text:
This was a collection from my facebook post on 27/09/2018. It was meant to enlighten Eritreans on what is going on in today’s Eritrean politics. Learning experiences from other countries is vital in understanding the broader sense of the much complicated East African politics.
ድሕሪ ናጽነት ሶማል ዝሓሸ ኣጀማምራ እኳ እንተነበራ – ኣንጻር ምዕራባዊ ባህሊ ብዝብል ብተኸተልቲ ሱፊ(Sufism) ዝኾኑ ማሕበር መንእሰያት ኣሓል ዝጀመረ ምንቅስቓስ ድሒሩ’ውን ብኣልናህዳ ዝተጠናኸረ ኣደዳ ሕንፍሽፍሽ ከም ትኸውን ጌርዋ እዩ።
ምስ ግዜ ማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ነቲ ዝነበረ ዴሳዊ ስነ-ሓሳብ(Socialism) ዝኽተል መንግስቲ ክቃወም ምስ ጀምረ ድማ ኣልናህዳውያን ምስ ማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ሓቢሮም ክሰርሑ ስለዘይደለዩ – ሶማላውያን ብስነ-ሓሳብ ሃይማኖት ክመቓቐሉ ጀሚሮም። በዚ መሰረት ድማ ሓቢሮም ኣንጻር እቲ ዝነበረ ዲክታቶርያዊ መንግስቲ ክቃለሱ ኣይከኣሉን።
እቲ ኣብ ሶማል ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ብማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ዝጀመረ ምስጢራዊ ምንቅስቃስ ናብ ኢስላሕ(Islaah) ዝብሃል ወግዓዊ ምንቅስቓስ ድሕሪ ምስግጋሩ ድማ ኣብ ሶማላውያን ርኡይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ኣቃውማ ፍልልይ ተኸሲቱ።
ኣልናህዳውያን ወላኳ ዘይጎነጻዊ ምንቅስቓስ ይጥቀሙ እንተነበሩ ዝነበሮም ሱፋዊ ኣተሓሳስባ ብብዙሕ መለክዒ ምስ ካልኦት ሓቢሮም ክንቀሳቐሱ ኣይከኣሉን።
ኢስላሕ – ኣብ ቀቢላታት ሶማል እናወረደት ትሰርሕ ስለዝነበረት ድማ ድሕሪ ውድቀት ሰይድ-ባረ ሶማል ናብ ሕንፍሽ ፍሽን ኲናት ሓድሕድን ክትወድቕ መንገዲ ከፊቱ።
ኣልናህዳውያ ወላኳ ንባዕሎም ሓደ ነብሱ ዝከኣለ ብሱፋዊ ኣተሓሳስባ ዝግዝኡ እንተኾኑ – ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣተሓሳስባታት ልዕልና ዘለዎም ብምምሳል ኣንጻር ቀቢላዊ፥ እንዳዊ፣ ኣውራጃዊ ኮነ ካልእ ምክፍፋላት ዝቃለሱ ንኸምስሉ ህዝቢ ሶማል ንኸይሓብር ዕንቅፋት ኮይኖም እዮም።
ብሰንክ እዚ ድማ ሶማላውያን ኣብ ሰለስተ ኣተሓሳስባታት ተቐርቂሮም።
1. ብዓረባዊ ሃገራውነት ዝተጸልወ ግና ከኣ ብዴሳዊ ኣተሓሳስባ (Socialist) ዝምራሕ ዓለማዊ(secular) ኣተሓሳስባ – ዲክታቶርያዊ መንግስቲ ሶማል
2. ሃገራዊ ዝማእከሉ ሃይማኖታዊ(Sufism) ኣተሓሳስባ – ብዘይካ ሃይማኖት ምስ Socialism ዝመሳሰል ኣተሓሳስባ እዩ። ውሑድ ግን ከኣ ኣዝዩ ጸልዊ
3. ሃይማኖታዊ(Salafism) ኣተሓሳስባ – ብዝያዳ ኢስላሕ ዝፍለጥ። ኣብ እንዳታት ቀቢላታት ወላ ኣውራጃታት ወሪድካ ስራሕ ዘይጽግሞ ውዳበ ዘለዎ። – ብዙሕ ግን ከኣ ትሑት ጽልዋ ዝነበሮ
ህዝቢ ሶማል ኣብ መንጎ እዞም ሰለስተ ሓይልታት ተቐርቂሩ መዋጽኦ ብምስኣን ናብ ኲናት ሓድሕድ ኣምሪሑ። እዚ ኲናት ሓድሕድ ድማ ካብ ቁጽጽር ቕዞም፡ሰለስተ ሓይልታት ወጻኢ ስለዝነበረን ድሒሩ ውን ብግብረ-ሽበራውያን ስለዝተጨውየን ሶማል ከም ሃገር መንግስቲ ኣልቦ ኮይና ወዲቓ።
ሶማል ኣብ ኲናት ሕድሕድን ግዳይ መዋፈሪ ግብረ-ሽበራውያን ምስ ወደቐደት ድማ ነታ መንግስቲ ኣልቦ ሶማል ናብ ዘይተደልየ ምዕባለ ከይከይድ ናይ ደገ መንግስታት ጣልቃ ኣትየን።
ኢትዮጵያ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ሶማል’ውን ዓቢ ተራ ተጻዊታ እያ። እዚ ግና ኢትዮጵያ ካብ ሶማል ክመጻ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ንምክልኻል ዝገበረቶ ደኣምበር ሽግር ሶማልሲ ብዓቢኡ ሶማላውያን እዮም ፈጢሮሞ። ብዝያዳ ኣተሓሳስባ Sufi and Salafi ኣዝዩ ሓደገኛ ተራ ተጻዊቱ እዩ።
ካብ ዘሕዝነካ ሕጂ ውን እዞም ሰለስተ ሓይልታት ብደገ እናተሓገዙ ማለት
1. Secularists ብኢትዮጵያን ምዕራባውያን ሃገራትን
2. Sufists – ከም በዓል ኢራን
3. Salafists – ከም በዓል ስዑዲ ዓረብ
ነታ ሃገር ገና ርጉእ ሂወት ክመርሑላ ኣይከኣሉን ዘለዉ። ንይምሰል ግና ፖለቲካውያን ውድባት መስሩቶም ዲሞክራሲ እናበሉ መን ዓብለለ ኮብቱ ቁርቁስ የካይዱ ኣለዉ። ህዝቢ ሶማል ድማ ዝረድኦ ስኢኑ ፋሕ ብትን ኢሉ ይርከብ።
ኣብ ኤርትራ ውን ተመሳሳል ተመሳሳሊ ኣካይዳ ኢኻ ትዕዘብ።
ካብ ናይ ሶማል ፍልይ ዘብሎ እንተሃልዩ – ሶማል ሓደ ሃይማኖታ ክትከውን ከላ – ኤርትራ ግና ክርስትና ይውሰኾ።
ኣብ ኤርትራ እቲ ክርስትያን ወገን ብሃይማኖታዊ ኣተሓሳስባ ውን ብከፊሉ ዝተጸልወ እዩ። ብፍላይ ኣብ መንጎ ካቶሊካውያንን ኦርቶዶክሳውያንን ዝርአ ድኹም ግን ከኣ ርኡይ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣሎ። ነዚ ንምዕዛብ ኣብ መናሰያት ስምረትን ንዕኡ ንምትካእ ኢሉ ዝተፈጥረ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዝብል ሓድሽ ግን ከኣ መብዛሕትኦም ካብ ስምረት ዝወጹ ኣባላት ዘለውዎ ምንቅስቓስ ክንዕዘብ ይከኣል።
እቲ ቀንዲ ኣብ ክርስትያን ኤርትራውያን ገኒኑ ዝርአ ግና ኣውራጃዉ ምፍልላይ እዩ።
ስለዚ ኤርትራ ውን ግዳይ ሃይማኖታዊ ኣተሓሳስባታትን ኣውራጃዊ ኣተሓሳስባታትን ኮይና ስለዘላ ብደቂቕ ከንጽንዕን ከሊ ጌና ድሕሪ ውድቀት ሻዕብያ ንዝመጽእ ፖለቲካዊ ሕንፍሽፍስ ክንዳልወሉን ካብ ዘየድሊ ጌጋታት ከይንወድቅ ድማ ክንዳሎን ይግባእ።
እንተዘይኮነ – ኣብ ከምዛ ናይ ሶማል – ሓያላን ሃገራት ኢንፉቭን እናተኸላልና ዲሞክራሲ እናበልና ኣብ 1000 ዝከውን ኮንቱ ውድባትን ማሕበራትን ተመቓቒልና ህዝብና እናሳቐና ክንነብር ኢና፡። ኤርትራ ድማ ከምዚ ናይ ሶማል መዐንደሪ ኢትዮጵያን ናይ ደገ ሓይልታትን ኮይና ክትተርፍ እያ።
ስእሊ።
ኣባላ ኣፍሪቃዊ ኣልራቢጣ ኣልእስላም ጨንፈር ኤርትራ ዝነበረ ኣሳናዳኢ ጋዜጣ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ፕረሲደንት ባይቶ ኤርትራ ድሕሪ ውን ኣቦ ወንበር ተሓኤ(1961 – 1975) ዝነበረ እድሪስ መሓመድ ኣድም
ካብዘን ስእልታት ንመሃሮ እንተሎ – መን ይመርሓካ ከምዘሎ ብግቡእ ከይፈለጥካ ዘይምምራጽ
ፖለቲካዉ ምዕባለታት ሶማል ድሕሪ ናይ 1960ታት ምንቅስቃስ መንእሰያት ኣሓል
Political Developments after the 1960s Ahal Youth Movement in Somalia.
ካብ 60ታት ኣትሒዙ ኣብ ሶማል ብ”ኣሓላ -Ahal” ዝፍለጥ ብመንእሰያት ደቂ ጀበርቲ ዝቖመ ንሃይማኖት ምስልምና ንምክልኻል ዝብል ምኽንያት ዝጀመረ ምንቅስቓስ ጠንቂ ናይቶም ኩሎም ድሒሮም ዝመጹ ፖለቲካዊ ምፍንጫላት ከም ዝኾነነ ከቢድ ኣይኮነን።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ወላኳ ሶማል ብምንቅስቅስቃስ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ተተባቢዑ ዝተመስረተ Somali Youth League ንናጽነት ሶማልን ምምስራት መንግስቲ ሶማልን ዓቢ ኣስረዋጽኦ እንተነበሮ – ዘይሓሰቦ ዕንቅፋት ግና ብመንእሰያት ምንቅስቓስ ኣሓላ(Ahal) ርኡይ ብድሆ ኣጋጢምዎ።
እዚ ዝኮነሉ ምኽንያት ድማ Somali Youth League ዝያዳ ሃገራዊ ስለዝነብረን ብዓለማዊ ኣተሓሳስባ ዝያዳ ዝተጸልወን መንግስቲ ስለዝመስረተ እቶም ኣብ ሃይማኖት ዝያዳ ዝግደሱ ዝነበሩ ወገናት ኣይተሓጎሱን። በዚ ምኽንያት ድማ ኣንጻር ምዕራባዊ ባህልን ዓለማዊ መንግስትን ዝብል ብርቱዕ ምንቅስቓስ ብመንእሰያት ኣሓል ኣንጻር ኣካይዳ መንግስትን ምዕራባዊ ባህልን ጀሚሩ።
ገለ ካብ መስረቲ ምንቅስቃስ ኣሓል ኣብ ኣገዳሲ ጽፍሕታት መንግስቲ ስለዝነበሩ ድማ ንፕረሲደንት ሶማል ኣካይዱ ሃይማኖት ዝማእከሉ ክገብሮ ኣትሪሮም ተላብዮሞ። ፕረሲደንት ሶማል ነበር ሰይድ ባረ በንጻር እቲ ኣባልት መንግስቱ ዝመኸርዎ ሃገሩ ዴሳዊት ከምዝኾነትን ናይ ማርክሲስታዊ ስነ-ሓሳብ ከም ትኽተልን ብወግዒ ንዓለም ነጊሩ። በዚ ዘይተሓጎሱ ድማ ንመጀመርታ ግዜ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምውዝነቶም ብምግዳፍ ሂወቶም ከድሕኑ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ተሰዲዶም።
እቲ ኣብ ናጽነት ሶማል ዓቢ ተራ ዝተጻወተ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ድማ ብኣካይዳ መንግስቲ ሶማል ስለዘይተሓጎሰ ክቃወሞ ጀሚሩ። ኣብ መንጎ ግና እቲ ቀንዲ መስራትን ዓቢ መራሕን ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብ1969 ነቲ ማሕበር ስለዝገደፎ ከምኡ ውን ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብወግዒ ስለዝፈረሰትን ምንግስቲ ሶማል ከጋጥሞ ዝኽእል ዝነበረ ውሽጣዊ ሓይሊ ኣብ ሶማል ኣይነበረን።
ንምንቅስቓስ ኣሓል ስዒቡ ዝመጸ ኣልናህዳ’ውን ርኡይ ዝኾነ ሓይሊ ኣቚሙ ክቃወም ኣይከኣለን። መንግስቲ ስማል ድማ ብዴሳዊ ስነሓሳብ ዝያዳ ክሕይልን ዘመናዉ ሰራዊት ክሃንጽን ክኢሉ።
ብኣካይዳ መንግስቲ ሶማል ዘይተሓጎሱ ሃይማኖታውያን ሓይልታት ድማ ዝያዳ ክምስረቱን ኣብ ደገ ዝመሃሩ ዝነበሩ ሶማላውያን መንእሰያት ኣብ ምቑጻርን ክቀዳደሙ ተራእዪም።
ኣብዚ ግዜዚ ድማ ማሕበር ኣሕዋት ኣስላም ዝያዳ ክንቀሳኣቀስ ተራእዩ። ኣብ ካርቱም ዪኑቨርስትን ስዑዲ ድማ ብትምግርትን ስራሕን ዝነብሩ ዝነበሩ ኣባላት ክቖጽር ክኢሉ። በዚ መሰረት ድማ ማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ሶማላውያን ዝያዳ ሓይሉ።
እቶም ኣቐዲሞም ኣብ ሶማል ተወዲቦም ዝነበሩ ኣልናህዳውያን ምስ ምስ ኣሕዋት ሙስሊም ሶማላውያን ኣባላት ክኾኑ ስለዘይመረጹ ድማ ኣብ ደገ ዝነብሩ ዝነበሩ ሶማላውያን ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ክልተ ደንበ ተመቒሎም ክንቀሳቐሱ ጀሚሮም። እዚ ጥራሕ ከይኣክል እቶም ቀንዲ መስረቲ ምንቅስቃስ ኣሓል ስነ-ሓሳብ ታቕፊሪ(Takfirኢ Ideology) ዝብሃል ብምምዕባል ንከምኦም ኣስላም ክኹኑን ከቆናጽቡን ተራእዮም። ዝያዳ ሞራላዊ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ብብምሳል ድማ ኣብ ህዝቢ ሶማል ዘይነበረ ናይ ሃይማኖት ልዕልና(Religious Supremacist) ክተኣታቶ ኣሉታዊ ተራ ተጻዊቶም።
ብሰንኪ እዚ ድማ ሶማላውያን ወላ’ኳ ኣስላም እንተነበሩ – ነንሕድሕዶም ኣብ ምኩናን ብምእታው ዝያዳ ፖልርቲካውን ሃይማኖታውን ፍልልያት ስዒብዎም። ብሰንኩ ድማ ሶማላውያን ፋሕ ብትን ኢሎም።
ማሕበር ኣሕዋት ኣስላም ሶማላውያን ብቅሉዕ ምንቅስቃስ ዓቢ ሽግር ስለዘጋጠሞ ስልቱ ብምቕያር ኢስላሕ(Islah) ዝብሃል ውድብ ብብምስራት ንመንግስቲ ሶማል ዓቢ ተቓውሞ ክገብረሉ ክኢሉ። እንተኾነ ግና ህዝቢ ሶማል ብቀቢላታት ክመቓቐል ስለዝጀመረ ምንቅስቃስ ሶማል ሓደ ምእኩል ኣካይዳ ክኸይድ ኣይከኣለን። ሶማል ድማ ኣብ ሕንፍሽ ፍሽ ኣትያ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ጉዕዞ ውን ብዙሕ ተመሳሳልነት ዘለዎ ይመስል።
መንእሰያት ጀበርትን ማሕበር ጀበርትን ዝያዳ ብመሰል ህዝቢ ጀበርቲ ዝንቀሳቐሱ እኮ እንተመሰሉ – ንጥፈታት ጀበርቲ ኣብ 1960ታት ብናይ ሶማል ምንቅስቃስ ዝተጸልወ ክኸውን ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ። ኣካይዳን ውዳበታቶምን ውን ምስ ናይ ተወላዶ ሶማል ዝኮኑ ደቂ ጀበርቲ ብዙሕ ምምስሳል ኣሎ። እዚ ታቕፊር ዝብል ዘረባታት ውን ሕልፍ ሕልፍ ኢልካ ይርአ። ኣብ ሃይማኒኖት እስልምና ዝለዓለ ሞራላዊ ሓላፍነት ዘለካ ኣምሲልካ ምቕራብ ውን ድኹም ደኣ ይኹን እንበር ይርአ እዩ።
ፖለቲካዊ ሰልፊ ኣልናህዳ ውን ምስ ናይ ሶማል ኣልናህዳ ስማዊ ተመሳሳልነት ከም ዘለዎ ይሕብረካ። ፖለቲካዊ ዕላምኦም ግና ብዙሕ መጽናዕሪ የድልዮ።
በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ዝዋሳእ ኢስላሕ(Islah) ዝበሃል ፖለቲካዊ ውድብ ኣለዎ። እዚ ውን ምስ ናይ ሶማል ስማዊ ተመሳሳልነት ኣለዎ።
ስለዚ ክቡራት ኤርትራውያን – ፖለቲካዊ ኣካይዳና ጽቩቕ ጌና ክንፈልጦን ከምዚ ናይ ሶማል ዘጋጠሞም ከየጋጥመናን ካብ ብሕጂ ጉዕዞና ነጻፍፍ።
ህግደፍ ክወድቕ እዩ። ንሱ እዩ ዕላማና።
ሃገርና ኤርትራ ክትወድቕ ዝምነ ዘሎ ግና ኣይመስለንን። ወላ ውን እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠኣቀስክዎም ምንቅስቃሳት ናይ ኤርትራ ዕላምኦምስ በቲ ንሶም ዝሃስብዎ ንጽቡቕ ኤርትራ እዩ። ግና ንኹኩ ኤርትራዊ ዝሃቁፍ ድዩ ኣይሓቁፍን ብግቡእ ክንምርምሮ ይግባእ።
ኣካይዳ ኣልናህዳውያን ኮነ ኢስላሕ ንሶማላውያን ክሓቁፍ ካብ ዘይከኣለ – ንኤርትራውያን ውን ክሓቁፍ ኢልካ ዘይሕሰብ እዩ። እዞም በዚ ስነ-ሓሳብ ተጠርኒፎም ዘለዉ ድማ ዝያዳ ኣብ ኤርትራዊ ምውህሓድ ክሰርሑ ዝበለጸ እዩ ዝብል ሓሳብ ኣለኒ።
ገለ ካብ ዝተወከስክዎም ጽሑፋት፥
- https://pt.scribd.com/…/Phases-of-the-Islamic-Movement-in-S…
- https://en.m.wikipedia.org/wiki/Takfiri
- https://en.a9.com.tr/Adam-Abu-Alharit-Eritrean-Islamic-Isla…
- https://youtu.be/3wbXh35rdUE
Part III
ናይ ሶማል ሞዴል ብምኽታል ዝጀመረ ናይ መጀመርታ 40ታት ምንቅስቓስ ኣልራቢጣል ኣልእስላምያን ድሒሩ ዝመጸ ምፍንጭላትን
ልክዕ ከምቲ ናይ ሶማል ንጥፈታት ኣልራቢታ ኣልእስላምያ – ኣብ 40ታት ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ንኤርትራውያን “ኣንጻር ምምቕቓል ቀቢላታትን ልዕልናን Struggle Against Tribalism and Serf Emancipation” ዝብል ብሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ዝምራሕ ምንቅስቓስ ዓቕሎም ስለዘጽበበሎም እቶም ኣብ ውሽጢ Eritrean Muslim League ተጠርኒፎም ዝነበሩ በብሓደ እናተፈንጨሉ ፋሕ ፋሕ ክብሉ ጀሚሮም።
ገለ ካብዚኦም ድማ
1. ናይ ባጽዕ ጨንፈር – ብሼኽ ዓሊ ራዳእ
2. ናይ ሳሕል ጨንፈር (ሮራ)- ብከንቲባ ዕስማን ሒዳድ
3. ናይ ባርካ ጨንፈር – እድሪስ መሓመድ ኣደም ከምኡ’ውን ድግለል ጀላኒ
ኣብ መወዳእታ 40ታት ኣትሒዞም ምስ ኣንድነታውያን ክተሓባበሩ ጀሚሮም።
እዚ ተርእዮ እዚ ድማ ንምንቅስቃስ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብኣሉታ ስለዝጸለዎ ኤርትራ ናብ ፈደረሽን ክትኣቱ ክኢላ።
ሕጂ’ኸ?
እዞም ቋንቋ ዓረብ ትብሉ ዘለኩም ክትመቓቕሉና ዲኹም ደሊኹም?
ከምዛ ናይ ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ብሓይሊ ሓደ ንኹን ምባል ምፍንጫል ጥራሕ እያ።
እዚ ኣብ መወዳእታ 40ታት ዘጋጠመ ምፍልላይ ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣንን እድሪስ መሓመድ ኣድምን ኣብ ካይሮ ምስ ከዱ ውን ኣብ መንግኦም ምትእምማን ስለዘይነበረ ጀብሃ ክትምስረት ከላ እድሪስ መሓመድ ኣድም ምስ ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ክተዓረቕ ኣይከኣልን። ደሓር ውን ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ኣነ ናተይ ማሕበር ኣላትኒ (ማለቱ ኣልራቢጣ ኣላስላምያ) ስለዚ ኣብ ክልተ ምንቅስቃስ ኣይሳተፍን ብምባል ገና ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከይጀመረ ከሎ በበይኑ ዕላማ ጌሩ።
ጀብሃ ድማኒ ካብ ኣተሓሳስባ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብከፊሉ ብምውጻእ ዝያዳ ብዓረባዊ ዓገራውነት እናተጸልወት ከይዳ። ደሓር ውን ኣልራቢጣ ብ1969 ንጥፈታታ ደው ምስ በለት ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ውን ካብ ፖለቲካ ኤርትራ ዛሕቲሉ።
ልክዕ ከምታ ናይ ሶማል እያ። ሼኽ ሻሪፍ ማሕሙድ ንሶማላውያን ሓደ ንኹን ኢሉ ዝሰበኾም ግዝያዊ ፍታሕ ደኣ እዩ ኣምጺኡ ደኣምበር ደሓርሲ ጠንቂ ምብትታን እዩ ኮይንዎም።
ኣብ ኤርትራ ውን እዞም ኣስላም ዝኾና ብቋንቋ ዓረብ ንሕበር ዝብል ንግዝያዉ ፍታሕ ክመስል ይኽእል። ኤርትራዊ ፍታሕ ከምዘይኮነ ግና ንፍለጥ።
ስእሊ
1. ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን
2. ሼኽ ሼኽ ዓሊ ራዳእ ናይ ባጽዕ
3. እድሪስ መሓመድ ኣድም ናይ ደቂ መታሕት
4. ሼኽ ኣል-ሸሪፍ ማሕሙድ – መስራቲ ማሕበር ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ኣብ ሶማልያን ኣፍሪቃን


c: text/html

text:
ብስም ሚሊሻ ዓጢቖም ዝጸንሑ ልዕሊ 65 ዓመት ዝዕድሚኦምን ካልኦት ዜጋታትን፣ ጠበናጅኦም ከረከቡ'ዮም
Radio Erena: 11 October 2018
ብስም ህዝባዊ ሚሊሻ፣ ካብ 65 ዓመት ዝዕድሚኦም ንላዕሊን ካልኦት ዜጋታትን ዓጢቖሞ ዝጸንሑ ብረት ከረክቡ ምዃኖም መግለጺታት ይሃቦም ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ገለ ምምሕዳራት፣ ጠበነጅኦም ንሎሚ ሓሙስ 11 ጥቅምቲ ከረክቡ ተነጊርዎም ምህላዉ'ውን እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ይጠቕሱ።
እዞም ብስም ሚሊሻ ንልዕሊ 6 ዓመታት ብረት ዝዓጠቑ ወለድን ሰራሕተኛታት ትካላትን፣ ብረቶም ከውርዱ እኳ ተኣዚዞም እንተለዉ፣ ተመዲቦምሉ ዝጸንሑ መሳርዕ ኣሃዱታት ግና ክቕጽል ምዃኑ'ዩ ተነጊርዎም ዘሎ።
ካብ 2012 ኣትሒዙ፣ ብዘይካ'ቶም ልዕሊ 65 ዓመት ዝዕድሚኦም ወለዲ፣ ኣብ ምምሕዳራት፣ ሚኒስትሪታትን ካልኦት ሲቪላውያን ትካላትን ዝጸንሑ ዜጋታት፣ ብስም ህዝባዊ ምልሻ ብረት ዓጢቖም ከምዝጸንሑ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ሓያሎ ኣሃዱታት ሰራዊት፣ ካብ ባጽዕ ክሳብ ዶባት ኢትዮጵያ ዝርርጋሕ ጽርግያታት ኣብ ምጽጋን ይዋፈራ ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ተታሒዙ ዝርከብ ሰራዊት፣ ምስዚ ናይ ኢትዮጵያ ሕድሽ ኩነታት ብዝተሓሓዝ፣ ክንጣየስ ኢና ዝብል ተስፋታት እኳ እንተጸንሖ፣ ብመንግስቲ ዝተዋሀ መግለጺ የለን።
ኣባላት ሰራዊት፣ ብዛዕባ'ዚ ህሉው ኩነታት ክዘራረቡን ክካትዑን ብምጅማሮም፣ ናብ ዝተፈላለየ ናይ ማእቶት መደባት ክዋፈሩ ከምዝጀመሩ ኣቐዲሙ ተገሊጹ'ዩ።
======================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣትሌት ዘርእሰናይ ታደሰ ብዘይካ `ቲ ናይ ፍርቂ ማራቶን፡ ካልእ ኣቐዲሙ ተታሒዙ ዝጸንሐ ናይ 20 ኪ.ሜ ክብረ-ወሰን ሪኮርድ ብምስባር ድርብ-ዓወት`ዩ ኣመዝጊቡ ዘሎ። ብመሰረት`ዚ ድማ እቲ ናይ ስፖርት በዓል-ስልጣን ነቲ ዝተዳለወሉ ሽልማት ናብ ኤርትራ ብምስዳድ ብመንገዲ ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌትክስ ኤርትራ ከምዝቕበል ገይሩ።
ኣብ ኣስመራ ሆተል እምባ ሶይራ ኣብ ዝተገብረ ስነ ስርዓት፡ ኣትሌት ዘርእሰናይ ሽልማታቱ ካብ ምንስተር ህንጻ ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ፡ ከምኡ`ውን ካብ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሙስጠፋ ኑርሑሴን ተቐቢሉ`ሎ።
ብዘይካ`ዚ ኣትሌት ዘርኣሰናይ በዘን ዘመዝገበን ክልተ ክብረ-ወሰናት፡ ኣብቲ ናይ ዓለም ኣደነቕቲ ፍጻመታት ዝምዝገበሉ ምጽሓፍ ማለት ጊነስ ቡክ ኦፍ ሪኮርድስ ክምዝገበሉ ከምዝኸኣለ ተፈሊጡ`ሎ።
ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ኣብ ፖርቱጋል ከተማ ሊዝበን፡ ክብረ-ወሰን ክሰብረሎም ዝበቐዓሎም ሰዓታት፡ ኣብ ፍርቂ ማራቶን 58 ደቒቕን 23 ካሊእትን ክኸውን ከሎ፡ ኣብ ናይ 20 ኪ. ሜ ውድድር ድማ 50 ደቒቕን 21 ካሊእትን`ዩ ኔሩ።


text:
ሰበስልጣን ኬንያ ኣብ ልዕሊ ክልተ ነፃ ማዕኸናት ቴሌቪዥን ኣንቢሮምዎ ዝነበሩ እገዳ ኣልዒሎም።እቲ ናይ እገዳ ውሳነ መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ራይላ ኦዲንጋ ኣብ ዝሓለፈ ሶሉስ ንባዕሎም ፕረዚዳንት ገይሮም ቃለ መሓላ ኣብ ዝፈፀምሉ እዋን ቀጥታዊ ፈነወ ከየመሓላልፋ ንምኽልካል እዩ።ሳልሰይቲ መደብር ቴሌቪዥን ግን ክሳብ ሎሚ ተዓጽያ ከምዘላ ተሓቢሩ’ሎ።
ሰልፈኛታት ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝተፈፀሙ መግሃስትታት ንምዝካር ኣብ ዝተሰርሐ ሓውልቲ ‘’ፍሪደም ኮርነር’’ ሎሚ ተቓውሞ ኣስሚዖም ኣለው።ዳይረክተር ሃገራዊ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኬንያ ጆርጅ ኮጎሮ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“እዚ ሓውልቲ እዚ ኬንያዊያን ኩሉ ጊዜ ኣንፃር ዓፈናን ውልቀ መላኺነትን ከምዝቃለሱ መንግስቲ ኬንያ ክፈልጥ ከምዘለዎ ንምዝኽኻር ኢና ኣብዚ ንርከብ ዘለና።"
መንግስቲ ንናይታ ሃገር ሰለስተ ዓበይቲ መደብራት ቴሌቪዥን ዝዓፀወ ንስነስርዓት ቃለ ፕረዚዳንታዊ ቃለ መሓላ ራይላ ኦዲንጋ ንምኽልካል እዩ።
ኦዲንጋ እዚ ኣምራዊ ቃለ መሓላ ‘’ናይ ህዝቢ ፕረዚደንት’’ ኢሎም ቃለ መሓላ ምስ ፈፀሙ መንግስቲ ኬንያ ናሽናል ረዚስታንስ ሙቭመንት ንዝተባህለ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ገበነኛ ውድብ ክብል ገሊፁዎ ነይሩ።


text:
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ንምግታእ ኢጣልያ ምስ ሰበ ስልጣን ሊብያ ምትሕግጋዝ ካብ ትጅመር ዝበዝሓ ሰባት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓንሉ ክስተት ምኳኑ ዝተገልጸ እዚ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዝደሓኑ 600 ስደተኛታት ኢጣልያ ኣትዮም።
መብዛሕትኦም ካብ ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ምኳኖም ዝተገልጸ እዞም ስደተኛታት ትሕተ ዕድመ ህጻናት ዝርኸብዎም ምኳኑ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
እዞም ስደተኛታት ድሕሪ እቲ ንዝሓለፈ ሰለስተ ሰሙን ኣብ ከባቢ ከተማ ሳባርታ ሊብያ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ሚሊሻ እታ ሃገር ክኻየድ ዝጸንሓ ግጭት ዝደሓኑ ኮይኖም እቲ ግጭት ንብዙሓት ስደተኛታት ምዝንባሉ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘካይድ ትካል ኤስኦኤስ ሚደተራንያ ፕረዝደንት ቫለርያ ካላንደራ እቲ ኣብ ሊብያ ዝረአ ዘሎ ዘይምርግጋእ ንቁጽሪ እቶም ንማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ናብ ኣውሮጳ ዝጉዓዙ ቁጽሪ ስደተኛታት ምውሳኹ ይገልጹ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ብወገኑ እቲ ኣብ ከባቢ ከተማ ሳባርታ ዝተራእየ ግጭት ንኣስታት 3000 ስደተኛታት ኣብ መንጎ ምቕርቓሮም ካልኦት 10,000 ድማ ምዝንባሎምን ህጹጽ ሓገዝ ከምዝደልዮም ሓቢሩ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ መዳጎኒ ስደተኛታት ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት ከም ዝርኸቡ ይግለጽ ኣሎ።
እዞም ናብ ኣውሮጳ ንምጉዓዝ ኣብ ሊብያ ዝተታሕዙ ስደተኛታት እኹል ቦታ፡ መግብን ኣገልግሎት ንጽህና ኣብ ዘይረኽብሉ መዳጎኒ ማእከላት ከምዝርኸቡ እስካይ ኒውስ ዝተባህለ መሓውር ዜና ኣብ ዘዳለዎ ፉሉይ ጸብጻብ ይሕብር።


text:
'ንጹር ትልሚ፣ ኣየናይ? መዓስ? ብከመይ ይትግበሩን ይፍፀሙን ዝብሉ መስራሓት ተነጺሮም'ለው' ይብላ ሓላፊት ቢሮ ሲቪል ሰርቪስ ትግራይን ምክትል ኣካቢ ኮማንድ ፖስት ሰናይ ምሕደራ'ቲ ክልል ወ/ሮ ኣረጋሽ በየነ።
ቀዳማይ ዕላማና ናይ ልምዓት ጠለብ ዘለዎ ሕብረተ ሰብ ምፍጣር ዝብል'ዩ ነይሩ ንሱ'ውን ኣዓዊትናዮ ኢና፣ እታ ተሪፋትና ዘላ መደብ ድማ ሕቶ ሕ/ሰብ ናይ ምምላስ ዓቅሚ ምጥራይ'ዩ በላ ንሰን። እዚ ዓብዪ ብድሆን ዕድልን'ውን'ዩ ባሃሊት'የን ወ/ሮ ኣረጋሽ።
ህዝቢ ትግራይ ተዛሪቡ ዝሰምዖ ይስእን ኣሎ ዝብሉ ወገናት ኣብ'ዚ ዳሕረዋይ ህዝባዊ ኮንፈረንስ ዝተላዕሉ ኣገደስቲ መረረት ህዝቢ ከምዝተተግበሩ ከመይ'ዩ ዝረጋገፅ? ንዝብል ዝቀረበለን ሕቶ ክምልሳ ከለዋ 'ዓባይ መመለሲታ፣ ቀፃልነት ዘለዎ ውዕይን ዝተወደበን ህዝቢ ምኹላዕ'ዩ። ህዝቢ መቕሎ እንተኾይኑ ዝህርስ ኣመራርሓ ኣይክህሉን። ዝሓምቅ ኣመራርሓ የለን' ኢለን።


text:
ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣብዝተፈላለዩ ኩርንዓት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኣባላት ኣመራርሓን ተራ ኣባላትን ማእሰርትን መውቃዕትን እናተፈፀሞም እዩ ክብል ኸሲሱ።
እቲ ፓርቲ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዘውፅኦ መግልፅን ኣባላት ኣመራርሓ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፅን ኣብ ክልል ደቡብ፣ዞባ ወላይታ ሰዶ ኣብ ልዕሊ ናይቲ ከባቢ መራሕቲ ሓድነት ኣብ ቅድሚ ኣኽበርቲ ሕጊ ዝተፈፀመ መውቃዕትን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ ብፖሊስ ተዓፊኖም ክሳብ ሎሚ ኣበይ ከምዝኣተው ኣይፍለጥን ብዛዕባ ዝበሎም መራሕቲ ከምኡ እውን ኣብ ከተማ መቐል ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኣባል እቲ ፓርቲ ዝበፅሐ ናይ ፖሊስ ማእሰርቲ ይዝርዝር።
እቲ መግለፂ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኣባላቱ ተመሳሳሊ ማእሰርቲ የጋጥም ምንባሩ ብምሕባር ናይ ሎሚ ፍሉይ ዝገብሮ ግን መንግስቲ ነቲ ፓርቲ ብዘዳኽም መልክዑ ኣብ ኩሎም ከባቢታት እታ ሃገር ንዝርከቡ ኣባላት ሓድነት እናሰረ ይርከብ ይብል።
ኣብ ቀረባ ኣብ ከተማ ወላይታ ሰዶ ኣብ ቅድሚ ፖሊስ ተፈፂሙ ዝተብሃለ መውቃዕቲ ሓላፊ ጉዳያት እቲ ውድብ ኣቶ ዘካሪያስ የማነብርሃን ኣሽማት ብምዝርዛር ገሊፆም።ተወቒዐ ዝበሉ ኣቶ ማሞ ገሙ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ምስክርነቶም ሂቦም።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ብፖሊስ ተወሲዶም ኣበይ ከምዝርከቡ ዘይፍለጡ ናይ ዝበሎም ሽማት ዘርዚሩ’ሎ እቲ ውድብ።
ኣብ ከተማ መቐለ ኣባል ፓርቲ ሓድነት ዝኾነ መንእሰይ ሽሻይ ኣዛናው እውን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ከምዝርከብ ተፈሊጡ’ሎ።
ፓርቲ ሓድነት ኣብ መግለፂኡ ከምዝሓበሮ መንግስቲ ዝወስዶም ዘለው ስጉምትታቱ ብናይ ህዝቢ ፀቕጢ ጠጠው ክብል ኣለዎ ይብል።ኣብ ልዕሊ ኣባላት ፖለቲካ ዝፍፀም ማእሰርትን ምንግልታእን ጠጠው ንኽብልን እቲ ህዝቢ ተፅዕኖ ንኸሕድርን ኣብ ቐረባ ዓብዪ ህዝባዊ ሰልፊ ክነድካይ ኢና ኢሎም ተጠባባቒ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ እቲ ፓርቲ ኣቶ ኣስራት ኣብርሃ።
ብዛዕባ እዚ ካብ ሰበስልጣን ክልላት ደቡብ፣ኣምሓራን ትግራይን ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይተዓወተን።


