text:
ዕዳጋ-ስራሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 4 2018
ብኸመይ ኣብ ሃገር ሽወደን ከም ትሰርሕ ዝመርሑ፤ ብዙሓት ሕጊታትን ውዕላትን ኣለዉ። እዞም ኣብ መንጎ ወሃብ-ስራሕን ሰራሕተኛን ዘገልግሉ ሕጊታትን ስርዓታትን ድማ፤ ሕጊ-ስራሕ ይብሃሉ። ዕዳጋ-ስራሕ ክልተ ገጻት ዘለዎ፤ ብወሃብ-ስራሕን ብውድብ-ሰራሕኛታትን ዝቖመ እዩ። ሓደ ውድብ-ሰራሕተኛታት ዝበሃል፤ እቲ ንኹሎም ነቶም ማሕበር-ሰራሕተኛታት ናይ ተመሳሳሊ ጨንፈር-ስራሕ ዝሓቖፈ ውድብ እዩ።
ወሃብ-ስራሕ
ብዙሓት ንናይ መንግስታዊ፤ ኮሙናዊን ንግዳዊ-ክፋልን ሰራሕተኛታት ዚጥርንፋ፤ ናይ ወሃብቲ-ስራሕ ማሕበራት ኣለዋ። ማሕበር ወሃብቲ-ስራሕ ዚበሃል፤ ብዙሓት ወሃብቲ-ስራሕ ነቲ ብሓባር ዘገድሶም ሕቶታት፤ ብሓደ ተጠርኒፎም ዚሰርሑሉ ውድብ እዩ።
እቲ ዝዓበየ ግላዊ ማሕበር ወሃብቲ-ስራሕ፤ እቲ ሽወደናዊ ንግዳዊ-ክፋል "Svenskt näringsliv" እዩ። እቲ ቤትስልጣን ወሃብቲ-ስራሕ ዚበሃል ድማ፤ ንመንግስታዊ ወሃብቲ-ስራሕ ንኣብነት ንናይ ቤትስልጣናት ውሕስነት-ካሳን ንቤትስልጣን ግብሪ ዝሓቖፈ እዩ። ንናይ ኮሙናዊን ወረዳዊ-ባይቶታትን፤ SKL፡ ኣብ ትሕቲ ቲ ኮሙናዊ ወሃብቲ-ስራሕ ይጥርነፉ።
ሓንቲ ኩባንያ ኣባል ውድብ ወሃብቲ-ስራሕ ክትከውን እትመርጽ ባዕላ እያ።
ማሕበር-ሰራሕተኛታት
ሓደ ማሕበር-ሰራሕተኛታት፤ እቲ ምስ ወሃብ-ስራሕ ብዛዕባ ናይ ኣባላቱ ደሞዝ ዝወዓዓል ውድብ እዩ። እቲ ዕዮ ናይ ማሕበራት-ሰራሕኛታት፤ ንኣባላተን ኣብ ቦታ ስራሕ፤ ጽቡቕ ንኽኾነሎም ዚሰርሓ ማሕበራት እየን። ኣብ ሃገር ሽወደን ካብ 1880 ጀሚሩ ማሕበር ሰራሕተኛታት ቆይሙ እዩ።
ኣብ መብዛሕትኡ ቦታ-ስርሓት ሞያዊ-ስርዒታት "fackklubb" ወይ ወኪል ቦታ-ስራሕ ኣሎ። ሞያዊ-ስርዒት ዚበሃል፤ እቲ ብሓደ ሞያ፡ ኣብ ሓደ ቦታ-ስራሕ ብዚርከቡ ኣባላት ዝቖመ እዩ። ወኪል ቦታ-ስራሕ ዚበሃል፤ ኣብ ሓደ ቦታ-ስራሕ፤ ንኣባልቱ ዚውክል ሰብ እዩ።
ሞያዊ-ስርዒታትን ወኪል ቦታ-ስራሕን ኣባላት ማሕበር-ሰርዒታት እዮም። እተን ማሕበራት-ሰራሕተኛታት ድማ ብግዲአን፤ ናይ ዝለዓለ ውድብ ኣባላት እየን። ንኣብነት ሃገራዊ ውድብ ሰራሕተኛታት ሽወደን "Landorganisationen i Sverige, LO" ክጥቀስ ይክኣል። ኣብ ክልቲኡ፡ ማለት ናይ ማሕበር-ሰራሕተኛን ናይ ስራሕ ኣልቦነት-ካሳን፤ ኣባል "arbetslöshetskassa, A-kassa" ምዃን ልሙድ እዩ። ናይ ስራሕ ኣልቦነት-ካሳ ዚበሃል፤ ንስራሕ-ኣልቦ ኣባላቱ ገንዘብ ዚህብ ቁጠባዊ ማሕበር እዩ።
ሓባራዊ-ውዕል
ሓባራዊ-ውዕል "kollektivavtal" ዚበሃል፤ ኣቲ ኣብ መንጎ ወሃብ-ስራሕን ማሕበር-ሰራሕተኛታትን ዚግበር ጽሑፋዊ ውዕል እዩ። ኣብቲ ሓባራዊ-ውዕል፤ ሕጊታት ናይ ስራሕ-ሰዓታት፤ ናይ ዕረፍቲን ደሞዝን ወዘተ ሰፊሩ ይርከብ።
ብዙሕ ጊዜ ብዛዕባ ኵነታት ደሞዝካ ዚውስን፤ እዚ ሓባራዊ-ውዕል እዩ። ይኹንእምበር፤ ሓባራዊ-ውዕል ዘለወን፤ ኩለን ውድባትን ኩባንያታትን ኣይኮናን።
ኣብቲ ሓባራዊ-ውዕል፤ እቲ ሰራሕተኛታት ክረኽብዎ ዘሎዎም ዝተሓተ ደሞዝ ዚውሰነሉ እዩ። እቲ ውዕል ዋላ ነቶም ኣብቲ ቦታ-ስራሕ ዚሰርሑ፤ ኣብ ማሕበር-ሰራሕተኛታት ግን ኣባላት ዘይኮኑ ውን የገልግል እዩ። ኣብ ሃገር ሽወደን እቲ ዝተሓተ ደረጃታት ደሞዝ፤ ክንደይ ክኸውን ከም ዘሎዎ ዚውስን ሕጊ የልቦን።


c: text/html

text:
ኣረጋውያንን ጥዕናን
ኩሎም ዓበይቲ ሰባት ኣብ ኖርወይ ብዕድመ ጦሮታ ይወጹ እዮም። ብዝሒ ናይዚ ጦሮታ ኣብ ናይ ቅድም ኣታዊ ስራሕ ስለዝምርኮስ ይፈላለ እዩ።
መብዛሕትኦም ኣረጋውያን ኣብ ኖርወይ ኣብ ናቶም ቤት እዮም ዝቕመጡ። ብዝሕ ዝበሉ ሰባት ካብ ኮሙነ ውን ሓገዝ ይግበረሎም እዩ ንኣብነት ኣብ ገዛ መጺአን ዝሕግዛ ነርስ፣ ግብራዊ ሓገዝ ኣብ ገዛ ወይ ኣብ ኮሙናዊ መውዓሊ ማእከል ናይ ምምጻእ ዕድል። ብዙሓት ባዕሎም ዝኽእልዎ ኣለዉ ወይ ብስድራቤቶም ጥራሕ ተሓጊዞም ዝኽእልዎ ኣለዉ።
ነፍስኻ ኣብ ክትኣልየሉ ዘይትኽእለሉ ደረጃ ምስ በጻሕካ ኣብ ሕክምና ቦታ ክወሃበካ ከተመልክት ኣለካ። ይኹን ደኣ እምበር ልዕሊ 90 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ኣብ ሕክምና እዮም ዝቕመጡ።
ኣብ ገዛ ዝወሃብ ኣገልግሎታት ዝጥቀሙ ሰባት ነዚ ኣገልግሎታት ርእሰ-ብጽሒት ይኸፍሉ እዮም። ዝተረፈ ዋጋ ኣገልግሎታት ከኣ ኮሙነ ይኸፍሎ።ብዝሒ ዝኽፈል ርእሰ-ብጽሒት ካብ ኮሙነ ናብ ኮሙነ ይፈላለ እዩ።
ኣብ ሕክምና ዝቕመጡ ሰባት ውን ርእሰ-ብጽሒት ይኸፍሉ እዮም። ሓደ ቦታ ኣብ ሕክምና ከባቢ 800 000 ኮሮና ንዓመት እዩ ዋጋኡ። ተጠቃሚ ዝኸፍሎ ብዝሒ ኣብ ኣታዊኡ እዮ ዝሙርኮስ።
ኣረጋውያን መብዛሕትኡ ግዜ ፍልይ ዝበለ ናይ ጥዕና ጸገማት ኣለዎም።
- ክንኣርግ ከለና ነፍስና እንዳኸመ ይኸይድ። ኣብ ቀላጽምን መለጋግቦን ዝያዳ ቃንዛ ይስመዓና ይኸውን ካብ ናይ ቀደም ከኣ ህርኩትነትና ይጓደል። እዚ ከኣ ጭንቀትን ተነጽሎን ከስዕብ ይኽእል።
- ከባቢ 100000 ኣረጋውያን ኣብ ኖርወይ ብጭንቀት ይሳቐዩ። ጥዕናኦም ከም ቀደሞም ብዘይምህላዉ ክኸውን ይኽእል ጠንቁ። ግን ጽምዋን ተነጽሎን ውን ጠንቂ ክኸውን ይኽ እል። ብዙሓት ኣረጋውያን ናይ ምዝካር ክእለቶም ክዳኸም ንቡር እዩ፣ ብዙሓት ሕማም ረሲዕ የጥርዩ እዮም።
- ብዙሓት ኣረጋውያን ናይ ምዝካር ክእለቶም ክዳኸም ንቡር እዩ፣ ብዙሓት ሕማም ረሲዕ የጥርዩ እዮም። ሕማም ረሲዕ ሓንጎልና ይጉዳእ፣ ከምኡውን ናይ ምዝካር ክእለት፣ ስምዒታትንን ማሕበራዊ ዓቕምናን ይጉዳእ።
- ገሊኦም ክኣርጉ ከለዉ ሸውሃቶም ይዕጾ እዩ። በዚ ምኽንያት መኣዛታት ክጎድሎም ይኽእል፣ ወይ ልክዕ መኣዛታት ኣይረኽቡን። እዚ ንዓቕሚ ምኽልኻል ነፍሲ ኣዳኺሙ ንሕማማት ወይ ረኽሲታትን ብቐሊሉ ከምዝቃልዑ ይገብር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ ኣብ ንው ዮርክ ኣብ ናይቲ ውድብ ዋና መቐመጢ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ፡ ሰብኣዊ ሓልዮ ዘይግሃስ መትከል እዩ ዝብል ሓሳብ ዘስመረ ዘረባ ኣስሚዖም፡ ብዛዕባ ጸኣት ስደተይናታትን ኤውሮጳን ኣማእኪሎም ናይ ጐዞ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማሪዮ ግረክ ኣውን ብወገኖም ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ኤውሮጳ ክርስቲያናዊ ሰረታ ረኻቢት ክትከውን ጻውዒት የቕርቡ።
ስምዖን ተ. ኣራኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዓለም ሓቆፍ ጥምረት ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ፍልሰት ዝብል ውዕሊ ምሉእ ብምሉእ ንፍጻሜ ንምብቃዕ ዝካየዱ ዘለዉ ጻዕርታት ቅድስቲ መንበር ዝነኣድ ምዃኑ ሓቢራ፡ ይኹን ደኣ እምበር መንግስታት ጸኣት ስደተይናታት ንስሉጥ ምሕደራ ዝድግፍ ስሉጥ ምዕሩይ ፖለቲካዊ መጋበርያ ኣገዳሲ ምዃኑን ቢላ፡ ብምትሕሓዝ፡ ንስደተይናታት ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዓለም ሓቆፍ ግቡእ መብጽዓታት ምኽባርን ግቡእ ሓለዋ ምርግጋጽ ግድን ምዃኑ ተመላኽት፡ ነዚ ዝበሉ ኣብ ንው ዮርክ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ፡ እቲ ውድብ ዓለም ሓቆፍ ጥምረት ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ፍልሰት ናይ ውዕሊ ሰነድ ናብ ፍጻሜ ንምብቃዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ምኽክር ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ እንከተሓሳስቡ፡ እቲ ናይ ውዕሊ ሰነድ ኣብ 2018 ዓ.ም. ምሉእ ብምሉእ ተጠናቒቝ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ተፍፈጻምነት ክረክብ እውን ምዃኑ ይንገር።
ፍልሰት ስደተይናታት ብግቡእ ንምምሕዳር ዝተዋደደ ተግባር
እቲ ምይይጥ ዝተገብረሉ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ስደት ናይ ውሳኔ ንድፊ ኣብ መንጐ መግስታት ንምሕደራ ፍልሰት ስደተይናታት ናይ ሓባር ውጥንን ስኑይ ተግባር ዘነቓቕሕ ክኸውን ከምዘለዎ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ገሊጾም፡ እዚ ነቲ ኣብ ምሕደራ ፍልሰት ስደተይናታት ዝረአይ ጸገም ንምፍታሕ ዘኽእል እዩ፡ ስለዚህ እቲ ናይ ውሳኔ ንድፊ፡ ኣባይቲ ስድራ ስደተይናታት ክራኸቡን ኣብ ሓደ ከነብሩ ምድጋፍን ዝብል ሰፊሩ ዘሎ ሓሳብ ንኢዶም፡ ኣባይቲ ስድራ ስደተይናታት ምፍልላይ ንመግስቲ ኰነ ነቶም ንሕጻናት ስደተይናታት ዝህልዎ ምንም ዓይነት ረብሓ የሎን።
ኵሉ ዝካፈሎን ዝሰማምዓሉን ሰነድ ምኽዋን
ቅድስቲ መንበር ነቲ ውሳኔ ምሉእ ብምሉእ ንኸይትቕበሎ ዝድርኽዋ ማለት ካብ መግስታት ምሉእ ተቐባልነት ዘይረኸባ ዓለም ሓቆፍ ማሕበራት ኣሰራርሓ ዘመሓድር ዝብል እቲ ናይ ውሳኔ ሰነድ ዘንበሮ ሓሳብን ካልእ ተምሳልን ኣካታዕን ከገራጭው ዝኽእል ሓሳብ ክውገድ ሓደራ ይብሉ።
ንዅሎም ስደተይናታት ሰብኣዊ ኣገልግሎት ምውሓስ
ስደተይና ዝኣትወለን ሃገራት እንገዳን ክንክን ጥዕናን ሕንጸት ሕጋዊ ሓለዋን ክረኽቡ ግዲ ዝብል ኣብቲ ናይ ውሳኔ ንድፊ ሰፊሩ ዝነበረ ሓሳብ ምስራዝ ቅድስቲ መንበር ኣዚዩ ዘተሓሳብ ምዃኑ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ገሊጾም፡ እቲ መባእታዊ ኣገልግሎት ብዘይ ኣድልዎ ምቕራብ ናይ ኵሎም መንግስታት ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ፡ ማንም ሉኣላዊ ሃገር ሉኣላዊ ሕጊ መሰረት ዝኽተሎ ፖለቲካ ዛዕባ ጸኣት ስደተይናታትን ዘይሕጋዊ ፍልሰትን ሰብኣዊ ኣገልግሎን ዘመላኽት ሕግታተን ቅድስቲ መንበር ኣፍልጦ ዘይትነጽጐ መሰል ሉኣላውነተን እውን እንተዀነ ምስቲ ናይ ዓለም ሓቆፍ ውሳኔ መሰልን ክብርን ዘይጋራጨው ክኸውን ኣለዎ ትብል፡
ሰብኣዊ ሓልዮ ዘይግሃስ መትከል እዩ
ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፈ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡኽ ሓለዋ ዝብልን ከምኡ እውን ዘይምንጻግ ዝብሉ ቃላት ካብቲ ናይ ውሳኔ ንድፊ ንኽስረዝ ዝተወስደ ውሳኔ ከምዘተሓሳሰቦን፡ ሰብኣዊ ሓለዋን ዘይምንጻግ ዝብል መትከል ብዓለም ሓቆፍ ውሳኔታት ግዴታውያን ቢሉ እዩ ዘንብሮም ስለዚህ ናይ ሉኣላዊ መመሓደሪ ጸኣት ስደተይና ፖለቲካ ነዚ ዘኽብር ክኸውን ኣለዎ ዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ፥
ናይ ምስዳድን ኣብ ገዛእ ሃገርካ ናይ ምትራፍ መሰል
ቅድስቲ መንበር ማንም ዜጋ ብሰላምን ብልጽግናን ውሕስነትን ድሕነትን ኣብ ገዛእ ሃገሩ ክተርፍ መሰሉ ምዃኑ ትኣምነሉ እያ፡ ይኹን ደኣ እምበር ምስዳድ ብፍላይ ከኣ ሰላምን ብልጽግናን ውሕስነት ድሕነት ኣብ ዘይረጋጸሉ እዋን ሰብኣዊ ፍጥረት ክስደድ መሰሉ እዩ ዝብል መምርሒ እትኣምነሉ ምዃና ኣዘኻኺሮም ዘስምዕዎ ዘረባ ዛዚሞም።


text:
ብዘይ ቀላጽም ክትውለድ እስኪ ሕሰብ። ንፈታዊኻ ክትሐቑፈሉ ዘኽእሉ ቐላጽም ዘይብልካ ፡ ነቲ ኣዚኻ እተፍቅሮ ሰብ እትርምስስሉ ኣእዳው ዘይብልካ ፡ እትድህሰስሉ ኣጻብዕ ዘይብልካ፡ ኣቕሐ ወይ ነገራት እትሽከመሉ ተኽእሎን ክጠፍኣካ ከሎ ተሕልፎ ህይወት እንታይ ከምዝኾነ ምግማቱ ኣየጸግምን እዩ። ብዘይ ኣእዳውን ቅልጽምን እንተንኸውን ህይወት ክሳብ ክንደይ ኣጸጋሚ ምኾነ ይመስለኩም፧ ኣእዳው ህልዩካ ኣእጋር እንተዘይህልወካ እስኪ ዝህለወካ ምድራዊ ህይወት ሕሰብ። ክትስዕስዕ፡
ምስክርነት ኣጸያፊ ስራሕ ትሰርሕ ዝነበረት Part 2
"እምበኣርሲ ንትምኒቱ ኸይትእዘዙ፡ ኣብዚ መዋቲ ስጋኹም ሓጢኣት ኣይንገስ ። ትሕቲ ጸጋ እምበር ትሕቲ ሕጊ ስለ ዘይኮንኩም ሓጢኣት ኣይመልከኩምን እዩ እሞ ፡ ከም ሞይቶም ዝተንስኡ ርእስኹም ንኣምላኽ ወፍዩ እምበር ንኣካላትኩም ኣጽዋር ዓመጻ ንሓጢኣት ኣይትግበርዎ ፡ ንኣካላትኩምሲ ኣጽዋር ጽድቂ ንኣምላኽ ደኣ ግበርዎ
ህጻን ዘማሪት ሬማ ማርቫን
ሬማ ማርቫን ( Rhema Marvanne) ካብ ኣቦኣ ተቶን ማርቫንን ( Teton Marvanne) ካብ ኣዲኣ ወንዲ ማርቫን ( Wendi Marvanne ) ኣብ መሰከረም 15 2002 ዐ/ም ተወልደት ። ሬማ ኣብ ዳላስ ተክሳስ ትሪኒቲ ሆስፒታል እያ ተወሊዳ ። ክትውለድ ከላ ክብደት ኣካላታ ብኣዝዩ ውሑድ ሚዛን ማለት


text:
ካብ 28 የካቲት ክሳብ ትማሊ 03 መጋቢት ዝተኻየደ ዙር ርዋንዳ 2019 ሃገራዊት ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ ኤርትራ ተዓዋቲት ኮይና። ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ምስ ካልኦት 15 ሃገራውያን ጋንታታትን ክለባትን ገጢማ ኣብ ዘካየደቶ ዙር ርዋንዳ ብ 72 ሰዓትን 49 ደቒቕን 16 ካልኢትን እያ ነቲ ዝተሰርዓላ ሸሞንተ መድረኻት ቀዳመይቲ ኮይና ዛዚማቶ።
ኣብቲ ዝተኻየደ ውድድር ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ያቆብ ደበሳይ ኣንበሳ ዓቐበትን ብሉጽ ተቐዳዳማይን ተባሂሉ ብኽልተ ደረጃታት ክርቛሕ እንከሎ: ኣባል ክለብ ኣስታና ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ድማ መሪሕነት ሒዙ ወናኒ ብጫ ማልያ ኮይኑ ነቲ ውድድር ዛዚሙ።
መርሃዊ ቅዱስ ብውህሉል ሓፈሻዊ ነጥቢ መሪሕነቱ ዓቂቡን ኣብ ክልተ መድረኻት ቀዳማይ ኮይኑ ዝተሰርዓሉ ውድድር ብምዝዛሙ እዩ ወናኒ ብጫ ማልያ ዙር ሩዋንዳ ኮይኑ። ንሱ ዋላ'ኳ ብዘጋጠሞ ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ዓሰርተ ነጥቢ እንተኸሰረ፤ ክሳብ መወዳእታ ብዘካየዶ ብሉጽ ምንቅስቓስ ብውህሉል ነጥቢ ተዓዋቲ ኮይኑ ወናኒ ብጫ ማልያ ክኸውን በቒዑ።
ናይ ዝሓለፈ ዓመት 2018 ብሉጽ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ኣፍሪቃ ርዋንዳዊ ጆሴፍ ኣረሩያ ይኹን ናይ 2017 ተዓዋቲ ዙር ርዋንዳ ደልኮ ማርሰይለስ ካብቶም ነዚ ናይ ሎም ዘበን ዙር ርዋንዳ ክዕወቱሉ ዝለዓለ ተስፋ ተነቢርሎም ዝነበሩ’ዮም።
ብሓፈሻ ንዙር ርዋንዳ 2019 ዝዓብለልዎ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ተዳልዩ ካብ ዝነበረ ሾሞንተ መድረኻት ኣብቲ ኣርባዕተ ብምዕዋትን ተቐሪበን ካብ ዝነበራ ሽዱሽተ ማልያታት ነተን ሓሙሽተ ብምልባስ ድሙቕ ውጽኢት ከምዘመዝገቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ሓፈሻዊ ሰሌዳ ዕውታት ዙር ርዋንዳ 2019
ኣብ ዙር ርዋንዳ 2019 ፥ ብደረጃ ጋንታታት ((Team Classification) ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ጎብለል ኮይና ተዓዊታ። ጃፓናዊት ኣካዳሚ ብሽክለታ ኢንተርፕን ክለብ ኣስታናን ድማ ናይ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ሒዘን።
ኣብ ደረጃ ሓፈሻዊ ውህሉል ብሉጻት ኣፍሪቃውያን ተቐዳደምቲ (Best African General Classification) ድማ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ መርሃዊ ቅዱስ ሲራክ ተስፎምን ያቆብ ደበሳይን ብተኸታታሊ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ዘሎ ደረጃ ሒዞም ተዓዊቶም። መርሃዊ ቁዱስ ብናይ ኣርባዕተ ካልኢት ፍልልይ እዩ ቀዳማይ ኮይኑ ተዓዊቱ። ብዘይካ’ዚ ተቐዳዳምይ ሲራክ ብወገኑ ኣብ ልዕሊ ያቆብ ደበሳይ ናይ ክልተ ካልኢት ፍልልይ ብምንጻፍ’ዩ ካልኣይ ኮይኑ ክዕወት ዝኸኣለ።
ኣብ ደረጃ ብሉጽ ኣፍሪቃዊ መንእሰይ (Best Young General Classification) ተቐዳዳማይ ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ቀዳማይ ኮይኑ ክዕወት እንከሎ፤ ተቐዳደምቲ ጆሴፍ ኣረሩያን ጀረሚ በለኩያን ድማ ድሕሪ ያቆብ ደበሳይ ካልኣይ ሳልሳይን ደረጃ ሒዞም ተዓዊቶም።
ኣብ ደረጃ ኣንበሳ ዓቐበት (Mountain King Classification) ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ክዕወት እንከሎ ሩዋንዳዊ ሙሴ ሙገሻ ካልኣይ ፈረንሳዊ ኣድርያን ጉልዩነት ድማ ሳልሳይ ኮይኖም ተዓዊቶም።
ኣብ ደረጃ ሓፈሻዊ ነጥቢ (General Classification)ኣባል ክለብ ኣስታና ዝኾነ ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ቀዳማይ ብምዃን ወናኒ ብጫ ናይ መሪሕነት ማልያ ክውንን እንከሎ፤ ረነ ታራመ ካልኣይ ማቲዮ ባዲላት ድማ ሳልሳይ ኮይኖም እዮም ነቲ ውድድር ዛዚሞሞ።
ኣብቲ ኣብ ዙር ርዋንዳ ኣብ ደረጃ ቅጽበታዊ ውድድር (Sprints Classification) ንዝተኻየደ ድማ ደቡብ ኣፍሪቃዊ ሮሃን ዱ ፕሎይ ቀዳማይ ቲምቲ ራግ ካልኣይ ከምኡውን ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ሳልሳይ ኮይኖም ተዓዊቶም።


text:
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ብሪጣንያ ኣብታ ሃገር ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ምእካብ ዘይሕጋዊ ክልተ ካብ ሚእቲ እናቐጸሎ መንግስቲ ብሪጣንያ ስቕታ ምምራጹ ኒውስ ስቴትስ መን ነቒፋ።
እቲ ማዕከን ዜና፣ ብሪጣንያ ንኤምባሲ ኤርትራ መጠንቐቕታ ሂባ እኳ እንተኾነት፣ እቲ ኤምባሲ መስርሕ ምእካብ ክልተ ካብ ሚእቲ ይቕጽሎ ምህላዉ ብመርትዖ ኣሰንዩ ኣቕሪብዎ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን’ውን ካልእ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ተመሳሳሊ ነቐፌታ ከምዘቕረበ ኣይርሳዕን።
ድሕሪ’ቲ ናይ ብሪጣንያ መጠንቐቕታ፣ ኤምባሲ ኤርትራ ንሓያሎ ዜጋታት ነቲ ክልተ ካብ ሚእቲ ክፍሊት ናብ ኤርትራ ኣብ ዝገሽሉ ክኸፍልዎ መምርሒ ክህብ እንከሎ፣ ኣብ ገለ እዋን ድማ ብስዉር ኣገባብ ገንዘብ ይቕበል ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
ኒውስ ስተኢትስመን ኣቕሪብዎ ብዘሎ ጸብጻብ መሰረት፣ ኣብ 2011 ቁጽሪ ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ዌልስን ዝነብሩ ኤርትራውያን 17 300 ይበጽሕ።
ከም ዝዝከር ኣብ ካናዳ ዝነበረ ቆንስል ኤርትራ ብተመሳሳሊ ምኽንያት ካብታ ሃገር ተባሪሩ’ዩ።
ድሕሪ እገዳ ባይቶ ጸጥታ፣ ሓያሎ ሃገራት ምዕራብ ምእካብ ክልተ ካብሚእቲ ሕጋዊ ኣይኮነን ብዝብል ደው ክብል ንኤምባሲታት ኤርትራ መጠንቐቕታ ክህባ ድሕሪ ምጅማረን፣ እቶም ዜጋታት ናብ ኤርትራ ኣብ ዝገሽሉ ክልተ ካብ ሚእቲ ብጽሒቶም ክኸፍሉ ከምእተነግሮም ብሰፊሑ ይውረ።


text:
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣሜሪካ፣ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ መስርሕ ‘ምስማዕ ቃለ ምስክርነት ንክሲ’ ጀሚሩ ኣሎ። ንኡክረይን ኣገዲዶም ኣብ ልዕሊ ፖለቲካዊ መነሓንሕቶም መርመራ ንክትጅምር ገይሮም’ዮም ብዝብል ምኽንያት። ንሎሚ ትርጉም ገለ ኣብ መስርሕ’ቲ ምስማዕ ምስክርነት ንክሲ ተደጋጊሞም ዝቃልሑ ቃላትን ኣምራትን ክንገልጸልኩም፣
Articles of impeachment፡ ንምኽሳስ ዘብቅዑ ዓንቀጻት
Treason፡ ክሕደት ኣብ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ቀዳማይ ረቋሒ ንክሲን ካብ ስልጣን ንምእላይ ዘብቅዕን ገበን ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ።
Bribery፡ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ንክሕደት ስዒቡ ኣብ ኣብ ካልኣይ ዝተጠቀሰን ንክሲ ዘብቅዕን ‘ብላዕ / ጉቦ’ ምቕባል ዝብል’ዩ። ብላዕ / ጉቦ ተፈጺሙ ዝባሃል ሓደ ወገን ንሓደ ባዓል ስልጣን ውሳንኡ መታን ክጸልው ኢሉ ዝዋሃብ ማለት’ዩ። መብዛሕትኡ ጊዜ ገንዘባዊ ክፍሊት ክኾን ይኽእል። ግን ካልእ ዓይነት ህያብ፣ ኣገልግሎትን መልክዕን’ውን ከጠቓልል ይኽእል።
Quid pro quo፡ መሰረቱ ግሪክ ኮይኑ ቀጥታዊ ትርጉሙ ‘ሕኸኸለይ ክሓከልካ’ ማለት’ዩ። ኣብ መዓልታዊ ትግባረኡ ድማ ምልውዋጥ ኣገልግሎት ወይ ዋጋ ዘለዎ ነገር ክኾን ይኽእል። ኣብ ሕጋዊ ኣገባብ ንፋይናንሳዊን ፖለቲዊን ዓውዲታት ዝምልከት’ውን’ዩ። ብዘይጥርጥርት ሕጋዊ ልውውጥ ክመስል ይኽእል ግን ‘ክዉል ውዕላት’ ሓደ ነገር ንምኽሳብ ተባሂሉ ገለ ዘይሕጋዊን ዘይግባእን ልውውጥ’ውን ክኾን ይኽእል።
Removal vs. disqualification፡ መስርሕ ምስማዕ ቃለ ምስክርነት ንክሲ ካብ ቤት ምኽሪ ናብ ሴነት ኣሜሪካ ምስ ሰገረ፣ ነቲ ዝተወቕሰ ሰብ ምኽሳስ ኣድላዪ እንተኾይኑ ቀጻሊ መስርሕ ይቕጽል። ሴነት ኣሜሪካ ገበን ተፈጺሙ’ዩ ኢሉ እንተወሲኑ እቲ ዝተወቐሰ ባዓል ስልጣን ካብ ሓላፍነቱ (Removal) ተኣልዩ ይባሃል። ሴነት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ’ቲ ካብ ስርሑ ዝተሰጎገ ባዓል ስልጣን ኣብ መጻኢ ጊዜ ኣብ ፌደራላዊ ቤት ጽሕፈት ሓላፍነት ከይቕበል ክእግዶ ከሎ ‘disqualification’ ይባሃል። ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ሴነት ኣሜሪካ ንሓደ ባዓል ስልጣን እዞም ዝተጠቐሱ ክልተ ነገራት ጥራሕ’ዩ ክውስን ዝኽእል። እንተኾነ፣ በዚ መስርሕ’ዚ ዝሓለፈ ሓደ ባዓል ስልጣን ጉዳዩ ኣብ ስሩዕ ቤት ፍርዲ ክቕጽልን ተወሳኺ ቅጽዓት ክረክብን ይኽእልን።
Standard vs. burden of proof፡ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ሓደ ባዓል ስልጣን ፈጻሚ ኣካል ወይ ዘፈር ዳይነት ብሰንኪ ‘ክሕደት፣ ብላዕ/ጉቦ ወይ ካልኦት ገበናትን ዘይግቡእ ባህርያትን’ ካብ መዝነቱ ክባረር ከምዝኽእል ይገልጽ። እንተኾነ፣ ንትርጉም ‘ካልኦት ገበናትን ዘይግቡእ ባህርያትን’ ብንጹር ኣይገልጾን። ትርጉም’ዞም ኣምራትን ቃላትን ንኣባላት ቤት ምኽሪን ሴነትን ገዲፉሎም ኣሎ። ብዘይካ’ዚ፣ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ መስርሕ ምጽራይ ንኽሲ ዝፍጸመሉ ኣገባብ ሓገግቲ ንክውስንዎ ገይሩ’ሎ። ከም ኣብ ካልኦት ገበናዊ ጉዳያት፣ ኣብ እዋን መጻረዪ ንክሲ (ኢምፒችመንት) "beyond a reasonable doubt" ‘ፈጺሙ ኣጠራጣሪ ዘይኮነ ኩነት’ ክቐርብ ኣገዳሲ ኣይኮነን።
Supermajority፡ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ሓደ መንግስታዊ ባዓል ስልጣን ንክኽሰስን ካብ ስልጣኑ ንክእለን እንተዋሓደ ክልተ ሲሶ ኣባላት ሴነት ክውስኑ ኣለዎም ይብል።
U.S. Constitution፡ ንመሰረታዊ መትከላት መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ንሕጊታትን መሰረታዊ መሰላት ኣሜሪካዊያን ብንጹር ዝገልጽ ሰነድ ማለት’ዩ። እዚ ሰነድ’ዚ ኣብ 1787 ዓም ተጻሒፉ፣ ድሕሪ ሓደ ዓመት ብ13 ቦከርቲ ክፍላተ ሃገራት ኣሜሪካ ጸዲቑ።


text:
ቆልዑን ጥዕናን
ቁጽጽር ጥንሲን ሕርሲን
ሞት ዕሸላት ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ብደረጃ መነባብሮ፣ ዕድላት ሕክምና ሕክምናዊ ምዕባለታትን ይጽሎ፣ ብጀካ ንወለዲን ቆልዑን ዝወሃብ መንግስታዊ ሓገዝን ካልእ ድሕንነታዊ ረብሓታትን። ኣብ ኖርወይ ኣብዚ እዋን እዚ ሞት ዕሸላት ምስ ዝበዝሓ ካልኦት ሃገራት ቀደምን ክነጻጸር ክሎ ትሑት እዩ።
ማእከላት ጥዕናን ቀወምቲ ሓካይምን እዮም ነዚ ቁጽጽራት ዝፍጽምዎ። እዚ ቁጽጽራት ወለንታዊ ኮይኑ፣ እቲ ዕላማ ከኣ ጥዕና ኣደን ዕሸልን ኣብ ግዜ ጥንሲ፣ ኣብ ግዜ ሕርሲን ድሕሪ ሕርሲን ንምውሓስ እዩ። ኣብ ኖርወይ ኣብ ግዜ ጥንሲ ካብ ሸሞንተ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ግዜ ናብ ቁጽጽር ክትከይድ እዩ ምኽሪ ዝወሃብ። መብዛሕትአን ኣብ ሆስፒታል ይሓርሳ፣ እዚ ከኣ ነጻ እዩ።
ኩሎም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኖርወይ ዝቕመጡ ብቐጻሊ ጥዕናዊ ቁጽጽር ክግበረሎም ይሕተቱ። ቆልዑ ካብ ዕሸላት ኣትሒዞም ክሳብ ትምህርቲ ዝጅምሩ እዚ ቁጽጽራት ኣብ ማእከል ጥዕና ይካየድ። ቆልዑ ትምህርቲ ድሕሪ ምጅማሮም ከኣ ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ትምህርቲ እዩ ነዚ ቁጽጽራት ዘካይዶ። መደበራት ጥዕና ንመንእሰያት ውን ኣብ ዝበዝሓ ኮሙናት ኣሎ። መደበራት ጥዕናን ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ትምህርቲን ዝህቦ ኣገልግሎታት ነጻ እዩ።
መደበር ጥዕና ምዕባለ ቆልዑ ከመይ ይኸይድ ከምዘሎ ይቆጻጸራ፣ ከምቲ ዝድለ ይዓቢ ኣሎ ድዩ፣ ንቡር ሚዛን ይውስኽ ኣሎ ዶ፣ ናይ ምርኣይን ምስማዕን ክእለት ከ ጽቡቕ ኣሎ ዶ፣ እቲ ቆልዓ ምርዳእን ምዝራብን ይመሃር ኣሎ ዶ የለን። ምዕባለ ቆልዓ ጸገማት እንተተሃልዩዋ መደበር ጥዕና ሓገዝን ማዕዳን ይህብ።
ኩሎም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኖርወይ ኣንጻር ከቢድ ሕማማት ክታወት ክወስዱ ይሕተቱ እዮም።ክታበት ካብዚ ሕማማት ብቐሊል፣ ስሉጥን ውሑስን ዝኾነ መገዲ ይከላኸል። ክታበት ወለንታዊ እዩ፣ ግን ሰብ መዚ ኖርወይ ወለዲ ንደቆም ከኽትቡ ብጥብቂ ይመኽሩ።
ኣብ ፕሮግራምክታበት ዘሎ ክታበት ነጻ እዩ። ተወሳኺ ክታበት፣ ንኣብነት ንወጻኢ ክትገይሽ ከለኻ ትወስዶ ክታበት ባዕልኻ ክትከፍለሉ ኣለካ።


