text:
[audioplayer file=”http://sallina.com///audio/Melekti-Wegahta/melekti wegahta 22-10-2016.mp3″]
ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ዓለም ዝርከቡ መንግስታት ሃገር ዘመሓድሩን ዝምርሑን ብህዝቢ ካብ ዝተዋህቦም ውክልና’ዩ። ብመሰረት’ዚ ክርኣይ ከሎ በዓል ዋና ስልጣን ህዝቢ ከምዝኾነ’ዩ ዘረጋግጽ። ኣብ ዓለምና ዝተፈላለዩ ፍልስፍና ፖለቲካ ዘሰጉሙ ሰልፍታት ስልጣን ንምዕታር ብሽም ህዝቢ ይሰብኩ። እቲ በዓል ዋና ስልጣን ዝኾነ ህዝቢ ኣፍልጦ ክህቦም ዝኽእል ኣብ ምርጫ ብዝገብርዎ ንሕንሕ ስለዝኾነ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ምርጫ ንክዕወቱ ኩሉ ጊዜ ምእዙዛት ድሌታት ህዝቢ ከምዝፍጽሙ ቃል ይኣትውን ይመጻብዑን።
ብፌዴራላዊ ስርዓት ኮነ ኣሃዳዊ ስርዓት ዝምርሑ ሃገራት ብፍቓድ ህዝቢ ሃገር ዘመሓድሩ ከምዝኾኑ ክገልጹ ከለው ወሳንነትን ልኡላዊ ስልጣን ናይ ህዝቢ ከምዝኾነ ብዝተረኸበ ኣጋጣሚ ንህዝብታቶም ይገልጹ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ድንጋጌኡ ህዝቢ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕድል ባዕሉ ናይ ምውሳን መሰል ከምዘለዎ መረጋገጺ ዝሃበ ህዝቢ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ቀንዲ በዓል ዋና ምዃኑ ንምምልካት’ዩ። ኣብ ጉዳይ ሃገር ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ወሳኒ ህዝቢ’ዩ።
ናብ ጉዳይ ሃገርና ምስ እንምለሰ ኣብ መንበረ ስልጣን ዝርከብ ኢሳይያስ ዝመርሖ ጉጅለ ንህዝቢ ዘለዎ ክብሪ ብቃል ካብ ዝዝረብ ብተግባር እንታይ ይመስል? ዝብል ጉዳይ ምርኣይ ኣገዳስነት ኣለዎ። ናይ ህዝቢ ልኡላዊ በዓል ዋና ስልጣን ዝብል ኣምር ፖለቲካ ኣብ ምትግባርን ንድሌታት ህዝቢ ተገዛኢ ኣብ ምዃን እዚ ጉጅለ ዘሰጉሞ ፖሊሲ ብኸመይ ይግለጽ? ህዝባዊ ኣተሓሳስባ ኣብ ባህርያት እዚ ጉጅለ ህዝቢ ከመይ ይግነዘቦ?ሓልዮትን ድሌታትን ህዝቢ ኣብ ምፍጻም ህዝባውነት ባህርይ ዘለካ ንምምሳል ሃልኪ መግለጽታትን ጎስጓሳትን ምስ ባህርያት ናይ’ዚ ጉጅለ ከመይ ይጠዓዓም? ድሌታት ህዝቢ መሰረት ዝገበሩ ፖሊስታትን ስትራቴጅታትን ኣብ ምሕንጻጽን ብህዝቢ ዘለዎ ተቐባልነትን ብኸመይ ይግለጽ ወዘተ ዝብሉ ጉዳያት ምስ እነልዕል እቲ ውጽኢት እንታይ ይመስል?
ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ህዝብን ብሕታዊ ሰልፊ ጉጅለ ህግደፍን ፈጺሞም ዘይቃደው ኮይኖም ንረኽቦም፡፡ ኢሳይያስ ዝመርሖ ጉጅለ ህግደፍ ቂምን ቅርሕንትን መርዛም ድሑር ፖለቲካ ካብ ምንዛሕን ሃገርና ብውሽጥን ብደገን ሓዊ ብምስዋር ከምዝረሰነት ሞቕሎ ረመጽ ክትከውን ካብ ምግባር ዝሰገረ ዝረብሕ ስራሕ ኣይሰርሐን፡፡ ነቲ ንቡር ልምድታት ክብርታትን ተኸኣኢልካ በብሄርካን ሃይማኖትካን ምንባር ኣኽሒኑ ብዓሌት፡ ቀቢላን ኣውራጃውነትን ክተፋነን ሰራም ፖለቲካ’ዩ ዘሰጉም ዘሎ፡፡
ኤርትራ ባይቶ ዘይብላ፡ ብዘይ ቅዋም እትመሓደር፡ ምርጫ ዘይካየደላ፡ ንጹር እትምርሓሉ ፖሊሲታትን ስትራቴጅን ዝተሓረመት፡ ወግዓዊ በጀት ዘይሰልዓላ፡ ብሕጋዊ ማዕከናት ዜና ዘይፍቀደላ፡ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ዘይንቀሳቐሱላ፡ ናጽነት ሃይማኖት ነውሪ ዝኾነላ፡ ዜጋታት ብዘይ ኣፍልጦ ኣብያተ ፍርዲ ዝእሰሩላ፡ ዝጭወዩላ፡ ዝቕንጸሉላ፡ ብግዱድ ዕስክርና መንእሰያት ኣብ ባርነት ዝተቐየዱላ ኮታ’ስ ብሓጺር ኣገላልጻ ሰብኣውን ዲሞክራሲያውን መሰላት ዘይክበረላ ሃገር’ያ፡፡
ስርዓተ ሕጊ ዘይፍለጠላ፡ ፍትሕን ርትዕን ዝተረገጸላ ሃገር ስለዝኾነት ዜጋታትና ክነብሩ ስለዘይክኣሉ ግዳይ ስደትን ብርሰትን ኮይኖም ይጸንቱ ኣለዉ፡፡ እዚ ሕሰምን ኣደራዕን ዝፍታሕ ከምቲ ኣብ ዓለምና ዝትግበር ዘሎ ህዝባዊ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ምስ ዝትከል’ዩ፡፡ ወሳንነት ህዝቢ ክረጋገጽ ኣለዎ፡፡ በዓል ዋና ስልጣን ህዝቢ ከምዝኾነ ኤርትራውያን ክነረጋግጽ ይግባእ፡፡ ኣብ ጉዳይ ሃገር ወሳኒ ህዝቢ’ዩ ዝብል መትከል ክትግበር ኣለዎ፡፡ ልዕልነት ህዝቢ ምስ ዝረጋገጽ’ዩ ሰላም፡ ዕብየት ብልጽግና ፍትሒ፡ ልዕልነት ሕጊ ክትግበር ዝኽእል፡፡ እዚ ከኣ ብምህለላን ጸሎትን ዝመጽእ ኣይኮነን ብህዝባዊ ቃልሲ’ዩ ሓርነት ጋህዲ ዝኸውን፡፡ እቲ ብሕጋዊ ኣማራጺ እዚ ጥራይ ከምዝኾነ ኤርትራውያን ተገንዚብና ዝተጨውየ ሓርነትና ካብ መንጋጋ ዓማጺ ኣውጺእና ሰላምና ነውሕስ!
ኩሎም ጸገማትና ኣብ መቓብር ኢሳይያስ ይፍትሑ
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
22 ዓመተ 2016


c: text/html

text:
ከመይ ይመስል ነበረ፧
ኣልዃሪዝሚ
ብዙሓት ሰባት ክብደቶም ኪዕቅኑ ኸለዉ ወይ ከኣ ዋጋ እቲ ዝዓደግዎ ኣስቤዛ ኺዝርዝሩ ኸለዉ፡ “ሂንዱ-ዓረብኛ” ዚብሃል ኣሃዛት እዮም ዚጥቀሙ። ስለምንታይ፧ እቲ ሎሚ ዘሎ ዘመናዊ ስርዓት ኣሃዝ፡ ማለት እቲ ኻብ ዜሮ ኽሳዕ ትሽዓተ ዘሎ ኣቈጻጽራ፡ ኣብ ህንዲ ዝማዕበለ እዩ ዚመስል፣ ካብኡ ተበጊሱ ድማ በቶም ዓረብኛ ዚጽሕፉ ኣብ ማእከላይ ዘመን ዝነበሩ ምሁራት ኣቢሉ ናብ ምዕራባዊ ዓለም በጽሐ። ካብቶም ኣብ ማእከላይ ዘመን ዝነበሩ ህቡባት ምሁራት ብቐዳምነት ዚጥቀስ፡ መሓመድ ኢብን-ሙሳ ኣል-ዃሪዝሚ እዩ። ኣል-ዃሪዝሚ ኣብ ከባቢ 780 ድ.ክ. ኣብታ ሎሚ ኡዝበኪስታን እትብሃል ዘላ ሃገር ተወሊዱ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ “ክኢላ ሕሳብ ዓረብኛ” ተባሂሉ ኸኣ እዩ ዚጽዋዕ። ንኣል-ዃሪዝሚ ኽንድዚ ናእዳ እተዋህቦ ስለምንታይ እዩ፧
“ክኢላ ሕሳብ ዓረብኛ”
ኣል-ዃሪዝሚ ብዛዕባ ጥቕሚ ዕስሪት ጽሒፉ እዩ፣ ብዘይካዚ፡ ገሊኡ ሕሳባዊ ግድላት ኪፍትሓሉ ንዚኽእል ሜላ ኣነጺርዎን ብዝያዳ ኸም ዚፍለጥ ገይሩን እዩ። ነቲ ሜላ ድማ ኣብታ ዘ ቡክ ኦቭ ሪስቶሪንግ ኤንድ ባላንሲንግ ዘርእስታ መጽሓፉ ገለጾ። ዓረብኛ ኣርእስቲ እታ መጽሓፍ፡ ክታብ ኣል-ጃብር ወል-ሙቓባላ እዩ ዚብል፣ እታ ኣብቲ ኣርእስቲ እትርከብ ኣል-ጃብር እትብል ቃል ከኣ፡ ምንጪ እታ ኣልጀብራ እትብል ቃል እያ። ኢሳን ማስዑድ ዝስሙ ተመራማሪ ስነ ፍልጠት፡ ኣልጀብራ፡ “ካብቶም እተማህዙ ሕሳባዊ ሜላታት እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፣ ንነፍሲ ወከፍ መዳይ ስነ ፍልጠት ድማ ዚድግፍ እዩ” በለ። *
ሓደ ደራሲ፡ “ብዙሓት ተመሃሮ ኻልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፡ [ኣል-ዃሪዝሚ] ኽንድዚ እንተ ዘይሽገር ከም ዜሐጕሶም” ብዋዛ ገለጸ። ዝዀነ ዀይኑ ግና፡ ኣል-ዃሪዝሚ ኸም ዝሓበሮ፡ ቀንዲ ዕላማኡ ምስ ንግድን ርስቲ ምስ ምምቓልን ምስ ምቕያስን ምስ ካልእ ንጥፈታትን ንዚተሓሓዝ ቀመር ዝቐለለ ምግባር እዩ ነይሩ።
ዘመናት ጸኒሑ፡ ምዕራባውያን ክኢላታት ሕሳብ፡ እንተላይ ጋሊለዮን ፊቢናቺን፡ ንኣል-ዃሪዝሚ ብምኽንያት እቲ ንቐመር ዚምልከት ንጹር ኣገላልጻኡ ኣኽቢሮም ይርእይዎ ነበሩ። ኣል-ዃሪዝሚ እተጠቕመሉ ኣገላልጻ፡ ኣልጀብራን ቍጽርን ትሪግኖመትሪን ብዝያዳ መጽናዕቲ ንኺካየደሉ መገዲ ኣጣጢሑ እዩ። ትሪግኖመትሪ ነቶም ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝነበሩ ምሁራት፡ ዋጋ ዅርናዓትን ጐድንታትን ስሉስ ኵርናዕ ንኪቕምሩን ኣብ ስነ ኰዀብ ዚግበር መጽናዕቲ ኸም ዚዓቢ ንኺገብሩን ሓጊዝዎም እዩ። *
ኣልጀብራ፦ “ካብቶም እተማህዙ ሕሳባዊ ሜላታት እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ”
እቶም ንዕዮ ኣል-ዃሪዝሚ እተጠቕሙሉ ሰባት፡ ንኣጠቓቕማ ጕዚ ዕስሪት ዚምልከት ሓድሽ መገድታት ኣማዕቢሎም እዮም፣ ብዘይካዚ፡ ስፍሓትን ቅጽን እትፈልጠሉ ሓድሽ ሜላታት ምሂዞም እዮም። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝነበሩ ኽኢላታት ስነ ህንጻን ሃነጽትን፡ ኣዝዩ ነዊሕ እዋን ይገብር ነቲ እተጠቕሰ ሜላታት ተጠቒሞምሉ እዮም፣ ምዕራባውያን ግና ጸኒሖም ኣብ ግዜ ውግእ መስቀላውያን እዮም ብዛዕባ እቲ ሜላታት ፈሊጦም። ምሁራት ሰዓብቲ እምነት ምስልምና ዝዀኑ ምሩኻትን ስደተኛታትን እናሓገዝዎም ድማ፡ ነቲ ፍልጠት ናብ ዓዶም ሒዞምዎ ተመልሱ።
ሕሳብ ዓረብኛ ኣስፋሕፍሐ
ድሕሪ ግዜ፡ ዕዮታት ኣል-ዃሪዝሚ ናብ ላቲን ተተርጐመ። እቲ ልዮናርዶ ብዓል ፒሳ ተባሂሉ እውን ዚፍለጥ ፊቢናቺ ዝስሙ ኢጣልያዊ ኽኢላ ሕሳብ (ከባቢ 1170-1250)፡ ንምዕራባውያን ምስ “ሂንዱ-ዓረብኛ” ዝዓይነቱ ኣሃዝ ከም ዘላለዮም ጌርካ እዩ ዚንገር። ንሱ ንባዕሉ ብዛዕባ “ሂንዱ-ዓረብኛ” ዝዓይነቱ ኣሃዝ ኪፈልጥ ዝኸኣለ፡ ናብ ከባቢ መዲተራነያን ኣብ ዝገበሮ ጕዕዞ እዩ ነይሩ፣ ድሕሪ እቲ ጕዕዞኡ ድማ፡ ቡክ ኦቭ ኳልኩሌሽን ዘርእስታ መጽሓፍ ጸሓፈ።
መብርሂታት ኣል-ዃሪዝሚ ህቡብ ንኪኸውን ነዊሕ ዘመናት እዩ ወሲዱ። ኰይኑ ግና፡ እቲ እተጠቕመሉ ሜላታትን ምስኡ ዚተሓሓዝ ሕሳብን፡ መሰረት ስነ ፍልጠትን ተክኖሎጅን ንግድን ኢንዱስትርን ኰይኑ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 5 ኣብ ዘመናዊ ኣልጀብራ፡ ዘይፍለጥ ኣሃዛት ብኸም x ወይ y ዝኣመሰለ ፊደላት ይትካእ እዩ። ንኣብነት፡ x + 4 = 6 ዚብል ቀመር እስከ ንርአ። ካብቲ ውጽኢት 4 እንተ ኣጕዲልና፡ ዋጋ x፡ 2 እዩ ዚኸውን።
^ ሕ.ጽ. 7 ንጐድንታትን ንዅርናዓትን ስሉስ ኵርናዕ ኪቕምርዎ ዝጀመሩ፡ ግሪኻውያን ተመራመርቲ ስነ ኰዀብ እዮም። ሰዓብቲ እምነት ምስልምና ዝዀኑ ምሁራት ድማ፡ ኣንፈት መካ ንምፍላጥ ትሪግኖመትሪ ይጥቀሙ ነበሩ። ሰዓብቲ እምነት ምስልምና፡ ናብ መካ ገጾም ገይሮም እዮም ኪጽልዩ ዚደልዩ። ብመሰረት ባህሎም ድማ፡ ሬሳ ኪቕበር ከሎ፡ ርእሱ ናብ መካ ገጹ ኺገብር ኣለዎ፣ ብዘይካዚ፡ ሓረድቲ ስጋ ነቲ እንስሳ ኺሓርድዎ ኸለዉ፡ ናብ መካ ገጾም እዮም ዚገብሩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሓጺር ታሪኽ ህይወት ሓርበኛ ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ (ካካይ)
By Eritrean Media
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ፡ ገዲም ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር ካካይ ብዝሓደሮ ሕማም ብቐዳም 14 ለካቲት 2015 ወጋሕታ ከምእተሰውአ ብዜና ተገሊጹ’ዩ። ስነ-ስርዓት ቀብሪ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ካካይ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት፡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ መራሕቲ ሃይማኖት ከምኡ’ውን ቤተሰቡ፡ ህዝብን ሰራዊትን ኣብ ዝተረኽቡሉ፡ ብረቡዕ 18 ለካቲት ኣብ መካነ-መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ተፈጺሙ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ ዝተነበበ ሓጺር ታሪኽ ህይወት ስዉእ እንሆ፦ ክቡራንን ክቡራትን! ከም ኩሉ ፍጡር፡ ሓርበኛ እውን ታሪኹ’ዩ ዝነብር እምበር ዘልኣለማዊ ኣይኮነን። እንሆ ድማ ሎሚ፡. . .ሓደ ካብቶም፡ ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ዘፍረዮም፡ ምሉእ ዕምሮም ንህዝባዊ ዕላማ ወፍዮም ብልዑል ሓቦን ጽንዓትን ዝተቓለሱ ሓርበኛታት፡ ብመስዋእቲ ተፈልዩናስ ብሓበንን ክብሪን ንፋነዎ ኣሎና። ካብ ተራ ተዋጋኣይ ክሳብ ሓላፊ ክፍሊ፡ ኣመሓዳሪን ኣዛዚ ሰራዊትን ኮይኑ ንሃገሩን ህዝቡን ብተወፋይነት ዘገልገለ፡ ሓርበኛ ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ (ካካይ)። ኣብ 1948 ዓ.ም.፡ ካብ ወለዱ ኣቶ ዑመር መሓመድን ወይዘሮ ሳዕድያ ኣሕመድን ኣብ “ኣፍታ” ንኡስ ዞባ “ዙላ” ዝተወልደ ተጋዳላይ ኣሕመድ ዑመር መሓመድ (ካካይ)፡ ካብ 67 ዕድመኡ፡ 47 ዓመታት ኣብ ቃልሲ ንናጽነትን ህንጸት ሃገርን እዩ ኣሕሊፍዎ። ሓደ ካብቶም ሓያል ፍቕሪ ህዝቢን ሃገርን፡ ትስፉው መንፈስ፡ ጽንዓት፡ ተበጃውነት፡ ትብዓት፡ ምቕሉልነት ዝመለለይኡ ክብርታት ዝውንኑ ጀጋኑ ኤርትራውያን ተቓለስቲ ድማ እዩ። ስውእ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ካካይ፡ ግዜ ንእስነቱ ኣብ ትውልዲ ዓዱ “ኣፍታ” ምስ ስድራቤቱ፡ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት እናተሓጋገዘ’ዩ ኣሕሊፍዎ። ገና ብቑልዕነቱ ትጉህን ህርኩትን ሰብ ድማ እዩ ነይሩ። ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣብ እዋን ብጽሕናኡ፡ ጸላኢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርዶ ዝነበረ ግፍዒታት፡ ብፍላይ ድማ፡ ኣብ 1967 ዓ.ም.፡ ኣብቲ ዝዓበየሉ ከባቢ፡ ኣብ ሓያሎ ዓድታት ዝፍጸም ዝነበረ ኣረሜናዊ ቅትለትን ራስያን ብምርኣይ’ዩ፡ ኣንጻር መግዛእቲ ናይ ምቅላስ ልዑል ወኒን መንፈስን ዘሕደረ። በዚ ድማ፡ ወዲ 19 ዓመት እንከሎ፡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተወዲቡ፡ ኣብ ዓዱ ኮይኑ ምስ ተጋደልቲ ክተሓጋገዝ ጀሚሩ። ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ኣብ ሰነ 1968፡ ኣብ መሳርዕ 4ይቲ ክፍሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብምጽንባር፡ ኣብ ዓጎምቦሳ ወተሃደራዊ ታዕሊም ወሲዱ። ምስ ምቛም ስሙር ሓይሊ፡ ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣብ ሓይሊ ሮሞዳን ትረ ተመዲቡ ገድሉ ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ህዝባዊ ሓይልታት ምስ ተወልደ፡ ካብ ተ.ሓ.ኤ. ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ሰጊሩ፡ ቃልሱ ንናጽነት ብዝለዓለ ወኒን መንፈስን ቀጺሉ። ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ምስ ተጸንበረ፡ ካብ 1971 ክሳብ 1975 ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ ኣብ ክፍሊ ኣጽዋር ህ.ሓ. እዩ ዝነጥፍ ነይሩ። ኣብቲ ከቢድ ሃልኪን ድኻምን ዝመልኦ፡ ብልሓት፡ ምስጢራውነትን ትብዓትን ዝጠልብ ዕማማት ምዕቃብን ምብጽጻሕን ኣጽዋርን ተተኰስቲን ብልዑል ተወፋይነት ድሕሪ ምግልጋሉ ድማ፡ ኣብ 1975፡ ኮሚሳር ክፍሊ ዕቃበ ብረት ህዝባዊ ሓይልታት ክኸውን በቒዑ። ክሳብ 1977 በዚ ሓላፍነት’ዚ ብምስራሕ ከኣ፡ ኣብ ጥሪ 1977 ሓላፊ ክፍሊ ዕቃበ ብረት ኮይኑ ተመዚዙ። ብጻይ ኣሕመድ ካካይ፡ ን9 ዓመታት ዝኣክል ሓላፊ ክፍሊ ዕቃበ ብረት ህ.ግ. ኮይኑ ኣብ ዝሰርሓሉ እዋን፡ ኣብ ዕብየትን ምዕባለን ናይቲ ክፍሊ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበረ ሓላፊ እዩ። ብድሕሪ’ዚ ኣብ 1986፡ ካብ ክፍሊ ዕቃበ ብረት ናብ ክፍሊ ህዝባዊ ምምሕዳር ተቐይሩ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ምብራቕ ኮይኑ ተመዚዙ። ኣብ ክፍሊ ህዝባዊ ምምሕዳር ንሓደ ዓመት ብምግልጋል ከኣ፡ ኣብ ነሓሰ 1987 ናብ ተዋጋኢ ሰራዊት ተቐይሩ፡ ኣብ ክፍለ ሰራዊት 70 ኮሚሳር ክፍለሰራዊት ንምዃን በቒዑ። ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣብ ክፍለሰራዊት 70 ሰለስተ ዓመታት ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ 1990 በዚ ጽፍሒ’ዚ ናብ ክፍለሰራዊት 96 ተቐይሩ። ክሳብ ዕለተ ናጽነትን ድሕሪኡን ከኣ ብደረጃ ኮሚሳር ክፍለሰራዊት ኣገልጊሉ። ኣብ ጥሪ 1992 ኮሚሳር ኮር 161 ኮይኑ ዝተመዘዘ ብጻይ ኣሕመድ፡ ክሳብ 1994 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ኣብ ኮራት 161ን 271ን ብደረጃ ኮሚሳር ድሕሪ ምስራሕ፡ ኣብ ግንቦት 1994 ሓላፊ ስታፍ ሎጂስቲክስ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኮይኑ ተመዲቡ። በዚ ጽፍሒ’ዚ፡ ን5 ዓመታት ምስ ሰርሐ ድማ፡ ካብ 1999 ክሳብ 2002፡ ሓላፊ ስታፍ ዞባ ስርሒት 4፡ ካብ 2002 ክሳብ 2004 ኣዛዚ ዞባ ስርሒት 3 ኮይኑ ኣገልጊሉ። ካብ 2004 ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ድማ፡ ሓላፊ ስታፍ ኣጽዋር ሚኒስትሪ ምክልኻል ኮይኑ ብተወፋይነት ክገልግል ጸኒሑ። ስውእ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ፡ ኣብ ኩሉ ዝተመደቦ ስርሓት፡ ሃገርን ህዝቢን ዘሰከሞ ሓላፍነት፡ ብልዑል ተወፋይነትን ብቕዓትን ብምፍጻም፡ ኣብ ቃልሲ ንናጽነትን ህንጸት ሃገርን ብሓፈሻ፡ ኣብ ምስፋሕን ምምዕባልን ንጥፈታት ዕቃበ ብረት ድማ ብፍላይ ዓቢ እጃም ዘበርከተ ዜጋ እዩ።
ስውእ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ (ካካይ)፡ ኣብ ፈለማ ናይ ቃልሲ ህይወቱ፡ ማለት ኣብ 1969፡ ኣብ ኩመይላ፡ ሓሽሻይ፡ ሓልሓል ኣብ ዝተኻየደ ውግኣት ከምኡ’ውን፡ ኣብ 1971፡ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ፈልሒት ብደረጃ ተራ ተዋጋኣይ ክሳተፍ እንከሎ፡ ካብ 1987 ንደሓር፡ ብደረጃ ኮሚሳርን ኣዛዚን ክፍለሰራዊት፡ ኣብ ውግኣት ግንባር ናቕፋ፡ ኣብ ስርሒት ፈንቅልን ምርብራብ ግንባር ጊንዳዕን ከምኡ’ውን ኣብ ውግኣት ምሕራር ሰንዓፈ፡ ድግሳ፡ ሰገነይቲ ተሳቲፉ፡ ጅግንነቱ፡ ተወፋይነቱን ብቕዓት ኣመራርሓኡን ዘመስከረ ዜጋ እዩ። ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣብ 1978 ኣብ ናቕፋ፡ 2ይ ዙርያ ፖለቲካዊን ፍልስፍናዊን ትምህርቲ ክቐስም እንከሎ፡ ኣብ 1985 እውን ኣብ ዓራግ ትምህርቲ ወተሃደራዊ ሳይንስን ካርታን ቀሲሙ እዩ። ስውእ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ሓንቲ ውላድን እዩ። ተጋዳላይ ኣሕመድ፡ ብሃገራዊን ሞያዊን ኣበርክቶኡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ውልቀሰብ፡ ብሰብኣዊ ባህርያቱ እውን ፍቱው ብጻይ እዩ ነይሩ። ምስ ዓቢ ይኹን ንእሽቶ ብቐሊሉ ክረዳዳእ ዝኽእል ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣዝዩ ምቕሉልን ሕያዋይን ብምንባሩ፡ ብመቓልስቱን መሳርሕቱን ቅቡልን ምስጉንን እዩ ነይሩ። ምሉእ ዕድመኡ ብልዑል ሓቦን ጽንዓትን ስለ ሃገርን ህዝቢን ተወፍዩ ዝተቓልሰ ብጻይ ኣሕመድ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብዘጋጠሞ ሕማም፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ሱዳንን ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ወጋሕታ ናይ 14 ለካቲት 2015፡ ኣብ ሃገረ ሱዳን ኣብ ሆስፒታል ዓሪፉ። ሎሚ (ትማሊ) ረቡዕ 18 ለካቲት 2015 ድማ፡ ክቡር ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ብጻይ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት፡ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲን ግንባርን፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ቤተሰቡ፡ ህዝቢን ሰራዊትን ኣብ ዝተረኽብሉ፡ ኣብ መካነ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ፡ ብኽብ ዝበለ ስነ-ስርዓት ሓመድ ኣዳም ለቢሱ። ዕድመኡ ምሉእ ንሃገራዊ ናጽነትን ዕብየትን ዝወፈየ ገዲም ተቓላሳይ ኣሕመድ “ዓሪፉ” ዝብል ዜና ክስማዕ እንከሎ፡ ንህዝቢን ሃገርን ዓቢ ክሳራ ብምዃኑ ዘሕዝን እኳ እንተኾነ፡ ስውእ ተጋዳላይ ኣሕመድ ዑመር ግን፡ ኣብቲ ዝተዋህቦ ዕምሪ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢን ሃገርን ተጻዒኑ ዝነበረ ኣርዑት መግዛእቲ ኣብ ምቕንጣጥ፡ በሪ ርሁው መጻኢ ኣብ ምርሓው፡ ኩለንተናኡ ንሃገሩን ህዝቡን ወፍዩ፡ ዕውት ስራሕ ብምስራሕ፡ ሃገራዊ ግቡኡ ብምልኣት ዝፈጸመ ዜጋ ብምዃኑ፡ ነቲ ብዙሕ ዝዓመመሉን ዘፍረየሉን ጉዕዞ ህይወቱ ብሓበንን ዓቢይ ክብርን እናዘከርና ኢና ንፋንዎ ዘለና። መንግስቲ ኤርትራ፡ ብመስዋእቲ ገዲምን ውፉይን ብጻይ፡ ሜጀር ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ (ካካይ) ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንስድራቤቱን መላእ ህዝቢ ኤርትራን “ጽንዓት ይሃብኩም!” ይብል። ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና! ዓወት ንሓፋሽ!


text:
ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣገደስቲ ውሳነታት ብምሕላፍ ብዓወት ተዛዚሙ
እቲ ንተኸታተልቲ ሓሙሽተ መዓልታት ብዘተ፡ ክትዓት፡ ገምጋም ምንቅስቓስ፡ ኣስተምሮታት፡ ሕቶን ርእይቶን፡ ክካየድ ዝቐነየ ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ፡ ብኹሎም ተሳተፍቲ ተቐባልነት ዝረኸበን ዝጸደቐን ንምንቅስቓሶም ዝውክልን፥ ንገምጋም ምንቅስቓስ መንእሰይ፡ ፖለቲካዊ ምዕባሌታትን ናይ ቀጻሊ ጉዕዞን፡ ምውሓስ ልኡላውነትን መኸተን ንዓለማውን ዞባውን ኩነታት ዘተኮሩ ትሕዝቶታት ዘለውዎ ደምዳሚ ውሳነታት ብምውጻእ፡ ትማሊ 09 ሚያዝያ 2012 ብዓወትን ክብ ብዝበለ ድምቀትን ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ተዛዚሙ።
ኣብቲ ፈጻሚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንድናቭያን ኣቶ ዮናስ ማና፡ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ ሓላፊት ህ.ግ.ደ.ፍ ዞባ ኤውሮጳ ወ\ሮ ኣብርሀት ኣረፋይነ፡ ኣምባሳደራት፡ ገዳይም ሓፋሽ ውድባት፡ ወከልቲ ማሕበራትን ወለድን ዝተረኽብዎ መዛዘሚ ዋዕላ፡ ፈለማ ኣደ መንበር ኣወሃሃዲት ሻምናይ ዋዕላ ስቶክሆልም፡ ብጸይቲ ኤደን ከበደ መደረ ኣስሚዓ።
ንሳ፡ ብስም ተሳተፍቲ ሻምናይ ዋዕላ ንወለዲ ’’እንቋዕ ብደሓን መጻኹም’’ ድሕሪ ምባል፡ ክካየድ ዝቐነየ ዋዕላ፡ ምስ ኩሉ ተጻብኦታት ሜድያ ሽወደን፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ምንቅስቓስ መንእሰይን ደገፍ ኮማዊ ማሕበራትን ውልቃውያን ሰባትን ብዓወት ምውጽኡ፡ ምስ ኩሎም ኣባላታ ሓበንን ኩርዓትን ከም ዝስምዓ ገሊጻ። ኣስዒባ ድማ፡ ሻምናይ ዋዕላ ካብ እወታውን ጽኑዕ ተመክሮ ዝሓለፉ ዋዕላታትን ብምምርኳስ፡ ንዝዝዘተየሎም ዛዕባታት ብውሳነ ምጽዳቑ፡ ናብ ዝለዓለ ዝላ ከምዝተሰጋገረ ኣበሲራ።
በዚ ከኣ ተሳተፍቲ ’’ኣብ ማእገር ወለድና ተጸይርና፡ ኣርሒቕና ክንርኢ በቒዕና’’ ኢሎም ዝጀመርዎ ዋዕላ፡ ፍረ’ዚ ኩሉ ጻዕሪ ድማ፡ ጻማ ወለድን ብዓቢኡ ድማ፡ ኩሉ’ቲ ሃገር እትጠልቦ ከከትግብሩ፡ መብጽዓ ከም ዝኣተዉ፡ ዝደረኸ ዋዕላ ከም ዝነበረ ገሊጻ። ኣብ መወዳእታ ብጸይቲ ኤደን፡ ኩሎም ተሳተፍቲ መንእሰያት፡ መምርሒታት ኣወሃሃዲት ሻምናይ ዋዕላ ተኸቲሎም ንዘርኣይዎ ንኡድ ተሳትፎን ስነ ስርዓትን ብምምጓስ፡ ኣብ ኩሉ ንጥፈታቶም ዓወት ተመንያ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ንዝቐነየን ውጽኢትን ዋዕላ ኣመልኪቶም ንኽልተ መንእሰያት ኣዘራሪብና ነይርና። ካብ ሆላንድ ዝመጸ መንእሰይ ማእከለ ገ\ስላሴ፡ እቲ ቀንዲ ዛዕባ ዋዕላ፡ መንነትካ፡ ሃገርካ ምፍላጥ፡ ምምካት ተጻብኦታትን ምውርራስን ምዃኑ ይገልጽ’ሞ፡ ነቲ ኣብ ሃገር ዚካየድ ልምዓታዊ ንጥፈታት ንምክትታልን ኣብቲ ንጥፈት ንምስታፍን መገዲ ዘጣጥሕሉ ስለ ዝኾነ፡ ናብዚ ምንቅስቓስ ምሕዋሱን ውሳነታቱ ከተግብር ድልው ምህላዉን ገሊጹ።
ቀጺላ ቃላ ዝሃበት፡ ካብ ጀርመን ዝመጸት መንእሰይ ዮዲት ክብሮም፡ ’’ካብዚ ዋዕላ፡ መንነተይ ፈሊጠ፡ ነታ ናተይ ዝብላ ሃገረይ እንታይ ከም ዝገብረላ ዓቢ ትምህርቲ ቀሲመ’’ ድሕሪ ምባል፡ ኩሉ’ቶም ኣብ ደምዳሚ ዋዕላ ዝወጹ መምርሒታት ንምትግባር ከም እትጽዕር ብርእሰ ተኣማማነት ገሊጻ።
ሻምናይ ዋዕላ መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ ብኩሉ ኣገባባቱን ኣተኣላልያ ወደብቱን ዝነኣድ ታሪኽ ሰኒዱ፡ ኣባላቱ በብዓቕሞም ናብ ሃገር ከይዶም ከገልግሉ ንዝሓተቱ መንእሰያት፡ ኣብ ምምዝጋብን ንምውፋርን ቀዳማይ ኣጀንዳኡ ሰሪዑ፡ ንቕሎ ተበጊሱ ምህላዉ፡ ወደብቱ ገሊጾም።
ምንቅስቓስ መንእሰይ ህ.ግ.ደ.ፍ ሽወደን፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ 2006 ሳልሳይ ዋዕላ ኣዳልዮም ምንባሮም ኣብ መዝገብ ሰነዳቶም ተሰኒዱ ይርከብ። ኣብቲ ናይ መዛዘሚ ኣጋጣሚ፡ እቲ ኣብ 2013 ዝግበር ታሽዓይ ዋዕላ ከኣ፡ ንምንቅስቓስ መንእሰይ ህ.ግ.ደ.ፍ ዓባይ ብርጣንያ ተዋሂቡ። ንሶም ንውሳነ ምንቅስቓስ ብምሉእ ድምጺ ብምቕባል፡ ሕድሮም ከም ዘተግብሩ ቃል ኣትዮም።


