text:
ጥዕናን ክንክንን
ማእከል ጥዕና፡ ሕክምና ስኒ፡ ክፍሊ መወልዳንን ማእከል ጥዕና ህጻናትን ገለ ኣብነታት ካብቶም ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሉማ ዘለዉ ማእከል ጥዕና`ዮም። ኣብ ማልሞን ሉንድን ሆስፒታል ኣሎ። እዞም ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ንጥፈታት ጥዕና ብምምሕዳር ከባቢ ሉማ ዘይኮነስ ብዞባ ስኮነ`ዮም ዝምሕደሩ።
ህጹጽን ቁልጡፍ ረድኤት ዘድልዮን እንተ ኮይኑ ኩሉ ግዜ 112 ደውል። ምስቲ ዘጓነፈ ተራእዩ ናብ ኣምቡላንስ፡ መጥፈእቲ ሓዊ ወይ ፖሊስ ትመሓላለፍ።
ንስኻ ወይ ካሊእ ቤተሰብ ተጸሊእዎ`ሞ ናይ ዝተፈላለዩ ሕማማት ምኽሪ እንተ ደሊኻ 1177 ደውል። ኣብኡ ካብ ነርሳት ምኽሪ ትረክብ። 1177 24-ሰዓታት ክፉት ኮይኑ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። ቅድም ገምጋም ንምግባር 1177 ትሓትት ድሕሪ ዝግበር ገምጋም ናብ ማእከል ጥዕና ኣድላዪ እንተ ኮይኑ ካኣ ናብ ህጹጽ ኣገልግሎት ትስደድ። ኣስጋእን ህጽጹን ሕማም ምስ ዝኸውን፡ ሂወት ሰብ ኣብ ሓደጋ ምስ ዝህሉ ግን ኣምቡላንስ ንምጽዋዕ ብቐትታ ናብ 1177 ክትድውል ኣለካ።
ህጹጽ ሓገዝን ሕክምናን ምስ ዘድልየካ ናብ ህጹጽ ኣገልግሎት ትኸይድ። ኣድላይነት ሕክምና ዓብን ከቢድን ክኸውን ኣለዎ። ዝቐረበ መቐበሊ ህጹጽ ሕክምና ኣብ ሆስፒታል ዩኒቨርሲቲ ሉንድ እዩ ዘሎ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሉማ ሰለስተ ማእከል ጥዕናን ሰለስተ ሕክምና ስንን ኣለዉ። ኣበይናይ ክትሕከም ትደሊ ባዕልኻ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ፡ ምምራጽ ሕክምና ተባሂሉ ካኣ ይጽዋዕ። ኣብቲ ትመርጾ ማእከል ጥዕና ዝርከብ ፎርም ብምምጻእ ነቲ ቅጥዒ መሊእካ ነቲ ዝደልኻዮ ማእከል ጥዕና ክትመርጽ ትኽእል። ብድሕሪኡ ዝኾነ ሓኪም ወይ ካኣ ሓኪም ስኒ ንምርካብ ኣቐዲምካ ግዜ ክትሕዝ ኣለካ።
ኣብ ማእከል ጥዕና ኣብ ትበጽሓሉ ግዜ ብካርድ ባንክኻ ወይ ካኣ ፋክቱራ ናብ ኣድራሻኻ ብምልኣኽ ክትከፍል ትኽእል። ፋክቱራ ንኽልኣኸካ ዋጋ ይውስኽ። ኣብቲ ዝሕዝካዮ ግዜ ክትምጽእ ዘይትኽእል እንተ ኮንካ ደዊልካ ሓብር፡ እንተዘይኮይኑ ወላ ዳኣ ኣይትምጻእ እንበር ነቲ ዝሓዝካዮ ግዜ ክትከፍሎ ክትግደድ ኢኻ።
ማእከል ጥዕና ይኹን ሓኪም ስኒ ክሕግዘካ ዘይክእል ጸገም እንተ ሃልይካ ናብ ሆስፒታል ክትመሓላለፍ ኢኻ። ምስ ሓኪም ደቂ ኣንስትዮ ምርኻብ ምስ ዘድልየካ ወይ ዘድልየኪ ካኣ ማእከል ማእከል ጥዕና ክተሓጋገዙኻ/ኺ`ዮም።
ማእከል-ጥዕና
ሓኪም ስኒ
ኣድለይቲ መሃኒታት ብሓኪምካ ተጻሒፎም ካብ ፈርማሲ ትወስዶም። ኣብ ሽወደን መድሃኒት ብርትዓዊ ዋጋ ዝሽየጥ ኮይኑ ብገንዘብ ግብሪ ካኣ ይምወል። ብሓኪም ዝእዘዙ መሃኒታት ህጻናት ዝኾነ ነገር ኣይክፈሎምን እዩ።
ፈርማሲ ኣብ ሉማ (Lomma)
Apotek Hjärtat
Adress: Torgstråket 16, Lomma.
ፈርማሲ ኣብ ብያረድ (Bjärred)
Apoteksgruppen
Adress: Vikingavägen 1, Bjärred.
Du som är gravid är välkommen till en barnmorskemottagning och mödravårdscentral, där man kontrollerar att du och ditt barn mår bra. Detta är kostnadsfritt. En tid efter förlossningen är du välkommen med ditt barn till Barnavårdscentralen (BVC) för stöd i din roll som förälder. Man kontrollerar även ditt barns hälsa upp till fem års ålder. Både mammor och pappor är välkomna till BVC.
ማእከል መወልዳን (ክንክን-ኣደ)
- Barnmorskemottagningen Lomma
- Barnmorskemottagningen Sundets Kvinnohälsa i Bjärred
- Hälsomedicinskt center barnmorskemottagningen Lomma
ማእከል ክንክን ህጻናት
ኩሎም ስነ፡ኣእሙራዊ ሕማቕ ዝስምዖም ናይ ሕክምና መሰል ኣለዎም። ንኣብነት ከም በዓል ጭንቅት፡ ናይ ሂወት ቅልውላው ወይ ውን ሓገዝ ዘድልዮ ሰነ፡ኣእሙራዊ ሕማም ከኸውን ይኽእልዩ። ዝርርባዊ ሓገዝ ይኹን ስነ፡ኣእሙራዊ ሕክምና ንኽትረክብ ምስ ማእከል ጥዕናኻ ተዘራረብ። ኣብ ላዕሊ ዘለዉ ናይ ማእከል ጥዕና ወብሳይታት ረኣዮም።
መቐበሊ መንእሰያት ናዓኻ ዕድሜኻ ፩፪፡፪፫ ዝኾነ`ዩ። ኣብኡ ምኽርን ሓገዝን ካብ ኣማኻሪ ክትረክብ ትኽእል፡ ጾታዊ ጥዕና ዝምልከቱ ሕቶታት ትዘራረብ፡ ናይ ጾታዊ ተመሓላለፍቲ ሕማማት መርምራ ትገብር ወይ ካኣ ቀረብ መከላኸሊ ጥንሲ ትረክብ። ኣብ መቐበሊ መንእሰያት ክትረአ ዝኾነ ክፍሊት የብሉን ኩሎም ኣብኡ ዝሰርሑ ካኣ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ምዕቃብ ምስጢር`ዮም ዝሰርሑ። ዝቐረበ መቐበሊ መንእሰያት ኣብ ሉንድ ይርከብ።
Sidansvarig: Felicia Mellgren
Senast uppdaterad: 2018-06-18


c: text/html

text:
ብኣስታት 17 ሚልዮን ናቕፋ ሓደስቲ ክፍልታት ዝተወሰኸላን መሰረታዊ ጽገና ዝተገብረላን ኮማዊ ሆስፒታል ዕዳጋ- ሓሙስ – ኣስመራ፡ ምሉእ ኣገልግሎት ንምሃብ ድሉውቲ ኰይና።
ሚኒስተር ጥዕና ኣሚና ኑርሕሴን፡ ሓለቓ ጠቕላሊ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከል ሜጀር ጀነራል ሮሞዳን ዑስማን ኣውልያይን ካልኦት ሰበ-ስልጣንን ኣብ ዝተረኽቡሉ ብ2 ታሕሳስ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት፡ ጸሓፊ ህግደፍ ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ-ስዒድ መሪቑ ከፊትዋ።
ኣብ ቀዳማይ ገጽ ናይ’ቲ ስራሕ፡ ንኣገልግሎት ሕርሲ ዘገልግል 30 ዓራውቲ ዝሓዘን ናይ መብጣሕቲ ክፍሊ ዘጠቓለለን ክፍልታት ተሃኒጹ ኣገልግሎት ክህብ ምጽንሑ፡ ዳይረክተር ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ማእከል ዶክተር ተስፋይ ሰለሙን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ኣብ ካልኣይ ገጽ ድማ፡ ንመመርመሪ ሕሙማት፡ ላቦራቶሪ፡ ኤክስረይ፡ ፋርማሲ፡ መጸበዪ ሕሙማት፡ ኣብያተ-ጽሕፈትን ካልእ መዓላን ዝውዕል 23 ክፍልታት ዝሓዘ ኣረጊት ህንጻ ተጸጊኑ፡ እኹል ዓቕሚ-ሰብን ናውትን ተማሊኡሉ ስርሑ ጀሚሩ ከምዘሎ፡ እዚ ድማ ኣብ’ተን ካልኦት ሆስፒታላት ዝጸንሐ ጻዕቂ ስራሕ ኣብ ምቅላል ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ከምዝህልዎ፡ ዶክተር ተስፋይ ኣረዲኡ።
ኣብ 1870 ትርብዒት ሜትሮ ዝተደኰነት በዓልቲ ሓደ ደርቢ ኮማዊ ሆስፒታል ዕዳጋ-ሓሙስ፡ መስርሕ ምጽጋና ነዊሕ ግዜ ከምዝወሰደ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ግዳ ምሉእ ትሕተ-ቅርጻዊ ስርሓት ተማሊኡላ ከምዘሎ፡ ኣብ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ህንጻዊ ልምዓት ኢንጂነር ተስፋኣለም ወልደሚካኤል ገሊጹ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዚ ገጽ፡ መጻኢ ሂወትኩም ኣብ ጀርመን ከመይ ክመስል ከም ዝኽእል፡ ዝሕብር ኣንፈት ይህበኩም።
ውልቀ-ሰባት ኣብ ሓቂ ዝተመርኮሰ ታሪኾም የዘንትዉ።
ኣርባዕተ ኣጉባዝ ካብ ሃገራት ኤርትራ፣ ሶርያ፣ ኢራን ከምኡ‘ኸኣ ካብ ኣፍጋኒስታን ተሰዲዶም ድሕሪ ምምጽኦም ኣብ ጀርመን ኣብ ዝርከብ ትካል Siemens AG ትምህርቲ ናይ ሞያዊ ስልጠና ክገብሩ ጀሚሮም። እዞም ኣርባዕተ ናይ ሞያ ስልጠና ምስ አሌክትሪክን ሓጺንን ዝተኣሳሰር ንክገብሩ ወሲኖም ኣለዉ።ብዘይካ እዚ ግን ካልእ ካብዚ ዝበዝሕ እውን ኣሎ። ኣስታት 330 በብዓይነቱ ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና፣ 17.000 ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ/ዩኒቨርሲቲ ክውሰድ ዝከኣል ዓይነት መጽናዕቲ፣ ከምኡ‘ኸኣ ኣስታት 350 ኣብ ቤት-ትምህርቲ ዝወሃብ ዝኽእል ዓይነት ናይ ሞያ ስልጠና፡ ንምግባር ተኽእሎ ኣሎ። ሓደ ውሳነ ንኽትገብር ቀሊሊ ኣይኮነን።
SCROLL
1እዚኦም ንሕና ኢና!
ኣብዚ ዘምጽኣና ምጻና ጉዳይ ኣንታይ እዩ ንመጻኢ ግዜ ንምነዮ‘ከ እንታይ እዩ?
„ስመይ ሞይድ ይበሃል። ዕድመይ 30 ዓመት ኮይኑ ዝመጻእክሉ ሃገር ከኣ ኢራን እዩ።
ካብ 2014 ኣትሒዘ ኣብ ጀርመን ይነብር ኣለኹ። ኣብ ሃገረይ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ/ዩኒቨርሲትይ ናይ ኤሌክትሮተክኒሻን መጽናዕቲ ተማሂረ። ናይ ዝሮት መገሻ፣ ኩዕሶ-እግሪ ምጽዋት ደስ ይብለኒ፡ ኣብ ግዜ ዕረፍተይ ከኣ ቋንቋ ፔርዝያን ይምህር። ናብዚ ዘምጻኣኒ ጉዳይ፡ ኣብ ሃገረይ ብዙሕ ጸገማት ስለ ዘሎ እየ።“
ኣብ ጀርመን ፍሉይ ዝኾነ ነገር እንታይ እዩ?
እንታይ ዓይነት ብድሆታት የጓንፉካ ነይሮም ብከመይ መንገዲ‘ኸ እዚ ጸገማት ፈቲሕካዮ?
ንመጻኢ ግዜ እንታይ ትምኒት ኣለካ?
„ስመይ ዓብደል ራሕማን ይበሃል፡ ዕድመይ 20 ዓመት። ብ 2013 ዓመተ ምሕረት ናብ ጀርመን መጺኤ።
ኣብ ዓደይ ክሳብ 11 ክፍሊ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ተማሂረ። ጽዑቕ ልምምድ ኣካላት ምግባር፣ ኩዕሶ-እግርን፡ ምሕንባስን ፍሉይ ተገዳስነት ኣለኒ። ኣብ ጀርመን ክነብር፣ ናይ ሞያ ስልጠና ክመሃርን ናይ ግድን ድሕሪኡ ከኣ ክሰርሕን ድልየት ኣለኒ።"
ኣብ ጀርመን ፍሉይ ዝኾነ ነገር እንታይ እዩ?
እንታይ ዓይነት ብድሆታት የጓንፉካ ነይሮም ብከመይ መንገዲ‘ኸ እዚ ጸገማት ፈቲሕካዮ?
ንመጻኢ ግዜ እንታይ ትምኒት ኣለካ?
„ስመይ ሲያር ይበሃል፡ ዕድመይ 19 ዓመት። ካብ ኣፍጋኒስታን መጺኤ፡ ካብ 2014 ዓመተ ምሕረት ኣትሒዘ ከኣ ኣብ ጀርመን ይነብር ኣለኹ።
ኣብ ዓደይ ትምህርቲ ይመሃር ኔረ። 10. ክፍሊ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ተማሂረ። ኩዕሶ-እግሪ ምጽዋት ደስ ይብለኒ። ጽዑቕ ልምምድ ኣካላት ምግባር ከምኡ‘ውን ምሕንባስ እውን ይፈቱ ኢየ። ሕጂ ኣብ ጀርመን ይነብር ኣለኹ፡ ኣብዚ ብሉጽ ናይ ሞያ ስልጠና ንክመሃርን ድሕሪኡ ኸኣ ክሰርሕን ስለ ዝደሊ፡ በዚ ምኽንያት ኣብዚ ክነብር ድልየት ኣለኒ።"
ኣብ ጀርመን ፍሉይ ዝኾነ ነገር እንታይ እዩ?
እንታይ ዓይነት ብድሆታት የጓንፉካ ነይሮም ብከመይ መንገዲ‘ኸ እዚ ጸገማት ፈቲሕካዮ?
ንመጻኢ ግዜ እንታይ ትምኒት ኣለካ?
„ስመይ ሄኖክ ይበሃል፡ ዕድመይ 28 ዓመት እዩ። ካብ ኤርትራ መጺኤ፡ ኣብ 2014 ዓመተ ምህረት ከኣ ናብ ጀርመን መጺኤ።
ኣብ ሃገረይ ክሳብ 11 ክፍሊ ደረጃ ትምህርቲ ተማሂረ። ቀደም ኣብ ሃገረይ ን 6 ዓመታት ዝኣክል ከም ኣልሓሚ ኮይነ ሰሪሐ። ክዕሶ መርበብ፣ ኵዕሶ ሰኪዔት፡ ሳሕቲ ከኣ ኩዕሶ-እግሪ ይጻወት፡ ምሕንባስ እውን ይፈቱ እየ። ብሉጽ ዝኾነ ሞያ ስልጠና ንክመሃር ከምኡ‘ኸኣ ጽቡቅ ደረጃ መዛዘሚ ትምህርቲ ክረክብ ስለ ዝደሊ፡ በዚ ምኽንያት ኣብዚ ኣብ ጀርመን ይነብር ኣለኩ። ኣብ መጻኢ እዋን ጽቡቅ ስራሕ ክረክብ ይክእል። ኣብ ጀርመን ይነብር ምህላወይ ሕጉስ እየ።“
ኣብ ጀርመን ፍሉይ ዝኾነ ነገር እንታይ እዩ?
እንታይ ዓይነት ብድሆታት የጓንፉካ ነይሮም ብከመይ መንገዲ‘ኸ እዚ ጸገማት ፈቲሕካዮ?
ንመጻኢ ግዜ እንታይ ትምኒት ኣለካ?
2ክሳብ ሕጂ እንታይ ጌርና ኣለና፡ እዚ‘ኸ ንዓና ስለምንታይ እዩ ጽቡቅ?
"ሓደ ናይ ሞያ ስልጠና ክመሃር ይደልይ ነይረ። እዚ ቀሊል ኣይነበረን። ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ፡ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ክረኽበሉ ዝኽእል መንገዲ ከፊቱለይ። እዚ ቅድሚ ሕጂ ይፈልጦ ኣይነበርኩን። እዚ ዕድል ከኣ ተጠቂመሉ፡ እቲ ሽዑ ዝገበርክዎ ቅኑዕ ውሳኔ ከም ዝነበረ ሎሚ ይፈልጥ።"
እንታይ እዩ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ? ድሕሪ እዚ ናይ ሞያ ስልጠና ንምምሃር ፍኩስ ይብል። እምበኣር ሕጂ ከረዳኣኩም፡
- ንበል ንስኻ ኣብ ሓደ ትካል ብውሕዱ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጌርካ ኣለኻ፡ ምስ ገለ ናይ ሞያ ስራሕ ከኣ ክትላለይ ክኢልካ።
- ኣነ ኣብ ትካል ሲመንስ „Siemens“ ብዕለት 1. መጋቢት 2016 ክጅምር ዝከኣልክሉ መንገዲ ብኸምዚ እዩ ነይሩ። ከም ሜካትሮኒከር „Mechatroniker“፣ ናይ ኢንዱስትሪ መካኒክ „Industriemechaniker“፣ ናይ ኤሌትሮኒክ ክኢላ „Elektroniker“፣ ኮይነ ተወሃሂደ ይነጥፍ ነይረ፡ በዚ ምኽንያት ከኣ ብዙሕ ጀርመን ክመሃር ክኢለ።
- ብእኡ መሰረት እውን፡ እንታይ ዝበለጸ ናይ ክእለት ዝንባሌ ከም ዘለንን እንታይ ክገብር ከም ዝደልን ፈሊጠ። ብዕለት 1. መስከረም 2016 ናይ ኢንዱስትሪ መካኒክ „Industriemechaniker“ ሞያ ስልጠና ክመሃር ጀሚረ።
- ናትካ ጉዳይ እውን ብከምዚ መንገዲ ጽቡቅ ክሰልጠካ ይኽእል እዩ። መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ዝወሃበሉ ኣብ ብዙሕ ጨንፈራት ናይ ትካላት ኣሎ። ብዛዕባ‘ዚ ምስ ኣማኻሪ ሞያ ናይ ቦታኻ ወኪል ቤት-ጽሕፋት ጉዳይ ዕዮ ተመያየጥ።
ብኸምዚ መንገዲ ክትካፈል ትኽእል
እንታይ ዓይነት ሞያ ክትመሃር ከም እትደሊ ትፈልጥ፡ ግን ከኣ ናይ ሞያ ስልጠና ትምህርቲ ትገብረሉ ቦታ ኣይረኸብካን ኣለኻ። ግዴታዊ መሰረታዊ ትምህርቲ ደረጃ ኣማሊእካን ሓደ ናይ ሞያ ስልጠና እንተ ዘይወዲእካን፡ ኣብዚ ንክትካፈል ተኽእሎ ኣሎ።
ብኸምዚ መንገዲ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ክወሃበካ ይኽእል
ፈለማ ምስ ናትካ ናይ ሞያ ኣማኻሪ ተዘራረብ። ንሱ ቅድመ-ኩነት እዚ ናይ ምዕባሌ ሓገዝ ክወሃበካ እንታይ ነገራት ክማላእ ከም ዝግባእ የጻርይ፡ ምስኡ‘ኸኣ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ዝህባ ትካላት ኣብ ምድላይ ይተሓጋገዘካ። ብወገንካ እውን ባዕልኻ፡ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ዝህባ ትካላት ክትደሊ ትኽእል ኢኻ።
ምንጪ፡
ናይ ሓበሬታ ጽሑፍ „Dein Praktikum zur Ausbildung – Betriebliche Einstiegsqualifizierung (EQ)“ ወኪል ፈዴራላዊ ቤት-ጽሒፈት ጉዳይ ዕዮ፡ መስከረም 2015
ናይ ሞያ ምርጫ ብከምዚ ኣገባብ ቀስ'ብቐስ ይካየድ።
ክፍሊ ወሃብ ኣገልግሎት ምኽሪ ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ፡ ምኽሪ ክፍበካን ምሳኻ ዝከይድ ሞያ ንክትረክብ ከኣ ክተሓጋገዘካ ቅሩብ እዩ። ወሃብ ኣገልግሎት ምኽሪ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ/ዩኒቨርሲቲ ኣብ ምምራጽ ዓይነት ዓውደ ስልጠና ይተሓጋገዙ። መምህራን፣ ወለዲ ከምኡ‘ውን ካልኦት ሰባት፡ ውሳነ ኣብ እትገብረሉ እዋን ደገፍ ይገብሩልካ።
ብውልቀይ እንታይ ክገብር ኣይኽእል? እዚ ዝስዕብ ስጉምትታት ግበር፡
- መጀመርታ ንዓኻ እንታይ የገድሰካን እንታይ‘ከ ጽቡቅ ጌርካ ከም እትኽእልን መርሚርካ ፍለጥ (እንታይ ይደሊ? እንታይ ይኽእል? እንታይ ይፈቱን፡ እንታይ‘ኸ ብፍጹም ዘይፈትዎ? ኣነ ነብሰይ ብከመይ ይግምታ፡ ካልኦት‘ከ ንዓይ ከመይ ይግምቱኒ?) ነዚ ክሕግዘካ ዝኽእል ንኣብነት ሓደ መምዘኒ መርመራ ግበር (መምዘኒ ዕቁር ብቅዓት)፣ ንኣብነት ኣብ BERUFE-Universum. ኣብ ሓደ ትካል ከም መፈተኒ ኢልካ ስራሕ። ምስ ኣማኻሪ ሞያ ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ፡ እንታይ ዓይነት ሞያ ምሳኻ ክኸይድ ከም ዝኽእል ተመያየጥ።
- ብዛዕባ ዝስዕብ ጉዳይ ሓበሬታ ኣዋህልል፡ እንታይ ዓይነት ናይ ሞያ ስልጠና ኣሎ? እንታይ ዓይነት ጽምዳዊ ላዕለዋይ ደረጃ ስልጠናዊ ትምህርቲ ኣሎ? ናይ ስራሕ ልምምድ ክግበረሉ ዝኽእል ቀረብ ኣበይ ይርከብ?
- ውሳነ ግበር፡ እንታይ ክትገብር ድልየት ኣለካ?
- ሓደ ናይ ሞያ ስልጠና ዝግበረሉ ትካል ቤት-ዕዮ ወይ ትምህርቲ ርከብ። ንዝለዓለ ዓውደ ስልጠና ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ቦታ ድለይ። መመልከቲ ጽሓፍ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብቀጥታ ካብ ኣማኻሪ ሞያ ናይ ወኪል ቤት-ጽሕፋት ጉዳይ ዕዮ ወይ ከኣ ካብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት www.arbeitsagentur.de ክትረክብ ትኽእል።
ከመይ ጌርካ እዚ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ክትረኽቦ ክእሊልካ?
ኣብቲ ኣነ ሽዑ ቋንቋ ዝመሃረሉ ዝነበርኩ ቤት-ትምህርቲ፡ ብዛዕባ እዚ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ፡ ተገሊጹለይ።
እንታይ ኣሎ ደስ ኢሉካ ትገብሮ ነገር?
ንዓይ ኣብ ናይ መካኒክ ቤት-ዕዮ ምስ ካልኦት ሓቢርካ ምስራሕ ደስ እዩ ዝብለኒ።
ኣብ ቤት-ትምህርትን ናይ ዕዮ ትካልን፡ መንን ብከመይ ኣገባብ ደገፎም የበርክቱልካ?
ንዓይ ናይ ቋንቋ ጀርመን መምህረይ ትተሓጋገዘኒ።
ከመይ ጌርካ እዚ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ክትረኽቦ ክእሊልካ?
ኣብቲ እዋን እዚ ንዓይ ሓድሽን ስሓብን እዩ ነይሩ። ብዛዕባ እዚ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ፡ ኣብ መዳይ ናይ ምኽሪ ዝርርብ እዩ ንዓይ ጠቃሚ ከም ዝኾነ ተነጊሩኒ።
እንታይ ኣሎ ደስ ኢሉካ ትገብሮ ነገር?
ሓድሽ ሞያን ምፍላጥን፡ ዘይፈልጦም ሰባት ምልላይን። ምስ ካልእ ሰብ ሕቢርካ ምስራሕ።
ኣብ ቤት-ትምህርትን ናይ ዕዮ ትካልን፡ መንን ብከመይ ኣገባብ ደገፎም የበርክቱልካ?
መምህራንን ወሃብቲ ሞያዊ ስልጠናን፡ ዳርጋ ብምልኡ ግዜ ምሳና እዮም። ንኽንሰርሕ ሞራል ይህቡና። ካብኣታቶም ሓገዝ ምስ እንደሊ ከኣ፡ ደስ እንዳበሎም ይሕጉዝና።
ከመይ ጌርካ እዚ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ክትረኽቦ ክእሊልካ?
ብመንገዲ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ኣቢለ ኣብዚ ሕጂ ዝገብረሉ ዘለኹ ናይ ስራሕ ልምምድ ቦታ ኣትየ።
እንታይ ኣሎ ደስ ኢሉካ ትገብሮ ነገር?
ንዓይ ኣብ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ዝግበር ኣገባብ ኣመሃህራ ደስ እዩ ዝብለኒ።
ኣብ ቤት-ትምህርትን ናይ ዕዮ ትካልን፡ መንን ብከመይ ኣገባብ ደገፎም የበርክቱልካ?
ቤት-ትምህርቲ ቋንቋ፡ ጀርመን ንኽመሃር ሓገዝ ትገብረለይ።
ከመይ ጌርካ እዚ መሰረታዊ ናይ ብቅዓት ትምህርቲ ክትረኽቦ ክእሊልካ?
ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ፡ ብዛዕባ ትካል ሲመንስ „Siemens“ ሓበሬታ ሂቡኒ።
እንታይ ኣሎ ደስ ኢሉካ ትገብሮ ነገር?
ዕዮ ኤለክትሮኒክን መካኒክን ይፈትው እየ።
ኣብ ቤት-ትምህርትን ናይ ዕዮ ትካልን፡ መንን ብከመይ ኣገባብ ደገፎም የበርክቱልካ?
ወሃብቲ ሞያዊ ስልጠናን መምህራንን ሓገዝ ይገብሩለይ። ናይ ውሕስነት ሳእኒ፣ ናይ ስራሕ ክዳን ከምኡ‘ኸኣ መጻሕፍቲ ተዋሂቡኒ።
ተወሳኺ ሓበሬታ
ምኽሪ ካብ ሰብ-ሞያ:
„ብሓባር ምስ ወሃብቲ ኣገልግሎት ምኽሪ ሞያ ናይ ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ ኮይና፡ ሰባት ምስ ወሃብቲ ስራሕ ትካላት ነቀራርቦም። ኣብ ጀርመን ሓደ ናይ ሞያ ስልጠና ምምሃር ዋጋ ኣለዎ!“
ብሓባር ምስ ወሃብቲ ኣገልግሎት ምኽሪ ሞያ ናይ ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ ኮይና፡ ሰባት ምስ ወሃብቲ ስራሕ ትካላት ነቀራርቦም። ኣብ ጀርመን ሓደ ናይ ሞያ ስልጠና ምምሃር ዋጋ ኣለዎ! (መረጋገጺ ስእሊ፡ ውልቃዊ )
ወሃብቲ ኣገልግሎት ናይ ሞያ ምኽሪ፡ ንዓኻ እንታይ ክገብሩልካ ይኽእሉ?
- ብዛዕባ ምስ ናትካ ሞያ ዝተኣሳሰረ፡ ዘለካ ትምኒትን ትጽቢትን ምሳኻ ይመያየጡ፡ ብዘይካ‘ዚ እውን ብዛዕባ ዘለካ ጸገማትን ዘተሓሳስበካ ጉዳያትን ምሳኻ ይዘራረቡ።
- እንታይ ዓይነት ኣንፈት ሞያ ክትመሃር ከም እትደሊ ዘይትፈልጥ እንተኾይንካ፡ ኣብ ጉዳይ ምምራጽ ሞያ ደገፍ ክገብሩልካ ይኽእሉ እዮም።
- ብኣካል ተራኺብካ ኣብ ዝግበር ምዝርራብ፡ ዝኣክል ግዜ ብምውሳድ ሕቶታትካ ይምልሱ።
- ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና ክትገብረሉ እትኽእል ቦታ ኣብ ምድላይ ይተሓጋገዙኻ።
- ፍልጠት ብዛዕባ ናይ ቤት-ዕዮ ትካላትን ክፍት ናይ ሞያ ስልጠና ዝርከበሉን ስለ ዘለዎም፡ በዚ ምኽንያት ንዓኻ ጠቃሚ ምኽር ኣብ ምድላይ ቦታ ከምኡ‘ኸኣ ብሞያ ትስልጥነሉ ትካል የማጽኡልካ።
- ብዘይካ‘ ዚ ብዛዕባ ቤት-ትምህርቲ፣ ብዛዕባ ኣቀራርባ ምልክታ ምድላይ ስራሕ፡ ከምኡ‘ውን ናይ ሞያ ስልጠና ትገብረሉ ቦታ፡ ቀልጢፍካ እንተ ዘይረኺብካ፡ ካልእ ኣንታይ ዓይነት መንገድታት ከም ዘሎ የርእዩኻ።
3ስላምንታይ ኢና ጽምዳዊ ስርዓት ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና ክንገብር መሪጽና?
"ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ኣርእስቲ ሞያዊ ስልጠና ተዛሪብና። ንምዃኑ እዚ እንታይ ማለት እዩ? ብዛዕባ እዚ ኣነ ናብ ጀርመን ኣብ ዝመጻእክሉ ግዜ እውን ኣፍልጦ ኣይነበረንን።"
ኣብዚ ሓደ ናይ ሞያዊ ስልጠና ትምህርቲ ትወስድ። ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ ክልሰ-ሓሳብን ተግባርን ብሓንሳብ ተኣሳሲሩ ይኸይድ። በዚ ምኽንያት ከኣ ጽምዳዊ ስርዓት ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ኣብ መዛዘሚ ናይዚ ትምህርቲ ከኣ፡ ኣብ ክልሰ-ሓሳብን ተግባርን ዝተመርኮሰ መዕጸዊ ፈተና ትገብር። ነዚ ክልቲኡ ብዓወት እንተ ሓሊፍካዮ ኸኣ፡ ኣብ መጻኢ ከም በዓል ሞያ ተቆጺርካ ክትሰርሕ ትኻል። ብቀሊሉ ከኣ ጽቡቅ ክፍሊት ደሞዝ ዘለዎ ስራሕ ክትረክብ ትክእል።
ጽምዳዊ ስርዓት ሞያዊ ስልጠና
እዚ ጽምዳዊ ስርዓት ሞያዊ ስልጠና ንዓይ እንታይ ረብሓ ኣለዎ?
- ብብሉጽ ኣገባብ ክስልጥን ይደልይ እየ።
- ሞያ ስልጠና ኣብ ዝወስደሉ እዋን ናይ ገንዘብ እቶት ክህልወኒ ይደልይ እየ። ድሕሪ ዕዉት ናይ ሞያ ስልጠና ጽቡቅ ናይ ደሞዝ እቶት ክህልወኒ ይደሊ።
- ብቀጥታ ናብ ናይ ስራሕ ተግባር ክኣቱ እየ ዝደሊ። ናይ ሞያ ስልጠና ኣብ ዝገብረሉ ግዜ ኣብ ሓደ ኣስራሒ ቤት-ዕዮ ተቆጺረ ክሰርሕ ድልየት ኣለኒ።
- ኣብ ቤት-ትምህርቲ ዝተመሃርክዎ ፍልጠትን ክእለትን ብቀጥታ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ድልየት ኣለኒ።
- ኣብ ሓጺር እዋን ጽቡቅ ምስክር ወረቀት መዛዘሚ ይረክብ። ብመሰረት እዚ ናይ መዛዘሚ ምስክር ወረቀት፡ ቀጻሊ ናይ ስልጠና ትምህርቲ ክወስድ ይኽእል። ኣብ ናይ ስራሕ ቤት-ዕዮ ፍልጠተይ ከማዕብል ይኽእል።
- ኣብ ዳሕራይ እዋን ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ / ዩኒቨርሲቲ ሓደ ዓምዲ መጽናዕቲ ክወስድ ይኽእል።
ስለምንታይ እዩ እዚ ኣብ ጀርመን ብጣዕሚ ተፈታዊ ኮይኑ?
- 60% ካብ ብምሉኦም መንእሰያት እዚ ጽምዳዊ ኣገባብ ትምህርቲ ናይ ሞያ ስልጠና ክገብሩ ይጅምሩ።
- እዚ ጽምዳዊ ስርዓት ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና ብዓይኒ ናይ ደሞዝ እትዋት ክርኤ ከሎ ኣገዳሲ እዩ -ቅቡቅ ዝኾነ ደሞዝ ትወሃብ። ሓደ ሞያዊ ስልጠና ዘለዎ ሰብ፡ ኣብ ምሉእ መዋእል ናይ ሞያ ሂወቱ፡ ካብቶም ሞያዊ ስልጠና ዘይብሎም፡ ብዝያዳ ደሞዝ የእቱ።
- ብሞያኻ ውልቃዊ ምዕባሌ ክትገብር ትኻል፡ ኣስራሕቲ ቤት-ዕዮታት ብሞያ ዝሰልጠኑ ሰራሕተኛታት የድልይዎም። መጻኢ ናይ ስራሕ ዕድልካ ጽቡቅ ይኸውን።
- ወናኒ ናይ ስራሕ ቤት-ዕዮ ንክተኸውን እውን ተኽእሎ ኣለካ።
- ብዙሕ ዕድላት ኣለካ፡ ኣስታት 330 ዝኸውን ሞያዊ ስልጠና ዝህባ ሽዱሽተ ዓበይቲ ናይ ስልጠና ክፋላት ኣለዋ:
- ኢንዳስትሪ
- ንግድ
- ኢደ-ጥበባዊ ዕዮ
- ቤት-ጽሕፈትን ምምሕዳርን
- ጥዕና
- ሕርሻ
ብከመይ መንገዲ እዩ እዚ ጽምዳዊ ስርዓት ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና ዝፍጸም?
- መጀመርያ ሓደ ናይ ሞያ ስልጠና ክትወስደሉ እትኽእል ቦታ ትደሊ።
- ን ናይ ሞያዊ ስልጠና ዘገልግል ውዕል ትፈራረም። ን ሞያዊ ስልጠና ዝወሃብ ደሞዝ ከኣ ይወሃበካ።
- ኣብ ናይ ስራሕ ቤት-ዕዮ (ብተግባር) ኣብ ቤት-ትምህርቲ ኸኣ (ብኽልሰ-ሓሳብ) ትመሃር።
- ኣብ መወዳእታ ዝጀመርካዮ ሞያዊ ስልጠና ፈተና ብምግባር ትዛዝሞ። ብደረጃ ሃገራዊ ክብሪ ተፈላጥነት ዘለዎ ምስክር ወረቐት ይወሃበካ። ብእኡ መሰረት ከኣ ስራሕ ንምርካብ ናይ ስራሕ ምድላይ መመልከቲ ትጽሕፍ።
ኣብ መወዳእታ ዝጀመርካዮ ሞያዊ ስልጠና ፈተና ብምግባር ትዛዝሞ። ብደረጃ ሃገራዊ ክብሪ ተፈላጥነት ዘለዎ ምስክር ወረቐት ይወሃበካ። ብእኡ መሰረት ከኣ ስራሕ ንምርካብ ናይ ስራሕ ምድላይ መመልከቲ ትጽሕፍ።
- ዝበዝሕ እዋን ናይ ስልጠና ግዜ ኣብ ናይ ስራሕ ቤት-ዕዮ ተሕልፎ። ምስኡ‘ውን ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሞያ ብምኻድ ክትመሃር ኢኻ።
- ጽምዳዊ ኣገባብ ትምህርቲ ናይ ሞያ ስልጠና፡ ብውሕዱ ክልተ ዓመት፡ እንተነወሓ ከኣ 3 ½ ዓመት ይወስድ
- ኣብ ቤት-ዕዮ ዘለዉ ኣሰልጠንቲ ሞያን፣ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሞያ ዘለዉ መምሃራንን፡ ኣብ ጉዳይ ሞያዊ ስልጠና ክተሓጋገዙኻ እዮም። ሕቶ ምስ ዝህልወካ ወይ እውን ገለ ነገር ምስ ዘይርድኣካ፡ ምስኣቶም ተዘራረብ።
- ኣብ ቤት-ዕዮ ተግባራዊ ዕማማት ትሰርሕ።
- ቤት-ትምህርቲ ሞያ፡ ምስ ካልኦት ካብ ካልእ ናይ ስራሕ ቤት-ዕዮ ዝመጹ ናይ ሞያ ስልጠና ዝመሃሩ ኮይንካ፡ ኣብ ሓደ ናይ ሞያ ቤት-ትምህርቲ፡ ክልሰ-ሓሳባዊ ትምህርቲ ትመሃር። ሞያዊ ትምህርቲ ዝወሃበሉ ቤት-ትምህርቲ፡ ናይ ግደን ኣይኮነን ኣብቲ ትካል ናይ ቤት-ዕዮ ዝርከበሉ ከተማ ዝርከብ። ኣብዚ ትምህርቲ ምክፋል ዝኽፈሎ ገንዘብ የለን።
ብከመይ መንገዲ ናይ ሞያ ስልጠና ቦታ ክረክብ ይኽእል?
- እንታይ ዓይነት ሞያ ክመሃር ከም ዝደለ መጀመርያ ይሓስብ።
- ሞያዊ ስልጠና ዝህባ ትካላት የናድይ።
- መን ክሕግዘካ ይኽእል?
- ወሃብ ኣገልግሎት ምኽሪ ሞያ ናይ ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ፡ ከምኡ‘ኸኣ ማእከል ሓበሬታ ሞያ (BiZ)
- ቤት-ምኽሪ (ንኣብነት ኢንዱስትሪያዊ ቤት-ምኽሪ፣ ንግዳዊ ቤት-ምኽሪ፣ ኢደ-ስርሒት/ጥበብ ቤት-ምኽሪ )
- ትካል ቤት-ዕዮ
ኣብ ናይ ዕዮ ትካላት፣ ወሃብ ኣገልግሎት ሞያዊ ምኽሪ ናይ ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ፣ ወሃብ ኣገልግሎት ምኽሪ ሞያዊ ስልጠና ናይ ኢንዱስትሪያዊን ንግዳውን ቤት-ምኽሪ። የዕሩኽትካ እውን ጠቃሚ ምኽሪ ክህቡኻ ይኽእሉ እዮም።
- ንመናደይ ስራሕ ዘገልግል መመልከቲ ኣቅርብ፡ ምስኡ‘ኸኣ ንዝጽበየካ ቃለ-መጠይቕ ተዳለወሉ። (መን ክሕግዘካ ይኽእል?) ኣብ ቤት-ትምህርቲ ንመምህርካ ከምኡ‘ኸኣ ኣብ ጉዳይ ሞያ ዘማኽረካ ተወከሶም።
ኣገዲሱካ? ተወሳኪ ሓበሬታ ኣብዚ ብምጥዋቅ ትረክብ BERUFENET
ኣብዚ እዋን ናይ ኤለክትሮኒክ (Elektroniker) ሞያዊ ስልጠና ይወስድ ኣለኹ።
ድሌታተይ ኣብ መፈጸምታ ከብጽሕ ስለ ዝደሊ፡ ነዚ መንገዲ ክወስድ ወሲነ ኣለኹ።
እዚ ውሳነ ንበይነይ እየ ወሲነዮ።
ልምምድ ስራሕ (Praktikum) ኣብ ሓደ ቤት-ጽሕፈት ክገብር ይደልይ ኣለኹ። ቴክኒክ ምሳይ ዝኸይድ ኣይኮነን።
ጽምዳዊ ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠና፡ ናብ ናይ ሞያ ስራሕ ንምእታው ዝበለጸ መንገዲ እዩ።
ኣቦይን ስድራይን ኣብዚ ጉዳይ ተሓጋጊዞሙኒ።
ሞያዊ ስልጠና ናይ ኢንዱስትሪ መካኒክ (Industriemechaniker) ጀሚረ ኣለኹ።
ሓደ ሞያዊ ስልጠና ምውሳድ፡ ንዓይ ጠቃሚ ዝኾነ ተቀርጾ መጻኢ ሂወተይ እዩ ዝኸፍተለይ።በዚ መንገዲ ኣብ መጻኢ ብመዳይ ሞያ ዕዉት ክኸውን ይክእል።
ውሳነ ኣብ ምግባር የዕሩኽተይ ተሓጋጊዞሙኒ።
ሞያዊ ስልጠና ናይ ኢንዱስትሪ መካኒክ (Industriemechaniker) ይገብር ኣለኹ።
ኣብ ቴክኒክ ተገዳስነት ስለ ዘለኒ።
በዓልቲ-ቤተይን፡ ጀርመናውያን የዕሩኽተይን።
4ብሓባር ሰሚርና ሓያላት ኢና! እዚ ከኣ ንመጻኢ ናይ ሞያ ስርሓይ ጽቡቅ እዩ።
"ዓበይቲ ናይ መሳርሒ ንብረታት ብሓደ ሰብ ጥራይ ክህነጽን ክትከልን ኣይከኣልን እዩ። ውጥን (ፕሮጀክት) ብሓባር ኮይንካ ምስ ዝስራሕ ቅልል ይብል።"
ምሓባር ኮይንካ ምስራሕ፡ ኣብ ጽምዳዊ ኣገባብ ትምህርቲ ናይ ሞያ ስልጠና ኣገዳሲ እዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ሓቢርና ንሰርሕ:
- ሓቢርካ ዝግበር ነገር ቅልል ይብል
- ንድፊ ናይ ሓባር መምርሕታት ይግበር
- ንሕና ሓደ ጋንታ/ሕብረት
- ዕዉት ከም ጉጅለ
- ንሕና ዝብል ቃል ወሳኒ እዩ/li>
- ብሓባር ምስራሕ ንቅድሚት የሰጉመካ
- ብሓንሳእ ምስ እትሓብር ካብ ሓደ ንላዕሊ ኢኻ
- We are family
1. ደገፍ ኣብ ምምሃር ቋንቋ ጀርመን
2. ምቱርጓም ዝምላእ ወረቐት/ፎርሙላ
3. መሰነይታ ናብ መንግስታዊ ቤት-ጽሕፈታት
4. ደገፍ ኣብ ምድላይ ገዛ-ክራይ
5. ብሓባር ኮይንካ ምጽዋት
6. ኣብ ግዜ ጸገም ሞራል ምሃብ
7. ኩዑሶ-እግሪ
5ንዓኹም ዝኸውን ጠቃሚ ምኽሪ!
"ዕድልኩም ተጠቀምሉ ተረብሑ!"
6ናትካ ጉዳይ‘ከ ከመይ ክኸውን እዩ?
ገና ኣብ መጀመርያ ኢኻ ዘለኻ። እንታይ ተኽእሎታት ከም ዘለካ ብሕጂ ከነርእየካ ኢና።
ካልእ ናይ ትምህርቲ መንገድን ደገፋ ኣብ ጉዳይ ስልጠናን
ሓደ ዓይነት ሞያ ንኽትገብር ወሲንካ። ብከመይ መንገዲ ን ሞያዊ ስልጠና ዝኸውን ቦታ ክትረክብ ከም እትኽእል ኣብዚ ጠቃሚ ምኽርታት ትረክብ።
ብኸመይ መንገዲ ሞያዊ ስልጠና ዝወስደሉ ቦታ ክረክብ ይኽእል?
- ኣብ ናይ ቤት-ዕዮ ትካላት ከምኡ‘ኸኣ ኣብ ገጽ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት ናይ ቤት-ዕዮ ትካላት ተመልከት
- ኣብ መርከብ ሓበሬታ ኢንተርነት ዝወጽእ ናይ ስራሕ ዕዳጋ፣ ንእብነት www.jobboerse.arbeitsagentur.de ወይ ኣብ መዝገብ ሓበሬታ ናይ ዝምልከቶ ጨንፈራት
- ኣብ KURSNET ከምኡ‘ኸኣ ኣብ www.regional.planet-beruf.de ብምግንጻል ፈትሽ
- ኣብቲ ንዓኻ ዝምልከት ወኪል ቤት-ጽሕፈት ጉዳይ ዕዮ ምስ ዝርከብ ወሃብ ኣገልግሎት ሞያዊ ምኽሪ ተመያየጥ
- ኣብ ክሊ የዕሩኽትኻ ከምኡ‘ኸኣ ቤተ-ሰብካ ሕተት
ንጉዳይ መድለይ ስራሕ መመልከቲ ምቅራብ ዘመልክት ሕቶታት ኣለካ። ኣብዚ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል።
ብኸመይ ኣገባብ እየ ትኽክል መድለይ ስራሕ መመልከቲ ክጽሕፍ ዝኽእል?
- ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት www.planet-beruf.de: Einsteigen: BEWERBUNG kompakt
- ምስ ናትካ ናይ ሞያ ኣማኻሪ ተዘራረብ
- ልምምድ መድለይ ስራሕ መመልከቲ ምጽሓፍ ወይ ካልእ ኣብ ናይ ሓበሬታ እንግዶት in den ማእከል ሓበሬታ ሞያ (BiZ)
ንዓኻ ዝኸውን ኣይረኸብካን? ምናልባት እዚ ዝስዕብ ጠቃሚ ሓበሬታ ክሕግዘካ ይኽእል።
ንቀጻሊ ዝመርሕ ሓበሬታ
- ምብጻሕ-ኣፕ (Bamf)
- www.arbeitsagentur.de ኣብ ትሕቲ Für Menschen aus dem Auslandዝብል ኣርእስቲ
- www.planet-beruf.de ኣብ ትሕቲ EINSTEIGEN ዝብል እርእስቲ
- PRO ASYL


