text:
1ዓጊሪጳ ጳውሎሴም፦ “ኔ ኔዛሎ ኬኤዛኒ ዳንዳዓኔ” ጋዓዛ፥ ጳውሎሴ ቶኦኮ ሂርኪዴስካፓ ዔቂ ሂዚ ጌዒ ጌኤዞ ማሂፆ ሓይሶ ኬኤዜኔ፤ 2“ካኣታሦ ዓጊሪጳ! ዓይሁዶ ዓሳ ታና ዎጎና ዓይሢሳ ባኮ ዛሎ ቢያሮ ሃኖ ታ ኔ ቤርቶይዳ ጌኤዞ ማሂፆ ሓይሶ ኬኤዛሢ ኮሺ ዼኤፒ ዎዛናኬ። 3ዓይጎሮ ጌዔቶ ኔኤኒ ዓይሁዴ ዓሶ ዳምቦና ዔያቶኮ ማርማሢና ፔጋሲ ዔራያታሢሮ፥ ሼሌዔ ዒናና ዳንዳዒ ታ ጌኤዞ ኔ ዋይዛንዳጉዲ ታ ኔና ሺኢቃኔ። 4“ናኣቶይዳፓ ዓርቃዖ ዎይቲ ታ ናንጌቶዋ ዓይሁዶ ዓሳ ዔራኔ፤ ቤርታፓ ዓርቃዖ ታ ዓጮና ዬሩሳላሜናይዳ ታ ናንጌ ናንጎ ታሲ ዔያታ ዔራኔ። 5ሓሣ ዔያታ ፔ ቶኦኪና ማርካዻኒ ኮዔቶ ኑ ካኣዦይዳ ዎጎ ኮሺ ዶዲሺ ዓርቃያ ማዔ፥ ፔርሴ ዓሶ ዛላ ማዒ ታ ናንጌሢ ዓይፃፓ ዓርቃዖ ዔያታ ዔራኔ። 6ሓሢ ታ ሓካ ዎጎም ሺኢኬሢ ፆሲ ኑ ዓዶንሢም ጫኣቂ ዒንጌ፥ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞ ጉሙርቃሢሮኬ። 7ዬኖ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞ ሄላኒ ታጶ ላምዖ ፃጳ ሮኦሪና ዋንቴና ፆሲ ካኣሽኪ ካኣሽኪ ካፔኔ፤ ካኣቲዮ! ታና ሃሢ ዓይሁዶ ዓሳ ዎጎና ዓይሢሳሢ ዬኖ ታ ጉሙርቃሢሮኬ። 8ፆሲ፡ ሓይቄ ዓሶ ዔቂሳንዳያ ማዔሢ ዎይቲ ዒንሢ፥ ዓይሁዶ ዓሶም ጉሙርቂንቱዋያ ማዔይ? 9“ታኣኒ ታ ቶኦኪና ናዚሬቶ ዬሱሴኮ ሱንፆ ዒፂ ማካንዳያ ኮይሳኔ ጌዒ ቤርታ ታ ማሌኔ። 10ዬሩሳላሜይዳ ታ ማዼሢ ዬኖኬ፤ ቄኤሶኮ ሱኡጎይዳፓ ታ ዔኬ ቢታንቶና ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶይዳፓ ሚርጌሢ ታ ቱሴኔ፤ ዔያቶ ዎዾዋኣና ዎዻ ዓሶኮ ማዻ ቃራኬ ታ ጌዔኔ። 11ሚርጌ ዎዴ ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞይዳ ዔያታ ሜታዻንዳጉዲና ጉሙርቂፆዋ ዔያታ ሓሻንዳጉዲ ታ ማሃኒ ማሌኔ፤ ዔያቶ ዑፆይዳ ታ ሚርጌና ዻጋዺ ሓሣ ሜሌ ሜሌ ካታሞይዳኣ ዓኣዺ ታ ዔያቶ ዳውሳኔ። 12“ዬኖ ዛሎና ቄኤሶኮ ሱኡጎይዳፓ ጉቤ ማዔ ቢታንቶና ዓይሥሢና ዔኪ ዴማስቆ ታ ዴንዳንቴ፥ 13ካኣቲዮ! ጎይፆይዳ ዓባ ሳዛ ጫርጋኣና ዓቢ ፖዒዳፓ ባሼ ፖዒ ታ ዛጌኔ፤ ዬይ ፖዓ ታናንታ ታኣና ዎላ ዓኣዻ ዓሶናኮ ኮይላ ጫሪንጫፓ ፖዔኔ። 14ዬማና ኑኡኒ ቢያሢ ሳዖይዳ ሎኦሚ ዓኣንቴ ዓይሁዴ ዓጪ ሙኡቺና ‘ሳውሌ! ሳውሌ! ኔ ታና ዓይጎሮ ዳውሳይ? ጌማይ ጫጮ ሚፆ ማሂ ዓኪ ማኣሳናያጉዲ ኔኤኒ ዬያ ዓጬ ሚፆ ማሂ ዓኪፆና ኔኤሮ ኔ ማኣሳናኔ’ ጋዓ ዑኡሲ ታ ዋይዜኔ። 15ታኣኒ ማሃዖ ‘ጎዳሢዮ፥ ኔኤኒ ዖናዳይ?’ ጋዓዛ፥ ጎዳሢያ ታኣም ሂዚ ጌዔኔ፦ ‘ታኣኒ ኔ ታና ዳውሳ ዬሱሴኬ። 16ጋዓንቴ ሓሢ ዔቄ፤ ታ ኔም ሓሢ ፔጋዺ ጴዼሢ፦ ታና ኔ ዛጌ ጎይፆና፤ ሓሣ ሓጋ ሴካ ቤርታ ታ ኔም ዻዋንዳ ባኮና ቢያ ታኣም ኔ ማዻያና ማርካዻያ ማዓንዳጉዲ ታ ኔና ዶኦራኒ ኮዔሢሮኬ። 17ኔ ዓሶ ዒስራዔሌ ዴሮና ታ ኔና ዳካ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶና ኩጫፓ ታ ኔና ዻቂሻንዳኔ። 18ኔ ዔያቶኮ ዓኣፖ ቡላንዳጉዲና ዹሞይዳፓ ፖዖ ኔ ዔያቶ ኬሳንዳጉዲ ሓሣ ፃላሄ ዴማፓ ፆሲ ባንሢ ኔ ዔያቶ ማሃንዳጉዲ ታ ኔና ማሃንዳኔ፤ ኔ ዬያይዴሢሮ ዔያታ ታና ጉሙርቂ ፔ ጎሞኮ ማኣሪንቲሢ ዴንቃንዳኔ፤ ፆሲ ዶኦሬዞንሢ ባኣኮይዳ ዒንጊንቴ ቤዞዋ ዔያታ ዴንቃንዳኔ’ ” ጌዔኔ። 19ጳውሎሴ ቃሲ ኬኤዛዖ፦ “ዬያሮ ካኣቲ ዓጊሪጳ! ጫሪንጫፓ ታኣም ዒንጊንቲ፥ ጴዼ ባኮም ታ ዓይሢንቴኔ። 20ጋዓንቴ ቤርታዺ ዴማስቆይዳ ዓኣ ዓሶ፥ ሄሊሲ ዬሩሳላሜና ዪሁዳ ዓጮናይዳ ዓኣ ዓሶ ቢያሢና ሓሣ ዬያጉዲ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ጊዳ ጎሞ ቡኡፂ ፆሲ ባንሢ ሙካንዳጉዲ ታ ዔርዜኔ፤ ጎሞ ቡኡፂፆ ዔርዛ ባኣዚያ ዔያታ ማዻንዳጉዲ ዔያቶም ታ ኬኤዜኔ። 21ዬያይዳፓ ዔቄያና ዓይሁዶ ዓሳ ጌኤዦ ማኣሮይዳ ታ ዓኣንቴ ታና ዓርቂ ዎዻኒ ኮዔኔ። 22ታኣኒ ፆሲኮ ማኣዲፃ ታ ጊዳፓ ዱማዺባኣሢሮ ዓሲ ዱማሱዋዖ ቢያሢም ኬኤዚ ኬኤዚ ሓይማ ሄሌኔ፤ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶና ሙሴና ቤርታዺ ሃጊ ‘ያዺ ማዓንዳኔ’ ጌዔ ባኮ ታ ኬኤዜማፓ ሜሌ ፔቴ ባኣዚታዖ ታ ኬኤዚባኣሴ። 23ዔያታ ኬኤዜሢ፦ ‘ሜሲሔ ሜቶ ዔካንዳኔ፤ ሓይቢፓ ዔቂሢና ቤርታሳያ ማዒ፥ ዒስራዔሌ ዴሮና ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶናም ዻቂንታኮ ፖዒ ዻዋንዳኔ ጌዒኬ’ ጌዔኔ።” 24ጳውሎሴ ዬኖ ኬኤዛ ጎይሣ ዓኣንቴ ፒስፆሴ፦ “ጳውሎሴ! ዓካሪ ኔ ዣኣሽኬኔ፤ ሚርጌ ዔሪፃ ኔና ዣኣሹሞይዳ ጌልዜኔ!” ጌዒ ዼግዲ ኬኤዜኔ። 25ጳውሎሴ ጋዓንቴ ሂዚ ጌዒ ማሄኔ፦ “ቦንቺንታ ፒስፆሴ! ጎኔና ፒዜ ማዔ ባኣዚ ታ ኬኤዛፓ ዓቴም ታ ዣኣሽኪባኣሴ። 26ታ ዒዛ ቤርቶይዳ ፔጋሲ ኬኤዜ፥ ካኣቲ ዓጊሪጳ ዬያ ዔራንዳኔ። ዬይ፦ ዓኣሺንቲባኣ ባኣዚ ማዔሢሮ ካኣታሢ ዔራንዳሢ ታ ጉሙርቃኔ። 27ካኣቲዮ ዓጊሪጳ! ኔኤኒ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶ ጉሙርቃያቱዋይ? ኔ ጉሙርቃሢያ ታ ዔራኔ” ጌዔኔ። 28ዓጊሪጳ ጳውሎሴ ኮይላ፦ “ኔኤኒ ሃይሾ ታና ሃይማካ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሲ ማሄኔ ጌይሢኬ!” ጌዔኔ። 29ጳውሎሴ ጊንሣ፦ “ዑኬ ዎዴያ ማዖም ዖዶሲ ዎዴ፤ ኔና ሌሊ ቱዋንቴ ሓኖ ሃያ ታኣኮ ጌኤዞ ዋይዛ ዓሳ ቢያ ሃይማ ታኣኮ ቱዞማፓ ዓታዛ ታ ጉዲ ማዓንዳጉዲ ፆሲ ታ ሺኢቃኔ” ጌዔኔ። 30ዬካፓ ካኣቲንታ ዓጮ ዎይሣሢንታ ቤርኒቄንታ ዒዛና ዎላ ዴዒ ዓኣ ዓሶንታ ቢያ ዔቄኔ። 31ዒማና ኬስኪ ዔያታ ዴንዲፆይዳ ዓኣዖ፦ “ሃይ ዓሢ ሃይቃንዳጉዲና ቱታንዳጉዲ ዒዚ ማዼ ባኣዚ ፔቴታዖ ባኣሴ” ዎሊ ኮይላ ጌዔኔ። 32ሓሣ ዓጊሪጳ ፒስፆሴም፦ “ሃይ ዓሢ ዎንዴ ‘ሮሜ ካኣቲ ባንሢ ታና ዳኬ’ ጌዒባኣቶ ቡሊንታንዳያታንቴኬ” ጌዔኔ።
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
የሆዋ፡ ሓሳቡ ብንጹር ዜመሓላልፍ ኣምላኽ
“ክዛረበካስ ስምዓኒ ዀታ።”—እዮ. 42:4።
መዝሙር፦ 37, 23
1-3. (ሀ) ኣምላኽ ዚጥቀመሉ ቛንቋን ሓሳቡ ዜመሓላልፈሉ መገድን ካብ ናይ ሰባት ዚበልጽ ስለምንታይ እዩ፧ (ለ) ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ እንታይ ክንምርምር ኢና፧
እቲ ዘለኣለማዊ ኣምላኽ፡ ህይወት ዝሃቦምን ሓጐስ ዘካፈሎምን መስተውዓልቲ ፍጡራት ፈጢሩ እዩ። (መዝ. 36:9፣ 1 ጢሞ. 1:11) ሃዋርያ ዮሃንስ ነቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበረ ቐዳማይ ፍጡር፡ “ቃል”ን “መጀመርታ ፍጥረት ኣምላኽ”ን ኢሉ ጸዊዕዎ ኣሎ። (ዮሃ. 1:1፣ ራእ. 3:14) የሆዋ ኣምላኽ ሓሳባቱን ስምዒታቱን ነቲ በኹሪ ወዱ ገሊጹሉ እዩ። (ዮሃ. 1:14, 17፣ ቈሎ. 1:15) ሃዋርያ ጳውሎስ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኻብ ቋንቋ ሰባት ዚበልጽ ኣብ ሰማይ ሓሳባኦም ዚላዋወጡሉ ‘ቛንቋታት መላእኽቲ’ ተዛሪቡ ኣሎ።—1 ቈረ. 13:1።
2 የሆዋ ብዛዕባ እቶም ኣብ ምድርን ሰማይን ዘለዉ ቢልዮናት መስተውዓልቲ ፍጡራቱ ዓሚቝ ፍልጠት ኣለዎ። ማእለያ ዘይብሎም ውልቀ ሰባት ብሓያሎ ቛንቋታት ኣብ ሓደ እዋን ናብኡ ኺጽልዩ ይኽእሉ እዮም። ንሱ ድማ ነዚ ዅሉ ጸሎት እዚ ይሰምዖ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብታ ህሞት እቲኣ መምርሒ ኺህብን ምስ ሰማያውያን ፍጡራቱ ሓሳብ ኪላዋወጥን ይኽእል እዩ። ከምኡ ንምግባር፡ ሓሳባቱን ቋንቋኡን ሓሳቡ ዜመሓላልፈሉ መገድን ካብ ናይ ሰባት ኣዝዩ ዚበልጽ ኪኸውን ኣለዎ። (ኢሳይያስ 55:8, 9 ኣንብብ።) እምበኣር፡ የሆዋ ንሰባት ሓሳባቱ ኼመሓላልፈሎም ከሎ፡ ንሳቶም ምእንቲ ኺርድእዎ፡ ነቲ ሓሳባቱ ዚገልጸሉ መገዲ የቕልሎ እዩ።
3 ሕጂ ኸኣ እዚ ልዕሊ ዅሉ ጥበበኛ ዝዀነ ኣምላኽ ንህዝቡ ብንጹር ሓሳቡ ንምምሕልላፍ፡ ኣብ ብምሉኡ ታሪኽ ደቂ ሰብ ዝወሰዶ ስጕምትታት ክንምርምር ኢና። ነቲ ሓሳቡ ዜመሓላልፈሉ መገዲ ኸከም ኣድላይነትን ኵነታትን ከመይ ገይሩ ኸም ዜተዓራሪ እውን ክንርኢ ኢና።
ንሰባት እተዋህበ ቓል ኣምላኽ
4. (ሀ) የሆዋ ንሙሴን ንሳሙኤልን ንዳዊትን ንምዝራብ እንታይ ቋንቋ እዩ ተጠቒሙ፧ (ለ) መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ሒዙ ኣሎ፧
4 ኣብ ገነት ኤድን፡ የሆዋ ብቛንቋ ሰብ ገይሩ እዩ ንኣዳም ተዛሪብዎ። እቲ ሽዑ እተጠቕመሉ ቛንቋ፡ ጥንታዊ እብራይስጢ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ጸኒሑ፡ ንኸም እኒ ሙሴን ሳሙኤልን ዳዊትን ዝኣመሰሉ እብራይስጢ ዚዛረቡ ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ሓሳባቱ ኣፍሊጥዎም እዩ፣ ንሳቶም ድማ ነቲ ሓሳባት እቲ ብናታቶም ቃላትን ኣጸሓሕፋን ገይሮም ገሊጾምዎ ኣለዉ። ኣብ ርእሲ እቲ ኻብ ኣምላኽ ብቐጥታ ዘመሓላለፍዎ ሓሳብ፡ ብዛዕባ እቲ ምስ ህዝቡ ዘለዎ ርክብ መዝጊቦም እዮም፣ እዚ ድማ እንተላይ ነቲ ብዛዕባ እምነቶምን ፍቕሮምን፡ ብዛዕባ ጕድለቶምን ዘይምእማኖምን ዚገልጽ ዛንታታት የጠቓልል። ኵሉ እዚ ሓበሬታ እዚ፡ ሎሚ ዓብዪ ዋጋ ኣለዎ።—ሮሜ 15:4።
5. የሆዋ ንህዝቡ፡ እብራይስጢ ጥራይ ኪጥቀሙ ገዲድዎም ድዩ፧ ግለጽ።
5 ኵነታት እናተቐየረ ምስ ከደ ግና፡ ኣምላኽ ነቲ ንሰባት ሓሳቡ ዚገልጸሉ መገዲ ብእብራይስጢ ጥራይ ኣይቀየዶን። ድሕሪ ምርኮ ባቢሎን፡ ኣራማይስጢ መዓልታዊ ቛንቋ ገሊኦም ህዝቢ ኣምላኽ ኰይኑ ነይሩ እዩ። የሆዋ ንነብዪ ዳንኤልን ንነብዪ ኤርምያስን ንእዝራ እቲ ኻህንን ገሊኡ ኽፋል እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ መጻሕፍቶም ብኣራማይስጢ ኺጽሕፍዎ ዝደረኾም፡ በዚ ምኽንያት እዚ እዩ ኪኸውን ዚኽእል።—ኣብ እግረ ጽሑፍ (NW) እዝራ 4:8፣ 7:12፣ ኤርምያስ 10:11፣ ዳንኤል 2:4 ርአ።
6. ቃል ኣምላኽ ብዘይካ ብእብራይስጢ ብኻልእ ቋንቋታት ኪህሉ ዝኸኣለ ብኸመይ እዩ፧
6 ጸኒሑ፡ እስክንድር እቲ ዓብዪ ንመብዛሕትኡ ኽፋል ጥንታዊት ዓለም ተቘጻጺሩ ነይሩ፣ ኪኒ ዚብሃል ተራ ግሪኽኛ ድማ ዓለምለኻዊ ቛንቋ ዀይኑ የገልግል ነይሩ። ብዙሓት ኣይሁድ ከኣ በቲ ቛንቋ እቲ ኺዛረቡ ጀሚሮም፣ በዚ ምኽንያት እዚ እውን ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ናብ ግሪኽኛ ተተርጒሙ። እቲ ትርጉም እቲ፡ ብ72 ተርጐምቲ ኸም እተተርጐመ እዩ ዚእመነሉ፣ ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት ተባሂሉ ድማ ይፍለጥ። ልዑል ኣገዳስነት ዘለዎ ቐዳማይ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ እውን እዩ ነይሩ። * ኣዝዮም ብዙሓት ተርጐምቲ ስለ ዝተርጐምዎ፡ ካብ ቃል ብቓሉ ኣትሒዙ ኽሳዕ ፍንው ዝበለ ዓይነት ኣተራጕማ እዮም ተጠቒሞም። ኰይኑ ግና፡ ግሪኽኛ ዚዛረቡ ኣይሁድን ክርስትያናትን ንትርጉም ሰብዓ ሊቃናት ከም ቃል ኣምላኽ ገይሮም እዮም ዚርእይዎ ነይሮም።
7. የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ንምምሃር እንታይ ቋንቋ ተጠቒሙ ኪኸውን ኣለዎ፧
7 እቲ በዅሪ ወዲ ኣምላኽ ናብ ምድሪ ምስ መጸ፡ ብእብራይስጢ ተዛሪቡን ምሂሩን ኪኸውን ኣለዎ። (ዮሃ. 19:20፣ 20:16፣ ግብ. 26:14) ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዚዝረብ ዝነበረ እብራይስጢ ብኣራማይስጢ ተጸልዩ ስለ ዝነበረ፡ የሱስ ኣብ ዘረባኡ እተወሰነ ኣራማይስጢ ተጠቒሙ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብዘይካዚ፡ ነቲ ኣብ ሰሰሙን ኣብ ምኵራባት ዚንበብ ዝነበረ ብግዜ ሙሴን ነብያትን ዝነበረ ጥንታዊ እብራይስጢ እውን ይፈልጦ ነይሩ እዩ። (ሉቃ. 4:17-19፣ 24:44, 45፣ ግብ. 15:21) ኣብ ርእሲ እዚ ድማ፡ ኣብ እስራኤል ግሪኽኛን ላቲንን ይዝረብ ነይሩ እዩ። የሱስ ነዚ ቛንቋታት እዚ ምዝራቡ ዚሕብር ሓበሬታ ግና ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ኣይርከብን እዩ።
8, 9. ክርስትና እናኣስፋሕፍሐ ምስ ከደ፡ ግሪኽኛ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ብቐዳምነት ዝውቱር ቋንቋ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧ እዚኸ ብዛዕባ የሆዋ እንታይ ይገልጽ፧
8 ቀዳሞት ሰዓብቲ የሱስ እብራይስጢ ይፈልጡ ነይሮም እዮም፣ ድሕሪ ሞት የሱስ ግና ደቀ መዛሙርቱ ኻልእ ቋንቋታት እውን ይዛረቡ ነይሮም እዮም። (ግብሪ ሃዋርያት 6:1 ኣንብብ።) ክርስትና እናኣስፋሕፍሐ ምስ ከደ፡ ክርስትያናት መብዛሕትኡ ሓሳቦም ብግሪኽኛ እዮም ዜመሓላልፉ ነይሮም። እተን ብዛዕባ ትምህርትን ተግባራትን የሱስ ዝሓዛ ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፋ ወንጌል ማቴዎስን ወንጌል ማርቆስን ወንጌል ሉቃስን ወንጌል ዮሃንስን፡ ብግሪኽኛ እየን ተዘርጊሐን። ስለዚ፡ መብዛሕትኦም ደቀ መዛሙርቲ ዜዘውትርዎ ዝነበሩ ቛንቋ፡ እብራይስጢ ዘይኰነስ፡ ግሪኽኛ እዩ ነይሩ። * መልእኽትታት ሃዋርያ ጳውሎስን ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፋ ኻልኦት መጻሕፍትን እውን ብግሪኽኛ እየን ተዘርጊሐን።
9 ጸሓፍቲ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ኻብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ኺጠቕሱ ኸለዉ፡ ካብ ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት ከም ዝጠቐሱ ኸነተኵረሉ ይግባእ። እቲ ዝጠቐስዎ ጥቕስታት ሓድሓደ ግዜ ምስቲ ጽሑፍ እብራይስጢ ብልክዕ ሕደ እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ካብኡ ንነጀው ግና ክፋል እቲ ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፈ ቕዱሳት ጽሕፋት ኰይኑ ኣሎ። በዚ ኸምዚ፡ ዕዮ ዘይፍጹማት ተርጐምቲ ኽፋል እቲ ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፈ ቓል ኣምላኽ ኰይኑ እዩ፣ ኣምላኽ ከኣ ሓደ ባህሊ ወይ ቋንቋ ኻብ ካልእ ኣብሊጹ ኸም ዘይርኢ ኣርእዩ።—ግብሪ ሃዋርያት 10:34 ኣንብብ።
10. የሆዋ ንቓሉ፡ በቲ ንሰባት ኪርድኦም ዚኽእል ቋንቋ ኸም ዚረኽብዎ ምግባሩ፡ ናብ ምንታይ መደምደምታ ኸም እንበጽሕ ይገብረና፧
10 እዚ ኽሳዕ ሕጂ ዝረኣናዮ ኣምላኽ ንሰባት ሓሳቡ ዜመሓላልፈሉ መገዲ፡ የሆዋ ኸከም ኣድላይነቱን ኵነታቱን ምምዕርራይ እናገበረ ሓሳቡ ኸም ዜመሓላልፍ ይምህረና። ብዛዕባኡን ብዛዕባ ዕላማኡን ንምፍላጥ፡ ሓደ ቛንቋ ኽንፈልጥ ግዲ ኣይብለናን እዩ። (ዘካርያስ 8:23፣ ራእይ 7:9, 10 ኣንብብ።) የሆዋ ንመጽሓፍ ቅዱስ ብድራኸ መንፈሱ ኸም ዚጽሓፍ እኳ እንተ ገበረ፡ ብእተፈላለየ ኣገባብ ኣጸሓሕፋ ኺጽሓፍ ግና ፈቒዱ እዩ።
ኣምላኽ ንመልእኽቱ ዓቂብዎ
11. ሰባት እተፈላለየ ቛንቋታት ምጥቃሞም፡ ነቲ ኣምላኽ ሓሳቡ ንምምሕልላፍ ዝገበሮ ጻዕሪ ዘይዓገቶ ስለምንታይ እዩ፧
11 ሰባት እተፈላለየ ቛንቋታት ምጥቃሞምን ኣብ ትርጉም ደቀቕቲ ፍልልያት ምህላዉን፡ ነቲ ኣምላኽ ሓሳቡ ንሰባት ንምምሕልላፍ ዚገብሮ ጻዕሪ ዓጊትዎዶ፧ ኣይዓገቶን። ንኣብነት፡ ገለ ኻብቲ የሱስ ብበዅሪ ቛንቋ እተጠቕመሉ ቓላት ንፈልጥ ንኸውን ኢና። (ማቴ. 27:46፣ ማር. 5:41፣ 7:34፣ 14:36) ይኹን እምበር፡ የሆዋ ነቲ የሱስ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ናብ ግሪኽኛ፡ ደሓር ድማ ናብ ካልኦት ቋንቋታት ከም ዚትርጐም ገይሩ እዩ። ድሕሪ ግዜ፡ ኣይሁድን ክርስትያናትን ኢደ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ብተደጋጋሚ ቐዲሖም እዮም፣ በዚ ኸምዚ እውን ንቕዱሳት ጽሑፋት ዓቂቦምዎ እዮም። እዚ ኸኣ ናብ ሓያሎ ቛንቋታት ተተርጒሙ እዩ። ኣብ ራብዓይ/ሓምሻይ ዘመን ድ.ክ. ዚነብር ዝነበረ ጆን ክሪሰስተም፡ ኣብ ግዜኡ ትምህርትታት የሱስ ናብ ቋንቋታት ሶርያውያንን ግብጻውያንን ህንዳውያንን ፋርሳውያንን ኢትዮጵያውያንን ካልኦት ህዝብታትን ተተርጒሙ ኸም ዝነበረ ሓቢሩ እዩ።
12. መጽሓፍ ቅዱስ ናባና ምእንቲ ኸይመሓላለፍ ተቓውሞ ዘጋጠሞ ብኸመይ እዩ፧
12 መጽሓፍ ቅዱስ ብሓያሎ ቛንቋታት ምትርጓሙ፡ ነቲ ኸም እኒ ሃጸይ ሮሜ ዝነበረ ድዮክለጥያኖስ ዝኣመሰሉ ሰባት ዝገበርዎ ጻዕርታት ዜፍሽል እዩ ነይሩ፣ እቲ ሰብ እቲ፡ ብ303 ድ.ክ. ኵሉ ቕዳሓት ቅዱሳት ጽሑፋት ኪነድድ ኣዚዙ ነይሩ እዩ። ኣብ ልዕሊ ቓል ኣምላኽን ኣብ ልዕሊ እቶም ንዕኡ ዚትርጕምዎን ዚዝርግሕዎን ማእለያ ዘይብሉ መጥቃዕትታት ተፈንዩ እዩ። ኣብ መበል 16 ዘመን፡ ዊልያም ቲንደል ንመጽሓፍ ቅዱስ ካብ እብራይስጥን ግሪኽኛን ናብ እንግሊዝኛ ኺትርጕም ምስ ተላዕለ፡ ንሓደ ምሁር፡ “ኣምላኽ ንብዙሕ ዓመታት ብህይወት ክነብር እንተ ፈቂዱለይ፡ ንሓደ ሓረስታይ ካባኻ ንላዕሊ ብዛዕባ ቕዱሳት ጽሑፋት ከም ዚፈልጥ ክገብሮ እየ” ኢልዎ እዩ። ቲንደል ንትርጉሙ ንምድላውን ንምሕታምን ካብ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኣህጉር ኤውሮጳ ኺሃድም ነይርዎ። ኣቕሽሽቲ ነቲ ኺረኽብዎ ዚኽእሉ ዘበለ መጽሓፍ ቅዱሳት ብግህዶ የንድድዎ እኳ እንተ ነበሩ፡ ብዙሕ ቅዳሕት ኪዝርጋሕ ጀሚሩ ነይሩ እዩ። ኣብ መወዳእታ፡ ንቲንደል ኣብ ጕንዲ ገይሮም ሓኒቖሞን ኣንዲዶምዎን እዮም። ንሱ ዝተርጐሞ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ግና ኣይጠፍኣን። ነቲ ሎሚ ብብዝሒ ተዘርጊሑ ዚርከብ ኪንግ ጄምስ ቨርሽን ዚብሃል ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ንምድላው እውን ብዙሕ ሓጊዙ እዩ።—2 ጢሞቴዎስ 2:9 ኣንብብ።
13. ኣብ ጥንታዊ ኢደ ጽሑፋት እተገብረ መጽናዕቲ እንታይ ይሕብር፧
13 ልክዕ እዩ፡ ገሊኡ ሕጂ ዚርከብ ጥንታዊ ቕዳሓት መጽሓፍ ቅዱስ ንኣሽቱ ጌጋታትን ጕድለታትን ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ ምሁራት መጽሓፍ ቅዱስ ንኣሽሓት ቍርጽራጻትን ኢደ ጽሑፋትን ጥንታዊ ትርጉማትን ብደቂቕ ኣነጻጺሮምዎን ኣጽኒዖምዎን እዮም። እዚ መጽናዕቲ እዚ ኸኣ ትሕዝቶ መብዛሕትኡ ኽፋል መጽሓፍ ቅዱስ ልክዕነቱ እተረጋገጸ ምዃኑ እዩ ሓቢሩ። እቲ ብእተወሰነ ዜጠራጥር ሒደት ፍቕድታት እውን፡ ንሓፈሻዊ መልእኽቱ ዚጸሉ ኣይኰነን። ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ጥንታዊ ኢደ ጽሑፋት ዝገበርዎ መጽናዕቲ፡ እቲ ኣብ ኢዶም ዘሎ መጽሓፍ ቅዱስ ከምቲ የሆዋ ኣብ ፈለማ ብድራኸ መንፈሱ ዘጽሓፎ ምዃኑ ምትእምማን ኣሕዲሩሎም እዩ።—ኢሳ. 40:8። *
14. መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክሳዕ ክንደይ እዩ ብቐሊሉ ዚርከብ፧
14 ካብ ጸላእቲ ኸቢድ ተጻብኦ እኳ እንተ ኣጋጠመ፡ የሆዋ ግና ንቓሉ ኣብ ታሪኽ ደቂ ሰብ ልዕሊ ዅሉ እተተርጐመ መጽሓፍ ከም ዚኸውን ገይርዎ እዩ። ብዙሓት ኣብ ኣምላኽ ብዙሕ እምነት ዘይብሎም ወይ እውን ጠሪሶም እምነት ዘይብሎም ኰይኖምሉ ኣብ ዘለዉ እዋን እኳ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ልዕሊ ዅሉ ዝርጋሐ ዝረኸበ መጽሓፍ ኰይኑ ኣሎ፣ ብምሉእ ወይ ብኸፊል ድማ ናብ ልዕሊ 2,800 ቋንቋ ተተርጒሙ ኣሎ። ብስፍሓት ዝርጋሐኡን ብቐሊሉ ዚርከብ ብምዃኑን ጥቓ መጽሓፍ ቅዱስ ዚቐርብ ካልእ ጽሑፍ የልቦን። ገሊኡ ትርጉማት መጽሓፍ ቅዱስ ግና ንጹርን ዜተኣማምንን ኣይኰነን። ኰይኑ ግና፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ መልእኽቲ ተስፋን ድሕነትን ዳርጋ ኣብ ኵሉ ትርጉማት ይርከብ እዩ።
ኣድላይነት ሓድሽ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ
15. (ሀ) ኣብዚ ግዜና ቛንቋ ዜምጽኦ ዕንቅፋታት ብኸመይ ተሰጊሩ፧ (ለ) እንግሊዝኛ፡ ንምዕዳል መንፈሳዊ ምግቢ ዜገልግል ጽቡቕ ቋንቋ ዝዀነ ብኸመይ እዩ፧
15 ኣብ መጀመርታ ዝሓለፈ ዘመን፡ ሓደ ብሒደት ትጉሃት ተምሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ ዝቘመ ጕጅለ፡ “እሙንን ኣስተውዓልን ባርያ” ኰይኑ ምስ ተሸመ፡ መብዛሕትኡ እቲ ምስቶም ‘ኣገልገልቲ ቤት’ ዝነበሮ ርክብ ብእንግሊዝኛ እዩ ዚገብሮ ነይሩ። (ማቴ. 24:45) እቲ “ባርያ” እቲ ኸኣ ነቲ መንፈሳዊ ምግቢ ብዝያዳ ቛንቋታት ንምድላው ብዙሕ ጻዕሪ ገይሩ እዩ፣ ሕጂ ብዝሒ እቲ ቛንቋታት ናብ ልዕሊ 700 ዓብዩ ኣሎ። ከምቲ ኪኒ ዚብሃል ግሪኽኛ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሮ፡ እንግሊዝኛ ኸም ቋንቋ ንግድን ትምህርትን ኰይኑ ብሰፊሑ ስለ ዚዕየየሉ፡ ናብ ካልኦት ቋንቋታት ንምትርጓም ከም መሰረት ኰይኑ የገልግል ኣሎ።
16, 17. (ሀ) ህዝቢ ኣምላኽ እንታይ ከም ዜድሊ እዩ ተሰሚዕዎም፧ (ለ) ነቲ ዜድሊ ዝነበረ ንምምላእ እንታይ ተገይሩ፧ (ሐ) ብ1950፡ ትርጉም ሓዳስ ዓለም እንታይ ኪኸውን እዩ ተስፋ ተገይሩሉ፧
16 መንፈሳዊ ምግቢ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ዚምስረት። ኣብ መፋርቕ መበል 20 ዘመን፡ እቲ ብ1611 እተዳለወ ኪንግ ጄምስ ቨርሽን ብብዝሒ ዚዝውተር ዝነበረ ናይ እንግሊዝኛ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ቋንቋኡ ኣመና ግዜኡ ዝሓለፎ እዩ ነይሩ። ስም ኣምላኽ ኣብ ጥንታዊ ኢደ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ኣሽሓት ሳዕ እናተረኽበ ኽነሱ ድማ፡ ኣብቲ ትርጉም እቲ ሒደት ሳዕ ጥራይ እዩ ዚርከብ ነይሩ። ብዘይካዚ፡ ናይ ትርጉም ጌጋታትን ኣብቲ ወግዓዊ ጥንታዊ ኢደ ጽሑፋት ዘይርከብ ግጉይ ፍቕድታትን ነይርዎ እዩ። ካልእ ኣብቲ ግዜ እቲ ብእንግሊዝኛ ዚርከብ ዝነበረ ትርጉማት መጽሓፍ ቅዱስ እውን ተመሳሳሊ ሽግራት ነይርዎ እዩ።
17 ስለዚ፡ ንመልእኽቲ እቲ በዅሪ ጽሑፋት ናብ ዘመናዊ ቛንቋ ብልክዕ ዜመሓላልፍ መጽሓፍ ቅዱስ የድሊ ነይሩ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ኮሚተ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ሓዳስ ዓለም ቈይሙ፣ ካብ 1950 ክሳዕ 1960 ኣብ ዝነበረ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመት ዚኸውን ንውሓት ግዜ ኸኣ፡ እቲ ኮሚተ ዘዳለዎ ትርጉም ብሽዱሽተ ጥራዛት ወጺኡ። ብ2 ነሓሰ 1950፡ ሓውና ናታን ኖር ኣብ ሓደ ዓብዪ ኣኼባ እታ ቐዳመይቲ ጥራዝ ከም ዝወጸት ኬፍልጥ ከሎ፡ ከምዚ ኢሉ እዩ፦ “ምስ እተገልጸ ሓቂ ዚሰማማዕ ብዘመናዊ ቛንቋ እተዳለወ፡ ምስናይዚ እውን ነቲ በዅሪ ጽሑፋት ብተኣማንነት ብምትርጓም ተወሳኺ ሓቂ ንምርካብ መሰረት ዚኸውን ትርጉም ከም ዜድሊ ብዝያዳ ኺስምዓና ጸኒሑ እዩ፣ እወ፡ ከምቲ ብግዜ ደቀ መዛሙርቲ ክርስቶስ በዅሪ ጽሑፋት ንተራን ንትሑታትን ኣንበብቲ ዚርድኦም ዝነበረ፡ ነዞም ኣብዚ ግዜና ዘለዉ ኣንበብቲ እውን ብቐሊሉ ዚርድኦም ዓይነት ትርጉም የድሊ ኣሎ።” ኣብ ርእሲ እዚ፡ እዚ ትርጉም እዚ ንሚልዮናት ሰባት መንፈሳዊ ሓገዝ ከም ዚገብረሎም ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ ነይሩ እዩ።
18. እንታይ ውሳነታት እዩ ንትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ኣቀላጢፍዎ፧
18 እቲ ተስፋ እቲ ኸንቱ ዀይኑ ኣይተረፈን፣ ክሳዕ 1963 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም (ማቴዎስ-ራእይ) ብሽዱሽተ ተወሳኺ ቛንቋ፡ ማለት ብስጳንኛን ብዳችን ብጀርመንኛን ብጥልያንኛን ብፈረንሳይኛን ብፖርቱጋልኛን ተዳልዩ እዩ። ብ1989 ከኣ ኣመሓዳሪ ኣካል ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ንትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ዜቀላጥፍ ክፍሊ ኣብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ኣቚሙ። ብ2005 ድማ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ኣብተን እዛ መጽሔት እዚኣ እትሕተመለን ቋንቋታት ቀዳምነት ከም ዚውሃቦ ተገይሩ። ከም ውጽኢቱ ኸኣ፡ ሎሚ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ብምሉእ ወይ ብኸፊል ብልዕሊ 130 ቋንቋ ይርከብ ኣሎ።
19. ብ2013 ኣብ እተገብረ ታሪኻዊ ኣኼባ እንታይ እዩ ዀይኑ፧ እትቕጽል ዓንቀጽከ እንታይ እያ ኽትገልጽ፧
19 ግዜ እናሓለፈ ምስ ከደ፡ እቲ ብእንግሊዝኛ እተዳለወ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ነቲ ኣብ ቋንቋ እንግሊዝኛ እተገብረ ለውጥታት ንምንጽብራቕ ዜኽእል ምምዕርራይ ከም ዜድልዮ ንጹር ኰይኑ እዩ። ኣብቲ ኣብ 5ን 6ን ጥቅምቲ 2013 ዝወዓለ ቐዳመ ሰንበት፡ መበል 129 ዓመታዊ ኣኼባ እቲ ናይ ፐንስልቨንያ ማሕበር መጽሓፍ ቅዱስን ትራክትን ግምቢ ዘብዐኛ ኣብ 31 ሃገራት ናብ ዚርከቡ 1,413,676 ተኣከብቲ ተመሓላሊፉ እዩ። እተኸለሰ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ብእንግሊዝኛ ኸም ዝወጸ ሓደ ኣባል ኣመሓዳሪ ኣካል ምስ ኣፍለጠ ድማ ኵሎም ተሓጒሶም እዮም። እቶም ኣአንገድቲ ነቲ እተኸለሰ መጽሓፍ ቅዱስ ኪዕድሉ ኸለዉ፡ ብዙሓት ነቢዖም እዮም። እቲ ተዛራባይ ካብቲ እተኸለሰ ጽሑፍ ምስ ኣንብበ ኸኣ፡ እቲ ናብ እንግሊዝኛ እተተርጐመ ቓል ኣምላኽ ንምንባቡን ንምርዳኡን ንጹር ምዃኑ ተገንዚቦም እዮም። እዛ እትቕጽል ዓንቀጽ ብዛዕባ እዚ እተኸለሰ ትርጉም እዝን ናብ ሓያሎ ቛንቋታት ንምትርጓሙ ዚግበር ዘሎ ዕዮን ብዝርዝር ክትገልጽ እያ።
^ ሕ.ጽ. 6 ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት ኣብ ግብጺ ኣብ ሳልሳይ ዘመን ቅ.ክ. ኪትርጐም ከም ዝጀመረ እሞ ኽሳዕ 150 ቅ.ክ. ኣብ ዘሎ እዋን ድማ ከም እተዛዘመ እዩ ዚንገረሉ። እቲ ትርጉም እቲ ንምሁራት፡ ንገሊኡ ዘይንጹር ቃላትን ጽሑፍን እብራይስጢ ኼስተውዕልዎ ስለ ዚሕግዞም፡ ክሳዕ ሕጂ ኣገዳሲ ጌርካ እዩ ዚርአ።
^ ሕ.ጽ. 8 ማቴዎስ ንወንጌሉ ፈለማ ብእብራይስጢ ኸም ዝጸሓፋ፡ ደሓር ድማ ናብ ግሪኽኛ ኸም እተተርጐመት፡ ምናልባት እውን ባዕሉ ኸም ዚተርጐማ ዚኣምኑ ኣለዉ።
