text:
ክብርን ዋጋን ህዝቢ ኤርትራን፣ ልዑላውነት ሃገር ኤርትራን፣ ካብ ምዓስ ጀሚሩ እዩ፣ ብልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ክሕከኽ ጀሚሩ??
“A man may be personally ever so well off, and yet if his country be ruined, he must be ruined with it.” — Pericles (Thucydides), 423 BC
1ይ) በቲ ንልኡኽ መላኺ ኢሰያስ፣ መሃንድሳት ስለላ መርበባት ሃጸያውያን ሓንጺጾም ዘዳለውሉ ፣ ማለት ኣብዘን 3 ነገራት ዝተመርኮሰ ግድል ክፍታሕ ዘድልዮ ኣብ ሃገር ዘሎ ጸገም (Problem) ኣብክንዲ ነቲ ህዝቢ ዝጠልቦ ፍታሕ ምፍጻም፣ ዕንቅፋት ኮነ ኢልካ ምሂዝካ (Reaction) ነቲ ፍታሕ ምድንጓይ ወይ ህዝቢ ነቲ ፍታሕ ረሲዑ ኣብቲ ኮነ ኢልካ ዝተማህዘ ዕንቅፋት ዕንክሊል ብምባል ነቲ ፍታሕ Solution ከምዝብብርዕን ወይከኣ ከምዝዳናጐ ብመደብ ምግባር። ውዲታዊ መደብ ዕዮ፣ ብምምሃዝ ትርጉሙ ነቲ ህዝቢ ከም ፍታሕ (Solution) ዝርእዮ ህዝባዊ ጠለብ፣ ንኸይትግበር ንምግባር ኮነ ኢልካ ዝግበር ውዲት እዩ።
‘A system that does not believe in truth
must be overthrown by people who do’!
1.1 ብካብ ሜዳ እትው ምስ በለ፣ ኣብ ክንዲ ሕገመንግስቲ ሓንጺጽካን ኣጽዲቕካን፣ ህዝባዊ መንግስቲ ምትካል፣ ብዛዕባ ህዝቢ ዘይፈልጠን ደሴታት ሓኒሽ ዝብሃላ ኣሳቢብካ፣ ብውዲት ኣንጻር መንግስቲ የመን ኲናት ወሊዕካ ኣብ መወዳእታ ግና ብስዕረት ምውዳእ።
2.2 “ምጀሃዲን፣ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና፣ ብመንግስቲ ሱዳን ተመዊሎም ይወሩና ኣለው” ካብ ዝብል ውዲታዊ ብልሓት ዕዮ ገዛ ወይ ህዝባው ጠለብ ኣወጊንካ፣ ንመረዳእታ፣ ከም ምሕንጻጽ ሕገ-መንግስቲ፣ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ፣ ፓርላሜንታዊ መንግስቲ ወዘተ…..ረሲዕካ ኵናት ምስ ሱዳንን ተወሊዑ፣ ዘይርከቡ ጀጋኑ ደቂ አርትራ በሊዑ ከኣ፣ ተረሲዑ።
3.3 “ጅቡቲ ደፊራትና“ ዝብል ውዲታዊ ፕሮፓጋንዳ ብልኡሕ መላኺ ኢሰያ ንገርሀኛ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣወንታዊ ጠለባት ህዝቢ ንምዝንባዕ ምሂዙ። እቲ ኣንጻር ጅቡቲ ዝተወልዐ ኲናት ከኣ ዝበልዐ በሊዑ ተወዲኡ።
How do you deal with a government that declares the truth is no defense? You overthrow it, or concede that you are a powerless slave.
4.4 “ጠረርቲ መጺኦምና፣ ጭፍራ ወያኔ ወሪሮምና፣ ቅድሚ 100 ዓመታት ኣሉላን የውሃንስ ዝብሃሉ መሳፍቲ ትግራይ ወሪሮማና ነይሮም፣ ሎሚ ከኣ ደቂ ደቆም ንየውሃንስ ኣሉላን ወሪሮምና። ብሕጂ ድሕሪ 100 ዓመት እንደገና ከይወሩና ጥራይ ተጠንቅቑ።“ ዝብል እከይ ፕሮፓጋንዳ ብምንዛሕ ኲናት ምስ ወያነ ብዶብ ኣሳቢቡ ወሊዑ። ኣስታት 200.000 ደቂ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከኣ ንከንቱ ኣብቲ ዶባዊ ኲናት ዝብሃል ሃሊቖም፣ ኣብቲ ዶብ ዝነበሩ ድማ ክሳብ 200.000.000 ግዳይ ስደትን ምዝንባል ናብራን ኮይኖም።
5.5 ንሕልፈታት ዝኸይድ ወፍሪ ባርነት ግንከኣ: ብስም “ዋርሳይ ይከኣሎ ወይድማ “ሃገራዊ ኣገልግሎ” ዝብሃል ኣዊጁ። ክሳብ ሎሚ ድማ ክሳብ ሎሚ ይቕጽል ኣሎ።
6.6 ን27 ዓመታት ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ጸላኢ ዘይብሉ ዕርዲ ንኽበልዩ ፈሪዱዎም።
7.7 ካብ ኮሎንያል ጣልያን ክሳብ ዘመነ ንጉስ ሃይለስላሴን መንግስቱ ሃይለማርያምን ተሳኢኑ ዘይፈልጥ ማይን ሉቸን፣ ህዝቢ ከተማታት ኤርትራ ተሳቒዩ።
8.8 “ገዛውቲ ብዘይ ሕጊ ተሰሪሑ“ ብዝብል ጉልባብ: ብኽንደይ ሽግር ዝተሃንጸ ገዛውቲ ንኽፈርስ ኣዊጁ እቲ ገዛውቲ ህዝቢ ፈሪሱ።
9.9 ገንዘብ ህዝቢ ኣብ ባንክ ህግደፍ ንኽህገር ኣዊጁ። ብዘይ ንሕስያ ከኣ ገንዘብ ህዝቢ ኣብ ባንኪ ክቕመጥ ከሎ ህዝብን ነጋዶን፣ ከኣ ንሃላኺ ኣቝሑት ንኽዕድግ ሓሲሙዎ ኣሎ።
10.10 ዝብጥርጠራ ጥራይ፣ ብቤት ፍርዲ ከይተወሰነሎም ብጭፍራ ስለላን ኮለላን ህግደፍ፣ ተሓፊሶም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝተዳጎኑ ደቂ ሃገር ብዘይፍርዲ ንሕልፈታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝበልዩ ኮይኖም። ንመረዳእት ኣብ ኤርትረ ካብ 1991 ዓ.ም.ፈ. ክሳብ ሎሚ 360 ኣብያተ ማእሰርቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣለው።
Your judge is corrupt, your state is criminal, and your odds of being found innocent by conventional means are minimal.
እዞም ኩሎም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ነጥብታት፤ ብኣቕልቦ እንተድኣ ኣስተብሂልናሎም፣ ልዕላውነት ሃገር ኤርትራ ከምዘየድሊ ከምዘመልክቱ ክንርዳእ ንኽእል። ትማሊ ከኣ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ቅድሚ ሎሚ ከም መእተዊን መሃመልን፣ ግንከኣ ብመደብ ክፍጽሞ ዝጸንሐ ጸረ ልዑላውነት መስርሕ፣ ህዝቢ ውዲት ምኻኑ ኣለልዩ ብሓባር ተቓዊሙ ስለዘይመከቶ፣ “እዚ ህዝቢ እዚ ነተን ኩለን ጸረ ልዕላውነት ኤርትራ ዝኾና ብግህዶ ክተግብረን ከሎኹ ክስቆሮ ስለዘይከኣለ፣ ሕጂውን ኣግህድ ኣቢለ፣ ምስ ኢትዮጵያ ሓደ ህዝቢ ከምዝኾናን፣ ካብ ሎሚ ንድሓር መራሒና ከኣ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ ዓሊ ምዃኑን፣ ከግህዶን ብድፍረትን ክውስኖ ክኢለ”። “ነቲ ብግህዶ እሞክኣ ብቋንቋ ትግሪኛ ዝተዛረብኩዎ ከስተብህለሉ ስልዘይከኣለ፣ ከይተቓወሞ “ፍቅር ያሸንፋል፣ ተደምረና“ል! እንዳበለ ብጭርሖ ስለዝደገፎ፣ ኣነ ከምድላየይ ክውስን ከምዝኽእል ኣረጋጊጸ እየ“። ስለዚ ብሕጂ ንሰራዊት ኤርትራ ኣጣይሰ፣ ብወተሃደራዊ መሪሕነት ኢትዮጵያ ከምዝትካእ ክገብር እየ። እታ ባንዴራ ኤርትራውን ከምቲ ኣብ ፈደረሽ ዝወረደት ኣውሪደ፣ ብባንዴራ ኢትዮጵያ ክትክኣ እየ“። ካብኡ እቲ ምድማር ዝብል ውዲታዊ ኣምር፣ ግንከኣ ጽባሕ ብጊሓት ዝፈሽል ኣብ ግብሪ ክትግበር እዩ”። ኤርትራ ድማ ከምቲ መንግስቲ ኣሜሪካ ብ1952 ዓ.ም.ፈ. ዘውጽኦ ፖሊሲ፣ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክትጽንበር እያ። እቲ ካብ 1969 ዓ.ም.ፈ. ጀሚረ ብፍላይ ንስትራተጂ ኣሜሪካ፣ ብሓፈሻ ድማ ንረብሓ ኢትዮጵያ ኢለ ዝተቓለስኩዎ ኣብ ግብሪ ክትግበር እዩ“!° ኢሰያስ ኣፈወርቂ።
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
24.09.2018 ዓ.ም.ፈ.
ሐ. ወተሃደራት ከም ሜርስኔሪ ኮይኖም ንኮንጎን ሶማል ተዋፊሮም። ብደም ደቂ ሃገር ድማ ቑጠባ ህግደፍ ካዕቢቱ።


c: text/html

text:
ካብ መንበሪ ኣባይቲ ክሳብ ግድብ ዓብዪ ህዳሴ ኢትዮዽያ ካብ ፅርግያታት ክሳብ መንገዲ ባቡር፣ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ መንገዲ መስርሕ ህንፀት ይካየዱ‘ለው ኣብ ኢትዮዽያ።እዚ ዝተጀመረ ከይዲ ከምዘየቋርፅ‘ዩ ዝገልፅ መንግስቲ ኢትዮዽያ።ኣብ‘ዚ ቀረባ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተሳለጠ ኣኼባ ኮንስትራክሽን ልምዓት ከተማን ኣባይቲን መደረ ዘስምዑ ላዕለዋይ መንግስታዊ ባዓል-ስልጣን ነዚ ኣባሃህላ‘ዚ ዘጠናኸረ‘ዩ።
እቶም ምንስትር ኣቶ መኩርያ ሃይለ ኣብ ዘረበኦም፣ህንፀት ኣባይቲ ነብሱ ኪኢሉ ሰፊሕ ዕድል ስራሕ ይፈጥር ከምዘሎን ተጠናኺሩ ከምዝቅፅልን ንቪኦኤ ጠቂሶም።
ኣብ ኣዲሳበባ ህንፀት ኣባይቲ ጥራሕ ኣይኮነን ዝካየድ ዘሎ።ንዝተፈላለዩ ኣገልግሎት ዝውዕሉ ህንፃታት፣ሆቴላት፣ፅርግያታት፣መንገዲ ባቡርን ካልኦትን ኣብ ሙሉእ‘ታ ከተማ ይሳለጡ‘ለው።አርነስት ኤንድ ያንግ ናይ ዝተባሃለ ትኻል ምኽሪ ሓላፊ ጨንፈር ኢትዮዽያ ኣቶ ወንድሜነህ ንጋቱ፣ህንፀት መሰረተ-ልምዓት ዓንዲ ሕቆ ምዕባለ ሓንቲ ሃገር‘ዩ፣ትሕተ-ቅርፂ ዘይሃነፀት ሃገር ኣብ ቁጠባዊ ምዕባለ ምዕይ ክትብል ኣይትኽእልን ኢሎም።ኣብ ሙሉእ ኢትዮዽያ ዝራኣይ ዘሎ ስራሕቲ ህንፀት ጉድኣት የብሉን፣ኣዎንታዊ‘ዩ ይብሉ ኣቶ ዘመዴነህ።
ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ትምዕብል ዘላ ሃገር‘ያ።ኣብ መሰረተ ልምዓት ብሰፊሕ ክትዋፈር ኣለዋ።ድሕሪ ሒደት ዓመታት ግና፣ካብ ኢድ መንግስቲ ወፂኡ ውልቀ ዘፈት ክዋፈሩሉ‘ዮም፣ወይካኣ ኣገዳሲ ኣይክኸውንን ኢሎም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መራሕቲ ኢትዮዽያን ግብፅን ንሰናይ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ተበጊሶም ከምዘለው ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም።
ብዘይካ‘ዚ፣ግብፂ ንዕርቂ ኢትዮዽያን ኤርትራን ተንቀሳቂሳ እንተኾይና ኣዝዩ ዝናኣድ‘ዩ ኢሎም ኣምባሳደር ሄርማን ኮሀን።
ዝምድና ኢትዮዽያን ግብፅን ነዊሕ ዘበናት ዘቁፀረ ምኳኑ ዝገልፁ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ነቲ ዝፀንሐና ርክብ ንምጥንኻር ድልየትና‘ዩ ኢሎም።
ካብ ርሑቅ ኮይኑ ብተላኣኣኽቱ ኣቢሉ ንኢትዮዽያ ንምህዋኽ ዝተበገሰ ሓይሊ ከምመንግስታት ሙባረክን ሙርሲን ክፈሽል‘ዩ ኢሎም ቀ/ሚ ሃይለማርያም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ርክብ ኢትዮዽያን ግብፅን እንተተማሓይሹ ተመራፃይ‘ዩ ኢሎም ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝነበሩ ኣምባሳደር ሄርማን ኮሀን።
"መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘይ ዓለም-ለኻዊ ምትሕብባር፡ ንግድብ ህዳሴ ምህናጽ ከምዘይክእል ዝተገንዘበ ይመስለኒ" ሀርማን ኮሀን
ምኽትል ምንስተር ወጻኢ ኣመሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነበሩ ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን ብዛዕባ ኤርትራ ክዛረቡ ኸለዉ ኣብ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ "ማዕቀብ ብቐደሙ`ውን ክንበር ኣይነበሮን ኣብ ኤርትራ ቂም-በቐል ብዘለዋ ኣመሪካ `ዩ ተነቢሩ"
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነበሩ ማዕቀባት፣ብጠንቂ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣይኮነን ተወሲኖም።ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ትረድእ‘ያ ብዝብል‘ምበር።ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ትረድእ ነይራ።ሎሚ ግን ኣይትረድእን ዘላ። እቲ ማዕቀብ ክልዓል ኣለዎ ኢሎም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብጠንቂ መግሃስቲ መሰላት እገዳ ዘንብር እንተኾይኑ፣ኣብ ልዕሊ 75 ሃገራት እገዳ ክውስን ኣለዎ ማለት‘ዩ ኢሎም።


text:
መራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ ንመሰል ኣፍሪካዊያን ግብረ-ሰዶማዊያን ደቂ ተባዕትዮ ጠጠው ዝበለ ትካል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዘካይዶ ኣኼባ ብምቅዋም ክህቡዎ ሓሲቦም ዝነበረ ጋዜጣዊ መግለፂ ንኻሊእ ግዜ ኣመሓላሊፎምዎ።
ዝቕፅል ሰንበት ኣብ ዝጅመር ዓለምለኸ ጉባኤ ኤዲስ ንምስታፍ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝመፁ ዝተገለፀ ናይቲ ትካል ወኪላት እቲ ኣኼባ ዘካይዱ ምስ HIV/AIDS ብምትእስሳር እዩ።
ኣፍሪካዊያን ደቂ ተባዕትዮ ንፆታዊ ጥዕናን መሰላትን ዝተብሃለ ትካል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኸካይዶ ዝወጠኖ ኣኼባ ንመራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ ኣየሕጎሰን።እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ንግብረሰዶማዊነት ብጥብቂ ክኹንኑ ፀኒሖም እዮም።
ናይ ኢትዮጵያ ወንገላዊት መካነ እየሱስ ቤትክርስቲያን ናይ ክብሪ ፕሬዝዳንት ቐሺ ይተፋ ጎበና ሎማዕንቲ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መግለፂ’ውን ነዚ መርገፂ እዚ እዮም ኣጠናኺሮም።
ነዚ መርገፂኦም ደጊሞም ንምርግጋፅ’ውን ዝቕፅል ቀዳም ንዝካየድ ኣኼባ ግብረሰዶማዊነት ንምቅዋም ኣርባዕተ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሃይማኖት ተቛማት ማለት’ውን ናይ እትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን፡ሓፈሻዊ ጉዳያት ቤት ምኽሪ እስልምና፡ናይ ኢትዮጵያ ወነገላዊት ቤተ ክርስቲያን መካነ እየሱስን ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያንን ብሓባር ንናይ ውሽጥን ወፃእን ጋዜጠኛታት ጋዜጣዊ መግለፂ ንምሃብ ፀዊዕም ነይሮም።
ነቲ መገልፂ ሽፋን ንምሃብ ዝመፁ ጋዜጠኛታት’ውን ብርክት ዝበሉ ነይሮም።እቲ መገልፂ ቅድሚ ምጅማሩ ምንስቴር ጥዕና ኢትዮጵያ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ብሃንደበት ኣብቲ ቦታ ብምብፃሕ ምስቶም መራሕቲ ሃይማኖት ነዊሕ ዕፁው ኣኼባ ኣካይዶም።
እቲ መገልፂ ከምዘይውሃብ ንጋዜጠኛታት ንምንጋር ካብቲ ኣዳራሽ ዝወፁ ናይ ኢትዮጵያ ወንገላዊት ቤተክርስቲያን መካነ እየሱስ ናይ ክብሪ ፕሬዝዳንት ቐሺ ይተፋ ጎበና እቲ ኣኼባ ንኻሊእ ግዜ ከምዝትመሓላለፈ ብምግላፅ ሓፂር መግለፂ ሂቦም።
ብኤዲስን ፆታዊ ርክብን ኣብዝመሓላለፉ ሕማማት ዘተኮረ ዓለም ለኸ ጉባኤ ኣብ ኣፍሪካ ዝቕፅል ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክኽፈት እዩ።ሸውዓተ ሽሕ ሰባት ከምዝሳተፉ እውን ተፈሊጡ ይብል እስክንድር ፍሬው ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝለኣኸልና ፀብፃብ።


text:
ኣገዳሲ ሓቤረታ ንኤርትራውያን ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን።
ጸብጻብ ናይ ዕለት 11 ነሓስሴ ናይ’ቲ ብጉልባብ ፈስቲቫል ኤርትራ ዝብል፡ ብህግደፋውያን ዘተኻየደ ናይ ሙዚቃ መደብ፡ ህዝቢ ሲያትል ነጺጉዎ፡ እዩ። ኣብ ቅድም’ቲ ቀጽሪ ኣደራሽ መደብ ሙዚቃ ሂግደፋውያን፡ ውዕዉዕ ዝኾነ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ተቓውሞ ምስ ዝኽተል ጭርሖታት ከም፡ “ ህግደፍ ሃገርና ግደፍ፡ ኤርትራ ናይ ኤርትራውያን እያ፡ ኢሳያስ ኣፈዎርቂ ሕጂ ክወርድ ኣሎዎ፡ እብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ስርዓት ክትኸል ኣሎዎ ፡ መኣስ ? ሕጂ ! ዝብል ተኻይዱ።
ነዚ ናይ ሙዚቃ ምሸት ፕሮግራም ዘፈሸሎ ሓዲሽ ተርእዮ ከኣ፡ መንእሰያት ኤርትራ ከተማ ሲያትል፡ ብጥርናፌ መልክዕ ፡ ንመጀመርያ ግዜ “ክሳዕ መኣስ ኢና መጋበርያ ሂግደፍ ክንከውን” ካብ ዝብል ኣተሓሳስባ፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ክልተ ዝተፈላለየ ናይ መዚቃ ፕሮግራማት ኣካይዶም፡ አዚ ስጉምት’ዚ ከኣ ንህግደፍ ንመጀመርታ ግዜ ፡ ዓቢ ተቓውሞን፡ ውድቀትን ኣውሪዱሉ ኣሎ።
ነቲ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ተቕውሞ ደምበ ከኣ ብጀካ እቶም ናይ ምሁራት ክፋል ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ከም፡ ዓቢ፡ ንእሽቶ፡ ደቀንስትዮ፡ ሃይማኖታውያን ፡ መንእሰያት፡ ወዘተ ዘማልኤ እዩ ተሳቲፉዎ ። ነቶም ብምርጭኦም ዝተነጸሉ ምሁራት ኣካላት ሕብረተሰብና ከኣ፡ ንመጻኢ ግዜ፡ ታሪኽ ኤርትራ ክሓትቶም እዩ።
ህገድፋውያን፡ ብጀክ’ቲ ናይ ትማሊ ምሸት ናይ ሙዚቃ መደቦም፡ ትማሊ መደቡ ዘብቅዔ ናይ ምሁራት ደናቑር ንዕድመ መንግስታዊ ስርዓት ናይ ውልቀ- መላኺ ኢሳያስ ኣፈዎርቂ ንምንዋሕ ካብ ከተማ ሲያትል ውጽእ ዝበለ ሕቡእ ቦታ፡ ንሰለስተ መዓልታት ኣካይዶም።
ኣጀንዳ ናይ ኣኼባኦም ከኣ፡ ኤርትራውያን ንምብትታንን፡ ንምብኣስን፡ ንቁጠባዊ ምዝመዛን እዩ ኔሩ። እንተ ኾነ ግን፡ መደረኽን፡ ግዜን፡ ዘይቅበሎ ናይ ዓቕሊ ጽበት ተንልኮላትን ናይ እከይ ተግባራትን እዩ ኔሩ።
ዓወት ንደለይቲ ፈትሒ፡ ውድቀት ንሂግደፋውያን።
ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሕን ደሞክራሲን፡ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን።
የቐንየልና!


text:
ካብ ጀርመን ንኤርትራ ዶ ይቐርብ ንጃማይካ፡እቲ መልሲ ኤርትራ እኳ እንተ ኾነ፡ምርጫ የብሉን እንቢ ንምልኪ ዝበለ፡«፡
ደቂ ኤረይ መሰታ ቀዳሞት ሰለ ዝኾንኩ፡ከይተሰከፍኩ ሕልናይ ክቕስን እንተ ገጠምኩ፡ ኣይመስለን ዝተጋገኹ, ድሕሪ ሐራ ኤርትራ, ከምቲ ዝተቃለስናዮ,ህዝባዊ መንግስቲ እንተ ዝህሉ, ንዕረፍቲ ክንዲ ንጃማይካ, ምስ ስድራቤተይ ንኤርትራ ምኸድኩ ፡«፡
ኮኾብ ስነ ጥብባዊ ናይ ህዝቢ ኤርትራ የማነ ገብረሚካኤል ባርያ፡«፡ምስ ጃማይካዊ ኮኾብ ስነ ጥበባዊ ኣብ ዓለም ዓቢ ዝና ዝገደፈ ቦብ ማርሊን፡ህቡብ ሰነ ጥበባዊ ንመሰልካ ተላዓል ዝበለ ምስ ደቀይ፡ ምስ ሰነዳቱ ተላሊና እዛ ትርእይዋ ሐንቲ ካብተን ብዙሐት ሐወልቲታቱ እያ፡«፡
ንሰናይ ተበግሶ ደቀይ ከካፍለኩም ተኸተሉኒ«ቀደም ንሱዳን ወይ ንኢትዮጵያ እንተ ከድካ፡ ጠፊኡ እንድዩ ይበሃል ነሩ፡ሕጂ ድማ ድሕሪ ነጻነት ሐርነትን መሰልን ተሳኢኑ፡ ክንዲ ሽዱሽተ ሰዓት ተጓዒዝካ ንኤርትራ ንጃማይካ ንዕረፍቲ ምኻድ ኮይኑ፡«፡ኣቦና ንሐርነትን ንመሰልን ክቃለስ መሬት ዓደቡኡ ሐሪምዎ ኢሎም፡ ደቀይ ንጃማይካ ሕልናይ ክቀስን ንዕረፍቲ ወሰዶምኒ፡«፡
ህግደፍ ልሳኖም ዝኽንሽቦ ሲኢኑ
እኒ ኣልኣሚን መራሕቲ ምስ ኮኑ
ንሐቂ ደፊኖም ንሐሶት ዘጋንኑ
መሰል ኣሎ ኢሎም ከእምኑ ዝፍትኑ፡
መሰል እንተ ዝህሉ ዶ ህዝቢ ምተሰደደ
መሰል እንተ ዝህሉ ዶ ኡሱር ከይተፈረደ
እግባይ ከይብለ ንዓዲ ኣቤቶ ንዓላ ምወረደ፡
ንጸሊም ንጻዕዳ ብማዕረ ዘኽብሩ
መሰልስ ሪኢናዮ ኣብ ጀማይካ
ከመይ ሐዲርካ ከመይ ዊዒልካ
እቲ ተቓሊስካ ዝሰኣንካዮ ክብረትካ
ጸሊም ምዃንካ ኣብ ጀማካ
ከም ኣፍሪቃዊ ሐብን ይስመዓካ፡
ስለ ዘይጠለምኩ ናይ ጀጋኑ ሕድሪ
ምስ ጉጅለ ህግደፍ ስለ ዘየለ ክብሪ
ካብ ህዝቢ ጃማይካ ረኺበዮ ፍቕሪ፡
ቀይሕ ባሕሪ ዓደቦይ ተሐሪሙኒ
ጨዋም ባሕሪ ጃማይካ መርሓባ ኢኡኒ
ባጽዕ ከም ዘለኹ ኮይኑ ተሰሚዑኒ፡
ዓሰርተ መዓልቲ ከም ሐንቲ መዓልቲ፡ ኮይነን ተሰሚዔናኒ, ምስ ስድራይ ፍቕሪ ኣስኒቖም፡ ንዓመታ የራኽበና እንዳበሉ ኣፋንዮምኒ፡ ኣብ ጃማይካ ከም ሰብ ፍናን ሐዲሩኒ፡«፡
ብህግደፍ ሲኢና ክብረት
ናይ ጉጅለ ህግደፍ ሐሶት
መሰል ኣሎ ክብሉና ንባርነት፡
ኢሰያስ ምስ ጉጅሉኡ
ህዝቢ ክራባረብ ዝተሕብኡ
መንግስቱ ብማፍያ ህግደፍ ተተኪኡ
ዝፈትዎም ደቁ ከፊሉ ሃገሩ ነጻ ኣውጽኡ
ህዝቢ ኤርትራ ከም እንስሳ ዘቤት ተሐዚኡ፡
ን27 ዓመት ምስ ሕማም መንሽሮ
ምስ መራሒ ጭፍራ መራሒ እንባ ጋሮ
ንህዝቢ ኤርትራ ነበረ ያ ነበረ ከይገበሮ
ያኣክል ዘረባ ብስኒት ዕምሩ ንሕጽሮ፡«፡
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና, ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝብና ኤርትራ, ዕንወት ንጃንዳ ህግደፍን ዓንገልቶምን፡«፡ካብ ዉሽጡ ሑሩር ከም ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ሐርነት ዝሐረሞ፡«፡ በርሀ ዑቅባዝጊ ኣባል ተሐኤ ሃገር ጀርመን፡«፡


text:
ስነ ስርዓት ቀብሪ ገዲም ስነ ጥበበኛ ኣልአሚን ዓብደለጢፍ ሎሚ 8 ነሓሰ 2017፣ፍርቂ መዓልቲ፣ሰበ ስልጣን መንግስቲ፣ ስድራ ቤት፣መሳርሕቱን ፈትውቱን ህዝብን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ተፈጺሙ።
"መምህር ኣላልአሚን ,ኣብ ዘመናዊ ሙዚቃ ትግረን ትግርኛን ዓቢ ኣበርኽቶ ዝገበረን ብመሳርሕቱን ህዝብን ፍቱውን ነይሩ" ይብሉ መተዓቢቱን ኣብ ማትኣ መሳርሕቱን ዝነበሩን ሓደ ካብ ቀዳሞት መስረቲ ማትኣ ዝኾኑ ኣቶ ጃብር መሓሙድ።
መምህር ኣልአሚን ካብ መጀመርያ 1960ታት ኣብ ማሕበር ምምሕያሽ ሃገራዊ ልምዲ(ማምሃል)ን ማሕበር ትያትር ኣስመራ(ማትኣ)ን ካልኦት ባንድታትን፣ካብ 1974 ዓ.ም ክሳብ መፋርቕ 1980ታት ኣብ ሃገረ ስዑዲ ዓረብ፣ ካብ1988-1994 ዓ.ም ኣብ ኣሜሪካ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 1994 ዓ.ም ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ምስ ማትኣ፣ጉጅለ ባህሊ ሓደ ባህግና፣ከምኡ'ውን ካብ 1998 ዓ.ም ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ኣብ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝተፈላለዩ ናይ ፍቕሪ ፣ማሕበራዊ ናብራን ሃገራዊ ትሕዝቶ ዝነበሮም ደርፍታት ንህዝቢ ከምዘበርከተ ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሩ ዝተነበበ ታሪኽ ሂወቱ ይገልጽ።


text:
ኣብ ጋና መደብ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ጸረ ምግባረ ብልሽውና ጐስጋስ ምኽንያት መላእ ህዝቢ ጋና ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ብምቅላዕ ኣብ ቃልሲ ጸረ ምግባረ ብልሽውና ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ከበርክት ናይ ከፕ ኮስት ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር-ቡክለ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ኣብ ጋና ዓቢይ ምኽንያት ስቓይ ኰይኑ ኣብ ሕዝብን ሃገርን ዓቢይ መጉዳእቲ የስዕብ ምህላዉ እንክንገር፡ ናይ ከፕ ኮስት ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጋብርኤል ቻርለስ ፓልመር-ቡክለ ብምኽንያት ኣብ ጋና ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ጸረ ምግባረ ብልሽውና ተዛረብ ተቓለስ ጸብጻብ ሃብ ብዝብል ኣርእስቲ ዘነቓቐሖ መደብ ጐስጓስ ጻውዒት ኣቕሪቦም እዚ ዓለም ሓቆፍ ናይ ጸረ ምግባረ ብልሽውና ኣገባብ ግልጽነት ምንቕቓሕ እተሰምየ ዓለም ሓቆፍ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ዘበገሶ መደብ እውን ክኸውን እንከሎ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ነቲ ተበግሶ ስዒበን ጸረ ምግባረ ምልሽውናን ብላዕን ጐስጓስ የካይዳ ከምዘለዋ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሕዝቢ ጋና ብዙሕ ዘቃልበሉ ኣርእስቲ
መላእ ሕዝቢ ጋና ናይ ሃገሩ ዕለታውያን ጋዜጣታት ዘካይድኦ መርመራን ዘቕርብኦን ብዝህብኦን ሓበሬታ ተደሪኹ ዝስምዖን ብዛዕባ እዚ ጸረ ሃገርን ሕዝብን ዝዀነ ተግባር ክዝትይን ኣብ ምቅላሱ ነጢፉ ክዓዪ ከምዘነቓቐሖን፡ ኣብ 2016 ዓ.ም. ናይ ጋና ጋዜጣታት ብዘቃለዐኦ ዝተፈላለዩ ግብረ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ምኽንያት ኣብቲ እዋን ርእሰ ብሔር ዝነበሩ ካብ ስልጣኖም ከምዝወረዱ ይዝከር።
ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር-ቡክለ፡ ናይ መፍትሒ ኣካል ምዃን
መላእ ሕዝቢ ጋና ኣብ ጸረ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ዘካይዶ ጻዕሪ ናይቲ ማሕበራዊ መንሽሮ መፍትሒ ኣካል ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ፡ ስለዚህ ናይቲ መፍትሒ ኣካል ምዃኑ ኣሚኑ ንድሕሪ ከይበለ ነዚ ዓቢይ ገበንን ንኣመንቲ እውን ካብ ገበን ሓሊፉ ሓጢኣት ዝዀነ ጸረ ምዕባለ ተግባር ንምውጋድ ብግልን ብማሕበርን ክዓዪ ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር ቡክለ ኣተሓሳሲቦም፡ ናይቲ መፍትሒ ኣካል ዘይምዃን ናይቲ ጸገም ኣካል ምዃን ማለት እዩ ቢሎም፡ ግብረ ገብ ብሓድሽ መንፈስ ምትብባዕን ዝተሓደሰ ማሕበራውን ባህላውን ከይዲ ምንቕቓሕ የድሊ ኢሎም።
ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕቲ ግደ
ብጀካ ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር ቡክለ ናይ ጋና ናይ ምስልምና ሃይማኖት መንፈሳዊ መራሕቲ ወሃቢ ቃል ሸኽ ኣረመያው ሻዒቡ፡ ኣብ ጋና ዝርአይ ዘሎ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ኣብ መንጐ ሕዝብን መንግስትን መትእምማን ከይሁሉ ይድርኽ ኣሎ እንክብሉ ኣብ ጋና ናይ ደንማርክ ልኡከ መንግስቲ ቶቨ ተኒቦል እቲ ጐስጓስ ጸረ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ብወግዒ ንምብጋስ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ተረኺበን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፈሳውያን መራሕቲ ኣብ ጸረ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ብዛዕባ እዚ ገበን ሕዝቢ ክዛረብን ጸረ ህዝብን ሃገርን ዝዀነ ተግባር ክቓለስን ከቃልዕን መታን ደገፎም ኣገዳሲ ምዃኑ ብሰፊሕ ገሊጸን።


text:
ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ
ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ:
ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደ ኣብ መባእታ፡ ሳላ'ቲ ኣብ ሜዳ ንጡፍ ዓውደ መጽናዕቲ ድሕሪ ምግባር ኪካየድ ዝጸንሐ ኣመሃህራ፡ ድሕሪ ናጽነት ክንሰርሐሉ ዋላ ሽግር ኣየጋጠመን። ካብ 93 - 95 ተሰሪሑሉ። ደሓር ዋሕዲ ሰብ ኣጋጢሙ፡ ደስኪሉ ምስ ጸንሐ፡ ብቛንቋ ኣደ መምህራን ዚዀኑ ንምስልጣን፡ ዓስራይ ክፍሊ ዝወድኡ ዜድሊ which ጠባይን ዘማልኡ ተመሃሮ ብምምራጽ፡ ናብዚ ተቐቢልና ነቲ ኣብ መባእታ ዚጠቕሞም ኣገባብ ኣመሃህራ እናመሃርና፡ ምስኡ ድማ ንማትሪክ ንምድላው ዚጥቀሙሉ ትምህርቲ እናሃብና፡ ክንዕወተሉ ክኢልና። ኣብ ርእሲ ካልእ ትምህርቶም፡ (ብፊደላት ላቲን ነንቛንቋኦም) ናይ'ቲ ኪምህሩሉ ዚዳለዉሉ ዘለዉ ቋንቋ ኣደ ይምሃሩ።
ኣብዚ እዋን'ዚ ምስልጣን መምህራን ኣብ ክልተ ኣብያተ ትምህርቲ ተኸፊሉ፡-
እቲ ሓደ ተመሃሮ 10ይ ክፍሊ ወዲኦም ዚኣትዉዎ ኣብ ማይ ነፍሒ ዚርከብ በቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣገባብ ዚምሃሩ፡ ዝተፈላለዩ ቋንቋ ኣደ ዚምህሩ መምህራን ዚስልጥኑሉ፡
እቲ ካልኣይ ድማ ብሄሮም ኰነ ቋንቋ ኣዲኦም ብዘየገድስ፡ 11 ክፍሊ ወዲኦም ዚኣትዉዎ ኣብ ኣስመራ ዚርከብ ቤት ትምህርቲ ኢዮም።"
ንዝሓትተናዮ ምኽሪ መም. መብርህቱ ከምዚ ይብል፡-
"ኣብ ሃገር ሽወደን ዘሎ ምዕባሌ ኣዝዩ ልዑል'ዩ። ንነፍሲ ወከፍ ካብ ወጻኢ ዝመበቈሉ ቘልዓ ቋንቋ ኣዲኡ ኪምሃርን ባህሉ ከይርስዕን (ኬማዕብልን) ዚብል ዕላማ ኣዝዩ ቅዱስ'ዩ። ከምኡ እንተ ዘይከውንሲ እቲ ምዕባሌ እቲ ሃገር ንዘዝመጹ ቈልዑ ናብ ባህሉን ቋንቋኡን ውሒጡዎም ምተረፈ። ዚምስገን ኢዩ። እንተዀነ ብዘይካ ትግርኛ ካልኦት 8 ቋንቋታት እውን ስለ ዘለዋና፡ በተን ዝተረፋ ቋንቋታት ሃገርና ኪምህሩ ዚኽእሉ ኤርትርውያን ከምዚ ናታትኩም ኪምህሩ ከተተባብዑዎም እምሕጸን" ኢሉ።
ሓጋይ - ክረምቲ
ሓግዙኒ ሊቃውንቲ!


