text:
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።
በቲ ኣብ ናይ መወዳእታ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ውዱቕ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታቱን ሙሽሙሽ ስርዓቱን፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብዝቕጽል ዘሎ ውዕዉዕ ህዝባዊ ተቓውሞታት ተጨኒቑ፡ ኣብ ኤርትራ ‘ውን ህዝባዊ ተቓውሞ ከይለዓል ክቱር ስግኣት ሓዲሩዎ ዘሎ ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኣስመራ ኣርባዕተ ክፍላተ ሰራዊት ኣኪቡ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን እንቛዕ ናብ ሓዲሽ ዓመት 2011 ኣብጽሓኩም ክብል እፈቱ። ዘመነ ሰላምን ምሕረትን ይግበረልና።
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን እንቛዕ ናብ ሓዲሽ ዓመት 2011 ኣብጽሓኩም ክብል እፈቱ። ዘመነ ሰላምን ምሕረትን ይግበረልና።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ካልእይ መወዳእታ ክፋል
መንግስቲ ፈልስጢን ኣየድልን እዩ። መንግስቲ እንተደለዩ ከኣ ምስ ህዝቢ የርዳኖስ ሓደ ኮይኑ መንግስቲ መስሪቶም ክቅጽሉ ይግባእ ኢሉ ኢሰያስ ኣፈውርቂ። ጕዳም ዘረባ። ጽቡቕ ንባብ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኣፍቶን ብላደት ዝተባህለ ጋዜጣ ልኡኽ ናብ ኣስመራ ኸይዱ፡ እቲ ጋዜጠኛ ካብ ሽወደን ክብገስ እንከሎ ንሰበ ስልጣን መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክዘራረብ ብፍላይ ምስ ፕረሲደንት ቃል መሕተት ከካይድ ከም ዝዀነ ተፈሊጡ ቆጸራ ተታሒዙ ምስ መሳርሕቱ ተበጊሱ።
ስርዓት ህግደፍ ዓቕሉ ስለዝጸበቦ፡ ነብሱ ንምድሓን ኣብ ሸበድበድ ኣትዩ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስጢራዊ ርክባትን ዘተን ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ይንገር።
ስርዓት ህግደፍ ዓቕሉ ስለዝጸበቦ፡ ነብሱ ንምድሓን ኣብ ሸበድበድ ኣትዩ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስጢራዊ ርክባትን ዘተን ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ይንገር።
እዚ ጽሑፍ ብዘይካ መእተውን ኣብ መደምደምታ ዘሎ ጽሑፍ ብሙሉእ ቅዳሕ ጋዜጣ ብርሃን ምዃኑ ክሕብር እፈቱ።
ናይ ቀረባ ፈለጥቱ ገለ ካብ ኣባላት ማሕበረ ኮም ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ከምዝሕብርዎ፡ ሰለሙን ብህጹጽ ዝተጸውዓሉ ሓደ ካብ ዝዓበየ ምኽንያት፡ ናይ ዞባ-ሎምባርዲያ ሓላፊ ዝነበረ ኢጣልያዊ ዜጋ ጂያን ፒየር ፕሮስፐሪኒ፡ ኣብ ጥልያን ዝገበሮ ዘይሕጋዊ ተግባር ምጥፍፋእ/ Corruption/ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስ ናይ ኤርትራ ጉዳያትን ካልእ ምኽንያትን ተኸሲሱ ምስተኣስረ፡ ጉዳይ ኤርትራ ሚስ ፕሮስፐሪኒ ዝነበረ ምትእስሳርን ዘይሕጋዊ ተግባራትን መታን ከይቓላዕ፡ ኩሉ ሚስጥራት መታን ክሽፈን፡ ሰለሙን ክንፈ ብፕረሲደንት ኢሰያስ ብህጹጽ ተጸዊዑ፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ስርሑ ብጉቡእ ከየረከበ ብተብተብ ኣስመራ ከምዝኣተወ ገለ ኣባላት ማሕበረ-ኮም ሚላኖ ኣረጋጊጾምዎ ኣለዉ።
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኢሳይያስ ንዓሊ ዓብዱ ብጥርሙዝ ቢራ ገጹ ስለዝጨደዶ፡ ንኽልተ ሰሙን ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሉ ቀንዩ። ክሳብ ‘ዚ እንዋን’ዚ ኸኣ ኣብ ዝኾነ ቦታ ኣይተራእየን። ኢሳይያስ ስለምንታይ ንዓሊ ከምዝሃረሞ ዛጊት እቲ ምኽንያት ንጹር ኣይኮነን። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ ቀጻሊ ክስዕብ እዩ።
‘ድምጺ ወጋሕታ’ “ ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ምንጭታት ..ወዱ ንሚኒስተር መዓድን ኣቶ ተስፋይ ገብረስላሰ ኣብ ኣስመራ እንዳ ኮርያ ኣብ ዝርከብ ቤትምህርቱ፡ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ሰባት ብኻራ ተቀቒዑ ንሞት ተቓሊዑ ‘ሎ” ክትብል ዘመሓላለፈቶ ሓበሬታ ቅኑዕ ከምዘይኮነ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
እቲ ታሪኽ ናይ ሎሚ ዓሰርተ ዓመት ካብ ወርሒ መስከረም ስጋብ ወርሒ ጥቅምቲ 1999 ዓ.መ.ፈ ኣብ ርእሲ ከተማ ኣስመራ እዩ ተፈጺሙ። ኣሰናዳእትን ወከልትን መብዛሕትኤን ብሕታዉያን ጋዜጣታት ኤርትራ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ቤት ጽሕፈት ሳንሱር ኣቶ ኢሳቕ ያሬድ ተኣከብና።
ስርዓት ህግደፍ ኣማኑኤል መሓሪ (ወዲ መሓሪ) ንዝተባህለ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ብፊዝክስ ዝተመረቐ መንእሰይ ኣብ ዶብ ሱዳን ብተመልከትለይ ተኵሶም ከምዝቐተሉዎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ሓቢሮም።
ኣማኑኤል መሓሪ፡ ብ2001 ዓመተ ምህረት ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምምራቑ፡ ኣብ Eritel ዝተባህለ ትካል ከም ናይ ኢንተርነት ቴክኖሎጂ ክኢላ ንሸውዓተ ዓመታት ኣገልጊሉ።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ቦታን ስልጣንን ምቅይያራት ገይሩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ።
እታ ንብረት ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝኾነት፡ ኣብ ምጽዋዕ ዝመደበራ ‘ናስ ኣየር’ ተባሂላ እትፍለጥ ነፋሪት፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊራ ከምዘላ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
113 ኤርትራውያን መሃንድሳትን ጆመትራታትን ቀየስትን “ግብሪ ብግቡእ ኣይከፈልኩምን“ ዝብል ክሲ ተመስሪቱሎም ጉዳዮም ን2 ዓመት ዝኣክል ተንጠልጢሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብሰኑይ 6 ሚያዝያ 2009 ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝውዓለ መጋበእያ ፍሉይ ቤት ፍርዲ፡ ንኹሎም ክሱሳት ጸዊዑ ኣብ ዘመሓላለፎ ጃምላዊ ፍርዲ ንነብሲ ወከፎም ካብ 10 ሽሕ ክሳብ 130 ሽሕ ዝበጽሕ ገንዘባዊ መቕጻዕቲ ሽዑ ንሽዑ ክኽፍሉ ከምዝበየነሎም ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ እቶም ሽዑ ዝኸፈሉ 86 ሞያውያን ብዋሕስ ክፍትሑ ከለው፡ እቶም ዝተረፉ ደቀንስትዮን ኣደ ቆልዑን ስንኩላንን ዝርከብዎም 27 ድማ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጕኖም ኣለው።
ኣብዚ ሰሙን ‘ዚ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቶም ሕሱም ጥምየት ምኽኣል ስኢኖም ካብ ዓዲ ናብ ኣስመራ ኣትዮም ኣብ ፈቖዶ ኣብያተ ክርስትያናትን ጎደናታትን ዝልምኑ ዝነበሩ መሳኪን ግዳያት ጥምየት፡ ኡይ እናበሉ ንጉሆ ንጉሆ ገፊፉ ምስ ደቆም ናብ ጋሽባርካ ከግዕም ቀንዩ።
ብመጀመርያ ሰላምታይ ተቐበሉ። ቀጺለ ክዛረበሉ ደልየ ዘለኹ ጉዳይ፡ ነዚ ሎሚ ቕነ ኣብ ኣስመራ ፐራዲዞ ዝርከብ ብ ‘ቁጠባ’ ዝፍለጥ ናይ መንግስቲ መንበሪ ኣባይቲ ብዝምልከት ብስርዓት ህግደፍ ዝውሰድ ዘሎ ኣዝዩ ኣሻቓሊ ስጉምቲ እዩ። እዚ ገዛውቲ ብግዜ ደርግ ንህዝቢ ተባሂሉ ዝተሰርሐ ናይ ክራይ ገዛውቲ እዩ። ክልተ ዓይነት ገዛውቲ እዩ፡ እቲ ሓደ ናይ 60 ዝብሃል 3 ክብልን ሽቓቕን ክሽነን ዘለዎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ናይ 40 ዝብሃል 2 ክፍልን ሽቓቕን ክሽነን ዘለዎ እዩ። ህዝቢ ክሳብ 1995 ብሰላም ይነብር ነይሩ። ብድሕሪኡ ግን ሰላም ዝብሃል የልቦን። ብ1996-1997 ስርዓት ህግደፍ ትካል ኣለኩም መኪና ኣለኩም እናበለ ብዙሓት ካብቲ መንበሪ ኣስገዲዱ ብምልቃቕ፡ ኣብ ክንድኦም ኣብ ስልጣን ዘለዉ ሓለፍትን ኮለኔላትን ኣትዮሞ ይርከቡ።
ትማሊ ሓደ ካብቶም “እስዝ ሓሶት እንተዝኸውን ክንደይ ጽቡቕ ነይሩ” እናበልና ንብዓትን ቀለምን ሓዊስና እንጽሕፎም ዜናታት ካብ ምንጭታት በጺሑና። “ፍስሃ ወልደዳዊት ብትእዛዝ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተቐቲሉ” ዝብል ዜና።
ኣብቲ ፕረዚደንት በሽር ኣስመራ ዝበጽሓሉ መዓልቲ፡ ማለት ሰኑይ 23 መጋቢት ኩሎም ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣስመራ ትምህርቶም ኣቋሪጾም፡ ስነስርዓት ኣቀባብላ በሽር ንምድማቕ፡ ተገዲዶም፡ ጸሓይ ቀራዕ ክብሉ ከምዝወዓሉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ከም ውጽኢት ናይዚ ስጉምቲ ‘ዚ፡ እቲ ስርዓት ሰራዊት ኣዋፊሩ ንኹለን ናይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ማለት ኮድ 4 ናእሽቱን ዓበይትን መካይን ድሮ ኣኪቡወን ከምዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ካብዚ ቐጺሉ ነተን ብኮድ 3 ዝንቀሳቐሳ፡ ናይ ትካላት ተሽከርከርቲ ኣብ መፈተሺ ንቝጣታት ደው ብምባል ክእክብን ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ብ 10 መጋቢት ኣብ ኣስመራ ኣብ ሓደ ቤትማእሰርቲ ሓደ እሱር ካብ ዋርድያ ብረት መንዚዑ ብዝፈነዎ ኣድራጋ ቶኽሲ: ነቲ ተረኛ ዝነበረ ዋርድያ፡ ካልኦት 3 እሱራት፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ንነብሱ፡ ብድምር 5 ትንፋስ ከምዘሕለፈ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ቆጸራ ህዝቢ ብዝብል ምስምስ ኣብ ኣስመራ ገዛ ገዛ እናኣተወ ወግዓዊ ተፍትሽ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ፕረሲደንት ኢሰያስ ንህዝቢ ኤርትራ ወሰን ኢልካ ናይ ምጽናት መደብ ዝተተሓሓዞ ይመስል።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ማይ ነፍሒ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ቅድድም ብሽግለታ ክሮኖሜተር ንምዕዛብ ኣብ መስመር ማይነፍሒ ብ25 ታሕሳስ 2008 ኣብ ዝተዘርግሑሉ መስመር ንመንእሰያት ዘለዓዕል ጽሑፋት ተዘርጊሑ ከምዝሓደረ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም::


c: text/html

text:
Radio Erena: 18 June 2020
ኣብ ኡጋንዳ፣ ኮረና ቫይረስ ካብ ዝተራእየሉ ወርሒ ኣትሒዙ 1197 መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ብኮረና ቫይረስ ከምዝተለኽፉ ሚኒስተር ጥዕና ዶ/ር ዤን ሩት ኣሰንግ ኣፍሊጣ።
ንሳ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝሃብቶ ሓፈሻዊ ኩነታት ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኡጋንዳ፣ ካብን ናብን ጎረባብሪ ሃገራት ክመላለሱ ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን፣ ብብዝሒ ኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት ኬንያ ኮይኖም፣ ቁጽሮም 444 ይበጽሕ።
337 ኡጋንዳውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን በቲ ቫይረስ ክልከፉ እንከለዉ፣ 222 ታንዛንያውያን፣ 44 ኤርትራውያን እቶም ዝተረፉ ድማ ዜጋታት 7 ሃገራት እቲ ዞባ’ዮም።
699 ወጻእተኛታት መራሕቲ ዓበይቲ መካይን፣ ንተወሳኺ መርመራን ሕክምናዊ ክንክንን ነናብ ሃገሮም ከምዝተፋነዉ ዘመልከተት እታ ሚኒስተር፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ኮረና ቫይረስ ዘይሓወዩ 560 ሰባት ኣብ 14 ትካላት ጥዕና ይእለዩ ከምዘለዉ ገሊጻ።
እቶም 64 ካብዚኣቶም ዜጋታት ወጻኢ’ዮም።
ኡጋንዳ፣ ብኮረና ቫይረስ ዝሞተ ሰብ ኣይመዝገበትን።
ብመሰረት መግለጺ ሚኒስተር ጥዕና፣ ኮረና ቫይረስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ 33 ዞባታት ኡጋንዳ፣ ተላቢዑ ኣሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መራሕቲ ክፍለ ግዝኣታትን ፌደራል መንግስቲ ኣሜሪካን መን ተወሳኺ ሓገዝ ገንዘብን መመርመሪ ኮቪድ-19ን ረኸበ ይሟገቱ ኣብዘለውሉ ሕጂ እዋን ኣንፃር ኮሮናቫይረስ ይካየድ ዘሎ ኵናት ፖለቲዊ ቓልሲ ኮይኑ ኣሎ።
ዶክተራትን ነርስታትን ህይወት ንምድሓን ኣብ ዝቃለስሉ ዘለው ኣብ ኮንግረስ ኣሜሪካካልእ ቓልሲ ይካየድ ኣሎ።እቲ ክትዕ ንነኣሽቱ ነጋዶ ዝተመደበ ገንዘብ ድሕሪ ምፅንቃቑ ተወሳኺ ገንዘብ ንመን ይውሃብ ዝብል ሓደ እዩ።ሪፓብሊካዊያን እቲ ተወሳኺ ገንዘብ ንነኣሽቱ ነጋዶ ጥራሕ ክወሃብ ይደልዩ። ዲሞክራትስ ድማ እቲ ሓገዝ ንካልኦት ሰባት ዝሓውስ ስፍሕ ዝበለ ፓኬጅ ክኸውን ይደልዩ።ኣፈጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ ንሆስፒታላትና፣ ንመምሃራን፣ንሰራሕተኛታት ሓደጋ ሓውን ንካልኦትን ሓደ ነገር ክንገብር ዕድልን ቕልጡፍ ሕቶን ኣሎ በላ።
ቀዳማይ ዙር ሓገዝ ዘይበፅሖም ተስፋ ቆሪፆም ይፅበዩ ኣብ ዘለውሉ ኣባላት ኮንግረስ ሓዱሽ ውጥን ንምቕራብ ምስ ሚንስትር ገንዘብ ይደራደሩ ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብዛዕባ'ዚ ኣብ መላእ ሃገር ንዝርከቡ ብሉፃት ሰራሕተኛታትናን ነኣሽቱ ነጋዶናን ንምሕጋዝ ምስ ዲሞክራት ልዝብና ቀፂሉ ኣሎ።ናብ ስምምዕ ን ቀራርብ ዘለና ኮይኑ ይስምዓኒ’’ ኢሎም።
እቲ ፖለቲካዊ ክትዕ ሓይሉ ቀፂሉ ዘሎ መራሕቲ ትካላት ንግድን መንግስትን ኣሜሪካ ናብ ስራሕ ንክትምለስ ተሃንጢዮም ኣብዝርከብሉ እዋን እዩ።ንዋይት ሃውስ ዝነቕፉ ዲሞክራት ናብ ስራሕ ንምምላስ ምርመራ ወሳኒ እዩ ይብሉ።
ኣፈ ጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ ናይ ቁጠባ ማዕፆ ንምኽፋት ቁልፊ ነገር ምርመራ፣ምርመራ፣ምርመራ እዩ፤ከምኡ ኸአ ኣይሰራሕን ዘሎ ትራምፕ ናይ ምምርማር፣ናይ ምሕካም፣ ዝተተንከፉ ኣብ ምክትታልን ምውሻብን ዝግባእ ስራሕ ኣይሰርሑን’’ ኢለን።
ዋይት ሃውስ ትኹረቱ ናይቲ ምርመራ በቲ ለበዳ ብዝኸፍአ ንዝተሃሰያ ከባቢታት እዩ።
ገለ ዲሞክራትን ሪፓብሊካዊያንን ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታት ተወሳኺ ምርመራ ክካይድ ይሓቱ ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብወገኖም እቶም ኣመሓደርቲ እተን ክፍለ ግዝኣታት ኣብ ምኽፋት ባዕሎም ክቆፃፀሩዎ ይደልዩ ኣብ ምርመራ ድማ ናትና ሓገዝ ይደልዩ ኣለው ክልቲኡ ምሓዝ ኣይክኣልን ኢሎም።


text:
ጸላእትና እንታይ ይሕልሙ ኣለው
ንሕናኸ ንዳለወሉ ኣለናዶ?
ህልኽ ንህዝብና መፍትሒ ኣይኮነን
ኩብራት ኤርትራውያን ኣቦታት ኣድታትን የሕዋት/ሓት ከም ኡ እውን ብዕድመ ካባይ ዝናኣስኩም ደቅናን ኤርትራ ሃገርና ድሕሪ መሪርን ጽንኩርን ሓያል ዘስካክሕ መስዋእትን ብናይ ኩሉ ህዝብና ቓልሲ ብዘይ ጾታ ፍልልይ ብውሽጢ ይኹን ብወጻኢ ኣብ ጉዳይ ሃገርና ዘርኣናዮ ኣበርኩቶ እጃም ከም ፍረ ውጺቱ መርየት ኤርትራ ከም ሃገር ብቕልጽም ካብ ባዕዳዊ ጸላኢ ሳላ ብርቱዕ ኣበርክቶና ሳላ እቶም ኩቡራት ስዉኣትናን መርየት ሃገርና ናጻ ከነውጻኣ በቒዕና ናጻነት ናይ ሰብ ድኣ ተሪፍና እምበር ናጽነት መርየት ሃገርናስ ተራጋጊጹስ ኣብቂዑ ኢዩ።
ኩቡራት ዜጋታተይ ኤርትራውያን ኣፈርኩሙ ናይ ድሕነት ብዘይ ውዓል ሐድር ማዕረቲ ብጸላእትና ንጥፋትና ዝእለመልና ዘሎ ብመንጽር እዚ ማዕሪኡ ከም ሃገር ኤርትራ ሓድነትና ዓቂብና ሓያልነትን ድልውነትን ዝኣክል ምቕርራብን ፥ምሽብሻብን ጌርና ድሕነትናን ህላዌናን ከነውሕስ ምእንቲ ነዚ ናይ ሓደጋ ማዕበል ክንሪኦን ክንመዝኖን ይግባእ። እሱ ኽኣ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ምንቅስቓሳት ኩሉ ብናጽነት ኤርትራ ዘይተዋሕጠሉ ኢዩ ኣብ ኢተየጵያ ብናጽነት ኤርትራ ዝኣምን ሓይሊ በጀካ ህ.ወ.ሓ.ት ካልእ ኣካል ሕብረተሰብ ኢትዮጵያያ ወይ ተቃወምቲ ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብናጽነት ኤርትራ ኣይ ኣመነን ዘሎ። መንግስቲ ኤርትራ ኽኣ ነቶም ብናጽነት ኤርትራ ዘይ ኣምኑ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ወያነ ኽብል ህዝብና ብጥሙዩ ንተመሊሶም ናብ ውግእ ዝዕድሙና ደገፉ የራጋግጸሎም ኣሎ።
ኩብር/ቲ ኤርትራውያን ዜጋታት ውሕጅ ከይ መጽኤ መገዲ ውሕጅ ጽረግ ንስለቲ ኽብረትናን ድሕነትናን ንድሑር ፈላለይ ዝምባሌ ስዓብቲ ህግደፍየ ስዓብቲ ተቓዉሞየ እናበልካ ምስ ቅርሕንትኻ ተፋላሊኻ ኩድጭ ኢልካ ምጽናሕ ነዚ ዝመዝእ ዘሎ ናይ ጥፋትና ማዕበል ህቦብላ ተወሰኾ ንሳዓብቲ ህግደፍ ኣይ ገድፍ ንሳዓብቲ ተቃውሞ ኣይ ገድፍ ክልክመና ምዃኑ ንርኣዮ።
እዚ ክንሪኦ እንድሕሪ ኪኢልና ኸ እቲ ፍታሕ እንታዩ?
- ቅድሚ ኹሉ እዚ ገበነኛ ዝኾነ ብደይ ሃገራዊ ሕጊ ዝኸይድ ዘሎ ስርዓት እሞ ኽኣ ነቶም ብናጽነት ኤርትራ ዘይ ተዋሓጠሎም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ተመሊሶም ንኤርትራ ናብ ትሕቲ ግዛቶም ንምምላስ ዝልገሰሎም ዘሎ ሓገዝ ሓላይ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይ ኮነ ተገንዚብና ሓቢርና መርየት ብዳሓኑ ኤርትራና ምስ ናጽነታ ኸላ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ከም ዘለዎ
2. ቅድም ቀዳድም ልዕሊ ኹሉ ቀዳምነት ሰሪዕካ ብህጹጽ ኣብ ፉሉይን ድሩት ግዜ ሃገራዊ ሕጊ ምቛም ሕጊ ምስ ቆመ ካብቲ ድላዓለ መራሕ ሃገር ጀሚርካ ክሳብቲ ድታሃተ ታራ ገባር ኣብ ትሕቲ ሕጊ ምስራሕ መራሕ ሃገር እውን እንተኾነ ከምቲ ዝጠቕስኩዎ ልዕሊ ሕጊ ኾይኑ ክሰርሕ ከምዘይ የቡሉ። ንምሳሌ ከም ፕረሲደንቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ልዕሊ ሕጊ ኾይኑ ኣሳራርሓ ናቱ ንሃገርና ኣብ ምንታይ ሃደጋ ከም ዘእተዋ ሃብታም ተሞኩሮ እኹል ኢዩ።
- ከም መተካእታ ናይዚ ዘሎ ስርዓት ስልጣን መን ይረከቦ ? እታ እንኮ ፍትሓዊት መልሲ ንፍቶ ንጽላእ ስልጣን ንህዝቢ ክኸውን ኣሎዎ።
- ኣብ ስልጣን ዝዋዳደር ኣካል ኣብ ሕጸ ክቐርብ ኮሎ ሑሉፍ ታሪኹ ምድህሳስ የድሊ ነዚ ዝስዕብ ዘማልኤ ክኾውን ኣለዎ።
ሀ. ብትውሉዱ ኤርትራዊ
ለ. ብቕዓቱ ምስኩር
ሓ. ካብ ቅትለት ገበን ናጻ ዝኾነ
መ. ተመሪዑ ዘይ ተፋትሔ
ነዘን 4 (ኣርባዕተ) ካብ ሀ ክሳብ መ ዘለዋ ዘማልኤ ናብ ሕጸ ቀሪቡ ናብ ናይ ስልጣን ምርጫ ሃገር ክዋዳደር መሰሉ ሕሉው ኮይኑ ብህዝቢ ወይ ክምረጽ ውይ ክተርፍ ውሳኔ ድምጺ ምርጫ ህዝቢ ኢዩ።
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ክንገብር እድሕሪ ቁርባት ዘይኮና ነዚ ብናጽነት ኤርትራ ዘይ ኣምን ድጉል ተንኮል ማዕበል ጥፍኣትና መገዲ ዝጸርግ ዘሎ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ
ከም ሃገር ሓድነትና ዓቂብና ሓይልና ደልዲልና እንድሕሪ ዘይ ጸናሕናዮም ክሙሕርና ኢልካ ምሕሳብ የዋህነት ጥራሕ ኢዩ። እዚ ኣብ ርእሲ ሃገርና ተወጢኑ ዘሎ ሓስቦም ክቕይሩ እንድሕሪ ኾይኖም ሓድነት ሃገረ ኢርትራ ምስ ዘራጋጉጹ ጥራሕ ኢዩ።
ኩቡራት ዜጋታተይ ኣቦታትና ሳኣን ስምምዕ ኣብ ቃልስን ስድትን በልዮም ንሕና እውን እንተ ኾነ ከም ውርሻ ሳኣን ስምምዕ ኣብ ቃልስን ስደትን በሊናስ ዝመጽእ ዘሎ ዎሎዶኸ ከማና ዶ ስኣን ስምምዕ ናብ ቃልስን ስደትን ክበሊ ዓገብ ጥቕሚ ገበነኛ ውልቀሰብ ኢሳያስን ገለ ውሕዳት መሳርሕቱን ክንሕሉ ክንብል ሃገር ኣይነጥፍእ
ተዳሊና ንጽናሕ እንድሕሪ ተዳሊና ጸኒሕና ዝመጸ ይምጻእ ኣብ ቅድሚ ጥሙር ሓይሊ ኤርትራ በታ ዝመጽእዋ ከይተመልሱ ድኽዒ ኤርትራ ኮይኖም ክተርፉ ኢዮም
እናበሉኩ ንስርዓት ኢሳያስ ኣልቂቕና
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቕስኩዎ ኣማሊእና
ቅሰኑ ክንብሎም ንዝሓለፉ ጀጋኑና
ቁሩባት ክንጸንሕ የማሓላልፍ ምሕጸና
ክብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ስዉኣትናን ስንኩላትናን
ካብ ገብሪሂይወት (ኣቡዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2158


text:
ኣባ ገዳን ናይ ቴክኒክ ኮሚቴን ንስልጠና ናብ ማእኸል መሰልጠኒ ጦላይ ምስ ዝኣተው ዕጡቓት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/ ምዝርራቦም ተፈሊጡ።
እቲ ናይ ቴክኒክ ኮሚቴ ንዝቐረቡ ሕቶታት ብምምላስ ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ዝኾኑ ንላዕለዎት ሰበስልጣን ንምቕራብ ምስምምዖም ገሊፆም።
ናብ ማእኸል መሰልጠኒ ጦላይ ዝኣተው ዕጡቓት ኦነግ ዝተኣተውሎም ኩሎም መፅብዓታት ከምዘይተፈፀሙ ይገልፁ።ሰንጢ ብዝምል ሳጓ ዝፅዋዕ ኣባል ኦነግ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ኣባላት ኮሚቴ ቴክኒክ ምዝርራቡ ይገልፅ።
“ንኣስታት ሰለስተ ሰሙናት ኢና ፀኒሕና።ስልጠና እውን ኣይጀመርናን።ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣባ ገዳታትን ናይ ቴክኒክ ኮሚቴን መፂኦም ናብ ውሽጢ ብዘይ ምእታዎምን ሓዊስካ ቅር ኢሉና እዩ።”
ኣብቲ ዝርርብ ዝተልዓሉ ነጥብታት ድሕሪ ስልጠና መፃኢ ዕጫ ዕጡቓት ኦነግ እንታይ እዩ? ሕጂ እውን ሰባት ብሽም ኦነግ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ይእሰሩ ኣለው ዝብሉን ካልኦት ምዃኖም ሰንጢ ገሊፁ።
ዝተልዓሉ መብዛሕቲኦም ሕቶታት ንመንግስቲ ዝምልከቱ ብምዃኖም ንላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ሕቶታት ሒዞም ምምላሶም ኣባል ኮሚቴ ቴክኒክ ዝኾኑ ኣቶ ሞገስ ኢዳኤ ገሊፆም።እቲ ናይ ቴኪኒክ ኮሚቴ ንዝተልዓሉ ሕቶታት መልሲ ምሃቡ እውን ገሊፆም።
“ኣብ ፖሊስታትን ስትራተጂታትን መንግስቲ እዮም ስልጠና ዝውሃቦም ዘሎ።እቲ ስልጠና ዝወስዶ ግዜ ብዝቐርብ ዓይነት ስልጠናን ናይ ሰልጠንቲ ናይ ምቕባል ዓቕሚን ከምዝውሰን ኢና ገሊፅናሎም።ብዛዕባ ኩነታት እቲ ክልል፣ልዕልነት ሕጊን ብዛዕባ መፃኢ ዕድል ስራሕን ኣልዕሊሎም ድሕሪ እቲ ስልጠና መንግስቲ ብትልሚ ሕቶታቶም ከምዝምለሰሎምን ኢና ሓበሬታ ሂብናዮም።”
ኣብቲ ኮሚቴ ኣባል ኦነግ ዝኾኑ ኣቶ ኬነሳ ኣያና ኦነግ ነቶም ዕጡቓት ብመልክዕ ሕድሪ ንህዝቢ ኦሮሞን ኣባ ገዳን ካብ ዘረከበሉ ዕለት ጀሚሩ ዘለዎም ሕቶ ብኣባ ገዳ ኣቢሎም እምበር ብቐጥታ ከቕርቡ ኣይክእሉም’ዮም ኢሎም ።
ዕጡቓት ኦነግ ምስቲ ኮሚቴ ድሕሪ ምዝርራቦም ዝሓለፈ ሶኑይ ስልጠና ምጅማሮም ናይቶም ዕጡቓት ኣባል ሰንጢ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፁ’ሎ።


text:
Radio Erena: 04 November 2016
ስዊዘርላንድ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዓመታዊ 2 ሚልዮን ኤውሮ ልምዓታዊ ሓገዝ ክትልግስ ተኽእሎ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እታ ሃገር ንመንግስቲ ኤርትራ ልምዓታዊ ሓገዝ ክትህብ ምዃና ትገልጽ ዘላ ድሕሪ 10 ዓመታት ንመጀመርያ እዋን’ዩ።
ኣባል ኮሚሽን ሕብረት ኤውሮጳ ዘይኮነት ስዊዘርላንድ፣ እቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ዓመታዊ ክትልግሶ መዲባቶ ዘላ 2 ሚልዮን ኤውሮ ኣካል ናይቲ ኣቐዲሙ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ መንግስቲ ዝሰልዓሉ ኣስታት 200 ሚልዮን ኤውሮ ኣይኮነን።
ፈደራላዊ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ን10 ዓመታት ኣቋሪጽዎ ዝጸንሐ ሓገዝ ንኤርትራ ዳግም ክጅምር ዝወሰነሉ ምኽንያት፣ ካብ ኤርትራ ንዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ክገትእ ይኽእል’ዩ ካብ ዝብል እምነት’ዩ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ካብ ዘለዉ ብዝሒ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ናይ ኤርትራ ብልዕሊ 25 ሽሕ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ’ዩ ዝስራዕ።
እቶም በብእዋኑ ናብታ ሃገር ዝኣትዉ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ዘቕርብዎ ዘለዉ ሕቶ ዑቕባ እንተተነጺጉ ናብ ኤርትራ ዝምለስሉ መንገዲ ንምንዳይ’ውን፣ እታ ሃገር ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምዝርራብ ከምዘላ’ዩ ዝሕበር።
ብዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዘማርራ ዘለዋ ከም ስዊዘርላን፣ ጀርመን፣ ነርወይን ደንማርክን ዝኣመሰላ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ነቲ መንግስቲ ልምዓታዊ ሓገዝ ብምብርካት ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ይክኣል’ዩ ክብላ’የን ዝገልጻ።
እንተኾነ፣ ኣውራ ጠንቂ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ብምዃኑ፣ ነቲ መንግስቲ ሚልዮናት ረዲኤት ምሃብ ንዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ደው ከምዘይብሎ፣ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ኤውሮጳ የረድኡ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነተን ኣማኢት ሚልዮናት ኤውሮ ተመባጺዐናሉ ዘለዋ ሃገራት ንምሕጓስ፣ ወሰኽ ደሞዝ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምዝገበረ እኳ እንተሓበረ፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ብፍላይ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ክንህር’ዩ ዝርአ ዘሎ።
==========================