^ ሕ.ጽ. 13 ኣብ መመላእታ ጽሑፍ ሀ3 እቲ እተኸለሰ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ርአ፣ ብተወሳኺ ድማ፡ ኣብታ ንዅሎም ሰባት ዝኸውን መጽሓፍ ዘርእስታ ብሮሹር፡ ኣብታ ኣብ ገጽ 7-9 እትርከብ፡ “እቲ መጽሓፍ ከመይ ኢሉ ኢዩ ክሳዕ ሕጂ ዝጸንሐ፧” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
የሆዋ ‘ነንመዓልቲ ጾረይ ይጸውር’
ኵነታት ጥዕናይ ንኽትጾሮ ዜጸግም ዚመስል እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ፈቃር ሰማያዊ ኣቦና ኣብ ምሉእ ህይወተይ ከም ዝደገፈኒ ይስምዓኒ እዩ። ንልዕሊ 20 ዓመት ከኣ፡ ፈላሚት ኰይነ ንየሆዋ ብምግልጋል ፍሉይ ሓጐስ ረኺበ እየ።
ብ1956 ኣብ እተወለድኩሉ እዋን ስፓይና ቢፊዳ ዚብሃል ሕማም ሓዘኒ። ሻምብቆ መትነይ ምሉእ ብምሉእ ኪዕጾ ብዘይምኽኣሉ፡ ብእግረይ ክኸይድ የጸግመኒ እዩ። እዚ፡ ካልእ ጸገማት ጥዕና እውን ኣስዒቡለይ እዩ።
ካብቲ እተወለድኩሉ እዋን ገለ ግዝያት ኣቐዲሙ፡ ሚስዮናውያን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንወለደይ መጽሓፍ ቅዱስ ኪምህርዎም ጀሚሮም ነበሩ። ኣብ ግዜ ቝልዕነተይ፡ ኣብታ እተወለድኩላ ዓዲ፡ ኣብ ኡሳኮስ፡ ናሚብያ ሒደት ኣስፋሕቲ ጥራይ እዮም ዚነብሩ ነይሮም። ስለዚ፡ ነቲ ኣብ ኣኼባታት ጉባኤ ዚጽናዕ ጽሑፍ ብስድራ ቤት ኴንና ነጽንዖ ነበርና። ጓል ሸውዓተ ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ኣብ ኣካላተይ ዩሮስቶሚ ዚብሃል ብመጥባሕቲ እተዳለወ ንምሻን ዚሕግዝ መሳርሒ ተገብረለይ። ጓል 14 ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ሕማም ምንፍርፋር ሓመምኩ። እቲ ኣብ ከባቢና ዝነበረ ኻልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣዝዩ ርሑቕ፡ ካብ ወለደይ ከኣ ፍሉይ ሓገዝ የድልየኒ ስለ ዝነበረ፡ ትምህርተይ ክውድእ ኣይከኣልኩን።
ይኹን እምበር፡ መንፈሳውነተይ ኬደልድል ወሰንኩ። መብዛሕትኡ ጽሑፋትና በቲ ቛንቋ ኣደይ ዝዀነ ኣፍሪካኣንኛ ኣይተተርጐመን ነይሩ። ስለዚ፡ ንመብዛሕትኡ መጻሕፍትና ምእንቲ ኸጽንዖ እንግሊዝኛ ተመሃርኩ። ኣስፋሒት መንግስቲ ኣምላኽ ኰንኩ፡ ጓል 19 ዓመት ምስ ኰንኩ ድማ ተጠመቕኩ። ኣብቲ ቐጺሉ ዝነበረ ኣርባዕተ ዓመታት፡ ሓያሎ ናይ ጥዕና ጸገማትን ስምዒታዊ ሽግራትን ነይሩኒ እዩ። ብዘይካዚ፡ ንሓድሕዶም ኣብ ዚቀራረቡ ማሕበረ ሰብ ዚነብሩላ ኸተማ ስለ ዝዓበኹ፡ ፍርሂ ሰብ ኣብ ኣገልግሎት ብቕንኣት ንኸይካፈል ዕንቅፋት ኰይኑኒ ነበረ።
ኣብ መጀመርታ 20ታት ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ካብ ናሚብያ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ገዓዝና፣ ንመጀመርታ ግዜይ ከኣ ምስ ጉባኤ ተራኸብኩ። እዝስ ኣየ ኽንደይ ዜደንቕ ኰን እዩ! ኰይኑ ግና፡ ኮሎስቶሚ ዚብሃል ካልእ ዓይነት መጥባሕቲ ተገብረለይ።
ድሕሪኡ ገለ ግዝያት ጸኒሑ፡ ሓደ ሓላው ወረዳ ብዛዕባ ፈላምነት ኪዛረብ ሰማዕኩ። እቲ ዝሃቦ ሓሳባት ንልበይ ተንከፎ። ጥዕናይ ከም ዘይፈቕደለይ እፈልጥ እኳ እንተ ነበርኩ፡ የሆዋ ኣብ ብዙሕ ጸገማት ብኸመይ ከም ዝሓገዘኒ ርእየ እየ። ስለዚ ድማ ስርዕቲ ፈላሚት ክኸውን ኣመልከትኩ። ይኹን እምበር፡ ሽማግለታት ንዅነታት ጥዕናይ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ነቲ ዝመላእክዎ ፎርም ንኪቕበልዎ ኸበዶም።
ኰይኑ ግና፡ ብእተኻእለኒ መጠን ኣብ ዕዮ ስብከት መንግስቲ ኣምላኽ ክካፈል ወሰንኩ። ብሓገዝ ኣደይን ካልኦት ኣስፋሕትን፡ ንሽዱሽተ ወርሒ ዚኣክል እቲ ዚድለ ሰዓታት ፈላምነት ክውፊ ኸኣልኩ። እዚ ኸኣ ፈላሚት ክኸውን ከም ዝቘረጽኩ ዜረጋግጽ፡ ንጸገማት ጥዕናይ ክቈጻጸሮ ኸም ዝኽእል ድማ ዜርኢ እዩ ነይሩ። እንደገና ኣመልከትኩ፣ ኣብዚ ግዜ እዚ ተፈቕደለይ። ብ1 መስከረም 1988 ከኣ ስርዕቲ ፈላሚት ኰንኩ።
ፈላሚት ኰይነ ኸገልግል ከለኹ፡ ብቐጻሊ ደገፍ የሆዋ ርእየ እየ። ንሓደስቲ ሰባት ብዛዕባ ሓቂ ኽምህሮም ብምኽኣለይ፡ ኣብ ኵነታተይ ንኸየተኵር ኣዕቚቡኒ፡ ብመንፈስ ንኽዓቢ ድማ ሓጊዙኒ እዩ። ሓያሎ ሰባት ህይወቶም ወፍዮም ንኺጥመቑ ብምሕጋዘይ ብዙሕ ሓጐስ ረኺበ እየ።
ኵነታት ጥዕናይ ኣጸጋሚ እኳ እንተ ዀነ፡ የሆዋ ‘ነንመዓልቲ ጾረይ ይጸውር ኣሎ።’ (መዝ. 68:19) ሕማመይ ተጻዊረ ንኽንብር ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብህይወት ተሓጒሰ ንኽነብር እውን ሓጊዙኒ እዩ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ኣብ ህግደፍ ዘይተነግረ እምበር፡ ዘይተገብረ የለን” ዝብል ምስላ ብዛዕባ ህግደፍ ክንጽሕፍ እንከለና ክንጠቕሶ ንግደድ ኢና። ምኽንያቱ ገላጺ ስለ ዝኾነ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሓደ ኣብዚ ዘመንዚ ክትሰምዖ እውን ዘደንጹ ብስርዓት ህግደፍ ዝወጸ ሕጊ ከም ዘሎ ብናይ ዜና ማዕከናት ክግለጽ ጸኒሑ። ካብ ኤርትራ ዝመጹ ሓረስቶት እውን ኣረጋጊጸምዎ እዮም። መሰረታዊ ጭብጢ ናይቲ መምርሒ “ዝኾነ ሓረስታይ ዘራእቱ ቅድሚ ምሕፋሱ ብሽማግለ ከገምት ይግደድ። ደሓር በቲ ግምት መሰረት ንሱ ዝጥቀመሉ 10 ኩንታል ጥራይ ኣትሪፉ እቲ ዝተረፈ ናይ ምውጋይ መሰል ኣብ ዘየብሉ ዕዳጋ ናብ መንግስቲ ብሕሳብ 600 ናቕፋ የረክብ” ዝብል እዩ። ኣብ ዓይነት እኽሊ ፍልልይ ኣሎ ድዩ የለን ኣይተነጸረን። እንተልዩ’ውን ዝንኪ እምበር ዝውስኽ ከም ዘይከውን ፍሉጥ እዩ። እዚ ምስ’ቲ ብዓለም ደረጃ ኣዝዩ ዝፍንፈንን ዝኹነን ዘሎ 2% ዝዛመድ ይመስል።
ሓረስታይ ኤርትራ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ብዓለም ከይፍለጥ እሞ ሓጋዚ ከይረክብ ስለ ዝተዓብዓበ ብዙሕ ኣውያቱ ዘይተሰምዐ ሳዕቤናት ዘሕለፈሉ ኣካሒዳ ዘውጽእ ተስፋ ዝህብ እቶት ኣብ ዝጽበየሉ ህግደፍ ኣንበጣ መሲሉ ክመጾ እንከሎ ክሳብ ክንደይ ከም ዝድንጽዎ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። እንተኾነ ሓደ ተረኽቦ ሓድሽ ኮይኑ ክመጽእ እንከሎ ከዛርብ ደኣ ናይ ግድን ኮይኑ እምበር፡ ሓረስታይ ኤርትራስ ብናይ ህግደፍ ዓመጽን በደልን ላድዩ እዩ።
ነዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ግምት ዘካይዳ ሽማግለታት ካብ ነፍሲ ወከፍ ዓዲ ብህግደፍ እየን ክቖማ። ህግደፍ እዘን ሽማግለታት ምእንቲ ብዙሕ እኽሊ ክእክብ ዘብቀዖ ግምታት ክብ ከብላሉ ክደሊ እዩ። ምእንቲ እዚ እሙናቱ ከዋፍር እዩ። እንተ’ቲ ሓረስታይ ንጉጅለ ህግደፍ ሓቀኛ ግምቱ ብሰናይ ድሌቱ ክህብ ዘበት’ዩ። ኣብዚ ናይ ሕልኽልኽ ግዜ እቲ ኣብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ሳዕሪሩ ዘሎ ጉቦን ብላዕን፡ ናብቲ ዝግመት፡ ቁሚጦ፡ ኩልስስቲ፡ ንዕርትን ጉንሕን ክወርድ ምዃኑ ከኣ ርዱእ እዩ።
እዚ ኣብዚ ደሓን እቶት ክሕፈሰሉ ትጽቢት ዝተነብረሉን ማእቶት ናይ ምእምራር ዓቕሚ ዘለዎ ሓይሊ-ሰብ “ሓርኢ ተመን” ዝኾነሉን ቀውዒ ብህግደፍ ንወጻኢታት ናይቲ ሓረስታይ’ኳ ብዘይትክእ ግዱድ ዋጋ ገዚኡ ክኽዝኖ መዲብዎ ዘሎ እኽሊ፡ ጉጅለ ህግደፍ ሓረስታይ እተን ብገዛእ ንብረቱ “እዚኣን ጥራይ ይኣኽላኻ” ተባሂለን ዝተተኹባሉ ንቐለብ፡ ንውራይ፡ ንንግደትን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ማሕበራዊ ግደታን ሻሕሻሕ ኣቢሉ ምስ ወደአን፡ እንደጋና ብገዛእ እቶቱ ኣብ ሓምለ ሰነ ብሰለስተ ኣርባዕተ ዕጽፊ እሞ ኣብ ድኳን ሕድሪ መስርዕ ኣትሒዙ፡ ክሸጠሉ ከም ዝመደበ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮኡ ዘረጋገጾ እዩ።
መንግስቲ ህዝቡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዋሕዲ መግቢ ከጋጥሞ እንከሎ፡ ዓቕሚ እንተልይዎ ካብ ዓቕሙ፡ ዓቕሚ ተወሓዶ ድማ፡ ካብ ሕብረሰብ ዓለም ሓገዝ ሓቲቱ መግቢ ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ኢና እንርዳእ። ኣብ ተመኩሮ ህግደፍ ግና፡ ደርቂ ኣጋጢሙ እቶት ውሒዱ ህዝቢ ብጥሜት ክጥቃዕ እንከሎ፡ ወይ ዓቕሚ ሃልይዎ፡ ኣይሕግዝን ወይ ድማ ሕብረተሰብ ዓለም ለጋስ ኢዱ ንክዝርሕ ኣይጽውዕን። ኣብ ክንድኡ ምስምሳት ብምፍጣር ድምጹ ይሓብእን ኣፍደገ ሓገዝ ይዓጹን። ከምዚ ናይ ሎሚ ዘበን ደሓን እቶት ክርከብ እንከሎ ድማ፡ ከምዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሰፍኢ ሒዙ ኣብ ዓውዲ የቃሉ። ስለዚ ኤርትራዊ ሓረስታይ “ክሳብ መዓስ ከምዚ ኢልካ?” ክብል ኣብ ዝግደደሉ ግዚ ከም ዝበጸሐ ከስተብህል ናይ ግድን ግድን እዩ፡
እዚ ኣብ እንግደዓ ሓረስታይ ኤርትራ ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ እንተላይ እቲ ምእንቲ ህዝቢ እየ ኢሉ ብረት ዓጢቑ ዘሎ ሓይልን ንሕና ምእንቲ ለውጢ ንቃለስ ዘለና ሓይሊ ተቓውሞን እውን፡ ከምቲ ንህግደፍ ኣብ መዳያት ደሞክራሲ፡ ሰብኣዊ መሰል፡ ቅኑዕ ምምሕዳር፡ ኣብ ስደትን ሳዕቤናቱን ነቃለዖ ዘለና፡ ኣብዚ ኣብ ልዕሊ ሓረስታይና ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ቁስሉ ከሕዊ ተስፋ ዝገበረሉ ግዜ ዝወርዶ ዘሎ በደል እውን ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም ናይ ምቅላዕ ወፈራ ከነካይድ ይግበኣና። ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ 2% መደባቱ ካብ ምንቃፍን ምኹናን ሓሊፉ ፈጺሙ ይስረዝ ኣብ ዘለወሉ እዋን እዩ ከምዚ ዓይነት ዓመጽ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝምህዝ ዘሎ። ስለዚ ኣብዚ’ውን ክንደግሞ ኣለና።


text:
ገበር | ጥዕናኻ ኣመሓይሽ—5 ሎሚ ኽትገብሮ እትኽእል ነገር
ጥዕናኻ እተመሓይሸሉ መገድታት
ኪሓምም ዚደሊ ዋላ ሓደ ሰብ የልቦን። ከመይሲ፡ ሕማም፡ ካልእ እኳ ይትረፍ ኣደዳ ጸገምን ወጻኢታትን እዩ ዚገብረካ። ክትሓምም ከለኻ፡ ሕማቕ ይስምዓካ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ክትሰርሕ፡ ክትመሃር፡ ገንዘብ ክትረክብ፡ ወይ ከኣ ንስድራ ቤትካ ኽትከናኸን ኣይትኽእልን ኢኻ። ንዓኻ ዚከናኸነካ ሰብ ኬድልየካ ይኽእል እዩ፣ ብዘይካዚ፡ ክቡር ዝዋጋኡ መድሃኒታትን ሕክምናን እውን ኬድልየካ ይኽእል እዩ።
ስለዚ እምበኣር፡ “ካብ ሓሚምካ ሕክምና፡ ተኸላኺልካ ጥዕና” ኺብሃል ግቡእ እዩ። ሓቂ እዩ፡ ካብ ገሊኡ ሕማማት ከተምልጥ ኣይከኣልን ይኸውን። ኰይኑ ግና፡ ሕማማት ቀልጢፉ ኸም ዘይሕዘካ ወይ እውን ፈጺሙ ኸም ዘይሕዘካ ኽትገብር ትኽእል ኢኻ። ሎሚ ጽቡቕ ጥዕና ኸም ዚህልወካ ኺገብር ዚኽእል ሓሙሽተ ነገር እስከ ንርአ።
1 ጽሬትካ ሓሉ
ማዮ ዚብሃል ክሊኒክ፡ “ሓደ ኻብቲ ሕማም እትከላኸለሉን ናብ ካልኦት ከይተሕልፍ እትጥንቀቐሉን ዝበለጸ መገድታት፡” ኢድካ ምሕጻብ ምዃኑ ገለጸ። ኣእዳውካ ብደቀቕቲ ተህዋስያን ተበኪሉ ኸሎ ኣፍንጫኻ ወይ ዓይንኻ ምሕሳይ፡ ብቐሊሉ ብጕንፋዕ ወይ ብኢንፍሉወንዛ ኸም እትተሓዝ ኪገብረካ ይኽእል እዩ። በቶም ደቀቕቲ ተህዋስያን ምእንቲ ኸይትብከል፡ ኢድካ ኣዘውቲርካ ተሓጸብ። ጽሬትካ ምሕላው፡ ከም ነድሪ ሳምቡእን ሸሮኽን ዝኣመሰሉ ኸበድቲ ሕማማት ንኸይመሓላለፍ እውን ይሕግዝ እዩ፣ እዚ ሕማማት እዚ ኣብ ዓመት ልዕሊ ኽልተ ሚልዮን ዚዀኑ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኦም ሕጻናት ይቐትል እዩ። ነቲ ሞት ኬስዕብ ዚኽእል ዝዀነ ኢቦላ እውን እንተ ዀነ፡ በቲ ቐሊል ኪመስል ዚኽእል ኢድካ ምሕጻብ፡ ንኸይላባዕ ክትከላኸሎ ይከኣል እዩ።
ጥዕናኻን ጥዕና ኻልኦትን ንምሕላው፡ ኢድካ ምሕጻብ ብፍላይ ኣገዳሲ ዝዀነሉ እዋናት ኣሎ። ኣብዚ ዚስዕብ ኵነታት፡ ኢድካ ኽትሕጸብ ኣሎካ፦
ዓይኒ ምድሪ ምስ ተጠቐምካ።
ናይ ሕጻን ጨርቂ ሽንቲ ምስ ቀየርካ ወይ ንሓደ ሕጻን ዓይኒ ምድሪ ኺጥቀም ምስ ሓገዝካዮ።
ቍስሊ ቕድሚ ምትንካፍካን ድሕሪኡን።
ምስ ዝሓመመ ሰብ ቅድሚ ምርኻብካን ድሕሪኡን።
ምግቢ ቕድሚ ምኽሻንካ፡ ቅድሚ ምቕራብካ፡ ወይ ከኣ ቅድሚ ምብላዕካ።
‘ህንጥሾ’ ድሕሪ ምባልካ፡ ድሕሪ ምስዓልካ፡ ወይ ከኣ ፊጥ ድሕሪ ምባልካ።
እንስሳ ወይ ከኣ ቀልቀል እንስሳ ድሕሪ ምትንካፍካ።
ጐሓፍ ድሕሪ ምጕሓፍካ።
ኢድካ ብግቡእ ብዛዕባ ምሕጻብ ጥንቁቕ ክትከውን ኣሎካ። መብዛሕትኦም እቶም ህዝባዊ ዓይኒ ምድሪ ዚጥቀሙ ሰባት፡ ኢዶም ፈጺሞም ከም ዘይሕጸቡ ወይ ከኣ ብግቡእ ከም ዘይሕጸቡ፡ መጽናዕትታት ይሕብሩ እዮም። እሞኸ ብኸመይ ኢኻ ኢድካ ኽትሕጸብ ዘሎካ፧
ኢድካ ብጽሩይ ማይ ኣተርክሶ፣ ድሕሪኡ፡ ሳሙና ግበረሉ።
ዓፍራ ኽሳዕ ዜውጽእ ኣእዳውካ ንሓድሕዱ ፋሕፍሓዮ፣ ድሕሪኡ፡ ጽፍርኻን ዓባይ ዓባይቶኻን ዝባን ኣእዳውካን ኣብ መንጎ ኣጻብዕካ ዘሎ ቦታን ኣጽርዮ።
እንተ ወሓደ ን20 ሰከንድ ኢድካ ፋሕፍሓዮ።
ብጽሩይ ማይ ለቕልቆ።
ብጽሩይ ጨርቂ ወይ ብልስሉስ ወረቐት (ሶፍት) ኣንቅጾ።
ከምዚ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ምግባር ቀሊል እኳ እንተ ዀነ፡ ካብ ሕማም ኪከላኸልን ህይወት ኬድሕንን ይኽእል እዩ።
2 ጽሩይ ማይ ተጠቐም
ኣብ ብዙሓት ሃገራት፡ ንሓንቲ ስድራ ቤት ዚኸውን እኹልን ጽሩይን ማይ ምርካብ ቀሊል ኣይኰነን። ኰይኑ ግና፡ እቲ ቐንዲ ምንጪ ዚስተ ማይ፡ ብምዕልቕላቕ፡ ብብርቱዕ ህቦብላ ንፋስ፡ ብምስባር ሻምብቆታት ማይ፡ ወይ ከኣ ብኻልእ ጕዳይ ኪብከል ከሎ፡ እትነብረሉ ኽፋል ዓለም ብዘየገድስ፡ ጽሩይ ማይ ምርካብ ኬጸግም ይኽእል እዩ። ምንጪ ዚስተ ማይ ዜተኣማምን እንተ ዘይኰይኑ፡ ወይ ከኣ ብግቡእ እንተ ዘይተታሒዙ፡ ኣደዳ ጽግዕተኛ ህዋሳት ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ከም ሸሮኽን ሞት ኬስዕብ ዚኽእል ውጽኣትን ፌራን ወይቦን ካልእ ሕማማትን እውን ኬምጽእ ይኽእል እዩ። በብዓመቱ 1.7 ቢልዮን ዚዀኑ ሰባት፡ ሰኣን ጽሩይ ዚስተ ማይ፡ ሕማም ውጽኣት ይሕዞም እዩ።
ቀልጢፉ ሕማም ምእንቲ ኸይሕዘካ ወይ እውን ፈጺሙ ምእንቲ ኸይሕዘካ ኺሕግዘካ ዚኽእል ብዙሕ መገድታት ኣሎ
ሸሮኽ መብዛሕትኡ እዋን፡ በቲ ሕማም ናይ እተታሕዘ ሰብ ቀልቀል ዝበከሎ ማይ ብምስታይ ወይ ምግቢ ብምብላዕ ዚመጽእ ሕማም እዩ። እሞኸ ደድሕሪ ባህርያዊ ሓደጋ እውን እንተ ዀነ፡ ንገዛእ ርእስኻ ኻብ ሸሮኽን ካብ ከምኡ ዝበለ ብእተበከለ ማይ ዚመጽእ ካልእ ሕማማትን ብኸመይ ክትከላኸለላ ትኽእል፧
እቲ እትጥቀመሉ ዚስተ ማይ፡ እንተላይ እቲ ስንኻ ንምጽራይ፡ በረድ ንምስራሕ፡ ምግብን ኣቕሑን ንምሕጻብ፡ ወይ ንምኽሻን እትጥቀመሉ ማይ፡ ካብ ጽሩይ ምንጪ ኸም ዚመጽእ ኣረጋግጽ፣ እዚ ኸኣ ብግቡእ ካብ እተታሕዘ ህዝባዊ መስመር ማይ ወይ ከኣ ፍሉጥ ትካል ካብ ዘዳለዎ እተዓሸገ ማይ ዚመጽእ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ብቡምባ ዚመጸካ ማይ እንተ ተበኪሉ፡ ቅድሚ ምስታይካ ኣፍልሓዮ፡ ወይ ከኣ ግቡእ ከሚካል ተጠቒምካ ኣጽርዮ።
ከም ክሎሪን ወይ ከም ንመጽረዪ ማይ ተባሂሉ እተዳለወ ኸኒና ዝኣመሰለ ከሚካል ክትጥቀም ከለኻ፡ ነቲ መምርሒ ኣጠቓቕማ ብጥንቃቐ ስዓቦ።
ብቐሊሉ ዚርከብን ክትዕድጎ እትኽእልን እንተ ዄንካ፡ ብሉጽ መጻረዪ ማይ ተጠቐም።
ንመጽረዪ ማይ ተባሂሉ እተዳለወ ነገራት ክትረክብ እንተ ዘይክኢልካ፡ ኣብ ሓደ ጋሎን ማይ ሸሞንተ ነጥቢ በረኪና ግበረሉ (ብሊትሮ ኽልተ ነጥቢ ማለት እዩ)፣ ጽቡቕ ጌርካ ሓዋውሶ፣ ድሕሪኡ፡ ቅድሚ ምስታይካ ን30 ደቒቕ ኣቐምጦ።
ነቲ እተጻረየ ማይ ኣብ ጽሩይን መኽደኒ ዘለዎን መትሓዚ ብምቕማጥ፡ እንደገና ንኸይብከል ተጠንቀቐሉ።
እቲ ማይ እትቐድሓሉ ኣቕሓ ጽሩይ ምዃኑ ኣረጋግጽ።
ነቲ ማይ እትቐድሓሉ ኣቕሓ ቕድሚ ምትንካፍካ ኢድካ ተሓጸብ፣ ኢድካ ወይ ኣጻብዕትኻ ድማ ናብቲ ዚስተ ማይ ኣይተእቱ።
3 ኣብ ኣመጋግባኻ ተጠንቀቕ
ብዘይ ጽቡቕ ምግቢ፡ ጽቡቕ ጥዕና ኺህሉ ኣይክእልን እዩ፣ ስለዚ፡ ጥዑይን እተመጣጠነን ምግቢ ኽትበልዕ ኣሎካ። እትበልዖ ብዝሒ ጨውን ስብሕን ሽኮርን ኰነ እትበልዖ መጠን ምግቢ ኽትጥንቀቐሉ ኣሎካ። ፍረታትን ኣሕምልትን እውን ክትምገብ ኣሎካ፣ ኵሉ ሳዕ ሓደ ዓይነት ምግቢ ዘይኰነስ፡ ካብ ኵሉ ዓይነት እተወሰነ ብላዕ። እተዓሸገ ባኒ፡ እኽሊ፡ ፓስታ፡ ወይ ሩዝ ክትዕድግ ከለኻ፡ ዘይተዃእኵአ ምዃኑ ንምፍላጥ ኣብቲ መዐሸጊኡ ርአ። ካብ ዘይተዃእኵአ እኽሊ ዚዳሎ ባንን ፓስታን ሩዝን ኣብ ውሽጡ ጽሕጊ (ፋይበር) ስለ ዘለዎ፡ ካብቲ እተዃእኵአ እኽሊ ይበልጽ። ፕሮቲን ንምርካብ ድማ፡ ሒደት ስጋን ደርሆን ብላዕ፣ እንተ ኽኢልካ፡ ኣብ ሰሙን ንእተወሰነ መዓልትታት ዓሳ ኽትበልዕ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ገሊኡ ሃገራት፡ ካብ ኣሕምልቲ እውን እንተ ዀነ፡ እኹል ፕሮቲን ዘለዎ ምግቢ ኺርከብ ይከኣል እዩ።
ብዙሕ ሽኮራዊ ነገራትን ስብሒ ዚበዝሖ ምግብን ትበልዕ እንተ ዄንካ፡ ክብደትካ ኣመና ኺውስኽ ይኽእል እዩ። ካብዚ ምእንቲ ኽትስተር ግና፡ ሽኮራዊ መስተ ዘይኰነስ፡ ማይ ስተ። ሽኮር ዚበዝሖ ምቁር ነገራት ዘይኰነስ፡ ፍረታት ብብዝሒ ብላዕ። ግዕዝምን (ሶሴጅ) ስጋን ጠስምን ኬክን ፋርማጆን ብሽኮትን ብዘይምብዛሕ፡ ንገዛእ ርእስኻ ኻብ ስብሒ ተኸላኸለላ። ክትክሽን ከለኻ ድማ፡ ጠስሚ ዘይኰነስ፡ ካልእ ንጥዕና ጽቡቕ ዝዀነ ዘይቲ እንተ ተጠቐምካ ይሓይሽ።
እቲ እትበልዖ ምግቢ፡ ጨው ዚበዝሖ እንተ ዀይኑ፡ ልዑል ጸቕጢ ደም ኬጋጥመካ ይኽእል እዩ። ምስዚ ዚተሓሓዝ ጸገም እንተ ኣልዩካ፡ ኣብ መዐሸጊ እቲ እትዕድጎ ነገራት፡ መጠን ጨው ክንደይ ምዃኑ ርአ። ንምግብኻ ጨው ኣብ ክንዲ እተእትወሉ፡ ብኻልእ ቀመማት ከተመቅሮ ትኽእል ኢኻ።
መጠን እቲ እትበልዖ ምግቢ፡ ማዕረ ማዕረ እንታይነት እቲ ምግቢ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ፡ በቲ እትበልዖ ምግቢ ባህ ኪብለካ እኳ እንተ ኣለዎ፡ ከብድኻ ኽሳዕ ዜሕምመካ ኻብ መጠን ንላዕሊ ኣይትብላዕ።
ምስ ኣመጋግባ ተተሓሒዙ ዚልዓል ካልእ ጕዳይ፡ ምምራዝ ምግቢ እዩ። ዝዀነ ይኹን ምግቢ ብግቡእ እንተ ዘይተኸሺኑን እንተ ዘይተታሒዙን ኪምርዘካ ይኽእል እዩ። በብዓመቱ ኻብ 6 ኣመሪካውያን እቲ 1 ብሰሪ ምምራዝ ምግቢ ይሓምም። መብዛሕትኦም እቶም ዚሓምሙ ሰባት ብቐሊሉ ዚሓውዩ እኳ እንተ ዀኑ፡ ገሊኣቶም ግና ይሞቱ እዮም። እሞኸ ኻብዚ ዅሉ ኽትስተር እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
እትዕድጎ ኣሕምልቲ ኣብ ድዅዒ ዘለዎ ቦታ ዝበቘለ ኪኸውን ስለ ዚኽእል፡ ቅድሚ ምኽሻንካ ብጥንቃቐ ሕጸቦ።
ዝዀነ ይኹን ምግቢ ቕድሚ ምኽሻንካ፡ ኢድካን እቲ እትኸትፈሉ ኣቕሓን እቲ ምግቢ እትኽሽነሉ ናውትን እቲ እትኽሽነሉ ኸባብን፡ ብውዑይን ሳሙና ብዘለዎን ማይ ጌርካ ኣጽርዮ።
ጥረ እንቋቝሖ፡ ጥረ ስጋ ደርሆ፡ ጥረ ስጋ፡ ወይ ጥረ ዓሳ ተቐሚጥሉ ኣብ ዝነበረ ቦታ ወይ ብያቲ፡ ካልእ ምግቢ ኣይተቐምጥ፣ ንኻልእ ምግቢ እውን ምእንቲ ኸይትብክል፡ ኣቐዲምካ ነቲ ቦታ ወይ ነቲ ብያቲ ሕጸቦ።
ነቲ ምግቢ ብግቡእ ሙቐት ኣብስሎ፣ ሽዑ ሽዑ ዘይብላዕ ኪበላሾ ዚኽእል ምግቢ እንተ ኣልዩ፡ ከይተደናጐኻ ናብ መዝሓሊ ኣእትዎ።
ካብ 20 ኽሳዕ 25 ዲግሪ ሰንቲ ግሬድ ኣብ ዝዀነ መጠን ሙቐት፡ ንልዕሊ ኽልተ ሰዓት ካብ ፍሪጅ ወጻኢ ኣብ ደገ እተቐመጠ ብቐሊሉ ኺበላሾ ዚኽእል ምግቢ እንተ ኣልዩ፡ ጕሓፎ፣ መጠን እቲ ሙቐት 32 ዲግሪ ሰንቲ ግሬድ ኣብ ዚዀነሉ እዋን፡ እቲ ምግቢ ልዕሊ ሓደ ሰዓት ኣብ ደገ ኪቕመጥ የብሉን።
4 ምውስዋስ ኣካላት ኣዘውትር
ዕድሜኻ ብዘየገድስ፡ ጽቡቕ ጥዕና ምእንቲ ኺህልወካ፡ ኣዘውቲርካ ምውስዋስ ኣካላት ክትገብር ኣሎካ። ብዙሓት ሎሚ ዘለዉ ሰባት፡ እኹል ምውስዋስ ኣካላት ኣይገብሩን እዮም። ምውስዋስ ኣካላት ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧ ኣዘውቲርካ ምውስዋስ ኣካላት ምግባር፡ ኣብዚ ዚስዕብ መዳያት ኪሕግዝካ ይኽእል እዩ፦
ጽቡቕ ትድቅስ።
ሰብነትካ ቕልጡፍ ይኸውን።
ድልዱል ኣዕጽምትን ጭዋዳታትን ይህልወካ።
ጽቡቕ ክብደት ሰብነት ይህልወካ።
ካብ ጭንቀት ይሰትረካ።
ኣብ ዘይመዓልትኻ ኻብ ሙማት የዕቍበካ።
ኣዘውቲርካ ምውስዋስ ኣካላት ዘይትገብር እንተ ዄንካ፡ እዚ ዚስዕብ ሓደጋታት ኬጋጥመካ ይኽእል እዩ፦
ሕማም ልቢ።
ካልኣይ ደረጃ ሽኮርያ።
ልዑል ጸቕጢ ደም።
ልዑል መጠን ኮሌስትሮል።
ወቕዒ።
እቲ ኽትገብሮ ዚግባእ ምውስዋስ ኣካላት፡ ኣብ ዕድሜኻን ጥዕናኻን እተመርኰሰ እዩ፣ ስለዚ፡ ዝዀነ ይኹን ሓድሽ ዓይነት ምውስዋስ ኣካላት ቅድሚ ምጅማርካ፡ ንሓኪምካ ኣማኽሮ። ቈልዑን መንእሰያትን ኣብ መዓልቲ እንተ ወሓደ ን60 ደቒቕ ካብ ማእከላይ ጀሚሩ ኽሳዕ ከቢድ ዚበጽሕ ምውስዋስ ኣካላት ኪገብሩ ኸም ዘለዎም እዩ ዚምከር። ዓበይቲ ሰባት ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ን150 ደቒቕ ማእከላይ ምውስዋስ ኣካላት፡ ወይ ከኣ ን75 ደቒቕ ከቢድ ምውስዋስ ኣካላት ኪገብሩ ኣለዎም።
እናተዘናጋዕካ ኽገብሮ እትኽእል ምውስዋስ ኣካላት ምረጽ። ኵዕሶ ሰኪዐትን ተኒስን ኵዕሶ እግርን ምጽዋት፡ ቅልጥፍ ቅልጥፍ እናበልካ ምስጓም፡ ብሽክለታ ምዝዋር፡ ኣታኽልቲ ምክንኻን፡ ዕንጨይቲ ምፍላጽ፡ ምሕንባስ፡ ብታንኳ ምጕዓዝ፡ ምጕያይ፡ ወይ ከኣ ካልእ ዓይነት ኤሮቢክስ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። እቲ እትገብሮ ምውስዋስ ኣካላት፡ ማእከላይ ወይ ከቢድ ምዃኑ ብኸመይ ክትፈልጥ ትኽእል፧ ማእከላይ ምውስዋስ ኣካላት የርህጸካ እዩ፣ ከቢድ ምውስዋስ ኣካላት ክትገብር ከለኻ ግና፡ ትንፋስካ ስለ ዚቈራረጽ፡ ምስ ካልእ ሰብ ምዝርራብ ኬጸግመካ ይኽእል እዩ።
5 እኹል ድቃስ ደቅስ
መጠን ድቃስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ። መብዛሕትኦም ናጽላታት ኣብ መዓልቲ ኻብ 16 ኽሳዕ 18 ሰዓት፡ ካብ ሓደ ኽሳዕ ሰለስተ ዓመት ዝዕድሚኦም እግሪ ተኽሊ ዳርጋ 14 ሰዓት፡ ደቂ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ዓመት ከኣ ኣስታት 11 ወይ 12 ሰዓት እዮም ዚድቅሱ። ቈልዑ መብዛሕትኡ እዋን 10 ሰዓት፡ መንእሰያት 9 ወይ 10 ሰዓት፡ ዓበይቲ ድማ ካብ 7 ኽሳዕ 8 ሰዓት ይድቅሱ።
እኹል ድቃስ፡ ናይ ግድን ኣድላዪ እዩ። ምሁራት ከም ዚብልዎ፡ እኹል ድቃስ ነዚ ዚስዕብ መዳያት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፦
ቈልዑን መንእሰያትን ንኺዓብዩ።
ሓድሽ ሓበሬታ ንኽትመሃርን ንኽትዝክርን።
እቶም ንምግቢ ናብ ጕልበት ከም ዚቕየር ዚገብሩን ንኽብደትካ ዚቈጻጸሩን ሆርሞናት ብሚዛናዊ መገዲ ንኺዓይዩ።
ጥዕና ልብኻ ንኽትሕሉ።
ሕማም ንኽትከላኸል።
እኹል ድቃስ ዘይምድቃስ፡ ምስ ኣመና ምርጓድን ምስ ጭንቀትን ምስ ሕማም ልብን ምስ ሽኮርያን ሞት ኬስዕብ ምስ ዚኽእል ሓደጋታትን እተተሓሓዘ እዩ። ስለዚ፡ እኹል ድቃስ ክሳዕ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ንጹር እዩ።
እሞኸ፡ እኹል ድቃስ ዘይትድቅስ እንተ ኣሊኻ እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
በብመዓልቱ እትድቅሰሉን እትትንስኣሉን ውሱን ሰዓት ይሃሉኻ።
መደቀሲኻ ረብሻ ዘይብሉን ጸልማትን እተዛነየን ይኹን፣ ኣመና ሙቐት ዝበዝሖ ወይ ከኣ ኣመና ዛሕሊ ዘለዎ ኪኸውን የብሉን።
ኣብ ዓራትካ ዄንካ ተለቪዥን ኣይትርአ፣ ወይ እውን ኤለክትሮኒካዊ መሳርሒ ኣይትጠቐም።
ብእተኻእለካ መጠን ንዓራትካ ምሹእ ግበሮ።
ቅድሚ ምድቃስካ፡ ኪኸብደካ ዚኽእል ምግቢ ኣይትብላዕ፣ ካፈይን ዘለዎ መስተን ኣልኮላዊ መስተን ድማ ኣይትስተ።
ነዚ እተጠቕሰ ምኽሪ ድሕሪ ምትግባርካ እውን እንተ ዀነ፡ ድቃስ ትስእን እንተ ዄንካ፡ ወይ ቀትሪ ኣመና ትፈዝዝ እንተ ዄንካ፡ ወይ ደቂስካ ኸለኻ ትንፋስ ዚሓጽረካ እንተ ዀይኑ፡ ወይ ከኣ ካልእ ምስ ድቃስ ዚተሓሓዝ ሕማም ዜሸግረካ እንተ ዀይኑ፡ ክኢላ ብዓል ሞያ ጥዕና ኸተማኽር ኣሎካ።
ብዝያዳ ፍለጥ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ንጽህና እንታይ ይብል፧
ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ንሚልዮናት ሰባት ንጹህን ጥዑይን ህይወት ንኺመርሑ ዝሓገዞም ሚዛናዊ ምኽሪ እስከ መርምሮ።
ንጥዕና ዚምልከት ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሕማምን ሕክምናን እንታይ ከም ዚብል ፍለጥ።


text:
1- 2በቲ ወርኃት እቱይ ዮሓንስ መጥምቕ መንግሥተ ሰማያት ቀሪባ እያ እሞ ንስሓ እተዉ እናበለ ኣብ በረኻ ይሁዳ እናሰበኸ መጸ። 3እቲ ብነቢይ ኢሳይያስ ጐደና እግዚኣብሔር ጽረጉ መንገዱውን ኣቕንዑ › ኢሉ ኣብ በረኻ ዝእውጅ ድምፂ ኣዋጅ ነጋሪ ተብሂሉ ዝተነግረሉ ንሱ ዮሓንስ እዩሞ። 4ክዳኑ ኻብ ፀጕሪ ገመል ዝተሠርሐ ነበረ፤ ዕጣቕ ሕቝኡ ድማ ፈልቍ ቅርበት ቀለቡ ኸዓ ኣንበጣን መዓር ጽዴናን ነበረ። 5ሽዑ ሰብ ኢየሩሳሌምን ኲሎም ሰብ ይሁዳን ኲሉ ሃገር ዙርያ ዮርዳኖስን ናብኡ ይመጹ ነበሩ። 6ኃጢኣቶም እናተናዘዙ ኸዓ ኣብ ፈለግ ዮርዳኖስ ብዮሓንስ ይጥመቑ ነበሩ። 7ካብ ፈሪሳውያንን ሰዱቃውያንን ብዙኃት ክጥመቑ እንትመጹ ምስ ረአየ ኸምዙይ በሎም፦ ኣቱም ውሉድ ኣትማን ካብቲ ዝመጽእ መዓት ክተምልጡ መን ሓበረልኩም? 8እምበኣርከስ ንንስሓ ዘብቅዕ ፍረ ኣፍርዩ። 9ብልብኹም ኣብርሃም ኣቦ ኣለና› ብምባል እተምልጡ ኣይምሰልኩም። ንኣብርሃም ካብዘን ኣእማን እዚኣተን ውሉድ ከተሥአሉ ንእግዚኣብሔር ከም ዝከኣሎ እብለኩም ኣለኹ። 10እንሆ ሕዚ ማሕፀ ናብቲ ጕንዲ ኦም ተቐሪቡ ኣሎ። እምበኣር ጽቡቕ ፍረ ዘይፈሪ ዂሉ ኦም ይቝረጽ፤ ናብ ሓዊ ድማ ይድርበ። 11ኣነስ ንንስሓ ብማይ አጥምቐኩም ኣለኹ፤ እቲ ብድኅረይ ዝመጽእ ግና ካባይ ይኅይል እዩ፤ ኣነ ኣሣእኑ ኽፀውር እኳ ኣይበቅዕን እየ፤ ንሱ ብመንፈስ ቅዱስን ብሓውን ከጥምቐኩም እዩ። 12ዓውዱ ዘጽርየሉ መስአ ኣብ ኢዱ ዘለዎ እዩ፤ ስርናዩ ኣብ ቆፎኡ ኽእክብ፤ ነቲ ሓሰር ግና ብዘይጠፍእ ሓዊ ኸቓጽሎ እዩ። 13ሽዑ ኢየሱስ ብዮሓንስ ክጥመቕ ካብ ገሊላ ናብ ዮርዳኖስ መጸ። 14ዮሓንስ ግና ኣነ ደኣ ብኣኻ ኽጥመቕ ይግብአኒ እምበር ንስኻዶ ናባይ ትመጽእ! ኢሉ ኣበዮ። 15ኢየሱስ ከዓ ኲሉ ጽድቂ ኽንፍጽም ይግብአና እዩ እሞ ሕዝስ ኅደግ! ይኹን ደኣ ኢሉ መለሰሉ። ድኅርዙይ ይኹን በሎ። 16ኢየሱስ ምስ ተጠመቐ ሽዑ ንሽዑ ካብ ማይ ወፀ። እንሆ ኸዓ ሰማይ ተኸፈተ፤ መንፈስ እግዚኣብሔር ድማ ኸም ርግቢ ወሪዱ ኣብ ልዕሊኡ እንትዓልብ ረአየ። 17እንሆ ድማ ብእኡ ዝተሓጐስኩ ዝፈትዎ ወደይ እዙይ እዩ ዝብል ድምፂ ኻብ ሰማይ መጸ።
Copyright
Learn More


text:
Friday, December 9, 2016
“እቲ እዋን ናይ ለውጢ እዋን እዩ”
ውድብ ህወሓት ኣብ መድረኽ ጉባኤ ተጸሚዳ’ላ፡ ህወሓታውያን ሎሚ ኸ እንታይ እዮም ከርእዩና ህዝቢ ትግራይ ከ ህወሓት ተካይዶ ካብ ዘላ መድረኽ ጉባኤ እንታይ እዩ ዝጽበ?