text:
ኣብ ኒካራጉዋ ናይ ርእሰ ሰበካ ርእሰ ከተማ ማናጉዋ ተሓባባሪ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ካርሎስ ኣቪለስ ካንቶን ንምርግጋጽ እውነተይና ስርዓት ደሞክራሲ ኣብ ኒካራጉዋ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኦርተጋ ጸቕጢ ክገብር ዕቱብ ጻውዒት ከቕርቡ እንከለዉ፡ ሕዝቢ ኒካራጉዋ ንብፁዓን ጳጳሳቶም ዝድግፍ መንፈሳዊ ሰልፍን ንግደትን ንኽካየድ ይጽውዕ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ርእሰ ብሔር ዳኒኤል ኦርተጋ ምስ ፎክስ ነውስ መደብር መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ብዛዕባ ኒካራጉዋን ህልው ኩነታት ዝበልዎ ኩሉ ሓቅነት ዘይብሉ ትኽክለይና ማሕበራውን ፖለቲካውን ኤውኮኖሚያውን ስእሊ ኒካራጉዋ ዘየንጸባርቕ ምዃኑ ናይ ርእሰ ሰበኻ ማናጉዋ ተሓባባሪ ሊቀ ጳጳሳትን ናይ ኒካራጉዋ ብሔራዊ ሓልዮ ዘተ ድርገት ኣማኻሪ ብፁዕ ኣቡነ ካርሎስ ኣቪለስ ካንቶን ገሊጾም።
ርእሰ ብሔር መንግስቲ ኒካራጉዋ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ህዝብን ድርገት ሓልዮ ብሔራዊ ዕርቂ ዳንኤል ኦርተጋ ኣክንዲ ኣብቲ ናይ ርእሰ ብሔር ስልጣኖም ዘብቅዓሉ 2021 ዓ.ም. ምእንቲ ሰላም ሃገርን ሕዝብን ኣብ ወርሒ መጋቢት 2019 ዓ.ም. ሕዝባዊ ምርጫ ክጽውዑ እንክብል ንዘቕረቦ ሕቶ ዘይቅቡል እዩ ቢሎም፡ ኣብዛ ሰሙን እዚኣ ኣብ ኒካራጉዋ ዘሎ ኩነታት ምርግጋእ ኣርእዩ እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ምዃኑ ብፁዕ ኣቡነ ካንቶን ሓቢሮም፡ ካብቲ ሕዝባዊ ዓመጽ ካብ ዝተባርዓሉ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ንነጀው ብውሑዱ 360 ሰባት ከምእተቐትሉን ናይ ህዝቢ ስቓይ እውን ይብእስ ኣሎ ኢሎም።
ርእሰ ብሔርነት ኦርተጋ ኢቅዋማዊ ሃገር እዩ
ብፁዕ ኣቡነ ካንቶን ፡ ርእሰ ብሔር ዳንኤል ኦርተጋ እቲ ንፎክስ ነዊስ ዝሃብዎ መልሲ፡ ኣብ ኒካራጉዋ ዘይነብሩ እዩ ዘምስሎም፡ ኣብ ኒካራጉዋ ዘሎ ህልው ኩነታት ኩሉ ዝፈልጦ ውጥረትን ሁከትን ዝተመልኦ እዩ፡ ስለዚህ እዛ ሰሙን እዚኣ ምርግጋእ ዝተራእየላ ክትብል ብሓቒ የሕዝን፡ ኣበይ ክፍሊ ዓለም ከምዝነብሩ እንድዒ። እቶም መሰል ሓይሊ ምክልኻል ዝዀኑ ዕጡቓ ሓይሊ ደገፍቲ ኦርተጋ ዜጋታት ይኣስሩን የሳቕዩኡን ይጨውዩን ኣለዉ፡ ገዝእ ርእሶም ኣብ ዝቕጽል ህዝባዊ ምርጫ ከሳትፉ መታን ብዛዕባ ሕዝባዊ ምርጫ ዝምልከት ዓንቀጽ ቅዋም ሃገር ክቕየር ገይሮም እዮም። ስለዚህ እቲ መንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ኢቅዋማዊ ሃገር እዩ፡ ከምዚ ብምዃኑ ከኣ ሕዝባዊ ምርጫ ክጽውዑ ይግባእ ኢሎም።
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኒ ዝሳቐይ ሕዝቢ
ብፁዕ ኣቡነ ካንቶን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ኣስዒቦም፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋን ጳጳሳታን ካህናታን ገዳማውያንን ብዙሕ ስቓይ የጋጥሞም ኣሎ፡ ሽዱሽተ ካህናት ርእሰ ሰበኻ ማናጉዋ ናይ ምፍርራሕ መልእኽቲ ከምዝበጽሖምን ናይ ቁምስና ማርያም መቕደላዊት መሳኹትን መዓጹን ብዝተዓጥቑ ደገፍቲ ኦርተጋ ከምእተሰባብረን፡ ኣብ ሳንቲያጎ ሓዋርያ (ቅዱስ ያዕቆብ ሓዋርያ) ቤተ ክርስትያንን መለኰታዊ ምህረትን መጥቃዕቲ ከምዝፈነዉን። ዕጡቓት ሓይሊ ደገፍቲ ኦርተጋ ማናጉዋ ኣብ ዝርለን ካቴድራል ተዓቝይቦም ዘለዎ ዜጋታት ክሳብ ዝወጹን ምስ ወጹ ንኽሕዝዎም ኣሚቶም ሓይሊ ምክልኻል ነቲ ካቴድራል ከቢቦም ይቆጻጸርዎ ከምዘለዉ ይሕብሩ።
ዳንኤል ኦርተጋ ነቶም ዝቃወሙን ኣድማ ንዘካይዱን ዝድግፍን ንዝቖሰሉ ኣድመይናታት ዝከናኸን ኩሉ ኣሸባሪ እዩ ይብሉ፡ ከምዚ እንተድኣ ኰይኑ መላእ ህዝቢ ኒካራጉዋ እዩ ይብሉ ብፁዕ ኣቡነ ካንቶን።
ዕቱብ ጻውዒት ንዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ
ማሕበረሰብ ዓለም ንህዝቢ ኒካራጉዋ ክድግፍ ብፁዕነቶም ንዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ዕቱብ ጻውዒት ከቕርቡ እንከለዉ፡ እቲ ካብ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ኣትሒዙ ዝተባርዔ ሕዝባዊ ዓመጽ ኣብ መንጐ ክልተ ዕጡቓት ሓይሊ ዘሎ ውጥረት ዘንቀሎ ዘይኰነስ ሰላማዊ ሕዝቢ ዘካይዶ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ንምብታን ደገፍቲ ኦርተጋ ዕጡቓት ሓይሊ ዝወስድዎ ዘለዉ ዘይተመዓራረየ መጥቃዕቲ ዘንቅሎ ዘሎ ሁከት እዩ፡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ መንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ሕዝባዊ ሰላማዊ ኣድማ ከኽብሩን ኒካራጉዋ ናብ እውነተይና ስርዓት ደሞክራሲ ከተብል መታን ኣብ ልዕሊ ዳንኤል ኦርተጋ ጸቕጢ ክገብር ይጽውዑ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ሕዝቢ ንዕለት 28 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ንካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ ኒካራጉዋይን ብፁዓን ጳጳሳታን ዝድግፍ ሰልፊ ሰላማዊ ንግደት ክካየድ ሓላይ ሓቅን ፍትሕን እተሰምየ በርገሳዊ ማሕበር ጻውዒት የቕርብ ከምዘሎ ይንገር።


text:
Share List
Related posts:
- ፍትሓዊ ኣገባብ ዝክር በዓል ነጻነት ኤርትራ, 2017
- ኤርትራ ሓደ ሃገር እምበር ሓደ ህዝቢ የብላን
- Voice of Assenna: መበል 26 ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ
- ዕድመ ናብ መበል 26 ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ
- Voice of Assenna: ኤርትራ ድሕሪ 50 ዓመታት – Mon, Jan 16, 2017
- ክልተ ኤርትራውያን ዲፕሎማሰኛታት ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሖም ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዑቕባ ሓቲቶም።
- ሎስ ኣንጀለስ ታይምስ፣ ኣብ ዘእንገዶ ሰፊሕ ዓንቀጽ፣ በቲ ብሓደገኛቱ ካብ ዓለም ኣስጋኢ ዝኾነ ጣሻታት ላቲን ኣመሪካ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ካብ ዝኣትዉ ስደተኛታት ዓለም ኤርትራውያን ከምዝርከቡዎም ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
- ዓለም ዘገረመ ውጽኢት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ 2016
- ታሪኽን ኣገዳስነትን ሰነድ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት!
- ሰሙናዊ ዜናታት፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝመዘዞ ተኸታታሊ ጉጅለ እገዳ፣ ብ ሓገዝ ወጻኢ ኣብ ኤርትራ ሓድሽ ወተሃደራዊ መደበርን ወደብን ምስርሑ ይኹን ህላወ ናይ ወጻኢ ኣጽዋርን መሳለጥያታትን፣ ነቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ እገዳ ዝጥሕስ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
- ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ካናዳን ናብ ኒውዮርክ ዝመጹ 1500 ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ንዘሕለፎ ውሳኔ ብምድጋፍ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
- ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ St. Paul ዝነበር ህርኩት ኤርትራዊ ብዓል ቢስነስ ማይክ ተኸስተ ንሓንቲ ነብሰ ቅትለት ክትፍጽም ዝፈተነት ኣደ ብምድሓኑ ብኣኽበርቲ ሕጊ፣ ‘Ramsey County Sheriff’s Award for Excellence’ ዝብሃል ናይ ኣብነታዊ ኣበርክቶ ማዳልያ ክሽለም እዩ።


text:
ኣስታት 200 መራሕቲን ወከልቲን ሃገራት አብ ዝሳተፋሉ ዘለዋ ዋዕላ ለውጢ ክሊማ ፓሪስ፣ ናብ ሰማይ ዝልቀቅ ጋዝ (ካርበን ኢምሽን) ብከመይ ይጎድል ኣብ ዝብል ኣጀንዳ ነናይ ገዛእ ርእሶም መርገጺ ድሕሪ ምግላጾም፣ ንዓለማዊ ዋዒ ንምቁጽጻር ዝከኣለሉ ውዕል ንምኽታም ይሰርሑ’ለው።
ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ፎረም ንጽልዋ ንለውጢ ኣየር ዝተቃላዓ ሃገራት ኮይና ንሓደ ዓመት ንክትመርሕ’ውን ተመሪጻ’ላ።
ዝናብ እዚ ዘበን’ዚ ክትግምቶን ክትውከለሉን ዘይካኣል ኮይኑ’ሎ ዝበሉ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ ጽንኩር ደርቂን ብርቱዕ ውሕጅን ተደጋጋሚን ኣዕናዊን እናኾነ ይመጽእ ኣሎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ንፕሮጀክትታት ሓምላይ ቁጠባ ቢልዮናት ዶላራት ሃገሮም ከምትሰልዕ ዘፍለጡ ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ ብወገኖም፣ ዕጫ’ቶም ኣብ ጥቃ ቀላይ ቻድ ዝነብሩ ሰባት ንምድሓን፣ ከይደንጎና ግብረ-መልሲ ክንህብ ይግባእ ኢሎም።
ዋዕላ ፓሪስ ብሕልፊ ንመራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ኪንዮ'ቲ መግለጺታትን መብጻዓታትን ዝበልጸጋ ሃገራት ግብራዊ መልሲ ክህባ ኣለወን’ዮም ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ደሃይ 19፡ እታ ዓዲ-እንጀራይ ክትከውን ዘይተጽበኹዋ ዝነብረላ ከተማ ሌጎስ
ቤቴልሔም ብርሃነ እባሃል። ኣብ ናይጀርያ ከተማ ሌጎስ'የ ዝነብር። እቲ ዝሰርሓሉ ትካል፡ ጀነራል ኤለክትሪክ ይብሃል። እቲ ትካል፡ ናይ ክልተ ዓመት ናይ ድሕረ ምረቓ ፕሮግራም ኣለዎ። ኣብ ሸሽድሽተ ወርሒ፡ ካብ ሃገር ናብ ሃገር እናተዛወርኩ'የ ዝሰርሕ።
ናይጀርያ ራብዓይቲ ካብተን ዝሰራሕኩለን ሃገራት'ያ። ዝሓለፈ ነሓሰ'የ ናብዚ መጺኤ፡ ስለዚ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ወርሒዚ እቲ ናይ ሽድሽተ ኣዋርሕ ጻኒሒተይ ክውዳእ'ዩ።
ቅድሚ ንሌጉስ ምምጽአይ፡ ኣብ 2016 ንሽድሽተ ኣዋርሕ ዝሰራሕኩለን ከተማታት፡ ናይሮቢ፡ ጆሃንስበርግ፡ ድሕሪኡ ድማ ሃንጋሪ ቡዳፐስት እዩ ነይሩ። ካብዚ ቀጺለ ንኣዲስ ኣበባ ዝምለስ ይመስለኒ።
ሌጎስን ኣዲስ ኣበባን
ኣብ ሌጎስ ብዙሕ ነገራት ብኢተርነት ክትዕድግ ይከኣል'ዩ። ኣብተን ንሃገርን ህዝብን ጋሻ ዝኾንኩለን ዓድታት፡ ምግቢ ክእዝዝን ካልኦት ነገራት ንምግዛእን ናይ ኢንተርነት ዕድጊት ንመነባብሮይ ኣቕሊልዎ'ዩ።
ብናይ ባንክ ካርደይ ዝደለኹዎ ክእዝዝን ክገዝእን ምእኽኣለይ፡ ሌጉስ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈልየት ኮይና ትስመዓኒ።
እታ ከተማ ንባዕላ'ውን ናይ ምዕራባውያን ስሚዒት ዝረኣየላ'ያ። ምናልባት ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኣውሮጳ ስለዝነበሩ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ርግጽ'ዩ ናይ ባዕሎም ባህሊ ዝጸባረቐሉ ቦታ ኣሎ፡ ግና እቲ ናይ ምዕራብውያን ገኒኑ ይረአ።
ንዓይ ኣዝዩ ኣገዳሲ'ዩ ዝብሎ እንጀራ'ዩ። ካብተን ዝኸድኩወን ብርክት ዝበላ ዓድታት እታ እንጀራ ክትረኽበላ ዘይሕሰብ ከተማ ሌጎስ'ያ። እንጀራ ከይበላዕኩ ንነዊሕ ዝጸናሕኩሉ ሃገር ናይጀርያ'ዩ።
በዚ ምኽንያት ድማ እቲ ናታቶም ምግቢ ምልማዱ ፈተና ኮይንኒ ጸኒሑ'ሎ። ብጣዕሙ ኾነ ብሽታኡ ካብ ናትና ፈጺሙ ይፍለ።
ኣብ ሌጎስ ኣብ ዝጸናሕኩሉ ጊዜ ደስ ኢሉኒ ዝበልዖም ባህላዊ ምግብታት፡ እቲ ካብቲ ናይ ባናና ዓሌት ዝኾነ ፍረ ዝስራሕ ፕላንቴይን፡ ካብ ሩዝ ስራሕ ጆሎፍን፡ እቲ ደቂቲ ዓዲ ሱያ ኢሎም ዝጽውዕዎ ደረቕ ጥብሲ እዮም።
ናፍቖት ዓደይ
ናይ ኢትዮጵያ ዝናፍቖ ነገር እቲ ምግቢ'ዩ። ኣብዚ ኣብ ዘለኹሉ እዋን፡ ንኢትዮጵያ ዘዘኻኽረኒ ነገራት ሓደ እቲ ባህላዊ ክዳኖም'ዩ።
ዓርቢ ዓርቢ ባህላዊ ክዳን'ዮም ዝኽደኑ፡ ኣብ መርዓ'ውን ከምኡ። ዋላኳ እቲ ባህላዊ ክዳን ናይ ኢትዮጵያ ኣይምሰል፡ ንሃገረይ ግን የዘኻኽረኒ'ዩ።
ብመስኮት ገዛይ ንደገ ክጥምት እንከለኹ ደስ ዝብለኒ ነገር፡ እቲ ነቲ ውቅያኖስ ዘስግር ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ቢንቶ እዩ። እዚ ማራኺ ትርኢት ንመንፈሰይ ዘሐድስ'ዩ።
ናብ ከተማ ሌጎስ ቅድሚ ምምጸአይ ዝሰማዕክዎን ጥንቅቕቲ ክኸውን ካብ ዝገበሩኒ ነገራት፡ ናይ ሰብ ጭውያ'ዩ።
ክልተ ዓይነ ጭውያ ከም ዘሎ'ዮም ነጊሮሙኒ። ሓደ ንመንፈሳዊ ተግባር ጨውዮም ይወስዱኻ፡ እንተድኣ በዓል ስልጣን ኮንካ ድማ ገንዘብ ደልዮም ይጨውዩኻ።
ቅድሚ ምምጽአይ ነዚ ምስመዐይ፡ ንደገ ወጺአ ነታ ከተማ ከይሪኣ ጌሩኒ ነይሩ። ቀስ ብቐስ ግን እናለመድክዎ ምስ ከድኩ፡ ከምቲ ዝውረ ከምዘይኮነ ክፈልጥ ኪኢለ። ብርግጽ፡ ናይ ቴለቪዥን ሰባት ከምዚ ዓይነት ፕራንክ (መሰንበዲ) ይገብሩ'ዮም።
ብዛዕባ ሌጎስ ክዝረብ እንከሎ፡ ገበን ጭውያን ከምዘሎ'ዩ ዝውረ። ሕጂ ግን ከምቲ ዝውረ ኣይኮነን፡ ኣባይ ዝበጽሐ ነገር የለን።
ንሌጎስ ክትቅይራ እንተዝከኣል
ምስ ኢትዮጵያ ከነጻጽራ እንከለኹ፡ ኢትዮጵያ ዝተረጋገአት ሃገር'ያ። ኣብ ሌጉስ ግን ኩሉ ነገር ተብተብ'ዩ። መኪና ምዝዋር ክትሓስቦ'ውን ዝኸብድ'ዩ። ዝከኣል እንተዝኸውን፡ ናይ ኢትዮጵያ ርግኣት ከተኣታትወሎም ደስ ምበለኒ።
ካልእ፡ ኣነ ባዕለይ ተንቀሳቒሰ ዓዳዲገ ከመጽእ'የ ዝደሊ ነይረ። ብእግረይ ምኻድ ድማ እፈቱ'የ። እንተኾነ ግን፡ ደረጃ ናይ ገበን ልዕል ዝበለ ብምዃኑ፡ ናይ ግድን ኣውቲስታይ ክጽበ ከም ዘለኒ ስለዝገብረኒ ብጣዕሚ'የ ዝጽገም። ኣየሩ ውዑይ ብምዃኑ'ውን ብእግረይ ክንቀሳቐስ ይኸብደኒ'ዩ።
ሃነደበት ተንሲአ ኣብ ማእከል ቤተሰበይ እንተዝርከብን፡ ሓቢርና ማኣዲ እንተንቕረብን፡ ብፍላይ ኣብ በዓል ልደት ኣብ ገዛይ እንተዝነብር ደስ ምበለኒ ነይሩ።


text:
www.eri-platform.org
21.10.2017
ኣገዳስነት ምምስራት ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ
ሰላም። ከመይ ኣለኹም፧ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም። ውልቃዊ ውራያትኩም ገዲፍኩም፡ ናብዚ እዋናዊ ኣኼባ ፖለቲካውን በርጌሳውን ማሕበራት’ዚ፡ ንምስታፍን ኣበርክቶኹም ንምውፋይን፡ ካብ ዚተፈላልዩ ኵርናዓት ዓለም ብምምጻእኩም፡ ብልቢ አመስግን። ብኣጋጣሚ ናይዚ ሃገራዊ ምትእኽኻብ’ዚ ብዛዕባ ኣገዳስነት ምምስራት ሰፊሕ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ሕጽር ዚበለ መግለጺ ከቕርብ ድማ ከቢድ ሓላፍነት እስመዓኒ።
ኵላትና ከም እንፈልጦ፡ ምምስራት ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ፡ ብሓደ ወገን፡ ፍረ ጻዕርን መስዋእትን፡ በቲ ካልእ ድማ፡ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት: መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ንሕና ኤርትራውያን ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ሃገራዊ ናጽነት ኣምጺእና፤ ይኹን’ምበር፡ ጻማ መስዋእትና ዚዀነና፣ ባህግና ንሰላም፡ ፍትሒ፡ ልምዓትን ራህዋን ዘማልእ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ክንተክል ኣይከኣልናን።መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ሃገር፡ ብመንገዲ ረፈረንደም፡ ድሕሪ ምርግጋጽ፣ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ህዝቢ፡ ብመንገዲ ናጻ ሃገራዊ ምርጫ፡ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ክንኣሊ ይዅን ነቲ እንደልዮ መንግስቲ ከነቕውም ኣይከኣልናን።
እዚ ህሉው ኵነታት ሃገርና ውጽኢት ጥልመት ናይዚ ህሉው ስርዓት ንመሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልሲ ሃገራዊ ሓርነትን ክድዓት ሃረርታን ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ሎሚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ፡ እቲ ውድዓዊ ኵነታት ንለውጢ ኣዝዩ በሲሉ፣ እቲ ባዕላዊ ኵነታት’ውን እናበሰለ ይመጽእ ኣሎ። ተመጣጣኒ ብስለት ናይቲ ባዕላዊ ኵነታት ድማ ዕራርቦ ጸሓይ ዕምሪ ስልጣን ምልካዊ ስርዓት ከም ዘበስር ዚስሓት ኣይኰነን።
ክንዲ ዚዀነ፡ እቶም ኣብ ቅድሜና ተገቲሮም መልሲ ዚጽበዩ ዘለዉ ዓበይቲ ሕቶታት፣ ‘መታካእታ ናይቲ ህልው ስርዓት እንታይ ይኹን’፧ ብኸመይ ከ ይትከል፧ ኣብቲ መስርሕ ከ እንታይ ዓይነት ብድሆታት ከጋጥሙ ይኽእሉ፧ ዚብሉ ኢዮም። ነቶም ከጋጥሙ ዚኽእሉ ቀንዲ ብድሆታታ ካብ ሕጂ ምልላይ እቲ ቀዳማይ መበገሲ ናይቲ መሰረታዊ ፍታሕ ኢዩ።
ዕዮ ገዛና ምስ እንሰርሕ፡ ፖለቲካዊ ስግግር ክሳብ ክንደይ ጽንኩርን ዚተሓላለኸን መስርሕ ምዃኑ ክንግንዘብ ንኽእል። ኣሰጋጋሪ ፖለቲካዊ መስርሕ፡ ሓደ ብሉይ ስርዓት ብካልእ ሓድሽ ስርዓት ዚትከኣሉ ፍሉይ መድረኽ ወይ ናይ ግዜ ገደብ ኢዩ። እቲ ብሉይ ስርዓት፡ ምስ ኵሉ ሕግታቱ፡ ትካላቱን ኣከያይዳኡን ይእለ፣ ኣብ ቦትኡ ሓድሽ ስርዓት ይትከል።
ኣሰጋጋሪ ፖለቲካዊ መስርሕ፡ እምበኣርከስ፡ ኣብ ሓደ እዋን፡ ለውጥን ቀጻልነትን ጠሚሩ ኢዩ ዚሓቍፍ። ለውጢ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት፣ ቀጻልነት ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ። ነቲ ሓድሽ ስርዓት ንምድልዳል፣ ዚሰርሑ ትካላት መስሪትካ ምህናጽ፤ ብዘተኣማምን መንገዲ ንምሕያሎም ድማ፡ መዳለዊ ግዜ ወይ መሰጋገሪ መድረኽ ይሓትት።
ፖለቲካዊ ስግግር፡ መብዛሕትኡ እዋን፡ ካብ ሓደ ጨቋኒ ወይ ምልካዊ ስርዓት ናብ ሓደ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዘመሓላልፍ መስርሕ ኢዩ። ይዅን’ምበር፡ መስርሕ ፖለቲካዊ ስግግር ብትሕዝቶ፡ ቅርጽን ውጽኢትን ኪፈላለ ከም ዚኽእል ምግንዛብ፡ ብዓይኒ’ቲ ክንገብሮ ዝግባኣና ዕቱብ ዕዮ ገዛ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ስለምንታይ፧ ኣብ ከምዚ ናትና ክዉንነት፡ ሰለስተ (3) ተኽእሎታት ወይ ሲናርዮታት ክንጽበ ስለ እንኽእል።
(1) እቲ ሓድሽ ስርዓት መልክዑ ዚቐየረ መቐጸልታ ናይቲ ብሉይ ኰይኑ ኪመጽእ።
(2) እቲ ሓድሽ ስርዓት ምስቲ ዘሎ ስርዓት ተመሳሳሊ፣ ወይ’ውን፡ ኣብኡ ኣየውድቐና’ምበር፣ ካብቲ ብሉይ ዚኸፍአ ኪኸውን።
(3) ዚሓሸ ስርዓት፡ ማለት፡ ኣብ ቅዋም ዚተመስረተ ግዝኣተ-ሕጊ፣ ንቡር ደሞክራስያዊ መትከላት፣ መባእታዊ መሰል ዜጋታትን መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ዘኽብር ስርዓት ኪመጽእ።
ኣብ ኤርትራ፡ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ንምምጻእ ኣብ ዚካየድ ህዝባዊ ቃልሲ፡ ሓያሎ ዘቤታውን ጀኦፖለቲካውን ብድሆታት ከጋጥሙ ከም ዚኽእሉ ከነስተውዕልን፣ ብኣድማዕነት ንምምካቶም ክንዕጠቕን ይግባእ።
እቶም ቀንዲ ዘቤታዊ ብድሆታት ካብቲ ባህርይ ናይቲ ስርዓት ዚምንጩ ኢዮም።
እዚ ህሉው ስርዓት፡ ፍጹም ስልጣን ዚበሓተ ውልቀ-ምልካዊ፣ ብግቡእ ዚሰርሑ መንግስታዊ መሓውር ይዅን ትካላት ዘይብሉ፣ ብዚተፈላለዩ ኣገባባት፡ ዚተፈላለዩ ምስምሳት እናመሃዘ፡ ገንዘብን ንብረትን ህዝቢ ዚዘምትን ዘባኽንን፣ ሕሉፍ መዝማዚ ስርዓት ኢዩ።
መሰረታዊ ጠለባት ህዝቢ ዘየማልእ፡ ኣብዚ ዘለናዮ መበል 21 ዘመን፡ ዘሕፍር ናይ ኩፖን ቍጠባ ዘመሓድር፤ ብክቱር ብልሽውና ዚልለ ዝሩግ ስርዓት ኢዩ።
ንዅሉ ባህርያዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ጸጋታት ሃገር ገቢቱ፣ ኰነ ኢሉ ድኽነት ሃገርን ሓሳረ-መከራ ህዝብን ዘዕመቘን ዘስፋፍሐን ሓሳድ ስርዓት ኢዩ።
መሰረታዊ ደሞክራስያዊ፡ በርጌሳውን ሰብኣውን መሰላት ህዝቢ ረጊጹ፡ ህድግለነ ዘይብሉ ኣረሜናዊ ሓይሊ እናኣዘውተረ፡ ብምሒር ብድዐ ዚገዝእ ስርዓት ኢዩ።
ብዘይካ እዞም ዘቤታዊ ብድሆታታ እዚኦም፣ ጀኦፖለቲካዊ ብድሆታት’ውን ኣለዉና።
ዞባና፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን፡ ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ዘለዎ፣ ብኣጠቓላሊ፡ እተን ኣቕወምቲ ሃገራት፡ ንነዊሕ እዋን፡ ኣብ ቀጻሊ ዘቤታዊ ቅልውላውን ሓድሕዳዊ ባእስን ዚጠሓላ፣ ህዝብታቱ ብሓፈሻዊ ድሕረትን ዘስካሕክሕ ድኽነትን ዚሳቐዩ፣ ብኲናት፡ ህውከትን ዘይርግኣትን ዚልለ ዞባ ኢዩ።
እምበኣርከስ፡ እቲ ዚዓበየ እዋናዊ ዕማም ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣብ ክሊ እዞም ዘቤታውን ጀኦፖለቲካውን ብድሆታት እዚኣቶም፡ ነቲ ብሉይ ስርዓት፡ ርግኣት ሃገረ ኤርትራ ብዘውሕስ መንገዲ ብምእላይ፣ ደሞክራስያዊ ስግግር ምርግጋጽ ኢዩ። ብመሰረቱ፡ ባህርይ ዚዀነ ሃጓፍ ስለዘየፍቅድ፡ ኣብቲ መሰጋገሪ መድረኽ ከጋጥም ንዚኽእል ስግኣት ፖለቲካዊ ሃጓፍ ንምእላይ፡ ዕዮ ገዛና ብዓቢ ጥንቃቐን ውሕልነትን ክንፍጽም ይግባእ።
ለውጥን ስሩዕ ስግግር ናብ ደሞክራስያዊ ምሕደራን ንምምጻእ፡ ብቐዳምነት ነዞም ዚስዕቡ ወሰንቲ ረቛሒታት ንምውሓስ ክንሰርሕ ይግባእ።
(1) ቀጻልነት ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ፤
(2) ውሕስነት ድሕነት፡ ርግኣትን ጸጥታን ሃገረ ኤርትራ፤
(3) ዳግመ-ቅየሳ ቅርጽን ትሕዝቶን መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፤
(4) ምምሕዳር መሰጋገሪ ፍትሒ፡ ግዳያት በደል ንምኽሓስን ሃገራዊ ዕርቂ ንምስፋንን፣
(5) ደሞክራስያዊ ውክልና ዚሓዘሉ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዅሉ መዳያት ብዙሕነቱ፡ ብዘይ ዚዀነ ሌላን ጕሌላን፡ ዘሳትፉ፣ ብግቡእ ዚሰርሑ ትካላት ፖለቲካውን ቍጠባውን ምሕደራ ምቛምን ምሕያልን።
ኣብ ሃገርና ነዞም ወሰንቲ ረቛሒታት ዕዉት መስርሕ ለውጥን ስግግርን እዚኣቶም ኣብ ምምላእ ግቡእ ኣበርክቶ ንምግባር፤ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራዊ ዳያስፖራ፡ ብፍላይ፡ ካብ ኣብ ናይ ትማሊ ፋይዳ-ኣልቦ ምስትንታን ኰነ ካብቲ ኣሉታዊ ፖለቲካ ናይ ህልኽን ቅርሕንትን ተገላጊሉ፡-
(1) ብመንገዲ ኣሳታፊ ልዝብ ሓባራዊ ራእይን ናይ ሓባር ስራሕን ንምዅስኳስ፤
(2) ደሞክራስያዊ ለውጢ ብኤርትራዊ ዋንነት ንምድራኽ፤
(3) ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዘሎ ተቓውሞ ንምሕያል፤
(4) መስርሕ ለውጢ፡ ደሞክራስያዊ ስግግር፡ ህንጸት ሃገር፡ ዳግመ-ቅየሳ መንግስቲ ንምዕዋት ተሳትፎ ንምዕዛዝ፤
ሃገራዊ ሕልናን ጽንዓትን ተዓጢቑ ኪሰርሕ ይግባእ።
እምበኣርከስ፡ እዚ ኣገዳሲ ኣኼባ ቦርድ፡ ፖለቲካውን በርጌሳውን ማሕበራት’ዚ፡ ንውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካእ ዚሰርሕ ሰፊሕ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ምምስራት፡ እቲ ቀንዲ እዋናዊ ዕማሙ ገይሩ ኪወስድ ይግባእ። እዚ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ’ዚ ሸቶኡ መታን ኪወቅዕ፡ ብውሓዱ፡ ኣብዞም ዚስዕቡ መሰረታውያን መትከላትን ቀንዲ ክብርታትን ኪምርኰስ ኣድላዪ ይኸውን።
ኤርትራ፡ ምስ ኵሉ ረቛሒታት ብዙሕነታ፡ ናይ ሓባር ሃገር ናይ ኵሉ ኤርትራዊ፡ ስለዚዀነት፡-
(1) ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ብማዕረ መሰል፡ ማዕረ ግዴታ፡ ማዕረ ዕድል ዚነብረላ ናይ ጽባሕ ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ፤
(2) ቅዋማዊ መንግስቲ ምትካል። ቅዋም ሰረት ግዝኣተ-ሕጊ፣ ውሕስነት መሰረታዊ መሰላት፣ ማዕከን ልዑላውነት ህዝቢ፣ ምንጪ ኵሉ ሕጋዊ ስልጣን ኢዩ።
(3) ኣሳታፊ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዚውክል፣ ብናጻ ድሌት ህዝቢ ዚቐውምን ዚፈርስን፣ ንመሰላት ደቀንስትዮን ውሑዳትን ፍሉይ ውሕስነት ዘረጋግጽ፣ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምቛም።
(4) ህዝቢ መዓልታዊ መነባብሮኡ ብድሌቱ ንምስራዕን፣ ንፖለቲካዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ህይወቱ ኣብ ዘገድሱ ውሳኔታት ድምጹ ንምስማዕን ዘኽእል፣ ዘይምእኩል ስርዓተ ምምሕዳር ምትእትታው።
(5) ቅልጡፍ ቍጠባዊ ልምዓት ዚድርኽ ማክሮ-ቍጠባዊ ፖሊሲ ቐይስካ ብምትግባር፣ መነባብሮ ህዝቢ ምምሕያሽን ራህዋ ምስፋንን፤
(6) ልዑላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ፣ ናብ ሓድሽ ዞባዊ ዝምድናታት ናይ ፖለቲካዊ ምትሕግጋዝን ቍጠባዊ ውህደትን ዘተኰረ፣ ሰላማዊ ሓባረ-ምንባርን ጽቡቕ ጕርብትናን ምዅስኳስ።
ኣብ መወዳእታ፡ ብሓንቲ ሕጥቦ (ስታንዛ) ካብ ደርፊ ናይ ክልተ ህቡባት ፕሮ-ደሞክራሲ ኤርትራውያን ስነ-ጥበባውያን፡ ኣብራር ዑስማንን ፍጹም በራኽን፡ ክድምድም ቦትኡ እመስለኒ።
ፈትሊ ፍሒስካ ገመድ
ፍቕሪ ረሪኻ ስኒት
ተስፋ ሰኒቕካ ጽንዓት
ይብጻሕ’ዩ ትምኒት፡ ይብጻሕ!
ጽን ኢልኩም ስለዝሰማዕኩምኒ ብልቢ አመስግን።
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ሓበንን ንሰማእታትና!
www.eri-platform.org


text:
ዕውቲ ተሸላሚት ነሓስ ምዕራፍ ባህታ
ዕውቲ ተሸላሚት ነሓስ ምዕራፍ ባህታ
ምዕራፍ ባሕታ ካብ’ቶም ኣሽሓት ግዳያት ፖለቲካዊ ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ሓንቲ’ያ። ምዕራፍ ባሕታ ካብ ሃገራ ተገዲዳ ንስደት ካብ ዘምርሑ ሓንቲ ብ2008 ኣብ ሽወደን ዕቝባ ካብ ዝሓተቱ መንእሰያት እያ፡ ኣብ ኤርትራ ካብ ንኡስ ዕድመኣ ዝጀመረቶ ስፖርታዊ ንጥፈት ሓጺርን ነዊሕን ርሕቀት ቅድድም ጉያ እግሪ 1500-10,000 ሜተር ተስፋ ከይቆረጸት ኣብ ሽወደን ቀጺላቶ። ኣብ ሃገር ሽወደን ኣብ ትሕቲ ዕድመ ዝግበር ውድድራት ተኻፋሊት ብምኳን ብዙሕ ግዜ ንኡድ ነጥቢ ብምርካብ ክሳብ እዚ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝጀመረ ውድድር ስፖርት ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ግላስገው ዓባይ ብርጣኒያ ተሸላሚት ነሓስ መዳልያ ኮይና ተዓዊታ። መንእሰይ ምዕራፍ ባህታ ንሃገር ሽወደን ወኪላ ኣብ ዝተፈላልያ ሃገራት ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ተወዳዲራ ዝተዓወተት’ያ።
ምዕራፍ ንኩሉ መንእሰያት ብሓፈሻ ንኤርትራውያን ብፍላይ ኣብነት ክትኸውንን፡ ኣብ ዝመጽእ ግዜ ከኣ ኣብ እተካይዶ ውድድር ተዓዋቲት ክትኸውን ንምነ።
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ


text:
ናይ ምስጋና መግለጺ
ማሕበር ረዲኤትን ምዕባሌ ኤርትራ፡ ኣብ ኵለን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከባ መዓስከር ስደተኛታትን፡ ኣብ‘ተን ምስ ኢትዮጵያ ዝዳወባ ኪኒንን ቅኒቶን ዝበሃላ ክልተ ኤርትራውያን ዓድታት፡ ዘካየደቶ ስርሓትን፡ ዝተበቶ ሓገዛትን ብሰፊሑ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን፡ ብቃለ መጠይቕን፡ ብቪደዮታትን፡ በኣሳእልን ተገሊጹ ኢዩ። ካብ መቕድም መን ይቕድም ከም ዝበሃል ከኣ፡ ሽግር ስደተኛታት ኣሕዋትና ንምቅላል ንኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝብና፡ ሓገዙ ከበርክት ማ.ረ.ም.ኤ ንኣባላትን፡ ናይ ፓልቶክ ስመር ቍ.1 ተኸታተልትን፡ ጻዊዒት ምስ ኣቕረበት፡ ኣወንታውን፡ ኣተባባዕን መልሲ ረኺባ።
ኣባላትን፡ ተኸታተልትን ፓልቶክ ስመር ቍ.1፡ ንምቅላል ሽግር ህዝባና ዓቕምና ዘፍቅዶ ከነወፍን፡ ንህዝብና ሓገዝ ከነበርክት ክንጉስጉስ ኢና ብምባል፡ ብኤርትራዊ ኒሕን፡ ሓልዮትን ተሰንዮም መደባቶም ሰሪዖም፡ ቀሊል ዘይበሃል ሓገዝ ኣኪቦም ኣሎዉ።
ፓልቶክ ስመር ቍ.1፡ ኣብ ፖሊቲካዊ ክትዓት ከይተሓጽረ፡ ብተግባር ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት፡ ናይ ወፈያ መደባት እናሰርዐ፡ ኣብ ሱዳን፡ ኣብ ሲናይ፡ ኣብ ሊብያ፡ ንመደባት ሰላማዊ ሰልፍታት፡ ንምሕጋዝ ዝምስገን ኣበርክቶ ክህብ ጸኒሑን ዝቕጽል ዘሎን ናይ ክትዕ መድረኽ እዩ።
ሕጂ ድማ ብመንገዲ ማሕበር ረዲኤትን ምዕባሌ ኤርትራ፡ ነተን ነበርተን ብብርቱዕ ናይ ዝስተ ማይ ሽግር ስለ ዘለወን፡ ኤርትራውያን ዓድታት ኪኒንን ቅኒቶን፡ ክልተ ዒላ ክኰዓትለንን፡ ማዕረ ማዕሪኡ ከኣ ንኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያን፡ ሱዳንን፡ ዝርከብ ህዝብና ንምሕጋዝ ፓልቶክ ስመር ቍ.1፡ መደባት ይሰርዕ ኣሎ። በ‘ዚ ኣጋጣሚ እዚ ድማ ነታ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ኣብ ኵሉ ስርሓትና ዘታተየትና መሓዛ ማ.ረ.ም.ኤ ዝዀነት ዩናይትድ ፎር ኤርትረያ (United 4 Eritrea) እትበሃል ማሕበር መንእሰይ ሎሚ‘ውን ኣብ ኵሉ መደባትና ብእትገብሮ ናይ ደገፍ ተሳትፎ ከየመስገንና ክንሓልፍ ኣይንደልን።
ማሕበር ረዲኤትን ምዕባሌ ኤርትራ፡ ምዕባሌ ኤርትራ ክሳብ ብቐጻሊ ንሽግር ህዝብኹም ንምቅላል እትገብርዎ ዘሎኹም ሓገዛት በብሞዕባሌኡ ከተካታትልኩም ኢያ።
ኣብ‘ዚ ቀረባ መዓልታት ድማ ማሕበር ረዲኤትን ምዕባሌ ኤርትራ፡ ምስ‘ቲ ብኤርትራውንያን ኣሜሪካያንን ሓኻይም ዝምራሕ (Star for Star - S4AS) ዝተባህለ መሓዛ ማሕበርን ከምኡ‘ውን ብምትሕብባር ኢትዮጵያውያን ሓኻይም ናይ ዩኒቨርስቲ ከተማ መቐለ ዘለይዎ ናይ ስንን፡ ካልእ ናይ መጥባሕቲ ሕክምና ጉጅለ ብሓባር ናይ ጥዕና መደባት ከካይዱ ስለ ዝዀኑ፡ ማ.ረ.ም.ኤ. ኩሉ ዘድሊ ናይ ምስላጥን፡ ምትሕብባራትን ስራሕቲ ትገብር ከም ዘላ ንሕብርኩም።
ኣብ መደምደምታ ከኣ ማ.ረ.ም.ኤ.፡ በዛ ሓጻር መግለጺ ንኣባላታን፡ ንተኸታተልቲ ስመር ቍ.1 ንዅላቶም እቶም ንምዕዋት መደባታ ብገንዘብ ብንዋት ይኹን ብኻልእ ኣካላውን ስነ ኣእምራውን ሕክምናውን ደገፋት ዝወፈዩ ማሕበራትን ውልቀሰባትን፡ ብስም እቲ ዝሕገዝ ዘሎና ህዝብና ከተመስግን እንከላ፡ ንመላኣ ኤርትራዊ ኣሰራ ክኽተል ጻዊዒት ነቕርብ።
ሓበሬታ፥ ስርሓት ማ.ረ.ም.ኤ ንምፍላጥ ኣብ Youtube ERDA ተዘርጊሑ ኣሎ።
ወፈያ፥ በዚ ሕሳብ ባንክ ክላኣኽ ይከኣል፡ Bank፡ Sparkasse Karlsruhe Ettlingen
ERDA e.V. IBAN፡ DE08 6605 0101 0108 1032 27 Swift-BIC፡ KARSDE66XXX
ማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ ዝተ.ማ.