text:
ካብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብኢደወነኖም ዝሰሓቡ ውሑዳት ውልቀሰባት ሽማግለ ኣቝሞም ንሕና ኢና ሰዲህኤ ብምባል ነብሶም የዕሽዮም ንኻልኦት፣ድኻም ሰዲህኤ ከምረብሓ ጌሮም ዝቖጽርዎ እከያት'ውን ምእንቲ ከደናግሩ ቀንዲ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ረሲዖም ወፈረኦም ኣብ ልዕሊ ሰዲህኤ ስለዘቕንዑ፣ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ብዕለት 15 ጥሪ 2018 ኣብ'ቲ ዕላዊ መርበብ ሓበሬታ ሰዲህኤ ሓርነት.ኦርግ” መግለጺ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ብዛዕባ’ቲ ብስም ሰልፍና ኣብ መስከረም.ነትዝወጸ ጽሑፍ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ነቲ ዘሎ ክዉንነት መብርሂ ከምዝሃበ ንዅሉ ነዚ ጉዳይ ዝከታተል ብሩህ ኢዩ። እቲ ሓቂ እዚ እንዳሃለወ፣ሓደ ሰብ ብተዳጋጋሚ ንሓቂ ዘየንጸባርቕ መሰረት ኣልቦ ጽሑፋት ክነዝሕ ሓንጎፋይ ኢልካ ብዘይገለ መረጋገጺ ኣብ ወብ ሳይትካ ምእንጋድ'ውን ንረብሓ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይኮነ ምስትብሃል ከምዘድሊ ዘየማትእ ኢዩ።
ሰዲህኤ ኣብ'ቲ ዝተበገሰሉ ተልእኾ ማለት ክብርታት ህዝብና ዝሓለወት ቅዋማዊትን ደሞክራስያዊትን ኤርትራ ንምህናጽ ኢዩ ቀንዲ ዕማማቱ። መለለይኡ ድማ እቲ ኣብ ዓንቀጽ 3 ናይ ቅዋሙ ሰፊሩ ዘሎ፡ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገር ክድፈር ዘየፍቅድ፣ቅዋሙን ፕሮግራሙን ኣብ ጉባኤታት ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዘጽድቕ፣ ትግርኛን ዓረብኛን ከምወግዓውያን ቋንቋታት ህዝቢ ኤርትራ ኣሚኑ ዝሰርሓለን፣ ናይ ሓሳብን ርእይቶን ናጽነት ዘኽብር፣ ቅዋም ሰልፊ ዘይደፍር ውሽጣዊ ፍልልያት ዝጻወር፣ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ሰልፊ ውሳኔታት ብብዝሒ ድምጺ ናይ ምሕላፍ ልምዲ ዘለዎ ኢዩ። ዝበዘሐ ግዝያቱ ድማ ነዚ ንምዕዋት ኢዩ ከይተሓለለ ጸኒዑ ዝቃለስ፣ ይዅን እምበር ዘረግቲ ኣብ ዘለዉሉ ጽሩይ ማይ ኣይስተን ከምዝበሃል፣ ነዚ ብተደጋጋሚ ዝወጽእ ዘሎ ዘምባዕን ንኽዉንነት ዘየንጸባርቕን ጽሑፋት ኣድላዪ መአረምታ ክገብረሉ ግዴታኡ ኢዩ።
ሓሶት እንተተደጋገመስ ሓቂ ይመስል ካብ ዝብል ስንኩፍ ኣበሃህላ ተበጊስካ ኣካደምያዊ (academic) ይዂን ዓቕመ ኣእምሮኣዊ (intelectual) ደረጃኻን ጭውነትካን (integrity) ኣብ ዋጋ ዕዳጋ (compromise) ዘእቱ መሰረታዊ ስነመጎት ዝሰሓተ ሃበስቀደስ ዝተወንዘፈ ጽሑፋት ወገሐ-ጸብሐ ክትዝርግሕሲ ንረብሓ መን'ዩ?
ትዕድልቲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ፣ እቲ ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ዘጋጥም ዘሎ ዕንወትን ጭቆናን ከይኣክል፣ ድኻም ኩሉ ናይ'ቲ ነዚ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ከውድቕ ይቃለስ ኣለዅ በሃላይን፣ ይእርም ኣሎዅ እንዳበለ እንተስ ብግርህነት እንተስ ብተንኮል ንተቓወምቲ ንምድኻም ዝተዋፈረ ኣካላት ወሲኽካ ንኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ዓዘቕቲ ኣእትዩ ካብ ዘሎ ቀንዲ ረቛሒታት ኢዩ።
ሓንካስ ዘውረዮስ ፈረሰኛ ነይመልሶ ዳኣ ኮይኑ እምበር እቶም ንሕና ኢና ሰዲህኤ በሃልቲ እሞ ከምመራሕቲ ኣስማቶም ተዘርዚሩ ዘሎ ግደኦም ኣብ ሰዲህኤ እንታይ ከምዝነበረን ብኸመይ ካብ ሰዲህኤ ከምዘግለሉን ንሳቶም ከይተረፈ ዝምስክርዎ ምዝጉብ ሰነድ ኣሎ፡ንኣብነት። ኣንቶንዮ ተስፋይ ክሳብ ዕለት 24 መስከረም 2017 ኣባል ሰዲህኤ ኮይኑ ከገልግል ዝጸነሐ ሰብ ኢዩ።ካብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ጀሚሩ ካብ ሰዲህኤ ኣባልነቱ ስሒቡ ከምዝተሰናበተ ካብ'ዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ናይ ስንብታ ደብዳቤኡ ክንርዳእ ንኽእል። ኣብ ናይ ዕለት 19 ነሓሰ 2017 ዝተገብረ ናይ ጨንፈር ጉባኤ ዝተዘርበ ምኽንያት ብምግባር ኢዩ ጽሒፉ።ኣንቶንዮ ንነዊሕ ጊዜ ኣብ ኣኼባታት ጨንፈር ክሳተፍ ስለዘይጸነሐ ካብ ካልኦት ኣባላት ነቲ ናቱ ሓሳብ ዝድግፉ ምስኣኑ ንዑኡ ዝገረሞ ይመስል፣ ንዓና ግን ብዙሕ ክትዓት ዘካየድናሉ ጉዳይ ስለዝነበረ ንሱ ንድሕሪት ክመልሰና ምፍታኑ እምበር ካልእሲ ኣይገረመናን። ኣብ'ቲ ጉባኤ ውዒሉ ሓዳስ ሽማግለ ኣብ ምምራጽ ተሳቲፉ ክንሱ ነዚ ናይ ምስንባት ደብዳቤኡ ናብ'ታ ዝምልከታ ሽማግለ ዘይመስደዲኡ ምኽንያት ባዕሉዝምልሾ ኢዩ።
ናይ'ቶም ካልኦት ከምመራሕቲ ኮይኖም ኣስማቶም ተዘርዚሩ ዘሎ'ውን ተመሳሳሊ ሰነዳት ኣሎ።እቲ ጉዳይ ኣይትቃወሙ ወይ ሰልፊ ኣይትፍጠሩ ዘይኮነስ፣ ንሕና ኢና ሰዲህኤ ምባሎም ኢዩ። ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ሰዲህኤ 37 ዝኣባላታ መሪሕነት ተመሪጻ፣ ካብኣቶም 5 ተፈልዮም ንሕና ኢና ሰዲህኤ ክብሉስ ናይ ዘይተባላሓትነት ድዩ ወይሲ ናይ ጸይቂ? እንተስ ብፍላጥ እንተስ ብግርህነት ናይ ጸለመ ወፍሪታትኩም ኣብ ልዕሊ ሰዲህኤ ሰንዚርኩሞ ኣለዅም፣ካብዚ ናታትኩም ተዋስኦ ህዝቢ ኤርትራ ረብሓ ኣለዎ ዝብል ኣረዳዳኣ እንተሃልዩኩም ኣዝዩ ዘሕዝን ኢዩ፣ ይዋእኪ ኤርትራ ዘብል ድማ ኢዩ።
ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ሽወደን ጨንፈር 1
ስቶክሆልም 2 ለካቲት 2018
ናብ ኣቦ መንበር ጨንፈር ቁ 1 ሰዲህኤ
ስቶክሆልም
ዝኸበርካ ኣቦ መንበር ጨንፈር ቁ 1 ሰዲህኤ ስቶክሆልም
ዶር/ ሃብተሚካኤል ተኽለብርሃን
ዝኸበርኩም ሽማግለ ጨንፈር
ብመጀመርያ ሰላምታይ ይብጻሕኩም። ብምቅጻል ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፡ ኣብ ሰልፍና ዘጋጠመ ጸገማት ንምእላይ ኣብ ዝተኻየደ ጻዕሪ ውሑድ’ኳ እንተአይተባህለ ማዕረ’ት ዝተኻየደ ድኻምን ጻዕርን ፍርያት ሓድነት ሰልፊ ዝሕለወሉ ኣገባብ ተኻይዱ ዝብል ርእይቶ የብለይን። እዚ ዕግበተይ ኢዩ። ነዚ ጉዳኡ ብቀረባ ንምርኣይን ንምዝታይን ዝገበርክዎ ጻዕሪ’ውን ዘገርም ጉዳይ ሓደ ኣብ ዓመታዊ ጉባኤ ጨንፈር እዩ። ኣብ ዓመታዊ ጉባኤ ጨንፈር ቁ 1፡ ነዚ ብዝምልከት ብመሪሕነት ጨንፈር ዝቀረበ ዛዕባ ወይ ኣጀንዳ፡ ካብ ቀዳማይ ቦታ ኣልጊሱ 3 ግዜ ተቀያይሩ ኣብ መወዳእታ ከኣ ጉባኤ ቅድሚ ምዝዛሙ 45 ደቂቕ ክተርፎ ከሎ ምልዓሉ ብወገነይ ክርእዮ እንከለኹ ነቲ ጉዳይ ከም ውዱእ ተወሲዱ ክንዛተየሉ ዘየተባብዕ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ከም ኣብ ውሳኔ መሪሕነት ብምድራቕን ኣነ ዘይፈልጦ ኣገባብ ዝተዓዘብኩሉ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ነቲ ብሓባር ዝመረጽናዮ መሪሕነት ከም መሪሕነት ነቲ ደጋፊ ውሳኔ ዝዀነ ኣባል ጥራሕ። ነቲ ሰልፊ’ውን ከምኡ ክዝረብ ምስ ሰማዕኩ ብሓቂ ንመጀመርያ ግዜ ዘስደምምን ዘደንጽውን ምንባሩ ምግላጸይ፡ ከምሰብ ርእይቶይ ዝሃብኩሉ ጥራሕ ዘይኮነ ክሳብ ኣውንታዊ ሓሳብ ንጥርናፈ ዝቃለስ ደገፍ’ውን ዘይጽበየሉ ኣይኮነን። እንተዀነ እቲ መልሲ ተጻይን ክዕጸፍን ክምለስን ዘይከኣል ምንባሩ፡ ንዓይ ሓድሽ ባህሪ ኣብ ቃልሲ ምንባሩ ክሓብኦ ኣይደልን። እዚ ከኣ ከምቲ ኣብ ኣኼባ ዝበልክዎ ኣንጻር ዕግብተይ ክቅጽል፡ ንዓይ ከም ውልቀ ኣብ ሰልፊ’ውን ከም ኣባል ከምዚ ክኸዶ ዝጸንሐ ኮይኑ ቅኑዕ ኮይኑ ስለዘይተሰምዓኒ ኣባልነት ሰዲህኤ ስሒበ ምህላወይ ክገልጽ እፈቱ። እዚ ጠቂሰዮ ዘለኹ ግን መወዳእታ እምበር ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ክግበርን ክስራሕን ዝጸንሐ ብዓኒ ነቀፌታ ዝርእዮ መጀመርያ ኣይኮነን። ከም ሰብ ኩሉ ክጋገ ይኽእል። ከም ሰብ። ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ዝተጋገኽዎ እንተሃለወ ከኣ ይቕሬታ እንዳሓተትኩ መልእኽተይ ኣብዚ ይዓጹ።
ብጻይኩም
ኣንቶንዮ ተስፋይ
24 መስከረም 2017


