text:
ኣርእስቲ ግጥሚ፣ ተዝካር
ገጣሚ፡ ቦኽረ ገብረየሱስ
ድራማዊ ትረኻ ተኸቲሎም ዝህነጹ ግጥምታት ዝፈጥርዎ ስእለ-ኣእምሮን ተምሳጥን ዝለዓለ ሓይሊ ኣለዎ ዝብል እምንቶ ኣለኒ። ብዙሓት ካብቶም ኣብ ሜዳ (ሰውራ ኤርትራ) ፈርዮም፡ ብሙዚቃ ተሰንዮም ዝቐርቡ ግጥምታት ዝፈጠርዎ ስእለ-ኣእምሮ፡ ኣብ ዝሓለፍናዮ ኣጋጣሚታት ብዋዛን ቁምነገርን ክንደጋግሞም ምርኣይ ከኣ ሓደ ህያው ኣብነት እዩ።ምናልባት ብድምጽን ስእልን ተሰንዮም ስለዝቐርቡ ዝያዳ ተዘከርትን ጸለውትን ክኾኑ ጌርዎም ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር ናብ ጽሑፍ ቀይርካ እንክርኣዩ ውን ልዑል ሓይሊ ፈጠራ ስእለ-ኣእምሮ ከምዘለዎምስ ዘይከሓድ እዩ። ብጽሑፍ ጥራይ ዝቐርብ ድራማዊ ትረኻ ዝሓዘ ግጥሚ፡ ብዘይሓገዝ ድምጽን ተንቀሳቓሲ ምስልን ስእለ-ኣእምሮ ንኽፈጥር ኣብ ነባቢኡ ስለዝምርኮስ፡ ገጣሚ ነዚ ተረዲኡ ብዝከኣሎ ግጥሙ ንጹራት ገጸባህርያትን ምከናን፡ መንጽረ ትረኻን ቋንቋን ተጠቒሙ ከቕርቦ ትጽቢት ይግበር።
ብንውሓቶምን ድራማዊ ቅዲ ዝኽተል ዝንተዋኦምን(ኣቃውማኦም) ዝልለዩ ግጥምታት ቦኽረ፡ ኣብዛሕኡ ኣብ ማሕበራዊ ክውንነት(social realism) ኣተኲሮም ዝህነጹ፡ ሓንሳብ ምስ ተነቡ ቅልጡፍ ጦብላሕታ ዘሕድሩ ግጥምታት እዮም ክብል እደፍር። ከም ግጥሚ ብዓይንኻ ርእይ ኣቢልካ፡ ብሰንኪ ንውሓቶም ንምንባቦም ዘይድፈሩ ይኹኑ እምበር፡ እንተጀሚርካዮም ድሮ ኣብ መወዳእታ ነግሒ በጺሕካን ዛንታ ዛዚምካን ምህላውካ ዝነግሩ፡ ማግነታዊ ስሕበት ዝፈጥር ዝንተዋ እዩ ዘለዎም። እዚ ከኣ፡ ሓደ እዋን ቦኽረ ባዕሉ ንነዋሕቲ ግጥምታት ኣመልኪቱ፡ ” ነዊሕ ግጥሚ ንብሎ ውን ኮ ዋሕዙን ወዙን ዓቂቡ ዝጓዓዝ እንተዀይኑ፡ ከጸልለናን ልዕሊ እቲ ሓጺር ንብሎ ክሓጽረናን ኣብ ዋሕዙ ኣጥሒሉ ከዕብደናን ይኽእል እዩ” ዝበሎ ብተግባር ከምዝሰርሓሉ የርኢ።
ብድምጽን ምንቅስቓስን ሓደ ገጸ-ባህሪ፡ ክልተ ቀጥታውያን ተዋሳእቲ ኣካታቲታ ምህላዋ እትነግር ግጥሚ “ተዝካር”፡ ኣመለኻኽታን ፍልልይን ኣብ ፍቕሪ ክልተ ደረጃታት ዕድመ’ያ ተርኢ። ክልተ፡ ውዑይ ዕድመ ንእስነት ወዲኡ ኣብ ደረጃ ርግኣት (maturity) ዝበጽሐን ዕድመ ቁልዕነት ወዲኡ ዝዂትት ዘሎ መንእሰይን፡ ዝፍጠር ግርጭትን ተገባብሮኡን’ያ ከተርኢ እትፍትን።
ብዓብላልነት ድምጽን ተግባርን እቲ ቀንዲ ገጸ-ባህሪ ኣቢላ፡ ሓደ ዛንታ እናነገረት ካልእ ዝካወን ዘሎ ዛንታ ተርኢ። ኣብ ውሽጢ ዛንታ ዝፍጠር ካልእ ዛንታ፡ መብዛሕትኡ እዋን ብምልሰት(flashback) ክኸውን እንከሎ እኳ ዝያዳ ህያውነት ዝለብስ እንተኾነ፡ እዛ ግጥሚግን ቀጥታዊ ዝንተዋ እያ ትኽተል። እዚ ከኣ ገጣሚ ህየላዊ ሜላ ንምንጽብራቕ ኮነ ኢሉ ዝገብሮ ክኸውን ከምዝኽእል እግምት።
ዛንታ እዛ ግጥሚ፡ ኣብ ውሽጥኻ፡ ጠባያት ፈጢርካ፡ ባህርያቶም፡ መልክዖምን ተግባራቶምን እናተራእየካ፡ ብዘይፍርድን ድፍኢትን ገጣሚ፡ ኣብ ገዛእ ርእስኻ(ምስትምቓርካ) ብምምርኳስ፡ ጸግዕን ተደናጋጽነትን ክህልወካ ዘኽእል ሓያል ውሽጣዊ ረምታ(ዕርፈተ ሓሳብ)ን ናዕታን፡ ዝፈጥሮ ስእለ ኣእምሮ (imaginary) ከሕድር ዝኽእል እዩ። ዜማ እናፈጠረ ዝሰርጽን ጸኒሑ ዝዝከረን ግዳማዊ ረምታን ናዕታን ኣለዋ ክትብል ግን ዘድፍር ኣይኮነን። ኣብዚ ከኣ፡ ገጣሚ፡ ሓያል ምስሊ(imagery) ዝፈጥር ዛንታን ኣዘናትዋን እምበር፡ ብውሕልነት ቃላትን መስመራትን (words and lines) ኣብ ዝፍጠር እሞ ጸኒሑ ተዘካሪ ዝኸውን ለካታት(idiomatic expression) ከምዘይሰርሐ የርኢ። ነዚ ሓያል ምስሊ ክፈጥር ዝኸኣለ ኣገባብ ኣዘናትዋ፡ ብለካታት ኣሰንይዎ ኔሩ እንተዝኸውን ክንድምንታይ ጽባቐ ክፍጠር ምተኻእለ ግን ዘወናውን እዩ።
ግምገማዊ ጽሕፎይ እምበኣር ኣብ ሰለስተ ደሚቖም ዝተራእዩኒ ኣወንታውያን ረቛሒታትን ዝተራእየኒ ንኣሽቱ ጉድለታትን ኣተኲሩ ከርኢ ክፍትን እዩ።
1፡ ገጸ-ባህርያት
ምስሊ ክልተ ሕድሕዶም ዝተተፋነኑ ሰባት ንምርኣይ ኣብ ሓንቲ መስርመርን ሰለስተ ቃላትን ከተርኢ ዝበቕዐት ግጥሚ፡ ምስኣ ብቐጥታ እያ ኣብ ህንጡይነት ተእትወካ።
(ዋይ ብገለ ተቐዘፍ) ትብል ብውሽጡ ዘድመጻ ነግሒ ቅድሚኡ ኣብ ሓያል ነድሪ ዘለዎ ክርክር ምጽንሖም እያ ትምስክር። እንደገና ንቓል መዛርብቱ ብሓውሲ ትሕቲ መልሓሱ ደጊሙ “ቅዙፈይ’ያ” ምባሉ ውን ካልእ ድሙቕ ስእሊ ነቲ ቀዲሙ ዝጸሖም ነዳር ምልልስ እዩ። ኣብዛ ቃል፡ ንዝጸንሖም ምልልስ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዕድመን ደረጃ ኣተሓሳስባን መዛርብቱ ውን ኣላልዩና እዩ። ኣብ ውዑይ ዕድመን ዘመናዊ ቋንቋ ኣብ ምጥቃምን ዘሎ መንእሰይ ምዃኑ።
“ኣንታ ጽቡቕ ወዲ” ብዕድመ ከምዝዓብዮን ዝረግአ ኣተሓስባን ከምዘለዎ ምስ ነብሱ ንምልላይ እተኽእል ነግሒ እያ። ብዛዕባ መን እዮም ዝዛረቡ ዘለዉ?
“ንዓይ ከኣ ሕጽይተይ’ያ።” ቀዲሙ ዓርኩ ምዃና ካብ መዛርብቱ ከምዝተነግሮ ክሕብር እዩ ነዛ ነግሒ ኣምጺእዋ። ዛዕባ ዝርርቦም ኮይና ዘላ ባእታ ከኣ እባ ኣላልዩና። ኣብ ኣርባዕተ ነግሕታት፡ ዛዕባ ዝርርቦም፡ ኩነታት ዕድሚኦም፡ ባህርያቶም፡ ዘለዉዎ ኩነተ ኣእምሮ ክንርኢ ክኢልና። ሓደ ድራማዊ ዝንተዋ ዝኽተል ትርኢት፡ ገጸ-ባህርያቱን ኩነታቶምን ንምርኣይ ዝጥቀመሉ ቅርጡው መእተዊ ኣካቲታ ምህላዋ እምበኣር ሓደ ርኡይ ብልጫኣ እዩ።
2፡ ተምሳጥን ስእለ-ኣእምሮን፡
“ሓይሊ ስእለ ኣእምሮ (visual mind) ኣብ ስነ ጽሑፍ ብፍላይ ኣብ ግጥሚ ንምንጽብራቕ፡ ፈጠራ ገጣሚ ወሳኒ እዩ። ኣብ ምፍጣር ስእለ ኣእምሮ ምውካል ብቃላት ሓያል ስራሕን ጥበብን ይሓትት። ሓሳባት ስእለ ኣእምሮ ብጽሑፍ ከመይ ውሂዶምን ተራእዮምን ምርኣይን ምልላይን ወሳኒ ተራ ይጻወት። ናይ ስእለ ኣእምሮ (The Imagination of mind) ሓሳባት ብቃላት ምስ ተወቕረ እቲ ወዝን ሓሳብን ብዝኣምን ጥበብ ዶ ተኸናዊኑ? ናብ ክውንነታዊ ሓቂ ዝቐረበ ዶ እመስል? ስእለ ኣእምሮ ነዚኦም መሊሱ ጽባቔኡ እንተሪኡና እቲ ዝተፈጥረ ጥበብ ናይ ብሓቂ ጥበብ ተሰሪሑ እዩ ክንብል ንኽእል።” ይብል Ralph Waldo Emerson ኣብቲ “Poetry and Imagination” ዝብል ኣብ 1872 ዝጸሓፎ ነዊሕ ጽሑፉ።
ግጥሚ “ተዝካር” በዚ መንጽር እንክሪኣ፡ ሓይሊ ኣዘናትዋ እቲ ዝርአ ገጸ-ባህሪ ነቲ ዘይርአ ገጸ-ባህሪ ክንሪኦ የኽእለና ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓይሊ እቲ ዛንታን፡ እቲ ድራማዊ ዝርርብ ተኸቲሉ ዝወርድ ዋሕዚን፡ ነቲ ዘየለናሉ ሂወት ክልቲኦም ክንስእሎን ኣባና ዝወረደ ኮይኑ ክስመዓናን ዘኽእል ኮይኑ እስመዓኒ። ሂወት እቶም ክልተ ንኣሽቱ መንእሰያት (ዓርኩ ዝምንጠል ዘሎን ዓርኩ ነበር ባዕላን) እንታይ ይመስል ክትርኢ ኣይትጽገምን። ኣታዊ ዘይብሎምን ገና ኣብ ናብያ ስድራቤት ዝምርኮሱን ምዃኖም ንምግንዛብ ድማ፡
“ተቓጢብካ ድዩ መናጢልካ
ኬክን ካፑቺኖን ትጋብዛ ምንባርካ፤” ክብሎ ከሎ ይሰኣለካ። ሂወት ናይ ኩሎም ኣታዊ ዘይብሎም ንኣሽቱ መንእሰያት ዓለም ከምኡ ኣይኹን እምበር፡ እቲ ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝነብር መንእሰይ ሳልሳይ ዓለም ንፍቕሪ ዝኸፍሎ ዋጋን ብሰንኪ ንመዛወሪ እኳ ዝኸውን ገንዘብ ዘይምርካቡ ዝዂለፎ ፍቕራዊ ሂወትን ውን ክትስእል ትኽእል። ኣብ ውልቃዊ ባህርኻ ዝምርኮስ ከም ድንጋጸ፡ ሕርቃን፡ ካልእ ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ጦብላሕታዊ ስምዒት ክስመዓካ ከኣ ንቡር ይኸውን።
ብዓይኒ ቁጡብነት ቃላት እንተሪእናዮ ውን ብኽልተ ነግሕታት ጥራይ ንኸምዚ ዓይነት ጦብላሕታዊ ስምዒትን ስእለ ኣእምሮን ክፈጥር ምኽኣሉ ካልእ ተወሳኺ ብልጫ እዛ ግጥሚ እዩ።
3፡ ፈጠራ መንጽረ ትረኻን ጽባቐኡን፥
መትኒ ጽባቐ እዛ ግጥሚ ኮይኑ ዘሎን ንተዘካርነታ ልዑል ግደ ዝጻወትን ሜላ ትረኻ እዩ። እዚ ህየላዊን ባጫን(satrical and irony) ዝመለለይኡ ኣገባብ ትረኻ፡ ነቶም ገጸ ባህርያት ናብ ልዝበት ኣምጺኡ፡ ብረቂቕ ብልሓት ግዳ ተበላጽነት እቲ ሓደ ወገን እና’ርኣየ እዩ ወዝ እዛ ግጥሚ ዘድምቖ።
ህየላ ወይ ምጸት ምስ ባጫ ወይ ሕጫጨ ኣዝዩ ዝተቐራረበ ኮይኑ፡ ጸሓፍቲ፡ ንውልቀ-ሰብ፡ ሕብረተ-ሰብ ይኹን ስርዓታትን እምነታትን ብኣሽሙራዊ መንገዲ ግን ከኣ፡ ብሓውሲ መስሓቕ፡ ነውሩ ዘቃልዕ፡ ጉድለቱ ዝነግር፡ ዕሽነቱ ይኹን ስግንጢርነቱ ወይ ካልእ ኣሉታዊ ባህሩ፡ ብኣዘንጋዕን ኣዘናጋዕን ሜላ ዝነግርን ዘርእን፡ ኣብ ውሽጢ ውስጠ-ዘ (metaphor) ኮይኑ ዝዓዪ ባእታ እዩ። ሕጫጨ(irony) ድማ፡ ርሕቀትን ርቀትን ናይቲ ዝድመጽ (ዝጸሓፍ) ዘሎ፡ ምስ ከሕልፎ ዝደለየ መልእኽቲ ዝህሉ ፍልልይ ዘርኢ ሜላ እዩ።
ክልቲኦም፡ ኣብቲ ዛዕባ(ዛንታ) ብምምርኳስ፡ ነባቢ ወይ ሰማዒ ንትርጉም እቲ ህየለ ወይ ሕጫጨ ክርድኦ ወይ ክግምቶ የኽእሉ። ኣብ ያታውያን ቅኔታት ትግርኛ ግኑናት ዝኾኑ ሜላታት ይኹኑ እምበር ኣብ ዘመናዊ ግጥምታትናስ ብዙሕ ዝውቱራት ኣይመስለንን።
እዚ ሜላ እዚ ኣብዛ ግጥሚ ብኣዝዩ ረቂቕ ኣገባብ ኣትዩ ኢና ንረኽቦ። ሰለስተ ነገራት ንምንጽብራቕ ከኣ ደሚቑ ይርአ። ቀንዲ ገጸ ባህሪ ንነብሱ ኣምሲሉ ዝገብሮ ገለጻ ሓደ ጉሉሕ ተርእዮ እዩ፡፡ እዛ ትስዕብ ማይቤት ምስ እንምልከት፡ ምስሊ መዛርብቱ እዩ ቅጅል ኢሉ ዝረኣየና። እቲ ኣብ ምህናጽ ገጸ ባህርያት፡ እቲ ሓደ ገጸ ባህሪ ዝኾነ ምንቅስቓስ ከይገበረ ብዝንተዋ እቲ ቀንዲ ገጸ ባህሪ ጥራይ ህላውነቱ ንፈልጥ ዝበልናዮ ውን ኣብዚ ዝያዳ ጎሊሑ ይርአ።
“ቅድሚ ዓመታት’ዩ
’ዛ ዕስራ’ኳ ረገጽኩ’ይረገጽኩ
ከም’ዚ ከማኻ ንእሽቶ ከለኹ
ከም’ዚ….
ኣብ ክንደይ ዓቕመይ
ኣብ ክንደይ ትርኢተይ፤
ኣብ ክንደይ ምትሓዙ
ጸጕረይ እጥቕልሎ
ፍሒሰ ፈሓሒሰ ዝባን ቅንፍዝ አምስሎ፤
ድንን ’ተይሉ
ብኸፊል ዝስጣሕ ኣዕውዲ-መዓዃዅሩ
ዕርቃኑ ክኸድኑ
ጸሓይን ንፋስን ዝቀዳደሙሉ፤
ሓላፍ-መገዲ ረርእዩ ዝንዕቆ
በትኪ’የ ኔረልካ – ወዛል መዓጥቖ!” ኣብዛ ማይቤት፡ ቀንዲ ገጸ-ባህሪ ብዛዕባ ነብሱ ይዛረብ ከምዘሎ ንኸምስል፡
“”ቅድሚ ዓመታት’ዩ
’ዛ ዕስራ’ኳ ረገጽኩ’ይረገጽኩ
ከም’ዚ ከማኻ ንእሽቶ ከለኹ” እኳ እንተበለ፡ በታ ብሓውሲ ትሕቲ መልሓሱ ትድመጽ “ከምዚ……” ትብል ቃል ግን እቲ ቀንዲ ክብሎ ዝደለየ ብዛዕባ መዛርብቱ እዩ ዝዛረብ። ኣብዚ ከኣ እዩ ህየላ እዛ ግጥሚ ቀዳማይ ስርሑ ዝጅምር።
ኣብ ዝቕጽል ማይቤት፡ ንፍቕራዊ ሂወት ምስ ናይ ቀደም ኣፍቃሪቱ ዝገልጽ ዘሎ እናመሰለ፡ ሕጂ ውን “ቅድም እሞ ስሬኻ ዓጢቕካ ከኣል፡ ሰብኣይ ከኣ እኸል ብድሕሪኡ ብዛዕባ ፍቕርን ጓልን ተርክበሉ ኢኻ” ዘስምዕ መልእኽቱ፡ ብኸምዚ የሕልፍ።
“ሽዑ ሓንቲ መማህርተይ
ዝዓብደላ – ኣመና ዘፍቅራ፤
ቅልጽማ ብኢደይ ዓቲረ
ስረይ ከይመልቈኒ ኣእጋረይ ገቲረ
ሸናዕ እንክብለልካ ኣብ’ቲ ጐደና
ይመስለኒ ነይሩ ኣነ’ምበሳ
ሕዛእተይ ድማ ንሳ።”
ካብቲ ኣቐዲሙ ምስሉ ንምንጋር ዝገብሮ ዝጸንሐ ገለጻታት ቀልጢፉ ንምውጻእን ሕጂ ውን ነቲ ዝርርብ ህድኣት ንምስፋንን ግዳ፡ “ሽዑ ሓንቲ መማህርተይ ነይራ” ኢሉ ይጅምር። እዛ ማይቤት እዚኣ ንቐንዲ ገጸ-ባህሪ ሓያል ሸሓጢ ምዃኑ ካብ ዘርእያ ነግሕታት ውን እያ። ድምጺ ንምምጣጥን ሕብሪ ቃላቱ ዝያዳ ንምንጻርን ምልክት ምምጣጥ ድምጺ(……) ድሕሪ “ሽዑ” እንተዝጥቀም ግዳ ዝያዳ ምስሊ ምሃበ።
ካልእ ቃንዛ መዛርብቱ ብምርኣይ ዝፈጥረሉ ዕግበት ንምርኣይን ዝያዳ ንምቕንዛዉን ዝገብሮ ኣረሳሳኒ ብልሓት እዩ።
“ስምዒተይ በቲ
“ሰዓማ፣ ሕቖፋ….ኣብላ” ይብለኒ
በቲ ድማ
ወዝቢ፣ ቀልጢፋ ትረግፍ ይመስለኒ።
ሓልዮት ማለት ከምኡ መሲሉኒ
ከም ስብሕቲ ለሚን
መላእ ኣካላታ
ገላቢጠ ’ናደራረዝኩዋ
ፍረ ጥብ ከየበለት
ደም ወዲኣ ከይትጥምቡቐኒ፤
ምክንኻን ማለት ንሱ መሲሉኒ
ካብ ገበታ ሽኰር
ከም’ቲ ዓንኳር ሽኰር
ከናፍራ ፈልየ ክመጽዎ’ንክመጽዎ፣
ሓድ-ሓደ ሳዕ ውን ናጽላ ተቐይረ
ከንፈር መሲሉኒ
ጡባ ’ንክሰሃሎ ንቝት ኢለ፣
በቲ’ምቅሩኒ
በቲ የሻቕሉኒ
ኣብ ሓዲድ መልሓሰይ ተጣሒኖም ሕቕቕ ከይብሉኒ፤
እና ተጣበብኩዋ
ንዘልኣለም ከመይ ተናብረኒ፤
ግዲ መዝሚዙኒ
ግዲ ቐቢጹኒ
ብዓቢኡ ፍቕሪ ሓቒቑኒ
ኣብ ኢደይ ሞይቱኒ።”
ኣብዛ ማይቤት፡ ኩሉ ዓይነት ሜላ ተጠቒሙ ከተሃራርፎን፡ ምናልባት ምስታ ኣፍቃሪቱ ይገብሮ ኔሩ ኢሉ ዝገመቶ ነገራት እናጠቐሰ ክሕጭጨሉን እዩ ዝርአ። ኣብ ነቕዲ ነድርን ንዕቀትን እናርኣየ ዝጀመረን ብተግባር ውን ጓል መንጢሉ ዓብላልነቱ ዘረጋገጸን፡ ከምኡ ውን ብንዕቀት ምስሉ እናርኣዮን፡ ሕሉፍ ዛንታ ፍቕራዊ ሂወቱ ብኸምዚ ሰናእናእ ዝብል ድምጺ ክጸውየሉ ኢልካ ምሕሳብ ዘይመጎታዊ እዩ። ግዳ ምስቲ ቐዲሙ ከርእዮ ዝጸንሐ ነገራት ብምውህሃድ፡ ብኣህራፊ ቋንቋ ቃንዛ ክፈጥረሉን፡ ጌርዎ ክኸውን ይኽእል እዩ ብዝበሎ ተኽእሎታት ህርፍርፎቱ ሰማይ ኣብጺሑ ክሕጭጨሉን ንባዕሉ ብናይ ዓወት መንፈስ ክድሰትን ኢሉ ዝገብሮ እዩ። እቲ ኣቐዲመ ዝበልኩዎ ክፉእ ባህርያቱ ከኣ ኣጸቢቑ ይንጸባረቕ። ኣብ ፈለማ ዝፈጠርካዮም ገጸ-ባህርያት ምስሎምን ባህሮምን ከይረሳዕካ እኳ ድኣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ተግባሮም እናደመቐ ክመጽእ ዘኽእል ዋሕዚ እዛ ዛንታ እምበኣር ወሃ ዘበለ ክብሎ እደፍር። ኣብ መንጎ ዘረባኡ ልዝበት ምፍጣርን ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ከምዘሎ ንምርኣይን ዝጥቀመሎም ሜላታት ውን ገለ ካብቶም ሸሓጢ ባህርያቱ ከንጸባርቑ ዝኽእሉ ተግባራት ኮይኖም እስምዑኒ።
“በጃኻ….ትም ኢልካ’ዩ።
ፍቕሪ ግን እንታይ’ዩ!?” ነዘን መስመራት እንተተምልኪትናየን ከኣ ሓድሽ ዘረባ ንምፍጣርን ኣብ ምንታይ ክሃርም ከምዘለዎ ንምንጻርን ከምዝተጠቕመለን ክንግንዘብ ንኽእል። እዛ ግጥሚ ድራማዊ ባህራ ክትዕቅብ እንተኾይና ውን ኣብ መንጎ እቲ ቀንዲ ዘረባ ዝኣትዉ ጓል መንገዲ ዝመስሉ ግን ከኣ ህያውነት ዘልብሱ ሜላታት ክትጥቀም ንቡር እዩ። ገይራቶ ክኣ።
“ንስኻትኩም ከ’ባ ገለ ፈቲንኩም ዶ?
ማለተይሲ….ዓራት ተማቒልኩም ትፈልጡ ዶ?
ፐፐፐፐእ!…..’ሔውው
ይትረፈኒ ወደይ – ግደፎ።” ኣብዛ ማይቤት ብልክዕ ክሃርሞ ዝደለየ ኩርናዕ ዕላሎም፡ እኳ ዘይንጹር እንተሎ ምልስ ኢልካ ንዝቐደመ ዝርርቦም ብምርኣይን ድሮ ኣብ ሕጸ በጺሑ ብምህላዉን ዝሓተሉ ዘሎ ሕቶ ናይ ባዕሉ ርጉጽ መልሲ ክህልዎ ጽቡይ እዩ። ዓራት ኣይበጽሑን። እንታይ ደኣ ኣሕተቶ? ሕጂ ውን እቲ ባጫዊ ባህሩ ንምንጽብራቕን ኣሽሙራዊ ንዕቀቱ ኣርእዩ ንምርዋይ ጥራይ እዩ።
ካብቲ ምጸታዊ (satrical) ሜላኡ ከይወጸ፡ ግዳ ካልእ ልዙብ ኩርናዕ ቀይሩ፡ ናይ ቀደም ኣፍቃሪቱ ዝበለቶ ኣምሲሉ፡
ብድሕሪኡ’ብለካ
ሕጹያ ርእየ ክርሕቀላ
ክተላልየኒ ክንደይ ተጋዲላ።” እናበለ ክርሕቀሉን ተንከስ ኢሉ ከይቀርባን ይነግሮ እሞ፡ አረ እንተኽኢሉስ ፈጺሙ ካብቲ ከባቢ ክጠፍእ የተባብዖ። “ድሕሪ መርዓ ምቑጻር እንታይ ኣሎካ ዘጸቢ!” ንምባል ዶ ይኸውን ወይስ ብሓቂ ከምኡ ጌሩ፡ ብሰንኪ ኣብ ምከና ዘሎ ድኽመት ክረጋገጽ ዘይከኣል እኳ እንተኾነ፡ ብልክዕ ግን ሓደ መልእኽቲ ኣሕሊፉ ኣሎ። “ኣብ ትበጽሖ የብልካን ተወዲኡ እዩ ጉዳይ” ዝብል መልእኽቲ። ነዚ ከድምቕ ዝኽእል ኣብዘን ነግሕታት ዝግለጽ ዘረባ እዩ።
“ስለዚ….ኣለካ ምሽ
ንዓኻ ዶ ጠፊኡካ
ከም’ቲ ትግጥሞ…..በቃ ተበሊዕካ።” ብምባል ሓይሉ የርእዮን ይንየተሉን።
ኣብ ላዕሊ እቲ ዝርአ ገጸ-ባህሪ ነቲ ዘይርአ ገጸ-ባህሪ ክንርእዮ ይገብረና ኢለ ነይረ። እዛ ማይቤት እዚኣ ድሕሪ እታ ኣብ ነቕዲ ዘላ “ኣንታ ጽቡቕ ወዲ” ትብል ነግሒ ዝደመቐት ማይቤት እያ። ክዛረብ ይኹን ክበኪ ዘይንሪኦ ክንስና
‘ኣይትብከ’ታ’ጆኻ፣ ቸድ!” ስለዝበለን፡ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ዋሕዝን ተገባብሮን ውን ነዛ ነግሒ ተኣማኒት ስለዝገብራን፡ ሓደ ሕርቃንን ተስፋ ምቚራጽን ተሓዋዊሱ ዘንብዖ መንእሰይ ክንስእል ኣይንጽገምን። ቀንዲ ገጸ-ባህሪ ነቲ ክፉእ ሸውሃቱ ንምዕጋብ ውን ኣይዘንግዐን። ሕጂ ውን ሓላዪ እናመሰለ በቲ ህየላዊ ሜላኡ፡
“ዕምት ኢልካ’ኮ ትወሓጥያ ሓቂ።
ግዳ መርዓ ከይትተርፍ – ክጽበየካ’የ
ንዓኣ ውን “ብኽብሪ ዓድምዮ” ክብላ’የ።” ይብሎ።
ብሓፈሻ ግጥሚ “ተዝካር” ኣብ ምፍጣር ገጸ ባህርያትን ንጹር ተረኣይነቶምን፡ ፈጠራ ተምሳጥን ስእለ-ኣእምሮን፡ ተገባብሮ ከም ቀንዲ መረጻ ትረኻኣ ዝገበረቶ ባእታ ህየለ(satire)፡ ዋሕዝን ንዕኡ ዘሰኒ ድልድላትን ኣብ ምህናጽ ዕዉት ስራሕ ዝረኣኹላ ግጥሚ እያ። ከም ምድብ ዝሓዘቶ ድራማዊ ትረኻ ኣብ ዝበዝሐ ሸነኹ ብግቡእ ኣንጸባሪቓቶ ክብል እውን እደፍር።
ይኹን እምበር ምስ ኩሎም ብልጫታታ ድሙቓት ሃጓፋት ውን ዝርኣየላ ግጥሚ እያ። ገለ ካብኣቶም፡
ምከና፡ (setting)፥
ሓደ ድራማዊ ትረኻ፡ ዝኽተል ዛንታ (ብጽሑፍ ዝቐርብ ይኹን ብምርኢት ወይ ብድምጺ)፡ ዛንትኡ ዘካይደሉ መድረኽን ወቕትን ክህልዎ ንቡር እዩ ጥራይ ዘይኮነ ግዴታ ውን እዩ። ርዝነትን ተኣማንነትን ዛንታ፡ ተረኣይነት ገጸ-ባህርያትን ኩነታቶምን፡ ህያውነት ንኽለብስ ምከና ዝጻወቶ ተራ ቀሊል ኣይኮነን። ግጥሚ “ተዝካር” ነዚ ከም ኣምር ውን ዝዘከረቶ ኣይትመስልን።
“መርዓኣ ተቘጺሩ ሰሚዐ
ነቢዐ….ነቢዐ….ነቢዐ፣
ሓሓሲብካ፣ ዘዘኪርካ ብስጭት ጸሊአ
ድሮ’ቲ መርዓ
ካብ’ቲ ከባቢ ሃጽ ኢለ ጠፊአ
እነኹልካ ክሳብ ሎሚ ጠፊአ
ሓዘነይ ረሲዐ
አዘንቱ ኰሪዐ።” ክብል እንከሎ ካበይ ናበይ ከምዝጠፍአን ሕጂ ኣበይ እዩ ዘሎ ክትፈልጥ ኣይትኽእልን። ምስ ተመሳሳሊ ባህሊ ዘለዎ መንእሰይ ይዛረብ ከምዘሎ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ኣብ ስደት ዘሎ ክትብል ዘድፍር ኣይኮነን። እቲ “ተቓጢብካ ድዩ መናጢልካ” ዝብል ዘረባ ኣብ ዓዶም ዝነብሩ መንእሰያት ዝጥቀምሉ ሕብሪ ቋንቋ እምበር ናይ ዘርሓቑ ኣይኮነን። ካበይ ደኣ እዩ ናበይ ጠፊኡ? ካብ ከተማ ናብ ከተማ? እንድዒ። ክትግምት ጥራይ ኢኻ ትኽእል። ምከና ዘይምህናጹ ዝፈጠሮ ሃጓፍ ምዃኑ ግን ብሩህ እዩ።
ካልእ ምከና ዘይምህላዉ ውን እቲ ድራማዊ ትረኻ ወዝን ህያውነትን ይጎድሎ እዩ። ብቐሊል መንገዲ እዞም ተዋሳእቲ ኣበይ ቦታን ሰዓትን (ግዝያት)፡ ኮፍ ኢሎም ድዮም እናኸዱ ዝሓዝዎ ኣለዎም ዶ ጥራይ ኢዶም፥ ንጉሆ፡ ቀትሪ ድዩ ኣጋምሸት ከተርእየና ምኸኣለት እሞ ወዝን ህያውነትን ምወሰኸት። ከም፡ ስተ እባ፡ ብላዕ እባ፡ ጸሓይ እኮ በርቲዓ፡ ከምዚ ቁሪ ናይ ሕጂ፡ ከም ጽባቐ እዛ ትሪኣ ዘለኻ ወርሒ፡ ከምዛ ትሃትፍ ዘላ ዘላ ጸሓይ ………… ወዘተ ተጠቒሙ ከማልኦ ምኸኣለ።
ስእነት ቅኔ ዝፈጥሩ ነግሕታት፥
ኣብ ጽባቐ ቃላትን ውህደቶም ምስ ሓሳብን ተሰሪቱ ኣብ ነግሕታት ዝፍጠር “ለካ” (idiom)፡ ብዘይካቲ ኣብ ግጥሚ ዝፈጥሮ ላዛን ጽባቐን፡ እቲ ግጥሚ ኣብ ኣእምሮ ነባቢ ሕዱር ቦታ ከውሕስ እውን ይሕግዝ እዩ። እዚ ዓይነት ሜላ ንምፍጣር፡ ኣብቲ ትጽሕፈሉ ዘለኻ ቋንቋ ዝህልወካ ልዑል ምልከት፡ ኣብ ባህሊ እቲ ትጽሕፈሉ ዘለኻ ሕብረተ ሰብ ዝህልወካ ዓሚቚ ኣፍልጦ፡ ከምኡ ውን ቃላት ኣብ ገዛእ ርእሶም ብምትሕንፋጽ (ብምምስራሕ) ትፈጥሮ ባዕለ-ትርጉምን ወሳኒ እዩ። ኣብ ኣጠቓቕማ ቃላት፡ መለሳታት ምንዳይ ውን ሓደ ካብቲ ነቲ ልክዕ ቅኔ ክትረኽቦ ዝሕግዝ ሜላ እዩ።
በዚ መንጽር እንክሪኣ እዛ ግጥሚ፡ ብድኽነት ቅኔን ለካን ክግምግማ እኽእል። ተዘካርነታን ጽባቐኣን ከኣ በቲ ኣብ ውሽጢ ዛንታ ዘሎ ውሽጣዊ (ሓሳባዊ) ረምታን ናዕታን ደኣ እምበር፡ በቲ ኣብ ግዳም(ቅርጻ) ዝርአ ጽባቐ ቃላት ዝፈጥሮ ነግሕታትን ቅኔኡን ሲ ክንደየናይ። ከምቲ ዘርኣየቶ ብቕዓት ንፈጠራ ስእለ ኣእምሮን ተምሳጥን ዝኾኑ ውሽጣዊ ረምታን ናዕታን ኣብ ግዳማዊ ጽባቐ ውን ኣተኲራ ተስሪሓ እንተትነብር፡ ምልኣት ጽባቐኣ ኣዝዩ ምተፈልየ።
ድኻም ውድዓውነት ኣብ ጉዳይ ጾታ፡
ተኣማንነትን ህያውነትን ሓደ ስነ-ጽሑፋዊ ፍርያት ብብዙሕ ክልካዕ ዝኽእል እኳ እንተኾነ፡ ንገጸ-ባህርያቱ ሰብነት ኣብ ምልባስን ንውዱዕ ተርእዮ ብውሕልነት ብምንጽብራቕን ግን ዝያዳ ዝደምቕ እመስለኒ። ሰብነትን ውድዓውነትን ዝብል ኣምር ንባዕሉ ነዊሕን ዓሚቚን ብምዃኑ ግዳ ንሕጂ ምስዛ ግጥሚ ብምትእስሳር ጥራይ ክርእዮ።
እዛ ግጥሚ፡ ክልተ ብቐጥታ ዝዋስኡ ገጸ-ባህርያት ዝሓዘት ኮይና፡ ዛዕባ እዞም ገጸ-ባህርያት ጓል ኣንስተይቲ እያ። ሰብ ከምኦም ክንሳ ግዳ፡ ኣብ ዝርርቦም ልክዕ ከም ሓንቲ ኣቕሓ፡ ኣልዒሎም እዮም ክዛረቡ ዝረኣዩ። ኣምር ፍቕሪ፡ ኣወዳት ጥራይ ብዘማእዝንዎ መንገዲ እምበር፡ ደቂ ኣንስትዮ ምንም ተራ ከምዘይብለን ጌሮም የቕርብዎ። ኣብ ጉዳይ ጀንደር (ጾታዊ ኣድልዎን ካልእን) ኣትየ ክዛረብ ኣይክእልን። ዕላማ ጽሑፈይ ስለዘይኮነ። ኣብ ህያውነት ዛንታ እዛ ግጥሚ ግን ፍጹም መቐረትን ተኣማንነትን ዘጥፍእ እዩ። “ንሳተን ከ ኣይውስናን ድየን? ከም ድሌቶም ድየን ዝገብርዎን?” ዝብል ሕቶ ብምልዓል ከኣ ካብ ሓደ ህያው መቐረታ ክትወጽእ ትኽእል። ወዝን ላዛን እዛ ግጥሚ ውን ይጎድል።
ፍቕረይ የማን


c: text/html

text:
ፖሊስ ጀርመንን ጥልያንን መዓሾ ተስፋማርያም ዝርከቦም 11 መሰጋገርቲ ሰባት ከምዝኣሰሩ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
ፖሊስ ጀርመንን ጥልያንን መዓሾ ተስፋማርያም ዝርከቦም 11 መሰጋገርቲ ሰባት ከምዝኣሰሩ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
ፖሊስ ጀርመንን ጥልያንን፣ ሊብያ መዋፈሪኦም ገይሮም፣ ክሳብ 3 ሽሕ ዶላር ንሓደ እናኣኽፈሉ ልዕሊ 20 ስደተኛታት ዝሓዛ ጀላቡ ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ዓዲ ጥልያን ከሰጋግሩ ምጽንሖም ዝኸሰሱዎም፣ 29 ዓመት ዝዕድሚኡ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ መዓሾ ተስፋማርያም ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝርከቦም 11 ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ ስደተኛታት ከምዝኣሰሩ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
እዞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ዘለዉ ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ፣ ኣብ ምፍናው ናይታ ብ27-28 ሰነ ናይዚ ዓመት’ዚ 244 ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ድሕሪ ምብጋሳ፣ ሃለዋታ ጠፊኡዎም ስድራቤት ናይቶም ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝኾኑ ተሳፈርቲ ክጭነቑ ዝጸንሑ፣ እንተኾነ ብመሰረት እዚ ሓበሬታ ‘ዚ ኣብ ወሽመጥ ሲሲልያ ምጥሓላ ዝንገረላ ዘሎ ጃልባ ኢድ ከምዘለዎም ከምዝጥርጠሩ እቲ ዜና የመልክት።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፣ መዓሾ ተስፋማርያም ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ምስ ሰገረ ኣብ ጀርመን ተታሒዙ ብመርመርቲ ፖሊስ ድሕሪ ምልፍላፉ፣ ኣብ ዓዲ ጥልያን፣ ካብ ሲሲልያ ክሳብ ሮማ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ብፖሊስ ተታሒዞም ዘለዉ ብዕድመ ኩሎም መንእሰያት ምዃኖም ዝእመነሎም ኤርትራውያን ጥርጡራት ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ እዞም ዝስዕቡ እዮም።
ዓብደለጢፍ መሓመድ
ማሓመድ ስዒድ ማሓመድ ካር
ክብሮም ካሕሳይ
ዑመር ኢብራሂም
ማርሳላ ክብሮም ካሕሳይ
ፍሊጶስ ኣብርሃ
ዓሊ ዓብደላ ማሓመድ
ኤፍሬም ጎይቶኦም
ሓደ ንገዝኡ መጽንሒ ናይቶም ናብ ሰሜን ኤውሮጳ ዝሰግሩ ስደተኛታት ገይሩ ዝጥቀመሉ ዝነበረ ዓንደብርሃን የማነ ዝተባህለ ኣብ ዓዲ ጥልያን ዝነበር ሰብ ‘ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ ‘ሎ።
እዚ ሓበሬታ እዚ ርጉጽ እንተደኣ ኮይኑ፣ እዚ ዜና ‘ዚ፣ እታ ብ 27/28 ሰነ ካብ ሊብያ ምስ ተበገሰት ኣበይ ከምዝኣተወት ሃለዋታ ኣጥፊኣ ዝጸንሐት ዝበዝሑ ካብቶም 244 ተሳፈርታ ኤርትራውያን ምዃኖም ዝእመነሎም ስደተኛታት ሒዛ ዝነበረት ጃልባ ከምዝጠሓለት ዝእምት ናይ መጀመርያ ወግዓዊ መርድእ እዩ።
ድሕሪ ህልቂት ናይቲ ኣብ ላምፐዱዛ ዘጋጠመ 367 ኤርትራውያን ኣብ ሓደ እዋን ዘህለቐ ትራጀዲ፣ በብጉጅለ ይኹን ብውልቂ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ክጠፍኡ ‘ኳ እንተጸንሑ፣ እዚ ድሕሪ ፍጻሜ ላምፐዱዛ ዝዓበየ ጃምላዊ ቅዝፈት ኤርትራውያን ምዃኑ ድማ ይእመን።
ካብ ኣሰና