text:
ኣብ ዜድልየኒ እዋን፡ ተስፋ ረኺበ
ብሃንደበት ብገጸይ ተደፊአ፡ ኣብ ልዕሊ ማይ ጸምበለል ክብል ጀመርኩ። ቅንዕ ኢለ ኸስተንፍስ እኳ እንተ ፈተንኩ፡ ጭዋዳታት ክሳደይ ምንቅስቓስ ኣበየኒ። ኣዝየ ስለ ዝፈራህኩ፡ ክግምጠል ፈተንኩ፣ ኣእዳወይን ኣእጋረይን ግና ዕጭ ሓንፈፈ። ሳናቡአይ ብማይ ኪመልእ ጀመረ። ኣብታ ብ1991 ዝነበረት ምውቕቲ መዓልቲ ድማ፡ ህይወተይ ምሉእ ብምሉእ ተቐየረ።
ኣብ ከተማ ሰረንች እየ ተወሊደ፣ ኣብታ ቲሰለዳን እትብሃል ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሃንጋሪ እትርከብ ቍሸት ድማ ዓበኹ። ኣብ ሰነ 1991 ኣነን ኣዕሩኸይን ናብ ሓደ ኣብ ሩባ ቲሳ ዚርከብ ዘይንፈልጦ ቦታ ኸድና። እቲ ሩባ ዓሚቝ ስለ ዝመሰለኒ፡ ዘሊለ ኣተኹ። ዓብዪ ጌጋ እየ ገይረ። ብሰንኩ ኸኣ፡ ኣብ ክሳደይ ዚርከብ ሰለስተ ዓጽሚ ዓንዲ ሕቘይ ተሰብረ፣ ዕትብቲ ዓንዲ ሕቘይ እውን ተጐድአ። ሓደ ኻብቶም ኣዕሩኸይ፡ ክንቀሳቐስ ከም ዘይከኣልኩ ምስ ረኣየ፡ ተጠንቂቑ ኻብቲ ሩባ ኣውጽኣኒ።
ሃለዋተይ ምሉእ ብምሉእ ስለ ዘየጥፋእኩ፡ ገለ ኸቢድ ጕድኣት ከም ዘጋጠመኒ ፈለጥኩ። ሓደ ሰብ ናብ ህጹጽ ረድኤት ስለ ዝደወለ፡ ሄሊኮፕተር መጺኣ ናብ ሆስፒታል ወሰደትኒ፣ ኣብኡ ኸኣ፡ ዝያዳ ጕድኣት ምእንቲ ኸየጋጥመኒ፡ ሓካይም ኣብ ዓንዲ ሕቘይ መጥባሕቲ ገበሩለይ። ጸኒሐ ናብታ ርእሰ ኸተማ ሃንጋሪ ዝዀነት ቡዳፐስት ብምግዓዝ፡ ጥዕናይ ኣብ ዝከታተለሉ ትካል ክነብር ጀመርኩ። ንሰለስተ ወርሒ ብዝባነይ ጥራይ እየ ዝድቅስ ነይረ። ርእሰይ ከንቀሳቕስ እኽእል እኳ እንተ ነበርኩ፡ ካብ መንኵበይ ንታሕቲ ንዘሎ ጭዋዳታተይ ግና ክቈጻጸሮ ኣይክእልን እየ ነይረ። ወዲ 20 ዓመት ክነሰይ፡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ካልኦት እየ ዝምርኰስ ነይረ። እዚ ተስፋ ስለ ዘቝረጸኒ ድማ፡ ክመውት እደሊ ነበርኩ።
ኣብ መወዳእታኡ ናብ ቤተይ ምስ ተመለስኩ፡ ወለደይ ንዓይ ምእንቲ ኺከናኸኑኒ፡ ስልጠና ወሰዱ። ኰይኑ ግና፡ ብኣካላዊ ዀነ ብስምዒታዊ መዳይ ኣዝዩ ስለ ዝኸበዶም፡ ድሕሪ ሓደ ዓመት፡ ጭንቀት ሓዘኒ። ኣብቲ እዋን እቲ ዝረኸብክዎ ሞያዊ ምኽሪ፡ ብዛዕባ ስንክልናይ ዘሎኒ ኣረኣእያ ንክቕይር ሓገዘኒ።
ብዘይካዚ፡ ብዛዕባ ህይወት ኣዕሚቘ ኽሓስብ ጀመርኩ። ‘ዕላማ ህይወት እንታይ እዩ፧ እዚ ዜሕዝን ፍጻመ እዚ ዘጋጠመኒ ስለምንታይ እዩ፧’ ኢለ እሓትት ነበርኩ። መልሲ ምእንቲ ኽረክብ፡ መጽሔታትን መጻሕፍትን ኣንበብኩ። መጽሓፍ ቅዱስ እውን ከንብብ ፈቲነ እኳ እንተ ነበርኩ፡ ንኽርድኦ ኣዝዩ ስለ ዝኸበደኒ፡ ንንባበይ ኣቋረጽክዎ። ንሓደ ቐሺ እውን ኣዘራሪበዮ ነይረ እየ፣ መልሱ ግና ዋላ ሓንቲ ኼዕግበኒ ኣይከኣለን።
ድሕሪኡ፡ ብ1994 ክልተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንኣቦይ ኪበጽሕዎ መጹ፣ ንሱ ድማ ንዓይ ኬዘራርቡኒ ሓተቶም። ኣምላኽ ንምድሪ ገነት ንምግባር፡ ንሕማምን ንመከራን ድማ ንምጥፋእ ዕላማ ኸም ዘለዎ ኺነግሩኒ ኸለዉ፡ ጽን ኢለ ሰማዕክዎም። እቲ ዝነገሩኒ ነገራት ባህ ዜብል እኳ እንተ ነበረ፡ ኣጠራጠረኒ። ንመጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚሕግዛ ኽልተ መጽሓፍ ግና ተቐበልክዎም። ነተን መጻሕፍቲ ምስ ኣንበብክወን፡ እቶም ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንኺመርሑለይ ሓተቱኒ፣ ኣነ ኸኣ “ሕራይ” በልክዎም። ንኽጽሊ እውን ኣተባብዑኒ።
ኣምላኽ ብዛዕባይ ብሓቂ ኸም ዚግደስ ኣመንኩ
ኣብቲ እንገብሮ ዝነበርና ምይይጥ፡ ነቲ ዝነበረኒ ብዙሕ ሕቶታት ካብ መጽሓፍ ቅዱስ መልሲ ረኸብኩሉ። ኣምላኽ ብዛዕባይ ብሓቂ ኸም ዚግደስ እውን ኣመንኩ። ኣብ መወዳእታኡ ድማ፡ ንኽልተ ዓመት መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ኣጽናዕኩ፡ ብ13 መስከረም 1997 ኣብ ቤተይ ኣብ ዚርከብ ባስካ ተጠመቕኩ። ኣብ ህይወተይ ኣዝየ እተሓጐስኩላ መዓልቲ እያ ነይራ።
ብ2007 ናብቲ ኣብ ቡዳፐስት ዚርከብ መእለዪ ስንኩላን ጠቕሊለ ገዓዝኩ። በዚ ኸምዚ ድማ ንኻልኦት ሰባት ብዛዕባ እቲ እተመሃርክዎ ዜደንቕ ነገራት ንኽነግሮም ዜኽእለኒ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ረኸብኩ። ጽቡቕ ኵነታት ኣየር ኪህሉ ኸሎ እሞ ኸኣ፡ በታ ብመንከሰይ ዝቈጻጸራ ብሞተር እትሰርሕ ፍልይቲ ብሽክለታ ስንኩላን ገይረ ናብ ደገ ብምውጻእ፡ ምስ ሰባት እዘራረብ እየ።
ሓንቲ ኣብ ጉባኤና ዘላ ስድራ ቤት ሳላ ዝገበረትለይ ገንዘባዊ ሓገዝ፡ ንምንቅስቓስ ርእሰይ እተለሊ ላፕቶፕ ኮምፕዩተር ክዕድግ ከኣልኩ። እዛ ኮምፕዩተር እዚኣ፡ ብኢንተርነት ኣቢለ ናብ ሰባት ተሌፎን ንኽድውል ትሕግዝኒ እያ፣ ብዘይካዚ፡ ነቶም ኣባላት ጉባኤና ናብ ቤቶም ከይዶም ክረኽብዎም ዘይከኣሉ ሰብ ቤት፡ በታ ኮምፕዩተረይ ገይረ ደብዳበ እጽሕፈሎም እየ። በዚ መገዲ እዚ ንኻልኦት ምሕጋዘይ፡ ነቲ ናይ ምዝራብ ክእለተይ ኣዝዩ ኣመሓይሽዎን ብዛዕባ ገዛእ ርእሰይ ካብ መጠን ንላዕሊ ንኸይጭነቕ ሓጊዙንን እዩ።
ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት እውን ክእከብ እኽእል እየ። ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ክበጽሕ ከለኹ፡ መንፈሳውያን ኣሕዋተይ ኣብታ ብሽክለታ ስንኩላን ከለኹ ናብቲ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ዚርከብ መአከቢ ብጥንቃቐ ተሰኪሞም ይወስዱኒ። እቲ ኣኼባ እናተኻየደ ኸሎ፡ ሰማዕቲ ሓሳብ ንኺህቡ ምስ ተዓደሙ፡ እቲ ኣብ ጥቓይ ዘሎ ሓው ኣብ ክንዳይ ኢዱ ሓፍ የብለለይ። ሓሳብ ክህብ ከለኹ ድማ፡ መጽሓፍ ቅዱሰይ ወይ ጽሑፋተይ ይሕዘለይ።
ኵሉ ሳዕ ቃንዛ ስለ ዚስምዓኒ፡ ዳርጋ ዅሉ ነገር ካልእ ሰብ እዩ ዚገብረለይ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ሓድሓደ ሳዕ ስምዒተይ ይጕዳእ እዩ። እቲ ምስ የሆዋ ኣምላኽ ዘሎኒ ዕርክነት ግና የጸናንዓኒ እዩ፣ ብዛዕባ እቲ ዜጨንቐኒ ነገራት ኽነግሮ ኸለኹ ኸም ዚሰምዓኒ እፈልጥ እየ። በብመዓልቱ ዝገብሮ ንባብ መጽሓፍ ቅዱስ ኰነ መንፈሳውያን ኣሕዋተይን ኣሓተይን፡ ምንጪ ብርታዐ እዮም ዚዀኑኒ። ዕርክነቶምን ስምዒታዊ ደገፎምን ምእንታይ ኢሎም ዜቕርብዎ ጸሎትን፡ ኣእምሮኣውን ስምዒታውን ሚዛነይ ንኽሕሉ ይሕግዘኒ እዩ።
የሆዋ ኣብ ዜድልየኒ እዋን ኣጸናኒዑኒ እዩ። ኣብ ሓዳስ ዓለም ፍጹም ጥዕና ኸም ዚህልወኒ ዚገልጽ ተስፋ እውን ሂቡኒ እዩ። ስለዚ፡ ነቲ ብእግረይ ‘ዝዛወረሉን ዝሰራሰረሉን፡’ ንየሆዋ ድማ ስለታ እተደንቕ ፍቕሩን ለውሃቱን ‘ዝውድሰሉ’ እዋን ብሃንቀውታ እየ ዝጽበዮ።—ግብሪ ሃዋርያት 3:6-9።
ብዝያዳ ፍለጥ
ብህይወት ንበር—ተስፋ ስለ ዘሎ
ተስፋ ልክዕ ከም መብራህቲ ኣብ ጸልማት ንኽትርኢ ኽትሕግዘካ ትኽእል እያ።
ብህይወት ንበር—ሓገዝ ስለ ዘሎ
ብህይወት ንኽትነብር ኪሕግዘካ ዚኽእል ሰለስተ መገዲ ኣሎ።
ዜሕዝን ነገራት ኬጋጥም ከሎ
መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ንኽትጻወሮ ኺሕግዘካ ይኽእል እዩ።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) ሓምለ 2015
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 31 ነሓሰ ኽሳዕ 27 መስከረም 2015 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
ፈትዮም ይመጹ—ሩስያ
ብዛዕባ እቶም ኣብቲ ዝያዳ ዓየይቲ ዜድልዩሉ ቦታታት ንምግልጋል ናብ ሩስያ ዝገዓዙ ዘይተመርዓዉን ሰብ ሓዳርን ኣንብብ። ኣብ የሆዋ ብዝያዳ ኺውከሉ ኸም ዘለዎም ተማሂሮም እዮም።
ንመንፈሳዊ ገነት ብዝያዳ ኸተጸብቖ ጽዓር
መንፈሳዊ ገነትን መንፈሳዊ ቤተ መቕደስን ሕደ ድዩ፧ ጳውሎስ ኣብ ሳልሳይ ሰማይ እንታይ “ገነት” እዩ ርእዩ፧
ኣብተን ‘ክፉኣት መዓልትታት’ ንየሆዋ ምግልጋል
ኣብ ኣገልግሎት የሆዋ ድልድልቲ እምነት ዓቂብካ ብንጥፈት ከተገልግል እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧ ብዛዕባ እቶም ኣብ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ዝነበሩ ንየሆዋ ብሓጐስ ዘገልገልዎ ኣረጋውያን መርምር።
‘ድሕነትኩም ቀሪቡ እዩ’
እቲ ብርቱዕ ጸበባ ምስ ጀመረ፡ እንታይ መልእኽቲ እዩ ኺእወጅ፧ ኣብቲ እዋን እቲ፡ ቅቡኣት እንታይ ኪዀኑ እዮም፧
ንስራሕካ ዜስተብህለሉ መን ምዃኑ ኽሳዕ ክንድቲ ኣገዳሲ ድዩ፧
በሳልኤልን ኦሆልያብን ዝሓደግዎ ኣብነት፡ ዝዀነ ይኹን ሰብ እኳ ንስራሕና እንተ ዘየስተብሃለሉ፡ የሆዋ ግና ከም ዜስተብህለሉ ንኽንርዳእ ኪሕግዘና ይኽእል እዩ።
ንመንግስቲ ኣምላኽ ዘሎካ ተኣማንነት ሓልዎ
ክርስትያናት ንየሆዋን ንመንግስቱን እሙናት ምእንቲ ኪዀኑ፡ ንርእሶም ኬሰልጥንዋ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
እዚ ቦታ ኣምልኾና እዩ
ንቦታታት ኣምልኾና ኣኽብሮት ከም ዘሎና ኸነርኢ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ ህንጸትን ክንክንን ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽ ብኸመይ እዩ ዚምወል፧
ትፈልጥዶ፧
ገሊኡ ኽፋል ምድሪ ተስፋ ብዱር እተሸፈነ ኸም ዝነበረ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ። ሎሚ ግና ከምኡ ስለ ዘይኰነ፡ ብሓቂ ዱር ነይሩ ድዩ፧


text:
ገበር
ንልማዳትካ ብኸመይ ከም እትቈጻጸሮ
ኦስቲን ሰዓቱ ኽትድውል ከላ፡ ድቃስ ጸቒጥዎ ነበረ። ኰይኑ ግና፡ ብድድ ኢሉ ኻብ ዓራቱ ወረደ፣ ነቲ ቕድሚኡ ምሸት ኣዳልይዎ ዝሓደረ ኣካላዊ ምውስዋስ ዚገብረሉ ኽዳውንቱ ተኸዲኑ ድማ ከም ልማዱ ዘብዘብ እናበለ ኺጐዪ ጀመረ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ነዚ ኣዘውቲሩ ኣብ ሰሙን ሰለስተ መዓልቲ ኺገብሮ ጸኒሑ እዩ።
ሎሪ ምስ ብዓል ቤታ ኽትበኣስ እያ ጸኒሓ። ብሕርቃንን ብስጭትን ዚኣክል ተሃንዲዳ ናብ ክሽነ ብምኻድ፡ ባኮ ምሉእ ቸኮላታ ኣውጺኣ ንዅሉ በልዓቶ፣ ነዚ ኸኣ ኵሉ ግዜ ኽትሓርቕ ከላ እትገብሮ እዩ ዚመስል።
ኦስቲንን ሎሪን እንታይ ዜመሳስሎም ነገር ኣሎ፧ የስተውዕልዎ ኣየስተውዕልዎ፡ ክልቲኦም በቲ ልማድ ዘለዎ ሓይሊ ተጸልዮም እዮም።
ንስኻኸ፧ ኣብ ህይወትካ ኸተማዕብሎ እትደሊ ጽቡቕ ልማዳት ኣሎዶ፧ ሸቶኻ፡ ስሩዕ ኣካላዊ ምውስዋስ ምግባር፡ እኹል ድቃስ ምድቃስ ወይ ምስ እተፍቅሮም ሰባት ጽቡቕ ምቅርራብ ምግባር ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ብኻልእ ሸነኽ፡ ከም ሽጋራ ምትካኽ፡ ንጥዕና ጽቡቕ ዘይኰነ ምግቢ ምዝውታር ወይ ኣብ ኢንተርነት ብዙሕ ግዜ ምሕላፍ ንዝኣመሰለ ሕማቕ ልማድ ከተቋርጾ ትደሊ ትኸውን።
ሓቂ እዩ፡ ንሕማቕ ልማድ ምስናፍ ኪኸብደካ ይኽእል እዩ። ሕማቕ ልማድ ምስቲ ኣብ ቈራሪ መዓልቲ እትድቅሰሉ ምዉቕ ዓራት ከም ዚመሳሰል ይግለጽ እዩ፣ ከመይሲ፡ ክትኣትዎ ቐሊል፡ ክትወጾ ግና ከቢድ እዩ!
እሞ ደኣ፡ ንልማዳትካ ኽትቈጻጸሮን ኣብ ክንዲ ንጕድኣትካ ንጥቕምኻ ኸም ዚኸውን ክትገብሮን እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧ ነዚ ዚስዕብ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ዚርከብ ስርዓታት እተመስረተ ሰለስተ ርእይቶታት እስከ መርምር።


text:
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሕክምናዊ ሓገዝ ይቕበሉ ድዮም፧
እወ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መድሃኒት ይወስዱን ሕክምናዊ ሓገዝ ይቕበሉን እዮም። ንነብስና ንከናኸንን ጥዕናና ንሕሉን እኳ እንተ ዀንና፡ ሓድሓደ ግዜ ‘ሓኪም የድልየና’ እዩ። (ሉቃስ 5:31) ወረግ ገሊኦም ናይ የሆዋ መሰኻኽርሲ ኸምቲ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበረ ሉቃስ ሓኻይም እዮም።—ቈሎሴ 4:14።
ይኹን እምበር፡ ገሊኡ ዓይነት ሕክምና ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ስለ ዘይሰማማዕ፡ ኣይንቕበሎን ኢና። ንኣብነት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብህይወት ክትቅጽል ኢልካ ደም ምውሳድ ስለ ዚኽልክል፡ ምምሕልላፍ ደም ኣይንቕበልን ኢና። (ግብሪ ሃዋርያት 15:20) መጽሓፍ ቅዱስ ምስ መናፍስትነት ዚተሓሓዝ ዓይነት ሕክምና ይኽልክል እዩ።—ገላትያ 5:19-21።
ይኹን እምበር፡ መብዛሕትኡ ዓይነት ሕክምና ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይጋጮን እዩ። ስለዚ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ብሕታዊ ምርጫ ንገብር ኢና። ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ዝመረጾ ዓይነት ሕክምና፡ ካልእ ናይ የሆዋ ምስክር ኪነጽጎ ይኽእል እዩ። —ገላትያ 6:5።


text:
1ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ኑ ጎዳሢ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴኮ ሙኪጾና ኑኡኒያ ዒዛ ባንሢ ቡካንዳሢ ዛሎ ዒንሢ ዔራንዳጉዲ ኑ ዒንሢ ሺኢቃሢ ሃያኬ፤ 2ፆሲ ማሊሢ ኬኤዞናያ ማሂ፥ ፆሲ ቃኣላፓ ዒንሢም ኬኤዞናያ ማሂ ሃሣ ኑ ጊዳፓ ፃኣፒንቲ ዳኪንቴ ኪኢታ ማሂ፦ “ጎዳኮ ሙኮ ኬላ ሄሌኔ” ጌዒ ሩኡሪና ዒንሢኮ ማሊጾና ሴካ ሃንጋ ጌይፖቴ፥ ዲቃቲፖቴ፤ 3ዖኦኒያ ዓይጎ ጎይሢና ዒንሢ ጌሹዋጉዲ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ቤርታዺ ጋፒንፆና ዓሳ ፆሲም ዋይዞ ዒፂ ፑርቱዋንቴ ሃሣ ፑርቶ ዓሢ ፔጋዺ ጴዺባኣንቴ ኪሪስቶሴኮ ሙኪጾ ዎዳ ማዓዓኬ። 4ዬይ ፑርቶ ዓሢ ዓሳ፦ “ፆሲኬ” ጌዒ ካኣሽካ ባኮይዳፓ ቢያ ዑሣ ፔና ዼግ ዼጊዲ ዬያቶ ቢያ ዒፃንዳኔ፤ ሃሣ፦ “ታኣኒ ፆሲኬ” ጌዒ ጌዒ ፆሲ ካኣሽኪንታ ማኣሮይዳ ጫርቂ ዴዓያ ማዓንዳኔ። 5ቤርታ ታ ዒንሢና ዎላ ዓኣና ዬያ ባኮ ኬኤዜያታሢ ዒንሢም ጶቁዋዓዳ? 6ዒዛም ጌሢንቴ ኬሎና ዒ ፔጋዺ ዔርታንዳጉዲ ሃሢ ዒዛ ላኣጋሢ ዓይጎታቴያ ዒንሢ ዔራኔ። 7ፑርቶ ዓሢ ዔርቱዋንቴ ዴሜና ሃሢ ማዻኔ፤ ዬይ ያዺ ማዔሢ፡- ሃሢ ዒዛ ላኣጋሢ ጎይጻፓ ሺኢካንዳያ ሄላንዳኣናኬ። 8ዬካፓ ጎዳ ዬሱሴ ፔ ዑኡዞና ዒዛ ባይዛንዳሢና ማዒ ሙኪጾ ቦንቾና ጉቤ ዒዛ ባይዛንዳ፥ ዬይ ፑርቶ ዓሢ ፔጋዺ ጴዻንዳኔ። 9ዬይ ፑርቶ ዓሢ ሙካንዳሢ ፃላሄ ዎልቄና ማዓዛ፥ ዒዚ ፆሲ ዎልቄና ማዺንታ ዓኪ ባኣዚ ማላያ ሃሣ ዓኪ ማላታና ዲቃሣ ባኣዚና ማሊሲ ሉኡዙሞና ማዻንዳኔ፤ 10ዬያጉዲ ሃሣ ዻቂሻንዳ ጎኑሞ ናሽኪ ዔኮ ዒፂ፥ ባይቃ ዓሶ ዱማ ዱማ ፑርታ ማዾና ዒ ጌሻንዳኔ። 11ዬያ ዛሎና ሉኡዙሞ ባኣዚ ዔያታ ጉሙርቃያ ማዓንዳጉዲ ፆሲ ዔያቶ ዻቢንቲ ማዾ ማዺሻንዳኔ። 12ዬይ ያዺ ማዓንዳሢ፡ ጎኑሞ “ኑ ጉሙርቃዓ” ጌዒ ጎሜ ማዾና ዎዛዻዞንሢ ቢያ ፑርታና ዎጊንታንዳጉዲኬ። 13ጎዳ ሱንፆና ኑ ዒንሢ ናሽካ፥ ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ኑኡኒ ጋዓንቴ ዒንሢ ዛሎሮ ፆሲ ቢያ ዎዴ ጋላታንዳያ ኮይሳኔ፤ ኑኡኒ ፆሲ ጋላታሢ፡ ዒንሢ ዓያኖ ጌኤዦ ዛሎና ፆሲም ዱማዼያ ማዔሢሮና ጎኔ ማዔሢ ጉሙርቂፆና ዒንሢ ዻቃንዳጉዲ ፆሲ ቤርታዻዞንሢ ማሂ ዒንሢ ዶኦሬሢሮኬ። 14ፆሲ፡ ኑ ዒንሢም ኬኤዜ ኮዦ ሃይሶ ቃኣሎ ዛሎና ዒንሢ ዔኤሌሢ ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴና ዎላ ዒንሢ ቦንቺንታንዳጉዲኬ። 15ዬያሮ ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! ዶዲ ዔቁዋቴ፤ ኑኡኒ ዒንሢም ዻንጎና ኬኤዜሢ ማዔቴያ ፃኣፒ ዒንሢም ኑ ኬኤዜ ኪኢቶ ዓርቁዋቴ። 16ኑ ጎዳሢ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ሃሣ ኮሹሞ ዒንጊፆ ዛሎና ናንጊና ናንጋ ዶዲሢና ሃጊ ማዓንዳ ኮሺ ዎዛ ኑም ዒንጌያ ሃሣ ኑና ናሽኬ፥ ኑ ዓዳሢ፥ ፆዛሢ፥ 17ኮሺ ማዔ ባኣዚ ቢያ ዒንሢ ማዻንዳጉዲና ኬኤዛንዳጉዲ ዒኖ ዒንሢኮ ዶዲሾንጎ፤ ዎልቄያ ዒንሢም ዒንጎንጎ።
Copyright
Learn More


text:
ዕላማን ኣበረክቶን መሃሪ ጸወታ ፍልጠት
እዚ ጸወታ እዚ ንቖልዑት፣ ንዓበይቲ ከምእውን ንምሉእ ስድራቤት ከገልግል ዝኽእል መሃሪ ጸወታ እዩ። ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ኣበርክቶ ናይዚ ጸወታ እዚ ድማ ቖልዑትን ስድራቤትን ሓቢሮም ንኽጻወቱ ዓቢ ዕድል ይኸፍትን ይዕድምን። ብሓውሲ ጸወታ ኣቢሉ ድማ ስነ ጽሑፍ ግእዝን ካልኦት ብፊደላት ግእዝ ዝጸሓፉ ቛንቛታት ይምህርን ምስኣቶም ንኽትላለ ዕድል ይህብ።
እዚ ናይ ስድራቤትን ቖሉዕትን መሃሪ ጸወታ፡ ብመገዲ ምዝንጋዕ ኣቢሉ እዞም ዝስዕቡ አገደስቲ ነጥብታት የኽስብ፤ ፊደላትን ስነ-ጽሑፍን ግእዝ ይምህር፤ ቛንቛታት ግእዝን ክልኦት ብፊደላት ግእዝ ዝጸሓፉ ቛንቛታትን ንምጽናዕን ንምምሃርን ይሕግዝ ገለ ባህላዊ ጸወታታት ዞባታት ቀርኒ ኣፍሪቃ የላሊ እዚ ጸወታ እዚ ካብ ኣበረክቶ ምዝንጋዕን ምጽዋትን ሓሊፉ ድማ ብዛዕባ ባህልን ታሪኽን ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምፍላጥን ምስኣቶም ንምልላይን ባይታ ይኸፊት ናይዚ ከባቢ ሓጸርቲን፤ ኣፋዊ ልቢ ወልድን ጽውጽዋያትን ንምፍላጥን ንምዝካርን ይጠቅም ባህላውን፤ ዘመናውን ድርፍታትን መዛሙርን ንምድራፍን ንምዝማርን ይሕግዝ።
ብተወሳኺ እዚ መሃሪ ጸወታ እዚ፣ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ኣብ ምምዕባል ዓቢ ግደ ክህልዎ ኸሎ፡ ኣብኦም ዘሎኩም ክእለት ንምግፋሕን፤ ንምትብባዕን፤ ይሕግዝን ይጠቅምን።
ኣትክሮን እድህቦን ኣብ እትመራመረሉ ወይ እትዛረበሉ ሓሳብ ንምብሳል ይጠቅም (Concentration)
ሓሳባት ንምምዕርራይን ንምእላይን ይሕግዝ (Coordination)
ከምኡውን ንግብረ-መልሲ ሓሳባት ኣብ ዝርርብን ክትዕን የማዕብል (Trains the Reaction)
ብመስመር ደንበ ፍልጠት ክጥለብ ዝከኣል መሃሪ ጸወታ ፍልጠት!
ደንበ ፍልጠት


text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) መጋቢት 2014
ኣብዛ ሕታም እዚኣ፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስን ኣወንታዊ ኣረኣእያን ብኸመይ ክትዕቅብ ከም እትኽእል ፍለጥ። ብዕድመ ንዝደፍኡ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትናን ኣዝማድናን ብኸመይ ክንከናኸኖም ንኽእል፧
ንልቢ እቶም ዘይኣመንቲ ኣዝማድካ ኽትንክፎ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ካብቲ የሱስ ንኣሕዋቱ ዝሓዘሉ መገዲ እንታይ ንመሃር፧ ካልእ እምነት ንዘለዎም ወይ እምነት ዚብሃል ንዘይብሎም ኣባላት ስድራ ቤትና ብዛዕባ እምነትና ብኸመይ ክንነግሮም ንኽእል፧
ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ዓቅብ
ነቲ ዘሎና ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ኬዳኽሞ ዚኽእል ስውር ጸላኢ ኣሎና። እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ነቲ ጸላኢ እቲ ንኸነለልዮ ትሕግዘና፡ ንኽንቃለሶ መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ ኪሕግዘና ኸም ዚኽእል ከኣ ትገልጽ።
ኣወንታዊ ኣረኣእያ ዓቅብ
ንብዙሓት ሰባት ኣሉታዊ ኣረኣእያ ዜሸግሮም ስለምንታይ እዩ፧ እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣወንታዊ ኣረኣእያ ንኸነማዕብል ብኸመይ ኪሕግዘና ኸም ዚኽእል ትገልጽ።
ንኣምልኾ ስድራ ቤትካ ብዝያዳ ዜሐጕስ ክትገብሮ ትኽእልዶ፧
እንታይ ክትፍተን ከም ዘሎካ ምእንቲ ኽትፈልጥ፡ ኣብ እተፈላለየ ሃገራት፡ ኣምልኾ ስድራ ቤት ብኸመይ ከም ዚግበር ርአ።
ንኣረጋውያን ኣኽብሮም
ኣምላኽ ብዛዕባ ኣረጋውያን ዘለዎ ኣረኣእያ መርምር። ዝባጽሑ ውሉዳት ንኣረጋውያን ወለዶም ብዚምልከት እንታይ ሓላፍነት እዩ ዘለዎም፧ ጉባኤታት ነቶም ኣብ መንጎአን ዚርከቡ ኣረጋውያን ኬኽብራኦም ዚኽእላ ብኸመይ እየን፧
ንኣረጋውያን ተኸናኸኖም
ኣረጋውያን ወለድን ዝባጽሑ ውሉዳትን፡ “ክፉእ መዓልትታት ከይመጸ፡” ብዛዕባ እቲ ዚገብርዎ ምድላዋትን ውሳነታት ኪመያየጡ ይኽእሉ እዮም። ንገሊኡ ብድሆታት ኪሰግርዎ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
ቃልካ ‘እወን ኣይፋልን’ ድዩ፧
ክርስትያናት ቃሎም ኪሕልዉ ኣለዎም፣ ዘረባኦም ድማ ‘እወን ኣይፋልን’ ኪኸውን የብሉን። ቈጸራ ኽንስርዝ እንተ ተገዲድናኸ፧ ካብ ኣብነት ሃዋርያ ጳውሎስ ተምሃር።