text:
ክቡራት ኣንበብቲ፡ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ቀዳማይ ኽፋል ናይዚ ጽሑፍ ቐሪቡ ነይሩ እዩ።እንሆ ሕጂ ኸኣ ካል’ኣይን ናይ መወዳእታን ኽፋሉ ናብ ኣንበብቲ ቐሪቡ ኣሎ።
ብምኽኒያት 8 መጋቢት ዓመት፡ ዓመት ዝተፈላለየዩ ጽምብላትን መደባትን ክክበሩን ክበዓሉን ካብ ዝጅምሩ ነዊሕ ኣቑጺሩ እዩ።ደርጊ ብዓቅሙን ብዕላም’ኡን 8 መጋቢት የኽብራን ይጽንብላን ምንባሩ ናይ ትማሊ ፍጻሜ’ዩ።ኣብ ብረታዊ ቓልሲ ተኮነ ኣብ ሓራ መሬት ይጽንበልን ይዝከርን ምንባሩ ናይ ቐረባ ግዜ ተዘኽሮ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ኸኣ፡ብመንግስቲ ብዳንኬራን ጽንብላትን ይዝከርን ይኽበረን ምዃኑ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ።ኣብ ደገ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ተኾነ ኣብ ትሕቲ መሓውራት መንግስቲ ኮይነን ብምሳርዕን ዕላማን ተሞርኩሰን የኽብሩ’ኦን ይጽምብል’ኦን እየን።ኣብ ቐጽሪ ደለይቲ ፍትሕን ለውጥን ከኣ፡ብናይ ባዕለን ርእየትን ኣድማስን ንባዓለን ይዝኽሮኣን ይጽንብል’ኦን እየን።
ክንዮ ምዝካርን ምጽንባልን ካልእ ክግበር ዝግበኦ ዕዮታት ከምዝሎ ብዙሕ ሳዕ ይዝረብ እዩ፣ብግብሪ ግና ክንድቲ ዝድለ ከምዘይተዓመመ እኩብ ድምር ናይ ውድቐትን ግህሰትን መሰላትን ዉጺኢት ምር’ኣይ እኹል መርትዖ እዩ ዝብሉ ኣለዉ እዮም።ብ’ኣንጻሩ ግርም ኣለና፣ኣብ ጽቡቕ ሓዲድ ዕቤትን መሰልን ኢና ዘለና ዝብሉ ዝተፈላለዩ ርእይቶታት ዳርጋ ጎና ጎኒ ይሳለዩ ኣለዉ እዮም።
ኣብ 2016፡ “ማዕርነት ድርዒ፡ንነባሪ ልምዓት” ኣብ ዝብል መሪሕ ጭርሖ 8 መጋቢት ብመንግስቲ ከምዝተሰላሰለ ዳርጋ ኩሉ ጉዱስ ዝተከታተሎ እዩ።
ኣብ መደብ ትቪ ኤረ፡ ኣብ መደብ ጉዳይ ኣብ-ዘተ ጋዜጠኛ ምኪኤለ ተኽላይ፡ ምስ ሓላፊት ክፍሊ ማሕበረ-ቁጠባ ኣገልግሎት ሃማደኤ ወይዘሪት ሰናይት መሓሪ፡ ኣብ ዘካየዶ ቓለ-መጠይቕ ካብ ዝተልዓሉ ነጥብታት ገሊኦም ክሕንጥጥ ቐሲቦሙኒ እዮም።
ወይዘሪት ሰናይት መሓሪ ኣብቲ ቓለ መጠይቕ፡ “ሃማደኤ- ትግባረ ፖሊስታት ምኽትታልን ምፍጻምን ሓላፍነት ኣሎዎ።ብጉባኤ ዝምራሕ ማሕበር’ዩ።ብቁዋም ተመሪሑ ዝከይድ፡ደሞክራሲያዊ ማሕበር እዩ።” ክትብል ኣብ መጀመርታ መኽፈቲ ቓለ መጠይቕ መብሪሂ ሂባትሉ እያ።
ብሓቂ እዚ ብወይዘሪት ሰናይት ዝተገልጸ፡ዓሚዩቕ ሓሳብን መትከልን ዝገልጽ ብግብሪ ኣብ ባይታ ኣሎ ዲዩ የለን፡ ካብ ማንም ሰብ ዝኽወል ኣይመስለንን እዩ።ሃማደኤ፡ትግባረ ፖሊሲታት ምኽትታልን ምፍጻምን ሓላፍነት ተሰኺሙ፡ሓላፍነቱ ዝዋጻእ ትካል እዩ ክትብሎ ዝከ’ኣል ዘይምዃኑ ብዙሓት ይ’ኣምኑ፡ይምጉቱን ይከራከሩን እዮም።
ደሞክራስን ፍትሕን ከም ጭላጭል ኮነ ከም ፈውሲ ጨናን ኣብ ዘይብሉ ሃገር ደሞክራሲያዊ ማሕበር ክህሉ ፍጹም ኣይከ’ኣልን እዩ ዝብል ጽኑዕ እምንቶ ሓሽከት ተዓዘብቲ እዩ።ደሞክራሲ ተዘየለ ኸኣ፡ፍትሓውን ርትዓውን ጉባኤ ክካየድ ዘይሕሰብ እዩ።ቑዋሙ፡ ኣብ ሓቛፊ ዓንዴል ሃገራዊ ቁዋም ከምዝሙርኮስ ርእሰ-ርጉጽ እዩ።እንተኮነ፡ቁዋም ኣብ ዘይብሉ ዓዲ ወይ ሃገር ኣይኮነን ቅዋም ኣለወን ዝበሃላ ሃገራት ዝግበረ ሸፈጥን ጥሕሰት ደሞክራስን ፍትሕን መዓልታዊ ተርእዮ ኮይኑ ከምዘሎ ምስጢር ኣደባባይ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ኸኣ፡ዝገደደን ዝበ’ኣሰን ባይታ ሕግን ፍትሕን ኮነ ብደሞክራስን ቁዋምን ተነፊጉ፡ኣብ ርጋጽ እግሪ ሒደት ኣካላት ተቐቢሩ ምህላዉ ካብ ማንም ዘይስወር ትእይንቲ እዩ።
እሞ እዚ ኣብ ባይታ ተሃሊዩ ደኣ፡ሃማደኤ ከመይ ኣቢሉ ናጻን ሓራን ማሕበር እዩ ክበሃል ይከ’ኣል፧ በየን ኣቢሉ’ዩ ብቁዋም ተመሪሑ ዝከይድ ዘሎ፧ጉባኤ ምኽያድ ከ እኩል መርትዖ ፍትሕን ደሞክራስን ንበይኑ ይከውን ዶ፧
ሃገራዊ ምርጫ፡ ኣብ ዘይትድግፍን ዘይተካይድን ሃገር፡ደሞክራስን ፍትሕን ከም ፈውሲ ጨና ኣብ ዝተሓለመ ባይታ ከመይ ኣቢሉ እዛ ማሕበር ንበይና ነቲ ዝተገልጸ ኽብርታትን መትከላትን ከተውሕስን ክትወርስን ትኽእል እባ፧
ኣብ 21 ክፍለዘመን ምርጫን ቑዋምን ንበይኑ እኩል መግለጺ ደሞክራስን ፍትሕን ዘይምዃኑ ሕርሕራይ ገይሩ ኣስተምሂሩላ እዩ።ምርጫን ቑዋምን ናይ ባዕሉ ግደን ኣብርኽቶን ኣሎዎ እዩ።ብልዕልና ሕጊ ዘይግዛእ መንግስቲ፡ ዉድብን ዉልቀሰባትን ከቶ ምርጫን ቑዋምን ስለ ዘሎ ጥራሕ ሽግ ሓርነትን ናጽነትን ተረጋጊጹ እዩ ምባል ባሃምነት’ዩ ዘስምዕን ዘድምጽን።
ኣብዚ ግዜ እዚ፡ዳርጋ ንኣምር መለኸት ማዕርነትን መሰልን ደቂ ኣንስትዮ ዘይሰምዖ ሰብ ኣሎ ምባል ከቢድ እዩ።ከም ሕብረተሰብ፡ ኣብ ባህልን ልምድን ዝተፈላለዩ ብሄራትን ሕዝብታትን ንሕቶ ደቂ ኣንስትዮ ዝብድሁ ኣረ’ኣእያን እምነትን ኣሎዉ እዮም።ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዝግበር ወፍሪ ምዕባይን ምድንፋዕን ንቕሓት ሕልናን ኣስተምህሮን፡ ኣብ መሰልን ማዕርነትን ዘሎ ብድሆ ይቕረፍን ይረገፍን ምህላዉ መጽናዕታት የረጋግጹ እዮም።ገና ብዙሕ ዝተርፎ ምህላዉ ኸኣ ርዱእ እዩ።ኣብ ኤርትራ’ውን ተመሳሳሊ መስርሕ ዝሓትት እዩ።
ካብቲ ቅድሚ 40 ዓመት ዝነበረ፡ ዝንቡዕ ኣረ’ኣእያን ምቕባልን ኣብ ጉዳይ መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ሎሚ ዝሓሸ ብርኺ ይርከብ ኣብ ዝተፈላለዩ ብሄራት፣እዚ ግና ዘዘናግዕ ፍጻሜ ክኸውን የብሉን።
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ፡መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ከም ኣምርን መትከልን ብዙሕ ተጎስጊሱሉ እዩ።እቲ ማዕርነታዊ ስራሕን ተወፋይነትን ታሪኽ ኣብ ረዚን ማህደሩ ኣስፊሩዎ እዩ።እቲ መሰል ግና ከም ሓፈሻዊ መሰል ወዲ ኣዳም ኣብ ዘይኽበሩ ባይታ ክወሓስን ክረጋገጽን ከቶ ኣይከ’ኣለን።
ኣብ ግዜ ቃልሲ፡ማርኪዝምን ሌኒንዝምን ርእይተ-ዓለም ዝሓንገጠ መሪሕነት ህግሓኤ፡ከምቲ ማርኪዝም ሌኒንዝም ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ብተግባር ከምቲ ስብከቱ ዘይሰርሓሉን ዘይኣምነሉን፡ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ’ውን ከምቶም ካል’ኦት ንመጥመቕ ማርኪዝም ሌኒንዝም ወሲዶም ኣብ ተግባር፡ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ከም ዘይናቶም ዝርእይዎ፡ስማዊ ጥራሕ ኮይኑ ክጭፈረሉን ክጉየለሉን ተራእዩ እዩ።እቲ ደቂ ኣንስትዮ ማዕረታዊ ሓቦን ተወፋይነትን ብግብሪ ዝተር’ኣየን ተኣምር ዘበለ ድንቒ ፍጻሜ እዩ ኮይኑ ኣብ ታሪክ ተመዝጊቡ ሓሊፉ ኣሎ፣እቲ መሰል ግና ኣይከምቲ ማዕርነታዊ ሱታፌን ምርምራምን እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ተኮነ፡እቲ ሕዝቢ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ንቕሓቱ ብምዕባይን ግብራዊ ተወፋይነትን ማዕርነታዊ ዕዮታት ብዓይኑ ክዕየይን ክፍጸምን ብምር’ኣዩ፡ግንዛቤኡ ክዕብይ ተቐሲቡ እዩ።ካብዚ ንላዕሊ ዕድል ተተራሒዩለን ኸኣ፡ብዝዓዘዘን ዝበለጸን ዕማማተን ከሰላስላን ክዓያን ከምዝክእላ ኣየጠራጥርን እዩ።
እቲ ጉዳይ መሰል ግና ዋላ ሕጅ’ውን ሕቶ ኩሉ ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ።”ገና ገና፡ ኣሎ ገና ዝዕየ ገና፡ክንዓይይ ኢና ገና።” ቕድሚ 50 ዓመት ብስነ-ጥበባውያን ከም ዝተብሃለ ፡ሕጂ’ውን ገና ብዙሕ ዝዕየይ ሰፍ ዘይብል ዉራይ ኣሎ እዩ ኣብ ዝባን ኩሉና!
ቅድሚ 10 ዓመት ኣቢላ፡ብስነ ጥበባዊ ስዒድ ኣብ ኣዳራሽ ሃገር-ሜድያ ዝቀረበት ስነ ጥበባዊት ዕዮ፡ ገለ ክፋላ ከምዚ ትብል፡
“መሰል’የ፡ መሰል ንቃልሲ
ኣብ መትከል ፍትሒ ብቃልሲ”
እዛ ደርፊ እዚኣ ምስቲ ድምጻዊ ስዒድ ኣዚዩ ን’ኡስ ምንባሩን ወነ ኣቐራርብኡን ኣዚያ ተምሳጥ የሕዲራ እያ።ክንዮ ኣድማስ ተምሳጥ ከኣ ትሕዝቶኣ ዝቕጅለልካ ሕቶን መልእኽትን ኣሎዋ እዩ።
ገና ንመስለ ቃልሲ ከምዘድልይ፣ንቃልሲ መሰል ከምዝሓተተ ትማሊ፡ ሎሚ’ውን ንመሰል መሪር ቃልሲ ይጠልብ ምህላዉ ኣብ ቅድሚየና ተገቲሩ ዘሎ ጎቦ፡ግርደተ ባርነት ዝሕብሮ እዋናዊ ዉዕይ ባይታ ቓልሲ የነጽሮ እዩ።
ስልጣነ ሓደ ሕብረተሰብ ዝረጋገጽ ኣብ መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ብዝህቦ ቖላሕታ ምዃኑ ብዙሓት ይሰማምዑ እዮም።ሓደ ሕብረተሰብ ስልጡን ክትብሎ፡ “ኣብ ጉዳይ ንቕሓት፡መንፈስ በዓል ቤትነት ክስመዓካ ከሎ፡ሕግን ስነ ስርዓትን ክህሉ ምስራሕን ምትጋህን፣ንፍትሕን ርትዕን ግቡእካ ምግባርን ምርምራምን፡ግዴታካ ምውጻእን፡ዘመናውነት ወይ ከኣ ስልጡን ዘብል’ዩ።” ክብል ሙሑር ስነ-ሰብ ዶክተር ደረስ ይገልጽ እዩ።
እዚ ነጥባታት ኣብ ጎኒ ቃልሲ ንፍትሕን ደሞክራስን ግዴታዊ እጃሙ እዩ።ነቶም ኣብ ዓርዑት ባርነት ኮነ ኣብ ትሕቲ ማሓውር መንግስቲ ኣብ ደገ ዘለዉ ባእታት ከኣ፡ታሪካዊ ሓላፍነት ከምዘለዎም ፈሊጦም፡ንመስለን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ብልቢ ክሰርሓሉን ብትሪ ንሪሙ ከም ወዲ ድሙ፡ክረማረመሉ ኣብ ዝባን ነፍሲ ወኸፍ ዘሎ ሰፍ ዘይብል ሓላፍነት እዩ።
8 መጋቢት፡ ብዝመጸ ቑጽሪ ታሪኽ ምትራኽን ምብራኽ ሱታፌ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለዩ ስርሓውትን፡ ገሊጽካ ምፍሳሕን ምንያትን ጥራሕ ዘይኮነስ ካብዚ ንላዕሊ፡ ንሓርነትን ንለውጥን ስኒ ተነኪሱ፡ተር ከም ዓተር ተባሂሉ ክስርሓሉን ክትቓለሰሉን ዝግባእ፡ጾር-መንደዓት ምኳኑ ክንጸር ይግባእ።ንጽባሕ ዘይበሃሎ ህዝባውን ሃገራውን ከባብያውን ዕዮ ኩሉ ምዃኑ ክስመረሉ ኣለዎ።
ሕቶ ማዕርነት ንምብራኽ፡ብማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ሃማደኤ ኮነ ብመንግስቲ፡ ብዉልቀሰባት ኮነ ደለይቲ ለውጥን ኮታ ብሓፈሻ ብጉዱሳት ዜጋታት ዝግበር መስርሕ ምትብባዕን ምብድንፋዕን ሱታፌ ደቂ ኣንስትዮ ክደፈ’ኣሉን ክስርሓሉን ዘለዎ ግዴታዊ ዕማም እዩ።
መሰል ደቂ ኣንስትዮ፡ገና ብዙሕ ብድሆን ዕንቕፋትን ኣጋጢምዎ ዘሎ ጉዳይ እዩ።ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ንቕሓት ደቂ ኣንስትዮ ምስ ሃገራዊ ጉዳያት ተተሒዙ ብዝተሰርሓሉ መጠነ ሰፊሕ ዕማማትን መከተታት፡ ገለ ዝላ ተዘሊሉ እዩ።ብደርፍታት ብግጥምታትን ስነ-ጽሑፋትን ፖለቲካዊ መርሓን ሰፊሕ ወፍሪ ተካይዱሉ እዩ።
ኣብቲ ፖለቲካዊ ንቕሓት ንምድራዕ ተባሂሉ ዝካየድ ዝነበረ ወፍሪ መስርሕ ኣስተምህሮን ጎስጓሳትን ዘይነዓቅ ኣበርኽቶ ተገይሩ እዩ።ሕቶ መሰል ጓል ኣንስተይቲ፡ ምስቲ ምጭዋይ ሕቶ ደሞክራስን ፍትሕን ኮነ ሕቶ ልዕልና ሕግን ለውጥን ገዚፍ ማሕለካ ከምዘጋጠሞ ጉሁድ ሓቂ እዩ።ነዚ ከኣ ከይደቀስካ ለይትን ቐትርን ክስርሓሉ ጻውዒት ዘየድልዮ ደወል ሕልና ኩሉ እዩ።
ኣብ መሕበራዊ መራኸብቲ ብዙሓን ኮነ ማዕከናት ዜና መንግስቲ፡ “ዕስራ ምኢታዊት /20%/ ናይ ብሻ ሰራሕተኛታት ደቂ ኣንስትዮ እየን፡ ነቲ ኣብ ሃገርና ሓድሽ ዝኾነ ናይ ዕደና ስርሓት፡ ብከምዚ ዓይነት ብዝሒ ደቂ ኣንስትዮ ምስታፈን ዘኹርዕ እዩ።" ዝብል ጽሑፋት ከም ሓደ ገዚፍ ዓወትን ኩርዓት ሓበን ተወሲዱ ክልጠፍ ምር’ኣይ ብዙሕ ዘደንቕ ተርእዮ ተዘይኮነ’ዃ ግቡእ ግብረ-መልሲ ምሃቡን ንሓዋሩ ብክንድዚ ሚኢታዊት ቑጽሪ ደቂ ኣንስትዮ ስለ ዝዓበየ ጥራሕ ከም ሓደ ዓቢ ዝላን ዓወትን ዝውስድ ዘይሙዃኑ መሰል ወዲ ኣዳም ጨሪሱ ዘይብሉ ባይታ ነጊሱ ምህላዉ ሕያው ኣብነት እዩ።
እዚ ከምዚ ዝበለ ሓሳብ ከኣ፡ክነ’ኣድን ክበራታዕን ኮነ ክኩራዓሉ ዝግባእ ኣብ ባይታ ሓርነት ተረጋጊጹ፡ ፍትሕን ደሞክራስን ነጊሱ፡ልዕልና ሕጊ ሰፊኑ ምስ ዝርከብ ጥራሕ ክከውን ይግባእ እምበር ብቑጽሪ ሱታፌ ክንድዚ ኩርዓት ናይ ጥዕና ኣይመስልን እዩ።
8 መጋቢት ድርብ ሓልፍነት ተሰኽም ዕለት እያ።እዛ ዕለት ብዝመጸት ቑጽሪ ኣብ መዳይ ፖለቲካ፡ቁጠባ፡ማሕበራውን ባህላውን ዘይሕለል ጻዕርን መደባትን ተሓንጺጹ ክስርሓሉን ተጋድሎ ከተካይደሉን ንቡር መስርሕ ቓልሲ እዩ።እዛ ዕለት እዚኣ፡ሕላገት ኹለንትናዊ ነጥበ-መቐይሮ ክንገብራ፡መብጻዓ በጃና ዝሓለፉ ሰማዕታት እዩ።
እኒ ኣስቴር ዮሓንስ፡ኣስቴር ፍስሓጽዮን፡መሪየም፡ ካል’ኦትን ኣብ ዳህሪ ሾልቒ ቐቢርካ ድቓስ ክህሉ የብሉን።ኣበደን፡ኣበደን ንበለሉ። ከም እኒ ሰናይት ደበሳይ ዝርከብ’ኦም እልቢ ዘይብለን ዋዕሮታት፡ ኣብ ዲቕ ዝበለ ጸልማት በዓቲ ቤት-ማሕቡስ ብዘይ ፍርድን ክስን ክሰፍራ፡ዒብን ነውርን እዩ፣ኣብ ዘመነ ሰብ ህደግለነ ዘይብሎም ግና ንቡር ይከውን ኣሎ ሰብ ብዘይ ክስን ፍርድን ንኽንድዚ ዓመታት ክዳጎንን ያዕ፡ያዕ ንበሎ ዝብል ሕልናዊ ጻውዒት እናሻዕ ይኹላዕ ኣሎ፡እሞ ሃየ ሓላፍነትና ንዋጻእ ጽባሕ ኣብ ከብዲ ጣዕሳ ከይወደቕና ከለና ክብሉ ይዛረቡ ኣለዉ እዮም ኣብ ቕርዓት ሕምብርቲ ጽምዒ ፍትሕን ደሞክራስን ዘለዉ ደቂ ኣዳም! ደቂ ሄዋን!
ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ
ከም ኣህባይ በረካ፡ ኣብ ፈቀዶ ጎቦታት ትሓኩሪ፣
ኣብ መትከል ጽንዓት ዛብሎን ወትሩ ትነብሪ።
ከም ተመን ፡ኣብ መሮር ትነብሪ፣
ብቁጠዓ ኣብ እምባታት ትበሪ።
ንስለ ሕዝቢ፡ ኣብ በዓቲ ትሰፍሪ፣
ሓቦን ንያትን ኣብ ማህጸና ተፍሪ።
ንስለ ሃገር፡ኣብ ኣኽራናት ትዓርዲ፣
ወርቃዊ ግዜኪ ኣብ ቁሪ ተርፍዲ።
ለይቲ ተቢዒኪ፡ ኣብ ሓለዋ ተውግሕዮ፣
ቀትሪ ኣብ ዕዮታት ተጸሚድኺ ተሕልፍዮ።
ናትክስ ፍሉይ’ዩ ዋዕሮ ዘመንና ኢኪ
ቐጽልዮ ሎሚ’ውን ቃልሲ ንመስልኪ።
ንማዕርነታዊ ሕቶኺ፡ ብማዕርነትዊ ሱታፌኪ ኣውሑስኺዮ እንዲኪ
እንታይ እሞ ከይእግመኺ’ዩ፡ንሪም መሰልኺ መን’ዶ ክምክቶ’ዩ ክንዳኪ፧


text:
ዕለት 21 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ክፍለ ሃገር ሲቺልያ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 15 መሰከረም 2018 ዓ.ም. ዘካይድዎ ሓውጾተ ኖልዎ ዝርዝር መርሓ ግብርታቱ ብወግዒ ከምእተገልጸን፡ እቲ ሓውጾተ ኖልዎ ምስ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሰማዕትነት ኣባ ፑሊዚ ዝተተሓሓዘ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ፑሊዚ ብኢደ ማፊያ ናይ ገበን ጉጅለ ዝተቐትሉን ቤተ ክርስቲያን ብፅዕና ከምዝኣወጀትሎምን ዝዝከር ምዃኑ፡ ናይ ፓለርሞ ርእሰ ሰበኻ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኮራዶ ሎረፊቸ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ የመልክቱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብፁዕ ጁዘፐ ፑሊዚ ካህን ሰበኻ ፓለርሞ ናይታ ሰበኻ ሉል ነጸብራቕ ብቓልን ሕይወትን ዝንበር ወንጌል መሰካርን ክሳብ ዳግማዊ ምጽኣት ጐይታ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዳግማይ ምጽኣት ኣብሳሪት ምዃና ዘረጋግጽ ሰማእት እዩ ኢሎም።
ሓጐስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ፓለርሞ
ብፁዕ ኣቡነ ሎረፊቸ ናይ ሰበኻኦም ካህናት ተቐቢሎም ብዛዕባ መደብ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ሰፊሕ ሓበሬታ ኣቕሪቦም ምስ ኣብቅዑ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ፓለርሞ ሓውጾተ ኖልዎ ከምዘካይዱን። ዕለት 15 መስከረም ብፁዕ ናይ እምነት ሰማዕት ኣባ ፑሊዚ ዝተወለዱላን ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሰማዕትነቶም ኣብ ዝዝከረሉ ዕለት እውን ምዃኑ ሓቢሮም፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ፓለርሞ ወንጌላዊ ምስክርነት ሰማዕት ፑሊዚ እትነብር ምዃና እትምስክረሉ ዕለት እውን እዩ ኢሎም።
ምብጻሕን ምቁዳስ መኣዲ ምሳሕ ምስ ድኻታት
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ሰዓት ትሽዓት ኣብ ኣደባባይ ኣርመሪና ተረኺቦም ኣብ ፋልኮነን ቦርሰሊኖን ኣደባባይ ምስ እትርከብ ከባቢያዊት ቤተ ክርስቲያን ክራኸቡ እዮም። ቀጺሎም መስዋዕተ ቅዳሴ ንኸዕርጉ ናብ ማእከል ከተማ ፓለርሞ ክኸዱ እዮም። መስዋዕተ ቅዳሴ ዘዕርጉሉ ኣደባባይ ገና ዘይተወሰነ እውን እንተዀነ ድሮ ናይቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ምብጻሕ ዘሰናድው ኮምቴ ሰበኻ ፓለርሞ ኣብ ምቅርራባት ይርክብ ኣሎ። ድሕሪ መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ድኻታትን ስደተይናታትን መኣዲ ምሳሕ ኣብቲ ካብ ዝቐውም ልዕሊ 25 ዓመት ዘቝጽር ዘሎ ዓለማዊ ወንጌላዊ ልኡክ ቢያጆ ኰንተ ዝተመስረተ ተስፋን ፍቕርን መእለዪ ድኻታት ተረኺቦም ክቋደሱ እዮም። ከምኡ እውን ኣብቲ ፑሊዚ ዘገልገሉሉን ኣብ ከባቢ ብራንካቾ ኣብ እትርከብ ቁምስና ክበጽሑን ኣብቲ እቶም ዕለት 25 ግንቦት 2013 ዓ.ም. ቤተ ክርስቲያን ብፅዕና ዝኣወጀትሎም ኣባ ፑሊዚ ናይ ደ ሰማዕትነት ዝተቐበልሉ ኣደባባይ ኣኒታ ጋባልዲ ግላዊ ምብጻሕ ከካይዱ እዮም። ምስ ውሉደ ክህነት ፓለርሞን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን ገዳማውያንን ክራኸቡን ኣብቲ ቅዱስ ኣጽም ሰማዕት ኣባ ፑሊዚ ዝዓረፈሉ ካቴድራል ፓለርሞ ምብጻሕ ከካይዱ እዮም።


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝነብሩ ኤሪትራዊያን ኣብ ኤርትራ ይበፅሕ ኣሎ ዝበልዎ ዓፈና ንምቅዋም ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ክፍለ ግዝኣት ካሊፎርኒያን ናይ ተቓውሞ ኣካይዶም።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ፡መሪላንድን ቨርጂኒያን ከምኡ’ውን ካብ ካልኦት ስቴታት ዝመፁ ኤሪትራዊያን ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ፊት ንፊት ኤምባሲ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኖም ተቓውምኦም ከስምዑ ኣርፊዶም።
እቶም ሰልፈኛታት ናይ 20 ዓመታት ውልቀመላኽነት ይኣክል፡ዕቑባ ንስዱዳት ይፈቐድ ዝብሉ ጭርሖታት ብምሓዝ ኣብ ኤርትራ ይበፅሕ ኣሎ ዝበልዎ ዓፈናን ስቓይን ድምፆም ከስምዑ ውዒሎም።
ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ከምዝመፀ ዝገለፀለይ ሙሴ ገብረ ዝተብሃለ ተሳታፊ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ኤርትራ ይበፅሕ ኣሎ ዝበሎ ስቓይን ማእሰርትን ንምቅዋምን ማሕበረሰብ ዓለም ድምፆም ሰሚዑ ናይ ኤርትራ ሽግር መፍትሒ ንኽህበሉን ንምሕታትት ከምዝመፀ ይገልፅ።
ኣብ ኤርትራ ብዘሎ ኩነታት ስለዝሓዘንኩ ድምፀይ ከስምዕ መፂአ ኣለኹ ዝበለትና ካብ ሚሪላንድ ዝመፀት ወ/ሮ ፀጋ ተኽለ ኣብ ኤርትራ ይበፅሕ ዘሎ መግሃስቲ ድምፆም ከስምዑ ንዘየኽእሉ ኣብ ክንድኦም ድምፃ ንምስማዕ ከምዝመፀት ትገልፅ።
ናብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ብምኻድ ንብዙሓት መንእሰያት ኤርትራ ጠንቂ ዝኾነ ዝበሎ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሽግር ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መዕለቢኡ ንኽበፅሕን ብዛዕባ ሚዛናውነት ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካን ዝምልከቱ ካብቶም ዘቕርቡዎም ናይ ፅሑፍ ሕቶታት ገሊኦም ምዃኖም ካብቶም ናይቲ ተቓውሞ ሰልፊ ኣተሓባበርቲ ሓደ ዝኾነ መንእሰይ በረኸት ሃብተማሪያም ገሊፁለይ ኣሎ።
እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ብዝርከቡ ፖለቲካውን ስቪካዊያንን ማሕበራት ከምዝተዳለወ ካብቶም ኣተሓባበርቲ ንምፍላጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣብ ግዝኣት ካሊፎርኒያ’ውን ብማሕበር መንእሰያት ኤርትራዊያን ንለውጢ ዝተብሃለ ማሕበር ዝተዳለወ ሰልፊ ይካየድ ከምዘሎ ሰሎሞን ገብረየሱስ ንተወልደ ወልደገብርኤል ገሊፅሉ’ሎ።
ኣብቲ ናይ ዋሽንተን ዲሲ ሰልፊ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ኮይኖም ናይተቓውሞ ሰልፊ ኣብዘስምዕሉ ግዜ ልዕሊ 200 ሰልፈኛታት ተኻፊሎም ኣለው።ብዛዕባ እቶም ሰልፈኛታት ዝዘቕረብዎም ሕቶታት መልሲ ንምርካብ ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ሰልኪ ደዊልና መልሲ ንምርካብ ኣይከኣልናን።


text:
እቶም ተቃወምቲ ሰሞ ሞያ ሕጊ ንዝመጽእ 30 መዓልቲ ኣብ አኼባ ፓርላማ ከይሳተፉ’ውን ተአጊዶም’ዮም።
ወሃቢ ቃል ፓርላማ’ታ ሃገር ፓትሪክ ማቲቢኒ እቶም 48 ኣባላት ፓርላማ ኩላቶም አባል’ቲ ዝዓበየ ተቃወምቲ ፓርቲ እታ ሃገር እዮም እንተኮነ ከምዚ ዓይነት ዓድማ ኣብ እዋን መደረ ፕረዝደንት ምኽያዶም “ዓብይ ጌጋ’ዩ” ክብሉ ገሊጾም።
ወሃቢ ቃል ተቓወምቲ ፓርቲ ቻርለስ ካኮማ ግን ምስ ወሃቢ ቃል ፓርላማ ኣይሰማምዑን። ኣቐዲሞም ዛምብያዊያ ሰብ ሞያ ሕጊ ተቓውሞኦም ብተመሳሳሊ ክገልጹ ምጽንሖም ግን እንተኾነ ዝኾነ ሳዕቤን ከምዘይነበሮ ይሕብሩ።
“ብመሰረት ሕገ መንግስቲ እዛ ሃገር አባላት ፓርላማ ናይ ምዝራብ ነጻነትን ሓሳብኻ ናጽነት ምግላጽ መሰል ኣለዎ። እዚ መሰል ስቕ ምባልን ካብ ኣኼባ ምውጻእን ወይ’ውን ኣብ ኣኼባ ፓርላማ ዘይምስታፍን ዘጠቓልል’ዩ ስለዚ እዚ ሕገ መንግስታዊ መሰሎም’ዩ።”
እዚ ኣብ መንጎ መንግስትን ተቓወምቲ ፓርታት እታ ሃገርን ዝረአ ዘሎ ወጥሪ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኻየደ ምርጫ ዝጀመረ ምኳኑን’ውን ዝተፈላለዩ ወገናት ይሕብሩ።


text:
ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ረክስ ቲለርሰን ኣብቲ ሎሚ ሶኑይ ዘካየድዎ ሃንደበታዊ ምብጻሕ ምስ ፕረዝደንት ኣፍጋኒስታን ኣሽራፍ ጅያኒ ተራኺቦም፡ተዘራሪቦም።
ኣብቲ ርኽብ ሚንስትር ረክስ ቲለርሰን ሓድሽ ስትራቴጂ ኣሜሪካ ኣብ ደቡብ ኤስያ ብዝምልከት ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ “ ኣሜሪካ ኣብ ኣፍጋኒስታን ሰላም ንምስፋንን ካብቶም ነዚ ዕላማ ዘተዓናቕፉ ግብረ ሽበራዊያን መዕቆቢ ከይትኸውን ንምክልኻል ምስ መንግስቲ ኣፍጋኒስታንን ካልኦት ናይቲ ዞባ መሻርክትን ንምስራሕ ዘአተወቶ ቃል ገሊጾም” ክብል ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ካቡል ሓቢሩ።
“ፕረዚደንት ጂያኒ ደጋጊሞም ነዚ ናይ ኣሜሪካ ሓድሽ ስትራቴጂ ዘለዎም ደገፍ ብምግላጽ መንግስቶም ኣብ ምውሓስ ጸጥታን ደሕንነት ዜጋታት እታ ሃገር ንምምሕያሽ ዝዓለመ ለውጢ ዝአተውዎ ቃል ኣተኩሮም ተዛሪቦም።”
ሚንስትር ቲለርሰን ከም ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ናብ ኣፍጋኒስታን ክገሹ እዚ ናይ መጀመርያ ጊዜኦም እዩ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ዜና ሚንስትር ቲለርሰን ትማሊ ሰንበት ኣብ ጻዕርታት ጸረ ግብረ ሽበራ ንምዝርራብ ናብ ዶሃ ምብጽሖም ተፈሊጡ’ሎ። ንሶም ኣብቲ ኣብ መንጎ ቀጠርን ጎረባብታ ሃገራት ወሽመጥ ዝተፈጥረ ውጥረት ከምዘተሓሳሰቦም ገሊጾም።
ኣቐዲሞም ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝበጽሑ ቲለርሰን ስዑዲ ምስ ጎረቤታ ዒራቕ ንዓመታት ዝጸንሐ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ክትጽዕር ጸዊዖም።