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መልእኽቲ ኣቦ/መ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ብምኽንያት በዓል ፋሲካ ትንሳኤ ክርስቶስ 2021፡
መልእኽቲ ኣቦ/መ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ብምኽንያት በዓል ፋሲካ ትንሳኤ ክርስቶስ 2021፡
ሃገራዊ ሰላምታይ ብምቅዳም ኣብ ቀረባን ርሑቕን፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ንእትርከቡ ኣመንቲ ክርስትና ኤርትራውያን ብስም ኩሎም ኣባላት ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን እንቛዕ ጾመ ልጓም ፈትሓልኩም፡ ንበዓል ፋሲካ ትንሳኤ ክርስቶስ ከኣ ኣብጽሓኩም፡ ኣብጽሓና እብል። ኣብ’ዚ ሎሚ ዓመት በዓል ፋሲካ ነኽብረሉ ዘለና እዋን ምስ’ቲ ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዘሎ ኩነታት ተደማሚሩ፡ ምስ’ቲ ኣብ ህዝብናን ሃገርናን ዘሎ ኩሉ መዳያት ሳቕሎት፡ ከም’ቲ ልሙድ ጸኒሕ ባህላዊ ክብሪ በዓላት ማሕዲጉ ጸኒሑን ኣሎን። በዓል ፋሲካ ትንሳኤ 2021 ከኣ ትንሳኤ ሰላምን ራህዋን፡ ሓድነትና፡ ትንሳኤ ክብርናን መሰልናን፡ ክኾነልና እንዳተመነኹ፡ ደጊመ ርሑስ በዓል ፋሲካ እብል።
ኣቶ ተስፋሚኪኤል ዮሃንስ
ኣቦ መንበር ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን
1 ግንቦት 2021


text:
ነዚ ቅዱስ ውላድ ብሠለስተ ሓምለ ሃቦም። ኣቡነ ሊባኖስ ዕድሜኡ ንምስትውዓል ምስ በጽሐ፡ ሥጋውን መንፈሳውን ትምህርቲ ተማህረ። ኣካለ መጠን ምስ ኣኸለ ኸኣ ፍቓድ ሥድራኡ ንኽመልእ ጓል ንጉሥ ቍስጥንጥንያ ተመርዓወ። እንተኾነ ግና “ነቲ ደቁን ንብረቱን ሰበይቱን ኃዲጉ ዝስዕበኒ ዘለዓለማዊ ክብሪ መንግሥተ ሰማይ ኣለዎ” ዝብል ቃል ቅዱስ ወንጌል ዘኪሩ፡ ካብ ኣቦኡን ኣደኡን በዓልቲ ቤቱን ክፍለ ሓሰበ። ፍርቂ ለይቲ ምስ ኮነ እግዚአብሔር ኣምላኽ እቲ ሠናይ ድሌቱ ርእዩ ንቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ሰዲዱ፡ ‘እግዚአብሔር ፈላሲ ኴንካ ክትነብር ኃርዩካ እዩ እሞ ካብ ቤት ኣቦኻን ካብዛ ሃገርን ወፂእካ ሰዓበኒ’ በሎ። ንኣቦይ ክነግሮ እምበር ኢሉ ብልቡ እናሓሰበ ኸሎ፡ ‘ብሕጂ ኣቦኻ እግዚአብሔር፡ ኣደኻ ድማ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን እያ፡ ንዓ ካብዛ ዓለም ናብታ ዘለዓለማዊ ሓጐስ ዘለዋ’ በሎ። በዚ ኸኣ ብቓል መልኣኽ ተሓጕሱ ገለ ነገር ከይተማልአ ነቲ መልኣኽ ስዓቦ እሞ ናብ ግብጺ ደብረ ዘይቲ ዝብሃል ገዳም ናብ ኣቡነ ጳኵሚስ ኣብጽሖ። ካብ ኣቡነ ጳኵሚስ ኣርዑት ምንኵስናን ኣስኬማን ተቐቢሉ ብብሕትውናን ገዳማዊ ሕይወትን ይነብር ነበረ።
ብድኅሪ እዚ ብፍቓድ ናይ መንፈስ ወላዲኡ ናብ ምድረ ኣግዓዚ ብመርሳ ተኽላይ ተሳጊሩ ብ430 ዓ.ም. ኣተወ። ኣብ በዓቲ ብጽኑዕ ብሕትውና ኣብ መታሕት ኣስገደ በቕላ ሾብዓተ ዓመት ገበረ። ኣብዚ ብብሕትውና ዝነብረሉ ዝነበረ ዓመታት ንመጽሓፍ ወንጌል ማቴዎስ ካብ ቋንቋ ጽርኢ ናብ ቋንቋ ግእዝ ስለዝተርጐመ ካብ ናይ ጥንቲ ቓላት ዓረብ ‘መታ(መጣዕ)’ ዝብል ቅጽል ስም ሃብዎ።
ኣቡነ ሊባኖስ ብሓዋርያዊ ተልእኾን ብብሕትውናን እናተዛወረ ብመስቀሉ ዝባረኾን ብእግሩ ዝረገጾን ኣብ ብዙኅ ቦታታት ምድረ ኣግዓዚ ድዉያን ዚፍውስ ማየ ጸሎታት ኣለዉ።
ኣቡነ ሊባኖስ ኣብታ ንሰብዓ ዓመት ብተባሕትዎ ዝተቐመጠላ ጉሕ ጨዓ (ጕንሒ ጨዓ) ደኃር እንዳ ባ መጣዕ ዝተባህለት በዓቲ ከምዘሎ ኣባ ኤልያስ ምስ ፈለጠ ሰብ ልኢኹ ናብ ኣክሱም ወሰዶ። ነቲ ቅድስናኡ ሓደ እኳ ከይፈለጠ፡ ኣብ መንጽር ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝነበረ ዓቢይ ዱር ብኅቡእ ብዙኅ ተኣምራት እናገበረ ይነብር ነበረ። ኣብ ኣክሱም ኣብ ዝነበረሉ ዓመታት፡ እቶም ኃለፍቲ ቤተ ክህነት ብላዕ (ግቦ) ኪቕበሉ ምስ ርኣየ፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ‘ዘነሣእክሙ በጸጋ ሃቡ በጸጋ/ ነቲ ብናፃ ዝተቐበልኩምዎ ብናፃ ሃቡ’ እናበለ ስለምንታይ ነዚ ትገብሩ’ ኢሉ ኣትሪሩ ተቓወሞም። በዚ ምኽንያት’ዚ ኸኣ ተሰጒጉ ካብ ኣክሱም ወፂኡ ደረቓ ኣብ ዝተባህለ በረኻ በዓቲ ዓጽዩ ንሠለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርኅን ተቐመጠ። ኣክሱማውያን ግና በቲ ኣብ ልዕሊ ኣቡነ ሊባኖስ ዝገበርዎ ግፍዒ ንሠለስተ ዓመት ዝኸውን ዝናም ተኸልኪሎም ምስ ተሸገሩ፡ ንኣባ ኣድኃኒ ዝተባህለ መነኮስ ክዓርቕዎም ለመንዎ። ኣባ ኣድኃኒ ነቲ ኣቡነ ሊባኖስ ዘለዎ ቦታ ኽገልጸሉ ብዝኣተዎ ሱባኤ፡ ኣብ በዓቱ ኪጽሊ ምስ ረኸቦ ‘ ኦ ኣቦና ከም ኣምላኽካ መሓሪ ኹን፡ ዝናም ክዘንም ድማ ጸሊ’ በሎ። ኣቡነ ሊባኖስ ከኣ ነቲ ግብሪ ኃጢኣት ገዲፎም ከምቲ ሓዋርያት ዝሠርዕዎ ብትእዛዝ እግዚአብሔር ኪኸዱ ከምዘለዎም ብምንጋር ጸልዩ ከምዝዘንም ገበረ።
ብኸምዚ ዝበለ ብሕትውና ብጸሎቱን ተኣምራቱን ትምህርቱን ጸኒሑ ናብ ገዳመ ቡር ጕናጕና መጺኡ ተቐመጠ። ኣብ ኃምሻይ ክፍለ ዘመን ምስ ዝነበረ ኃፀይ ገብረ መስቀል ኮይኑ ኣባ ኣድኃኒ እናተራድኦ ናይ ቤተ መስቀል ጕናጕና ቤተ ክርስቲያን ኣሕኒፁን መነኮሳት ኣፍርዩን ብድኅሪኡ ንኺብሕተሉ ናብ ሃም ማየ ክብሮም ዝበሃል ከደ። ኣብ ብዙኅ ቦታታት ማይ ስለዘፈልፈለ፡ ዕብየት ተኣምራቱን መግለጺ ክብሩን ነቲ ቦታ ‘ማይ ክብሮም’ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ ቦታ እዚ ንነዊኅ ዓመት ተቐሚጡ ኣብያተ ክርስቲያን እናኣሕነፀ፡ ወንጌል እናሰበኸ፡ ብሥርዓተ ጳኵሚስ ናይ ገዳማትን ምንኵስናን እብነ መሠረት ኣንበረ። ኣብ ዘመኑ ኣብ ውሽጢ ገዳም ደብረ ወርቅን ከባቢኣ ንዝርከባ ጥንታውያን ገዳማትን ኣስታት 20,000 መነኮሳት ምንባሮም ገድለ ኣቡነ ሊባኖስ ይሕብር።
ኣቡነ ሊባኖስ ብብሕትውና ሕይወት ገድሉ እናቐጸለ ኸሎ፡ ኣዋልድ ሃም ብፍትወተ ሥጋ ስለዝተጻብእኦ፡ ናብ ሽዋ ኸይዱ ገዳም ገዲሙ ተቐመጠ። ኣቡነ ሊባኖስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት እናተዛወረ ሓዋርያዊ ተልእኾኡ ምስ ፈጸመ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ መጺኡ፡ ‘ዕረፍትኻ ኣኺሉ እዩ እሞ ናብታ ዝነበርካያ ቦታ ናብ ሃም ተመለስ፡ ዕረፍትኻ ኣብኣ እዩ፡ ንኽብርኻ ኸኣ ክሳዕ ዳግም ምጽኣት ብስምካ ክትጽዋዕ እያ’ ምስ በሎ ተንሢኡ ናብ ሃም መንገዱ ኣቕንዐ። እንተኾነ ግና ነቲ ኣብ ሃም ዘኅለፎ ፈተና ዘኪሩ ‘ኦ ጐይታይ ብሕይወተ ሥጋይ ናብ ሃም ኣይተእትወኒ’ ኢሉ ምስ ጸለየ፡ ሓራሳት ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብሠለስተ ጥሪ ዓሪፉ፡ ኣብ ገዳሙ ደብረ ወርቅ ተቐብረ።
ኃፀይ ገብረመስቀል፡ ከምዚ ዝበለ ሓደ ዓቢይ ኣቦ ኣብ በረኻ ተቐቢሩ ኪተርፍ ኣይግባእን እዩ’ ብምባል ናብ ኣክሱም ንኺውሰድ መቓብሩ ኪፈሓር ኣዘዘ። እንተኾነ ግና ፍቓድ እግዚአብሔር ከምዘይኮነ ዘብርህ እቶም መቓብር ኪኵዕቱ ዝጀመሩ ሰባት ኵሎም ኣዕይንቶም ምስ ዖሩ ኃፀይ ገብረመስቀል ‘ፍቓዱ ስለ ዘይኮነ ድዩ’ ኢሉ እናኣስተንተነ ኸሎ፡ ካብቲ መቓብር፦ ‘ብእግዚአብሔር ዝተዋህበኒ መዕረፊ ቦታይ እዚ ስለዝኾነ ኣብዚ ቦታ እዚ ዓቅምኻ ብዘፍቅዶ ቤተ ክርስቲያን ሕነፀለይ’ ዝብል ቃል ተሰምዐ። ድኅር’ዚ ብወርቂ ቤተ ክርስቲያን ሓነፀ እሞ በዚ ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ዝብል መጸውዒ ስም ተዋህባ።
መንፈስ ቅዱስ ከምቲ ንዅሎም ቅዱሳን ዝተፈላለየ ህያብ ዝህቦም፡ ንኣቡነ ሊባኖስ ድማ ዝረገጾ ባይታ ማይ ይነትዕ ነበረ። ገዳም ደብረ ወርቅ ካብ ፍጹም ከውሒ ዝፍልፍል ተኣምራታዊ ማይ ኣለዎ። ካብ ዝኾነ ቦታ ዝመጽኡ ዝተፈላለየ ሕማምን ድናሰን ዘለዎም ሰባት ይሓውዩ።
ኣቡነ ሊባኖስ ካብ እግዚአብሔር ብዝተቐበሎ ቃል ኪዳን መሠረት፡ ኣብ ከባቢ እዚ ገዳም ደብረ ወርቅ ዝርከብ ደብረ ሓዋርያት ዝተባህለ ናይ ብዙኃን ቅዱሳን ኣስከሬን ከይፈረሰ፡ ምስ መግነዙን ኣካሉን ዝነብር ኣሎ። ከምኡ’ውን ካብ ልሙጽ ጸድፊ ብውሕልነት ተዃዒቶም ዝተሠርሑ ጋህስታት ንኣስታት 1500 ዓመት ከይመልኡ ክሳዕ ሎሚ ኣብ ጥቕሚ ይውዕሉ ምህላዎም ኣዝዩ ዘድነቕ እዩ።
ብተወሳኺ ድማ ናይዚ ገዳም’ዚ ጥንታውነት ዝሕብር ታሪኻዊ ቅርሳ ቅርስን ጽሑፍን ኣሣእልን ይርከብ እዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ኣብ ሠለስተ ዝተኸፍለ እዩ፡-
1. መቃብር ኣቡነ ሊባኖስ
2. ኣቡነ ሊባኖስ ን43 ዓመት ዝጸለየሉ ‘እንዳ ማይ ክብሮም’ ሕጂ ብስም ቅዱስ ዮሓንስ ዝጽዋዕ ታቦት ዘለዎ
3. ‘እንዳ ሓዋርያት’ ዝበሃል ድማ ዓፅመ ቅዱሳን ዘለዎ ቦታ ኾይኑ ብስም ቅዱሳን ጴጥሮስ ወጳውሎስ ታቦት ዘለዎ እዩ።
ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ብዅሉ መዳዩ ታሪኽን ተኣምራትን ዘለዎ ኣሰር ጥንታውነቱ ዘይበተኸ፡ መልክዕ ቀዳሞት ኣበው ዘይገደፉ መነኮሳት ብብዝኂ ዘለውዎ ሕሊናኻ ዘህድእ መንፈስ ቅሳነት ዝህብ ቅዱስ ቦታ እዩ እሞ ናብኡ ነጊድና በረኸት ክንሳተፍ ናይ እግዚአብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና። ብቓል ኪዳን ኣቡነ ሊባኖስ ይሓልወና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
Radio Erena: 24 September 2017
ነዘርላንድስ፣ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝእክቦ ግብሪ 2 ካብ ሚእቲ ዘይሕጋዊ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጻ፣ ዲፕሎማስያዊ ስጉምቲ ክስዕብ ከምዝኽእል’ውን ተገሊጹ።
ካልኣይ ባይቶ ነዘርላንድስ ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝእከብ ግብሪ ክጻረይ ብዝጠለቦ መሰረት ዝቖመት ጉጅለ፣ ኣብ ነዘርላንድስ፣ ኢጣልያ፣ ኖርወይ፣ በልጅዩም፣ ጀርመን፣ ሽወደንን ዓባይ ብሪጣንያን ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝረኸበቶ ጸብጻብ መሰረት’ዩ እቲ መጽናዕቲ ተኻዪዱ።
እቲ መጽናዕቲ ከምዘመልክቶ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ ዝእክቦ ግብሪ ዘይሕጋዊ ካብ ዝገብሮ ምኽንያታት ሓደ፣ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ሓይልን ምፍርራህን ዝተሓወሶ ምዃኑ ይጠቅስ።
ኣብ ኤምባሲታትን ቆንስላትን ዝእከብ እዚ ግብሪ ክልተ ሚእታዊት፣ ወግዓዊ መግለጺ ክወሃበሉ ንመንግስቲ ኤርትራ እኳ እንተሓተተት፣ እታ ጉጅለ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዝሃቦ ምላሽ፣ ቅድሚ ሕጂ ብተደጋጋሚ ዝርዝር ሓበሬታ ከምዝሃበን፣ ሕጂ ከም ሓድሽ ሕቶ ምቕራቡ፣ ከም ምትንዃልን ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ከምዝርእዮ ይገልጽ።
ኤርትራውያን ኣብ ዘዝነብሩሉ ሃገር ምስቲ ህዝቢ ከይወሃሃዱ ከም ጠንቂ ዝረኣይ እዚ ምኽፋል 2%፣ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ዝፈላለ ክኸውን እንከሎ፣ መን ክንደይ ይኸፍል ዝውስን እቲ ኤምባሲ ወይ ቆንስል ዘይኮነ፣ ከም ወኪል ህግደፍ ኮይኑ ዝምዘዝ ውልቀሰብ ምዃኑ እቲ ጸብጻብ የረድእ።
ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝተጀመረ ዝንገረሉ ምኽፋል ግብሪ 2% ኣብዚ እዋን’ዚ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዜጋታቱ ካብ ሃገር ምስ ወጹ ኣንጻሩ ከይንቀሳቐሱ፣ ንቤተሰብ’ውን ከም ጅሆ መትሓዚ ከምዝጥቀመሉ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላትን ፖለቲከኛታትን ዝርከብዎም ሓያሎ ወገናት ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
እዚ ናብ ፓርላማ ነዘርላንድስ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ዝኾነ ኤርትራዊ ግብሪ 2% ክኸፍል ዘስገድድ ወይ ምፍርራህ እንተገጢሙዎ ብቕጽበት ኣብ ከባቢኡ ናብ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ከመልክት’ውን ይምሕጸን።
ሃገራት ኤውሮጳ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃናጺ ልዝብ ዝብል ፖሊሲ እንተጸኒዐን፣ ብውሑዱ ነዚ ምኽፋል ግብሪ ከም ሓደ መራኸቢ ኣርእስቲ ክወስድኦ፣ መንግስቲ ኤርትራ እንተዘይተሓባቢሩ ከኣ ዲፕሎማስያዊ ስጉምቲ ዝውሰደሉ መንገዲ ክናደ፣ እታ መጽናዕቲ ዘካየደት ጉጅለ ጸብጻባ ናብ ፓርላማ ነዘርላንድስ ኣቕሪባ።


text:
Radio Erena: 26 June 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ ዝተሳተፉ ተባሂሎም ብዉሑዱ 13 ኣባላት ጸጥታ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ፣ ሺን ሁ ዋ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
ሺን ሁዋ ንሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብምጥቃስ ብ25 ሰነ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ሸውዓተ ኣባላት ጸጥታ ኣብቲ ፍጻሜ ከምዝተቐተሉ ኣመልኪቱ።
ሓላፊ ፖሊስ’ቲ ዞባ ኣበረ ኣዳሙ ኣብ ዝሃቦ ቃል ብወገኑ፣ ሽዱሽተ ኣባላት ጸጥታ ነቲ ፈተነ ዕልዋ ንምፍሻል ኣብ ዝገበሩዎ ግጥም ክቕተሉ እንከለዉ፣ ካልኦት ኣርባዕተ ከኣ ብከቢድ ቆሲሎም ከምዘለዉ ኣመልኪቱ።
እቲ መርመራ ገና ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ዝሓበረ ሓላፊ ፖሊስ’ቲ ዞባ፣ ዛጊት ብርጌደር ጀነራል ተፈራ ማሞ ዝርከቦም ኣርባዕተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክልል ኣምሓራ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ።
ኣብ ልዕሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ሰዓረ መኮነንን መጀር ጀነራል ገዛኢ ኣበራን ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ምስቲ ኣብ ባህርዳር ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ ዝተኣሳሰረ ሙዃኑ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ነቲ ፍጻሜ ኣብ ዝኾነነሉ ገሊጹ’ዩ።
ንጀነራል ሰዓረ መኮነን ዝቐተለ ሓላዊኡ ኮይኑ ዘገልግል ዝነበረ እሞ ኣብቲ ፍጻሜ ህይወቱ ባዕሉ ኣሕሊፉ ተባሂሉ ዝተዘርገሐ ዜና፣ እቲ ሓላዊ ከምዘይሞተን ተወጊኡ ኣብ ሆስፒታል ተዓቚቡ ከምዘሎን ቤት ጽሕፈት ፈደራላዊ ፖሊስ ኣብ ዝሃቦ ቃል ኣመልኪቱ።
እቲ ቤት ጽሕፈት ኣቐዲሙ ‘እቲ ሓላዊ ሞይቱ’ ኢሉ ንዝሃቦ መግለጺ፣ ይቕሬታ ሓቲቱሉ ኣሎ። ንቅትለት ሰዓረ መኮነን ብዝምልከት ካብ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወሃብ ዘሎ ሓበሬታ በብእዋኑ ይቀያየር ምህላዉ፣ እቲ መርመራ ገና ከምዘይተጻፈፈ እዩ ዘመልክት።
ብደረጃ ሃገር፣ ኣብዚ ክልተ ፍጻሜታት ብቐጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ ተሳቲፍኩም ተባሂሎም ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ናይ ዘለዉ ቁጽሪ ሰባት ብዉሑዱ 180 በጺሑ ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ይገልጻ።


text:
Radio Erena: 17 May 2018
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነ ገበየሁ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ቀጠር ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ማዕከን ዜና ቀጠር፣ ዘ ፔኑንሱላ ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር፣ ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ዝተላእከ ደብዳቤ ንኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ሓማድ ቢን ከሊፋ ኣልታኒ ድሕሪ ምርካብ፣ ምስ ቀጠራዊ መዘንኡ መሓመድ ቢን ዓብዱልራሕማን ኣል ታኒ ተራኺቡ ሰፊሕ ምይይጥ ኣካይዱ።
ክልቲኦም ሚኒስተራት፣ ኣብ ህሉው ዞባዊ ኩነታት ድሕሪ ምዝርራብ፣ ዝምድና ኢትዮጵያን ቀጠርን ንምድልዳል ተሰማሚዖም።
ካብ ናይ ኢትዮጵያ ዜና ከይወጻእና፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ዶክተር ኣብይ ኣሕማድ ብልሽውና ንምቁጽጻር ናይ ወጻኢ ባንክ ሕሳብ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ክፍተሽ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ነዚ ዘፍለጠ፣ ምስ ሓደስቲ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ’ዩ።
ኢትዮጵያ ክትክተሎ ዝጸንሐት ኣካይዳ ኣዋጺኢ ኣይኮነን ዝበለ እቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ኣሰራርሓ ኣባላት ካቢኔ ሚኒስተራትን ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስትን ዳግመ መርመራ ክግበረሉ ምዃኑ ገሊጹ።
ብምኽንያት ኣኼባ ዝባኽን ናይ ስራሕ ግዜ ንምቁጣብ፣ ርክብ ካቢኔ ሚኒስተራት ነፍሲ ወከፍ ቀዳም ክኸውን ከምዝወሰነ’ውን ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢራ።
ሓደስቲ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ዝመዘዘ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝርከቦም ብዕድመ ዝደፍኡ ሓያሎ ገዳይም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ብጥሮታ ከምዘፋነወ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብጥሮታ ናይ ዝፋነዉ ገዳይም ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲ ክቕጽል ምዃኑ’ውን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ይጠቅስ።


text:
ፕረዚደንት ዘይቅሱን ክልል ጋምቤላ ኢትዮዽያ፣ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ኣብ ዝተፈፀመ ዓሌታዊ ቅትለት ኢዶም ከምዝሓወሱ ድሕሪ ምእማኖም፣ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።
ፕረዚደንት‘ቲ ክልል ኦማድ ኦቦንግ ኦሉም፣ካብ ስልጣን ኣቦ-መንበርነት ገዛኢ ፓርቲ ዴሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ህዝቢ ጋምቤላ ከምዝወረዱ፣ክልተ ጋዜጣታት ኢትዮዽያ ገሊፆም።እቲ ፓርቲ ምስ ኢህወዴግ ዝውግን ፓርቲ ምኻኑ ይፍለጥ።
ኣቶ ኦማድ ኦቦንግ ካብ ክልላዊ ፕረዚደንት ዝወርዱ እንተኾይኖም ግና ተወሳኺ ሓበሬታ የለን።ኣብ‘ቲ ኣሃዳዊ ስርዓተ-ፓርቲ ትኽተል ኢትዮዽያ፣ ስልጣን ናይ ፓርቲ ካብ መንግስታዊ ስልጣን ዝያዳ ይረብሕ።
ብርክት ዝበሉ ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ ዴሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ህዝቢ ጋምቤላ‘ውን ከምዝተወገዱ ተገሊፁ‘ሎ።
እዚ ምብራር ዝተፈፀመ፣ድሕሪ ንሰሙን ዝዘለቀ ግምገማ መንግስታዊ ስራሕቲ ምኻኑ‘ውን እቲ ዜና ይሕብር።መገምገሚ ነጥቢታት፣ግዕዝይና፣ኣሰሓሓቢ ኪራይ ሰፊሕ መርየት ሕርሻ ንወፃእተኛ ኢንቨስተራት፣ከምኡውን ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ኣብ ልዕሊ ውሑዳን ዓሌት ኣኝዋክ ተፈፂሙ ኣርባዕተ ሚእቲ ሰባት ምቅታሎም ዝብሉ’ዮም።
ክፍሊ ኣምሓርኛ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ናይ ጋምቤላ ምንጭታቱ፣እቲ ብምስጢራዊ ዝተካየደን ዝተቃለዐን ቃለ-ምስክርነት፣ዓውታ ፈጢሩ‘ሎ ይብል።ኣብ‘ቲ ዝተቀርፀ ድምፂ፣ኣቶ ኦማድ ኦባንግ ኣብ‘ቲ ቅትለት ኢድ ከምዝነበሮም ይኣምኑ፣ብውልቆም ተሓታቲ እንተኾይኖም፣ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ‘ውን ክሕተቱ ኣለዎም ከምዝበሉን እቲ ዜና ይሕብር።
ኣብ ሁማን ራይት ዋች ዝሰርሕ ቤን ራውለንስ፣ኦማድ ኦባንግ ዝሃብዎ ቃለ-ምስክርነት፣እቲ ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ዝተፈፀመ ቅትለት ከምብሓድሽ ንክግምገም ዝዕድም‘ዩ ኢሎም።
“ሁማን ራይት ዋች ነቲ ቅድሚ ትሻዓተ-ዓሰርተ ዓመት ኣብ ጋምቤላ ዝተፈፀመ መርሚሩዎ‘ዩ።ንክፃረ‘ውን ፀዊዑ‘ዩ።ስለዚ ኣብ‘ዚ እዋን ከምኡ እንተይሎም፣ኣብ‘ቲ እዋን እንታይ ከምዝተፈፀመ ንምምርማርን መን ተሓታቲ ምኻኑን ንምፍላጥ ዕድል ክህበና‘ዩ“ ይብሉ።
ኣብ‘ቲ ዝተቀርፀ ድምፂ፣ኣቶ ኦሞድ ኦባንግ ናይ‘ቶም ዝተቀትሉ ኣኝዋክ ዝርዝር ስም፣ምስ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ስለዝተራኸቡ፣በቲ ቅትለት ሓላፍነት‘ዶ ትወስድ ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ ገምገምቲ ኣሚኖም ተቀቢሎም ይብሉ ሙሉእ ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ኣቶ ኦቶው፣
ሚስተር ኦቶው ብዛዕብኡ ክዛረቡ ከለው ”እወ ጊዜ ሃቡኒ‘ሞ፣ፅባሕ ንሕቶኹም መልሲ ሒዘ ክመፅእ ኢሎም። ንፅባሒቱ፣ሓቂ‘ዩ ነቲ ዝርዝር ስም ሂበ’የ።ነገር ግን፣ኣነ ኣይቀተልክዎምን ኢሎም።ዝቀተሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ‘ዮም።ምኽንያቱ ኣኝዋክ ንክቅተሉ ዝወሰኑን ትእዛዝ ዝሃቡን ንሶም‘ዮም።ስለ̎ዚ ኣነ ክሕተት እንተኾይነ፣ ንሶም‘ውን ክሕተቱ ኣለዎም።ነቲ ገበን ንምኽዋል ይመስለኒ፣ኣቶ ኦሞድ ኦባንግ ንተወሳኺ ሽዱሽተ ወርሒ ኣብ ስልጣኖም ንክፀንሑ ዝተወሰነ” ኢሎም።
ብዛዕባ‘ዚ ምዕባለ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ምንስትር ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ብወገኖም ”እቲ ቅድሚ ዓመታት ዝተኸሰተ ቅልውላው፣ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ተፈቲሑ‘ዩ።ኣብ ሞንጎ ደቂ‘ቲ ከባቢን ካልኦት ተቀመጥቲ‘ቲ ከባቢን ግጭት ተወሊዑ፣ግን ሳላ ትኩር መንግስታዊ ጣልቃ ምእታው፣እቲ ፀገም ተፈቲሑ‘ዩ” ኢሎም።
ኣቶ በረከት ስምኦን፣ንሁማን ራይት ዋች ዘውፀኦ መግለፂ መልሲ ክህቡ ተሓቲቶም ከምዚ በሉ፣
ንሶም ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ”ወረያ ወረን ኣካል‘ቲ ሁማን ራይት ዋች ዘካይዶ ወፍሪ ፀለመን‘ዩ።እዚ ቅልውላው ዘጓነፈሉ እዋን፣ቅልውላው ዳርፉር ኣብ ዝተኸሰተሉ ወቅቲ‘ዩ ነይሩ።ግን ብመንፅር ኣብ ዳርፉር ዝተፈፀመን ኣፈታትሕኡን፣እቲ ኣብ ጋምቤላ ዝተፈፀመ ከምዘይዳረጎ ምርኣይ ይካኣል።እቲ ፀገም ተፈቲሑን፣ ተዓፅዩን‘ሎ።ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለዩ ዓሌታት ንዝተኸሰተ ቅርሕንቲ ፈቲሕናዮ ኢና።ብሰላም‘ውን ይነብሩ‘ለው።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ቁስሊኻ እናሓከክኻ ናብ ብቀላ ምምላስ ዘድሊ ኣይመስለንን” ይብሉ።
ቅድሚ 7 ዓመት ሪፖርት ዘውፀአ ሁማን ራይት ዋች፣ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ ሰፊሕ ቅትለት፣ፆታዊ ዓመፅን መግረፍቲን ኣብ ልዕሊ ዓሌት ኣኝዋክ ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ፈፂሙ ከምዝበለ ይዝከር።ስዒቡ ዝተካየደ መንግስታዊ ምርመራ ግና፣ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ነቲ ዝተቃለሐ ክሲ ኣይፈፀመን ኢሉ ናፃ ኣውፂእዎ‘ዩ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ሁማን ራይት ዋች፣ሎሚ ሰሉስ ብዛዕባ ጋምቤላ ካልእ መግለፂ ከውፅእ‘ዩ።እቲ መግለፂ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ንህዝቢ‘ቲ ከባቢ ኣፈናቂሉ ንንግዳዊ ሕርሻ ንምክራይ ኢሉ ኣስገዳድ ሰፈራ ምጅማሩ ዝነቅፍ ምኻኑ‘ውን ምንጭታት ይጠቅሱ።ካብ‘ቶም ሰብዓ ሽሕ ሰፈርቲ፣መብዛሕተኦም ኣባላት ሰበኽ ሳግም ኣኝዋክ‘ዮም።
ምንስትር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ግና፣ሁማን ራይት ዋች ኣብ ጉዳይ መርየትን ሰፈራን መሰረት ዘይብሉ ሪፖርት ብተኸታታሊ ዓመታት ከምዘውፀአን፣ንዓና ይብሉ ንሶም፣ሕቶ ሰብኣዊ መሰላት ዘይኮነስ፣ ፖለቲካውን ኣረኣእያዊን መንቀሊ ዘለዎ‘ዩ ምስ በሉ፣
ኣቶ በረኸት ”እዛ ሃገር ኣብ‘ቲ ከባቢ ገና ኣብ ጥቅሚ ዘይዋዓለ ሰፋሕቲ መርየት ኣለዋ። ስለዚ መንግስቲ ኣብ ሕርሻ ዝዋፈሩ ኢንቨስተራት ውሽጢ ሃገርን ወፃኢን የተኣላልሽ‘ዩ ዘሎ።ፀጋታታ ክትምዝምዝ ዘለዋ ድኻ ሃገር‘ያ ዘላትና።ሓደ ካብ‘ቶም ፀጋታትና ድማ መርየት‘ዩ።እንተኾነ እቲ ዝጠቀስዎ ኣሃዝ ኣዝዩ ዝተጋነነን፣ክሳብ ሎሚ ኣብ ሙሉእ ኢትዮዽያ፣450 ሽሕ ሄክታር መርየት ኢና ፈቂድና” ባሃላይ‘ዮም።
ካብ‘ቲ ኢትዮዽያ ዘለዋ 3 ነጥቢ 4 ሚልዮን ሄክታር ተሓራሳይ መርየት፣ ዛጊድ ኣብ ጥቅሚ ዝዋዓለ መርየት 42 ሽሕ ሄክታር ማለት ሓደ ነጥቢ 5 ሚእታዊ ምኻኑ፣ኣብ ኢትዮዽያ ዝርጋሐ መሓውራዊ ቅርፅታት የለን ክብል ዘውፀኦ መግለፂ ሓሶት ምኻኑ ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ዶናልድ ቡዝ፣ኣብ ጋምቤላ ነቲ ነዊሕ ትፅቢት ዝተገብረሉ ናይ ክልተ መዓልቲ መገሻ ፈፂሞም ኣለው።ካብ ኤምባሲ ዝተረኽበ መግለፂ፣ኣምባሳደር ቡዝ፣ምስ ክልላዊ ፕረዚደንት ኦማድ ኦባንግ ተራኺቦም፣ብዛዕባ ክልላዊ ምዕባለን ንግዳዊ ሕርሻ ከምዝተዘራረቡን ኣፍሊጡ።እቲ መግለፂ ወሲኹ፣ሚስተር ቡዝ፣ምስ ትካል ስደተኛታት ሕ/መ‘ውን ተራኺቦም ይብል።
ፕረዚደንት ክልል ጋምቤላ ኣብ ዓሌታዊ ጭፍጨፋ ኢድ ከምዘለዎም ምእማኖም ድሕሪ ምስተጸብጸበ ካብ መሪሕነት ፓርቶም ተፋንዮም
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ፡ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ቁስሊኻ እናሓከክኻ ናብ ብቀላ ምምላስ ዘድሊ ኣይመስለናን ይብሉ
ፕረዚደንት ዘይቅሱን ክልል ጋምቤላ ኢትዮዽያ፣ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ኣብ ዝተፈፀመ ዓሌታዊ ቅትለት ኢዶም ከምዝሓወሱ ድሕሪ ምእማኖም፣ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።