text:
ንመንግስቲ ኣምላኽ ዘሎካ ተኣማንነት ሓልዎ
“ካብ ዓለም ኣይኰኑን።”—ዮሃ. 17:16።
መዝሙር፦ 18, 54
1, 2. (ሀ) ሓደ ክርስትያን ንኣምላኽ እሙን ምዃን ኣዝዩ ዜገድሶ ስለምንታይ እዩ፧ እዚኸ ምስ ገለልትነት ዚተሓሓዝ ብኸመይ እዩ፧ (ኣብዛ ገጽ እዚኣ ዘላ ስእሊ ርአ።) (ለ) ብዙሓት ሰባት ነየናይ ነገራት እዮም እሙናት ዚዀኑ፧ እዚ ግና እንታይ ሳዕቤን እዩ ዘለዎ፧
ናይ ሓቂ ክርስትያናት ተኣማንነትን ገለልትነትን ዜርእዩ፡ ኵሉ ሳዕ ደኣ እምበር፡ ኣብ ግዜ ውግእ ጥራይ ኣይኰነን። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ፡ ርእሶም ንየሆዋ ዝወፈዩ ዅሎም ሰባት፡ ንዕኡ ኼፍቅርዎን እሙናት ኪዀኑን ኪእዘዝዎን ቃል ኣትዮም እዮም። (1 ዮሃ. 5:3) እንነብረሉ ቦታ፡ ኣተዓባብያና፡ ዜግነትና፡ ወይ ባህልና ብዘየገድስ፡ ብስርዓታት ጽድቂ ኣምላኽ ክንምራሕ ኣሎና። ከመይሲ፡ ንየሆዋን ንመንግስቱን እሙን ምዃን፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ርክብ ንላዕሊ የገድሰና እዩ። (ማቴ. 6:33) ክርስትያናት ከምዚ ዓይነት ተኣማንነት ኬርእዩ እንተ ዀይኖም፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ግጭትን ፖለቲካዊ ጕዳያትን እዛ ዓለም እዚኣ ኺርሕቁ ኣለዎም።—ኢሳ. 2:4፣ ዮሃንስ 17:11, 15, 16 ኣንብብ።
2 ከማና ዓይነት እምነት ዘይብሎም ሰባት፡ ንሃገሮም፡ ንዓሌቶም፡ ንባህሎም፡ ሕሉፍ ሓሊፎም እውን ንሃገራዊት ጋንታ ስፖርት ኣዝዮም እሙናት ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። እቲ ዜሕዝን ድማ፡ ከምዚ ዓይነት ተኣማንነት፡ ጠንቂ ውድድርን ጽልእን ኪኸውን፡ ሕሉፍ ሓሊፉ እውን ምፍሳስ ደምን ጃምላዊ ቕትለትን ኬስዕብ ይኽእል እዩ። ኣካል እቲ እንነብረሉ ማሕበረ ሰብ ምዃንና ስለ ዘይተርፍ፡ ሰባት ነቲ ጕዳያት ዚፈትሑሉ መገዲ ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ፡ ንዓና ዀነ ንስድራ ቤትና ዚትንክፍ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣምላኽ ኣብ ውሽጥና ናይ ፍትሒ ስምዒት ኣንቢሩ ስለ ዝፈጠረና፡ እቲ ሰብኣውያን መንግስትታት ዚገብራኦ ውሳነታት፡ ምስቲ ቕኑዕን ፍትሓውን ኢልና እንሓስቦ ኺጋጨወናን ኬጕህየናን ይኽእል ይኸውን። (ዘፍ. 1:27፣ ዘዳ. 32:4) ኣብ ከምዚ ዝበለ ዅነታት እንታይ ምላሽ ኢና እንህብ፧ ብቐሊሉ ኣብ ጕዳያት ዓለም ክንውግንን ኣብቲ ግጭት ክንኣቱን ንኽእል ኢና።
3, 4. (ሀ) ክርስትያናት ካብ ግጭት እዛ ዓለም እዚኣ ገለልተኛታት ኪዀኑ ዘለዎም ስለምንታይ እዮም፧ (ለ) ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ እንታይ ክንምርምር ኢና፧
3 እተን ንሰብኣዊ ሕብረተ ሰብ ዜመሓድራ መንግስትታት፡ ኣብቲ ዚልዓል ግጭት ክንውግን ጸቕጢ ይገብራልና ይዀና። ናይ ሓቂ ክርስትያናት ግና ፈጺሞም ኣይውግኑን እዮም። ኣብ ፖለቲካዊ ግጭት እዛ ዓለም እዚኣ ኢድና ኣይነእቱን ኢና፣ ኣጽዋር እውን ኣይንዕጠቕን ኢና። (ማቴ. 26:52) ንሓደ ሸነኽ እዛ ናይ ሰይጣን ዓለም ብምቅዋም፡ ንኻልእ ሸነኽ ክንድግፍ ብዚግበረልና ጸቕጢ ኣይንጽሎን ኢና። (2 ቈረ. 2:11) ካብዛ ዓለም ስለ ዘይኰንና፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን ዓለማዊ ግጭት ኣይንኣቱን ኢና።—ዮሃንስ 15:18, 19 ኣንብብ።
4 ይኹን እምበር፡ ዘይፍጹማት ስለ ዝዀንና፡ ገሌና ብዛዕባ እቶም ካባና ብገለ መገዲ እተፈልዩ ሰባት ገና ኣሉታዊ ኣረኣእያ ይህልወና ይኸውን። (ኤር. 17:9፣ ኤፌ. 4:22-24) ስለዚ፡ ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ንኸምኡ ዓይነት ኣረኣእያ ኽንዋጽኣሉ ኺሕግዘና ዚኽእል ገለ ስርዓታት ክንርኢ ኢና። ብዘይካዚ፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ እሙናት ምእንቲ ኽንከውን፡ ብኸመይ ኣእምሮናን ሕልናናን ከነሰልጥን ከም እንኽእል ክንምርምር ኢና።
ኣብ ጕዳያት ዓለም ዘይንውግን ስለምንታይ ኢና፧
5, 6. የሱስ ብዛዕባ እቲ ኣብ ከባቢኡ ዝነበረ ፍልልይ እንታይ ኣረኣእያ ነበሮ፧ ስለምንታይከ፧
5 ኣብ ሓደ ዅነታት እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ እንተ ተጠራጢርካ፡ ‘የሱስ እንተ ዚኸውን እንታይ ምገበረ፧’ ኢልካ ንርእስኻ ሕተታ። እቲ የሱስ ዚነብረሉ ዝነበረ ማሕበረ ሰብ፡ ካብ ይሁዳን ካብ ገሊላን ካብ ሰማርያን ካብ ካልእ ቦታታትን ብዝመጹ ሰባት ዝቘመ እዩ ነይሩ። ጸብጻብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዚገልጾ ድማ፡ ኣብ መንጎ እቶም ሰባት እቲኦም ምስሕሓብ ነይሩ እዩ። (ዮሃ. 4:9) ብዘይካዚ፡ ኣብ መንጎ ፈሪሳውያንን ሰዱቃውያንን (ግብ. 23:6-9)፡ ኣብ መንጎ እቶም ህዝብን ኣከብቲ ቐረጽን (ማቴ. 9:11)፡ ከምኡ እውን ኣብ መንጎ እቶም ብረቢታት እተማህሩን ዘይተማህሩን ሰባት ምስሕሓብ ነይሩ እዩ። (ዮሃ. 7:49) ኣብ ቀዳማይ ዘመን፡ እስራኤል ብሮማውያን እያ እትግዛእ ነይራ፣ እቶም ህዝቢ ድማ ንሮማውያን ኣዝዮም እዮም ዚጸልእዎም ነይሮም። የሱስ ሃይማኖታዊ ሓቂ ይምህርን ድሕነት ካብ ኣይሁድ ከም ዚመጽእ ይገልጽን እኳ እንተ ነበረ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ግና ካብ ካልኦት ከም ዚበልጹ ገይሩ ኣይመሃሮምን። (ዮሃ. 4:22) ብኣንጻሩ እኳ ደኣስ፡ ንዅሉ ሰብ ከም ብጻዮም ገይሮም ኬፍቅሩ እዩ ተላብይዎም።—ሉቃ. 10:27።
6 መብዛሕትኦም ኣይሁድ ንኻልኦት ብዘይ ዝዀነ ይኹን ምኽንያት ይጸልእዎም እኳ እንተ ነበሩ፡ የሱስ ግና ከምኡ ዘይገበረ ስለምንታይ እዩ፧ ምኽንያቱ፡ ንሱ ዀነ ኣቦኡ ኣብ ጕዳያት እዛ ዓለም እዚኣ ኣይውግኑን እዮም። የሆዋ ብወዱ ኣቢሉ ሰብኣይን ሰበይትን ኪፈጥር ከሎ፡ ዕላማኡ ንምልእቲ ምድሪ ኺመልእዋ እዩ ነይሩ። (ዘፍ. 1:27, 28) ኣምላኽ ንደቂ ሰብ፡ እተፈላለዩ ዓሌት ኪወልዱ ኸም ዚኽእሉ ገይሩ እዩ ፈጢርዎም። የሆዋ ዀነ የሱስ፡ ንሓደ ዓሌት፡ ዜግነት፡ ወይ ቋንቋ፡ ካብ ካልእ ኣብሊጾም ኣይርእዩን እዮም። (ግብ. 10:34, 35፣ ራእ. 7:9, 13, 14) ንሕና እውን ነቲ ፍጹም ኣብነቶም ክንስዕቦ ኣሎና።—ማቴ. 5:43-48።
7, 8. (ሀ) ክርስትያናት ኣብ ኣየናይ ጕዳይ እዮም ኪውግኑ ዘለዎም፧ (ለ) ክርስትያናት ምስቲ ንማሕበራውን ንፖለቲካውን ጸገማት ዚኸውን መፍትሒ ብዚተሓሓዝ እንታይ እዮም ኪግንዘቡ ዘለዎም፧
7 ይኹን እምበር፡ ኣብ ሓደ ጕዳይ፡ ማለት ኣብቲ ንልዑላውነት የሆዋ ምስ ምድጋፍ ዚተሓሓዝ ጕዳይ፡ ክንውግን ኣሎና። እዚ ጕዳይ እዚ፡ ሰይጣን ኣብ ኤድን ንኣገዛዝኣ የሆዋ ኣብ ሕቶ ምስ ኣእተዎ እዩ ጀሚሩ። ካብቲ እዋን እቲ ኣትሒዙ ኽሳዕ ሎሚ ድማ ኵሉ ሰብ፡ ‘ኣገዛዝኣ የሆዋዶ ይበልጽ ወይስ ኣገዛዝኣ ሰይጣን፧’ ኣብ ዚብል ጕዳይ ኪውስን ኣለዎ። ንስኻኸ ብርእስኻ ኽትምራሕ ዘይኰነስ፡ ንሕግታትን ንስርዓታትን የሆዋ ኽትእዘዝ ብምምራጽ፡ ብምሉእ ልብኻ ኣብ ጐድኒ የሆዋ ደው ትብል ዲኻ፧ ንጸገማት ደቂ ሰብ ክትፈትሖ እትኽእል እታ ናቱ መንግስቲ ጥራይ ምዃና ዲኻ እትኣምን፡ ወይስ ደቂ ሰብ ንገዛእ ርእሶም ኬመሓድሩ ኸም ዚኽእሉ ዀይኑ እዩ ዚስምዓካ፧—ዘፍ. 3:4, 5።
8 ነተን ሕቶታት እትህቦ መልሲ፡ ምስቲ ሰባት ብዛዕባ ዜከራኽር ጕዳያት ኪሓትቱኻ ኸለዉ እትህቦ ምላሽ እተተሓሓዘ እዩ። ፖለቲከኛታትን ደለይቲ ለውጥን ነቲ ንደቂ ሰብ ዚመቓቕሎም ዘሎ ጕዳያት ኪፈትሕዎ ተቓሊሶም እዮም። እቲ ዚገብርዎ ጻዕርታት፡ ካብ ቅኑዕ ድራኸ እተበገሰ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኰይኑ ግና፡ ክርስትያናት፡ ንጸገማት ደቂ ሰብ ክትፈትሖን ናይ ሓቂ ፍትሒ ኸተስፍንን እትኽእል፡ መንግስቲ ኣምላኽ ጥራይ ምዃና ይግንዘቡ እዮም። ስለዚ፡ ነቲ ጕዳይ ኣብ ኢድ የሆዋ ኽንገድፎ ኣሎና። ከመይሲ፡ ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ንዕኡ ዝበለጸ ዝመሰሎ መፍትሒ ኺድግፍ እንተ ጀሚሩ፡ ጉባኤታትና ነዊሕ ከይጸንሓ ሕንፍሽፍሽ ደይኰነን ዚኣትወን፧
9. ኣብታ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበረት ጉባኤ ቈረንቶስ እንታይ ጸገም እዩ ኣጋጢሙ፧ ሃዋርያ ጳውሎስከ እንታይ መፍትሒ እዩ ሂቡ፧
9 ገሊኦም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት፡ ንሓደ ኣብ ጉባኤኦም ተላዒሉ ዝነበረ ዚፈላሊ ጕዳይ እንታይ ምላሽ ከም ዝሃቡሉ እስከ ንርአ። ገሊኦም ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ውልቀ ሰባት፡ “‘ኣነ ናይ ጳውሎስ እየ፡’ ‘ኣነስ እባ ናይ ኣጵሎስ፡’ ‘ኣነስ እባ ናይ ኬፋ፡’ ‘ኣነስ እባ ናይ ክርስቶስ’” ይብሉ ነበሩ። እቲ ጕዳይ ዝዀነ ይኹን ብዘየገድስ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ብሳዕቤን እቲ ፍልልይ ተቘጥዐ። “ክርስቶስ ተመቓቒሉ ኣሎ” ድማ በሎም። እሞኸ ንኸምዚ ዓይነት ዚዘርግ ኣተሓሳስባ እንታይ እዩ መፍትሒኡ፧ ጳውሎስ ነቶም ክርስትያናት፡ “ኣሕዋተየ፡ ኵላትኩም ሓደ ዘረባ ኽትዛረቡ፡ ብሓደ ኣእምሮን ብሓደ ሓሳብን ክትሰምሩ እምበር፡ ኣብ መንጎኹም ፍልልይ ከይህሉ፡ ብስም ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እምዕደኩም ኣለኹ” በሎም። ሎሚ እውን እንተ ዀነ፡ ኣብ ክርስትያናዊት ጉባኤ ፍልልይ ዜስዕብ ዝዀነ ይኹን ነገር ኪህሉ የብሉን።—1 ቈረ. 1:10-13፣ ሮሜ 16:17, 18 ኣንብብ።
10. ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ክርስትያናት ኣብ ግጭት እዛ ዓለም እዚኣ ገለልተኛታት ኪዀኑ ኸም ዘለዎም ዝገለጸ ብኸመይ እዩ፧
10 ጳውሎስ ንቕቡኣት ክርስትያናት፡ ኣብ ምድራዊ ነገራት ከየተኵሩ፡ የግዳስ ዜጋታት ሰማይ ምዃኖም ኪዝክሩ ተላበዎም። (ፊል. 3:17-20) * ቅቡኣት ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ኣምባሳደራት ኰይኖም እዮም ኪነብሩ ነይርዎም። ኣምባሳደራት ከኣ ኣብ ፖለቲካዊ ጕዳያት እታ እተመደቡላ ሃገር ኢዶም ኣየእትዉን እዮም። ከመይሲ፡ ንኻልእ መንግስቲ እዮም እሙናት ኪዀኑ ዘለዎም። (2 ቈረ. 5:20) ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ክርስትያናት እውን ተገዛእቲ መንግስቲ ኣምላኽ ስለ ዝዀኑ፡ ኣብ ግጭታት እዛ ዓለም እዚኣ ኺውግኑ ግቡእ ኣይኰነን።
ንየሆዋ እሙን ምእንቲ ኽትከውን፡ ርእስኻ ኣሰልጥን
11, 12. (ሀ) ሓደ ክርስትያን ኣብ ከመይ ዝበለ ዅነታት እዩ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዘለዎ ተኣማንነት ኪፍተን ዚኽእል፧ (ለ) ንሓንቲ ክርስትያን እንታይ እዩ ኣጋጢምዋ፧ ብኸመይከ ፈቲሓቶ፧
11 ኣብ መብዛሕትኡ ኽፋል ዓለም፡ ማሕበረ ሰባት ኣዝዮም ይቀራረቡ እዮም። ሓባራዊ ታሪኽን ባህልን ቋንቋን ድማ ኣለዎም፣ እቶም ተቐማጦ ኸኣ በዚ ኣመና ይዀርዑ እዮም። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኸባቢ፡ ክርስትያናት ምስ ገለልትነት ዚተሓሓዝ ጕዳያት ኪልዓል ከሎ ግቡእ መልሲ ምእንቲ ኺህቡ፡ ኣእምሮኦምን ሕልናኦምን ኬሰልጥኑ ኣለዎም። ብኸመይ እዮም ከምኡ ኺገብሩ ዚኽእሉ፧
12 ካብ ዩጎዝላቭያ ነበር ዝመጸት ሚርየታ * ዝስማ ሓብቲ እስከ ኸም ኣብነት ንውሰድ። ኣብቲ ዝዓበየትሉ ኸባቢ፡ ተቐማጦ ሰርብያ ኣዝዮም እዮም ዚጽልኡ። ኰይኑ ግና፡ የሆዋ ኸም ዘየዳሉን ዓሌታዊ ጸገማት ከም ዚልዓዓል ዚገብር ሰይጣን ምዃኑን ምስ ፈለጠት፡ ነቲ ዝነበራ ሃገራዊ ስምዒት ከተወግዶ ጸዓረት። ይኹን እምበር፡ ኣብቲ እትነብረሉ ኸባቢ ዓሌታዊ ዓመጻ ምስ ተላዕለ፡ እቲ ቐደም ዝነበራ ጽልኢ ኪቕልቀል ጀመረ፣ ንተቐማጦ ሰርብያ ምስባኽ ድማ ኣዝዩ ኸበዳ። እቲ ኣሉታዊ ስምዒታ ባዕሉ ኽሳዕ ዚጠፍእ ኢዳን እግራን ኣጣሚራ ኽትጽበ ኸም ዘይብላ ግና ተገንዘበት። ነዚ ጸገም እዚ ምእንቲ ኽትዋጽኣሉ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣገልግሎታ ኸተስፍሕን ፈላሚት ክትከውንን ምእንቲ ኺሕግዛ፡ ንየሆዋ ለመነቶ። ሚርየታ ኸምዚ በለት፦ “ኣቓልቦይ ኣብ ኣገልግሎት ምግባረይ ኣዝዩ ሓጊዙኒ እዩ። ምኽንያቱ፡ ኣብ ኣገልግሎት ነቲ ፈቃር ባህርያት የሆዋ ክቐድሖ ስለ ዝጽዕር፡ እቲ ዝነበረኒ ኣሉታዊ ስምዒት ቀስ ብቐስ ጠፊኡ እዩ።”
13. (ሀ) ንሓንቲ ናይ የሆዋ ምስክር ከም እትጕሂ ዝገበራ እንታይ እዩ፧ ንሳ ግና እንታይ ምላሽ ሃበት፧ (ለ) ካብ ተመክሮ ቶይላ እንታይ ክንመሃር ንኽእል፧
13 ካልእ ኣብነት እስከ ንርአ፣ እዚ ኸኣ ንቶይላ ዚምልከት እዩ። ቶይላ ኻብ መክሲኮ ዝመጸት ኰይና፡ ኣብ ኤውሮጳ ኣብ እትርከብ ጉባኤ እያ እትካፈል። ኣብቲ ጉባኤ ዘለዉ ኻብ ማእከላይ ኣመሪካ ዝመጹ ገሊኦም ኣሕዋት፡ ብዛዕባ ባህልን ሙዚቃን እቲ ዝመጸትሉ ሃገር፡ ሜላ ዝጐደሎን ዜቈናጽብን ዘረባ ኺዛረቡ ኸለዉ ሰምዐት። እሞኸ እንታይ ምላሽ ሃበት፧ ዘረባ እቶም ኣሕዋት ከም ዘጕሃያ ዚከሓድ ኣይኰነን። እቲ ዜሐጕስ ግና፡ ነቲ ዝነበራ ኣሉታዊ ስምዒት ከተጥፍኦ ምእንቲ ኺሕግዛ፡ ንየሆዋ ለመነቶ። ምናልባት ኣብ መንጎና ዘለዉ ገሊኦም ኣሕዋት፡ ምስ ተመሳሳሊ ጕዳያት ይቃለሱ ይህልዉ ይዀኑ። ንሕና ድማ ብወገንና፡ ምጕጅጃል ኬስዕብ ዚኽእል ወይ ከኣ ኣሕዋትና ዘይግቡእ ተኣማንነት ከም ዜርእዩ ኺገብሮም ዚኽእል ነገራት ክንዛረብ ወይ ክንገብር ኣይግብኣናን እዩ።—ሮሜ 14:19፣ 2 ቈረ. 6:3።
14. ክርስትያናት ኣብቲ ምስ ተኣማንነት ዚተሓሓዝ ጕዳይ፡ ኣእምሮኦምን ሕልናኦምን ኬሰልጥኑ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
14 ዝዓበኻሉ መገዲ ወይ ከባቢ፡ ሃገራዊ ወይ ኣውራጃዊ ተኣማንነት ከም እተሕድር ይገብረካ ድዩ፧ እዚ ስምዒት እዚ ገና ኣብ ልብኻ ኣሎ ድዩ፧ ክርስትያናት ንኻልኦት ሰባት ዘለዎም ኣረኣእያ ብሰንኪ ሃገራዊ ስምዒት ኪበላሾ የብሉን። ኰይኑ ግና፡ ብዛዕባ ኻልእ ሃገር፡ ባህሊ፡ ቋንቋ፡ ወይ ዓሌት ኣሉታዊ ኣረኣእያ እንተ ኣልዩካኸ፧ ከምኡ ዚስምዓካ እንተ ዀይኑ፡ የሆዋ ንሃገራውነትን ንጽልእን ብኸመይ ከም ዚርእዮ ኸተስተንትን ኣሎካ። ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዝን ምስኡ ዚዛመድ ካልእ ርእሰ ነገራትን፡ ኣብ ብሕታዊ መጽናዕትኻ ወይ ኣብ ኣምልኾ ስድራ ቤትካ ምርምር ክትገብረሉ ጽቡቕ እዩ። ድሕሪኡ፡ ኣብቲ ጕዳይ ከም ናቱ ዓይነት ኣረኣእያ ኺህልወካ ምእንቲ ኺሕግዘካ፡ ንኣምላኽ ለምኖ።—ሮሜ 12:2 ኣንብብ።
15, 16. (ሀ) ንኣምላኽ እሙናት ክንከውን ክንጽዕር ከለና፡ ካልኦት እንታይ ምላሽ ኪህቡ ኢና ኽንጽበ እንኽእል፧ (ለ) ወለዲ ንደቆም፡ ነቲ ምስ ክርስትያናዊ ገለልትነት ተተሓሒዙ ዚመጽእ ጸገማት ምእንቲ ኺዋጽኡሉ ብኸመይ ኪሕግዝዎም ይኽእሉ፧
15 ውዒሉ ሓዲሩ፡ ኵሎም ናይ የሆዋ መሰኻኽር ካብቶም ኣብ ከባቢኦም ዘለዉ ፍሉያት ንኪዀኑ ሕልናኦም ዜገድዶም ኵነታት የጋጥሞም እዩ፣ እዚ ኸኣ ምስ መሳርሕቲ፡ መማህርቲ፡ ጐረባብቲ፡ ኣዝማድ፡ ወይ ከኣ ምስ ካልኦት ሰባት እተተሓሓዘ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (1 ጴጥ. 2:19) እወ፡ ካብ ካልኦት እተፈለና ኽንከውን ኣሎና። ዓለም በቲ መትከልና እንተ ጸልኣትና ኽንግረም የብልናን፣ ከመይሲ፡ የሱስ ኣጠንቂቑና ነይሩ እዩ። ብዙሓት ተጻረርቲ፡ ክርስትያናዊ ገለልትነት ንዘለዎ ኣገዳስነት ኣይርድእዎን እዮም። ንዓና ግና፡ እቲ ጕዳይ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
16 ንየሆዋ እሙናት ክንከውን እንተ ዄንና፡ ምጕብዕባዕ እናኣጋጠመና ኽነሱ እውን እንተ ዀነ ኽንጸንዕ ኣሎና። (ዳን. 3:16-18) ንሰብ ምፍራህ ኣብ ኵሉ ዕድመ ንዚርከቡ ሰባት ዚጸሉ እኳ እንተ ዀነ፡ ብፍላይ ግና መንእሰያት ካብ ካልኦት እተፈልዩ ምዃን ኪኸብዶም ይኽእል እዩ። ደቅኻ ኸም ንባንዴራ ሰላምታ ምሃብ ወይ ሃገራዊ በዓላት ምብዓል ዝኣመሰለ ጕዳያት የጋጥሞም እንተ ኣልዩ፡ ሓግዞም። ኣብቲ ኣምልኾ ስድራ ቤት እትገብሩሉ እዋን፡ ደቅኻ ነቲ ጸገማት ብዓወት ምእንቲ ኺዋጽኡሉ፡ ነቲ ጕዳያት ኪርድእዎ ሓግዞም። ብዛዕባ እቲ ዚኣምኑሉ ነገራት ብንጹርን ብኣኽብሮትን ኪዛረቡ እውን ሓግዞም። (ሮሜ 1:16) ንደቅኻ ብተወሳኺ ንምሕጋዝ፡ ኣድላዪ እንተ ዀይኑ ተበግሶ ወሲድካ ንመምህራኖም ብዛዕባ እቲ ጕዳያት ኣዘራርቦም።
ንዅሉ ፍጥረት የሆዋ ኣማስወሉ
17. ካብ ከመይ ዝበለ ኣረኣእያ ኢና ኽንርሕቕ ዘሎና፧ ስለምንታይከ፧
17 ነቲ ዝዓበናሉ ዓድን ባህልን ቋንቋን ምግብን ብእተወሰነ ደረጃ እንተ ፈተናዮ ጌጋ ኣይኰነን። ይኹን እምበር፡ “ናተይ ይበልጽ” ዚብል ኣረኣእያ ኺህልወና የብሉን። የሆዋ፡ ባህ ምእንቲ ኺብለና ኢሉ እተፈላለየ ነገራት እዩ ፈጢሩ። (መዝ. 104:24፣ ራእ. 4:11) ከምኡ እንተ ዀይኑ ደኣ እሞ ስለምንታይ ኢና እቲ ሓደ ኻብቲ ኻልእ ከም ዚበልጽ ጌርና እንርእዮ፧
18. ከም ናይ የሆዋ ዓይነት ኣረኣእያ ምሓዝ በረኸት ዜምጽእ ብኸመይ እዩ፧
18 ኣምላኽ፡ ኵሉ ዓይነት ሰብ ናብ ልክዕ ፍልጠት ሓቂ ኺመጽእን ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪረክብን እዩ ዚደሊ። (ዮሃ. 3:16፣ 1 ጢሞ. 2:3, 4) ተቐባልነት ዘለዎ እተፈላለየ ዓይነት ሓሳባት ብኽፉት ኣእምሮ ምርኣይ፡ ንኣተሓሳስባና የስፍሖን ንክርስትያናዊ ሓድነትና ይሕልዎን እዩ። ንየሆዋ ዘሎና ተኣማንነት ክንሕሉ እንተ ዄንና፡ ኣብ ግጭት እዛ ዓለም እዚኣ ኽንኣቱ የብልናን። ኣብ ወገንነት እተመስረተ ተኣማንነት፡ ኣብ መንጎና ኺህሉ የብሉን። የሆዋ ኻብቲ ነዛ ናይ ሰይጣን ዓለም ዓብሊልዋ ዘሎ ዚኸፋፍልን ብትዕቢት እተነፍሐን ንሕንሕ ዚበዝሖን ተግባራት ናጻ ስለ ዘውጸኣና ኸነመስግኖ ኣሎና። ልክዕ ከምቲ ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ መዝሙር ዝገለጾ ዓይነት ሰላማዊ ኣረኣእያ ኸነጥሪ ኽንጽዕር ኣሎና፣ ንሱ፡ “እንሆ፡ ኣሕዋት ብሓደ ሐቢሮም ኪነብሩስ፡ ክንደይ ሰናይን ክንደይ ጥዑምን እዩ” በለ።—መዝ. 133:1።


text:
1በቲ እዋን እቱይ ደቀ መዛሙርት ብቝጽሪ እናበዝኁ ምስ ከዱ እቶም ግሪኽ ዝቛንቋኦም ኣይሁዳውያን እተን ናታቶም መበለታት ኣብቲ ዕለታዊ ምዕዳል ምግቢ ሸለል ስለ ዝተብሃላ ኣብ ልዕሊ እቶም ዕብራውያን ኣጕረምረሙ። 2ሽዑ እቶም ዓሠርተ ኽልተ ሓዋርያት ንዂሎም እቶም ደቀ መዛሙርት ኣኪቦም ንሕና ማእዲ ኽንሠርዕ ኽንብል ቃል እግዚኣብሔር ምስባኽ ክንኃድግ ኣይግብኣናን እዩ። 3ስለዙይ ኣቱም ኣኅዋትና ካባኻትኩም ብጽቡቕ ዝተመስከረሎም መንፈስን ጥበብን ዝመልኦም ሸውዓተ ሰባት ኅረዩ፤ ነዝ ጉዳይ እዙይ ከዓ ኽንሾሞም። 4ንሕና ግና ኣብ ጸሎትን ኣብ ምምሃር ቃሉን ክንተግህ ኢና በልዎም። 5እዝ ዘረባ እዙይ ንዂሉ እቲ ሕዝቢ ኣሐጐሰ፤ ነቲ እምነትን መንፈስ ቅዱስን ዝመልኦ ሰብ እስጢፋኖስ ንፊልጶስን ንጵሮኮሮንን ንኒቃሮናን ንጢሞናን ንጰርሜናን ነቲ ናብ እምነት ኣይሁድ ዝኣተወ ኒቆላዎስ በዓል ኣንጾኪያን ድማ ኃረዩ። 6ነዚኣቶም ኣብ ቅድሚ ሓዋርያት ኣቖምዎም፤ ንሳቶምውን ጸለዩሎም፤ ኣእዳዎም ከዓ ኣንበሩሎም። 7ቃል እግዚኣብሔር ድማ እናሰፍሐን እናተባጽሐን ከደ፤ ቊጽሪ እቶም ደቀ መዛሙርትውን ኣብ ኢየሩሳሌም የመና እናበዝኀ ኸደ፤ ካብ ካህናትውን ብዙኃት ኣመኑ። 8እስጢፋኖስ ድማ ጸጋን ኃይልን መሊእዎ ኣብ ማእኸል እቲ ሕዝቢ ዓበይቲ ምልክታትን ተኣምራትን ይገብር ነበረ። 9ገሊኣቶም ናይታ ውፁኣት ሓራ እትበሃል ቤተ ጸሎትን ሰብ ቀሬኔዎንን ሰብ እስክንድርያን ሰብ ቂልቅያን እስያን ግና ተልዒሎም ንእስጢፋኖስ ይቃወምዎን ይከራኸርዎውን ነበሩ። 10ነቲ ዝዛረበሉ ዝነበረ ጥበብን መንፈስን ግና ኽረትዕዎ ኣይከኣሉን። 11ሽዑ እዝ ሰብ እዙይ ኣብ ልዕሊ ሕጊ ሙሴን ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሔርን እንትጻረፍ ሰሚዕናዮ ዝብሉ ሰባት ሓባበሉ። 12በዙይ ከዓ ንሕዝብን ንሽማግለታትን ንመምህራን ሕግን ኣለዓዓሉ፤ ንሳቶም ድማ መጺኦም ኃዝዎ፤ ናብ መጋባእያ ድማ ኣቕረብዎ። 13 እዝ ሰብ እዙይ ኣብ ልዕሊ እቲ ቕዱስ ሥፍራን ኣብ ልዕሊ ሕጊ ሙሴን ምጽራፍ ኣቋሪጹ ኣይፈልጥን ዝብሉ ሓሰውቲ መሰኻኽር ኣተሥኡሉ። 14ንሳቶም ናይ ናዝሬት ኢየሱስ ነዝ ቤተ መቕደስ እዙይ ከፍርሶ እዩ፤ ነቲ ሙሴ ዝሃበና ሕጊውን ክልውጦ እዩ› ክብል እንተሎ ሰሚዕናዮ ኢሎም መስከሩ። 15እቶም ኣብቲ መጋባእያ ተቐሚጦም ዝነበሩ ሰባት ኲላቶም ጠመትዎ፤ ገጹ ኸዓ ኸም ገጽ መልኣኽ ኮይኑ ተርአዮም።
Copyright
Learn More


text:
ገበር | መጽሓፍ ቅዱስ ክትመሃር ትደሊዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ክትመሃር ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
ዕላማ ህይወት እንታይ እዩ፧
ሰባት ዚሳቐዩን ዚሞቱን ስለምንታይ እዮም፧
ኣብ መጻኢ እንታይ እዩ ዚጽበየና ዘሎ፧
ኣምላኽ ይሓልየለይ ድዩ፧
ከምዚ ዝኣመሰለ ሕቶታት ሓቲትካዶ ትፈልጥ፧ ሓቲትካ ትፈልጥ እንተ ዄንካ፡ በይንኻ ኣይኰንካን። ኣብ መላእ ዓለም ዚነብሩ ሰባት፡ ብዛዕባ ህይወት ኣገዳሲ ዝዀነ ሕቶታት ይትቱ እዮም። መልሲ እዚ ሕቶታት እዚ ኽትረክብ ትኽእልዶ፧
ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ “እወ!” ኢሎም ምመለሱ ነይሮም። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ ንሕቶታቶም ዚኸውን ዜዕግብ መልሲ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ረኺቦም እዮም። መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ከም ዚብል ክትፈልጥ ትደሊዶ፧ ትደሊ እንተ ዄንካ፡ ካብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብናጻ ዚህብዎ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ። *
ሓቂ እዩ፡ ገሊኦም ሰባት መጽሓፍ ቅዱስ ንኺመሃሩ ምስ ዚሕተቱ፡ “ግዜ የብለይን፣” “ንምርዳኡ ኸቢድ እዩ፣” “ከተግብሮ ይኸብደኒ እዩ” ይብሉ እዮም። ካልኦት ግና እተፈልየ ኣረኣእያ እዩ ዘለዎም። መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ከም ዚምህር ንኺፈልጡ ኣጋጣሚ ኺረኽቡ ኸለዉ፡ ተሓጒሶም እዮም ዚቕበልዎ። ሒደት ኣብነታት ጥራይ እስከ ርአ፦
“ናብ ኣብያተ ክርስትያን ካቶሊክን ፕሮተስታንትን ቤተ መቕደስ እምነት ሲክን ገዳም ቡድህናን እኸይድ ነይረ፣ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ድማ ብዛዕባ ስነ ሃይማኖት ኣጽኒዐ እየ። እንተዀነ ግና፡ እቲ ብዛዕባ መንፈሳዊ ነገራት ዝነበረኒ ሕቶታት ኣይተመለሰለይን። ብድሕርዚ፡ ሓንቲ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤተይ መጸት። በቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ መልሳ ስለ እተመሰጥኩ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ክመሃር ተሰማማዕኩ።”—ጊል፡ ዓዲ እንግሊዝ።
“ብዛዕባ ህይወት ብዙሕ ሕቶታት እኳ እንተ ነበረኒ፡ እቲ ፓስተር ቤተ ክርስትያነይ ዚህበኒ ዝነበረ መልስታት ኣየዕገበንን። ይኹን እምበር፡ ሓደ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንሕቶታተይ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ መለሰለይ። ዝያዳ ኽመሃር ዝደሊ እንተ ዀይነ ምስ ሓተተኒ ድማ፡ ብሓጐስ ተቐበልክዎ።”—ኰፊ፡ በኒን።
“ብዛዕባ ዅነታት ምዉታት ክፈልጥ እህንጠ ነበርኩ። ምዉታት ንህያዋን ኪጐድእዎም ከም ዚኽእሉ እኣምን ነበርኩ፣ ኰይኑ ግና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ እንታይ ከም ዚምህር ክፈልጥ ደለኹ። ስለዚ፡ ምስ ሓደ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝዀነ ዓርከይ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ክመሃር ጀመርኩ።”—ሆሴ፡ ብራዚል።
“መጽሓፍ ቅዱስ ከንብብ እኳ እንተ ፈተንኩ፡ ኪርድኣኒ ኣይከኣለን። ብድሕርዚ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤተይ መጹ፣ ንሓያሎ ትንቢታት መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብንጹር ገለጹለይ። ካልእ እንታይ ክመሃር ከም ዝኽእል ከኣ ክፈልጥ ደለኹ።”—ደኒዘ፡ መክሲኮ።
“ኣምላኽ ብሓቂ ዚግደሰለይ እንተ ዀይኑ የተሓሳስበኒ ነበረ። ስለዚ፡ ናብቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተገሊጹ ዘሎ ኣምላኽ ክጽሊ ወሰንኩ። ኣብታ ቐጺላ ዝነበረት መዓልቲ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤተይ መጹ፣ መጽሓፍ ቅዱስ ንኽመሃር ድማ ተሰማማዕኩ።”—ኣንጁ፡ ነፓል።
እዚ ተመክሮታት እዚ፡ ነተን “መንፈሳውነት ዚሃርፉ፡ ሕጉሳት እዮም” ዚብላ ቃላት የሱስ እዩ ዜዘኻኽረና። (ማቴዎስ 5:3) እወ፡ ደቂ ሰባት ብተፈጥሮኦም መንፈሳውነት የድልዮም እዩ። ነዚ መንፈሳውነት እዚ ኼማልኦ ዚኽእል ከኣ ኣምላኽ ጥራይ እዩ፣ ነዚ ድማ በቲ ቓሉ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ኣቢሉ እዩ ዚገብሮ።
እሞ ደኣ፡ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ እዩ ዜጠቓልል፧ ንዓኻ ኺጠቕመካ ዚኽእልከ ብኸመይ እዩ፧ እዘን ሕቶታት እዚአን፡ ኣብ እትቕጽል ዓንቀጽ ኪምለሳ እየን።
^ ሕ.ጽ. 8 የሆዋ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስም ኣምላኽ እዩ።


