text:
ድሕሪ ባዶነትከ ናበይ ገጽና? ገጽና? 25- 12- 2014 4ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ.. ከመይ ሓዲርኪ ሃገረይ? ሃገረይ? ደጊመ ርሑስ ምጅማር ሓድሽ ዓመት ክኾነልና እምነ። ኣስዒበ ነዛ ትረኣየኩም ዘላ ካርቱን ብዕምቆት ክትዕዘቡዋ እላ ወበኩም። ገለ ክፋልዓለም ውራይ ሓድሽ ዓመት ኣትይዋ ፋም ጣጥ ክትብል እንከላ ኤርትራና ድማ ብውዲት ህግደፍ ትኾኖ ዘላ ብግብሪ ርኣይዎ። ‘ሞ ነቶም ክኢላታት ስነ-ጥበባውያን ኣዳ ለዉታ እናኣመስገንኩ ከኣ ከምኣገዳስነትት ሞያኦም ዝያዳ ክጽዕቱ ኣብዚሐ ክላወቦም እፈቱ። ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ ሓንቲ ካብተን ዝቀረብኩወን እዋናውያን ደረኽቲ ዛዕባታታት፡ ከም ኣብነት ካብታ ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን መድሃኔ “ርኢቶን እማመን” ኢሉ ዘቕረባ ኩሉ ጎድና ዊት ጽሕፍቲ ዘውጻእኩዋ ጥቕሲ ከምዚ ትብል ነይራ፡“ኣብ ስነ-ፖለቲካ “Politics is the art of the possible” ዝብል ብሂል ኣሎ። እዚ ብ ሂል እዚ ቃል ብቃሉ ክትርጎም እንከሎ “ፖለቲካ ናይቲ ክኸውን ዝኽእል ጥበብ ኢዩ” ማ ለት ኢዩ። ትሕዝቶኡ ኣብ ፖለቲካ ክትዋሳእ እንከለኻ ነቲ ዝከኣል ዘበለ ኣለሊኻ ብብቑዕ ሜላን ውሕልነትን ተሰላስሎ ንዝብል ሓሳብ ኢዩ ዝእምት። ገለ ተመራመርቲ ግን “Politics is the art of the possible” ኢሎም ጥራይ ደው ኣይብሉን። እንታይ ድኣ “it is also the art of making possible” ዝብል እውን ይውስኹሉ። እዚ ፖለቲካ ሓደ ዝድ ለ ነገር ዝከኣል ክኸውን ናይ ምግባር ስነ-ጥበብ’ዩ” ማለት ኢዩ። ብቐሊል ኣዘራርባ እዚ፡ ፖለቲካ ማለት ሓደ ጉዳዪ ኣድላይ እንተድኣ ኮ ይኑ ክሰልጠሉ ዝኽእል ወይ ዝከኣል ሜላ ናይ ምምሃዝ ስነ-ጥበብ ኢዩ ማለት ኢዩ” ብማለት ጠቒሱ ነይሩ። ጥቕሲ ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን መድሃኔ ነታ እዋናዊት ናይ “እንታይ ንግበር” ዛዕባና ንምምላስ ንድኽመት ተቓወምቲ ኤርትራ ብመንጽር ናይ ወጻኢ(ኣውራ ናይ ኢቲዮጲያ) ተጽዕኖ ኣዛሚዱ ዝሓሸ ዝበሎ ድንቂ ትንተና መፍትሕ ፖለቲካዊ ኩነትና ስለዘቕረበ አመስግኖ። ኣነ ድማ ንርኢቶኡ ከምዘለዎ ተቐቢለ በቲ ካልኣይ ግልባጡ ማለት ዓጢቕልና ዘሎ ዓለማዊ ፖለቲካዊ መቐይሮ ክርእዮ ክፍትን ኢየ። ኣብ ብዓለሙ ከመይ ዝበለ ፖለቲካዊ ነውጺ ትርእዩ ከምዘለኹም ርዱእ ክወስዶ ይሓጽረለይ። ፖለቲካ ሓንቲ ዓለም “ሃገራት ባህርያዊ ሃብተን ኣምኪነንኦ” ብዝብል ምስምስ ከምቲ ናይ 1884 ዝነበረ ምቅሊት መግዛእቲ፡ ኣብዚ ሎሚ እዋን ድማ ተላዒሉ ንርእዮ ኣለና። ብ ማእከላይ ምብራቕ ዝጀመረ ማዕበል ዕንወት ንኡክረይን ኣናዊጹ ንሩስያ ክሳብ ኣብ ቁጠባዊ ማዕቀብ ነቝትዋ እንሆ። ኣመሪካ ድማ ነቲ ን50 ዓመታት ኣብ ርእሲ ሃገረ ኩባ ዘጽናዓቶ እገዳ ሃንደበት ከምዝሰረዘት፡ ስለዚ ንቡር ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ከምዝገብራ ተገልጸ። እ ዚ ተግባር ነቲ ብኡክረይን ተመኽንዩ ክኸውን ዝተወጠነ’ሞ ዝበርዓነ ፈተነ መካሓሓሲ ተባሂሉ ንኩባ ካብ ሩስያ ምምንጣል ዝያዳ ንጸጥ ታ ኣመሪካ ከምዘውሕስ ተኣሚንሉ ይኸውን። ዓለማዊ ባስካ ነዳዲ ንምቁጽጻር ኣህዛብ ካብ መረበቶም ምዝንባል መቸም ቢዝነስ ኢዩ። ኩሉ ነገር መልሰ-ተግባር ስለዘለዎ ሩስያ’ውን ኣቐድም ኣቢላ ነቲ ኣብ ክፍለ-ዓለም ኣፍሪቃ (ኢቲዮጲያ፡ ሶማል፡ የመን፡ ግብጺ፡ ኣንጎላ) ዘጥፋኣቶ ረብሓ ክትምለሶ ብምሕላን ከም መተካእታ ክልቲኡ ጫፋት ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ መዓስከር ሃኒጻ ክትቆጻጸር ከምዝሓለነት ዝመስል ዘረባ ልሒዅ ነበረ። እንተኾነስ ከምቶም ፐርሽያውያን ንሳ ድማ ንክልተ ጻሕሊ ምልማጽ ዝለመደ መንግስቲ ኤር ትራ እምንቶ ኣየሕደረትሉን’ሞ ናብ ሱዳን ኣቕኒዓ መዓስከራ ክትሃንጽ ከምተሰማምዐት ተወርየ። ግንከ በሽር ካብ ኢሳይያስ እንታዩ ኢዩ መለሳኡ? ልዙብነት በሽር’ኮ ንርሱ በቲ ናይ ትማሊ ዝተላዕለ ኣብ ርእሲኡ ጸኒዑ ዝጸንሐ ማዕቀቡ ክፍለጥ ይከኣል ኢዩ። ንሱ ትማሊ ን ደቡብ ሱዳን ብምንጻሉ ክኸውን ይኽእል ነብሱ ከምዘውሓሳ ትመስሎ ዘላ። ኢቲዮጲያ ድማ ከም ሓለቃ ኢጋድ መጠን ንጸጥታዊ መዳ ያት’ዚ ዞባኣ ክትሕሉ ከምዝተመዘዘት መጠን ኣብዚ ከባቢ እንታይ ዝኣመሰለ ስርሒት ክትሰርሕ ከምትሓልም ድሮ ተራእዩ ኣሎ። ከምዚ ዝኣመሰለ ከባቢያውን ዓለማውን ኩነታት ንዓና ብከመይ ይጸልወና? ይጸልወና ሃገርና ግደፍዶ ተዃሒላስ ብቀደማ’ውን ውቅብትን ምችእትን ብምዃና ብዝኾነ ገዛኢ ተባሃጊት ኢያ። ሕሉፍ ሰንሰለታዊ መግዛእትና ዝ ምስክሮ ሓቂ ድማ ንሱ’ዩ። ሃገራት እናተሓረራ ናጽነትና ዝተሓረምናሉ ምኽንያት ድማ ንጽንዓትና ዘጽንዐ ኩነት ፈጠረ። ስለኡ ኣብ መስ ከረም 1961 ወግዓዊት ጥይት ናጽነት ተተኮሰት። እዚ ንናይሓዋሩ ዓብለልቲ ሓይልታት ኣየደቀሶምን እሞ ንሳቶም ድማ ኣብ ውሽጥና ገለ ጐሓሉ ሰዂዖም ተጣበቡልና። እንተኾነስ ህዝብና ተገዛኢ ጥራይ ዘይኮነስ ብኣውራኡ ተጻዋርን ዘይዕጸፍ ሓርበኛን ብምዃኑ፡ ነቲ ሰውራ ኣብ በረኻኡ እንከሎ ናይ ምብርዓኑ ውጥናቶም ስዒሩ ኣብ ናጽነት ምብጽሕ ዝድነቕ ህዝቢ ምዃኑ ዳግማይ ኣመስከረ። እታ ናይ ዕለት 24 ግንቦት 1991 ፍጻመ መግዛእቲ፡ ተፈተወት ተጸልአት ክዉንቲ ኮይና ኢያ። ግናኸ ብሕማቕ ትዕድልትስ ንሕና’ዞም ው ጹዓት ምስ ዓወት ኣስመራ እናኣተና በታ መዓልቲ’ቲኣ ድማ እቲ መንቀኛና ውዕል ሓድሽ መግዛእቲ ፈሪሙ ኢዩ። ክሳብ ሎሚ’ውን እቲ ነቐዝ ሃገርና ኣቖንቝንናን ገናድማ ይኹዕተናን ኣሎ። እዚ ከመይ ኢሉ ከምዝኾነ ዝሕብር ሰነድ’ዃ እንተዘይብልና በዛ ትስዕብ ቀላል ሕቶ ይ ክትርድእዎ ትኽእሉ። ”እቲ ናይ ትግራይ መውጽኢ ሓራ ዝኾነ ውድብ ደምህት ክንዲ ናብ ደደቢት ንምንታይ ኣብ ኣስመራን በረኻታት ኤርትራን ዓስኪሩ? ክ ደግሞ ንምንታይ ደምህት ኣብታ ሓራ መሬት ገድሎም ዝነበረት ደደቢት ዘይዓስከረ? ንምንታይ ደደቢት “ባዲሙ” ተባሂሉ እናተሓደሰን ከም ሓደ መስሕብ በጻሕቲ (ከም ስነ-ጥበባውያን) ተጸብጺቡ እናተበጽሐ ደምህተ-ዓረና ዝጽውዑ ሓደስቲ ተጋደልቲ ኣብኡ ዘይዓስከሩ? ፕሮፌሶር ኣብቲ ፖለቲካዊ መጽናዕቱ፡ ሰለስተ ጉጅለ ተጋሩ ከምዘለዉ፡ እቲ ሳልሳይ ጥራይ ብናጽነት ኤርትራ ኣሚኑ ንጽቡቕ ጉርብትና ከምዝምን ገሊጹ ኣሎ። ሓቁ ፕሮፌሶር። ግደፍ ብጉዳይ ኤርትራ ዝመጸስ ንርእሶም እታ “ኢቲዮጲያውነት” ኣይተሰማምዖምን ኢያ። እን ደርታን ተምቤንን ሕዱር ቁርቁስ ኢቲዮጲያውነትን ትግራይ-ትግርኚን ከምዘለዎም ጎደፋ’ውን ኣስፊሑ ጽሒፉ ነበረ። ካብዚ ወጻኢ ኣብ ርእሲ ናይቶም ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ቅኑዕ ኣጠማምታ ከምዝነበሮም ዝዕለለሎም ዝተወስደ ስጉምቲ፡ ጽባሕ ንዝስዕብ ዓመጽ ከይዕንቅፎም ምንባሩ ምግማቱ ኣየሸግርን። ከም ሕልፈት ጀነራል ሓየሎም ፡ ስዒቡ ብቀንዱ ነብሲ-ሄር ጠቕላሊ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ፡ ምእላይ ጀነ ራል ጻድቃንን ካልእ መሰሉን ከም ምጽራግ ናይ ጽባሕ መገዲ ትግራይ ትግርኚ ወይ መገዲ ኣንድነት ከምዝቑጸር ይጥርጠር። ከምኡ ዓይነት መደባት እንተኣልይዎም ብኸመይ ኣገባብ ክሰልጦም ክሰልጦም ይኽእል? ይኽእል ናብ ጥቕሲ ተስፋጽዮን ንመለስ። ንሱ “ፖለቲካ ናይቲ ክኸውን ዝኽእል ጥበብ ኢዩ” ኢሉ ኣስዒቡ “ፖለቲካ ሓደ ዝድለ ነገር ዝከኣል ክኸ ውን ናይ ምግባር ስነ-ጥበብ’ዩ” ክብል ገለጸ። መቸም ካብ ጥንቱ ካብ ጥቕምቱ ናጽነት ኤርትራ ኣይተደለየን። ዕንቅፋት ዝተጻወረ ህዝቢ ኤርትራ ስለዘይተኻእለ ግን ከምቲ ህግደፍ ህድማ ብጸገም ቑጠባ ምዃኑ ዘመሳምስ፡ ብሰበብ ርእስኻ ዘይምኽኣል ናጽነት ኣርእዮም ክኸ ልኡና ከምዝጣበቡ ክንዝንግዕ የብልናን። ስለምንታይ እንተበልኩም ፖለቲካ ስለዝኾነ ። እሞ እዚከ ብኸመይ ኢዮም ከተግብርዎ? ኣቐዲምና ንከመይነት መስርሕ ፖለቲካዊ ለውጢ ርኢና ኔርና። ዘይተደላይ ስርዓት ንምእላዪ ግድን ፖለቲካዊ ለውጢ የድሊ። ለውጢ ድማ ለውጢ’ምበር ጽገና ማለት ኣይኮነን። ከምኡ ካብኮነ ባህሪ ቃልሲ ተፈተወ ተጸልአ ግድን ጎነጻዊ ኢዩ። ብዛዕባ ኣገባብ ቃልሱ ዝም ልከት ግዳ ግድን ብዕጥቂ ክበሃል ኣይከኣልን። ሰላማዊ ሰልፍታት፡ ኣድማታት፡ ምሕሳም መግቢ፡ ምስንኻል ህዝባዊ ኣገልግሎታት ንዝኣ መሰለ ተቓውሞ ‘ቲስርዓት ዝወስዶ መልሰ-ተግባር ብዘየገድስ ኩሎም ኣብ መደብ ‘ሰላማዊ ቃልሲ’ ቃልሲ’ ኢዮም ዝምደቡ። ሳሕቲ ብከምኡ ዝ ግበር ናዕቢ ለውጢ ከምጽእ ይርአ ኢዩ። ዋሕስነት ስለዘይብሉ ኢዩ ድማ ፈተናዮ ጸላእናዮ ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝእቶ ዝነበረ። ከምቲ ንቡር ኣገባብ ቃልሲ ሓድሽ ክተኣታቶ ዝጸንሐ ክእለ ኣለዎ። ስርዓት ንምእላዩ ብዝተፈላለየ መገዲ መሓውራቱ ክለምስ ምእንቲ ኣ ቐዲሙ ህዝቢ ክጎጻጉጾን ክርብሾን ኣለዎ። ህዝባዊ ናዕቢ እንተገንፊሉ ሞት ማእሰርትን ቅርሕንትን ኣሎ። እሞ እዚ ድዩ “ሰላማዊ ቃልሲ” ዝበሃል? ዝኾነ ኮይኑ ኣብ ሃገርና ነገራት ኣዝዮም ዝተፈለዩ ኢዮም። ክንዲ ህዝቢ ተናዒቡ ንህግደፍ ዘናውጻ ህግደፍ ኢያ ኣብ ኩሉ መዳ ያት ሂወት ህዝቢ ኣትያ ትጎጻጉጾ ዘላ። ከም መንግስቲ ክትስከሞ ዘለዋ ሓላፍነት ረጥሪጣ ኣብ ሕቖ ህዝቢ ተኾይጣ ንሳ’ያ ህዝቢ ናብ ማ ይ ክኸይድ ዝኣወጀት። ንሳ ኢያ ሃገርና ወርቂ እናተሓለበት ብውሓለ ዕሱብ ጥበብ ርእስና ከምዘይንኽእል ገይራትና ዘላ። ቀደም ወጻእተ ኛታት ኣብ ዓድና መጺኦም’ኳ እንተገዝኡና ኪኖ ንመንበሪኦም፡ ንሕርሻታቶምን ትካላቶም ዝኸውን መሬት ምሕዛእ ዝገበሩና ኣይነበረን። ‘ኳድኣ ሃገርናስ የማዕብሉዋ ድኣ ነበሩ። ናይ ሎሚ ገዛኢና ግን ካብ ሃገርና ኣውጺእና ኣሎ። ህግደፍ ኣብዚ ደረጃ’ዚ ክትበጽሕ ዓቕሚ ሰ ብና ክበርስ ቀዳማይ ተደላይ ጠለብ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኢዩ። ጌርዎ ድማ!! ብቐደሙውን እዚ ኩሉ ኣብ ኢቲዮጲያ፡ ምስቲ ኣብ የመንን ሱዳንን ዘሎ ኩነታት ሓዊስካ ኤርትራውያን መርገጺ እግሪ ንከይንረክብ ዝግበር ከበባ ተባሂሉ ከምተወጠነ ንመን ይጠፍኦ? ኢሳይያስ ሓ ደ ምዙዝ ካብቲ ንሃገራት ዓረብ ዘባድም ዘሎ ሰውራ ሓንቲ ዓለም ስለዝኾነ ነታ “ሃገረይ” ዝብላ እንተኣዳቒቕሎም፡ እቲ ንሳቶም ክገብ ርዎ ዘይካአሉ ብምግባሩ ኣባል ሓዳስ ዓለምነቱ ስለዘመስከረ ከምቲ ናይ ሙባረክ ናይ ሂወቱ ውሕስነት ከምዝወሃቦ ተነጊሩ ይኸውን። “ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ” ብዘይተቓወምቲ” ተሪፋ እንሀት። ስለምንታይ ኢያ ግና ህግደፍ ንባዶነት መሪጻ? መሪጻ ድሕሪ ባዶነት ናብ ዋጋ ዕዳጋ ኢዩ ክእቶ። ኣቐዲማ ብጉልባብ ልቓሕ ገንዘብ ኤርትራ ሰራዊታ እንተዘየጣይሳ ቅንጣብ መበገሲ ከምዘይት ረክብ ስለዝተነግረት ኢሳይያስ ከም ሃዳናይ ከልቢ ”ቾቡላ” ከምተባህለ ንዕንወት ብዝበኣሰ ተተሓሓዞ። እቲ ምጥያስ፡ ዘይተደላይ ኲናት፡ ማእሰርቲ፡ ስደትን ቅትለትን ብዘይገለ ስኽፍታ ክፍጽሞ እንከሎ ድማ ብሰንኪ ግርህናና ነቶም ዝተቓወሙዎ ጓኒና ንዕዑ ባሌህ ዝበሎ ህ ዝቢ ወይ በረከኛ ኣይረከበን። ከምውጽኢቱ ሎሚ ሃገርና ናብዚ ዝስዕብ መድረኽ ባዶነት ወሪዳ ኣላ። ደጊም ህዝቢ ኤርትራ ምዕይ ክብ ል ከምዘይክእል ዝመሰላ ወያነ ኮነት ኣጋፈርታ ነቲ ተደላይ መድረኽ ለውቲ ከምዝተበጽሐ ስለዝግምቱ እቲ ሕዱር ጥጅእ ፈተነ ክስዕብ ክንርእዮ ኢና። ናብኡ ዝደፍአ ዓላማን ተኽእሎታቱከ እንታይ ኮን ይኸውን? ቀንዲ ዓላማ፡ “ኢቲዮጲያ ትኣክል ‘ታሪኻዊት፡ ጥንታዊት፡ ሓያል፡ ብዝሕቲ፡ ሕፍርቲ ሃገር ከመይ ኣቢላ ብዘይወደብ ትህሉ? እዚ ነቶም መሬት ኢቲዮጲያ ዝሸመቱ ኣውፈርቲ’ውን ኣዝዩ ዕንቅፋት ብምዃኑ ወዮ “ተራዒሙ ዘሎ ናጽነት ኤርትራ ክብወዝ ኣለዎ” ኢልካ ከም መ ጠርነፊ ዝጥቀሙሉ ዓቢ ጎስጓስ ኣሎ። ክሳብ’ቲ ተበግሶ ዝፍጸም’ዩ ድማ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ነታዝገዝኣ ኤርትራ ብቑጠባ ይኹን ሓይሊ ሰብ ርእሳ ከምዘይትኽእል ገይሩ ብግዜያውነት ክትጸንሕ ዝተጣበበ። ግ/ዊ መንግስቲ፡ ግ/ዊ መንነት፡ ግ/ዊ ሚኒስተር ወዘተ። ስለዚ፡- 1፡ ብዝኾነ ጥበብ ዳግማይ ወተሃደራዊ ረጽሚ ክድገመሉ ዝኽእል ተኽእሎ ምንዳይ። እዚ ክፍጸም ኣይክእልን ኢልካ ምሕሳብ ነቲ ዝተፈ ጸመ ከምምርሳዕ ኢዩ። ምእንቲ ርእሱ ኢቲዮጲያ መራሒት ኢጋድ ብምዃና ፈጥኖ ደራሽ ሰራዊታ ድማ ጉቡእ ዕጥቂ ከምዝዓተቐ ንርእዮ ኣለና። ንኣብነት’ኳ መዓስከር ናይተን “ድሮን” ዝበሃላ ነፈርቲ ኣመሪካ ኣብ ሃገራ ምህላዉ ዘምጽኦ ተጽዕኖ ቀሊል ኣይኾነን። እዚ ብመንጽ ር ናይቲ ኤርትራ ቅንጣብ ሓይሊ ከይህልዋ ዝተገብረ ውዲት ክርአ ዘደቅስ ኣይኮነን’ሞ ዝርካቡ ሰራዊት ኤርትራ ጠጊኡ እንከሎ መዓጓጉ ርቲ ሰራዊት ወያነ ግዳ ኣንተልጢሉ ይርአ ኣሎ። ግንከ ኲናት እንተተወሊዑ ይዕወትዶ? ዝምታ ሃብቲ ኢቲዮጲያኸ ይካአልዶ? 2፡ ኢቲዮጲያ ካብቀደማ ብወደብ ጂቡቲ ትጥቀም ከምዝነበረት ዝግለጽ ታሪኽ ሓቂ ኢዩ። ሽዑ ጂቡቲ ግዝኣት ፈረንሳ ብምንባራ ንጉስ ምስፈረንሳ ንዝነበሮም ዝምድና ንከይበላሾ ክብሉ ኣይተግበርዎን’ምበር ግዝኣታዊ ድንዕታስ ነይሩ ኢዩ። መንግስቱ’ውን የምልቖ ነበረ። ሎሚ ዑመር ገለ እንተተሰማሚዑ ብዝጠዓመ መገዲ ሕቶ ጠለብ ኢቲዮጲያ ክማላእ ኢዩ። ግን ምስ መጻኢ ዕድል ትግራይከ ይሳነዶ? 3፡ ልቢ ገዛእቲ ትግራይ ‘ሃገራውነቶም’ ምልእቲ ክትኮነሎም ካልእ ተኽእሎ ድማ ኣለዎም። ከምቲ መሬት ሕሞራን ከባቢኡን ዘሪፎሞ ዘ ለዉ፡ ከምደገፍቲ ርእሰ-ውሳነ ክሳብ ምፍንጫል መጠን ድማ መሰል መንግስቲ ዓፋር ኣመኽንዮም ብማእከል ደንከል ብቐጥታ ንባዳ፡ጢ ዖ፡ ማርሳ ፋጥማን ከባኒኡን ገለ መገዲ ምፍጣር። ግን ከምታ ናይ ጎንደር፡ ካርታ ትግራወይቲ ዓፋርከ ትከኣልዶ? ተረሲዓ ድያ ባድመ? 4፡ ወያነ ኣብ ውሽጢ ጉዳይ ኤርትራ እናኣተወት ተካይዶ ኣውራጃዊ ምፍንጫል ኣሎ። እንተሰሚርላ ከምቲ ድኽምቲ ኤርትራ ክትርኢ ትሓልም፡ ድኽምቲ ዝተፈንጨለት ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ክትርኢ’ውን ትሓልም ኢያ። እታ ኣውራጃ “ኢራፋይለ” ትበሃል ወደብ ስለዘላታ’ ምበር ብርግጽ ረብሓ ኣውራጃ ስለዝዓጠጣ ኣይኮነን። እሞ ከምቲ ኤርትራውያን ብስም ተቓወምቲ እናጨርሑ ከምሓቛፊት ደርሆ ዝሓ ቐቑ፡ ከምቲ ሓርበኛ ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ ርእሲ ከተማኦም ዓስኪሩ መለስ ብዝሃንደሰሉ መልክዕ ቃልሲ ክቃለስ ሓሊኑ ጥርሑ ዝተረፈ፡ ከምቲ ናይ ደብረዘይቲ፡ ናይ ኣዋሳ እናተባህሉ መንእሰያትና ዝተገማምዑ፡ ጠንቂ ናይዚ ኩሉ ምትእትታዉ ተጋሩ ኣብ ጉዳይና እንታይ ኢዩ? ብዙሕ እንተዘይተንተንና ይሓይሽ። ጥራይ ዋላ እንተተደልየት ዓድዋ ኣይትመጸና ኣይንኸዳ። ጥራይ ንከባበር!! 5፡ ስለምንታይ ኢያ ደምህት ብጉልባብ ቃልሲ ክንዲ ናብ ደደቢት ናብ ኣስመራን በረኻታት ኤርትራን ተዘሪኣ ዘላ? ኢለ ሕቶ ከምዘቕረ ብኩ ኣይትረስዑ። እዚ’ሞ ፍሉጥ ኢዩ። ምእንቲ ርእሱ ንሳ ዓቃብ ሰላም ከባቢና ስለዝተመደበት ብዝኾነ ምስምስ ገለ ክፋል ሰራዊታ ኣ ብ ኣስመራ ምእታዎም ጽባሕ ንዝፍጸም ኣድላይ ስጉምቲ ምዕቃብ ሰላም ንኤርትራ ምቁጽጻር’ውን ይከኣል ኢዩ። ፈኸራ መራሒኦም ጠ ቅላሊ ሚኒስተር ሃይለማርያም’ንዶ ኣኮማስዕዎ። ግን ብሓይሊ እንተዝኣትዉናስ ብዒድና ዘሎ ስምረት ኤርትራዊኸ ኣይምተመልሰንዶ? ብዙሕ ብዙሕ ምተባህለ። ከምሕልሞም ባዶ ስለዝተረፍና ምእንቲ ከይንውረር ናብገለ ዋጋ ዕዳጋ እንተኣተና ተጠቢቡ ኢዩ’ዚ ኩሉ ብና ይ’ዚ ሓዲግ ፍጥረት ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሃገራዊ ዕንወት ዝወረደና። ንሱ ካብ ኩልና ይጎርሕ፡ ካብ ኩልና ይትንኩል። ልዕሊ ኩልና ድማ ዋሕስነት ሂወቱ ኣለዎ። ትርፎ ኣገልጋሊነት ቅንጣብ ሃገራዊ ፖለቲካዊ መንነት ዘይተዓደሎ መራሒ ብዙሕ ጸገማት ከምዘለ ዎ’ውን ይዝንቶ። ግደፍ ብዙሕ ሓንቲ’ኳ ኣይንፈልጠሉን ንሕናስ። ይኣክል ምሽፍፋን፡ ኣኸለ!!!! ኣብ ውሽጥና ድማ “ጥራሕና ካብተረፍና ዋላ ጽገና ንቀበል” ክበሃል ይከኣል ይኸውን። እቲ ንጉስ ምስ ወደቑ መስፍንነት ምስኦም ከምዝ ዓነወ፡ መንግስቱ ምስተኣለየ ድማ ወተሃደራዊ ኣገዛዝኣ ምስኡ ከምዝነፈጸ ዝፈልጥ ቀለታ ኪዳነ ድማ “ጽገናስ መንዶ ህብና’ዩ” ክብል ም ጽሓፉ፡ መድረኻውያን ዝመለሱሉ ይመስለኒ። ንሳቶም ንኢሳይያስ ጥራይ ከምዝቕይሩ ይገልጹ ኣለዉ። ምናልባሽ ርሑቕ ዝጠመተ ሃገራ ዊ ራኢ ክኸውን ስለዝኽእል እቲ ኢሳይያስ ዓጽይዎ ዘሎ መስርሕ ሃገራዊ መሰጋገሪ ክትግበር ስለዝኽእል ክንቅበሎ ንእመን። ካብ’ቶም ኣብ ሕምብርቲ ኢቲዮጲያ ዝመዓስከሮም ተቓወምቲ’ውን እንጽበዮ ፍታሕ ከምዘየለ ኣይንሕሰብ። ኢሳይያስ’ውን ንጀነራላቱ ጨርቂ’ ኳ እንተኣዕጠቖም ኣኺልዎም ማለት ኣይኮነን። ጥራይ ከመቲ ሓደራ ፕሮፌሶር ሓሳብ ምፍጣርን ምቅላስ። እንተመራሒና ኣብ ኤርትራ ዝ ተመነዮ ወሓለ ውጥን ባዶነት መላኺ ብምዃኑ ጥራይ ኣይኮነን። ሃገርና ድማ ከም ዋናታት ዘይብላ ጽብሕቲ መኣዲ ቀሪብሎም ኣሎ። እንተ ወያነ ሕጂ’ውን ናብ ካልእ ደም ምምራሕ ኣይጽቡቕን ብምዃኑ ምስምስ ተቓውሞ ገዲፋ ካብ ሃገርና እንተወጸት ይሕሻ። ሓቂ’ዩ ባ ዶነት ወሳኒ መስርሕ ለውጢ ምዃኑ። ብጠመተ ገዛእቲ፡ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ዝገበርካ እንተገበርካዮ ምዕይ ዘይብል ከምድላዮም ዝምስ ርሕዎ ኣብ ጎዱፍ ዝተኾመረ ጎሓፍ ይመስሎም ኣሎ። ባጫን ምክሽማሽን ስብሓት ነጋ ነዚ ኢዩ ዘረዳኣና። ንሱ ኣብ መግለጺኡ ንኤርትራ ውያን እናኣስተናዓቐ ንኤርትራ ከምዝተኸላኸለላ ኢዩ ገሊጹ። ቃል ቀለታ ኣብዚኣ መድለየት። ብላዕ ከይበልዎስ ጽብሑለይ ከምዝበለ ኣ ቶ ስብሓት። ዝቐደመ ውዕሎና ክሒዳ መሓውርና ዝቖረጸትና ዓድዋ ገና መንፈስ ኣሉላታት ብዘሰከሮ መራሒና ተኣማሚና ምስቲ ኩልኳ ል ጥልመታታ ክትስዕበና እንተምዒርዋ፡ ተሰሓሒቱ ከምዘሎ ክፈልጥ ኣለዎ ኣቶ ስብሓት። እሞ ድሕሪ ባዶነት ንኤርትራ ምጥፋእ ምድ ምሳስ ኢልካ ኣይሕሰብን። እንተተሓሲቡ ስለዘይዕወት ክሕሰብ ኣይነበሮን። ከምቲ ዝሓለፈ ብዓመጽ እንተተተፈቲኑ ድማ እንኮላይ ፈተ ንቱ ኣይክህልዉን ኢዮም። እዛ ሃገር ግደፍ ካብ ዝፈከረስ፡ ካብ ዝወርወረ ዘናግፍ ሕዱር ትንግርቲ ስለዘለዋ ወይከስኽፍ!!!! ኣብ ዛዛሚ ኣርእስተይ የራኽበና። ደጊመ ድማ “እንዃዕ ኣብጻሓና” ክብል እፈቱ። ጎደፋ።
© Copyright 2021 DropDoc


c: text/html

text:
Radio Erene: 04 August 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ብሰንኪ ቅትለት ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ኣብ ዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ኣስታት 9 ሽሕ ሰባት ካብ መነባብርኦም ከምዝተፈናቐሉ፣ ንቤት ጽሕፈት ምትሕብባር ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ቻይና፣ ሺንሁዋ ሓቢሩ።
እቶም ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ሰባት ኣብ ክልል ኦሮሞያ ኮይኖም፣ እቲ ናዕቢ ኣብቲ ዞባ ሰብኣዊ ሓገዛት ንምብጻሕ ዓንቒፉ ከምዝወርሐ እቲ ጸብጻብ ጠቒሱ።
ምስኡ ተተሓሒዙ፣ መርመራ ኮረና ቫይረስ ኣብቲ ዞባ ከምዝተሰናኸለ ተሓቢሩ።
ንቕትለት ድምጻዊ ኦሮሞ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ ዝተጎሃሃረ ግጭት ልዕሊ 239 ሰባት ክቕትለኡ እንከለዉ፣ ኣስታት 10 ሽሕ ድማ ከምዝተኣስሩ ሺንሁዋ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ ዝኣሰሮም ኣሽሓት ዜጋታት እታ ሃገር፣ ጋዜጠኛታት፣ ነጠፍተኛታት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን መራሕቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ፖለቲከኛታትን ይርከብዎም።
===============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 08 December 2014
ብድሆ ብዝብል መሪሕ ጭርሖ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ኤውሮጳ ካብ መፋርቕ ወርሒ ሕዳር ጀሚራ ዑደት ተካይድ ዘላ ጉጅለ ባህሊ ህግደፍ ብዓርቢ ሓሙሽተ ታሕሳስ ኣብ ከተማ ስታቫንገር ነርወይ ከተቕርቦ ዝሓሰበት ምርኢታ ብሃንደበት ተሰሪዙ።
እዛ ንኣስታት ሹዱሽተ ስነ ጥበበኛታት ሙዚቃን ኮሜድያንን ሓቑፋ ዑደት ተካይድ ዘላ ጉጅለ ባህሊ ትማሊ ኣብ ስታቫንገር ኣብ ዝርከብ ሆቴል ፓርክ ኢን ምርኢት ንምቕራብ ኣብ ምሽብሻብ እኳ እንብተነበረተ፣ ኣብ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ክመጽእ ጻዕሪ ዘካይዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ምስ ኣካየድቲ እቲ ሆቴል ብዝገበርዎ ምርድዳእ ግና እቲ ምርኢት ክስረዝ ከም ዝኸኣለ ጋዜጣ ስታቫንገር ኣፍቶንብላደት ኣብ ናይ 5 ታሕሳስ ሕታማ ሓቢራ።
ሽሕ እኳ እዛ ጉጅለ ካብዚ ቀዳማይ ቦታ ምርኢት እንተ ተሰጎት፣ ኣወሃሃድቲ ናይቲ መደብ ተቐላጢፎም ናብቲ ኣስታት 15 ኪሎ ሜተር ካብ ስታቫንገር ርሒቑ ዝርከብ ብኳሊቲ ረሲደንስ ዝፍለጥ ሆቴል ብምግዓዝን ዋጋ ብምጉዳልን ምርኢቶም ከቕርቡ ዝወሰንዎ ሕእሳብ’ውን ብተመሳሳሊ ምኽንያት ክሰምር ኣይከኣለን።
እታ ጉጅለ ባህሊ ህግደፍ ንጽብሒቱ ኣብ ከተማ ኦስሎ ዘቕረበቶ ምርኢት ግና ብዘይዝኾነ ጸገም ከም ዝተሰላሰ ካብቲ ቦታ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
ባህላዊ ዑደት ብድሆ ቀንዲ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ብዝኾኑ መብዛሕቶም ኣብ ስደት ዝተወልዱ ብስም መንእሰያት ህግደፍ ዝፍለጡ ኤርትራውያን ዝኣባላቱ ዝተወደበ ክኸውን ከሎ፡ ንመበል ሻብዓይ ግዜ እዩ ዝካየድ ዘሎ ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዑደት ብድሆ ዘይንዓቕ ቁጠባውን ፖለቲካውን መኽሰብ ከም ዝረክብ’ዩ ዝንገረሉ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ ሃማማትኤ ንላዕሊ መንእሰያት ህግደፍ ዝልዓለ ቆላሕታ መንግስቲ ኤርትራ ከምዘለዎ ዝፍለጥ’ዩ።
=======================================