text:
ናይ ‘ለከ ኃይል’ ጸሎትን ስግደትን
ጸሎታት መዝሙረ ዳዊት፡ ውዳሴ ማርያም ምስለ አንቀጸ ብርሃን ይጽለ። ‘አቡን’ ምስቲ ናይቲ ጊዜ ዝተመደበ ወንጌል ዝሰማማዕ መራሕን ተመራሕን ምስ ኣዝየሙ ብየማንን ጸጋምን እናተቐባበልካ ምስ ሰግደት ኣሰኒኻ ይዝየም እሞ ኣብ መወዳእታ ከኣ ብኅብረት የዝየም ። ብድኅር እዚ ‘ለከ ኃይል’ . . . ምስ ‘አቡነ ዘበሰማያት’ ብየማነ ጸጋም ሸሽድሽተ እናተቐባበልካ ብስግደት 12 ጊዜያት ይበሃል።
* ለከ ኃይል
ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ንኣኻ ይግባእ።
አማኑኤል አምላኪየ ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ኣማኑኤል ኣምላኸይ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ንኣኻ ይግባእ።
ኦ እግዚእየ ኢየሱስ ክርስቶስ ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ኦ ጐይታይ ኢየሱስ ክርስቶስ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ንኣኻ ይግባእ።
ኃይልየ ወፀወንየ ውእቱ እግዚእየ
ኃይለይን መጸግዒየይን ጐይታይ እዩ።
እስመ ኮንከኒ ረዳእየ እብል በአኰቴት
ረዳእየይ ኴንካኒ ኢኻ እሞ ብምስጋና ከምዚ እብል።
* አቡነ ዘበሰማያት
አቡነ ዘበሰማያት ይትቀደስ ስምከ
ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና፡ ስምካ ይቀደስ።
ትምጻእ መንግሥትከ ወይኩን ፈቃድከ
መንግሥትኻ ትምጻእ፡ ፍቓድካ ይኹን።
በከመ በሰማይ ከማሁ በምድር
ከምቲ ኣብ ሰማይ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ምድሪ ።
ሲሳየነ ዘለለዕለትነ ሃበነ ዮም
ነናይ ዕለት ሲሳይና ሎሚ ሃበና።
ኅድግ ለነ አበሳነ ወጌጋየነ
ኣበሳናን ጌጋናን ኅደገልና፡
ከመ ንሕነኒ ንኅድግ ለዘአበሰ ለነ
ንሕና ንዝበደለና እንኃድግ፡
ኢታብአነ እግዚኦ ውስተ መንሱት
ኦ ጐይታ ናብ ፈተና ኣይተእትወና፡
አላ አድኅነነ ወባልሐነ
ፈጺምካ ኣድኅነና እምበር።
እምኵሉ እኩይ እስመ ዚአከ
ካብ ኵሉ ክፉእ ዘበለ፡ ከመይ
ይእቲ መንግሥት
ናትካ እዩ መንግሥትን
ኃይል ወስብሐት ለዓለመ ዓለም።
ኃይልን ክብርን ንዘለዓለም ፡ አሜን።
ብድኅር’ዚ ሓሓንሳእ ብየማንን ጸጋምን ሓንሳእ ድማ እናተቐባበልካ ብድምር ሠለስተ ጊዜ ‘ለአምላክ ይደሉ’ ብስግደት ይዝየም።
* ለአምላክ ይደሉ
ለአምላክ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንኣምላኽነቱ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለሥሉስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንሠለስትነቱ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለማሕየዊ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንምድኃኑ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለዕበዩ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንዕቤቱ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለእዘዙ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንከሃልነቱ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለመንግሥቱ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንመንግሥቱ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለኢየሱስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንኢየሱስ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለክርስቶስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንክርስቶስ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለሕማሙ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም
ንስቅያቱ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።
ለመስቀሉ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም (በዓርብ)
ንመስቀሉ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ዓለም ይግባእ።(ብዓርቢ)
ለከ ይደሉ ኃይል ለከ ይደሉ ስብሐት ወለከ ይደሉ አኰቴት ኦ እግዚእየ ኢየሱስ ክርስቶስ ለዓለመ ዓለም
ኦ ጐይታይ ኢየሱስ ክርስቶስ ኃይሊ ክብርን ምስጋናን ተኣዛዝነትን ንዘለዓለም ይግባእ፡ ኣሜን።
***
ብድኅር’ዚ ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብቀደም ተኸተል ምስ ተነበ፡ ተኣምረ ማርያም፡ ተአምረ መላእክት፡ ተአምረ ሰማዕት፡ ተአምረ ጻድቃን ከምኡ’ውን ተኣምረ ኢየሱስ ይንበብ። ቀጺሉ ንሰዓቱን ዕለቱን ዝተመደበ ካብ መዝሙረ ዳዊት “ምስባክ”፡ ኣቐዲሙ ዲያቆን ብንባብን ዜማን ምስ ኣስምዐ ሕዝቢ ድማ ብሓድነት ይቕበልዎ። ካህን ከኣ ‘ወንጌል ቅዱስ’ ኢሉ ብምዝያም ካብ ኣርባዕተ ወንጌል ንዝተሠርዐ ንባብ የንብብ። ተግሣፅ’ውን የንብብ።
***
ናይ ‘ኪርያላይሶን’ ጸሎትን ስግደትን
* ካህን፦ 'ጸልዩ በእንተ ጽንዐ ዛቲ መካን . . ./ ምእንቲ ጽንዓት እዛ ቤተ ክርስቲያን’ዚኣ . . .' ክብል ከሎ ሕዝቢ ድማ በብምዕራፍ እናሰገዱ “ እግዚኦ ተሠሃለነ / ኦ ጐይታ ይቕረ በለልና ” ይብሉ።
* ብሓደ ሸነክ ዘለዉ ፦ “ክርስቶስ አምለክነ ዘመጽአ ወሐመ በእንቲአነ በሕማማቲሁ ቤዘወነ” / ክርስቶስ አምላኽና ካብ ሰማየ ሰማያት መጺኡ ምእንታና መከራ ዝተቐበለ ፡ መከራ ብምቕባሉ ተበጀወና” ይብሉ።
ብካልእ ሸነኽ ዘለዉ ድማ “ንሰብሖ ወናልዕል ስሞ ኅቡረ እስመ ውእቱ ገብረ መድኃኒተ በብዝኀ ሣህሉ።”/ ንሱ ብብዝኂ ምሕረቱ ድኅነት ስለ ዝገበረልና ብኃባር ኴንና ነመስግኖ ንስሙ’ውን ልዑል ክቡር ንበሎ።” ኢሎም ምስ ኣዜሙ፡ እቶም ዝመርሑ ወገን እናቀደሙ እቶም ተመራሕቲ ወገን እናደገሙን እናተቐባበሉን እናሰገዱን 'ኪርያላይሶን' ይብሉ።
* ኪርያላይሶን
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን እብኖዲ ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ ኣምላኽ መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ታኦስ ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ ኣምላኽ (እብኖዲ ናይን) መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ትስቡጣ ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ ክቡር ጐይታ (ትስቡጣ ናይን) መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ማስያስ ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ መሲሕ መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኢየሱስ ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ መድኃኒት መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ክርስቶስ ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ ክርስቶስ መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኣማኑኤል ናይን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ ኦ ኣማኑኤል መሐሪ፡
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን
መሐሪ ይቕረ በሃሊ
- ብድኅር እዚ ብየማንን ጸጋምን ዘለዉ እናተቐባበሉ 41 ጊዜ ኪርያላይሶን ይብሉ።እዚ ኸኣ ሓደ ወገን 20 ፡ ካልእ ወገን ድማ 21 ኪርያላይሶን ማለት እዩ።
ቀጺሉ ናይቲ ሰዓት'መልክዐ ሕማማት'ይዝየም።
***
እቲ ወንጌል ዘንበበ ካህን ፡ ‘ፍትሐት ዘወልድ፡ ጸሎተ ቡራኬ ወዕቀቦሙ፡ ኦ ሥሉስ ቅዱስ፡ ኦ ማኅበራኒሁ ለክርስቶስ ፡ ነዋ በግዑ . . .’ ምስ ጸለየ 41 ስግደትን 12 ኣቡነ ዘበሰማያት ይእዝዝ።
* ዲያቆን ድማ ብዜማ ኃዘን ብውርድ ንባብ ከምዚ እናበለ ንሕዝቢ የሰናብት፦
“ ሑሩ በሰላም እግዚአብሔር የሀሉ ምስሌክሙ ንዑ ወተጋብኡ ውስተ ቤተ ክርስቲያን ቅድስት በጊዜ ________ ሰዓተ መዓልት ለጸሎት።”
ብሰላም ኪዱ እግዚአብሔር ምሳኹም ይኹን፣ ኣብ ሰዓት ________ ግና ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መጺኹም ተጋብኡ።
***
* ሥርዓተ ጸሎት ወስግደት በዕለተ ኃሙስ
በዕለተ ኃሙስ ከም ናይ ዝኃለፉ መዓልታት ሰኑይ፡ ሠሉስን ረቡዕን እቲ ናይ ነግህን ሠለስቱን ቀትርን ተስዓቱን ሥርዓተ ጸሎትን ስግደትን ምስ በጽሐ፡ ሕጽበተ እግርን ጸሎተ ቅዳሴን ይሥራዕ።
ካህን ነቲ ዝተቐረበ ማይ ‘አሐዱ አብ ቅዱስ አሐዱ ወልድ ቅዱስ አሐዱ ውእቱ መንፈስ ቅዱስ’ እናበለ ምስ ባረኾ፡ ትዓጢቑ ንእግሪ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ይሓጽብ። ሊቃውንት መዘምራን ድማ ‘ሓዋርያቲሁ ከበበ እግረ አርዳኢሁ ሐፀበ፡ ኮኖሙ አበ ወእመ ወመሀሮሙ ጥበበ ሃሌ ሉያ’ እናበሉ መዝሙር 150፡1 የዝይሙ።
ብድኅር’ዚ ሥርዓተ ቍርባን ጸሎተ ቅዳሴ ይሥራዕ። ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ቀዳስያን ጸሊም ለቢሶም፡ ኣብ ክንዲ ቃጭል ጸናጽል፣ ኣብ ክንዲ በእንተ ቅድሳት ድማ ኣብ ግብረ ሕማማት ዝተመደበ ይንበብ። ቅዳሴ ኤጲፋንዮስ ይቕደስ፣ ዜማ አቡነ ዘበሰማያት ከም ናይ ሰሙነ ሕማማት ይዝየም፣ ኃዳፌ ነፍስን ቡራኬን መስቀል ምስላምን የለን።
* ሥርዓተ ጸሎት ወስግደት በዕለተ ዓርብ
ጸሎታት መዝሙረ ዳዊት፡ ውዳሴ ማርያም ምስለ አንቀጸ ብርሃን ይጽለ። ‘አቡን’ ናይቲ ጊዜ ዝተመደበ መራሕን ተመራሕን ዘለዎን እናተቐባበልካን ሠለስተ ጊዜ ይዝየም። ብድኅር እዚ ለከ ኃይል . . . ምስ አቡነ ዘበሰማያትን ብየማነ ጸጋም ሸሽድሽተ ከምኡ’ውን ‘ለአምላክ ይደሉ’ እናተቐባበልካ ብስግደት ብዕዝል ዜማ ይበሃል።
ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብቀደም ተኸተል ምስ ተነበ፡ ተኣምረ ማርያም፡ ተኣምረ ኢየሱስ ይንበብ። ቅድሚ ንባበ ወንጌል ዲያቆን ካብ መዝሙረ ዳዊት ምስባክ ብዕዝል ዜማ የዝይም፡ ካህን ድማ ናይቲ ሰዓት ዝተመደበ ብዜማ እናመርሐ ካብ ናይ ኣርባዕቲኡ ወንጌል የንብብ። ብድኅር ‘ዚ ካህን ንጸሎት በእንተ ጽንዓ ዛቲ እቶም ምእመናንን ምእመናትን እናተቐበልዎ የንብብ።
ካብዚ ቀጺሉ ከምቲ ዝተለምደ ካብ ናይ ኪርያላይሶን ጸሎትን ስግደትን ምስ ተገብረ፡ ጸሎተ ቡራኬ ይበሃል።
ተወሳኺ ኣብ ጊዜ ተስዓቱ (3 ድ.ቀ) ካህናት ‘አምንስቲት . . . ፣ ተዘከረነ እግዚኦ . . . ‘ ይብሉ። ዲያቆን ድማ ብወርድ ንባብ ለለምዕራፉ የንብብ።
ኣብ ጊዜ ዓሠርቱ ወአሐዱ ሰዓት (5 ድ.ቀ.) ሥርዓተ ስግደት ‘ለከ ኃይል’ ‘ኪርያላይሶን’ የለን። ከምኡ’ውን ናይ ሠርክ መልክዐ ሕማማት የለን። ካህናትን ሕዝብን እናተቐባበሉ ብኣርባዕቲኡ መኣዝን ፡’እግዚኦታ’ ብዓቢይን ንኡስን ዜማ የብጽሑ። ብድኅር’ዚ ነቲ ካህን ዝኣዘዞ 41 ኪርያላይሶን ይስገድ። ውሉደ ክህነት ድማ መቈምያ ኂዞም ኣብ መንጐኦም መብራህቲ ኣብሪሆም ካብ መዝሙረ ዳዊት ፣ጸሎተ ነቢያትን እናተቐባበሉ የብጽሑ። ‘ወፍኖቶሙሰ ለኃጥኣን ትጥፍእ’ ምስ ተባህለ ነታ ኣብ መንጎ ዝነበረት መብራህቲ ብመቘምያኦም ሃሪሞም የጥፍእዋ። ካህናት መዘምራንን ምእመናንን ምእመናትን ኃቢሮም ‘ንሴብሖ’ እናበሉ ይዝምሩ።
* ካብ ቀዳም ስዑር ክሳዕ ትንሣኤ ዝተመደቡ ንባባትን ጸሎታትን ብዝግባእ ይበጽሑ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔ ኪያነ ዘፈጠረ ከመ ናምልኮ!
***


text:
Radio Erena: 10 April 2015
“እግዚኣብሔር ድማ ንሙሴ ኣብ ከረን ሲና ከምዚ ኢሉ ተዛረቦ። ንደቂ እስርኤል ተዛረቦም ከምዚ ከኣ በሎም። ምድሪ ናተይ’ያ ንስኻትኩም ከኣ ኣብኣ እትነብሩ ጓኖት ኢኹም እሞ… ኣብታ ኣነ ዝህበኩም ምድሪ ምስ ኣተኹም….ሓውኹም እንተደኸየ እሞ ምሳኹም ከሎ ኢዱ እንተሓጸሮ ከም ጓናን ከም ጸጋዕተኛን ምሳኻትኩም ይንበር።….ሓውኹም ድማ ምሳኹም ከሎ እንተደኸየ ርእሱ ኸኣ እንተሸጠልኩም ከም ባርያ ጌርኩም ኣይትግዝእዎ።”
መጽሓፍ ሌዋውያን
እስራኤል ግና መን’ዩ? ሓው ኸ መን’ዩ?
ኣስታት 1500 ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ሙሴ ዝተባህለ ነቢ ንእስራኤላውያ ካብ ባርነት ግብጺ፣ ፎርዖን፣ ሓራ ንምውጽኦም ኣብ ምድረ በዳ ሲና ኮለል- ሸንኮለ ምባሉ እናሻዕ እተደጋገመ ዛንታ ኣመንቲ ሰመቲካዊ ኣምላኽ’ዩ። ሙሴ ኣብቲ ዘመን እቲ ንእስራኤላውያን ካብ ባርነት ግብጺ ናብታ “መዓርን ጸባን እተውሕዝ” ኢሉ ዝተመባጽዓሎም እስራኤል ንኸብጽሖም 40 ዓመታት ከምዝወሰደሉ’ውን ይዝንቶ።
ምስዚ ሕጂ ኤርትራውያን ካብ ኤርትራ ተበጊሶም ብሓገዝ በዳዊን-ራሻይዳ ናብ እስርኤል ዝበጽሕሉ መንጽር ግዜ ክንጥምቶ እንተኽኢልና፣ ሙሴ ማዕረ ክንደይ መኣዝን ዘየጽንዕን ኣንፈቱ ዝጠፍኦ ሰብኣይ ምንባሩን ክንትንትን ንኽእል ንኸውን። ምናልባት ሓደ በዳዊን ረኺቦም እንተዝነብሩ፣ በርብዓ መዓልታት ከሳግሮም ምኸኣለ። ዋላ’ኳ ኣይሁዳውያን ካብ ሲና ናብ ሲና ሸንኮለል ንኽብሉ40 ዓመታት ዝወሰደሎም ግዜ “ብልቦም ከይጠዓሱ’ሞ ናብ ግብጺ ከይምለሱ” ብፈጣሪ ዝተገብረ ውዲት’ዩ ኢሎም ዝኣምኑ እንተኾኑ።
ንምዃኑ፣ እታ ብኣመንቲ ሰመቲካዊ ኣምላኽ ዝኾኑ እምነታት ኣይሁድ፣ ክርስትና፣ እስልምናን ባሃኢን ከም ቅድስትን ናይ ተስፋ ሃገርን እትጥመት እስራኤል፣ እዛ ኣብ 1948 ዝቖመት ሃገረ-ኣስራኤል ድያ? ገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ናይ እምነትን ታሪኽን ረጽምታት’ዩ።
በዚ ኮይኑ በቲ ግና እዛ ካብ እትምስረት 67 ዓመታት ጥራይ ዘቑጸረት ሃገረ- እስራኤል፣ እታ ዝዓበየት ናይ ፖለቲካ ጭርጭር ዓበደ ካብ ምዃን ኣይበኾረትን። ብኣመንቲ ሰመቲካዊ እምነታት ‘ቅድስቲ’ እትስመ ሃገረ-እስራኤል ንብዙሕ ፖለቲካዊ ርኽሰት እዛ ዓለምና ጠንቒ ካብ ምዃን’ውን ኣይዓረፈትን።
ኣብ እምነት ኣይሁዳውያን ንዘመናት ዓቢ ስፍራ ዝሓዘ ምቛም ኣይሁዳዊት ሃገረ-እስራኤል ብስነ ሓሳብ ቴዶር ሄዝል ተደፋፊኡ ኣብ 1948 ናብ ግብሪ ክሳብ ዝተሰጋገረሉ እዋን፣ ኣበየ ኩርንዓት ዓለም ዝነብሩ ኣይሁዳውያን ኣውያቶም ዘስምዕሉ ዝነበሩ ጸላም እዋን ሻቡ ተረሲዑ። ሰብ እዚ ረሳዒ ብዙሕ ዝተገፍዖ ረሲዑ፣ ብዙሕ እንተጋፍዐ፣ መባርይቲ’ንድኣሎም።
እቲ ግዜ’ቲ ኤርትራ፣ ካብ መግዛእቲ ናብ መግዛእቲ እትበራረየሉ እዋን’ዩ ዝነበረ። ኤርትራውያን ኣብ ገዛእ ዓዶም ኣብ ገዛ መሬቶም ንመሰሎምን መሰል ርእሰ ውሳኔኦምን ሓርጎጽጎጽ ዝብልሉ ዝነበሩ እዋን። መግዛእቲ ኢጣልያ ናብ ጥራብሎስን ሞቛድሾን ንዘኽተቶም ኤርትራውያን፣ ብሊብያ ኣቢሎም ናብ ዓዲ ጓና ክስደሱስ ይትረፍ፣ በንጻሩ ዕርድታቶም ብምርሕራሕ ናብ ዓድታቶምን ቁሸቶምን ዝሃድምሉ ዝነበረ ግዜ።
መግዛእቲ ኢጣልያ ብመግዛእቲ ብሪጣንያ ምስተሳዕረ’ውን ሕቶ መሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝቢ ኤርትራ እናሓየለ ደኣ መጺኡ’ምበር፣ መግዛእቲ ብመግዛእቲ ብምትክኡ ክደቓቐስ ኣይተራእየን።
ኣብ እዋን ምምሕዳር ብሪጣንያ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ዓዱ ብዛዕባ ዋንነት ሃገሩን መሰሉን ኣብ ዝማጎተሉ ዝነበረ እዋን ከኣ፣ ኣበየ ኩርንዓት ዓለም ዝነበሩ ኣይሁዳውያን’ውን ነታ ሃይማኖታዊ ድሕሪ ባይታ ዘለዋ ኣይሁዳዊት ሃገረ-እስራኤል ምስ ታሪኽ ብምትእስሳር ብዘመናዊ ፖለቲካዊ ኣምር ከም ሃገር ንምቛማ ኣውያቶም የስምዑ ነበሩ። ህዝቢታት ኤርትራን እስራኤልን ሃገርና እንብለን የድልያናየን ዝብልሉ ዝነበረ ግዜ’ዩ።
ኤርትራ እትብሃል ሃገር ኣበየናይ ክፍሊ ዓለም ክትቐውም ምዃና ዘዛራብ ኣይነበረን። ኣይሁዳውያን ግና ብመሰረት ሃይማኖታዊ ድሕሪ ባይታ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ፣ ንሩባታት ዮርዳኖስ፣ ኤፍራጠስን ጢግሪስን፣ ንእምባታት ጊልዓድን ጎላንን፣ ንባሕሪ ኤርትራ (ቀይሕ ባሕሪ) ብኣውርኡ ድማ ነታ ከም ቅድስቲ ከተማ እትቁጸር ኢዮርሳሌምን ካልኦት ጥንታውያን ከተማታትን ከም መወከሲ ናይ ታሪኽን እምነትን ብምውሳድ’ዩ ሃገረ-እስራኤል ንምቛማ ሓሳባት ዘቕረቡ።
እስራኤል፣ ንሩዋንዳ፣ ኮንጎን ኡጋንዳን ኣብ ዘዳውብ ዞባ ዓበይቲ ቀላያት እንተቖመት ከ? ዝብል ሓሳብ ዝነበሮም’ውን ነበሩ። ምቛም ሃገረ-እስራኤል ኣብ ኣፍሪቃ ከም ጽሉል ሓሳብ’ዩ ተወሲዱ። እንቋዕ ከኣ ከምኡ ተወስደ። እስራኤል ኣብ ኣፍሪቃ ተመስሪታ ኔራ እንተትኸውን ነዞም ሕጂ ካብ ኣፍሪቃ መጺኦሙኒ እትብሎም ስደተኛታት ኤርትራን ሱዳንን ናበይ መበለቶም? ብኣውርኡ ድማ ንባዕላ ኣብቲ ንኣፍሪቃ ውሒጡ ዘሎ መከራ ተሸሚማ ምተረፈት።
እዛ ሕጂ እንፈልጣ ካብ መሬት ፍልስጤም፣ ሶርያን ዮርዳኖስን ተጎዛዝያ ዝተመስረት ሃገረ- እስራኤል ከም ሃገር ጥራይ ዘይኮነት ከም ሓያል ሃገር ከቑማን ከም ሓንቲ ካብተን ብዴሞክራሲ ብኣብነት ዝጥቐሳ ሃገራት ከብቕዓን ዝኸኣለ ምኽንያታት ከ እንታይ’ዩ? ሓገዝ ምዕራባውያን ጥራይ ዶ ይኸውን? ሓያል ጻዕርን ቃልሲን ናይቶም ንምቛማ ዝሰርሑ ኣይሁዳውያን ዝፈጠሮ መሰረት ከ? ናበይ ክንጎስዮ።
ንሃይማኖታዊ ድሕረ ባይታ ንሰብ እምነት ገዲፍና፣ ክፍሊ ዓለማት፣ ኣህጉራትን ሃገርን ኣብ ጆኦ-ፖለቲካዊ ጥምቀትተን ጥራይ እንተወሲድና፣ ርክብ ህዝብታት ኤርትራን እስራኤልን ገዛእ ሃገራቶም ቅድሚ ምውናኖም’ዩ ዝጅምር። ኤርትራን እስራኤል ንዝቖመትሉ ክፍሊ ዓለምን እተመሓድር ዝነበረት ብሪጣንያ ምስ ምዃና ድማ እቲ ርክብ ናይ ብሪጣንያ ድሕሪ ባይታ ከምዘለዎ ኣየማትእን። ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ ድማ ንእሽቶ ኤርትራ ምስታ ብስፍሓት መሬት እተዓብያ ኢትዮጵያ ክትቑረን ክውሰን እንከሎ፣ ካብ መሬት ፍልስጤም፣ ዮርዳኖስን ሶርያን ተቖራሚሙ ድማ ንእሽቶ ሃገረ-እስራኤል ቆይማ።
ናይ ገዛእ ርእሶም ሃገር ክውንኑ ብዝበሃጉ ኣይሁዳውያን መጀመርያ ብሓሳብ ደሓር ከኣ ብግብሪ ዝቆመት ሃገረ እስራኤል ግና በንጻሩ ነቶም ናይ ገዛእ ርእሶም ሃገር ክውንኑ ብረት ዘልዓሉ ኤርትራውያን ናብቲ “ስትራቴጂያዊ ጸላእየይ’ዩ” እትብሎ ዓረባዊ ዓለም ክዛዝውዮም ካብ ዝብል፣ ምስ ኢትዮጵያ ብምውጋን ናይ ገዛእ ርእሶም ሃገር ንኸይህልዎም ዝከኣላ’ያ ጽዒታ።
ኤርትራ ናጽነታ ድሕሪ ምርካባ ናበየናይ ደምበ ክትዛዙ’ያ? ዓቕሊ ብምጽባብ ካብ ዝተጸበያ ሃገራት እስራኤል ነበረት።
ዘይሓሰብካዮ ርኸብ! ኣይመርገም ኣይምርቓ ድዩ ዝብሃል? ኣብ 6 ጥሪ 1993 መራሒ እቲ ቃልሲን ሓዳስ ሃገረ ኤርትራን ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናይ ርእሲ ዓሶ ስለዘሰነፈቶ፣ ኣመሪካ ብዘዋደደትሉ ፍልይቲ ነፋሪት ብህጹጽ ኣብ እስራኤል ተራእዩ። ንእስራኤልን ኤርትራን ጽቡቕ ኣጋጣሚ ‘ዩ ድማ ተባሂሉ። ንሞት ወይ ከኣ ንዕብዳን ዝተሓስበ ሕማም ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነታ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብስትራቴጅያውያን ጸላእቲ ኣዕራብ ዝተኸበት እስራኤል ትንፋስ መሊሱላ። ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እስራኤል ከኣ ንመራሒ እታ ሓዳስ ሃገር ንክልተ ሰሙን ዝኣክል ከየጋየሹ ኣታሓሚሞሞ። ከም ውጽኢቱ ድማ ኢሳይያስን እስራኤል ዛጊት ብጽኑር ዘይተሓበረ ምስጢራዊ ቃል ተኣታትዮም፣ ናብ ዓዱ ከምዝምለስ ጌሮም እናተባህለ ይውረ።
ረፈረንዱም ኤርትራ ድሕሪ ምክያዱ፣ እስራኤል ካብተን ኣብ ኤርትራ ኤምባሲታተን ዝኸፈታ ቀዳሞት ሃገራት ኮነት። ኣብ ሕርሻን ካልእን ጽላታት ልምዓትን ዘተኮረ ፊናንስያውን ናይ ክኢላታትን ሓገዝ’ውን ንምብርካት ተጓየየት።
እዚ ደኣ ይኩን’ምበር መርገጺ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ሓደ እዋን ናብ ኢራን ካልእ እዋን’ውን ብነዳዲን ፊናንስን ክሕግዝኦ ናብ ዝኽእላ ሃገራት ዓረብ ክገላበጥ ምዕዛባ፣ እስራኤል ምስ ኤርትራ ኣብ ሕቡእ ስልታዊ ዝምድና ጥራይ’ያ ክትጽመድ መሪጻ።
እዛ ብዴሞክራሲን ጽንዓትን እትልለ ኣይሁዳዊት ሃገረ-እስራኤል ግና ነቲ “ምድሪ ናተይ’ያ ንስኻትኩም ከኣ ኣብኣ እትነብሩ ጓኖት ኢኹም እሞ… ” ዝብል መሰረታዊ ሕጊ ኣቦታታ ረሲዓቶ’ያ። ኣይሁዳውያን ኣብ ታሪኹም እቶም ብስደትን ከልበትበትን ዝተፈልጡ ህዝቢ ክነሶም፣ ንስደተኛታት ከከላብቱን ከም ባርያ ጌሮም ክገዝኡን ይርኣዩ ኣለዉ። እሞ ኸኣ ነቲ ኣብ ታሪኽ ሓንቲ በደል ዘየብጽሓሎም ህዝቢ።
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ዝነብሩ ኣኽረርቲ ኣይሁዳውያን’ዩ። ብሰሪ ዝነበሮ ተሪር እምነት ምቛም ሃገረ- እስራኤል ኣብ 1946 ናብ ኤርትራ ተላኢኹ ክእሰር ብምምሕዳር ብሪጣንያ ተወሲንሉ። ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ብሪጣንይ ዝነበረት ኤርትራ ጓንታናሞ ናይቲ እዋንቲ’ያ እትቑጸር ዝነበረት። ብኣኽራርነት ዝተጠርጠሩ ኣይሁዳውያን ናብ ኤርትራ እናተላእኩ ይእሰሩ።
ኢጣልያውያን ገዛእቲ ንኤርትራውያን ንምቕያድ ዘቖምዎ ቤት ማእሰርቲ ናኹራ፣ ኣብ እዋን መግዛእቲ እንግሊዝ ንኣይሁዳውያን ተቐይሩ። ናይ ፈለማ ርክብ ኤርትራውያንን ምቛም ሃገረ- እስራኤል ዝምነዩ ኣይሁዳውያንን’ውን ኣብ ናኹራ ነበረ። እዚ ናይ ናኹራ ርክብ እብዚ እዋን’ዚ ናብ ቤት ምእሰርቲ ሖልት ግዒዙ ኣሎ።
መበል ሻውዓይ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ይስሓቕ ሻሚር፣ ምስ ራብዓይ ርእሱ፣ ኣብ ብሪጣንያ ምስ ጽዮናውነት ብዝተሓሓዝ ናዕብን ናይ ቅትለት ፈተነን ኣካይድኩም ተባሂሎም ናብታ ናይ ኣፍሪቃ ጓንታናሞ ዝነበረትን ሕጂ’ውን ኮይና ኣላ እትብሃልን ኤርትራ፣ ተላእኩ። ንምቋም ሃገረ እስራኤል ኣምሪሮም ዝማጎቱ ዝነበሩ ይስሓቕ ሻሚርን ኣርባዕተ ብጾቱን ናብ ናኹራ ክእሰሩ ዝተላእክሉ እዋን፣ ንህላዌ ኤርትራ መርፍእን ፈትልን ዝለቓቕቡ ዝነበሩ ዓብደልቃድር ከቢረ፣ ወልድኣብ ወልደማርያም፣ ገብረመስቀል ወልዱን መሓመድ ዑመር ቃዲን ኣብ ዋዕላ ቤት ገርግስ ዝተራኸበሉ ዓመት’ዩ – ዓመተ 1946።
ናኹራ ንኣማኢት ኤርትራውያን ኣጓብዝ ዘድነነ ጽንኩር ቤት ማእሰርቲ’ዩ። ካብ ናዅራ ክሃድም ይኽእል’ዩ ተባሂሉ ዝእመነሉ’ውን ስለዘይነበረ፣ ካብዚ ብኣተሓሕዝኡ ፍሉይ ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ ንዘምለጡ ኤርትራውያን ‘ሰባር ናዅራ’ ዝብል ስም ዝና ይወሃቦም ነበረ። ይስሓቕ ሻሚር’ውን ነዚ ክብሪ’ዚ ዝበቕዐ ናይ መጀመርያ ኣይሁዳዊ እሱር ኣብ ኤርትራ ኮነ።
ካብ ብሪጣንያ ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ ይስሓቕ ሻሚርን ኣርባዕተ ብጾቱን ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ማእሰርቲ፣ መሽሎኺ ካናለታት ብምብሳዕ ካብ ናኹራ ከምዝሃደሙ ተሰምዐ። ንብሪጣንያ ብድሆ ንጽዮናውያን ድማ ዓወትን ተስፋን ነበረ። ሻሚርን ብጾቱን ካብቲ ሙቖቱ 48 ዲግሪ ሴንትግሬድ ይበጽሕ’ዩ ዝብሃለሉ ናኹራ ፈንጢሶም፣ ድሕሪ ናይ መዓልታት ናይ ኣጻምእ በረኻ ደንከል ሶማልን ጉዕዞ ግዝኣት ፈረንሳ ናብ ዝነበረት ሶማሊላንድ ዑቕባ ሓተቱ። እስራኤላውያን ዑቕባ ምሕታት ዝፈልጡ ህዝቢ ደኣ ነበረኡ እምበር ዑቕባ ምሃብ ዝተማህሩ ሲ ኣይኮኑን። ሰብ ረሳዒ’ዩ። እስራኤላውያ ድማ ሰብ’ዮም እሞ ታሪኽ ስደቶም ረሲዖሞ ኣለዉ።
ይስሓቕ ሻሚር ካብ ናኹራ ድሕሪ ምህዳሙ ሓደ ዓመት ጥራይ ጸኒሓ እስራኤል እትብሃል ሓዳስ ሃገር ኣብ 1948 ቆይማ። ሻሚር ከኣ ካብታ ዑቕባ ሓቲቱ ብስደት ዝነብረላ ከተማ ፓሪስ ናብታ ሓዳስ ሃገሩ ኣምሪሑ። ክሳብ’ቲ ኣብ መበል 97 ዓመቱ ኣብ 2012 ብሞት ዝተፈልየሉ እዋን ከኣ ኣብ ፖለቲካዊ፣ ወትሃደራይውን ስለያን ዕማማት እታ ሃገር ዝልዓለ ኣበርክቶ ካብ ዝገበሩ ዜጋታት እታ ሃገር ክኸውን በቒዑ።
ምትእስሳር ኤርትራን ይስሓቕ ሻሚርን ብነገረ ኣጋጣሚታት ዝተመልአ’ዩ። ኤርትራ ናጽነታ ቀረበያ-ቀረበ ኣብ ዝብሃለሉ ዝነበረ መወዳእታ 80ታት ይስሓቕ ሻሚር ዝልዓለ ስልጣን እታ ሃገር ተረኪቡ መበል ሻውዓይ ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ኮይኑ።
ንሓደ ዓመት መመላእታ ዝተሓየረላ ናኹራን ከባቢኣ ደሴታት ዳህላክን ንእስራኤል ስትራቴጅያዊ ኣገዳስነት ኣለዎ ካብ ዝብል ምጉት’ውን ምስቲ ዕርበቱ ዝቃረብ ዝነበረ ስርዓት ደርግ ንምርድዳእ ተበግሶታት ወሲዱ። ሻሚር ብገማግም ቀይሕ ባሕርን ደንካልያን ካብ ናኹራ ኣብ ዘምለጠሉ እኹል ወትሃደራዊ ትዕዝብቲ እቲ ቦታ ወሲዱ’ዩ ምባል ዘድፍር ኣይኮነን። ምናልባት ግና ንናኹራን ደሴታት ዳህላክን ከመሓድር ዕድል እንተዝረክብ ኣብ ናኹራ ዝእሰሩ ኣይምሰኣነን። ግና ኣይተዓወተን። ኤርትራ ቀዲማቶ ናጻነታ ረኺባ።
ይስሓቕ ሻሚር ዝሞተሉ 2012 ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ እስራኤል ዝገነነሉ ዓመት’ዩ ዝነበረ። ነገረ ኣጋጣሚ ድማ ኣብቲ ዓመት እቲ፣ ክልተ እስራኤላውን ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም ዝብል ሓድሽ ዜና ካብ ስለያ እስራኤልን ፈረንሳ ልሒኹ። “ካብ መርፍእ ክሳብ መድፍዕ ብዓይኒ ምስጢር’የ ዝሕዞ” ዝምካሕ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ስቕታ መሪጹ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብሰንኪ ናይ ርእሲ ዓሶ ናብ ጥቓ ሞትን ዕብዳንን በጺሕሉ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ካብ ዘተሓመምዎ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እስራኤል ኤፍሬም ስነህ ነበረ። ካብዚ ብዝነቀለ ድማ ምስቲ ፕረዚደንት ዝሓሸ ቅርበት ኣጥርዩ’ዩ ተባሂሉ ስለዝተኣምነነ ብመንገዱ ንምልቓቖም ጻዕርታት ተጀሚሩ።
እቶም ክልተ እስራኤላውያን (ሓደ ወዲን ሓንቲ ጓልን) ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብንእሽቶ ናፋሪት ናብ ኤርትራ ዝኣተውሉ ምኽንያት “ንስለያ’ዩ” ዝብል ክሲ ካብ ኤርትራ ቀሪቡ።
እስራኤል ድማ “ኣይፋሎምን። ተራ በጻሕቲ ሃገር ደኣ’ዮም። ነፋሪት ስለዝተበላሽወቶም ድማ’ዮም ኣብ ኤርትራ ብሃንደበት ክዓልቡ ተገዲዶም።” እቲ ክርክር ቀጺሉ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ብምትእትታው እቲ ኣብ ኤርትራ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኮይኑ ዝተመዘዘን ሕቡእ ኣባል ስለያ እስራኤል (ሞሳድ) ምንባሩ ዓሚ ቅድሚ ቅድሚ ሞቱ ዝተናስሐን ሮዠ ኦክ ናብ ዓዶም ክፋነዉ ክኢሎም።
ምእሳርን ምልቃቅን እዞም ክልተ እስራኤላውያን ምስ ሞት ናይቲ ኣብ 1946 ኣብ ናኹራ ተሓይሩ ዝነበረ ይስሓቕ ሻሚርን ኣብ ሓደ ዓመት ምጥማሩ ንታሪኽ እዘን ሃገራት ከተኣሳስሩ ንዝደልዩ ወገናት ጽቡቕ ኣርእስቲ ኮነ።
ይስሓቕ ሻሚር ኣብ መወዳእታ ዓመታት ዕድሚኡ ብሕማም ረሲዕ ተጠቂዑ መንነቱ ክሳብ ምርሳዕ በጺሑ’ዩ። ሕማም ረሲዕ ንሻሚር ጥራይ ዘይኮነ ንመብዛሕቶም ‘ቶም ዘመነ ስደት ዘሕለፉ እስራኤላውያን ኣጥቒዑዎም’ዩ ተባሂሉ’ውን ይሕጨጨሉ’ዩ።
ይሳሓቕ ሻሚር ምእንቲ ድሌት ምቛም ሃገሩ ክቃለስን ክእሰርን እንከሎ፣ ኤርትራውያን ንናጽነት ኤርትራ ይቃለሱን ይእሰሩን ነበሩ። ይሳሕቕ ሻሚር ቀዳማይ ሚኒስተር ምስኮነ’ውን ኤርትራ’ውን ናጽነቶም ዝረኸቡ ህዝቢ ኮኑ። ሻሚር ኣብ ናኹራ ዘሕለፎ ፍጻሜታት ኣብ ፍሉይ ተዘክሮታት ናይቲ ሓደ ካብ ግኑናት መራሕቲ እስራኤል ተባሂሉ ተሰኒዱ ኣሎ።
ዘጽኣት ኤርትራውያን፣ ካብ ሲና ናብ ሲና መኸተምታ እንተረኪቡ ድማ፣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሖሎት ገጢምዎም ዘሎ መከራ፣ ጽባሕ ኣብ ኤርትራ ናይ ዝፈርዩ መራሕቲ ፍሉይ ሰነድ ተባሂሉ ክዝንቶ ምዃኑ ኣይክተርፎን’ዩ።
እንተ ህዝቢ እስራኤል ግና ነቲ “ምድሪ ናተይ’ያ ንስኻትኩም ከኣ ኣብኣ እትነብሩ ጓኖት ኢኹም እሞ… ” ዝብል ሕጊ ካህናቶም ረሲዖሞ’ዮም።
ተረሳሲዕኩም ኣየብለና! ዘዋሪት ብርዐይ ካልእ ኣርእስቲ ሓናጢጣ ኣብ ካልእ እዋን ክሳብ ንራኽበ ደሓን ቀንዩ።
ዕባይ ኣኽርያ ካብ ፓሪስ
09 ሚያዝያ 2015
=================================================