text:
“ሕውነታዊት ፍቕርኹም ትጽናዕ”!
“ሕውነታዊት ፍቕርኹም ትጽናዕ።”—እብ. 13:1።
መዝሙር፦ 3, 20
1, 2. ስለምንታይ እዩ ጳውሎስ ነቶም እብራውያን ክርስትያናት ደብዳበ ዝጸሓፈሎም፧
እዋኑ 61 ድ.ክ. እዩ ነይሩ። ኣብ ብዘላ እስራኤል ዝነበረት ክርስትያናዊት ጉባኤ፡ ብተዛማዲ ኺርአ ኸሎ ሰላም እያ ረኺባ ነይራ። ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ሮሜ ተኣሲሩ እኳ እንተ ነበረ፡ ነዊሕ ከይጸንሐ ኺፍታሕ ትጽቢት ነይርዎ። ብጻዩ ጢሞቴዎስ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣቢሉ ተፈቲሑ ነይሩ፣ ነቶም ኣብ ይሁዳ ዝነበሩ ክርስትያን ኣሕዋቶም ኪበጽሑ ድማ መደብ ነይርዎም። (እብ. 13:23) ይኹን እምበር፡ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ዓመት፡ ከምቲ የሱስ እተነበዮ የሩሳሌም ‘ብሰራዊት ክትክበብ’ ነይርዋ። እቶም ኣብ ይሁዳ ዚነብሩ ክርስትያናት፡ ምናዳ ኸኣ እቶም ኣብ የሩሳሌም ዚነብሩ ዘበሉ፡ ወሳኒ ስጕምቲ ኺወስዱ ነይርዎም። እቲ እተነበዮ ኺፍጸም ከም ዝጀመረ ምስ ረኣዩ፡ ብኡብኡ ኺሃድሙ ኸም ዘለዎም የሱስ ኣጠንቂቕዎም ነይሩ እዩ።—ሉቃ. 21:20-24።
2 ኣብቲ የሱስ ነቲ ትንቢት እቲ ኻብ ዚንበ ዝሓለፈ 28 ዓመት፡ እቶም ኣብ እስራኤል ዝነበሩ እሙናት ኣይሁድ ክርስትያናት ብዙሕ ተቓውሞን መስጐጕትን ብዓወት ሰጊሮም እዮም። (እብ. 10:32-34) ኰይኑ ግና፡ ንእምነቶም ልዕሊ ዅሉ ዚፍትን ፈተና ገና ኸም ዜጋጥሞም፡ ጳውሎስ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። (ማቴ. 24:20, 21፣ እብ. 12:4) ዚመጾም ዘበለ ዅሉ ኺጻወሩ ድማ ኬዳልዎም ደልዩ ነይሩ። ፍሉይ ተጻዋርነትን እምነትን እዩ ዜድልዮም ነይሩ፣ እምነቶም እውን ህይወቶም ንምድሓን እተኽእል ድልድልቲ ኽትከውን ነይርዋ። (እብራውያን 10:36-39 ኣንብብ።) ስለዚ፡ ጳውሎስ ብመንፈስ የሆዋ ተደሪኹ፡ ነቶም ፍቑራት ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብዚ ብፍላይ ኪዓይዩሉ ዜድልዮም መዳይ እትድግፎም ደብዳበ ጽሒፉሎም እዩ። እታ ደብዳበ እቲኣ መልእኽቲ እብራውያን ተባሂላ ትፍለጥ።
3. መልእኽቲ እብራውያን ከተገድሰና ዘለዋ ስለምንታይ እያ፧
3 ሎሚ፡ ኵላትና ብዛዕባ እቲ ጳውሎስ ነቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት ዝጸሓፎ ነገር ክንግደስ ይግባኣና እዩ። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ፡ ንሕና እውን ኣብ ተመሳሳሊ ዅነታት ኢና ዘለና። ኣብዚ “ጽንኩር ግዜ” እዚ፡ ህዝቢ የሆዋ ዅሉ ዓይነት ተቓውሞን መስጐጕትን ኣጋጢምዎም እዩ። (2 ጢሞ. 3:1, 12) እምነትናን ተወፋይነትናን ድልዱል ምዃኑ ብዘየጠራጥር መገዲ ኣመስኪርና ኢና። ብዙሓት ካባና ግና፡ ብተዛማዲ ኺርአ ኸሎ፡ ቀጥታዊ መስጐጕቲ ኣብ ዘይብሉ ሰላማዊ ግዜ እዮም ዚነብሩ ዘለዉ። ይኹን እምበር፡ ከምቶም ብግዜ ጳውሎስ ዝነበሩ ክርስትያናት፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ኻብ ኵሉ ዝበርትዐ ፈተና ኸም ዜጋጥመና፡ ኵላትና ኽንስሕቶ የብልናን።—ሉቃስ 21:34-36 ኣንብብ።
4. ጥቕሲ ዓመት 2016 እንታይ እያ፧ ግብእቲ ዝዀነትከ ስለምንታይ እያ፧
4 ነቲ ድሕሪ ሓጺር እዋን ዚጽበየና ዘሎ ዅነታት ንምድላው እንታይ ኪሕግዘና ይኽእል፧ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቲ እብራውያን፡ እምነትና ንምድልዳል ዚሕግዝ ሓያሎ ነገራት ዘርዚሩ ኣሎ። ሓደ ኣገዳሲ ነገር፡ ኣብታ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ እታ ደብዳበኡ፡ ኣብ ቀዳመይቲ ፍቕዲ ጐሊሑ ኣሎ። እታ ፍቕዲ እቲኣ፡ ጥቕሲ ዓመት 2016 ክትከውን ተሓርያ ኣላ። “ሕውነታዊት ፍቕርኹም ትጽናዕ” ኢላ እውን ትምዕደና።—እብ. 13:1።
ጥቕሲ ዓመት 2016፦ “ሕውነታዊት ፍቕርኹም ትጽናዕ።”—እብራውያን 13:1።
ሕውነታዊት ፍቕሪ እንታይ እያ፧
5. ሕውነታዊት ፍቕሪ እንታይ እያ፧
5 ሕውነታዊት ፍቕሪ እንታይ እያ፧ እታ ጳውሎስ እተጠቕመላ ፊላደልፊያ እትብል ናይ ግሪኽኛ ቓል፡ ቃል ብቓሉ፡ “ምፍታው ሓው” ዚብል ትርጉም ኣለዋ። ሕውነታዊ ፍቕሪ ንኸም ኣባል ስድራ ቤትና ወይ ንናይ ቀረባ ዓርክና እነርእያ ሓያልን ልባውን ናይ ምፍታው ስምዒት ተመልክት። (ዮሃ. 11:36) ንሕና ኣሕዋትን ኣሓትን ከም ዝዀንና እነምስል ኣይኰንናን፣ የግዳስ፡ ብሓቂ ኣሕዋትን ኣሓትን ኢና። (ማቴ. 23:8) ንሓድሕድና ኣጸቢቕና እንፋቶ ምዃንና፡ “ብሕውነታዊት ፍቕሪ ንሓድሕድኩም ካብ ልቢ ተፋቐሩ። ንሓድሕድኩም ኣብ ምክብባር ቀዳሞት ኩኑ” ብዚብል ቃላት ጽቡቕ ጌርካ ተገሊጹ ኣሎ። (ሮሜ 12:10) እዛ ዓይነት ፍቕሪ እዚኣ ምስታ ብመሰረታዊ ስርዓት እትምራሕ ኣጋፐ እትብሃል ፍቕሪ ተደሚራ፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ጥብቂ ቕርርብ ከም ዚህሉ ትገብር።
6. ናይ ሓቂ ክርስትያናት ንትርጉም ሕውነታዊት ፍቕሪ ብኸመይ እዮም ዚርድእዎ፧
6 ሓደ ምሁር፡ “ሕውነታዊት ፍቕሪ፡ ካብ ክርስትያናዊ ጽሑፋት ወጻኢ ብተዛማዲ ሳሕቲ እትርከብ ቃል እያ” ኢሉ ኣሎ። ኣብ ኣይሁድነት፡ ትርጉም እታ “ሓው” እትብል ቃል ካብቶም ቃል ብቓሉ ቤተ ሰብ ዝዀኑ ወጻኢ ተጠቓልል ነይራ እያ፣ ግናኸ፡ ነቶም ኣይሁድ ደኣ እምበር፡ ንኣህዛብ ኣይጥቀሙላን እዮም ነይሮም። ክርስትና ግና ካብ እተፈላለየ ህዝቢ ንእተኣኻኸቡ ኣመንቲ ዚሓቍፍ እዩ። (ሮሜ 10:12) ኣሕዋት ብምዃንና ኸኣ፡ ንሓድሕድና ሕውነታዊት ፍቕሪ ኽትህልወና ተማሂርና ኢና። (1 ተሰ. 4:9) ኰይኑ ግና፡ እታ ሕውነታዊት ፍቕርና ኽትጸንዕ፡ ማለት ቀጻሊ ኽትከውን ዜድሊ ስለምንታይ እዩ፧
ሕውነታዊት ፍቕርና ኽትጸንዕ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
7. (ሀ) ሕውነታዊት ፍቕሪ እነርእየሉ ቐንዲ ምኽንያት እንታይ እዩ፧ (ለ) ንሓድሕድና ብዝያዳ ኽንፋቶ ዘሎና ስለምንታይ ከም ዝዀነ ኻልእ ምኽንያት ሃብ።
7 መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ ብሓጺሩ፡ የሆዋ ኣብ መንጎ ሓድሕድና ሕውነታዊት ፍቕሪ ኸነርኢ ስለ ዚደልየና እዩ። ንኣምላኽ ነፍቅር ኢና እናበልና፡ ንኣሕዋትና ዘይነፍቅር ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና። (1 ዮሃ. 4:7, 20, 21) ብዘይካዚ፡ ንሓድሕድና ኽንደጋገፍ ኣሎና። ምናዳ ብግዜ ሽግር ከምኡ ኽንገብር ኣሎና። ገለ ኻብቶም እብራውያን ክርስትያናት ኣባይቶን ንብረቶምን ኪሓድጉ ኸም ዘለዎም፡ ጳውሎስ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። እቲ ግዜ እቲ ኽሳዕ ክንደይ ከቢድ ከም ዚኸውን እውን፡ የሱስ ገሊጽዎ ነይሩ እዩ። (ማር. 13:14-18፣ ሉቃ. 21:21-23) ስለዚ፡ እቶም ክርስትያናት ካብ ቅድሚኡ ብዝያዳ ንሓድሕዶም ኪፋተዉ ነይርዎም።—ሮሜ 12:9።
8. ሕጂ ቕድሚ ምጅማር እቲ ብርቱዕ ጸበባ፡ እንታይ ክንገብር እዩ ዘሎና፧
8 ኣብ ቀረባ ግዜ፡ ኣዕናዊ ንፋሳት እቲ ኻብ ኵሉ ዝበርትዐ ጸበባ ኺፍኖ እዩ። (ማር. 13:19፣ ራእ. 7:1-3) ሽዑ፡ ነቲ፡ “ኣታ ህዝበይ፡ ኪድ፡ ናብ ሕልፍኝኻ እቶ። ማዕጾኻ ድማ ብድሕሬኻ ዕጾ፡ ቍጥዓ ኽሳዕ ዚሐልፍ ንቕሩብ ጊዜ ተሐባእ” ዚብል ብድራኸ መንፈስ እተዋህበ ምኽሪ ኽንስዕቦ ኣሎና። (ኢሳ. 26:20) እቲ ኣብዚ፡ “ሕልፍኚ” ተባሂሉ ዘሎ፡ ንጉባኤታትና ዜመልክት ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ጉባኤታትና ኸኣ ኢና ንየሆዋ ንምምላኽ ኣሕዋትን ኣሓትን ኴንና ብሓባር እንእከብ። ግናኸ፡ ብስሩዕ ምእካብ ጥራይ እኹል ኣይኰነን። ጳውሎስ ነቶም እብራውያን ክርስትያናት፡ ነቲ ኣጋጣሚታት እቲ “ንፍቕርን ንሰናይ ግብርን” ንምንቕቓሕ ኪጥቀሙሉ ኣዘኻኺርዎም እዩ። (እብ. 10:24, 25) ሕውነታዊት ፍቕርና ኣብቲ ኣብ መጻኢ ዜጋጥመና በብዓይነቱ ፈተናታትን ጸገማትን ስለ እትሕግዘና፡ ሕጂ ኸነማዕብላ ኣሎና።
9. (ሀ) ሎሚ ሕውነታዊት ፍቕርና ኸነርእየሉ ዜኽእለና እንታይ ኣጋጣሚታት ኣሎና፧ (ለ) ህዝቢ የሆዋ ኸመይ ገይሮም ሕውነታዊት ፍቕሪ ኸም ዘርኣዩ ኣብነት ሃብ።
9 ሕጂ እውን እንተ ዀነ፡ እቲ ብርቱዕ ጸበባ ገና ቕድሚ ምጅማሩ፡ ሓያል ሕውነታዊት ፍቕሪ ተድልየና እያ። ብዙሓት ኣሕዋትና ብምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ብምዕልቕላቕ ማይ፡ ብህቦብላ ንፋስ፡ ብሱናሚ፡ ወይ ብኻልእ ባህርያዊ ሓደጋታት ሕሰም ረኺቦም እዮም። ገሊኦም ኣሕዋትና ብሰንኪ ተቓውሞን መስጐጕትን መከራ ይወርዶም ኣሎ። (ማቴ. 24:6-9) ኣብ ርእሲ እዚ ድማ፡ ኣብዚ ብልሹው ስርዓት እዚ እንነብር ብምዃንና፡ ብቝጥባዊ ጸገማት መዓልታዊ ንሽገር ኢና። (ራእ. 6:5, 6) እዚ ጸገማት እዚ እናወሰኸ ብዝኸደ መጠን፡ ዕምቈት ሕውነታዊት ፍቕርና እነርእየሉ ኣጋጣሚታት እናሰፍሐ እዩ ዚኸይድ። ‘ናይ መብዛሕትኦም ሰባት ፍቕሪ እናዘሓለት እትኸይድ እኳ እንተ ዀነት፡’ ሕውነታዊ ፍቕርና ኸም እትጸንዕ ግና ከነረጋግጽ ኣሎና።—ማቴ. 24:12። [1]
ንሕውነታዊት ፍቕርና ኸመይ ጌርና ኸነጽንዓ ንኽእል፧
10. ሕጂ እንታይ ኢና ኽንምርምር፧
10 ብዙሕ ጸገማት እናኣጋጠመና ኽነሱ፡ ከመይ ጌርና ኢና ሕውነታዊት ፍቕርና ኸም እትጸንዕ ክንገብር ንኽእል፧ ንኣሕዋትና ኸምዚኣ ዓይነት ፍቕሪ ኸም ዘላትና በየናይ መገድታት ከነርእዮም ንኽእል፧ ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ሕውነታዊት ፍቕርኹም ትጽናዕ” ድሕሪ ምባሉ፡ ክርስትያናት ነዚ ዚገብሩሉ እተፈላለየ መገድታት ዘርዚሩ እዩ። ሽዱሽተ ኻብኡ እስከ ነርአ።
11, 12. ምቕባል ኣጋይሽ እንታይ ማለት እዩ፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
11 “ምቕባል ኣጋይሽ ኣይትረስዑ።” (እብራውያን 13:2 ኣንብብ።) እታ ኣብዚ “ምቕባል ኣጋይሽ” ተባሂላ ተተርጒማ ዘላ በዅሪ ቓል፡ “ለውሃት ንኣጋይሽ” ዚብል ትርጉም ኣለዋ። እዛ ቓል እዚኣ ነቲ ኣብርሃምን ሎጥን ዝሓደግዎ ኣብነት ተዘኻኽረና ትኸውን። ክልቲኦም ንዘይፈልጥዎም ኣጋይሽ ለውሃት ኣርእዮም እዮም። እቶም ኣጋይሽ ከኣ መላእኽቲ እዮም ነይሮም። (ዘፍ. 18:2-5፣ 19:1-3) ጳውሎስ ንእብራውያን ክርስትያናት፡ ተቐበልቲ ኣጋይሽ ብምዃን ሕውነታዊት ፍቕሪ ኼርእዩ ኼተባብዖም ከሎ፡ ነዚ ኣብነታት እዚ እዩ ኣሚቱሎም።
12 ንኻልኦት ምሳሕ ወይ ድራር ብምዕዳም፡ ወይ ንሓድሕድና ንምትብባዕ ብሓንሳእ ግዜ ኸነሕልፍ ብምዕዳም፡ ተቐበልቲ ኣጋይሽ ንኸውን ዲና፧ ተቐበልቲ ኣጋይሽ ንምዃን ሰፊሕ ወይ ክቡር ወጻኢታት እነውጽኣሉ መሰናድዎ ኽንገብር ኣየድልየናን እዩ፣ ነቶም ዚፈድዩና ጥራይ ክንዕድም እውን ኣይንደልን ኢና። (ሉቃ. 10:42፣ 14:12-14) ሸቶና ንምትብባዕ እምበር፡ ብዘሎና ኸም ዚድነቑ ንምግባር ኪኸውን የብሉን! ንሓላው ወረዳናን ንብዓልቲ ቤቱን ብብሕቲ ዘይንፈልጦም እኳ እንተ ዀንና፡ ብህንጥዮት ተቐበልቲ ኣጋይሽ ምዃንና ነርእዮም ዲና፧ (3 ዮሃ. 5-8) ብስራሕ ትሑዛት ብምዃንናን መዓልታዊ ናብራና እውን ብውጥረት እተመልአ ብምዃኑን፡ ‘ምቕባል ኣጋይሽ ከይንርስዕ’ ክንጥንቀቕ ኣሎና።
13, 14. ከመይ ጌርና ኢና ‘ንእሱራት ክንዝክሮም’ እንኽእል፧
13 “ንእሱራት . . . ዘክርዎም።” (እብራውያን 13:3 ኣንብብ።) ኣብዚ ጳውሎስ ብዛዕባ ዅሉ ዓይነት እሱር ኣይኰነን ዚዛረብ ነይሩ። የግዳስ፡ ብዛዕባ እቶም ምእንቲ እምነቶም እተኣስሩ ኣሕዋት እዩ ዚዛረብ ነይሩ። ነዘን ቃላት እዚአን ንእብራውያን ክርስትያናት ኪጽሕፈሎም ከሎ፡ ንሱ ንባዕሉ እውን ካብ ዚእሰር ኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ኰይንዎ ነይሩ። (ፊል. 1:12-14) ነቶም ኣሕዋት ከኣ፡ ‘ነቶም እሱራት ስለ ዝደንገጹሎም’ ንኢድዎም እዩ። (እብ. 10:34) እቶም እብራውያን ክርስትያናት ካብቲ ጳውሎስ ዝነበረሉ ርሒቖም ብምንባሮም፡ ከምቶም ብኣካል ከይዶም ኪረድእዎ ዝኸኣሉ ክርስትያናት ኪገብሩሉ ኣይከኣሉን። እሞ ደኣ ኸመይ ገይሮም እዮም ኪዝክርዎ ዚኽእሉ፧ ምእንታኡ ብቐጻሊ ብምጽላይ እዮም ከምኡ ኺገብሩ ዚኽእሉ።—እብ. 13:18, 19።
14 ሎሚ፡ ካብቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ዘለዉ ኣሕዋትና ብኣካል ርሒቕና ንነብር ንኸውን። ከምቲ እቶም ኣብ ጥቓ እቲ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚገብርዎ ግብራዊ ሓገዝ ክንህቦም ኣይንኽእልን ንኸውን። ግናኸ፡ ምእንቲ እቶም እሙናት ኣሕዋትና ንየሆዋ እናለመንና ወትሩ ኣብ ጸሎትና ብምዝካር፡ ድንጋጸናን ሕውነታዊት ፍቕርናን ከነርእዮም ንኽእል ኢና። ንኣብነት፡ ነቶም ኣብ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ዘለዉ ቈልዑ ዚርከብዎም ሓያሎ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ እንተላይ ነቶም ንልዕሊ 20 ዓመት እተኣስሩ ጳውሎስ እያሱን ይስሃቅ ሞገስን ነገደ ተኽለማርያምን ዚብሃሉ ሰለስተ ኣሕዋት ንዝክሮምዶ፧
15. ንመውስቦና ኸም እነኽብሮ ብኸመይ ከነርኢ ንኽእል፧
15 “መውስቦ ኣብ ኵሉ ኽቡር . . . ይኹን።” (እብራውያን 13:4 ኣንብብ።) ብስነ ምግባር ንጹሃት ብምዃን፡ ሕውነታዊት ፍቕርና ኸነርኢ ንኽእል ኢና። (1 ጢሞ. 5:1, 2) ሓደ ሰብ ምስ ሓደ ክርስትያን ብምምንዛር ንዕኡ ወይ ንኣባል ስድራ ቤቱ ‘እንተ በዲሉን መሰሉ እንተ ግሂሱን፡’ እዚ ተግባር እዚ ነቲ ሕውነታዊት ፍቕሪ እተሃንጸትሉ እምነት ዜፍርስ እዩ። (1 ተሰ. 4:3-8) ብተወሳኺ፡ ሓንቲ ሰበይቲ፡ ሰብኣያ ስእለ ጽዩፍ ብምርኣይ ከም ዝጠለማ እንተ ፈሊጣ፡ ከመይ ከም ዚስምዓ እሞ ሕስብ ነብሎ። እዚ ተግባር እዝስ ንዓኣ ፍቕሪ፡ ንሓዳሮም ድማ ኣኽብሮት ዜርኢ ድዩ፧—ማቴ. 5:28።
16. ዕጉባት ምዃንና፡ ሕውነታዊት ፍቕሪ ኸነርኢ ዚሕግዘና ብኸመይ እዩ፧
16 “በቲ ዘሎኩም . . . ዕገቡ።” (እብራውያን 13:5 ኣንብብ።) ናይ ሓቂ ዕግበት ኣብቲ ኣብ የሆዋ ዘሎና እምንቶ እተመርኰሰ እዩ። ብዛዕባ ስጋዊ ጥሪትና ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኸም ዚህልወና ይገብር እዩ። (1 ጢሞ. 6:6-8) ምስ የሆዋን ምስ ክርስትያናት ኣሕዋትናን ዘሎና ርክብ፡ ካብቲ ገንዘብ ኪዕድጎ ዚኽእል ኣመና ኸም ዚኸብር ከነስተውዕል ይሕግዘና እዩ። ሓደ ዕጉብ ሰብ ኣየማርርን፡ ኣየዕዘምዝምን፡ ወይ ጕድለት ኣይኣርን እዩ። ብቕንእን ብስስዐን እውን ኣይስነፍን እዩ፣ ከመይሲ፡ እዚ ባህርያት እዚ ንሕውነታዊት ፍቕሪ የቕህማ እዩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ዕጉባት እንተ ዄንና፡ ለጋሳት ኢና እንኸውን።—1 ጢሞ. 6:17-19።
17. ‘ተባዕ’ ምዃን፡ ሕውነታዊት ፍቕሪ ኸነርኢ ዚሕግዘና ብኸመይ እዩ፧
17 ‘ትብዑ።’ (እብራውያን 13:6 ኣንብብ።) ኣብ የሆዋ ዘሎና እምንቶ፡ ዝመጸ እኳ እንተ መጸ ኸይንፈርህ የትብዓና። እዚ ትብዓት እዚ ድማ ብግዲኡ፡ ኣወንታዊ ኣረኣእያ ኸም ዚህልወና ይገብር። ሕውነታዊት ፍቕሪ ምስ ኣወንታዊ ኣረኣእያ ኺትድመር ከላ ኸኣ፡ ኣመንቲ ንዝዀኑ ብጾትና ኽንሃንጾምን ከነጸናንዖምን ንኽእል። (1 ተሰ. 5:14, 15) ዓለም ኣብቲ ብርቱዕ ጸበባ ብዝኸፍአ ጸልማት ምስ ተዋሕጠት እኳ፡ ድሕነትና ኸም ዝቐረበ ፈሊጥና፡ ‘ቅንዕ ክንብል፡ ርእስና እውን ከነልዕል ኢና።’—ሉቃ. 21:25-28።
18. ንሽማግለታትና ዘላትና ሕውነታዊት ፍቕሪ ኸመይ ጌርና ኸነሐይላ ንኽእል፧
18 “ነቶም ዚመርሑኹም ዘለዉ . . . ዘክርዎም።” (እብራውያን 13:7, 17 ኣንብብ።) ብዛዕባ እቲ ሽማግለታትና ገንዘብ ከይተኸፍሎም ምእንታና ዚዓይይዎ ብርቱዕ ዕዮ ኽንሓስብ ከለና፡ ሕውነታዊት ፍቕርናን ምስጋናናን ይዓዝዝ እዩ። ብሰንኪ ተግባርና ሓጐሶም ኪጠፍእ ወይ እህህ ኪብሉ ኣይንደልን ኢና። ኣብ ክንዳኡስ፡ ብተኣዛዝነትናን ብተገዛእነትናን፡ ‘ብፍቕሪ ኻብ መጠን ንላዕሊ ነኽብሮም ኢና።’—1 ተሰ. 5:13።
ብዝያዳ ኸምኡ ንግበር
19, 20. ከመይ ጌርና ኢና ሕውነታዊት ፍቕሪ ብዝያዳ ኸነርኢ እንኽእል፧
19 ህዝቢ የሆዋ ብሕውነታዊት ፍቕሮም ኣጸቢቖም ፍሉጣት ምዃኖም ኣብ ሕቶ ዚኣቱ ኣይኰነን። ብግዜ ጳውሎስ እውን ከምኡ እዩ ነይሩ። ግናኸ፡ ንዅላቶም “ብዝያዳ ኸምኡ ኽትገብሩ” ኢሉ ኣተባቢዕዎም እዩ። (1 ተሰ. 4:9, 10) እወ፡ ወትሩ ኸነመሓይሽ ንኽእል ኢና!
20 ስለዚ፡ ኣብዛ ዓመት እዚኣ ነዛ ጥቕሲ ዓመት እዚኣ ኽንርእያ ኸለና፡ ነዚ ሕቶታት እዚ እውን ነስተንትነሉ፦ ብዝያዳ ተቐባሊ ጋሻ ክኸውን እኽእልዶ፧ ተኣሲሮም ዘለዉ ኣሕዋትና ኸመይ ገይረ ኽዝክሮም እኽእል፧ ነቲ ኣምላኽ ብዛዕባ መውስቦ ዝገበሮ መሰናድዎ ግቡእ ኣኽብሮት አርኢ ድየ፧ ናይ ሓቂ ዕግበት ንምርካብ እንታይ ኪሕግዘኒ ይኽእል፧ ኣብ የሆዋ ዘሎኒ እምንቶ ኸመይ ገይረ ብዝያዳ ኸደልድሎ እኽእል፧ ምስቶም ዚመርሑና ኸመይ ገይረ ብዝያዳ ኽተሓባበር እኽእል፧ ነዚ ሽዱሽተ መዳያት እዚ እንተ ዓዪናሉ፡ እዛ ጥቕሲ ዓመት እዚኣ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ እትልጠፍ ጽሑፍ ጥራይ ኣይኰነትን እትኸውን። የግዳስ፡ ነቲ “ሕውነታዊት ፍቕርኹም ትጽናዕ” ዚብል ምዕዶ ምእንቲ ኽንሰምዖ፡ መዘኻኸሪ ኽትኰነና እያ።—እብ. 13:1።
^ [1] (ሕጡብ ጽሑፍ 9) ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብግዜ ዕንወት ሕውነታዊት ፍቕሪ ዘርኣዩሉ ኣብነታት ንምርካብ፡ ኣብ ናይ 15 ሓምለ 2002 ግምቢ ዘብዐኛ፡ ኣብ ገጽ 8-9፡ ከምኡ ድማ ኣብታ መንግስቲ ኣምላኽ ትገዝእ ኣላ! ኣብ ምዕ. 20 ርአ።


text:
1ድኅርዙይ ጲላጦስ ንኢየሱስ ወሲዱ ገረፎ። 2እቶም ወታደራት ከዓ ኣኽሊል እሾዂ ተኒጎም ኣብ ርእሱ ደፍኡሉ። ቀይሕ ካባውን ከደንዎ። 3ናብኡ እናመጹ ኸዓ ኦ ንጉሥ ኣይሁድ! ሰላም ንኣኻ! እናበሉ ገጹ ይጸፍዕዎ ነበሩ። 4ጲላጦስ መሊሱ ናብ ደገ ወፂኡ ኣብዝ ሰብ እዙይ ሓንቲ በደል እኳ ኸም ዘይረኸብኩሉ ንኽትፈልጡ እንሆ ናብ ደገ አውፅአልኩም ኣለኹ በሎም። 5ሽዑ ኢየሱስ ኣኽሊል ዕሾዂ ደፊኡ ቀይሕ ካባ ተኸዲኑ ናብ ደገ ወፀ። ጲላጦስ ድማ እንሆ እቲ ሰብኣይ! በሎም። 6ሊቃነ ካህናትን እቶም ሓሻኽሮምን ምስ ረአይዎ ኸዓ ስቐሎ! ስቐሎ! እናበሉ ጸርሑ። ጲላጦስ ከዓ ባዕልኻትኩም ደኣ ወሲድኩም ስቐልዎ እምበር ኣነስ ሓንቲ በደል እኳ ኣይረኸብኩሉን በሎም። 7ኣይሁድ ድማ ንሕና ሕጊ ኣለና፤ ከም ሕግና ኸዓ ንሱ ንርእሱ ወዲ እግዚኣብሔር ስለ ዝገበረ ኽመውት እዩ ዝግብኦ ኢሎም መለሱሉ። 8ጲላጦስ እዝ ዘረባ እዙይ ምስ ሰምዐ ኬርና ፈርሐ። 9መሊሱ ናብ መጋባእያ ኣትዩ ንኢየሱስ ንስኻ ካበይ ኢኻ? በሎ። ኢየሱስ ግና ሓንቲኳ ኣይመለሰሉን። 10ጲላጦስ ከዓ ንኣይውንዶ ኣይትዛረበንን ኢኻ? ክሰቕለካን ክፈትሐካን ሥልጣን ከም ዘለኒዶ ኣይትፈልጥን ኢኻ? በሎ። 11ኢየሱስ ድማ ካብ እግዚኣብሔር ሥልጣን እንተዘይውሃበካስ ኣባይ ሥልጣን ኣይምሃለወካን ነይሩ። ስለዙይ እቲ ናባኻ ኣኅሊፉ ዝሃበኒ ዝገደደ ኃጢኣት ኣለዎ ኢሉ መለሰሉ። 12ድኅርዙይ ጲላጦስ ክፈትሖ ደለየ። ኣይሁድ ግና ነዙይ እንተ ፈቲሕኻዮ ፈታው ቄሣር ኣይኮንካን። ንባዕሉ ንጉሥ ዝገብር ኲሉ ኣንጻር ቄሣር እዩ ኢሎም ጫው ጫው በሉ። 13ጲላጦስ ነዝ ዘረባዙይ ምስ ሰምዐ ንኢየሱስ ናብ ደገ ወሲዱ ኣብቲ ብዕብራይስጢ ገበታ ዝብሃል ጸፍጸፍ ኣብ መንበር ፍርዲ ተቐመጠ። 14ጊዜኡ ናይ ፋሲካ ምድላው ኣጋ ፍርቂ መዓልቲ ኣቢሉ ነበረ። ጲላጦስ ንኣይሁድ እንሆ ንጉሥኩም! በሎም። 15ሽዑ ንሳቶም ኣወግዶ! ኣወግዶ! ስቐሎ! እናበሉ ጫው ጫው በሉ። ጲላጦስ ከዓ ንንጉሥኩምዶ ኽሰቕሎ? በሎም። እቶም ሊቃነ ካህናት ከዓ ብዘይ ቄሣር ንጉሥ የብልናን! ኢሎም መለሱ። 16ሽዑ ንኢየሱስ ክሰቕልዎ ኣኅሊፉ ሃቦም። ንኢየሱስ ድማ ኂዞም ወሰድዎ። 17መስቀሉ ፆይሩ ናብቲ ሓምሓም ርእሲ ብዕብራይስጢ ድማ ጎልጎታ ዝበሃል ስፍራ ወፀ። 18ምስኡውን ክልተ ኸተርቲ ሓደ በዙይ ሓደ ድማ በቱይ ሰቐሉ፤ ንኢየሱስ ከዓ ኣብ ማእኸሎም ሰቐልዎ። 19ጲላጦስ ድማ ጽሑፍ ጽሒፉ ኣብቲ መስቀል ኣንበሮ። እቲ ጽሕፈቱ ድማ ናይ ናዝሬት ኢየሱስ ንጉሥ ኣይሁድ ዝብል ነበረ። 20እታ ኢየሱስ ዝተሰቐለላ ሥፍራ ጥቓ እታ ኸተማ ስለዝነበረት ብዙኃት ካብ ኣይሁድ ድማ ነቲ ጽሑፍ ኣንበብዎ። እቲ ጽሑፍ ብዕብራይስጥን ብላቲንን ብግሪኽን ዝተጽሓፈ ነበረ። 21እቶም ናይ ኣይሁድ ሊቃነ ካህናት ንጲላጦስ ንሱ ባዕሉ ኣነ ንጉሥ ኣይሁድ እየ› ከም ዝበለ ድኣ እምበር ንጉሥ ኣይሁድ እዩ› ኢልካ ኣይትጽሓፍ በልዎ። 22ጲላጦስ ከዓ ዝጸሓፍኩ ጽሒፈ ኣለኹ! ኢሉ መለሰ። 23እቶም ወታደራት ግና ንኢየሱስ ምስ ሰቐልዎ ነቲ ኽዳውንቱ ወሲዶም ንነፍስ ወከፍ ሓድ ሓደ ምእንቲ ኽበጽሖም ኣብ ኣርባዕተ መቐልዎ፤ ነቲ ቐሚሹውን ከምኡ። እቲ ቐሚሹ ግና ካብ ላዕሊ ኽሳዕ ታሕቲ ዂለንትናኡ እሉም ነበረ እምበር ስፋይ ኣይነበሮን። 24ንስንሳቶም ከዓ ንዝበጽሐ ኽበጽሖስ ዕፃ ደኣ ነውድቐሉ እምበር ኣይንቕደዶ ተበሃሃሉ። እዙይ ከዓ እቲ ኽዳውንተይ ንርእሶም ተማቕልዎ፤ ንቐምሸይውን ዕፃ ኣውደቑሉ ዝብል ጽሑፍ ምእንቲ ኽፍጸም እቶም ወታደራት ከምዙይ ገበሩ። 25ኣብ ጥቓ መስቀል ኢየሱስ ከዓ እኖኡን ሓፍቲ እኖኡን ማርያም ሰበይቲ ቀለዮጳን ማርያም መግደላዊትን ደው ኢለን ነበራ። 26ኢየሱስ ንኖኡን ነቲ ዝፈትዎ ደቀ መዝሙሩን ኣብ ጥቓኡ ደው ኢሎም ምስ ረአዮም ንኖኡ ኣቲ ሰበይቲ እኒሆ ወድኺ! በላ። 27ነቲ ደቀ መዝሙር ከዓ እኒሃ እኖኻ! በሎ። እቲ ደቀ መዝሙርውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ ገዝኡ ወሰዳ። 28ድኅርዙይ ኢየሱስ ኲሉ ኸም ዝተፈጸመ ፈሊጡ እቲ ቓል መጽሓፍ ምእንቲ ኽፍጸም ጸማእኹ! በለ። 29ኣብኡ መጺጽ ዝመልአ ሳርማ ነበረ። ካብቲ መጺጽ ሰፍነግ መሊኦም ኣብ ዘንጊ ስምዕዛ ኣሲሮም ናብ ኣፉ ኣቕረቡሉ። 30ኢየሱስ ከዓ ነቲ መጺጽ ምስ ጠዓመ ተፈጸመ! በለ፤ ርእሱ ኣድነነ፤ ነፍሱውን ሃበ። 31ድኅርዙይ ሽዑ ዓርቢ ናይ ሰንበት ምድላው ስለ ዝነበረ እታ ሰንበት እቲኣ ድማ ኽብርቲ በዓል ስለ ዝነበረት እቶም ሬሳታት ኣብ መስቀል ምእንቲ ኸይሓድሩ መምሕዂልቶም ሰሰቢሮም ንኸውርድዎም መራሕቲ ኣይሁድ ንጲላጦስ ለመንዎ። 32ሽዑ እቶም ወታደራት መጺኦም ምሕዂልቲ እቲ ቐዳማይን ናይቲ ምስኡ ዝተሰቕለ ኻልኣይን ሰበሩ። 33ናብ ኢየሱስ ምስ መጹ ግና ድሮ ኸም ዝሞተ ርእዮም ምሕዂልቱ ኣይሰበርዎን። 34ሓደ ኻብቶም ወታደራት ብዂናት ጐድኑ ወግኦ፤ ሽዑ ንሽዑ ኸዓ ደምን ማይን ወፀ። 35እቲ ነዙይ ዝረአየ መስከረ፤ እቲ ምስክርነቱ ኸዓ ሓቂ እዩ፤ ንስኻትኩም ምእንቲ ኽትኣምኑ ድማ ንሱ ሓቂ ኸም ዝዛረብ ይፈልጥ እዩ። 36እዝ ዂሉ ዝኾነ ኸዓ እቲ ካብኡ ሓደ ዓጽሚ እኳ ኣይስበርን እዩ ዝብል ጽሑፍ ምእንቲ ኽፍጸም እዩ። 37ካልእ ጽሑፍውን እቶም ዝወግእዎ ኽርእይዎ እዮም ዝብል ኣሎ። 38ድኅርዙይ ንኣይሁድ ብምፍራሕ ብኅቡእ ናይ ኢየሱስ ደቀ መዝሙር ዝነበረ በዓል ኣርማትያስ ዮሴፍ ናይ ኢየሱስ ሥጋ ንኽህቦ ንጲላጦስ ለመኖ። ጲላጦስ ከዓ ፈቐደሉ። ንሱውን ከይዱ ነቲ ሥጋ ኢየሱስ ወሰዶ። 39እቲ ቕድም ብለይቲ ናብ ኢየሱስ መጺኡ ዝነበረ ኒቆዲሞስውን ኣርባዕተ ሚእትን ኃምሳን ግራም ዝኣክል ከርበ ምስ ሽቱ ዝተሓዋወሰ ኂዙ መጸ። 40ንሥጋ ኢየሱስ ወሲዶም ከዓ ኸምቲ ልማድ ኣገናንዛ ኣይሁድ ምስ ሽቱ ብሓድሽ ዓለባ ገይሮም ገነዝዎ። 41ኣብቲ ጥቓ ዝተሰቕለሉ ቦታ ድማ ኣታኽልቲ ነበረ። ኣብቲ ኣታኽልቲ ኸዓ ሰብ ተቐቢሩሉ ዘይፈልጥ ሓድሽ መቓብር ነበረ። 42እቲ ዕለት በዓል ምስንዳው ድሮ ሰንበት ስለ ዝነበረ እቲ መቓብርውን ቀረባ ነበረ እሞ ንኢየሱስ ኣብኡ ቐበርዎ።
Copyright
Learn More


text:
ተነዲፉ ድዩ፧
ብርሃን ዚስሕብ መንገብገብ ጽምብላሊዕ
ደቂ ሰብ ኣብ ነዳዲ ዘይቲ ጥራይ ምእንቲ ኸይውከሉ፡ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ንኣጠቓቕማ ጸሓያዊ ጸዓት ንኼመሓይሽዎ፡ ህርድግ እዮም ዚብሉ። ሓደ ተመራማሪ ስነ ፍልጠት፡ ‘ነዚ ጸገም እዚ ዚኸውን መፍትሒ፡ ኣብ ቅድሚ ኣዒንትና እዩ ዘሎ’ በለ።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ጽምብላሊዕ ኣብ ቈራሪ ወቕቲ ሙቐት ምእንቲ ኺረኽባ፡ ንመንገብገበን ኣብ ጸሓይ ይዝርግሓኦ እየን። መንገብገብ ገሊአን ዓይነት ጽምብላሊዕ፡ ንብርሃን ጸሓይ ብውጽኢታዊ መገዲ ይስሕቦን ይዕቅቦን እዩ። ከምኡ ኺገብራ ዚኽእላሉ ምስጢር፡ ጸሊም ሕብሪ ስለ ዘለወን ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ልዕሊ መንገብገበን ብዓይኒ ኺርአ ዘይክእል እተደራረበ ቐጸላታት ስለ ዘለወን እውን እዩ። እቲ ቐጸላታት ድማ ብርሃን ብዜእቱ ኮናዊ ቕርጺ ዘለዎ ጤረራት እተፈልየ፡ ንጎጎ መዓር ዚመስል ነዃላት ኣለዎ። እዚ ኽእለት ዚንጸባረቖ ቕርጺ እዚ፡ ነቲ ዚመጽእ ብርሃን ጸሓይ ስሒቡ ስለ ዚዕቅቦ፡ እቲ መንገብገብ ኣዝዩ ጸሊም ሕብሪ ይህልዎ፣ በዚ ኸምዚ ድማ፡ እታ ጽምብላሊዕ ብዜደንቕ መገዲ ሙቐት ትረክብ።
ሳይንስ ደይሊ፡ “መንገብገብ ጽምብላሊዕ፡ ሓደ ኻብቲ ኣብ ተፈጥሮ ዚርከብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ነገራት እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ ንተመራመርቲ፡ ብከላ ኼስዕብ ዘይክእል ሃይድሮጅን ጋዝ ካብ ማይን ካብ ጸሓይን ኬዳልዉ ዚኽእሉሉ ሓድሽ ተክኖሎጂ ንኺምህዙ ዚድርኽ እዩ” በለ። ብዘይካዚ፡ ንመርኣዪ ዚኸውን መሳርያታትን ንብርሃን ጸሓይ ናብ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኪቕይሮ ዚኽእል መሳርያታትን ንምስራሕ እውን ኪጠቅም ይኽእል እዩ።
እንታይ ይመስለካ፧ እቲ ብርሃን ዚስሕብ መንገብገብ ጽምብላሊዕ፡ ብፍልቀት ድዩ መጺኡ፡ ወይስ ተነዲፉ እዩ፧
ብዝያዳ ፍለጥ
ምስጢር እታ ምልክዕቲ ጽምብላሊዕ ተፈሊጡ
ተቐማጦ ብሪጣንያ ነዛ ምልክዕቲ ጽምብላሊዕ እዚኣ ኣዝዮም እዮም ዜድንቕዋ። ተመራመርቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን፡ እታ ጽምብላሊዕ በብዓመቱ ኣበይ ከም እትኸይድ ስለ ዝፈለጡ፡ ምስጢራ ተጋሂዱ ኣሎ።


text:
1እምበኣር ብእምነት ካብ ጸደቕና ብጐይታና ብኢየሱስ ክርስቶስ ምስ እግዚኣብሔር ሰላም ኣለና። 2ብእኡ ኸዓ ናብዝ ሕዚ ዘለናዮ ጸጋ ብእምነት ኣተና፤ ብተስፋ ተኻፈልቲ ኽብሪ እግዚኣብሔር ስለ ዝኾንናውን ንምካሕ ኣለና። 3በዙይ ጥራሕ ኣይኮነን፤ እቲ መከራ ትዕግሥቲ ኸም ዘምጽእ ስለ ዝፈለጥና ብመከራና ድማ ንምካሕ እምበር። 4ብትዕግሥቲ ጽንዓት ብጽንዓት ከዓ ተስፋ ይርከብ። 5እታ ተስፋ ኣይተኅፍርን እያ፤ በቲ ዝተውሃበና መንፈስ ቅዱስ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣብ ልብና መሊኡ እዩ እሞ። 6ንሕና ድኹማት እንተለና ክርስቶስ በቲ ውሱን ጊዜ ምእንቲ ኃጥኣን ሞተ። 7ክንዲ ጻድቕ ዝመውት እኳ ዝርከብ ኣይመስልን፤ ክንዲ ሕያዋይ ሰብ ግናኽመውት ዝደፍር ምናልባሽ ኣይምተስኣነን ይኸውን። 8ግና ንሕና ገና ኃጥኣን እንተለና ክርስቶስ ምእንታና ሞይቱ እዩ እሞ እግዚኣብሔር እታ ኣባና ዘላቶ ፍቕሪ በዙይ የርኢ ኣሎ። 9እምበኣር ሕዚ ብደሙ ዝጸደቕና ካብ ኮንና ካብቲ ቝጥዓኡ ደኣ ብእኡ ኽንደይ ብዝበለጸ ዘይንድኅን! 10ንሕና ጸላእቱ እንተለና ምስ እግዚኣብሔር ብሞት ወዱ ተዓረቕና፤ ካብ ተዓረቕና ደኣ ብሕይወት ወዱ ኽንደይ ብዝበለጸ ዘይንድኅን! 11እዙይ ጥራሕ ግና ኣይኮነን፤ በቲ ብእኡ ዕርቂ ዝረኸብና ብጐይታና ብኢየሱስ ክርስቶስ ጌርና ብእግዚኣብሔር ንምካሕ ኣለና። 12ብሰንኪ ሓደ ሰብ ኃጢኣት ናብ ዓለም ኣተወ፤ ብምኽንያት ኃጢኣትውን ሞት መጸ፤ ኲላቶም ስለ ዝበደሉ ድማ ሞት ናብ ኲሉ ሰብ ተኃላለፈ። 13ሕጊ ሙሴ ቕድሚ ምምጽኡ ኃጢኣት ኣብ ዓለም ነበረ፤ እንተኾነ ኣብቲ ሕጊ ዘይነበረሉ እቲ ኃጢኣት ከም ኃጢኣት ኣይቝጸርን ነበረ። 14ሞት ግና ካብ ኣዳም ጀሚሩ ኽሳዕ ሙሴኣብቶም ከም ኣዳም ትእዛዝ ብምጥሓስ ኃጢኣት ዘይገበሩውን ነጊሡ ነበረ፤ ኣዳም ከዓ ምሳሌ እቲ ኽመጽእ ዘለዎ ነበረ። 15ግና ጸጋ እግዚኣብሔርን እቲ ኣበሳን ሓደ ኣይኮነን፤ ብኣበሳ ሓደ ሰብ ብዙኃት ከም ዝሞቱ እቲ ጸጋ እግዚኣብሔርን እቲ ብኸምኡ ዝተውሃበ ናይቲ ሓደ ሰብ ማለት ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተረኽበ ውህብቶ ጸጋ ኣብ ብዙኃት የመና በዚኁ ኣሎ። 16እቲ ብጸጋ ዝተረኽበ ውህብቶ ኸም ሳዕቤን ናይቲ ብሓደ ሰብ ዝመጸ ኃጢኣት ኣይኮነን። ብኃጢኣት ሓደ ሰብ ዝመጸ ፍርዲ ኲነኔ ኣስዓበ፤ ድኅሪ ኃጢኣት ብዙኃት ዝተውሃበ ጸጋ ኸዓ ጽድቂ ኣፍረየ። 17ሞት ብሰንኪ ኃጢኣት ሓደ ሰብ ካብ ነገሠ እቶም ብዙኅ ጸጋ እግዚኣብሔርን ውህብቶ ጽድቅን ዝረኸቡ ደኣ በቲ ሓደ ሰብ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ሕይወት ክንደይ ኣብሊጾም ዘይነግሡ! 18እምበኣር ከምቲ ብናይ ሓደ ሰብ በደል ናብ ኲሉ ሰብ ኲነኔ ዝመጸ ከምኡ ድማ ብናይ ሓደ ግብሪ ጽድቂ ንዂሉ ሰብ ሕይወት እትህብ ጽድቂ መጸት። 19ብዘይ ምእዛዝ ሓደ ሰብ ብዙኃት ኃጥኣን ከም ዝኾኑ ከምኡ ኸዓ ብምእዛዝ እቲ ሓደ ብዙኃት ጻድቃን ክኾኑ እዮም። 20ኃጢኣት ምእንቲ ኽበዝኅ ሕጊ ኣተወ፤ ኣብቲ ኃጢኣት ዝበዝኆ ግና ኣብኡ ጸጋ የመና በዝኀ። 21ስለዙይ ከምቲ ኃጢኣት ሞት ብምምጻእ ዝነገሠ ጸጋ እግዚኣብሔር ከዓ ኸምኡ ብኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታና ብጽድቂ ንዘለዓለም ሕይወት ክነግሥ እዩ።
Copyright
Learn More


text:
ብስራት ኣምላኽ
ብስራት ኣምላኽ እንታይ እዩ፧ ክንኣምኖ እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧ እዛ ብሮሹር እዚኣ፡ ነቲ ብተደጋጋሚ ዚሕተት ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ ትምልሶ።
ካብዛ ብሮሹር እዚኣ ብኸመይ ከም እትጥቀም
እዛ ብሮሹር እዚኣ፡ ብቐጥታ ኻብቲ ቓል ኣምላኽ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ንኽትመሃር ክትሕግዘካ እያ። ነቲ ጥቕስታት፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስካ ኣበይ ክትረኽቦ ኸም እትኽእል ርአ።
እቲ ብስራት እንታይ እዩ፧
እቲ ብስራት እንታይ ምዃኑን ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነሉ ምኽንያትን እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካን ተምሃር።
ኣምላኽ መን እዩ፧
ኣምላኽ ስም ኣለዎዶ፧ ብዛዕባናኸ ይሓሊ ድዩ፧
እቲ ብስራት ብሓቂ ኻብ ኣምላኽ ድዩ፧
መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ሓቂ ምዃኑ ርግጸኛታት ክንከውን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
የሱስ ክርስቶስ መን እዩ፧
የሱስ ስለምንታይ ከም ዝሞተ፡ በጃ እንታይ ምዃኑ፡ ሎሚ እንታይ ይገብር ከም ዘሎ ተምሃር።
ኣምላኽ ንምድሪ ዘለዎ ዕላማ እንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንምድሪ ዝፈጠራ ስለምንታይ ምዃኑ፡ መከራ መዓስ ከም ዜብቅዕ፡ ከምኡውን ኣብ ዚመጽእ ምድሪ እንታይ ከም እትኸውንን ነቶም ኣብኣ ዚነብሩ ሰባት እንታይ ከም ዜጋጥሞምን ይገልጽ እዩ።
ምዉታት እንታይ ተስፋ ኣለዎም፧
ምስ ሞትና እንታይ ኢና እንኸውን፧ ምስቶም ብሞት እተፈልዩና እንፈቅሮም ሰባት እንደገና ኽንራኸብ ዲና፧
መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እያ፧
ንጉስ መንግስቲ ኣምላኽ መን እዩ፧ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እያ እትዓምም፧
ኣምላኽ፡ እከይን መከራን ኪህሉ ዝፈቐደ ስለምንታይ እዩ፧
እከይ ብኸመይ ጀመረ፧ ኣምላኽ፡ እከይ ኪቕጽል ዝፈቐደኸ ስለምንታይ እዩ፧ እከይ ዜብቅዓሉ ግዜ ይመጽእ ዶዀን ይኸውን፧
ስድራ ቤትካ ሕጉስቲ ኽትከውን እትኽእል ብኸመይ እያ፧
እቲ ሕጉስ ኣምላኽ ዝዀነ የሆዋ፡ ስድራ ቤታት ሕጕሳት ኪዀና ይደሊ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ንሰብኣይን ንሰበይትን ንወለድን ንቘልዑን እንታይ ግብራዊ ምኽሪ ኸም ዚህቦም ርአ።
ንናይ ሓቂ ኣምልኾ ብኸመይ ከተለልዮ ትኽእል፧
ሓንቲ ናይ ሓቂ ሃይማኖት ጥራይ ድያ ዘላ፧ መለለዪ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ዝዀነ ሓሙሽተ ነገራት ርአ።
እቲ ብዛዕባ ሃይማኖት ዚገልጽ ብስራት እንታይ እዩ፧
ኵሉ ሰብ ነቲ ሓደ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ብሓድነት ዜምልኸሉ ግዜስ ይመጽእ ደዀን ይኸውን፧
ኣምላኽ፡ ውድብ ዝገበረ ስለምንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ስለምንታይን ብኸመይን ከም እተወደቡ ይነግረና።
መጽናዕትኻ ኽትቅጽል ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
እቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ዘሎካ ፍልጠት ንኻልኦት ኪጠቕሞም ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧ ምስ ኣምላኽ ከመይ ዝበለ ርክብ እዩ ኺህልወካ ዚኽእል፧