text:
- Other languages
ፍኑው ዝውተራ ጾታዊ ርክብ
ቅጥዒ ዘይብሉ ጾታው-ርክብ ምፍጻም፡ መለለዪ ፍሉይ ሕማም እኳ እንተዘይኮነ፡ ዘኸትሎ ሳዕቤን ምስ እንግንዘብ ግን ዳርጋ ከም ካልኦት ወልፊታት ክንርእዮ ንኽእል። ጥርዙ ዝሓለፈ ወሲባዊ ዝምባሌታት ንህይወትኩም ወይ ውን ህይወት በቕርብኩም ብኣሉታ ይሕምሶ ምስዝህሉ፡ ሓገዝ ክትሓቱ ግድነት እዩ።
ፍኑው ጾታዊ-ርክብ እንታይ እዩ?
ፍኑው ኣዘውታሪ ጾታዊ-ርክብ ዝኾነ ሰብ፡ ካብ ወልፈኛ ፈሊኻ ኣይረአን እዩ። ዕምቆት ወልፊ ናይ ድሮጋ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ንህይወት ብኣሉታ ዚጸሉ ጥሩፍ ወሲባዊ ዝምባሌታትን ሓሳባትን ውን ካብኡ ዘይፍለ እዩ። ልክዕ ከምቲ ኣልኮሊዛታ ብዛዕባ ኣልኮላዊ-መስተ ጥራይ ዝሓስብ፡ ፍኑው ኣዘውታሪ ጾታዊ-ርክብ ውን ሓሳቡ ብስጋዊ-ርክብ ዝተባሕተ እዩ። እቲ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ፍልልይ ግን፡ ሰባት ጥዕንኦም ምሉእ ንኽኸውን ኣልኮላዊ-መስተ ኣየድልዮምን እዩ። ንጾታዊ-ርክብን ቅርበት ምስ ትረጻራሪ ጾታን ብዝምልከት ግን፡ ዝተፈላለየ ድልየታት ኣለና። ስለዝኾነ ከኣ፡ ሓደ ሰብ ውሉፍ ጾታዊ-ርክብ ድዩ ወይ’ሲ ሓያል ጾታዊ-ድርኺት እዩ ዘለዎ ምፍላይ ኣጸጋሚ ይገብሮ።
ፍኑው ዝውተራ ጾታዊ-ርክብ፡ ኣብ ደቂ-ኣንስትዮ ይኹን ደቂ-ተባዕትዮ ዝርአ ተርእዩ እዩ። ጾታዊ-ርክብ ብፍኑው ዘዘውትር ሰብ፡ ስርሑ ወይ ውን ትምህርቱ ከሳልጥ ይጽግሞ፡ ጥዕንኡ ወይ ውን ዝምድናታቱ ውን ይሃሲ። ፍኑው ኣዘውታሪ ጾታዊ-ርክብ ኣብ ልዕሊ ንጾታዊ ድፍኢቱ ልጓም ክገብረሉ ኣይክእልን እዩ። ነዚ ተግባር ብተደጋጋሚ ክፍጽምዎ ዝድርኾም ወልፍን ድፍኢትን ኣሎ። እዚ ንኣብነት፡ ግብረ-ሕቡእ ብፍኑው ምዝውታር፡ ወሲባዊ ንጥፈት ዘርኢ ፊልሚታት ምርኣይ፡ ኣብ እዋን መጻምዲ ምህዳን ፍዉስ ናይቲ ነገር ምዃን፡ ብተሌፎን ወሲባዊ ንጥፈት ምክያድ፡ ምስ ዘይትፈልጦም ወይ ኣመንዝራታት ጾታዊ-ርክብ ምፍጻምን ካልእን ከጠቓልል ይኽእል። ምስ ግዜ ውሉፍ ወይ ግዙእ ናይቲ ነገር እንዳኾንካ ትኸይድ።
እዚ ንህይወተይ ብኸመይ ይጸልዎ?
ጥዒናዊ ዘይኮነ ጥርዙ ዝሓለፈ ባህጊ ጾታዊ-ርክብ ምህላው፡ ኣብ መዓልታዊ ህይወት ናይ ሓደ ሰብ ዘዕርፎ ጽልዋ ከቢድ እዩ። ዝውተራ ጾታዊ-ርክብ ከኣ ከም ሳዕቤኑ፡ ኣሉታዊ ስምዒታት ከም ዘይምቕሳን፡ ሻቕሎት፡ ጭንቀትን ቃዝኖትን ክወልድ ምርኣይ ንቡር እዩ። ብዙሓት ውን ብዛዕባ`ቲ ጾታዊ ክውንነቶም የማርሩ። ኣብ ገለ ገለ እዋናት ውን፡ ምርሓቕ ክውነነት ዘመላኽት ባህርያት ጌሮም ይወስድዎ። ኣብ መወዳእታ፡ ምስ ውርደት፡ ባዶነትን ሻቕሎትን ዝተተሓሓዙ ስምዒታት ክቕልቀሉ ዘይተርፍ ይኸውን።
ጾታዊ-ርክብ ብፍኑው ዘዘውትር ሰብ፡ ርውየት ስምዒት ብቐዳምነት ስለዝሰርዖ፡ ነቲ ግዳይ ንዓበይቲ ሓደጋ ክሳጣሕ ይገብሮ። ኣዘውተርቲ ፍኑው ጾታዊ ርክብ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኣመንዝራ ዝተዋፈሩ ምስ ዝኾኑ፡ ንብዙሕ ጥዕናዊ ጸገማትን ገበናዊ ሽግራትን ክቃልዑ ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ። ግዳይ ናይዚ ዝኾነ ሰብ ኣብ ዝድምና ክጸንዕ ዓቕሚ ስለዘይህልዎ፡ ብኸውሊ ድልየታቱ ከርዊ ኣብዝን ኣብትን ይብል። መብዛሕትኦም ኣዘውተርቲ ፍኑው ጾታዊ-ርክብ፡ ዝበዝሕ እዋን ካልእ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማማት ውን ኣለዎም።
ክመሓየሽ ተኽእሎታት ኣሎ’ዶ?
ፍኑው ዝውተራ ጾታዊ-ርክብ፡ ሰባት ኣፎም መሊኦም ክዛረቡሉ ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ልዕሊ ግዳያትን ቤተ-ሰቦምን ዘትርፎ ናይ ውርደትን ዝወረደካ ምቕባልን ስምዒታት ቀሊል ኣይኮነን። መጻምዲ ናይቲ ግዳይ፡ ነቲ ፍኑው ዝውተራ ጾታዊ-ርክብ ጒድለት ዕጋበት ዝፈጠሮ ጌሩ ስለዝወስዶ፡ እቲ ዝያዳ ተሃሳዪ ክኸውን ይገብሮ። እቲ ሓቂ ግን ከምኡ ኣይኮነን። እቲ ፍኑው ዝውተራ ጾታዊ-ርክብ ኣብ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኩነት፡ ናይቲ ግዳይ ዝተመርኮሰ እዩ። እቲ ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር ከኣ፡ እቲ ግዳይ ጸገሙ ፈሊጡ ሓገዝ ክሓትት ኣለዎ። ኣብዚ መስርሕ`ዚ ኸኣ፡ ቤተ-ሰብ ግዳይ ኣገዳሲ ተራ ክጻወቱ ይኽእሉ።
ሓገዝ ወይ ውን ድጋፍ ምስ ዘድልየኩም ንኣገልግሎት-ጥዕና ተወከሱ። ብዕድመ ትሕቲ 23 ዓመት ምስ እትኾኑ፡ ምስ መቐበሊ ማእከል መንእሰያት ክትራኸቡ ትኽእሉ። ነዚ ጉዳይ ብምዝልከት፡ ድጋፍ ክትረኽቡሉ እትኽእሉ ብርክት ዝበለ መስመራት ቴለፎን ውን ኣሎ እዩ። እቲ ዝግበረልኩም ፍወሳ ብመልክዕ ዝርርባዊ-ተራፒ ክካየድ ይኽእል። ኣብ ገለ እዋናት፡ ሆርሞናት ዘህድእ መድሃኒታት ወይ ውን ሲካትሪያዊ ፍወሳ ኣብ መስርሕ ምሕዋይ ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል እዩ።


text:
ኣብ ዓለም ሰብ ምስ ዝተፈላለየ ውህበት ኣምላኽ እዩ ዝፍጠር። ኩሉ ካብቲ ወሃቢ ኩሉ ዝኮነ ኣምላኽ፣ ነቲ ውህበት ብኸምቲ ዝደለዮ ገይሩ፣ ባዕሉ ይህቦ። ልክዕ ከምዚ ውህበት ድማ ቆልዑ ካብ ንእስነቶም ጀሚሮም ዝህልዎም ፍሉይ ክእለታት ኣለዎም። ገለ ገጠምቲ፣ ገለ ሰኣልቲ፣ ገለ ኣትለታት፣ ገለ ተጻወትቲ ኩዕሶ፣ ወዘተ። ካብዚ ዘይፍለ ድማ ጥበበኛታት፣ ጎራሓት’ውን ኣለዉ። ካብ ንእስነተይ ጀሚረ ዘይርስዖ፣ ብጭቃ እንዳ ኣቖምጣዕና ኣብ እንግብሮ ዝነበርና ጸወታታት፣ ሓደ ሓደ መሳቱና ኣዝዩ ዝተፈልየ ክእለት ነይሩዎም። ብጥበብ ሓለፍ ይብሉና ከም ዝነበሩ ድማ ይዝክር። እዚ ድማ፣ በዚ ናይ ሎሚ ዓለምና መምዘኒ ብልሒ ወይ (IQ) ተባሃሉ ዝጽዋዕ ዘሎ፣ ከነተሓሕዞ ንኽእል። ይኹን እምበር እዚ እውን ጥበብ እግዚኣብሄር እዩ። ብዘይካ እዚ ኣብ ዓለም፣ ሎሚ ሰብ ብሉጽ ኪበሃል እንተኾይኑ ዝበዝሐ መጠን (IQ) ክህልዎ ኣለዎ። ግና ጥበብ ዝበሃል ከመይ እዩ?! ብኸመይከ ይግለጽ?!
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ብጥበብ ኣዝዮም ብሉጻት ሰባት ኣለዉ። ካብኦም ሓለፍ ብዝበለ ድማ ጥበበኛ ንጉስ ሰለሞን እዩ። ሕጂ ብዛዕባ ጥበብ ሰሎሞን ኣይኮንናን ክንዛረብ። ብዛዕባ ጥበብ ጠቢባን ምስትውዓል እቶም ኣስተውዓልቲ ተባሂሉ ኣብ (1ቈረ 1፣18-19, ኢሳ 29፣14) ዘሎ ኢና ክንዛረብ። ኣብዛ ጥቕሲ ጽርኣውያን ጥበብ ይደልዩ ይብል? ንምዃኑ ስለምንታይ እዮም ጽርኣውያን ጥበብ ዝደልዩ? ኣብ ታሪኽ ቅሩብ ንድሕሪት ምልስ ኢልና እንተ ርኢና፣ እዛ ጽርኢ እትበሃል ዘላ ሃገር፣ እዛ ሎሚ ግሪኽ ተባሂላ እትፍለጥ እያ። መግለጺ ጥበቦም ዝነበረ፣ ምቑጻር ከዋክብቲ (astronomy)፣ ፍልስፍና (philosophy)፣ ስፖርት፣ ከም ኣሎምፒክ፣ ቅርጻን ህንጻን ኣዝያ ፍልጥቲ ማእከል ጥበባት ከም ዝነበረት ታሪኽ ይነግረና። ጳውሎስ’ውን ካብዚ ከይተላዕለ ኣይተርፍን፣ ንሰብ ቈረንቶስ ክጽሕፈሎም እንከሎ ናብቲ ሕንጹጽ ዕላማ ኣቢለ ይጎይይ ኣለኹ ኢሉዎም። ስለምንታይ ኣብቲ ጊዜ’ቲ ድማ እዚ ሎሚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣርባዕተ ዓመት ዝካየድ ዘሎ ውድድር ኣሎምፒክ፣ ብሓደ ፊዲፒደስ ዝተባህለ ግሪኻዊ፣ ዓወት ውግእ ንኸበስር ብጉያ 42 ኪ.ሜ. ድሕሪ ምጉያይ ኣብ ርእሲ ከተማ ግሪኽ፣ ማለት ኣቴንስ ኣተወ እሞ፣ ካብኡ ንደሓር ከም ሓደ ዓለምለኻዊ ውድድር ኮነ። እምበኣር ጳውሎስ ወድድር ጉያ ይካየድ ብምንባሩ እዩ፣ ብዛዕባኡ ዝዛረብ ዘሎ። እዚ ግና ነቲ ሰማያዊ ምስሊ ብምድራዊ ነገር ገይሩ ኣዩ ዘረድኣና ዘሎ።
ብዘይካ እዚ፣ ግሪኽ ብብሉጽ ስነ-ህንጻ (architecture) ብፍሉይ ጥንታዊ ስነ ህንጻን ፍልስፍናን ፍልጥቲ እያ። ሎሚ እዞም ኣብ ዓለም ክንጠቕሶም እንኽእል ኩሎም ፍላስፋታት መበቆሎም ወይ መሰረቶም ካብ ግሪኽ እዩ። እኒ ሰቁራጦስ፣ ፕሎቶን ካልኦትንን ኣብቲ ንጉስ ሰሎሞን “መጀመርታ ጥበብ ፍርሃት እግዚኣብሄር እዩ” ዝበለሉ ብኻልእ ናይ ገዛእ ርእሶም ጥበብ ብምምጻእ ንስሕተትን ክሕደትን ዝኮነ ፍልስፍና ብምፍላቕ፣ “መጀመርታ ጥበብ ገዛእ ርእስኻ ምፍላጥ እዩ” እንዳበሉ ክምህሩ ጀመሩ። ሽሕ’ኳ ግሪኽ ምንጻፍ ንመሰረታዊ ምዕባለ ዓለምና እንተኾነት ብኻልእ ወገን ድማ መሰረት ጥፍኣትን ማእከል ኩሎም ጣኦታትን መምለኽቶምን እያ። እዚ ገለ ብዛዕባ ጽርኣውያን እዩ። ብኻልእ ወገን ድማ ኣይሁዳውያን ከምኡ ናቶም ዝኾነ ድሕሪ ባይታ ኣለዎም። ብመሰረት 1ቈሮ 1፣18 ኣይሁድ ምልክታት ይልምኑ ይብል። ኣብ ማቴ 12፣38 ድማ “ካብኡ ትእምርቲ ክርእዩ ደልዮም” ብምባል፣ ኣይሁድ ፍሉይ ናይ ተኣምራት ድሌት ከምዘለዎም ይነግረና። ስለዚ ኣይሁድ ምልክታት ወይ ትእምርቲ እዮም ዝደልዩ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ምስ እንምልከት ንእግዚኣብሄር ኣዝዮም ይኣምኑዎን ይስዕብዎን፣ ትእምርቲ እንተ ዘየለ ወይ ኢድ ኣምላኽ ኣብ ዘይርኣዩ ድማ ካብ ምእማን የቋርጹ ነይሮም። ሙሴ ኣብ ከረን ሲና ደይቡ 40 መዓልቲ ምስ ገበረ፣ ደንጒይና ድሕሪ ምባል ናብ ጣኦት ምምላኽ ተመሊሶም። ባሕሪ ፈንጪሑ ከሳግሮም ዝርእዩ ተመሊሶም “ኣብ ምድረ በዳዶ ክንመውት ትደልየና?” በሉ። ማና እንዳ መገቦም፣ “ምብላዕ ማና ኣሰልቺዩና።” ኢሎም። ዓይኒ-ማይ ኣብ ከውሒ ኣንቲዑሎም ክነሱ “ግድና’ዶ የብልካን” ኢሎም። ኤርምያስ ኣብ ትንቢታቱ 23፣23 “ካንዶ ናይ ቀረባ ኣምላኽ እየ፣” ናይ ቀረባ ጥራይ ገይረሞ፣ ናይ ኣኽራን ኣምላኽ ጥራይ ዲኻ ድማ ኢሎሞ። ምኽንያቱ ንኣይሁድ እንትርፎ ብምብራኽ ትእምርቲ ብኻልእ ኣይርድኦምን እዩ። ኣይሁድ ካብዚ ዝተላዕለ ብዘይካ ብትእምርቲ ብኻልእ ዘይርድኦም ካብ ምዃኑ፣ “መን እሞ ክህብ ሰማያት ጨንዲሕካ እንተ ትመጽእ” ኢሎሞ። ንሱ እዩ እቲ ቃናን ቋንቋን ኣይሁድ። ኣብ ዘመንና ኣይሁድ ንክርስቶስ ከይቅበልዎ ዝገበሮም ቀንዲ ምኽንያት፣ መሲሕ ብሓደ ፍሉይ ዝኾነ ትእምርቲ ክመጽእ እዮም ዝጽበዩ ነይሮም። ከምቲ ናቶም ቋንቋን ትጽቢትን ዘይኮነስ ብዘይ ተጸበይዎን ዘይደልይዎን መገዲ ብምምጽኡ፣ ሃንደበትን ዘይደልይዎን እዩ ኾይንዎም።
ኣብቲ መሰረታዊ ሓሳብና እንተርኢና፣ 1 ቈረ 1፣18-25 “ጥበብ ጠቢባን ከጥፍእ፣ ምስትውዓል እቶም ኣስተውዓልቲ ከፍርስ ኢሉ፣” ይብል። እዛ ሓሳብ ዋጋ ምድሓን ብክርስቶስ እያ እትዛረብ። ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፣ ጥበብ ንጽርኢ ትእምርቲ ከኣ ንኣይሁድ እዩ። ይኹን እምበር ምምጻእ ክርስቶስ ብጥበብ ብትእምርቲን ኣይነበረን። እዚ ማለት ክርስቶስ ከምቲ ኣይሁድ ዝተጸበይዎ ብንግስነት ከምቲ ንጽርኢ ዝደለይዎ ድማ ብጥበብ ኣይነበረን። ኣይሁድ ንመሲሕ ብሓደ መገዲ ጥራይ ክመጽእ እዮሞ ዝጽበይዎ ነይሮም። መሲሕ ክውለደሎምን ዓለም ኩላ ድማ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ክትኣቱን ንኩሉ ዓለም ድማ ክቆጻጸሩን እዩ ነይሩ ድሌቶም። ስለዚ ድማ እዮም ሃዋርያት “መዓስ ዲኻ መንግስቲ ከተቅውም” ዝበሉ። ምኽንያቱ ገለ ቀዳማይ ሚኒስተር ገለ ድማ ካልእ ናይ ምዃን ድሌት ስለ ዝነበሮም ይኸውን። እምበር ኣብቲ ዉዱእ ምኽሪ ኣምላኽ ክርስቶስ ንምድሓን ወይ ምብጃው ሓጢኣት ህዝቡን ኣህዛብን፣ ትንቢት ንምፍጻም፣ ንምፍራድ ዓለም፣ ንኩሉ ፍጥረት ብጽድቂን ንምግዛእ እዩ ዝተገልጸ። ኮይኑ ግን ኣይሁድ እዚ ኩሉ ስሒቶም፣ ንዓለም ከም ዝፈርድን ንጉስ ኮይኑ ከም ዝሽየምን ጥራይ እዮም ዝፈልጡ ነይሮም። ክርስቶስ የሱስ ናብ ዓለም ምግላጹ፣ ነቲ ሓሳባት ኣይሁድን ጽርእን ባዶነት (nullify) እዩ ገይሩዎ። እዚ ጥራይ መዓስ ኮይኑ፣ ከምቲ ኣብ ኢሳይያስ ትንቢት ዘሎ “መን እሞ ክህብ ሰማያት ጨንዲሕካ እንተ ትመጽእ” ዝተባህለሉ፣ ሰማያት ከይጨንደሐ፣ ኣብ መብልዒ ማል፣ ንሊቃውንቲን ካህናትን ከየበሰረ ንጓሶት ደኣ ኣበሰረ። በዚ ድማ ሓይሊ ኣምላኽ ብድኻም፣ ማለት ኣብ ትሕት ዝበለን ሰብ ብዝነዓቆን ተገልጸ።
ብኻልእ ወገን ንጽርኣውያን ማለት ግሪኻውያን ኣብቲ ብፍልስፍና ጥበብ ካልእን ላዕሊ ዝበጽሑሉ ዘመን፣ ዘመን ኣለክሳንደር ዓቢ፣ ዳርጋ ርብዒ ዓለምና ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም እያ ነይራ። ድሕሪ ልደተ ክርስቶስ ጳውሎስ ንጽርኣውያን ብፍላይ ንሰብ ቈረንቶስ ወንጌል ክሰብከሎም እንከሎ፣ ብቀዳምነት ብዛዕባ ጥበብ እዩ ተዛሪብዎም። ምኽንያቱ ንሳቶም ብጥበቦም ንዓለም ተቀጻጺሮማ ስለ ዝነበሩን ብሓይሊ ድማ ሓለፍ ስለ ዝበሉን እዩ። እምበኣር ጳውሎስ ዝብሎም ዘሎ ክርስቶስሲ ከምቲ ጠቢባን ፈላጣትን ዝተረዳኦምን ዝፈለጥዎን ከምኡ ገይሩ ኣይተገልጸን። የግዳስ ብጥበብ ዕሽነት ደኣ። ሰባት ንክርስቶስ ከም ሓደ ካብ ሰሎሞን ዝጠብብ ንጉስ እንዳተጸበይዎ፣ ንሱ ግና ንዓለም ዕሽነት ሒዙላ እዩ መጺኡ። ኣብዛ ብኽፍኣት እተመልአት ዓለም ሎሚ ሰብ ጥበበኛ እንተ ኮይኑ እውን፣ ዋላ ኣታሊሉ እዩ ተጣቢቡ ክድልብ ዝደሊ። ንኣብነት ንጉስ ሰሎሞን ነተን ክልተ ኣንስቲ ብሓደ ህጻን ተባኢሰን ዝመጻኦ፣ ብዓመጽ ተጠቢቡ እዩ ፈትሒ ኣውጺኡለን። ነቲ ቆልዓ ንሴፍ ኣሕሊፉ ብምሃብ እዩ፣ ጥበቡ ኣብ ቅድሚ ሰባት ዝተጠቀመሉ። ምስያፍ ግና ዓመጽ ደኣ እምበር ፍትሒ ኣይኮነን። ክርስቶስ ግና ብኣዘራርባ ሰብ ‘ዓሻ ጥበብ’ ነይራቶ። ወይ ድማ ንዓይ ዘይትብል ጥበብ ኣምላኽ እዩ ሒዙ መጺኡ። ኣብ ማቴ 6 ምስ እንርኢ ካብ ክርስቶስ ሒዙዎ ዝመጸ ጥበብ መትልሕካ ንዝወቕዓካ እታ ካልአይቲ ሃቦ፣ ቀሚሽካ ንዝወሰደ ክዳንካውን ኣይትኽልኣዮ እዩ ኢሉ። ሎሚ ሰብ ዓሻ እንተዘይኮይኑ፣ ቀሚሹ እንዳ ወሰድካሉ ክዳኑ ኣይህብን እዩ። ጥበበኛ እንተ ተባህለ ድማ ንማቐላ (share) ደኣ ይብለካን፣ ነታ ቀምሽ ዝገበረ ገይሩ ምስኡ ከም እትተርፍ ይገብራን። እምበኣር ክርስቶስ ሒዝዋ ዝመጸ ‘ዓሻ ጥበብ’ እዚኣ እያ፣ ጥበበኛ እንተ ኰንካ ቀምሽካ ጥራይ ኣይትሃብ፣ ክዳኑውን ደኣ ሃብ። ኣይሁድሲ ካብዚ ዝተላዕለ ከይኮነ ኣይተርፍን “እዚስ ንምስማዑ እኳ ጭንቂ” ዝበልዎ።
ዓለም ንኣምላኽ ደልያ ኣይረኸበቶን፣ ብጥበባ ድማ ክትርድኦ ኣይከኣለትን። ስለዚ እግዚኣብሄር ገለ ነገር ኪገብር ነይሩዎ። እግዚኣብሄር ንምድሓን ሰባት እንዳ ደለየ ዓለም ድማ ብመገድታት ምርካብ ስኢናቶ። እግዚኣብሄር ሓደ ሓሳብ ኣምጺኡ፣ ንሰባት ክድሕንሉ ዝኽእል እንኮ መገዲ ስብከት ዕሽነት ጥራይ ምዃኑ። እዚ ስብከት ዕሽነት ተባሂሉ ዘሎ ዓሻ ጥበብን ትእምርትን ኣምላኽ እዩ። ዓሻ ጥበብ፣ ጃኬትካ እንዳ ወሰደልካ ንዓ ዝሓወይ ካምቻይውን ተማላእ ትብል። ዓሻ ትእምርትን ድማ ኣብ ቤተ መንግስቲ ንዝጽበየካ ህዝቢ፣ ኣብ መብልዕ ማል ንዝርከቡ ጓሶት ኣለኹ ምባል እዩ። እሞኸ ደኣ ጥበበኛ ኣበይ ኣሎ? ምሁር ጽሑፋትሲ ኣበይ ኣሎ? መርማሪ እዛ ዓለም እዚኣ ኣበይ ኣሎ? ኩሉ የለን! ምኽንያቱ ኩሎም እዚኣቶም ኣይረኽብዎን። ከምቲ ክርስቶስ ዝበሎ፣ ነዘን ጽሑፋት ለይትን መዓልትን ትመራምሩወን ኣለኹም። ንሳተን ግና ብዛዕባይ እየን ዝዛረባ ከም ዝበሎ ማለት እዩ። እግዚኣብሄር ነቲ ሓደ ሓሳብ ብምምጻእ ንምድሓን መገዲ ከፈተ። ንሱ ድማ ስብከት ዕሽነት፣ ማለት መስቀል እዩ። ስብከት ዕሽነት ማለት ላግጺ ዝመስል ግናኸ ናይ ምድሓን መገዲ እዩ። መስቀል ኣብ የሱስ ዝነበረሉ እዋን ኣይሁድ ጥራይ ዝቕጽዕሉ ዝነበሩ መገዲ እዩ። ዘራፊ ዓማጺ ጥራይ ድማ እዩ ዝቕጻዕ ዝነበረ። ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ መስቀል ዝስቀል ርጉም ይኹን ከም ዝተባህለ። ርጉም ሰብ ጥራይ እዩ ኣብ መስቀል ዝስቀል። ስለዚ እግዚኣብሄር ዓሻ ብዝመስል ውሳኔ ንክርስቶስ ናብ መስቀል የሕሊፉ ሂቡዎ።
ስለምንታይ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ተሰቂሉ? ምሉእ ምኽሪ ኣምላኽ ንምፍጻም ጥራይ እዩ። እዛ ስብከት ዕሽነት ኢልና እንጽውዓ ዘለና መስቀል ግና መፈጸምታ ምኽሪ እግዚኣብሄር እያ። ምኽንያቱ ነቲ ንደቂ ሰብ ምሉእ ዘመኖም ካብቲ ቀዳማይ ዕላማ ኣምላኽ ማለት ካብ ምስ ኣምላኽ ምሕባር ፈልዩ ዝነበረ ሓጢኣት ክስበረሉ ዝኽእል እንኮ መገዲ መስቀል ጥራይ እዩ ነይሩ። መቸም ኣታሓሳስባና ካብቲ በዚ እንርእዮን እንሰምዖን ዓለም ኣዝዩ ተጸላውን ተመላእን እዩ። ንመስቀል ልክዕ ከም ሓደ ስእሊ ዝረኣናዮ፣ ዝተሰቕለ የሱስ ጥራይ ክመስለና ዝከኣል እዩ። ግና ካብኡ ሓለፍ ዝብል እዩ። እግዚኣብሄር ከም ምስሊ እቲ ሙሴ ዝሰቐሎ እሞ መናገፊ ዝኾነ ተመን፣ ከምኡ ገይሩ እዩ ንየሱስ መናገፊ ኪገብሮ ፈትዩ። መርገም ኪኸውን እሞ ካብ መርገም ክሻየጠና። ካብ ሰብሲ ዕሽነት ኣምላኽ ይጠብብ። ካብ ብርትዐ ሰብ ድማ ድኻም ኣምላኽ ይብርትዕ። እዚ ማለት ኣምላኽ ዓሽዩ፣ ዓሻ እንተተባህለ እቲ ኣዝዩ ጎራሕ ዝበልናዮ ኣይበልጾን ካብኡውን ኣይጠበብን። ንኣምላኽ ድማ ድኹም ሓይሊ ዘይብሉ እንተበልናዮ እቲ ኣዝዩ ሓያል ካብኡ ኣይብርትዕን እዩ። በዚ መገዲ እዚ እግዚኣብሄር ዓሻ እዩ እንተተባሂሉ ንደቂ ሰብ ዓሻ ሓሳብ ብዝኾነ ብመስቀል ጌሩ ከድሕኖም ፈትዩ። እምብኣር መስቀል ዓሻ ሓሳብ እዩ፣ ይኹን እምበር እግዚኣብሄር በዚ ዓሻ ሓሳብ ዝመስል ግና ንምፍጻም ዘልኣለማዊ ምኽሩ ዝተጠቀመሉ መገዲ እዩ። ናይ ክርስቶስ ስቓይ ንዓና ድማ ናይ ዕረፍቲ ቦታ እዩ። መስቀል ንዕረፍቲ ዘልኣለማዊ ምንጋፍ ንምግዛእ ክርስቶስ ንምምንጣል ስልጣን ጸላኢ ዝተፈጸመሉ ቦታ እዩ። ስለዚ በዚ ንደቂ ሰባት ኣዝዩ ዓሻ፣ ናይ ለባማት ዘይኮነ ስራሕ፣ እግዚኣብሄር ነቲ ምኽሪ ዘመናቱ ፈጺምዎ እዩ። ኣምላኽ ዓሻ ኣይኮነን እኳ ድኣ ንደቂ ሰባት ጥበብ ዝሃበን ምኽሪ ዝለገሰን፣ ግናኸ በቲ ዓሻ ዝተባህለ ብደቂ ሰባት ብእኡ ንዓና ከድሕነና ፈትዩ። ንሕና እምብኣር ዓሻ ስብከት ከም ዝኣመንናን ክንፈልጥ ይግባእ። ማለት ብኣዘራርባ ሰባት ለባም ዘይኮነ ነገር ብዝተፈጸመሉ ኢና ድሒንና። ንዓና መስቀል ጥበብ ኣምላኽን ትእምርቲ ኣምላኽን ዝርኣናሉ እዩ። በቲ ኣይሁድ ዝደልይዎ ትእምርቲ በቲ ጽርኢ ዝደልይዎ ጥበብ ኣይኮንናን ድሒንና በቲ ዓሻ ስብከት መስቀል ኢና ድሒንና።
ሃዋርያ ጳውሎስ ንሰብ ቈረንቶስ ዝብሎም ዘሎ፣ ነቲ ንኣይሁድ መዓንቀፊ ማለት ነቲ ዝፈልጥዎ እግዚኣብሄር ሰማያት ጨንዲሑ ክመጽእ እንዳደለዩ ግና ብመብልዒ ማል፣ ነቲ ንጉስ ክኸውን ዝተጸበይዎ የሱስ ድማ ብመስቀል ምማቱ መዓንቀፊ እዩ ኮይንዎም። ነህዛብ ድማ ማለት ጽርኢ ካብ ሰሎሞን ዝጠብብ እንዳተጸበዩ፣ እኳ ድኣ ዝዕሹ ጥበብ ሒዙ ዝመጸ ክርስቶስ፣ ዕሽነት ኮይኑ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ኢና እንኣምን ወይ እንሰብኽ እዩ ዝብል ዘሎ። ስለዚ እዞም በዚ መዓንቐፊ ዝኾኖም ዝኣመንና ኣዚና ዕድለኛታትን ብጹኣትን ኢና። ምኽንያቱ ንሱ ክርስቶስን ኣምላኽን ምዃኑ ነቲ ስብከት ዕሽነት ስለ ዝፈለጥናዮ እቲ ናይ መስቀል ቃል ንዓና ሓይሊ እዩ፣ ስለ ዝኣመንና ነቶም ዘይኣመኑ ግና ዕሽነት እዩ መዓንቐፊ ስለዝኮነ።
ኣብ መደምደታ ክርስቶስ ንዝኣምን ሓይልን ጥበብን ኣምላኽ እዩ። ከምቲ ኣብ ቆሎ 2፣3 ዘሎ “ብዘሎ ጥበብ ኣምላኽ ኣብኡ ተሰዊሩ ኣሎ” ስለዚ ነዚ ዕሽነትና ኣዚና ክትጸንዓሉ እሞ ድማ ነቲ ብዘሎ ጥበብ ኣምላኽ ክትፈልጦ ይግባኣና። ኣብ 1ቈረ 1፣20-34 ናብቲ ጽውዓና እሞ ንመልከት ይብል። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር እቲ ፈላጣት ጥበበኛታት ክረኽብዎ ዘይከኣሉ ንዓና ገለጾ። ንሱ ድማ ንዓና ምድሓን ጥበብ ጽድቒ ቕድስና ኮይንልና ኣሎ። በዚ ምድሓና ዝኾነ የሱስ ትምክሕትና ክንድ’ቲ ዝተኸፍለልና ዋጋ ክኸውን ይግብኦ። ስለዚ ነዚ ዕሽነት ንካልኦት ንንገሮ ብዕሽነት እዩ ለባም ዝኽወን።
“ለባም ካብ ኣምላኽ ንምዃን፣ ዓሻ ምስ ኣምላኽ ምዃን”


text:
ሓደ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሃዋህው ኣብ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪካ ምስ ዘጋጠመ ናይ ህዝቢ ዓመፅ ስለዘወዳደርኩ ብፖሊስ ፌደራል ተኣሲረን ተንከላቢተን ክብል ገሊፁ።ኣምነስቲ ኢንተርናሽና ሎሚ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ነቲ ስጉምቲ ኮኒኑዎ።
ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ከምዝገለፆ ሽዱሽተ ብረት ዝተዓጠቑ ፖሊሳት ካብ መኪና ብምውራድ ውዑይ ምንቅስቓስ ካብ ዘለዎ ማእኸል ኣዲስ ኣበባ ሒዞም ኣብዝሓለፈ ሰሙን ናብ ዋና ቤት ፅሕፈት ፖሊስ ፌደራል ከምዝወሰድዎ ይዛረብ።
ኣብ እዋን ናይ ክልተ ሰዓታት ማእሰርቲ ኣብ ቅድሚ ሽሞም ዘይገለፁ ምኽትል ኮምሽነር ፖሊስ ከምዝቐረበን ምንቅስቓሳቱ ቀስቃሲ ዓመፅ ከምዝኾነ ከምዘጠንቀቕዎን እስክንድር ይገልፅ።
ሰበ ስልጣን ፖሊስ ፌደራል ድምፆም እናተቐረፀ ብዛዕባ እቲ ኣጋጣሚ ክዛረቡ ፍቓደኛ ኣይኮኑን።ክልተ ጋዜጠኛታት ናብ ቤት ፅሕፈት እቶም ምኽትል ዳይረክተር ምስከዱ ግን ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ፖሊሳት ንእስክንድር ነጋ ከምዘይኣሰርዎ ሚእቲ ብሚእቲ ርግፀኛ እየ ኢሎም።
ቪኦኤ ዘዘራረቦም ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣን ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ከምዘይፈልጡ ገሊፆም።እንተኾነ ግን እስክንድር ነጋ ከም ፀረ መንግስቲ ፖለቲካዊ ተንቀሳቓሲ እምበር ከም ጋዜጠኛ ከምዘይሪኢዎ ሓቢሮም።
ፅሑፋት እስክንድር ነጋ ብሓፈሻ ፀረ መንግስቲ መርገፂ ኣብ ዘለዎም ኣብ ወፃኢ ዝርከቡ መርበብ ሓበሬታታት ይወፁ።voanews.com ሓዊሱ እቶም መርበብ ሓበሬታታት ኣብ ኢትዮጵያ ተዓፅዮም እዮም።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣንምነስቲ ኢንተርናሽናል ቀደም ናይ ሕልና እሱር ኢሉዎ ዝነብረ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ብሰበ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝተውሃቦ መጠንቀቕታ ኮኒኑዎ።እቲ ሎማዕንቲ ዝወፀ መግለፂ ከምዝሓበሮ እስክንድር መንግስቲ ኢትዮጵያ ተዃሳሕቲ ዝብሎም ፅሑፋት ንኸይፅሕፍ ኣጠንቂቐምዎ ይብል።ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል እስክንድር ነጋ ናይ ማእሰርቲ ወይ’ውን ኣካላዊ ጉድኣት ክበፅሖ ከምዝኽእል ስግኣቱ ይገልፅ።


text:
ብኲናት ዝተሃሰየት ደቡብ ሱዳን ተወሰኽቲ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ክፍለ ግዝኣታት ንምፍጣር ኮሚቴ ምጥያሻ ወሃቢ ቃል ፕሬዝታት እታ ሃገር ገሊፆም።ኣብዚ ሕዚ እዋን እታ ሃገር 28 ክፍለ ግዝኣታት ኣለዋ።
ኣተኒ ወክ ኣተኒ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መብርሂ ብቀዳማይ ምኽትል ፕሬዝዳንት ታባን ደንግ ጋይ ዝምራሕ ነቲ ኩነታት ዝርኢ ኮሚቴ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ተጣይሹ’ሎ ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ከይኮኑስ ካልኦት ሰባት ሓደሽቲ ክፍለ ግዝኣታት ክምስረታ ይሓቱ ኣለው ምኽንያቱ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ኣብ ገለ ከባቢታት ይሓቱ ስለዘለው እዩ ኢሎም ወሃቢ ቃል ኣተኒ።
‘’ኣብ ደቡብ ሱዳን 28 ክፍለ ግዝኣታት ክጣየሻ ከለዋ ታሕጓስ ፈጢሩ እዩ፤ልዕሊ 80 ሚእታዊ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ናብ 28 ክፍለ ግዝኣታት ምዕባያ ናእድኦም ገሊፆም እዮም’’ ክብሉ ኣተኒ ገሊፆም።
ብዙሓት ሰባት ግን ምስ ናይ ኣተኒ ገምጋም ኣይሰማምዑን።ሳልቫ ኪር ብውልቆም በዝሒ ክፍለ ግዝኣታት ካብ 10 ናብ 28 ከዕብዩወን ከለው 21 ክፍለ ግዝኣታት ክኾና ድልየት ንዝነበሮም መራሒ ተቓዋሚ ሪያክ ማቻር ሓዊሱ ንብዙሓት ሰባት ኣኾሪዮም እዮም ይብሉ።
ናይ ቀደም ምኽትል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ክሪኖ ሂተንግ በዝሒ ክፍለ ግዝኣታት ብምውሳኽ ናይታ ሃገር ሽግራት ኣይፍትሑን ኢሎም።