text:
ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራን ብዕድመ ካብ ኩሎም ተሳተፍቲ ዙር ርዋንዳ ንኡስ ዝኾነን ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ ኣብ ሓሙሻይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ ተዓዊቱ።
ተቐዳዳማይ ቢንያም ነቲ ካብ ካሮንጊ ናብ ሙሳንዚ ዝተሰርዓሉ 138.7 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነ ሓምሻይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ ብ 03:42:01 ግዜ ከምዝዛዘሞ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ዛጊት ብጫ ናይ መሪሕነት ማልያ ኣብ ዝባን ኣባል ክለብ ኣስታና ዝኾነ ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ትርከብ። ክሳብ ሕጂ ካብ ዝተኻየዱ ሓሙሽተ መድረኻት እተን ሰለስተ መድረኻት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ማለት መርሃዊ ቁዱስ ንመድረኻት ክልተን ሰለስተን ከምኡውን ቢንያም ግርማይ ንመድረኽ ሓሙሽተ ብምዕዋት ርኡይ ጸብለልታ ኣመዝጊቦም ኣለው።
ተቐዳዳማይ መርሃዊ ቅዱስ ኣብዚ ናይ ሎሚ ሓሙሻይ መድረኽ ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ከምዘጋጠሞ ክፍለጥ ተኻኢሉ ። እንተኾነ ካብቲ ሓደጋ ተንሲኡ ነታ ኣምሊጣቶ ዝነበረት ዓባይ ጋንታ ኣርኪቡ ነቲ ውድድር ክፍጽሞ ምብቕዑ ተሓቢሩ። በዚ ድማ እታ ናይ መሪሕነት ብጫ ማልያ ዛጊት ኣብ ዝባንቲ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ትርከብ።
ትማሊ ዝተኻየደ ራብዓይ መድረኽ ኮሎምብያዊ ተቐዳዳማይ ክለብ እስራኤል ኤድዊን ኣቪላ ከምዝተዓወተሉ ይዝከር። ኣብቲ ውድድር ኣባል ሃገራዊ ጋንታ ኤርትራ ሲራክ ተስፎም ድሕሪ ስጳኛዊ ፓብሎ ሙኖ ሳልሳይ ኮይኑ ድሕሪ ምዕዋቱዩ ወዲ ጋንትኡ ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ቢንያም ግርማይ ሎሚ ክዕወት ዝበቕዐ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ጂን ክላውድ ኡውዝየ ዝተባህለ ርዋንዳዊ ተቐዳዳማይ ካብቲ ሃገሩ ተአንግዶ ዘላ ውድድር ከምዝወጸ ተገሊጹ። ጂን ክላውድ ኡውዝየ ካብቲ ውድድር ዝወጸሉ ምኽንያት ብወግዒ እኳ እንተዘይተገልጸ ምስ ብድኻም ምስናፉ ዝተኣሳሰረ ከምዝኾነ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ይገልጻ ኣለዋ።
ዙር ርዋንዳ ብደረጃ 2.1 ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ካብ ዝርከቡ እቶም ዝበርትዑ ክልተ ዙራት ሓደ እዩ። ነቲ ብደረጃ ዓለም ፍሉጥ ዝኾነ ዙር ፈረንሳይ ማለት ቱር ዲ ፍራንስ ከምዝቀራረቦ ድማ ይሕበር።


text:
By Baire Sereke
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ብጾትን ማሕበር ዳንካልያ
ዝኸበርኩም ኣሕዋተይን ብጾተይን ማሕበር ዳንካልያ፡ እዘን ብሓንሳብ ዝቐኔናየን መዓልታት፡ ብርግጽ ሓጎስ ጥራይ ዘይኮነስ ልክዕ ካብ ወለድኻ ከምትፋኖ ምድፍናቕ ገዲፈናለይ ኢየን። ሎሚ ሰኑይ ናብ ስራሕ ምስወፈርኩ ንድሕሪት ተመሊሰ ናይ ዓርቢ፡ ቀዳምን ሰንበትን ዕላላትናን ጸወታናን ንበይነይ ብተዘክሮ ክደጋግመን ኢየ ውዒለ። ግን ከኣ ከም መጸናንዒ ከምቲ ብሓባርን ብደስታን ዝወሰናዮ ንዓመታ ሓድሽ ቦታ ቀይርና ኣብ ስዊዘርላንድ ክንራኸብ ዝወሰናዮ፡ መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮ ይመጽእ ከምዝበሃል፡ ንዓመታ እናማዕደኹ ተጸናኒዐ ኣሎኹ።
እቶም ብዝተፈላለየ መኽንያት ምሳና ዘይቀኔኹም፡ ኣየ ዝሓለፈኩም። ንሰለስተ መዓልታት ኣእምሮናን ምሉእ ህዋሳትናን ካብቲ መዓልታዊ ሃልኪ የዕሪፍና ኣብ ደቂ ዕስራታት ኢና መሊስናዮ ቀኒና። እንታይlsquo;ሞ ገዲፍና፡ ካብ ዓስቦል ተበጊስና፡ ዋደን መዓባለን ሰጊርና፡ ዓኬሎ፡ ባዳ፡ ስሙቲ፡ ዓሳ-ዔላ ኩሉ ዳህሲስናዮ። ዝሓለፉን ዘለዉን እንፈትዎም ብጾትና ክንዝክሮም ቀኒና። በሉ ንሕጂ ይኣኽለኒ፡ ብዓቢኡ ከኣ ስእልታትና ስዒቡ ክመጸኩም ስለዝኾነ ዝተረፈ መሊኡ ክነግረኩም ኢዩ።
እቶም ምሳና ዝቐኔኹም ከኣ ብሰላም ኣብየ-ዓድኹም ተመሊስኩም ክትኮኑ ተስፋ እገብር።
ደጊመ ናይ ናፍቖት ሰላምታይ እሰደልኩም። ጥዕናን ሓጎስን ኣሰንዩኩም ንዓመታ ብሓንሳብ ክንተኣኻኸብ ምሉእ ተስፋ እገብር።
ሓውኹምን ብጻይኩምን
ባይረ ሰረቐ
06.08.2012


text:
‘ቫንቴጅ ኤየር ራልይ’ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ውሽጢ 35 መዓልታትን ኣብ 37 መዕርፎ ነፈርቲን ንምብጻሕ መዲቡ ከምነበረን እቲ ወፍሪ ከምዝተኣጓጎለን’ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ።
‘ኣብ መበል ዕስራ ክፍለ ዘመን ዝተሰርሓ ነፈርቲ ዝካፈላሉ ምርኢት በረራ ካብ ክሪት ማልታ ናብ ኬፕ ታውን ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ንዓሰርተ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣቋሪጹ ንምሕላፍ መደብ ከምዝነበሮምን፣ ዕስራ ካብ’ተን ነፋርቲ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝተታሓዛን’ ተገሊጹ።
ፋና ትካል ዜና ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ድማ ‘ካብ ሱዳን ናብ ግዝኣት ኣየር ኢትዮጵያ ዝኣተዋ ዕስራ ነፈርቲ፣ ኣብ ጋምቤላ ንክዓርፋ ከምዝተገብረ ንቢሮ ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ብምጥቃስ ጸብጺቡ’።
‘ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ፣ እተን ዕስራ ነፈርቲ ከመይን ስለምንታይን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተዋ ይጻረ ከምዘሎ’ውን’ ሓቢሩ።
ኣብ ምርኢት በረራ ‘ቫንቴጅ ኤየር ራልይ’ ይሳተፍ ዝነበረ እንግሊዛዊ ኣብራሪ ማውሪስ ኬርክ፣ ናብ ሰማይ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምእታው ሃለዋቱ ተሰዊሩ’ ዝብል ሓበሬታ ትማሊ ከምዝተቃለሐ ዝዝከር’ዩ።


text:
ስርዓት ህግደፍ ሓሙሽተ ሽሕ ዝግመት ኣባይቲ ኣፍሪሱ
ስርዓት ህግደፍ፥ ሎሚ ረቡዕ 6 ሚያዝያ 2016 ሓሙሽተ ሽሕ ዝግመት ኣባይቲ ኣብከባቢ ኣስመራ ኣፍሪሱ። እቲ ዝፈረሰ ኣባይቲ ኣብ ከባቢ ጎዳይፍ፥ ሰምበልን ቀሓውታን ይርከብ። ካብዞም ኣባይቶም ዝፈረሶም ሰባት ዝበዝሑ ተጋደልትን ዋርሳይይከኣሎን ክኾኑ ከለዉ፥ ወርሓዊ ደሞዞም ትሑት ስለዝኾነ
ስርዓት ህግደፍ፥ ሎሚ ረቡዕ 6 ሚያዝያ 2016 ሓሙሽተ ሽሕ ዝግመት ኣባይቲ ኣብከባቢ ኣስመራ ኣፍሪሱ። እቲ ዝፈረሰ ኣባይቲ ኣብ ከባቢ ጎዳይፍ፥ ሰምበልን ቀሓውታን ይርከብ። ካብዞም ኣባይቶም ዝፈረሶም ሰባት ዝበዝሑ ተጋደልትን ዋርሳይይከኣሎን ክኾኑ ከለዉ፥ ወርሓዊ ደሞዞም ትሑት ስለዝኾነ ገዛ ንኽካረዩ ዓቕሚ ኮነትሕዝቶ የብሎምን። ስለዝኾነ ድማ ስድራቤቶምን ደቆምን ናብ ዝተፈላለያ ገጠራትተበቲኖም ገለውን ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ዓድታት መርሓኖን ካልኦትን ተበቲኖምኣለዉ።
እዚ ስርዓት ህግደፍ ዝፈጸሞ ገበን፥ ኣብ ስድራቤታት ምዝንባል ብዝያዳ ኣብ ደቆም ድማ ዓቢ ጉድኣት ኣውሪዱ ምኽንያቱ ትምህርቲ ገና ኣይተዓጽወን። ናይ ትምህርቲ ምብኻን ፈጢሩ ንስድራቤታት ኣብ ሰንፈላል ኣእትይዎም ይርከብ።
ስርዓት ህግደፍ፥ ንመበል 25 በዓል ናጽነት? (ባርነት) ከኽብር ኣብ ዝሸባሸበሉ ዘሎ ግዜስድራቤት ናይቶም ኣብ ዶባት ኤርትራ ዘለዉ ተጋደልትን ዋርሳይ ይከኣሎን መግለጺኣብ ዘይረከቦ ምብትታን ሸሚምዎም ኣሎ።


text:
እምነ
እምነ እምነ ጸጽብቁ እምነ ሰላም ክረከብ ብፍትሒ ክዳነ ብምሽቁራር ከይስጉም ደኒነ ኣብ ገዛእ መሬተይ ክድቅስ ቀሲነ። ብልቢ እምነ ኣብ መሬተይ ብኽብረት ክነብር ክወልድ ክዝምድ ከምቲ ንቡር ምስ ሞዛኖይ ብንእስነተይ ክዕንድር ንሰላም ክዝምር ወግዒ ሃገረይ ከስተማቅር። እምነ ዓዲ ዝወዓሉ ወለደይ ክጥውሮም ዓስቦም ክኸፍሎም ፍረ ጻዕሮም ኣለኹልኩም ክብሎም
እምነ
እምነ ጸጽብቁ እምነ
ሰላም ክረከብ ብፍትሒ ክዳነ
ብምሽቁራር ከይስጉም ደኒነ
ኣብ ገዛእ መሬተይ ክድቅስ ቀሲነ።
ብልቢ እምነ ኣብ መሬተይ ብኽብረት ክነብር
ክወልድ ክዝምድ ከምቲ ንቡር
ምስ ሞዛኖይ ብንእስነተይ ክዕንድር
ንሰላም ክዝምር ወግዒ ሃገረይ ከስተማቅር።
እምነ ዓዲ ዝወዓሉ ወለደይ ክጥውሮም
ዓስቦም ክኸፍሎም ፍረ ጻዕሮም
ኣለኹልኩም ክብሎም ኣብ ሕማም እርጋኖም
ብንጥፈት ክዋሳእ ኣብ ሓዘን ሓጎሶም።
እምነ ብዙሕ’የ ዝምነ
ግዱዕ ክሕግዝ ሰማዒ ዝሰኣነ
ሕልና ኣዕሪቡ ሓይሉ ዝደኸመ
ወላድ መኻን ኮይኑ ዝዘኽተመ።
እምነ-ፍትሒ ከይጉዕጸጽ ድኻ ከይብደል
ዝሓየለ ከይነግስ ኣርሓ ጎብለል
ጾር ከይከብድ ኣርዑት መስገደል
ጸልማት ከይዕብልል ዘጽድፍ ናብ ገደል።
እምነ-ኤርትራ ንውሉድ ወለዶ ብሰላም ክትነብር
ህዝባ ጠርኒፋ ክትሕፈር ክትክበር
ኣብ መድረኽ ዓለም ጽንዓታን ዝናኣን ከተመስክር
ብደቃ ክትከሓስ ብፍጸምቲ መስተንክር።
እምነ ስድራ ስዉኣት ክሕበኑ
ጸኒዖም ዘጽንዑ ዝወለዱ ጀጋኑ
ጽምዋ ከይውሕጦም ካባ ሓዘን ከይክደኑ
ኣብ ዕጹው ገዛ ሞሳኦም ስኢኖም ብጓሂ ከይቃዝኑ።
እምነ-ሃገርና ዘይጠፍእ ሽግ ብርሃን ክውልዓ
ፍልጠት ፍልፍል ዝቅልስ ንሓድሽ መብጽዓ
ኣዳራሽ ክስለም ብስራሕ ንኤርትራ ከነልምዓ
ማሕላ ክሕደስ ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ንሃገሩ ከይርስዓ።
እምነ ብልቢ እምነ
ኤርትራዊ ጽልኢ ወጊዱ ክሳነ
ሎሚ ጽባሕ ኤርትራዊ ምዃነይ ኣሚነ
ኣነ’የ ንሓድነት ኤርትራ ዝማጎት ዝዳነ።
ጽላል፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (25 ሓምለ 2016)


text:
ሃለዋነትን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ብዘረጋግፅ መልክዑ ብፍላይ ከዓ መናእሰይን ደቂ ኣነስትዮን ፍሉይ ቆላሕታ ብምሃብ ኣብ 2012 ዓ/ም ከም ዝሰርሕ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅን ውሕስነት ምግቢ ከተማታት ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ፡፡
ሃለዋነትን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ብዘረጋግፅ መልክዑ ብፍላይ ከዓ መናእሰይን ደቂ ኣነስትዮን ፍሉይ ቆላሕታ ብምሃብ ኣብ 2012 ዓ/ም ከም ዝሰርሕ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅን ውሕስነት ምግቢ ከተማታት ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ፡፡
ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅን ውሕስነት ምግቢ ከተማታት ክልል ትግራይ ዋና ዳይሬክተር ኣይተ ገ/መድህን ሓጎስ ከም ዝገለፅዎ ኣብ 2011 ዓ/ም ኣብ መንግስታዊ ስራሕትና ርኡይ ለውጢ ንምምፃእ ኣብ ስራሕ ዕድል ፈጠራ ምስ ዝምልከቶም መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ብምውዳድ ለውጢ ንምምፃእ እናሰራሕና ፀኒሕና ኢና ኢሎም፡፡
ኣብ 2011 ዓ/ም 104ሽሕ ዝኣክሉ ዜጋታት ስራሕ ዕድል ንምፍጣር ትልሚ ሒዙ እዃ እንተነበረ ምስ ዝተወሰኑ ክፍተታት ካብ ትልሚ ንላዕሊ 75ሚኢታዊ መናእሰይን 25 ሚኢታዊ ካሊእ ክፋል ሕ/ሰብ ናብ ስራሕ ኣእቲና ኢና ኢሎም ፡፡ ብተመሳሳሊ ኣብ 2012ዓ/ም ኣብ 2011ዓ/ም ዝነበሩ ክፍተታት ብምእራም 180 ሄክታር መሬት መስርሕን መሸጥን ቦታ ንምሃብን ብፍላይ ኣብ መናእሰይን ደቂ ኣነስትዮን ክፍትሑ ዝግበኦም ፀገማት ንምፍታሕ ትኹረት ሂብና እናሰራሕና ንርከብ ኢሎም፡፡
ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ናይ ደቂ ኣነስትዮ ስእነት ስራሕ ንምቅናስ ዝተሰርሐ ስራሕ ኣጋቢ ብዘይምዃኑ ኣብዚ ዓመት ናይ ደቂ ኣነስትዮ ተሳትፎ ንምዕባይ 60 ሚኢታዊ ንኽኸውን ኣበርቲዖም ከም ዝሰርሑ ወሲኾም ሓቢሮም፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ምግቢ ውሕስና ዝተሰርሐ ስራሕ ኣዕጋቢ ብዘይምዃኑ ኣብ 2012 በጀት ዓመት ኣብ ከተማ መቐለ 12 ሺሕ ዝኣኽሉ ዜጋታት 16 ሚኢታዊ ቀጥታ ተሓገዝትን 84 ሚኢታዊ ድማ ሰሪሖም ብስድርኦም በዝሒ ተጠቀምቲ ዝገብር ስራሕ ንምስራሕ እናሰራሕና ንርከብ ክብሉ ሓቢሮም፡፡
ብተወሳኺ እውን ኣብ 2011 ዓ/ም ብዝተገበረ መፅናዕቲ ልዕሊ 8ሺሕ ብዘይ ኣግባብ ዝተትሓዙ ሼዳት ከም ዘለዉ ዝሕብር ኮይኑ እቲ ዝተገበረ መፅናዕቲ ኣብዚ በጀት ዓመት እቲ ዝተትሓዘ ሼዳት ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምትሕብባር ልዕልነት ሕጊ ብምኽባር ንተጠቀምቲ ክበፅሕ ክንሰር ኢናኢሎም፡፡
ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ
መቐለ 13 ሕዳር2012 ዓ.ም


text:
ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ኣብ 1996 ዓ.ም ብፍላጥ ድዩ ብዘይፍላጥ ነጻ ፕሬስ ክህሉ ምስ ፈቐደ፡ ኣብ ኤርትራ ብዘይ ወዓል ሕደር ጋዜጣታት ክሕተም ተሓቲሙ ናብ ህዝቢ ክዝርጋሕ ጀሚሩ። በዚ ኣጋጣሚ ሰቲት፣ ቀስተ ደመና፣ ኣድማስ፣ መቓልሕ …ወዘተ ዝኣርእስቶም ጋዜጣታት ሓደ ድሕሪ ሓደ ክወጽኡን ቀልቢ ኣንበብቲ
ክማርኹን ተራእዮም። ስለምንታይ’ሲ ነጻ ፕሬስ ሓደ መግለጺ ነጻ ሓሳብ’ዩ። ነጻ ፕሬስ ምንጪ ሓበሬታ’ዩ። ነጻ ፕሬስ ኣእምሮ ደቂ-ሰባት ዝስሕል መሳርሒ’ዩ።
ስለዚ ከኣ ኣብ’ቲ ነጻ ፕሬስ ንሓጺር ግዜ ተቐልቂልሉ ዝነበረ ወቕቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ ጸሓፍቲ፡ ገጠምቲ፡ ተረኽቲ በብዓቕሞም ኣበርክቶ ይገብሩ ብምንባሮም ናይ ዜጋታት ሆራይዘን ክዓቢ ክሰፍሕ ኣረኣእያ ክዓሙቕ ጀሚሩ ኔይሩ’ዩ። ብዘይ ቃልዓለም ከኣ እተን ጋዜጣታት ብዜጋታት ቅቡላት’የ ኔይረን።
ውልቀ መላኺ ስርዓት ኢሳያስ ብባህሪኡ ዓፋኒ’ዩ። ዝተበሃልካዮ ግበር ‘ምበር ሓሲብካ ግበር ዝብል መትከል ኣይነበሮን። ሕጂ’ውን የብሉን። ኣብ 1996 ነጻ ፕሬስ ብፍላጥ ድዩ ብዘይፍላጥ ፈቒዱ ዘበለኒ ድማ ካብ ፖለቲካዊ ባህሪኡን ግብራዊ ተመክሮኡን ተበጊሰ’የ። ንሱ ፈቒዱ፡ ወነንቲ ነጻ ፕሬስ ፍቓድ ኣይውጺኦም። ጋዜጠኛታት ተቖጺሮም። ኣይሓመቑን ኣሎ ዝበሃል ሓቅታት ብሞያዊ ብስለት ብድፍረት ነቲ ብጻምእ ሓበሬታ ዝሳቐ ዝነበረ ህዝቢ እንካ ኣንብብ ሓቂ ፍለጥ’ሞ ዝግበር ግበር ኢለሞ።
ኣብ ሓጺር ግዜ ድማ ነቲ ውልቀ መላኺ ኣሰንቢድዎ። እቲ ነጻ ፕሬስ ክህሉ ዝፈቐዶ ቅኑዕ ክንሱ ጌጋ ከም ዝፈጸመ ኣጉህይዎ። ኣጣዒስዎ። ምኽንያቱ ንሱ ዝህቦ መምርሒ፡ መጠንቀቕታ፡ መብጸዓ፡ ፈኸራ፡ ጃህራ ካብ ምዝርጋሕ ወጻኢ ካልእ ትሕዝቶ ዘይነበራ ወዳሲት ሓዳስ ኤርትራ ለሚዱ ስለ ዝጸንሐ፡ በተን ዝተጠቕሳ ጋዜጣታት ሓቂ ክዝራእ፡ ሰበስልጣናት ክንቀፉ፡ ምድንጋራት ክቃላዕ ስለ ዝጀመረ ዘይሓሰቦ ዱብ ቦላ ኮይንዎ። ብዘይካ ዘይተሰርሐ ተሰሪሑ፡ ዘይተዓመ ተዓሚሙ፡ ህዝቢ ዘየመስገነ ክንሱ ኣመስጊኑ፡ ካብ ምባል ሓሊፋ ሓቂ ዘይወጽኣ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ በንበብቲ ተፈንፊና፡ ተኻዒባ። ዝነበራ ተቐባልነት ለሚሱ።
ገለ ኤርትራውያን ነጻ ፕሬስ ዝፈቐደሉ ምኽንያት ብዘይፍላጥ ዘይኮነ ብፍላጥ’ዩ ይብሉ። ኣብ 90ታት ብልሳኑ ህዝባዊ ክመስል ይፍትን ስለ ዝነበረ፡ ክሳብ ምስ’ዞም ጉግ ማንጉግ ኣፍሪቃውያን ዘይኮነ ምስተን ዝማዕበላ ሃገራት ኢና ንወዳደር፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ሲንጋፖር ክንክውን ኢና .. ወዘተ ብመብጸዓ ዝዘቕበበ ኣጉል ፕሮፖጋንዳ ይነዝሕ ስለ ዝነበረ፡ ኮነ ኢሉ ብመደብ ክግልገለለን ኢሉ ዝገበሮ’ዩ ይብሉ። እንተኾነ ውጽኢቱ ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ኣንጻሩ ኮይነን ስለ ዝተረኽባ፡ ህዝቢ ከንብብ፡ ክጽሕፍ፡ ክካታዕ ስለ ዝጀመረ ብሓቂ ሰንቢዱ። ናበይ ከየበለ ዝለኣኽ፡ ስለምንታይ ከይበለ ዝፍጽም ድፉን ኣእምሮ ‘ምበር፡ ብፍልጠት ዝድግፍ፡ ብፍልጠት ድማ ዝቃወም ህዝቢ ክህሉ ስለ ዘይደለየ ማለት ከምኡ ዓይነት ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ ባህሪኡ ስለ ዘይፈቕደሉ ውጽኢት ፕሬስ ኣብ ህዝቢ ተቐባልነት ምርካቡ ኣብ ክንዲ ዝሕጎስ ጉህዩ። ኣብ ክንዲ ዝደፍር ፈሪሑ።
ነጻ ሓሳብን መግለጺ ነጻ ሓሳብ ዝኾነ ፕሬስን ካልኦት መራኸቢ ብዙሓንን ንጉጅለ ኢሳያስ ከም ሓያል ቀዝሒ ስለ ዘንቀጥቅጦ፡ ከም ቀዛፊ ሕማምን፡ ምሕረት ኣልቦ ደምሳሲ ሚሳይልን ስለ ዝሪኦን፡ ብስውኣትን ልኡላውነትን ሃገርን እናገዓረ ነተን ፍቕሪ ሃገር፡ ሓድነት፡ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ..ወዘተ ዝዘርኣ ዝኹስኩሳ፡ ኮታ ኣብ ዜጋታት ኣወንታዊ ሓሳባት ዘስርጻ ዝነበራ ጋዜጣታትን ጋዜጠኛታትን ያላ እሰርዎም ዓሽግዎን ኢሉ ለኲትወን።
እዚ ጉጅለ ኣብ’ዚ ነዊሕ ናይ ገባራይ ሓዳጋይነት ናይ ስልጣን ዕምሩ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዘይፈጸሞ ዓይነት ገበናት የለን። ካብ መጀመርያ 70ታት ክሳብ ‘ዚ ንርከበሉ መድረኽ፡ ናይ ብዙሓት ህይወት ኣጥፊኡ፡ ናይ ብዙሓት ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ጉድኣት ኣብጺሑ’ዩ። ነዚ ዝፈልጥዎ ግን ውሑዳት’ዮም። እቲ ዝበዝሕ ንሱን መጋበርያታቱን ብዝነዝሕዎ ፕሮፖጋንዳ ብንጽህናኡን ጀግንነቱን ‘ምበር፡ ብፋሽሽታዊ ተግባሩን ኣምስሉ ልሳኑን ይፈልጦ ኣይነበረን። ኣብ ተራ ሃገራውነት ዝብል ኣስካሪ ጎስጓስ ተሓቢኡ’ዩ ዝኸይድ ነይሩ። ነዚ ከም’ዚ ዓይነት ፍቱን መድሓኒት ከኣ ነጻ ህላወ መራኸቢ ብዙሓን ( ነጻ ፕሬስ)’ዩ። ኣብ ሓጺር ግዜ ተራእየን ብኣሳቃቒ ኩነታት ዝጠፍኣ ነጻ ጋዜጣን ኣዳለውተንን ጎርጒረን ጎራጊረን ዘውጸኣኦ ሓቅታት ድማ እቲ ብተግባር ዝተራእየ’ዩ።
እነሆ ድማ ካብ 2001 ንነጀው ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ብዘይካ ፈንፊኑ ዝገደፈን መቀናጀዊት ምልኪ ዝኾነት ሓዳስ ኤርትራ፡ ሬድዮን ቴሌቪዥንን ካልእ ፍርያት ነጻ ፕሬስ ካብ ዝሕረሞ ኣስታት 18 ኮይኑ። ነጻ ፕሬስ ምዕጻው ማለት ነጻ ሓሳብ ምዕጻው ማለት’ዩ። ህዝቢ ከም ህዝቢ ሓሳቡ ከየስምዕን ሓሳብ ካልኦት ከይሰምዕን ትም ሕትም ኮይኑ። ስለዚ ኢሳያስን ኣምለኽቱን ቀተልቲ ሰብ ጥራሕ ዘይኮይኑ ቀተልቲ ሓሳብ’ውን እዮም። ሓድሽ ሓሳብ ዝፍልፍለሉ መንገዲ ብምዕጻው ነጻ ሓሳብ ከይህሉን ከይምዕብልን ብምዕፋን ሰብ ብኣካሉ እናሃለወ፡ ከምዘይሓስብ ከምዘይዛረብ፡ ብዛዕባ ህዝብን ሃገርን ክሓስቡን ክዛረቡን ዘለዎም ካልኦት ‘ምበር ነዓይ ዝምልከት ኣይኮነን ዝብል ለዋህ ግን ከኣ ቀታሊ ኣተሓሳስባ ከስርጽ ፈቲኑ።
ከምዚ’ ምግባር ኣይኮነን መንግስቲ ኮይንካ ህዝቢ ይመርሕ ኣለኹ እናበልካ ጥዑይ ኣእምሮ ዘለዎ ውልቀ ሰብ ውን ይግበሮ ኢልካ ዘይትጽበዮ’ዩ። መቸም ንኣፍ ክጥም ‘ምበር ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ትማሊ ኮነ፡ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ሎሚ እቲ ውድብ ኢሳያስ’ዩ። ትካላዊ ሓባራዊ ኣሰራርሓ ትማኢ ኣይነበረን። ሎሚ’ውን የለን። ብጸቢብ ሃገራዊ ስምዒት ዝተነድቀ ኣድናቒ ኢሳያስን ኣብ ተራ ጽልኢ ዝተመሰረተ ስምዒት ጥራሕ’ዩ ኔይሩ። ነጻ ሓሳብን ነጻ ፕሬስን ዘይብሉ ፖለቲካዊ ቃልሲ ውጽኢቱ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእል ድማ እዚ ሕጂ ንርከበሉ ዘሎና ኩነታት ምስክር’ዩ።
ካብ ሚልካና ፍረ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 07-09-2019


text:
ፖለቲካ ኢትዮጰያ፡ ርክብ ህወሓትን ኣቦመንበር ኢህወዴግን እንታይ ውጽኢት ተረኸቦ?
ብቐዳም ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ኢህወዴግ፡ ውህደት ንምፍጻም ብዓብላሊ ድምጺ ውሳነ ክሓልፍ እንከሎ ህወሓት ግን ኣይተቐበሎን። ንጽባሒቱ ግን ወከልቲ ህወሓት ብፍሉይ ምስ ኣቦመንበር ኢህወዴግ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ተራኺቦም።
ሽዑ እቲ ውሳነ ምስ ሓለፈን ህወሓት ውህደት ምስተቓወመን፡ ኣብዪ ኣሕመድ ንላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ረኺቡ ከዘራርቦም ከምዝደለየ፡ ኣባል ኮሚቴ ፈጻሚት ስራሕ ህወሓት ኣይተ ኣስመላሽ ወልደስላሴ፡ ንቢቢሲ ተዛሪቡ ነይሩ።
ሎሚ መዓልቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ህወሓት ዝተረኽበ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ ድማ፡ እቲ ምስ ኣቦመንበር እቲ ኢህወዴግ ዝተገበረ ዘተ ውጽኢታዊ ኣይነበረን።
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ: ብድሕር'ቲ ናይ ቀዳም ኣኼባ'ዩ ምስ ኣባላት ፈፀምቲ ስራሕ ህወሓት ተራኺቡ።
- ኢህወዴግ፡ "ካብቲ ግንባር ክወጽእ ዝደሊ እንተልዩ፡ ክወጽእ ይኽእል'ዩ"
- መጻኢ ዕድል ህወሓትን ኢህወዴግን እንታይ ኮን ይኸውን?
- "ንኣመሉ ዝወፅአ" መግለጺ ኢህወዴግ
ኣብቲ ዝነበሮም ሓፂር ፃንሒት ድማ፡ ብዘይካ ሓደ ንስራሕ ናብ መቐለ ዝኸደ ምስቶም ዝተረፉ ሸውዓተ ፈፀምቲ ስራሕ ከምዝተዘራረበ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
እንታይ ተባህለ?
ኣብቲ ዘተ ብዶ/ር ኣብዪ ንህወሓት ዝቐረበ 'ምሕጽንታ'፡ ሕዚ'ውን ዳግም ክሓስቡሉን ብሓባር ክሰርሑን ዝጽውዕ'ዩ ነይሩ።
ኮይኑ ግና ኣባላት ፈፀምቲ ስራሕ ህወሓት ዝልወጥ ቅዋም ከምዘይብሎም ስለዝገለጽሉ እቲ ርክብ ፍረ ኣይተረኽቦን።
እቲ መስርሕ ገና ስለዘይተዛዘመ ግን ኣብ ዝቕጽል መድረኻት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ክራኸቡ ከምዝኽእሉ ትጽቢት ይግበር።
ኣብቲ ንነዊሕ እዋን ብኢህወደግ ክዝተየሉን ክጽናዕን ዝጸንሐ ጉዳይ ውህደት፡ ህወሓት በቲ ዝጸንሐ ኣብዮታዊ ዴሞክራሲፕሮግራም ክንቅጽል ኣሎና ስለዝብል እዩ እቲ ፍልልይ ተፈጢሩ።
ህወሓት፡ እቲ ውህደት ኣሃዳዊ ስርዓት ንምፍጣርን ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝግበርን ምዃኑ ክዛረቡ እንከለው፡ ነቲ ውህደት ዘሰላስል ዘሎ ወገን ግን ምስ ለውጢ ዝኸይድ ሓዲሽ ፕሮግራም ኣገዳሲ እዩ ይብል።
ኣብዪ ኣሕመድን ካልኦት ነቲ ውህደት ዝደገፉ ላዕለዎት መሪሕነት ኢህወዴግን ብወገኖም፡ ዋላ'ውን ኣሃዳዊ ስርዓት እንተተመስረተ ሕብረብሄራዊ ፌደራሊዝም ከምዝቕጽል የረድኡ።
ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ ኣብ ናይ ውልቁ ፌስቡክ፡ "ካብ መበገስን መምዘንን ዕላማታት ቃልስና ወፃኢ ብዝኾነ መለክዒ ዝውሰድ ቅዋም ኣይክህሉን'ዩ" ኢሉ።
እቲ ኣበመንበር ኢህወዴግ ምስ ፈጸምቲ ስራሕ ህወሓት ዝገበሮ ዘተ ብዝምልከት መብርሂ ንምርካብ ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣብ ዝደወልናሉ 'እቲ ጉዳይ ነቲ ግንባር ዝምልከት'ዩ' ዝብል ሓጺር መልሲ ረኺብና።
ካብ ቤት ጽሕፈት ኢህወዴግ ሓበሬታ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፈተነ ግን ክሰምረልና ኣይከኣለን።