text:
ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ሃገር
ልምዓት ሃገር ዝብል ኣምር ብዙሕ ትርጉም ኣለዎ። ልምዓት ሃገር ማለት ምዕባሌ ሃገራዊ ቴክኖሊጂ፡ ኢንዲስትሪ፡ መራኸቢታት፡ ሕርሻ፡ ህንጻ፡ ቁጠባን ካልእ ማሕበርዊ ዕብየት ህዝብን የጠቓልል። ኣብ ሕቶ ሃገራዊ ልምዓት፡ እቲ ዘገድስ ነገራዊ ምዕባሌ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ እቲ ኣብ ዜጋታት እታ ሃገር ዝመጽእ ሓፈሻዊ ለውጢ ኣብ መነባብሮን፡ ኣካልን፡ መንፈስን ጥዕናን እዩ፡፡ ኣብ ብዙሓት ዝናኣድ ሃገራዊ ልምዓት ዝተጓናጸፋ ሃገራት ዝረአ ሓደ ኣሰካፊ ጉዳይ ግን ኣሎ። ሃገራዊ ልምዓት ኣብ ነገራዊ ለውጢ ጥራይ ኣቶኲሩን ንዉሑዳት ዜጋታቱ ጥራይ ኣርቢሑን ንብዙሓት ካልኦት ዝርስዕ ዘተሓሳስብ ጉዳይ። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ከምዝተረኣየ: ሃገራዊ ምዕባለ ንቕድሚት ክስጉም ከሎ ብዙሓት ዜጋታት ግን ኣብ ዕጹው ዓንኬል ድኽነተ ተሓጺሮም ይተርፉ ኣለዉ። ነዚ ዝፈጥር ድኽመታት ብዙሕ እዩ። ሓደ ጭቡጥ ድኽመት ግን ነቶም ንገዛእ ርእሶም ኣካል ሃገራዊ ምዕባሌ ክገብሩ ኣኽእሎን: ባይታን: ዕድላትን ዝሳኣኑ ዜጋታት፡ ኣካል ሃገራዊ ልምዓት ንምግባሮም ዝውሰድ ሃገራዊ ሕግን ፖሊስን ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ እዩ። ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝገልጾ፡ ደቀንስትዮ ኣብ ትምህርቲ፡ ጥዕናን፡ ሽቕለትን ፖለቲካዊ ውክልናን ካልእን ኣሉታዊ ኣድልዎ ብዙሕ ጊዜ የጋጥመን እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ዝያዳ ዝህሰዩ፡ እቶም ንገዛእ ርእሶም ከማዕብሉን፡ ክከላኸሉን ዕድመን፡ ጾታን፡ ኣካላዊ ብቕዓትን ዘየገላብጦም ከም ህጻናት፡ ኣካለ ስንኩላን፡ ኣረገውትን፡ ደቀንስትዮን ዝኣመሰሉ እዮም። ምርግጋጽ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ሃገራዊ ልምዓት እምባኣር፡ ነተን ብሰንኪ ማሕበራውን ቁጠባውን ጸቕጥታትን በደላታን፡ ካብ ሃገራዊ ልምዓት ዝግለላ ደቀንስትዮ ኣቶኲሩ፡ ተሳታፍነተን ዝረጋግጻሉ ባይታ ዝፈጥር እዩ።
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ንጾታዊ ማዕርነት ደቀንስትዮ፡ ብመትከልን ግብርን ተቓሊስሉን ሰሪሕሉን እዩ። ህዝባዊ ግንባር መሰል ደቀንስትዮ ኣብ ሕቶ መሬት፡ ሕርሻ፡ ባይቶ፡ ማሕበራዊ ውዳቤታትን፡ ኣብ ትምህርቲ ጥዕናን ሽቕለትን፡ ብዓብዩ ድማ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ጎኒ ጎኒ ኣሕዋተን ደቂተባዕትዮ ክቃለሳን ከቃልሳን ክመርሓን ኣኽኢሉ እዩ። ኣብ ህዝባዊ ግንባር ልዕሊ 30% (30,000) ደቀንስትዮ ምንባረንን ኣብ ኩሉ ወታሃደራውን ማሕባራውን ፖለቲካውን መደባት ይሳተፋ ምንባረን ሰነዳት ይምስክሩ። ኣብ ወጻኢ ሃገርን ኣብ ውሽጢ ጸላእን ከይተረፈ፡ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ታሪኽ ሰሪሐን እየን። ህዝባዊ ግንባር፡ ደቀንስትዮ ብጥርኑፍ ተወዲበን መሰለን ብጻዕረን ከረጋግጻ ዘኽኣለን ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ካብ እግሪ ተኽሊ መስሪቱን ኮስኪሶን እዩ። መሰለን ብሕጊ ክረጋገጽ ድማ ኣብ 1977 መሰል ደቀንስትዮ ብንጹር ኣብ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ፕሮግራሙ ኣስፊርዎ እዩ። ብተወሳኺ ኣብ 1984 ንመሰል ደቀንስትዮ ዝሕሉ መርሓ ሕንጻጽ መርዓ ኣውጺኡ እዩ። ብደረጃ ዓለም ጽልዋ ዘሕድር ብቑዕ ኣብነትዊ ሃገርዊ ትካል ሃማደኤ ምህናጹ ድማ፡ ምስክር እምነት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ጾታዊ ማዕርነት እዩ። ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብወገነን በቲ ዝተፈጠረለን ዕድልን፡ ንድርብ ወጽዓ ብምቅላስን፡ ሃገራዊ ማሕበር ኣብ 1979 ኣቒመን። ነቲ ኣብ ጊዜ ሰውራ “ማዕርነት በተኻፋልነት ኣብ ስራሕ” ዝብል ጭርሖአን ብምቕጻልን ብምሕዳስን ድማ መሰለን ኣብ ናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ዘረጋግጻሉ ባይታ ሃኒጸን ኣለዋ።
ኤርትራ ሃገራዊ ልምዓት ብሰብኣውነት ኣማእኪሉ ክዓቢ ትገብር ዘላ ሃገር እያ። ሰብኣዊ ምዕባለ ክባሃል ከሎ ኣብ ነገራዊ ልምዓት ከይተሓጽረ ዜጋታት ከም ደቂሰብ መጠን ብኣካልን፡ ኣእምሮን፡ መንፈስን ተሃኒጾም ተኻፈልቲ ጸጋታት ሃገሮምን ሃነጽቲ ኩለንትናዊ ምዕባሌኦምን ዝገብር እዩ። ንማእከልነት ሰብ ኣብ ምዕባሌ ኣመልኪቱ ሃገራዊ ቻርትር ኤርትራ ከምዚ ይብል፡ “... ኣብ ናይ ምዕባሌ ስትራተጅና ኩሉ ሳዕ ሰብ ማእከላይ ቦታ ክሕዝ ኣለዎ ... ብቐዳምነት ኣብ ሰብ ክምርኮስ፡ ነገርውን መንፈሳውን ድሌታቱ ንምርዋይ ክዕልም ኣለዎ”። ካብ ሰብ ናብ ሰብ ድማ፡ ኣብ ኤርትራ ኣቶኵሮ ዝግበኦም ዜጋታት ዓቕሚ ደሊቦም ብሕግን፡ ተወዳዳርነትን፡ ተሳታፍነትን፡ ብቕዓትን መሰሎምን ሰብኣውነቶምን ኣብ ምዕባሌ ዘረጋግጽሉን፡ ዘውሕሱሉን ሃገርዊ ልምዓት ይሰላሰል ኣሎ። ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራ ንራእይ ማሕበራዊ ፍትሒ ኣመልኪቱ “ፍሉይ ቆላሕታ ንዝተወጽዑ ወገናት” ይብል። ነዞም ኣተኵሮ ተጌርሎም ኣብ ሃገራዊ ልምዓት ኤርትራ ተሳታፍነቶም ክረጋግጸ ዝጻዓረሎም ዘሎ ዜጋታት ተወሳኺ ብራኸ ንምሃብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ርእሲ እቲ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣትሒዙ ዝሰራሓሉ መትከላትን ፖሊሲታትን ኣካል ኣህጉራዊ ውዕላትን ትካላትን ኮይኑ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ 2000 ዓ.ም. ኤርትራ ነቲ ንምኽባር መሰል ደቂሰብን ማዕረ ዕድላት ንደቂተባዕትዮን ደቀንስትዮ ንምትብባዕ ኣገዳሲ ዝኾነ ውዕላት ዓለምለኻዊ ውድብ ዕዮ ኣጽዲቓቶ እያ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ሃገር ክረጋገጽ ዝተሰራሓሉን ዝስራሓሉን ዘሎ እዩ።
ብደረጃ ሃገር፡ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ንምርግጋጽ፡ መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎም ራእይን ፖሊስን ንጹራት እዮም። ሃገራዊ ቻርተር ንራእይ መጻኢ ክግለጽ ከሎ “ሕበረተሰብ ኤርትራ ብስኒት ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለዩ ክፍልታቱ፡ ብማዕርነት ኣብ ሞንጎ ወዲ ተባዕታይን ጓል ኣንስተይትን ... ዝልለ ክኸውን” እዩ ይብል። ንዕላማ ማሕበራዊ መሰላት ክገልጽ ከሎ ድማ፡ “ደቀንስትዮ ኣብ ኩሉ ሜዳታት ብማዕርነት ተሳተፍቲ ንኽኮና ምጽዓርን፡ ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ከምዝረኽባ ምርግጋጽን። ብማሕበር ተወዲበን መሰላተን ንኽከላኸላ ምትብባዕን” ይብል። ስለዚ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ሃገር ኣብ ሃገራዊ ቻርተር ሰፊሩ ዘሎ እዩ።
ካብ ሕግታትን ፖሊሲታትን መንግሲት ኤርትራ ንምጥቃስ ማክሮ ፖሊሲ 1994፡ ኣዋጅ ሲቪላዊ ሕጊ ቁ.1/1991፡ ኣዋጅ ተጠቃምነት መሬት ቁ.58/1994፡ ንድፊ ቅዋም ኤርትራ 1997፡ ከምኡ ድማ ናይ ኤርትራ ናይ ጀንደር ፖሊስን ሃገራዊ መርሓ ግብሪ ጀንደር 2004 ኣብነታት እዮም። ኣብ 1995 መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ንኽሉ ዓይነት ኣድልዋ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዘወግድ ውዕል ኣጽዲቕዎ እዩ። ኣብ 2007 ድሕሪ ሓያል ጻዕሪ ምኽንሻብ ደቀንስትዮ ብኣዋጅ ቁ.158/2007 ብሕጊ ተኽልኪሉ ኣሎ። መጽናዕቲ ባንክ ልምዓት ኣፍሪቃ (2014) ከምዝሕብሮ ኤርትራ ኣብ ምጽባብ ጾታዊ ጋግ ብቕዓትን ደረጃ ትምህርትን ደቀነስትዮ ብምሕያል ዝረአ ዓወት ኣመዝጊባ ኣላ። እዚ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ ኣብ ኩለን ሚኒስትርታት መንግስቲ ጾታዊ ኣተኵሮ ዝከታታል ኣሃዱ ክቐውም ሃማደኤን መንግስቲ ኤርትራን ተበግሶ ወሲዶም ኣለዉ። ሃገራዊ ፖሊሲ ኤርትራ ኣብ ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ ኣከባቢ፡ ጻዓት፡ ሕርሻ፡ ውሕስነት መግቢ፡ ዋኒን ንብረት፡ ውርሻን ካልእን ንጾታዊ ማዕርነት ዘረጋግጹ ዓንቀጻት ኣለውዎ። እዞም ፖሊሲታት እዚ’ኣቶም ንጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ሃገር ብኹሉ ሸነኻቱ ዝጸልዉ እዮም። ነተን ፍርቂ ሕበረተሰብ ዝኾና ደቀንስትዮ ካብ ተጸበይቲ ናብ ንጡፋት ኣካል ሃገራዊ ምዕባሌ ንምግባረን ድማ ብተወሳሳቢ መንገዲ ዝሰርሑ ፖሊሲ ተሓንጺጾም ኣለዉ። ንኣብነት ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ትምህርቲ እንተሪእና፡ ደቀነስትዮ ኣብ ማኣዲ ትምህርቲ ክሳተፍ ዝሕግዝ ነናሓድሕዱ ተደጋጊፉ ዝኽይድ ናይ ጥዕናን፡ ሕርሻን፡ ኣከባብያዊ ፖሊሲን፡ ዘቤታዊ በደላትን ኣድልዎን ዝኽልክል ሕግን ፍትሕን ኣሎ። ኣብ ትምህርቲ ዝዋዓለት ጓል ኣነስተይቲ ኣብ ገዛኣ እኹል ጊዜ ክህልዋ ዝሕግዝ፡ ብፍላይ ድማ ነተን ኣብ ገጠራት ዝነብራ ከም ዝስተ ማይ ኣብ ቀረባ ኣከባቢአን ከምዝህሉ ይግበር ኣሎ። ሞጎጎ ኣድሓነት ኣብ ጥዕናን መንፈሳዊ ሩፍታን ጉልበትን ደቀንስትዮ ብትገብሮ ዘላ ኣበርክቶ ንሰብኣውነት ምዕባሌ ብፍላይ ድማ ንደቀንስትዮ ኣብነታዊት እያ። ኣብ መባእታ፡ ማእከላይ፡ ካላኣይ ደረጀን ላዕለዎት ትምህርታዊ ትካላትን ዝሳተፋ ዘለዋ ተማሃሮ ደቀንስትዮ ቁጽረን ካብ ዓመት ናብ ዓመት ይውስኽ ኣሎ። በቲ ካብ 2015 ዓ.ም. ጀሚሩ ቁጽሪ ኣብያተ ተምህርቲ ንምውሳኽ ተታሒዙ ዘሎ መደብ፡ ዕድል ናይ ትምህርቲ ዝረኽባ ደቀንስትዮ ክውስኽ ምኻኑ ርዱእ እዩ።
ደቀንስትዮ ኤርትራ ክማሃራን ክሰርሓን፡ በዘይፍርሕን ምሹቕራርን ኣብ ዝመረጸኦ ጊዜ ክነቀሳቐሳ ዝኽእላላ ሃገራዊ ስኒትን ሰላምን ዝሰፈና ሃገር ኣላተን። እዚ ድማ ኣካል ሃገራዊ ሰራዊት ኤርትራ ኮይነን ዘረጋግጸኦ ዘለዋ ድሕነት ሃገር እዩ። ኣብ ቁጠባ ርእሰን ክኽእላን ናይ ገዛእ ርእሰን ምንጪ ኣታዊ ክረኽባን፡ ኣብ ስራሕ ድማ ማዕረ ደቂተባዕትዮ ክሳተፋ ዝሕግዘን ሕግን ስልጠናን ናይ ገንዘብ ለቓሕን ምትሕግጋዝን ይዋሃበን ኣሎ። መጽናዕቲ ባንክ ልምዓት ኣፍሪቃ ከምዝሕብሮ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ኣካል ዓቕሚ ሰራሕተኛታት ኤርትራን፡ ወነንቲ ናኣሽቱን ማእከላይን ብሕታዊ ትካላት ምኻነን ይገልጽ። ካልእ ተመሳሳሊ መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ ካብ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ዝዋሃብ ለቓሕ ልዕሊ 40% ተጠቀምቲ ደቀንስትዮ እየን። ኣብ ተጠቃምነት መሬት ካብ 2009 ክሳብ 2012 ኣብ ዘሎ ጊዜ ካብ 17,684 ናይ ገጠር መሬት ንዝተፈላለየ ኣግልግሎት ዝተዓደሎም ዜጋታት፡ እተን ልዕሊ 32% ደቀንስትዮ እየን። ካልኦት ዕድለን ክውስኑለን ከይተጸበያ ድማ፡ መራሕትን ኣባላትን ኣገደስቲ ሃገራዊ ትካላት መንግስቲ ኤርትራ ብሙኻን ብደርጃ ሚኒስተራት፡ ዳይረክተራት፡ ኣባላት ባይቶን ናይ ኣከባብን ዓድን ዳኛታትን ኣነባበርትን ክኾና በቒዐን ኣለዋ። ብመሰረት ኣዋጅ ዞባዊ ምምሕዳር ቁ.86/1996፡ 30% ባይቶ ንደቀንስትዮ ሕዙእ ከኸውን ከሎ ኣብቲ ዝተረፈ 70% ድማ ክወዳደራ የፍቅድ። ብኣዋጅ ኮማዊ ቤት ፍርዲ ቁ. 132/2003 ሓደ ሲሶ ማለት 30% ኮማዊ ዳኛታት ንደቀንስትዮ ሕዙእ እዩ። ዋላኳ ከምቲ ዝደለ ብዝሒ ንምርካብ ጊዜን ጻዕርን ክሓትት እንተኾነ ልዕሊ 22% ኣባላት ባይቶ ደቀንስትዮ ምኻነን እቲ ክሳብ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ደረጃ ዓቢ እዩ። ምኽንያቱ ሕቶ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ሕቶ ዝሓለፈ መግዛእታዊ በደላትን ባህላዊ ተጽዕኖታትን ስለዝኾነ ብቐሊሉ ዝምለስ ኣይኮነን።
ካብዚ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ሓሳባት ተበጊስና ኤርትራ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ከተረጋግጽ ጥጡሕ ባይታ ዘለዋ ሃገር ምኻና ክንድምድም ንኽእል። መስርሕ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ዝተሓላለኸን ነዊሕ ጊዜ ዝወስድን ስለዝኾነ፡ ኤርትራ ጌና ብዙሕ ዝተርፋ ክህሉ ከምዝኽእል ዝካሓድ ኣይኮነን። ኣብ ባህልን ጾታዊ መረዳእታን ዘሎ ናይ ህዝብና ኣተሓሳስባ ብዙሕ ጎስጋስን ትምህርትን ዘድልዮ እዩ። ብዓብዮ ቁጠባ ኤርትራ እናዓበየን እናሰፈሐን ክኽይድ ከሎ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ዝያዳ እናተረጋገጸ ክኸይድ እዩ። እቲ ክሳብ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ኣተባባዒ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት ሃገር ግን ዝምስገን እዩ። ነዚ ንምሕያሉን ንምውሓሱን ድማ ኣብ ጽንብል ታሪኻዊ ዝኽሪ መበል 35 ዓመት ምምስራት ሃማደኤ ነተን ብመስዋእተንን ተወፋይነተንን ናብዚ ዘብቃዓና ጀጋኑና ዘኪርና መብጻዓና ከነሐድስን ክነጽንዕን ከነውርስን ይግባእ።
ዓወት ንሓፋሽ!
ዮሴፍ ኣብርሃ
ሚነሶታ
01.10.2015
___________________
መወከሲ፡
1. ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራ
2. ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (http://www.undp.org) (http://hdr.undp.org/en/content/genderinequality-index-gii)
3. African Development Fund. ADF/BD/IF/2009/60. March 2009.
4. The Government of the State of Eritrea: Report on the Implementation of the Beijing Declaration and
Platform for Action (1995) and the Outcomes of the Twenty-third Special Session of the General
Assembly (2000).


text:
ሰብዓ ዓመት ዝገበረ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ
ኣብ 1 ለካቲት 1943፡ ኣብ ኒው ዮርክ፡ ቀዳማይ ክፍሊ ሓደ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ተጀሚሩ። እቲ ሕጂ ናይ ጊልዓድ ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ግምቢ ዘብዐኛ ተባሂሉ ዘሎ ቤት ትምህርቲ፡ ካብ መላእ ዓለም ንዝመጹ ልዕሊ 8,000 ሰብኡትን ኣንስትን ፍሉይ ስልጠና ሂቡ እዩ።
ካብ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ኣብ ቀረባ እዋን እተመረቐ ጆናታን፡ “እቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ እተመስረተ እተዋህበና ትምህርቲ፡ ኣብ ዝዀነ ኽሊ ኸነስልጥ ወይ ዝዀነ ባህሊ ንዘለዎም ክንምህር ዚሕግዘና እዩ” ኢሉ እዩ። ብዓልቲ ቤቱ ማርኒ ድማ፡ “ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝያዳ፡ ንሰባት ካብቲ ፈጣሪና ዝሓለነልና ህይወት ዚበልጽ ነገር ከም ዘየልቦ ምእንቲ ኺርእዩ ኽሕግዞም ተሃንጥየ ኣለኹ። ሰባት ንየሆዋ ኺፈልጡ ምስ እንሕግዞም፡ ህይወቶም ከም ዚመሓየሽ ርግጸኛ እየ” ኢላ እያ።
ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ብዘይ ክፍሊት ንሓሙሽተ ወርሒ ስልጠና ይህብ እዩ፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስን ኣብ ኣገዳስነት ዕዮ ወንጌላውነትን ከኣ እዩ ዜተኵር። ዕላማ እቲ ስልጠና፡ እቶም ተምሃሮ ንህዝቢ ኣምላኽ ኬበራትዕዎምን ኬጽንዕዎምን ከምኡ እውን ንዜጋጥሞም ብድሆታት ኪሰግርዎ ዜኽእሎም መንፈሳዊ ባህርያት ምእንቲ ኼጥርዩ ኺሕግዝዎምን እዩ። ኣብ እዋን ስልጠና፡ እቶም ተምሃሮ ምስ ኣምላኾም የሆዋ ዘለዎም ርክብ ንምድልዳል ዚሕግዞም ቅዱስ ጽሑፍዊ ስርዓታት ይምሃሩ እዮም።
እቶም ኣብ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ዚምሃሩ ሰብ ሓዳር ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዘለዉ እዮም። ምስ ተመረቑ ድማ ናብቲ ዝነበርዎ ምድብ ይምለሱ ወይ ናብ ካልእ ዓዲ ይምደቡ። ገሊኦም ድማ ናብ ሓንቲ ኻብተን ልዕሊ 90 ዚዀና ጨንፈር ቤት ጽሕፈት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ይምደቡ። መብዛሕትኦም ከኣ ኣብ ዕዮ ስብከት ብዝያዳ ምእንቲ ኺድግፉ፡ ብዙሕ ህዝቢ ኣብ ዘለዎ ቦታታት እዮም ዚምደቡ።
ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ፈለማ ኣብ ሳውዝ ላንሲንግ፡ ኒው ዮርክ ኣብ ዝነበረ ኪንግደም ፋርም ዚብሃል ቦታ እዩ ነይሩ። ብ1961 ድማ ኣብ ብሩክሊን፡ ኒው ዮርክ ናብ ዚርከብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ግዒዙ። ካብ 1988 ክሳዕ 1995፡ ኣብ ዎልኪል፡ ኒው ዮርክ ኣብ ዚርከብ ዋችታወር ፋርምስ እዩ ነይሩ። ድሕሪኡ ብ1995 ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ኣብ ፓተርሰን፡ ኒው ዮርክ ዚርከብ ትምህርታዊ ማእከል ግምቢ ዘብዐኛ ግዒዙ። ኣብ መጋቢት 2013 ድማ መበል 134 ክፍሊ ተመሪቖም።
ኣብ ዝሓለፈ 70 ዓመት ካብ ናይ ጊልዓድ ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ግምቢ ዘብዐኛ እተመረቑ ተምሃሮ፡ ብዛዕባ የሆዋ ብተኣማንነት ብምምስካር፡ ጽቡቕ ኣብነት ኰይኖም እዮም።


text:
1ዬሱሴ ሃሣ ሜሌ ኮኦኪንሢ ኬኤዛዖ፦ 2“ጫሪንጮ ካኣቱማ ናዓ ላኣሊ ዔካኣ ጌዔም፥ ሙኡዚ ጊኢጊሼ ካኣቲስኬያ ማላኔ። 3ዬይ ካኣታሢ ዔኤሊንቴ ዓሶም ኬኤዛንዳጉዲ ዒዛኮ ማዻ ዓሶ ዳኬኔ፤ ጋዓንቴ ዓሳ ዒኢካ ሙካኒ ኮይባኣሴ። 4ዬካፓ ካኣቲ ላሚ ሃሣ ሜሌ ማዻ ዓሲ ዔኤሊንቴ ዓሶም፦ ‘ቡዋ ጌማይንታ ሃሣ ማሌ ባይያ ታ ሹኪ ሙዖ ጊኢጊሼኔ፤ ቢያ ባካ ጊኢጌያ ማዔሢሮ ዔፖ ቤዞ፥ ታ ማኣሪ ሙኩዋቴ ጎዑዋቴ’ ጌይ ዳኬኔ። 5ዔኤሊንቴ ዓሳ ጋዓንቴ ዔኤሊፆ ቦሂ ዛላ ጎሺዳ፤ ዓቴ ዓሳ ሃሣ ኮርሞይዳ ዓኣዼኔ፤ 6ሃንጎዋታ ሃሣ ኪኢቶና ሙኬ ዓሶንሢ ዓርቃዖ ጳርቂ ቦርሲሲ ሃሣ ሜታሲ ዎዺያ ዎዼኔ። 7ዬያሮ ካኣታሢ ዻጋዻዖ ፔኤኮ ፖኦሊሶ ዳኪ ዬንሢ ኪኢቶ ዓሶንሢ ዎዼዞንሢ ዎዺ ባይዚ ካታሞዋ ዔያቶኮ ታሚና ሚቼኔ። 8ዬካፓ ካኣቲ ማዻ ዓሶም፦ “ዔፖ ሙዓ ጊኢጊንቴኔ፤ ዔኤሊንቴ ዓሳ ጋዓንቴ ኮይሱዋ ዓሲ ማዒ ጴዼሢሮ፥ 9ጎይጾ ኬስኪጋፓ ዴንቄ ዓሲ ቢያ ዔፖ ሙዖ ቤዞ ዔኤሉዋቴ’ ጋዓዛ፥ 10ማዻ ዓሳ ጎይፆ ኬስኪ ዴንቄ ዓሶ ኮዦንታ ፑርቶንታ ቢያሢ ቡኩሲ ዔፖ ማኣሮ ሾኦጮና ኩንሤኔ። 11ዬካፓ ካኣቲ ዔኤሊንቴ ሾኦጮ ዛጋኒ ጌሌ ዎዶና ፔቴ ዔፒ ማኣዖ ማይንቲባኣ ዓሲ ዴንቃዖ፥ 12‘ታ ቤኤሊ! ዔፒ ማኣዖ ኔ ማይንቱዋዖ ሃይካ ጌላኒ ዎይቲ ዳንዳዔይ?’ ጋዓዛ፥ ዓሢ ጋዓንቴ ዚቲዮ ጌዔኔ፤ 13ካኣቲ ማዻዞንሢም ‘ሃያኮ ኩጮና ቶኮና ቱኪ፥ ኬሲ ካሮይዳ ዹሞ ቤዛ ኬኤሩዋቴ፤ ዒኢካ ዒ ዬኤኪ፥ ሜታዺ ዓቺ ዻዓንዳኔ። 14“ሚርጌ ዓሲ ዔኤሊንቴኔ፤ ዶኦሪንቴ ዓሳ ጋዓንቴ ዻካኬ” ጌዔኔ። 15ዬካፓ ፔርሴ ዓሳ ኬስኪ ዴንዲ፥ ዬሱሴ ጌስታ ጌኤዞና ዎዲ ዔያታ ፒሪ ዓርቃንዳቴያ ዎላ ዞርታዖ፥ 16ዔያቶኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣቶና ሄሮዲሴ ዛላፓ ማዔ ዓሶና ዬሱሴ ባንሢ ዳኪ፦ “ዔርዛሢዮ! ኔኤኒ ጎኔ ዓሲ ሃሣ ፆሲ ጎይጾዋ ጎኑሞና ዔርዛሢ ዬያጉዲ ሃሣ ዖናኣ ኔ ዱማሱዋዖ፥ ቢያሢ ሄኮ ኔ ዛጋሢ ኑ ዔራኔ፤ 17ኑም ሂንዳ ኬኤዜ፤ ዓይጎ ኔም ማላይ? ሮሜ ዓጮ ካኣቲም ጊኢራ ጪጎንዶሞ ሃሾንዶይ?” ጌዔኔ። 18ዬማና ዬሱሴ ዔያቶኮ ጌኖ ማሊፆ ዔራዖ፦ “ዒንሢ ፂሎቱዋዖ ፔና ፂሎኬ ጋዓ ዓሳ! ዓይጎሮ ጌኤሲና ታና ዒንሢ ፒራኒ ኮዓይ? 19ጊኢሮ ጪጎ ሚኢሾ ሂንዳ ታና ዻውዋቴ” ጋዓዛ፥ ዔያታ ፔቴ ሹቺ ቢራ ዒዛም ዔኪ ሙኬኔ። 20ዬማና ዒዚ፦ “ሃኖ ሚኢሼሎይዳ ዓኣ ዓውካሮና ፃኣፒንቴ ሱንፆና ዖኦሮዳይ?”ጌዔኔ። 21ዔያታ፦ “ሮሜ ዓጮ ካኣቲሲኬ” ጌዔኔ። ዬካፓ ዒዚ ማሃዖ፦ “ሂዴቶ ሮሜ ዓጮ ካኣቲሲ ካኣቲም፤ ፆሲሲ ፆሲም ዒንጉዋቴ” ጌዔኔ። 22ዔያታ ዬያ ዋይዛዖ ዲቃቲ ሄርሺ፥ ዒዛ ሃሺ ዴንዴኔ። 23ዬኖ ኬሎና፦ ‘‘ሃይቄ ዓሲ ዔቁዋሴ’’ ጋዓ ሶዶቄ ዓሳ ዬሱሴ ኮይላ ሙኪ ሂዚ ጌዒ ዖኦጬኔ፦ 24“ዔርዛሢዮ! ሙሴ ‘ፔቴ ዓሲ ላኣሊ ዔካዖ ሾውዋዖ ሃይቄቶ፥ ጌኤዚ ሃይቄሢ ማቾ ዔኪ ዒዛ ዻካላ ናይ ሾዖንጎ’ ጌዔኔ። 25ኑ ኮይሎይዳ ዎሊኮ ጌርሲንሢ ማዓ ላንካይ ዓሲ ዓኣኔ፤ ዬያቶኮ ቶይዳሢ ላኣሊ ዔካዖ ሾውዋዖ ሃይቄም ሄሌ ጌኤዛሢ ማቾ ዒዛኮ ዔኬኔ፤ 26ዬይ ዔኬሢ ቶይዲም ናይ ሾውዋዖ ሃይቄኔ፤ ዬያይዴ ጎይሣ ላኣሌላ ላንካሳሢም ሄላዛ ዒዚያ ሾውዋዖ ሃይቄኔ። 27ዬካፓ ጋፒንፆይዳ ላኣሌላ ሃይቄኔ። 28ዓካሪ ቢያሢ ዒዞ ዔኬሢሮ ጋፒንፆና ሃይባፓ ዓሳ ዔቃኣና ዬና ዎያኮ ማቾ ማዓንዳይ?” ጌዔኔ። 29ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዒንሢ ጌኤዦ ማፃኣፖና ፆሲኮ ዎልቆና ዔሩዋኣሢሮ ዻቢንታኔ፤ 30ሃይቢዳፓ ዓሲ ዔቄሢኮ ጊንጻ ጫሪንጮይዳ ዓኣ ፆሲ ኪኢታንቾጉዲ ማዓኔ፤ ዔኩዋሴ ሃሣ ሎዑዋሴ። 31ሃይቦይዳፓ ዔቃ ዓሶ ዛሎ ፆሲ ዒንሢም ኬኤዜሢ ዒንሢ ናባቢባኣዓዳ? 32ዒዚ ‘ታኣኒ ዓብራሃሜ ፆሲ፥ ዪሳቄ ፆሲ ሃሣ ያይቆቤ ፆሲኬ’ ጌዔኔ፤ ዬያሮ ፆሲ ሼምፖና ናንጋ ዓሶ ፆሲ፤ ሓይቄቶዋ ናንጊና ናንጋ ዓሶ ፆሲኬ” ጌዔኔ። 33ዴራ ዬያ ዋይዛዖ ዒዛኮ ዔርዚፆና ዲቃቲ ሄርሼኔ። 34ዬሱሴ ሶዶቄ ዓሶ ጎዖንዶ ጎይሢ ባይዚሴሢ ዋይዛዖ ፔርሴ ዓሳ ፔቴይዳ ሙኪ ቡኬኔ፤ 35ዔያቶይዳፓ ፔቴ ሙሴ ዎጎ ዔርዛስኬይ ዬሱሴ ዎዚ ጋዓቴያ ዋይዛኒ፦ 36“ዔርዛሢዮ! ቢያፓ ባሼ ዓይሢፄላ ዎኖዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ፤ 37ዬሱሴ ዒማና፦ “ ‘ፆሲ ኔኤኮ ጎዳ ጉቤ ዒናፓ፥ ጉቤ ሼምፓፓ፥ ጉቤ ማሊጻፓ ናሽኬ’ 38ቢያፓ ባሼ ማዔ ቤርታኣ ዓይሢጻ ዬኖኬ። 39ሃሣ ዬኖ ማላ ላምዓሳ ዓይሢፃ ‘ዓሲ ቢያ ዓዳ ኔና ማሂ ናሽኬ’ ጋዓኔ፤ 40ሙሴ ዎጎና ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛዞንሢኮ ዔርዚጻ ዬንሢ ዓይሢጾ ጋራ ዓኣያኬ” ጌይ ማሄኔ። 41ፔርሴ ዓሳ ቡኪንቲ ዓኣንቴ ዬሱሴ ዔያቶ ሂዚ ጌዒ ዖኦጬኔ፤ 42“ሜሲሔ ዛሎ ዒንሢ ዎዚ ጋዓይ? ዒ ዖ ናይ ዒንሢም ማላይ?” ጋዓዛ፥ ዔያታ ማሃዖ፦ “ዒ ዳውቴ ናይኬ” ጌዔኔ። 43ዬሱሴ ዔያቶም፦ “ሂዴቶ ዳውቴ ዓያና ጌኤሺ ዒዛ ማሊሴም፥ ታኣኮ ጎዳ ጌዒ ዎይቲ ዒዛ ዔኤሌይ? 44ዒዚ ‘ፆሲ፡ ታ ጎዳሢም፥ ኔኤኮ ሞርኮ ታ ኔና ባሺሳንዳያ ሄላንዳኣና ታኣኮ ሚዛቆ ዛላ ዴዔ” ጌዔኔ። 45ዬያሮ ዳውቴ ‘ታ ጎዳሢ’ ጌዒ ዒዛ ዔኤሌቶ ዎይቲ ዳውቴኮ ናይ ማዓኒ ዒ ዳንዳዓይ? ዬሱሴ ጋዓዛ፥ 46ዒማና ፔቴታዖ ዔኤቢ ማሂ ኬኤዛኒ ዳንዳዔ ዓሲ ባኣሴ። ዬኖ ኬሎይዳፓ ዓርቃዖ ጫርቂ ዒዛ ዔኤቢ ዖኦጬ ዓሲያ ባኣሴ።
Copyright
Learn More