text:
ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ይረኽብዎ ዘለው መሃያ እኹል ኣይኮነን ዝብል ካብቲ ቤት ምኽሪ ካብ ዝተልዓሉ ብርከት ዝበሉ ሕቶታት ሓደ ነይሩ።ኣባል ፓርላማ ዶ/ር ኣሸብር ኣባላት ፓርላማ ከም ካልኦት ሃገራት ብዙሕ ገንዘብ ይከፈል ዝብል እምነት ዋላ እንተዘይሃለወኒ ‘’ግን ንህዝቢ ካብ ምኽባርን ነቲ ቤት ምኽሪ ካብ ዝውሃቦ ኽብርን ብምብጋስ ሓደ ኣባል ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ባኒ እናሓሰበ ፅቡቕ ሕጊ ከውፅእ፤ኣፀቢቑ ክከራኸር ይኽእል እዩ ዝብል እምነት የብለይን።’’ኢሎም።
ምንስቴር ሶፊያን መሓመድ ግን እቲ ወሳኒ ባዕሉ እቲ ቤት ምኽሪ ምዃኑን ጊደ ምንስትሪ ገንዘብን ኢኮኖምን ምሃብ ምኽሪ እዩ ክብሉ መሊሶም።
ብሕታዊ ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ንስራሕቲ ባቡር ከምኣብነት ብምጥቓስ ን51 ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ዝተመደበ ዝርዝር በጀት ኣይርኣይን ዘሎ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድ በጀት ዝምደበሎም ናይ መንግስቲ ኣብያተ ፅሕፈት ተባሂሎም ኣዋጅ ዝወፀሎም ከምዘለውን ገለ ገለ ናይ ልምዓት ትካልት ድማ ከምይ ከምዝምሓደሩ፣በጀቶም መን ከምዝፅድቖ፣ሒሳቦም መን ከምዝምርምሮ፣ ዝሰርሕሉ ስርዓትን ኣዋጅን ኣሎ ክብሉ ኣብሪሆም።
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝቕፅል ኣኼባ ነቲ በጀት ከፅድቖ ትፅቢት ይግበረሉ።


text:
ሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንሓደ ወዲ 17 ዓመት ኣብ ፀሓይ ዓራርቦ ከምዝቐተሉዎ ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ገሊፁ።ኣማኑኤል ወንድሙ ኣብ ኣደባባይ ምርሻኑ ኣብታ ሃገር ሓይልታት ፀጥታ ዝፍፀምዎ በደል ተሓተቲ ዘይምዃኖም ዝሕብር እዩ ኢሉ ኣሎ።
ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ንዝወፀ ቪዲዮ ብምጥቓስ 11 ግንቦት 2021 ሓይልታት መንግስቲ ኣብ ከተማ ደምቢዶሎ ንኣማኑኤል ሒዞም ብምቕጣቃጥ ኣብቲ ዕለት ኣብ ኣደባባይ ረሺኖምዎ ይብል ።
ብኻልእ ወገን እቲ ተግባር ምፍፃሙ ዝገለፁ ምኽትል ሓላፊ ፀጥታ ኢንስፐክተር ኣሕመድ ያስን ኣብ ልዕሊ ኣማኑኤል ዝተወስደ ስጉምቲ ብምርግጋፅ ‘'ሲሳይ ፊዳ ንዝተባህለ ጋዜጠኛ ቶኲሶም ብምቕታል ካብ መንጎ ዝተርጠሩ ምዃኑ ባዕሉ ኣረጋጊፁልና እዩ’’ኢሎም ኣለው።
ወላዲ ኣቡኡ ንኣማኑኤል ኣቶ ወንድሙ ከበደ ግን ውላዶም ፖሊስ ዝበሎ ገበን ፈፂሙ ኢሎም ከምዘይኣምኑ ብምግላፅ "ወደይ ብገበን ዝጥርጠር እንተዝኸውን እውን ካብ ዝቕተል ኣብ ቅድሚ ዳኛ ክቐርብ ነይሩዎ’’ኢሎም።
ምኽትል ሓላፊ ፖሊስ ዞባ ቀሌም ወለጋ ኢንስፔክተር ኣሕመድ ያሲን ግን ካብ ፖሊስ ከምልጥ ኣብ ዝፈተነሉ እዋን እዩ ተቐቲሉ ኢሎም።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ ከተማ ደምቢዶሎ ኣማኑኤል ወንድሙ ብዘይፍርዲ ዝተቐትለሉ ኣገባብ ኣተሓሳሲቡኒ ክብል ብምሕባር ተፃሪዩ ስጉምቲ ክውሰድ ዘተሓሳስብ መግለፂ ኣብቲ እዋን ኣውፂኡ ነይሩ።


text:
ዘይ ሓሰብካዮ ርኸብ ኣይ መርገም ኣይ ምርቓ
ድሕሪ 30 ዓመት ዓቐን ዘይቡሉ ዝተኸፍለ መሪር መስዋእትን ስንክልናን ሃገርና ኤርትራ ናይ ውልቀ ሰባት ኮይና ንኽተርፍ ኣብ ሓሳብ ህዝቢ ኤርትራ ኣይነብረን።
ማእለያ ዘይብሉ መስዋእትን ስንክልናን ዝተኸፈሎ ቓልሲ ብኽሕደት ተጨዊና ተመሊስና ናብ ህግደፋዊ መግዛእቲ ክንቁረን ህዝብና ክልተ ግዝየ ይመውት ኣሎ ስለዚ ሓርነታዊ መሰል ማርያም ትሃብኩም ኢልካ ኣይትኮብን እዩ ሞ ብቓልስና ከም ናጽነትና ንሓርነትና እንተ ዘይ ዓጢቕና ህግድፋውያን ሃገር የጽኑቱ ኣለዉ።
ኩላትና ሃገራውያን ንድሕነት ሃገር ምስኦም ንቓዳደም እናበልኩ ናብ ሓጻር መዝሙር ከሳጋግረክም/ክን ኣፍቕዱለይ/ዳለይ።
መቀረት ክትህበኩም ምጥጥ ኣቢልክም ንበቡዋ
ኣብ ውሽጢ ሃ ገርና ምቅዋም ዝ ዝኸልእ
ምቅዋም ዝ ኸልእ
ፈራሕ ሱሱዕ እዩ ንበይኑ ዝ በልዕ
ንበይኑ ዝ ዝበልዕ
ህዝቢ ኤርትራና ዕድል ኣይ ገ በርካን
ዕድል ኣይ ገ በርካን
ቦኽሪ መ ራ ሒኻ ደም ዝ መጺ ትዃን
ደም ዝ መጺ ቱዃን
ን ወላድ ኣ ጽኒቱ ዝገበረ መኻን
ዝገበረ መኻን
ውሃዮ ቃርማታት ኣ ዋፊሩ ኣኸቲሉ ቆንጭ
ኣኸቲሉ ቆንጭ
ሃገር ከየ ጽንቱ ንካላኸል ሕጂ
ንካላኸል ሕጂ
ብ ናታቶም ውዲት ከይንረግጽ ፈንጂ
ከይንረግጽ… ፈንጂ
ኣንጻር ህግደፍ ዘ ለ ዉ ተባዓት ተ ቃወምቲ
ተባዓት ተ ቓወምቲ
ቀሪብኩም ኢኽኹም ከ ተውጉሑ ለይቲ
ከ ተውጉሑ ለይቲ
ህዝብኹም ክርህዎ ካብዞም ተበለጽቲ
ካብዞም ተበለጽቲ
ወፍሪ ባርነት ከ ብቅዕ ን ህግደፍ ኣገልገልቲ
ናብሩኡ ክመርሕ ለይቲ ምስ ምዓልቲ
ለይቲ ምስ ምዓልቲ
ተኻፈልቲ ገ በናት የእዳውኩም ማይ ዝ ማዓገ ኣቱም መ ጣቃዕቲ
ኣቱም መ ጣቓዕቲ
መሲሉኩም እምበር ማዕበል ቅልጽም ሓፋሽ የ ቡሉን ዓጋቲ
የ ቡሉን ዓጋቲ
መስመር ስነ መጎት ሓርነት ህዝቢ ኢዩ እቲ ተዓዋቲ
ሓርነት ህዝቢ ኢዩ እቲ ተዓዋቲ
ሓርነት ህዝቢ ኢዩ እቲ ተዓዋቲ
ሓርነት ህዝቢ ኢዩ እቲ ተዓዋቲ
ካብ ገብሪሂወት (ኣቡዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2384


text:
ሰኔት ዩኒቨርስቲ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ኣዳማ ናይ ፍርቂ ዓመት ትምህርቲ ክቛረፅ ምውሳኑ ናብ ስድርኦም ዝተመልሱ ተማሃሮ ቅሬትኦም ገሊፆም።
ናይቲ ዩኒቨርስቲ ፕረዚዳንት ዶ/ር ሌሜ ጉታ ግን ተማሃሮ ዘለዎም ሕቶታት እናቕረቡ ትምህርቶም ክከታተሉ ብተደጋጋሚ እንተተሓተቱ እውን ክሰምዑና ኣይክኣሉን ኢሎም።
“ብመሰረት ናይ ሰኔት ሕግና ሓደ ተማሃራይ ክከታተሎ ዝግባእ ናይ ትምህርቲ ግዜ ልዕሊ 80 ሚእታዊት እዩ።ነገር ግን ክሳብ ሕጂ ተማሃሮ 34. 4 ሚእታዊት ግዜ ትምህርቶም ብዘይምክትታሎም ንፈተና ኮፍ ብዘይምባሎም እቲ ሰኔት ናይ ሓደ ሰሚስተር መቕፃዕቲ ወሲኑ’ሎ።”
ዶ/ር ሌሜ ወሲኾም ተማሃሮ ናብ ስድርኦም ምምላሶም ክመኽሩዎም ኣጋጣሚ ክፈጥር እዩ ዝብል እምነት ከምዘለዎም እውን ገሊፆም። እቲ ዩኒቨርስቲ ኣብቲ ቐፅሪ ብተደጋጋሚ ናይ ምምሃር ምስትምሃር ስነስርዓት ብምትእጉጓሉ ተማሃሮ ንፈተና ዘብቅዖም ግዜ ስለዘየሕለፉ እቲ ሰሚስተር ተዓፂዩ ንቐፃሊ ዳግም ምዝገባ 25ን 26 ለካቲት 2011 ዓ.ም ክዳለው ገሊፁ’ሎ።
እቲ ዩኒቨርስቲ ካብ 12 ክሳብ 14 ጥሪ 2011 ዓ.ም ኩሎም ተማሃሮ ነቲ ቀፅሪ ለቒቖም ናብ ስድኦም ክምለሱ ብዘውፅኦ ምልክታ መሰረት ካብቲ ቐፅሪ ዝወፀ ተማሃራይ ሕጂ ምስ ስድርኡ ከምዝርከብ ብቅሬታ ይገልፅ።


text:
ጸብጻብ ዜና ን/ጨንፈር ሳንጋለን
ስምረት ምንቅስቃስ ኤሪትራዋን ንድሕነት ሃገር ንኡስ ጨንፈር ሰትጋለን ስዊዝ ወርሃዊ ኣኬባኡ ብዕለት 26/01/2019 ኣካይዱ። ኣኼባ ከምቲ ልሙድ ብዝክረ ሰማእታት ድሕሪ ምጅማር ናይቲ ማዓልቲ ኣጀንዳ ሓደ ብሓደ ዘትዩ።
1ይ ዓመታዊ ጸብጻብ ፋይናንስ ተዋሂቡ፡
2ይ ዓመታዊ ገምጋም ናይ 2018 ብኣቦ ወንበር ገምጋም ተዋሂቡ።
3ይ ናይ 2019 መሪሕነት ብድመክረሳዊ ኣገባብ መሪጹ።
4ይ ንናይ 2018 ብርኩስ ብምግባር ዝነበረ ድኽመትን ዓወትን ብደቂቕ ዘትዪ።
ሕጂውን ስምረት መገዲ ዓወት እዩ ። ስምረት ናይ ህዝቢ እዩ ደኪ ህዝቢ ኽዓስልዎ ኩሉ ኣባል እጃሙ ክገብር ከም ዘለዎ ኣስሚርሉ።
ብድሕሪዚ ምስ ደለይቲ ፍትሒ ነዚ መድረክ ብከመይ ንግጠሞ ኣብ ዝብል ተማ ተዛትዩ።
ኣብ መወዳእታ ንሕና ከም ስምረት ሓድነት ልዕሊ ኩሉ ስለዝኮን ንሓድነት ክንደፈእ ብምሉእ ድምጺ ኣስሚርሉ። ኣብ መወዳእታ ኣኼባ ብዝክረሰማእታት ዛዚሙ።
ኤሪትራን ኤሪትራውነትን ንዘላኣለም ክነብሩ እዮም።
ሓርነትና ናይ ግድን እዩ
ጸብጻቢ፣ ስምኦን ተወልደመድህን
28 ጥሪ 2019
ፈጻሚት ኣካል ጨንፈር ስ


text:
ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ብተዋሕዶ ካብ ክልተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ ካብ ክልተ ባህርይ ሓደ ባህርይ ኮይኑ ተወልደ። ኣካላዊ ቃል ምስ ሥጋ ተዋሓደ፤ ቅድምና ዘይነበሮ ሥጋ ቀዳማዊ ኣምላኽ ተባህለ፤ ብጐይትነት ዘይፍለጥ ሥጋ ብጐይትነት ተፈልጠ፡ እቲ ዘይርአ መለኮት ብሥጋ ተጋህደ። ኣምላኽ’የ ኢሉ ንዕለቱ ኣይዓበየን፡ እንታይ ደኣ ሕጊ ጠባያውን ሕጊ መጽሓፋውን እናፈጸመ በብንእሽቶ ዓበየ። እቲ ዘመን ዘይቍጸረሉ ኣምላኽ በቲ ዝለበሶ ሥጋ ዘመን ተቘጺርሉ 30 ዓመት ምስ መልኦ ብኢድ ዮሓንስ ንኽጥመቕ ናብ ማየ ዮርዳኖስ ወረደ፡፡
• ስለምንታይ ኣብ ሠላሳ ዓመቱ ተጠሚቑ፧
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ 30 ዓመቱ እምበር፡ ልዕል ኢሉ ኣብ 40 ዓመቱ ወይ ትሕት ኢሉ ኣብ 20 ዓመቱ ዘይተጠምቀሉ ምኽንያት ነቲ ወዲ 30 ዓመት ኮይኑ ዝተፈጥረ ኣዳም ስኢንዎ ዝነበረ ጸጋ ውልድነት ንኽመልሰሉን፡ ውልድነት እተውህብ ኣፍ ደገ ምሥጢራት ዝኾነት ጥምቀት ባሪኹ ቀዲሱ ንምሃብን እዩ።
• ስለምንታይ ብኣገልጋሊኡ ቅዱስ ዮሓንስ ተጠሚቑ፧
ኣብቲ እዋን እቲ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ከባቢ ዮርዳኖስ ናይ ንስሓ ትምህርቲ እናመሃረ ናይ ንስሓ ጥምቀት የጥምቕ ነበረ። ከምቲ ብትንቢት ኣቐዲሙ ዝተነግረሉ ድማ ቅዱስ ዮሓንስ ቀቅድሚኡ ጸራጊ መንገዲ ኮይኑ ንሕዝቢ ብማየ ንስሓ እናኣጥመቐ ንናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣማናዊ ጥምቀት የዳሉ ነበረ። (ሚል. 3፥1፤ ኢሳ. 40፥3-5)
ብዘላ ሃገር ይሁዳን ኵሎም ሰብ ኢየሩሳሌምን ናብኡ ይመጹ ብኃጢኣቶም እናተናዘዙ ውን ኣብ ፈለገ ዮርዳኖስ ብእኡ ይጥመቑ ነበሩ። (ማቴ. 3፥1-12፤ ሉቃ. 3፥1-20)
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽ ክነሱ ብኢድ ኣገልጋሊኡ ቅዱስ ዮሓንስ ንኽጥመቕ ብፍጹም ትሕትና ካብ ገሊላ ናብ ዮርዳኖስ መጸ። እዚ ኣርኣያ እዩ። ‘ከምቲ ኣነ ናብ ማየ ዮርዳኖስ ወሪደ ብኢድ ኣገልጋሊየይ ዝተጠመቕኩ፡ ንስኻትኩም''ውን ናብ ቤተ ክርስቲያን ኬድኩም ብኢድ ካህናት ተጠመቑ’ ንኽብል እዩ። ምኽንያቱ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱስ ዮሓንስ ‘መጺእካ ኣጥመቐኒ’ እንተዝብሎ ነይሩ ካብኡ ንደኃር ነገሥታትን መኳንንትን ንካህናት ‘መጺእኩም ኣጥምቑልና’ ምበልዎም ነይሮም።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኽጥመቕ ናብኡ ክመጽእ ዝረኣየ ቅዱስ ዮሓንስ፡ ‘ኣነ እምበር ብኣኻ ኽጥመቕ ይግብኣኒ፡ ንስኻዶ ናባይ ትመጽእ’ ኢሉ ኣበዮ። ጐይታ ድማ ‘ወይደልወነ ከመ ንፈጽም ኵሎ ጽድቀ/ኵሉ ጽድቂ ክንፍጽም ይግብኣና እዩ’ ኢሉ ብእኡ ንኽጥመቕ ፍቓዱ ከምዝኾነ ምስ ነገሮ ቅዱስ ዮሓንስ ንጐይታ እንታይ ኢሉ ከምዘጥምቖ ንምፍላጥ ‘ስም አብ ኣባኻ ህልው እዩ፡ ስም ወልድ ባዕልኻ ኢኻ፡ ስም መንፈስ ቅዱስ ከኣ ኣባኻ ህልው እዩ፡ ንኻልእሲ ብስምካ አጥምቕ ንኣኻኸ ብስም መን ከጥምቐካ እየ፧’ ኢሉ ሓተቶ።(ሲኖዶስ ዘሓዋርያት) ጐይታ ኸኣ ‘ወልዱ ለብሩክ ከሣቴ ብርሃን ተሣሃለነ፡ አንተ ካህኑ ለዓለም በከመ ሢመቱ ለመልከ ጼዴቅ/ ወዲ ብሩኽ ከሣቴ ብርሃን ይቕረ በለልና፡ ከም ክህነት መልከ ጸዴቅ ዘለዓለማዊ ካህን ኢኻ’ እናበልካ ኣጠምቐኒ ምስ በሎ፡ ብኡ ንብኡ ኣጥመቖ። በዚ ድማ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ንቅዱስ ዮሓንስ ‘መጥምቀ መለኮት’ ኢላ ከተኽብሮን ክትጽውዖን ከላ፡ ንትሕትና ኣምላኽና ኸኣ ‘ዕፁብ ድንቂ እዩ’ እናበለት ወትሩ ትሰብኽ።
• ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ተጠምቀ ቅድሚኡ ዘይተገልጸ ሰማያዊ ምሥጢር፡ ምሥጢረ ሥላሴ ተገልጸ። ኣብ ሓደ እዋን ሠለስተ ኣካል ሥላሴ ማለት እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ሰብ ኮይኑ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ክጥመቕ ከሎ፤ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ድማ ብኣምሳለ ርግብ ወሪዱ ኣብ ርእሱ ተቐመጠ፡ እግዚአብሔር አብ ድማ ካብ ሰማይ ‘ብእኡ ዝተሓጐስኩ ፍትዊ ወደይ እዚ እዩ’ ዝብል ድምፂ ኣስምዐ። (ማቴ. 3፥13-17)
• ስለምንታይ ብማይ ተጠሚቑ፧
ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብማይ ዝተጠምቀ ‘እነዝኃክሙ በማይ ንጹሕ/ ጽሩይ ማይ ክነጽገልኩም እየ እሞ ክትጸርዩ ኢኹም’ (ሕዝ. 36፡25-29) ዝብል ትንቢትን ዝተነግረ ምሳሌን ንምፍጻም እዩ። ብማይ እምበር ብጸባ ይኹን ብመዓር ዘይተጠምቀሉ ምኽንያት ከኣ መንጽሕን መጽረይን ዝኾነ ማይ ኣብ ዝኾነ ቦታን ብዝኾነ ሰብ ሃብታም ኮነ ድኻ ተረካቢ ስለዝኾነ እዩ። ከምኡ’ውን ኣቐዲሙ ኣብ ልዕሊ ሰብአ ትካት (ኣብ ዘመነ ኖኅ ዝነበሩ ሕዝቢ) ኮነ ንግብጻውያን ብዘስዓቦ ጥፍኣት ማይ ንመዓት ከምዝተፈጠረ ይውሰድ ስለዝነበረ ንምሕረት’ውን ከምዝተፈጥረ ንምሕባርን ንማያት ንምቕዳስን ጥምቀቱ ብማይ ገበሮ።
• ስለምንታይ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ተጠሚቑ፧
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ዝተጠመቀሉ ምኽንያት ትንቢት ንምፍጻም እዩ። እዚ ድማ ብነቢየ እግዚአብሔር ዳዊት ‘ባሕሪ ርእያቶ ሃደመት፡ ዮርዳኖስ ንድኅሪት ተመልሰት፡ ኣኽራን ከም ደዓውል፡ ኰረቢት ከም ዕያውቲ ተሰራሰሩ፡ ኣቲ ባሕሪ እንታይ ኴንኪ ዝሃደምኪ፧ ኣታ ዮርዳኖስከ ንድኅሪት እተመለስካ፧ ኣቱም ኣኽራን ከም ደዓውል ኣቱም ኰረቢትሲ ከም ዕያውቲ እተሰራሰርኩም እንታይ ኴንኩም ኢኹም፧ ኣቲ ምድሪ ኣብ ቅድሚ እቲ ነኻውሕ ናብ ቀላያት ንዓረ ናብ ዓይኒ ማያት ዝለወጠ እግዚአብሔር ኣምላኽ ያዕቆብ ኣንቀጥቕጢ።’ ክብል ተነብዩ ነበረ። (መዝ. 114፥3-8) ኣብነቱ ድማ ዮርዳኖስ ኣብ ላዕሊ ምንጩ ሓደ እዩ፡ ትሕት ኢሉ ግና ኣብ ክልተ ይምቀል፡ ድኅሪ እዚ ኸኣ ወሪዱ ናብ ሓደ መጺኡ ይራኸብ። ኵሉ ሰብ'ውን ትውልዱ ካብ ሓደ ኣዳም እዩ። ትሕት ኢሉ ግና እስራኤል በግዝረቶሙ (ብግዝረት) ኣሕዛብ ከኣ በቍልፈቶሙ (ብዘይ ምግዛር) ናብ ክልተ ተፈላልዮም ነበሩ። ዳኅራይ ግና ሕዝብን ኣሕዛብን ብናይ ክርስቶስ ልደትን ጥምቀትን ሞትን ኣሚኖም ብስም ሥላሴ ተጠሚቖም፡ ብጥምቀት ሓደ ከምዝኾኑ ንምግላጽ እዩ። (ኤፌ 2፥11)
ብካልእ ወገን'ውን ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ዝተጠምቀሉ ምኽንያት ማያት ንምቕዳስን ዕዳ ኣዳምን ሔዋንን ንምድምሳስን እዩ። ዲያብሎስ ነቲ ናይ ኣዳምን ሔዋንን ‘ ኣዳም ገብሩ ለዲያብሎስ ሔዋን አመቱ ለዲያብሎስ’ ዝብል ግዙኣቱ ምዃኖም ዘረጋግጸሉ ስም ባርነቶምን ዕዳ ደብዳቤኦምን ጽሒፉ ነቲ ሓደ ኣብ ዮርዳኖስ፡ ነቲ ሓደ ድማ ኣብ ሲኦል ደርቢዎ ነበረ። እምበኣር ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ኣብ ዮርዳኖስ ተደርብዩ ዝነበረ ዕዳ ደብዳቤ ብሰብነቱ ረጊጹ ብኣምላኽነቱ ኣምኪኹ ንኽድምስሶ ኣብ ዮርዳኖስ ተጠምቀ። በዚ ከኣ እቲ ኣቐዲሙ ነቢይ ሚክያስ ‘ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ / ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ ከሥጥሞ እዩ።’ ሚክ. 7፡19 ዝበሎ ትንቢት ተፈጸመ።
• ሠራዔ ሕግ ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣርኣያን ኣብነትን ኮይኑ ተጠሚቑ፡ ክብረ ውልድነት ንረኽበሉን ሰማያዊ ርስቲ ንወርሰሉን ጥምቀት ሠርዓልና። ‘ ዘኢተወልደ ዳግመ እማይ ወእመንፈስ ቅዱስ ኢይክል በዊኣ ውስተ መንግሥተ እግዚአብሔር/ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ዘይተወልደ ናብ መንግሥተ እግዚአብሔር ኪኣቱ ዚኽእል ከቶ የልቦን።’ (ዮሓ. 3፡5) ድማ ይብለና። ስለዚ ከምቲ ንሱ ዝተጠመቖን በቲ ዝኣዘዞን፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ነቶም ካብ ሥድራ ምእመናን ዝተወልዱ ወዲ ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ፡ ጓል ድማ ኣብ ሰማንያ መዓልታ ከምኡ’ውን ነቶም ኢኣማንያን ዝነበሩ’ሞ ደኃር ኣሚኖም ዝመጹ ካብ 40 መዓልቲ ክሳዕ 3ተ ዓመት ምሂራ ኣረዲኣ እናኣጥመቐት ጸጋ ውልድነት ከም ዝረኽቡን ብርቀት ካብ መንፈስ ቅዱስ ተወሊዶም ብወልድ ውሉድ ብክርስቶስ ክርስቲያን ተሰምዮም ዕለት ዕለት በታ ጸባብ ኣፍ ደገን ቀጣን መንገድን ዝኾነት ቅንዕቲ ሃይማኖት መስቀል ክርስቶስ ተሰኪሞም ንኽጐዓዙ ናብ ማኅበረ ምእመናን ከም ዝጽምበሩ ትገብር።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተወ ኣብ ኡክራይን ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ቀዋሚ ሲኖዶስ ኣባላት ተቐቢሎም፡ ሰላምን ውዕዉዕ ምስክርነት ቤተ ክርስቲያን ብጸሎትን ብቕርበት ንድኻታትን ዝሳቐዩን ክንበር ዘተሓሳስብ ብሓባር ጉዕዞ፡ ሲኖዶሳውነትን ብልኡምነትን ጭሙት ለውሃትን ዝንበሮ ይኹን ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲቻን ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኡካራይን ካብ ነዊሕ እዋን ንነጀው ኣብ ጽንኩርን ስንኵፍን ኩነት ትርከብ፡ ልዕሊ 5 ዓመት ዘቑጽር ዘሎ ቡዙሓት ከምዝገለጽዎ ዝተሓዋወሰ ወጅሂ ዘለዎ ዓይነት ቅልውላው ዝረኣየላን ተሓተቲ ወይ ሓላፍነት ዘለዎም ዝኽወልሉን ድኻታትን ነኣሽቱን ከቢድ ዋጋ ዝኸፍልሉን ብናይ ሓሶት ንዝሖ ጐስጓሳትን ዝተፈላለየዩ ምቁጽጻራትን ሃይማኖታዊ ኵነት እውን ተዋሳእነት ክህልዎ ዝፍትን ውጥረትን ግጭት ዝካየደላ ኰይና ኣላ።
ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ህልው ኩነታት ኡክራይን እንታይ ከምዝመስል ጥራሕ ዘይኰነ ነቲ ውጥረትን ግጭትን ኩነት ብኸመይ ክንበብ ከምዘለዎ ዘብርህ ሓሳብ ነቶም ብዓብይ ሊቀ ጳጳሳት ሃልቪች ስቭጃቶስላቭ ሸቭቹክ ናይ ግሪክ ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኡክራይን ንዝተመረሑ ናይታ ቤተ ክርስቲያን ቀዋሚ ሲኖዶስ ኣባላት ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣቕሪቦም፡ ቅዱስነቶም ነታ ኣብ ኡክራይን እትርከብ ናይ ግሪክ ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ቅርበቶም ንምርግጋጽ ዕለት 4 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ናይታ ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት ኣባላት ቀዋሚ ሲኖዶስን ኣብ ሃገረ ቫቲካብ ካብ ዕለት 5 ክሳብ ዕለት 6 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ዓውደ ርክብ ንኸካይዱ ከምዝዓደሙ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓበሬታ ሂቡ ከምዝነበረ ዝዝከር ኰይኑ፡ ኣብዚ ዓውደ ኣኼባ ዝምልከቶም ናይ ኩርያ ሮማና ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ላዕለዎት ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ላዕልዎት ሓለፍቲ ከምእተሳተፉን፡ እዚ ዓውደ ኣኼባ’ዚ ነቲ ህልው ኩነታት ኡክራይን ዘንብብን በዚ መናበቦ’ዚ መሰረት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኡክራይን ብፍላይ ናይ ግሪክ ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኡክራይን ኣብ ፍርያምን ስሉጥን ስብከተ ወንጌል ከትጽመድን ወንጌል ከተነቓቕሕን ንዝሳቐዩን ድጋፍን ኣብ ምንቕቓሕ ሰላምን እተበርክቶ ኣስተዋጽኦ ንምትብባዕን ኣብ ኡክራይን ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ምስ ካልኦት ኣባይቲ ክርስቲያንን ማሕበረሰብ ክርስቲያንን ብምትሕብባር ክትዓዪ ዝድፍ ምዃኑ ካስተሊ ሓቢረን።
እቲ ወግእ ዶንባስ ዝብል መጸውዕ ዝተውሃቦ ኣብ ኡክራይን ኣብ 2014 ዓ.ም ወቕቲ ጽድያ ዝተበገሰን ኣብ መንጐ ናይ ኡክራይን ሓይልታትን ናይ ሩሲያ መስመር ሰዓብቲ ካብ ኡክራይን ክፍለዩ ብዝደልዩ ዕጡቓት ሓይሊ ደም ኣፋሳሲ ኰይኑ ዝቕጽል ዘሎ ኣብ 2018 ዓ.ም. ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም መግለጺ ከምዘመልክቶ ናይ 10 ሺሕ ህዝቢ ሕይወት ንሞት ዝዳረገን ኣስታት ክልተ ሚሊዮን ዝግመቱ ዘመዛበለን ክኸውን እንከሎ፥
ንናይ ሓደ ወገን ጥቕሚ ክትብል ሰላም ምስዋእ ይኣክል
ር.ሊ.ጳ. በርጎሊዮ ንዅሎም ቅርበቶምን ጸሎቶምን ኣረጋጊጾም፡ እቲ መጸናንዒ ኵሉ ዝዀነ እግዚኣብሔር ነቶም ኣሕዋቶም ኣሓቶምን ዝሰኣኑ ኣባይቲ ስድራን ብስጋን መንፈስን ዝቖሰሉን ከጸናንዑን ነቲ ቤቱን ንብረቱ ዛሕዚሑ ብሉጽ መጻኢ ንምንዳይ መከራን ሕሰምን ተሳጊሩ ንዝተሰደን ምጽንናዕ ተማሕጺኖም፡
ኣብ ነዊሕ ናይ ታሪኽ ዘመን ክሳብ ክቡር ዋጋ ዘኽፈለ ንጐይታን ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዘለኵም ተኣማንነት አመስግን፡ ናይ ኵሎም ናይ ፖለቲካ ኣካላት ተግባራቶም ናይ ካልእ ክብሪ ዘኽፍል ንናይ ሓደ ወገን ጥራሕ ዘይኰነ ንናይ ሓባር ጥቕምን ሰላምን ዝብል ክኸውን ብጐይታ እምሕጸን
ዕለታውያን ቅዱሳት ምዃን
ኣብቲ ብዓመጽ ዝተቶኻቶኸ ዝተሓላላኸ ኵነት ቤተ ክርስቲያን ነቲ ፈጺሙ ናብ ቀቢጽነት ዘየብል ብዙሕ እዋን ዘይጸንዕን ዝገማምዕን ዓለም ዘቕርቦ ዓይነት ዘይኰነ ክርስቲያናዊ ተስፋ ንኽትምስክር ዝተጸውዐት ምዃና ከተሓሳስቡ እንከለዉ
ክርስቲያናዊ ተስፋ ብናይ ክርስቶስ ብርሃን ዝጉልብትን ትንሳኤን ኣብቲ ክቱር ጸላም ናይ ዓለም እውን ሕይወት ዝዅልዕ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ፍቱዋት ኣሕዋተይ ኣብ ጽንኩር እዋን ካብቲ ኣብ ሰላም እዋን ብዝያዳ ንኣመንቲ ቀዳምነት ዘለዎ ኣብቲ ተስፋና ዝዀነ ኢየሱስ ክርስቶስ ሕቡራት ምዃን እዩ፡
ኣብቲ ነዊሕን ጽዑቕን ቃለ ምዕዳን ቅዱስነቶም ብዛዕባ እቶም ዕለታውያን ጀጋኑ ቅዱሳትን ቅዱሳንን እናሓሰቡ፡ ንግብረ ክፍኣት ብግብረ ሰናይ ዝመለሹ ገርሃውያን ቅዱሳት ኣብቲ ዓውዲ ዓመጽ ናይ ታሪኽ ናይ ክርስቶስ መስቀል ዝተኸተሉ ከዘኻኽሩ እንከለዉ፥
እዞም ኣሕዋትኵምን ኣሓትኵምን መከራን ኣሳዶን ዝወረዶም ሰማዕትነት ዝተቐብሉ፡ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራሕ ምጥባቕ ዝበሉ፡ እቲ ዓመጽ ብዓመጽ ስኒ ብስኒ ዝብል ናይ ዓለም መጐት ኣይፋል ዝበሉ፡ ሕይወቶም ኣብዒሮም (ናብ ብዕሪ ቐይሮም) ብሩህ እምነት ዝጸሓፉ፡ ናይ ክርስትና ተስፋ ፍርያም ዘርኢ እያቶም!
ውዕዉዕን ናይ ዘንፈጥፍጥ እምነት ሓይሊ
ኣብ ዝሓለፈ ነዊሕ እዋን እታ ኣብ ኡክራይን እትርከብ ናይ ግሪክ ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣጽዲቓን ናታ ገይራ ዝተኸተለቶ ሕያው ቁምስና ምስቲ ህያው ዝዀነ ክርስቶስ ተራኺባን እተራኽብን እያ ዘርእስቱ መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ጠቒሶም፡ ዕለት ብዕለት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ህሞት ምስ ወልደ እግዚኣብሔር ዝህልወካ ምትእስሳር ምኹስኳስ የድሊ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ጥራሕ እዩ ቤተ ክርስቲያን ፍርያም፥ ናይ ወንጌል ተስፋ ኣብሳሪትን ናይቲ ማንም ተቕዋም ከወፍዮ ዘይኽእል ናይ ውሳጠ ሕይወት መምህር እትኸውን፡ ቢሎም እቲ ዓቢይ ኣዚዩ ዘገድስ ቀዳምነት ክወሃቦ ዘለዎ ጸሎት እዩ።
ኣብቲ ናይ ዓመጽ ጸላም ኣብ እትሓልፍሉ እዋን፡ ኢየሱስ ኣብ ጌተሰማንየ ንደቀ መዛሙርቱ ገዛእ ርእስኻ ምክልኻል ወይ ውን ንግብረ መልስን ንምጥቃዕን ዝፈጸምዎ ዘይኰነ ክነቕሑን ክጽልዩን ከምዝሓተቶም፡ ከምቲ ዝሓተቶም ኰይንካ ምርኻብ፡ ከም ደቀ መዝሙር ኣክንዲ ዝጽልዩ ደቂሶምን ይሁዳ ምስ መጸ ሴፋቶም ዝመዘዙን፡ ኣብ ዘይምጽላይን ኣብ ናይ ዓለም ምዃን ፈተናን ወዲቖም፡ ጐናጺ ናይ ስጋ ድኻም ኣብ ልዕሊ ልኡምነትን ጭሙት ለውሃትነትን መንፈስ ነገሰ፡ ኣይፋል ንትኻስ፡ ኣይፋል ንሴፍን ኣይፋልን ንህድማን (ማቴ. 26፡ 40,52,56 ረኣ)፡ ጸሎትን ገዛእ ርእስኻ ክሳብ ፍጻሜ ምውፋይን ዝብል እዩ ናይ ጐይታ መልሲ፡ እዚ ዓይነቲ መልሲ እዚ እዩ ክርስትና፡ እዚ መልሲ’ዚ ካብቲ ኣናበኣሰ ዝኸይድን ናይ ዓለም ዓመጽን ጐነጽን የድሕን፡
ነቲ ብናይ ስቓይ ጸላም ዝሓልፍ ቀረባ ምዃን
ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ብዝተፈላለዩ ናይ ግብረ ተልእዀ መሳለጢ ኣቢላ ድሕሪ ጸሎት ማለት እዩ፡ ነቶም ኣብ ናይ ስቓይ ጸላም ንዝሓልፉ ቀረባ ክትከውን ዝተጸውዔት እያ፥
ቤተ ክርስቲያን ተስፋ ዝግለለሉ ስፍራን ወትሩ ክፉት ማዕጾ ዝርከበላን ምጽንናዕን ምትብባዕን ዝርከበላ ስፍራ ክትከውን ኣለዋ፡ ፈጺማ ዘይትዕጸው፡ ንማን ይኹን ማንም በራታ ዘይትዓጽው፡ ክፉት ልቢ፡ ናይ ሰዓትን ቆጸራታትን ተርባጽ ዘይንበራ፡ ሰዓትካ እትርእየሉ ስፍራ ኣይኰነትን፡ ክስማዕ ዝደልይ ተመለስ ወይ ደሓር ዘይበሃለላ፡ ኣብ ግዜን ናይ ግዜን ኣገልገልቲ ኢና፡ ይኹን ደኣ እምበር ናይ ሰዓት ጊላዎት ኣይንዅን፡ ግዜ እምበር፡ ኣይፋል ንሰዓት!
ኣብ ኡክራይን ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ ሽግር ከይፍጠር ከምቲ ኣብ 2016 ዓ.ም. ብዙሓት ኣባይቲ ክርስቲያን ኣብ ኤውሮጳን ንሓደ ዓቢይን ጭቡጥን ናይ ምትሕብባርን ድጋፍ ናይ ምቕራብን ዘነቓቕሔ መደብ ዘኪሮም ነቲ ዝሳቐይ ሕዝቢ ብናይ ሰብኣዊ ድጋፍ መደባት ቀረባ ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
ሳልሳይ ኵርናዕ፥ ሲኖዶሳውነት
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይቲ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ሳልሳይ ኵርናዕ ሲኖዶሳውነት ኣብ ዝብል ነጥቢ ኣማእኪሎም፡ ሲኖዶስ ክህልወካ ጥራሕ ዘይኰነስ ዲኖዶሳዊ ምዃን የድሊ፡ ሲኖዶሳውነት ንምንባር ወትሩ ምጽዓር የድሊ፡ ብሓባር ምጉዓዝ እዚ ግና ምስቲ ከማኻ ዝሓስብን ልክዕ ከምቲ ናትካ ኣረኣእያን ዘለዎ ጥራሕ ሓቢርካ ምጉዓዝ ማለት ኣይኰነን፡ ምስ ኵሎም ኣብ ኢየሱስ ምስ ዝኣምኑ፡ ሲኖዶሳውነት ንምሕያው ጽን ምባል መሰረታዊ እዩ፡ ምስማዕ!
ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣን (ሄራርቅያ) ክብ እናበልካ ምስ እትኸይድ ኣብ ሰማዕነት እናዓበኻ ምዃድ የድሊ፡ ምስማዕ ምስትውዓል ማለት እዩ፡ ናይ ካልእ ስቓይ ናትካ ንኽትገብር ዝድርኽ ትውሳኤ ማለት እዩ፡ ንናይ ኣሕዋት ሓሳብ ክፉት ምዃን ንናይቶ ብዙሕ ተመክሮ የብሎምን ዝብሃሉ ኣዚዮም መንእሰያት ንዝዀኑ ኣሕዋት እውን፡ ጽን ምባል፡ ምስማዕ!
ተሓታትነት፥ ትሑት ኣገዳስነት ዘለዎ ኣይኰነን
ዘይተገዳስነትን ሸለልተይናነትን፡ ኣብ ቅድሚ ዝፍጸሙ ጌጋታትን ኣብ ቅድሚ ናይ ካልኦት ዘይተገዳስነትን ዘይግዱሳትን ሸለል በሃልትን ኰንና ኣይንረኸብ፡ ተማራዃሲ ሓላፍነት፡ ተሓታትነት፡ ሓሳብናን ምትብባዕናን ዘድልዮም ምዕዶናን እርምትናን ዘድልዮም፡ ብሓባር ንኽንጓዓዝ ዝተጸዋዕና ስለ ዝዀንና፡ ክፍጸም ዘይብሉ ክፍጸም እናረኣኻ ዓይንኻ ዓሚትካን ወይ ዳርጋ ከምዘየለ ገርካ ምንባር ክውገድ ኣለዎ፡ ዝኸፈል ዋጋ ይከፈልን ናይ ሓባር ጥቕሚ ንምክልኻል!
ኣብ መወዳእታ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ስልጣናዊ ቃለ ምዕዳን፡ ምልስ ቢሎም ሲኖዶሳውነት ዝብል ቃል ጠቒሶም፡ ኣብዚ ከይዲ’ዚ ናይ ክርስቶስ ኵላዊ መርዓዊ ቤተ ክርስቲያን ምዃን መግለጺ ካብ ዝዀኑ፡ እቲ ሓደ ዓለማዊ ምእመን እዩ፡ ስለዚህ ትውሳኤ ዓለማዊ ምእመን ኣብ መዋቕራት ቤተ ክርስቲያን ክህሉ ዝሓትት እዩ፡
ናይ ቤተ ክርስቲያን ሓድነት ፍርያምን ጭቡጥን ዝኸውን ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ከባቢያዊት ቤተ ክርስቲያንን ዘሎ ርክብ ጽዑቕን ጥሙርን ምስ ዝኸውን እዩ፡ ብሓጺሩ ኣብ መንጐ ብፁዓን ጳጳሳትን ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ናይ ሮማ ጳጳስ ምርድዳእን ጥምረትን ምስ ዝህሉ እዩ፡ እዚ ኸኣ ከምቲ ኣብ ብርሃነ ምብራቕ ዘርእስቱ ሓዋርያዊ መልእኽቲ (ብቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተደርሰ ዕለት 2 ግንቦት 1995 ዓ.ም. ንንባብ ዝበቕዔት) ኣብ ፍቕዲ 21 ተመልኪቱ ከምዘሎ ፍሉዩነት ብምኽባር እዩ፡ እዚ ግና ኣብ ኵላውነት ቤተ ክርስቲያን ምስ ዝቕረጽ እምበር፡ ኣብቲ ፍሉይነታውነትን ኣብኡ ምጥባቕን ምኽራርን ቤተ ክርስቲያናዊ ፍሉይነታውነትን ብሔራውነት ፍሉይነታውነትን ፖለቲካዊ ፍሉይነታውነት ምስ ዝበሃል ኵላውነት ንሓደጋ ይቃላዕ፡ ፍሉይነት ብኣገባብ ኵላውነት ክቕረጽ ኣለዎ !
ብዝብል ሓሳብ ከምዘጠቓለሉ ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 22 January 2020
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እትርከበን ሸውዓተ ሃገራት፣ ተወሳኺ ናይ መገሻ እገዳ ከተግብር ከምዝኽእል ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ብምጥቃስ ዎል ስትሪት ጆርናል ሓቢራ።
ኣብዚ ናይ እገዳ መደብ፣ ምስ ኤርትራ ተረቑሐን ዘለዋ ሃገራት፣ ሱዳን፣ ታንዛንያ፣ ናይጀርያ፣ ሚያንማር፣ ቤላርሱን ካዛጊስታንን’የን።
እቲ እገዳ፣ ብንግዲን ካልእን ንዝገሹን ኣብ ኣመሪካ ንምንባርን ቪዛ ንዝሓቱ ዘተኮረ ምዃኑ እቲ ምንጪ ኣመልኪቱ።
እቲ እገዳ፣ ብንግዲን ካልእን ንዝገሹ በጻሕቲ ሃገረን ኣብ ኣመሪካ ንምንባርን ቪዛ ንዝሓቱ ዘተኮረ ምዃኑ እቲ ምንጪ ኣመልኪቱ።
ብመሰረት እቲ ምንጪ ገለ ሃገራት’ውን ካብ ዲቪ ሎተሪ ክእገዳ’የን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ኣመሪካ ንዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ክቕበል ፍቓደኛ ብዘይምዃኑ፣ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ካብ መስከረም 2017 ኣትሒዙ፣ ንዝተፈላለየ ቪዛታት ንዝሓቱ ኤርትራውያን እገዳ ኣንቢሩ’ዩ ጸኒሑ።
ካብ 5 ጥሪ 2018 ኣትሒዙ ድማ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ተነቢሩ ከምዘሎ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ምእዋጁ፣ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣስፊሩ ይርከብ።
ኣብዚ እዋን’ዚ እድማ፣ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ ናይ መገሻ እገዳ ንምትግባር እማመ ምቕራቡ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ፣ ምስ ሽበራን ካልእን ብዝተሓሓዝ፣ ኣብ ልዕሊ ሸውዓተ ሃገራት ዓረብን እስላምን ናይ መገሻ እገዳታት ምንባሩ ኣይርሳዕን።
==================