text:
ኣብ ህልው ኩነታት ህዝቢ ትግራይ ኣመልኪቱ ዝወጸ እዋናዊ መግለጺ/in ዜናን ሓበሬታን /by Father Afeworki
ከምዝፍለጥ ኣብ ልዕሊ ጎረቤትናን ሓውናን ዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ምኽባር ሕጊ ብዝብል ጉልባብ ቅሉዕ መንነታዊ ጽንተት ካብ ዝጅመር ድሮ ሰለስተ ወርሒ ኣቕጺሩ ኣሎ። ከም ሳዕቤኑ ካኣ ብቃላት ክግለጽ ዘይከኣል ከቢድ ሰብኣዊ ህልቂትን ንዋታዊ ዕንወትንኣኸቲሉን ገና ውን ይቕጽል ኣሎን። ስለ ዝኾነ ካኣ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ሃገራትስካንዲናቪያን ፊንላንድን ነዚ ሰብኣውነት ዝጎደሉ ኣረሜናዊ ጭፍጨፋ ህዝቢ ትግራይ ብትሪ እናኾነንና፣ ናብቶም ብዓጸቦ ዝሳቐዩ ዘለዉ ህዝቢ ትግራይን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ረድኤት ብህጹጽ ክበጽሕ፣ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ብህጹጽ ደው ኢሉ ዘተንዝርርብን ክጅመር፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ መሬት ትግራይ ጠቕሊሉ ክወጽእ፣ ምቕታል ሲቪላውያንን መራሕቲ ሃይማኖትን ደው ንክብል ማሕበረሰብ ዓለምን ዝምልከቶም ኣካላትን ዝግብኦም ጻዕርታት ክገብሩ ጻውዒትና ነቕርብ።
መልእኽቲ ሃገረስብከት ብምኽንያት በዓል ልደት 2021 ዓ ም/in ዜናን ሓበሬታን /by tc
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፣ አሜን!
ንኩልኹም ህዝቢ ክርስቲያን ብፍላይ ካኣ ኣብ ትሕቲ ሃገረስብከት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን እትርከቡ ምእመናትን ምእመናንን፣ ናብዚ ክቡር ዝኾነ በዓል ልደት ጎይታና እንቋዕ ብሰላም ኣብጽሓኩምን ኣብጽሓናን ንብል። ንኩልኹም ኣቦታት ካህናትን፡ ኣሕዋት ዲያቆናትን፡ መዘምራንን ንዅሎም ሕዝቢ ማለት፡ ዓበይትን፡ ሕፃናትን ብሓፈሻ ኩላትኩም ኤርትራውያን ኦርቶዶክሳውያን ስድራቤታት እንቋዕ ኣብጽሓኩም ንብል። ከምኡ ካኣ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ በዓል ልደት ጎይታና ዓመት መጸ ኣብ ቅነ ሓዲሽ ዓመት ፈረንጂ እዩ ዝኽበር እሞ፣ በዚ ኣጋጣሚ ናብ ጎርጎርዮሳዊ ሓዲሽ ዓመት 2021 ዓ ም እውን እንቋዕ ኣብጽሓኩም ክንብል ንፈቱ።
ሰሙነ ሕማማት/in ዜናን ሓበሬታን /by tc
ብሰንኪ እዚ ኣብ ዓለምና ተኸሲቱ ዘሎ ተላባዒ ሕማም ኮሮና ህዝቢ ኣብ ቤተክርስቲያን ተኣኪቡ ክጽልን ክሰግድን ኣጸጋሚ ኮይኑ ስለዝሎ ምእመናን ኣብ ቤቶም ኮይኖም ምእንቲ ክከታተሉን ክሰግዱን ኩሉ እቲ ኣብ ሰሙነ ሕማማት ዝካየድ ናይ ጸሎትን ስግደትን መደብ ካብ ጽባሕ ሰኑይ ጀሚሩ ክሳብ ትንሳኤ በዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ መስመር ብቐጥታ ክመሓላለፍ እዩ። እቶም ዝከኣልኩም ምሳና ሓቢርኩም ክትጽልዩን ክትሰግዱን ብኣኽብሪት ንዕድም።
ንኮረና ቫይረስ ኣመልኪቱ ዝወጸ እዋናዊ መግለጺ/in ዜናን ሓበሬታን /by tc
ዝኸበርኹም ህዝበ እግዚኣብሔር፡
ኣብ ዘዘለኹሞ ብደሓነ ሰላም ክትህልዉን ካብዚ ናይ ጾምን ሱባኤን ወቕቲ ካኣ መንፈሳዊ ዕቤትን በረኸትን ትረኽቡ ክትህልዉንጸሎትናን ትምኒትናን እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ዓለምና በዚ ተኸሲቱ ዘሎ CORONAVIRUS (COVID-19) ተባሂሉ ብዝፍለጥ ተላባዒ ሕማም ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ትርከብ ኣላ። ዝምልከቶም ኣካላትን ሰብ ሞያ ጥዕናን ውን ሰብ ንምድሓን ብዙሕ ጻዕርታት ይገብሩ ኣለዉ። ንሕና ውን ከም ክርስቲያን ኣብቲ ንምክልኻሉ ዝግበር ዘሎ ጻዕርታት እጃምና ከነበርክትን ምትሕብባርና ከነርእን ክርስቲያናዊ ግዴታ ኣሎና። በዚ መሰረት ቤት ጽሕፈት ሃገረስብከት ካብ ብጹእ ኣቡነ ኣባኪር ሓበሬታ ብምውሳድን ምስ ካህናት ጉባኤ ብምግባርን ካብ ሎሚ ጀሚሮም ተግባራውያን ዝኾኑ ውሳነታትን ለበዋታትን ኣሕሊፉ ኣሎ።
መልእኽቲ ሃገረስብከት ብምኽንያት በዓል ልደት 2020 ዓ ም/in ዜናን ሓበሬታን /by tc
“ሎሚ መድኃኒ ክርስቶስ ጎይታ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊዱልኩም ኣሎ እሞ ኣይትፍርሁ” ሉቃ 2፡10።
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፣ አሜን!
ንኩልኹም ኣብ ትሕቲ ሃገረስብከት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን እትግልገሉ ብፍላይ ካኣ ኣብ ሽወደንን ኖርወይን እትርከቡ ምእመናትን ምእመናንን ናብዚ ክቡር ዝኾነ በዓል ልደት ጎይታና እንቋዕ ብሰላም ኣብጽሓኩምን ኣብጽሓናን እብል። ንኩልኹም ኣቦታት ካህናትን፡ ኣሕዋት ዲያቆናትን፡ መዘምራንን ንዅሎም ሕዝቢ ማለት፡ ዓበይትን፡ ሕፃናትን ብሓፈሻ ኩላትኩም ኤርትራውያን ኦርቶዶክሳውያን ስድራቤታት እንቋዕ ኣብጽሓኩም እብል።
ቃለመጠይቅ ምስ ሊቀ ካህናት ቀሺ ኣፈወርቂ ተስፋ 1ይ ክፋል
መተሓሳሰቢ
ዝኸበርኩም ምእመናን ካብ ቤተክርስቲያን ክትረኽብዎ እትደልዩ ኣገልግሎት ማለት ቅዳሴ: ክርስትና: ጸሎተፍትሓት: ቃልኪዳን: መንፈሳዊ ምኽርን ማዕዳን ወዘተ ንምርካብ ናብ ቀረባኹም ዘሎ ቤተክርስቲያን ብምኻድ ወይ ተሌፎን ብምድዋል ተወከሱ።
ሓገዝኩም አይፈለየና
ነታ ብብዙሕ መከራን ጸበባን ትሓልፍ ዘላ ቅድስቲ ቤተክርስትያን ንምድሓን ጀሚርናዮ ዘለና ቅዱስ ዕላማ ዕዉት ንምግባር እጃምኩም ከተበርክቱ ብስም እግዚኣብሔር ንምሕጸን።
ገንዘባዊ ሓገዝ ክትገብሩ ምስ እትደልዩ ነዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ሕሳብ ክትጥቀሙ ትኽእሉ።
Swedish bank No: Bankgiro: 374-2806
International bank No:
SE078 0000 8420 292 4816 6036
Swift code: SWEDSESS


text:
ንሃሉ-ዶ ኣይንሃሉ
ንሃሉ-ዶ ኣይንሃሉ
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ሰላም ከመይ ቀኒኹም ተኻታተልቲ ወይብ/ሳት፣ንንውሕ ዝበለ እዋን ካብቲ በቢኡዋኑ ዘቕርቦ ዝነበርኩ ጹሑፋት በዂረ ነይረ፡ምኽንያቱ ከም ትርእይዎን ትሰምዕዎን ዘለኹም ካብታ እለት ናይ’ዚ ሰንካም ከዳዕ ውለቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚኒስትሪ ኢትዮጱያ ኣብይ ኣሕመድ ዝተኸተመ ዉዕልን ብድሕሪኡ ዝሳዓበ ቃለ መጠይቕ(monologue) በይነ-ተዋስኦ ዘስዓቦ፣ዝውሕዝ ዘሎ ማእለያ ዘይብሎም፣ዝተፋላለዩ መግለጺ ብኤርትራውያን ዜጋታት፣ውድባት፣ ምንቅስቓሳትን፣ ንዓይ’ውን ንምክትታሉ ብጣዕሚ ግዜ ዘይኣክል ጥራይ ዘይኮነስ፣ናቱ ናይ ምጽማር ተግባር/ጽምራ (synthesis) ብጣዕሚ የሸግረኒ ምንባሩ እዩ፡፡ኣብ ርእሲኡ ነቲ ብፍላይ ብጎረበት ሃገር ኢትዮጱያ፣ዝዋሃብ ዝነበረን ዞሎን(commentary) ሓተታ/ርእይቶ፡ሃገረ ኤርትራ፣ናይ ፖለቲካኦምርእሰ-ነገር ብምግባር፣ኣብ ህዝቦም ተቐባልነት፣ንህዝቢ ኤርትራ ክኣ(supperters) ተሓለቕቲ/ደገፍቲ/ቲፎዞ ናይቲ ኣብ-ውሽጦም ዝካያድ ሃገራዊ ፖለቲካ ተሞርኲሱ ንምምቓሉን ኣብ ንሕድሕዱ ከምዘይቃዶ ክገብር ከሎ፤ ነቲ መምጠኒ ዘይብሉ ጎብላሊ፣ኣግላሊ፣እከይ፣ ከዳዕ ስርዓተ ውልቀ መላኺ፣እቲ ናይ ኣምስሎ ውዑል ሰላም፣ናይ ክልተ መራሕቲ ዝኸተሙሉን ሲዒቡ ንሕድሕዳዊ ምብጽጻሕ ተጀሚሩስ፣ እቲ ናይ ብሓቂ ዜግነትን መንነትን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ፣ብግልጺ-ባዕሉ ዝተቃላዓሉ፣ከም ኢትዮኦያዊ ዜጋ፣ግንከ መራሒ ሃገረ ኤርትራ ብምዃን፤ነቲ ብመምዘኒ ዘይብሉ መስዋእትን፣ብድምጺ ህዝቡ ዘራጋገጾ ናጽነት ኤርትራ፡ኣብ ትሕተ ግዝኣተ ኢትዮጱያ ንምስዃዕ ዝገበሮን ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ፡ንህዝብና ጋህዲ ኮይንሉስ፤ይኣክል ዝብል ህዝባዊ ምልዓልን
ኣብ ዝነብረሉ ከተማን ሃገርን ምውዳብ ተጀሚሩ።ካብኡ ሓሊፉ ህዝባዊ ምልዓል ይኣክል፣ናብ እወ-ይካኣል፡ ንስርዓተ ውልቀ መላኺ ካብ ሱሩ ሚሑኻ፣አብ ቦቱኡ ፍትሓውን ደሞክራስያዉን ግዛኣተ-ሕጊ ክትከል ብምባል፣ ናብ ህዝባዊ ናዕቢ፣ምስግጋር ይጓዓዝ ከም ዘሎ፣ኩላትና እንርእዮን እንሳተፎን፣እንዋሳኣሉን ዘሎ ህሞት እዩ፡፡ ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓቁፍ፣ባህግን ሕልምን ደምበ ፍትሒ፣ኣብ ውሽጥን ኣብ(diaspora)ዲያስጶራ ብምትእስሳር ዝመጽእ ሱር በተኽ ለውጢ፣ብደንቢን ጉቡኡን ምቅርራብ ጥራይ ዘይኮነስ እቶም ነዚ ውልቀ መላኺ፣እዝዛቱ ብ-ዑውር መገዲ ዝትርጉሙ፣ካብኡ ሓሊፉ ቡሉጻትን ብዝያዳ ተፈተውቲ፣ኡሙናት ኮይኖም ክርከቡ ብምባል ካብቲ ዝተባህሎም ንላዕሊ፡ንህዝብና ዝቀትሉ፣ዝኣስሩ፣ዝሕይሩ፣ጸልማት ሂወት ከሕልፍ ዝግድዱ፡ምፍላጦምን ምልላዮምን ኣስማቶም ተሰኒዶም፣ኣብ ደብተር ተታሒዙ ክጸንሕን፣እቲ ብህዝባዊ ስርዓት ዝቐውም ግዝኣተ-ሕጊ፣ዝግብኦም ፍርዲን መቕጻዕትን ምእንቲ ክዋሃቦምን፣ሃገርናን ህዝብናን ኣብ-ዘየድሊ ሕነምፍዳያት ምእንቲ ከይ-ኣቱን፣ነቲ ዘድሊ ፍትሓዉን ዲሞክራስያዉን ምስግጋርን ብሕጊ ዝውሃብ ቁኑዕ ፍርድን ሃገራዊ ዕርቅን ምእንቲ ክንክተል፣ዘድሊ ምቅራራብ ከም ዘድሊ ንኹላትና ብሩህ ኮይኑ ይስማዓኒ፡፡
ነዚ ይጠቅም ኢለ ዝርኣኽዎ ብደምቢ ስትራተጂን፣ስልትን፣ፕላን፣ህዝባውን ማሕበራዊ ምጽናት፣ዘካየዶ ገና ዘካይዶ ዘሎ፣ውልቀ መላኺን ጣኦታውያን ሰዓብቱን፣ድርሳነ-ደም ዝብል መጽሓፍ ብ-ሚካኤል
እምባየ(ኣራንቺ)፣ኣብ ግንቦት 2013 ዝተሓትመት፡ብጣዕሚ ኣገዳሲትን መንቀሊ ነቲ ብጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ. ዘይተጻሕፈ እምበር ዘይተገብረ እከይ ተግባራት የለን ዝብሃል፤መንቀሊ ክትከዉን ጥራይ ዘይኮነስ፣ብሓቂ ነቲ ብ-በለካ በለካ እንፈልጦ ብ-ውድዓዉን ብ-ኡርኑቡን ክንግንዞቦ፣ነቲ ብሱቱር ክትሓዝ ዘለዎ ደብተር፣ምስ-ሓው ሚካኤል እምባየ(ኣራንቺ) ኮንካ ክስነድ ምጅማር ይካኣል እዩ ዝብል ሓሳብ ስለ ዝመጸኒ፤ኩሉ ሰብ ከንብባ እና ዓደምኩ፤ እቲ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ፣ብኺኢላታት ዝቖመ ሓይሊ-ዕማም ኣውጺኡ፣ንኹሉ ገበን ዝፈጸሙ ካብ ሕጂ ጀሚሩ ድህሰሳኣ ክትጅምርን፣ነቲፍትሓዉን ሕጋዉን ፍታሕ ዝርከበሉ ሃገራዊ ዕርቂ ዘድሊ ሰነድ ተቐሪቡ ክጸንሕ ከሎ ካብ ብዙሕ ህዉኽ ተበግሶታት ከድሕን ይካኣል።
ነዛ ድርሳነ-ደም ዝደረሰ ሓው ኣቶ ሚካኤል እምባየ (ኣራንቺ)፣ቃል ደራሲ ዝብል መእተዊ ብምጥቃስ፣ታሪኽ ንባዓል ታሪኽ ዋንኡ ምጽሓፍን ታሪኽ ሓዲሽ ፍልጠት ንዝደልዩ ካልኦት ምጽሓፍን ክልተ ፍጹም ዘይራኸቡ ኣርእስታት እዮም። ንዋና ታሪኽ መንነቱ ኢዩ ።ነቲ ሓድሽ ፍልጠት ዝምእርር ካልእ ዓቕምታቱ ንምጉልባት እዩ።
ስለ ዝኾነ ክልቲኦም ዝተፈላለዩ ዕላማታት ኣለዎም። ኣብ ኣጻሓሕፈኦም፡ ኣቀራርበኦም፡ዕምቀት ገላጽነቶም፣ኣብ ነባቢ ዘሕድርዎ ጽልዋ እዉን መሰራታዊ ፍልልይ ዘለዎም ኢዮም።እናበለ ብምጅማር ነዚ መጽሓፍ ንምቕራቡ ዝጠቅምን ሓቀኛ ፍጻሚታት ዝብሎም ብሰነድ ዘመልከቶም ስለ ዝኾነ ብጥንቃቐ ክንበብን ነቲ ብደም ኤርትራውያን ገይና ዘይጸገበ ሰራም ውልቀ መላኺን ሰዓብቱን ኣምለኽቱ፡ዝገብርዎን ጌና ክገብርዎ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ፣ከተብርሃልና እትኽእል ዓባይ ትሕዝቶ ዘለዋ ስለ ዝኾነት፣ሰናይ ንባብን ምስትውዓልን ክህልወኩም፣ከም ሰነድ’ውን ክትሕዝዋን የማሕጽን።
ብወገነይ ድሕሪ ኣገዳስነትን ተዳላይነትን መጽሓፍ፣ ድርሳነ-ደም ምሕባረይ፣ሕጽር ዝበለ ናብዚ ህሉው ኩነታት ብምትኳር፡ነዚ ንህዝብና ዘጽንት፣ንሃገርና ናብ ሓደጋ ዘውድቕ ዘሎ ገባትን ውልቀ መላኺን ከዳዕን ስርዓተ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ. ደምበርዶ ብሓቂ ኣለሊናዮ ኣሎና ? እንተ-ድኣ ኣለሊናዮ ኮይና ስለምንታይ ኩሉ ግዜ ንሱን እቶም ካብ ዝፍጠሩ ኣትሒዞም ነዛ ብኹሉ ተጠማቲት ሃገረ-ኤርትራ ኩጎብጥዋ ሕልሞም ዘይ-ዓርፈ ብ-ሃገር ኢትዮጱያ ዝልለዩ ደድሕሪኦም ብምኻድ፣እሳቶም ዝበልዎ ሓተታ/ርእይቶ ክንደጋግም ንውዕል ? ጉዳይና ናትናን ባዕልናን እንፈትሖ’ዶ ኣይኮነን ? ን-ኣዳም ገረሞ ኮይኑ እቲ ነገር። ዓብይ ኣለክሳንደር(great) ብ-356 323 ቅ.ል.ክ. ዝበሎ፣ኣነ ን-ደቂ ሰባት፣ከምቶም ሓጺር ሓሳብ ዝሓዙ ንደቂ ሃገር ብግብሮም ዘይኮነስ ብመንነቶም ዝፈላልዩ አይኮንኩን፣ወዲ ሃገር ንሃገሩን ህዝቡን ዝካላኸልን ዝሕብሕብን እዩ ቁኑዕ ግሪኻዊ ዘብሎ፡ብዝተረፈ ንህዝቡ ዝውጽዕ ንሃገሩ ኣሕሊፉ ዝህብ ከዳዕ ኮይኑ ንኸዳዓት ዝዋሃብ ፍርዲ ይዋሃቦ ዝመስል ዘረባ ተዛሪቡ ነይሩ።
ንሕና ኩሉ እቲ እከይ ተግባራት ናይ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ፣ምንም’ኳ ዜግነቱን መንነቱን ባዕሉ እንተ-ገለጾ፡እቲ ተግባራቱ ምስቶም ኣጋንንቲ መሳርሕቱ ዝጠጅእዎ ሲስተም፣ወይ ውልቀ-መላኽነት ስርዓት ብምዃኑ መጠን፣ንዓና ኣሰንኪሉ ከንበርክኽና እናጻዓረ፣ን-ሃገረ ኢትዮጱያ እዉን ኣብ ጉዳያቶም ጣልቃ ብምእታው ናብ ህውከትን ዕግርግርን ከእትዋ መሳሉሉን ስልቱን ስለ ዝወንጨፈ፡እዚ ንርእዮን ንሰምዖን ዘሎና ብዋጋ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካው ሃልኪን ዘመታትን ጉሁድ ሩኡዩን እዩ፡፡
ኢትዮጱያውያን ኢድካ ኣብ ጉዳይና ኣይተእቱ ዝብል ብናህሪን ቁጠዓን ክምልሱ ከለዉ፤እቲ ዝገርመካ
እሳቶም’ውን ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ኢድ ምእታውን ፖለቲካዊ ሽርሕታትን ክዝንትሩን፣ኤርትራ ልእላዊት ሃገር ምዃና ዝረሰዕዎ ወይ ፈሊጦም ዝገብርዎ ምዃኖም ግን ንኹሉ ኤርትራአዊ ብሩህ እናኾነ መጺኡ ኣሎ።
እቲ ክርድኦ ዝጸገመኒ፣ነዚ ውዓል ሕደር ዘይባሃሎ ግዜ፣እዚ ደምበ ፍትሒ ክወስዶ ዘለዎ ተበግሶን፣ክዋሳኣሉ ዘለዎ ወርቃዊ ግዜ እና-ኣሕለፈ ከም ኣባ-ጎብየ ለመም ክብል ክትርእዮ ከሎኻ እዩ።
ከምቲ ማርቲን ሉተር(1968) ሕልምታቱ ንህዝቢ ኣመሪካ ዘተንበሀን ዝሓበረን፣ናትና ግዜ’ዉን ሕጂ ነቲ ኹሉ ህዝቢ ሓቢሩ ዝቃለሰሉ፣ናይ ሓባር ጽላል ዘጣጣሓሉ፣ህዝቢ ማእከል ዝገበረ ቃልሲ፣ናይ ይኣክል ተበግሶ፣ ሓበራዊ ምንቅስቓስ ደቂ አንስትዮ ካብ ይኣክል ናብ እወ ይካኣል ንሳጋገር፣ኢለን ዝጸውዕዖ ትንባሀ ካብ ምትግባሩ ሓሊፍካ ኣብ ምጥምማትን፣መዋሲኢትካ ትኸዉን ንእሽቶ ኣጉዶ ሒዝካ፣ቀዳምነት ውድበይ፣ምንቅስቓሰይ ብምባል፣ንወርቃዊ ግዜን ኩነትን፣ከምቲ ኣቐዲሙ ዝሓለፈ እዋን ከይሓልፍ ኣብ ዘስግእ ኩነታት ኮይኑ ይራኣየኒ።
ኮንፈረንሳት፣ኣኸባታት፣ሰሚናራት ምብዛሕ ትርፉ ግዜ ምብላዕ/ምውሳድ ከይኸዉን ዘስግእ እዩ። እቲ ዘድሊ
ግብራዊ ስርሓት ክሁሉን ኩሉ እዚ ዝግበር ዘሎ ተቦግሶታት ንህዝቢ ምንቕቓሕ ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል ኮይንካ ቡዙሕነት ኣብ ሓድነት ዝተሞርኮሰ ንኹሉ ዘሳትፍ ክኸዉን ምእንቲ፣ኣብታ ንኹላትና ክትጥርንፍ ትኽእል ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ፤ብ-ፕላን/ፕሮጀክትን፣ሰነድ፣ ፕሮግራም፣ውሽጣዊ ሕግን፣መርሃ ገጽ(roadmap)፣ምእንቲ ክህሉ ኩሎም ኪኢላታት/ፈላጣት፣ሰብ ተሞክሮ፣ኮታ-ሙሁራት ኣካላትን ሰብ ተሞክሮን ናይ ኩሉ ሕብረተሰብና/ባእታትና ዝካፈልዎ ምትሕግጋዝ ከም ዘድሊ ንኹሉ ብሩህ ክነሱ፣ምስምስ ብምብዛሕ ማእልያ ዘይብሎም ዕንቅፋታት ክፍጠሩ ክትዕዘብ ባህርያዊ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ግን ናይ ሕልና ገበንን ንቃልሲ ምዕንቃፍን ስለ ዝኮነ፣ክሕሰበሉን ክእረምን ዘሎዎ ጉዳይ እዩ።እቲ ናይ ህዝቢ ሚንቅስቓስ ነተን ካብ ነዊሕ ተወዲበን ዝጸንሓ ክጽበ ግዜ ክወስድ ኣይግባእን።ስርሓቱ ንቕድሚት ብምውሳድ፣ኩሉ ዓይነት ውዳበታት ሲዒቡ፣ ኣብቲ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ከም ዝመጽእ ብምፍላጥ፤ብኸመይ ክሳተፍኦ ከም-ዝኽእላ ዱልዱል መጽናዕቲን ቀዳምነት
ሃገር ምውሓስን፣ሓድነት ህዝቢ ምሕላዉን ኮይኑ እቲ ሲዒቡ ዝመጽእ ድሕሪ ሃገራዊ ቕዋም ምትካል ስለ ዝኾነ፤
ቀዳምነት ናይ ቀዳምነት ሃገር ምድሓን፣ ብዉሑሉል ኣጋባብ ክትሓዝን ን-ናይ ሓባር ጽላል ዘገልግሉ ስትራተጂ ከድልዩ ምዃኖም ዘይምርሳዕ። ካብዚ ዝነቐለ ሓደ ንናጽነትን መስልን ክብርን ዝንቃሳቐስ ከምዚ ዕላማን ራኢን ናይ ይኣክል ቅርጡዉን ሓያልን ክኸዉን ምእንቲ ንጹር ስትራተጂን ተኻታተልቲ መደበ ዕዮን ዘለዎ መሪሕነት ክህልዎ ምእንቲ፣ምድግጋፍ ከም ዘድልዮ ዝስሕቶ ኤርትራዊ ዘሎ ኣይመስለንን።
ደጋጊሞም ፈላጣት ዝምዕድዎ፣ምንቅስቓስ ዕላምኡ ብጉቡእ ክወቅዕ እንተኾይኑ፣መርሕነት እቲ ውድብ ኣዊጅካ ምጉስጓስ ጥራይ ኣኻሊ ኣይኮነን።ብሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስያዊ መተክላትን ዝግዛእ መሪሕነት ሃልዩ፣ነቶም ራኢታትን ተልእኾታትን ምንቅስቓስ ዘተግብር ግብራዊ ስትራተጂ ክሕንጽጽ ሓላፍነቱ እዩ። እዚ ንኽበቕዖ ድማ ብፍላይ እቶም ፈላጣት/ሙሁራት/ሰብ ተሞክሮ ሙሉእ ምድግጋፍን ሓባራዊ ስርሓትን ከካይዱ ምስ ዝኽእሉ’ዩ ዑዉት ስራሕ ክትርጎም ዝኽእል።
ዓወት ብዝርርብ ዘይኮነ፣ብዉሑሉል ኣጣቓቕማ ናይቶም ሓያላትን ልሉያትን ኣጋባባት ደምበ ፍትሒ እያ ትውሰን። ስለዚ እተን ካብ ነዊሕ ተወዲበና ንቃለስ ዝጸናሕና ዝብላ ውድባት፣ቀዳምነት እቲ ኣብ ፕሮግራመን ኣስፊረንኦ ዘለዋ ባይታ ክረኽባሉ ምእንቲ ከም ጹሩይ ዘርኢ መሬት/ግራት ምስ ኣጣጣሕካን እዋን ምዝራእ ምስ በጽሐ ዝዝራእ፣ ነቲ ዝተወደባሉ ኣምር ባይታ ክህልዎን ክርከብ ምእንቲ፣ቀዳምነት ነቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ መስርዑን ኣጋባቡን ክሕዝን፣ቡዙሑነት ኣብ ሓድነት ዝተሞርኮሰ ንኹሉ ዜጋ ደምበ ፍትሒ ዘዋሳኣሉ ባይታ ከጣጥሕን በቲ ንሱ ዘውጽኦ ፖለቲካዊን/ቁጠባዊን/ማሕበራዊን ሰነድን ንዑኡ ዘገልግል ስርዓተ ሕግን ክቕየዳ
ፍቓደኛታት ጥራይ ዘይኮነስ ኣገልገልቱ ክኾና ይግባእ።
ኣብ መደምደምታ ‘’ ኒኮሎ ማክያቨሊ’’ ዝበሎ፣ ህዝቢ ብሙሉኡ ዝጸልኦ ልዑል ነብሱ፣ካብ ሓደጋ ከድሕን ኣይክእልን እዩ።ጭካነኡ እናገደደ ዝኸደ ድማ መንግስቱ እናደኸመ ይኸይድ።
ኣነ ዝውስኸላ ናይ ዕንወቱ መገዲ ይጸርግ፣ልክዕ ከም ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኮይኑ፣ኣብ ዕንወት እዚ ጃንዳ፣ደምበ ፍትሒ ከይተቐረበ እንተ ጸኒሑ እቲ ዝኸፍአ መዓት ክመጽእ ከም ዝኽእል ታሪኽ ዝሕብሮን፣ እዚ እንሪኦ ዞሎና ከም ሶማልያ፣ ሊብያ፣ አፍጋኒስታን፣ኢራቅ ፣ሶርያ፣የመን …ወዘተ ዓቢ ትምህርቲ ዘቕምሰና ምዃኑ ክርሳዕ
አይግባእን፡፡
ግዜ ከለካ ግዜ ኣይትጸበ ዝብል ምሳለ ኣይንረስዕ። ሕጂ’ውን ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ካብ ሓውኹም ፍትዊ ክፍለ ምስ ምትሕብባር ብዙ ቡቱኞሊ


text:
ዓመት ይመጽእ ዓመት ይኸይድ
ዓመት ይመጽእ ዓመት ይኸይድ
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ወድሰብ ካብ ማህጸን ኣደ ጀሚሩ ንዝመጽእ እዋን፣ ለይቲ ምስ መዓልቲ እናጸብጸበ ብተስፋ ይነብር፣ንዝመጽእ ክጽበ ሃንቀውታ
የሕድር ፤ ንሕልሙ ጋህዲ ክኾነሉ፣ ትንቢት ናብ ግብራዊ ዝኾነሉ፡ ትዕግስቲ እና-ዘውተረ ጻዕርታቱ የካይድ ።
ኣብ ዓለም ማህጸን ኣደ ከሎ፣ ናብ ደገ ዓለም ምስ (ተወልደ)ወጸ ዝጠቕሞን ንሂወቱ ዘዕንግለሉን ዝዓብየሉን ጥበብ ድሮ ክምሃር
ይጅምር።
ማሕበራዊን ባህርያት ደቂ ሰባት ዘጽንዑ፣ከም ዝብልዎ ነደን ከም’ኡ ነቦን ምኽሮም ክልግሱ ከለዉ፡ ንዝውለድ ቆልዓ፣ድሮ አብ
ማህጸን ኣዲኡ ከሎ፣ተዛረብዎ፣ሉዙብ ዝኾነ ሙዚቃ ደርፊ ኣስምዕዎ፣ፍቕሪ ዝሞልኦ ዘረባ ተዛረብዎ፡ሽሓርዎ ዉን ምኽንያቱስ
ይሰምዕን ይቕበልን እዩ።
ኣብ ዓለም ማህጸን ኣደ ኣብቂዑ፣ናብ ዓለም ሕብረተሰብ ክመጽእ(ክውለድ)ከሎ፣ብዕልልታን ታሕጉጓስን ይቕበልዎ ፡፡ እዚ ህጻን
ክውለድ ከሎ፣ ነቲ ኣብ ማህጸን ኣዲኡ ከሎ ነጻን ጸቕጢ ሕብረተሰብ ዘይነበሮ፣ ካብ ኩሉ ባህልን ልምድን ፣ ንመምበሪኦም ዝኸዉን
ዝጥቀሙሉ ሕጊ ማሕበረሰብ ፡ ነጻ ዝኮነ ሰብ ኮይኑ’ዩ፣ነዛ ናይ ስድራቤት ምንጪ ሕብረተሰብ ዝኾነት ናብራ ዝሕወሳ ፡፡
ካብ ህጻኑ ጀሚሩ ፍቅሪ ኣደ እናቐመሰ፣ ጸባ ኣደ እናተዓንገለ፡ ሕቕፎን ፍትወትን ኣቕርቦን ኣቦ እናረኸበ፡ንምዕባዩ ዘድሊ ኩሉ
ዓይነት ሂወት እናረኸበ፡ካብ ብጉን-ቡሕ-ጉቡሕ፣እግሪ ምትካል፡ቋንቋ ኣደ እናተማህረን፤ናይ ተፈጥሮ ጸገማት እና ሰዓረን፤ካብ
ህጻንነት ናብ ዕሸልነት ካብኡ ናብ ጉብዝነት፣ምስ ሙሉእ ፍቕሪ፤ነታ ምንጪ ሕብረተሰብ ዝኮነት ስድራቤትን፣ ዓዱን እናረኸበ
ይዓቢ፤ናብርኡ ዘካይደሉ ምዕራፍ ስጋብ ዝበጽሕ፡ ተተይ እናበለ ኣካል ሕብረተሰብ ከም ዝኸዉን ዝግበር፡ሞደል ሕብረተሰብና
ምዃኑ፣ ኹላትና እንፈልጦ ጉዳይ እዩ፡፡
እቲ ንሕና ከምዚል’ና ክንሮቕሖ ዝደለና ፡ናጻ ኮይኑ ከም ዝውለድ፡ ነዚ ናቱ ናጽነት ፣ ስጋብ ናይ ካልኦት ናጽነት ዘይረግጽ፡
ኣካል ናይታ ሕብረተሰብ ኮይኑ፤እቲ ዘድሊ ምክልኻልን ምሕብሓብን እና ረኸበ፡ብወገኑ ንሕብረተሰቡ ዘድሊ ነገራት ካብ ምግባር
ከይተቖጠበ ይዓይን ግዲኡ የበርክትን።
እዚ ህጻን በቲ ዝረኸቦ ስድራቤታውን ሕብረተሰባውን ትምህርቲ ተጠቒሙ፣ዝልዓለ ፍልጠት’ዉን እንተ ቐመሰ፤ ኣብ ርእሲ’ቲ
ናይ ገዛእ ርእሱ ዕግበት፤ ናጻ ኮይኑ ንሕብረተሰቡ ዝምዕብለሉ ኣጋባብ ይኽተልን ኣበርክትኡ ይህብን ። እዚ ሓጺርን ሓፈሻዊ
ኣጋላልጻ፡ንቡር ኩሎም ደቂ ሰባት ዝረኽብዎን ዝገብርዎን ክኸዉን ከሎ፡እታ ናጻ ኾንካ እትውለዳላ መሰራዊት ሓረግ ደቂሰባት
ስለ ዝኾነት፡ንናጽነቶምን ናጽነት-ሕብረተሰቦም፣ዓዶም ፣ ሃገሮም ክካላኸሉ ክቃለሱ ባህርያዊ እዩ ዝኸዉን፡፡
ምልስ ኢልና ኤርትራዊ ዜይጋ፡ ምስ እንምልከት፡ንመንነቱን ሕብረተሰቡን ዓዱን ሃገሩን ናጽነት ምሕላውን ምክልኻልን፣
ንኽገዝእዎ ዝመጹ ባዕዳውያን ሃገራት፡እምቢ ኣይግዛእን ብምባል፡ሓርበኛ ህዝብና ዝከፈሎን ዝኸፍሎ ዘሎ መዳርግቲ ዘይብሉ
መስዋእቲ ታሪኽና ዝምስከሮ እዩ፡፡
ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ምንጻት ህዝብና ዘጓንፎ ዘሎ፣እዚ ካብ ውሽጢ ሰውራና፣ኣብ ሕቕፊ ሕብረተሰብና ዓብዩ፣ ንዓና ተመሊሱ
ወድሰብ ክገብሮ ዘይኽኣል ግፍዕታት ዝፈጸመን ዝፍጽም ዘሎ፣ማፍያዊ ስርዓተ ኢሳያስ ጉጅሉኡን እዉን እንተኾነ፡ በቲ ዘይሕለል
ኒሕን ሕልናን፣ሃገራዊ እምነት፣መሰረት ብምግባር፡ ሱር በተኽ ለውጢ ንምምጻእ፣ ሱቱርን እርኑብን ኣጋባብ (ስትራተጂ) ተጠቒሙ
ናጽነቱን ሓርነቱን ንምጉንጻፍ፡ሰውራዊ ቃልሲ ከካይድ ባህርያዊ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡በዓል ተሞክሮ’ዉን እዩ።
እቲ ሕቶ ስለምንታይ ድኣ ፡ ን-29/30 ዓመታት ከምዚ’ሉ ኣብ ስቓይ ዘንብር፣ ሕገ ኣልቦነት ዝካየድ፣ ብሓደ ማፍያዊ ስርዓት
ክእዘዝን ክግዛእን፡ጸኒሑን ኣሎን ? ። ሃገርን ህዝብን ከም ናቱ ዋንነት ገይሩ፣ድልየቱ ክገብር ስቕ ኢሉ ዘስቅጥ ? ነታ ብደሙን
ዓጽሙን ከስኪሱ ባዕዳዊ ገዛኢ ሓጒሒጉ ዘውጽአ፡ናጽነት መሬት ዝተጓናጸፈ፡ብረፈረንዱም ህዝቢ ሓርነት ሃገሩ ዘራጋገጸ ከነሱ፡
ዓመት መጸ ዓመት ከደ ከምዚ’ሉ ዝቕጽል ? ። ሃገር ኣብ ሓደጋ ህዝቢ አብ ፋሕ-ጭንግራሕ እናተረኽበ ፤ እዚ ኩሉ ትዕግስቲን
ተጻዋወርነትን ኣብ ምንቲምንታይ ? ። ዝብሉ ሕቶታይ ይቃላቐሉ።
እዚ ማፍያ ደስቡጣ ኢሳያስ፣ናቱ ሕልሚን ተልእኮን ንምትርጓም፡ ባህርን ባህልን ልምድን ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ ብደቂቕ
ኣጽኒዑ፣ነቲ ክጥርንፈካን ክፋላልየካን ዝኽእል መስርሕ እከይ ጥበብ እና ተጠቕመ፣ ናይ ምዝራግ ሃገር፣ ምፍንጫል ሃገራዊ
ውድብን፣ ምፍልላይን ነንሕድሕዱ ዘይሳማማዕ ሕብረተሰብ ንምግባር ፡ደቂ-ሃገርን ብሓባር ክነብርሉ ዘይኽእሉ፣ረቒቕ ማክያቨላዊ
ስትራተጂ(ሽጣራ) እና ተጠቕመን ኣዘውተረን ፡ ሁቡብን ከም ፈላጥ ዝርኣየሉ ውጥን(ንድፊ) ብምድላው ፤ ኩሉ ካብ ኣፉ ዝወጽእ
ዝቕበል፣ ሕራይ ዘይበለ ንሓዋሩ ከም ዝጠፍእ ብምግባር፣ ከም ሑሉፍ ሃገራዊ ክርአ ኪኢሉስ፣ተቐባልነት እናረኸበ ንሱ ዝሳኣላን
ብዓቐን ርእሱ ትኸይድ ሃገርን ህዝብን ከም ትኸዉን ክገብር ኪኢሉ፡፡
እዚ ስልቲ ክካየድ ከሎ፣ብእዋኑ ጠጠው ክባሃል ዘይምኽኣሉ፤እቲ ሕምቀት ኣብ ውሽጥና፣ናትና ናይ ኩላትና ደቂ ሃገር ብሓፈሻ፤
እቶም ምስኡ ተወዲቦም ብሓላፍነት መልክዕ ዝሰርሑ ዝነበሩ ብፍላይ፡እንተስ ብፍላጥ እንተስ ብዘይምፍላጥ፣ እንተስ ናይ
ዲሞክራሲ ስፍራ–ኣልቦ(Utopia) ኣጥቂዕዎም ፡ ሰውራና እዚ ዓይነት ርእሰ እከይ ማፍያ፣ሕማም ሞንሽሮ ዝኾነ ኢሳያስ
አስረኪባትና፣ጌና ኩላትና ኡሱር ናቱ ኮይና ንርከብ ፡፡
እቲ ዝኸፍአ ግን ነቲ እሱ ዘሕደረልና ስነኣእምራዊ ጸቕጢ፣ ኣብ ደምና ኣትዩ ኣብ ንሱ ዘይብሉ ቦታ ኾይና፣ክንጠራነፍን
ክንፋናጣሕን ንነብር። ኣብ ነንሕድሕድና ክንዋናጀልን ክንጣራጠርን፣ ርእሰ ተኣማምነተ ዘይብልና፣ ፍትሒ ንብል ንሰውነትና
ፍትሓውያን ዘይኮና፣ ስልጣን ናይ ህዝቢ ንብል፤ተመሊሽና ንስልጣን ዝዋዳደራ ፖለቲካውያን ውድባት እየን እናበልና፤ ቅድሚ
እታ ሃገር አብ ኢድ ደቂ ሃገር ዓሊባ፡ብኹሎም ደቂ ሃገር ዝተቐበለ ቅዋም ምጽዳቕ ፤ በቢዓይነቱ ውድባት ፈጢርና፣ከም ንፋላለ
ንገብር።ሕልሚ ስልጣን ምሓዝን፣ኣዝህንህኖት (syndrome)ናይዚ ማፍያ ኢሳያስ ወይ ጉጂለ ህግደፍ ዝሓዘና ኢና ንመስል።
እዚ ዝለ ዝኾነ ዳርጋ 30 ዓመታት ብጭርሖ፤ፍትሒ፡ልዕልና-ሕጊ፡ብፍላይ ክኣ ልእላዊት ሃገርን፣ሓድነት ህዝብን፣እናበልና ክነስና፤
እዘን ኩለን እነልዕለን መሰረታውያን ሕቶታት፡ ኣብ ሓደጋ እናተርኽባ ክነሰን፡ሓቢርና፣ ሃገርና አሕሊፍና አይንህብን ኣይንብልን፤
ንሓድነት ህዝቢ ዝኸዉን ባይታ ኣይነጣጥሕን፡ካብ ግዜ ናብ ግዜ ሓደስቲ ውድባት፣ህዝባውያን ምንቅስቓሳት፣ክጨጭሓን
ክውለዳን፣ውልዕ ጥፍእ ክብላ ክትዕዘብ ከለኻ፡ ንህዝቢ ተስፋ ምቑራጽ፡ንቓልሲ ምድንጓይ ስጋብ ምዕንቃፍ ምዃኑ ዋላ ዝተረዳኣና
ኣይመስለናን ።
2020 ተወዲኡ 2021 ኣትዩ ፣ ብዘይካ ካብ ዓሚ ንዝመጽእ ዓመት ዝሓሸን ዝበለጸን ክኾነልና ዝብል ትምኒት እንተዘይኮይኑ፡
ብስራት ወሃቢ፣ መደባትን ተሰሪዑ፣ገምጋማት ተገይሩ፣ስትራተጂ ወጺኡ፡ንምስራሕ ምምሕያሽን፡ጎደና ዓወት ምሕባር፡ካብ እዘን
ውድባት ይኹና ህዝባውያን ምንቅስቓሳት ኣይስማዕን ወይ ጎሊሑ ኣይርአን፡፡
ልእላውነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን፡ብምንዮት፣ተስፋ ዘይኮነስ፡ ግብራዊ ስርሓት ብምክያድ እዩ ዝትርጎም። ካብ ዋዕዋዕን ዘመተን
ፕሮፓጋንዳን ሪሕቕካ፣ሱቱርን ኣብ እምነትን ምትሕልላይን ምቊጽጻርን ዝተሞርኮሰ፡ሚዛናት ዲሞክራሲያዊ ኣግባብ ዝኽተል፣
ቀዳምነት ሃገር ህላውነታ ምውሓስ፣ህዝባ ሓድነቱ ምጥንካር፣ ፍትሒ ንምንጋስ፣ስልጣን ህዝቢ ባዕሉ ኣብ ኢዱ ዝዕትዕተሉ
ንምግባር፣ ኣብ ውሽጡን ምስኡን ኢድ-ንኢድ ተተሓሒዝካ ሱር-በተኽ ለውጢ ንምምጻእ ዝግበር ሰውራ ኢዩ ተዓዋቲ ኮይኑ
ዝወጽእ ፡ዝብል ነግ ፈረግ ዘይብል እምነት ኣሎና፡፡
ከም እምነትና ኣብ ውሽጢ ሃገርን ዞባኣን፣ነዚ ስራሕ ካብ ነዊሕ ተታሓሒዞሞ ክህልዉ ናይ ግድን ባህርያውን እዩ ንብል። ኣብዚ
ራኢ ተሞርኲስና፣ነዚ ዘይሕለል ቃልሲ ህዝብና፡ሙሉእ ኣድህቦናን፣ሓልዮትናን፣ሓይልናን ክንህቦ ይግባእ ዝብል ሃገራዊ ስሚዒትን
እምነትን’ዩ ዘሎና። ሎሚ ደቂ ህዝቢ፣ ብሃገር ልእላውነታን’ምበር፡ ዘየለ ቀዳምነነታት ምስራዕ ክንቑጠብ፡ስልጣን ካብ ህዝቢ ናብ
ህዝቢ ምዃኑ ኩሉ ግዜ ካብ የእምሮና ክለግስ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ ምሕጽንቶና፡፡
ሩሑስ ዓመተ 2021 ፣ ዓመተ ግብራዊ ስርሓት ፡ ዓመተ ሓበራዊ መደባት ክኾነልና እና-ተተስፎና ፡ ንሕሰብ ነስተውዕል ንማራመር
ንባራበር እናበልና ናብ ዝመጽእ የራኽበና፣ሰሰላሙ ንህዝብና፣ዓወቱ ናይ ግድን እዩ ፡፡
ኣዳለውቲ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞሊ
01.01.20