text:
(ነዚ እንደገና ብተወሳኺ ሓበሬታ ዝተመሓየሸ ዜና ንምርኣይ ብሰማያዊ ሕብሪ ተጻሒፉ ዘሎ ሕጡበ-ጽሑፋት ተመልከቱ) ነዚ ዘሕዝን ፍጻሜ’ዚ ብዝምልከት ዘዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከነስዕበልኩም ምዃና ከምዝሓበርናኩም፡ ብፍላይ ንቑጽሪ ናይቶም ግዳያት ብዝምልከት ዝረኽብናዮ ዝያዳ ዝተጻረየ ሓድሽ ሓበሬታ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ሓለፍቲ ዞባታት፡ ሓለፍቲ ንኡሳን ዞባታት፡ ሓለፍቲ ጨናፍር፡ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህግደፍ፡ ከምኡ ‘ውን ‘ዓበይቲ ጸሓፍቲ’ ተባሂሎም ዝእመነሎም ኣባላት ዝርከቡዎም ካድረታት ህግደፍ ውሽጣዊ ተቓውሞ ንምዅላፍ ክግበር ዝኽእል ጽገናታት ንምዝታይ ካብ 28 መጋቢት ኣትሒዞም ኣብ ደንጎሎ ተኣኪቦም ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ክሰግሩ ቅድሚ ሰሙን ዝተበገሱ ዳርጋ ኩሎም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝንገረሎም 335 ስደተኛታት ደሃይ ኣጥፊኦም ከምዘለዉ ገለ ቤተሰቦም ምስኣቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን ምስናይ ከቢድ ጭንቀትን ስግኣትን ሓቢሮም።
ኣብ መዓስከር ወተሃደራዊት ታዕሊም ሳዋ ኣብ ዝርከብ፡ ንትሕቲ ዕድመ መንእሰያት ብዕስክርናዊ ኣተሓሳስባ ኣብ ምብካል ዝነጥፍ ቤትምህርቲ ከገልግሉ ዝጸንሑ መማህራን ብብዝሒ ናብ ስደት ስለዘምለጡ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ዘጋጥሞ ሕጽረት መማህራን ንምትካእ፡ ኣብቲ ቤትምህርቲ ክማሃሩ ካብ ዝጸንሑ ሓያለ ተማሃሮ መንእሰያት ብሕርያ ኣትሪፉ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ኤርትራ ወለንታዊ ናይ መጥባሕቲ ኣግልትሎት ከካይዱ ዝቐነዩ ኣባላት ናይቲ ኣብ ኣመሪካ (ቨርጂንያ) ዝመደበሩ Physicians For Peace ዝኾኑ ዓበይቲ ሓካይም: ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ብስርዓት ህግደፍ ተኣዚዞም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም ።
ካብ ዓድታቶም ብግዴታ ተመዛቢሎም ኣብ ዞባ ጋሽ ናይ ዝሰፈሩ ስድራቤታት ቆልዑ፡ ምቅይያር ክሊማ ብዘስዓቦ ዝተፈላለየ ሕማማት፡ ዓሶን ጥምየትን ተጠቒዖም ብብዝሒ ይሞቱ ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ኣቐድም ኣቢሎም፡ ንኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ እንከለለዉ ጃልብኦም ብምብልሻዋ ብምትሕግጋዝ መንግስቲ ጥልያንን ሊብያን ካብ መዓት ወጺኦም ናብ ሊብያ ዝተመልሱ ዝርከቡዎም 150 ዝኾኑ ኤርትራውያን ብሰበስልጣን ሊብያ ተገፊፎም ምስ ተወስዱ ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣብ ማያዊ ክሊ ማልታ ናይ ሞት ሓደጋ ኣንጻላልዩዎም ዝነበረ ‘ሞ ብሓለዋ ባሕሪ ማልታ ዝደሓኑ 106 ዳርጋ ኹሎም ኤርትራውያን ምዃ’ኖም ዝእመነሎም ስደተኛታት ማልታ ኣትዮም ከምዘለዉ ብዝተፈላያ ማዕከናት ዜና ማልታ ተረጋጊጹ። ቪድዮ ንምርኣይ ኣብ ታሕቲ ተመልክቱ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ ዝቐነየት ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝነበሩ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ከምዘለዉ ብመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ነጊርናሎም ዝነበርና ግዳያት፡ ድሒኖም ከምዘለዉ ትማሊ ምሸት ዝረኸብናዮ ገና ምርግጋጽ ዘድልዮ ኣፈናዊ ሓበሬታ የረድእ።
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን እናተጓዕዙ እንከለዉ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ሓቲቶም ዝደሓኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ (8 መስከረም 2009) ናብ ሊብያ ተመሊሶም ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብቐዳም 13 ሰነ ብህግደፍ ካብ ኣባይቶም ተለቒሞም ዝተኣስሩ ሽማግለታት ኣቦታት ሓሰን ኬክያን ዓብዱ ዮኑስን ኣብ ኣስመራ፡ ሓሙሻይ መደበር ፖሊስ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣፍሊጦም።
ሓደ ካብ መራሕቲ ናይቲ “ኣሸባብ” ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ ልዕሊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ቅልጡፍ ወተሃደራዊ ጸብለልትነት ብምርኣይ ‘ነቲ ግዝያዊ መንግስቲ ገልቢጡ ንሶማል ዳግም ክቆጻጸራ ‘ዩ’ ተባሂሉ ዝንገረሉ ዘሎ እስላማዊ ምንቅስቓስ፡ ወጻእተኛታት ተዋጋእቲ ኣብ ጎድኑ ተሰሊፎም ኣብቲ ዳግም ዝተባርዐ ውግኣት ሶማል ይሳተፉ ከምዘለዉ እናተሓበነ ከምዝተኣመነ ‘ደይሊ ኔሽን’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኬንያ ገሊጻ።
መብዛሕትኦም ኣብ ከረን ዝዓዩ ዝነበሩ ልዕሊ 20 መማህራን ኣብ ባርካ ሂምቦል ኣብ ዝብሃል ቦታ ሓደ መሰጋገሪ ተመሲሉ ዝተዋስአ መጋበርያ ኣብ ኢድ ህግደፍ ከምዝውዕሉ ድሕሪ ምግባሩ፡ ንሱዳን ክትከዱ ሓሲብኩም ብዝብል ክሲ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምንጭታት ይሕብሩ።
ምስቶም ዝሓለፈ ሳምንቲ ብምልካዊ ህግደፍ ዝተኣሰሩ ዓሰርተታት ኣባላት ራድዮ ባናን ሰራሕተኛታት መንግስትን ፡ ሰናይት ሃብቱን ይርግኣለም ፍስሃን ዝበሃላ መማህራን ደቀንስትዮ ከምዘለዋ ድሒሩ ዝመጽኣና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።
ወተሃደራት ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ-ሰለስተ መዓልታት ብወገን ራስ-ዱሜራ ዶብ ጥሒሶም ናብ ጅቡቲ ብምእታው
መከላኸሊ ዕርዲ የዳልዉ ከምዘለዉ ንሓደ “ስሙ ክንገረሉ ዘይደለየ” በዓል ስልጣን ጅቡቲ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና
ፈረንሳ ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 23 September 2019
ሕቡራት ኢማራት፣ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ዝነበራ መደብ ምህናጽ ወትሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝተሰረዘ ፕረዚደንት ናይታ ርእሰ ምምሕዳር ሙሰ ቢሒ ገሊጹ።
ንሱ ዝሓለፈ ሰሙን ብቴሌቪዥን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ብሕቡራት ኢማራት፣ ኣብ ከባቢ ወደብ በርበራ ክህነጽ ጀሚሩ ዝነበረ ወትሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ደው ኢሉ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ እቲ ፕሮጀክት ናብ ሲቪላዊ ዕላማ ተቐይሩ ንኻልእ ኩባንያ ክወሃብ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣብ 2017 ዝጀመረ ምህናጽ እቲ ወትሃደራዊ መዓትፎ ነፈርቲ፣ ኣካታዒ ኮይኑ ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ 2015 ኣብ የመን ዝጀመረ ኵናት፣ ንኤርትራን ሶማሊላንድ ከም መንሃርያ ንክጥጥቐመለን ናይ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ስምምዕ ከምዝኸተመት’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ኤርትራ፣ ንወደብን መዓርፎ ነፈርቲ ዓሰብ ከምኡ ድማ ንስልጠና ሰራዊት ዝኸውን ካልእ መዓስከር ክትከፍት እንከላ፣ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ድማ ን30 ዓመታት ዝጸንሕ ቀዋሚ መዓርፎ ነፈርትን ወትሃደራዊ መዓስከራትን ንምኽፋት መደብ ኔሩዋ።
እንተኾነ፣ ሮይተርስ ንመግለጺ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና፣ ምህናጽ እቲ ኣካታዒ ኮይኑ ዝጸንሐ ወትሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ጠቕሊሉ ደው ኢሉ ኣሎ።
ምኽንያቱ ግና ብዝርዝር ኣይተገልጸን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘለዋ ወትሃደራዊ ጽልዋታት ንምዕባይ እትሰርሕ ዘሎ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ምስ ኢትዮጵያ ተመሳሳሊ ስምምዓት ንምኽታም ዘኽእላ ወትሃደራዊ ዘተ ኣካይዳ።
እቲ ዘተ ዝተኻየደ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካይድ ዘሎ ጠቕላሊ ሓለቃ ስታፍ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ጀነራል ሓማድ መሓመድ ታኒ ኣል ሩማይቲ፣ ምስ ኢትዮጵያ መዘንኡ፣ ጀነራል ኣደም መሓመድ፣ ብ19 መስከረም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተራኸበሉ እዋን’ዩ።
==================


text:
ግዳይ ናይ ዓመጽ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 4 7 2019
ዓመጽ ምጥቃም፡ ምፍርራሕን ንኻልኦት ምጕዳእን ክልኩል እዩ። እቲ ዓማጺ ናይ ካልኦት ሰብኣዊ መሰላት ይግህስን ገበን ይፍጽምን። ንዓመጽ እንተ ተቃሊዕካ ናትካ ጌጋ ኣይኮነን። ንዕቝባን ደገፍን መሰል ኣለካ
ዓመጽ እንታይ እዩ?
ዓመጽ ዝተፈላለየ ነገራት ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ንኣብነት ኣካላዊ፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ ወሲባዊ፡ ቍጠባዊን ንዋታዊ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ሓደ ኣብነታት ናይዚ ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሌኺ እዚ ዝስዕብ ምስ ዝፍጽም እዩ፡
- ይሃርመኪ፡ ይረግሓኪ ወይ ይደፍኣኪ
- ገለ ሕማቕ ጸርፊ ይጸርፈኪ ወይ ሕማቕ ኢኺ ይብለኪ
- የፈራርሓክን ክትገብርዮ ዘይትደልዪ ነገር ክትገብሪ የገድደክን፡ ወይ ገለ ክትገብርዮ ትደልዪ ነገር ንኸይትገብርዮ ይኽልክለኪ
- ኣብ ልዕሊ እቲ ትገብርዮ ይቆጻጸር፡ ንኣብነት ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ (ኤስኤምኤስ) እንዳ ሰደደ እንታይ ትገብሪ ከም ዘለኺ ወይ ኣበይ ከም ዘለኺ ክፈልጥ ይደሊ ናትኪ ሞባይል፡ ፈይስቡክን ኢንስታግራምን ይፍትሽ
- ጾታዊ ርክብ ንምፍጻም ይጭቕጭቐኪ። ጾታዊ ርክብ ክትፍጽሚ ከለኺ ኣንጻር ድልየትኪ ይስእለኪ ወይ ፊልም የልዕለኪ። ኣንጻር ድልየትኪ ስእሊ ናይ ክዳን ከይገበርኪ ወይ ጾታዊ ርክብ እንዳ ፈጸምኪ ክዝርግሖ። ንዝተፈላለየ ናይ ጾታዊ ርክብ ተግባራት ክትገብሪ የገድደኪ። ጾታዊ ዓመጽ።
- ኣብ ልዕሊ ናትኪ ቍጠባን ገንዘብን ይውስን። ናትኪ ናይ ባንክ ካርድን ውልቃዊ ቍጽርን (ፒንኮድ) ይወስድ።
- ናትኪ ንብረት ንኣብነት ናትኪ ተንቀሳቓሲት ተለፎን ይሰብር
- ንናትኪ ናይ ገዛ እንስሳ ክጎድእ ወይ ክቐትል እየ ኢሉ የፈራርሓኪ።
መን እዩ ዝዕምጽ?
መብዛሕትኡ ግዜ ሰብኡት እዮም ዓመጽ ዝጥቀሙ። ሰብኡት እውን ዝበዝሕ እዋን ካብ ገዛ ወጻኢ ብዘይፈልጥዎም ሰብኡት ንዓመጽ ይቃልዑ እዮም። እዚ ነተን ኣብ ገዛን ኣብ ደገን ኣብ ክልቲኡ ዓመጽ ክፍጸም ዝኽእል ኣዋልድን ኣንስትን ፍሉይ ይመስል። እቲ ዝዓበየ ክፋል ናይ ሰብኡት ኣብ ልዕሊ ኣዋልድን ኣንስትን ዘተግብርዎ ዓመጽ ካብ ናይ ቀረባ ዘመድ እዩ። እታ ሰበይቲ ኣብ ገዛ ካብ ትፈልጦን ካብ ጽግዕተኛ ክትኮነሉ ትኽእል ሰብን ግዳይ ትኸውን። መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ዓመጽ ዝፍጽሞ ሓደ ብጻይ እዩ፡ ግን ሓደ ቈልዓ፡ ሓደ ሓዊ ወይ ካልኦት ኣዝማድ እውን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣዋልድን ኣንስትን ካብ ገዛ ወጻኢ ብዘይፈልጠኦም ሰብኡት ንጾታዊ ምስርጣይ ክቃልዓ ወይ ግዳይ ጾታዊ ዓመጽ ክኾና ይኽእላ እየን።
ስልጣንን ቁጽጽርን
ጐነጻዊ ተግባራት ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ቁጽጽርን ስልጣንን ክደሊ ከሎ ይፍጸም። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብቲ ናይ ጐነጽ ውገዳ ኣንጻር ደቂ ኣንስትዮ ጽሑፋዊ መፍለጢ፡ ዓመጽ ብስነኺ ኣብ መንጎ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ማዕርነት ዘይምህላው እዩ ኢሉ ይጽሕፍ። ዘይማዕርነት፡ ሰብኡት ከም ጕጅለ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ኣድልዎ ክፍጽሙን ንዓመጽ ከቃልዕወንን ሓይሊ ኣለዎም ማለት እዩ። መንግስቲ ሽወደን፡ ንማዕርነት ኣብ መንጎ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን፡ ናይ ሰብኡት ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ደው ክብል ኣለዎ ዝብል ዕላማ ኣለዎ።
ክብሪ ዝመበገሲኦም ዓመጽን ጸቕጥን
ምስ ክብሪ ዝተተሓሓዘ ዓመጽ፡ ኣንጻር እቲ ናይ ስድርኡ ወይ ኣዝማዱ ልምድታትን ባህልታትን ዝሰብር ዝቀንዐ እዩ እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ነዋልድን ኣንስትን የጥቅዕ፡ ግን ኣወዳትን ሰብኡትን እውን ግዳይ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ክብሪ ዝመበገሲኦም ዓመጽን ጸቕጥን፡ ብዛዕባ ናይ እታ ስድራን ኣዝማድን ክብሪ ንምሕላው ገደብ ምግባርን ቁጽጽር ምትግባርን እዩ። ንኣብነት፡
- ኣዋልድ ኣብ ሓደ ሓደ ዓይነት ትምህርትታት ክሳተፋ ኣይፍቀደንን
- ኣዋልድ ድሕሪ ትምህርቲ ናይ ግድን ብቐጥታ ናብ ገዛ ክኸዳ ኣለወን
- ኣዋልድ መሓዙተን ክመርጻ ኣይፍቀደንን
- ኣወዳት ንኣዋልድ ኣሕዋቶም ናይ ግድን ካብ ገዘኦም ወጻኢ ክሕልውወን ኣለዎም
- ጐራዙን ኣባጽሕን ባዕሎም ናይ ፍቕሪ ዝምድናን ናይ ጾታዊ ርክብ ዝምድናን ክመርጹ ኣይፍቀዶምን
- መንሰያት ስድርኦም ምስ ዝመረጽሎም ገለ ሰብ ብዘይድልየቶም ክመርዓዉ ይግደዱ
- ኣዋልድን ኣንስትን ናይ ትምህርቲ ወይ ክሰርሓ መሰል ኣይህልወንን።
እቲ ቀንዲ ምስ ክብሪ ዝተሓሓዝ ልምዲ ብዛዕባ ናይ ኣዋልድን ኣንስትን ጾታውነት እዩ። ሓደ ልምዲ፡ ሓንቲ ጓላንስተይቲ ክትምርዖ ከላ ድንግል ክትጸንሕ ኣለዋን ባዕላ ናታ ብጻይ ኣይትመርጽን ኣይፍቀደላን እዩ። ስድራ ቤትን ኣዝማድን ንዓኣ ይሕልውዋን ይቆጻጸርዋን። እቲ ዓመጽን ጸቕጥን ነቶም ናይ ኣዝማድ ክብሪ ዝግህሱ ኣወዳትን ሰብኡትን እውን ከጥቅዕ ይኽእል እዩ ። ግብረሰዶመኛ ሰባትን ስግረጾታ ሰባትን ብፍላይ ይጥቅዑ።
እታ ናይቲ ስድራ ልምዲታትን ክብርታትን ትጥሕስ፡ ብምፍርራሕ፡ ብምግፋዕን ምስ ስድራ ቤትን ኣዝማድን ከይትሕወስ ምኽልካልን ክትቅጻዕ ትኽእል። ኣብ ሕሉፍ ኵነት እቲ ዓመጽ ንሞት ዘቃልዕ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ንሓደ ሰብ ናይ ምቕጻዕ ውስኔ ብሓባር በታ ስድራ ወይ ኣዝማድ ይውሰንን ብኽልቲኦም ሰብኡትን ኣንስትን ይትግበርን።
ግዱድ መርዓ
ክትምርዓዊ ትደልዪ እንተ ኴንኪን ምስ መን ክትምርዓዊ ከም ትደልዪን ባዕልኺ ክትውስኒ ምሰል ኣለኪ። ኣብ ሽወደን ንሓደ ሰብ ንክምርዖን ምስ መን ከም ዝምርዖን ከተገድዶ ክልኩል እዩ። እቲ ንሓደ ሰብ ከመርዑ ዝቀራረብ ወይ መደብ ዘውጽእ ናይ ማእሰርቲ መቕጻዕቲ ክብየነሉ ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን ንሓደ ሰብ ኣብ ካልእ ሃገር ከተመርዑ ናብ ወጻኢ ሃገር መገሻ መደብ ምውጻእ ገበን እዩ።
ኣብ ሽወደን ምስ ቈልዓ ምምርዓው ክልኩል እዩ። ሓደ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝተገብረ መርዓ እውን ኣብ ሽወደን ቅቡል ኣይኮነን። ብመሰረት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሓደ ቈልዓ ኣብ መንጎ 0-18 ዓመት እዩ። ደገፍን ሓለዋን ክትረኽቢ መሰል ኣለኪ። እዚ ንኣብነት ምኽርን ሓገዝን ንምርካብ ምስ ገለ ሰብ ምዝራብ፡ ሓገዝ ንኽትፋትሒ ወይ እቲ ኵነት ህጹጽ እንተ ኾይኑ ሓደ ውሑስ መዕቆቢ (skyddat boende) ክኸውን ይኽእል እዩ።
ምኽንሻብ
ኣብ ልዕሊ ኣካላትኽን ናትኪ ጾታውነትን ባዕልኺ ክትውስኒ መሰል ኣለኪ። ምኽንሻብ ገለ ሰብ ኣብ ናይ ሓንቲ ጓል ወይ ሰበይቲ ብልዕቲ ይቖርጽ ማለት እዩ። ኣብ ሽወደን ምኽንሻብ ጓል ኣንስተይቲ ክልኩል እዩ። ከምኡ'ውን ኣብ ሽወደን ትነብር እንተ ዄንካ ኣብ ወጻኢ ሃገር ክትገብሮ ክልኩል እዩ።
ኣብነት ናይ ምኽንሻብ፡ ክሳብ ክትሸኒ ከለኺ፡ ኣብ እዋን ጻግነን ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብን ኣዚዩ ቃንዛ ዝገብረልኪ ሓደ ሰብ ንብምልኡ ወይ ክፋል ጉድበን ከናፍር ርሕሚን ክኣልዮ ከሎ እዩ።
ሕክምናን ደገፍን ክትረኽቢ መሰል ኣለኪ። ከምኡ'ውን እቲ ጸገም ምእንቲ ክንኪ ሓደ መጥባሕቲ ክግበር ይከኣል እዩ።
ጾታዊ ርክብ ብኽፍሊት
ኣብ ሽወደን ጾታዊ ርክብ ምሻጥ ክልኩል ኣይኮነን። ግን ጾታዊ ርኽብ ምግዛእ ወይ ንኻልእ ሰብ ብኽፍሊት ጾታዊ ርክብ ንኽገብር ምግዳድ ገበን እዩ።
ጾታዊ ርክብ ፈጺምካ ወይ ጾታዊ ተግባራት ጌርካ ኣብ ክንድኡ ገለ ነገር እንተ ተዋሂብካ ጾታዊ ርክብ ብኽፍሊት እዩ። ጾታዊ ርክብ ንኣብነት እዚ ዝስዕብ ክኸውን ይኽእል እዩ፡
- ኣብ ናይ መርበብ ሓበሬታ ካሜራ ነብስኻ ምርኣይ
- ሓደ ሰብ ግብረ ሕቡእ ክገብር ከሎ ምርኣይ ወይ ኣብ ቅድሚ ሓደ ሰብ ግብረ ሕቡእ ምግባር
- ጾታዊ ርክብ ምፍጻም ወይ ምስ ሓደ ሰብ ጾታዊ ተግባራት ምግባር።
እቲ ኽፍሊት ገንዘብ ምኳን ኣየድልዮን እዩ። እዚ ሓንቲ ተንቀሳቓሲይ ተለፎን፡ ክዳውንቲ፡ ሽጋራታት፡ ኣልኮላዊ መስተ፡ ዕጸ ፋርስ ወይ ኣብ ገለ ቦታ መደቀሲ ምርካብ ክኸውን እውን ይኽእል እዩ።
ጾታዊ ርክብ ብኽፍሊት ትፍጽመሉ ብዙሕ ምኽንያታት ኣሎ። ገንዘብ ወይ ነገራት ንምርካብ ክኸውን ይኽእል። እዚ ሰብ ስለ ዘጋገየካ፡ ስለ ዝተገደድካ ወይ ሰሃቢ ኾይኑ ስለ ዝተሰምዓካን መረጋገጺ ስለ ትረክብን ክኸውን ይኽእል እዩ። ሕጊ፡ እቲ ጾታዊ ርክብ ብድልየት እንተ ዘይኮይኑ ዘይሕጋዊ እዩ ይብል። ሕማቕ እንተ ኣለኺ ዄንክን ጾታዊ ርክብ ብኽፍሊት ክትፍጽሚ ከተቋርጽዮ ትደልዪ ኣለኪ ዄንክን ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ኣለኪ።
ምንዝርናን ንጾታዊ ርክብ ዝዕላምኡ ምስግጋር ሰብን
ኣብ ሽወደን ጾታዊ ርክብ ምሻጥ ክልኩል ኣይኮነን። ግን ጾታዊ ርኽብ ምግዛእ ወይ ንኻልእ ሰብ ንምንዝርና ምግዳድ ገበን እዩ። ሓደ ሰብ ምስ ካልእ ሰብ ጾታዊ ርክብ ንኽትፍጽሚ እንተ ኣገዲዱኪ፡ እዚ ምስግጋር ሰብ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስግጋር ሰብ፡ ንሰባት ብዝተፈላለየ መንገዲ ንኽትምዝምዞም ብዝተወደበ ምጕዕዓዝ እዩ። ምናልባት ገለ ሰብ ናብ ሽወደን ክትመጺ ሓጊዙኪ ይኸውን፡ ንስኺ ድማ ነቲ መገሻን ዕዳኽን ንኽትከፍሊ ንምንዝርና ትግደዲ። ነንብስኽን ካልእ ሰብን ከተናብሪ እውን ጾታዊ ርክብ ክትሸጢ ትግደዲ ትህልዊ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ሽወደን ንጾታዊ ርክብ ዝዕላምኡ ምስግጋር ሰብ ገበን እዩ። ምስግጋር ሰብ ንኻልእ ዕላማ እውን ገበን እዩ። እዚ ንምስራቕ፡ ንምልማን ምግዳድን ሸቐጥ ኣካል ወዲ ሰብን ወዘተ ክኸውን ይኽእል።
ናይ ሓገዝን ውሑስ መዕቆቢን መሰል (skyddat boende) ኣለኪ። ናብ ሃገርኪ ክትምለሲ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ምስ ዓመጽ ዝነብሩ ቈልዑን መንእሰያትን
ቈልዑ ብስድርኦም ግዳይ ዓመጽ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ከምኡ'ውን ሓንቲ ወላዲት ክትፈራራሕን ክትህረምን እንተ ርእዮም ክጕድኡ ይኽእሉ እዮም። እቲ ዓመጽ በቲ ሃራምንን ተሃራምንን ክልቲኦም ክነኣኣስን ክከሓድን ዝውቱር እዩ። ግን ቈልዑ ይሰምዑ፡ ይርእዩን ይስምዖምን እዩ።
እቲ ፍርህን ሻቕሎትን ናይ ዓመጽ ናይቲ ቈልዓ ጥዕና ብቐጥታ ይጽልዎ እዩ። ግን ኣብ ገዛ ዓመጽ ዝተመኮሩ ቈልዑ ዳሕራይ ኣብ ሂወቶም ስነ-ኣእምሮኣውን ኣካላውን ጸገም እውን ከምጽኣሎም ይኽእል እዩ። ብዙሓት ቈልዑ ብዛዕባ ተመኩርኦም ክዛረቡ የሸግሮም ስለ ዝኾነ ነቲ ዓመጽ ክርድእዋን ከሰላስልዎን ይብርትዖም እዩ። እቲ ቈልዓ ንወለዲ ክከላኸለሎም ክፍትንን ናተይ ጌጋ እዩ ኢሉ ሓላፍነት ክስከምን ዘይንቡር ኣይኮነን።
ኣብ ዓመጽ ዘለዎ ቤት ዝነብሩ ቈልዑ ከተስተብህለሎም ኣገዳሲ እዩ። ፍሉይ ደገፍን ሓገዝን ከድልዮም ይኽእል እዩ።
እቲ ንእሽተይ ብወለዱን ኣሕዋቱን፡ ግን ብብጻይ ወላዲት ወይ ወላዲ እውን ግዳይ ዓመጽ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ብዛዕባ ቁጽጽር ኣብ ፈይስቡክን ኢንስታግራምን፡ ገሃስቲ ቃላትን ጾታዊ ዓመጽን ክከውን ይኽእል እዩ። ናእሽቱ ከም ጸገም ኣብቲ ዝምድና እምበር ከም ዓመጽ ዘይኮነ ገይሮም ክርድእዎ ይኽእሉ እዮም።
ብፍሉይ ግዳይ ዝኾኑ ጕጅለታት
ድኹም ደግፍ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘለዎም ጕጅለታት ካብቶም ካልኦት ንላዕሊ ግዳይ ዓመጽ እዮም። እቲ ብፍሉይ ግዳይ ዝኸውን ሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ጽግዕተኛ ናይ ካልእ ሰብ እዩ። እቲ ሰብ ካብ ሕብረተ ሰብ ኣየናይ ሓገዝን ኣየናይ ደገፍን ከም ዝረክብ፡ እቲ ኣንጻር እቶም ጕጅለ ኣቐዲምካ ከይፈለጥካዮም ዝበሃብ ፍርዲ ይጸልዎ እዩ። ኣብ ውሽጢ ነፍስ ወከፍ ጕጅለ ፍልልያት ኣሎ። ኣብ ሓደ እዋን ኣባል ናይ ብዙሓት ጕጅለታት ክኽወን ይከኣል እዩ።
ዕድመ ዝደፍኣ ደቂ ኣንስትዮ
ሓማም፡ ስንክልናን ጽምዋን ነታ ብዕድመ ዝደፍኣት ሰበይቲ ብዝያዳ ጽግዕተኛ ናይ ካልኦት ሰባት ይገብራ። ዘይተረኣይነትን ወልፍን ናብ ተኽእሎ ናይ ዝያዳ ዓመጽ የምርሑ።
እቲ ዓመጽ ዝተፈላለየ ዓይነት ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዙሓት ብዕድመ ዝደፍኣ ደቂ ኣንስትዮ ግዳይ ናይ ኣቓልቦ ዘይምርካብ እውን ይኾና እየን። እዚ ንኽሕጸባ ወይ መድሃኒተን ንኽወስዳ ሓገዝ ዘይምርካብ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ዓመጽ ዝጥቀም ዘሎ ሰብ ሰራሕተኛ ሓልዮት ወይ ሃደ ዘመድ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ወልፊ/ዘግቡእ ምዝውታር ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ
ዓመጽ ሓደ ንቡር ክፋል ምዓልታዊ ሂወት ናይ ኣልኮላዊ መስተን ዕጸፋርስን ብዘይ ግቡእ ዘዘውትራ ደቂንስትዮ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ግዳያት ናይ ብዙሓት ገፋዕቲ ይኾና። እዚ ሓደ ብጻይ፡ ሰራሕተኛ ክንክን (ሓልዮት)፡ ፖሊስን ካልኦት ወልፈኛታትን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ብዙሓት ወልፊ ዘለወን ኣንስቲ ሕማቕ ተመኩሮ ናይ ርክብ ምስ ቤት ጽሕፈታት መንግስቲ እዩ ዘለወን። እዚ ግዳይ ዓመጽ እንተ ኾይነን ዘየመልክታሉ ሓደ ምኽንያት እዩ። ወልፊ ከም ዘለወን እንተ ተፈሊጡ ደቀን ብመንግስቲ ንኣላይነት ከይውሰዱ ስለ ዝፈርሓ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ስንክልና ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ
ንሓደ ስንክልና ዘለዎ ሰብ፡ ዘይተረኣይነት፡ ጽግዕተኛ ናይ ካልኦትን ሓደ ፍሉይ ተኣፋፍነትን ብሕልፊ ግዳይ ናይ ዓመጽ ይገብሮ። ተኣፋፍነት ኣብ ስንክልና ብዚምርኰስ ዝተፈላለየ ክመስል ይኽእል እዩ። እታ ጓልንስተይቲ ንነብሳ ክትከላኸልን ካብቲ ጐነጻዊ ዝምድና ክትወጽእን ክኸብዳ ይኽእል ይኸውን። ነቲ ዘጋጠመ ክትገልጾን ሓደ ሰብ ክሰምዓን ነቲ ትብሎ ዘላ ክኣምናን የጸግማ ይኸውን። ከምኡ'ውን ብዙሓት ተገሊለን ይነብራ።
ናይ ወጻእተኛ ድሕረ-ባይታ ዘለውን ደቂ ኣንስትዮ
ናይ ቋንቋ ጸገም፡ ተገሊለን ብዘይ ርክብ ምስ ካልኦት ሰባት ዝነብራን ሕማቕ ኣፍልጦ ብዛዕባ ናተን መሰላት ዘለወንን ደቂ ኣንስትዮ ኣውራ ግዳያት ክኾና ይኽእላ እየን። ሕማቕ ቍጠባን ጽግዕተኛነት ኣብቲ ዓመጽ ዝጥቀምን፡ ግዳይ ናይ ዓመጽ ንሙኳን ዘሎ ተኽእሎ እውን የዛይዶ እዩ።
ሕማቕ ፍልጠት ናይ መሰላት፡ እታ ጓልንስተይቲ ሓገዝ ከም ዘይትደሊ ይገብራ ይኸውን። ከምኡ'ውን እቲ ዓመጽ ብሓደ ባህሊ ክግለጽን ከም ዓመጽ ንኸይርኣይን ተኽእሎ ኣሎ።
እቲ ሕጊ እንታይ ይብል?
-
ከቢድ ምጥሓስ ክብሪ ጓለንስተይቲ (4 ዓንቀጽ 4a § ገበናዊ ሕጊ)
ንካልእ ሰብ ግዳይ ዓመጽ ምግባር ሓደ ገበን እዩ። ሓደ ሰብኣይ ንሓንቲ ናይ ቀረባ ዝምድና ዘለዎ ወይ ናይ ቀረባ ዝምድና ዝነበሮ ሰበይቲ ግዳይ ክገብራ ከሎ ከቢድ ምጥሓስ ክብሪ ጓለንስተይቲ ይብሃል። እቲ ምጥሓስ ክብሪ ብዙሕ ግዜ ክፍጸም ኣለዎ። እቲ መቕጻዕቲ ድማ ብማእሰርቲ እዩ። ዋላ እታ ጓልንስተይቲ እንተ ዘይደለየት ፖሊስ ነቲ ገበን ክምርምርዎ ኣለዎም።
ሓደ ምጥሓስ ክብሪ ንኣብነት ሓደ ሰብ ጐነጽ ክጥቀም ከሎን ወይ ክባኣሳን ነታ ሰበይቲ ክርብሻን ከሎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን እታ ጓልንስተይቲ ጾታዊ ተግባራት ክትገብር ክትግደድ ወይ እቲ ሰብኣይ ካብቲ ናይታ ጓለንስተይቲ ገዛ ምውጻእ ክኣቢ ከሎ ክኸውን ይኽእል እዩ።
-
ጾታዊ ገበን (ዓንቀጽ 6 ገበናዊ ሕጊ)
ምስ ሓንቲ ሕራይ ዘይበለት ሰብ ወይ ንሳ ድያ ንሱ ብንጹር ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ወይ ክፍጽም ከም ዘይትደሊ ዘርኣየት ሰብ ጾታዊ ርክብ ምፍጻም ክልኩል እዩ። ጾታዊ ርክብ ምፍጻም ኵሉ ግዜ ብድልየት ክኸውን ኣለዎ።
-
ምግዛእ ጾታዊ ኣገልግሎት (6 ዓንቀጽ 11 §)
ኣብ ሽወደን ጾታዊ ርክብ ምግዛእ ክልኩል እዩ። እቲ ጾታዊ ርክብ ዝገዝእ ብገንዘብ መቕጻዕቲ ወይ ንማእሰርቲ ይፍረድ።
-
ምስግጋር ሰብ (4 ዓንቀጽ 1 a § ገበናዊ ሕጊ)
ንሰባት ምሻጥ ወይ ምግዛእ ክልኩል እዩ። ንሓደ ግዳይ ዝኾነ ሰብ ንኽዝሙ ወይ ብትሑት ወይ ብዘይ ደሞዝ ንኽሰርሕ ክግደድ ከሎ ምስግጋር ሰብ እዩ። ድኻታት ሰባት ንኽልምኑ ወይ ኣካላት ናይ ንብሶም ክሸጡ እውን ክግደዱ ይኽእሉ እዮም።
እቲ ግዳይ ምስግጋር ሰብ ዝኾነ፡ ካብ ሓደ ሃገር ናብ ካልእ ሃገር ዝገዓዘ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንሳተን መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቲ ሕብረተሰብ ከይተረኣያን ብምፍርራሕን ዓመጽን ይነብራ። እቲ መቕጻዕቲ ብማእሰርቲ እዩ
-
ምግዳድ ንመርዓ (4 ዓንቀጽ 4 c § ገበናዊ ሕጊ)
ንሓደ ሰብ ብዘይ ናይቲ ሰብ ድልየት ንኽምርዖ ምግዳድ ገበን እዩ። እቲ መቕጻዕቲ ብማእሰርቲ እዩ
-
ኣጋጋዪ መገሻ ንግዱድ መርዓ ( 4 ዓምቀጽ 4 d § ገበናዊ ሕጊ)
ንሓንቲ ሰብ ምእንቲ ብዘይ ድልየታ ክትምርዖ ናብ ወጻኢ ሃገር ኣታሊልካ ምጋሽ ክልኩል እዩ። እቲ መቕጻዕቲ ብማእሰርቲ እዩ
-
ምኽንሻብ (Lag 1982:316 1 §)
ኵሎም ሰባት ኣብ ልዕሊ ኣካላቶም መሰል ኣለዎም። ኣብ ሽወደን ናይ ኣዋልድ ወይ ኣንስቲ ጾታዊ ኣካል ምእላይ ወይ ክፋሉ ምጕዳእ ክልኩል እዩ። እቲ መቕጻዕቲ ብማእሰርቲ እዩ
ግዳይ ዓመጽ ዝኾነ ገለ ሰብ ዶ ትፈልጢ ኢኺ? ምስ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ተራከቢ
-
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣብ ኵለን ኮሙናት ኣሎ። ግዳይ ናይ ዓመጽ እንተ ዄንኪ ወይ ኵነታትኪ ጽቡቕ ዘየለ ኾይኑ ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ሓገዝን ደገፍን ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ፖሊስ
ናይ ሓደ ገበን ግዳይ ኮይነ ኣለኹ ኢልኪ ትጥርጥሪ እንተ ዄንኪ፡ ንፖሊስ ብቝጽሪ ተለፎን 114 14 ክትራኸብዮም ትኽእሊ ኢኺ። ህጹጽ ሓገዝ እንተ ደሊኺ ናብ 112 ደውሊ።
-
ናይ ቈልዑ መሰል ኣብ ሕብረተ ሰብ፡ ብሪስ (Bris)።
ብሪስ ኣብ ተኣፋፊ ኵነታት ንዝርከቡ ቈልዑ ይሕግዝ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተ ዄንካ ናብ ብሪስ መይል ክትልእኽ ክትድውል ወይ ምስኦም ከተዕልል (chatta) ትኽእል ኢኻ።
-
ተረኛ ሓጋዚ ግዳይ ገበን (Brottsofferjouren, BOJ) በኡይ
ተረኛ ሓጋዚ ግዳይ ገበን፡ ሓደ ግዳይ ገበናት ዝኾኑ ሰባት ሓገዝ ንኽረኽቡ ዝሰርሕ ውድብ እዩ። ናብቲ ናይ ሓገዝ ተለፎን 0200 – 21 20 19 ክትድውሊ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ኪልፍሮጉር
ኪልፍሮጉር፡ ኣወዳት ብዛዕባ ዝምድና፡ ጺታዊ ርክብን ኣካላትን ስሞም ከይጠቐሱ ከዕልልሉ (chatta) ዝኽእሉ መርበብ ሓበሬታ እዩ።
-
ክቪኖፍሪድስሊንየን
ግዳይ ናይ ዓመጽን ምፍርራሕን እንተ ዄንኪ ናብ እቲ ሃገራዊ መስመር ደገፍ ብቍጽሪ ተለፎን 020 – 50 50 50 ክትድውሊ ትኽእሊ ኢኺ።
-
መዕቆቢ ደቂ ኣንስትዮን መዕቆቢ ኣዋልድን (Kvinnojourer och tjejjourer)
ግዳይ ዓመጽ እንተ ዄንክን ምስ ገለ ሰብ ክትዛረቢ እንተ ደሊኺ ወይ ውሑስ መንበሪ እንተ ደሊኺ፡ ምስ ሓደ መዕቆቢ ደቂ ኣንስትዮ (kvinnojour) ወይ መዕቆቢ ኣዋልድ (tjejjour) ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ክሊኒክ ሊና
ክሊኒክ ሊና ካብ ስድርአን ወይ ኣዝማደን ግዳይ ናይ ቁጽጽር፡ ምፍርራሕን ዓምጽን ንዝኾና መንእሰያት ናይ ምኽሪ፡ ደገፍን መዕቆብን ዕድል ይህብ እዩ። ቍጽሪ ተለፎን ተረኛ፡ 020 – 40 70 40
-
ዲና ረቲግሄተር (Dina rättigheter)
ኣብ Dina rättigheter ንዓኺ መንእሰይን ግዳይ ናይ ክብሪ ዝመበገሲኦም ዓመጽን ጸቕጥን ዝኾንክን ሓበሬታ ኣሎ። ከምኡ'ውን ኣብቲ መዕለሊ (chatten) ብዛዕባ መሰላትኪ፡ ፍቕሪ፡ ግዱድ መርዓን ምኽንሻብን ሕቶ ከተቕርቢ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ተራፌም
ኣብ ምስ ክብሪ ዝተተሓሓዘ ባህሊ ትነብሪ እንተ ዄንኪን ሓገዝን ዕቝባን ዘድልየኪ እንተ ኾይኑን፡ ናብ ናይ ተራፈም (Terrafem) ንወጻእተኛ ድሕረ-ባይታ ዘለወን ደቂኣንስትዮ ናይ ተረኛ ተለፎን 021 – 52 10 10 ክትድውሊ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ናይ ኣዋልድ መሰል ኣብ ሕብረተ ሰብ፡ ትሪስ (TRIS)።
TRIS ሓደ ኣንጻር ክብሪ ዝመበገሲኦም ዓመጽን ጸቕጥን ዝሰርሕ ውድብ እዩ። ትሪስ ሓደ ናይ ተረኛ ተለፎን ኣለዎ 0774 – 40 66 00። ንሶም ውሑስ መዕቆቢ እውን ኣለዎም
-
1000möjligheter (1000ሞይሊግሄተር)
1000möjligheter ሓደ ብዛዕባ ግዳይ ናይ ዓመጽ፡ ትኽፈሎ ጾታዊ ርክብን ፖርኖግራፊ (ወሲባዊ ንጥፈት ዜርኢ ወይ ዚገልጽ ስእሊ ወይ ፊልም) ከተዕልልሉ (chatta) ትኽእሊ መርበብ ሓበሬታ እዩ።
ተወሳኺ ሓበሬታ
-
ብዓል መዚ ግዳይ ገበን
ኣብ jagvillveta.se ዝብል ገጽ ብዛዕባ ኣየናይ እዩ ገበን ዝምልከት ሓበሬታ ኣሎ። ብዛዕባ እታ ግዳይ ገበን ዝኾነት ሰብ ከመይ ክስምዓ ከም ዝኽእልን ኣበይ ሓገዝ ክትረኽቢ ከም ትኽእሊን ከተንቢቢ እውን ትኽእሊ ኢኺ። እቲ ንዓኺ መንእሰይ ዝኺንኪ ዝዓለመ እዩ።
-
ክብሪ ዝመበገሲኦም ጸቕጢ
ኣብዚ ብዛዕባ ክብሪ ዝመበገሲኦም ዓመጽን ጸቕጥን ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ ኢኺ። ብዛዕባ ምስ ሆበተክዩን ( ኣሕጽሮተ-ቃል ናይ ሕደ ወይ ድርብ ጾታዊ፡ ስግረጾታዊ ወይ ሰዶማዊ ስምዒታትን መምነትን እዩ።) ኣእምሮኣዊ ስንክልናን ዝተተሓሓዘ ግዱድ መርዓ፡ ምኽንሻብን ምስ ክብሪ ዝተተሓሓዘ ዓመጽን።
-
ሃገራዊ ማእከል ማዕቆቢ ደቂንስትዮ፡ ኤንሲኮ (NCK)
ኣብ ናይ ኤንሲኮ (NCK) ናይ ፍልጠት ባንክ ብዛዕባ ዓመጽ ካብ መቕርብ፡ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ብፍሉይ ግዳይ ዝኾኑ ጕጅለታትን ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ኣርኤፍኤስኤል (RFSL)
ኣርኤፍኤስኤል ሓደ ንናይ ግብረ-ሰዶመኛታት፡ ድርብ ጾታኘታታት፡ ድርብ ጾታ ዘለዎም ሰባትን ኵየር ሰባትን መሰላት ዝሰርሕ ውድብ እዩ።
-
ዩሞ
ኣብ ዩሞ ብዛዕባ ዝምድናታት፡ ጾታዊ ርክብን ጥዕናን ብብዙሕ ቋንቋታት ከተንብብን ፊልምን ክትርኢን ትኽእል ኢኻ።


