዶ፧ አእዛን ከለዋኹምከ አይትሰምዑንዶ፥ አይትዝክሩንዶኸ እዚ ዘብሎ ዘሎ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ – ሓዋሪያት አብቲ እንጌራ ዘባዛሓሉ እካ እንተሳተፉን – እቲ ዘደንቕ ተአምራታት አብ ቅድሚኦም እንተተፈጸመ ገና ክርድኦም አይከአሉን። ከስተውዕሉሉውን አይተረኽቡን። “እቲ ኃሙሽተ እንጌራን ኃሙሽተ ሽሕ ምስ ቆረስኩ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አልዓልኩም፧ እናበለ ክሓቶም ተረኽበ። ንሳቶም ከአ “ዓሠርተው ክልተ” በልዎ። ቀጺሉ “እቲ ሾብዓተ እንጌራ ነርባዕተ ሽሕ ምስ ቆሮስኩኸ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አልዓልኩም፧” ንሳቶም ድማ “ሾብዓተ” በልዎ። ንሱ ድማ “ስለምንታይ ደአ ዘይተስተውዕሉ፧” ይብሎም።
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ሎሚውን ክርስቶስ ጎይታና ንዓና እዚ ቃል እዚ የሰማዓልናን ይእውጀልና አሎ። ካብቶም ናይ ግዜና ፍሪሳውያንን ሄሮዶሳውያንን ትምህርቲን አብነትን ሕይወትን ክንሕሎን፡ ክንጥንቀቕን። አይኖት ኢዮም እምበአር ናይ ግዜና ፈሪሳውያንን ሄሮዶሳውያንን እንብሎም፧ ነዚአቶም ጳውሎስ አብታ ካልኤይቲ መልእኽቱ ናብ ሰብ ሰብ ቆሮንጦስ እንክጽሕፍ “ሓሰውቲ ሃዋሪያት: መዳናገርቲ: መገልገልቲ ሰይጣን : ናይ ክርስቶስ ኢና ብዝብል ዘደናግሩ ኢሉ ይጽውዖም። ንገዛእ ርእሶም ኣገልገልቲ ወይ ብሉጻት ሓዋሪያት ክርስቶስ ኮይኖም ዝቐርቡ ጌሩ ይገልጾም። እቲ ናቶም ስእሊ ወይ መንነት – ፍሉያት ሰብ ጸጋ: ሰብ ሕያብ…አብ ሕይወቶም ፍሉይ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ወይ ሕያብ መንፈስ ቅዱስ ዝተቐበሉ: በጸጋ እግዚኣብሔር ዝሃብተሙ: ኮይኖም አብ ቅድሚ አሕዛብ ይቀርቡ እያቶም። ነዚአቶም ጳውሎስ ሓሰውቲ ሓዋሪያት ኡሉ ይጽውዖም። ዝለዚ ንሕና ካብዚ ካብዚ ማይ ብሑቕ እዚ ኢና ክንጥንቀቕን ክንሕሎን ዝም ዕደና ዘሎ ክርስቶስ ጎይታና። እቲ ንሕና ከም ሓዋሪያት – ሰዓብቲ ክርስቶስ ሎሚ ክንስዕቦ ዘለና፡ ኣብነትን ትምህርትን ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምኽታል ብትሑት መንፈስ: ትሑታት ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ኮይና ክንቀርብ ኢዩ። ሓደ እኻ ኸየስሕተኩም ተጠንቐቁ። ይብለና ጎይታናን አምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ
አብ መ ዓልታዊ ሕይወትና እንተረአና ማይ ብሑቕ ወይ ለቢቶ አብቲ ብዙሕ ሓርጭ ተሓዊሱ ንኹሉ ከብኰዕ ንረኽቦ። ንኹሉ ይልውጦ።. ከምኡውን አብ ማሕበራትና፡ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና፡ አብ መንጎና፡ አብ ጎረባብትና ብዝተፈላለየ መገዲ ነቲ ሓቀኛ መንነትና ሓቢእና ብግብዝና እንመላለስ ሰባት ከምዘለና አይንረስዕ። እዞም ዓይነት ሰባት እዚአቶም በብቑሩብ ነታ ማሕበር ክርስቲያን፡ ሕማም ክንዘርአላ፡ ሰላም ኽንከልአ ንኽእል ኢና። ድኅሪ ግዜ ብዙሓት ነቲ ጌጋ አብነትን አካያይዳ ዝኾነ ሕይወትናን አብነትናን ዝሰ ዕቡ ብዙሓት ክርከቡ ይኽእሉ ኢዮም። ካብዚ አቶም ኢዩ ሎሚ ቃል አምላኽ ተጠንቀቑ ዝብለና ዘሎ። ስለዚ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ንቓል አምላኽ አብ ሕይወትና ልባትና ቦታ ክንህቦ፡ ሕይወትና ክቕይር ክነፍቅደሉ፡ ልብና ከይነትርር፡ ሑሽኽታ መንፈስ ቅዱስ ክንሰምዕ ወትሩ ጽን ክንብል ይግበአና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………:


text:
ኣብዛ ሕልኽላኽ ዝበዝሓ ዓለም፣ ኣብዛ ፍትሒ ኣልቦ ዝኾነት ምድሪ፣ ኣብዛ ዓመጽን ተንኮልን ዝዓብለላ መሬት፣ ኣብዛ ዓለማውነትን ርኽሰትን ዝበዝሓ ቦታ ኢና ንነብር ዘሎና። መብዛሕትና ስለምንታይ ናብዛ ከምዚኣ ዝበለት ዓለም መጺኣ ኢልና ነቲ ዝደኮነና ኣምላኽ ዝሓመናሉ ጊዜያት ዉሑድ ኣይኮነን።
ምፍጣርና ኣጣዒስና ኸኣ እንስሳ ክንከውን ወይ ተንኸውን ኢልና ዝተመነናሉ ሰዓት እውን ውሑድ ኣይኮነን። ኢፍትሓውነት እዛ ዓለም እናተሓሳሰበና ድማ ንኣምላኽ ከም መዳላውን ሻረኛን ጌርና እንወስደሉ ሰዓት ሒደት ኣይኮነን። ኣብቲ ፍትሒ ዝደለናሉ ሰዓት ፍትሒ ምስ ተደፍነና ኣብቲ ገለ ዝደለናሉ እሞ ኸኣ ዘይረኸብናሉ እዋን፣ ኣብቲ ገለ እናሰለጦ ንዓና ግና ምስላጥ ክኣብየና ከሎ። ኣብቲ ውሒድና ከሎ ገለ ግና በዚሕዎም ክጻፍዑ ኣብ እንርእየሉ እዋን ዝስማዕና ስሚዒት ኣሎ እዩ። ብዝሑ ሰዕ ከኣ ኣብዛ ምድሪ ነዚ ዕጫ ዝተፈጠርና ኮይኑ ይስማዕና እዩ።
ሰብ እዚ ብመልክዕ ኣምላኽ ዝተፈጥረ ፉጡር ወዲ ኣዳም ብኸምኡ ሰብ ክግፋዕን ክስቀን ክንሪኢ ከሎና ከኣ እምላኽ ብርግጽ ይግደስ ድዩ? ኣምላኽ ነዚ ይርእዮ ኣሎ ድዩ? እናበልና ምስ ኣምላኽን ገዛእ ርእስናን ንማጎት በዚ ከምዚ ኣብ ምንጽርጻርን ተስፋ ምቕራጽን ዝኣተና ሰባት ሕደት ኣይኮናን። ገለ ገለ ሰባትሲ ወረግ ኣምላኽ የሎን ኣብ ምባል በጺሖም ኣለዉ። ነዚ ዘለዎም ስነ ሞጎት ከኣ ዘቕርብዎ መርትዖ ኣለዎም እዩ። ንሱ ኸኣ ኣምላኽ እንተ ዝህሉ ድኣ እዚ ስለምንታይ ኮይኑ? እዚ ስለምናታይ ተፈጺሙ? ኣእምርኦም ብስለምንታይ ዝተመልኣ እዩ።
እስከ ሓደ ሕቶ ክንሓትት እዚ ኹሉ ኣብ ዓለም ዝግበር ዘሎ ዘይፍትሓውነትን ዓመጽን በደልንሲ ኣምላኽ ይርእዮ ድዩ? ኣምላኽ ይዕዘቦ እንተሎ ደኣ ስለምንታይ እዚ ኹሉ ዝፍጽመ ዘሎ? ወይሲ ነዚ ዝኸውን ዘሎ ደው ከብል ዓቕሚ የብሉን ድዩ? እዚ ከምዚ ዓይነት ሕቶታት ምሕታትና በደል ኣይኮነን። እቲ ኣበሳ ዝከውን ዘሎ ነቲ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ብዛዕባ እዚ ህልዊ ኩነታት ከም ዘይግደስን ከም ዘይርእን ጌራና ክንኣምኖ ከሎና ጥራይ እዩ።
ሓደ ግዜ ኣብ መጽሓፍ ቁዱስ ሰባት ንዳዊት ናይ ኣምላኽ ሰብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕቶ ሓተቲቶሞ እዮም ኣምላኽ ኣበይ ኣሎ? ዳዊት ክምልሰሎም ከሎ ከምዚ ኢልዎም ኣምላኽ ኣብ ሰማያት ኣሎ ዝደለዮ ኸኣ ኩሉ ይገብር ኣሎ። ኣምላኽ ነቲ ብመልክዕን ብምስሉን ዝፈጠሮ ወዲ ኣዳም በዚ ሕጂ ኣብ ዓለም ዝሓልፎ ዘሎ ዝተፈላለየ ኣደራዕ ክሓልፍ ፍቓድ ናቱ ኣይኮነን፣ እዚ ኹሉ መጽዩን ተፈጢሩን ዘሎ ኣምላኽ ብስቓይ ሰባት ስለ ዝሕጎስን ባህ ዝብሎን ስለ ዝኮነ ዘይኮነ ባዕሉ እቲ ዝፈጠሮ ሰብ ወዲ ኣዳም ነዚ ዕነወት እዚ ምስ ሰይጣን ተሓባቢሩ ዘመጾ እዩ።
እሞ ማለትካ ኣምላኽ ብዛዕባ ሰባት ይግደስ እዩ ዲኻ ትብል ዘለኻ? ብኸመይ? እዚ ኹሉ እናሓለፍኩ? ብዛዕባ እዚ ክጽሕፍ ከለኹ ሓደ ነገር ትዝ ኢሉኒ ብዛዕባ ሓደ ፉሉጥ ሳይንትስቲ ዝሰማዕክዎ ዛንታ እዩ። እዚ ምሁር ተመራማሪ ስነ ፍልጠት ስለ ዝነበረ ኣብ ዘመን ህይወቱ ብዙሕ ምርምራት እዩ ኣካይዱ፣ ሓደ ግዜ ኣብቲ ምርምር ዝገብረሉ ዝነበረ ላፕራቶርይኡ ዘይተጸበዮ ባርዕ ሓዊ ኣጋጠሞ እሞ ነቲ ንዓመታት ዝተመራመሮ ኩሉ ሃመኾ። ወዱ መጺኡ ነዚ ምስ ረኣየ ኣቦ ኦሮማይ በሎ። ኣቡኡ ኸኣ ኣይፋል እዚ ወደይ ኣምላኽ ኣብቲ ቦታ ገለ ዘይጠቅም ነገር ስለ ዝረኣየ እዩ እዚ ዝኾነ ብምባል ኣብ ኣምላኽ ዘለዎ እምነት ብምትራር ካብቲ ዝነበሮ ናይ ቀደም ዕዮ ዕውት ስራሕ ሰሪሑ ሓሊፉ።
ሓቂ እዩ ኣነ ንስኻትኩም ኣብ ህይወትና ዘይርደኣና ነገር የጋጥመና እዩ። ሰባት እንተኸኑ ነቲ ከምኦም ሰብ ብፍጹም ኣይርድእሉን እዮም። ኣምላኽ ክንሓዝን ፍትሒ ክጎድለና ክነብዕ ስለምንታይ ኢልና ክንሓትት ከሎና ዘይርእየና ኣይኮነን ይርእየና እዩ። ብሰንኪ እዚ ነገር እዚ እምነትና ክፍተንን ክጎድልን ከሎ ኣምላኽ ከም ሰብ ኮይኑ ኣይበልኩን ዶ ረኣይዎም ደኺሞም ኢሉ ዝባኑ ብፉጹም ኣይህበናን እዩ። ኣምሳዩኡ ይድንግጸልናን ይርሕርሃልናን እዩ። ኣምላኽ እቲ ነዛ ከባብ ዓለም ዝፈጠረ ኣብ ላዕሊ ኾይኑ ይዕዘብን ይርእን እዩ። እዚ ሎሚ ኣብ ህይወተይን ህይወትካን ዝኸውን ዘሎ ኩሉ ነገር ኣምላኽ ይርእ እዩ።
እሞ ሓራይ እዚ ኩሉ ንሓልፎ ዘሎና ይርእዮ እንተሎ ድኣ ስለምንታይ ገለ ነገር ዘይገብር ዝብል ሕቶ ኣብ ኣእምሮኻ ክመጽእ ይኽእል እዩ። ኣምላኽ ገለ ነገር ካብ ምግባር ኣብ ዘመናት ኩሉ ስቕ ኢሉ ኣይፈልጥን እዩ። ካባይን ካባኻን ዝድልዮ ነገር ኣሎ ንሱ ከኣ ናብኡ ንምጻእ እሞ ብዛዕባ ነገርና ምስኡ ንማጎት ከመይሲ ንሱ ጥራይ እዩ ዝርዳእ። ኣብዛ ማዕበል ዘይፍት ሓውነትን ጓህን ቃንዛን መሊእዋ ትልብለብ ዘላ ዓለም ኣነን ንስኻን ግና እምንቶና ኣቡኡ ብምግባር ካብዚ ናይ ሕጂ ዋዕን ሽንቦባን ክንሽፈን ንኽእል ኢና። እዚ ማለት ግና ብዘይስቓይን መጉዳእትን ማለተይ ኣይኮንኩን የግዳስ ኩሉ ሰዓ ኣብ ኩሉ እዋን ነዚ ዝርዳኣ ኣምላኽ ብምእማና ንሕጎስ እሞ ሓንቲ መዓልቲ ከኣ ከም ዝረድኣና ኣሚና ኣብዛ ምድሪ ብዓወት ናብራን ንመርሕ።
ኣብዛ ምድሪ ስቓይን ዘይፍትሓውነትን ጓህን ክሳብ ወዲ ኣምላኽ የሱስ ዝመጽእ ክቕጽል እዩ። ሰብ ከኣ በቲ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ እንተ ዘይኣሚኑ በዚ ንፋስ እዚ እናተሃርመ ክሳብ ትንፋሱ ዘላ ትልኽ እናበለ ክነብር እዩ። እቲ ኣብ ኣምላኽ ዝኣመነ ግና ወትሩ ኣብ ትሕቲ ጽላል እቲ ኹሉ ዝኽእል ስለ ዝነብር ብጽላል እቲ ዘልኣለማዊ ኸኣ ስለ ዘጽልል ካብቲ ዝመጽእ ቁጠዓ ከምልጥ ናይ ግድን እዩ። ኣምላኽ ንዘሎና ውሽጣዊ ጓህን ቃንዛን ዘይርዳኣ ኣምላኽ ኣይኮነን። ኣብዛ እንትርፎ ህርፋን ምጽንናዕ ዘይትረኽበላ ዓለም ደባሲ ክኸውን ዝኽእል ኣካል እንተሃልዩ ሓደ ኣምላኽ ጥራይ እዩ።
ኣብዚ ናይ መወዳእታ ዘመን ኣብዚ ኩሉ መሊእልካ ከሎ ዘይትዓግበሉ እዋን፣ ኣብዚ ክብረት ከም ሓመድ ዝበዝሐሉ ሰዓት ክብሪ ዘይብልካ ኮይኑ ዝስማዓሉ እዋን፣ ኣምላኽ እወ ንሱ እቲ ዘፈቀረና መግለጺ ሕያውነቱን ፍቕሩን ከኣ ንወዱ የሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝለኣከልና ጥራይ እዩ ዕጋበትናን ምጽንናዕናን ክከውን ዝኽእል። ኣብዚ ናይ ጸልማት እዋን ንፍትሒ ኣእዊኻ ዘይትስማዓሉ፣ ንሓገዝ ጠሪዕካ መልሲ ዘይትረኸበል ህሞት ኢና ንነብር ዘሎና እሞ ንሕና ካብዚ ንመንፈስን ንስጋን ዘማህምን ኣብ ተስፋ ቕርጸት ዝሸምም ሓደጋ ከነምልጥ ኣእዳውና ምስ ናይ ልብና ናብ ኣምላኽ ብምልዓል ንመለስ፣ ንሱ ድማ ክምለሰና እዩ።
ዘማራይ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ ክዝምር እንከሎ ከምዚ ኢሉ ኣሎ  > መዝሙር 7፣1። ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ሎሚ እቲ እንክ መምለጢ ሓደ እዩ ንሱ ከኣ እቲ ካብ ኩሉ ጽላልን መዕቖብን ዝከውን ኣምላኽ ጥራይ እዩ። መንገዲ ህይወት ኩሉ ጥጡሕ ኣይኮነን ዳራጋ ናይዛ ምድሪ ጉዕዞ ኩላተን ሓርፋፋት እየን። ወትሩ ኸኣ ብሓጎጽጎጽን ሸንቦባን እያ ትሓልፍ። እታ ዋሕሳ ኣብ ኣምላኽ ዝገበረት ነፍሲ ግና ነዚ ኩሉ ሓሊፋ ሓንቲ መዓልቲ ከም እትዕወት ዘጠራጥር የብሉን። ብኣንጻሩ ነቲ ነዚ ናይ ኣምላኽ ጽላልን ፍቕርን ዘይትርዳኣን ዘየስተውዓለትን ነፍሲ ግና ወትሩ ኣብ ስቓይን ኣብ ተስፋ ቑር`ጸትን ምንባራ ዘይተርፍ እዩ።