text:
Radio Erena: 29 September 2017
ኢትዮጵያ፣ ዝሸመተተን 11 ናይ ጽዕነት መራኽብ፣ ካብ መኽሰብን ክሳርአን ስለዝዓበየ፣ ተወሰኽቲ 11 መራኽብ ንምግዛእ ዝወጠነቶ መደብ ከምዝተቋረጸ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ባሕሪ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ትካል ብ23 መስከረም ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እተን ደረቕን ፈሳስን ከጎዓዕዛ ተባሂለን ቅድሚ ገለ ዓመታት ዝተገዝኣ 11 መራኽብ፣ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣኽሰርቲ ኮይነን ስለዝተረኽባ፣ ተወሰኽቲ ምግዛእ ከምዘየድሊ ኣረዲኡ።
ኢትዮጵያ፣ ትሽዓተ ደረቕ ኣቑሑ፣ ክልተ ድማ ነዳዲ ዘመላልሳ ብድምር 11 መራኽብ ቅድሚ ሸሞንተ ዓመታት ምሽማታ ይዝከር።
እንተኾነ፣ እተን መራኽብ ምስ ዕዳጋ ዓለም ክወዳደራ ኣብ ርእሲ ዘይምኽኣለን፣ ኢትዮጵያ’ውን ናይ ገዛእ ርእሳ ወደብ ስለዘይብላ፣ ብዘይስራሕ ደው ኣብ ዝብላሉ፣ ሚልዮናት ዶላራት ናይ ወደብ ክራይ ክኸፍላ ምጽንሐን’ዩ ዝንገር።
ኣካያዲ ስራሕ መጓዓዝያ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣቶ ሮባ መገረሳ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ እተን መራኽብ ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት፣ ክሳራታተን እናዓበየ ክመጽእ ምጽንሑ ኣረጋጊጹ።
ኢትዮጵያ፣ ነዚ ክሳራታት እዚ ክትጻወሮ ስለዘይትኽእል ከኣ፣ ኣብ ክንዲ ተወሰኽቲ መራኽብ ምግዛእ፣ ንእትሽምቶ ይኹን ናብ ወጻኢ እትልእኮ ነገራት ናይ ክራይ መራኽብ ክትጥቀም ከምዘዋጽኣ እቲ ኣካያዲ ስራሕ ኣረዲኡ።
=====================


text:
Radio Erena: 10 February 2015
ብዛዕባ ስደት ኤርትራውያን ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ንምዝርራብን ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝፈጸመ ሓደ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘሎ ኩነታት ኤርትራዉያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራ ምምላስ ኣጸጋሚ ምዃኑ ገሊጹ።
እቲ ካብ ክፍልታት ስደተኛታትን ፍትሕን ዝተዋጽአ ልኡኽ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ኣብ ኣስመራ ዑደት ብምክያድ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ክዘራረብ ዝተገደደሉ ምኽንያት፣ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ንዝነጸገቶም ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ክትመልስ ዝብል ሓሳብ ብሓያሎ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ስለዝተላዕለ’ዩ።
እቲ ልኡኽ ንጠንቒ ስደት ኤርትራንን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ዓዶም እንተተመሊሶም ክገጥሞም ንዝኽእል ጸገማትን ድሕሪ ምጽናዕን ምስ ሓያሎ ሰበ ስልጣንን መንግስቲ ኤርትራን ድሕሪ ምዝርራብን’ዩ፣ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ንኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራ ናይ ምምላስ ሓሳቡ ቅኑዕ ከምዘይኮነ ዝገልጽ ዘሎ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ብድምር ኣስታት 20 ሽሕ ኤርትራውያን ክህልዉ እንከለዉ፣ መንግስቲ እታ ሃገር ነቶም ዘቕረብዎ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝነጸጎም ኤርትራውያን ተወሳኺ መጽናዕቲ ክሳብ ዝካየድ ብዝብል ግዝያዊ መንበሪ ፍቓድ’ዩ ዝህቦም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ኣስታት 7 ሽሕ ኤርትራዉያን ኣብ ሲዊዘርላንድ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ዝጠቕሳ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር’ውን፣ መንግስቲ ብዛዕባ’ዚ መግትኢ ተሳኢንሉ ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራ ስደተኛታት ቅልጡፍ ስጉምቲ ክወስድ ሓያሎ ፖለቲከናታት ክጽውዑ ምጽንሖም ኣመልኪተን።
ሓደ ካብቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ዝቀረበ ሓሳባት ከኣ፣ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዘይተዋህቦም ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ምጥራዝ ዝብል’ዩ።
እንተኾነ እቲ ኣብ ኣስመራ ዑደት ኣካይዱ ዝተመልሰ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ንኤርትራውያን ናብ ዓዶም ምምላስ፣ ኣንጻ ሰብኣውነት’ዩ ክብል ደምዲሙ ኣሎ።
እቲ ብሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክፍሊ ፍትሒ ስዊዘርላንድ ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ዘካየዶ ንሳልስቲ ዝጸንሀ ዑደት፣ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ብመንግስቲ ኤርትራ ክውሰዱ ብዛዕባ ዝክእሉ መደባትን ዝህሉ ለውጥን ብምትኳር’ውን ምስ ሓያሎ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝተዘራረበ ኣፈኛ ክፍሊ ኢምግሬሽን ስዊዘርላንድ ገሊጹ።
ኣብቲ ኣብ መንጎ ልኡኽ መንግስቲ ስዊዘርላንድን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ዝተኻየደ ርክባት፣ ኣምባሳደር ስዊዘርላንድ ኣብ ኤርትራ’ውን ተረኺቡ ምንባሩ ተፈሊጡ።
ኣቐዲሙ’ውን ሓደ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ዴንማርክ ንተመሳሳሊ ዕላማ ኣብ ኤርትራ ዑደት ብምክያድ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ምዝርራቡ ይዝከር።
================================================


text:
ብመሰረት ትካል ጥዕና ዓለም ሕማም ሳንቡእ/ኒሞኒያ/ ኣብ ኣፍሪቃን ደቡብ ኤስያን ቀንዲ ሞት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት እዩ።ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ዙሪያ ዓለም ኒሞኒያ ንኣስታት ሓደ ሚልዮን ህጻናት ቀቲሉ’ሎ።
ኣብ ካምፓላ ኣብ ዝርከብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ህፃናት (UNICEF)ዝሰርሓ ዶ/ር ፍላቪያ ፓንጋ እቲ ናይ ትንፋስ መለክዒ መሳርሒ ነቲ ሕማም ክስሕቶ ከምዝኽእል ይገልፃ።
ኣብ ኡጋንዳ ሰለስተ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ምህንድስና ነዚ መልሲ ኣለዎም። ‘ማማ ሆፕስ’ ኢሎም ዝፀውዑዎ ‘ስማርት ጃኬት’ ብምምሃዝ ምስ ቤት ትምህርቲ ህዝባዊ ጥዕና ሙላጎ ብሓባር ክሰርሑ ፀኒሖም ኣለው።
እቶም መሃዝቲ ወዲ 26 ዓመት በፈቃዱ ሽፈራውን ወዲ 25 ዓመት ብሪያን ቱሪያባግየ እዮም።
ቱሪያባግየ ብዛዕባ እቲ ምህዞ ከምዚ ይብል።
“እዚ ጃኬት ምልክታት ኒሞኒያ ይዕቅን።መጠን እስትንፋስ፣ኩነታት ሳንቡእን ሙቐትን ይልክዕ።ሰራሕተኛ ጥዕና ነዞም ምክልታት ስዓል፣ናይ ደረት ቃንዛ፣ፀገም ምትንፋስ ሓዊሱ ማለት የንብቡዎ።ምስዞም ተወሰኽቲ ምልክታት በቲ ጃኬት ዝተዓቀነ ውፅኢት ብቑዕ ውፅኢት ምርመራ ይህብ።”
እቲ መመርመሪ ጃኬት ንግዚኡ ሞዴል ወይ መፈተኒ እንተኾነ እውን ካብቲ ልሙድ ኣገባብ መመርመሪ ብቕልጣፈ ብሰለስተ ዕፅፊ ዝዓዘዘ ምዃኑ እቶም መሃዝቲ ይገልፁ።
ቅድመ ፈተነ ስርሖም ናብ ዝዓበየ ደረጃ ክብ ክብል ንምሕጋዝ ኣብ ኮፐንሃገን ምስ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ህጻናይ ኣድሕን ከምዝተራኸቡ ዶ/ር ፓንጋ ይገልፃ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ ሓሙስ ካብ መዝነቶም ክወርዱ ከምዝሓተቱ ኣፍሊጦም። ንሶም ነዚ ኣብ ዘፍለጥሉ እዋን እዚ ውሳነኦም ነቲ ዝተመደበ ለውጢ ኣብ ምትግባር ክሕግዝ ከምኡ’ውን ነባሪ ሰላም ከምጽእ ተስፋ ከምዝገብሩ ገሊጾም።
ኣብቲ ብናይታ ሃገር መራኸቢ ብዙሃን ዝተፈነወ መደረ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር “ ናይቲ ፍታሕ አካል ኽከውን እደልይ እየ” ዝበሉ ክኮኑ ከለው “ ሕቶን ጠለብ ህዝቢን ከማላእን ክምለስን ኣለዎ” ኢሎም።
“ ነዞም ጽገናታት ንምስኻዕ ኾነ: ንዘቐመጥናዮም ናይ ፍታሕ ኣንፈታት: አካል ፍታሕ ክኸውን ንምሕሳብ ብገዛእ ድልየተይ ፍቓደይን ካብ ሓላፍነት ኢህወዲግ ኾነ ካብ ሓላፍነት መንግስቲ ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪበ ኣለኹ።”
ሰብሞያ ሕጊ እታ ሃገር ንውሳነ ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ምቅባሎምን ዘይምቅባሎም ዝተፈልጠ ነገር የለን።
“ ነዞም ሕቶታት ዘቕረብክሉ ዋና ምኽንያት ኣብ ሃገርና ነባሪ ሰላም ንኽረጋገጽ ውሕስነት ዘለዎ ዲሞክራሲ ንኽሰፍን አካል ፍታሕ ምኳን አድላይ’ዩ ኢለ ስለዝአመንክሉ’ዩ። ህዝቢ ንዘልዓሎም ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ምላሽ ምሃብ ግቡእ አድላይ’ዩ ኢለ እኣምን።”
ንሶም ብተወሳኺ “ሃገርና ዝጀመረቶ ቕልጡፍ ምንቅስቓስ ልምዓት: ጭልቅዕ ዘሎ ደሞክራሲ ንኽሕይል: ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓት-ደሞክራሲና ዝያዳ ክሕይል ዘለዎ ምዃኑን: ፖለቲካዊ -ምሕደርኡ ዝያዳ ክሰፍሕ ከምዘለዎ ስለዝኣምን: ንዕኡ`ውን ኢህወደግን መንግስትን ዝጀመርዎም ስርሓት ኣሓይሎም ክቕጽሉ ዘለዎም ምዃኑ ብጽኑዕ ኣኣምን” ኢሎም።
ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝጀመረ ተቓውሞታት ናብ ካልኦት ክልላት እታ ሃገር ምስፍሑን ከም ውጽኢቱ ድማ ንኣዋርሕ ዝጸንሓ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምእዋጁ እንተኾነ ግን ድሒሩ ምልዓሉ ይፍለጥ።
“ህዝቢ ኣካል ፍታሕ ንክኸውንን ኣብ ሃገርና ውሕስነት ዘለዎ ሰላም ንክረጋገጽ፡ ዘላቕነት ዘለዎ ዲሞክራሲ ንክሰፍን ሰናይ ምሕደራ ንኽሕይል ናይ ህዝቢ ተሳትፎ ካብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ንላዕሊ ኣገዳሲ ምዃኑ ብጽኑዕ እኣምን። ኣብ ኩሉ`ቲ መስርሕ ድማ ኣነ`ውን ብወገነይ ኣብ ዝተረፈ ግዜይ ኸበርክት ድልው`የ፡ ስለዚ ኩሎም ህዝብታትና ካብ`ዚ ሕማቕ ኩነታት ወጺእና ናብ`ቲ ዝፍለጥ ሰላምናን ናይ ልምዓት ምንቅስቓስናን ክንኣቱ ምስ ሓደራ እሓትት፡ ኣመስግን።”
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ክብል መግለጺ ሂቡ’ሎ።
" እዚ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ እዩ ይኹን ደአ እምበር ንዘሎ ምዕባለታት ብቀረባ ንከታተሎ ኣለና። ንናይ ኢትዮጵያ ዲሞክራሲ፡ ምርግጋእን፡ምሕደራን ቁጠባዊ ምዕባለ ዘሓይል ጻውዒት ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ንለውጢ ብሓጎስ ንቕበሎ ኢና።"