text:
Radio Erena: 01 November 2018
ኣውፈርቲ ቱርኪ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ናይ 750 ሚልዮን ኤውሮ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ ክሃንጹ ምዃኖም ምስ መንግስቲ ቅርበት ዘለወን ማዕከናት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢረን።
እቲ ኣብ 500 ሄክታር ዝህነጽ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ፣ ብዘመናዊ ኣገባብ ከምዝህነጽ ዝሓበረ ማዕከን ዜና ፋና ድማ፣ እቲ ስራሕ ንምጅማሩ ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይን ቱርካውያን ኣውፈርትን ምስ ነበርቲ እቲ ፓርክ ዝህነጸሉ ከባቢታትን ከምዝተረዳድኡ ኣፍሊጡ።
ምህናጽ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ ትግራይ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2019 ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ክዛዘም ትጽቢት ይግበረሉ።
እቲ ናብ ከተማ መቐለ ቅርበት ከምዝህልዎ ዝተገልጸ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ፣ ንኣሽሓት ሰባት ናይ ስራሕ ዕድላት ክፈጥር’ዩ።
ቅልጡፍ ቁጠባዊ ዕብየት የርእያ ካብ ዘለዋ ኣብ ምምዕባል ካብ ዝርከባ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ምዃና እትግለጽ ኢትዮጵያ፣ ኣቐዲማ’ውን ኣብ ሃዋሳን ካልእ ከባቢታትን፣ ዝሃነጸቶ ግዙፍ ኢንዱስትራያዊ ፓርክታት፣ ኣብ ንጥፈት ይርከብ።
ቱርኪ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ሱዳን እተካይዶ ዘላ ናይ ቢልዮናት ዶላራት ወፍርታት፣ እዚ ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዕብየቱ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከምዝስራዕ ይግለጽ።
====================


text:
ምስ ውሕስነትን ኣገባብን ቫይረስ ኮሮና ተኣሳሲሩ፡ ውድድራት ኦሎምፒክ ቶኪዮ፡ ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ክጅመር። ብሰንኪ’ቲ ንውሕስነት ተወዳደርቲ ዝግበር ዘሎ ደቂቕ ምጽራይ ግን ድሮ እኳ ብገለ ማዕከናት ዜና፡ “ኣሰልቻዊ” ተባሂሉ ይግለጽ ኣሎ።
ኣመሪካዊት ጎያዪት ማእከላይ ርሕቀት ኮርትኒ ፍረደሪክስ፡ ኣብ ቀረባ እዋን፡ ከቢድ ውድድር ይጽበያ ኣሎ። ከም ካልኦት መዛኑኣ ኣትለታት ግን ሻቕሎታ ብዛዕባ ውድድር ጥራይ ኣይኰነን። ካብኡ ተወሳኺ ግዜ ዝወስደላ ዘሎ፡ ንውሕስነት ለበዳ ቫይረስ ተባሂሉ ብኣካየድቲ ኮሚተ ዝወጸ መምርሒ ድሕነት ምክትታል’ዩ።
ንሳ ዝከኣላ ደኣ ትገብር ትሃሉ እምበር፡ ነቲ ኵሉ መምርሒታት ብደቂቕ ምክትታሉን ምትግባሩን ቀሊል ከም ዘይኰነ ኮርትኒ ትሕብር። ኣብ መንጎ ልምምዳ፡ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ መብርሂ ግን፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ መስርሓት ግድንን ኣዳላዪን ምዃኑ ትኣምን። “ገና ኣብ ለብዳ ስለ ዘሎና ብዕቱብ ክንክተሎ ግድን’ዩ” ትብል። ኣብ ርእሲ’ቲ ውድድር ተወሳኺ ተጽዕኖ ምዃኑ ግን ኣይሓብአትን።
ኣካየድቲ ውድድራት ኮሚተ ኦሎምፒክ ቶክዮ፡ 70 ገጻት ዝሓቘፈ ኣዝዩ ዝርዝራዊ መምርሒ ድሕነት’ዮም ኣውጺኦም። ገለ ካብቲ መምርሒታት ኣትለታት ንበይኖም ክበልዑን ኣብ ከተማ ከይዛወሩን ዝኽልክል’ዩ። ናይ ኢድ ሰላምታ፡ ምትሕቝቛፍን ኣካላዊ ምትንኻፍን ፍጹም ክልኩል ኰይኑ፡ ምናልባት ኣብ ውሽጢ ገዛኦም እንተ ዘየህሊኾም፡ ኣልኮላዊ መስተ’ውን ክልኩል’ዩ።
ተወዳደርቲ፡ ነፍሲ-ወከፍ መዓልቲ ዝገብሩዎን ዝፍጽሙዎን ስራሓት ብደቂቕ ብጽሑፍ ከረክቡ ይሕተቱ። ውድድሮም ድሕሪ ምውዳኦም ድማ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ካብ ጃፓን ክወጹ ትጽቢት ይግበር።
ብሰንኪ’ቲ ኣዝዩ ዝርዝራዊ መምርሒታት ድማ ገለ ጋዜጠኛታት “ዝተረግመን ኣሰልቻዊን” ውድድር ክብሉ ገሊጾሞ ኣለዉ።
ንኣጋይሽ ብደሓን ምጹ ዝብል በብይኑ ጽሑፋት ኣበየ-ከተማ ቶክዮ ተለጢፉ ደኣ ይሃሉ እምበር፡ ዘይከም ካልእ እዋን ግን እታ ከተማ ዝሕልሕል’ያ ትብል ዘላ።
ካብ ሓድሽ እብረ ለበዳ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝተናገፉ ጃፓናውያን’ውን በቲ ውድድር ኣመና ሕጕሳት ኣይመስሉን። ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ መሕተት ድማ ዝበዝሑ ተቓውሞኦም ገሊጾም። ብኡን ክንድኡን ከኣ’ዩ እቲ ውድድር ተናዊሑ፣ እታ ሃገር’ውን ኣብ ፍጹም ዕጽዋ ጸኒሓ።
ከም በዓል ዳቪዳ ጀራርድ፡ ካብ ኒው-ዝላንድ ዝመጸ ኣሰልጣኒ ምሕንባስ ግን፡ እቲ ኣተኵሮ ኣብ ውድድር እምበር፡ ኣብ ተወሳኺ መስርሓት ክህሉ ኣይግባእን ኢሎም ይምጕቱ። ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ዓመታት ልምምድ፡ ተወዳደርቲ ክእለቶም ዘመስክሩሉ ግዜ ብምዃኑ፡ ነቲ ካልእ ተወሳኺ ጽንብላት ኣቓልቦ ዝህብ ተወዳደሪ ዳርጋ ከም ዘየሎ ድማ ይሕብር።


text:
Radio Erena: 31 May 2020
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ 10ታት ሰለማውያን ዜጋታት ምቕታሉ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንዘቕረቦ ጸብጻብ መንግስቲ ነጺግዎ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ካብ ታሕሳስ 2018 ክሳብ ታሕሳስ 2019 ኣብ ዝነበረ 12 ኣዋርሕ፣ ኣብ ዝተፈላለያ ክልላት እታ ሃገር፣ 39 ስለማውያን ሰባት ከምዝተቐትሉ’ዩ ኣቃሊዑ።
እቲ ዓመት’ቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ተሸላሚ ናይ ሰላም ኖቤል ዝኾነሉ እዋን ምስ ምዃኑ፣ ኮሚተ ስልማት ኖቤል ህዉኽ ውሳኔ ከምዝሃበ’ዩ ዝዝረብ ኔሩ።
መብዛሕቱ እቲ ብሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ቅትለት ኣብ ክልል ኦሮሞ’ዩ። ምስ ዕጡቓት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ምትእስሳር ኣለዎም ንዝበሎም ሰባት ከምዝረሸኖም እቲ ጸብጻብ ይጠቕስ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ እቲ ጸብጻብ፣ ናይ ሓደ ወገን ጸጥታዊ ገምገም ጥራይ ዝሓቖፈን ኣብ ኢትዮጵያ ንዘሎ ፖለቲካውን ጸጥታውን ኩነታት ኣስፊሑ ዘየገናዘበን’ዩ ክብል ነጺግዎ።
ብኣንጻሩ፣ ተቓወምቲ ወገናት፣ እቲ በቲ ትካል ዝቐረበ ጸብጻብ ኣብ ሒደት ከባቢታት እታ ሃገር ጥራይ ዘተኮረ ምዃኑ ብምምልካት፣ ዝተፈጸመ ቅትለትን ግፍዕታትን ካብዚ ኣዝዩ ከምዝዛይድ ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ክልተ ዓመታት፣ ምስ ናይ ብሄር ግጭታት ተተሓሒዙ ኣሽሓት ሰባት ከምዝተቐትሉ፣ ቁሸታቶም ዝተቓጸሎም ኣማኢት ኣሽሓት ድማ ዓድታቶም ሓዲጎም ከምዝተሰዱ ጸብጻባት እታ ሃገር ይሕብሩ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ 10ታት ኣሽሓት ዜጋታት ምስ ፖለቲካን ናዕብን ብዝተሓሓዝ ከምዝተኣስሩ ይጥቀስ።
===================


text:
Radio Erena: 10 February 2015
መንነቶም ዘይተነጸረ 32 ዓማዊል ካብ ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝርከብ ባንክ HSBC ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ውህሉል ገንዘብ ከምዘለዎም ተቓሊዑ።
ምስጢር ዓማዊልን ዘዋህለልዎ ብዝሒ ገንዘበን ናይቲ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝርከብ HSBC ዝተባህለ ባንክ ተቓሊዑ ኣብ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ መዛረቢ ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ኣብቲ ባንክ ብብዝሒ ተዋህሊሉ ዘሎ ገንዘብ ኤርትራ ኣብ መበል 53 ተሰሪዓ።
ብመሰረት እቲ ተቓሊዑ ዘሎ ጸብጻብ፣ ኣብቲ ባንክ ካብ ዘለዋ ዝርዝር ናይ 203 ሃገራት፣ ዓማዊል ኤርትራ ኣብቲ ባንክ ኣዋህሊሎሞ ብዘለዉ ብዝሒ ገንዘብ ኣብ መበል 53 ደረጃ ክስርዑ ዝኸኣሉ 699.6 ሚልዮን ዶላር ብምውህላል’ዩ።
ኣብዚ ናይ ስዊዘርላንድ ባንክ 699.6 ሚልዮን ዶላር ዘዋህለሉ 32 ዓማዊል ካብ ኤርትራ ምዃኖም እቲ ተቃሊዑ ዘሎ ሰነድ ናይቲ ባንክ እኳ እንተረጋገጾ፣ ዝርዝር ኣስማት ናይቶም 32 ኤርትራውያን ዓማዊል ናይቲ ባንክ ግና ኣይተነጸረነ።
ሓደ ካብዞም ኤርትራውያን ዓማዊል 450 ሚልዮን ዶላር ክህልዎ እንከሎ ሓደ ካልእ ድማ 90 ሚልዮን ዶላር ኣዋህሊሉ ይርከብ።
እቶም ዝተረፉ 30 ኤርትራውያን ዓማዊል ድማ ብድምር 155 ሚልዮን ዶላር ኣብዚ ባንኪ’ዚ ኣዋህሊሎም ኣለዉ።
ኣብ ቢሻ ዝፈሪ ዘሎ ወርቂ ዝበዝሐ ክፋሉ ናብ ስዊዘርላንድ ዝልኣኽ ምስ ምዃኑ፣ ኣብዚ ባንኪ’ዚ ብስም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ትካላት ህግደፍን ዝተዋህለለ ገንዘብ ክህሉ ከምዝኽእል ጥርጣረታት ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓመታዊ ሓፈሻዊ እቶት ሓደ ዜጋ ብማእከላይ ገምጋም ካብ 200 ዶላር ዘይሓልፍ ክነሱ፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ 32 ዓማዊል ጥራይ ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝርከብ ባንክ ክውህለል ምኽኣሉ፣ ምስዚ ናይ ወርቂ እቶትን ብልሽውና ሰበ ስልጣን መንግስትን ዝተሓሓዘ ክኸውን ከምዝኽእል’ውን ይግመት።
ኣብዚ ባንክ’ዚ ብብዝሒ ተዋህሊሉ ብዘሎ ገንዘብ ኤርትራ ካብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ቀዳማይ ደረጃ ክትሕዝ ክኢላ ኣላ።
መብዛሕቶም ወነንቲ ናይቲ ገንዘብ ሰበ ስልጣን መንግስትን ፍሉጣት ሰባትን ምስ ምዃኖም፣ ብፍላይ እቲ ናይ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ምስ ብልሽውና ዝተተሓሓዘ ክኸውን ከምዝኽእል ንብልሽውና ዝቆጻጸር ኣህጉራዊ ትካል ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ኣሚቱ።
ኣብዚ ባንኪ ዓማዊል ኣዋህሊሎሞ ብዘለዉ ብዝሒ ገንዘብ ቀዳማይቲ ስዊዘርላንድ ብ31.2 ቢልዮን ዶላር፣ ካልኣይቲ ብሪጣንያ ብ21.7 ቢልዮን ዶላር፣ ሳልሰይቲ ቬኔዙዌላ ብ14.8 ቢልዮን ዶላር፣ ራብዓይቲ ኣመሪካ ብ13.4 ቢልዮን ዶላር ሓሙሽተይቲ ድማ ፈረንሳ ብ12.5 ቢልዮን ተሰሪዐን ኣለዋ።
ብዕብየቱ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ HSBC ኣብ ብሪጣንያ ዝመበቖሉን ኣብ ልዕሊ 84 ሃገራት ተዋፊሩ ዝነጥፍን ባንክ ኮይኑ ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 60 ሚልዮን ዓማዊል ኣለውዎ።
ብብዝሒ ዓማዊል ተጠቀምቲ ናይዚ ኣብ ሲዘርላንድ ዝርከብ ባንክ HSBC ከኣ ካብ 203 ሃገራት ኤርትራ ኣብ መበል 111 ተሰሪዓ ትርከብ።
እዚ ተቓሊዑ ዘሎ ሰነደ ካብ 1981 ክሳብ 2006 ዓመት ምሕረት ኣብ ዝነበረ ግዜ ጥራይ ዘጠቓልል ምዃኑ ዝገልጽ ሓበሬታ ይዝርጋሕ እኳ እንተሎ፣ ካብ 2006 ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ድማ እቲ ውህሉል ገንዘብን ብዝሒ ዓማዊልን ካብዚ ዘለዎ ዛይዱ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
==============================


text:
ቁጽሪ ኣብ መዳጎኒ ማእከል ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታት ምጉዳሉ ሓደ ላዕለዋይ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሊብያ ትማሊ ሶኑይ ንኣገልግሎት ዜና AFP ገሊጹ።
ሓላፊ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝከታተል ክፍሊ ዝኾኑ ጀነራል መሓመድ በሽር ቁጽሪ ኣብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ዝጸንሑ ስደተኛታት ካብ 27,000 ናብ 5,200 ምጉዳሉ ሓቢሮም ።
ንሶም ብተወሳኺ ካብ ወርሒ ግንቦት 2017 ጀሚሩ 20 ካብተን ኣብታ ሃገር ዘለዋ 53 መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ከምተዓጸዋ ገሊጾም።
ጀነራል መሓመድ በሽር እዚ ለውጢ ዝተረኽበ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ነቶም ስደተኛታት ናብ ሃገራቶም ንምጥያስ ብዘካየዶ ጻዕርታት ምዃኑ ሓቢሮም።
ድሕሪ ኣብ መደበር ቴሌቭዥን CNN ዝቐረበ ጸብጻብ ኣብ ጉዳይ መሸጣ ስደተኛታት ከም ጊልያ ገለ ሃገራት’ውን ዜጋታተን ካብ መዳጎኒ ማእከል ከምዘጣየሳ ሓቢሮም።
ጀነራል መሓመድ ብተወሳኺ ኣብታ ሃገር ተሪፎም ዘለው ስደተኛታት መብዛሕትኦም ካብ ሃገራት ኤርትራ: ኢትዮጵያን ሶማልን ምዃኖም ንሶም ድማ ብናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣፍልጦ ዝረኸቡን ናብ ሳልሳይ ሃገር ክጣየሱ ዝጽበዩ ዘለው ምዃኖም ገሊጾም።
ብመሰረት ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት ኣስታት 48,000 ዝተመዝገቡ ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ከምዘለውን ካብኣቶም ካብ 5,000 ክሳብ ፲10,000 ዝኾኑ ኣብዚ ዓመተ 2018 ናብ ሳልሳይ ሃገር ክጣየሱ ከምዝኾኑ ተገሊጹ።
ብዙሓት ካብቶም ስደተኛታት ኣብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ሊብያ ዘሎ ኩነታት ዘይ ሰብኣዊ ምዃኑ ክገልጹ ከለው ጀነራል መሓመድ በሽር’ውን ነዚ ይሰማምዕሉ እዮም: መንግስቲ ነቲ ኩነታት ንምምሕያሽ ይሰርሕ ከምዘሎ’ውን ይገልጹ።


text:
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብጽኑዕ ሓለዋ ተሰንዩ ናብ ዞባ ጋሽ ባርካ ብምኻድ፡ ካብ 88 ዝተፈላለያ ዓድታት ከበሳ ህዝቢ ኣፈናቒሉ ንምግዓዝ መዲቡሉ ዘሎ ከባቢ ዓሊግድርን ፋንኮን ገርሰትን ተዘዋዊሩ ከምዝተዓዘበ ብምምልካት፡ እቲ ናይ ምፍንቃል መደባት ንኽቃላጠፍ ተሪር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ ከምዘሎ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ከምቲ ኩሉ አረሜናዊ ተግባራቱ ንህዝቢ ዝነበሮ ባህሉ፤ ልምዱን መነ ባብሮኡን ንምጥፋእን ንምብራስን ኩሉ ወዲ ሃገር ብግርህነቱ ከሎ ንሱ ግን ብመደብ ህዝቢ ዝጠፍአሉን ሃገር ዝባድመሉን ካብ መጀመርያ ዝሐንጸጾ ስዉር መደብ ኢዩ፡፡ እዚ ሕጂ ተታሐሒዙዎ ዘሎ ምፍንቓል ዓድታት’ውን መቐጸልታ ናይቲ በብጊዜኡ አብ ልዕሊ መሬትን ህዝብን ዝተፈጸመ ኢሰብአዊ ተግባራቱ ምዃኑ ንኹሉ ወዲ ሃገር ብሩህ ክኸውን አለዎ፡፡
ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ነቲ ስርዓት ህግደፍ 88 ዓድታት ብሓይሊ ንምፍንቓል ዘውጽኦ ኣዕናዊ መደብ ኣብ ጎድኒ ህዝቦም ኮይኖም ክቃወሙዎ ጀሚሮም ከምዘለዉ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ልክዕ ከምቲ ሂትለር ንኣይሁዳውያን ’’ጥጡሕ ቦታ ተዳልዩልኩም ኣሎ’’ ብዝብል ጉልባብ ምልዮናት ህዝቢ እስራኤል ናብ ኮንሰንትረሽን ካምፕ ወሲዱ ዘጥፈኦም፡ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ድማ ኣብዚ ቀረባ እዋን “ናብ ልሙዕ መሬት ክወስደኩም የ“ ብዝብል ጉልባብ፡ ኣብ 88 ዝተፈላለያ ዓድታት ንዝርከብ ህዝቢ ናብ ጋሽ ባርካ፡ ዲጋ ገርሰት፡ ብሓይሊ ንምግዓዝ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባር ይሸባሸብ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ኣሰና ከምዝተቐስናዮ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብጥምየት ኣመኽንዩ ንህዝቢ ካብቲ ንዘበናት ዝነበረሉ፡ ኣብያተ ክርስትያኑን መሳጊዱን ዑና ኣቦታቱን ዝተተኽሎ ዓድታት ብግዴታን ምትላልን ከፈናቕሎ ዝሓንጸጾ ውጥን ህዝቢ ይቃወሞ ‘ኳ እንተሎ ብወለንታ ኣምሲሉ ከተግብሮ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተ ከካይደሉ ጀሚሩ ‘ሎ።


text:
ኣብ ትግራይ ዛጊድ ኣስታት ክልተ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ህዝቢ ማለት ካብ ሓፈሻዊ ክመርፅ ዝኽእል ህዝቢ‘ቲ ክልል 99% ከምዝተመዝገበ፣ሓደ ተቃዋማይ ፓርቲ እውን ከምዝሳተፍ ቦርድ ምርጫ እቲ ክልል ኣፍሊጡ‘ሎ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ትግራይ ክወዳደር ንዝወሰነ ፓርቲ ምቹእ ኩነታት ኣሎ‘ውን ይብሉ ሓላፊ‘ቲ ቦርድ ኣቶ ወለየርግስ በላይ።
ሓደ ካብ‘ቶም ኣይንሳተፍን ባሃልቲ ፓርቲታት፣መድረክ ዝባሃል ጥምረት ዝተፈላለዩ ውድባት‘ዩ።ኣብ ትግራይ ዝማእከሉ ኣባል መድረክ፣ዓረና ትግራይ ንዴሞክራስን ሉኣላዊነትን‘ውን ኣብ‘ቲ ምርጫ ኣይሳተፍን።
ካብ ዓረና ትግራይ ዝኾነ ኣቶ ዓንዶም ገ/ስላሴ፣ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮዽያ ሜዳ መወዳደሪ ማዕረ ንክኸውን፣ኣጠቃቅማ ሚድያ፣ኣቃውማ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ናፃ ንክኸውንን ካልኦትን ጠለባት ንክማልኡ ምስ ካልኦት ውድባት ሓቲቱ መልሲ ኣይረኸበን ኢሎም።ንሶም ኣተሓሒዞም እዞም ጠለባት‘ዚኣቶም ኣብ ዘይተማልእሉ ናብ ምርጫ ምቅራብ ንኢህወዴግ ካብ ምዕጃብ ተፈልዩ ኣይራኣይን ይብሉ።


text:
Radio Erena: 19 September 2017
ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ሓተቲ ዑቕባ ኣብ እስራኤል፣ ኣብ ዝኾነ ዓይነት ስራሕ መንግስታዊ ትካላት ከይዋፈሩ ዝእግድ ሓድሽ ብይን ተዋሂቡ።
ብመሰረት እቲ ብይን፣ ኣብ ናይ ጽሬት ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ፣ ጽሬት ጎደናታትን ኣትክልትን ብዓቢኡ ድማ ኣብ ጽሬት ከተማ ኣብ ናይ ጎሓፍ መካይንን ንዝሰርሑ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ሓተቲ ዑቕባ ካብ ስራሕ ክባረሩ’ዮም።
ቤት ፍርዲ እስራኤል ነዚ ብይን ዘሕልፍ ዘሎ፣ ሚኒስተር ፍትሒ እታ ሃገር ኣይለት ሻከድ ብዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ዝዕመም ዘሎ ናይ ጉልበት ስራሕ፣ ብፍልስጤማውያን ክትካእ ኣብ እትጽውዓሉ ዘላ እዋን’ዩ።
ኣቐዲሙ፣ ናብ ሳልሳይ ሃገራት ብዘይድሌቶም ምኻድ ዝኣበዩ ሓተቲ ዑቕባ ካብ ክልተ ኣዋርሕ ንላዕሊ ከይእሰሩ ውሳኔ ዝሃበ እቲ ቤት ፍርዲ፣ ነቲ ካልእ ምስ ስደተኛታት ዝተሓሓዝ ጉዳያት በብኣርእስቲ እናኸፋፈለ ይርእዮ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ሃገር የረድኡ።
እቲ ኣብ ዮርሳሌም ዝመደበሩ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ፣ ብመንግስቲ እስራኤል ዝቑረጽ ዘሎ 20 ሚእታዊት ካብ ኣታዊታት ናይቶም ኣብ ናይ ብሕቲ ትካላት ዝሰርሑ ብዝቀልጠፈ ደው ክብል ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንዝቐረበ ተቓውሞ ብምንጻግ፣ ኣብ 5 ታሕሳስ 2017 ውሳኔ ክህበሉ ምዃኑ ይግለጽ።
======================


text:
Radio Erena: 06 April 2020
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣስታት 71 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ወትሃደራዊ ንዋት ምሽማታ፣ ስቶኮልም ዝመደበሩ ኢንስቲትዮት ንኣህጉራዊ ሰላም ኣቃሊዑ።
እቲ ንመሸጣ ኣጽዋር ዓለም ዝከታተል መጽናዕታዊ ትካል ኣብ ዘቕረቦ ዝርዝራዊ ጸብጻብ፣ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ 104 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ሸመተ ወትሃደራዊ ንዋት ከመዝግብ እንከሎ፣ ካብዚ እቲ 71 ሚልዮን ናይ ኢትዮጵያ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ገለ ካብቲ ኢትዮጵያ ዝሸመተቶ ኣጽዋር፣ ሽዱሽተ ናይ ወትሃደራዊ ልምምድ ነፈርቲ ካብ ጀርመንን ኣርባዕተ ጸረ ነፈርቲ ሚሳይላት ካብ ሩስያን ይርከቦ።
ኢትዮጵያ፣ ምስ ፈረንሳ’ውን ናይ ኣማኢት ሚልዮናት ወትሃደራዊ ስምምዕ ንምክያድ ኣብ መስርሕ ከምዘላ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብቲ ዞባ ድሕሪ ኢትዮጵያ ዝበዝሐ ገንዘብ ንወትሃደራዊ ንዋት ዘህለኸት ሃገር ኬንያ ኮይና፣ መብዛሕቱ ኣብ ሓይሊ ኣየር ዘተክረ 32 ሚልዮን ዶላር ኣፍሲሳ።
=========