ህይወት ብርባርባ ድነ ሞት ትሓልፍ እያ። ነፍሲ ብሓዘንን ስቓይን ትሓልፍን እያ ግና ኣብ ምርኩስ ኣምላኽ ተሞርኪስና ኣብ በትሪ የሱስ ተደጊፍና ግና ነዛ ብድነ ዝተኸበት ዓለም ሲዒርናያ ክንሓልፍ ንክእል ኢና። እሞ እንታይ ንግበር ነቲ ኩሉ ዝኽእል ጓሳና ንግበሮ። ሽዕ ክንብል ኢና እግዚኣብሄር ጓሳይ እዩ ዝጎድለኒ የብለይን ብድነ ሩባ ሞት እካ እንተከድኩ ኩፉኡ ኣይፈርህን እየ በትርኻን ምርኩስካን ከጸናናዓኒ እየን ንዘልኣለም ከኣ ኣብ ቤት ኣምላኽ ክነብር አየ ክንብል ኢና። ነዚ ሎሚ ኣንጸላሊና ዘሎ ዋዕን ቅልውላውን ካልእን ክንሰግሮ እንኽእል ኣብቲ ክርዳልናን ከጸናንዓና ዝኽእል ኣምላኽ ተስፋ ብምግባር ጥራይ እዩ። እምበኣር ካልእሲ ርኢናዮ እንዲና መዓስ ከምተጸበናዮ ጸኒሕና።
ብፍላይ ኣብዛ ዓለምና ካብ ማንም ንላዕሊ ብዝተፈላለየ ጭንቅን ስቓይን ዝሓልፍ ዘሎ መንእሰይ እዩ። ሕልሙ ራኢኡ ካልእ ክነሱ ዝሓልፎ ዘሎ ኣደራዕን ሕሰምን ግና መዘና ኣልቦ መዳርግቲ የብሉን። ብሰንኪ ዝተደራረቦ ስቓይ ከኣ ካብ ተስፋ ቑርጸት ሓሊፉ ኣብ ዘይተደልየ ወልፊ ዝኣተወን ከሙኡ ከኣ ካብቲ ሒዝዎ ዝነበረ እምነት ንድሕሪት ዝተመልሰ ውሑድ ኣይኮነን። ኣብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ መንእሰያት ዝመጸና ሕቶ እንድሕር ሃልዩ ኮይኑ ንምኻኑ ኣምላኽ ኣሎ ድዩ? ስለምንታይ ኣብ ነገረይ ጣልቃ ዘይኣተው? ነዚ ሕቶ ብምሕታትና ገበን ወይ በደል ኣይኮነን ከምይሲ ኣምላኽ ነዚ ዝርዳኣ ንሕቶና ዝኸውን መልሲ ድማ ስለ ዘለዎ።
ኣብ ትንቢተ እሰያስ ዝተጻሕፈ ሓደ ቓል ኣሎ ከምዚ ይብል  > እዚ ድምጺ እዚ ናይ እስራኤላውያን እዩ። ኣምላኽ ከኣ ብፍቕሪ ከምዚ ክብል መሊስሎም  > ሓቂ እዩ ዝተረሳዕና ዝመሰልና ግዜ ኣሎ ጸሎትና ናብ ሰማይ ዘይዓረገ ኮይኑ ዝስማዓና ሰዓት ኣሎ። ኩሉ ሕውስውስ ኢልና ስለምንታይ እዚ ንዓይ ዝበልናሉ እንብለሉ ግዜያት እውን ኣሎ። እንሓንሳብ ንዘሎና ምረት ንምግላጹ ክሳብ እንሽገር ንኸውን ኢና። ኣብዚ ከምዚ ዓይነት ሃዋህው እንከሎና ሰባት ክርድኡልና ኣይክእሉን ይኾኑ እንተ ተረዶኦም ከኣ ዝህብኡና ተስፋ ዉሱን እዩ ከመይሲ ኩላትና ሰባት ውሱናትን ዱሩታትን ስለ ዝኾና። ነዚ ኩሉ ነገርና መፍቲሕን ተስፋን ዘለዎ ግና ኣምላኽ ጥራይ እዩ። ንሱ ዝርዳኣ ኣምላኽ እዩ።
ሰብ ጸገምካ ፈሊጡ ምሳኻ እዩ ክደናገጽ ዝክእል እንተኸኣለ ኸኣ ምሉኡ ዘይኮነ ረድኤት ይኮነካ ኣምላኽ ግና ብስቓይ ዝስቀ ኣምላኽ ጥራይ ዘይኮነስ ንስቓይካን ጸገምካን ተረድኢ ኣብቲ ንሱ ዝመደቦ ግዜ መፍቲሒ ዘምጽእ ኣምላኽ እዩ። ንሱ ንጭፍሉቕ ሻንብቆ ኣይሰብርን ንዝተክኽ ጥዋፍ ከኣ ኣይጥፈን እዩ። ኣምላኽ ከም ዝረኣዮ ኣይፈርድን መልክዕ ሰብ ርእዩ ኸኣ ኣየዳሉን እዩ። ኣምላኽ ናይ ውሽጥና ዝርዳኣ ኣምላኽ እዩ። ካብ ረግረግ ጸብሪ ናብ ኣምላኽ ኣእወኹ ንሱ ከኣ ደኒኑ ኣውያተይ ሰምዖ ይብል ዳዊት። ካብይ ኮይኑ የእውዩ ካብ ረግረግ ጸብሪ እዚ ማለት ከኣ ኣብ ውሽጢ መከራን ሽቓይን ኣብ ምሕላልን ምድረበዳን ከሎ ናብ ኣምላኽ የውዩ ኣምላኽ ከኣ ሰምዖ።
ኣምላኽ ገዓርና ዝሰምዕን ንእህህታና ኣቓልቦ ዝህብ ኣምላኽ እዩ። ንሱ ድኻምና ዝርዳእ ብውድቀትና ዘይሕጎስ ጎደለና ዝፈልጥ ንሰናይና ከኣ ዝድግፍ ኣምላኽ እዩ። እሞ ናትና ግደ እንታይ እዩ? ንሱ ፍትሒ ክሳብ ዘውጻልና ጸሃይ ጽድቂ ክሳብ ዘብርቐልና ናብኡ ነእዊ ንሱሙ ንጸውዕ ናብኡ ንቕረብ። እታ ዘለናያ ጃልባ ማዕበል ናብትን ናብትን ክደፍኣ ከሎ እሞ ኸኣ ንገብሮ ጠፊእና ክንጭነቕን ኣብ ተስፋ ምስኣንን ክንወድቕ ከሎና። ኣቲ ንክእሎ ክሉ ፈቲና ዓቕልና ምስ ኣጽበብና ወይለይ በቃ ምስ በልና የሱስ ንጃልባና ከህድእ ክመጽእ እዩ። ኣብዚ ከምዚ ህሞት ዘለኹም ሰባት ኣጆኹም ዘለኩም ኩሉ ሃዋህው ዝርዳኣ ኣምላኽ ኣለኩም። ሚዛን ስቓይ ሰብ ዝመዝን ኣምላኽ ጥራይ። ስለዚ ኣጆኹም። ከምቲ ነብይ ምክያስ ዝበሎ ኣንቲ ጸላኢተይ ብኣይ ብህ ኣይበልኪ እንተወደቕኩ ክትንስእ እየ ኣብ ጸልማት እንተ ተቐመጥኩ ከኣ ኣምላኽ ብርሃነይ እዩ ዝበለ ንሕና ኸኣ ኣፍና መሊእና ከሙእ ንበል። ስለምንታይ እንተ ኢልና ኣምላኽ ዝርዳኣ እምላክ እዩ። መንፈስ ኣምላኽ ናይ ምጽንናዕ መንፈስ እዩ። እዚ መንፈስ እዚ ዘናኒ መንፈስ እዩ።
ኣብ ግዜ ጓሂናን ሓዘናን ስቓይናን ሰባት ከባጭውልና ይኽእሉ እዮም ኣበይ ኣሎ ኣምላኽኩም ክብልና ይኽእሉ እዮም። መልስና ግና ኢዚ ይኹን ኣምላኽና ኣብ ሰማያት ኣሎ ዝደለዮ ኸኣ ይገብር ኣሎ ኢልና ንጸላኢ ዕድል ኣይንሃቦ። ጸላኢ ኣምላኽ እንተ ዝነብር ደኣ እዚ ኩሉ ክብል ከሎ። ሰባት ኣምላኹ ረሲዕዎ እዩ ኢሎም ክሓምዩ ከለዉ እዝኒ ኣይትሃቦም። ነዚኣቶም ኣምላኽ ኣብ ላዕሊ ኮይኑ እዩ ዝስሕቖም ንስኻ ድማ ግዜ ካሕሳ ከምዘሎ ፈሊጥካ ሰሓቆም ኢኻ።
ሓደ ጊዜ ኣብ መጽሓፍ ቁዱስ ዝተፈጸመ ዛንታ ኣሎ እዩ። ብዛዕባ ጊደዎን ዝብሃል መንእሰይ እዩ። ጊደዎን ኣብቲ እስራኤል ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ኣማሊቓውያን ዝነበረ መንእሰይ እዩ። ኣማሊቓውያን ኣዚዮም ጨካናትን ሑሱማትን ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ደቂ እስራኤል ዝፍጽምዎ ዝነበሩ ኣደራዕ ድማ ማእለያ የብሉን። ከምዚ ሕጂ ንሕና ኮይናዮ ዘሎና እቲ ህዝቢ ኣዚዩ ኣብ ዓቢ ምረት ዝነበረሉ ሰዓት እዩ። ጊደዉን እውን ናይዚ ሰለባ እዩ ኔሩ።
ኣብ ኣእምሮ ጊደዎን ሓደ ሕቶ ኔሩ ንሱ ኸኣ ኣምላኽ ብርግጽ ኣሎ ድዩ? ኣምላኽ እንተዝህሉ ድኣ እዚ ኹሉ ስለምንታይ እዚ ኹሉ ሕማቕ ነገር ይከውን ኣሎ? ንሕና ኸኣ ተስፋ ኣሎና ድዩ? ደጊም ኣኺሉና እዩ ክሳብ ዘሎና ኣብ ኢድ ኣማሊቓውያን ኮይና ዘመን ህይወትና ብምረት ከንሕልፎ ማለት ድዩ? ጊደዎን እዚ ዝበል ካብ ዘለዎ ምረትን ስቓይን እዩ። እዚ ቓል ጊደዎን ኣነ ባዕለይ ካልኦት እውን ክንደይሳዕ ዝደጋገምናዮ ቓል እዩ። ጊደዎን ኣብ ከምዚ ህሞት እንከሎ ኸኣ እዩ ኣምላኽ ተገሊጽሉ። ነቲ ካብ ጸላእቱ ተሓቢኡ ናይ ዕለት እንጌርኡ ዝምእርር እሞ ኸኣ ወትሩ ኣብ ዓቢ ተስፋ ቑርጸትን ምረትን ዝንበረ ጊደዎን ኣምላኽ ኣንታ ሓያል ጅግና ኢልዎ። ኣብቲ እዋን እቲ እቲ ኣብ ልቢ እዚ መንእሰይ ዝነበረ ኩሉ ሕቶ ናብ ኣምላኽ ኣፍሲስዎ። ኣምላኽ ኸኣ ንኹሉ ሕቱኡ መልሲ ሂብዎ ኣምላኽ ከኣ ኣብቲ ንሱ ዝመደቦ ሰዓት ረዲኢዎ።
እወ ዘለና ምረትን ስቓይን ልዕሊ ቃላትና ኮይኑ ኣብ ዓቢ ጭንከት ከም ዘሎና ርዱእ እዩ። ክሳብ ህላውነት ኣምላኽ ዝተጠራጠርናሉ እዋን ኣሎ። እዚ ኹሉ ክኸውን ግና ኣምላኽ ኣብ ሰማያት እዩ ንሱ ኸኣ ንሓልፎ ዘበል ኹሉ ይርድኦ እዩ። ከም ሰብ ዝባኑ ሂብና ኣይከይድን እዩ።
ሎሚ እምበኣር ኩብራት ኣሕዋትን ኣሓትን ሰባት ፍትሒ ከምጹልና ዘበት እዩ። ስለዚ ከምቲ እስራኤልውያን ኣብ ዘመን ፈርኦን እህህ ዝብሉ ዝነበሩ ንሕና ድማ ምረትና ስቓይና ጓሂና መከራና ሒዝና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ነእዊ ንሱ ይርዳእ እዩ። ዎ ኣምላኽ ኣይትረድኣናን ዲኻ? ዎ ኣምላክ ድኻምና ሪኢኻ ምሕረት ግበረልና እናበልና ኣብ ኣምላኽ ምድፋእ ኣይነቃርጽ ክሳብ ዝረድኣና ናብኡ ነእዊ ንሱ ኸኣ ሓንቲ መዓልቲ ከም ዝዝክረና ርዱኡ እዩ።
ስለዚ ኣብ ኣእምሮና ዘሎ ሕቶ ብዝሑ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለምንታይ ዝብል ነገር ንኣእምሮና መሊኦዎ ክከውን ይኽእል እዩ። ነቲ ዘሎና ስለምንታይ ዝብል ሕቶ ሒዝና ናብ ኣምላኽ ንምጻእ ንሱ ከኣ በቲ ንዑ ባህ ዘብል መንገዲ ናባና ክመጽእን ክረድኣናን እዩ። ክሳብ ሕጂ ሳሉእ ኢና ንንበር ዘሎና ጽባሕ እውን እንተ ኾነ ንሱ ይፈልጥ።
ኣምላኽ እንቋዕ ሰብ ኣይኮነ
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ዜናዊ ጸብጻብ 2ይ ጉባኤ ምትእስሳር ደቂ ኣንስትዮ ሰዲህኤ2020-11-26 08:36:01 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in Women's Corner Read 1057 times
- font size decrease font size increase font size
ምእትስሳር ደቂ ኣንስትዩ ሰዲህኤ፡ ብ14 ሕዳር 2020 ብኤለትሮኒካዊ መራኸቢ ብዙሃን ካለኣይ ጉባኤ ኣካይደን። ወ/ሮ ኣድያም ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዩ ሰዲህኤ ንተሳተፍቲ ጉባአ “እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም” ብምባል መኽፈቲ ቃል ኣስሚዓ። ኣብቲ ዘስመዓቶ ቃል፡ ጉባኤ ኩሉ`ቲ ንሃገርና ኣካቢብዎ ዝርከብ ፈታኒ ኩነታትን ምዕባሌታቱን ብምጥቃስ ኣብ መስርሕ ምድላዉ ካላኣይ ጉባኤ ንዝተገብረ ዕቱብ ጻዕርታት ዝምልከት ብዝርዝር ኣቕሪባ። ብተወሳኺ ኣብ መጻኢ ነቲ ምትእስሳር ክቢድ ናይ ስራሕ ሓልፍነት ይጽበዮ ከምዘሎ ኣብሪሃ። ከምኡ‘ውን ሓለፍቲ ዞባታት ኣውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ወ/ሮ ኣልጋነሽ ያቆብን ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብን በብተራ ንጽንዓት ቃልሰን፡ ተራ ደቂ ኣንስትዮን ኣግዳስነቱን ብምጥቃስ ኣቕሪበን። ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን፣ ኣባላት ፈጻሚ ሽማግለ ብወገኖም ንጉዳይ ሓርነታውን ማዕርነታውን ኣግዕዞ ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ብዝምልከት ሰፊሕ መብርህ ታት ህቦም።
ምትእስሳር ደቂ-ኣንስትዮ ሰልፊ ደሞክራስ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ንጥፈታቱን ኣብ ጉዕዞ ዘጋጠምዎ ዕንቅፋታትን ዘጠቓለለ ጸብጻብ ብኣደ መንበር ወ/ሮ ገርግሽ ነጋሽ ድሕሪ ምቕራብ፣ ንዝቐረበ ጸብጻባት ተሳተፍቲ ጉባአ ብዕምቆት ተመያይጠናሉ። ድሕሪኡ ጉባኤ አትመርሕ ስክረታርያ ካብ ጉባኤኛታት ተመሪጻ። ወይዘሮ ኣስገደት ምሕረታብ፣ ወይዘሮ ኣልጋነሽ ያቆብን ወይዘሮ ፈቢን ግድወን ከኣ ኣባላት እታ ሰክረታሪያት ኮይነን።
ንድፊ ውሽጣዊ ሕግን ቅዋምን ምትእስሳር ደቂ-ኣንስትዮ ስዲህኤ፣ ድሕሪ ምንባብን አኹል ምምይይጥን ድሕሪ ምክያድን ጉባአ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ኣጽዲቕዎ። ኣብ መጠጨረሽታ፡ ጉባአ ብመሰረት እቲ ዝጸደቐ ቅዋም ምትእስሳር ንመጻኢ ክልት ዓመታት አትመርሕል መሪሕነት ብዲሞክራስያዊ መንግዲ መሪጹ። እተን ምትእስሳር ደቂ-ኣንስትዮ ስዲህኤ ክመርሓ ኣብዚ ጉባኤ ዝተመርጻ ሽውዓተ ኣባላት አዘን ዝስዕባ አየን። ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ፣ ወ/ሮ ጸጋሂወት ሓጎስ ወ/ሮ ገርግሽ ነጋሽ፣ ወ/ሮ ሳባ ቕለታ፡ ወ/ሮ ምሕረት መኮነን፣ ወ/ሮ ገነት ተስፋገርግሽን ወ/ሮ ግደይ መሓሪን እየን።
ብድሕሪ እዚ ጉባኤ ነዚ ዝስዕብ ኣገደስቲ ውሳኔታትን ለበዋታትን ኣሕሊፉን።