text:
3. “ቤተ ክርስቲያን”፥ ሓድነት ኵሎም ክርስቲያን ማለት እዩ። ቤተ ክርስቲያን ዘግብጽ፤ ቤተ ክርስቲያን ዘኤርትራ ዝብል ንባብ፤ ኣብ ግብጺ ዝነብሩ ክርስቲያን ወይ ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ክርስቲያን ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ ማለት እዩ። ነዚ ሣልሳይ ትርጕም ንምንጻር፤ ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ መልእኽቱ ኣብ ዝለኣኾ ሰላምታ “ትኤምኀክሙ ቤተ ክርስቲያን ቅድስት እንተ ውስተ ባቢሎ እታ ኣብ ባቢሎን ዘላ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሰላም ትብለኩም” ይብል።
ነዚ ኣብ ቋንቋና ቋንቋ ግእዝ “ቤተ ክርስቲያን” ንብሎ ጽርኣውያን “ካሌዎካሎ” ካብ ዝብል ግሢ ብዘንቀልዎ ኤክሊሲያ ይብልዎ፤ ትርጕሙ ኸኣ ዝተጸውዐት ዝተኃርየት ማለት እዩ። እዚ ድማ ሕጂ ዝመጽአ ስያመ ኣይኮነን። ጽርኣውያን ካብ ጥንቲ ጀሚሮም፤ ኣብ ሃገር ዝኾነ ሽግር ምስ ዝወርድ፤ ንምፍትሑ ተመሪጾም ዝእከቡ ኤክሊሲያ ይበሃሉ ነበሩ። ኣብ ፪፻፹፬ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ንብሉይ ኪዳን ካብ ቋንቋ ዕብራይስጥ ናብ ጽርኢ ዝተርጐሙ ሰብዓ ሊቃውንት “ካሃል” ንዝብል ቃል ዕብራይስጥ “ኤክሊሲያ” ብምባል ተርጒሞምዎ ኣለዉ።
ኤቅሌስያ ዝብል ቃል ኣብ ብሉይ ኪዳን ናይ ኅሩያነ እግዚአብሔር ናይ እስራኤል ጉባኤ ዘመልክት ነበረ። ናይ እግዚአብሔር በዓላት ንምኽባር ዝእከቡ ዝነበሩ ኵሎም ሕዝቢ እስራኤል ኤክሊሲያ ይበሃሉ ነበሩ። (ዘዳ. 9፣10)። ኣብ ሓዲስ ኪዳን “ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል ብብዝኂ ተጻሒፉ ኣሎ። ትርጕሙን ምሥጢሩን ከኣ ንሰማያዊ ክብሪ ዝተጸውዑ ወይ ዝተኃርዩ ምእመናን ማለት እዩ። እቲ ርእሳ ክርስቶስ ወንጌል ይምህረሉ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ`ውን፣ ብምሳሌ ‘መንግሥተ ሰማያት’ መንግሥተ እግዚአብሔር’ እናበለ ዝገለጻን ብደሙ ዘጥረያን ኣካሉ እያ። (ማቴ. 16፣17-18)።
ቤተ ክርስቲያን ዘእግዚአብሔር፣ ቤተ ክርስቲያን ዘክርስቶስ ዝብልን ካልእን ንባብ ምስ ንርኢ፤ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ብምዃን ዚተወሓደ ክርስቶስ ስለ ዝኾነ፣ ንሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ዝገልጽ እዩ።
ኣብ ሓዲስ ኪዳን ተገሊጹ ከም እንረኽቦ፣ ቤተ ክርስቲያን ብብዙኅ ምሳሌታት ትምሰል። ንኣብነት፣ መርበብ መግፈፊ ዓሣ (ማቴ. 13፣47)፣ ሥርናይ ዚዝርኣላ ግራት (ማቴ. 13፣24)፣ ፍረ አድሪ (ማቴ. 13፣31)፣ ክብርቲ ዕንቊ (ማቴ. 13፣45-46)፣ ቤት መርዓ (ማቴ. 22፣1-10 ዮሐ. 3፣1)።
ኣብ ዘመን ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያን ብብዙኅ ስያሜታት ተጠቒሳ ትርከብ። “ቤተ ክርስቲያን ዘእግዚአብሔር፣ ቤተ ክርስቲያን ዘእግዚአብሔር አብ ወእግዚእ ኢየሱስ ክርስቶስ፣ ቤተ ክርስቲያን ዘክርስቶስ፣ ቤተ እግዚአብሔር፣ ማኅደረ እግዚእ፣ ዘእግዚእ፣ ቤተ እግዚእ” እናበሉ ምሥጢሮም ሓደ ብዝኾነ ዝተፈላለዩ ቃላት ይጽሓፉ ነበሩ።
ብዕድመ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሠለስተ ትኽፈል’ያ፦
፩. ሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ኣብ ዓለመ መላእክት ዝነበረት ሓድነት መላእኽቲ።
፪. ካብ ኣቤል ክሳዕ ሓድሽ ኪዳን ናይ ዝነበሩ ሓድነት ቅዱሳን ሰባት።
፫. ብደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ኣማናዊት ሓድነት ክርስቲያን።
ከምኡ’ውን ሊቃውንት ካልኦት ተወሰኽቲ ምሳሌያት ቤተ ክርስቲያን ምሂሮም እዮም። ንኣብነት ቤተ ክርስቲያን ብመርከብ ኖኅ ትምሰል እያ። ናይ ኖኅ መርከብ ነቶም ኵሎም ኣብ ውሽጣ ዝነበሩ ፍጥረታት ካብ ጥፍኣት ማየ ኣይኅ ከም ዘድኃነቶም፣ ቤተ ክርስቲያን ድማ ብክርስቶስ ኣሚኖም ናብኣ ንዝቐርቡ ምእመናን ካብ ሞተ ነፍስ ካብ ኃጢአት ተድኅኖም እያ። መርከብ ኖኅ እተድኅን ብሥጋ፣ ቤተ ክርስቲያን ተድኅኖ ድኅነት ግና ብነፍስ ስለ ዝኾነ፣ ቤተ ክርስቲያን ካብ መርከብ ኖኅ ትበልጽ እያ። ከምኡ`ውን ኣብ መርከብ ኖኅ ዝኣተዉ ኣራዊት፣ ካብ ኣራዊትነቶም ኣይተለወጡን፣ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝኣቱ ግና፣ ቤተ ክርስቲያን ንዘማዊ ድንግል ንኃጥእ ጻድቕ ንሰራቒ መጽዋቲ ትገብር።
ቤተ ክርስቲያን ብሓመድ ትተሓነጽ፣ ብእምኒ ኾነ ወርቂ ሓንቲ ሕዝበ ክርስቲያን ከም ሓደ ልቢ መኻሪ ከም ሓደ ቓል ተናጋሪ ኮይኖም ሃይማኖቶም ዘጽንዑላን ዝምስክሩላን ቤት ስለ ዝኾነት ንሳ ሓንቲ እያ። ኣብ ጸሎተ ሃይማኖት “ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን” በታሓንቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንኣምን ከም ዝበሎ እዩ።
ቤተ ክርስቲያን፣ ክርስቶስ ብደሙ ኣንጺሑ ስለ ዝቐደሳ ከምኡ`ውን ናይቲ ብባህርይኡ ቅዱስ ዝኾነ እግዚአብሔር መኅደሪት ስለ ዝኾነት፣ ቅድስቲ እያ። ኤፌ. 5፣26, ግ.ሐዋ. 20፣28። ቤተ ክርስቲያን ቅድስቲ ስለ ዝኾነት ከኣ እያ ብኃጢኣት ብኽሕደት ረኺሶም ንዝነበሩ እሞ ናብኣ ንዝተመልሱ ትቕድስ። ኤፌ. 2፣5, ቈላስ 1፣21
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣርባዕተ መኣዝናት ዓለም ተዘርጊሓ ስለ ትርከብ፣ አጽናፋዊት እያ። ቤተ ክርስቲያን ብቦታ፣ ብዘርኢ፣ ብቛንቋ ይኹን ብዓሌት ኣይትፈላለን እያ። ሓዋርያት ንምልእቲ ዓለም ወንጌል ኪሰብኩ ዝተላእኩላ፡ ዝሓነፅዋን ንምጕሳያ`ውን ደሞም ዝኸፈሉላን ስለዝኾነት ሓዋርያዊት ትበሃል እያ።
ወስብሓት ለእግዚአብሔርወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
ንባባት፡ ቆላ 2፡16-ፍ፥ ያዕ 2፡1-13፥ ግ.ሓ 10፡1-9፥ ሉቃ 19:፡45-ፍ። ስብከት፡ እስመ ቅንአተ ቤተከ በልዓኒ፥ ትዕይርቶሙ ለእለ ይትዔየሩከ ወድቀ ላዕሌየ፤ ወቀጻዕክዋ በጾም ለነፍስየ” ንቤትካ ዘሎኒ መንፈሳዊ ቅንኢ ከም ሓዊ የንድደኒ አሎ፥ ጸርፊ እቶም ዝጸርፉኻውን አባይ ወደቐ፥ ንነፍሰይ ብጾም አሕሳእክዋ። መዝ. 69፡9።
አብ መዓልቲ ሰንበት ንአምላኽ ዘሕጉስ ነገር ክንገብር፥ ሕይወትና ቤት አምላኽ ገርና ክንጉዓዝ። ሰናይ እናገበርና ንሓውና ሓፍትና ክነፍቅር እሞ እምነትና ሕያው ክንገብር ከም እንኽእል ይነግረና። ኢየሱስ ነዚ አብ ቤተ መቕደስ ሰቢኽዎ ሎሚ እውን አብ ልቢ ነፍሲ ወከፍና ብቤተ ክርስትያኑ ገሩ ይሰብኮ አሎ።
ኢየሱስ መድኃኒና አብዛ ምድራዊት ዓለም እንከሎ ደጋጊሙ አብ ቤተ መቕደስ ከምዝተመላለሰ ንርኢ እዛ ሎሚ ዘንበብናያ አብ ኩሎም ወንጌላውያን (ማቴ 21፡12-17፥ ማር 11፡15-19፥ ዮሓ 2፡13-22) እትርከብ ፍሉይ ጦባላሕታ አብ ቀደሞት ክርስትያን ከም ዘሕደረት ንርኢ። አነጻጺርና እንተ ረአናዮ ገለ ፍልልያት ንርእየሉ፥ ንቅ. ዮሓንስ ምንጻሕ ቤተ መቕደስ አብ 2፡13-22 ይዛረበሉ አብቶም ሰለስተ ካልኦት ወንጌላውያን ግና አብ መጨረሻ ይዛረቡሉ። ነዚ ክልተ መግለጺ ክውሃቦ ይክአል፥ ካብ መጀመርያ ክልተ ምጽራይ ቤተ መቕደስ ተገሩ ክኸውን ይክአል ወይ ከአ ዮሓንስ ነቲ ታሪኽ አብ ምጅማር ተልእኮ ኢየሱስ አምጺእዎ እዚ ኸአ ተሎጋዊ ትርጉም ክህቦ ስለ ዝደለ እዩ። ኢየሱስ እቲ መስሕ ምኻኑ ካብ መጀመርያ ኽገልጽ ስለ ዝደለ፥ እቶም ካልኦት ወንጌላውያን ግን መስሕ መዃኑ ቀስ ብቐስ እዩ ተገሊጹ። አብ ማእከል እቲ ፍጻሜ ፍልልይ አቀራርባ ንርእየሉ። ዮሓንስ አብዑር፥ አባግዕን ረገቢትን አብቲ ዕዳጋ ከም ዝነበረን ካብ ገመድ ጩግራፍ ተቲዑ ከምዝሰገጎም ይነግር። ማቴዎስን ሉቃስን አብዚ ሕጂ ሆሳዕና ኢልና እነብዕሎ እዋን ከም ዝተፈጸመ ይነግሩ፥ ንማርቆስ ግን ድሕሪአ ዘላ መዓልቲ ከም ዝኾነ ይነግረና (11፡1-17) በብናቶም ምስቲ ክብልዎ ዝደለዩ አሰማሚኦም ይነግሩና እቲ ፍጻሜ ግን ተገሩ እዩ።
አብ ጊዜ ኢየሱስ ንዝነበሩ አይሁድ ቤተ መቕደስ ኩሉ እዩ ነሩ። ማለት ማእከል ናይ ፖሎቲካዊ፥ ቍጠባዊ፥ ማሕበራውን ሃይማኖታውን ብምልኡ መንግስቲ እስራኤል እዩ ነሩ። ኢየሱስ አብዚ ማእከል ናይ ኩሉ ዝኾነ ቤተ መቅደስ ከይዱ ንኹሎም ነቶም አብኡ ዝነበሩ ዝሸጡን ዝሻያጡን ዝነበሩ ምስ ኩሉ ንብረቶም ገላበጦም “ቤተይ ቤት ጸሎት እዩ ንስኻትኩም ግን ቤት ሸቐት ገርክምዎ” እናበለ ሰጎጎም። እዚ ቤተይ ቤት ጸሎት ዝብል ካብ ኢሳ 56፡7 ከምኡ “ንስኻትኩም ብዓቲ ጉሓሉ ገበርኩምዋ” ዝብል ካብ ኤር 7፡11 ጠቒሱ ሰጒጉዎም።
ቤተ መቕደስ አብ ልዑል አምላኽ መስዋዕቲ ከም ስርዓት አምላኽኦም ገሮም ዘቕሩቡሉ ዝነበሩ ፍሉይ ቦታ እዩ ነሩ። ነጋድያን ካብ ዝተፈላለየን ርሑቕን ስለ ዝመጽኡ ዝነበሩ ምስኦም ንመስዋዕቲ ዝኸውን እንስሳ ከቕርቡ ነርዎም እንተ ኾነ እቲ እንስሳ ዝኾነ መንቅብ ዘይብሉ ብኹሉ ምሉእ ክኸውን አለዎ፥ አብ ጉዕዞ ዝኾነ ጉድአት ዘይወረዶ ክኸውን አለዎ፥ በዚ ምኽንያት ካብ ኢየሩሳሌም ኽገዝእዎ ዝቐለለ እዩ። አብ መጀመርያ እቲ ዕዳጋ ካብ ቤተ መቕደስ ርሕቕ ዝበለ እዩ ነሩ እንተ ኾነ አብ ገለ እዋን አብ መካባባያ ቤተ መቕደስ አብቲ ናይ አረማውያን ቦታ ዝብልዎ ይፍጸም ነሩ። ገንዘብ ዘሽርፉ እውን አብኡ ነሮም። መብዝሕትኦም ነጋድያን ናይ ሮማውያን ገንዘብ እዮም ሒዞም ዝመጽኡ ነሮም እንተ ኾነ እዚ ገንዘብ ናይ አምላኾም ምስሊ ስለ ዝነበሮ ከም መባእ ክቐርብ አይክአልን እዩ ስለዚ አብ ናይ እስራኤላውያን “ሸክል” ክቕየር አለዎ። ስለዚ መሽረፍቲ ገንዘብ እውን ንጥቕሚ ኩሉ አብኡ ነሮም። እዚ ግን አብ ክንዲ ቤት አምላኽ ዝገብሮ ናይ ዕዳጋ ናይ ጫውጫውታ ቦታ ገርዎ።
ቤተ መቕደስ ንዓለም አብኡ ዘሎ ቅድስና አምላኽ አብ ክንዲ ዘንጸባርቕ አብኡ ሸቐጥን ምጥፍፋእን ተራእዩ። አብ ቤት አምላኽ፥ አምላኽ ዘይቅበሎ ምጥፍፋእን ዓመጽን ክፍጸም ክትርኢ ብዝኾነ መለክዒ ቅቡል አይኮነን። አብዚ ሓደ እንርእዮ ወዲ ሰብ ንኽፍአት ናተይ ኢሉ ምስ ተተሓሓዞ አየሰክፎን እዩ። ወላ ሰባት ይኽዓብዎ ብአኡ ይዛረቡ ስክፍ አይብሎን እዩ፥ አብ ገለ እዋንስ ንአኡ ዘይስዕቡ ድሑራትን ምስ ግዚኦም ዘይከዱ ኮይኖም ይርአዩ። ዓለም ዕውረት ልቢ ምስገዝአ ቀዳማይ እትገብሮ ንቤት አምላክ ምርኻስን አንጻሩ ምዃድን እዩ እዚ አብ ታሪኽ ብተደጋጋሚ ተራእዩ።
ነዚ ዝተዓዘቡ ቀዳሞት ክርስትያን ነቲ ኢየሱስ አብ ኢየሩሳሌም ዝገበሮ ምንጽሕ ምስቲ ነቲ ቤተ መቕደስ አምላኽ ዝኾነ ልብና ክኸውን ዘለዎ ምንጻሕ እናአነጻጸሩ ይርእይዎ ነሮም። ወንጌል ሉቃስ ዝነገረና ምስቲ አብ ትምህርቲ ቅዱስ ጳውሎስ እንረኽቦ “ቤተ መቕደስ አምላኽ” ዝብል ነቲ አብ መንጎናና አብ መንጎ አምላኽን ዘሎ ርክብ ንምግላጽ እዩ።
ሰውነትካ፥ ልብኻ፥ ኩሉ ህላዌኻ፥ ገዛእ ርእስኻ ቤተ መቕደስ አምላኽ ክትከውን እዩ ድላይ አምላኽ። አብኡ ቅድስና ተረኺቡ አምላኽ ክሓድሮ እሞ ጸሎትና አብኡ ዘተኮረ ክኸውን። አብቲ ቤተ መቕደስ አምላኽ ዝኾነ ሰውነትና ዘይመልክዑን ዘይናቱን ሒዙ ክጉዓዝ እንከሎ ከምቲ ቤተ መቕደስ ኢየሩሳሌም ዝኾኖ እዩ ዝከውን። እቲ ቤትን ማኅደርን አምላኽ ክኸውን ዝነበሮ ልብና ቤት ሰረቕቲ፥ ዓመጽትን ብልሽውናን ዝሰፈኖን ንገብሮ። እዚ አብ ዑረት ሕልና አብጺሑ ንኽፍአት ዓወት ንድንቁርና ክእለት ንዕብዳን ምዕባሌ ገርና ከም እንርኢ ገሩ አብ ጸላም የንብረና።
ሰብ ክቡር ብአምሳል አምላኽ ዝተፈጥረ፥ ንሓቀኛ ተፈጥርኡ አብ ኩሉ ከንጸባርቕ ሕድሪ ተዋሂቡ ጣዕሚ ፈጣሪኡ ክርኢ ዝተዓደለ እዩ፥ እንተ ኾነ ክብሩ ረሲዑ አብ ዝተሓደ ደረጃ ምንባር መሪጹ። እዚ እውን ካብ ፍቕሪ አምላኽ አይፈለዮን እኳ ድአ ወልደ እግዚአብሔር ባህሪ ድኹም ፍጡሩ ለቢሱ ዳግም ብዝበለጸ ፍቕሩን ምሕረቱን ገሊጽሉ። ዕርቂ ሰማይን ምድርን ተዓዲልና ደቂ ሰማይ ኮና እዚ ብወገን አምላኽ እዩ፥ ብወገና ቅልስ አድልይና ምኽንያቱ ውዱቅ ባህርና ጌና ይረባረበና አሎ። በዚ ምኽንያት እዩ ንቕሓትን ምብርባርን ዘድልየና። ካብ አምላኸይ ርሒቐ ዘሎኹ ወይስ ምስኡ አሎኹ ኢልና ምስ ነፍስና ክንዛረብ እዋኑ እዩ። ጾም ነዚ ክንዕወት ምቹእ ባይታ ይፈጥረልና።
ጸላኢና ሰይጣን ክዕወተልና ኢሉ ከይሰልከዮ ይረባረበና አሎ። ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብለና ኩሉ ጊዜ ንቍሓት ክንከውን ይግባእ፥ ዘይ ንቝሕ ብቐሊል እዩ አብ ትሕቲ ጸላእቱ ዝወድቕ፥ ንሕና እውን ጸላእቲ አለዉና፥ ዓለም ሥጋ ሰይጣን ዘይ ሕለሉ ጸላእቲ ስለዚ ክንበራበር አሎና። እሞ ሎሚ ብፍሉይ አብዚ ጾምና እንታይ ክንበራበረሉ ዝግብአና ነገር አሎና። ብርግጽ አሎና መጀመርያ ርክበይን ርክብ አምላኸይን ተዳኺሙ ከይህሉ፥ ርክበይን ርክብ ከማይ ዝበለ ሰብን፥ ርክብ ምስ ገዛእ ርእሰይ ደስኪሉ ከይህሉ ክንርኢ ይግብአና።
ዓለም ካብ አምላኽ ክትፈየና፥ ብልሽውና ኽነግስ እሞ አብ ኃጢአት ወዲቕና ከም ቀዳሞት ወለድና ክንህውትት እያ እትደልየና። አብ ዝተመሃርናዮ ት/ክ እግዚአብሔር ምእንቲ ምንታይ ፈጠረና አብ ዝብል፥ ክንፈልጦ ክንፈትዎ፥ አብዚ ሕይወት ክነገልግሎ ዝብል ተማሂርና። እዚ እዩ ዓላማ ቤተ መቕደስ ምዃና። ስለዚ እዚ ቤተ መቕደስ አምላኽ ዝኾነ ልብና ብኃጢአት ዓለም ከይረስሕ ክንሕልዎ አሎና።
ሓረስቶስ አየት ምስ ኾነ ግራውቶም ይጸግኡን ይቕርቡን ነቲ አብ ግራውቶም ዝርከብ ዘይድለ ነገራት አጽርዮም ንዘርኢ ቅሩብ ይግብርዎ ከምኡ ዘይገበረ ሓረስታይ እቲ ዝድለ እቶት ክረክብ አይክእልን እዩ። አብ መንፈሳዊ ሕይወትና እዚ ዘሎናዮ እዋን ፍረ ክነፍሪ ቆጥቋጥ ልብና እንወፍረሉን እነጽረየሉን ጊዜ እዩ፥ ነዚ አብ ግምት ገርና ነፍሲ ወከፍና ልብና ክነጽር ንዕደም አሎና። አብ ጻዕዳ ኽዳን ዝኾነ ምልክት ርስሓት ክርአ ቀሊል እዩ ስለዚ ብጥንቃቐ ኢና እንለብሶ ምኽንያቱ ሰባት ብቐሊል ክርእይዎ ስለ ዝኽእሉ። ልብና ናይ አምላኽ ቦታ ስለ ዝኾነ ዝኾነ ርስሓት ከይርከቦ ሓለዋ የድልየና። ሓደ ካብቲ ድልዱል መጽረዩ ምስጢረ ንስሓ/ኑዛዜ ምዝውታር እዩ። አብ መንበረ ኑዛዜ አቲና ክነጽሪ እዋኑ እዩ። አብዚ ጊዜ ጾም አርብዓ ፍሉይ ኑዛዜ ኃጢአትና ክነዘውትር አሎና።
ኢየሱስ ማእከል ናይ ሕይወትና ገርናዮ እንተ ዘየለና ካልእ ሰፊርዎ አሎ ማለት እዩ። ከምቲ አብቲ ቤተ መቕደስ ዝገበሮ ገዛ ሰማያዊ አብኡን መጸለይን ዝገበሮ ከምኡ ኽገብሮ ይደሊ አሎ። ንኃጢአትን ንኹሉ ካልእ ካብ አምላኽ ዝፈልየና ርስሓት አጽርዩ ማኅደሩ ክገብረና ይደሊ አሎ። አምላኽ አብ ልብና ኃዲሩ አብ ኩሉ እንገብሮ ዕለት ዕለት ካባና ዝድለ እናፈጸምና ክነመስግን።
እዚ ወንጌል ንቆልዑት ክትገልጸሎም ከሎኻ ኢየሱስ ብሓቂ ጽቡቅ አይገበረን ንቤተ መቅደስ ከጸሪ ኢሉ ኃጢአት ገሩ ርአዮ ክሳብ ክንደይ ተቖጢዑ አሎ እናበሉ ስምዒቶም ይገልጹ። እንተ ኾነ ኢየሱስ ዝኾነ ኃጢአት አይገበረን፥ ቍጠዓኡ አምላኽ ክሳብ ክንደይ ንነፍሳትና ከጽሪ ከም ዝደሊ እዩ ዝገልጽ ዘሎ። አምላኽ ዝኾነ ካልእ አብኡ ዘሎና ፍቕሪ ወይ አምላኾ ብኻልእ ክውሰድ ወይ ክንህቦ አይደልን እዩ። እዚ ተቖጢዑ እንከሎ ዝርአ እቲ ከም ሓዊ ዝቃጸል ፍቕሪና ንሕና አብ ባርነት ኃጢአት ከይንወድቕ ኢሉ እዩ። ብወገና ካብ አምልኾ ጣኦትን ንአይ ይጥዓመኒን ርእሲ ምልክን ነጻ ክንወጽእ አሎና።
ጾም ንቤተ መቕደስ አምላኽ ክንጽሪ ዝተዋህበና ምሩጽ ጊዜ እዩ፥ ወላ አብ ገለ ጊዜ ኢየሱስ ጩግራፍ ተቲዑ ክገርፈና እንተ ደለ ወይ እውን ዘሎና ጠረጴዛ ኽገላብጦ እንተ ደለየ ክነፍቅደሉ ዘሎና ጊዜ እዩ። ኢየሱስ ሎሚ ዕድል እንተ ትህቦ ካብ ልብኻ እንታይ ከውጽአልካ ምደለኻ? ክአቱ እንተ ተፍቅደሉ እንታይ ከጽርየልካ ምደለኻ/ኺ? ሎሚ አብ ልብኻ እቶ እሞ እታ ከም እምኒ ዓረ አብ ልብኻ ደሪቓ ካብ አምላኽን ሰብን ፈልያትካ ዘላ ዓባይ ኃጢአት አፍቅደሉ ከጽርየልካ/ኪ።
ንኢየሱስ አብ ልብና ክአቱ እንተ አፍቀድናሉ ብርግጽ አብኡ ተሓድሶን ለውጥን ክኸውን እዩ። እቲ ጸገም ንሕና ክንምሓር ንደሊ ኢና ካብ ናይ ቀደምና ግን ክንቅይር አይንደልን ኢና። ንኢየሱስ አብደገ አብ ወሰን አብ ውሽጢ ልብና ከይአቶ ክጸንሕ ኢና እንደልዮ። አይትፍርሕ ክአቱ አፍቅደሉ ነቲ ኽገብሮ ዝደሊ ኽገብር አፍቅደሉ ሽዑ ክትጸሪ ኢኻ።
ኦ ኦየሱስ መድኅኒና እቲ ዝግብአካ ቦታ አብ ልብና ሓዝ። ካብ ኩሉ ኃጢአትና አንጺሕካ ማኅደርካ ግበረና። ኩሉ ጊዜ አብ መንጎና ኃዲርካ ቅሳነት ልቢ ሃበና፥ ብሓጎስ ምልአና፥ ንፍቓድካ ክንምልእ ኃይሊ ሃበና አሜን።
ጾምና ንስሓን ሕድገት አኃጢአትን ዘውርድ ገጽ አምላኽ ዝመልሰልና ካብ ኩሉ ኃጢአትና አንጺሑ ሕድገት አበሳና እንረኽበሉ ቅዱስን ዓወት ዝመልኦ ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
(ጋረድ ይነበብ)
ኣብ ትግራይ ገዛኢ ውድብ ህወሓት እዩ።ህወሓት ምስቲ ዝንሄ ናይ ሃገርና ጭቡጥ ኩነታት ግዜ እንተይወሰደ ጋእ መጋእ ከይበለ እዞም ዝስዕቡ ኣገደሽቲ ተግባራት ክፍፅሞም ይግባእ።
ተግባር ሓደ
ህወሓት ንቲ ሕዚ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ተፈጢሩ ዘሎ ኹነታትን ኣፈላላይን ብዝምጥን መልክዑ ተኽለ ሰብነቱ ኣሰላልፍኡ ከመዓራሪ ይግባእ። እዚ ማለት እቶም ን ህወሓት ብላዕላውነት ዝመርሑ ማእኸላይ ኮምቴ ኣብ ናይ ኢህወዴግ ቤት_ ምኽሪ ዝሳተፍ 45 ሰባት ንቲ ናይ ኢህወዴግ ቤት_ ምኽሪ ዝምጥን ፍልጠትን ፣ክእለትን፣ናይ ምግላፅ ዓቕሚ ዘለዎ ማእኸላይ ኮምቴ ክኸውን ህወሓት ንቲ ሜዳ ንኹሉ ማዕረ ብምግባር ካሊቨር ዘለዎም ሰባት መናእሰይ ናብቲ ማእኸላይ ኮምቴ ክፅበሩ ክገብር ኣለዎ።
ተግባር ክልተ
ህወሓት ቑፅሪ ማእኸላይ ኮምቴ በዝሖም ልዕሊ 45 ክኾኑ ክገብር ኣለዎ።ኣብ ኢህወዴግ እኳ እንተሪኢና ኩሎም ( 3 ብሄራዊ ውድባት) ቑፅሪ ማእኸላይ ኮምቴኤን ልዕሊ 45 እዩ።ኣብ ቤት_ ምኽሪ ኢህወዴግ ዝሳተፍ 45 ኮይኖም እቶም ካልኦት ግና ኣብ ብሄራዊ ውድብ ጥራሕ ዝሳተፍ እዮም። ህወሓት ግና ብ 45 ጥራሕ ዝተገደበ እዩ። ልዕሊ 45 ማእኸላይ ኮምቴ ምህላዎም ቡዙሕ ረብሓ ኣለዎ÷
1/ ማእከላይ ኮምቴ ብሞት ይኹን ብቕፅዓት እንትውገድ ቁፅሩ ምስ ዝጎድል ጉባኤ ምፅዋዕ እንተይድለየ እቲ ማእኸላይ ኮምቴ ባዕሉ ንቶም ዝጎደሉ ማእኸላይ ኮምቴ ክትኩኡን ክምረፁን ይጠቅም እዩ።
2/ እቲ ካብ 45 ማእከላይ ኮምቴ ወፃኢ ዘለው ማእኸላይ ኮምቴ እንዳተለማመደ፣ እንዳበቕዐ፣ ተሞክሮ ዳወሰደ ክፀንሕ ይገብሮ እዩ። ካብቶም ሲኔራት ልምዲ ክወስድ ይጠቕሞ እዩ። ምኽንያቱም ብሓደ ለይቲ ምብቃዕ ዝብሃል ስለዘይርከብ። ዝኽፈል ዋጋ እውን የብሉን።
ምኽንያቱም ኣብ ዝሓለፈ ኢህወዴግ ኣቦ_ መንበሩ ክመርፅ እንከሎ ህወሓት ኣብ ቤት_ ምኽሪ ኢህወዴግ ዝተሳተፈ ንገሊኦም ማእኸላይ ኮምቴ ኣጊዱ፣ሶጊጉ( ኣባሪሩ) ፣ብሞት ዝተፈለየቶ፣ ዝገደፍዎ ብዝጎደለ ቑፅሪ እዩ ተሳቲፍ።ዋጋ እውን ከፊልሉ ክኾን ይኽእል እዩ።ኩላ ሕድ ሕድ ብድምፂ እያ ትውሰን ዝላዓለ ድምፂ ክትረክብ ድማ ቕድሚ ኣፍ_ ደገ ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ምፅናዕ ምቁማት ናይ ባዕልኻ ድምፂ ክእከበሉ ክወህለሉ ዝኽእል መስርሕ ምዝርጋሕ ናይ ፍልጠት ናይ መጀመርያ ጥበብ እዩ።ቅድሚ ውሕጅ መንገዲ ውሕጅ ምፅራግ እዩ ዝኸውን።
ተግባር ሰለስት
ህወሓት ቡዙሓት ኣባላት ውድብን፣ሓፍሽ ማሕበራትን ሊግ መናእሰይን ደቂ_ ኣንስትዮ ዘለውዎ ሃፍታም ውድብ እዩ።ሊግ መናእሰይ ን ደቂ_ ኣንስትዮን፣ ማሕበር መናእሰይ ን ደቂ_ ኣንስትን፣ ማሕበር ሓረስቶስ ዝመሰሉ ውዳበታት ዘለውዎ ውድብ እዩ። እዚኦም ኣበይ ኣለው? እንታይ ይሰርሑ? ዝፍለጥ የልቦን።ዝተጣየሽሉ ዝተወደብሉ ዕላማን ሽቶን ብኸመይ ይኸድ ኣሎ ኣብ ዝብል ደውታ ድዮም ፈጢሮም ወይስ ሽም ጥራሕ ተሓንጊጦም ሒዞም ተሪፎም ያው ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ እዩ።
ካልኦት ክልላት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝተወደበ ቄሮ ኣውፊሮም ሃገራዊ ፓለቲካ ቀይሮም ለውጢ ብቄሮ እዩ ለውጢ መፂኡ ኢሎም ንቄሮ ብኣደባባይ እንተሞግስዎ ( ምክትል ቀዳማይ ሚንስተር ደመቀን፣ ለማን፣ኣበይን) ሰማይ እንትሰቕልዎ ኣብ እንርኤሉ መድረኽ ብህንፃን ስሪትን ኢህወዴግ ዝተጣየሸ ሊግ_ መናእሰይን ደቂ_ ኣንስትዮን ካልኦት ሓፍሽ ማሕበራት ኣብ ማይ ከም ዝኣተዋ ኣንጭዋ ከፅቅጡን ምርኣይ ኣዝዩ ናይ መሪሒነት ውድቀት እዩ።
ስለዚ ህወሓት ንኣባላቱን ሊግን ሓፍሽ ማሕበራትን ምስቲ ዝንሄ ትኩስ ሃገራዊ ኩነታት ተመዓራርየን ናብ ቓልሲ ክኣትዋ ህወሓት ክገብር ይግባእ።
ተግባር ኣርባዕተ
ሕዚ ኣብ ልዕሊ ትግራዋይን ህወሓትን ዝፃወደ ዘሎ መፃወድያን ጥጅእን ኩሉ መዳይ እዩ።ብወልቃይት (ወልቃይት ከም ካሽሚር) ፣ ብእግሪ ኩዕሾ፣ ብቋንቋ ትግርኛ ላህጃ፣ ነንሕድሕድና ክንናቖር ብዝተፈላለየ መንገዲ ናይ ጭቃ ጭጉራፎም ከንጉዱልና ንዕዘብ ኣለና። በዚ መሰረት ኣብ ምክልኻል ክንፅመድ ኣይግባእን።ንሳቶም ኣብ ዘዳለውዎ ኣጀንዳ ሕዲግ ክንብል የብልናን።ኣብ እንዳማትና ዳስ ኣቲና ድግዲጊት ተዓጢቕና ክነሳሲ ፍፁም የብልናን።
ህወሓት ከም ገዛኢ ውድብ ትግራይ ሚድያ ክቆፃፀርን ክውድብን ፕሮ ኣክቲቨ ኮይኑ ካብ ምክልኻል ናብ ምጥቃዕ ንኽሰጋገር ንመንግስቲ ትግራይ ኣንፈትን መበገሲ ሓሳብ ከቕርብ ይግባእ።
ካልኦት ክልላትን ብሄራዊ ውድባት ንማሕበራዊ ሚድያ ዓብይ ትኹረት ሂቦም ወዲቦም ስሩዕ ድህረ ገፅ ከፊቶም ሰባት መዲቦም ንቲ ብገርሁን ብጉሩሑን ዝነጥፍ እንዳስተኻኸሉ እንዳመከቱ ሰዓርቲ እንዳኾኑ ኣብ ዘለውሉ መድረኽ እንዳ ህወሓት ግና እቶም ስሩዓት ሚድያ ቴሌቪዠን ሬድዮ ናብ ኣቦ_ ጎይላ ተቐይረን ላለኹምባየ እንዳበላ ንትግራይን ህወሓትን ኣብ ዘይምጥን ኣጀንዳ ዕንኪልል ክብላ ይረአ እዩ።
ብምኻኑ ድማ ህወሓትን ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ን ሚድያ ትግራይ ፣ንማሕበራዊ ሚድያ ሓዱሽ ፔጅ ከፊቶም እዋናዊ ሓበሬታ ዳሃቡ ኣጠናኺሮም ንልምዓት፣ዲሞክራሲ፣ሰላምን ሰናይ ምም/ር ብዝተፈላለየ ቋንቋ ክጠቅም ብዝኽእል ክፈጥሩ ይግባእ።
ተግባር ሓሙሽተ
ህወሓት ፈታዊኡን ፀላኢኡን ፈልዩ ክፈልጥ ይግባእ። እርግፅ ፀላኢ ዝብል ብ ንህወሓት ዘይድግፍ ወግሐ ፀብሐ ከፅድፍዎ ዝሓስቡ ጉጅለን ሓይልን ብዝብል ክንትክኦ ንኽእል ኢና። ብመሰረቱ ህወሓት ፈታዊኡን ፀላኢኡን ብትካላዊ ኣሰራርሓን ብሱሩዕ መንገዲ ፈልዩ ክፈልጥ ይግባእ። ስርዓት ደርጊ ሓንቲ መዓልቲ ክሻብ ዝተርፎ ምስ ደርጊ ወጊኖም ዝነበሩ ሎሚ ድማ ብዘረባ ጥራሕ ዝንበር ብመልሓስ ዝሕደር ምኻኑ ፈሊጦም ምስ ህወሓት ተፀጊዖም ስገኦም እንበር መንፈሶም ዘየለው ሰባት ህወሓት ክትፈልጦም ይግባእ። ህወሓት ንፈታዊኡ ከኽብር ይግባእ።ክሕብሕብ ኣለዎ።ተዘይኮይኑ ከም ዝቖሰለ ነብሪ ንኹሉ ዝናኸስ እንተኾይኑ ዕድሚኡ ዕድመ ደርሆ እዩ ክኸውን።
ተግባር ሽዱሽተ
ህወሓት ንመናእሰይ ትግራይ ካብ ስደትን እንዳ ጫትን ሓሽሽን ሓራ ዝወፀሉ ፓሊሲ ንክወፅእ ንብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ሰነድን መበገሲ ሓሳብ ኣቕሪቡ ክፀድቕ ክገብር ይግባእ።መንእሰይ ትግራይ ኣብ ዓዱ ተሰፍ ሰኒቑ ተሳታፍይ ክኸውን ልቓሕ ብምምችቻው ልክዕ ከም ናይ ቀደም ኣግበ ኣብ ትግራይ ሓደ ማእኸል መሰልጠኒ ጌይርካ መንእሰይ ትግራይ ብኣካላዊ መንፈሳዊ ኣእሙራዊ ዝህነፀሉ፣ብስነ_ ምግባር ዝህነፀሉ ታሪኽ ሃገሩን ቅያ ኣያታቱን ዝመሃረሉን ክረምታዊ ንጥፈታት ነፃ ግልጋሎት ( ሰርቪስ) ዝህብሉ ባህልን ልምድን ዝለዋወጥሉ ሓደ ማእኸል ክጣየሽ ህወሓት ፕሮጀክት ክቐርፅ ንመንግስቲ ኣማኺሩ ዕድል መናእሰያት ቡሩህ ክገብር ይግባእ።
ተግባር ሸውዓተ
ህወሓት ከይቡሉኒ ዝብል ናይ ሰኸፈት ፓለቲካ ኣካይዳ ጠቒሊሉ ክሓድጎ ይግባእ።ከምዚ ንርእዮ ዘለና ካብ ሰነፍ ሓረስታይ መረባ ነዊት እንትቑረፅ ካብ ምርኣይ ሓሊፍ ካሊእ ውፅኢት የብሉን።ህወሓት ዝሰርሖም ወርቃዊ ታሪኻት ተሰኪፍ ክገድፎም የብሉን።ፊት ንፊት ክገጥም ይግባእ። ቡሱሩ ኣቦይ ስቕ ምስ በሉ እየ ቐቢረዮም ከይመፅእ። ድሕሪ ቐብሪ ዝብኢ ምስተዓዘረ ያዕ ያዕ እነይ ኢታይ ቁሩፅ ምሸላ ይሕልዋ እዩ ዝኸውን።
********


text:
ስጋዊ ርክብ ውልቃዊ ኣርእስቲ እዩ።
ስለዚ እዮም ከኣ ብዙሓት ሰባት ብዛዕባ እዚ ክዛረቡ ዘይደልዮ።
ብዙሓት መናእሰያት ግና ሕቶታት ብዛዕባ እዚ ኣርእስቲ ኣለዎም።
ርግጸኛታት ኣይኮኑን ወይ ዘይፈልጥዎ ነገራት ኣሎ።
እቲ ኣገዳሲ ነገር ነዓኻ ግና:
ሕቶታትካ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ።
ምስ ዝኾነ ሰብ ግና ናይ ግድን ኣይኮንክን ብዛዕባ ስጋዊ ርክብ ክትዛረብ።
ሓደ ሓደ እዋን ምዝርራብ ብዛዕባ እዚ ጽቡቕ እዩ።
ብዛዕባ ስጋዊ ርክብ ምዝራብ ዝተፈላለየ ምኽንያት ኣለዎ።
መናእሰያት ብዙሕ ሓደስቲ ተመኩሮ ይገብሩ እዮም።
ምናልባሽ ምስ ካልኦት መናእሰያት ብዛዕባ እዚ ምምይያጥ የድሊ ይኸውን።
ኣዝዩ መሳጢ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ!
ብዙሓት ዓበይቲ ሰባት ናይ መናእሰያት ሕቶታት ክምልሱ ይኽእሉ እዮም።
ሓበሬታታት ክህብኹም ይኽእሉ እዮም።
ክሕግዝኹም መታን።
መናእሰያት ኣብዚ ኩሉ ግዜ ክፈልጥዎ ዘለዎም:
ብዛዕባ ጽቡቕን ሕማቕን ተመክሮታት ምስ ዓበይቲ ክመያየጥ ይኽእል እየ።
ብዛዕባ ኩሉ ኣርእስቲ ናይ ኣካላተይን ስጋዊ ርክብ ክሓትት ይኽእል እየ።
ሓገዝ ምስ ዘድልየኒ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እየ።


text:
እንተደኣ ምስ ስደተኛታት ወይ ውን ምስ ንማህሰይቲ (ዘጓነፎም) ዝወረዶም ሰባት ትሰርሑ ኣለኹም ኣብቲ ንዖዖም ዘጋጠሞም ጸገማትን ንስኹም ውን ተኻፈልቲ ሽግሮም ኮይንኩም ካብቲ (ሽግሮምን) ስቓዮምን ንኽሕሾም ክትሕግዙ ትፍትኑ እዚ ኣገዳሲ ዕማም እዚ ብርቱዕ ኣድካሚ እንከሎ ግና ኸ እቲ እትገብርዎ (እተበርክትዎ) ሓገዝ ድማ ኣዕጋቢ ክኸውን ይኽእል (ሕልናዊ ዕግበት) ምናልባሽ ሓደ ሓደ ጊዜ ክልቲኡ ክኸውን ይኽእል
ሓገዝቲ ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ማህሰይትን ምልክታቱን ክትረኽቡ ትኽእሉ ብተወሳኺንካብ ዓቕምኹም ንላዕሊ ንዝዀኑ ኣጋጣሚታት ብኸመይ ኣገባብ ከም ትፈትሕዎም (ክትፈትሕዎም ከም ዘለኩምን!) ንነዊሕ እዋን ዘተኮረ ነዚ ኣገዳሲ ስራሕ ብዘይ ጸገም (ውጥረት) ምእንቲ ክትሳተፉ ዝተወሃቡ ምኽሪታት እዮም
ከምኡ ውን ብኸመይ መንገዲ ምስ ንማህሰይቲ ዘጓነፎም ሰባት ትኣልይዎምን ጸገማቶም ኣቃሊልኩም ቁሩብ ከምዝሕሾምን ኣብ ርእሲኡ ድማ (ኣብኡ እንከለኹም) ንገዛእ ርእስኹምውን ብኸመይ ትሕገዙ ዝሕብሩ ምኽርታት ትረኽቡ
ምኽሪታት ብኸመይ ነብስኻ ትኣሊ (PDF)
ምኽሪታት ንቆልዑት (ህጻናት) ብኸመይ ትኣልዮም (PDF)
ምኽሪታትን ሓበሬታትን ንማህሰይትን ዝወረደዶም ሰባት (PDF)
ከምኡ ውን ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ማህሰይትን ሳዕቤናቱን ኣብ ሓበሬታ ማህሰይቲ ገጽ ክትረኽብዎ ትኽእሉ


text:
Radio Erena: 01 December 2020
መንግስቲ ሶማል፣ ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኣምባሳደሩ ክስሕብ እንከሎ፣ ንኣምባሳደር ኬንያ ድማ ናብ ሃገሩ ከምዘፋነዎ ኣፍሊጡ።
ፈደርላዊ መንግስቲ ሶማል ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደ፣ ግብር መልሲ ናይቲ መንግስቲ ኬንያ፣ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ምእታዉ ምዃኑ ገሊጹ።
ኬንያ፣ ኣብ ዝመጽእ ኣብ ዝካየድ ዞባዊ ምርጫ ጁባላንድ ኢዳ ስለዝሓወሰ፣ እቲ ስጉምቲ ከምዝተወስደ ጸሓፊ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሶማል፣ መሓመድ ዓሊ ኑር ኣረጋጊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኬንያ፣ ንሉኣላውነትንን ጸጥታን ሶማል ክትግህስ መንግስቲ ሶማል ከምዘይቅበሎ ኣነጺሩ።
ሶማልን ኬንያን ኣብ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ቁርቁስ ክኣትዋ እዚ ናይ ፈለማ ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት’ውን ክልቲኤን ሃገራት ኣምባሳደራት ኣብ ምስጓግን ካልእ ዲፕሎማስያዊ ህልኻትን ተጸሚደን ኔረን’የን።
እዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ዶባተን ዘሎ ዘይውሑስ ጽጥታን ኣልሸባብ ዝፍጽሞ ተደጋጋሚ መጥቃዕታትን ሓድሕደን ይወናጀላ’የን።
ኣብ ርእሲኡ ድማ፣ ሶማልን ኬንያን፣ ኣብ ህንዳዊ ውቅያኖስ ብዝርከብ ዋንነት ክሊ ማይ ኣብ ምስሕሓብ’የን ዝርከባ።
=============


text:
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ መጋቢት 30 ኣብዘውፀኦ ንዓለምለኸ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት 2020 ዝጥምት ዓመታዊ ሪፖርት ከምዝበሎ "እዚ ዓመታዊ ፀብፃብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ብዝተጋገየ መንገዲ ይጓዓዝ ምህላዉ ዘርኢ እዩ "።ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን "ኣብ ኩለን ሃገራት ዓለም ዘሎ ሓበሬታ ዘርእዮ እዚ እዩ"ኢሎም::
" ኣብ ሺንጂንግ ኣብ መብዛሕቲኦም ሰዓብቲ ሃይማኖት እስልምና ዝኾኑ ኡሁራውያን ኣብ ካልኦት ዉሑዳን ሰዓብቲ ሃይማኖትን ዓሌትን ዝኾኑ ማሕበረሰባት ገበናት ምፅናት ዘርኢ ክፍፀሞም ንርኢ ኣለና ፤ ኣብ ከም ሩስያ ፣ዩጋንዳን ቬንዙዌላን ዝበሉ ካልኦት ከባቢታት ኣብ ልዕሊ ኣክቲቪስትታት ኣንፃር ግዕዝይና ፣ ተቃወምቲ ፖለቲከኛታትን ናፃ ጋዜጠኛታትን ዝወርድ ዘሎ መጥቃዕትን ማእሰርትን ፣ ኣብ ቤላሩስ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰልፈኛታት ምኽንያት ዘይብሉ ማእሰርትን ማሕሰይትን ካልኦት ጥቅዓትን ኣብተን ሃገራት ብዝካየድ ጎንፅታት በቶም ተፃባእቲ ሓይልታት ዝወርድ ምጥሓስ መሰላትን ምንግልታዓትን ዘብፀሖ ዕንወት ንህዝቢ የመን ብምርኣይ ምርግጋፅ ይከኣል ። መቅተልቲ:ፆታዊ ዓመፃትን ካልኦት ጭካኒያዊ ጨፍጫፋትን ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ምፍፃሞም ካብ ተኣመንቲ ብዝተረኽበ ሓበሬታ ምርግጋፅ ተኻኢሉ ። ከምኡ'ውን ቅትለታት ፣ኣገዲድካ ምጭዋይን ምስቃያትን ብገዛእቲ ሶርያ ዝፍፀሙን ኣብምክያድ ዝርከብ ኲናት ኣብያተ ትምህርቲ ፣ዕዳጋን ሆስፒታላትን ከዕንዉ ይረአ ኣሎ ።"
ምምሕዳር ባይደን ሃሪስ ሰብኣዊ መሰላት ማእኸል ፖሊሲ ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ገይሩ ንምስራሕ ዘለዎ ድልየት ዝለዓለ ሙዃኑ ይሕብር ። "ኣብ ዝኾነ ኸባቢ ንምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ጠጠው ምባል ልዑል ድልየት ኣሜሪካ እዩ" ኢሎም ብሊንከን
"ናይ ኣረኣእያ ለውጢ ዘለዎም ብሰላም ዘተኣናግዳ <ሙሰኛታትን ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝፍፅሙ ሰበ ስልጣናት ዝቀ፟ፅዓ፣ ሕጊ ሰራሕተኛታተን ዘኽብራ ፣ ፍልልያት ድሕረ ባይታ ደቂ ሰባት ኣከኣኢለን ብማዕረ ዕድላት ዘተኣናግዳ ሃገራት ዝተረጋግኣ፣ዝማዕበላን ሰላም ዝዓሰለንን ካብ ሙዃነን ሰብኣዊ መሰላት ዘኽብሩ መንግስታት ዓለምለኸ መሰረት ዘለዎም ሕግታት ኣሜሪካን መሓዙታን ንዓሰርተታት ዓመታት ክሃነፀኦ ዝፀንሓን መዋእለ ንዋየን ዘፍሰሳሉን ሕግታት ከምዝድግፈኦ ርዱእ እዩ ። "
ይኹን እምበር እተን ኣብ ልዕሊ ህዝበንጭካኛዊ ምጥሓስ መሰላት ዝፍፅማ ሃገራት ምኽንያተን ንሱ ኣይኮነን ይብሉ ብሊንከን
ACT 3
" መብዛሕትኡ ግዘ ነቶም ዓለም ለኸ ተቀ፟ባልነት ዘለዎም ሕግታት ዝጥሕሳ ተመሳሰልቲ ሃገራት እየን እንተስ ዶብ ሰጊረን ብምውራር ሳይበራዊ ጥቅ፟ዓት ብምኽፋት ፣ ተቃ_ወምቲ ምንግልታዕ ፣ ሓበሬታ ምጥፋእ ወይውን ንግዳዊ ሕግታት ብምጥሓስ ይትግብረኦ "
ዩናይትድ ስቴትስ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ንዝፍፀሙ ኣካላት ብሕጊ ተሓተቲ ንኽኾኑ ምስ መሓዙታን መሻርኽቲ ኣካላትን ንምስራሕ ፅኑዕ ድልይት ከምዘላዋ ብሊንከን ገሊፆም ።
ንናፅነትን ክብርን ደቂሰባት ምሕላቅ፟ ቅዱስ ዕላማ ኣሜሪካ እዩ ። ብዝተኻእለና ንናፅነትን ፍትሒን ኩሉ ሰብ ጠጠው ንብል ። ኣብዚ ኣብ ሃገርና ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ ዓለም ።