text:
Du är här:
Ny i Sverige
ንስኻ ከም ወዲ ወጻኢ ወይ ስደተኛ ኴንካ ናብ ኦርንሾልድስቪክ መጺእካ ፍቓድ ረኺብካ ዘሎኻ፤ ካብቲ ናይቲ ኮሙን ናይ ”ውህደት-ኣሃዱ” (integrationsenhet) ደገፍን መምርሒን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
እዚ ናይ ”ውህደት-ኣሃዱ” (integrationsenhet) ቤትጽሕፈት እዚ፤ ኣብ ጐደና Lasarettsgatan 7 B ኣብ Örnsköldsvik ይርከብ። ንምብጻሕ ክፉት ዝኾነሉ ጊዜ:- ሰሉስ ሰዓት 12.30 - 15. 00 ረቡዕን ሓሙስን ሰዓት 09.00 - 11.00 ከምኡውን ሰዓት 12.30 - 15.00 ዘሎ እዋናት እዩ። ቁጽሪ ቴሌፎን ድማ፡- 0660-88074 እዩ ።
ቋንቋ ሽወደን ንኽትመሃር
እቶም በጽሒታት (ዓበይቲ)፤ ኣብቲ ኮሙናዊ ቤትምህርቲ በጽሒታት፤ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ክመሃሩ ዕድል ኣሎዎም። እቲ ዚወሃብ ትምህርቲ ድማ፤ ቋንቋ ሽወደንን፤ ፍልጠት ሕብረተሰብ ሽወደንን፤ ፍልጠት ናይ ስራሕ-ዓለምን ዘጠቓለለ እዩ። እቶም ኣብ ናይ ትምህርቲ ዕድመ ዘሎዉ ቈልዑ ድማ፤ ኣብ ቤትምህርቶም ናይ ቋንቋ ደገፍ ይግበረሎም እዩ።
ዝበለጸ ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ፤ ኣብቲ ትሕቲ እቲ ”ቤትትምህርቲን” ”ትምህርቲን” ዚብል ኣርእስቲታት ክትረክብ ኢኻ።
ተርጓማይ
ምስቲ ኮሙን ወይ ካልእ ቤትስልጣን ንምርኻብ፤ ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ምስ ዘድልየካ፤ ተርጓማይ ክእዝዘልካ ዘሎዎ፤ እቲ ክትራኸቦ ዝደሌኻ ቤትስልጣን እዩ። ተርጓማይ ምስጢር ናይ ምሓዝ ሕጋዊ ግዴታ ስለ ዘሎዎ፤ ካብቲ ዝተባህለ ዘረባታት ንደገ ከውጽእ ኣይፍቀደሉን እዩ።
ማሕበራዊ ሕብረት
”ማእከል ባህለ-ብዝሓውነት” (Mångkulturellt centrum) ዝበሃል፤ መበቆልካ ብዘየገድስ፤ ንኹሉ ዓይነት ሰባት ዚእንግድ ክፉት መራኸቢ ቦታ እዩ። ከም ጋሻ መጠን፤ ኣብዚ መጺእካ ኣብ ንጥፈታት ክትካፈልን ምስ ሰባት ክትላለን ትኽእል ኢኻ።
”ማእከል ባህለ-ብዝሓውነት” (Mångkulturellt centrum) ኣብ ጐደና Stortorget ኣብ Örnsköldsvik ይርከብ። ቁጽሪ ቴሌፎን ድማ:- 070-191 73 12 እዩ።


text:
ኣብዚ ቀረባ ግዜ 'ምስጋና ብትሑት ድምጺ' ማለት 'Gratitude in Low Voices' ትብል መጽሓፍ ዝጸሓፈ በዓል ሞያ ተክኖሎጂ ሓበሬታ ኣቶ ዳዊት ገብረሚካኤል ኣብ ስቱድዮ ድምጺ ኣመሪካ ተረኺቡ ብዛዕባ ትሕዝቶ መጽሓፉን ድሕረ ባይትኡን ዝምልከት ኣካፊሉና ኣሎ። ኣቶ ዳዊት ነታ 46 ታሪኻዊ መወከሲ ሰነድ ገሊኡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ቅሉዕ ዝኾነ ሰነድ ዝሓዘለት መጽሓፉ ምስ ናይ ውልቃዊ ታሪኹ ብፍላይ ምስ ጉዕዞ ስደትን መንነትን ኣተሓሒዙ ከምዝጸሓፋ እዩ ዝገልጽ።
ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት ሄለን ፍሰሃየ ኣብ ቤት ጽሕፈት ከንቲባ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ኮሚሽነር ጉዳያት ኣፍሪቃ ብምዃን ኣብ ወርሒ ታህሳስ 2018 ተመዚዛ።እዚ መዝነት ንክልተ ዓመታት ዝጸንሕ እዩ። ሄለን ብተወሳኺ ኣብ ኣሜሪካን ዝተፈላለየ ሃገራት ኣፍሪቃ ስራሕ ፈጢሮም ሕብረተሰብ ኣብ ምሕጋዝ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ትካላት ዝነጥፍ ናይ ገዛእ ርእሳ ትካል እውን ኣለዋ።ብዛዕባ’ዚ ሓድሽ መዝነታን ተመክሮኣን ዝምልከት ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምክትታል ይክኣል።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ መንግስቲ ሓምሳን ክልተን ሰባት ከምዝሞቱ ተገሊጹ። ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ርክብ ኢትዮጵያ ድማ ንሓይልታት ህውከት ፈጠርቲ ዝበሎም ወንጂሉ።
ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ (ኦፌኮ) ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ እቲ ግጭት ዝተፈጥረ ንመንግስቲ ተቓዊሞም ብዝበሎም መንእሰያትን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ዘጋጠመን ምዃኑ ብምሕባር፥ በቲ ግጭት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ኣፍሊጡ።
ኣቦ መንበር ኦፌኮ ዶክተር መረራ ጉዲና ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ዝጠፍአ ህይወት ብቶኽሲ ዘንብዕ ጋዝን ዘጋጠመ ጽቕጥቅጥን ምዃኑ ሓቢሮም።
ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ማለት ኦፌኮ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ እቲ ግጭት ዝተፈጥረ ንመንግስቲ ተቓዊሞም ብዝበሎም መንእሰያትን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ዘጋጠመን ምዃኑ ብምሕባር፥ በቲ ግጭት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ኣፍሊጡ።
ኣቦ መንበር ኦፌኮ ዶክተር መረራ ጉዲና ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ዝጠፍአ ህይወት ብቶኽሲ ዘንብዕ ጋዝን ዘጋጠመ ጽቕጥቅጥን ምዃኑ ሓቢሮም።


text:
ሕቡራት ሃገራት ህይወት የመናዊያን ንምድሓን ዓብይ ናይ ገንዘብ ምትእኽኻብ ኮንፈረንስ ከካይድ እዩ።ኣብ የመን ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመታት ብዝቐፀለ ኲናት ሓድሕድ ብሕሰም ይሳቐዩ ንዘለው ኣስታት 19 ሚሊዮን ሰባት ናይ ህይወት ኣድሕን ሓገዝ ንምቕራብ ክብረ ወሰን ዝሰበረ መጠን ገንዘብ ሓቲቱ’ሎ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ንዘቕረቦ ናይ 4.2 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ፅቡቕ ግብረ መልሲ ክረክብ ተስፋ ገይሩ’ሎ።
ብመሰረት ፀብፃባት ሕቡራት ሃገራት 80 ሚእታዊት ህዝቢ የመን ወይ ኣስታት 24 ሚሊዮን ሰባት ሰብኣዊ ረድኤትን ሓለዋ ጸጥታን የድልዮም።ኣስታት 10 ሚሊዮን ሰባት ብዓፀቦ ተጠቒቖም ኣለው።ካልኦት ሚሊዮናት ድማ ንባዕሎም ይኹን ንስድርኦም ክምግቡ ኣይክኣሉን።
ነቲ ናይ መፅብዓ ኮንፈረንስ ዝፀውዑ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረስ ዓለምለኸ ሓገዝቲ ከቢድ ኢሎም ንዝፀውዕዎ ቅልውላው ክልግሱ ምሕፅንታ ኣቕሪቦም።
ብሰንኪ ኣብ 2015 ዝተባርዐ ግጭት ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ሞይቶም ወይ ቆሲሎም ኣለው ክብሉ እውን ጉተረስ ሓቢሮም። ጉተረስ ብተወሳኺ ከምቶም ኩሎም ግጭታት ዝለዓለ ዋጋ ዝኸፍሉ ዘለው ነቲ ኲናት ዘይጀመሩዎ ህፃናት እዮም ኢሎም።


text:
ኣብ ዋና ከተማ ሱዳን ካርቱምን ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት’ታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞ ሎሚ ንሳልሳይ መዓልቲ ቀጺሉ ከምዘሎም ሽዱሽተ ሰባት ኣብ ከተማ ካርቱም ሓደ ድማ ኣብ ዳርፉር ምሟቶም ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት’ታ ሃገር ንፓርላማ’ታ ሃገር ሓቢሩ።
ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ቢሽራ ጁምዓ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ካልኦት 15 ሲቪል ሰባትን 42 አባላት ሓይልታት ጸጥታ ምቁሳሎም ከምኡ’ውን 2.496 ካብ ሰልፈኛታት ድማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ወሲኾም ሓቢሮም ኣለው።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ታ ሃገር ብወገኖም ሓይልታት ጸጥታ ብፍላይ ድማ አባላት ሃገራዊ ስለያን ጸጥታን ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጥይትን ምትኳሶም ይገልጹ ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ኣፍደገ ሚንስትሪ ምክልካል ከተማ ካርቱም ዝካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ወታሃደራት ንሰልፈኛታት ክከላኸሉ ከምዝተራእዩ ይግለጽ ኣሎ።


text:
ኣቦመንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ናብ ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ሃገረ ኤርትራ (ሰዲሃኤ) حادي - حزب الوطن الديمقراطي الإرتري) ክቡር ዶር. ኣሕመድ ሳልሕ ናይ ዮሃናን ምሕዝነትን መልእክቲ ልኢኹ። ኣቦመንበር ተስፍይ ደጊጋ፡ ነዚ መልእኽቲ ዝለኣኸ፡ ሰዲሃኤ 6ይ ጉባአኡ ብዓወትን ሓዲሽ ፖሊስታት ብምትእትታውን ስለ ዝኸምተአ ንምምጓሱ እዩ።
ኣቦመንበር ሰዲህኤ፡ ሰዲሃኤ ኣብዚ ዕዉት 6ይ ጉባአኡ 37 ኣባላት ባይቶን 9 ዝኣባላቱ ፈጻሚ ሽማግለን መሪጹ፡ ኤርትራዊ እስላማዊ ሰልፊ ንፍትሕን ልምዓትን ዝነበረ ስሙ፡ ናብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ሃገረ ኤርትራ (ሰዲሃኤ) ቀይሩ፡ “ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ምሕላው፡ ንኹሎም ኤርትራውያን ክፉት ናብ ዝዀነ ሰልፊ ምስግጋር፡ ዕላማታቱ ንምዕዋት ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ምጥቃም ,,,,,, ወዘተ” ዝብሉ ውሳነታ ብምትሕልላፉ ዘለዎ ደገፍ ብምግላጽ እዩ ነቲ መልእኽቲ ሰዲዱ።
ብጻይ ተስፋይ ኣብቲ መልእኽቱ እዚ ተባዕባ ውሳነታት 6ይ ጉባአ ናይቲ ሰልፊ፡ ኣብ ቃልሲ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ሓድሽ ምዕራፍ ከም ዝኸፍት ጠቒሱ፡ “ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንዝውሰንኩሞ ውሳኔታት ኣብ ምትግባር ዓወት ከሰንየኩም እናተመነየ፡ ምስ ሰልፍኹም ኰነ ምስ መላእ ደምበ ተቓውሞ ንሓባራዊ ዕዮ ዘለዎ ድልውነት የረጋግጸልኩም” ዝብል ሓሳብ እውን ኣብ መልእኽቱ ኣስፊሩ።


text:
ጥንሲ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 9 2018
ኣብዚ ብዛዕባ ጥንሲ ኣብ ዘለዎሉ እዋንን ድሕሪ ጥንሲን ምስ መን ከም ትራኸቢ ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ። ከምኡ’ውን ብዛዕባ ዘይተደልየ ጥንሲ።
ስእሊ: Colourbox።
ጥንሲን ክንክን ኣዴታትን
ማእከል-ጥዕና ኣዴታት - MVC
ማእከል-ጥዕና ኣዴታት Mödravårdscentralen ክፋል ካብቲ ናቱ ዕዮ፤ ጥኑሳት ንምእላይ እዩ። ኣብቲ ምሉእ ናይ ጥናስኺ ግዜ፤ ናብዚ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ብምምልላስ፤ ናይቲ ጥንሲን ናትኪን ናይ ጥዕና ሃለዋት ምክትታል ይግበረልኪ። ናብ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ምኻድ ብነጻ እዩ። ማእከል-ጥዕና ኣዴታት፤ ሓበሬታ ብዛዕባ ጥንሲ፤ ሕርሲን ምጥባውን ንምሃብ፤ ኣኼባታት የዳልዋ እየን። እቲ ኣቦ ናይቲ ጥኑስ ሕጻን ውን፤ ናብቲ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ምብጻሕን፤ ኣብ ኣኼባታት ምስታፍን ልሙድ እዩ። ሰብኡት ኣብ ግዜ ሕርሲ ክህልዉ፤ ኣብ ሃገር ሽወደን ልሙድ እዩ።
ሕርሲ
ኣበየናይ ናይ መሕረሲ ክሊኒክ ክትሓርሲ ከም ትደልዪ ባዕልኺ ክትመርጺ ትኽእሊ ኢኺ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግን ኣብቲ ዝመረጽክዮ ቦታ እንተ ዘየለ ኾይኑ ናብ ካልእ ክትመሓላለፊ ትኽእሊ ኢኺ።
ማእከል-ጥዕና ሕጻናት - BVC
ኣብዚ ከም ወላዲ ሓገዝ ትረኽበሉ ቦታ እዩ። ኣብዚ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት Barnavårdscentralen፤ ብዛዕባ ናይ ቆልዓ ምዕባለ፤ ምጥባው፤ መግቢን ሕማማትን ምኽሪ ክትረኽቢ ትኽእሊ። ካብ ሕርሲ ምስ ተመለስኪ፤ ባዕልኺ ምስ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ርክብ ብምግባር፤ ነታ ናይ መጀመርታ ቆጸራ ውሰዲ። እታ ቀዳመይቲ ርክብ፤ መብዛሕትኡ ኣብ ገዛኺ እዩ ዚግበር። እታ ነርስ ድማ ብዛዕባ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ሓበሬታ ትህበኪ፤ ጥዕና ናይቲ ሕጻን ውን ከመይ ከም ዘሎ ትርኢ።
ዘይተድልየ ጥንሲ
ካብ ጥንሲ ምክልኻል
ንነብስኺ ካብ ዘይተደልየ ጥንሲ ዝተፈላለየ ትከላኸልሉ ኣገባባት ኣሎ። እቶም ዝተፈላለዩ ኣገባባት መብዛሕትኡ ግዜ መኸልከል ጥንሲ ወይ መዕገት ጥንሲ ተባሂሎም ይጽውዑ። ንመከላኸሊ ጥንሲ ኣብ ክሊንክ መንእሰያት፣ ክሊኒክ መወልዳን ወይ ማእከል ክንክን ጥዕና ከተመልክቲ ትኽእሊ። ኮንምዶም ኣብ ቤት መድሃኒት ወይ ድኳናት ምግቢ ክግዛእ ይከኣል።
ምንጻል ጥንሲ ማለት ንሓደ ጥንሲ ምቍራጹ ማለት እዩ።
ሕጊ ምናጻል ጥንሲ፡ ነታ ጓል ኣንስተይቲ ቅድሚ ምውዳእ ሰሙን 18 ምኽንያት ከይሃበት ጥንሲ ናይ ምንጻል መሰል ይህባ። እታ ነፍሰ-ጾር ብዛዕባ ምንጻል ጥንሲ ባዕላ ትውስን።


text:
13-18 ዓመት ቈልዑ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 5 9 2018
ከም ወላዲት ናይ መንእሰይ መጠን ኣብቲ ናይቲ ውላድኪ ሂወት ጌና ዓቢ ኣገዳስነት ኣሎኪ። ወላዲት ምኳን ዘይምቍራጽን ቀልጢፍኪ ኣዚዩ ብዙሕ ሓልፍነት ነቲ መንእሰይ ዘይምሃብን ኣገዳሲ እዩ።
ስእሊ: Colourbox
-
ምዕባለ ናይ’ቲ ቈልዓ
ብዙሓት መንእሰያት ኣብ ግዜ ጉብዝንኦም ካብ ወለዶም ነጻ ክኾኑ ይጅምሩ። ነብሶም ክኽሉን ናብ ናይ ዓቢ ሰብ ሂወት ክቀራረቡን ክጅምሩ ይደልዩ። ወለዲ ንደቆም ኣብቲ ናይ ዓቢ ሰብ ሂወት ንምእታው ዝገብርዎ ጕዕዞ ክድግፍዎም ሓላፍነት ኣሎዎም። ነቲ ቈልዓ ገደብ ክትገብረሉ ንምኽኣል ሓደ ሚዛን (ሜላ) ክትረኽቢ ኣገዳሲ እዩ። ማዕር-ማዕረኡ እቲ ቈልዓ ኣብዛ ሓዳሽ ዓዲ ክምዕብል ክኽእል ኣሎዎ።
ጕብዝና፣ ጕርዝና
ኣብ እዋን ጕብዝና ኣካላት ካብ ቈልዓ ናብ ዓቢ ሰብ ይቕየር። ጕብዝና ምዓስ ከም ዝጅምር ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ፡ ንመብዛሕትኦም ግን ኣብ መንጎ ዓሰርተን ዓሰርተ ሰለስተን ዕደመ ይጅምሮም። መንእሰያት ብዛዕባ ጾትኦምን ኣካላቶምን ክሓስቡ ክጅምሩ ንቡር እዩ። ከምኡ'ውን ኣፍቃሪ ወይ ኣፍቃሪት (መሓዛ ናይ ወዲ ወይ ጓል) ክህልዎም ንቡር እዩ።
-
ቤት ትምህርቲ
ቈልዑ ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ታሽዓይ ክፍሊ ይኸዱ። ኣብ ሽወደን ኵሎም ናይ መባእታ ትምህርቲ ዝወድኡ መንእሰያት፡ ናይ ሰለስተ ዓመት ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ክመሃሩ መሰል ኣሎዎም። ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ንቐጻሊ ትምህርትን ናይ መጻኢ ግዜ ናይ ስራሕ ሂወትን መሰረታዊ ፍልጠት የቕስሙ።
-
ናይ’ቲ ቈልዓ ጥዕና
ኣብ ሓደ ናይ መንእሰይ ኣካላት ብኽልቲኡ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ብዙሕ ነገራት የጋጥም እዩ።
መንእሰይ ውላድኪ እንተ ሓሚሙ ምስቲ ኣብ ከባቢኹም ዝርከብ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ግበሩ።
ሓደ ሓደ መንእሰያት ከዛርብዎ ዝኽእሉ ገለ ሰብ ከድልዮም ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ኵነት ምስ አለቭሄልሳን ወይ ክሊኒክ መንእሰያት ክራኸቡ ይኽእሉ እዮም።
-
ናይ’ቲ ቈልዓ ናይ ነጻ ግዜ
ነጻ ግዜ (ግዜ ዕረፍቲ) ሓደ ኣገድሲ ክፋል ናይ መንእሰያት ሂወት እዩ። እዚ እቶም መንእሰያት ናይ ገዛእ ርእሶም መንነት ንከማዕብሉ እውን ኣገዳሲ እዩ።
ብዙሓት መንእሰያት ሙዚቃ ይሰምዑ፣ ኢንተርነት ይጥቀሙ፣ ተለቪዥን ይርእዩ፣ ምስ የዕሩኽቶም ብሓባር ነገራት ይገብሩ ወዘተ።
እቶም ቈልዑ እንዳ ዓበዩ ክኸዱ ኸለዉ ኣባልነት ኣብ ማሕበር እንዳ ነከየ ይከይድ።
-
ኣልኮል
ሳዕቤን ኣልኮላዊ መስተ
ኣልኮል ንኣእምሮ ዝጎድእ ስሚ እዩ። ነኣሽቱ ክሳብ 25 ዓመት ዝመልኡ ኣእምሮኦም ኣብ ምምዕባል ስለዝርከብ ንጉድኣት ኣልኮል ተኣፋፈፍቲ ይገብሮም።
ኣልኮል የስክር ብምዃኑ፡ እንወስዶም ገምጋማትን ስጉምታትን በዚ ክጽሎ ይኽእል። ኮተቴ ባዕላቶም ከም ዝብልዎ፡ ክሰትዩ እንከለዉ ንዓበይቲ ሽግራት ከም ዝሳጥሑ ይሕብሩ። እዚ ሽግራት'ዚ ንኣብነት ባእሲ፡ ዓመጽ፡ ሓደጋ፡ ዘይተደልየ ስጋዊ-ርክብ፡ ሰኺርካ መኪና ምዝዋር ወይ ውን ምስ ዝሰተየ ኣውቲስታ ተጻዒንካ ምኻድን ካልእ የጠቓልል።
ሓበሬታ
- ካብ መሸጢ መስተ ትካል ሲስተም-ቦላገት መስተ ንምግዛእ ሓደ ሰብ ብውሑዱ 20 ዓመት ዝመልአ ክኸውን ኣለዎ።
- ኣብ ኣብያተ-መግቢ መስተ ንምእዛዝ ሓደ ሰብ ብውሑዱ 18 ዓመት ዝመልአ ክኸውን ኣለዎ።
- ኣብ ድኳናት ውን እንተኾነ ህዝባዊ መስተ ነቶም ብውሑዱ 18 ዓመት ዝመልኡ ክሽየጥ ኣለዎ።
- ንነኣሽቱ መስተ ዝዕድግ ሰብ መቕጻዕቲ ወይ ውን ማእሰርቲ ክብየነሉ ይኽእል።
ናይ ሓበሬታ ጥራዛት ንዓኻ፡ ኣብ ገዛኻ ኮተቴ ውላድ ዘሎዉኻ
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
ትምባኾ
ሳዕቤናት ትምባኾ
ሽጋራ ምትካኽን ትምባኾ ምቑሓምን ዝጀመሩ መንእሰያት ወልፈኛታት ይኾኑ'ሞ ከቋርጽዎ ኣሸጋሪ ይኾኖም።
ኒኮቲን ወልፊ ዘትሕዝ ኣብ ኩላቶም ዓይነታት ትምባኾ ዝርከብ ባእታ ኢዩ። ኒኮቲን ናይ ልቢ ህርመት ዘዛይድን ጸቕጢ
ደም ዘብዝሕን ኢዩ። ዑደት ደምን ሓፈሻዊ ዓቕምናን ዝተዳኸመ ይኸውን። ምትካኽ ሽጋራ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ዝተቓላዕና ይገብረና። ንኣብነት፥ ኣዝማ፡ ሕማም ሽኮርያ ቁጽሪ 2፡ ኮል (Kol) ብሰንኪ ምትካኽ ሽጋራ ዝመጽእ ሕዳ'ር (kronisk) ናይ ሳንቡእ ሕማም ፡ ናይ ልቢን ናይ መትንታት ደምን ሕማም፡ ከምኡ'ውን መንሽሮን (cancer)።
ሓበሬታ
- ደረት ዕድመ 18 ዓመት።
- ትምባኾ ንካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ጥራሕ ኢዩ ዝሽየጥ።
- እቲ ገዛኣይ እቲ ትንባኾ ንትሕቲ 18 ዝዕድሚኦም ክህቦም ኢዩ ዝብል ጥርጣረ ምስዝህሉ ምሻጥ ኣይፍቀድን። ምዕዳል (ምሽቃጥ) (langning) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
- ኣብ ናይ መዋእለ ህጻናት፡ ቤት ትምህርቲን ናይ ቆልዑትን መንእሰያትን ንጥፈታት ዝካየደሎም ኣባይቲታት ምትካኽ ክልኩል ኢዩ።
- ሽጋራ ኣብ ቀጽሪታት ቤት ትምህርቲ፡መዋእለ ህጻናትን መዘናግዒ ቈልዑትን (fritids) ምትካኽ ክልኩል ኢዩ። እዚ ናይ ምትካኽ እገዳ ብቀትሪ ይኹን ብለይቲ ኣብ ዝኾነ ግዜን መዓልቲን ኢዩ።
- ምትካኽ ሽጋራ ኣብ ኩላተን ናይ ሓለዋ ጥዕና ኣባይቲታት ዝተኣገደ ኢዩ።
- ኣብ ኩላተን ህዝባውያን ኣባይቲታት ንኣብነት ኣብ ኣባይቲ ትያትር፡ኣባይቲ ሲነማ፡ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን፡ናይ ዕዳጋ ኣባይቲታትን ከምኡውን ኣብ እንዳ ሻሂን ቡንን ቤት መግብን ሽጋራ ምትካኽ ዝተኸልከለ ኢዩ።
-
ድሮጋ (ከም ሓሽሽ ወዘተ ዝኣመሰለ)
ሳዕቤናት ናይ ካናቢስ
መብዛሕትኦም ካናቢስ ዘትክኹ መንእሰያት ካናቢስ ፍሱህን ሕጉስን ይገብረካ ፡ ሓደሓደ እዋን ፍሽኽ ፍሽኽ የብለካ ጸኒሑ ግን ህዱእን ዝተዛነኻን ይገብረካ ይብሉ። ግን ኩሉ ሰብ ሓደ ዓይነት ስምዒት ኣይስመዖን ኢዩ።
ካናቢስ ነባሪ ዝኾነ ዘይተጸበናዮ ሳዕቤናት የስዕብ። ኣእምሮና ምስተተንከፈ ሓሳባትና ፋሕ ይብልን እንህቦ መልሲ ድማ ሓሲብና እንምልሶ ኣይከውንን። ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገብረ ነገር ክንዝክር የሸግረና፡ ሓድሽ ነገር ክንመሃር'ውን ኣጸጋሚ ይኾነና። ካልኦት ከበድቲ ሳዕቤናት ድማ ከም፡ ከቢድ ፍርሒ፡ ምርባጽን ከቢድ ናይ ኣእምሮ ጸቕጥን (depression) ኢዮም። ብተወሳኺ ትኪ ናይ ካናቢስ ካብ ናይ ሽጋራ ትኪ ዝያዳ ሓማም መንሽሮ (cancer) ከስዕብ ይኽእል።
ካናቢስ ምውሳድ እዞም ዝስዕቡ ማሕበራዊ ሳዕቤናት የኸትል፡ ሽግር ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ምቅይያራት ናይ ኣዕሩኽን ግርጭትን። ውላድካ ዕጸ ፋርስ (narkotika) ዘዘውትር እንተድኣኰይኑ እሞ እዚ ተግባር'ዚ ንፖሊስ እንተተሓቢሩ፡ ንኣብነት መዘወሪ ማኪና ፍቓድ ምርካብ፡ ናብ ኣሜሪካ ንምጋሽ ፍቓድ ምርካብ ዝኣመሰሉ ኣጸገምቲ ይኾኑ። ገለ ገለ ስራሓት ንምርካብ'ውን ኣጸጋሚ ክገብሮ ይኽእል ኢዩ።
ሓበሬታ
- ካናቢስ እቲ ኣብ መንእሰያት ኣዝዩ ግኑን ዝኾነ ዘይሕጋዊ ዕጸ ፋርስ (drog) ኢዩ።
- ካናቢስ ምስዝርከበካ ምኽንያቱ ብዘየገድስ ዘይሕጋዊ ኢዩ፣ ምብቋል፡ ምሻጥ፡ ምዕዳግ፡ ምጥቃምን ምቕማጥን።
- እዚ ሕጂ ዝሽየጥን ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ዘሎ ካናቢስ ካብቲ ብ 70'ታት ዝነበረ ካናቢስ ዝሓየለ ኢዩ።
- ስፓዪስ (spice) ብዙሕ ዝውቱር ኮይኑ ዘሎ፡ ዝደርቑ ዓይኒ ዓተራት ዝሓዘ ክነሱ ናይ ካናቢስ ጋዝ ዝተነፍሖ ኢዩ።
- ዝበዝሑ ካናቢስ ዘትክኹ መንእሰያት ብሽጋራ ምትካኽ ኢዮም ዝጅምሩ።
- ካናቢስ ንመጀመርያ ግዜ ክፍትኑ ከለው፡ ኣልኮላዊ መስተ ድሕሪ ምስታዮም ኢዩ።
- ዝበዝሕ እዋን ካናቢስ ካብ ዓርኪ ወይ ናይ ዓርከይ ዓርኪ ኢዩ ዝርከብ። ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ናእሽቱ ግላዊ ፌስታታት ይዝውተር።
-
ምኽርን ሓገዝን
ኣብ'ዚ ኮሙን ምኽርን ሓገዝን፡ ናይ ወላዲት ምኳን ትምህርቲ ንምርካብ ወይ ምስ ካልኦት ወለዲ ተመኩሮኺ ንምልውዋጥ ትኸድሎም ብዙሓት ዝተፈላለዩ ቦታታት ኣሎዉ።