text:
ምስ ኣሓት ዉድባት ዝረአ ዘሎ ተስፋ ወሃቢ ምሕዝነት ቃልሲ ናብ ዝበረኸ ንምብፃሕ ክስራሕ’ዩ-ህወሓት
ኣዲስ ኣበባ፣ 01 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ)ዕላማን ሽቶን መበል 13 ጉባኤ ብዓወት ምዝዛሙ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣፍሊጡ።
ኣባል ፈፃሚት ስራሕ ህወሓት/ኢህወዴግን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓትን ኣይተ ኣለም ገብረዋህድ፥ ህወሓት ዕላማን ወያናይ ዴሞክራስያዊ መስመርን መሰረት ብምግባር ኣብ መበል 11 ጉባኤ ኢህወዴግ ዝነበሮ ተሳትፎን ተሰማዕነትን ዝሓሸ ከምዝነበረ ገሊፆም።
ብመሰረት እዚ ምስ ኣሓት ዉድባት ዝረአ ዘሎ ተስፋ ዋሃቢ ናይ ቃልሲ ምሕዝነት ናብ ዝበረኸ ንምብፃሕ ከምዝስራሕ ኣብሪሆም።
ስለዝኾነ ኣብ ዕላምኡ፣ መትከሉ፣ ወያናይ ዴሞክራስያዊ መስመሩን ክብርታቱን እንተይተደራደረ ብቐፃልነት ከምዝቃለስ ሓቢሮም።
በቢብርኩ ዝተኻየደ ጉባኤታት ብሰላም ክዉገንን ዕዉት ክኾንን ዝዓዘዘ ደገፍ ንዝገበረ ኣባልን ደጋፍን ህወሓት/ኢህወዴግ ከምኡ እውን መላእ ህዝቢ እውን ኣመስጊኖም።


text:
ብኣገባብ ኣመሃህራ
ብቋንቋ ዓረብ ዝሰልጠኑ
ኣሰልጠንቲ ተመሪቖም።
ካብ ኩለን ዞባታትን ማእከላይ ቤት-ጽሕፈት ሚኒስትሪ ትምህርትን ዝተዋጽኡ 42 መምህራን፣ ብኣገባብ ኣመሃህራ ብቋንቋ ዓረብ ሰልጢኖም። እቲ ኣብ ምድላው መምህራን ኣስመራ ዝተዋህበ ናይ ኣሰልጠንቲ ስልጠና፣ ስነ-ጽሑፍ ቋንቋ ዓረብ፣ ኣገባብ ኣመሃህራ ቋንቋ ዓረብ ንጀመርቲ፣ ከምኡ’ውን ትምህርታዊ ስነ-ፍልጠት ዝርከብዎም ሽዱሽተ ዓውድታት ዘጠቓለለ ኮይኑ፣ ብሱዳናውያን ክኢላታት’ዩ ተዋሂቡ።
ሚኒስተር ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም ኣብ መዛዘሚ’ቲ ስልጠና ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ እቲ ተዋሂቡ ዘሎ ትምህርቲ ቀዳማይ ገጽ ናይ’ቲ ኣብ 2012 ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራን ሚኒስትሪ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ሪፓብሊክ ሱዳንን ዝተበጽሐ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ ምዃኑ ጠቒሱ፣ ሰልጠንቲ ቀሲሞምዎ ንዘለው ትምህርቲ ናብ ካልኦት ኣብ ምስግጋር ብዕቱብ ክሰርሑ ኣዘኻኺሩ።
ላዕለዋይ ልኡኽ ሚኒስትሪ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ሪፓብሊክ ሱዳን ሚስተር ተውፊቕ መሓመድ ዳሃብ ብወገኑ፣ ምምዕባል ቋንቋ ዓረብ ሓደ ካብ’ቲ ዝተኸተመ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዓት ምዃኑ ብምሕባር፣ ናይ ራብዓይን ሓምሻይን ክፍሊ መምሃሪ መጽሓፍቲ ኣብ ዝመጽእ ክልተ ወርሒ ክመጽእ ትጽቢት ከምዘሎ፤ እቲ ምትሕግጋዝ ድማ ኣብ ካልእ ዓውድታት’ውን ክቕጽል ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ነቲ ስልጠና ካብ ዝሃቡ ክኢላታት ዶክተር ዮሱፍ መሓመድ ፈታሕ፣ እዚ መጀመሪ እምበር መወዳእታ ከምዘይኮነ ብምምልካት፣ ሰልጠንቲ ንዝቐሰምዎ ትምህርቲ ብውልቃዊ ጻዕሪ ከማዕብልዎን ንኻልኦት ክምህሩሉን ተላብዩ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ምርምርን ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ኣቶ ጴጥሮስ ሃይለማርያም ድማ፣ እዚ ተዋሂቡ ዘሎ ትምህርቲ ንዝጸንሐ ሕጽረታት መምህራን ቋንቋ ዓረብ ብምምላእ፣ መንግስቲ ቋንቋ ዓረብ ኣብ ኩሉ ንምብጻሕ ከካይዶ ንዝጸንሐ ጻዕሪ ግብራውነት ከልብስ ዘለዎ ጽኑዕ እምነት ገሊጹ።
**** ኣ.ዜ.ኤ. ****


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ጥንታውያን ገዳማት ኤርትራ
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ብጥንታውነቶምን ታሪኾምን ቅድስናኦምን ዝፍለጡ ብዙኃት ገዳማት ኣለዉ። እንተኾነ ግን ንዅሎም ሓደ ብሓደ ኣብዛ ንእሽቶይ ወረቐት ዘርዚርካ ዝውዳእ’ኳ እንተዘይኮነ፣ ንምልላይ ዝኣክል ንውኁዳት ጥንታውያንን ታሪኻውያንን ገዳማት ክንጠቅስ ኢና፡ እግዚአብሔር ጥበቡ ይግለጸልና፦
፩. ገዳም ደብረ ሲና
ገዳም ደብረ ሲና ኣብ ሰሜን ኤርትራ ዞባ ዓንሰባ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ ከባቢ መንሳዕ ዝርከብ ጥንታውን ታሪኻውን ገዳም እዩ። እዚ ገዳም እዚ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ገጽ ሄሮድስ ንምህዳም ካብ ሃገራ ናብ ምድረ ግብጺ ኣብ ዝተሰደትሉ ጊዜ ኣብ ሃገርና’ውን ስለ ዝበጽሐት ምስ ፍቁር ወዳ ኢየሱስ ክርስቶስን ዮሴፍን ሰሎሜን ዘዕረፈትሉ እዩ። ኣብ 330 ዓ.ም. ብኣባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ናብ ሃገርና ኣብ ዝኣተውሉ ጊዜ ጥምቀት ክርስትና ዝተጀመረሉ፡ ነገሥታት ኣክሱም ኣብርሀን ወኣጽብሐን ዝተጠመቑሉ ገዳም እዩ።
ተስዓቱ ቅዱሳን ሮማውያን ኣብ 454 ዓ.ም. ብዘመን እልኣሜዳ ወዲ ሰልዓዶባ ካብ ሃገሮም ናብ ሃገርና መጺኦም ኣብ ‘ኣግዓሮ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ኮይኖም ክጽልዩ ከለዉ፡ ከምቲ ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና ዝረኣዮ፡ ኣብ ገዳም ሲሓት ዝብሃል ዝነበረ ናይ ሕጂ ደብረ ሲና ዝተተኽለ ዓምደ ብርሃን ስለዝረኣዩ ደብረ ሲና ኢሎም ሰመይዋ። ብድኅሪኦም ኣባ ዮሓኒ ዝበሃሉ ግብጻዊ ብ474 ዓ.ም. ምስ ብዙኃት መነኮሳት ናብ’ዚ ቦታ መጺኦም ነቲ ብስም ማርያም ዘምጽኦ ጽላት ብጳጳስ ኣባ ናሆም ኣባሪኾም ናብ’ዚ ኣደናቒት በዓቲ ኣእቲዮም ገደምዋ። እዚ ገዳም ክሳዕ ሕጂ ጥንታውነቱ ዓቂቡ ብማኅበርን ብመቝነንን ዝነብሩ መነንቲ መነኮሳት ሓቝፉ፡ ጥንታዊ ታሪኻዊ ቅርስታቱ ሓልዩ ዝርከብ ዓቢይ ገዳም እዩ። እዚ ገዳም እዚ ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ ይበዓል፡ እዚ ድማ 21 ግንቦት ደብረ ምጥማቅ ከምኡ’ውን 21 ሰነ ሕንፀተ ቤታ እዩ።
፪. ገዳም ደብረ ወርቅ ሃም፦
ገዳም ደብረ ወርቅ ሃም፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ ብወገን ደቡብ ጫፍ ኤርትራ ይርከብ። እዚ ገዳም’ዚ ብ523 ዓ.ም. አቡነ ሊባኖስ መሥረትዎ፡ አቡነ ሊባኖስ ካብ ኣቦኦም ኣብርሃምን ኣደኦም ንግሥተ ማርያምን (በዚሊሳ) ዝበሃሉ ሃብታማት ክርስቲያን ቤተ ሰብ ኣብ ቍስጥንጥንያ (ሮም) ተወልዱ። ዕድመኦም ንምስትውዓል ምስ በጽሐ መንፈሳውን ሥጋውን ትምህርቲ ቀሰሙ። ኣካለ መጠን በጺሖም ምስ ጓል ንጉሥ ቍስጥንጥንያ እኳ እንተተመርዓዉ፡ ብመጸዋዕታ መንፈስ ቅዱስ ብመሪሕነት መልኣኽ ግና ብብሕትውና ተጸሚዶም ካብ ኣባ ጳኵሚስ ኣርዑት ምንኵስናን ኣስኬማን ተቐቢሎም ብዙኅ ተጋደሉ። ብድኅርዚ ንማርሳ ተኽላይ ተሳጊሮም ኣብ ኤርትራ (ምድረ ኣግኣዚ) ብ430 ዓ.ም. ኣተዉ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት እናተመላለሱ ስብከተ ወንጌል ኣስፋሕፍሑ። ንወንጌል ማቴዎስ ካብ ግሪኽ ናብ ግእዝ ስለዝተርጐሙ፡ ብናይ ጥንታዊ ዓረብ ማቴዎስ ንምባል ‘መታ(መጣዕ)’ ዝብል ቅጽል ስም ተዋህቦም። በዚ ኸኣ ሊባኖስ መጣዕ ተጸውዑ። ብድኅር’ዚ ናብታ እግዚኣብሔር ዝመደበሎም ናይ ቃል ኪዳን ቦታ ደብረ ወርቅ ሃም ኣትዮም፡ ባረኽዋን ቀደስዋን። መነኮሳት ኣፍርዮም፡ ነዊኅ ዓመታት ብገድልን ትምህርትን ጸኒዖም፡ ካብ እግዚኣብሔር ቃል ኪዳን ተቐቢሎም ብ3ተ ጥሪ ዓረፉ።
እዚ ገዳም’ዚ ብዙኅ ዘዅርዕ መንፈሳዊ ታሪኽ ዝዓቀበ፡ ፈዋሲ ተኣምራታዊ ማይ ዘለዎ፡ ብዙኅ ኣስከሬን ቅዱሳን ዘለዎ፡ ታሪኻዊ ቅርሳ ቅርስን ጽሑፍን ዚውንን ጥንታዊ ገዳም’ዩ።
፫. ገዳም እንዳ ዮሓንስ መጥምቅ ቴድረር፦
ገዳም እንዳ ዮሓንስ መጥምቀ መለኮት ቴድረር ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ ከባቢ ቴድረር ይርከብ። እዚ ገዳም እዚ ብሠለስተ ደቂ ድራር ናይ መንፈስ ወዶም ንአቡነ ሊባኖስ ብድኅሪ ዕረፍቲ አቡነ ሊባኖስ ብ537 ዓ.ም. ተመሥረተ። እዚ ገዳም’ዚ ብስም ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ እዩ። ሄሮድስ ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኪቐትል ትሕቲ 2 ዓመት ቈልዑት ብምትላል ክእክቦም ኣብ ዝኣወጀሉ እዋን ሥድራኡ ንቅዱስ ዮሓንስ ኣቦኡ ካህን ዘካርያስን ኣደኡ ቅድስቲ ኤልሳቤጥን ኣብ በረኻ ወሲዶም ሓብእዎ። ድኅር ነዊኅ ጊዜ ኣብዚ ቦታ እዚ ኣቦኡን ኣደኡን ምስ ሞቱ ናብራ ብሕትውና ክነብር ጀመረ። ጥምቀተ ንስሓ ይምህር ነይሩ ደኃር ምእንቲ ወንጌል ብሰማዕትነት ዝዓረፈ ቅዱስ እዩ። ቅዱስ ዮሓንስ ብመንፈስ “ህርጉደኣማድር” ኣብ ዝበሃል ዓዲ ንሓደ ይኵኖ እግዚእ ዝተባህለ ሹመኛ ብሕልሚ ተገሊጹሉ ቤተ ክርስቲያን ሓነፀሉ። እንተኾነ ግና ብሰንኪ ሰበይቱ ካብዚ ቦታ ተላዒሉ ንሰንበል ኣሥመራ መጽአ። ካብኡውን ናብ እንበይቶ ሰሓርቲ ቀጺሉውን ናብ ዓደርብዓ ኣብ መወዳእታ ከኣ ናብዚ ሕጂ ተደኵንሉ ዘሎ ከባቢ ቴድረር መጽአ። ኣብ ቴድረር ምስ መጽአ ነቲ ቦታ ስለዝፈተዎ ‘እዚኣ ናይ ዘለዓለም መዕረፊተይ እያ’ ኢሉ ኃደራ። ደኃር ብደቂ ድራር ገብረ ክርስቶስ ተገደመት።
፬. ገዳም ደብረ ድማኅ:-
እዚ ገዳም’ዚ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ይርከብ። ገዳም ደብረ ድማኅ ብአቡነ መርቆሬዎስ ብ1659 ዓ.ም. ተመሥረተ። አቡነ መርቆሬዎስ ካብ ኣቦኦም ቀሲስ ቶማስን ካብ ኣደኦም እምነ ሰሎሜን ብ1279 ዓ.ም. ኣብ ‘ሓይ’ ዝተባህለ ቦታ ተወልዱ። ኣቦኦም ቀሲስ ቶማስ ነቲ ኣቡነ መርቆሬዎስ ካብ ቅድሚ ፅንሰቶም ጀሚሩ ክሳዕ ዚዓብዩ ብወዶም ዚፍጸም ተኣምራትን መንፈሳዊ ዕቤትን ምስ ኣስተውዓሉ ናብ ኣኮኦም ኣቡነ ጳውሎስ ኪመሃሩ ወሰድዎም። ብጥበብ እግዚአብሔር ኣብ ውሽጢ ዓመት መዝሙር ዳዊት፡ ብሉይን ሓዲስን ኣጠናቐቑ። ድኅሪ ብዙኅ ጻዕርን ተጋድሎን ካብ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ኣርዑተ ምንኵስና ተቐበሉ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ምድሪ ኣግዓዚት ብብሕትውናን ብምስፋሕ ስብከተ ወንጌልን ድኅሪ ምግዳል፡ ናብ ቈላ ሠራየ እንዳ ማርያም በርቛሕ ምስ ኣቡነ ኤዎስታቴዎስ ከይዶም ብጽኑዕ ብሕትውና ን7 ዓመት ተቐመጡ። ብድኅር እዚ ከምቲ ንኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ክፍሎም ኣርማንያ ዝኾነ፡ ንአቡነ መርቆሬዎስ ድማ ፃዕዳ ርግቢ እናመርሐ ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ገዳም ደብረ ድማኅ ኣብጽሖም። ድኅሪ ብዙኅ ተጋድሎ ድማ ከም ትምኒቶም ካብ ኣምላኾም ቃል ኪዳን ተቐቢሎም ብ16 ታኅሣሥ 1411 ዓ.ም. ዓረፉ።
ኣብዚ ገዳም እዚ እቲ ከም ትምኒቶም ዝሃቦም ፃዕዳ ጸበል ብዙኅ ተኣምራት ዚገብርን ብቅዱስ ሚካኤል ዝተዋህቦም ዘጋል መስቀልን ካልእ ታሪኻዊ ቅርስን ይርከብ። እዚ ገዳም’ዚ ከም ካልኦት ገዳማት ብሕገ ጳኵሚስ ዚመኃደር ገዳም እዩ።
፭. ገዳም ደብረ ክሳሄ፦
ገዳም ደብረ ክሳሄ ኣብ ዞባ ደቡብ ዓዲ ዃላ ኃሊፍካ ኣብ ቈሓይን ጫፍ ኤርትራ ይርከብ። እዚ ገዳም እዚ ብአቡነ ኣብሳዲ ዝተመሥረተ ጥንታዊ ገዳም እዩ። አቡነ ኣብሳዲ ካብ ካህን ቶማስን ቅድስት እምነ ሰሎሜን ካብ ዝተባህሉ ወለዲ ብ 16 የካቲት 1282 ዓ.ም ተወልዱ። ቅድሚ ምንኵስናኦም “ሀሎ ክርስቶስ” እናተባህሉ ይጽውዑ ነበሩ። ወዲ 12 ዓመት ምስ ኮኑ መኒኖም ናብ ብሥጋ ኣኮኦም ዝነበሩ ባሕታዊ ኣባ ገብረ መስቀል(ዳንኤል) ከይዶም መንፈሳዊ ትምህርቲ እናተማህሩ ብተጋድሎን ጸሎትን ምስ ደልደሉ ናብ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ከይዶም ምንኵስና ተቐበሉ። ስሞም ድማ (ኣብሳዲ) በልዎም፣ ‘ኣብሳዲ’ ማለት ትርጕሙ ኣቦ ብዙኃን ማለት እዩ። ብብሕትውናን ብተጋድሎን ድኅሪ ምጽንሖም “ሑር ውስተ ሓማሴን/ ናብ ሃገረ ሓማሴን ኪድ” ዝብል ቃል ሰሚዖም ትምህርተ ሃይማኖት እናመሃሩን ብብሕትውናን ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ኤርትራ ንብዙኅ ዓመታት ድኅሪ ምጽናሕ፡ ብመንፈስ እግዚኣብሔር ተመሪሖም ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ገዳሞም ገዳም ደብረ ክሳሄ (ደብረ ማርያም) ቈሓይን ከይዶም ኣብኡ ን7 ዓመት ተቐሚጦም ኣብ መበል 98 ዓመቶም ዓረፉ። ገዳም ደብረ ክሳሄ ክሳዕ ሕጂ በቲ ኣቡነ ኣብሳዲ ዝመሥረትዎ ብሥርዓት ጳኵሚስ ብሓድነትን ብመቝነንን ይካየድ ኣሎ።
፮. ገዳም ማርያም ዓይላ ጉንደት
ገዳም እንዳ ማርያም ዓይላ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓዲ ዃላ ዓይላ ኣብ ጥቓ ፈለግ መረብ ብወገን የማን ዝርከብ እዩ። እዚ ገዳም እዚ ታሪኻዊነቱ ምስ ምምጻእ ወላዲተ ኣምላክ ዝተኃኃዝ ታሪኽ’ኳ እንተለዎ ከም ገዳም ዝተገደመ ግና ብ1390 ዓ.ም. ብወዲ ኣቡነ ኣብሳዲ ዝነበሩ ኣባ ተወልደመድኅን እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ገዳም ማርያም ዓይላ ናይ መነኮሳት መፍረዪ ናይ ድዉያን መፈወሲ ኮይኑ ንብዙኅ ዘመናት ዝጸንሐን ዘሎን ገዳም እዩ። ማርያም ዓይላ ካብተን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ዝረገጸተንን ዝባረኸተንን ገዳማት ኤርትራ ሓንቲ እያ። ናይዚ ገዳም ኣጸዋውዓኡ ውን ምስ ልደተ ክርስቶስ ዝተተኃኃዘ ምዃኑ ካብቲ ቓሉ ንርዳእ።
‘ዓይላ’ ማለት ናይ ስንባደ ኣደማምፃ እዩ፡ እዚ ድማ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብዚ ቦታ እዚ ንኣስታት ሠለስተ ኣዋርኅ ተቐሚጣ ከም ዝነበረት’ሞ ፍቁር ወዳ’ውን ኣብዚ ቦታ እዚ ንስማ ዚጽውዑ ብዙኃን መነኮሳትን ባሕታውያንን ዕረ እናበልዑ ከም ዚነብሩ ምስ ኣርኣያ እቲ ቦታ ናይ ቅዱሳን ምዃኑ ተረዲኣ ኣብኡ ንኽትቅመጥ ተመነየት። ሃንደበት ግና ‘ተንሥኢ’ ዝብል ድምፂ መልኣኽ ሰምዐት’ሞ ሰንቢዳ ‘እ. . . ኣ’ በለት። በዚ ድማ ማርያም ‘እ’ ኢላ ተባህለ። ካብዚ ድማ ማርያም ዓይላ ዝብል ስያመ ተዋህባ። ገዳም ማርያም ዓይላ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓዲ ዃላ፡ ዓይላ ጕንደት ኣብ ጥቓ ፈለግ መረብ ብወገን የማን ይርከብ።
፯. ገዳም ደብረ ኮል፦
ገዳም ደብረ ኮል፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ እምኒ ኃይሊ ከባቢ መራጕዝ ዚርከብ ገዳም እዩ። ኣቦና ኣቡነ ቡሩከ ኣምላክ ንገዳም ደብረ ኮል ሙራደ ቃል ዝገደሙ ኾይኖም፡ ኣቦኦም ንጉሥ ሮማ ዝነበረ ቴዎቅሪጦስ ኣደኦም ከኣ ሚሊዳማ ካብ ዝተባህሉ ቅዱሳን ብ1 ግንቦት 1290 ዓ.ም. ተወልዱ። ብጸጋ ምስ ዓበዩ ካብ ሃገሮም ብምኽንያት ምናኔ ወዲ 7 ዓመት ከለዉ ብመንፈስ እግዚአብሔር ተመሪኆም ናብ ኤርትራ መጽኡ። ናብ ‘ሰብዓ’ እትበሃል ዓዲ ዓረዛ ብምኻድ ካብ ኣቡነ ኣብሳዲ ዘደብረ ክሳሄ ኣስኬማ መላእክት ተቐበሉ። ብድኅር'ዚ ‘ቡሩከ ኣምላክ’ ዚብል ስም ተዋህቦም። አቡነ ቡሩከ ኣምላክ ብጽኑዕ ብሕትውና ን55 ዓመታት ኣብ ደብረ ማርያም ምስ ተቐመጡ ብፍቓድ መንፈሳዊ ኣቦኦም ኣቡነ ኣብሳዲ ናብ ደብረ ኮል ብ1352 ዓ.ም. ከይዶም መሥረትዎ። ደብረ ኮል ኣዝዩ ዱር ንምቕማጡ ኣጸጋሚ ቦታ እኳ እንተነበረ፡ ኣቦና ብብሕትውና ንኣስታት 63 ዓመታት ድኅሪ ምቕማጦም ካብ ኣምላኾም ቃል ኪዳን ተቐቢሎም እታ ዝዓርፉላ ዕለት ምስ በጽሐት ምስ ደቆምን ኣባላት ሥድራኦምን ብሽፋቱ ብ14 ነሓሴ ኣብ መበል 120 ዕድመኦም ብሰማዕትነት ዓረፉ። እታ ደሞም ዝነጠበላ መቓብሮም ዘለዋ ቦታ ክሳዕ ሎሚ ማይ ይፍልፍል ኣሎ።
ኣብዚ ገዳም እዚ ካብ መቓብር ኣቡነ ቡሩክ ዝወፅእ ማየ ጸበል ዓመት ምሉእ ዘየቋርጽን ንብዙኃን ሕሙማን ዝፍውስ ተኣምራታዊ ጸበል እዩ፡ እዚ ገዳም እዚ በቲ አቡነ ቡሩክ ኣምላክ ዘቘሙዎ ሥርዓተ ጳኵሚስ ዝምራሕ ሓድነት ገዳም እዩ።
፰. ገዳም ደብረ ቢዘን፦
ገዳም ደብረ ቢዘን፥ ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ይርከብ። ነዚ ገዳም’ዚ ብ1360 ዓ.ም. ዝመሥረትዋ ኣቡነ ፊሊጶስ እዮም። ኣቦና አቡነ ፊሊጶስ ብጥቅምቲ 1319 ዓ.ም. ብዘመነ መንግሥት ዓምደ ጽዮን ካብ ኣቦኦም ይርድአነ እግዚእን ካብ ኣደኦም መግደላዊትን ዝተባህሉ ቅዱሳን ኣብ ኣንከረባርኳ(ጐላጉል) ተወልዱ። ብ 18 ኅዳር ኣብ በዓል ሓዋርያ ፊሊጶስ ስለዝተጠምቁ ድማ ፊሊጶስ ኢሎም ሰመይዎም። ኣብ 12 ዓመት ዕድመኦም መንፈስ እግዚአብሔር ዝኃደሮም ብቁዕ ብምንባሮም ኣብ ደብረ ጸራቢ ኣተዉ’ሞ ካብ ኣቡነ በኪሞስ ኣርዑተ ምንኵስና ተቐበሉ። ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ኤርትራ እናተዛወሩ ኸኣ ወንጌል እናሰበኹ ብብሕትውና ድኅሪ ምንባሮም ምስ 16 ኣርድእቶም ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣትዮም ብ1365 ዓ.ም. ሓድነትን ማኅበራዊ ናብራን ኣቝሞም ገደምዎ። ካብኡ ንደኃር ብጾምን ጸሎትን ተጸሚዶም ኪነብሩ ጀመሩ፡ ብድኅር’ዚ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተገሊጹ ከምዚ በሎም፡ “ንዅሉ ኣብ ሰማይን ምድርን ዘሎ ምሥጢራት ከምኡ’ውን 81 ቅዱሳት መጻሕፍቲ ገሊጸልካ ኣሎኹ። ብምልክት ካብ መምህር ስለ ዘይተመሃርካ ስምካ ‘ፋድል ፊልጶስ’ ይኹን።” ‘ፋድል’ ማለት ፊደል ዘይቈጸረ ዘይተማህረ ማለት እዩ። አቡነ ፊሊጶስ ኣብ ገዳሞም ደብረ ቢዘን ብብዙኅ ተጋድሎ ድኅሪ ምቕማጥ ኣብ መበል 84 ዕድመኦም ብ 5 ነሓሴ ዓረፉ።
ገዳም ደብረ ቢዘን፦ 3 ጥንታውያን ኣብያተ ክርስቲያንን፡ ሥላሴ ዝተገልጽሉ ቦታን ዝተፈላለየ ታሪኻዊ ቅርሲን ዝውንን ዓቢይ ገዳም እዩ።
፱. ገዳም እንዳ አቡነ እንድርያስ ዕፉን
ገዳም እንዳ አቡነ እንድርያስ ዕፉን ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ይርከብ። ነዚ ገዳም እዚ ዝመሥረትዎ ኣቡነ እንድርያስ እዮም። አቡነ እንድርያስ ካብ ኣቦኦም ቀሲስ መንክርን ኣደኦም ፀዳለ ብርሃንን ኣብ ኮርባርያ ተወልዱ። ስሞም ድማ ከምቲ ዝረኣይዎ ሕልሚ እንድርያስ ኢሎም ሰመይዎም። ኣቡነ እንድርያስ ሕፃን ከለዉ፡ ናብ አቡነ መርቆሬዎስ ከይዶም ምስ ተማህሩ መዓርገ ምንኵስና ካብ አቡነ መርቆሬዎስ ተቐበሉ። ብድኅር’ዚ ብጽኑዕ ብሕትውናን ገድልን ኪነብሩ ጀመሩ፡ ብብዝኂ ተጋድሎን ብሕትውናን ድማ ናብ ራእያትን ገቢረ ተኣምራትን መዓርግ በጽሑ። ኣቦኦም አቡነ መርቆሬዎስ ብዝነገርዎም መሠረት ናብቲ እግዚኣብሔር ዝመደበሎም ቦታ ክፍሎም ካብ ኣቦኦም ተፈልዮም ከዱ። ኣብዚ ቦታ እዚ ከኣ ብብዙኅ ተጋድሎ ምስ ኣርድእቶም ንብዙኅ ዓመታት ድኅሪ ምጽናሕ ብ29 መጋቢት 1484 ዓም ኣብ መበል 96 ዕድመኦም ዓረፉ።
እዚ ገዳም’ዚ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ብዙኃት መነኮሳት እኳ እንተዘይሃለውዎ ኣዝዩ ታሪኻውን ብዙኅ ቅርስን ዝኃዘ ገዳም እዩ።
፲. ገዳም ደብረ ጽጌ ጺደርዋ፦
ገዳም ደብረ ጽጌ ጺደርዋ ኣብ ዞባ ደቡብ ከባቢ ሰፍኣ ዚርከብ ገዳም እዩ። እዚ ገዳም እዚ ብአቡነ እንድርያስ ዝተመሥረተ ገዳም እዩ። አቡነ እንድርያስ ካብ ኣቦኦም ዘአማኑኤልን ካብ ኣደኦም አመተ መንፈስ ቅዱስን ዝተባህሉ ኣብ ሕንጣሎ ፍሉይ ስሙ ደርግዓጀን ብ 1 ግንቦት ተወልዱ። ስሞም ድማ መሓረነ እግዚእ ተባህሉ። ትምህርተ ሃይማኖትን መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ምስ ኣጽንዑ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ኣብ ኣውራጃ ተምቤን ጭኽ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣትዮም ብብሕትውና ተቐመጡ። ናብ ዓድዋ እንዳ ጊዮርጊስ ናብ ዝበሃል ቦታ ከይዶም ድማ ብብሕትውና ንብዙኅ ዓመታት ድኅሪ ምቕማጥ ካብ ኣቡነ ገብረክርስቶስ ዝተባህሉ ባሕታዊ ኣርዑተ ምንኵስና ተቐበሉ። አቡነ እንድርያስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት ምድረ ኣግኣዚት እናተዛወሩ ብርክት ዝበለ ተኣምራት እናሠርሑ ብብሕትውናን ገድልን ድኅሪ ምንባር መንፈስ እግዚኣብሔር መሪሕዎም ነዚ ገዳም ደብረ ጽጌ(ጺደርዋ) ብ1327 ዓ.ም. ገደምዎ። ድኅሪ ብዙኅ ተጋድሎ ድማ ብ 1 የካቲት ኣብዚ ገዳሞም (ደብረ ጽጌ) ዓረፉ።
ካብቲ እዋን’ቲ ጀሚሩ ድማ እዚ ገዳም እዚ ብመንፈሳዊ ሕይወት ብዙኃን መነኮሳትን መነኮሳይትን ብማኅበራዊ ናብራን ብሓድነት ኮይኖም ብሥርዓተ ጳኵሚስ ብመቝነን እናተመኃደሩ ይነብሩ ኣለዉ። ኣብዚ ገዳም እዚ፥ መስተንክራዊ ተኣምር ዝገብር ጸበል ማይ ዮርዳኖስን ዝተፈላለየ ቅርስን ይርከብ።
፲፩. ገዳም ደብረ ጽጌ፦
ገዳም ደብረ ጽጌ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይ ዓይኒ ኣብ መንጎ ትምዛእን ተኸላን ይርከብ። እዚ ገዳም እዚ ምስ ታሪኽ ገዳም ደብረ ድኁኃን ዝተተኃኃዘ እዩ። ነዚ ገዳም እዚ ዝመሥረቱ አቡነ ዮናስ እዮም። አቡነ ዮናስ ካብ ኣቦኦም ንዋየ እግዚእን ኣደኦም ኂሩተ ማርያምን ብዕለት 17 ኅዳር 1404 ዓ.ም. ኣብ ኣውራጃ ዓጋመ ንኡስ ወረዳ ስሩኽሶ ሃገረ ቡር እንዳ መስቀል ዝተባህለ ዓዲ ተወልዱ። አቡነ ዮናስ ብሕፃኖም ኣብ ጕስነት ከለዉ መንፈስ ቅዱስ ገለጸሎም። ብድኅሪኡ ናይ ምናኔ መንፈስ ተላዒልዎም ናብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ ናብ እትርከብ ገዳም ደብረ ሲና ናብ ኣባ ድምያኖስ ብሥጋውን ኣኮኦም ናብ ዝኾኑ ከይዶም መንፈሳዊ ትምህርትን፡ ሥርዓተ ምንኵስናን መጽሓፈ ሓዲሳትን ብሉይን ምስ ተማህሩ ብ1418 ዓ.ም. ኣርዑተ ምንኵስና ተቐበሉ። ‘ዮናስ’ ኢሎም ሰመይዎም። ትርጕሙ ኸኣ ‘ዘይቲ’ ማለት እዩ። ድኅሪ ብዙኅ ገድሊ ድማ እግዚአብሔር ከምቲ ንኵሎም ዘሥመርዎ ቅዱሳን ዝሃቦም ቃል ኪዳን ሃቦም። ኣብ መበል 95 ዕድመኦም ድማ ብ17 መጋቢት 1451 ዓ.ም ነፍሶም ካብ ሥጋኦም ብኢድ መላእኽቲ ናብ ናይ ዘለዓለም ማኅደራ ኣተወት። ኣብዚ ሕጂ ደብረ ድኁኃን ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዘሎ ገዳሞም ኸኣ ብኽብሪ ተቐብሩ። ናይ አቡነ ዮናስ ክብረ በዓል ብ21 ጥሪ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ኣቡነ ዮናስ “ዝኽረይ ምስ በዓለ ማርያም ግበሩለይ” ኢሎም ንደቈም ብዝተላበውዎ መሠረት እዩ።
፲፪. ገዳም ደብረ ምዕዋንን ደብረ ኮዳዱን፦
ገዳም ደብረ ምዕዋን ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ ይርከብ። ገዳም ደብረ ኮዳዱ ድማ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ፡ ጽልማ ኣብ እምኒ ጸሊም ዝርከብ ገዳም እዩ። እዞም ገዳማት እዚኦም ብኣቡነ ብፁዕ ኣምላክ ዝተመሥረቱ እዮም። አቡነ ብፁዕ ኣምላክ ካብ ኣቦኦም ያፈቅረነ እግዚእን ካብ ኣደኦም ዘመደ ማርያምን ብ1 መስከረም 1425 ዓ.ም ኣብ ምድረ ጣጥያ ተወልዱ፡ መበቈል ዓዶም ግና ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ ጽልማ ፍሉይ ሽሙ እምኒ ጸሊም እዩ። ሥድራኦም ከምቲ ቅድሚ ምውላዶም ዝተበሠርዎ ብፁዓ ኣምላክ ኢሎም ሰመይዎም። ወዲ 8 ዓመት ምስ ኮኑ ድማ ኣቦኦም ብትእዛዝ እግዚኣብሔር ምስ ኣኅዋቶም ናብ ደብረ ቢዘን ወሰድዎም። ኣብኡ ድማ ትምህርተ ሃይማኖትን ቅዱሳት መጻሕፍትን ተማህሩ። መንፈስ ቅዱስ ሰለዝኃረዮም ኸኣ ገና ሕፃን ከለው ተኣምራትን ይገብሩ ነበሩ። ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮኑ ኸኣ እቶም መነኮሳት ኣገልግሎቶምን ትግሃቶምን ርእዮም ብ1440 ዓ.ም. ካብ ኣቡነ ጴጥሮስ 4ይ ወለዶ ወዲ ኣቡነ ፊሊጶስ ኣስኬማ ዘመላእክት (መዓርገ ምንኵስና) ተቐበሉ። ብድኅር'ዚ ኣብ ደብረ ቢዘን ብብዙኅ ገድልን ትሩፋትን 20 ዓመት ተቐሚጦም ኣብ መበል 42 ዕድመኦም ናብ ኮዳዱ ጽልማ ብምኻድ ን30 ዓመታት ብጾምን ጸሎትን ተወሲኖም ተቐመጡ። ድኅር እዚ ብፍቓድ እግዚአብሔር ወጺኦም ናብታ እግዚአብሔር ዘዳለወሎም ናይ ቃል ኪዳን ቦታ ደብረ ምዕዋን ምድረ እገላ ከይዶም ብብዙኅ ተጋድሎ ተቐሚጦም ነዚ ቦታ ቀደስዎ። ኣቡነ ብፁአ ኣምላክ ብዙኃት መነኮሳት ኣፍርዮም ካብ ኣምላኽ ቃል ኪዳን ተቐቢሎም ኣብ መበል 75 ዕድሚኦም ብ 9 ግንቦት 1500 ዓ.ም. ዓረፉ። ኣብዚ ገዳም”ዚ ክሳዕ ሕጂ ንጥንታውነቱ ዝዕቕቡን፡ ንኽብሪ ኣቦና እናዘከሩ ኣሠሮም ዝስዕቡ ብዙኃት መነኮሳት ይርከቡ።
፲፫. ገዳም እንዳ ኣቦና፦
ገዳም እንዳ ኣቦና ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ ከባቢ ደቂ ድግና ይርከብ። ደብረ ጥሉል ተባሂሉ ከኣ ይስመ። እዚ ገዳም ብኣቡነ ኣብራንዮስ ብ1705 ዓ.ም. ተገደመ። አቡነ ኣብራንዮስ ካብ ኣቦኦም ወልደክርስቶስን ካብ ኣደኦም ወለተትንሣኤን ዝበሃሉ ቅዱሳን ብ1624 ዓ.ም. ኣብ ጐጃም ፍሉይ ሽሙ እነነብሴ ተወልዱ። አቡነ ኣብራንዮስ ተፀኒሶሙሉ ዝነበርሉ ጊዜ ናይ ሃይማኖት ስደት ብምንባሩ እግዚኣብሔር ነቲ ዝነበረ ሕማቕ ኵነታት ንከይርእዩ ኣብ ማኅፀን ኣደኦም 7 ዓመትን 7 ወርኅን ገበሩ። ኣብ ማኅፀን ኣደኦም ከለዉ ብተኣምራት ብዝተዛረብዎ ኃይለ ቃል ‘ኣቦና’ ተባህሉ። ድኅር እዚ እቲ ናይ ሃይማኖት ምንዋጽ ምስ ሃድአ ተወልዱ። ኣብ 7ተ ዓመት ዕድመኦም ወለዶም ናብ መምህር ኣባ ገብረኢየሱስ ወሰድዎም እሞ ንኃሙሽተ ዓመት ዝኣክል ካብ ፊደል ጀሚሮም ብሉያትን ሓዲሳትን መንፈሳዊ ሕይወትን ተማህሩ። ብመንፈስን ብተሞክሮ ገድልን ምስ ጸንዑ ድማ ካብ ኣባ ገብረኢየሱስ መዓርገ ምንኵስና ተቐበሉ። ብድኅር’ዚ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ምድረ ኣግኣዚ ብብሕትውናን ብገድልን ድኅሪ ምጽናሕ ብመንፈሰ እግዚኣብሔር ተመሪሖም ናብ ሕጂ ገዳሞም ዘሎ ብ1705 ዓ.ም. ከይዶም ብዙኃት መነኮሳት ኣፍረዩ። ክሳዕ እታ እግዚአብሔር ዝመደበሎም ናይ ዕረፍቲ ጊዜኦም ድማ ብብዙኅ ትሩፋት ምስ ተቐመጡ፡ ጐይታ ተገሊጹ ቃል ኪዳን ኣተወሎም። ብ21 ነሓሴ 1713 ዓ.ም. ኣብ ደብረ ጥሉል ኣዕረፉ። እዚ ገዳም እዚ ካብ ዝምሥረት ናይ ኣስታት 300 ዓመት ዕድመ ዘለዎ እዩ። ካብ ዝግደም ኣትኂዙ ኸኣ ብማኅበር ዝመኃደረሉ ርስትን ሕርሻን ኣለዎ። ኣብቲ መካነ መቓብሮም ከኣ ሕሙማት ዝፍውስ ጸበል ይርከብ።
፲፬. ገዳም ፃዕዳ እምባ፦
ገዳም ፃዕዳ እምባ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ዝርከብ ገዳም እዩ። እዚ ገዳም ብአቡነ ሰይፈ ሚካኤል ብ1676 ዓ.ም. ዝተመሥረተ ታሪኻዊ ገዳም እዩ። አቡነ ሰይፈ ሚካኤል ኣብ ሰሜን ዓንሰባ ደርሰነይ ዝተባህለ ዓዲ ካብ ኣቦኦም ዓምደሚካኤልን ኣደኦም ኂሩተማርያም ብ1626 ዓ.ም. ተወልዱ። ካብ ቤተሰቦም ተፈልዮም ብምናኔ ናብ ስግር ሃገር ኣውራጃ ኣድያቦ ሰጊሮም ይቕመጡ ነበሩ። ኣብ ቤተ ቂርቆስ እንዳ ኣቡነ ኖላዊነኄር ካብ ኣቡነ ዕንቈብርሃን መዓረገ ምንኵስና ተቐበሉ። ብድኅር’ዚ ንኣምላኾም እናኣመስገኑ ኣብ ደብረ ሳላ ዝተባህለ ቦታ ብብሕትውና ክነብሩ ጀመሩ። ካብ እግዚአብሔር ዝተላእኸ መልኣኽ መጺኡ እናመርሖም ናብ ፃዕዳ እምባ ዝበሃል ቦታ ኣብጽሖም’ሞ እግዚአብሔር ዘዳለወልካ ቦታ(ገዳም) እዚ እዩ ኢልዎም ተሠወረ። አቡነ ሰይፈሚካኤል ናብቲ ዝተዋህቦም ገዳም ንምእታው ብኃይሊ እግዚአብሔር እንተዘይኮይኑ የማነ ጸጋም ብጸድፊ ዝተኸበን ሓደ መእተውን ዘለዎ እዩ። አቡነ ሰይፈ ሚካኤል ብ1669 ዓ.ም. ንገዳም ፃዕዳ እምባ ኣትዮም ማኅበር ሠሪዖም ሓድነት ሥርዓተ ጳኵሚስ መሥረቱ፡ ብዙኃት መነኮሳት ኣፍርዮም፡ ብድኅሪ ጽኑዕ ገድልን ተባሕትዎን ካብ ኣምላኾም ቃል ኪዳን ተቐቢሎም ብ19 ጥቅምቲ 1722 ዓ.ም. ናብታ ዘይትኃልፍ ርስቲ ተሰጋገሩ።
ኣብዚ ገዳም ካብ ቋርፍ ዳዕሮ ከም ስዋ ተጸሚቑ ከም ጸበል ይስተ’ሞ ብዙኃን ሕሙማን ይፍወስ። ከምኡ ውን ካብ መካነ መቓብሮም ጸበል ዝሰትዩን ዝልከዩን ሕሙማን ይሓውዩን ይፍወሱን። ኣብዚ ገዳም ብዙኅ ታሪኻዊ ቅርሲ ውን ኣሎ።
፲፮. ገዳም አቡነ ሠረቀ ብርሃን፦
ገዳም አቡነ ሠረቀ ብርሃን ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ እምኒ ኃይሊ ዓዲ በሃይላይ ኃሊፍካ ዝርከብ ገዳም እዩ። አቡነ ሠረቀ ብርሃን ካብ ኣቡነ በርናባስ ኣርዑተ ምንኩስና ዝተቐበሉ እዮም። ሠረቀብርሃን ብዙኅ ተጋድሎ ዝፈጸሙን ከም በቕሊ ዘጓዓዕዞም ኣንበሳ ካብ ኣምላኽ ዝተዋህቡ ቅዱስ ኣቦ እዮም። ንኢየሩሳሌም’ውን ብደመና ተጻዒኖም በጺሖም ከም ዝተመልሱ መጽሓፈ ገድሎም ይሕብረና። ኣብ በረኻ እምበኸታ ድማ ምስ ኣርድዕቶም ወሪዶም ን66 ዓመታት ብብዙኅ ገድሊ ተቐመጡ። ድኅሪ ብዙኅ ተጋድሎ ዝዓርፍሉ ዕለት ምስ ኣኸለ ንደቈም እዚ ዝተቐብሩሉ ቦታ ብምልክት ኣርእዮም ኣብዚ ሎሚ ደብረ ጽጌ ደብረ መድኃኒት እናተባህለ ዝጽዋዕ ዘሎ ካብ ኩዶ ኣብዑር ንሸነኽ ሰሜን ብእግሪ ናይ ሓደ ሰዓት ዝኸውን ምስ ተጓዓዝካ ዝርከብ ገዳም ምስ 44 ቅዱሳን ደቈም ተቐብሩ።
ብሓፈሻ ስለዚ ገዳማትና መሠረት ሃይማኖትና ምዃኖም ፈሊጥና ብኣካል ብምብጻሕን ሓገዝና ብምብርካትን በረኸት ክንካፈል እግዚአብሔር ብጸጋ ይደግፈና።
ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ አበዊነ፥