text:
እቶም ተኸሰስቲ ጥርዓኖም ዘቕረቡ ብጠብቓታቶም ኣቢሎም ዝሓለፈ ሓሙሽ 5 መጋቢት 2005 ዓ/ም ከምዝነበረ ካብቶም ጠብቓታት ሓደ ኣቶ ተማም ኣባ ቡልጉ ሎማዕንቲ ሰሉስ ንቪኦኤ ገሊፆም።
እቲ ሎሚ ንጉባኤ መፃረዪ ጉዳያት ሕገ መንግስቲ ዝቐረበ ጥርዓን ብትሕዝቶ ቅድሚ ሕዚ ንላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ቀሪቡ ካብ ዝነበረ ኣይፍለን ኢሎም ኣቶ ተማም።
ከም እምነት እኒ ኣቶ ተማም ኣባ ቡልጉ ኣዋጅ ቑፅሪ 652 እዝባር 2001 ወይ ድማ ፀረ ሽብር ኣዋጅ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣዋጅ ናይታ ሃገር ላዕለዋይ ሕጊ ምስ ዝኾነ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝፃረር እዩ። ‘’ኣዋጅ ቁፅሪ 652 ከምዘለዎ ምስ ሕገ መንግስቲ ዝፃረር እዩ ኢልና፣ሓደ፣ክልተ፣ሰለስተ፣ኣርባዕተ ኢልና ብነጥቢ ኣቐሚጥና ኣለና።ዓማዊላን ዝተኸስስሉ ድማ በዚ እዋጅ እዚ ስለዝኾነ ብኡ ክኽሰሱ የብሎምን ኢልና ኢና ጥርዓንን ኣቕሪብና ዘለና።’’
ተኸሰስቲ ብሕገ መንግስቲ ዝተኸበሩሎም ናይ ምዝራብን ሓሳቦም ናይ ምግላፅን መሰሎም ዝተጥሓሰ ምዃኑ ኣብቲ ጥርዓን ከምዝተጠቐሰ’ውን ወሲኾም ጠቒሶም ኣቶ ተማም።


text:
ንኤርትራውያን ስደተኛታት ወግሐ ጸብሐ ግፋ መፍትሒ ኣይኮነን።
ኣብ ስነ-ኣእምሮ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ጂኦግራፊ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ፍጹም ከበባ ካብ ዝኣቱ ነዊሕ ግዜ በሊዑ’ዩ። ገለ ዓመታት ኣይኮነን ዓሰርተታት ዓመታት’ዩ ገይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ምእዋጅ ነጻነት ሃገር ዝረኽቦ ነገር እንተሃለዎ፡ ካብ ነጻነት ዝምንጩ ክብርታት ዘይኮነስ፡ ታህዲድ፡ ጸርፍን በትርን’ዩ። መላኺ ስርዓት ኮነ ኢሉ ተስፋታት ህዝቢ ዝቐትል ዘጸልምት ጸረ-ህዝቢ ፖሊሲታት ክትልም ክእውጅ ብተግባር ክትርጉም ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ህዝቢ ኣብ ሓደጋ’ዩ ዝነብር ዘሎ። ፖሊሲታትን ኣዋጃትን ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ ዕለታዊ ህይወቱ ብሰላም ብርግኣት ንኸይመርሕ ዝጻብኡ ዝዕንቅፉ ዘበሳብሱ’ዮም። ጨፍላቒ ጉጅለ ህግደፍ ብጸረ-ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ፖሊሲታትን ኣዋጃትን ኣቢሉ ንህዝቢ ኤርትራ ኣንታ ህዝቢ ዋና ሃገር ኣይኮንካን ክብሉ እንከለው ኣዝዩ ዘስደምም’ዩ።
ኤርትራ ግን “ባንቱስታን ወይ ዞባ ኩዋን ዙሉ” ኣይኮነትን። ኤርትራ ግን ለሴቶ ኣይኮነትን። ማለት ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ዓባይ ሃገር ተሓጺራ ፍቓድ ናይ’ታ ዓባይ ሃገር እናማለአትን እናተጸበየትን ሃገር ኣይኮነትን። ኤርትራ ጀቤል ኤል ጣር’ውን ኣይኮነትን። ማለት ኣብ ሕምብርቲ ካልኦት ሃገራት ዝተደኮነት ግዝኣት ኣይኮነትን። ኤርትራ ነጻ ሃገር ኮይና፡ መዳውብቲ ሃገራት ዘለዋኣ ልኡላዊት ሃገር’ያ።
ልክዕ’ዩ ህዝቢ ኤርትራ ዕድል ዘይገበረ ህዝቢ’ዩ። እዞም ዝሓለፉ ሰብዓ ዓመታት ነዚ ህዝቢ ብዘይምሕረት ተፈታቲነሞ’ዮም። ጭቆና ውረድ ደይብ ስደት’ዩ ኣጋጣምዎ። ኣብ ስደት’ውን ቀጻሊ ምክልባት’ዩ። ይኹን ግን ብተዛማዲ ክረአ እንከሎ፡ ናብ ስደት ምምራሕ ኣይከም ሎምን። እወ ኣብ ስደት ምክልባት ኣይከም ሎምን። ሱዳን፣ ግብጺ፣ ሊብያ፣ እስራኤል፣ ጅቡቲ ዝበሃላ ሃገራት ምስ ናይ ኤርትራውያን ስደትን ምክልባትን ቀጥታዊ ምትእስሳር ኣለወን። ብሚኒስትሪታት ዘቤታዊ ጉዳያት እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ዝካየድ ዝተወሃሃደ ጸረ ኤርትራዊ ሃደን። ብፍላይ ስርዓት ሱዳን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ክበሃል ከም እንሰምዖ፡ ተጻሒፉ’ውን ከም እነንብቦ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝፍጽሞ ግፍዒታት ዘባህርር’ዩ። ብርግጽ እዚ ስደት ብማሕበራዊ ኩነታቱ ኮነ ብዝሒ ተሰደድቲ ውጽኢት ዘይጭበጥ ግጉይ ኣካይዳን ገምጋምን ናይ’ዚ ህውከት ዝመለለይኡ መላኺ ጉጅለ ህግደፍ’ዩ። ከም ሳዕቤን ናይ ከም’ዚ ዝበለ ኣካይዳ፡ ኤርትራ ደቃ ክትስእን ክትባድም ከላ፡ ብኣንጻሩ ሱዳን ብኤርትራውያን ስደተኛታት ከተዕለቕልቕ ትረአላ። እዚ ብርግጽ ሕማቕ ዕድል’ዩ። ብሕልፊ ንተሰደድቲ ኤርትራውያን ።
ነዚ ሃለዋት ኣዝዩ ክፉእ ዝገብሮ ሱዳን ብመሰረት ኣህጉራዊ ውዑላትን ስምምዓትን ጀኔቫ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ናይ ፖለቲካ ግፉዓትን ካብ’ዛ ጎረቤት ሃገር ተኸላቢቶም ናብ ግዝኣታ ንዛኣትው ዘለው መሳኪን ኤርትራውያን ተቐቢላ ኣብ ክንዲ ትዘርየሎምን ተዕቁቦምን መሊሳ ክከላበቱ ክጭነቑ ምግባራ’ዩ። ስርዓት ሱዳን ኣብ መጀመርያ ተቐባሊ ስደተኛታት ክመስል ነቶም መሳኪን ኣብ ከም ሸገራብ ዝበሉ ወዲ ሰብ ንኽነብረሎም ዘጸግሙ መዓስከራት ክኣትው ይገብር ነይሩ። ደሓር ግን ብትካል ጸጥታኡ ኣቢሉ ዕለታዊ ኣብ ምክልባቶም ኣትዩ። እዚ ምስተመነዎ ከኣ፡ ግዳይ ስርዓት ህግደፍ ክኾኑ ኣሕሊፉ ክህቦም ጸኒሑን ገና ይህቦም ኣሎን። ኣብ ምጭዋዮም ኮነ ናብ ኤርትራ ኣብ ምምላሶም ብንጥፈት ይዋሳእ ኣሎ። ነቶም ዝተረፉ ድማ የበሳብሶም። ደጊሞም ክመዛበሉ ይገብር። ኣብ ከም ፖርት ሱዳን ከሰላ መደኒ ገዳርፍ ብሕልፊ ከኣ ከም ካርቱም ዝበላ ዓበይቲ ከተማታት ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ብመሰረት ካብ ስርዓት ህግደፍ ዝረኽብዎ ህያባት ይኣስሩ ይገርፉ። ደቂ-ኣንስትዮ ይዕምጹ። ገንዘብን ካልእ ክቡር ንብረትን ይገፉ ይራስዩ ዝብል ሕሜታ ብቐጻሊ ክስማዕ ጸኒሑ ኣሎ። ግዳያት ዝነበሩ’ውን ምስክርነቶም ይህቡ ኣለው። ኤርትራውያን ኣብ’ታ ከም ካልአይቲ ሃገሮም ዝቖጽርዋ ሃገረ ሱዳን ከም’ዚ ከጋጥሞም ካብ ትጽቢት ወጻኢ’ዩ። ጉጅለ ህግደፍ ምውዳቑ ኣይተርፎን ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ሱዳንን ግን ክቕጽሉ’ዮም። ሎሚ ኤርትራውያን ብሱዳናውያን ሕማቕ ይረኽቡ ኣለው። ጽባሕ ኩነታት ምስተቐየረ ግን ሱዳናውያን ክሓፍር’ዮም።
መሓውር መንግስቲ ሱዳን ብፍላይ ትካላት ጸጥታ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት እናፈለጡ ምስ ዕሱባት ኣባላት ስለያ ስርዓት ኢሳያስ ተሻሪኾም፡ ካብ ህይወቱ ከድሕን ጥራሕ ኢዱ ዝመጽኦም ዘሎ ስደተኛ ግዝያዊ ረብሓ ክረኽቡ ዝገብርዎ ዘለው ግፍዒ ደው ኢሎም ክሓስብሉ ይግባእ። ኤርትራውያን ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘምርሑ ዘለው ጠምዮም ወይ ዓሪቖም ኣይኮኑን። ንኤርትራውይን ከፊእዎም ዘሎስ ሓደን ሓደን’ዩ መላኺ ጉጅለ ህግደፍ። ፍልፍል ናይ’ዚ ንኤርትራውያን ወሪድዎም ዘሎ ኣደራዕ ስርዓት ህግደፍ ኮነ ኢሉ ዝፈጠሮ’ዩ። ኤርትራውያን ከኣ ካብ’ዚ ኣረሜን ክሃድሙ ቅኑዕን ቅቡልን’ዩ። ወጽዓኦም ከኣ ዘየካትዕ ፖለቲካዊ ምኽንያት’ዩ። ካብ’ዚ ጥረ ሓቂ’ዚ ሃዲምካ ንጠንቂ ገዲፍካ ንግፉዓት ምግፋዕ ዘተዓዛዝብ’ዩ። ዘምጸኦ ፍታሕ ድማ የለን። ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣኑ ክሳብ ዘይተወገደ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዕለታዊ ሃደንን ግፋን ደው ከትብሎ ምሕላን ድማ ዘይክውንነታዊ ዘይሓላፍነታዊ ዘይውጽኢታዊ’ዩ።
ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣህጉራዊ’ዩ። ስለዚ ከኣ መንግስቲ ሱዳን ንኣህጉራዊ ውዑል ጀኔቫ ከኽብር ነይርዎ። ምክልባቶም፣ ምእሳሮም፣ ምርሳዮም፣ ካብ’ዚ ሓሊፉ ከኣ ብኣባላት ስለያ ስርዓት ህግደፍ ክጭወዩ ክስወሩ ከፍቅድ ወይ ክጥርዞም ዘይኮነስ፡ ነቲ ኣህጉራዊ ውዑላት እንተወሓደ ብስኽፍታ ከኽብሮ ነይርዎ። ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ናይ ኣልማማ ጥርዝያ ፋይዳ ስለዘይብሉ ፍታሕ ዘምጽእ ኣይኮነን። መንግስቲ ሱዳን ዋላ ስምዒት ናይ ህዝቡ’ውን ኣብ ግምት ከኣቱ ነይርዎ። ምኽንያቱ ከካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን ሰፊሕ ግፋ ንህዝቢ ሱዳን ዘሐጉስ ኣይኮነን። ንህግደፍ ጥራሕ’ዩ ዘሐጉስን እፎይታ ዝህብን። ስለዚ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ወግሐ ጸብሐ ካብ ምግፋፍን ምክልባትን፡ ናብ’ቲ ጠንቂ ምጥማት ሓላፍነታዊ’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ካብ ዘይነብ ዓብደል ቃድር
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰልማን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 16-10-2017


text:
ድምጺ ኣሜሪካ ኸአ አብ ምብራቕ ሸዋ ንሓንቲ ወደይ ተቐቲሉኒ፡ ክልተ ኸአ ተአሲሮምኒ ሓደ ኸአ ብሕሱም ተቐጥቒጡኒ ዝበላ አደ አዘራሪቡ’ሎ። እዘን ዕድሚአን 65 ዓመት ምኳኑ በዓል ቤተን ድማ ወዲ 74 ዓመት ሽማግለ ምዃኖም ዝሓበራ ነባሪት ምብራቕ ሸዋ ወረዳ በሶት ዝኾና አደ ቆምበ ጉግሳ ይበሃላ።
አርባዕተ ደቂ ከምዝነበርወን ካብዚአቶም እቶም ክልተ ከምዝተአሰሩ ንጉሱ ዝተባህለ ወደን ወለንጪተ አብ ዝተባህለ ቦታ ተአሲሩ ከምዘሎ ብወረ ከምዝሰምዓ እቲ ካልኣይ ወደን ግን አበይ ከምተአሰረ ከምዘይፈልጣ ይገልጻ። ካልእ ወደ 30 ዓመት ወደን አቢቲ ዱጋሳ ንኣኼባ ትድለ አለኻ ተባሂሉ ቕድሚ 12 መዓልታት ምስ ተወሰደ ሬሳ ከምዝተመልሰን ይገልጻ።
“አብዚ ሕጂ እዋን ከምዚ ዓይነት ጸገም የለን። ነዚ ብዝምልከት ዝበጽሓና ሪፖርት’ውን የለን ተመሊስና ክንርእይ ክንፍትና ኢና" ክብሉ ምኽትል አመሓዳሪ’ቲ እቲ ወረዳ አቶ መሐመድ ሑሴን ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ አፋን ኦሮሞ ምላሽ ሂቦም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ሃገርና ኤርትራ ብተባዕን ውፉይን ህዝባ ናጻ ወጺኣ ልዑላውነታ ኣረጋጊጻ ክንብል እንከለና፤ ብኸቢድ መስዋእቲ ናይ ኣማእት ኣሽሓት ደቃ ዝተረኽበ ዓወት ምዃኑ’ውን ከነስምረሉ ዝግብኣና ታሪኻዊ ሓቂ እዩ። ዕላማ ዝተኸፍለ መስዋእትነት፣ ኤርትራ ካብ ጭቆናን መግዛእትን ሓራ ዝወጸት፣ ብፍትሓውን ደሞክራስያውን ስርዓት እትመሓደር፣ ሰላምን ርግኣትን ዝሰፈና ብልጽግቲ ሃገር ብምምስራትን ምህናጽን መጻኢ ወለዶታት ተሓጕሶም ብሓበን ዝነብሩላ ንኽትከውን እዩ ነይሩ።
ኣቃውማ ሕብረተሰብና ብብዙሕነት ናይ ባህልታትን እምነታትን ዝግለጽ ምዃኑ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ እዩ። ናይ ኵሎም ባህግን ድልየትን ሓደ ብምንባሩ ድማ ንልዑላውነት ኤርትራ ኵሎም ተቓሊሶምን መስዋእቲ ከፊሎምን ዘረጋገጽዎ ዓወት ምዃኑ ታሪኽ ዝመዝገቦ እዩ ኢልካ ጥራይ ዝሕለፍ ዘይኰነስ፣ ህሉዊ ወለዶታት’ውን ህያው ምስክር’ዩ። እቲ ዘሕዝን ውጽኢት ግን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ውልቀ-መላኺ ስርዓት ይሕመስን ይሳቐን ምህላዉ፣ ብሰንኩ ዝሰዓበ ዋሕዚ ስደት፣ ህልቀት ኣብ ባሕርን ምድረበዳን ንምሉእ ህዝቢ ዓለምን መንግስታትን ዘስካሕከሐን ዘሻቕልን ኮይኑ ምህላዉ እዩ።
ሰንሰለታዊ ገዛእቲ ሓይልታት፣ ኤርትራ ንምግዛእ ክጥዕሞም ዘዘውትርዎ ዝነበሩ መቓቓልን ጻሕታርን ሃይማኖታዊ ሽርሕታት፣ ክሳብ ሸፋቱ እናዕጠቑ ንዘይዓጠቐ ህዝቢ ከርዕዱን ከንበርክኹን ዝፍትንዎ ዝነበሩ ግፍዕታትን ምዝማት ንብረትን፡ ህዝብና ከይተደናገረ ሓድነቱ ሓልዩ መኪቱዎን ኣፍሽልዎን እዩ። ኣብ እዋን ተጋድሎ ንናጽነት’ውን ኣብ ጎድኒ ሰውራኡ ብምስላፍ ልዑላውነቱ ብሓባር ዘረጋገጸ ተባዕ ህዝቢ እዩ። ሕጂ’ውን ከምወትሩ ከይተደናገረ ንስርዓት ምልኪ ንምልጋስ ሓድነቱ ኣትሪሩ ክቃለስ’ዩ።
መንቀሊ ናይዚ ዓንቀጽ’ዚ እቲ ብዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ብውልቀ-መላኺ ስርዓት ዚተፈጸመ ምዕጻው ናይ ኣብ ኣኽርያ እትርከብ ቤት ትምህርቲ “ኣልድያእ ኣል እስላምያ “ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊን ሳዕበናቱን እዩ።
ከምቲ ናይ ሲቪካዊ ምንቅስቓስ መራሒ ኣመሪካዊ ስዉእ ዶክተር ማርቲን ሉተር ኪንግ “ኣብ ሓደ ክፋል ሕብረተ-ሰብና ጭቆና እንተልዩ፣ ኣብ መላእ ሕብረተ-ሰብና ጭቆና ከም ዘሎ ኢና ንቖጽሮ” ዝበሎ፤ እዚ ኣድማሳዊ ሓቂ’ዚ ነቲ ኣንጻር ምዕጻው ቤት ትምህርቲ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ንምብታን፣ ብበትርን ተዅስን ዝተፈጸመ ግፍዕን ዝወረደ ጉድኣትን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘቖጥዐን ዘላዓዓለን ኣጋጣሚ ኰይኑ ተረኺቡ ኣሎ። እዚ ምሉእ ዓለም ዝተኸታተሎ ግጉይን ግፍዓውን ስጉምቲ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ራዕዲ ኣእትዩሉ ከምዘሎ ምስጢር ኣይኰነን።
ስርዓት ኢሳያስ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብዘይ ገለ ሓደጋ ተረጋጊኡ ከምዘሎ ናይ ሓሶት ዜና ክፍኑን ደገፍቱ ድማ ጻሕታሪ ሃይማኖታውን ወገናውን መደረታት ብስቱርን ብጋህድን ኣብ ናይ ምዝርጋሕ ወፈራ ይርከቡ። ኣብዚ እዋን’ዚ ነዚ ድሑር ፈተነ’ዚ ዝቕበል ባይትኡ ዝጸበበ ወይ ዘይብሉ ምዃኑ በቲ ብደለይቲ ፍትሕን ደሞክራስያውያን ሓይልታትን ኣብ ድያስፖራ ዝካየድ ዘሎ ዓበይቲ ሰላማዊ ሰልፍታት፣ ዝጸሓፍ ዘሎ ናይ ኩነነ ኣዋጃትን መግለጽታትን፣ ኣብ ፓልቶክ ገዛውቲ ዝካየድ ምይይጥን ክትዓትን ነቲ ስርዓትን ግፍዕታቱን ዘወግድ ለውጢ ዝጠልብን እዩ። ኣቦ መንበር ሰ.ደ.ህ.ኤ ኣቶ መንግስትኣብ ኣስመሮም ሓደ ካብቶም ብቕጽበት ነቲ ግፍዒ ዝዀነኑ ካብ ዝሃቦ መግለጺ እዚ ዝስዕብ ንጠቅስ፡ “ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ነዚ ጥርዓንን ተቓውሞኡን ብሰላማዊ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ዝገልጽ ዝነበረ ኣጽዋር ይኹን ዕጥቂ ዘይብሉ ህዝቢ ብወተሃደራት ህግደፍ ዝተፈነወሉ ናይ ጠያይቲ ተዅስን ማህረምትን ይኹንን። ስርዓት ህግዲፍ ነቶም ኵሎም ኣሲርዎም ዘሎ መምህራንን ወለድን ተመሃሮን ብህጹጽ ክፈትሖም ድማ ይጠልብ። መላእ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ግዳም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን ድማ፡ ኣብ ጐድኒ እቶም ግፉዓቱን ውጹዓትን ደው ክብሉን ንኣውያቱ ከቃልሑን ይምሕጸን።” ብምባል ብመርበብ ሓርነት ዶት ኦርግ መልእኽቱ ንህዝቢ ኣመሓላሊፉ።
ስርዓት ኢሳያስ ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ ንዅለን እምነታት ኣብ ትሕቲኡ ንምእታውን ክቆጻጸረንን በብተራ ኣብ ምሕደራአን ኢዱ ብምእታው መራሕተን ክኣስርን ከሳቕን ጸኒሑ፣ ሕጂ ኣብ ኣኽርያ ክገብሮ ዝፈተነ ግን ገንፊሉ ናይ ተቓውሞ ባርዕ ወሊዑ ኣሎ። እዚ ተርእዮ’ዚ እምበኣር ውድቀት ስርዓት ኢሳያስ ርሑቕ ከምዘይኰነ ኣብሪሁ ዘርኢ እዩ።
ኢሳያስ ብቕዋም ንኸይሕተትን ከይቅየድን ነቲ ኣጽዲቐዮ ዝበሎ፡ ናይ 1997 ቅዋም ወንዚፍዎ ድሕሪ ምጽናሕ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ሞይቱ እዩ ካልእ ክንነድፍ ኢና ክብል ኣዊጁ። እታ ኣዋጅ ንቕዋም ቅበጽዋ ብዛዕባኣ ኣልዒሉ ዝዛረብ ድማ ኣብኣ ይረኽባ ማለቱ ምንባሩ ህዝብና ኣይሰሓቶን።
ቅዋም ንመንግስታውን ብሕታውን ትካላት ዘመሓድር ዝለዓለ ሕጊ እዩ። ቅዋም እንተዝነብረና እዚ ኣብ ኣኽርያ ይኹን ኣብ ናይ ኵለን እምነታት ዝተራእየ ዓመጻዊ ስጉምትታት ከቶ ክርአ ኣይምኸኣለን። ናይ ሃይማኖት ትካላት ኣብያተ ጸሎትን ትምህርትን ዋላ ብገዛእቲ ሓይልታት’ውን ክሳብ ክንድዚ ተደፊሩ ኣይፈልጥን፡ ህዝብና ምስ ኣብዝሓ እምነታቱን ባህሉን ተኸባቢሩን ኣሳንዩን ዘንብሮ ያታዊ ሕጊ እንዳባ’ውን ነይሩዎ እዩ።
ኤርትራ ሎሚ ንመዋእሎም ዝተቓለሱ መራሕቲ፣ ካድራት፣ ጋዜጠኛታትን ዜጋታትን ዝተኣስሩላ ሃገር እያ። እሱር ኣብ ሕጊ ቀሪቡ ናይ ምክልኻል መሰሉ ዘይረኽበላን፡ ኣብ ክንዲ “ክሱስ ወይ እሱር ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቡ ገበኑ ክሳብ ዘይተረጋገጸ ንጹህ’ዩ” ዝብል ኣድማሳዊ ሕጊ ምኽባር፡ “ክሱስ ወይ እሱር ክሳብ ንጽህንኡ ዝረጋገጽ ገበነኛ እዩ” ብዝብል ህግደፋዊ ሕጊ፣ ዜጋታት ዕድሜኦም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይበሊ ኣሎ። ሎሚ ኤርትራ ካብ ኣብያተ ትምህርትን ሕክምናን፣ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝበዝሓ፣ እታ ሃገር ንርእሳ ዳርጋ ከም ቤት ማእሰርቲ እትግለጽ፣ ካብተን ዜጋታተን ሰብኣውን ፖሊቲካውን መሰል ዘይረኽቡለን ገፋዕቲ ስርዓታት ምስ ሰሜን ኮርያ ኣብ ጭራ እትስራዕ እያ።
ኤርትራ ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈራድን ቅርጻ ዘለዎ መንግስቲ ዘይብላ፣ ብህዝቢ ዝተመርጸ ባይቶ ዘይብላ፡ ብውልቀ-መላኺ ስርዓት ተሓሚሳ እትነብር ሃገር እያ ኰይና ዘላ። ኣብ ኤርትራ ሰላም፣ ብልጽግና፡ ራህዋን ቅሳነትን የለን ጥራይ ዘይኰነ ኣይተጀመረን’ውን። ህዝቢ ዝዓስሎ ፖሊትካውን ስቪካውን ሓይልታት ጠርኒፍና ነዚ ስርዓት በትሪ ኣልጊስና ብቅዋማዊ ሕጊ፣ ፍትሓውን ደሞክራስያውን ስርዓት ተኪእና፣ መሰረታዊ ፍታሕ ከነረጋግጽ ቃልስና ከነሕንን ንለዓል።
ዕንወት ንምልኪ
ዓወት ንፍትሓውን ደሞክራስያውን ስርዓት


text:
Share List
Related posts:
- ጽምብል ዝኽሪ ንኹሎም ኣብ ማሕዩር ስርዓት ኤርትራ ዝሓቐቑን ዝሓቑ ዘለውን ኤርትራውያን ኣብ ዋሽንግቶን ዲ. ሲን ከባቢኣን
- ASSENNA: ዝኽሪ ጀጋኑ – ድሩዕን ብጾቱን ኣብ ለንደን፥ መጸናንዕን ተዘክሮታትን ግጥምታትን ዜማታትን ብተሳተፍቲ – 24/03/2018
- VOICE OF ASSENNA: ዝኽሪ ጀጋኑ ኣብ ለንደን – ከምዝተሰውአ ንዝተነግረሉ ሃይለ ድሩዕን ብጾቱን – መኽፈቲ ብ ዳኒኤል ሓው ድሩዕ – 1ይ ክፋል
- VOICE OF ASSENNA: ኣብ ኤርትራ እቲ ዘይልሙድ ልሙድ ኮይኑ – ብ ጽላል
- VOICE OF ASSENNA: ኤርትራውያን ጽውጽዋይ ኢሳይያስ ይሰምዑ – ሱዳናውያን ዶብ ኤርትራ ይጽግዑ – ዋና ዝሰኣነት ሃገር፡ በጃኺ ደኣ ኤርትራ !
- VOICE OF ASSENNA:1500 ወተሃደራት ግብጺ ኤርትራ ከምዝኣተው ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም – ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ምስ 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ተዘራሪቡ።
- VOICE OF ASSENNA: 2018 ዓ.ም. ዓመተ ቅዋም ንህዝቢ ኤርትራ ታሪኻዊ ጸዋዒት ንወለዶ ፍትሕን ንኹሉ ሰራዊት ቅዋምን ኤርትራ – Part 1
- VOICE OF ASSENNA: አዋናዊ ጉዳያት – ዘተ ፓርላማ ሆላንድ ንምዕጻው ኤምባሲ ኤርትራ – ምዕጻው ብሕታዊ ትካላት ኤርትራ
- ሰላማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ለንደን – ደገፍ ህዝባዊ ተቓውሞ ኣብ ኤርትራ
- ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ኣኼባ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ክሳተፍ መደብ ዝነበሮ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ)፡ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ኣርሊንግተን ከምዝርከብ ምንጭታት ካብ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ሓቢሮም።
- ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኣን ፣ ባሕቲ መስከረም ኣኽቢሮም።
- Voice of Assenna: ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣብ ኣምስተርዳምን ከባቢኣን


text:
ክቡር መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ
ፕረዚደንት ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ሪፑብሊክ ሶማል
ክቡራት ኣባላት ልኡኽ
ብስም ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ፤ ኣብ ገዛኹም ኣርሕቡ ክብል ዝስምዓኒ ባህታ ዓቢ እዩ።
ናይ ህዝቢታት ኤርትራን ሶማልን ዝምድና፣ ቅድሚ ምቕልቃል መግዛእቲ ምዕራብ፣ ብናይ ቀርኒ ኣፍሪቃን ደቡብ ደሴት ዓረብን፣ ሰሜን ምብራቕ ኣፍሪቃን ስልጣኔታት (civilizations) ዝተጠናነገ’ዩ። ድሕሪ ምቕልቃል መግዛእቲ ምዕራብ፣ ኣብ ዝተኻየደ ዝተፈላለየ ተቓውሞታት ዕብለላ፣ ሌላን ምሕዝነትን ክልቲኣቶም ህዝቢታት ተደሪዑ እዩ። ድሕሪ ምዝርዛር መግዛእቲ፤ ኣብ እዋን ዝሑል ኩናት፤ ዝምድና ህዝቢታትና ዝበረኸ ፍሉይ ምሕዝነት ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኪበሃል ምብቅዑ ኸኣ፤ ዘሐብን ታሪኽ’ዩ። ኣኽብሮት ህዝቢ ኤርትራ ንሓው ህዝቢ ሶማል ከኣ፣ ኣብዚ ዓሚቝ ሕውነታዊ መረዳእታ ዝተሰረተ እዩ።
ክቡር ፕረዚደንት
ክቡራት ልኡኻት/መሰነይታ
ድሕሪ ምኽታም ዝሑል ኩናት፤ ኣብ ዞባና – ሶማል፡ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ መስርሕ ሃገር ምህናጽ (nation building) ኣብ ሃሃገራትና እናሰላሰልና፣ ንእስትራተጂያዊ ዞባዊ ጥምረት (integration) ምሹእ ዕድል ተፈጢሩ ኣብ ዝተባህለሉ፤ ዘጋጠመ መሰናኽላት፣ ዓቢ መለበሚ’ዩ ነይሩ። ክንዲ ህንጸት ሃገር፣ ብኤትኒካዊን እንዳዊን ምግምማዕ – ዕንወት፤ ክንዲ ቁጠባዊ ልምዓትን ራህዋን፣ ብግዳማዊ ዝምታን ውሽጣዊ ስርቂን – ድኽነትን ጥምየትን፤ ክንዲ ናጻን ልዑላዊን መንግስቲን ትካላትን፣ ብመተካኣታ UNን NGOታትን – ‘ማይክሮ’ ምሕደራ ስርዓት-ኣልቦነት፤ ክንዲ ዞባዊ ሽርክነትን ጥምረትን – ቅልውላዋት ዶባትን ምትሕንዃላትን፤ ክንዲ ዞባዊ ሰላምን ርግኣትን ብውሽጣዊ ዓቕሚታት – መወዳእታ ዘይብሉ ቅልውላዋት “ዓቀብቲ ሰላማት”፤ . . . ወዘተ…ወዘተ። እቲ ዝርዝር ነዊሕ’ዩ።
ኣብ ውሽጢ ከምዚ ዝበለ ሕምሩግ ኩነታት፤ ብሽፋን ሃይማኖታት፣ ናይ ምትእትታዋትን ምስፍሕፋሕን ዞባዊ ኣጀንዳታት ምድፋእ፤ . . . ኩሉ ዓይነት ጥሩፍ ጥንቈላዊ ባህሊታት ምምራዝ፤ ሽበራን ቀርሰናን፣ ንግዲ ፍልሰት፣ ንግዲ ኣጽዋርን ሓሺሽን ምንጋስ፤ ከም ንቡር (norm) ወይ ዋኒን-ከም-ልሙድ (business as usual) ተወሲዱ፤ ወግሐ-ጸብሐ፣ ብመደበራት መናፍሕ ሓሶት ዝጋዋሕ ዜና’ዩ። እዚ ብዝምቡዕ ፖሊሲታት ሓያላን ዝምእዘዝ ኣሰካፊ ምዕባለታት’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ-ዘመን፤ ብዘይ ሓንካሪ ጸይቂ ዘቤታውያን ተዋሳእቲ፣ ክውን ኪኸውን ኣምበይምኸኣለን።
እዚ ናይ ቅልውላዋትን ግጭትን ዘይርግኣትን ዕንወትን መዋእል፣ ዘላቒ (sustainable) ኪኸውን ስለዘይክእል ግን፣ ናብ ምኽታም ገጹ ይኸይድ ስለዘሎ፤ ኣብ ናይ መቐይሮ መድረኽ ንኣቱ ኣሎና። ህዝቢ ኤርትራ፡ ምስ ናይ’ቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተፈጸመ በደልን ቀጻሊ ጸቕጢታትን፤ ከይተሰነፈ ጸኒዑ ንኹሉ ሽርሒታት መኪቱ እዩ። ህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን ንፖለቲካ ኤትኒካዊ ምግምማዕን ሞግዚትነት ባዕዲን ወጊድ ኢሉ፣ ናብ ቅኑዕ ሃገራዊን ዞባዊን መኣዝን፣ ብሓያል ምረሻ ይግስግስ ኣሎ። ህዝቢ ሶማል’ውን፤ ከም ወትሩ፡ መጓዕዝቲ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምዝኸውን ርጉጽ እዩ።
ክቡር ፕረዚደንት
ኣብዚ ሓቢርና ነጸጽዮ ዘሎና ባይታ፣ ህዝቢ ሶማል፡ ወሳኒ ኣበርክቶ ኪገብር ከምዝኾነ፣ ዘሎኒ እምነት ደጊመ እናረጋገጽኩ፤ ኣብ ኩሉ ክልተኣዊን ዞባዊን፤ ቁጠባዊን ድሕነታዊን ሽርክነትና ይኹን መኸተ፣ ንእተካይዶ ዕቱብ ጻዕሪታት፣ ምሉእ ዓወት እምነየልካ።
ምስ ምስጋና