text:
Sundsvall
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ሱንድስቫል ኣብ ሞንጎ ክልተ ጎቦታትን፣ ወሓይዝ ኢንዳልን ዩንጋን እትርከብ ጽቡቕ ኣቀማምጣ ዘለዋ ኣብ ማእከላይ ቦታ ሽወደን ትርከብ። ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ሱንድስቫል ብባህላዊ ዝኽሪ ዝልለ ጽቡቓት ብእምኒ ዝተሰርሑ ህንጻታትን ብርክት ዝበለ ትሕዝቶ ኣብያተ መግብን ድኳናትን ይርከቡ። ብተወሳኺ ኣብያተ ትምህርትን ኣብ ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት ዝርከቡ ትምህርትን ኣለዉዋ። ንዝለዓለ ትምህርቲ ዝምልከት ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሱንድስቫል እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎን ብዙሕ ዓይነት ትምህርቲ ዘአንግድን ሚት ኡኒቨርሲተት ይርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ97,633
ስፍሓት መሬት4,446 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Östersund 190 ኪሜ
- Gävle 210 ኪሜ
- Umeå 260 ኪሜ
- Uppsala 310 ኪሜ
- Stockholm 380 ኪሜ
ሱንድስቫል ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ዘለዎም ባህላዊ ንጥፈታትን ምድላዋትን ተአንግድ። ዓመታዊ ኣብ ብዙሓት ዓውድታት ብርክት ዝበሉ ፌስቲቫላት ይዳለዉ። ኣብ ስፖርትን ባህልን ክነጥፍ ንዝደሊ ብርክት ዝበሉ ማሕበራት እውን ይርከቡ። ሰሜን ካብ ሱንድስቫል ቢርስታ ዝበሃል ካብ ሽወደን ካብቶም ዝዓበዩ ናይ ንግዲ ከባብታት ይርከብ።
መንበሪ-ገዛ
ብዙሓት ዓይነት ኣባይቲ ኣለዉ፣ ከም ኣብነት ናይ ባዕልኻ ቪላ፣ ራድሁስ ወይከኣ ህንጻ ኣባይቲ። ራድሁስን ናይ ህንጻ ኣባይትን ባዕልኻ ትውንኖም ወይ ከኣ ናይ ክራይ ኣባይቲ ክኾኑ ይኽእሉ። ኣብ ውሽጢ ምምሕዳር ሱንድስቫል ሚትሄም ዝበሃል ኣብ ማእከል ሱንድስቫልን ካብ ከተማ ፍንትት ዝበሉ ከባብታትን ኣባይቲ ዘለውዎ ናይ ምምሕዳር ትካል ኣባይቲ ኣሎ። ነኣሽቱን ቁሩብ ዕብይ ዝበሉን ኣባይቲ ዘካርዩ ናይ ብሕቲ ትካላት እውን ኣለዉ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ሱንድስቫል መዝገብ ኣብ ሱንድስቫል ዝርከቡ ትካላት ኣባይትን ደላሎን ምስ ሓበሬትኦም ይርከብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ሱንድስቫል ብሀይካ ቋንቋ ሽወደን ብርክት ዝበሉ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ይዝረቡ። ገለ ካብቶም ዓበይቲ ናይ ቋንቋ ግጅለታት፣ ቋንቋታት ፊንላንድ፣ ታይ፣ ዓረብኛ፣ ትግርኛ፣ ሶማልኛ፣ ዳሪ/ፋርሲ፣ ሩስያ፣ ፈረንሳይ፣ ስዋሂሊ፣ እንግሊዘኛ፣ ስፐይንን ሰርቦክሮኣት እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ሱንድስቫልል ብዙሓት ማሕበር ኣለዋ፣ ብዙሓት ካብኣተን ኣብ ስፖርት ወይ ከኣ ባህሊ ይነጥፋ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዘለዋ ማሕበራት ንምልላይ ዝሕግዝ መዝገብ ማሕበራት ኣብ ሱንድስቫል ኣሎ። ምምሕዳር ሱንድስቫል ምስ ናይ ወለንታ ማሕበራት ናይ ቀረባ ምትሕብባር ኣለዋ።
ቤት ንባብ ኣብ ማእከል ሱንድስቫልን ካብ ከተማ ፍንትት ኢሎም ዝርከቡ ከባብታት ኣልንአ፣ ዩስታዳለን፣ ቡስቬድያን፣ ግራንሉሆልም፣ ሸንስባርይ፣ ናክስታ፣ ሸንስሙን፣ ኢንዳል፣ ክቪስለቢ፣ ማትፎሽን ስተደን ይርከብ። ብተወሳኺ ብኣውቶቡስ ናብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ምምሕዳር ዝንቀሳቐስ ቤት ንባብ እውን ኣሎ። ኣብ ቤት ንባብ ዝተወሰነ ኢንተርኔት ናይ ምጥቃም ዕድላት እውን ኣሎ።
ክፍሊ ውህደት/ሕብረት ናት ምምሕዳር ኣብ ናይታ ከተማ ሴንትሩም ይርከብ። ኣብዚ ብምምጻእ ሓገዝን ምኽርን ክትረክብ ይከኣል እዩ።
ሰሜን ካብ ሱንድስቫል ቢርስታ ዝበሃል ሓደ ኣብ ሽወደን ካብቶም ዝዓበዩ ናይ ንግዲ ማእከል ይርከብ። ኣብ ዝበዝሑ ካብ ከተማ ፍንትት ኢሎም ዝርከቡ ከባቢታት ሱንድስቫል ህዝባዊ ኣገልግሎትን ድኳናትን ኣለዉ። ኣብ ኣብ ማእከል ከተማ ሱንድስቫልን ዝተወሰኑ ካብ ከተማ ፍንትት ኢሎም ዝርከቡ ከባቢታትን ዓበይትን ንእስ ዝበሉን ድኳናት ሓራጅ ኣለዉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ ሱንድስቫል ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ዘለወን ኣብያተ መግብን ድኳናትን ኣለዋ። ኣብዚ ዝተፈላለዩ መንግስታውያን ትካላት ከም በዓል ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፣ ቤት ጽሕፈት ዕዮን ካሳ ውሕስነትን ይርከቡ። ብዙሓት መንግስታውያን ትካላት ማእከላይ ቤት ጽሕፈተን ኣብ ሱንድስቫል ይርከብ ንኣብነት CSN ናይ ትምህርቲ ልቓሕ ንላዕለዋይን ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርትን ዘማሓድር።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
"ኣብ ሱንድስቫል ኩሎም ኣብ ሞንጎ ሓደን ሓሙሽተን ዝዕድመኦም ህጻናት ኣብ መዋእለ ህጻናት፣ ኣብ ናይ ግለሰባት መንበሪ ዝወሃብ መዋእለ ህጻናትን ክፉት መዋእለ ህጻናትን ቦታ ይወሃቦም። ክፉት መዋእለ ህጻናት ምስ ደቆም ኣብ ገዛ ዝውዕሉ ወለዲ ዝዓለመ ኮይኑ ቦታ ምሕታት ግን ኣየድልን እዩ። መዋእለ ህጻናት ኣብ ኩሉ ከባብታት ምምሕዳር ኣለዉ። ፍልይ ዝበለ ዝምባለ ዘለዎም መዋእለ ህጻናት ኣለዉ ኣብ ምምሕዳር ኣስታት 100 ዝኾኑ መዋእለ ህጻናት ኣለዉ።
"
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ክፍሊ ቅድሚ ስሩዕ ትምህርቲ
ህጻን 6 ዓመት ምስ መልአ ናይ ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ ንውላድካ ኣብ ክፍሊ ቅድሚ ስሩዕ ትምህርቲ ቦታ የዳልወሉ። ኣብ ክፍሊ ቅድሚ ስሩዕ ትምህርቲ ምኻድ ብወለንታን መሰል ኩሎም ደቂ 6 ዓመት ህጻናትን እዩ። ቅድሚ ስሩዕ ትምህርትን ድሕሪኡን ውላድካ ክጸንሓሉ ዝኽእል ቦታ እውን ኣሎ።
መባእታ ቤት ትምህርቲ
ኣብ ሞንጎ 7ን 16ን ዓመት ተማሃሮ ኣብ ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ን9 ዓመት ይኸዱ። ኩሎም ተመሃሮ ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ክኸዱ ኣለዎም። ኣብ ሱንድስቫል ኣስታት 35 ናይ ምምሕዳር ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ኣለዉ ገለ ካብኣቶም ፍልይ ዝበለ ዝምባለታት ኣለዎም። ገለ ካብ ኣብያተ ትምህርቲ ን ኣሽቱ ክኾኑ ከለዉ ገለ ከኣ ዓበይቲ ኮይኖም ኣብ ገለ እዋናት 9 ናይ ትምህርቲ ዓመታት ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ። ካብ ምምሕዳር ወጻኢ ዝመሓደሩ ናይ ብሕቲ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ኣለዉ።
ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ
ካብ 16 ዓመት ንዝቕጽሉ 3 ዓመታት ተመሃሮ ኣብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ይኸዱ። ኣብ ሱንድስቫል ብዙሓት መደባት ትምህርቲ ኣለዉ። ብመገዲ ዝተወሰኑ መደባት ትምህርቲ ተመሃሮ ንሞያ ቅሩባት ይኾኑ። ኩሎም መደባት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምቕጻል ላዕለዋይን ናይ ዩኒቨርሲቲን ትምህርትን ዕድላት ይህቡ። ብምምሕዳር ሱንድስቫል ዝመሓደሩ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን ካብ ምምሕዳር ወጻኢ ዝመሓደሩ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን ኣለዉ።
ማዕረ ማዕረ ስሩዕ/መደበኛ ትምህርቲ ተመሃሮ ኣብ ብምምሕዳር ዝዳሎ ብወለንታ ዝግበር ንጥፈታት ባህላዊ ቤት ትምህርቲ ክሳተፉ እውን ይኽእሉ እዮም። ተመሃሮ ኣብ ትርፊ ግዜኦም ኣብ ስነጥበብን ናይ ፈጠራ ንጥፈታትን ክሳተፉ ይኽእሎ እዮም።
ዕድላት ትምህርቲ
Sfi
ኣብ ሱንድስቫል ምዝጉብ እንተደኣ ኮንካን፣ ሽወደን ቋንቋ ኣደኻ እንተዘይኮይኑ፣ መሰረታዊ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። sfi ክትመሃር ከለኻ መሰረታት ቋንቋ ሽወደንን ምስ ደረጃኻ ዝኸይድ ህርመት ስልጠና/ልምምድ ትረክብ ኢኻ።
ትምህርቲ ንዓበይቲ
ኣብ ሱንድስቫል ንዓበይቲ ዝኾኑ ብርክት ዝበሉ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣለዉ።
ዩኒቨርሲቲ
ኣብ ሱንድስቫል ሰፊሕ ትሕዝቶ ኮርሳትን መደባትን ዘለዎ ሚትኡኒቨርሲተት ዝበሃል ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሱንድስቫል ንህጹጽን ምዕቡል ክንክን ጥዕናን ኣገልግሎት ዝህብ ናይ ዞባ ቬስተርኖርላንድ ሆስፒታል ኣሎ።
ኣብ ማእከል ሱንድስቫልን ካብ ከተማ ፍንትት ኢሎም ዝርከቡ ከባቢታት: ሸንስባርይ፣ ግራንሉ፣ ሊደን፣ ማትፎሽ፣ ናክስታ፣ ዩስታዳለን፣ ስተድአ፣ St ኡሎፍ፣ ሸንስሙን፣ ኣልንአ፣ ንዩርኡንዳን ሲድሸንን ናይ ጥዕናን ክንክንን ማእከላት ኣለዋ። እተን ናይ ሕክምናን ናይ ክንክን ማእከላትን ብዞባ ቬስተርኖርላንድ ወይ ከኣ ናይ ብሕቲ ናይ ሕክምና ትካላትን እየን ዝመሓደራ።
ሓኪም ስንን ሕክምና ስንን ኣብ ብዙሓት ቦታታት ማእከላይ ክፍሊ ከተማን ካብ ከተማ ፍንትት ኢሎም ዝርከቡ ከባቢታትን ኣለዉ። ሕክምና ስኒ ናይዚ ዞባ ህዝባዊ ሕክምና ስንን ናይ ብሕቲ ትካላት ሕክምና ስንን ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ምምሕዳር፣ ሕክምና ወይ ከኣ ካልእ ትካል ኣብ እትገብሮም ርክባት ናይ ቶርጓማይ ደገፍ ምስ ዘድልየካ ቶርጓማይ ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ናይተን ትካላት እዩ። ኣብ ሱንድስቫል ምስ ቶርጎምቲ ዝግበር ቆጸራ ምስ ናይ ምምሕዳር ኣገልግሎት ተርጎምቲ ይግበር ዝቑጸሩ ቶርጎምቲ ትምህርቲ ዘለዎም፣ ዝተፈተኑን ብቑዓት ዝኾኑን እዮም። ቅድሚ ቆጸራኻ ሃገዝ ቶርጓማይ ከምዘድልየካ ኣቐዲምካ ክትሕብር ከምዘለካ ዘክር። ኩሎም ቶርጎምቲ ሚስጢር ናይ ምዕቃብ ሓላፍነት/ግድነት ኣለዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ሱንድስቫል ጽቡቕ ኣገልግሎት ዝህብ መጓዓዝያ ኣውቶቡሳት ኣብ ውሽጢ ምምሕዳር ሱንድስቫልን ካብን ናብን ጥቓ ሱንድስቫል ዝርከባ ምምሕዳራትን ኣሎ። እተን ኣውቶቡሳት ካብ ሕምብርቲ መዕረፊ ኣውቶቡሳት ማእከላይ ቦታ ሱንድስቫል ይብገሳ።
ሱንድስቫል ሓንቲ ምችእቲ ናብ ብሽክለታ ከተማ ንምግባር ቅድሚ ዓመታት ዝጀመረ ናይ ምዕባለ ስራሓት ይካየድ ኣሎ ኣብዚ ምምሕዳር ምዕቡል ዝኾነ ናይ ብሽክለታ ትሕተ ቅርጺ ይርከብ።
ንርሕቕ ዝበለ መገሻ ብዘይካ ኣውቶቡሳት ብባቡርን ብነፈርትን ናይ ምጋሽ ተኽእሎታት እውን ኣሎ።
መዕርፎ ነፈርቲ ሱንድስቫል ቲምሮ ኤየርፖርት ኣስታት 15 ኪሎመተር ንሴሜን ኣብ ምምሕዳር ቲምሮ ይርከብ። ናይ ውሽጢ ሃገር በረራ ናብ ስቶክሆልምን የተቦርይን ኣብ ገለ እዋናት ውን ናይ ቻርተር ትራፊክ ካብኡ ይብገስ።
ብመገዲ ባቡር ንሰሜን፣ ደቡብን ምዕራብን ካብ መዕረፊ ባቡራት ሱንድስቫል ክትገይሽ ትኽእል።
መገዲታት ኤውሮፓ E4ን E14ን ንሰሜን፣ ደቡብ ከምኡ ውን ምዕራብ ንመኪናን መጓዓዝያ ኣውቶቡስን የገልግሉ። ንመጓዓዝያ መኪናን ኣውቶቡሳትን ዘገልግሉን ናብ ጎረባብቲ ከተማታት ዝወስዱን ካልኦት ዓበይትን ንእስ ዝበሉ ጽርግያታትን እውን ኣለዉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
ዚምባብወ ኣብ ዘይተረጋገጸ ኩነታት ትርከብ። ወተሃደራዊ ሓይሊ`ዚምባብወ ነታ ሃገር ከምዝተቖጻጸረ ብመንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣፍሊጡ`ሎ: እንተኾነ፡ እቲ ተግባር ንዝተወሰኑ ኣብ ሓላፍነት ዘለዉ ሰባት ዒላማ ዝግበረ`ምበር፡ ዕልዋ መንግስቲ ኣይኮነን ክብል ኣሰሚዑ`ሎ። ፕረዚደንት ሙጋበን ቤተሰቦምን ኣብ ደሓን ከምዘለዉ`ውን እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ወሲኹ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብወተሃደራዊ ኣዛዚ ሓይልታት ምክልኻል ዚምባብወ ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺወንጋ ዝምራሕ ሰራዊት፡ ብታንክታትን ድሩዓት መካይንን ተዓጂቡ ንከተማ ሃራረ ይቆጻጸር። ንዋና መንግስታዊ ተሌቪዥን`ታ ሃገር ድሕሪ ምቁጽጻር ድማ ብወሃቢ-ቃሉ ጀነራል ማዮ ጌሩ ከምዚ ዝስዕብ ክብል ኣዊጁ።
“ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበን ስድርኦምን ሰላም`ዮም ዘለዉ። ውሕስነት ጸጥትኦም`ውን ዝተረጋገጸ`ዩ። እዚ ጌርናዮ ዘለና ነቶም ኣብ ዙርያኦም ዘለዉ ገበነኛታትን፡ ኣብ`ዛ ሃገር ፡ ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ስቓይ ዝውስኹን ዘለዉ ጥራሕ ናብ ፍትሒ ንምቕራብ ዝዓለመ`ዩ። ተልእኮና ምስ ፈጸምና፡ እቲ ኩነታት ናብ ንቡር ክምለስ`ዩ ድልየትና”።
ትማሊ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ወተሃደራት ኣብ`ታ ኸተማ ብብዝሒ ይርኣዩ ኔሮም-ገለ ሰለስተ ዝኸውን ፍንጀራታትን ከቢድ ተኹስን`ውን ተሰሚዑ`ዩ። ህዝቢ ኣገዳሲ እንተዘይኮይኑ ንደገ ከይወጽእ`ውን ብተለቪዥን ተነጊሩዎ`ሎ። ኤምባሲታት ኣሜሪካን ብሪጣንያን፡ ዜጋተተን ካብ ገዝኦም ከይወጹ መኺረን ኣለዋ።
እዚ ዳሕራዋይ ምዕባለ ዝስማዕ ዘሎ፡ ፕረዚደንት ሙጋበ ንምኽትሎም ንኤመርሰን ምናንጋዋ ድሕሪ ምብራሮም`ዩ። ናቶም ምብራር ከኣ ንበዓልቲ ቤት ሙጋቤ፡ ንግሬስ ሙጋበ ቦታ ምሃብ ኮይኑ ተራእዩ። ጀነራል ኮንስታንትኖ ድማ፡ ንምብራር ገዳይም ተጋደልቲ ሓርነታዊ ቃልሲ ክቃወም ጸኒሑ`ሎ። ኣቐድም ኣቢሉ`ውን፡ ፕረዚደንት ሙጋበ ንገዳይም መራሕቲ ምብራር ደው እንተዘየቢሎም፡ስልጣነይ ከረክብ`የ ክብል ኣጠንቂቑ ኔሩ`ዩ። ገዛኢ ፓርቲ ዛኑ-ፒ ኤፍ ግን፡ ነቲ ጀነራል ብክድዓታዊ ባህርያት ነቒፍዎ።
ሕጂ እቲ ተዋስኦ ኣብ ምጅማር`ዩ ዘሎ ይብሉ ገለ ነቲ ኩነታት ዝከታተሉ ተዓዘብቲ። ገዛኢ ፓርቲ`ውን እቲ ዝተባረረ ምኽትል ፕረሲደንት- ኤመርሰን ምናንጋዋ -ናብ ቦትኡ ክምለስ`ዩ ዝብል ብማሕበራዊ መዲያ ኣመሓላሊፉ`ሎ፡-
ምስ ኣህጉራዊ ጉጅለ ቅልውላው ዝሰርሕ ፔየርስ ፒጎ ዝተባህለ ተንታኒ፡ ኣብ መሪሕነት ለውጢ ምግባር ንሽግራት ዚምባብወ ኣይፈትሕን`ዩ ዝብል እምነት ኣለዎ።
“ኣየናይ ፖሊቲካዊ ሓይሊ ናብ ስልጣን ይመጽእ ዝብል`ዩ ዘገድስ። ከም እምነተይ ድማ ዝተባረረ ምኽትል ፕረዚደንት ምናንጋዋ፡ ናብ ስልጣን ክምለስ`ዩ። ግን ንሱ’ኸ ንኣሳታፊ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ሃዋህው ማዕጾ ይኸፍት `ዶ ዝብል ሕቶ ኣብ ቦትኡ `ዩ ዘሎ። ኣብ ዚምባብወ ዘሎ ኤኮኖሚያውን ማሕበራዊን ኩነታት ኣዚዩ ከቢድ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ፡ ካብ ንቡር ፖሊቲካዊ ሃዋህው ንላዕሊ ምትእትታው ዝሓትት`ዩ”።
ዚምባብወ ድሕሪ ናጽነታ ካልእ ፕረዚደንት ኣይትፈልጥን ። ንዳርጋ ፍርቂ ክፍለ-ዘመን፡ ምስ`ታ ደቡባዊት ሃገር ዘይነጻጸል መራሒ ኮይኑ`ዩ ጸኒሑ። ኣብ ለካቲት 21 ,1924 ኣብ`ታ ናይ ሽዕኡ ሮዶሺያ ዝተወልደ ሮበርት ሙጋበ፡ ኣንጻር ጸዓዱ ገዛእቲ ሓርነታዊ ቃልሲ ድሕሪ ምክያድ፡ ኣብ 1980 ናጽነት ዚምባብወ ኣረጋጊጹ።
ዝተፈላለየ ፓርላመንታዊን ፕረዚደንታዊን ምርጫታት እናካየደ መጺኡ፡ ድሓር ግን ስልጣን ኣብ ምምርቓሕ ተገዳስነት እናጉደለ መጺኡ። ዝቕባበ ገንዝበ ሰማይ ዓሪጉ፡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣድማ ኣዘውቲሮም።
ወዲ 93 ዓመት ሙጋበ፡ ሕጂ`ውን ንዝመጽእ ዓመት ዝካየድ ምርጫ ክወዳደር መደብ ኔርዎ`ዩ። ሕጂ ግን እቲ ዘይድፈር ዝብሃል መራሒ ሃንደበት ጸጥ ኢሉ፡ ካብ ገዝኡ ኸይወጽእ`ውን ተሓጺሩ`ሎ። መልሲ ዝጠልቡ ሕቶታት`ውን ቀጺሎም` ኣለዉ።


text:
እንሕልዋ ሃገርን እንቃወሞ ስርዓትን፡ ከይሓዋወስና2021-10-12 11:48:21 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 133 times
- font size decrease font size increase font size
ሃገር፡ ኩሉ ክሓልፍ እንከሎ ንሳ ግና ዘይትሓልፍ ናይ ኩሎም ደቃ ጸጋ እያ። ሃገር ብምስሊ ኣደ እንሕልዋ እምበር፡ ንሳ ክትገብረልና እንጸባጸባ ኣይኮነትን። “ሃገረይ እንታይ ክገብረልኪ እምበር፡ እንታይ ትገብርለይ ኣይትበል” ዝብል ዓሚቕ ምሳልያዊ ኣበሃህላ ከኣ ካብዚ እዩ ዝነቅል። ሃገር ተስፋን ጽላልን እትኸውን ከኣ ብህዝባ ክትምዕርግ እንከላ እያ። ሃገር ብዘይህዝቢ፡ ህዝቢ ብዘይሃገር ትርጉም የብሎምን እንብልን ብሓደ ዓይኒ ክንርእዮም ዝግበኣናን ከኣ ካብዚ ነቒልና ኢና። ምእንቲ ህዝቢ ወይ ምእንቲ ሃገር ምውፋይ ፈላሊና ዘይንርእዮ እውን ካብዚ ዘይከሓድ ሓቂ ስለ እንነቅል ኢና። ህዝብን ሃገርን፡ ዘዝመጸ ስርዓት ተቐቢሎም እናፋነዉን ንሓድሽ ከኣ እናተቐበሉን፡ ህልውናኦም ግና ቀጻሊ እዩ።
ሃገር እትዕቀብን እትቀስንን እቲ ካብኣ ዝተፈልየ ህልውናን ዕድልን ዘየብሉ ህዝባ ብጸጋታታ ብማዕረ ብግቡእ ተጠቃሚ ክኸውን እንከሎ እዩ። እዚ ግብራዊ ዝኸውን ድማ፡ ሃገር በቲ ሓደ ወገን ምስ ህዝባ ኮይኑ ዝሕልዋ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ህዝባ ብጸጋታት ሃገሩ ክጥቀም ዘኽእል፡ ህዝቢ ዝዋንኡ ዝተወሰነ ግዜ ኣገልጊሉ ዝሓልፍ ስርዓት ክህልዋ እንከሎ እዩ። ሓደ ስርዓት ነዚ ክበቅዕ ምስታ ዝሕልዋ ሃገርን ዘመሓድሮ ህዝብን ውዕል ክህልዎ ናይ ግድን እዩ። እዚ ውዕልዚ ነቲ ዝመሓደር ህዝቢ ኮነ ነቲ ዘመሓድር ስርዓት ነፍሲ ወከፎም እንታይ ይገብሩን እንታይ ኣይገብሩን ዝድርት እዩ። እዚ ውዕል ብብዙሕ መልከዓት ዝግለጽ ኮይኑ፡ ሕገ-መንግስቲ ካብቲ ቀንድን ንቡርን መዛመዲ እዩ።
ሃገርን ህዝብን ንምምሕዳር ዝቖሙ ስርዓታት ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ክመጹ ይኽእሉ። ዝተፈላለዩ መልከዓትን ባህርያት’ውን ይህልዎም። እቲ ቀንዲ ዝምዘንሉን ዝዕቀንሉን ከኣ ንህዝብን ሃገርን ብዝህልዎም ክብሪን ብዝህብዎ ፍትሓዊ መሪሕነታዊ ኣገልግሎትን እዩ። ስርዓታት ነዚ ሕድሪዚ እንተዘየኽቢሮም ግና፡ ዝመጽሉ ኣገባብ፡ ዝኽተልዎ ስልቲ፡ ዝጽውዕሉ ስምን ዝሕዝዎ ቅርጽን ብዘየገድስ ቅቡልነት የብሎምን። ንኣብነት ሎሚ ንህዝቢ ኤርትራ ዘመሓድር ዘሎ ስርዓት ዝመጸሉ ናይ ሃገራዊ ሰውራ መንገዲ እንተኾነ’ውን ፡ እቲ ቀንዲ መምዘኒኡስ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዝኣተዎ መቆጻጻሪ ውዕል ዘየብሉ ዓንዳሪ ምዃኑ እዩ።
ህዝቢ ንሃገሩ ብዘለዎ ፍቕሪ ጥራይ ኣይነብርን እዩ። ኣብታ ዝፈትዋ ሃገሩ ሰላም ዘውሕሰሉ፡ ምዕሩይ ቁጠባዊ ተጠቃምነቱ ዘረጋግጸሉን ትርግታ ልቡ ዝርደኣሉን ስርዓት የድልዮ። ነዚ ዝበቅዕ ስርዓት ከማለኦም ካብ ዝግበኦ መሰረታዊ መምዘንታት ከኣ ብፈቓድን ኣፍልጦን ናይቲ ዝምራሕ ህዝቢ ናብ ስልጣን ዝደየበ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ብቃሕትኡ መጺኡ ከም ድላዩ ዝዕንድር ቀይዲ በተኽ ስርዓት ግና ሃረርታ ልቢ ህዝቢ ከማልእ ባህርያቱ ኣይፈቕደሉን እዩ። ህልዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን እቲ ንኤርትራ ዘመሓድራ ዘሎ ጉጅለን ከኣ በዚ ዝምዘን እዩ። ናይ ለውጢ ቃልስና ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ነዚ ኣብ መንጎ ጊላን ጎይታን ዝመስል ዝንቡዕ ዝምድና ሃገር፡ ህዝብን ስርዓትን ብግቡእ ንምምእዛን እዩ።
ብዘይፈቓድ ህዝቢ ተኾይጦም ዕድመ ስልጣኖም ከናውሑ ዝጽዕቱ ስርዓታት፡ እቲ ቀንዲ ዝጥቀምዎ ሜላ ንህዝቢ ምትላል፡ ዘይትግበር መብጸዓ ምእታውን ምድህላልን እዩ። እዚ ተደሚሩ ዘይኮንዎ መሲሎም ንምቕራብ ዘካይድዎ ሃቐነ እዩ። ካብቲ ሃቐነታቶም እቲ ቀንዲ ከኣ ፈታዊ ሃገር መሲልካ ምቕራብ እሞ ህዝቢ “በዛ ዘይትምጻእ መጺኦሙኒ” ኢሉ “ፈታው ሃገረይ ካብ ኮነስ ክድግፎ” ብዝብል ፈሊጥ፡ ዕድመ ከንውሓሎም ምጽዓር እዩ። እዚ ማለት ህዝቢ ኣብቲ “ሃገርን ህዝብን ኣይሓልፉን እዮም፡ ስርዓታት ግና ሓለፍቲ እዮም” ዝብል ኣምር ንቁሕ እምነት ከይሕዝ እሞ ካብታ ዘይትሓልፍ ሃገር ፈልዩ “ከይነጽጎም” ዘይፍንቅልዎ ኣእማን የብሎምን።
እዚ ምስቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንዘለዎ ልዑል ፍቕሪ ሃገር ንምምዝማዝ ዝጥቀምዎ ተንኮል ብቐጥታ ዝዛመድ እዩ። ውሑዳት ግሩሃት ኤርትራውያን እቲ ጉጅለ ክንቀፍን ተቓውሞ ከጋጥሞን እንከሎ፡ ሃገርን ምእንተኣ ዝተበጀዉ ሓርበኛታትን ከም ዝተተንከፉ ጌሮም ዝወስዱ ኣለዉ። እዚ ተረድኦዚ ብሰንኪ እቲ ጉጅለ ዝመሃዞ ሓደገኛ ተንኮል ዝሓደሮም እዩ። እንተ ኤርትራውያን ጀጋኑ ዝተሰውኡን ዝተበጀዉን ምእንትዞም ዘይሓልፍ ሃገርን ህዝብን እምበር፡ ምእንቲ ኩንትራቱ ወዲኡ ዝሓልፍ ስርዓት ኣይኮኑን።
ህዝቢ ንሃገሩ ዘለዎ ፍቕርን ክብርን ንምግላጽ፡ ቅድሚ ኩሉ “ነታ ዝሕልዋ ሃገርን ብሰንኪ ኣዕናዊ ተግባሩ ክቃወሞ ዝግበኦ ስርዓትን ከይሓዋውስ” ክጥንቀቕ ይግበኦ። ነዚ መሰረታዊ ተረድኦዚ እንተዘየነጺሩ ግና፡ ነቲ ስርዓት ክድግፍ ክብል ነታ በጃ ዝሓለፈላ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘውድቐሉ ኩነታት ከጋጥም ይኽእል። ከይተፈለጦ ኣንጻርታ ከም ናይ ዓይኑ ብሌን ብናይ ኣደ ተምሳለት ክሕልዋ ዝግበኦ ሃገር ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ብዘይምኽኑይ ፍቕሪ ህግደፍ ልቦም ዝተሰልበ ወገናት “ንኺድ ጥራይ” እንዳበሉ ኣንጻር ልኡላዊነት ሃገሮም ኮይኖ ኣበይ በጺሖም ከም ዘለዉ ከነስተብህልሉ ይግበኦም። ህዝቢ ኣብ ገዛእ ሃገሩ፡ እሞ ድማ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰለት ብኣዝዩ ክቡር ዋጋ ዝመጸት ሃገር፡ ንዘይማእመኦ ስርዓት ምቅዋም መሰሉ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ መሰሉ ከውሕስ ክትንስእ እንከሎ፡ እቲ ምብርባር ህዝቢ ክዕዘብ እንከሎ “ዓይኑ ደም ዝመልኦ” ጉጅለ ከፍቅደሉ ክጽበ ከምዘይግበኦ ክርዳእ ግድን እዩ። ከምኡ እንተዘይገይሩ ግና ነቲ ወጽዓ ርዒምዎ፡ ነቲ ጉጅለ ከኣ ከም ድላዩ ክኸውን ኣፍቂድሉ’ሎ ማለት እዩ። እቲ ጸገም ግና ርኢኻ ከምዘይረኣኻ ምጽቃጥ ጥራይ ኣኮነን። ካብቲ ስርዓት ተስፋ ዝቖረጹ፣ ንዓኡ ዘረኸቡ መሲልዎም፡ ብኻልእ መልክዕ ህልውናን ቀጻልነትን ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘእቱ፡ ከይሳዕረረ ክኹለፍ ዝግበኦ ናይ ዘይደሓን መንገዲ ዝመረጹ ውሑዳት ኤርትራውያ’ውን ኣለዉ። ናይዚኣቶም ከኣ ኣብ ቅድሜና ንዘሎ ሃገር ናይ ምዕቃብ ብደሆ መሊሱ ዘኽብዶ እዩ።