text:
ባሕረ ሓሳብ
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ባሕረ ሓሳብ
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና እትጥቀመሉ መቝጸሪ ዘመን፣ ባሕረ ሓሳብ ይበሃል፣ ባሕረ ሓሳብ ማለት ቍጽሪ ዘለዎ ዘመን፤ ናይ ዘመን ቍጽሪ፤ ሓሳብ ናይ ዘመን እዩ። ነዚ ዝቐመሮ ድማ መበል 12 ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ኮይኑ ኣብ ሣልሳይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ሊቀ ጳጳሳት ቅዱስ ዲሜጥሮስ እዩ። ቅዱስ ዲሜጥሮስ መልኣኽ እግዚአብሔር ብዝገለጸሉ ካብ ለይቲ 23 ካብ መዓልቲ 7 ሱባዔ ኣትዩ ብመጥቅዕን ኣበቅቴን ዝቕመር ባሕረ ሓሳብ ኣዳለወ።ተውሳክ፡ . . .ባሕረ ሓሳብ
ሣህሉ ለእግዚአብሔር በጊዜሁ / ምሕረት እግዚአብሔር ኣብ ጊዜኡ እዩ! መዝ. 68፥13
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሣህሉ ለእግዚአብሔር በጊዜሁ / ምሕረት እግዚአብሔር ኣብ ጊዜኡ እዩ! መዝ. 68፥13
መሠረት ኣቈጻጽራ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ካብ ሓደ ዓመት ናብ ካልእ ዓመት መሰጋገሪ ናይ መጀመርታ ዕለት ሓደ መስከረም ኮይኑ ንኽብርን መዘከርታን መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ ፡ ርእሰ ዓውደ ዓመት ቅዱስ ዮሓንስ ይበሃል። እዚ ኸኣ ቅዱስ ዮሓንስ ናይ ዘመነ ብሉይ ዛዛሚ ናይ ዘመነ ሓዲስ ጀማሪ፣ ንኽረምቲ መውፅኢ ንሓጋይ መእተዊ፣ ካብ ነቢያት ናብ ሓዋርያት መሰጋገሪ ድልድል ስለዝኾነ እዩ።
እቲ ለይትን መዓልትን ጸልማትን ብርሃንን ኣፈራሪቑ ካብ ሰዓት ናብ ዕለት፡ ካብ ዕለት ናብ ሰሙን፡ ካብ ሰሙን ናብ ወርኂ፡ ካብ ወርኂ ናብ ዓመት ዘሰጋግር ከኣ ፈጣሬ ኣዝማናት እግዚአብሔር እዩ።ተውሳክ፡ . . .ሣህሉ ለእግዚአብሔር በጊዜሁ / ምሕረት እግዚአብሔር ኣብ ጊዜኡ እዩ! መዝ. 68፥13
" ካብ እግዚአብሔር ዝናም ለምኑ " ዘካ.10፡1
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
" . . . ካብ እግዚአብሔር ዝናም ለምኑ፣ ንሱ ኸኣ በርቂ፡ ሰርቢ፡ ዝናም ሰዲዱ ንግርሁ ነፍስ ወከፍ ከም ዚልምልም ኪገብር እዩ። " ዘካ.10፡1
ጊዜ ክረምቲ፦ ካብ 26 ሰኔ ክሳዕ 25 መስከረም ዘሎ ወቅቲ እዩ። ሰማይ ብደመና ተሸፊኑ፡ ዝናም ብመብረቕን ድምፂ ነጐድጓድን ተዓጂቡ ንምድሪ ዘጥልለሉ፣ ኣፍላጋትን ወኃይዝን ዝመልእሉ፣ ኣትክልትን ኣእዋምን ድማ ብልምላሜን ብቘጽልን ወቂቦም ዝረኣይሉ ወቕቲ እዩ።
ኣብ ጊዜ ክረምቲ ካብ ማያት፡ ጠሊ ብኃይሊ ነፋሳትን ሙቘትን ተኃጊዙ ናብ ኣየር ይዓርግ እሞ ኣብ ደመና ተዓቝሩ ዝናም ይዘንም። ዘርኢ ኣብ ማሕፀነ ምድር ተፀኒሱ ይውለድ፣ ብነፋስ ነቒጹ ብፀሓይ በሲሉ ኸኣ ኣብ ፍረ ይበጽሕ። እዚ ዅሉ ዝኸውን ብኃይልን ትእዛዝን እግዚአብሔር እዩ።
ስለዚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ . . .
ብጉባኤ ሊቃውንት ኤርትራ ተጸኒዑ፣ ብቅዱስ ሲኖዶስ ተራእዩ ንዝተነጸረ ኣስተምህሮ ቤተ ክርስቲያን ኣብ "ነገረ ጥንተ አብሶን ጥምቀተ ክርስትናን"
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ብጉባኤ ሊቃውንት ኤርትራ ተጸኒዑ፣ ብቅዱስ ሲኖዶስ ተራእዩ ንዝተነጸረ ኣስተምህሮ ቤተ ክርስቲያን ኣብ “ነገረ ጥንተ አብሶን ጥምቀተ ክርስትናን”
ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ኣብ ትምህርተ ሃይማኖት ኮነ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ክርክራት ኣብ ዝለዓለሉን ስምምዕ ኣብ ዘይርከበሉን እዋን ቅዱሳን ኣቦታትና ዓበይቲ ጉባኤታት ሠሪዖም፡ ሊቃውንት ኣጋቢኦም፣ ካብ ጐይታ ዝተረኽበ ኣብ መሠረት ነቢያትን ሓዋርያትን ዝተሓንፀ ርቱዕ ኣስተምህሮ ቤተ ክርስቲያን እናነጸሩን እናስፍሑን፣ ሓድነት ቤተ ክርስቲያን እናጽንዑ ነታ ሓንሳብ ንቅዱሳን ዝተዋህበት አሐቲ ሃይማኖት ብተጋድሎ ኣጽኒሖምልና እዮም።
ሓደ ኣብዚ እዋን’ዚ ንጻሬ ክሕተተሉ ዝጸንሐ ኸኣ ነገረ ጥንተ አብሶን ተዛማዲ ኣስተምህሮታትን ዝምልከት እዩ።ተውሳክ፡ . . . ብጉባኤ ሊቃውንት ኤርትራ ተጸኒዑ፣ ብቅዱስ ሲኖዶስ ተራእዩ ንዝተነጸረ ኣስተምህሮ ቤተ ክርስቲያን ኣብ "ነገረ ጥንተ አብሶን ጥምቀተ ክርስትናን"
More Articles ...
- ዝክረ ዕለተ ሰማዕታት ኤርትራ
- እንቋዕ ንጾመ ድኅነት ኣብቅዓና!
- እንቋዕ ናብ ጾመ ሓዋርያት ኣብጽሓና!
- ዕለተ ግዕዛን ዘውእቱ ግዕዛነ ኤርትራ
- ትንሣኤ ክርስቶስ - ትንሣኤና - ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያን!
- ትንሣኤከ ለእለ አመነ፡ ብርሃነከ ፈኑ ዲቤነ።
- ሆሣዕና በአርያም
- ቀድሱ ጾመ ወስብኩ ምህላ
- እንቋዕ ናብ ጾመ ነነዌ 2009 ዓ.ም. ኣብጽሓና!
- እንቋዕ ናብ በዓለ ጥምቀት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ 2009 ዓ.ም. ብሰላም ኣብጽሓና!
- ቃለ ቡራኬ በዓለ ልደት 2009 ዓ.ም.
- “ ብርሃን ሓቂ ናብ ዓለም መጽአ . . .” (ዮሓ. 1፡9)


text:
ኣብ ከተማ ዓዲ-ቐይሕን ከባቢኣን ዝነበረ ጸገም ዝስተ ማይ ንምፍታሕ ዝተኻየደ ጻዕሪ፡ ጽቡቕ ውጽኢት ከምእተረኽቦ፡ ሓላፊ ኣገልግሎት ምዕዳል ማይ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ዘርኣይ ክብረኣብ ሓቢሩ።
ኣቶ ዘርኣይ፡ ጀነሬተራት ብምትካለን ሕቶ ሓይሊ ኤለክትሪክ ከምእተፈትሐን ሻምብቆታት ማይ ከምእተዘርግሐን ብምሕባር፡ ልዕሊ 70 ሚእታዊት ነበርቲ ከተማ ዓዲ-ቐይሕን ኮለጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን – ብቡምባ ይሰትዩ ምህላዎም፡ ኣጸጋሚ ዝኾነ ቦታታት ድማ ብቦጣት ኣገልግሎት ይረክብ ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ኣብ ምምሕዳራት ከባቢ ማእለውያ፡ ተዀንዳዕ፡ ኢጊላ፡ ካሪቦሳ፡ እምበይቶን ሳናኮን ዝርከባ ናይ ኢድ ፖምፓታት ስለዝተጸገና እውን፡ እቲ መጺኡ ዘሎ ፍታሕ ንገጠርን ከተማን ንኡስ ዞባ ዓዲ- ቐይሕ ዘጠቓለለ ምዃኑ ገሊጹ።
ግዝያዊ ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ዓዲ- ቐይሕ ኣቶ ኪሮስ ገብረማርያም፡ እቲ ንብረት ንዝነውሐ እዋን ኣገልግሎት ክህብ – ህዝቢ ብሓልዮት ክግልገለሉ ተላብዩ።


text:
እንግሊዝ ንኢትዮጵያ 35 ሚልዮን ዩሮ ሂባ
መቐለ ነሓሰ 02/2010(ድወት)እንግሊዝ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ኣተኣኻክባ ግብሪ ብምምሕያሽ ድጋፍ ክትህብ ከምትደሊ ገሊፃ።
ኢትዮጵያ እተመዝግቦ ዘላ ቁጠባዊ ምዕባለ እንግሊዝ ክትድግፍ ከምትደሊ ዝገለፃ ሚኒስትር ዓለምለኸ ትካል ልምዓት እንግሊዝ ፔኒ ሞርዳውንት እንግሊዝ ነዚ ድጋፍ ዝውዕል 35 ሚልዮን ዩሮ ከም ዝለገሰት ድማ ገሊፀን።
ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ቁጠባዊ ምዕባለ የመዝግባ ካብ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪካ ሓንቲ ምዃና ዝገለፃ እተን ሚኒስትር እዚ ቁጠባዊ ምዕባል ቀፃሊ ንምግባር ኣብ ስርዓት ኣተኣካኽባ ግብሪ ዘሎ ኣሰራርሓ ምድጋፍ ከም ዘድልዮ ገሊፀን።
እንግሊዝ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ኣተኣኻኽባ ግብሪ ጥራይ ዘይኮነስ፤ኣብ ስራሕቲ ኢንቨስትመንትን ዝርግሐ መሰረተ ልምዓትን እውን ክትድግፍ ከም ትደሊ እየን እተን ሚኒስትር ገሊፀን።
ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ 2017 ዓመተ ፈረንጂ ካብ ዝተፈላለዩ ለገስቲ ሃገራት ኣስታት 332 ሚልዮን ዩሮ ድጋፍ ከም ዝረኸበት ድማ ማዕኸን ዜና ኣካውንተንሲ ደይሊ ሓቢሩ።


text:
ደቡብ ሱዳን ተወሰኽቲ ሰራዊት ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክዋፈሩ ንዝቐረበ እማመ ኣመሪካ ነጺጋቶ።
ሚኒስተር ዜና ደቡብ ሱዳን ሚኪኤል ማኩወል ኣመሪካ ተወሰኽቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኣብ ደቡብ ሱዳን ክ ዋፈር ንዘቕረበቶ ንድፈ እማመ ሃገሩ ከምዘይትቕበሎ ኣፍሊጡ።
ንሱ ነዚ ዘፍለጠ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ጁባ ኣብ ዝገበሮ ጋዜጣዊ መግለጺ ክኸውን እንከሎ እቲ እማመ ንደቡብ ሱዳን ኣብ ትሕቲ ሞግዚትነት ምምሕዳር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘእቱዩ ኢሉ።
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ደቡብ ሱዳን ነበር ዝሓለፈ ወርሒ ደቡብ ሱዳን ኣብ ትሕቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ክትመሓደር ድሕሪ ምጽውዑ ዝመጽእ ዓርቢ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን እገዳ ኣጽዋር ናይ ምትግባር ድምጺ ክህብ ት ጽቢት ተገይሩሉ ኣሎ።
እቲ ብኣመሪካ ዝቐረበ እማመ እገዳ ኣጽዋር ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን ክንበር ዝጽውዕውን እዩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን ዝቐርብ ዘሎ ጸቕጢ ሰበ ስልጣን ውድብ ሕቡራት ሃገራት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ንሰራሕተኛታት እቲ ውድብ መንቀሳቐሲ ፖስፖርቶም ብምሓዛን ናይ ምንቅስቓስን ምብጽጻሕ ናይ ሓገዝ መገዲ እገዳታትን ብምትግባሩ ከምዝኾነ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ርእሰ ከተማ ጁባ ዝሓለፈ ወርሒ ብዝተላዕለ ግጭት እታ ሃገር ናብ ሓድሕድ ኲናት ከይትጥሕል ስክፍታታት ፈጢሩ ምንባሩ ይዝከር።
ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ነሓሰ ስምምዕ ሰላም ድሕሪ ምኽታሙ ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰብኣዊ ቅልውላው ከምዝተራእየ ብተወሳኺ ይጥቀስ።