text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባባት፡ 1ቆሮ 15፡54-58፥ 1ዮሓ 5፡5-14፥ ግ.ሓ. 2፡38-42፥ ሉቃ 6፡39-45
ምስባክ፡ ተቀነዩ ለእግዚአብሔር በፍርሐት፥ ወተሓሰዩ ሎቱ በርዓድ፥ አጽንዕዋ ለጥበብ ከመ ኢይትመዐዕ እግዚአብሔር። “ንእግዚአብሔር ብፍርሃት አገልግልዎ፥ ብርዓድ ከአ ስገዱሉ፥ እግዚአብሔር ከይኩሪ ንጥበብ አጽኒዕኩም ሓዝዋ” መዝ. 2፡11።
ዘመነ ጾም ናይ ክፍሊ ሓጋይ ካልአይ ዘመን እዩ። እዚ እዋን ነቲ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ ምድረ በዳ ብጾምን ጸሎትን ዘሕለፎ 40 መዓልታት የዘኻኽረና። ስለዚ ኢና ብጾምን ብጸሎትን ናብ ትንሣኤ ክንሰናዶ ዘሎና። ጾም ታሕሣሥ ናብ ልደት ንምስንዳው ከም ዝኾነ ጾመ 40 ከአ ናብ ብዓለ ትንሣኤ የሰንድወና። አብዚ ን8ተ ሰናብቲ ቤተ ክርስትያን ንጾም ዚኸውን መዛሙር አሰናድያ ክንዝምሮን ክነስተንትኖን ተቕርበልና። እዚ ከአ 1. ዘቅበላ፥ 2. ዘቅድስት፥ 3. ዘምኵራብ፥ 4. ዘመጻጉዕ፥ 5. ዘደብረዘይት፥ 6. ዘገብርኄር፥ 7. ዘኒቆዲሞስ፥ 8. ዘሆሣእና እናበልና ንሰምዮም።
ናይ ሎሚ ሰንበት ዘወረደ ወይ ዘድራር ጾም ተባሂሉ ይፍለጥ። ናብ አምላኽ ክንቀርብ ዝሕግዘና ቅዱስ እዋን ኢና እንጅምር ዘሎና። አብ አምላኽ ክንቀርብ ከሎና መጀመርያ ፍቕሩ ክንርኢ ክንክእል ኢና፥ ድሕሪኡ አባና ዘሎ አምላኽ ዘይፈትዎ ንርኢ እሞ ንንስሓ ንቕረብ። ጾም ንጹም ንብጻይና ከም ነፍስና ነፍቅር ኢልና እናጸለና ኸአ ብዝያዳ አብቲ ብመዓልቲ ሰንበት እንገብሮ ተግባር ክንገልጾ የዘኻኽረና። ጾም መለልይኡ ንስሓ ዕርቂ ምስ አምላኽን ሰብን ኮይኑ ብጸሎትን ርእስኻ ብምቕጻዕን ንጸገማት ካልኦት አብ መንፈሳውን ቍጠባውን አብ ምሕጋዝ አበርክቶና ክንዕዝዝ ኢልና እናተጋደልና እነሕልፎ ቅዱስ እዋን እና እንጅምር ዘሎና።
ናይ ሎሚ ወንጌል ንባብ ነቲ ቅ. ሉቃስ አብ ጎልጎል (ማቴ አብ እምባ እዩ ዝብሎ) ዝነግረና ብዛዕባ ብፁአን ኢየሱስ ዘስተምሃሮ እዩ ዝነግረና። አብ ዝሓለፈ ሰንበት አይትፍረዱ ከይትፍረዱ ዝብል አንቢብና። እዚ ማለት ብዛዕባ ሰባት ጨሪሽና ክንዛረብ አይንኽእልን ማለት አይኮነን። አብ ሓቅን ቅንዕናን ዝተመስረተ ርኢቶ ወይ ነቐፈታ ክንህብ ይክአል እዩ። ንአብነት ሓደ ምርኢት ሕማቕ እንተ ኾነ ወይ ሃናጺ እንተኾነ ከከም ኩነታቱ ክንዛረብ ንኽእል ኢና። እቲ ኢየሱስ ዝኽልክለና ዘሎ አውንታዊ ዘይኮነ ጸለመን አዕናዊ ፍርድታት እዩ። አብ ገለ እዋን ሃናጽን ሓጋዝን ወቐሳ ክንህብ ንግደድ ኢና። አብዚ ጾም እንአትወሉ ዘሎና ንጉድለት ካልኦት ጥራሕ ካብ ምርአይ አብ ጉድለትና አተኲርና ንርእስና አብ ቅኑዕ ሕይወት ክነእቱ ንጽዓር።
ሰብ ብተፈጥርኡ ንነገራት አብ መጀመርያ ቅልጥግ ኢሉ ከየስተውዓለ ይገብር አብ ካልአይ ሕስብ ምስ አበልና ወይ ነገራት ምስ ረአና ግን ንዝሕል። አብ ሰባት ፍርዲ ክንህብ መጀመርያ ነገራት ክርድአና ክንፈልጦ ይግባእ። ዕዉርዶ ንዕዉር ክመርሖ ይኽእል እዩ እናበለ ኢየሱስ ይሓትት። ከምኡ እንተ ኾነ ሳዕበኑ ርዱእ እዩ፥ ክልቲኦም አብ ጉድጓ እዮም ዝአትዉ። ቅድሚ አብ ሓገዝ ካልኦት ምእታውና መጀመርያ ንርእስና ንርአ።
አብ መዓልታዊ ሕይወት ሰባት ብዙሕ ጊዜ ብዙሕ አፍልጦ ዘይብሎም ክንሶም ክሓምዩ ክፈርዱ ትሰምዕ፥ ንአብነት ናይ መንግስቲ አከፋፍላ ቀረጽን ከምኡ ዝአመሰሉ ነገራት። ገለ ሰባት ብዙሕ አብ ቤተ ክርስትያን ዘይሳተፉ ወላ አብ ሓንቲ ናይ ተልእኮ ስራሕ ዘይሳተፉ ብዛዕባ አብ ቤተ ክርስትያን ዝግበር ፍርዲ ክህቡ ድሕር አይብሉን። ብርግጽ አብ ቤተ ክርስትያን ጌጋታት አይግበርን ማለት አይኮነን። ከምኡ አብ ቤተ ክርስትያን ዝግበር ጌጋታት ክጋለጹ የብሎምን ማለት አይኮነን። እቲ ሓቂ ዝኾነ ሰብ ምሉእ ሓቂ አብዘለዎ፥ ጭቡጥ ሓበረታን ነቶም ዝምልከቶም ሰባት ክዛረብ ይክአል። እዚ ንዝኾነ ፍርዲ አብ እንህበሉ ከመልክት ይኽእል።
ኢየሱስ ነቶም ዝሰምዕዎ ዝነበሩ ተመሃርያ ካብ መምህሩ አይበልጽን እዩ ኢልዎም፥ እዚ ማለት ከአ እንህቦ ፍርዲ ከምቲ ናይ ኢየሱስ ክኸውን አለዎ ማለት እዩ። እቲ ንነገራት ምሉእ አፍልጦ አለዎ ዝብሃል ከም መምህሩ ክኸውን አለዎ፥ እዚ ኸአ ክትሕግዝን ክተድሕንን ኢልካ እምበር ክተጥፍእን ክትጎድእን ኢልካ ዘይምፍራድ። ዕዉራት ክርእዩ ስለ ዘይክእሉ ክጉዓዙ እንተ ኾይኖም ነቶም ዝርእዩ ክኽተሉ አለዎም። ነፍሲ ወከፍና ብፍላይ አብዚ እንአትዎ ዘሎና ጾም አባና ዘሎ ዑረት፥ ክንርእዮ ዘይንኽእል ጉድለት፥ ሓቅነት ዘይብሉ ብዝነበረና ጽልዋ ተደፊእና እንህቦ ፍርዲ ርኢና ክንክእል አሎና።
ሓደ ካብቲ ናይ ዘመና ዓቢይ ጸገም ዘሎ ብዙሓት ብዛዕባ እምነቶም ቤተ ክርስትያኖም ዳርጋ አፍልጦ የብሎምን፥ ነተን ንአሽቱ ከሎና ብእናቴታት ዝተዋህበና መባእታዊ ትምህርቲ ክርስቶስ ካብኡ ቅጽል አቢልና ዜማ እንተ ከአልና ዓቢ አፍልጦ ከምዘሎና ንግምት። ገለ ኸአ ንገለ ዓመታት አብ ገዳም ዝአተዉ ብዛዕባ እምነቶም ዓቢ አፍልጦ ዘልኦም አብ ገዳም እንድዩ ነሩ ነራ እናተባህለ ኩሉ ከም ዝፈልጡ ዝሓስቡ አለዉ፥ ሽዑ ዘሎና ዘየሎን ብዛዕባ ቤተ ክርስትያን ይዛረቡ እዚ ግን አብ ሓቀኛ አፍልጦ የብጽሕን እዩ። አፍልጦ እምነትና ክህልወና ክንምሃር ክንሰምዕ ክነንብብ አሎና፥ ቃል አምላኽ፥ትምህርቲ ቤተ ክርስትያን ክንፈልጥ ክንምሃር አሎና።
አብ ካልኦት ዘሎ ጉድለት ቅድሚ ምርአይና አባና ዘሎ ጉድለት ክንርኢ አሎና። ነቲ ንእሽቶይ ጉድለት ካልኦት አተዓባቢና ካብ ምዝራብ አብታ አባና ዘላ ብዝያዳ እንተ ነተኩር ክንደይ ዝበለጸ ምኾነ። ብዙሓት ናይ ሓመታ ሕማም መሊኹና ንሰባት ክንፈርድን ክንውንጅልን እንውዕል አሎና። ብዛዕባ አብ ሓላፍነት ዘለዉ አልዒልካ ዘሎን ዘየሎን እናሓመኻ ወገንነት ዓሌትነት አጥቁዑና ክንፈርድን ክንሓምን እንርእዮ ዘሎና ሃለዋት ሰብ እዩ። ገለ ኸአ ዓርከይ ዓርክኻ እናተባህለ ጋንታ ክፍአት ዝዓይነቱ ሒዞም ዝነብሩ አለዉ። ከም ማሕበር ወይ አሕዋት ተባሂሉ አብ ክፍአት ምትሕብባር ካብ ጋንታኻ/ጉጅለኻ ከይትፍለ ኢልካ ንኽፍአት ናተይ ኢልካ ምንባር ናይ እዋና ሕማም እዩ። ሓደ ካብቲ ዝገርም ሓደ ሰብ ምስ ብጾቱ ክሓሚ ይጸንሕ እሞ ንሱ ውጽእ ምስ በለ ነቲ ዝሓሚ ዝነበረ ክሓምይዎ ይጅምሩ፥ አብ ቅድሚኡ ከምሓደ ንፉዕ ሰብ ክንአድን ክምጎስን ዝጸንሐ በብሓደ ክፍአቱን ኃጢአቱን እናዘርዘካ ምፍራድ ንሰብ ብሓደ ብሰላም ከምዘይነብር ገርዎ አሎ።
ስለ ምንታይ ኢና ነዚ ነገራት እንገብሮ? ብሓቂ ከምኡ ብምግባርና ስለ እንሕጎስ ድዩ ወይስ ካልእ ምኽንያት አለዎ? ድሕሪ እዚ ኹሉ ምስ ወዳእና ኸአ ጽቡቕዶ ይስምዓና ወይስ ጌና አይሕጉሳትን ኢና? ሓለፍቲ ወለዲ፥ ቆልዑት፥ ካልኦት ሰባት እንተ ዝቕይሩ ነገራት መጠቐየሩዶኾን? ቀንዲ ተሓድሶ ክመጽእ እንታይ ንግበር?
መብዝሕትኡ ወቐሳ/ፍርዲ ንርእስና ክንከላኸል ወይ ክነመጻድቕ ኢልና እንገብሮ እዩ። አብ ሕይወትና ሓቂ ከምዘይብልና፥ አብ ርእስና ምትእምማን ምስ አጉደልና፥ ብውሽጥና ጥርሑ ዘሎ ምስተሰመዓና እንፈጥሮ እዩ፥ ሽዑ ንሰባት ክነክፍእን ክንሓምን ንውዕል ብውሽጥና ጥራሕና ስለ ዝኾና ነቲ ባዕልና ክንመልኦ ዘይከአለ ብሕመታን ብፍርድን አብ ልዕሊ ካልኦት ንትክኦ። ነዞም ከምዚኦም ዝአመሰሉ ኢየሱስ ግቡዛት ይብሎም፥ ንርእሶም ሓቀኛታት ውሓለታት ካልኦት ግን ሕማቓት ክፉአት ዝሓስቡ ሓቂ አብኦም ጥራሕ ከም እትርከብ እዮም ዝሓስቡ። እዚኦም ንሓቂ አጥፊኦም አብ ግጉይ መገዲ ዝወስዱ እዮም፥ ክንጥንቀቐሎም ይግባእ።
አብ ሕይወትና ብዙሓት ናይ ሓሶት ማስከራ ለቢስና ኢና እንነብር እዚ ኸአ ንሓቀኛ መንነትና ሓቢእና ዘይናትና ክንለብስ ንደሊ አብዚ ዘብጽሓና ብርእስና ስለ እንሓፍርን እንስከፍን ርእሰ ተአማምነት ስለ ዘይብልና ኢና። ናይ ካልኦት ስም ብምክፋእን ብምጽላምን ነቲ አባና ዘሎ ክፍአተ ግብሪ ንሽፍን እሞ አብ ጸላም ንነብር ንክፍአት ክንገብር ወላ ሓንቲ አይስምዓናን።
ኢየሱስ ግን ኩሉ እንገብሮ አብቲ አብውሽጥና ዘሎ እምበር አብቲ ብግዳም ዝርአ ከምዘይኮነ ይነግረና። ግብዝና ንነውሕ ጊዜ ከይተገልጸ አይከይድን እዩ። ሕማቕ ፍረ ዚፈሪ ጽቡቕ ኦም ወይ ከአ ጽቡቕ ፍረ ዚፈሪ ሕማቕ ኦም የልቦን። ከምቲ ሓሰር ብመንፊት ዚምመ ሰብ ከአ ብዘረባኡ ይምመ (ሲራክ 27፡4)። ሓንሳብ አፍና ክንከፍት ምስ ጀመርና ንርእስና ኢና እንገልጽ “ርግጸኛ መምዘኒ ንሱ እዩ እሞ ንሰብ ዘረባኡ ኸይሰማዕካ ኸቶ አይተመስግኖ” (ሲራክ 27፡7)። ንሰባት ክንሓሚ ከሎና ብዝያዳ ብዛዕባ ርእስና ኢና እንነግር ዘሎና ካብ እቶም ብዛዕብኦም እንዛረቦም ዘሎና።
ወንጌል ብዛዕባ ሰባት ርኢቶ ወይ ብዛዕብኦም ክንገልጽ የብልና አይብልን እዩ። እንታይ እዩ እሞ ዝብለና ዘሎ?
- አብ ጉድለት ወይ ድኽመት ሰባት አትኩሮ ክንህብ የብልናን ማለት እዩ፥ ምኽንያቱ አብ ድኽመት ሰባት እንተ አተኮርና ንድኽመትና ካብ ምርአይን ምቕባልን ንርሕቕ።
- ብዛዕባ ዝተገብረ ጌጋታት ናይ ሓለፍቲ፥ መራሕቲ፥ ቤተሰብ ንሶም አብዘይብሉ ንስዓታት ክንዛረብ ንኽእል ኢና። እንተኾነ ብዛዕባ ናይ ርእስና ቅር ዘብል ነገር ብግሉጽ ምስ ዝምልከቶም ሰባት ክንዛረበሉ ስንድዋት አይኮናን። አብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ለውጢ ክመጽእ አይክእልን እዩ። ጾም ነዚ አብ ግብሪ ክነውዕል ይሕግዘና።
- ሓማዪ ሰብ ብሓቂ ክዛረብ ምስ ዝሕተት መልሓሱ ለኻት እዩ፥ በቲ ዝህቦ ርኢቶ ኸአ ክትአምኖ ከቢድ እዩ ምኽንያቱ ንጽቡቕ ይኹን ንሕማቕ ነገራት ከምቲ ዘለውዎ ስለ ዘይርኢ ንብዙሓት የጋጊ።
- አብ ጸልማት ዲና እንነብር ዘሎና፥ ካልኦት ብዝገበርዎ ወይ ብዝበልዎ ተጸሊና ሕይወት ካልኦት ክነብር የብልናን ሕይወትና ክነብር አሎና። ካልኦት ሕጉሳት እንተ ኾኑ ክንሕጎስ ካልኦት እንተ ጉሃዩ ክንጉሂ የብልናን፥ ናይ ርእስና ውሳኔን ምሕዳስን እምበር ጉዳይ ሓቅን ቅድስናን ናይ ግልና ጉዳይ እዩ። ዘድሊ ዘሎ አነ ከም አነ ክቕየር ክሕደስ አሎኒ ክንብል አሎና።
እቲ ሓቀኛ ፍታሕ ብፍላይ አብዚ እንጀምሮ ዘሎና ጾም አነ ክቕይር አሎኒ። ብዝነፈሰ ንፋስ ክንለዋወጥ ወይ ክጸልወና ዘይኮነስ ብሓቂ አብቲ መሰረታዊ ነገራት ክነተኩር ይግብአና። ናይ ገዛእ ርእስና ሓላፍነት ለቢስና ዋናታት ርእስና ክንከውን አሎና እምበር ንኻልኦት አብ ጥፍአት ዝወስድ መገዲ ክንመርሕ የብልናን። ከምቲ አባ Tony de Mello ዝበልዎ “አነ ክቕይር እንከሎኹ መላእ ዓለም ትቕይር” ብርግጽ አነ ክቕይር ከሎኹ ኩሉ ይልውጥ ማለት አይኮነን ግን ወላ እኳ ከምኡ አይኹን እንተ ወሓደ አብኦም ዘሎና አረአያ ከምቲ ዝነበሮ አይኮነን። ነፍስወከፍ አብ ድሕነት ርእሱ ክወፍር እሞ ንቅድስና ክንተሓሓዞ ይግብአና ንከማና ዘበሉ ኸአ አብ መገዲ ቅድስና ክነውፍር ክንዕጠቕ አሎና።
አብዚ ቅዱስ ጾም አርብዓ አብ እንጅምረሉ ዘሎና ጊዜ ፍሉይ አትኩሮ ክንገብረሉ ዘሎና ጸሎት ጾም ምጽዋት እዮም። አብ ልብና ተመሊስና ንአምላኽ ዝበቅዕ ንስሓ ገርና ሕይወትና ንቀይር። ጉዕዞ ጾምና ምስ ኪዳን ምሕረት አደና ንጀምሮ ብሩህ ጉዕዞ ክንከይድ ኢና።
ብሩኽ ጾም ፵ ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅሉ ዓሰርተ ዓመታት ሓይሊ ኤሌክትሪክን ፅሩይ ዝስተ ማይን ፅሩይ ንምሉእ ሃገር ከምዝባጻሕ:መጠን ድኽነት እውን ናብ ትሕቲ ሸውዓተ ሚእታዊት ከምዝወርድ ኮሚሽነር ትልምን ልምዓትን ኣፍሊጠን።
ኮሚሽነር ትልምን ልምዓትን ኢትዮጵያ ዶክተር ፍፁም ኣሰፋ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ኢትዮጵያ ናይ 10 ዓመት መሪሕ ትልሚ ልምዓት ከተዳልው እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ።እታ ሃገር ሎሚ እውን ኣብ ዝተሓተ ናይ ልምዓት ደረጃ እትርከብ ብምዃና ብዙሓት ሕቶታት ልምዓት ኣለውዋ ኢለን።
"ናይ ምልማዕ ቕሙጥ ዓቅምና ገና ዘይተተንከፉ ብምዃኖም ኣብ ዝቕፅሉ ዓሰርተ ዓመታት ቁጠባ ኢትዮጵያ ብማእኸላይ ብ10.2 ሚእታዊት ክዓቢ እዩ’’ኢለን።ድኽነት እውን ትሕቲ ሸውዓት ሚእታዊት ከምዝወርድን ነፍስ ወከፍ ኣታዊ እውን ልዕሊ 2,200 ዶላር ክኸውን ከምዝትንበይ ገሊፀን።
ዶክተር ፍፁም ብመዳይ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ብፍላይ ድማ ኣብ ጥዕናን ትምህርትን ዝተሰርሕ ስራሕ ሰፊሕ እንተኾነ እውን ፅርየቱ ከምቲ ዝድለ ከምዘይነበረ ብምግላፅ ነዚኦም ንምዕራይ ሸቶታት ተቐሚጦም ኣለው ኢለን ።
"ኣብቲ ትልሚ ካብ ዝተቐመጡ ብፍላይ ኣብ መወዳእታ ዓሰርተ ዓመት ኣብ ገጠር ይኹን ከተማ ኤሌክትሪክ ምሉእ ብምሉእ ወይ 100% ክባፃሕ እዩ።ፅሩይ ዝስተ ማይ እውን ኣብ ከተማን ገጠርን 100% ክባፃሕ ተተሊሙ ኣሎ’’ኢለን።
ፍልፍል ናይዚ ሸቶ ሕርሻ፣መፍረይ ኢንዱስቱሪን፣ ማዕድን፣ቱሪዝምን ኣይሲቲ ምዃኖም ኮሚሽነር ዶክተር ፍፁም ኣሰፋ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 30 October 2018
ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ዝተሓቑፉ ጳጳሳት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ፣ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ዘካየደዎ ዑደት ተቓውሞታት ገጢምዎም።
እቶም ብኣቡነ ሉቃስን ኣቡነ ጨርሎስን ዝተመርሑ ጳጳሳት፣ ኣብ ኢጣልያ፣ ሆላንድን ኖርወን ኣብ ዝርከባ ናይ ኤርትራውያን ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ኣብ ዘካየድዎ ዑደት፣ ኣቦና ፓትርያርክ፣ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ኣበይ ኣለዉ? ንስኻትኩም መሳርሒ ህግደፍ ኮይንኩም ንኣቡነ እንጦንዮስ ኣሕሊፍኩም ሂብኩሞም፣ ንቤተክርስትያን ሸይጥኩማ ዝብልን ካልእን ተቓውሞታት ከምዘስምዑ’ዩ ካብቲ ከባቢታት ዝበጽሕእና ሓበሬታ ዘረጋግጽ።
መብዛሕቱ እቲ ተቓውሞታት ቅዳሴ ቅድሚ ምጅማሩ ዝተላዕለ ክኸውን እንከሎ፣ ኣብ ገሊኡ’ውን ኣብ መንጎ ቅዳሴ ደው ክብል ከምዝተቓወሙ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብዚ ወርሓት’ዚ ብጳጳሳት ዝእወጅ ዘሎ ኣቡነ እንጦንዮስ፥ ጸሎት ቤተ ክርስቲያን ይጸውዑ ዝብል ጠለብ፣ ሕዝቢ ንምሽፋጥን ሓቂ ንምኽዋልን ዝግበር ዘሎ፥ ናይቲ ዝሓለፈ ውዲትን ተንኮልን መቐጸልታ’ዩ ክብል መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት ሰሜን ኣሜሪካ፥ ማእከላይ ምብራቕን ኤውሮጳን ገሊጹ።
እቲ መንበረ ጵጵስና ኣብ ወግዓዊት መርበብ ሓበሬትኡ tewahdo.org ኣብ ዝዘርግሖ ቅሉዕ መልእኽቲ ናብ ኩሎም ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፥ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፥ ብሓይሊ-ጎነጽ መንግስትን ምትሕብባር ውሑዳት ጳጳሳትን፥ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ፥ ንልዕሊ 13 ዓመታት ካብ መንበሮም ተኣልዮም ከምዝርከቡ ድሕሪ ምርግጋጽ፣ እዚ ዘስዓቦ፥ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ወሪዱ ዘሎ ዕንወት፥ ካብ ጳጳሳት ክሳብ ተራ ኣመንቲ ተኸሲቱ ዘሎ ምብታንን ፍኑውነት ምሕደራን ብቐሊሉ ዝግለጽ ከምዘይኮነ ኣስሚርሉ።
ፍጹም ዕርቂ ተገይሩ ተባሂሉ ካብ ዝእወጅ ካብ ሓምለ 2016 ንደሓር ብዙሓት ኣብያተ ክርስቲያናት ኣብ ውሽጢ ሃገር’ውን ከይተረፈ ስም ቅዱስ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ ጊዜ ጸሎት ክዝክራኦም ከምዝጀመራ ዝጠቐሰ እቲ መልእኽቲ፣ ኣፎም መሊኦም ኣቡነ እንጦንጦስ መናፍቕ እዮም ዝበሉ ዝነበሩ ጳጳስ ኣባ ሉቃስ ከይተረፉ ኣብ እስራኤልን ኤውሮጳን ንኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ ኩሉ ጸሎታት ብፓትርያርክ ደረጃ ክጽውዕዎም ኣውጆም ምህላዎም ኣፍሊጡ።
እዚ ይኹን’ምበር፣ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦዮስ ኣብ መንበሮም ከምዘይተመልሱን ንቤተክርስቲያን ይመርሕዋ ከምዘየለንው እቲ መልእኽቲ ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ብ25 ጥቅምቲ ዝተመሓላለፈ መልእኽቲ ብዘይካ’ዚ፣ “ኣቡነ እንጠንዮስ፣ መንበሪ ቦታ ደኣ ቀይሮም እምበር ቁርባን ኣይቆርቡ ቡራኬ ኣይህቡን፣ እዚ ኩሉ ዓመታት ብሓይሊ ተኸልኪሎም ኣብ ገዛ ተዓጽዮም ይርከቡ።” ይብል
ኣብ መወዳእታ ኣቦታት ካህናት፥ ኣሓው ዲያቆናት፥ ምእመናን ቤተ ክርስቲያንን ፈተውትን፥ ቤተ ክርስቲያን ብሕጊ ክትመሓደር፥ ዝተነብረ ውግዘት ክለዓል፥ ሰላምን ዕርቅን ክእወጅ፥ ሰብን እግዚኣብሔርን ክሕጎስ፥ ሃገር ክባረኽ፥ ኩላትና ብሓደ ቃልን ብሓደ ድምጺን ኮይንና ቅዱስ ፓትርያርክ እንጦንዮስ ኣብ መንበሮም ይመለሱ ክንብል ጸዋዒትና ነቕርብ ብምባል፣ መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት ሰሜን ኣሜሪካ፥ ማእከላይ ምብራቕን ኤውሮጳን መልእኽቱ ይዛዝም። ኣብ መደምደምታ፣ እዚ ሕጂ ኣብ ሃገር ሰላም ኮይኑ ምስ ጉረባብትና ሰላም ኮይኑ እናተባህለ ዝዝረብ ዘሎ፥ ኣብ ውሽጢ ቤተክርስቲያንና ዘየለ ሰላም፥ ኣብ ሃገር ሰላም ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ካብ ክውንነት ዝረሓቐ’ዩ ድሕሪ ምባል፣ ሓቀኛ ሰላም ኣብ ቤት ከምዝጅምር ኣስሚርሉ።
==================


text:
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ቻይና ናይ ንግዲ ልዝብ ንምቕፃል ተሰማሚዓ’ላ ኢሎም።ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ግን ነዚ ከረጋግፁዎ ኣይክኣሉን።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕወኪላት ቻይና ናብ ልዝብ ክንምለስ ኢና ኢሎም ኣለው ኢሎም ። ንሶም ነዚ ዝበሉ ኣብ ፈረንሳይ ይካየድ ኣብዘሎ ኣኼባ ጉጅለ 7 ምስ ናይ ግብፂ ፕረዚደንት ዓብደል ፋታሕ ኤል-ሲሲ ኣብ ጎናዊ ኣኼባ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል’ ዩ።
“ክልተ ግዜ ደዊሎምና።ኣዚዩ ፅቡቕን ሃናፅን መፀዋዕታ እዩ።ካብ ልቦም እዮም።ስምምዕ ክፈጥሩ ድልየት ኣለዎም።ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ።ንዕኦም ኣዚዩ ጠቓሚ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።”
ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ግን ጀንግ ሹዋንግ ትራምፕ ብዛዕባ ዝበሉዎ ናይ ስልኪ ዝርርብ ከምዘይፈለጡ ብምግልፃ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ግን ርትዓዊ መንገዲ ልዝብ እዩ ኢሎም።
“ምስሕሓብ ቁጠባን ንግድን ቻይናን ኣሜሪካን ብልዝብን ምምኽኻርን ክፍታሕ ከምዘለዎ ክገልፀልካ እደሊ።ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ቻይና ግብሪ ምውሳኻ ኣንፃር ቅድሚ ሕጂ ብኽልቲአን ሃገራት ዝተብፅሐ ስምምዕ እዩ። “
ኣብ ኣኼባ ጉጅለ ሸውዓተ ምስ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ነረንድራ ሞዲ ብምዃን ብዛዕባ ካብ ቻይና ዝቐረበ ፃውዒት ካብ ጋዜጠኛታት ተሓቲቶም ምስ ቻይና ዝኣተውዎ ምስሕሓብ ቀረፅ ክግበር ዝነበሮ እዩ ኢሎም።
ምውሳኽ ቀረፅ ንኣሜሪካ ቢሊዮናት ዶላር ኣርኪቡላ እዩ ንዝብል ዘይሰማምዑ ተንተንቲ ኩባኒያታት ኣብ ልዕሊኦም ቀረፅ እንተወሲኹ ኣብ ዋጋ ኣቑሑት ወሰኽ ስለዝገብሩ ተጎዳእቱ ተጠቀምቲ እዮም ይብሉ።
ኲናት ቀረፅ ናይ ዓለም ዝዓበየ ቁጠባ ዘለወን ኣሜሪካን ቻይናን ንናይ ዓለም ዕዳጋ ወይ ስቶክ ማርኬት ንሰሙናት ብዝለዓለ መጠን ሃሲዩዎ ይርከብ።
ቻይና ናብ ሃገራ ኣብ ልዕሊ ዝኣቱው ናይ 75 ቢሊዮን ዶላር ፍሪያት ኣሜሪካ ቀረፅ ክውስኽ እየ ድሕሪ ምባላን ስዒቡ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ 250 ቢሊዮን ዶላር ዘውፅእ ናይ ቻይና ኣቑሑት ካብ 25 ክሳብ 30 ሚእታዊ ቀረፅ ክውስኽ ድሕሪ ምባሎም ዝሓለፈ ዓርቢ ናይ ኣሜሪካ ስቶክ ማርኬት ብ2 ሚእታዊት ወሪዱ።


text:
ፕረዚደንት ማሊ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣትዩ ስልጣኑ ድሕሪ ምርካቡ፥ መጻኢ ዕድል`ታ ሃገር እንታይ ይኸውን ዝብል ንብዙሓት ተዓዘብቲ ዘይፍታሕ ግድል ኮይንዎም ኣሎ።
ካብ 2013 ጀሚሩ ንማሊ ክመርሕ ዝጸንሐ ኢብራሂም ቦባካር ከይታ፥ ትማሊ ብዝኣደሙ ወተሃደራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምስ ኣተወ፥ ኣብ ተለቪዥን ቀሪቡ፥ ካብ ምውራድ ካልእ ኣማራጺ የብለይን ክብል ተዛሪቡ፥
“ንሸውዓተ ዓመታት ነዛ ሃገር ናብ ንቡር ንምምላሳ ብታሕጓስን ደስታን ብዝክኣለኒ ክሰርሕ ጸኒሐ`የ።”
እቶም ንፕረዚደንት ከይታ ዝዓለዉ፥ ሃገራዊ ኮሚቴ ድሕነት ህዝቢ ዝብሃሉ ኮይኖም ብኮነሬል እስማዒል ዋጒ ዝምርሑ`ዮም፥ ንሱ ኣብ ተለቪዥን ቀሪቡ ከምዚ ኢሉ “ማሊ በብመዓልቱ ናብ ዕግርግርን ሕግ-ኣልቦነትን እናሰጠመት ከይዳ- ብሰንኪ ጉድለት ኣብ ሓላፍነት ዝጸንሑ ሰባትሓቀኛ ደሞክራሲ ኣራጢጥካ ኣይከውንን`ዩ። "
ካብ ዝሓለፈ ሰነ ጀሚሩ፥ ጸረ-መንግስቲ ተቓውሞታት ንምውራድ ፕረዚደንት ከይታ ክሓቱ ጸኒሖም`ዮም።
ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ማእከል ዓለማዊ ልምዓት ዝሰርሕ ግዩድ ሙር፥ እቲ ንመማህራንን ዶክተራትን ወሰኽ መሃያ ብምጽዋዕ ዝጀመረ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፥ ናይ መንግስቲ ምላሽ ስለዘይተዋህቦ እናቐጸለ ከይዱ ናብ ምፍሻል ምርጫ ፓርላማ`ውን ኣምሪሑ፥
ኣብ ውሽጢ መንግስቲ`ውን ብልሽውናን፥ ሰበይ ሰብካን ከምዝነበረ ይእመን`ዩ ይብል።
ኣብ ማሊ ወኪል UNDP ሕቡራት ሃገራት ጆ ሸወር ብወገኑ፥ ዕልዋ ክተካይድ ምኽኑይ`ኳ እንተዘይኮነ፥ እቲ ጸገም ናይ ብዙሕ ዓመታት ዝተዋህለለ`ዩ ይብል።
ሕብረት ኣፍሪቃ፥ ደንበ ቁጠባ ምዕራብ ኣፍሪቃ -ኢካዋስ- ከምኡ`ውን ኣብታ ሃገር ዓቃቢ ሰላም ዘለዎ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ዕልዋ መንግስቲ ኮኒኖሞ`ዮም።
ኣብ ኣፍሪቃ ብርክት ዝበሉ ምርጫታት ኣብ ዝቀራረብሉ ዘለዉ እዋን፥ እቲ ኣብ ማሊ ዘጋጠመ ዘይምርግጋእ ጽቡቕ ወረ ከምዘይኮነ`ዮም ተዓዘብቲ ይገልጹ።
ኢብራሂም ከይታ ኣብ 2013 ብደሞክራሲያዊ ምርጫ ዝተመርጸ ኮይኑ፥ ኣብዚ ሰሙን`ዚ ኣብ ዝተዓለወሉ እዋን፥ ኣብ ናይ ካልኣይ ዘመን ስልጣኑ`ዩ ኔሩ።


text:
ተቓውሞ በየናይ ቕዲ ቃልሲ
ኣብ,ዚ ሒዝናዮ ዘሎና መድረኽ ብፍላይ ካብ ድሒሮም ዝመጹ ኣካል ህግድፍ ዝነበሩ ገለገለ ተቓወምቲ ሰልፍታት ዘይጎንጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ኢና ንጥቀም ይብሉ።
99% ካብቶም ነባራት ተቓወምቲ ድማ ከም ኣድላይነቱ ክልቲኡ ኣገባብ ቃልሲ ኢና ንጥቀም ይብሉ። ኩሎም ድማ ኣባላት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኢዮም። ብተወሳኺ 90% ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ ሱዳንን ድሕረ-ግንባር ክህልዎም ከሎ እቶም ዘይጎነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ኢና ንጥቀም ዝብሉ ሸነኽ ኣብ ኢትዮጵያ ድሕረ-ግንባር ክህልዎም ኣይፈቕዱን።
ካልእ እቲ መንግስቲ ኤርትራ ባዕሉ ዝገደፎን ዝጎሓፎን ቅዋም ከም ቅዋም ሃገር ክኸውን ኣብ መደብ ዕዮኦምን ኣብ ዝውንንዎ ፈነወ ራድዮ ንዑዑ ከም መደብ ከንብብዎ ናትና ኢሎም ዝሓዝዎ ምኻኖም ትርኢ። ንውድባት ድማ ነዚ ክኣምናሉ ኣብ ክትዕ ከርድኡ ህርድግ ክብሉ ትርኢ።
ኣብዚ ክመጽእ ዘለዎ ሕቶታት ስለምንታይ ዘይጎነጻዊ ኣግባብ ቃልሲ ይምረጽ? ስለምንታይ ኣብ ኢትዮጵያ ድሕረ-ግንባር ዘይመረጹ? ስለምንታይ ነቲ ኣብ ዓብላሊ ስልጣን ዝተነደፈ ቅዋም ህግድፍ ዝገደፎ ቅዋም ይድለ? ዝብሉ ሕቶታት ብምልዓል ካብ ዝህብዎ መልሲ እንዳኣዋዳደርኩ ከብርህ ክፍትን,የ። ንሰላማዊ ኣገባብ ክገልጽዎ ከለዉ “ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ደም ምፍሳስ ዝረብረበ ህዝቢ ስለ ዝኾነ ካልኣይ ጌዜ ናይ ብረት ገልጠምጠም ኣየድልዮን,ዩ ይብሉ” ነዚ ዘሎኒ ኣራኣእያ ዋላ እተን ብኽልቲኡ ኢና ንጥቀም ዝብላዉን በራጊድ ሰሪዕና ኣንጻር ህዝባዊ ሰራዊት ንዳማሰስ ዝብል ኣምር ኣየቕረባን።
እቲ ዝድለ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ሰሊዂኳ ብምእታው ኣብ ምንቕቓሕ ይኹን ምትብባዕ ናይ ግድን ዕጡቓት ኣሃዱታት ክህሉዋ ብዘለወን ሜላ ጸላም ተጎዝጒዘን ድዩ ካልእ ሜላ ተጠቒመን ገጠርን ከተማን ዘናቓቕሓ ክህልዋ፤ እዚኤን ኩሉ ጊዜ ብሰላም ይመላለሳ ማለት ኣይኮነን ድንገት ኣብ ዘጋጠመን ተዂሲ ይኽፈት ወይ ይዕወታ ወይ ጸላኢ ይዕወተለን ማለት,ዩ። እዚ እንበኣር ሓደ መርኣያ ናይ ጎነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ,ዩ። ሃዲሞም ዝመጹ ዕጡቓት ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት ከተዕቁብ እንተዄንካ ሰራዊት ትሃንጸሉን ትቕበለሉን መደበር የድልየካ፣ እዚ ድማ ብወገኑ ሃገራዊ ራኢ ዝውንን ሰራዊት እትሃንጸሉን ንህዝባዊ ሰራዊት ሀገራዊን ህዝባዊን ባህሪ ክውንን እትምህረሉ መደበር ክትሕዝ ናይ ግድን,ዩ። እዚ ንባዕሉ ሓደ መርኣያ ናይ ጎነጻዊ መደበር,ዩ።
እዘን ናይ መጽናዕቲ ኣሃዱታት ኣብ ውሱን ዞባታት ጸረ ህዝቢ ዝኾኑ ወይጦታት ኣብ ምቕንጻል ሓደ ካብ መደባተን,ዩ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጋጣሚ ወይ ይዕወታ ወይ ዕንቅፋት የጋጥመንዩ። ተዂሲ ምኽፋቱ ኣይተርፍን እቲ ተልእኾ ይፍጸም። እዚ ንባዕሉ ሓደ መርኣያ ናይ ጎንጻዊ ኣገባብ ቓልሲ እዩ። ንባዕሉ,ዚ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ዘሕድሮ ጽልዋን ንቕሓትን ኣብ ህዝቢ ሓደ ፍቱን ናይ ተመኲሮና ዕቑር መምህር,ዩ። ነዚ ከይገበርካ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ልውጢ ዋላ ዝደኸመ ጽገናዊ ለውጢ ክመጽእ ብምንም ታኣምር ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ዋላ ሓንቲ መመኽነይ የሎን ሰላማዊ ሰልፊ ትወጻሉ። ኣብ ኤርትራ ዋላ ሓንት ምኽንያት የሎን ብስነ ጽሑፍ ህዝቢ ተነቓቓሓሉ፤ ኣበየናይ ሕግን ኣበየናይ ጋዜጣን ክትምርኮስ ብሓጺሩ ሰላማዊ ኣግባብ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ኣይተፈተንንውን ይብሉ ኢዮም ተፈቲኑ እባ ንብሎም።
ኣብነት ኣብ ወጻኢ ዝግበር ሰላማዊ ሰልፍታት ካብ 1994 ጀሚሩ ልሙድ,ዩ ብተቓወምቲ ይኹን ብስቪክ ማሕበራት ቀጻሊውን ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ እዉን ዓይነቱን ብዝሑን ብዘየገድስ ንምጥቃሱ ብውጉኣት ሓርነት ናይ ማይ ሓባር ጀሚሩ ብህዝባዊ ሰራዊት ብ G13: G15 ብጋዜጠኛታት ብተመሃሮ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ተፈቲኑ ኣይተዓወተን። ብኣንጻሩ እዞም ነዚ ዝፈተኑ መብዛሕትኦም ኣብ ማእሰርቲ ብዘይ ፍርዲ ይማሱኑን ይሞቱን ኣለው በርከት ካብኣቶም ድማ ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልዮም። እቲ ህዝቢ እንበኣር ናይ እዚኦም ጽዋ ስለ ዝረኣየ እንታይ ይግበር እቶም ዝበልሑ ካብቲ ህዝቢ ዝኾነሎም መሲልዎም እዚ ካብ ተፈደዩ ኣየናይን ብኸመይን ኣጋባብ ቃልሲ ስለ ዘሎ እዩ ሰላማዊ ኣግባብ ዝብሉና ዘለዉ? ገለ ዘይረኤናዮን ዘይሰማዕናዮን ግሪን ላይት እንተሎ ድኣ ይሓብሩና እንበር ጻልጣ ሰላም ትብል ቃል ባይታ የብላን። ካልእ ኣገራሚ ነገር ድማ ኣሎ። እዞም ብሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ናብ
ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ይትረፍ ኣብ ውጻኢ ዘሎ ናይ ስቕ መርገጽ ዝሓዘ ህዝቢ ክንዲ ፍረ-ጣፍ ትኣክል ከሰልፍዎ ኣይከኣሉን። ብረድዮን ኢንተርነትን ንፍኑ ኢና ክብሉ ይኽእሉ ይኾኑ፡ ይእመንዎ ኣይእመንዎ ግን እተን ረድዮታት ነቶም ኣብ ተቓውሞ ዘለዉ ጥራይ ኢየን ዘስሞዓ ንሳቶም ኢዮም እንታይ ኮን ይህሉ ኢሎም ዝኸፍትወን። እቲ ኢንተርነት ውን ተቓዋማይ ጥራይ እዩ ዝከታተሎ። ካልእ ይትረፍ ነቶም ኣብ ትሕቲኦም ተሰሪዖም ዘለው ስሩዓት ዝበሃሉውን መደብ ዕዩ ሰሪዖም ብዛዕባ ዲሞክራሲ፡ ብዛዕባ ሰላማውን ጎነጻውን ኣግባብ ቓልሲ ዝምህሩ መብዛሕትኦም ካብቶኦም እቶም ኣብቲ ነባር ተቓውሞ ዝጸንሑ ውድባት ጥራይ ምኻኖም ርግጸኛ እየ። ኣብ ገለገለ ሰልፍታት ዘሎው መሰረታት ካብ ዝቐርበሎም ኣስተምህሮ ንስኻ/ኺ ኣይከፈልካን/ክን ደንጒኻ መጺኻ/ኺ ነቶም ናይ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸቡ ድማ ትጠፍእ ኣሎኻ/ኺ እንተዘይ መጺኹም ብጠበቓ ጌርና እታ ብምስክርነትና ዝረኸብኩማ ፓስ-ፖርት ክንስሕባ ኢና ካብ ምባል ዘይሓልፋ ትምህርቲ ዝምህሩ ኢዮም ብሰላማዊ ኣግባብ ቃልሲ ንህግድፍ ክንቅይሮ ዝብሉና ዘሎው ምስ እዚኣ ትኸይድ ኣብ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘሎ ስቪካዊ ማሕበርውን ከም ስቪክ ማህበር ከምኡ ከስተምህር ቅኑዕ,ኳ እንተኾነ ነዚ ኣስተምህሮ,ዚ ሕዛ ዘላ መጽሔቶም ኣብ ህዝቢ ኣትያ ክትሰርሕ እሞ ውጽኢት ክህልዋ እተን ኣብ ላ -ዕሊ ዝተጠቕሳ ዕጡቛት ኣሃዱታት ምስ ዘይህልዋ ካብ ደንበ ተቓውሞ ናብ ደንበ ተቓውሞ ኴይና ክተርፍ,ያ። ኣፍርያ ማለት ከኣ ኣየስምዕን።
ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ ክደፍር ዘድፍሮ ዝራሓት ክርኢ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ዝተፋላለያ ዓድታት ኤውሮጳ ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ከም ዘዕወታ ብምጥቃስ ጽቡቕ ኣብነታት ገሊጾም ኲውንነት ናይ ኤርትራ ግን ካብቲ ዝቕረብዎ ኣብነታት ዝረሓቐ ምዃኑ በዚ ዝስዕብ ኣብነታት ክበርህ ይኽእል እተን ዝጠቐስወን ሃገራት እንተወሓደ ህዝቢ ዝምርኮሰሉ ቕዋማት ዘለወን እየን። ዋላ ንሱ ኣይሃልወን ምሉእ ኤኮኖሚ ናይ ምዕራብ ዓለም እንዳፈሰሰ ዳርጋ ፍርቂ ሓይሊ ናይ ህዝብን ውጻኢ ኣቓልቦን ሓገዝን ተወፍዩለን እዩ። ካልእ ይትረፍ እቲ ንሶቨየት ሕብረት ዘውደቐ ቑጠባዊ ኣገባብ ቃልሲ ነዘን ዝበሃላ ዘለዋ ዓድታት ናይ ላቲን ይኹና ናይ ኤውሮጳ ዓብይ ፍልልይ ኣሎ እዚ ዝግበረለን ድማ ርኡይ ሃብቲ፤ ወይ ፖለቲካዊ ድሕረ-ግንባር ስለ ዘለወን እዩ። ዋላ ኣብ ኣፍሪቃዉን እንተሪኢና ኣብ በዓል ኣንጎላን ኣብ በዓል ኮንጎን ዝግበር ደጋዊ ዜናውን ንዋታውን ሓገዝ ክሳብ ክንደይ ምዃኑ ፈልኹም ክትርእይዎ ይግባእ። እዚኣ ብፍላይ ነቲ ኣብ ፕሪቶርያ ብ.ኤ.ም.ዲ.ስ.መ ዝሕተም ጋዜጣ ዘሎ እምንቶ ክሓስብሉ ንምዝኽካር ዝኣክል እየ ኣቕሪበዮ። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ብቐሊል ኣይኮነን ፖለቲካዊ ጉጅምጅም ክብል ህዝቢ እታ ዓው ኢልካ ቕዳሴን ምእዛንን ክሰምዕ ከሎ ሕማም ከርበ ዘምጽኣሉ ጉጅለ ከሎ ከተድምዕ ስለ ዘይከኣል ጥራይ,ዩ ከም ኣድላይነዩ ክልቲኡ ኣገባብ ቃልሲ ዝምረጽ እንበር ደም ጽምኣት ዘለዎ ዜጋ ስለ ዘሎ ኣይኮነን። በዛ ትበሃል ዘላ ጻዕዳ ኣባሃህላ ኣብ መብዛሕትኤን ውድባት ነቶም ብሳዋ ዝመጹ ይኹን ነቶም ኣምቸ ዝበሃሉ ወይውን ገዳይም ተጋደልቲ ዋላ ኣብቲ ሸነኽ ተቓውሞ ይሃልው ካብቲ ዝነበርዎ ክንዲ-ፍረጣፍ ዝኣክል ለውጢ ናይ ኣራኣ እያ ዘየሕደራሎም ውድባት ውሑዳት ኣይኮናን።
ይቕጽል ………………………
ብፍስሓዮን ገብረ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2486