- ምልካዊ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብሓፈሽኡ ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ከኣ ብፍላይ ዘፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን ኣስካሕካሒ ናይ ወጽዓ፡ ዓመጽን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ምቅላሕን ምቅላዕን ብዕቱብ ክስረሓሉ ኣስሚሩሉ።
- ጸረ-ምልኪ ንምቅላስ፥ ደቂኣንስትዮ ኣድማዒ ኣካል ናይ`ቲ ሓርነት፡ ማዕርነት፡ ፍትሕን ኣግዕዞን ሰብእዊ መሰላትን ዝጣበቕ ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቓስ ብምዃን ዕዙዝ ምሕዝነት ምፍጣር።
- ዓቕምታትና ጠርኒፍና ኣድማዒ ቃልሲ ምእንቲ ክነካይድ ንሓባርዊ ስራሕ ዝዕድም ሃዋህው ምፍጣር።
- ንሕና ደቂኣንስትዮ ኤርትራ ኣብቲ ዝተናወሐ መስርሕ ሃገራዊ ቃልሲ ሃብታም ተመክሮ ስለ ዘለና፣ ምልካዊ ስርዓት ካብ ሃገርና ኣብ ምልጋስን፡ ምህናጽ ዲሞክራሲ፡ ፍትሒን ምውሓስ ዲሞክራስያውን ሰብኣዊ መሰላት ንምርግጋጽ፡ ሓርነታዊ ኣግዕዞ ደቂ ኣንስትዮ ንኽዕወት ንኹለን ማሕበራት ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ዝውክል ማሕበር ንምምስራት ጻዕርታት ምክያድ።
- ንኹለን ኣባላት ሰልፊ ብኣካል ይኹን ብሞራል ንመስርሕ ምስንዳእን ምዕዋትን ጐባኤና ክውን ዝገበራ ኣሓት ብሓባር፡ ብፍላይ ንሓልፍቲ ምእትስሳር ቤት ጽሕፈት፡ ሓልፍቲ ዞባታትን ኣባላትን ደኺምና ከይበላ ንዘርኣየኦ ኣብነታዊ ተወፈይነተንን ኣድማዒ ኣስተዋጽኦአንን ዕዙዝ ምስጋና ይብጸሓየን።
ኣብ መደመደምታ ምትእስሳር ደቂ ኣንስትዮ ስዲህኤ ምስ ኩለን ማሕበራት ደቂኣንስትዮን ውልቀ-ስባትን ኣብ መኣዲ ሓቢርካ ምስራሕ ክጽመድ ደልውነታ ደጊሙ የረጋግጽ። በዚ ኣጋጣሚ`ዚ ነተን ኣብ ጐኒ ጨቋኒ ስርዓት ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ሓርነታውን ማዕርነትውን ቃልሲ ክጽበራ መጽዋዕታና ነቕረብ።
ዓውት ንሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!
ዓወት ንኣግእዞ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ!


text:
መጸዋዕታ ሓባራዊ ቃልሲ፡ ንኹሎም ንፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ብፈጻሚ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡፡
መጸዋዕታ ሓባራዊ ቃልሲ፡ ንኹሎም ንፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡
ብፈጻሚ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡፡
እንርከበሉ ዘሎና መድረኽ ፍሉይ ምዃኑ ካብ ማንም ደላዪ ለውጢ ዝተኸወለ ኣይኮነን። ንዝሓለፉ ናይ ቃልሲ ታሪኻት እናገናጸልና ክነስተንትን፡ዕድል ኣብ ዝህብ ኩነታት ኣይኮናን ዘሎና። ገባቲ ስርዓት ኢሳያስ፡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ፡ ጸረ-ህዝብን ጸረ-ዴሞክራስን መንነቱ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ እሙን ጠበቓ ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ከምዘይኮነ፡ እዋናውያን ሕቶታት ህዝብና ንጎድኒ ጎስዩ፡ ምስ ሓይልታት ትምክሕቲ ኢትዮጵያ ውዲታት ዝኣልም ዘሎ ምዃኑ፡ ዝተቓልዓሉ እዋን እዩ። ኣብ ሞንጎ መሓዉራት ናይ’ዚ ስርዓት’ዚ፡ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይን ጎንጽታትን እናተባልሑ ኣብ ዝኸዱሉ እዋን ንርከብ።
ስለዝኾነ’ውን ህዝቢ ኤርትራ፡ ልዑላውነትን ናጽነትን ሃገሩ ብዘተኣማምን ክረጋገጽ፡ ናብ ውሑስ ሰላም፡ ዲሞክራስን ማሕበረ-ቁጠባዊ ዕብየትን ክስጋገር፡ ‘ይኣክል’ ዝብል እዋናዊ ሃገራዊ ጭርሖ ክብ ኣቢሉ፡ ናብ ውዑይ ቃልሲ ክኣቱ ይረአ ኣሎ። ኣብ ጉዕዞ ቃልስና፡ ካብ’ዚ ንላዕሊ ብሱል ወድዓዊ ኩነታት ክርከብ ኣይክእልን። ናይ ህዝብና ቀንዲ ትጽቢት፡ ነዚ መድረኽ ዝምጥን፡ ቅድመ ግንባር ኮይኑ ዝመርሕ፡ ብቑዕን ዝተዋሃሃደን ሃገራዊ ሓይሊ እዩ።
ነዚ ወሳኒ ሕቶ’ዚ ንምምላስ፡ ኣብ ሞንጎ ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ ከቢድ ቃልሲ ኣካይድና ኢና። እንተኾነ ግን ዝሓሰብናዮ ፍረ ከይረኸብና ጸኒሕና ኣሎና። ይኹን’ምበር፡ ክምለስ ዘሎዎ ወሳኒ እዋናዊ ሕቶ ብምዃኑ፡ ጻዕርታትና ካብ ምቕጻል ኣይቦኸርናን። ግቡእ መልሲ ክሳብ ዝረክብ ድማ፡ ቃልስና ምቕጻሉ ናይ ግድን ይኸውን። ንቃለስ’ውን ኣሎና። ይኹን ድኣምበር፡ ሕጂ ዘሎናሉ ኩነታት ኣዝዩ ታሃዋሲ፡ ህጹጽ ፍታሕ ዝሓትት ተኣፋፊ እዋን ኢዩ። ፍሉይ ኣተሓሕዛን፡ ፍሉይ ናይ ቃልሲ መርሓ ዘድልዮ ኢዩ።
ፈጻሚ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ህልው ኩነታት ብዕምቆት ብምግምጋም፡ ኩሉ መዳያዊ ናይ ቃልሲ ዓቕምታትና ተወሃሂዱ፡ ነዚ ሓድሽ መድረኽ’ዚ ዝበቅዕ፡ ትጽቢትን ባህግን ህዝብና ዘማልእ፡ ሓባራዊ ናይ ቃልሲ ጽምዶ ንምርግጋጽ፡ እቲ መተካእታ ዘይብሉ ጉዳይ ምዃኑ ይኣምን፡፡ በዚ መስረት ነቲ ህጹጽነት ዝሓትት ተኸሲቱ ዘሎ ታሃዋሲ መድረኽ ግቡእ ምላሽ ንምሃብ ምስ ኩሎም ተቓለስቲ ሓርነትን ዲሞክራስያዊ ለውጥን ዝኾኑ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ክዛተ ቅሩብዩ፡ ንዘተ’ውን ይጽውዕ። ኪንዮ ዘተ ናብ ጭቡጥ ተግባራዊ ዕዮ እንሰጋገረሉ ኩነታት ንምፍጣር ድልውነትና ነረጋግጽ። እምብኣርከስ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ነዚ ሓዱሽ ኩነታት ፍሉይ ኣቃልቦ ሂቡ፡ ተራኺቡ ክዛተየሉ ዘክልኽእል ባይታ ንምፍጣር ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ካብኡ ዝሕተት ዘበለ ከበርክት ቅሩብነቱ የረጋግጽ።
ንሓድሽ መድረኽ ዝገጥምን ዝምጥንን ሓባራዊ ነባሪ ፍታሕ ንምርግጋጽን ቃለስ!!
ብዙሕነታዊ ሓድነትና ንድሕነት ሃገርና !!
ፈጻሚ ኣካል-ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)
22-መጋቢት-2019 ዓ.ም.


text:
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቺለ ነቲ ብውሑዳት ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዘስዓቦ ከቢድ ስቓይን ጓህን ንምውጋእን ተመሳሳሊ ዓመጽ ከይፍጸም ዘኽእል እትወስዶ ዘላ ስጉምቲ ዘማእከለ ኣብ መንጐ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ብፁዓን ጳጳሳትን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ርክብ ተኻይዱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 10 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ቺለ ናይ ቅዱስ በርናርዶስ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ዅዋን ኢግናሲዮ ጐንዛለዝን ኣብ ቺለ ብሔራዊ ምክልኻል ናይ ወሲብ ዓመጽን ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀነ ዝሓልይ ቤት ምኽሪ ኣደ መንበር ኣና ማሪያ ቸሊስ ብሩነት ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን መግለጺ ከምዝሕብሮ፡ ዕላማ ናይቲ ርክብ እቲ ኣብ ቺለ ብውሑዳት ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽን እዚ ምኽንያት ዓቢይ ስቓይ ዝዀነ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ንምውጋድን ንሓዋሩ ተመሳሳሊ ገበን ከይክሰት ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዘትዮም ድሕሪ ዝሓንጸጽዎ ናይ ውሳኔ ሰነድን ናይ ወሲብ ዓመጽ ብዓንተውኡ ንምክልኻል ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ንምዝታይ ዝብል ከምዝነበረ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብተወሳኺ ኣደዳ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዝዀኑ ዜጋታት ዘጋጠሞም ስቓይ ንምውጋድ ዝወሃቦም ኵለ መደያዊ ደገፍን ሕንጸትን ምጽንናዕ ረኺቦም ሰብኣውን መንፈሳውን ስነ ኣእምሮኣውን ሕውየትን ካሕሳን ክረኽቡ ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ሰፊሕ ምይይጥ እውን ምክያዱ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ቺለ፡ ናይ ወሲብ ዓመጽ ብዓንተውኡ ንምክልኻል እትስዕቦ ዘላ መገዲ ንኢዶም፡ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዝካይዶ ዘሎ ናይ ምጽራይን ምርመራን ከምኡ ኣውን ንዝቐርቡ ሕቶታት ብቑዕን ቅኑዕን መልሲ ንምሃብ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ ክይቋረጽ ሓደራ ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።


text:
ምንቅሳቕ ኣካላት ኣብ እዋን ጥንሲFysisk aktivitet under graviditeten - tigrinskaThe content concerns Jönköpings län
ኣብቲ ኣብ እዋን ጥንስቲ ዘሎኹሉ ጊዜ፥ ልምምድ ክትገብሪን ኣካላትኪ ክተንቀሳቕስዮን ጽቡቕ’ዩ። ከምኡ ብምግባርኪ ድማ፡ ጽቡቕ ክስምዓኪ ይኽእል’ዩ። ገለ ካብቶም ናይ ጥንሲ ሽግራትን ውን ከወግድን ኬሕውን ይኽእል’ዩ። ብተወሳኺ ግን፡ ምንቅስቓስ ኣካላት ምግባር፡ ኣካላትኪ ንሕርሲ ንምድላው፡ ሓደ ጽቡቕ ኣገባብ’ዩ። ብድሕሪ ሕርሲ ውን፡ ኣካላትኪ ብዝቐለለ ቀልጢፉ ንኺጸፍፍ፥ ምንቅስቓስ ኪሕግዝ ይኽእል’ዩ።
እዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ብዛዕባ ኣብ እዋን ጥንስኺ ክትገብርዮ ዚግባእ ምንቅስቓስ ኣካላት፥ ክትሓስብሉ ዘድልዩ ነገራትን፥ እንታይ ውን ክተውግዲ ከም ዚግብኣክን ዚዛረብ’ዩ።
ኣካላትኪ ይቀያየር’ዩ - Kroppen förändras
ኣብ እዋን ጥንሲ ኣካላትኪ ብቕልጡፍ’ዩ ምቅይያር ዚገብር። በቶም ”ሆርሞናት” ምኽንያት፥ ኣካላትኪ ከም ዚቀያየርን፥ ሚዛን ውን ከም ትውስኺን ይኸውን። ኣብ ኣካላትኪ ተወሳኺ ደም ይፍጠር፥ ”ኦክሶጅን” ናይ ምርካብ ተወሳኺ ኣድላይነት ውን ይህልወኪ። ኣጠቓቕማ ዓይነት መዓዛታት ኣብ ኣካላትኪ ይቕየር፥ ”ጠባይ-ሙቐት” ናይ ኣካላትኪ ውን ይጽሎ። ናይ ኣካላትኪ ሕምብርተ-ሚዛን ፍሉይ ይኸውን። ኣብ ከባቢ መዓንጣኺ ዘሎ ጭዋዳታት ድማ ይምጠጥ።
ንጥፍቲን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ትገብሪን ምስ ትዀኒ፥ ኣካላትኪ ነዞም ለውጢታት’ዚኦም ብዝበልጸ ከም ዘማልኦም’ዩ ዚኸውን።
ኣካላዊ ምንቅስቓስ ክንብል ከሎና እንታይ ማለትይ’ዩ? - Vad menas med fysisk aktivitet?
ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኪበሃል ከሎ፥ ብዙሓት ካብቶም ዓበይቲ ጭዋዳዳትኪ ብሓደ ግዜ ኪሰርሑ ከሎው ማለት’ዩ።
ኣካላዊ ምንቅስቓስ ንኣብነት ስፖርትን ልምምድን፥ ከም ኵዕሶ እግሪ ወይ ናይ ሓይሊ-መደለቢ ምንቅስቓስ ኪኸውን ይኽእል’ዩ።
ብኻልእ ኣገባብ ውን፥ ኣብ መዓልታዊ ህይወትካ ትገብሮም ከም ብእግሪ ምጕዓዝ፥ ነጻ ግዳማዊ-ህይወትን፡ ናይ ጀርዲንካ-ስራሕ ምግባር፥ ብሽክለታ ምዝዋር ወዘተ ውን ኪኸውን ይኽእል’ዩ።
ኣብ እዋን ጥንሲ ኣየኖት’ዮም ጠቐምቲ ምንቅስቓሳት? - Vilka aktiviteter är bra under graviditeten?
ንዓኺ ባህ ዚብለኪን ዚሰማምዓኪን ዓይነት ኣካላዊ ምንቅስቓሳት ክትመርጺ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ መዓልታዊ ህይወትኪ ትገብርዮ ምንቅስቓስን ንጥፉነትን፥ ልምምድ ምውስዋስ ኣካላት ክትገብሪ ውን ጽቡቕ’ዩ። ነፍሲ ወከፍ ልምምድ ምውስዋስ ኣካላት፥ ቀስ ኢልካ መበገስን፡ ሃዲእካ መዛዘምን ኪህልዎ ይግባእ።
ናይ ትዓሊም ልምምድ
ልክዕ ከምቲ ቅድሚ ምጥናስኪ ዝነበረ ጊዜ፥ ናይ ትዓሊም ልምምድ ግበሪ። እዚ ናይ ትዓሊም ልምምድ ማለትና ድማ፥ ክሳዕ ትልህልሂ ልምምድ ምግባር ማለት’ዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብተን ናይ ጥንስኺ ቀዳሞት ሰለስተ ኣዋርሕ፥ ኣካላትኪ ኣዝዩ ምዉቕ ካብ ምዃን ተቖጠቢ። ረቂቕን ፍዅስ ዝበለ ክዳን ደኣ ተኸደኒ። ኣብቲ ምውሳዋስ ኣካላት ትገብርሉ ጊዜን ብድሕሪኡን፥ ኣብዚሕኪ ፈሳሲ ስተዪ።
ኣብቲ እዋን ጥንስኺ፡ ናይ ልብኺ ህርመት ዝቐለጠፈ ምዃኑ ኣስተውዕሊ። ስለዚ ድማ፡ እቲ ደረጃ ህርመት ናይ ልብኺ ውን፥ ኣብቲ ልምምድ ትገብሩሉ ጊዜ፡ ከምቲ ልሙድ ናይ ቀደም ትፈልጥዮ ኣይኰነን። ስለዚ ድማ፡ እቲ ትገብርዮ ዘሎኺ ምውስዋስ-ኣካላት ክሳዕ ክንደይ ጽዑቕ ምዃኑ ንምዕቃኑ ከቢድ ኪኸውን ይኽእል’ዩ።
ልምምድ ንሓይሊ ምርካብ
ነቶም ኣብ ታሕተዋይ ጎሎኺ ዘሎዉ ጭዋዳታት፥ ልምምድ ምንቅስቓስ ክትገብርሎም ጽቡቕ’ዩ። ነቲ ኣብ ታሕተዋይ ጎሎ ዘሎ ጭዋዳታት ምልምማዱ፥ ካብ ሽንቲ ምልሓዅ ኪሕግዝ ይኽእል’ዩ። ብኸመይ ልምምድ ኣካላት ከም ትገብሪ፥ ሓገዝ ዘድልየኪ ምስ ዚኸውን፥ ምስ ክኢላ “ኣካላዊ-ፍወሳ” (fysioterapeut) ርክብ ግበሪ።
ናይ “ዓንዲ-ሕቖኺን” ናይ ከብድኺን ጭዋዳታት፡ ልምምድ ክትገብርሎም ጽቡቕ’ዩ። ግን ነቶም ናይ ኣእዳውን ኣእጋርን ጭዋዳታት ውን ልምምድ ግበርሎም። ከቢድ ነገራት ካብ ምስፍሳፍ ተጠንቀቒ። ኣብ ክንድኡ ግን፡ እናደጋገምካ ናይ ቀሊል ሚዛን ልምምድ ምግባር ይምረጽ።
ናይ ተንቀሳቕሳነት ልምምድ
ብድሕር’ቲ ናይ ትዓሊም ወይ ናይ ሓይሊ ልምምዳት ምግባርኪ፥ ንጭዋዳድትኪ ምምጣጥ ከም ዝለማመድ ምግባር ጽቡቕ’ዩ። ጥንስቲ ምስ ኰንኪ፡ ጭዋዳታትኪን መዓጻጽፎኽን ብዚያዳ ናይ ተነቀሳቕስነት ባህሪይ ኣሎዎ’ዩ። ስለዚ ኣብቲ ናይ ምምጣጥ ወይ ናይ ምስሓብ ጭዋዳታትኪ ትገብርዮ ልምምድ ጥንቅቕ ምባል ጽቡቕ’ዩ።
ምዝናይ - Avslappning
ኣብ እዋን ጥንሲ እቲ ናይ ኣካላት ምንቅስቓስ ጥራይ ኣይኰነን እቲ ኣድላዪ፥ እንታይ ደኣ፡ ናይ ኣካላት ምዝናይ ውን ኣገዳሲ’ዩ። ንኣብነት፡ ”ኣስተንትኖ”፡ ”ዮጋ” ወይ ”ኲ-ጎንግ” (Meditation, yoga eller qi gong) ውን፡ ነንበይኖም ዓይነታት ናይ ኣካላት ምዝናይ ጥበባት’ዮም። ኣብ ገዛኺ ውን፡ ናይ ”ምዝናይ” ልምምድ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ፡-
- ኣብ ምድሪ ቤት ኣጣጢሕኪ ለጥ ከም ትብሊ ግበሪ
- መተርኣሳት መደገፊ እንተ ገበርኪ ውን ጽቡቕ’ዩ
- ሃዲእኪ እናኣተንፈስኪ፥ ነፍሲ ወከፍ ንእሽቶ ጭዋዳኺ ውን ከይተረፈ ከም ዝዛነ ግበርዮ።
- ብድሕሪኡ ድማ፡ ጭዋዳዳትኪ ከም ዚውጠር ግበርዮ’ሞ፥ እቲ ኣብ መንጎ ምዝናይን ምውጣርን ዘሎ ፍልልያት ኣስተብህልሉ (ይሰማዕኪ)።
- ህዱእ/ልስሉስ ሙዚቃ እናሰማዕኪ፡ ኣብ ሓደ ስምዒታዊ ሃለዋት ከም ትህልዊ ግበሪ።
ክሳዕ ክንደይ ዚኣክል ክንቀሳቐስ ይግብኣኒ? - Hur mycket ska jag röra på mig?
ኣብ ሰሙን እንተ ወሓደ ክሳብ 2,5 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ምንቅስቓስ ክትገብሪ የድሊ’ዩ። እቲ ናይ ምንቅስቓስኪ ንጥፈታት፡ ናይ ጊዜ ዝርግሐ ዘሎዎ፡ ማለት እንተ ወሓደ ኣብ ሰለስተ ዕለታት ናይ ሓደ ሰሙን ከም ዚዝርጋሕ ምግባሩ ይምረጽ።
ንስኺ ቅድሚ ሕጂ ምንቅስቓስ ኣካላት ጌርኪ ዘይትፈልጢ
ብሕጽር ዝበለ ናይ ኣካላት ምንቅስቓስ ወይ ብህድእ ዘበለ ናይ ንጥፈታት መደባት ጀምሪ። ብናይ 10-15 ደቓይቕ ንውሓት ዘሎዎ ናይ ልምምድ መደባት ጀምሪ። ከም መጀመሪ ክዀነኪ፡ ኣብ ሰሙን ካብ 1 ካሳብ 3 ጊዜ ልምምድ ግበሪ። እቲ ዕላማ ግን፡ 3 ጊዜ ኣብ ሰሙን ምንቅስቓስ ናይ ኣካላት ንምግባር’ዩ።
ጽቡቕ እናተሰምዓኪ ምስ ጀመረ፥ ነቲ ንውሓት ናይ ምንቅስቓስ ኣካላት ግዜ፥ ካብ 30-45 ደቓይቕ፡ 3 ጊዜ ኣብ ሰሙን ንኪኸውን ክትውስኽሉ ትኽእሊ ኢኺ። ካልእ ተወሳኺ ናይ ምንቅስቓስ ንጥፈታት ውን ወስኽሉ'ሞ፥ እቲ ንውሓት ናይ ጊዜ፡ እንተ ወሓደ ክሳብ 2,5 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ክዀነልኪ እዩ። ክትዝክርዮ ዘድልየኪ ግን፡ ካብ ፈጺምካ ዘይምንቅስቓስ፡ ዋላ ሓጺር ናይ ምንቅስቓስ ንጥፈታት ምግባር ውን ዝሓሸ እዩ።
ንስኺ ብዙሕ ልምዲ ናይ ምንቅስቓስ ልምዲ ዘሎኪ
ንስኺ ብልዑል ደረጃ ናይ ምንቅስቓስ ልምዲ ዘሎኪ፥ ወይ ቀቅድሚ ምጥናስኪ ውን ብዙሕ ልምምድ ጌርኪ ዘሎኺ፥ ብዙሕ ጊዜ ነቲ ልምምድኪ ክትቅጽልዮ ትኽእሊ ኢኺ። እቲ ውጽኢት ናይ ምምጻእ ዘሎ ዓቕምኺ፥ ምስቲ ምግዛፍ ናይ ከብዲ ተተሓሒዙ ኪጐድል እዩ። ናይ ጥንስኺ ጊዜ፡ ልዑል ውጽኢት ንምምጻእ ትሓስብሉ ጊዜኺ ኣይኰነን፥ እንታይ ደኣ፡ ምስቲ ምልውዋጥ ናይ ኣካላትኪ እቲ ናይ ልምምድ ጊዜኺ ክትንክይዮ ከድልየኪ እዩ። ብኸመይ ልምምድኪ ክትቅጽልዮ ከም ትኽእሊ፥ ምስ ዶክቶር፡ ምስ "ኣዋላዲት-ነርስ" ወይ ምስ ክኢላ "ኣካላዊ-ፍወሳ" ተዘራረቢ።
ኣካላዊ-ምንቅስቓስ ኣንጻር’ቶም ኣጻጋምነት-ጥንሲ ይሕግዝ’ዩ - Fysisk aktivitet hjälper mot gravidbesvär
ኣካላዊ-ምንቅስቓስ ኣብቲ እዋን ጥንስኺ፥ ጽቡቕ ንኽስምዓኪ ይሕግዝ’ዩ። ነቲ ናይ ሕርስኺ ሰዓት ውን፥ ንኣካላትኪ ብጽቡቕ ጌሩ የዳልዎ’ዩ።
ልምምድ ምውስዋስ ኣካላት ነቶም ኣጻጋምነት-ጥንሲ ንኸይመጹ ወይ ንኸሕውዮም ይኽእል’ዩ። ኣካላዊ-ምንቅስቓስ ኣንጻር’ዞም ዚስዕቡ ይሕግዝ’ዩ፡-
- ንኣጻጋምነት-ሕቘን ንኣጻጋምነት-ጎሎን
- ንምውሳኽ ሚዛንን ህጥራንን
- ናይ ሓሳብ ጭንቀት
- ምስቁርቋን ምቕዛንን
- ንናይ ድቃስ ሽግራት
- ድኻም
- ሕበጥን ምዕንኳር ምገዲ-ደም
- ናይ ጥንሲ ሕማም-ሽኰር
- ኣብ ዙርያ ከብዲ ዚፍጠር ምልሕላሕን ምርቃቕን ጭዋዳታት ረቃቒቶን
- ናይ ማህጸን ንቕድሚት ምዝጣጥ
- ምልሓዅ ናይ ሽንቲን ቀልቀልን
- ምምራዝ-ጥንሲ እዩ።
ብሓኪም ዚእዘዝ ልምምድ ምንቅስቓስ-ኣካላት - Fysisk aktivitet på recept
ንስኺ፡ ኵሉ ጊዜ ምስ ሓንቲ ክኢላ ”ኣካላዊ-ፍወሳ” ወይ ምስ ሓንቲ ”ኣዋላዲት-ነርስ” ወይ ምስ ዶኮቶር፥ ብዛዕባ ልምምድ ምንቅስቓስ-ኣካላት ኣብ ጊዜ ጥንሲ ንዚምልከት ሕቶታት፥ ክትዘራረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ብሓኪም ዝተኣዘዘ ”ልምምድ ምንቅስቓስ-ኣካላት” ንዓኺ ዚሰማማዕ እንተ ዀይኑ፥” ክትዘራረቢ ትኽእሊ ኢኺ። ብሓኪም ዝተኣዘዘ ”ኣካላዊ-ምንቅስቓስ” ማለት፥ ልክዕ ከምቲ ናይ ምድሃኒት ዚግበር፥ ብሓኪም ተጻሒፉ ኪእዘዘልኪ ከሎ ማለት’ዩ። ነቲ ዕላማን ነቲ ውጽኢቱን ምክትታል ንኺግበረልኪ ውን ሓገዝ ኪወሃበኪ ይኽእል’ዩ።
ረፋዕ ኢልካ ኮፍ ምባል ኣወግዲ - Undvik stillasittande
ንነዊሕ ጊዜ ረፋዕ ኢልኪ ኮፍ ኣይትበሊ። ኣብ መንጎ ሓጸርቲ ጊዜታት እናተንሳእኪ ተንቀሳቐሲ። ኣብ ክንዲ ረፋዕ ጥራይ ኢልኪ ኮፍ ምባል፥ ንገለ ክፋል ናይቲ መዓልቲ ደው ብምባልኪ፥ ንኣካላትኪ ፍልልይ ይገብረሉ እዩ።
ኣየናይ ልምምድ’ዬ ክገብሮ ዘይግብኣኒ? - Vad ska jag inte träna?