text:
ኤርትራዊት ካናዳዊት ሳሮን ገብረስላሴ 22 ጥቅምቲ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ከንቲባ ከተማ ቶሮንቶ ትወዳደር አላ። ኣብዚ ናይ 2018 ምርጫ 35 ተወዳደርቲ ቀሪቦም እንተነበሩ ኣብዚ ሕጂ ናይ መጨረሻ ዙር እቲ ውድድር ኣርባዕተ ተወዳደርቲ ተሪፎም ኣለው። ሳሮን ድማ ሓንቲ ካብዞም ንናይ መጨረሻ ዙር’ቲ ውድድር ዝበጽሑ ተወዳደርቲ ንምዃን በቒዓ’ላ።
ጓል 31 ዓመት ሳሮን በዓልቲ ሞያ ሕጊ’ያ። ሳሮን ካብ ንእስነታ ጀሚራ ኣብ ዓሌታዊ ብዙሕነት ትነጥፍ ምንባራን ከም ውጽኢቱ ድማ ጓል 15 ዓመት ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ናይ ገዛእ ርእሳ መደበር ራድዮ ብምኽፋት ኣብ ማሕበረሰብ ዝረአዩ ጎነጽ ንምጥፋእ ብዘካየድቶ ኣበርኽቶ ንናይ ሽዑ ቀዳማይ ሚንስትር ካናዳ ተራኺባ ንምዝርራብ ዕድል ረኺባ ኔራ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኦትዋ ድማ ኣብ ክፍሊ ሕጊ ኣፍሪቃዊያንን ደቂ ኣንስትዮን ዘሳተፈ ንጥፈታት ክህልው ዝተቃለሰት መንእስይ ኔራ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ናይ ገዛእ ርእሳ ናይ ሕጊ ትካል ብምምስራት ትሰርሕ አላ።
ነዚ ናይ 2018 ከንቲባ ቶሮንቶ ንምዃን ዝኻየድ ምርጫ ንክትሳተፍ ዝደረኻ እንታይ ምዃኑ ከምዚ ክትብል ትገልጽ።
“ ኣብ ቶሮንቶ ካብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ዝመጹ ብዝሒ ዘለዎም መንእሰያት ኣለው። እዞም መንእሰያት ንለውጢን ምስኡ ዝመጹ ዕድላት መሪሕነትን ክርእዩ ክኽእሉ ኣለዎም። ስለዚ ኣነ ኣብዚ ውድድር ክዕውት እየ ኢለ ይኣምን። እዚ ለውጢ ድማ ንከተማ ቶሮንቶ የድልያ’ዩ። ብተወሳኺ ቀዳመይቲ ኤርትራዊት ካናዳዊት ከንቲባ ቶሮንቶ ብምኳን ታሪኽ ክሰርሕ’ውን እደልይ እየ።”
ነበርቲ ከተማ ቶሮንቶ ለውጢ የድልዮም ኣሎ ኢልኺ ትኣምኒ እንተኾይንኺ ንስኺ ከንቲባ እታ ከተማ ኮንኪ እንተተመሪጽኪ እንታይ ዓይነት ለውጢ ከተታኣታትዊ ኢኺ ንዝብል ስዒቡ ዝቐረበላ ሕቶ ሳሮን ናይ መጀመርያ ስጉምተይ ነቲ ኣብታ ከተማ ዝርከብ መንእሰይ ዕድል ስራሕ ምፍጣር እዩ።ብተወሳኺ ኣብ ቁጠባዊ ዕብየት ዓብይ ወፍሪ ናይ ምኽያድ ውጥን አለኒ። ተወሳኺ ዕድላት ኣብ ባህልን ስነጥበብ ምስፋሕ ክሰርሕ እየ። ኣብዚ ዓመት ኣብታ ከተማ ንዝተራእየ ልዑል ቁጽሪ ገበናት ድማ ክጎድል ክሰርሕ’የ ክትብል መደባታ ትገልጽ።
ኣብዚ ጥቅምቲ 22 ዝካየድ ምርጫ ከንቲባ ቶሮንቶ ካብ ዝወዳደሩ ዘለው ኣርባዕተ ሕጹያት ፍሉይ ድሕረ ባይታ ዘለዋ ሳሮን እያ። ከም ካብ ስደተኛ ስድራቤት ዝመጸት ምዃና ከም ጓል ኣንስተይቲን ካልእ ምስ መወዳደርታ ዝፈልያ ረቓሒታት ዝገጠመቶ ብድሆታት እንታይ ይመስል ንዝብል ሕቶ ሳሮን ከምዚ ትብል።
“ ብርግጽ ብጣዕሚ ብዙሕ ማሕለኻታት በቲኸ’የ ኣብቲ ውድድር ንምስታፍን ኣብዚ ናይ መወዳእታ ዙር’ቲ ውድድር ንምብጻሕን። ብዘይኻ’ቲ ኣፍሪቃዊትን ጓል ኣንስተይቲ ምኳነይ ብዕድመ ዝነኣስኹ ተወዳዳሪት’ውን እየ። ቶሮንቶ ድማ ንዝሓለፈ ኣስታት 100 ዓመታት ጸሊም ከንቲባ መሪጻ ኣይትፈልጥን። ስስለዝኾነ ድማ ብፍላይ እቶም ቀንዲ ዝበሃሉ መራኸቢ ብዙሃን ነዚ ክኣምንዎ የጸግሞም’ዩ። እዚ ዓብይ ብድሆ’ዩ።ኣብዚ ምብጻሓይ ክኣምንዎ ዝጸገሙ ሰባት’ውን ኣለው። ስለዚ እቲ ዓብይ ብድሆ ኣብ ኣተሓሳስባ ሰባት’ዩ። እንተኾነ እቲ ለውጢ ተዓዚቦም ኣተሓሳስብኦም ዝቐየሩ ብዙሓት ሰባት ኣለው። ኣብ መጨረሻ ዙር’ቲ ውድድር በጺሓ ኣለኹ። ኣብ ኣርባዕተ ክትዓት’ውን ተዓዊተ’የ። ስለዚ ኣብዚ ሕጂ እዋን ነበርቲ ቶሮንቶ ጥራይ ዘይኾነ ዓለም’ውን ነቲ ኣብ ቶሮንቶ ዝተኣታተው ዘሎ ለውጢ ትኹረት ክህቦ ኣለዎ።”
ሳሮን ኣብ 2014 ዝመስረተቶ ናይ ሕጊ አማኻሪ ትካል ኣብቲ ተወሊዳ ዝዓበየትሉ ትሑት አታዊ ዘለዎም ነበርቲ’ቲ ከባቢ ዝነብርሉ ከባቢ’ዩ። ንሳ ነዚ ትካል ክትምስርት ከላ ካብ ትሰርሓሉ ዝነበረት ዓብይ ትካል ብምውጻእ እዩ። ኣብዚ ትካላ ዝወሃብ ኣገልግሎት’ውን ዘይከም’ቲ ዝርከበሉ ከባቢ ብዙሓት ዋግኡ ዝኽእልዎ ኣይኾነን እንተኾነ ብዙሕ ጉዳያት በነጻ ኣገልግሎት ከምትህብ ትገልጽ። ንትካላ ኣብቲ ቦታ ምምስራታ ብምክንያት ድዩ ንዝብል ሕቶ እወ ብርግጽ ንፖለቲካዊ ምክንያት እየ ንትካለይ ኣብዚ ቦታ መስሪተዮ ትብል።
“ ናይ ሕጊ ሞያይ ኣብቲ ዓበይቲ ዝበሃል ናይታ ከተማ ትካላት’የ ጀሚረዮ እንተኾነ ናብቲ ዝዓበኽሉ ከባቢ ዝተመለስኽሉ ምክንያት ድሕረ ባይታኻ ብዘየገድስ ዓበይቲ ነገራት ክስራሕ ከምዝኸአል ንምርኣይ እዩ። ብተወሳኺ ብዙሓት ሰባት ካብ ኣሉታዊ ኣረኣእያ ካብ ዘለዎ ቦታ መጺኦም ዕውታት ምስ ዝኾኑ በኸመይ ካብቲ ቦታ ይወጹ እምበር ተመሊሶም የገልግሉ ኣይሓስቡን እዮም። ኣነ ግን ከምዚ ዓይነት ውልቀሰባት’ውን ከምዘለው ብምርኣይ መልእኽቲ ንምሕላፍን እዩ ነዚ ውሳነ ወሲደ።”
ኣብ መወዳእታ ንስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ከምኡ’ውን ንመንእሰያት ተሕልፍዮ መልእኽቲ እንተሎ ዕድል ክህበኺ ምስ በልኽዎ እዚ ዝስዕብ መልእኽቲ ኣሕሊፋ አላ።
“ብርግጽ ብዙሕ ብድሆታት ኣለውና ግን ኸአ ክንዕወትን ክንገጥሞን ይክኣል እዩ። ነዚ ንምግባር ድማ ሓድነት የድልየና እዩ። ኣብ ሓደ ከተማ ወይ ዓዲ ዘለና ጥራይ ዘይኾነ ብዓለምለኸ ደረጃ ሓድነት የድልየና እዩ። ከምውጽኢቱ ድማ ሓደ ፍጻሜ ምስ ዘጋጥም ርኽብ እንተጸኒሑ ንምዕዋቱ ኣይንጽገምን ማለት እዩ። ሕጂ ድማ ምስ ምዕባለ ቴክኖሎጂ ነበይንና ብድሆታትና ክንገጥሞ የብልናን። ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ድማ ብዝተኻየደ ስምምዕ ሰላም ንዓና ዓብይ ፋጻሜ ዝሓዘ ዓመት’ዩ።”
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጥንታዊት ከተማ ሃረር ካብ ዝተመስረተትሉ 7ይ ክፍለ ዘመን ጀሚራ ማእከል ባህልን ልምድን ኣመንቲ እስልምና ኮይና’ያ ጸኒሓ። ኣብ መበል 16 ክፍለ ዘመን ድማ ኣሚር ኑር ኢብን ሙጀሂድ ኣርባዕተ ሜትር ንውሓት ዘለዎ ሓጹር ኣብ ዙርያ እታ ከተማ ሃኒጾም፡ እንተኾነ ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ ከተማ ክንየው እቲ ሓጹር ትሰፍሕ ምህላዋ ይፍለጥ።
ከተማ ሃረር ብዘለዋ ቅዲ ስነ ህንጻ፡ ባህላዊ አልባሳትን ኢደ ጥበብን ሓንቲ ካብ ቅርሲ ዓለም ተባሂለን ብትካል ዩኔስኮ ዝተመዝገባ ከተማታት ክትኸውን በቒዓ’ያ።
ህዝቢ ሃረር በቲ ነታ ከተማ ዘፍልጣ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት ይኾርዑ። እዚ ካብ መቃንን ሕብራዊ ፈትሊን ዝሰርሕዎ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት ካብ መትሓዚ ዝተፈላለየ ነገር ዝኾነ ጀምቢል፡ መመላኽዒ ገዛን ቆብዕን ዝአመሰሉ ስርሓት ዘጠቓለለ እዩ።
ናቪዳ ናይ ሞያ መሰልጠኒ ማእከል ካብ 2015 ዓ.ም ጀሚሩ ንመንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ ነበርቲ ከተማ ሃረር ንባህላዊ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት የሰልጥን።
እዚ ስልጠና ነቲ ባህላዊ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት እታ ከተማ ንከይጠፍእ ንምዕቓብ ምኳኑ’ውን መማህራን እቲ መሰልጠኒ ማእከል ይገልጹ።
ሰዓዳ ዓዲቦሽ “ ንደቂ ደቀይ እየ ነዚ ኢደ ጥበብ ዝምህር ዘለኹ ምክንያቱ ነዚ ባህላዊ ኢደ ጥበባዊ ስርሓትና ክጠፍእ ኣይንደልይን። ደቅናን ደቂ ደቅናን ባህሎምን ልምዶምን ከይፈልጡ ክዓብዩ ኣይንደልይን። ጽቡቕ ዝኾነ ባህሊ አለና። ንመትሓዚ ዝተፈላለየ ኣቑሑት ዝገልግል ብዙሕ ስርሓት አለና።”
ኣብዚ መሰልጠኒ ዝመሃሩ ብተወሳኺ ስርሓት ዕንጨይቲ፡ ምስፋይ ክዳውንቲ ከምኡ’ውን ጥልፊ ይስልጥኑ።
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከተማ ሃረር መበል 1010 ዓመት ዝኽሪ ምስረታ እታ ከተማ አኽቢራ። ኣብዚ በዓል ድማ ነበርቲ ኮነ በጻሕቲ ኣብ ዝተፈላለየ ባህላዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ቀንዮም።
ሓደ ካብ ተማሃሮ ተፈሪ የሱፍ “ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት’የ ነዚ ትምህርቲ ጀሚረ፡ ነቲ ዝጀመርኽዎ ስርሓት ወዲአ ክወጽእ ድማ ተስፋ ይገብር” ይብል።
እቲ መሰልጠኒ ማእኸል ብመንግስቲ ዝድገፍ ኮይኑ ተማሃሮ ብነጻ ከምዝመሃሩ ኣብዚ መሰልጠኒ ማእከል ዝስርሑ ስርሓት ድማ ናብ ዕዳጋ ቀሪቦም አታዊኡ ነቲ መሰልጠኒ ማእከል ከምዝውዕል ሓላፊ እቲ መሰልጠኒ ማእከል መሓመድ የሕያ የረድኡ።
“ ካብዚ ስልጠና ብዙሕ ጥቕሚ ክር ብ ይክኣል። መንእሰያት ደቂ አንስትዮ ንሞያ አዴታተንን ይቀስማ። ብተወሳኺ ነቲ ዝተወደአ ስርሓት ኣብ ዕዳጋታት እታ ከተማ ልዑል ጠለብ ይረኽብ ምህላው ንምፍላጥ እቲ ባህሊ’ውን ዓብይ አብርኽቶ አለዎ።”


text:
እዚ መምርሒ እዚ ንጀርመን ዝበጽሑ ሰባት፣ ንስደተኛታትን ንቅድሚት ናይ ጀርመን ዜግነት ንዝረክቡ ሰባት ተባሂሉ ዝተዳለወ’ዩ፡፡ ናይዚ መምርሒ ዕላማ እዚኦም ሰባት ኣብ ጀርመን ምእታው ካብዝጀምራሉ ዕለት ኣትሓሒዙ ብዛዕባ ጀርመን ዝተወሰነ ፍልጠት ንምሃብ’ዩ፡፡ ስደተኛታት ኣብ ዝምልከት ድማ ብዛዕባ እታ ዓዲ ጠቃሚ ዝኾነ መረዳእታ ንምሃብ’ዩ ምክንያቱ ድማ እቶም ስደተኛታት መንግስቲ ጀርመን ዘዳለዎ ናይ ጀርመን ቋንቋ ትምህርቲን ናይ ምፍላጥ ኮርስ ዘይክረክቡ ይክእሉ’ዩም ኣብ መስከረም 2015 ቢኤኤም ኤፍ (ናይ ጀርመን ስደተኛ ቢሮ) ከምዚ ዓይነት መምርሒ ኣየዳለወን፡፡ እዚ መምርሒ እዚ ብዝተፈላለየ ቋንቋ ዝርዝር ብዝኾነ መንገዲ ተዳሊው’ዩ ነዚ መምርሒንዝተፈላለዩ ወገናት ንምብፃሕ ብኦን ላይን ተዳሊው’ዩ፡፡ ኣብ ቀፃሊ እዋን ነቲ መምርሒ ብምሕታም ክነቅርብ ኢና፡፡
ናይዚ መምርሒ ቀንዲ ዕላማ ኣድላይ ዘበሉ መረዳእታ ምቅራብ’ዩ ፡፡አንተኾነ ግን ሓደ ሓደ ግዜ እዚ መምርሒ ከም ትዕቢትን ንስደተኛታት ምንእኣስን ይቱርጎም። ኣድለይ ብዝኾነ ትርጉም ዝተዳለወ እዚ መምርሂ ናይቲ ማሕበረሰብ ነቀፊታን ካልኦት ጉዳያት ተንፀባሪቁሉ’ዩ፡፡
ናይዚ መምርሒ ሓሳብን ትሕዝቶን በብዙሕ ሰባት ደገፍ’ዩ ተዳሊዩ ዘሎ ንኣብነት (ካብ ሶሪያ፣ ኣፍጋሂስታን፣ ሱዳን፣ ግብፂ፣ ፓላስታይን ዝመፁ ሰባትን ናብ ጀርመን ብቀረባ ዝመፁ ስደተኛታት፣ ሕዚውን ኣብ ጀርመን ዑቕባ ሓታቲ ኮይኖም ዝነብሩ ሰባት ዝተሳተፉሉዩ) ስደተኛታት ነዚ መምርሂ እዚ ሒዞም ክምርሑሉ ኣድላይ ነገር’ዩ፡፡
ነቲ ፕሮጀክት እዚ ምስ ስደተኛታት ክንመያየጥ ከለና ብኣወንታዊ ጉኒ ኣይተራእየን ፡፡ ክሳዕ ክንደይ ስደተኛታት ዘቃልል’ዩ ኢልና ምስ ሓተትናዮም ብኣንጻሩ ጠቓሚን ሓጋዝን ምዃኑ ሓቢሮምና። ናይ ሕቶታቶም መልሲ ኮይኑ ረኺቦሞ።


text:
Date: Thursday, 26 July 2018
መንግስቲ ኤርትራ ክኽተሎም ዝጸንሐ ፓሊሲታት ካብቲ "ንህላወ [እታ ሃገር] ኣብ ሓደጋ አእተወ" ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ግጭት ዝምንጩ ምዃኑን፡ እቲ ግጭት ኣብ ዝውገደሉ እዋን ናይ ፓሊሲ ለውጢ ክህሉ ግድን ምዃኑ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ኣቶ የማን፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ሰባዊ መሰላትን፡ ጉዳይ እሱራት'ውን ዝምልከት ሕቶታት'ውን ቀሪቦምሉ ነይሮም።
ንሱ ብዛዕባ ደረት-ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተሓቲቱ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ ምብቃዕ ናይቲ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዝጸንሓ ኩነተ-ኲናት ነቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ንቡር ማለት ናብ 18 ኣዋርሕ ከም ዝምለስ ኣተንቢሁ።
"ግጭት እንድኣ ዘይሃልዩ እቲ ቀንዲ መትከላት ናይቲ [ኣብ 1994 ዝተኣወጀ] ሕጊ ክትግበር'ዩ" ክብል ንጋዜጠኛ ቢቢሲ ኢማኑኤል ኢንጉዛ ኣብ ኣስመራ ገሊጹ።
እንተኾነ ግን፡ እቲ ሚኒስተር እቲ ለውጢ መዓስ ክትግበር ምዃኑ ብንጹር ዝሃቦ ሓበሬታ የለን።
እቲ ኣብ 1994 ዝተኣወጀ ሃገራዊ ኣገልግሎት ን18 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ኮይኑ፡ እዚ ድማ 6 ኣዋርሕ ወታሃደራዊ ታዕሊም ዘካተተ ምዃኑ ይፍለጥ።
ዶባዊ ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ድሕሪ ምውልዑ ድማ እታ ሃገር ኩነተ-ኲናት ብምጽንሓን፡ እቲ ብብይን ኮሚሽን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ንኤርትራ ዝተዋህበ ባድመ ዝርከቦም ቦታታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኢትዮጵያ ምህላዎም ነቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ደረት-ኣልቦ (ኢንደፍኒት) ክኸውን ከም ዘገደደ ሰበ ስልጣን ኤርትራ ብተደጋጋሚ ክገልጹ ጸኒሐም እዮም።
እንተኾነ ግን እዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ሰላምን፡ እቲ ኩነተ-ኲናት ብወግዒ ምብቅዑን፡ እቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ንቡር ክምለስ'ዩ ዝብል ትጽቢት እናዓዘዘ መጺኡ ኣሎ።REUTERSኣማኢት ኤርትራውያን መስርሕ ናይቲ ሓደገኛ ጉዕዞ ስደት ሂወቶም ሲኢኖም እዮም
ብዙሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ካብዚ ደረት-ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ካልኦት ምኽንያታትን ካብታ ሃገር ሂዲሞም ናብ ስደት ክውሕዙ ከምዝጸንሑ ይፍለጥ።
ኣሽሓት ካብዚኣቶም ድማ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ማዓስከራት ስደተኛታት ተዓቚቦም ይርከቡ።
ኣሽሓት'ውን ናብ ኣወሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ኪኖኡን ተሰዲዶም እዮም፡ እቶም ኣብኡ ክበጽሑ ዘይተዓደሉ ድማ ኣብ ምድረበዳታትን፡ ባሕርን ሂወቶም ሲኢኖም'ዮም።
ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብዛዕባ ሃገሩ ክትጅምሮ ዘለዋ ፓለቲካዊ ለውጥታት'ውን ተሓቲቱ ነይሩ።
ንሱ፡ "ግጭትን እንተድኣ ተወጊዱ ሓያሎ ናይ ፓሊሲ ለውጥታት ዘምጽ'ዩ ኢለ እሓስብ" ክብል ብድብድቡ ገሊጹ።
ኤርትራ ኣብዚ እዋን'ዚ ብዘይቅዋምን ሃገራዊ ባይቶን እትመሓደር ሃገር'ያ። ሃገራዊ ባይቶ ካብ ዝድስክል እውን ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ።
ነዚ ንምምላስ ነቲ ናይ 1997 ቅዋም ምትግባር ወይ ድማ ሓድቕ ቅዋም ብምንዳፍ፡ ብኡ መሰረት ንኹሉ ዘሳትፍ ሃገራዊ ምርጫ ምክያድ ክሓትት'ዩ።
ኣቐድም ኣቢሉ፡ ብ24 ግንቦት 2014፡ መዓልቲ ናጽነት ኣብ ዘስመዖ መደረ "ንመጸኢ መንግስታዊ ስርዓት መርሓ ፓለቲካዊ ጎደና ዝቕይስ ቅዋም ምንዳፍ ክጅምር ምዃኑ ኣብዚ ኣጋጣሚ'ዚ ክሕብር እፈቱ" ኢሉ ነይሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ታሕሳስ 2014 ንቴለቭዥን ኤርትራ ኣብ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ እቲ ኣብ 1997 ዝጸደቐ ቅዋም "ብግብሪ ኣብ ባይታ ከይኣወጅካ ዝሞተ ሰነድ'ዩ" ክብል ገሊጽዋ ነይሩ።GETTY IMAGESፐረዚደንት ኢሳይያስ ሓደ ካብቶም ንነዊሕ እዋን ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ መራሕቲ ኣፍሪቃ'ዩ
እቲ "ሓድሽ" ቅዋም ድማ "ብዘይ ዓውዓው፡ ብግብሪ ግን እቲ ዘድሊ ምድላዋት፡ ዘድሊ ምቅርራባት ወይ መጽናዕቲ ተኻይዱሉ እቲ ሰነድ ክዳሎ'ዩ። እቲ ሰነድ ኩሉ ሰብ ክፈልጦ፣ ክርደኦ ዘለዎ'ዩ" ድሕሪ ምባሉ ንዕኡ ዘሳልጥ "ሓደ ኣካል ቆይሙ ኣሎ" ክብል ገሊጹ ነይሩ።
ኣብ 2016 ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ "ኣነ ቅዋም ኣይብሎን'የ፡ ስርዓተ-መንግስቲ'የ ዝብሎ" ብምባል ገሊጽዎ። ይኹን'ምበር እቲ ዝተባህለ "ስርዓተ-መንግስቲ" እውን ክወጽእ ኣይተራእየን።
ይኹን እምበር ብ8 ሰነ 2016 ቀንዲ ፓለቲካዊ ኣማኻሪ ናይቲ ፕረዚደንት ዝኾነ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ ነቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ዝገበር ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ንምጽራይ ዝቖመ ኮሚሽን ዝቐረበ ጸብጻብ መልሲ ኣብ ዝሃበሉ እዋን፡ "ንምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋም ናይ'ታ ሃገር ዘሳልጥ ኮምሽን ምቛም" ከም ቀንዲ ዓወት ሃገሩ ጌሩ ኣቕሪብዎ ነይሩ።
ኣብ 2015 ድማ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ እቲ ኣብ 2014 ክንደፍ ምዃኑ ዝተዛረበሉ ቅዋም ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ "ኣነ ቅዋም ኣይብሎን'የ፡ መርሓ ጎደና ወይ ሮድ ማፕ እየ ዝብሎ" ክብል ገሊጽዎ'ዩ።
ብዘይብኡ ንኣካይዳ እቲ ፕረዚደንት ብምቅዋም፡ ቅዋማዊ መንግስቲ ክምስረት ዝጠለቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን፡ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን ዝነበሩን ካልኦት ፓለቲከኛታት ንሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሓደጋ ኣእቲኹም ተባሂሎም ብመንግስቲ ድሕሪ ምእሳሮም ሃለዋቶም ኣይፍለጥን'ዩ።
ቅድሚ ኲናት ናይ መጀመርታን መወዳእታን ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ
ጉዳይ ኢትዮ ኤርትራ፡ "ተሃዊኽካ ትደፍኦ ተደቢርካ ትሓፍሶ ከይኾነና"
"እቲ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ኣጀንዳ ብካልእ ረብሓታት ዘለዎም ወገናት ክድፋኣሉ ዝጸንሐ ጸለመ እዩ፡ ኤርትራ ከም ኩለን ካልኦት ሃገራት ኣብዝን ኣብትን ድኽመታት ኣለዋ። እንተኾነ ግን እቲ ኤርትራ ኣዝያ ዝኸፈአት ሰብኣዊ መሰል ዝግፈፈላ ሃገር ጌርካ ምቕራባ መሰረት ዘይብሉ'ዩ" ብምባል ኣቶ የማነ ነቲ መንግስቱ ክኽተሎ ዝጸንሐ ፓሊሲ ይከላኸል።
ኢትዮጵያ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብባይቶ ጸጥታ ዝተነብረ ማዕቀብ ክለዓል ኣቕሪባቶ ዘላ ሕቶ ክምስገን ዝግበኦ ምዃኒ እቲ ሚኒስተር ዜና ሓቢሩ።
"እንተኾነ ግን" ይብል ንሱ፡ "እቲ ወሳነ ሕጋዊ ነገር ስለዝኾነ እቲ ባይቶ ጸጥታ'ዩ ዝውስኖ" ኢሉ።
እቲ ኣብ 2009 ዝተነብረ ማዕቀብ ብሰንኪ'ቲ ኤርትራ ነቶም ኣብ ሶማል ዝንቀሳቐሱ እስላማውያን ዑጡቓት ኣልሸባብ ትድግፍ'ያ ዝብል ዝቐረበላ ክሲ እዩ ነይሩ። መንግስቲ ኤርትራ ግን ነቲ ክሲ ክነጽጎ ጸኒሑ'ዩ።STAN HONDAእቲ ማዕቀብ ብድፍኢት ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝተነብረ ምዃኑ ይንገር
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ጉዳይ ዘጻሪ ጉጅለ ብምቛም ዓመታዊ ጸብብጻብ ናብ ባይቶ ጸጥታ ከቕርብ ምጽንሑን፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኤርትራ ንኣልሸባብ ከምእትደግፍ ጭብጢ ከምዘይረኸብ ክገልጽ ጸኒሑ'ዩ።
እንተኾነ ግን፡ ኢትዮጵያ ዝነበረተን ጎረባብቲ ሃገራት፡ ኤርትራ ኣብ ውሽጠን ይኹን ኣብቲ ዞባ ዘይምርግጋእ ክትፈጥር ትጽዕር ኣላ ኢለን ብምኽሳሰን፡ እቲ ማዕቀብ ክቕጽል ክጉስጉሳ ጸኒሐን እየን።
እቲ ማዕቀብ ናይ ኣጽዋር እገዳን፡ ምድስካል ሕሳባት ባንኪ ናይ ገለ ሰበ ስልጣን ኤርትራን ዘካተተ'ዩ።


text:
ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ብ23 መስከረም 2018 ኣብ መድረኽ (paltalk) ዘተ መንእሰያት ሰዲህኤ ኣኼባ ኣካይዱ፡ ኣብዚ ኣኼባኡ “ገምጋም ኣብ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን እማመ ሓባራዊ ስራሕ ሰዲህኤን” ብዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ፡
ኣብቲ መብርሂኡ ብሓፈሻ ሰዲህኤ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንነዊሕ ዓመታት ዝጸንሐ ወጥሪ ሃዲኡ ህዝቢ ክልቴን ሃገራት ክራኸብ ምኽኣሉ ከምዝድግፎ ኣስፊሑ ገሊጹ። እንተኾነ እቲ ብዲክታተር ኢሳይያስ ዝቕለስ ኤርትራዊ ወገን ኣብቲ መስርሕ ምሕዳስ ዝምድና ዝኽተሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዘይፈልጦ፣ ዘይመትከላውን ዘይግሉጽን ኣገባብ ተቓውሞ ከም ዘለዎ ብኣብነታት ብምስናይ ገሊጹ። ኣብዚ እዋንዚ ነቲ ናይ ህዝብና ጽምኣት ሰላምን ሕሱም ተነጽሎን ተበሊጹ ህግደፍ ይወስዶም ናይ ዘሎ ስጉምትታትን ውሽጦም ዘይፍለጥ ስምምዓትን፣ መስርሕ ምርግጋጽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ዘደናጉዩ ጥራይ ዘይኮኑ፣ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ዝህድዱ ምልክታት ይረኣዩ ምህላዎም እውን ጠቒሱ።
ኣቶ መንግስተኣብ እዚ ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ንድሌትን ህልዊ ኩነታትን ህዝቢ ኤርትራ ዝጓሰየ ምዃኑ፥ ምስ ዘርዘረ፣ እስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ሃገርና ዘብሃጎም ናይ ግዳም ሓይልታት ዘርእይዎ ዘለዉ ምስ ጉጅለ ኢሳይያስ ናይ ምትዕርራኽ ምልክታት ህዝብና ብጽሞና ክከታተሎ ከም ዝግባእ ኣተንቢሁ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ንኩነታት ኤርትራ ከም ዝጸልዎ ዝጠቐሰ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም፣ ኣተሓሒዙ ኣካይድ ዲክታቶር ኢሳይያስ ናይ ህልኽን ቂምን እምበር ንናይ ህዝቢ ኤርትራ ረብሓ ኣብ ግምት ዘእተወን ኣርሒቑ ዝጠመተን ከምዘየለ ገሊጹ።
ኣቶ መንግስተኣብ ኣብቲ ንህጹጽነት ሓቢርካ ምስራሕ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ብዝምልከት ዝሃቦ መግለጺ፥ ሰዲህኤ ኣውጺኡ ይሰርሓሉ ብዛዕባ ዘሎ ኣብ ኣርባዕተ ነጥብታት ማለት፥ ምዕቃብ ልኡላውነት ኤርትራ፣ ምውጋድ ስርዓት ህግደፍን ናይ ጭቆና ትካላቱን ከምኡ እውን ኣብ ምትካል ብዙሕነታዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓትን ምውሓስ ኩሉ መሰረታዊ መሰላትን ዘትከለ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ እማመ ዝምልከት መብርሂ ሂቡ፥ ኣብዚ እዋንዚ ብመሰረት እዚ እማመ ምስ ዝተወሰና ውድባት ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ምቅርራብ ተስፋ ዝህብ ምዃኑ ሓቢሩ፣ ሰዲህኤ ምስቶምቅሩባት ኮይኑ ንመጻኢ’ውን ክደፋሉ ምዃኑ ኣረጋጊጹ። ኣተሓሒዙ ከኣ እቲ እማመ ከከም ደረጃኡ ካብ ብሓባር ምስራሕ ጀሚሩ ክሳብ ፍጹም ምትሕንጻፍ ዝኸይድ ምዃኑ ኣብሪሁ። ኣብዚ ገለጻኡ፣ ሎሚ ኪኖ ምውሓስ ዲሞክራሲ ምዕቃብ ኤርትራን ክብራን እውን ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ብደሆ ምዃኑ ብምጥቃስ ዳግማይ መጸዋዕታ ንሓባራዊ ስራሕ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣቕሪቡ፣
ኣቶ መንግስተኣብ ድሕሪቲ ሰፊሕ መግለጺኡ፣ ንዝቐረቡ፣ “ንደመር ዝብል ኣብ ኢትዮጵያ ዝቃላሕ ዘሎ ጭረሖ ንመን ይምልከት?፣ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣበይ ወዲቑ?፣ ሃንደበታዊ ዝምድና ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ጅቡትን እንታይን መን ዝደረኾን እዩ?፣ ኣብዚ እዋንዚ ምስ ጉጅለ ዲክታቶር ኢሳይያስ ዝመሓዘዉ ዘለዉ ወገናት ሕቡእ ኣጀንዳዶ ይህልዎምዶ?፣ ህልዊ ዝምድና ኤርትራዊ ተቓውሞን መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ? ዝብሉ ዝርከብዎም ሕቶታት ግዜ ወሲዱ ብዝርዝር መሊሱ፡
ኣብ መወዳእታ ኣኼባኡ ንምጥቕላል ኣብ ዝሃቦ ቃል ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ ወሳኒ ናይ ታሪኽ ምዕራፍ ከም ዘለና ጠቒሱ ካብዚ ዘለናዮ ብዓውት ንምውጻእ ንውሱናት ወገናት ዝግደፍ ዘይኮነ ንኹሉ ኤርትራዊ ዝምልከት ሃገር ናይ ምድሓን ዕማም ምዃኑ ጠቒሱ፣ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ፈታዊ ህዝቡን በብዓቕሙ ክረባረብ ጸዊዑ። ህዝቢ ኤርትራ ንሓቢሪካ ምስራሕ ከተባብዕን ካብዚ መተካእታ ዘየብሉ ምርጫ ንዝርሕቁ ወገናት ከኣ ተጽዕኖኡ ንኽገብርን ከኣ ጸዊዑ።


text:
ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ይረኽብዎ ዘለው መሃያ እኹል ኣይኮነን ዝብል ካብቲ ቤት ምኽሪ ካብ ዝተልዓሉ ብርከት ዝበሉ ሕቶታት ሓደ ነይሩ።ኣባል ፓርላማ ዶ/ር ኣሸብር ኣባላት ፓርላማ ከም ካልኦት ሃገራት ብዙሕ ገንዘብ ይከፈል ዝብል እምነት ዋላ እንተዘይሃለወኒ ‘’ግን ንህዝቢ ካብ ምኽባርን ነቲ ቤት ምኽሪ ካብ ዝውሃቦ ኽብርን ብምብጋስ ሓደ ኣባል ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ባኒ እናሓሰበ ፅቡቕ ሕጊ ከውፅእ፤ኣፀቢቑ ክከራኸር ይኽእል እዩ ዝብል እምነት የብለይን።’’ኢሎም።
ምንስቴር ሶፊያን መሓመድ ግን እቲ ወሳኒ ባዕሉ እቲ ቤት ምኽሪ ምዃኑን ጊደ ምንስትሪ ገንዘብን ኢኮኖምን ምሃብ ምኽሪ እዩ ክብሉ መሊሶም።
ብሕታዊ ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ንስራሕቲ ባቡር ከምኣብነት ብምጥቓስ ን51 ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ዝተመደበ ዝርዝር በጀት ኣይርኣይን ዘሎ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድ በጀት ዝምደበሎም ናይ መንግስቲ ኣብያተ ፅሕፈት ተባሂሎም ኣዋጅ ዝወፀሎም ከምዘለውን ገለ ገለ ናይ ልምዓት ትካልት ድማ ከምይ ከምዝምሓደሩ፣በጀቶም መን ከምዝፅድቖ፣ሒሳቦም መን ከምዝምርምሮ፣ ዝሰርሕሉ ስርዓትን ኣዋጅን ኣሎ ክብሉ ኣብሪሆም።
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝቕፅል ኣኼባ ነቲ በጀት ከፅድቖ ትፅቢት ይግበረሉ።


text:
ኣብ‘ቲ ምስ ኢትዮዽያ ዘዳቡብ ከባቢ ሶማልያ ዝተኸሰተ ሞት ህፃናት መጠኑ ውሱን ምንካይ ከምዝተራኣየሉ፣ኣብ ምትሕብባር ሰብኣዊ ጉዳያት ኣሜሪካዊ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ገሊፆም።ምክትል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብሪጅት ነዚ ሪኢቶ‘ዚ ዝሃቡ፣ነቲ 120 ሽሕ ካብ ደርቂ ዘጥቀዖ ዞባታት ሶማልያ ሃዲሞም ዘዕቆብሉ ካምፕ ዶሎ ኣዶ ድሕሪ ዝገበርዎ ምብፃሕ‘ዩ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ንጉዳያት ስደተኛታትን ኣጋይሽንን ንክከታተልሉ ዝሾሞም ምክትል ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብርጅት፣ሎም-ዘበን ናብ ዶሎ-ኣዶ ሳልሳይ መገሻ ፈፂሞም‘ለው።
ንሶም ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣ትካላት ሰብኣዊ ጉዳያት ኣብ ምኽፋት ሕክምናዊ ማእከላትን፣ካብ‘ቲ ደርቂ ዘጥቀዖ ዞባታት ሶማልያ ዕለታዊ ናብ ኢትዮዽያ ዝኣተው ስደተኛታትን ኣብ ምምዝጋብ ዝናኣድ ተግባር ፈፂሞም ኢሎም።እንተኾነ ሎሚ‘ውን ብርክት ዝበሉ ህፃናት ብጠንቂ ጉድለት ኣመጋግባን ካልኦት ፀገማትን ይሞቱ ከምዘለው ሓቢሮም።
”መጠን ሞት ቅድሚ ክልተ ወርሒ ከምዝነበሮ‘ዩ ዘሎ።ኣብ‘ዚ ቀረባ ለበዳ ንፍዮ ተኸሲቱ ነይሩ።እንተኾነ ዝምልከቶም ወገናት ንምጥፋእ‘ቲ ለበዳ ግቡእ ቅሩብነት ነይሩዎ‘ዮ።መጠን ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀዩ ህፃናት ግና ከም‘ቲ ቅድሚ ሽዱሽተ ሰሙን ዝነበረ‘ዩ ዘሎ።ስለዚ እዚ ፀገም‘ዚ ንክንኪ ክንዲ ዝካኣለና ክንፅዕር ይግባእ” ኢሎም ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ።
ሚስተር ብሪጅት ኣብ ዘረበኦም፣እቲ ኣብ ዶሎ ኣዶ ዝራኣይ ዝኸፍአ መጠን ሞት ህፃናት ትሕቲ ሓሙሽተ ዝዕድሚኦም ካብ ሽሕ ህፃናት ፲፭ ከምዝኾነ ገሊፆም።
ብሰንኪ ጥምየት በዝሒ ዝሞቱ ሶማልያውያን ዛጊድ ሰላሳ ሽሕ በፂሑ‘ሎ፣ ዕለት ዕለት ድማ ይውስኽ‘ሎ።ጥምየት ዝያዳ ዝገበለሉ ደቡባዊ ሶማልያ ግና ንትካላት ረድኤት ሎሚ‘ውን ዕፁው‘ዩ። ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ኣብ ዝርከብ ዞባ፣በዝሒ ዝሞቱ ሰባት ንምፍላጥ ኣይተኻእለን።
እቶም ኣሜሪካዊ ባዓል-ስልጣን፣ኣብ ድኳን ዶሎ ኣዶ ድሕሪ ምድቃስ ዝሃቦም ትምህርቲ፣ትርጉም እቶም ንህፃናት ካብ ጉድለት ኣመጋግባን ንፍዮን ንምድሓን ከቢድ ፈተና ኣጓኒፍዎም ዘሎ ብርክት ዝበሉ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ትካላት ዘሕልፍዎ ዘሎ ህይወት ክፈልጡ ከምዘኽአሎም ሓቢሮም።
”ካብ‘ታ ዝሓደርኩላ ሓንቲ ለይቲ፣ምስተመለስኩ ነብሰይ ምስተሓፀብኩ፣ናብ ኣእዛነይ ንዝኣተወ ዶሮና‘ውን ኣራገፍኩ።ንድሕሪት ምልስ ኢለ፣ኣብ‘ቲ ዝሓደርኩሉ ከባቢ ዝነብሩ ዘለው፣ብዘይምቁራፅ ብሃሩርን ዶሮናን ዝሳቀዩ፣ ሓቂ ንምዝራብ ከቢድ ፈተና‘ዮም ዘሕልፉ ዘለው” ይብሉ ንሶም።
ዝያዳ ዘሻቅለኒ ግና ይብሉ ምክትል ምንስቲር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብሪጅት፣ማሕበረ-ሰብ ዓለም ናብ‘ቲ ኣል-ሸባብ ዝቆፃፀሮ ዞባታት ሓያል ጣልቃ ምትእትታው እንተዘይገይሩ ዓሰርተታት ኣሻሓት ሰባት ክሞቱ‘ዮም ዝብል ምኻኑ ገሊፆም።