text:
ብግብራዊ ስጉምታትት እንተድኣ ዘይተዓጂቡ ፀገማት ሰናይ ምሕደራ ኣለና ኢልካ ምዝራብ እኹል ኣይኮነን ይብሉ ምሁራት መንእሰያት ገብረሚካኤል ገብረመድህንን ናሁሰናይ በላይን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ኣምሓራ፣ ኦሮሚያ፣ክልል ደቡብን ኣዲስ ኣበባን ዘለው ፀገማት ሰናይ ምሕደራን ፍትሕን ዘፅንዕ ሓደ ግብረ ሓይሊ ኣጣይሹ ዝሰምዓሉ ኣኼባ ብዝምልከት ዘለዎም ገምጋም ተሓቲቶም ኣብዝሃብዎ ርእይቶ'ዮም ነዚ ዝገለፁ እቶም ምሁራት።
‘ጉባኤ ህውሓትን/ኢህወዴግን ካብ ዝካየድ ጀሚሩ ዝርአ ዘሎ ግልፅነት ተሓቢኢኻ ምዝራብ ብውሱን መልክዑ ዝተሰበረ ይመስል’’ ይብል ናሁሰናይ በላይ።ብተወሳኺ ንሱ እቲ መሪሕነት በዚ ደረጃ ክዘራረብ ዝደለየሉ ምኽንያት እውን እቲ ሓደጋ ነታ ዓዲ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ከእትዋ ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ምብፅሑ ስለዝተረድአ ይመስለኒ' ይብል።
ገብረሚካኤል ገብረመድህን ብወገኑ‘እቲ ውፅኢት መንግስቲ ሕጋውን ፖለቲካዊው ስጉምትታት ብምውሳድ ንህዝቢ ከረጋግፅ ከሎ ጥራሕ ስለዝኾነ ኣቐዲምካ ናብ ሙገሳን ምድናቕን ክንኸይድ የብልናን’ይብል ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ጥምረት መራሕቲ ኣፍሪቃ ሕማም ዓሶ (አልማ) ፣ናይ 2016 ሽልማት ነተን አብ ኣፍሪቃ ለበዳ ሕማም ዓሶ ብምጉዳልን ሸቶታት ልምዓት ሚለንየም ዝለዓለ ነጥቢ ዘመዝገባ ሃገራት መደብ አዳልዩ። እቲ ብመራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝቖመ ጥምረት ንኤርትራ ሓንቲ ካብተን ሃገራት መሪጽዋ'ሎ።
ጥምረት መራሕቲ ኣፍሪቃ ሕማም ዓሶ (አልማ) ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ናይ 2016 ሽልማት ነተን አብ ኣፍሪቃ ለበዳ ሕማም ዓሶ ብምጉዳልን ሸቶታት ልምዓት ሚለንየም ዝለዓለ ነጥቢ ዘመዝገባ ሃገራት አዳልዩ ኔሩ። ኣብቲ 30 ጥሪ ዝተዳለወ ስነ-ስርዓት፡ ዋና ጸሃፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን፣ ኣደ መንበር ኮምሽን ሕብረት አፍሪቃ ዶ/ር ዲላሚና ዙማ፣ ናይ ቻድ ፕረዚደንትን ናይ አልማ ኣቦ መንበርን ኢድሪስ ደቢን፣ ካልኦት መራሕቲ ተረኺቦም ኔሮም።
ካብተን ብዝበለጸ ውጽኢት ኣብ ምጥፋእ ሕማም ዓሶን ምዕዋት ሸቶታት ልምዓት ሚለንየም ዝተሓጸየ ሃገራት፡፡ ካብ ኤርትራ ብተወሳኺ፡ ቦስትዋና፡ ኬብ ቨርደ፡ ናሚብያ፡ሩዋንዳ፡ሳዎ ቶም፡ ፕሪንችፐ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን ስዋዚላንድን ይርከባ። ንኤርትራ ወኪሎም ቀዳማይ ጸሓፊ ቀዋሚ ተልእኮ አብ ሕብረት አፍሪቃን ናይ ኮሚሽን ቁጠባ አፍሪቃ ኣቶ ቢንያም በርሃ ነቲ ብልጫ ተቀቢሎሞ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት አብ ኣፍሪቃ ሕማም ዓሶ ልዕሊ 437,000 ሽሕ ህጻናትን 163 ሚልዮን ዝኾኑ ሰባት በብዓመቱ የጥቅዕ። ብሰንኪ'ዚ ሕማም ሰማንያ ሚእታዊት ሞት አብ አፍሪቃ ከምተመዝገበ'ውን እቲ ጸብጻብ ይሕብር። ብደረጃ ዓለም ካብ ዝተገብሩ ጻዕርታት ምጉዳል ዓሶ ካብ 34 ሚእታዊት ናብ 54 ሚእታዊት ጎዲሉ’ሎ።
ቀዳማይ ጸሓፊ ቀዋሚ ልኡኽ ኤርትራ አብ ሕቡራት አፍሪቃን ናይ ቁጠባ ኮሚሽን አፍሪቃ ኣቶ ቢንያም በርሃ ብቴሌፎን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቕ፡ ብዙሓት ናይ ደገን ውሽጥን ዕንቅፋታት ልምዓት ኣብ መጻኢ መደባት ከምዘለዉ ገሊጾም።
ብሰንኪ ሕርሲ ትመውት ሓንቲ ኣደ ክትህልው የብላን። ብሰንኪ ግቡእ ክንክን ውን ሂወቱ ዝስእን ቆልዓውን ክህሉ የብሉን።ቀዳማይ ጸሓፊ ቀዋሚ ልኡኽ ኤርትራ አብ ሕቡራት አፍሪቃን ናይ ቁጠባ ኮሚሽን አፍሪቃ ኣቶ ቢንያም በርሃ
ኤርትራ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ዓለምለኸ መድረኽ ብሸቶታል ልምዓት ሚለንየም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብጉድለት ሰብአዊ መሰላት'ውን ትጥቀስ'ያ። ኣቶ ቢንያም ፡ብዛዕባ'ዚን መስርሕ ምጉዳል ለበዳ ዓሶን ብዝምልከት መብርሂ ሂቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ'ቲ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ'ዮም ንዝብል ጸብጻብ ማዕከናት ዜና ብጌጋ ከምዝጠቐሶ ብምግላጽ፡ ገለ ፖለቲከኛታት ጥራይ'ዮም ምሕረት ዝግበረሎም ኢሉ። ምኽንያት እቲ ግጉይ ጸብጻብ ናይ ኣተረጓጉማ ጌጋ ምዃኑ ሓደ ሓጋዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣፍሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ እሱራት ይግረፍሉ'ዮም ዝበሃል ቤት ማእሰርቲ ክዕጾ ምዃኒ ድማ ኣፍሊጡ። ካብ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ንደሓር፡ ኢትዮጵያ ብፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ክትናወጽ ጸኒሓ'ላ።
እቲ ስጉምቲ "ኣብ ኢትዮጵያ ንዝጸንሐ ደማዊ ዘመነ መድቆስቲ ከምዘብቅዕ ክገብር'ዩ" ኢሉ ተጥባቒ መሰል ደቂ ሰባት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል። እንተኾነ ግን ምዕጻው ቤት ማእሰርቲ ማእከላዊ፡ ኣብቲ ቦታ ንዝተፈጸሙ "ኣሰቀቕቲ" ተግባራት መሸፈኒ ክኸውን ይብሉን ክብል ኣጠንቂቑ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰባትን ተቓወምቲ ውድባትን ኣብታ ሃገር ናይ ፖለቲካ እሱራት ኣለዉ ንዝብልዎ ክነጽጎ ጸኒሑ'ዩ።
"ሃገራዊ ምርድዳእ ንምስፋንን ፖለቲካዊ ምሕደራ ንምስፋሕን፡ ገበን ፈጺሞም'ዮም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዝጸንሑን ዝተፈረዱን ገለ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባትን ውልቀ-ሰባትን፡ ጉዳዮም ተመርሚሩ ምሕረት ክግበረሎም ወይ ድማ ጉዳዮም ክቋረጽ'ዩ" ይብል እቲ ብሓሙስ ካብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝወጽአ መግለጺ። ክንደይ ሰባትን መዓስን ከምዝፍትሑ ግን ዛጊት ኣይተፈልጠን።
ሓደ ቀንዲ ካብ ተቓወምቲ ሰልፍታት ዝኾነ፡ ናይ ኢትዮጵያ ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ሕብረት (መድረኽ)፡ መብዛሕትኡ እዋን እቲ መንግስቲ "ኣብ መንቀራቕሮ ምስ ኣተወ"፡ "ጊዜ ንምግዛእ" ከምዚ ዓይነት ስጉምትታት ይወስድ'ዩ ኢሉ። እቲ ዘተ ሓቀኛ እንተኾይኑን ናብ ነጻን ፍትሓውን ምርጫ ዘምርሕን እንተኾይኑ ግን፡ መድረኽ ምስ መንግስቲ ክዛተ ቅሩብ ምዃኑ፡ ተሓጋጋዚ መራሒ'ቲ ሰልፊ ዝኾነ በየነ ጴጥሮስ ኣፍሊጡ።
እቶም እሱራት በዓል መን'ዮም?
እቶም እሱራት ኣብተን ማእከላት ናይ'ቲ ኣብ 2015ን 2016ን ኣንጻር መንግስቲ ዝተኻየደ ተቓውሞ ኮይነን ዝጸንሓ ምምሕዳራት ዞባ ኣምሓራን ኦሮሞን ኣብ ፖለቲካ ዝነጥፉ ሰባት፣ ንመንግስቲ ዝነቕፉ ጋዜጠኛታትን እዮም ኢሉ ልኡኽ ቢቢሲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣማኑኤል ኢጉንዛ። ከም ኣብ 2014 ኣብ ጉዕዞ እንከሎ ካብ መዕርፎ ነፈርቲ የመን ተጨውዩ ናብ ኢትዮጵያ ዝተወስደ ዜግነት ናይ ብሪጣንያ ዘለዎን ብምኽንያት ኣንጻር መንግስቲ ዝገብሮ ምንቅስቓስን ኣብዘይተሳተፎ መጋባኣያ (ብኣብሰንስያ) ንሞት ዝተፈርደን ኣንዳርጋቸው ጽጌ ድማ ይርከብዎም።
ብርግጽ ክንደይ ዝኣኽሉ እሱራት ከምዘለዉ ንምፍላጥ ኣሸጋሪ'ዩ፡ ልኡኽና ግን ዓበይቲ መራሕቲ ተቓወምቲ ሰልፍታት ዝርከብዎም ብመሰረት ሕጊ ኣንጻር ሽበራ ናይታ ሃገር ዝተኣስሩ ኣስታት ሓደ ሽሕ እሱራት ክህልዉ ከምዝኽእሉ ይግምት። እንተኾነ ግን ካልኦት እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2016 ድሕሪ ምእዋጁ ዝተኣስሩ'ሞ ገና ጉዳዮም ዘየብቅዕ ሓሙሽተ ሽሕ ሰባት'ውን ኣለዉ ይብል ንሱ።
ብሓቂ ግን ክፍትሑ ድዮም?
እቲ መንግስቲ ገና ናይ ምፍትሖም ናይ ጊዜ መቐን ኣይሃበን። ልኡኽና ግን ብዙሓት ካብቲ ጉዳያት ፖለቲካዊ ድሕረ-ባይታ ዘለዎም ክኾነ እንከለዉ፡ ካልኦት እቲ መንግስቲ ግብረ-ሽበራውያን'ዮም ምስ ዝብሎም ጉጅለታት ምትእስሳር ዘለዎም'ውን ኣለዉ ይብል። ዓሰርተ ትሽዓተ ምስቲ ኣሸባሪ'ዩ ተባሂሉ ዝተመደበ ግንቦት ሸውዓተ ብዝተኣሳሰር ጉዳይ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ንማእሰርቲ ተፈሪዶም። ኩሎም ክፍትሑ ድዮም ኣይፍትሑን ግን ጸኒሕካ ዝርኤ'ዩ።
ዝኾነ ይኹን ዘተ ነተን ከም ፈደራላዊ ኮንግረስ ኦሮሞ ዝኣመሰላ ሕጋውያን ተቓወምቲ ሰልፍታት ዘጠቓለለ ክኸውን ኣለዎ፡ ተኣሲሮም ዘለዉ መራሕተን ድማ ኣብቲ ዝግበር ዘተ ምሉእ ብምሉእ ንኽሳተፉ ክፍትሑ ኣለዎም ይብል ልኡኽና።
እቲ ቤት ማእሰርቲ'ኸ?
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማሪያም እቲ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ "ሰላማውያን ሰልፈኛታትን ጋዜጠኛታትን ዝርከብዎም ነቲ ስርዓት ክቃወም ንዝፈተኑ ሰባት ብጭካነ ንምግራፍ ዝጥቀምሉ ማእከል'ዩ" ዝበሎ ቤት ማእሰርቲ ማእከላዊ ክዕጾ ምዃኑ'ውን ገሊጹ'ዩ።
"ሓድሽ ምዕራፍ ንምኽባር መሰል ደቂ ሰባት ክዉን ክኸውን እንተኾይኑ፡ ኩሉም'ቶም ጠቐነታት መግረፍትን ሕማቕ ኣተሓሕዛ እሱራትን ብግቡእ እንተ ተመርሚሮምን እቶም ፈጸምቶም ድማ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርቡ እንተተገይሩ ጥራይ እዩ" ኢሊ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል።
እቲ መንግስቲ ግን ንኹሉ ጠቐነታት መግረፍቲ ክነጽጎ ጽደኒሑ፡ ሕጂ ግን እቲ ቤት ማእሰርቲ ናብ "ዘመናዊ ቤተ-መዘክር" ክቕየር ወሲኑ'ሎ። እታ ኣዲስ ስታንዳርድ ዝተባህለት ጋዜጣ'ውን ኣብ ናይ 2016 ርእሰ-ዓንቀጻ ከምኡ ክግበር ጸዊዓ ነይራ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማሪያም ከምዝበሎ፡ መተካእታ ናይታ ትዕጾ ቤት ማእሰርቲ ካልእ ዓለም-ለኻዊ መለክዕታት ዘማልእ ሓድሽ መመርመሪ ማእከል ከምዝስራሕ'ውን ኣፍሊጡ።
ንምንታይ ሕጂ? ንምንታይ ሕጂ?
ልኡኽና ከምዝብሎ፡ ኣብያተ-ማእሰርቲ ወትሩ ዓቢ ሻቕሎት ክፈጥራ ጸኒሐን'የን። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ድማ ነቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ሰባት ንምዝካር ተጠቀምቲ ማሕበራዊ ገጻት መዓልቲ ስጉምቲ ኢሎም ዝሰመይዋ ሓንቲ መዓልቲ ዘኪሮም ውዒሎ።
እዚ ስጉምቲ ናይ መንግስቲ ግን ንኣኼባ ናይተን ነቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ኪዳን ኢህወደግ ዘቖማ ኣርባዕተ ሰልፍታት ስዒቡ'ዩ መጺኡ። ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፡ ኣብ ውሽጢ'ቲ ንልዕሊ ዕስራን ሓሙሽተን ዓመት ኣብ ስልጣን ዘሎ ኪዳን ውፍጣዊ ግርጭት ከምዝጸንሐን፡ ለውጢ ከምዘድልን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ተኣሚኑ'ዩ።
ነቲ ክካየድ ዝጸንሐ ሰፊሕ ተቓውሞ ኣንጻር መንግስቲ ስዒቡ፡ ኣባላት ናይቲ ኪዳን ዝኾና ደሞክራስያዊ ውድብ ኦሮሞን ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራን ንዝሰፍሐ ፖለቲካዊ ባይታን "ክብሪ ናይ ህዝበንን" ክደፍኣ ጸኒሐን'የን።
ሃይለማርያም ደሳለኝ መን'ዩ?
ስልጠና ምህንድስና ዝቐሰመ ሃይለማርያም ድሕሪ ሞት ናይ'ቲ ካብ 1991 ኣትሒዙ ኣብ ስልጣን ዝነበረ መለስ ዜናዊ'ዩ ኣብ 2012 ስልጣን ተረኪቡ። ዋላ'ኳ ጥቡቕ መሻርኽቲ መለስ እንተነበረ፡ እወታ መራሕቲ ኢህወደግ ንምርካብ ተሸጊሩ'ዩ።
ነቐፍቱ ድማ በንጻር'ቲ ዝብሎ፡ ተቓውሞ ኣይጻወርን እዩ ይብሉ። ሓደ ዓመት ድሕሪ እቶም ዝተኣስሩ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዓምደኛታትን ጋዜጠኛታታን ሓቀኛታት ጋዜጠኛታት ኣይኮኑን፡ ምስ ግብረ-ሽበራ'ውን ርክብ ኣለዎም ምባሉ ድማ ኣብ 2016፡ ኣብ ምምሕዳር ዞባ ኦሮሚያ ንዝተኻየደ ጎንጺ "ጸረ-ሰላም ሓይልታት" እዮም ወዲቦሞ ኢሉ።


text:
ፕሬዝዳንት ኣይቨሪኮስት ኣላሳን ዋታራ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ኩሎም ሽዱሽቲኦም ከምዝተቐትሉ ገሊጾም ኣለው።
ኣብዚ አብታ ሃገር ንፈለማ ግዜ ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 14 ሰላማዊያን ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 22 ድማ ቆሲሎም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ዋታራ ናይ ፈረሓት ሽበራዊ መጥቓዕቲ ኣብ ኣይቮሪኮስት ኣይክንጻወሮን ኢና ኢሎም።እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ሰዓታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውዒሉ’ዩ እውን ኢሎም።
‘ንኩሎም ዜጋታትናን ህዝብናን እቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምውዓሉ ክገልጽ እፈቱ። ኩነታት’ቲ ከባቢ ናብ ህድኣት ዝነበሮ ተመሊሱ’ሎ፤ኣብ ግራንድ ባሳም፣ ኣቢጃንን ኣብ መላእ ሃገርን ጸጥታ ኣብ ምሕያል ንርከብ።’
ነቲ ኣብ ኣይቨሪኮስት ዝተካየደ መጥቓዕቲ ኣብ እስላማዊ ማግሬብ ዝርኸብ ኣል-ቃይዳ አብ መርበብ ሓበሬት ኡ ብዝዘግሖ መሰረት ሓላፍነት’ቲ መጥቓዕቲ ወሲዱ’ሎ።
ገጾም ዝተሸፈኑ ዕጡቓት ኣብ ወሰን ባሕሪ ናብ ዝርከብ ሳውዘርን ሆቴል ብእግሮም ከምዝመኸዱ መሰኻኽር ይዛረቡ።
ኣሜሪካ ብወገና ነቲ መጥቓዕቲ ‘’ጨካን መጥቓዕቲ’’ ኢላ ብምዝጸዋዕን ብምኹናን ተወሳኺ ህይወት ከይጠፍእ ምክልኻሎም ንሓይልታት ኣይቨሪኮስትን ፈረንሳይን ናእድኣ ገሊጻ’ላ።
ወሃቢ ቃል ሃገራዊ ድሕነት ኣሜሪካ ኔድ ፕራይስ ኣብ ዝካየድ ምርመራ ንምሕጋዝን ኣብ ምዕራብ ኣፍሪካ ዝካየድ ጸረ-ሽብር ግጥምን ኣሜሪካ ምሕዝነታ ነረጋግጽ ኣለና ኢሎም።
እቲ መጥቓዕቲ ንብዙሓት ነበርቲ ኣቢጃን ዘሰንበደ’ዃ እንተኾነ ዘይተጸበዩዎ ግን ኣይነበረን።ኣዳማ ኮኔ ዝተብሃለ ነባሪ ኣይቮሪኮስት ፖለቲካውን ኢኮኖሚካውን ኣገዳስነት ኣይቨሪኮስት ኣብቲ ዞባ እናዓበየ ምኻዱ ኣብ ግምት ብምእታው ኣይተገርምኩን ኢሉ።
ግራንድ ባሳም ናይ ንግዲ ማእኸል ካብ ዝኾነት ኣቢጃን ብኣንፈት ምብራቕ ኣስታት 40 ኪሎ ሜትር ሪሒቓ እትርከብ ዋና ከተማ ናይ ፈረንሳይ መግዛእቲ ዝነበረት እያ።
ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ እስላማዊ ጂሃዳዊያን ኣብ ዋና ከተማታት ጎረቤት ሃገራት ማሊን ቡርኪና ፋሶን ንሆቴላት ብምጥቓዕ ንዓሰርተታት ሰባት ቀቲሎም እዮም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካህናት ኣብ ኣገልግሎት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ድኻምን ብሕትውነትን ክጸናንዑን ድጋፍ ክረኽቡን ሓደራ ይብሉ።
ሲሞነ ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዓለም ሓቆፍ ናይ ጸሎት መረብት ኣብ ወርሒ ሓምለ 2018 ዓ.ም. ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ጸሎት ሓሳብ ኣብ ድኻም ካህናት ዘተኰረ ክኸውን ቢሎም፥ ብሓባር ስለ እቶም ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎቶም ኣብ ድኻምን ብሕትውናን ንዝርከቡ ካህናት ብናይ ጐይታን ናይ ኣሕዋትን ቅርበንትን ምሕዝነትን ዝጸናንዑን ድጋፍ ዝረኽቡ ክዀኑ መታን ስሌኦም ንጸልይ” እንክብሉ ብምስማዐ ርእየት ኣቢሎም ዝገልጽዎ ሓሳብ ብዝተፈላለየ መደባቱ የነቓቕሕ።
ሕዝቢ ንጓሶቱ የፍቕር
“ካህናት ምስቲ ዘለዎም ብልጫታቶም ኵነ ኣበርን ሓዋርያዊ ኣገልግሎቶም ኣብ ዝተፈላለየ መዳይ የሳልጡ፡ ስለዚህ ኣብ ቅድሚ እዚ ዅሉ ዓውዲ ብዘጋጠሞም ምድንጋራት ደውታ ከይመርጹ ሓደራ” እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቶም ኣስዒቦም፥ “ክርሳዕ ዘይብሉ፡ ሕዝቢ ጓሶት ዘድልዮን ኣብ ጓሶት እማነ ክገብሩን ዝድርዀነ ከኣ ን ጓሶቱ ዘፍቅር ብምዃኑ እዩ”


text:
ንመዓልታት ኣብ ዕጹው ኣኼባ ተጸሚዱ ዝቀነየ ማእከላይ ኮሚቴ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ንዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦ መንበር እቲ ግንባር ንክኾኑ መሪጽዎም።
ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ውድብ ህዝቢታት ኦሮሞ (ኦህዴው) ዝኾኑ ዶ/ር ኣብዩ ብኮምፕዩተር ኢንጂነሪንግ፣ ብሊደርሺፕ ትራንስፎርሜሽንን ለውጢን፣ ምሕደራ ቢዝነስን ብሰላምን ጸጥታን ናይ ዶክተራል ዲግሪ ዝተመረቑን'ዮም።
ኣብ ሰራዊት መከላኸሊ ኢትዮጵያ ክሳብ ሌተናል ኮሎኔልነት ዝበጽሑ ሓድሽ ኣቦ መንበር ኢህወዴግ ዶ/ር ኣብይቲ ኣሕመድ ኣባል ሰራዊት ዓቃቢ ሰላም ኢትዮጵያ ኮይኖም ኣብ ሩዋንዳ ከምዝወፈሩ'ውን ታሪኾም የርኢ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ማእከላይ ኮሚቴ ኢህወዴግ ንሕቶ ሓላፍነት ምርካብ ስልጣን ኣቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ከምዝተቐበለን ምክትል ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ምክትል ቀ/ሚ ዝኾኑ ኣቶ ደመቀ መኮንን ኣብ መዝነቶም ንክጸንሑ ከምዝተወሰንን ተገሊጹ።
አቦ መንበር ኢህወዴግ ኮይኖም ዝተመረጹ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ መን እዮም፤ ድሕረ ባይታ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዘሐጉስ ዜና
ግዕዝ ሚድያ ኣብ ሶሻል ሚድያ ንጡፍ ተሳትፎ ካብ ዘለዎም ፍልፍል ሓበሬታታት እቲ ሓደ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ክሳብ ሕዚ ዝሰርሖም ስርሓቲ መሰረት ብምግባር ዝተውሃቡና ሓበሬታታት ድማ ዘበረታትዑ ንቕድሚት ዝወስዱ እዮም። ሕዚ ድማ ግዕዝ ሚድያ ባዕሉ ዝኸኣለ መርበብ ሓበሬታ (ዌብሳይት) ኣጣይሹ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ስሩዕ ስራሕ ጀሚሩ ኣሎ።
ግዕዝ ሚድያ ኣብ ዓድና ዝርአ ዘሎ ናይ ሚድያ ገፊሕ ጠለብ ንምምላእ ዝተጣየሸ ከም ስሙ ኣብ ምምዝጋብ ኩሉመዳያዊ ቀዳምነት ዝሰርሕ ሚድያ ክኸውን ትልሚ ኣለዎ። ቀዳማይ ተመራፂ ፍልፍል ሓበሬታ ክምዝኸውን እውን ንተኣማመን። በዚ መሰረት ካብ ሎሚዓንቲ ጀሚርና ስሩዕ ስራሕ መርበብ ሓበሬታ ምጅማርና ክነበስረኩም ንፈቱ።
በዚ ኣጋጣሚ ንዓድን ንህዝብን የድሊ እዩ እትብልዎ ዝኾነ ይኹን ፅሑፍ ኣብ ሚዛናውን ምኽንያታውን ኩርናዕ ኮይንኩም ብምፅሓፍ ንቐዳምነት ማሕበረሰብኩም ክትሳተፉ ንዕድም።
ግዕዝ ሚድያ
ንቐዳምነት ንሰርሕ!
ግዕዝ ሚድያ ማኔጅመንት!


text:
ምክትል አቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ(ኦፌኮ) አቶ በቀለ ገርባ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተላዕለ ተቓውሞ ስዒቡ ኣብ ማእሰርቲ ድሕሪ ምጽናሕ ትማሊ ሶሉስ ካብ ማእሰርቲ ተፈቲሖም ኣለው።
አቶ በቀለ ገርባ መጀመርያ ክሲ ግብረ ሽበራ ቀሪብሎም እንተነበረ ድሒሩ እቲ ክሲ ጎነጽ ብምልዕዓል ናብ ዝብል ምጉዳሉ ይፍለጥ።
አቶ በቀለ ገርባ ምስ ካልኦት ሸውዓተ አባላት ኣመራርሓ ተቓዋሚ ፓርቲ ኦፌኮ ካብ ማእሰርቲ ኣብ ዝተፈትሕሉ ደገፍቶም ናብ ጎደናታት ብምውጻእ ሓጎሶም ክገልጽ ተራእዮም።
እዚ ምፍታሕ እዞም እሱራት ሓደ መዓልቲ ድሕሪ’ቲ ኣብ ከባቢ አዲስ አበባ ዝርከባ ከተማታት ክልል ኦሮምያ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ተቓውሞን ናይ ስራሕ ደው ምባል አድማ ምልዓሉ እዩ ተፈጺሙ።
ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ክልላት ኦሮምያን ኣምሓራን ዝተላዕለ ተቓውሞ ብዝተሓሓዝ ካብ ዝተአሰሩ ኣስታት 6,000 ሰባት ካብ ወርሒ ጥሪ ጀሚሮም ነጻ ምውጽኦም ተሓቢሩ’ሎ።
አቶ በቀለ ገርባ ካብ ማእሰርቲ ኣብ ዝወጽሉ እዋን ከምዚ ኢሎም።
“ኩሉ ጊዜ መንግስቲ ንተወላዶ ኦሮሞ ዝከሰሉ እቲ ፍሉጥ ዝኾነ ገበን ግብረ ሽበራ እዩ። ከምዝፍለጥ ኣብዚ ሃገር ንናይ ገዛእ መሰሉ ዝሓተተ ብግብረ ሽበራ ይኽሰስ ስለዝኾነ ድማ ኣነ ብግብረሽበራ ተኸሲሰ ኔረ።ዝተፈታሕናሉ ምክንያት ድማ ካብ ህዝቢ ዝመጽእ ጸቕጢ ልዑል ብምኳኑ እዩ። እዚ እቲ ቀንዲ ምክንያት እዚ ይመስለኒ። እንተዘይኾይኑ መንግስቲ ክሰምዓና ዝደልይ ኣይመስልን ከም ኩሉ ጊዜ ድማ ኣብ ሰላማዊ ቃልሲ ዝኣምን ኣይመስለንን ምክንያቱ ብጎነጻዊን ብረታዊን ቃልሲ ናብ ስልጣን ዝመጸ ስለዝኮነ ዝፈልጦ ከምዚ ዓይነት ቃልሲ ጥራይ እዩ። ሰላማዊ ቃልሲ ተቐቢልዎ ኣይፈልጥን።”
ንሶም ብምቅጻል“ ሕጂ’ውን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ማእሰርቲ ዝርኸቡ ሰባት ኣለው ስለዚ ናትና ምፍታሕ ንኩሎም እሱራት ተወላዶ ኦሮሞ ከምምፍታሕ ክቑጸር የብሉን ቃልስና’ውን ደው ኣይክብልን። ቃልስና ድማ ዝኾነ ተወላዲ ኦሮሞ ኣብ ማእሰርቲ ክሳብ ዘይህልው ክቕጽል እዩ” ኢሎም።
ስነጥበባዊት ፉኒ ብወገና “ በቀለ ንሓቂ ደው ዝበለ ንህዝቡ ወኪሉ ዝዛረብ ሰብ እዩ። ንዕኡ ዝመስል ሰብ ብህይወቱ ኮነ ብሞቱ ኩሉ ጊዜ ምስተመስገነ እዩ። እቶም ንህዝቦም ዝሸጡ ካብኡ ክመሃሩ ኣለዎም ምክንያቱ ሰናይ ዝገብር ኩሉ ጊዜ ምስ ተመስገነ እዩ።”
ንአቶ በቀለ ገርባ ክቅበሉ ናብ ጎደናታት ከተማ አዳማ ካብ ዝወጹ ነባሪ አዳማ ድማ “ በቀለ ንኦሮምያ ጥራይ ኣይኮነን ጅግና፡ ከም ማንደሌናን ሮዛ ፓርክን ንኣፍሪቃ እውን እዩ። ብጣዕሚ ተሓጉሰ ኣለኹ። ቃልስና አሓይልና ክንቕጽል ኢና። ኣብ ገዛእ ሃገርናን መሬትና ብካልእ ክንግዛእ የብልናን።”