text:
ንድምፂ ኣሜሪካ ዝተዛረቡ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ሰደተኛታት ካብ ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሺን መዓስከር ስደተኛታት ከም ዝተአስሩ'ውን ተዛሪቦም።
ነቲ ጉዳይ ስደተኛታት ብቀረባ ትከታተሎ ዘላ ተሓላቂት ሰደተኛታት ሜሮን እስቲፋኖስ ካብ ሽወደን እቶም ስደተኛታት ሕቶኦም ሰላማዊን መሰል ስደተኛ ክኽበረሎምን መምርሒታት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስትስት ክንበበሎምን ምኻኑ ከም ዘስመሩ ብምግላፅ ግን ካልእ ፖሎቲካዊ መልክዕ ይውሃቦ'ሎ ዝብል ስግኣት ከምዘለዎምን ርድኡና ዝብል ምኻኑ ጠቂሳ እቲ ኩነታት ናብ ካልእ ከየምርሕ ተማሕፂና'ላ።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ወሃቢ ቃል አቶ ክሱት ገብረእግዚአብሄር ብወገኑ ትካሎም ብሰንኪቲ'ቲ ዘሎ ዕግርግር ናብኡ ከይዱ ክርኢ ከምዘይከአለ ብምግላፅ ግን ገለ ስደተኛታት ኣእማን ብምድርባይ መጥቃዕቲ ፈፂሞም ብስንኪ'ዚ እቲ ዘይምርግጋእ ተፈጢሩ ሓደ ሰብ ከምዝሞተ ከም ዘረጋገፁን ካልኦት ዝቆሰሉ ከምዝዘለውን መርመራ ክግበር ሓቲቶም ከም ዘለው ገሊፆም።
ሙሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ ነቲ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ጥዕናኻ ጽቡቕ ምህላው፡ ዕቝባ ሓቲትካ መልሲ ኣብ ትጽበየሉ ግዜ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 3 2019
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ሰባት ጽቡቕ ጥዕና ኽህልዎምን ኣብ ዘድልየሉ እዋን ድማ ክንክን ክረኽቡ መሰል ኣሎዎም። ንስኻ ሓታት ዕቝባ እውን። ሓታት ዕቝባ ኣብ ዘለኻሉ እዋን ኣየናይ ሓገዝን ክንክንን ክትረክብ ከም ትኽእል ኣብዞም ገጻት ሓበሬታ ትረክብ ኢኻ።
-
ክንክን ዘድልየካ እንተ ኾይኑ
ንስኻ ኣብ ሽወደን ዕቝባ ዝሓቱ ሓደ ሓደ ናይ ሕክምናን ሕክምና ስኒ መሰል ኣሎካ።
-
መርመራ ጥዕና
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዕቝባ ዝሓቱ ሰባት ብናጻ ናይ ጥዕና መርመራ ክገብሩ ዕድል ይወሃቦም እዩ።
-
ብኣእምሮ ጽቡቕ እንተ ዘየሎኻ ዄንካ
ኣብ ሽወደን ዕቝባ ሓቲትካሉ ኣብ ዘሎኻ እዋን ብኣእምሮ ጽቡቕ ዘየሎኻ እንተ ዄንካ ሓገዝን ክንክን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ብኣእምሮ ጽቡቕ እንተ ዘየሎኻ ዄንካ፡ ብጀካ ኣገልግሎት ሕማም ካልኦት ሓገዝን ምኽርን ዘወፍዩ እውን ኣሎዉ። ንኣብነት ብዙሓት ሓገዝ ንምርካብ ክትድውለለን ወይ ክትራኸበን ትኽእል ወለንታውያን ማሕበራት ኣሎዋ። እተን ማሕበራት ኣየናይ ሓገዝ ከም ዘወፍያ ክተንብበሉ ትኽእል ኣብ ኢንተርኔት ናይ ገዛእ ርእሰን መርበብ ሓበሬታ ኣሎወን።
ብኣእምሮ ጽቡቕ ንዘየለዉ ሓተትቲ ዕቝባ ቈልዑን መንእሰያትን ብዙሕ ሓገዝን ክንክን ኣሎ.
-
ስንክልና
ሓደ ስንክልና ዘለዎ ሰብ፡ ዝደኸመ ዓቕሚ ትግባረ ናይ ኣካላዊ፡ኣእምሮኣዊ ወይ ዓቕሚ ኣእምሮ ዘለዎ እዩ። ስንክልና፡ ንኣብነት ሕማቕ ትርኢ ወይ ከም ሓገዝ-እዝኒ ወይ መንበር ዓረብያ ዝኣመሰሉ ሓደ ሓደ ናውቲ ከድልዩካ ይኽእሉ ማለት ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን መዓልታዊ መናባብሮኻ ንኽትኣሊ ካብ ካልኦት ሓገዝ የድልየካ ማለት ክኸውን ይኽእል እዩ።
ንዓኻ ስንክልና ዘሎካ፡ ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ዘለኻሉ እዋን ፍሉያት መሰላት ኣለዉካ።
-
ግዳይ ናይ ዓመጽ
ጎነጽ፣ ምፍርራሕ ወይ ንካልኦት ምጉዳእ ኩልኩል እዩ። ጎነጽ ዝተፈላለየ ነገር ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ኣካላዊ፣ ስነ-ኣእምሮኣዊ፣ ጾታዊ፣ ቑጠባዊ ወይ ንዋታዊ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንጎነጽ እንተተቓሊዕካ ንዑቕባን ደገፍን መሰል ኣለካ።


text:
ኣብቲ ተወሊዳ ዝዓበየትሉ ሰቖጣ ኣብ ሓደ ክፍሊ 7 ቆልዑ ይመሃሩ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ፊደል ክትቆፅር እንተይኮነስ ሓንቲ ተምሃሪት ቤተሰባ በይና ከይፅምዋ ኣካይድያ ተባሂላ ኣፍደገ ቤት ትምህርቲ ረገፀት።
እንተንሳ ብኢደ ወነና ብዘይ ወረቐትን እርሳስን ካብቶም ተምሃሮ ዝበለፀት ኮይና ተኾለዐት።
ነዚ ተበግሶኣ ዝተረድኡ መምህራን እቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ካልኣይ መንፈቕ ዓመት ደፍተርን እርሳስን ሂቦም ንምምሃር ዝነበራ ፃምእ ክትረዊ ሓገዝዋ።
ቅድሚ ቅድሚ ኩሎም ተምሃሮ ፀብለልታ እናረኸበት ራብዓይ ክፍሊ በፀሐት፤ ብድሕሪኡ ምህሮ ኣቋሪፃ ንእንዳ ኣባሓጎኣ ማይ ክትሓውርን ዕንፀይቲ ክትኣርን ድማ ናብ ጣንቋ ኣበርገለ የጭላ ተላኣኸት።
እዚ ኹሉ እንትኾን ሕፅይቲ እያ ዘላ፤ ገና ኣብ ማህፀን ወላዲታ እንተላ ብመፅብዓ ወለዲ እያ ተሓፅያ። እንዳ ኣባሓጎኣ ኣብቲ ዘለዋ ተረፍ ጊዜ ናብ ቤት ትምህርቲ ክተከይድ ስለዝፈቐዱላ ነቲ ጠጠው ዘበለቶ ኣስኳላ ድማ ጀመረት። ክዳን፣ ሳእንን ንትምህርቲ ዘድልዩ ናውቲን ካብ ዓዲ ሕመኣ እናተማለአላ ተምሃረት።
ክሳብ ሻምናይ ክፍሊ ከምቲ ሕሉፍ ቅድሚ ማሓዙታ ተሰሪዓ እናተሰለመት ኣብ ሻምናይ ክፍሊ 82 ማእኸላይ ውፅኢት 99.96 ሚኢታዊ ነጥቢ ብምምዝጋብ ናብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ቃላሚኖ ኣተወት። ኣብ ዓስራይ ክፍሊ ምሉእ ኣርባዕተ ነጥቢ ረኺባ ኣብ 12 ክፍሊ ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ ልዑል ውፅኢት ኣምፂኣ ነቲ ዝተመነየቶ ሞያ ሕክምና ክትመሃር ናብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ክፍሊ ሕክምናዊ ትምህርቲ ተፀምበረት።
ናብ ሻምናይ ክፍሊ ሓሊፋ ካብቲ ዝነበረትሉ ከባቢ ምስ ወፀት ደጊም ኣበይ ከይንረኽባ ተባሂሉ ሕፀን መርዓን ተረፈ፤ ክሳብ ሎሚ መልክዑ እኳስ ዘይትፈልጦ ሕፁያ ዝነበረ ሰብኣይ ብድሕሪኡ ሓዳር ገይሩ ክልተ ቆልዑ ዝወለደ ካህን ምዃኑ ሎምቕነ ሰሚዓ’ላ።


text:
መራሕቲ ኣባል ውድባት ኢህወዴግን ኣጋር ውድባትን ትማሊ ሰንበት ስምምዕ ተፈራሪሞም።ብዘይካ ናይ ክልል ትግራይ መራሒ ፓርቲ ህውሓት፣ናይ ኩለን ክልላት መራሕቲ ፓርቲታት ነቲ ስምምዕ ፈሪሞም ኣለው።
ነቲ ስምምዕ ዝፈረሙ መራሕቲ ሸሞንተ ፓርታት ንዝፈረሙዎ ሰነድ ንህዝቢ ወግዓዊ ገይሮም ኣለው።
ኣብቲ ስነስዓት መደረ ዘስምዑ ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኦሮሞን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ‘ንፅባሕ ንጠራጠር እንተድኣ ኮይንና እቲ ለይቲ እውን ኣይወግሕን’ ኢሎም።ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ወሲኾም ብዙሓት ንፓርቲ ብልፅግና ዝፀልኡዎ ንስርቂ ስለዝፅየፍ እዩ እውን ኢሎም ።
“መብዛሕቲኦም ንብልጽግና ዝቃወምዎን ዝፀልኡዎን ብግልፂ ቋንቋ ሌብነት ፀያፍ እዩ፤ዘይሰርሕ፣ዘይተግህ፣ሰነፍ ምሳና ክቕፅል ኣይክእልን ዝብል ብፅሑፍ ዝተቐመጡ ሓሳባትና ንሰነፋት ዘፍርሕን ዘባህርርን እንተኾነ እውን ብምትጋህ፣ብምስራሕ ክዓብዩ ንዝደልዩ ግን ተስፋ ዝህብ ውድብ እዩ።”
ኣብቲ ስነስርዓት ፊርማ ዘይተረኸቡ ኣቦ መንበር ገዛኢ ፓርቲ ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ይካየድ ዘሎ ውህደት ዘይኮነስ ምስረታ ሓዱሽ ፓርቲ እዩ፤እቲ መስርሕ እውን ሕጋዊ ኣይኮነን ምባሎም ይዝከር።
ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ምኽትል ኣቦ ወንበር ኣቶ ለማ መገርሳ’ውን ነቲ ውህደት ከምዘይቕበልዎ ሓቢሮም ኣለው።ንሶም ”እቲ ውህደት ጌጋ እዩ፤ትኽክል እንተዝኸውን እውን እዋኑ ሕጂ ኣይኮነን” ኢሎም።ንናይ ምድማር ፍልስፍና ከምይዘይቕበሉዎ ዝገለፁ ኣቶ ለማ መንግስታዊ ስልጣኖም ብምሓዝ ንልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምምራሕ ሎሚ ሶኑይ ዋሽንግተን ኣቲዮም ኣለው።


text:
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ መርበብ ስለያ ስርዓት ህግደፍ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም።
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡


text:
ኣብ ጉዳይ ገዳም ዋልድባ ኣማእኪሉ ዝላዓሉ ምስሕሓባትን ስክፍታታትን ብዝምልከት፣ንሓለፍቲ ማሕበራት ቤተ ጣማን ቤተ ሚናስን ከምኡውን ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይፀምሪ ኣዘራሪብና‘ለና።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮዽያ ዝትግብሮ ፕሮጀክት ሽኮር፣ንገዳም ዋልድባ ዝትንክፍ ድዩ ዝብል ኣሰሓሓብን ኣካታዕን ሕቶ ኣበጊሱ ኣብ‘ዚ ቅነ’ኳ ኣብ ማይ ፀምሪን ሽረን ኣኼባታት ተሳሊጡ‘ሎ።
መንግስታዊ ፕሮጀክት ሹኮር ወልቃይት፣ንገዳም ዋልድባ ዝትንክፍ ድዩ? ኣብ ዝብል ሕቶ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ባህታውያንን ፈለስትን እቲ ገዳም ”ስክፍታና ናብ መንግስቲ ኣቅሪብና ኣለና።መጀመርያ ፕሮጀክት ሹኮር ክጅምር‘ዩ፣ነቲ ገዳም‘ውን ከራኽስ‘ዩ ዝብል ሓበሬታ ምስ ሰማዕና ሰንቢድና ነይርና።ዳሓር ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ምስተራኸብና ግና ስክፍታና ተመሊሱ፣ዕጉባት ኢና” ይብሉ።
ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይ ፀምሪ ኣቶ ሹሻይ መረሳ ብወገኖም”ፕሮጀክት ሽኮር ወልቃይት፣ንገዳም ዋልድባ ፈፂሙ ኣይትንክፍን” ኢሎም።ብድሕሪ‘ቲ ምስሕሓብ፣ልምዓት‘ቲ ከባቢ ዘይደልዩ ሓይልታት ከምዘለው‘ውን ወሲኾም ገሊፆም።