ንህ.ወ.ሓ.ት ፈተኹዋ ፀላእኹዋ፣ ደገፍኩዋ ተቓወምኩዋ፣ እትውስኖም ውሳነታት፣ እትወስዶም ስጉምትታት ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ናተይ፣ ናይ ቤተሰበይ፣ ናይ ደቀይ፣ ናይ ዓደይ መፃኢ ናይ ምውሳን ተኽእሎኦም ዓብዪ እዩ፡፡ ከምቲ ሕሉፍ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ዶ መረፀት ተታሒዝካ ምጥፋእ እዩ፤ ካብ መናእሰይ፣ ካብ ምሁራት፣ ካብ ዓበይቲ ዓዲን ካልኦት ይምልከተና እዩ በሃልቲ ተጋሩ ዝመፁ ዘለዉ ሰናይ ሓሳባት ናብ ረብሓ ህዝቢ ሸሪፎም ዝተወሰነ ጌግኦም ዶ ይእርሙ… ሰናይ፡፡ ኣነ እውን ብዚ መንፈስ እየ ዝመስለኒን ይረብሕን እዩ ዝብሎም ዝስዕቡ ሓሳባት ከፍስስ መሪጸ ዘለኹ።
ህዝቢ ትግራይ ካብ ቀፃሊ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት እንታይ ይፅበ? ንመራሕቲ፣ ካድረታት ህ.ወ.ሓ.ት፣ ንኹሎም ተሳተፍቲ እቲ ጉባኤ እነመሓላልፎ መልእኽቲ፣ መፀዋዕታ እንታይ እዩ? ዝብል ሓሲብናሉ ዶ ኣለና? ህዝቢ ትግራይ ካብ ህወሓት ዝጽበዮ ለውጢ ከም ዘየለ፡ ኣካል ናይቲ ህዝቢ ስለ ዝኾንኩ ይፈልጥ እየ፡ እንተኾነ ግን ከምዚ እንተዝገብሩ ካብ ምባል ኣይክንዓርፍን።
ናብቲ ጉባኤ ኣባላት ዘይኮኑ ጠቓሚ ሐሳብ ክህቡ፣ ደፊሮም ክዛረቡ ዝኽእሉ ዓበይቲ ተጋሩ ምሁራት ተፀዊዖም ዋላ ብዘይድምፂ ክሳተፉ፣ ርኢቶኦም ክህቡ፣ መፍትሒ ሐሳባት ከመንጭዉ እንተዝግበር ንኣብነት፡ ከም ዶ/ር መድሃንየ ታደሰ ዝበሉ ዓበይቲ ምሁራት፡፡ በዓል ጀነራል ገብረጻድቃን፣ ኣቶ ቢተው በላይ ወ.ዘ.ተ ኣብቲ መድረኽ እንተዝሳተፉ ድሌት ህዝቢ ከንጸባርቑ ምኻኣሉ ባሃሊ እየ።
ህወሓት ዝባሃል ውድብ ካብ ገጽ ትግራይ ተጸሪጉ ክሳብ ዝቕየር፡ እቲ ዘሎ ማእኸላይ ኮሚቴ ህ.ወ.ሓ.ት ከም ብሓዱሽ ይዋቐር ጠቓሚ ኣበርክቶ ክህቡ ዓቕሞም ዘይፈቕደሎም፣ ብዕድመ ዝደፍኡ፣ ኣድማዒ ስራሕ ክሰርሑ ዘይኽእሉ ተአልዮም ብምሁራት መናእሰይ ይተክኡ፤ ከም ናተይ ርኢቶ ካብ ማእኸላይ ኮሚቴነት ክወርዱ ካብ ዝግበኦም ከም ወ/ሮ ቅዱሳን ነጋ፣ ኣቶ ጎበዛይ ወለኣረጋይ፣ ኣቶ ገ/መስቀል፣ ኣቶ ሃይለ፣ ወ/ሮ ኣረጋሽ፣ ወ/ሮ ያለም፣ ዶ/ር ገብረሂወት፣ ዶ/ር ቴድሮስ ወ.ዘ.ተ ምጥቃስ ይከኣል፤ በዓል ኣይተ ጎይቶኦም ጊጋር፣ ኣቶ ተኽላይ ወልደማርያምን ካልኦት ኣብ ዝተፈላለዩ ዘርፍታት ዘለዉ መናእሰይን ብዘይጥርጥር ካብዚኦም ብብዙሕ ዕፅፊ ዝሐሸ ስራሕ ክሰርሑ ይኽእሉ እዮም ባሃሊ እየ።
ካልእ ኣብ ጉዳይ ወልቃይትን ካልኦት ከባቢታት ትግራይን ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝቐርቡ መርትዖታት፣ መፍትሒ ሓሳባት፣ ቀጸልቲ ክያዶታት ንኹሎም ደሚርካ፣ ቀሚርካ ንህዝቢ ዝረብሕ ዘየዳግም መፍትሒ ክመጽ ምግባር ህዝቢ ኣብርሃ ጅራ፣ ዓብደራፊዕ፣ ታሕታይ ኣርማጭሆ፣ ዓደርቃይ ቅድሚ ዓመታት ዘቕረቦ ሕቶ፣ ዝፈረሞ 60 ሽሕ ፌርማ ኣይደረቐን እሞ፣ በቲ ምጥቃዕ እውን ምክልኻል እዩ ብዝብል ናይ ዕዋሉ ቀመር ዝተበገሰ ወልቃይትዶ ታይዶ ዝብል ኣጀንዳ ከየዳህለለና ቅድሚ ዓመታት ዝቐረበ ናይ ህዝቢ ሕቶ መልሲ ዝረኽበሉ መንገዲ ምንዳይ ትንፋስ ዘይህብ ሕቶ ህዝቢ እዩ።
ቀፃሊ ኣንፈት ጥቕዓት ተስፋሕፋሕቲ ጸረ-ህዝቢ ትግራይ በዓል ኣላማጣ፣ ኮረም ምዃነን ግልፂ እዩ፡፡ እዚ ርሑቕ ከይተጉዓዘን ዘይተደለየ ዋጋ እንተየኽፈለን ዝፍሽለሉ ስትራቴጂ ክሕንፀፅ ይግበኦ፡፡ እንተ ንዓና ንህዝቢ ትግራይ እሞ መሬት ትግራይ ኣለውሃ ምላሽ ምዃኑ ኢና ንፈልጥ፡፡ ኣቦታት ትግራይ ብመኪና ብኡ እንትሓልፉ ኣብ ኣለውሃ ምስ በፅሑ ክሳብዚኣ እኮ እያ ትግራይ እዮም ዝብሉ- ታሪኾም ስለዝፈልጡ፡፡
መዋስንቲ ኣኽሱማውያን ዛጉዌያውያን እዮም’ሞ ህዝቢ ኣገው ናይ ባዕሉ ክልል ዘይህልወሉ ምኽንያት የለን፤ ቅድሚ 25 ዓመት ዝፈፀምኩምዎ ጌጋ ትእርሙሉ ግዘ እዩ፡፡ ቅማንት ድማ ንጎንደር ሓዊሱ ኩሎም ዝግበኦኦም ቀበሌታት ምስ ዝሕዙ ከምቲ ቅድሚ ኣርባዕተ ሓሙሽተ ዓመት ዝነገርናኩም ታሪኸዊ ሓላፍነትኩም ተዋፂእኹም ማለት እዩ፤ እንተዘይኮይኑ ግን ማዕበል ህዝቢ ክውሕጠኩም እዩ።
ኣብ ኢንቨስትመንት መከላኸሊ ሃገር ዘሎ ንትግራይ ዘግለለ፣ ብቐፃልነት ንሃገር ጠንቂ ክኸውን ዝኽእል ኣብ ሓደ ቦታ ናይ ምድኳዕ ዘይምዕሩይነት ክረአን ውሳነ ክዓርፈሉን ይግባእ፡ እስቲ ንፈለማ እዋን ልቢ ህዝቢ ኣድምፁ፤ እስቲ ናይ ሕሶት ዳታ ምስንካት ንግዚኡ ደው ኣብሉ እሞ ብዛዕባ እቲ ህሉው ሓቂታት ትግራይ ተዘራረቡ፡፡ ሕርሻና ኣበይ ኣሎ፤ ሴክተር ኢንዳስትሪ ኣበይ ኣሎ፤ መጠን ድኽነት ትግራይ ኣበይ ኣሎ ወ.ዘ.ተ ካብ ሓቂ ተበጊስኩም ተዘራረቡ፣ ንፈለማ እዋን ቃንዛ ህዝቢ ቃንዛኹም ይኹን፤ እስተ ከምቲ ህዝቢ ዝቕንዘዎ ዘሎ ተቐንዘዉ እሞ ሕቶ ህዝብና ክሳብ ክንደይ ወድዓዊ ሕቶ ከም ዝኾነ ክስቆረኩም እዩ።
ብዛዕባ እቲ ብሰንኪ ቀይናን መንገድኹም፣ ደረቱ ዝሓለፈ ከፋፋሊ ፖሊስኹም፣ ንሀዝቢ ትግራይ ኣብ ምንፃል ዝተመስረተ ፖለቲካኹም፣ ካብ ነዊሕ ስትራቴጂያዊ ምሕዝነትን ረብሓን ንላዕሊ ግዝያዊ ፖለቲካዊ ከስቢ ዘቐደመ ፖለቲካኹም በዙይን በቱይን ብዕሾኽ ኣሕፂርኩምዎ ዘለኹም፣ መፃኢኡ መሰከፊ ገይርኩምዎ ዘለኹም ሓንጊሩ ናብ ስልጣን ዘደየበኩም ህዝቢ ትግራይ ህሉው ሓቂ ተዘራረቡ።
ብፍላይ ከም ቢሮ ትምህርቲ፣ ቢሮ ሕርሻ ዝበላ ቢሮታት ከም ብሓዱሽ ዝዋቐራሉ ኩነታት ክፍጠር ኣለዎ፡ እዘን ትካላት ፖለቲካዊ ተኣማንነት ዘይኮነስ ርእሲ እዩ ዝመርሐን፤ ስለዝኾነ ድማ ዋላ ብነዊሕ ገመድ ኣሲርካ ብሓቀኛ መሁራት ዝምራሓሉ ኩነታት ይፈጠር፤ ኣብ ትግራይ ኩለን ናይ ዲሞክራሲ ትካላት ብዛዕባ ዝጠናኸራሉ፣ ናይ ዲሞክራሲ ባህሊ ብዛዕባ ዝዕምብበሉ፣ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ ከም ፀጋ ብዛዕባ ዝቑፀሩ መስርሕ ክፍጠር ይግባእ።
ኣብ ትግራይ ኣብ ገለ ኣካላት፣ ጉጅለታት፣ ኔትወርክታት ዘሎ ንሕብረትናን ህልውናናን ኣዝዩ ሓደገኛ ብዛዕባ ዝኾነ ቁሸታዊነት ብግልፂ ክንቀፍ ክእረም ኣለዎ፡ ርግፅ እዩ እቶም ጉባኤተኛታት መብዛሕቲኦም ብዚ ቁሸታዊ ምፅውዋዕ፣ ኔትወርካዊ ምትእኽኻብ ዝተኣኻኸቡ እዮም፤ ሓደ ደፋር ደላዪ ሓቂ ነዚ ሓቂ ናብ መድረኽ ከምጽኦን ከልዕሎን ተስፋ ንገብር፡ ሰብ ይዘራረበሉ፡፡ ሓባኢያ ቑስሉስ ሓባኢ ፈውሱ እዩ።
ን40 ዓመት ገለ ሰባት ብተግባር ይሸርፉዎ፣ ግን ድማ ብግለፂ ዓው ኢልካ ዘይዝረበሉ ፀያፍ እዩ፡፡ ብዓብዩኡ እቲ ክፉእ ተግባር እናሃለወ ነዚ ጠንቂ ናብ መድረኽ ምምፃእ ፀያፍ ክኸውን ኣይግበኦን፡፡ ኣብ ኢንቨስትመንት መከላኸሊ ሃገር ዘሎ ንትግራይ ዘግለለ፣ ብቐፃልነት ንሃገር ጠንቂ ክኸውን ዝኽእል ኣብ ሓደ ቦታ ናይ ምድኳዕ ዘይምዕሩይነት ድማ ተዘራረቡሉ።
ድሕሪ ሐዚ “ሌጋሲዶ ታይዶ” ከይትብሉ፣ “ናይ 45 ዓመት ዝተወድአ ትልሚ ዶ ታይዶ…” ኢልኩም ከምዘይተባጭዉ ንነብስኹም ቃል እተዉ፤ እዚ መስሐቒ ሸራፋት እዩ፡፡ በብሰከንዱ ብናህሪ ኣብ እትለዋወጥ ዓለም ናይ 45 ዓመት ትልሚ ኣውጺአ ዝብል ሰብ ስሒቕካ ኢኻ ትሓልፎ፡፡ ናይዛ ዓዲ ፖለቲካ ከመይ ይቀያየር ከምዘሎን ነገራት ከመይ ዘይግመቱ ከምዝኾኑን እኮ ትሪኡ ኣለኹም፡፡ ብዛዕባ ሕሉፋት 15 ዓመታት ክያዶ ብዝርዝር ክትዝትዩ ጥራይ ዘይኮነስ ክትካትዑ ህዝባውነትኩም ክተረጋግጹ ትጽቢት ይግበረልኩም።
ዘይበላዕናዮ በሊዖሞ፣ ብፅሙእና ረውዮም፣ ዘይተሰርሐልና ተሰሪሑሎም ወ.ዘ.ተ ኣዝዮም ዝተጋነኑን ምስቲ ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ ኣዝዮም ዝተረሓሓቑን ናይ ሕሶት ፀብጻባት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ካብ ዝገደፎ በሰላ ብተወሳኺ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዓይኒ ጥርጣረ ክሪአና፣ ሓለፋ ዝተረባሕና ክመስሎ ኮይኑ እዩ፡ ክልተ በደል! ንኽልቲኦም ዓበይቲ በደላት መሪሕነት ህ.ወ.ሓ.ት ንህዝቢ ትግራይ ይቕረታ ይሕተት፡፡
ኣብ 1993 ዓ.ም ብዝነበረ ናይ ስልጣን ንሕንሕ ክፍፍል ነቲ ተስዓራይ ጉጅለ ረኸብኩ ኢሉ እኒ እከለ ዝጀመርዎ ኩሉ ይፍሸል ረብሓ 5 ሚልዮን ህዝቢ ትሕቲ ስልጣን ናይ ምርኣይ ባርባርያዊ ውሳነ ሳ.ር.ት ኣፍሪሱ ብሆረየ ብምቕያሩ፣ በዓል ጎልጎል ራያ ወ.ዘ.ተ ክፈሽሉ ብምግባሩ፤ ኣብ ቢሮክራሲ ትግራይ ዝነበሩ ዝሓስቡ ርእስታት ሓደ ብሓደ ኣወጊዱ ብለማጻት ሓንጎል ብምትክኡ ወ.ዘ.ተ…ተስፋ ህዝቢ ትግራይ ኮሊፉ ነዚ ኩሉ ናይ ዝሓለፈ 15 ዓመት ናይ ቁልቁለትን ውርደትን ጉዕዞ ብምምፅኡ ንህዝቢ ትግራይ ይቅርታ ክሓትት ይግባእ።
ናይ ህዝቢ ትግራይ መተኣኻኸቢት ፅላል ዝነበረት ማ.ል.ት ዳርጋ ፈሪሳ ብቑሸታዊ ስማዊ ማሕበራት ልምዓት ንምልዋጣ፤ ኣብ 15 ወረዳታት 15 ቀላሚኖታት ናይ ምስራሕ ትልሚ ንምዕጻፉ፣ እታ ሓንቲ ዘላ ቀላሚኖ እውን ንምድኻማ፤ MIT ብምፍራሱ (ናብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምፅምባሩ)፣ ንህዝቢ ትግራይ ንድንቁርና ካብ ምፍራድ ኣናኣኢስካ ዝረአ ኣይኮነን።
ብኣዕፅምቲ ተጋሩ መናእሰይ ዝተሃነጸት ት.እ.ም.ት ናይ ውሑዳት ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታትን ንብረት ምዃና ክሳብ ሐዚ ንህዝቢ ትግራይ እዚ ዝበሃል ረብሓ ዘይምሃባ ህዝቢ ትግራይ ንዝኸፈሎ ደምን ህይወትን ኮንቱ ዝገብር ራእን ሕልምን ሰማእታት ትግራይ ኮንቱ ምግባር እዩ።
ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ኣብ ዝሓለፉ 15 ዓመታት ንዝበፅሑ ጉድኣታት፣ ብፍላይ ኣብ ቀረባ እዋናት ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ንዝበፅሑ በደላት ንኹሎም ህ.ወ.ሓ.ት ሓላፍነት ክወስደሎም ይግባእ፡ ናይ ዘርኢ ፖለቲካ ወጢጥኩም ወጢጥኩም ናብ ጫፍ ወሲድኩም በውፅኢቱ ድማ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ውሽጢ ሃገር ናይ ፅልኣት ሓወልትታት ተተኺሉሉ ኣሎ፣ ናይዚ ናይ ጥፍኣት ዘርኢ ፍረ ድማ እነሆ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑ፡ እታ ሃገር እውን ኣብ ሞንጎ ምቕፃልን ዘይምቕጻልን ቀራን መንገዲ ደው ኢላ ኣላ፡፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ድማ ንህዝቢ ትግራይ፣ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ይቅርታ ክትሓትዎ ይግባእ።
ኣብ ትግራይ ሰሪሑ ክዓብየሉ ዝኽእለሉ ዕድል ዕፁው ኮይኑዎ ናብ ካልኦት ክልላት እዛ ሃገር ክሽቅል ኣብ ልዕሊ ዝኸደ (ኣብ ውሽጣዊ ስደት ኣብ ልዕሊ ዘሎ) ትግራዋይ ንዝበፅሖ ግፍዒ ኩሉ፤ ካብኡ ሓሊፉ እውን እቲ ናይ ዝኸፍአ ወይ ናይ መወዳእታ ዝበሃል ሓደገኛ ናይ ስደት መማረፂ ወሲዱ ፎቖዶ ባሕርን ምድረበዳን ኣቋሪፁ ክኸይድ ቀለብ ዓሳ፣ ቀለብ ዝብኢ ኮይኑ ወይ ክፍሊ ኣካላቱ ተቖራሪፆም ኣብ መንገዲ ንዝተረፈ ኩሉ እዩ፤ ንዚኦምን ወድዚኦምን ኩሎም ሙሉእ ሓላፍነት ይውሰድ፤ እቲ መሪሕነት ድማ ይተሓተት።
ህ.ወ.ሓ.ት ብፍላጥ ኮነ ብዘይፍላጥ ክሳብ ሐዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ንዘብፀሖ በደል ኩሉ ይቅርታ ይሕተት፤ ሞራላዊን ቁሳዊን በደል ንዝበፅሖ፣ ብጎሓላሉ መንግስቲ ንልምዓት ይደልዮ እዩ ተባሂሉ መሬቱ ብዘይካሕሳ ንዝተሓደገ፣ ፍትሒ ንዝተጓደሎ፣ ብግፍዒ ንዝተኣሰረ፣ ዝተቐተለ ወ.ዘ.ተ..ዝትካእ ተክኡ፣ ዝከሓስ ከሓሱ፣ ዝብል ምኽሪ ኣለኒ።
ኣብ መወዳእታ፣ ህዝቢ ትግራይ ኣንፀላልይዎ ዘሎ ሓደጋ፣ ስፍሓቱን ዕምቆቱን ክትግንዘቡ፣ መፍትሒኡ እውን ምስ ለባማት ብምዝታይ ከተናድዩ፤ ከምኡ ድማ ናይ ጸገማትና ኩሎም ቀንዲ መንቀሊኦም ውሽጣዊ ድኽመትና ብምዃኑ ህዝቢ ትግራይ ብኢኮኖሚ ዝድልድለሉ፤ ዲሞክራሲኡ ዝዕምብበሉ፣ ፍትሒን ነፃነትን ዝነግሰሉ፤ ናይ ህዝቢ ናይ ሐሳቡ ምግላፅ፣ ናይ ምውዳብ መሰል ዝረጋገፀሉ፤ ድምጺ ህዝቢ ዝኽበረሉ መንገድታት ምስ ለባማት ብምዝታይ ትካላዊ ኣሰራርሓታት ክተኣታተዉ ብቕንዕና ክትመያየጡ ህዝቢ ብትዕግስቲ ይጽበየኩም ከም ዘሎ ክትፈልጡ ይግባእ።
እዚ ኹሉ ክብል ከለኹ ግን ህወሓት ትተሓደስ ኣብ ስልጣን ትቐጽል ማለተይ ከም ዘይኮነ ዝኾነ ኣምባቢ ኮነ ሰማዒ ናይዚ ጽሑፍ ክርዳኣለይ ይደሊ፡ ህወሓት ህዝቢ ሓንሳብ ስለ ዝተፍኦ ማዓስ ጸራሪጉ የሰናብቶ ኣይፍለጥን፡ እቲ ማዕበል ተሲኡ እዩ፡ መፈጸምታ ናይቲ ማዕበል ክሳብ ንርኢ ህወሓት እዞም ኣብ ላኦሊ ዝገለጽክዎም ተግባራት ክፍጽም እንተዳኣ ክኢሉ ግን ገበናቱ ክቕንስ ይኽእል እዩ ካብ ዝብል ሓሳብ ነቒለ ክሕንጥጣ ዳኣ መሪጸ እምበር እቲ እዋን ናይ መሰረታዊ ለውጢ እዋን ከም ዝኾነ ኣይዘንጋዕኹን።
ዘ-ጻኣት ካብ መቐለ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
ናይ ሓዘን መግለጺMonday, 16 January 2017 18:02 Written by ተስፋማርያም ክብራኣብ
እነሆ ሎሚውን ልክዕ ከምቶም ቀዳሞት ዝሓለፉ ብጸቱ ፡ ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ኣብ መሪር ተጋድሎ ዝዓበየ ፡ ክሳብ ዕለተ ዕረፍቱ ንተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ቀዳማይ ቦታ ሰሪዑ ፡ ናይ ቃልሲ ዕጣቑ ከየውረደ ዝጸንሐ ልዑልን ጽኑዕን ተቃላሳይ ዶክተር ሃብተ ተስፋማርያም ወዲ ጎሞራ ኣቦ መንበር ሃገራዊ ድሕነት ፡ ብሕማም ምኽንያት ብሞት ክፍለየና ከሎ ዝተሰማዓና ስንባደን ሓዘን ደረት የብሉን ። መስዋእቱ ንተጸባያይ ፍትሒ ንዝኾነ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተጸበዮ ዓቢ ክሳራ እዩ ።
ስዉእ ተጋዳላይ ዶክተር ሃብተ ተስፋማርያም ወዲ ጎሞራ ዋላውን ካባና ካብዛ ዓለም እዚኣ እንተተፈለየ ፡ በቲ ኣብ ሃገራዊ ሓርነታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ዘበርከቶ ምእንቲ መሰልን ፍትሕን ራህዋን ንምርግጋጽ ዘሕለፎ መሪርን ነዊሕን ናይ ቃልሲ መዋእል ብኹሎም ወሎዶታት እናተዘከረ ክነብር እዩ ።
ነታ ኣንጊሁ ሰናይ ዝሓለመላ ሃገሩ ንኽቃለሰላ ኢሉ ዝወጸ ፡ ተመሊሱ ከይረኣያ ፡ ብደገ ደጊኡ ክስዋእ ከሎ ንበዓልቲ ቤቱን ንደቁን ንመላእ ዓጽመ ስጋኡን ንተቃለስቲ ብጾቱን ዝወረደ ከቢድ ሓዘን ንሕና ኣባላት ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ ማሕበር ኣብ ጀርመን ብምሉእ ሕልና ተኻፈልቱ ምዃና ድሕሪ ምግላጽና፤ ንመዋቲ መንግስተ ሰማይ የዋርሶን ። ካብ በዓልቲ ቤቱን ደቁን ጀሚርና ክሳብ ንኹሉ ኣብዚ ሓዘን እዚ ተጸሚዱ ንዘሎ ቤተሰቡን ፈተውቱን ናይ ቃልሲ ብጾቱን፡ እቲ ኩሉ ዝካኣሎ ጌታ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ጽንዓት ይሃብኩም ጠሊ ምስ ፍቕርን ስኒትን የውርደልኩም ንብል ።
ተስፋማርያም ክብራኣብ
ኣቦ መንበር ኤደማ ጀርመን
ብቑዕ ምትኽኻእ ነባርን ሓድሽን ንህልዊ ምዕባለMonday, 16 January 2017 10:18 Written by ድራር መንታይ
ብሉይ ብሓዲሽ፥ ክትካእ ኣድማሳዊ ሕጊ እዩ። ከመይሲ እቲ ሓዲሽ ዝነበረ እናኣረገ ክኸይድ እንከሎ፡ ንኣኡ ዝትክእ ከኣ ጎኑጎኑ ክፍጠር ናይ ግድን ስለዝኾነ። እዚ ማለት እቲ ካብ ሓዲሽ እናበለየ ናብ ብሉይ ገጹ ክጎዓዝ እንከሎ እቲ ብድሕሪኡ ንምሕዳስ ዝመጽእ ሓሳባት ከኣ እቲ ሓዲሽ ሓሳብ ነቲ ብሉይ ይትክኦ ማለት እዩ። እዚ ነቲ ገዲምን ሓድሽን ወለዶ እውን ዝትንክፎ እዩ። እቲ ምስ ሓዲሽ ኣተሓሳስባ ዝመጽእ ወለዶ ካብቲ ብሉይ ንኽሙከር ወይ ትምህርቲ ክቐስም ብቕዓትን ድሌትን ወኒኑ ሓዲሽ ነገር ክምህዝ ይኽእል።
ኤርትራ ሃገርና ኣብ ቅድምን ደሓርን መግዛእታዊ ዝነበረ ምትእስሳር በቲ እዋን እቲ ዝነበረ ናይ ባህልን ልምድን ሓቢርካ ምንባርን ክፈላለ ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ኣብቲ ግዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝነበረ ባህሊ ኣዝዩ ክድልድልን ሃገራውነት ንከይፈሓቚን ዝሓልን ዝከላኸልን እዩ ነይሩ። እዚ ኣብ ግዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝነበረ ባህሊ ካብቲ ድሕሪ መግዛእቲ ዘሎ መድረኽ ምስቲ እቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ከተኣታትዎ ዝሓስብ ዝነበረ ባህሊ ኣዝዩ ይልዕል ምንባሩ ዝከሓድ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እቲ ዕላማ ሃገራውነት ምስቲ ዝተኣሳስሮ ባህልን ልምድን እናተኸባበረ ኣብ ውሽጡ ንፋስ ከየእቱ ብጥንቃቐ ይሕዞ ስለዝነበረ እዩ።
ሎሚ ድሕሪ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብመግዛእቲ ደቂ ሃገር ምስ ተተከአ ግና እቲ ዝነበረ ባህሊ ሃሲሱ ሕድሓዳዊ ምክብባር ጠፊኡ ብውሑዱ እቲ ቀዳሞት ወለድና ኣብ ሓደ ባይቶ ኮፍ ኢሎም ብምድምማጽ ሽግራት ዝፈትሕሉ ዝነበሩ ጥበብ ኩሉ ጠፊኡ። ንዓበይቲ ምዝንጣልን፥ ንምእንቲ ሃገር ዝተወፈዩን በጃ ዝሓለፉን ምስትንዓቕን፥ ኮታ ንታሪኽ ዝሓለፉን ዝሓለፋን ብምንሻውን ዝተጸምደ ሓዲሽ ወለዶ ነቲ ነባር ክትክእ ይኽእልዶ? ዘጠራጥር እዩ። ሕሉፍ ዘይብሉ ህልዊ ከኣ ኣይክህልዎን እዩ። ህልዊ ዘይብሉ ከኣ መጻኢኡ ጽልግልግ ዝበለን ፍንጡሕን እዩ ክኸውን። ብዘይካዚ በቲ ሕሉፍ ኣሉታዊ ተረኽቦ ብምቚዛም ነቲ ህልዊ ልክዕ ከም ባርዕ ስለ ዘንድዶ እቲ መጻኢ ካብ ሕሉፍ ዝረኽቦ ውጽኢት፡ ወይ እውን ዝምኰረሉ ስለዘይብሉ መሰረት ዘይብሉ ሰነድ እዩ ክውንን።
በቲ ኣብ ግዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝነበረ ቃልሲ በቶም ቀዳሞት ወለዶ ዝተጀመረ ኮይኑ፡ ኣብ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኣተሓሳስባ ካብቲ ናይ ሽዑ ናይ ገበተ ባህሊ ብቐሊሉ ናጻ ክኸውን ከምዘይክእል ርዱእ እዩ። ይኹን እምበር እቲ ናይ ቅድም ወለዶ በቲ ናቱ ሃገራዊ ንቕሓትን ዝተኣሳስሮ ዝነበረ ሃገራዊ ባህልን መንነትን ነቲ ዝነበረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብሓዲሽ ኣተሓሳስባ ተኪእዎ እዩ። እዚ እቲ ኣድማሳዊ ሕጊ ኮይኑ እቲ ባዕዳዊ ኣተሓሳስባ ከም ብሉይ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። እዚ ምትካእ እዚ ንፍቶ ንጽላእ ገዲም ወይ ብሉይ ኣተሓሳስባ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣልጊሱ፥ ብሃገራዊ ኣተሓሳስባ ከምዝተተከአ ሓደን ክልተን ዝበሃሎ ኣይኮነን። ብርግጽ እታ ሃገር ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ናጻ ኮይና ኢያ። ይኹን እምበር እቲ ሓዲሽ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ከይተበገሰ ከሎ ኣሰር እቲ ዝጸንሐ ኣረጊት ወይ ብሉይ ኣተሓሳስባ ክወጽእ ስለዘይከኣለ ከኣ ነቲ ሃገራዊ ዘተኣሳስሮ ዝነበረ ባህልን ልምድን መንነትን ብፈላሊኻ ግዛእ ዝብል ስለ ዝበታተኾ እነሆ ቅጥዒ ብዝሰኣነን ስነምግባር ብዝጎደሎን ተተኪኡ።
እዚ ፈላሊኻ ግዛእ ዝብል ኣተሓሳስባ ነቲ ውጽኢት ብረታዊ ቃልሲ ክኸውን ዝነበሮ ኣሳታፊ፡ ማዕርነታውን፡ ሓባራዊ ሃገራዊ መንነትን ኣህሲስዎ። በዚ መሰረት እቲ ጥሙር ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ነቲ ተሓቛቚፉ ክጎዓዝ ጸንሐ ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ እንዳዳታት፥ ሃይማኖታትን፥ ቀቢላታትን ከፋፊሉ ጥራሕ እዩ መሰል ዝሕሎ ዝብል ኣጉል ፍልስፍና ክስዕርር ክኢሉ። በዚ መሰረት እቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሮ ተጻዋርነት፥ ምትሕቑቛፍን፥ ስኒትን ኩሉ በብኣውራጃኡን ሃይማኖቱን ተኸባቢሩ ዝነብረላ ዝነበረት ሃገር በዚ እንተቐጺሉ ኣብ ቅልውላው ክትኣቱ ምዃና ርዱእ እዩ።
ሎሚ እቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝነበረ ወለዶ ብደረጃ ገዲም ዝቑጸር ዘሎ፡ ምስቲ ሓዲሽ ወለዶ ኮይኑ እዩ እቲ መድረኽ ናይ ምቅብባልን ተመኩሮ ምውርራስን ባህሊ ክፈጥሮ ዝኽእል እምበር፡ በበይንኻ ኰንካ ዝመጽእ ናይ ምስግጋር ለውጢ ካብ ብሉይ ኣተሓሳስባ ናጻ ከውጸኣና ኣይክእልን። ውጽኢቱ ኣሉታኡ’ውን ከቢድን እዩ ዝኸውን። ምኽንያቱ እቲ ሓድሽ ወለዶ ካብ ስነፍልጠት ወጻኢ ብዝኾነ ስምዒት ነቲ ዝነበረ ባህልን ሃገራዊ ምትእስሳርን ብምብታኽ ክትክእ እንተ ኮይኑ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ብሉይ ኣተሓሳስባ ኣይክመሃርን እዩ። እቲ ኣብ መንጎ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታውን ዕልማናውን ዘሎ ፍልልይ መሰረቱ ፖለቲካዊ ምዃኑ ተገንዚብካ ኮፍ ኢልካ ብሓባር ናይ ምዝታይ፡ ምርድዳእን ናይ እንካን ሃባን ባህልን ምስ እነጥሪ እዩ እቲ ብሉይ ብሓዲሽ ክንትክእ በቒዕናዮ ከበሃል ዝክኣል።
ስለዚ ነቲ ዝሓለፈ መጉዳእትን ብሉይ ኣተሓሳስባን ዘስዓቦ ቃንዛን ስቅያትን ናይ ሓደ ውሱን ሕብረተሰብ፥ ወይ ናይ ሓደ ውልቀሰብ ዘይኮነስ ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ቃንዛን መጉዳእትን ምዃኑ ተገንዚብና ክንቅበሎ ዘኽእለና ሓዲሽ ባህሊ ምፍጣር ከድልየና እዩ። እዚ ሓዲሽ ባህሊ እዚ ግና ካብ ፖለቲካዊ ስነፍልጠት ዝነቐለን እቲ ናይ ብሕቲ ንብሕቲ እቲ ናይ ሃገር ከኣ ናይ ኩሉ ዝኾነሉ ባይታ ክንምድምድ ከሎና እዩ እቲ ገዲም ብሓዲሽ ተተኪኡ ኢልና ንተኣማመነሉ ውጽኢት ንረኽበሉ።
ድራር መንታይ
ኣገባብ ቃልስኻ ውጽኢት ገምጋምካ’ዩSaturday, 14 January 2017 21:29 Written by ኣሮን ናኦድ
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህልዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን፡ ናይቶም ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ተዋሳእቲ ዘለዉ ኣካላትን ማለት ህዝቢ ኤርትራ ሓይልታት ተቓውሞን ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ብዓሚቝ ምስ መዘነ ዝመረጾ ኣገባብ ቃልሲ ዘይጐነጻዊ ኣገባብ እዩ። እዚ ካብ ነዊሕ ግዜ ሒዝዎ ዝመጸ እሞ ኣብቲ ናይ 2015፡ 2ይ ጉባአኡ ዘሕደሶን ዘድመቖን ንኣገባብ ቃልሲ ዝምልከት ውሳነኡ ብኸፊል “…. ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክኽተሎ ዝጸንሐን ዘሎን ሰላማውን ዲሞክራሲያውን ኣገባብ ቃልሲ፡ ሕጂ እውን ህልው ኲነታት ሃገርናን ህዝብናን ዝጠልቦን ዝጻወሮን ንሱ ብምዃኑን፣ ንመጻኢ እውን፡ ህልው ስርዓት ንምእላይ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ እዚ ኣገባብ ኪቕጽል ጉባኤ ወሲኑ። ….” ብዝብል ኣብ ሰነዳቱ ኣስፊርዎ ኣሎ።
እዚ ውሳነ’ዚ ብዝተፋላለዩ ወገናት ብዙሕ ትርጉማት ክወሃቦ ይስማዕ እዩ። ሰደህኤ ግና ካብ ስምዒትን ሚዛንን ናይ ዝወሃብ ናይ ግዳም ተጉማት ዘይኮነ ካብቲ ዘዋህለሎ ተመኩሮን ዝበጸሖ ገምጋም ተበጊሱ ኣብቲ ምርጫኡ እዩ ዝጸንዕ። ብኻልእ ወገን ድማ ሸቶኦም ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባ ኣወጊድካ ብደሞክራስያዊ ስርዓት ምትካእ ክሳብ ዝኾነ፡ ካለኦት ወገናት ንዝመረጽዎ ኣገባብ ቃልሲ’ውን የኽብረሎም።
ሰዲህኤ እዚ ኣገባብ ክመርጽ እንከሎ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን መሰረታዊ ፍልልይ ከም ዘሎ ብዘይምዝንጋዕን እቲ ንህዝብና ከም ቁርዲድ ጨቢጡ ሒዝዎ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ተገዲዱ ተዘይኮይኑ ደንጊጹ ዝህቦ ለውጢ ከም ዘየለ ብምርዳእን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ኣገባብ’ዚ ምኽታል ማለት ሰዓርን ተሰዓርን የለን ማለት ከምዘይኮነ ኣጸቢቑ ይግንዘብ እዩ። እቲ ምስዕዓር ግና ኣብ ሕጋውን ሰላማውን መድረኽ፡ ክትህብን ክትቅበልን ቅሩብ ብምዃን፡ እሞ ድማ ናይ ህዝቢ ወሳንነትን ልዕልናን ብዘንጸባርቕ ክኸውን ከም ዝግባእ ይግንዘብ። ኣብዚ ናይ ህዝቢ ሰፊሕ ተሳትፎ ዝድለየሉ ቀንዲ ምኽንያት ህዝቢ ኣብ ውጽኢት እቲ ለውጢ ከይዕሾ እሞ ካልእ ብትሕዝቶኡ ካብ ህግደፍ ዘይፍለ ስርዓት ንከይመጾ ግቡእ ምክትታል ምእንቲ ክገብር እዩ። ምኽንያቱ ንህዝቢ እንዳሳተፍካ ምምጻእ ውጽኢት ናይቲ ለውጢ ብውሑዳት “ንሕና ኢና ለውጢ ኣምጺናልካ” በሃልቲ ምእንቲ ከይጭወ ዋሕስ ከም ምትካል ዝውሰድ ስለ ዝኾነ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ብመሰረቱ ናብ ዝሓሸ ንምስግጋሩ ናይ ኩሎም ኣብቲ ለውጢ ረብሓ ዘለዎም ወገናት ተሳትፎ ወሳኒ ምዃኑ ይኣምን። እዞም ሰብ ጉዳይ ብሓባር ክቃለሱን ክሳተፉን ክበሃል እንከሎ ብሓባር ከረዳድእ ዝኽእል ኣተሓሳስባን መድረኽን ክፈጥሩ ናይ ግድን እዩ። እቲ ሓደ ክውጽዕ እቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣይውጻዕን ኣብ ዝብሉ ተጻረርቲ ኣተሓሳስባታት ኣብ ዝተሓናነቕሉ ህሞት ብሓባር ናይ ለውጢ ሓይሊ ክኾኑን ኣብቲ ናይ ምዕራይ ጉዕዞ ብሓባር ክምርሹን ግና ፈጺሞም ኣይክእሉን እዮም። ምኽንያቱ ዲክታቶርያዊ ስርዓት በሓትን ብቅዋም ክመሓደር ዘይምቕለልን ስለ ዝኾነ፡ ክልቲኦም ተዓወቲ ናብ ዝኾንሉ ውጽኢት ክበጽሑ ኣይክእሉን እዮም። ኣብ መስርሕ ቃልሲ ኣብ ናይ ተዓዋታይ ተዓዋታይ ውጽኢት ክትበጽሕ ብናይ ሓዴኻ ድሌት ወይ ኣገዳድነት ዝውሰን ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ናይ ኩሎም ተዋሳእቲ ሰብ ጉዳይ ቅሩብነትን ፈቓድን ክህሉ ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ ኩነታት፡ ኤርትራውያን ናብ ናይ ሓባር ተዓዋትነት ዘብጽሕ መድረኽ ክህልዎም፡ ጉጅለ ህግደፍ ድምጺ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ተቓውሞኡን ጽን ኢሉ ክሰምዕ መተገበአ። እንተኾነ ህግደፍ ከምዚ ክገብር ዘሎ ዕድል ዕጽዊ እዩ ተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ምኽንያቱ ካብ ባህግን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ኣርሒቑ ሰፊሩ ስለ ዘሎ። ስለዚ ኣብ ከምዚ ኩነታት ናይ ተዓዋታይ ተዓዋታይ ውጽኢት ምጽባይ ኣብ ዘይሰምዓካ ደብሪ ከም ምምህላል እዩ ዝውሰድ።
ቃልስና ኣብ ኤርትራ ብሓጺሩ ዲክታቶርነት ተወጊዱ፡ ልዕልና ህዝቢ ዘውሕስ፡ ህዝቢ ብናጻ ውሳነኡ ብዘጽደቖ ቅዋም ዝቕለስ ብዙሕነታዊ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ምህናጽ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ቀንዲ ክሰዓሩ ከም ሸቶ እነቐምጦም ከኣ ዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባን ኣዕኑድ መሳርሕታቱን ተሰከምቱን እዮም። እዚ ክበሃል እንከሎ ዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባ ኣብ ዲክታቶር ዝሰፍርን ብዘይብኣኡ ህልውና ዘየብሉ ምዃኑን ንምብራህ እዩ። ደሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ እውን ብዘይ ዝሕብሕቦ ደሞክራስያዊ ባእታ ህልውና የብሉን። ዲክታተርነት ኣብ ዘይጭበጥ ንፋስ ዝነብር ዘይኮነስ ወጽዓኡ ዘሳስይሉ ዲክታቶራት ኣለውዎ። ንኣብነት ኣብ ህልዊ ኩነታት ሃገርና ዲክታቶርነት ክንስዕር ክንቃለስ እንከለና ኣንጻር ዲክታቶራት ምቕናዕና ናይ ግድን እዩ። ንዲክታቶራት ከይተንከፍካ ንዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባ ፈሊኻ ምቅላስን ምስዓርን ግና ኣይከልን እዩ።
መርድእSaturday, 14 January 2017 09:38 Written by ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ዝኸበርኩም ኤርትራውያንን ፈተውቲ ህዝብናን !!