text:
ፕሬዝዳንት ሱዳን ኦማር ኣል-በሽርን ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ሳላቫ ኪርን ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ማዕልታት ውጥረት ዝዓሰሎ ዝርርብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስምምዕ ተፈራሪሞም ኣለው።
ናይ ክልቲአን ዶባት ካብ ወታደራዊ ምንቅስቓስ ነፃ ምግባር ዝብል ንኽልቲአን ጎረባብቲ ሃገራት ከሰሓሕበን ዝፀንሐ ቀንዲ ነጥቢ እዩ።ሕዚ ክልቲአን ሃገራት ወታደረን ካብ ዶበን 10 ኪሊ ሜትር ከርሕቓ ቃል ኣትየን ኣለዋ።
ኣብ ጉዳያት ኢኮኖሚን ኣብ ሕድ ሕድ ሃገራት ብዛዕባ ዘለው ዜጋታተን’ውን ተሰማሚዐን ኣለዋ።
ብመሰረት እቲ ውዕል ክልቲኦም ወገናት ኣብ ኽፍሊት መተሓላለፊ ነዳዲ እውን ተሰማሚዕም ኣለው።ደቡብ ሱዳን ንሰሜን ሱዳን ንናይ ነዳዲ መታሓላለፊ ሻምቡቆ ክትኸፍል እያ።ምምራት ነዳዲ ክቕፅል ማለት እዩ።
ጉዳይ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነ ከባቢ ኣቢየይ ሕዚ’ውን ኣይተፈትሐን።ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ስምምዕ ንዘይምብፃሕ ጠንቂ ሱዳን እያ ይብሉ።ከምዚ ብምባል ‘’መንግስተይን ኣነ ባዕለይን ጉዳይ ኣብየይ ብዝምልከት ብናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣደራደርቲ ዝቐረበ መፍትሒ ሓሳብ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐብልናዮ ኢና።ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ሓው በሽርን መንግስቶምን ነቲ ዝቐረብ ሓሳብ ምሉእ ብምሉእ ነፂጎምዎ ኣለው።’’
ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣደራዳሪ ታቦ እምቤኪ ክልቲአን ሃገራት ንቶም ዘይተፈትሑ ጉዳያት ክፈትሕኦ እሙንቱኦም ምዃኑ ገሊፆም።
ቐፃሊ ዝርርብ ከድሊ እዩ ኢሎም ኣባል ልኡኽ ሱዳን ኣምባሳደር በድረዲን ኣብደላ እንተኾነ ግን ክልቲአን ሃገራት ንኽራኸባ ግዜ ክወስድ እዩ ኢሎም።


text:
“ ዘካርያስ ! ጸሎትካ ተሰሚዑ እዮ እሞ አይትፍራህ”
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ልደተ ዮሓንስ መጥምቕ ክነስተንትን ንዕደም። አብዚ ጸጋ እግዚአብሔር አብ ገዛ ዘካሪያስ ክአቱ ንርኢ። ቃል አምላኽ “ ክልቲኦም አብ ቅድሚ አምላኽ ብኹሉ ትእዛዛት እግዚአብሔርን ሕግታቱን ብዘይ ጉድለት ዚመላለሱ ጻድቃን ነበሩ” ይብለና። ፍረ ጽድቂ ከአ ሕያብ አምላኽ፡ ጸጋ አምላኽ ፍረ ናይቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሩ አብዞም ጻድቃናት ሰባት ይሓድር።
እግዚአብሔር ነቲ ምሥጢረ ድሕነቱ ንኽፍጽም ምትሕብባር ናይ ወዲ ሰብ አድለዮ። ነዚ ተልእኾ ወይ ስራሕ እግዚአብሔር ንምፍጻም ከአ ካብ ዘካሪያስን ኤልሳቤጥን ዝፍጠር ሕጻን፡ ማለት ጎደና እግዚአብሔርን መገድታቱን ንምድላው ብናይ መንፈስን ሓይሊ ናይ ኤልያስ፡ ነቢይ ናይ እምነት፥ ካብ ሕጽኒ አድኡ ጀሚሩ ብመንፈስ ቅዱስ ዝተመልአ ክኸውን እግዚአብሔር መረጸ። “ዓቢ፡ ሓያል ክኸውን ብልደቱ ከአ ብዙሓት ኪሕጎሱ ምካኖም ገብሪኤል መልአኽ ንቤተ ዘካሪያስ የበስራ።
“ ዘካርያስ! ጸሎትካ ተሰሚዑ እዮ እሞ አይትፍራህ፡ ሰበይትኻ ኤልሳቤጥ ወዲ ኽትወልደልካ ኢያ”። ዘካሪያስ በቲ ዝኾነ ነገር አይአምንን። ይጠራጠር፡ ነቲ ኩሉ ዝከአሎ እግዚአብሔር ኽጥምት – ከስተውዕል አይከአለን። ንገዛእ ርእሱን ሰበይቱን ጥራይ ኽጥምት ተረኽበ። ነቲ ብስራት ገብሪኤል መልአኽ ክአምኖን ክኽቅበሎን አሸገሮ። ነቲ ናይ ሳራ መኻን ዝነበረት አብርሃምውን ካብኡ ንላዕሊ አረጊት ዝነበረ እግዚአብሔር ንይስሓቅ ምስ አተስፈዎም ግና፡ ይስሓቅ ናብ ዓለም ከምዝመጸ ዝሓለፈ ታሪኽ ረሲዑዎ።
ዝኸበርኩም አሕዋትን አሓትን እግዚአብሔር ሎሚውን ንነፍሲ ወከፍና ጸሎትካ/ኪ ተሰሚዑ እዮ እሞ አይትፍራህ/ሂ እናበለ፡ እቲ ዘድሊየና ጸጋታት ንኽዕድለና አብ ቅድሚ አምላኽ ከም ዘካሪያስን ኤልሳቤጥን ኹሉ ትእዛዛት እግዚአብሔርን ሕግታቱን ብዘይ ጉድለት እናሓለና ብጽድቂ ክንመላለስ ይግበአና። እግዚአብሔር ነዚ የብቅዓና፡፤ አሜን!


text:
2ይ. ክፋል – ምትሕልላፍ መለኮታዊ ግልጸት
ናይ ሎሚ ትምህርትና ባዛዕባ፦
– ምትሕልላፍ መለኮታዊ ግልጸት
– ትውፊት
– ቅዱስ መጸሓፍ
– ርክብ ቅዱስ ትውፊትን ቅ. መጽሓፍን
– ቅ. መጽሓፍ አብ ሕይወት ቤተክርስቲያን ዝብሉ ኢዮም፡
- ምምሕልላፍ መለኮታዊ ግልጸት
መለኮታዊ እንታይ ማለትና ኢዩ፧ አምላኻዊ ማለትና ኢዩ። ግልጸት ከአ ምቅላዕ የስምዕ። ነቲ ስውርን ሕቡእን ዝነበረ ግሁድ ምግባር ማለት ኢዩ። መለኮታዊ ግልጸት እምበአር አምላኽ ንደቂ ሰባት አምላኾምን ፈጣሪኦምን ምኻኑ ንኽፈልጡን ከገልግሉን ከፍቅሩን ዝተገብረ መስርሕ የስምዕ። ኣምላኽ ኩሎም ሰባት ክድሕኑን ሓቂ ክፈልጡን ይደሊ። ሓቂ ኢየሱስ ክርስቶ ኢዩ። ግልጸት ክሳብ ጫፍ ዓለም ምእንቲ ክበጽሕ፡ ክርስቶስ ንኹሎም ሰባትን ውልቀ ሰባት ክስበኽ ነይሩዎ። “ምግላጽ ቃልካ ብርሃን ይህብ፥ ንዘይፈልጥ ድማ ምስትውዓል ይህቦ። መዝ.119:130 “እቲ ቓል”፥ማለት እቲ ንሕና እንሰብኮ ቓል እምነት፥ “አብ ጥቃኻ፥ማለት አብ አፍካን አብ ልብኻን እዩ” ይብል።
ናይ ልዑል ኣምላኽና ግልጸት ብምልኡ ኣብ ኢየሱስ ተገሊጹ ንረኽቦ። አምላኽ ብወዱ ብዙኅ መገዲ ቀደም ነቦታትና ብነቢያት ገይሩ ተዛረቦም። አብዘን ዳኅረዎት መ ዓልታት ግና ን አና በቲ ወራሲ ኩሉ ዝገበሮ ብ እ ኡ ውን ዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና። ዕብ.1.1-2 ክርስቶስ ጐይታ፡ ንሓዋርያቱ ኣቀዲሙ ብነብያት ዝተተስፈወ፡ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝተፈጸምን፡ ብቃሉ ዝተነግረ፡ ወንጌል ክሰብኩ ኣዚዙዎም። “እምበአር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም አ ሕዛብ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቁምዎም ደቂ መዛሙርተይ ግበርዎም” ። ሓዋሪያት ወንጌል ብምስባኽ ንኹሉም ደቂ ሰባት ህያብ ኣምላኽ ከሳትፉ ተላእኹ። “ከምኡውን ዝ አዘዝኩኹም ኩሉ ኺሕልዉ ምሃርዎም” ወንጌል ናይ ኩሉ ዘድሕን ሓቅን ሞራላውን መምርሕን ምንጪ ኢዩ።
እግዚአብሔር አብ እምበአር ብምልአት ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ተገሊጹ ይርከብ። “እቲ ቓል ሰብ ኮነ፥ ጸጋን ሓቅን መሊኡዎ ኸአ ምሳና ነበረ”1.14 እቲ ኩሉ ብዛዕባ ኣምላኽ ክንፈልጦ ንደሊ ኣብ ኢየሱስ ንረኽቦ። ንእግ-ሔር ኣቦ ንኢየሱስ ብምርካብን ብምፍላጥን ክንርእዮን ክንፈልጦን ንኽእል ማለት ኢዩ። ፊሊጶስ ጎይታይ! ነቦ ደአ አርእየና እምበር ይአኽለና” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ ከምዚ በሎ፦ “ፊሊጶስ፥ እዚ ኽንዲዚ ዚአክል ጊዜ ምሳኻትኩም ክነብር ከሎኹዶ አይፈልጥካንን ኢኻ፧ እቲ ንአይ ዝረአየ ነቦ ረአዮ፤ ከመይ ኢልካ ደአ ‘ነቦ አርእየና’ ትብል አሎኻ። ኣብ ኢየሱስ ዝተፈጸመን፡ ብኢየሱስ ዝተነግረን ግልጸት ኣብ ወንጌል ሰፊሩ ይርከብ። ብመንገዲ ሓዋሪያት ብስብከተ ወንጌል፡ ህያባት ኣምላኽ ናብ ኩሎም ደቂ ሰባት ይበጽሕ። ንድሕነትና ዘድልየና ሓቅን፡ ንመንፈሳዊ ሕይወትና ዝኾነና መምርሕን ብምልኡ ኣብ ወንጌል ንረኽቦ። በዚ ምኽኒያት ኢዩ ዳዊት ከምዚ እናበለ ክዝምር ዝተረኽበ፦ “ቃልካ ንስጉምተይ መብራህቲ፥ ንመንገደይ ብርሃን እዩ” 119፡105
- ወንጌል ብክልተ መንገዲ ናባና ተመሓላለፈ ወይ በጽሐ፦
ብቃል– ሓዋርያት ነቲ ካብ ክርስቶስ፡ ካብ ናይ ቃል ትምህርቱ፡ ካብ ኣነባብራ ሕይወቱ፡ ተግባራቱ፡ ወይ ብሕሹኽታ መንፈስ ቅዱስ ዝተቀበልዎ፣ ብናይ ቃል ትምህርቶም፡ ብምስክርነቶምን አብነቶም፡ ብዘቆምዎ ስርዓታትን ኣመሓላሊፎሞ። ብጽሑፍ – ብሓዋርያትን ካልኦት መሳርሕቶምን፡ ብኣስተንፍሶ መንፈስ ቅዱስ፡ ንመልእክቲ ድሕነት ኣብ ጽሑፍ ኣስፊሮሞ። “ንሱ፥ ኩሉ ሰብ ኪድኅንን ናብ ፍልጠት ሓቂ ኺመጽአን አዩ ዚፈቱ። ፩ጢሞ. 2:4 ማለት ንኽርስቶስ አምላኽ ጎይታን ክንፈልጥን ክንቕበልን። “ኪድኩም ንኹሎም ሕዝብታት መሃሩዎም፤ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቁም ደቂ መዛሙርተይ ግበርዎም፡ ኩሉ ዝአዘዝኩኹም ኩሉ ክፍጹሙ ከአ መሃርዎም”። እንሆ አነ ስጋብ መወዳእታ ዓለም ምሳኻትኩም አለኩ”። ማር.28:18-20 እግዚአብሔር አምላኽና ነቲ አቀዲሙ ብነብያት ዘተስፈዎ – አብ መጨረሻ በቲ ሓደ ወዱ ብምልአት ገለጾ፡ ሓዋሪያት ብምምራጽ ከአ ወንጌል ክሰብኩ አዘዞም። “ ኣብ መጨረሻታ ብግዜና ብወዱ ገይሩ ተዛረበና” ዕብ.1:1-2። ነቲ ንደቂ ሰብ ዘብርህ ቃል ዘለዓለም ዝኾነ ወዱ፥ ኣብ ማእከል ደቂ ኣዳም እናነበረ ምሥጢራት እግዚአብሔር ምእንቲ ክግለጽ ለአኾ”። ዮሓ.1:1-18
- ትውፊት
ትውፊት ዝብል ቃል “ አወፈየ” አቐበለ” “ሃበ” “አውረሰ” “አመሓላለፈ” ወዘተ ዝብሉ ትርጉም ይህበና። ትውፊት ባዕሉ ምቅባል፤ ምውርራስ፤ ምርኽኻብ፤ ምቅብባል ማለት ኢዩ። እዚ ከአ፦
– ሓደ ወለዶ ቅድሚኡ ካብ ዝነበሩ ዚወርሶ፡
– ዚረኽቦን ዝቕበሎምን ነገር እዩ። እዚ በዚ ዘብቅዕ ዘይኮነስ ንሱውን ብግዲኡ ነቲ ተካኢኡ ወለዶ የሕልፍ፡ ከምኡ እናበለ ድማ ካብ ሓደ ወለዶ ናብ ካሊእ ወለዶ ክመሓላለፍ ይነብር። መንፈሳዊ ትርጉም፡ ካብ እግዚአብሔር ናብ ደቂ ሰባት ብነብያት፤ ሃዋሪያት …. ድሕሪኦም ተኸቲሎም ዝመጹውን ዝመሓላለፍ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ልማድ እዩ። ትውፊት ማለት ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ቃል ብቓል እንዳ – ተነግረ ዝመጸ ኮይኑ ሱሩን መሰረቱን አብ ብሉይ ኪዳን ኢዩ። ትውፊት አብ ብሉይ ኪዳን ካብ እግዚአብሔር ነቂሉ ናብ አዳም፡ አቤል፡ ቃኤል፡ ኖህ፡ አብርሃም፡ ሙሴን ነብያትን። ብአፍ እግዚአብሔር አምላኽ ተነጊሩ ብኢድ ሙሴን ነብያትን ካልኦትን መንፈሳውያን ሰባትን ድማ ተጻሕፈ።
ትውፊት አብ ሓዲስ ኪዳን ድማ ካብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ለቒሉ ሓዋሪያት፤ ካልኦት ደቂ መዛሙርቲ፤ እተን ሕያዎት አዴታት ። ብአፍ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተነግረ ብሓዋሪያት እንደገና ዳግም ዝተነግረ፤ ብኢድ ሓዋሪያት ካልኦት ደቂ መዛሙርትን ተጻሕፈ። በዚ ልዕል ኢልና ክንርእዮ ዝጸናሕና አቢሉ ቃል-አምላኽ ብትውፊት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝመሓላለፍ ዝነበረ ዝነብርን ኢዩ። ወዲ ሰብ እምነቱን ስርዓቱን – ባህሉን ታሪኹን ብጹሑፍ ምሓዝ ቅድሚ ምጅማሩ ካብ አዳም ካሳዕ ሙሴ ቃል ብቃል እንዳ – ተነግረ ከምዝጸንሐ እዚ ትውፊት አቐዲሙ ዝነበረ ከምዝኾነ ዘረጋግጽ ሓቂ ኢዩ። እዚ ማለት ድማ ትውፊት – ቅዱስ መጻሕፍቲ ቅድሚ ምጽሓፎም ዝነበረ ኢዩ። ቃል አምላኽ ድማ ብትውፊት ይመሓላለፍ ነበረ። ድሒሩውን አብ ሓዲስ ኪዳን ቤተክርስቲያን ምስ አምላኽ ዘሕለፈቶ ሕይወት ብዘይጎደሎ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ተሰጋግረሉ መገዲ ኢዩ። ትውፊት አብ ቅዱሳት መሳሕፍቲ ዘይተጻሕፈ ካብ አበው ቃል ብቃል ዝተመሓላለፈ ናይ፡
– እምነት ስርዓት
– ትምህርትታት
– ናይ ታሪኽ ውርሻ አግሊሑ ዘርኢ ኢዩ።
መሰረቶም መጽሓፍቲ ቅዱሳት ኮይኖም ብትርጉም ንዘይተገልጹ ብተግባር ዘርኢ ኢዩ። በዚ ከአ ትውፊት ምስ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ምስጢሪን ትርጉምን ዝሰማማዕ ደአምበር ዝጻረር ከምዘይኮነ ዘረጋግጸልና ሓቂ ኢዩ። ቃል አምላኽ እምበአር አብ ጹሑፍ ክሰፍር ምስ ጀመረ፤ ነቲ ኣቀዲሙ ብትውፊት ይንገር ካብ ዝነበረ ዘድልዮም ወሲዶም ዝጽሓፍዎ ኢዩ። እምበአር ቅዱስ መጽሓፍ መሰረቱ ቅዱስ ትውፊት ኢዩ። አብ ቅዱስ ትውፊት መሰረት ብምግባር ኢዩ ተጻሒፉ። ከምኡ ከአ እቲ ዝተጻሕፈ እሞ ሎሚ ቅዱስ መጽሓፍ ንብሎ ዘሎና፤ ኩሉ እቲ ትውፊት ሓደውን ከይተረፈ ተጻሒፉ ማለት አይኮነን። ምኽኒያቱ ነቲ ከም ባሕሪ ወይ ውቅያኖስ ዝመስል ቅዱስ ትውፊት ንኹሉ አብ ጽሑፍ ሰፊሩ ማለት አይኮነን። አብዚ ሓሳብ ተመርኪስና፤ ቃል- አምላኽ ብምልአት ክንረኽቦ እንተ ደሊና አብ ክሊቲኡ ማለት አብ ቅዱስ ትውፊትን – ቅዱስ መጽሓፍን አሎ ዝብል መደምደምታ ንበጽሕ። ኢየሱስ ዝገበሮ ግብሪ ድማ ብዙኅ ካልእ አሎ። ኩሉ ብብሓደ ተጻሒፉ እንተ ዚኸውንሲ፥ ነቲ ዝተጻሕፈ መጻሕፍቲ ኹሉ እዚ ዓለም እካ አይምአኸሎን ይመስለኒ። ዮሓ.21:25
ናይ ቤተክርስቲያን እምነት ትምህርቲ ብጽሑፍ ዝወሃበሉ ዝነበረ ግዜ አይነበረን ብቓል ኢዩ እዩ ነሩ። ዝተጻሕፈውን እቲ ብቃል ዝንገር ዝነበረ ኢዩ። “ምእማን ካብ ምስማዕ እዩ ምስማዕ ድማ ብቃል እግዚአብሔር ኢዩ” ተባሂሉ ዝተጻሕፈ ነዚ ኢዩ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ኮነ፤ ሓዋሪያት ንተኸተልቶም፤ ትምህርቶምን ሕይወቶምን መጀመርታ አብ መጽሓፍቲ ቅድሚ ምስፋሮም አብ ልቢ አመነቲ ኢዮም ዘስፈርዎ። ምሉእን ሕያውን ወንጌል ኣብ ቤተ ክርስትያን ተዓቂቡ ምእንቲ ክነብር፡ ሓዋርያት ንኣቡናት ተካእቶም ገዲፎም። ናይ ምምሃር ስልጣኖም ሂቦሞም። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ብፍሉይ መንገዲ ተገሊጹ ዘሎ ስብከት ሓዋርያት፡ ብቀጻሊ ናይ ተካእትነት ሰንሰለት ክሳብ መወዳእታ ጊዜ ክዕቀብ ኣለዎ።
ስለዚ መላእ ቤተክርስቲያን አመንቲ ንቅዱስ ትውፊት ንቅዱስ መጽሓፍን ብእኡ ክትምራሕን ትሕዝቲ ኢያ። “እቲ ንአኻትኩም ዚሰምዕ ንአይ ኢዩ ዝሰምዕ፤ እቲ ንዓይ ዝንዕቕ ከአ ነቲ ዝለአከኒ ኢዩ ዚንዕቕ” ሉቃ.10:16 “እዚ ኸምቲ ሕጂ ነቶም ቅዱሳን ሓዋሪያት ነቢያቱን ብመንፈስ ቅዱስ ዝተገልጸሎም፥ ነቶም ቀዳሞት ወለዶ ደቂ አዳም አይተገልጸሎምን”ኤፌ.3:5 ስለዚ ሓቅታት እምነት ብቐዳምነት ንመራሕቲ ቤተክርስቲያን ኢዩ ተዋሂቡ” ንሳቶም ምስ ክርስቶስ ኮይኖም ኢዮም መሰረት ቤተክርስቲያን ዘቑሙ” “
እምበአር ንስኻትኩም አብቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ እምኒ ምአዝኑ ዝኾነ መሠረት ለቢያትን ሓዋሪያትን ዝተነደቕኩም፣ ደጊም ደቂ ዓዶም ንቕዱሳንን ስድራ ቤቱ ንአምላኽን ኢኹም እምበር፥ አጋይሽን ወጻእታኛታትን አይኮንኩምን” ኤፌ.2:20
ቤተ ክርስትያን ኣብ ትምህርቲ እምነታን፡ ሕይወታን፡ ኣብ ስርዓት ኣምልኾኣን፡ ኩሉ መንነታን፡ ኩሉ እትኣምኖን፡ ብትውፊት ናብ ኩሉ ወለዶታት ተመሓላልፍ። ካብ ሓዋርያት ናብ ተካእቶም ዝመሓላለፍ ትምህርቲ፡ ሕያው ትውፊት ይበሃል። ሎሚ እግዚአብሔር አምላኽና ብመንገዲ መርዓት ፍቁር ወዱ ቀጻሊ ንነፍሲ ወእክፍና ይዛረበና። እቲ ሕያው ዝኾነ ጽምጺ ወንጌል ኣብ ቤተ ክርስትያን ብመንፈስ ቅዱስ አባናን ኣብ ምሉእ ዓለም ምእንቲ ድሕነት ሰብ ይቃላሕ። መንፈስ ቅዱስ ከአ ነቶም ዝአመኑ ናብ ምልኣት ሓቂ ቀጹ ይመርሖም። ንቃል ክርስቶስ ከኣ ምስ ኩሉ ጸጋታቱ ኣብኦም ከም ዝሓድር ይገበር።
- ርክብ ትውፊትን መጽሓፍ ቅዱስን
ሓደ ሓባራዊ ምንጪ..
ካልአይ ጉባኤ ቫቲካን አብ ቃል እግዚአብሔር 9 ብዛዕባ ርክብ ቅዱስ ትውፊትን – ቅዱስ መጽሓፍን እንክምህር
- ንሓድሕዱ ብጽኑዕ ዝተኣሳሰርን ዝራኸብን ኢዩ፡፡ ምኽኒያቱ፦
- ካብ ሓደ መለኮታዊ ምንጪ ዝፍልፍል ብምኻኑ።
- ናብ ሓደ ዕላማ ገጾም ከኣ ይጐዓዙ።
ነፍሲ ወከፎም፡ ናይቲ ኩሉ “እንሆ አነ ድማ ኽሳዕ መወዳእታ ዓለም፥ ኩሉ መዓልቲ ምስኻትኩም አለኹ” እናበለ ንተኸተልቱ ቃል ዝኣተወ ምስጢር ክርስቶስ ኣብ ቤተ ክርስትያን ከም ዝነበርን ዝፈርን ይገብር። ቅ. መጽሓፍ – ብኣስተንፍሶ መንፈስ ቅዱስ ዝተጻሕፈ ቃል ኣምላኽ ኢዩ። ትውፊት – ንሓዋርያት ዝተዋህበ ቃል ኣምላኽ ብምልኣት የመሓላልፍ። ትውፊት ንቃል ኣምላኽ፡ ናብ ተኸተልቲ ሓዋርያት (ኣቡናት) የመሓላልፎ። ቤተ ክርስትያን ግልጸት ኣምላኽ ናይ ምትሕልላፍን ምትንታንን ሓላፍነት ተቀቢላ። ርግጽነታ ናይ ምሉእ ዝተገልጸ ሓቂ ካብ ቅዱስ መጽሓፍ ጥራይ ኣይኮነን ዝመጽእ። ክልቲኦም ቅዱስ መጽሓፍን ትውፊትን ብማዕረ መንፈሳዊ ስምዒትን ክብርን፡ ተቀባልነትን ክረኽቡ ኣለዎም።
“ንሱ በቲ ንሕና ዝሰበኻናዮ ወንጌል ጸዋዕኩም። እምበር አቱም አሕዋትና፡ ጸኒዕኩም ቁሙ፡ነቲ ብቃል ኮነ – ብመልእኽትና ማለት ብጹሑፍ ዝመሃርናኩም ከአ ኃዝዎ” 2ተሰ.2:14-15
“ከምቲ ዝመሃርኩኹም ገቢርኩም ነቲ ትውፊት ስለ ዘጽናዕኩምዎ ኣመስግነኩም ኣለኹ” 1ቆሮ. 11:2
“ካብቲ በቲ ካባና ዝተቐበልኩሞው ትውፊት ምኻድ ገዲፉ፡ ብትህኪት ዚነብር ኃው ኩሉ ክትርሕቁ ብስም ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንእዝዘኩም አሎና” 2ተሰ.3:6
“ኢየሱስ ዝገበሮ ግብሪ ድማ ብዙኅ ካልእ አሎ። ኩሉ ብብሓደ ተጻሒፉ እንተ ዚኸውንሲ፥ ነቲ ዝተጻሕፈ መጻሕፍቲ ኹሉ እዚ ዓለም እካ አይምአኸሎን ይመስለኒ”። ዮሓ.21:25
በዚ ምኽኒያት ካልአይ ጉባኤ ቫቲካን ብንጹር “ቅዱስ ትውፊትን ቅዱስ መጽሓፍን ንቤተክርስቲያን ሓላፍነት ዝተዋህቡ ናይ ቃል እግዚአብሔር ቅዱሳት መዛግብቲ ኢዮም። እቱ ቅዱስ ሕዝቢ ብምልኡ ከአ ንአኦም አጽኒዑ ብምሓዝ ምስ ጋሶቱ ሓደ ኮይኑ፡ አብቲ ትምህርቲ ሓዋሪያትን፡ አብ ሱታፌ ሓድሓድን፡ አብ ምቕራስ ኅብስትን አብ ጸሎትን፡ ወትሩ ጽኑዕ ኮይኑ ይርከብ። ግ.ሓ. 2:42 ስለዚ ናይቲ ብጽሑፍ ኮነ ወይ ብትውፊት ዝተመሓላለፈ ቃል እግዚኣብሔር እቲ ሓቀኛ ትርጉሙን መልእኽቱን ንምሃብን ንምትሕልላፍን ሓላፍነት ዘለዎም ናይ ቤተክርቲያን መራሕቲን ወይ መማህራን ሃይማኖት ኢያቶም። ቅዱስ መጽሓፍ ጥራይ ኢዩ ሓደ ምንጪን ግልጸት እግዛኢብሔርን ዝብል ሓሳብን ትምህርትን ግጉይ ሓሳብን ትምህርትን ምኻኑ ክንርዳእ ይግበኣና። እዚ ኣበሃህላዚ ንቅዱስ ትውፊትን ንስልጣንን ሓላፍነትን ቤተክርቲያን ንምንጻግ ዝዕላማኡ ኮይኑ፡ ብፍላይ ድኅሪ መበል 15 ክፍለዘመን፤ ካብ ሓድነት ቤተክርቲያን ዝተፈለዩ ሰባት ዘበገስዎ ትምህርትን ሓሳባትን ኢዩ።
ሓደ ካብቶም ነዚ ትምህርቲ እዚ ዘስፍሑ ከአ እቲ ካቶሊካዊ ፈላስን ካህንን ዝነበረ ማርቲን ሉተር ኢዩ። ነቲ ብክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ቀጺሉ ንቤተክርስቲያኑ ዝተዋህበ ሥልጣንን ሓላፍነትን ዝተዋህበ ሓደራ፡ ንኹሉ ከምዝተዋህበ ፡ ንቃል አምላክ ዝኾነ ሰብ አንቢቡ ከም ዝመሰሎ ክትርጉሞን ክርድኦን ይኽእል ኢዩ ብዝብል፤ አብ ዓለምና ሓደ ደረትን ቕጥዕን ዘይብሉ፤ አብ ርእይቶ ግለ ሰባት ዝምርኮስ ፡ ብዊንታ ግለ ሰባት ዝምራሕ ፡ ቁጽሪ ዘይብሉ እምነታት ወይ ማሕበራት ክርስቲያን ንክምዕብል ወይ ክፍጠር ዓቢ ምኽኒያት ኮነ፡፤ ዓለምና ከአ ብዙኃት ናይ ክርስቶስ ኢና ዝብሉ መዓልታዊ ዝውለዱ ጉጅለታት ትናወጽ አላ። ክርስትና ግና ካብ እግዚአብሔር ዝተዋህበ መለኮታዊ ግልጸትን፡ ክቡር ናይ ሓደራ ህያብ አምላኽን እምበር፡ ደቂ ሰባት ከከም ድላዮም ነናብ ዝደልዩዎ ዝጥምዝዝዎ ጶለቲካዊ ስነ-ሓሳብ አይኮነን ይብሉ – አባ ተኽለሚካኤል ተወልደ አብቲ መሰረታዊ ትምህርተ ቅዱስ መጽሓፍ ዝብል ጽሑፎም።
ኣብዚ እንዛረበሉ ዘለና ትውፊት ካብ ሓዋርያት ዝመጽእ ትውፊት ኢዩ፡ ሓዋርያት ካብ ትምህርትን ኣብነትን ኢየሱስን፡ ካብ ትምህርቲ መንፈስ ቅዱስን ዝተቀበሎን ናብ ካልኦት ዘመሓላለፍዎን ኢዩ። ቀዳሞት ወለዶ ክርስትያን፡ ዝተጻሕፈ ሓዲስ ኪዳን ኣይነበሮምን። ሓዲስ ኪዳን ንባዕሉ ናይዚ ሕያው ትውፊት መስርሕ የርኢ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ክርስትና ቅድሚ ኩሉ ሕይወት ኢዩ። ብሕይወት ከአ ይመሓላለፍ ነበረ። ጽሑፍ ሓዲስ ኪዳን ቅድሚ ምጅማሩ፡ሕይወት ክርስትና ይመሓላለፈን ይስበክን ነይሩ ኢዩ። ስለዚ ቤተ ክርስትያን ክርስቶስ ባዕሉ ኣገልጋሊትን መጋቢትን ቃል ኣምላኽ ንክትኸውን አብዚ ምድሪ እዚ ዝመስረታ ኢያ። ነቲ ዝተቀበለቶ ሓቂ ጥራይ ከኣ ትምህር። ብመለኮታዊ ትእዛዝን ሓገዝ መንፈስ ቅዱስን፡ ንቃል ኣምላኽ ጽን ኢላ ትሰምዕ፡ ብተወፋይነት ትሕሉ፡ ብኣተኣማንነት ከኣ ትትንትኖ። “ንኣኻትኩም ዚሰምዕ ነኣይ ኢዩ ይሰምዕ” ዝብል ንሓዋርያት ዝተባህለ ቃል ክርስቶስ ብምዝካር፡ ኣመንቲ ነፍሲ ወእክፍና ብዝተፈላለይ መልክዕ ካብታ መርዓት ክርስቶስ ዝኾነት ቤተክርስቲስን ንዝህበና ትምህርትን መምርሒታትን ብምእዙዝነት ተቐቢላን ክንጎ ዓዝ ይግበአና። “ንስኻ ጴጥሮስ ኢኻ ፤ አብ ልዕሊዚ ከውሒ እዚ ከአ ንቤተክርስቲያነይ ክሓንጻ ኢየ . . . መፋትሕ መንግሥተ ሰማያት ድማ ክህበካ እየ። አብ ምድሪ ዝአሰርካዮ፤ አብ ሰማይ እሱር ክኸውን ኢዩ፥ አብ ምድሪ ዝፈታሕካዮ ከአ አብ ሰማይ ፍቱሕ ኺከውን ኢዩ” ማቴ.18፣ 18
- ቅዱስ መጽሓፍ
ቅድሚ ኩሉ መጽሓፍ ሓልዮት ዚመልኦ ናይ እግዚኣብሔር ታሪኽ ግልጸት ዝሓዘ ጽሑፍ ንቤተክርስትያን ዘቅርብ ኢዩ። ሓደ ቅዱስ ኮይኑ እግዚኣብሔር ምስ ደቂ ሰብ ዝገበሮ ርክብ ይገልጽ። ከም ጽሑፍ መጠን ነቲ ካብ ኣእምሮ ደቂ ሰባት ንላዕሊ ዝኾነ ቃል እግዚኣብሔር ብኣዘራርባ ደቂ ሰብ ዘቅርብን ናይ ጽሓፊኡን ናይ ኅብረተሰቡን ኣተሓሳስባ ዘንጸባርቅን ዚምስክርን ኢዩ።
- ቅ.መጽሓፍ –
ቅዱስ ጽሑፍ ኢዩ። ምኽኒያቱ
– ብአስተንፍሶ መንፈስ ቅዱስ ዝተጻሕፈ
– ደራሲኡ ባዕሉ እግዚአብሔር ብርእሱ
ከምቲ ኣቀዲምና ዝበልናዮ ቅዱስ መጽሓፍ ቃል ኣምላኽ ኢዩ፡ ካብኡ ከኣ ቀጻሊ ምግብን ሓይልን ንረክብ። ኣምላኽናውን ንነፍሲ ወከፍና በዚ ቅዱስ መጽሓፍ ገይሩ ብፍቅሪ ክረኽበናን ክዛረበናን ይመጽእ። ቤተ-ያን ኣብ እምነት ሓዋርያት ተመርኲሳ፡ ንመጻሕፍቲ ብሉይን ሓዲስን ኪዳን፡ ብምሉኡን ምስ ኩሉ ክፋላቱን፡ ከም ዝተቀደስን ቀኖናውን ትቅበሎ። ምኽኒያቱ ብናይ መንፈስ ቅዱስ ኣስተንፍሶ ስለ ዝተጻሕፈን፡ ደራሲኡ ኣምላኽ ስለዝኾነን። ኣምላኽ ነዚ ቅዱስ መጽሓፍ ንምጽሓፍ ሰባት ይመርጽ። በዞም ሰባት ከኣ ይሰርሕ። ንሳቶም ከኣ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ነቲ ኩሉ ኣምላኽ ዘተንፈሰሎም ክጽሑፉ ተረኽቡ።
ነዚ ከኣ ንሕና ነቲ እግዚኣብሄር ብደቂ ሰባት ብኣተንፍሶ መንፈስ ቅዱስ ዝጸሓፎ ብእምነት ክንቅበል ይግበኣና። ቅዱሳት መጻሕፍቲ ምእንቲ ክንርዳእ ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስ ገይሩ ኣእምሮና ከብርሃልና ኣለዎ። እዚ ማለት ቅ. መጽሓፍ ብኣስተንፍሶ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝተጻሕፈ፡ ብቅኑዕ ምእንቲ ክትንተን ብደራሲኡ ዝኾነ፡ ብብርሃን መንፈስ ቅዱስ ክንበብን ክትንተንን ኣለዎ። መደብ ብሉይ ኪዳን ኮነ ኢልካ፡ ንምጽኣት ክርስቶስ ከሰናዱን፡ ብትንቢታዊ መልክዕ ከበስርን ዝዓለመ ኢዩ። መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳን ናይ ኣምላኽ ዘድሕን ፍቅርን፡ ናይ ምሉእ መለኮታዊ ትምህርቲ ምስክር ኢዮም። ብዛዕባ ኣምላኽ ልዑል ትምህርቲ፡ ብዛዕባ ሕይወት ሰብ ቅኑዕ ፍልጠትን፡ ዘደንቅ መዝገብ ጸሎታትን ዝሓዙ ኢዮም። ብሕቡእ መንገዲ ምስጢር ድሕነትና ኣብኦም ኣሎ።
ብዙኅ ሕዝቢ ቃል አምላኽ ኪሰምዑ እናተደፋፍኡ ኸለዉ፥ ኢየሱስ አብ ገምገም ባሕሪ ጌንሳሬጥ ደው ኢሉ ነበረ። ሉቃ. 5.1 ነቲ ብዛዕባኡ አብ ኩሎም ጽሑፋት ዘሎ፥ ካብ ሙሴን ኩሎም ነቢያትን ኂዙ ኸአ ኪትርጉመሎም ጀመረ። ሉቃ. 24.2
- ቅዱስ መጽሓፍ ኣብ ሕይወት ቤተክርስትያን ቤተክርስቲያን
ቃል ኣምላኽ ንቤተ ክርስትያን፡ ድልዱል ደገፍን፡ ውሽጣዊ ሓይልን ኢዩ። ንደቂ ቤተ ክርስትያን ንእምነቶም ብርታዐ፡ ንነፍሳቶም መግቢ፡ ንመንፈሳዊ ሕይወቶም ከኣ ጽሩይን ዘይውዳእን ምንጪ ኢዩ። ስለዚ ቅዱስ መጽሓፍ ምእመናን ናብ ቅዱስ መጽሓፍ ዝቀርብሉ መንገዲ ኣዚዩ ክፉት ክኸውን ኣለዎ። መጽናዕቲ ቅዱስ መጽሓፍ፡ ነፍሲ (ኣንጉዕ) ናይ ትምህርተ-መለኮት ክኸውን ኣለዎ። ናይ ቃል ኣምላኽ ኣገልግሎት፡ ሓዋርያዊ ስብከት፡ ትምህርቲ ክርስትና፡ ኩሎም ዓይነት ክርስትያናዊ ትምህርቲ፡ ኣብ ስርዓት ኣምልኾ ፍሉይ ቦታ ዝወሃቦ ስብከት፡ ብቃል ቅ. መጽሓፍ ክምገበን፡ ናብ ቅድስና ክመርሕን ኣለዎ። ቤተ ክርስትያን ብፍሉ ኣገባብ ንኹሎም ምእመናን፡ ቀጻሊ ቅ. መጽሓፍ ብምንባብን፡ ዝያዳ ኩሉ ፍልጠት ክርስቶስ ክመሃሩ፡ ኣጽኒዓ ተማሕጽን። ቅዱስ መጽሓፍ ዘይምፍላጥ፡ ንኽርስቶስ ዘይምፍላጥ ኢዩ።
ኣባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
Radio Erena: 03 January 2017
ኣብ ዓመተ 2016 ዑቕባ ንምሕታት ዝተመዝገቡ 800 ኤርትራውያን ዝርከብዎም 8166 ሰባት ፣ ንመንግስቲ ስዊዘርላንድ ከይሓበሩ፣ ካብቲ መስርሕ ከምዝወጹ ቤት ጽሕፈት ኢምግሬሽን እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እዞም፣ ካብ መስርሕ ምሕታት ዑቕባ ዝተሰወሩ ሰባት፣ ገሊኦም ዑቕባ ከምዘይወሃቦም ስለዝጠርጠሩ ገሊኦም ድማ ስድራቤታቶም ናብ ዝርከብሉ ሃገራት ዝገዓዙ ክኾኑ ከምዝኽእሉ፣ ኣፈኛ እቲ ቤት ጽሕፈት ማርቲን ሬሽሊን ንኣገልግሎት ዜና ATS ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ የመልክት።
ማዕከን ዜና ዘ ሎካል ኣቕሪብዎ ብዘሎ ዝርዝር ድማ፣ ካብቶም ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ሕዳር 2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ ዝተሰወሩ ሓተቲ ዑቕባ፣ እቶም 801 ዜጋታት ኤርትራ ክኾኑ እንከለዉ፣ 792 ዜጋታት ጋምብያ፣ 716 ካብ ናይጀርያ፣ 508 ካብ ጊኒ፣ 504 ካብ ኣልጀርያ፣ 494 ድማ ካብ ሶማል ዝመጹ’ዮም።
እዚ ቁጽሪ ድማ ብድምር 40% ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ዝሓተቱ ብዝሒ ስደተኛታት የጠቓልል።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ንምሕታት ዝተመዝገቡ 4943 ሰባት ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ከምዝተሰወሩ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ።
ብብዝሒ ስደተኛታት እተማርር ዘላ ስዊዘርላንድ፣ ንመስርሕ ምሕታት ዑቕባ ንምንውሑ ኣብ ርእሲ ትገብሮ ዘላ ጻዕሪ፣ ዑቕባ ንዝነጸገቶም ሰባት ነናብ ሃገሮም ንምጥራዝ’ውን መደብ ኣለዋ።
ነዚ ንምትግባር መንግስቲ ስዊዘርላንድ ብቐዳምነት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክዘራረብ ተበግሶታት ይወስድ ምህላዉ ይፍለጥ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ካብ ዘለዉ ስደተኛታትን ብዝሒ ሓተቲ ዑቕባን፣ ናይ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ’ዩ ዝስራዕ።
===============