text:
ብመሰረት 2016 ዓለም-ለኸ ሪፖርት ሕጉሳት ሰባት፣ ህዝቢታት ቡሩንዲ፣ ቤኒን፣ ሩዋንዳ፣ ጊኒ፣ ላይቤርያ፣ ታንዛንያ፣ ማዳጋስካርን ቶጎን፣ ዘይሕጉሳት ኣህዛብ ምኻኖም ኣፍሊጡ።
ብመሰረት 2016 ዓለም-ለኸ ሪፖርት ሕጉሳት ሰባት፣ ህዝቢታት ቡሩንዲ፣ ቤኒን፣ ሩዋንዳ፣ ጊኒ፣ ላይቤርያ፣ ታንዛንያ፣ ማዳጋስካርን ቶጎን፣ ዘይሕጉሳት ኣህዛብ ምኻኖም ኣፍሊጡ።
ዳይረክተር’ቲ ትካል መፅናዕቲ ጃን ክሊፍተን ‘ኣብ’ቲ መፅናዕቲ ከም ሃገራዊ ፍርያት፣ ዕድመ ሰባት፣ ብልሽውና፣ ማሕበራዊ ደገፋትን ኣብ ህይወት ንዘድልዩኻ ንምውሳን ዘሎ ሓርነት ከምረቛሒ ከምዝተወሰዱ’ ጠቂሱ።
ኣብ ላይቤርያ ለበዳ ኢቦላ ንሰባት ታሕጓሶም ከምዝመንጠሎም እቲ መፅናዕቲ ይሕብር።
ኣብ ሩዋንዳ ዘጓነፎም ኣልዒሉ ክዛረብ ከሎ ሩዋንዳ ንሓቂ ዝተጎብለላ’ያ ምኽንያቱ፣ ናይ ኣፍሪቃ ሲንጋፖር እናተባሃለት ትፅዋዕ፣ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ግና ክሳዕ ክንዲ’ቲ ዝጋነን ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢ ኣይራኣየላን በለ ንሱ።
ኣዝዮም ሕጉሳት ህዝቢ ዝነብሩላ ሃገር ዴንማርክ ክትኮን ከላ ስዊዘርላንድ ድማ ትስዕብ። ኣይስላንድ፣ ኖርዌይ፣ ፊንላንድ፣ ካናዳ፣ ኔዘርላንድ፣ ኒውዚላንድ፣ ኣውስትራልያን ስዊድንን’ውን ብቅደም ሳዓብ ሃገራት ሕጉስ ህዝቢታት ተባሂለን ተሰሪዐን ኣለዋ።


text:
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ጭፍለቓ ጠጠው ንምባል ዝዓለመ ስጉምቲ ንምውሳድ ኣመራጽታት ይርኢ`ሎ
ሎሚ ኣብ ትሪፖሊ `ታጆሪ` ዝተባህለ ኸባቢ፡ ኣማኢት ሰባት ኣንጻር መንግስቲ ተሰሊፎም ኔሮም-ግን ሓይልታት ጸጥታ ተቐላጢፎም ናብ`ቲ ቦታ ብምኻድ ከምዝበተንዎም ሮይተርስ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ፈረንሳ፡ ኣንጻር መራሒ ሊብያ ንዝዋግኡ ዘለዉ ሓይልታት ንምድጋፍ፡ “ምጅማር ግዙፍ ወፍሪ” ዝበለቶ ሕክምናዊ ረድኤት ናብ ምብራቓዊት ኸተማ በንጋዚ ትልእኽ ከምዘላ ኣፍሊጣ።
ኻብ ርእሰ-ኸተማ ትሪፖሊ 50 ኪ.ሜ ንምዕራብ ትርከብ `ዛዊያ` ኣብ ቁጽጽር ተቓወምቲ ድሕሪ ምውዳቓ፡ ሕጂ ብ2ተ ሺሕ ዝኾኑ ወተሃደራት ቓዛፊ ተኸቢባ ከምዘላ ነበርታ ይገልጹ`ለዉ።
ሓደ ላዕላዋይ በዓልስልጣን ሊብያ ድማ፡ ኣንጻር መንግስቲ ሊብያ ንዝተወስደ ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ነቒፉ።
ብኻልእ ወገን ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት፡ ናብ ማልታ ሰፊሕ ጻዕሪ ምውጻእ ስደተኛታት ይካየድ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ንምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
ለበዋ ንዓመተ 2017
ክቡራት ኣንበብቲ ነዛ ሓጻር መልእኽቲ ብትዕግስቲ ክተንብቡዋ እምሕጸነኩም። ብቀዳምነት ርሑስ ሓድሽ ዓመት ክኾነልኩም እምነ። ብምቕጻል፡ ኣብዚ ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኵነታት ኣብ ዘለዉሉ እዋን፡ ኣብ ወጻኢ እንነብር ኤርትራውያን፡ ነፍስወከፍና ክንገብሮ ዝግብኣና ንገብርዶ ኣለና ኣይንገብርን ኢልና
ክቡራት ኣንበብቲ ነዛ ሓጻር መልእኽቲ ብትዕግስቲ ክተንብቡዋ እምሕጸነኩም።
ብቀዳምነት ርሑስ ሓድሽ ዓመት ክኾነልኩም እምነ። ብምቕጻል፡ ኣብዚ ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኵነታት ኣብ ዘለዉሉ እዋን፡ ኣብ ወጻኢ እንነብር ኤርትራውያን፡ ነፍስወከፍና ክንገብሮ ዝግብኣና ንገብርዶ ኣለና ኣይንገብርን ኢልና ንነፍስና ክንሓትት ይግብኣና። ናይዚ መልሲ ንምርካብ ድማ ብዙሕ ኰለል ዘድሊ ኣይመስለንን። ወዮ ወዲሰብ ሓቂ ኣይፈትዋን እዩ’ምበር እቲ ቅኑዕ መልሲ ብኣሉታ ዝምለስ እዩ። እንታይ እዩ እቲ ጸገም ኣብ ዝብል ሕቶ ምስ እንኣቱ፡
- እኹል ተወፋይነት ስለ ዘይብልና
- ቅኑዕ ኣገባብ ቃልሲ ንጥቀም ስለ ዘየለና
- ኣብ ዕላማና ስለ ዘይንጸናዕና
- ኣብ ነንሓድሕድና ተጻዋርነት ስለ ዘየማዕበልና
- ደሞክራስያዊ ባህሊ ስለ ዘየስፈንና
- ቀዳምነት ብዛዕባ ዝወሃቦም ጕዳያት ኣብ ክንዲ ምዝራብ ኣብ ካልኣዊ ጕዳያት ነተኵር ስለ ዘለና
- ቅኑዕ ኣፈታትሓ ግርጭት ንጥቀም ስለ ዘየለና
- ማሕበራዊ ድሕረት ስለ ዘሎና
እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ ነጥብታት ከም ቀንዲ ድኻማትና ዝትቀሱ ኮይኖም ከም መርኣያ ሳዕቤኖም ነዚ ዝስዕብ ዝርዝራት ክጥቀስ ይከኣል።
- ደለይቲ ፍትሒ ተባሂልና ኣኼባ ወይ ጉባኤ ክጽዋዕ ከሎ ወይ ሓደ ዕማም ክወሃበና ከሎ ቀምሽ ኣደይ ሓንኵሉኒ ዝዓይነቱ ምኽንያት ብምሃብ ኣብ ኣኼባ ኣይንርከብን ወይ ድማ ነቲ ስራሕ ኣይንፍጽሞን።
- ኣብ ቃልሲ ክንጥቀመሉ ዝግብኣና ቅኑዕ ኣገባብ ከሎ ብዝመሰለና ክንከይድ ናይ ምድላይ ኣንፈት ይርአ። ቃልሲ ክብሃል ከሎ ብመምርሒታት ተቐዪድካ ምኻድ ንዓወት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ብኣቋራጭ ዝዕወት ቃልሲ ዘሎ እናመሰለና ግዲ ኾይኑ ወይ ጕድለት ንቕሓት ግን ቅኑዕ ኣገባብ ቃልሲ ክነካይድ ኣይንርአን። ገለ ብረታዊ ቃልሲ እዩ ኣድላዪ ክንብል ከለና፡ ገለ ድማ ፖለቲካውን ጐነጻውን፡ ገለ ድማ ዘይጐነጻዊ ጥራይ፡ ገለ ካብታትና’ውን ኣብ ጽገናዊ ለውጢ እንኣምን ኢና። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ ግን ነፍወስከፍ ምንቅስቓስ ቅኑዕ በቲ ዝኣመነሉ ኣገባብ ቃልሲ ጸኒዑ ክቃለስ ዘይምኽኣል ተርእዮ ኣሎ። ግድን በቲ ኣነ ዝኣምነሉ ኪድ ኣይብሃልን እዩ።
- ዝኾነ ሰብ ኣብ ሓደ ዕላማ ወይ ምንቅስቓስ እንተ ተሳቲፉ ጸኒዑ ክቃለስ ኣሎዎ። ካብኡ በለ ቃልሲ ክብሃል ከሎ ክውዕየካ ብማንካ ክዝሕለልካ ከሎ ድማ ብኢድካ ኣይኮነን። ብፍላይ ኣብ ወጻኢ እንነብር ምስ ኵነታት ስራሕ ይኹን ኵነታት ንነብረሉ ዘለና ሕብረተሰብን ባህልን ናይ ምሕንቃቕ ነገር ነርኢ ኢና። ህዝብና ኣብ ምንታይ ኵነታት ከም ዘሎ ንፈልጥ ካብ ኮንና ግን ቍሩብ ሕልና ክንገብር ክንክእል ኣለና። ኣብ ውሽቲ ዝነብር ህዝብና’ኮ ዘሎዎ! ኣነ ደኣ እበልዕ፡ እሰቲ እኽደንን ከም ድላየይ እንቀሳቐስን ኣለኹ፡ ብምባል ነቲ ካባና ዝግባእ ነገር ኣብ ምፍጻም ክንነጥፍን ብጉሳት ክንከውን ይግባእ።
- ኣብ ነንሓድሕድና ምክብባርን ተጻዋርነትን ስለ ዘይብልና ሓድነትና ድልዱል ኣይኮነን። ይትረፍ ክድልድል፡ ኣብ ክንዲ ምሉእ ዓቕምና ኣንጻር ቀዳማይ ጸላኢ ነቕንዖ፡ ኣብ ነንሓድሕድና ክንተሃናዀት ንጽንቅቖ ኣለና። እዚ ልክዕ ከምቲ ኣቕሑ ብክቡር ዓዲጉ ብሕሱር ዝሸይጥ ዓሻ ነጋዳይ የመሳስለና ኣሎ። ኣሕዋት ቍሩብ ንሕሰብ! ቃልስና ከምቲ ኣቦታትና ዝብሉዎ፡ ዛግራ ናብዚ መሸንጐጋ ናብቲ ኣይንግበሮ።
- ብፍላይ እቶም ኣብ ኤውሮጳ እንነብር ኤርትራውያን ካብቲ ንነብረሉ ሕብረተሰብ ክንመሃር ክንክእል ኣለና። ኤውሮጳውያን ኣብ ባይቶኦም ብዛዕባ ዝተፈላለየ ጕዳያት ብክትዕ ሃመድ ክጋበሩ ውዒሎም ኣማስያኦም ብሓደ ኮፍ ኢሎም ክሰትዩን ክዘናግዑን ንርእዮም። እቲ ኣብ ባይቶ ዝገብሩዎ ንህዝቢ ብጋህዲ ዝርአ ክትዕ’ውን ናህሪ ዘይተሓወሶ ልዙብን ርጉእን ኣገባብ ምዃኑ ኣዝዩ ይምስጠካ። ቍሩብ ንሕሰብ፡ ንሳቶም ዝገፍዖም ጸላኢ ዘይብሎም ከለዉ እዮም ከምዚ ንርእዮም መንፈሳዊ ቅንኢ ዘሕድር ዘተን ልዝብን ዘካይዱ። ንሕና ግን ናይ ሓባር ጸላኢ ከለና፡ ኣብ ግዜ ሰላማዊ ሰልፍታት ጐረሮና ክሳዕ ዝጭደድ ዳውን ዳውን እናበልና ክንስና ጽምውዋር ዝብሃል ሓሪሙና ንርአ ኣለና። ከምዚ ሎሚ ህግደፍ ነቲ ክቡር ባህልና መሃነኑ ከየጥፍኣሉ ከሎ፡ ኣቦታትናን ኣቦሓጐታትናን ኣብ ናይ ዓዲ ባይትኦም ብስነስርዓትዮም እሂን ምሂን ዝብሃሉ ነይሮም። ቈልዓ ኮይነ ንዓድና እከይድ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ዓበይቲ ዓዲ ኣብ ባይቶ ሃዲኦም ክዝትዩ ከለዉ ሕጂ ኮይኑ ይረኣየኒ። ስለዚ፡ ሓደ ሰብ ኣብ ፈይስቡክ ይኹን ኣብ ፓልቶክ ርእይቶኡ ስም ዝህብ፡ ስሙን ዘይስሙን እናሃብና ክንጽሕፍ ወይ ክንዛረብ ከለና ብመሰረቱ ቅኑዕ ኣይኮነን፡ ነቲ ቃልሲ ድማ ንድሕሪት ዝጐትት ተግባር እዩ። ዝኾነ ሰብ ይትረፍ ሓሳቡ ክገልጽ መሰል ካልኦት ክሳዕ ዘይገሃሰ ድላዩ ክገብር መሰል ኣሎዎ። ስለዚ፡ ንሕና ዘይንሰማምዓሉ ርእይቶ ምስ ዘፍስስ ክንቍጥዖ፡ ክንድህሎን ክነጥቅዖን ግቡእ ኣይኮነን። ናይ ሓደ ጽፉፍ ሕብረተሰብ ባህሊውን ኣይኮነን። ስለዚ፡ ኣብቲ ጽባሕ ንግሆ ዝትከል ሰላምን ደሞክራስን ዝሰፈኖ ስርዓት ብግቡእ ክንዋሳእ እንተዄንና ካብ ሕጂ ነዚ ምዕቡል ናይ ኣቦታትና ባህሊ ክንርዖሞ ኣለና። ደሓር ከኣ ንህግደፍ ዘይደሞክራስያዊ ጭፍራ እዩ ዝብል ቅጽል እናሃብና፡ ንሕና ከምኡ ኦኣይነት ባህሪ ክነጥሪ እንተዄንና ብየናይ መለክዒ ኢና ንቃወሞ ዘለና? ንስልጣን ጥራይ ዲና ንህግደፍ ንቃወሞ ዘለና? ኣይመስለንን። ምስ ህግደፍ መትከላዊ ፍልልይ እዩ ዘሎና። ፍልልይና ግን ብተግባር ክነርእዮ ኣለና። ጭርሖናን ተግባራትና ክሳነ ኣሎዎ።
- መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ደለይቲ ፍትሒ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ መንእሰያት ዝርአ ኣሉታዊ ተርእዮ ኣሎ። ብልጭ ኢሉ ዝጠፍእ ስለ ዘይኮነ ድማ ቀሊል እናመሰለ ሳዕቤናት ከኸትል ጸኒሑ። ንህዝብና ኣዝዩ ዘሳቕዮ ዘሎ ህላዌ ኢሰያስ እዩ። ስለዚ፡ ኵሉ ዓቕምና ንኢሰያስ ብኸመይ ንእለዮ? ዝብል ክኸውን እዩ ዘሎዎ። እንተ ተዓዘብና ግን ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት፡ ኣብ ፓልቶክን ኣብ ፈይስቡክን ብዛዕባ ዝተፈላለየ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣገዳስነት ዘይብሉ ተጋደልቲ ሰፋቱ ድዮም ኣይኮኑን? ኣየነይቲ ባንዴራ ኢና ንጥቀም? ታሪኽ ቃልሲ ኤርትራ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ድዩ ኣይኮነን? ብዛዕባ ቅዋም እንታይ ንግበር? ሕቶታት ብዙሕ ተጻሒፉን ተዘሪቡን። ብቀዳምነት ክንፈልጦ ዘለና፡ ንሕና መን ስልጣን ምስ ሃበና ኢና ብዛዕባ እዚ ጕዳያትዚ ክንውስን? ይትረፍ ስልጣን ክህልወና ህዝቢ ከም ወግዓውያን ተቓለስቲ ክእምነልና እንተኾይኑ’ውን ቅድም ሃደ ጭቡጥ ዝኾነ ፍረ ክነርኢ ኣለና። ንባዕልና ሓቢርና ኣብ ሓደ ስሙር ግንባር ወይ ግዝያዊ መንግስቲ ከይተጠርነፍና ብህዝቢ ኣፍልጦ ክንረክብ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ስለዚ፡ መጀመርያ ኣንጻር ወልቀምልኪ ንገብሮ ቃልሲ ብኣድማዕነት ንሓዞ። ንሱ ምስ ወዳእና እቲ ድሕሪ ስርዓት ኢሰያስ ዝትከል ብዝህቢ ዝተመርጸ ሕጋዊ ኣካል ወይ ባይቶ ንባንዴራ፡ ቋንቋ፡ ሕቶ መሬት፡ ሕቲ ገበነኛታት፡ ሕቶ ቅዋም ወዘተ ክውስን እዩ። ስለዚ፡ ነቲ ነገር መን መርዓት ምስ በለኺ ትኰሓሊ ኣይንግበሮ። ደሓር ከኣ ቦኣቢኡ ህዝብና ይኹን ማሕበረሰብ ዓለም ይዕዘበና ከም ዘሎ ክንፈልጥ ኣለና። ሰላሳ ዓመት ክንቃለስን ብሃያላት መንግስታት ዝተደገፈ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ዝነበሮ ገዛኢ ሓይሊ ክንስዕር ዘይጸገመና ህዝቢ ንሓደ ኣብ ሕብረትሰብ ኤርትራ ሰፊሕ ባይታ ዘይብሉ ውልቀመላኺ ካብ ስልጣኑ ምእላይ ከመይ ኢሉ ክጽግመና ይኽእል? ብናትና ድኻም እንተ ዘይኮይኑ እቲ ኦኣቕም ኣሎ!!
- ዝኾነ ቃልሲ ይኹን ውልቀሰብ ግቡእ ኣፈታትሓ ግርጭት ክፈልጥ ክኽእል ኣለዎ። ይትረፍ ኣብ ቃልሲ ዘሎ ምንቅስቓሳት ውልቀሰባት ኣብ ዝበኣሱሉ ግዜ’ውን ኣሕዋት ወይ ኣዕሩኽ ክኾኑ ከልዉን ጓኖት ኣብ ዝኾኑሉ እዋንን እቲ ኣፈታትሓ ከከም ኵነታቱ ክፈላለ ይኽእል። ዜርካ ዜርካ ግን ጽልኢ ብጽልኢ ስለ ዘይፍታሕ ኵሉ ጻዕርና ንግርጭታት ብልዝብን ብዘተን ኣብ ምፍታሕ ዘተኰረ ክኸውን ኣለዎ። ብፍላይ ኣብ ቃልሲ፡ ንካልኣዊ ግርጭታት ብልዝብ ምፍታሕ ዝብል መትከል ክንትግብሮ ኣለና። ህሓሓኤ ምስ ተሓኤ ዝነበሮም ግርጭት ካልኣዊ ክነሱ ዘይምለክዑ ሒዙ ናብ ብረታዊ ግጭት ስለ ዘምርሐ ብዙሓት ጀጋኑ ብከንቱ ተሰዊኦም። ድሒሮም ግን ሳላ ጸቕጢ ህዝቢ ክላዘቡን ብሓደ ክሰርሑን ክኢሎም። ድሒሩ ግን እቲ ንዘተ ዝጭርሕ ዝነበረ ህግሓኤ ምስ ደልደለ ንትሓኤ ብወተሃደራዊ መንገዲ ካብ ሜዳ ኤርትራ ሰጕጉዋ። ሕጂ’ውን ደለይት ፍትሒ ብረት ስለ ዘይሓዝናን ኣብ ደሞክራኢ ዝሰፈነን ሃገራት ንነብር ስለ ዘለናን ኢና’ምበር፡ ዕጥቃዊ ቃልሲ ነካይድ ውድባት እንተ ንነብርስ፡ በዚ ንኽተሎ ዘለና ኣገባብ ብገለ ኣጋጣሚ ኣብ ረጽሚ ክንኣቱ ቀሊል ነይሩ ዝብሉ ተዓዘብቲ ኣለዉ። ስለዚ፡ ኣብ ሓደ ዕላማ ስለ ዘለና ኣብ ልዝብን ዘተን ንእመን። ይትረፍ ኣንጻር ከማና ተቓለስቲ ኣንጻር ደገፍቲ ህግደፍ’ውን ግዕዙይ ቃላት ክንጽሕፍን ክንዛረብን ቅኑዕ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ጸላኢና እቲ ስርዓት እዩ’ምበር ደገፍቱ ኣይኮኑን። ነቲ ስሮኣትኮ ኩላትና ንድግፎ ኔርና ኢና። ናይ ሕጂ ደገፍቱ’ውን ጽባሕ ንግሆ ራሕሪሖሞ ናባና ክመጽኡ ምዃኖም ክንፈልጥ ኣለና። ስለዚ፡ ነዚ ፈሊጥና ከም ዘይቀርቡና ኣይንግበሮም። ኣገባብ ቃልሲ ንፍለጥ።
- ማሕበራዊ ድሕረት ክብሃል ከሎ ንሰፊሕ ኣርእስቲ ዘጠቓልል እዩ። ከም ሓቂ ሕብረተሰብና ምቕሉል፡ ተደናጋጺ፡ ተቐባል ጋሻን ለዋህን እዩ። ካልእ ይትረፍ ሰቡ ተቐቲሉዎ’ውን ኣብ ነገር ከይኣተወ ብዕርቂ እዩ ዝፍጽሞ። ኣብዚ ሕጂ ሒዝናዮ ዘለና እዋን ኣብ መንእሰያት ዝርአ ዘሎ ባህሪ ግን ቍሩብ ዘሰክፍ እዩ። ሳላ ምህዞ ኢንተርኔትን ምዕቡል መራኸቢ ብዙሓንን ወዲሰብ ብፈይስቡክ፡ ትዊተር፡ ኢንስታግራም፡ ሞባይል፡ ኢመይል፡ ጉግል ዝደለዮ ሓበሬታ ይእክብን ይዝርግሕን። እዚ ኮይኑ መንእሰያትና፡ ብዘይካ ውሑዳት ዝበዝሑ ነዚ ብልጫ’ዚ በቲ ዝድለ መልክዑ ክጥቀሙሉ ኣይተራእዩን። ኣብ ፈይስቡክን ፓልቶክን ክንጻረፍን ቆሎ ጥጥቖን ክነዕልል ንውዕል ወይ ነምሲ እንተዄንና፡ ናይ ምሕሳብ ዓቕምና በቲ ዝድለ መጠን ክዓቢ ኣይክእልን እዩ። ስለዚ፡ ኣብ ኣተሓሳስባና፡ ኣዘራርባና፡ ኣጸሓሕፋና፡ ኣካይዳና፡ ኣብ ምድላብ ፍልጠት ለውጢ ክነምጽእ እንተዄንና፡ ንዓበይቲ ክንውከስን ምንባብ ክነዘውትርን ይግብኣና። ወዲሰብ ከንብብ ዘይክእል ወይ ፍልጠት ዝቐስመሉ ኣገባብ ዘይጥቀም እንተኾይኑ ንቕድሚት ክስጕም ዘይኮነ ወይ ኣብታ ዘለዋ ጋም ማን! ክብል ወይ ድማ ንድሕሪት ክምለስ እዩ ዝርአ። ስለዚ፡ ኣብ ቃልሲ ክነድምዕ እንተዄንና ምስ ግዜ ዝኸይድ ፍልጠትን ኦኣቕምን ክህልወና ኣለዎ። ካብኡ በለ፡ ኣብ ኣኼባ ተሳቲፍና ክነብቅዕ ኣብቲ ኣኼባ እንታይ ተባሂሉ ዘይርድኣና እንተኾይኑ፡ ይትረፍ እቃለስ ኣለኹ ክንብል ኣብዛ ኦኣለም ምህልዋና’ውን የጠራጥር። ልዕሊ ኵሉ ግን ወዲ ሰብ ንካልኦት ክቃለስ እንተኾይኑ መጀመርያ ንገዛእ ርእሱ ክኸውን ኣለዎ። እዚ ንክኸውን ድማ ኣድማዒ ፍልጠትን ዓቕምን ክውንን ኣለዎ። ኣብዚ ዘሎናዮ ወቕቲ ሓደ ወዲ 25 ዓመት ብውሑዱ 12 ክፍሊ ክውድእ ጥራይ ዘይኮነ ዘለዎ፡ ምስ ዝኾነ ሰብ ክረዳዳእ ንዝኾነ ሰብ ድማ ከረድእ ክክእል ኣለዎ። ነዚ ንኽገብር ምንባብ ክፈቱ፡ ካብ ዝፈልጡ ክመሃር፡ ግዜኡ ኣብ ዘይጠቅም ነገራት ክንዲ ዘሕልፎ ኣብ ሃናጽን ዘማዕብሎ መዳያት ከተኵር ኣለዎ።
መደምደምታ፡ ነዊሕ ተዛሪበ ኣይትሓዙለይ። ዕድመ ከም ዝደፍአ ሰብ መጠን ብፍላይ መንእሰያት ኣብ ፈይስቡክ ይኹን ኣብ ፓልቶክ ቀንጠመንጢ ክዛረቡን ክጽሕፉን ክሰምዕ ወይ ክንብብ ከለኹ ብዙሕየ ዝድንግጽ። ምኽንያቱ ነዚ ምዕቡል ቴክኖሎጂ በቲ ክከስቡሉ ዝግብኦም ኣገባብ ይጥቀሙሉ ከም ዘየለዉ ስለ ዝግንዘብ። ርግጽ’ዩ፡ ብዙሓት ርጡባት መንእሰያት ኣለዉ ኣብ ቋንቋ ይኹን ኣብ ካልእ ኣገዳሲ ታሪኻውን ፖለቲካውን ጕዳያት ዝጽሕፉ። ጠመተይ ናብቶም ኣሉታዊ ነገራት ዝጽሕፉን ግዜኦም ይኹን ዓቕሞም ንከንቱ ዘባኽኑን እዩ። ንኣብነት ገለ ሰባት፡ ንሓደ ኣዕናዊ ሓሳብ ወይ ዕላማ ዘሎዎ ሰብ ክምልሱሉ ይፍትኑ። ከምዚ እንተ ገይሮም እቲ ሰብ ዕላማኡ ወቒዑ ማለት’ዩ። ስለዚ፡ ንኸምዚኦም ዓይነት መልሲ ኣይትህቦምን ኢኻ። እዞም ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ድማ ብዝተፈላለዩ ኣንጻርቲ ቃልሲ ብዝኾኑ ጕጅለታት፡ ማሕበራት ወይ ስርዓታት ዝተላእኩ እዮም። ምኽንያቱ ውልቀሰብ ብናቱ ተበግሶ ክንድዚ ዝኣክል ኣዋርሕ ክቕጽል ኣይክእልን እዩ። ስለዚ፡ መልሲ እንተ ኸሊእናዮም ወይ ነቲ ፓልቶኮም እንተ ኣጽሚናዮ ዕላማኦም ኣይክወቕዑን እዮም። ቍሩብ’ኮ ክንሓስብ ኣለና። ክንደይ መዓልቲ እዮም ክጻወቱልና?? ነጋሲ ጸጋይ ነይሩ፡ ፓይሎት ነይሩ፡ ፎሮ መጺኢ ብሕጂውን ካልኦት ክቕልቀሉ እዮም። ነዚኣቶም ንቕሓትና ክብ ኣቢልና እንተ ዘይመኪትናዮም ናብ ባምቡላኦም ክቕይሩና እዮም። እታ መድሃኒት ድማ ኢግኖር ምግባሮም እዩ። ክንመላለሶም እንተዄንና መፍቶኦም እዩ። ምኽንያቱ፡ ዕላማኦም መልሲ ክንህቦም እሞ ሽዑ ኣብ ነንሓድሕድና ክንተሃናዀት ስለ ዝኾነ። በሉ ኵሉ ዝተባህለ ኣብ ልብና የሕድሮ። 20167 ዓመተ ሰላምን ራህዋን፡ ፍትሕን ቅሳነትን ክትኮነልኩም እናተመነኹ፡ ደጊመ ርሑስ በዓል ልደትን ብሩኽ ሓድሽ ዓመትን ይኹነልኩም እብል።
እስጢፋኖስ ገብረሚካኤል ተሞልሶ
ኖርወይ


text:
እዚ ኣርእስቲ’ዚ ቃል ንቓሉ እንተወሲድናዮ ብዙሕ ትርጉም ኣይህብን ‘ዩ። መን ‘ሞ ‘ሎ ሰብ ኮይኑ ኣካላቱ ብቐይሕ ደም ዘይዘፈቐ፡ መን ከ ‘ሎ ኢዱ ቀይሕ ደም ተቐቢኡ ዝኸይድ? ብያታዊ ኣበሃህላ ሕብረተሰብና ግን፡ ደም ካልእ ምስላዊ ትርጉም ‘ውን ኣለዎ።
ኣብዚ ቐረባ ግዜ ፡ ‘ሓበሬታ ዘይተዓጥቀ ኣእምሮ ርጡብ ውሳኔ ክወስድ ኣይክእልን’ዩ’ ብዝብል ኣርእስቲ፡ ነቶም ለባማት ብልዙብ ኣገባብ ንኣሰራርሓና ዝምልከት መብርሂ ኣቕሪብናሎም ኢና።
ኣብ ቀርዳማይ ክፋል ጽሑፈይ: ንወዲ ትኹል ኣልዒለ ብዛዕባ ህላዌኡ: መርገጺኡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዘሎዎ ቀይሩ ንህዝቡ ክኽሕስ:ንዝሕረረ ልቢ ህዝቡ ክድብስን ንሰማእታትና ድማ ሞስኦም ክመልስ ዝብል ጽሒፈ ኔረ፣ሕጂ ድማ ካልኣይ ክፋል ናይ ተስፋይ መሓሪ(ፍሒራ) የቅርበልኩም
ወዲ ትኹል ብሓቂ ኣብ ልዕሊ መሬት ትነብር ኣለኻ? ኣብ ልዕሊ መሬት ትነብር እንተሊኻ ኣበል ደኣ ‘ሎ እቲ ኩሉ ክእለትካ? ኣበይ ኣሎ እቲ ጥዑም ጎሮሮኻ? ድምጽኻ ኣብ ክንዲ ንደገ ተውጽኦ ከም ዝተደጎለ ሓዊ ንውሽጢ መሊስካዮ፡ ከም ነብሰ ጾር ኣብ ከብድኻ ሒዝካዮ ትጓዓዝ ኣለኻ።
በቕሊ ዝረኸቡ ፈረስ እንተደለዩስ ሽፋ ይግበረሎም፡ እዞም ኣድጊ ዘይብልና በቕሊ ክንዕቕ ግን ኣይግድን !
(ትዕዝብቲ ቁጽሪ 1)
ጉዕዞይ ሃንደበታውን ሓጺርን ኳ እንተነበረ ብኡ መጠን ገለ ኣፍርዩ ክኸውን እትስፎ።
ዘተ ብዛዕባ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ድምጺ ኣመሪካ
ኤፍሬም፡ (ንበይኑ የስተንትን) ብናይ ገዛእ-ነብሰይ ንእስነትን ከርተትን ደንጊጸ ኣይፈልጥን ‘የ ‘ሞ፡ ነዞም ዕሸላት እዚኣቶምስ ‘ባ እዛ መሬት ልቢ የዕብያ ንናጽነት ዓቝራቶም ትህሉ! ኣብ ክንዲ ዶክተር፡ መምህር ሲ፡ ካን ክሳብ ሕጂ “ተጋዳላይ” ጥራይ ኮይኑ ‘ቲ ሞያ።
“ እዞም ንኣእሙሮ ንእስነተይ ሓቅን ቅንዕናን፡ ተወፋይነትን ጅግንነትን ዘዕጠቑዎ ብጾት፡ ከመይ ኢሎም ዝናርካ ፍታሕ ይብሉኒ ኣለዉ? ኣነ ክውዛዕ፡ ክጋደል፡ ኣብ ልዕሊ መሬት ይኹን ትሕቲ መሬት ብጻይ ተጋዳላይ ኮይነ ቅያ ክሰርሕ ‘ምበር፡ ከመይ ኢለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዛንታ ተጋዳላይ ከድንቕ እነብር…! መልክዐይ መስዋእቲ፡ መስትያተይ ታሪኽ እዩ። ጽባቐይ ከኣ ካልኦት ‘ምበር ኣነ ክርእዮ ህርፋን የብለይን!”
መራሕቲ ህግደፍ መማህራን መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ክኾኑ ፍጹም ኣይክእሉን እዮም። ህዝቢ ኤርትራ 10 ሳዕ መኪቱ እዩ፡ ንሳቶም ግን ኣብ ፈለማ እግሪ ስልጣኖም መብጽዓ ሰማእታት ኤርትራ ጠሊሞም ኣብ ስስዐ ስልጣን ክጨማለቑ ስለዝመረጹ ሃገር ሕምስምስ ኣቢሎማ።


text:
መንግስቲ ሃገረ ቀጠር ካብቲ ብሽምግልና ሒዝዎ ዝነበረ ዶባት ጅቡትን ኤርትራን ድሕሪ ምልቃቑ፤ ኣብቲ ከባቢ ጽዑቕ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ይረአ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም።
ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ካብ ምብራቓዊ እዚ ከምዝሓበርዎ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ከባቢ ኣቦን ክሊማን ዝነበራ ኣሃዱታት ብዕለት 30 ሰነ 2016 ናብ ከባቢ ራሓይታ ከምዝተቐየራ ተሓቢሩ። እተን ኣሃዱታት ናይ መካናይዝድ ብርጌድ ኮይነን ምቅይያርን ምንቅስቓስን ኣሃዱታተን ድሕሪ እቲ ምስ ምውጻእ ሰራዊት ቀጠር ዝተኸሰተ ምዕባለታት ዝተኣሳሰር ኢዩ ተባሂሉ ከምዝግመት ይሕበር።
ብዘይካ እዚ ከበድቲ ኣጽዋርን ኣጋር ሰራዊትን ናብ ከባቢታት ረሓይታ ክጽጋዕ ከምዝቐነየ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። ኣቐዲሙ ነቲ ናይ ቀጠር ቦጦሎኒ ሒዛቶ ዝነበረት ዕርድታት ዝተከአ መካናይዝድ ዝያዳ ናብ ዱሜራ ይጽጋዕ ምህላዉ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፤ መንግስቲ ጅቡቲ ብመንገዲ ኢጋድን ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ብቐጠር ተታሒዙ ዝነበረ መሬት ብመንግስቲ ኤርትራ ተታሒዙ ክብል ብቐጻሊ ስምዕታ የቕርብ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ኣቦ መንበር ኣፍሪቃዊ ሕብረት ሙሳ ፈጊ መሓመት ብስም እቲ ዞባዊ ውድብ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፤ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዝጓሃሃር ዘሎ ግጭት ስለዘሰከፎ ናብ ክልቲአን ሃገራት ልኡኽ ክሰድድ ምውሳኑ ብምግላጽ፤ ድሮ ልኡኽ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ናብ ጅቡቲ ምብጻሕ ይገብር ምህላዉ ሓቢሩ።
መንግስቲ ቀጠር፤ መንግስቲ ኤርትራ ብሃገራት ወሽመጥ ንዝተወሰደ ምብታኽ ዝምድናታትን እገዳን ደጊፉ ኣንጻር ቀጠር ደው ምባሉ ስለዘቖጠዖ ፤ እቶም 450 ዝኸውን ንሽምግልና ኣትዩም ዝነበረ ሰራዊቱ ካብ እቲ ዶብ ብሃንደበትን ብዘይኣዋጅን ከምዘውጸኦም ይፍለጥ።
እዚ ስጉምቲ እዚ ነቲ ጉዳይ ዶብ ናብ ሕቡራት ሃገራት ከይከይድ ሓጊዙ ዝነበረ ሽምግልና ሃገረ ቐጠር ስለዘብቕዕ እቲ ጉዳይ ናብ ባይቶ ጸጥጣ ናይ ምኻድ ዕድሉ ርሒቡ ምህላዉ ይግመት።
ከም ወትሩ መንግስቲ ኤርትራ ንዶባዊ ኩናት ይኹን ተመሳሳሊ ሃገራዊ ጉዳያት ዘዐውት መስመርን ንጡፍ ዲፕሎማሲን ስለዘይክትል ብኽሳራ ክወጽእ ሙኻኑ ይግመት።
እዚ ኣብ ዶብ ጅቡቲን ኤርትራን ዝምዕብል ዘሎ ኩነት፤ እታ ብመንግስቲ ኢትዮጲያን ዞባዊ ውድብ ኢጋድን እትድገፍ ጅቡቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘኾርንዕ ምንቅስቓስ ክትወስድ ኣኽኢልዋ ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ እዚ ሓድሽ ምዕባለታት፤ እቲ ተስፋ ጌሩሉ ዝነበረ ምልዓል እገዳ ክረኽቦ ዘለዎ ተኽእሎ ጸቢብ ሙኻኑ እዚ ዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓስ ኢጋድ ዘተንብህ ሙኻኑ ይግለጽ።