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ እቲ ንነዊሕ ዓመታት ኣጅልዎ ዝጸንሐ ኩነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ደፊኡ ምስ መጾ ኣብ ምቕባሉ ኮነ ዘይምቕባሉ ነናይ ገዛእ ርእሱ ሓደጋ ከም ዝነበሮ ናይ ብዙሓት ግምት ነይሩ። እቲ ምስ ዘይምቕባል ክመጾ ዝኽእል ዝነበረ ሓደጋ ተነጽሎን ካብተን ምስ ምውዳእ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከባብያዊ ስትራተጅያዊ መኽሰብ ዘለወን ሃገራት ዝወሃቦ ዘሎ ረብሓን ዝስለሞ ዘሎ መዳልያታትን መስኣን። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ዝጸንሐ ናይ ጽምዋን ተነጽሎን ዓለሙ እውን መቐጸለ። እነሆ ከኣ ካብዚ ንምድሓን ግና ድማ ኩሉ ድሌታቱ ንእገዳ ሓዊስካ ኣብ ዘይተማለኣሉ ብዘይውነኡ ተቐቢልዎ።
እቲ ምስ ምቕባል ክመጾ ዝኽእልን ተጸሚሙ ኣትይዎ ዘሎን ሳዕቤን ከኣ ናይቲ ብኣይሰላም ኣይውግእ ተዓቢጡ ዝጸንሐ ህዝባዊ ቁጠዐ ምግንፋል ነይሩ። እነሆ ከኣ ምልክታቱ ይርአ ኣሎ። ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ብዓንተብኡ ካብቲ ክልተ ሕማቓት እቲ ከብዱ ዝመልኣሉን ናይ ሓሶት ምስሊ ክህቦ ዝወጠኖን ሕማቕ እዩ መሪጹ።
ንሕና ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚርና ጉጅለ ህግደፍ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ጉዳይ ንክውድእ ክንቃለስ ጸኒሕና። ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያን እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ኩሎም ኣካላትን’ውን እቲ ጉዳይ ዝውደኣሉ ኩነታት ክፈጥሩ ክንጽውዕን ክንምሕጸንን ጸኒሕና። ምኽንያትና ከኣ ኣብ ክልተ ክጠቓለል ዝኽእል ነይሩ። እቲ ሓደ ልኡላውነት ኤርትራ ብመሰረ’ቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ኣረጋጊጽካ ህዝብና ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ሓዲርዎ ዝነበረ ሻቕሎት ንክውገደሉ’ሞ ናብ ካልእ ዘቤታዊ ጉዳያቱ ክቋመት ንክኽእል ነይሩ። እቲ ካለኣይ ምኽንያት ከኣ እቲ ህግደፍ በዚ ዘይተወደአ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሕበኣሉ ዝነበረ በዓቲ ክፈርሶ እሞ ናይ ለውጢ ድፍኢት ቦታ ክረክብ ነይሩ። እነሆ ከኣ ሎሚ ከምቲ ዝገመትናዮ ህግደፍ መሕብኢኡ ፈሪሱ፣ ብዛዕባቲ ዝኸዶ ዘሎ ጐደሎን ዘይግሉጽን ኣተገባብራ ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ዝዛረበሉ ልሳኑ ተዓቢሱ ናብቲ ልሙድ ናይ ምጽቃጥ ጠባዩ ኣትዩ ኣብዚ ወሳኒ ህዝቢ ናይ ምትህድዳእ ግዜ ሃሚጡ።
ንሕና ናይ ለውጢ ሓይልታት፣ ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግደፍን ዝምድናኦም “ብሕቖን ከምድን” ዝምሰል ተጻራሪ እዩ ክብል እንከለና፣ ብፍላይ ናይ ደገ ሓይልታት ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝካየድ ብክንደይ ውዲትን ሸርሕን ዝተሰነዐ ውሱን ናይ ደገፍ ሰልፍታትን ፈስቲቫላትን ርእዮም “ከመይ ገይሩ ደኣ እዚ ህዝቢ ይድግፎ ኣሎ?” ዝብል ሕቶ የልዕሉ ነይሮም። በቲ “ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዕድል እንተዝረክብ እቲ ሓቂ መተራእየ ነይሩ” እንብሎ ዕጉባት ዘይነበሩ ከኣ ውሑዳት ኣይኮኑን። እንተኾነ ሎሚ እቲ ሓቀኛ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍ እነሆ ብናይ ራሕሪካዮ ሃጽ ምባል ቋንቋ ባዕሉ ክዛረብ ጀሚሩ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ዶብ ተኸፊቱ ካብን ናብን ብነጻ ምንቅስቓስ ተጀሚሩ ምስ ተባህለ፣ ኣብቲ ዶባት ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ናይ ዛላንበሳ ኣፍደገ ኣብ ሓደ ደቒቕ ክሳብ ዕስራ መካይን ይመሓላለፋ ኣለዋ። እተን ካብ ኤርትራ ናብ ትግራይ ዝኣትዋ ዝመረሮ ህዝቢ ዝጸዓና እየን። እተን ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ ዝኣትዋ ከኣ ንግዳዊ መሰረታዊ ሃላኺ ነገራት ዝጸዓና እየን። እቲ ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ሰብ ውሑድ እሞ ድማ ኩነታት ኣስመራን ክርኢ ዝደሊ ብሰንኪ ክብርን ሕጽረትን መሰረታዊ ጉዳያት ኣብ ኣስመራና ቅድሚቲ ዝሓሰቦ ዕለት ናብ ቦታኡ ዝምለስ እዩ። እቲ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ህዝቢ ግና ብዙሕ፣ ክሳብ ኣበይ ከም ዘበጽሕን ኣብቲ ዝበጽሖ ምስ በጸሐ እንታይ ከም ዝገብር ዘይወሰነን፣ ንሓዋሩ ከይምለስ ንኤርትራ ኩቦ ዝደርበየላ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣይፍለጥን ህግደፍ ከየርክብዎ ግዜ ከይሃበ፣ ዘይወሃብ ሂቡ ዓዲ ግራት በጺሑ ካብ መቐለ ሓሊፉ ብዘይውሑስ ኣገባብ መጐዓዝያ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘተንፍስ ብዙሕ እዩ። እዚ ስለ ዘይተኣማምኖ ብሞያለ ኣቢሉ ኬንያ ኣቋሪጹ ዩጋንዳ ዝኣተወ ከኣ ብዙሕ እዩ። ስለዚ ናይቲ ዘይቋርጽ ውሕጅ ኤርትራውያን መልሓስ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ገጹ ኣቕኒዑ ኣሎ ማለት’ዩ።
ህዝቢ ንሓደ ስርዓት ክጸልኦ እንከሎ፣ ጽልኡ ዝገልጸሉ ብዙሕ ኣገባባት ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ስርዓተ-ምርጫ እንተዝህሉ ብድምጹ ጽልኡ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ መገለጸ ግና እዚ ዕድል’ዚ የለን። ኣብ ኤርትራ መሰል ምውዳብ፣ ምዝራብን ሰላማዊ ሰልፊ ምውጻእን እንተዝህሉ ተኣኪቡ ኣይንደልየካን መበለ ግና የለን። ስለዚ በታ ኣብ ኢዱ ዘላ ነቲ ስርዓት ራሕሪሕካዮ ብምኻድ ጽልኡ ይገልጽ ኣሎ። ሃገር፣ ህዝብን መንግስትን እንተዘይተወሃሂዶም ሓደጋ ከም ዘጋጥም ንዝርዳእ ሓላፍነታዊ መንግስቲ እዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ኣሃዛቱ ብበዓል ማርቲን ፕላውት ዝገለጽ ዘሎን ኣብ ባይት’ውን ዝረአ ዘሎ ፍልሰት ከሰክፎ ጥራይ ዘይኮነ ከሻቕሎ መተገብአ። መልክዕ ንምትሓዙ ከኣ ዳምዳም መበለ። ህግደፍ ግና ነቲ ውድቀት ርዒሙ ሃገር ብዘይህዝቢ ዝምራሕ ግዲ መሲልዎ ዝተሰቆሮ’ውን ኣይመስልን።
ስለዚ ንሕና እቶም ሻቕሎት ህዝብ ዘሻቕለና፣ ኣብዚ ንሕና ብቕሙጥና ዓለም ብጉዳይ ህዝብና ትሻቐለሉ ዘላ ግዜ፣ ንህዝብና ነእውየሉ። ንህዝብና ኣብቲ ዘለኻዮ ጥዒሙካ ኣሎ’ሞ ንህግደ ኣይትግደፍ ክንብሎ’ኳ የጸግም። ምናልባት እውን “ኣብ ኲናት ዘይወዓለ በሊሕ” መበለና። እቲ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ናይቲ ጸገሙ መሰረታዊ ፍታሕ ዘይምዃኑ ምሕባሩ ግና ኣገዳሲ እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ እቲ ኣብ ኤርትራ ብዝምድናዊ ኣዘራርባ ዝተወደበን ናይ ምግዳድ ተኽእሎ ዘለዎን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣዘዝቱን ደሓር ከይጠዓሱ ኣብዚ ሕማቕ እዋን ደሃይ ግበሩ ንብሎም። እታ ኩሉ ነገር ዝኸፈሉላ ሃገር ህዝባ ገዲፍዋ ክትባድም እንከላ ወይ ስቕ ኢሎም ከም ዘየምሕረሎም ክንሕብሮም ንፈቱ። ብሰንኪ ውሑዳት ምናልባት እውን ብሰንኪ ሓደ ሚዛኑ ዝሰሓተ ሰብኣይ ሃገር እንዳጠፈአት ኣብ ክንዲ ሱቕ ኢልኩም ምርኣይ “በትሪ ኣብ ኢድኩም ተመን ኣብ እግርኹም” እዩ’ሞ ስጉምቲ ክትወስዱ እትግደድሉ ግዜ ምዃኑ ምዝኽኻርኩም ኣገዳሲ እዩ። እንተ’ዚ ተረኽቦ ኣማን ብኣምን መርኣያ ውድቀት ህግደፍ ዘመልክት እዩ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን መብዛሕትኡ እዋን ዝካረ ኣፓርትማ ይርከብ፡ ግን ሓያሎ ዝካረዩ ኮምዶሚንዩም ወይ ቪላታት ኣለዉ። ኣብቲ
ናትና ሓበሬታ ተመልከት።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ፋርስ፡ ትግርኛ፡ ሶማሊ፡ ጀርመን
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ብሮቢ፡ ግሊሞክራ፡ ሃናስኩግ፡ ክኒስሊንገን ሲብሁልትን፡ ግሮሰሪታትን
ቤትንባብንይርከብ። ኣብ መብዛሕትኡ ቦታታት ሰከንድ ሃንድ ድኳናት ይርከቡ። መገዲ 35 ደቓይቕ ብመኪና ኢከያ ኤልምሁልት ይርከብ። ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ብሮቢ ጨንፈር ኣለዎ።
ንስደተኛታት ምቕባልን ምውህሃድን ዚትንክፍ ጉዳያት ኣንብብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ክንክን ህጻናት ኣብ ብዙሕከባቢታት ይርከብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ብሮቢ፡ ግሊሞክራ፡ ሃናስኩግ፡ ክኒስሊንገን ሲብሁልትን ይርከቡ።
ብዛዕባ እዞም ዚስዕቡ ኣንብብ፤
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሲብሁልት
ዮንየ ማእከልትምህርቲ ወይ (GUC) ይርከብ። ኣብ ግሊሞክራ ድማ ህዝባዊ
ኮለጅኣሎ። ተወሳኺ ሓበሬታ፤
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ብሮቢን ሓንቲ፡ ኣብ ክኒስሊንገ ድማ ሓንቲ ፋርማሲ ኣለዋ። ኣባታተን ማእከል ጥዕናውን ኣሎ። ኣብ ክልቲኡ ክሊኒክ ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብ ክኒስሊንገ ናይ መሕረሲ ክሊኒክ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን እተፈላለየ ናይ ስኒ ሕክምና ኣሎ። ዝቐረበ ናይ ቀዳማይ ርድኤት መቐበሊ ኣብ ክሪስትያንስታድ እዩ። ኣብኡ ናይ ደቀንስትዮ ክሊኒክ ኣሎ። ብዛዕባ ናይ ክንክን ጥዕና ሓበሬታ 1177 ደውል፡ ንህጹጽ ጻውዒት ድማ 112 ደውል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
መሰል ናይ ተርጓማይ ጠለብካ ኣብ ትካላት ብምኻድን ብምምዝጋብን ኣብ ግብሪ ይውዕል። ኣቐዲምካ ድሌትካ ኣመዝግቦ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብቲ ኮምዩን ግሩም ናይ ኣውቶቡሳት ኣገልግሎት ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ናይ 30 ደቓይቕ ናይ ኣውቶቡስ ጕዕዞ ናብቲ ናይ ሃስለሆልም፡ ክሪስቲያንስታድን ኦስቢን መዓርፎ ባቡራት ክትበጽሕ ትኽእል። ብዛዕባ ሰዓታት ምብጋስን ምብጻሕን ኣብ
ስኮነትራፊከን ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትንበጺሕካ እትምለሰሎም ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ናይ አልምሁልት ኢከያ፡ ሀስለሆልም ኮምዩንን ናይ ንግዲ ከተማ ክሪስትያንስታድን እዮም። ድሕሪ ናይ ሓደን ፈረቓን ጕዕዞ ናብ ማልመ፡ ሉንድ፡ ሀልሲንቦርይን ቨክሾን ከምኡውን ሓንቲ ካብአን ኣህጉራዊ ዝኾነት ናብ ሸውዓተ መዓርፎ ነፈርቲ ኪብጻሕ ይከኣል። ኣብ
ኦስትራ ዮንየ ከመይ ጌርካናይ ውልቂ ዋኒን ከም እትጅምር ንምፍላጥ ኣንብብ።


text:
ጉጅለታት ስቪል ማሕበረሰባት ናይ ዙባቤ ፕሬዝዳንት ሮበርት ሙጋቤ ቀፃሊ ፕሬዝዳንት ሕብረት ኣፍሪካ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ንዝብል ይቃወምኦ ኣለዋ። በብዓመቱ ኣብ ወርሒ ጥሪ ኣብዝካየድ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ እቲ ህጉራዊ ኣካል ኣቦ መንበር ይመርፅ።ኣብዚ ዓመት እዚ እቲ ስልጣን ኣቦ መንበርነት ብናይ ዙምባቤ ፕሬዝዳንት ሮበርት ሙጋቤ ዝትሓዝ ይመስል።
ዪቨስ ኒዪራግሪ ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ ኣብ ዝጥምት ኣብ ትሕቲ ፅላል ፓን ኣፍሪካ ዝንቀሳቐስ ፋሃሙ ኣብ ዝተብሃለ ትካል ይሰርሑ።ንዙምባቤ ን35 ዓመታት ዝገዝኡ ሙጋቤ ንመሪሕነት ሕብረት ኣፍሪካ ምምራፅ ንኣፍሪካዊያን ዜጋታት ጌጋ መልእኽቲ የሕልፍ ይብሉ ንሶም።
ብምስዓብ ‘’ጉባኤ መራሕቲ ሃገራትን መንግስታትን ከምቲ ኣብ መትከል ሕብረት ኣፍሪካ ዝተቐመጠ ንመትከላት ሰናይ ምሕደራ፣ኽብሪ ሰብኣዊ መሰላት፣ልዕነት ሕግን ዴሞክራስን ዝውክል ፕሬዝዳንት ክመርፁ ንፅውዕ ኣለና’’ኢሎም።
ጉጅለታት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ሙጋቤ ብምጭብርባር ምርጫ፣ንተቓወምቲ ብምእሳርን ብምንክልባትን ነዊሕ ኣብ ስልጣን ፀኒሖም ይብሉዎም።ሕብረት ኣፍሪካ ናይ ውልቀመለኽቲ ክበብ ተባሂሉ ብተደጋጋሚ ይፅዋዕ።ኣብ ኣፍሪካ ነዊሕ ዝገዝኡ 14 መራሕቲ ሃገራት ብድምር ን323 ዓመታት ኣብ ስልጣን ምፅንሖም ፋሃሙ ይሕብር።
ኣብ ኣፍሪካ ኣብዚ ዓመት እዚ 10 ምርጫታት ንምክያድ ኣብ እትዳለወሉ እዋን ነፃን ሚዛናዊን ምርጫታት ክካየዱ ሕብረት ኣፍሪካ ኢዱ ከእቲ ኒዪራጊሪራ ይፅውዑ።
ሕብረት ኣፍሪካ ንፀቐርቦ ነቐፌታ ብምንፃግ ምርጫ ናብዝካየደለን ሃገራት ተዓዘብቲ ጉጅለታት ንልእኽ ኣለና ኢሉ።
ቀፃሊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካ ሃገሩ ብሓይሊ ብምግዛእ ካብ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ጉጅለታት ደገፍቲ ዴሞክራስን ከቢድ ነቐፌታ ዝቐርቦ ፕሬዝዳንት ክኾኑ ገሊኦም ዘይፅበይዎ ምዕባለ እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ቦኮ ሓራም ኣብ ከተማ ማይዱግሪን ሞንጉኖን ብዝተፈፀሙ ክልተ ዓበይቲ መጥቓዕትታት ንዝተሃሰዩ ኣማእቲ ኣሽሓት ሰባት ሓለዋ ክግበረሎም ኣጠንቂቑ’ሎ።ህፁፅ ጠመተን ሓለዋን እንተድኣ ዘይተገይሩ ኣብተን ከተማታት ሰብኣዊ ቅልውላው ክፍጠር እዩ ክብል የጠንቅቕ።
ኣንፃር ቦኮ ሓራም ብዛዕባ ምውፋር ሓይሊ ድሕሪ ፅባሕ ሓሙስ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብናይታ ኣህጉር ሰላምን ፀጥታን ክዝተየትሉ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር።


text:
ብመሰረት’ቲ ጸብጻብ እቲ ዝኸፍአ ጸቕጢ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብሩንዲ ዘጋጠመ’ዩ።እቲ ትማሊ ረቡዕ ዝወጸ ሪፖርት ምንቁልቋል ነጻነት ፕረስ ኣብ መላእ ዓለም ብሰንኪ ክልተ ምክንያታት’ዩ ይብል። ‘ብመጀመርያ ሃገራት ኣብ መራኸቢ ዘለወን ልዑል ተጽዕኖን ኣድልዎን ክኽውን ኸሎ፡ እቲ ካልኣይ ምክንያት ድማ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝውሰድ ዘይሕጋዊ ምፍርራሕን ኣካላዊ ጎነጽን’ዩ’ ይብል ጸብጻብ ፍሪደም ሃውስ።
ካብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብዝኽተልኦ ፖሊሲ ዝከፍአ ዝተባህለ ክልተ ሃገራት’ውን ጠቂሱ’ዩ ሪፖርት ፍሪደም ሃውስ፡ ኤርትራ ሓሙሻይ ደረጃ፡ ኢኮተርያል ጊኒ ድማ ሻምናይ ደረጃ ካብ መወዳእታ ብምሓዝ ተጸዊዓን’ለዋ።
ዳይሬክተር ብፍሪደም ሃውስ ንዝካየዱ መጽናዕትታት- ጀኒፈር ዱንሃም ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ኤርትራ ኣብቲ ዝርዝር ዝከፍአ ነጻነት ፕረስ ዘለወን ሃገራት ዝተጸብጸበትሉ ምክንያት ኣብታ ሃገር ነጻ መሓውራት ዜና ብዘይምህላዎም’ዩ ትብል።
‘ ኣብ ሓደ እዋን ኣብታ ሃገር ጽቡቕ ምንቅስቃስ ዝነበሮም ነጻ መሓውራት ዜና ኔሮም’ዮም፡ እንተኾነ ኣብኡ ዝነጥፉ ዝነበሩ ጋዜጠኛታትን ኤዲተራት ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ማእሰርቲ ይርኸቡ። ዝበዝሑ ካብኦም ነዊሕ ዓመታት ዝተአሰሩ’ዮም፡ ዳግማይ ነጻነት ፕረስ ኣብታ ሃገር ዝትግበረሉ ውሕስነት’ውን የለን። ኣብ ጽሑፍ ዝሰፈረ ሕግታት ኣሎ ኣብ ግብሪ ግን ኣይወዓለን።’
ኣብ ቀረባ እዋን ኤርትራ ተወከልቲ ዝተፈላለዩ መራከቢ ብዙሓን ቢቢሲ፡ሮይተርስን ፍራንስ-24 ኣብታ ሃገር ብምእታው ኣብ ገለ ገለ ቦታታትን ኣርእስትታትን ክጽብጽቡ ፍቓድ ሂባ`ላ። ይኹን ደአ እንበር ትብል ሚስ ዲንሃም መራኸቢ ብዙሓን’ቲ ሃገር ልዑል ምቁጽጻር ከምዘለዎም ትገልጽ።
‘ኤርትራዊያን ጋዜጠኛታት ዝኾነ ዓይነት ጸብጻብ ክሰርሑ፡ ብዘይ ፍርሒ ኮነ ስምዒት ሕነ-ምፍዳይ ንመንግስቶም ዝነቅፍ ሪፖርት ምስራሕ ክሳብ ዘይኸአሉ ነጻነት ፕረስ ኣብታ ሃገር የለን።’
ሚስ ዱንሃም ብምቅጻል ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝረአ ቀያዲ ዝኾነ መስርሕ ኣብ መራከቢ ብዙሓን ኣተሓሳሳቢ ይኸውን ከምዘሎ ትገልጽ። እዚ ድማ ኢትዮጵያ ብ’ዞን-9’ ንዝፍለጡ ጸሓፍቲ ዓምዲ ኢንተርነት ኣብ ዝኣሰረተሉ ዝጀመረ ኮይኑ ድሒሩ ግን እዞም ጸሓፍቲ ካብ ማእሰርቲ ተፈቲሖም’ዮም። ዓለም-ለከ ማህበረሰብ ነዚ ብኢትዮጵያ ዝተወስደ ስጉምቲ ብዘይምኹናኑ ድማ ካልኦት ሃገራት ንክኽተለኦ ኣተባቢዑ’ዩ ትብል ሚስ ዱንሃም።
ብካልእ ወገን ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ዝካየዶ ምቁጽጻር ርኽባት ከም ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ፡ ስለያ ናይ ኢንተርነት ርኽባት ውልቀ-ሰባት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን ይጥቀስ።
ፍሌክ ሆርን ካብ ሂማን ራይትስ ዎች ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
‘እዚኦም መንግስቲ ንስለያ ዝጥቐመሎም መሳርሒታት ንመንግስቲ ፍጹም ምቁጽጻር ዝህብዎ ኾይኖም፡ ንናይ ውልቀ-ሰባት ኮምፒውተር ክርእዩ ፡ ናይ ስካይፕ ርክብ ሰባት ክከታተሉ ፡ ኣብ ኮምፒውተር ናይ ሰባት ዘለው ቪድዮታት ብምጥቃም ንሰባት ክርእዩ’ውን ይኽእሉ እዮም። በዚ ምኽንያት’ዚ ሓያል ናይ ቁጽጽር መሳርሒታት ይጥቀሙ`ዮም።’
ብማህበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተመስረት ናይ ምብራቅ ኣፍሪቃ ቤት ፍርዲ ፍትሒ እዚ ኩነታት ኣብ ነጻነት ፕረስ ክመሓየሽ ተስፋ ዝህብ ኮይኑ እዚ ትካል ንተጽዕኖ ዘለዎ ሕግታት ብሩንዲ ብወግዒ ነጺግዎ’ዩ። ብተመሳሳሊ ማህበረሰብ ኢኮኖሚ ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝመስረቶ ቤት ፍርዲ ፍትሒ ፈደረሽን ጋዜጠኛታት ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ ናይ ጋምብያ ናይ ጸለመ ሕጊ ንዘቕርቦ ተቃውሞ ሰሚዑ’ዩ።
‘እዞም ሕግታት ኣንጻር ቻርተራት’ዮም። ብመራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተፈረሙ ቻርተራት። ስለዚ ንዝቀርቡ ተቃውሞታት ኣብ ልዕሊ እዞም ሕግታት ካብ ምዕራባዊያን ትካላት ዝመጹ ዘይኮኑ ብቤት ፍርዲ ኣፍሪቃ ዝቀርቡ ምኻኖምን ኣንጻር ዝተፈረሙ ቻርተራት ዝጸደቁ ሕግታት ምኳኖምን የርእይ።’
እዚ ብፊሪደም ሃውስ ዝቐረበ ‘ነጻነት ፕረስ 2016” ዝተሰምየ ረፖርት ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ን199 ሃገራትን ክፍለ-ግዝኣታትን ዓለም ዝገምገመ`ዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉድያት ወፃኢ ብዛዕባ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰል ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዓመታዊ ፀብፃብ ኣውፂኡ’ሎ።ኣብቲ ፀብፃብ ኣብ ኢትዮጵያ ሓሳብ ብነፃ ናይ ምግላፅን ናይ ምውዳብን ደረታት፣ናይ ምውዳብ ነፃነት፣ማእሰርትንፖለቲካዊ መበገሲ ዘለዎ ፍርድን፣ምንክልባትን ምፍርራሕን ኣባላት ተቓወምትን ጋዜጠኛታት ካልኦትን ዘርዚሩ’ሎ።
እዚ 42 ገፅ ዝሓዘ ሪፖርት ንብርክት ዝበሉ መግሃስትን ደረታትን ሰብኣዊ መሰላት ዘርዚሩ’ሎ።
ምድራት ሓሳብካ ምግላፅ፣ኣብ ናይ ሕትመትን ኢንተርኔትን ቀፃሊ ደረት፣ናይ ምውዳብ ነፃነት ምንፋግ፣ማእሰርቲ፣ብፖለቲካ ናብ ፍርዲ ምቕራብ፣ንኣባላት ተቓወምትን ጋዜጠኛታትን ምፍርራሕን ምንክልባትን ይፍፀም ይብል እቲ ሪፖርት።
መንግስቲ ብዝኣወጆ ናይ ገበርቲ ሰናይን ማሕበራትን ሕጊ ኣቢሉ ንምንቅስቓስ ስቪል ማሕበራትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን ምድራቱ ከምዝቐፀለ ይሕብር።ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘሩ መህጋስትታት ኣዚዮም ኣገደስቲ ፀገማት ሰብኣዊ መሰላት እዮም ክብል ይጠቕሶም እቲ ዓመታዊ ፀብፃብ።ንዝርዝሩ የድምፁ።


text:
መልእኽቲ ናብ ፌስቲቫል ስቶኮልም ዝተሳተፉ
መልእኽቲ ናብ ፌስቲቫል ስቶኮልም ዝተሳተፉ
ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን
ካብ ሳዕሳዕኩም እንታይ ደኣ ዘይተቖጻጸኹም?
ካብ ዕለት 20 ክሳብ ዕለት 22 ሓምለ ኣብ ስቶኮልም ብዙሓት ወከልቲ ውድባትን፥ በርጌሳውያን ማሕበራትን ምሁራትን ዝተሳተፍዎ ፈስቲቫል ከምዝተኻየደን ከም ውጽኢት ናይቲ ኣብኡ ዝተካየደ ምርድዳእ ድማ ኩሎም ዝተሰማምዕሉ ናይ ሓባር መግለጺ ኣውጺኦም ኣብ ናይ ዜና ማዕከናት ኣንቢበ። ኣብ ፈስቲቫል ስቶኮልም ዝተሰታፉ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ቁጽሮም ብርክት ዝበለ ምንባሩ ካብቲ ዝሓለፈ ፈስቲቫላት ፍሉይነት ከምዝነበሮ ዝሕብር’ኳ እንተኾነ እቲ ቀንዲ ፍሉይነት መሲሉ ዝተራእየኒ ግን ካብቲ ፈስቲቫል ብናይ ሓባር መግለጺ ምውጽኦም ኢዩ።”እቶም ኣብ ፈስቲቫል ዝተሳተፉ መራሕትን ወከልትን ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ምስ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ኣገዳሲ ኣኼባ ብምክያድ ነዚ ዝስዕብ ጻውዒት ከውጽኡ ተሰማሚዖም” ድማ ይብሉ። እዚ ተርእዮ’ዚ ኣብ ናይ ቅድሚ ሎሚ ዓመታት ዝነበረ ፈስቲቫላት ዘይተኸስተ (ልሙድ ዘይነበረ) ኣካይዳ ኮይኑ ረኺበዮ። ከም ተብግሶ ዝድነቕን ዝድገፍን ምዃኑ ድማ ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን።
ካብ ሓያሎ ዓመታት ጀሚሩ ኣብዚ ቅነ’ዚ ከም ጸበል ገብሪኤል ዓመት ዓመት ዝዳሎ ፈስቲቫላት ክንርኢ ካብ ንጅምር ዓሰርተታት ሓሊፉ ኢዩ። እዚ በዓላት’ዚ ንብዙሕ ዓመታት፡ ኣብ ውሱናት ፈተውትን ኣባላትን ናይ ኣዳላዊ ፈስቲቫል ዝተሓጽረ ስምካ ኣብ ምድማቕን ውሽጣዊ ኩነታትካ ኣብ ምድልዳልን ዘተኮረ ናይ ፕሮፓጋንዳ መሳርሒ ኮይኑ ጸኒሑ ኢዩ። ካብ ቅሩብ ዓመታት ጀሚሩ ድማ ካብ ዓንኬል ኣዕሩኽን ፈተውትን ኣዳለውቲ ፈስቲቫል ወጻኢ ዝኾኑ ውድባት፥ ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን ብምዕዳምን ብምስታፍን ስፍሕ ዝበለ ባይታ ምፍጣር ተጀሚሩ ክልመድ ይርአ ኣሎ። ኮይኑ ግን እዚ ክሳብ ሕጂ ዝተራእየ ስፍሕ ዝበለ ተሳታፍነት’ውን እንተኾነ ነቲ ዝጸንሐ ዕጉት ኩነታታት ናይ ፈስቲቫላት ክፉትነት ዝእምት መሲሉ ይርአ’ምበር ኣብ ትሕዝቶን ውጽኢትን ዝፈጠሮ ለውጢ የለን ክበሃል ይከኣል፣
ናይ ብዙሓት ተፈላልዮምን ተረሓሒቖምን ዝነበሩ መራሕቲን ምሁራትን ኣብ ሓደ መኣዲ ኮፍ ኢሎም ክዝትዩ ምርኣይ ተስፋ ዝህብን ኣብ ነንሕድሕድካ ምትእምማን ንክፍጠር ዝእምትን እንኳ እንተኾነ ኣብቲ ሓፈሻዊ ናይ ቃልሲ መስርሕ ግን ዘበርከቶ ጭቡጥ ኣዎንታዊ ውርሻ ኣይተራእየን። እቶም ዝተፈላለዩ ዕዱማት ዘቕረብዎ ጽሑፋትን፡ መግለጺ ናይቲ ፈስቲቫል ኣሰናዳኢ ኣካልን ደማሚርካ ናይ ዜና ማዕከናት ገጻት ምዝቕባብ ልሙድ ኣሰራርሓ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።
እዚ ልሙድ ኣሰራርሓ’ዚ ግን ንፈስቲቫላት ጥራይ ዝምልከት ኣይኮነን። ፖለቲካዊ ውድባት ዘካይድዎ ናይ ዝተፈላለየ ውሽጣዊ ቅርጽታት ኣኼባ’ውን እንተኮነ “ብደምዳሚ ኣዋጅ . . . .” ተቖናጅዩ ሰሙን ሰሙን ኣብ ናይ ዜና ማዕከናት ክቕልቀል ምርኣይ ልሙድ ጥራይ ዘይኮነስ ከም መትከል ዝተወስደ’ውን ይመስል። እቲ ዝወሃብ መግለጽታት ንምቅዋም ዘይኮነስ ትሕዝቶ ናይ’ቲ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ብተደጋጋሚ ዝቐርብ ደምዳሚ መግለጺታትን ኣዋጃትን ተመሳሳልን ዘይቅየርን ብምዃኑ ሃረርታ ህዝብን ኣንባብን ዘየዕግብ ጥራይ ዘይኮነ ኣሰልቻዊን ቀጻሊ ግብራዊ ተበግሶታት ዘይረኣየሉን ይኸውን ስለዘሎ ኢዩ።
እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ጸገማት እንታይ ምዃኑ ኣለሊና ፍታሕ ክንደልየሉን “ብሓባር ንምስራሕ ዘኽለና ባይታ ንምድህሳስ፥” ካብ ዝብል መንፈስ ተበጊሱ ዝጽዋዕ ፡ዝተፈላለዩ ማሕበራትን ምሁራትን ዝካፈልዎ ኮንፈረንስን ካልእ ናይ ዘተ መኣዲ እውን እንተኾነ ካብት ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ዝተፍልየ ካልእ ጉሉሕ ኣበርክቶ ከመንጩ ኣይተራእየን። ኩሉ እቲ ብዝተፈላለየ መልክዓት ዝዳሎ ፖለቲካዊ ተበግሶታት ኣብ መደምደምታ ኣብቶም ኩሉ ዝሰማማዓሎም ንኩነታት ሃገርና ዝምልከቱ ሕቶታት ብምዝርዛር ናይ ሓባር ምርድዳእ ከምዝተብጽሐን፥ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ግፍዒ ናብ ዝለዓለ ጠርዙ ደይቡ ከምዘሎን ካብ ምሕባር ሓሊፉ ካልእ መዋጽኢ ፍታሓት ወይ ሓደስቲ ሓሳባት ከቕርብ ጨሪሹ ኣይርአን። ሓቂ’ዩ ዝምድናታታት ውድባትን ማሕበራትን ካብቲ ናይ ቅድሚ ቅሩብ ዓመታት ዝነበረ ሃዋሁ እንዳተመሓየሸን እንዳሰፍሐን ይመጽእ ከምዘሎ ኩሉ ዝግንዘቦን ዝዕዘቦን ምዕባሌ ኢዩ። ኮይኑ ግን ምስቲ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳገደደ ዝኸይድ ሓደጋታትት ናይ ሃገርና ኩነታት ኣነጻጺርካ ክርአ ከሎ ጨሪሹ ዘይመጣጠን ግብረ መልሲ ኢዩ። ናብቲ ዘበገሰኒን ክጽሕፍ ዝደፋፋኣኒን ጉዳይ ክምለስ።
ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ስቶኮልም ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ ንልዑላውነት ሃገር ዝፈታተን መድርኽ ምዃኑ ድሕሪ ምስማር ናብ ዝተፈላለዩ ወገናት ዘተኮረ ፥ጻውዒት፡ መታሓሳሰቢ፡ መዘከርታ . . . ወዘተ” ይልእኩ።
እቲ “ዝተሰማምዕሉ ጻውዒታት” ናብ ኤርትራውያን፡ ናብ ጠ/ሚ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድን ናብ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብን ዘተኮረ ኢዩ። እቶም ኣገደስቲ ጻውዒታት ኣብዚ ዝስዕብ ነጥብታት ክጠቓለሉ ዝከኣል ይመስለኒ።
- ፖለቲካዊ ሓይልታት፣ ልፍንታዊ ጽላላት፣ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ማዕከናት ዜናን ኣንጻር ምልካዊ ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ
ብሓባር ክጸምዱን ከወሃህዱን፣
- ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ደው ኢሉ ፍትሕን ዲሞክራሲን ንምርግጋጽ ክቃለስ፡
- ኣብ ኤርትራ ሕገ መንግስታዊ ትካላትን ሕጋውነትን ከምዘየለ ፡ ናይ ሕልናን ፖለቲካን እሱራት ነጻ ክልቀቑ ፡
ብስም “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ዝፍጸም ገደብ ኣልቦ ባርነታዊ ኣስገዳድ ዕስክርና ደው ክብል፥
- ናይ ሰላም መስርሕ ብፍጹም ብኩራት ህዝቢ ኤርትራ ይካየድ ከምዘሎ ፡
ኩሉ’ዚ ኣብ ናይ ሓባር ጻውዒት ተዘርዚሩ ዘሎ ሕቶታት እዋናዊን ናይ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ጠለባትን ኢዩ። ኣብዚ ጊዜዚ ብወልቀ ይኹን ብእኩብ፣ ቀሺ ይኹን ሼኽ ፣ዓቢ ይኹን ንእሽቶ ጳጳስ’ውን ከይተረፉ ዝግበር ዘሎ ጸዋዒትን ለበዋን ናብዚ ነጥብታት’ዚ ዘተኮረ ኢዩ። ኩሉ ጸዋዒ ክኸውን ከሎ እቲ ተጸዋዒ መን ከምዝኸውንን እንታይ ክግበር ከምዘለዎን ምርዳእ ኣጸጋሚ ዝኾነሉ ኩነታት ይቕጽል ኣሎ።
ኣብ ዝኾነ ይኹን መስርሕ ፖለቲካዊ ቃልሲ መሪሕን ተመራሕን እንተዘይኣልዩ እቲ ቃልሲ ሽቶኡ ብትኽክል ክወቅዕ ዘይሕሰብ ኢዩ። እቲ ፖለቲካዊ ውድብ (ውድባት) ህርመት ልቢ ህዝቢ እንዳተገንዘባ ናይ ምምራሕ ተራ ክጻወታ እቲ ህዝቢ ድማ ብምድጋፍን ብምእራምን ናይ ተመርሒ ተርኡ ክጻወት ንቡር ይኸውን።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ እቲ ካብ ፈስቲቫል ስትኮልም ዝወጸ ናይ ስምምዕ ጻውዒታት ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብኩሉ ወገናት ዝደፈኣሉን ዝእወየሉን ዘሎ ሕቶታት ኮይኑ ብዝተሓተ ነጥብታት ናይ ሓባር ናይ ቃልሲ ባይታ ንኽፍጠር መበገሲ ክኸውን ዝኽእል ኮይኑ ይረኣየኒ ። ናብ ፖለቲካዊ ጠለባት ክትርጎም ከሎ በዚ ዝስዕብ ክጠቓለል ይኽእል፣
- ቅዋም ምሉእ ብምሉእ ኣብ ግብሪ ክተርጎም፡
- ናይ ፖለቲካን ናይ ሕልናን ሓሳብን እሱራት ብዘይ ቅድመ ኩነት ክፈትሑ፡
- ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝካየድ ዘሎ ገደብ ኣልቦ ባርነታዊ ዕስክርና ደው ክበል፣
- ዶብና ሰረት ልዑላውነት ሃገርናን ዜግነት ህዝብናን ስለዝኾነ ብቕልጡፍ ክሕንጸጽ . . . ንጠልብ።
እቲ ኩሉ ንመሰላትን ሕጋዊ ትካላትን ዝምልከት ዝርዝራት ኣብ ምትርጓም ቅዋም ስለ ዝምለስ ሓደ ብሓደ ምጥላቡ ብዙሕ ትርጉም ዝህብ ኮይኑ ኣይረአን።
እምበኣርከስ እቲ ኩነታት ከምዚ ካብ ኮነ ፡ንነብስኹም ኣወሲንኩም ንካልኦት ጻውዒታት፣መተሓሳሰቢታት መዘከርታታት. . . ወዘተ ክትልእኩ ስለምታይ መዲብኩም? እዚ መገዲ’ዚኸ ክሳብ ክንደይ ተቐባልነት ክረክብ ይኽእል ኢልኩም ትሓስቡ? ብካልእ ኣዘራርባ ንሕና በዚ ነጥብታት’ዚ ተሰማሚዕና ብሓባር ክንሰርሕ ተበጊስና ኣሎና ወይ ድማ ኣብ ሓጺር ጊዜ ተራኺብና ከነዕምቖን ከነስፍሖን መዲብና ኣሎና ፣ ካልኦት ሰረታትን ምንቅስቓሳትን ኣብዚ ናይ ጥብታት’ዚ . . . እንተትብሉ’ዶ ተቐባልነት ኣይምረኸብኩምን ተስፋ’ውን ኣይምዘራእኩምን?
ብወገነይ ሕጂ’ውን ክምብል በለ’ምበር ኣይተኻዕወን። ምኽንያቱ ድማ ኣብዚ ኣዋርሕ’ዚ ዝካየድ ክትሳተፍዎ ትኽእሉን ዘለኩምን ብዙሕ ኣጋጣሚታት ከምዘሎ ኩልና ንፋልጦ ኢዩ። ኣብዚ ኣጋጣሚታት’ዚ በብወገንኩም ምስትደፍእሉ ተቐባልነቱ ክሰፍሕን ኣብቲ ዝድለ ብሓባር ናይ ምቅላስ ባይታ ክፍጠር ዘሎ ዕድል ንቕድሚት ኣብ ምስጓምን ዓቢ ተራ ክጻወት ይኽእል ኢዩ። ከምዚ እንተዘይኮይኑ ግን እቲ ዝወሰድኩሞ ስጉምቲ ትርጉም ኣልቦ ኮይኑ ከይተርፍ ዘስግእ ኢዩ።
እዚ ጠለባት’ዚ ምስቲ ኣብ’ዚ መድርኽ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ብቐጥታ ዝተኣሳሰር ብምዃኑ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝብና ዝድግፎን ክትርጎም ዝትምነዮን ምዃኑ ዘይከሓድ ኢዩ። ካብዚ ብምብጋስ ድማ ብሓሳብ ክንቀራረብን ክንቃነን ዝከኣል ይኸውን። ካብኡ ሰጊሩ እውን ናብ ኣህጉራዊ ማሕበረስብ ምስ ዝቐርብ ተቐባልነትን ደገፍን ክርክብ ዝኽእል ሕቶታት ኢዩ ኢለ ይኣምን።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዋእትና
ብናይ ሓባር ቃልስና ነረጋግጽ ልኡላውነት ሃገርና።
ደስበለ መሓሪ