ሎሚ ዕለት 13/01/2017 ልክዕ ሰዓት07.00 ናይ ኣጋ ምሸት፡ ሓርበኛ ሃገራዊ መራሒ ዶር. ሃብተ ተስፋማርያም፣ ኣቦ መንበር ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ድሕሪ ነዊሕ ሕማም፡ ካብ’ዛ ዓለም ብመስዋእቲ ተፈሊዩና ምህላዉ መሪር ሓዘን እናተሰማዓና ንሕብረኩም ። ንብጻይናን መራሒናን ዶር. ሃብተ ተስፋማርያም፣ መንግስተ ሰማያት የዋርሶ፣ ንክብርቲ በዓልቲ ቤቱ ብጸይቲ ኣድያም ተኽሊት ምስ ክቡራትን ደቁን ብምሉኦም ስድራ ቤቱን ብጾትን ከምኡ’ውን ንህዝቢ ኤርትራ ተቓልስቲ ሓይልታቱን ከኣ ጽንዓትን ኣኻእሉን ይሃበና።
ብዛዕባ ሰነ ስርዓት ቀብርን ካልእ ሓበሬታ ከንስዕብ ኢና።
ፈጻሚ ኣካል
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
13/01/2017
FORO 12 -- ኣሉባልታታት ተጻዒኑ ዝመጸ ፎሮ 12፡ ማይ ዝሓቖነ ኣልባ ኮይኑ ክተርፍ’ዩThursday, 05 January 2017 09:03 Written by ሪፖርተር ሃይለ መንገሻ ዑቕበ
....... ሪፖርተር ሃይለ መንገሻ ዑቕበ .......
ዜና 1/2/2017።
ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ሓድሽ ዓመት 2017 ምብራቑ፡ ፎሮ 12፡ ኣብ Eritrean
Smerr for Change Room1 ዝተባህለ ኣደራሽ ፓልቶክ፡ ቀሪቡ ከምዚ በለ። ". . .
ድሕሪ ተስፋጼን ዘሎ ህግደፍ ኣይኮነን። ሕጂ ግን ኣብዞም ሩማት፡ ብዝላዓለ መልክዕ
ንተስፋጼን ዝጥቀምሉ ዘለዉ ህግደፋውያን ኢዮም "።
ሓሙሽተ ኣጻብዕ ኣብ ሓደ ጉምቦ ኢድTuesday, 03 January 2017 18:55 Written by ድራር ማንታይ
ህዝቢ ኤርትራ፥ ድሕሪ ናጽነቱ ምጒንጻፍ እውን፥ እቲ ጭቆናን ግፍዕን ካብ ዘይፍለዮ እነሆ 25 ዓመት ኣቚጺሩ። ይኹን እምበር ነዚ ግፍዒ እዚ ካብ ወዲ ሃገር ከምዚ ዝኣመሰለ ክርከብ እዩ ዝብል ሕልና ወይ ሓሳብ ኣይነበሮን። ህዝብና እቲ ቀንዲ ቀዳማይ ዕላማኡ ዝነበረ ሸቶኡ ስለ ዝሃረመ፡ ነታ ብደምሙ ዝረኸባ መሬት ተመሊሱ ከጥፍኣ ስለዘይደሊ፥ ክሳብ ዝሓልፈሉ ኩሉ ክኢሉ ኣጽቂጡ ኣሎ።
ልክዕ እዩ ሕብረተሰብ ኤርትራ ሓደ ዝዓይነቱ ሕብረተሰብ ኣይኮነን። ሓደ ዓይነት ሕብረተሰብ ኣይኹን እምበር ሓንቲ ሃገር መጸውዒት ስሙ ግና ኣላቶ፥ ንሳ ከኣ ኤርትራ ትበሃል ሃገር እያ። እዛ ሃገር እዚኣ እያ ንሱር መሰረቱ ኣተኣሳሲራ ከም ሓደ ሕበረተሰብ ናይ ሓንቲ ሃገር ኣተሓባቢራ ክነብረላ ዘኽእል ባይታ ክትከውን ታሪኽን ቅያን ሰሪሑ ልኡላውነታ ዘውሓሰ።
ኩልና ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ኣባላት ከምዘይኮና ብሩህ ካብ ኮነ፥ እምበኣር፡ ነታ ሃገር ሓደ ዝዓይነቱ ሕበረተሰብ ሰለዘይኮንና ክንጨራርማ ህርዲግ እንተበልና ዘይከውን እዩ። ከመይሲ ኣብ ጉንቦ ኢድና ዘለዋ ኣጻብዕ ናይ ነንበይነን ኣስማት ሒዘን እየን ኣብ ሓንቲ ጉንዲ ናይ ኢድና ጸኒዐን ብሓባር ኢድ ዝብል ስም ወሲደን ብሓባር ዝሰርሓ ዘለዋ። ሓሙሽተኤን ኣጻብዕ ናይ ሓንቲ ኢድና በበይንናባ ኢለን እንተዝኾና መጀመርያ ተፈልየን ኣበይ እየን ክለግባ፥ ካልኣይ ነጥቢ እቲ ሓቢረን ዘፍርይኦ ስራሕከ በየን ኣቢለን እየን ተሰማሚዔን ክፍጽምኦ።
ናይ ሕብረተሰብና ብዙሕነት ከኣ ልክዕ ከምዘን ኣጻብዕትና ኣብ ሓደ ኢድ ለጊበን ዘለዋ ክምሰል ዝኽእል እዩ። ሓደ ዘይዓነቱ ሕብረተሰብከ ሰላምን ፍቕርን ስኒትን ምጽውዋርን ኣለዎዶ ኢልና ምስ እንሓትት ርሑቕ ከይከድና ናይ ህዝቢ ሶማል ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል። ህዝቢ ሶማል ሓደ ዝዓሌቱ ሓደ ዝሃይማኖቱ ሓደ ዝቋንቁኡ፥ ሓደ ዝባህሉ ግን ክሳብ ሕጂ ኣብ ነንሓድሕዱ ድልዱል ምትእስሳር ዘይብሉ ነንሓድሕዱ ዝናቘት ኩይኑ ኣሎ።
ይኹን እምበር ነዚ ብሃይማኖት፡ ብዓሌት ወይ ብብሄር ዝተፈላለየ ሕብረተሰብ ብምርጫኻ ትኣትዎ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ ሓደ ኣብ ትውልዲ እቲ ካልኣይ ከኣ ኣብ ስልጣኔን ምዕብልናን ዝተመርኰሰ እዩ ክኽውን። እዚ ብናይ ስልጣነን ምዕብልናን ዝመጽእ፥ ብናይ ገዛእ ርእስና ድርኺት ተደሪኽናን ብስምዒትና እውን ተዋሒጥና ናይዚ ክፍሊ እዚ ኣባል እየ ምባል ምስቲ ትዋሰኦን እትህቦ እወንታዊ ኣስተዋጽኦን ተደማሚሩ እዩ ነቲ ሕብረተሰብ ኣባሉ ዲኻ ኣይኮነካን ተመስክር። በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ኣባልነት ብዓሌት ወይ ኣውራጃ ወይ ብሄር እንተኾይኑ ናይ ደምን ትውልዲ ሓረግን ስለዝኾነ ዝውስኖ ኣብዚ ፈጺምካ ቦታ ከምዘይብልካ ርዱእ እዩ።
እቲ በብዓይነቱን ዝተፈላለየን ሕብረተሰብ እምበኣር ኩለንተናኡ ኣብ ምዕባለን ስልጣነን ክሓስብ ከሎ ነታ ንሱ ዝኣባላ ሕብረትሰብ ወይ ብሄር ወይ ዓሌት ወይ ኣውራጃ ጥራሕ ዝሓስብ ኮይኑ ሓደገኛ ውጽኢት እዩ ክህልዎ። ምኽንያቱ ኣብ ከምዚ ኣተሓሳስባ እዚ እቲ ድርቅና፥ ኣንነትን ስሰዐን ባይታ ዝምድመደሉ ስለዝኾነ፥ ነቲ ኣነ ይፈልጥ፥ ኣነ ዝበልክዎ ይኹን፥ ኣነ ዝሓንጸጽክዎ ይተግበር፥ ብዘይካይ ካልእ የልቦን ናብ ዝብል ጸቢብ ፍትወተ ነፍስኻ፡ ብሄርካ፡ ሃይማኖትካን ቀቢላኻን ቀዳምንት ክትህብ እዩ ዝደፋፍኣካ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከኣ ዝቕይደካ ሕጊ ስለዘይብልካ ዝደለኻዮ ንዝኾነ ይኹን ካብ ቃሕታኻ ተበጊስካ ትስጉም። ንኹሉ ብሓባር ዘርብሕን ዝጠቅምን ሓሳብ ድማ ኣብ ኣእምሮኻ ኣይቅልቀልን። ከምዚ ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ከኣ፥ ነቲ ሽግርካ ብሓባር ናይ ፍታሕን መንፈስ ሃሲሱ፥ ንብሄረይ ጥራይ ሒዘ እየ ኣብ ዝደልዮ ክበጽሕ ዝኽእል ኣብ ዝብል ጽበት ትጥሕል እዚ ኣተሓሳስባ እዚ ነቲ ብሓባር ካበይ ነቒልና ናበይ ክንበጽሕ ዝብል ኣምር ብምዕቡልን ፍትሓዊ ኣተሓሳስባን ነጺግና ብናይ ሃይማኖት ወይ ከኣ ብሄር ወይ እውን ኣውራጃ ኣቢልና ብናይ ገዛእ ርእስና ስምዒት ተመሪሕና ክንበጽሖ ኣይንኽእልን ኢና።
እንታይ ደኣ እዩ ንደቂ ሰባት ዘሰማምዖም ጉዳይ። ደቂ ሰባት ኣብ ሓድሕድ ዝገብርዎ ደጋዊ ርክባት በቲ ካብ ውሽጦም ዝነቅል ኣተሓሳስባ እዩ ዝውሰን። እዚ ደጋውን ውሽጣውን ተግባራዊ ምትእስሳር እዚ ከኣ እዩ እንተስ ክፈላለዩ እንተስ ክሳነዩ ዝገዝኦም። ኣብዚ ከኣ መስርሕ ሓሳብን ተግባርን ሓባራዊ ወይ እውን በይናዊ ክኸውን ይኽእል።
እዚ ኣብ መንጎ ብሰላም ናይ ምንባርን ንሓባራዊ ረብሓ ዘቋመትን ኣብ መንጎ ብህውከትን ፈላለዪን ተነጺልካ ምንባርን ዘሎ ኣተሓሳስባ እዩ። እቲ ንሓባራዊ ዝጠመተ ናይ ባህሊ፡ ሃይማኖትን ፖለቲካን ፍልልይ ብዘየገድስ ኣብ ሓድሕድ ምክብባርን ፍቕርን፥ ኣብ ሓባራዊ ረብሓታት ዝጠመተ እዩ። እዚ ነቲ ኣተሓሳስባናን ተረድኦናን ኣብ ልዕሊ እቲ ናይ በሰላም ምንባርን ብዓመጽ ከስዕብ ዝኽእል ጉዳያት ብግቡእ ምልላይ ማለት እዩ። እዚ ማለት ቋንቋኻ፥ ሃይማኖትካ፥ ኣውራጃኻ ወይ ብሄርካ ክሓድ ማለት ዘይኮነስ እንታይ ደኣ ካብ ውሽጥኻ ነቒሉ ዝብገስ ኣተሓሳስባ ንስኻን ካልኦትን ብሓባር ዘናብረኩም ጉዳያት ንምሕሳብን ንምትግባርን ዝሕግዙ ይቕረ ምባልን ሕድገታት ምግባርን ማለት እዩ።
ኩሉ ወዲሰብ ናይ ነንበይኑ ድሌት፡ ሃንቀውታን ትጽቢትን ከምዘለዎ ርዱእ እዩ። ነዚ ድሌታት እዚ ግን በዘን ሰለስተ ዓበይቲ ነጥብታት ምስ ዝግዛእ ኩሉ እቲ ድሌታቱን ጦብላሕታትቱን ከሳለጥ ይኽእል። እዚ ከኣ ንኹሉ ሓቈፍን ኣሳታፍን ኮይኑ፥ ንኹሉ ዝተፈላለየ ባህሊ፡ ሃይማኖትን ካልእን ተቐቢሉ ብዘይኣፈላላይ ዘኽብርን ዘተኣናግድን ክኸውን ኣለዎ። ነዚ ንምትግባር ድማ መሰል ደቂ ሰባት፥ ዲሞክራሲ፡ ግዝኣተ ሕግን ምኽባርን እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ሃይማኖት፡ ብሄርን ኣውራጃን ኣብ ሕብረተሰብ ከፋፋሊ ጽልዋ እንተሃልይዎ ክውገድ ኣለዎ ዝብል ውሽጣዊ ድሌት፡ ተበግሶን ዕግበትን ክህሉ ናይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ግዴታዊ ተግባር ክኸውን ይግባእ።
መርሓባ ዓመተ 2017!Sunday, 01 January 2017 18:25 Written by ሃይለ ወልዱ።
ዓለም ስርሓ ትሰርሕ፡ ትሕምበብ፡ ትዘውር፡ ካብ ጸሓይ ትኽወልን ንጸላማ ትድርገምን፡ ተመሊሳ ትኹላዕን ትበርህን። መዓልታት ይቑጸሩ፡ ኣዋርሕ ይሓልፉ፡ እዋናት ይኣተዉን ይውጹን፤ ሕንጭልጫላትን ቀንጠመንጢን’ውን ከክም ዓቕሞም ይቦቕሉን ይሓሩን፤ ይውለዱን ይሞቱን። ህሉዋት ከክም ኣፈጣጥራኦምን ትዕድልቶምን ፈፈትሎም ሒዞም ይወዛወዙ። ኣብዚ ቀጻሊ ውሁብ ጉዕዞ እቶም ንሓጺር ህሞት ንኽህሉዉ ዕድል ዝረኽቡ ገለ ደቂሰብ’ውን፡ ንምንባሮም ዝሕብር ምልክታታት ዓቕሚ ብቕዓቶም ዝድርቶ፡ ድሕሪ እኹል ምድግጋግም ምኽኑይ ዝኾነ መዓቀኒ ግዜ ፈጢሮም። ትማሊ፡ ሎሚ፡ ጽባሕ፡ ዓሚ፡ ሕጂ፡ ንዓመታ ዝብሉ መዓየሪታ ግዜ፡ ሰዓታት፡ ደቓይቕ፡ መዓልታት፡ ኣዋርሕ፡ ዓመታት፡ ዘበናትን መዋዕልን ምሂዞም፡ ንመንባሮምን ዕድመ ሂወቶምን መኸተኡን ንምምዝዛንን ንምዕቃንን ዝዕይሩሉ ግሩም ጥበባት ኮይኑሎም። እዚ ምህዞ’ዚ ግን፡ ነታ ካብ ትማል ኣትሒዛ ዝነበረት፡ ሕጂ ህሉውትን ጽባሕ’ውን እትቕጽልን ዘይሕለላ ተሓምባቢት ዓለምናስ ኣይንታያን’ዮም። ንሳ ዑደታን ዙረታን ንስለ ዕሽነታ ይኹን ጉርሓ ኮደደድ ትብል’ሞ፡ ንሕና’ውን እንኾኖ ኣይንስእንን። ምስዚ ሓቂ’ዚ ዝተዛመደ ህልውናና ብምቅላሕ፡ እቲ ዝተፈላልየ መዓቀኒ ዕድመታትና ከይዘንጋዕኩ፡ እቶም ብሙሉእ ጥዕና ንዓመት 2016 ክትሰግሩ ክኢልኩም ዘሎኹም ኩሉኹም ክብሩ ይስፋሕ ፈጣሪ እንቃዕ ኣብቅዓኩም። ምስቶም ‘ደለይኹን!’ ዝተፈላለየ ሕጽረታት ዘሎኩም ኩሉኹም’ውን ዝሓሸ መጻኢ ዝሰፈኖ ዓመት ይግበረልኩምን ይግበረልናን እንዳበልኩ፡ ንኹሎም ብሞት ተፈልዮሙና ዘሎዉ ፍቑራትና እውን እግዚኣብሔር ብምሕረቱ ኣይፈለዮም እብል።
መርሓባ ዓመት 2017! ዓመት ሰላምን ፍቕርን ምሕረትን ስኒትን ትኹነልና። እወ! ዓለምና ንስለ ዘይቀሪ ባህሪኣ ክትሕንበብ’ያ፣ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ከይደኸመት ዝተፈትለቶ ብዙሕ ብዙሕ መዋዕላት። ቁንጣሮ ዓቕምን ህልዉናን ኣብዛ ድንቂ ዝኾነት ዓለምና ወኒንካስ፡ ኣብ መጨረሽታኡ’ውን ሞትን ምኽዋልን ከምዘሎካ ዘይሰሓት እንክንሱ ንምንታይ እዚ ኹሉ ባኣሲ? ንመንከ ንኽጠቅም? ንመንከ ንኸቕስን? ወዮ ሰናይ ከም ስሙ ሰናይ እንድዩ፣ ንስለ ሰናይነቱን ቅሳነቱን ንሱ ኣጸቢቑ ይበልጽ። ንኽትሃሲ ከይደቀሰካ ከላእ ይተሓደር። እቲ ጥዑምዝጊ ዝተባህለ ዕሉል ኣዝማሪ፡ ንራእሲ ወልደሚካኤል እንታይ’ዩ ኢሉ ኣዝሚሩሎም ዝበሃል? “ምቕታልሲ ለሚዳክዮ ኢኻ፡ ምሕረት ድኣ ልመድ። ንሱ እምበር’ዩ ዘብዝሓልካ ዘመድ።” ብርግጽ ዓቢ ብሂል’ዩ። “ማይ ኣብ ዓይና ኣይትዘረግ።” ይብሉ ኣበዋትና’ሞ፡ ብርግጽ ዓይኒ ሃገር ህዝቢንድ’ዩ፡ ህዝቢ ብዓቕሙ ኣይሰንፍን ግዲ ይኸውን? ግን መራሒኦእ ዝሰነፋ ሃገር እሞ ኣያለይን ኣንተኢሉ ብርግጽ ሃገር ክትሰንፍ ዘይተርፍ’ዩ።
ትስፉው ህዝቢ ሕቡን’ዩ፣ እብ በለካን ለኽዓካን ሕሹኽሹኽን ኣይጽመድን’ዩ። ብተስፋታት ዝተመልአ ውልቀሰብ፡ ጉጅለ፡ ውድብ፡ ይኹን ህዝቢ ንዝንተ ዕለት ዘገድሶ ዕብየት ብምዃኑ፡ እቲ ነዚ ቀንዲ መብጽሒ ዝኸውን መንገዲ ሰላም ምዃኑ ኣይጠፍኦን’ዩ። ሰላም ማለት ሓድነት ራኢን ተግባርን ምርግጋጽ ስለዝኾነ፡ እቲ ዝበቕዐ መን’ዩ እቲ ተፈልዩን ርሒቑን ዘሎ ብምቁማት ናብቲ ሓባራዊ ምኣዲ ክጽንበር ከምዘሎዎ ንምግባር ንምኽኣል ዝኣክል፡ ካብቲ ዘይሰናይን ኣሰልካይን ናይ ሰዓራይ ኩሉ ይወስድ ዝብል ፈራሕን ስንኩፍን ጥበብ ብምልጋስ ጸንባሪ ሓዳኣዊ ህዝባዊ ስልጣን ምፍጣር የድሊ። ብጽልእን ብቕርሕንትን ብህልኽን ዝውርጽጽ ሰናይ የልቦን። ኣይውዕልን። ብርእይቶን ተግባርን ንዝተፈልየካ፡ ንምንታይ ከምኡ ኮይኑ ኣሎ ንኽትፈልጥ ምፍታን ኣካል ቅኑዕ ፍታሕ’ዩ። ንፍሉይነቱ ብምምዕዳው ማእከላይ ፍታሕ ምንዳይ ብርግጽ መንገዲ ስኒት ኮይኑ ብርግጽ’ውን ቅሳነት ጥራሕ’ዩ ውጽኢቱ። ሰናይ ሰላም’ዩ ፋይዳኡ።
እቶም ሓቀኛታት ሰብ ጥበብ ፖሊቲካ ኣዕርዮም ዝፈልጡዎ ጉዳይ፡ ፖልቲካ ንጽልእን ንባእስን ዘይምዃኑ’ዩ። ፖለቲከኛታት፡ 20 ዓመታት ዝኣክል ኣባሎም ኮይኑ ንዝጸንሐ ሰብ፡ ምስቲ ትማል ዝተሓወሰን ከወዳድሩ እንተኾይኖም፡ ብቕዓት ኣባልነት እቲ በዓል ዕስራ ዓመት፡ ግድነት’ዩ በቲ ሓዲሽ ኣባል ክመዝኑ። ጽባሕ ጽባሕ ዘይብርክት ወፍሪ ፖሊቲካ ጽጉም ምዃኑ ዘካትዕ የብሉን። ከምኡ ኣብ ዝኾነሉ እዋን እቲ መስርሕ ክኽለስ፡ ክግምጠል፡ ክድኳዕ መተካእታ ዘይብሉ ጉዳይ’ዩ ክኸውን ዝግባኦ። ግን እዚ እንተዘይተገይሩ ይዕበ ይንኣስ ዓመጽ ምህላዉ ዓቢ ምልክት’ዩ። ኣምበኣርከስ ካብዚ ተረድኦ ዝብገስ ዘሎ ፖሊቲካዊ ሚዛነይ፡ ዓመተ 2017 ከምዚ ዝስዕብ ክኾነይ ምደለኹ፡-
1) ወዮ ደኣ ብጉባኤታትን ስሩዕ ኣኼባታትን ጉዕዙኡ ዘይዕይርን ዘይሕብርን ፖልቲካዊ ውድብ፡ ህዝባዊ ውድብ ክትብሎ ዘይከኣል ኮይኑ እምበር፡ ህግደፍ ብሂወቱ ኔሩ እንተዝህሉስ ገለ ትልኽ መስተውዓልናሉ። ብዝኾነ ኾይኑ ከምቲ “ኣቦኻ ኣብ ዝደቀሱና ንድቅስ።” በለት ሓንቲ ኣደ ዝተባህለ እንድዩ ኮይኑ ደጊም ዘሎ፡ ትም ጥዑም ጥራሕ ኢለ ከይሓልፎ ዘይከኣል ኮነ። እቲ ሓቂ እዚ ኮይኑ እንዳሃለወ ዘገድሰኒ መርበብ ሓበረታ መስከረምን ገለታትን፡ ኮታ ኣብ ዝሓለፈ ዉሑድ ዓመታት ተመሓዛዝዮሞ ዘሎዉን ብዙሓት፡ ብምድግጋም ከትንብህዎ ዝፍትኑ ዘሎዉ ሓሳብ ዳርጋ ምህለላ ኮይኑ’ዩ ዝስመዓኒ። ‘ወዮ ተጸብጺቦምሲ ተነቢቦም ከኣ!’ ዝብል ባጫ ከይወጸኒ እንዳተጠንቀቕኩ፡ ንመንከ ክሕሾ? ከይገደፍኩ፡ ብማዕሪኡ ምምህላል ምምህላሉስ ናብ’ቲ ምህለላ ዝግባኦ ልዑል ፈጣሪየይ ኣተኻኺለ፡ ‘ኣስከ ነዞም ብመን ይፈልጥ ኣብ ደቂ ሰባት ዝምህለሉ ዘሎዉ፡ ጸገሞም ኣይጠፋኣካንዩ’ሞ፡ ደጊም ኣካዊንካ ስምዓዮምን፡ ኣብ ልዕሊ ጸላእቶም’ውን ልቢ ኣዕቢ።’ ብምባል እንተጸለኹ፡ እንተገደደ ገደደ፡ እዞም ምህላውኩም’ውን ዘይፈልጡ ሓያላት ውልቀሰባት ካብ ባህግኹም እንተኣብኮሩኹም፡ ብወገነይ ንዝግባኦ ለመንኩን፡ ጽባሕ’ውን ሓሊፉ ዝድርበለይ ጸሎት እንድዩ’ሞ ይሓግዝናን ይሓግዝኩምን። ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ልቢ ዘሎዎ ወደቦ ግዲ ይፈጥረልና ይኸውን!
2) እቲ ዝዓበየ ጸገም ደቂ-ሰባት መን-ከማይን ነፍሰ-ፍትወትን እንድዩ’ሞ፡ ኤርትራን ሕሉፍን ህሉውን ታሪኻ’ውን ብሰንኪ’ዚ ጸገም’ዚ ኣኺሉ ተሪፉዎ እኖሆ። ‘ማይ ብዓይና ኣይትዘረግ።’ ኮይኑና እንዳሃለወ፡ ‘ኣድጊ ገዲፎም’ሲ ንጠይቂ።’ ከምዝብሉዎ ተወሲኹዎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነታ ኣብዛ እዋን’ዚኣ ተሪፋቶ ዝእናሃ እንኮ ክብሪ ዝኽሪ ቃልስን መስዋእትነትን ንምብልሻው፡ ከይሓነኹ ‘ሽፍትነት’ ኣጎዝጒዞም ክዝንጥልዎ ከናሹዉዎን ዝውዕሉን ዝሓድሩን ዘሎዉ ገለ ስሑዋት፡ ደጊም ይኣክል ንዘይትንከፍ ኣይትተንክፉ እንተበልኩ ዝጋገ ዘሎኹ ኣይስመዓንን ዘሎ። ህዝቢ’ውን ካብ ቀንጠ መንጥን ጓል-ነገርን ኣልጊሱ ዓይኒ ንዓይኒ፡ ገጽ ንገጽን፡ ብዘይተጐላባን፡ ይንእሱ ይዕበዩ ምኩሓትን መን ከማና በሃልትን ዝሓንኩሉን ዝደኑሉን ልዕሊ ኩሉ’ውን ልቢ ዝሰኹዑሉን ዓመት 2017 ይግበረልና።
3) ምንዳድን ምቅጻልን ባንዴራ ዝበሃል ሓዲሽ ሃውተታ’ውን ብምድግጋም ኣብ 2016 ተራእዩ’ሎ። ብርግጽ እቲ ተግባር ናይ እንኪሒራን ናይ ካብኡ ኣይሕለፉን’ዩ። ግን ቅንጣብ ትኹን ፖሊቲካዊ መኽሰብ የብሉን። ከምቲ ብምስላ ዝንገር ብሂል “ካብተን ዝዕንድራስ፡ እተን ዓንዲረን ኢለን ዝዕንድራ ይበዝሓ።” ንኽመስል፡ ካብቶም ‘ባንዴራ’ዘንድዱስ፡ እቶም ባንዴራይ ኣንዲዶም ኢሎም ካን ትቕጽል ዘብሉ ክሰምዕን ክርኢን ከሎኹ ‘ዝገደደ!’ እንተበልኩስ፡ ኣየናድድን ግዲ ይኸውን። ምስ ኩሉ ዝሰማምዓሉ ነገር ኣንተሃልዩ ባንደራ ብዋናኣ’ያ ትኽበር። ካብዚ ሓሊፉ ተራ ጨርቂ ካብ ምዃን ኣትበልጸሉ የብላን። ኣሽሓት ኣጭርቕቲ ከንድድ ዝወዓለ፡ ንጁባኡ ሕለዩሉ እምበር፡ ንወያ ናተይ ባንዴራስ ንኽንድድ መን ዝሃቦ ዓቕሚ? ኣቱም ባንዴራና ኣንዲዱዋ እትብሉን እተልቅሱን በጃኻትኩም ባንዲራኹም መምስ ነፍስኹም ኣሎዋ። ይጥዓዩ ኣይጥዓዩ ገዝኦም ዘንድዱስ ኣሎዉ እንድዮም ካብኣቶም መዓስ ክንበልጽ ኮንና። ግን ከምቲ ኣቐዲመ ኢለዮ ዘሎኹ፡ ባንደራኹም ኣብቲ ውሑስ ቦታ ኣንብሩውዋ’ሞ፡ ማንም ሓልፍ መንገዲ ንኸንድዳ ዓቕሚ ከምዘይብሉ ፍለጡ። ግን ነቶም ምንዳድ ዝምእምኦም፡ ኣጭርቕቲ ቀቀሊሉ ሰብ’ውን ዘንድዱ ኣሎዉ እንድዮም፡ ይኣኽለኩም ይበለና። ተስፋ እገብር’ውን ካብዚ ሕልኩስ ተግባር ወጺእና፡ ኣብ ዓመት 2017 ካብ ኣጭርቕቲ ምንዳድ ናብ ንሃገር ዝጠቅም ክንጽመድ።
4) ካብ ኣምሓራ፡ ትግራይ፡ ሱዳን፡ ሶማል፡ ዓረብ ዘይውለድ ኤርትራዊ፡ ብርግጽ እቲ ጽሩይ ኣፍሪቃዊ ክኸውን ኣሎዎ፡ እዩ ዝብል እቲ ናይ ምሁራን ምህሮ። እሞ እቲ ኣቦሓጎታቱ ኣቐዲሞም ንኤርትራ ዝፈለሱ፡ ነቶም ኣባሕጎታቶም ድሒሮ ዘርከቡ፡ ንሕና ብዓሌትና ካባኻኹም ንብለጽ ክብሉን፡ ብማዕሪኡ’ውን ወዲ/ጓል-ኣባትነት ከቑጽሩ፡ መንነት ክህቡን ክኸልኡን ክፈታትኑ ክትሰምዕ እንከሎኻ፡ መንጸሮር ዝሓዞ ዒንኪላሎ ፖልቲካ ካብ ምዃን ሓሊፉ ንፋስያ ምኻኑ ይስወጠካ። እሞ’ዚ መሓዛኡ ኣውራጃነትከ ምስ ምንታይ ደኣ ይቑጸር? ብርግጽ ምልኪ ቅድሚ ኣብ ተግባር ምውዓሉ ሓሳብ ስለ ዝኾነ፡ እዞም ነቲ ሰፊሕ ዕድል ክረኽቡ ዘይከኣሉ ዕሸላት መለኽቲ፡ ገለ መላመዲ ዝኾኖም ብዓቕሞም ጽብብ ዝበለ መላመዲ ክልል ክፈጥሩን፡ መን ይፈልጥ መሕኮር ስልጣን እንተጠቐሞም ክፍትኑሉ ዝሓልሙ ኣይክሰኣኑን’ዮም። እምበኣርከስ ከምቲ ቅድሚ 15 ዓመታት ኣቢሉ ይገብር ንኣውራጃነት ከበሳና ኣመልኪተ ገለ ሓንጢጠሉ ንዝነበርኩ ሓሳብ ብምዝካር፡ ምስዚ ኣብ ዓመት 2016 ቁሩብ ሳዕሪሩ ዝጸንሐ ግናይነታት ብምዝካር፡ ኣስከ ገለ ክደግም። ኩልና እንሰማምዓሉ ጉዳት’ዩ እዚ ከበሳታት ኤርትራ መረብ ምላሽ፡ ምድረ ኣግእዚ፡ ምድረ ሓማሴን ይበሃል ምንባሩ። ስለዚ’ውን ካን ብዘይናትካ ኩታ ሸነን እንተዘይኮይኑ፡ ‘ንሕና ሓምሴን እኮ ኢና!’ ዝብል እንተተረኺቡ’ሞ፡ ካብቶም ካልኦት ደቂ ከበሳ(ደቂ ሓማሴን) ብብሉጽነቱ ክምከሓሉ እንተሰሚዕኩም፡ ዕዋኖ በሉዎ። መኽንያቱ ሓማሴን ናይ ኩሉ ከበሳ መጸውዒ’ዩ ዝነበረ፡ ንመን ቀሪቡ ኣንታ ንመን ክርሕቆ? ግን ብማዕሪኡ’ውን ‘ኣከለጉዛይ ይኹን ሰራየ’ ኣልዒሉ ካብ ካላኡ ንላዕሊ ዝበልጽ’የ ኣንዳበለ ፈኽነን ዝብል እንተተረኸበ’ውን በሉዎ፣ ክልቲኣቱ መጸውዕ ፍሉያት ዓሌት ብምዃኑ ብዓለትካ ኮራዕካ እምበር ኣውራጃስ ኢምጰራጦርያዊ መግዛእቲ ጣልያን ዝደኮኖ ክልል እንድዩ’ሞ ምለሰሉ ደኣ በሉዎ። ትፈልጡዶ ሰራየ ምስ ዝተረፉ ኣሕዋቶም ዝፈረዩዎም ኩሎም ‘ደቂ ወረሰናዝጊ’ ይበሃሉ ምንባሮም፡ ብማዕረኡ’ውን ዝበዝሐ ኣብዚ ሕጂ ናይ ሰናዕ ኣውራጃ ኣካለጉዛይን ሓማሴንን ዝነብር ህዝቢ ብዓሌቱ ‘ደቂ ሚናብ’ ይበሃል ምንባሩ። እዚ ክብል ከሎኹ ንቡዙሕ ካብ ካልእ ዓሌታት ዝመበቆሉ ህዝቢ ከበሳ ዘንጊዐ ዘይኮነስ፡ ሰእን ኣፍልጦ ኣብ ዘይምልከቶም መላኺ ሃለውለው ተሸሚሞም ከምቲ ኣብ ‘ሓማሴን’ ኣመልኪተ ኢለዮ ዘሎኹ ብዘይኩታኻ ሸነን ዘይሓምቀሉ የለን’ሞ፡ ሓደራኹም ምዕባይን ምጥርናፍን ይኹነልና እቲ ጥበብ። ስለዚ እዚ ከንቱ ኣውራጃዊ ዘመተ 2016 ደጊም ይኣኽሎ፤ ብርግጽ’ውን ካብ ሃመማ ሓኸለ ምፍታሽን ከንቱነትን’ዩ። ነቶም በዚ ሸንኮለል’ዚ ዝጸመምኩም ኤርትራውያን ተወላዶ ካላኦት ኣውርጃታት’ውን፡ ሓደራኹም ካብዚ መሕመሚ ጉዳይ የድሕንኩም። ምናልባት ተመሳሳሊ ጸገማት እንተሃልዩኩም ንጽባሕ ኣይተቐምጡዎ። ብሓፈሽኡ ግን ክብረት መስዋእትነት ህዝብና ዝቓኒ፡ ንቕድሚት ጥራሕ ዝሰጉም፡ ስሙር ኤርትራዊ ተሞክሮ ዘቃልሕ፡ ሰላምን ቅሳነትን ዕብየትን ዝዓሰሎ ዓመት 2017 ደጊም ይፍጠረልና።
5) መራኸቢ ብዙሓትና ኣሞኳደኣ ኢንተርነት፡ ኣብ ዓለምና ፈጢሩዎ ዘሎ ናህሪ ሓበረታ ንዓለምና ናብ ዘይትፈልጦ ዝነበረት ሓዲሽ ክውንነትን ግጥምያን ኣእትዩዋ ስለ ዘሎ፡ ኤርትራውነትና’ውን ዓቕሚ ንቕሓት ህዝብና ዝመጽዮ ይሕመቕ ይጸብቕ ምትሕቑቛናት ክህሉዎ ግድን’ዩ። ወዮ ደእ መንግስቲ ኤርትራ እንተስ ብሰላ ሕምቀቱ ይኹን ጸረ ናጽነት እንካን ሃባን ኣብ መንጉኡን ህዝቡን ኣብ ንኢንተርነት ኮሕኖ ገይሩዋ ኣሎ’ምበር፡ ምስዚ ዘሎ ሃውተታ ዝንቡዓትሲ ክንደይኮን ከሽግሮ ምከኣለ? ዘየተሓሳስብ ኣይኮነን። እቶም ኮነ ኢሎም ንህዝቢ ኣብ ቤላ-ቤለው ከንብሩዎ ዝመረጹን ጸረ ውዱብ ኩውንነትን ፋሉላውያን ኣብ ዓለምና ፈጢሮሞ ዘሎዉ ምድንጋርን ገልበጥበጥን ነቲ ብዓቕሚ ትምህርቱ ዝሰንኮፈን ሚዛን ዝጎድሎን ብዝያዳ ብበጃ ዘይርጡብ ሓበረታ ገይሮሞ ከምዘሎዉ መጠን፣ ኤርትራውነትና’ውን ከምዓቕሙ ክጻላሎ ዝርከብ ዘሎ እንድዩ፡ ከምቲ ኣቦታት ዝብሉዎ “ሓንካስ ዘውረዮ በዓል ፈረስ ነይመልሶ!” ኮይኑ ስለ ዘሎ፡ ደጊም ኣብዚ ይግባይ ዘይበሃሎ ሃለወለው ፓልቶክን ካልእን ንዑኡ ዝመስል ክውኒነት ወጺኡ ገጽ ንገጽ ብምርድዳእ ናብ ዝሓሸን ዝበለጸን ዓውደ ቃልሲ ዘሰጋግር ይግበረልና ዓመት 2017.