text:
ካብቶም ዓሰርተ–ሰለስተ “”ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ”” ብዘይካ ሰለስተ ዉድባት ማለት ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ህዝባዊ ምንቕስቓስ ኤርትራን ሰልፊ ናህዳን ኣቀዲሞም ካብታ ዓባይ ተ.ሓ.ኤ ኣብ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ጉጅለታት (political-fragments) ዝተፈናጨሉ እዮም። ዋላዉን እተን ሰለስተ ምንቕስቃሳት ዝጠቐስክወን መቦቖል ምንጭ መፍጠሪኤን ካብ ተ.ሓ.ኤ ዝተፈንጨላ እኳ እንተዘይኮና፡ ኣብ ኣባላት መሪሒነታተንን መሰረታት ኣባላት ዉድባተን፡ ኣቀዲሞም ተጋደልቲ፡ ሓፋሽ–ዉድባት ወይ ተማጻደቕት ተ.ሓ.ኤ ን ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበሩ እዮም። ዘይክሓድ ሓቂ እዩ ኣብ ኩላተን ናይ “”ተቃዉሞ ሓይልታት”” ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ፡ ካብዚ ሓድሽ ወሎዶ ብፍሉይ ዝተፈላለየ ድርኺት (motive) 2* ዝውንኑ ዝተጸንበርዎ እዉን ከምዘለዉ ፍሉጥ እዩ።
ኣብዚ ሓደ ንጹር ቶኾሊዕ ዝልለ ነገር እንተ ሃልዮ፡ መብዛሕትኦም እቶም ምስ ስርዓት ወያኔ እንተ ስልታዊ ወይ ስትራተጂካዊ ዝምድናታትን ምትሕግጋዛትን ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ እንተ ብስዉር እንተብጓህዲ፡ እንተብተናጸል እንተብጥምረት፡ እንተ ብኤርትራውይ ሓይሊ ወይ ምስ ኢትዮጵያዊ ሓይሊ ብምኻን ንምዉዳቁን ምቕያሩን ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብምዉሳን ካብ 1999-2008 ዓ.ም.ፈ ጀሚሮም ንሓንሳብ ኣብ ጎንደር፡ ንሓንሳብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ንሓንሳብ ኣብ ሽረ፡ ንሓንሳብ ኣብ ኣኹሱም፡ ንሓንሳብ ኣብ መቐለ፡ ንሓንሳብ ኣብ ሽም–ኣልባ…ወ.ዘ.ተ ዝዓረዱ፡ መብዛሕትኦም እቶም ኣብ 1980-1981 ዓ.ም.ፈ ብሰራዊትን ኣጽዋርን ወያኔ ፖሎቲካዉን ወትሃደራዉን ክንፍታቶም ተሰይሩ ሱዳን ዝኣተዉ ኤርትራዉያን ተቃወምቲ እዮም። ወያኔ ቅድሚ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምጭባጡ እዉን ነዚ ሓይሊ ተ.ሓ.ኤ ከም ኣባታዉን ሸፋቱ እዩ ዝርእዮም ዝነበረ። ነዚ ኣባሃህላ እዚ ብጭብጢ ንምስናዩ ብ ዶክተር ሰሎሙን ዕንቛይ ዝተጻሕፈት መጽሓፍ “ጥልመት”4* እትብል ኣብ ገጽ 41-49 ክንበብ ይክኣል እዩ። እዚ ጸኒሓዊ ኣራእያዊ ዝምባሌ (attitude) ወያኔ ኣብ ስነኣእሙራዊ ቅኒቶምን ቕኒት ፈሊጣኖም ሱር ዝሰደደን ከም ታሪኽን ገምጋምን ኣብ መጽሓፍቲ ታሪኾም ዝሰፈረ ስለዝኾነ፡ ሕጂ እዉን ብኸመይ ይርእዮም እዚ ኢልካ ክትገልጾ ትኽእል ኣይኮነን። ንጸላእየይ ጸላኢኡ ዓርከይ ስለዝኾነ! ኣብ ፖሎቲካ ነባሪ ጸላኢን ነባሪ ፈታዉን ዝባሃል ነገር ስለዘየለ! ኣብ ፖሎቲካ ቃልሳዉን ህላወን ሂወት እንካን ሃባን ዘለዎ መስርሕ ስለዝኾነ! እቲ ትማሊ ትማሊ ንህላዊኦም ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝተጻብኤ ናይ ግዳም ሓይሊን ናይቲ እዋን ግዳያቱን ዝኾኑ ፖሎቲከኛታት፡ ኣብ ሓደ ጠረጰዛ ኮፍ ኢሎም ክዝትዩን ስልትን ስትራተጂን ክሕንጽጹ ይራኣዩ ኣለዉ።
ዉጽኢት ኣኼባታቶም፡ ዉጽኢት ርኽኽባቶም፡ ዉጽኢት ንጥፈታቶም ቅድሚ ንመሰረታት ኣባላቶምን ህዝቦምን ምሕባር እዉን ንሰበስልጣን ወያኔ እዮም ዝሕብሩ። ሰበ–ስልጣን ወያኔ እዉን እንታይ ክገብሩ ከምዘለዎም ካብ ምሕባርን ጸቕጥታት ካብ ምግባርን ተቖጢቦም ከምዘይፈልጡ ፍሉጥ እዩ። ‘’ላም ምስ ሓራዲኣ ማይ ትሰቲ ከምዝብሃል” ን25 ዓመታት መመላእታ ሻዕብያ ምስ ወያኔ ኮይና ሃሪማትና ካብ ሜዳ ኤርትራ ኣዉጺኣትና ኣዝዮም ቡዙሓት ተጋደልቲ ተቐንጺሎምና ተሰዊኦምና ክባሃል ከምዘይነበረን ዘየሎን፡ ነዚ ቀይሕ መስመር ታሪኽ ጥሒስካ፡ ነቶም ሽዑ ገንሸል መስዋእቲ ኮይኖም ዝሓለፉ ስዉኣት መብጽዓታቶም ጠሊምካ፡ ሕጂ ወያኔ ስትራተጂካዊ ማሓዛና፡ ናጽነት ኤርትራ ዝኣመነ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲ ክራጋገጽ ዝተሓጋገዝ ዘሎ….ወ.ዘ.ተ እዩ፡ እንዳበልካ ምጭዳርን ምጉስጓስን እንታይ ትኣምር ስለ ዝተረኽበ እዩ ብግሉጽ ክንጽር ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ከምቲ ኣቦታትና ዝምስልዎ ክትበልዓ ዝዶሎኻ ኣባጉንባሕ ዛግራ በላ ድማ የስምዕ።
ኣዕናዉን ስልታዊን ዘይንጽሩን ዝምድናታት ህ.ግ.ሓ.ኤ ን ወያኔን፡ ነዚ ሕጂ ተኸሲቱ ዘሎ ብድሆታት ጠንቂ ኮይኑ እዩ። ዋጋ ናይዚ ዘይቑዱስ ዝምድናታት እዉን ህዝብና ኣዝዩ ከቢድ ዋጓ ይኸፍል ከምዘሎ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ ሓቂ እዚ እንዳሃለወ፡ እዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ወያኔን ”ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ” ዝተፈጥረ ዝምድናታትን ምትሕግጋዛትን ከ እንታይ ሳዕቤን ክፈጥር እዩ? ምምርማሩ ከድሊ እዩ። ዝሓለፈ መልክዓቱ ኩፉኡ ኣሉታ ታሪኽ ካይድገም ህዝቢ ኤርትራ ክቓጻጸሮን ናብ ዘይተደልየ መገዲ ካይዕንብብ ደዉ ከብሎን ድማ መሰሉን ሓላፍኡን እዩ።
ልዕሊ ኹሉ ኣብ ኢትዮጵያ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክጭብጥ ዝሓለነ ኢትዮጵያዊ ፖሎቲካዊ ሓይሊ፡ ኣብ ስልጣን ክመጽእ እንተኾይኑ ወይ ኣብ ስልጣን ክነብር እንተኾይኑ፡ ቀዳማይ ፖሎቲካዊ ኣጀንድኡ ኣጻብዕቱ ናብ ኤርትራ ምስ ዘመልክት ጥራይ እዩ። ገና ናጽነትን ልዕላዉነት ኤርትራን ብትከት ኣፍደገ ባሕሪ ዝይተዋሕጠሎም ፈሊጣን፡ ፖሎቲከኛታትን ዜጋታት ኢትዮጵያ ብብዝሒ ስለዘለዉ፡ ናብ ኤርትራ ዘመልክት ኣጻብዕት ክህሉ እንኮሎ፡ ዉሽጣዊ ፍልልያቶም ራሕሪሖም ሓደ ዝገብሮም ብምኻኑ እዮ። ኣብ ዝሓለፈ ምርጫ ቕንጅት ኣብ ሽዋ ክዕወት እንኾሎ ቀንዲ ፖሎቲካዊ ኣጀንድኡ ንኤርትራን ኣፍደገ ባሕሪ ዘመልከተ ብምንባሩ ጥራይ እዩ። ነዚ ዝምባሌታት እዚ ድማ “ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ” ኣጸቢቆም ዝፈልጥዎ ሓቂታት እዩ።
እዚ እዉን ብኽፉት–ዓይኒን ኣእምሮን (vigilantly) ፖሎቲካ እንተተገንዚብናዮ ብዙሕ ዝገርም ክስተት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣብ ፖሎቲካ ነባሪ ጸላኢ፡ ነባሪ ፈታዊ ዝባሃል ነገር ስለዘየሎ፡ ትማሊ ኣብ ደማዊ ግጭት (violent conflict) ዝነበሩ፡ ንናይ ክልቲኦም ሓይልታት ረብሓ ዘማእክል ኩነታት ክርከብ እንኮሎ፡ ብሓባር ረብሓታቶም ዘዉሕስሉ ልዝባትን ሓባራዊ ዝምድናታትን ክገብሩ ይኽእሉ እዮም። የግዳስ ካብዚ ምሕዝነት’ዚ መን እዩ ዝረብሕ ዝብል ሕቶ እዩ ክምለስ ዘለዎ። ምኽንያቱ ኩሎም ዝካየዱ ቃልስታት ናይ ረብሓ ሕቶታት ንምርግጋጽ ዝሳላሰሉ እዮም። ፍሉጥ እዩ ስርዓት ወያኔ ይኹን እቶም ምስኡ ብምልፋን ቃልስታቶም ዘካዩዱ ”ተቃዉሞ ሓይልታት” ይዕበ ይንኣስ ረብሓታት ክህልዎም እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ፡ ሃገር ኤርትራ ከም ሃገር ከ እንታይ ረብሓ ክህልዎም እዩ? ብንጹር ክምለስ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ንምምላስ ስትራተጂካዊ ዕላማታት ወያኔን እቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኖም ክቃለሱ ወሲኖም ዘለዉ“”ተቃዉሞ ሓይልታት ኤርትራ”” ብንጹር ክንፈልጦ ኣሎና ማለት እዩ። እዚ ናይ ምፍላጥ ዕማምን ግዴታን ድማ ናይ ነፍስወከፍ ዜጋ ሓላፍነት ስለዝኾነ ተማራሚሩ፡ ኣማዛዚኑ፡ ሓርኮትኮት ኢሉ ክፈልጦ ዝግባእ እዩ። ንሰብ ሰብ ጥራይ ኣይኮነን ዝምህሮ፡ እንታይ ድኣ እቲ ህሉዉ ኩነታቱ እዩ ብዝያዳ ዝምህሮ። ወዲ ሰብ ካብ ህሉዉ ኩነታት ነቂሉ ብዘይ ገለ ሓሳባዊ ጽግዕተኛነት ጽልዋ ባዕሉ ሓንጎሉ ተጠቂሙ ክርዳእን ክመዝንን እንተበቂዑ፡ እቲ ዘቐምጦ ግንዛቤታትን ፍርድታትን ተዛማዲ ሓቐኛ ናይ ገዛእ ርእሱ እምነትን ስለዝኸዉን፡ ንክቃለስ መርገጺ ንክወስድ እዉን ሕልንኡ ከምዝድረኽ ብምፍላጥ እየ፡ ባዕልኹም ኣናድይዎ ዝብል ዘለኹ።
ኬድኹም ነቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኣትዮም፡ ንመንግስት ወያኔ ከም ቀንዲ ማሓዝኦምን ደጋፊኦምን ዝቖጽርዎ፡መሬት ኢትዮጵያ ከም ወትሃደራዊ ደጀኖም (military rear area) ንስርዓት ወያኔ ከም እስትራተጂካዊ ማሓዝኦም ዝወስድዎ ሓይልታት ሕተትዎም። መልሶም ካብዘን ኣብ ቀጻሊ ብቕድመተከተል ዝዝርዝረን ንላዕሊ ወይ ንታሕቲ ኣይክኾናን እየን።
- ኣበይ ቦታ ኬና ከምንቓለስ ንስኻ ወይ ንሱኹም ትዉስነለይ ጉዳይ ኣይኮንካን! ብሕጊ ክትሓተንን ክምልሰልካን እንተኾይነ ድማ መጀመርታ ኣባል ናይቲ ዝቃለሰሉ ዘሎኹ ዕላማን ዉድብ ኩን እሞ፡ ብመሰረት ቅዋም ዉድብና ዘፍቕዶ መሰልን ጉባኣትን ተጠቂምካ ትሓተኒ ሽዑ ድማ እንታይ መልሲ ይዉሃበካ ትርእን ትሰምዕን ክብሉኹም እዮም። ልዕሊ ኽሉ ግን መብዛሕትኦም ሕጂ ኣይኮናን ንኢትዮጵያ ኣቲና፡ ብዝተፈላለየ ኣጋባብ ኣብኡ ኬና ክንቃለስ ዝጸናሕና ኢና ከምዝብሉኹም ፍሉጥ እዩ።
- ምኣስ ንሕና ኬና ምስ ወያኔ ተላፊና ን ተ.ሓ.ኤ ደምሲስና፡ ምኣስ ንሕና ኬና ምስ ወያኔ ተላፊና ንዘካርያስ፡ ንወዲ ጆርጆ ኣብ ዉሽጥ መሬት ኢትዮጵያ ቀንጺልና! ምኣስ ንሕና ኼና ካብ መሬት ኢትዮጵያ (ሕሞራ) ንገብረብርሃን ዘርኤ ጨዊና፡ ምኣስ ንሕና ኴና ንኣባላት ሰዉራዊ ባይቶ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ወያኔ ብምምሽጣር ኣብ 1994-1995 ዓ.ም.ፍ ኣእሲርናን ካብ ኢትዮጵያ ከምዝጥረዙ ጌርና! ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ ወያኔ ክዛመድ እንኮሎ ሓላል፡ ንዓና ግን ሓራም ዝኾኖሉ ምኽንያት የሎን ክብሉኹም እዮም።
- ስርዓት ወያኔ መጀመርታ ንናጽነት ኤርትራ ዝተቐበለን ንናጽነት ኤርትራ ስለዝኣምን፡ ኣብ ክንዲ ምስ ካልኦት ኣካላት ወይ ምንቕስቃሳት ኢትዮጵያ ምስራሕ ምስኡ ምስራሕ ስትራተጂካዊ ረብሓ ኣሎና። ቅንጅት፡ ሓርበኛዊ ግንባር ኢትዮጵያ …ወ.ዘ.ተ ዶብና ቀይሕ–ባሕሪ እዩ ስለዝብሉ እዉን ምስ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ስለዝተሓጋገዙ ናትና ምትሕግጋዝ ምስ ወያኔ እንታትይ ነዉሪ ኣለዎ? ቀጺልኩም ሕጂ ኼ ሰልፊ ዓረነ ትግራይ ንዓሰብ ብኩሉ መዳይ ተጠቂመ ንኢትዮጵያ ክመልሳ እየ ይብል ኣሎ ኢልኩም እንተሓቲትክሞም እዚ ፖሎቲካ እዩ ዝብል መልሲ ክህቡኹም እዮም።
- ንኣና ቀዳማይ ጸላኢና ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እምበር፡ ስርዓት ወያኔ ኣይኮኑን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኣንካይዶ ናጽነትና ዝተቀበሉ ወያኔስ ዋላ እዉን ምስ ዘይንፈልጦ ሰይጣን እዉን ስትራተጂካዊ ዝምድናታት ብምፍጣር ንምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ጸራሪግና ቀይሕ ባሕሪ ከምዝጥሕል ምግባር እዩ ዕላማና ክብሉኹም እዮም።
- ናይ ዶብ ሕቶ እቲ ብኮምሽን ዶብ ተወሲኑ ዘሎ ፍትሓዊ ኣይኮነን። መንግስት ኢትዮጵያ ዘይሓተትዎ መሬት ኤርትራ ንኢትዮጵያ ከይዱ ስለዘሎ፡ ኢትዮጵያ እዉን ዘይመሬትና በጺሕና ኣሎ ንዛተ ትብል ስለዘላ፡ ኣብ ኣፋታትሕኡ እንኮ ምርጫ ምዝታይ እዩ። ገሊኦም ድማ እወ እቲ ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ናይ መጨረስታ ወሳኒን ቀያድን እዩ፡ የግዳስ ንምትግባሩ መሰረታዊ ነባሪ ፍታሕ መታን ንክመጽእ ክጥዕም ኣብ ጠረጵዛ ክሊ ዘተ ኮፍ ክብሃል ኣለዎን ብሰላማዊ ኣጋባብ ክፍታሕ ኣለዎን ክብሉኹም እዮም።
- ኢትዮጵያ ምእታዉና ኣይኮነን ኣገዳሲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቲና እንታይ ንገብርን እንታይ መርገጺታት ንወስድን እዩ ኣገዳሲ! ሓደ ሰብ መሳሪሒ ናይ ስርዓት ወያኔ ኢኹም ዝብል እንተኾይኑ ድማ ብጭብጢ ጻዕዳን ጸሊምን መርትዖታት ዘለዎ የቕርበልና ክብሉኹም እዮም።
- ብክሳዶም ብሓሳባት ሓኒቕኩም ምስ እትሕዝዎም ድማ፡ እዚ ንስኻ ትብሎ ዘለኻ ዘረባ፡ ዘረባን ቃላትን ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ፡ ኣታሓሳስባ ወይጦታት እዩ፡ ንረብሓ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሰስን እዩ…ወ.ዘ.ተ ክብሉኹም እዮም።
- ካብ ኣታሓሳስብኦም ምስእትፈላለዩ ድማ ገዛ ስለዘስራሕካ ኣብ ዓዲ ዲኻ! ረብሓ ስለዞለካ ድዩ? ብህዝብኻን ሃገርካን ስለዘይትግደስ ኢኻ…ወ.ዘ.ተ. ልዕሊኡ እዉን ስምካን ዘይስምካን፡ ዝገበርካዮ ዘይገበርካዮ፡ ዝበልካዮ ዘይበልካዮ፡ ዝኾንካዮ ዘይኮንካዮ፡ ናትካ ዘይናትካ…ወ.ዘ.ተ ኣብቲ መላኽዕን መዋቕዕን መርቤብ ሓቤሬታ ኢንተርኔታቶም ናይ ብርዒ ኣስማት ተጠቂሞም ክጥቁንኹምን ከጸሉምኹምን እዮም።
- ኣብ ዕቱብን ሃናጽን ክትዓት ክትጸምድዎም ኣብ ትህቕንሉ እዋናት እዉን፡ ካብዚ ንምምላጥ ገሊኦም ናብ ታሪኽ 1960ታት፡ 70ታት፡ 80ታት ክመልስኹም እዮም፡ ገሊኦም ናብ ኣዉራጃነት፡ ዓሌትን ሃይማኖትን ከእትዉኹም እዮም። ገሊኦም ፖሎቲካዊ መንነትኩም ኣብ ምልክት ሕቶ ከእትዉዎ እዮም። ገሊኦም ካብ ዛዕባና ወጻኢ እዩ ክብልኩም እዮም።
- ገሊኦም ኣምሳሉታት (hypocrites) ሓለይቲ ህዝብን ሃገርን ክመስሉ: ንብዓት ሓርማዝ ክነብዑልኩም እዮም፡ ገሊኦም ምዓት ገበናት ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተፈጸ ዝብሉዎ ገሊኡ ሓቂ ገሊኡ ፈጠራ ሰብኣዊ ሕልና ከምዘለዎም ኣምሲሎም ክጽብጹቡልኩም እዮም።
- እንታይ እዩ ጸገማትኩም ተቓወምቲ ዉድባት ኤርትራ መዓልታዊ ትፋላለዩን ትሓብሩን ኢልኩም እንተሓቲትኩሞም፡ ፖሎቲካዊ ፍልልያት ስለዝነበረና እዩ ኢሎም ክምልስልኩም እዮም። እንታይ እዩ እቲ ፖሎቲካዊ ፍልልያቶም? ከመይ ገኤርኩምከ ወጊንኹሞን ፈቲሕኩሞን ኢልኩም ምስትሓትዎም ፈጺሞም መርትዖታት (evidence) ዘሰነዮን ከእምን ዝኽእል መልስን መግለጺ ኣይክህቡኹምን እዮም።
- ገሊኦም ከምዚ በጃኹም ተቃላሱልና ኢልክም ንክቃለሱ ዝሓተትክዎሞ ክመስሉ፡ ንሕና ልዕሊ ሰብና ብኣካዲሚካዊ ዓቕምታትና ተቖጺርና ክንሰርሕ ንኽእል ከንስና፡ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ክንቃለስ ስለዝወሰና፡ ንስኹም ድማ ብዓቕምታትኩም ጉልበታዊ ነገራዉን ፋይናንሳዉን ወፈያ ክትገብሩልና ኣለኩም ክብሉኹም እዮም።
- ናይ ልዕላዉነት–መሬት ሕቶ እንተልዒልኩም፡ ምኣስ ንሕና ንልዕላዉነት ኣብ ሓደጓ ኣዉዲቕናዮ። ኣብ ሓደጓ ዘዉደቆ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። ኪዱ ድማ ንዕኡ ሕቶትዎ ክብልኹም እዮም።
- ገሊኦም ኢትዮጵያ ወትሃደራዊ ምትእትታዉ ገይራ ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ቀይራ ፖሎቲካዊ ስልጣን ከተጨብጦም ለይትን ምዓልትን ዝምህለሉን ክልምኑዎም ዝዉዕሉ ከንሶም፡ ብኸመይ ክትቕይርዎ ነዚ ስርዓት ትደልዩ ኣብ ትብሉሎም ወቕቲ ብዉሽጣዊ ዓቕምታትና ክብሉኹም እዮም። እንታይ ዓቕምታት ኣለኩም ድኣ ኮይኑ ኣብ ትብለሎም እዋናት ዓቕምና ክስስን ክትጽንበረና ንሓተካ ኣሎና ዝብል መልሲ ክመጸኩም እዩ።
- ሕራይ ኢትዮጵያ ኣቲኹም ክትቃለሱ ምርጫኹም እዩ። ኣብ ዉሽጥ እዘን 8 ዓመታት ኢትዮጵያ ኣቲኹም እንታይ ኣፍሪኹም? ኢልኩም ምስ ትሓትዎም ዓቕምና ንገብር ኣሎና። ክትሓትና እንተኼኩም ድማ መጀመርታ ኣነ እንታይ ይገብር ኣሎኹ ኢልኩም ንነብሱኹም ሕተቱ፡ ልዕሊ እዚ ንገብሮ ዘሎና ክትግበር ዝድለ እንተሃልዩ ኣፍደገና ንክትቃለሱቭ ክፉት እዩ። ኩሉ ዜጋ ክጽንበሮ ይኽእል ዝብል መልሲ ክመጸኩም እዩ።
- ኣብ ስልትን ስትራተጂን ምስኦም ፍልልያት ምስ ዝህልወኩም ድማ ንስኹም ብቐጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ መሳርሒ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኢኹም ዝብል ጠቐኔ ክመጸኩም እዩ። …ወ.ዘ.ተ እዚ ዝገለጽክዎ ገለ ካብቲ ዝብሃል ወይ ዝዉሃብ መልስታት እዩ። ጉዳይ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን እዩ ተባሂሉ ዝምለስ መልስ የሎን።
ስርዓት ወያኔ ግን ሓያልን ጡዑይን ተቃዉሞ ኤርትራ፡ ሓያል ሃገር ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን፡ ብኩሉ እንትንኣ ብልጽግትን ቅስንትን ኤርትራ፡ ሓድነታ ዘራጋገጸት ኤርትራ ክርእዩ ከምዘይደልዩ ፍሉጥ እዩ። ብኣፉም ከም ባዓል ኣቶ ስብሓት ነጓ ዋላ ቅድሚሕጂን ብሕጅን ንልዕላዉነት ኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተመጽዩ ክንቃለስ ኢና እንተበሉን፡ ብግብሪ ግን ኤርትራዉያን ከምንባታተንን ንዳኸምን እዮም ዝገበሩን ዝገብሩ ዘለዉ። እዚ ክብል እንኮሎኹ ግን ቀንዲ ጠንቂ ኤርትራዊ ሽግር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምኻኑ ዘንጊዔ ከምዘይኮንኩ እዉን ክንጸር ኣለዉ። ምስ ከምዚ ሕልናን ሓሳድ ሕልምታት ዘለዎ ፖሎቲካዊ ጉጂለ፡ ኣብ ምንታይ ቀንዲ–ሮቛሒ (main factor) ዝተሞርከሰ ክልታዊ ዝምድናታት (bilateral relations) ከም ዝኾነ ንምልላዩ ዘጸግም እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ንጸላእየይ ጸላኢኡ ፈታዉየይ ወይ ምሓዛይ ዘንቀሎ ምኻኑ ንጹር እዩ። ሓደ ህዝባዉን ዲሞክራስያዉን ቃልሲ ክዕወት ናይ ደገ ሓገዝ ከምዘድልዮ ዘይታሓታትት ሕቶ እኳ እንተኾነ፡ መጀመርታ ግን ኣብ ዉሽጣዊ ትሕዝትኡ ኣብ ህዝቢ ዝተሞርኮሰ ብህዝቢ ዝዝወርን መስርሕ (mass-driven Process) ቃልሲን ኣብ ህዝቢ ዝተሰረተ ዳይነሚካዊ ዉድባዊ ቕርጻ ክህሉ ኣለዎ። እዚ ዓቕምታት እዚ እንተሃልዩ፡ ንብናይ ግዳም ሓይልታት ዝግበር ፖሎቲካዊ ምትእትታዉ መካላኸሊ ዕርዲ (defensive castle) ስለዘፍጥረልካ ድማ ይኸዉን።
ኤርትራዊ ሽግር ኣብ ክልን ምልኣትን ኤርትራዉያን ብኤርትራዉያን ን ኤርትራን፡ ብሙሉእ ተሳትፎን ዉሳኔ ህዝቢ ጥራይ ድኣንበር፡ ብኻልእ ናይደገ ሓይሊ ተጠቂምካ ብሰንጣቒት መፍቲሒታት ምንዳይ፡ ቀዋምነት ጥዕና ዘለዎ ፍታሕ ክርከብ ፍጹም ኣይክኣልን እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ዘዋርነት ናይ ወጻኢ ሓይልታት ምስላፍ ንሃገርን ህዝብን ናብ ፍጹም ቅልዉላዉ ንከም ናይ ሶማልያ፡ ኮንጎ፡ ላይቬርያ…ወ.ዘ.ተ ዝተራእያ ኩነታት ንኸምኡ ኣንፈት ዝድርኽ እዩ። ልዕሊ ኽሉ ግን ዝኾነ ሓጋዚ ናይ ደገ ሓይሊ ኣልዕል ኣቢሉ እዉን ክሕግዝ ኣይክእልን እዩ። ቀጥታዊ ወይ ተዛዋዋሪ፡ ናይ ቀረባ ወይ ሩሑቕ፡ ፖሎቲካዊ ወይ ምጣኔሃብታዊ፡ ወትሃደራዊ ወይ ጸጥታዊ ረብሓታት ዘይብሉ ፍጹም ክሕግዝ ከምዘይኮነ እዉን ክፍለጥ ዘለዎ ዕላማታት እዩ።
ዕድለይ ወይ ንዘረባ ተባሂሉ ዝጽሕፎ ዘሎኹ ኣይኮነን። ፖሎቲካዊ መርገጺ ኣብ ሕሉፍ ተሞክሮ ዓለምናን ተሞክሮናን ዝተሞርኮሰ እዩ። ነዚ ጽሑፍ እዚ ክጽሕፎ እንኮሎኹ ብሙሉእ ተረድኦ፡ ነቲ ብናይ ደገ ሓይልታት እሞኽኣ ብፍሉያት ናይ እንዳታት ተዘዋርነት (an elite-driven) ፖሎቲካዊ ጉጅለታት፡ ብሔር፡ ብኣዉራጃ፡ ብቐቢላ፡ ብሃይማኖት…ወ.ዘ.ተ መልክዕ ተሰሪዕካን ተወዲብካን ዝካየድ ቃልሲ፡ ነቲ ንኩሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝብጽሖ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምጭዋይ ዝዕላምኡ ጉዕዞ ቃልሲ ብምኻኑ፡ ንኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ንሓደጋ ዘሳጥሕ ብምኻኑ እዩ። ምናልባሽ ገለ ገለ ጉሩሃት ኤርትራዉያን ሕጂ እኮ ናይ ሓባር ጽላል ተፈጢሩ ስለ ዘሎ፡ ንምቑጽጻሩ ኣጸጋሚ ኣይኮነን ዝብል ምጉት ከልዕሉ ይኽእሉ እዮም። መልሰይ ምሕዝነትን ወይ ናይ ሓባር ጽላል ምፍጣር ስልታዊ እምበር ስትራተጂካዊ ባህርያት ዘለዎ ኣይኮነን እብል። ዓሰርተ ዓመት መመላእታ ተቃሊስካን ተዛቲኻን ዝሃነጽካዮ ሰፊሕ ስሙር ግንባር ወይ ናይ ሓባር ጽላል ኣብ ካልኢት ናይ ግዝየ (second) ክፈርስ ዝኽእል እዩ። ምሕዝነት ይኹን ኪዳን እዉን ብኸምኡ ምኽንያት እዩ ኣቐዲሙ ዝፈረሰ።
ልዕሊ ኹሉ ግን እዚ ኣብ መጋቢት/2008 ዓ.ም.ፈ ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ጉባኤ፡ ብዉሽጣዊ ዘገምታዊ ምዕብልናታቱ ዝጠጥዓ ኣይኮነን። ነዚ ንምርዳእ ድማ ኣቀዲሞ ድሕሪ ኪዳን ኣብ ምምራጽ መሪሒነት ምርድዳእ ሲኢኑ ኣብ ክልተ ቀጽርታት ምምቕቃሉ፡ ብኣባላት መሪሒነት ዝተዘርበ ጽሑፋዊ መግለጺ ነይሩ። እቲ ጽሑፍ ካብ ንሓርነት.ኮም ዝተረኽበን ብእኦም ዝተቶርገመ እዩ። ባሃላይ ዘይበሎ ዘረባን ሓሳብን ኣብ ኣፉን ሓንጎሉን ካይሱኩዓሉ መታን ከምዘለዎ እቲ ትሕዞ–ጽሑፍ፡ ብቐጥታ ነባቢ ከንብቦ መታን ከም ጥብቖ ጽሑፍ እንሆ፡–
.


text:
ኣብ 4ይ ኣኼባ ኣፍሪቃን ዓረብን ዝተሳተፈ ልኡኽ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዑስማን ሳልሕ ነቲ ኣማኢት ኣሽሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ናብ ስደት ዘንፈጸ ‘ብዋርሳይ ይከኣሎ’ ዝፍለጥ ፍሹል መደብ ህግደፍ ብኣብነት ጠቒሱዎ።
ኣብቲ ብ23 ሕዳር ኣብ ማላቦ፣ ኤኳተርያል ጊኒ ዝተኻየደ 4ይ ኣኼባ ኣፍሪቃን ዓረብን ዝተሳተፈ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዑስማን ሳልሕ፣ ነቲ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ተገዲዶም ናይ ዝተዓስከሩ ኣምኢት ኣሽሓት ኤርትራውያን ነጻ ጉልበት ዘባኸነ፣ ማእለያ
ኣብቲ ብ23 ሕዳር ኣብ ማላቦ፣ ኤኳተርያል ጊኒ ዝተኻየደ 4ይ ኣኼባ ኣፍሪቃን ዓረብን ዝተሳተፈ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዑስማን ሳልሕ፣ ነቲ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ተገዲዶም ናይ ዝተዓስከሩ ኣምኢት ኣሽሓት ኤርትራውያን ነጻ ጉልበት ዘባኸነ፣ ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት ብዘይልቦም ናብ ስደት ዘንፈጸ ‘ብዋርሳይ ይከኣሎ’ ዝፍለጥ ፍሹል ጊላዊ ወፍሪ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብኣብነት ጠቒሱዎ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ “ እቲ ወፍሪ እኩብ ሓይሊ መንእሰያት ኣብ ልምዓትን ብምውዓል ነቶም መንእሰያት ንገዛእ ርእሶም ከምዝልወጡ ገይሩዎም። ኣብ ቅድሚ ‘ቲ ዝገጥመና ዘሎ ከቢድ ብድሆታት ከኣ ዓቢ ውጽኢት ሓፊጽናሉ” ክብል ብሓሶት ተመኪሑ።
ግደ ሓቂ ግን፣ ዋርሳይ ይከኣሎን፣ እቲ ከም ሓጽቢ መንእሰያት ዝጥቀመሉ ጊላዊ ኣግልግሎትን መንእሰያት ኤርትራ ከይፈተዉ ዓዲ ከምዝቕይሩ ደኣ ጌሩዎም እምበር፣ ኣብ ነብሶም ኮነ ሃገርና ኤርትራ ዘምጽኦ ኣውንታዊ ለውጢ የልቦን።
እቲ ኣብ ኤኳተርያል ጊኒ ዝተኻየደ ዋዕላ ኣፍሪቃን ዓረብን ሕብረት ኣፍሪቃ ወኪል ምዕራብ ሰሃራ ኣብቲ ኣኼባ ክሳተፍ ስለዝፈቐደ 8 ሞሮኮ እትርከበን 8 ሃገራት ዓረብ ካብቲ ኣኼባ ብምስሓበን ከይተጀመረ ትርጉም ኣልቦ ኮይኑ እዩ። ዑስማን ሳልሕ ከኣ ኣብቲ ፍሹል ኣኼባ እዩ ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ ዘካይድ ነይሩ።
እቲ ንምዕራብ ሰሃራ ነጻ ንምግባር ዝቃለስ ዝነበረ ፖሊሳርዮ ኣብ 1976 ብበይንኣዊ መንገዲ ናጽነት ምዕራብ ሰሃራ ምስ ኣወጀ ብዙሓት ሃገራት ነቲ ውሳኔ ከምዝተቐበላኦ ይፍለጥ።