text:
እንተዘይሰመርናስ፡ ብሓበርከ ዘይንሰርሕMonday, 09 December 2019 10:56 Written by ድራር መንታይ
እዚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ኣደራዕ፥ ፖለቲካዊ ፍልጠትና ትሑት ካብ ብምዃኑ ዲዩ ወይ እቲ ኣተሃላልዋና ዓጊቱና እንታይ ገደሰኒ ዓብሊሉ። እቲ ፖለቲካዊ ፍልልያትና ዘይምፍላጥን ኣግሂድና ዘይምዝራብን ዲዩ ነቲ ፍልልያት ከነጋፍሕ እምበር ከነጻብብ ዘይንሰርሕ ዘለና። ፖለቲካዊ ኣፍልጦ እንተዝህልወናኸ እንታይ ገደሰኒዶ ወይ እውን እቲ ፍልልያትና ዓጊቱና ክንብል ንኽእል። ሓውካን ሓብትኻን ብኽፉእ እናጠፍኡኸ ናባይ ጥራይ ኣይምጻእ እምበር እንታይ ገደሰኒኸ የብልዶ። ነዚ ኩሉ ዝኸይድ ዘሎ ክፉእ ተግባራትከ ብዓገብ ብምባል ጥራይ ይዕገትዶ።
ኩሉ እንተታት ኣኻኺብካ፡ ነቲ ዘሎ ጭካኔ ዝመልኦ ምሕደራ ኣብ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ ግፍዒ ኩልና ንፈልጦ ኢና። ነዚ ካብ ፈለጥና ድኣ ስለምንታይ እቲ ንሕና ክንገብሮ ዝግበኣና ክንገብር ዘይከኣልና። ማለት ነዚ እናጸንሐ ኣደራዕ ዘውርድ ዘሎ ስርዓት ኣወጊድና ሰላም፡ ቅሳነት ፍትሕን ዲሞክራስን ዝሰፈና ሃገር ክንምስርት ከምዘሎና ዘየሰማምዕ እንታይ ኣሎና። ዝጎደለና ነገር እንተልዩኸ ንኡኡ ፈሊጥና እንታይ ክነመሓይሽ ኣሎና ኢልና ከም ሰብ ክንሓስብ ዝዓግተና ጉዳይከ እንታይ ስለዘሎ ኢዩ። ብርግጽከ እቲ ናብ ቅኑዕ ጎደና ከኺደና ዝኽእል ሓባሪ ካርታ ፈጢርና ነቲ እንደልዮ ለውጢ ከይነረጋግጾ ዘስገኣና ነገር ኣሎ ዲዩ። ማለት ነፍሲ ወከፍና ድሕሪ ለውጢኸ እንታይ እዩ ውጽኢተይ ምስ ዝብል ውልቃዊ ረብሓ ዲና ነተእሳስሮ ዘሎና። ወይ ነቲ ኣብ ሕሉፍ ዝተፈጸመ ግፍዕታት ተሸኺልና ብሕጂ ዝፍጸም ምንቅስቓሳትን ሓሳባትን ከኸትል ዝኽእል ስግኣታት’ዩ ክንድዚ ዘረሓሕቐና ዘሎ። ንሱ እንተኾይኑ ድኣ ስለምንታይ ብግልጺ ምግላጽን ካብኡ ንምድሓን ዘኽእል ውሕስነት ዘለዎ ኩነትን ስምምዓትን ክንፈጥርን ህርድግ ዘይንብል፡ ኣብ ክንዲ ጸጸኒሕና እነኮማስዖ።
ሎሚ፥ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብውልቀ ይኹን ብእኩብ ምእንቲ ሰላም፡ ቅሳነትን ምርግጋእን ሃገርናን ህዝብናን ዝተኣማምን ክኸውን፥ ካብ ንናይ ውልቀ ረብሓ ዝግበር ተግባራት ምቚጣብ የድሊ። እዚ ማለት ነቲ ምስ ኩሉ ፍልልያትና ሓቢርካ ናይ ምንባርን፥ መሰል ኩሉ ዜጋ ናይ ሓድሕድ ምኽባርን፥ ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ብሃገራዊ ስምዒት ተደሪኽና ሓድነትና ዝድልድለሉ ጐደና ምኽታል ቀንዲ ጉዳይና እዩ። ቀጺሉ እውን ናይ ሓድሕድ ምትእምማን ብትሕብባርን ዝጥጣዓሉ ኣገባብ ምእንቲ ክፍጠር፡ ኣብ ሓድሕድና ናይ ስኒትን፥ ነቲ ዓበይቲ ወይ ፍርዝን ፍርዝን ዝበሉ ሽግራት ብዘይንሓፍነት ክዝረበሎም ከም ዝግባእ ዝኣክል ጻዕሪ ምክያድ ግቡእን ተደላይን ኢዩ።
ሃገርና ኤርትራ፡ ካብ ምብትታንን ሓድነት ህዝብና ካብ ምልሕልሕን እነድሕነሉ ቀንዲ ሓይልና ሓድነትና ምዃኑ ኩሉ ደምበ ተቓውሞ ዝኣምነሉ ዝርድኦን እዩ። ይኹን እምበር ናብቲ መሰረት ከብጽሕ ዝኽእል መስመርን ናበይ መዕለቢናን ንኸይነንጽር እንትስ ብጉርሒ፥ እንተስ ብሽርሒ መደብ ዘይብሉ ሃንደበታዊ ንቕሎ ጥራይ ነብገስ ምህላውና እዩ እቲ ጸገም። ነታ ሓድነት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ናይ ብሓቂ ድሌት እንተልዩ፥ ማለት፥ ድሌት ጥራይ ዘይኮነስ ብርግጽ እቲ ንሃገርናን ህዝብናን ንምድሓን ክዕወት ዝኽእል ብሓድነትና ምዃኑ ንኣምን ኮይና፥ ሓዲሽ ውድብን ፥ ምፍንጫላትን ዘይኮነስ፡ ኣብ ትግባሬ ክንጸምድ ኢና ዝጥለብ ዘሎና። ተግባር ማለት እቲ ክውሰድ ዘለዎ ኣገባብ ክሳብ ዝውሰድ ሕድገታት ምግባር ዘድሊ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ።
ነቲ ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ዘሎ ዓብይ ጸገም ክንፈትሕ እንተኮንና እምበኣር፡ ነቲ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘሎና ሽግራት ቅድም ቀዳድም ንምፍታሕ ብዘይተጉላባነት ለይቲ ምስ መዓልቲ ክንጽዕር ይግባኣና። እዚ ክንገብር እንተዘይክኢልና ግና ኣብ ዘይተፈልጠ ሕቡእ ኣጀንዳ ንበሎ ወይ ንሕዝቢ ኤርትራ ዘየርብሕ ጉዳያት ግዜናን ጉልበትናን ምጥፋእን ቃልስና ንኸንቱ ምዃኑን እዩ ዝሕብር። ንሕና ደምበ ተቓውሞ ነቲ ንኹልና ዘዕውት ጐደና ጠፊኡና ዘይኮነስ ክነተግብሮ ዘይምድላይና እዩ። ነዚ ዘመልክት ድማ እቲ ኣብ ንሓድሕድና እንገብሮ ቅሉዕ ይኹን ሽፉን ነፍሕታት ነቲ ጽባሕ ንገሆ ናብ በሪ ሰላም ዘብጽሕ መንግዲ ዝምልከት ንኸይንመያየጥን እንገብሮ መዕገቲ እዩ። ነዚ ጉዳይ እዚ ብዕቱብነት ክንተሓሓዞ እንተዀይና፥ ነቲ ጉድለታትና ነቒስና ብምውጻእ ክመሓየሽ ዘለዎን ክድርበ ዝግበኦን ብክፉት ልቦና፡ ስሉጥን ዝኾነ ውጽኢት ክህብ ዝኽእል ንናይ ሓባር ዓወት ባይታ ጋሪዱና ኣሎ። ነዚ ባይታ እዚ እምበኣር ብብዝረኣየና መሳዂቲ ክንኣትዎ ስለእንደሊ ንሓድሕድና ብምትፍናን እነሆ ንህዝብናን ሃገርናን ክነድሕን ይኹን፥ ፍቕሪ ሓድሕድ ውን ክነጥሪ ዘይከኣልናን።
ደጊም እቲ ናብ ሰላም ዘብጽሕን ንዓወትና ዘቀላጥፍን ስትራተጂ ንኹልና ዝጠምር ስምረት ምዃኑ በብውሽጥና ንኣምን ኢና። ይኹን እምበር ነዚ ኣምር እዚ ኣብ መፈጸምትኡ ንኸነብጽሖ፥ ክንሰምር ኢና፥ ተሰማሚዒና ኣሎና ዝብል ተግባር ዘይስነዮ ዘረባ፥ ውዑላትን፥ ኣኼባታትን፥ ወከልትና ውጽኢት ዘይብሉ ኮይኑ ይተርፍ ኣሎ። እዚ ካብ ዘይተዓወተ ደምበ ተቓውሞ ነቲ ሒዝዎ ዘሎ ኣገባብትን ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲታትን ገምጊሙ ምእንቲ ለውጢ ክርከብ ሓድሽ ኣተሓሳስባ ክሕዝ እዋኑ እዩ። ካብኡ ብዝተረፈ በበይንና እንተ ሃለኻ ውጽኢቱ እዚ ዘሎናዮ ሃለዋት እኹል ምስክር እዩ። ስለዚ ቅኑዕ ኣተሓሳስባን፥ ልቦና ዝመልኦ ኣካይዳን፥ ሰላምን ይቕረ ምባልን ብምዝውታር ነቲ ድሌታትን ረብሓታትን ናይ መላእ ህዝብና ዘገልግልን ዘርብሕን እዩ። እዚ ከኣ ሓድነትና ኣደልዲልና ክብጻሕ ይከኣል እዩ። ነዚ ክንገብር እንተዘይከኣልና ድማ ከይተረሓሓቕናን ከይተነፋፈግናን ሓባራዊ ስርሓት ክነካይድ ምስ እንበቅዕ፥ ንዜጋታትና ብኻራሩ ከም እንሳሳ ዝሓርዱን፥ በባትርን ኣእማንን ዝጭፍጭፉን ዘለዉ ጸይቅታት ክርዕዱን ኢዶም ክእክቡን እዮም።
ኣብይ ኢትዮጵያ ካብ ሰላም ሩሑቕ ኣሎ።Sunday, 08 December 2019 12:58 Written by SVENSKADAGBLADET
እቲ ኣብ እትዮጵያ ለውጢ ዝተጸበየ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንኣብይ ከም ውላድ ኣምላኽ’ዩ ሞጉስዎ። እቲ ግጭት ብምቕጻሉ ግን ኣብ ዙርያ´ቲ ተዓዋቲ ብልጫ ኖቤል ኣብይ ኣሕመድ ስቕታ ኮይኑ። እቲ ናይ ሕጽኖት ግዜ ኣብቂዑ ኢዩ ኢሎም ክኢልታት ብልጫ ኖቤል ቅድሚ ሰሙን ምቕባል ብልጫ ኣብይ ይዛረብሉ ኣለው።
ብብሩህ መጻኢ መብጽዓ ዝልለ ወዲ 42 ዓመት ኣብይ ኣሕመድ ኢሎም ቀረብኡ ዝዛረብሉ ዝነኣሰ ቀዳማይ ምኒስተር መራሒ ኣብ ኣፍሪቃ: ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሚያዝያ ኢዩ ሓላፍነት ተሰኪሙ። ቀልጢፉ ድማ ኢዩ ብዙሕ ለውጥታት ዝገበረ። ብፖለቲካ ዝተኣስሩ ተፈቲሖም: ማዕከናት ዜና ብዝያዳ ነጻነት ረኺቡ። ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝለዓለ ሓላፍነት ተመዚዘን። እቲ ንዕስራ ዓመት ኣብ መንጎ ኤርትራን እትዮጵያን ዝነበረ ጽንኩር ዝምድና ስለዝተፈትሐ ድማ´ዩ ምኽንያት ምሽላም ብልጫ ኖቤል ኮይኑስ ሽማገለ ኖቤል ብልጫ ሰላም ናይዚ ዓመት´ዚ ተዓዋቲ ዝገበሮ። ኣብ መጀመርያ ከም ህቡብ መራሒ ብኣወንታ ተራእዩስ ብዙሓት ከም መድሕን ርእይዎ። እዚ ሓድሽ ሃዋህው’ዚ፡ ስእሊ ቀዳማይ ምኒስተር ከም ሓደ ኣገዳሲ ምልክት ኣብ ፖስተራት፡ ኣፊሻትን ማልያታትን ኣብ ኲሉ ክልጠፍ ተራእዩ። ይኹን እምበር ዋላ’ኳ ብልጫ ስለማት ኖቤል ይቀበል ደኣ’ምበር: እቲ ፈንጠዝያስ በኒኑ ኣሎ።
መስርሕ ሰላም ምስ ኤርትራ ደው ኢሉ። ከም’ቲ ንፈልጦ ትካላዊ ተብግሶ ሰላም የለን። ብኣንጻሩ ኣብ ኢትዮጵያ ክኢላ kjetil Tronvoll ( ሸትል ትሩንቮል) ከም ዝበሎ ንድሕሪት ኢዩ ተመሊሱ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ተቐባል ብልጫ ምስ ተፈልጠ፣ ኣብዚ ዂሉ ክበጽሕሲ እንታይ ዝበቅዕ ደሞክራሲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሐይል ዘርኣዮ ኣሎ´´ዩ ዝብል ነቔፈታ ክናፈስ ጀሚሩ ኣሎ። ሽማግለ ኖቤል ሰላም ንገዛእ ርእሱ፡ እቲ ሽልማት ኣካራኻሪ ምዃኑ ኣተንቢሁ ነይሩ ኢዩ። ይኹን እምበር ብዙሕ ስጒምትታት ተወሲዱስ ንቕድሚት ይደፍእ ኣሎ ክብል ኢዩ ጸኒሑ።
Tronvoll እውን ኣብይ ኣብ ግዜ ምርቁሑ ንብልጫ ኖቤል ብዙሕ ለውጥታት ኣርእዩ ምንባሩ ይቕበል ኢዩ። ኣብቲ መጀመርያ ወርሓት ስልጣኑ ብዘርኣዮ ውጽኢት ብልጫ ኖቤል ክወስድ ዘገበሮ ቅቡል ኲነት ነይሩ ኢዩ። ካብ ናቱ ዝውሕድ ዝገበሩ ዝቕበሉ ምህላዎም ድማ ይጠቕስ።
ናይ ኣብይ ዓቢ ሕማም ርእሲ መስርሕ ሰላም ዘይኮነስ ኣብ’ቲ መንግስቲ ዝመርሕ ዘሎ ሰልፊ ተፈጢሩ ዘሎ ምምቕቓልን እቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ምትፍናንን ዓመጽን ኢዩ። ጽገናዊ ለውጥታት ኣብ’ቶም 80% ብሄራትን ጉጅለታትን ናይታ ሃገር ተቐባልነት የብሉን። ዝጸንሑን ሓደስትን ግርጭታት ኣብ ባይታ ክንሳፈፉ ከለው፣ ብዙሓት ሓደስቲ ተዋሳእቲ ኸኣ ተቐልቂሎም ኢዮም። ኣብ ቀውዒ፡ ድሕሪ ሰሙን ብልጫ ኖቤል ምእዋጁ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ገለ ከባቢታት ኦርሚያን ቀዛፊ ተቛውሞ ኣንጻር ቀዳማይ ምኒስተር ተራእዮም ኢዮም። ኣብይ ካብ ህዝቢ ኦሮም ኢዩ። እቲ ናይቲ ህዝቢ መንእሰያት ምንቅስቓሳት ከኣ ኢዩ ኣብ ስልጣን ክመጽእ ዝሓገዞ። ይኹን እምብር ኣብይ ብኣንጻሩ ሚዛን ብሄር ዕሽሽ ብምባል ኣብ ሓድነት ኢትዮጵያ ዘለዎ ኣርኣእያ ክብ ኣቢሉ። እዚ መልእኽት´ዚ ኣብ ቦትኡ ተቐባልነት ኣይረኸበን። መብዛሕትኦም ተዋሳእቲ ፖለቲካ ነቲ ናይ ብሄራት ፈደራላዊ ስርዓት ኢዮም ዝከላኸሉ። ኣብይ ግን ሃንደበት ንምቕያሩ ክዛረብ ጀሚሩ። በዚ,፡ ዝነበሮ ደገፍ ኣጥፊኡ መቓብር ፖለቲክኡ ባዕሉ ኲዒቱ ይብል Tornvoll። ኣብይ ዓቢ ጸወታ ይጻወት ኣሎ። እዚ ኸኣ ዘይምርግጋእ ፈጢሩ። ኢትዮጵያ ካብ 1991 ንድሕሪት ከምዚ ሕጂ ዘላቶ ብሄራዊ ግርጭታት ኣርእያ ኣይትፈልጥን።
ምናልባት´ውን ኮሙሽነር ኤውሮጳ Ursula Von der Leyen ኣብ ምብጽሓ ኣብታ ሃገር ነዚ እናሓመቐ ዝኸይድ ዘሎ ኲነታት ተልዕሎ ትኸውን። እቶም ኣብ ዕለት 10 ታሕሳስ ኣብ ኦስሎ ምስ ምቕባል ብልጫ ኖቤል ጽቡቕ ዝተጸበዩ ሓዘን ወይ ፍሽለት ክስምዖም ኢዩ።
እቲ ልሙድ መደብ ዜናዊ መግለጺ ምስ ምቕባል ብልጫ ኖቤል ተሰሪዙ ኢዩ። ኣብይ እውን ምስ ተለቭጅን ኖርወይን ቢቢስን ከምኡውን ኣልጃዚራ ቃለ መሕትት ኣይገብርን´የ ኢሉ ኣሎ።
እቲ ንርእዮ ዘለና ኣብይ ሓይሊ ይስምዖ ኣሎ። ጋዜጣኛታትን ነጠፍትን (activists) ይኣስር ኢዩ ዘሎ። ኣብ ክንዲ ዘተን ቃለ መሕትትን ዝገብር ኣብ ናይ ውልቁ ለኸፍከፍ ኣትዩ ኣሎ ይብል Tornvoll።
ብሓፈሽኡ እትዮጵያውያን ሓደ ካብኦም ናይ ሰላም ብልጫ ምሽላሙ ሕቡናት ኢዮም። ግን ብዙሓት ከኣ ስለምንታይ ኢሎም ዝሓቱ ኣለው። ስለምንታይሲ ከም ሎሚ ገይሩ ዘይርጉጹነት ተሰሚዕዎም ኣይፈልጥን ኢዩ።
ትርጉም ካብ ኣብ ሃገራዊ ጋዜጣ ሽወደን SVENSKADAGBLADET ታሕሳስ 7- 2019 ዝወጸ ዓንቀጽ።
ህግዲፍ’ዩ፡ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተፈጢሩSaturday, 07 December 2019 11:06 Written by ኣሮን ናኦድ
ጉጅለ ህግዲፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣስፋሕፊሑ ንዘሎ መርዛም መግዛእታዊ ምምሕዳሩ ምኽኑይ ንምምሳል፡ ካብ ዘቕርቦም ምስምሳት ሓደ “ንናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ኣነ ስለ ዘምጻእኩዋ ከም ድላየይ እንተ ገብርኩዋ፡ መን ይእውደኒ” ዝብል ብደዐ ምዃኑ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ንጹር እዩ። ህግዲፍ ከምዚ ክብል እንከሎ ኣጐሊሑ ካብ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ፡ ንኹሉቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነቱን ልኡላውነቱን ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋን መስዋእትነትን ምጥላሙን ምኽሓዱን እዩ።
ህግዲፍ ነዚ ጥልመቱ “ንሕና ሃገር ንሕና ህዝቢ” ብዝብል ውሽጡ ብዕረ ዝተላዕጠጠ ምቁር ዝመስል መዝሙር የስምዕ። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ዘየለ ስኒት ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍን ከም ዘሎ ንምምሳል “ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ” ዝብል ቅኒት እውን ኣለዎ። እዚ ኩሉ ንኤርትራዊ ብዙሕነትን ናይ ቃልሲ ኣበርክቶን ደምሲስካ ጉጅለ ህግዲፍ ነቲ ሜዳ በይኑ ብሒቱ ከም ድላዩ ንከኹድደሉ ዝሃንደሶ እዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ጋዜጠኛ፡ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ንዲክታቶር ኢሳያስ “ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ህግዲፍን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ?” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ብነድሪ ዝሃቦ መልሲ “ንህዝቢ ኤርትራን ህግዲፍንከ ሓደ ክንሶም መንዩ ክልተ ኣካላት ገይርዎም?” ብዝብል ንሕቶኡ ብሕቶ ዝመለሰሉ ኢሳያስ ድምጽን ደሃይን ህዝቢ ኤርትራ ኣጥፊኡ ከም ድላዩ ንክገብር ዝነበሮን ዘለዎን መላኺ ህርፋን ዘርኢ እዩ።
እቲ ሓቂ እምበኣር፡ ከምቲ መራሒ ህግዲፍ ዝደባልቖ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበረ፡ ዘሎን ንዘለኣለም ዝህሉን እዩ። ህግደፍ ግና ትማሊ ዘይነበረ፡ ሎሚ ዘሎ ጽባሕ ግና ዘይህሉ ኩንትራቱ ወዲኡ ከም ጽላሎት ዝሓልፍ ጉጅለ እዩ። ሎሚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ መግዛእታዊ ግፍዒ ከኣ፡ ጽባሕ ኣብ ጸሊም መዝግብ ታሪኽ ክምዝገብ እዩ። እዚ ዘይተርፍ መስርሕ ህግዲፍ ይድለዮ ኣይድለዮ ብናይ ገዛእ ርእሱ ሕጊ ዝግዛእ ተረኽቦ እዩ። ካብዚ ነቒልና ኢና ከኣ “ህዝቢ ኤርትራ ንህግዲፍ እምበር፡ ህግዲፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዝፈጥሮን ዝወዳደሮን ኣይኮነን” እንብል።
“ጉጅለ ህግዲፍ ስለምንታይ ናይ ቀደም ኣበርክቶ፡ ኣብ ናይ ሎሚ ዕዳጋ ክሸይጥ ላሕ ዝብል፡ እዋናዊ ጠለብን ህዝባዊ ትሕዝቶን ዘለዎ ሓሳብ ሒዙ ናብ ዕዳጋ ዘይወርድ?” ንዝብል ሕቶ ብዙሓት ወገናት ዝህብዎ ነናቶም ምኽንያታት ኣለዎም። ዝተወሰኑ ወገናት ህግዲፍ ክገብር እንዳኸኣለ፡ ዝሕንግድ ዘሎ ኣምሲሎም ዝስእልዎ ኣለዉ። ርግጽ እዩ ህግዲፍ ንህዝብና ብዓይኒ ጽልኢ ስለ ዝርእዮ፡ ንጽብቑ ከምዘይሓስብ ፍሉጥ እዩ። ንሱ ጥራይ ግና ኣይኮነን። ህግዲፍ ነዚ ንነብረሉ ዘለና መዋእል ዝምጥንን እዋናዊ ሕቶ ህዝብና ዝምልስን ኣተሓሳስባ ዘመንጩ ዓቕምን ዓቕልን እውን የብሉን። ንሱ ግና ሓቀኛ እንታይነቱ ንምሕባእ፡ እንተ ፈትዩን ደልዩን ሕቶ ህዝቢ ናይ ምምላስ ዓቕሚ ከም ዘለዎ መሲሉ ክቐርብን ከጉባዕብዕን ይፍትን እዩ። ገለ ወገናት ከምቲ “ጨጓር ከልብስ ኣሎ እንዳበልካዮ ይመውት” ዝብልዎ ህግዲፍ ዘሎ መሲልዎም፡ ክገብር እንተደልዩ ተኣምራት ክሰርሕ ከም ዝኽእል ገይሮም ክገልጽዎ እንከለዉ ዘገርም እዩ።
እቲ ቀደምቀደም መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ምንጋፋ ተባራዒ ኣጀንዳ ኣብ ዝነበረሉ፡ እቲ ናይ ሎሚ ህግዲፍ ከም ኣካል ኤርትራዊ ሓርነታዊ ሓይሊ ኣበርክቶኡ ዝከሓድ ኣይኮነን። እቲ ቃልሲ ግና ንኤርትራን ህዝባን ካብ ባዕዲ መንዚዕካ፡ ንኤርትራዊ ገዛኢ ብምርካባ ዝውዳእ ዘይኮነ፡ ክሳብ ፍጹም ሓርነት ቀጻሊ ነይሩን እዩን። ከምዚ ካብ ኮነ፡ ሕቶ ናጽነት ኤርትራ ምስተመለሰ ካለኦት ናይ ድሕሪ ናጽነት ሕቶታት ክቐርቡ ባህርያዊ ነይሩ። ቀሪቦም ከኣ። እቲ ናይ ድሕሪ ናጽነት እሞ ንምምላሱ ንቃለሰሉ ዘለና ሕቶ ሰፊሕ ዝርዝር ዘለዎ ኮይኑ “ሕገመንግስታዊ፡ ብዙሕነታውን ማዕርነታውን ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካል” ብዝብል ክጠቓለል ዝኽእል እዩ። እቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዝወሃብ ዝነበረ መልስታት፡ ነዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ሕቶታት መልሲ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ነብሱ ዝኸኣለ ምስዚ ሓድሽ ምዕራፍ ዝሰማማዕ መልሲ ምሃብ ናይ ግድን እዩ። ህግዲፍ ግና ነዚ ሓድሽ ናይ ካለኣይ ምዕራፍ ሕቶታት፡ በቲ ነባር ናይ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት መልስታት ክምልሶ እዩ ዝህቅን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብቲ ናይ ቀደም ቅያ ተሓቢኡ ክነብር ይህቅን። ካብዚ ነቒልና ኢና እምበኣር ንተግባራት ህግዲፍ ናይ ቀደም ፍርያት፡ ኣብ ዘመናዊ ዕዳጋ ኣውሪድካ ክትከስብ ከም ምህቃን እንወስዶ። እቲ ኩነታት ባዕሉ ግና ኣብ ሎሚ ኮይንካ ብናይ ቀደም ኣተሓሳስባ ምንባር ከምዘይከኣል ሰማዒ ደኣ ኣይረኸበን እምበር ንህግዲፍ ይነግሮ ኣሎ። መልሲ ህግዲፍ ምስ ምዕባለ ናይቲ ዝለዓል ህዝባዊ ሕቶ ዝምዕብል ዘይኮነ፡ ህግዲፍ እዩ ነቲ ህዝባዊ ሕቶ ምስቲ ዝኣረገን ተደጋጋምን መልሱ ኣመዓራርዩ ክቐርጾ ዝደሊ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህግዲፍ ብተግባር ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላስ ዝምጥን ብቕዓት ኮነ ቅሩብነት ከምዘይብሉ ተረዲኡ እዩ። ነቲ ዘይብቕዓቱ ተንኮል ክውስኸሉ እንከሎ ከኣ፡ ሳዕቤኑ መሊሱ ከም ዝገድድ ብተግባር ዝረአ ዘሎ እዩ። ህግዲፍ ብኹሉ መለክዒ ሃገር ክመርሕን ህዝቢ ከመሓድርን ከምዘይደሊ ጥራይ ዘይኮነ ከምዘይበቅዕ ተነጺሩ እዩ። ሕቶ ህዝቢ ክምልስ ዘይምድላዩን ዘይምኽኣሉን ደሚርካ ከኣ እቲ መፍትሒ ምስ ኩሉ ናይ ጭቆና መሳርዑ ምውጋዱ ምዃኑ መተካእታ የብሉን። እዚ ከኣ ናይ ህዝቢ ኤርትራን ተወዲቦም ዝቃለሱ ዘለዉ ሓይልታቱን መሰረታዊ ሓላፍነት እዩ። ናይቶም ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ምውጋድ ክመሓዘዉ ዝዕደሙ ዘይኤርትራዊ ሓይልታት ብጽሒት ኣብ ልዕሊ ኣበርክቶ ህዝቢ ኤርትራ መመላእታ እምበር መተካእታ ኣይኮነን። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ንህግዲፍ “ኣነ ነባሪ እየ፡ ንስኻ ግና ሓላፊ ኢኻ እሞ ተኣለ” ዝብል መልእኽቱ ክነግሮ እዋኑ እዩ።
ደገፍቲ'ዶ ተቓወምቲ ይበዝሑ?Saturday, 07 December 2019 11:03 Written by ሓደ ኣባል ሰዲህኤ
ነዛ ከም ኣርእስቲ ኣስፊረያ ዘለኹ ሕቶ ቆሊቦም፡ ቅልጡፍ መልሲ ዝህቡ ብዙሓት ከምዝኾኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። እቶም ንኹሉ መለክዕታት መዚኖም ግምታቶም ዘቕርቡ ልክዕ ክኾኑ ኢዮም። እቶም ብስምዒታት ዝምልሱ ግን ክጋገዩ ኢዮም።
መንግስቲ ኤርትር ኣሽንካይዶ ኣብ ቁጽሮም ንዝምልከት፡ ብዛዕባ ምብዛሕን ምውሓድን ተቓወምቲ ክዛረብ ንህላወኦም’ውን ዝእመን ኣይኮነን። ተቓውምቲ ድማ፡ ንዓቕሚ መንግስቲ ኤርትራ ብምግምጋም ኣብ ደንደስ ውድቀቱ ከምዘሎ ኢዮም ዝመዝኑ። እቲ ሓቂ ግን ኣየናዩ ኢዩ?
ኣብ ኤርትራ ስርዓተ ምርጫ ወይ ስርዓተ መገመቲ ድምጺ (Polling) ስለዘየለ፡ ደጋፊ መንግስቲ'ዶ ተቓዋሚ ይበዝሕ ብቁጽሪ ክፍለጥ ዝከኣለሉ ኩነታት የለን። እቲ ክዝረብ ዝከኣል ብዛዕባ ሚዛን ሓይልታት ስለዝኾነ ግን፡ ሚዛን ሓይሊ መንግስትን ተቓወምትን ከመይ ከምዘሎ ንምፍላጡ ዘጽግም ኣይኮነን።
ውልቀ-መላኺ ኢሰያስ ን29 ዓመታት ኣብ ምምራሕ ምጽንሑ ከም መዐቀኒ ናይ ዘለዎ ህዝባዊ ደገፉ ጌሮም ዝርእዩ ኣለዉ። እቲ ሓቂ ግን፡ ብኣንጻሩ ዉልቀ-መላኺ ኢሰያስ ዝሓለፈ 29 ዓመታት ካብ ህዝቢ ከም ዝፈርሕን ዝሃድምን ኢዩ ከመስክር ጸኒሑ። ህዝባዊ ደገፍ ዘለዎ ዲሞክራሲ ኣይፈርሕን ኢዩ። ትካላዊ ኣሰራርሓ ኣይጸልእን ኢዩ። ኢስያስ ግን፡ ካልእ ይትረፍ ነቲ ባዕሉ ዝደኮኖ ማእከላይ ባይቶ ህግደፍ፡ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ፡ ካቢነ ሚኒስተራት ወዘተ እ ውን ክፈርሖም ኢዩ ጸኒሑ።
ህዝባዊ ግምባር ኣብ 1993 ንረፈረንደም ክሰማማዕ እንከሎ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ሙሉእ ምትእምማን ስለዝነበሮ ኢዩ። ብህዝበ-ውሳነ ኣቢልካ ናጽነት ኤርትራ ምዝዛም ዝሓሸ መንገዲ ከምዝኾነ ስለዝኣመነ ኢዩ ኣትይዎ። ኣብ ህዝቢ እምነት ዘለዎ፡ ህዝቢ ንምስታፍ ኣይፈርሕን ኢዩ። ወለንታዊ ህዝባዊ ደገፍ ዘለዎ፡ ናብ ምልኪ ኣይሰግርን ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ኢሰያስ ካብ ህዝቢ ዘለዎ ደገፍ፡ ወለንታዊ ደገፍ ኣይኮነን። ህዝቢ ተገዲዱ ዝህቦ ደገፍ ኢዩ ኢስያስ ዘለዎ። ንህዝቢ ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ደጊፍዎ ከምዝነብር ክገብሮ ብዙሕ ጽዒሩ። እቶም ሆይ ሆይ እናበሉ ዝድግፍዎ፡ በብግዜኡ’ውን እናገደፍዎ ዝኸዱ ዘለዉ፡ ብዙሓት ኢዮም። እቶም ብጥቕሞም ወይ ብድሑር ስምዒታት ተገዚኦም ዝድግፍዎ ክሳብ ናብ መቓብር ምስኡ ዝወርዱ ድማ ቁንጣሮ ኢዮም።
ኢስያስ ካብቲ ህዝባዊ ደገፍ ኣለኒ ንመበሊ ዝጥቀመሉ ሜላታት፡ ምድላው በዓላት፡ ፈስቲቫላትን ሰላማዊ ሰልፍታትን ኢዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣጋጣሚታት ተጸዊዕም ዘይመጹ ከም ጸረ-ሃገር ተቖጺሮም፡ ዝወሃቦም ዝነበረ ኩፖን ናይ ኣስቤዛ ቀበሌ ስለዝኽልከሎም ናብ ሰልፊ ድዩ ኣኺባ ክመጹ ግዱዳት ኢዮም። በዚ ምፍርራሓት'ዚ ኣቢሉ ንዝተኣከበ ህዝቢ፡ እንሆለ! እዚ ኩሉ ህዝቢዚ ኢዩ ዝስዕበኒ ምባል ምትላል ጥራይ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዝነብር ኤርትራዊ’ውን ካብዚ ብዘይፍለ፡ ናብ ኣውያት ዘስምዓሉ ሰላማዊ ሰልፊ እንተዘይመጺኦም፡ ኣብ ዓዲ ዘጥረይዎ ንብረት ኣብ ሓደጋ ከምዝኣቱ እናፈራርሑ፡ ቤተ-ሰቦም ኣትዮም ክርእዩ ከምዘይክእሉ እናኣሰምዑ ኢዮም ነቲ ህዝቢ ዝእክብዎ። ስለዚ ብወለንታ ዘይኮነስ ብኣስገዳድ ብዝተኣኻኽብ ብዝሒ ጌሮም ኢዮም ንዓለም ዘታልሉ።
ሎሚ ግን እቲ ኣታሊልካን ኣፈራሪሕካን ምእካብ ተወዲእዎም ኢዩ። ተግባራትን ጠባያትን ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ኢስያስ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ተቓሊዑ ኢዩ። ብሕልናኡ ነዚ ስርዓት’ዚ ዘይቃወም ኤርትራዊ ስድራ-ቤት የለን። እዚ ስርዓት'ዚ ክቕየረሉ ዘይደሊ፡ ኣብ ህዝባዊ ኣገልግሎት ዘሎ ድዩ፡ ኣብ ሰራዊት ዘሎ ብዓል ስልጣን የለን፡፡ ሃገር ጠንጢኖም ዝወጹ ዘለዉ ኤርትራውያን እቶም ተራ ዜጋታት ጥራይ ኣይኮኑን። ደቂ ሚኒስተራትን ደቂ ጀነራላትን ውን (እቶም ብወለዶም ተመዓራርዩሎም ዝወጹ ገዲፍና) ሃዲሞም ክወጹ ንርኢ ኣሎና።
እዚ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ኣብ ደንደስ ውድቀቱ ኢዩ ዘሎ እንተተባህለ ሓቂ ኢዩ። ናይ ተቓውሞ ድምበ እናሰፍሐ ምኻድ’ውን ክንዕዘቦ ዝከኣል ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ተቓዉሞ ደምበ በዚ ዘለዎ ሃለዋት፡ ነዚ ኣብ ደንደስ ውድቀት ዘሎ ስርዓት ከውድቖ ስለዝይክእል ሕጽረታቱ ከወግድ ክኽእል ኣለዎ።
ደምበ ተቓዉሞ ክቑጸሩ ዝኽእሉ ብዙሓት ሕጽረታት ኣለዉዎ። ቀንዲ ካብኡ ድማ፡ ንዉልቀ መላኺ ስርዓት ከግጥምን ክስዕርን ዝኽእል ኣወዳድባ ክሳብ ሎሚ ክሕዝ ዘይምኽኣሉ ኢዩ። ብሓባር ንሓደ ዕላማ ክሰርሕ ዘይከኣለ ደምበ ተቓውሞ ከድምዕ ኣይክእልን ኢዩ። እቲ ቀንዲ ነዚ ዝቦኽቦኸ ስርዓት ዕምሩ ኣናዊሕሉ ዘሎ’ውን፡ እዚ ዘይውሁድ ሃለዋት ኢዩ። ውህደትን ብቑዕ ውደባን እንተዘየልዩ፡ ውደባ ድማ፡ ሓደ ካብቶም ንሚዛን ሓይሊ ተቖራቖስቲ ሓይልታት ዝውስኑ ረቓሒታት ስለዝኾነ፡ ሚዛን ሓይሊ ናብ ጠቕሚ ተቓዋማይ ኣሎ ንምባል ዘድፍር ኣይኮነን። እቲ ስፍሓት፡ እቲ ብዝሒ ካልእ ኢዩ። እቲ ኣድማዕነትን ኣስልጦን (effectivness) ድማ ካልእ ኢዩ። ተቓውሞ ደምበ ክንዲ ዝበዝሐ ይብዛሕ ክንዲ ዝሰፍሐ ይስፋሕ ተግባራዊ የለን። ኣድማዒ የልን። ደገፍቲ ህግደፍ ክንዲ ዝጸበበ ይጽበቡ፡ ክንዲ ዝወሓደ ይውሓዱ፡ ውደባኦም ይሰርሕ ኣሎ። ከፈራርሕዎ ንዝደልዩ የፈራርሕዎ ኣለዉ። ከጥቅዕዎ ንዝደልዩ የጥቅዕዎ ኣለዉ። እዚ ኣብዚ ዝሓልፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ናይ ፍትሒ ተቓልሳይ ኣማኑኤል ኢያሱ ኣሰና ዝፈነዉዎ መጥቃዕቲ ዝሰርሕ ግና ኣዕናዊ ውደባ ከምዘለዎም ዘመልክት ኢዩ። ዋላ ውን ከምኡ እንተኾነ ግን፡ ብብሩህ ፖለቲካዊ ጥፈሻኦም ዘመስክር ኢዩ። ናይ ዓቕሊ ጽበትን ናይ ስዑራትን ስጉምቲ ኢዩ ነይሩ። ናይ ውደባኦምን ተግባራውነቶምን ጉዳይ ግን ክንዓቕ ዘይብሉ ኢዩ።
እቲ ሕጂ ኣብ ቅድሚ ደለይቲ ፍትሒ ዘሎ ሕቶ፡ ከመይ ጊርና ነዚ በብእዋኑ እናሰፍሐ ዝመጽእ ዘሎ፡ ደምበ ፍትሒ ንውድቦን ነንቀሳቕሶን ኢዩ። ነዚ ምስእንበቅዕ ጥራይ ኢና ንሚዛን ሓይሊ ኣብ ጠቕሚ ደለይቲ ፍትሒ ቀይርና ዓወት ክመጽእ ዝኽእል
ክልተ መዓልታት ዝወሰደ ሰሚናር ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ሸወደን ተኻይዱTuesday, 03 December 2019 10:20 Written by ጸሃየ ቀለታ
ናይ ክልተ መዓልታት ብጉዳይ ምስዋር ቆልዑት ኣብ ኤውሮጳን ፡ ጉዳይ ስደት ትሕቲ ዕድመ ፡ ግዱድ ዕስክርና ፡ ጉዳይ ዘይሕዊ ነጋዶ ኣሳጋገርቲ ንግዲ መሸጣ ህዋሳት ደቂ ሰባት ዝድህስስ ሰሚናር ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ሸወደን ተኻይዱ።
ካብ ዕለት 30 ሕዳር ጀሚሩ ክሳብ ዕለት ሓደ ታሕሳስ ዝቀጸለ ሰሚናር ብሓልዮትን ተበግሶ ማሕበር ኣህጉራዊ ህዝባዊ ላዕለዋይ ቤት ትምህርትን ( Internationella Folkhögskolan ) ብምትሕብባር ABF ( SDP Sweden) ሰልፊ ሳይን( Partido SAIN ) ካብ ስፐይን , ሆመነት( Homenet Sout Asia ) ደቡብ ነይሩ። ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ኣባላት ሰዲህኤ ሓው ጸሃየ ቀለታ ሓው ባይረ ገብረዎልድን ተሳቲፎም ንህልዊ ኣሰካፊ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብህግደፍ ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት ግፍዕን ዓዘባን ግዱድ ዕስክርናን ሓቢሮም። ክልተ ኣጋይሽ ካብ ስፐይን ዝመጹ ስደተኛታት ኣፍሪካ ቆልዑት ብነጋዶ ማፊያ ሰፍሕ ዕዳጋ ናይ ምንዝርና ከም ዘሎ እስፓንያ ኣፍደገ ንዕዳጋ ባሮት ቆልዑት ማዃና ብሰነዳት መጽናዕትን ዝተሰነየ ሰፊሕ መግለጺ ሂቦም።
ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ባሕቲ ታሕሳስ ሓው ጸሃየ ቀለታ ልክዕ ሃለዋት ጨካን ምሕደራ ዉልቀ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ፡ ቅዋም ኣልቦ ፡ ባይቶ ኣልቦ ፡ ዲምክራስያዊ ምርጫ ኣልቦ ፡ ብመንግስቲ ዝውነና እንኮ ቲቪ ፡ እንኮ ጋዜጣ ፡ ናጻ ምዝራብን ምጽሓፍን ኣልቦ ሃገር፡ ዩንቨርሲቲ ኣልቦ ፡ ብግልባጡ ልዕሊ 360 ቤት ማእሰቲ ዘሎዋ ንጽልቲ ሃገር ምዃና ሓቢሩ። ብዝያዳ ዝተጥቅዑ መንእሰያት ጥሕቲ ዕደመ ኣደዳ ስደትን ግዱድ ዕስክርናን ርኽስቲ ሳዋ ምኻኖም፡ ወለዲ ኣልቦ ቆልዑት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ሱዳን ብስእልታት ዝተሰነየ ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ። ሲዒቡ ናይ ታይላንድ፡ ናይ ፓኪስታን ፡ ናይ ኣፍጋኒስታን ዝተጋጠመ ብሓቂ ኣደንጻዊ ኩነታት በብሓደ ብስእልታት ዝተሰነየ ኣቅሪቦም። ብሃለውት ህዝብናን ሃገርና ዝተገረሙ ሓያሎ ሕቶታት ኣቅሪቦም ብፍላይ እቶም ካብ ስፐይን ዝመጹ ክልተ ማሕበራት ጉዳይ እዚ ኣሰቃቂ ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ በፍጹም ወረ የለን ኣይንፈልጦን ኢና። እዚ ኣሰካፊ ሃለውት ከኣ ዓለም ክፈልጦ ስለ ዘሎዎ ንስፐይን መጺእኩ ክትገልጹን ምስ ጋዜጠኛታ ከነራኽበኩምን ንኽእል ኢና ኢሎም ፡ ዓለም ግና ስለምታይ ጸማም እዝኒ ይገብር ምባል ነቂፎም ኩሉ እቲ ስእልታትን ወሲዳም ክንዕድመኩም ኢና ኢሎም ተፋንዮምና።
ኤርትራዊ ስብእነትMonday, 02 December 2019 23:40 Written by ዶ/ር ብርሃነ ወልደሚካኤል
ቀደምሲ መፈለጥታ ኤርትራዊ ስብእነት ኢዩ ነይሩ። ዘርኣይ ደረስ ጠላይን ኣብ ኣደባባይ ሮማ ንባንዴራ ኢትዮጵያ ክረግጽዋ ምስ ርኣየ ኢዩ (በቲ ናይ ሽዑ ኣተሓሳስባ ኢዩ ክምዘን ዘሎዎ) ጉራዴ መዚዙ ንጠላይን ዝመልዓሰ። ኣብራሃ ደቦጭን ሞጎስ ኣስገዶምን ዝብሃሉ ጀጋኑ ከኣ ጥልያን ንኢትዮጵያ ወሪሩ ኣብ ኣዲስ ኣበባ `ፌስታ` ኣብዝግበረሉ ዝነበረ ቦታ ተረኺቦም ነቲ ጀነራል ግራስያኒ ዝተባህለ ኣዛዚ ሰራዊት ነታጕ ደርብዮም ናይ ቅትለት ፈተነ ብምግባር ኤርትራዊ ጅግንነቶም ዘመስከሩ። ቅድሚኡውን እንተዀነ ንውግእ ዓድዋ ዘዐወተ ኣውዓሎም ዝተባህለ ኤርትራዊ ከምዝነበረ ይእመነሉ ኢዩ። ስለዚ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ እቶም ብልዑል ጅግንነቶም ዝፍለጡ ኤርትራውያን ብምንባሮም ንኹሉ ኤርትራዊ ልዑል ፍናን ኢዩ ዝህብ ነይሩ። ብናቶም ጅግንነትን ብህርኩትንኡን ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ኤርትራዊ ተኸቢሩን ተሓፊሩን ኢዩ ዝነብር ነይሩ።
ብስነ ሞገተ አንተዀነውን ኤርትራ ሰብ ስረ ደቂ ሃገር ኣፍርያ ኢያ። ከም ብዓል ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን፣ ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም፣ ርእሲ ተሰማ ኣስበሮም፣ ሸኽ ዕብደልቃድር ከቢረ፣ ዶ/ር ሎሬንዞ ትእዛዝ ወዘተ ዝኣመሰሉ ጀጋኑ ኣብ ዓለም ተዛሪቦም ዘስምዑ ዓበይቲ ተማጐቲ ኤርትራውያን ነይሮምና ኢዮም። (ኣብ መርበብ ናይ ሓው አምነቱ ተስፋይ - emnetu.com - ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ biographies ዝብል ኣረእስቲ ኣቲኹም ከተንብቡ ትኽእሉ)።
ስብእነት ኤርትራዊ ብሰብኡት ጥራይ ኣይኰነን ዝንጸባረቕ ዝነበረ። ኣንስቲውን ኣብ ናይ ጥንቲ ታሪኽ ዓቢ ተራ ተጻዊተን ኢየን። ብጊዜ ቁልዕነተይ፥ ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝብሃል ብደርፊ ኢዩ ዝግለጽ ነይሩ። ብሸነኽ ምዕራብ ናይቲ ተወሊደ ዝዓበኹሉ ዓዲ ሓርማዞ ዝብሃል ብዓበይቲ ኣኽራናት ዝተኸበ ቦታ ኣሎ። ሓደ እዋን ዕንጨይቲ ከምጽእ ወፊረስ ለምለም ትብሃል ጓል ዓደይ ብስግር ሽንጭሮ ኰይና ክትደርፍ ሰሚዐያ። ደርፋ ስለዝሰሓበኒ ከኣ ጽን ኢለ ክሰምዓ ጀሚረ። ዳሕረይሞ ኣብቲ መኒኻ ዝብለካ ዘይነበሮ ሞሮር ዓደይ ኣነውን ናይ ለምለም ደርፊ ብዓውታ እደርፋ ነይረ ኢየ። ገለ ሕጂ ድዝክሮ ክፋል ናይታ ደርፊ ከምዚ ዝስዕብ ነይሩ፥
ለማ ሓደ ኣንታ ለማ ሓደ ወድኖ`ዶ ስኢንካ ፈዳይ ሕነ - እንዳበለ ይቕጽል።
ለማ ሽፍታ ኢዩ ነይሩ። ሽፍትነቱ ኣብ ሃብታማት ዘተኰረ ስለዝነበረ ምስ ናይ ዓዲ አንግሊዝ `ሮቢን ሁድ` ተመሳሳልነት ነይርዎ። ናይ ሓልሓለ ሕርሻ ብ`እንዳ መረሳኒ ዝብሃሉ ጠላይን ኢዩ ማዕቢሉ። ብግዚኡ ክኣ ኣዝዩ ፍሉጥ ናይ ኣሕምልትን ፍርያት ጸባን ኢዩ ነይሩ። ሓደ እዋን ሽፍታ ለማ ከብቲ እንዳ መረሳኒ ብሓይሊ ብምውሳድ አንዳዀብኰበ ናብ ጉሕጭዓ ናብ ኣያኹሉ ዝብሃል ጎቦ ገጹ ተመርቂፉ። እንዳ መረሳኒ ኣብ ጐረቤት ሓልሓለ እትርከብ ዓዲ ገዳ ከይዶም ስለዘእወዩ ሰብኡት ዓዲ ብጉያ ኣብ ጸግዒ ጎቦ ኣያኹሉ ኣርኪቦም ውግእ ከፊቶም ንለማ ቀቲሎም ከብቲ አንዳመረሳኒ ሒዞም ተመሊሶም። ሓደ ካብቶም ሰብኡት ኣነ ኢየ ቀታል ለማ ኢሉ ስለዝፈከረ ክኣ ኢዩ እታ ለማ ሓደ - ወድኖ`ዶ ስኢንካ ፈዳይ ሕነ ዝተደርፈት። ለማ፥ ሓው ድኣሉ ዘይነበሮ`ምበር ሓንቲ ኣብ ኣስመራ እንዳስዋ ዝነበራ ሓብቲ ነይራቶ። ሓብቲ ለማ ሆየ ሓወይሲ ፈዳይ ሕነ ስኢኑ ተደሪፉሉ ኢላ ብምሕንሓን ንብረታ ሸይጣ ሕነ ክትፈዲ ሸፊታ። ሽዑ ኸኣ፥
ተጠንቀቑ በልዎም ንጽልማ፣ ምንሽር ዓጢቓላ ሓብቲ ለማ - ዝብል ደርፊ ተጋዊሑ። እዚ ዝሰምዐ ቀታል ለማ ብዓል ዓዲ ገዳ ኣብ ኣስመራ ተሓቢኡ ይነብር ነይሩ።
ኣብ ርሑቕ ከይከድና፣ ንዓለም ዘገረመ ጅግንነት ኤርትራውያን ኣብ ቃልሲ ኤርትራ`ውን ተራእዩ ኢዩ። ስርዓት ህግደፍ ከይንገር ዝዓፈኖ መስተንክር ጽንዓትን ጅግንነትን ኤርትራውያን ግና ገና ብሕጂ ኢዩ ክውጽእ። ታሪኽ ብዓል በርሀ ጻዕዳ ብዓል ብጻይ ጎይትኣኦም በርሀ፥ ታሪኽ ብዙሓት ጀጋኑ፥ ብቑንጫሉ ኢዩ ተፈሊጡ ዘሎ። ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መሐበኒና ክኸውን ዝግብኦ ዘይናቱ መልክዕ ክውሃቦ እንከሎ ኣዝዩ ኢዩ ዘሕዝን። ቃልሲ ኤርትራ በቲ ሽዑ ዝነበረ መሪሕነት ሻዕብያን ብድሕሪኡ ዝቐጸለ ህግደፍን ኣይኰነን ክምዘን ዝግብኦ። ሰብ ስረ ደቂ ሃገር ኢዮም ንናጽነት ኤርትራ ኣዐዊቶሞ።
ኣብ ሰብዓታት ንኤውሮጳ ምስ መጻእኩ ኣብ ሽወደን ወይ ኣብ ኖርወይ ዘጋጠመ ነገር ክሳብ ሕጂ ክዝክሮ ከለኹ የስሕቐኒ። ሓደ ኤርትራዊ ኣብ ሓደ ፋብሪካ እንዳሰርሐ እንከሎ ምስ ሓደ ወዲ ፓኪስታን ብገለ ነገር ተዃርዮምሲ ወዮ ኤርትራዊ፥ “ወይት! ዩ ሃቭ ትራውዘር ኣይ ሃቭ ትራውዘር - ኣይ ዊል ሾው ዩ” - ይብል። ጽናሕ መን`ና ብዓል ስራ ምዃኑ ከርእየካ ኢየ ማለቱ ኢዩ። ክርድኦ ዘይክኣለ ወዲ ፓኪስታን - “ስቱፒድ፣ የስ ኣይ ሃቭ ትራውዘርስ - ሶ ዎት?” ጽሉል፣ እወ ስረ ኣሎኒ- እንታይ`ሞ ኢዩ? ኢሉ ይሓትት። ወዮ ኤርትራዊ ኣነውን ብዓል ስረ ኢየ ኢሉ ዝመለሰሉ መሲልዎ ልዓት ናይ መኾስተር ኣልዒሉ ርእሱ ምስ ተርተሮ ጫው ጫው ኰይኑ ፖሊስ ተጸዊዖም ተኣሲሩ።
ሕጂ፥ እሞ ሕነ ፍደዩ ወይ ተብኣሱ ዲኻ ክትብል ደሊኻ ኢሉ ድወራዘ ኣይክጠፍእን ኢዩ። ከምዚ ሎሚ ህይወት ወዲ ሰብ መጻወቲ ከይኰነ እንከሎ፣ ቀደም ኣብ ኤርትራና ሰብ ክብረት ስለዝነበሮ ቅትለት ብወረ ሳሕቲ ዝስማዕን ከም ጉድ ዝቑጸርን ኢዩ ነይሩ። ሕጊ ኦሪት ዝዓይነቱ ዝቐተለ ይቀተል ዝብል ከም ቅቡል ኢዩ ዝውሰድ ነይሩ። ኣብዚ እዋንዚ ግና ንምርድኦም ዘጸግሙ ተርእዮታት ኣሎዉ። ሰብኡተን ኣቦታት ደቀን ተኣሲሮም - ዝተቐትሉውን ኣሎዉ - ምስ ቀተልቶም ክደርፋን ክስዕስዓን ዝሓድራ፣ ኣሕዋቶም ብዘይፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ብዘስካሕክሕ ኩነታት አንዳ ኣሕለፉ ምስ ኣሰርቶም ክሰኽሩ ዝሓድሩ፣ ሰብኣይካ/ሰበይትኻ ኣቦ/ኣደ ደቅኻ ኣብ ዘሳቕየልካ ዘሎ ዘይሕጋዊ ስርዓት እንዳኣግልገልካ ምንባር ዝኣመስሉ ነገራት ኣዝዮም ዘይንቡራትን ዘይኤርትራውነት ባህርያትን ኢዮም።
ካልእ ኣሰካፊ ጉዳይውን ኣሎ። ጥቕሚ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብሩህ እኳ እንትዀነ ስረ ዘፍትሕ ጐዳኢ ጐኒስ ይህልዎ ኢዩ። ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ወጺእካ ህግደፍ ንሓደ ቤተ ሰበይ ከምዚ ገይሮሞ/ገይሮማ ኢልካ መውጽኢ ሕማምካ ምግባር፥ ኣባል ናይ ሓደ ውድብ ወይ ናይ ሓደ ጉጅለ ኢየ ወዘተ ኢልካ ኣብ ጉዳይ ሃገር ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝገበርካ ኣምሲልካ ምጅሃር ዝኣመሰሉ ነገራት ዘየተሓሳስቡ ኣይኰኑን። ነዞም ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ክኣ ኢየ ስረ የፍትሑ ከይህልዉ ዝብሎም ዘሎኹ።
ዘረባ ቁንጭል ኣቢሎም ወሲዶም ምስዋር ዝብርሆም ሰባት ኣሎዉ። ስለዚ ኩሉ ማሕበራዊ መራኸቢ ኣይጠቅምን ኢዩ ማለተይ ከምዘይኰነ ደጋጊመ ከስምረሉ እፈቱ። እኳድኣ፡ ናይ ሕጂ ቃልሲ ኤርትራ ብዘይ ናይ ገሊአን ዘይሕለል ጻዕሪ ንቕድሚት ክስጉም ኣይምኽኣለን ነይሩ ዝብል እምነት ኢዩ ዘሎኒ። ከምኡ ይኹን እምበር፣ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ወጺእካ ብምልፍላፍ ዝግብኣካ ጌርካ ወይ ኣድማዒ ስራሕ ጌርካ ማለትግን ኣይኰነን። ነዚኣ ብዘረባ ኣቦይ ቀሺ ከፍሉ ከረድእ ክፍትን። ኣቦይ ቀሺ ክፍሉ ሓረስታይ ፈታው ስራሕ ስለዝነበሩ ኣብ ታኻ ዝብሃል መሬት ዓዶም ሕርስ ውዒሎም ስለዝደኸሞም ናውቲ ማሕረስ ኣብቲ ግራት ገዲፎም ንገዛ ምስ ኣተዉ ኪዳነ ዝብሃል ወዶም ኣብቲ ናይ ደንበ ንእዲ ግንብው ኢሉ ምስ ወልዱ ዓርኩ ከዕልል ጸኒሑዎም። ብውሽጦም፣ ዓቢ ግራት ዝሕረስ ከምዘለኒ አንዳፈልጠስ ኪዳነ ወደይ ዕላል ተራእይዎ ኢሎም ጕህዮም ነይሮም። `ኣታ ወልዱ ወዲ ሓውይ` ኢሎም ጸዊዖም ኣቓልቦ ወልዱ ምስ ረኸቡ `ኣዴኻ ኣድጊ`ዶ ርኢኹም ክትብል ሰሚዐያ ኪድ ሓግዛ` ይብሉዎ። ወልዱ ምስ ከደሎም ክኣ፦ ኣቦይ ቀሺ ክፍሉ፥ ኣንታ ኪዳነ ኣብ ጥልያን ተዓስኪርካ ኔርካ ቋንቋ ጥልያን እኽእል ኢየ ኢኻ ትብል ኪዳነ፥ ከመይድኣ እኸእል እወ ኣቦይ ቀሺ ክፍሉ፣ ሕራይ ዝወደይ እሞ ኮሽቶ-ሞሽቶ እንታይ ማለት ኢዩ? ኪዳነ፥ ኣየ ኣቦይ እዝስ ዘረባ ደቂ ሹቕ ኢዩ እምበር ዘረባ ጥልያን ኣይኮነን
ኣቦይ ቀሺ ክፍሉ፥ እዚ ድዩ ድኣ ፍልጠትካ ኪዳነ ወደይ! በል - ኪድ እቲ ናውቲ ማሕረስ ካብ ታኻ ግራትና ኣምጽኣዮ ማለት ኢዩ!
ኪዳነ እንዳስሓቐ ንታኻ ከይዱ ናውቲ ማሕረስ ኣምጽአ። መሲልካ እንታይ ኣምጻእካ አንተተባህለ - መልእኽተይ ኵኖ ኮሽቶ-ሞሽቶ (ኵኖ ኣብ ሶፋ ተቐሚጥካ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ልፍለፋ) እንሆ ጎልጎል - እንሆ ታኻ - ቃልስና ብተግባር ነሐይል ዝብል መልእኽቲ ኢየ ከመሓላልፍ ደልየ። ኤርትራውያን እኮ ኢና - ኣብ ደምና ተደጕሉ ዘሎ ስብእነት ነውጽኣዮ! ዓወት ንኻልኣይ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!!
የቐንየለይ።
28 ሕዳር 2019
ኣባላት ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ጨንፈር ቁ.2 ሃገር ሽወደን ቀዳማይ ዕውት ስሩዕ ኣኼባ ኣካይዶምMonday, 02 December 2019 20:34 Written by ሽማግለ ጨንፈር
ድሕሪ ዕዉት ታሪኻዊ 3ይ ሓድነታዊ ጉባኤ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ፡ ኣብ ዳግመ ስርርዕን ሓድሽ ሰንጠረጅ ምምላእ ተጸሚዶም ድሕሪ ምጽናሖም ብቀዳም ዕለት 30/11/2019 ካብ ሰዓት 20.30 ክሳብ 22.30 ብኤለትሮኒካዊ መራኸቢ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባኦም ኣካይዶም። ኣኼባ 5ተ ኣጀንዳታት ዝሓቆፈ ኮይኑ ማለት፡ ኣብ ጽማቅ እዋናዊ ሓበሬታ፡ ኣብ ስርርዕ፡ ኣብ ምጣነ ሃብታዊ ኣብ ህዝባዊ ዲፕሎማስን ብዕምቆት ተካቲዑ ኣገደስቲ ርእይቶታትን ለዋባታትን ኣስፊሩ። ብዝያዳ እዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ናይ ይእክል ህዝባዊ ምንቅስቃሳት ብምእኩልን ሓባራዊ ተሳታፍነት ዝሕመረቱ ክኸውን ንግደን ተሳታፍነትን ውድባት ኤርትራ ዝሓቆፈ ክኸውን ብጥንቁቅ ኣገባብ ኩሉ ኣባል ጨንፈር ክሳተፍ ኣስሚሮምሉ። ኣብ መወዳእታ ስፍሓት ሰዲህኤ እናማዕበለ ይኸይድ ሰለ ዘሎ ኣብ ሃገረ ዳንማርክ ጨንፈር ናይ ምቋም ዘድሊ ምድላዋት ምግባር ሽማገለ ጨንፈር ብንጥፈት ክትዋሳእ ኣስሚሮምሉ ፡ ኣብዚ ወርሒ እዚ ዝተሰዉኡ ብጾትን ቤተሰብን ዝኽሪ ብምግባር ኣኼባ ብዉህደት ተዛዚሙ።
መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ኣማኑኤል ኢያሱኸ ቐጠር ድያ መበገሲቱSaturday, 30 November 2019 10:09 Written by ድራር መንታይ
“ሓሳውስ ምስክሩ የርሕቕ” ይብል ምስላ ኣበው። ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ናይ መበል 29 ዓመት ቁ.76 ናይ ዕለት 28 ሕዳር 2019 ሕታማ፥ ኣብ ዘውጸኣቶ ጋዜጣዊ መግለጺ”ዕብዳን ቐጠርን ውጥን ኲናት 2019ን” ብዝብል ዝጸሓፈቶ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ እዩ።
“ቐጠር፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ካብ መሬት ሱዳን ኣንጻር ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ተበግሶ ብዛዕባ ዝነበረት ተጻብኦታት ዝተዋህበ መግለጺታት ዝዝከር’ዩ። ሱዳን ከም መድረኽ ሽበራዊ ሸርሕታት እናጸበበ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎናዮ ዓመት፡ ዕብዳን ቐጠር፡ ኣሸቀልታን ከደምታን እናዓረገ ስለዝኸደ፡ ሓድሽ ውጥን ቐጠር፡ እዚ ስዒቡ ዘሎ 10 ነጥብታት ዝሓዘ ሰነድ’ዩ።
እቲ ውጥን፡ ኣብ’ዚ 10 ነጥብታት ከይተሓጽረ፡ ናይ ምብራቕ ሱዳን “ቀቢላዊ ምንቛት” ዘጠቓልል’ውን እዩ።
- ፖለቲካውያን መራሕቲ ተቓወምቲ ስርዓት ኤርትራ ብምእካብ፡ መሳርዖም ኣስሚርካ ምድጋፎም።
- ኣተኲሮ ናብ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ኣንጻር ስርዓት ኤርትራ ምንዕዓቦም፡ መሳርዖም ከኣ ምውዳብ።
- ካብ እስላማውያን ተቓወምቲ ንስርዓት ኤርትራ ብምጥቃም፡ ኣብ ውሽጦም ሃይማኖታዊ ክብርታት ብምዝራእ/ብምስራጽ፡ ሃይማኖታዊ ቅኒት ምህራም፡ ንኣስላም ኣንጻር ካልኦት ምንዕዓብ።
- ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቀቢላዊ ጽልኢ ምዝራእ።
- ጽርግያ ኤርትራ፡ ኣንጻር ስርዓት ኤርትራ ተቓውሞታትን ኣድማታትን ምእንቲ ኪገብር፡ ንምድፍፋእ ምፍታን።
- ንስርዓት ኤርትራ ዝቃወሙ ሓይልታት “ኣል’እኽዋን ኣልሙስልሚን”፡ ኣብ ዓውዲታት ነተጒትን ምውዳድ ድብያታትን ቅትለት ኣገደስቲ ሰባትን ምስልጣኖም፡ ምድጋፎምን ምድላዎምን። ካብኡ ናብ ኤርትራ ሰዲድካ ስርሒታት ከምዝፍጽሙ ምግባር።
- ናይ ስርዓት ኤርትራ ጸለውቲ መራሕቲ ምቕንጻል።
- ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቁጠባዊ ከባቢታት ምዕናው።
- ተጻባኢ ዜና ምጽዓቕ።
- ኣብ ውሽጢ ኣህጉራዊ ውድባትን ናይ ወጻኢ ሃገራትን፡ ንፍጹም ስእነት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ሃገረ ኤርትራ ምግዋሕን፡ ሰነዳትን ቪድዮታትን ምስናቖምን። ዓጀብ ዘብል ውጥን!
(እቲ ንምብራቓዊ ሱዳን ዝምልከት “ቀቢላዊ ምንቛት”ን ዝርዝራቱን፡ ኣብ ቀጻሊ መግለጺታት ክቐርብ’ዩ።) ዓወት ንሓፋሽ! ሚኒስትሪ ዜና ኣስመራ - 28 ሕዳር 2019”
ቅድሚ ገለ መዓልትታት ኣብ ሱዳን ንናይ ዓሊ ቢታይ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተገብረሉ ሕክምናዊ ወጻኢታት ንወጻኢ ከይዱ ከምዝተሓከመ ዜናታት ሱዳን ገሊጸነኦ ነይረን። ስዒቡ ድማ ገለ ውድባት እቲ ቀደም ኣብ ኣስመራ ብጉዳይ ናይ ምብራቓዊ ሱዳን ዝነበረ ናይ ሰላም ስምምዓት ዝተፈራረሙን ብኡ መሰረት ከምዝጎዓዙን እውን ተወሳኺ ዜና ተዋሂቡ። ስርዓት ኢሰያስ ብኹሉ ጎድንታቱ ደጊም ኣብ ናይ ተስፋ ምቚራጽ ምእታው ዘርኢ ምልክታት እዩ።
ቅድም ክብል ንኹሉ ሓጢኣት ኣብ ልዕሊ ክሳድ መንግስቲ ኣመሪካ ብምውራድ እንታይ ዘይበለ። ንእስራኤል ውን ሓንሳብ ሸበብ ኣቢሉዋ ነይሩ። ሎሚ ድማ ኣንጻር ቐጠር ዛዝዩ ነዚ ልዕል ኢሉ ብመግለጺ መልክዕ ወጺኡ ዘሉ ክኸስስ ይርከብ። ንምዃኑ እዚ ጨቛኒ ስርዓት እዝስ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕን መከራን ጨኾናንከ እዞም ከም መፋወኒ ዘቕርቦም ዘለዉ ዲዮም ከምኡ ግበር ኢሎሞ? ወይ ነቲ ንሱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕን ጭፍጨፋን ብርግጽ ንህዝቢ ኤርትራ ዘርብሕን ዝሰርሕን ኮይኑ ዲዩ ዝስመዖ ዘሎ? ብሓቂ ዘስደምም እዩ።
እቲ በብግዚኡ ንስልጣኑ ዘናውሕን፥ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጎብለል ኮይኑ ክዕንትርን ብማለት ዝገብሮ ዝነበረ ምትኹታዃት ኩሉ ምስ ፈሸሎ ኣመሪካ ዘርያትኒ፥ ኢስራኤል ሰልያትኒ፥ ቐጠር ደገመትኒ ክብል ለይቲ ምስ መዓልቲ የህተፍትፍ ኣሎ። እዚ ናይ ምብራቕ ሱዳን ቀቢላዊ ምንቛት ንሱ ባዕሉ ንጨቛኒ ስርዓት ዑመር በሺር ከዳኽም ክብል ዝፈጠሮ ክንሱ፡ ከመይ ኢሉ ኢዩ ናብ ቐጠር ዘሳብቦ ዘሎ።
እቲ ሰራዊት ምክልኻል ሃገረ ኤርትራ ዘይረኸቦ ሓለፋታትን ብጥሙይ ከብዱን ጥራይ ዝባኑን ፥ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ድቃስ ዝኸልኡ ተቓወምቲ ውድባት እናዓንገለ ኣብ መሬት አርትራ ዝሕብሕብ ዝነበረ ረሲዕዎ ድዩ ንቐጠር ዘላግበላ። መን ድዩ ናይ ቅንጸላታትን ሽበራን ተግባራት ዘካይድ ዝነበረን ዘሎን? ርሑቕ ከይከድና ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ንናይ ኣሰና ረድዮን ተለቪዝዮንን ልሳን ውጹዕ ህዝቢ ኮይና እተቃልሕ ዘካይድ ኣማኑኤል እያሱ ኣብ ልዕሊኡ ዝተሃቀነ መጠቃዕቲ ቐጠር ዲያ ፍሒሳቶ ወይ ኣሊማቶ?
ስርዓት ኢሰያስ እምበኣር ንስልጣኑ ክብል ዝገብሮ ሽበራዊ ስርሓት፡ ወዮ ደኣ ህዝብና ምስማዕ ኣብዩ እምበር፡ ሎሚ ዝጀመሮ ዘይኮነስ ከሎ ገና ብግስ ከይበለ ንመቓልስቱ እንዳበልዐን ንተጋደልትን መሪሕነትን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እናቐንጸለ፡ ዝመጸ ባእታ ኢዩ። እዚ ናይ ፈራሓት ስጉምቲ እዚ ነቲ ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ተቓዋሚ ሓይሊ ንምርዓድን፥ ንምሽቚራርን ዝፍጽሞ ዘሎ ምዃኑ ርዱእ እዩ።
እወ! ነዚ ከምዚ እኩይ ስራሓት ከካይድ ዝሕግዞ ምኽንያት ኣለዎ። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እዚ ሓይሊ ተቓውሞ ጥርኑፍ ስለዘይኮነ፡ በብሓደ ስጉምቲ ምስ ዝወስድ ኩሉ ይርዕድን ይፈርህን ዝብል ሓሳብ ኢዩ። እቲ ቀንዲ ዕላማ ድማ ደጋፍን ተቓዋምን ኣብ ንሓድሕዱ ክተፋነንን ክተሃራረምን ሓድነት እቲ ህዝቢ ላሕሊሑ ምስምማዕ ክስእን ዝምህዞ ዘሎ ውጥን እዩ። እንተኾነ ኢሰያስ ኣይተረደኦን እምበር፡ ከምዚ ዝዓይነቱ ተግባራት ነቲ ደምበ ተቓውሞ መሊሱ ከም ዘደልድሎን ክጠራነፍን እዩ ዝገብሮ እምበር፡ ርዒዱን ፈሪሁንሲ ንመሰሉ ህይወቱ እውን ክሕልፍ ድሉው ምዃኑ ይዝንግዖ ኣሎ።
ደጊም ደምበ ተቓውሞ ነዚ “መለበምን ኣይግበርካ መለበምን ኣይኽላእካ” ዝበሃል ምስላ፡ እንቋዕ ደኣ ሞት ኮይኑ ኣይመጸ እምበር፡ ኣብ ልዕሊ ሓውና ተቓላሳይ ኣማኑኤል እያሱ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ኩሉ ደላይ ለውጢ ኤርትራዊ ንኽሓስብን፥ እንታይ ክገብር ከምዘለዎ ክበላሓትን ዘበራብርን ዝሕብርን እዩ። ሎሚ ኩሉ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ማሕበራትን፥ ምንቅስቓሳትን ናተይ ናትካ ምባል ገዲፉ ናይ ሓባርና ኢሉ ሓደ ንኹሉ ዝሓቊፍ ሰፊሕ ናይ ሓባር ጽላል ብዝቐልጠፈ ክምስረት ኣለዎ።
ሓድነትና፡ ዲክታተር እንስዕረሉ፡ መሳርሒናThursday, 28 November 2019 09:54 Written by ኣሮን ናኦድ
ዲክታቶራት ካብ ዝፈርሕዎ ብዙሕ ጉዳያት፡ ናይቲ ዝጭቁንዎ ህዝቢ ሓድነት ቀንዲ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብቲ ናይ ወጽዓ ወንበሮም ምእንቲ ዕድሚኦም ከናውሑ ፍሉይ ቆላሕታ ሂቦም ዝሰርሕሉ ብዝተጸንዐን ቀጻልን ኣገባብ ናይቲ ዝገዝእዎ ህዝቢ ሕድሕዳዊ ምትእምማን ኣዳኺምካ ምፍልላዩ እዩ።
ዲክታቶራት ሓድነት ህዝቢ ንምብታንን ናይ ሕድሕድ ምትእምማኑ ንምድኻምን ዝመርጽዎ ቀንዲ ሜላ ነቲ ብግቡእ ምምሕዳርን ምጽውዋርን ክተሓዝ እንከሎ ናይ ህዝቢ ዓቕሚ ምንጭን መልክዕን ዝኾነ ብዙሕነት ምምዝማዝ እዩ። ካብቶም መግለጺ ብዙሕነት ህዝብና ዝኾኑ ሃይማኖት፡ ባህሊ፡ ቋንቋ፡ ጾታ፡ ከባብያዊ ኣሰፋፍራ፡ ዕድመ፡ ናይ ስራሕ ምክፍፋል፡ ገጠርን ከተማን ካልእን እቶም ቀንዲ ከም ጉጅለ ህግዲፍ ዝኣመሰሉ ዲክታተራት ሓድነት ህዝቢ ንምልሕላሕን ምድኻምን ዝጥቀምሎም መዳያት እዮም።
ዲክታቶራት ነዚ ቀጻልነቶምን ዘይቀጻልነቶምን ዝውስን ዕማም ብሃንደበት ዝፍጽምዎ ዘይኮነ፡ “ኣይናይ እዩ ብቐሊሉ ተባሊሑ ሓድነት ህዝቢ ዝብትን?” ዝብል ሕቶ ዝምልስ እኩይ መጽናዕቲ ብምክያድ፡ ነዚ ዝበቅዕ በታኒ ዓቕሚ ሰብ ብምምዳብን ርቡሕ ንዋት ብምስላዕን እዩ። ኣብ ኣተገባብራ ከኣ ንሓንሳብ ንሓደ ስምዒት ንበይኑ መዚዞም ሰማይ ኣዕሪጎም ይጥቀሙ። ብድርብ ዝጥቀምሉ ግዜ እውን ኣሎ። በቲ ቅድም ዝሓዝዎ ሜላ ምድማዕ ምስ ሰኣኑ ከኣ እዋናዊ ኩነታት ርእዮም ካልእ መንገዲ ይቕይሱ። ኣብዚ እኩይ ተግባሮም ከምቲ ዝደልይዎ ከድምዑ ዝኽእሉ ግና እቲ ህዝቢ ነቲ ጉዳይ ክነቕሓሉ ክሳብ ዝኽእል ጥራይ እዩ። ህዝቢ ኣብ ልዕልቲ ምስጢር ሓያልነቱ ዝኾነ ሓድነቱ ዝእለም ተንኮል ምዃኑ ምስተረደአ ግና፡ ወዮ ዲክታተር ውዲታቱ ተቓሊዑ፡ ኣብ ጐልጐል ዝወግሖ ዝብኢ እዩ ዝኸውን። ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ዳርጋ ኩሉ ብዝበሃል ደረጃ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘሕዝንን ኣብ ቃልሲ ክትሕርን ዝድርኽን ኩነታት ኣስተብሂሉ፡ “ህግዲፍ ንጥፍኣተና ዝተላእከ ጉጅለ እዩ” ክብል ምኽኣሉ ከኣ ናይዚ ኣብነት እዩ።
ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ሓደ እምነት መጥቃዕቲ ክፍጽም እንከሎ፡ እቶም ካለኦት ኣመንቲ “እዚ ንዓና ዝምልከት ኣይኮነን” ብዝብል ድምጾም ክሓብኡ እዩ ዝጽዕር። እዚ ኣብቲ ህዝቢ ምድግጋፍን ሓድነትን ከይዓኩኽ ካብ ዝብል ዝጥቀሞ ሜላ እዩ። ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ኣብ ኦርተደኩሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኢዱ ኣእትዩ ክሳብ ምምዛዝን ምውራድ ፓትርያርክታት ኣብ ዝበጸሓሉ፡ እቲ ካልእ እምነታት ዝስዕብ ህዝቢ ድምጹ ከየስምዕ ጉጅለ ህግዲፍ “ንዓኻትኩም ስለ ዘይምልከት ኣፍኩም ሓዙ” ዝትሕዝቶኡ ስቱር ምልዕዓላት ኣካይዱ። ቀጺሉ ኣብ ጉዳይ ምስልምና ኣትዩ ቤት ትምህርቲ ምዕጻውን ምእሳር ዓገብ ንዝበሉ መራሕትን ሰዓብትን ምስ ኣካየደ፡ ናብቶም ካለኦት ኣመንቲ ዝነዝሖ ተመሳሳሊ ሰላሕታዊ መልእኽቲ ነይሩ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ትካላት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ክወርስ እንከሎ እውን ከምኡ።
እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሕልሚ ህግዲፍ እዩ። ብግብሪ ግና ሕልሙ ከምቲ ዝደልዮ ኣይተጋህደን። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ “ጽባሕ እውን ነዓይ” ብዝብል ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮኑ እቲ መርኣያ ከፋፊልካ ግዛእ ዝኾነ ወጽዓ ናብ ኩሉ ከም ዝልሕም ናይ ግድን ምንባሩ ተረዲኡ ኣንጻርቲ ኣብ ኩለን ሃይማኖታዊ ትካላት ዝተፈጥረ በደል ብሓባር፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ኣብ ወጻኢ ብልዑል ድምጺ “ዓገብ” ይብል ኣሎ። እዚ ንዝርደኦ ስርዓት ኢደእግሩ ኣኪቡ ስልጣን ናብ ዋናኡ ህዝቢ ከረክብ ዘጠንቅቕ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ግና ሓንሳብን ንሓዋሩን ስለ ዝሰኸረ፡ በዘይካቲ ንሱ ዝሓስቦ ብጋህዲ ይኹን ብስዉር ዝንገሮ መልእኽቲ ዝቕበል ኣይኮነን።
ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ብዘይካቲ እዚ ኣቐዲሙ ዝተዘርዘረ ብዙሕነትና፡ ጉጅለ ህግዲፍ ሓድነት ህዝብና መፍረሲ ከይጥቀመሉ ክንገብሮ ዝግበኣና ጥንቃቐ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ሓድነትና ናይ ምድልዳል ሓላፍነት እውን ኣሎና። ህግደፍ ፖለቲካዊ ኣተሓሳባና ከይሰጥም እውን ካልእ ዝሰርሓሉ እዩ። ገሌና ደገፍቲ ገሌና ተቓወምቲ ተበሃሂልና ክንናቖት ይሰርሕ። ገሌና ህግድፍ መወዳድርቲ ዘየብሉ ዲክታተር ስለ ዝኾነ ክውገድ ኣለዎ ክንብል፡ ገሌና ከኣ ከምቲ ንሱ ክበሃለሉ ዝደልዮ ሃገር ዘምጸአን ሃገር ዝሕሉን ንሱ ስለ ዝኾነ ይንበረልና ደኣ ክንብል ይጽበ። ነቲ ኣንጻር ወጻዒ ፖሊሲ ህግዲፍ ዝቃለስ ዘሎ ኣካል ገሌና ናይ ለውጢ ሓይሊ፡ ገሌና ድማ ናይ ወያነ ልኡኽ ወይ 5ይ መስርዕ ክንብሎ እሞ ኣቕጣጫና ስሒትና ክንበኣሰሉ ይደልን ይሰርሓሉን።
ሎሚ ግና ህግዲፍ ኣብዚ መዳይ እዚ እውን ተሳዒሩ እዩ። ንህግዲፍ ዝድግፍ፡ ዝንእድ፡ ይንበረልና ዝብል ድምጺ ኣዝዩ ቅሂሙ እዩ። እቲ ኣዝዩ ትሑት ሰብ ከይሰምዖ እንዳፈረሐ ንህግዲፍ ዝንእድ ድምጽታት ብብሕታዊ ረብሓታትን ሓለፋታት ዘውህብ ስልጣንን ዝተላዕጠጠ እዩ። ብኣንጻሩ እቲ ህግዲፍ ዲክታተርን ጸረ-ህዝብን እዩ፡ ህግዲፍን ናይ ጭቆና መሳርሒ ትካላቱን ይወገዱ፡ ኣብ መቓብሩ ከኣ ሕገ-መንግስታውን ብዙሕነታውን ዲሞክራስያዊ ስርዓት ይተኸል ዝብል ድምጺ ኣብ ኩሉ ኤርትራውያን ዘለዉሉ ከባብታት ዓለም ይሃምም ኣሎ። እቲ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኣንጻር ህግዲፍ ዝካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ክሳብ ክንደይ ብዙሓት የሳትፍን ብኤርትራዊ ብዙሕነት ይውቅብን ከም ዘሎ ምዕዛብ ይከኣል። ስለዚ ሓድነትና፡ ዲክታተር እንስዕረሉ መሳርሒና ስለ ዝኾነ፡ ኣትኪልና ክንሰርሓሉ ዝግበኣና ናይ ምዕዋትና ቅደመ-ኩነት እዩ።