text:
Radio Erena: 05 February 2021
ምምሕዳር ባይደን፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ብዝቐልጠፈ ክስሕብ ጸዊዑ።
ምምሕዳር ባይደን፣ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝፈጸመ ዘረጋግጽ መርትዖታ ምህላዉ ብምጥቃስ፣ እቲ መንግስቲ ብዝቀልጠፈ ክወጻእ ከምዝጸውዐ ኤምባሲ ኣመሪካ ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ጸሓፊ ጉዳያት ኣመሪካ፣ ኣንቶኒ ብሊንከን ብሓሙስ 4 ለካቲት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዘካየዶ ናይ ቴሌፎን ዝርርርብ፣ ናብ ትግራይ ህጹጽ ረዲኤት ክበጽሕን ኣብቲ ክልል ዝተፈጸመ ምግሃስ ሰብኣዊ መስላት ብናጻ ኣካል ክጻረን ኣብ ዝብል ጉዳያት ከምዝተመያየጠ ዲፕሎማስያውይን ምንጭታት ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን፣ ብሓሙስ 4 ለካቲት፣ ኣብ ከተማ ጄኔቫ ብምትእኽኻብ፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ትግራይ ብምእታው ንዝፈጸሞ መጥቃዕታት ዝኹንን እቲ ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ክወጽእ ዝጽውዕን ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
=========


text:
ከተማ ኣስመራ፡ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ምስፋራ፡ ቆፎ ብዘይ ንህቢ
ብ8 ሓምለ 2017፡ ከተማ ኣስመራ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ቅርሲ ብምእታዋ፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ተዋጥዩሉ። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ እታ ተቀማጦኣ ብሕጽረታትን ስእነትን ዝስተ ማይ፡ ኣገልግሎት መብራህቲ፡ ጥዕና፡ ክብሪ ሃለኽቲ ኣቁሑት፡ ነዳዲ፡ መንበሪ ኣባይቲ፡ ሽቅለተ
ብ8 ሓምለ 2017፡ ከተማ ኣስመራ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ቅርሲ ብምእታዋ፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ተዋጥዩሉ። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ እታ ተቀማጦኣ ብሕጽረታትን ስእነትን ዝስተ ማይ፡ ኣገልግሎት መብራህቲ፡ ጥዕና፡ ክብሪ ሃለኽቲ ኣቁሑት፡ ነዳዲ፡ መንበሪ ኣባይቲ፡ ሽቅለተ ኣልቦነትን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ቀረብን ኣገልግሎትን ትልለ ከተማ ኣስመራ፡ ኣብ ናይ ዓለማዊ ቅርሲ ኣትያ ኢልካ ልዑል ፈንጠዝያ ምክያድ ድማ፡ ካብ ንዲብሎማስያዊ ሃልክን ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ “ዝብእስ’ያ ኣብዘይፈልጥዎ ዓዲ ከይዱ ኣጎዛ ኣንጽፉለይ በለ” ኢልካ ካብ ምግላጽ ካልእ ጣቋ የብሉን። ክከሓድ ዘይብሉ ሓቂ፡ ከተማ ኣስመራ፡ ብእትውንኖ ጥንታውን ታሪኻውን ብርቂ ስነ-ህንጻ፡ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ውድብ ትምህርቲ፡ ስነ- ፍልጠትን ባህልን ውድብ ሕቡራት ሃገራት – ‘ዩኔስኮ’ ክትሰፍር ምኽኣላ ዓቢ ዓውት’ዩ። እቲ ዓወት ግን ብመንፍዓትን ግስግስናን ስርዓት ህግደፍ ዝተረኽበ ኣይኮነን። እቲ ኣብ መዋእል መግዛእቲ ጥልያን ብድኻምን ርሃጽን ኤርትራውያን ዝተሰርሐ ህንጻታት፡ ስርዓት ህግደፍ ክንየተሉ ኣይክእልን’ዩ። ብርግጽ ዘለካ ታሪኽ፡ ባህሊ፡ ቅርሲ፡ መልክዓ መሬት፡ ኩነታት ኣየር፡ ውሕልነትን ካልእ ብሉጽ ስፖርታዊ ንጥፈታትን ስነፍልጠታዊ ምርምራትን፡ ኣህጉራውን ዞባውን ክብረወሰን ክሕዝን ተፈላጥነት ክረክብን እንከሎ፡ መስሕብ በጻሕቲ ሃገርን ምንጪ እቶትን ክኽውን፡ እቶም ቅርስታት ንምዕቃቦምን ንምክንኻኖምን ሓገዝ ገንዘብን ክኢላታትን ክትረክብ የኽእለካ።
ይኹን እምበር ሓደ ህዝቢ ወይ ሃገር፡ ብጨካን፡ ብገባቲ ስልጣን፡ ብመንዛዒ ሃብቲ፡ ብገሃሲ ሰብኣዊ መስልን ሕጊ ኣልቦ ስርዓት ወይ ጉጅለ ዝርገጽን ዝመሓደርን እንተኾይኑ፡ ህንጻታትን ካልእ መስሕብ ነገራትን ኣብ ታሪኻዊ መዝገብ እንተሰፈረን ኣህጉራዊ ተፈላጥነት እንተረኸበን፡ ሕጽረታት መንበሪ ኣባይቲ መብራህትን ክፈትሓሉ፡ ብዋሕዲ ዝስተ ማይን መግብን ዝጣራዕ ዘሎ ህዝቢ ክርህዎ፡ ካብ ማእሰርትን መግረፍትን ከድሕኖን ሕማሙ ክፍውሶን ኮቶ ኣይክእልን’ዩ። እዚ ተረኺቡ ዘሎ ዓወታት፡ ኣብ ሰላም፡ ማዕርነትን ክብርን ዝሰፈኖ ህዝብን ከተማን እንተዝኸውን፡ ምሉእ ሓጎስን ሓበንን ምኾነ ነይሩ። ዘዝተወልዱን ዓይኒ ዘንቁሑን መንእሰያት ኣስመራ ዝፈትውዋ ከተማኦም ገዲፎም ናብ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክጽመዱ፡ ናብ ስደት ከምርሑ፡ ብጥሜትን ስእነት ስራሕን ኣብ ጎደናታት ቀንፈዘዉ እናበሉ፡ ኣስመራ ብጽሬታን ጽባቀኣን፡ “ንእሽቶ ሮማ” ክትበሃል ይትረፍ “ካብ ከተማታት ኣፍሪቃ ዝደሓረትን ዝጋዕገዐትን” እንተተባህለት’ውን ምግናን ኣይኮነን። ኣስመራ ማለትን መምዘኒ ጽሬታን መልክዓን ጎደናታት ሰማእታትን ሓርነትን ከባቢኡን ቅርዓት ቤተ-መንግስቲ (ግቢ ክፍለሃገር) እንተኾይኑ ማዕለሽ ኣብ ክትዕ ከይኣተና፡ “ኣስመራ ንእሽቶ ሮማ” ንበላ። እቲ ዝዓበየ ክፋላትን ብዝሒ ነበርቲ ዘለዎን ኣስመራ፡ ከባቢ ገጀረት ዓቢ፡ ዕዳጋ ዓርቢ፡ ኣባሻውል፡ ጎዳይፍ፡ ፎርቶ፡ ጸጸራት፡ ኣርባዕተ ኣሰመራን ካልእ ከባቢታትን፡ ሕጽረት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ዝተፋሓሓረን ዝጸልመተን ጎደናታት፡ መናድቅ መንበሪ ኣባይቲ ናብ ዓይኒ ምድርን መአከቢ ጎሓፍን ተቀይሩ ከምዘሎ እንከሎ፡ እቶም ንኣስመራ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ንኽትኣቱ ፍርዲ ዝሃቡ ደያኑ፡ እንተዝፈልጡ ነይሮም፡ ምናልባት፡ “ኣብ ኣስመራ ክፉእ ገጽን መልክዕን ከምዘሉ ኣይተሓበርናን” ምበሉ ነይሮም።
እቲ ኣብ ታሪኻዊ መዝገብ ጥንታዊ ውርሻታት ዓለም ሰፊሩ ዘሎ ህንጻታት እስመራ፡ ህዝቢ ኤርትራ መሰላቱ ተገፊፉ ሰጥ ለበጥ ኢሉ ክግዛእ ተንኮላት ዝጥጅኣሉ፡ ንብረት ህዝቢ ዝዝረፈሉ፡ መሰለይ ዝበለ ዝእሰረሉን ንሞት ዝፍረደሉን፡ ብሓጺሩ ውሑዳት ጎሓላሉ ሃብቲ ዘኻዕብትሉን እምበር፡ ንዝበዝሐ ህዝቢ ኤርትራ ፋይዳ የብሉን። ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ንጹሃት ኤርትራውያን ብሓይልታት ጽጥታ ህግደፍ ብሰደፍ ጠበንጃ እናተቐጥቀጡ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብኣዘዝቲ ሰራዊትን ሓለፍቲ ኣብያተ ማእሰርትን እናተዓመጻን ከም ጊላታት እናለፍዓን፡ ኤርትራዊ ኣብ ገዛእ መሬቱ ብሸለብ ገለብ እናነበረን ፍትሒ ሓሪምዎን እንከሎ፡ መልክዕን ግርጽማን ከተማ ኣስመራ፡ ዋናታትን ደቀባትን ዘይብሉ ውራይ ስለዝኾነ፡ ቆፎ ብዘይ ንህቢ’ዩ ዝቁጸር።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሓምለ 2017


text:
መልእኽቲ ሓዘን: ተጋዳሊት ጽገ መንገሻ፡ ብዝሓደራ ሕማም፡ ንነዊሕ ዓመታት ክትሳቐ ድሕሪ ምጽናሓ ብዕለት 20 መስከረም 2017 አብ ሃገረ ጀርመን፡ ካስል ዓሪፋ።
መልእኽቲ ሓዘን ተጋዳሊት ጽገ መንገሻ፡ ብዝሓደራ ሕማም፡ ንነዊሕ ዓመታት ክትሳቐ ድሕሪ ምጽናሓ ብዕለት 20 መስከረም 2017 አብ ሃገረ ጀርመን፡ ካስል ዓሪፋ። ተጋዳሊት ጽገ መንገሻ ብንኡስ ዕድሚኣ ብ1977 ኣባል ቀያሕቲ ዕምባባ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኮይና ዝጀመረቶ
መልእኽቲ ሓዘን
ተጋዳሊት ጽገ መንገሻ፡ ብዝሓደራ ሕማም፡ ንነዊሕ ዓመታት ክትሳቐ ድሕሪ ምጽናሓ ብዕለት 20 መስከረም 2017 አብ ሃገረ ጀርመን፡ ካስል ዓሪፋ።
ተጋዳሊት ጽገ መንገሻ ብንኡስ ዕድሚኣ ብ1977 ኣባል ቀያሕቲ ዕምባባ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኮይና ዝጀመረቶ ቓልሲ ንናጽነት ሓርነትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ክሳብ እዛ ዕለት ብሞት ዝተፈለየትና፡ አብ ዕላማኣ ጸኒዓ፡ ህዝባ ካብ ሕሰምን መከራን ከተድሕን ተቓሊሳ። ተጋዳሊት ጽገ በቲ ዝነበራ ከቢድ ሕማም ተስፋ ከይቖረጸት ዋላ’ውን አብ ዓራት ተጋዲማ ከላ ከየተሓለለት ንዲክታተራዊ ስርዓት ህግድፍ ዝመኸተት ጅግና ጓል ኣንስተይቲን፡ ኣደ ጽንዓትን እያ።
ብዕረፍቲ ብጸይቲ ጽገ መንገሻ መሪር ሓዘንን ጽምዋን ይስማዓና። መንግስተ ሰማይ የዋርስኺ።
ስድራ ቤት ብርሃነ መንገሻ ምስ ኩሎም ናይ ቓልሲ ብጾታን ፈተውታን ቤተ- ሰባን።
ቦታ ሓዘን ዝግበረሉ አብ ጀርመን፡ ካስል፤-
Katholische Kirchengemeinde Herz Jesu;
Brüder-Grimm-Str. 121-123
34134 Kassel
ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ዝካየደሉ ቦታ:
አብ ካስል ፦ጀርመን
ሰኑይ ፡ 25 መስከረም
ሰዓት 12 Uhr
Hauptfriedhof Kassel
Tannenheckerweg 6
34127 Kassel
ሰንበት
ቅዳስን ፍትሕን አብ
Elisabeth Kirche
Friedrichspl. 13
34117 Kassel
ንሓበሪታ:
00491786096233
004915217136173
004917622102613


text:
Radio Erena: 28 July 2017
ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንዝነጥፉ ዘለው ውልቀ ሰባት ይኩኑ ጉጅለታት ንምህዳን፣ ኢጣልያ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ናብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ክትልእኽ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይቲ ብሕቡራት ሃገራት ተቐባልነት ዝረኸበ መንግስቲ ሊብያ፣ ፋይዝ ኣል ሲራጅ ሓቲቱ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ መንግስቲ ኢጣልያ ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ፣ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ነቲ ኣብ ሓለዋን ምቁጽጻር ስደተኛታት ዝጸዓና ጃላቡን ተዋፊሩ ዘሎ ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ቴክኒካዊ ሓገዝ ክህብ ከምዝጸውዐ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ፓሎ ጀንቲሎኒ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ሓቢሩ።
ኢጣልያ ግብራዊ መልሲ እንተሂባ፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንምግታእ እወታዊ ውጽኢት ክህልዎ ምዃኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ሊብያ ኣብ ዝለኣኾ ደብዳቤ ጠቒሱ።
ኢጣልያ ዝመራሒተን ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ፣ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ስደተኛታት ንምህዳንን ኣብ ምስግጋር ስደተኛታት ዝነጥፋ ጀላቡ ንምዕናውን፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ስርሒታት ከካይዳ ምዃነን ቅድሚ ክልተ ዓመታት ሓቢረን እኳ እንተነበራ፣ ኣብ ግብሪ ግና ከይሰርሓሉ እየን ጸኒሐን።
መንግስቲ ሊብያ ነዚ ጻውዒት ዘቕርብ ዘሎ፣ ኣብዚ ሓለፈ ሰሙን ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ናይ 10ታት ሰባት ሬሳ ድሕሪ ምርካቡን ልዕሊ 130 ሰባት ድማ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሕሪ ምድሓኑን’ዩ።
ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ኢጣልያ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ እተካይዶ ዘላ፣ “ብሶፍያ” ዝፍለጥ ህይወት ስደተኛታት ናይ ምድሓን ስርሒት፣ ንተወሳኺ 18 ኣዋርሕ ክትቕጽሎ፣ ናይ ኣስታት ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ባጀት ሰሊዑላ ምህላዉ ይግለጽ።


text:
Radio Erena: 06 March 2019
ኣባላት ኮንግረስ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ሓጺር ዑደት ኣካዪዶም።
እቶም ኣባላት ሓጋጊ ኣካል መንግስቲ ኣመሪካ፣ ናይ ኤርትራ ዑደቶም ድሕሪ ምዝዛሞም ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ኤርትራ ምስጢራዊት ሃገር እያ ኮይና ጸኒሓ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ሓድሽ ምዕባለታት ተርእይ እኳ እንተላ ብፍላይ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ቅልጡፍ ምምሕያሽ ከተርኢ ንትስፎ፣ ኢሎም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣመሪካ ዝነበሩ ዝርከብዎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ሓያሎ ዜጋታት፣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክፍትሑ ተስፍኦም ገሊጾም።
እቶም ኣባላት ሓጋጊ ኣካል መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ናይ ኤርትራ ዑደቶም ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ምስ ሓላፊ ቁጠባ ህግደፍን ዝኣመሰሉ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝተራኸቡ፣ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ’ዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 14 ዓመታት ንመጀመሪያ እዋኑ ዝተኻየደ’ዚ ዑደት፣ ዝምድና ኤርትራን ኣመሪካን ንምጽጋን ሓገዝ ዘለዎ’ኳ እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ቅልጡፍ ለውጢ እንተዘየምጺኡ ፍረ ከምዘይህልዎ፣ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት የመልክቱ።
====================


text:
Radio Erena: 28 June 2020
ተቛሪጹ ዝጸንሐ ዘተ ኣብ መንጎ ሱዳን፣ ግብጽን ኢትዮጵያን፣ ክቕጽል ምዃኑ፣ ካብ ከተማ ካርቱም ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
መራሕቲ ሰለስቲኤን ሃገራት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ከምኡ’ውን ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርከቦም ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዝተሳተፉሉ ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ኢትዮጵያ ኣብዚ ክራማት’ዚ ንዲጋ ተሃድሶ ክትመልእ ንዝመደበቶ ውሳኔ እውን ከምዘቋረጸቶ ተገሊጹ።
ዓብደላ ሓምዶክ ኣብ ካርቱም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ናይ ተክኒክ ጉጅለ ኣብ ሓጺር ግዜ ኣኼብኡ ኣካዪዱ፣ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሳምንታት ውጽኢቱ ከረክብ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ሓቢሩ።
ኢትዮጵያ ካብቲ ዘተ ስሒባ፣ ኣብ ናይዚ ዓመት’ዚ ክራማት ኣብ ዲጋ ተሃድሶ ማይ ከተዕቁር ክትጅምር ምዃና ድሕሪ ምግላጻ፣ ግብጺ ናብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ምቕራባ ዝዝከር እዩ።
ኣብቲ ኣኼባ መራሕቲ ማሊ፣ ኬንያን ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን እውን ተረኺቦም ኔሮም።


text:
Radio Erena: 27 September 2019
ንመላእ ኣፍሪቃ ዘጠቓልል ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምቛም ዝካየድ መጽናዕቲ 90 ሚእታዊት ተጻፊፉ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እቲ ኣብ 2020 ዓመተ ምህረት ብወግዒ ክጅምር ትጽቢት ዝግበረሉ ዘሎ እማመ፣ ካብ መላእ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ ጥራይ ከምዘይተጸምበረቶ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ክኢላታት ሕጊን ሰበስልጣን ግብርን ቀረጽን ኣባል ሃገራት ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ካምፓላ ኣብ ዘካየዱዎ ኣኼባ፣ ነቲ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ዝጸንሐ ነጥብታት ብምልዓል ዘተ ከምዘካየዱ፣ ካብ ዩጋንዳ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ወርሒ ግንቦት ናይ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት እየን ስምምዕ ፈሪመን። ኤርትራ ግና ብመትከል ከም እትሰማማዓሉ፣ እንተኾነ ግና ነቲ ምጥርናፍ ክትጽምበሮ ግዜ ከምዘድልያ እያ ገሊጻ ኔራ።
ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ምላሽ ብዘይምርካቦም ኣካየድቲ ዘተ ካምፓላ፣ ኤርትራ ነቲ ዘቕረበቶ ሕቶታት ምላሽ ተዋሂቡዋ ስለዝኾነ ናብዚ ናጻ ናይ ዕዳጋ ዞባ ክትጽምበር ዳግማይ ምሕጽንታ ቀሪቡላ ኣሎ ክብሉ ገሊጾም።
መላእ ኣፍሪቃ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ፣ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ናጻ ምንቅስቓስ ሰብን ንብረትን ዝፈቅድ፣ ብዘይካ ኣብ ዝተወሰነ ንብረት ምኽልካል፣ ኣብ ገለ ኣቑሑ ከኣ ስማዊ ቀረጽ ከምዝኽፈል ብምግባር፣ ቁጠባዊ ምዕባለ ኣፍሪቃ ንምዕዛዝ ዝዓለመ ስምምዕ እዩ።
እዚ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ካምፓላ ዝተዘተየሉ እማመ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2020 ዓመተ ምህረት መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ክፍርሙሉ ትጽቢት ይግበር።


text:
ማራንኬ ፕላንትስ ዕምባባ እናምረተ ናብ ወፃኢ ዝልእኽ ትኻል እዩ። ወናኒ ‘ማራንኬ ፕላንትስ’ ማርክ ድሪየሰን ናብ ኢትዮጵያ ካብ ዝኣትው 13 ዓመታት ኮይኑዎም ኣሎ።ንሓደጋ ኩባንይኦም ሰጊኦም ግን ኣይፈልጡንእዮም።እቲ ኩባኒያ ካብ ኣዲስ ኣበባ ብኣንፈት ደቡብ ምብራቕ ኣስታት 130 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ይርከብ።
ኣብ 4 ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም እዚ ኩሉ ተቐይሩ፡ድሪየሰን ኣብ ጥቕኡ ዝነበሩ ኩባንያታት ብሓዊ ክቃፀሉ ብዓይኖም ርእዮም እዮም።ዓው ኢሎም እናጨደሩ ናይ ዝውሕዙ ሰባት እናወሰኸ ምስ መፀ ቀፃሊ ዒላማ ኩባኒይኦም ምዃኑ ከምዝተረድኡ ይዛርቡ።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ተቓውሞታት ኣንጻር መንግስቲ ዝጀመረ ቅድሚ ሓደ ዓመት እዩ።ሰልፈኛታት ኣብ ልዕሊ ናይ ወፃኢ ኩባኒያታት መጥቓዕቲ ምፍፃም ዝጀመሩ ግን ኣብ ቀረባ እዩ።ካብ ወርሒ መስከረም ጀሚሩ ልዕሊ 10 ናይ ወፃኢ ኩባኒያታት መጥቓዕቲ ተፈፂሙዎ።እቶም ሰልፈኛታትመንግስቲ ንናይቲ ከባቢ ንእሽቱ ሓረስቶት ግቡእ ካሕሳ ከይኸፈለ ካብ መሬቶም እናመዛበለ መሬቶም ንወፃኢ ኢንቨስተራት ይዕድሎ ኣሎ ይብሉ።
ኣብ ቀረብኡ ዝነበሩ ሓረስቶት ንብረቶም ይቃፀልን ይዝረፍን ኣብዝነበረሉ እዋን ድሪየሰን ዕድል ገይሮም።ዓበይቲ ሽማግለታት ዓዲ ብሞተር ብሽክሌታ ኣቢሎም ኣብቲ ቦታ በፂሖም ነቶም ዝተቖጥዑ ብዙሓት ሰባት ከዘራርቡዎም ጀሚሮም።ካብቶም ሽማግለታት ሓደ ዝኾኑ ኣቶ ሹሚ ተሊላ ከምዚ ይብሉ።
“ሰናይ ምሕደራ ብምጥፍኡ እዩ ተቓውሞ ተላዒሉ።ስለ ምንታይ ነዚ ኩባኒያ ምቅፃል ኣድልየ?ብሰንኪ ምጥፍኣ ሰናይ ምሕደራ ዝተልዓለ ቁጥዐ ድማ ምስ ሽማግለታት እቲ ከባቢ ብምዝርራብ ክዕረ ኣለዎ።ንመጻኢ ከምዝመዓራረ ተስፋ ኣለና።”
ማራንኬ ፕላንትስ መብዛሕቲአን ደቂ ኣንስትዮ ዝኾና 1,200 ሰራሕተኛታት ቆፂሩ የስርሕ።
ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ስሉጥ ቁጠባዊ ዕብየት ካብዘመዝገባ ሃገራት ኣፍሪካ ሓንቲ እንተኾነት እውን ሸቕሊ ኣልቦነት ዝለዓለ እዩ።ልዕሊ ርብዒ ህዝባ ትሕቲ መስመር ድኽነት ይነብር።
ገለ ኢትዮጵያዊያን እቲ ዘይምርግጋእ ንናይታ ሃገር ምዕባለ ዝሓገዝ ካብ ወፃኢ ብቐጥታ ዝኣትው ኢንቨስትመንት ደው ከብሎ እዩ ክብሉ ስኽፍትኦም ይገልፁ።
ማራንኬ ፕላንትስ ናብ ንቡር ናይ ምፍራይ ስራሕቱ ተመሊሱ’ሎ። ድሪየሰን ግን እቲ ዕግርግር ክምለስ ይኽእል እዩ ዝብል ፍርሒ ኣለዎም።
መንግስቲ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝፀንሕ ናይ ህፁፅ ግዜ ካብ ዝእውጅ መጥቓዕቲ ዝተፈፀሞ ናይ ወፃኢ ኩባኒያ የለን።መንግስቲ ኣብ እዋን እቲ ህውከት ኣሲሩዎም ዝነበሩ ኣስታት 2,000 ሰባት ምፍትሑ ኣብዚ ሰሙን ገሊፁ እዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ እምነት ኢንቨስተራት ወፃኢ ናብ ዝነበሮ ንምምላስ ኣበርቲዑ ከምዝሰርሕ ሓቢሩ’ሎ።
ተሓለቕቲ ጉጅለታትን መራሕቲ ተቓወምትን ግን እታ ሃገር ኣብ ነዊሕ እዋን ንምርግጋእ ናይቶም ሰልፈኛታት ሕቶ ምምላስ እንኮ መንገዲ እዩ ክብሉ የጠንቅቑ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ዕለት 10 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ድሕሪ ቀትሪ እቲ ዛዕባ መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ብዝብል ሓፈሻዊ ርእሰ ጉዳይ ተመሪሑ ዝካየድ ዘሎ መበል 15 ሓፈሻዊ መደበይና ጉባኤ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ፡ ኣብቲ ናይ መዛተይ ሰነድ ኣብ ካልኣይ ክፍሊ ዝተነብረ ሓሳብ ኣምሪሑ ዝጀመሮ ዘተ መሰረት ገይሩ፡ “ምብራህ፡ እምነትን ልላይ ጸዋዕታን” ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ከምእተመያየጠን፡ ኣብዚ ውዕሎ’ዚ 255 ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ከምእተሳተፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያንን መንእሰያትን ክዝረብ እንከሎ፡ ብዙሕ ጊዜ ኣብ ቤተክርስቲያን ብዛዕባ መንእሰይ ክሕሰብ መንእሰይ ቤተ ክርስቲያን ናይ መጻኢ ተስፋኣ ዝተነሮ ኣብ ዝብል እምበር ናይ ቤተ ክርስቲያን ንጡፍ ህልውነት ምዃኑ ኣይኰነን ዝሕሰብ፡ ስለዚህ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ብዛዕባ መንእሰይ ዝምልከት ሓድሽ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎን ዝተሓደሰ ናይ ጸዋዕታ ባህልን ክነቓቓሕን እቲ ናይ ነፍሲ ወከፍ መንእሰይ ህርመት ልቢ ዝዀነ ድምጺ ከለልይ ክድገፍ ከምዘለዎ የተሓሳስቡ።
ዘተ ኣብ መንጐ መንሰይን ኣረጋውያን ክፍሊ ሕብረተሰብን ተጓርኖኣዊ እዩ
ጸዋዕታ ይብሉ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ ኣብ ቤተ ሙክራ ዘይኰነስ ብሓቂ ዘይንጽል ወይ ከኣ ናይ ውሑዳት ዘይኰነ ንኹሉን ናይ ኵሉን ዝዀነ ኣብ ዓውዲ ዝርከብ ቤት ሕክምና ስለ ዝዀነ ኣብ ማሕበረሰብ እዩ ዝኽወን፡ ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ናይ ሱታፌ ስፍራን፡ ምልእተ ትርጉም መታን ክትከውን ብሓቃውያን ርክባታት እያ ክትህብት ዘለዋ። ምእንቲ’ዚ ጸዋዕታዊ ልልያ ክበሃል እንከሎ፡ ናይ ጠመተን ‘ምስ’ - ንምርኻብነት ባህርይ ሰብ ግምት ምሃብ ማለት እዩ፡ እቲ ስለ ጸዋዕታ ዝሓልይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ቀጥታዊ ርክብን ዘተን ብዛዕባ መንእሰይ ምስ መንእሰይን፡ እዚ ክበሃል እንከሎ ከኣ ብዛዕባ መንእሰይ ጥራሕ ዘይኰነስ ምስ መንእሰይ ምዝታይ ዝብል እዩ፡ በዚ መገዲ’ዚ ሕልሚ ኣረጋውያንን ራእይ መንእሰያትን ምራኻብን ክዛተዩ ምግባርን፡ ከምቲ ኣብ ነቢይ ኢዩዔል ዝቐርብ ጻውዒት፡ ቤተ ክርስቲያን ገዛእ ርእሳን ውዕዉዕ ሓይላን ትርእን፡ እቶም መንእሰያት ምስቲ ሞት ስዒሩ ዝተንስኤ ክርስቶስ ዝራኸብሉ ስፍራ ክትከውን ከምዘለዋ የመላኽቱ።
መንእሰይ ንኸፊል ውዕል ምርካብ ዘይኰነስ ሓላፍነት ዝስምዖ ምግባር ክኸውን ምድጋፍ የድሊ
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ ኣብ እውነተይና ልልያን ሕድ ሕዳዊ ምስምማዕ ኣብ ዝብሉ ተግባራት እናሓሰቡ፡ መልእኽቲ መደብ ምድሓን ኣምላኽ መንእሰይ ክርድኦን ክማርዀን ብዝኽእል ኣገባብ ከቕረብሉ ይግባእ። ስለዚህ ብእግሩ ደው ከይብል ብዝገብሮ ኣባታውነት ዓይነት ኣተሓሕዛ ንዝዀነ ንኸፊል ውዕሊ ምርካቡ ዘይኰነስ ዓበይቲ ሕልምታት ክሓልም መታን በእጋሩ ደው ክብል ኣብ ዘብቅዖ ርእሰ ሓላፍነታውነትን ምሕናጽ ከምዘድሊ የመላኽቱ።
ንድኻታት ኣብ ምፍቃር ምሕናጽ
እቲ ካልኣ ናይ ጸዋዕታ መፍትሕ፡ ሕንጸት ንድኻታት ኣብ ምፍቃር ዝብል እዩ፡ ድኻ እተዘየለ ክርስቲያናዊ ጸዋዕታ ክህሉ ኣይምኸኣለን፡ ቃላት ድኻን ዝተናዕቀን ናይቲ ቃል ቃልኣውነቱ ንኽትርዳእ ይሕግዝ፡ ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ምስቲ ድኻ ክፍሊ ሕብረተሰብ እትዝትይ ምስቲ ዝተናዕቀን ትሑትን ዝዀነ ክፍሊ ሕብረተሰብ፡ ኣብዚ ውልቃውነት ኣብ ዝብል ዓይነት ኣነባብራን ኣካይዳን ጽኑፍ ወይ ክሩር ኣብ ዝዀነሉ ዘሎ ዓለም፡ ኣብ ማሕበራዊ ፍትሕን ኣኽብሮ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ናይ ሕይወት ባህሊ ምጽናዕን ኣብ ዝብል ዕሴት ጠመተኡ ዘንብር ልልያ ጸዋዕታ ኣገዳሲ እዩ።
ስድራ ቤት መንህብ ሕይወትን ጸዋዕታን እያ
ስድራ ቤት ዘቤታዊት ቁምስና እያ፡ ናይ ሕይወትን ጸዋዕታን መንህብ እያ፡ ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ስድራ ቤት፡ ብሓጐስን ብተስፋን እቲ ቀዳማይ ሳምዕ ጸዋዕታ ጽን ትብል፡ ነዚ ኸኣ ኣብ እምነትን ኣብ ናይ ልኡካነ ሓሴት ክጸንዕ ምግባር ናታ ሓላፍነት ይኽውን። …
መርኣያ ኢየሱስ ምስ ክልተ ደቀ መዝሙር ኣብ ኤማኡስ
ነቲ ኣብ ገለ ገለ እዋን ናይ ወንጌል ዕሴታት ዘናሽው እዋናዊ ዓለም ብምርኣይ፡ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ካብ ቤተ ክርስቲያን ስለ እቶም ዝርሕቝ ኣብ ናይ ሓሶት ገነት ጽግዕተይና ዝዀኑ መንእሰያት እናሓሰቡ፡ ነዞም ከምዚ ዓይነት መንእሰያት እንታይ ይገበር ዝብል ሕቶ ኣቕሪቦም፡ ናይዚ መልሲ’ዚ ኣብቲ ኣብ ኤማኡስ ርክብ ኢየሱስን ክልተ ደቀ መዝሙርን ዝርከብ ከምዝዀነን፡ እዚ ምስ መንእሰይ ሓቢርካ ምጉዓዝን ሓቢርካ ጥራሕ ዘይኰነስ ምስኡን ከምኡን ኴይንካ ምስናይ ከምዘድሊ የመላኽት።
ተመዘናዊ ኣሰንዮ
ናይ መንእሰያት ኩነታቶምን ጠባያቶምን ክይኰንካ ምስኦም ምዃን፡ ገዛእ ርእስኻ ኣብ ጐድኖም ምንባር፡ ግዜኻ ምሳኦም ምጥፋእ፡ ግዜ ምጥፋእ ምስ መንእሰይ ምስቲ ዓቢይ ግዜ ሕይወት ምርኻብ እዩ ዝኸውን፡ ልቦም ምውዕዋዕ፡ እዚ እዩ ብሓቂ ህርመት ልቢ ናይ ኣሰንዮ ሃዋርያዊ ግብረ ኖልዎ፡ ኣብዚ ኸኣ መንእሰይ ተመዘናዊ ኣሰንዮ ዝደሊ ምዃኑ ክዝጋዕ የብሉን፡ ናይ መዘናኡ ኣሰንዮ ደላይ እውን እዩ፡ ነዚ ብጭቡጥ ንምግላጽ ከኣ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ምስቶም ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ብመሰል ሰማዒ ዝሳተፉ ምስ ዘለዉ መንእሰያት ብሓባር ኣብ ሮማ ናብ ዝርከቡ ቅዱሳት ስፍራታት ከነግዱ እዮም።
ሓቀይና ናጽነት ኣብ ልቢ ኢየሱስ ገዛእ ርእስኻ ምዃን ማለት እዩ
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ኣብቲ ሻምናይ ውዕሎ፥ እቲ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ዓለም ብቐረባ ምፍላጥ ከምዘድሊ ኣመልኪቶም፡ እዚ ኸኣ እቲ ናይ ኢድ ተለፎን እውን ናብቲ ናይ ሕይወት እውነተይና ሰሜን ዝዀነ ናብ ክርስቶስ ዘብጽሕ ክሳብ ዝኸውን፡ ኣብ መድለይ ገጽ መረብት ድለይ ዝብል እናጠወቑ መልሲ ካብ መራኸቢ ብዙሃን ሃሰስ ዝብሉ መንእሰያት እልፍ ኣእላፍ እያቶም። እቲ ዝረኽብዎ ሓበሬታ ኸኣ ዕደ ጥበባዊ ወይ ስነ ምርምራዊ እዩ ፍቕሪ ግና ኣይኰነን፡ ርዱእ ወይ ስትውዑል ዘይኰነሉ፡ ተኻፋልነት ዘይንበሮ፡ ከም ቤተ ክርስቲያን ብቑዕ ዝዀነ ኣበ ነፍስ ዘይርከቦ እዩ፡ … መንእሰይ ደላይ እውነተይና ናጽነት እዩ፡ ማለት ኣብ ልቢ ኢየሱስ ገዛእ ርእሱ ምዃን ዝደልይ እዩ፡ ኣብቲ ቅቡልን ፍቕሩን ቤታውን ኰይኑ ዝስምዓሉ። ምጥቃም ማሕበራዊ መረብት ንገዝእ ርእሱ ወረቐት ካብ ምብኻን የድሕን፡ ስለዚህ ግቡእ ኣጠቓቕማ ማህበራውያን መረብት ንገዛእ ርእሱ ኣብ ምክንኻን ፍጥረትን ተፈጥሮን ዓቢይ ግደ ከምዘለዎ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ገሊጾም፡ ኣብ ምኽባር ፍጥረትን ተፈጥሮን መንእሰይ ክህነጽ የተሓሳስቡ።
ኣገዳስነት ብስለት ኣብ ፍትወት
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት በሳል ፍትወት ኣደገፎም፡ ፍቅሪ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ማእከል እዩ፡ ቅኑዕን ግብእን ሕንጸት ኣብ ጾታዊ ስምዒት ዝሓትት ባህርይ እዩ፡ ቅኑዕን ግቡእን ሕንጸት ኣብ ጾታዊ ስምዒት ሓቅነትን ምሉእ ትርጉም ፍቕሪ ግምት ዝህብ ክኸውን ከምዘለዎ ብፁዓን ኣበው ኣብሪሆም፡ ፍቕሪ ኣብ ልልያ ጸዋዕታ መሰረት እዩ፡ ፍቕሪ ምሉእነት እዩ፡ እዚ ኸኣ እቶም ናይ እምነት ሰማዕት ዝዀኑ ካህናትን ደናግል ሰብ ቃል ኪዳንን ይምስክርዎ፡ ገዛእ ርእስኻ ኣሕሊፍካ ምስ ምሃብ ዝተኣሳሰረ እውነተይና ፍቕሪ፡ እዚ ዓይነት ፍቕሪ’ዚ ኣብቲ ንመንእሰይ ዝብል ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ግቡእ ቦታ ክወሃቦ እውን የተሓሳስቡ።