text:
ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጎስኩ (መዝ 122፡1)
ቤተክርስቲያን ማለት ናይ ክርስቲያን ቤት ማለት ኮይኑ፡ ትርጉሙ ንሰለስተ ነገራት የጠቓልል።
1, ኩሎም ኣወዳትን ኣወልድን ዓበይትን ንኣሽቱን ካብ ኩሉ ግብረ ስጋ ርሒቆም ጸሎት ዝገብሩሉን ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ስጋኡን ኩቡር ደሙን ዝቕበሉሉ ቅዱስ ቦታ ንህንጻ ቤተክርስቲያን የመልክት (ግሃ 20፡28, 1ጢሞ 3፡15, 1ነገ 9፡3)።
2, ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽ ምዃኑ ዝኣምኑ ብመንፈሳዊ ምስጢር ዉልድነት ካብ ክርስቶስ ዝረኽቡ ኣመንቲ ክርስቲያን ይባሃሉ (ግ.ሓ 5፡11, ግ.ሓ 12፡1, 1ይ ቆር 3፡16)።
3, ሓድነት ክርስቲያን ወይ ናይ ክርስቲያን ሕብረት ይባሃሉ። ብእብራይስጥ ኣክሌስያ ይብልዎ ዝተቐደሰት ጉባኤ ወይ ጽዉዕቲ ሕርይቲ ዝኾነት ጉባኤ ማለት እዩ። ስለዚ ናይ ክርስቲያን ምትእኽኻብ ዝግበረሉ ቤት ወይ ጉባኤ ናይ ክርስቲያን ቤት ይብሃል።
ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ፥
ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ብዛዕባ ቤት እግዚኣብሔር ኣዝዩ ከም ዘፍቅሮን ኣብኡ ድማ ንዘለኣለም ክነብር ከምዝደሊ ብዙሕ ተዛሪቡ ኣሎ። ዘማራይ ልቢ ኣምላኽ ዳዊት ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ክብል እንከሎ፡ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ጥራይካ ከም ዘይክየድን ሓሲብካ ከም ዝኽየድን ነቢይ ሚክያስ ድማ ናብ ቅድሚ እግዚኣብሔር እንታይ ሒዘ ክመጽእ፡ ከመይ ገይረኸ ኣብ ቅድሚ ልዑል ኣምላኽ ክሰግድ እየ ይብል (ሚክ 6፡6-8)። ናብ ቤት እግዚኣብሔር እንታይ ሒዝና ክንመጽእ ይግባኣና፡ መጀመርያ ትሑትን ዝተጣዕሰ ልቢ ሒዝና ክንመጽእ፡ ብተወሳኺ’ዉን ሕዝናዮ እንመጽእ መባእ ክንደይ ከምነዉድቕ ሓሲብና ወሲና ክንመጽእ የድሊ፡ ኣብ ቅድሚ ልዑል ኣምላኽ ብንጽህናን ብፍርሓትን ግቡእ ናይ ቤተክርስቲያን ኣከዳድናን ለቢስና ክንቀዉም ይግባኣ።
ናብ ቤት ኣምላኽ ክትከይድ ከሎኻ ተጠንቀቕ፡ ከምቶም ጽቡቕ ካብ ክፉእ ፈልዮም ዘይክእሉ ዓያሹ ሰባት ዘቕርብዎ መስዋዕቲ ካብ ምቕራብ ኣብኡ ኬድካ ምስማዕ ይሓይሽ (መክ 5፡1-3)። ቤተክርስቲያን ዝተቐደሰት ቤት ስለዝኾነ ኣሳእና ኣዉጺእና ክፍኣት ካብ ልብና ደርቢና ብፍርሓት ክንመላለስ ኣሎና። ብቐዳምነት ናብ ቤቱ ክትኣቱ ከለካ እተቕርቦ መስዋዕቲ ከምቲ ናይ ቃየል ንጽህና ዘይብሉ ከኸዉን የብሉን። እንታይ ድኣ ከም ናይ ኣቤል ብንጽህናን ቅንዕናን ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ። ኣነ ግና ብብዝሒ ምሕረትካ ናብ ቤትካ ክኣቱ፡ ናብ ቅድስቲ መቕደስካ ኣቢለ ከኣ ብፍርሓት ክሰግድ እየ (መዝ 5፡7)። ቤት ኣምላኽ ብፍርሓት ሰጊድካ ዝእቶ እንበር ብድፍረት ክእቶ የብሉን። ኣቦና ቅዱስ ያዕቆብ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ከመይ ገይሮም ክኸዱ ከምዘለዎም ንስድርኡ ከምዚ ይብሎም “ኣብ ማእከልኩም ዘለው ጓኖት ኣማልኽቲ ኣርሕቑ፡ ጽረዩ፡ ክዳዉንትኹም እዉን ለውጡ። ንዑናይ ናብ ቤት ኤል ንደይብ፡ ኣነ ኸኣ ኣብኣ ነቲ ብመዓልቲ ጸባባ ዝሰማዓናንን ኣብ ዝኸድክዎ መገዲ ምሳይ ዝነብረ ኣምላኽ መሰውዒ ክገብር እየ” በሎም። ንሳቶም ከኣ ምስኣቶም ዝነበሩ ኹሎም ጓኖት ኣማልኽትን ኣብ ኣእዛኖም ዝነበረ ቀለቤትን ንያዕቆብ ሃብዎ። ያዕቆብ ድማ ኣብ ትሕቲ እቲ ጥቓ ሰኬም ዘሎ ዓበይቲ ኣእዋም ቀበሮ።
ናብ ቤት ኣግዚኣብሔር ክንከይድ እንከሎና ብነፍስን ብስጋን ክንጸሪ፡ ክዳዉንትና ልብናን ክልውጥ ጓኖት ኣማልኽቲ ከነርሕቐ ኣሎና። ሎሚ ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ቤት ኣምላኽ ክንመጽእ እንከሎና ልዕሊ ዓቐን ወርቅን መጋየጽን፡ ርእስኻ ከይተጎግልበብካ፡ ሓጺር ክዳን ዘይክርስቲያናዊ ኣከዳድና ተኸዲንካ ካብ ምምጻእ ምጥንቃቕ የድሊ ኣወዳትዉን ከምኡ።
ብተወሳኺ “መባእካ ናብ መሰዉዒ እንተ ኣምጻእካ ሓዉኻ ከኣ ተቐይሙልካ ምህላዉ እንተዘከርካ ነቲ መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ መሰዉዒ ሕደጎ ኪድ ቅድም ምስቲ ሓዉኻ ተዓረቕ ድሓር ድማ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ” (ማቴ 5፡23-25)። ናይ ቂመኛ ጸሎት እግዚኣብሔር ኣይሰምዕን እዩ። ምኽንያቱ ሕደጉ ክሕደገልኩም ስለ ዝብለና፡ ኩሉ ሓዲግና ይቕረ ኢልና ናብ ቤቱ ምስ እንመጽእ እግዚኣብሔር ድማ ጸሎትና ይቕበሎ።
“ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጎስኩ”
ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ናይ እስራኤል ንጉስ እዩ “ናብ እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ ግና ተሓጎስኩ” ክብል ከሎ ኢና ንምልከት። ንነገስታት ንጎልያድ ንኣማሌቃዉያን ፍልስጥኤማውያን ሲዒሩ ተሓጒሰ ኣይበለን። ሓደ ሰብ ጥራይዉን ኣይኮነን ቡዙሓት ሰባት መጺኦም ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ እቲ ሰናይ ሓሳቦም ኣሐጒሲኒ እዩ ዝበለ። ምኽንያቱ ከምቲ እግዚኣብሔር ንሰሎሞን “ዓይነይን ልበይን ንሓዋሩ ኣብኣ እየን” ዝበሎ 1ነገ 9፡3። ጸሎትን ምህለላን ዝስመዓላ ዝተቐደሰትን እግዚኣብሔር ዝሓድረላ ቤት ስለዝኾነት ናብኣ ምኻድ ዘሐጉስ እዩ። ምኽንያቱ “ካብ ሽሕ መዓልቲ ኣብ ካልእ ሓንቲ መዓልቲ ኣብ ቤት መቕደስካ ምዉዓል ይሓይሽ፡ ኣብ ኣባይቲ ሓጥኣን ካብ ምንባር ኣብ ቤት ኣምላኸይ ሓልዊ ደገ ምዃን ይሕሸኒ” (መዝ 84፡10-11)። ኣብ ቤት ንግስነት ብጽሕዲ ዝወቀበ ዝተሰለመ ቦታ፡ ምንባር ኣየሐጎሶን፡ ናይ ነግስታት ዕድመዉን ኣየሐጎሶን፡ እንታይ ደኣ ናብ ቤት ኣምላኽ ንኺድ ኣብኡ ከይድና ጸሎት ንግበር ኣብኡ ከይድና ንግእዚኣብሔር ነመስግኖ ምስ በልዎ ግና የሐጒስዎ። “ንእግዚኣብሔር ሓንቲ ነገር እልምኖ ኣለኹ፡ ጽባቐ እግዚኣብሔር ንምርኣይ ኣብ መቕደሱ’ዉን ክደልዮ ምሉእ ዕድመይ ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ክነብር እልምኖ ኣለኹ። ብጎይታ ኩሉ ግዜ ተሓጎሱ ደጊመ ተሓጎሱ እብለኩም ኣለኹ። ድልየትኩም ዘበለ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ድኣ ይፈለት እንበር ብገለ እኳ ኣይትጨነቑ (ፊሊ 4፡4-6)። እግዚኣብሔር ኩሉ ዝኽእልን ኩሉ ዘድልየናን ዝፍጽመልናን ስለ ዝኾነ ክንሕጎስ ደስውን ክብለናን ይግባእ። “ዝተሓጎሰ እንተሎ ይዘምር፡ ዝጸበቦ እንተሎ ይጸሊ ዝሓመመ እንተሎ ከኣ ንመራሕቲ ቤተክርስቲያን ይጸዉዕ” (ያዕ 5፡13-15)። ክንሕጎስ እንዝምረላ፡ ክጸበና ከም ሓና ጸሎትናን ጭንቀትናን ንኣምላኽ እነዕርገላ፡ ምስ እነሓምም እንፍወሰላ ስፍራ ብምዃና ናብኣ ምኻድ ኣዝዩ ዘሕጉስ እዩ። ብተወሳኺ ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ከምዚ ኢሉ ዘሚሩ ኣሎ “እቲ ንስኻ ኣብ ልበይ ዘንበርካዮ ሓጎስ ግና ካብቲ እቶም እኽሎምን ወይኖምን ምስ በዘሐ ዝሕጎስዎ ኣዝዩ ዓዘዘ” (መዝ 4፡7)። ኣብ ዓለም እንረኽቦ ደስታ ሓላፍን ግዚያውን እዩ። ኣብ ቤቱ እንረኽቦ ሓጎስን ደስታን ዘይጠፍእ ዘለኣለማዊ እዩ።
ንዓናኸ እንታይኮን የሐጉሰና ይኸዉን፧ ናብ ሲነማ፡ እናመስተ፡ ናብ ጓይላን ዳንኬራን፡ ንኺድ ምስ ዝብሉና፡ ብዝሓት ሰባት ዘሐጉሰና ኣለና። እዚ ግና ሓላፊ ደስታ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ረብሓ ዘየዉህብ እዩ። ናብ ጸሎት ንጉሆ ተንስኡ ቅዳሴ ኬድኩም ኣቐድሱ ዝብለና፡ ናብ ቤተክርስቲያን ኬድኩም ትምህርቲ በረኸት ወንጌል ተኻፈሉ ኢሎም ዝነግሩና ሰባት ከም ጸላእትና ንቖጽሮም ብዙሓት ኢና። ኤልያስ ንንጉስ ኣክኣብ ሓደ መዓልቲ ምስ ረኸቦ “ኣታ ጸላእየይ ረኺብካኒዶ” በሎ (1ነገ 21፡20)። “ኣንታ ጸላኢየይ” ዝበሎ ካብቲ ክፉእ መገዱ ክምለስ ይመኽሮን ይምዕዶን ስለዝነበረ ጥራይ እዩ። ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ዝብሉና ሰባት ካብ ሞት ናብ ህይወት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዝመርሑና ሰባት ስለዝኮኑ ክንጸልኦም ኣይግባእን እዩ። ከምቲ ፊልጶስ ንናትናኤል “ናብ ኢየሱስ ክርስቶስ በዓል ናዝሬት ንኺድ” ምስ በሎ፡ “ካብ ናዝሬት እሞ እንታይ ሰናይ ነገር ክርከብ ኢሉ፧” ኢሉ ዝመለሰሉ፡ ሎሚ’ዉን ሰባት ናብ ቤተክርስቲያን ንኺድ ምስ እንብሎም “ኣብኡ ከይድና እንታይ ክንረክብ እቶም ኣብኡ ዝመላለሱ ንበዓሎም ፍቕርን ሰላምን የብሎምን” ይብሉ። ምኽንያቱ ሰይጣን፡ ሰባት ናብ ቤት እግዚኣብሔር መጺኦም ድሕነትን ህይወትን ከይረኽቡ “ኣብርሃም ከም ቀደሙ የለን” ብምባል ኣጋይሽ ናብ ቤቱ ከይመጽኡ ዝኽልክሎም ዝነበረ፡ ሎሚ’ውን ዝተፋላለየ ወረ ብምንዛሕ ሰባት ናብ ቤት እግዚኣብሔር ከይመጽኡ ይኽልክሎም ኣሎ። ፊልጶስ ግና ንናትናኤል “ንዓናይ ሰባት ብዝበሉኻ ብዝገመትካዮን ዘይኮነስ ንዓናይ ብዓይንኻ ርአ” ኢሉ ምስ ወሰዶ፡ ጎይታ ከኣ ንፊልጶስ ምስ ረኣዮ ሓጢኣት ከም ዘይብሉን ኣብ ትሕቲ ኦም በለስ ከሎ ከም ዝፈልጦን ነገሮ። ናትናኤል ድማ እቲ ኹሉ ዝሰምዖ ዝነበረን ዝግምቶ ዝነበረን ሓቂ ከምዘይኮነ ተረደአ እሞ “መምህር ንስኻ ወዲ ኣምላኽ ኢኻ! ንስኻ ንጉስ እስራኤል ኢኻ” ኢሉ መለሰሉ። ሎሚ’ዉን ገለ ሰባት ብግምትን ሰባት ብዘውርይዎ ከንቱ ወረን ኣብ ልዕሊ ቅድስት ቤተክርስቲያን ጉጉይ ርዲኢት ዘለዎም ሰባት ኣለዉ። ቤተክርስቲያን ግን ናይ ሰላም ወደብ፡ ንኹሉ ሓቚፋ እትቕበልን ኣደ ፍቕርን ሰላምን እያ። ስለዝኾነት ከኣ ኣብኣ ምንባር ኣዝዩ ጥዑም እዩ። እቶም ብወረ ዓዊርና ካብ ቤት ኣምላኽ ርሒቕና ዘለና ካብዚ ጉጉይ ዝኾነ ርድኢት ተኣሊና ናብኣ መጺእና ሰላማን ፍቕራን ጣዕማን ሰማያዊ መግባን ከነስተማቕሮ ይግባእ።
ጎይታ በዓሉ ናብ ቤት መቕድስ ከም ዝኸደ
ኣብ ግዜ ሆሳዕና ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣድጊ ምስ ዒሉኣ ተወጢሑ ናብ ኢየሩሳሌም ናብ ቤት መቐደስ ምስ ኣተወ፡ ነቶም ኣብኡ ዝሸጡን ዝሻየጡን ዝነብሩ ኹሎም ሰጎጎም፡ ጠረጴዛታት መሽረፍትን መናብርቲ ሸየጥቲ ርግብን’ዉን ገልበጦ። “ቤተይ ቤት ጸሎት ክበሃል እዩ፡ ንስኻትኩም ግና በዓቲ ጓሓሉት ገበርኩማ” በሎም። ደቂ መዛምርቱ ከኣ “ቅንኣት ቤትካ በልዓኒ” ዝብል ጽሑፍ ከም ዘሎ ዘከሩ። ሎሚ’ውን ቤተክርስቲያን ቤት ጸሎትን ምህለላን ድኣ እምበር፡ በዓቲ ምፍልላይ፡ ንዓይ ይጥዓመንን፡ ንግድን ከምዘይኮነት ፈሊጥና ብፍርሓትን ብቕንኣት እግዚኣብሔርን ክንመላለስ ኣሎና።
ብተወሳኺዉን ጎይታ ሓደ መዓልቲ ምስ ወለዱ በዓል ከብዕሉ ካብ ናዝሬት ናብ ኢየሩሳሌም መጹ። ኣብቲ ቤት መቕደስ ድማ ምስቶም መምህራን ኣይሁድ ይዛረብ ነበረ። እቲ በዓል ምስ ተወድአ ወለዱ ናብ ናዝሬት ተመልሱ። እቲ ህጻን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስቶም ህጻናት ዝኸደ መስሊዎም እኳ እንተነበረ ክረኽብዎ ኣይከኣሉን። ናብ ኢየሩሳሌም ድማ ተመልሱ፡ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት እንተደለይዎ ክረኽብዎ ኣይከኣሉን። ብድሕሪኡ ናብ ቤት መቕደስ ምስ ከዱ ግን ምስቶስም ምሁራት ክከራኸር ረኸብዎ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ “ስለምታይ ከምዚ ገበረካና፡ እነሆ ኣነን ኣቦኻን ተሸጊርና ክንደልየካ ቀኒና” በሎቶ። ንሱ ከኣ “ንምንታይ እሞ ትደልዩኒ ኣብ ቤት ክህሉ ከም ዝግበኣኒዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧” ኢሉ መለሰ።
ንሕናዉን ሎሚ ኣብክንዲ ኣብዘይግበኣና ቦታ ማለት ቤት መስተን ጓይላን ክፍኣትን ምኻድ ኣብቲ ዝግብኣና ቦታ ማለት ቤት እግዚኣብሔር ክንነብር ይግባእ። ሓዋርያት ዉን ንጎይታ ተኸቲሎም ኩሉ ግዜ ናብ ቤት መቕደስ ይኸዱ ከምዝነበሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና እዩ (ግ.ሓ 3፡3)።
ናብ ቤት እግዚእብሔር መኣስ ኢና ንኸይድ፧
ናብ ቤት እግዚኣብሔር ኩሉ ግዜ ኣብ ሓጎስ ኮነ ሓዘን ብዘይ ምቁራጽ ክንከይድ ኣሎና። ገለ ሰባት ግና መጀመርታ ኣቦኦም ኣዲኦምን ክጥመቑ ሓቚፎም ምስ ኣምጽእዎም ቤተክርስቲያን ተመሊሶማ ኣይፈጡን። ምስ ሞቱ ከኣ ሰብ ተስኪሙ እዩ ዘምጸኦም። ገሊኦምዉን ክምርዓዉ ኢሎም ዝሞጹ ኣለዉ። ገለ ሰባት ከኣ ንዝምርዓዉን ዝጥምቑን ከሰንዩን ከጸብቑን ሰባት ከይቅየሙሎም ኢሎም ዝመጹ፡ ቤተክርስቲያን ቤት መስኣልን መዕለልን ዝመስሎም፡ ንዝጽሊ ሰብ ዝርብሹ እዮም። እዞም ሰባት እዚኣቶም ሰባት ክሕጎሱሎም ኢሎም ክዳኖም ቀይሮም ድቃሶም ገዲፎም ከምዚ ካብ ገበሩ፡ እግዚኣብሔር ከይቅየመልና ወይ ከይሓዝን ኢሎም ቤተክርስቲያን ዘይምምጸኦም ዘገርም እዩ። ዕላማና ንሰብ ምሕጓስ ዘይኮነስ ንኣምላኽ ምሕጓስ ክኸዉን ኣለዎ። ገለ ሰባት ዉን ኣብ ዓበይቲ ክበረ በዓላት ማለት ትንሳኤ፡ ልደት፡ መስቀል፡ ቅዱስ ዮሓንስ ዝመጹ ብድሕሪኡ ግን ቅልቅል ዘይብልዋ እዮም። ካልኦት ሰባት ድማ ምስ ኣረግካ ጥራይ ኢኻ ክትቆርብ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ክትከይድ ዘለካ ዝብል ርድኢት ዘለዎም እዮም። ብንእስነትካ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ምኻድ ውሰደኒ ምባልዩ ብዝብል ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ ጥቕሲ ከኣ ንሓሳቦም የሰንይዎ። እዚ ግና ጉጉይ ኣተሓሳስባን ፍጹም ተቐባልነትት ዘይብሉን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ “ብንእስነትካ ¬¬¬¬ፈጣሪኻ ዘክር እዩ” ዝብል (ምሳሌ 12፡1-2)። ነዚ ጉጉይ ኣተሓሳስባ ካብ ልብና ከነውጸኦ ኣለና። ምኽንያቱ ከም በዓል ነቢይ ሳሙኤል፡ ቅዱስ ዮሴፍ፡ ኣናንያ ኣዛርያ ምሳኤል ዝኣመሰሉ ብንእስነቶም እዮም ንእግዚኣብሔር ኣገልጊሎሞ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳዉሎስዉን “ሓደ እኳ መንሰይ ኢኻ ኢሉ ኣይንዓቕካ” እዩ ዝበለ። ስለዚ ክቡር ኣንባቢ ንስኻ ካበዮኖት ኢኻ ካብቶም ንመርዓን ጥምቀትን ከሰንዩ ዝመጽኡዶ ወይስ ካብቶም ምስ ዓበና ነርክበሉን ዝብሉ ኢኻ ነብስኻ ፈቲሽካ ኣካይዳኻ ኣማዓራሪ። ናብ ቤት እግዚኣብሔር ምስ ሞትካ ምምጻእካ ዘይተርፍካ እዩ ስለዚ ፈቲኻ ብህይወት እከለኻ ምምጻእ ይሕሸካ።
ናብ ቤት እግዚኣብሔር ዘይምኻድ ዘምጽኦ ሳዕቤን፥
“ተንስእ እሞ ነቲ መቕደስ ኣምላኽን መሰውዕን ዓቅኖ ነቶም ኣብኣ ዝሰግዱ ዘለዉ ፍቐዶም እቲ ብወጻኢ መቕደስ ዘሎ ቀጽሪ ግና ነሕዛብ ተዋሂቡ ኢዮ’ሞ ሕደጎ ኣይትስፈሮ”(ራኢ 11፡1-2)። ክንቁጸር ክንዕቀንን እንተኾይና ካብ ቀጽሪ ቤተክርስቲያን ክንወጽእ የብልናን። ካብ ቤተክርስቲያን ወጻኢ ዝነብር ሰብ ህይወት የብሉን። ከምቲ ዓሳ ካብ ባሕሪ እንተወጺኡ ዝመውት ሓደ ክርስቲያን ከኣ ካብ ቤተክርስቲያን ምስ ዝወጽእ ዋላ ብስጋ እኳ እንተ ተንቀሳቀሰ ብመንፈስ ግና ምዉት እዩ። ቤተክርስቲያን ናይ ኖህ መርከብ ምሳሌ እያ። ኣቦና ኖህ ብቅድስናን ብቑኑዕ ልብን ንእግዚኣብሔር ዘገልግሎ ዝነበረ ቅዱስ ኣቦ እዩ። ኩሉ ሰብ ድማ ብሓጢኣት ተባላሽዩ ነበረ። ምድሪ ከኣ ብዓመጻ መሊኣ ነበረት፡ እግዚኣብሔር ድማ ብዕንጨይቲ ገይርካ መርከብ ስራሕ በሎ። ንሱ ድማ ከምኡ ገበረ፡ ሰበይቱን ደቁን ካብ ኩለን እንስሳታት ድማ ናብታ መርከብ ኣእተወ። በታ መዓልቲ እቲኣ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ዘሎ ዓይኒ ማያት ገንፊሉ ወጸ፡ መሳኹቲ ሰማይ ድማ ተኽፈተ ኣብ ምድሪ ከኣ ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ዝናብ ዘነበ። ካብታ መርከብ ወጻኢ ዝነበሩ ኩሎም ፍጥረታት ኣብ ምድሪ ዝንቀሳቐስ ኩሉ ለመምታን ሰብን ሞቱ። እቶም ኣብ መርከብ ዝኣተዉ ኖህን ቤተሰቡን ኩሎም እንስሳታትን ግና ድሓኑ። ሎሚ’ዉን ኣብዛ ብናይ ኖህ መርከብ እትምሰል ቅድስት ቤተክርስቲያን ጸኒዕና ኩሉ ፈተና ተጻዊርና ምስ ንነብር ክንድሕን ኢና። ፈተና በርቲዑና፡ ናይ ዓለም ነገር ሲሒቡና ካብ ቤተክርስቲያን ምስ እንወጽእ ግና ህይወትና ነጥፍኣ ኣለና ማለት እዩ። ስለዚ “መንፈስ ገዛኢ ኣብ ልዕሌኻ ምስ ዝዝንቢ ስፍርኻ ኣይትሕደግ” ከምዝተባሕለ ኩሉ ዓይነት ፈተነታትን ሽግርን እኳ እንተኣጋጠመና ናብ ቤተክርስቲያን ምኻድን ከነቋርጽ የብልናን።
ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ንዓና ኣብዚ ምንባር ጽቡቕ ኢዩ ዝበሎ፡ እቲ ካብ ኩሉ ዝበልጽ ቃሉ እንመሃረላ፡ ዘለኣለማዊ ህይወት ዝህብ ቅዱስ ስጋኡን ክቡር ደሙን እንቕበለላ ስለዝኾነት ኣብኣ ምንባር ጽቡቕ እዩ። ጸሎትናን ምስጋናናን ናብ እግዚኣብሔር ነቕርበላ፡ ዝተቐደሰት ስፍራ ስለዝኾነት፡ ኩሉ ገዲፍና ናብታ ቤት ጸሎትን ምህለላን ዝኾነት ቅድስት ቤተክርስቲያን ኬድና ምስ እንነብር በረኸት ንሓፍስ ጸጋና ከኣ ይበዝሓልና። “ናብዛ ዝሓረኹዉዋ ከተማን ናብዛ ብስምካ ዝሰርሓክዋ ቤት መቕደስን ገጾም መሊሶም እንተ ጸለዩ፡ ሽዑ ኣብ ሰማይ ኣብታ እትነብረላ ቦታ ኮይንካ ጸሎቶምን ምህለላኦም ሰሚዕካ ምሕረት ግበረሎም። ነቶም ዝበደልኩኻ ህዝብኻ ድማ በደሎም ሕደገሎም። ሕጂ ከኣ ኦ ኣምላኸይ ኣዕይንቲኻ ናባና ኣብል፡ ነቲ ኣብዛ ቦታ እዚኣ ኮይና ዝጸለናዮ ጸሎት ስምዓዮ (2ዜና 6፡38-39) ኢሉ ንጉስ ሰሎሞን ምስ ጸለየ፡ እግዚኣብሔር ጸሎቱ ሰሚዑ ኩሉ ኣብኣ ዝጽለ ጸሎት ሰሚዑ ፈውሰ ምሕረቱ ክሰደላ ምዃኑ ቃል ዝኣተወላ ናይ ቃል ኪዳን ስፍራ ስለዝኾነት ካብኣ ከየልገስና ክሳዕ ፍጻመ ህይወትና ናብኣ ክንመላለስን ብጽንዓት ኣብኣ ክንነብርን ይግባእ።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ንዘምርሑ ስደተኛታት ዝጸዓነት መኪና ብ 19 መጋቢት ኣብ ከባቢ ምስራታ በጺሓ ናብ ትራብሉስ እንዳምረሐት ብምግምጣላ 4 ኤርትራውያንን 7 ኢትዮጵያውያንን ሂወቶም ከምዝሰኣኑን 16 ካልኦት ድማ ብጽኑዕ ከምዝቖሰሉን ምንጭታትና ሓቢሮም።
ምንጭታትና ካብቲ ሓደጋ ብሂወት ንዝደሓኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብተሌፎን ኣዘራሪቦም ከምዘረጋገጽዎ፥ መራሒ እታ መኪና ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሰባት ጽዒኑ ከይኣክል ፥ ብሓሺሽ ተሰኒፉን ነታ መኪና ብክቱር ናህሪ የጒይያን ምንባሩ ክፍለጥ እንከሎ ፥ ብሰንኪ እዚ እቲ ሓደጋ ኣዚዩ ክኸብድ ከምዝኸኣለ ኣረዲኦም።
ብ 22 መጋቢት እዉን ፥ ኣብ ጭውያ ዝወፈሩ ዕጡቓት ተወልድቲ ጫድ 17 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 26 ስደተኛታት ኣሳፊራ ናብ ሰሜናዊ ክፋል ሊብያ ተምርሕ ዝነበረት መኪና ከምዝሓዙ ፥ ነቶም ደቂ ተባዕትዮ ፈሊዮም ወሲደሞም ስለዘለዉ ድማ ደሃዮምን ኩነታቶምን ንምፍላጥ ዛጊት ከምዘይተኻእለ ይግለጽ ኣሎ።
ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ደስኪሉ ዝጸንሐ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝተዓጻጸፈ መልክዑ ይሕይል ምህላዉ ዘመልክቱ ምንጭታትና ፥ ባህርያዉን ሰብ-ኣምጸኦን ሓደጋታት ጠንቂ ሞትን መጭወይትን ልዑል ቊጽሪ ስደተኛታት ይኾኑ ከምዘለዉ የተሓሳስቡ።
ኣብዚ እዋን እዚ ማዕበል ማእከላይ ባሕሪ ዝሃድኣሉ ቅንያት እዩ እንዳተባህለ ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ዝውሕዝ ዘሎ ኤርትራዊ ይዛይድ እዩ ዘሎ።
ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣህጉራዊ ውድብ ስደትን ይገልጽዎ ከምዘለዉ፥ ኣብ’ዚ እዋን እዚ ማእከላይ ባሕሪ ንኽሰግሩ ኣብ ማያዊ ገማግማት ሊብያ ብሓፈሻ ከተማ ትራብሎስ ድማ ብፍላይ ተኣኻኺቦም ናይ ዘለዉ ኣፍሪቃውያንን ኤስያውያንን ስደተኛታት ቊጽሪ ልዕሊ 1.3 ሚልዮን ከምዝበጽሕ እዩ።


text:
ኣብ ከተማ ሽቱትጋርት – ጀርመን ዝነብሩ ዜጋታት፡ ምስ ጨንፈር ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ ብምትሕብባር፡ ንስንኩላን ወገናቶም ዝገብርዎ ምድግጋፍ ብዝለዓለ ከምዝቕጽልዎ፡ ብኣጋጣሚ 3 ታሕሳስ – ኣህጉራዊ መዓልቲ ስንኩላን ኣብ ዝገበርዎ ናይ ዝኽሪ መደብ ኣረጋጊጾም።
ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ኣቶ ዮውሃንስ ወልዱ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ንስንኩላን ዝህቦ ክብሪ ረዚን ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ ከተማ ሽቱትጋርትን ካልኦት ከተማታት ጀርመንን ዝርከቡ ዜጋታት ንሓርበኛታት ስንኩላን ዝገብርዎ ሓገዝ ብዝለዓለ ከምዝቕጽልዎ ዘለዎ ጽኑዕ እምነት ገሊጹ።
“ንስንኩላን እንገብሮ ሓገዝን ምድግጋፍን፡ ሓበን ዝፈጥር’ዩ” ድሕሪ ምባል ሓላፊ ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርትን ከባቢኣን ኣቶ ሑሴን ከሊፋ ብወገኑ፡ እቲ ንጥፈት ዝህቦም ዕግበት ንዝያዳ ስራሕ ድርኺት ከምዝፈጥረሎም ሓቢሩ። ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ ጨንፈር ሽቱትጋርት፡ ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ጀርመን ዝተኣከበ ኣብ ረብሓ ስንኩላን ወገናቶም ዝውዕል ብሽግለታታት፡ ፍርናሻት፡ ናይ ስፌት መካይን፡ መሳርሒታት ሕክምና፡ ከምኡ’ውን ኣብ መዓላ ስንኩላን ዝውዕል ካልእ ንብረት ዝሓዘ 6 ኮንተይነራት ናብ ኤርትራ ክለኣኽ ድልው ከምዝገበረ ይፍለጥ።


text:
ጾመ ነቢያት/ xome Nebyat
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ጾመ ነቢያት / xome nebyat
ሎሚ ንጅመሮ ዘሎና ጾም፡ ጾመ ነቢያት ይብሃል። እዚ ጾም ድማ ነቢያት ኣቦታት፡ እግዚአብሔር ካብ ኣዳም ኣትሒዙ በብእዋኑ ብዙሕ ሳዕን ብብዙሕ ነገርን ንዝገለጸሎም ትንቢትን ዝመሰለሎም ምሳሌን እናተዛረቡ፡ ንዝሃቦም ተስፋ እናጽንዑ ዝጾምዎ ጾም እዩ። ንሕና ከኣ ኣብነቶም ወሲድና ካብ ሎሚ ኣትሒዝና፡ ክሳዕ ንዘመናት ዝተጸበይዎ ትንቢቶምን ትምኒቶምን ዝተፈጸመሉ ዕለተ ልደት ጐይታ ክንጾሞ ንርከብ ኣሎና። ነቢያት ብተስፋ ተሓጒሶም ንዝተነበዩሉን ክዝክርዎ ንዝነበሩን፤ ንሕና ግና ከም ሓዋርያት ተፈጺሙልና ሓጐስና ብስምረት ክንገልጽ ንነብር ኣሎና። ብቓሉ ጸኒዕናን ፍቓዱ ፈጺምናን ብምሕረቱ ርስቲ መንግስተ ሰማያት ክንወርስን ድማ ሓደ ካብቲ ክንገብሮ ዝግባእ ጾም ምጻም እዩ።
ጾም ማለት ሰብነትና ካብ ዝደልዮም ነገራት ንዝተወሰነ ጊዜ ብምዕቃብን ነፍስኻ ብምግታዕን፤ ዝያዳ ካልእ ጊዜ ናብ እግዚአብሔር ምቕራብን ፍቓዱ ምፍጻምን እዩ። መሰረቱ ካብቶም ብሕጊ ዝተኣዘዙ መባልዕ ስጋኻ ምኽልካል እኳ እንተኾነ፤ መልእኽቱ ግና ስጋኻ ብምድካም ነፍስኻ ንቃልን ፍቓድን እግዚአብሔር ተገዛኢ ምግባር እዩ። ብጾም ድማ ካብ ኣምላኽ ምሕረት፡ በረኸት፡ ጸጋ፡ ከምኡውን መንፈሳዊ ሓይሊ ይርከብ።
ጾም ብዙሕን ረቂቕን መንፈሳዊ ትርጉም ዘለዎ ስለዝኾነ ኣስፊሕና ምፍላጡ ኣገዳሲ እዩ። ጾም ምስ ኣምላኽ ካብ እንራኸበሉ ሓደ መገዲ ብምዃኑ፤ ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድ ውሉድ ተባሂሉ ውሉድነት ስላሴ ብጸጋ ዝረኸበ ኵሉ ክስዕቦን ክትግብሮን ዝግባእ እዩ። ኣቦታትና’ውን ነዚ ዓቢይ ጸጋ ዘውህብን መንፈሳዊ ዕጥቂ ዘድልድልን መገዲ ከምቲ ዝግባእ ስለዝተጠቕሙሉ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ክቡራት ኮይኖም ተረኺቦም ኣለዉ። ንሕና ውን ኣሰር ኣሰሮም ክንክተል ይግባኣና እዩ።
ጾመ ነቢያት እምበኣር ሓደ ካብቲ ክንጾሞ ብኣዋጅ ካብ ዝተኣዘዝናዮ ሾብዓተ ኣጽዋማት እዩ። እዚ ጾም እዚ፡ ጾመ ድሕነት፡ ጾመ ልደት፥ ጾመ ኣዳም፥ ጾመ ስብከት፥ ጾመ ታሕሳስ እናተባህለ’ውን ይጽዋዕ እዩ። እዚ ጾም’ዚ ካብ መንፈቀ ሕዳር (፲፭/15)ክሳብ ፳፰/28 ታሕሳስ ዘሎ መዓልቲ ዓመት መጸ ዝጽወም እዩ። “ወጥንተ ዚአሁ መንፈቀ ሕዳር ወፋሲካሁ በዓለ ልደት” (መጀመርትኡ ፍርቂ ሕዳር እዩ፡ ዝፍሰገሉ ፍጻሜ ድማ በዓለ ልደት እዩ)።ዕለታቱ ዘይቀያየሩን ክብን ለጠቕን ዘይብል ጾም ድማ እዩ። ታሕሳስ ፳፱/29 ድማ በዓለ ልደቱ ብምብዓል ይፍሰግ። ይኹን እምበር ልደት ኣብ ዘመነ ዮሓንስ ታሕሳስ ፳፰/28 ኣብ ዝበዓለሉ ግዜ እቲ ጾም ክሳብ ዕለት ፳፯/27 ይኸውን ማለት እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ዘመነ ሉቃስ ጳጉሜን ካብ ፭/5 ናብ ፮/6 ክብ ስለ ዝብል እዩ።
መሰረት እዚ ጾም’ዚ ድማ ነቢያት እዮም። ከመይሲ ነቢያት በብዘመኖም ብዛዕባ ምምጻእ ክርስቶስን ነገረ ስጋዌኡን፡ ድሕነት ደቂ ኣዳምን በቲ ዝተዋህቦም ጸጋ ትንቢት እናተነበዩ፡ ምሳሌ እናመሰሉ ይጾሙንይጽልዩን ብምንባሮም እዩ። አምላክ ወልደ አምላክ ዝኾነ ጐይታ ካብ ቅድስት ድንግል ተወሊዱ ዝርእዪሉን ዝሰምዑሉን ሰዓት ክትመጽእ ነቢያት ብዓቢይ ሃቀውታ ይጽበዩን ይምነዩን ነበሩ፡ ግና ኣይኮነሎምን። ኣማዕድዮም ግና ብተስፋ ይርእይዋ ነበሩ። ንሕና’ውን ከምቲ ናቶም ክወርድ ክውለድ ኢልና ዘይኮነስ ብልደቱ ዝሃበና እናዘከርናን፡ ነፍስና እናመርምርናን ነቲ ናቶም ኣብነት ስዒብና ቀቅድሚ በዓል ልደትጐይታ ንዘለዉ መዓልትታት ክንጸውም ቤተ ክርስቲያን ኣዚዛትና ኣላ።
ናብ እግዚአብሔር ዘቕርብ መብልዕ ዘይኮነ ጾም እዩ ። ጽባሕ ክንመውት ሎሚ ንብላዕ ንስተ ካብ ዝብለና ፈቓደ ስጋና ኣትሒዝና ነዚ ክፉእ ምኽሪ ንዝመኽሩና ጸማም እዝኒ ክንህቦም ይግባእ። እዚኦም ከምዚ ዚኣመሰሉ መኸርቲ ክፉእ ግብሪ፡ ንሰብ ካብ እግዚአብሔር ዘርሕቑ እምበር ዘቕርቡ ኣይኮኑን። ንሰብ ናብ ናብራ ኃጢኣትን ጸልማትን ዘእትዉ እምበር ናብ ጽድቅን ብርሃንን ዝመልሱ ኣይኮኑን። ሰብ ካብ ምፍጣሩ ኣትሒዙ ብሕግን ብስርዓትን ከምኡውን ብመጠን ክነብር እዩ ተሰሪዑሉ እምበር ቀይዲ በተኽ ክኸውን ኣይተፈቕደሉን። ምኽንያቱ ኣብዚ ምድሪ ዘለዎ ናብራ ጊዜያዊ እምበር ዘለዓለማዊ ኣይኮነን። ዘለዓለማዊ ርስትን ተስፋን ዝጽበዮ ስለዝኾነ ንእኡ ከቋምትን ብመገዲ እግዚአብሔር ክመላለስን እዩ ዝተነግሮ።
ኵሉ ሰብ ብሓፈሻ ኣገልገልትን ልኡካነ ወንጌልን ድማ ብፍላይ ካብ ፈተና ርሒቕና ንእግዚአብሔር ከነስምር እንተደኣ ኮይኑ፡ ብጾም ዝተቐጽዐ፡ ንጸሎት ዝተግህ፡ ንሰናይ ተግባር ዘይስልኪ ሰብነት ክህልወና ኣለዎ። ኸምኡ ምስ ዚኸውን ድማ እግዚአብሔር ኣብ ቤቱ ፍቓዱ ክንፍጽምን ከነግልግልን ይእዝዘና፡ ኣገልግሎትና ድማ ስሙርን ውኩፍን ኮይኑ ክርከብ ድማ ይኽእል። ነዚ ከይፈጸምና ብዘይ ንጹሕ ኣእምሮን፡ ሰናይ ተግባርን ትሩፋትን ከነገልግል ንፍትን እንተኮይንና፡ መዕነውትን መዕንቅፍን ከይንኸውን ዘየፍርህ ኣይኮነን። እዚ ድማ እቲ ዘሎናዮ ንንበረሉን ዘመን ዝምስክሮን ዘርእየና ዘሎን መሪር ሓቂ እዩ።
ስለዚ ኣብዚ ክፉእ ዘመን’ዚ፡ ካብቲ ዝቐደመ እኳ ብዝያዳ ክንጽልየሉን ብጾም ክንተግሃሉን ዝግብኡና ብዙሕ ውልቃዊ ይኹን ቤተ ክርስቲያናዊ ጉዳያት ከም ዘለዉና መስካሪ ዘየድልዮ እሙን ነገር እዩ። ብካልእ ስጋዊ መገድን ጥበብን ጥራይ ተጠቒምናን ተባላሒትናን ክንፈትሖም ኣይንኽእልን እና።
ጾም ድማ ናብ እግዚአብሔር እንቐርበሉን፤ ካብቲ ልዑሉ ባህርይ ዝኾነ ኣምላኽና ምሕረቱን በረኸቱን እንረኽበሉን ብምዃኑ፡ ነቲ ንሱ ዝሓገጎ ጾም ከምቲ ንሱ ዝፈትዎ ገይርና እንተጸይምና ኣምላኽ ምላሹ ክህበና ኣዝዩ ቀረባ እዩ። እቲ ንዓና ደቁ ዝሃበና ተስፋ ድማ ርጉጽን ብዘይ ጥርጥር ከኣ እሙን እዩ። ግና ሓደ ነገር ምስትውዓል ከድልየና እዩ። ከይበልናዮ ድሌትናን ሽግርናን ዝፈልጥ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር፡ ክንኵሕክሖን ክንቀርቦን ይደሊ። ናብኡ ክንምለስ እሞ ኣብ ሕቝፉ ክንኣቱን፡ ብፍቕሩ ክንነብርን ይደሊ። ልብና እኳ እንተዓጸና ኣብ ኣፍደገ ደው ኢሉ ኳሕ ኳሕ ዘብለሉ ምኽንያት ድማ ምእንቲ ክንቐርቦን ከይንጠፍእን ክብል እዩ። ዝኸፍተሉ ምስ ዝረክብ ድማ ምሕጓሱ ዘይተርፍ ስለዝኾነ፤ ኣብዚ ዓቢይ መልእኽቲ ፍስሓ ዘለዎ ጾመ ነቢያት ኵልና ናብኡ ንቕረብ። “ብዙሓት ነቢያትን ጻድቃንን ነዚ ንስኻትኩም እትርእይዎ ዘሎኹም ኪርእዩ ኸም እተመነዩ እሞ ኸም ዘይረኣዩ፡ ነዚ ንስኻትኩም እትሰምዕዎ ዘሎኹም ኪሰምዑውን ከም እተመነዩ እሞ ከም ዘይሰምዑ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ኣዒንትኹም ግና ዚርእያ፡ ኣእዛንኩምውን ዚሰምዓ እየን እሞ፡ ብጹኣት እየን”( ማቴ 13፡16-17) ከም ዝተባህለ ንሕና ኣብዚ ዘመነ ሓድሽ እንርከብ ብልደቱ ንዝረኸብናዮ ጸጋ ከነስተውዕል ምእንቲ ኣቦታትና ብርሑቕ ኣማዕድዮም ንዝረኣይዎ ተስፋ ከነቕልበሉ ይግባእ። ኣብቲ ሓጐሶም ብሓቂ ተሳተፍቲ ክንከውን ምእንቲ ድማ ካብ ልደቱ ጀሚሩ ስሌና ዝገበሮ ኵሉ ነገር ምስትንታን ከድልየና እዩ። ኣብቲ ንሶም ብተስፋ ንዝጾምዎ ጾም ምስታፍና፤ መሰረትና ነቢያትን ሓዋርያትን ምዃኖም ምምስካርና እዩ። ንሶም ብተስፍ፤ ንሕና ግና ብኣዒንቲ ሓዋርያት ንጐይታ ርኢናዮ፤ ብኣእዛኖም ቃሉ ሰሚዕናዮ፤ ብጽሑፋት ኢዶም ብስራቶምን ቃሎምን ኣንቢብናዮ። ስለዚ ባህ ክብለና ይግባእ። ሓጐስና ግና ፍጹም ክኸውን እንተደኣ ኮይኑ፤ ነታ መዝገብ ሕይወት፤ መካነ ቅዱሳን ነቢያትን ሓዋርያትን ብሓፈሻ ኵሎም ቅዱሳን ኣብ እትኸውን ቅድስት ቤቱ ከምቶም ዝቐደሙ ኣቦታትና ብሃይማኖትን ብስርዓትን ብሓድነትን ጸኒዕና ምስ እንርከብን ፍቓዱ ምስ እንፍጽምን እዩ።
እምበኣርከስ ጾም ናብ ቅድስና ዝመርሕ ቅዱስ ሕጊ ከም ምዃኑ ናብቲ እግዚአ አጋእዝት፡ ንጉሰ ነገስት፡ አምላከ አማልክት ዝኾነ ጐይታ ዘቕርብን ዝወስድን፡ ካብቲ ክንመላለሰሉ እተኣዘዝናዮ ጸቢብ መገዲ እዩ እሞ ሃየ ንኺደሉ። ብዛዕባ ጾም ምፍላጥን ምዝራብን ዘይኮነሲ ክንነብሮ እዩ ዝንገረና ዘሎ እሞ ካብ ምስማዕ ጥራይ ጽድቂ ምግባር ንኣምላኽ ባህ ከምዘብሎ ንፍለጥ። ካብቲ በረኸቱ ክንሳተፍ ምእንቲ፡ ከምቲ ኣምላኽና ዝፈትዎ ጾም ጾይምና፡ ኵልና ኣብታ ቅድስት ቤቱ ተጊህና እናተረኽብና፡ ኣቦታትና ንዘቖሙልና ደረት ዓቂብና ነቲ ህይወት ዝህብ ቃሉ ንንበሮ።
ንነቢያት ንሓዋርያት ንኩሎምም ቅዱሳን ንጾሞምን ንምህለላኦምን ሰሚዑ ዝተቐበሎም ኣምላክ ንዓና ውን ጾምናን ምህለላናን ይቀበለልና ኣሜን!
ጾምና ብሰላም ኣጀሚሩ ከፈጽምና፤ ኣፈጺሙ ድማ ኣብ ብርሃነ ልደቱ ከብጽሓና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወላወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን።