text:
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ኬንያ ዝመርስረቶ ኽሲ ገበናት ፀረ ሰብኣውነት ተቓውሞ እናዓበየ ይኸይድ ኣብዘሎ እዋን መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ፍሉይ ኣኼባ ከምዘካይዱ ዲፕሎማሰኛታት ኣፍሊጦም።ናይ እዋኑ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካ ዝኾነት ኢትዮጵያ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ኣባልነት ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ክወፃ ኬንያ ተካይዶ ንዘላ ዘመተ ከም እትድግፍ ኣፍሊጣ’ላ።
ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዘሄግ ዝመደብሩ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ንኣፍሪካዊያን እናፈለየ እዩ ዝኸስስ ዘሎ ክብል ብምኽሳስ እቲ ቤት ፍርዲ ንናይ ኬንያ ኽሲ ውዱቕ ክገብሮ ቅድም ክብል ፀዊዑ እዩ።
ሕብረት ኣፍሪካ ንፍርዲ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታን ምኽትል ፕሬዝዳንት ዊሊያም ሩቶን ናብ ኬንያ ክመሓላለፍ ድልየት ኣለዎ።
እቲ ኣብ ፈለማ ዝቕፅል ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝካየድ ፍሉይ ጉባኤ ICC ነቲ ዝተፈፀመ ንኽትምርምርን ንተኸሰሱ ድማ ናብ ፍርዲ ክተቕርቦምን ንኬንያ ዕድል ይሃባ ኢሎም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ናይ ዝወሰኑዎ ቀፃሊ ኣኼባ እዩ ክብሉ ኬንያዊ ምኽትል ሓላፊ ጨንፈር ፈፃሚ ሕብረት ኣፍሪካ ኢራስተስ ወንቻ ንAFP ተዛሪቦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ክወፃ ኬንያ ኣብ ሙሉእ ኣፍሪካ ንእተካይዶ ወፍሪ ክድግፍ እየ ኢላ ኢትዮጵያ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኣቶ ሬድዋን ሑሴን ኢትዮጵያ ICC ንኣፍሪካዊያን መራሕቲ እናፈለየ ይኸስስ እዩ ዝብል እምነት ኣለዋ ኢሎም። ICC ይሰርሖ ንዘሎ ኣድኒቕና ኣይንፈልጥን፤ብፍላይ ድማ ንመራሕቲ ኣፍሪካን መሪሕነት ኣፍሪካን ዘለዎ ንዕቐት ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ስለዚ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኬንያን መንግስቲ ኬንያን ጠጠው ኢልና ኣለና።’’
ICC ካብ ዝምስረት ካብ 2002 ኣ/ፈ ጀሚሩ ኩሎም ናይ ICC ወግዓዊ ምርመራታት ኣብ ሃገራት ኣፍሪካ ዘተኮሩ እዮም።እዚ ሓቂ እዚ ገለ ሰበስልጣን ኣፍሪካ እቲ ቤት ፍርዲ ናይ ምዕራባዊያን ሓያላት ሃገራት መሳርሒ እዩ ክብሉ ገይሩዎም እዩ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ICC ናይ ዘርኢ ሃደን የካይድ ኣሎ ክብሉ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኸሲሶምዎ እዮም።
ICC ንጋምቢያዊት ፋቶ ቤንሰውዳ ሓዳሽ ዋና ዓቃቢት ሕጊ እቲ ቤት ፍርዲ ገይሩ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሸይምወን እዩ።ንሰን ICC ንመራሕቲ ኣፍሪካ እናፈለየ እዩ ዝኸስስ ንዝብል ኣበሃህላ መብዛሕቲኦም ዝምርመሩ ጉዳያት ምስ ሃገራት ኣፍሪካ ብምትሕብባር እዮም ዝካየዱ ክብላ ነቲ ኽሲ ብተደጋጋሚ ክነፅግኦ ፀኒሐን እየን።
እንተኾነ ግን ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ዝካየድ ጉብኤ ሕብረት ኣፍሪካ ንዝሓዘቶ መርገፂ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ንኽድግፋ ብዕቱብ ኣይክትደፍአሉን እያ ምኽንያቱ እዚ እምነት እዚ ንሳተን እውን ኣለወን እዩ ክብሉ ኣቶ ሬድዋን እምነቶም ይገልፁ።
ኣባላት ፓርላማ ኬንያ ካብ ICC ንምስሓብ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ብምድምፂ ኣፅዲቖምዎ እዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኬንያ ጊቱ ሙዊጋይ ቤት ፅሕፈቶም ምስ ከይዲ ፍርዲ ICC ይትሓባበር ከምዘሎ ሓቢሮም።
ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታን ምኽትሎም ዊልያም ሩቶን ኣብ ኬንያ ኣብ 2008 ኣ/ፈ ዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ውድድር ስዒቡ ኣብታ ሃገር ኣብ መንጎ ዓሌታት ዝተልዓለ ህውከት ኢዶም ኣለዎ ብዝብል ብICC ተኸሲሶም ይርከቡ።ክልቲኦም ንዝቐረብዎም ኽስታት ይነፅጉዎም።ሩቶ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ሰሙን ናብ ቤት ፍርዲ ኣብዝቐረብሉ እዋን በደለኛ ኣይኮኑን ኢሎም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ብገበናት ኵናት ዝተኸሰሱ ናይ ሱዳን ፕሬዝዳንት ኦማር ኣል-በሽር ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝካየድ ሓፈሻዊ ጉብኤ ክርከቡ እንተኾይኖም ኣይተፈለጠን።
ሓንቲ ወሃቢት ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ኦማር ኣል-በሽር ኣብቲ ጉባኤ ንኽሳተፉ ዘቕረብዎ ናይ መእተዊ ቪዛ ሕቶ ተቐባልነት ረኺቡ እንተኾይኑ ክገልፃ ኣይደለያን።ንኽእሰሩ ዝወፀ ትእዛዝ ሓዊሱ ብዙሓት ጉዳያት ኣብ ግምት ይኣትው ከምዘለው ግን ገሊፀን።
ፕሬዝዳንት በሽር ብገበናት ኵናት ስለዝተኸሰሱ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ክመፁ የብሎምን ክትብል ዩናይትድ ስቴትስ ኣጠንቂቓ’ላ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ናይ ሓዘን መግለጺ፣ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡
- ደምዳሚ መግለጺ፣ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ-ኣካል፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደ.ግ.ሓ.ኤ/
- ቃል ሓዘን ጨንፈር ሽወደን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ቃል ሓዘን ግንባር ሃገርዊ ድሕነት ኤርትራ/ ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን
- ናይ ሓዘን መግለጺ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
- ኤርትራ ካብ 2015 ንነጀው ቀጥታ ተጠቃዒት ናይ’ቲ ብኤል ኒኖ ዝፍለጥ ምዝባዕ ኣየር ኮይና ምጽናሐ ተገሊጹ
- ናይ ሓዘን መግለጺ ብደግሓኤ ዞባ ኤውሮጳ
- ናይ ሐዘን መግለጺ
- ቃል ሓዘን
- መግለጺ ሓዘን፡
- ክልተ ዲፕሎማት ስርዓት ህግደፍ ነቲ ስርዓት ከም ዝራሕርሑ ይግለጽ ኣሎ
- ምስጋና
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ዝተባህለ ማሕበረ ተመስሪቱ
- ኤርትራውያን ተቐማጦ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሓድሽ ዓመት 2017 ብሓባር ጸንቢሎም
- ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ “ እንዳ ማርያም ” ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣድማ ኣካይዶም !!
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 30 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 17 December 2016
መሬት ምስ ህይወት ዜጋታት ዝተኣሳሰረ ክንሱ፡ ጉጅለ ህግደፍ ግን ፖለቲካዊ እምነት ምስምስ ገይሩ ንዝደገፎ ይህብ ንዘይደገፎ ይኽልክል ኣሎ።
ዋንነትን ተጠቃምነትን መሬት ካብ’ቶም ኣብ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም ክሰፍሩን፡ እቲ ቅዋም ብዝእዝዞ መሰረት ክመሓደሩን ዝግበኦም ዓበይቲ ቁጠባዊ ክፍልታት ሓደን ኣብ ቀዳማይ ቦታ ዝስራዕን ክንሱ፡ ስማዊ ስርዓት ህግደፍ ግን ኣብ ዘይ ህላወ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም፡ ከም ተራ ኣቕሓ ፊን ከም ዝበሎ፡ ሓንሳብ “ኩሉ ዜጋ ማዕረ መሰልን ተጠቃምነት ኣለዎ፡ ስለዚ ከኣ ሰሪሑ ከልምዕ ንዝኽእል ናይ ወፍሪ ዋንነቱ ውሑስ’ዩ ክብል ይስማዕ፡ ካልእ ግዜ ከኣ፡ ምስ ፖለቲካዊ እምነት ብምትእስሳር ንዘይድግፍዎ ናይ መሬት ተጠቃምነት ከም ዝነፍጎም ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ቁጽሪ 84 ዘሰፍሮ ዜናዊ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ኣመሓዳሪ ከተማ ባረቱን ንነብርቲ ከርካሻ ኣኺቡ፡ ብዛዕባ ዋንነትን ተጠቃምነት መሬትን ኣመልኪቱ መምርሒ ከም ዝሃበ፡ እቲ እምነትን ፖሊስን መንግስቲ’ዩ ብዝብል ዝተዋህበ መምርሒ፡ ሕድሕዱ ዘይቃዶን ዝላተምን ከም ዝኾነ፡ ሓደ ካብኡ መሬት ዝዕደሉ ሃገራዊ ግቡኦም ዘማልኡ ጥራሕ ከም ዝኾኑን ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣረዲኣ።
ብካልእ ዜና ብ1948 ብወግዒ ካብ ዝተኣወጀሉ፡ ዓመት መጽአ ዝዝከር ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ብ10 ታሕሳስ 2016 ተዘኪሩ ከም ዝወዓለ፡ ኣብ ኤርትራ ብመንግስቲ ህግደፍ ዝፍጸም መሰረታዊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ከመይ ከ ክግታእ ዘለዎን ኣብ ዝብል ብትኹረት ካብ ዝረኣዮም ሓደ ከም ዝነበረን ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
መንግስቲ ግብጺ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲናን ካልእ ቦታን ኣብ መሸጣ ውሽጣዊ ኣካላት ደቂ-ሰባት
ተዋፊሮም ዝጸንሑ ሰብ ሞያ ሕክምና ዝኾኑ ዜጋታቱ ከም ዝኣሰረ ተፈሊጡ።
መንግስቲ ግብጺ፡ ጸረ ብልሽውና ብዘጣየሶ ፍሉይ ኣካል ኣቢሉ፡ ኣብ መሸጣ ህዋሳት ደቂ-ሰባት ተዋፊሮም ዝጸንሑ፡ ፕሮፌሰራት፣ ዶኳትር፣ ነርሳት ዝርከብዎም ግብጻውያን ኣብ ቁጽጽር ኣውዒሉ ብገበን ከሲስዎም ከም ዘሎ፡ ንማዕከን ዜና ቢቢሲ ብምጥቃስ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ብ12 ታሕሳስ 2016 ሓቢራ።
እቲ ብልሽውና ንምቁጽጻርን ገበነኛታት ናብ ሕጊ ብምቕራብ ክቕጽዑ ንምግባርን ዓሊሙ ዝተጣየሰ ትካል፡ 25 ኣብ ገበን መሸጣ ውሽጣዊ ናውቲ ኣካላት ተዋፊሮም ዝጸንሑ ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣብ ዘእተወሉ፡ ብሚሊዮን ዶላር ዝግመት ከም ወርቂ ዝበለ ክቡር መዓድናት ከም ዝሓዘን ገሊጻ።
መንግስቲ ግብጺ ነዚ ስጉምቲ’ዚ ዝወስድ ዘሎ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲና መብዛሕቲኦም ዜጋታት ኤርትራ ዝርከብዎም ሰባት ግዳያት ይኹን ኣለዎ ዝብል ድሕሪ ክቐርበሉ ዝጸንሐ ቀጻሊ ክሲ ምዃኑን እቲ ኣብ ኣሰና ዝተረኽበ ዜና የረድእ።
ኣብ ህልቂት ናይ’ቶም ብ18 ሚያዝያ 2015 ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ
ኣማኢት ስደተኛታት ኢድ ኣለዎ ዝተባህለ ቱኒዝያዊ 18 ዓመት ተፈሪዱ
ብ18 ሚያዝያ 2015 ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ዝጠሓሉ ኣማኢት ሰባት ኢድ ኣለዎ ብዝብል ተጠርጢሩ ኣብ ኢጣልያ ተቐይዱ ዝጸንሐ መሓመድ ዓሊ ማሌክ ዝተባህለ ቱኒዝያዊ 18 ዓመት ከም ዝተፈርደ ተለቪዥን ኣልጀዚራ ጸብጺባ።
እቲ መስርሕ ፍርዲ ኣብ ኢጣሊያ ካታኒያ ኣብ ዝተባህለት ከተማ ከም ዝተኻየደ፡ ነዚ ጉዳይ ሒዝዎ ዝጸንሐ ቤት ፍርዲ ብ13 ታሕሳስ 2016 ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ፡ ነዚ ቱኒዝያዊ ቀንዲ ገበነኛ ኮይኑ ስለ ዝተረኽበ ብ18 ዓመት ጽኑዕ ማእሰርቲ፡ ሓደ ተሓባባሪ ነይሩ ዝተባህለ ሶርያዊ ድማ ን5 ዓመት ክእሰር ብይን ከም ዝሃበን ኣረጋጊጻ።
ኣብ’ቲ ብ18 ሚያዝያ 2015 ዘጋጠመ ሓደጋ ኣስታት 700 ሰባት ኣብ’ታ ዝጠሓለት ጃልባ ተሳፊሮም ከም ዝነበሩ ብዘይካ ኣዝዮም ውሑዳት እቶም ዝበዝሑ ከም ዝሃለቑ፡ ናይ’ዚ ተሓታቲ ድማ እዚ ሕጂ ን18 ዓመት ዝተፈርደ መራሒ ናይ’ታ ጃልባ ዝነበረ መሓመድ ዓሊ ማልክ ዝተባህለ ወዲ 27 ዓመት ቱኒዝያዊ ምዃኑ ኣብ እዋኑ ተገሊጹ ምንባሩ ወሲኻ ኣረዲኣ። በቲ ሓደጋ ኣማኢት ኤርትራውያን ግዳያት ከም ዝኾኑ ተጸብጺቡ ምንባሩ’ውን ዝዝከር’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 16-12-2016
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
- መጸዋዕታ ንኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ
- ዕድመ መጋቢት 8 2016 ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ ሰሚናር ኣብ ከተማ ስቶክሆልም اجتماع جماھیري مھم في مدینة استوكھلم مظلھ الارتریھ السویدیة لتغییر Important Public Seminar in Stockholm Sweden
- ዕድመ ንሓዲሽ ዓመት አብ ከተማ ኰለን/ጀርመን
ሓተታ-ርእይቶ-መልእኽቲ
- ፖሎቲካ መገለይሲ ቐየስገው፣ ዓውተር ደርብሲ አልግድ (ጥበብድ) ገምድገው ሓሪረትል ለመለም የንቱታት ለቡኑኽር ጉኑዂር መንድርተነኲ።
- ባሕሪ ኤርትራ ጥሙይ ዘየዕንግል፡ ድራር ዓይኒ
- ሰሪሕናን ንሰርሕ ኣለናን በበይኑ’ዩ
- ኣብ እንዳ ህግደፍ ሓተትን ተሓታትን ኩሎም ሓደ
- ካልኦት ዘዝበልዎ እናደገምካ ብተስፋ ካብ ምባር፡ ኣብ መሬትካ ሰቢትካ ናትካ ምግባር
- ነውራም መራሒ፡ ነውራማት ደገፍቲ
- Initiating Ethio- Eritrea Dialogue for Democratic Development
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት
ግምቢ ዘብዐኛ
ሕቶ፦ እዘን ቃላት እዚአን ብሓቂ ዚፍጸማዶ ይመስለካ፧
ጥቕሲ፦ ራእ 21:3, 4
መፋለጢ፦ እዛ ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ እዚኣ፡ ኣምላኽ ነዚ ተስፋ ብኸመይ ከም ዚፍጽሞን እዚ ንዓኻ እንታይ ትርጉም ከም ዘለዎን ትገልጽ።
ግምቢ ዘብዐኛ (ኣብ ድሕሪት ገጽ)
ሕቶ፦ ነዛ ሕቶ እዚኣ እሞ ኣስተብህለላ። [ኣብ ገጽ 16 ኣብ እትርከብ ዓንቀጽ ንዘላ ናይ መጀመርታ ሕቶን ኣብኡ ቐሪቡ ንዘሎ ኣማራጺታትን ኣንብብ።] እንታይ ኢልካ ምመለስካ፧
ጥቕሲ፦ መዝ 83:18
መፋለጢ፦ እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ስም ኣምላኽ እንታይ ከም ዚብል ዝያዳ ትገልጽ።
መጽሓፍ ቅዱስ ዚምህር
ሕቶ፦ ገሊኦም ሰባት፡ ነዛ ዓለም እዚኣ ኣምላኽ ዚቈጻጸራ እዩ ዚመስሎም። እንተዀነ ግና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ ኸምኡ ኸም ዘይምህር ትፈልጥዶ፧
ጥቕሲ፦ 1ዮሃ 5:19
መፋለጢ፦ እዛ መጽሓፍ እዚኣ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ርእሰ ነገርን ካልእን ብሓቂ እንታይ ከም ዚምህር ብንጹር ትገልጽ።
ናይ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣዳሉ
ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣገልግሎት ወፍሪ ንምድላው፡ ነቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ኣብነታት ተጠቐም።


text:
1ብዛዕባ እቲ ነቶም ኣመንቲ ክኸውን ዝዋፃእ ገንዘብ ድማ ኣብ ገላትያ ንዘለዉ ምእመናን ከም ዝሠራዕኽዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ግበሩ። 2እቲ ምውጻእ ገንዘብ ኣነ ምስ መፃእኹ ምእንቲ ኸይኸውን ኣብ ሰሰሙን በታ ቐዳመይቲ መዓልቲ ነፍስ ወከፍኩም ከከም እቶቱ ኣዋህሊሉ ኣብ ገዝኡ የቐምጥ። 3ኣነ ምስ መጻእኹ ድማ ነቲ ውህብቶኹም ናብ ኢየሩሳሌም ምእንቲ ኸብጽሑ ነቶም ዝኃረኹምዎም ሰባት መልእኽቲ ኣትኂዘ ኽሰዶም እየ። ኣነ ክኸይድ ዘድሊ እንተ ኾይኑ ድማ ምሳይ ይኸዱ። 5ብመቄዶንያ ኽኃልፍ ሓሲበ እየሞ ናብ መቄዶንያ እንትኃልፍ ናባኻትኩም ክመጽእ እየ። 6ናብቲ ዝኸዶ ዓዲ ምእንቲ ኸተፋንዉኒ ምናልባሽ ምሳኻትኩም እጸንሕ ወይ እኸርም እኸውን እየ። 7ከም ኃላፍ መንገዲ ኾይነ ኽርእየኩም ኣይፈቱን እየሞ እግዚኣብሔር እንተ ፈቐዶ ቁሩብ ጊዜ ምሳኻትኩም ክጸንሕ ተስፋ ኣለኒ። 8ግና ኽሳዕ በዓለ ኃምሳ ኣብ ኤፌሶን ክጸንሕ እየ። 9ዓብይን ፍረ ዘለዎን ኣፍ ደገ ተኸፊቱለይ ኣሎ፤ ተፃረርተይ ግና ብዙኃት እዮም። 10ጢሞቴዎስ እንተመጸ ኸዓ ከምዝ ኸማይ ናይ እግዚኣብሔር ሥራሕ እዩ ዝሠርሕ እሞ ብዘይ ስኽፍታ ምሳኻትኩም ከም ዝቕመጥ ግበርዎ። 11ሓደኳ ኣይንዓቆ፤ ምስቶም ኣመንቲ ኽመጽእ እጽበዮ ኣለኹ እሞ ዘድልዮ ሂብኩም ብሰላም ኣፋንውዎ። 12ብዛዕባ ኣጵሎስ ኅውና ኸዓ ምስቶም ኣመንቲ ናባኻትኩም ክመጽእ ብዙኅ ለሚነዮ ነይረ፤ እንተኾነ ፍቓድ እግዚኣብሔር ስለ ዘይኮነ ሕዚ ኽመጽእ ኣይደለየን። ምስ ጠዓሞ ግና ኽመጽእ እዩ። 13ንቕሑ፤ ኣብ እምነትኩም ጽንዑ ፤ በርትዑ ፤ ጠንክሩ፤ 14ኲሉ ነገር ብፍቕሪ ግበርዎ። 15ኣኅዋተይ! ስድራ እስጢፋኖስ ኣብ ሃገር ኣካይያ ቀዳሞት ኣመንቲ ኸም ዝኾኑን ንኣመንቲ ኸገልግሉ ንባዕላቶም ከም ዘወፈዩ ትፈልጡ ኢኹም። 16ንስኻትኩም ከዓ ነዞም ከምዚኣቶም ዝበሉን ነቶም ምሳና ዝሠርሑን ዝፅዕሩን ክትእዘዝዎም እምዕደኩም ኣለኹ። 17እስጢፋኖስን ፎርዱናቱስን ኣካይቆስን ብምምጻኦም ሕጉስ እየ። ክንዳኻትኩም ኮይኖም ነቲ ዝጐደለኒ መሊኦምለይ ኢዮምሞ። 18ንመንፈሰይን መንፈስኩምን ኣዕሪፎም እዮም እሞ ነዞም ከምዚኣቶም ዝበሉ ሰባት ፍለጥዎም። 19እተን ኣብ እስያ ዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያን ሰላም ይብላኹም ኣለዋ። ኣቂላን ጵርስቅላን ምስታ ኣብ ቤቶም እትእከብ ቤተ ክርስቲያን ኮይኖም ብጐይታ ብዙኅ ሰላም ይብሉኹም ኣለዉ። 20ኲላቶም እቶም ኣኅዋት ሰላም ይብሉኹም ኣለዉ። ብቕዱስ ሰላምታ ንስንሳትኩም ሰላም ተበሃሃሉ። 21እዛ ሰላምታ እዚኣ ኣነ ጳውሎስ ባዕለይ ብኢደይ ዝጸሓፍክዋ እያ። 22ንጐይታና ዘየፍቅሮ እንተልዩ ንሱ ዝተረገመ ይኹን! ማራናታ! 23ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳኻትኩም ይኹን። 24ፍቕረይ ብኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኲልኻትኩም ይኹን። ኣሜን።
Copyright
Learn More