ከብድኺ መታን ከይትጕድኢ፥ ካብቲ ንምውዳቓ ሓደጋ ከስዕበልኪ ዚኽእል ምንቅስቓስ ኣካላት ተቖጠቢ። ኣብ ጊዜ ጥንስኺ፡ ቀኒዕኪ ሚዛንኪ ንምሕላው ብዚያዳ ኣጻጋሚ ኪኸውን ከም ዚኽእል ኣስተውዕሊ።
እቲ ፍርቂ ናይ ጥንሲ ጊዜ ምስ ሓለፈ፥ ገለ ዓይነታት ምንቅስቓስ ኣካላት ክተወግዲ ወይ ውን ጥንቃቐ ክትገብርሉ ከድልየኪ’ዩ፡-
- ሰብ ምስ ሰብ ርክብ ዘግብር ናይ ግጥም ስፖርት ህድእ በልሉ። ሰብ ምስ ሰብ ርክብ ዘግብር ማለት፥ ኣበርቲዕካ
ኣብ ነንሕድሕድካ ትጋጠመሉ (ትጓነጸሉ) ስፖርት ማለትና’ዩ። ንኣብነት ኩዕሶ-እግሪ ወይ “ኢሶኪይ” ኪኸውን
ይኽእል’ዩ።
- ወዲቕኪ ከብድኺ ክትጕድእሉ ካብ ትኽእሊ ዓይነት ስፖርትታት ጥንቃቐ ግበሪ። ንኣብነት ብናህሪ ትጐይሉ
”ሸታሕታሕ-በረድ”፡ “ብነንበይኑ ዓይነታት መሳርሒ ጌርካ ዚግበረ ናይ “ኣክሮባቲክ ስፖርትታት” ወይ ውን
“ምውጣሕ ፈረስ” እዩ።
- ናብ ባሕሪ/ቀላይ ተነቚትካ ብምእታው ዚግበር ስፖርትታት ኣወግዲ።
- ኣብ በሪኽ ቦታታት፡ ማለት ካብ ጽፍሒ ባሕሪ 2 500 ሜትሮ ልዕል ኣብ ዚብል በሪኽ ቦታ ንዚግበር ስፖርት
ተጠንቀቕሉ። ኣብ ዘይለመድክዮ በሪኽ ቦታ ልምምድ ምስ ትገብሪ፥ እቲ ጥንስኺ (ድቂ) እኹል ”ኦክሲጅን”
ናይ ዘይምርካብ ሓደጋ ከጋጥሞ ይኽእል’ዩ።
- ኣብ ናይ ልምምድ ጊዜ፡ ብሕቖኺ ኣይትደቅሲ። እቲ ማህጸንኪ ነቶም ገፋሕቲ መገዲ-ደማት ኪጸቕጦም ስለ
ዚኽእል፥ ምዕጋት ናይ ምውሓዝ-ደም ከጋጥም ይኽእል’ዩ። ስለዚ፡ ኮፍ ኢልኪ ወይ ወን ኢልኪ ወይ ብጐኒ
ደቂስኪ ምግባሩ ዝሓይሽ’ዩ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚታት ግን፥ ዚሰማምዓኪ እንተ ደኣ ዀይኑ፥ ብሕቖኺ
ክትድቅሲ ከሎኺ ዘምጽኦ ሽግራት የልቦን።
መዓስ’ዩ ልምምድ ምንቅስቓስ-ኣካላት ዘይብቑዕ ዚኸውን? - När är det olämpligt att träna?
ብኸመይ ልምምድ ምንቅስቓስ-ኣካላት ክትገብሪ ከም ትኽእሊ፥ ምስ ሓኪም ወይ ምስ ”ኣዋልዲት-ነርስ” ምዝርራብ ዘድልየሉ ጊዜ ኣሎ። እንተ ደኣ፡ ሓደ ወይ ብዙሓት ካብዞም ዚስዕቡ ኣጻጋምነት ኣሎዉኺ ኰይኖም፡-
- ናይ ልቢ ጸገም ወይ ካልእ ናይ ልቢ ሕማማት
- ሕዱር-ሕማም ናይ ”ብሮንኲቶ” ወይ ሕማማት-ሳንቡእ
- ብዝሒ-ደም
- ናይ ብልዒ ምድርባሽ
- ሕማም-ሽኰር
- ”ዘውድቕ-ሕማም”
- ልዑል-ግዝፊን ህጥራንን
- ዋሕዲ-ደም
- ኣብ ጊዜ ጥንሲ ዚመጽእ “ደንጓዪ-ደም”
- ምምራዝ-ጥንሲ
ብድሕሪ ጥንሲ - Efter graviditeten
ዋላ ብድሕሪ ቆልዓ ምውላድኪ ውን፥ ኣካላዊ-ምንቅስቓስኪ ክትቅጽልዮ ጽቡቕ ነገር’ዩ። ሽዑ ድማ ብዝበለጸ ጽቡቕ ኪስምዓኪ’ዩ። ናብቲ ምንቅስቓስኪ ነቲ ቆልዓ ተማሊእክዮ ኪዲ። ሓቢርኩም ነንበይኑ ነገራት ምግባር፥ ነቲ ርክባትኩም ጽቡቕ ነገር’ዩ።
ብቐጥታ ብድሕሪ’ቲ ሕርስኺ፥ ናይ ምዝዋር ጉዕዞ፡ ናይ ጎሎ-ጭዋዳታት ልምምድ-ምንቅስቓስን ናይ ጅማውቲ ምምጣጥን ጀምሪ። ምስ ሓረስኪ፡ ብድሕሪ’ቲ ኣብ መንጎ 6-8 ሰሙናት ዘሎ ጊዜ ዚግበረልኪ ናይ ሓራሳት ዳግመ- ምቁጽጻር፥ ካብኡ ጀሚርኪ ነቲ ኣካላዊ ምንቅስቓስኪ ንኽትውስኽሉ እዋኑ ኣኺሉ ኣሎ ማለት’ዩ።
እቲ ናይ ጥንስኺ ጊዜን ናይ ሕርስኺ ኩነታትን፥ ሕልኽላኻት ዝነበሮ ምስ ዚኸውን ድማ፥ ምስ ሓንቲ ክኢላ ”ኣካላዊ- ፍወሳ”፡ ምስ ”ኣዋላዲት-ነርስ” ወይ ምስ ሓኪም ብምርኻብ፥ ኣየናይ ዓይነት ኣካላዊ ምንቅስቓስ ከም ዚሰማምዓኪ ክትላዘቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብቲ ኣካላዊ-ምንቅስቓስ ትገብርሉ እዋናት፥ ብግቡእ መግብኺን መስተኽን ክትከታተሊ ከም ዚግብኣኪ ሕሰብሉ። እዚ ድማ ብፍላይ ተጥብዊ እንተ ዄንኪ እዩ።


text:
Radio Erena: 05 December 2014
መንግስቲ ኤርትራ እቲ ሓደ ካብ ኣውራ ጠንቕታት ስደት ምዃኑ ክግለጽ ዝጸንሐ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ክምልሶ’ዩ ዝብል ወረ ኣብ ኣባላት ሰራዊትን ተዓላሞ ሳዋን ይዝርግሕ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እዚ ብመንግስቲ ብወግዒ ዘይተኣወጀ ግን ከኣ ካድራት ናይቲ መንግስቲ ክዛረብሉ ዝስምዑ ዘለዉ ጉዳይ ናይ ግዜ ገደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ሮማ እብ ዝተኻየደ ኣኼባ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኤውሮጳን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን’ውን ከምዝተላዕለ’ውን ምንጭታት ኤረና የመልክቱ።
ኤርትራ ብዋሕዚ ስደተኛታት ምስተን ቀዳሞት ሃገራት ዓለም ተሰሪዓ ኣብ ዘላትሉ ግዜ፣ መብዛሕቶም እቶም ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓቱ ኤርትራውያን ጉዳይ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም ጠንቒ ከምዘቕርብዎ ዝፍለጥ’ዩ።
ብሃገራት ሕብረት ኤውሮጳን ይኹን ካልኦት መሻርኽትን ለገስትን ሃገራት ናብ መግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝቐረብ ጥርዓናት’ውን እቲ መንግስቲ መንእሰያት ኣብ ውትህድርና ካብ ዝጸምዶም ናብ ልምዓትን ትምህርትን ከተኩር ዝብል ምዃኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
መንግስቲ ኤርትራ ዜጋታቱ ኣብ ልምዓትን ትምህርትን ንኽዋፈሩ ዝዓለም ተበግሶታት ፕሮጀክታት ሕብረት ኤውሮጳን መንግስቲ ፊንላንድ ከምዘሎ’ውን ከም ኣብነት ኣቕሪቦም።
ብሰንኪ እዚ ድፍኢታት እዚን ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ከኣ ደገፍን ልምዓታዊ ሓገዝ ንምርካብን መንግስቲ ኤርትራ ብካድራቱ ኣቢሉ ሃገራዊ ኣገሎት ናብቲ ኣብ 1994 ዝተኣወጀሉ ናይ ናይ ግዜ ገደብ ከምዝተመልሰ የናፍስ ኣሎ።
ኣብ ሳዋ ዝርከቡ ተዓላሞን ኣባላት ሰራዊትን’ውን እዚ ብወግዒ ዘይተነግረ ጉዳይ ክዘራረብሉ ይውዕሉ ምህላዎም እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ይጠቕስ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣቐዲሙ’ውን ቅዋም ናይ ምትግባርን ካልእ ጽገናታትን ዝመሰለ ወረታት ብካድራቱ ዘናፍስ እኳ እንተኾነ ኣብ ግብሪ ግና ብወግዒ ዝእወጅ ኮነ ዝትግበር ነገር ኣይተራእየን።
ኤርትራ ኣብ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ዘየላ ክነሳ፣ ብወገን ኢትዮጵያ ዘሎ ስግኣት ስለዘይትኣልየ ብዝብል ጉልባብ መንግስቲ ንዝበዝሐ ኣፍራዩ ዓቕሚ ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ዘይብሉ ግዱድ ውትህድርና ጸሚድዎ ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
===================================


text:
Author: amanuel
ንሱዳንን ኢትዮጵያን ንምቕርራብ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝተወስደ ተበግሶ ንካልኣይ እዋኑ ፈሺሉ
Radio Erena: 07 May 2021 ብጉዳይ ዶብን ኣጠቓቕማ ናይልን ተተፋኒነን ዝርከባን ናብ ግጭት ድማ ዘምርሓን ሱዳንን ኢትዮጵያን ንምቕርራብ፣ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝተወስደ ተበግሶ ከምዘይተዓወተ ዲፕሎማስያውያን [...]
ቀጠር፣ ብጉዳይ ምርጫ ተኸሲቱ ንዘሎ ናይ ስልጣን ቁርቁስ ንምሽምጋል፣ ናብ ሶማል ፍሉይ ልኡኽ ሰዲዳ
Radio Erena: 07 May 2021 ኣብ ሶማል፣ ኣብ መንጎ ርእሰ ምምሕዳራትን ፕረዚደንት መሓመድ ፋርማጆን ተፈጢሩ ብሰንኪ ዘሎ ምክፍፋል፣ እታ ሃገር ናብ ዝበኣሰ ምብትታን ከይትወድቕ ተሰጊእሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ቀጠር፣ ንተተ [...]
ኤርትራዊ መትከል ኢዮብ፣ ኣብ ዙር ርዋንዳ፣ ብውህሉል ግዜ ቀዳማይ ብምዃን፡ ብጫ ናይ ክብሪ ማልያ ለቢሱ
Radio Erena: 06 May 2021 ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ማሌዣዊት ኮንቲነንታል ክለብ ቴሬንጋኑ፡ መትከል ኢዮብ፡ ሎሚ ሓሙስ 6 ግንቦት፡ ቐጺሉ ኣብ ዝወዓለ 149.3 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝሸፈነ ሓሙሻይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ፡ ካ [...]
ጂቡቲ ንሉኣላውነት ሶማል ዘቆናጽብ ስጉምታት ትወስድ ኣላ ንዝብል ክሲ መንግስቲ ሶማል ነጺጉ
Radio Erena: 06 May 2021 ጂቡቲን ኬንያን፣ ንሉኣላውነትን ናጽነትን ሶማል ዘቆናጽብ ስጉምታት ይወስዳ ኣለዋ ክብል መንግስቲ ሶማል ወቒሱ። እቲ መንግስቲ ነዚ ወቐሳ ዘቕርብ ዘሎ፣ ኣብታ ሃገር ምስ ምርጫ ተተሓሒዙ [...]
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ፣ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ተመያይጡ
Radio Erena: 06 May 2021 ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ጀፍሪ ፌልትማን፣ ብዛዕባ'ቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ተመያይጡ። [...]
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ናብ ኢትዮጵያ ተዓዛቢ ምርጫ ንምልኣኽ ዝነበሮ መደብ ሰሪዙ
Radio Erena: 05 May 2021 ሕብረት ኤውሮጳ፣ ናብ ኢትዮጵያ ተዓዛቢ ምርጫ ንምልኣኽ ዝነበሮ መደብ ሰሪዙ። እቲ ሕብረት ነቲ መደብ ዝሰረዞ፣ እቲ ልኡኽ ክህልዎ ብዛዕባ ዝኽእል ናጽነትን ዓይነት መሳርሒ ርክባትን ብ [...]
ግብጺ፣ 3.75 ቢልዮን ኤውሮ ዝዋግአን 30 ነፈርቲ ውግእ ካብ ፈረንሳ ክትሽምት’ያ
Radio Erena: 05 May 2021 ግብጺ፣ 3.75 ቢልዮን ዶላር ዝዋግአን፣ ራፋል ዝዓይነትን 30 ነፈርቲ ውግእት ካብ ፈረንሳ ንምሽማት ስምምዕ ከምዝኸተመት ንመግለጺ ሚኒስትሪ ምክልኻል ግብጺ ብምጥቃስ ጸብጻባት ሓቢሮም። [...]
Adieu Aronay: The Bold and Graceful
Radio Erena: 05 May 2021 The Eritrean activism and media community received a stunning and sad blow on World Free Press Day as the hero-journal [...]
ትዓርፈሉ ወደብ ስኢና ዝጸንሐት፣ 450 ሓተቲ ዑቕባ ዝጸዓነት መርከብ ሲቺልያ ኣትያ
Radio Erena: 05 May 2021 ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ብነኣሽቱ ጀላቡ ክሰግሩ ንዝፍትኑ ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታት፣ ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ከየጋጥሞም ሓለዋን ምክትታልን ዝገብር ማሕበር ግብረሰናይ 'ሲ ዋች' (Sea-Watch) [...]