text:
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ወዲ ሰብ ብዙኅ መከራ ኺጸግብን, ብ ዓበይቲን ብሊቃነ ካህናትን ብመምህራን ሕግን ኺነዓቅን ኺቕተልን ብሣልሰይቲ መዓልቲ ኪትንሥእን ግድን እዩ” ድማ በሎም። ኢየሱስ ንኩሎም ከምዚ በሎም፦ “ ዝኾነ ሰብ ድድኅረይ ኪስዕብ ዚደሊ ገዛእ ርእሱ ይኽሓድ፥ መዓልቲ መዓልቲውን ምስቀሉ ተሰኪሙ ይስዓበኒ። ምኽንያቱ እቲ ንነፍሱ ኼድኅና ዚደሊ ኼጥፍአ እዩ፤ እቲ ንነፍሱ ምእንታይ ዜጥፍአ ግና ኼድኅና ኢዩ። ሰብከ ንብዘላ ዓለም ረቢሑስ ንነፍሱ እንተ ጎድአ ወይ እንተ አጥፈአ እንታይ ይጠቕሞ፧
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “ ወዲ ሰብ ብዙኅ መከራ ኺጸግብን፥ ዓበይቲን ብሊቃነ ካህናትን ብመምህራን ሕግን ኺነዓቅን ኺቕተልን ብሣልሰይቲ መዓልቲ ኪትንሥእን ግድን እዩ” እናበለ ናይ መጻኢ ሕይወቱ ንሰማዕቱ የዘንቱ፡፡ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እዚ ኩሉ መከራ ክበጽሖ ዘለዎ ብሰሪ ኃጢአትናን አበሳናን ምኻኑ ቃል አምላኽ ይምህረና። ሎሚ በዚ ግዜ ሕማማት እዚ ነዚ ሓቂ እዚ ክነስተንትን ኢና ንጽዋዕ ዘለና፡፡ እግዚአብሔር አምላኽና ስጋብ ክንደይ ከምዘፍቀረና ክነስተንትን። ቀጺሉ “ ዝኾነ ሰብ ድድኅረይ ኪስዕብ ዚደሊ ገዛእ ርእሱ ይኽሓድ፥ መዓልቲ መዓልቲውን ምስቀሉ ተሸኪሙ ይስዓበኒ። እናበለ ንነፍሲ ወከፍና ነቶም አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብሓቂ ንዑዑ ክንስዕብ እንደሊ መስቀልና ክንስከም ከምዘለና አቀዲሙ ይሕብረና።
ገዛእ ርእስኻ ምኽሓድ እንታይ ማለት ኢዩ፧ ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን እታ ንሕና አብዚ ዓለም እዚ ምስ ኩሉ ኃጢትና፡ ድኻምና፡ አንነትና፡ ተሰቐልናያ ዘለና ባቡር – ናብ ሞት እትወስድ ባቡር ኢያ። ስለዚ ክርስቶስ ሎሚ ርእስና ክንክሕድ ክሓተና ከሎ “ ካብዛ ባቡር እዚአ ወሪድና ናብታ ናብ ሞት ዘይኮነ ናብ ሕይወት እትወስድ ባቡር ክንስቀል ኢዩ ዝሓተና ዘሎ። እታ ናብ ሕይወት እትወስድ ባቡር ከአ እምነትና፡ ጉዑዞ ፍቕሪ፡ ትሕትና፡ ተአዝዞ ኢያ።
ክርስቶስ እቲ ዝኾናዮ ክንክሕድ አይሓተናን ኢዩ። ምኽንያቱ ንሕና ብአምሳል አምላኽ ዝተፈጠረና ሕሩያት ፍጡራቱ ኢና። ነቲ እግዚአብሔር ጽቡቕ ገሩ ዝፈጠሮ ሕይወትና፡ ስጋና ነብስና፡ አይኮናን ክንክሕድ ንሕተት ዘለና እንታይ ደአ ነቲ አብ ጉዑዞና ብናጽነትና ዝፈጠርናዮ ወይ ዘባለሸናዮ ሕይወትና፡ ነቲ መልክዕ እግዚአብሔር ሒዙ ዝተፈጥረ ምስልና ዘባላሹ ዘርስሕ ኩሉ ክንክሕድ ይዕድመና። ነቲ አንነትና ክንክሕድ ነቲ ስጋብ ሞት ዝተአዘዘ አምላኽና ክንስዕብ ኢና ንሕተት፡
ገዛእ ርእስኻ ምኽሓድ ንሓጎስ፡ ንደስታ፡ ንመንግስተ አምላኽ ንምውራስ ኢዩ። እቲ ንነፍሱ ምእንታይ ዜጥፍአ ግና ኼድኅና ኢዩ። ክልተ ሰባት ይፋቐሩ። ግና ካብ ዝተፈላለየ ሕብረተሰብ ዝመጹ፤ ዝተፈላለየ ቃንቃ ዝዛረቡ እንተኾኑ። እዞም ሰባት እዚአቶም እቲ ፍቕሮም ነባሪ ንኽኸውን ንኽዓብን፡ ፍረ ንኽህብን ሓዲኦም ሓደ ቃንቃ ናይቲ ሓደ ክመሃር አለዎ። እንተዘይኮነ እቲ ፍቕሮም ቀጻልነት ይስእን።
አብ መንጎናን አብ መንጎ እግዚአብሔር አምላኽና ዘሎ ርክብ ከአ ልክዕ ከምኡ ኢዩ ክኸውን ዘለዎ። ንሕና ቃንቃ ስጋ ንዛረብ – ንሱ ናይ ቃንቃ መንፈስ። ንሱ ቃንቃ ፍቅሪ ክዛረብ – ንሕና ቃንቃ ትዕቢት ትምምክሕቲ ንዛረብ። ገዛእ ርእስኻ ምኽሓድ ማለት እምበአር ከምቲ ዝድለ ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ንምርኻብን ምስኡ ሕብረት ንምምስራትን ቃንቃኡ ክንመሃር የዲሊ። ካብ አንነትካ ነጻ ኮይናካ ብትሕትና አብ ቅድሚ አምላኽን ሰብን ምምላስ ማለት የድሊ። ስለዚ ምእንቲ ፍቕሪ ክርስቶስ ኢልና ርእስና ክንክሕድ አሰሩ ወይ መንገዱ ክንስዕብ የድሊየና። ክርስቶስ እምበአር ብፍላይ በዚ ሕማማት ግዜ ገዛእ ርእስና ብምኽሓድ መስቀልና ተሰኪምና ክንስዕቦ ይሓተና አሎ።
ኢየሱስ ክንክተሎ ምስኡ ሕብረት ንክህልወና ፡ እቲ ንሱ ዘዳለወላ መንግስቲ ንኽንወርስ፡ መዓልቲ መ ዓልቲ መስቀልና ክንጸውር የድሊየና። ነቲ ናቱ መገዲ ኽንክተል ይግበአና። ስለዚ እቲ ሓቀኛ ሓዋሪያ መስቀሉ ንምስካም አይፈርህን። ከምይ ሕጊ ብምሉኡ አብቲ” ንብጻይካ ከም ነፍስኻ አፍቅር” ዝብል ትእዛዝ ተጠቕሊሉ አሎ። እቲ መስቀል መስቀሉ ዝጸውር ከአ እቲ ዘፍቅር ኢዩ። መስቀል እቲ ንዓለም ዘድኃነ ኢዮሞ ንመስቀል ንምስካምን አይንሕፈር። ክርስቶስ ነቲ መስቀል ክሽከም ብፍቃዱ ዝተሰከሞ ንሕና ንኽንድሕን ንሕና ሕይወት ንኽንረክብ ኢዩ። ዝለዚ ከም ክርስቲያን ተኸተልቲ ክርስቶስ ምእንቲ ፍቅሪ ክርስቶስ ኢልና መስቀልና ክንጸውር ንዕድም አለና። መስቀል ምስ እንሽከም ክርስቶስ ምንጪ ሕይወትና ክኸውን ኢዩ። ንኽርስቶስ ስቃይ መስቀል ተልእኾ ሕይወቱ ኢዩ ነሩ እሞ ንሕናውን ተልእኮ ሕይወትና ንግበሮ።
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.6.1-6, 61-18
“ብሰብ ምእንቲ ክትረኣዩ ኢልኩም ጽድቅኹም ከይትገብሩ ተጠንቐቑ። እንተዘይኮነ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ዓስቢ የብልኩምን። እምበኣርከ ንስኻ ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት፥ ብሰብ ምእንቲ ኺና አዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ምጽዋትካ ብኅቡእ ምእንቲ ኪኸውን ክትምጽውት ከሎኻ የማይነትኻ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለጦ፥ እቲ ብስውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ። እቶም ግቡዛት ብሰብ መንቲ ኺረኣዩ፥ ኣብ ናይ ኣይሁድ ኣባይቲ ጸሎትን፥ ኣብ ቀራናታት መገዲን ደው ኢሎም ኪጽልዩ ይፈትዉ እዮም እሞ፥ ክትጽልዩ ኸለኩምከም ከምኣቶም ኣይትኹኑ፥ ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ክትጽሊ ከሎኻ፥ ናብ ቤትካ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓጺኻ ናብቲ ብሥውር ዘሎ ኣቦኻ ጸሊ። እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ። እቶም ግቡዛት ጸወምቲ ምኻኖም ብሰብ ምእንቲ ኺረኣዩ፥ ገጾም የጽምልዉ እዮም እሞ ኽትጸሙ ኸሎኹም ከማቶም ጽምልዋት አይትኹኑ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ንስኻ ግና ኽትጸውም ከሎኻ ከም ዝጾምካ ነቲ ብሥውር ዘሎ አቦኻ ደአ እምበር ንሰብ ም እንቲ ኸይተርኢ ርእስካ ቅባእ፥ ገጽካውን ተሓጸብ። እቲ ብኅቡእ ዚርኢ አቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ እዩ።
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን እግዚአብሔር ብቃሉ ብዛዕባ ጸሎት፡ ጾምን፡ ምጽዋትን፡ ክነስተንትን ይዕድመና። ጾም – ጸሎት – ምጽዋት – እቶም አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ብቕድስና ንኽነብር ንኽንነጽሕ ምስ እግዚአብሔር አምላኽና፡ ምስ ኃውና፡ ምስ ገዛእ ርእስና ዘለና ርክብን ሓድነትን ንኽዓቢ ዝሕጉዙና መንገዲ ወይ መሳርሒ ኢያቶም። ብጸሎት ን እግዚአብሔር አምላኽና አብ ሕይወትና ንረኽቦ። ንሱ ከአ አብ ጸሎት ይረኽበና። እዚ እቲ አብ ምሉእ ሕይወትና ከነዘውትሮ ዘለና ሓቂ እካ እንተኾነ – አብዚ ግዜ ሕማማት እዚ ግና ብፍሉይ መገዲ ነቲ ሓማማት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ምእንቲ ናይ ናይ ነፍሲ ወከፍና ድኅነት፡ ዝኸፈሎ መስዋዕቲ እናዘከርና ነቲ ልዑል አምላኽ እነመስግነሉ፡ ብኃጥአትና እንጠዓሰሉ፡ ንስሓ እንአትወሉ፡ ሰናይ ነገር ማለት ምጽዋት እነዘውትረሉ፡ ወይ ሓውና እንረድአሉ ግዜ ኢዩ። በቲ ሕያው ዝኾነ ቃሉ ተሰኒና ምስ እግዚአብሔር ዓሚቕ ርክብ እንምስርተሉ፤ ብፍሉይ መገዲ ሕሽኽታ እግዚአብሔር እንሰምዓሉ ግዜ ኢዩ።
ጾም እምበአር ንተሓድሶ፡ ንለውጢ ይዕድመና። አብ ግዜ ጾም ሰለስተ ነገር ክነማልእ ንዕደም፦ ምስ እግዚአብሔር፡ ምስ ኃውና፡ ምስ ገዛእ ርእስና ዘለና ርክብ ክነሕድስ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ኢዮኤል አብ ምዕራፍ 2፡12 ከምዚ እናበለ ይዕድመና። እግዚአብሔር “ እምበአርሲ ሕጂውን ብጾምን ብብኽያትን ብቑዝማን ብምሉእ ልብኹም ናባይ ተመለሱ። ክዳንኩም ዘይኮነ ልብኹም ደአ ቕደዱ” ይብል አሎ። እዚ እንታይ ማለት እዩ ጾምና ደጋዊ ከይከውን የሰማዓልና አሎ፡፡ እምበኣርከ ንስኻ ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት፥ ብሰብ ምእንቲ ኺናአዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ጾምና ከምቶም ጉቡዛት ፈሪሳውያን ከይከዊን የሰመዓልና አሎ። አብ ጸሎትና ጾምና ምጽዋትና ግና አብ ክርስቶስ ንጠምት፡ ኩሉ እንገብሮ ምእንቲ ክብሩ ኢልና ንግበሮ። ንስኻ ግና ክትጽሊ ከሎኻ፥ ናብ ቤትካ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓጺኻ ናብቲ ብሥውር ዘሎ ኣቦኻ ጸሊ። እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ። ዝብል ስምዕታ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተቐቢልና፡ ልብናን ሓጎልናን አብኡ ነተኩር። ናብ እግዚአብሔር አምላኽና ንመለስ። ናብ እግዚአብሔር ብንስሓ ምምላስ ማለት ብምስጢራዊ መገዲ ናብ ውሽጢ ልብኻ ብምእታው ምስ እግዚአብሔር ዕርቒ ምግባር ማለት ኢዩ። ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ አብ ካልአይ መልእኽቱ ምዕራፍ 5 ከምዚ እናበለ ክጽሕፍ ንረኽቦ፦ “ንሕና ናይ ክርስቶስ አምባሳደራት ኢና፥ አምላኽ ከአ ብአና ገይሩ ይዕድም አሎ። አብ ክንዲ ክርስቶስ ኮንና ድማ “ ምስ አምላኽ ተዓረቑ” እናበልና “ ንልምነኩም አሎና። ንሕና ብክርስቶስ ተኻፈልቲ ጽድቂ አምላኽ ምእንቲ ኽንከውን፥ አምላኽ ነቲ ኃጢአት ዘይፈለጠ አብ ክንዳና ኃጢአተኛ ገበሮ። ስለዚ ነፍሲ ወከፍና ብእግዚአብሔር ከምዝተፈቀርና ምስ አምላኽና ዕርቂ ክንገቢር፡ ብኽርስቶስ ተሳተፍቲ ጽድቂ ምእንቲ ኽንከውን ሎሚውን ንልመን አለና። ስለዚ ነዚ አቦ ምሕረት ዝኾነ አምላኽ ብፍቕሪ ንንስሓ ንድኅነት ዝጽዋዓና ዘሎ አምላኽ መልሲ ክንህቦ ይግበአና። ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ክርስቲያናዊ ጉዑዞና ቀጻሊ ዝኾነ ተግባር እምነትን፡ አብ መንጎ ፈጣሪን ፍጡርን፡ ዓሚቕ ዝኮነ ዝምድና ንምምስራትን ክንጽዕር ክንሰርሕ የድሊ። ስለዚ ክርስቶስ አምላኽና በዚ ግዜ ጾም እዚ ንነፍሲ ወከፍና ብጸሎትን ጾምን ምጽዋትን ዝተሰነየ ንስሓ ክንገቢር ይጽወዓና አሎ። ካብ ውሽጢ ዝነቐለ ለውጢ ክንገቢር ንዕደም። ሕይወትና አብ ሕይወት ክርስቶስ ክነማዕቅቦ ንዕደም፤ ኩሉ እንገብሮ ጉዑዞና ምርጫና በቲ ነቲ ናቱ ፍቓድ ዝመልእ ኽከውን አለዎ። አብቲ እምነትና ጸዋዕታና እሙናት ኮይና ክንርከብ ይጽወዓና አሎ።
እምበአር ሎሚ ቤተክርስቲያናውን አብዚ ግዜ ጾም እዚ ነቲ ናይ ጳውሎስ ቃል ብምጥቃም ከምዚ እናበለት ትዕድመና አላ::
“ንሕና ናይ ክርስቶስ አምባሳደራት ኢና፥ አምላኽ ከአ ብአና ገይሩ ይ ዕድም አሎ። አብ ክንዲ ክርስቶስ ኮንና ድማ “ ምስ አምላኽ ተ ዓረቑ” እናበልና “ ንልምነኩም አሎና። ንሕና ብክርስቶስ ተኻፈልቲ ጽድቂ አምላኽ ምእንቲ ኽንከውን፥ አምላኽ ነቲ ኃጢአት ዘይፈለጠ አብ ክንዳና ኃጢአተኛ ገበሮ።2ቆሮ.5,20-6,2
እግዚአብሔር ጾምና ይባርኽን ይቐድስን – ንነፍሲ ወከፍና ከአ ብጸጋ አምላኽ በዚ ቅዱስ ግዜ እዚ ፍሉይ ናይ ቅድስና ግዜ ይግበረልና። አሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
ማቴ.6.1-6, 61-18
“ብሰብ ምእንቲ ክትረኣዩ ኢልኩም ጽድቅኹም ከይትገብሩ ተጠንቐቑ። እንተዘይኮነ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ዓስቢ የብልኩምን። እምበኣርከ ንስኻ ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት፥ ብሰብ ምእንቲ ኺና አዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ምጽዋትካ ብኅቡእ ምእንቲ ኪኸውን ክትምጽውት ከሎኻ የማይነትኻ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለጦ፥ እቲ ብስውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ። እቶም ግቡዛት ብሰብ መንቲ ኺረኣዩ፥ ኣብ ናይ ኣይሁድ ኣባይቲ ጸሎትን፥ ኣብ ቀራናታት መገዲን ደው ኢሎም ኪጽልዩ ይፈትዉ እዮም እሞ፥ ክትጽልዩ ኸለኩምከም ከምኣቶም ኣይትኹኑ፥ ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ክትጽሊ ከሎኻ፥ ናብ ቤትካ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓጺኻ ናብቲ ብሥውር ዘሎ ኣቦኻ ጸሊ። እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ።
እቶም ግቡዛት ጸወምቲ ምኻኖም ብሰብ ምእንቲ ኺረኣዩ፥ ገጾም የጽምልዉ እዮም እሞ ኽትጸሙ ኸሎኹም ከምኣቶም ጽምልዋት አይትኹኑ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ንስኻ ግና ኽትጸውም ከሎኻ ከም ዝጾምካ ነቲ ብሥውር ዘሎ አቦኻ ደአ እምበር ንሰብ ምእንቲ ኸይተርኢ ርእስካ ቅባእ፥ ገጽካውን ተሓጸብ። እቲ ብኅቡእ ዚርኢ አቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ እዩ።
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር. 8.14-21
ደቂ መዛሙርቱ ኸአ ምምላ እንጌራ ስለ ዝረስዑ ምስአቶም አብ ጃልባ ብዘይካ ሓንቲ እንጌራ ኻሊእ አይነበሮምን። ኢየሱስ ድማ “ተጠንቀቑ፥ ካብ ማይ ብሑቕ ፈሪሳውያንን ሄሮድሳውያንን ተሓለዉ” ኢሉ አዘዞም። ናሳቶም ከአ ንሓድሓዶም “እንጌራ ስለ ዘይተማላእና እዩ፥” ተበሃሃሉ። ኢየሱስ ድማ ፈለጡ ኸምዚ በሎም፦ “ስለምንታይ እንጌራ ብዘይ ምምላእኩም ንሓድሓድኩም ትካትዑ፧ ገናዶ አይተረድ አኩምን እዩ፧ ወይ አይተስተውዕሉንዶ ኢኹም፧ ልብኹምከ ተደፊኑ ድዩ፧ አዕይንቲ ኸለዋኹምሲ አይትርእዩንዶ፧ አእዛን ከለዋኹምከ አይትሰምዑንዶ፥ አይትዝክሩንዶኸ ኢኹም፧ እቲ ኃሙሽተ እንጌራን ኃሙሽተ ሽሕ ምስ ቆረስኩ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አል ዓልኩም፧” ንሳቶም ከአ “ዓሠርተው ክልተ” በልዎ። “እቲ ሾብዓተ እንጌራ ነርባዕተ ሽሕ ምስ ቆሮስኩኸ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አልዓልኩም፧” ንሳቶም ድማ “ ሾብዓተ” በልዎ። ንሱ ድማ “ስለምንታይ ደአ ዘይተስተውዕሉ፧” በሎም።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒ ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ መዛሙርቱ “ተጠንቀቑ፥ ካብ ማይ ብሑቕ ፈሪሳውያንን ሄሮዶሳውያንን ተሓለዉ” እናበለ አብ ጉዕዞኦም ክጥንቐቑ ወትሩ ድሉዋት ንኽኮኑን የጥንቅቖም።ካብ ማይ ብሑቕ ተጠንቀቑ ማለት – ካብ ግብዝና ፈሪሳውያን ሄሮዶሳውያንን ተተንቐቑ ማለቱ ኢዩ። ካብቲ ሕማቅን ጌጋን መገዲ ትምህርቲ ኽጥንቀቁ ይምዕዶምን የሰምዓሎም። አቐዲሙ ነቲ ትንቢት ኢሳይያስ ብምጥቓስ “ እዚ ህዝቢ እዚ ብኸናፍሩ የኽብረኒ፥ ብሉቡ ግና ኻባይ አዝዩ ርሑቕ እዩ፡ ግናኸ ምህሮ ሥር ዓት ሰብ እናመሃሩ፥ ብኸንቱ የምልኹኒ” ኢሉ ተዛሪቡ ነይሩ ኢዩ።
ንሳቶም ግና ነዚ መልእክቲ እዚ አይርድእዎን። ከምዚ ዝብል ዘሎ እንጌራ ስለ ዘይተማላእና እዩ እናበሉ ከአ ንሓድሕዶም ይዛረቡ። አብ ቅድሚ እዚ ናይ ሓዋሪያት ዘይምርዳእ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሕቶታት የቅርበሎም። ስለምንታይ እንጌራ ብዘይ ምምላእኩም ንሓድሓድኩም ትካትዑ፧ ገናዶ አይተረድአኩምን እዩ፧ ወይ አይተስተውዕሉንዶ ኢኹም፧ ልብኹምከ ተደፊኑ ድዩ፧ አዕይንቲ ኸለዋኹምሲ አይትርእዩንዶ፧ አእዛን ከለዋኹምከ አይትሰምዑንዶ፥ አይትዝክሩንዶኸ እዚ ዘብሎ ዘሎ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ – ሓዋሪያት አብቲ እንጌራ ዘባዛሓሉ እካ እንተሳተፉን – እቲ ዘደንቕ ተአምራታት አብ ቅድሚኦም እንተተፈጸመ ገና ክርድኦም አይከአሉን። ከስተውዕሉሉውን አይተረኽቡን። “እቲ ኃሙሽተ እንጌራን ኃሙሽተ ሽሕ ምስ ቆረስኩ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አልዓልኩም፧ እናበለ ክሓቶም ተረኽበ። ንሳቶም ከአ “ዓሠርተው ክልተ” በልዎ። ቀጺሉ “እቲ ሾብዓተ እንጌራ ነርባዕተ ሽሕ ምስ ቆሮስኩኸ፥ ቁርስራስ ዝመልኦ ኽንደይ መሶብ አልዓልኩም፧” ንሳቶም ድማ “ሾብዓተ” በልዎ። ንሱ ድማ “ስለምንታይ ደአ ዘይተስተውዕሉ፧” ይብሎም።
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ሎሚውን ክርስቶስ ጎይታና ንዓና እዚ ቃል እዚ የሰማዓልናን ይእውጀልና አሎ። ካብቶም ናይ ግዜና ፍሪሳውያንን ሄሮዶሳውያንን ትምህርቲን አብነትን ሕይወትን ክንሕሎን፡ ክንጥንቀቕን። አይኖት ኢዮም እምበአር ናይ ግዜና ፈሪሳውያንን ሄሮዶሳውያንን እንብሎም፧ ነዚአቶም ጳውሎስ አብታ ካልኤይቲ መልእኽቱ ናብ ሰብ ሰብ ቆሮንጦስ እንክጽሕፍ “ሓሰውቲ ሃዋሪያት: መዳናገርቲ: መገልገልቲ ሰይጣን : ናይ ክርስቶስ ኢና ብዝብል ዘደናግሩ ኢሉ ይጽውዖም። ንገዛእ ርእሶም ኣገልገልቲ ወይ ብሉጻት ሓዋሪያት ክርስቶስ ኮይኖም ዝቐርቡ ጌሩ ይገልጾም። እቲ ናቶም ስእሊ ወይ መንነት – ፍሉያት ሰብ ጸጋ: ሰብ ሕያብ…አብ ሕይወቶም ፍሉይ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ወይ ሕያብ መንፈስ ቅዱስ ዝተቐበሉ: በጸጋ እግዚኣብሔር ዝሃብተሙ: ኮይኖም አብ ቅድሚ አሕዛብ ይቀርቡ እያቶም። ነዚአቶም ጳውሎስ ሓሰውቲ ሓዋሪያት ኡሉ ይጽውዖም። ዝለዚ ንሕና ካብዚ ካብዚ ማይ ብሑቕ እዚ ኢና ክንጥንቀቕን ክንሕሎን ዝም ዕደና ዘሎ ክርስቶስ ጎይታና። እቲ ንሕና ከም ሓዋሪያት – ሰዓብቲ ክርስቶስ ሎሚ ክንስዕቦ ዘለና፡ ኣብነትን ትምህርትን ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምኽታል ብትሑት መንፈስ: ትሑታት ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ኮይና ክንቀርብ ኢዩ። ሓደ እኻ ኸየስሕተኩም ተጠንቐቁ። ይብለና ጎይታናን አምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ
አብ መ ዓልታዊ ሕይወትና እንተረአና ማይ ብሑቕ ወይ ለቢቶ አብቲ ብዙሕ ሓርጭ ተሓዊሱ ንኹሉ ከብኰዕ ንረኽቦ። ንኹሉ ይልውጦ።. ከምኡውን አብ ማሕበራትና፡ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና፡ አብ መንጎና፡ አብ ጎረባብትና ብዝተፈላለየ መገዲ ነቲ ሓቀኛ መንነትና ሓቢእና ብግብዝና እንመላለስ ሰባት ከምዘለና አይንረስዕ። እዞም ዓይነት ሰባት እዚአቶም በብቑሩብ ነታ ማሕበር ክርስቲያን፡ ሕማም ክንዘርአላ፡ ሰላም ኽንከልአ ንኽእል ኢና። ድኅሪ ግዜ ብዙሓት ነቲ ጌጋ አብነትን አካያይዳ ዝኾነ ሕይወትናን አብነትናን ዝሰ ዕቡ ብዙሓት ክርከቡ ይኽእሉ ኢዮም። ካብዚ አቶም ኢዩ ሎሚ ቃል አምላኽ ተጠንቀቑ ዝብለና ዘሎ። ስለዚ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ንቓል አምላኽ አብ ሕይወትና ልባትና ቦታ ክንህቦ፡ ሕይወትና ክቕይር ክነፍቅደሉ፡ ልብና ከይነትርር፡ ሑሽኽታ መንፈስ ቅዱስ ክንሰምዕ ወትሩ ጽን ክንብል ይግበአና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………:
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
8.11-13
ፈሪሳውይን ናብ ኢየሱስ መጺ ኦም፥ ኪፍትንዎ ኢሎም፥ “ካብ ሰማይ ትእምርቲ አርእየና “ እናበሉ ኺከራኸርዎ ጀመሩ። ኢየሱስ ድማ ብመንፈሱ እናኅዘንዘነ፥ “ እዚ ወለዶ እዚ ንምንታይ እዩ ትእምርቲ ዚደሊ ዘሎ፧ ነዚ ወለዶ እዚ ትእምርቲ ከም ዘይወሃቦ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” በለ። ኃዲግዎም ድማ ከም ብሓድሽ ናብ ጃልባ ደየበ፥ ናብ ማዕዶውን ተሳገረ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ፈሪሳውይና ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ምልክት ክሪእዩ ክሓትዎ ንርኢ። ከምቲ አብ ብሉይ ኪዳን እንረኽቦ እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን አብ ምድረ በዳ ከምዝመገቦም ነንብብ። አብ ማርቆስ 8፡1-10 ዘሎውን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሾብተ እንጌራን ቁሩብ ዓሳን ባሪኹ ነርባዕተ ሽሕ ዝአኽሉ አሕዛብ ከምዝመገበ የዘንትወልና። ንሱ ንባዕሉ ናይ ሓድሽ ኪዳን ሙሴ ኮይኑ ከም ሓደ ምልክት ይቐርብ። ፈሪሳውይና ግና ነዚ ኩሉ ምልክትን ተአምራታትን ክርድእዎ አይክእሉን። ስለዚ ኢዮም ንክርስቶስ ካብ ሰማይ ምልክት ሃበና እናበሉ ክሓትዎ ክፍትንዎን ዝተረኽቡ። ንሕናውን አብ ክርስቲያናዊ ህይወትና ብዙሕ ግዜ ዝርአ ዝጭበጥ ምልክታት ንደሊ። ነቲ ብዙሕ ግዜ አምላኽና አብ ሕይወትና ዝገበሮ ተአምራታት ንርስዖ። አብ እምነትና ጎዶሎታት ኮይና ንርከብ፡ ልባትና ንዓጹ፡ በዚ ከአ ነቲ አብ ሕይወትና ዝመላለስ አምላክ ክንርእዮ የጸግመና። ክርስቶስ ፈሪሳውይያ ምርዳእ ምስ አበዩዎ ይሓዝን፡ ምኽኒያቱ ነቲ ኩሉ አብ ቅድሚ ዓይኖም ዝገበሮ ምልክታት ክርድእዎ ስለዘይከአሉ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እምበአር በዚ እናሓዘነ” “ነዚ ወለዶ እዚ ትእምርቲ ከም ዘይወሃቦ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” እናበለ ነቲ ሕቶኦም ይምልሰሎም። ኃዲግዎም ድማ ከም ብሓድሽ ናብ ጃልባ ደየበ፥ ናብ ማዕዶውን ተሳገረ።
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን እምነት ከምቲ ጳውሎስ ናብ ዕብራውያን አብ መዕራፍ ፩፩፡፩ እንክጽሕፍ ዝምህረና “ ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም እንረኽቦ ዚረጋግጽ፥ ነቲ ዘይርአ ነገር ከአ ከምዘሎ ዜረደእ እዩ። እምነት ነቲ እግዚአብሄር ዘተሰፈወካ ኩሉ ከምዝወነንካዮ ጌርካ ክትጎዓዝ ከለኻ ኢዩ። እምነትና እምበአር አብ ቃል አምላኽ ዝተመስረተ ኢዩ። ,ማለት አብቲ እግዚኣብሔር ብንብያት ከጺሉ ብሓዋርያት ዝተናገሮ ሓቅታት ተቐቢልካ ምኻል ማለት እዩ፣ እግዚኣብሔር ብሕያውነቱን ብድልየቱን ጥበቡን ተገልጸ: ኣብ መጠረሻ በቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ተገልጸ – ነዚ ሓቂ ዘስተምሁሩና ተምህረና ቤተክርስቲያን ምቕባል ማለት እዩ። ንዕኡ ብኹሉ ልብካን ሓይልካን ኣእምሮኻን ምፍቃርን ምምላኽን ማለት እዩ።
እምበአር ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ቀንዲ መልእኽቲ እምነት አብ ህልውና እግዚአብሄር አምላኽና ምንባርን ነቲ ምሥጢራዊ ህልውናኡ አብ ህይወትካ አሚንካ ብሕግታቱ ተመሪሕካ ምጉዓዝ ኢዩ፡ነቲ እግዚአብሄር ብኽርስቶስ ወዱ ዝገለጸልና ቃል ህይወት አሜን ኢልካ ምቅባል ኢዩ። እግዚአብሄር እምበአር ሎሚውን እንተኮነ አብ ህይወትና ብዙሕ ተአምራታት ይፍጽም አሎ። ምናልባት ነዚ ንኸይንርኢ ልባትን ንዓጹ ከይንህሉ። ምናልባት ነቲ ክርስቶስ ሎሚውን አብ መንጎና ተረኺቡ ብምስጢራቱ ዝፍጽሞም ዘሎ ተአምራታት ከም ፈሪሳውያን ዘይንርድኦም ከይንህሉ። ምልናልባት ካልእ ምልክታት ንጽበ ከይንህሉ። ዝለዚ በዚ ግዜ ጾም እዚ ብፍሉይ መገዲ ንእግዚአብሒር አምላኽና ብጾምን ጸሎትን ፍሉይ ጸጋ ንለምኖ፡፤ ዝርኢ ዝሰምዕ እምነት ሃበና ንበሎ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
ብሰብ ምእንቲ ክትረኣዩ ኢልኩም ጽድቅኹም ከይትገብሩ ተጠንቐቑ። እንተዘይኮነ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ዓስቢ የብልኩምን። እምበኣርከ ንስኻ ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት፥ ብሰብ ምእንቲ ኺና አዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ምጽዋትካ ብኅቡእ ምእንቲ ኪኸውን ክትምጽውት ከሎኻ የማይነትኻ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለኦ፥ እቲ ብስውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ፡፣
እቶም ግቡዛት ብሰብ መንቲ ኺረኣዩ፥ ኣብ ናይ ኣይሁድ ኣባይቲ ጸሎትን፥ ኣብ ቀራናታት መገዲን ደው ኢሎም ኪጽልዩ ይፈትዉ እዮም እሞ፥ ክትጽልዩ ኸለኩምከም ከምኣቶም ኣይትኹኑ፥ ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ክትጽሊ ከሎኻ፥ ናብ ቤትካ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓጺኻ ናብቲ ብሥውር ዘሎ ኣቦኻ ጸሊ። እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ። ኣሕዛብ ብምብዛሕ ዘረባኦም ዚስምዑ እዩ ዝመስሎም እሞ፥ ኽትጽልዩ ኸሎኹም ከምቶም ከንቱ ዘረባ ኣይተብዝሑ። እምበርከ ኣቦኹም ከይለመንክምዎ፥ ዜድሊየኩም ይፈልጥ እዩ እሞ፥ ኣይትምሰልዎም።
ሰንበት ዘዓቢ ጾም
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ 6: 1 -19
ብሰብ ምእንቲ ክትረኣዩ ኢልኩም ጽድቅኹም ከይትገብሩ ተጠንቐቑ። እንተዘይኮነ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ዓስቢ የብልኩምን። እምበኣርከ ንስኻ ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት፥ ብሰብ ምእንቲ ኺና አዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ምጽዋትካ ብኅቡእ ምእንቲ ኪኸውን ክትምጽውት ከሎኻ የማይነትኻ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለጦ፥ እቲ ብስውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ፡፡
እቶም ግቡዛት ብሰብ መንቲ ኺረኣዩ፥ ኣብ ናይ ኣይሁድ ኣባይቲ ጸሎትን፥ ኣብ ቀራናታት መገዲን ደው ኢሎም ኪጽልዩ ይፈትዉ እዮም እሞ፥ ክትጽልዩ ኸለኩምከም ከምኣቶም ኣይትኹኑ፥ ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ንስኻ ግና ክትጽሊ ከሎኻ፥ ናብ ቤትካ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓጺኻ ናብቲ ብሥውር ዘሎ ኣቦኻ ጸሊ። እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ ኢዩ።
ኣሕዛብ ብምብዛሕ ዘረባኦም ዚስምዑ እዩ ዝመስሎም እሞ፥ ኽትጽልዩ ኸሎኹም ከምቶም ከንቱ ዘረባ ኣይተብዝሑ። እምበርከ ኣቦኹም ከይለመንክምዎ፥ ዜድሊየኩም ይፈልጥ እዩ እሞ፥ ኣይትምሰልዎም ……………..።
ዝኸበርኩም አኃውትን አኃትን ሰንበት ዘዓቢ ጾም ተባሂላ ትጽዋዕ: አብዚ ጎይታናን አምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብቃሉ ብፍሉይ መገዲ ከመይ ገርና ከም እንምጽውት – እንጽሊ- ከም እንጸውም ይምህረና፡: ከመይ ገርና እምበአር ምጽዋትና አብ ቅድሚ አምላኽ ንፍጽም። ምእንቲ ደቂ ሰባት ክርእዩልና ኢልና ዘይኮነስ – ነቲ ብስውር ዝሪኢ አምላኽ ኢልና ክንገብሮ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ይምዕደና። ስለዚ እግዚአብሔር ንነፍሲ ወከፍና ብምሕረትን ብርኅራኄን ምጽዋትና ምእንቲ ኽቕበል ብወገና ኩሉ ኢቲ እንገብሮ ብፍቕሪ ክንገብሮ ንዕደም አለና። ምስ ኩሉ ድካ ሓገዝና ዘድሊዮ ኃውና ኃፍትና ለጋሳት ኮይና ክንርከብ ንዕደም። ክርስቶስ ነቶም ብሰብ ምእንቲ ክረአዩ ኢሎም ሰናይ ነገር ዝገብሩ ደቂ ሰባት ክወቕሶም ንርኢ። በዚ ከአ ሓድሽ ናይ ጸሎት ጽም ምጽዋት አገባብ ይምሕር። እንተዘይኮነ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ እግዚአብሔር ዓስቢ ከምዘይብልና የሰምዓልና አሎ። ነዚ ኩሉ ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ኣብነት እቲ ሓቀኛ ጾም – ጸሎት- ምጽዋት ትምህርቱ ሂቡና ኢዩ። ክትጸውም ከለኻ . . አንዳበለ ጾምካ ፍረ ምእንቲ ክህልዎ አንታይ ክንገብር ከምዘለና መገዲን ኣገባብን ሓቢሩና ኢዩ. . ማቴ 6: 16። ስለዚ ንነፍሲ ወከፍ ኣማናይ ኣብ ጉዕዞ እምነቱ ንኽዓቢ ናብ ቅድስና ንኽበጽሕ ብፍሉይ መገዲ ኣብዚ ዓቢ ጾም እንጅምረሉ ዘለና ግዜ – ብፍሉይ መገዲ አብዚ ቅዱስ ተግባራት እዚ ክንሳተፍ ይግብአና። ኢሳይያስ አብ መዕራፍ 58 ብዛዕባ ሓቀኛ ጾም ክገልጽ ከሎ ከምዚ ይብል፦ ጸሎትኩም አብ ላዕሊ ኸም ዚስማዕ ጌርኩም ሎኢ አይትጾሙን ኢኹም ዘለኹም እቲ አነ ዝፈትዎ ጾምሲ እዚ ኢንጌራኹም ንጥሙይ ምምቃል፥ ነቶም ዝተሰዱ ድኻታት አብ ቤትኩም ምቕባል፥ ዕሩቕ እንተረአኩም ምኽዳን ወዘተ ኢዩ እናበለ ይጽሕፍ። እዚ ዓይነት ምጽዋትን ጾምን ኢና እምበአር ክንገቢር ክርስቶስ ሎሚ ብቤተክርስቲያኑ ብቃሉ ዝዕድመናን ዝጽወዓናን ዘሎ።
እዚ ዓይነት ተግባር ወይ ነዚ ጸዋዕታ እዚ ብፍቅሪ ተደሪኽና ምእንቲ ፍቕሪ ኣምላኽ ኢልና ክንገብሮ ኣብ ማቴዎስ 6 ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ናይ ሎሚ ቃል ይምህረና አሎ። “ ብሰብ ምእንቲ ኽትረኣዩ ኢልኩም ጽድቅኹም ከይትገብሩ ተጠንቐቁ። እንተዘይኮይኑ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ዓስቢ የብልኩምን። እምበኣር ንስኻ ክትጸውም ከለኻ፥ የማነይቲ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለጦ፥ እቲ ብስውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ክፈዲየካ ኢዩ። ክትጽሊ ከለኻ ናብ ቤትኻ፥ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓጺኻ ናብቲ ብስውር ዘሎ ኣቦካ ጸሊ. . . .ይብለና ። ስለዚ አብዚ ግዜ እዚ ናብቲ ማኅደር መንፈስ ቅዱስ ዝኾነ ቤተና አቲና ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ግላዊ ርክብ – ጸብጻብ ክንገቢር ይዕድመና። መርመራ ክርስቲያናዊ ሕይወትና፡ ጉዑዞና ክንገቢር ንዕድም። ምስ እግዚአብሔር አምላኽናን አኅዋትናን ዘሎና ርክብ ክነስተንትን ንዕደም። እግዚአብሔር አቦና ከይለመናዮ ኩሉ ዘድሊየና ከምዝፈልጥን ዝህበናን አሚና ብእመንት አብኡ ቀሪብና ነቲ ንሱ “አብ ሰማይ እትነብር አቦና፥ ስምካ ይቀደስ ፥ መንግስትኻ ትምጽእ እናበለ ንሓዋሪያት ዝመሃሮም ጸሎት ክንደግም ይዕድመና።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ጾም እምበአር ንደጋዊን ውሽጣዊን ጉዕዞ መንፈሳዊ – ክርስቲያናዊ ሕይወትና ገምጋም እንገብረሉን – ንስሓ ብምእታው ምስ እግዚኣብሔር ኣምላኽናን ሓውናን እንዕረቐሉ ቅዱስ ግዜ ኢዩ። “እምበኣር ሕጂ’ውን ብጾምን ብብኽያትን ብቑዘማን ብምሉእ ልብኹም ናባይ ተመለሱ …ክዳውንትኹም ዘይኮነ ልብኹም ቅደዱ… እግዚኣብሔር ንኹራ ደንጓዩ ብምሕረት ምሉእ’ዩ ካብ ክቐጽዕ ክርሕርሕን ክምሕርን እዩ ዝፈቱ’ሞ ናብ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ተመለሱ’’ ይብለና አሎ አምላኽና። ስለዚ እዚ ግዜ እዚ ብጾምን ጸሎትን ናብ እግዚኣብሔር አምላኽና እንምለሰሉ – ብሓጢአትና እንሓዘነሉ – ከምቲ አቐዲማን ዝበልናዮ ምስ ኃውና እንዕረቀሉ ሰላም እንገብረሉ – ብተግባርናን ኣተሓሳስባናን ክንልወጥ፡ ብፍሉይ መገዲ ድማ ጸሎት መግቢ ዕለትና ዝኾነሉ ግዜ ኢይሞ እግዚአብሔር ፍረ ዘለዎ ጾም ክገብረልና ብአማልድነት እኖና ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ይሓግዘና። አሜን
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
በቲ ቕነ እቲ ኸም ብሓድሽ ብዙኅ ሕዝቢ ምስ ተኣከበ፥ ዚብላዕ ኣይነበሮምን እሞ ኢየሱስ ነቶም ደቂ መዛሙርቱ ጸዊ ዑ ከምዚ በሎም፦ “ እዞም ሕዝቢ እዚ ኣቶም ምሳይ ካብ ዚቕንዩ ሠለስተ መዓልቲ ኾይኑ እዩ፤ ዚብላዕ ከአ የብሎምን እሞ የደንግጹኒ አለዉ። ገለ ኻብ አቶም ካብ ርሑቕ ዝመጹ እዮም እሞ፥ ጸሞም ነናብ ቤቶም እንተ አፋነኽዎም አብ መገዲ ኪሰንፉ እዮም”፡፤ ደቂ መዛሙርቱ ኸአ “ ነዚ ኹሉ ሕዝቢ ሕዝቢ እዚ አብዚ በረኻ እንጌራ ከኢጽግብ ዚኽ እል መን ኢዩ፧” ኢሎም መለስሉ። ኢየሱስ ድማ “ ክንደይ ዚአክል እንጌራ አሎኩም፧” ኢሉ ሓተቶም፥ ንሳቶም ከአ “ ሸብዓተ “ በልዎ። ነቶም ሕዝቢ አብ ምድሪ ኺቕመጡ አዘዞም። ነተን ሾብዓተ እንጌራ ወሲዱ አመስጊኑ ቖሪሰ፥ ንደቂ መዛሙርቱ ኼቕርበሎም ሃቦም፥ ንሳቶም ከአ ነቶም ሕዝቢ አቕረቡሎም:: ቁሩብ ዓሣውን ነበሮም፥ ንእኡ ድማ ባሪኹ፥ ኬቕርbሎም አዘዘ። በሊዖም ጸገቡ፥ ዝተረፈ ቕርስራስ ከአ ሽናአተ መሶብ መሊኦም አልዓሉ። እቶም ዝበልዑ ኸአ አርባዕተ ሽሕ ዝኾኑ ነበሩ። ሽዑ ድማ አፋነዎም። ድኅሪዚ ምስ ደቂ መዛሙርቱ ናብ ጃልባ ደይቡ ናብ ሃገር ደልማኑታ” ኸደ።