text:
ሎሚ 27 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ: ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ብዓወት ከም እተዛዘመ ተሓቤሩ።
እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ካብ ከተማታት ኣመሪካን ካናዳን ከምኡ'ውን ካብ ኤውሮጳ ዝመጹ ደለይቲ ፍትሒ ተሳቲፎምዎ።
ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቤ ኤርትራ ኣብ ሰሜን አመሪካ (EPDP NA) ብወከልተን ክሳተፋ እንከለዋ፡ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ሓው ኣለም ዮውሃንስን፡ ካልኦት ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ሰልፍን፡ ኣባላት መሪሕነት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣመሪካን ኣብቲ ሰላማዊ ስለፊ ተሳቲፎም።
ስላማዊ ሰልፊ ኣብ ምዝዛሙ ድማ፡ ብህያው ቲቪ ዝተመሓላለፈ ህዝባዊ ሰሚናር ተኻይዱ። እዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ከምቲ ናይ ጀነብ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዳግማይ ጽፍዒት ዝሃበ ተረኽቦ ምንባሩን፡ ህዝብና መሰላቱ ንምምንዛዕ ዘኽእሎ ባይታ ዝመድመደ ምዃኑን ዝምስከረሉ እዩ።
ኣተሓሒዝና ኣብ ጥብቆ ዘሎ ስእላዊ መግለጺ ነቕርብ።


text:
ኣብ ደቡባዊት ከተማ ኣዋሳ-ኢትዮዽያ ንልዕሊ ሰሙን ዝሰላሰል ዘሎ ጉባኤ ኮምሽን ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ፣ንክዛዘም ሓደ መዓልቲ ይተርፎ።ምስ ኣቀባሊ ቃል‘ቲ ኮምሽን ቃለ-ምልልስ ተካይዱ‘ሎ። ከምኡውን ካብ‘ቲ ጉባኤ ተገሊለ ዝብል ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ኣዘራሪብናዮ‘ለና።
ኣቀባሊ ቃል እቲ ጉባኤ ኣቶ ቶውፊቅ ንሩሕሴን መሓመድ፣ሃገራዊ ጉባኤ ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ ኤርትራ ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ መዓልታት ድሕሪ ፅዑቅ ክትዕ ሰለስተ ሰነዳት ማለት ቻርተር መሰጋገሪ መንግስቲ፣ሕገ-ህንፃን ሮድ ማፕን ምትዕርራይ ገይሩ ኣፅዲቁ‘ሎ ይብል።
ኣብ ልዕሊ ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም ግና ናብ ምርድዳእ ስለዘይተበፅሐ ተነፂጉ‘ሎ።እቲ ክትዕ ፅባሕ ክዛዘምን ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ክመርፅን ትፅቢት ኣሎ ይብል።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ‘ቲ ጉባኤ ንከይሳተፍ ዝተከልከለ ኣቶ ዳንኤል ተወልደ፣እቲ ጉባኤ ኣብ ሰለስተ ሰነዳት ተመያይጡ ናብ ውሳነ ምብፅሑ ከምዘሐጎሶ ገሊፁ።እንተኾነ ካብ‘ቲ ጉባኤ ዝተኣገደሉ ኣገባብ ጌጋ ምኻኑን ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ዘይምርካቡን ከምዘሻቀሎን ሓቢሩ።


text:
“እዚ ብጣዕሚ አገዳሲ ተበግሶ ንምሕያል ሉዓላዊነት ሊብያ እዩ። ብርግጽ ድማ ንሉዓላዊነት ሊብያ ዝጎድእ ተበግሶ ኣይኮነን” ኢሎም።
ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንምንጪ መንግስቲ ኢጣልያ ብምጥቃስ ኣብ ዘውጽኦ ሓበሬታ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ኢጣልያ መራኽባ ናብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከምተወፍር ሓቢሩ፡ “ጎረ ደላ ሰራ” ዝተባህለ ጋዜጣ ኢጣልያ ግን ነፈርቲ፡ ሰብ አልቦ ነፈርቲን ካልኦት ናብቲ ገማግም ባሕሪ ከምዝውፍሩ ሓቢሩ’ሎ።
ካብ ሰበ ስልጣን ሊብያ ዝወጸ ጸብጻብ ብኣንጻሩ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ንብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ናብ ኣውሮጳ ከየስግሩ ንምግታእ ዝተወስደ ተበግሶ እንበር ኢጣልያ መራኽባ ናብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከተእትው ፍቓድ ከምዘይሃቡ ይገልጹ።
ቀዳማኒ ሚንስትር ኢጣልያ ፓውሎ ጀነቲሊ” መንግስቲ ልዑል መራኽብን ነፈርትን ከዋፍር’ዩ ማለት ካብ ሓቂ ዝረሓቐ’ዩ። እዚ ተበግሶ ድማ ነቲ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዝቐረበ ጠለብ መልሲ’ዩ” ኢሎም።
ቀዳማይ ሚንስትር ጀነቲሊ ንፓርላማ’ታ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ግን ንኩሉ ስጉምትታት ብፍቓድን ምትሕብባርን ሰበ ስልጣን ሊብያ ከምዝኻየድ ዝሓበሩ እንተኾነ ንናይ መወዳእታ ውሳኔ ፓርላማ ኢጣልያ ጽባሕ ሶሉስ ነቲ ጉዳይ ከምዝዝትየሉ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ንባባት፡ ኤፌ 4፡1-7፥ 1ዮሓ 2፡1-8፥ ግ.ሓ. 2፡1-18፥ ዮሓ.14:12-ፍ። ስብከት፡ “ዐረገ ውስተ አርያም፥ ጸዌውከ ጼዋ ወወሃብከ ጸጋከ ለእጓለ እምሕያው፥ እስመ ይክሕዱ ከመ ይህድሩ” “አብ ላዕሊ ዓሪግካ ንምሩኻት ማረኽካ፥ ህያብካ ንሰባት ሃብካ፥ ዓመጸኛታት አብኡ ምእንቲ ክሓድሩ” መዝ. 88፡18። ወሠራዕከ ማእደ በቅድሜየ፥ በአንጻሪሆሙ ለእለ ይሳቅዩኒ፥ ወአጽሓድከ በቅብእ ርእስየ። “አብ ቅድሚ ጸላእተይ መአዲ ትሠርዓለይ፥ ንርእሰይ ብዘይቲ ቐባእካዮ” መዝ. 23፡5።
ዝሓለፈ ሰንበት ብዓለ ጴራቅሊጦስ አብዒልና። መንፈስ ቅዱስ አብ ልዕሊ ሓዋርያት ማርያም ምስኦም እንከላ ዝወረደሉ ዕለት። ቤተ ክርስትያን ብፍሉይ ነቲ ክርስቶስ ዝሃባ ስልጣን ሒዛ ዝተመስስረትሉ። መንፈስ ቅዱስ ንቤተ ክርስትያን ባዕሉ ከምዝመርሓ ዝተራእየሉ። ሎሚ እውን ንኵልና ብእምነት እንሓብር ንሓዲስ ጉዕዞ ሕይወት ሒዝና ንመልእኽቲ ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሕና አብ ኵሉ ክነብጽሕ ክንብግስ ዝዕድም ፍሉይ ዘመን።
አብ ስርዓት አምልኾና ድሕሪ ብዓል ሓምሳ (ጰራቅሊጦስ) ጀሚሩ ክሳብ ሰኔ 17 ዘሎ ዘመነ ጰራቅሊጦስ ይብሃል ፩ይ፥ ፪ይ. . . ሰንበት እናበለ ሓምሽተ ሰናብቲ ዝሓዘ እዩ፥ አብዘን ሰናብቲ ብዛዕባ ምውራድ መንፈስ ቅዱስ፥ አብ ሕይወት ቤተ ክርስትያን ዘልኦ ተራ ከምኡ ትንሣኤን ዕርገትን ክርስቶስ ክነስተንትን እሞ አብ እምነትና ጸኒዕና ንሓዲስ ተልእኮ ክንጉዓዝ ዝሓትት እዋን ኢና ዘሎና። አብ ልጡርግያ ቤተ ክርስትያን በብእዋኑ ብእምነት ክንዓቢ ምእንቲ ፍሉይ ዘመናት ተሰሪዑና አሎ፥ እዚ ኹሉ ንአና ክጠቅም ፍሉይ አስተንትኖ ክንገብር እሞ ዝተሓደሰ ሕይወት ክንሕዝ ንማለት እዩ።
ድሕሪ ብዓለ ጰራቅሊጦስ ዘሎ ጊዜ ፍሉይ ነገራት አብ ሕይወት ሓዋርያት ንርኢ፡
ብሓንሳብ ምዃን፡ ሓዋርያት አብ ሓደ ልብን ቦታን ሓቢሮም ነሮም። መንፈስ ቅዱስ ክወርዶም ብማርያም አደ ኢየሱስ ተማእኪሎም ብሓባር አብ ሓደ ቦታ ኮይኖም ይጽልዩ ነሮም። ብሓባር ክልተ ወይ ሰለስተ አብ ዘለውዎ ኢየሱስ አብ ማእከሎም አሎ። ክንሓብር ክንሰማማዕ እንከሎና አምላኽ ምሳና አሎ ክንፈላለ ክንረሓሓቕ እንከሎና እነምጽኦ ምኽንያት ብዘየገድስ አምላኽ ምሳና የሎን። ሎሚ እውን በረኸት አምላኽ ክንቅበል ብሓባር ክንርከብ ዘፈላሊ ኽገጥመና እንከሎ አብ ስምምዕ እምበር አብ ዝፈላሊ ከይነድህብ ምስትውዓል የድልየና።
ብሓብር ምጽላይ። “ዝጽሊ ንአምላኽ ይፈልጦ” ይብል ቅ. አጎስጢኖስ። ሓደ ካብቲ መለልዪ ቀዳሞት ክርስትያን ብሓባር ምጽላይ እዩ። ምሸትን ንጋሆን ይጽልዩ ነሮም፥ ነዚ መሰረት ዝኾኖም ትምህርቲ ጎይትኦምን ሓዋርያ ጳውሎስን እዩ፥ “ብዅሉ ጸሎትን ልማኖን ኵሉ ሳዕ ብመንፈስ ጸልዩ” (ኤፈ 6፡18) “ከየቋረጽኩም ጸልዩ” (1ተሰ 5፡17)። ጸሎት ነፍስኻ አብ አምላኽ ምዕራግ ስለ ዝኾነ አምላኽ ምሳና ክህሉ እንከሎ ዘጸግም የብልናን። ባዕሉ ክርስቶስ “ለምኑ ኺውሃበኩም እዩ፥ ድለዩ ኽትረኽቡ ኢኹም፥ ማዕጾ ኳሕኲሑ ኪረሓወልኩም እዩ” (ማቴ 7፡7) ይብለና።
ፍርሒ ተቐንጢጡ፡ መንፈስ ቅዱስ ምስ ተቐበሉ ኵሉ እቲ ፍርሖም ተቐንጢጡ፥ ትብዓት ከምኡ ንዅሉ ብዓይኒ አምላኽ ክርእይዎ ክኢሎም። ተሓዲሶም ንዝነበሮም ፍርሒ ሓሊፎሞ አብ ደገ ወጺኦም ክሰብኹ ክምስክሩ ጀሚሮም። መንፈስ ቅዱስ ዝሓደሮ ሰብ አብኡ ሓቂ ስለ ዝርከብ ዝኾነ ፍርሒ አብኡ የለን። ሰብ ፈራሕ ዝኸውን ሓቂ ከጕድል እንከሎ ጥራሕ እዩ። እምነትና አብ ሰብ አብ ገንዘብ ወይ እውን አብ ርእስና ክንገብር ከሎና ፈርሓት ኢና። አምላኽ ክንሕዝ ከሎና ግን ዘፍርሕ የብልናን ሞት እውን ትምጻእ ምእንቲ ሓቅን ፍትሕን ክንመውት ቅጭጭ አይብለናን እዩ እዚ እዩ አብ ሕይወት ብዙሓት ሰማዕታት እንርእዮ።
ንክርስቶስ አብ ኵሉ ክሰብክዎ ጀሚሮም። መንፈስ ቅዱስ ዝተቐበለ ሰብ ቀዳመይቲ ዝገብራ ስብከት እያ። እምነት ክርስቶስ አብ ኵሉ ክበጽሕ ብቃል ብግብሪ ክሰበኽ አለዎ። ባዕሉ ክርስቶስ “ከምቲ አቦ ንአይ ዝለአኸኒ አነ እውን ከምኡ እልእከኩም አሎዅ” (ዮሓ 20፡21) ዝበሎ ሎሚ ንሕና እውን ንአምላኽ ክንልአኽ ፍቓደኛታት ንኹን። መልእኽቲ አምላኽ ክነብጽሕ ከሎና ጥራሕ እዩ ነገራት ክቕየር ዝኽእል። እሞ ሎሚ መልእኽቲ መን እየ ዘብጽሕ ዘሎኹ ኢልና ሕይወትና ንርአ።
አብ ልዕሊ ዅሎም መንፈስ ቅዱስ ወሪዱ። ብአምሳል ልሳን ሓዊ አብ ልዕሊ ኩሎም መንፈስ ቅዱስ ክወርድ ተራእዩ። ንሕና ምስጢራት ቤተ ክርስትያን ክንቅበል እንከሎና መንፈስ ቅዱስ አብ ልዕለና እውን ወሪዱ እዩ። መንፈስ ቅዱስ ዝተቐበለ ጸጋ አምላኽ ምስኡ ስለ ዘሎ አብ ጽቡቕ ግብሪ እዩ ዝወፍር። ሎሚ እውን መንፈስ ቅዱስ ክወርደና ልብና አንጺሕና ንቀበሎ። ማኅደሩ ዝኾነ ልብና ካብ ዝኾነ ኃጢአት ነጺሑ ንአምላኽ ክቕበል ነሰናድዎ።
ብኻልእ ቋንቋታት ክዛረቡ ጀሚሮም፡ አብ ዘመነ ባቢሎን ቋንቋታት ዘየሰማምዕ እዩ ነሩ አብ መዓልቲ ጰራቅሊጦስ ግን ብሓደ ቋንቋ ኵሎም ክረዳድኡ ጀሚሮም እዚ ኸአ መንፈስ ቅዱስ ንዅሉ ከምዝቕይር ዝሕብር እዩ። አምላኽ ንሓደ ነገር መጋበሪ ክገብሮ ዝዓግቶ ሓይሊ የለን። ንአይን ንአኹም እውን መጋበሪ ድሕነት ክገብረና ድላዩ እዩ። ስለዚ ልብና ከፊትና ክልአኸካ ድላይካ ክፍጽም ስንድው እየ ንበሎ።
ካብ መጀመርያ ክርስቶስ ንቤተ ክርስትያኑ መራሕትን ተመራሕትን ዘለዋ ገሩ ሰሪዕዋ፡ ቅ. ጴጥሮስ ርእሲ ኮሎም ሓዋርያት ኮይኑ ቃል አምላኽ አስሚዑ። አብተን ቀዳሞት ዘመናት ኮነ ድሕሪኡ አብ ዝቐጸለ ቤተ ክርስትያን መንበረ ጴጥሮስ ብዝሓዙ ትምራሕ እዚ ኸአ ባዕሉ ክርስቶስ ዝሰርዖ እዩ። ካብቲ ክርስቶስ ዝሰርዖ ካልእ አገባብ ክነልብስ ናትና ሓላፍነት አይ ኮነን ናይ እቲ ርእሲ ቤተ ክርስትያን ዝኾነ ክርስቶስ ጥራሕ እዩ ስለዚ ንመንበረ ጴጥሮስ ሒዙ ዘሎ ክንእዘዞ ክንሰምዖ ትሑዛት ኢና።
ዮሓንስ ወንጌላዊ ግብሪ ክርስቶስ ክንገብር ይነግረና። ዘመነ ጰራቅሎጦስ ነቲ ክርስቶስ ዝገብሮ ዝሰብኮ ዝነበረ ክንገብር ዘዘኻኽረና እዩ። ክርስቶስ አብ ኵሉ ክአቱ ብፍላይ አብ ልቢ ብዙሓት አትዩ ንሓቅን ንሰላምን ተቐቢሎም አብ ንስሓ ክአትዉ እንሕግዞም ንሕና ኢና። ነዚ ብምሉእ ክንለብሶ “ብስም ክርስቶስ ንሰማያዊ አቦና” ክንልምኖ አሎና፥ ምኽንያቱ ባዕሉ “ብስመይ ዝለምንክምዎ ዘበለ ዅሉ ኽገብረልኩም እዩ” ይብለና።
“ዘኽታማት ኳንኩም ክተርፉ አይኃድገኩምን እየ” ኢሉና እዩ። ዝኽትምና ከቢድ እዩ ምኽንያቱ ፍቕሪ ወላዲ ስለዝጎድለና። ናይ ክርስቶስ ምፍላይ ግን ንሓዲስ ህላዌ አብ መንጎና ዝዕድም እዩ። ከምቲ ንሓዋርያቱ በብእዋኑ ዘሰንዮም ዝነበረ ሎሚ እውን አብ መንጎና አሎ። ብአካል እንውክሎ ህልዉ እንገብሮ ንሕና ኢና። አባና ፍቕርን ሕውነትን ክርአ እንከሎ ህያው ንገብሮ። እዚ እዩ እቲ ክርስቶስ ሎሚ ክንገብሮ ዝላበወና።
“እቲ ብስመይ ዚሰዶ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ ንሱ ዅሉ ኪምህረኩም ነቲ አነ ዝነገርኩኹም ዘበለውን ኬዘክረኩም እዩ” እናበለ ምስኡ ዝህልወና ሓዲስ ርክብ ነጊሩና። ተመሃሮ መንፈስ ቅዱስ ኮና ክንርከብ ምስኡ ሓድነት ክህልወና ብኡ ክንምራሕ ፍቓደኛታት ክንከውን አሎና። እሞ ሎሚ ሕይወተይ መንእዩ ዝመርሖ ዘሎ ኢልና መራሒና ክነለሊ ይግብአና። ሓደ ካብቲ ጸገም አርድእቲ ክርስቶስ ዝነበረ አለሊኻ ዘይምኽአል እዩ ነሩ ሎሚ እውን ንግብርን መልእኽቲ አምላኽን አለልዮም ዘይክእሉ ብዙሓት አብ መንጎና አለዉና። ዓይንና ከለልን ክርእን ንመንፈስ ቅዱስ ከብርሃልና ንለምኖ።
ኦ መንፈስ ቅዱስ አምላኽና አብ መንጎና ሕድር ንአኻን ነሕዋትናን ርኢና ክንክእል አዒንቲ ልቦናና ክፈተልና ክንልአኸካ ልብና ክነንጽሕ አብ ሰላምን ፍቕርን ክንምለስ ሓግዘና ንበሎ።
ኦ ማርያም አደና ማኅደር መንፈስ ቅዱስ ኮንኪ ንመድኃኒና ክርስቶስ ዝወለድክልና ንሕና እውን ማኅደሩ ክንከውን ሕይወትና ቀይርና አብ ኵሉ ሓቂ ሰላም ፍቕሪ እነንግስ ኮና ክነብር ለምንልና ንበላ።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
.
“ለዝ ኅብስት ምሳሐ በዓለ ወለዝ ጽዋዕ ደመ ነበልባል ሦዕዎ አይሁድ በመልዕልተ ቅዱስ መስቀል” (ዚቅ ዘቅ. ቍርባን)።
ንባባት፡
፩ቆሮ 10፡16-17፥ (ዘፅ 24፡3-8)፥ ዕብ. 9:11-15፥ ግ.ሓ. 27፡8-33፥ ማር 14፡12-26
ምስባክ:
ወሠራዕከ ማእደ በቅድሜየ፥ በአንጻሪሆሙ ለእለ ይሳቅዩኒ፥ ወአጽሓድከ በቅብእ ርእስየ። “አብ ቅድሚ ጸላእተይ መአዲ ትሠርዓለይ፥ ንርእሰይ ብዘይቲ ቐባእካዮ” መዝ. 23፡5።
አብ ላቲናዊ ስርዓት ካብ 1264 ዓ.ም. ጀሚሩ ዝብዓል እዩ። ናይ ቅ. አግስጢኖስ ማሕበር አባል ዝኾነት ድንግል ጁልያና ከይግ እትብሃል ራእይ ተራእይዋ ወርሒ በሪሃ አብ ማእከላ ጸሊም ነጥቢ ዝመስል እዚ ኸአ አብ ብዓላት ሓደ ብዓል ተሪፉ ከምዘሎ ንሱ ኸአ ብዓል ቅ.ቍርባን ምዃኑ ተገሊጹላ። ካብዚ ራእይ ንድሓር ሰውነት ክርስቶስ “Corpus Christi” “Corpus Domini” እናበሉ ብዓቢ ክብሪ የብዕልዎ።
አብ ዓድና አብ ገለ ቍምስናታት ብዓል ቅ. ቍርባን ተባሂሉ ይብዓል። ዕለቱ ድሕሪ ብዓል ጰራቅሊጦስ ዘላ ሰንበት እዩ ዝውዕል። ሚስዮናውያን ዘእተውዎ እዩ። አብ እምነትና ዓቢ ትርጉም ስለ ዘለዎ ኸአ ብኽብሪ ነብዕሎ። እዚ ብዓል እዚ ንአምላኽ ክነመስግን ዕድል ይኸፍተልና። ነቲ ብቅ. ቍርባን አቢሉ አብ መንጎና ህላዌኡ ዝገለጸልና አምላኽ ነመስግን። እዚ ብዓል ዝበለጸ ርድኢት ብዛዕባ ሥጋን ደምን ክርስቶስ ክህልወናን ብዛዕብኡ ዘሎና እምነት ክንርኢ ምስቲ ንሱ ዘገለጸልና ክነወሃህዶ ይሕግዘና። ከምቲ ቅ. ጳውሎስ ዝብሎ “ከመይ ሥጋ ጎይታ ምዃኑ ፈልዩ ኸይፈለጠ ዚበልዕን ዝሰትን አብ ገዛእ ርእሱ ፍርዲ እዩ ዘምጽእ፥ በዚ ምኽንያት እዚ እዮም አብ ማእከልኩም ብዙኃት ድኹማትን ሕሙማትን ዘለዉ፥ ዝሞቱውን ብዙኃት እዮም” (1ቆሮ 11፡29~30) ዝብለና።
ኢየሱስ ቅድሚ ሞቱ ነታ ጌና ንእሽቶይ ዝነበረት ቤተ ክርስትያኑ ዝዓበየ ህያብ ዝሓደገላ ብዘይካ ትምህርቱ አብነታዊ ሕይወቱን ሞቱን ቅ. ቍርባን እዩ። ብኹሉ ከምእንርእዮ ማእከል ናይ ኵሉ ክርስትያናዊ ሕይወት ቅ. ቍርባን እዩ። ሓንቲ ማሕበር ክርስትያን ጽምኣት ቅዱስ ቍርባን ክህልዋ ንከሎ አብ ዓቢ ዘስግእ ጸገም ገጻ ትጉዓዝ ከምዘላ ክትፈልጥ ይግባእ። አብ ሱታፌ ቅዱስ ቍርባን ዘይርከብ ወይ ዘይትርከብ አማናይ ብሓቂ ውፉይ ክርስትያን ክብሃል አጸጋሚ እዩ። ሥጋን ደምን ክርስቶስ ዘይቅበል ልቢ ብዙሕ ጸጋታት እዩ ዝጎድሎ። ክርስቶስ “ሥጋይ ዝበልዕ ደመይ ዝሰቲ አባይ ይነብር” እናበለ ብቅዱስ ቍርባን ዝርከብ በረኸት ይነግረና። ብዓል ቅዱስ ቍርባን ብርእሱ ብዓል ኢየሱስ ስለ ዝኾነ ካብኡ ዝዓቢ የብልናን ስለዚ ክንሕጎስ ክንዝምር ግቡእ እዩ።
አብ ታሪኽ ክርስትናን ከም ዝተራእየ አብ ስደትን ውርደትን እትርከብ ቤተ ክርስትያን ነዚ ሓቂ እዚ ብጋህዲ ትፈልጦ ስለ ዝነበረት አብ ማእከላ ቅዱስ ቍርባን ክትሕዝ ትቃለስ ከምዝነበረት ንርኢ። እዚ ሓቂ እዚ አብ ብዙሓት አብነታት አብ ዝሓለፈ ዘመናት ተራእዩ ወላ አብ ዓድና እውን እዚ ሓቂ ነሩን አሎን። አብ ብዙሓት ሃገራት ክርስትና ብአዋጅ አብ ዝተኸልከለሉ አብ ኮሙኒስት ሃገራት አብ ሃገራት አስላም ከምኡ ካልኦት ንክርስትና ዝኽልክሉ እቲ ቀንዲ ዝተራእየ አብ ማእከሎም ቅዱስ ቍርባን ክዕቅቡ ምድላይ እዩ።
አብ ዓድና እውን ምስዮናውያን ብፍላይ ላዛሪስት ብዘእተውዎ አብ ገለ ቍምስናታት ብዓል ቅዱስ ቍርባን bvበዚ መንፈስ እዩ ጀሚሩ። ማለት ሥጋን ደምን ናይ እቲ ሓደ ወዱ “ክርስቶስ አብኡ ብሓቂ ህልዊ ዝኾነ” አብ ትሕቲ መልክዕ ህብስትን ወይንን አብ ቅዱስ ቍርባን ከምዘሎ ንአምን። ነዚ ዕለት ብዙሓት አብ ዝሓለፈ እዋናት ብዓቢ ዓጀባን ዑደትን እናዜሙ የብዕልዎ ነሮም። አብዚ እዋና ግና ብዙሕ አይብዓልን ብሓቂ የሕዝንን የሰክፍን። አብ ቀደም ዘመናት ክርስትያን አብ ስደትን ሞትን እንከለዉ ብዘይፍርሒ ወላ እውን እንተ ተረኽቡ ክሳብ ሞት ዘብጽሕ ምዃኑ እናፈለጡ እንከለዉ ብድፍረት ካብ ቅዱስ ቍርባን ከይተፈልዩ የብዕሉን ይሳተፉን ነሮም። ሎሚ አብዙሕ ካብ ስደትን ሞትን ፍርሕን ነጻ አብ ዝኾናሉ ዝግባእ ክብርን ተሳትፎን አብ ቅዱስ ቍርባን ብዘይምግላጽና የሕዝን።
አብ መአዲ ቅዱስ ቍርባን እንታይ ኢና እንገብር።
ብመሰረቱ ክንርእዮ ከሎና ክልተ ነገራት ኢና እንፍጽም።
ዝኽሪ ንገብር ከምኡ ምስጋና ነቕርብ። ቍርባን ዝብል ቃል ካብ ግሪኽ ዝተወስደ ኮይኑ “ምስጋና” ማለት እዩ። ልዕሊ ኹሉ ብዓሚቕ እምነትን ምስጋናን ነቲ ብኢየሱስ ክርስቶስ ብሕይወቱ፥ ብሕማማቱ፥ ሞቱን ትንሣኤኡን አቢሉ አምላኽ ዝገበረልና ነመስግን። ከምኡ ነቲ ዅሉ አብ ግላዊ ሕይወትና አምላኽ ብዝተፈላለየ መገዲ ፍቕሩ ንዝገለጸልና ንዝክርን ነመስግንን። ነቲ ኹሉ አምላኽ ዝገበረልና እነስተንትነሉ እዋን እዩ። እንዝክሮን እነመስግኖን ነቲ ቅድም ዝገበረልን ጥራሕ ዘይኮነ ነቲ ሕጂ አብ መዓልታዊ ሕይወትናን እንርእዮን እንዕደሎን ዘሎና እውን ዘጠቓለለ እዩ።
አብ ሓደ መንፈስ ቀሪብና ከም ማሕበር ክርስቶስን ስዓብቱን ነብዕል። ቅዳሴ ብርእሱ ማሕበር አይገብረናን እዩ። ናይ ሓንቲ ድሮ ማሕበር ኮይና ዘላ ብዓል እዩ። ቅዱስ ቍርባን ወላ እኳ ማእከል ናይ ኵሉ ክርስትያናዊ ሕይወትና ይኹን እምበር ናይ ሕይወት ምልአት አይኮነን። አብ ጥርሑ ባዶ ዝኾነ ቅ. ቍርባን አይርከብን እዩ። ቅዱስ ቍርባን ከም ኩሎም ምስጢራት ቤተ ክርስትያን ምስጢር (Sacrament” ምልክት “Sign” ናይ ሓደ ካብኡ ዝዓቢ (ሕያው ዝኾነ ማሕበር ክርስትያን) እዩ። በዚ ምኽንያት እዩ ቅዱስ ቍርባን ናይ ኵሉ መለክዒ ሕይወትና እዩ ዝብሃል። ካብቲ ሓንቲ ማሕበር ክርስትያን እትገብሮ ወይ እትዕርጎ መስዋዕቲ ቅዳሴ ብምዕዛብ እናዓበየት ወይ እናሞተት እትኸይድ ምዃና ክንፈለጥ ይክአል። ምዉት ወይ ሕይወት ዘይብሉ ክርስትና አብኡ ሕያው ዝኾነ ቅዱስ ቍርባን አይርከብን እዩ።
ሎሚ እምብአር ናይ ክርስቶስ ሥጋን ደምን ብዓል እዩ። አየናይ ሰውነት ክርስቶስ ኢና ነብዕል ዘሎና? እቲ አብ መስቀል ዝሞተ ሰውነት? እቲ አብ ገሊላን አብ ኵሉ ምድረ ይሁዳን ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ሰውነት? ብሓቂ ክንርእዮ ከሎና ንሱ አይኮነን እነብዕሎ ዘሎና። ሎሚ እነብዕሎ ዘሎና ሰውነት ናይ እቲ ካብ ሙታን ዝተንሥአ ሰውነት ክርስቶስ ኢና እነብዕል ዘሎና። ኵላትና እተጠመቕና ናይ እዚ ሰውነት አባላት ወይ ነዚ ሰውነት እንቕውም ኢና። ገለ አባላት እቲ ሰውነት ሕያዋን ጥዑያትን እቲ ሰውነት ክጥዒ እጃሞም ዘበርክቱ እዮም። ካልኦት ከአ ሕሙማት ወይ ካብ እቲ ሰውነት ተፈልዮም ዝኸዱ፥ ወይ ከአ ምሕዋይን ምምጋብን ዘደልዮም እዮም።
ቅዱስ ቍርባን ክንቅበል ክንቀርብ እንከሎና ካህን “ቅዱስ ሥጋሁ ወደሙ ለክርስቶስ” እናበለ የቐብለና ንሕና ኸአ “አሜን ብአምን አመንኩ” እናበልና ንቕበል። አብዚ እምነትና ንገልጽ፥ እዚ ንቕበሎ ዘሎና ሰውነት እቲ ካብ ሙታን ዝተንሥኤ ክርስቶስ ከምዝኾነ ኵላትና አባላቱ ከምዝኾና ንገልጽ። ብኻልእ አዘራርባ ናይ ነፍሲ ወከፍና ሥጋ ኢና ንምገብ ዘሎና። እዚ ዘገርመና እንተ ኾነ ከምቶም አይሁድ ከመይ ገርካ ሥጋኻ ክንምገብ ትህበና እናበሉ ዝተገረሙ ከምኦም ንግረም አሎና ማለት እዩ። ብኻልእ አዘራርባ ሥጋ ክርስቶስ አይ ኮናን እንቕበል አብኡ ኢና እንሳተፍ። ቅ. ጳውሎስ ነዚ ክገልጽ እንከሎ “እታ ንሕና እንባርኻ ናይ በረኸት ጽዋዕ ምስ ደም ክርስቶስ ኅብረት ዘለዋዶ አይኮነትን፥ እታ እንቖርሳ እንጌራስ ምስ ሥጋ ክርስቶስ ኅብረት ዘለዋዶ አይኮነትን፥(1ቆሮ 10፡16) ይብል። አብዚ ሰውነት ክብል እንከሎ ነቲ ምሉእ ዝተንሥኤ ሰውነት ክርስቶስ እዩ ዘስምዕ ማለት ኢየሱስን ማሕበር ተከተልቱን። ቀጺሉ እታ ሓንቲ እንጌራ ዝተቆርሰትን ዝተዓደልትን ምልክት እያ “ብዙሓት ከሎና ሓደ ሥጋ ኢና ከመይ ካብ ሓንቲ እንገራ ኢና እንሳተፍ” (1ቆሮ 10፡17) ይብል። አብ ብዙሓት እዚ አብ ሓንቲ እንጌራ ምስታፍ ዳርጋ ጠፊኡ ብኻልእ አገባብ ተተኪኡ ንረኽቦ።
እዚ “ሕብረት” ምስ ኢየሱስ ጥራሕ አይኮነን ምስቶም አብ ከባቢና እውን ዘለዉ እዩ። በዚ ምኽንያት ኢና አብ መንጎ ቅዳሴ ነቲ ባዕሉ ጎይታና ዘስተምሃረና ጸሎት “ነቶም ዝበደልናዮም እቕረ ክንብል” እናበልና እንጽሊ። አብ ነነድሕድና ሰላም ክንብሃሃል ከሎና (አብዚ እዋን ብዙሕ ግዳማዊ እዩ) ሓቀኛ ዕርቂ ገርና አብ ፍጹም ሓድነት ንአቱ። ገለ ሰባት አብ መንግኦም ሰላም ክብሃሃሉ ዘይከአሉ አብ መአዲ ቅዱስ ቍርባን ቆሪቦም ክቖርቡ ክትርኢ ከሎኻ ነቲ ኢየሱስ ዘስተምሃሮ ቅድሚ አብ መንበረ ታቦት ምቕራብ ከድካ ምስ ሓውኻ/ሓፍትኻ ተዓረቕ ዝብል ዝዘንግዑ ይመስል።
ልብና ተረሓሒቑ እንከሎ አብ መአዲ ክርስቶስ ክንቀርብ ከም ሓንቲ ማሕበር ክንርአ አሸጋሪ እዩ። ሓደ ሰውነት ከይኮና አብ ሓደ ሰውነት ክንሳተፍ አይክአልን እዩ። ካብ ህንጻ ቤተ ክርስትያን ወጻኢ ሓደ እንተ ዘይኮና አብ ነነድሕድና ዘይንገዳደስ እንተ ድአ ኮና አብ ውሽጢ ቤተ ክርስትያን እውን ሓደ ክንከውን አይንኽእልን ኢና። ሕብረት እንተ ዘይብልና ንዝዕዘብ አብ ቅዳሴ ምምጻእ ከም ሓደ ግላዊ ግብኡ ወይ ግብሪ እንገብር ዘሎና እዩ ዝመስል። ካልእ ከምዘየድልየና ንአቱን ንወጽእን። ገለ ሰባት ደንጉዮም ይመጽኡ ቀልጢፎም ይወጽኡ ወይ እውን አብ መንጎ ይኸዱ ከምዚ አገባብ ነቲ ዝዓርግ ዘሎ መስዋዕቲ ቅዳሴ ክብሪ ዘይምሃብ ነቲ እኩብ ማሕበር ዘይምኽባር እዩ ዘርኢ። ቅዳሴ ብሓባር ጀሚርካ ብሓባር ክውዳእ እንከሎ ጥራሕ እዩ ምሉእ ሓድነትን ሕብረትን ዘልኦ። ብዙሓት ቅዳሴ ነዊሑ አይርድአናን እዩ እናበሉ ይግረምርሙ እዚ ግን ትርጉምን ምስጢርን መስዋዕቲ ቅዳሴ ዘይምፍላጥ እዩ። አብ መስዋዕቲ ቅዳሴ ክርስቶስ ባዕሉ ሰዋእን ተሰዋዕን እዩ ነዚ ዝአምን አብ መንጎ ክሓድግ እንከሎ ንኢየሱስ ብባዕሉ ምሕዳግ ስለ ዝኾነ ጥቕሚ ቅዳሴ ዘይምርዳእ እዩ።
ቅድሚ አብ ቅዳሴ ምምጻእና ማሕበር ኮና እንተ ዘይጸናሕና አብ ቅዳሴ ምስአቶና ዝመጽእ ሕብረት የለን። አብ ሓደ ቍምስና መሰረታዊ ዝተፈላለየ መደባት ከምኡ ብዙሕ ፍጻሜታት ዘልኦ አብ መስዋዕቲ ቅዳሴ ግን ዛሕሊ ዘርኢ ምዉት ቍምስና እዩ። መስዋዕቲ ቅዳሴ መለክዒ ናይ ሓንቲ ቍምስና እዩ። ሓንቲ ቍምስና መጠን አብ መስዋዕቲ ቅዳሴ ዘልአ ሱታፌ መጠኑ ኸአ ጸጋ ይበዝሓ። ብመንፈስ ድኻ ቍምስና ድኻ ቅዳሴ አልአ። ብመንፈስ ውዕውዕ ቍምስና ድዅም ቅዳሴ ክህልዋ አይክእልን እዩ። ገለ ካብቶም አብ ቅዳሴ ዘይመጽኡ ብቕንዕና ክርአ እንከሎ አብ ቍምስንኦም ሓንቲ ዝጠቕሞም ክርእዩ አይክአሉን ይኾኑ። ቍምስና ሕይወት ክህልዎ ናይ ሓደ ክልተ ሰባት ግብሪ አይኮነን ነፍስወከፍ ምስ ክርስቶስ ዘልኦ ርክብ ርእዩ ክኽእል አለዎ። ታቦት አምላኽ ዝኾነ ልቢ ክነጽሕ ኵሉ ጊዜ ስንድው ኮይኑ ክርከብ አልኦ ሽዑ እቲ ጸጋ አምላኽ አብ ኩሉ ይበጽሕ።
ጽቡቕ ሓበረታ ዘልኦ ዛንታ፡
አብ ሓደ ዝንገር ታሪኽ አብ ሓንቲ ቍምስና አባላታ ቍምስንኦም ከም ዝሞተት ዝዛረቡን ዝሓምዩን ዝፈልጠ ቆመስ ስርዓተ ቀብሪ ዘልኦ ቅዳሴ ክገብር አብ ቤተ ክርስትያን ናይ ሬሳ ሳጹን ቀሪቡ ንዅሎም ደቂ ቍምስና ሎሚ ስርዓተ ቀብሪ ቍምስናና አሎ ኢሉ ዓዲምዎም ይብሃል። ቅዳሴ ምስ ተወድአ ቆመስ ንዅሎም ደቂ ቍምስና ተሰሪዖም ነቲ ሬሳ ሳጹን ናይ መጨረሽታ አኽብሮት እናሃቡ በብተራ ክሓልፉ ነጊርዎም። ነፍስወከፎም ነቲ ክፉት ሳጹን ድንን ኢሎም እንተ ረአዩ ገጹ አብ ዓቢ መረጸን ይርኢ ነሩ እቲ ካህን አብቲ ሳጹን ዓቢ መረጸን ገሩ ነሩ። ሞት ቍምስና ናይ ነፍስወከፍ ወዲ ቍምስና ሞት ደአ እምበር ናይ ቆመስ ወይ ናይ ውሑዳት ትጉሃት አባላት ሞት ጥራሕ አይኮነን። ብርግጽ ቍምስናና እንተ መተት፥ ቅዳሴታትና ዘሰልኪ እንተ ኾነ ብምኽንያት ሕማቕ ስብከት ወይ እውን ሕማቕ መዛሙር ወይ ዜማ ጥራሕ አይኮነን። እቲ ጸገም መሰረታዊ ነፍስወከፍ አብ ምማት ቍምስናኡ ዘስዓቦ ጸገም ብመጠኑ አልኦ። ብርግጽ ቆመስና አብ ምምራሕ ዝርከቡ ዝዓበየ ሓላፍነት አልኦም ካልኦት ከአ ዝጻወትዎ ተራ አልኦም። እምብአር ቅድሚ አብ ቅዳሴ ሰንበት ካብ ምኻድ ቅድሚ ምቍራጽና አነ ከም አነ እዚ ጸገም ክወርድ ካሳብ ክንደይ ብሓላፍነት እሕተት ኢልና ንርእስና ክንሓትት አሎና። መስዋዕቲ ቅዳሴ ክነዕርግ ከሎና ነቲ ቅድሚ 2000 ዓመት ብኢየሱስ ዝተፈጸመ ጥራሕ አይ ኮናን እንዝክር። መስዋዕትና ብመንፈስ ተዘክሮን ምስጋናን ኢና እነዕርጎ። ነዚ ሎሚ ኮናዮ ዘሎና ከምኡ እንኸውን ዝገበረና መስዋዕቲ እዩ። ሎሚ ከምቲ ጳውሎስ ሓዋርያ ንሰብ ፍሊጲስዩስ ዝበሎ ኢና “አብ ሕማማት ክርስቶስ ክንሳተፍ፥ ምስኡ ክንመውት እሞ ኃይሊ ትንሣኤ አብ ሕይወትና ርኢና ክንክእል። መስዋዕቲ ቅዳሴ ንሕና ክፍሉ ዝኾና ናይ እቲ ህያው ዝኾነ ሰውነት ብዓል እዩ።
ቅዱስ ቍርባን እምብአር ምልክት ህላዌ አምላኽ አብ መንጎና እዩ። ቅ. ማክሲሚላን ኮልብ ከምዝ ዝጸሓፎ “ አብ ቅዱስ ቍርባን አምላኽ አብ መንጎና ይነብር” ይብል። ምልክት ሓልዮት አምላኽን መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሪ አምላኽ ዝገልጽ እዩ። ቅ. ጴጥሮስ ጁልያን ኢማርድ ዝተባህለ “ቅ. ቍርባን ዝለዓለ መረጋገጺ ፍቕሪ ኢየሱስ አብ ተኸተልቱ እዩ፥ ልዕሊዚ ወላ ሓንቲ የለን መንግስተ ሰማይ እዩ ዘሎ” እናበለ ይገልጽ። ኢየሱስ አብ ቅ. ቍርባን አሎ በዚ ምኽንያት አብ መንበረ ታቦት ብአኽብሮት ንሕዞ።
ቅዱስ ቍርባን ክንቅበል እንከሎና ታቦቱ ንኸውን። ቅ. ማክሲሚላን ኮልብ “መላእኽቲ ብአና ክቐንኡ እንተድአ ኾይኖም ብሓደ ነገር ጥራሕ እዩ ንሱ ኸአ ብቅዱስ ቍርባን እዩ” ይብል። ስለዚ ማኅደሩ ዝኾነ ልብና ቅዱስ ገርና አንጺሕና ክንሕዞ ይግብአና። ክንቅበሎ ከሎና ንአኡ ዝግባእ አቀባብላን አኽብሮትን ገርና ክንቅበሎ ይግብአና ኃጢእና ወዲቕና ከሎና ክንቅበሎ አይግባእን።
ከመይ ገርና ቅዱስ ቁርባን ክንቅበል ይግብአና፡
ካብ ዓቢ ኃጢአት ነጻ እንከሎና። ምስ ዓቢ ኃጢአት እንከሎና ክንቅበል አይግባእን። ጳውሎስ ከም ዝብለና “ከይተግብኦ እንጌራ ጎይታ ዚበልዕ ወይስ ጽዋዕ ጎይታ ዝሰቲ አብ ናይ ጎይታ ሥጋን ደምን እዩ ዚዕግብ። እምብአር ሰብ ካብዚ እንጌራ እዚ ቅድሚ ምብልዑን ካብዚ ጽዋዕዚ ቅድሚ ምስታዩን ንርእሱ ይመርምር፥ ከመይ ሥጋ ጎይታ ምዃኑ ፈልዩ ኸይፈልጠ ዚበልዕን ዚሰትን አብ ገዛእ ርእሱ ፍርዲ እዩ ዜምጽእ” (1ቆሮ 11፡27-29)።
ነቲ ቤተ ክርስትያን እትህቦ መምርሒ ክንክተል አሎና። ንዝኾነ ንእምነትና ዝርኢ መምርሒ እትህበና ቤተ ክርስትያን እያ ስለዚ ንሳ ዝመሃረቶ ክንቅበልን ክንሰምዕ ይግብአና። ንቅዱስ ቍርባን ብዝርኢ በብእዋኑ መምርሕን ትምህርትን ትህበና እያ፥ ንአብነት “አብ ልቲኡ መልክዕ ማለት አብ ሥጋኡን ደሙን አብ ቅዱስ ቍርባን ኢየሱስ ብርእሱ ብነፍሱን ብመለኮቱን ብሥግኡን አሎ” “መስዋዕቲ ቅዳሴ ናይ ሓቂ መስዋዕቲ እዩ” . . . . ዝብል ንረክብ።
ብሥጋን ብነፍስን ተሰናዲና ክንቆርብ ይግባእ። ንዝሓለፍን ዘሎን ሕይወትና ክንርኢ እሞ ሕይወትና ክነሰናዱ አሎና።
ሕብረት ሓድነት ክህልወና ይግባእ። መአዲ ቍርባን መለልይኡ አብ ሓደ ምዃን እዩ እዚ ኸአ አብ መንጎና ዝኾነ ግዳማውን ውሽጣውን ፍልልያት ክህሉ አይግባእን። ቅዳሴ ናይ መላእ ቤተ ክርስትያን አኮቴት እዩ ስለዚ ሓድነት መንፈስን ግብርን ክህልወና ይግባእ።
ቅዱስ ቍርባን እምብአር ብርእሱ ክርስቶስ ስለ ዝኾነ ክንቅበሎ ምስኡ ክንወሃሃድ ይግብአና። ነቲ “ቍረብ ዝብል ሕጊ ቤተ ክርስትያን ክንኽብሮ ይግብአና”። ብዝኾነ ምኽንያት ሕጊ ጥሒስና እንተሎና ባዕልና ኢና ክንክልከል ዘሎና። ናይ እምነት ጉድለት እንተሎና ብዘይ ቃል ኪዳን እንነብር እንተ ኾና ብሓፈሻ አብ ኃጢአት ከሎና ክንቅበል አይክአልን እዩ። ብንስሓ ኃጢአትና ሓጺብና ጥራሕ ኢና ክንቆርብ ዝግብአና። ከይተናዘዝካ ምቕራብ አብ ርእስና ዝገደደ በደል ኢና እንፍጽም ስለዚ ቅድሚ ምቕራብና ክነጽሕ አሎና። ነዚ ክንገብር ክንጽሊ ክንሳሕ ጸጋኻ ሃበኒ ክንብሎ ይግባእ።
ኦ አብ ቅዱስ ቍርባን እትነብር ኢየሱስ አምላኽና “ከም ምሕረትካ እምበር ከም በደልና አይትኺደና” ባርኸና እንጉዓዞ መገዲ ሕይወትና ብቅድስና ክንመርሕ ሓግዘና ንበሎ።
ብሩኽ ዓውደ ዓመት!
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ።