text:
፮/ 6 ሕዳር ቁስቛም
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ኣብ ዝሓለፈ ዕለት ፳፮/26 መስከረም ከም ዝተገልጸ፡ ኣዲሰና ቅድስት ኣዴና ድንግል ማርያም ካብ ኢድ እቲ ብጭካንኡ ዝተፈልጠ ንጉስ ሄሮድስ ናብቲ መሪር ምድረ በዳ ግብጺ ጽምእን ጥሜትን፡ ጭንቅን መከራን ተጻዊራ ንሰለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ኣብ ስደት ተቐመጠት (ራእ ፲፪፡፩-፮/12፡1-6)። ኣቐዲሙ መልኣኽ እግዚኣብሔር ንኣረጋዊ ዮሴፍ “ሄሮዱስ ነዚ ህጻን ክቐትሎ እደሊ ኣሎ አሞ ንዚ ህጻንን ነዲኡን ሒዝካ ናብ ግብጺ ህደም፡ ክሳዕ ዝነግረካ ከኣ ኣብኡ ጽናሕ “ (ማቴ 2፡13-15) ብዝበሎ መሰረት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ምስ ኣረጋዊ ዮሴፍ ምስ ዘመዳ ሰሎሜን ኣብ ስደት ግብጺ ከምኡ ውን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጲያን ጸኒሓ ድሕሪ ናይ 3 ዓመትን ፈረቓን መሪር ስደት፡ እቲ ጨካን ንጉስ ሄሮድስ ስለዝሞተ መልኣኽ እግዚኣብሔር ንዮሴፍ ብሕልሚ ተገሊጹ፡ “እቶም ነዚ ሕጻን እዚ ክቐትልዎ ዝደልዩ መይቶም እዮም እሞ ተንስእ ነዚ ሕጻንን ነዲኡን ሒዝካ ናብ ምድሪ እስራኤል ኪድ በሎ። ንሱ ድማ ከምቲ እቲ መልኣኽ ዝበሎ ገበረ። ግናኸ ኣርኬላዎስ ኣብ ክንዲ ኣብኡ ሄሮድስ ኣብ ይሁዳ ከም ዝነገሰ ሰሚዑ ናብኡ ምኻድ ፈርሀ። ብሕልሚ ምስ ተገለጸሉ ድማ ናብ ምድሪ ገሊላ ከደ። እቲ ብነቢያት ናዝራዊ ክበሃል እዩ ዝተባህለ ምእንቲ ክፍጸም ከኣ ናዝሬት ናብ እትበሃል ዓዲ መጺኡ ተቐመጠ (ማቴ 2፡19-23)። ነቢይ እግዚኣብሔር ሆሴዕ’ውን ብዛዕባ ካብ ስደት ግብጺ ምምላስ ኣቐዲሙ ተነቢዩ ነይሩ እዩ “ንወደይ ካብ ግብጺ ጸዋዕክዎ” (ሆሴ 11፡1/፲፩፡፩)። ኩሉ እቲ ነብይታ ብዛዕባ ስደት ጎያን ስደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተነበይዎ ድማ ተፈጸመ። ብዛዕባ ጾመ ጽጌ ብሰፊሑ ንምንባባ ኣብ ናይ ዕለት 6/10/2014 ዝተዘርግሐ ጽሑፍ ኣ ዚ ዌብ ሳይት እዚ ብምእታው ከተንብቡ ትክእሉ ኢኩም። ሰናይ ንባብ ይግበረልና ዘንበብናዮ ኣብ ልብና የሕድሮ። ኣሜን!
ጸሎትን በረኸትን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን። ኣሜን!
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።


text:
ንኽልተ ጐይተት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ እኳ የልቦን
“ንኽልተ ጐይተት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ እኳ የልቦን። . . .ንኣምላኽን ንገንዘብን ክትግዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም።”—ማቴ. 6:24።
1-3. (ሀ) ሎሚ ብዙሓት ሰባት እንታይ ቍጠባዊ ጸገም እዩ ዜጋጥሞም፧ ገሊኣቶምከ ነዚ ብኸመይ እዮም ኪፈትሕዎ ዚፍትኑ፧ (ኣብዛ ገጽ እዚኣ ዘላ ስእሊ ርአ።) (ለ) ምስ ምዕባይ ቈልዑ ብዚተሓሓዝ፡ ወለዲ እንታይ እዩ ኼተሓሳስቦም ዚኽእል፧
ማርሊን፡ * “ጄምስ ሰብኣየይ፡ ኣብ ስራሑ ሃለኽለኽ ኪብል ውዒሉ፡ ደኺሙ ናብ ቤት ዚምለስ እኳ እንተ ነበረ፡ ኣታዊና ግና ትሑት እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ ንጄምስ ሰብኣየይ ከብርዮ፡ ንጂሚ ወድና ኸኣ ከም ናይ መማህርቱ ዓይነት ጽቡቕ ነገራት ክዕድገሉ ደለኹ” በለት። ብዘይካዚ፡ ንኣዝማዳ ኽትሕግዞምን ንመጻኢ ዚኸውን ገንዘብ ከተዋህልልን ደለየት። ብዙሓት መሓዙታ፡ ዝያዳ ገንዘብ ንምርካብ ናብ ካልእ ሃገር ግዒዘን እየን። ንሳ እውን ከምኡ ኽትገብር እኳ እንተ ደለየት፡ ክልተ ልቢ ዀነት። ስለምንታይ፧
2 ማርሊን ንኽቡራት ስድራ ቤታን ነቲ ድልዱል መንፈሳዊ ንጥፈታታን ሓዲጋ ኽትከይድ ከበዳ። ኰይኑ ግና፡ ካልኦት ናብ ወጻኢ ሃገር ዝኸዱ ሰባት ከም ዘለዉን ኣባላት ስድራ ቤቶም ብመንፈሳዊ መዳይ ክንድቲ ኸም ዘይተጐድኡን ሓሰበት። ብኣንጻሩ ኸኣ፡ ንጂሚ ወዳ ኣብ ርሑቕ ሃገር ኰይና ብኸመይ ከተዕብዮ ኸም እትኽእል ኣተሓሳሰባ። ንወዳ ብኢንተርነት ኣቢላ፡ “ብተግሳጽን ብምዕዶን የሆዋ” ኸተዕብዮ ትኽእል ድያ፧—ኤፌ. 6:4።
3 ማርሊን ብዛዕባ እዚ ጒዳይ እዚ ምኽሪ ሓተተት። ሰብኣያ ኽትከይድ ኣይደለየን፣ ግናኸ ኽትከይድ እንተ ወሲና ኸም ዘይክልክላ ነገራ። ሽማግለታትን ካልኦት ኣባላት ጉባኤኣን እውን ከይትኸይድ መኸሩዋ፣ ሓያሎ ኣሓት ግና ንኽትከይድ ኣተባብዓኣ። “ስድራኺ ትፈትዊ እንተ ዄንኪ፡ ኪዲ፣ ኣብኡ ዄንኪ እውን እኮ ንየሆዋ ኸተገልግልዮ ትኽእሊ ኢኺ” በላኣ። ማርሊን እናተጠራጠረት፡ ንጄምስ ሰብኣያን ንጂሚ ወዳን ተሰናቢታቶም፡ ስራሕ ንኽትረክብ ናብ ወጻኢ ሃገር ከደት። “ቀልጢፈ ኽምለስ እየ” ኸኣ በለቶም።
ሓላፍነት ስድራ ቤትን ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስን
4. ገሊኦም ሰባት ስለምንታይ እዮም ዚስደዱ፧ መብዛሕትኡ እዋን ግና ንደቆም ዜዕብዩሎም መን እዮም፧
4 የሆዋ ንኣገልገልቱ፡ ብጥሜት ኪሳቐዩ ኣይደልዮምን እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ ስደት ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ኸም መፍትሒ ድኽነት ጌርካ እዩ ዚርአ። (መዝ. 37:25፣ ምሳ. 30:8) እቲ ሓደ ኻብቶም ኣበዋት ዝነበረ ያእቆብ፡ ብጥሜት ከይሞቱ ኢሉ፡ ደቁ ናብ ግብጺ ኸይዶም ምግቢ ኸም ዚዕድጉ ገይሩ ነይሩ እዩ። * (ዘፍ. 42:1, 2) ሎሚ ሰባት ናብ ካልእ ሃገር ዚስደዱ፡ ስለ ዝጠመዩ ኣይኰኑን። ምናልባት ኣብ ዕዳን ዕንዲዳን ስለ ዝኣተዉ ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ገሊኣቶም ከኣ ስድራ ቤቶም ዝሓሸ ናብራ ኽትነብር ይደልዩ ይዀኑ። ኣብ ትሑት ቍጠባ ኸምኡ ኺገብሩ ስለ ዘይክእሉ ግና፡ ካብ ስድራ ቤቶም ተፈልዮም፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ወይ ኣብ ወጻኢ ሃገር ይሰርሑ። መብዛሕትኡ እዋን ድማ፡ ንውሉዳቶም ምስቲ ኣብ ቤት ዚተርፍ መጻምድቶም፡ ምስ ሓዎም ወይ ምስ ሓብቶም፡ ምስ ኣቦሓጎኦም ወይ ምስ ዓባዮም፡ ወይ ከኣ ምስ ዘመዶም ወይ ምስ ፈተውቶም ሓዲጎምዎም ይኸዱ። እቶም ዚስደዱ ሰባት፡ ንመጻምድቶም ወይ ንውሉዳቶም ሓዲጎምዎም ብምኻዶም ዚሓዝኑ እኳ እንተ ዀኑ፡ ከምኡ ኻብ ምግባር ሓሊፎም ካልእ ምርጫ ዘይብሎም ኰይኑ እዩ ዚስምዖም።
5, 6. (ሀ) የሱስ ብዛዕባ ሓጐስን ቅሳነትን እንታይ እዩ ምሂሩ፧ (ለ) የሱስ ንሰዓብቱ ብዛዕባ እንታይ ኪጽልዩ እዩ ምሂርዎም፧ (ሐ) የሆዋ ብኸመይ እዩ ዚባርኸና፧
5 ብግዜ የሱስ፡ ብዙሓት ድኻታት ነይሮም እዮም፣ ንሳቶም ሓጐስን ቅሳነትን ኪረኽቡ ዚኽእሉ፡ ዝያዳ ገንዘብ ምስ ዚህልዎም ጥራይ ምዃኑ ተሰሚዕዎም ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ማር. 14:7) የሱስ ግና፡ ሰባት ተስፋኦም ኣብ ካልእ ነገር ኪገብሩ እዩ ዚደልዮም ነይሩ። እወ፡ ኣብቲ ምንጪ ነባሪ ሃብቲ ዝዀነ የሆዋ ኺውከሉ እዩ ዚደልዮም ነይሩ። ኣብቲ ኣብ ከረን ዝሃቦ ስብከቱ ድማ፡ ናይ ሓቂ ሓጐስን ቅሳነትን ኣብ ስጋዊ ነገራትን ኣብ ሰብኣዊ ጻዕርን ዘይኰነስ፡ ኣብቲ ምስ ሰማያዊ ኣቦና ዘሎና ዕርክነት እተመስረተ ምዃኑ ገለጸ።
6 የሱስ ኣብታ ኣብነት ክትኰነና ዝሃበና ጸሎት፡ ብዛዕባ ሃብቲ ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ዜድልየና ነገር፡ ማለት ብዛዕባ “ናይ ዕለት እንጌራና” ኽንጽሊ እዩ ምሂሩና። ነቶም ሰማዕቱ ድማ ብቐጥታ፡ “ኣብ ምድሪ መዝገብ ኣይትግበሩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ . . . ኣብ ሰማይ መዝገብ ግበሩ” በሎም። (ማቴ. 6:9, 11, 19, 20) የሆዋ መብጽዓኡ ብምሕላው ከም ዚባርኸና ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና። በረኸት ኣምላኽ፡ ስምረት ብምሃብ ጥራይ ኣይኰነን ዚግለጽ፣ የሆዋ፡ ዜድልየና ዘበለ ኸም ዜማልኣልና እውን ውሕስነት ሂቡና ኣሎ። ብሓቂ እምበኣር፡ ናይ ሓቂ ሓጐስን ቅሳነትን ኪርከበሉ ዚኽእል እንኮ መገዲ፡ ኣብ ገንዘብ ዘይኰነስ፡ ኣብቲ ሓላዪ ዝዀነ ኣቦና ምውካል እዩ።—ማቴዎስ 6:24, 25, 31-34 ኣንብብ።
7. (ሀ) የሆዋ ንውሉዳት ናይ ምዕባይ ሓላፍነት ንመን እዩ ሂብዎ፧ (ለ) ክልቲኦም ወለዲ ንውሉዳቶም ኣብ ምዕባይ ኪተሓጋገዙ ዘለዎም ስለምንታይ እዮም፧
7 ‘ቅድም ጽድቂ ኣምላኽ ምድላይ፡’ ንሓላፍነት ስድራ ቤት ብዚምልከት ከም ናይ የሆዋ ዓይነት ኣረኣእያ ምሓዝ የጠቓልል። ሕጊ ሙሴ ንክርስትያናት እውን ዚምልከት ስርዓት ዝሓዘ እዩ፣ ወለዲ ንውሉዳቶም ብመንፈሳዊ መዳይ ኬሰልጥንዎም ከም ዘለዎም ይገልጽ እዩ። (ዘዳግም 6:6, 7 ኣንብብ።) ኣምላኽ ነዚ ሓላፍነት እዚ፡ ንኣቦሓጎ ወይ ንእኖሓጎ ወይ ከኣ ንኻልእ ሰብ ዘይኰነስ፡ ንወለዲ እዩ ሂብዎም። ንጉስ ሰሎሞን፡ “ወደየ፡ . . . ንተግሳጽ ኣቦኻ ስምዓዮ፡ ንትምህርቲ ወላዲትካ ድማ ኣይትሕደጎ” በለ። (ምሳ. 1:8) የሆዋ፡ ክልቲኦም ወለዲ ንውሉዳቶም ምእንቲ ኺመርሕዎምን ኪምህርዎምን፡ ብሓባር ኪነብሩ እዩ ዚደሊ። (ምሳ. 31:10, 27, 28) ውሉዳት ካብ ወለዶም ብዙሕ ነገራት፡ ብፍላይ ከኣ መንፈሳዊ ነገራት ኪምሃሩ ዚኽእሉ፡ ወለዶም በብመዓልቱ ብዛዕባ የሆዋ ኺዛረቡ ኺሰምዕዎም ከለዉን ኣብነቶም ኪርእዩ ኸለዉን እዩ።
ዘይተሓስበ ሳዕቤናት
8, 9. (ሀ) ሓደ ወላዲ ኻብ ስድራ ቤቱ ተፈልዩ ኺነብር ከሎ፡ መብዛሕትኡ እዋን እንታይ ለውጢ እዩ ዜጋጥም፧ (ለ) ካብ ስድራ ቤትካ ምፍልላይ፡ እንታይ ስምዒታውን ስነ ምግባራውን ጕድኣት እዩ ኼስዕብ ዚኽእል፧
8 ስደተኛታት ናብ ወጻኢ ሃገር ቅድሚ ምኻዶም፡ ብዛዕባ እቲ ኼጋጥሞም ዚኽእል ሓደጋታትን ብዛዕባ እቲ ዚገብርዎ መስዋእትታትን ይሓስቡ እኳ እንተ ዀኑ፡ ንስድራ ቤትካ ሓዲግካ ምኻድ ብዛዕባ ዘለዎ ሳዕቤናት ዚሓስቡ ግና ሒደት እዮም። (ምሳ. 22:3) * ማርሊን ምስ ስድራ ቤታ ኻብ እትፈላለ ጀሚራ፡ ስምዒታዊ ስቓይ ኣጋጢምዋ እዩ። ሰብኣያን ወዳን እውን ከምኡ እዩ ኣጋጢምዎም። ጂሚ ወዳ ዅሉ ሳዕ፡ “ስለምንታይ ኢኺ ሓዲግክኒ ኼድኪ፧” ኢሉ ይሓትታ ነበረ። ማርሊን ቀልጢፋ ኸም እትምለስ እኳ እንተ ተዛረበት፡ ኣዋርሕ ብዓመታት እናተተክአ ነዊሕ እዋን ምስ ሓለፈ ግና፡ ኣብ ስድራ ቤታ ዜሻቕል ለውጢ ኽትርኢ ጀመረት። ጂሚ ወዳ፡ ጠባዩ ኪቕየር ጀመረ፣ ንኣዲኡ ብዙሕ ኬዘራርባን ናይ ልቡ ኣውጺኡ ኺዛረባን ኣይደልን እዩ ነይሩ። ማርሊን ብዛዕባ ወዳ ዝነበራ ተዘክሮ ብጓሂ ኽትገልጽ ከላ፡ “ንዓይ ዝነበረቶ ፍቕሪ ቐሃመት” በለት።
9 ወለድን ውሉዳትን ብሓደ ዘይነብሩ እንተ ዀይኖም፡ ስምዒታውን ስነ ምግባራውን ጕድኣት ኬስዕበሎም ይኽእል እዩ። * እቶም ውሉዳት ብዕድመ ንኣሽቱ እንተ ዀይኖም፡ ንነዊሕ እዋን ድማ ካብ ወለዶም እንተ ተፈልዮም፡ እቲ ጕድኣት ከቢድ እዩ ዚኸውን። ማርሊን ንጂሚ፡ ምእንታኡ ኢላ መስዋእቲ ትኸፍል ከም ዝነበረት ነገረቶ። ጂሚ ግና ኣዲኡ ዝጠንጠነቶ ዀይኑ እዩ ተሰሚዕዎ። ኣብ ፈለማ፡ ሓዲጋቶ ምኻዳ ጸሊእዎ ነበረ። ጸኒሑ ግና፡ ክትበጽሖም ኢላ ኽትመጽእ ከላ እውን ከይተረፈ፡ ምምጻኣ ኺጸልኦ ጀመረ። ልክዕ ከምቶም እተራሕርሑ ውሉዳት ዚስምዖም፡ ጂሚ እውን፡ ንኣዲኡ ኺእዘዛን ኬፍቅራን ዘይብሉ ዀይኑ ተሰምዖ።—ምሳሌ 29:15 ኣንብብ።
10. (ሀ) ወለዲ፡ ግዜን ኣቓልቦን ዘይኰነስ፡ ህያባት ዚህቡ እንተ ዀይኖም፡ እዚ ንውሉዳት ኪጸልዎም ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ሓደ ወላዲ ንውሉዳቱ ኣብ ርሑቕ ቦታ ዀይኑ ኼዕብዮም እንተ ፈቲኑ፡ ውሉዳት እንታይ እዩ ዚጐድሎም፧
10 ማርሊን ገንዘብን ህያባትን ብምልኣኽ ነቲ ጕዳይ ከተመሓይሾ እኳ እንተ ፈተነት፡ ንወዳ ብዝያዳ ኻብኣ ኸም ዚርሕቕ ትገብሮ ኸም ዝነበረት ተገንዘበት፣ ብዘይካዚ፡ ከይተፈለጣ ንጂሚ ወዳ፡ ንመንፈሳዊ ነገራትን ንስድራ ቤትን ዘይኰነስ፡ ንስጋዊ ነገራት ቀዳምነት ኪህብ እያ እተሰልጥኖ ነይራ። (ምሳ. 22:6) ጂሚ ድማ፡ “ደሓን ኣይትምጽኢ። ህያባት ጥራይ ልኣኽለይ” ይብላ ነበረ። ማርሊን ንወዳ፡ ብደብዳበ፡ ብተሌፎን፡ ወይ ከኣ ብኢንተርነት ኣቢላ ኸተዕብዮ ኸም ዘይትኽእል ክትግንዘብ ጀመረት። “ንውሉድካ ብኢንተርነት ኣቢልካ ኽትሓቝፎ ወይ ከኣ ‘ደሓን ሕደር’ ኢልካ ኽትስዕሞ ኣይትኽእልን ኢኻ” በለት።
11. (ሀ) ሰብኣይን ሰበይትን ንስራሕ ኢሎም ተፈላልዮም ምስ ዚነብሩ፡ እዚ ንሓዳር ዚጸልዎ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ሓንቲ ሓብቲ ናብ ስድራ ቤታ ኽትምለስ ከም ዘለዋ እተገንዘበት ብኸመይ እያ፧
11 ማርሊን ምስ የሆዋን ምስ ጄምስ ሰብኣያን ዝነበራ ርክብ እውን ተጸልዩ እዩ። ኣብ ሰሙን ሓንሳእ ወይ እውን ካብኡ ንታሕቲ ጥራይ እያ ናብ ክርስትያናዊ ኣኼባታትን ናብ ኣገልግሎትን ትኸይድ ነይራ፣ ብዘይካዚ፡ ኣስራሒኣ ምስኡ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ይደፋፍኣ ስለ ዝነበረ፡ ምስዚ እውን ክትቃለስ ነበራ። ማርሊንን ጄምስን ብዛዕባ ጸገማቶም ኪዘራረቡ ስለ ዘይከኣሉ፡ ስምዒቶም ንኻልኦት ሰባት ኪገልጹሎም ጀመሩ፣ ዝሙት ካብ ምፍጻም እውን ንስክላ እዮም ኣምሊጦም። ማርሊን፡ ንሳን ሰብኣያን ዝሙት እኳ እንተ ዘይፈጸሙ፡ ተረሓሒቖም ዚነብሩ እንተ ዀይኖም ግና፡ ንመምርሒ መጽሓፍ ቅዱስ ብምእዛዝ፡ ናይ ንሓድሕዶም ስምዒታውን ጾታውን ድሌት ኬማልኡ ኸም ዘይክእሉ ተገንዘበት። እሂን ምሂን ኪባሃሃሉ፡ ገጽ ንገጽ ኪጠማመቱ፡ ብሓባር ኪስሕቁ፡ ኢድ ንኢድ ኪተሓሓዙ፡ ኪተሓቛቘፉ፡ ‘ፍቕሮም’ ኪገላለጹ፡ ወይ ከኣ ንሓድሕዶም ‘ዚግብኦም’ ኪገብሩ ኣይክእሉን እዮም ነይሮም። (መሃ. 1:2፣ 1 ቈረ. 7:3, 5) ብዘይካዚ፡ ምስ ወዶም ብሓባር ኰይኖም ምሉእ ብምሉእ ንየሆዋ ኼምልኽዎ ኣይክእሉን እዮም ነይሮም። ማርሊን ተዘክሮኣ ኽትገልጽ ከላ፡ “ኣብ ሓደ ኣኼባ ኣውራጃ፡ ኣምልኾ ስድራ ቤት ካብታ ዓባይ መዓልቲ የሆዋ ንኽንድሕን ኣገዳሲ ረቛሒ ኸም ዝዀነ ምስ ተመሃርኩ፡ ናብ ቤተይ ክምለስ ከም ዘሎኒ ተገንዘብኩ። ንመንፈሳውነተይን ንሓዳረይን እንደገና ኽሃንጾ ነበረኒ” በለት።
ጽቡቕን ሕማቕን ምኽሪ
12. ነቶም ካብ ስድራ ቤቶም ተፈልዮም ዚነብሩ ክርስትያናት፡ እንታይ ቅዱስ ጽሑፋዊ ምኽሪ እዩ ኺውሃቦም ዚኽእል፧
12 ማርሊን ናብ ቤታ ንኽትምለስ ምስ ወሰነት፡ ጽቡቕን ሕማቕን ምኽሪ እዩ ተዋሂብዋ። ሽማግለታት ጉባኤኣ፡ በቲ ዘርኣየቶ እምነትን ትብዓትን ነኣዱዋ። ካብ መጻምድቶምን ካብ ስድራ ቤቶምን ተፈልዮም ዚነብሩ ዝነበሩ ገሊኦም ሰባት ግና፡ ኣይነኣዱዋን። ኣብ ክንዲ ንኣብነታ ዚስዕቡ፡ ንኸይትኸይድ ኬእምኑዋ ፈተኑ። “ብዙሕ ከይጸናሕኪ ኽትምለሲ ኢኺ። ናብ ስድራ ቤትኪ እንተ ተመሊስኪ ግና፡ ብኸመይ ክትናበሩ ኢኹም፧” በልዋ። ክርስትያናት ከምዚ ዓይነት ተስፋ ዜቝርጽ ዘረባ ኺዛረቡ የብሎምን፣ የግዳስ፡ ‘ነተን ንኣሽቱ ኣንስቲ ንሰብኡተን ኬፍቅራ፡ ንውሉዳተን ኬፍቅራ ቤተን ዚኣልያ ኪዀና ኼለብምወን ኣለዎም። እዚ ዚግበር ድማ፡ ቃል ኣምላኽ ምእንቲ ኸይጽረፍ እዩ።’—ቲቶስ 2:3-5 ኣንብብ።
13, 14. ካብ ንትጽቢታት ስድራ ቤት ንየሆዋ ቐዳምነት ምሃብ፡ እምነት ዚሓትት ስለምንታይ እዩ፧ ኣብነት ሃብ።
13 ብዙሓት ስደተኛታት፡ ኣብቲ ንባህልን ንቤተ ሰብን፡ ብፍላይ ድማ ኣብቲ ንወለዲ ንናይ ምክንኻን ሓላፍነት ክብ ኣቢሉ ዚርኢ ኸባቢ እዮም ዓብዮም። ስለዚ፡ ሓደ ክርስትያን ንየሆዋ ምእንቲ ኼሐጕስ ኢሉ፡ ኣንጻር ህቡብ ልምድታት ወይ ድሌታት ቤተ ሰብ ኪኸይድ ከሎ፡ ዓባይ እምነት እዩ ዜርኢ።
14 ንታሪኽ ካረን እስከ ኸም ኣብነት ንውሰድ፣ ከምዚ በለት፦ “ዶን ወደይ ኣብ እተወልደሉ እዋን፡ ኣነን ሰብኣየይን ኣብ ወጻኢ ሃገር ኢና እንሰርሕ ኔርና፣ ኣነ ድማ መጽሓፍ ቅዱስ ከጽንዕ ካብ ዝጅምር ነዊሕ ኣይገበርኩን ነይረ። ኵሎም ኣባላት ስድራ ቤተይ፡ ንዶን ናብ ወለደይ ክልእኮን ቍጠባዊ ዅነታትና ኽሳዕ ዚመሓየሽ ንሳቶም ኬዕብይዎን እዮም ተጸብዮም ነይሮም።” ካረን ግና ንዶን ወዳ ባዕላ ኸተዕብዮ ኸም ዝቘረጸት ምስ ገለጸት፡ ኣዝማዳ፡ እንተላይ ሰብኣያ፡ “ሃካይ” እናበሉ የላግጹላ ነበሩ። ካረን፡ “ሓቂ ይሓይሽ፡ ኣብቲ እዋን እቲ፡ ዶን ምስ ወለደይ ንሒደት ዓመታት እንተ ጸንሐ፡ ዋላ ሓንቲ ጸገም ዘይብሉ ዀይኑ ተሰሚዑኒ ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ንወድና ናይ ምዕባይ ሓላፍነት ዝሃበና ንዓና ንወለዱ ኸም ዝዀነ እፈልጥ ነይረ እየ” በለት። እንደገና ነፍሰ ጾር ምስ ኰነት፡ እቲ ዘይኣምን ሰብኣያ ነቲ ጥንሲ ኽትሰድዶ ኸም ዘለዋ ነገራ። ካረን ግና፡ እቲ ኣቐዲማ ዝገበረቶ ውሳነ ንእምነታ ድሮ ኣደልዲሉላ ስለ ዝነበረ፡ ጸኒዓ ኣብ ጐድኒ የሆዋ ደው በለት። ሕጂ ንሳን ሰብኣያን ደቆምን ብሓባር ተሓጒሶም ይነብሩ ኣለዉ። ካረን ንሓዲኦም ወይ ንኽልቲኦም ደቃ፡ ካልእ ሰብ ንኼዕብዮም እንተ ትልእኮም ነይራ፡ ውጽኢቱ ሕማቕ ምዀነ ነይሩ።
15, 16. (ሀ) ሓንቲ ሓብቲ ብኸመይ ካብ ወለዳ ተፈልያ ኸም ዝዓበየት ግለጽ። (ለ) እዛ ሓብቲ እዚኣ ንጓላ፡ ካብቲ ናታ ኣተዓባብያ ብዚፍለ መገዲ ኸተዕብያ ዝደለየት ስለምንታይ እያ፧
15 ቪኪ ዝስማ ናይ የሆዋ ምስክር ከምዚ በለት፦ “ንሒደት ዓመታት፡ ዓባየይ እያ ኣዕብያትኒ፣ እታ ምንኣሰይ ሓብተይ ከኣ ምስ ወለደይ እያ ዓብያ። ምስ ወለደይ ክነብር ኣብ ዝጀመርኩሉ እዋን ግና፡ ንዓታቶም ዝነበረኒ ስምዒት ተቐዪሩ እዩ ነይሩ። ሓብተይ ብቐሊሉ ትዛረቦምን ትሓቝፎምን ትቐርቦምን ነበረት። ኣነ ግና ብዙሕ ኣይቀርቦምን እየ ነይረ፣ ምስ ዓበኹ እውን እንተ ዀነ፡ ናይ ውሽጠይ ኣውጺአ ኽዛረቦም ይኸብደኒ ነይሩ። ኣነን ሓብተይን ንወለድና፡ ኣብ ግዜ እርጋኖም ከም እንከናኸኖም ኣረጋጊጽናሎም ኢና። ሓብተይ ካብ ፍቕሪ ተበጊሳ እያ እትከናኸኖም፣ ኣነ ግና ግዴታ ዀይኑኒ እየ ዝከናኸኖም።”
16 ቪኪ ኣስዕብ ኣቢላ፡ “ኣደይ ልክዕ ከምቲ ንዓይ ዝገበረትኒ፡ ንጓለይ ናብኣ ኽልእካን ንሳ ኸተዕብያን ሓቲታትኒ እያ። ኣነ ግና ብሜላ ኣበኹዋ። ኣነን ሰብኣየይን፡ ንጓልና ብመገዲ የሆዋ ኸነዕብያ ኢና እንደሊ። ነቲ ኣብ መጻኢ ምስ ጓለይ ዚህልወኒ ርክብ ከበላሽዎ ድማ ኣይደልን እየ” በለት። ቪኪ፡ ዕውትቲ ኽትከውን እትኽእል፡ ንገንዘብን ንትጽቢት ስድራ ቤትን ቀዳምነት ብምሃብ ዘይኰነስ፡ ንየሆዋን ንስርዓታቱን ብምቕዳም ምዃኑ ተመኪራቶ እያ። የሱስ ብንጹር፡ “ንኽልተ ጐይተት፡” ማለት ንኣምላኽን ንገንዘብን ‘ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ እኳ ኸም ዘየልቦ’ ገሊጹ ነይሩ እዩ።—ማቴ. 6:24፣ ዘጸ. 23:2።
የሆዋ ንጻዕርታትና ‘የቕንዖ’
17, 18. (ሀ) ክርስትያናት ወትሩ እንታይ ምርጫ እዩ ዘለዎም፧ (ለ) ኣብ እትቕጽል ዓንቀጽ ነየናይ ሕቶታት ኢና ኽንምልሶ፧
17 የሆዋ ኣቦና፡ ንመንግስቲ ኣምላኽን ንጽድቁን እንተ ኣቐዲምና፡ ዜድልየና ዘበለ ኸም ዜማልኣልና ተመባጺዑልና ኣሎ። (ማቴ. 6:33) ስለዚ፡ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ወትሩ ምርጫ ኣለዎም። ዜጋጥመና ጸገም ዝዀነ ይኹን ብዘየገድስ፡ የሆዋ ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዘይጋጮ “መዋጽኦ” ኸም ዚገብረልና ቓል ኣትዩልና ኣሎ። (1 ቈረንቶስ 10:13 ኣንብብ።) ‘ንየሆዋ እንተ ተጸቢናዮ፡’ ጥበብን መምርሕን ንኺህበና ብምጽላይ ‘ኣብኡ እንተ ተወኪልና፡’ ትእዛዛቱን ስርዓታቱን ድማ እንተ ሓሊና፡ ንሱ ‘ኼስልጠልና እዩ።’ (መዝ. 37:5, 7) ነቲ ኸም ናይ ሓቂ ጐይታ መጠን ንዕኡ ንምግልጋል እንገብሮ ልባዊ ጻዕሪ ኺባርኾ እዩ። ንዕኡ ቐዳምነት እንተ ሂብናዮ፡ ንህይወትና ‘ኬቕንዖ’ እዩ።—ምስ ዘፍጥረት 39:3 ኣረኣኢ።
18 ካብ ስድራ ቤት ምፍልላይ ንዜስዕቦ ጕድኣት ንምትዕርራይ እንታይ ኪግበር ይከኣል፧ ምስ ስድራ ቤትና ኸይተፈላለና፡ ስድራ ቤትና ንምእላይ እንታይ ግብራዊ ስጕምትታት ክንወስድ ንኽእል፧ ካልኦት ኣብዚ መዳይ እዚ ቕኑዕ ውሳነ ምእንቲ ኺገብሩ፡ ብፍቕሪ ተደሪኽና ኸነተባብዖም እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ እዛ ቐጺላ ዘላ ዓንቀጽ፡ ነዚ ሕቶታት እዚ ኽትምልሶ እያ።
^ ሕ.ጽ. 1 ስማት ተቐዪሩ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 4 ደቂ ያእቆብ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናብ ግብጺ ዝኸዱሉ እዋን፡ ካብ ስድራ ቤቶም እተፈልዩሉ መዓልታት፡ ካብ ሰለስተ ሰሙን ኣይበልጽን እዩ ነይሩ። ጸኒሖም ንሳቶምን ያእቆብን ናብ ግብጺ ኺግዕዙ ኸለዉ፡ ንኣንስቶምን ንደቆምን ምሳታቶም ተማሊኦምዎም እዮም።—ዘፍ. 46:6, 7።
^ ሕ.ጽ. 8 ነታ ኣብ ናይ ለካቲት 2013 ሕታም ንቕሑ! ዝወጸት፡ “ስደት—ሕልምን ጋህድን” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።
^ ሕ.ጽ. 9 ካብ እተፈላለያ ሃገራት እተረኽበ ጸብጻብ ከም ዚሕብሮ፡ ንስራሕ ኢልካ ኻብ መጻምድትኻ ወይ ካብ ውሉዳትካ ተፈሊኻ ኣብ ወጻኢ ሃገር ምንባር፡ ንገሊኣቶም ከቢድ ጸገማት ኬስዕበሎም ይኽእል እዩ። እዚ ኸኣ፡ ኣብ መንጎ ሰብ ሓዳር ዜጋጥም ጥልመትን ግብረ ሶዶምን ኣብ መንጎ ኣዝማድ ዚፍጸም ጾታዊ ርክብን ዜጠቓልል እዩ፣ ምስ ቈልዑ ብዚተሓሓዝ ከኣ፡ ኣብ ጠባዮምን ትምህርቶምን ጸገም የጋጥሞም፣ ሓራቓት ወይ ከኣ ጭኑቓት ይዀኑ፣ ርእሰ ቕትለት ኪፍጽሙ እውን ይደልዩ።