text:
ሚኒሰተር ጉዳያት ወፃኢ፡ ዕርቂ ኢትዮ-ኤርትራ መንጎኛ ኢዱ ኣይሓወሰሉን
ወሃቢ ቃል ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣይተ መለስ ኣለም፡ ኣብ ቀረባ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ ዝተበፅሐ ዕርቅን ዝተፈረመ ውዕል ሰላምን ሳልሳይ አካል ኢዱ ዝሓወሰሉ ከምዘይነበረ ገሊፆም።
እቲ ቤት ፅሕፈት፡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣብ ዝሓለፉ 100 መዓልታት ዘሳኽዑዎም ዲፕሎማስያዊ ርክባት ኣብ ዝዘከረሉሉ መግለፂ፡ ብፍላይ ምስ ኤርትራ ንነዊሕ እዋን ዝፀንሐ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ንከብቅዕ ኣብይ ኣሕመድ ዓብይ እጃም ከምዝተፃወቱ ሓቢሩ።
እቲ ከይዲ ዕርቂ፡ ዝኾነ ናይ ወፃኢ ሓይሊ ኢድ ኣእታውነት ከምዘይነበሮ ድማ ወሲኹ ሓቢሩ።
"ኣብዚ ሽምግልና ዝኾነ ኢዱ ዝመለሰ ሳልሳይ አካል ኣይነበረን" ኢሎም እቶም ወሃቢ ቃል።
ቅድሚ ምፍራም እቲ ስምምዕነት፡ ሕቡራት ዓረብ ኢሚሬትስ ዝኣመሰላ ሃገራት ሰላም ንክፍጠር ፃዕሪ ይገብራ ከምዝነበራ ይዝረብ።
ከሃሊጅ ታይምስ ዝተብሃለ ሎሚ መዓልቲ ዝወፀ ፍሉጥ ጋዜጣ እታ ሃገር ግና፡ ዕርቂ ኢትዮ ኤርትራ ኣብዚ ንክበፅሕ ሚኒሰትር ጉዳያት ወፃኢ ወርቅነህ ገበየሁ ንሕቡራት ዓረብ ኢሚሬትስ አመስጊኖም ምዝራቦም ፀብፂቡ።


text:
ሀ. ዓለመ መላእክት
እግዚአብሔር ኣብ ዓሠርተ ከተማታት ሚእቲ ነገድ ገይሩ ብዕለተ እሑድ (ሰንበት) ምስ ፈጠሮም ተኸወሎም። ንሳቶም ኸኣ “መን ፈጢሩና፧ ካበይ’ከ መጺእና፧” ኢሎም ኪሓቱ ጀመሩ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ሳጥናኤል “አነ ፈጠርክዎሙ ለፍጡራን፡ ንፍጡራን ኣነ ፈጢረዮም” ብምባል፡ ፈጣሪኦም ምዃኑ ገለጸሎም። ገሊኦም ኪስዕብዎ እንከለዉ፡ ገሊኦም ግና ተቓወምዎ። በዚ ድማ ኣብ መንጎ መላእኽቲ ብሰንኪ ክሕደት ሳጥናኤል ክርክር ኮነ። ኣብ መወዳእታ ኸኣ እግዚአብሔር ተገሊጽሎም ኣቦ ሓሶት ዝኾነ ሳጥናኤልን ሠራዊቱን ናብ ዘለዓለም ፍርዲ፡ እቶም ኣብ “ንቁም በበህላዌነ እስከ ንረክቦ ለአምላክነ/ ንኣምላኽና ክሳዕ እንረኽቦ ኣኣብ ዘሎናዮ (ኣብ ሃይማኖትና) ንጽናዕ” ዚብል ስብከት ሊቀ መላእኽቲ ቅዱስ ገብርኤል ኣሚኖም ንዚጸንዑ ድማ ዘለዓለማዊ ኽብሪ ሃቦም። (ራእ. 12፡7-8፣ ኢሳ. 14፡15)።
1. ኣብ ዘመነ ብሉይ ዝነበሩ ቅዱሳን ሰባት
ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ ሰባት ኣብ ኣርባዕተ ዘመናት ነበሩ፦
1. ዘመነ አበው
2. ዘመነ መሳፍንት
3. ዘመነ ነገሥት
4. ዘመነ ነቢያት (ካህናት)
1.1 ዘመነ አበው
ካብ ኣዳም ክሳዕ ኖኅ ዘሎ 2256 ዓመታት ኪኸውን እንከሎ፡ ካብ ኖኅ ክሳዕ ሙሴ ዘሎ ኸኣ 1600 ዓመታት ብድምር ካብ ኣዳም ክሳዕ ሙሴ ዚነበረ 3856 ዓመታት ዘመነ አበው ወይ ኸኣ ዘመነ ሕገ ልቡና ይብሃል። ደቂ ሰባት ብሕገ ልቡና ማለት በቲ እግዚአብሔር ኣብ ልቦኖኦም ዘቐመጠሎም ሕጊ ዝምርሑ ዝነበሩ ዘመን እዩ።
ኣብዚ ዘመን እዚ ዝነበሩ ዕሥራን ክልተን አበው ካብ ኣዳም ጀሚሮም ክሳዕ ያዕቆብ ዘለዉ እዮም።
1.2 ዘመነ መሳፍንት
‘መስፍን’ ማለት ገዛኢ፡ ዳኛ እዩ። እስራኤላውያን ካብ ባርነት ግብጽ ብኃያል ቅልጽም ተኣምራት እግዚአብሔር፡ ብመሪሕነት ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤልን ሊቀ ነቢያት ሙሴን ወፂኦም፡ ኣብታ መዓርን ጸባን እተውኅዝ (ሕገ ኦሪትን ሕገ ወንጌልን ዚሥርዓላ) ንኣቦታቶም ኣብርሃም፡ ይስሓቅን ያዕቆብን ከውርሶም ቃል ዚኣተወሎም ቦታ ምስ ኣተዉ፡ ብፍላይ ድኅሪ ሞት መስፍን ኢያሱ ናብ ኣማልኽቲ ኣሕዛብ እናተሳሕቡ ንፈጣሪኦም እግዚአብሔር የቘጥዑ ነበሩ። ንሱ ኸኣ ምእንቲ ኺምለሱ ኢሉ ንምርኮ ኣኅሊፉ ይህቦም እሞ ተጨኒቖም ናብኡ ምስ ተመልሱ ግና መሳፍንቲ ኣተንሢኡ ካብ ኢድ እቶም ዘሳቕይዎም የናግፎም ነበረ። በዚ መሠረት እግዚአብሔር ካብ ኢያሱ ክሳዕ ሳሙኤል ኣብ 450 ዓመት ኣተንሥአ። መሳ. 2፡16፣ 21፡25፣ ግብ 13፡20
እቶም መሳፍንቲ ኸኣ እዚኦም ዝስዕቡ እዮም፦
1. ኢያሱ
2. ጎቶንያል (መሳ. 3፡7-11)
3. ናኦድ (መሳ. 3፡12-30)
4. ሴሜጌር (መሳ. 3፡31)
5. ነቢይት ዲቦራን ባርቅን (መሳ. 4፡1-24)
6. ጌዴዎን (መሳ. 6፡8)
7. ኣቤሜሌክ (መሳ. 3፡31)
8. ቆላ (መሳ. 10፡1-2)
9. ኢያዕር (መሳ. 10፡3-5)
10. ዮፍታሔ (መሳ. 11፡10)
11. ኣብዘን (መሳ. 12፡8-10)
12. ኤሎም (መሳ.12፡110
13. ኣብዶን (መሳ. 12፡13-15)
14. ሶምሶን (መሳ. 13፡16)
15. ኤሊ (1ይ ሳሙ. 4፡18)
16. ሳሙኤል (1ይ ሳሙ. 7፡15)
ዘመነ መሳፍንት ካብ ዘመነ አበው ዝያዳ ናብ አማናዊት ቤተ ክርስቲያን ዚቐረበ እዩ። ምኽንያቱ፦
1. ሕገ ኦሪት ዚተዋህበሉ ዘመን ብምዃኑ
2. ታቦተ ሕግ ዚተዋህበሉ ዘመን ብምዃኑ
3. ደብተራ ኦሪት ዚተተኽለትሉ ዘመን ብምዃኑ (ዘፀ. 26)
4. ቀኖና በዓላት ዚተጀመረሉ ዘመን ብምዃኑ (ዘሌ. 23)
5. ካህናት ብሕጊ ዚተሾሙሉ ዘመን ብምዃኑ (ዘፀ. 28)
6. ንዋያተ ቅዱሳት ኪሥርሑሉ ዚጀመሩሉ ጊዜ ብምዃኑ (ዘፀ. 27፡3)።
ኣብ ዘመኑ መሳፍንት ዝነበሩ ምሳሌታት ቤተ ክርስቲያን
1. ደብተራ ኦሪት ምሳሌ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን
2. ሌዋውያን ካህናት ምሳሌ ካህናት ሓዲስ ኪዳን
3. መሥዋዕት ገንሽል ምሳሌ መሥዋዕት ሓዲስ ኪዳን (ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን)
4. በዓላት ኦሪት ምሳሌ በዓላት ቤተ ክርስቲያን
1.3 ዘመነ ነገሥት
ሕዝበ እስራኤል፡ ነቶም ኣብ ዙርያኦም ዝነበሩ ነገሥታት ኣሕዛብ ብምርኣይ ንካህን ሳሙኤል “ንጉሥ ኣንግሠልና” ኢሎም ሓተትዎ። ንሱ ኸኣ ብትእዛዝ እግዚአብሔር ንሳኦል ወዲ ቂስ ኣንገሠሎም።
እዚ ዘመነ ነገሥት ንኣርባዕተ ሚእቲ ዓመታት ዚኣክል ጸንሐ (ካብ 4000 ክሳዕ 4400 ዓመተ ዓለም)
ኣብዚ ዘመን’ዚ ሳኦል፡ ዳዊት፡ ሰሎሞን፡ ሮብዓም ኸኣ ነገሡ።
ኣብ’ዚ ዘመን እዚ ንሎሚ ዘሎ ኣሠራርሓ ቤተ ክርስቲያን መሠረት ዚኾነ ዘመን እዩ ነይሩ። ኣብ ደብተራ ኦሪት (ድንኳን) ዝነበረት ታቦተ ጽዮን ናብ ቤተ መቅደስ ኣተወት። ንጉሥ ዳዊት ኣብ ቤተ መቅደስ በብሳምንቶም ዘገልግሉ ካህናትን መዘምራንን ብምምዳብ፡ ሎሚ ንእንጥቀመሉ ሥርዓት መሠረት ኣቐሚጡ እዩ።
ኣብ ዘመን ንጉሥ ሮብዓም መንግሥቲ እስራኤል ኣብ ክልተ ተመቕለት (2ይ ነገ. 12፡1-18)። እቶም ክልተ ነገዳት (ነገደ ብንያምን ነገደ ይሁዳን) ሰፈሮም ኣብ ደቡብ ፍልስጥኤም ኮይኑ ርእሰ ኸተማኦም ኢየሩሳሌም ኮይኑ ንጉሦም ድማ ሮብዓም ነበረ። እቶም ዓሠርተ ነገዳት ድማ ኣብ ሰሜን ፍልስጥኤም ሰፊሮም፡ ኣብ ሰማርያ ርእሰ ኸተማኦም ሴኬም ገበሩ። ንጉሦም ከኣ ኢዮሮብዓም ኪኸውን እንከሎ፡ መንግሥቶም ድማ መንግሥቲ እስራኤል ተባህለ። (1ይ ነገ. 12፡25)
ነሓድሕዱ ዚተመቓቐለ ሕዝቢ፡ ንመጥቃዕቲ ጸላእቱ ዝተቓልዐ ስለዝኾነ፡ እቶም ኣብ ሰሜን ዝነበሩ እስራኤላውያን ብመሪሕነት ንጉሥ ሰልምናሶር ብኣሶራውያን ተወጊኦም ተማረኹ። (1ይ ነገ. 17) እቶም ኣብ ደቡብ ዝነበሩ እስራኤላውያን ኸኣ ብመሪሕነት ናቡከደነፆር ብባቢሎናውያን ተወሩ። ኢየሩሳሌም ዓነወት፡ ቤተ መቅደስ ፈረሰ፡ እስራኤላውያን ድማ ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ተወስዱ።
1.4 ዘመነ ነቢያት (ካህናት)
እዚ ዘመን እዚ ካብ 586 ዓ.ቅ.ል.ክ. ክሳዕ ልደተ ክርስቶስ ንዘሎ ጊዜ የጠቓልል። እዚ ኸኣ ንጉሥ ኣይሁድ ሴዴቅያስ ኣብ ምርኮ ባቢሎን ድኅሪ ምማቱ ኣብ 2ይ ዜና. 36፡1-16 ተጠቒሱ ዘሎ ጊዜ ማለት እዩ።
ነቢያት፦ ብሓፈሻ ናይ እግዚአብሔር ነቢያትን ነቢያት ሓሶትን (ነቢያት ጣዖትን) ተባሂሎም ኣብ ክልተ ይኽፈሉ። ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ እንረኽቦም ነቢያተ እግዚአብሔር ናይ ቃል ነቢያትን ናይ ጽሑፍ ነቢያትን ኢልና ኣብ ክልተ ንኸፍሎም። ናይ ጽሑፍ ነቢያት ብመዓርጎምን ብቕዓቶምን ዓበይትን ደቂቅን (ንኣሽቱን) ይብሃሉ። ናይ መጀመርታ ናይ ብሉይ ኪዳን ነቢይ ኣዳም፡ ናይ መወዳእታ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ ፡ ሊቀ ነቢያት ድማ ነቢይን መስፍንን ዚነበረ ሙሴ እዩ።
ካህናት፦ እግዚአብሔር ፍሉይ ክህነት ካብ ዝሃቦም (ንኣብነት ኣዳም፡ መልከ ጼዴቅ . . .) እንተ ዘይኮይኑ፡ ክህነት ኣብ ብሉይ ኪዳን ብመሪሕነት ኣሮን ንሌዋውያን ጥራይ እዩ ዚወሃብ ነይሩ። ቅዱስ ፍቓዱ ኾይኑ እግዚአብሔር፡ ንሙሴ ኃዉ ኣሮንን ደቁን ካህናት ኪኾኑ ኣዘዞ እሞ ኮኑ ኸኣ። (ዘሌ. 8፡1) ክህነት ከይተዋህቦም ንኣገልግሎት ክህነት ዚተላዕሉ ሰባት ተቐጺዖም እዮም። (ዘኍ. 26፡18-20)
እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን ዝምህሩ ነቢያትን ካህናትን እናለኣኸ እኳ እንተመሃሮምን እንተ ገሠፆምን፡ ልቦም ኣትሪሮም ስለዘይተመልሱ ተቐጽዑ። (2ይ ዜና 36፡11-21፣ ኤር. 39፡1-10)ንጉሥ ባቢሎን ናቡከደነፆር ንኸተማ ኢየሩሳሌም ኣዕነዋ፡ ንሕዝባ ብሴፍ ኣጥፍኦም፡ ንዋያተ ቅድሳት ወሲዱ ኸኣ ዚተረፈ ቅዱሳት መጻሕፍትን ኣቃጸለ። ነቶም ካብ ሞት ዝተረፉ ከኣ ማሪኹ ወሲዱ ባሮት ገበሮም።
ኣብ ባቢሎን ተማሪኾም እንከለዉ እውን ሕዝቡ ኪጠፍኡ ዘይደሊ እግዚአብሔር፡ ብነቢያቱ ገይሩ ተስፋ ይህቦም ነበረ። ካብቶም ተማሪኾም ዚኸዱ ነቢያት በዓል ሕዝቅኤል፡ ዳንኤልን ሠለስቱ ደቂቅን ክኾኑ ከለዉ፡ ኣብ ባቢሎን ካብ ዝተወልዱ ኸኣ በዓል ዕዝራ፡ ሓጌ፡ ዘካርያስ፡ ንጉሥ ዘሩባቤልን ካህን ኢያሱን ይርከቡዎም።
ድኅሪ ናይ ሰብዓ ዓመት ምርኮ፡ ዘመነ ሚጠት ኮይኑ ተማሪኾም ዝነበሩ ተመልሱ፡ ቐጽሪ ኢየሩሳሌም ከኣ ተሓንፀ። (ዕዝ. 1፡1-14)
ድኅሪ ምርኮ ባቢሎን እቶም ናብ ሃገሮም ዘይተመልሱ እስራኤላውያን ምኵራብ (ቤተ ጸሎት) ሠሪሖም፡ ሃይማኖቶም ዓቂቦም ኣብ ዚተፈላለየ ሃገራት ይነብሩ ነበሩ። እቶም ናብ ሃገሮም ዝተመልሱ ኸኣ ብናጽነት ኪነብሩ ዕድል ስለዘይረኸቡ መሊሶም ብፋርስ ተወሩ። ቀጺሎም እውን ካብ ከባቢ 330 ዓ.ቅ.ል.ክ. ጀሚሮም ሮማውያን ምስ ገዝኡዎም ዝበዝኀ ሥርዓቶም፡ ባህሎምን ምምኅዳሮምን ተቐይሩ እዩ።
መጽሐፈ መቃብያንን ካልኦት መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያንን ከም ዝነግሩና፡ ኣብ’ዚ ዘመን እዚ ካብ ዝተላዕሉ ሰባት፡ ደቂ መቃቢስ (መቃብያን) ስለ ሃይማኖቶምን ሥርዓቶምን ብዙኅ ተቓሊሶም እዮም። ነቶም “ትንሣኤ ሙታን የልቦን” ዝብሉ ዝነበሩ መናፍቃን (ሰዱቃውያን) እውን መልሲ ሂቦሞም እዮም።
ብሓፈሻ ነቢያትን ካህናትን ቅድሚ ምርኮ፡ ኣብ ጊዜ ምርኮ ኾነ ድኅሪ ምርኮ ንሕዝቢ እናመኸሩ ምስ እግዚአብሔር ብምትዕራቕ የገልግሉ ነበሩ። ብዝበለጸ ኸኣ ብዛዕባ ዘመነ ሓዲስ፡ ትንቢት እናተነበዩን ሱባኤ እናቘጸሩን ተስፋ ድኅነት ይሕብሩን ይጽበዩን ነበሩ።
እንሆ ድማ እቲ ልዑል እግዚአብሔር ድኅሪ 5500 ዓመት ንኣዳም ካብ ባርነት ሲኦል፡ ካብ ማእሰርቲ ዲያብሎስ ናጻ ከውፅኦ ምዃኑ ዝሃቦ ተስፋ፡ ዝፍጸመሉ ጊዜ ኣኸለ። (ገላ. 4፡4) ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ፍጹም ሰብ ዝኾነሉ ዘመን ኣብ ዘመነ ካህናት እዩ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይ ኣብታ ኢየሱስ ዝተወለደላ ቅድስቲ መሬት ዝፈጸመዎ ታሪኻዊ ሓዋርያዊ መገሻን ምስ ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣተናጎራስ ዘካየድዎ ታሪኻው ርክብ ዝኽሪ መበል 55 ዓመት፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ጳውሎስ ሻድሻይ ኣብ ኢየሩሳሌም ናብ ዝርከብ ባዚሊካ ቅዱስ መቓብር ማእለያ ብዘይብሉ ሕዝቢ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ብበሪ ደማስቆ ኣቢሎምን ብናይ ቅድስቲ መሬት ታሪኻዊ ቦታታት እናቋረጹ ዘካየድዎ ምብጻሕን፡ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝፈጸሞ ሓዋያዊ መገሻ ኣብ ቅድስቲ መሬት ዘይርሳዕ እዩ፡
ናይ ጸሎትን ንስሓን ጉዕዞ
ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይ እቲ ካብ ዕለት 4 ጥሪ ክሳብ ዕለት 6 ጥሪ 1964 ዓ.ም. ኣብቲ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ዘካየድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ኣብ ቅድስቲ መሬት፡ ናይ ጸሎትን ንስሓን ጉዕዞን ኣብቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ክርስቲያናዊ መልእኽቲ ሒዙ ናብ ሮማ ንኽመጽእ ዝነቐለሉ ቅዱስ ስፍራ ኣካይዶም፡ እዚ ናብቲ መበቆል ክርስትና ዝዀነ ስፍራ ዘካየድዎ ምብጻሕ ዕለት 4 ጥሪ 1964 ዓ.ም. ንጉሆ ኣብ ኣማን መዕርፎ ነፍፈርቲ በጺሖም ኣብኡ ብናይ ዮርዳኖስ ንጉስ ሑስየን ኣቀባብላ ተገይሩሎም ዝጀመርዎን ከምዝነበረ ዘዘኻኸረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይ፥ “እዚ መገሻ’ዚ መንፈሳዊ ንግደት እዩ፡ ብጠቅላላ ናይ ኢየሱስ ሕይወት ካብ ምውላዱን ክሳብ ትንሳኤኡን ዕርገቱን ዘሎ ቅዱስ ታራኽ ኣሰር ዝኽተል ምብጻሕ እዩ፡ ኣብተን ኵለን ቅዱሳት ስፍራ እቲ ዓለም ክህቦ ዘይከኣሎ ኢየሱስ ንደቀ መዛሙርቲ ዝሃቦም ሰላሙ እንጽልየሉን፡ እዚ ሰላሙ ንሓድ ሕድኩም ተፋቐሩ ዝብል ትኣዛዙ መሰረት ዝገበረን እዩ፡ ነዚ ሰላም እዚ ንጽልይ፡ እንክብሉ ናብ ቅድስቲ መሬት ቅድሚ ምቃሎም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ከምዘስመሩሉ የዘኻኽር።
መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ መቓብር
ብከባቢ ውሕጂ ዮርዳኖስ ኣቢሎምን ብቤት ኣልኣዛር ኣብ ቤታንያ ሓሊፎም ኣብ ኢየሩሳሌም በጺሖምን ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ መቓብር መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም፡ እዋኑ እምበኣር ከስ ቀልብና ዝነቓቕሓሉ እዋን እዩ፡ ብግልጽን እውነተይና ስለ ናይ ዝሓለፉን ናይ ዘለዉን ናይ ዘለናን ኵላትና ሓጢኣትን ኣብ ታራሪኽ ኩሉ ስለ ዝተፈጸመ ሓጢኣት ጣዕሳን ንስሓን የድልየና።
ርክብ ምስ ብፁዕ ወቅዱስ ኣተናጐራስ
ኣብ ኢየሩሳሌም ምስ ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ በነዲክቶስን ምስ ናይ ኣርመን ስርዓት ምስ ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያክ ብፁዕ ወቅዱስ ደርደሪያንን ምስ ናይ ምስራቕ ስርዓት ምስ ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናንን ምስቶም ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይ ንኽራኸቡ ኢየሩሳሌም ምስ ዝኣተዉ ምስ ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣተናጐራስን ኣብ ደብረ ዘይቲ ታሪኻዊ ርክብ ኣካይዶምን ብሓባር ብላቲንን ብግሪክን ቋንቋታት ጸልዮም እቲ ኣብ 1054 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተመሓላሊፉ ዝነበረ ናይ ውግዘት ውሳኤ ክለዓል ዝብል ስምምዕ ከምዝፈጸሙን ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተን መግለጺ የዘኻኽር።
ቃል ሰላምታ ንናይ እስራኤል መንግስትን ሰበ ስልጣናትን
ጳውሎስ ሻድሻይ ዕለት 5 ጥሪ 1964 ዓ.ም. ኣብ እብራይስጣዊ ክፍሊ ከተማ ኢየሩሳሌም በጺሖምን ኣብ እምባ መጊዶ ምስ ናይ እስራኤል ሰበ ስልጣናት ተራኺቦም፡ ካብዛ ኣብ ዓለም እንኰን ፍልይትን ዝዀነት ዓበይቲ ታሪኽ ዝተፈጸመላ ናይ ኩሉ ኣማንን ኢኣማንን ናይቲ ናይ ቃል ኪዳን ሕዝቢ ኣብ ናይ ሰብኣዊ ሃይማታዊ ታሪኽ ዓቢይ ግደን ዘለዎን ሕዝቢ ትሑት ጸሎት ልመናና ናብ እግዚኣብሔር ነዕርግ ከምዝበሉ ዘዘኻኸረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ጲዮስ መበል 12ን ካልኣይ ውግእ ዓለምን
ኣብ ናዝሬትን ታግባን ጥብርያዶስን ኣብታ ኢየሱስ ስነ ብጽዕና ዝሰበኸላ ጐቦን፡ ኣብ ጐቦ ታቦርን ኩሉ በጺሖምን ናብ ኢየሩሳኤም ምስ ተመልሱ፡ ካብ ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲ እስራኤል ክሰናበቱ እንከለዉ፡ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 12 ኣብ እዋን ካልኣይ ውግእ ዓለም ፍጥረት ሰብ ንምድሓንን ነቶም ኣብ ከቢድ ጸገም ዝነበሩን ዝሳደዱን ዝቕተሉን ንዝነበሩ ሕዝብታት ንምድሓን ዝገበርዎ ጻዕርን ኩሉ ዘኪሮም፡ ኣብ ልዕሊ እዞም ዓቢይ ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 12 ዝንዛሕ ናይ ሓሶት ታሪኽ ብምቅላዕ፡ ብዙሓት ድሕሪ ምዝዛም እቲ ውግእ ናብ ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 12 መጺኦም እናነብዑ ስለ ዘድሓንዎም ዘመስገንዎም ውሑዳት ከምዘይነበሩ ከዘኻኽር እፈቱ ከምዝበሉን
መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ቤተልሄምን ምምላስ ናብ ሃገረ ቫቲካንን
ዕለት 6 ጥሪ 1964 ዓ.ም. ጳውሎስ ሻድሻይ ብላቲን ስርዓተ ኣምልዀ ክብረ በዓል ግልጸተ ዘእግዝእነ ኣብ ቤተ ልሔም ባዚሊካ ዘልደቱ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም፡ ኣብ ዓለም ሰላምን ውህደት ክርስቲያንን ክረጋገጽ ጸልዮም፡ ዳግም ምስ ብፁዕ ወቅዱስ ኣተናጐራስን ኣብ ኢየሩሳኤም ምስ ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናንን ተራኺቦም፡ ኣብ ምምላሶም እዚ ዘካየድክዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ውልቃውን መንፈሳውን መገሻ ጥራሕ ዘይኰነስ ንቤተ ክርስቲያንን ንመላእ ዘርኢ ሰብን ናይ ሓድሽ ኩነት ብጋሴ ምልክታ እውን ክኸውን ዝከኣል እዩ፡ ብዙሓት ዘስተዎልክምዎ እውን ይመስለኒ ከምዝበሉ የዘኻኽር።