text:
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን!
ዝንተ ኣለማዊ ቅዋም ህዝቢ ትግራይ
-------------------
ድወት፡ 18/11/2010
ምምስራት ሃገረ ኤርትራ ምስ ምምስራት ዘበናዊት ኢትዮጵያ ፈላሊኻ ዝርአ ኣይኮነን ዝብሉ ምሁራት ኣለዉ። ንምንታይሲ ቅርጺ እታ ሕዚ ዘላ ሃገር ዝተፈጠረት ምስ መስዋእቲ ሃጸይ ዮሃንስን ምንጋስ ሃጸይ ምንሊክን እዩ። ቅድሚ ምኒሊክ ሕዚ ኤርትራ እንብሎ ዘለና ዓድን ህዝብን ኤርትራ ዝብል ስም እውን ኣይነበሮን። እኳ ድኣስ ከም ዝኾነ ናይ ትግርኛ ተዛራባይ ዓዲ ተገይሩ ይውሰድ ነይሩ። እቲ ኣብ ናይ ሕዚ ኤርትራ ዘሎ ካልእ ህዝቢ እውን መምስ ኣብ ጥቕኡ ዘሎ ናቱ ሓው ተጠሚሩ ይነብር ነይሩ።
ሃጸይ ምኒሊክ ማዕረ ማዕረ እቲ ዘምጽእዎ ጽቡቕ ናይ ዘመናውነት ምትእትታው ጅማሮታት ኤርትራ ካብ ሓው ዝኮነ ኢትዮጵያዊ ህዝብን ኢትዮጵያ እትብሃል ባዕሉ እውን ዝተዋሰኣላ ሃገርን ክንጸል ዝገበረ ውሳነ ወሲኖም። ውዕሊ ፈረስ ማይ ብዙሓት ምሁራት ማእከል ሃገር ዘይጠቕስዎ፡ ኣብ ጽባሕ ዓወት ኲናት ዓድዋ ዝተፈረመ ንህዝቢ ኤርትራ ስሊዑ ዝሃበ፣ ኣሕዋትና ኣብ ኢድ ጣልያን ኣትዮም ክርገጹ ዝገበረ ኣብ ሰሌዳ ታሪኽ መመሊሱ ዝጉህር ሓዊ ኰይኑ ዘሊቑ።
እቲ ታሪክ ንታሪኽ ሓዲግካ፡ እቲ ናይ መራሕቲ ምትፍናንን ታሪኻዊ ጌጋ ዝኮኑ ውሳነታትን ኣጽኒሕኻ፡ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ሓደ እዩ እሞ ብጸበብቲ መሳኹቲ እቶም ዝተረበቡ መሕነቖታት ኣቢሉ ማይ ንማይ ዝተረፈ መንነታዊ ፍቕሩ ከቐጽል ጸኒሑ እዩ። ሕዚ እኳ ኣብዛ ናይ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ሽግርን ጸበባን እንተስ ብዶብ ተሓቢኡ እናሰገረ እንተስ ብካልኦት ሃገራት እናተዘዋወረ ናብ ሓዉ ይኣቱ ነይሩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኢ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዝረብረቦ መንእሰይ እውን ልዕሊ ኩሉ መሪጹ ዝኣተው ናብ ትግራይ ናብ ዓዱ እዩ።
እዚ መንነታዊ ርክብ፡ ፖለቲካዊ ሽርሕታት ዘይበትኮ ፍጹም ፍቕሪ ኣብ ዘበናት ከይተለዋወጠ ቀጺሉ።
ፍቕርን ታሓላቕነትን ህዝቢ ትግራይ ነቲ ሰገር መረብ ዘሎ ሓዉ ዝገልጽ መርገጺ፡ ህወሓት ገና ኣብ በረኻ እንተሎ ኣትሒዙ ሒዝዎ ዝመጸ መርገጺ እዩ። መርገጺ ህወሓት መርገጺ ህዝቢ ትግራይ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ትግራይ ወጽዓን በደልን ህዝቢ ኤርትራ ዘሕርሮ፡ ብቐረባ እውን ዝጎድኦ ነገር እዩ። ብምዃኑ መሪሕ ውድቡ ህወሓት ገና ኣብ በረኻ እናሃለወ ንጹር መርገጺ ነይሩዎ፡ ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ።
ነዚ መርገጺ እዚ ኣጉሊሃ እተርኢ ሓንቲ ጽሕፍቲ ብመሪሕነት እቲ ውድብ ዝነበረ ተጋዳላይ መለስ ዝተጸሓፈት "ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን!" ዝብል ሞጓታይ ጽሑፍ እዩ።
እቲ ጽሑፍ ዘይከምቲ ብዙሓት ዝብልዎ ዝነበሩን ሕዚ ድማ ተገልቢጦም ዘሽበድብድዎ ዘለዉን፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ርትዓዊ ሃገራውነት ሃገረ ኤርትራ ድማ ዘይቐሪ ምዃኑ ዝነግር እዩ ነይሩ። ናጽነት ይግብኦ ህዝቢ ኤርትራ። ሃገርነት ይግብኣ ኤርትራ። ክብሪ ይግብኦ ቃልሲ ኤርትራ። ክሕለው ድማ ይግባእ ከም መርዓት ዓይኒ!
እዚ እምነት ነብሲወከፍ ተጋዳላይ ህወሓት፣ ድልየት መላእ ተቓላሳይ ህዝብናን፣ ባህጊ ዝኾነ ድላዪ ናጽነት ሓይሊ እዩ። ነዚኣ ዋላ እውን ኣብታ ዝመረረት መድረኽ ኰይኑ ነኺሱ ዝተቓለሰ ህዝቢ ትግራይ እዩ፡ መሪሕ ውድብ ህወሓት እዩ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ዘበን ተገልቢጥዎ ዘበን ጠሊምዎ፡ ልምዓት ጸሚኡ፣ ስላምን ዲሞክራስን ብሂጉ ብቀይሕ ደሙ ዘመዝገቦ ድሙቕ ናጽነታዊ ዓወቱ ተተርኢሱ ኣብ ዘይጽቡቕ ኩነታት ኰይኑ እዩ ናብ 21 ክፍለ ዘበን ኣትዩ።
ልዕሊ ኹሉ ኣብ ሓዱሽ መድረኽ ዓወትን ሰላምን ተዳዕኒንዎ ዝጸንሐ ባዕዳዊ ኣርዑት ክሰብር፣ ሀ ኢሉ ክጅመር ዝተሓሰበ ኣፍራሳይ (#ንሂሊስት) ሃገራዊ ህንጸት ጠጠው ክብል፣ ምስ ጎረባብቱ ብሰነያ ክነብር እናተመነየ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ዕጹው ፖለቲካዊ ከውሒ ከውረሕርሕ ተፈሪድዎ። ካብ ኩሉ ዘሕዝን ምስ ሓዉ.... ደሙ.... ዓጽሙ.... ዝኮነ ትግርኛ ተዛራባይ ህዝቢ ተፈላልዩ። የመና ድማ ደምዩ፡ ልክዕ ከምቲ ሓዉ።
ዘበን ብዘበን እንትትካእ ሕዚ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ብዘለዉ መራሕቲ ኣቢሉ ናብ መገዲ ሰላም የምርሕ ዘሎ ይመስል። እዚ ለውጢ እዚ ነቲ ቀደም እኳ ኣብ ባዕቲ ኰይኑ ንጹር ቅዋሙ ዝገለጸ ህዝቢ ትግራይ ዘጓነየ ይመስል ዝብሉ ሊቃውንቲ ኣለዉ። ግምትን ምሁራዊ ትንበያን ኣይኰነን። ፕረዚደንት ኢሳያስ "ወያነ ኣእኺሉ" (game over) ብምባል ትግራይን ወያንኣን ኣብዚ ለውጢ እዚ ግደ ከምዘይብላ እንተሃለዋ እውን ዓንቃፋይ ግደ ጥራይ ክህልዋ ከምዝኽእል ገይሩ የቕርብ ኣሎ። ብወገን ቤተ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ኣካይዳ እውን ነቲ ካብ ታሪክ ክሳብ ሎሚ ብዘይተቖራረጸ፣ ብዝተናበበን ብልባዊ ቅንዕናን ዝተወሰደ ቅዋም ትግራይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘእተወ ኣይመስልን።
ህዝቢ ኤርትራ ግን እታ ሓቂ ይፈልጣ እዩ። እታ ድልየቱ ድልየት ሓዉ እያ። ተመሳሳሊ ዕድልን መጻእን፣ ሓደ ዓይነት ጸጋን ሓደጋን፣ ማዕረ ፍልፍል ሽሻይን ውሻይን ዘለዎም ህዝብታት እዮም። ብሸበድበድ ኣራት ኪሎን ኣስመራን ዝቕየር ናይ ትማሊ ቅዋም፣ ናይ ሎሚ መርገጽን ናይ ጽባሕ ትንባሄን የሎን። ሕዚ ዘዝተኸፈተ ጭላንጭል ብርሃን ተጠቒምካ ምስጓም ኣንፈት ለባም ይኸውን።
**** *** ** *
ኣሉላ፡
ድሕሪ ኲናት ዓድዋ ሃጸይ ምኒሊክ ኣብ ፈረስማይ መረብ ምላሽ ንጣልያን ዝሸጠ ውዕል ዘይፈለጡ ቤዛ፡ "ጃንሆይ ናይ ትግራይ ጀጋኑን ናይ ኦሮምያ ፈረሰኛታት እንዶ ይሃቡንን እዚ ጻዕዳ ናብ ዓዱ ከስግሮ!?" ኢሎም ተማሒጺነምዎ። ቅዋም ህዝቢ ትግራይ ቅድሚ ኣማኢት ዓመታት እዚ ነይሩ።
መለስ፡
ኣብ በረኻ "ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን!" በለ፡ ቅዋም ህዝቢ ትግራይ ቅድሚ ከባቢ ሰላሳ ዓመት እንታይ ምንባሩ ኣድጊጉ ነገረ። ድሕሪ ሰላም እውን ኣብ ኣደባባይ ዓለም እትፍለጥ ንሳነታ ብስማ ዝጽዋዕ ሃገር እንትትፍጠር ቀዳማይ ውሃቢ እወንታዊ ምላሽ ኰይኑ ቀረበ።
ደብረጽዮን፡
"እቲ ሰብኣይ (ኢሳያስ ኣፈወርቂ) ዋላ ይጽረፈና ንሕና ንህዝቢ ኤርትራ ኢና እንርኢ" በለ። ድሕሪ ዕስራን ገለን ሕዚ እውን እንተኾነ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝፍነው "ኣዛብእ ቐትሪ" ዝብል ጸርፍን ካብ ኣስመራ ዝፍነው "#ስካፋንጀርን" ተሰኪሙ ህዝቢ ኤርትራ መን ምዃኑ ስለዝፈልጥ ስኑ ነኺሱ ኣብታ ነባር.... ኣብታ ክባር.... ኣብታ ተብሃጊትን ንዕኡ እትመስልን ቅዋም ደው ኢሉ ይርከብ።
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲ ሰላንን ፍትሕን... ቃልሲ ሕውነትን ፍቕርን... ቃልሲ ሓቢርካ ምዕባይን ምክብባርን እዩ። ነዚ እውን እዩ ህዝቢ ትግራይ ካብ ናይ ባዕሉ ቃልሲ ብዘይንኣኣስ ዘኽብሮን ዝሕለቐሉን።
ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ዝፈቐዶ፣ ዝተሳተፉሉን ዝመርሕዎን ለውጢ ይምነዩ።
ንሕና ድማ ነዚ ንሰርሕ!
ድምጺ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝበጽሕሉ ዘለው ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ዓርቢ ምስ ምክትል ፕረዚደንት ኣሜሪካ ማይክ ፔንስ ተራኺቦም: ምዝርራቦም ቤት ጽሕፈት ምክትል ፕረዚደንት ካብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ርክብ ምክትል ፕረዚደንት ማይክ ፔንስ ኣሜሪካ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንነዊሕ ዝጸንሓ አጋርነት ዳግማይ ብምርግጋጽ: ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብ ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላት: ናይ ንግዲ ሃዋህው: ከምኡ'ውን ምስ ኤርትራ ዝተበጸሓ ስምምዕ ሰላም ዝርኸብዎም ጉዳያት ንዘካይድዎ ዘለው ጻዕርታት ንታሪኻዊ ለውጢ ንዒዶም።
እቶም ምክትል ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘለው ግጭታት ንምፍታሕ ትጻወቶ ተራ መሪሕነትን ምስ ኣሜሪካ ዘለዋ ዝምድና ወፍሪ ክትቅጽል'ውን ኣተባቢዖም።
ኣብ መወዳእታ ክልቲኦም መራሕቲ ንናይ ሃገራቶም ናይ ሓባር ክብርታት ብምስማር አጋርነቶም ከምዘሓየሉ አረጋጊጾም።


text:
ሓንቲ ኣባል መስራቲት’ቲ ማሕበር ወይዘሮ ታደሉ በላይ ይበሃላ፤ ንሰን ሓንቲ ካብተን ኣብ ትግራይ ገዛ ንገዛ ብምኻድ ብሰናይ ፍቓደን ንሕሙማት ዝናብያ 219 ደቂ-ኣንስትዮ እውን እየን።
ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ትግራይ፣ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ፣ ጥምረት ኤች ኣይቪ ፖዘቲቭን ኦሳን ነታ ማሕበር ብቐረባ ከምዝከታተልዋን ዓቕሚ ዝፈቐዶ ሓገዝ ከምዝገብሩላን ወይዘሮ ታደሉ ገሊፀን።
ኣባላት እታ ማሕበር ወርሓዊ 6 ሽሕ ቅርሺ ክራይ ምኽፋል ከምዝኸበድንን ከምዘማርረንን ወይዘሮ ታደሉ ገሊፀን መንግስቲ ንቤት ጽሕፈት ዝኸውን ቦታ ክህበን ይምሕፀና።
ኣቶ ግርማይ በርሀ ልዕሊ 60 ሽሕ ቅርሺ ብምውፋይ ንዝገበረለን ሓገዝ ንመሰልጠኒ ኣባላት እታ ማሕበርን ንልቓሕን ከምዘውዐለኦን እዚ ድማ ዓብዪ ሓገዝ ምዃኑን እተን ኣባል እታ ማሕበር ተዛሪበን።
ኣብ ዝሓለፈ በዓል ኣሸንዳ ን20 ደቀንስትዮ ባህላዊ ክዳን ከዲኑ ኣሸንዳ ክብላን ንካልኦት ኣብነት ክኾናን ንዝሓገዘን ከያኒ ኪሮስ ሃይለስላሴ ኣመስጊነን ኣምባሳደር ማሕበርን ክኸውን ሓርየነኦ እየን።
ወይዘሮ ታደሉ በላይ ዝርግሐ ቫይረስ ኤች ኣይ ቪ ኣብ ትግራይ ይግታእ ኣሎ መንእሰያት ጥንቃቐ ይገብሩ ኣለዉ ዝብል እምነት ከምዘይብለንን፤ ነቲ ሕማም ካብ መንግስቲ ኣትሒዙ ዝወሃብ ዘሎ ጠመተ ትሑት እዩ ዝብል ውልቀዊ እምነተን ምዃኑ ይግልፃ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እዞም 453 ስደተኛታትን ሸውዓተ ሬሳታትን ሎሚ ረቡዕ ኣብ ናይ ሲሲሊ ወደባዊት ከተማ አጎስታ ምእታዎም ተገሊጹ።
እዞም ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ክኾኑ ኸለው ዝበዝሑ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናት ምኳኖምን ገለ ካብተን ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብጹሓት ወርሒ ነፍሰጾራት ምዃኖም ተገሊጹ’ሎ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ጥራይ ኣስታት 9,000 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ይግለጹ። ብተወሳኺ እዞም ትካላት እቶም ስደተኛታት ብዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ብቑዓት ብዘይኾኑ ጀላቡ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ተጻዒኖም ካብ ሊብያ ምብጋሶም ይሕብሩ።
እዞም ስደተኛታት ካብቶም አስታት 200,000 ዝግመቱ ብጉጅለ ገበነኛታት ኣብ ዝተፈላለዩ መዳጎኑ ማእከላት ሊብያ ተታሒዞም ዝጸንሑ ም\ኳኖም ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት (IOM) ይገልጽ።


text:
ካልኣይ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ክቡር ዶክተር አብይ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ረፓብሊካዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ።
ዝኸበርካ ዶክተር አብይ፡
ብዕለት 5 ሰነ 2018፡ ነዚ ብኣኻን በቲ ብመንግስትኻን ናብ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝቐረበ ንብይን ኣልጀርስ ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ ከፍጽም ድልውነቱ ዘረጋገጸ ናይ ሰላም ጻውዒት ኣመልኪትና ኣብቲ እዋን ዝተሰመዓና ባህታን እቲ ጻውዒት ሰላም ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ክወሃቦ ብዘዕባ ዝኽእል እወንታዊ ወይ ውን ኣሉታዊ ምላሽ ብዝምልከት ዘለና ስክፍታታት ብንጹር ክንገልጽ ፈቲንና ኔርና። እዚ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ሰላም፡ ከምቲ ኣቐዲምና ዝገመትናዮ፡ ብወገን ኤርትራ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተሰዊሩ፡ ብገለ ውሑዳት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኤርትራን፡ ብቐንዱ ድማ ብኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ድልየትን ፋሉላዊ ዕንደራን ጥራይ ይፍጸም ብምህላዉ ድማ፡ ፍርህናን ስክፍታናን ካብ ባዶ ዝመንጨወ ዘይኮነስ ኣብ ዱልዱል መርትዖ ዝተሰረተ ብቑዕ ምኽንያት ከም ዝነበረ ዝያዳ ጋህዲ ኮይኑልና ኣሎ።
ዘይከምቲ ላእለዎት ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ መገሻ ክፍጽሙ ከለዉ ብመንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ዝተገብረሎም ዉዕዉዕ ኣቀባብላ፡ ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ክገብሮ ወጢኑ ዘሎ መገሻ፡ ምስቶም ሃገራዊ ውሳኔታት ክህቡ ትጽቢት ዝግበረሎም ኣካላት ማለት፥ ርክብ ምስ ኣባላት ባይቶን ሚኒስቴራትን፡ ሃለፍቲ ሞያውያን ማሕበራትን መሰል ሰብኣውያን ተጣበቕትን ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ሃልዩዎም ኣብ ምሕደራ ሃገርን ህዝብን ጸላዊ ተራ ዘለዎም ፖለቲካውያን ውዳበታትን ብነጻነት ሃሳቦም ዝገልጹ መራሕቲ ሃይማኖትን ኣይክትራከቡን ኢኹም። ምኽንያቱ፡ ባህሪ መንግስቲ ኤርትራ ከምዚኦም ድኣመሰሉ ሃገራውያን ትካላትን ውዳበታትን ኣብ ውሽጢ ሃገር ክዕንብቡን ኣብ ዕብየት ኤርትራ እወንታዊ ኣበርክቶ ክህልዎም ስለ ዘይፈቅድ እዩ።
እወ፡ ምስ ሓደ ዘይቅዋማዊ፡ ስሩዕ ሓጋጊ፣ ፈጻሚን ፈራዲን ኣካላት ምስ ዘይርከቦ ቅርጻ መንግስቲ ዝግበሩ ውዕላትን ስምምዓትን ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን መዐቀኒታት ሕጋዊ ተቐባልነት ክህሉዎም ከም ዘይክእሉ፡ ካባኻን ካብ ኩሎም ናይ ስራሕ ብጾትካን ዝኽወል ሓቂ ኣይመስለናን። ስለዚ ምስሓደ ንህዝቢ ወኪሉ ውዕላትን ስምምዓትን ከጽድቕ ዝኾነ ፖለቲካዊ፡ ሰብኣውን ሞራላዊ ብቕዓትን ምስ ዘይብሉ ፋሉላዊ ጉጅለ ግዜኻ ምብኻን፡ ካብ ህውተታ ሓሊፉ ኣብ ምምስራት ዱልዱልን ውሑስን ዝምድናን ዕርቕን ክልተ ህዝቢታት ከምጸኦ ዝኽእል ቀጻልነት ዘለዎ ትስፉው ለውጥን ክህሉ ከም ዘይክእል፡ ብኣግኡ ክትርደኣልና ንደሊ።
ስለ ዝኾነ፡ ሓቐኛን ነባሪ ፍታሕን ኣብ ምምዕርራይ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክረጋገጽ እንተድኣ ተደልዩ፡ ምስቶም ሓሳቦምን ራኢኦምን ብነጻነት ክገልጹ ጸገም ዘይብሎም ኣብ ግዳም ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ብመንገዲ ጥርናፈታቶምን መራሕቶምን ርክብ ክግበር ኣጥቢቕና ንላቦ።
ንዓና ንኤርትራውያን ጉዳይ ዶብ ኣዝዩ ዘገድሰናን ከም ሃገር ክንክበር ዝገብረናን ምዃኑ ገና ብዓንተቦኡ ስለ ዝተረዳእና ኢና ዶባትን ሉኣላዊ ግዝኣታት ኤርትራን ንምኽባር ንኣስታት 32 ዓመታት ሂወትና፣ ኣካላትናን ንብረትናን ነዛ ፍትውቲ ሃገር፡ ሃገረ ኤርትራን ንነጻነትን ሓርነትን ሉኣላዊ ግዝኣታታ ዝተጋደልናን ዝወደቕናን። ምእንቲ እዚ፡ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ዶብ ማለት ትንፋስ እምበር ከም ኣርቲፊሻል ዝግለጽ ደረት ኣልቦ በረኻ ኣይኮነን።
ሃገርና ኤርትራ፡ ማዕረ እተን ኩለን መዛኑኣ ሃገራት፡ ዝተኸብረን ዝተሓፍረን መርየታዊ፡ ሰማያዊን ማያዊን ዶባት ኣለዋ እሞ፡ ዶባታ ናይ ምውሓስን ናይ ምሕላውን ሓላፍነት ድማ ብቐንዱ ንህዝባ ዝግደፍ ብምዃኑ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቀጻሊ ሰላምን ቅሳነትን ኣብዞም ክልተ ህዝብታት ክነግስ ሓቀኛ ድልየት እንተድኣ ሃልዩዎ፡ ነዚ ብሰንኪ ዶብ ዝመጸ ኲናትን ወረ ኲናትን ሃንሳብን ንሓዋሩን ብወግዒ ደው ኣቢሉ፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ነቲብመሰረት ውዕል ኣልጀርስ ዝተዋህበ ብይን ክትግብርን ቀዳምነት ሂቡ ክዓየሉን ይግባእ ንብል።
ብተወሳኺ፡ ከምቲ ኣብቲ ቀዳማይ ቅሉዕ ደብዳቤና ዝሓተትናዮ፡ መንግስታትን መራሕትን ሓለፍቲ፡ ሃገራትን ህዝቢታትን ድማ ነበርቲ እዮም እሞ፡
ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ህዝቢ ኢትዮጵያ ንህዝቦም ዝጥምቱን ብህዝቦም ዝግደሱን መራሕቲ ገና ኣይዓደሎን። ምእንቲ እዚ፡ ዝበዘሐ ክፋል ካብ ሕብረተሰብ ንሃለዋቱ ኣብ ዘይፍለጠሉ፡ ብግፍዓዊ ጭካነ ዝቕተለሉ፣ ዝግረፈሉ፣ ኣብ ፈቐዶ ሹርጓና ዝእሰረሉ፣ ኣብፈቐዶ ሃገራት ዓለምና ፋሕ ብትን ዝበለሉን ዝተሰደሉን ኣብ ፈቐዶ በረኻታት ቀለብ ኣሞራ ዝኾነሉን ኣብ ማያት ድራር ዓሳ ክኸውን ዝተፈርደሉን፣ ኣዋልድና ብዘይፍቓደንን ድልየተንን ዝዕመጻሉን ኣብ እህህታን ስነ ኣእምሮኣዊ ነውጺ ዝነብራሉን፣ ሰበይቲ ብዘይ ሰብኣይ፣ ሰብኣይ'ውን ብዘይ ሰበይቲ ኣብ ዝተፈላለዩሉን፣ ውሉድ ድሃይ ወላዲ ክገብር ኣብዘይፍቐደሉን ወላዲ'ውን ተስፋን ድሃይን ውላዱ ጠፊኡዎ ዝርንዝሕ ኣብ ዝነብዓሉን፣ ኣረጋውያንና ኣላዪን ጠዋሪን ስኢኖም ብጥምየት፣ ብጽምኢ፣ ብዕርቃን ኣብ ዝሳቐዩሉን ምስ ክቱር ናፍቖቶም ኣብ ዕጹው ገዛ ዝሞቱሉን ሑመት ኢና እንርከብ ዘለና። ስለዚ፡ ንዓና ቅዱስ የውሃንስ ኮነ መስቀል ሎሚ ኣይንታይናን እዩ። ኣብ መዋእል ሓዘን እምበር ኣብ መዋእል ፍሰሃ'ውን ስለ ዘየለና፡ ከምቲ ንፌስታን ደስታን ድሉው ኮይኑ ዘሎ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክንከውን ገና ኣይበቓዕናን እሞ ኣብ ክንዲ ንሕዙን መንፈስ ብዳንኬራን ብጨፈራን ጌርካ ኣብ በዓል መስቀል ንህዝብና ምህዋጽ፡ ብመሰረት ብይን ውዕል ኣልጀርስ ዶባትና ንኽሕንጸጽ ቀዳምነት ሂብኩም እንተትዓዩሉ፡ ህዝብና ከም ናይ ሓዘኑ ደበስቲ ጌሩ ምረኣየኩም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ክብ ኢልና ዝገለጽናዮ፡ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ስርዓት፡ብድልየትን ባርኾትን ገዛእ ህዝቡ ናብ ስልጣን ዘይመጸ ብምዃኑ፡ ስልጣኑ ካብ ኢዱ ሸተት ከይትብሎ ጥራይ ካብዝብል ከንቱ ስግኣት፡ ኣብ መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ናይ ራዕድን ሽበራን ምሕደራ ስለ ዘተኣታተወ፡ ደቂ ሃገር ብሰንኪ ኢቲ በዚ መላኺ ስርዓት ዝወረዶም ኣደራዕ ከይፈተዉ ንዝብህጉዋ ሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ፈቐድኡ ሃጽ ኢሎም ንኽነብሩን ክስደዱን ተገዲዶም ኣለዉ። ስለ ዝኾነ ድማ ሎሚ ትሕቲ ዕድመ፣ ኣረጋውያን፣ ጥርኑፋት በተሰባት፣ ስንኩላንን ደቀንስትዮን ዝርከቡዎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኩለን እተን ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት ከርፋሕ ናብራ የሕልፉ ኣለዉ።
ሰላም ከም ስማ ጽብቕትን ተበሃጊትን እኳ እንተኾነት፡ እዚ ዝዕየየሉ ዘሎ መስርሕ ሰላም ምስ መንግስቲ ኤርትራ ግን፡ ምስቲ ሓላፍነት ሃገርን ህዝብን ዘይስምዖ ግፍዓዊን መላኺን ስርዓት ይግበር ብምህላዉ፡ ኣብ ኩለን መዓስከራት ስደተኛታትን ከተማታትን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድሕነትን ህላወን መጻኢኦም ኣብ ግምት ብምእታው፡ እዚ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ሰላም ዝነበሮም ቅሳነትን ሩፍታን ከም ዝርሕቕ ጌሩዎ ምህላዉን ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ዘይ ውሑስ ቀጻልነትን ዓቕሊ ጽበትን ይርከቡ ምህላዎም ክንሕብረካ ንፈቱ። ምእንቲ እዚ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ'ውን ከም ትማሊ ድሕነትን ህላወን ናይ ኩሎም ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክከታተልን፡ እንተተኺኢሉ ውን መንፈሳዊ ዕረፍቲ ንኽረኽቡ ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ምርግገኦም መደባት ክሰርዑን ብዑቱብ ክከታተሉዎንም ውሑስ ሂወት ንኸሕልፉ ኣድላዪ ዘበለ ኩሉ ብምግባር ክተሓጋገዙዎምን ደጊምና ንምሕጸን።
ቀጻልነት ዘለዎን ነባርን ሰላም ንምርግጋጽ ዝከኣል ምስ ብህዝቡ ልዑል እምነት ዝተነብረሉ፣ ብሕግን ቕዋምን ዝምራሕ ስለ ህዝቡ ወትሩ ዝሓስብን ዝሓልን ብዘመናዊ ኣዕኑድ ዝቖመ ቅርጸ መንግስቲ ዝውንንን ህዝባዊ ተሓታትነት ምስ ዝስመዖ ኣካል ብምዝታይ እምበር፡ ምስ ልዕሊ ሕጊ እየ ኢሉ ንነብሱ ዘተዓባቢ ባርባራዊ መላኽን ህልኸኛኝ ቂመኛን ቀጻልነት ዘለዎ ሰላም ንምርግጋጽ ከቶ ከም ዘይከኣል ደጊምና ነስምረሉ።
ኤልሳቤጥ ጭሩም
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ለንደን፡
ዓዲ ኢንግሊዝ።


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብ ሞልዳቫ ከተማ ኪሲናኡ ካብ ዕለት 13 ክሳብ ዕለት 16 መስከረም 2018 ዓ.ም. ዛዕባ ኣባይቲ ስድራ ኣብ ዝዘተየ ዓለም ለኻዊ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንተጋባእያን ናይ ቅዱስ ኣቦና ቅርበት ኣረጋጊጾም፡ ስድራ ቤት፥ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሕብረተሰብ ሕጡብ እዩ እንክብሉ ይገልጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብቲ ኣብ ሞልዶቫ ከተማ ኪሲናዉ ዛዕባ ኣባይቲ ስድራ ዝዘተየ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ዝተሳተፉን ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. መደረ ዘስምዑ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን መጽሓፍ ቅዱስ ከምዝብሎ፡ እቲ ዝዓበየ እግዚኣብሔር ዘቖሞ፡ ስድራ ቤት እዩ፡ ንሱ ሰብኣይን ሰበይትን ገይሩ ፈጠሮም፡ መላእ ተፈጥሮ ኣብ ሓላፍነቶም ከኣ ኣንበረሎም። ብዙሑ ተባዝሑን ነዛ መሬት ድማ ኣፍርይዋን በሎም ዝብል ቅዱስ ኣቦና ኣብ 2015 ዓ.ም. ኣብ ፊላደልፊያ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤት ዋዜማ ጸሎት ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ዝበልዎ ኣዘኻኺሮም እዚ ናይ ኪሲናው ዓውደ ጉባኤ ምልስ ቢሉ ነቲ ጽባቄ ስድራ ቤትን ዓቢይ ናይ ተፈጥሮ ውጥንን ከስተንትን ብዘይ ምኽንያት ኣይኰነን ኢሎም።
ስድራ ቤት ጩራ ተስፋ እዩ
ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ምልስ ቢሎም ነቲ ኣብ ዱብሊን ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ካቶሊካውያን ኣባይቲ ስድራ ዘኪሮም፡ ኣብቲ ናይ ዱብሊን ጉባኤ ዝተለዓሉ ነጥብታትን ዝቐረቡ ምስክርነታትን ናይ ኣባይት ስድራ እቲ ካብ ምስጢረ ተክሊል ዝምንጭው እንኰን ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ናይ ምድሓን መደብን ዝተነብረ ጽባቔኡን ጠቒሶም፡ ኣብዚ ኣዚዩ ተኣፋፊ ኣብ ዝዀነ እንበብረሉ ዘሎና ዓለምን ኣብ ልዕሊ ተራኽቦነት ባህርይ ሰብ ዝርአይ ዘሎ ኣሉታዊ ኩነታትን እቲ ባህርይ ጸዋዕታን ፍቕሪ ካብ እግዚኣብሔር ዝተዓደሎ ሎሚ ካብ ቀደም ስድራ ቤት ናይ ተስፋ ጩራ ምዃኑ የረጋግጸልና፡ እዚ ኣብ ዓለም ጮራ ናይ ምዃን መለለይኡ እቲ ናይ መርዓ ወይ ቃል ኪዳንን ስድራ ቤትን ሓቅነቱ ነባሪ ምዃኑ ይምስክረልና ኢሎም።
ስድራ ቤት ናይ ሰብኣውነት መባእታ እዩ
ናይ ሕብረተሰብ ናይ ሓባር ሰብኣውነት መግለጽን ናይ ሰብኣውነት መባእታዊት ቤት ትምህርቲ እያ፡ ኣብ ዓለም ዝተፈላለዩ ሃይማኖታውያን በርገሳውያን ማሕበራት ስድራ ቤት ዝድግፉን ናይ ስድራ ቤት ዓሴታት ዘነቓቕሑ ብዙሓት እያቶም፡ እዚ ኻኣ ዓቢይ ተስፋ እዩ … ፡
ድጋፍን ቅርበትን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ብፁዕ ካርዲናል ፓሮኒን፡ ኣስዒቦም ነቶም ተጋባእያን ናይ ቅዱስ ኣቦናን ምትብባዕን ድጋፍን ኣቕሪቦም፡ ስድራ ቤት ዝብል ሓሳብን ሓቅን ንቕዱስ ኣቦና ቀረባ እዩ፡ እዚ ኸኣ ናይ ፍቕሪ ሓሴት እተሰምየ ሓዋርያዊ ምዕዳኖም የረጋግጸልና፡ ቅዱስ ኣቦና ናይ ፍቕሪ ሓሴት ክብሉ እንከለዉ እቲ ኣብ ምስጢረ ተክሊል ዘሎ ሓጐስን ጽባቔን ዝመላኽት እዩ፡ ነዚ ኸኣ ኣብ ቅድሚ እቲ ዘሎ ንስድራ ቤት ዘሰናኽሉ ብድሆታት ግምት ብምሃብ ኰይኑ ኣብ ምብዳሁ እውን ዘለዎ ናይ ፍቕሪ ሓይልን ዘመልክት ምዃኑ ሓቢሮም።
ብድሆ ውልቀይናነት ባህሊ
ኣብዝ እዋን’ዚ እቲ ዓብይ ንኣባይቲ ስድራ ዘጥቕዕ ውልቃውነትን ኣህላኽነትን እክንዲ ሓቅነት ፋይዳውነትን ዘቐድም ባህሊ ምዃኑ ብፁዕነቶም ሓቢሮም፡ እቶም ኣሉታውያን ባህልታት ኣብ እንነብረሉ ዓለም ዓቢይ ተቐባልነት ረኺቦም መሰረት ርክባትን ብሓፈሻኡ መሰረት መነባብሮን እናዀነ መላእ ዘርኢ ሰብ ንዓቢይ ሓደጋ ኣቃሊዑ ይርክብ ምስ በሉ፥
ኵሉ ዓይነት ርክባት ኣብ ሓደ ዓይነት ጸፍሒ ዘንብር
ዝዀነ ይዅን ዓይነት ርክባት ኣብ ሓደ ጸፍሒ ዘንብር ካብቲ ማሕበራዊ ርክባት ክንየው ኤኮኖሚያዊ ረብሓ ዝጥምት ውልቃዊ ረብሓ ሕዙእ ዝገብር ግብረ ገባዊ ርእየት መሰረት ዝንበብ ዓይነት ርክብ እውን እዩ፡ ስድራ ቤት ግና ናይ ሕብረተሰብ መሰረት ብምዃኑ ናይ ፍቕሪ ማሕበረሰብ ዘጽንዕ ኣብ ጾታዊ ፍልልይ ዘስምር ናይ ሓባር ምዕባለ ዘዕትር ዕብየት ዘነቓቕሕ መጻኢ ትውልዲ ዝውሕስ እዩ ኢሎም።
ስድራ ቤት ንዓለም ድልድል እዩ
ስድራ ቤት ኣብ ዓለምን ንዓለምን ድልድል እዩ፡ እሞ ክርስቲያን ኣባይቲ ስድራ ኣብ ዓለም ነቲ ንዓለም ናይ ተስፋ ምንጪ ዝዀነ ወንጌል ንምብሳር ተባዓትን ሕጉሳትን ክዀኑ ብፁዕነቶም ምዒዶም፡ ዘስምዕዎ ዘረባ እንከጠቓልሉ፥ ስድራ ቤት ናይ ጸዋዕታኡ ሓይሊ ኣሓዲሱ ንናይ ቤተ ክርስቲያን ሕብረተሰብ ሕንጸት ከውዕሎ ሓደራ ኢሎም።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ መንግስቲ ሓምሳን ክልተን ሰባት ከምዝሞቱ ተገሊጹ። ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ርክብ ኢትዮጵያ ድማ ንሓይልታት ህውከት ፈጠርቲ ዝበሎም ወንጂሉ።
ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ (ኦፌኮ) ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ እቲ ግጭት ዝተፈጥረ ንመንግስቲ ተቓዊሞም ብዝበሎም መንእሰያትን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ዘጋጠመን ምዃኑ ብምሕባር፥ በቲ ግጭት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ኣፍሊጡ።
ኣቦ መንበር ኦፌኮ ዶክተር መረራ ጉዲና ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ዝጠፍአ ህይወት ብቶኽሲ ዘንብዕ ጋዝን ዘጋጠመ ጽቕጥቅጥን ምዃኑ ሓቢሮም።
ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ማለት ኦፌኮ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ እቲ ግጭት ዝተፈጥረ ንመንግስቲ ተቓዊሞም ብዝበሎም መንእሰያትን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ዘጋጠመን ምዃኑ ብምሕባር፥ በቲ ግጭት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ኣፍሊጡ።
ኣቦ መንበር ኦፌኮ ዶክተር መረራ ጉዲና ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ዝጠፍአ ህይወት ብቶኽሲ ዘንብዕ ጋዝን ዘጋጠመ ጽቕጥቅጥን ምዃኑ ሓቢሮም።