text:
ክብርነትክን ርእሰ ብሔር
ኣባላት መንግስትን ልኡካነ መንግስታትን
ዝተፈላለኹም ሰበ ስልጣናትን
ክቡራትን ክቡራንን
ከምቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 4 መስከረም 1993 ዓ.ም. ኣብ ቪልኒዩስ ተረኺቦም፥ ነቲ ብጽሞና ስለ ናይ ሃይማኖት ነጻነት ምኽባር ውዕዉዕ ምስክርነት ተመክሮ ዝገበረ እክብሉ ናብ ዝገለጽዋ ኣካል ናይ ዞባ ቦልቲክ ሃገረ ሊትዋንያ ክበጽሕ ንዓብይ ሓጎስን ተስፋን ምኽንያት ይዀነኒ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ክብርነትክን ርእሰ ብሔር ስለ እቲ ሰናይን ልባውን ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ብስምክንን ብስም ሕዝብኽን ዘስማዕኽኖኦ ቃል የቐንየለይ። ብኣኽን ነቲ በራት ኣባይቱኡን ሃገሩን ንዘርሃወለይ ሕዝቢ ሊትዋንያ ከመስግን እፈቱ፡ ፍቕራውን ቅኑዕን ምስጋናይ አቕርብ።
ነቲ ዘካይዶ ዘለኹ ምብጻሕ ሃገርኩም ዝኽሪ መበል ሚእቲ ዓመት ናጽነት ኣብ እተብዕለሉ እዋን ብምዃኑ ፍልዩን ኣገዳስን ይገብሮ።
እቲ ማእለያ ዘይብሉ ፈተናን ስቓይን (ስደትን ምስጓግን ክሳብ ሰማዕትነትን እውን ዘብጸሓኩም) ስምብራት ዝተሰከመ እተብዕልዎ ዘለዅም ዝኽሪ መበል ሚእቲ ዓመት ናጽነትም ኣብ ግዜ ቆም ቢልና ነቲ ሎሚ ከም ሃገር ዘቖመኩም ተመክሮ ከነስተውዕልን እሞ ንቕድሚት ንኽትብሉ ንእዋናዊ ብድሆታት ክትገጥሙን ማንም ንጹል ዘይገብር ዘተን ሓድነትን ክትነብሩ ዘብቅዓኩም መፍትሕ ምርካብ ማለት እዩ፡ … ነፍሲ ወከፍ ትውልዲ ናይቲ ዝሓለፈ ቃልስን ክዋኔታቱን ኩሉ ናቱ ገይሩ ክጓዓዝን ተዘክሮ ኣበው ከኽብር ዝተጸውዐ እዩ። … እዚ ኸኣ እቲ ሎሚ ዝንበር ዘሎ ኩነት ዘፍረየ ናይ ስቓይን ኢፍትሓውነትን ኩነት ዝቐረጾ መንፈስ ምዕቃብ የድሊ። ከምቲ ኣብ ሃገራዊ መዝሙርኩም ደቃትኪ ካብ ዝሓለፈ ሓይሊ ክረኽቡ ዝብል ቃል እዚ ሕዝቢ’ዚ ክጸንዕን ክሓንጽን ዘብቀዖ ጽኑዕ መንፈስ ዘለዎ እዩ።
ከይዲ ታሪኽ ሊትዋንያ ዝተፈላለየ ዓሌትን ሃይማኖት ዘለዎ ህዝቢ ከምእንግድን ክምትቕበልን የረጋግልጸልና ፡ ኵሎም ሊትዋናውያንን ታርታርን ፖላንዳውያንን ሩሲያውያንን በይሎሩሲያን ኡክራይናውያንን ኣርመንን ጀርመናውያንን ካቶሊካውያንን ኦርቶዶክስውያንን ፕትሮተስታንትን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን ኣይሁዳውያን ክኣ ኣብዛ መሬት እዚኣ ዝነብርሉ ባይታ ረኺቦም እዮም። ኵሎም ብሓባር ናይቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ስቓይን መከራን ተቛዲሶም እዮም። … ካብቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ንቕድሚት ዝድርኸኵም ሓይሊ ኣውጽኡ … እዚ ኸኣ እቲ ምዕባይኵም ከም ሃገር ጸቕጢ ንምዃን ዘይኰነስ ምክብባርን እንገዳን ምትሕብባርን ዝብሉ ዕሴታት ዘመንጭወ ሓቀይናን ኣናስር እትነብሩ ዝብቅዕ እዩ።
እንነብረሉ ምክፍፋልን ተጻብኦነትን ዝዘርእ ዘይምርግጋእን ዓመጽን ናይ ካልትኦት ባህሊ ዘጥፍእ ዕዮ ዘተባብዕ ድምጺ ዝስምዓሉ ዓለም ሓቆፍ ኩነት ንስኹም ሊትዋናውያን ብዙሕነት ምእንጋድ ዝብል ቃል ዘለኩም ሃገር ኢኻትኩም። ብዘተን ገዛእ ርእስኻ ብምኽፋትን ቦቕባቕነትን ኣብ መንጐ ምብራቕን ምዕራብን ኤውሮጳ ናይ ሓድነት ድልድል ንኸተቑሙ ዘኽእለኩም ሓይሊ እዩ። … እቲ ኣድልዎን ሰብኣዊ ክብሪ ምኽባር ንውሑዳት ዝብል ናይ ሓባር ጥቕሚ ዘይጥምት ኩነት ናይ ዝፈጠሮ ስቓይ ዘሕለፈ ሕዝቢ ኢኹም፡ … በነዲክቶስ መበል 16 ኣብታ ፍቕሪ ኣብ ሓቂ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ፍቕዲ 7. ድልያ ናይ ሓባር ጥቕሚ ስሌኡ ምዕያይ ፍትሕን ፍቕርን ይሓትት [… ] መጠን ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ምስ እትተግህ ነቲ ክውን ድላይ ኣብ ኣብ ንምላስ መጠኑ ንዝበለጸ ናይ ሓባር መጻኢ ትዓዪ” … ኵሉ ዓይነት ግጭት ነባሪ መፍትሒ ንኽረክብ ዝግበር ጻዕሪ ጭቡጥ ሰብ ብፍላይ ነቶም ትሑታት ቆላሕታ ክግበር ዝድርኽ እዩ፡ ስለዚህ “ናብቲ ንኹሉ ጻማ ዘውህብ ዓቢይ ዝዀነ ናብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ኣማዕድዉ” (ወንጌላዊ ሓሴት, ቍ 235 ረኣ)፡
በዚ ምኽንያት’ዚ ካብ ዝሓለፈ ታሪኽ ሓይሊ ምግላል ማለት ብፍላይ ንመንእሰያት ቆላሕታ ምግባር ማለት እዩ። ንመጻኢ ጥራሕ ዘይኰነ ንህልው ኩነት እውን። … እዚ እቲ መንእሰይ ክዓብይን ክሰርሕን ማሕበራውነት ኣብ ምህናጽ ዝግበር ከይዲ ቀንዲ ተዋሳኢ ክኸውን ኣብ ህልው ኵነት እናነበረ ንትስፍው መጻኢ ዘማዕድው ክኸውን ዘብቅዖ እዩ። … ብዘይ ጥርጥር እዚ ናይ ተስፋ ፍረ ዘርኢ ከምዝኸውን ኣእምን። …. ናይዚ ሕዝቢ’ዚ መንፈስ እንገዳን ንመጻእተይና ምእንጋድን ንመእሰይን ምእንጋድን ነቶም ብዕድመ ዝደፍኡን ምእንጋድን ድኻታትን፡ ብሰፊሑ መጻኢ ምእንጋድ ዝብል እዩ።
እዛ ሃገር እዚኣ እቲ ናይ ሱታፌን ተስፋን ድልድላዊት መሬት ናይ ምዃን ጸዋዕታኣ ምሉእ ብምሉእ ክትነበር ሎሚ ከም ቀደም ካብዛ ሰዓት’ዚኣ ኣትሒዘ ኣብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕርኵት ጻዕርን ድጋፍን እማኔኽን ከተንብራ አረጋግጸልክን።
ኢሎም።