ብሰንኪ ሞት ፕረዚደንት ቻድ ንሓደ ሰሙን ዝተደናጎየ ርክብ መራሕቲ ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ጉዳይ’ቲ ምስ ኢትይጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ምስሕሓብ ተኻይዱ
Radio Erena: 04 May 2021 መራሕቲ ኤርትራን ሱዳንን፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ምስ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ምስሕሓብ ብዝምልከት ዘትዮም። እቲ ዘተ ዝተኻየደ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ምስ ኣቦ መንበር ሉኣላዊ ቤት [...]


text:
ሳክቲዝም፡ መግለጺ ባዶነት ፋይል ወያነ
ሳክቲዝም፣ መግለጺ ባዶነት ፋይል ወያነ ንቫይረስ ዚካ ስዒቡ ዝመጸን ብወያነ ዝተፈነወ ናይ ሓሶት ሓበሬታ (ሳክቲዝም) ከመይ ረኺብኩሞ? ሳክቲዝም ንሓሳባትን ሕልምን ወያነ ብልክዕ ክትርኽ ዝተማህዘ ጽውጽዋይ ምባል ምግናን ኣይኮነን። ምኽንያቱ፣ ብወያነ ተሃንዲሱ፣ ብወያነ ተማሂዙ፣ ብሓደ ሕሱር ጉጅለ ተጻሒፉ፣ ብቚንጣሮታት ግን ብዙሓት መሰል ክዝርጋሕ ዝቐነየ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ብምዃኑ። እዚ ከም መቐጸልታ ናይቲ ዘይርብርብ ዘመተ ወረ ኮይኑ፣ ጽልኢ ወያነ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዘግህድ ኢዩ።
እዚ መርዛም ክመስል ዝተቓመመ ናይ ሓሶት ዛንታ፣ ብምኩሕሓል ንምድንጋር ዝተወደበ ስራሕ ኮይኑ ክቕጽል ምጽንሑ ተኸታቲልናዮ። ኩልና ከም ንፈልጦ፣ ቀንዲ ዕላማ ወያነ ይዂን እቲ ንሱ ብትእዛዝ ዘስርሖ ናይ ሓሶት ወረ (ጉጅለ ሳክቲዝም) ነቲ ብጥምረቱን ስጥመትን ዝልለን ነቕ ዘይብል ውህደትን ሓድነትን ዝውንን ህዝቢ ኤርትራ ዕድል ተተረኺቡ ክበታትን ኢዩ ዝፍትን። ነዚ ክትግዕታ ዶ ክንድዚ ትርህጻ! ጸብጻብ ሳክት ወያነ ነቲ ኣቐድም ኣቢሉ በተን ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዒላማ ዝገበራ ማዕከናት ዜና ኣቢሉ ክዝርጋሕ ዝጸንሐ ከም እንደገና ተሓዲሱን ብውዱብ መገዲ ምስ ህልዉ እዋን ተመሳሳሊ ዝቐርብ እዩ። ኩሉ እቲ ዝቐረበ ኣስማትን ቦታ ሓላፍነትን ብምርቋሕ ዝተፈጥረ ዛንታ ድኣ እምበር መሰረት ሓቂ ዘለዎ ኣይኮነን።
እቲ ብሉይ ሽጣራ ኣዝዩ ቅሉዕ ጥበብ ኢዩ ተኸቲሉ። ያኢ መሰረት መንግስትን ግንባርን ብሓፈሻ ህንጻ ሃገራዊ ድሕነት ድማ ብፍላይ ኣብ መገዲ ውሑጅ ዝተሰረተ ከምስልዎ ፈቲኖም። እቲ ዝቐረበ ሓበሬታ ብምሉኡ ናብ መዓስከራት ትግራይ ኣትዮም ናይ ኣሃዱኦም ሓበሬታ ክህቡ ምስ ተሓበሮም ዘምዝግብዎ ዝነበሩን ኣቐዲሞም ከውጽእዎ ዝጸንሑን ኢዩ። ስም ዕለተ ልደትን ቁጽሪ መንነትን ምጽሓፍ መርትዖ ከምስልዎ ምህቃኖም ተልሜደንነት ምዃኑ ዘግህድ። ማንም ሰብ ኣርካይቭ ተወኪሱ ዘረጋግጾ ውጹእ ሓሶት ብምዃኑ ጥራይ ኢዩ። ስለያዊ ጉጅለ ወያነ ግን፣ መንግስቲ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝተሰልዀን ምስጢራቱ ከም ዝለሓዀን ከምስልዎ በቲ ሓደ፣ ሓደ ላዕለዋይ ሓላፊ ጸጥታ ከም ዝሰለመ ኣምሲሎም’ውን ምህቃኖም ወያነ ግዙእ ዘይፈልጦ ፋሽን ምዃኑ ዝምስክር ኢዩ። ልክዕ መስራቲ ዊኪሊኪ Julian Assange ንምምሳል ዶብ ብዘይብሉ ሕልሚ ይጓዓዙ ኣለዉ። በዚ ዝደናገር ሰብ ኣይተረኽበን። ሕልሚ ግን ካልእ ኔሩ።
መጋበርያ ሳክቲዝም፣ ካብ ኦሃዮ ኖርዎይን ዝራባሕ በቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ሕሱራት ኣካላውን ስነ ኣእምሮኣውን ነፍሰ ምትሓት ዝስምዖን ናይ ሕልናን ኣካልን ዑረት ዘጋጠሞም ብቑልውላው መንነት ዝሳቐዩን ሰባት ዝምስራሕ ዘሎ ወረ ኢዩ። ቁሩብ እኳ ከይጸንሑ ፍለጡና ንሕና ኢና ክብሉ ይጽዕሩ ኣለዉ። ምኽዳን መንነት ናይዞም ሰብ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ክብረትን ሚዛንን ዘይብሎም ሰባት ምዃኖም ስለ ዝፈልጡ ኢዮም። እቲ ዘሓጒስ ነገር መዝገብ ወያነ ባዶ ፋይል ምዃኑ ኢዩ ዘግህድ። ብሳክቲዝም ሳክት ስራሕ!


text:
ፈላሊኻ ግዛእ ከምዝበሃል’ዩ ጉዳዩ
ብ በርሀ በራኺ፡
ክቡራት ኣንበብቲ ግዱሳት ኤርትራውያን-ሆላንዳውያን ዝኾንና፥ ነዛ ትስዕብ ጽሕፍቲ እሞ ኣንብቡ ድሕሪኡ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ብጸሊም ተጻሒፉ ዘሎ ድማ ኣንብቡ።
ዝኸበርካ/ኪ ኣሰናዳኢ/ት ዜና -ንኣፍልጦኹም።
መንእሰይ-ህግደፍ (ወይ Y-PFDJ) ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ህግደፍ ማሕበር ኣብ ወጻኢ፡ ንሓንቲ ሆላንዳዊት ተቓላሲት ደላዪት ፍትሒ፡ ብሕጊ ከሲሱ ኣብ ቤት ፍርዲ የቕርባ ኣሎ። እቲ ከሳሲ ኣቶመሰረት ባህልቢዝተባሃለ ክኸውን እንከሎ እታ ተኸሲሳ ዘላ ድማ ፕሮፈሰር ሚርያም ፋን ራይዘን እያ። ንሳ መሓዛ ተቓለስቲ ኤርትራን ንፍትሒ ኤርትራ ጠጠው ዝበለትን ሰብ ምዃና ብዙሓት ዝምስክሩዎ ጉዳይ እዩ።
እቲ ቖጸራ ቤት ፍርዲ ዝመጽእ ዘሎ ሮቡዕ- ዕለት 27/1/2016 – ኣብ ኣምስተርዳም እዩ። ኣቶ መሰረት ባህልቢ – ሓላፊ-ነበር ናይ መንእሰይ-ህግደፍ ኣብ ሆላንድ – ኮይኑ ንሚርያም ዝኸሳ ዘሎ፡ ሽመይ ኣጸሊምኪ ብምባል እዩ። ነዚ ንምግባር ኣሎ ዝበሃል ጠበቓ ቆጺሩ ኣሎ – ካብ ሚርያም ናይ ገንዘብን ካልእን ካሕሳ ሓቲቱ ኣሎ። ከምኡ ኢሉ ክኸስስ ዕድል ዝረኸበሉ ምኽንያት፡ ሚርያም ኣብ ሓደ ናይ ራድዮ ፕሮፕግራም – “መንእሰይ ህግደፍ ዝበሃል ማሕበር ሓበረታ ንመንግስቲ ኤርትራ ከመሓላልፍ ዝቖመ ናይ ስለያ መርበብ እዩ፡ ስርሑ ድማ ሓበረታ ምቅብባል እዩ” ኢላ ስለዝተዛረበት እዩ። ኣቶ መሰረት ባህልቢ ብምቕጻል ዝብል ዘሎ “ኣነ ዝመርሖ ማሕበር ሰለላ ዘካይድ ማሕበር ኣይኮነን፡ ናይ መንእሰያት ባህላዊ ማሕበር እዩ” ዝብል እዩ።
ነዚ ከምዚ መጥቃዕቲ ናይ ስርዓት ኢሳያስ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ብትሪ ክንምክቶ ይግባእ። ብዙሓት ተቐማጦ ሆላንድ ኣብዚ ዋዕላ ቤት ፍርዲ ብኣካል ብምርካብ ደገፎም ክገልጹላ እዮም። ገሊኦም’ውን ምስክርነቶም ጭብጢ ብምሃብ ይተሓባበሩ ኣለዉ። “ሚርያም ንበይንኺ ኣይኮንኪን፡ ኣብ ጎድንኺ ኣሎና”.
ፕሮፈሰር ሚርያም ፋን ረይዘን እትበሃል ሆላንዳዊት መሓዛ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነት፥ ፈላጢትን ምክርትን ናይ ኤርትራ ድማ ትበሃል በቲ ካልእ ወገን እሞ ከኣ ከምቲ ቀጻሊ ንኢትዮጵያ ትኸይድን ምስ መራሕቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ትራኸብን፥ንኤርትራ በጺሓ ኣይትፈልጥን ንህዝቢ ኤርትራ ውን ርእያቶ ኣይፈልጥን፥ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ውን ተራኺባ ኣይትፈልጥን።
እዛ ሰብ’ዚኣ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ምጥባቕ ብዝብል ጉላባብ ተጠቒማ፥ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዘርብሕ ናይ ፖለቲካ ዕላማኣ ተካይድ ዘላ ፕሮፈሰር’ያ። ንገለ ኤርትራውያን ንሕና እንፈልጦም ከም መሳርሕታ ገይራቶም ኣላ። ካልኦት ድማ ኣስማቶምን ስእሎምን ክትገልጾም ኣይደለየትን ግን ካብ ኩሎም ብዛዕባ ኤርትራን መንግስቲ ኤርትራን ሓበሬታ እንዳ ኣከበት ንህዩማንራይት ሓቤሬታ ክትህብ ጸኒሓ። ሎሚ ድማ መሰረት ባህልቢ ዜግነት ኤትራዊ-ሆላንዳዊ ዘለዎ ኮይኑ፥ ከምቲ መንግስቲ ሆላንድ ዘፍቅዶ፥ ኣብ ሆላንድ እንዳ ተቐመጥካ ናይ ትውልዲ ሃገርካ ባህሊ ዓቂብካ ምንባር ዝብል ጥራሕ ዘይኮነስ፥ ነቲ ህዝቢን መንግስትን ውን ከም ዓቕምኻ ዘፍቅዶ ንህዝቢን ሃገርን ምሕጋዝ ውን ይፍቀድ። ካብዚ ተላዒሉ ድማ መሰረት ባህልቢ ነቲ ኣንጻር ኩሉ ተጻብኦ ቀንዲ ኣብ ልምዓትን ምዕባለን ህዝቢን ሃገርን ዝግበር ዘሎ ቃልሲ መሰረት ድማ ከም ኩሉ ኤርትራዊ ዓቕሙ ብዘፍቅዶ ኣብ ሆላንድ ኮይኑ ንናይ ትውልዲ ሃገሩ ሰላማዊ ሓገዝ ከበርክት ጸኒሑ። እዛ ፕሮፈሰር ሚርያም ፋን ረይዘን ምስቶም ቀጻሊ እትገሾምን እትራኸቦምን መራሕቲ ኢትዮጵያ እንተዘይ ኮይኑ፥ ዝኾነ ሰብ ነቲ ንልምዓትን ንምዕባለን ንሰላምን ዝቃለስ ዘሎ ህዝቢ ንዝሕግዝ ኤርትራዊ ዝቃወም ሰብ የለን።
ሎሚ ድማ ኣቶ ንመሰረት ባሕልቢ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሰላይ ኮይኑ ንኣብ ሆላንድ ዕቑባ ዝሓቱ ኤርትራውያን ንዝብልዎን ንምንቅስቓሶምን እንዳ ተኸታተለ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዝሕብር ገይራ ኣብ ረድዮ ሆላንድ ብምቅላሕ ከተጸልሞ ፈቲና። ኣቶ መሰረት ባህልቢ ድማ ነዛ ሚርያም ፋን ረይዘን ጠበቓ ገይሩ ኣብ ቤት ፍርዲ ንዕለት 27-01-16 ኣብ ኣምስተርዳም ከቕርባ ምዃኑ ምስተፈልጠ፥
እቲ ናይ ሕሱራት ሕሱርን ዕሱብን ኣንክል ቶም ዝኾነ ኣቶ ኣማኒኤል ኢያሱ (ዋና ወብሳይት ኣሰና) ከይሓፈረ ብ ወብሳይቱ ገይሩ ንኹሎም ኤርትራውያን ኣብ ሆላንድ ዝቕመጡ ኣብቲ ቤት ፍርዲ ብምርካብ ነዛ ሰብ ኣብ ጎንኺ ኣሎና ንኽብልዋ ይላቦ’ሎ’ሞ እንታዋይ ኤርትራዊ’ዩ ንሓዉን ወዱን ዝኾነ መሰረት ባህልቢ ኣሕልፉ ክህብ? ኤርትራውያን-ሆላንዳውያን በሉ እዚ ጉዳይ ንዓና ንኤርትራውያን ክንፈላለን፥ ነንሕድሕድና ኣሕሊፍና ክንወሃሃብን እንድዩ’ቲ ውዲት ፈላሊኻ ግዛእ ወይ ኣናቑት ንዝብል ውዲት ግን ዕድል ኣይንሃብ። ኣብ ውሽጥና ሽግር እንተለንና ድማ ሽግርና ባዕልና ንክብረትን ልእላውነትን ሃገር ኣማእኪልና ብዘይ ናይ ደገ ሰባት ኢሂን ሚሂን ክንበሃሃል ኣለና ኤርትራ ድማ ንዘለዓለም ክትነብር’ያ።
ኣቶ መሰረት ንሕና ድማ ኣብ ጎድንኻ’ለና!!
ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
ኣደራዕ ባርነት እዩ። “ወርሓዊ መሃያ ዜጋ ንመዋእሉ ካብ 400 ናቕፍ ኣይሕለፈሉ፡” እንዳበለ፡ “ውፈር!!” ዝብል ሽፍታዊ ምምሕዳር ኣብ ሃገርና 20 ዓመቱ ቆጺሩ። ንኹሉ በልማማ ዝለበደ ማዕርነት ኣብ ትሕቲ ግፍዒ፡ መግለጺኡ ማዕርነታዊ ባርነት እብሎ። ንኡስ ወለዶ ክነግረኩም። ዓመቱ ዓመት ጭርሖታት እዩ። እቲ ኣበዓዕላ ነጻነት ድማ እንዳተቐየረ እዩ ዝመጽእ ዘሎ።
ንዓ’ባ ንህዝብኻ ዝረ!!