text:
ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን: ንሃገረ ኤርትራ ዝጎድእ ንጸላእቲ ኤርትራ ዘገልግል ሓበሬታታት ኣብ ምእካብ ዲዮም ተዋፊሮም ዘለው ወይስ ዜናታት ኣብ ምዝርጋሕ?
መቕድም
ከም ልምዲ ኣብ ኢንተርነት ኣትየ ሃሰስ ምስ በልኩ ኣብቲ ብኣቶ ኣማኒኤል ኢያሱ ዝመሓደር ወብሳይት ኣሰናን: ብኣቶ ሳልሕ ቓዲ ዝመሓደር ወብሳይት ዓዋተን ሓደ ዘገርም ግን ከኣ ንሃገር ናብ ግዳም ዘሳጥሕ ጽሑፍ ኣንቢበ፣፣
ቅድሚ ናብ’ቲ ብኽልተ ወነንቲ ወብሳይታት ዝተዘርገሐ ጽሑፍ ምግላጸይ ግን ሕጽር ዝበለ መብርሂ ክገብር።
ድሕሪ ምብራዕ ኩናት 1998 ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን መርገጽ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እዚ ኩናት ዝወለዶ ዘይኮነ ነባሪ ሕልሚ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (TPLF) ናይ ሕጂ ኢህወደግ (EPRDF) ወይ ድኽምቲ ኤርትራ ወይ ከኣ ስዕርቲ ኤርትራ (a weak and non-assertive Eritrea) ምርኣይ ምዃኑ ኣብ ህብዛዊ መድርኻት ብምውጻእ ኣብ ፓልቶክ ይኹን ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ዝገለጽክዎ ጉዳይ ኢዩ፣፣
እዚ ማለት ከኣ ኣነ ባዕለይ ስለ ዝደለኽዎ ዝብሎ ዘለኹ ዘይኮነስ መለስ ዜናዊ ባዕሉ ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 1990 ምስ ኣባል CIA ፓወል ሄንዘ (Paul B. Henze) ዝገበሮ ቃለ መሕትት ዝገለጾ ጉዳይ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ድሕሪ ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከኣ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ስርዓት ናይ ምቕያር ወይ ከኣ ኢትዮጵያ ባዕላ እትቆጻጸሮ ናይ ፖሊሲ ለውጢ ኣብ ኤርትራ እንተዘይተኻይዱ ሰላም ክህሉ ከም ዘይክእል ዝገለጾ ዘይሕባእ ሕልሚ ወየንቲ ኢዩ፣፣ እዚ ሕልሚ እዚ ኸኣ ክሳብ ሎሚ ዘይተቐየረ ቀዋሚ ፖሊሲ ሰብ ስልጣን ወያነ ምዃኑ ኢዩ፣፣
ኣብ ሞንጎ ንሃገር ዘመሓድር ዘሎ መንግስቲ ምቅዋምን ንሉኡላዊ ሃገር ምኽባርን ምክልኻልን ነንበይኑ ዘይራኸብ ኣርእስትን ዕዮን ስራሕን ምዃኑ ዘይምግናዝብ ዘኸትሎ ዕንወት ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ናይ ጥፍኣት መለኸት ምንፋሕ ኢዩ፣፣
ገለ ውድባት ኤርትራ ድሕሪ 98 ኩሉ ምስጢራዊ ሓበሬታታት ንኢትዮጵያ የቐብላ ከም ዝነበራን እዚ ኸኣ ንሃገር ኣሕሊፍካ ምሃብ ምስ ክድዓት ዝቑጸር ምዃኑ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ተዘሪቡሉ ኢዩ፡ ክሳብ ሕጂ ውን መዕለቢ ዘይተገብረሉ ጉዳይ ኢዩ፣፣ ካብ’ዘን ውድባት እዚኣተን ናብ ኢትዮጵያ ዝልሑኽ ሚስጥራዊ ጸብጻባት ናብ ህዝቢ ዝወጽእ ምስ ዘይምንባሩ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ስነ ኣእምሮኣዊ ነውጽን ሽበራን ይፈጥር ኣይነበረን፣፣ እዚ ናይ ሕጂ ክዛረበሉ ‘ኳ እንተዘይደለኹ ኣብ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን (ብትግርኛን እንግልዝኛን) ተሰቒሉ ናብ ህዝቢ ብምዝርግሑ ግን ንዘለኒ ስግኣትን ምቅላዕ ክውንነታዊ ሓቂ ናብ ህዝቢ ንምስራጽን ብምሕላን ኢየ ከውርዶ መሪጸ፣፣
ኮይኑ ግን ከም ኩሉ ዝተኸታተሎ ወብሳይት ኣሰና ምስቲ ወትሩ ዝዝርገሖ ዘይጭቡጥ ሓበሬታን ቤላ ቤሎ ዝማእዝኑ ወረታትን ንተኣማንነቱ ኣብ ሕቶ ምልክት ብምእታው ትሕቲ 0% ዝወረደ ‘ኳ እንተኾነ፡ ወብሳይት ዓዋተ ውን ካብዚ ብዘይፍለ መንገዲ ኣብ ውሽጢ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ መታሕትን ከበሳን ኣስላምን ክስታንን ብዝብል ገማማዒ ስልቲ ብምሓዝ ብጉልባብ ብርዒ ስም ዓሊ ሳልም ዝዝርግሖ ዝነበረ ጽሑፋት ንህላዌ ኤርትራ ኣብ ዓቢ ሓደጋ ዘውድቕን ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዝፈታትንን ዘፍርስን ናይ ቶንኮል ጹሑፋት ዝዝርግሖ ዝነበረ እከይ ዊዲት ካብ ተረፍ ስነ ሓሳብ ገዛእቲ ሓይልታት ዝፍለ ኣይነበረን እዚ ከምዚ ዓይነት ኣደናጋሪ ሓበሬታ ምዝርጋሕ ግን ብዝወሓደ ንገለ ገርሀኛታት ከሻቕል ስለ ዝኽእል ጥራይ ዘይኮነ ሓሓሊፉ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታታት ገለ ወብሳይት ውን ስለ ዝዝርግሓ ሃሳይነቱ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንዘኸትሎ ሳዕቤን ተገንዚበን መግትኢ ንኽገብራሉን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓብሬታ ብዝናፈስ ዝሩግ ንፋስ ከኣ ንዝሻቐሉ ኤርትራውያን ከኣ ክውንነቱ ንምንጻርን ዕላማ ናይቲ ዝርጋሐ ጽሑፍ ንምርዳእን ንኽጥዕምን ህዝቢ ነዚ ከምዚ ዓይነት ፈነወ ዝፍንዉ ማእከላት ከም ዘይናቱ ብምርኣይ ፎእ ንኽብሎም ንምዝኽኻርን ኢዩ፣፣
ሕጂ ናብቲ ቐንዲ ዛዕባይ ክኣቱ
ርእሰ ነገር መጽሓፊየይ ዝርጋሐ ጽሑፍ ወብሳይት ኣሰና ኣብ ትሕቲ (ብሰንኪ መዕነዊ ፖሊስን ኣተሓሕዛን ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዓቕሚ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተጸንቂቑ) ከምኡውን ዓዋተ ኣብ ትሕቲ (Crisis In The Eritrean Army) ዝብላ ተነቃፊ፡ ሃገረ ዝጎድእ ሓበሪታ ምእካብዶ ወይስ ዜና ምዝርጋሕ?
ወብሳይት ኣሰና ኣብ ናይ ትማሊ ዝርጋሐ ጽሑፋ ከምዚ ትብል፦
“ብሰንኪ ገባትን ስስዑን ባህርያት ኣመራርሓ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ዓቕሚ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተጸንቂቑ ናብ ዝተሓተ ደረጅኡ ብምንቁቋል እታ ብ450 ሰባት እትቖውም ዝነበረት ቦጦሎኒ ኣብዚ ሕጂ እዋን ናብ 20 ክሳብ 30 ሰባት ሒዛ ከም ዝተረፈትን እቶም ዝርካቦም ምኩራት ኣዘዝቲ ሰራዊት ከኣ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ንስልጣኑ ከይፈታተንዎ ካብ ዘለዎ ስግኣት ተላዒሉ ኣብ ዘየድምዕሉ ቦታታት ስራሕ ይምድቦም ስለ ዘሎ ሕማቕ ኣይምጻእ ምበር ሃገር በባይጅጎ ኢያ ትሕሎ ዘላ ምበር ካብ መንግስትሲ ተሪፋ ኢያ’።“
መጀመርያ እዚ ጽሑፍ እዚ ናብ ህዝቢ ብምዝርግሑ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ጽሑፍ እዚ እንታይ ኢዩ ክረብሕን ክመሃርን?
ቦጦሎኒ 450 ሰባት ትሕዝ ዝነበረት ናብ 20 ክሳብ 30 ሰባት እንተወሪዳ እኮ ነፍስ ወከፍ ኤርትራዊት ስድራ ቤት ውላዳ ቆጺራ ንመንግስቲ ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኢላ ክሳብ ዘረከበት ህዝቢ ኤርትራ ክንደይ ሰብ ካብ ምክልኻል ሃዲሞም ፍላን ፍላን እከለ ወዲ እከለ እናበለ ብገምጋም ዘይኮነ በቲ ንቡር ሓቂ ቅድሚ ዝኾነ ሰብ ፈሊጥዎ ኣሎ ማለት ኢዩ፣፣
እቲ ሓበሬታ ወብሳይት ኣሰናን ዓዋተን ሓቂ እንተኾይኑ እቲ ነዚ ሓበሬታ እዚ ዘይፈለጠ ዘሎ ኣካል ሓደ ኢዩ ንሱ ኸኣ ጸላኢ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝኾነ ኣብ ኢትዮጵያ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ስርዓት ኢህወደግ ኢዩ፣፣
ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ኣቶ ኣማኒኤል ኢያሱን ኣቶ ሳልሕ ቓድን፡ ነዚ ጽሑፍ እዚ ጽሒፎም ናብ ህዝቢ ክዝርግሕዎ እንከለው እንታይ ኢዩም ክብሉ ደልዮም? ንምዃኑ ነቲ ተነቃፊ ኣካል ሓበሬታ ሃገረር ኤርትራ ዲዮም ናብ ጸላእቲ ዘቐብሉ ዘለዉስ ወይስ ዜናዊ ጸብጻብ ኢዮም ዘመሓላልፉ ዘለው?
እምበኣርከስ ነዚ ጽሑፍ እዚ ምዝርጋሕ ንዓይ ከም ጸገዘኣብ ገብረገርግስ ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ኣቶ ኣማኒኣኤል ኢያሱን ኣቶ ሳልሕ ቓድን ዜናዊ ጸብጻብ ዘይኮነ ዘመሓላልፉ ዘለው ተነቃፊ ወትሃደራዊ ሓበሬታ ኢዮም ዘቐብሉ ዘለው [ሓቕነቱ ብዘይገድስ]፣፣
ንምዃኑ እዚ ተነቃፊ ወትሃደራዊ ጸብጻብ’ዚ ንመን ኢዮም ዘቐብልዎ ዘለው? ንምንታይ ዝዓለመ ኢዩ ኸ? እዚ ሓበሬታ እዚ ኣብየናይ እዋን ኢዮም ኸ ዘመሓላልፍዎ ዘለው? ክምለሽ ዝግበኦ ኣገዳሲ ጉዳይ ኢዩ፣፣
1./ ኩሉ ኤርትራዊ ከም ዝተኸታተሎ መራሕቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣቐዲመ ‘ውን ኣነ ከበግስዎ እንከለዉ ዝተቛወምክዎ ዘይምኽኑይን ዘይሕጋውን እገዳ ብይን ውሳኔ 1907/2009 ግብራውነቱ ቂሂሙ ላዕለዎት ሰብ-ስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝነበሩ ነቲ እገዳ ክለዓል ኣብ ዝጎሳጉሱሉ ዘለዉ እዋን ሰበ ስልጣን ወያነ ኸኣ እዚ እገዳ እዚ እንተተላዒሉ ኣብ ውሽጢ ስርዓቶም ክስዕብ ዝኽእል ከቢድ ነውጺ ከም ዘሎ ናብ ሚሽን ትካላቶምን ኤምባሲታቶምን ካብ ሚኒስተር ዲኤታ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ዝለሓኾ ሚስጥራዊ ጽሑፋት ኣብ ወብሳይታት ዝወጸ ሓበሬታ ኣንቢብና ምስ ምንባርና ምስ እንዝክር ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ኣቶ ኣማኒኣኤል ኢያሱን ኣቶ ሳልሕ ቓድን ጉዳይ ምኽባር ሉኡላውነት ከይዓጠጦም ንሰበ ስልጣን ወያነ ኣጆኹም ኣይትሻቐሉ ኣብ ዝደለኹሞ እዋን ነዛ ደኺማ ዘላ ሃገር መሊስኩም ከተዳኽምዋን ከተልምስዋን ዘጸግም የብልኩምን ድሮ ‘ኳ እቲ ተዳኺሙ ዘሎ ወትሃደራዊ ዓቕማ መሊሱ ተጸንቂቑስ ሓይሊ ሰቡ ተዞቒቑ ኢዩ ዘሎ ብምባል እቲ ተነቃፊ ወትሃደራዊ ሓበሬታ ናብ ወያነ ብምቕባል ንኤርትራ ከም ገንሸል ንኽትስየፈሎም ብማለት ኢዩ መጥቃዕቲ ወያነ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንኽቀላጠፈሎም ካብ ዘለዎም ባህጊ ኢዮም ንሰበ ስልጣን ወያነ ተነቃፊ ወትሃደራዊ ሓበሬታ (sensitive military intelligence under the disguise of journalism) ዘቐብሉ ዘለው፣፣
2./ ዕላማ ጽሑፋት ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ደይ መደይ ኢልካ ንኤርትራ ብኢትዮጵያ ከም እትውቃዕ ንምግባርን ጽሑፋት ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ኣቶ ኣማኒኣኤል ኢያሱን ኣቶ ሳልህ ቓድን ሓቅነቱ ብዘየገድስ ኢትዮጵያ ከቢድ ዋጋ ከፊላ ክትረኽቦ ዝግበኣ ዝነበረ ተነቃፊ ወትሃደራዊ ሓበሬታ ንኢትዮጵያ ብምቕባል ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሓደጋ ንምብጻሕ ዝዓለመ ኢዩ፣፣
3./ እዚ ሓበሬታ እዚ ኢትዮጵያ በቲ ባዕላ ዝመሃዘቶን ዝደፍኣትሉን እገዳ ንኤርትራ ከተምበርክኽ ኣብ ዘይከኣለትሉ እዋንን ኤርትራ ካብቲ ናይ እገዳ መጻወድያ ንምውጻእ ላዕለዋይ ኢድ ኣብ እትጭብጠሉ ዘላ እዋንን ደምበ ተቛውሞ ካብቲ ናይ ቕድሚ ሕጂ ዝነበሮ ህላዌ ናብ ዝተሓተ ባይታ ወዲቑ እቲ ብስም ባይቶ ዝቖመ ትካል ኣይጥዑይ ኣይምውት ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን እዚ ተነቃፊ ወትሃደራዊ ሓበሪታ እዚ ንሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ምቕባል ከም ትዕዝብቲ ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ኣቶ ኣማኒኣኤል ኢያሱን ኣቶ ሳልህ ቓድን ልክዕ ግዜ ዝመረጹ መሲሉ ዝተራእዮም ኢዮም ዝመስሉ
4./ ወናኒ ወብሳይት ኣሰና ኣቶ ኣማኒኣኤል ኢያሱ ኤርትራ ካብ ደቃ ከም ዝመኸነትን ክብሪ ሉኡላውነታ ብደቃ ከም ዘየውሓሰትን ክብር መስዋእቲ ከም ዘይከፈለትን ብሰመያዊ ጎይታ ኣባይጅጎ ጥራይ ትሕሎ ከም ዘላ ምግላጹ ንባዕሉ ነቲ ዝተኸፍለ መስዋእትን ብሕጂ ንክብሪ ሉኡላዊ ሃገርን ህዝብን ኤርትራን ኢልካ ንዝኽፈል መስዋእትን ምንእኣስን ብመንነትን ኤርትራዊ መስዋእትነትን ምሽክዕላልን ምልጋጽን ንባዕሉ ዝኸበደ ወንጀልን ገበንን ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኢዩ ዘስምዕ
ኣብ መውዳእታ፡ ጸላእቲ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክግንዘብዎ ዘለዎም ሓቂ እንተሃልዩ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ትማሊ ዝተኸፍለ ረዚን መስዋእቲ ዝተሰከሞ ከቢድ ሓደራ ተሞርኪሱ ሎሚ ውን ከም ትማሊ ብዓይነትን ብዝሒ ኣጽዋርን ሰራዊትን ተሞርኪሱ ዘይኮነ ከምቲ ትማሊ ሃገር ንምምጻእን ሃገር ንምውሓስን ምስ ሓያላት ገጢሙ ክዕወት እንከሎ ውን ኣብ ብዝሕን ዶሮና ዝዓብለኾ ዋዕዋዕታን ዘይኮነ ኣብ ጽንዓቱን ሃገራውነቱን ተሞርኪሱ ዝተዓወተሉ ህዝቢ ኤርትራ ኸኣ ነታ ኣብ 40ታትን 50ታትን ነጻነታ ዝተኾልፈት ኤርትራ ነጻ ንምግባር ዘይጸገሞ ህዝቢ ንዘለ ኣለም ነጻነታ ንምሕላውን ንምክልኻልን ከም ዘይጽግሞ ክፈልጡ ይግባእ።
ስለ ዝኾነ ኢየ እምበኣር ኣብ መወዳእታ ወነንቲ ወብሳይታት ኣሰናን ዓዋተን ኣብ ተነቃፊ ወትሃደራዊ ሓበሬታ ኣብ ምእካብ ዲዮም ተዋፊሮም ዘለዉ ወይሲ ኣብ ዜናዊ ጸብጻብ ምዝርጋሕ? ንዝብል ሕቶ ሓበራዊ ምላሽ ንምሃብ ናብ ህዝቢ ንኸቕርቦ ዝመረጽኩ።
Down with the enemies of independent Eritrea and the Unity of its people!!!
Let the political independence of Eritrea shine for ever and the unity of its people be cemented!!!
– – – – –
” ክሳዕ ሎሚ፣ ንዝኾነ ይኹን ናይ ባዕዳዊ ስልጣን ዓላማ ኣገልጊለን ተላኢኸን ኣይፈልጥን:: ንባርነት ዘበለ ኹሉ ጸላኢኡ እየ: ዝኾነ ይኹን ሕብሩን መልክዑን ዝኾነ ይኹን ሰብ ኤውሮጳዊ ይኹን ወይስ ኣፍሪቃዊ: ኣብ ዝኾነ ይኹን ኣርዑት ባርነት ንምቑራን ክግድደኒ ኣይኽእልን። ዘይመሰለካን ዘይተሰምዓካን ነገር ግበር ኢሉ ንምቕታለይ ድፊኢት እንተ ኣሕደረ ኸኣ: ኣነ ‘ውን ስለ ፖለቲካዊ እምነተይ ስለ ሓርነት ሃገርይን ስለ ኡነተኛ ጥቕሚ ኣሕዋተይን ንሙማት ትብዓት ኣሕዲረ ኣለኹ! ” – ቃል ሓርበኛ ኣቦና ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም
– – –


text:
እስራኤል፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓተቱ ኢትዮጵያውያን’ዮም ዝበለቶም ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ክትመልሶም ትሕልን
እስራኤል፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ንዝሓተቱ ስደተኛታት ኢትዮጵያውያን’ዮም እናበለት ናብ ኢትዮጵያ ክትሰጎም ትሕልን ምህላዋ ማዕክን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ። እስራኤል ንዜጋታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ነናብ ዓዶም ክትመስሎም ምዃና ክትሕበር [...]
ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ መኣዲ ዘተ ክቐርባ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ጸዊዑ
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ደቡብ ሱዳን በንጃሚም በርናባ ማርያል ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጉአን ዘሎ ገና መዓልቦ ዘይረኸብ ምስህሓብ ንምፍታሕ ናብ ናይ ዘተ ክቐርባ ክቐርባ ጸዊዑ። እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝጸውዐ [...]
‘መንግስቲ ኤርትራ ካብ ተነጽሎ ተገላጊሉ ናብ ቁጠባዊ ምዕባለ ከቛምት’ዩ ዝደሊ’ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል
መንግስቲ ኤርትራ ካብዚ ገጢምዎ ዘሎ ተነጽሎ ተገላጊሉ ናብ ቁጠባዊ ዕብየትን ምዕባለን ከቛምት ከምዝደሊ ኣፈኛ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቶ የማን ገብረመስቀል ምግላጹ AFP ሓቢሩ። ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቶ የማን ገብረ [...]
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 500 ስደተኛታት ኣብ ገማጋም ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም
ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 568 ስደተኛታት፣ ብ20 ነሓሰ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም። እቶም ኣብ ሰለስተ ጀላቡ ተመራሪሖም ዝመጹ ዝነበሩ ስደተኛታት፣ ክድሕኑ ዝኸኣሉ ሓንቲ ካብተን ጃልቡ [...]
Article:- ሓድሽ ፕሮጀክት ምህናጽ ኣባይቲ ኣብ ኣስመራ፣ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ ዶ ወይስ ካዝና ህግደፍ ንምድንፋዕ?
ኣብ ኣስመራ ፕሮጀክት ምህናጽ መንበሪ ኣባይቲ ሓድሽ ተርእዮ ኣይኮነን። ቅድሚ’ቲ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ 1998 ዝተኻየደ ኵናት ብሰምበል ኮምፕሌክስ ሃውሲንግ ዝፍለጥ ብናይ ኮርያ ኩባንያ ኪንግናም ዝተሳለጥ ፕሮጀክት ምንባሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን። [...]
ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ በብእዋኑ ዝርአ ዘሎ ምግምማዕ ንገስጋስ ዴሞክራስያዊ ለውጢ የናውሖ ምህላዉ ተገሊጹ
ኣብ ዝተፈላለየ ውድባትን ደምበታትን በብእዋኑ ዝርአ ምግምማዕን ምፍንጫላትን፣ ንሓድነት ናይቲ ኣብ ኤርትራ ደሞክርስያዊ ለውጢ ክህሉ ዝምነዩን ዝጽዕሩን ኤርትራውያን የማህምኖ ከምዘሎ ዝገለጹ ስሞም ክዕቀበሎም ዝመረጸ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ብ [...]
“ኣብ ፍጻሜ 21 ጥሪ ስርሒት ፎርቶ ቕዋም ክትግበርን ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑን ከንብብ ኣይተገደድኩን” ሓላፊ ኤሪ ቲቪ ጋዜጠኛ ኣስመላሽ ኣብርሃ
ኣብ 21 ጥሪ ለውጢ ዝሓተቱ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ንሚኒስትሪ ዜና ንሓደ መዓልቲ ኣብ ዝተቖጻጸርሉ እዋን፣ ሓላፊ ክፍሊ ቴሌቪዥን ኣስመላሽ ኣብርሃ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑን ቅዋም ክትግበርን ዝጠልብ ጻውዒት እቶም ሰራዊት ከተንብብ ተገ [...]
ሓድሽ ፕሮጀክት ምህናጽ መንበሪ ኣባይቲ ኣስመራ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ ዘይኮነ ካዝና መንግስቲ ንምድንፋዕ ዝዓለመ’ዩ ተባሂሉ
ብዋሕዲ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ኣብ ከቢድ መዋጥር ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ዜጋታት መንበርን ናይ ትካላት ኣባይትን ብምህናጽ ክሸጠሎም መዲቡ ከምዘሎ ጎስጓስ የካይድ ኣሎ። መንግስቲ ኤርትራ ኣቐዲሙ ነቶም ኣብ ወጻኢ [...]
መጓዓዝያ ካብን ናብን ኣስመራን ካልኦት ከተማታት ኤርትራን እናበኣሰ መጺኡ
ካብ ኣስመራ ናብ ካልኦት ከተማታት ዝገይሽ ህዝቢ፣ ብሰንኪ ዋሕዲ መጓዓዝያ ሪጋ ንምሓዝ ኣብ ፈቐዶ እንዳውቶቡሳት ይሓድር ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም። ብህግደፍ ብዝውነን ኩባንያ ሓራት ተባሒቱ ዝርከብ ካብን ናብን ኣስመ [...]
ኣባል ሚኒስትሪ ዜና ፕሮግራም ኣምሓርኛ ጋዜጠኛ በረኸት ኣብርሃም ብኽሲ ስግረ ዶብ ንኻልኣይ ግዜኡ ተኣሲሩ
ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ኣባል ክፍሊ ኣገልግሎታት ወጻኢ፣ ፕሮግራም ኣምሓርኛ ጋዜጠኛ በረኸት ኣብርሃም፣ ብክሲ ስግረ ዶብ ንኻልኣይ ግዜኡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝኣተወ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም። ጋዜጠኛ በረኸት ኣብርሃም፣ ኣቐዲሙ [...]


text:
Radio Erena: 20 November 2020
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ኤርትራ፣ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ተወሊዑ ዘሎ ኵናትን ብዘተን ልዝብን፣ ብሰለማዊ መንገዲ ክፍታሕ ጻውዒት ኣቕሪበን።
እዘን ኣብያተ ክርስትያን፣ ኵናት ብዘይካ ሞት፣ ስንክልና፣ ምምዝባንል ካልእ ንድሕሪት ዝጎትት ነገራትን እንተዘይኮይኑ ዘምጽኦ ጽቡቕ ነገር ይኹን ለውጢ ከምዘየለ ብምትሕስሳብ፣ ንዝካየድ ዘሎ ኵናት ኮኒነን።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ኤርትራ፣ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣመሪካን፣ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፣ “ኵናት ቀለቡ ሰብ’ዩ” ድሕሪ ምባል፣ መራሕቲ መንግስት ፈደራልን ክልል ትግራይን፣ ጉዳዮም ብዘተ ክፈትሑ ኣዘኻኺሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ድማ፣ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጣልቓ ካብ ምእታው ክቑጠብን ተወሳኺ ምፍሳስ ደም መንእሰያት ከይህሉን ኣተሓሳሲቡ።
መልእክተ ሰላም ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ብወገኑ፣ ውግእ ክትጅምሮ እምበር መዓስን ኣበይን ደው ከተብሎ ዘይትፈልጥ፣ ተሰዓሪ እምበር ሰዓሪ ዘይብሉ ኣዕናዊ ተግባር ምዃኑ ብምዝክኻር፣ ንሓቂ፣ ርትዒ፣ ፍቕርን ናጽነትን ከምዘብርስ’ውን ገሊጹ።
ስለዚ፣ እዚ ኣዕናዊ ውግእን ንዕኡ ዘጎሃህር ዘረባን ቃላትን ምእንቲ ህዝብታት ብዝቐልጠፈ ክቛርጽ፣ ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ ድማ ብዘተን ምርድዳእን ክፍታሕን ደጊሙ ተማሕጺኑ።
===============


text:
ወጊሑ
ፍሥሐየ መብራህቱ (2002) ምውጋሕስ ወጊሑ ፀሓይውን በሪቓ ገና ቲስማይና ወሪስዎ ጣቓ፡ ምውጋሕስ ወጊሑ ወቕቱ ተኸቲሉ ጌና ኣይተሰምዐን ዜማ ናይ ጨራሩ፡ ምውጋIስ ወጊሑ ከምዘይወግሕ የለን ንምንታይ ‘ተንከብቲ ገና ተሓጺረን? ምውጋሕስ ወጊሑ ሰማይና በሪሁ ኣብታይ ካብ መትከሎም ከመይ ዘይተፈትሑ? ምውጋሕስ ወጊሑ ኣብ ኣጋ ዘራእቲ ጎበዝ ተሳኢኑ ዝጸምድ
ፍሥሐየ መብራህቱ (2002)
ምውጋሕስ ወጊሑ ፀሓይውን በሪቓ
ገና ቲስማይና ወሪስዎ ጣቓ፡
ምውጋሕስ ወጊሑ ወቕቱ ተኸቲሉ
ጌና ኣይተሰምዐን ዜማ ናይ ጨራሩ፡
ምውጋIስ ወጊሑ ከምዘይወግሕ የለን
ንምንታይ ‘ተንከብቲ ገና ተሓጺረን?
ምውጋሕስ ወጊሑ ሰማይና በሪሁ
ኣብታይ ካብ መትከሎም ከመይ ዘይተፈትሑ?
ምውጋሕስ ወጊሑ ኣብ ኣጋ ዘራእቲ
ጎበዝ ተሳኢኑ ዝጸምድ ናውቲ፡
ምውጋሕስ ወጊሑ ድሕሪ ዘራጊቶ
ኣብ ዝዓኖ ገዛ ከመይኢልካ ይእቶ?
ምውጋሕስ ወጊሑ መሲሉኩም እምበር
ቀልቀልኩም ኣብ በዅራ ንወትሩ ዚስተር።


text:
መልእኽቲ ሚኒስትሪ ሕርሻ ብኣጋጣሚ ዓለማዊ መዓልቲ መግቢ – 16 ጥቅምቲ 2020
ናይ ሎሚ ዓመት፡ ዓለማዊ መዓልቲ መግቢ፡ ‘ንቐጻልነት ውሑስ መኣዛዊ መግቢ፣ ብሓባር ንስራሕ!’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቴማ ተዘኪሩ ይውዕል ኣሎ። ሕሉፍ ታሪኽ ዓለምና ከም ዘነጽሮ፡ ነፍሲ-ወከፍ ዓመት ናይ ገዛእ ርእሳ ብድሆታትን ዕድላትን ሒዛ እያ ትመጽእ። ዓመተ 2020 ድማ ንዓለም ብለበዳ ኮቪድ-19 ብምንዋጽ ትሓልፍ ኣላ። ኣብ ርእሲ`ዚ፡ ብፍላይ እዚ ሃገርና እትርከቦ ዞባ፡ ብተኸታታሊ ለበዳታት ኣንበጣን ካልኦት ባልዓትን ከምኡ`ውን ርኡይ ምምዝባል ክሊማን ዝናብን ተበዲሁ ይርከብ።
ሃገርና ኤርትራ፡ ነዚ ባህርያውን ሰብ-ሰርሖን ብድሆታት ሕርሻ ንምምካት፡ ከም ወትሩ ህዝቢ፣ ሰራዊትን ክኢላታትን ማእከል ኣብ ዝገበረ ሓያል ምርብራብ ትርከብ።
ሕመረት ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕርሻ፡ ምስግጋር ካብ ያታዊ ኣገባብ ማሕረስ ናብ ዘመናውን ንግዳውን ሕርሻ ዝብል እዩ።
ነዚ ዕላማ ንምውቃዕ ድማ መንግስቲ፣ ኣብ ሕርሻዊ ምርምር፣ ንጥፈታት ኤክስተንሽን፣ ምውዳድ ቀረባት መኻዕበቲ እቶትን ትራክተራትን፣ ሕርሻዊ ቁጽጽርን ምኽርን ከምኡ’ውን ስልጠናታትን ትምህርትን ልዑል ትኹረት ብምግባር፣ ንሓረስቶት ዓቢ ደገፍ ኣብ ምሃብ ይርከብ።
ሃገርና ኣብቲ ብዋሕዲ ዝናብ ዝሳቐ ክፋል ዓለምና ስለ እትርከብ፣ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ከምኡ`ውን ምስራሕ ከዘንቲ ማያት፣ ቀዳምነትን ማእከልን ኩሉ ዓይነት ሕርሻዊ ንጥፈታት ሃገርና ኰይኑ ይቕጽል ኣሎ። በዚ መሰረት፣ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚሩ፣ ናብ ኣስታት ሓደ ሽሕ ዝገማገሙ ንኣሽቱ፣ ማእከሎትን ስትራተጅያውያንን ዲጋታት ኣብ መላእ ሃገር ብምስራሕ፣ ካብ ዝናብ ዝሰረቱ ሕርሻ ናብ መስኖኣዊ ልምዓት ኣብ ምስግጋር ንርከብ። ዛጊት ድማ ልዕሊ 60 ሽሕ ሄክታር መሬት ብእተፈላለየ ዓይነታት ጽፍሓዊ፣ ነግሓዊን ጸቕጣውን መስኖ ይለምዕ ኣሎ።
እዚ ዓይነት ስግግር ድማ ኣብ ዘቤታዊ ቀረብ ኣሕምልትን ፍረታትን ከምኡ’ውን ቀረብ መግቢ እንስሳ ርኡይ ለውጢ ኣምጺኡ ይርከብ። ማዕረ-ማዕረ`ዚ ድማ ኣብ ልምዓት ምሩጽ ዘራእቲ፣ ምርባሕ እንስሳን ምኽዕባት ውጽኢት እንስሳን ዋላ’ኳ ዘገምታዊ ይኹን ኣተባባዒ ውጽኢት ይርከቦ ኣሎ።
ሚኒስትሪ ሕርሻ ካብ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ ዘተኣታተዎ ንኡስ፣ ውሁድ ስድራቤታዊ መደብ ሕርሻ፣ ስድራቤታት ገጠር ንሓድሕደን ብምድግጋፍን ብምውህሃድን፣ ኣብ ሓጺር እዋን ቀረብ መኣዛዊ መግብታትን ኩሉ ዓይነት ሕርሻዊ ፍርያትን ንምውሓስ ዝዓለመ እዩ። እዚ ኹሉ ውሁድ ንጥፈታት እምበኣር፣ ኪንዮ ምርግጋጽ ዘቤታዊ ውሕስነት መኣዛዊ መግቢ፣ ንሰደድ ዓሊሙ ንኽትግበር፣ ናብ መጠነ ንኡስን ማእከላይን ንግዳዊ ሕርሻ ንኽሰጋገር፣ ንጹር ስትራተጂ ወጺኡዎ ብንጥፈት ይስርሓሉ ኣሎ።
ኣብዚ ኣብ ስግኣት ሕማም ኮቪድ-19 እንርከበሉ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኩሉ ጥንቃቐታት ኣብ ግምት ዘእተወ ሕርሻዊ ንጥፈታት ክቕጽል ካብ ፈለማ ሓቢሩ እዩ። በዚ መሰረት፣ ካብ መኸተ ወራራትን ለበዳታትን ኣንበጣ ኣትሒዝካ፣ ክሳዕ ምድንፋዕ ሕርሻዊ ምህርቲ ኣዝዮም ሰፋሕቲ ልምዓታዊ መደባት ይሳለጡ ኣለዉ። ሳላ’ዚ ውሁድ ንጥፈታት ኩሉ ቀጸላ ሕብረተሰብን ዝምልከተን ኣካላት መንግስትን ድማ ነዚ ከቢድ እዋን ብጽንዓት ንሰግሮ ኣሎና።
ብመሰረት ጸብጻባት ውድብ መግብን ሕርሻን፣ ኣብዚ እዋን ኣስታት 690 ሚልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ኣብ ጥሜት ይርከብ። ለበዳ ኮቪድ-19 ድማ ነዚ ቑጽሪ ብልዕሊ 132 ሚልዮን ከዕብዮ ከም ዝኽእል ይግመት።
ኣብዚ ዓለም፣ ብቑጠባን ጥዕናን ሕልፊ ኻልእ እዋን ትፍተነሉ ዘላ እዋን፣ እናተደጋገፍካ ደኣ’ምበር፣ ተነጻጺልካ ምኻድ ከም ዘየዋጽእ ርዱእ ኰይኑ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ጽላት ሕርሻ፣ ህዝቢ፣ ቀረብ መኣዛዊ መግቢ ተዋሒስሉ፣ ጥዕናኡን ተጻዋርነቱን ንኸዕቢ፣ ሓረስቶት ልዕሊ ዝዀነ እዋን ኩለንተናዊ ደገፍ ከም ዘድልዮም ብሩህ ኰይኑ ይርከብ።
ዓለማዊ መዓልቲ መግቢ እምበኣር፣ ንስለ ልሙድ ዓመታዊ ዝኽሪ ጥራይ ዘይኰነ፣ ኣገዳስነት ናይቲ ዓንዲ ሕቖን መሰረትን መብዛሕትኦም ህዝብታት ዓለም ዝዀነ ጽላት ሕርሻ፣ ዝያዳ ዝጐልሓሉ ኣጋጣሚ እዩ።
ንቐጻልነት ውሑስ መኣዛዊ መግቢ ብሓባር ንስራሕ!
ሚኒስትሪ ሕርሻ
16 ጥቅምቲ 2020