text:
ንኣል-ሸባብ ዘውገዘ ሓላፊ ክፍሊ ስለያ’ቲ ጉጅለ ዝነበረ ዘካርያ እስማዒል ሀርሲ፡ንጎነፃዊ ኣገባብ ቃልሲ ኮኒኑ፡ኣባላት ኣል-ሸባብ ዕላማኦም ብሰላማዊ ኣገባብ ንከስጉሙ ፀዊዑ።
ሀርሲ ነዚ መፀዋዕታ ዘቅረበ ሓደ ወርሒ ድሕሪ ዝተማረኸላ ዕለት ኣብ ሞቃዲሾ ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ’ዩ።መፈለምታ ዕላማ ኣል-ሸባብ ብሒደት ውልቀ-ሰባትን ናይ ደገ ኣካላት ረብሓን ከምዝተጨወየ’ውን ጠቂሱ፡-
“ካብ ሎሚ ጀምሩ ኣባል ኣል-ሸባብ ከምዘይኮንኩ ክፍለጠለይ ይደልይ።ካብ ሎሚ ንዳሓር ዕላማይ ብሰላማዊ ኣገባብ ከምዘስጉም’ውን ይገልፅ። ኣፈላላይ ብጎነፅን ህውከትን ምፍታሕ ክኹነን ኣለዎ።ንብፆተይ ዘሕልፎ መፀዋዕታ፡ምስሕሓባት ብልዝብን ሰላማዊ ኣገባብን ኣደቅስዎ ዝብል’ዩ” ይብል ንሱ።
ሓላፊ ክፍሊ ስለያ ኣል-ሸባብ ዝነበረ ዘካርያ እስማኢል ሃርሲ ውልቀ-ሰባት ንውግእ ጂሃድ ኣል-ሸባብ ጨውዮም ንሰባት ዒላማ ንምግባርን ንምቅታልን ይጥቀሙሉ’ውን ኣለው ኢሉ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ
ያዕቆብ ማለት አኀዜ ሰኰና አዕቃጺ (ሓንኳሊ) ማለት እዩ። ነገዱ ካብ ነገደ ጋድ ሃገረ ስብከቱ ኢየሩሳሌም ዕረፍቱ የካቲት 10 ቍጽሩ ካብ 12 ሓዋርያት እዩ።
ኣብ ቍጽሪ ሓዋርያት ክልተ ያዕቆብ ተገሊጾም’ዮም፡
1. ያዕቆብ ዓቢይ፡ ወልደ ነጎድጓድ፣ ወልደ ዘብዴዎስ ብሄሮድስ ኣግሪጳ ተታሒዙ ብ44 ዓ.ም. ኣብ ኢየሩሳሌም ብሰማዕትነት ዝዓረፈ።
2. ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣኅዋት ጐይታ ብምባል ያዕቆብ፡ ዮሳን ስምዖንን ተጠቒሶም’ዮም። (ማር.6፡3)
ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ ድኅሪ ናብ ብዙኅ ቦታታት እናተዛዛወረ ስብከተ ወንጌል ምስባኹ ናብ ሃገረ ስብከቱ ኢየሩሳሌም ተመልሰ። ናብ ምኵራብ ኣይሁድ ኣትዩ ከይፈርሀ ብዛዕባ ኣምላኽነት ወልደ እግዚአብሔር፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ካብቶም ብመልክዕናን ከም ምስልናን ሰብ ንፍጠር ኢሎም ንሰብን ንዅሉ ፍጥረታትን ዝፈጠሩ፡ ኣብ ሰማያት ኣብ መንበረ ኪሩቤል ኮይኖም ብመላእኽቲ ዝምስገኑ ሓደ ምዃኑን፡ ምልዓት ዘመን ምስ ኣኸለ ድማ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ፡ ኣብ ማሕፀን ቅድስቲ ድንግል ማርያም ሓዲሩ ድኅሪ 9 ወርኅን 5 መዓልትን ዝተወልደ ንሱ እግዚአብሔር ከምዝኾነን ነቶም ዘይድፈሩ ኣይሁድ ከይፈርሀ ቓል ቅዱስ ወንጌል ንባቡን ትርጕሙን ገሊጹ መሃሮም።
ከምኡ’ውን ናይ ክርስቶስ ልደቱን ጥምቀቱን ሞቱን ትንሣኤኡን ዕርገቱን ረቂቕ ምሥጥረ መለኮቱን ካልኣይ መጺኡ ከከም ግብሩ ንዅሉ ከምዝፈርድን ምስ መሃሮም፡ እኩያን ኣይሁድ ነዚ ሰሚዖም ኣብ ልዕሊኡ ተንሥኡ። ኂዞም ድማ እናኣጋፍዑ ምእንቲ ክቐትሎ ናብ ቀላውዴዎስ ንጉሥ “እዚ ሰብ እዚ ብዛእባ ኻልእ ንጉሥ ብዘይኻ ንጉሥ ቄሳር ይሰብክ ኣሎ” ብምባል ከሰስዎ።
ንጉሥ ቀላውዴዎስ ነዚ ምስ ሰምዐ ብዳርባ እምኒ ኪቐትልዎ ኣዘዘ። በዛ መዓልቲ እዚኣ ድማ ኣኽሊለ ሰማዕትነት ተቐበለ። በረኸቱን ጸሎቱ ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ኣብ ዋና ከተማ ኢትዮጵያ አዲስ አበባ ዝርከብ ብተለምዶ “ቆሼ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ዝተአከበ ኣስታት 300,000 ቶን ዝኸውን ጎሓፍ ዳግማይ ብምምስራሕ ሓይሊ ኤሌትሪክ ዘመንጭው ምንጪ ጸዓት ኣብቲ ቦታ ይስራሕ’ሎ።
መንግስቲ ምስ ካምሪጅ ኢንዳስቲሪስ ዝተባህለ ናይ ብሪጣንያ ኩባንያ ብምትሕብባር ብዓይነቱ ናይ መጀመርያ ዝኾነ ነቲ ንልዕሊ 50 ዓመታት ኣብቲ ቦታ ክእክብ ዝጸንሓ ጎሓፍ ዳግማይ ብምምስራሕ ናብ መመንጨዊ ጸዓት ንምቕያር ዘኽእል መሳለጥያ ኣብ 2013 ተኺሉ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዝተፈላልየ ምክንያት እቲ 120 ሚልዮን ዶላር ወጻኢ ዝተገብረሉ ፕሮጀክት ከይተዛዘመ ጸኒሑ’ዩ እንተኾነ ሕጂ ግን እቲ ፕሮጀክት ተዛዚሙ ስራሕ ክጅምር ድልው ምኳኑን ንኣስታት 1,500 ዜጋታት ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጥር ምኳኑ ይገልጹ።
ማኔጂንግ ዳይሬክተር እቲ ኩባንያ ኤልያስ ኣለማየሁ ብዛዕባ ምጅማር ስራሕ’ቲ ኩባንያ ከምዚ ይብል።
“ እቲ ትካል ኣስታት 185 ጌጋ ዋት ሓይሊ ኤሌትሪክ ብምምንጫው ናብቲ ዋና መመንጨዊ ጸዓት’ታ ሃገር ክሕውስ’ዩ። እዚ ማለት ድማ ኣስታት 30 ሚእታዊት ሓይሊ መብራሕቲ’ታ ከተማ በዚ መመንጨዊ ጸዓት ክሽፈን’ዩ ማለት’ዩ። ስለዚ እዚ ኩባንያ ነቲ ኣብታ ከተማ ዝተአኸበ ጎሓፍ ኣብ ምምሕዳርን ምምንጫው ጸዓትን ዘተኾረ ንክልተ ዒላማ ዘገልግል’ዩ።”
ይኹን ደኣ እምበር በዚ ዝተኣታተው ዘሎ ሓድሽ ለውጢ ኹሉ ወገን ሕጉስ’ዩ ማለት ኣይኮነን። ኣብቲ ዝተአኸበ ጎሓፍ ኣቑሑት ብምእራይ ዝመሓደሩ ኣስታት 1,500 ዝኾኑ ሰባት እቲ ለውጢ ንመነባብርኦም ብኣሉታ ከምዝጸልው ይሕብሩ።
መርከብ ቦቻሞ አደ ክልተ ቆልዑ በዓልቲ ሓዳር’ያ። መዓልታዊ ደቃ ናብ ቤት ትምህርቲ ድሕሪ ምኻዶም ክሽየጥን ዳግማይ ክምስራሕ ዝክእል ኣቑሑት ብምእራይ ትሸይጥ፡በዚ ድማ ናብራ ከምትመርሕ ትገልጽ።
“ ኣብ ወርሒ ንኣስታት 15 መዓልታት ናብዚ ቦታ ብምኻድ ኣቑሑት ይእክብ። ዳሕራይ ነቲ ኣቑሑት ብምጽራይ ይሸጦ። ካብ 25 ክሳብ 28 ዶላር ይረኽብ። በዚ ድማ ንስድራ ቤተይ መግቢ ክገዝእ ይክእል። ካብ በዓል ቤተይ ዝረኽቦ አታዊ ድማ ንካልእ ወጻኢታት ይሽፍን። ብተወሳኺ ኣብ ዝደለኽዎ ጊዜ ናብ ገዛይ ክምለስን ደቀይ ክርእይን ይኽእል ኣብ ካልእ ስራሕ ከምዚ ዓይነት ዕድል ኣይረኽብን።” ድሕሪ ምባል አታዊ በዓል ቤታ እኹል ብዘይምዃኑ ናብዚ ስራሕ ምውፋራ’ውን ትሕብር።
ናብዚ ቦታ ብምምጻእ ኣቑሑት ምእራይ ንዝሓለፈ ሽዱሽተ ዓመታት ከምዝሰርሓት ብምግላጽ ሕጂ ግን ዘለዋ ሻቕሎት ከምዚ ክትብል ትሕብር።
“ እቲ ዝተአኸበ ጎሓፍ እንተተዓጽዩ ኣብ ገዛ ኮፍ ክብል ክግደድ’የ። ስለዚ ከም ናይ ገዛ ሰራሕተኛ ዝአመሰሉ ስራሕ ክደልይ ክግደድ’የ። ኣብ ካልእ ቦታ ስራሕ ምርካብ ድማ ቀሊል ኣይኾነን ካብ መጀመርያ’ውን ካልእ ናይ ስራሕ ዕድል እንተዝረኽብ ኔረ ኣብ ቆሼ ንምስራሕ ኣይምተገደድኹን ኔረ።”
እቲ ዝተአኸበ ጎሓፍ ካብ ዝፈጥሮ ሽታ ብተወሳኺ ሚቴን ዝተባህለ ንአከባቢ ሓደገኛ ዝኾነ ጋዝ ከምዝተፍእ ሰብ ሞያ ይሕብሩ። እዚ ጋዝ ድማ ንሙቐት ጸሓይ ካብ ሃዋህው ብምምጣጥ ለውጢ ክሊማ የስዕብ።
እዚ ሓድሽ ፕሮጀክት ነቲ ጋዝ ናብ ሃውህው ከይሕወስ ከምዝኸላከል ሰብ ሞያ ወሲኾም የረድኡ።
እዚ ፕሮጀክት አካል እቲ መንግስቲ ኣብ ሕዳር 2011 ዓ.ም ንኢትዮጵያ ካብ ማእከላይ አታዊ ዘለዎም ሃገራት ንምጽንባርን ብ2025 ናብ ሃዋህው ዝፍነው ጋዝ መጠን ከይወስኽ ንምግባር ዘካይዶ ጻዕርታት አካል ምዃኑ ይፍለጥ።


text:
ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ምቕባል እንታይ ማለት እዩ?
ሕቶ፡ ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ምቕባል እንታይ ማለት እዩ?
መልሲ፡ ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ተቐቢልካዮዶ ኢኻ? ነዚ ሕቶ ብግቡእ ክንርድኦ ቅድም “ኢየሱስ ክርስቶስ”፡ “ውልቃዊ” ን “መድሓኒ” ዝብሉ ሓረጋት ክንርድኦም ይድባእ።
ኢየሱስ ክርስቶስ መን እዩ? ብዙሓት ሰባት ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ቅኑዕ ሰብ፡ ዓቢይ መምህር፡ ወይ ከኣ ከም ናይ ኣምላኽ ነቢይ ይፈልጥዎ። እዞም ነገራት ብዛዕባ ኢየሱስ ብርግጽ ቅኑዓት እዃ እንተኾኑ፡ ኢየሱስ መን ምዃኑ ግና ብግቡእ ኣይገልጽዎን እዮም። ኢየሱስ ስጋ ዝለበሰ ኣምላኽ፡ መልክዕ ሰብ ዝተላበሰ ኣምላኽ ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ ይምህረና (ዮሓ. 1፡ 1, 14 ርአ)። ኣምላኽ ንክምህረና፡ ከሕውየና፡ ክምሕረናን በጃና ክመውትን እዩ ናብዛ ዓለም ዝመጸ። ኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ፡ ፈጣሪ፡ ልዑል ጐይታ እዩ። ነዚ ኢየሱስዚ ተቐቢልካዮዶ ኢኻ?
መድሓኒ ማለት እንታይ ማለት እዩ፡ ንምታይከ መድሓኒ የድልየና? ኩላትና ከም ዝሓጣእና ቅዱስ መጽሓፍ ይነግረና፡ ኩላትና እኩይ ስራሕ ሰሪሕና ኢና (ሮማ. 3፡10-18)። ብሰሪ ሓቲኣትና ድማ ቁጥዐን ፍርድን ኣምላኽ ይግብኣና። ኣንጻር መወዳእታ-ኣልቦ ዘለዓለማዊ ኣምላኽ ንርዝገብርናዮም ሓጢኣት ዝዳረግ እቲ እንኮ ቅኑዕ መቕጻዕቲ ድማ ናይ ዘለዓለም መቕጻዕቲ እዩ (ሮማ. 6፡23, ራእይ 20፡11-15)። ስለዚ ከኣ እዩ መድሓኒ ዘድልየና!
ኢየሱስ ኣብ ዓለም መጺኡ በጃና ሞተ። ሞት ኢየሱስ ድማ ስለ ሓጢኣትና እተኸፍለ መወዳእታ ኣልቦ መቕጻዕቲ እዩ (2ቆሮ. 5፡21)። ኢየሱስ ዋጋ ሓጢኣትና ንምኽፋል እዩ ዝሞተ (ሮማ. 5፡8)። ኢየሱስ እዚ ዋጋ ዝኸፈለ ንሕና ከይንሕተት እዩ። ኢየሱስ ካብ ምዉታት ምትንስኡ ድማ ሞቱ ንዋጋ ሓቲኣትና ንምኽፋል ብቑዕ ምዃኑ የርእየና። ስለዚ ከኣ እዩ፡ ኢየሱስ እቲ ሓደን እንኮን መድሓኒ ዝኾነ (ዮሓ. 14፡6, ግ.ሓ. 4፡12)። ኢየሱስ መድሓኒኻ ምዃኑ ትኣምንዶ ኣሎኻ?
ኢየሱስ “ውልቃዊ” መድሓኒኻዶ ኢዩ? ብዙሓት ሰባት ክርስትና ማለት ናብ ቤተ ክርስትያን ምምልላስ፡ ምግልጋል ወይከኣ ተወሰኑ ሓጢኣት ዘይምግባር ዝመስሎም ኣለዉ። ግናኸ እዚ ክርስትና ኣይኮነን። እቲ ሓቀኛ ክርስትና ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ውልቃዊ ዝምድና ምፍጣር እዩ። ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ምቕባል ማለት ውልቃዊ እምነትካ ኣብኡ ምንባርን ብኣኡ ምእማንን እዩ። ብእምነት ካልኦት ዝደሓነ ሓደ እኳ የልቦን። ገለ መብጽዓ ስለዝተመባጽዐ ሓደ እኳ ዝደሓነ የልቦን። እቲ እንኮ መገዲ ድሕነት ሞት ኢየሱስ ባጃ ሓጢኣትካ ዝተኸፍለ ዋጋን ምዃኑን ትንሳኤ ኢየሱስ ድማ ዋሕስ ናይ ዘልዓለም ህይወት ምዃኑ ብምእማን (ዮሓ. 3፡16) ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ምቕባል እዩ። ኢየሱስ ውልቃዊ መድሓኒኻዶ ኢዩ?
ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ክትቅበሎ እንተድኣ ደሊኻ፡ ነዞም ስዒቦም ዘለዉ ቃላት ድገም። ነዚ ጸሎት ወይ ካልእ ጸሎት ስለዝገበርካ ከምዘየድሕነካ ዘክር። ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ብምእማንን ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ምእንታኻ ዝወደኦ ስራሕን ብምእማን ጥራይ ኢኻ ክትድሕን እትኻል። እዚ ጸሎት ንኣምላኽ እምነትካ እትገልጸሉን ድሕነት ስለዝሃበካ እተመስግነሉን መገዲ ጥራይ እዩ። “እግዚኣብሔር፡ ኣብ ቅድመኻ ሓጢኣት ከም ዝገበርኩን መቕጻዕቲ ከም ዝግበኣንን እፈልጥ። ግናኸ ኢየሱስ ብእኡ ኣሚነ ሕድገት-ሓጢኣት ክረክብ በጃይ ከምእተቐጽዐ እኣምን። ንዘቕረብካለይ ምሕረት እቕበልን ንድሕነተይ ከኣ እምነተይ ኣብ ልዕለኻ አንብር። ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒየይ እቕበል። ስለቲ ብሉጽ ጸጋኻን ምሕረትና [ውህበት ናይ ዘለዓለም ህይወት] ተመስገን! ኣሜን!”
ኣብዚ ብዘምበብኩሞዶ ኢኹም ብዛዕባ ክርስቶስ ውሳኔ ዝወሰድኩም? ከምኡ እንተኾይኑ፡ ብኽብረትኩም ስዒቡ ኣብ ዘሎ “ሎሚ መዓልቲ ንክርስቶስ ተቐቢለ።” ዝብለ ክሊክ ግበሩ/ጠውቑ
English
ንኢየሱስ ከም ውልቃዊ መድሓኒኻ ምቕባል እንታይ ማለት እዩ?


text:
ሃገራት ነናተን ፍሉይ ዝገብረን ጀኦግራፊያዊ ኣቀማምጣን ካልእ መለክዕታትን ኣለወን። ኣብ ዝተፈላለየ ክፍለ-ዓለማት ይርከባ፡ ገሊአን ናብ ባሕሪ ቀረባ እየን። ገሊአን ድማ ከምኡ ዓይነት ጸጋ የብለንን። ናብ ሃገርነት ዝመጻሉ ታሪኻዊ መስርሕ’ውን ይፈላለ። ኣብ ብዝሒ ህዝብንን ካልእ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታት’ውን ይፈላለያ። ዝመሳሰላሉ ከኣ ኣለወን። ንኣብነት ዝመሓዳደራሉ ፖለቲካዊ ስርዓት። ገሊአን ናይ ህዝቢ ልዕልና ብዘረጋገጽ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ይምረሓ። ገሊአን ከኣ ከምዚ ኤርትራ ሕጂ ዘላትሉ ሃለዋት ኣብ ትሕቲ ዲክታቶርያዊ ኣርዑት ይነብራ። እንተኾነ ብፍላይ እቲ ምስ ፖለቲካዊ ምሕደራ ዝዛመድ ኩነታተን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዝቀያየር እምበር ከምቲ ጀኦግራፊያዊ መለክዒ ተሰሚሩ ዝነብር ቀዋሚ ኣይኮነን።
ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ ከምዚ ሕጂ ኤርትራ ዘላትሉ ፖለቲካዊ ሃለዋት ኣብ ዝጸንሓ ሃገራት ምምሕዳራዊ ለውጢ ክኽሰት ክንዕዘብ ጸኒሕና ኢና። ርሑቕ ከይከድና ግብጺ፡ ልብያን ቱኒዝያን ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል። ሕጂ ድማ እዚ ናይ ለውጢ ለበዳ ናብ ዝንባብወ ገጹ ልሒሙ ኣሎ። እሞ ድማ ናይ ዚምባብወ ኩነታት ምስ ናይ ኤርትራ ኩነታት ስለ ዝመሳሰል ዝያዳ ነቶም ዝምልከተና ኤርትራዊ ኣካላት ዝጸልወናን ሓላፍነት ዘሰክመናን እዩ። ወዲ 93 ዓመት መራሒ ዚምባብወ ሮበርት ገብሬል ሙጋበ ነታ ሃገር ዳርጋ ን40 ዓመታት ጨቊኑ ዝገዘአ፡ ኣብ ግዜ ናጽነታ ብዝገበሮ ሓርበኝነት ምስ ህዝባን ጸጋታታን ከም ናይ ግሊ ንብረቱ ጅሆ ሒዝዋ ጸኒሑ። ወዲ 72 ዓመት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን እነሆ ካብቲ ናይ ሙጋበ ብዘይፍለ ብደዐ፡ ንኤርትራ ምስ ህዝባን ጸጋታታን ከም ውልቃዊ ንብረቱ ቆጺሩ እቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ገዲፍካ ን26 ዓመታት ገዚእዋ። ዕድል እንተረኺቡ ከም ሙጋበ ወዲ 93 ዓመት ክሳብ ዝኸውን “ክመርሕ እየ” ካብ ምባል ድሕር ከምዘይብል “ኣብ ኤርትራ መዓስ እዩ ምርጫ ክካየድ?” ተባሂሉ ክሕተት እንከሎ “ምናልባት ድሕሪ 40፡ 50 ዓመታት ክኸውን ይኽእል” ዝብል ናይ ኣሽካዕላል ምላሽ ምሃቡ ነዚ ዘመልክት እዩ።
ከም ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ዲክታቶራት ካብዘይርድእዎ ብዙሕ ጉዳያት ሓደ፡ ኩነታት ንዘለኣለም ከምቲ ንሳቶም ዝደልይዎ ኮይኑ ክኸይድ ከም ዘይክእል እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ኩሎም ዲክታቶራት ብሃንደበት እዮም ካብ ስልጣን ዝዕዘሩ። እቲ ሃንደበትነት ግና ንዓኣቶም እዩ እምበር እቲ ግዳዮም ኮይኑ ዝጸንሐ ኣካልስ ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዝዝንቢ ናይ ለውጢ ንፋስ የቕልበሉን ይጽበዮን እዩ። እዞም ዲክታቶራት ካብ ዝግለጽሉ ረቛሕታት ሓደ ስሰዐ እዩ። እቲ ስሰዐ ናይ ንዋይ ጥራይ ዘይኮነስ ቀንዲ ናይ ስልጣን እዩ። ስልጣን እንተልዩ ኩሉ ኣሎ ኢሎም ስለ ዝኣምኑ። ንሳቶም ኣብ ስልጣን ምእንቲ ክነብሩ ከባቢኦም ንምውሓስ ብዝተፈላለየ መለክዒ “ጠቕሙን ህልውናኡን ካብ ናትና ኣይፍለይን እዩ” ብዝብልዎም ኣካላት ይኽበቡ። ብህይወት እንከለዉ ንዘይጸገብዎ ስልጣን ናብ ፈታዊኦም ወይ ዓጽመ ስጋኦም ናይ ምውራስ ፍኒሕኒሕ የርእዩ። እዞም ከም ናይ ዲክታተርነት ኣብነት ክንጠቕሶም ዝጸናሕና ናይ ዝተፈላለያ ሃግራት መራሕቲ ነበር፡ ኣይተዓወቱን እምበር ነዚ ስሰዐ እዚ’ውን ፈቲነምዎ እዮም። ከምዚ ሙጋበ በዓልቲ ቤቱ ምክትሉ ክትከውን ዝሓለኖ እሞ ካልእ መዘዝ ዘምጸኣሉ። ነዚ ኢሳይያስ እውን ኣይሓልሞን’ዩ ማለት ኣይኮነን።
እዚ ብካለኦት ዝሓለፈ፡ ሕጂ ሙጋበ ተረናኛ ኮይንሉ ዘሎ ናይ ለውጢ ማዕበል፡ ጽባሕ ከኣ ኢሳይያስ ዝርከቦ ጻዕረሞት ዝተፈላለዩ ኣካላት ክመሃርሉ ዝግበኦም እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ክመሃረሉ ዝግበኦ እቲ ሓቂ ንሳይያስ ምስ ኤርትራን ህዝባን ብምጥባቕ፡ “እዚ ሰብኣይ እንተዘየልዩ ኤርትራ ኣይትህሉን እያ” ዝብል ባዶ መሰናበዲ ብሂል ምዃኑ ካብ ተሞክሮ ካለኦት ክመሃረሉ ይግበኦ። ብተግባር ድሕሪ ሑስኒ ሙባረክ ግብጺ፡ ድሕሪ መንግስቱ ሃይለማርያም ኢትዮጵያ፡ ድሕሪ ሙጋበ ከኣ ዚምባብወ ምህላወን ዝድህሰስ ሓቂ ስለ ዝኾነ። ብዝተፈላለየ ኣገባብ ህግደፍ ንክድግፍ ብበዓል የማነ ገብረኣብ ዝወደብ ዘሎ ክንፊ መንእሰይ፡ ካብዚ መንእሰያት ዚምባብወ ብውዱብ መልዕ ኣብ ጐድኒ ህዝቦም ምዃኖም ዘረጋገጽዎ ዘለዉ ክመሃር ይግበኦ። ሰራዊት ኤርትራ ከምቲ ኩሉ ግዜ ዝንገሮን ዝጽወዖን ንገዛእ ርእሱ ቀንዲ ግዳይ ናይቲ ጭቆና ምዃኑ ተረዲኡ ኣብ ጥራይ ከብዱን ዕሩቕ ዝባኑን ወንበር ኢሳይያስ ኣብ ክንዲ ዘምውቕ፡ ካብ ሓላፍነታዊ ተግባር ወተሃደራት ግብጽን ዚምባብወን ተማሂሩ ኣፈሙዙ ናብ ወጻዕቲ እምበር ናብ ህዝቢ ንዘይምቕናዕ ክተብዕ ይግበኦ። ኣብቲ ግዜ ምስግጋር ምትካእ ካብ ምፍራስ ከም ዝኸብድ ብምርዳእ፡ ተቓወምትን ፈተውቲ ህዝቦን ሃገሮምን ኤርትራውያን ከሎ ጌና ክናበቡ ይግበኦም።
ምናልባት ደኣ ልቢ ዲክታቶራት ሓንሳብ ካብ ህዝቢ ምስ ረሓቐ ክምለስ ልሙድ ኣይኮነን እምበር፡ ዲክታቶር ኢሳይያስ እውን ካብዚ ክመሃር መተገብኦ። እቲ ዓው ኢልካ ናይ ምዝራብ ዕድል ስኢኑ መዓንጥኡ ዝሓርር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ ዕድል ምስ ረኸበ እንታይ ክገብር ከም ዝኽእል ካብቲ ክነድድ ዝተዓዘቦ ናይቶም ናይ ባህሪ መሓዙቱ ኣሳእል ክመሃር መተገብአ። “ጭሕሚ ዓርክኻ ክላጸ፡ ጭሕምኻ ማይ ልኸ” ማለት ከኣ ምዕባለኡ ሓልዩ ስለ ዝመጽእ ደኣ ይድንጒ ይኸውን እምበር፡ ሕልፈት ምምጻኡ ከምዘይተርፍ ዘመልክት እዩ። ልቢ ዲክታቶራት ግና መሊሳ ክትተርር እምበር ክትልስልስ ኣይተዓደለትን።


text:
ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ቆንስል..........
- Details
- Created: Monday, 09 October 2017 11:42
- Last Updated: Monday, 09 October 2017 11:42
ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣባል ናይ’ቲ ማሕበረ ኮም ተባሂሉ ዝጽዋዕ መጋበርያኡ ዝኾነ ማሕበር ንዘይኮነ ኤርትራዊ ዝኾነ ኣገልግሎት ከም ዘይህብ ገሊጹ። ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ነጻ ተመክሮኡ መንነቱ ዝፈለጠ ሰብ እናራሕረሖ ኣብ ዝኸደሉ፡ ዝለመዶ ጸጥታዊ ሓበሬታ ዘስንቖ፡ ዘጣቐዓሉን ገንዘብ ዘዋጸኣሉን እናሰሓወ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ ወቕቲ፡ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝርከብ ቆስላዊ ቤት ጽሕፈቱ ኣባል ናይ’ቲ መጋበርያኡ ዝኾነ ማሕበረ ኮም ንዘይኮነን፡ ካብኡ መሰነይታ
ወረቐት ሒዙ ንዘይመጽአን ኤርትራዊ፡ ዝኾነ ናይ ጉዕዞ ሰነዳት ከምዘይህቦ ብወግዒ መምርሒ ከም ዘውረደ እሙናት ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ሓቢሮም።