text:
ሕቶ ወልቃይት| ቆርበት ብርሑሱ..!
ኣሃዱ
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ትግራይ ዝምልከት ብዙሕ ዛዕባታት ኣልዒልና ብዘይ ምንም ስኽፍታ ዘቲና ኢና። ገለ ጉዳያት፣ ብፍላይ ኣብ ሞንጎ ውድባት ኣባላት ኢህወደግ ዘሎ ርክብን ንሶም ዝመርሑወን ክልላትን ኣመልኪቱ ምዝራብ ግና ዳርጋ ንብዙሕ ቕኑዕ ሰብ ዘሰክፍ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ንምታይ’ሲ ኣብ ሞንጎ እዞም ዝተጠቐሱ ውድባትን ደገፍቶምን ኣሉታዊ ሳዕቤን ዝፈጥሩ ፍልልያት ከይህሉዉ እሞ ኣድላይ ናብ ዘይኮነ ፍሕፍሕ ከይእቶ ክበሃል ’’ምእንቲ እታ ሞጎጎ ትሕለፍ እታ ኣንጭዋ’’ ናተብሃል ብዙሕ ነገራት ብወዝቢ ይሕለፍ ፀኒሑ እዩ። ሎሚ ግና ተሰኪፍካ ዘይሕለፉ ጉዳያት ዓመት ዓመት የጋጥሙ ንርኢ ኣለና። ከምዚኦም ዝበሉ ኣገደስቲ ጉዳያት ኣጋጢሞም’ውን ክንዛረቦ’ዶ ወይስ ብኻልኦት ተንበልቢሉ ዝገደደ ኣሉታዊ ውፅኢት ከየስዕብ ምእንታን ሱቕ ክንብል? እናበልና ልቢ እንተዕበና፤ ጊዜ ይሓልፍ እሞ ካሊእ ሓዱሽ ጉዳይ ናተውሰኾ ክኸይድ ነስተብህል። ርኢኻ ከምዘይራኣኻ ምሕላፍ ድማ ትዕግስትን ምስትውዓልን’ኳ እንተኾነ ነቶም ብኣንፃሩ ዘለዉ ገለ ኣማራፂ ጥፍኣት ሃሰው ዝብሉ ሓይልታት ዕድል’ውን ስለዝኸፍት ፤ እቲ ጉዳይ ምልዓሉ ዝምረጽ እዩ ናብ ዝብል መደምደምታ በጺሕና ንርከብ። እቲ ዝተፈጠረ ነገር’ውን ህዝብን መንግስቲን ስለዝፈለጦ ተዛሪብካ ናብ ዘተን ፍታሕን ምምዕዳው ይበልፅ ብምባል ሎሚ ክንልዕሎ ተገዲድና ኣለና።
እዚ ፅሑፍ ኣብ ሰሜን ጎንደር (መዋሰኒ ምዕራብ ትግራይ) ብተደጋጋሚ ዝጋጥሙ ዘለዉ ኩነታት ይምልከት። ኣብዚ ፅሑፍ ዘሎ መረዳእታ ገሊኡ ኣፍቲ ከባቢ ካብ ዝነብሩ ውልቀ ሰባት ብምሕታት ብሩሕቕ ዝተኣከበ፣ ገሊኡ ካብ መንግስታዊ ሰነዳት፣ ገሊኡ ድማ ካብ መራከቢ ሓፋሽ እንትኸውን ገለ ነቲ ኩነታት ኣቲሒቱ ወይ ድማ ኣጋኒኑ ዝገልጽ ክህሉ ይኽእል እዩ። ግና መንግስቲ ግልጽነት ኣብዘይለሉ ኩነታት ነገራት ንኢሶም ወይ ድማ ተጋኒኖም እንተተገሊጾም ክገርመና ኣይግብኣን። እቲ ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ኩነታት ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ ምዃኑ ምርዳእ ዘድሊ ኮይኑ፤ ምእንታን በቶም ኣንፃር ትግራይ ጠጠው ዝበሉ ሓይሊታት ብዙሕ ክወዓዋዕ ዝፀንሐን/ዘሎን ናይ መሬት ተወረርና መገፋዕታ እንታይ ከምዝመስል ክንርኢ፤ ነዚ ኣርእስቲ ዝምልከቱ ታሪኻዊ ሰነዳትን ወግዓዊ መረዳእታትን ኣብ ረብሓ ዊዒሎም ኣለዉ።
ዕላማታት እዚ ፅሑፍ እዚ ሰለስተ እዮም። 1) ኣብ ዶባት ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድማ ዶባት ሰሜን ጎንደር ዝርከብ ህዝቢ ትግራይ ሕገ መንግስቲ ብምጥሓስ ኣብ ልዕሊኡ ዝወርድ ዘሎ ግፍዒን ምፍንቓልን ጠመተን ፍታሕን ክግበረሉ ንምፅዋዕ። 2) ብዛዕባ ሕሉፍን ህሉውን ኩነታት ዶባት ትግራይን ህዝባን ንምድህሳስን። 3) ኣፍቲ ከባቢ ዘሎ ኩነታት ኣገዳሲነቱ እናዓበየ ይመፅእ ከምዘሎ ንምትሕስሳብ እዩ። እዚ ፅሑፍ እዚ ብዘይካ ኣለሻ ዘላቒ ፍትሒ ዝኾነ ዓይነት ፖለቲካ ኣጀንዳ ከምዘይብሉ ክንገልፅ ንደሊ።
ኣብ ቋራ ብዛዕባ ወልቃይት
ፅንፈኛታት ሓይሊ ትምክሕትን ፀረ ህዝቢ ትግራይን ካብ ውድቀት ደርጊ ጀሚሩ መሬት ወልቃይት (ብሓፈሽኡ ምዕራብ ትግራይ) ብትግራይ ተወሲዱና ክብሉ ፀኒሖም። ሎሚ’ውን ቀጺሎም ኣለዉ። እዚ ክሲ እዚ ኣብ መድረኽ ፖለቲካ ፣ ብመራኸቢ ሓፋሽ፣ ብመርበብ ሓበሬታ፣ ብድራማን ደርፊታትን ገይሮም ደጋጊሞም ክገልጹ ሰሚዕና ንሰምዕውን ኣለና። ሎሚታት ድማ፤ እዚ ቕድም ክብል ዝገበር ዝነበረ ናይ ፀግዓ ፀግዒ ፀለመን ጎስጓስን ኣካይድኡ ቐይሩ፤ ሰለይ እናበለ ናይ ማእኸል ሰደቓ መጺኡ ኣሎ። ኣብ ቐረባ እዋን ወልቃይት ኣመልኪቱ ሓደ ዝተዘርግሐ ናይ 15 ደቓቕይ ንውሓት ዘለዎ ቪዲዮ ርኢና ነይርና። እዚ ቪዲዮ ክልተ ደቓይቕ ምስከደ ቐጺሉ ዘሎ 13 ደቓይቕ ክልተ ሰባት መደረ ዘስምዑሉ ናይ ኢትዮጵያን ብኣዴንን ባንዴራ ዝተዘርገሐሉ መድረኽ ኮይኑ ይርአ። እዚ ኣብ ቐረባ እዋን (2008 ዓ.ም.) ኣብ ቋራ፣ሽንፋ ዝተገበረ ህዝባዊ ኣኼብ ከምዝኾነ ድማ ኣፍቲ ቪዲዮ ዝዛረብ ኣታላይ ዛፌ ዝተብሃለ ሰብ የረጋግፅ። እቲ ቪዲዮ ምስረኣና ናብቶም ከባቢታት ብምድዋል ናይቶም ሰባት መንነትን ኣብ መሬት ዘሎ ኩነታትን ሓበሬታ ክንረክብ ፈቲና እንሆ ክምቲ ዝስዕብ ኣሕፂርና ኣቕሪብናዮ ኣለና።
ከምዝረኸብናዮ ሓበሬታ እንተኾይኑ፤ ኣብቲ ቪዲዮ መጀመርታ ዝዛረቡ ሰባት ተወለድቲ ወልቃይት ኮይኖም ሓደ እዋን ኣብ ከባቢ ወልቃይት ሑመራ ዝነብሩ ዝነበሩን፤ ሕዚ ግን ኣብ ጎንደር ከባቢ ዝንቀሳቐሱን ምኳኖም የረጋግፅ። ነዞም ሰባት ዝድግፉን ዘተሓባብሩን ሹመኛታት ሰሜን ጎንደርን ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ደቂ እቲ ከባቢ ከምዘለዉ’ውን ተነጊሩና። ኣብ ትካላት ጥረት( ትካል እግሪ ምትካል ኣምሓራ) ዝሰርሑ ገለ ውልቀ ሰባት’ውን ኣብቲ ምንቅስቓስ ኢዶም ከምዝሓወሱ ሰሚዕና። ምፅራይ ድሕረ ባይታ ናይቶም ሰባት ዘድለየሉ ምኽንያት እቲ ዝገብሩዎ ዘለዉ ምንቅስቓስ ዓቕምን ትርጉምን ንምርዳእ እንተሓገዘ ኢልና እምበር፤ ከም ውልቀ ሰባት ባዕሎም’ውን ግልፂ ዝኾነ ቪዲዮ ብምዝርጋሕ መንነቶምን ትሕዝቶ ምንቅስቓሶምን ኣይሓብኡን። እንተኾነ ግና ካብቲ ናይቶም ወልቀሰባት ንላዕሊ ዘተሓሳስብ እቲ ተግባር ዝፍጸመሉ ዘሎ ኣገባብ ስለዝኾነ ኣብኡ ክነትኩር መሪጽና።
ትሕዝቶን ሓዱሽ ኣካይዳ መስፋሕፋሕትን
እዞም ክልተ ውልቀ ሰባት ንህዝቢ ቋራ ብምእካብ ”ህዝቢ ወልቃይት ብሄሩ ኣምሓራ እናሃለወ መሬቱ ተጋሩ ስለዝደለዩዎ ጥራይ ንዝሓለፈ 25 ዓመታት ተገዲዱ ትግራዋይ ኮይኑ ይነብር ኣሎ” ይብሉ። ብናቶም ኣገላልፃ፣ ”ንሕና ህዝቢ ወልቃይት ኣምሓሩ ኢና፣ ተጋሩ ኣይኮናን” ብምባል ህዝቢ ጎንደርን ብኣዴንን ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ወልቃይት ንክስለፉ ይፅውዑ። እዚ ዝገብሩዎ ዘለዉ ናይ ምልዕዓል ስራሕቲ ኣብ ኩሎም ወረዳታት ጎንደር ተንቀሳቒሶም ንህዝቢ ከምዘረድኡ’ውን ገሊጾም። ንሱ ጥራይ’ውን ኣይኮነን። እስካብ ሕዚ ንኣብያተ ፅሕፈታት ብኣዴን፣ ኢህወደግን ቤት ምኽሪ ፌደሬሽንን ጉዳዮም ከምዘቕረቡ’ውን ግልፂ ገይሮም።
እዚ ምንቅስቓስ ህዝብን መንግስቲን ፈሊጡዎስ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ብፍላይ ኣብ ከተማ ሑመራ ህዝባዊ ኣኼባ ከምተኻየደ ብድምጺ ወያነን’ውን ተይተረፈ ተፀብጺቡ እዩ። እቶም ናይ መንነት ሕቶን መሬትን ዝሓቱ ዘለዉ ሓይሊታት ንህዝቢ ወልቃይት ፀገዴ ንምጥባር ብዝተፈላለየ መገዲ ጎስጓስ ከምዝካይዱን ነቲ ህዝቢ ናብ ኣምሓራ ክልል ተኸሊልካ ኢኻ፣ መሰረተ ልምዓት ንኽስርሐልካ ምስ ኣምሓራ ክልል ተረዳዲእና ኢና፣ ኣብዚ ጉዳይ ንነጥፍ ዘለና ሕጋዊ ስልዝኾና ኢና፣ ሕጋዊያን ተዘይንኸውን ምኣሰሩና ነይሮም ወዘተ ናበሉ ነቲ ህዝቢ የበራብሩ ከምዘለዉ ተሓቢሩ። እዚ ንምግባር መዓልታዊ 250 ብር ናተኸፈሎም ዝንቀሳቐሱ ምዃኖም’ውን ኣፍቲ ኣኼባ ተገሊጹ እዩ።
ህዝቢ ወልቃይት ፀገዴ’ውን መንነት ናይቶም ዑሱባት ህዝቢ ፈሊጡስ ኣብቲ ጉዳይ ብዝተፈላለየ መንገዲ መርጊጺኡ ግልፂ ገይሩ ኣሎ። ንሕና ነገደ ኣግኣዚያን ብሄረ ተግራይ ምዃና ታሪኽና ኣፃፊፍና ንፈልጥ ህዝቢ ኢና። ህዝቢ ወልቃይት ፀገዴ ትግራዋይነቱ ንዕዳጋ ዘይቐርብ ፤ ብስሩ’ውን ብቑንጣር ዕሱባት ዝድለል ወይም ዝሽየጥ ህዝቢ ኣይኮነን። ትማሊ ትግራዋይ፤ ሎሚ ትግራዋይ ፅባሕ ትግራዋይ እዩ። ሕቶ መንነቱ ብመሪር ቓልሱን መስዋእቱን ከምዘረጋገፀ ግልፂ ብምግባር መንግስትን ውድብን እስካብ ሕዚ ዘርኣዩዎ ትዕግስቲ ብምንኣድ፤ ካብዚ ንላዕሊ ንቐፃሊ ምትዅቷኽ ዝፀውር እንግዳዕ ስለዘይህሉ ስለዘየለ ግን ዝገደደ ሽግር ከይተመዘዘ፤ ብእዋኑ ኣድላዪ ዝኾነ ስጉምቲታት ክውሰድ ከምዘለዎ መተሓሳሰቢ ከምተውሃበ ብድምጺ ወያነን EBCን ዝቐረበ ፀብፃብ ሰሚዕና።
ብርግፅ ኣብዚ ትሕዝቶ ናይ መንነት ኣጀንዳ ኣገዳስንቱን ክውነነቱን ብዙሕ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ኣይኮነን። ህዝቢ ወልቃይት፣ ፀገዴ፣ ቃፍታን ሑመራን መርገጺኡ ግልጺ ስለዝገበረ፤ እዞም ዑሱባት ክሳኸዐሎም ማለት ዘበት እዩ። ዘተሓሳስበና ዘሎ ግና እዚ ዘይኮነስ ናይዞም ዑሱባት ምንቅስቓስ ብኸመይን ኣብ ከመይ ዓይነት ወድዓዊ ኩነታትን ይፍጸም ከምዘሎ ምርኣይ ኣዚዩ ኣገዳሲን ግልጺ ክኸውን ዘለዎ ጉዳይ ስለዝኾነ እዩ።
ከምቲ ዝተገለጸ፤ እዚ ምንቅስቓስ ኣብ ወልቃይት ብዝተበታተነ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ ግን ህዝቢ እናኣከብካ ከምዚሳለጥ ግልጺ እዩ። ነቲ ኣብ ወልቃይትን ከባቢኡን ብዝተበታተነ መልክዕ ዝገበሩዎ ምንቅስቓስ መንግስታዊ ኣካላት ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ምንም ስለዘይብልዎም፤ እቲ ህዝቢ ባዕሉ ”ንሕና እንፈርሓሉ ንሶም ዝደፍሩሉ እዋን መፂኡ” ኣሎ ክብል ገሊጹዎ እዩ። ብዝምልከቶም መግስታዊ ኣካላት ዝኾነ ዓይነት ስጉምቲ ስለዘይተወሰደ ድማ፤ ሓሙሽተ ወርሒ ሙሉእ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ናይ ልምዓት ስራሕቲ ኣብ ርእሲ ናይ ምትእጉጓል ኣዝማምያ ምርኣዩ፤ ንቐፃሊ ሰላም ንምዝራግውን ዕድል ከፊቱሎም እዩ ክብል ህዝቢ ገሊጹ። ኣብ ኣምሓራ ክልል ግን ካብዚ ብዝተፈለየ መልክዕ ብዝተወደበን ስሩዕ ህዝባዊ ኣኼባን ናተኻየድ እዩ እቲ ምንቅስቓስ ተሳሊጡ። እቲ ዘተሓሳስብ ድማ ንሱ እዩ።
ክንድዚ ዝኣክል ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ቋራ እንተተሳልጡ፤ እንተነኣሰ ናይቲ ከባቢ ኣመሓደርቲ ካብኡ ሓሊፉውን ክልል ኣምሓራ ዘማሓድር ዘሎ ብኣዴን ኣፍልጦ ኣይሃቦን ኢልካ ምሕሳብ፤ ኣሸበሸብ ፖለቲካዊ ግርህነት ጥራይ እዩ ክኸውን። እሞ እዚ እንታይ ማለት ይኸውን? ብኣዴን ኣይሰማዕናን ዝብል ዒባራ ምኽንያት ከየቕርቡ’ውን እቲ ኣኼባ ምስተኻየደ እዞም ክልተ ውልቀ ሰባት ባዕሎም ቪዲዮ ብምውዳድ ብመርበብ ሓበሬታ ናብ ህዝቢ ከምዝዘርግሑዎ ይፍለጥ። በቶም መንበደበድቲ ሓዊ ዝኾኑ ድምፂ ራዲዮ ኣመሪካ’ውን (መደብ ኣምሓርኛ) ከምቲ ልሙድ ኣዋዓዊዖምሎም። እሞ ሽዑኸ ብኣዴን ኣብ ቋራ ንዘሎ ምምሕዳር እንታይ በሉዎ? እቲ ኣኼባ ብዘይ ኣፍልጦ ብኣዴን ከምዘይተሳለጠ እቲ ከይዲ ባዕሉ ግልጺ ገይሩዎ ኣሎ። እሞ ብኣዴን ነዚ መልሶም እንታይ ምኾነ?
እቶም ሰባት ሕቶ ምልዓልን ሰላማዊ ሰልፊ ምግባርን መሰሎም እዩ። እንተኾነ ግና ዘልዓሉዎ ሕቶ ተዃሳሕን እንተገደደውን ናይ ማእኸላይ መንግስቲ ጣልቃ ኣእታውነት ዝሓትትን እንዳሃለወ፤ ናይ ሓደ ክልል ውሽጣዊ ጉዳይ ንምንታይ ኣብ ካልእ ክልል ንምትእንጋድ ተደሊዩ? እዞም ክልተ ውልቀ ሰባት ዝገበሩዎ ናይ ኣድሕኑናን ’’ውፈር ተበገስን’’ ፃዊዒት ብቐጥታ ንብኣዴንን ህዝቢ ጎንደርን እዩ ነይሩ። እሞ ብኣዴን ከምዚ ዓይነት ባንዴርኦም ዝተዘርገሐሉ ኵናት ዝዕድም ህዝባዊ ምልዕዓልን ፃዊዒትን ምላሾም እንታይ ይኸውን? ከምዚ ዓይነት ኣዕናዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዝግበረሉ’ኸ፤ ህወሓት ንዝምልከቶም ብዕሊ ክሓትት ዶ ኣይምተገበኦን? ካብ ናብቶም ትርፍራፍ ዝሓለፉ ክልተ ስርዓታት ኢድካ ምውጥዋጥ፤ ነዚ ምንቅስቓስ ኣብ ክልሎም ዝፈቐዱ መራሕቲ ክልል ኣምሓራ ብግልጺ ዘይሕተት እንታይ እዩ ሕግብግብ ዘብል?
ብኣዴን ከም ውድብን ከም ኣመሓደሪ ክልል ኣምሓራን ነዚ ኩነታት ዝምጥን ግልጺ ዝኾነ ምልሽ እንተዘይሂቦምሉ፤ ጥርጣርና ቐፃልን እናሰፍሐ ዝኸይድን ከምዝኸውን ክርድኡ ይግባእ። እዚ ጉዳይ ካብ ናይ ውልቀ ሰባት ምንቅስቓስ ንላዕሊ ገይርና ክንሓስብን ከምዚ ልዕል ኢልና ኣቕሪብናዮም ዘለና ሕቶትታት ክነልዕልን ዘገደደና ብቑዕ ምኽንያታት ኣለውና። እምበኣርከስ እቲ ኩነታት ከይንዛረበሉ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ኣሰኪፉና እምበር፤ ኣብቲ ከባቢ ካብዚ ዝገደደ ዘተሓሳስብ ነገር’ውን ክፍፀም ፀኒሑ እዩ። እሞ እቲ ጉዳይ ክንደየናይ ዘተሓሳስብ ከምዝኾነ ንምግማት ክጥዕመናስ፤ እስቲ ኣብ ቐረባ እዋናት ዘጋጠሙ ነገራት ክንርኢ ንፈትን፤
ኣገደስቲ ፍፃመታትን ርኢቶናን
፩ይ፡- ካፍቲ ከባቢ ብቐጥታ ከምዝሰማዕናዮ ዓሚ ኣብ ኣብርሃ ጅራ ከተማ ዓብዲራፍዕን ከባቢኡን (ተጋሩ ብብዝሓት ዝነብሩሉ ክልል ኣምሓራ) ዝነብሩ ተጋሩ ብግፍዒ ንብረቶም ተመንጢሎም ካብቲ ከባቢ ተሰጒጎም ተባሂሉ ብሰፊሑ ተነጊሩ እዩ። ተምሃሮውን ካብ ቤት ትምህርቲ ተሰጒጎም ሎሚ ኣብ ሑመራን ከባቢኣን መንግስቲ ክልል ትግራይ የምህሮም ከምዘሎ ኣረጋጊፅና። እዚ ክፍፀም ንቲ ክልል ዝመርሕ ዘሎ ብኣዴን ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ዝበሎን ዝሃቦን ፍታሕ የለን። ክልልና’ውን ንቲ ጉዳይ ዓልዒሉ ምስ ዝምልከቶም ተዘራሪቡ ዶ ኣይተዘራረበን ዝፍለጥ ነገር የለን።
፪ይ፡- ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣብ መተማን ከባቢኡን ኣብ ሞንጎ ቅማንትን ብሄር ኣምሓራን ዝተወልዐ ግጭት ናይ ሰብን ሂወትን ኪሳራ ኣስዒቡ ኣብ ቑፅፅር ዊዒሉ ተባሂሉ። ኣቦ ወንበር ብኣዴን ደመቀ መኮነን፣ ኣዲሱ ለገሰ፣ ካሣ ተክለብርሃን ገዱ ኣንዳርጋቸውን ሓዊሱ፤ ካልኦት መማሓደርቲ ክልል ኣምሓራ ኣፍቲ ቦታ ብምርካብ ዑደት ገይሮም፣ ምስ ህዝቢ ኣኼባታት’ውን ኣካይዶም፣ ጊዚያዊ ሰላም ብምፍጣር ነቲ ቐንዲ ሽግር ግን ኣብ ከይዲ ዝፍትሐሉ ፃዕርታት ከም ዝግበር ቃል ክኣትዉ ብEBC ተመሓላሊፉ።
እዚ ዝንኣድ ኮይኑ ኣብዚ ዝተፈጠረ ሓደገኛ ግጭት ኣብ ኣብ ሞንጎ ብሄራት ኣምሓራን ቅማንትን ደኣ ይኹን እምበር፤ ኣብ መተማን ከባቢኡን ዝነብሩ ልዕሊ 500 ዝኾኑ ተጋሩ ዘቕነዐ ቀጥታዊ መጥቃዕቲ’ውን ከም ተፈፀመ ብናይ ወፃኢ መራኸቢ ሓፋሽ ተነጊሩ እዩ። እዞም ንፁሃት ዜጋታት ንብረቶም ተቓጺሉ፣ ተዘሪፎምን ተፈናቒሎምን ናብ 400 ዝኾኑ ግዳያት እቲ መጥቃዕቲ ብፌደራል ፖሊስ ኣብ ዝሕሎ ካምፕ ተዓቚቦም ዘይጭበጥ ፍታሕ ይፅበዩ ከምዝነበሩን እቶም ዝተረፉ ድማ ሃለዋቶም ከምዘይፍለጥ ብኣንደበት እቶም ግዳያት ኣብ VOA ክፍሊ ትግርኛ ሰሚዕናዮ።
እዚ ናይ ብሄር ኣምሓራን ቅማንትን ተባሂሉ ኣፍልጦ ዝተውሃቦ ግጭት ምስተሰምዐ፤ ማእኸላይ መንግስቲ ናብ ሰሜን ጎንደር ሓደ ጉጅለ ከምዝለኣኸ ዳሕራይ ገሊጹ። ይኹን’ምበር ኣብቲ ብሰበ ስልጣናት ብኣዴን ዝተሳለጠ ህዝባዊ ኣኼባታት እቲ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝበጽሐ ግፍዒ ከም ጉዳይ ፈጺሙ ኣይተልዓለን። ብመራኸቢ ሓፋሽ’ውን ኣይተመሓላለፈን። ንሚኒስተር ካሣ ተ/ብርሃን ሓዊሱ እስካብ ሕዚ ዝተሓተቱ ሰበ ስልጣናት’ውን እቲ ግጭት ኣብ ቅማንትን ብሄር ኣምሓራን ጥራይ ከም ዝኾነ ገይሮም ብጥንቃቐ ዘሊሎምዎ እዮም። እዚ ኣብ ተጋሩ ዝብጸሐን ዝበጽሕ ዘሎን ግፍዒን ጥሕሰት ሕጊን ንምንታይ ድፈን ድፈን ከምዝተመርፀ ኣይርድአናን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ብኣዴን ዘለና ጥርጣረ ክውስኽ ገይሩና እዩ።
ሓደ ክስመረሉ ዝግባእ መትከል ኣሎ። ንሱውን ክልላዊ ምምሕዳር ኣምሓራ ኣብ ክልሎም ዝነብር ዝኾነ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ማዕረ እቲ ወዲ ክልል፤ ፍትሕን ሰላምን ከሕልዉሉ፤ ሕገ መንግስታዊ ሓላፍነት ዘግድዶም ምዃኑ እዩ። ኮይኑ ግን ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ነቶም ናይቲ ከባቢ ኣመሓደርቲ እንተሓበሩሎም ሰማዒ እዝኒ ከምዝሰኣኑ እቶም ግዳያት ብኣንደበቶም ይገልፁ። እዚ እንታይ ክንብሎ? ተወለድቲ ብሄር ኣምሓራ ዝኾኑ ኣብ ቤንሻንጉልን ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያን በገለ ሰበ ስልጣን እቶም ከባቢታት ኮነ ተባሂሉ ግፍዒዕን ምፍንቓልን በጺሑዎም ተባሂሉ ብቤት ምኽሪ ወከልቲ (ፓርላማ) ኣጀንዳ ኮይኑ ተደጋጋሚ ተዘሪቡሎምስ እቶም በደል ዘብፅሑ’ውን ማኣሰርቲ ተይተረፈ ከምዝተፈረዶም ዝረአናሉ ፍፃመ ነዊሕ ጊዜ ኣይኮነን።
እዚ’ኸ ኣብ ፓርላማ ከም ጉዳይ ተራእዩ ክዝረበሉ ክንደይ በዝሒ ዘለዎ ትግራዋይ እዩ ክፈናቐል ዘለዎ? ንሕድሕድ ሚኢቲ ሽሕ ትግራዋይ ወኪልና ኣብ ፖርላማ ዘቐመጥናዮም ወከልቲ’ኸ እዙይ ዘይተዛረቡ ታይ ክገብሩ ተቐሚጦም? ዘተሓትት አዩ። እቲ ሓቂ ኣብቶም ጎንፂ ዝተሓወሶም ደኣ ንዛረብ ኣለና እምበር ’’ውፃእ ኣይትበሎ ከምዝወጽእ ግበሮ’’ ብዝብል ኣካይዳ ኣብዞም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ተጋሩ እንድዮም ሓደ ብሓደ ካብቲ መዋእሎም ዝነበሩሉ ከባቢታት ለቒቖም ክወጽኡ ዝተገደዱ። እተን ልዕል ኢለን ዝተጠቐሳ ቦታታት ዝተኸለልኦ ናብ ኣምሓራ ክልል ድኣ ይኹን እምበር ብዝሒ ነበርተን ተወለድቲ ብሄር ትግራይ እዮም። እዚ ኩነታት ዘይፈተወዎ ኣመሓደርቲ ዴሞግራፊያዊ ትሕዝቶ ናይተን ከባቢታት ንምቕያር ብምሕሳብ ኣብ ልዕሊ ተጋርሩ ዝተፈላለዩ ፅዕንቶታት እናፈጠሩ ከምዝፀንሑን ብዙይ ምኽንያት’ውን ብዙሓት ተጋሩ ካብተን ቦታታት ብሰላሕታ ክፈናቐሉ ከምተገበረ ይግለጽ ፀኒሑ እዩ።
፫ይ፡- ኣብ ፀገዴን ወልቃይትን ዘለዉ መዋሰንቲ ጣቢያታትውን ብትግራይ ገፅ ዘለዉ ሓረስትቶት ዱኽዒ (መዳበሪያ)ብገንዘብ እንትወስዱ፣ ብፀገዴ (ክልል ኣምሓራ)ዘለዉ ግና ብነፃ ይዕደሉ ከምዘለዉ ይንገር። ነዚ ንምርኣይ’ውን ሓደ በዓል መዚ ክልል ትግራይ ናብቲ ከባቢ ከይዱ ከምዝነበረ ክነፃሪዮ ዘይከኣልና ሓበሬታ ረኺብና። እሞ ንወልቃይት ዝሓቱ ወይ ድማ ክሸጡ ዝዋገዩ መስፋሕፋሕቲ ስለዘለዉስ ኣብ ጎረባብቲ ጣቢያታት ናይ ነፃ ዱኽዒ ብምዕዳልን (እንተተዓዲሉስ) ብኣንፃራዊ ዝሓሸ ሰናይ ምምሕዳር ብምትካልን ነቲ ብትግራይ ዘሎ ህዝቢ ልቡ ንምሽፋት ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ እዩ ክብሉ እዚ ሓበሬታ ዘቐበሉና ግዱሳት ወገናት ይገልጹ። እዚ ፍልይ ዝበለ ምንቅስቓስ ኣብ ከባቢ ቆቦ ወሰናት ትግራይውን ከምዝፍፀም ይንገር። እዚ ምስቲ ልዕል ኢሉ ዝተገለጸ ብቶም ዕሱባት ዝንዛሕ ባዶ ተስፋን (ዝበለጸ ልምዓት ክነምፀአልካ ምስ ክልል ኣምሓራ ተዘራሪብና ወዲእና ኢና ወዘተ) ምስቲ ኣብ መዋስንቲ ዘለዉ መማሓደርቲ ክልል ኣምሓራ ይሕግዙዎም ኣለዉ ዝብል ወረ ኣብ ንግምግምን እቲ ብኽልቲኡ ጫፋት ትግራይ ዝግበር ዘሎ ዝተበሃለ ህዝቢ ናይ ምድላል ተግባር ሓቂ እዩ ኢልና እንተኣመና ዝገርም ኣይኮነን።
ኣብዚ ጉዳይ ክንብሎ ንደሊ እንተሊዩ፣ ብሰንኪ ኣብ ትግራይ ዘሎ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ወሰናወሰን ዘሎ ህዝብና ኣብ ማዕዶ ብዘሎ (እንተሊኡ?) ብተዛማዲ ዝሓሸ ምሕደራን ኢኮኖሚያዊ ረብሓን እንተተፀለወ ኣይፍረዶን። ብስእነት ሰናይ ምምሕዳርን ፍትሕን መሪሪዎም ናብ ካሊእ ክልል ዘይኮነስ ሃገር ዝቐየሩ ህዝብታት’ውን ከምዘለዉ ይፍለጥ እዩ እሞ ምእንቲ ጎረቤት ክልል ኢልካ ዘይኮነስ ምእንቲ ግቡእ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ክበሃል ሰናይ ምሕደራን ልምዓትን ንፅባሕ ዘይበሃል ጉዳይ ምዃኑ ክስመረሉ ኣለዎ። እዚ ከም ዘሎ ኮይኑ እቲ ብጎረቤት ክልል ይግበር ዝበሃል ዘሎ ተግባር ዕላምኡ ነቲ ዘመሓድሩዎ ህዝቢ ተረባሒ ንምግባር እስካብ ዝኾነ ሽግር ዘለዎ ኣይኮነን። ናይ ጎረቤት ህዝቢ ንምድላል ተሓሲቡ ዝግበር ዘሎ ተኾይኑ ግና ዘይሕጋዊን ካብ መሓዛ ውድብ ዘይትፀበዮ ዘይቕኑዕ ተግባርን ምዃኑ ክንገልጽ ንፎቱ።
፬ይ፡- ኣብ መበል 35 ዓመት በዓል ምስረታ ብኣዴን ዘርኣዮዎ ዘይልሙድ ናይ ጒሒላነት ባህሪ ህዝቢ ደብረ ታቦር ሓዊሱ ንብዙሕ ሰብ መዛረቢ ኮይኑ ዝቐነየ ጉዳይ እዩ። ኣብቲ በዓል ወርሒ ሙሉእ ዝግበር ዝነበረ ቕጥፈት ብጌጋ ኣይነበረን። ብኣዴን ታሪኽ ዕጥቃዊ ቓልሶም ወርሒ ምሉእ እንትትርኹ ህወሓት ሽማ’ውን ክፅውዕዋ ከምዘይደለዩ ኣብቲ ብቴሌብዥኖም ዘማሓላለፉዎ ዶክመንተሪ ግልጺ ገይሮም። ብኣዴን ኣብቲ ብህወሓት ተሓንፂጹን ተመሪሑን ዝተኻየደ ”ወፍሪ ሰላም ብቓልሲ” ድሕሪ ምስረታ ስሙር ግንባር ውሑድ ሰራዊቶም ንመጀመርታ ግዘ ምስ ህወሓት ዝሰለፍሉ ምዃኑ ናተፈለጠ፤ ቁሩብ ሕንኽ እንተይበሉ ካብ ኣላጀ እስካብ ሰሜን ወሎ ዝተገበሩ ከበድትን ወሰንቲን ውግኣት ከም ናቶም ገይሮም ተሪኾምልና። እሞ ይውሓድ ይብዛሕ ዝትረኽ ናይ በይኖም ናይ ጀግንነት ታሪኽ እናሃለዎም።
ከምቲ ብመራኸቢ ሓፋሽ ዝቐረበ እዚ ዝተዓዘበ ህዝቢ ደብረ ታቦር’ውን ንመራሕቲ ብኣዴን ኣብ ቅድሚ ጠ/ሚ ሃ/ማሪያም ደሳለኝ፣ ምክትሉ ደመቀ መኮነንን ጀ/ል ሳሞራን ዝመሰሎ ነቐፌታ ኣቕሪቡ ንህወሓትን ተጋደልቱን ድማ ጅግነንቶም ብዘረባን ፈኸራን ገይሩ ኣስሚዑ እዩ። ”እኛ በጣም ቅር ብሎናል ለምን የህወሓቶች ስም ኣልጠራቹሁም የመሰርቱዋቹ፣ ያሳደጉዋቹሁ፣ የመሩዋቹሁ እዚ ተራራ የቀበርናቸው ስንት የህወሓት ጀግኖች እያሉ” ክብሉ ንብኣዴን ብግልጺ ነቒፎምዎም። ጀ/ል ሳሞራን’ውን ነቲ ኣብ ብኣዴን ዝቐረበ ነቐፌታ ንጎድኒ ብምግዳፍ ብናይ ለባማት ኣንደበት ብዛዕባ ጀግንነት ህዝቢ ደብረ ታቦር ሓፂር ዘረባ ኣስሚዑ።
እሞ እቲ ብኣዴን ዘርእዩዎ ዘለዉ ዘይመትከላዊ ባህሪ ኣብ ግምት ብምእታው፣ እቶም ዝተጠቐሱ ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝበፀሑ ዘለዉ ግፍዒታት ኮነ ኢልካ ዝግበር ዘሎ እዩ እንተበልና ኣይፍረደናን። እንታይ ንምርካብ እዩ ግን? ዕብደት ተዘይኮይኑ ብኣዴን እዚ ዘየዋፅኦም ሕማቕ ተግባር ከምዝኾነ ክስሕቱዎ ኣይምተገበአን። እዚኦምን ከምዚኦምን ዝበሉ ሓደሽቲ ባህሪያት ከይኣኽሉ ሎሚ ድማ ምስ ትምክሕተኛታትን መስፋሕፋሕቲን ምውጋኖም ገሪሙና ኣሎ። ንምዃኑ እዞም መስፋሕፋሕቲ እንታይ ዝመስል ግዝኣት እዩ ብትግራይ ተወሲዱዎም ኣብዚኩሉ ኣውያትን ፀለመን ተዋፊሮም ዘለዉ? እዚ ብዙሕ ዘየማትእ ታሪኻዊ ጭብጢ ዝሓዘ መልሲ ኣለዎ።
ግዝኣተ መሬት ትግራይ ቐደምን ኣብዚ እዋንን?
ሕዚ ዘሎ ወለዶ ሳላ ብእንግድዑ ዘረጋገፃ ናፅነቱ ፤ መዓል ኣቦታቱ ፈቲሹ ካብ ምርካብ ዝቐሎ ነገር የለን። መዓል ኣቦታቱ ድማ ኣይጋገን። ብመሰረቱ ኢትዮጵያ ትበሃል ሃገር ንኽትፍጠር ዝገበረ እምነ ሰረት ዝወደቐ፤ ኣብ ኣክሱም ብተጋሩ እዩ። እዚ ከም ንቡር ግዝኣቱ በቲ ከባቢ ጀሚሩ ናብ ኩሉ ኣንፈት እናሰፍሓ ዝኸይድ ዝነበረ ስርወ መንግስቲ እዩ ነይሩ። ትግራይ እናተብሃለ ዝጽዋእ ክፋል ኣኽሱማዊ ግዝኣት ድማ ብዙሕ ኸባብታት ናይ ሎሚ ጎንደር፣ ዓፋር፣ ኤርትራን ቐይሕ ባሕሪን ይሓውስ ከምዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ የረድኡ። ንኣብነት Manoel Barradas ዝተብሃለ ኣብ 1624 ዓ.ም ኣብ ትግራይ ይነብር ዝነበረ ፖርቹጋላዊ ልኡኽ ኣብ Tractatus Tres Historico-Geographici (1634) ዝብል መጽሓፉ ኣብቲ ዘበን ዝነበረ ናይ ትግራይ ካርታ ከምቲ ዝስዕብ ኣቒሚጡዎ ኣሎ::
ትግራይ ካብዚ ሕዚ ዘላቶ ኣርብዕተ ዕፅፊ ኣርብዕተ ዕፅፊ ትዓቢ ከምዝነበረት መዛግብቲ ታሪኽ ይምስክሩ። እቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቐሰ ባራዳስ ዝተብሃለ ፖርቹጓላዊ ስፍሓትን ዶባትን ትግራይ ኣመልኪቱ ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ ነይሩ:
“Among all the kingdoms that the Emperor of Ethiopia possesses today one of the greatest and most important is the Kingdom of Tygre. From north to south, that is from the limits of the Amacens [ሓማሴን ] to Enderta, it covers an area of from ninety to one hundred leagues; and from east, which is beside Dancali [ዓፋር], located at the entrance to the southern end of the Red Sea, to the west, bounded by the Tacasse [ተከዘ ] River beside the Semen, it covers an area of similar size, so that the kingdom has a nearly circular shape; unless we wish to extend it, some maintain should be done, as far as Lamalmon mountain range [ሊማሊሞ ተራራ]…” (IDEA Staff, 10/13/2004).
ካብዚ ከምንርድኦ ህዝቢ ትግራይ ሽንኳን ናይማቱ መሬት ክወስድ ታሪኻዊ ግዝኣቱ ዝነበሩ ቦታታት’ውን ዘይምለሰ ህዝቢ ምዃኑ እዚ ካርታ ሓደ ጭቡጥ መረዳእታ እዩ። እስካብ መወዳእታ 1930ታት እኳስ ዶብ ትግራይ ኣለውሃ ምላሽ ነይሩስ ንወሎ ከምተውሃበ ኩሉ ዝፈልጦ ጉዳይ እዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ዘበን ዝነበሩ ገዛእቲ ሸዋ፣ ብፍላይ ኣብ ዘበን ሃፀይ ሚኒሊክን ሃፀይ ሃይለሥላሴን፣ ትግራይ ንምድኻም ክብሉ ብሰሜን፣ ብምብራቕ፣ ብምዕራብን ደቡብን ኣንፈት ዝነበረ ታሪኻዊ ግዝኣቱን ህዝቡን ብዘይፍቓዱ እናቖረሱ ኣብ ትሕቲ መግዛእታዊ ምምሕዳር ጥልያን፣ “ጠቕላይ ግዝኣታት” ጎንደርን ወሎን ክሕወስ ኣገዲዶምዎ እዮም። ኣብዚ መንግስቲ እንተኾነ’ውን መዋእሎም ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ከባቢታት ብቲ ሓዱሽ ሕገመንግስቲ መሰረት ናብ ካልኦት ክልላት ቐሊል ዘይበሃል ትግርኛ ተዛራቢ ህዝቢ ተመላሊአን ብምኻደን ነባር ግዝኣት ትግራይ ኣይተመለሰን። ይኹን ደኣምበር ኣብቶም ዝተወሰዱ ግዝኣታት ዝነብር ህዝቢ መብዛሕትኡ ቋንቋ ትግርኛ ከምዘይቀየረ ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ እዩ።
ዋና ኣራሚ መርበብ ሓበሬታ Horn Affairs ዳኒኤል ብርሃነ: “Reality-Check: Tigray Annexed Amara Land” ኣብዝብል ጽሑፉ ኣብ ደርግ እዋን በመንግስቲ ዝተሓተመ መጽሓፍን ካልኦት መረዳእታትን ተጠቒሙ ንዙይ ልዕል ኢሉ ዝተጠቐሰ ሓቂ የረጋግፅ። ደርግ ኣብ 1971 ዓ.ም ዘውጽኦ ‘Class Struggle and the Problem in Eritrea’, ዝብል መጽሓፍ ኣብ ናይ መወዳእታ ገፁ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝርከቡ ቤሄራትን መልከኣ ምድራዊ ኣቀማምጥኦምን ዝገልጽ ካርታ ከምዚ ዝስዕብ ኣቐሚጡዎ ይርከብ:
ኣብዚ ካርታ ኣብ ቑጽሪ 2 ትግርኛ ተዛራቢ ህዝቢ ዝነበረሎም ከባቢታት ኢትዮጵያን (ኤርትራ ሓዊሱ) ተመልኪቱ ኣሎ። እምብኣርከስ ቋንቋ ትግርኛ ዝዛረብ ህዝቢ ኣብዛ ሎሚ ዘላ ትግራይ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ሰፊሕ ከባቢታ ሰሜን ጎንደር’ውን (ፀገዴ/ጠገዴን ፀ/ጠለምትን፣ ኣብርሃ ጅራ –ዓብድራፍዕን ከባቢኡን) ብቑጽሪ ዓብላላይ ከምዝኾነ እቲ ኣብ መወዳእታ ዝምጽአ ትምክሕተኛ ወታሃደራዊ መንግስቲውን ኣይከሕዶን።
ድሕሪ ውድቀት ደርጊ’ውን እንተኾነ ኣብቲ ካርታ ዝርአ ዘሎ ሓቂ ኣይተቐየረን። ንኣብነት ኣብ ምዕራብ ትግራይን ዘለዋ ወረዳታት ኣመልኪቱ ማእከላዊ ስታቲስቲክስ ኣጀንሲ ኢትዮጵያ ኣብ 1994 ዓ.ም ዘካየዶ ቖጸራ ህዝቢ ከምዝስዕብ ኣቐሚጡዎ ኣሎ:
[ፍልፍል:ካብ Central Statistics Agency – CSA Tables 2.12 & 2.15(pdf) 1994 ዓ.ም , ካብ Horn Affairs ዝተወሰደ]
እዚ ልዕል ኢሉ ቐሪቡ ዘሎ መረዳእታ ወረዳታት ወልቃይት፣ ቃፍታ ሑመራ፣ ፀለምቲን ፀገዴን ዝብዝሕ ህዝበን ትግርኛ ተዘራባይ ከምዝኾነ የረጋግፅ። ሎሚውን እንተኾነ ወልቃይት ኮነ ብሓፈሽኡ ምዕራባዊ ትግራይ 92.28 ሚእታዊ ትግርኛ ተዛራባይ ህዝቢ ዝነብሮ እንትኸውን 6.48 ሚኢታዊ ድማ ተወለድቲ ብሄር ኣምሓራ ምዃኖም ኣብ 2007 ዓ.ም ብማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ዝተገበረ ቖጸራ ህዝቢ የረጋግፅ።
እቲ ሓቂ እዚ ብምዃኑ ድማ ውሑድ ቑጽሪ ዘለዎም ኣብ ወልቃይት ዝነብሩ ብሄር ኣምሓራ ኢና ኢሎም ዝኣምኑ ውልቀ ሰባት ወይውን ጉጀለታት ብዋኒኖም ናይቲ ዝበዝሐ ህዝቢ መንነት ክቕይሩን ክስፋፍሑን ብትምክሕቲ ትወጢሮም ቖላን ደጉዓን እንትረግፁ ሱቕ ኢልካ ምርኣይ ኣይግበኣን። ብስሩውን ንሶም ደገፍቶምን ዝኣተውዎ ዓዘቕቲ ዘይኸውን ሕልሚ ምዃኑ ክፈልጡ፤ ብውሕሉል ኣገባብ ክንገሮም ይግባእ። ከምዚ ዓይነት ኣብ ህዝቢታት ቕርሕንቲ ዝፈጥር ነገር ኣብ ቅርዓቱ እናተሳለጠ ሱቕ ኢሉ ዝርኢ ወይ ድማ ዝፈቐደ ብኣዴን’ውን፤ ግልጺ ተነጊሩዎ ግልጺ ዝኸነ መርገጺኡ ምፍላጥ የድሊ ንብል። እቲ ኣብ ክልሎም ዝግበር ዘሎ ግልጺ ዝኾነ ጥሕሰት ሕገመንግስቲ ምዃኑ ክበርሀሎምን ተደናጊሩ ዝብልዎ እንተልዩ ድማ ከብርሁን ይግባእ።
ኣፈፃፅማ ሕገ–መንግስቲ
ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ዝተመስረተት ሓዳስ ኢትዮጵያ እቲ ሱር ሰዲዱ ዝነበረ ፖለቲካዊ ሽግር (ብዋናነት ብሄራዊ ወፅዓ) ንምፍታሕ ዘኽእል ሓዱሽ ሕገ መግስቲ ተቐሪጹ ብሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ ፀዲቑ። ኣብዚ መንግስቲ ኢህወደግ ካብቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ዝተፈለየ ኣራእያን ፖለቲካዊ መትከልን ብምሓዝ ኣካልላ ብጎቦታትን ሩባታትን ዘይኮነስ ሃገር ማለት ህዝቢ እዩ ዝብል ጠንካራ መርገጺ ወሲዱ ብሄርን ቋንቋን መሰረት ብምግባር ክልላት ክምስረታ ተገይሩ። ብዙይ መሰረት ናይ ኢትዮጵያ ሕገ መንግስት ኣንቀጽ 39 መሰል ርእሰ ውሳነ ህዝብታትን ብሄር ብሄረ ሰባትን ኣመልኪቱ ካብ ዝተፅሓፉ ገሊኦም ከምዝስዕብ ይብሉ:
ቑጽሪ 1፣ ማንኛውም የኢትዮጵያ ብሔር ፣ ብሔረሰብ ፣ ሕዝብ የራሱን ዕድል በራሱ የመወሰን እስከመገንጠል ያለው መብቱ በማናቸውም መልኩ ያለ ገደብ የተጠበቀ ነው።
ቑጽሪ 3፡– ማንኛውም የኢትዮጵያ ብሔር ፣ ብሔረሰብ ፣ ሕዝብ ራሱን የማስተዳደር ሙሉ መብት አለው። ይህ መብት ብሔሩ ፣ ብሔረሰቡ ፣ ሕዝቡ በሰፈረበት መልክዓ ምድር ራሱን የሚያስተዳድርበት መንግሥታዊ ተቋማት የማቋቋም እንዲሁም በክልልና በፌዴራል አስተዳደሮች ውስጥ ሚዛናዊ ውክልና የማግኘት መብትን ያጠቃልላል።
ቑጽሪ 5፡– በዚህ ሕገ መንግሥት ውስጥ «ብሔር ፣ ብሔረሰብ ፣ ሕዝብ» ማለት ከዚህ ቀጥሎ የተገለጸውን ባህርይ የሚያሳይ ማኅበረሰብ ነው። ሰፋ ያለ የጋራ ጠባይ የሚያንጸባርቅ ባሕል ወይም ተመሳሳይ ልምዶች ያላቸው፣ ሊግባቡት የሚችሉበት የጋራ ቋንቋ ያላቸው ፣ የጋራ ወይም የተዛመደ ሕልውና አለን ብለው የሚያምኑ ፣ የሥነ ልቦና አንድነት ያላቸውና በአብዛኛው በተያያዘ መልክዓ ምድር የሚኖሩ ናቸው።
እዚ ልዕሊ ኢሉ ተጠቒሱ ዘሎ ብፍላይ ኣብ ቑ- 3 ብግብሪ ዘየተፈፀመሎም ወረዳታት ከምዘለዉ ግልፂ እዩ። ዓብላላይ ቑጽሪ ትግርኛ ተዛራቢ ህዝቢ ዘለዎም ኸባቢታት ናብ ሰሜን ጎንደርን ናብ ዓፋርን ከምተኸለላ ማእከላዊ ስታቲስቲክስ ኣጀንሲ ዘውጽኦ መረዳእታን እቲ ናይ ደርጊ ካርታን ምርኣይ እኹል እዩ። ካሊእ ገዲፍና እዘን ዝተጠቐሳ ኸባቢታት፣ ንኣብነት ኣብ ኣምሓራ ክልል ኣብርሃ ጅራ–ዓብድራፍዕን ኸባቢኡን፣ ኣብ ክልል ዓፋር ድማ ሽኸትን ኸባቢኡን ኣብ ንርኢ’ኳስ ነዚ ሓቂ የረጋግፃልና።
ካሊእ ኣብ 1994 ዓ.ም ኣብ ሳንጃ ወረዳ ከተማ ዓብድራፍዕ ዝተገበረ ቖፀራ 1137 ኣምሓርኛ ተዛራቢ ህዝቢ እንትኸውን ትግርኛ ተዛራባይ ግን 2047 እዩ ነይሩ (CSA Tables 2.14 1994 ዓ.ም)። ብቖጸራ ተረጋጊጹ ንምኽላል’ውን ምችው እናሃለወ ናብ ዘይመስሎ ክልል እዩ ተቖሪጹ ተሪፉ። ድሕሪ ውድቀት ደርግ ክልላት ከም ብሓዱሽ እንትኽለላ ብጎቦታትን ሩባታትን ዘይኮነስ ህዝቢ ማእኸል ዝገበረ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ናይ ኢህወደግ መርገጺ ኣብ ዓብድራፍዕን ገለ ገለ ከባቢትታት ወልቃይት ፀገዴን ኣይሰርሐን። እዛ ከተማ ብስሩ’ውን ንሑመራ ዋላ ካብ ዳንሻ ትቐርብ ናሃለወት ሰገር ሩባ ኣንገረብ ስለትርከብ ጥራይ ምስ ትግርኛ ተዛረብቲ ህዝባ ናብ ክልል ኣምሓራ ተኸሊላ ትርከብ። እዚ ናይ ኢህወደግ እምነት ጥራይ ኣይኮነን ጥሒሱ። ኣብ ኣንቀጽ 39 ቑ፡3 “ማንኛውም የኢትዮጵያ ብሔር ፣ ብሔረሰብ ፣ ሕዝብ ራሱን የማስተዳደር ሙሉ መብት አለው።” ዝብል ሕጊ’ውን ብግልጺ ጥሒሱ ይርከብ።
እሞ ናብ ትግራይ ምኽላል እንተተረፈስ ኣብ ኣምሓራ ክልል ንኦሮምኛ ተዛረብቲ ‘’ኦርምያ ዞን’’ ተባሂሉ ከምዝተውሃቦም ዓይነት መሰል ዓርሲ ምምሕዳር ክወሃቦም ዶ ኣይምተገበአን? ክንዲዚ ዝኣክል በዝሒ ህዝቢ ኣብ ቤት ምኽሪ ክልል ኣምሓራ ይኹን ዝነብርሉ ወረዳታት በቲ ሕገ መንግስቲ ዝፈቕዶ ውክልና ከም ዘይብሉ’ውን ርዱእ እዩ። ንዙይ እውን እዩ ኣያ ዘይብሉ ተሪፉ ኣደዳ ትምክሕተኛታት ኮይኑ ዝድፈርን ዝሓስርን ዘሎ።
እቲ ዝገርም ድማ ኣብ 1994 ዓ.ም ኣብ ኣምሓራ ክልል ዝነብር ዝነበረ ጥቕላላ ብዝሒ ትግራዋይ 40,971 ዝነበረ እንትኸውን፣ ድሕሪ ዓሰርተ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ 2007 ኣብ ዝተገበረ ቖጸራ ህዝቢ ግን ናብ 37,397 ከምዝወረደ እቲ መንግስታዊ ሰነድ የረጋግፅ። ምውላድ ዘየቋረጸ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ወሰኽ ዘርኢ ብግልባጡ ቐኒሱ። ድሕሪ እዚ ናይ መወዳእታ ቖጸራ ህዝቢ ምክያዱውን ካፍተን ዝተጠቐሳ ኸባቢታት ተጋሩ ናይ ምብራር ስጉምቲ ስለዝተወሰደ ካብዚ ኣዐርዩ ዝወሓደ ከምዝኸውን ምግማት ይከኣል። ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተብሃለ ኣብተን ወረዳታት ክልል ኣምሓራ በዝሒ ትግርኛ ተዛራቢ ስለዝዕብልል እዚ ኩነታት ዘይፈተወዎ መመሓደርቲ እቲ ክልል ናይተን ከባቢታት ዴሞግራፊያዊ ትሕዝቶ/ሚዛን ንምቕያር ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝተፈላለዩ ተፅዕኖታት ናፈጠሩ ካብቶም ከባቢታት ክወጽኡ ይግበር ጸኒሑን/ኣሎን ዝብል ዘረባ ሓቅነት ከምዘለዎ እዚ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ተራእዩ ዘሎ ናይ ህዝቢ ቑጽሪ ምንካይን እቲ ኣብ ቐረባ ዝተፈጸመ ምብራርን መረጋገፂ እዩ። (ሕዚ ብዕሊ ዝፍለጥ በዝሒ ህዝቢ ትግራይ ነዞም ካብ ኣምሓራ ክልል ተመዛቢሎም ኣብ ትግራይ ዝኣተዉን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ደሴን ካልኦት ከተማታት ኢትዮጵያ ብልመና ዝመሓደሩ ዘለዉ ወገናትናን ኣይሓውስን።)
ብኣንፃሩ ኣምሓራ ክልል ኣብ ቑጽሪ ህዝቡ ዝሓወሶም ተጋሩ ድሕሪ ብግልጺን ብስውርን ምብራሮም’ውን፤ ቑጽሪ ህዝቢ እቲ ክልል ከምዝነበረ እዩ ዘሎ። ኣብቲ ዝሓለፈ ዝተኻየደ ቖጸራ ህዝቢውን ከም ዋጋ ዕዳጋ ውረድ ደይብ ኢሎም ተኸራኺሮም ብሚሊዮን ዝቑጸር ህዝቢ ከምተመረቐሎም ዝዝከር ጉዳይ እዩ።
እዚ ልሉይ ዘይኮነ ኣሰራርሓ ብዓፋር ገፅ ዘሎ ዶባትናውን ተመሳሳሊ እዩ። መዋእሎም ብትግራይ ዝመሓደሩ ዝነበሩ ብውሕዱ ከም ዳሉል፣ በራሕለ፣ ኣርሆን ካልኦት ከባቢታትን መብዛሕትኦም ህዝቢ ዓፋር ዝነብረሎም ስልዝኾኑ ኣብዚ ሓዱሽ ስርዓት ናብ ክልል ዓፍር ከምዝኸዱ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ሕገ መንግስቲ ተኸቲሉ ተፈጺሙ እንተይልና ንምንታይ ድኣ ዓብላላይ ትግርኛ ተዛረብቲ ህዝቢ ዘለዎም ቦታታት ንምኽላል ዘየጸግም ኣቀማምጣ መሬት እንዳሃለዉ ከምቲ ናይ ዓፋርን ካልኦትን ሕገ መንግስቲ ተኸቲሉ ዘይተፈጸመሎም? ከም ኣብነት ንምጥቃስ ሽኸትን ኸባቢኡን (ምብራቓዊ ክፋል እንደርታን ወጀራትን ዝነበሩ ኸቢታታት) ትግርኛ ተዛረብቲ ዝዕብሉሉዎ ወረዳ ከምዝኾነ ናተፈለጠ ብዘይድሌቶም ናብ ዓፋር ተኸሊሎም እዮም። ህዝቢ ሓሳቡን ድሌቱን ኣይተጠየቐን እምበር እዞም ህዝቢ ናብ ትግራይ ከምዝመርጹ ኣብ ከይዲ ተራኢዩ እዩ።
እዞም ተቖሪጾም ዝተረፉ ህዝቢ ኣብ ከይዲ ብኹሉ መዳይ ዘይጥዕም ኮይኑ ስለዝረኸቡዎ ናብ ትግራይ ንምምላስ ወይ ድማ ኣብ ዘለዉዎ ብፍሉይ ዞን ክንመሓደሩ ኢሎም ንዓመታት ጥርዓን ኣቕሪቦም ክልልን ፌደራል መንግስቲን ምስማዕ ከምዝኣበዩዎም ብመራኸቢ ሓፋሽ ካብ ኣንደበቶም ብተደጋጋሚ ሰሚዕና ኢና። እዚ ሕቶ ብምቕራቦም ድማ ብክልል ዓፋርን ናይቲ ወረዳ መማሓደርቲን ብዙሕ ምጉናያትን ጥቕዓትን ከምዝበጽሖም ይፍለጥ። ብተመሳሳሊ ኣብ ዓብድራፍዕን ብሓፈሽኡ ኣብርሃ ጅራን ኸባቢኡን ዘለዉ ተጋሩውን ፒቲሽን ፊርማ ናታኣኻኸቡ ከምዝነበሩ ብስፊሑ ይንገር። እዚ ኣየረጋገጽናዮን፣ ካብ ወከልቲ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ምርግጋጽ ግን ይከኣል እዩ። ሚኒስተር ካሣ ተ/ብርሃን እውን መሰል ዓርሰ ምምሕዳር ዝምልከት 13 ሕቶታት ናፍቲ ንሶም ዝመርሑዎ ዝነበሩ ቤት ምኽሪ ፌደሬሽን ቐሪቦም ይፅንዑ ከምዝነበሩ ኣብ ቀረባ እዋን ገሊጾም እዮም።
እዚ ሓዱሽ ናይ ምክላል መስርሕ መንነት፣ ቋንቋ፣ መሬትን/ተፈጥሮን ሃፍቲ ምምሕዳርን መሰረት ዝገበረ ሓደሽቲ ውሽጣዊ ጎንፂታት ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ከምዝፈጠረ ዘይከሓድ’ኳ እንተኾነ፤ ነዚ ዝነበረ ናይ ምብትታን ሓደጋ ጠጠው ኣቢሉዎ ብተነፃፃሪ ርግኣት ዘለዋ ሃገር ምፍጣር ተኻኢሉ ኣሎ። ሽግራት ኣብ ዘዋጥጡ ነቑጣታት ድማ፤ ነዙይ ዝጥምት መንግስታዊ ኣካል ብሚኒስትሪ ደረጃ ተጣይሹ እዩ – ሚኒስትሪ ፌደራል ጉዳያት። ሕገ መንግስታዊ ጣልቃ አእታውነት ዝጠልብ ኣብ ዝኾውን ድማ፤ ቤት ምኽሪ ፌደሬሽን ዝለዓለ ኣካል ከምዝኾነ ይፍለጥ። ሕገ መንግስቲ ሃገርና’ውን ከምዚ ዓይነት ሕቶ ንዝለዕሉ ህዝብታት ግልጺ ዝኾነ ምላሽ ኣቐሚጡ ኣሎ። ኣንቀጽ “48” “የኣከላለል ለውጦች’’ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ቑ1፣
“የክልሎች ወሰን በሚመለከት ጥያቄ የተነሳ እንደሆነ ጉዳዩ በሚመለከታቸው ክልሎች ይፈጸማል። የሚመለከታቸው ክልሎች መስማማት ካልቻሉ የፌደሬሽኑ ምክርቤት የህዝብን ኣሰፋፈር እና ፍላጎት መሰረት በማድረግ ይወሰናል” ይብል።
እዞም ህዝቢ ግና ሕገ መንግስታዊ ሕቶ ኣልዒሎም እናሃለዉ ንምንታይ ዝሰምዖም ከምዝሰኣኑ ግልፂ ኣይኮነን።
እቲ መሪር ሓቂ ትግራይ መሬት ጥራይ ዘይኮነስ ህዝባውን ናብ ካልኦት ክልላት ተቖርሚሙ ምስተወሰደ ተሪፉ ኣሎ። ክሓትት እንተኾይኑ ብኹሉ ኣንፈት ግዝኣቱ ዝተወሰዶ ህዝቢ ትግራይ እዩ ክሓትት ዝግባእ። ኣብ ክልል ኣምሓራ እኮ እስካብ ሎሚ ብትግርኛ ዝጸውዑ ቦታታት ብቑጽሪ ብዙሓት እዮም።
እዞም ትምክሕተኛታት መሬት ኣምሓራ እዩ ዝብሉዎ ዘለዉ ወልቃይት’ውን ዓዲ ሳግላ፣ ዕዳጋ ሰሉስ፣ ደለሳ ቆቓሕ፣ ሰላሳ ዓይና፣ ዓዲ ረመፅ ፣ ሩባ ሎሚ፣ ደብረ ማርያም፣ ታሕታይ ማይ ሑመር፣ ማይ ጋባ፣ ዓዲ ሰላም፣ ምድሪ ወይዘሮ ፣ መጉእ፣ እንዳቦ፣ ብላምባ ቅርሺ፣ ፀብሪ፣ ዓወርቂ፣ ደጀና፣ ማይ ጥምቀት፣ ዓዲ ጋባ፣ ኩሊታ፣ ብላምባ ልቋስ ወዘተ፣ ኣብ ፀገዴ’ውን ከተማ ንጉስ፣ ዳንሻ፣ እንዳማርያም፣ እንዳስላሰ፣ ጨጓር፣ ማይ ዓጋም፣ ማይ ደልየ ፣ ዋልካ፣ ዳራ፣ ሒላብ፣ ኩዶ፣ መድሃኒኣለም፣ ዓዲ ባርጌራ፣ ደብሪ ሓርያ፣ እምባታሮ፣ እንጣኣቤላ ወዘተ ዝብሉ ስያመታት ትግርኛ ዝሓዙ ጣቢያታትና ህያው መረዳእታ ነዊሕ ታሪኽናን መንነትናን ከምዝኾኑ ክፈልጥ ዝደለየ ክፈልጥ ይግባእ።
ብሓፈሽኡ ኣብ መሬት ዘሎ ጭቡጥ ኩነታት ትግራይን ህዝባን ከምዚ ምዃኑ ናተፈለጠ መሬት ተወሲዱና ተጋሩ ኣይኮናንን ወዘተ ዝብሉ ወገናት ኣብ ዘይምልከቶ ክልል ከይዶም ጎንፂ ዝዕድም ምልልዕዓል እንተካይዱ ብኣዴን ነዚ ጥፍኣት ዝኸውን ባይታ ከመቻችወሎም ኣይምተገበአን።
ዓቕልን ሓላፍነት ምስካምን
ብወገና ኣብ ሞንጎ ውድባት ኢህወደግ ዘሎ ርክብ ሰላማዊን ኣብ ምክብባርን ምትሕብባርን ዝተተኸለ ኮይኑ ክቕፅል ኣገዳሲ እዩ ኢልና ንኣምን። ምእንተምንታይ’ሲ ናይዞም ውድባት ርክብ ምሕማቕ ካልእ ሳዕቤን ከምዝውለድ ስለንርዳእ። ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ’ውን ኣብ ዓብይን ንእሽቶን ጉዳያት ምስ ብኣዴንን ኣብ መዋሰንቲ ዘለዉ ኣማሓደርቱን ኣብ ሰሓቦ ጉተቶ ክኣቱ ዘይምከር እኳ እንተኾነ፤ ከምዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝመጽእ ዝኾነ ይኹን ሓደጋ እናረአየ ግና ዓቕሊ ክገብር ኣይንመክርን። ምኽንያቱ ንህዝቡ ዝተቓለሰ ውድብ ስለዝኾነ ጥራይ ዘይኮነስ፤ ሙሉእ ሓላፍነት ወሲዱ ዘማሓድሮ ዘሎ’ውን ብምዃኑ ከምዚኦም ዝበሉ ሽግራት ኣብ ዝፈፀሙሉ እዋን እንተወሓደ፤ ምስቲ ክልል ኣምሓራ ዝመርሕ ዘሎ ብኣዴን ይዛተ፣ ካብኡ ሓሊፉ ናብ ቤት ምኽሪ ኢህወደግ ወሲዱ እቲ ኩነታት የዛቲ፣ እንተገደደ ድማ ናብ ማእኸላይ መንግስቲ ብምቕራብ ሕገ መንግስታዊ ፍታሕ ክገብረሉ ይግባእ።
ኣንቱም ነዚ ህዝቢ ወኪልኩም፤ ካፍቲ ከባቢ ኣብ ሃገራዊን ክልላዊን ቤት ምኽሪ ትርከቡ ተመረፅቲውን ህዝብኹምን ግዝኣትኩምን ዳግም ክሽየጥ ኣብ ድርድር ኣብዝኣትወሉ እዋን ሱቕ ምባል ዝተመረጽካሉ ሓላፍነት ምዝንጋዕ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ። ህዝቢ ወልቃይት ፀገዴ፣ ቓፍታን ሑመራንውን ብግልጺ ነጊሩኩም ኣሎ። እዞም ካሊእ መንነትን መሬትን ዝሓልሙ ዘለዉ ሓይልታት ትምክሕቲ ተረፍመረፍ ደርግን ሃ/ሥላሴን እዮም እናበልካ ግዜ ካብ ምጥፋእ እቲ ዝንቀሳቐስሉ ዘለዉ ምችው ባይታ ምስ ዝሃበ ኣካል’ውን (ብኣዴን) ፊት ንፊት ዝርርብ ዝግበረሉ ኩነታት ምፍጣር ቅኑዕን ኣገዳስን እዩ። ምምሕዳር ትግራይን ወከልቲ ህዝብን እዚ ኣብዘይገብሩሉን ግልፂ ሓበሬታ ኣብዘይህበሉን ኩነታት ዜጋታት (ብፍላይ ተወለድቲ ናይቲ ክልል) ኣብ ኣመሓደርቲ እቲ ክልልን ብሓፈሽኡ ኣፍቲ ሃገር ዘሎ ላዕለዋይ ኣካልን ሕቶ እንተልዓሉን እንተእወዩን ዝገርም ኣይኮነን። የግዳስ ግቡኦም ከምዝፈጸሙ ጥራይ እዩ ክውሰድ ዘለዎ።
ብዛዕባ እቶም ኣብ ቀረባ እዋን ካብ ክልል ኣምሓርራ ዝተባረሩ ዜጋታት ዝምልከት አስካብ ቀረባ መዓልቲ ካብቶም ግዳያትን ኣብቲ ከባቢ ካብዘለዉ ጉዱሳት ወገናትን ከምዝሰማዕናዮ፤ ሓንቲ ፍታሕ ኣይተገበረን። ብዛዕብኦም ዝተገደሰ ወገንውን የለን። አቶም ግዳያት ዝተዘረፉዎ ንብረቶም ኣይተመለሰሎምን። ተመዛቢሎም ከምዝተረፉ’ውን ይግለፅ። እስካብ ሕዚ ተሓታቲ ዝኾነ ኣካል’ውን የለን። ስለዝኾነ ድማ ፍትሒ ዝወርደሉ ኩነታት ክፍጠር ይግባእ። ኣመሓደርቲ ክልል ኣምሓራ’ውን ነዚ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን ግፍዒ ግልፂ ምላሽ ክህቡሉ ንፅበ። እዚ ኣብ ዘይተገበረሉ ኩነታት ተጋሩ ከምዚ ዓይነት ጉድ ተደሪዕና ከምዘይንታኸስ ዝግንዘብ ኣካል ክግንዘብ ይግባእ። ህዝብና ክድፈርን ክዋረድን ስለዘይተቓለሰ፤ ኣብዝኾነ እዋን እዚ ዝወርዶ ዘሎ ተፃብኦ ኣይቕበሎን። ኣይግባእን’ውን።
መደምደምታ
ህዝቢ ትግራይ ንታ ባዕሉ ዝመስረታ ሃገሩ ኢትዮጵያ ዘላቕነት ክብል መዋእሉ ካብ ብፅሒቱ ንላዕሊ መስዋእቲ ናኸፈለ ዝመፅአ ህዝቢ እዩ። እዛ ሃገር ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊያን ገዛእቲ ከይትወድቕ ዘይሕለል ቓልሲ ገይሩ ጀጋኑ ደቁን ንገስታቱን ጥሪቱን ብምክፋል ንመተማን ኸባቢኡን ሓዊሱ እታ ሎሚ ዘላ ሃገር ዘፅንሐ ተባዕ ህዝቢ እዩ። ኣብ ስርዓታት ሃ/ሥላሴን ደርጊን ዝተገበረ መሪር ዕጥቃዊ ቓልሲ’ውን ህይወት ዓሰርተታት ዓሻሓት ቐያሕትን ፀለምትን ደቁ ከፊሉ፣ ካብ ሚኢቲ ሽሕ ንላዕሊ ኣካሉ ኣጉዲሉ፣ ንብረቱን ጥሪቱን ባዲሙ፣ ኣብ መወዳእታ እዛ ሃገር ዳግማይ ካብ ፀልማት ኣውጺኡ ንኻልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ’ውን ዝተርፍ ሰላምን ሓርነትን ዝፈጠረ ህዝቢ እዩ። እቲ ጠላም ጉጅለ ሻዕቢያ እንትወረና’ውን ወታሃደር ጥራይ ዘይኮነስ፣ ምልሻን ወየንቲን፣ መናእሰይ፣ ኣዴታትን ኣያታትን ኣብ ግምባር ኣሰሊፉ ሕልፊ መስዋእቲ ዝኸፈለ ወረጃ ህዝቢ እዩ። ብምዃኑ ድማ ስርዓታትን ተፈጥሮን ብዘብጽሕሉ ድርብርብ ዕንወት ህዝቢ ትግራይ ኣብዛ ሃገር እቲ ዝበዝሐ ኣካል ጉዱልን ዝተሓላለኸ ማሕበራዊ ቕልውላን ዝተሰከመ ህዝቢ ከምዝኾነ ማእከላይ ስታቲስቲክ ኣብ 2007 ዓም ዝገበሮ መፅናዕቲ ብግልጺ የቐምጥ።
እሞ እዚ ንኽብሩን ንሃገሩን ኩለንተንኡ ዝኸፈለ ህዝቢ ብኹሉ መዐቀኒ ዝለዓለ ኸብሪ ክረክብ ዘለዎ ድኣ እምበር ኣደዳ ትምክሕተኛታትን መስፋሕፋሕቲን ክኸውን ኣይግባእን። ህዝቢ ትግራይ ሽንኳ ናይ ካልኦት ክወስድ መዋእሉ ዘመሓድሮም ዝነበሩ ግዝኣተ መሬትውን ዘይምለሰ ህዝቢ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ታሪኹ እታ ዝነኣሰት መሬት ዘማሓድረሉ ዘለናሉ ኩነታት ኢና ንርከብ። እዚ ሓቂ እዚ ብስሩውን ኣብ ናይ ታሪኽ መፃሕፍቲ ብግልጺ ሰፊሩ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክፈልጦ ዘለዎ ጉዳይ ስለዝኾነ ኣብዚ ተመራመርቲ ታሪኽ እጃሞም ክገብሩ ይግባእ።
ክልል ኣምሓራ ዘማሓድር ዘሎ ብኣዴን’ውን ኣፍቲ ክፉእ እዋን ኢዱ ዘርጊሑ ተቐቢሉ ሓብሒቡ ዘዕበዮ ህዝቢ ኣብ ዘማሓድሮ መሬት እንትጓነ ሱቕ ኢሉ ምርኣዩ ብጣዕሚ ዘሕዝን እዩ። ካውኡ ሓሊፉ ድማ ኣብ ክልሉ ፀረ ህዝቢ ትግራይ ዝግበር ምንቅስቓስ ክፈቅድ ኣይምተገበኦን። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ’ውን ህዝቡ ኣብ ክልሉ ይንበሩ ኣይንበሩ ብዘየገድስ ናይ ተገዳስነት ምልክት ከርኢ ሓላፍነት ኣለዎ። እዞም ህዝቢ ትማሊ ትማሊ ኣያታቶም ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ካብ ዝኸፈልሉ መሬት ከም ናይ ሳውዲ ዓረቢያ ንብረቱ ተዘሪፉ ወይ ራሕሪሑ ክጥረዝ እንተሎ እንተነኣሰ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት ቕልጡፍ ምላሽ ክጠልብ ይግባእ። ሽንኳን ኣብ ሃገሩ ዝነብር ትግራዋይ ኣብ ዳያስፖራ ዘሎኳ’ስ ንዓዱ ይጠቅም እዩ ተባሂሉ ተወዲቡን ብውልቁን ኣብ ናይ ሃገሩ ልምዓት ንክሳተፍ ምእንታን መንግስቲ ዘይገብሮ ፃዕሪ የለን። ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያ ዘሎ ትግራዋይውን ብዝተፈላለየ መገዲ ኣብ ልምዓት ትግራይ ዝሳተፍ ዘሎ ወናም ህዝቢ እዩሞ ኣብ ጠላዕ ፀሓይ ክግፋዕ እንተሎ ሱቕ ኢልካ ምርኣይ ኣይግበኣን ጥራይ ዘይኮነስ ሱቕ ምባልውን ዝገደደ ሳዕቤን ከምዘለዎ ተረዲእኻ እዞም ሰብ ከንቱ ሕልሚን አቶም መድረኽ ዘመቻችዉሎም ዘለዉ ሓይሊታትን ዘይሕሰብ ይሓስቡ ከምዘለዉ ብግልፂ ቛንቛ ምርዳእ የድሊ ብምባል ኣውያትና ኣብዚ ንዛዝም።
ሰላም፣ ልምዓትን ራህዋን ንኹሎም ህዝብታት … ፍትሒ ንተበደልቲ!
*********