6) ኣብ መጨረሽታ ከልዕሎ ዝደልዮ ነጥብን ዘይናይመጨረሽታን ግን፡ ብዛዕባ ‘ተቓውሞና’ እዩ። ‘ኣብ መንጎ ክልተ ዒቃ ዝቦቐለት ቆልቃልሲ ንምዋእላ ክትነብዕ ትነብር።’ ከም ዝብሉዎ፡ ብክልተን ሰለስተን ስሕለታት ክትሕርሓር እትነብር ዘላ ብዋንነት ንገሊኦም ጥራሕ ተገዲፋ ትልኽ እትብል ዘላ ተቓውሞ፡ ካን ከም መለቀብታ ጥራሕ ተቖጺራ ምህላዋ የሕዝነካ። ያኢ ሃገርና ጥዒሙዋን ርህዩዋን ያኢ ከም ዘሎ፡ ንቑምነገር ገዲፍካ ኣብ ጓል ነገር ተሸኺልካ ሸንኮለል ምብል ዝገርም’ዩ። ህዝብና ሓሲሙዎ’ሎ፡ ራህዋ ዘምጽኣሉ ዪደሊ። እዚ ዕማም’ዚ ናይ ኩሉ ኣዚሩ ንኽርኢ ብቕዓት ዘሎዎ ሃገራዊ ዕማም’ዩ። እሱ ስለዝኾነ’ዩ እውን ኩሉ ልቢ ዘሎዎ ኤርትራዊ ክቃወም ዝሕተት። ስለዚ’ውን ኤርትራዊ ተቓውሞ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ’ዩ። ዘድምዕ ተቕውሞ እንተዘይሃልዩ ድኽመት ናይ ሓደ ክልተ ጉልባብቦም ዝቐልዑ ወልቀሰባት ይኹን ጉጅለታት ጥራሕ’ዩ ኣየስምዕን። እቲ ፍሽለት ናይ ኩሉ’ዩ። ብቐንዱ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ሉሙስ ምናቱ ክሓብእ ምእንታን፡ ንመዓቀን ጥምዙሕ ህላወኡ ዝጥቀመሉ መስትያት ንምግባሩ፡ ኣይበልክኹምንዶ? ካባይ ዝበልጽ ክትረኽቡ ኣይትሕሰቡ፣ እንዳበለ ዝሕባኣሉ ዘሎ ጸላም በዓቲ ኮይኑሉ ምህላዉ ከተስተውዕል፤ ብማዕረኡ’ውን ከምቲ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ነፍስሔር ስዉእ ስዩም ዕቕባሚካኤል ‘እዚ ተቓውሞ ዝመንግስቶም እውን ኣሎዉ’ዮም’ ብምባል ዘጠመቆም ዘይበልዩ ጃለታት፡ ንሃገርና ዝኸውን ቅንጣብ ትዕየር ረብሓ ዘይገበሩ እንክንሶም፡ ንተቕውሞና ጥራሕ ብምቅዋም፡ ንድኽመታት መንግስቲ ምሕረት ዝሃቡን መተዓረቒ ክገብሩዎ ዝፍትኑ ምስሉያትን ተበለጽትን ኣብ 2017 ኣብ ህዝባዊ ልቦም ተመሊሶም ንህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅም ቁምነገር ክገብሩ ክርኢ ምንዮተይን ጸሎተይን ወሰን የብሉን።
ፈጣሪ ሃገርና ይባርኸልና!
ሃይለ ወልዱ።
ሎንዶን።
“… ነቲ ሕማቕ ዝሓመቐ ኣለዎ ”Sunday, 01 January 2017 11:37 Written by ኣሮን ናኦድ
“ነቲ ጽቡቕ ዝጸበቐ ኣለዎ፡ ነቲ ሕማቕ ዝሓመቐ ኣለዎ” ዝብል ናይ ግጥሚ ሓረግ ኣብ ሓደ ካብ ዜማታት ነፍስሄር ኣብረሃም ኣፈወርቂ ዝርከብ እዩ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ናይ ጉዳያት ዝምድናውነትን ዘየቋርጽ መስርሕን ዘመላኽት እዩ። ብኻልእ ኣበሃህላ ኩሉ ጉዳያት ኣብ ቀጻሊ መስርሕ ዝነብር እምበር ኣብቲ መወዳእታ በጺሑ ተመስገን ኢልካ ዘይትድምድመሉ ምዃኑ ንምርኣይ ዝበሎ እዩ። ቅኑዕ ኣበሃህላ ከኣ እዩ።
ሓደ ጉዳይ ንምስላጥ ወይ ንምዕማም ክትነቅል እንከለኻ “ክበጽሖ ኣለኒ” እትብሎ ሸቶ ምቕማጥ ግቡእ እዩ። ከምኡ እንተዘይገርካ ከምቲ “ዘይሓስብ ኣይንገድ” ዝበሃል ኢኻ ትኸውን። ኣብ ከምዚ ኩነታት እቲ ድሌት ኩሉ ግዜ ካብቲ ዘለኻዮ ንቕድሚት ዘሰጉም ወይ ዝሓሸ ውጽኢት ዘምጽእ ከም ዝኸውን ፍሉጥ እዩ። እዚ እቲ መበገሲ ድሌት እዩ። ነዚ መሰረታዊ ድሌት ህያው ንምግባር ወይ ዝተመነኻዮ ውጽኢት ንምምዝጋብ ከኣ ንዓኡ ዝምጥን ምቅርራብ ምግባርን ዓቕሚ ምውህላልን የድሊ። ብቑዕ ምድላውን ዓቕምን ከይሓዝካ ዝትለም ትልሚ ግና ሓሳብ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። ምኽንያቱ ኣብቲ መስርሕ ዝሰራሕካዮ እምበር ዝደለኻዮ ኣይኮንካን እትሓፍስ። እዚ ኣብ ኩሉ ህይወት ወዲ ሰብ እንተላይ ኣብዚ ከም ኤርትራዊ ሓይሊ ተቓውሞ ተሰሊፍናሉ ዘለና ፖለቲካዊ ጉዕዞ ቦታ ዘለዎ ሓቂ እዩ።
እቲ ውጽኢት ኩሉ ግዜ ከምቲ ዝተጸበኻዮ ጥራይ ኣይከውንን እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ንቕድሚት ክትስጉም እንዳሓለንካ ኣብቲ ዘለኻዮ ጠጠው ምባል ኣሎ። ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ንቕድሚት እንዳማዕደኻስ ካብቲ ዘለኻዮ ንድሕሪት ናይ ምምላስ ዕድል’ውን ዕጽዊ ኣይኮነን። ሓደ ሒዝካ ካለኣይ ክትረክብ እንዳ ተመጣጠርካ ናብ ዜሮ ከም ናይ ምምላስ ክሳራ ማለት እዩ። ምስ ኣርእስትና ከነዛምዶ እንከለና፡ ኣብ ዝሓመቐ ኮይንካ ጽቡቕ ከተምጽእ እንዳ ተቓለስካስ ናብ ዝያዳ ዝሓመቐ ከም ምምላስ ማለት እዩ።
ኤርትራውያን ድሕሪ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ኤርትራ ኣውሒስና። እዚ ከምቲ ክቡር ዋጋ ዝተኸፍሎ ኣዝዩ ዓብይ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። እንተኾነ ብዓይኒ ፍትሒ፡ ደሞክራስን ሰላምን ኤርትራን ህዝባን ብዙሕ ስለ ዝበኾሮም ነዚ ዝበኾረ ከነረጋግጽን ሓደ ኢልና ክልተ ንምባልን ኣብ መሪር ናይ ለውጢ ቃልሲ ኣለና። ብኻልእ ኣዘራርባ ንኤርትራን ህዝባን ካብዚ ብሰንኪ ህግደፍ ዘለዉዎ “ጸልሙት ዘበን” ናብ ዝሓሸ ናይ ምስግጋሮም ቃልሲ ነካይድ ኣለና። እዚ ቃልስዚ እውን ከም ዝኾነ ዕማም ንምዕዋቱ ዘተኣማምን ኣዕዋቲ ዓቕምን ድልውነትን የድልዮ። ብመንጽር እዚ ዝሓሸት ኤርትራ ናይ ምርካብ ድሌት ከም ዘለና ዘዛርብ ኣይኮነን። ”ነዚ ድሌትናዚ ዘዕቁብ በዓልቤታውን ወድዓውን ዓቕሚ’ኸ ኣለናዶ?፡ ዝብል ግና ደጋጊምና ክንድህስሶን ክንሓስቦን ዝግበኣና እዩ። ንበዓል ቤታዊ ድኽመትና ብወድዓዊ ጸገማት ኣጐልቢና ከይንሽፍጥ ከኣ ምጥንቓቕከድልየናእዩ። ኣብዚ መዳይዚ ዝጐድሉና መባእታዊ በዓልቤታዊ ብቕዓታት ከም ዘለዉ ንርእዮ ኣለና። ኣብ ክንዲ ኣብ ናእሽቱን ዘይመሰረታውን ጉዳያት ኣብ ዓበይትን እስትራተጅያውን ጉዳያት ዘይምድሃብ፡ ቅድሚ ጉዳይ ሃገር፡ ጉዳይ ውልቅን ጉጅለን ምቕዳም፡ ጉዳይ ንምዕራይ ከካብ ነብስኻ ዘይምጅማር፡ ኣብ ክንዲ ምጽውዋር ምትህልላኽ ምቕዳም…ወዘተ ኩሎም ዓበይቲ ጉድለታት ከም ዘለዉና ዘመላኽቱ እዮም። እሞ ድማ ንጋገ ምህላውና እንዳተረዳእና ኣብ ክንዲ ጠጠው ኢልካ ኣስተንቲንካ ምእራም፡ በቲ ግጉይ ንቕጽል ምህላውና። ነቲ “ገ-ክብሉኻዶ ትጋገ” ዝብል ምስላኳ ከነስተማቕሮ ኣይበቓዕናን።
ሎሚ ካብዚ ዘላቶ ኣዝያ ዝሓሸት ኤርትራ ንምህናጽ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ፡ ወይ ኣብቲ ዘለናዮ ከነኹድድ ወይ ድማ ንድሕሪት ክንምለስ ዝድርኹ ምልክታት ሓሓሊፎም ከም ዝረኣዩ ተዓዚብና እንስከፍ ብዙሓት ኢና። ክትከስብ ወፊርካስ ብኽሳራ ከም ምምላስ እዩ። እቶም ካብዚ ሕማቕ ናብቲ ዝሓመቐ ክመልሱና ውጥምቅልቅል ዝብሉ፡ ንቃልስና ምእቲ ናጽነት ናብ ሽፍትነት ክወስዱ፡ ንጀጋኑ ስዉኣትና ብናይ ከንቱ ሞት ክገልጹ ዝደናደኑ፡ ብዓብይኡ ንልኡላውነትና ኣብ ምልክት ሕቶ ከእትዉ ድንዕምንዕ ዝብሉ ብፖለቲካዝጠፈሹ ናይዚ ኣብነት እዮም። እንተኾነ ከይዕወቱ ዕደ። ጻዕርናን ቃልስናን ክኸውን ዝግበኦ ግና ንሳቶም ከምዘይዕወቱ ምግባር ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሕና እቶም ኤርትራ ኣብ ርእሲ’ቲ ልኡላውነታ ፍትሒ፡ ደሞራስን ማዕርነትን ክትድርብ ንቃለስ ዘለና ከም እንዕወት ምግባር እዩ። ካብቲ ጽቡቕ ናብቲ ዝጸበቐ፡ ማለት ካብ ልኡላዊት ናብ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ክንሰግር ምብቃዕ።
መደባት ኣብ መፈለምታ ናይ ሓደ ናይ ግዜ መዕቀኒ ምጅማር ዝተመደ እዩ። ኣብ መዓልቲ ክትሰርሖ ዝመደብካዮ ንግሆ፡ ኣብ ወርሒ ክትሰርሖ ዝመደብካዮ ባሕቲ፡ ኣብ ዓመት ክትሰርሖ ዝመደብካዮ ድማ ኣብ ከምዚ ንርከበሉ ዘለና ሰሙን ምጅማር ዝተለምደ እዩ። ዙሓት ውልቀሰባትኳ ሓደ ዓመት ሓሊፉ ሓድሽ ዓመት ክጅምሩ እንከለዉ ኣብ ህይወቶም ምስግጋር ከርእዩ ይውጥኑ። ንኣብነት ካብ ሓደ ዓይነት ወልፊ ክወጹ። በዚ ዝዕወቱ ከኣ ብዙሓት እዮም። ንሕና ከኣ ነዚ ንኣትዎ ዘለና ሓድሽ ዓመት ሃየ ብከምዚ ዓይነት ዝትግበር ኣዕዋቲ ውጥን ነሰንዮ። ቃልስና ካብ ንድሕሪት ምምላስን ደውታን ወጺኡ ንቕድሚት ከም ዝሓንን ናይ ምግባሩ ልባዊ ሕልና ንስነቕ። መጻኢ ሓድሽ ዓመት ከኣ “ካብ ሕማቕ ናብ ጽቡቕ ወጺእና” ኢልና ነዘንትወላ ከም እኸውን ንግበር።
ባህሊ ዲዩ ኮይኑና ወይ ብሓቂ ኢና ነተግብሮTuesday, 27 December 2016 19:05 Written by ድራር መንታይ
ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ካልኦት ህዝብታት ዓለም እንተስ ካብ ባህሊ ዝወረስዎ ይኹን ወይ ካብ ሃይማኖታዊ እምነቶም ተበጊሶም ኣብ በዓላት ናይ እንቋዕ ኣብጻሓኩምን ሰናይ ምንዮትን ስምዒቶም ይገልጹ። እዚ ናይ ሰናይ ምንዮትን ጽቡቕ ድሌትን ኣብ ኩሉ ዓመት መጸ ዝግበር በዓላት ገሊኡ ብካርቶሊና፥ ገሊኡ ብሂያባት፥ ገሊኡ ከኣ ገዛ ገዛ ብምኻድ እንቋዕ ኣሓጎሰኩምን ኣብጸሓኩምን ብምባል ይቕረ ይቕረ እውን ይበሃሃሉ።
ኣብ ሃይማኖት ክርስትና ይኹን እስልምና ከምኡ’ውን ካልኦት ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ብገለ መልክዑ እኳ ቅሩብ ይፈላለ እንተኾነ እቲ ሰናይ ድሌትን ምንዮትንሲ ሓደ እዩ። ንኣብነት ኣብ ሃይማኖት ክርስትና ነቲ ድኻ ዝኾነ ሰብ፡ በቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሎ “የማነይቲ ኢድካ እትገብሮ ጸጋመይቲ ኢድካ ኣይትፍለጦ” ዝብል መሰረት ሓቢኦም እንተስ ገንዘብ እንተስ ካብቲ ዝተሓርደ ይመቕልዎ። ኣብ ሃይማኖት እስልምና ከኣ ብግልጺ የብጽሕሉ። ገዛ ገዛ ከይዶም ከኣ ሰላምታን ይቕረ ይቕረን ይበሃሃሉ። ኣብ ክርስትና እውን ከምኡ ኮይኑ ናብ ጐረባብትኻን ቀረብካን ቤተሰብካን ከይዶም ሰናይ ይምነዩን ይቕረ ይበሃሃሉ።
እቲ ፍልልይ ዘሎ ኣብ ክርስትና ሃይማኖት ንመስተ ከም ስዋ ናይ ምጽማቚ ክግበር ከሎ ኣብ እስልምና ሃይማኖት ግና ካረመላን፥ ብስኮትን ቢቢታ ወይ ከኣ ዘየስክር መስተ እዮም ዘቕርቡ። እዚ ኮይኑ እቲ ግና እቲ ናይ ጽቡቕ ምንዮትን “ንዓመታ ከኣ ከምዛ እዋን” እናበልካን ምኻድ ኣብ ኩሉ ሃይማኖታት ዘሎ እዩ። ንኣብነት ኣብ ሂንዱይዝም ናይ ብርሃን፥ ናይ ይቕረ ይቕረ ምባልን በዓላት ኣለዎም። ኣብቲ ናይ ብርሃን በዓላት ዓወት ብርሃን ኣብ ልዕሊ ጸልማት፥ ፍልጠት ኣብ ልዕሊ ድንቊርና፥ ተስፋ ኣብ ልዕሊ ቀቢጸ ተስፋ ዘመልክት እዩ። ኣብቲ ናይ ይቕረ ይቕረ በዓላት ከኣ ነንሓድሕዶም ይቕረታ ዝሓቱን ይቕረ ዝብሉሉን መዓልቲ እዩ። ኣብዚ ኩሉ ዘለዎም ብልቢ ኢዮም ይቕር ይቅረ ዝበሃሃሉ። ዋላ ንዓመታት ተጻሊኦም ዝነበሩ ይቕረ ይበሃሉ።
እዚ ኩሉ ኣብ ነንሓድሕድና እንፍጽሞ ናይ ጽቡቕ ምንዮትን ሰናይ ድሌትን ነታ በዓል ጥራሕ ዲያ ወይ ቀጻልነት ኣለዋ ኢልና ምስ እንሓትት ግና ቀጻልነት የብሉን ኣብ ዝብል ነጥቢ ኢና ንበጽሕ። ምኽንያቱ ወዲ ሰብ ብባህርያቱ ናይ ስሰዐን፥ ናይ ጸብለልነትን፥ ናይ መን ከማይን ይዕብልሎ ስለዝኾነ ተቐላጢፉ ኣብ ናይ ዓለማዊ ፍትወተ ነፍሲ ገጹ ስለዘድህብ እዩ። እቲ ኩሉ ምንዮትን ሰናይ ድሌትን ካብ ልቢ ዘይነቅል እንተኾይኑ ከኣ ነታ ሸዓ መዓልቲ እምበር ንብድሕሪኣ ዘሎ ግዜስ ተመሊስካ ናብ ጭቃ ዝዓይነቱ እዩ ዝጐዓዝ።
ሎሚ፥ ኣብ ዓለም ዝርከብ ህዝቢ እንታይ እዩ ዘሕጉሶ፥ እንታይ እዩኸ ዝፈላልዮ፥ ኣብ ምንቲ ምንታይ እዩኸ እዚ ኹሉ ሕጊግ ዝበሃልን ህልቂት ናይ ደቂ ሰባት ዝረኣየሉ ዘሎ? ስለምንታይ ከምታ ኣብቲ በዓላት ይቕረ ይቅረ እንበሃሃሎ ኣብዚ ናይ ህልቂት ሕድገታት ገርና ህዝቢ ሰላም ዝነብረሉ ዘይንሓስብ። ኩሉ እቲ ዝግበር ዘሎ እምበኣር ናይ ሃይማኖት ይኹን ናይ ብሄር ናይ ኣውራጃ ምትእኽኻብ ናይ ሸቐጥን ናይ ሃብቲ ምድላብን እንተዘይኮይኑ ብርግጽ ነቲ ሃይማኖት ዝደልዮን፥ እቲ ብፖለቲካ ከተግብሮ ዝጽዕርን እዝኒ ከምዘይንህቦ ኢዩ ዘመልክተልና። ስለዚ ነዛ ዝሓለፈት ዓመት እንታይ እንታይ ኣጒዲልና እንታይ እወንታዊ ጉዳያትከ ፈጺምና እንታይከ ተሪፉና ኣብ ዝብል ነጥቢ ኣቲና ክንፍትሻ የድሊየና። ነፍሲ ወከፍና “በቲ ዓመት መጸ ኣብ በዓላት ዝምነዮ ዲየ ዝጎዓዝ ዘለኹ ወይ ከኣ ኣፍኣዊ እዩ” ኢልና ንነፍስና ክንሓትትን ክንመራመርን የድሊ። ብድሕሪኡ ነታ ትመጽእ ዓመት 2017ከ ካብቲ ናይ ቅድሚኣ ዝነበረት ዓመት ዘጒደልናዮን፥ ንሓበራዊ ልዕሊ ውልቃዊ ረብሓታት ጠሚትና ዝተሓቛቚፈናን ዝጠራንፈናን ተግባራትን ትልምታትን ክንሓስብ ዲና ወይ ተሓጺብካ ናብ ጭቃ ከም ዝበሃል ኢና ክንከውን።
እቲ ክሳብ ሕጂ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓድሕድ ምቅንጻልን፥ ሓድሕድ ዝፈላሊ ምትላምን ብምዃኑ፥ ጽቡቕ ምንዮት ወይ ጽቡቕ ድሌት ናይ ዝተመነኻ ዋጋ የብሉን። እቲ ዝበሃል ጽቡቕ ቃል ናይ ተግባር ክኸውን ካብ ዘይከኣለ ከኣ ንሓዋሩ እቲ ሰናይ ልምድናን ባህልናን ኣፋኣዊ እምበር ካብ ልቢ ነቒሉ ዝትግበር ከምዘይከውን እውን ይእምተልና ኣሎ።
ዓለም ትናወጽ ከምዘላ እናተዓዘብና፥ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብዘይደልዮ ኣገባብ ክናቘት እናሓንጸጽና፥ ጽልእን ቅርሕንትን ብዝዕድም ሓሳባት እናተመራሕና በየን ኣቢላ እያ ደኣ እሞ እታ ዓመት 2017 ከምቲ እንደልዮን እንምነዮን ጽቡቕ ክትኮነልና። በሉ እስከ ኣምላኽ ባዕሉ ይተዓረቐና ግብርና። ንዓመተ 2017 ከኣ ናብ ዝሓሸ ኩነታት ክንልውጣ የብቀዓና።
ርሑስ ልደትን በዓል ሓዲሽ ዓመትን
ኣብ ስዊስ ዝርከቡ ኤርትራውያን ንማእከል ኣካለ-ጽጉማን ከሰላ ሓገዝ ኣወፊዮምMonday, 26 December 2016 22:57 Written by ካብ ተኻፈልቲ ምስዮት
ኣብ ከተማ ሎዛን (ሃገረ ስዊስ) ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዕለት 3 ታሕሳስ 2016 ሓደ ዕዉት ምስዮት ብምድላው፡ ነቶም ኣብ "ማእከል ኣካለ-ጽጉማን ከሰላ" ንዝርከቡ ኤርትራውያን ዝኸውን ሓገዝ ኣዋጺኦም። ካብቲ ጠቕላላ እተኣከበ ገንዘብ፡ 2,000 ዶላር ነቶም ኣብ መደበር ኣካለ-ጽጉማን ዘሎዉ ክኸውን፡ ዝተረፈ 300 ዶላር ከኣ ንሕዝንቲ ስድራ-ቤት ስዉእ ዑስማን ኣሕመድ ከም ዝበጽሕ ጌይሮም ኣሎዉ። ስዉእ ዑስማን ኣሕመድ፡ ነቲ መደበር ኣካለ-ጽጉማን ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ከገልግሎ ድሕሪ ምጽናዕ፡ ብዝሓለፈ 26 መስከረም 2016 ካብ ብጾቱ ኣካለ-ጽግማን ብሞት ተፈልዩ።
ኣብቲ ኣብነታዊ ናይ ሓገዝ ምእካብ ምስዮት፡ ቀዳማይ ወለዶ ኤርትራውያንን መንእሰይ ወለዶን ጥራይ ዘይኮኑ፡ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ይኹን ሲቪካዊ ውደባዊ ፍልልያት ጥሒሶም፡ 'ተቓወምትን ደገፍትን' ከይተበሃሃሉ ኤርትራውያን ብሓደ ኢድ ንደገፍ ውጹዓት ደቂ ሃገር ኢሎም ብሓደ ዝሰርሑሉን ዘምሰዩሉን መደብ ነይሩ። ሓደ ካብ ተኻፈልቲ ምስዮት ከም ዝበሎ፡ "ኲላትና ካባና ንዝጽበዩ ኣካላትና ብዘይ ኣፈላላይ ክንሕግዝ ከሎና ኲርዓት ክስምዓና ይግባእ። ብዘይ ኣፈላላይ ፖለቲካ ክንሕግዞም ከኣ ግዱዳት ኢና" ክብል ገሊጽዎ።
ምስዮት ሎዛን
ኣባላት ሽማግለ ምስዮት፡ ብፍሕሹው ተሳታፍነት ነባሮ ሎዛንን ከባብን ሕጉሳት ከም ዝኾኑ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብ መጻኢ እውን ነዚ ናይ ግብረ-ሰናይ ስራሕ ክቕጽልዎ ተተባቢዖም ከም ዘሎዉ ገሊጾም። ገለ ኣብ ከተማ ሎዛን ዝቕመጡ ደቂ ሃገር፡ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዞም ንመደበር ኣካለ-ጽጉማን ብኣድራሻ ሓው ተስፋይ ተኽልዝጊ፡ ፕረሲደንት ማሕበር ኣካለ-ጽጉማን፡ ኣቢሎም ውልቃዊ ሓገዛቶም ይልእኩ ምንባሮም እውን ዝዝከር ኢዩ።
ከም ዝፍለጥ፡ እቲ ኣብ ከሰላ ዝርከብ መደበር ኣካለ-ጽጉማን፡ ብውልቃዊ ልግሲ ደቂ ሃገርን ተሓባበርቶምን ደገፍ ዝጽበ ትካል ኢዩ። ኣብ ብዙሕ ከተማታት ዓለም፡ ነቲ ካብ ዝቐውም ልዕሊ 35 ዓመት ዘሎዎ መደበር ዝኸውን ሓገዝ ክእከብ ጸኒሑ ኣሎ። ንኣብነት በዛ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰት ዕለት (3 ታሕሳስ) እውን ብሓልዮት ኣብ ከባቢ ፍራንክፎርት ዝርከባ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ናይ ድራር ምሸት ተዳልዩ 1,400 ኤውሮ ከም እተኣከበ ተሓቢሩ ኣሎ።


text:
ቑሩብ ብዛዕባ ፀቢብነት ትምክሕትን እርኑብ-ሃገራውነትን
(ነብዩ ስሑል ሚካኤል)
ፀቢብነትን ትምክሕትን ዝብሉ ቃላት ኣብ ፖለቲካ ሀገርና ንዘለዉ ኽልተ ተፃባእቲ ሓይልታት ወኪሎም ብዕሊ ክስምዑ ካብ ዝጅምሩ ቐለልቲ ዘይበሃሉ ዓማውቲ ሓሊፎም ኣለዉ፡፡ እዞም ሓይልታት ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ዝፃብእዎ ሓደ ቓንጃ ሓይሊ ኣሎ፡፡ ዘይምዕዳል ኾይኑ እዚ ቓንጃ ሓይሊ ንባዕሉ ዕላዊ ሽም የብሉን፤ ንግዚኡ ዋላ እንተኾነ ግና “ሓይሊ-ትግራይ” ዝብል ስመ ክርስትና ኣውፂእናሉ ነቶም ኽልተ ስዩማንን ዕሉላትን ሓይልታት ብዝተወሰነ መልክዑ ብምትንታን ኣብ ዋሕዚ እቲ ፈለገ-ሓሳብ ሓቢርና ንፅናሕ፡፡
ጥቕልል ብዝበለ ንምጅማር ዝኣክል፤ እቶም ፀቢብነትን ትምክሕትን ዝብሉ ቃላት ብዋናነት ብዛዕባ ሃገርን ሃገራውነትን ዝምልከቱ ኾይኖም ሐዚ’ውን ዘይምዕዳል ኾይኑ ኽልቲኦም ብዛዕብ እቲ ዝምልከትዎ ጥንሰ-ሓሳብ ጉጉይ ኣረዳድኣን መደምደምታን ኣለዎም፡፡ ካብኡ ብዝገደደ ኣጋጣሚ ድማ ኽልቲኦም ናይቲ ጉጉይ ኣረኣእያ ተቓረንትን ተረሓሓቕትን ወሰናት እዮም፡፡
ካብዚ ንፅረተ-ሓሳብ ብተቓራኒ፤ ኣብዚ እዋን እዚ ሓደ-ሓደ ሰብአ-ስልጣናት እቲ ‘ፀቢብነት’ ዝብል ቃል ቕጥዐ-ሰበር ብዝኾነ ኣጠቓቕማ ንኻልኦት ሓይልታትን ኣተሓሳስባታትን ንምግላፅ ኣብ ስራሕ እንተውዕልዎ ይረአ ኣሎ፡፡ ብርግፅ፣ እቲ ቃል ንኻልኦት ብዝሕ ዝበሉ ሓይልታት’ውን ናይ ምግላፅ ወድዓዊ ዓቕሚ እንተሃለዎ’ኳ ነቲ ቕድም ኢልና ሓይሊ-ትግራይ በምባል ዝሰመናዮ ሓይሊ ንምግላፅ እንትፍትን ረዚን ዝኾነ ተቓውሞ እንተጓንፎ ተዓዚብና ኣለና፡፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ነቲ ሓይሊ ብትኽክል ክገልፅ ዝኽእል ስያመ ኸም ዘድልየና ኣግሂዱልና ሓሊፉ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ድማ እቶም ፀቢብነትን ትምክሕትን ዝብሉ ቃላት (ኸምቲ ዝጀመርናዮ) ቐዲምና ኣድማዕነት ብዘለዎ ወሰነ ትርጉም ድሕሪ ምግላፅ ነቲ ሓይሊ-ትግራይ ዝበልናዮ’ውን (ኸም ሃገሩ) ክገልፆ ዝኽእል ስያመ ክንረኽበሉ ንፈትን፡፡
ጨለ እንተልኹም . . . ብፀቢብነት ንጀምር፤ ፀቢብነት ሰለስተ ብርክታት ኣለዉዎ፡፡ ኹሎም ብርክታት ሓደ ዝገብሮም ነገር እንተሃለወ ነቲ ንሳቶም ናትና ዝብልዎ ኸባብን ህዝብን ጥራሕ ዝሓስቡ ምዃኖም እንትኾን፤ ዘፈላልይዎም ባእታታት ንምርካብ ድማ ነቲ ቐፂሉ ዘሎ ትንቱን ወሰነ ትርጉም ንርአ፤
3ይ ብርኪ ፀቢብነት፡-
እዚ ብርኪ ፀቢብነት፤ ካብቶም ሲዕቦም ዝተቐመጡ ብርክታት ብሓደገኛነቱ ዝሐሸ ኾይኑ፤ ኢትዮጵያ ንእትበሃ ሃገር ኸም ሃገርን ሃገሩን ዝቕበል ዋላ’ኳ እንተኾነ ንዋኒናታን ልምዓታን ግና ግዲ ዘይብሉ እዩ፡፡ ብዕኡ ምትክእ ድማ ነቲ ናተይ ዝብሎ ኸባብን ህዝብን ሕልፍን-ትርፍን ዝሓስብን ብግምት ካብቶም ኻልኦት ብቑፅሪ ብዝሕ ክብል ዝኽእልን ሓይሊ እዩ፡፡
2ይ ብርኪ ፀቢብነት፡-
እዚ ብርኪ’ዚ ካብቲ ቐዳማይ ደረጃ ዝገደደ ሓደገኛ ኾይኑ፤ ኢትዮጵያ ንእትበሃል ሃገር ኸም ሃገር ዘይቕበል፣ ንባዕሉ’ውን ኸም ሓደ ዜጋ ዘይርኢ ሓይሊ ኾይኑ ካብ ባዕሉን ናተይ ካብ ዝብሎን ኻልእ ኣብ ግምት ውሽጢ ዘየእቲ እዩ፡፡ ብምዃኑ ድማ ካብቲ 3ይ ብርኪ ብዝገደደ ሕልፊ ጥቕምን ተጠቃምነትን ዝፅበ እዩ፡፡
1ይ ብርኪ ፀቢብነት፡-
እዚ ብርኪ’ዚ እቲ ኣዝዩ ሓደገኛ እንትኾን ሓደገኛነቱ ድማ ኢትዮጵያ ንእትበሃ ሃገር ኸም ሃገር ብዘይምቕባል ዝግለፅ ጥራሕ እንተይኾነስ እታ ሃገር ኸም ሃገር ጠጠው ኢላ ክርኢ ዘይደልን ነዚ ንምዕዋት’ውን ጩቡጣትን መዕነውትን ኽያዶታት ንምኽዋን ዝሕለንን እዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ እዚ ሓይሊ’ዚ ነቶም ቕድም ኢሎም ዝተቐመጡ ኽልተ ብርክታት ኣባልገኦም ብምምሳል ክሰልቦምን ክጥቕልሎምን ስለዝፍትን ብኣብዛሓ ናይቲ ፀቢብነት ጫፋዊ ብልሒ ኾይኑ ይረአ፡፡
ብዛዕባ ፀቢብነት እዚ ካብ በልና ነቲ ኻልኣይ ሓይሊ ድማ ስዒብና ንርአዮ::
እቲ ሓይሊ ትምክሕቲ ብዙሕ ትንታነ ዘየድልዮ፣ ዉሱን፣ ፖለቲካዊ ከይኾነስ ሕክምናዊ ጠምተ ዝጠልብ፣ ፁሉልን ዉንጁዕን ስሚዒት እዩ፡፡
እዚ ስምዒት’ዚ ሓሓሊፉ መጠን ቓንዝኡ ትሕት እንትብል ዝተወሰነ ኣተሓሳስባዊ ቑመና ዘለዎ መሲሉ ዝረአ’ኳ እንተኾነ ብሓፂሩ እንትግለፅ፤ ካብ ወድዓውነትን ርትዓውነትን ኣዝዩ ብዝረሓቐ መንገዲ ንባዕሉን ንኣቦታቱን ጥራሕ እትመስል ሃገር ንምርኣይ ዝብህግ ሓይሊ እዩ፡፡ እዚ ሕድረተ-ልዕልናዊ ኣተሓሳስባ ብያዕያዕታ ተሰንዩ ንቕድሚት ክስጉም እንትፍትን ስምዒታውነት ስለዝስዕሮ ብዙሕ ከይኸደ ብተመሳሳሊ ያዕያዕታ ተገኒዙ ይኸስም፡፡ እቶም ነቲ ያዕያዕታ ዝፈጥሩን ኣብኡ ተስፋ ገይሮም ዝነበሩን ድማ ነታ ክረኸብዋ ዝኽእሉ ስነ-ልቦናዊ ፈውሲ ጥራሕ ኣብ ምርኣይ ስለዘድህቡ ነታ ሃገርን ነቲ ንሳቶም ዝብህግዎ ሃገራውነትን ዝጎድእን ዝፃባእን ተግባር እንትፍፅሙ ምርኣይ ልሙድ እዩ፡፡
ኣብ መወዳእታ ግና ካብቶም ኻልኦት ብዘይነኣኣስ፤ ናብቲ ሓይሊ-ትግራይ ኢልና ዝሰመናዮ ንምፃእ’ሞ ብመሰረታውነት እንታይ ኸም ዝኾነን እንታይ ተባሂሉ እንተተሰየመ ኸም ዝሕሽን ንምርኣይ ንፈትን፡፡
እቲ ሓይሊ-ትግራይ ብመሰረቱ እንትግለፅ ሓይሊ ዉፉይነትን መስዋእትን እዩ፡፡ እዚ ሓይሊ’ዚ በቶም ፀበብትን ምኩሓትን ዘይተቋረፀ ተፃብኦ ዝበፅሖ ኾይኑ ንባዕሉ ዝኾን ግዜ ዝሰኣነ፤ ፈትዩ ኾነ ተገዲዱ ኣብ መስዋእትነት ዝተረግረገ ሓይሊ እዩ፡፡
እዚ ሓይሊ’ዚ ኸም ሓደ ኣብ ዝባኑን ሓደ ኢዱን ፀውራ ዘብዘሐ፤ ብቲ ሓደ ኢዱ ድማ ንርእሱ ፀሓይ ከይወቕዖ ፀሊም ፅላል ዘርጊሑ ዝሓዘን ሰብ ኾይኑ፤ እግሩ ዕሾኽ እንትወግኦ ጥራሕ ነቲ ዘንጠልጦሎ ሸኽሚ ንግዚኡ ኣብ ባይታ ኣቐሚጡ ቕድም ኢሉ ንዝነበሮ “ምቾት” ንምምላስ ዝፍትን ሰብ መሲሉ ክሳኣል ዝኽእል ኾይኑ . . . ኣብ መንገዲ ንዝገጥሞ ተወሳኺ ሸኽሚ ንምቕባልን ነቲ ናተይ ዝብሎ ሕድሕድ ጉልበት’ውን ነቲ እናወሰኸ ዝኸድ ሸኽሚ ንክፀውር ዝገብርን ሓሓሊፉ ድማ ዘገድድን ብምዃን ይልለ፡፡ በዚ ምኽንያት ድማ ዉፉይነቱን መስዋእትነቱን ቕጥዒ እናሳኣነ ብምኻዱ ነቲ ሓይሊ ብመሰረታውነት ገሊፁ ናብ ዘሐሸ ቑመና ንክመፅእ ዝሕግዞ፤ ቕርዑይን ከስማዕምዕ ዝኽእልን ኣገላልፃን ኣንፈትን ኸም ዘድልዮ ካብ ዝፍለጥ ሓያል ግዜ ሓሊፉ እዩ፡፡
ስለዝኾነ ድማ . . . እዚ ሓይሊ ካብቲ ሐዚ ዝርከቦ ጉሁር ተርእዮ ንምእላይ እቲ ኣብቲ ርእሲ ዝተጠቐሰ “እርኑብ-ሃገራውነት” ዝብል መቐነት እንተተቐነተ ዝሐሸ ይመስል፡፡ ብመሰረቱ’ውን እንተኾነ እዚ ሓይሊ ቕድም ኢሉ፤ ብመትከላት እርኑብ-ሃገራዊነት ንምስጓም ዝጠቅም ፌደራላዊ ስርዓት ዝዘርገሐ ዋላ’ኳ እንተኾነ ብሚሒር ፅዕንቶ እቶም ሓይልታት ፀቢብነትን ትምክሕትን ነቲ እርኑብ-ሃገራውነት ክሳብ ሐዚ ከተግብሮ ኣይኻኣለን፡፡ ንዕኡ’ውን እዩ ከይፎተየ ልዕሊ እቲ ዝደልዮን ዝግበኦን ልብሰ-ሃገራውነት ተጆቢኑ ምልኣተ-ኣምር ኣብ ዘይብሎም መስዋእትነት ንክነቁጥ ተገዲዱ ዝርከብ፡፡
ኣብ መወዳእታ፣ እቲ ሓይሊ-ትግራይ ፀውራ እቲ ኹምራ-መስዋእትነት ንክቃለሉን ኢሉ’ውን ካብኡ ንክናገፍን ካብኡ ድማ ነቲ ይምነዮ ዝነበረ እርኑብ-ሃገራውነት ንክትግብሮን እንታይ ምግባር ኸምዘድሊ ንዝለዓል ቑልፊ ሕቶ እቲ ጥንሰ-ሓሳብ በዚ ዝስዕብ ብፉልይነት ወሳናይ ዝኾነ ቦኳር ዉልዶ-ሓሳብ ክምለስ ይከኣል ኢለ ይኣምን፤ እዚ ዉልዶ-ሓሳብ ድማ፤
መትከላትን ሓይልታት ዴሞክራሲ ምስፍሕፋሕን ምጥንኻርን እዩ!!