text:
ሰንበት ዘወረደ (ዘድራር ጾም) የካቲት 4 2010 ዓ.ም.(2/11/18)
ንባባት፡ 1ቆሮ 9፡16-23፥ 1ጴጥ 4፡1-11፥ ግ.ሓ. 15፡13-35፥ ማር 1፡29-39
ምስባክ፡ ተቀነዩ ለእግዚአብሔር በፍርሐት፥
ወተሓሰዩ ሎቱ በርዓድ፥
አጽንዕዋ ለጥበብ ከመ ኢይትመዐዕ እግዚአብሔር።
ትርጉም፡ “ንእግዚአብሔር ብፍርሃት አገልግልዎ፥
ብርዓድ ከአ ስገዱሉ፥
እግዚአብሔር ከይኩሪ ንጥበብ አጽኒዕኩም ሓዝዋ” መዝ. 2፡11።
መዝሙር፦ ንእግዚአብሔር ብፍርሃትን ብራዕድን ተገዝእዎ። ከመይ ምሕረቱ ንውሉድ ወሎዶን ንዘለዓለምን እዩ። ንሕና ህዝቡ ኢና አብ ቅድሚኡ ብምስጋናን ብምስንዳውን ነመስግኖ። ጾም ንጹም ንብጾትና ነፍቅር ነነሓድሕድና ንፋቐር። ሰንበት አኽብሩ ሰናይ ግበሩ ከመይ ሰንበት ምእንቲ ሰብ እያ ተፈጢራ። ምሕረትን ፍትሕን እዝምረልካ አሎኹ እዝምርን መገዲ ሓቂ አስተውዕልን አሎኹ። ምሕረቱ ንውሉድ ወለዶን ንዘለዓለምን እዩ። ንውሉድ ወለዶ ጽድቁ። ንሕና ህዝቡን አባግዕ መጓሰኡን ኢና።
ዘመነ ጾም ናይ ክፍሊ ሓጋይ ካልአይ ዘመን እዩ። እዚ እዋን ነቲ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ ምድረ በዳ ብጽሞን ጸሎትን ዘሕለፎ 40 መዓልታት የዘኻኽረና። ስለዚ ኢና ብጾምን ብጸሎትን ናብ ትንሣኤ ክንሰናዶ ዘሎና። ጾም ታሕሣሥ ናብ ልደት ንምስንዳው ከም ዝኾነ፣ ጾመ 40 ከአ ናብ ብዓለ ትንሣኤ የሰናድወና። አብዚ ን8ተ ሰናብቲ ቤተ ክርስትያን ንጾም ዚኸውን መዛሙር አሰናድያ ክንዝምሮን ክነስተንትኖን ተቕርበልና። እዚ ከአ 1. ዘቅበላ፥ 2. ዘቅድስት፥ 3. ዘምኵራብ፥ 4. ዘመጻጉዕ፥ 5. ዘደብረዘይት፥ 6. ዘገብርኄር፥ 7. ዘኒቆዲሞስ፥ 8. ዘሆሣእና እናበልና ንሰምዮም።
ናይ ሎሚ ሰንበት ዘወረደ ወይ ዘድራር ጾም ተባሂሉ ይፍለጥ። ናብ አምላኽ ክንቀርብ ዝሕግዘና ቅዱስ እዋን ኢና እንጅምር ዘሎና። አብ አምላኽ ክንቀርብ ከሎና መጀመርያ ፍቕሩ ክንርኢ ክንክእል ኢና፥ ድሕሪኡ አባና ዘሎ አምላኽ ዘይፈትዎ ንርኢ እሞ ንንስሓ ንቕረብ። ጾም ንጹም ንብጻይና ከም ነፍስና ነፍቅር ኢልና እናጸለና ኸአ ብዝያዳ አብቲ ብመዓልቲ ሰንበት እንገብሮ ተግባር ክንገልጾ የዘኻኽረና። ጾም መለልይኡ ንስሓ፣ ዕርቂ ምስ አምላኽን ሰብን ኮይኑ ብጸሎትን ርእስኻ ብምቕጻዕን ንጸገማት ካልኦት አብ መንፈሳውን ቍጠባውን አብ ምሕጋዝ አበርክቶና ክንዕዝዝ ኢልና እናተጋደልና እነሕልፎ ቅዱስ እዋን እና እንጅምር ዘሎና።
ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ናይ እዚ ዓመት ጾም አርብዓ “ንፍቕሪ ካብ ዘጥፍኡ ሓሰውቲ ነብያት ተጠንቀቑ” ብዝብል መልእኽቲ ክንጅምሮ ተምሕጺኖምና አለዉ። ሓሰውቲ ነብያት ዝብል ትርጋሜኡ ንኹሉ ካብ አምላኽን ሰብን ዘርሕቐና ነገራት አለሊልና ክንክእል እሞ ቅዱስ እዋን ክነሕልፍ እዩ ዝድለ ዘሎ። ቅዱስ አቦና አባታዊ ምሕጽንትኦም ኩልና መገዲ አምላኽ ክንሕዝ እሞ አብ መንጎና ሰላም ፍቕሪ ክንገስ እዩ። ጾም አርብዓ ብመንፈሳዊ ነገራትና ዓቢና ነገር አምላኽ አቐዲምና ክንከይድ ስለ ዝሕግዘና ሃየ ሎሚ እውን ንድኹም ሥጋና ስዒርና ንአምላኽ ንቕረቦ።
ናይ ሎሚ ወንጌል ሕሙማትን ብዝተፈላለየ ዝሳቐዩ ዝነበሩ ንኢየሱስ ከም ዝረኸቡ እሞ ስቓዮም አብ አምላኽ ከቕርቦም ከም ዝኽአለ ይነግር። ሰለስተ ጊዜ ኢየሱስ ንሰባት ከሕዊ ንርኢ። ፩ይ አብ ቤት ጸሎት አይሁድ አሕውይዎም፥ ፪ይ አብ ገዛ እንዳ ጴጥሮስ፥ ፫ይ ከአ አብ መገድታት። አብዚ እንርእዮ ናይ ነፍሲወከፍ ዝደልዮ ከም ዘማልአሎም እዩ። ሰብ ካብ ዝዓበየ ዝንአሰ ሕማም ክሓዊ፣ መጀመርያ አምላኽ ከሕውዮ ከምዝኽእል ክአምን አለዎ፥ ስዒቡ ሕማሙ ከለሊ አለዎ ሽዑ አብ ኢየሱስ (አምላኽ) ክቐርብ አለዎ። እንጅምሮ ዘሎና ቅዱስ እዋን ነዚ ክነተግብር እዩ ዘዘኻኽረና።
፩ይ ጸገም አብ ዘለዎ ኢየሱስ አብኡ ምሳና አሎ። እዚ እዩ እቲ ቀንዲ መልእኽቲ ንባባት ናይ እዚ ሰንበት። አብ ጸገም አብ ፈተና አብ ዘሎናሉ ኵሉ ጊዜ አምላኽ ምሳና አሎ፥ “ዘኽታማት ኮንኩም ክትተርፉ አይኃድገኩምን እየ” (ዮሓ 14፡18) እናበለ ኩሉ ጊዜ ምሳና ከምዝህሉ ነጊሩና እዩ። አብ ገለ እዋን ከቢድ ጸገም ወይ ሕማም እንተ ወረደና ተስፋ ንቖርጽ ነንጸርጽር ግን “ሓሳባተይ ከም ሓሳባትኩም አይኮነን፥ መገድታትኩም ከአ ኻብ ምገድታተይ ፍሉይ እዩ” (ኢሳ 55፡8) ንዝብል ክንዝክር አሎና። አምላኽ በዚ ወሪዱኒ ዘሎ እንታይ መልእኽቲ እዩ ዘመሓላልፈለይ ዘሎ ክንብል አሎና። ሓደ Zac Smith ዝተባህለ ፍሉጥ ሰብ ሕማም ካንሰር ከመይ አቢሉ አብ አምላኽ ከምዘቕረቦ ክገልጽ እንከሎ “ካንሰር ካብቲ ዝበለጸን ዝጸበቐን ነገር አብ ሕይወተይ ዝገጠመኒ እዩ ይብል። ምናልባት እዚ አዘራርባ የገርመና ይኸውን እዩ፥ እንተኾነ
Zac Smith ቅድሚ ምማቱ አብ ቪድዮ ቀሪጹ ዝሓደጎ ዘረባ እዩ። ቶማስ ዋትሶን ከአ “ናይ ዓራት ሕማም ዝምህሮ ይበዝሕ ካብ ዝበለጸ ስብከት” ይብል። አብ ጊዜ ሕማምን ስቓይን ትርጉም ተፈጥሮና ክንርኢ ይሕግዘና ብዝያዳ ኸአ አብ አምላኽ ክንአምን ይሕግዘና፥ ዓይኒ ሕልናና ክንርኢ ይሕግዘና እሞ አብ ፍቕሪ አምላኽ አቲና ንክፍአትና ክንንሳሕ ይሕግዘና።
፪ይ ሕማም አብ አምላኽ የቕርበና፡ ንእንታይነት ኢየሱስ ክርኢ ዝኽአለ ብዙሕ ህዝቢ አብኡ ገጹ ይውሕዝ ነሩ። ማርቆስ ወንጌላዊ አድናቖቱን ነቲ ኢየሱስ ክገልጸልና ምስ ደለየ፡ አብ ገበላ እንዳ ጴጥሮስን እንድርያስን አጋ ምሸት ምስ ኮነ ኢየሱስ ከሕውዮም ብዝደልዩ መሊኡ ነሩ፥ ሰብ ቅፍርናሆም ሕሙማቶም አብቲ ኢየሱስ ዘለዎ ከምጽኡ ፀሓይ ክሳብ ትዓርብ ተጸበዩ፥ ብብዝሒ ህዝቢ እቲ ኢየሱስ ዝነበሮ ክሳብ ምዕጻው ዝስእንዎ ኮነ እናበለ ይነግረና። ሓደ ዓቢ ሓኪም ከም ዝብሎ ናይ መድኃኒት/ፈውሲ ጥቕሚ “አብ ገለ እዋን ከሕውየካ፥ ብዙሕ ጊዜ ኸአ ንዘሎ ቃንዛ ወይ ሕማም አህድእ ከብለልካ፥ ኩሉ ጊዜ ግን ዘጽንዓካ ዘበርትዓካ እዩ” ይብል። ነዚ ኹሉ ዝገብር ኢየሱስ ጥራሕ እዩ ነይሩ። ሎሚ እቲ ኢየሱስ ዝገብሮ ዝነበረ እንገብር ከአ ንሕና ኢና። አብ ገለ እዋን አብ ብርቱዕ ስቓይን ቃንዛን ዘሎ ንአምላኽ ክዝክር ቀሊል አይኮነን ግን አብ ከምዚ እዋን እዩ አምላኽ ብምስጢራውን ልሙድ ብዘይኮነ መገዲ አብ ሕይወትና ዝአቱ። ዝኾነ ሕማም ወይ ስቓይ መልእኽቲ አለዎ ስለዚ አለሊና ክንክእል አብ ኢየሱስ ንቕረብ።
Elixabeth Barrett Browning (1806-1861) እትብሃል ሓንቲ ካብቶም ዝበርትዑ ገጠምቲ አብ ጊዜ ንግስነት ቪክቶርያ ዝነበረት እያ። ጽሑፋታ አብ ዓዲ እንግሊዝን አሜሪካን ብዘይመጠን ግኑንን ብብዝሒ ተቐባልነት ረኺቡ ዝናኣ አብ ኩሉ በጺሑ። ብ1844 ዝገበረቶ ግጥሚ ካብ ኩሎም ዝተወርየት ገርዋ። Robert Browning ዝተባህለ ብግጥማ ደስ ኢልዎ አብ ዝጽሓፈላ ክሳብ ክንደይ ንስርሓ ከም ዝፈቅሮ ነጊርዋ። ድሕሪኡ ግን ኤሊዛበት ብርቱዕ ሓሚማ ካብ ዓራት ዘይትትንሥእ ርእሳ ክተንቀሳቕስ ዘይትኽእል ኮይና ማሲና ነራ። ሓደ መዓልቲ Robert Browning ክበጽሓ ምስ መጺአ አብ ሕይወታ ፍጹም ሓጎስን ደስታን ፈጢሩላ ርእሳ ክተልዕል ከአ ጀሚራ። አብ ካልአይ ምብጻሕ አብ ዓራት ኮፍ ክትብል ጀሚራ። አብ ሳልሳይ ምብጻሕ ምሉእ ጥዕና ረኺባ ተንሢአ ክትከይድ ጀሚራ ነዊሕ ከይጸንሐት ከአ ነዚ ሕይወት ዝሃባ ሰብ ተሓጽያ ድሕሪ ሓጺር እዋን ከአ ተመርዓዕዮም። ፍቕሪ አካላውን ሞራላውን ምሕዋይ ከምጽአልና ይኽእል እዩ። ስለዚ ዘገርም አይ ኮነን ናይ ሎሚ ወንጌል ብዙሓት አብ ኢየሱስ ብአካል ምስ ቀረቡን ተንከፍዎን ፍቕሩ ምስ ረከቡ ሓውዮም እንተበለና። Charles Spurgean ዝተባህለ “አምላኽ ሓደ ከቢድ ጾር እንተ አውረደልና አብ ትሕቲኡ አእዳዉ ይገብር” ይብል። ዘይንኽእሎ ጸገም ወይ ፈተና አየውርድልናን እዩ ሓንትስ ርኢና ንኽአል እምበር።
፫ይ ሕማም አብ አሕዋትና ከም እንቐርብ ይገብረና። እቶም ብዙሕ ዝሳቐዩ ዝያዳ ምድንጋጽ አብ ካልኦት ሰባት አለዎም። ሓደ ህዉኽ ንኹሉ ክፈልጥን ጽቡቕ ክገብርን ብርቱዕ ድሌት ዝነበሮ ተመሃራይ ንመምህሩ፣ መምህር ንኹሎም አብ ዓለም ዝሳቐዩ ክሕግዝ እንታይ እንተ ገበርኩ ይሓይሽ እናበለ ሓተተ። ጽቡቕ እንታይ ክትገብር ትኽእል እናበለ መምህር ንሕትኡ ብሕቶ መሊስሉ ይብሃል። መጀመርያ ዓቕምኻን ክትግብሮ እትኽእልን ምርአይ የድሊ ቅድሚ ጸገም ካልኦት ምርአይ። ስለዚ ሓደ ሰብ ብዛዕባ አብ ዓለም ዘሎ ስቓያትን ውርደትን ቅድሚ ምርአዩ አብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዘሎ ጸገማትን ፈተናንን ክርእን ክቕይርን ክኽእል አለዎ እንተ ዘይኮነ ሓንቲ ፋይዳ ወይ ጥቕሚ የብሉን ብኻልኦት እንተ ተገደሰ። ከምቲ ሓደ ሓምቢሱ ዘይክእል ሰብ ንሓደ ዝጥሕል ዘሎ ሰብ ከውጽእ ኢሉ አብ ውሒዝ ዘሊሉ ከም ምእታው እዩ። ንዝጥሕል ዘሎ ክረድእ እንተ ኾይነ መጀመርያ አነ ከመይ ገርካ ከም ዝሕምበስ ክምሃር አሎኒ ቅድሚ ንኻልኦት ምሕጋዘይ፥ ስለዚ ቅድሚ ናይ ካልኦት ጸገማት ምፍትሐይ ጸገማተይ ክፈትሕ አሎኒ።
Shantideva ዝተባህለ ቅዱስ ህንዳዊ “አብዚ ዓለም ሓጎስ እንተሎ ኩሉ ካብቲ ንኻልኦት ክተሓጉስ ኢልካ እትገብሮ እዩ
መሰረቱ፥ ብአንጻሩ አብ ዓለም ስቓይ እንተሎ ኸአ ንአይ ንርእሰይ ጥራሕ ክሕጎስ ካብ ዝብል እዩ መሰረቱ” ይብል ነሩ።
አብ ካልኦት ዘሎና ተገዳስነት አብ ግብሪ ከነርእዮ ይግባእ፥ እዚ ኸአ ነቶም ንዋታውን ሞራላውን መንፈሳውን ሓገዝ ዘድልዮም ምሕጋዝ እዩ። ንሕሙማት ምብጻሕን ምሕጋዝን፥ ንድራታቶም ብኹሉ ምርዳእ ካብቲ ከም ክርስትያን ክንገብሮ ዝግብአና ነገራት እዩ። ከምቲ ኢየሱስ ምእንቲ ካልኦት ዝነብር ዝነበረ ንሕናውን ከምኡ ክንከውን አሎና፥ ንሱ ምእንቲ ካልኦት እዩ ነሩ ኩሉ ዘለዎ ምስኩሉ ይማቐሎ ነሩ። ነዚ ብሓቂ አብ ዓሚቕ አስተንትኖ ዘእትወና ክንፍጽሞ ብቆራጽነት ንበገስ ንሱ ኸአ ንኸማና ዝበሉ ሰባት ብምፍቃር፥ ብምምሓር፥ ብምሕላይን ይቕረ ብምባልን ክንገብሮ ንኽእል። ብዝጓነፈና ነገራት ወይ እውን አብ ከባቢናን ዓለምናን ብእንርእዮ ክፉእ ነገራት ከይተዓናቐፍና ሕይወት ከም ኢየሱስ መምህርና ሓቀኛ ሕይወት ንመንነትና ዝገልጽ ገርና ክነብሮ ይግብአና።
ከም ኢየሱስን ጳውሎስን ንጸዋዕታናን ተልእኮናን ብዓይኒ ሓላፍነት ክንለብሶ አሎና። ቅ. ጳውሎስ አበርቲዑ ወንጌል ክሰብኽ ከምዘለዎ ክገልጽ እንከሎ “ክሰብኽ ምእዙዝ እየ እንተ ዘይሰበኽኩ ግና ወይለይ” ይብል። ታሪኽ ሕይወቱ ከምቲ ናይ ሓደ ሰብ ሕሙም ዝነበረ እሞ ዝሓወየ ምሉእ ሕይወቱ ንኻልኦት ሕሙማን ክሕግዝ ዝተወፈየ እዩ። ከምኡ እውን ከም ሓደ ሓኪም ንፍሉይ ሕማም ፍሉይ ክታበት መድኃኒት ዝረኸበ እሞ ንኹሉ ብነጻ ዝዕድል እዩ። ነቲ ብነጻ ዝተዋህበና ጸጋ አምላኽ ብነጻ ንካልኦት ክነካፍሎ እዩ አምላኽ ካባና ዝደልዮ። አብ ገለ እዋን ፍሉይ ክእለት ወይ ውህበት ዘለዎም ሰባት ባዕሎም ከም ዝፈጠርዎ የርእዩ እሞ አብ ትዕቢትን አንነትን ወዲቖም ካብኦም ብዓቕሚ ንዝሓመቑ ክጭኩኑን ከዋርዱን ይርከቡ። ረድኢ ክርስቶስ ቀዳመይቲ ተልእኮኡ፣ ዘለዎ ህያብ ብዘየገድስ ናእዳን ግብዝነትን ካብ ርእሱ አርሒቁ ንኻልኦት ምግልጋል እዩ።
አምላኽ አባና ዓይኑ አውዲቑ ፍሉይ ጸጋ እንተ ሃበና ትሕትና ለቢስና አብ አገልግሎት አምላኽን ሓውናን እንተ አውዓልናዮ ቤትናን ዓድናን በረኸት ይበዝሖ። እምብአር ሎሚ ነዚ ብፍሉይ ክንሓስቦን አብ ግብሪ ክነውዕሎን ብቆራጽነት ንበገስ።
ጳውሎስ ንኢየሱስ አብ መገዲ ደማስቆስ ብተአምራት እዩ ረኺብዎ። እዚ ምስ ኢየሱስ ዝገበሮ ርክብ ጨሪሹ ሕይወቱ ብምልኡ ቐይርዎን እምነቱ አጽኒዕሉን። በዚ ምኽንያት ከአ ሕይወቱ ንስብከተ ወንጌል አወፍዩ። ምስክርነቱ ኸእ “ነቶም ድኩማት ምእንቲ ኽረብሕ ድማ ምስቶም ድኹማት ድኹም ኮንኩ። ብኹሉ መገዲ ንገሊአቶም ምእንቲ ከድኅን ንኹሉ ሰብ ኵሉ ኾንኩ፥ እዚ ግና ካብ በረኸቱ ምእንቲ ኽካፈል ምእንቲ ወንጌል ኢለ እየ ዝገብሮ ዘሎኹ” እናበለ ገሊጹ። አብዚ እንርእዮ ጳውሎስ ንመጸዋዕትኡ ንካልኦት ከድሕን ከም ሓላፍነት ገይሩ እዩ ዝርእዮ ነይሩ። ንሱ ብምልኡ አብ ስብከት ወንጌል ዝተወፈየ፥ ንብዙሓት ነፍሳት አብ ክርስቶስ ከምጽእ ጽምአት አሕዲሩ ለይትን መዓልትን ዝሰበኸ አብነትና እዩ።
ናይ ሎሚ ወንጌል ሓደ ካብቲ ብንጹር ክንርእዮ ዝደልየና ኢየሱስ ከም ዝሰበኸን ንብዙሓት ካብ ዝነበሮም ርኹሳት መናፍስትን ካልእ ጸገማትን ነጻ ከም ዝገበረን እዩ። ብእምነት አብኡ ቀሪቡ ከይሓወየ ዝኸደ ወላ ሓደ አይነበረን። ሎሚ እውን ኢየሱስ ከሕውየና ንደሊ እንተ ኾይንና አብኡ ምሉእ እምነት ክህልወና ይግባእ። እቲ ሰናይ ዘሓጉስ ብስራት ነጻ ከውጻአና እንተ ኾይኑ ክንአምኖ አሎና።
ኃይልን ስልጣንን ኢየሱስ ሎሚ እውን ልክዕ ከም ቀደሙ እዩ። ንኹሎም እቶም ብእምነት አብኡ ዝቐርቡ ከሕዊ ቅሩብ እዩ። ዝተቐየረ ሕይወት ክንለብስ ሎሚ እውን ክትንክፈና አብቲ ዘዘሎናዮ ኩነት ሕይወትና መጺኡ ከሕውየና ፍቓደኛ እዩ ሓንትስ ብትሕትና ንቕረቦ። ስለዚ ነቲ ዝሓዘነ ልብና ዘሕዊ አምላኽ ነመስግኖ።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ባዓል-ስልጣን በይነ-መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ብቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ቅድሚ ክልተ ዓመት ዝተነበረ ማዕቀብ ንክፀንዕ፣ተወሳኺ ማዕቀብ ዘፈር ዕደናን ካብ ዳያስፖራ ዝላኣኽ ገንዘብን ንክትግበር ወሲኑ‘ሎ።ንጉዳይ ሱዳንን ሶማልያን‘ውን ከምዝተዘራረበ ገሊፅና ኢና።ንሎሚ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ጋሻና‘ዮም።
ኣምባሳደር ግርማ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ወለዲ "ጭጉራፍስ'ያ ባዕላ ሃሪማ ተእዊ ይብሉ።እዚ ብሽም ኢጋድ ዝወፀ ዝባሃል መግለፂ ብምውህሃድ ኣሜሪካን ብምትሕብባር ኢትዮጵያን ንግጉይ ፖሊሲ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምሽፋንሲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓለም ለኸ ሕጊታት ብሓይሊ ረጊፁ፣ሉኣላዊ መርየት ኤርትራ ሒዙ ክነሱ፣ነዚ ንምሽፋን ኣብ'ዚ ቀረባ እዋን'ውን ለውጢ ስርዓት ዝብል ኣዊጁ፣ሕጂ ድማ ቁጠባዊ ወራር ተኣዊጁ ነዚ ኩሉ ንምሽፋንን ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንምፍርራሕን ኣብ መጨረሻ ንረብሓ ዓበይቲ ሃገራት ዝሰርሕ'ዩ ኢሎም።


text:
ብዙሕ ዕድል ስራሕ ፈጢርና ኢና ዝብሉ ኣቶ ቴድሮስ ሓጎስ ትካላትን ማሕበራትን ናብ ናይ ስራሕ ተኮር ትካላት ንክኾኑ ሰፊሕ ስራሕቲ ይመቻቾ ኣሎ ኢሎም።
ፀገም ግዕዝይና ብዝምልከት ክዛረቡ ከለው ልምዓታዊ ስርዓት ክሳብ ዝትከል ኩሉ-ሻዕ ሓደጋን እናተቓለስካዮ ክኽየድ ዝግባእ ምኻኑን ግን ግዕዝይና ጠቅሊሉ ኣየጋጥምን ክባሃል ኣይካኣልን ኢሎም።
ወሲኾም ኣብ ግዕዝይና ተኣሊኹ ዝርከብ ዝኾነ ሰብ ንሰበ-ስልጣን ሓዊሱ ዝግበኦ ቅፅዓት ክረክብ ምኻኑ ጠቂሶም።እንይተኾነ ኣብ'ቲ ዝሓለፈ ገምጋም ኣብ ዝላዓለ ስልጣን ተቐሚጡ ኣብ ግዕዝይና ተኣሊኹ ዝተረኽበ ሰብ ዘይምህላው ሓቢሮም።
ናብራ ከተመታይ ንክማሓየሽ ንኩሎም ዕድላት ፀንቂቅካ ንምግምጋም ስራሕ ንምፍጣርን ፃዕርታት ይግበሩ ኣለው ይብሉ ኣቶ ቴድሮስ ሓጎስ።
ብዛዕባ መስኖ ክዛረቡ ከለው ሓደ ስድራ ኣብ ዓመት ክልተ ሻዕ ዘፍርየሉ ኩነታት ንክህሉ ተባሂሉ ዝነበረ ሸቶ እውን ብመሰረት እቲ ውጥን ናይ ትግራይ ካብ'ቲ ካልእ ክልላት ዝላዓለ'ዩ ይብሉ።


text:
ኣብቲ ኣብ 1517 ዓ.ም. ተሓድሶኣዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝተወልደትሉ ሃገረ ጀርመን ከተማ ቪተንበርግ ዕለት 5 ሐምሌ 2017 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ፈደራላዊ ሱታፌ ኣቢያተ ክርስቲያን ተሓድሶ ነቲ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ሉተራናውያንን መጦዲስታዊትን ዝተበጽሐ ስምምዕ ኣብ ዛዕባ ጽድቂ ዝምልከት ክፍሊ ናይ ሰረተ እምነት ዓንቀጽ ብወግዒ ክቕበሎ ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመልክት።
እቲ ብዛዕባ ጽድቂ ክፍሊ ትምህርቲ ሰረተ እምነት ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ናይ ሕዳሴን ቤት ክርስቲያንን ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ዝፈላልይ መስቀለይና ቲዮሎጊያዊ ሕቶ ከምዝነበረ ክዝከር እንከሎ፡ ስለዚህ ኣብዚ ክፍሊ ትምህርቲ ናይ እምነት ዓንቀጽ ስምምዕ ምግባር ኣብቲ ንሓድነት ተኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ዘታዊ ጉዕዞ ዓቢይ ስጉምቲ ምዃኑ ኣብቲ ዕለት 5 ሓምሌ 2017 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ፈደራላዊ ሱታፌ ኣቢያተ ክርስቲያን ተሓድሶ እትፍጽሞ ናይ ስምምዕ ስነ ስርዓት ዝሳተፉ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ብሪያን ፋረል ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም፥ እዚ ኩነት’ዚ ብሓቂ ኣብቲ ንሓድነት ዝኣመተ ናይ ኩለን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ጉዕዞ መሰረታዊ ጭቡጥ ፍጻሜ እዩ፡ እቲ ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ኣብ መንጐ ኣቢያተ ክርስቲያን ንዝተኸስተ ፍልልያት ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ዝዀነ ቲዮሎጊያዊ ሕቶ ናብ ስምምዕ ንምብጻሕ ድሕሪ ዝተገብሩ ናይ ነዊሕ ቲዮሎጊያዊ ዘተ ከይድታት ኣብ 1999 ዓ.ም. ምስ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ቀዳማይ ናይ ስምምዕ ውሳኔ ድሓር እውን ኣብ 2006 ዓ.ም. መጠዶስታዊት ቤተ ክርስቲያን ነዚ ናይ ስምምዕ ውሳኔ ምቕባል ዕለት 5 ሓምሌ 2017 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ፈደራላዊ ሱታፌ ኣቢያተ ክርስቲያን ተሓድሶ ነቲ ናይ ሓባር ውሳኔ ተቐቢሉ ክታሙ ከንብር እዩ። እዚ ድማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኵለን እተን ታሪኻውያን ሉተራናውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ኣብቲ ንምፍልላይ ምኽንያት ዝዀነ መስቀላዊ ቲዮሎጊያዊ ሕቶ ኣብ ስምምዕ ክብጻሕ እዩ። ስለዚህ ብዛዕባ ጽድቂ ኣብ ዝምልከ ቲዮሎጊያዊ ሕቶ ናይ ሓባር ጭቡጥ ቲዮሎጊያዊ ርእየት ክህሉ ዘብቅዕ ውሳኔ እዩ። ናብ ሓድነት ዝግበር ጐዕዞ ኣዚዩ ዘበርትዕ ስምምዕ ድማ እዩ።
ድሕነት ብጸጋ እዩ ስለዚህ ድማ ጸጋ ብምዃኑ ሓላፍነት እዩ። ስለ ድሕነት ኣብ ዓለም ምግልጋል ድማ እቲ ሓደ ናይ ምድሓን ባህርያዊ ሳዕቤን (ውጽኢት) እዩ። ተሓድሶኣውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ጽድቂ (ምድሓን) ኣብ ዓለም ክሰፍሕ ብመሰረትን ስርዓትን ወንጌል ዓለም ንኽልወጥ ምግልጋል ከምዘድሊ ዓቢይ ኣፍልጦ ኣለወን። እዚ ዝብጻሕ (ዝተበጽሔ) ናይ ሓባር ናይ ስምምዕ ውሳኔ ብዞባውን ከባብኣውን ደረጃ ካቶሊካውያንን ሉተራናውያንን መጦዶስታውያን ተሓድሶኣውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ኩለን ብሓባር ሕብረተሰብ ክልወጥን ነቲ ኣብ ስቓይ ዝርከብ ሰኣውነት ንምድጋፍ ብሓባር ኣብ ኣገልግሎ ክዋፈሩ ዝድግፍ ከምዝዀነ ብሰፊሕ ተንቲኖም፥ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ደጋጊሞም ዝብልዎ ኩለን ኣቢያተ ክርስትያን ማሕበረ ክርስቲያንን ብስነ ሓሳብ ምእማን (ረቂቓዊ ምእማን) ዘይኰነስ፡ ምእማንን እምነትን ናብ ዕዮን ኣገልግሎን ተጓዕዝነትን ዓለም ንምልዋጥ ጭቡጥ ኩነት ዝነብሩ ይኹኑ እንክብሉ ንዝገለጽውዕ ሓሳብ ለቡ ዝብል ናይ ሓባር ስምምዕ ኩለን ኣቢያተክርስቲያንን እዩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ብዕለት 07.09.2018 ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርን ከባቢኣን ሰዓት 2፡00 ድ.ቀ. ዝጀመረ ኣኼባኡ ብኣቦ መንበሩ ብሰናይ ምንዮት ምስ ተኸፈተ፡ ኣብ ውሽጣዊ ምዕባሌታት ሰልፍን፡ ዞባን፡ ደምበ ተቓውሞን፡ ጀኦ-ፖለቲካዊ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝምልከቱ ጉዳያት ስፍሕ ዝበሉ ምርድዳኣት ኣካይዱ።
ኣኼበኛ፡ ነቲ ብሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ውሽጣዊ ይኹን ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታትን ምዕባሌታትን ኮነ፡ ነቲ ብብዙሕ ሸነኻት ዝርአ ዘሎ ተቓውሞታት ደለይቲ ፍትሒ‘ውን ኣሞጒሱ። ነቲ ብዶ. ኣቢይ ቀዳማይ ሚኒስተር ምስ ውልቀ መላኺ ሰርዓት ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ህዝብና ዘይፈልጦ ውዕላትን ምፍርራማትን ድማ፡ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ከኸትል ስለ ዝኽእል፡ ዘይቅቡል ምዃኑ ኣኼበኛ ኣስሚሩሉ።
እቲ ዝርአ ዘሎ ምዕባሌታትን ለውጥታትን ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ግሉጽነት ዘይብሉን ንልዑላውነቱ ዝደናደንን ንህዝብና ድማ ኣብ ዝኸፍአ ናይ ስደት ዋሕዚ ሸሚሙዎ ዘሎን ስለ ዝኾነ፡ ኣዝዩ ኣሰንባዲ ከም ዝኾነ ኣኼበኛ ብሰፊሑ ተዘራሪብሉ። ኣብዚ ኩነታት እዚ እቲ ክግበር ዝግብኦ ኣዝዩ ህጹጽ ዝኾነ ጉዳይ እምበኣር፡ ከምቲ ሰዲህኤ ጀሚሩዎን ዝቃለሰሉ ዘሎን ጉዳይ ሓቢርካ ምስራሕ ናይ ሓይልታት ተቓውሞ፡ ናህሪ ብዝወሰኸ ክቀላጠፍ ከም ዘለዎ ኣኼበኛ ርእዩ። ኣብዚ ቀረባ ግዝያት፡ ማለት ኣብ ፍርቂ ወርሒ መስከረም ኣብ ፍራንክፎርትን ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ ቀረባ ማዓልታት ድማ ኣብ በርሊን ዝተራእዩ ናይ ምጥርናፍን ሓቢርካ ምስራሕን ንጥፈታት ተስፋ ዝህቡ ምዃኖም ኣኼበኛ ኣሞጒሱ። ሓባራዊ ስራሕ ንምዕዋት፡ ብዘይምቍራጽ ክድፍኣሉ ከም ዘለዎ ኣኼበኛ ኣብ ውሽጢ ስልፊ ዝካኣል ጻዕርታት ክገብርን፡ ምሕጽንታኡ ናብ ደምበ ተቓውሞ ኣመሓላሊፉን።
ኣኼባ ድማ ልክዕ ኣብ ሰዓቱ ተዛዚሙ።