text:
ሕቶ መትከል ርእሰ ውሳኔን ኣተረጓጉማኡን ኣብ ኤርትራ
ብፍስሓ ናይር
መትከል ርእሰ- ውሳነ ከም መካተዒ ኣርእስቲ ኮይኑ ብብዙሓት ፈሊጣውያን ፖሊቲካውያን መራሕቲ ውድባት ከከም ኣነባብኦምን ኣረዳዶኦምን፣ ብዝተፈላለ ክገልጽዎን ክትርጉምዎን ጸኒሖምን ኣለዉን፣ ነቲ ብገለ ውድባት ተሳተፍቲ ናይ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላ ውሳነታት ዝወጽኤ፣ ተገራጫዊ መግለጽታት ከምኡ ድማ ገለ ዘረግቲ መርበባት ከም መስከረም ነት ከምኡ ድማ ኣዱሊስ ክወጽእ ዝጸንሔ ድሕሪ ምኽትታል ኣብ ሳይንሳዊ ስነ -ጽሕፋት ብዓለም- ለኸ ሕግታት ተመርኲሰ ነዚ ዝሰዕብ ሓተታ ከቅርብ ክፍትን ኢየ።
መጀመርያ እታ መካትዒት ውሳነ ናይቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝወጸት ዓንቀጽ 3 ከምዚ ትብል፣
3. አብ ጸረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተረጋገጸ ሓድነት ሕዝብን ሃገርን ምትራር፣ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ብሔራዊ ወጽዓ ምህላዉ ብምርግጋጽ፣ ሕቶ ብሔራት ደሞክራስያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ፣ ሰለዝኾነ ኸኣ መሰል ርእሰ ውሳነ ብሔራት[1] ኣብ ትሕቲ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ። ከምኡ እውን እቲ መሰል ኣብ መጻኢት ብደረጃ ቅዋም ሃገር ክርኤ ከምዘለዎ ወሲኑ።
እዚ ውሳነ እዚ ከም ጸሓይ ብሩህ ኢዩ፣ እዚ ውሳነዚ ኣብቲ ንክልተ መዓልቲ ዘካታዓና ኣርእስቲ ፣ ሃገራዊ ሓድነትን፣ እቲ ንሃገራዊ ሓድነትና ጠንቅታትን ወጽዓታትን ድሕሪ ምትንታንን፣ ዝተበጽሔ ውሳነ ድኣ እምበር ባዕላ ሰክረታርያ ዋዕላ ዝወሰነቶ ከምዘይኮነ ፕሮቶኮል ዋዕላ ይመስክር።
ኣብዚ ክገልጾ ዝደሊ ብዛዕባ መሰል ርእስ ውሳነ ብመነጽር ኣህጉራዊ ሕግታትን፣ ፖሊቲካዊ ኣረዳድኣን ኢዩ፣
መሰል ርእሰ ውሳነ ብመነጽር ኣህጉራዊ ሕግታት ማለት ፣
- ኣድማሳዊ ኣዋጅ ብዛዕባ ሰብኣዊ መስላትን
- ኣህጉራዊ ወዕል ብዛዕባ ቁጠባውን ማሕበራውን ባህላውን መሰላት
- ኣህጉራዊ ወዕል ብዛዕባ ሲቪላውን ፖሊቲካውን መሰላት
ኣብ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ዓንቀጽ 15 ከምዚ ይብል፣
- ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዜግነቱ ንኪሕዝ መሰል ኣለዎ
- ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣብ ዜግነቱ ብምልኪ ኪህረም ወይ ዜግነቱ ካብ ምቅያር ኪኽልከል ኣይግባእን
አብ ክልቲኡ ኣህጉራዊ ወዕላት ኣብ ዓንቀጽ 1 ከምዚ ይብል፣
- ኩሎም ሕዝብታት ንርእሰ ውሳነ መሰል ኣለዎም። በዚ መሰልዚ ፖሊቲካዊ ቦቶኦም ብሓርነት ይውስኑ ከምኡ እውን ቁጠባውን ማሕበራውን ባህላውን ምዕባለኦም ብሓርነት ይከታተሉ
- ኩሎም ህዝብታት ኣብ መትከል ሓባራዊ ረብሓን ኣህጉራዊ ቁጠባዊ ምትሕግጋዝ ንዝብገስ ዝኮነ ይኹን ግዴታታት ብዘይምድካም፣ ምእንቲ ረብሓታቶም ንባህርያዊ ሃብቶምን ትሕዝቶኦምን ብሓርነት ክሰሩዑ ይኽእሉ። ኣብ ዝኾነ ይኹን፣ ሓደ ሕዝቢ ካብ ዝኽተሎ ኣገባብ ኣማሓዳድራ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኪኽልከል ኣይግባእን።
- ኣብዚ ወዕልዚ ዝተሳተፋ ሃገራት፣ እተን ብገዛእ ርእሶም ንዘይመሓደሩ ፣ ከምኡ እውን ብሕቡራት ሃገራት ብሕድሪ ንዝተዋህቡ መረታት ኣብ ምምሕዳር ሓላፍነት ዘለወን ውን ብምጥቅላል፣ ንትግባረ መሰል ርእሰ -ውሳነ ከስፍና፣ ከምኡ ድማ ብመሰረት ጥቅስታት ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ነዚ መሰልዚ ከኽብራ ይግባእ።
መሰል ርእስ ውሳነ መትከላዊ ትርጉሙ ብኣድማሳዊ ኣዋጅ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት* 1946 ከምኡ ድማ ብኣህጉራዊ ውዕላት ክምዚ ካብ ኮነ ብፖሊቲካዊ ኣገላልጻ እንታይን ከመይን ይገልጽዎ ሕልፍ ሕልፍ ኢለ ኣብ ታሪኻዊ ኣመጻጽኣኡን ሎሚ ኸ ከመይ ይግለጽ ክድህስስ ክፍትን ኢየ።
ታሪኻዊ ኣመጻጽኡን ብፈሊጣውያን ፖሊቲካውያን ኤርትራውያን ዝዋሃብ ዘሎ ጊጉይ ኣተረጓጉማ
ኣብ መወዳእታ መግዛእቲ እተን ናጽነተን ዝተጓናጸፈ ሃገራት ኣፍሪቃን ኤስያን፣ መሰል ርእሰ ብደረጃ ሃገር ኢዩ ክግለጽ ዝጸንሔ፣ ጽኒሑ ኣብቲ ግዜ ናይ ዝሑል ኩናት ኣብ መንጎ ደሳውያንን ርእስማላውያንን ክካየድ ኣብ ዝጸንሔ ግዜ፣ መሰል ርእሰ ውሳነ በቶም ደሳውያን ክሳብ ምንጻል ዝብል ግንክ ዘይሰርሔ ፣ ከም ንኣብነት ኣብ ሶቭየት ከምኡ፣ቺና ሃገራት ኢዩ፣ ኣብተን ርእሰማላውያን ግን መሰል ርእሰ ውሳነ ብመትከል ኣህጉራዊ ሕግታት ክትርጐም ስለ ዝጸንሔን ዘሎን ሎሚ ንኣብነት ኣብ ኩለን ሃገራት ምዕራባውያን ኣብ ቅዋማቶም ኣስፊሮም መሰል ርእሰ ውሳነ ካብ ውልቀ ሰብ ጀሚርካ ክሳብ ሃገር ፈላልዮም ስለ ዝርእይዎ፣ ነቲ መሰላት ናይቲ ኣብ ነፍሰ ወከፍ ሃገር ዝቅመጥ ህዝብታት ብመስረት ኣዋጅ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መስላትን ብኣህጉራዊ ውዕላትን ተመርኲሶም ንውሽጣዊ ሓድነት ሕዝቦምን ሃገሮምን ኣዕቊቦም ብሰላምን ብልጽግናን ይነብሩ ኣለዉ።
ዝሑል ኩናት ምስ ወድቀት ደስነት ምስ ተረኽበ እተን ብሓይሊ ብፈደርሽን ቈይመን ዝጸንሓ ሶቭየት ከምኡ ድማ ተረኽቦ ዩጉስላቭያ ካልኦትን እኹል መረዳእታ ኢዮም። መሰል ርእሰ ውሳነ ምስቲ ውሽጣዊ ግርጭታት ሃገር ትርጉሙ ቀዪሩ ኢዩ፣ ምኽንያቱ እተን ድሕሪ መግዛእቲ ዝቆማ ሃገራት ኣፍሪቃ ይኹና ኣስያ እቲ ዝተኽተልኦ ምሕደራ ዕብለላን ወጽኣን ዝመልኦ ሰላምን ቅሳነትን ዘይብሉ ኣብ ናይ ሓድሕድ ኩናትን ብርስትን ስለዘምረሔ፣ ብዙሓት ካብኣተን ነዚ ግርጭታትዚ ንምፍታሕን ሰላን ቅሳነት ኣብታ ሃገር ንምምጻእ፣ ነቲ ጠንቅታትን ጊጉይ ምሕደራ ብምቅያር ኣብ ሃገረን ንዝርከብ ሕዝብታት ብዘይ ኣፈላላይ፣ ማዕርነታውን ፍትሓውን ቅዋማትን ምሕደራን ከኣታትዋ ጀመራ፣ ንኣብነት ኣብ ኤስያ ሃገረ ኢራቅ፣ ኢንዶነስያ ወዘተ ኣብ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ፣ሱዳን፣ ሶማልያ፣ ወዝተ።
እቲ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ዘሎ ወጽዓ ናይ ባዕዳውያን ዘይኮነስ ውሽጣዊ ወጽዓ በቶም ኣብ ስልጣን ዘለዉ ውሑዳት መራሕቲ ናይ ሓደ ክፋል ሕዝብና ኢዮም፣ እቲ ኣብ ዋዕላ ዝተወሰነ መሰል ብሔራት ኣብ ትሕቲ ኤርትራዊ ሉዑላውነት ዝብል ብሕጋውን ስብኣውን ኣበሃህላኡ ቅኑዕን ደሞክራስያውን ኢዩ። ንሱ ድማ ነተን ድሮ ተወዲበን ብሔራዊ ምንቅስቃሳት ማለት ሕዝቢ ኩናማ፣ ዓፋር፣ ሳሆ፣ ጥራሕ ዘይኮነ ንኩላተን ዘጠቃለለ ኢዩ። ብዙሓት ገርሔኛታት ካብ ብሔረ ትግሪኛን ትግሬን፣ ንርእሶም ካብ ብሔር ንላዕሊ ሰለዝርእዩ፣ ሕቶ ብሔር ምስ ተላዕለ ስለዘፍርሖም፣ ነቲ ብሔራት ብቋንቋታት ትግሪኛን ሃይማኖትን ጥራሕ ኢዮም ዝርእይዎ፣ ግንከ ንዘንብብ ኣስተውዓሊ ግን እዚ ሕዝብታትዚ ብታሪኻዊ ኣመጻጽኡ ናይ ብሓንሳብ ብሰላም ምንባር ያታዊ ሕግታት ሰለዘለዎም እቶም ሎሚ ናይ ግዜና መራሕቲ ውደባት ኮርሳት ናይ ምሕደራን ኣፍልጦ ሕዝብናን ክወስዱ ኣለዎም።
ጸሓፊ ናይዚ ሓተታ ኣብታ ዝነብራ ሃገር ብዛዕዚ ኣርእስቲ ምስ ምሁራትን ፈላጣትን ብምትሕብባር ዓለም ለኻዊ ዋዕላ ንምድላው ክፍትን ኢዩ ኣብዚ ዋዕላ ወይ ኮንፈረንስ እቶም መራሕቲ ውድባትና ዕዱማት ክኾኑ ኢዮም መታን ኣብ መጻኢ ንውሽጣዊ ግርጭታትና ንምፍታሕ ክሕግዘና።
ሎሚ እቲ ሓደገኛ ክሳብ ሕጂ መፍትሔ ዘይተረኽቦ ውሽጣዊ ግርጭታትና ኢዩ፣ ብሓይሊ ንሓደ ብሔር ንኣይ ምሰል ምባል ኢስብኣውን ተጻራሪ ምስቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ ኣድማሳዊ ኣዋጃትን ኣህጉራዊ ወዕላትን ሰለዝኾነ፣ እቲ ብፖሊቲካውያን ዝዋሃብ መድናገሪ መግለጽታት ሕዝብና ብኣፍልጦን፣ ክገጥሞም ኣለዎ። ብሽም ደሞክራስያውያን ምዝራብን ምጽሓፍን እኹል ኣይኮነን እንታይ ድኣ ሰብኣዊ ሕልናን ሞራላዊ ኣተሓሳስባን ከድልዩና ኢዮም መታን ብሓንሳብ ኣብታ ንፈትዋ ሃገረ ኤርትራ ክነብር፣ እንተ ዘይኮነ ንኣይ ምሰል እንተዘይኮነ ኤርትራ ግደፋ እንተኾይኑ እቲ ከምዚ ዓይነት ዝንባለ ዘለዎ ንውግእን ንብርሰትን ጥራሕ ኢዩ ዝመርሓና።
3.አብ ጸረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተረጋገጸ ሓድነት ሕዝብን ሃገርን ምትራር፣ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ብሔራዊ ወጽዓ ምህላዉ ብምርግጋጽ፣ ሕቶ ብሔራት ደሞክራስያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ፣ ሰለዝኾነ ኸኣ መሰል ርእሰ ውሳነ ብሔራት[2] ኣብ ትሕቲ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ። ከምኡ እውን እቲ መሰል ኣብ መጻኢት ብደረጃ ቅዋም ሃገር ክርኤ ከምዘለዎ ወሲኑ።
መሰል ርእሰ ውሳነ ብሔራት ኣብ ትሕቲ ሉኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ ማለት መሰል ሕዝብታት ኤርትራ እምበር ሉኡላውነት ናይ ነፍሰ ወከፍ ብሔር ማለት ከምዘይኮነ ብሩህ ኢዩ፣ መሰል ብምልኪ ክረጋገጽ ከምዘይኸል ብኹሉ መለክዕታት ርኢናዮ፣ እዘን ሎሚ ኣዋጃት ዘውጻኣ ዘለዋ ውድባት ኣብቲ ግዜ ክታዓት ምሳና ብሓሳብ ኣይነበራን ማለት ኢዩ ወይ ድማ እቲ መሰል ብሔር እንታይ ምዃኑ ኣብቲ ናይ ቀደም ናይ ጅብሃ ኣተሓሳስባ ኣለዋ ማለት ኢዩ መዳ ኤርትራ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ኣይጸውርን ወይ ድማ እቲ ድሕሩ ብፕረሲደን ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ ድሕሪ ሕጂ ብሽም ውድባት ሓሸውየ የለን ይመስል ኣረዳድኦም። እተን ብፍላይ ናይ ሃይማኖት መሰላት ዝጣበቃ እንተ ንመሰል ሕዝብታተን ዘይጣበቃ ኮይነን ድኣ መሰል ሃይማኖት ብዘይ መሰል ሰብ ክሕሎይ ኽእልዶ፧ ቅድሚ ሃይማኖት መሰል ሰብ ኢዩ ዝመጽእ፣ መራሕቲ ሃይማኖታዊ ውድባት ተመሊስኩም ፖሊቲካዊ መደባትኩም ክትርእዩ እዚ ደራሲ ይላቦ፣ ውላ ኣብቲ ግዜ እስልምና ነቢይ መሓመድ እውን ኣብቲ ንህዝቢ ዝቅርቦ ዝነበረ ኣስተምህሮታት፣ ነቲ ብእግዚሔር ዝተራእዮን ከም ራእይ ናይ እግዜሔር ናይ ሰብ ምስዝኸውን ግን ብሓንሳብ ንወስኖ ይብል ነሩ፣ እዚ ማለት ናይ ሕዝቢ ጉዳይ ንሕዝቢ ናይ ኤግዚሄር ድማ ንእግዜሔር ንረቢ ይብሎም ነበረ። ኣብ እንታይ ተመርኲስኩም ድኣ መራሕቲ ሃይማኖታዊ ወድባት ኣንጻር መሰል ሕዝብታት ትኾኑ።
እዛ ሓጻር ሓተታ ዚኣ ንዝያዳ ክትዓት ትዕድም፣ ከምኡ ድማ ነቶም ተመራመርቲ መንግስትን ሕዝብን እቲ ዝተፈላላየ ሰብኣዊ መሰላት ብደረጃ ሃገርን ኣህጉራዊ ሕግታትን ከመይን እንታይን ይመሰል ዝያዳ ንኣፍልጦናን፣ ብቅዓትናን ክብ ንምባል ዝዕድም እምበር ንምንእኣሰን፣ ንምዕናቅን ዓቅምታትን ግደን ናይ መራሕቲ ውድባትና ኣይኮነን።
[1] ብሔር ማለት ብቋንቋ ግዕዝ ሕዝቢ ኣብ ሓደ ጀኦ ግርፍያዊ ቦታ ዝቅመጥ ማለት ኢዩ
[2] ብሔር ማለት ብቋንቋ ግዕዝ ሕዝቢ ኣብ ሓደ ጀኦ ግርፍያዊ ቦታ ዝቅመጥ ማለት ኢዩ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1478


text:
ሕቡራት ሃገራት ኤርትራዊያን ስደተኛታት፣ ብሰንኪ ውግእ ገዲፎምዎ ዝኸዱ መዓስከር ስደተኛታት ክልል ትግራይ ተገዲዶም ንክምለሱ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ከምዘሻቀሎ ገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝፈነዎ መግለጺ "ካብ መዓስከር ስደተኛታት ክልል ትግራይ ናብ አዲስ አበባ ዝሃደሙ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ይምለሶም ኣለዂ" ዝብል እዩ። ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ፣ ኣማኢት ኣሻሓት ስደተኛታት ብኣውቶብስ ተሳፊሮም ንትግራይ ከምዝተወሰዱ ዝሕብር ሪፖርት ከምዝረኸበ ጠቂሱ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ "ንተዋጋእቲ ህወሓት ስለዝሳዓርክዎም፣ ስደተኛታት ናብ’ቲ መዓስከር ንምምላስ ጸገም የብሉን" ይብል።
ኮምሽነር ኮምሽን ትካል ስደተኛታት ፍሊፖ ግራንዲ ብወገኖም "ትካላት ረድኤትን ሕቡራት ሃገራትን፣ ናብ’ቲ አስታት 96 ሽሕ ኤርትራዊያን ናብ ዝነብሩሎም መዓስከር ስደተኛታት ክአትው ከምዘይካኣሉ ብምጥቃስ፣ እቶም ዝተበታተኑ ስደተኛታት ናብ’ቶም መዓስከራት ንምምላስ ዝግበር ፈተነ ዘሻቅል ኮይኑ ኣሎ" ኢሎም ኣለው።
ትካላት ረድኤት ብወገነን "መጠን ቀረብ ኣብ’ቶም መዓስከራት ሕጽረት ኣሎ፣ ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ውግእ ቀጺሉ ስለዘሎ ኩነታት ኣሰካፊ ኮይኑ ኣሎ" ይብሉ። ሕ/ሃ "መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንሕቡራት ሃገራትን መሻርክቱን፣ ዘይተገደበ ምንቅስቃስ ክህብ እየ ኢሉ ቃል ኣትዩ ነይሩ። ምኽታም ውዕል ሓደ ስዳሮ ንቅድሚት እዩ፣ እንተኾነ፣ ሰብኣዊ ሓገዛት፣ ካብ መትከልን ዘይሻራዊነትን ብዝጸፈፈ መልክዕ ክፍጸም ኣለዎ" ይብል ።
ፍሊፖ ግራንዲ ወሲኾም "ከምዞም ዝተጠቀሱ ኣገባባት ኣዝዮም ኣገደስቲ እዮም። ምኽንያቱ፣ ሓገዝ ናብ ተቃላዕቲን ኣዝዩ ዘድልዮምን ሰባት ንምቅራብ ስለዘኽእል" ኢሎም።
መራሕቲ ህወሓት ኣንጻር ሰራዊት ኢትዮጵያ መሊሶም ይዋግኡ ከምዘለው ገሊጾም ኣለው። እንተኾነ ኣገልግሎት ርክባት ስለዝተቋረጸን መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ክልል ትግራይ ንምእታው ክግበር ንዝኽእል ፈተነታት ብጽኑዕ ስለዝቆጻጸሮን፣ ብክልቲኦም ሓይልታት ንዝዋሃብ ሓበሬታ፣ ንምርግጋጽ ኣይካኣልን።
ኣብ ውግእ ክልል ትግራይ፣ ኣሻሓት ሞይቶም፣ ልዕሊ ሚልዮን ሰባት ተፈናቂሎም፣ 45 ሽሕ ሰባት ድማ ናብ ሱዳን ተሰዲዶም።


text:
ሕድሮም ሃይለስላሴ ይብሃል።ኣብ ክልል ትግራይ ዞባ ምብራቕ፣ወረዳ ኣፅቢ ወንበርታ ጣቢያ ሩባ ፈለግ ዝነብር ወዲ 36 ዓመት ሓረስታይ እዩ።ዝተፈላየዩ ተኽልታት ብምምልማዕ ሞዴል ወይ መርኣያ ተባሂሉ ዝተፈላለዩ ክልላውን ሃገራውን ከምኡ እውን ካብ ናይ ጣሊያን ምትሕብባር ልምዓት ሽልማት ምርካቡ ምስ መዳሊያታትን ወረቐት ምስክራትን ከምዝተሸለመ ይገልፅ።
ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣረኣእያይ ይረኽቦ ዝነበርኩ ማይ መስኖ ተኸልኪለ ካብ 2006 ዓ/ም ጀሚሩ ዝብላዕን ዝስተን ብስምኣነን ልዕሊ 360 እንስሳት ሞይተናኒ፣ዝተኸልኩዎም ተኽልታት እውን ሓሪሩን ኣብ ምሕራር ይርከብን ይብል።ብናይቲ ከባቢ ምልሻን ፖሊስም ብዙሕ ምክትታል ከምዝፍፀሞ እውን ይዛረብ።
ኣማሓዳሪት ወረዳ ኣፅቢ ወንበርታ ወ/ሮ ኣልጋነሽ ናይቲ ወረዳ ሕድሮም ዝበፅሖ በደል የለን ኢለን ኣለዋ።ናይ ኢትዮጵያ ሓባሲ ንብዓት ህዝቢ ጨንፈር ክልል ትግራይ ቅድሚ ክልተ ዓመት ነቲ ጥርዓን መርሚሩ መዕለቢ ክረክብ ከምዝገበረ ኣቶ ገብረእግዛብሄር ገብረሚካኤል ኣብቲ ጨንፈር ሓባሲ ንብዓት ህዝቢ ይገልፁ።ሕዚ ድማ ኣቶ ሕድሮም ዳግም ብምጥርዑ ሓደ ጉጅለ ዝቕፅል ሰሉስ ናብቲ ከባቢ ከምዝልእኽ ገሊፆም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ ነቲ መጻወቲ ፈለግ(ፕሌየር) ጠውቑ።
********