text:
መንቀሊ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ኣብቶም ዝሓለፉ 25 ዓመታት እናተዋህለሉ ዝመፁ ፀገማት እዮም ይብል ሓደ ፖለቲካዊ ተንታኒ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ፖለትካዊ ሳይንስ ገብረመድህን ገብረሚካኤል ካብ ኣወንታዊ እቶም ኣሉታዊ ምዕባለታት እናዓብለሉ ብምምፅኦም እዩ ናብዚ ማዕቢሉ ዘሎ ክብል ይገልፅ።
‘’ሓደ መንግስቲ ተቓውሞ ከጋጥሞን ክወድቕ ዝገብሩዎን ብዝተሰርሑ ፅብቓት ነገራት ከይኮነስ ብዘይሰርሖም ነገራት ወይ ብሕማቕ ነገራት ስለዝኾነ ብቐንድነት ምስ ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ምምላስ ጠለባት ዜጋታት ዘሎ ድሩትነት ዓቕሚ መንግስትን እዩ’’ይብል።
መንግስቲ ካብ ስልጣኑ ተወጊዱ መሰጋገሪ መንግስቲ ንኽጣየሽ 16 ሰባት ዘውፅኡ መግለፂ ብዝምልከት መምህር ገብረመድህን ገብረሚካኤል እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ኣካል ዘይኮነሉ መፍትሒ ክውንነቱ ኣይርኣየንን ኢሉ።
ኣብ ክንድኡ እቲ ገዛኢ ፓርቲ እጀታ ኣለና ንዝብሉ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወፃኢ ዘለው ፖለቲካዊ ሓይልታትን የገድሰና እዩ ዝብሉ ወገናትን ዓዲሙ ብግልፅን ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብን ክዝትን መፍትሒ ክድለን ኣለዎ ይብል።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መልሲ ን ናይ ዶክ. ኣስመሮም ለገሰ፡
ኣብ ቅድሚ ዓለም ንሓቂ ደፊኑ፡ ንስቓይ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኸሓደ መደረ ኣንጻር ጸብጻብ ኮሚሽን ኦፍ አንኳየሪ (COI)
*********
ብ ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰተስ፡ ሰ.ኣ.)
ሓምለ(July) 15፡ 2016
-----------------
ፕረፈሶር ኣስመሮም ለገሰ፡ ምንኳ ብኣካል ዘይንፋለጥ እንተ ኾና፡ በቲ ስነ-ሰብ መበቆልን ምዕባለን ሞያኻ (anthropologist): ብማዕዶ ኣባኻ ልዑል ክብርን ሓበንን ከም ዝነበረኒ ክሕብረካ እፈቱ። እንተ ኾነ ግን፡ ኣንጻር ኩሉ ሰብኣዊ መሰል ህብኻ ደው ብምባል፡ ኣብ ትሕቲ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ክትምብርከኽ ስለ ዝመረጽካ፡ ን ዝነበረኒ ክብሪ በሊልካዮ ጥራይ ዘይኮነስ መሪዝካዮ ክብለካ እኽእል፣ ከምኡ`ውን ዝኸሓድካዮ ህዝብኻ።
ናይ ህግደፍ ሓሶታት ክሰምዕ ሕማም ርእሲ ስለ ዝፈጥረለይ፡ ነቲ ሕልናኻ ንውልቀመላኺ ኢሳያስ ሸጥካ ንርእስኻ ዘቃላዕካሉ ናይ ሰነ 21፡ 2016 ኣብ ጀነቫ ዝሃብካዮ ሕሱር መደረኻ ደንጒየ ስለ ዝሰማዕኩዎ ደንጒየ መልሰይ እህበካ ኣለኹ። ነታ እዋኑ ኣኺሉ ብህዝቢ ተፈንፊኑ ዘሎ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ንፍርቂ ዘመን ክቐብራ ህርድግ ዝበላ፡ ወትሩ ካብ ዝተቐበረትሉ ደሚቓ ቦሎኽ እትብል ሓቂ፡ ኣብ ቅድሚ ዓለም ክትደፍና ተላኢኽካ ኣብ ገጽካ ክትግጭበካ ርእየያ።
ብዝኾነ፡ ቅድሚ ናብቲ ናተይ ርእይቶ ምእታወይ፡ ኣብ ጀነቫ ዝሃብካዮ ዘረባ ምእንቲ ኣብ ልቢ ህዝብኻ ሰፊሩ ን ታሪኽ ክስነደልካ እነሆ ካብ ቃልካ ቆሊበ ቃል ንቓሉ ኣብ ጽሑፍ ኣስፊረልካ፡-
``ብጣዕሚ ተሓጒሸ ኣብዚ መጺአ ነዚ ኹሉ ብምርኣየይ፣ ካብ ኩሉ ኤውሮጳ ተኣኪብኩም ከምዚ ክትገብሩ ከሎኹም ንኹሉ ኤርትራዊ ዘዅርዖ`ዩ። ሕጂ ኣነ ኣመጻጽኣይ ካብ ኤርትራ`የ መጺአ ብቐጥታ። ነዚ ናይ ዓዲ እንግሊዝ ዝግበር ዘሎ ክልተ ኣኼባታት - ሓደ ቅድሚ ትማሊ ነይሩ፣ ሓደ ከኣ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ኪግበር`ዩ። ክልቲኡ ከኣንኤርትራ ዝምልከት`ዩ፣ - ሓደ ብዛዕባ መሰል ደቂሰብ COI ዝገበሩዎ ምርምር`ዩ፤ ንሱ እቲ ኣኼባ ክግበር ኣይተኻእለን -ብተቓውሞ ለይዲ ኪኖክ -Never Kneel Down - ዝብል መጽሓፍ ኣብ ሜዳ ከይዳ ዝጸሓፈት ሰብ ኢያ። ሕጂ ጸላኢትና ኮይና (ን ስርዓት ውልቀመላኺ ኢሳያ ማለትካ`ዩ) ዓንቂፋትና። ስለዚ፡ እቲ ኣኼባ ካብ ፓርላማ ወጻኢ ጌርናዮ፣ ተኻይዱ፡ ጽቡቕ ከይዱ። ካልኣይ ኣኼባ ክኣ ይመጽእ ኣሎ፣ ኣብኡ`ውን ክሳተፍ እየ።
``ሕጂ እቲ ዝዓበየ ዕላማና እንታይ`ዩ ነይሩ - እዚ COI - ሺላ ኪታሩት ደራሲት ጽሒፋቶ ዘላ ብዛዕባ ኤርትራ፡ ኣዚዩ እተጋገየ፡ ግጉይ ዝኾነ፡ ጭብጢታት ዘይብሉ ክሲታት`ያ ኣቕሪባ ዘላ። ስለዚ ንእኡ ከነፍርስ ምሁር ኤርትራዊ ኩሉ ክስለፍ ኣሎዎ ነዚኣ ንኽገብር፡ ዓቕሙ ከበርክት። ንምንታይ፡ እሳ ጽሒፋቶ ዘላ ከክፉኡ ኣብ ኤርትራ ሃለው ኢላ፡ ንዘሎ ስደተኛ ኹሉ ደሊያ፡ 450 ዝኾኑ ሰባት ኣዛሪባ። እዚኦም ከኣ እንታይ`ዮም፣ ስደተኛታት ኢዮም፣ ን ኣሳይላም ክረኽቡ ዝጽዕሩ ዘለዉ ሰባት`ዮም። ነዚኦም ክተሓቶም ከላ ብዛዕባ ኤርትራ፡ እንታይ ዓይነት ሓበሬታ`ዮም ዝህቡ? ፈቲዮም ኣይፈቲዮም፡ ንኤርትራ ከጸልሙ ኣለዎም። ከፊኡና፡ ተቐጥቂጥና፡ ተጨፍጪፍና ክብሉ ኣልዎም። እዚ ሓበሬታ ኣይኮነን፣ ክሲ`ዩ ብኣታቶም ወገን። ስለዚ፡ ንሳቶም ዝከኣሎም ይግበሩ፡ ምእንቲ ዕድል ክረኽቡ፣ ንሳ ግና ነዚ ከም ሓበሬታ ክትወስዶ ኣይግባኣን ነይሩ። ኣብ ክንድኡ። ነቶም ኣሳይላም ዝረኸቡ እንተ ተዛርቦም ካልእ ዓይነት ሓበሬታ ምተረኽበ ብዛዕባ ኤርትራ። ስለዚ፡ ንሳ ኣይትግበሮ`ምበር፡ ኣነ ባዕለይ ክገብሮ ወሲነ ኣለኹ ነዚ።
``ካልኣይ ከኣ ከረድኣኩም ዝደሊ እንተ`ሎ፡ - *ክልተ ኣህጉራዊ ሕግታት ኣሎ፤ ንዓና ዝምልከት ንሳ ተጠቒማትሉ ኣላ፣ ሓደ ከኣ ዕሽሽ ኢላ ሓሊፋቶ`ያ። ንምንታይ - *International convention of Civil and Political መሰል ናይ ምዝራብ፡ መሰል ናይ ኣኼባ - ነዚታት ዝምልከት`ዩ፤ ንውልቀሰባት ዝምልከት`ዩ። እቲ ካልኣይ ግና *International Convention of economic, social and cultural life ዝብል`ዩ፤ እዚ ከኣ እቲ ዝዓበየ ዓወታት መንግስቲ ኤርትራ ዘመዝገቦ ኣብኡዩ፤ ማለት ናይ ህዝቢ መሰል ከኽብር`ዩ ፈቲኑ መንግስቲ ኤርትራ፤ ነዚ ኹሉ ሸፊናቶ ሓሊፋ። ስለዚ ንሕና ብኽልቲኡ ሕጊታት መልሲ ክንህባ ኢና፤ ብእኡ ከኣ ነቲ ገይራቶ ዘላ ክሲታት ከነፍርሶ ክንፍትን ኢና። ንሓዋሩ ኸኣ፡ እቲ ንሳ ሸፊናቶ ዘላ ኣብ ሜዳ ጥዕና፡ ኣብ ሜዳ ትምህርቲ፡ ኣብ infrastructure (ትሕተ ቅርጺ)፡ ኣብ ዲጋታት ምስራሕ፣ እዚ ኹሉ ድኽነት ንምውጋድ ዝተገብረ ጻዕሪ፣ እዚ ኹሉ ዝተገብረ ሳዕሪታት ዋላ ሓንቲ ከም ቁምነገር ጌራ ኣይትርእዮን ኢያ። ስለዚ፡ እዚ`ዩ እቲ ዝዓበየ ጌጋ፣ ንሕና ኸኣ ፡ እዚ ኣብ ቦትኡ ኣሎ፡ ኣይንገድፎን ኢና፣ ኩላ ኣብ ዓለም ዝዝርጋሕ ክንገብራ ኢና፤ ነዚ ጌርና፡ ኩላትኩም ክትተሓባበሩና ተስፋ ንገብሩ። በብወገንኩም ፈትኑ። የቐንየለይ።`` ብምባል ዘረባኻ ዛዚምካ።
ንነበብቲ ከብርሆ ዝደሊ፡ ዝተዛረብካዮ ሓንቲ ከይገደፍኩ ተር ከም ዓተር ጌረ እየ ጽሒፈዮ ዘለኹ፣ ዘይኣመነ፡ ነዚ ጽሑፍ ሒዙ ንዘረባኻ ክሰምዖ እዕድሞ። ብዝኾነ፡ ቃልካ፡ ዋላ ብናይቲ ብሓሶት ባህሪ ዝተሞከረ ደረጃ ህግደፍ፡ ካብ ልቢ ዝወጸ ከም ዘይነበረ ዘነጽር፡ ኣዚዩ ድኹም ዘረባ`ዩ ነይሩ ክብለካ እደሊ። ከምቲ ኣብ ሚሐ ዝፈሰሰ ማይ ክዓቍር ዘይኽእል፡ ኣብ ኣእዛን`ቶም ክተሓባበሩ ትላበዎም ዝነበርካ መንነቶም ዝሸጡ ዝዓቘረ እውን ኣይመስለንን። -``ነዚ ክትግዕታዶ ትርህጻ`` - ዝብል ብሂል ኣዴታትዶ ሰሚዕካ ትፈልጥ። ነዚ ሓቅነቱ ዝነደየ ዘረባ ከተስምዕ ንጀነቫ ምኻድካ ን ጐይታኻ ኣየሓጐስካዮን። ምናልባት ነቲ የማነ ህበይ ሰዲዱዎ እንተ ዝኸውን፡ ብሓሶት ዝተሳሕለት መልሓስ ስለ ዘላቶ፡ ንሱዶ ምሓሸ ነቲ ሓቂ ኣብ ናይ ምዝምባዕ ፈተነ። እምበር እኳ፡ ሎምስ ኣይከም ቀደምን፣``ሓቂ እናሓደረ ይዅላዕ ከም ወርቂ ``- `` ሓቅን ወጋሕታን እናጸንሐ ይግለጽ`` - ከም ዝበሃል፡ ቃልዕ ዝወጸት ሓቂ ደጊማ ክትቅበር ፍጹም ዘይሕለም`ዩ። ከም መሰነይታኻ፡ ካብ ኢትዮጵያ ዝተለቁሑዎ፡ ዶክ. ሞሓመድ ሓሰን ዝተባህለ፡ ምናልባት ሶማሊያዊ-ኢትዮጵያዊ ወይ ወድ ካልእ ብሄር ይኸውን፡ ብዛዕባ ታሪኽ ቅድሚ ፈደረሽን፣ ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ፡ ብፍላይ ናይ እዋን ሻዱሻይ ወራር ክምህር ፈቲኑ፤ ልዕሊ ጳጳስዶ ካቶሊኽ - ንህዝቢ ኤርትራ ታሪኽና ክምህረና ያኢ! ወይ ጉድ፣ ዘመን ሕልፈት ዘየምጽኦ የብሉን።
ናብቲ ክልተ ሕጊታት ዝበልካዮ፡ ብዛዕባ ንሰብኣዊ መሰል ዝምልከት ሰነዳት ሕ.ሃ. ማለትካ እንተ ኾይኑ ኣብ ቍጽሩን ስሙን ዝተጋገኻ እመስለኒ። ነተን ክልተ ክትብል ከለኻ ነተን ብ 1966 ዝጸደቓ ማንታታት ማለትካ እመስለኒ። ነቲ ቦዅሪ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰል ግን ጐሲኻዮ ክትሓልፋ ፈቲንካ፤ እቲ ምንታይ፡ ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ብ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ጐይታኻ ተጋሂሱ፡ ብ COI ዝኽሰሰሉ ዘሎ ሓያል ኣድማሳዊት ሕጊ ስለ ዝኾነ`ዩ። እቲ ብጌጋ ስም ዝሰመኻዮ ክልተ ዝርዝር ሰነዳት ሰብኣዊ መሰል፡ ነቲ መሰረት - ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰል - ብሰፊሕ ንምግላጽ ዝወጸ፡ ሰለስቲኡ ክፈላለ ዘይኽእል ንምልኣት ሰብኣዊ መሰላት ዘረጋግጽ ሰነዳት ኢዩ። ስለዚ፡ ብፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያኣስ ኣብ ኤርትራ ተጋሂሱ ዘሎ መሰላት ብግቡእ ክትርዳእ እንተ ድኣ ደሊኻ፡ ንሰለስቲኡ ክትነቦን፡ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ጸልማት ህዝቢ ኤርትራ ኣዛሚድካ ክትርእዮን አማሕጽነካ። ብዝኾነ፡ እቲ ጐሲኻዮን ብጌጋ ሰሚኻዮን ዝሓለፍካ ሰነዳት ኣዳማሳዊ ሰብኣዊ መሰል ዝያዳ ክበርሃልካ እነሆ፡-
- Universal Declaration of Human Rights (ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት -1948)
- International Covenant on Civil and Political Rights ( ኣህጉራዊ ስምምዕ ኣብ በርጌሳውን ፖለቲካውን መሰላት-1966)
3. International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights ( ኣህጉራዊ ስምምዕ ኣብ ቁጠባውን፡ ማሕበራውን ባህላውን መሰላት-1966)
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠጠቐሰ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰላት ኣዛሚድካ ምእንቲ ክትርእዮ፡ ኣብ ቅድሚ ዓይንኻ ብፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተፈጸሙ ገበናት ካብ ቀላይ ብጭልፋዶ ፈይ ከብለልካ፡-
- ቅትለት ኣካለ ስንኩላን፣
- ምዕጻው እንኮ ኣስመራ ዩኑቨርሲትን፡ ዊዓን ዘስዓቦ ኢሰብኣዊ ሞት ተመሃሮን፣ ምዅናን መንእሰይ ንድንቍርናን ወፍሪ ባርነትን፣
- ትርጉም ኣልቦ ኣጽናቲ ኲናታት ምስ የመን፣ ምስ ሱዳን፣ ምስ ኢትዮጵያ፣
- ቍጽሮም ዘይተፈለጠ ኣብ ጐዳጉዲ ማእሰርቲ ዝማስኑን ዝሞቱን ዘለዉ ንጹሃት ዜጋታት፣
- ኣብ ፈተነ ስግረ ዶብ ከም እንሳ ሃድን ብተመልከተለይ ዝወደቑ መንእሰያት (ገሊኦም ንመሰክሒ ካልኦት ክኾኑ ምእንቲ ካብ ዝተቐተሉሉ ቦታ ተላዒሎም ኣብ ኣፍ ደገ መዓስከር ከም ዝስጥሑ ብዓይኒ ምስክር ተነጊሩ`ዩ) ክንደይ ኮን ይኾኑ፣
- ኣብ ምድረ በዳታት ሰሃራን ሲናይን ዝጠፍኡ ኣሽሓት፣ ኣብ ሲናይ ብኣውያት ጋር ነፍሶም ዝኸፈሉን፡ ተጐዪሖም ኰላሊቶም ንዕዳጋ ዝወረደን፣
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ንዓለም ዘሰምበደ ናይ ላምፓዱሳ ህልቂት( ቅድሚኡን ድሕሪኡን ዝሃለቑን ዝሃልቁን ዘለዉ ከይረሳዕና)፣ ኣፍሪቃ ሕብረት ናይ ሓዘን መዓልታት ዝወሰነሉ፣ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ግን ከይሓፈረ ዘይተፈልጡ ናይ ኣፍሪቃ ስደታኛታት ክብል ምዝራቡን ሬሳታቶም ዓዲ ኣቲዩ ከይቅበር ዝኸልከለን፣
- ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከተማ ለይቲ ተንሲኡ ኣብ መስርዕ ንባኒ፣ ንላምባ፣ ንማይ ዕለታዊ ህይወቱ የሕልፎ ምህላዉ፣
- መብራህቲ ኣብ መንጎ ጠፊኣተን ፡ ኣደታት ደቀን ከዐንግላ ብሑቕ ሒዘን ፈቐዶ ገዛ ገዛ ዘሰንክተን ክደልያ ዘሕልፍኦ ሓሳር፣
- ህዝቢ ኤርትራ ብስእነት ብቑዕ ሕክምናን ስእነት መድሃኒትን ክሓዊ ካብ ዝኽእል ሕማማት ይመውት ምህላዉ፣. . . .ክንደይሞ ክንብሎ? ኣብ ኤርትራ ዘይተሰነደ`ምበር ዘይተፈጸመ ገበን የለን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ብዘይብሉ ጭቆና ክጸንት: ተሳፋ ምዕባሌኣ ኪኸውን ዝነበሮ መንእሰይ ውላዳ ብዂናትን፡ ማእሰርትን፡ ብስደትን ምብትታንን ተባሕጒጉ፡ ን ማሕበራዊ ምድረበዳነት ትቃላዕ ዘላ ኤርትራ እናረአኻ፡ - ``ኣብ ትምህርቲ፡ ኣብ ጥዕና፡ ኣብ ትሕተ-ቅርጺ `መንግስቲ` ኤርትራ እዚ ከኣ እቲ ዝዓበየ ዓወታት መንግስቲ ኤርትራ ዘመዝገቦ ኣብኡ`ዩ`` ኢልካ ከይሓፈርካ። ጽባሕ ንጕሆ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዘሕትተካ ጥልመት ምሁር ምዃኑ ግን ኣይትረስዕ።
ከም ብዕድመ ዝደፋእካ፡ ብሞያኻ ዓቢ ጸጋ ሃገርካ ዝኾንካ፡ ብሊቅነታዊ ንጽህናኻ (intellectual integrity) ግን ሳእኒ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ብመልሓስካ ኣብ ምጽራግ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ዓለምን ትፋእካ ዘልመጽካ ዜጋ ምዃንካ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ድርብ ሓዘኑ ኴንካ ብምርካብካ፡ ምስ ጐይታኻ ኣብ ናይ ታሪኽ ኰሓፍ ክትድርበ ምምራጽካ ግቡእ ቦታኻ ኢዩ። እንተ ኾነ ግን፡ ንህዝብኻ ይቕረታ ሓቲትካ፡ ንዝተረፈ ዕድሜኻ ነጺህካ ብመትከላዊ ሊቅነት ከተገልግሎ ዝሓሸ ኣማራጺ ምዃኑ ትስሕቶ ኣይመስልንን፤ እቲ ምርጫ ኸኣ ኣብ ኢድካ ኢዩ፣ ትብዓት ጥራይ`ዩ ዝሓተካ።
ፕረሲደንት ኣብርሃም ሊንኮልን -``ሓደ ሰብ ዓሻ ክብለካ ሓደ ነገር`ዩ፣ ባዕልኻ ኣፍካ ብምኽፋት ከተረጋግጾ ግን ካልእ ነገር`ዩ`` - ኢሉ ይበሃል። ንከምዚ ከማኻ ኣብ ጊዜኡ ንዝነበሩ ምሁራት ዓያሹ ብምግራም ዝተዛረቦ ምስ ጊዜ ዘይሃሰሰ ልቦና ኢዩ። ኣብ ባህልና`ውን እኮ ምስ ጊዜ ዘይሃስስ ልቦና ሓዘል ምስላታት ከም ዘለና ከም ባህላዊ ኣንትሮፖሎጂስት ምሁር ትፈልጦ ኢኻ። እቲ ምስ ናይ ፕረሲደንት ኣብርሃም ሊንኮልን ቃል ዝሰማማዕ ኣብነት ምስላ ቀዳሞት - ``ዓሻ ከመይ ኣሎ? ዓሻስ ደሓን ኣሎ፣ ዘመድ ዓሻ ከፊኡዎ`ሎ``- ከምኡ`ውን፡ -``ሓሶት ንሓደ ዕለት ኣሶት(ዋጋ)፡ ንዘለዓለም ፍዅሰት`` ይበሃል`ዩ።
ኣይንዓሎ! ሕማቕ መዓልቲ ውዒልካ ዶክ. ኣስመሮም ለገሰ። ንነባሪ ሃገርን ህዝብን ክሒድካ ንሓላፊን ፉንፉንን ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ክትምብርከኽ፡ ንኽቡር ወለዶኻ ዘጽርፍ ምዃኑዶ ዝሕብረካ ሓደ ለባም ቤተሰብ ወይ ዓርኪ ስኢንካ?
ኣብ ውሽጢ`ዛ ህዝባ ንኸይነብር ዝተፈርደላ ተካል ሃገር እናነበርካ ናይ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ኮነ ናይ ምግባእን ምንቅስቓስን ሓርነት ዘይብልካ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሓንጎልካ ዘሎ እኮ ንፈልጦ ኢና እናበለ ሰብኣውነት ምግፋፍ (dehumanize) ከም መዛናግዒ ዝጠቀመሉ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ጐይታኻ፡ ንዓ ንጀነቫ ኬድካ በዘሎካ ዓቕሚ ሓሲኻ ንናይ COI ውሳኔ ንምቅዋም መድር ስለ ዝበለካ፡ ካብዛ ዘለኹዋ ትንፋስ ኣልቦ ህይወትሲ፡ ዋላ ንሓጺር እዋን ብሓሶት እንተ ኣስተንፈስኩ ኣይከፍኣንን`ዩ ኢልካ ዝተቐበልካዮ ትመስል። ኣብዚ እነሀልካ ቁልቁል ኣፉ ዝተደፍአ ተራ ምሁር። ከም ምሁር ግድን ትፈልጦ ኢኻ፣ ግን እንተ ኣካፋልኩኻ ኣይኸፍእን። ንገበናት ኣመሪካን እስራኤልን (ጂዊሽ ወለዶ ዘለዎ) ሰገጥ ከይበለ ዘቃልዕ፡ ፕረፈሶር ናዎም ቾምስኪ (Naom Chomsky): -``ሓላፍነት ምሁር፡ ንሓቂ ምቅላሕ፣ ን ሓሶት መንግስቲ ምቅላዕ`` - ኪብል ገሊጺዎ ኣሎ። ንስኻ ከኣ፡ ነዚ ቁልቁል ኣፉ ደፊእካ - ንሓቂ ምድፋን፡ ንሓሶት መንግስቲ ምቅላሕ - ጌርካዮ ኣለኻ።
ነቲ ኣብዛ ዓለም ህላዌኻ ኣብ ዘብቅዓሉ ሰዓት ብኽብርን ብውዑይ ንብዓቱን ከፋንወካ ዝግባእ ዝነበረ ጸጋ ፍቕሪ ህዝብኻ ረጊጽኻ፡ ባዕልኻ ብደውካ ሞትካ ምእዋጅካ እሓዝነልካ። እቶም ኣሰርካ ዝኽተሉ ዘለዉ ምሁራት ዜጋታት ኤርትራ ካብዚ ናትካ ተማሂሮም ምስ ህዝቦም ኪዕረቑ ከዛኻኽሮም እደሊ። ብስም`ቲ ኹሉ ዝዘርዘርኩልካ ኣብ ቅድሚ ዓይንኻ ንቡር ህይወት ሓሪሙዎ፡ ግዳይ ስቓይን መከራን ጥፍኣትን ኮይኑ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ኸኣ ዓገብ እብለካ።
ክቡር ግብራዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!
ሰላምን ራህዋን ኪሰፍን፡ ምልኪ ይፍረስ፡ ፍትሒ ይንገስ!!


text:
ኣባላት‘ታ ጉጅለ ሎሚ ሓሙስ ብመሰረት ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ፣ እቲ ሸሞንተ ሚእቲ ሚልዮን ቅርሺ ዝዋግኡ፣ሆስፒታል ዓለም ንዝበፅሓቶ ምዕባለን ቴክኖሎጂን ናብ ውሽጢ ሃገር ንምእታው‘ውን መንገዲ ዝኸፍት‘ዩ ኢሎም።
ዶ/ር ሄኖክ ገ/ሄር ምክትል ፕረዚደንት ጉጅለ ዶካትር ኢትዮ-ኣሜሪካውያን ኢንኮርፖሬትድ፣ነዚ ዝስዕብ ሪኢቶ ሂቦም‘ለው።
”ኣገልግሎት ሕክምና ካብ ምልጋስ ሓሊፉ፣ኪኢላታት ሕክምና ንምስልጣንን ምርምር ሕክምና ንምስላጥን ዘሕግዝ ገዚፍ ማእከል ክኸውን‘ዩ።እቲ ትካል ንኣድማሳዊ መዐቀኒታት ዘማእልእን ኣፍልጦ ዝረክብን ኮይኑ‘ዩ ክህነፅ” ኢሎም።
ምክትል ፕረዚደንትን ኣባል ኣመራርሓ‘ቲ ማእከልን ዝኾኑ ዶ/ር ግርማ ተፈራ ብወገኖም፣እቲ ሆስፒታል ማዕረ‘ቶም ኣብ ኣሜሪካን ኣውሮዻን ዝርከቡ ሆስፒታላት ከምዝኸውን ጠቂሶም።ኣተሓሒዞም፣ኣብ ርሑቅ ምብራቅ ታይላንድን ካልኦት ሃገራትን ዘለው ሆስፒታላት ዝኸሰብዎ ኣፍልጦ ዝረክብ‘ዩ ይብሉ ብዛዕባ‘ቲ ዝህነፅ ሆስፒታል ክዛረቡ ከለው።
ዶ/ር ዮናስ ለገሰ፣ኣባል‘ቲ መሪሕነትን ሓላፊ ጨንፈር ኣውሮዻን ብወገኖም፣ እቲ ኣብ ኢትዮዽያ ዝህነፅ ዘመናዊ ሆስፒታል ዳያስፖራውያን፣ልዕሊ ፳፯ ፍሉይ መጥባሕቲን ክንክንን ዝግበረሉ ዘፈራት( ስፔሻሊቲይስ) ከምዝህልዎ ሓቢሮም።ተወሳኺ መብርሂ ክህቡ ከለው፣
”ካብ ሞንጎኦም፣ሕክምና ልቢ ልዕሊ ፭ ዓይነት፣ሕማም ኩላሊት ልዕሊ ፲፪ ዓይነት ሕክምናታት፣ካንሰር ልዕሊ ፬ ዓይነት ሕክምና፣ መጥባሕቲን ሕክምናን ኣዕፅምቲ ድማ ልዕሊ ፫ ሓካይም ኣለውና” ይብሉ።
እቲ ዝህነፅ ሆስፒታል ኣገልግሎት ምሃብ ክጅምር ከሎ፣ንሕሙማት ምብራቅ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን፣ዕድል ቱሪዝም ሕክምና ክኸፍት ከምዝኽእል ንናይ‘ታ ሃገር መልክዕ ኣብ ምፅባቅ ኣበርክቶ ክህልዎ‘ዩ ከምዝህልዎ እውን ተሓቢሩ‘ሎ።
ንዝላዓለ ሕክምና እናበሉ ካብ ዓዶም ወፃኢ ንዝገይሹ ኢትዮዽያውያን ከምዘሕግዝ፣ብኣዝዩ ዝሓሰረ ዋጋ ኣገልግሎት ሕክምና ንክረኽቡ ከምዝገብርን እውን ተስፋ ኣሎ ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ቅዱስነቶም ነቶም ሎሚ ዕለት 26 ነሓሰ 2017 ኣብ ቸስቶኮቫ ሃገረ ፖላንድ ናብታ ተኣምራታዊት ማርያም ናብ ዝግበር ዝኽሪ ዓመታዊ ክብረ በዓል ንዝነግዱ ብኣማኢት ኣሻሓት ዝቊጸሩ ነጋድያን ውሉደ ክህነትን ምእመናን መልእኽቲ ብቪድዮ ከምዘለኣኹ እንክምልከት ሎምዘመን ነዚ ንግደት ፍሉይ ዝግብሮ እታ ተኣምራታዊት ስእሊ እኖና እግዚእትነ ማርያም ኣብ መካነ ንግደት ጃዝና ጎራ ብ8 መስከረም 1717 ዓም ከም ተኣምራታዊት ስእሊ ማርያም ዘውዲ ናይ ዝደፍኣትሉ መበል 300 ዓመት እውን ይዝከር ኣሎ፣ ቅዱስነቶም ነቶም ነጋዶ ከምዚ ክብሉ ሰላምታኦም ቡራኬኦምን ለጊሶም፣
ዝኸበርኩም መንፈሳውያን ነገድቲ! ንኩሉኹም ምውቕ ሰላምታይ አቅርብ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ከኣ ነቶም ሎሚ መዓልቲ ኣብዚኣ መንፈሳዊት ዋና ከተማ መካነ ንግደት ናይ ሃገረፖላድ ዝኾነት ቦታ ንክትበጽሑ ካብ ነዊሕ ግዜ መዲብኩም ምስቶም ፍቁራት ኣሕዋተይ ዝኾኑ ኣቡናትኩምን ካህናትኩምን ነዊሕ ንዝተጓዓዝኩም ዕዙዝ ሰላምታይ አቅርብ፣ ቸስቶኮቫ ኣብ ሕምብርቲ ፖላንድ ምህላዋ ትርከብ እንተደኣ ኢልና ፖላንድ ልቢ ወላዲት ኣለዋ ማለት እዩ፣ እዚ ከኣ ዝኾነት ትርግታ ልቢ ፖላንድ ምስ ህርመት ልቢ ወላዲተ ኣምላኽ ዱግ ዱግ ትብል ማለት እዩ፣ ናይ ሃገረ ፖላንድ ሕሉፍን ዘሎን መጻእን ኩሉ ናይ ሕይወትኩም ታሕጓስን ጓህን ናብኣ ይምዕቈብ፣ እዚ ከኣ ዓቢይ ሠናይ ነገር እዩ፣
ዓሚ ከምዚ እዋን ምሳኹም ኣብ ትሕቲ ገጽታ ተኣምራታዊ ስእሊ ማርያም ኰይነ ዓይነይ ናብኣ ገጸም ቊሊሕ ምስ በልኩን ኣብ ልበይ ንዘሎ ኩሉ ኣብ ንጹሕ ልባ እንከማዕቊቦን ዝተሰመዓኒ መንፈሳዊ ዕግበት ብዓቢ ምንፋቅ እዝክሮ፣ ናይተን ጸጋ ዝመልአን ግዝያት ዝኽሪ ንወትሩ ኣብ ልበይ እንክሕዞ ምስ ሕዝቢ ፖላንድ ሓቢረ ናይታ ዓዲ መበል 1050 ዓመት ጥምቀታ ኣብ ትሕቲ ርሕሩሓት ኣዕይንቲ ወላዲተ ኣምላኽ ዝዝከርክሉ ብዓቢ ናፍቆት እዝክሮ፣
ካልእ ናይ ጸጋ ዕድል ከኣ ሎሚ ብብዝሒ ኣብ ትሕቲ እታ ቅድሚ ሰለስተ ሚእቲ ዓመት ር.ሊ.ጳ ነቲ ኣኽሊል ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብ ስእሊ እታ ብማዶና ዘጃዝና ጎራ እትለጥ ድንግል ማርያም ዝደፍእዎ ዘውዲ ምዝካርኩም እዩ፣ ከም ኣደ ሓንቲ ንግሥቲ ክትህልወካ ከላ እሞ ብክብሪ ኣብ ሰማይ እትገዝእ ንግሥተ መላእኽትን ንግሥተ ኩሎሙ ቅዱሳንን ዓቢ ክብሪ እዩ፣ እንደገና ካብዚ ብዝዓበየ ከኣ ኣደኻ ሓንቲ ንግሥቲ ምዃና ምፍላጥን ነታ እመቤት ተባሂላ እትስመ ከም ኣደ ክተፍቅርን ዓቢ ሓጐስ ይህብ፣ እታ ቅድስት ስእሊ ድንግል ማርያም ሓንቲ ንበይና ርሕቅ ኢላ ኣብ ዙፋን እትቅመጥ ንግሥቲ ዘይኮነስ ወዳ ሓቊፋ ዘላ ኣደ ምሳኡ ከኣ ንዓና ኩልና ዝሓቈፈት ኣደ እያ፣ ሓቀኛ ኣደ እያ፣ ገጻ ኣተኲርኩም እንተጠመትኩም ጸገማትና ኩሉ ኣብ ልባ ስለዝትሕዞ ትሳቀ ኣደ እያ ትመስል፣ ካብ ምጥማትናን ምሕላውናን ዓዲ ዘይትውዕል ኣብ ዕለታዊ ጉዕዞና ብኢድና ሒዛ እትሰላየና ርሕርሕቲ ኣደ እያ፣
ኣብቲ ተብዕልዎ ዘለኹም ኢዮቤል ነዚ ክተስተማቅሩ እምነየልኩም፣ ኣብዚ ናይ ዝኽትምና ዓለም ወላ ሓደ ካባ ዘኽታታም ኰይኑ ክስምዖ የብሉን ምኽንያቱ ነፍሲወከፍና ኣብ ጥቃና መወዳድርቲ ዘይብላ ንግሥቲ ናይ ርሕራሔ ዝኾነት ኣደ ኣላትና፣ ንሳ ንነፍሲወከፍና ትፈልጠና ኣያ በቲ ትሑትን ተባዕን ዝኾነ እናታዊ ሓልዮታ ትሕብሕብና፣ ወትሩ ንድላይና ኣኽቢራ ንሠናይና ትጽዕት፣ ኣብ ሕመቅና ትዕግሰና ሰላምን ዕርቅን ክህሉ ወትሩ ምስ ሰርሐት እያ፣
ከም ኣብ ዙርያ ኣደ ተጋቢኡ ዘሎ ብሓባር ንክትድሰቱ እኖና እግዚእትነ ማርያም ጸጋ ትዓድልኩም፣ በዚ ንሃገረ ፖላንድ ብሓያል ምትእስሳር ምስ ተላዌ ቅዱስ ጴጥሮስ ዘተሓሕዝ መንፈስ ውህደት ቤተክርስትያ ብምሉእ ልበይ ሓዋርያዊ ቡራኬ እልግሰልኩም፣ በጃኻትኩም ኩልኹም ምእንታትይ ክትጽልዩ ሓደራ፣ እግዚኣብሔር ይሃበለይ፣ ከኣሌ ኩሉ እግዚኣብሔር ኣብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ ይባርኽኩም፣


text:
መርሃ ግብሪ ድልድል ፅዋዕ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ዕላዊ ኾይኑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 24 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ) መርሃ ግብሪ ድልድል ፅዋዕ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ሎሚ መዓልቲ ዕላዊ ኾይኑ።
ሽዱሽተ ጋንታታት ኣብ ዝሳተፋሉ ፅዋዕ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ፥ ጋንታ ከተማ መቐለ፣ ወልዋሎ፣ ስሑል ሽረ እንዳስላሰ፣ ደደቢት፣ ድሬዳዋን ጋንታ ከተማ ኣክሱምን (ካብ ላዕለዋይ ሊግ) ኣብቲ ውድድር ተነሓናሕቲ ክኾና እየን።
ብመሰረት እዚ ኣብ ምድብ “ሀ”፥ ጋንታ ወልዋሎ፣ ደደቢትን ስሑል ሽረን ተደልዲለን ኣለዋ።
ኣብ ምደብ “ለ” ድማ፥ ጋንታ መቐለ፣ ድሬዳዋን ሓውልቲ ኣኽሱምን ተደልዲለን።
ብመሰረት ዝተገበረ ድልድል እቲ ፀወታታት ኣብ ስታዲየም መቐለ ዝሳለጥ እንትኸውን፥ መርሃ ግብሪ እቲ ፀወታ ዕለተ ቐዳም ክጅምር እዩ።
ስለዝኾነ ዕለተ ቀዳም ሰዓት 8 ድሕሪ ቀትሪ ወልዋሎ ምስ ደደቢት ክጋጠማ እየን።
ሰዓት 10 ድማ ከተማ መቐለ ምስ ድሬዳዋ ፀወተአን ከምዘካይዳ ተሓቢሩ።
ዕለተ ሰኑይ ድሕሪ ቀትሪ ሰዓት 8 ወልዋሎ ምስ ሽረ ዝጋጠማ እንትኾና፥ ሰዓት 10 ድማ ከተማ መቐለ ምስ ከተማ ኣክሱም ፀወተአን ከካይዳ እየን።
ዕለተ ረቡዕ፥ ደደቢት ምስ ሽረ ሰዓት 9 ድሕሪ ቀትሪ፣ ኣክሱም ምስ ድሬዳዋ ሰዓት 11ን 30ን ኣብ ስታዲየም ትግራይ ፀወተአን ከምዘሳልጣ ኣብ’ቲ ዝወፅአ መርሃ ግብሪ ተሓቢሩ።
ብመሰረት እቲ መርሃ ግብሪ፥ ዕለት 02 ጥቅምቲ ኣውዲቕካ ምሕላፍ፥ ዕለት 04 ድማ ንፅዋዕ መን ዓተረን ደረጃን ዝግበር ፀወታ ክሳለጥ እዩ።
እቲ ውድድር ጋንታታት ትግራይ ዓቕመን ዝፍትሻሉን ተሞክሮ ዝወስዳሉን ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ፥ ካብ መሸጣ ማልያን ቲኬትን እቶተን ዘዕብያሉ ከምዝኸውን ተገሊፁ።
ኣብ ውድድር ፅዋዕ ትግራይ ኮኸባት ተባሂሎም ንዝምረፁ ተፃወትቲ፥ ሽልማት ፅዋዕ፤ ንተሳተፍቲ ጋንታታት ድማ ከከም ደረጅአን ሽልማት ገንዘብ ክብርከት እዩ።
ካብ 26 መስከረም 2011 ዓ.ም ጀሚሩ ዝካየድ ፅዋዕ ትግራይ፥ ብምትሕብባር ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይን ስራሕቲ ምልላይ ሸቶን ዝሳለጥ እዩ።