text:
Radio Erena: 27 June 2021
ኣህጉራዊ ትካል ሓካይም ብዘይዶብ፣ ኣብ ትግራይ ዝተቐትሉ ሰለስተ ኣባላቱ፣ ‘ኣዝዩ ዘሰምብድ’ ብምባል ዝተሰመዖ ጓሂ ገሊጹ።
እቲ ትካል ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ስጳኛዊት ማሪያ ሀርናንደዝ፣ ኢትዮጵያውያን ዮሃንስ ሓለፎምን ተድሮስ ገብረማርያምን ዝተባህሉ ኣባላቱ፣ ኣብ ትግራይ ኣብ ረዲኤታዊ ንጥፈታት እንከለዉ ብምቕታሎም፣ ዝተሰመዖ ጓሂ ብቃላት ክገልጾ ከምዘይክእል ኣፍሊጡ።
እቶም ሰለስተ ሰራሕተኛታት’ቲ ትካል፣ ሓደ መዓልቲ ደሃይ ድሕሪ ምጥፎኦም፣ መኪናኦም ተዘሚታ፣ ሬሳታቶም ከኣ ካብታ መኪና ሒደት ሜትሮታት ርሒቑ ከምዝተረኽበ ተሓቢሩ።
ሓካይም ብዘይዶብ ምሉእ መርመራ’ቲ ፍጻሜ ሓቲቱ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሞት እቶም ሰራሕተኛታት ረዲኤት ዝተሰመዖ ሓዘን ብመንገዲ ጉዳያት ወጻኢኡ ኣቢሉ ገሊጹ።
ብሞት’ዞም ኣብ ዓቢ ዓዲ ብግፍዒ ዝተቐትሉ ሰራሕተኛታት ረዲኤት ከኣ ‘ወያነ’ እዩ ተሓታቲ ክብል ከሲሱ።
እንተኾነ ዝበዝሐ ክፋል ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ንጋዜጠኛታት ክፉት ብዘይምዃኑ ብናጻ ኣካል ንምርግጋጹ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኮይኑ ኣሎ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ንዝተወሰና ትካላት ረዲኤት ናብ ዝተወሰነ ከባቢታት ጥራይ ክንቀሳቐሳ ፈቒዱ እኳ እንተሎ፣ ሓለዋን ምክትታልን ክግበረለን ጸቕጥታት ይፈጥር ምህላዉ እዩ ዝውቀስ።


text:
ዘፈር ፍትሒ ኢትዮጵያ ገዛኢ ፓርቲ ከምበትሪን መፅቀጥን ክጥቀመሉ’ምበር፣ንዜጋታት ዘርብሕ ኣይኮነን ዝብል መግለፂ ኣውፂኡ ሰማያዊ ፓርቲ። ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ዝመዘዞ መፅናዕታዊ ጉጅለ ብወገኑ፣ ኣብ’ቲ ዘፈር ጎሊሁ ዝራኣይ ጉድለታት ከምዘሎ ጠቂሱ።
ኣብ ኢትዮጵያ መሰላት ዜጋታት ዘረጋግፁ ሕገ-መንግስቲን ካልኦት ሕጊታትን ኣለው’ዮም፣ናይ ኣምስሉ እንተዘይኮይኑ ንመሰል ዜጋታት ዘረጋግፅ ኣይኮነን ይብል ሰማያዊ ፓርቲ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ኢህወዴግ ዘዋፈሮ ሓደ መፅናዕታዊ ጉጅለ ኣብ ዘፈር ፍትሒ ኢትዮጵያ ይኽሰት ኣሎ ንዝበሎ ፀገማት ኣብ’ዚ ቀረባ ንመራሕቲ’ቲ ግንባር ኣቅሪቡ’ሎ። ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ዝመርሕዎ ኣኼባ ካብ ሞንጎ ዝተሰምዑ ገምጋማት ገሊኦም፣ዘፈር ፍትሒ፣ኪራይ ኣካብነት ብሰፊሑ ዝራኣይርሉ ዘፈር ኮይኑ ከምዘሎ ደምዲሙ’ሎ።
ዳያኑ ደንጉዮም ይመፁ፣መጋባእያ ተሰይሙ ከሎ ዳያኑ ደንጉዮም ይኣትው፣ ንዓማዊል ምክልባት፣ከቢድ ገበን ንዝፈፀሙ ኣፍኺስካ ምቅፃዕ፣ሰብ ጉዳይ፣ ጠበቃ ክቆፅሩ ከለው ዝሓትዎ ንመን ዳኛ ትፈልጥ? ዝብል ኮይኑ ኣሎ ይብል እቲ ዝቀረበ መፅናዕቲ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 28 September 2021
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዝካየድ ዘሎ ኣድማ ደው ንምባሉ መንግስቲ ምስ ቤት ምኽሪ ቤጃ ዝርርብ ከምዝጀመረ ተገሊጹ።
ብኣባል ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን፣ ጀነራል ሸምሰዲን ካባሺ ዝተመርሐን ሚኒስተራት ውሽጣዊ ጉዳያት ጸዓትን ነዳዲን ዝርከብዎም ሰበ ስልጣን መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ምስ መራሕቲ ናይቲ ምንቅስቓስ ዝኾኑ ኣባላት ቤት ምኽሪ ቤጃ፣ ብ26 መስከረም፣ ኣብ ፖርት ሱዳን ድሕሪ ዝገበርዎ ዝርርብ፣ እቲ ኣድማ ገለ ክፋሉ ደው ክብል ተሰማሚዖም።
መራሕቲ ቤት ምኽሪ ቤጃ፣ ወይ ናዚሪስ፣ ምስ ወከልቲ መንግስቲ ዝተጀመረ ዝርርብ እናቐጸለ ኣብ ናይ መወዳእታ ስምምዕ ክሳብ ዝበጽሑ፣ ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝርከባ ወደባትን ገማግም ባሕርን ዝርከብ ሻምብቆታት ነዳዲ ንግዜኡ ክኽፈት ክውስኑ እንከለዉ፣ ናብ ወደባት ዘእቱ ኣውራ መንገድታት ግና ተዓጽዩ ክጸንሕ ምዃኑ’ዮም ገሊጾም።
በዚ ዝካየድ ዘሎ ኣድማ ብዝያዳ ተጸልዩ ዘሎ ከባቢታት፣ ኣብ ምልኣኽን ምእታውን ነዳዲ ዘገልግል ሻምብቆታት ዘለዋ ወደባዊት ከተማ ፖርት ሱዳን’ያ።
ብሰንኪ እዚ ኣድማ፣ እቲ ኣቐዲሙ’ውን ብናህሪ መሰረታዊ ዋጋታት ተቓውሞታት ከካይድ ዝሓገየ ህዝቢ ምብራቕ ሱዳን፣ መነባብርኡ ብዝበኣሰ ተጸልዩ ይርከብ።
ነዚ ብምንቅስቓስ ቤት ምኽሪ ቤጃ ዝተኻየደ ኣድማ ንምቅዋም፣ ኣብ ከሰላ፣ ሻምቡብ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ከምዝተኻየደ’ውን ተሓቢሩ።
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ነቲ ኣብ ጁባ ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ንምትግባር ደንግዩ ብዝብል፣ ብምንቅስቓስ ህዝቢ ቤጃ ዝተጸውዐ ኣድማ ካልኣይ ሰሙኒ ሒዙ ኣሎ።
እቲ ብባሕርን ምድርን ምስ ኤርትራ ዝዳወብ ሰፊሕ ዞባ ሱዳን፣ ካብ ብሄረ ቤጃ ዝኾኑ ቀቢላታት ሃደንደዋን ቢን ዓሚርን ከምኡ ድማ ራሻይዳ ይነብርዎ።
====================


text:
ሻም መስፍን ብዓውዲ ምህንድስና ኮምፕዩተር ተመሪቑ ከም ክኢላ ሓበሬታ ቴክኖሎጂ ኮይኑ ኣብ ምስራሕ ዝረከብ ኣብነታዊ መንእሰይ`ዩ።
ጎን ጎኒ ስርሑ ኣብ ጥቕሚ ሕብረተሰብ ዝውዕሉ ዝተፈላለዩ ሶፍትዌራትን መተግበሪ ኣፕልኬሽናትን ብምድላው ጸገማት ሕብረተሰብ ንምፍታሕ ከይደቀሰ ዝሓድርን ወትሩ ሓደሽቲ ነገራት ኣብ ምፍጣር ኣብ ጻዕሪ ዝርከብን ዕዉት መንእሰይ`ዩ።
ቅድሚ ሕጂ ምስ ሓሙሽተ ብጾቱ “`ናትና ኦፕሬቲን ሲስተም` ዝሰመይዋ ብቐሊሉ ብትግርኛን እንግሊዝኛን ንክትጥቀመላ ትሕግዝ ስርዓት ከምኡ`ውን ንመባእታ ተማሃሮ ዘገልግላ ናይ ትግርኛን ቁጽርን መምሃሪ ሶፍት ዌር ምስ ካልኣዩ ሰሪሑ።
እተን ስርሓት ኣብ ዝሓለፈ ዓመታዊ ፈስቲቫል ኤርትራ`ውን ተሸሊመን`የን ።ኣብ`ዚ ሕጂ እዋን ከኣ ንሕሙማት ሽኮርያ፡ንስነ-ጥበባውያን ዝሕግዙ ስርሓትን ዘረባ ናብ ጽሑፍ ትቕይር ሶፍት ዌርን ኣዳልዩ`ሎ።
ምስ ሻም ዝተገብረ ዕላል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Örebro
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ኦረብሩ ናይ ሽወደን ሳብዐይቲ ዝዓበየት ኮምዩን እያ። ባዕላ እታ ከተማ ኦረብሩ 700 ዓመት ዝገበረት እያ። እቲ ቤተመንግስቲ ኣብ 12 ክ/ዘመን እዩ ተጀሚሩ። 70% ህዝቢ ሽወደን ካብ ኣረብሩ 300 ራድዩስ ዘሎ ከባቢ ይነብ፡ ኦረብሩ መዓርፎ ነፈርቲ ድማ ናብ ኩሉ ሽወደንን ናብ ኤውሮጳን በረራ ኣለዎ። ብባቡር ኣብ ኩሉ ክፋላት ሽወደን ኪኽየድ ይከኣል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ155,774
ስፍሓት መሬት1,621 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 196 ኪሜ
- Malmö 503 ኪሜ
- Göteborg 280 ኪሜ
- Umeå 703 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ÖBO ናይቲ ኮምዩን ውልቃዊ ትካል ክራይ ኣባይቲ እዩ፡ ኣብቲ ናቱ ወብሳይት ድማ ብዛዕባኡን ብዛዕባ እቲ መንበሪ ኣባይቱን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ካልእ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ኣብቲ ናይ ኦረብሩ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኦረብሩ ካብ ኣስታት165 ሃገራት ዝመጹ ስደተኛታት ይቕመጡ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ማእከል ኣገልግሎት Servicecenterብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ኣገልግሎት ብ15 ቋንቋታት ክትረክብ ትኽእል። ማለት ብፋርሲ፡ ኣዘሪ፡ ዳሪ፡ ኩርድ፡ ዓረብ፡ ቱርኪ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮሽያ፡ ሶማሊ፡ ጣልያን፡ ፊንላንድ፡ ሊቱዋንያ፡ ናይ ምልክት ቋንቋ፡ ስፓኛን ጃፓንን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኦረብሩ ኮምዩን ብዙሓት ኣብ ባህልን ስፖርትን ደጋዊ ዙረትን ዘተኩራ ማሕበራትን ካልኦትን ማሕበራትን ንጥፈታትን ይርከብ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ መብዛሕትአን ዘድሊ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኦረብሩ ቀንዲ ከተማ ኮይና ካልኦት ግሩም ናይ ኣውቶቡስ መስመራት ዘለወን ነኣሽቱ ከተማታት ድማ ኣለዋ። ኣብኡ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት መድህን፡ ቤትንባብ፡ ናይ ቀረጽ ቤትጽሕፈት ወዘተ..ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ። ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢልካ፡ ድኳናትን ካፈታትን ከምኡውን ናይ ኢከያ IKEA ዓቢ ድኳንን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ትሰርሕ ወይ ትምሃር ምስ እትኸውን እቲ ካብ 1-5 ዝዕድመኡ ውላድካ ቤትትምህርቲ ህጻንን መውዓል ስድራቤትን ኪረክብ መሰል ኣለዎ። ኦረብሩ ኮምዩን ነቲ ካብ 1 ክሳዕ ኣብ ናይ ቀውዒ ሰመስተር 13 ዓመቱ ዚመልእ ውላድካ ኣላዪነት ወይ ክንክን ይህብ።
እቲ ማእከል ስድራቤት ወይ Familjecentralerወለድን ህጻናትን ዚራኸቡሉ ቦታ እዩ፡ ኣብ ኩሉ ዓበይቲ ናይ መንበሪ ከባቢታት ድማ ይርከብ። ኣብኡ ክትጻወትን ምስ ካልኦት ስድራቤት ክትራኸብን ደገፍ ክትረክብን ኣብ ጉጅለኣዊ ንጥፈታት ክትካፈለን ትኽእል። ኣብቲ ናይ ስድራቤት ማእከል መምህራን ኣማኸርቲ ናይ ህጻናት ነርሳትን መሕረስትን ኣለዋ። ንሱ ንኹሉ ክፉት እዩ፡ ምምዝጋብውን ኣየድልየካን።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
Perrongen ንሓደስቲ መጻእቲ ናብ ቤትትምህርትን መእለዪ ህጻናትን ዚኣትዉሉ ሓባራዊ መርሆ እዩ። ኣብኡ ንኣኻን ንውሉድካን ብዛዕባ ናይ ሽወደን ቤትትምህቲ ሓበሬታ ትረክብ፡ እቲ ህጻን ድማ ቅድሚ ትምህርቲ ምጅማሩ ይቀራረብ።
ኣብ ኦረብሩ ኮምዩን ብዙሕ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ብዛዕባኣተንን ኣበይ ከም ዚርከባን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ። ኦረብሩ ኮምዩን 17 ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኦረብሩ ሰፊሕን እተፈላለየን ናይ በጽሕታት ትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ናይ ኦረብሩ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ኤስኤፍኢ፡ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲን ብዛዕባ ካልኦት ትምህርቲ ንዓበይትን፡ ከም ዩኒቨርሲቲ፡ እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ንሓበሬታ፡ መምህሒን ከመይ ጌርካ ብዛዕባ ትምህርቲ ንዓበይቲ መጠየቕታ ከም እተቕርብን ነቲ Vägledningscenter ተወከስ።
ኣብ ኦረብሩ እተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣለዉ። Cityakademin ናይ ኦረብሩ ማእከል ምህሮ እዩ ምስቲ ናይ ከተማ ቤትንባብ ድማ ኣብ ሓደ ኣደራሽ እዩ። ኣብዚ፡ እቲ ናይ ኦረብሩ ኮምዩን ምስ ኦረብሩ ዩኒቨርሲቲን፡ ህዝባዊ ፈጠራን፡ ሰራሕተኛታት ማሕበር፡ ቁጠባዊ ንጥፈታትን ቤትጽሕፈት ዕዮን ብምትሕብባር ይሰርሕ። ሓደ ካብቲ ናይ ቀንዲ ስራሕ ነቲ ናይ ከባብን ዞባውን ድሌት ትምህርትን ምምዕባል ዓቕምን ምስ ንግዳዊ ትካላት ኮይኑ ምምራሕ እዩ። ብዛዕባ ዕድላት ትምህርቲ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኦረብሩ ከምኡውን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ህዝባውያን ኮለጃት ኣንብብ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ዞባ አረብሩ ኣስታት ሰላሳ ዝኾና ማእከላት ክንክን ጥዕና ኣለዋ። መብዛሕተአን ብዞባ አረብሩ እየን ዚካየዳ፡ ግን ገለ ከኣ ብዞባ ተኣዚዘን ዚነጥፋ ብሕታውያን ወሃብቲ ክንክን እውን ኣለዋ። ማእከላት ክንክን ጥዕና፡ መሰረት ናይቲ ዞባ ኣገልግሎት ጥዕና እየን፣ ኣብ ግዜ ሕማም ወይ'ውን ብዛዕባ ጥዕናኻ ሕቶ እንተ ደኣ ኣሎካ ድማ ናብአን ክትውክውስ ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ማእከል ክንክን ጥዕና ነፍሰ ጾራትን ሓራሳትን ከምኡ'ውን ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ኣሎ።
ኣብ ኦረብሩ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ክኢላታትን ዘለዉዎ ዩኒቨርሲታዊ ሆስፒታል ኣሎ።
እቲ ኮምዩን ናይ ጥዕና ሕማምን ክንክን የመሓድር። እዚ ድማ ነዚ ዚስዕብ ይጥርነፍ፤ ናይ ገዛ ሕክምንና፡ ጥዕናዊ ምሕዳስን ነቶም ኣብ ሆስፒታል ደቂሶም ዘለዉን ነቶም ኣብ ናይ ክንክን መንበሪ ዘለዉን ረድኤት፡ መንበሪ ምስ ፍሉይ ኣገልግሎት፡ መዓልታዊ ንጥፈታት፡ ናይ መንበሪ ኣገልግሎት፡ ሰብኣዊ ረድኤትን ነቶም ብመገዲ ስነኣእምሮኣዊ ሓገዝ ዚደልዩ ምሕጋዝን።
ዞባ አረብሩ ሕክምና ስኒ የመሓድር፡ ይኹን'ምበር ብሕታውያን ሓከምቲ ስኒ እውን ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኦረብሩ ኮምዩን ኣድላዪ ኮይኑ ምስ ዚርከብ ተርጓማይ ተምጽእ፡ ንድምጻውን ንናይ ጽሙማን ናይ ምስማዕ ጸገም ዘለዎምን ዚግበር ናይ ምልክት ዘረባን። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ ማእከል ኣገልግሎት Servicecenter.ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኦረብሩ ግሩም መራኸብታት ኣለዋ። ካብን ናብን ከተማ ምግያሽ ቀሊል እዩ። ኣብ መንጎ ከተማታትን ናይ ከባቢ ቦታታትን ብኣውቶቡስ ምግያሽውን ቀሊል እዩ። ኦረብሩ ናይ ብሽግለታ ከተማ እያ፡ ኣብኣ ድማ 215 ኪ/መ ናይ ብሽግለታ መገዲ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ አረብሩ ኮሙን ኣብቲ ከባቢ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ ኣስታት 11 000 ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለዉዎ። ካልኦት ዓበይቲ ህዝባውያን ወሃብቲ ስራሕ ከኣ ዞባ አረብሩን ዩኒቨርሲቲ አረብሩን እዮም። ገለ ካብቶም ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ኣብ ብሕታውያን ጽላታት እዞም ዚስዕቡ እዮም፤ Atlas Copco Rock Drills AB, Nobina Sverige AB, EuroMaintRail AB ከምኡውን DHL Express AB።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት፡ ንኣኻ ዋኒን ክትጅምር ትሓስብ ዘሎኻን ነቲ ዛጊት ዋኒን ዘለዎን ሓበሬታ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 14 June 2016
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቶም ኣብ ጽባሕ መዓልቲ ናጽነት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ ኣማኢት ኤርትራውያን ዝኽሪ የካይዱ ኣለዉ።
በዚ መሰረት፣ ኤርትራውያን ነበርቲ እስራኤል ነቶም ኣብ’ዚ ቅንያት’ዚ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ህይወቶም ዝሓለፈ ኤርትራውያን ብምዝካር፣ ኣብ ከተማ ተል ኣቪቭ፡ ከባቢ ለቪንስኪ ፓርክ፡ ብብቀዳም 11 ሰነ ጸሎተ-ፍትሓት ተኻይድሎም።
ኣብቲ ካብ ንግሆ ሰዓት 6 ኣትሒዙ ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ዝተኻየድ ናይ ዝኽርን ጸሎተ-ፍትሓትን መደብ፣ ስድራቤታት እቶም ግዳያት ዝርከብዎም ኣሽሓት ኤርትራውያን ተሳቲፎም።
መራሕቲ ሃይማኖት ከኣ ንስድራቤታት እቶም ግዳያትን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ናይ መጸናንዒ ቃልን መልእኽትን ኣመሓላሊፎም።
ድሕሪ’ቲ ናይ ጸሎተ-ፍትሓ መደብ፣ ኤርትራውያን ኣዴታትን ደቂንስትዮን ንሰዓታት ዝቐጸለ ፍሉይ ምህለላን ጸሎትን ከምዘዕረጋ’ውን ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ሓቢሩ።
ዝኽሪ ግዳያት ማእከላይ ባሕሪ፣ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ይቕጽል ምህላዉ’ውን ከካብ ቦትኡ ዝበጽሓና ዘሎ ሓበሬታ የመልክት።
በንጻር እዚ ግና፣ መንግስቲ ኤርትራ ይኹን፣ ኣገልገልቲ እቲ ስርዓት ዝኾኑ መራሕቲ ሃይማኖታት፣ ነቶም ሳዕስዒት፣ ጓይላን ሆይሆትያን ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋናት መዓልቲ ናጽነት፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሃለቑ ህጻናት ኣዴታትን መንእሰያትን ዝርከቦም ኣማኢት ኤርትራውያን ወግዓዊ ዝኽሪ ይኹን ብሃገር ደረጃ ጸሎተ ፍትሓት ኣየካየዱን።
========================


text:
Radio Erena : 24 April 2015
መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ፣ ብጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ህጹጽ ውሳኔ ንምሕላፍ ትማሊ ሓሙስ 23 ሚያዝያ ተኣኪቦም።
እቶም መራሕቲ ኣብ ከተማ ብራስለስ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥሞ ዘሎ ብዝሒ ሞት ደው ንምባል ተወሳኺ ጻዕሪ ክካየድን፣ ንኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ንምህዳን ድማ ክሳብ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ዝዝርጋሕ ወትሃደራዊ ወፍሪ ክካየድን ኣብ ዝብል ሓሳብ ዘትዮም።
ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ስደተኛታት ንምስግጋር ዝተዳለዋ’የን ተባሂለን ንዝተጠርጠራት ጀላቡ ናይ ምሓዝን ምዕናውን ወትሃደራዊ ስርሒታት ክካየድ’ውን ወሲኖም።
መራሕቲ 28 ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ኣብቲ ናይ ብሰንኪ ብዝሒ ሞት ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ዘካየድዎ ህጹጽ ኣኼባ፣ ህወይት ስደተኛታት ንምድሓን ተወሳኺ ባጀትን ጻዕርን ከምዘድሊ’ውን ተሰማሚዕም።
ኣብ ሓለዋ ዶባትን ገማግም ባሕርን ዝዋፈር ሓባራዊ ኣሃዱ እቲ ሕብረት’ውን ዓቕሙን ብቕዓቱን ብዕጽፊ ክዓቢ ኣብ ዝብል ነጥቢ ተረዳዲኦም።
ካብ 10 ሚያዝያ ክሳብ ትማሊ 24 ሚያዝያ ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ዛጊት ልዕሊ ልዕሊ 12 ስሕ ስደተኛታት ዝጸዓና 50 ጀላቡ ብሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ እናተሓገዛ ናብ ላምፔኢሳን ሲሲልያን ክኣትዋ እንከለዋ፣ ኣርባዕተ ጀላቡ ብምጥሓለን ድማ ኣምኢት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 1500 ስደተኛታት ጥሒሎም ኣለዉ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ብኸምዚ እንተቀጺሉ ድማ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ዝሞቱ ዘለዉ ስደተኛታት ቁጽሪ ብዝተዓጻጸፈ ክዛይድ ከምዝኽእል ትካላት ስደተኛታት የጠንቕቑ።
መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ናይ ትማሊ ህጹጽ ኣኼባኦም፣ ዋሕዚ ስደተኛታትን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ ሞትን ንምግታእ ከም ቀዳማይን ኣገዳስን ዕማም ክትኮረሉ ዘለዎ፣ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ይኹን ኣብ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ንዝርከቡ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባት ብዝልዓለ ክህደኑ ዝብል’ዩ።
እቶም መራሕቲ ዝተሰማምዕሉ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰን ካልእ 10 ነጥብታትን ዝሓቖፈ ንድፊ፣ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ከይኣትዉ ዝኽልክል’ዩ ክብሉ ሕቡራት ሃገራትን ኣህጉራውያን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ተቓዊሞሞ።
መንግስቲ ኢጣልያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም 24 ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወ ኣፍሊጡ’ዩ።
ጀርመን’ውን ኣቐዲማ ብተመሳሳሊ ክሲ ዝተጠርጠሩ ሓያሎ ሰባት ከምዝቐየደት ኣይርሳዕን።
ሃገራት ኤውሮጳ ዋሕዚ ስደተኛታትን ዝዓበየ መዛረቢ ኣጀንድአን ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ብ20 ሚያዝያ’ውን ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ እዘን ሃገራት ኣብ ሉክሰንበርግ ህጹጽ ኣኼባ ምክያዶም ይዝከር።
==========================================


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ 24 ስዓታት ኣብ ልዕሊ 5,015 ሰባት ብዝተኻየደ ምርመራ ላብራቶሪ 137 ሰባት ብቫይረስኮሮና ምትሓዞም ተረጋጊፁ።እቶም በቲ ቫይረስ ዝተታሕዙ ሰባት ኣብ ኣዲስ ኣበባ 109: ኣብ ክልል ኣምሓራ 1 ኣብ ክልል ኦሮሚያ 8: ኣብ ክልል ቤንሻንጉል 2: ኣብ ዓፋር 1 ሓደ ምዃኖም ተፈሊጡ።ኣብታ ሃገር ብዝሒ ብቫይረስኮሮና ዝተታሓዙ ሰባት 968 በፂሑ ኣሎ።ብዝሒ በቲ ቫይረስ ህይወቶም ዝስኣኑ ናብ ሸሞንተ ክብ ኢሉ ኣሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኢትዮጵያ ምስ ሱዳን ኣብዘዋስን ከባቢ ዘሎ ምንቅስቓስ ሰባት ንምስፍሕፋሕ ለበዳ ቫይረስኮሮና ዘጋድድ ስለዝኾነ ፌደራል መንግስቲ ሓገዝ ክገብር ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ሓቲቱ።
ብፍላይ ምስ ሱዳን ኣብዘዋስን ከተማ መተማ ወረዳ 19 ናይ መውፅኢን መእተውን በርታት ብምህላዎም ብሕጋዊ ይኹን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ኢትዮጵያዊያንን ናይ ወፃኢ ዜጋታትን ምቁፅፃር ዘተሓሳስብ እናኾነ ምምፅኡ እቲ ክልል ኣፍሊጡ።
እቲ ናይ ሰባት ምንቅስቓስ ነቲ ቫይረስ ምቁፅፃር ከቢድ ከምዝገበሮ ምኽትል ኣማሓዳሪን ኣቦ መንበር ግብሪ ሓይሊ ቫይረስኮሮናን ክልል ኣምሓራ ዶክተር ፈንታ ማንደፍሮ ገሊፆም ።
ብተመሳሳሊ ዜና ኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማ ደሴ ናይ ቫይረስኮሮና ግብረሓይሊ ኣብታ ከተማ ምሻጥ ይኹን ምጥቃም ጫት ከልኪሉ።ነቲ ትእዛዝ ብምጥሓስ ናብ ዕዳጋ ዝቐረበ ልዕሊ 1.8 ሚሊዮን ብር ዘውፅእ ጫት ክቃፀል ድማ ተገይሩ።
ይኹን ደአ እምበር እቲ ስጉምቲ ድጋፍን ተቓውሞን ምስዓቡ ተፈሊጡ'ሎ።