text:
ቶማስ ኢምለን—ተጻራፊ ወይስ ተጣባቒ ሓቂ፧
ቶማስ ኢምለን እንታዋይ እዩ ነይሩ፧ ምእንቲ ሓቂ ንኺጣበቕ ዝደረኾኸ እንታይ እዩ፧ ንሕናኸ ኻብኡ እንታይ ጠቓሚ ትምህርቲ ኽንረክብ ንኽእል፧
ነዘን ሕቶታት እዚአን ንምምላስ፡ ናብተን ኣብ መወዳእታ መበል 17ን መጀመርታ መበል 18ን ዘመን ዝነበራ ዓዲ እንግሊዝን ኣይርላንድን ክንምለስ ኣሎና። ሽዑ ዝነበረት ቤተ ክርስትያን ዓዲ እንግሊዝ፡ ገባሪትን ሓዳጊትን እያ ነይራ። ሓያሎ ጕጅለታት ፕሮተስታንትን ውልቀ ሰባትን ድማ ምስታ ቤተ ክርስትያን ኣይቃደዉን እዮም ነይሮም።
እንታዋይ እዩ ነይሩ፧
ቶማስ ኢምለን ኣብ ከምዚ ዝበለ ዅነታት፡ ብ27 ግንቦት 1663 ኣብ ስታምፎርድ፡ ሊንከንሺር፡ ዓዲ እንግሊዝ ተወልደ። ወዲ 19 ዓመት ምስ ኰነ፡ ናይ መጀመርታ ስብከቱ ኣቕረበ። ጸኒሑ፡ ኣባት ነፍሲ ሓንቲ ኣብ ሎንደን እትነብር ዝነበረት ልዕልቲ ዀነ፣ ድሕሪኡ ናብ በልፋስት፡ ኣይርላንድ ገዓዘ።
ኣብ በልፋስት፡ ኣብ ሓደ ቤተ ክርስትያን ኬገልግል ጀመረ። ድሕሪኡ እውን፡ ኣብ እተፈላለየ ቦታታት፡ እንተላይ ኣብ ዳብልን ኣገልጊሉ እዩ።
ከም ተጻራፊ ጌርካ እተኸስሰ ስለምንታይ እዩ፧
ኣብቲ እዋን እቲ፡ ኢምለን ንመጽሓፍ ቅዱስ ብጥንቃቐ የጽንዖ ነበረ። ኣብ ፈለማ ብትምህርቲ ስላሴ ይኣምን እኳ እንተ ነበረ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ምስ ኣጽንዖ ግና ኪጠራጠር ጀመረ። ኣብ ወንጌላት መጽናዕቲ ምስ ገበረ ድማ፡ ወንጌላት ነቲ ዝረኸቦ ዝሓሸ ምርዳእ ከም ዚድግፎ ኣመነ።
ኢምለን ነቲ ዝረኸቦ ሓሳብ ብኡብኡ ኣይገለጾን። ይኹን እምበር፡ ኣብቲ ንሱ ዚሰብከሉ ቤተ ክርስትያን ዳብልን ዝነበሩ ገሊኦም ምእመናን፡ ኢምለን ኣብ ስብከቱ ንትምህርቲ ስላሴ ኸም ዘይጠቕሶ ኣስተብሃሉ። ካልኦት ሰባት ነቲ ንሱ ዝረኸቦ ትምህርቲ ብቐሊሉ ኸም ዘይወሓጠሎም ስለ እተረድኦ፡ “ብዛዕባ እቲ ዝኣምነሉ ነገር እንተ ተዛሪበ፡ ነዚ ሕጂ ዘሎኒ ናይ ሓላፍነት ቦታ ሒዘ ክቕጽል ኣይክእልን እየ” ኢሉ ጸሓፈ። ኣብ ሰነ 1702፡ ክልተ ኣገልገልቲ ቤተ ክርስትያን ንኢምለን፡ ኣብ ስብከቱ ስለምንታይ ብዛዕባ ስላሴ ኸም ዘይጠቅስ ብምሕታት ኣፋጠጥዎ። ኢምለን ድማ፡ ድሕሪ ደጊም ብስላሴ ኸም ዘይኣምንን ብፍቓዱ ኺሰናበት ፍቓደኛ ምዃኑን ነገሮም።
ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልትታት፡ ካብ ዳብልን፡ ኣይርላንድ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ከደ። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ ዓሰርተ ሰሙን፡ ንሓድሓደ ጕዳያት መዕለቢ ምእንቲ ኺገብረሉ ናብ ዳብልን ተመልሰ፣ ጠቕሊሉ ናብ ሎንደን ኪግዕዝ እዩ ግና ሓሲቡ ነይሩ። ኣብ ዳብልን ከሎ፡ እቲ ዝነበሮ ኣረኣእያ ቕኑዕ ምዃኑ ንምርኣይ፡ ኣን ሃምብል ኢንኳየሪ ኢንቱ ዘ ስክርፕቸር-ኣካውት ኦቭ ጂሰስ ክራይስት (ብዛዕባ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ዚገልጽ ቅዱስ ጽሑፋዊ ታሪኽ ተመርኲስካ፡ ብትሕትና እተገብረ ምርምር) ዘርእስታ ጽሕፍቲ ኣሕተመ። ኣብታ ጽሕፍቲ ኸኣ፡ የሱስ ስለምንታይ እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ኪኸውን ከም ዘይክእል ዚገልጽ፡ ንጹር ቅዱስ ጽሑፋዊ መርትዖ ኣቕረበ። እዚ ግና ንኣባላት እታ ቐደም ዜገልግለላ ዝነበረ ቤተ ክርስትያን ዳብልን ኣቘጥዖም። ወግዓዊ ኽሲ ድማ ቀረበሉ።
ኢምለን ብ14 ሰነ 1703 ኣብ ዳብልን ተታሒዙ ተኣስረ እሞ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ቐረበ። ኣብታ ትሩ ናራቲቭ ኦቭ ዘ ፕሮሲዲንግ (ሓቀኛ ታሪኽ ፍርዲ) ዘርእስታ ጽሕፍቱ፡ ብዛዕባ እተኸስሰሉ ምኽንያት ከምዚ ብምባል ገለጸ፦ “የሱስ ክርስቶስ ምስቲ ኣቦ ዝዀነ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ማዕረ ኸም ዘይኰነ ዚገልጽ ጽሕፍቲ ጽሒፈ ስለ ዘሕተምኩ፡ እዚ ኸኣ ንኣምላኽ ከም እተጻረፍኩን ከም ዜዋረድኩን ጌርካ ስለ እተራእየ እዩ።” እቲ መስርሕ ፍርዲ ኣዝዩ ዜገርም እዩ ነይሩ፣ ከመይሲ፡ ገና ምርመራ ኸይተገብረ ኸሎ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ውሳነ ተወሲኑ እዩ ነይሩ። ሸውዓተ ኣቡናት ቤተ ክርስትያን ኣይርላንድ፡ ምስቶም ደያኑ ኾፍ ኢሎም ነበሩ። ኢምለን ንገዛእ ርእሱ ኺከላኸለላ ኣይተፈቕደሉን። ሪቻርድ ለቪንስ ዝስሙ ሕፉር ጠበቓ ድማ ንኢምለን፡ “ብዘይ ሕጊ ዀነ ስርዓት ከም ተዅላ” ኸም ዚህደንን ስጕምቲ ኸም ዚውሰደሉን ነገሮ። ኣብ መወዳእታ እቲ ፍርዲ፡ ሪቻርድ ፒን ዝስሙ ላዕለዋይ ዳኛ ኣይርላንድ፡ ነቶም ፍርዲ ኺህቡ ብሕጊ እተመርጹ ሰባት፡ ከምቲ እተሓስበ ዓይነት ፍርዲ እንተ ዘይሂቦም፡ ‘በቶም ጐይተቱ ዝዀኑ ኣቡናት ተሓተትቲ ኸም ዚዀኑ’ ነገሮም፣ ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ከም ዚቕጽዑ ኣመተሎም።
‘ምእንቲ እቲ ዝኣምነሉ ሓቅን ክብርን ኣምላኽ ኢለ ኽሳቐ ፍቓደኛ እየ።’—ቶማስ ኢምለን
ኢምለን ከም ገበነኛ ጌርካ ምስ ተፈርደ፡ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን እቲ ቤት ፍርዲ ንኢምለን፡ ሓሳቡ ኪቕይር ይደሊ እንተ ዀይኑ ሓተቶ። ኢምለን ግና ኣበየ። ብሰንኪ እዚ ድማ፡ ብገንዘብ ተቐጽዐ፣ ንሓደ ዓመት ኪእሰር ከኣ ተፈርዶ። ነቲ ገንዘብ ኪኸፍሎ ስለ ዘይከኣለ ግና፡ ንኽልተ ዓመት ተኣስረ፣ ድሕሪኡ፡ ሓደ ዓርኩ ነቶም ሰበ ስልጣን፡ መጠን እቲ ኢምለን ዚኸፍሎ ገንዘብ ኪንከ ኣእመኖም። ኢምለን ብ21 ሓምለ 1705 ተፈትሐ። እቲ ዘጋጠሞ ውርደት ከኣ፡ ከምቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ፡ ‘ምእንቲ እቲ ዝኣምነሉ ሓቅን ክብርን ኣምላኽ ኢለ ኽሳቐ ፍቓደኛ እየ’ ኢሉ ኸም ዚዛረብ ገበሮ።
ኢምለን ናብ ሎንደን ምስ ገዓዘ፡ ምስ ዊልያም ህዊስተን ዚብሃል ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ምሁር ተራኸበ፣ ህዊስተን ነቲ ኸም ሓቅታት መጽሓፍ ቅዱስ ገይሩ ዝኣመነሉ ሓሳባት ስለ ዘሕተሞ ተጸሊኡ ነበረ። ህዊስተን ንኢምለን የኽብሮ ነበረ፣ “‘ናይ መጀመርታን ቀንድን ኣባት ነፍሲ’ እቲ ‘ናይ ጥንቲ ክርስትና’” ኢሉ ድማ ይጽውዖ ነበረ።
ንስላሴ ዝነጸጎ ስለምንታይ እዩ፧
ኢምለን፡ ልክዕ ከም ዊልያም ህዊስተንን ከምቲ ኣይዛክ ኒውተን ዝስሙ ሕፉር ምሁርን፡ መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ኣብ ኣዋጅ ኣትናቴዎስ እተጠቕሰ ሰረተ እምነት ስላሴ ኸም ዘይድግፎ ፈለጠ። ከምዚ ድማ በለ፦ “ንቕዱሳት ጽሑፋት ብዙሕ ምስ ሓሰብኩሉን ምስ ኣጽናዕክዎን . . . ነቲ ኣቐዲመ ዝኣምነሉ ዝነበርኩ ምስ ስላሴ ዚተሓሓዝ ሓሳባት ክቕይሮ ኸም ዘሎኒ . . . ዜርኢ ብቑዕ ምኽንያት ረኺበ እየ።” በዚ ኸምዚ፡ ኢምለን፡ “እቲ ኣምላኽን ኣቦን የሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ ልዕሊ ዅሉ ስልጣን ዘለዎ” ኣብ ዚብል መደምደምታ በጽሐ።
ኢምለን ኣብዚ መደምደምታ እዚ ኺበጽሕ ዝኸኣለ ብኸመይ እዩ፧ ኣብ መንጎ የሱስን ኣቦኡን ብዛዕባ ዘሎ ፍልልይ ዚገልጽ ብዙሕ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ስለ ዝረኸበ እዩ። ሒደት ኣብነታት እስከ ንርአ (ኢምለን ብዛዕባ እቲ ጥቕስታት ዝሃቦ ሓሳብ፡ ብሰያፍ ተጻሒፉ ኣሎ)፦
ዮሃንስ 17:3፦ “ክርስቶስ፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ወይ ከኣ በይኑ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ዚገልጽ ሓሳብ የልቦን።” ኣቦ ጥራይ እዩ “በይንኻ ናይ ሓቂ ኣምላኽ” ተባሂሉ ዘሎ።
ዮሃንስ 5:30፦ “ወዲ፡ ፍቓዱ ዘይኰነስ፡ ፍቓድ ኣቦኡ እዩ ዚገብር።”
ዮሃንስ 5:26፦ “ህይወት ኪህልዎ ዝኸኣለ፡ ኣቦ ስለ ዝሃቦ እዩ።”
ኤፌሶን 1:3፦ “የሱስ ክርስቶስ ብዙሕ ሳዕ ከም ወዲ ኣምላኽ ጌርካ ይጥቀስ እዩ፣ ይኹን እምበር፡ እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ፡ ኣቦ ኸም ዘለዎ ጌርካ ኸቶ ኣይተጠቕሰን፣ ብዙሕ ሳዕ ግና፡ ኣቦ ጐይታና የሱስ ከም ዝዀነ ጌርካ ይጥቀስ እዩ።”
ኢምለን ንዅሉ መርትዖታት ምስ መርመሮ፡ “ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኸም ዝዀኑን ማዕረ ምዃኖምን እትገልጽ ሓንቲ ጥቕሲ እውን የላን” ብምባል ኣፉ መሊኡ ተዛረበ።
እንታይ ክንመሃር ንኽእል፧
ሎሚ ዘለዉ ብዙሓት ሰባት፡ ነቲ ቕዱሳት ጽሑፋት ዚምህሮ ትምህርቲ ኣይጣበቑሉን እዮም። ኢምለን ግና፡ ንሓቅታት መጽሓፍ ቅዱስ ንኺጣበቐሉ ፍቓደኛ እዩ ነይሩ። “ሓደ ሰብ ነቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዚርከብ ንጹርን ብመርትዖ እተደገፈን ኣዝዩ ኣገዳሲ ሓቅታት ዘይዛረበሉ እንተ ዀይኑ፡ ንዕኡ ምንባቡን ምጽንዑን እንታይ ፋይዳ ኣለዎ፧” ኢሉ ይሓትት ነበረ። ኢምለን ምስ ሓቂ ብዚተሓሓዝ ፈጺሙ ኣይተለማለመን።
እቲ ኢምለንን ካልኦት ሰባትን ዝሓደግዎ ኣብነት፡ ላግጺ እናኣጋጠመና ኽነሱ ኣብ ጐድኒ ሓቂ ደው ንኽብል ፍቓደኛታት እንተ ዄንና ንኽንምርምር ይድርኸና እዩ። ንገዛእ ርእስና፡ “ልዕሊ ዅሉ ዜገድሰኒ፡ ካብ ሰባት ክብርን ናእዳን ምርካብ ድዩ ወይስ ነቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ ሓቂ ምድጋፍ፧” ኢልና ኽንሓትታ ኣሎና።


text:
ቃለ መጠይቕ | ፓኦላ ክዮትሲ
ሓንቲ ባዮከሚከኛ ብዛዕባ እምነታ ዝገለጸቶ
ዶክተር ፓኦላ ክዮትሲ ንልዕሊ 20 ዓመት ኣብቲ ኣብ ኢጣልያ ዚርከብ ዩኒቨርሲቲ ፈራራ ብዛዕባ ሞለክዩላት ዘጽንዐት ተመራማሪት ስነ ህይወት እያ። መጽሔት ንቕሑ! ብዛዕባ ስነ ፍልጠትን ብዛዕባ ኣብ ኣምላኽ ዘለዋ እምነትን ሓቲታታ ነበረት።
ብዛዕባ ኣተዓባብያኺ እስከ ንገርና።
ኣቦይ ሰራሕ ሳእኒ እዩ ነይሩ፣ ኣደይ ከኣ ኣብ ሕርሻ ትሰርሕ ነበረት። ኣነ ግና ተመራማሪት ስነ ፍልጠት እየ ክኸውን ዝደሊ ነይረ። ኣብ ከባቢ ቤትና ዝነበረ ምልኩዕ ዕምባባታት ይምስጠኒ ነበረ፣ ኣዕዋፍን ሓሸራታትን ከኣ የገርሙኒ ነበሩ። ልዕለ ሰብኣዊ ጥበብ ብዘለዎ ኣካል እተፈጥረ ዀይኑ ድማ ይስምዓኒ ነበረ።
ስለዚ፡ ኵሉ ሳዕ ኣብ ፈጣሪ ትኣምኒ ኔርኪ ማለት ድዩ፧
ኣይኰነን። ገና ቘልዓ ኸለኹ እውን፡ ብዛዕባ ኣምላኽ እጠራጠር ነይረ እየ። ኣቦይ ብሕማም ልቢ ብሃንደበት ምስ ሞተ፡ ‘እዚ ዅሉ ጽቡቕ ነገራት ዝፈጠረ ፈጣሪ፡ መከራን ሞትን ኪህሉ ዝፈቐደ ስለምንታይ እዩ፧’ ኢለ እሓስብ ነበርኩ።
እሞኸ እቲ ብዛዕባ ስነ ፍልጠት ዝገበርክዮ መጽናዕቲ፡ መልሲ ንኽትረኽቢ ሓጊዙኪዶ፧
ኣብ ፈለማ ኣይሓገዘንን። ተመራማሪት ስነ ህይወት ኰይነ ብዛዕባ ሞለክዩል እመራመር ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ብዛዕባ ንቡር ሞት እቶም ንኣካልና ዜቝሙ ዋህዮታት ከጽንዕ ጀመርኩ። እዚ ሞት እዚ፡ ካብቲ ብነድርን ብጋንግሪንን ዚመጽእ ክትቈጻጸሮ ዘይትኽእል ሞት እተፈልየ እዩ። እዚ ንንቡር ሞት ዋህዮታት ዚምልከት መስርሕ፡ ንጥዕናና ኣገዳሲ እኳ እንተ ዀነ፡ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ግና ቅድሚ ሒደት ዓመታት እዮም ኬቕልቡሉ ጀሚሮም።
ንቡር ሞት ዋህዮታት ኣገዳሲ ዝዀነ ብኸመይ እዩ፧
ኣካላትና ትሪልዮናት ብዚዀኑ ብዓይኒ ዘይርኣዩ ዋህዮታት ዝቘመ እዩ። ዳርጋ ዅላቶም ድማ ኪሞቱን ኪትክኡን ኣለዎም። ነፍሲ ወከፍ ዓይነት ዋህዮ፡ ነናቱ ዕምሪ ኣለዎ፣ ገሊኣቶም ድሕሪ ሒደት ሰሙናት፡ ገሊኣቶም ከኣ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመታት እዮም ዚትክኡ። እቲ ኣብ መንጎ ሙማትን ምትካእን ዋህዮ ዘሎ ተነቃፊ ሚዛን ከይተዘናበለ ምእንቲ ኪቕጽል፡ እቲ ንንቡር ሞት ዋህዮታት ዚከታተል ስርዓት ኣካላትና ዓብዪ ቝጽጽር እዩ ዜድልዮ።
እቲ መስርሕ እንተ ተዘናቢሉ፡ እንታይ ኬጋጥም ይኽእል፧
ገሊኡ መጽናዕትታት ከም ዚሕብሮ፡ ሓደ ዋህዮ ኸምቲ ዚግብኦ እንተ ዘይሞይቱ፡ ዚቐራጥም ሪሕ ወይ መንሽሮ ኼጋጥም ይኽእል እዩ። ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ሓደ ዋህዮ ኻብቲ ዚግብኦ እዋን ኣቐዲሙ እንተ ሞይቱ፡ ሕማም መትኒ ወይ ሕማም ረሲዕነት ኬስዕብ ይኽእል እዩ። እቲ ዝገብሮ ምርምር፡ ነዚ ሕማም እዚ ዚኸውን መድሃኒት ምስ ምርካብ ዚተሓሓዝ እዩ።
እቲ ብዛዕባ ዋህዮታት ዝገበርክዮ መጽናዕቲ ዝጸለወኪ ብኸመይ እዩ፧
ሓቂ ይሓይሽ፡ ኣዝየ እየ ተደናጊረ። እዚ ዜደንቕ መስርሕ እዚ፡ ብሓደ ጥዑያት ክንከውን ዚደልየና ኣካል እዩ ተነዲፉ። ስለዚ፡ ‘ሰባት ስለምንታይ እዮም ዚሳቐዩን ዚሞቱን፧’ ኢለ እሓትት ነበርኩ። መልሲ ግና ክረክብ ኣይከኣልኩን።
ይኹን እምበር፡ ንቡር ሞት ዋህዮታት ከም እተነድፈ ትኣምንሉ ኢኺ ኔርኪ።
እወ። እቲ ሕልኽልኽ ዝበለ መስርሕ ንኽትኣምኖ ዜጸግም እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ዜደንቕ ኣሰራርሓኡ ግና ጥበብ ዝመልኦ እዩ። እዚ ኸኣ ጥበብ ኣምላኽ ከም ዝዀነ እየ ዝኣምን። ነቲ ንንቡር ሞት ዋህዮታት ዚቈጻጸሮ ሕልኽልኽ ዝበለ መስርሕ ንምጽናዕ፡ ሓያል ማይክሮስኮፓት እየ ዝጥቀም። ገሊኡ መስርሓት፡ ኣድላዪ እንተ ዀይኑ፡ ሓደ ዋህዮ ኣብ ውሽጢ ኻልኢት ከም ዚመውት ኪገብር ይኽእል እዩ። ዋህዮታት ንገዛእ ርእሶም ኣብ ምጥፋእ ይካፈሉ እዮም። እቲ መስርሕ ብዚግባእ እተነድፈ ስለ ዝዀነ፡ ኣዝዩ ዜደንቕ እዩ።
ዳርጋ ዅሉ ዋህዮታትና ወትሩ ዚትካእ ካብ ኰነ፡ ንዘለኣለም ምንባር ይከኣል እዩ
ነቲ ብዛዕባ ኣምላኽን ብዛዕባ መከራን ዝነበረኪ ሕቶ መልሲ ረኺብክሉዶ፧
ብ1991 ክልተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤተይ ምስ መጹ፡ ስለምንታይ ከም እንመውት ሓተትክዎም። ንሳቶም ድማ ነቲ፡ “ከምቲ ብሓደ ሰብ ሓጢኣት ናብ ዓለም ዝኣተወ፡ ብሓጢኣት እውን ሞት፡ . . . ሞት ናብ ኵሉ ሰብ ሓለፈ” ዚብል መልሲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣርኣዩኒ። (ሮሜ 5:12) እቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ንኣምላኽ እንተ ዚእዘዞ፡ ንዘለኣለም ምነበረ ነይሩ። ሽዑ ንሽዑ ድማ፡ እቲ ሓሳብ ምስቲ ዚገብሮ ዝነበርኩ ምርምር ከም ዚሰማማዕ ተገንዘብኩ። ኣምላኽ፡ ሰባት ኪሞቱ ኸም ዘይዓለመ ድማ ነጸረለይ። ዳርጋ ዅሉ ዋህዮታትና ወትሩ ዚትካእ ካብ ኰነ፡ ንዘለኣለም ምንባር ይከኣል እዩ።
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ቃል ኣምላኽ ከም ዝዀነ ዘእመነኪ እንታይ እዩ፧
ነቲ ኣብ መዝሙር 139:16 ዚርከብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኣምላኽ ዚገልጾ ሓሳብ ተምሃርኩ፣ እታ ጥቕሲ፡ “ኣዒንትኻ፡ ድቂ ኸሎኹ፡ ረአያኒ፡ . . . ኵለን ኣብ መጽሓፍካ ተጻሕፋ” ትብል። ባዮከሚከኛ ስለ ዝዀንኩ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዋህዮታትና ኣብ ጂን እተጻሕፈ ሓበሬታ አጽንዕ እየ። እቲ ጸሓፍ መዝሙር ብዛዕባ እዚ ኺፈልጥ ዝኸኣለ ብኸመይ እዩ፧ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ብዝያዳ ብእተመሃርኩ መጠን፡ መንፈስ ኣምላኽ ከም ዝነፈሶ ብዝያዳ ኽኣምን ከኣልኩ።
ንትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንኽትርድእዮ ዝሓገዘኪ እንታይ እዩ፧
ሓደ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክንገብር ከም እንኽእል ነገረኒ። ኣብ መወዳእታኡ፡ ኣምላኽ መከራ ኺህሉ ዝፈቐደ ስለምንታይ ምዃኑ ፈለጥኩ። ኣብ ርእሲኡ ድማ፡ ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚገልጾ፡ ኣምላኽ “ንሞት ንሓዋሩ ኺውሕጦ” ዓሊሙ ኣሎ። (ኢሳይያስ 25:8) ፈጣሪና ብቐሊሉ፡ ንዘለኣለም ምእንቲ ኽንነብር፡ እቲ ዜደንቕ ስርዓት ኣካላትና ብፍጹም መገዲ ኸም ዚዓዪ ኺገብር ይኽእል እዩ።
ነቲ ዘሎኪ ፍልጠት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንኻልኦት ኣብ ምሕጋዝ እትጥቀምሉ ብኸመይ ኢኺ፧
ብ1995 ናይ የሆዋ ምስክር ካብ ዝኸውን ንነጀው፡ ብዝረኸብክዎ ኣጋጣሚ ተጠቒመ ንኻልኦት ሰባት ብዛዕባ እቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመሃርክዎ ነገራት እነግሮም እየ። ንኣብነት፡ ሓንቲ መሳርሕተይ ሓዋ ርእሱ ምስ ቀተለ፡ ኣመና ተደቚሳ ነበረት። እቲ እትኸዶ ቤተ ክርስትያን፡ ኣምላኽ ንርእሰ ቕትለት ፈጺሙ ይቕረ ኸም ዘይብሎ እዩ ዚምህር። ኣነ ግና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ተስፋ ትንሳኤ ኸም ዚገልጽ ነገርክዋ። (ዮሃንስ 5:28, 29) ፈጣሪ ኸም ዚሓልየልና ምስ ፈለጠት ድማ፡ ኣዝያ ተጸናንዐት። ኣብ ከምዚ ዓይነት ህሞት፡ ብዛዕባ ሓቅታት መጽሓፍ ቅዱስ ንኻልኦት ምክፋል፡ ካብ ስነ ፍልጠት ንላዕሊ ዜዕግበኒ ዀይኑ እዩ ዚስምዓኒ።