text:
ስምምዕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ይጠሓስ
Radio Erena: 16 September 2018
መንግስትን ተቓወምትን ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዋዕላ ኢጋድ ዝፈረሙዎ ስምምዕ ሰላም፣ ሓደ መዓልቲ ከይጸነሐ ተጣሒሱ።
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪርን ተቓዋሚኡ ሪክ ማቻርን ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ኢጋድ ኣብ ዝተረኽቡሉ ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም፣ ሒደት ሰዓታት ድሒሩ፣ ኣብ ደቡባዊን ምዕራባዊን ዞባታት’ታ ሃገር ውግእ ምክያዱ ምንጭታት ዜና ሓቢሮም።
ተቓወምቲ ሓይልታት፣ እቲ ንሳልስቲ ዝኸደ ውግእ ሰራዊት መንግስቲ ብዝፈነዎ መጥቃዕቲ እዩ ጀሚሩ፣ ብምባል ንመንግስቲ ወቒሱ።
ወሃብቃል’ቲ ውድብ ላም ፖል ጋብሪኤል ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሰራዊት መንግስቲ ዝሓለፈ ረቡዕ ኣብ ከባቢታት ፈለግ የይ ሰፊሕ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ከምዝጀመረ ድሕሪ ምግላጽ፣ ኣብ ዘካየዱዎ ጸረ መጥቃዕቲ 8 ወተሃደራት መንግስቲ ከምዝተቐትሉን ሓያሎ ኣጽዋር ከምዝማረኹን ሓቢሩ።
ኣፈኛ ሰራዊት መንግስቲ ሉል ኮዋንግ ብኣንጻሩ፣ እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ደቡብን ምዕራብን’ታ ሃገር ብወገን ተቓወምቲ ሓይልታት እዩ ጀሚሩ፣ ስዕረት ኣብ ዘጋጥሞም እዋን ከኣ ከም ግዳያት ኮይኖም ክቐርቡ እዚ ናይ ፈለማ ፕሮፓጋንዳኦም ኣይኮነን ክብል ነቲ ክሲ ነጺጉዎ።
ኲናት ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን ብሰላማዊ መንገዲ ንምዕራፍ፣ ኣብ ነሓሰ 2015 እውን ዘተ ሰላም ከምዝተፈረመ ይዝከር።


text:
ክልተ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽግለታ፡ ኣብ`ቲ ዝመጽእ 4ተ ሓምለ 2015፡ ኣብ ፈረንሳን ከባቢኡን ዝጅምር ዓለም-ለኻዊ ውድድር `ቱር ዲ ፍራንስ` ብምስታፍ፡ ካብ ጸሊም ኣፍሪቃ ቀዳሞት ብምዃን ታሪኽ ይሰርሑ`ለዉ።
ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን፡ መርሃዊ ቅዱስን ኣብ`ቲ ውድድር ዝሳተፉ ዝለዉ፡ ምስ ካልኦት 7ተ ብጾቶም ብምዃን፡ ንMTN-Qhubeka ዝተባህለት ደቡብ ኣፍሪቃዊት ጋንታ ብምውካል`ዮም
እታ ጋንታ ካልኦት 3ተ ደቡብ ኣፍሪቃውያን፡ ሓደ ኣመሪካዊ፡ ሓደ እንግሊዛዊ፡ ሓደ በልጅማዊ፡ ብድምር 9ተ ኣባላት ሒዛ ክትሳተፍ`ያ።
ጋንታ MTN-Qhubeka ፡ ኣብ `ቱር ዲ ፍራንስ` ትሳተፍ ዘላ ፈላመይቲ ኣፍሪቃዊት ጋንታ ብምዃን`ውን ታሪኽ ትሰርሕ ዘላ ጋንታ ኾይና`ላ
`ቱር ዲ ፍራንስ`፡ ብቐንዱ ኣብ ፈረንሳይ ዝካየድ ኮይኑ፡ ብጎረባብቲ ሃገራት ዝሓልፍ፡ ብዙሕ ደረጃታት ዘለዎ፡ ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ ውድድር ብሽክለታ`ዩ፡ ብብዓመቱ ድማ ይካየድ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዶብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ከባቢ ምኤሶ ኣብ ዝሓለፈ ሶኑይን ረቡዕን ብዝተፈጥረ ግጭት ሸሞንተ ሰባት ምሟቶም ነበርቲ ገሊፆም።
እቶም ነበርቲ እቲ ግጭት ኣብ መንጎ ኣብ ክልል ኦሮሚያ እንስሳት ብምርባሕ ዝናበሩን ፍሉይ ሓይሊ ክልል ሶማሊያን ዝተኻየደ እዩ ኢሎም።
ንክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ኣብ ዘዋስኑ ከባቢታት ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ይፍጠሩ ዘለው ግጭታት ህይወት ሰባት እናጠፍአ ምዃኑ ነበርቲ ይገልፁ።
ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ወረዳ ምኤሶ ከተማ ምኤሶ ሶኑይ 22 ነሓሰ 2009 ዓ.ም ከምኡ እውን ረቡዕ 24 ነሓሰ 2009 ዓ.ም ኩርፉ ኤደራ ኣብዝተባህለ ቦታ ኣብ መንጎ ሓለውቲ ከብቲ ክልል ኦሮሚያን ናይ ሶማሊያ ክልል ፍሉይ ሓይሊን ግጭት ከምዝነበረ ኣብ ከባቢ ምኤሶ ዝነብሩን ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩን ወልቀሰብ ይገልፁ።
“ብቕድሚ ትማሊ ውግእ ነይሩ።ፍሉይ ሓይሊ ክልል ሶማሊያ ኣብ ልዕሊ ከተማ ምኤሶ ውግእ ከፊቱ ብዙሕ ፀገም ይፍጠር ኣሎ።ብኣና ወገን ዝተዓጠቐ ሓይሊ የብልናን።ሚልሻታት እዮም ዘለውና፤ኣብ ሰፈር እዩ ውግእ ተኸፊቱ።”
እዞም ሽሞም ዘይገለፁ ሰብ ምኽንያት ናይቲ ግጭት ተሓቲቶም ዶብ ናይ ምስፍሕፋሕ ጉዳይ፣ናይ ካልኦት ዶብ ንምውሳድ እዩ ኢሎም።በቲ ግጭት ብዛዕባ ዝሞቱን ዝቖሰሉን ድማ ከምዚ ይብሉ።
“ኣብ ድሬበሎን ደበታ ዝብሃል ቦታን ሸውዓተ ሰባት ሞይቶም።ኣብ ምኤሶ ሓደ ሰብ፣ብድምር ሸሞንተ ሰባት ሞይቶም።ዝተፃረየ ሓበሬታ የብለይን ግን ኣብዚ ኣርባዕተ ሰባት ቖሲሎም።”
እቶም ነበርቲ ምሉእ ሓላፍነት ክወስድ ዘለዎ መንግስቲ እዩ፤ናይ ፌደራል፣ናይ ኦሮሚያን ናይ ሶማሊያን ክልላዊ መንግስታት ነቶም ፀገማት ክፈትሑ ነይሩዎም ይብሉ።
ብዛዕባ ጠፊኡ ዝተባሃለ ህይወት ይኹን ካልእ ካብ ክልቲኦም ክልላዊ መንግስታትን ፌደራልን መብርሂ ንምርካብ ዝተገብረ ተደጋጋሚ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።ይኹን እምበር ሓላፊ ቢሮ ኮምኒኬሽን ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ ኣብዚ ሰሙን እዚ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ኣብዝሃብዎ መብርሂ ዶብ ከይተወሰን ምፅንሑ ፀገም ይፍጠሩ ምንባሮም ብምግላፅ ወሰን ኣብ ምፍላይ ኣብ ፅቡቕ ደረጃ ኣለና ኢሎም።


text:
እንቋዕ ናብ ጾመ ሓዋርያትን ጾመ ድኅነትን ኣብጽሓና!
ጾመ ሓዋርያት
ጾመ ሓዋርያት፡ ቅዱሳን ሓዋርያት ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ምስ ተቐበሉ፡ ቅድሚ ንስብከተ ወንጌል ምውፋሮም ዝጾሙዎ ጾም እዩ። እዚ ጾም እዚ ሓዋርያዊት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብኣዋጅ ንኽጽወሙ ካብ ዝሓገገቶም 7 ኣጽዋማት ሓደ እዩ።
ጾመ ሓዋርያት፡ ‘ጾመ ሰነ’ ተባሂሉ ይጽዋዕ’ዩ። ኣብ ማቴ. 9፡14-15 “ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስ ናብ ጐይታ ኢየሱስ መጺኦም “ንሕናን ፈሪሳውያንን ብዙኅ ንጸውም፡ ደቀ መዛሙርትኻ ደኣ ስለምንታይ እዮም ዘይጾሙ፧” ኢሎም ምስ ሓተትዎ፡ “መርዓዊ ምስኣቶም ከሎዶ ኣዕሩኽ መርዓዊ ኪጾሙን ኪኃዝኑን ይኽእሉ እዮም፧ ግናኸ መርዓዊ ካብኣቶም ዚውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ እያ፡ ሽዑ ኸኣ ኪጾሙ እዮም፡’በሎም” ዝብል ተጻሒፉ ከምዘሎ፡ ጐይታ ምስ ዓረገ ደቀ መዛሙርቱ ቅዱሳን ሓዋርያት መንፈስ ቅዱስ ተቐበሎም ኃይሊ ረኺቦም፡ ቅድሚ ናብ ስብከተ ወንጌል ምውፋሮም ዝጾምዎ ጾም እዩ።
በዚ መሠረት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ነቦታትና ሓዋርያት ኣብነት ገይሩ ካብ ጽባሕ ሰንበት ጰራቅሊጦስ ክሳዕ በዓለ ጴጥሮስ ወጳውሎስ ክጸውም ትእዝዝ እያ። ኣብ ፍትሐ ነገሥት’ውን (አንቀጽ 15) ‘ወውእቱ ይተሉ እምበዓለ ኃምሳ ወፋሲካሁ አመ ኃምሱ ለሐምለ በዓለ ጴጥሮስ ወጳውሎስ’ ከምዝብል እዩ። እዚ ጾም እዚ ብ”ኢያዐርግ፡ ኢይወርድ” ስለ ዝመላለስ ውሱን ጊዜ የብሉን። ሓሓደ ጊዜ ካብ ኣርብዓ መዓልቲ ይዛይድ፡ ሓሓደ ጊዜ’ውን ካብ ሠላሳ መዓልቲ ይውኅድ። ናይ ሎሚ ዓመት ዘመነ ማርቆስ 2010 ዓ.ም. ካብ ሰኑይ 20 ግንቦት ክሳዕ 5 ሓምሌ ይጽወም።
ጾመ ድኅነት
ጾመ ድኅነት ጾመ ረቡዕን ዓርብን እንትርፎ ድኅሪ ትንሣኤ ክሳዕ በዓለ ጰራቅሊጦስ ኣብ ዘለዉ ጊዜያት ዝርከቡ ረቡዕን ዓርብን ከምኡ’ውን ልደትን ጥምቀትን ኣብ ዝውዕሉሉ እዋን እንተ ዘይኾይኑ ካብ ዓመት ክሳዕ ዓመት ዝጽወም ጾም እዩ። ዝጽወምሉ ምኽንያት ኣለዎም።
ረቡዕ፦ ቤት ፍርዲ ኣይሁድ ንጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንምስቃል ናይ ሞቱ ምኽሪ መኺሮም ዝፈጸሙሉ ዕለት እዩ። (ዮሓ. 11፡46-53) ስለዚ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ምእንቲ ደቂ ሰባት ዝተወሰኖ ናይ ሞት ፍርዲ ምእንቲ ክንዝክር ኣብዛ ዕለት እዚኣ ኽንጸውም ብሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ተሠሪዑ ኪጽወም ይነብር ኣሎ።
ዓርቢ፦ ከምዝፍለጥ ጐይታ መከራ መስቀል ተቐቢሉ ዝተሰቕለሉ ብሥጋ ዝሞተሉ ንብዙኅ ዓመታት ኪጽበይዎ ዚጸንሑ ተስፋ ዝተፈጸመሉ ቅድስት ዕለት እያ። (ዮሐ. 19፡17-30 ፣ ሉቃ. 23፡26-49) ብምዃኑውን እንትርፎ ኣብ በዓለ ኃምሳን ልደትን ጥምቀትን፡ ረቡዕን ዓርብን ምእንታና ዝወዓለልና ውዕለት እናዘኸርና ብጾምን ጸሎትን ነዘን ክልተ ዕለታት እዚኣተን ክነኽብረን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትእዝዘና። (ፍት.መን.ኣን. 15፡ ዲድስቅ. 29)
ስለዚ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን በዚ ቅዱስ ጾም’ዚ ነፍስና ምእንቲ ክቕድስ ኽንጸውም ይግባእ!
ጾምና ብሰላም ኣጀሚሩ የፈጽመና!


text:
ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረላ ድማ እዛ ኮሚሽን ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝግበር ውዱብን ዓቢ ዝርጋሐ ዘለዎን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብዝርዝር ኣቕሪባ። እቲ ጸብጻብ ብምቕጻል፡ ልዕልና ሕጊ ብዘይምህላዉ ዜጋታት መሰሎምን ነጻነቶምን ተገፊፉ፡ ብዘይ ሕጊ ይቕየዱ፡ ብኣሰቃቒ ይሳቀዩ፡ ደቀንስትዮ ጾታዊ ስቕያት የጋጥመን፡ ደረት ኣልቦ ግዱድ ዕስክርናን ሸቅሊን ደረጃኡ ክሳብ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ክበጽሕ ከምዝኽእል ዘርዚሩ። ኤርትራውያን ነዚ ኩነታት ክቕይርዎ ከምዘይክእሉ ተስፋ ብምቑራጽ ኣማኢት ኣሽሓት ሃገሮም ራሕሪሖም ይወጹ ኣለዉ። ካብ ምሒር ዓቕሊ ጽበት ድማ ሕይወቶም ንምድሓን ግዳያት ጉዕዞ ምድረበዳን ባሕሪን፡ ግዳያት ጭውያን ይኾኑ ኣለዉ። ኤርትራውያን ብሰንኪ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላቶም ዓዶም ራሕሪሖም ናብ ስደይ የምርሑ ስለዘለዉ፡ ናይ ማሕበረሰብ ዓለም ሓለዋን ዑቕባን የድልዮም።
እዛ መርማሪት ኮሚሽን ዘዳለወቶ ጸብጻብ ብኣካል ዘጋጥሞም ስለዝኾነ ንኤርትራውያን ሓድሽ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን ብዓለምለኻዊ ውድብ ዝተመዘዘ ኣካል ዝተዳለወ ናይ መጀመርያ ጸብጻብ ብምዃኑ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። እዚ ጸብጻብ እዚ ነቲ ብኤርትራውያንን ብኻልኦት ትካላት ሰብኣዊ መሰላትን ክበሃል ዝጸንሐ ዘትርር እዩ። ልክዕ ከም ናይ ቅድሚ ሕጂ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ጸብጻብ ብሽርሒ ናይ ታሪኽ ጸላእትና ዝተሃንደሰ ብምባል ነጺግዎ ኣሎ። ብሰናይ ድልየት ድማ ነዚ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከመይሓይሾ ዝብል እምነት የብልናን።
ስለዚ ድማ ኤምዲሰመ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ኣብዚ ጸብጻብ መርማሪት ኮምሽን ዝሰፈረ ለበዋታት ኣብ ተግባር ክውዕል ዕቱብ ስጉምቲ ክወስድ ምሕጽንታኡ የቕርብ። እዚ ምስዘይግበር ግና እቲ ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ዕንወትን ህልቂትን ዜጋታት እታ ሃገር ከኸትል ምዃኑ፡ ካብኡ ሓሊፉ'ውን ንጸጥታ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ዝሸምም እዩ።
ብተወሳኺ ኤምዲሰመ ንጎረባብቲ ሃገራትን፡ ኤውሮፓዊ ሕብረትን፡ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ሰብኣዊ ሓገዝን ዑቕባን ክህቡ ይጽውዕ።
ልዕሊ ኹሉ ድማ ኤርትራውያን ነዚ ዕድል እዚ ተጠቒሞም ብዝበለጸ ክጥርነፉን ክውደቡን ይጽውዕ። ማሕበረሰብ ዓለም ደጋፊ ተራ ጥራሕ እዩ ክጻወት ዝኽእል፡ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ምምጻእ ግና ሓላፍነት ኤርትራውያን ጥራሕ እዩ፡ ስለዚ ነዚ ተገንዚቦም ኤርትራውያን ደረኽቲ ለውጢ ክኾኑ ዜግንነታዊ ሓላፍነቶም ክስከሙ ጻውዒት የቅርብ።
በዚ ኣጋጣሚ ድማ ኤምዲሰመ ሞያዊ ብቕዓት ዘለዎ ጸብጻብ ብምቕራብ ሓላፍነቶም ንዝፈጸሙ ኣባላት እታ ኮምሽን ዘለዎ ሞገስን ምስጋናን ይገልጽ። ንኹሉኹም እቶም ነዛ ኮምሽን ክትምስረትን ስርሓ ብዓወት ከተሰላስልን ከይተሓለልኩም ዝጸዓርኩም ኣብነታውያን ኤርትራውያን ድማ እንቛዕ ነዚ ኣርኣየኩም ንብል። ኣጆኹም ኣጆና!!!
11 ሰነ 2015
ፕሪቶርያ - ደቡብ ኣፍሪቃ
ንተወሳኺ ሓበሬታ ብኢመይል This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ተወከሱ


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 30 guests and no members online
- Details
- Written by ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)
- Published: 02 October 2017
ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
ጋዜጣዊ መግለጺ
ሓሙሻይን ናይ መወዳእታን መዓልቲ 2ይ ጉባኤሎሚ መዓልቲ፡ 24 መስከረም 2017 ዓ. ፈ. ቅድሚ ቀትሪ ምምራጽ መሪሕነት ብጽፉፍ ኣገባብ ተኻይዱ፡ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ድማ ንናይ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ ናይ ክብሪን ወግዒን መዛዘሚ ምኽንያት ብምግባር ብወናማት ናይ ደግሓኤ ክፍሊ ባህሊ ምስ ወናማት ደለይቲ ፍትሒ ስነ-ጥበባውያን ከም በዓል ኪሮስ ኣስፍሃ ተሰንዩ፡ ወጋሕ ትበል ለይቲ ከምዝተኻየደ ንኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን መሓዙትን ምሕባርና ዝዝከር ኢዩ።
ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ዕምቆትን ስፍሓትን ሓላፍነትን ዝመልኦ ህዝቡን ሃገሩን ንምድሓን ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን ዕማምብጽፈት ዘቃንዔኮይኑ፡ንጉዳይ ጉባኤ ገምጊሙ፡ ረዘንቲ ፖለቲካዊ ውሳኔታትን፡ ጽማቝ ደምዳሚ መግለጺንኣጽዲቑ። እዚ ካብ ኩሎም ኣካላት ሕብረተ-ሰብና ብፍላይ ከኣ ካብ መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ዝተሳተፍዎ ካልኣይጉባኤና፡ ብመሰረት ሓድሽ ሕጊ-ህንጻ፡ 19ዝኣባላታ ማእከላይ መሪሕነትን(17ቀወምቲ ምስ ክልተ ተጠባበቕቲ)፡ሰለስተተቖጻጸርትን፡ ብደሞክራስያዊ መንገዲ ኣብ ውሽጢ ጉባኤተመሪጻ።ብመንገዲ ውድባዊ ሰሚናር ኣቢሉ ዝዳህሰሶን ዝተመያየጠሉን፡ ካልኣይ ጉባኤ ንሓሙሽተ መዓልታት ጽዑቕን፡ ዓሚቝን፡ርሱንንክትዓት ተጸሚዱ ድሕሪ ምቕናይኢዩብክብ ዝበለ ድምቀትን ዓወትን ተዛዚሙ።
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ!
ዓወት ንካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና!
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንጀጋኑ ስዉኣትና!
ብክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ካብ ቦታ ጉባኤ
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ/ደግሓኤ/
24መስከረም 2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ክብረ በዓል ቅዱስ ሩፋኤል 3 ጳጕሜን ብውዳሴን ቅዳሴን ብድምቀት ተኸቢሩ።
3 ጳጕሜን ክብረ በዓል ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሩፋኤል ኣብ ኵለን አብያተ ክርስቲያን ብስብሓታትን ጸሎተ ሰዓታትን ክኸብር ከሎ፡ ብፍላይ ኣብ ቅዱስ ሩፋኤል ቤተ ክርስቲያን ቤት መኻእ፡ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ ብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ ዋና ኣመሓዳሪ መንበረ ፓትርያርክ፡ ሊቃውንት መዘምራን፡ ውሉደ ክህነትን ብኣሽኃት ዝቝጸሩ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽብሉ ብኽብሪ ተባዒሉ።
ዋዜማ ሰዓት 12፡00 ቅድሚ ቀትሪ ተደዊሉ ክሳዕ ሰዓት 5፡30 ድ.ቀ. ተቘይሙ። ምሸት ሰዓት 8፡00 ክሳዕ ወጋሕታ 6፡20 ምሉእ ለይቲ ተቘይሙ ስብሐተ እግዚአብሔር ምስ በጽሐ፡ ጸሎተ ቅዳሴ ካብ 6፡30 ቅ.ቀ. ክሳዕ 8፡45 ቅ.ቀ. ተሠሪዑ። ዑደተ ታቦት ተገይሩ፡ ታቦት ኣብ ዓውደ ምሕረት ምስ ቆመ ሊቃውንት መዘምራን ሠለስተ ለዘብ ኣስሚዖም። ተመሃሮ ትምህርተ ሰንበት ድማ ብወገኖም ሠለስተ መዛሙር ዘሚሮም።
ቀጺሎም መምህር ክነፈ ርግብ ማርቆስ ኣብ ዝሃብዎ ትምህርቲ፡ ተራዳእነት ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሩፋኤል፡ ክብሪ ካህን መልከ ጼዴቅን ነገረ ምጽኣትን ዝምልከት ሰፊሕ ቃለ ምዕዳን ሂቦም።
ኣብ መወዳእታ ሰዓት 11፡00 ቅድሚ ቀትሪ ብብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ቃለ ቡራኬን ጸሎትን ምስ ተዋህበ ታቦት ናብ ክብሪ ቦታኡ ብኽብሪ ነቢሩ። በዚ ኸኣ ፍጻሜ ናይቲ በዓል ኮነ።


text:
ብኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ዝካየድ ተቓውሞ መራሕቶም ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብዝእሰሩ ንድሓር ከምዝሃድአ ተገሊፁ።መንግስቲ ኣብ ልዕሊ እዞም ተቓወምቲ ዝወስዶ ስጉምቲ ኣብ መንጎ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣመንቲ ምስልምናን ውጥሪ ከምዝፈጠረ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከቡ ምስጊዳት ብሓደ ንእሽተይ ጉጅለ ዝተዋደደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝጀመረ ኣብ ፈለማ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ፈረንጂ ዓመት ነይሩ።መንግስቲ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ጣልቃ ይኣቲ ኣሎ ብዝብል።
እቲ ወጥሪ ኣብ ጫፍ ዝበፅሐ 13 ሓምለ ኣ/ፈ እቶም መራሕቲ ምስልምና ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ምስጊድ ኣወሊያ ንቐፃሊ ተቓውሞታት ምድላው ይገብሩ ነይሮም ብዝብል መንግስቲ ናብቲ መስጊድ ጥሒሱ ብምእታው እዩ።መንግስቲ ቀንዲ ኣባላት ኣዋደድቲ ሓዊሱ ንልዕሊ 70 ሰባት ከምዝኣሰረ ይገልፅ።
ድሕሪ ሓደ ሰሙን ኣሽሓት ሰዓብቲ ምስልምና ንዝተኻየደ ማእሰርቲ ንምቅዋም ኣብ ኣናውር መስጊድ ተኣኪቦም።ምስ ፖሊስ ብዝተፈጠረ ግጭት ብዙሓት ሰባት ድማ ተኣሲሮም።
ኮሚሽነር ፖሊስ ፌደራል ወርቅነህ ገበዮህ ብቴለኢቪዥን ኢትዮጵያ ኣቢሎም ኣብዝሃብዎ መግለፂ ንቶም ናይቲ መስጊድ ኮሚቴ ዘይምርግጋእ ንምፍጣር ይሰርሑ ነይሮም ክብሉ ኸሲሶምዎም ኣለው።
መንግስቲ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ካብዝወስድ ጀሚሩ እቲ ተቓውሞ ምሉእ ብምሉእ ዋላ እንተዘይጠፍአ እውን ኣዐሪዩ ነኪዩ ኣሎ።
ብመዳይ ፖለቲካ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ፓርቲ መላእ ኢትዮጵያ ነቲ ምንቅስቓስ ደጊፉዎ’ሎ።ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኢንጅነር ሃይሉ ሻውል ኣብ መንጎ ናይ ሙስሊም ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስን ፓርቶም ኣንፃር ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ዘካይዶ ቓልስን ተመሳሳልነት ኣለዎ ይብሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ዝተፈላለዩ እምነታት ንኽህልዩ ብምፍቃዱን ኣብቲ ከባቢ ንዘሎ እስላማኢ ኣኽራርነት ብምውግኡን ካብ ምዕራብ ናእዳ ረኺቡ እዩ።
ስግኣት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሱማሊያ ከምዘሎ ብናይ ደገ ናዕበኛታት ዝድገፍ ምንቅስቓስ ኣል-ሸባብ ኣብ ሃገሩ ከይህሊ እዩ።ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዘውፅኦ መግለፂ ነቲ ኩነት ብቐረባ ይከታተሎ ከምዘሎን ኩሎም ወገናት ክሃድኡ፡ሕግን ናይ ሃይማኖት ነፃነትን ንክኽብሩ ፀዊዑ ነይሩ።


text:
እቲ ቅዱስ ኣቦና ይሴባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ስደረስዎ ዓዋዲ መልእኽቲ ንንባብ ካብ ዝበቕዓሉ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ዘሰናደዎ ናይ ስነ ምህዳር ሊቃውንትን ሰበ ስልጣናትን መንእሰያትን ናይ ደቀባት ክፍሊ ሕብረተሰብ ልኡካን ዘሳትፍ ዛዕባ ዘፍጥረት ዝመክርን ክንክን ዘፍጥረት ዘነቓቕሕን ተበግስቶታት ዘመላኽት ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ክካየድ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ቫቲካን ከተማ
ብውልቃውን ማሕበራውን ቤተ ክርስቲያናውን ደረጃ ኣብ ምክንኻን ዘፍጥረት ክኽወን ዝግብኦ ተግባራት ብሰፊሕ ዝትንትን ምክንኻን ዘፍጥረት መንፈሳውን ሰብኣውን ሓላፍነትን ጥዕና ዘፍጥረት ተማራዃሱ ምዃኑ ብሰፍሕ ዘመላኽት ይሴባሕ ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ መሰረት ዝገበረ ናይ ሓባር ቤትናን ኣብ መሬት መጻኢ ሕይወትን ንምድሓን ብዝብል ኣርእስቲ ጳጳሳዊ ሓልዮ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ቤት ጽሕፈት ዘሰናደዎ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ካብ ዕለት 5 ሐምለ ክሳብ ዕለት 6 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ክካየድ ምዃኑ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፒተር ኮድዎ ኣፒያ ቱርክሶን ናይዚ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ምኽትል ዋና ጸሓፊ ዶክተር ፍላሚኒያ ጆቫነሊ ብሓባር ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ዕለት 26 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዘመልከቱ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ማርኰ ጉወራ ሓቢሮም።
ነቢያዊ ዓዋዲ መልእኽቲ ይሴባሕ
ይሴባሕ ዓዋዲ መልእኽቲ ንንባብ ካብ ዝበቐዓሉ ሰለስተ ዓመት ንነጀው መላእ ትሕዝቶኡ ኣብ መላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዘቃልሕ ነቢያዊ ቃል ዝተነብሮ ከምዝዀነ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም፡ ሎማዊ ምክንኻን ናይ ሓባር ቤትና መጻኢ ሕይወት ምክንኻን ከምዝዀነን ኣብሪሆም እቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ዛዕባ ናይ ሓባር ቤትና ምክንኻን ብሰፊሕ ዘብርሆ ፍካሬ ናይቲ ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ኣስተንፍሶ እዩ ከምዝበሉ ጉወራ ሓቢሮም፡
ተግባር ምክንኻን ዘፍጥረት
ኵሉ ዘፍጥረት ምክንኻን ከምዘድሊ ይኣምነሉን ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት እውን ይሕበር፡ ይዅን ደኣ እምበር ካብ ቃል ናብ ተግባር እንሰጋገርሉ እዋኑ በጺሑ እዩ፡ ሎሚ እንተድኣ ምክንኻን ዘፍጥረት ተግባራዊ ዘይኰነ ናይ ሓባር ቤትና ንዝኸፍኤ ሓደጋ ምቅላዕ እዩ ዝኸውን፡ ይሴባሕ ዓዋዲት መልእኽቲ ኣብ ማሕበረሰብ ቤተ ክርስቲያን ብሰፊሕ ክግለጽን ኣብኡ ዝተመርኰዘ ኣስተምህሮ እውን ክቐርብ ከምዘለዎን፡ እንኽተሎ ዓይነት ኣነባብራን ውጥናት ምዕባሌታት ምስ ምክንኻንን ምኽባርን ዘፍጥረት ዝተተሓሓዘ እምበር ኣብ ናይ ሎማዊ ረብሓን ኢጐነትን ክቱር ክኸውን የብሉን እዚ ኸኣ እቲ ዝካየድ ዓውደ ጉባኤ ብሰፊሕ ብኽኢላታት መብርህን ኣስተምህሮን ክወሃብ እዩ ከምዝበሉ የመልክቱ።
ዶክተር ፍላሚንያ ጆቫነሊ እውን ብወገነን፥
ተሞራዅሶ ትውልዳዊ ፍትሒ
እቲ ዘሎ ወለዶ ንገዛእ ርእሱ ጥራሕ ዝሓስብ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዕጹው ከይኰነ ንመጻኢ ትውልዲ እውን ዝሓስብ ፍትሓዊ ርእየት ክህልዎ ይግባእ፡ ምድሓን መሬት ኣብቲ ፍጥረትን ተፈጥሮ ንኽውንን ዘይኰነስ ንኸመሓድር ዝተጸውዔ ሰብኣዊ ፍጥረት ኢድ ዝተነብሮ እዩ፡ ምድሓን መሬት ምድሓንና እውን እዩ፡ ምድሓን ኣምላኽ ኵለንተናዊ እዩ፡ ስለዚህ ፍትሓዊ እውን እዩ፡ ፍትሓውነት ኸኣ ሰገር ሎማዊ ብምዃኑ እዩ እንክብላ፡ ናዚ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣባል ኣባ ጆሽትሮም ኩሪታዳም እውን ብወገኖም፡
ኣብቲ ዝተጸውዐ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ፡ ናይ ስነ ምሕዳር ሊቃውንትን ተመራመርትን ክኢላታትን መንእሰያትን ከምኡ እውን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ንዝርከቡ ሃገረይና - ደቀ ባት ክፍሊ ሕብረተሰብ ወክልቲ እውን ክሳተፉ ምዃኖም ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ብኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ምስ ዓለም ሓቆፍ ሓልዮ ስነ ምህዳር ካቶሊካዊ ምንቅስቓስን ቃል ኪዳናዊ ጥምረት ዝተፈላለያ ናይ ኵለንተናዊ ምዕባለ ሓልዮ ካቶሊካውያን ማሕበራትን ብምትሕብባር ዘዳለዎ ኰይኑ ኣብ ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ስነ ምሕዳር ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ኣባል መክሲካዊት ፓትሪሲያ ኤስፒኖዛን ናይ ኤኮኖሚ ሊቅ ኒኮላስ ስተርንን ካልኦት ሊቃውንትን ምሁራትን ዓበይቲ ሰበ ስልጣናት መንእሰያትን እውን ክሳተፉ ምዃኖም ከምዝገለጹ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ጉወራ ሓቢሮም።