text:
ምብጻሕ ፕረዚደንት ሳልቫኪር ማያርዲት ኣብ ኤርትራ፡ ምስ’ቲ ኣብ ዞባና ተራእዩ ዘሎ እወታዊ ምዕባለታት፡ ብሓባራዊ ርድኢት ንረብሓ ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምስራሕ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ፡ ዓቢ ኣገዳስነት ከምዘለዎ፡ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብረኣብ ገሊጹ።
ኣቶ የማነ ንማዕከናት ዜና ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መሕትት፡ ኤርትራ፡ ምስ ኩሉ ብዛዕባ ደቡብ ሱዳን ዘለዋ ኣፍልጦን ንዓወት ቃልሲ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝገበረቶ ኣበርክቶን፡ ተራኣ በቲ ዝድለን ከም’ቲ ዝግባእን ደረጃ ንኸይትቕጽል ዝዕንቅጽ ዞባውን ኣህጉራውን ኩነታት ምጽንሑ ጠቒሱ፡ ሕጂ ግን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝተፈጥረ ሰላም፡ ከምኡ’ውን ምስ ሶማልያ ብዝጀመረ ምሕዝነት፡ ብሓባር ከስርሕ ዝኽእል ምቹእ ባይታ ተጣጢሑ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ሚስተር ኒያል ዴንግ ኒያል ብግደኡ፡ ንታሪኻዊ ዝምድና ኤርትራን ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳንን፡ ከምኡ’ውን ተራን ደገፍን ኤርትራ ንቃልሲ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ጠቒሱ፡ ዑደት ፕረዚደንት ሳልቫኪር ነዚ ድልዱል ሰረት ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ሽርክነት ዘሰጋግር ምዃኑ ሓቢሩ።
“ኤርትራን ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳንን፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ምብራቕ ኣፍሪቃን ኣገዳሲ ቦታ እየን ዝሕዛ። ኣብ ኩሉ መዳያት ኣብ መንጐአን ዝህሉ ምድግጋፍ ድማ ብእወታ ዝጸሉ ተራ እዩ ዘለዎ” ዝበለ ሚኒስተር ኒያል፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ዞባና ተኸሲቱ ዘሎ ምዕባለታት ነዚ ዝድርዕ ከምዝኾነ ኣነጺሩ።
ሚኒስተር ኒያል ዴንግ ብህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝተገብረሎም ምዕሩግ ሕውነታዊ ኣቀባብላን እንግዶትን፡ ንታሪኻዊ ዝምድና ክልተአን ሃገራትን ህዝብታተንን ዘጒልሕ ምዃኑ ገሊጹ።


text:
ሸሞንተ ዝኣባላቱ ኢጋድ ማለት ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ በይነ መንግስታዊ ትካል ልምዓት ኣብዚ ሰሙን ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ ንናጻ ምንቅስቓስ፤ ንግድ ቀረጽን ርክብን ኣብ ዝአመሰሉ ኣርእስታት ዝዘተየ ክኸውን ኸሎ: አንጋዲት ሃገር ደቡብ ሱዳን ነቲ ብኢጋድ ዝቀረበ ንድፊ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከምዝነጸገቶ ተሓቢሩ።
ዓብድራሕማን ኣሕመድ ከሊል ግዝያዊ ኣቦ መንበር ኢጋድ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንዝግበር መገሻታት ናይ ቪዛ ክፍሊታት ብምውጋድ ቁጠባዊ ዕብየት ክድንፍዕ ይኽእል'ዩ ኢሉ። ንሱ ብተወሳኺ: ህዝቢ ብናጻ እናተጎዕዘ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ንብረት ከጥርን ኣብ በበይኑ ንጥፈታት ክዋሳእን ዘኽእልን'ዩ ክብል ገሊጹ።
ተወካሊ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ደቡብ ሱዳን ስተፋኖ ዲ ለዮ ብወገኑ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ሞንጎ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ሕብረት ዝፈጥር'ዩ ክብል ነቲ ንድፊ ዘለዎ ደገፍ ገሊጹ።
ደቡብ ሱዳን ግን እቲ ንድፊ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጸጥታ ስክፍታ ከምዝፈጥር'ያ ትገልጽ።
ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ዝኾነ ደቪድ ቾኣት ነዚ ኣመልኪቱ: "ዝኾነ ሰብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ እተን ሃገራት ሃገራዊ ረብሓታተን ክሕልዋ ኣለወን። ሃገራዊ ረብሓታተን ክሕልዋ እንተኾይነን ድማ ሃገራዊ ጸጥተአን ክሕልዋ ኣለወን" ኢሉ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ደቡብ ሱዳን ረር ጋይለይር ብወገኑ "ኣስታት 70 ሚእታዊት ደቡብ ሱዳናውያን ክጽሕፉን ከንብቡን ስለዘይኽእሉ እዚ ናይ ናጻ ምንቅስቓስ ንድፊ ዘርብሖም ኣይኮነን" ክብል መግለጺ ሂቡ።


text:
ብጉጅለታት ዝተጠርነፉ ስደተኛታት ኣብቲ ራሕሲ ዘለዎ ጎደናታት ክጉዓዙ ይረኣዩ።እዞም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ዝመጹ ክኾኑ ኸለው መብዛሕትኦም ድማ ነቲ ነዊሕ ጉዕዞ ምድረበዳ ናብ ሊብያ ካብኡ ድማ ብልዕሊ ዓቐን ዝጸዓኑ ጀልባታት ተጻዒኖም ማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ጣልያን ዝበጽሑ እዮም።
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዛረቦም ስደተኛታት መንነቶም ክገልጹ ፍቃደኛታት ኣይኮኑን።
ሕብረት አውሮጳ ንድልየታት ካብ መጀመርያ ዓመተ 2015 ጀሚሮም ናብ ኣውሮጳ ንዝአተው ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ስደተኛታት ንምምላእ ይቃለስ ኣሎ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ልዕሊ 140,000 ሰባት ማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ጣልያን በጺሖም እዮም። በመሰረት ሕጊ ሕብረት ኣውሮጳ ስደተኛታት ኣብ መጀመርያ ዝአተውሉ ሃገር ክምዝገቡ ኣለዎም ይብል፡ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም መብዛሕትኦም አፍሪቃዊያን ስደተኛታት ግን ነዚ ከምዘየማልኡ ይገልጹ ምኽንያቶም ድማ ናብ ካልእ ሃገር ክቅጽሉ ስለዝደልዩ ምኳኖም ይሕብሩ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ዜና 11 ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ብዳዒሽ ኣብ ሊብያ ተታሒዘን ዝጸንሓ ብሓይልታት መንግስቲ ሊብያ ነጻ ከምዝወጻ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ መደበር ጸጥታ ሓይልታት ሊብያ ኣብ ሚስትራ ከተማ ከም ዝርኸባ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓንቲ ካብዘን ደቂ ኣንስትዮ ዝኾነት ኤርትራዊት ዕጡቓት ዳዒሽ ጾታዊ ዓመጽን ካልእ ግፍዕታት ከምዝፍጽሙ ትዝርዝር።
ብመሰረት ሓበሬታ እዛ ጓል ኣንስተይቲ ናብ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ቅድሚ ዓመትን ፈረቓን ሊብያ ምእታዋ ትገልጽ።
እተን ደቂ ኣንስትዮ ነጻ ክወጻ ዝኸአላ ሓይልታት መንግስቲ ሊብያ ብቐዳም ነቲ ኣብ ከተማ ሲትሪ ተታሕዘናሉ ዝጸንሓ ህንጻ ድሕሪ ምቁጽጻሮም ምዃኑ’ውን መንነታ ክግለጽ ዘይደለየት ገጻ ብምሽፋን ቃላ ንሮይተርስ ዝሃበት ኤርትራዊት ስደተኛ ትገልጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ሓዱሽ ዝጣየሽ ኤጀንሲ ማእኸላይ ስታቲስቲክስ ካብ ወርሒ ሰነ ስርሑ ክጅምር እዩ…
መቐለ ሚያዝያ 08/2010(ድወት) ኣብ ትግራይ ዝጣየሽ ሓዱሽ ኤጀንሲ ማእኸላይ ስታቲስቲክስ ካብ ወርሒ ሰነ ተግባራዊ ስርሑ ክጅምር እዩ ኢሎም ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ክልልና ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል።
ቅድም ክብል ኣብዝተሳለጠ ገምጋም ኣብ ኣብያተ ዕዮ ፀብፃብ ሓሶት ዝበዝሐሉ ኹነታት ምንባሩ ዘዘኻኸሩ ዶክተር ደብረፅዮን እዚ ሓዱሽ ኤጀንሲ ነፃ ኮይኑ ንዝምልከቶም ኣካላት ፅፉፍ ሓበሬታ ከቅርብ እዩ ኢሎም።
ሓቃዊ መረዳእታ ኣብያተ ዕዮ ንምርካብ ኣብዚ ዝሰርሑ ኣካላት ለውጢ ኣተሓሳስባ ከምፅኡ ዝስራሕ ኮይኑ ብዋናነት ግን ፀብፃብ ሓሶት ብትካላዊ መንገዲ ክፈታሕ እዩ።
ኣብ ኹለን ወረዳታት ክልልና ጨናፍር ኣብያተ ዕዮ ኸፊቱ ቡቑዕ ሓበሬታ ክእክብን ክትንትንን ኣተሓሕዛ ሓበሬታ ኣብያተ ዕዮ ክቆፃፀርን ምስ ኤጀንሲ ማእኸላዊ ሓበሬታ ተዋዲዱ ከምዝሰርሕ እውን ገሊፆም።
ኤጀንሲ ማእኸላዊ ሓበሬታ ፈደራል ብወገኑ እዚ ስርሑ ንምጅማር 252 ሰባት ከምዘድልዮን ኻልኦት ናውትታት ክማልኡሉ ከምዝግባእን ገሊፁ።


text:
ኤርትራ ከም ሃገር ብሓደ ውድብ ዘይኮነ፡ ብሓደ ሰብ’ያ ትምራሕ ዘላ።
ህዝቢ ኢና ናይ ነዊሕ ዓመታት ናይ ፖለቲካውን ዕጥቃውን ቃልሲ ተመክሮ ዘለና ህዝቢ። ሃገር ኢና ደም፡ ኣካል፡ ዕድመ፡ ህይወት ከፊልና ብሓይልን ብሕግን ዘረጋገጽናዮ መንነት። እወ ንመንነት፡ ንመሰል፡ ንሓርነት ተቓሊስና ተዓዊትና። ረፈረደም ኣካይዳና ልኡላውነትና ክውን ገይርና። ኣባል፡ ዞባዊ፡ ኣህጉራውን ዓለም ለኻውን ትካላት ኮይና። ኣብ’ዚ ምብጻሕና ህያብ ዘይኮነ ውጽኢት ስራሕና ብምዃኑ የኹረዓና።
ግን ኣብ ዓውደ ኲናት ዘመዝገብናዮ ዓወት፡ ኣብ ውሽጣዊ ሃገራዊ ስኒት፣ ኣብ ምህናጽ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ደሞክራስያዊ ትካላትን፣ ኣብ ልዕልና ሕግን ሕጋዊ ትካላዊ ኣሰራርሓን፣ ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ፣ ኣብ ህዝባዊ ሃገራዊ ልምዓት፣ ኣብ ዲፕሎማሲ ክንደግሞ ኣይከኣልናን። ኣብ ወተሃደራዊ ዓውደ ኲናት ተዓዊትና። ንሱ ድማ ተግባር’ዩ። ዛጊት ንቃለሰሉ ዘለናን ዘየዐወትናዮን ዕማም ግን ዝዓበየን ናይ ሓንጎል ስራሕን’ዩ። ጸረ-መግዛእታዊ ሰራዊት ዝተመዝገበ ኣንጸባራቒ ወተሃደራዊ ዓወት፡ ገዛእ ርእሱ ዕላማ ኣይኮነን። ናይ ፖለቲካዊ ዕላማ መሳለጥያ’ዩ። ብካልእ ኣገላልጻ፡ እቲ ወተሃደራዊ ዓወት ፖለቲካዊ ስትራተጂ ዘይኮነ፡ ፖለቲካዊ ስልቲ’ዩ። ኮይኑ ዘሎ ከኣ ኣብ ዓውደ ኲናት ብዝተገብረ መሪር ምርብራብ ብጅግንነት ፈጺሙ፡፡ መግዛእታዊ ሰራዊት ካብ ምድሪ ኤርትራ ኣውጺኡ። ልኡላውነት ሃገር ብመንገዲ ረፈረንደም ክውን ክኸውን ባይታ ፈጢሩ። እቲ ነቲ ወተሃደራዊ ክንፊ ዝመርሐ ዓውደ ፖለቲካ ግን፡ ስነ-ሓሳባዊ መርሆን ብቑዕ ኣመራርሓ ስኢኑ፡ ተደዋዊሱ ኣንፈት ኣጥፊኡ። ካብ ደምበ ፈታዊ ወጺኡ ናብ ደምበ ጸላኢ ተሰጋጊሩ።
ግዳማዊ ፖለቲካዊ ጸላኢ፡ ምስ ኩሉ ጸረ-ህዝቢ ትካላቱ ተባሪሩ። ዘቤታዊ ፖለቲካዊ ጸላኢ ምስ ናይ ዓፈናን ቅንጸላን ትካላቱ ቦትኡ ተኪኡ። ኣብ ኤርትራ ሎሚ ዝገዝእ ዘሎ ዘቤታዊ ጸላኢ ግን፡ ብስም ‘ምበር ብተግባር ውድባዊ ኮነ መንግስታዊ ቅትዒ የብሉን። ብሓባር ነገራት ዝርኢ ዝውስን ዘስተንፍስ ኣይኮነን። ብፖለቲካዊ ሳንቡእ ሓደ ሰብ’ዩ ዘስተንፍስ። ፖለቲካዊ ኣንፈት ዝቕልስ ሓደ ሰብ’ዩ። ቁጠባዊ መትንታት ሃገር ዝተቖጻጸረ ሓደ ሰብ’ዩ። ንወተሃደራዊ፡ ጸጥታውን ሰላውያን ትካላት ዝዝውር ንሱ’ዩ። ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ከም ቃሕታኡ ዘኽይድ ሓደ ሰብ’ዩ። ስሩት ህዝባዊ ክብርታት ዝብርዝ ዝሰባብር ሓደ ሰብ’ዩ። ብህይወትን ንብረትን ዜጋታት ዘላግጽ ሓደ ሰብ’ዩ። ኮታ ኩሉ ሃገራዊ ጉዳያት ዝውስን ዝህብን ዝኸልእን ሓደ ሰብ’ዩ።
እቲ ህግደፍ፡ መንግስቲ ኤርትራ፡ ስርዓት ኤርትራ እናበልካ ምግላጽ፡ ብወሳኒ መልክዑ በዘልማድ ዝበሃል’ዩ። ሕጋዊ ተሓታትነት ዘለዎ ስሩዕ ፖለቲካዊ ህይወት ዘሕልፍን ህግደፍ ዝበሃል ውድብ የለን። ብመሰረት ሃገራዊ ቅዋም ዘፍቅዶ ብህዝቢ ተወኪሉ ኣብ ስልጣን ዝደየበ መንግስቲ ድማ የለን። ሓባራዊ ስራሕ ዝበሃል ካብ መጀመርያኡ ኣይነበረን። ሕጂ ድማ የለን። ህዝቢ ከም ህዝቢ ሃገር ከም ሃገር ምሉእ ንምሉእ ኣብ ምሕረት ሓደ ሰብ ዝወደቐትሉን ናብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኣንፈት ተምረሓሉ ዘላን ወቕቲ ኢና ንርከብ ዘለና። እቲ ኩሉ ወተሃደራዊ ቅያ ዝሰርሐ ህዝቢ፡ ኣብነት ናይ ጽንዓትን ተወፋይነትን ዝኾነ ህዝቢ፡ ኣብ’ቲ ቀጥታ ምስ ህይወት ዝተኣሳሰረ ዓውደ ውግኣት ድምብርጽ ዘየበለ ተጋዳላይ ነበር፡ ኣብ ፖለቲካዊ ኣረኣእያን ፖለቲካዊ ምሕደራን ፍሽለት ከመዝግብ ንሰማዒኡ’ውን ኣይጥዕሙን። መራሒ ካብ ህዝቢ ተመሪጹ ንህዝቢ ኣኽቢሩን ተማእዚዙን ክኸይድ ዝግባእ ክንሱ፡ ብግልባጡ፡ ባዕሉ ብኢደ ወነኑ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝተቖጻጸረ ሓደ ሰብ፡ ህዝቢ ከም ህዝቢ ክብተን ሃገር ከም ልኡላዊት ሃገር ነበረት ክትከውን ሜላታት እናቐያየረ ይሰርሕ ኣሎ። ንኸብዶም ዝሓደሩን ኣምለኽትን ከኣ ብሆታን ዕልልታን ይዕጅብዎ ኣለው። እዚ ሃገራዊ ክሕደት’ዩ። ነቲ ዝበዝሕን ኣብ ህላወ እዚ ሓደ ሰባዊ ስርዓት ረብሓ ዘይብሉን ኤርትራዊ ከኣ፡ ኣብ ትሕቲ ከም’ዚ ዝበለ ምሕደራ 27 ዓመት ምጽንሑ ውርደት’ዩ። ፖለቲካውን ታሪኻውን ውርደት።
ብርግጽ ኣብ’ዚ ፖለቲካውን ታሪኻውን ውርደት ኩሉ ኤርትራዊ ኣእጃሙ ዘልዕለሉ’ኳ እንተኾነ ብማዕረ ዝሕተተሉ ግን ኣይኮነን። ቀዳማይ፡ እቶም ንኢደ-ወነናዊ ስልጣን ሓደ ሰብ ዓጽምን ስጋን ኣልቢሶም ዝከናኸንዎ ዘለው ኣብ ትሕቲ ስማዊ ውድብ ህግደፍ ዝተሓቑፉ ናይ ገዛእ ርእሶም ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሎም ኣባላት ተሓተቲ’ዮም። ካልኣይ እቶም ሚኒስተር፣ ጀነራል፣ ኣመሓደሪ፣ ኣምባሳደር …ወዘተ ዝብል ስማዊ መዓርግ ለቢሶም ንሓደ ሰብ ከሐጉሱ ኣብ ገበናዊ ተግባራት ዝቆማጥዑ ዘለው ሽሞኛታት ተሓተቲ’ዮም። ሳልሳይ፡ እቲ ብረት ሒዙ ኣብ መጓሰ ጥሪትን ሕርሻዊ ማእቶትን ሰበስልጣን ብዘይ ክፍሊት ብባርነት ዘገልግል ዘሎ፡ ዕላማ ኣልቦ እኩብ ሰራዊት ተሓታቲ’ዩ። ራብዓይ ካብ ሞያዊ ስነ-ምግባር ኮብሊሎም፡ ህዝቢ ንምድንቋር፡ ንውልቀ መላኺ ድማ ንምቅንጃው ተጊሆም ዝሰርሑ ዘለው ጋዜጠኛታትን ስነ-ጥበበኛታትን ተሓተቲ’ዮም። ሓሙሻይ ፕሮግራም ቀሪጾም ደምበኦምን ኣረኣእያኦምን ኣነጺሮም፡ ግን ከኣ ሕድሕዶም ኣብ ምትህልላኽ ተጸሚዶም ወርቃዊ ናይ ለውጢ ዕድላት ዘምክኑ ዘለው ደለይቲ ደሞራስያዊ ለውጢ ብሓፈሻ፡ ፖለቲካዊ ውድባትን መሪሕነቱን ከኣ ብፍላይ ተሓተቲ’ዮም። ሻድሻይ፡ ኣብ ክሊ ናይ ንእስነት ዕድመ ዝርከቡ ወገናት ዜግነታውን ሃገራውን ግቡኦም ብዝግባእ ብዘይምፍጻሞም ተሓተቲ’ዮም። ሻብዓይ፡ ብናይ ቀለም ትምህርቲ ቅድሚት ዝሰጎሙ ምሁራት ኤርትራውያን፡ ብፍልጠቶም ገለ መንገዲ ዓወትን መዋጽኦ ካብ’ዚ ዘሎ ሽግርን ዝኸውን ከስተምህሩን ኣንፈት ከትሕዙን ብዘይምኽኣሎም ተሓተቲ’ዮም….ወዘተ። ሓንቲ ሕብረ ብሄራዊት ሃገር ብዝኾነ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኣብ ትሕቲ ጸረ-ህዝቢ ውድብ እንተኣተወት ከም እንደነገሩ ምኾነ፡ ብዝተናወሐ ሰላማውን ፖለቲካውን ቃልሲ ዝሓለፈት ሕብረ ብሄራዊት ሃገር ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምሕረት ሓደ ሰብ ኣትያ፡ ናብ ገምገም ውድቀት ክትበጽሕ ምርኣይ ግን ልዕልቲ መሪር ኣካላውን ሕልናውን ስቅያቱ፡ ዘደንጹ ዘሕፍርን’ዩ። ነቲ ናይ ትማሊ ትብዓትን ኣንጸባራዊ ወተሃደራዊ ዓወትን ድማ ብኣሉታ ዝጸሉ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 01-06-2018


text:
ዘይመትከላዊ ርክባት ብወያናይ ቃልሲ ይእለ…
መቐለ ጥሪ 04/2010(ድወት) ኣብ ኣመራርሓ ውድብ ህወሓት ዝተርኣዩ ሓደጋታት ፅግዕተኝነት ምብስባስን ዘይመትከላዊ ርክባትን ብወያናይ ቓልስ ዝእለዩ ምዃኖም ተሳተፍቲ ሻብዓይ ወድባዊ ኮንፈረንስ ላዕለዎት ኣመራርሓ ክልልና ገሊፆም።
ካብ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ዝተውፃእፅኡ ልዕሊ 200 ተሳተፍቲ ሓዊሱ ልዕሊ 2ሽሕን 500 ተሳተፍቲ ዝሳተፍሉ ዘለዉ ሻብዓይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ላዕለዎት ኣመራርሓ ክልልና ብኣቦ መንበርን ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ክልልና ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ትማሊ ድሕሪ ምኽፋት ኣብ ናይ ድሕሪ ስዓት ውዕልኡ ብማእኸላይ ኮሚቴ እቲ ውድብ ዝቐርበ መበገሲ ፅሑፍ ኣብ በቢጉጅልኡ ብንባብ ቐሪቡ እዩ።
ብዋናነት እቲ ገምጋም ማእኸላይ ኮሚቴ ትኹረት ጌሩ ኣብ ዝተዳለወ ፅሑፍ ብፍላይ ድሕሪ መስዋእቲ ተጋዳላይ መለስ ምጉጅጃል፣ ኔትወርክ፣ ዘይመትከላዊ ርክባትን ዝመሳሰሉ ሓደጋታት ፅግዕተኛ ምብስባስ ኣብ ኣመራርሓ ተራእዮም እዮም።
ፀረ-ዲሞክራሲ፣ ፅግዕተኛ ምብስባስን ዘይመትከላዊ ርክብን ውድብ ህወሓት ካብ ቐደሙ’ውን ሓደጋታት ኢሉ ዝፈለዮም እዮም ዝበለ እቲ መበገሲ ፅሑፍ ምጥቅቓዕን መትከል ኣልቦ ርክብን እናተበራኸቱ ሂወት ውሽጠ ውድብ ዲሞክራሲ ኣብ ሓደጋ ዘውደቕሉ እዋን ከምዝበፅሐ የመልክት።
በዚ መንፅር ኣብቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ድማ ኣብቲ ስትራቴጂካዊ ኣመራርሓ ዝረኣዩ ሙሩፃት ሓሻኽር እናተበራኸቱ ከምዝመፁ ተገሊፁ።
ብምዃኑ ሐዚ ዝካየድ ዘሎ ሻብዓይ ኮንፈረንስ ሱር ቦቆስ ፖለቲካዊ ወያናይ ቓልሲ ብምክያድ ዘየዳግም ምድሓን ሂወት ውድብን ህዝብን ምዃኑ ብምርዳእ እቲ ኣመራርሓ እዚ ገምጋም ምዕዋትን ዘይምዕዋትን ምስ ህልውናን ቐፃልነት እቲ ውድብን ረብሓ ህዝብን ከተኣሳስሮ ከምዝግባእ ተሓቢሩ።