************
* ነብዩ ስሑል ሚካኤል – ደራሲ፣ መምህር ስነ-ፅሑፍን ሓፈሻዊ ተምሃራይ ህይወትን እዩ:: ብሽሙ ኣብ ፌስቡክ፤ ኣብ ኢመይል ድማ ብ nebiyusihulmikael@gmail.com ክረኽብዎ ይኽእሉ::


text:
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህይወት ሰባት ይቕይር
ንህይወተይ ዝቐየራኦ ሰለስተ ሕቶ
ዓመተ ልደት: 1949
መበቈል ሃገር: ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ
ታሪኽ: ትርጉም ህይወት ንምርካብ ዘናደየት
ሕሉፍ ህይወተይ፦
ኣብ ግዝኣት ኒው ዮርክ ኣብ እትርከብ ኣንክራም እትብሃል ንእሽቶ ኸተማ እየ ዓብየ። እዛ ኸተማ ብሕርሻ ጸባ ሃብታም እያ። ከም ሓቂ እኳ ደኣ፡ ካብቶም ተቐማጦ እዛ ኸተማ እተን ከብቲ ይበዝሓ።
ስድራ ቤተይ ኣብታ ኸተማ ኣብ እትርከብ እንኮ ቤተ ክርስትያን ይእከቡ ነበሩ። ሰንበት ሰንበት ንግሆ ኣባሓጎይ ጫማይ ይውልውለለይ እሞ፡ ነታ ዓባየይ ዝሃበትኒ ንእሽቶ ጻዕዳ መጽሓፍ ቅዱስ ሒዘ ናብ ትምህርቲ ሰንበት እኸይድ ነበርኩ። ኣነን ኣሕዋተይን ጻዕራማት ንኽንከውን፡ ንጐረባብትና ኸነኽብርን ክንሕግዝን፡ ንዝረኸብናዮ በረኸታት ከነማስወሉን ንመሃር ነበርና።
ምስ ዓበኹ፡ ካብ ቤተይ ገዓዝኩ፣ ድሕሪ ግዜ ኸኣ መምህር ኰንኩ። ብዛዕባ ኣምላኽን ህይወትን ብዙሕ ሕቶታት ነበረኒ። ገለ ኻብቶም ዝምህሮም ተመሃሮ ፍሉይ ተውህቦ ነበሮም። እቶም ካልኦት ፍሉይ ተውህቦ ዘይብሎም እኳ እንተ ዀኑ፡ ጻዕራማት እዮም ነይሮም። ገሊኦም ኣካላዊ ስንክልና ኺህልዎም ከሎ፡ ካልኦት ግና ምሉእ ጥዕና ነበሮም። እዚ ዅነታት እዚ ዘይፍትሓዊ ዀይኑ ተሰምዓኒ። ሓድሓደ ግዜ፡ ወለዲ እቶም እተፈላለየ ጕድለት ዝነበሮም ተመሃሮ፡ “ኣምላኽ ንውሉደይ ከምዚ ኪኸውን እዩ ደልይዎ” ይብሉ ነበሩ። ኣምላኽ፡ ገሊኦም ሕጻናት ምስ ስንክልናኦም ንኺውለዱ ስለምንታይ ከም ዘፍቀደ የተሓሳስበኒ ነበረ። ከመይሲ፡ ሕጻን ዝበደሎ ነገር የለን።
ብተወሳኺ፡ “ኣብ ህይወተይ እንታይ ትርጉም ዘለዎ ነገር ክገብር እኽእል፧” ዚብል ሕቶ የተሓሳስበኒ ነበረ። ህይወተይ ብቑልጡፍ ትሓልፍ ዘላ ዀይኑ ተሰምዓኒ። ባህ ኣብ እተብል ስድራ ቤት ዓብየ፡ ኣብ ጽቡቕ ኣብያተ ትምህርቲ ተማሂረ፡ ኣብ ዝፈትዎ ስራሕ እውን እሰርሕ ነበርኩ። እቲ ዝተረፈ መዳይ ህይወተይ ግና ባዶ እዩ ዚመስል ነይሩ። እቲ ዝበለጸ ኽረኽቦ ዝኽእል ነገር፡ ክምርዖ፡ ጽቡቕ ገዛ ኺህልወንን ውሉዳት ክወልድን፡ ክሳዕ ጥሮታ ዝወጽእ ክሰርሕ፡ ኣብ መወዳእታኡ ድማ ኣብ መናበዪ ኣረጋውያን ክኣቱ እዩ። ህይወት ኣኺልዋ ኸምዚ ጥራይ እንተ ዀይና የተሓሳስበኒ ነበረ።
መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወተይ ዝቐየረሉ መገዲ፦
ሓደ ኽረምቲ፡ ምስ ካልኦት መምህራን ኰይነ ንዙረት ናብ ኤውሮጳ ኸድኩ። ናብ ዌስትሚኒስተር ኣቢን ኖተርዳም ዲ ፓሪስን ቫቲካንን ናብ ሓያሎ ንኣሽቱ ኣብያተ ክርስትያናትን ከድና። ኣብ ዝኸድክዎ ድማ፡ እቲ ዝነበረኒ ሕቶታት እሓትት ነበርኩ። ናብቲ ኣብ ስሎትስበርግ፡ ኒው ዮርክ ዚርከብ ቤተይ ምስ ተመለስኩ፡ ናብ እተፈላለያ ኣብያተ ክርስትያናት ከድኩ። ማንም ሰብ ግና ዜዕግብ መልሲ ኣይሃበንን።
ሓደ መዓልቲ፡ ሓንቲ ጓል 12 ዓመት ተመሃሪት ናባይ መጺኣ፡ ሰለስተ ሕቶ ሓተተትኒ። ፈለማ፡ ንሳ ሓንቲ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምዃና ዝፈልጥ እንተ ዀይነ ሓተተትኒ። ኣነ ድማ ‘እወ’ በልክዋ። ካልኣይ፡ ብዛዕባ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝያዳ ኽፈልጥ ዝደሊ እንተ ዀይነ ሓተተትኒ። ደጊመ ኸኣ ‘እወ’ በልክዋ። ሳልሳይ፡ ኣበይ ከም ዝነብር ሓተተትኒ። እቲ ዝነብረሉ ኸባቢ ምስ ሓበርክዋ፡ ኣብ ጥቓ እቲ ስድራ ቤታ ዚነብሩሉ ኸባቢ ኸም ዝቕመጥ ፈለጥና። እተን እዛ ንእሽቶ ጓል ዝሓተተኒ ሰለስተ ሕቶ ንህይወተይ ንሓዋሩ ኸም ዚቕይራ ኣይፈልጥን እየ ነይረ።
ድሕርዚ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ብሽክለታ ጌራ ናብ ቤተይ ድሕሪ ምምጻእ፡ ምሳይ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጀመረት። ነቲ ንሓያሎ መራሕቲ ሃይማኖት ዝሓተትክዎም ሕቶታት ከኣ ሓተትክዋ። ከማታቶም ዘይኰነስ፡ ንጹርን ዜዕግብን መልሲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣርኣየትኒ፣ እዚ ድማ ቕድሚኡ ርእየዮ ዘይፈልጥ መልሲ እዩ ነይሩ።
እቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመሃርክዎ፡ ናይ ሓቂ ሓጐስን ዕግበትን እዩ ኣምጺኡለይ። ነቲ ኣብ 1 ዮሃንስ 5:19 ዚርከብ፡ “ብዘላ ዓለም እውን ኣብ ትሕቲ ቝጽጽር እቲ እኩይ ምህላዋ” ዚገልጽ ሓሳብ ምስ ኣንበብኩ፡ ልበይ ተተንከፈ። ምንጪ እቲ ኣብ ከባቢና እንርእዮ ዘሎና ዅሉ ዜጕሂ ነገራት ሰይጣን እምበር ኣምላኽ ከም ዘይኰነ፡ ኣምላኽ ድማ ነቲ ዅነታት ከም ዜዐርዮ ብምፍላጠይ እፎይታ ተሰምዓኒ። (ራእይ 21:3, 4) መጽሓፍ ቅዱስ ብንጹር እንተደኣ ተገሊጹ ርትዓዊ ኸም ዝዀነ ተረዳእኩ። እታ ምሳይ እተጽንዕ ዝነበረት ጓል 12 ዓመት ጥራይ እኳ እንተ ነበረት፡ ሓቂ፡ መን የውስኣዮ ብዘየገድስ፡ ሓቂ ምዃኑ ኣይተርፎን እዩ በልኩ።
ኰይኑ ግና፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነቲ ዚምህርዎ ትምህርቲ፡ ዚትግብርዎ እንተደኣ ዀይኖም ክርኢ ደለኹ። ንኣብነት፡ እታ ንእሽቶ ጓል፡ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ንኸም ትዕግስትን ለውሃትን ዝኣመሰለ ባህርያት ኬንጸባርቑ ኸም ዘለዎም ኣጕልሐት። (ገላትያ 5:22, 23) ንሳ ንባዕላ ነዚ ባህርያት እዚ ተርኢ እንተ ዀይና ንኽፈልጥ ክፍትና ወሰንኩ። ሓደ መዓልቲ፡ ናብቲ መጽናዕቲ ዀነ ኢለ ደንጕየ መጻእኩ። ‘ክትጽበየኒ ድያ፧ እንተ ተጸብያትኒኸ ብምድንጓየይ ትቝጣዕዶ ትኸውን፧’ ኢለ ሓሰብኩ። ኣብ ጥቓ ገዛይ ምስ በጻሕኩ፡ ኣብ ኣፍ ደገ ገዛይ ክትጽበየኒ ረኣኽዋ። ናብ ማኪናይ ጐይያ መጺኣ፡ “ደንጒኺ ስለ ዘይትፈልጢ፡ ደሃይኪ ንምፍላጥ፡ ናብ ቤተይ ከይደ ንማማ ናብ ሆስፒታልን ፖሊስን ንኽንድውል ክነግራ እየ ኽሓስብ ጸኒሐ፣ ብዛዕባኺ ኣዝየ እየ ተሻቒለ!” በለትኒ።
ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ድማ፡ ንሓንቲ ጓል 12 ዓመት ቈልዓ ኽትምልሶ ዜሸግር ኰይኑ እተሰምዓኒ ሕቶ ሓተትክዋ። ብርእሳ ትምልስ እንተ ዀይና ኽርኢ እየ ደልየ። እቲ ሕቶ ምስ ሓተትክዋ፡ ትኵር ኢላ ጠመተትኒ እሞ፡ “እዚ ኸቢድ ሕቶ እዩ። ንወለደይ ምእንቲ ኽሓቶም ክጽሕፎ እየ” በለትኒ። ኣብቲ ዝቐጸለ መጽናዕትና፡ ነቲ ዝሓተትክዎ ሕቶ እትምልስ ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ ሒዛትለይ መጸት። ሕታማት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንዅሉ ሕቶታተይ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ስለ ዝመለሶ፡ ናብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ከም ዝቐርብ ገበረኒ። ምስታ ንእሽቶ ጓል ምጽናዕ ቀጸልኩ፣ ሓደ ዓመት ጸኒሐ ድማ ናይ የሆዋ ምስክር ኰይነ ተጠመቕኩ። *
ዝረኸብክዎ ጥቕሚ፦
እቲ ዝነበረኒ ሕቶታት ብዜዕግብ መገዲ ምስ ተመለሰለይ፡ ብዛዕባኡ ንዅሉ ሰብ ክነግር ደለኹ። (ማቴዎስ 12:35) ኣብ መጀመርታ፡ ስድራ ቤተይ ነዚ ሓድሽ እምነተይ ተቓወምዎ። ድሕሪ ግዜ ግና ኣረኣእያኦም ተመሓየሸ። ኣደይ እውን ቀቅድሚ ሙማታ ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ጀመረት። ዋላ እኳ ኽሳዕ እትጥመቕ ብህይወት እንተ ዘይጸንሐት፡ ንየሆዋ ንኸተገልግል ከም ዝወሰነት ግና ርግጸኛ እየ።
ብ1978 ምስ ሓደ ኢልያስ ካዛን ዚብሃል ናይ የሆዋ ምስክር ተመርዓኹ። ብ1981 ኣነን ኢልያስን ኣባላት ስድራ ቤት-ኤል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንኽንከውን ዕድመ ቐረበልና። * እቲ ዜሕዝን፡ ኣብኡ ንኣርባዕተ ዓመት ጥራይ ድሕሪ ምግልጋልና፡ ኢልያስ ሞተ። መበለት ክነሰይ ኣብቲ ናይ ቤት-ኤል ዕዮይ ቀጸልኩ፣ እዚ ድማ ኣብ ሓደ ነገር ንኸተኵርን ምጽንናዕ ንኽረክብን ሓጊዙኒ እዩ።
ብ2006 ምስ ሪቻርድ ኤልድረድ ዚብሃል ኣባል ስድራ ቤት-ኤል ተመርዓኹ። ኣነን ሪቻርድን በቲ ረኺብናዮ ዘሎና ኣብ ቤት-ኤል ናይ ምግልጋል መሰል ባህ ኢሉና ንቕጽል ኣለና። ብዛዕባ ኣምላኽ እቲ ሓቂ ብምፍላጠይ፡ መልሲ ሕቶታተይ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ትርጉም ዘለዎ ህይወት እውን ረኺበ እየ፣ እዚ ዅሉ ድማ በተን እታ ንእሽቶ ጓል ዝሓተተትኒ ሰለስተ ሕቶ እዩ ጀሚሩ።
^ ሕ.ጽ. 16 እዛ ጓልን ኣሕዋታን ኣሓታን ንሓሙሽተ መምህራኖም፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንኼጽንዑን ንየሆዋ ንኼምልኹን ሓጊዞምዎም እዮም።
^ ሕ.ጽ. 18 እቲ “ቤት ኣምላኽ” ዝትርጉሙ “ቤት-ኤል” ዚብል ቃል፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነቲ ኣብ መላእ ዓለም ዚርከብ ኣብያተ ጽሕፈት ጨንፈር ንምግላጽ ዚጥቀምሉ ስም እዩ። (ዘፍጥረት 28:17, 19) ኣባላት ስድራ ቤት-ኤል፡ ነቲ ትምህርታዊ ዕዮ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚድግፍ እተፈላለየ ዕዮ እዮም ዚዓይዩ።


text:
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
ህይወት ኣኺልዋ ኸምዚኣ ድያ፧
‘ህይወትሲ ኻብ ምዝንጋዕን ምስራሕን ሓዳር ምግባርን ቈልዑ ምዕባይን ምእራግን ሓሊፍካ ኻልእ ትርጉም ኣለዋ ድዩ፧’ ኢልካ ሓሲብካዶ ትፈልጥ፧ (እዮብ 14:1, 2) መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዚገልጾ፡ ኣዝዮም ጥበበኛታት ዝነበሩ ሰባት እውን ከይተረፉ ኸምዚ ኢሎም ይሓስቡ ነይሮም እዮም።—መክብብ 2:11 ኣንብብ።
ህይወት ትርጉም ኣለዋዶ፧ ፈለማ፡ ‘ህይወት ብኸመይ እያ ጀሚራ፧’ ኢልና ኽንሓትት ኣሎና። ብዙሓት ሰባት ነቲ ኣእምሮናን ዝተረፈ ኽፋል ኣካላትናን እተነድፈሉ ድንቂ ዝዀነ ኣገባብ ምስ መርመሩ፡ ጥበበኛ ፈጣሪ ኸም ዝፈጠረና ደምዲሞም እዮም። (መዝሙር 139:14 ኣንብብ።) ስለዚ እምበኣር፡ ኣምላኽ ብዕላማ እዩ ፈጢሩና ኪኸውን ዘለዎ። እዚ ምፍላጥና ህይወትና ትርጉም ከም ዘለዋ ንኽንርዳእ ይሕግዘና እዩ።
ደቂ ሰብ ስለምንታይ እዮም ተፈጢሮም፧
ኣምላኽ ነቶም ቀዳሞት ሰብኣይን ሰበይትን ባሪኽዎምን ባህ ዜብል ዕዮ ሂብዎምን እዩ። ዕላማኡ ድማ ንምድሪ ኺመልእዋን ገነት ኪገብርዋን ከምኡ እውን ንዘለኣለም ኪነብሩ እዩ ነይሩ።—ዘፍጥረት 1:28, 31 ኣንብብ።
ደቂ ሰብ ኣንጻር ግዝኣቱ ምስ ዓለዉ፡ ዕላማ ኣምላኽ ተደናጐየ። ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ኣይሓደገናን፣ ነቲ ንዓናን ንምድርን ዝነበሮ ዕላማ ድማ ኣይቀየሮን። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንእሙናት ሰባት ንምድሓንን ነቲ ንምድሪ ዚምልከት ዕላማኡ ንምፍጻምን ኪዓዪ ኸም ዝጸንሐ የረጋግጸልና እዩ። ስለዚ እምበኣር፡ ኣምላኽ ንህይወት በቲ ንሱ ዝዓለሞ መገዲ ኸተስተማቕራ እዩ ዚደልየካ። (መዝሙር 37:29 ኣንብብ።) ካብቲ ኣምላኽ ዝዓለሞ ብውልቅኻ ብኸመይ ክትጥቀም ከም እትኽእል ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ተምሃር።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣምላኽ ንምድሪ ዘለዎ ዕላማ እንታይ እዩ፧
ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ኣብታ ገነት እትኸውን ምድሪ ኺነብሩ ዝገበሮ ዕላማ ኺፍጸም ድዩ፧ ዚፍጸም እንተ ደኣ ዀይኑ፡ መዓስ፧


text:
ንምንታይ ድሕሪ ናጽነት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ዘይቆመ? (ቀዳማይ ክፋል)
ነዚ በዳህን ዕዙዝን ሕቶ’ዚ፡ ብዕግበትን ብብቕዓትን ንምምላስ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ብውሕዱ ንክልተ ዓበይቲ ነንሓድሕዶም ዝተወሳሰቡ ኣገደስቲ ረቛሒታት ኣድቂቕካ ምምርማር የድሊ። ንሳቶም ከኣ፥ ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራን፣ ንባህሪ ናይቲ መንግስታዊ ስልጣን ንበይኑ ብሒቱ ዝሓዘ ሓይልን (ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህ.ግ.ሓ.ኤ)) ዝምልከቱ ኢዮም። ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እትምርምረሉ፡ እቲ ብቐዳምነት ክትግንዘቦ ዝግባእ ኣገዳሲ ጕዳይ ሕጋውነቱ ስለ ዝዀነ፡ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ኣብ ትሕቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ፡ መንግስቲ ኤርትራ ሕጋዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ዝድህስስ ክኸውን ኢዩ። ንባህሪ ህ.ግ.ሓ.ኤ ከይመርመርካ፡ ንምንታይ ድሕሪ ናጽነት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ክቐውም ከም ዘይከኣለ ብግቡእ ንምግንዛብ እውን ስለ ዘይከኣል፡ እቲ ዝስዕብ “ደሞክራሲያውነት መንግስቲ ኤርትራ” ብዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ቀሪቡ ዘሎ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ብፍላይ ኣብ ባህሪ ናይ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብምድሃብ፡ ነቲ ዝኽተሎ ዝነበረ ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብን ኣሉታዊ ጽልዋኡን ከምኡ’ውን ነቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ መንጎ ላዕላዎት መራሕቱ ዝተጋህደ ምክፍፋልን ዘኸተሎ ሳዕቤናትን ፍሉይ ቆላሕታ ሂቡ ዝድህስስ ክኸውን ኢዩ።
መልእኽቲ ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ከምቲ ዝተኣመቶ ናብ ኣንባቢ ብደንቢ ምእንቲ ክመሓላለፍ፡ ዝውቱር ዘይኰነ ናይ ትግርኛ ቃል ኣብ ዝተኸሰተሉ፡ ንእዝኒ ኣንባቢ ጋሻ ኰይኑ ከይዕንቅፍ ብመማዝንቱ ናይ እንግሊዝኛ ቃል ተሰንዩ ቀሪቡ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብ መደምደታ ኣብ ክልቲኡ ክፋላት ዝተዘተየሉ ቀንዲ ነጥብታት ኣገዳስነቱ ንምጕላሕ ተጸሚቑ ቀሪቡ ኣሎ።
ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ
ኤርትራ ናጽነታ ካብ እትጐናጸፍ ዕስራ ዓመታት ይሕለፍ ድኣ’ምበር፡ እቲ ክሳብ ሕጂ መንግስትዊ ስልጣን ንዕኡ ጥራይ ከም ዝብጽሖ ብሕታዊ ንብረት ንበይኑ ገቢቱን ካልኦት ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ከይሻረኻኦ ብሕጊ ኣጊዱን፡ ብህዝቢ ከይተመርጸ ዓሚጹ ክገዝእ ዝጸንሐን ገና’ውን ብሕጂ ከም ንጉሳዊ ቤተ-ሰብ ንመዋእል ንሱ ጥራይ ንኽገዝእ ዝሕንሕን ዘሎን ሰልፊ፡ እቲ ከም መተካእታን መቐጸልታን ናይ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኰይኑ ንኸገልግል ተሓሊኑ ብ1994 ብህ.ግ.ሓ.ኤ ዝቖመ ሰልፊ ማለት እቲ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሕን (ህ.ግ.ደ.ፍ) ዝብል ስም ዝተጠመቐ ሰልፊ ጥራይ ኢዩ። ህ.ግ.ሓ.ኤ ነቲ ኣብ ውሽጡ ብምስጢር እናተዋሰአ ወሳኒ ተራ ዝጻወት ዝነበረ ማሕበርነታዊ ሰልፊ፡ ኣብ መውዳእታ ሰማንያታት ማሕበርነታዊ ደንበ ፈሺሉ ብዘኽስፍ ኣገባብ ረሞቕ ኢሉ ምስ ፈረሰን እቲ ዝምራሓሉ ዝነበረ ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብ ከኣ ብሳዕቤኑ ተኻዒቡ ምስ ተነጽገን፡ “ተልእኾኡ ኣብ እዋኑ ብግቡእ ፈጸሙ’ዩ” ብዝብል ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ዝቐረበ ምስምስ፡ ብዘይ ደቂቕ ገምጋምን ዕቱብ ነቐፌታን፡ ዝህውጽ ሕቶታት ከየልዕል ብተርባጽ ማንም ኣብ ዘይተጸበየሉ ተነቃፊ ወቕቲ (ድሮ ናጽነት) ብሃንደበት’ዩ ኣቕሂምዎ፡፡ ብሰሪ’ዚ፡ ድሕሪ ናጽነት ንመጻኢ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብዝምልከት፡ ካብ ግርህና ዝነቐለ “እዚ ውድብ’ዚ ኣብ ውሽጢ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ብዘይ ገለ ጥርጥር ብህዝቢ ዝተመርጸ ሕጋዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ንምምስራት ድሕር ኰነ ክምህ ከይበለ፡ ካብ ዝሓለፈ ጉድለታቱ ተማሂሩን ልቢ ኣዕቢዩን ብሓድሽ መንፈስን ብሓድሽ መልክዕን ተወዱቡ ምስ ካልኦት መማዝንቱ ተወዳደርቲ ሃገራውያን ሰልፍታት ዝዳረግ ብጋህድን ብቕንዕናን ሓድሽ ፖለቲካዊ ሰልፊ ከቕውም’ዩ” ዝብል ሓፈሻዊ ሰፊሕ እምንቶን ዓቢ ትጽቢትን’ዩ ኔሩ። ድሕሪ ናጽነት ከምዚ ዝኣመሰለ ኣዎንታዊ ተስፋ ኣብ መንጎ’ቲ ኣብ ውሽጢ ኰነ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝብና ዓሲሉ ዝነበረ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ንሓርነታዊ ቃልስና መርሑ ናብ ዓወት ብምብጽሑ፡ ካብ ልባዊ ሓጐስን ሰናይ ትምኒትን ዝፈልፈለ ክከሓድ ዘይከኣል ክብ ዝበለ ኣኽብሮት ጥራይ ዘይኰነ፡ ምውቕ ዝበለ ተቐባልነት እውን ኣጥሪዩ ብምንባሩ ኢዩ።
ይኹን’ምበር፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕቲ ናጽነት ከምቲ ሰፊሕ እምንቶን ዓቢ ትጽቢትን ዝተነብረሉ፡ ካልእ ይትረፍ ኣብ ክንዲ ብመሰረት ውድባዊ ቅዋሙ (ኣብ ሰልሳይ ጉባኤኡ ብ1994 ንመበል ሳልሳይ ግዜኡ ዘጽደቖ)፡ ኵለን ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝሳተፈኦ ናጻን ፍትሓውን ሃገርዊ ምርጫ ንምክያድ ሃገራዊ ጻውዒት ዝገብር፡ ናይ ስልጣን ህርፋን ኣሕደሩ ስልጣኑ ከይተበደሀ ምእንቲ ኸናውሕ ብሕጊ ካልኦት ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ከይቆማ ብምእጋድ፡ ድብንርጽ ከይበሎ ንዕኡ ዝትክእ ሰልፊ ጥራይ — ንህ.ግ.ደ.ፍ — ተጓይ’ዩ ኣቖመ። ህ.ግ.ሓ.ኤ ነዚ ሰልፊ’ዚ ንማለቱ (ሰልፊ ኣሎ ንኽበሃል) ተቐላጢፉ ዝመስረቶ: ከም ሓርነታዊ ግንባር መጠን ምስ ምጕንጻፍ ናጽነት ተልእኽኡ ስለ ዝፈጸመ፡ ህላወኡ ከም ፖላቲካዊ ሰልፊ ኰይኑ ንምቕጻልን ንመንግስታዊ ስልጣኑ ሕጋውነት ንምልባስን ኢዩ። እንተዀነ፡ ብሓድሽ ስም ምሉእ ብምሉእ እትውንኖን እትቆጻጸሮን ፖለቲካዊ ሰልፊ ብምምስራትካን፡ ብዕሊ ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ሃገርዊ ዜጋ ኣብ ትሓቲ ጽላል ሰልፍኻ ጥራይ ክጥርነፍ ብምፍቃድካን፡ ንዘይሕጋዊ መንግስታዊ ስልጣንካ ፈጺሙ ሕጋውነት ኣየልብሶን ኢዩ። ብኢደወነንካ ባዕልኻ ገባርን ሓዳግን ኰንካ፡ ንህዝብኻ ብጀካ ኣብቲ ንስኻ ዝመረቕካዮ ንረብሓኻ ዘገልግል ሰልፊ ጥራይ እንተዘይኰይኑ፡ ኣብ ካልእ ሰልፊ ከይጥርነፍ ምእጋድ ብርኡይ ብድዐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንህዝብኻ ንዓኻ ንኸገልግል ከም ዝተፈርደ ምእዙዝ ጊልያ ጌርካ ምቝጻር እውን ኢዩ።ንህዝቡ ተማእዚዙ ከገልግል ዝግብኦ መንግስቲ፡ ብኣንጻሩ ብህዝቡ ተመሪጹ ከይተወከለ ብሓድሽ መለሳ ዘይብሉ መልክዕ ቀሪቡ ባዕሉ ንነብሱ “ህዝባዊ መንግስቲ” ብምስያም ብስም ህዝቡ ብጋህዲ ዝሽፍጥን ዝዕምጽን፡ ምስሉይ መንግስቲ እምበር ሓቀኛ ሃገራዊ ይኹን ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣይኰነን። በዚ መሰረት’ዚ፡ ናይ መንግስቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ደሞክራሲያውነት ኰነ ሃገራውነት ብልክዕ ክፍርድ ዝከኣል፡ ብሕጋውነቱን ወኪልነቱን ከምኡ’ውን ብተግባራቱን ሜላታቱን እምበር በቲ እንታይነቱ ንምሽፋን ንሰልፉ ዝሰመዮ ዘንጸባርቕ ስም ኣይኰነን። ንስም ህ.ግ.ደ.ፍ ቀሪብና ምስ እንግንዘቦ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኰነ ኢሉ ኣብ መጸውዒ ስሙ “ህዝባዊ ግንባር” ዝብላ ክልተ ህቡባት (popular) ቃላት ዝለቀበሉ፡ ነቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘጥረዮ ተሰማዕነትን ዘሕደሮ ጽልዋን ግዜኡ ሓሊፉ ከይበረሰ እንከሎ፡ ከም ማግነት ሰሒቡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብርክት ዝበሉ ሰዓብቲ ንምምልማል ምእንቲ ክሕግዞ ኢዩ። እተን ዝተረፋ “ደሞክራስን ፍትሕን” ዝብላ ክልተ ተፈተውቲ ቃላት፡ ነተን “ህዝባዊ ግንባር” ዝብላ ቀዳሞት ክልተ ህቡባት ቃላት ዝተወሰኸአን እውን ህ.ግ.ደ.ፍ ብሓቂ ብደሞክራስን ብፍትሕን ዝኣምን ሰልፊ ስለ ዝዀነ ንእንታይነቱ ብልክዕ ንምንጽብራቕ ንኸገልግላ ኣይኰናን። እንተይ ድኣ፡ ኣጉል ዝዀነ ተስፋ ብምሃብ ሓቀኛ መልክዑ ንምኽዋል ንኸገልግላ ዝተለጠፋ ትርጕም ኣልቦ መቀናጀውቲ ቃላት እየን።
ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብህዝቢ ዝተመርጸ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ክሳብ ዝቐውም፡ ግዝያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ብምቛም መንግስታዊ ስልጣን ይሓዝ ድኣ’ምበር፡ ንዘልኣለም ገዛኢ ደሪቢ ኰይኑ ንኽገዝእ ዝዀነ ሕጋውዊ መሰል ኣይተዋህቦን። ኤርትራ ከም ሓዳስ ሃገር መጠን ድሕሪ ናጽነት ምጕንጻፋ፡ ክሳብ ኣብ ናጻን ፍትሓውን ሃገራዊ ምርጫ ብህዝቢ ዝተመርጸ ብሓቂ ነቲ ህዝቢ ዝውክል ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ዝቐውም፡ ግዝያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ከተቕውም ብርግጽ ወድዓዊ ኩነታት ዝጠልቦ ዝነበረ ኣድላዪ ስጕምቲ ኢዩ። ስሊዚ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕሪ ናጽነት ንሓጺር ካብ ሰለስተ ዓመታት ዘይነውሕ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ: መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ክጸንሕ ተደላዪ’ዩ ኔሩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ድሕሪ ምውጋድን ምፍራስን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ)፡ እቲ ንሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ መሪሑ ኣብ ዓወት ዘብጸሐ እንኮ ጥርኑፍን ዕጡቕን ሃገራዊ ውድብ ንሱ ጥራይ ስለ ዝነበረ፡ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ብእኡ ጥራይ ክቐውም ካልእ ኣማራጺ ዘይነብሮ ኩነት’ዩ እውን ኔሩ። ይዅን’ምበር፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኪኖ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ኣብ መንግስታዊ ስልጣን ብዊንታኡ ንዘይተውሰነ ዓመታት ክጸንሕ፡ ዘቕርቦ ምስምስ ብዘየገድስ፡ ፈጺሙ ሕጋዊ ኣይኰነን። ካብዚ ዝተላዕለ፡ ካብተን ክሳብ ሕጂ ኣብ ሰልጣን ዝጸንሓለን ዕስራ ዓመታት፡ ብጀካ እተን ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓባ ሰለስተ ዓመታት ናይ መሰጋገሪ መድረኽ (ካብ 1993-1997)፡ እተን ዝተረፋ ዓመታት ብዓመጽ ንናይ ህዝቢ ድልየት ዓምጺጹ ዝግዝኣለን ዘይሕጋውያን ዓመታት እየን።
ህ.ግ.ሓ.ኤ ኣብ እዋን ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ዘደሊ ምሽብሻብ ከሳልጥ ሃገራዊ ሓልፍነት ተሰኪሙ’ኳ እንተነበረ፡ ንዝተሰከሞ ሃገራዊ ሓላፍነት ከምቲ ትጽቢት ዝተነብረሉ ብግብእ ኣየማለኣን። ኣብ መጀመርታ ተስፋ ዝህቡ ከም ምቛም ኣስናዳኢት ሽማግለ ሃገራዊ ምርጫ፣ ምንዳፍ ሃገራዊ ቅዋም፣ ከምኡ’ውን ምዕንባብ ናጻ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ደሞክራስያዊ መስርሕ ንኽቕልቀሉ የፍቅድ ድኣ’ምበር፡ እዞም ኣዎንታዊ ተርእዮታት እዚኣቶም ካብ ቊጽጽሩ ወጻኢ ከይኖም ነቲ ከም ንጉሳዊ ስርዓት ኣብ መንግስታዊ ስልጣን ንዘንተ-እለት ንክጸንሕ ዝነበሮ ሕልሚ ከይብርዝሉ ኣዝዩ ስለ ዝሰግአ፡ ውልዕ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ’ዩ ጌሩ። እቲ ነዞም ኣዎንታዊ ተርእዮታት እዚኣቶም ውልዕ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ ንምግባር ተበላሒቱ ብተጕላባ ዝመሃዞ እከይ ተግባር፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብናይ ዶብ ግጭት ኣሳቢቡ ዘየቕስን ኲናት ብምብራዕ ኣብ ኣእምሮ ኤርትራዊ ዜጋ ናይ ዕንዛይነት መንፈስ (mentality of victimization) ምሕዳር ኢዩ። ናይ ዕንዛይነት መንፈስ ዘሕደረ ዜጋ፡ ንህዝቡ ዝወርዶ ዘሎ ሓሳረ-መከራ ምንጩ ግዳማዊ ተጻብኦታት’ዩ ኢሉ ስለ ዝኣምን፡ መረርኡ ኰነ ተቓውሞኡ ኣንጻር’ቲ ዝብድሎ ዘሎ ሓቀኛ በዳሊ ማለት ኣንጻር’ቲ ብዓመጽ ብህዝቢ ከይተመርጸ ዝገዝኦ ዘሎ ስርዓት ኣየቕነዖን ኢዩ። ካብዚ ሓለፉ’ውን ሓንሳእ ናይ ኲናት ሃዋህው ምስ ሰፈነ፡ ነቶም መንግስቲ ኤርትራ ብጉልባብ ድሕነት ሃገር “ኣብ ህጹጽን ዘይርጉእን ኩነታት ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን” ብዝብል ምኽኒት ደሞክራሲያዊ መስርሕ ንምዂላፍ ዝወሰዶም ዓንቀፍቲ ስጕምታት፡ ዕላምኦም ብሓቂ እንታይ ምዃኑ ንኽመምዮ ኰነ ንኸስተውዕሎ ይእግሞ ኢዩ። ገለ ካብቶም መንግስቲ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ንምዂላፍ ዝወሰዶም ዓንቀፍቲ ስጕምታት፡ ንኣብነት፥ ከም ንሃገራዊ ምርጫ ንዘይተወሰነ እዋን ምምሕልላፍ፣ ቅዋምን ደንብን መንግስቲ ከይጸደቐ ተወንዚፉ ከም ዝጸንሕ ምግባር፣ ናይ ዜና ኣገልግሎት ዝህባ ናጻ ናይ ብሕቲ ትካላት ክሳብ ፍቓድ ዝወሃበን ምእጋድ፣ ከምኡ’ውን ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ዘይመንግስታዊ ህዝባዊ ትካላትን ብዕሊ ከይቆማ ዕድል ምኽላእ ዝኣመሰሉ ኢዮም። እዞም ዓንቀፍቲ ስጕምታት እዚኣቶም፡ ብርኡይ ደሞክራሲ ንኸይጥጥዕ ዝዕንቅጹ ብፍላጥ ዝተውስዱ መንግስታዊ ምትንዃላት’ኳ እንተዀኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር-ለኸ ሻቕላን ስግኣትን ዝሰፈኖ ናይ ኲናት ሃዋህው ስለ ዝተተግበሩ፡ ምስቲ ልዑል ኣገዳስነቶምን ኣሉታዊ ሳዕቤናቶምን ዝዳረግ እቓልቦ ኣይተዋህቦምን።
ኣቓልቦ ኣይተዋህቦምን ጥራይ ዘይኰነ፡ መንግስቲ ኰነ ኢሉ ተረሲዕም ከም ዝተርፉ ንምግባር “ዶብና ብኣህጉራዊ ናይ ዶብ ሽማግለ ይግባይ ዘይብሉ ፍርዲ ተዋሂብዎ ክንሱ፡ ኢትዮጵያ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ንምርካብ ሕልሚ ስለ ዘለዋ ከም መንቀል ነገር ንኽትጥቀመሉ ኣብ ግብሪ ንኸይተውዕሎ ተዕጠጢ ኣላ” ብምባል፡ ናይ ኲናት ነጋሪት መዓልቲ- መጸ እናሃረመ ንኣዋጅ ሃገራዊ ኣግልግሎት መጢጡ ደረት ግዜ ዘይብሉ ቀዋሚ ኣገልግሎት ከም ዝዀውን ጌርዎ ኣሎ። ብሓቂ ግን እቲ ንኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ቀዋሚ ኣገልግሎት ከም ዝዀውን ዝደልየሉ ምኽንያት፡ ኢትዮጵያ ንወደብ ዓሰብ ከይትጐብጣ ርኡይ ዝዀነ ስግኣት ስለ ዘሎ ዘይኰነ፡ እንታይ ድኣ ብሓንቲ እምኒ ብሓንሳእ ክልተ ኣዕዋፍ ንምቕታል ሰለ ዝደለየ ኢዩ። ንሱ ድማ፥ በቲ ሓደ ሸነኽ ነቲ ካብ መንእሰያት ኣንጻር ስርዓቱ ክለዓል ዝኽእል ንደሞክራሲ ዝጠልብ ተቓውሞታት ከይተበገሰ እንከሎ በሊልካ ብኣግኡ ንምምካን፣ በቲ ኻልእ ሸንኽ ከኣ ነቲ ብኣባላት ሰልፉን ሰበ-ስልጣን መንግስቱ ዝውነናን ዝእለያን ትካላት ዝከናወን ዘሎ ንረብሓኡ ዘገልግል ቊጠባዊ ውጥናት ብዘይተኸፍለ ጉልበት ንምስላጥ ኢዩ። እቲ ሓቂ ከምዚ ዝተገልጸ ይኹን ድኣ’ምበር፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝብና “ሃገርና ብጻዕርና ከይንሃንጽ፡ ኣንጻርና ብጐረቤት ሃገርና ንኸይንቐስን ኣብ ርእሲ ኲናት ምእዋጁ፡ ብዓብለቲ ዓበይቲ ሃገራት ዓለም (ኣመሪካን ሰዓብታን) ካብ ሓሰድ ዝተበግሰ ከም ቊጠባዊ እገዳ ዝኣመሰለ ቀጻሊ ባዕዳዊ ተጻብኦታት የጓንፈና ኣሎ” ብዝብል ፕሮፖጋንዳ ይታለል ስለ ዘሎ፡ ንሕቶ ደሞክራሲ ካብ ኣእምሮኡ ፈጸሙ’ኳ እንተዘይሰወሮ፡ ንግዜኡ ከም ዝድጕሎ ጌርዎ ኣሎ። ነዚ ክውንነት’ዚ ንምብራህ ንኣብነት፡ ንሓንቲ ኣብ ኣስመራ ዝቕመጣ ሓበሬታአን ካብ ረድዮ ድምጺ ሓፋሽን ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ቲቪ ኤረን ጥራይ ዝረኽበኦ ኣደ፡ ኤርትራ ንምንታይ ብሕቡራት ሃገራት ቍጠባዊ እገዳ ተበይንዋ? ዝብል ተራ ሕቶ ምስ እተቕርበለን፡ እቲ ካብአን እትረኽቦ መልሲ ብዘይጥርጥር፡ “መንግስትና ኣብ መትከል ናጻ ፖለቲካዊ መስመሩ ተመርኲሱ፡ ጽፉፍ መንግስታዊ ቊጠባዊ ውጥን ብምውጻእ ሃገርና ብዘይ ናይ ወጻኢ ዕዳ ብጽፍራ ፋሕተር እናበለት ቍጠባኣ ብዘደንቕ ፍጥነት (ካብ ዓለም ምሉእ ቀዳመይቲ ኰይና) ከም ዝምዕብል ይገብር ስለ ዘሎ፡ ሃጸያዊት ኣመሪካ ዓይና ምግባር ኣብይዋ ዘይተዓብለለትላ ተቐይማ ብምሕሳድ ብዝኣለመቶ ውዲት ኢዩ” ዝዓይነቱ መልሲ ኢዩ። እዚ መልሲ’ዚ፡ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ዘጋጥማ ዘሎ ከሉ ዓይነት ጸገማት ንግዳማዊ ተጻባኦ ዘሳብብ፡ ሓደ መርኣያ ናይቲ ኣብ መንጎ ህዝብና ሰፊኑ ዝርከብ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ዘስረጾ ናይ ዕንዛይነት መንፈስ ኢዩ።
ዝዀነ-ዀይኑ፡ ፍትውቲ ሃገርና ኤርትራ ዝሓልፈ ናይ መግዛእቲ ቊስላ ከየሕወየትን ከም ዕሸል ሃገር መጠን እግሪ ተኺላ ከይደልደለትን፡ ፈለማ ምስ የመን ብሰበብ ናይ ሓኒሽ ደሴታት፣ ጸኒሓ ኸኣ ምስ ኢትዮጵያ ብሰበብ ናይ ባድመ ዋንነት፣ ኣብ ዘየድሊ ብሰላምን ብልዝብን ክፍታሕ ዝግበኦን ዝኽእልን ናይ ኲናት ሓሽውየ ዝኣተወት ተገዲዳ ዘይኰነት፡ ብሰንኪ ዓንዳሪ ወተሃደራዊ ዝንባለ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኢያ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ የመንን ኢትይጵያን ኣብ ልዕሊ ምንቛቱ፡ ምስ ጅቡቲ ብሰበብ ደረት ዶብ ከምኡ’ውን ምስ ሱዳን ብሰበብ ምልመላ ተቓወምቲ ስለ ዝተጐናፈጠ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ንመባእታዊ ሰብሃዊ መሰላት ዜጋታቱ ከይተረፈ ብምግሃሱ ብዓለሙ ተኻዒቡ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” ዝብል ቅጽል ስም ምጥራዩ፡ ንናይ ቀርኒ ኣፍረቃ ሰላምን ርግኣትን ዝህውኽ “ነግራም ቀርኒ ኣፍሪቃ” ዝብል ቅጽል ስም’ዩ ወሲኹ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን፡ ብዘይ ሕማሙ ብምርሳን ተሓላቒ ናይ ሶማል ሕሰም ያኢ ኰይኑ፡ “ጸላኢ ጸላኢኻ ፈታዊኻ” ካብ ዝብል ማክያቨላዊ (ናይ ክፍኣት) ሜላ ተበጊሱ ንመግስቲ ኢትዮጵያ ንምጽራር ንኣልሸባብ ብምድጋፉ፡ ንፍተውቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ትዓኰሉ ተኣፋፊ ዕድመኣ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ (ድሕሪ ዓሌታዊት ደቡብ ኣፍሪቃ) ብሕቡራት ሃርራት ዓለም ቊጠባዊ እገዳ ዝተበየና ሃገር ከም ትኸውን ብምግባር የሳቕያ ኣሎ። ስለዚ፡ እቲ ቀንዲ ንሃገርና ኤርትራ ናብ እገዳ ዘብጽሓ ጠንቂ፡ ግዳማዊ ረቛሒ (ንኣብነት፡ ናይ ኣመረካ ሃጸይነት ተጻብኦ) ዘይኰነ፡ ውሽጣዊ ረቛሒ ማለት ናይ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ካብ ወተሃደራዊ ዕንደራን ሕልሚ ኣምባገነንነት መራሕቱን ዝመንጨወ ግጉይ ናይ ወጻኢ ሜላ ኢዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነቲ ኣብ ወጋሓታ ናጽነት ዝተኸሰተ ተስፋ ዝነበሮ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ስጕም ከየበለ ዝቖጸዮ፡ ኣቐዲሙ ክጥቀስ ከም ዝጸንሐ በቲ ኰነ ኢሉ ባዕሉ ዝፈጠሮ ናይ ዕንዛይንት መንፈስ ኣመኻንዩ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ነዚ ጕዳይ’ዚ ብዝምልከት ነቲ ደገፍቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንምንታይ እቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ተጕናደቡ ሓደ ሰልፋዊ (ውልቀ-ምልካዊ) ስርዓት ክቐውም ከም ዝተደልየ ዘቕርብዎ ምጕት ምስ እንግንዘብ፥ “ልኡላውነትን ናጽነትን ሃገርና ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት፡ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን፣ ሕቶ ደሞክራሲ ብግቡእ ዝምለስን ብኣድማዕነት ኣብ ግብሪ ዝውዕልን ፍርያም ውጽኢት ዝርከቦን ኣብ ህጹጽ ናይ ኲናት ኲነታት ዘይኰነ፡ ኣብ ርጉእ ናይ ሰላም ኲነታት’ዩ፣ ስለዚ፡ ሕቶ ደሞክራሲ ክሳብ ባዕላውን ወድዓውን ኲነታቱ በሲሉ ዝናስብ (conducive) ሃዋህው ዝነግስ ተውንዚፉ ክጸንሕ ኣሎዎ።” ዝብሉ መጐተታት ኣቕሪቦም ክምጕቱ ንዕዘብ። ምስዚ ምጕቲ’ዚ ብምትእስሳር፡ ንዘይሕጋዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሕጋውንነት ንምልባስ፡ ነቶም ብትርን ብኒሕን ዝጣበቑሎም ክልተ ኣከራኸርቲ ጕዳያት– ሃገራዊ ኣገልግሎትን ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእትን — ምስ እንግንዘብ ድማ፡ ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ “ድሕነት ሃገር ካብ ሕቶ ደሞክራሲ ስለ ዝዓዝዝ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብናይ ዶብ ግጭት ኣመኻኒኻ ወደብ ዓሰብ ንምጕባጥ ብስርዓት ወያነ ዝተበገሰ ወራር ብትብዓት መኪቱ ንምፍሻል፡ ድሕነት ሃገርናን ናጽነትናን ክዕቅብ ብዝነኣድ ውሕልነትን ፍጥነትን “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን “ክልተ ካብ ሚእቲ ቀረጽ”ን ኣዊጁ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ፡ ንልዑል ብልሃቱን ረዚን ሓልዮቱን ዘረጋግጽ ህያው ምስክር’ዩ” ብምባል ይጣበቕሉ። ንጥብቅነኦም ብግቡእ ንምርዳእ፡ ንስነታዊ መጐቶም (logical argument) ቅርብ ኢልና ምስ እንስተውዕለሉ፡ ስነቱ (its logic) “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን።” ኣብ ዝብል ልባወ (rationale) ዝተምርኰሰ ምዃኑ ኢና እነስተውዕል። እዚ ልባወ’ዚ ግን፡ ብሓቂ መወዳእታ ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣግልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእቲን” ንምእዋጅ ዝድርኽ ብቑዕ መመኽነታ (justification) ድዩ? እቲ ብናይ ዶብ ግጭት ተመኻንዩ ብስርዓት ወያነ ዝተበገሰ ወራር ዝተባህለኸ ብሓቂ ናይ ዶብ ግጭትን ብስርዓት ወያነ ዝበተገሰን ድዩ? ንምዃኑኸ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ምስ ዝኽሰተ ሓድሽ ፖለቲካዊ ኩነታት እናተቛረነ፡ ብዊንታ ገዛኢ ሓይሊ (ሰርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ንህዝቢ ከይተወከስካ ንዘይተወሰነ እዋን ክውንዘፍ ዘሎዎ ጐሲኻ እትሓልፎ ዘየገድስ ጕዳይ ድዩ?