text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 12.2018
ሉቃ. 6: 20-26
ኢየሱስ ናብ ደቂ መዛሙርቱ እናጠመተ ኸምዚ በለ፦
“ አቱም ድኻታት፥ መንግሥቲ አምላኽ ንአኻትኩም እያ እሞ ብፁዓን ኢኹም። አቱም ሕጂ እትጠምዩ፥ ኽትጸግቡ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። አቱም ሕጂ እትበኽዩ፥ ክትስሕቁ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። ብምኽንያት ወዲ ሰብ ሰባት እንተ ጸልኡኹም፥ እንተ ፈለዩኹም፥ እንተ ጸረፉኹም፥ ሸምኩኩምውን እንተ አነወርዎ ብፁዓን ኢኹም። እንሆ አቦታቶም ድማ ንነብያት ከምኡ ይገብርዎም ነይሮም እዮም እሞ፥ ዓስብኹም አብ ሰማይ ብዙኅ ኪኸውን እዩ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ባህ ይበልኩም ብሓጎስውን ተሰራሰሩ። አቱም ሃብታማት ግና ሓጎስኩም ወዲ እኩም ኢኹም እሞ ወይልኹም። አቱም ሕጂ እትስሕቁ፥ ክትበኽዩን ኽትሓዝኑን ኢኹም እሞ ወይሉኹም። አቦታታቶም ንነብያት ሓሶት ከም ኡ ገይሮም ዎም ነይሮም እዮም እሞ፥ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ እንተ ተዛረበልኩም ወይልኹም።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መስከረም – 20.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ሉቃ.7.36-56
ሓደ ካብ ፈሪሳውያን ንኢየሱስ ምስኡ ኺበልዕ ሓተቶ። ናብ ገዝኡ አትዩ ድማ አብ መአዲ ተቐመጠ። አንሆ አብቲ ዓዲ ሓንቲ ኃጥእ ሰበይቲ ነበረት፤ አብ አንዳ አቲ ፈሪሳዊ አብ መአዲ ምቕማጡ ምስ ፈለጠት ድማ ቕዱይ ቕብኢ ዝመልኦ ብአልባስጥሮስ ዝተሰርሐ ብልቓጥ አብምጽአት። ብድኅሪኡ አብ ጥቓ አግሩ ኾይና አናበኸየት በቲ ንብዓታ አግሩ ክተጠልቅዮ ጀመረት፡ ብጸግሪ ራእሳ እናደረዘት እግሩ ትስዕም፤ ቅዱይ ቅብኢውን ትቐብኦ ነበረት።
እቲ ዝጸውዖ ፈሪሳዊ ድማ ነዚ ርአዩ፤ “እዚ ነቢይ አንተ ዚኸውንሲ እዛ ትትንክዮ ዘላ ሰበይቲ ኃጥእ ኢያ አሞ አንታወይትን ከመይ ዝበለትን ምኻና ምፈለጠ ነይሩ” ኢሉ ብልቡ ሓሰበ። ኢየሱስ ከአ “ ስምዖን ዝብለካ አሎኒ” በሎ፤ ንሱ ኸአ “ መምህር ተዛረብ በሎ፤ ንሓደ መለቕሒ ኽልተ ሰብ ዕዳ ነበርዎ፡ አብቲ ሓደ ሓሙሽተ ሚእቲ፡ አብቲ ሓደ ድማ ሓምሳ ዲናር ነበሮ። ዚፈዲዩዎ ስለዝሰአኑ ግና ንኽሊቲኦም ሓደገሎም። ካብአቶም አቲ አዝዩ ዜፍቅሮም መኖም ኢዩ፧ ስምዖን ከአ “ ንአይሲ እቲ ብዙሕ ዝተኃድገሉ ይመስለኒ” ኢሉ መለሰ፡ ኢየሱስ ከአ “ ቅኑዕ ፈረድካ” በሎ።
ሽዑ ናብታ ሰበይቲ ግልጽ ኢሉ ንስምዖን ከምዚ በሎ፤ “ነዛ ሰበይቲ እዚአስ ትርእያዶ አሎኻ፧ ናብ ቤትካ አትየ ንእግረይ እካ ማይ አይሃብካንን፧ አዚአ ግና ብንብዓታ አእጋረይ አጠልቀየት፡ ብጸግሪ ርእሳውን ደረዘት። ንስኻ አይተሳለምካንን፡ አዚአ ግና ካብ ዝአቱ ጀሚራ አእጋረይ ካብ ምስዓም አየቃረጸትን። ንስኻ ርእሰይ ብዘይቲ አይቀባእካንን፤ አዚአ ግና አእጋረይ ብቕዱይ ቅብኢ ቐብአት። ስለዚ ብዙሕ ስለ ዘፍቀረት ንእአ ብዙሕ ኃጢአት ተሓዲጉላ ኢዩ፤ አብለካ አለኹ።
እቲ ሒደት ዚሕደገሉ ግና ሒደት እዩ ዘፍቅር። ንእአ ድማ ፡ “ ኃጢአትኪ ተኃዲጉልኪ ኢዩ በላ። አቶም ምስኡ አብ መአዲ ተቀሚጦም ዝነበሩ ኸአ ብልቦም፡ “ እዚ ኃጢአት ኪኃድግ ዚኸእልስ መን ኮን ኮይኑ እዩ፧” ኢሎም ሓሰቡ። ንሱ ግና ነታ ሰበይቲ “ እምነትኪ እያ ዘድኃነትኪ፡ ብሰላም ኪዲ” በላ።
- አስተንትኖ
“ፈሪሳውያን መሲሕ ምስ መጸ፣ ንሓጥኣን ኣጥፊኡ፣ ንጻድቃንን ቅዱሳንን ሓዲሽ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘቅውም ይኣምኑን ይምህሩን ነይሮም። ኢየሱስ ግና “ንሓኪም ሕሙማት እምበር ጥዑያት ኣየድልይዎን ኢዮም” ይብል። ንኢየሱስ ዘድልይዎ እምበአር ከማና ዝበሉ ሓጢአተኛታት ኢዮም። አብ ቅድሚ አምላክ ኩሉና ድኹማት ኢና ጎዶሎታት ኢና። ጸግኡን ደገፉን ዘድሊየና ፍጡራቱ ኢና። ግና ብእምነት ናብኡ ክንቀርብ የድሊ። አነ ንጥዑያት ኪጽወዕ አይመጻኹን አንታይ ደአ ንሕሙማት… ዝብል ቃል ክርስቶስ አሚናን ተቀቢልና ብ እመንት ናብ ኡ ክንቐርብ የድሊ ።
ኢየሱስ ብስምዖን ተዓዲሙ አብ ገዝኡ ይአቱ፡ አንሆ አብቲ ዓዲ ሓንቲ ኃጥእ ሰበይቲ፤ አብ አንዳ አቲ ፈሪሳዊ አብ መአዲ ምቕማጡ ምስ ፈለጠት ድማ ቕዱይ ቕብኢ ዝመልኦ ብአልባስጥሮስ ዝተሰርሐ ብልቓጥ አምጽአት። አናበኸየት ብትብዓት ብትሕትና እምነት ብዝመልኦ መንገዲ አብ አግሪ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምብርካክ ትበኪን ትነብዕን ብንብዓታ ድማ አግሪ መድኃኒና ተጠልቂ፥ ብጸግራ ረእሳ ድማ ትደርዝ። በዚ ንብዓትን እዚ ኸአ ውሽጣዊ ንስሕአን እመንታን አብ ቅድሚ ጎይተአ ትገልጽ።
ቅዱስ አምብሮዝዮስ ብዛዕባ አዚ ክዛረብ ከሎ፡ ከምዚ ይብል” አብ ቤተክርስቲያን ማይን ንብዓትን አሎ፤ ማለት ናይ ጥምቀት ማይን፡ ናይ ንስሓ፡ ጣዕሳ ንብዓትን። በዚ ቅዱስን – እምነትን ዝመልኦ ተግባር፤ ድኻምነታ ትግልጽት: ንስሓ ምሕረትን ዕርቅን ምስ አምላኻ ትሓትት::
ሓጥአትካ ምፍላጥን ምቅባልን ንምሕረት አምላኽ ንምቅባል ቁሩብ ምካን ማለት ኢዩ:: በዚ ድማ ንሕይወትካ ሓድሽ ምዕራፍ ምኽፋት ማለት ኢዩ። ምኽንያቱ እዛ ሰብ እዚአ ብስጋ እካ ህልውቲ እንተነበረት ብመንፈስ ግና ምውቲ ነበረት። ናይቲ ጥፉእ ወዲውን ክንዝክር ንኽእል: ክምለስ ከሎ ገና ርሑቅ ከሎ ወዱ ከም ዝኾነ የለልዮ። ወንጌል “ረአዮ እሞ ራሕርሓሉ” ይብለና። ቀጺሉ “ስብሕቲ ላም ኣምጺእኹም ሕረዱ፡ ንብላዕ ንተሐጐስ። ምኽንያቱ እዚ ወደይ ሞይቱ ነይሩ ሓውዩ፡ ጠፊኡ ነይሩውን ተረኺቡ ኢዩ” ይብል። ካብ እግዚአብሔር ሪሒቃ ነበረት። ሕይወት አይነበራን .. ሕይወት ክትረክብ ምስ አምላኻ ክትዕረቕ ነበራ፡ ናብ ንስሓ ክትምለስ ነበራ። “ ግናኸ እቲ ብምሕረት ሃብታም ዝኾነ አምላኽ ምእንቲ እታ ብአአ ገይሩ ዘፍቀረና ዓባይ ፍቕሩ፡ ንአና፤ ብበደልና ምውታት እካ እንተነበርና ምስ ክርስቶስ ሕያዋን ገበረና። ኤፌ. 2፡4-5 ንገዛእ ርእስኻ “ተጋግየ” ኢልካ ምውቃስ የዲሊ። በደሉ ዚፈልጥ ጥራይ’ዩ ንጌጋ መገዲ ሓዲጉ ናብ ቅኑዕ ዘምርሕ። ምሕረት አምላኽ ዘስተማቀር።
ስምዖን ተግባራት በናይዛ ሰበይቲ ይዕንቀፍ … “አዚ ነቢይ አንተ ዚኸውንሲ አዛ ትትንክዮ ዘላ ሰበይቲ ኃጥእ ኢያ አሞ አንታወይትን ከመይ ዝበለትን ምኻና ምፈለጠ ነይሩ” ስለዚ ነዛ ሰበይቲ ይፈርዳ፤ ይኹንና፡ አዚ እቲ አብ መዓልታዊ ህይወትና አንገብሮ እንፍጽሞን ተግባር ኢዩ። ክንደይ ኢና ነሕዋትና እንፈርድ፧ ክንደይ ኢና ልባትና ነሕዋትና ካብ ኩሉ አራአእያናን አተሓሳስባናን ወጺና ብዓይኒ ፍቅሪ አንጥምት፧
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን አብ ቅድሚ አምላኽ ኩሉና ሓጢአተኛታትን ድኹማትናን ኢና። ምሕረት አምላኽ ዘድሊየና ፍጡራት ኢና፡ ስለዚ ንሕናውን ከምዛ ሰበይቲ እዚአ ብኃጢአትናን ድኻምነትናን ምስ እንቕበልን እንአምንን: አብ ሕይወትና ክርስቶስ ንኽአቱ ነፍቅድ። ካብቲ ልዑል ጎይታ ምሕረት ንኽንቅበል መገዲ ንኸፍት።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ብዙሕ ስለ ዘፍቀረት ንእአ ብዙሕ ኃጢአት ተሓዲጉላ ኢዩ፤ አብለካ አለኹ። እናበለ ንስም ዖን ክምልሰሉ ንር እዮ። እቲ ሒደት ዚሕደገሉ ግና ሒደት እዩ ዘፍቅር። ንእአ ድማ ፡ “ ኃጢአትኪ ተኃዲጉልኪ ኢዩ በላ። አቶም ምስኡ አብ መአዲ ተቀሚጦም ዝነበሩ ኸአ ብልቦም፡ “ እዚ ኃጢአት ኪኃድግ ዚኸእልስ መን ኮን ኮይኑ እዩ፧” ኢሎም ሓሰቡ። ንሱ ግና ነታ ሰበይቲ “ እምነትኪ እያ ዘድኃነትኪ፡ ብሰላም ኪዲ” በላ። ስለዚ ብዙሕ ስለ ዘፍቀረት ንእአ ብዙሕ ኃጢአት ተሓዲጉላ ኢዩ፤ አብለካ አለኹ። እምነትኪ እያ ዘድኃነትኪ፡ ብሰላም ኪዲ” በላ። ስለዚ ኣምላኽ ክሳብ ክንደይ ርሕሩሕ: ፈቃር: መሓሪ-ኣቦ ምኻኑ፤ ንሓጥአን ዝምሕርን ዘፍቅርን እምበር: ንሓጥአን ዝጸልእን ዝቀጽዕን ከም ዘይኮነ ንተዓዘብቱን ሰማዕቱን የረድእ።
ንኢየሱስ ብእምነት ክንትንክፎ ከሎና፣ ናይ ኢየሱስ ንጽሕናን ፈዋሲን ሓይልን ናባና ይሓልፍ፣ ዘንጽሕን ዝፍውሰን ሕይሊ። ንኣምላኽ ምቅባልን ናብ ኣምላኽ ምቅራብን ኢዩ ካብ ሓጢኣትና ዘንጽሓናን ካብ ሕማምና ዘሕውየናን። ምኽንያቱ ንኢየሱስ ዘድልይዎ ሓጥኣን ደኣምበር ጻድቃን ኣይኮኑን። ንኢየሱስ ዘድልይዎ ኣነን ንስኹምን ኢና። ስለዚ አብቲ ሓጢአት ዘለዎ – አብኡ ክርስቶስ አሎ። ምኽንያቱ ናብ ምሕረትን ንስሓን ንኽመልሰና: አብቲ ሕማም ዘለዎ – አብኡ ክርስቶስ አሎ ምኽንያቱ ክፍውሰና: አብቲ ውድቀት ዘለዎ – አብኡ ክርስቶስ አሎ ምኽንያቱ ከተሰአና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መጋቢት – 05.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ. 4. 24-30
ኣስዒቡ ኸአ “ ነቢይ አብ ዓዱ ኸቶ ኸም ዝይከብር ብሓቂ እብለኩም አለኹ። ብዘመን ኤልያስ እቲ ሰማይ ሠለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርኅን ዝተዓጽወሉ፥ አብ ኩላ እታ ምድሪ ኸአ ብርቱዕ ጥምየት ዝኾነሉ ወርኃት፥ አብ እስራኤል ብዙኃት መበለታት ከም ዝነበራ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። እንተኾነ ኤልያስ ናብታ ሓንቲ መበለት ሰበይቲ አብ ስራጵታ ናይ ሲዶና እትርከብ ደአ እምበር ካብአተን ናብ ሓንቲ እካ አይተላእከን። ብዘመን ነቢይ ኤልሳዕውን አብ እስራኤል ብዙኃት ለምጻማት ነይሮም፥ እንተኾነ ብዘይካ ንእማን ሶርያዊ ኻብአቶምሲ ሓደ እካ አይነጽሐን” በሎም።
- አስተንትኖ
ክርስቶስ አቀዲሙ ንዝሃብዎ መጽሓፍ ብምግንጻል ኸምዚ ዝስዕብ ዝብል ከምዘንብበሎም ንርኢ፦አብ ሉቃስ ፍቕዲ 4.17-22 “ ንድኻታት ከበሥሮም ስለ ዝቐብአኒ መንፈስ እግዚአብሔር አብ ልዕለይ አሎ፤ ንምሩኻት ምምላስ፥ ንዕውራት ምርአይ፥ ንግፉዓት ምውጻእ ሓራ ከበሥር፥ ሕርይቲ ዓመት እግዚአብሔር ክሰብኽ ለአኸኒ። እናበለ ተል እኽኡ እንታይ ምኻኑ ገሊጹሎም ነሩ ኢዩ። እዚ ጽሑፍ እዚ ሎሚ አብ አእዛንኩም ተፈጸመ” ኪብሎም ጀመረ። ኩሎም እቶም ነቲ ትምህርቱን ቃላቱን ዝሰምዑ፤ በቲ ትምህርቱን ክእለቱን እካ እንተደነቁ “ እዚስ ወዲ እቲ ዮሴፍዶ አይኮነን እንዳበሉ ክዕንቀፉ ጀመሩ።
“ ነቢይ አብ ዓዱ ኸቶ ኸም ዘይከብር ብሓቂ እብለኩም አለኹ። ከምዚ ብምባል ከአ እቲ ቃል ሕይወት መል እኽቲ ክርስቶስ ንአይሁዳውያን ጥራይ ዘይኮነ ንኹሉ ፉጡር ወዲ ሰብ ምኻኑ ይእውጅ። ንአይሁዳውያን ንምሕጋዝ ካብቲ ዕንቅፋቶም ንኽድኅኑ ነቲ እግዚአብሔር ንኹሉ ምኻኑ ንምርዳእ ክርስቶስ ክልተ ታሪኽ ካብ ብሉይ ኪዳን ብምውሳድ ከረድኦም ይጽዕር። በዚ መገዲ ከአ ንደቂ ናዝሬት ንቃል አምላኽ ክፉታት ብዘይ ምካኖም ይወቕሶም። ካብዚ ተበጊሶም እምበአር እቶም አብታ ቤት ጸሎት አይሁድ ዝነበሩ ኹሎም ነዚ ምስ ሰምዑ አዝዮም ተቖጡዑ። ብቕጥዓ ዝአክል ከአ ክቐትልዎ ይደሊዩ። ንሱ ግና ብማእከሎም ኃሊፉ ኸደ።
“…ንሱ ግና ብማእከሎም ኃሊፉ ኸደ። ክርስቶስ ነቶም አይሁዳውያን ፈሪሳውያን ሕቑኡ ሂቡዎም ይሓልፍ። ነቲ ዝብልዎ ዝነበሩ አይሰዕቦን። ንሕና ኽንደይ መዓልቲ ኢና ነቲ ፈተናታት ናይ አሕዋትና ብስቕታ ንሓልፎ። ከም ክርስቶስ አፍና ዓጺና ክንከይድ ይግበአና። ስለዚ ካብ ክርስቶስ ጎይታና ክንመሃር ይግበአና። እዚ ኢዩ እቲ መንገዲ ቅድስና። ውጺኢት ሓቀኛ መገዲ ክርስቶስ። ንፈተና፡ ንዕንቅፋት፡ አብ ክርስቲናዊ፡ ሓዋሪያዊ ስራሕካ ስዒርካ ምኽአል።
አብ ሕይወት ወዲ ሰብ ብዙሕ ግዜ ሓቂ ንኽቕበላ ተጸግምና፡ ስለዚ ኢዮም ፈሪሳውያን አይሁዳውያን ነቲ ሓቂ ብርእሱ ዝኾነ ክርስቶስ ንኽቅበሉዎ ዘጸግሞም። ኢቲ ወዲ ማሪያምን ዮሴፍን ከምቲ አቀዲምና አብ ፍቅዲ 17-22 ስጋብ ዘንበብናዮ፡ አብቲ ቤት መቕደስ አይሁዳውያን ተረኺቡ ተልእኾኡ እንታይ ምኻኑ ገሊጹሎም ኔሩ። ነቲ አብ ብሉይ ኪዳን ዝነበረ ትንቢት ንኽፍጽም ከምዝመጸ ወይ ከምዝተላእኸ መሲሕ እግዚአብሔር ኮይኑ ተገጸሎም፡ እቶም ደቂ ዓዱ ግና አይቅበሉዎን። ሓደ ድኻ ሰብ ወዲ ዮሴፍ መሲሕ ክኸውን አይክእልን ኢዩ ይብሉ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ከምቲ ጎይታና አምላኽናን ን አይሁዳውያን ነቲ ቃል ወይ ትንቢት ኢሳይያስ ምስ አንበበሎም እዚ ጽሑፍ እዚ ሎሚ አብ አእዛንኩም ተፈጸመ” ዝበሎም ንሕናዊን መዓልታዊ ሕይወትና ንቃል አምላክ ክንሰምዕ ከለና፡ ቃል አምላኽ አብ ሕይወትና መልእኽቲ አለዎ። መደብ አለዎ። ብትሕትና ብእምነት ክንሰምዖ የዲሊ። ብዙሕ ግዜ ቃል አምላኽ ንሰምዕ ግና አብ ጉዑዞ ሕይወትና ድኻምነትና እምነትና ለወጢ አይነርእን። አመንቲ ኢና ንብል ግና አብ ግዜ ፈተና አብ ግዜ ዕንቅፋት፤ ፈተና ተስፋ ንቖርጽ። ንፈርህ ነቲ ጎይታናን አምላኽናን ዝኾነ ክርስቶስ ንሓገዝና አብ ጉዑዞና ምሳና ከምዘሎ ንርስዕ። ንክርስቶስ ነፍቅሮ ንብል ግና ነቲ ኅውና ኃፍትና አይነፍቅርን። ንኽርስቶስ ክንስዕበካ ንብሎ ግና መስቀልና ንኽንጸውርን ግና ወትሩ ንሃድም። ምኽኒያቱ እቲ ቃል አምላኽ አብ ሕይወትና ቦታ አይረኸበን። ዝለዚ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና እምበአር ቃል አምላኽ አብ ሕይወትና ንኽሰርሕ ቦታ ንሃቦ። ከምቲ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነኢ ፈተናታት ዕንቅፋታት ናይ አይሁዳውያን ብትሕትናን ት ዕግስትን ሸለ ብምባል “.. ብማእከሎም ክኅልፉ ዝተረኽ፡ እቲ ሕርቃን ቅንኢ ተንኮል ናይቶም ከሰስቱ ነቲ መንገዱን ተልእኹኡን ክቕይር ዘይገበሮ፤ ንሕናውን አብ መዓልታዊ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ነቲ አብ እምነትና፤ ዕላማናን፤ አገልግሎትና፤ ዘጋንፈና፤ ዕንቅፋታት፤ ፈተናታት፤ ከም ክርስቶስ አምላኽና ሸለል ኢልና ክንሓልፎ አብቲ ዕላማናን አገልግሎትናን ክነተኩር ይዕድመና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Aba Hagos Tesfagabir


text:
እስራኤል ነቲ እናሓየለ ዝመጽእ ዘሎ ህላወ ኢራን ኣብ ኤርትራ ትከታተሎ ከምዘላ ማዕከናት ሓበሬታ ‘ታ ሃገር ኣፍሊጦም።
ብመሰረት ሓበሬታ ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ሰበስልጣን ‘ታ ሃገር፡ እቲ ብ ’ሪቮሉሺናሪ ጋርድ’ ዝብል መጸውዒ ዝፍለጥ ሰራዊት እስላማዊ ሪፓብሊክ ኢራን፡ ኣብ ገማግም ቀይሕባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ንምምስራት ልኡኹ ናብ ኤርትራ ከምዝሰደደ ብምጥቃስ፡ ኢራን ኣብታ ንነዊሕ እዋን መሓዛ እስራኤል ኮይና ዝጸንሐት ኤርትራ፡ ወተሃደራዊ ህላወ ክትምስርት ጀሚራ ምህላዋ ከምዝገለጹ ተፈሊጡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ሰበስልጣን ‘ታ ሃገር፡ እቲ ብ ’ሪቮሉሺናሪ ጋርድ’ ዝብል መጸውዒ ዝፍለጥ ሰራዊት እስላማዊ ሪፓብሊክ ኢራን፡ ኣብ ገማግም ቀይሕባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ንምምስራት ልኡኹ ናብ ኤርትራ ከምዝሰደደ ብምጥቃስ፡ ኢራን ኣብታ ንነዊሕ እዋን መሓዛ እስራኤል ኮይና ዝጸንሐት ኤርትራ፡ ወተሃደራዊ ህላወ ክትምስርት ጀሚራ ምህላዋ ከምዝገለጹ ተፈሊጡ።


text:
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ሎሚ ባሕቲ ነሓሰ ብዝተፈጥረ ግጭት እንተወሓደ ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 18 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ መሰኻኽርን ሰበስልጣንን ገሊፆም።
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ኣብ ዞባ ጋልጉዱድ ሒን-ኣደ ኣብ ዝተብሃለት ናይ ገጠር ዓዲ ኣብ መንጎ ሚሊሺያታት ተቐናቐንቲ ዓሌታት እዩ እቲ ውግእ ተኻይዱ።
መብዛሕቲኦም ዝቖሰሉ ተወጋእቲ ክልቲኦም ወገናት እዮም።
ነቲ ግጭት ንምፍታሕ ፃዕርታት ይካየዱ ኣለው።ከንቲባ ኤል-በር ኑር ኮሌኔል ሓሳን ጉታሌ መንግስቲ ሱማሊያ፣ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካን ዓበይቲ ሽማግለታት እቲ ከባቢን ነቲ ውግእ ጠጠው ከብሉዎ ፀዊዖም ኣለው።
‘’በቲ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 18 ቆሲሎም ዝበሉ ኮሌኔል ጉታሌ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ብድሕሪት እቲ ናይ ነገዳት ግጭት እዩ ክብሉ ኸሲሶም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ቐፅሪ ፖሊስ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ ሸውዓተ ሓዊሱ እንተወሓደ 13 ሰባት ተቐቲሎም።


text:
ኣብ ወረዳ ታሕታይ ማይጨው ዝነብራ ወይዘሮ ወይናረግ ህላወ “ጥዕነአን ዝሓለዋ ኣደታት ንሰለስተ ወርሒ ዝዋሃብ ግልጋሎት መከላኸሊ ጥንሲ ክረኽባ ንሰርሕ ኣለና ይብላ፡፡ካብ ስድራኣ ወይ ካዓ ካብ ባዓል ቤታ ተኸዊላ ክትጥቀም ንዝደለየት ብምሽጥር ዝዋሃብ ግልጋሎት እዩ” ይብላ፡፡
ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ትሰርሕ ዘላ ወይዘሮ ኣፀደ ገብረየሱስ መከላኸሊ መርፍእ ምውጋእ ዘይኸብድን ኣደታት እንተሰልጢነን ክፍጽመኦ ዝኽእላ ሓላፍነታዊ ተልእኾ እዩ ይብላ፤ ንባዕለን እውን ኣብ መንኮበን ባዕለን ከምዝወግኣ ይገልጻ፡፡
ሎሚ ሎሚ ኣብ ገጠራት ትግራይ መከላኸሊ ጥንሲ ምውሳድን መከላኸሊ ኮንዶም ምውሳድን ንቡር ይኸውን’ሎ እውን ትብል፡፡
ሕብረተሰብ መሰረት ዝገበረ ግልጋሎት መከላኸሊ ዘይተደለየ ጥንሲ ኣብ ትግራይ ብምትሕብባር ካሊፎርንያ ዩኒቨርሲቲ፣መቐለሉኒቨርሲቲ፣ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይን ማሕበር ኣንስትዮ ትግራይ እዩ ዝዋሃብ ዘሎ፡፡


text:
Radio Erena: 16 August 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ኦሮሞ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ዝተጎሃሃረ ግጭታት እናበኣሰ ይመጽእ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ብዘቕረበቶ ዜና መሰረት፣ ብ12 ነሓሰ፣ ኣብ ምብራቕ ሃረርጌ፣ ኣብ ዝተወልዐ ግጭት 41 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ 26 ከኣ ቆሲሎም።
በቲ ካብ ክልል ሶማል ብዝተበገሱ ሓይልታት ፖሊስን ዕጡቓትን ከምዝተጎሃሃረ ዝተገልጸ ግጭት፣ ኣብ ንብረት’ውን ዕንወትን ዘረፋን ኣጋጢሙ ኣሎ።
ጠንቂ እቲ ግጭት ዛጊት ንጹር ምኽንያት ኣይተዋህቦን።
ይኹን’ምበር መቐጸልታ ናይቲ ኣብ መንጎ ክልላት ኦሮሞን ሶማልን ክርአ ዝጸንሐት ምስህሓባትን ግርጭታትን ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ከባቢ ከተማ ናዝሬት ወይ ኣዳማ ኣብ ዝርከብ፣ ኣብ ግዝያዊ መዓስከረ ናይቶም ብሰንኪ ግጭታት ካብ ክልል ሶማል፣ ካብ መነባብርኦም ዝተፈናቐሉ ኢትዮጵያውያን፣ ብ13 ነሓሰ ኣብ ዝተወልዐ ግጭት’ውን ብውሕዱ ሓደ ሰብ ተቐቕቲሉ፣ 10ታት ከኣ ቖሲሎም።
ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ክልል ኦሮሞ ጸጥታዊ ወጥሪ ሰፊኑ ከምዘሎን ጸጸኒሑ ግርጭታት ከምዝካየድን’ውን ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ይጠቕሳ።
ካብ ክልል ኦሮሞን ሶማልን ወጻኢ’ውን፣ ኣብ ክልል ደቡብ፣ ዞባ ሸካ ተመሳሳሊ ናይ ጸጥታ ሓደጋተት ኣንጸላልዩ ከምዘሎ ንነብርቲ እቲ ከባቢ ብምውካስ እቲ ማዕከን ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብ ክልል ትግራይ ድማ ነተጕቲ ኣብ ትሕቲ ሓደ ድልድል ተሓቢኡ ከምዝተረኽበ እቲ ክልል ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጂጅጋ፣ ድሬዳዋ፣ ሻሽመኔን ካልኦት ከባቢታትን ንዝተኻየደ ሕድሕዳዊ ግጭታትን መጥቃዕታትን ሰራዊት ብምውፋር ከምዝተቖጻጸሮ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ ግዜ’ዩ፣ ኣብ ካልእ ከባቢታት ከኣ ጸጥታዊ ሓደጋታት ከምዝነተጎ ዝሕበር ዘሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ግጭታት ካብ መነባብርኦም ናይ ዝተፈናቐሉ ኢትዮጵያውያን ብዝሒ ልዕሊ 2.8 ሚልዮን ከምዝበጽሐ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣህጉራዊ ማዕከን ቆልዑ ኣፍሊጡ።
እቶም 1.2 ሚልዮን ኣብዘን ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝተፈናቐሉ’ዮም።
==================


text:
መበቆል ጥምቀት
እቲ ዝምሃር ነዛ ትምህርቲ ምስ ወድአ ንታሪኻዊ መበቆል ጥምቀት አብ አይሁዳዊ ባህሊ ከድንቕ ትጽቢት ይግበረሉ
መወከሲታት ካብ መጽሓፍ ቅዱስ
- ማር 7፡4 ካብ ዕዳጋ ንዘምጽእዎውን ማይ ከይነጸጉ አይበልዑን ነበሩ፡ ካብእ ብዙኅ ድማ ከም ምሕጻብ መሳተያን አቕሑ ገዛን ዓታሩን ዓራውትን ዝመሰል ኪሕውዎ ዝወረስዎ ወግዒ ነበሮም።
- ዮሓ 2፡6 አብኡ አይሁድ ከምቲ ሥርዓቶም ዝነጽሑለን ከክልተ ወይ ሰሠለስተ ዝንግሪር ዝኅዛ ሽዱሽተ አጋንእ እምኒ ተቐሚጠን ነበራ።
መወከሲታት ካብ መዝገበ ሃይማኖት
- 1214 በቲ ቀንዲ ናይ አፈጻጽማኡ ሥርዓት፡ እዚ ምሥጢር’ዚ ጥምቀት ተባሂሉ ይሰመ። ምጥማቕ (ብግሪኽ ”ባፕቲዘይን”) አብ ማይ ምጥላቕ፡ ምእላኽ ምጥሓል የስምዕ። አብ ማይ ምጥላቕ፡ እቲ ንኡስ ክርስያን አብ ሞት-ክርስቶስ ከምዝተቕብረ፡ ካብኡ ድማ ምስኡ ብምትንሳእ ”ሓድሽ ፍጥረት” ከምዝኸውን ዘመልክት ኢዩ።


text:
ኣብ ትግራይ ይካየድ ብዘሎ ግጭት ኣስታት 50,000 ሰባት ካብ ትግራይ ናብ ሱዳን ተሰዲዶም ኣብ ውሽጢ እውን ብዙሕ ስቓይን መከራን የሕልፉ ከምዘለው ሰባት ይዛረቡ።
ኣብ ምዕራብ ትግራይ ብፍልይ ድማ ኣብ ከባቢታት ዳንሻን ሑመራን ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ‘’ዘርኢ ናይ ምፅናት ወፍሪ’’ኢሎም ዝፀውዕዎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይወርዶም ከምዘሎ ይግለፁ። ምቕትል፣ወራር ንብረት፣ምብራዕ፣ብጅምላ ምእሳር፣ምንክልባት፣ካብቲ ከባቢ ምብራር፣ሃለዋቶም ምፍጥፋእ ከምዝሓውስ ነበርቲ ከተማ ዳንሻ ይነብሩ።
ሽማ ክግለፀላ ዘይደለየት ነባሪት ከተማ ዳንሻ ካብ ስግኣት ዝተልዓለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣዕቒቦም ዝነበሩ ቆልዑ፣ኣዴታትን ደቂ ተባዕቲዮን እቶም ናይቲ ከተማ ኣመሓደርቲ 11 ናይ ፅዕነት መካይን ኣምፂኦም ንቶም መንግስቲ ሰራሕተኛታት ኣትሪፎም ናብ ተከዘ ሩባ ከምዝወሰዱዎም ትገልፅ።ነፍሰፁራትን ሓራሳትንሓዊሱ ህፃውንቲ ዝርከቡዎም ምስ ምዃኖም ሃለዋቶም ከምዘተሓሳስባ ሓቢራ።ነዚ ቃለ ምልልስ ምስ ሃበት ድሕሪ ክልተ ማዕልታት ናብ ሱዳን ሰጊራ ኣላ።
ንሳ ኣብ ከተማ ዳንሻ ሰለስተ ነጋዶ ከምዝተቐትሉ፣ ንብረት ከምዝዝረፍ፣ብዙሓት ሰባት ተኣሲሮም ናብ ጎንደር ከምዝተወሰዱን ሃለዋቶም ከምዘይፍለጥን ትግለፅ።
ተጋደልቲ ህወሓት ንዝነበሩ ንምጥያሽ ኣብ 1987 ዓ\ም ብመንግስቲ ኣብ ዝተዳለወ ናይ እግሪ ምትካል ፕሮግራም ዝተጣየሰን ኣብ ናይ 17 ዓመት ብረታዊ ቓልሲ ህወሓትን ብምስታፍ ሓደ ኢዱ ዝሰኣነን ተጋዳላይ ነበር ን26 ዓመታት ኣብቲ ቦታ ዝነበረ እዩ።
ኩሎም ኣካለ ስንኩላን ዝኾነ ተጋደልቲ ዝተጣየሹለን ሰለስተ መንደራት ከምዘልዋ፣ንሱ ኣውሮራ ኣብ ዝተብሃለ መንደር ከምዝነብር ብምሕባር እቲ ውግእ ምስ ተጀመረ ኣብቲ ናይ ሕራሻ ማእኸላት ዝተፈፀመ ዕንወት ማእለያ የብሉን ይብል።
‘'ኣብቲ ቦታ ዘሎ ተጋዳላይ ሓደ ኢዱ ዝተቖረፀ፣ሓደ እግሩ ዝተቖረፀ፣ሓደ ኢዱወይ ሓደ እግሩ ዝለመሰ’’ እዩ በለ።
ምስ ኣርባዕተ ኣባላት ስድርኡ ፈቖዶ በረኻ ከምዝርከብ ዝገለፀ ንሱ ናይ ኣምሓራ ፍሉይ ሓይልታትን ናይ ወልቃይት ኣምለስቲ ሚሊሺያታትን ናብቶም ጣቢያታት ኣትዮም ንዝቕተል ቀቲሎም፣ንብረት ወሪሮም ክወስዱዎ ዘይክኣሉ ድማ ብሓዊ ኣባሪዖም ብምሉኡ ኣዒኒዮምዎ ይብል።
ንሱ ዝፈልጦም ሽዱሽተ ሰባት ከምዝተቐተሉን ካልኦት ሰልስተ ድማ ከምዝቖሰሉን ብሰለስተ ዙር ብመካይን ተኣሲሮም ናብ ጎንደር ከምዝተወሰዱን ናብ ጎንደር ዝኸደ ግን ዝተመለሰ ከምዘይፈልጥን ሓቢሩ።
እዚ ኹሉ በደል ዝተፈፀመና ብፍሉይ ሓይሊን ሚሊሽያን ክልል ኣምሓራ እዩ ዝበሉ እዞም ነበርቲ ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ እናርኣዩ ከድሑኑና ኣይክኣሉን ይብሉ።ምኽትል ከንቲባ ከተማ ዳንሻ ን ኣቶ ሱልጣን ኣድማሱ ነቲ ክሲ ነፂጉዎ ኣሎ።
ካብ ክልል ኣምሕራን ካብ ኢታማዦር ሹም ሓይልታት ምክልኻልን ሪኢቶ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰል ኮሚሽነር ብዛዕባ ዝተብሃለ በደል ከምዘይፈልጡ ብምግላፅ ክንምርምሮ ኢና ኢሎም ኣለው።


text:
ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ሶኑይ 6 ሕዳር,2017 ንብኣሰርተታት ዝቑጸሩ አባላት ንግስትነት፡ ሚንስትራትን ሰብ ዋኒን እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዋ: ዋጋ ዕዳጋታት ብርኪ እታ ሃገር ብ1.5 ሚእታዊት ምጉዳሉ ጎዲሉ።
ብ ኣልቢላር ዝተባህለ ወፍሪ ዘካይድ ትካል እታ ሃገር ከም ተመራማሪን አማኻሪን ኮይኑ ዝሰርሕ ቱርኪ ፋዲቅ: ኣብ መስርሕ ምምዕራይ ቁጠባ ሓንቲ ሃገር ብልሽውና ክትቃለስ ናይ ግድን እዩ። ስለዚ እቲ ውሳኔ ንጉስ ስዑዲ ድማ ልዕሊ ሕጊ ዝኸውን ሰብ ከምዘየለ ዘርእ እዩ ይብል።
ኣብ ዕዳጋ እታ ሃገር ዝዓበየ ምጉዳል( ሓሙሽተ ሚእታዊት) ዝተራእየ ኣብ ወፍሪ ሚልየነር ልኡል ኣልዋሊድ ቢን ጣሊል ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ወራሲ ዓራት ስዑድ ዓረብ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን: ስልጣኑ ንምድልዳልን ብልሽውና ንምቅላስን : አባላት ካቢነ ድሕሪ ምቕያሩ ንገለ ሚንስትራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው ይፍለጥ።
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሚንስተራትን ሰብ ዋኒን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዋ: ንስልጣን ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ዘሕይል'ኳ እንተኾነ: ኣብ ጽላታት ንግድን ቁጠባን እታ ሃገር ግን ኣሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ’ዩ ዝብሉ ወገናት’ውን ኣይተሳእኑን።


text:
Radio Erena: 30 July 2017
ዋንነታ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝኾነት፣ ካብ ኤርትራ ከምዝተበገሰት ዝተነግረላ ሓንቲ ናይ ውግእ መርከብ ብሓይልታት ሑቲ ናይ የመን መጥቃዕቲ ከምዝወረዳ ተገሊጹ።
ኣሶሼትድ ፕረስ ካብ ከተማ ሰንዓ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና፣ ብቀዳም ዕለት 29 ካብ ከባቢታት ወደብ ዓሰብ ተበጊሳ ኣብ ማያዊ ዶባት የመን ምስ ቀረበት፣ ሓይልታት ሑቲ መጥቃዕቲ ከምዝፈነዉላ ኣፍሊጡ።
ሰበስልጣን ሑቲ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፣ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ጽዒና ካብ ወደብ ዓሰብ ዝተበገሰት መርከብ መጥቃዕቲ ከምዝተፈነወላ’ኳ እንተሓበሩ፣ ዝወረዳ ዕንወት ግና ኣየነጸሩን።
ነዚ ብዝምልከት ኣገልግሎት ዜና ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና፣ ሓይልታት ሑቲ ነታጒ ዝጸዓነት ንእሽተይ ጃልባ ናብታ መርከብ ብስዳድ ከጥቅዕዋ’ኳ እንተፈተኑ፣ ኣብ ሰብ ኮነ ንብረት ናይታ መርከብ ዝኾነ ዕንወት ከምዘይወረ ገሊጹ።
ብመሰረት ካብ ሑቲ ዝተዘርገሐ ሓበሬታ፣ ብስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ዝውነና መራኽብ ኲናት፣ ካብ ወደብ ዓሰብ ተበጊሰን ናብ የመን ክኣትዋ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ፣ እዚ ናይ ቀዳም ፍጻሜ ንሳልሳይ እዋኑ ምዃኑ የመልክት።