text:
Pal talk room Eritrean Democracy for all
by shumdahan
ኤርትራውያን ካብ ውሽጥን ወጻእን ብሓልዮት pal talk ፖሊቲካዊ ግጥሚዮኦም ይቕጽሉ ኣሎዉ። ብዕለት 24-25ናይዚ ወርሒ ካብ ዝተፈላለያ ሃግራት ናይ ዓለም ብኩነት ህዝቦምን ሃገሮምን ተገዲሶም ዝተፈላለየ ናይ ሃገርና ዝምልከት ዛዕባ ኣልዒሎም መዲሮም።እቶም መብዛሕቶኦም ብሰናይ ድልየቶም ምኽርን ኣስተምህሮን ንምልጋስ ተዳልዮም ብምምጾኦም ብልቢ ክሙጎሱ ይግባኦም።እቶም ንናይ ሃገሮም ምኽርን ኣስተምህሮን ወይ ኩነት ብህድኣትን ኣተኩሮን ዘስተብህሉን ብልቦና ክሓቱን ክምልሹን ተቐሪቦም ዝመጹ ከኣ ውሑዳት ኣይኮኑን።ኣብ ሃገራዊ መዳይ ምእንቲ ሓድነትን ሓርነትን ደሞክራሲን ማዓርነትን ንምዕዛዝ፤ ብብዝሕን ብተኸታታልን ኣስተምህሮ ንሃብ ድልዋት ኰኖም ዝመጹ ውሑዳት ኣይኮኑን።እሞ ሎሚ ነዚ ዛዕባታት እዚ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ኣብ Pal talk ዝምደር ዝነበረ ዝፈልዮ እንታይ ኮን ይኸውን ኢልካ ምሕታትውን ንቡር እዩ።
ብዝኾነ ኣብ ዝሓለፈ ግዝያት ብጐናዊ ወይ ብከፊል ኣብ ውሽጢ ኤርትረዊ ሕብረተስብ ንመደረ ዘይቀረበ ሓሳብ ወይ ጉዳይ ኣሎ ኢልካ ኳ ክሕሰብ ዘይከኣል እዩ።ግና ፍሉያት ዛዕባታት ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ብሓደ ተጠሚረን ኣብ ሓደ ግዜ ኣሉታውነተን ሳዕበነን ተጻቦኣንን ኣብ Pal talk room Eritrean Democracy for all ንምይይጥ ቀሪበን።ኣብቲ ክፍሊ ካብ ዝነበሩ ሓደ ዓቢ ክፋል መደርቲ ከኣ ደገፍቲ መንግሥቲ ህግድፍ ክኾኑ ከለዉ፤ እቲ ካልኣይ ክፋል ናቶም ከኣ ኣባላት ተቋወምቲ ወድባት እዮም ነይሮም።ምስዚ ኹሉ ተዓዘብቲ ውን ብብዝሒ ክምዝነበሩ ይፍለጥ።እቲ ናይ ዘተ ዕማም ግና፤ ብግዝኣተ ሕጊ ዝተቀየደት፤ ደሞክራስያዊት፤ መጻኢት ኤርትራ ኣብ ዝተተኽለትሉ እዋን፤ብኸመይን እንታይ ክሕሰብን ክስቘርን ኣለዎ፤ኣብ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ዝብል እዩ ነይሩ። ካብኡ ሓደ ንብረት ኣብ ትሕቲ መንግሥቲ ህግድፍ ዝተጠርየ ኰይኑ መሰረቱ ግና ናይ ህዝቢ ንብረት ብኸመይ ክፍታሕ እዩ ዝብል ነበረ።
ስልዚ እተን ንመደረ ዝቀረባ ኣርእስታት ኣዘን ዝስዕባ እየን።
1 መሬት ካብ ታርኻውያን ዋናታቱ ብመንግሥቲ ህግድፍ ተመንዚዑ ናብ ስብ ዶላር ክምዝተሸጠ
ኩልና ንከታተሎ ዘሎና ሓቂ እዩ።እዚ ብኸመይ ክፍታሕ እዩ ዝብል ሕቶ ንመደረ ተቀሪቡ።
2 ካብ መንግሥቲ ህግድፍ መሬት ብገንዘቦም ዝዓደጉ እሞ ኣባይቲ ወይ ትካል ውይ እውን ጃርዲን
ዘጥረዩ ኣለዉ።እዚ ንብረት እዚ ብኽመይ ክፍታሕ እዩ?
3 ክምዝፍለጥ ኣባላት ህ.ግ.ሓ.ኤ ወይ ብሓፋሽ ዝፍለጡ ኣለዉ እዚኦም ኣብ ናጽነት ኤርትራ
ዓቢ ግደ ዝተጻወቱ እዮም።ግና እቲ ውድብ ትሕጃታት ይሕዘሎም ነበረ።ንኣብነት Nackfa
Corporation, bonds..ወዘተ።እዚ ትኻላት እዚ ብገንዘቦም ዝተተኽለ እዩ።ኪዳን ነዚ ንብረት እዚ
ብከመይ ክፈትሖ እዩ? ዝብል ነበረ።
4 ኣብዚ እዋን እዚ ገሊኦም ንወለዶም ካብ ቀይዲ ህግድፍ ንኽተፍትሑ ኣብ ዘዘለውዎ ዓዲ ናብ
ምባሲ ኤርትራ ብምኻድ እሞ ዶላር ምኽፋል ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለዉ ይበሃል ኣሎ ዝብላ
ነበራ።
1
ክምዝፍለጥ ኣብ ሕብረተስብና መሬት ምስቲ ናይ ህዝቢ ባህልን ታሪኽን ከምኡውን ምስቲ መዓልታዊ ሂይወቱ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ መደርቲ Pal talk ተሰማሚዖም።እሞ ኣብ ገለ ቦታታ ናይ ኤርትራ መተካእታ ባይቱኡ ቀሪብካውን ምስ መሬቱ ንዝነበሮ ስምዒት ከረዊ ይኽእል እዩ ኢልካ ምሕሳብ ቀሊል ክምዘይኮነ መደርቲ Pal talk ኣሚቶም።እሞ ተቓወምቲ መንግሥቲ ህግድፍን ተደናገጽቲ ህግድፍን ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብኽምዚ ዝስዕብ ፍልልያት መዝጊቦም።ተቓውምቲ መሬት ንዋናታቱ ብዘይ ቀይዲ ክምለስ ኣለዎ ኢሎም ክድምድሙ ከለዉ ፤ተደናገጽቲ ህግደፍ ከኣ እቲ ንብረት ኣብ ባይታ ዝፈሰሰ ናይ ዋንኡ ዘይገብሮ ምኽንያት እንታይ ኣለዎ እናበሉ ብሕቶ መልክዕ መዲሮም።
ሰልፍታትን ወድባትን በዓቢኡ ከኣ ኪዳን ኤርትራ ነዚ ጉዳይ ናይ መሬት ብኸመይ ክፈትሖ ምዃኑ ሓፈሻዊ ሕቶ መደርቲ Pal talk ኰይኑ ቀሪቡ።መሬት ንኤርትራውያን ብስሚዕትን ብቁጠባን ዝሃሲ ስለዝኾነ ንጹር መርገጽ እንተሃበ ሓጋዚ ምኾነ ዝብል ለበዋን ምሕጽንታን ንኪዳን ኣቕሪቦም።ንሓበሬታ ኣብ ግዜ ደርጊ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ዝተመንዘዔ መሬት ኣባይቲ ሰሪሖም ዝሓተቶም ሰብ የልቦን።እሞ በዚ ኣገባብ እዚ ብዙሓት ኤርትራውያን መንግሥቲ ተቀያራይ እዩ ንብረት ግን ናይ ዋናታቱ እዩ ዝብል ሰላሕታ ወረ ወይ መህመሊ ሓበሬታ ይዝርጋሕ ክምዝነበረን ክምዘሎን ኣብቲ ባይታ ናይ መደረ ተሓቢሩ።እሞ ኪዳን ንህዝቢ ንጹር ሓበሬታ እንተሃበ ሓላፍነት ናይቲ ውልቀስብ ይኸውን ማለት እዩ ተባሂሉ ክምሕቶ ቀሪቡ ካብ መደርቲ Pal talk።
2
ካብ ህግድፍ መሬት ዝተዓደሉ ውይ ብገንዘቦም ዝገዝኡ ሃግራውያን ኣለዉ። እቲ መሬት ካብ ጋባር ወይ ሓረስቶ ኤርትራውያን ዝተመንዘዐ ኰይኑ ክምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተባህለ መተካእታ ዘይተዋቦ እዮም። እቲ ሕቶ ብኽመይ ወድባትን ሰልፍታት ብፍላይ ከኣ ኪዳን ነዚ ክፈትሖ ይሓስብ ብዝብል ሕቶ ተደምዲሙ። ንሓበሬታ ብዙሓት ኣብ ወገን ተቋውሞ ዝረከቡ ሃገራውያን ክምቶም ኣባይቲ ወይ ትካል ዘይገበሩ ኣለዉ።ብኣንጻሩ መሬቶም ወይ ኣባይቶም ንኻልኦት ሰባት ዝተዓደለ ወይ ዝተሸጠ ውን ኣሎ።ብኸመይ ክምለሶም እዩ እንተዳኣ ክምለስ ኰይኑ ዝብል ሕቶ ናይ pal talk መደርቲ ሕቶ ኰይኑ ቀሪቡ።ኣብዚ መርገጽ ተቋወምቲ ወድባት ከመይ ይመስል ዝብል ብህግደፍውያን ቀሪቡ።ኣብዚ ውን መሬት ናይ ዋናታቱ እዩ ዝብል ተሪር መልሲ ብተቃውምቲ ተዋሂቡ።
3
ኣባላት ህግሓኤ ወይ ብሓፋሽ ዝፍለጡ ኣብ ናጽነት ናይ ኤርትራ ዓቢ ተራ ዝተጻወቱ ሓያል ጥርናፈ ዘማለኣ ማሓበራት ክምዝነበሮም ዝዝከር እዩ።ውደብ ህግሓኤ ኣብ መዳይ ቃልሱ ዝተፈላለየ ናይ ቁጠባ ትሕጃታት ከማልኡ ይግድዶም ክምዝነበረ ይፍለጥ።ንኣብነት Nackfa corporation ትካል ናይ ሓፋሽ ምዃኑ ይፍለጥ፤ ክምኡውን Bondes ክገዝኡ እሞ ንሱ ከኣ ንረብሓኹም እዩ እናተባህለ ኣባላቱ የሀምሎም ክምዝነበረ ተሓቢሩ።እቶም ኣባላት ሓፋሽ ግና ንናይ ሃገር ናጽነትን ዕብየትን ነገልግል ኣሎና እናበሉ ብሓበንን ብልዑል ተወፋይነትን ይዋስሱኡ ክምዝነበሩ ይፍለጥ።ገሊኦም ስጋብ ካብ ባንክስ ናይ ዓለም ተለቂሖም የወፊዩ ክምዝነበሩ ዝዝከር እዩ።ተቋውምቲ ወደባትን ሰልፍታትን ከምኡውን ኪዳን ነዚ ክፋል ህዝቢ ኤርትራ ቁማር ተበሌዕካ ዲዩ ክብሎ ወይስ ካልእ መፍቲሕ ኣለዎም? እንተዳኣ ፍታሕ ክግበር ኰይኑ ከኣ እንታይ ዓይነት ፍታሕ እዩ ክግበር ዝብል እዋናዊ ሕቶ ኰይኑ ናብ ናይ Pal talk መደረ ቀሪቡ። ኣባላት ተቃውምቲ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ሕቶ ኣመልኪቶም ናይ ሓፋሽ ንብረትን ኣገባብን ኣሰራራዓን ንምልእቲ ሃገር ብሓድነት ዝጠመረ ኣይነበረን፤ ግና ሓላፍነት ናዚ ዝተባህለ ዝስከሙ ፍሉያት ሰባት ክኾኑ ኣይኽእሉ ዝብል ክፋል መደረ ናይ Pal talk ኰይኑ ሓዲሩ።
4
ኣብዚ ቀረባ እዋናት ብህግድፍ ዝተፈጥረ ወጥርታትን ቅልውላዋትን ኣብ ሃገረና ሰፊሩ ክምዘሎ መደርቲ Pal talk ኣመልኪቶም።ንሱ ከኣ ምእሳር ወለዲ ስለዝኾነ ንብዙሓት ኣስደሚሞም።ናይ ብውግዘትን ኩናኔን ተቓውሞን ዳኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ርእይቶታት ተዋሂቦም።ብሰንኪ ናይ ስድራ ቤት ማኣሰርቲ ዝተሻቀሉ ውን ውሑዳት ክምዘይኮኑ ተሓቢሩ።እቲ ምኽንያት ፍሉጥ ኰይኑ ማለት ደቆም ካብ መነግሥቲ ህግድፍ ንሃገር ረሕሪሖም ስለዝሃደሙ ወይ ናይቲ ስርዓት ኣገባብ ክቋወሙ ክብሉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ስለ ዝተሰወሩ ክኸውን ከሎ።ኣብዚ መንግሥት ህግድፍ ክልተ መልኣኽቲ ንህዝቢ ዓው ኢሉ ዘይነግረን ኣለዎ ተባሂሉ።
ንሳተን ከኣ ሓደ ኣብ ቁጠባ ሕጽረታት ሰለ ዝገጠሞ ኰይኑ እቲ ካልኣይ ከኣ ወተሃደራት ናብ ወገን ተቃውሞ ኣንዳሰገሩ ንስልጣኑ ዘስገኦ ኩነታት ንኸይፍጠር ዝገብሮ መፈራርሒ እዩ ኢሎም ዳምዲሞም መደርቲ Pal talk። እቲ ዝገርም ከኣ እቶም ዝበዝሑ ዝእሰሩ ዘለዉ ወለዲ፤ ጀጋኑ ዝነበሩ ኣብ ግዜ ቃልሲ ናይ ናጽነት ዓበይቲ ስርሒታት ዘመዝገቡ ምዃኖም ተሓቢሩ።ኣብ ውሽጥ ሃገረን ኣብ ወጻኢን ከኣ ንናይ ሃገራውያን ሕልና ዘጸልመተ ኰይኑ፤ ናይ ብዙሓት ዜጋታትና ስምዕት ተተንኪፉ ብምህላዉ ንግዝኡ መፍትሒ ዝሰኣነ ኩነኔ እዩ ተባሂሉ ኣብ Pal talk።ክምሓበሬታ ነቶም ኣብ ኤርትራ ሓጋዚ ንዘይብሎም ኣብ ወጻኢ ብኤምባሲ ኣቢሎም ገንዘብ (ብdollar) ክኽፍሉ ይዕደሙ ክምዘለዉ ውን ተሃቢሩ ።ምስኡ ተወሳኺ 2% ዝኽፈል ከምዘሎ ውን ኣብ መደረ ተመዝጊቡ። ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብተቛውሞ ዝፍለጡ ባኣታታ ውን ክህልዉ ይኽእሉ እዮም ተባሂሉ።እቶም መደርቲ ነዚ ኪዳን ብኸመይ ይመዝኖ ዝብል ኣካታዒ ሕቶ ኰይንዎም ንነውሕ ተሰሓሒቦምሉ።
ኣብ መጨረሽታ ተቋወምቲ ወድባት ስለ ህዝብን ሃገርን ድሕነት ኢሎም ናይ ውሽጣዊ ፍልልያቶም ዘቐራርቡሉ ኩነት ክፍትሹ እሞ ልቢ ኣዕቢዮም ናብ ናይ ሓባራዊ ስራሕ ከድህቡ ተሪር ላበዋ መደርቲ Pal talk ኣማሓላሊፎም።ከምቲ ፕረሲደንት Coty ዝበሎ ኣብ ግዜ ፖሊቲካዊ ጽልግል ናይ ሃገረ ፈረንሳይ De Gualle ጥራይ የድሊ ነይሩ ንዝበሎ።ኣብ ናይ ኤርትራ ጽልግልግ ከ ፖሊቲካዊ ሓድነት ውድባት ኣድላይነት ክምዘለዎ ናይ Pal talk መደርቲ ለበዋ ኰይኑ፤ንኹለን ወድባትን ሰልፍታትን ናብ ናይ ሓድነት ስራሕ ከድህባ ተማሕጺኖመን።
Room Eritrean Democracy for all
ብሹምዳሓን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2546


text:
ኣብ ከተማ ኣብየይ አብ ዝርከብ መዓስከር ሓይሊ ስግግር ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ትማሊ ሓሙስ ብዝተፈጸመ ደብዳብ ከቢድ ብረት ሓንቲ ህጻንን ሓደ ኢትዮጵያዊ ወታደራዊ መኮነን ሞይቶም ካልኦት ሰለስተ ሰባት ድማ ቆሲሎም አብ ሆስፒታል'ታ ከተማ ይሕከሙ አለው።ሓይሊ ስግግር ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት አብ ጉዳይ አብዬ ነዚ አብ ልዕሊ'ቲ መዓስከር ዝተፈጸመ ደብዳብ ኮኒንዎ'ሎ።
ካብቲ ደብዳብ ዝተተኮሱ ጠያይት ኣብ መንበሪ ገዛን ከባቢ ዋና ሓላፊ'ቲ ሓይሊ ኖክ ዶንካን ኣብ ጥቕኡ ኣብ ዝርከብ ቀዳማይ ደረጃ ቤት ትምህርትን ምዕራፎም ዝገለጸ መግለጺ ሓይሊ ስግግር ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት አብ ጉዳይ አብዬ እቲ መጥቓዕቲ ኣብቲ ከባቢ ንዘሎ ወጥሪ ዘጋድድን ዝበዓሰ ግጭት ዘለዓዕልን'ዩ ይብል። ይኹን ደአ እንበር እቲ መግለጺ ሽም እቲ ዝተቐትለ ወታሃደራዊ መኮንን ኢትዮጵያ ኣይገለጸን።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ-ሙን ብወገኖም ነቲ ናይ ትማሊ ለይቲ መጥቓዕቲ አብ መዓስከር ሓይሊ ሕ/ሃ ብጽኑዕ ኮኒኖም።መንግስታት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ድማ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ አካላት ናብ ሕጊ ክቐርቡ ንናይ ሕቡራት መንግስትታ ልኡኽ ሰላም ክሕግዙ ጸዊዖም።


text:
ቶማስ ግሪንፊልድ ንልዕሊ 35 ዓመታት ዲፕሎማቲክ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኮይነን ዘገልገላ እየን ። ኣብ ስዊዘርላንድ ፣ፓኪስታን ፣ኬንያ ፣ ጋምቢያ ፣ ናይጀሪያን ጃማይካን ብኣምባሳደርነት ካብ ዘገልገላሎም ሃገራት 'የን ። ብተወሳኺ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ላይቤሪያን ሓጋዚት ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ኮይነን'ውን ሰሪሐን እየን ።
ቅድሚ መዓልቲ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ሕዳር 3 ንፖሊሲታት ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ብዝምልከት ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየድኦ ቃል መጠይቕ: ደረት ዘመን ስልጣን ምህላዉ ዓቅ፟ሚ ዴሞክራሲያዊ ከይዲ ንኽዓቢ ይሕግዝ ኢለን እየን።
"ገሊኤን ሃገራት ኣብ ሕገመንግስተን ደረት (ገደብ) ስልጣን ዝበሃል የብለንን ። ብምዃኑ ሓደ ግዜ ፕረዚደንት ኮይኑ እንተ ተሸይሙ ንዓመታት ብዘይ ሓታታይ ይቅ፟ፅል ። ከምዝመስለኒ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ብፍላይ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ምርጫ ምክያድ ከም ባህሊ ፖለቲካ ኮይኑ ክልመድ ሰሪሕና ኢና ተዓዊትና 'ውን 'ኢና ። እቲ ዝቅ፟ፅል መደብ ድማ ምርጫናፃ፣ ፍትሓዊን ግልፅን ክኸውን ክንሰርሕ ይግባእ ። ንሱ እንተዐዊትና እቶም ኣብ ስልጣን ዝፀንሑ"ውን ምርጫ ከም መናውሒ ስልጣኖም ገይሮም ኣይክጥቀሙሉን ማለት'ሲ ነቲ እንሪኦ ዘለና ኣብ ሃገራት ዘጋጥም ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ እዋን ስልጣን ኣይክህሉን ማለት 'ዩ ።"
ኣፍሪቃ በብእዋኑ ብእተርእዮ ዘላ ቀፃልነት ዘለዎ ዕብየት ካብ እዋን ናብ እዋን ሓያላት ዓለምና ናብ ኣፍሪቃ ከዘምብሉ ይረኣዩ ይብላ ቶማስ ግረንፊልድ:" ኩልና እንሪኦ ዘለና እዩ ቀስ ብቀስ ለውጢ ይመፅእ ኣሎ ። ምስቲ ኣብታ ኣህጉር ዘሎ ዕቑር ሃብቲ ብፍላይ ዓብዪ ሃብቲ ሓይሊ ሰብ ኣሎ ። ኣፍሪቃ ኣብ ዓለም ብዕድመ ንኡስ ዝኾነ ሓይሊ ሰብ ዝርከባ ኣህጉር እያ። ንሪኦም ኣለና ድማ እቶም መናእሰይ ኣብ ከባቢኦም እንታይ ይጋጥም ኣሎን ከመይ ይቆፃፀርዎ ኣለዉን ። ብርግፅ ውፅኢቱ ስጋብ ሐጂ ክንሪኦ ኣይከኣልናን ክገሃድ ከሎ ግና ኣዚዩ ቅልጡፍ ከምዝኸውን እዩ ዝግመት ። ንሱ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ዓብዪ ተጽዕኖ ዝሕልዎ ይመስለኒ ። ኣፍሪቃ እናዓበየት ትመፅእ ዘላ ኣህጉር እያ ኣብ ዓለምና ።ኩሉ ጊዜ ዝዛረቦ እዩ ከም ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዕድላት ኣብ ካልእ ኩሉ ዓለም የለን ኩሉ ዝፈልጦ እዩ ። እቲ ቀንዲ ድማ ኣፍሪቃውያን ባዕሎም እዮም ተረባሕቲ እቲ ለውጢ ዝኾኑ ዘለዉ ።"
ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ምስ ፕሬዝዳንታት ሪፐብሊካንን ዴሞክራሲያውያንን ሰሪሐን እየን ።አብ ጉዳይ ኣፍሪቃ መፂእካ ኩሎም ማዕረ ዝኾነ ተገዳስነት እዩ ዘለዎም ይብላ;-
" ኣነ ብዓልቲ ሞያ እየ ።ብሙዃኑ ድማ ምስ ዝመፀ ምምሕዳር ይሰርሕ ። ካብ ክልቲኦም ምምሕዳራት ዝምፁ ፖሊሲታት ሒዘ ብተኣማንነት ዘተግብር እየ ። ክልቲኦም ፓርቲታት ዋላ ዝተፈላለየ ስልታዊ ኣካይዳ ይሃልዎም ናብ ኣፍሪቃ መፂእካ ግን ከም መሻርኽቲን ርእሰ ጉዳያት ክባፀሐሉ ብዝግባእ መንገዲን ክባፅሑ ዝሰርሑ እዮም። "
ንዓወት ተመራፃይ ፕሬዝዳንት ባይደን ስዒቡ ቶማስ ግሬንፊልድ ኣባል ካቢኔኦም ኮይነን ክሰርሓ እየን። ንሰን ኣብ ትዊተረን ከምዝበለኦ "ኣደይ ሕያውነት ዝዓብለላን ዓለም ንምፍጣር ክሰርሕ እያ ምሂራትኒ ኣብ ኩሎም እዋናት ኣገልግሎተይ ንጉዳያት ወፃኢ እታ ትምህርቲ ፀይረያ ነቢረ እየ ሕጂ ድማ እንተድኣ ተረጋጊፁ ኾይኑ ብተመሳሳሊ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኮይነ ክትግብሮ እየ "ክብላ ፅሒፈን ነይረን እየን ።


text:
Radio Erena, March 7, 2014
ብ12 ሕዳር 2013 ተጨውያ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝዓለበት ነፋሪት ንምምላስ ካብ ዝተኣእከኡ ኣብረርትን ቴክኒሻናትን ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ሓደ ዑቕባ ንምሕታት ተሪፉ።
እቲ ነፋሪት ንምምላስ ናብ ስዑዲ ዓረብ ካብ ዝተላእከት ጉጅለ ሓይሊ ኣይር ኤርትራ ዑቕባ ዑቕባ ንምሕታት ተሪፉ ዘሎ ሉተናንት ብርሃነ ኣረፋይነ ዝተባህለ መንእሰይ፣ ፍላይት ኢንጂነር ማለት ክኢላ ኣቬኒክስ’ዩ።
ኣብረርትን ቴክኒሻናታን ዝርከብዎም ሓይል ኤርትራ ነታ ብሓደ መርሃዊ ግርማይ ዝተባህለ ኣባል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ማእከል ጂኦግራፍያዊ ቅርጽን ሓበሬታን ምስ ክልተ ኣብረታ ተጠጨውያ ንኣስታት 3 ወርሒ ዝጸንሐት ፍልይቲ ናይ ስእልን ካርታን ነፋሪት ንምምላስ ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ኣቢሎም’ዮም ናብ ጂዛን ተላኢኾም።
እታ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ጂዛን ንኣስታት 3 ወርሒ ተታሒዛ መርመራን ምጽራይን ክካየደላ ዝጸንሐት ኣብ ስእልን ካርታን እትነጥፍ ነፋሪት፣ ንስርሓት ካርታ ዘገልግል ስእልታት ንምልዓል ዝሕግዝ መሳርሒታት ካሜራ ተገጢሙላ ካብ መፋርቕ 2010 ጀሚራ ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሐት ኮይና ፒላተስ ፖርተር (Pilatus Porter) ዝብል መጸውዒ ዘለዋ’ያ። ኣብ ዝባና ድማ EMIC (Eritrean Mapping and Information Center) ከምኡ’ውን E3-AAS ዝብል መለለዩን ባንዴራ ኤርትራን ኣለዋ።
እታ ኣብ ትሕቲ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት እትመሓደር ነፋሪት ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ኤርትራ ከምዝተመልሰት’ውን ተፈሊጡ።
እቲ መርሃዊ ግርማይ ኣባል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ማእከል ጂኦግራፍያዊ ስርዓተ ሓበሬታ ፣ ብሜጀር ኢሳይያስን ካፕቴን ኣሮን ታደስን ትምራሕ ንዝነበአት ነፋሪት ብምጨዋይ፣ ኣብ ጂዛን ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ንጉስ ዓብደላ ክትዓልብ ከምዘገደዶም’ውን ድሕሩ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።
ኣባል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት መርሃዊ ግርማይ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዑቕባ ክሓትት እንከሎ፣ ኣብረርቲ እታ ነፋሪት ሜጀር ኢሳይያስ ተኽለንን ካፕቴን ኣሮን ታደስን ድማ ተጨውዮም ብግዴታ ናብ ጂዛን ዝዓለቡ ደ’ምበር ኣብ ስዑዲ ዑቕባ ንምሕታት ከምዘይደልዩ ብምጥቃሶም፣ ድሕሪ ናይ ኣስታት 3 ወርሒ ማእሰርቲ ብናጻ ተፋንዮም ምስታ ነፋሪት ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ኣለዉ።
ብህድማ ኣብረርትን ቴክኒሻናትን ኣብ ከቢድ መዋጥር ዝርከብ ሓይሊ ኤርትራ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ በብዝተፈላለየ ስልጣንን ካልእ ምኽንያታትን ናብ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ዝልኣኾም ሓያሎ ኣባላቱ’ውን ዑቕባ ንምሕታት በብዝኸድዎ ከምዝተረፉ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምንጭታት የረድኡ።
========================================