ብርግጽ፡ እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን።” ዝብል ልባወ፡ ኣድማሳዊ (universal) ሓቅነት ዘሎዎ ልባወ ኢዩ። እንተዀነ፡ “ሓባል መጠመቲኣ ትኰሓል” ከም ዝበሃል፡ ደገፍቲ ህ.ግ.ድ.ፍ ነዚ ረዚን ልባወ’ዚ ኣብ ዘይበትኡ ከጸባብቑ ዘዘውትርዎ ዘሎዉ፡ ነታ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ እትሒዙ ብዝተኸተሎ ግጉይን ፋሽልን ኣመሓዳድራ፡ ንጥዑይ ዝነበረ ኣዒንታ ብሓበላ ዝሸፈና ሃገርና፡ ዂሕሊ ኲሒሎም ብምቊንጃው ካብ ዓይኒ ጠማቲኣ ዝኽውልዎ ስለ ዝመሰሎም ኢዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካልእ ዝጭበጥ ጭብጢ የብሉን። ሃገርና ናጽነታ ዝተጐናጸፈት ብትኳቦ ዘይኰነ፡ ሰላሳ ዓመታት ብዝወሰደ ሰፍ ዘይብል ናይ ህይወት መስዋእትን ናይ ንዋት ብርሰትን ምምህማን ባህልን ምብትታን ስድራቤትን ምምዝባልን ምስዳድን ኣሽሓት ዜጋታትን ዝተኸሰሮ፡ መሪርን ጽንክርን ዕጥቃዊ ሓርነታዊ ገድሊ ምዃኑ ንኹሉ ሃገራዊ ዜጋ ብሩህ’ኳ እንተዀነ፡ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደገፍቱን ግን እዚ ከበድ ክሳራ’ዚ ስለ ዘይተሰቀሮም፡ ሃገርና ብግስ ከይበለት ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ጋሮ ፈጥራ እንደገና ናብ ደማዊ ኣዕናዊ ኲናት ምምላሳ ቅጭጭ ኣይበሎምን ዘሎ። በዚ ዝኣክል፡ ድሕሪ ናጽነት ሃገርና ድሕነታ ኣብ ሓደጋ ዝወደቐ፡ ብኣረኣእያኦም ብስርዓት ወያነ ሃንደበት ብዘይ ገለ ሰበብ ስለ ዝተወረረት እምበር ካልእ ጣጣን እንታን የብሉን። እዚ ግን ሓቅን ጣቋን ዘሎዎ ኣይኰነን። እቲ ብምስሕሓብ ዋንነት ባድመ ተሳቢቡ ምስ ኢትዮጵያ ዝተባርዐ ብናይ ዶብ ግጭት ዝፍለጥ ኲናት፡ ውሽጠውሻጠኡ ንዝይፈልጥ ከምኡ’ኳ እንተመሰለ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነቲ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ተጀሚሩ ዝነበረ ተስፋ ዝህብ ደሞክራስያዊ መስርሕ ብምጕንዳብ፡ ስልጣኑ ንምንዋሕ ተበላሒቱ ብውሳይ (ኰነ ኢሉ) ባዕሉ ዘባርዖ ኲናት ኢዩ። እዚ ሓቂ’ዚ፡ ኣብ መጀመርታ ማለት ኣብቲ ናይ ዶብ ግጭት ምስ ኢትዮጵያ ዝተላዕለሉ እዋን፡ ዝበዝሕ ሃገራዊ ዜጋ ነገራቱ ጋን ኰይንዎ ብምድንጋጽ ካብ ሃገራዊ ፍቕሪ ዝተላዕለ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እኳ እንተደገፈ፡ ግዜ ብዝኸደ ነቲ ናይ ዶብ ግጭት መንን ንምንታይን ከም ዘሳወሮን ዘበገሶን ኲልዕ ኢሉ በሪህሉ’ዩ። በሪህሉ’ዩ ጥራይ ዘይኰነ እውን፡ መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ( ብፍላይ ከኣ ጃንዳ ኢሳያስ) ብልዝብ ምፍትሑ ንዘይተርፎ፡ ነቲ ናይ ዶብ ግጭት ኣጋኒንኖምን ኣታሊሎን ብጐነጽ ክፈትሖዎ ብምምጥጣር፡ ንዘይተጸብጸበ ቊጽሪ ውጉኣትን ስንኩላንን ገዲፍካ፡ ካብ 60 ሽሕ ንላዕሊ ስውኣትን ካብ 100 ሽሕ ንላዕሊ ካብ መነባርሮኦም ዝተማዛበሉ ሰለማውያንን ዘኸተለ ( ምስቲ ንናጽነት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ ዓመታት ዝተኸፍለ ክሳራ ዝማዓራረ) ክውገድ ዝከኣል ዝነበረ ኣዕናዊ ኲናት ብምስዋሮም፡ ብመዓልቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊን ህዝብን ቀሪቦም ብሓልፍነት ሓደብሓደ ክሕተትሉ ምዃኖም ዘማትእ ኣይኰነን። ምኽንያቱ፡ ተግባሮም ብሃገራዊ ክሕደትን ብርሰትን ህልቀትን ዘኽስስ ዓቢ ታሪኻዊ ገበን ኢዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ፈለማ ናይቲ ኲናት(ኢትዮጵያ ሰፊሕ ጸረ-መጥቃዕቲ ቅድሚ ምክያዳ)፡ ካብቲ ብወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ዝሓዞ ስፍራታት (ብሕልፊ ኸኣ ካብ ባድመን ከባቢኡን) ክስሕብ ብኣግኡ’ኳ ናይ ሰላም ጻውዒት ብኣመሪካን ሩዋንዳን እንተቐረበሉ፡ “ካብ ዝሓዝናዮ ስፍራታት ንለቅቕ ማለት ጽሓይ ብምብራቕ ክትዓርብ’ያ ማለት’ዩ ” ኣብ ዝብል ናይ መራሕ ሃገር (ፕረስደንት ኢሳያድ ኣፍወርቂ) ጸኒሑ መስሓቕ ሸራፋት ዝዀነ ትምክሕታዊ መርገጺ ተመርኲሱ ከኒቡ ከብቅዕ፡ ድሓር ኢትዮጵያ በቲ ዘካያደቶ ዘየድሊ ኣሽሓት ካብ ሰራዊታ ዝሃለቕሉ ዕውት ጸረ-መጥቃዕቲ፡ ንኹሉ ዘከራኽር ዝነበረ ናይ ዶብ መሬት ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቊጽጽራ ኣእትያ ንቕድሚት ክትምርሽ ምስ ጀመረት፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተጓይዩ ን “ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ” ብምቕባል፡ ብኽብረት ገዲፉ ብሕስረት ካብ ዶብ ን25 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ንኽዓርድ ንዝጠልብ ስምምዕ ከይፈተወ ፈሪሙ፡ ንናይ ዶብ ግጭት ብኣማላድነት (ብዳኝነት) ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ ብሰላም ክፈትሖ ወሲኑ። ስለዚ፡ እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት የለን” ዝብል ብደገፍቲ ህ.ግ.ድ.ፍ ዝቐረበ ልባወ፡ ነቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ባዕሉ ዘባርዖ ኲናት ከም ገልባብ ተጠቒምካ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ “ድሕነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ወዲቑ እንከሎ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን” ብዝብል ምጕት ንገርሂ ልቦም ብምህማል፡ ንዕድመ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” እናመጠጥካ ንምንዋሕ፣ በቲ ኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ንሕቶ ደሞክራሲ ሓንሳእ ኣመኻኒኻ ምስ ተወንዘፈ፡ ካብ ንውሓት ግዜ ዝተላዕለ ብእኡ ኣቢሉ ንሓውሩ ቅሂሙ ብምትራፍ፡ ንዘልኣለማዊ ምልካዊ ስርዓት ጥጡሕ መንገዲ ንምጽራግ፣ ዝቐርብ ዘሎ ዘይረብሕ ምኽኒት ምስሉያትን ተበለጽትን ኢዩ።
ናይ ናጽነት ኣምር ንሃገር ማለት ነቲ ብባንዴራን ዶብን ዝልለ ህይወት ዘይብሉ መሬታውን ባሕራውን ሰማያውን ልኡላዊ ግዝኣት ጥራይ ፈልዩ ዝምልከት ጸቢብ ኣምር ኣይኰነን። ናይ ናጽነት ኣምር ኣብ ሃገር ጥራይ ከይተሓጽረ፡ ብቐንዱ ንጐይታን ዋናን ናይታ ሃገር ማለት ነቲ ዝተፈላለያ ብሄራት ዝሓቖፈ ትንፋስ ዘሎዎ ህያው ፍጡር ማለት ነቲ መሰሉን ክብሩን ማንም ክግህሶ ዘይግባእ ህዝቢ እውን ዘጣምር ሰፊሕ ኣምር ኢዩ።ሃገርና ኤርትራ ካብ ኣርዑት ባዕዳዊ መግዛእቲ ተገላገላ ናጽነታ ብምጕንጻፍ ልኡላውነታ ተረጋግጽ ድኣ’ምበር፡ ህዝባ ጌና ናጻ ስለ ዘይወጽአ ናጽነታ ብኹለንትናኡ ዘይተማልአ ፍርቂ ናጽነት’ዩ እንተተባህለ ርኡይ ሓቂ እምበር ምግናን ኣይኰነን። ኣብዚ ኣብ ካልእ ከይሰገርካ ዋሕ ኢሉ ክበርህ ዘሎዎ ጀውሃራዊ (ሕመረታዊ) ነጥቢ ኣሎ። ንሱ ድማ፥ ናጽነት ብቐንዱ ነቲ ህዝቢ ዝምልከት ሰፊሕ ኣምር’ዩ ክበሃል እንከሎ፡ ብልክዕ እንታይ ማለት ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ክኸውን ከም ዘሎዎ ኢዩ። ህዝቢ ናይ ሓንቲ ሃገር ናጻ’ዩ ዝበሃል፡ መንግስቲ ናይታ ሃገር ብሃገራውያን ዜጋታት ዝቖመ ብምዃኑ ጥራይ ዘይኰነ፡ እቲ መንግስቲ ናይታ ሃገር በቲ ህዝቢ ካብቲ ህዝቢ ዝተመርጸን፡ ንረብሓ ናይቲ ህዝቢ ዝከላኸልን፡ ነቲ ህዝቢ ዘገልግልን ምስ ዝኸውን ኢዩ። ብህዝቢ ዝተመርጸን ንህዝቢ ዝውክልን ህዝባዊ መንግስቲ ዘሎዋ ሃገር፡ ንኲለን ኣብቲ ሃገር ዘሎዋ ብሄራትን ሃይማኖታትን ኣውራጃታትን ንዝዀነ ወገን ከየጓነየትን ከየዳለወትን ከይገለለትን እተሳትፍ ሓቛፊት ሃገር’ያ ።ብተውሳኺ፡ ንረብሓ ህዝባ ዝከላኸል ቅዋምን ሕግን፡ ከምኡ’ውን ንህዝባ ዘገልግል ሰልፍታትን ማሕበራትን ኣብ ርእሲ ምህላዋ፡ ሰለስቲኡ ጨናፍራት መንግስታ — ፈጻሚ ኣካልን ሓጋጊ ኣካልን ፈራዲ ኣካልን — ነንሕድሕዱ ዝቀያየድን ዝተሓላሎን ርእሱ ዝኸኣለ ናይ ገዛእ-ርእሱ መንግስታዊ ስልጣን ኣሎዎ። ኲሉ ስልጣን መንግስቲ ከም ስልጣን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ-ሰብ (መራሕ ሃገር) ጥራይ ዝተጠቕለለ ስለ ዘይኰነ፡ እታ ሃገር ብዊንታን ወስታን ሓደ ውልቀ-ሰብ (መራሕ ሃገር) ክብ ወይ ግብ ኣይትብልን ኢያ። ከምኡ’ውን፡ ተዋጋኢ ኰነ ናይ ጸጥታ ሰራዊታ ካብ እደያ (ጣልቃ) መራሕ ሃገር ናጻ ሰለ ዝዀነ፡ መራሕ ሃገር ንተጻባእቱ ንምጽናት ዝጥቀመሉ መሳርሒ ኣይኰነን። ኣብ ልዕሊ’ዚ፡ እቲ ማዕከናት ዜና ናይታ ሃገር ካብ ቊጽጽር መንግስቲ ወጻኢ ብምዃኑ፡ መንግስቲ ንሓቂ ንምድባቕ (ንምድባይ) ዲል ኣይህብን ኢዩ — ማለት ከም ማዕከናት ዜና ህ.ግ.ደ.ፍ ንሓቂ ነገልግል ብዝብል ግብራውነት ዘይብሉ ባዶ ጭርሖ ንሓቂ ንምሽፋን ኣየገልግልን’ዩ። ካብዚ ብዘይፍለ፡ እቲ ንረብሓ ህዝቢ ንምክልኻል ዝጸደቐ ቅዋምን ሕግን፡ ንዘይገሃስ ሰብሃዊ መሰላትን ክብርታትን ናጽነታትን ዜጋታታ ኣብ ርእሲ ምርግጋጹ፡ኣብታ ሃገር ስርዓትን ቅጥዕን ኣብ ምስፋን ከይተወሰነ ሰላምን ቅሳነትን እውን ሰለ ዝፈጥር፡ ህዝቢ ናይቲ ሃገር ኣብቲ ካብ ኢድ መንግስቲ ናጻ ዝዀነ ቊጠባ ናይታ ሃገር ብትግሃት ብምንጣፍ፡ ራህዋን ብልጽግናን ዝነገሳ ስልጥንቲ ሃገር ንምህናጽ ገፊሕ በሪ’ዩ ዘርሑ።
ኣቐዲሙ ክግለጽ ከም ዝጸንሐ፡ ናጽነት ህዝቢ ዝረጋገጽ እታ ናጽነታ ዝተጓናጸፈት ሃገር ህዝባዊ መንግስቲ ምስ እተቕውም ጥራይ ስለ ዝዀነ፡ ህዝባዊ መንግስቲ ንክቐውም ብቐዳምነት እቲ መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ሓይሊ ብመትከል ብደሞክራሲ ዝኣምንን ብግብሪ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል ኲሉ ዘድሊ ዘበለ ረቛሒታት ዘማልእን (ንኣብነት፡ ምምስራት ናጻ ተወዳደርቲ ሰልፍታት፣ናጻ ናይ ዜና ኣገልግሎት፣ ምጽዳቕ ቅዋምን ሕግን ወዘተ.) ክኸውን ኣሎዎ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ውልቃዊ ኰነ ህዝባዊ ናጽነት ደሞክራሲ ከይነገሰ ናብ ክውንነት ክልወጥ ኣይክእልን ኢዩ። በዚ ዝኣክል፡ ናጽነትን ደምክራስን ዘይነጻጸሉ ክልተ ገጻት ናይ ሓደ ተምሳል ኢዮም። ስለዚ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ከምቲ ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ንዕምሪ ስርዓት መንግስቶም ንምንዋሕ ዝጣበቕሉ፡ ንዘይተውሰነ እዋን ዝውንዘፍ ዘይኰነ፡ ኣብ ውሽጢ’ቲ “ዘየላቡ ጽንኩር ኩነታት” እናተባህለ ንዕስራ ዓመታት መመላእታ ዝተመጠጠ ወቕቲ፡ ክትግበር ዝነበሮን ሕጂ’ውን እንተዀነ ዘሎዎን ይጽናሓለይ ዘይበሃል ንህይወት ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ብቐጥታ ዝትንክፍ ውዕዉዕ ሃገር-ለኸ ጕዳይ ኢዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ በቲ ንሕቶ ደሞክራሲ ንምርስሳዕን ንምድባይን ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደገፍቱን ዝቐርብ ምስምሳት ከይተሃመለን ከይተደናገረን፡ ደሞክራሲ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ንኽሰፍን በብዓቕሙን በብዘለዎን ክቃለሰሉ ይግባእ።
እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን” ዝብል ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ብደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝቐረበ ልባወ ዝጭበጥ መርትዖ ስለ ዘይብሉ፡ ንብይናት መወዳእታ ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣግልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀርጽ ክልተ ካብ ሚእቲን” ንምእዋጅ ዝድርኽ ብቑዕ መመኽነታ ኣይኰነን።ምኽንያቱ፡ ከምቲ ደገፍቱ ዝብልዎ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን “ቀረጽ ክልቲ ካብ ሚእት”ን ዝበየነ፡ ብሓቂ ናጽነት ሃገር ንምዕቃብን ቊጠባ ሃገር ንምህናጽን ዘይኰነ፡ ነቲ ካልእ ብደገ ዘይርአ ዝተኸወለ ሸቶኡ ንምውቃዕ ኢዩ። ብርግጽ፡ ሓንቲ ሃገር ብባዕዳዊ ወራር ናጽነታ ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ ናይ ሞት ወይ ሕየት ህሞት፡ ናጽነታ ንኽትዕቅብ ህጹጽ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክትእውጅ ግብእ’ዩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ነግፈረግ ዘይትብለሉ ኣድላዪ ሃገራዊ ናይ ድሕነት ስጕምቲ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ብሓዊ ምጽዋት ዋዛ መሲልዎ፡ ብሰንኪ ዓንዳሪ ወተሃደርዊ ዝንባለኡን ኣምባገነናዊ ሕማም መራሕቱን ንልኡላውነት ሃገሩ ባዕሉ ዘድፍር ከም ህ.ግ.ደ.ፍ ዝኣመሰለ ስነ-ስርዓት ዘይብሉ ስርዓት፡ ነቲ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ብሸለትነቱን ብትዕቢቱን ኣብ ዘይምልከቶ ውሽጣዊ ግዳያት እናተኣደየ “ጣኦት ጎደቦ” ተሸይሙ ብጎደብኡ ንኽምለኽ ኣሳዊሩ ዘባርዖ ኲናት፡ ዘገልግሎ ዘይነጽፍ ምንጪ ወተሃደራት ንኽምልምልን፡ ነቲ ኲናት ዝምውለሉ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንኽድልብን፡ ዝእወጅ ብይን መወዳእታ ዘይብሉ ግዱድ “ሃገደራዊ ኣገልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእት”ን ግን ግቡእን ኣድላዪን ኣይኰነን። ብሕልፊ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”፡ ብጉልባብ “ምህናጽ ሃገር” ብዘይተኸፍለ ጉልበት ንመንግስታዊ ቊጠባዊ ውጥናት ንምስላጥ፡ ንመንእሰያት ብዘይድልየቶም በስገዳድ ገፊፍካ ይካልየድ ኣብ ርእሲ ምህላዉ፡ ዘብቃዓሉ ደረት ግዜ ዘይብሉን ንዘይምለስ ሸዊት ዕድመኦም ዝሰርቕን ስለ ዝዀነ፡ ብሰንኩ ኣብ ወርሒ ብውሕዱ ክሳብ ክልተ ሽሕ ዝዀኑ መንእሰያት ካብ ኣደራዕ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ኣምሊጦም ይስደዱን ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተላዕለ ተገሪሆም ኣብ መጻወድያ ኣካላት ሰብ ዝነግዳ ናይ ማፍያ ውድባት ይወድቁን ምህላዎም ዘይከሓድ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኢዩ። እቲ ኣዋጅ ክልተ ካብ ሚእቲ እውን እንተዀነ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታት ከይተወከስካ ብኢደወነንካ ዝተኣወጀ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ኣብ ኤርትራ ንኸይምለሱ ንዝተደልዩ ንኣመሓዳድራኻ ዝቃወሙ ኣብ ወጻኢ ተሰዲዶም ዝነብሩ ዘሎዉ ንቑሓትን ንጡፋትን ባእታታት፡ ከም ዘይምለሱ ንምግባር ከምኡ’ውን ካብቲ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ዑቕበኛ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንምምእራር ተሓሊኑ ዝተኣወጀ ኢዩ። በዚ መሰርት’ዚ፡ እቲ ተጣበቕቲ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ሓላፍነት ሓራ ንምውጻእ፡ ክልቲኡ ብይናት “ድሕነት ሃገርናን ናጽነትናን ንምዕቃብ ዝተተግበረ፡ ንልዑል ብልሃትን ረዚን ሓልዮትን መንግስቲ ኤርትራ ዘረጋግጽ ህያው ምስክር’ዩ” ብምባል ውግሐ-ጸብሐ ዝጣበቕሉ ዘሎዉ ምጕት፡ ሓቅነት ዘይብሉ ዝተጋነነ ናይ ወደስቲ ጃህራ ኢዩ።
ኣብዚ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ክቐርብ ዝጸንሐ ትንተና፡ መንግስቲ ኤርትራ ብዘየማትእ ሕጋዊ መንግስቲ ከም ዘይኰነ ዋሕ ኢሉ በሪሁ ኣሎ። ካብዚ ቀጸልና፡ ኣብ ዝስዕብ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ ስርዓት ህ.ግደፍ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ንምርግጋጽ፡ ኣብ ሕቶ ደሞክራሲ ብምትኳር ንባህርዩን ስነ-ሓሳቡን ሜላታቱን ኣገንዚብና ብምትንታን ክንድህስሶ ኢና።


text:
ታሪኽ ህይወት
“ብእዋን ራህዋን ብእዋን ጸበባን” ዝረኸብክዎ በረኸት
ኣብ መጋቢት 1930 ኣብ እተወለድኩሉ እዋን፡ ንየሆዋ ብተኣማንነት የገልግልዎ ብዝነበሩ ኣዝማድን ፈተውትን እየ ተኸቢበ ነይረ። ኣብታ ሎሚ ማላዊ እትብሃል ዘላ ሃገር፡ ኣብ ጥቓ ኸተማ ሊሎንግወ ኣብ ዝነበረት ናምኩምባ እትብሃል ቍሸት እየ ተወሊደ። ብ1942 ህይወተይ ንኣምላኽ ወፍየ ኣብ ሓደ ባህ ዜብል ሩባ ተጠመቕኩ። ኣብቲ ስዒቡ ዝነበረ 70 ዓመት ድማ፡ ነቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ዝሃቦ ማዕዳ ንኽስዕብ ጽዒረ እየ፣ ንሱ ንጢሞቴዎስ፡ “ብእዋን ራህዋን ብእዋን ጸበባን ብህጹጽ ነቲ ቓል ስበኽ” በሎ።—2 ጢሞ. 4:2።
ናታን ኖርን ሚልተን ሄንሽልን ኣብ መጀመርታ 1948 ኣብ ማላዊ ዝገበርዎ ናይ መጀመርታ ምብጻሕ፡ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልጋሊ ዀይነ ንየሆዋ ንኸገልግሎ ባህጊ ኣሕደረለይ። እዞም ካብቲ ኣብ ብሩክሊን፡ ኒው ዮርክ ዚርከብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ዝመጹ ተወከልቲ ዝሃብዎ ዜተባብዕ ሓሳባት፡ ፈጺመ ኣይርስዖን እየ። ኣስታት 6,000 እንኸውን ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ኣብ ሓደ ጭቃ ዝመልኦ ቦታ ደው ኢልና፡ ነቲ፡ “ዘለኣለማዊ ኣመሓዳሪ ዅሎም ኣህዛብ” ዚብል ዜተባብዕ መደረ ሓውና ኖር ጽን ኢልና ሰማዕናዮ።
ምስታ ልክዕ ከማይ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዝዀኑ ወለዲ ዝዓበየት ሊዳሳይ ዝስማ ምጭውቲ ሓብቲ ምስ ተላለኹ፡ ንሳ እውን ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ንኽትጅምር ሸቶ ኸም ዘለዋ ፈለጥኩ። ብ1950 ተመርዓና፣ ብ1953 ድማ ክልተ ቘልዑ ነበሩና። ንደቅና ናይ ምዕባይ ተወሳኺ ሓላፍነት እኳ እንተ ነበረና፡ ኣነ ስሩዕ ፈላሚ ዀይነ ንኸገልግል ወሰንና። ድሕሪ ኽልተ ዓመት ከኣ፡ ፍሉይ ፈላሚ ዀይነ ንኸገልግል ዕድመ ቐረበለይ።
ድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ሓላው ወረዳ ዀይነ ንጉባኤታት ናይ ምብጻሕ ፍሉይ መሰል ረኸብኩ። ሳላ ሓገዝ ሊዳሳይ፡ ሓላው ወረዳ ዀይነ ኸገልግልን ንስድራ ቤትና ብስጋውን ብመንፈሳውን መዳይ ክሕግዛን ክኢለ እየ። * ኰይኑ ግና፡ ልባዊ ባህግና፡ ክልቴና ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኽንከውን እዩ ነይሩ። ብጥንቃቐ መደብ ብምውጻእን ሳላ ምትሕብባር ደቅናን ድማ፡ ሊዳሳይ ብ1960 ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ጀመረት።
እተን ነቶም ኣብ እተፈላለያ ጉባኤታት ዚርከቡ ኣሕዋትን ኣሓትን ብምግልጋል ዘሕለፍናየን እዋናት፡ ብሓቂ እዋን ራህዋ እየን ነይረን። እቲ እተመደብናሉ ቦታታት፡ ካብቲ ኣብ ደቡብ ማላዊ ዚርከብ ዓቐብን ቍልቍለትን ዝበዝሖ ባህ ዜብል ኣኽራን ሙላንጀ ኽሳብ እቲ ህዱእ ገማግም ቀላይ ማላዊ ዜጠቓልል እዩ ነይሩ፣ እዚ ቐላይ እዚ ዳርጋ ኣብ ብምሉኡ ምብራቓዊ ሸነኽ ማላዊ እዩ ዚፈስስ። ኣብቲ እነገልግለሉ ዝነበርና ወረዳታት፡ ቍጽሪ ኣስፋሕትን ጉባኤታትን ብቐጻሊ ኺውስኽ ከሎ ርኢና ኢና።
ብ1962 “ተባዓት ኣገልገልቲ” ዘርእስቱ ኣኼባ ኣውራጃ ገበርና። ምልስ ኢለ ኽሓስቦ ኸለኹ፡ ከምቲ ኣኼባ ኣውራጃ ዝኣመሰለ መንፈሳዊ ኣጋጣሚታት፡ ነቶም ኣብ ማላዊ ዝነበርና ዘበልና ዅላትና፡ ነቲ ዚመጽእ ዝነበረ ኣጸጋሚ እዋናት ንኽንዳሎ ሓጊዙና እዩ። ንዓመታኡ፡ ሓውና ሄንሽል እንደገና ኺበጽሓና ናብ ማላዊ ምስ መጸ፡ ካብ ከተማ ብላንቲረ ውጽእ ኢሉ ኣብ ዚርከብ ቦታ፡ ፍሉይ ኣኼባ ገበርና፣ ኣስታት 10,000 ድማ ተኣከብና። እቲ ዜተባብዕ ኣኼባ፡ ነቲ ዚጽበየና ዝነበረ ፈተናታት ብጽንዓት ምእንቲ ኽንዋጽኣሉ፡ ኣበራቲዑና እዩ።
ኣጸጋሚ እዋናት መጸ
ብ1964 ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ፖለቲካዊ ጕዳያት ምእታው ስለ ዝኣበዩ፡ ከቢድ ፈተና ኣጋጠሞም። ኣብቲ እዋን መስጐጕቲ፡ ልዕሊ 100 ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽን ልዕሊ 1,000 ኣባይቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽርን ዓንዩ እዩ። ንሕና ግና፡ መንግስቲ ማላዊ ንናይ የሆዋ መሰኻኽር ብ1967 ክሳዕ ዚእግዶም ዕዮ መገሻና ቐጸልና። እቲ ኣብ ብላንቲረ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ብመንግስቲ ተገበተ፡ ሚስዮናውያን ተሰጕጉ፡ ብዙሓት ደቂ ማላዊ ዝዀኑ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ እንተላይ ኣነን ሊዳሳይን ድማ ተኣሰርና። ካብ ማእሰርቲ ምስ ተፈታሕና፡ ዕዮ መገሻና ብጥበባዊ መገዲ ቐጸልና።
ኣብ ጥቅምቲ 1972 ሓደ መዓልቲ፡ ዳርጋ ሚእቲ ዝዀኑ ወተሃደራት ናብ ቤትና ገጾም ይመጹ ነበሩ፣ ኣባላት እቲ “ማሕበር መንእሰያት ማላዊ” ዚብሃል ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ድማ እዮም ነይሮም። ሓደ ኻባታቶም ግና ቀዲምዎም ብምምጻእ፡ እቶም ወተሃደራት ኪቐትሉኒ ይመጹ ስለ ዘለዉ ኽሕባእ ነገረኒ። ንሰበይተይን ንደቀይን ድማ፡ ኣብቲ ኣብ ጥቓና ዝነበረ ኣእዋም ባናና ኺሕብኡ ነገርክዎም። ኣነ ኸኣ እናጐየኹ ናብ ሓደ ኦም ማንጉስ ደየብኩ። ኣብኡ ዀይነ ኸኣ፡ ቤትናን ኵሉ ንብረትናን ኪዓኑ ኸሎ እርኢ ነበርኩ።
እቲ ኣብ ማላዊ ዝነበረ መስጐጕቲ እናገደደ ምስ ከደ፡ ብኣሽሓት እንቝጸር ካብታ ሃገር ሃደምና። ስድራ ቤትና ኽሳዕ ሰነ 1974 ኣብቲ ኣብ ምዕራባዊ ሞዛምቢክ ዝነበረ ሰፈር ስደተኛታት ጸንሐት። ኣብቲ እዋን እቲ፡ ንዓይን ንሊዳሳይን፡ ኣብቲ ኣብ ጥቓ ዶብ ማላዊ ዝነበረ ዶምዌ፡ ሞዛምቢክ፡ ፍሉያት ፈለምቲ ዄንና ንኸነገልግል ጻውዒት ቀረበልና። ክሳዕ እቲ ሞዛምቢክ ካብ ፖርቱጋል ናጻ ዝወጸትሉ እዋን፡ ማለት ክሳዕ 1975 ድማ ኣገልግሎትና ቐጸልና። ድሕሪኡ፡ ንሕናን ካልኦት ናይ የሆዋ መሰኻኽርን፡ ናብቶም ኣብ ማላዊ ዝነበሩ ሰጐጕትና ኽንምለስ ተገደድና።
ናብ ማላዊ ምስ ተመለስና፡ ነተን ኣብታ ርእሰ ኸተማ ዝዀነት ሊሎንግወ ዝነበራ ጉባኤታት ክበጽሐን ተመደብኩ። መስጐጕትን ብዙሕ ጸገማትን እናሃለወ ኽነሱ፡ ኣብተን እንበጽሐን ዝነበርና ወረዳታት ዝነበራ ጉባኤታት፡ ቍጽረን እናወሰኸ ኸደ።
ደገፍ የሆዋ ረኸብና
ሓደ እዋን፡ ኣብ ሓደ ቝሸት ምስ በጻሕና፡ ፖለቲካዊ ኣኼባ ኺግበር ጸንሓና። ገሊኦም ደገፍቲ እቲ ፓርቲ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምዃንና ምስ ፈለጡ፡ ምስ ኣባላት እቶም “መንእሰያት ፈለምቲ ማላዊ” ዚብሃሉ ጕጅለ ፖለቲካ ኣገዲዶም ኮፍ ኣበሉና። ኣብዚ ሓደገኛ ዅነታት ምእንቲ ኺሕግዘናን ኪመርሓናን፡ ካብ ልብና ናብ የሆዋ ጸለና። እቲ ኣኼባ ምስ ተዛዘመ፡ ኪቕጥቅጡና ጀመሩ። ኰይኑ ግና፡ ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍአት ሰበይቲ እናጐየየት መጺኣ፡ “በጃኹም ሕደግዎም። እዚ ሰብኣይ እዚ ወዲ ሓወይ እዩ። ይኺድ ሕደግዎ” በለቶም። ሽዑ እቲ ነቲ ኣኼባ ዚመርሖ ዝነበረ ሰብኣይ፡ “ሕደግዎም ይኺዱ” በለ። እታ ሰበይቲ ዘመድና ስለ ዘይነበረት፡ ስለምንታይ ከምኡ ኸም ዝገበረት ኣይተረድኣናን። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ንጸሎትና ዝሰምዖ ዀይኑ ተሰምዓና።