text:
ሃገራዊ ዋዕላ ትርጉሙን ክልሰ-ሓሳባዊ ኣገላልጻኡን ስፍሕ ዝበለ ኢዩ። ኣብኡ ኣትየ ብዝርዝር ክትንትን ኣይህቅንን። ብሓጺሩ ግን ሓደ ሃገራዊ ዋዕላ ብዛዕባ ሓደ ሃገር ብዛዕባታት ሰሪዕካ እትዝትየሉን እትውስነሉን ጉባአ ኢዩ። ሃገራዊ ዋዕላ ናይ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ጉዳይ ጥራይ ዘይኰነስ ህዝቢ ናይ ሓደ ሃገር ብቐጥታ ዝሳተፈሉ ዋዕላ ኢዩ።
ብሓፈሽኡ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝብና ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዘለዎ ተስፋን ድሌትን ዑዙዝ ኢዩ። ንንውሕ ዝበለ ግዜ ድማ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽካየድ ድሌቱን ትምኒቱን ክገልጽ ጸኒሑ ኢዩ። ኣብ ዝተኻየዱ ጉባአታትን ኣኼባታትን ብዛዕባ ኣድላይነት ሃገራዊ ዋዕላ ዳርጋ ከይተ ጠቕሰ ኣይሓለፈን ክበሃል ይከኣል።ካሊእ ይትረፍ ብወገን መርበብ በርገሳውያን ማሕበራት ኤውሮጳ፡ ብ2003 ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝገበርናዮ ዓመታዊ ጉባአና፡ ሽሕኳ ከምቲ ዝደለናዮ ኣይኹን’ምበር ሓንቲ ንሃገራዊ ዋዕላ እተጽንዕ ሽማገለ ኣቚምና፡ሰነዳት ክንእክብ ጀሚርና ኢና። ብ2006 ኣብ ሆላንድ ኣብ መንጎ ኪዳንን መርበብ ኤርትራውያን ማሕበራት ኤውሮጳን ንሰለስተ መዓልታት ዝተኻየደ ሰሚናር እውን ንሃገራዊ ዋዕላ ዝኣመተ ኢዩ ነይሩ። ቀጺሉ ኣብ ካስል ብፕረፈሶር ተስፋጽዮን መድሃኔን ኢስማዒል ዓልን ዝተገብረ መጽናዕቲ ንሃገራዊ ዋዕላ ዓቢ ባይታ ፈጢሩ ኢዩ። ከምኡ ድማ ዓሚ ሓምለ 2009 ብኪዳን ዝተኻየደ ዎርክሶፕስ(workshops) ዓቢ ስጉምቲ ኢዩ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ዝሓለፈ ወርሒ ሓንቲ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንዋዕላ ቆይማ። ከምኡ’ውን ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ መወዳእታ ሓምለ 2010 ክካየድ ተወሲኑ
ኮይኑ ግን ኣብ ምቛም ናይታ ኣሳናዳኢት ሽማግለን ዝግበረሉ ግዜን፡ ኣብ መንጎ ገለ ኣባላት ኪዳን ዘይምስምማዕ ዘሎ ይመስል። ብፍላይ ብሓው መንግስትኣብ ኣስመሮም ኣብ መርበብ ኢንተርነት “ ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም” ዝብሉ ተኸታተልቲ ጽሑፋት ምስ እነንብብ፡ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝኣክል ምድላው ከም ዘይተገብረሉ፡ ኣብ ምቛም ኣሳናዳኢት ሽማግለ ናይ ገለ በርገሳውያን ማሕበራት ተሳትፎ ከም ዝጐደሎ፡ ከምኡ’ውን ኣብቲ ዝተገብረ ውሳኔ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ገለ ውድባትን ሰልፍታትን ከም ዘይተሳተፋ ዝገልጽ ተቓውሞ ኢዩ። ኣትኵረይ ንሓው መንግስትኣብ ንመውቃስ ወይ ምቅዋም ኣይኰነን። በንጻሩ እኳ ድኣ ኣብ ልዕሊኡ ዘሎኒ ኣረኣእያ ኣዎንታዊ ኢዩ። ሓው መንግስትኣብ ካብ ንእስነቱ ኣትሒዙ ስጋብ ሕጂ ንህዝቡ ውፉይ ምዃኑ ኣይስሕቶን። ይኹን’ምበር እዚ ፍልልያት’ዚ ኣብ ክንዲ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ብምርድዳእ ዝፍታሕ ናብ ግዳም ክወጽእ ኣይነበሮን ዝብል ኣረኣእያ ኣሎኒ። ምኽንያቱ ውጽኢቱ ንጸላኢ ዘሐጉስ፡ ሞራል ህዝቢ ድማ ዘውድቕ ስለ ዝኾነ። ኣብዛ ሓጻር ጽሕፍተይ ከተኵረሉ ዝደሊ ግን ናብቲ መፍትሒ ክኽውን ዝኽእል ሸነኻት ኢዩ።
ልክዕ ኢዩ፡ እቲ ጉዳይ ግዜ ወሲዱ፡ ዝኣክል ህዝባዊ ክትዓት ተኻይዱ፡ ካብ ኩሉ ሸነኻት ሕብብረተሰብና ክሳተፍዎ እቲ ዝድለ ኢዩ። ከምኡ’ውን ካብ ኣብ ቃልዕ ወጺኻ ምክሳስ፡ ኪዳን ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ከማእክል እንከሎ፡ ኣነ ከም ዝመስለኒ፡ እታ ፈጻሚት ሽማግለ ኪዳን ተሳማሚዓ፡ ናይ ዋዕላ ውሽጣዊ መምርሒ ከተውጽእ ነይሩዋ እብል(እዚ መምረሒ’ዚ ይሃሉ ኣይሃሉ ኣይፈልጥን)። ንኣብነት፡ መን’ዩ ኣብ ምቛም ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝሳተፍ? መንዩ’ኸ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝሳተፍ? ወ.ዘ.ተ.። ኣብ ምቛም ኣሰናዳኢት ሽማገለ ዓይነት’ምበር ብዝሒ ኣየድልን። ሓላፍነት ናይዛ ሽማገለ’ዚኣ ኣድለይቲ ነገራት ምድላውን ጥጡሕ ባይታ ንሃገራዊ ዋዕላ ምፍጣርን ኢዩ። ውጽኢት ናይቲ ዋዕላ ግን ካብቲ ኣኼበኛ ይኸውን። ወሳኒ ድማ ንሱ ኢዩ።
ዝኾነ ኰይኑ እቲ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብቲ ተመዲቡ ዘሎ ግዜ ክግበር ኣለዎ እብል። ምኽንያቱ፤
ሀ) መቹእ ኩነታት ኣብ ጐድኒ ተቓወምቲ ሓይልታት ምህላው ዘይካሓድ ኢዩ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ስርዓት ህግደፍ ብውሽጥን ብደገን ተዳኺሙ ይርከብ። ነዚ ኩነታት’ዚ ኣብ ግምት ብምእታው ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ብዝያዳ ኣብ ቃልሲ ክጥርነፍ ይኽእል። ካብ ወጻኢ’ውን ፖለቲካውን ነገራውን ሓገዝ ብቐሊል ይርከብ።
ለ) ሕጂ’ውን ተሳታፍነት ህዝቢ ኣብ ዋዕላ ንዲሞክራሰያዊ ለውጢ ምጽዓር “ግብ በለ’ምበር ኣይተኻዕወን” ከም ዝበሃል፡ ኣብ ምቛም ኣሰናዳኢት ሽማገለ ዘይተሳተፉ ኣብ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣይሳተፉን ማለት ኣይኰነን።ብመምረሒ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ መሰረት ኣብቲ ዋዕላ ዝሳተፉ ወከልቲ ብንጹር ክቕመጥ ይግባእ።
ሐ) ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ቀጻሊ መስርሕ ኢዩ።
ሃገራዊ ዋዕላ ሓንትን ኪያንትን ኣይኰነትን። ቀጻሊ መስርሕ ኢዩ። ሎሚ ብውሑዳት ተጀሚሩ ጽባሕ እናዓመረን እናሰፍሔን ዝኸይድ ኢዩ።
መ) ዋዕላ ንዲሞክራስዊ ለውጢ ኣብ መስርሕ ምእራም
ሓደ ህዝባዊ ቃልሲ ሓንሳብ ብመደብ ተሓንጺጹ ብጥጡሕ ዝጐዓዝ ኣይኰነን። ኣብ ጉዕዞ ካብ ተመኩሮ እናቐሰምካ ኣብ መስርሕ እናተኣረመ ዝኸይድ ኢዩ። ሕጂ’ውን እቲ ጉድለታት ዝበሃል ብምርድዳእ ክእረም ኣለዎ።
ኣብ መጨረሻ፡ በዚ ኰኑ በቲ ንዝኾነ ውሽጣዊ ግርጭት መፍትሒኡ መርድዳእ ኢዩ። ሓደ ነገር ንኹላትና ክበርህ ዘለዎ፡ ሓደ ሃገራዊ ዋዕላ ክግበር እንከሎ ኣብ መንጎ እቶም ንዋዕላ ዘካይዱ ኣካላት ስኒት ክህሉ ኣለዎ። ከምቲ “ፈረንሳ እንጥሾ ክትብል፡ ኤውሮጳ ብሙሉኣ ትስዕል” ዝበሃል፡ ኣብ መንነጎ ኣባላት ኪዳን ዘይምረድዳእ ክፍጠር ከሎ፡ ተቓወምቲ ኣካላት ብሙሉኡ ኢዩ ተስፋ ዝቘርጽ። ስለዚ ልባዊ መልእኽተይ ንኣቦመምበር ኪዳን ሓው ተወልደ ከመሓላለፎ ዝደሊ፡ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ነቶም ዝምልከቶም ኣካላት ጸዊዑ፡ ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ዘይምርድዳእ ብሰውራዊ መንፈስ ክራዳድእሉ ብትሕትና የተሓሳስብ።
ዓወት ንዋዕላ ዲሞክራስያዊ ለውጢ
ርእይቶ: fitiwi@planet.nl


text:
ቓለ መጠየቕ ምስ ኣቶ ሙሴ ኤፍሬም
ጋልፍ ኢንፎርኔሽን ሰንተር (ጋኢሰ)
ፍ.ገብረሂወት
ዕለት 09/03/05
ክቡራት ተኸታተልትና ካብ ዕለት 23/02/05 ክሳብ 05/03/05 ኣብ ከተማ ካርቱም ንምምስራት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ጉባኤ ከምዝተኻየደ ይፍለጥ።ምስቶም ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ፡ ጋልፍ ኢንፎርኔሽን ሰንተር (ጋኢሰ) ቓለ ምልልስ ኣካይዳ ነይራ።ሓደ ካብኦም ኣቶ ሙሴ ኤፍሬም ይባሃል።ኣቶ ሙሴ ኤፍሬም ንዕድሜና ኣኽቢሩ ንሕቶታትና መልሲ ብምሃቡ ብስም ኣባላት ጋኢሰን ተኸታተልት እዚ መደብን ነመስግኖ።
ኣቶ ሙሴ ኤፍሬም ነቲ ዲክታቶራዊ ስርዓት ተቓዊሙ ኣባል ስልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ ብምዃ ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ምሁር እዩ። ኣብቲ ብኣቦመንበርነት ኣቶ መስፍን ሓጎስ እትምራሕ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ውሃቢ ቃል ናይቲ ሰልፊ ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ እዩ።ኣብ ሃገራት ኣውሮጳ ንዝርከቡ ኤርትራዊያን ኣብ ምጉስጓስ ንዲሞክራስን ምቅላዕ እቲ ካካይ ተግባራት እቲ ስርዓትን ዓብይ ተራ ዝጻውት ዘሎ እዩ።ንሱ ኣብ ጉባኤ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ንመጀመርታ ግዚኡ እዩ ዝሳኣተፍ ዘሎ።ካብቶም ኣብ ምህብታም ሓሳባት ኣብቲ ጉባኤ ዓብይ ተራ ዝተጻወተ ኤርትራዊ መንእሰይ እዩ።ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ምስ ኣቶ ሙሴ ኤፍሬም ዝግበረቶ ቓል-መጠየቕ እነሆ፡
ሕቶ፡ ብዝዓባኻ መላኻና ዶ?
መልሲ፡ ኣነ ሙሴ ኤፍረም ይባሃል።ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ እየ።ኣብዚ ውድብ ውሃቢ ቃል ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ኮይነ ይቃለስ ኣለኹ።
ሕቶ፡ ካብ ዕለት 23/2/05 ኣትሒዙ ክካየድ ዝቐነይ ኣኼባ እንታይ እዩ ትሕዝትኡን ውጽኢቱን ነይሩ?
መልሲ፡ እቲ ውጽኢት ብብዙሕ ኩርናዕ ክረአ ይካኣል እዩ።እቲ ቐንዲ ንዓይ ዘገድሰኒ ወይ እንታይ ትዕዝብትታት ከመሓላልፍ ይኽእል፡ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ክፈልጥ ጸንሑ እዩ ብፍላይ ኣውሮጳዊ ሕብረትን መንግስቲ ኣሜርካን ከም’ውን ተደናገጽቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ እዚ ስርዓት ኣብዚ ግዜ እንድሕሪ ወዲቑ ተካኢ ከምዘይብሉ።እምባኣር ንሕና ከም ኤርትራዊያን ተኣኻኺብና፡ ኣብቲ ዝተሓተ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ንኹላህና ከራኽበና ዝኽእል ነጥብታት ማለት ንሕቶ ዲሞክራሲን ብዝሑነት ዘለዎ ስርዓት ንምትካል ክመይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ብዙህ ኣካቲዕና እዩ። ካብ ሕጂ ንንዮው እምባር ህዝቢ ኤርትራ ሓቢሩ ኣሎ።ነቶም ተደናገጽቲ ተካኢ ክኸውን ዝኽእል ጊዚያዊ መንግስቲ ክምስርት ዝኽእል እዚ ምዃኑ ተለልዩ ኣሎ።እዚ ነብሱ ዝኻኣለ ዲፕሎማሲያዊ ጽልዋታት ኣለዎ። ካብኡ ሓሊፉ ተሩፉ ግን ኣብዚ ገዛ ተኣኪብካ ማለት ኣብ ኩሉ ነጥብታት ተሰማሚዒኻ ማለት ኣይኮነን።ግን ከም ኤርትራዊያን ኣብቲ ሓድነት ናይቲ ህዝብን ብዓለማዊ መንግስቲ እትምራሕ ሃገር ስለዘርእይ ሓደ ጎደና ምዕባለ እዩ።ካብ ኩሉ እቲ እከይ ነገራት እቲ ስርዓት ዘተኣታተዎ ኣሊኻ ዳግማይ ትንሳኤ ንዲሞክራሲ ክግበር ዘለዎ እዩ።ህዝቢ ሰላምን ዲሞክራሲን ዝምነይ እዩ።ንህዝቢ እዚ ጉዳይ ከሐጉሶ ይግባእ።
ሕቶ፡ ኣብዚ ኣኼባ እቲ ቐንዲ ዘካተዐን ነዊሕ ግዜ ዝወሰድ ኣንታይ እዩ?
መልሲ፡ ስለስተ ነጥብታት እዮም ነይሮም። ቐዳማይ ቅዋም ኤርትራ እዩ።እቲ ስርዓት ዘይቕበሎን ኣደስኪልዎን ዘሎ እዩ።ክሳብ ሕጂ ተራ ዘይትጻወተ፡ ስማዊ ቅዋም ኮይኑ ዘሎ እዩ።ስለዚ እዚ ቅዋም ንሕብረተሰብ ኤርትራ ዝውከል ስለዝኾነ ከምንታይ ክረአ ኣለዎ?ስለዚ እዚ ቅዋም እቲ ስርዓት ኣብ ዝወድቐሉ ግዜ ብዘይዋዓል ሕደር ክትግበር ኣለዎ።እቲ ካልኣይ ነጥቢ ልኡላውነት ኤርትራ እዩ።ኣብዚ ሕጂ ኣብ ተዋጠር ምስ ጎራብትና ኣብ ዘለናሉ ግዜ ብፍላይ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ክልቴና ዝተሰማማዓናሉ ጉዳይ ዶብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ ወኪል ሕብረተሰብና ኮይኑ ዝተሰማማዓሉ፡ ናይ መጨረሽታን ቐያድን ክኸውን ስለምንታይ ክልቴኤን መንግስታት ዝከተማሉ ስለዝኾነ፡ ውጽኢት ናይቲ ብይን ብዘይውዓል ሕደር ክትግበር ኣለዎ።እቲ ብይን ፍትሓዊ ግን ኣይኮነን ስለምንታይ ኣብ ከባቢ ጾሮና ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓድታት፡ ኢትዮጵያ ከምዓዶም ዘይፈልጥዎ ናብኦም ኣትዩ እዩ። ኣንተኾነ ግን መንግስቲ ኤርትራ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቐያድን ናይ መጨረሽታን ክኸውን ኢሉ ዝፈረማሉ ስለዝኾነ ክትግበር ኣለዎ ዝብል ነይሩ፡ ጸዲቁ’ውን። እቲ ሳልሳይ ነጥቢ መጻኢት ኤርትራ ዝብል እዩ።ኤርትራ ዝተፈላለዩ ብሄራት፡ ሃይማኖታትን ቛንቛታትን ዘለዋ ስለዝኾነት ከመይ ገይርካ ተማሓድራ ዝብል ነይሩ።ኣብ ዓለማዊ መንግስቲ ድዩ ወይስ ናይ ሃይማኖት ምትእትታው ኣብ ፖለቲካን መንግስትን ዝብል ነይሩ።እዚ ከማን ማእኸላይ ዝኾነ ፍታሕ ረኪብናሉ።በቲ ቅዋም ዝውስኖ ክትማሓደር ከምዘለዋ፡ ኣብ ስድራቤት ከመይ ትማሓደር ንዝብል እታ ሰድራቤት ዝተፈላለየት ስለዝኾነት ነታ ስድራ ይምልከት ብዝብል ሓሊፍናዮ።
ሕቶ፡ ሸውዓተ ውድባት ኣብ ትሕቲ ኤርትራዊት ዲሞክራሲያዊ ውህደት ዝብል ስም ተጠርኒፈን ኣለዋ ውድብኩም ነዚ ከመይ ይርእዮ?
መልሲ፡ እዚ ውህደት ብጣዓሚ ኣገዳሲ ኣዩ።ዝሙጎስ ስጉምቲ እዩ።ስለምንታይ ዓሰርተ ሽዱሽተ ኣይዲኦሎጂ የለን።ክህልው እንተኮይኑ ኣርባዓተ ውይ ኣብዚ በጺሒናዮ ዘለና ዓለም ሓሙሽተ ናይ ፖለቲካ ራኢታት እዩ ክህልው ዝኽእል።ብዛዕባ ኣከባቢኻ ዘይምብካል፤ሶሻሊዝም፤ኮንዘርቫቲዝምን ሊበራሊዝምን ክኸውን ይኽእል እዩ።እተን ዓሰርተ ሽዱሽተ ውድባት ዝፈላልየን እንታይ እዩ? ካብቲ ዝጠቐስኩዎ ኣይዲኦሎጂ ከወጻ ኣይኽእላን እየን።እተን ሓደ ዝመስላ ውድባት ነዚ ተረዲኣኤን ብዓለን ስጉምቲ ምውሳደን ዘሐጉ እዩ።
ሕቶ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ብዝሒ ውድባት ኣንፍቱ ኣጥፊኡ፡ ተስፋውን ቆርጹ።ሕጂ ግን እተን ውድባት ተመሳሳልነት ዘለወን ይጥርነፋ ኣልዋ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ እንታይ ይጽበይ ?
መልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ እዘን ውድባት ንስሙ ወኪለን ዝንቐሳቐሳ ስለዝኾና ብዙሕ ትጽቢት ኣለዎ።ልክዕ ንመንግስቲ ኤርትራ ክቆጻጸሮ ዝፍትን ዋላኳ ዕድል ኣይርከብ እምበር ንኽቆጻጸረ፡ ነዘን ውድባቱ ግን ክቆጻጸረን ክኽእል ኣለዎ።ስለምንታት ንሕና ብዛዕባ ህዝብን ሃገርን ክንዛረብ ከለና ህዝቢ ናይ ግድን ብዙህ ትጽቢ ክገብር ኣለዎ።ንኣብነት እዚ ዝግበር ዘሎ ሕብረት ካብቲ ሓደ ትጽቢት ህዝብና እዩ።ከምዚ እንዳበልና ደ ኮን ናብ ሓሙሽተ ሰልፍታት ንጥርነፍ ንኸውን ካብኡ ሓሊፍናውን ናብ ሰለስተ ንመጽእ ንኸውን ዝብል እምነት ኣለኒ።
ሕቶ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ስርዓት ምስ ጎራብቲ ኣብ ተዋጠር እዩ ዘሎ። ስለዚ ምስ ጎራብቲ ምሕዝነት ምግባር ንህዝቢ ኤርትራ ኣየሰክፎን ዶ?
መልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክስከፍ ይኽእል ይኸውን ስለምንታይ ኩሉ ግዜ ኣብ ተኣፋፊ እዋን እትፈጥሮ ዝምድና ኣሰካፊ ስለዝኾነ።ሓደ ነገር ክንቅይሮ ዘይንኽእል ባህሪያዊ ሕጊ ኣሎ ። ኢትዮጵያ፤ ሱዳን፤ጁቢቲን የመንን ጎራብትና እየን፡ ናይ ሓባር ረብሓ ክትምስርት ናይ ግድን እዩ። ጎራብትና እንድሕሪ ዘይቐሰና ህዝብና ክቐስን ከምዘይኽእል ክፍለጥ ኣለዎ። ብሕልፊ ምስ ኢትዮጵያ ዝተውሃበና ፍርዲ ክትግበር ኣለዎ፡ ካብ ምኩናን ዓዲ ኣይንውዕልን።ንሕና ናይዚ ፍርዲ ትግባረ ንጽበ ኢና።እንትኾነ ግን ህዝቢ ክሰግእ ኣለዎ ንሕና ኣብተዋጥር ከለና ናብኡ ከይዶም ኣንታይ ይብሉ ይኾኑ ንዝብል ኩሉ ግዜ ክሓትሉ ኣለዎም።እዘን ውድባት ድማ ኣብ ዝኾነ ጎረቤት ዓዲ ኣቴን ኤርትራዊ መርገጺ ከነጽራ ኣለወን።
ሕቶ፡ መሪሒነት ኤዲኪ ንምምራጽ ዝግበር ዘሎ ምቕርራባት ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ፍሉይ ይገብሮ ድዩ? ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ድዩ ክኸውን?
መልሲ፡ ጽብቕቲ ሕቶ እያ ስለምንታ ንዲሞክራሲ እናተቃለስካ ዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ክተኣታተው ኣለዎ።ብሕልፊ ድማ ሓዲሽ ኪዳን ክትምስርት ከለኻ።ንኣብነት ብናህና ውድብ እንተራኢና መን እዩ ዝውክለና ብምባል ብዲምክራሲያዊ መንገዲ ወኪልና ቐሪብና ኣለና፡ ካልኦት ውድባት ‘ውን ከምኡ ክገብራ ተስፋ ይገብር።እዚ ግን ግዚያዊ መድረኽ ኣዩ፡ ንመጻኢ ዝምረጹ ግን ከምቲ ግቡእ እቲ ግዜ ኣናዊሕካ ህዝቢ ዝሳተፎ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ሕቶ፡ ኣብ መወዳእታ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ደገን ውሽጥን ዝርከብ እንታይ መልእኽቲ ተመሓላልፍ?
መልሲ፡ እዚ ህዝቢ ብዙሕ ዝተፈተ ህዝቢ ስለዝኾነ ሕጅ’ውን ከምትማሊ፡ ነቲ ኣብ መንገዲ ዝተዓንቅፎ ዕላማታቱ ናይቲ ቕድሚ ሕጂ ንቃለሶ ዝነበረና ልኡላውነት መሬት ጥራይ ዘይኮነስ ምእንቲ መዓርነት፤ ፍትሕን ዲሞክራሲን ሕጂውን ክቃለስ ኣለዎ።
ክቡር ኣቶ ሙሴ ኤፍሬም ነቲ ዝሃብካና ቃለ ምልልስ ብስም ተከታተልቲ የመስግን።የቐነለይ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2974


text:
ሓደ ካብ መስረቲ ተጋድሎ ሓርነት ህዝቢ ትግራይ ናይ ሎሚ ህወሓት ዝነበረ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ዝሓለፈ ዓርቢ ከምዝዓረፈን ስነ-ስርዓት ቀብሩ ትማሊ ከምዝተፈጸመን ተገሊጹ።
ኣብ ተሓህት ናይ ሎሚ ህወሓት ክሳብ 1988 ዓም ዝተጋደለ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ፣ ኣብ ጀርመን፣ ሶማልያ፣ ጂቡቲን ሃገራት ማእከላይ ምብራቅን ወካሊ ህወሓት ኮይኑ ኣገልጊሉ’ዩ።
ንሱ ‘ኣብ ሰነ 1988 ብምክንያት ኣብ ውሽጢ’ቲ ውድብ ዝሓዞ ዝተፈለየ መርገጺ ካብ ህወሓት ተገዲዱ ከምዝወጸን፣ ንዳሕረዋይ ህይወቱ ኣብ ሙንስተር ጀርመን ኣሕሊፉዎ’ዩ። ‘ናይ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲን ሓድነትን’ ዘርእስታ መጽሓፍ ከምዝሰነደ’ውን’ ዝፈልጥዎ ይዛረቡ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ኣብ ዝተወለደላ ሰለኽለኻ ኣኽሱም ትማሊ ከምዝተፈጸመ ንባዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ጻድቃን ተኽለማርያም ዝጠቀሰ ሪፖርት ገሊጹ።
ኣብ መበል 68 ዕድሚኡ ዝዓረፈ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ብናይ በረኻ ስሙ ‘ግንጽል’ ይልለ ዝነበረ ሰብ’ውን’ዩ። ንስድርኡን ቤተ-ሰቡን ጽንዓት ይሃቦም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ሰባኬ ቤተ ር.ሊ.ጳ ኣባ ካንታላመሳ ስብከቶም ካብ ጽሑፋት ቅዱስ ፍራንቸስኮስ ዘኣሲዚ ብምጥቃስ ይጅምርዎ። ቅዱስ ፍራንቸስኮስ ናይ ሎሚ ሾመንተ ሚእቲ ዓመት ይገብር ብ1219 ምስ ሱልጣን ናይ ግብጺ ተራኺቡ ምስ ተመልሰ ናብ ደቂ ማሕበሩ ኣብ ዝጸሓፋ መልእኽቲ ‘ኩሎም ወግሔ ጸብሔ ኣምልኾ ናብ እግዚአብሔር ከቅርቡ ኩሎም ኣብ ትሕቲ ኣገልግሎቶም ዝርከቡ ሕዝብታት እውን ከምኡ ናብ እግዚአብሔር ኣምልኾን ምስጋናን ከምዘቅርቡ ክገብሩ’ ይምሕጸኖም። ‘ነዚ እንተዘይገቢርኩም ኣብ ቅድሚ ኢየሱስ ክርስቶስ ብእግዚአብሔር ኣቦ ኣብ ናይ መጨረሻ ፍርዲ ክትሕተቱሉ ኢኹም` እንክብል እውን ቀንዲ ውራይ ናይ ኩሎም ደቂሰባት ኣምልኾ ምቅራብ ምዃኑ ይገልጽ።
ንምዃኑ ኣምልኾ እንታይ እዩ! ኢሎም ይሓቱ እሞ ‘ንጐይታ ኣምልኾ ምቅራብ ማለት ከም ኣብ ድቅድቅ ጸልማት ብልጭታ መብራህቲ ምርካብ ከምኡ እውን ኣብ ወሰን ዘይብሉን ዕምቘቱ ዘይፍለጥን ባሕሪ ምጥሓል ኣብቲ መወዳእታ ዘብሉ ፍቅሪ እግዚአብሔር ምጥሓል እዩ’ ይብሉ። እዚ ከኣ ናይ እግዚአብሔር ዕብየትን ጽባቄን ከምኡ ኣውን ሕያውነቱን ወትሩ ኣብ መንጎኻ ምህላውን ምስትምቃር እዩ። እንክብሉ ናይ ትማሊ ስብከቶም ኣብታ ንእግዚአብሔር ኣምላኽካ ኣምልኽ ብዝብል ኣርእስቲ ኣቅሪቦም።
አብ ቅድሚ ህላዌ እግዚአብሔር ሱቚታ የድሊ!
ኣምልኾ ብተግባር እንግለጽ ኣብ ቅድሚ እቲ እተምልኾ ብግንባርካ ተደፊእካ ዘሎካ ኣኽብሮን ተገዛእነትካን እትገልጸሉ ኣገባብ ነበረ። እዚ ኣገባብ እዚ ኣብ ወንጌላትን ኣብ ራእዩ ለዮሓንስን መላእኽትን 24 ካህናት ሰማያትን ንእግዚአብሔር ኣምልኾ ዘቅርብሉ ኩነታት ይግለጽ። እዚ ኣምልኾ እዚ እንትርፎ ንእግዚአብሔር ንማንም ካልእ ክቀርብ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ካብ ዓበይቲ ቅዱሳን ሓደ ዝኾነ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ‘ኣምልኾ ማለት ብሱቚታ ናብ እግዚኣአብሔር ዝቀርብ ማህሌት እዩ’ይብል ነበረ።
ኣምልኮ ንሓቂ ሓራ ይገብራ!
ሰባኬ ቤተ ር.ሊ.ጳ ነዛ ኣምልኾ ትብል ቃል ብሰፊሑ ንምትንታን መሥዋዕቲ ከምዘድሊ እዚ ከኣ እቲ ኣነ ዝብል ምኩሕ ኣነነት ከም መሥዋዕቲ ክቀርብን ፈጺሙ ክጠፍእን ኩሉ ክብርን ኣምልኾን ስግደትን ነቲ ዝግብኦ ጐይታ ክቀርብ። ብዘይ ጐይታ እቲ ኣነ ዝብል ህላዌ ከምዘይብሉ ተረዲኡ እዚ ከኣ ንቃል ዓለም ወይ ንምስትምሳል ዘይኮን ሓቂ ምዃኑ ከምእንግንዘብ ይገብር። በዚ ከኣ ሓቀኛ ኣምልኾ ነታ ብኢፍትሓውነት ተኣሲራ ዝነበረት ሓቂ ሓራ የውጽኣ። ብሓቀኛ ኣምልኾ ነገራት ኣብ ጥንተ ኩነቶም ናብ እግዚአብሔር ይምለሱ። ከመይ ኩሉ ናቱ ስለዝኾነ ናትና እንብሎ ኣነ እንብለሉ ኣብነት የለን ኢሎም።
ኣምልኾ ምቅራብ ክብሪ የልብስ!
ከምቲ ማይ ናብ ባሕሪ ገጹ ብምውሓዙ ሰላሙ ዝረክብ ከምኡ እውን ሓደ ዝበርር ዑፍ ንመዓዝን ንፋስ ተኸቲሉ ክበርር እንከሎ ደስ ዝብሎ እቲ ናብ እግዚኣአብሔር ኣምልኾ ዘብጽሕ እውን ንእግዚአብሔር ከምልኽ እንከሎ ደስ ይብሎ።
ናብ እግዚአብሔር ኣምልኾ ምቅራብ ብግዲ ዝግበር ግዴታ ኣይኮነን እኳ ደኣ ሓደ ክብሪ እዩ። ወዲ ሰብ ኣምልኾ ከቅርበሉ ዘለዎ ሓደ በዓል ግርማ የድልዮ። ስለዚኸስ እግዚኣአብሔር ኣይኮነን ንክምለኽ ዝደሊ እንታይ ደኣ ወዲሰብ እዩ ከምልኽ ዝደሊ። ድላዩ ብምርካቡ ከኣ ክብሪ ክስምዖ የድሊ።
ኣምልኾን ስግደትን ቅዱስ ቚርባን!
ምስ እዚ ተታሓሒዙ ዝኸይድ ቤተክርስትያን እተቅርቦ ካልእ ፍልይ ዝበለ ኣምልኾ እውን ኣሎ እዚ ኸኣ ኣምልኾን ስግደትን ቅዱስ ቊርባን እዩ። እዚ ናይ ነዊሕ ጒዕዞ ክርስትያናዊ ሠናይ ተግባር እዩ። እዚ ልማድ እዚ ኣብ ምዕራባዊት ቤተክርስትያን ካብ መበል 11 ክፍለዘመን እዩ ጀሚሩ እዩ ክምዕብል መጺኡ።
ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ቅዱስ ቊርባን ዘሎ ኢየሱስ ሃዲእካ ብሱቑታ ምስትንታን ወይውን ኣብ ቅድሚ ሓደ ናቱ ኢቆና ዝግበር ኣስተንትኖ እዩ። ከምዚ ብምግባር ከኣ ኩሉ መደባትካን ሓሳባትካን ኣውሪድካ ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ መደባትን ሓሳባትን ክትሰምዕን ክተተግብርን ምስ እትጅምር ብርሃን እግዚኣአብሔር ኣብ ልብኻ ይኣቱ እሞ ንኩሉ ነገራትካ ይፍውስ።
እዚ ኣገባብ እዚ ከምቲ ሓምላይ ቆጽልታት ብናይ ብርሃን ጸሓይ ተደጊፎም ፎቶሲንተሲስ ብዝበሃል ኣገባብ ምግቦም ዘሰናድውሉ ኣገባብ ይመሳሰል። ኣቊጽልቲ ካብቲ ኣብ ከባቢኦም ዘሎ ንፋስ ዘድልዮም ንጥረነገራት ወሲዶም ብብርሃን ጸሓይ ተደጊፎም ነታ ኦም ዝኸውን ቀለብ የሰናድው። ብዘይካ እዘን ኣቊጽልቲ እዚአን እታ ኦም ክትዓቢ ኣይትኽእል ፍረ ክትህብ ኣይትኽእል ብዓቢኡ ከኣ እቲ ንምስትንፋስና ዝጠቅም ኦክስጅን ክርከብ ኣይምተኻእለን። ንሕና እውን ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቊርባን ከምዘን ኣቊጽልቲ ኰና ካብቲ ካብ ጐይታ ዝመጽእ ብርሃን ንድሕነትና ዝኸውን ነገራት ክነፍሪ ይግባእ።
ሕቡእ ጸጋ!
ኣብ ኣምልኾን ስግደትን ቅዱስ ቚርባን ብዙሕ ዝተሓብኤ ጸጋታት ኣሎ። ልዕሊ ኩሉ እቲ ዝበልናዮ ሰማያዊ ብርሃን ንኩለንትናና ኣብሪሁ ምስ እግዚኣአብሔር ክህልወና ንዘለዎ ርክብ የደልድሎ ምስ ብቀጻሊ ከምእንተኣሳሰር ይግበረና። ምስጋና ነተን ለይትን መዓልትን ኣብ ኣምልኾን ስግደትን ቅዱስ ቊርባን ዝርከባ ነፍሳት ይኹን ቤተክርስትያን ብዙሕ ዝረኤን ዘይረኤን ጸጋታት ትቅበል።
ኣብ ኣምልኾ ቅዱስ ቊርባን ቤተክርስትያን ኣብዚ እግዚኣአብሔር ኣሎ ትብለና።
ብዙሓት ቊምስናታትን ማሕበራትን ነዚ ሠናይ ልማድ እዚ ኣብ ዕለታዊ ወይውን ሶሙናዊ መደባቶም ሰሪዖሞ ብዙሕ ጸጋ ኪሓፍሱሉ ይርከቡ። ለይትን ቀትርን ኣብቲ ኣምልኾን ስግደትን ቅዱስ ቊርባን ዝግበረሉ ዝመላለሱ ሰባት ድሕሪ ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቊርባን ብርግኣትን ጸጥታን ከስተንትኑ ምስ ጀመሩ ኣብዚ እግዚኣአብሔር ኣሎ ይብሉ።
ኣምልኾ ኣብ መንጎ ኅልቀተ ዓለምን ትንቢትን!
ምናልባት ኣስተንትኖ ክርስትያን ኣብ ገዛእ ርእስኻ ተመሊስካ መንነትካ ንምድላይ ወይውን ካልእ ጥልቂ ነገራት ሃሰስ ምባል ኣይኮነን። እቲ ቀንድስ ነቲ ብትንቢት ‘ነቲ ዝተወግአ ጐድኑ ክጥምቱ እዮም` (ዮሓ 19,17) ዝበሎ ኢና ኣብ ግብሪ ነውዕል ዘሎና። ነቲ ምእንታና ዝተወግኤ ጐድኑ ነቲ ካብኡ ምንጪ ድሕነትና ዝኾነ ማይን ደምን በዚ ከኣ ኩለን ምሥጢራት ቤተክርስትያን ዝሠርዓልና ሥጋን ደምን ኢየሱስ ኢና ንምልከትን ነስተንትንን ዘሎና። እዚ ከኣ ነቲ ኣብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ንዘለዓለም ገጹ እናረአና ብብርሃኑ በሪህና ክንገብሮ ንዘሎና ኣቀዲምና ከም እነስተማቅሮ ይገብረና። ኣብ መወዳእታ ዓለም መሥዋዕተ ቅዳሴ ምዕራግስ ይኹን ሥጋኡን ደሙን ምምጋብ ኩሉ ደው ክብል እዩ እቲ ገጹ እናረኣኻ ዝግበር ኣስተንትኖን ታሕጓስን ግን ንዘለዓለም ክቅጽል እዩ። እንክብሉ ስብክቶም ዛዘሙ።


text:
Radio Erena: 03 September 2018
ክሊ ኣየር ኢትዮጵያ ንነፈርቲ ውሕስነት የብሉን ተባሂሉ ብሰበስልጣን ኬንያ ዝቐረበ ክሲ፣ በዓል ስልጣን ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ሓቅነት የብሉን ክብል ነጺጉዎ።
ሰበስልጣን ኬንያ ኣብ ዘቕረቡዎ ክሲ፣ ኣብ ምቁጽጻር ነፈርቲ ዝሰርሑ ኢትዮጵያውያን ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ኣብ ዘካዪዱሉ ዘለዉ እዋን፣ እቲ ትካል ጡረተኛታትን ናይ ወጻኢ ክኢልታትን ብምምጻእ ክትክኦም እኳ እንተፈተነ፣ ምልከት ናይቲ ዝጥቀሙሉ ኣቑሑት ስለዘይብሎም፣ ናይ በረራ ምዝንባዓት ኣኸቲሉ እዮም ኢሎም።
ከምዝፍለጥ ኣባላት ምቁጽጻር ትራፊክ ኣቭየሽን ኢትዮጵያ፣ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ዝርከቦም ጠለባት ብምቕራብ ካብ ዕለት 27 ነሓሰ ጀሚሮም ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ የካይዱ ኣለዉ። ሰበስልጣን ኣቭየሽን ንጠለባቶም ኣብ ክንዲ ምምላእ፣ ወጻእተኛታት ክቖጽሩ ምፍታኖም ከምዘሕዘኖም ይገልጹ።
በዓል መዚ ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣየር ትራፊክ ኬንያ ‘ናብ ኢትዮጵያ ዝግበር በረራታት ሓደገኛ’ዩ’ ምባሉ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ጸገም’ኳ እንተስዓበ፣ ክኢላታት ተኪኦም ይሰርሑ ከምዘለዉ ገሊጹ።
እቶም ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ዘካዪዱ ዘለዉ ሰራሕተኛታት፣ በዓል መዚ ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ጠለብና ኣብ ክንዲ ምምላእ፣ ብዝያዳ ክፍሊት ወጻእተኛታት ክቖጽር እንከሎ፣ ኣብ ሃገራዊ ጸጥታ’ውን ዘስዕቦ ጠንቂ ኣብ ግምት ኣየእተወን ክብሉ ይኸሱ።


text:
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ካብ ልዕሊ ሰለስተ ወርሒ ጀሚሩ፣ ቁጽሮም ካብ 250 ዘይውሕዱ ኤርትራውያን ሕጻናት፣ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን፣ ኣብ ጸምጸም ምድረበዳ ሲናይ ብሸፋቱ ዓሌታት በድዊን(ዓሌት ራሻይዳ) ተጨውዮም ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ዓለም ብቐጻሊ ይዛረባሉ ኣሎዋ።
ብኣባላት ተቓወምቲ ፖለቲካውያን ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን ዝተዳለወ መደብ ዝኽሪ ስውኣት ብዓቢ ድምቀት ተኸቢሩ፡፡
ናይ ቀረባ ፈለጥቱ ገለ ካብ ኣባላት ማሕበረ ኮም ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ከምዝሕብርዎ፡ ሰለሙን ብህጹጽ ዝተጸውዓሉ ሓደ ካብ ዝዓበየ ምኽንያት፡ ናይ ዞባ-ሎምባርዲያ ሓላፊ ዝነበረ ኢጣልያዊ ዜጋ ጂያን ፒየር ፕሮስፐሪኒ፡ ኣብ ጥልያን ዝገበሮ ዘይሕጋዊ ተግባር ምጥፍፋእ/ Corruption/ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስ ናይ ኤርትራ ጉዳያትን ካልእ ምኽንያትን ተኸሲሱ ምስተኣስረ፡ ጉዳይ ኤርትራ ሚስ ፕሮስፐሪኒ ዝነበረ ምትእስሳርን ዘይሕጋዊ ተግባራትን መታን ከይቓላዕ፡ ኩሉ ሚስጥራት መታን ክሽፈን፡ ሰለሙን ክንፈ ብፕረሲደንት ኢሰያስ ብህጹጽ ተጸዊዑ፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ስርሑ ብጉቡእ ከየረከበ ብተብተብ ኣስመራ ከምዝኣተወ ገለ ኣባላት ማሕበረ-ኮም ሚላኖ ኣረጋጊጾምዎ ኣለዉ።