text:
ሓጻር ዛንታ
ብኣኸድር ኣሕመዲን*
እቲ ዲቕ ዝበለ መሪር ኲናት ዝግ ምስ በለ፡ ነታ ንኽልተ ዓመታት ዝተፈለኹዋ ኣደይ፤ “እንታይ መሲለን ሒዘን ክኣትዋ እየ?” ዝብል ሓሳብ ክትል ክብለኒ ጀመረ። ኣብ ከምኡ ዝበለ ዘራእቲ ሓሳብ እንከለኹ፡ ጸላኢ ከይትርግኦ ኣብ ዘፍርሕ መጻብብ ዋርድያ ሓዲርና፡ ናብቲ መውዓሊና ዝተባህለ ቦታ፡ ነታ ዓዲ ንድሕረና ሓዲግና፡ ኣብ እግሪቲ ሰንሰለታዊ ታባታት ኣብ እንምለሰሉ ዝነበርና ቀዳማይ ንግሆ ብልበይ ምስ ረኣኽዋ’የ… ነታ ጐርዞ… ኣብ ልበይ ክስምዓኒ ዝጀመረ። ኣብ ቀረባ ስለ ዝጸናሕኩ፡ እቲ እዋን’ውን ንውረድ ደይብ ሓሳባት ዕድል ዝህብ ስለ ዘይነበረ፡ መፋጥርቲ ሓድሽ ዓለም ክትኰነኒ ብኡ ንብኡ’የ ብህግ ኣቢለያ። መጸበቒተይ፡ ፈዋሲተይ፡ መጥዓዪተይ፡ መታኣትውተይ… ክትኰነኒ ክቐርባ፡ ክነግራ ውሽጠይ ነዋነወኒ።
እቲ ጃሕጃሕ ዝበል ደም ጸሪሩ ተሓንኲኹ እዩ። ስጋ ሰብ ብሓጻውን ተመታቲሩ፡ በሲሉ፡ ዶኽ ኢሉ ተኺኹ፡ ቃሬት ሸቲቱ’ስ ሰማይ በጺሑ እዩ። ኣብ ጐድንኻ ንዝነበረ መዋድቕትኻ፡ በጃ ንዝሓልፈልካ፡ ኵሉምሉኻ ንዝዀነ ብጻይካ መመንዚዑ ዘይኣኽሎ፡ ንዝተረፈ ክሃድን ዝህንደድ ኲናት ግን ኣጋውላኡ ልክዕ እንታይ ምዃኑ ገና’ውን ኣይተፈልጠን ዝነበረ። እንታይ ኣትሪፍካ፡ እንታይ ኣጥፊእካ ተጸብጺቡ ከይተወድአ ከኣ፤ “ጸላኢ ሰሎኸ…! ሓለፈ…! ኣርክብ…!” ተባሂሉ ካብቲ ዝነበርናዮ ኢና ናብቲ ሓድሽ ቦታና፡ ምድሪ ምስ ጸልመተ ዝኣተና። ኣብቲ ዘኽረመና ተረርቲ ውዕሎ ኲናት ዝተሓናፈጠ ኣካለይ ዘገም እናበለ ዝቕምርር ደኣ ይዅን እምበር፡ ዓቕሚ ነብሰይ እዩ ነይሩ። ቍስሊ መንፈሰይ ግን ምጻር ስኢነዮ ወራሕኩ።
ኲናት ዝሓደገልና ኣይነበሮን። ትኽትኽ ኢሎም ንዝመጹ ጸላእቲ ኰስቲርካ እንተ ኣህተፍካዮም’ውን፡ ኲናት ኣገጫጫብ ሓዊ ብዘይ ማይ ምዃኑ ስለ ዘይተርፍ ቃንዛኡ ዝከኣል ኣይኰነን። ጕብዝና ክዕጥርስ፡ ሰብኣውነት ክቕበር፡ ንእስነት ክቕንጠስ፡ ፍቕሪ ክበጣጠስ፡ ሕልሚ ክሕንክስ…፡ መዓልታዊ ምርኢት ኰይኑ ስለ ዝቐነየ፡ ልበይ ተበጃጂሉ ዝሕዞ ስኢኑ ምሕዋይ ዕጭ ሓንፈፈ። ትርጕምን ዕላማን ነፍስ-ወከፍ ዝወዓልኩዎ ምርኢት እናኣላገብኩ ሓሳበይ ከህድእ‘ውን ምዃን ኣበየኒ። በዚታት ኣመና ዝተጐድአት ልበይ ከኣ፡ ንዅሉ ምስካም ስኢና፡ ሕልናኡ ዘዕረበ ዛህላል ሰሪሓትኒ ቀንያ ነበረት። እታ ኣብ ጫፍ ዶብ እትርከብ ኣጸልሚትና ዝኣተናያ ዓዲ’ውን፤ “ሓሚምካ እንተ ኸድካዮም’ስ ሞይቶም ይጸንሑኻ!” ኰይኑ ነገሩ፡ እናሻዕ እንክርእያ መመሊሳ እያ ንቝስልታት ውሽጠይ ጐዳዲኣቶ። እታ ዓዲ ብሰንኪ’ቲ ዝቐነየ ኲናት ሕሱም ትርኢት’ያ ርእያ። ኵሉ’ቲ ግናይ ትርኢታ፡ ስእሊ ምረት ኲናት ንምዃን ዝበቅዕ ነበረ። ጸላኢ ንሒደት መዓልታት ረጊጽዋ ስለ ዝነበረ፡ ህዝባ ተፈናቒሉ ብጽምዋ ተጸዊጋ እያ ጸኒሓትና።
“እቲ ዝኸውን ኣብ ገዛና ይዅነልና! ዝወረደት ትውረድ…!” ኢለን ዘቕበጻ፡ ነነጢረን ዝነበራ ሓደ-ክልተ ስድራቤታት፡ ጸላኢኣ ምስ ተጸርገ’ውን፡ እታ ዓዲ፡ ዓዲ ሰብ ምንባራ ከመስክራ ዓቕሚ ሰኣና። እቲ ዝዓነወ ሃዳሙ፡ ፈራስ መራስ መረባብዕ፡ ብጥንቲ ጥቅምቲ ዝተሓድገት ዑና ዓዲ ኣምሲልዋ ይርአ ነበረ።
ካብቲ ዝሓደርናዮ ናብቲ መውዓሊ ቦታና መስርዕ ከይበተኽና ክንሓልፍ እንከለና፡ እታ ጸሓይ ሰማይ፡ ፋሕሺዩ ዝኸርፍሐ ገጽ ሰብን ዓዲን ግዲ ኣጽሊእዋ፡ ብምብራቓዊ ሸነኽ ብዝርከብ ኳዕናን እምባ፡ ብትህኪት ማዕጠጥ እናበለት ተሳሒጋ ከተንቃዕርር ትርአ ነበረት። ብርሃና ከኣ፡ ነታ ኣብ ፈራስ ኳና ናይ ሓደ ህድሞ ሓሊፍካ ኣብ ዝነበረ ገበላ፤ ኣብ መንበራ ኣራጢጣ ዝነበረት ጐርዞ ጥራይ መዓርፎኡ ከም ዝገበረ፤ ኣብቲ ምጩው ገጻ ዓሊቡ፡ ዓይኒ ዝገዝእ ምርኢት ፈጠረ። ሽዑ ንሽዑ ፍዅስ ክብለኒን፡ ብልበይ ንውሽጠይ ፍሽኽ ክብል እንከለኹ፤ “መንፈሰይ’ሲ እምበኣር ክጽገን ይኸውን’ዩ…” ኢለ ንድሩቕ መጻኢየይ ከተርክስ ብተስፋ ተወናወንኩ። ጽቡቓትን ፍሩያትን ኣዒንቲ እታ ጐርዞ፡ ነተን ተረፍ ኲናትን ደርቅን፡ ዓመጽን በለጽን ዝዀና ቊንጣሮ ጥሪት፤ ነቲ ከይረገጽካዮ ዝተጕግ ነቓጽ ምድሪ ከዳሩና’ውን ዓቕሚ ስኢነን መገደን ከም መገዲ ጻጸ ተር ኢለን ንበረኻአን ዝሃትፋ ዝነበራ፡ ብዓይኒ ጓሂ ዝጥምት ክመስል ቀው ኢሉ ናብ ሓደ ኣንፈት ደሪቚ ነበረ። ሓሊፍናያ ኬድና ኢና፤ እንተዀነ፡ እቲ ጋመ ተቘኒኑ ዝወረደ’ሞ ካብ ፍርቁ ተፈቲሑ፡ መተርኣስ በዓል እንዳኣ ኰይኑ ከም ዝሓደረ፡ ኣብ እንግድዓኣ ተደርቢዩ ዘው ኢሉ ዝነበረ መጸበቒኣ ጸጕሪ፤ “ጠምታ ጠምታ!” እናበለ ዝነዋንወካ፤ ምስ ሕብሪ ገጻ ዝተሳነየ ተኸዲናቶ ዝነበረት ሽፎን ጓል ሃገረ-ሰብ፤ እቲ ንድፍረትካ ዝዳፈር ካብ ልባ ዝተላእከ፡ ምስ ልባ ጥራይ ዝዛረብ ዝመስል ጸዋዕ-ፍቕሪ ኣጣምታኣ፡ ካብ ቅድሚ ዓይነይ ምትራፍ ኣበየ። ኣብ መዕረፊና ምስ በጻሕና፡ ድሕሪ ቝርሲ ክድቅስ ኢለ ምስ ተገምሰስኩ፡ ብዛዕባኣ ሓሳብ ከይኰልፍ ምስ ድኻመይ ተቓለስኩ። ክሓስብ፡ ክግምት፡ ክሓልም… እንታይነት ‘ዛ ጓል ክፈልጥ ኣእምሮይ “ንዓ ሓግዝ!” ኢለ ልምን ኣርፈድኩዎ። ወተሃደራዊ ናብራ ግን፡ ናቱ፡ ናይ ሓባር ከኣ እንተዀይኑ‘ምበር ውልቀ-ሓሳብን ድሌትን ስለ ዘየሳሲ፡ ብመሰረት’ቲ ዝተረኽበ ስለያዊ ሓበሬታ፡ ካብታ ምሉእ መዓልቲ ከተጓዕዘና ዝወዓለት መኪና ወሪድና ብኡንብኡ ቦታና ስለ ዝሓዝና፤ እቲ ቅድመኡ መዓልቲ ዝወዓለን ዝሓደረን ድኻም ሰዓረኒ’ሞ ነቲ ሓሳብ ኣመንገኹዎ።
ኣብቲ ካልኣይ ንግሆ፡ እታ ጽብቕቲ ጓል ከምታ ዝነበረታን ዝተኸድነታን ኣብታ ቦታ ስለ ዝረኣኹዋ ግን፡ ሓሳበይ ብዛዕባኣ በቲ ሓንሳእ ዝተዀልፎ ክተርፈለይ ኣይከኣለን። ዝህልል ክብል ዘስተውዓለ መራሒ መስርዐይ’ውን፤ “እንታይ ኴንካ ‘ለኻ?” ሕቶ ጀመረለይ። ኣብታ ድሕሪ ቊርሲ ጸሓይ ክጽሎ ኢለ ኰፍ ዝበልኩላ ዓባይ እምኒ መጺኡ ማዕረይ ኰፍ እናበለ።
“እንድዒ…! እንታይ’ዶ ኰይነ እየ?”
“ስቕ ኣብዚሕካ…”
“እሞ ኣዛርበና‘ምበር፡ ኣኼባ እንዶ በለና…! ሕቶ፡ ርእይቶ እናበልና ብዘረባ ከነረብርበካ!”
“ኣኼባ ኣገባብ ኣለዎ ‘ታ ወዲ! ኣብ ጠባይካ ሓድሽ ተርእዮታት ኣስተውዒለ እብለካ ኣለኹ… ይርድኣካ’ዶ ኣሎ። ኣብዛ ዓዲ ካብ እንኣቱ’ኮ ዋላ ሓንቲ ኣይተዛረብካን? ከተዕለብጥን ክትድቅስን ጥራይ እየ ርእየካ…፡ እንታይ ጸገም ኣሎ ድዩ?”
“ኣይ ናይ ድኻም ጥራይ እዩ ዝኸውን።”
“ድኻም ደኣ መናብርትና እንድዩ…! ሓድሽ ቦታ ምስ ኣተና ግን ከም ቀደምካ ብውሑዱ ንኣተሓሕዛ ቦታ፡ መሕደሪን መውዓሊን ናይዛ መስርዕ ገለ ክትዛረብ እየ ተጸብየ ነይረ።”
“ጽቡቕ እንድዩ ዘሎ!”
“እምበኣር ጽቡቕ እዩ ዘሎ…! ኣብ ቅድመና’ኮ ዓዲ’ላ፡ ኲናት ከኣ ዘይተርፍ እዩ ዝመስል፡ ነዚ ተሪፉ ዘሎ ሰብ ብዘይከልበትበት ንምትራፍ ዝሓሸ ነገር ኣይረኣየካን…?”
“ዝሓሸ ደኣ ኲናት ምትራፍ እንዳኣሉ!”
“ብኣና ዝውሰን ኣይኰነን እምበር ንሱ ደኣ ብዓቢኡ እንድዩ።”
“እሞ እንታይ ክንዛረብ ደኣ ስቕ ንበል እምበር?”
“ኦይ…! ሎም መዓልቲ ኣይደሓንካን ኢኻ…” እናበለ እናጕረምረመ ገዲፉኒ ምስ ተዓዝረ፡ ማዕረ ክንደይ ተቐዪረ ከም ዘለኹ ክርድኣኒ ጀመረ። ከም ወተሃደር፡ ዘይንቡር ሓድሽ ባህሪ ከተንጸባቕ እንከለኻ ብዓይኒ ጥርጣረ ከም ዘጠምተካ’ውን እፈልጥ እየ። ሓደ ወተሃደር ዘይንቡር ጠባይ እንተ ኣንጸባሪቝ፡ ሓሳቡ ክብርበር ግድን እዩ።
ኣብታ ሳልሰይቲ ዋርድያ ዝሓደርናላ ለይቲ፡ ነቲ ምስ መራሒ መስርዕና ዝተዘራረብናሉ ነገራትን ጉዳይ‘ታ ጓልን እና’በራረኹ ምሉእ ለይቲ ክሓስብን ምስ ሕልናይ ክማጐትን እየ ኣውጊሐያ። ኣብቲ ህልም ዝበለ ጽምዋ ለይቲ፡ ኣዒንተይ ንቕድመይ ተኺለ ጸላኢ እናኣቋመትኩ ምስ ነብሰይ፡ ሓንሳእ ዕላል ሓንሳእ ቈየቛ ሓዝኩ።
‘እዚኣ ደኣ ግርማን ቅርስን ናይዚ ዓዲ ትኹን ኢሎም እዮም ገዲፎማ ዝዀኑ እምበር! ዓዲ ብዓዳ ነዛ ጽብቕቲ ከተትርፍ ኢላ እንተ ትዋጋእ’ውን መጸበቐላ። ውግእ እንታ‘ዲኡ ትርጕም‘ዶ ኣለዎ እዩ ካልእ? ንምንታይ ግዲ ኢና ንዋጋእ? ዶራን ሓመድ ከተኽብር ኢልካ ጥራይ ካብ ምውጋእ፡ ንከምዚኣተን ጽቡቓት ከተትርፍን ከተኽብርን ኢልካ ምውጋእ ዝያዳ ሽም እንተ ዝወሃቦ ምሓሸ…’ እናበልኩ ንሕልናይ ዓቕሉ ምስ ኣጽበብኩሉ ብግደኡ፤ ‘ኣይትቕተለኒ’ባ!’ ዝብለኒ ኰይኑ ከኣ ይስምዓኒ። ልክዕ ከም ኣብ ውሽጢ ኰይኑ ዝዛረብ ካልእ ኣነ እናመሰለ፡ ‘ሕልናኻ ኣይትቕተል ኣታ! ንቕድም ጸላእትኻ ኣለሊ! ትብዓትካ ከኣ ነቶም ጸላእትኻ እምበር ንሕልናኻ ኣይትግበሮ! ምስ ሕልናኡ ዝተናዀል ሰብ ዕምሪ የብሉን…! ልኡላውነት ዝበሃል ነገር ኣሎ! ልኡላውነት ምድሪን ደቂ ምድሪን፤ ልኡላውነት ጽቡቓትን መጸበቕትን፤ ልኡላውነት ወለድን ኣሕዋትን፤ ልኡላውነት ሰብኣዊ ክብሪ… ኣታ እንታይ እዩ ወሪዱካ… ኪድ ድሁል! ምስ ቀታል ሕልናኻ ተቓተል!’ ዝብል ዘረባ ብውሽጠይ ስለዝሰማዕኩ ቀጨውጨወይ ተገንሐ። ኣብቲ እንዳ ዋርድያ ግን ብድሕረይ ንዝነበሩ ደቂ መስርዐይ ከየተሳእኩ እዩ መሬት ወገግ ክብል ዝደለየ። ኣብ ወጋሕታ ገጹ ስለ ዝነበረ ከኣ፡ ኣብ ጕዕዞ ብዛዕባ’ታ ክርእያ ዝኽእል ጽብቕቲ ጓል መሊሰ ክሓስብ ጀመርኩ። ምስተን ኣብ ጐድነይ ዝነበራ፤ ሰብኣውነተን ጽቡቕ፡ መልክዐን ጽቡቕ፡ ትብዓተን ጽቡቕ ዝነበራ’ሞ እቲ ጨካን ኲናት ዘሕደገኒ እናኣመሳሰልኩ ከኣ ከም መተካእታአን ክጥምታ ፈቲነ።
‘ምዃን’ኳ እዚኣ እትመስል ጐርዞ ካብ ቅርዓት ገዛኣ ኣውጺእካ እንታይ ክትገብራ ኢኻ? ከምዚኣተን ሉል ዝመስላ ተረፍ ውግእን ከልበትበትን እንተ ሃልየናና ደኣ እንታይ ከፊኡና? እዚኣ ኰነ ኢሎም ዘትረፉዋ እያ! ቅዱስ ማህጸና ዓሰርተታት ፈርዩ ሓረግ ትውልዲ ውሑስ ክኸውን ዝተራእዮም ለባማት ዝሓሰብዎ እዩ እዚ! ከምኡ ከኣ ክኸውን ኣለዎ‘ምበር! ኣብ ድፋዓት ኣቲኻ ክትሕሉ እንከለኻ ዝተርፍን ዝሕሎን ክህሉ ኣለዎ፡ መዓንጣ ገጥ ክብል…፡’ እናበልኩ ምስ ነብሰይ ከዕልል እንከለኹ ልበይ ብተስፋ ክበርህ ጀመረ። መልክዓ፡ ከምታ ገና ከይተራእየት ብርሃና ዝቕድም ጸሓይ ኰይና እናተሰምዓትኒ ጠጥዒ ሓሳበይ ክዕንብብ ዝቐረበ መሰለኒ። ኣብ መገድና ክትጸንሕ’ያ ትኸውን! እናበልኩ ድማ እህንጠ።
ኣብታ ሳልሰይቲ መዓልቲና ግን ግድነት ክዛረባ እየ ነቒለ። ምናልባት ዕድል እንተ ተረኺቡ ንስድራይ በዚኣ ክድብሶም ምስ ነብሰይ ወሲነ እየ። ተዋጊእና ተሰዊእና ንከምዚኣተን ግሩማት ኣድሒንና ክብላ እንከለኹ ኣደይ ክስምዓ ዝኽእል ታሕጓስ ወሰኑ ምርኣይ ኣይክእሎን እየ። ንኣደይ ደኣ’ሞ ብምንታይ ካልእ እየ ክድብሳ? ተረፍ ወፊሮም ዘይተመልሱ ሓደ ኣነ እየ። ኣነ ክንዲ ኵሎም ዘይመነወቶም ደቃ ክኸውን፡ እዛ ጽብቕቲ ድማ ደቂ ወዳ እተስዕማ ብርኽቲ ክትኰነላ ብዓቢኡ ከኣ ንዓይ፡ ልበይ ብፍቕሪ እንተ ደሪዛትለይ ክሓዊ እየ። ቃንዛ ሰንኪ ኵሎም’ቶም ዝሰኣንኩዎም፡ መተዓብይተይ፡ መናብዕተይ፡ መሳሕቕተይን መፋቕርተይን እትእብድ፤ ምስሊ ወዶም ጓሎም ብጾተይ ኣብ ገጻ ዝደምቀለይ ካልኣይቲ እንተ ረኺበ ደበሰይ ምሉእ ክኸውን እዩ። ኵሉ ከኣ ክጠፍኣለይ እዩ… ኣይክዝክሮን’ውን። በቃ! ሰሊዐ ልበይ ሂበ ንፍቕሪ ክዕድማ እየ፡ ብፍቕሪ ዘይፍወስ ድማ እንታይ ከይህሉ!
ስለዚ፡ ግዜ ከይወሰድኩ ብውሕዱ ከምቲ ናይ ደቀ’ስመራ ኣመቅር ኣቢለ፤ ‘መን እዩ እሞ ሽምኪ ጽብቕቲ?’ እንተ ኢለያ ንምፍላጣ ቀዳማይ ስጕምቲ እዩ። ካብተን ጐሎአን ዝማጦገ ዓባሩ ጥሪቶም’ኳ እንታይ ከይሕለብ! ጽሩይ ማይ ቀዲሓ እንተ ኣስቲያትኒ ግን፡ ከም መጀመሪ ክንዲ ኵሉ ክሓስቦ እየ ኢለ ተዳለኹ። ኢደይ ሰዲደ ሰላም ክብላ እንከለኹ ከምቲ ንዓይ ክስመዓኒ ዝኽእል ተዘዝታ ከም ዝስምዓ ገይረ ብኣጻብዕተይ ክተናኽፋ እየ። እቲ ንዝባነይ ፋሕፊሑ ዘሐርፈፈ ክላሽነይን ዕጥቀይን ባህ ዘይብላ ደኣ ከይከውን እምበር…? ኢለ ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ላንጋ ልበይ እኸውን። ኣብታ ዝሓለፈት ንግሆ፡ ዕጥቀይ ወላዊለ ካብ መስርዐይ ብድሕሪት ኰይነ ብኣፍደገ ገዛኦም እናሓለፍኩ ግን ፍሽኽ ክብላ ፈቲነስ ተዓኒዳ ጥራይ እያ ጠሚታትኒ። ዓጸፋስ ይትረፍ ክንድ’ቲ ናተይ ህጥራን ዝነበሮ ፍሽኽታ’ውን ኣይሓሰበቶን። ብማዕዶ ደኣ ኰይኑ እምበር ዓይና ክፈጥጥን ጸጕራ ክጕፍርን ዝደለየ ኰይኑ’ውን ተሰሚዑኒ ነበረ። ወገና፡ ናታ፡ ሓለውታ፡ ስምዒትና ሓደ ምዃንና ዝጠፍኣ ኣይመሰለንን። ኣሕዋታን ኣሓታን ወፊሮም ንሳ ከኣ ኣብ ገዛ ዝተፈረት እያ… ዝንታኣ ካብኡ ዝሓልፍ ኣይኰነን ኢለ እየ ኣርጊአዮ። ሎሚ ግን፤ ‘ዕድል ጥራይ ትሃበኒ እምበር… ኵሉ ብረት ዝሓዘ ወተሃደር፡ ዓርኪ ሰይጣን ዝዀነ ኣረሜን ከም ዘይኰነን፡ ኣነ ከኣ ከምኡ ዓይነት ነቓጽ ኣጣምታ ከም ዘይግብኣኒን ከረድኣ ኣይጽግመንን እዩ። ስለዚ፡ ካብ መስርዐይ ተሪፈ ገለ ግዜ ምስኣ ከጥፍእ ኣለኒ፤ ንሳ ከኣ ከይተጋገየት ስምዒታ ብልክዕ ክትነግረኒ ከደፍኣ እየ…! እቲ ዝሓልሞ ድማ ሽዑ ንሽዑ ጋህዲ ክኸውን ግዜ ኣይክወስድን እዩ’ እናበልኩ ብሓሳብ እወናወን።
ኣብታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ሰምቢደ ጥራይ እምበር ስምዒታ እንታይ ከም ዝነበረ ክርድኦ ኣይከኣልኩን። ናይ ትማሊ ግን በይኑ እዩ፤ ትርጕምና ዘይተረድኣ ከይከውን ወይ’ውን ብጌጋ ኣንቢባትና ከይትኸውን እየ ሰጊአ። ሓቂ ይሓይሽ እቲ ኣንስታዊ ስሕበታ’ውን ዝገደፈለይ ኣይነበሮን። ምሉእ ለይቲ፡ ምስላ ህሩግ እናበለ ብዘይቅያር ዋርድያ ከሕስበኒ እዩ ሓዲሩ። ኣራጢጡ ነቲ መንበር መሊእዎ ዝነበረ ጉልበታ፡ ንናይ ቃልሲን ምንባርን ትርጕም ምልኣት ዝህብ ኰይኑ ተሰምዓኒ። ካብ ሑቕፋ ክትረኽቦ ዝከኣል ሙቐት ነቲ ዝሓደርኩዎ ዝባላዕ ቍሪ እናዘከርኩ ብዘይቀልዓለም ኣህረፈኒ። ካብቲ ዘየናሕሲ ቍሪ እተዕቁብ፡ ካብቲ በረኻን ኣስሓይታን፡ ካብቲ ህሮሩማን ጸሓይን ካብቲ ደረቕን ኵርኳሕን እተሸጕጥን ልቢ እትመልስን፡ ብዓቢኡ ከኣ ንኵሎም ቃንዛታተይ እትእብድ ፈዋሲተይ ክረክብ ቀሪበ እየ እናበልኩ ባህ ክብለኒ ጀመረ።
ካብቲ እንሓድሮ ተሰሪዕና ክንከይድ ተበገስ ምስ ኰነ። ካብቲ ኣብ ብራሾይ ዝተረፈ ሒደት ማይ ገጸይ ተሓጻጺበ፡ ኣፈይ ጐጻጕጸ ክጸባበቕን ሰብ ክመስልን ፈቲነ። ድሕሪት እየ ተሰሪዐ። መራሒ መስርዐይ ኵሉ ኣጋውላይ ባህ ኣይበሎን። ብዓይኒ ጥርጣረ’ኳ እንተ ጠመተኒ ኣነ ግን ሃመይ ቀልበይ፡ ነታ ቈንጆ ዝኸውን ቃላት ክሰርዕ ‘ምበር ንዑኡ ኣይሓሰብኩዎን። ምስኡ ክመላለስ ሓሳበይ ከይብተን ስለ ዝሰጋእኩ፤ ‘ቀስ ኢሉ ይበርሃሉ!’ ኢለ ኣይተጨነቕኩሉን። ምናልባት ግን፤ ‘ድሕር ድሕር ዝብል ዘሎ ክሃድም ወይ ካልእ ሕማቕ ነገር ሓሲቡ’ሎ…’ ኢሉ መደበይ ከይበታትነለይ ቍሩብ ተሰኪፈ እየ። ንኵሉ ኣብ ግምት ኣእትዩ ከኣ ምዃን…፡ ክሳብ ክንድኡ ውዱቕ ሰብ ሓሲቡ ንስጕምታተይ ክሕሉስ ኣይመስለንን ኢለ ንስክፍታይ ሚዛን ኣትሓዝኩዎ። ትብዕ በልኩ። ኣብ ጥቓ’ታ ዓዲ ክንበጽሕ እንከለና ልበይ ትርግታኣ ኣንሃረት።
ምዉት መሬት ወዲእና ናብታ ዓዲ ገጽና ከነንቃዕርር እንከለና እቲ ምጭው ገጽ ‘ታ ጐርዞ ዝረሓቐ ኰይኑ ስለ ዝተሰምዓኒ ተረበጽኩ። ብስሙር መስርዕ ምስ ሰጐምና ነታ ገዛ ክንቀርባ እንከለና ተቐዳዲመ ናብታ ገበላ ኣቋመትኩ። ከምቲ ዝቐነየ ምርኢት፡ እታ ጽብቕቲ ኣብ መንበራ ረኣኹዋ። ኣብታ ዝፈራረሰት መእተዊት ምስ በጻሕኩ ከኣ ደው በልኩ። የማነ ጸጋም ቁሊሕሊሕ ብምባል፤ ‘መራሒ መስርዕና ዝበለ ይበል… ምስቲ ትማሊ ዝተናኸፍናዮ ኣርእስቲ ደማሚረ እቲ ዝዀነ ኵሉ ከይሓባእኩ ደሓር እነግሮ … ንሱ‘ኸ እንታይ ኣዕለበጦ! ሕጅስ ኣብዚሑዎ ድማ! ኵሉ‘ኮ ነናቱ ኣገባብ ኣለዎ! ወተሃደር ይኹን እምበር ውልቀ ድሌታተይ ዋናኡ ኣነ እንድየ ግዲ! ድሌታት ልበይ ባዕለይ ዘይሰማዕኩዎን ዘይተኣዘዝኩዎን መን ክሰምዓለይ ኢለ እየ’ሞ ሓላፊ ከፍቅደለይ ክጽበ…! ኵላ ነናታ ሰሚዓ ትኽኣሎ!’ ኢለ ብትብዓት ቈሪጸ ካብ መስርዐይ ተረፍኩ።
እታ ጓል ኣማዕድያ ስቕ ኢላ ብኵርዓትን ባህ ዘይብል ስምዒትን ትጥምተኒ ነበረት። ነታ ከም ማዕጾ ኰይና እተገልግል ኣብ ኣፍደገ ጕዝጕዝ ኢላ ዝነበረት ቀዳድ ኣረጊት ፊስቶ ደፊአ ናብኣ ገጸይ ኣምራሕኩ። ሒደት ስጕምታት ሰጒመ ኣብ ቅድመኣ ደው ምስ በልኩ ናባይ ገጻ’ውን ቁሊሕ ኣይበለትን፤ ኣዒንታ ካብቲ ኣቐዲማ ዝለኣኸተን ኣይተመልሳን። ቀሪበ ክርእየን እንከለኹ ብዶሮናን ድሩቕ ቀውታን ቈሊዐን እየን። ግዲ ስለ ዘይገበረትለይ፤ ‘ነቲ ዝጠፍኣ ጽቡቕ ምርኢት ሒዘ ንልባ ክሳዕ ዝመልሰላ እያ ትጽበየኒ ዘላ መስለኒ!’ ኢለ ሓሲበስ ገለ ክዛረብ ምዩቕ በልኩ።
‘ዝነበረ ጽባቐ ከምቲ ዝነበሮ ዝረኣየካስ ኣብ ሕልሚ ጥራይ እዩ…! ናይዛ ዓለም ነገር ኵሉ ተገላባጢ እዩ…! ነቲ ዘሎ፡ ኣብ ቅድመኻ ንዘሎ ኢኻ ብዝነበረ እናረኣኻ ትነብሮ! እቲ ዝሓዝካዮን ዝዀንካዮን ናብ ምሉእ እናወጠጥካ ኢኻ ምንባር ትቕጽል እምበር፡ ብዝሓለፈን ብዝጐረፈን ምቕዛንሲ ነብስኻ ምብዳል እዩ…’ እናበልኩ ክኣትዋ ሓሲበ ነይረ፤ ግን ኣይገበርኩዎን። ብፍላይ ድሕሪ’ቲ ኣጋጣሚ ክሓስቦ እንከለኹስ እቲ ልክዕ መእተዊ ከምኡ’ዩ ክኸውን ዝነበሮ። ሽዑ ግን ነቲ ደርዲረላ ዝመጻእኩ ፍቕራዊ ቃላት ከይተጣፍኣለይ’ሞ ሃውቲተ ብዘይ ቁምነገር ከይንፈላለ ስለ ዝሰጋእኩ ኣብተን ዝሓሰብኩወን ጸናዕኩ። ምስ ናብራ ወተሃደር ከኣ ዝኸውን ኣይኰነን‘ምበር፡ ‘ተበገስ!’ ዝብል ትእዛዝ’ውን ወሪዱ ክጸንሓኒ ይኽእል እዩ፤ መን ይፈልጥ! ህይወት ተቐያዪሩ እዩ። ከምቲ ኣብ ናጻ ህይወት፤ “መዓስ’ዩ እሞ ዝጥዕመኪ… መቐረት‘ዶ ክብለኪ ምቅርቲ? …ሲነማ ኣቲና… ሻሂ እንተ ሰተና፡ ሽዑ ለልብና እንተ ተቓላዕና ከመይ ይመስለኪ…!” ዝብል ቀበጥበጥ ፈለማ ሌላ ቦታ የብሉን። ነዚ እንተ ዘይፈሊጥካ ጠፊእካ ኢኻ! ዘይትቈጻጸሮ ሓቂታት ኣብ ዝበዝሖ ህይወት ገበብ ምባል ነፍሰ ቅትለት ጥራይ እዩ። ነዚታት ደማሚረ፡ እቲ ዝጸንሓኒ ግብረ መልሲ መእተዊ ዝርከቦ እንተዀይኑለይ ከኣ፡ ኵለን እተን ናይ ልበይ ሽዓ ንግፍግፍ ከብለን እየ ወዲአዮ። ጽባሓ ዘይውስኖ ህይወት ሒዘ ዝሓባብኦ ከኣ ኣይነበረን እምበር…! ናይ ልበይ ኣውጺአ እንተ ሓለፍኩ ድማ ካብ ሰበይ መዓስ በሊጸ…! ኣዋጽኣኡ ጥራይ ይኽኣሎ ኢለ ቈሪጸ እየ ናብኣ ቀሪበ።
… ገጻ እናጓሃረ፡ እቲ በተን ሓሓሊፉ ኣሰር ኣዝማልቶ ዝነበረን ምልሙላት ኣጻብዕታ ተደጊፉ ዝነበረ፡ ኣሰር ማዳ ደልዩ ሃሰስ ኢሉ ዝረኸቦ ዝመስል ፈሳም ምዕጕርታ እናተነፍሐ፡ ኣዒንታ ንብዓት ክዓቊር ደልዩ ነበረ። ፈሪሓትኒ እያ ኣጠማምታኣ ናይ ጥዕና ኣይነበረን። ቀዲመ፤ “ከመይ ሓዲርኪ ናተይ ጽብቕቲ?” በልኩዋ፡ ኵሉ ኣካላታ እናጠመትኩ። ቀሪብካ ክትርእያ እንከለኻ፡ እቲ መንደቕ ጽባቐኣ’ምበር ኣካላታ ከራፊሑ እዩ። ከምዚ ብርሑቕ ሓሙዅሽቲ ዝተነስነሶ፡ ርእሳ ፋእፊኡ ዝተጕግ ፎሮፎር ነበሮ። ክዳና’ውን፡ ነዊሕ እዋን ካብ ነብሳ ከም ዘይተፈልየ ክምስክር ድከቱ ሰትዩ ነበረ። እተን ብዘይሳእኒ ዓንደፍደፍ ክብላ ዝደለያ ጽቡቓት ኣእጋራ ምስ ስሩዓት ኣጻብዕተን፡ ብጭቃን ቶጐሮን ተሳቕየን እየን። እዚ ኵሉ እናተዓዘብኩ ግን ንሳ ስቕ…! በቃ ስቕ!
ክዳነይን ዕጥቀይን’ውን ተፍኒጕዋ ወይ ነቶም ድሕሪ ኲናት ደሃዮም ዝደንጐየ ክዀኑ ዝኽእሉ ኣሕዋታን ደቂ ዓዳን ኣናፊቑ’ዩ ከደፋንቓ ደልዩ’ዩ ዝኸውን ኢለ እናገመትኩ፤ “ናይ ኣደታትኪ‘ባ ውሰዲ በጃኺ…! ጋሻ ተቐቢልኪ ኣይትኽእልን ዲኺ ኣቲ ድራር ዓይኒ…? ማይ በሊ ኣስትይና!” መልሲ የለን። ስቕ። ከቢድ ስቕታ። ስቕ።
“ክሳብ ክንዳኡ’ባ ደረቕ ልቢ ኣይሃልኺ፡ ጽቡቕን ሕማቕን ኣብ ዘይትፈልየሉን ዘይትመርጸሉን ረምጽ ተሰኽቲትና ምውራሕና ንትርጕም ህይወትኪ ድንግርግር ኣእትዩሉ ይኸውን’ምበር ጽልእን ምርሓቕ ልብን ተፈትዩኪ ኣሎ ኢለ እንተ ዝሓስብ ነይረስ ካብ መስርዐይ ስድሪ’ውን ኣይምተረፍኩ። ንዓኺ ክብል እኳ’የ ተሪፈ! ካብ መስርዑ ዝተረፈ ከኣ፡. . .”
ብዛዕባ’ቲ ንዓኣ ከዛርብ ኢለ ብሰንኪ ዝገበርኩዎ ዘይወተሃደራዊ ስነ-ምግባር ክወርደኒ ዝኽእል መቕጻዕቲ ክነግራ ኢለ ዘረባይ ከይወዳእኩ፤ “ተረፍ እያ እወ! እንታይ ዝዀንካ ኢኻ ተረፈ… ዝተረፈ ትብል ዘለኻ?” ዝብል ዘረባ ሓንቲ ዕብይ ዝበላ ሰበይቲ ካብቲ ገዛ ተሰምዐ። ብውሽጢ ጸኒሐን ዘረባ ስለ ዝሰምዓ ንልዳት ህድሞኦም ተደጊፈን እናወጻ ምስ ረኣያኒ ዓይኒ ዓይነይ እናጠመታ፤
“ኣዴኻ ትደፍኣልካ! ወድና ዲኻ ኸኣ!” በላኒ ብርህራሀ፡ ደንጊጸናለይ እየን መስለኒ ርእሰን እናነቕነቓ ብፍቕሪ ክጥምታኒ እንከለዋ፡ ኵሉ’ቲ ከም ወላዲት ክሓስባኦ ዝኽእላ መሊሱ መንፈሰይ ክርብሾ ስለዝዀነ ንግዜኡ ክሓስበሉ ኣይደለኹን። ድሕሪ ቅሩብ ስቕታን ትካዘን፤ “እዚኣ ደኣ እንቋዕ ተረፈት’ሞ ኣንትን ማማ ጽብቕቲ እንድያ ከኣ እዛ ጓልክን” በልኩወን እናተሰከፍኩ።
“እህም…! ጽብቕትን ዕይንትን እወ…! ተረፍ ዝተሓርዱን ዝባህረሩን… እንድዕላ‘ሞ ኣንታ ወደይ።” እቲ ፍቕሪ፡ ድንጋጸን ጓሂን ዝበራረዮን ቈሊዑ ጨፈፍ ዝብል ዝነበረን ኣዒንተን ደፊረ ክጥምቶ ስለ ዘይከኣልኩ፡ ምድሪ-ምድሪ ደኒነ ሰሰሪቐ ነታ ጽብቕቲ እጥምት ነበርኩ። ዘረባአን ግን ኣብቲ ዝግ ኢሉለይ ዝነበረ ቃንዛ ሸቕ ኣቢሉ ክጐዳድኣኒ ጀመረ።
“… ዘለና የብልናን እምበር ብርክኻ ስበር… ዝወደይ!” በላኒ ኣነ ከይመለስኩ። ንዕአን ገዲፈ ግን ነታ ገለ ዘይተዛረበት ኣብ ቅድመይ ዝነበረት ዝደልያ ጽብቕቲ ጓለን እናጠመትኩ፤ “ቡን ተስትዪና ዲኺ’ሞ ንማማ ክንሰምዐን…?” በልኩዋ፡ ምቕልል እናበልኩ፡ ክትዛረበለይ ደልየ። ድምጻ ክሰምዖ ክቱር ባህጊ ነበረኒ። ናይ ፍቕሪ ከዕልላ እንከለኹ፡ ክምስምስ እናበለት ክትዛረበኒን ልባ ክትህበኒ እንከላን እዩ ልበይ ክጥዕየለይ…። ንስለ ምባል ዘይኰነስ ናይ ሓቀይ፡ ‘ናይ ልበይ ኣፍቂረኪ፡ ናተይ ክትኰኒ፡ ብወግዒ ብኽብሪ፡ ናብ ኣደይ… ንገዛና ክወስደኪ’የ… ንስኺ ኢኺ በቃ ንስኺ ኢኺ መረሳረሲተይ …’ ክብላ እንከለኹ ብኸመይ ዝምቅር ቃና ክትምልሰለይ ትኸውን…?’ እየ ዝሓስብ ነይረ።
“እህም! ኣይትሰምዓካን እያ ወደሺ! ኣይትሰምዕን እያ… ኣይትልምስን እያ… መድፍዕን ሓሶትን እንታይ’ዶ ገዲፉልና እዩ። ኣጽሚምዋ እዩ… ካልእ’ውን ኣሎ ካልእ… ልባ ኣበይ ከም ዝተሸርበ’ኳ ኣዲኣየ…ዋይ ኣነ ጓለይ…!” ነቲ ቊኖ ናፊቑ ብሕሰም ዝተጕግ ዝነበረ ርእሰን እናሓኸኻ ምስ ተዛረባኒ ሰንበድኩ።
“ኣንትን ማማ እዚኣ ትመስል‘ሲ… እሞ ገለ ዘይትገብራ…?” በልኩወን ጓሂ እናተሰምዓኒ።
“እንታይ እየ’ሞ ክገብር ኣዴኻ?”
“ሕክምና… ዋላ ማይጨሎት ገለ ዘይትፍትናላ…”
“እህም…! ማይጨሎት‘ዶ በልካ…! ኣይ ዓሚጾማ እንድዮም… እንታይ’ዶ ገዲፎምላ እዮም … ርጕማት ዓመጽቲ…! ንዕምጽቲ ጓል ሄዋን ዝኸውን ፈውሲ እንተ’ለካ ደኣ ሓብር እምበር… ድሕሪ’ታ ናይ ሽዓ ኣውያታ’ኳ ኣፋ ኣይተኸፍተን… ዋይ ኣነ ጓለይ፡” ኢለን ኣስቈርቘራ። እቲ ኵሉ ሕልመይ እናተጐገ ክነፍጽ፡ ውሽጠይ ሕርር ኢሉ ክቕምርር፡ ብኡ ብኡ ኰነ። እታ ኣባዲተይ መሕወዪተይ ክትከውን ዝሓረኹዋ ጐርዞ ንሳ’ውን ውሽጣ ኣመና ዝቘሰለ ኰይኑ ጸንሐ። መን ንመን ከም ዘሕዊ ድንግርግር በለኒ።
“…ፈውሲ እንተ’ለካ ደኣ ሓብር…!” ዝብል ዘረባ‘ተን ሰበይቲ ከኣ ኣብ ውሽጠይ እናቃልሐ ንስብእነተይ ክፈታተኖ ስለ ዝጀመረ፡ በቲ ንብዓት ክቛጽር ዝደለየ ኣዒንተይ ኣቢለ ምስሊ ናይተን ክልተ ከለልዮ እናተጸገምኩ፡ ምውሳን ስኢነ ዝባነይ ሂበየን ጥራይ ነቐልኩ።
______________
*እዛ ዛንታ ተረፍ፡ እኩብ ሓጸርቲ-ዛንታታ (2014) ካብ ዝብል መጽሓፍ ዝተወስደት ኰይና፡ ነዛ መጽሓፍ ኣብዚ ዝስዕብ መላግቦ ብምጥዋቕ ካብ ሰማያት ኣብያተ-መጽሓፍቲ ምዕዳጋ ይከኣል።


text:
Radio Erena: 11 October 2017
ኢሰል ዝተባህለ ሓደ ካብ ዓበይቲ ኩባንያታት ዕደና ህንዲ፣ ኣብ ኩዕታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ፣ ዞባ ደቡባዊ ምብራቕ፣ ከባቢ ባዳ ኣብ ዝርከብ ፕሮጀክት ዕደና ፖታሽ ክዋፈር ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኩባንያ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝመደበሩ ኣካል ኢሰል፣ ነቲ ናይ ባዳ ናይ ፖታሽ ፕሮጀክት ኩዕታ ንምክያድ ነቲ ውዕል ከምዝኸተሞ ኣረጋጊጹ።
ነቲ ናይ ኩዕታ ፕሮጀክት ንምክያድ፣ ኮሎናድ ዝተባህለ ናይ ህንጻን ዳህሳስን መሳርሒታት ዘፍሪ ኩባንያ፣ ኣቑሑ ክቕርበሉ ምዃኑ ዝገለጸ ምክትል ሓላፊ ኢሰል፣ ፑንጋጅ ጉፕታ፣ ካብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ ን30 መዓልታት ዝቕጽል ናይ ፈተነ ኩዕታ ክካየድ ምዃኑ ሓቢሩ።
ኢሰል፣ ነዚ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ቀረባትን ምሃብ ኣገልግሎታትን ዝተፈላለዩ ጽላታት ክነጥፍ ዝጸንሐ ሓደ ካብ ዓበይቲ ኩባንያታት ህንዲ’ዩ።
ኣብ ባዳ ዝካየድ ዘሎ ዕደና ፖታሽ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ፍርያቱ ንዕዳጋ ዓለም ከቕርብ ትጽቢት ይግበር።
ኣብ ኤርትራ፣ ብውሕዱ 16 ናይ ውጻኢ ኩባንያታት ኣብ ዳህሳስን ኩዕታን ዝተፈላለየ ማዕድናት ተዋፊረን ከምዘለዋ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ምስ መብዛሕተን እዘን ኩባንያታት 40 ሚእታዊት ብርኪ ወኒኑ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢታት ይኹን ኣታዊታት ዕደና ግሉጽ ኣሰራርሓ ከምዘይብሉ ይንቐፍ።
==========================


text:
ኣለና፣ ኣብ ዝሓለፉ 20 ክፋላት ጽሑፋት “ትልሚ፣ ንዘርኢ ክርዳድ” ንዝነበሩ ፖለቲካዊን ታሪኻውን ትንታነታት ሓፈሻዊ ገምጋም ክገብር ኢዩ።
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል
ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።
ኣፍ እቲ ከየድምጽ መሰሉ ዝተገፎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኖም ደው ዝበሉ ኣማሓደርቲ ኣሰና፡ ንሰንበት ዕለት 5/12/2010፡ ኣብ ፓልቶክ Room Eritrea Etuq menisey Eritrea niDimokrasin fithin ክቐርቡ እዮም።
ንዓርቢ ዕለት 9 ግንቦት 2008፡ ሰዓት 9፡30 (21፡30) ብኣቈጻጽራ በርሊን ሓውና ሃይለ ገብሩ ፡ኣቦ
ወንበር ናይ ኮሚስዮን ምምሰራት ሰልፊ፡ ኣብ Eritrea democracy for all discussion group
ጋሻና ኮይኑ ከምሲ ስለ ዝኾነ ምሳና ከተምስዩ ብኽብሪ ንዕድም
ገዲም ተጋዳላይን ደራሳይን ፍስሓጽዮን ገብረ ብጉዳይ ዶብ ኤርትራን-ኢትዮጵያን ትማልን ሎሚን ብዝብል ዛዕባ ንህዝቢ ንምሕባር ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ፓልቶክ (Paltalk), ኣዳራሽ Eritrean room for strong and united opposition ”


text:
ዕውት ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ህዩስትን፤
ኣብ ከተማ ህዩስትን ቀዳም 21 ሕዳር 2010 ዋዕላን መጻኢ ሃገራዊ ጉባኤን ብዘርኢ ጉዳያት ህዝባዊ ኣኼባ ተካይዱ። ኣብዚ ንህዝቢ ኤርትራ ንምብጻሕ ብዘካየድ ዘሎ ጻዕሪ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣባል ኮሚሽን ሓው ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ ነቲ ኣብ ህዩስትንን ከባብን ዝርከብ ህዝብና ኣገዳሲ ኣኼባ ኣካይዱ።
ዛዕባ ናይ’ቲ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ዝተኻየደ ዋዓላን ውጽኢቱን ዕማማት ኮሚሽንን ዘጠቓለለ እዩ ነይሩ። ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ ኣባል ሃገራዊት ኮሚሽን ኣብ ዘካየዶ ረከብ ተሳታፈነት ኣካላት ሕብረትስብና ብመንእሰያቱን ደቂ ኣንስቲዮን መደንፍዒ ኣብዚ ደሞክራስያዊ ቃልሲ አገዳሲ ምኻኑ ብጥብቂ ገሊጹ።ተመኩሮ ዋዕላ ካብቶም ኣብቲ ዋዕላ ዚነበሩ ኣባላት ውን ተዘንቲዩ።ደሕሪ እኹል ግላጻን ሓበረታን፡ ኣኽበኛ ኣብ ሕቶን መልስን ትመሓላሊፉ: ካብ ሓተቲ ገለ ሰዓብቲ ህግደፍ ነበሩ: መሰሎም ከም ደቂ ሃገር መጠን ተሓሊዩ ሕቶም ሓቲቶምን ርኢቶኦም ሒቦም፡ ዝግባእ መልሲ ውን ትዋሂቡ፡፡
ብተውሳኺ ውን ገለ ኣካላት ተሳተፍቲ ኣብ ልዕሊ ዋዕላ ዘለዎም ዕቃበታት ገለጹ፡ ብመጠን ሕቶን ርኢቶን ካኣ ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ ዘዕግብ መልስን ሓበረታን ክውፊ ካኢኡ። እብ መደምደምታ ረከብና መራሕቲ ኣኸባ ንተሳተፍቲ ኣብ ቃልሲ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ንኸሳተፉ ዕድመ ኣማሓላሊፎም: ገለ ኣባላት ወን ስሞም ብምምዝጋብ ግዕዞ ቃልሲ ከተማ ህዩስቶን ተበጊሱ።
እዚ ህዝባዊ ኣኼባ ስዓት 4.00 ድሕሪ ቀትሪ ዝጀመረ መሸት ስዓት 8፡00 ተዛዘመ።
ንኡስ ህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ
ከተማ ህዩስትን /ተክሳስ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1890