ብ1981 እንደገና ምስቶም መንእሰያት ፈለምቲ ማላዊ ተራኸብና። ብሽክለታታትናን ሳንጣናን መጻሕፍቲ ዝሓዘ ካርቶናትናን ንወረዳ ዚምልከት ፋይላትናን ወሰድዎ። ንሕና ግና ካባታቶም ኣምሊጥና ናብ ቤት ሓደ ሽማግለ ሃደምና። ብዛዕባ እቲ ዅነታት ከኣ ጸለና። ብሕልፊ እቲ ኣብቲ ዝወሰድዎ ፋይላት ዝነበረ ሓበሬታ ኣተሓሳሰበና። ኰይኑ ግና፡ እቶም መንእሰያት ኣብቲ ፋይላት፡ ካብ ብምሉኡ ማላዊ እተላእከለይ ደብዳበታት ረኸቡ። ብዓል ስልጣን መንግስቲ ስለ ዝመሰልክዎም ድማ፡ ኣዝዮም ፈርሁ። ብኡብኡ ኸኣ ነቲ ፋይላት ከም ዘለዎ ናብቶም ኣብቲ ኸባቢ ዝነበሩ ሽማግለታት መለስዎ።
ኣብ ካልእ እዋን ድማ፡ ብጃልባ ጌርና ሩባ ንሳገር ነበርና። ዋና እታ ጃልባ፡ ፖለቲካዊ ኣቦ መንበር እቲ ኸባቢ ስለ ዝነበረ፡ ንዅሎም እቶም ተጓዓዝቲ፡ ካርድ ፖለቲካዊ ሰልፊ (ፓርቲ) እንተ ኣልይዎም ኪሓትቶም ወሰነ። ናባና ገጹ እናቐረበ ኺመጽእ ከሎ ድማ፡ ሰበ ስልጣን ዚደልይዎ ዝነበሩ ሰራቒ ረኣየ። በዚ ምኽንያት እዚ ዕግርግር ስለ ዝዀነ፡ እቲ ካርድ ንምሕታት ዚግበር ዝነበረ ጻዕሪ ኣቋረጸ። ኣብዚ እዋን እዚ እውን፡ ፍቕራዊ ደገፍ የሆዋ ረኺብና ኢና።
ተተሓዝኩን ተኣሰርኩን
ኣብ ለካቲት 1984 ናብቲ ኣብ ዛምብያ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ዚልኣኽ ጸብጻብ ምእንቲ ኸብጽሕ ናብ ሊሎንግወ ክኸይድ ከለኹ፡ ሓደ ፖሊስ ደው ኣቢሉ ንሳንጣይ ፈተሾ። እተወሰነ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ረኸበ፡ ናብ መደበር ፖሊስ ወሲዱ ኪቕጥቅጠኒ ጀመረ። ድሕሪኡ፡ ብገመድ ኣሲሩ፡ ኪሰርቁ ምስ እተረኽቡ ኻልኦት እሱራት ኣሰረኒ።
ንጽብሒቱ፡ እቲ ሓለቓ ፖሊስ ናብ ካልእ ክፍሊ ወሰደኒ፣ “ኣነ ትሮፊም ንሶምባ፡ ናጻ ምእንቲ ኽወጽእ፡ ናይ የሆዋ ምስክር ካብ ምዃን ኣቋሪጸ ኣለኹ” ዚብል ባዕሉ ዝጸሓፎ ቓል ዝሓዘ ወረቐት ድማ ኣርኣየኒ። ኣነ ግና፡ “ክእሰር ጥራይ ዘይኰነስ፡ ክመውት እውን ተዳልየ እየ። ሕጂ እውን እንተ ዀነ፡ ናይ የሆዋ ምስክር እየ” በልክዎ። ምፍራም ድማ ኣበኹ። እዚ ግና ነቲ ሓለቓ ፖሊስ ስለ ዘሕረቖ፡ ነቲ ጠረጴዛ ብሓይሊ ወቕዖ፣ ኣብታ ቐጺላ ዝነበረት ክፍሊ ዝነበረ ኻልእ ፖሊስ ከኣ፡ እንታይ ከም ዘጋጠመ ኺርኢ መጸ። እቲ ሓለቓ ፖሊስ ድማ፡ “እዚ ሰብኣይ እዚ፡ ምስክርነት ከም ዘቋርጽ ምፍራም ኣብዩ። ናይ የሆዋ ምስክር ከም ዝዀነ ኣፈርሞ እሞ፡ ኣብ ሊሎንግወ ኸይዱ ኸም ዚእሰር ክንገብር ኢና” በሎ። እዚ ዅሉ ኪኸውን ከሎ፡ ፍቕርቲ ሰበይተይ እንታይ የጋጥመኒ ኸም ዝነበረ ስለ ዘይፈለጠት ትሻቐል እያ ነይራ። ድሕሪ ኣርባዕተ መዓልቲ ግና፡ ገሊኦም ኣሕዋት ኣበይ ከም ዘለኹ ነገርዋ።
ኣብቲ ኣብ ሊሎንግወ ዝነበረ መደበር ፖሊስ፡ ብጽቡቕ እዮም ሒዞምኒ። እቲ ሓለቓ ፖሊስ፡ “ብምኽንያት ቃል ኣምላኽ ስለ እተኣሰርካ፡ እዚ ሩዝ ንዓኻ እዩ። ካልኦት ኣብዚ ዘለዉ፡ ሰረቕቲ እዮም” በለኒ። ድሕሪኡ፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ካቸረ ሰደደኒ፣ ኣብኡ ኸኣ ሓሙሽተ ወርሒ ገበርኩ።
ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ ካቸረ፡ ኣነ ብምምጽአይ ተሓጐሰ፣ “ቀሺ” እቲ ቤት ማእሰርቲ ኺገብረኒ ድማ ደለየ። ነቲ ሽዑ ቐሺ ዝነበረ ሰብኣይ ድማ፡ “ካብ ቤተ ክርስትያንካ ብምስራቕካ ስለ እተኣሰርካ፡ ኣብዚ ቓል ኣምላኽ ክትምህር ኣይደልየካን እየ” በሎ። በዚ ኸምዚ፡ ኣብቲ ኣብ ሰሰሙን ንእሱራት ተባሂሉ ዚግበር ኣኼባ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ናይ ምምሃር ሓላፍነት ተዋህበኒ።
ይኹን እምበር፡ እተወሰነ እዋን ጸኒሑ፡ ኵነታት እናኸፍአ ኸደ። ሰበ ስልጣን እቲ ቤት ማእሰርቲ፡ ኣብ ማላዊ ኽንደይ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ከም ዘለዉ ኺፈልጡ ስለ ዝደለዩ፡ ይምርምሩኒ ነበሩ። እቲ ዚደልይዎ መልሲ ስለ ዘይህቦም ግና፡ ሃለዋተይ ክሳዕ ዘጥፍእ ይቕጥቅጡኒ ነበሩ። ኣብ ካልእ እዋን ድማ፡ ቀንዲ ቤት ጽሕፈትና ኣበይ ምዃኑ ኺፈልጡ ደለዩ። ኣነ ድማ፡ “እዚኣ ደኣ ቐላል ሕቶ እንድያ፡ ክምልሰልኩም እየ” በልክዎም። እቶም ፖሊስ በዚ ስለ እተሓጐሱ፡ ንዘረባይ ምእንቲ ኪቐድሕዎ፡ ቴፕ ወልዑ። ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተገሊጹ ኸም ዘሎ ነገርክዎም። እዚ ስለ ዘገረሞም ከኣ፡ “ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ደኣ ኣበይ፧” ኢሎም ሓተቱኒ።
“ኣብ ኢሳይያስ 43:12” ኢለ መለስኩሎም። መጽሓፍ ቅዱስ ገንጺሎም ድማ ነታ ጥቕሲ ብጥንቃቐ ኣንበቡዋ፣ “ንስኻትኩም ምስክረይ ኢኹም፡ ይብል እግዚኣብሄር [“የሆዋ፡ NW] ኣነውን ኣምላኽ እየ” ትብል። ነታ ጥቕሲ ሰለስተ ሳዕ ኣንበቡዋ። ድሕሪኡ፡ “ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይኰነስ ኣብ ኣመሪካ ደይኰነን፧” ኢሎም ሓተቱኒ። ኣነ ድማ፡ “ኣብ ኣመሪካ ዘለዉ ናይ የሆዋ መሰኻኽር እውን፡ እዛ ጥቕሲ እዚኣ ነቲ ቐንዲ ቤት ጽሕፈቶም ከም እትገልጾ ገይሮም እዮም ዚርእይዋ” በልክዎም። ነቲ ኺሰምዕዎ ዚደልዩ ዝነበሩ ነገራት ስለ ዘይነገርክዎም፡ ናብቲ ኣብ ሰሜን ሊሎንግወ ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ ድዛሌካ ተቐየርኩ።
ኣብ ኣጸጋሚ እዋናት እውን እተረኽበ በረኸት
ኣብ ሓምለ 1984 ምስቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድዛሌካ ዝነበሩ 81 ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሓበርኩ። ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ፡ 300 እሱራት ተጨቓጪቖም ኣብ መሬት ይድቅሱ ነበሩ። ቀስ ብቐስ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዘበልና በብንእሽቶ ጕጅለ ዄንና፡ ቅዱሳት ጽሑፋት መዓልቲ መዓልቲ ንምርምር ነበርና፣ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ድማ ጥቕሲ ይመርጽ ነበረ። ከምኡ ምግባርና፡ ብዙሕ ኣተባቢዑና እዩ።
ድሕሪኡ፡ ሓለቓ እቲ ቤት ማእሰርቲ ኻብቶም ካልኦት እሱራት ፈለየና። ሓደ ሓላዊ ድማ ብምስጢር፡ “መንግስቲ ኣይጸልኣኩምን እዩ። ብኽልተ ምኽንያት ኢና ኣሲርናኩም ዘለና፦ ቀዳማይ፡ መንግስቲ በቶም ‘መንእሰያት ፈለምቲ ማላዊ’ ዚብሃሉ ጕጅለ ኸይትቕተሉ ስለ ዝፈርሀ እዩ፣ ካልኣይ ከኣ፡ ብዛዕባ ዚመጽእ ዘሎ ውግእ ስለ እትሰብኩ፡ መንግስቲ ኣብቲ እዋን ውግእ፡ ወተሃደራት ከይሃድሙ ስለ ዝፈርሀ እዩ” በለና።
ኣብ ጥቅምቲ 1984 ኵላትና ኣብ ቤት ፍርዲ ቐረብና። ነፍሲ ወከፍና ኸኣ ንኽልተ ዓመት ተፈረድና። ከምቲ ቕድሚኡ ድማ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምስ ዘይኰኑ ሰባት ተኣሰርና። ኰይኑ ግና፡ እቲ ሓለቓ ቤት ማእሰርቲ ንዅሉ ሰብ ከምዚ በሎ፦ “ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሽጋራ ኣየትክኹን እዮም። ስለዚ፡ ኣቱም ሓለውቲ፡ ሽጋራ ኺህቡኹም ኣይትሕተትዎም፣ መወልዒ ሽጋራ ዚኸውን ዝነኸሰ ፈሓም ኬምጽኡልኩም እውን ኣይትልኣኽዎም። ንሳቶም ህዝቢ ኣምላኽ እዮም። ገበን ፈጺሞም ዘይኰነስ፡ ብምኽንያት እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለዎም እምነት ስለ እተኣስሩ፡ ንዅላቶም ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ኣብ መዓልቲ ኽልተ ሳዕ ምግቢ ኺውሃቦም ኣለዎ።”
ብምኽንያት እቲ እነርእዮ ዝነበርና ጽቡቕ ጠባይ፡ ብኻልእ መገድታት እውን ተጠቒምና ኢና። ኪመሲ ወይ ዝናም ኪዘንም ከሎ፡ እሱራት ኪንቀሳቐሱ ኣይፍቀደሎምን እዩ ነይሩ። ንሕና ግና ኣብ ዝደለናዮ እዋን፡ ካብቲ እተኣሰርናሉ ኽፍሊ ኽንወጽእ ንኽእል ነበርና። ክንሃድም ከም ዘይንፍትን ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ሓደ መዓልቲ፡ ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ወጻኢ ኣብ ዘሎ ሜዳ ኽንዓዪ ኸለና ሓደ ኻብቶም ሓለውቲ ምስ ሓመመ፡ ምእንቲ ኺሕከም ተሰኪምና ናብ ውሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ወሰድናዮ። እቶም ሰበ ስልጣን ቤት ማእሰርቲ፡ እሙናት ምዃንና ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ኣካይዳና ስለ ዘጸበቕና፡ ስም የሆዋ ብዘረባ እቶም ዝኣሰሩና ሰባት ኪኽበር ከሎ ብምርኣይ ተባሪኽና ኢና።—1 ጴጥ. 2:12። *
እንደገና እዋን ራህዋ መጸ
ኣብ ግንቦት 1985 ካብ ቤት ማእሰርቲ ድዛሌካ ተፈታሕኩ። ምስ ስድራ ቤተይ እንደገና ኽሓብር ብምኽኣለይ ኣዝየ እየ ተሓጒሰ። ኣብቲ ኣጸጋሚ እዋናት ንጽህናና ኽንሕሉ ስለ ዝሓገዘና፡ ንየሆዋ ኣመስገንናዮ። ብዛዕባ እቲ እዋን እቲ ኽንሓስብ ከለና፡ ልክዕ ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝበሎ እዩ ዚስምዓና፣ ንሱ፡ “ኣሕዋተየ፡ ብዛዕባ እቲ . . . ዘጋጠመና ጸበባ፡ ህይወትና እኳ ኽሳዕ እንቐብጽ፡ ልዕሊ ዓቕምና እምብዛ ኸም ዝኸበደና፡ ዘይትፈልጡ ኽትኰኑ ኣይንደልን ኢና። ንሞት ከም እተፈርደና እውን ተሰሚዑና ነበረ። እዚ ኸኣ ኣብቲ ንምዉታት ዜተንስእ ኣምላኽ እምበር፡ ኣብ ገዛእ ርእስና ምእንቲ ኸይንውከል እዩ። ንሱ ኻብ ክንድዚ ዚኣክል ሞት ኣድሒኑና” ኢሉ ጸሓፈ።—2 ቈረ. 1:8-10።
ሓቂ እዩ፡ ሓድሓደ እዋን፡ እቲ ዅነታት ዘይስገር ኰይኑ ተሰሚዑና ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ትሑታት ምእንቲ ኽንከውንን ነቲ ዓብዪ ስሙ ብቐጻሊ ምእንቲ ኸነኽብሮን፡ ትብዓትን ጥበብን ንኺህበና ኣዘውቲርና ንየሆዋ ንልምኖ ነበርና።
የሆዋ ኣብ እዋን ራህዋ ዀነ ኣብ ኣጸጋሚ እዋናት፡ ኣብ ኣገልግሎቱ ባሪኹና እዩ። ሕጂ ነቲ ኣብ ሊሎንግወ ዘሎ ብ2000 እተዛዘመ ቤት ጽሕፈት ጨንፈርን ነቲ ኣብ ብምሉኡ ማላዊ እተሃንጸ ልዕሊ 1,000 ሓድሽ ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽን ክንርኢ ኸለና፡ ኣዚና ኢና እንሕጐስ። እዚ በረኸት የሆዋ እዚ፡ ብመንፈሳዊ መዳይ ኣዝዩ ዜሀብትም ስለ ዝዀነ፡ ንዓይን ንሊዳሳይን ሕልሚ ዀይኑ እዩ ዚስምዓና። *


text:
1ሄሊሳዖ ዬሱሴ ዬኖ ኮኦኪንሢና ሂዚ ጌዒ ኬኤዚሢ ዓርቄኔ፦ “ፔቴ ዓሲ ዎይኔ ጌይንታ ሙዖ ዓኣፒ ዓኣፓ ሚሢዳ ባልጋ ባኣዚ ቱኬኔ፤ ዓጮዋ ኮሺ ዲርቂ ዬኖ ካፃዛ ጩኡጲ ዑሺ ኮሾንዶ ኮና ዹዓኒ ቦኦኮና ዔቴ ጉዴያ ላሌ ሹቺዳ ዔቴያ ቦኦኪ ጊኢጊሼኔ፤ ሓሣ ዎይኔሎ ካፓ ዓሶም ዼግ ጌዔ ሴኤላ ሴኤሊ፥ ዬካፓ ዬኖ ቤዞ ጎሽኪ ጎሽኪ ታኣም ካፑዋቴ ጌዒ ጎሽካ ዓሲም ዒንጊ ሓኬ ዓጪ ዴንዴኔ። 2ዎይኖ ማንፆ ዎዶና ዒዛ ሄላ ዛሎ ዔኪ ሙካንዳጉዲ ዒዛኮ ዓይሢንቲ ማዻ ዓሲ ጎሽካ ዓሶ ኮራ ዳኬኔ። 3ጎሽካ ዓሳ ዒዛ ዬያ ዓይሢንቲ ማዻሢ ዓርቂ ጳርቄስካፓ ኩቺ ጉሪ ማሂ ዳኬኔ። 4ጊንሣ ሓሣ ጎዦ ዓዴ ሜሌ ዓይሢንቲ ማዻያ ዳካዛ ጎሽካዞንሢ ዬያኮዋ ቶኦኮ ዹይ ዑሪ፥ ቦርሲሲ ዳኬኔ፤ 5ሄሊሲ ሓሣ ሜሌ ዳካዛ ዬያኣ ዎዼኔ፤ ዬያ ጉዴያ ሚርጌ ዓሲ ዳካዛ ዛሎ ጳርቂ ዛሎ ዎዼኔ። 6ዓካሪ ጎዦ ዓዴ ማዻኒ ዓቴ ባኣዚ ፔኤኮ ናሽካ ናዓሢ ዳኪሢ ሌሊኬ፤ ዬያሮ ‘ጎዖንቴ ታኣኮ ናዓሢ ዔያታ ቦንቻንዳኣናንዳኔ’ ሂዚ ጌዒ ማላዖ ቢያሢኮ ጋፒንፆይዳ ፔቴ ናዓሢ ዳኬኔ። 7ጋዓንቴ ጎሽካዞንሢ ዎሊ ኮራ ‘ሓይ ዒዛ ዻካላንዳሢ ታሢሮ ሃኒ ዬዑዋቴ፤ ኑ ዒዛ ዎዼቶ ዒዛኮ ዓዶኮ ዓኣ ባካ ቢያ ኑም ማዓንዳኔ’ ጌዔኔ። 8ዬያሮ ናዓሢ ዔያታ ዓርቂ ዎዺ ዬኖ ጎሽኮ ቤዜሎኮ ቲኢፆ ዙላ ዔኪ ዓኣዺ ኬኤሬኔ። 9ዓካሪ ዬኖ ጎዤሎኮ ዓዳሢ ዓይጎ ዎኦታንዳይ? ጌዔቶ ዒዚ ፔኤሮ ሙኪጋፓ ጎሽካ ዓሶ ዎዻንዳኔ፤ ዬኖ ጎዦ ቤዜሎ ሜሌ ጎሽካ ዓሲም ዒንጋንዳኔ። 10ጌኤዦ ማፃኣፖይዳ፦ ‘ማኣሮ ማዣ ዓሳ ቦሂ ሃሼሢx ማኣሮኮ ሄሎ ማዔኔ፤ 11ዬይ ሓሣ ፆሲ ማዾኬ፤ ኑኡኒ ዛጋዛ ዲቃሢ ሔርሺሳያኬ።’ ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴሢ ዒንሢ ናባቢባኣዓዳ? 12ዓይሁዶኮ ሱኡጎ ማዔ ዓሳ ዬሱሴ ዬያ ኮኦኪንሦና ዔያቶ ዛላ ኬኤዜያ ማዔሢ ዔራዖ ዒዛ ዓርቃኒ ኮዔኔ፤ ጋዓንቴ ሚርጌ ዴሬ ዓኣያታሢሮ ዒጊጪ ዔያታ ዒዛ ሓሺ ዴንዴኔ። 13ፔርሴ ዓሶና ሄሮዲሴ ዓሶና ዛላፓ ማዔ ፔቴ ፔቴ ዓሲ ዬሱሴ ጌስታ ጌኤዞና ዻቢንታቶ ቡኡዲ ዓርቃንዳጉዲ ዒዛ ኮራ ዳኪንቴኔ። 14ዬንሢያ ዒዛ ኮራ ሙካዖ፦ “ዔርዛሢዮ! ኔኤኒ ጎኔ ኬኤዛያ ማዔሢ ኑኡኒ ዔራኔ፤ ዓሲ ዒጊጪሢና ዓሲ ታና ዎዚ ጋዓንዳይ? ጌዒ ኔ ማዻ ባኣዚ ባኣሢሮ ፆሲኮ ጎይፆ ጎኑሞና ኔኤኒ ዔርዛኔ፤ ያዒ ማዓዛ ሮሜ ዓጮ ካኣቲም ጊኢራ ጪጊሢ ዎጋ ዓይሣሞ? ዓይሡዋይ? ኑኡኒ ጊኢሮንዶሞ? ሓሾንዶይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 15ዬሱሴ ዔያቶኮ ጌኖ ማሊፆ ዔራዖ፦ “ዒንሢ ታና ዓይጎሮ ጌኤሲና ቡኡዳኒ ኮዓይ? ሂንዳ ሮሜ ዓጮ ሚኢሾ ታና ዻውዋቴ” ጌዔኔ። 16ዔያታ ሚኢሾ ዔኪ ሙካዛ ዒዚ፦ “ሓኖ ሮሜ ዓጮ ሚኢሼሎይዳ ዓኣሢኮ ዓውካሮና ፃኣፒንቴ ሱንፆና ዖኦሮዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። ዔያታ ማሓዖ፦ “ካኣቲ ቄኤሳሬሮኬ” ጌዔኔ። 17ዬሱሴ፦ “ያዒ ማዔቶ ካኣቲሲ ካኣቲም፥ ፆሲሲ ፆሲም ዒንጉዋቴ” ጌዔኔ። ዔያታ ዒዛኮ ማሂፆና ኮሺ ዲቃቲ ሔርሼኔ። 18“ሓይቄ ዓሲ ሓይባፓ ዔቂንዱዋሴ” ጋዓ ሶዶቄ ዓሳ ዬሱሴ ኮራ ሙካዖ ሂዚ ጌዒ ዒዛ ዖኦጬኔ፦ 19“ዔርዛሢዮ! ሙሴ ዓሶ ዎይሦ ዎጎይዳ ኑም ፔቴ ዎጌ ፃኣፒ ዒንጌኔ፤ ዬና ‘ፔቴ ዓሲ ላኣሊ ዔካዖ ሾውዋዖ ሓይቄቶ ዒዛኮ ጌርሲ ላኣሌሎ ዔኪ ሓይቄሢም ፃጲ ጌሣኒ ናይ ሾዖንጎ’ ጋዓያኬ። 20ዓካሪ ሂንዳ ፔቴ ዓሲኮ ላንካይ ዓቲንቄ ናይ ዓኣኔ ኑ ጎዖም፤ ዔያቶኮ ቶይዳሢ ላኣሊ ዔካዖ ሾውዋ ሓይቄኔ፤ 21ሄሊሴ ጌኤዚ ሓይቄሢኮ ዬኖ ላኣሌሎ ዔካዖ ሓሣ ሾውዋ ሓይቄኔ፤ ሓይሣሳሢያ ሓሣ ዬያ ጉዲ ማዔኔ፤ 22ዬያይዴ ጎይሣ ላንኮ ጌርሲንሢ ቢያ ላኣሌሎ ዔካዖ ዻካላንዳ ናይ ሾውዋ ሓይቃዛ ቢያሢኮ ጋፒንፃ ላኣሌላ ሓይቄኔ፤ 23ላንኮ ጌርሲንሢ ቢያ ዒዞ ዔኬያታሢሮ ጋፒንፃ ሓይቄ ዓሳ ዔቃ ዎዶና ዬና ላኣሌላ ዎያኮ ማቾ ማዓንዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 24ዬሱሴ ዔያቶም ማሓዖ፦ “ዒንሢ ሓኣዒዲ ዻቢንታሢ ፃኣፒንቴሢና ፆሲኮ ዎልቆና ዔሩዋኣሢሮቱዋይ? 25ሓይቄ ዓሳ ዔቃዖ ጫሪንጫ ዓኣ ፆሲኮ ኪኢታንቾ ጉዲ ማዓንዳፓ ዓቴም ዔኩዋሴ፤ ሎዑዋሴ። 26ሓይቄ ዓሶ ዔቂፆ ዛሎ ማዔቶ ጋዓንቴ ፆሲ ሙሴም ካዮ ባኣካ ታሞና ጴዺ ኬኤዜ ዎዶና ዓይጎ ኬኤዜቶዋ ሙሴ ማፃኣፖይዳ ዒንሢ ናባቢባኣዓዳ? ዬና ዓይጎዳይ ጌዔቶ፦ ‘ፆሲ፤ ታኣኒ ዓብራሃሜ ፆሲ፥ ዪሳቄ ፆሲ፥ ያይቆቤ ፆሲኬ’ ጌዔሢኬ። 27ፆሲ ሼምፖና ናንጋ ዓሶ ፆሲ፥ ሓይቄቶዋ ናንጊና ናንጋ ዓሶ ፆሲኬ። ዒንሢ ጋዓንቴ ኮሺ ዻቢንታኔ” ጌዔኔ። 28ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሶይዳፓ ፔቴስኬያ ማርማሢ ዔያቶኮ ዋይዜኔ፤ ዬሱሴ ፔ ኮራ ዖኦጫ ዓሶም ቃራ ማሂሢ ማሔሢ ዋይዚ ዒና ዔኬኔ፤ ዬይ ዓሢ ዬሱሴ ባንሢ ሙካዖ፦ “ፆሲ ዓይሤ ዓይሢፆይዳፓ ቢያ ባሼ ማዔ ዓይሢፃ ዎኖዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 29ዬሱሴ ዒዛም ማሓዖ፦ “ቢያፓ ባሼ ማዔ ዓይሢፃ ‘ዒስራዔሌ ዋይዜ! ፆሲ ኑኡኮ ፔቴ ፆሲ ሌሊኬ፤ 30ኔኤኒያ ኔኤኮ ፆሲ ጉቤ ዒናፓ፥ ጉቤ ሼምፓፓ፥ ጉቤ ማሊፃፓ፥ ጉቤ ዎልቃፓ ናሽኬ’ ጋዓያኬ ጌዔኔ። 31ሓሣ ዬያ ማላያ ላምዓሳ ዓይሢፃ ‘ሜሌ ዓሲ ኔና ጉዲ ማሂ ናሽኬ’ ጋዓያኬ። ዬንሢ ላምዖ ዓይሢፆንሢዳፓ ሜሌ ባሻያ ባኣሴ።” 32ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛሢ ዬሱሴ ኮራ፦ “ሂዮ ፔኤሮ ኮሺኬ ዔርዛሢዮ! ‘ፆሲ ፔቴኬ፤ ዒዛይዳፓ ዓቴም ሜሌ ፆሲ ባኣሴ’ ኔኤኒ ጌዔሢ ጎኔኬ፤ 33ዬያሮ ዓሲ ጉቤ ዒናፓ፥ ጉቤ ሼምፓፓ፥ ጉቤ ማሊፃፓ፥ ጉቤ ዎልቃፓ ፆሲ ናሽካኒ ኮይሳኔ፤ ሓሣ ሜሌ ዓሲያ ፔና ማሂ ናሽካኒ ኮይሳኔ፤ ቆልሞ ታሚና ሚቺ ፆሲም ዒንጎ ካኣዦና ዬያ ጉዴያ ሜሌ ዒንጎ ካኣዦይዳፓ ዬንሢ ላምዖ ዓይሢፆንሢ ካፒፃ ባሻያኬ” ጌዔኔ። 34ዬሱሴ ዬይ ዎጎ ዔርዛሢ ዔራቶና ጶቂሢ ማሄሢ ዛጋዖ፦ “ኔኤኒ ፆሲኮ ካኣቱማፓ ሓኬያ ቱዋሴ” ጌዔኔ። ዬካፓ ዬሱሴ ኮራ ጫርቂ ዖኦጬ ዓሲ ባኣሴ። 35ዬሱሴ ፆሲኮ ጌኤዦ ማኣሮይዳ ዔርዚቤቃ ሂዚ ጌዒ ዖኦጬኔ፦ “ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሳ ‘ኪሪስቶሴ ዳውቴ ናይኬ’ ዓይጎሮ ጋዓይ? 36ዳውቴ ፔ ቶኦኪና ዓያና ጌኤሺ ዒዛ ዒና ማሊሢ ጌሣዛ፦ ‘ፆሲ፥ ታ ጎዳሢምy (ሜሲሔም) ኔኤኮ ሞርኮ ኔ ቢታንቶ ዴማ ታኣኒ ማሓንዳያ ሄላንዳኣና ታኣኮ ሚዛቆ ዛላ ዴዔ’ ጌዔኔ፤ ጌኤኔ። 37ዓካሪ ዳውቴ ፔ ቶኦኪና ‘ጎዳ’ ጌዒ ዔኤሌቶ ሜሲሔ ዳውቴኮ ዎይቲ ናይ ማዓይ?” ዬያ ዒዚ ጋዓኣና ሚርጌ ዓሲ ዒዛሲ ዎዛና ዋይዛኔ። 38ዬሱሴ ዔርዚቤቃ ሂዚ ጌዔኔ፦ “ዖዶሲ ዓፒላ ማኣዒ ሴካ ሓንጋ ሓንቲሢና ሓሣ ቦኦኮይዳ ኮሺ ዔኤሊሢ ዔካኒ ናሽካ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሶይዳፓ ካፒንቱዋቴ፤ 39ዔያታ ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞይዳ ቦንቾ ዖይታ፥ ሙኡዚም ዔኤሎ ቤስካ ቦንቾ ቤሲ ዴንቂ ዴዓኒ ሩኡራኔ። 40ዓሲ ዛጎም ጌዒ ዖዶሲ ሺኢቆ ሺኢጲሢና ዓኒንሢባኣ ላኣሎኮ ማኣሮ ጌሺ ጌሺ ማንቂሳኔ፤ ዬያሮ ዔያቶይዳ ዴኤሢ ዎጌ ዎጊንታንዳኔ።” 41ዬሱሴ ፆሲም ጌዒ ዓሳ ሚኢሾ ዒንጋ ሳኣፂኖኮ ቤርቶ ዛላ ዴዒ ዓኣዖ ዴራ ሳኣፂኖ ጋራ ሚኢሾ ዓጋንቴ ዛጌኔ፤ ዒማና ዖርጎጮ ዓሳ ሚርጌ ሚኢሼ ዓጋዛ፥ 42ፔቴ ዜኤሪንዶስኬና ሙካዖ ዬኖ ዎዶ ሚኢሾና ላምዖ ሲኪና ማዓ ኮሺ ዻካ ሚኢሼ ዓጌኔ። 43ዬሱሴ ፔኤኮ ጊንፆ ሓንታ ናኣቶ ዔኤላዖ፦ “ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሳኣፂኖይዳ ሚኢሾ ዓጌ ዓሶይዳፓ ባሼ ዓጌዛ ሓኖ ዓኒ ሃይቄ፥ ማንቆ ላኣሌሎኬ ጌዔኔ፤ 44ዓይጎሮ ጌዔቶ ሜሌ ዓሳ ቢያ ዒንጌሢ ዓኣ ቆሎይዳፓ ዺቢ ዑሣ ዓኣዼሢኬ፤ ዒዛ ጋዓንቴ ማንቆታዖ ፔኤኮ ዓኣማ ዓይሱዋዖ ዓጌኔ፤ ፔና ዎይሣንዳ ባኮንሢ ቢያ ዒንጌኔ።”
Copyright
Learn More


text:
ብዓለም-ለኸ ሚድያታት ዝተፀየቀ መልክዕ ኣፍሪቃ፣ብሰብ-ሞያ ሚድያን ኮምኒኬሽንን ኣፍሪቃ ክልወጥ ከምዘለዎ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም።
መራሒ ጋና ድማ፣ንሚድያ ጥጡሕ ባይታ ዘይፈጠሩ መንግስታት፣ ንኩለመዳያዊ ምንቅስቃስ ህዝቢ ይድርቱ ኣለው ኢሎም።
ናብ‘ቲ ትማሊ ኣብ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተኸፍተ ኣኼባ ማሕበር ህዝባዊ ርክባት ብወካሊኦም፣ምንስትር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ፅሑፍ ዝላኣኹ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ንክፅልም ዝተገብረ መልክዕ ኣፍሪቃ ኣብ ምምሕያሽ ፃዕሪ ሰብ-ሞያ ኮምንኬሽን ኣገዳሲ‘ዩ ኢሎም።
ኢትዮዽያ‘ውን ግዳይ ፃዕሪታት ፀለመ ዓለም-ለኸ ሚድያታ ከምዝኾነት ዝጠቀሱ ኣቶ ሃይለማርያም፣ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ግና፣ሳላ‘ታ ሃገር ተመዝግቦ ዘላ ቁጠባዊ ምዕባለ፣ሓቢሩ ዝላዓል ኲናትን ጥምየትን ይሃስስ‘ሎ ኢሎም።
“ንሃገር በቀል ፖሊስታትና ነኺስና ክንሕዝ ከለና፣ንኣሉታዊ ወፍሪ ሚድያ ንኸፍሎ ዋጋ ከምዘሎ ንፈልጥ ኢና።ጠንኪርና ምስንሰርሕን ንሃገርና ምስ ንልውጥን ግና፣ኣሉታዊ ወፍሪ ሚድያታት ውዒሉ ሓዲሩ ክፈሽል‘ዩ።እዚ ኣብ ኩለን ሃገራት ዝሰርሕ‘ዩ ኢለ‘የ ዝኣምን።ንህዝቢታት ኣፍሪቃ ዓቅሚ ክሳብ ዘይፈጠርናሎም፣ልምዓትን ምዕባለን ክሳብ ዘየረጋገፅና፣ሕማቅ ምስሊ ኣህጉርና ክቅፅል‘ዩ” ይብል መልእኽቲ ቀ/ሚ ሃይለማርያም።
ፕረዚደንት ጋና ጆን ድራማኒ ማሃና ብወካሊኦም ዘቅረብዎ ፅሑፍ፣ ዘማእኸሎ ኣብ ነፃነት ሚድያን ነፃ ሚድያ ንኩለ-መዳያዊ ተሳትፎ ህዝቢ ዝህልዎ ረብሓ‘ዩ።
እቶም ፕረዚደንት ”ንናይ ኮምኒኬሽን ሃዋሁ ናፃ ክገብሩ ንዝቀረበሎም ፃውዒት ዕሽሽ ዝብላ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ንናይ ህዝቦም ልዑል ክእለት ኣተሓሳስባን ክእለት ንግዲን ንዘለዎም ተኽእሎ ንከይምዝምዙ በገዛ ርእሶም ኣምኪኖሞ‘ዮም።መሪሕነት ንዝተፈላለዩ ርክባት እንተዘየሐይሉን ንማሕበረ-ሰብ እንተዘየሳቲፉን፣ዓቅሙ ከሐይል ኣይካኣሎን‘ዩ” ኢሎም።
እቲ ረቡዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተጀመረ ኣኼባ ማሕበር ሰብ-ሞያ ኮምንኬሽን‘ታ ኣፍሪቃ፣ፅባሕ ዓርቢ ክዛዘም‘ዩ ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
እስራአል ብግብጺ ሰሊኾም ናብ መሬታ ዝኣትዉ ኣፍሪቃውያን ንዓዶም ክትመልሶም ትደሊ ኣላ
ኣብ እስራአል ኣምባሳዶር ኤርትራ ተስፋማርያም ተኸስተ፡ ምስ ጋዘጠኛ ተወልደ ወልደገብሬል ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ 2006 ዶብ ግብጽን-እስራአልኝ ክኸፍትዎ ኸለዉ፡ ግደፉ፡ ንመንእሰያትና ዕድመ ኢኹም ትገብሩሎም ዘለኹም፡ ዶብኩም ዕጸዉ ኢልናዮም ኔርና ኢሉ።
ኣተሓሒዙ ሕጂ ቁጽሪ ስደኛታት ምስበዝሐ፡ ብዙሓት ድማ ስሩዕ ናብርኦም ክመርሑ ምስ ጀመሩ፡ብሓይሊ ክነውጽኦምሞ ተቐበሉና ምባል ትርጉም ዝህብ ኣይኮነን ኢሉ።
ብካልእ ወገን፡ ኤርትራውያን ዘይኮኑ፡ ግን ብሽም ኤርትራውያን ወረቐት ዝሓዙ ብዙሓት ኢትዮጵያውያንን ሱዳናውያንን ስለዘለዉ፡ ክንቅበሎም እንተበልና`ውን ንምፍላዮም ካልእ ጣጣ`ዩ ይብሉ ኣቶ ተስፋማርያም ።
ብመሰረት ካብ እስራኤል ዝወጽእ ሓበረታ፡ካብ 2006 ጀሚሮም ናብ እስራእል ዝኣተዉ ኣፍሪቃውያን ቁጽሮምልዕሊ 30 ሺሕ ከምዝግመትን፡ ካብኦም 60% ዝኾኑ ብኤርትራውያን ዝፍለጡ ምዃኖምን ይጥቀስ።
ንምሉእ ቃለመጠይቕ፡ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
ትምህርቲ 1
እቲ ብስራት እንታይ እዩ፧
1. ብስራት ኣምላኽ እንታይ እዩ፧
ኣምላኽ፡ ሰባት ኣብ ምድሪ ተሓጒሶም ኪነብሩ እዩ ዚደሊ። ንደቂ ሰብ ስለ ዜፍቅሮም ንምድርን ኣብኣ ንዘሎ ነገራትን ፈጠረ። ድሕሪ ቐረባ ግዜ ኸኣ ኣብ ምልእቲ ምድሪ ንዘለዉ ሰባት ዝሓሸ ዅነታት ኬምጽኣሎም እዩ። ንደቂ ሰብ ካብ ኵሉ መከራ ኼናግፎም እዩ።
ዓመጽ፡ ሕማም፡ ወይ ሞት ከተጥፍእ ዝኸኣለት መንግስቲ የላን። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣምላኽ ንዅለን መንግስትታት ምድሪ ብመንግስቱ ኣቢሉ ኺትክአን እዩ። ተገዛእቲ መንግስቲ ኣምላኽ ከኣ ሰላምን ጥዕናን ረኺቦም ኪነብሩ እዮም። እዚ ብሓቂ ብስራት እዩ።
2. እቲ ብስራት ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
ኣምላኽ ንእኩያት ካብ ምድሪ ምስ ኣጽነቶም ጥራይ እዩ መከራ ዚጠፍእ። (ጸፎንያስ 2:3) እዚኸ መዓስ እዩ ዚፍጸም፧ ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ሎሚ ንሰባት ኣብ ስግኣት ኣውዲቕዎም ዘሎ ዅነታት ተነብዩ ነይሩ እዩ። እዚ ሎሚ ዚፍጸም ዘሎ ዅነታት፡ ኣምላኽ ስጕምቲ ዚወስደሉ ግዜ ኸም ዝኣኸለ ይሕብር።
3. እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
ብዛዕባ ኣምላኽ ካብቲ ቓሉ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ክንመሃር ኣሎና። መጽሓፍ ቅዱስ ልክዕ ከምታ ኻብ ፈቃር ኣቦ እተላእከት ደብዳበ እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ ብኸመይ ዝሓሸ ናብራ ኽንነብር ከም እንኽእል፡ ኣብ ዚመጽእ ድማ ኣብ ምድሪ ብኸመይ ንዘለኣለም ክንነብር ከም እንኽእል ይነግረና። ገሊኦም ሰባት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ክትመሃር ከም ዘይደልዩኻ ፍሉጥ እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ዝሓሸ መጻኢ ንኽትረክብ ተኸፊቱልካ ዘሎ ኣጋጣሚ ኼምልጠካ ኣይተፍቅድ።
ብዝያዳ ፍለጥ
መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ መላእ ዓለም ንዚነብሩ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ንኣገዳሲ ሕቶታት ህይወት መልሲ ኺረኽቡሉ ይሕግዞም ኣሎ። ንስኻኸ ሓደ ኻባታቶም ክትከውን ትደሊዶ፧