ብጸላእተይ ተሳዒረ ዘይፈልጥ ሰብ እየ ኢልካ ትጅሃርን ተዘንቱ ትኸውን። ዝኣምነካ እውን ኣይሰኣንን። እንተኾነ ግና ኣካላትካ ዕድመ ደፊኡ፡ ከም ጸላኢኻ ከፈራርሰካ ምስ ተበገሰ፡ ክትስዕሮ ኢልካ ዘይሕሰብ ቃልሲ ከምዝኣቶኻ ትፈልጥ።
ብዛዕባ ህ.ግ.ደ.ፍ እንታይ ክትጽሕፈሉ፡ እንታይ ከ ክትዛረበሉ፡ ኩሉ ነገራቱ ከምዘይሓልፍ ተቐሊዑ እዩ ዝብሉኒ ሰባት ኣለዉ። ኣይተጋገዩን። ብዛዕባኡ ዘጽሕፈኒ ዝያዳ፡ ብዝክኣለኒ ዓቕሚ ከቃልዖ ኢለ ዝፍትን፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታት ግና፡ ጸላእየይ ከይርስዕ እዩ። ከምኡ እውን ንዕኡ ብዙሕ ኣይትውቀሶ ኣይትህረሞ ዝብል ርእይቶ እሰምዕ። ዝሃርሞ ዝወቕሶ ዝነቕፎ ከኣ፡ ክዕረ ኢለ ኣይኮንኩን። ፈሪሱ ክጒሓፍ ስለዝደልዮ እዩ።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
ጎደና ሓርነት ኣስመራ
ነቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተኸስተ ህዝባዊ ማዕበል ክካታተል እንከለኹ፡ ሓደ ካብቲ ዝገርመኒ ነጥቢ እንተሃልዩ፡ ኩለን እዘን ካብ መግዛእቲ ነጻ ዝወጻ ዓዲ ጭቁናት፡ ጎደና ሓርነት ዝሽሙ ጽርጊያ ከምዘለወን ምፍላጠይ’ዩ።
ኩነታት እተን ማዕበል ህዝቢ ሓፍ ኮፍ ዘብለን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ክንርእዮን ክንሰምዖን እንከሎና፡ እዚ ዓመጽ እዚ ድኣ ሽም ሃገር ስለዝቐየረ እዩ እምበር፡ ዝያዳ ኣብ ሃገርና ጎሊሑ ዝርኣ ዘሎ እንድዩ ንብል።
2011 ሕማቕ ወረ ሒዛ ኣይተበገሰትን። እሞ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ወርሓ፡ ንምልካዊ ስርዓታት ኣብ ዝሃለዉ ይሃልዉ፡ ከተርዕዶም ክኢላ። ለንቅነ ኣብ ቱኒዝያ፡ ጽባሕ ድማ ኣብ ጎረባብታ።
ዝኸበርካ ሓው ወልደየሱስ፡
ውድብኩም፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ምስምስን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንምስታፍ ብዝምልከት ዝወሰዶ ነጻጊ መርገጽ ምስ ረኣኹ፡ እዛ ሎሚ ዝልእካ ዘለኹ ደብዳቤ ክጽሕፈልካ ዶ ኣይጽሕፈልካን ኣብ ዝብል ሓሳባት ኣቲየ።
ንፖለቲካዊ ቃልሲ ማለተይ’ዩ። ነቲ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታትና ድማ ክገልጽ ይፍትን። እቲ ብንኣሽቶና እንፈልጦ ጉልበታዊ ቃልሲ እሞ ኸኣ፡ ከይተጠማጠምካ ከመይ ኢሉ? ቃልሲ! ፖለቲካዊ ይኹን ጉልበታዊ ማዕዶ ንማዕዶ ተረሓሒቕካ ክኸውን ዘይክእል መስርሕ’ዩ።


text:
Category: ሃገራዊ ዜና
ሽወደን፣ ንታሪኽ ህይወት ዳዊት ኢሳቕ እትድህስስ መጽሓፍ ተሓቲማ
Radio Erena: 20 August 2019 ታሪኽ ህይወት ናይ ሓደ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ን18 ዓመታት ተኣሲሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ዝኾነ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዳዊት ኢሳቕ እትድህስስ መጽሓፍ፣ ብቋንቋ ሽወደን ተሓቲማ፣ ናብ ህዝቢ ተ [...]
ሊብያ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 335 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ተታሒዞም
Radio Erena: 20 August 2019 ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 300 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝሓዘ ገሊጹ። ኣፈኛ 'ቲ ሓይሊ ባሕሪ ጀነራል ኣዩብ ቓስም፣ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ብዝሃቦ [...]
ጂቡቲ፣ ኣስመራ ካብ ዝካየድ ዘሎ ግጥማት ሴካፋ ትሕቲ 15 ዓመት ዝቦኸረትሉ ምኽንያት “ፖለቲካዊ’ዩ” ተባሂሉ
Radio Erena: 18 August 2019 ጂቡቲ፣ ካብ 16 ነሓሰ ኣትሒዙ፣ ኣብ ኣስመራ ዝካየድ ዘሎ ግጥማት ሴካፋ ካብ ምስታፍ ቦኺራ። እታ ሃገር፣ 11 ሃገራት ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ክሳተፍኦ ምዃነን ኣቐዲሙ ዝተሓ [...]
ኤርትራ፣ ኣብ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ዘተኮረ፣ ሓድሽ ፖለቲካዊ ጎስጓስ ተጀሚሩ
Radio Erena: 18 August 2019 መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ህዝቢ ክመጾ ንዝኽእል ተቓውሞ ንምግታእን፣ ሒዙዎ ዘሎ ፖለቲካዊ መስመር ኣብ ህዝቢ ከምዝሰርጽ ንምግባርን ኣብ ሓያል ፖለቲካዊ ጎስጓስ ተጸሚዱ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ [...]
ንክልተ ቅነ ኣብ መርከብ ዝጸንሑ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 160 ስደተኛታት፣ ሽዱሽተ ሃገራት ኤውሮጳ ክቕበልኦም’የን
Radio Erena: 16 August 2019 ካብ ማእከላይ ባሕሪ ድሒኖም፣ ንክልተ ሰሙን ኣብ መርከብ ዝጸንሑ፣ 31 ቆልዑ ዘለዎም 160 ስደተኛታት፣ ሽዱሽተ ሃገራት ኤውሮጳ ክቕበልኦም ከምዝተሰማምዓ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሰ [...]
ናትናኤል ብርሃነ፣ ኣብ ዙር ፈረንሳ ብዘርኣዮ ብቕዓት፣ ክለብ ኮፊዲስ ውዕሉ ኣናዊሓትሉ
Radio Erena:- 15 August 2019 ፈረንሳዊት ክለብ ኮፊዲስ፣ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ፣ ናትናኤል ብርሃነ፣ ኣብ ዙር ፈረንሳ ብዘርኣዮ ብቕዓት፣ ንተወሳኺ ክልተ ናይ ቅድድም ወቕቲ ምስኣ ንኽጸንሕ ውዕል ኣናዊሓትሉ። ጋ [...]
ኣስመራን ከባቢኣን፣ ኣብ ክልተ ኣዋርሕ፣ 588 ሓደጋታት ተሽከርከርቲ ኣጋጢሙ
Radio Erena:- 14 August 2019 ኣብ ኤርትራ፣ ዞባ ማእከል፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት ሰነን ሓምለን ጥራይ፣ 588 ሓደጋታት ተሽከርከርቲ ከምዘጋጠመ ንጸብጻብ ፖሊስ ትራፊክ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ሓቢሩ። [...]
ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ኣብ ሓጺር ዓመታት፣ ልዕሊ 20 ኣብረርቲን ቴክኒሻናትን ብስደትን ሞትን ከሲርዎም
Radio Erena: 12 August 2019 ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ካብ 2012 ክሳብ እዚ ናይ 5 ነሓሰ ዘጋጠመ ሓደጋ ሄሊኮፕተር፣ ክልተ ደቂንስትዮ ዝርከቦም፣ ብውሕዱ 12 ኣብረርቲ ብሰንኪ ሞትን ስደትን ከምዝኸሰሮም ምስቲ ትካ [...]
ኢጣልያን UNICEFን፣ ኤርትራውያን ቆልዑ ናብ ስደት ከይውሕዙ ንምክልኻል ዝዓለመ መደባት ኣብ ኤርትራ ከካይዳ’የን
Radio Erena: 12 August 2019 ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያን ማዕከን ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት (UNICEF)ን፣ ኤርትራውያን ቆልዑ ናብ ስደት ከይውሕዙ ንምክልኻል ዝዓለመ፣ ናይ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ኤውሮ፣ ዝተፈላለ [...]
‘’ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ’ዩ ዝጅምር’’ ህዩማን ራይትስ ዎች
Radio Erena: 11 August 2019 ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝኾነ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ካብ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ’ዩ ዝጅምር ክብል ህዩማን ራይትስ ዎች ከሲሱ። እቲ ኣህጉራዊ ትካል [...]


text:
ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰባዊ መሰላት Amnesty International/ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ተፈፂሞም ዝበሎም መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ብዝምልከት ዘውፅኦ መግለፂ ናይ ሓደ ወገን ፖለቲካዊ ድልየት ዘርኢ እዩ ክብል ናይ ኣምሓራ ብሄራዊ ምንቅስቓስ \ኣብን\ ቅሬትኡ ገሊፁ።ክልተ ተቃወምቲ ውድባት ኦሮሞ ድማ ነቲ ሪፓርት ስፍሓትን ዕምቆትን ዝወሓዶቱ እዩ ኢሎምዎ።ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ\ኢዜማ\ ብወገኑ እቲ ፀብፃብ ተወሳኺ ምርመራ ንምክያድ ካብ እኹል ንላዕሊ ሓባሪ እዩ ኢሉዎ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንሓደ ዓመት ዘካየድኩዎ መፅናዕቲ እዩ ኣብ ዝበሎ ፀብፃብ ናይ ቅማንት መንነት ንምምላስ ብዝተጣየሸ ኮምቴ ዝተልዓለ ሕቶ ካብ መስከረም 2011 ክሳብ 2012 ዓ\ም ኣብ ዘሎ እዋን ኣብ መንጎ ኣምሓራን ብሄረሰብ ቅማንትን ግጭት ክልዓም ምኽኒያት ኮይኑ ይብል።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ምዕራብን ማእኸላይን ጎንደር፣ቋራ፣ኣብ መተማን ጭልጋን ኣብ ልዕሊ ማሕበረሰብ ቅማንት መጥቓዕቲ ተፈፂሙ ኣብ ውሽጢ 24 ስዓታት 58 ሰባት ኣብ ከባቢ ኣዘዞ ድማ 43 ሰባት ከምዝተቐትሉ ብዝርዝር ሓቢሩ ኣሎ።እቲ ግጭት ናይ ኣካል ጉድኣት ኣውሪዱን ካብ ክልቲኡ ወገን ብኣሽሓት ክመዛበሉን ምኽኒያት ኮይኑ ይብል።
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ተፈፂሞም ዝተብሃሉ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ብገለልተኛ ስለዘይተሰርሐ ኣይንቕበሎን ኢሉ።ተቋዋሚ ውድብ ብሄራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ \ኣብን\ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣምሓራ ዝፍፀም መግሃስቲ ናብ ኣደባባይ ከይወፅእን ክዕፈንን ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ ዓለምለኸ ትካል ዝሰርሑ ሰባት ብድሕሪት ኮይኖም ብዝኣልምዎ ውዲት ኮነ ተባሂሉ በደል ይፍፀሞ እዩ ኢሉ።
ናይ ኣምነስቲ ፀብፃብ እውን ኣብ ትሕቲ ተፅዕኖ ዝወደቐን ናብ ሓደ ዝወገነን እዩ ክብል ቅሬትኡ ገሊፁ።
ምኽትል ኣቦወንበር ኣብን ኣቶ ዩሱፍ ኢብራሂም ቀንዲ ምኽኒያት ናይ ዝተፈጥረ ግጭት ናይ ፖለቲካ ውድብ እዩ ክብል ይኸስ።
‘’ናይቲ ሪፖርት ድምፀት ንርእሱ ጌጋ እዩ።ጌጋ ዝኾነሉ ምኽኒያት ድማ ኮነ ተባሂሉ ዝተሰርሐ ብምዃኑ እዩ።ቀንዲ ናይቲ ፀገም ናይ ህውሓት ሓይሊ እዩ።ናይ ቅማን ኮሚቴ ዝብሃል ወዲቡ ናይ ሽብራ ስራሕ እዩ ሰሪሑ።መብዛሕቲኡ ገበን ዝተሰርሐ በዚ ዕጡቕ ጉጅለ እዩ።ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ኣምሓሩ ተመዛቢሎም።ኣብ ልዕሊ ኣምሓራ ዝወረደ ጉድኣት ዋላ ሓንቲ ንምጥቃስ ኣይደለየን’’ እዮም ዝበሉ።
ኣቶ ዩሱፍ ፀብፃብ ኣምነኣስቲ ንምቕባል ዝፅገምሉ ኣብ ክልተ ወገናት ጉድኣት ወሪዱ እናሃለወ ነቲ ሓደ ወገን ዕሽሽ ብምባል ናይ ህውሓት ድልየት ዘንፀባርቕ ፀብፃብ ኣውፂኡ ኣሎ ኢሎም።
ብኻሊእ ወገን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዝርከብ ናይ ኣምሓራ ሕብረት ዝተብሃለ ውዳበ ኣምነስቲ ሚዛናዊነት ብዝጎደሎ ኣዛቢዑ ዘውፅኦ ንዝበሎ ሪፖርት ክእርም ዝሓተት መግለፂ ኣውፂኡ።ናይዚ ትካል ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኣቶ ተመስገን ሽፈራው ናይ ኣምሓራን ናይ ቅማንትን ግጭት ኣምሲሉ ምቕራቡ ትኽክለኛ ምስሊ ኣየርእን እቲ ፀገም ኣብ ምፍጣር፣ምግዳድን ክፍታሕ ብዘይምግባርን ተሓተቲ ክኾኑ ዝግብኦም ህውሓት፣ናይ ቅማንት ኮሚቴ፣ሎሚ ኣካል ብልፅግና ኮይኑ ዘሎ ብኣዴንን ንናይ ፌደራል መንግስትን ሽፋን ዝሃበ እዩ ኢሎም።
ሕቶ መንነት ቅማንት ንምምላስ ብዝተጣየሸ ኮሚቴን ህውሓት ዝወደቦምን ብገንዘብ ዝሓገዞም ዕጡቓት ዝተፈፀመ እዩ ክብል ናይቲ ክልል መንግስቲ ይኸስስ። ኣብዚ ጉዳይ ሽሙ ብተደጋጋሚ ናይ ዝልዓል ህውሓት ፈፃሚ ስራሕ ዝኾኑ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብቲ እዋንኣብ ዝሃብዎ መልሲ ናይቲ ክልል ኣካላት ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን መጥቓዕቲ ድሕሪ ምፍፃሞም ዝፈጠሩዎ ዛንታ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም ነይሮም።
ኣምነስቲ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባታት ምዕራብን ምብራቕን ጉጂ ብሓይልታት ፀጥታ ዝተፈፀመ ኣብ ዝበሎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት 39 ሰባት ከምዝተቐትሉ ገሊፁ።ጃምላዊ ማእሰርቲ፣ተግባር መስቀይቲ፣ፆታዊ መጥቓዕ ተፈፂሙ ክብል ከሲሱ ኣሎ።
ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኦነግ ሸኔ ኢሉ ዝፅውዖምን ንባዕሎም ሰራዊት ነፃነት ኦሮሞ ኢሎም ብዝፅውዑን ዕጡቓት ናይቲ ከባቢ ህዝቢ ዝልዓለ ስቓይ ይወርዶም ስለዘሎ መንግስቲ ሕጊ ኣምብኽባር እዩ ዝርከብ ኢሉ።
ኣቦ ወንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ \ኦነግ] ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ‘’ቅድሚ ኩሉ ኣብዚ ኣፀጋሚ ኩነታት ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣምነስቲ ነዚ ሪፖርት ምውፅኡ ብወገና ኣድናቖትና
ንገልፅ’’ድሕሪምባል ‘’ይኹን እምበር ዕምቆት የብሉን፤ላዕሊ ላዕሊ እዩ ኣውፂኡዎ ዘሎ።ምኽኒያቱ ኣብ ኦሮሚያ ኣዚዩ ዝኸፍአ ኩነታት እዩ ዘሎ።ግጭት ዘለዎ ከባቢ ጥራሕ ከይኮነስ ከባቢ ኣዲስ ኣበባ ሓዊሱ ግጭት ኣብ ዘይብሉ እውን ማእሰርቲ፣ቅትለት፣መውቃዕቲ፣ምምዛብል፣ንደቂ ኣንስትዮ ብሓይሊ ምዕማፅ ወዘተ እቲ ሪፖርት ኣይሓወሰን ስለዝኾነ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ነቲ ስእሊ ኣየርእን’’ ኢሎም።
መንግስቲ ኣብ ውግእ ስለዘለኹ ብዝብል ንዘይተዓጥቑ ሰባት ብምቕታል ናይዚ ምኽኒያት ዕጡቓት እዮም ክብል ኣይክእልን ዝበሉ ኣቶ ዳውድ ብዛዕባ ባዕሉ ዝፈፀሞም መግሃስቲ ክሕተት ከሎ ንሳቶም እዮም ፈፂሞም ዝብል ካብ መንግስቲ ትፅቢት ዝግበር ኣይኮነ ኢሎም።
ናይዚ ኹሉ ፀገም ምንጪ መንግስቲ እዩ፤ካብ ደርጊ ጀሚሩ ኣካልት ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ዜጋታት ዝፍፅምዎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ግቡእ መአረምታ ስለዘይውሰድ ክሳብ ሎሚ ቀፂሉ ኣሎ እውን ኢሎም ኣቶ ዳው ኢብሳ።
ኣቦ ወንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ዶ\ር መረራ ጉዲና ካብ ስፍሓት እቲ ክልል ክርአ ከሎ እቲ ሪፖርት ውሑድ እዩ ኢሎም።‘’ኢትዮጵያ ሰፋሕ ብምዃኑ ክሰፍሕ ነይሩዎ ዝብል እዩ ናትና እምነት።ካብ ዝሓለፈ ናይ ፈረንጂ ዓመት ናይዚ ዓመት ዝበኣሰ ኮይኑ ኣሎ።ገሊኦም ኣዚዮም ዘስካሕክሑ ስጉምትታት ይወሰዱ ዘለው ካብ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ እዩ።ንኣብነት ንሰብ ቀቲልካ ምድርባይ ዝኣመሰሉ እናወሰኸ ይኸይድ ስለዘሎ እቲ ሪፖርት ከም ፅቡቕ ኢና ወሲድናዮ’’ ኢሎም ዶ\ር መራራ።
ሓቀኛን ትኽክለኛን መረዳእታ ንምርካብ እንተድኣ ተደልዩ ገለልተኛ ዝኾነ ኣካል ተጣይሹ ክምርምሮ ምጋብር ይክኣል እዩ ኢሎም ዶክተር መረራ ጉዲና ብምውሳኽ።
ብኻሊእ ወገን ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ\ኢዜማ\ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ዜጋታት ብዝኾነ ይኹን፣ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንድርድር ክቐርብ የብሉን ኢሉ።እቲ ፀብፃብ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ዝተፈፀሙ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ንምርዳእ እኹል ሓበሬታ ዝሓዘ እዩ እንተዘይተብሃለኳ ነቲ መግሃስቲ ፈፂሞም ዝተብሃሉ ኣካላትን ቦታን ዝተጠቕሰ ብምዃኑ ተወሳኺ ምርመራ ንምክያድን ስጉምቲ ንምውሳድን ካብ እኹል ንላዕሊ ሓባሪ እዩ ኢሉ።ኣብ ክልተ ዝተወሰኑ ቦታታትን ውሱን ክስተታትን ዘተኮረ ብምዃኑ ተፈፂሞም ዝተብሃሉን ካልኦት ኣብታ ሃገር ዝፍፀሙ መግሃስትታትን ምሉእ ብምሉእ ንምርዳእ ይኹን ናይ መአረምታ ስጉምቲ ንምውሳድ እኹል ሓበሬታ ዝሓዘ እዩ ዋላ እንተ ዘይተብሃለ እቲ ሪፓርት ኣብ ውሽጡ ዝሓዞም ዝለዓለ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ሽም ግዳያት ሰባት፣ዝተፈፀመሉ ቦታን ነቲ መግሃስቲ ፈፂሞምዎ ተባሂሎም ዝተጠቐሱን ኣካላት ብግልፂ ስለዝተቐመጡ ናይቲ ሓበሬታ ትኽክለኛነት ንምፅራይ ቀሊል ካብ ምግባር ሓሊፉ ተወሳኺ ምርመራ ብምክያድ ዝተጠቐሱ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት እንተድኣ ተረጋጊፆም ናይ መአረምታ ስጉምቲ ንምውሳድ ካብ ልክዕ ንላዕሊ ሓበርቲ እዮም ኢሉ ኣሎ ኢዜማ ኣብ መግለፂኡ።
ኣብቲ ናይ ኣምንሰቲ ፀብፃብ ዘይተሓወሱ በብእዋኑ ንምጥፋእ ህይወት፣ምጉዳል ኣካል፣ምምዝባል ሰባት፣ናይ ተምሃሮ መጭወይቲ ፣ማእሰርቲን ምንክልባትን ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባት ሓዊሱ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ዕላዊ ዝተገብሩ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ስለዘለው ናይ ለውጢ ምምሕዳር ናብ ስልጣን ካብዝድይብ ጀሚሩ ብሓይልታት ፀጥታ መንግስታት ፌደራልን ክልላትን ከምኡ እውን ብዕጡቓትን በቢከባቢኡ ብዝተወደቡ ዘይ ስሩዓት ጉጅለታትን ዝፍፀሙ መግሃስቲ ዝምርምር ፍሉይ ጉጅለ ብቕልጡፍ ክጣየሽ፣ክምርምርን ውፅኢቱ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ፣ንናይ ክልላት ኣብያተ ምኽርን ንህዝብን ዕላዊ ክኸውን ንሓትት ይብል እቲ መግለፂ።


text:
ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ብሰንኪ መንግስታዊ ቀይድታት ተንቀሳቃሲ ቴሌፎንን ኣገልግሎት ኢንተርነትን እቲ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ጸጥታ አቀዲምካ ክፍለጥ ናይ ዘይምኽኣል ባህሪ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ብዙሕ ክፍልታት’ታ ሃገር ዝህቦ ቆንስላዊ ኣገልግሎት ብዘይ ቅድመ መጠንቐቕታ ዝተገደበ ኽኸውን ይኽእል’ዩ ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ሰባት ከም ልሙድ ክሕሰብ ዝኽእል ርኽባት፡ ምኽትታል መራኸቢ ብዙሃን፡ኣኼባታት ምስ መንግስታት ወይ አካላት ወጻኢ ምኽያድ ሰዓታት እቶ እቶ ምጥሓስ ዝበሉ ተግባራት ንውልቀ ሰባት ክእሰሩ ዝፈቅድ ዓንቀጻት ዝሓወሰ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን 8 ጥቅምቲ 2016 ተግባራዊ ጌሩ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተአሰሩ ዜጋታት ኣሜሪካ ኣመልኪቱ ንኤምባሲ ኣሜሪካ ኣየፍልጥን’ዩ ዝበለ‘ቲ መጠንቐቕታ ምሉእ አዋጅ ትግባረ’ቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኤምባሲ ኣሜሪካ ምርኻብ ይኸአል ኢሉ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነብሩ ወይ ናብ ኢትዮጵያ ክገሹ ዝደልዩ ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ኣብዝምልከት ንዘሎ ሓበሬታ ደሕንነትን ጸጥታ ርእዩ ኢሉ’ሎ።
ኣብታ ሃገር ብዘሎ አቐዲምካ ክፍለጥ ዘይከአል ኩነታት መራኸቢ ሓበሬታ ብናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ወይ (SMS) ንኽረኽቡ ሞባይል ስልኮም ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ከምዝግቡ ዝመኸረ ቤት ዕዩ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣብ ፕሮግራም ስቴፕ(Smart Traveler Enrollerment Program) ክምዝገቡ’ውን መኺሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ መጠንቐቕታ መገሻ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ናብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ምንባብ ይከአል።
ብሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ቅድሚ ሕጂ ዝወጸ መጠንቐቕታ መገሻ ዜጋታቱ ናብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ምንባብ ይኸአል።


text:
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ፤ ህዝቢ ኤርትራ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ቁኑዕ ዓላማ ሳላ ዝጸንዔን፤ ኣትሪሩ ዝተቓለሰን፤ ቅኑዕ ራኢኡ ተቐባልነት ረኺቡ፤ ሎሚ ህዝቢ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንናይ ኣሜርካን ሕብረት ኣውሮጳን ዓማጺ ልዕልነት መኪቱ፤ ንገባቲ ባህርያተን ብዘይተጸበይኦ ውህደትን፤ ኣብ ዘይገመትኦ ግዜ ንክሰዓራ ገሩወን ኣሎ። እዚ ትማሊ ኢትዮጵያ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ዘመዝገበቶ ዓወት፤ ዓወት ኩሉ ህዝቢ ኣፍሪቃ: ብፍላይ ድማ ዓወት ሃገራት ዞባና እዩ። ነሕዋትና ኢትዮጵያውያን እንቁዋዕ ሓጎሰኩም ንበሎም። ብአረኣእያይ ግብጽን ሱዳንን ንኣፍሪቃ ሕብረት ገዲፍካ ዳንነት ምዕራባውያን ምምራጸን፡ ካብቲ መለስ ሕብሪ ዓይንኩም ኣይተበርሃናን ዝበሎ ዝፍለ ኮይኑ ኣይርኣየንን። ንዓቕሚ ኣፍሪቃውያን ኪሒድካ ምዕራባውያን ምእማን ኣብ ቤትካ መርዛማት ኣትማን ምእታው እዩ።
ነባሪ ዝኽሪ ንሰማእታትና
ዓወት ንሓፋሽ
ገብረንጉስ መስመር


text:
ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣብ ዓመተ 2030 ፍርቂ ካብ ድኻታት ዓለም ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ምኳኖም ገሊጹ’ሎ።እዚ ሕሱም መጠንቐቕታ ዝወጸ ኣብ ዓለም ዝረአ ድኽነት ንምግጣም መራሕቲ 150 ሃገራት ዓለም ንናይ ሕቡራት ሃገራት ዋዕላ ቀጻልነት ዘለዎ ምዕባለ ንምስታፍ ኣብ ዝዳለውሉ ዘሎ ጊዜ’ዩ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ 17 ነጥብታት ዕላማ ቀጻልነት ዘለዎ ምዕባለ ተሰማሚዑ’ሎ።ቀዳማይ ነጥቢ’ዚ ስምምዕ ድማ ኣብ 2030 ሕሉፍ ድኽነት ካብ ገጽ ምድሪ ንምድምሳስ’ዩ። ይኹን ደአ እምበር ብመሰረት ሪፖርት ትካል ህጻናት ኣድህን (ሴቭ ዘ ችልድረንን)ኢንስትዩት ምዕባለ ሃገራት እቲ ዓለምለኸ ሕሉፍ ድኽነት ምጥፋእ ዝብል ዕላማ ኣብ ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ሸቶኡ ክወቕዕ ከምዘይክእል ይገልጹ።
ሓላፊ ትካል ህጻናት ኣድህን ጨንፈር ብሪጣንያ ኬቨን ዋትኪንስ ብመሰረት ዘለዎም ሓበሬታ ኣብ 2030 55 ሚእታዊት ካብ ኣብ ሕሉፍ ድኽነት ዝርኸቡ ዜጋታት ዓለም ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ምዃኖም ይሕብሩ።
ብመሰረት’ዚ ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣስታት 87 ሚልዮን ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ኣብ ድኽነት ይውለዱ፡ 40 ሚእታዊት ካብ ዜጋታት ኣፍሪቃ ድማ ብትሕቲ 1.90 ዶላር አታዊ ንመዓልቲ ይነብሩ ይብል።
“ብሓፈሻዊ ገምጋም ደቂ ኣንስትዮ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ቆልዑ ይወልዳ። እዚ ድማ ኣብ ድኽነት ብትሑት ዓቐን ዝጎድለሉ ክፋል ዓለም’ዩ። እዚ ድማ ብሰንኪ ትሑት ዝኾነ ምዕባለን ኽከውን ከሎ ልዑል ዓቐን ዘይምዕሩይነት’ውን ካልእ ረቓሒ’ዩ” ክብሉ ዋትኪንስ ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝረአ ሕሉፍ ድኽነት የረድኡ።
ንሶም ቀጺሎም ኣብ ድኽነት ዝተወልዱ ህጻናት ንልዑል ሓደጋ መሃይምነት፡ ዕድሚኦም ሓሙሽተ ዓመት ቕድሚ ምብጽሑ ንሓደጋ ሞት ፡ ምስ ዓበዩ ድማ ካብ ድኽነት ወጺኦም ክነብሩ ዘለዎም ተኽእሎ ትሑት ምዃኑ ይገልጹ።
እቲ ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣፍሪቃዊያን መንግስታት ጥሙር ዝኾነ ፖሊሲ ብዘይምክታሎም፡ ከም ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ (IMF): ባንኪ ዓለምን ካልኦት ለገስቲ አካላትን ድማ ዝግባእ ግብረ መልሲ ብዘይምሃቦም ነቒፉ።
ሓላፊ ትካል ህጻናት ኣድሕን ጨንፈር ብሪጣንያ ኬቨን ዋትኪንስ እኹል ዝኾነ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ንብድኽነት ዝነብሩ ህጻናት አካል’ቲ መፍትሒ ክከውን ከምዝግባእ ብምግላጽ ገንዘብ ጥራይ እኹል ከምዘይኾነ እዞም ህጻናት ካብ ድኽነት ከምልጡ ዝግባእ ኣገልግሎት መግቢ፡ ክትትል ጥዕናን ኣገልግሎት ትምህርቲን ከምዘድልዮም ይገልጹ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ሪፖርት ምጉዳል ድኽነት ሸትኡ እንተዘይወቒዑ ዓለም ኣብ ዕላማታት ቐጻልነት ዘለዎ ምዕባለ ኣብ ዓውድታት ትምህቲ፡ጥዕናን፡ ጾታዊ ማዕርነት’ውን ከምዘይትዕወት ይገልጽ።