text:
መተሓሳሰቢ !
ንብጾት ኣባላትን ተደናገጽትን
ኣበየናይ ቦታን ውድባዊ ምት
ብሓድሽ ኣገባብ ነብስና ኽንውድብን ዝሓሸ ባይታ ተሓኤ
ተጠቂምና ህላውነትናን ታሪካዊ ግደናን ከነረጋግጽ ብህጹጽ ንጥለብ ኣለና
ውድብና ተሓኤ ካብ
ኩሉና ኣባላት ናይ
: ንናይ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ናይ Eዮ ሰልፊ ነበር፤ ሎሚEኽካባትን ጸኒሕናን ኣለናን ብዘየገድስ: ታሪካትና ከነሕድስን–ሰ/ባይቶ ፈጢሩ ስለዘሎ ነዚ Eድል’ዚ:: ኣብ ውሽጢ መሪሕ70ታት ክሳብ 90ታት ብምስጢር ዝተጻወትናዮ ግደ ዓብን ኣገዳስን ምኻኑ’ዚ ምስጢራዊ ምንቅስቃስ ዝጸናሕና ብጾት ዘይንፋላለየሉ ታሪካዊ ሓቂ Eዩ::
ምስቲ ደማዊ ውግ
ሱዳን ድሕሪ ም
ቀረባ ግዜ ክንጠቃቃ
ምጽንሑ
E ሕድሕድን ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ተጻቦOታት ተደማሚሩ ተደፊEናEታውና ግን ብቀጥታ ሓድሽ ግምባራት ኣብ ነናሓድሕድና ከፊትና ክሳብ’ዚE ምጽና ርዱE Eናኾነ: ዝበዝሔ ክፋልና ኣብ ውሽጢ ተሓኤ ሰ/ባይቶEንሆ ሕጂ ከም ሓደ ኣገዳሲ ጉጅለ ንሓድሽ ተበግሶና ኾይኑ:: ስለ’ዚ ምሕዳሱን:
ዝሓለፍናዮ ድኽመታት ብሓላፍነት ምምዛኑን
ነዛ መተሓሳሰቢት
ዝጸናሕናን ገና ዘለናን
ምንቅስቃሳቱን ብውዱብ ክንቃለሰሉ ዝዓበየ ዋጋ ክንከፍለሉ ተበግሽና
ዝሓለፈ ብናኣሽቱ ጉዳያት ከይንፋላለ መታን ግን ኣብ ምጂማር ናይ
Eዋናውን ኣገዳስን’ዩ ብሃልቲ Iና: ንሕና EዞምEንሰድድ ዘለና ብጾትኩም ኣብቲ ዝሰፍሔ ግምባራዊ ቃልስታት ኤርትራIና:: ሎሚ ብEግበት ንደስኪሉን ተበታቲኑን ዝጸንሓ EላማታትናንAለና:: ሎሚ’ውን ከምቲ’ዚ ብቅሉE ከነበግሶ
E
ብግቡ
ንደልዮ ዘለና ሰልፍና: ኩሉና ርEይቶን Eጃምን ክህልወና ኣገዳሲ’ዩ:: ነዚ Eዋናዊ Eድል መታንE ክንጥቀመሉ ዝሓለፈ መዛግብትናን ታሪካቱን Eናገናጸልና ንበገስ::
ሕጂ ንተበግሶና
ሃገር ንምድሓን
ከምዘይክ
ብደረጃ ሰልፍታ ሰሪ
ዓለምና ብኻሊሲዮን
ዘለና ፍቱን መድሃኒት ኣብዝሓ ሰልፍታት ዝዓበየ ምስክርነት
ጽሕፍቲ ምስ ተዘርግሔትን
ንግበር ብጾት ዝዓይነቱ ደወል ናብ ኩሉና ተደዊሉ
Eንታይ ዓይነት ስም ንሃቦ ብዘየገድስ ንታሪክናን Eላማታቱን ብግቡE መዚኑ’ዩ:: ኣብ’ዚ ነዊሕ ተመኩሮና ሓድነት ናይ ኩለን ውድባት ኤርትራ ኽረጋገጽEል ሕር–ሕራይ ጌርና ተማሂርና Iና:: ካብ’ዚ ግEዙይ ተመኩሮ ንምድሓን ንነብስናEና ሃገር ከነድሕን ዋላ ቁጽርታትና Eንተበዝሔ ኣብ ጽንኩር ኹነታት ከም(ድምጽና) ኣወሃሂድና ክንሰርሕ ከምEንክEል Eዚ ኣብ ዓለምና EንርEዮ’ዩ:: Eዛ ኣብ ታሕቲ ሰፊራ ዘላ: ውሳኔታት ጉባኤ ተሓኤ ሰ/ባይቶ ናብ ህዝቢ ምስ ወረደን Eንታይ: ደወል ናይ ቃልሲ: ደወል ናይ ጽንዓት:
ደወል ናይ ሓርበኝነት
Eንሆ ተጀሚሩ ነሰንዮ ብጾት::
ብጽንዓት ንቃለስ
– ክሳብ ዓወት !!
ስለምንታይ
ከይተሰጋገረ ጸኒሑ
’ዩ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ክሳE ሕጂ ናብ ሰልፊ?
1.
ኤርትራ ጥ
ቈይሙ ዝነበረ ናይ ሓርነት ግንባራት ብ
ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ካብ
ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ንምልዛብ ቅሩብነቱ ምግላጹ ዝዝከር
ምርጫ
ዝጸንሐ ብረት
ስርዓት ኤርትራ ንብዙሕነት ዘተባብE መርሆ ስለዘይውንን፡– ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነትUይ ፖለቲካዊ ሃዋህው ሰፊኑ ነይሩ Eንተዝኸውን፤ Eቲ ባEዳዊ መግዛEቲ ንምልጋስU ንብU ናብ ሰልፍታት Iዩ ክሰጋገር ዝግብO ነይሩ።’ዚ Eምነት’ዚ ተበጊሱ፡ ድሕሪ ናጽነት ምስ’ቲ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ዝሓዘIዩ። Eዚ ጥራሕ ውን፡ ዘይኰነ፡U ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ምዃኑ ገሊጹን፥ ንመግዛEቲ Iትዮጵያ ንምውጋE ተሓንጊጥዎEማሙ ኣብቂU’ዩ ካብ ዝብል Eምነት ከምዘውረደ ውን ብወግI ኣፍሊጡን
I
ህዝብን ጐረባብቲ ሃገራትን ኣህጕራዊ ማሕበረ
ስለዝነበረ፡ ነዚ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ዝወሰዶ ቅዱስ ተበግሶ ከም ሕመቕ ብምግምጋም፡ ኣብ ናይ
ቅንጸላን ማ
ንተቓወምቱ ብሓይሊ ንምድሳስ ከኣ፡ ኵሉ ኣሎ ዝብሃል ፖለቲካውን ፕሮፕጋንዳውን ዲፕሎማስያውን
ቍጣባውን ወተሃደራውን ጸጥታውን ዓቕምታቱ ተጠቕመ። ብሓጺሩ፡
ብናይ ዘመናዊ መንግስቲ ኣተሓሳስባ ዘይኰነስ፤ ብናይ ሰውራን ናይ በረኻ ስነ
መረጹ። ነዊሕ ከይከደ ግን፡ ተቓወምቱ ጥራሕ ዘይኰኑስ፡ ህዝብን ኣባላትን ደገፍቲ ህዝባዊ ግንባርን
ውን ከይተረፉ ግዳይ ናይ
ብሕግን ዘይም
መርሆ
ዩ። Eንተዀነ ግን፡ Eቲ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ዝጨበጠ ስርዓት Iሳያስ፡ በቲ ኣብ’ቲ Eዋን’ቲ ካብ–ሰብን ዝረኸቦ ሞራላውን ንዋታውን ደገፋት ሰኺሩEሰርትን ምንEኣስን ምንጽጻግን ናይ ስልጣንን ሃብትን ምብሓትን መርሆታቱ ቀጸለ።Iሳያስን መጋባበርያታቱን–ሓሳብን ክቕጽሉ’ዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ኰኑ። ከም ሳEቤን ናይ’ዚ ሰልፍታት ዘየፍቅድ፡ ብቅዋምንEዘዝ፡ ስልጣን ዘየካፍል፡ ንኵሉ ዓይነት ፍልልያት ብሓይሊ ክፈትሕ ዝፍትን ግጉይ’ዚ ድማ፡ ናይ ህዝብን ናይ መራሕትን መሰረታትን ህዝባዊ ግንባር ነበርን ተቓውሞታት
E
ናዓዀኸ መጸ። ስርዓት Iሳያስ፡ ካብ’ዚ ቅልውላዋት’ዚ ንምህዳምን ንቈላሕታ ህዝቢ ናብ ካልE
ንምስሓብን ምስ ጐረባብቱ ዙርያ ምላሽ ውግኣት ኣባር
ዋላ ነቶም ኣብ ጐድኑ ተሰሊፎም ክሳ
A። ንፍሽለታቱ ንምሽፋን ከኣ፡ ንተቓወምቱE ናጽነት ዝተቓለሱ ብጾቱ ብክሕደትን ብልሽውናን ካልE
ዘይረብሕ ክስታት ብምቕራብ ክኣስርን ክቕንጽልን ተራ
Eየ። Eዚ ኵነታት’ዚ ተደማሚሩ፡ ስርዓት
I
ሳያስ ናይ ሓይሊ ቋንቋ ጥራሕ’ዩ ዝርዳE፤ ብሰላማዊ ኣገባብን ብልዝብን ለውጢ ክመጽE
ኣይክ
ብዓመጻዊ ኣገባብ ዘይም
ዝተቘጽረሉ መድረኽ ውን ነይሩ። በዚ፡ ውድብና ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ዝብል ስም ሒዙ ክቕጽልን፤
ነቲ ብጽቡቕ ድሌት ኣውሪድዎ ዝነበረ
Eልን’ዩ ዝብል Eግበት ሰፊሕ ባይታ ከምዝረክብ ገበረ። ኤረ! ብEጡቕ ተጋድሎ ወይ ድማ፡Eማን፤ ከም መAቀኒ ናይ ምቅዋምን ዘይምቅዋምን ስርዓት IሳያስEጥቂ Eንደገና ክስከምን ተገደደ።
2.
ቅድሚ ምፍንጫል ዝነበረ ናይ ሓባር መጸው
ጸኒሑ።
መደብ
ዘይከኣል ሓቂ
ኣትሒዞም ክሳ
ንክጽው
ውሳኔ ዘይምም
ፖለቲካዊ ድሌትን
ምፍንጫላት ዝፈጠሮ ህልኻት፡– ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘጋጥም ዝነበረ ምፍንጫላት፡ ብመን ነቲ ናይI ስም ይሕዝ ዝብል ምስሕሓባትን ህልኽን’ዩ ክስነEዚ ምስሕሓባት’ዚ፡ ኣብ ርEሲ’ቲ ካልE ናይ መፈላለዪ ነጥብታት ተደማሚሩ፡ ተመሳሳሊEዮ ዘለዎም ውድባት ብሓባር ንኸይሰርሑ ክዓናቕፍ ዝጸንሐ ረቛሒ ምዃኑ ኣሉ ክበሃልIዩ። ብዙሓት ተቓወምቲ ውድባት፡ ካብ ቅድሚ ናጽነት ይኹን፤ ካብ ናጽነት ንድሓርE 2006 ብናይ ቅድም ክብል ዝጽውEሉ ናይ መዋEል ሓርነታዊ ተጋድሎ ስምU ይርከቡ ምህላዎም ውን ጭቡጥ ምስክርነት Iዩ። ጠንቂ ናይ’ዚ ድማ፡ ብናይ ብዙሓትEዛዝን፤ ኣብ ኣስማት ተንጠልጢልካ ናይ ምንባርን ዝፈጥሮ ዘይጥUይን ዘይብሱልንIዩ።
3.
ምቅይያራት ንግዚ
ፖለቲካዊ ውድብ ዘመሓላልፎ መል
ከምዘይኰነ ብሩህ ክኸውን ይግባ
ሒዙ፡ ኣይኰነን ዘገድሶ። ስለዝዀነ ድማ፡
ህዝቢ ው
ዲሞክራስያዊ ስርዓት፡ ህዝቢ ብመላ
ምቕያር ናይ ስም፡ ንሰዓብትና ከደናግሮ Iዩ ዝብል ስግኣት፡– ልክE’ዩ፡ ብውድባት ዝግበር ናይ ስምU ገለ ምድንጋራት ይፈጥር ይኸውን። Eንተዀነ ግን፡ ንህዝቢ ዘገድሶ Eቲ ውሱንEኽትን ብግብሪ ዝዋስኣሉን Eላማታትን ደኣ’ምበር ኣስማቱ ጥራሕE። ህዝቢ፡ መን ረብሓU የረጋግጸሉ ደኣ’ምበር፡ መን Eንታይ ስምEቲ ስም ብምልዋጥ ዝፍጠር ምድንጋራት ዘላቒ ኣይኰነን።Iሉ ሓዲሩ፡ ኣብ’ቲ ረብሓይ የረጋግጽ’ዩ ዝበሎ ውድብ ምEሳሉ ኣይተርፎን Iዩ። ኣብU ባይታ ናይ’ተን ዝወዳደራ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ምዃኑ ክዝንጋE
የብሉን። ብኻል
ዘገልግል ኣይኰነን ኣብ ዝብል
ምዃኑን ክ
E ኣገላልጻ፡ ሎሚ ንሓደ ሰልፊ ክድግፍ ጸኒሑ፡ ጽባሕ Eዚ ሰልፊ’ዚ ንረብሓይEግበት Eንተደኣ በጺሑ፡ ንኻልE ሰልፊ ክድግፍ ከም ዝኽEልን መሰሉEመነሉ ዘለዎ ጕዳይ Iዩ። ኣብ ፖለቲካ፡ Eዚ ክፍሊ ናይ ሕብረተ–ሰብና ንዘልኣለም ናተይ፡
E
ዚ ከኣ ናትካ’ዩ ዝብሃል ነገር የለን።
4.
ሓይልታት ወይ ህዝባዊ ግንባር ኣብ መዋ
ዘረጋገጽዎ ዓወታት ይኹን ዝፈጸምዎ ጕድለታት ብዘየገድስ፥ ኣብ
ኣብ መዋEል ብረታዊ ተጋድሎ ዝነበረ ምስጢራዊ ሰልፍታት፡– ኣብ ተሓኤ ይኹን ኣብ ህዝባዊEል ብረታዊ ተጋድሎ ዝነበረ ምስጢራዊ ሰልፍታት፡’ቶም ኣባላት ናይ’ዘን ሰልፍታት
E
ስለምንታይ ዘይ
ብዘየገድስ፡ ኣብ ል
ጥርጣሬታት ብቐሊል ዝጥመት ኣይኰነን። ናይ ሰልፊ ምምስራት ሕቶ ኣብ ዝለዓለ
ወይ ጀብሃና ይሕሸና፡
ከምዝጸንሐ ውን ዝስሓት ኣይኰነን።
ሰልፊ ንምምስራት ዝጽው
ኣይንፍለጦ ብዘየገድስ፡ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ዓበይቲ ለውጥታት ክምዝገቡ ተራ
ዚኣተን ዘይነበሩ ተጋደልቲ፡ ስለምንታይ ኣነ ዘይሕበር ወይ ድማ፡ ኣነ ህይወተይ EንዳኸፍልኩEመን ዝብል መረረታት ፈጢሩ Iዩ። Eዚ መረረታት’ዚ፡ ርትዓዊ ይኹን ኣይኹንEሊ ዝዀነ ይኹን ዝምስረት ሰልፊ ክፈጥሮ ዝጸንሐን ጌና ውን ዝፈጥሮ ዘሎEዋን፡ ግንባርናEዚ ሰልፊ’ዚ ፋሕ ከብለና’ዩ ዝብል ስግኣታትን ድምጽታትን ክቀላቐልሕጂ’ኸ፡ Eንታይ ሓድሽ ነገር ስለዘሎ Iዩ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶE ዘሎ ? ኣብ’ዘን ድሕሪ ናጽነት ዝሓለፋ 15 ዓመታት፡ ንፍለጦ ወይEዮም
I
ሓይልታት ንረብሓ ህዝቢ ዝቘመ ማለት ከምዘይኰነ፡ ካብ ተመኵሮ
ዮም። ብቐዳምነትን ልEሊ ኵሉን ከኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኵሉ ብስም ሓፋሽ ዝምሕልን ዝጥሕልንU ክርዳE ምኽኣሉ Iዩ። ከምU
ውን፡ ዝተቘራረጸን ሓድነት ዘይብሉን ናይ ተቓውሞ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ለውጢ ከምጽ
E
ከምዘይክ
ይኹን ካብ ተቓወምቲ ርሒቑ፡ ናይ ተዓዛባይ ቦታ ሒዙ ክጓዓዝ ዝጸንሐ።
ኣተሓሳብ ናይ
ተጽ
ይኹን፥ ኣብ ውሽጢ
ድማ ውጽ
ኣብ ደምበ ተቓውሞ ተሰሊፎም ነቲ ስርዓት ዝምክትዎ ሓይልታት ምህላው ድማ፡
ናይ
መጻ
ዝመንጨዉ ውድባት፡ ብሓባር ከሳርሕ ዘይኽ
ኣይኰነን። መብዛሕት
ፖሊሲታት ፍልልያት ዘይብሎም ኣይኰኑን። ስለ
ዝብል ናይ ዝንባሌታት መለለዪ
Eል ተገንዚብዎ Iዩ። ስለ’ዚ ውን Iዩ፡ ዝበዝሐ ክፋል ካብ ህዝብና፡ ካብ ስርዓት IሳያስEዚ ኵነታት’ዚ፡ ኣብ’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ይኹን ኣብ ተቓውሞ ዝርከቡ ሓይልታት ዝፈጠሮEኖታት ኣለዎ። ምምስራት ናይ ሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ ወይ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን’ቲ ገዛI ስርዓት ብ2001 ዓ.ም Eተጓሃሃረ ናይ ለውጢ ጠለባትን ምንቅስቓሳትንIት ናይ’ዚ ተጽEኖታት’ዚ ምዃኑ ዘካትE ኣይኰነን። ሎሚ፡ ኣባላት ህዝባዊ ግንባር ዝነበሩ፡Eኹል ምስክርነት’ዚ ሓቅታት’ዚ Iዩ። ኣብ ንታሪኻዊ ጕዳያት ዝምልከት ዘሎ ናይ ርEይቶ ፍልልያት ብዘየገድስ፡I ኤርትራ ከመይ ይኹን ኣብ ዝብል ሕቶ፡ ኣብ መንጐ’ቶም ካብ ተሓኤ ይኹን ካብ ህግሓኤEል ናይ ስነ–ሓሳብ ፍልልይ የለን Eንተተባህለ ምግናንOም ኣብ ዓለምና ዝተራEዩን ጌና ውን ዝርኣዩ ዘለዉ ሰልፍታት፡ ኣብ ዝኽተልዎ’ዚ ከኣ’ዩ ሓደ ሰልፊ ክነሱ፡ ጸጋም የማን ማEከልEናተዋህቦም ብሓባር ከም ሓደ ሰልፊ ክሰርሑ ዝርኣዩ። ናይ 5 ወይ
10
ንዝበዝሐ ሓባራዊ
ተረድ
ምቹ
ሓይልታት ኤርትራ፡ ነቲ ክሓልፍዎ ዝጸንሑ ናይ ምፍንጫላትን፡ ካብ
ዝግበር ዝነበረ ምስሕሓባትን ህልኻትን ሰጊሮም፡ ናብ ሓድነትን ሓቢርካ ምስራሕን መድረኻት
ም
ወይ 20 ወይ ካብU ንላEሊ ሚIታዊ ፍልልያት Eናሃለዎም ክነሶም፡ ሓደ ሰልፊ ኰይኖምEላማታቶም ንምEዋት ሓደ Iድ ኰይኖም ከምዝቓለሱ ምግንዛብ የድሊ። ካብ’ዚO’ዚ ብምብጋስ፡ ኣብ ኤርትራ ሰፊሕ ናይ ህዝቢ ተቐባልነት ዘለዎ ሰልፊ ንምምስራት ዘኽEልE ባይታ ኣሎ ዝብል Eምነት ኣሕዲርና ምህላውና ከነረጋግጽ ንፈቱ። ኣብ ርEሲ’ዚ፡ ተቓወምቲU ስIቡ ዝመጽE ኣብ ኣስማትEታዎም፡ ኣብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባOም ዓቢ ለውጢ ከምዘመዝገቡ ዝሕብር ኣዎንታዊ ስጕምቲ
I
ድሕነት ኤርትራን፡ ብሓባር ዘሳርሕ ጕዳያት ንምድህሳስ፡ ኣብ መንጐ ውድባት ዝግበር ዘሎ ቀጻሊ
ርኽክባትን ልዝባትን ከም ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል።
ዘለዎም ውድባት ናብ ምምስራት ሓደ ሰልፊ ንኽበጽሑ ዝሕግዝ ረቛሒ ምዃኑ ብሩህ
ዩ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ፡ ምምስራት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባርን፡ መስመሪ ጕባኤ ግንባር ሃገራዊEዚ ውን፡ ተመሳሳሊ ፖለቲካዊ መደብ EዮታትIዩ። ከምU
ውን፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ዝብል ስም፡ ምስ
መግዛ
ፍትሕን ሰላምን ማ
ስርዓት ንም
ጥራሕ ዝምልከት ዘይኰነስ፡ ንዅሎም ኣብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ረብሓ ዘለዎም ኤርትራውያን
ፖለቲካዊ ውድባትን ጕጅለታትን ዜጋታትን፥ ብፍላይ ድማ፡ ነቲ ሓድሽ ወለዶ ዝምልከት ስለዝዀነ፡
ሓድሽ ሰልፊ ብሓድሽ ስም ምምስራቱ፡ ኣድላዪነቱ ካብ ዝዀነ ይኹን ግዜ ንላ
ነዚ ንምግባር ዘኽ
’ቲ ዝሓለፍናዮ መዋEልን ኣንጻርEቲ ዘካየድናዮ ቃልስታትን ደኣ’ምበር፤ ምስ’ዚ ሕጂ ሒዝናዮ ዘሎና መድረኽ ግጥምያ ምEንቲEርነትን ዲሞክራስን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ዝሳነ ስም ኣይኰነን። ዲሞክራሲEዋት ዝግበር ቃልስታት፡ ነቶም ብተመኵሮ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ዝሓለፉ ዜጋታትEሊ ሎሚ ዝዓዘዘ Iዩ።Eል ምቹE ባይታ ውን ኣሎ Iልና ንኣምን።
ውሳኔ
ጕባኤ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ዝመሳሰል ፖለቲካዊ መደብ
ከም
ውሽጢ ክልተ ዓመት ንኽምስርቱ ክብገሱ ጸዊ
ከም
ዝብገስ ምስረታ ናይ ሰልፊ ዘሕድሮ ጥርጣረታትን መረረታትን ንምውጋንን፤ ከም
ዝምስረት ሰልፊ ኣብ ኣባላት ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ጥራሕ ተሓጺሩ ከይተርፍን ብምሕላይ፡ ካል
ኣብ ምምስራት ናይ
ዘሎ መስርሕ መታን ክሳተፉ ብማለት
ዘሕለፈ። ሰልፊ ዝምስረተሉ ግዜ፡ ብቅሩብነትን ምርድዳ
ዓመት ዝሓጸረ ክኸውን ከምዝኽ
ግን፡
ምምስራት ሰልፊ ዘብጽሕ ጕባኤ ክገብር ወሲኑ ምህላዉ ክፍለጥ ይግባ
ጕጅለታትን ማሕበራትን ውልቀሰባትን ርክብን ልዝብን ዘካይዳ ብኣባላት ሰውራዊ ባይቶ ዝምርሓ
ሽማግለታት ኣብ ኵሉ ኵርንዓት ናይ ዓለም ክቖማ
ዝብል ሓሳብ ንምብሳልን ሓሳብ ንሓሳብ ንምልውዋጥን ብወገና ኣብ ንሓርነት ዳት ካም ፍሉይ
ንፓርቲ ዝምልከት ዓምዲ ክህልወና መደብ ኣሎና።
6ይ ሃገራዊ ጕባኤ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ: ካብ’ዚ ሓቅታት’ዚ ብምብጋስ፡ 6ይ ጠቕላል ሃገራዊEዮታት ዘለዎም ውድባትን ጕጅለታትን፤U ውን፡ ንዲሞክራሲ ዝሕለቑ ዜጋታትን ማሕበራትን ሰፊሕ ናይ ህዝቢ ባይታ ዘለዎ ሰልፊ ኣብU። ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ኣብ’ዚ ጕባኤ’ዚ ናብ ሰልፊEተሰጋገረ ክEውጅ ዝኽልክሎ ዝዀነ ይኹን ምኽንያት’ኳ Eንተዘይነበረ፤ ነቲ ብሓደ ውድብU ውን፡ EቲOት’ዚ ሰልፊ’ዚ ዝኣምኑ ሸነኻት ካብ ምስንዳE ኣትሒዞም ክሳብ ምስረታ ናይ’ቲ ሰልፊIዩ Eንተነውሐ ክልተ ዓመት ክወስድ ኣለዎ ዝብል ውሳኔEን ናይ’ቶም ዝምስርትዎ ሸነኻት ካብ ክልተEል ርዱE Iዩ። ካብ ክልተ ዓመት ንላEሊ ዝኸውን ግዜ ምውሳድEምብዛ ምድንጓይ ማለት ስለዝዀነ፡ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ምስ’ቶም ዝተሰማምU ሸነኻት ናብE። ምስ ፖለቲካዊ ሓይልታትንIየን። ኣብ ርEሲ’ዚ፡ ነቲ ምምስራት ናይ ሰልፊ
ብጽንዓት ንቃለስ
– ክሳብ ዓወት !
!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2484


text:
ኣብ ኤርትራ ኣድማ ከይጅመር ኣብ ሻቕሎት ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ፡ ሎሚ ንጉሆ ገዚፍ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ሰገነይቲ ኣብ ማእሰርቲ ከምዝዳጎነ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ምምሕዳር ከተማ ሰገንይቲ ንቐንዲ ቀሺ ናይቲ ዓዲ ንሳዋ ኪኸይድ ናይ ሓንቲ መዓልቲ መጠንቐቕታ ድሕሪ ምሃቦም፡
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እስራኤል ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን ዝወረደ ናይ 325 ህልቂት ብሓደ ኮይኖም ክሓዝኑሉን ብቐጥታ ንዝተተንከፉ ቤተሰብ ንምጽንናዕን ብዝገበሩዎ መደብ መሰረት፡ ልዕሊ 5 ሽሕ ህዝቢ ሎሚ ንጉሆ 9 ሚያዝያ ኣብ ቴልኣቪቭ ተኣኪቡ ብጸሎተ ፍትሓት መራሕቲ ሃይማኖት ዝተመርሐ ናይ ሓዘን ስነስርዓት ከምዘካየደ ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ፡ እቲ ፍጻሜ እናተኻየደ ብቐጥታ ዝደወልናሎም ተሳተፍቲ ናይቲ ስነስርዓት ገሊጾም።
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።
እዚ ሎሚ ጀሚሩ ዘሎ፡ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ ማለት፡ ሰኑይ፡ ረቡዕን ዓርብን ብኣቋጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 8፡00 ክሳብ ሰዓት 9፡00 ምሸት ዝፍኖ መደብ፡ ነታ ብፍላይ ናብ ኤርትራ ኣብ ሰሙን ክልተ ሳዕ ነናይ ፍርቂ ሰዓት መደብ ጥራይ ትፍኑ ዝነበረት ራድዮ ኣሰና፡ ካብ ጽበት ግዜ ብመጠኑ ከገላግላ እዩ።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ፡ ሎሚ ዘበን፡ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት ተዓቝቦም ዝጸንሑ 100 ኤርትራውያን መንእሰያትከስተምህር ፍቓደኛ ኮይኑ፡ ድሮ ዳርጋ 90 ካብ ሚእቲ ናይቶም ሕጹያት ንምህርቲ ኣብ ምቅርራብ ከምዝርከቡ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቶ ኣርሀ ሓመድ ናካ ወዲ 57 ዓመት ኤርትራዊ መበቆል ዘሎዎ ሽወደናዊ እዩ ፡ ኣርሀ ሓመድናካ ኣብ 80 ታት ናብ ሃገረ ሽወደን ከም ፖለቲካዊ ስደተኛ ኮይኑ እዩ መጺኡ ፡፡
ዝኸበርኩም ኣንብብቲ ኣርእስቲ ናይዛ ጽሑፍ ከም እትግንዘብዎ ካብቲ ኤርትራዊ ንሃገሩ ምግዳልን ምቅላስን ማዕረ ክንደይ ከቢድን ጽንኩርን ምዃኑ ንምግላጽ እተጠቕመላ ኣበሃህላ እተወስደት እያ። እወ እቲ ጉዕዞ እቲ፡ቀሊል ጉዕዞ ኣይነበረን።
ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 13.02.2010 ዓ.ም.ፈ.፡ ኣባላት ማሕበር „መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ EYC“፡ ካብ San Jose, CL (USA)፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ „ሌላ ምስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ (EYC)“፡ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፡ ከም ዋና ዛዕባ ኣልዒሎም፡ ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ዓዲምናዮም አሎና። እዚ (Chat-Room) ዝኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ብርሊን (Berlin) አቖጻጽራ፡ ሰዓት 20፡00 እዩ፡፡ መደረ ጋሻና ዝጅመረሉ ሰዓት 21፡00 ክኸውን እንከሎ፡ ዘተ ዘብቃዓሉ እዋን ከባቢ ሳዓት 01፡00 ክኸውን እዩ። ድሕሪ’ዚ ጋሻና ግዜ ሃሊይዎ፡ ፍቃደኛ እንተ ኾይኑ፡ አብ ለበዋ፤ ርእይቶ፤ ነቐፈታ፤ …ወዘተ… ክንአቱ ኢና።
ህዝቢ ኤርትራ ብደው ካብ ዝመውት ድሮ 19 ዓመቱ ኮይንዎ ኣሎ። ህግደፍ እዛ ጭርሖ ዝጥቀሙላ ኩሉጊዜ መሬት ጽብብ ክትብሎም ከላ‘ያ ።ኣብ ጊዜ ሰውራ ብወዲ ዛግር ዝተደርፈት ,ኣብ ጊዜ ወያነ ዝተደግመት,ሕጂ ድማ ኣብ ጊዜ ማዕቀባ ሕ.መ.ዓ. (ሕቡራት መንግስታት ዓለም)። ጉዳይ ጽሑፈይ ኣብ ስዊዘርላንድ ክግበር ተሓሲቡ ዘሎ ጉዳይ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ብይን እገዳ ሕ.መ.ዓ. ኢዩ ።
ኣብዛ ዓለም ሓደ ሕብረተሰብ ኽህሉን ክቕጽልን ክዓብን ክስስንን እንተኾይኑ፡ንዕኡ ዝትክእ ብኩለንተናዊ መዳይ (ናይ ተፈጥሮ ጸጋታቱ፡መንነቱ፡ባህሉን ልምዱን ቛንቁኡን) ዝወርስ፡ ሕድሪ ተቀቢሉ ድማ ብተግባር ዝዓይ፡ተካኢ ወለዶ ማለት(ጎበዝን ጎርዞን) ክህልዎ ግድን ይኸውን። በዚ ናይ ወለዶታት ምወርራስን ምትኽካእን ቀጻልነት ሓደ ህዝቢ ወሕስ ክኸውን ይክእል።
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ሎሚ ንግሆ ዕለት 12/12/2008 ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጸዊዑ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ተቓውሞ ሓይልታት ምክልኻል ኣንጻር ምሕደራ መንግስቲ ከም ቀንዲ ዛዕባ ክዛረበሉ ከምዝወዓለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሳምንቲ ካብ ሓንቲ ኤርትራዉያን ብብዝሒ ካብ ሰብ በላዕ ስርዓት ህግደፍ ሃዲሞም ዝዕቆቡላ ዘሎዉ ሃገር ብሓደ ኣዝዩ ተባዕን ርእሱ ብዝኣምን ንፉዕ ዜጋ ብሹማምንቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ሕብረተሰብና ንዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ ገበናት ብኣዝዩ ስሩዕን ንጹርን ኣቀራርባ ምስክርነቱ ዘርጊሑ ኣሎ:: ( ንሙሉእ ሓበሬታ ነዚ መወከሲ ምጥዋቕ ይካኣል::) http://www.togoruba.org/togoruba1964/mainTogorubamap/mainMap/rightMap/temp-08/1210T8-TA.pdf
ስርዓት ህግደፍ ሎሚ ኣብ ኣስመራ ሰፊሕ ግፋ ኣካይዱ።
ህዝብና መግቢ-ኸብዲ የብሉን፡ መንግስቲ ህግደፍ ከ መግበ-ሕልና ኣለዎ ዶ?
ኣባል መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ኣቶ መሓመድ ስዒድ ባርህ ብሕማም ነዊሕ ድሕሪ ምስቓይ ሎሚ 9 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ከምዝዓረፈ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ኣፍሊጣ።
መበል 10 ዓመት ዝኽሪ ህቡብን ሓርበኛን የማነ ገብረሚካኤል ብዓቢ ድምቀት ተዘኪሩ::
ስዒደ ካብ ገጹ ፍሽኸታ ዘይፍለዮ ተባዕን ህርኩትን ጋዜጠኛ እዩ ነይሩ።ኩሉ ግዝየ ድማ አብ ጋዚጣ ሓዳስ አድማስ ዘውጹ ጽሑፋተ ብጥንቃቄ አብ ምድላው ለይተን ቀትርን ምስ ጸዓረ እዩ ነይሩ።ኣብ ዝተፈላለይ ኣጋጣሚታተ ስዒደ ከም ነጻን በሕታወያንን ጋዚጠኛታተ መጠነ ሓድነተ ህዝበን ሃገርን ዘትርር እንበር ዘዕኑ ጸሑፋት አብ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ነከይነወጽእ ብትኹረት ክንሰርሕን ሓላፍነት ክንስከምን የሕብረና ነይሩ።
ኣብዚ እዋን’’ዚ መውጽኢ ኣፍ ‘መንግስቲ ኤርትራ’ “ ኣመሪካ፡ ኣመሪካ “ ኮይኑ ‘ሎ። ሎምስ እቲ መረረ ፕረዚደንት ዝጥርዙ መደረ፡ ኣብ ሃገራዊ ጽምብላት ውሒዱስ፡ ከም “ዋዕላ ዕርቂ ሶማላውያን” ዝኣመሰለ ንኣመሪካ መጻረፍን መተንፈስ ቅብጸትን ዝኸውን መድረኻት ምፍጣር ‘ውን ተጀሚሩ ኣሎ።
“ደንደን” ብዝብል ስም እትፍለጥ ናይ ኤርትራ መርከብ፡ ሎሚ 23 ሰነ ካብ ወደብ ማንጋሎር (ህንዲ) 300 ሜትሮ ካብ ገምገም ባሕሪ ርሒቓ ድሕሪ ምጥሓላ ክልተ መርከበኛታት ክመቱ ኸለዉ 12 ከምዝቖሰሉ መርበብ ሓበሬታ ማንጋሎርያን ኣፍሊጡ።
ሎሚ ዘበን ጽቡቕ ክራማት እንተዘይተረኺቡ። “ እታ ምእንቲ ‘ርእስኻ ምኽኣል’ ክትብል ረዲኤት መግቢ ኣጕዲላቶ ዝጸንሐት ንድርቂ ዝተቓልዐት ኤርትራ ናይ ወጻኢ ረዲኤት ከድልያ እዩ” ክብል ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘጠንቀቐ፡ ሎሚ 22 ሰነ ሮይተርስ ካብ ኣስመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።


text:
መራሕቲ ብርክት ዝበላ ሃገራት ኣብቲ ዋዕልኡ ዝቕጽል ዘሎ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት መደረኣን የስምዓ ኣለው። ፕረዚደንት ግብጺ ዓብድል ፈታሕ ኣል ሲሲ ኣቐዲሙ ኣብ ዝተቐረፀ ናይ ቪዲዮ መልእኽቲ ንሓፈሻዊ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ኣብ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ዓለምለኸ ስምምዕ ክፍፀም ፀዊዖም።
"ናይል ናይ ግብፂ ናይ ህይወት መስመር እዩ እዚ ግብፂ ኣብ ግድብ ህዳሴ ዝስምዓ ዝለዓለ ስቓይ ዝሕብር እዩ’’ዝበሉ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ነቲ ዞባ ክዘርግ ዝኽእል ብሓደ ወገን ዝፍፀም ዘሎ ፖሊስ ስለዝኾነ ግብፂ ንኹሉ ኣብ ዝሓቖፈ ስምምዕ ክብፃሕ ቅርብቲ እያ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኣልሲሲ ኣብ ግድብ ህዳሴ ሓፈሻዊ፣ሚዛናዊን ብሕጊ ኣሳሪ ዝኾነን ስምምዕ ክህልው ፀዊዖም ኣለው።
ኢትዮጵያ ምምላእ እቲ ግድብ ምስጀመረት ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ልዝብ ክቕፅል ግብፅን ሱዳንን ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ፀዊዐን እየን።ኢትዮጵያ ንዝኾነ ይኹን ናይቲ ቤት ምኽሪ ተሳትፎ ትቃወም።


text:
Radio Erena: 20 May 2021
ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ደው ክብል ዝወሰነ መንግስቲ ኬንያ፣ ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ግና ፍሉይ በረራታት የካይድ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ጥራይ፣ ናይ ምርጫ ካርድታት ዝጸዓና ክልተ ነፈርቲ፣ ካብ ናይሮቢ ተበግሲን፣ ኣብ ጂቡቲ ድሕሪ ምዕራፍ ናብ ከተማ ሃርጌሳ ከምዝኣተዋ ዘ ስታር ዝተብሃለት ጋዜጣ ኬንያ ኣረጋጊጻ።
ዛጊት ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘይረኸበት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ ካብ ሶማል ዝተፈልየትሉ መበል 30 ዓመት ኣብ እትጽንብለሉ ዘለ እዋን፣ ጎኒ ጎኑ’ውን ምርጫ ኣብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
ኬንያ፣ ብጂቡቲ ኣቢላ ናብዛ ርእሰ ምምሕዳር እተካይዶ ዘላ በረራታት፣ ንፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ተወሳኺ ጥርጣረታት ፈጢርሉ ከምዘሎ ይግለጽ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ፣ ጂቡቲን ኬንያን፣ ኣብ ጉዳይ ሶማል ኢድ ብምእታው፣ ምስ ርእሰ ምምሕዳራት ብምዃን ኣንጻር ፈደራላዊ መንግስቲ ውዲት ይኣልማ ኣለዋ ክብል’ዩ ዝወቅስ።
ኣብ መንጎ ሶማልን ኬንያን ዝጸንሐ ዲፕሎማስያዊ ምስሕሓብ፣ ካብ መጀመርያ ወርሒ ግንቦት ኣትሒዙ፣ ብመንጎኝነት ቀጠር ከምዝተፈትሐ እኳ እንተተሓበረ፣ መንግስቲ ኬንያ ሳልስቲ ከይጸንሐ፣ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ኣቢልዎ ይርከብ።
እዚ ኬንያ ወሲዳቶ ዘላ እገዳ፣ ክሳብ ወርሒ ነሓሰ ክጸንሕ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
እንተኾነ፣ ኬንያ፣ ናብታ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ሉኣላዊት ኣካሉ ምዃና ዝገልጻ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ በረራታት ተካይድ ምህላዋ ተቓሊዑ ኣሎ።
====================