text:
በዓል መስቀል ሎሚ 27 መስከረም ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም መራሕቲ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን፡ላዕለዎት ሰበስልጣን ኤርትራ፡ዲፕሎማትን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጽኡ ሰባት ኣብ ዝተረኽብሉ ብዓብይ ሃይማኖታውን ባህላውን ኣገባብ ተኸቢሩ።
በዓል መስቀል ንግስት እሌኒ እየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቕለሉ መስቀል ንምርካብ ኩዕታ ዝጀመረትሉ መዓልቲ ንምዝካር ከምዝበዓል ካብ ቤ/ጽ መንበር ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራ ሓላፊ መንፈሳዊ ትምህርቲ መሪገታ ሰመረኣብ ኣፈወርቂ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝመጽኡ በጻሕቲ፡ በዓል መስቀል ሃይማኖታውን ባህላውን ትሕዝቶ ብዘለዎ ኣገባብ ብምብዓሉ ፍሉይ ተምሳጥ ከምዘሕደረሎም ክገልጹ ከለዉ፡ኣብቲ በዓል ዝተሳተፉ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን በጻሕቲ ብወገኖም ድሕሪ 20 ዓመታት ንበዓል መስቀል በሓባር ክኽብሩ ብምብቕዖም ዝተሰምዖም ሓጎስ ገሊጾም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ በዓል መስቀል ኣብ ጎቦ ጮምዓ ከተማ መቐለ ከምኡ’ውን ኣብ ከተማ ዓዲ ግራት ትማሊ ምሸት ብድምቀት ተኸቢሩ።
እቲ በዓል ኣብ ምብራቓዊ ኣንፈት መቐለ ካብ ዝርከብ ጎቦ ጮምዓ ነበርቲ ሽግ ወሊዖም ክወርዱ ከለዉ ዘርኢ ምስሊ ኣዚዩ ሰሓቢ ምዃኑ ተሳተፍቲ እቲ በዓል ይገልፁ።
ብተመሳሳሊ ኣብ 27 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኡን ዝርከባ 24 ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ኣብያተ ክርስትያን ብሓባር ብምኳን ትማሊ ምሸት ኣብዚ ዋሽንግተን ዲሲ በዓል መስቀል አኽቢረን።
ምሉእ ጸብጻብ ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ መቐለ፡ዓዲ ግራት፡ ኣስመራን ዋሽንግተን ዲሲን ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መግለጺ
ብዛዕባ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ለንደን ዝተገብረ ግዕዙይ ተግባር
ንሕና ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከተማ ሸፊልድ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ሳውዝ ዮርክሸየር እንርከብ ኤርትራውያን፡ ካብ ካልኦት ስደተኛታት ዝፈልየና መለለይ እንተሎ ፡ኣኽበርቲ ሕግን ፈተውቲ ስራሕን ልዕሊ ኹሉ ከኣ ልዑል ሃገራዊ ፍቕርን ክብሪ ሃገርናን ህዝብናን እንውንን፡ ንኹሉ ሕግን ስርዓትን ናይዛ እንነብረላ ዘሎና ሃገር እነኽብርን ዝያዳ ኹሉ ድማ ነቲ ብመስዋእቲ ኣሽሓት መንእሰያት ዝተረኽበ ክብሪ ሃገርናን ህዝብናን ንምዕቃብ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ንዝወርድ በደላት ዘይንቕበልን ምእንቲ ክብረት ሃገርናን ህዝብናን፡ ሃገርና ካባና እትጠልቦ ንምምላእ ቅሩባት ከምዝኾናን ብውልቃዊ ረብሓታትና ከይተታለልና ረብሓ ህዝብናን ሃገርናን እነቐድም ብዝኾነ ይኹን ታህዲዳት ከይተሰናበድናን ብናይ ሓሶት ደሮና ከይተዓብሎኽናን ኣብ ናይ ቋሕ-ሰም ዘሎ ካልኢት ኣብ ጎኒ መንግስትናን ህዝብናን ሃገርናን ደው ብምባል ወትሩ ኣበርቲዕና እንሰርሕ ምሩጻት ዜጋታት ኤርትራ ኢና።
ንሞያናን ሃገራዊ ፍቕርናን ንምግላጽ ዘይኮነ ናይዚ ጽሑፍ ዕላማና፡ ነቲ ብዕለት 24 ጥሪ 2013 ብስም ኤርትራውያን ኣብ ሃገረ እንግሊዝ ከተማ ለንደን ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ብውሑዳት ሓላፍነት ብዘይስምዖም ኤርትራውያንን ገለ ወጻእተኛታትን ንዝተፈጸመ ኣነዋርን ልዕሊ ኹሉ ድማ ገበንን ንምኹናን ኢዩ። እዚ ዝተፈጸመ ገበን ንኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ሸፊልድ ብሓፈሻ ሳውዝ ዮርክሸየር ዘይውክልን ዘይኤርትራዊ ተግባርን ኣትሪርና ንኽንቃወምን ንፈጸምቱ ገበነኛታት ኣብ ሕጊ ኣብ ምብጽሑን ንዝኾነ ኣብ ቀጻሊ ንክህሉ ዝኽእል ተመሳሳሊ ገበናት ከም ዘይንጻወርን ንምፍሻሉ ድማ ኣበርቲዕና ከም እንሰርሕን ንመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያን ንህዝብን መንግስትን ኤርትራን ከምኡ’ውን ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንዝርከብ ኤርትራዊ ዜጋ ነዚ ብ24 ጥሪ 2013 ኣብ ልዕሊ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ለንደን ዝተፈጸመ ዝኾነ ጣቋ ዘይብሉ ገበን ከም እንቃወሞን እንኹንኖን ደጊምና ነረጋግጽ።
ኤርትራዊ ኮሚኒቲ ሳውዝ ዮርክሸየርን ኤርትራውያን ኮሚኒቲ ኣሶሴሽን ሸፊልድን
ሰንበት 27 ጥሪ 2013


text:
ሎሚ 240 ዝኾኑ ናይ መሰል ሕቶ ዘለዎም ኣባላት ሰራዊት ምክልኻል፡ ምስ ዕጥቆም ናብ ቤተ-መንግስቲ ብምምርሖም ተፈጢሩ ዝነበረ ምስንባድ ከምዝተረጋግአ ኮሚሽነር ፈደራል ፖሊስ ዘይኑ ጀማል ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጹ። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣማሲይኡ ንመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ጉዳይ ብሰላማዊ መንገዲ ብምምይጥ ከምዝተፈትሐ`ውን ሓቢሮም።
እቶም ወተሃደራት ኣብ ቡራዩ ዝነበረ ኩነታት ንምርግጋእ ካብ ኣዋሳ ተጸዊዖም ዝነበሩ ምዃኖምን፡ ተልእኮኦም ፈጺሞም ናብ ቦትኦም ኣብ ዝምለስሉ ዝነበሩ እዋን “ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ እዩ ሽግርና ዝፈትሓልና” ብዝብል ናብ ቤተመንግስቲ ምምርሖም እቲ ኮሚሽነር ሓቢሩ።
እቶም ወተሃደራት ዕላምኦም ክሳብ ዝፍለጥ ድማ ካልእ ሓይሊ ተጸዊዑ ንሓለዋ`ቲ ኸባቢ ከምዝተዋፈረ`ውን ሓቢሮም።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣማሲይኡ ንመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ጉዳይ ብሰላማዊ መንገዲ ብምምይጥ ከምዝተፈትሐ`ውን ሓቢሮም።
“ብምንም ዓይነት ዝተፈለየ ዕላማ ዘለዎም ኣይኮኑን፡ ሕቶና ናብ ዶ/ር ኣቢይ ክነቕርብ ኢና ብምባል ትኽ ኢሎም ዝመጹ`ዮም። ካብ ቡራዩ ናብ ኣዋሳ እናሓለፉ ከለዉ እግረ-መንገዶም ሕቶና ከየቕረብና ኣይንኸይድን ካብ ዝብል ዝተበገሰ`ዩ። ካልእ ዘሻቕል ናይ ጸጥታ ሽግር ኣይነበረን። እቶም ወተሃደራት`ውን ካልእ ዝተፈለየ ዕላማ ኣይነበሮምን-ግን ሕቶኦም ክሳብ ዝፍለጥ ንጥንቃቐ ዝኣክል ሓደ ሓደ ናይ ጸጥታ ሓለዋ ተገይሩ ኔሩ`ዩ”።
እቶም ኣባላት ምክልኻል ኣብ`ቲ እዋን ምስ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ከምዝተመያየጡ ዝተገልጸ ክኸውን ከሎ፡ ዶ/ር ኣቢይ ድሕሪ`ቲ ምይይጥ ንመራኸቢ ብዙሓን ኣብዝሃቦ መግለጺ፡ ብዛዕባ ምውሓድ ደሞዝን ናብርኦምን ሕቶ ከምዘቕረብሉን ኣዚዩ ሃናጺ ምይይጥ ምንባሩን ገሊጹ።
“ጸገም ደሞዝ ከምዘሎ ፍሉጥ`ዩ-ኢትዮጵያ ድኻ ሃገር`ያ። ዋና ዕላማና ወጻኢ ቖጢብና ናብ ነባሪ ልምዓታዊ ፕሮጀክት ምዛር`ዩ። ንሕና ደሞዝና ክብ ኣቢልና እንተበሊዕናዮ ልምዓት ዝብሃል ነገር ኣይክህሉን`ዩ። እዚ ሰራዊት ምክልኻል ኮነ ካልእ ሰራሕተኛ መንግስቲ ክግንዘቦ ዘለዎ ጉዳይ`ዩ። ልዑል ደሞዝ እናወሰድና ዘላቒ ልምዓት ክነምጽእ ኣይንኽእልን ኢና። ዝበዝሐ ሃብትና ናብ ልምዓት እንተኣዚርናዮ ግን፡ ኣብ ቀጻሊ ዝሓሸት ሃገር ክንሃንጽ ንኽእል ኢና። ሰለዚ ምክልኻል`ውን ኣካል ናይ`ዚ ሓላፍነት`ዩ። ናታቶምን ናይ ካልኦትን ኩነታት ነመሓይሸሉ መንገዲ እናረኣናን እናኣፅናዕናን ዝርአ`ዩ ዝኸውን።”
ኣተሓሒዙ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ እቲ ሓቂ እዚ ኾይኑ እናሃለወ፡ ብማሕበራዊ ሚድያታት ዝቐርቡ ዘለው ካብ ሓቂ ዝረሓቑ`ዮም-እቲ ሕብረተሰብ ርግእ ኢሉ ትኽክለኛ ምንጪ ክረክብ ይግባእ ኢሉ።
“ኣብ ካልእ ጉዳይ`ዩ ከምኡ`ዩ ንምግጫው፡ ሽግር ከምዘሎ ሽብራ ከምዘሎ ከምስል ዝደሊ ሓይሊ ኣሎ። ሕብረተሰብ ርግእ ኢሉ እንተዘይሰሚዑ፡ ናይ ሓሶት ወፍሪ ተቐቢልና እንተኣተኣናግድና- ምብልላዕ`ዩ ጠቕሚ የብሉን።ብጉዳይ ብሄር፡ ብጉዳይ ሃይማኖት፡ ብጉዳይ ስልጣን መብዛሕቲኡ ዝለዓለ ነገር ኮነ ኢልካ ዝፍረኽ ነገር`ዩ። እዚኣቶም ምሳይ ዝተራኸቡ ኣባላት ምክልኻል ግን፡ ምንም ዓይነት ናይ ፖለቲካ ኣጀንዳ ዘይብሎም፡ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝፈትዉ መንእሰያት`ዮም፡ ጠቓሚ ነገራት ከኣ ተመያይጥና ኣለና።”


text:
ኣበድ ተስፋይ
ብዘይካ እቶም ብመርገም ወለዶም ድዩ ብኻልእ ጸረ ሃገረ ኤርትራን ኤርትራውነት ደው ዝብሉ ኤርትራውያን ናብኦም ዝቐንዕ መልእኽቲ የብለይን፡እላ ይቕሬታ ሓቲቶም ኣብ ደምበ ሃገራውያን ደለይቲ ፍትሒ ክምለሱ ፍቓደኛታት ክሳብ ዘይኮኑ፡እዚኣቶም ጸላእቲ ሓድነትን ኤርትራዊ ሃገርነትን ዝኾኑ ጎረባብቲ ዝፈጠርዎም ስለ ዝኾኑ፡ ገና ዕንቅፋቶም ክቕጽል እዩ።እቶም ሃገራውያን ኣብ ሓንቲ ጥምርቲ ኤርትራ እትኣምኑ ግን፡ኣብ ኩሉ ዘለኹም ማለት ኣብ ህግደፍ ይኹን ደምበ ፍትሒ፡ኣብ ውሽጥን ኣብ ዲያስፖራን ዘለኹም፡ህዝቢ ኤርትርራ ብዘይካኹም ካልእ ዝጥምቶ የለን፡ ኮታ ” ኣባኹም ረማዕ ኣባኹም ገማዕ” ይብለኩም ኣሎ፡ሕጂ ኢሰያስን ዶ/ር ኣቢይን ብዘየማትእ መሬትናን ባሕርናን እናወረሩ ፡ዳግማይ ግዙኣት ክገብሩና፡ህዝብና ዘይፈልጦ ውዕል ይገብሩ ኣለዉ፡
ናይ ፖለቲካ ኪኢላታት ሚኒስተራት ኮፍ ኢሎም ከለዉ ኢሰያስ ኣፈርቂ እኳ ንወዱ ኣብርሃም ኢሰያስ ተማሊኡ ንስዑድያ ክዋዓዓል ምኻዱ ክሳብ ክንደይ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዜጋታት ከም ዘለዎ፡ወዱ ንምውራስ ይጓየ ምህላዉ ብብሩህ ይነግረና ኣሎ፡ስለዚ ሰላማዊ ዝመስል ጎበጣ ኣብ ልዕሊ ሉኡላውነት ሃገርና ይኸይድን እዞም ክልተ መራሕቲ ድማ፡ብ5ይ ማርሻ ይሕምበቡ ስለ ዘለዉ፡መንእሰያት ኤርትራ፡ብቐዳማይ ማርሻ ተበጊስኩም ደረጃ ብደረጃ ናብቲ ዝድለ ሕምባበ ብምብጻሕ ክብሪ ሃገርኩም ከተምልሱ እቲ ግዜ ሕጂ እዩ።እቲ ትብገስሉ ቀዳማይ መድረኽ ናይ ኣታሕሳስባ ሓድነት ምፍጣር እዩ፡በዚ ጌርካ ድማ ናብ ሓደ ዓቢ ሃገራዊ ክተት ምስግጋር እዩ፡ስለዚ ግዜ ይጎዪ ይሸብብ ሃገርና ትጥፍእ ህዝብና ድማ ይበታተን ኣሎ።
ሎሚ ምዕቡል ግዜ ንክትቃለስ እኹል ሓበሬታ ሰኒቕካ ብኣፍልጦ ስለ ትብገስ ስሉጥ ዕዮ ንምክያድ ዝጎድለካ የለን፡
እቲ ኢሰያስ ዝፍጽሞ ዘሎ ኢደወነናዊ ውዕል ብዘይካ ንኢትዮጵያውያን ኣርቢሑ ንኤርትራውያን ኣብ ገዛእ ሃገሮም ጊላታት ዝገብር ስለ ዝኾነ፡መጀመርያ ካብ ጊላነት ኢሰያስ ንምውጻእ ሕጂ ፍሕትሕት እሞ ንበል፡ናይ ኣተሓሳስባ ሓድነት ንፍጠር፡ድሕሪኡ ስለ ሓርነት ህዝብናን መሬትናን እግርና መሊእና ናብ ሸቶና ክንግዪ ዝዓግተና የለን፡ህዝቢ ኤርትራ እውን ኣብ መላእ ዓለምን ኣብ ውሽጥን ሓደ መዓልቲ ስሙር እምቢታ ንወራርን ሓድሽ መግዛእትን ክትስእ ዓቢ ትጽቢት ኣለኒ፡እዚ ካብ ሕጂ ክወዳደብ ዘለዎ መስርሕ ገዚፍ ተቓውሞ እዩ።ስለዚ ዓድና ክዝመት ዓይንና ኣይተዓመት።
ሰብ ናብ ሰቡ ዝብኢ ናብ ገረቡ!!


text:
እቲ ተሓላቒ መሰል ማሕበር፡ ኣብ`ቲ ኣብ’ዚ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዘውጽኦ ዓመታዊ ሪፖርቱ፡ ካብ ሶርያ ክሳብ ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን፡ ካብ ሊብያ ክሳብ የመን ዝኸይድ ቕልውላው ከምዝነበረ ይገልጽ።
ኣብ ኤርትራ፡ ደረት ኣልቦ-ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ንስደትን ጥሕሰት መሰልን ቀንዲ ምኽንያት ምንባሩ ዝጠቐሰ ኣምነስቲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ዓፈና ሚዲያን ዓፈና መሰል ብምንቃፍ፡ ንሰልፈኛታት ብቐታሊ ሓይሊ ምምላስን ካብ ሕማቕ ዝገብሮ ሓደ`ዩ ኢሉ።
ምኽትል ዲይረክተር ንጉዳይ ምብራቕ ኣፍሪቃን ዓበይቲ ቀላያትን ሚሸል ካጋሪ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተደኮነ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ከምቲ ን2016 ዝኣተዎ መብጽዓ፡ ሰብኣዊ መሰላት ከኽብርን፡ ኣብ ውሽጣ ነቲ ቤት ጽሕፈት ዝሓዘት ኢትዮጵያ ድማ ንባዕላ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ምኽባር ኣብነት ናይ ምዃን ዕድል ክትጥቀመሉን ጸዊዓ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Date: Friday, 05 January 2018
እቲ በዓል ስልጣን ኣብቲ ስርሒት ኣብ ብዝተገብረ ናይ ተኹሲ ልውውጥ ዝተጎድአ ወገን ከምዘይነበረ ይኹን እምበር ካብቶም ጨወይቲ ብርክት ዝበሉ ሰባት ከምእተታሕዙን ወሲኹ ገሊጹ።
ወኪል ላዕለዋይ ስደተኛታት ሱዳን ተሓጋጋዚ ህዝባዊ ርክባት መሓመድ ኢል ፋይዝ ኢል ናይም ንቢቢሲ ከምዝሓበሮ፡ እቶም 98 ሰባት፡ ግዳያት ዘይሕጋዊ ኣሰጋገርቲ ድዮም ወይስ ብዘይሕጋዊ መገዲ ዶባት ዝሰግሩ ምንባሮም ኣይተረጋገጸን።
ኢልናይም፡ ኩነታት ጥዕና እቶም 57 ደቂ ተባዕትዮ፡ ሓሙሽተ ሕጻናት ዝሓዛ 41 ደቀንስትዮን ንግዚኡ ብዝርዝር ክፍለጥ እኳ እንተዘይከኣለ፡ ካብቲ ዘለዉዎ ቦታ ናብ መቐበሊ ስደተኛታት ወዲ ሸሪፈይ ምስ መጽኡ ሃለዋቶም ብግቡእ ክጻረ ምኻኑ ሓቢሩ።
ይኹን እምበር ብዛዕባ ድሕነቶም ብዝምልከት ኣብ ትሕቲ ሓልዮት መንግሰቲ ሱዳን ብምህላዎ ምንም ዘሰክፍ ነገር ከምዘየለ፡ ኣብቲ ዝብጻሕ ምስበጽሑ ከኣ፡ ጉዳዮም ብላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (ዩ ኤን ኤች ሲ ኣር)ን ኪሚሽን ስደተኛታት ሱዳንን ክከታተሎ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ሰበስልጣናት ዞባ ከሰላ፡ ኣብ ዓመተ 2018፡ ኣብቲ ኣከባቢ ንዝካየድ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን ንግድን ጭውያን ደቂ ሰባት ደው ከብሉዎ መደብ ከምዘለዎ ሓቢሮም። መንግስቲ ሱዳን፡ ኣብ ዶባቱ ንዝግበር ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ብዝግባእ ኣይተቓለሶን ብዝብል ብመንግስቲ ኣመሪካ ክወቀስ ጸኒሑ እዩ።
መንግስቲ ሱዳን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2017፡ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ጂሆ ተታሒዞም ዝነበሩ ሓያሎ ኤርትራውያን ብምድሓኑ ክሙጎስ፡ በኣንጻሩ ከኣ ኣማኢት ኤርትራውያን በስገዳድ ናብ ኤርትራ ብምጥራዙ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ክንቀፍን ክውቀስን ጸኒሑ እዩ።


text:
ነዚ ንፁር ሸቶ‘ዚ ንምውቃዕ ዝካኣለሉ ካልእ ኣገባብ ኣሎ ኢሉ ትካል ገንዘብ ዓለም ከምዝኣምን ዝገለፁ እቶም ዳይረክተር፣ንኣብነት ገሊኦም ባንክታት ናይ ነዊሕ እዋን ልቃሕ ንገለ ዘፈራት ንክህቡ ምግባር ይካኣል‘ዩ ይብሉ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፣ብዙሕ ወለድ ክሓቱ፣ንመን ከልቅሑ ከምዘለዎም ኣቀዲሞም ክሓስቡሉ ምግዳድ ይካኣል‘ዩ‘ውን ኢሎም።
እቲ ተኣሳሲሩ ክላዓል ዝኽእል ነጥቢ፣ምርካብ ልቃሕን ናይ ወፃኢ ሸርፊን‘ዩ ዝበሉ ዳይረክተር ትካል ገንዘብ ዓለም ጨንፈር ኢትዮዽያ፣ኩሉ ነገር ከምዘሎ ኮይኑ ብጠንቂ‘ቲ ፅኑዕ መንግስታዊ ሞነተሪ ፖሊሲ፣ብሕልፊ መጠን ዝቅባበ ንምውራድ ትሰርሕ እንተሃሊኻ፣ፅኑዕ ሞነተሪ ፖሊሲ ምትግባር ግድን ክኾን እዩ።እዚ‘ውን ኣጓኒፉ ዘሎ ኢሎም።
ምስ ፕሮግራም ምዕባለን ትራንስፎርሜንን ተኣሳሲሩ፣መንግስታዊ ልቃሕን ኣጠቃቅማ ገንዘብን ኣዝዩ ወሲኹ ከምዘሎ‘ውን ሓቢሮም።ንምዕዋት‘ዞም ገዘፍቲ መደባት፣ገንዘብ ካብ ውሽጣዊ ምንጭታት እንድሕር ኮይኑ ዝመፅእ፣ዓቅሚ‘ዞም ባንክታት‘ውን ናብኡ ገፁ የምርሕ ኣሎ ማለት‘ዩ፣እዚ ማለት ድማ ንውልቀ-ዘፈራት ዝዋሃብ መጠን ልቃሕ ትሑት ክኸውን‘ዩ፣ኩነታት ወፃኢ ሸርፊ‘ውን ከምኡ ይኸውን‘ሎ ባሃላይ‘ዮም ንሶም።
ኣብ ወፃኢ ካብ ዝነብሩ ኢትዮዽያውያን ናብ ዓዶም ዝልእኽዎ መጠን ገንዘብ፣ገለ እዋን ንምዕቃኑ ኣፀጋሚ‘ዩ።ግን ማዕረ‘ቲ ዝላዓለ ኣገልግሎት ሰደድ ዝእክብ ዘሎ መንገዲ ኣየር ኢትዮዽያ ይኸውን ስለዘሎ ኣዝዩ ረባሓይ‘ዩ ምባል ይካኣል።ምስ‘ቲ ናይ ዓሚ ኣነፃፂርካ ድማ ዳያስፖራ ዝልእኽዎ መጠን ገንዘብ ብሰላሳ ሚእታዊ ወሲኹ‘ሎ።እዚ ማለት ሸርፊ ወፃኢ ኣብ ምድንፋዕ፣ነበርቲ ወፃኢ ኢትዮዽያውያን ሓያል ምንጪ ይኾኑ ኣለው።ምስ ዘይመንግስታዊ ትካላት ደሚርካ፣እዚ መጠን‘ዚ ልዕሊ ሓደ ሚልዮንን ፈረቃን ዶላር ዝኸውን‘ዩ።
ኣብ ቀጥታዊ ፈነወ ሬድዮ ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጉዋንግ ዢ ቼን ኢልና ዝጠቀስናዮ ጌጋ‘ዩ።ዳይረክተር ትካል ገንዘብ ዓለም ጃን ሚከልሰን ብዝብል ይተኣረመልና።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ The National Endowmnet For Democracy ዝተብሃለ ትካል መፅናዕቲ ኣብ ዘዳለዎ መድረኽ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ኣቕሪቦም ኣለው።
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካብ 1995 ክሳብ 2001 ኣ/ፈ ናይ ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት፣ካብ 2005 ክሳብ 2010 ድማ ብውልቆም ኣባል ፓርላማ ኢትዮጵያ፣ካብ 2012 ክሳብ 2013 ኣ/ፈ ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራሲን ፍትሕን ብምዃን ሰሪሖም።
ድልየት ኩሉ ዘንፀባርቕ ሕገ መንግስቲ ኣድላዪ ምዃኑ ብምግላፅ ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ብናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዴሞክራሲታዊ ግንባር/ኢህወዴግ/ ዝተጣየሸ መሰጋገሪ መንግስቲ ንናይታ ሃገር ሽግር መፍትሒ ዝኸው እታ ሃገር ኣብ 14 ክልላት ዝኸፈለ ፌደራላዊ ኣመሓድራ ከምዝተጣየሸ ሓቢሮም።ዘይዓገቡ ከም ኦነግ ዝኣመሰሉ ገለ ወገናት ካብ መሰጋገሪ መንግስቲ ንዓርሶም ኣግሊሎም ይብሉ።
ካብ ናይ 17 ዓመታት ናይ ጀርመን ስደት ናብ ኢትዮጵያ ከምዝተመስሉ ብምዝኽኻር ኣብ ከይዲ መሰጋገሪ መንግስቲ ከምዝተሓወሱን ምንስቴርን ኣባል ፓርላማን ብምዃን ከምዝሰርሑ ይገልፁ።
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣቦ መንበር ሕገ መንግስታዊ ጉባኤ ብምዃን ኣብ 1994 ኣ/ፈ ናይ ኢትዮጵያ ሕገ መንግስቲ ኣብ ምርቃቕ ተሳቲፎም፤ኣብ 1995 ነቲ ሕገ መንግስቲ ዝፈረሙ እዮም።
‘’ብፍላይ ድማ ናይ ዝኾነ ይኹን ብሄርን ብሄረሰብን መሰል ዓርሰ ውሳነ ክሳብ ምንፃል ዘለዎ መሰል ብዘይደረት ዝተሓለወ እዩ ዝብል ዓንቀፅ 39 እቲ ሕገ መንግስቲ ፀዲቑ’’ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣብቲ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝነበራ 547 ኣውራጃታት ዝተወከሉ ኣብቲ ኣኼባ ተሳቲፎም፤ምስ ፀደቐ ካብ መናብሮም ተላዒሎም ኣብቲ ኣዳራሽ ጨዲሮም።እታ ማዕልቲ ንዓይ እውን ዓባይ ዕለት ስለዝነበረ ዝኾርዐላ እያ’’ኢሎም።
ካብ 15 ነሓሰ 1987 ዓ/ም ጀሚሩ እቲ ሕገ መንግስቲ ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ዝለዓለ ሕጊ ኮይኑ ምፅዳቑ ብምዝኽኻር እንተኾነ ግን ሎሚ እውን መፍትሒ ዘይረኸቡ ናይ ፖለቲካ፣ናይ ማሕበረውን ቁጠባውን ሽግራት ከምዘለው ይገልፁ።ንዝርዝሩ የድምፁ።


text:
Drs. Tsegezab Gebregergis, London, September 25, 2015
These days whenever Eritrean internal politics is discussed, the old self-serving political scare tactics invoked by Ethiopians and their Eritrean unionist agents in the past is now in resurgence again. Indeed, Ethiopia’s fearmongering and divide and rule tactics has now reached new heights in their desperate attempt to create mistrust and enmity between highland and lowland Eritreans; between the communities inhabiting one province against the communities inhabiting another province; and between the Moslem and Christian Eritreans. It is thus very important for Eritreans to understand clearly that the expansionist and chauvinist minded Ethiopians and their Eritrean stooges are still very busy using scaremongering or scare tactics with the express purpose of negatively influencing the opinions and actions of Eritreans in order to achieve the Tigrian rulers selfish and diabolical political objectives. And the diabolical political objectives of the port-hungry Tigrian rulers and the other chauvinist and expansionist forces inside Ethiopia are to reverse Eritrean independence, erase Eritrea from the world map and absorb it into the new empire of Ethiopia ruled by the Tigrians.
However, as far as the plain historical truth about Eritreans is concerned, Moslems and Christians have lived together for centuries in today’s Eritrea in peace and harmony. Thus, the wishes of the discredited, defeated, expansionist and chauvinist sections of Ethiopian society is nothing other than a pipe dream. The fact of the matter is that the future of the Tigrinya-speaking highland Eritreans is one and inseparable from the future of their Moslem Eritrean brothers and unlike the ill and apocalyptic wishes of their enemies, independent Eritrea with its colourful national flag, unique currency, peace and freedom-loving population and strong defence forces, is going to be there and shine forever. This said, however, at this historical juncture it is also advisable for Eritreans to remain politically vigilant against the internal and external enemies of Eritrea and its people.
In order to correctly understand the use of scare tactics by Ethiopians and some disgruntled Eritrean woyane agents to achieve their political purpose – i.e. to create ugly divisions within Eritrean society and influence the pattern of thinking and opinions of Eritreans – I now invite you to read thoroughly and seriously the fallacious and deceptive arguments advanced in the article below written by a certain Tigrian Ethiopian. Please discuss and try to understand its political implications and leave your and comments.
ጉዳይ ኤርትራ ንኢትዮጵያውያን የገድሰና እዩ!
ተደጋጋሚ ነዚ ጉዳይ ከብርህ ፈቲነ እየ፡፡ ኮይኑ ግን ቡዙሓት ንምንታይ ትግደሰሉ ናይ ደገ ጉዳይ እንድዩ ኣብ ውሽጢ ዘይተተኩር ክብሉ ይምሕፀኑ፡፡ ልክዕ እዮም ቡዙሓት ክዝረበሎም ዝግባእ ሕቶታት ሰናይ ምሕደራን ፍትሕን ኣለዉ፡፡ ብመሰረቱ ነዞም ጉዳያት ኣይንዛረበሎም ዝብል እምነት ውን የብለይን፡፡ ክንዲ ዝኸኣልክዎ ነዞም ኣርእስቲ ኣመሊኪተ ይፅሕፍን ይዛረብን ከኣ አለኹ፡፡ ኣብ ውሽጣዎ ጉዳያትና ቀዳምነት ሂብና ክንሰርሕን ክሓስብን ከምዘለና ውን ዝሰሓት ኣይኮነን፡፡ እንተኾነ ግን ብዓይኒ ስትራቴጂካዊ ኣተሓሳስባ ጉዳይ ኤርትራ ጉዳይ ወፃኢ እዩ ኣይግድሰናን ኣብ ዝብል ዝተፈለየ መርገፂ ኣለኒ፡፡ ናብቲ ጉዳይ ብዘለኒ ቕርበት ደጋጊመ ሪአዮ እዚ ጉዳያ ናይ ደገ ጉዳይ ጥራሕ ኣይኮነን፡፡ ካልእ ይትረፍ ኣፈጣጥራ ኤርትራ ካብ መሰረቱ ክረኣይ ከሎ ህልውና ኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ ንምእታው ተወጢኑ ዝተኻየደ ዞባውን ዓለም ለኻ ውን መስርሕ እዩ፡፡ ጠላይን ኤርትራ ክፈጥሩ ከለዉ (ምንሊክ ውን ንውልቃዊ ስልጣኑ ክብል ሓጊዝዎም) ን ኢትዮጵያ ካብ ስትራቴጂካዊ መርክቦ ኣውፅኢካ ኣዳኺምካ ምቁፅፃር ዝብል ትልሚ ሒዞም እዮም፡፡ ሪኢናዮ ውን ጥልያን ኣብ ኤርትራ ሓይሉ ምስ ኣደላደለ እዩ ንኢትዮጵያ ዝወረረ፡፡
ደሓር ድሕሪ ስዕረት ጥልያን ኣብ ዝነበረ ፖለቲካዊ ምዕባለ ድማ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጠረ ሃዋህው ሓያላት ሃገራት ዓለምን ኣዕራብን ንረብሐኦም ክብሉ ዘየድሊ ምትእትታዋትን ጉርሕታት ብክያድ፤ ካብ ኩውንነት ዝረሓቐ መፍትሒ ጉዳይ ኤርትራ ብምምፃእ፤ እንዳሓደረ ዝግንፍል ፀገም ክፍጠር ዓብዩ ግደ ተፃዊተን፡፡ ኣሜሪካን እንግሊዝን ንግዝያዊ ረብሐን ክብላ ህዝባዊ ውሳነ ዘይተገበረሉን ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ስርዓት ዝፃባእን ፌደሬሽን ክውሰን ገይረን፡፡ የዕራብ (ግብፅን ሶርያን) ንግዚኡ ዝተስዓሩ መሲሎም ስቕ እንተበሉ ውን ጉዳይ ኤርትራ ንረብሐኦም ንምውዓል ድሕሪ ናይ ዓመታት ምብልሓት ዕሽነት መንግስቲ ሃይለስላሴን መዝሚዘን ጀብሃ ክፍጠር ገይረን፡፡
እስላማዊት ዓረባዊት ኤርትራ ክምስርት ካብ የዕራብ ሕድሪ ዝተውሃቦ ጀብሃ ቃልሲ ጀሚሩ፡፡ ክርስትያን ደቂ ከበሳ ካብ መፈለምትኡ ናይዚ ውድብ ኣከያይዳ ሰለዘይጠዓሞም
ብጀካ ገለ ውሽጡን ሊጡን ዘይፈለጡ ውሑዳት ናብቲ ውድብ ካብ ምፅንባር ስቕታ መሪፆም ነይሮም፡፡ ደሓር ደሓር ግን ብሰንኪ ብድዐን ሃልክን መንግስቲ ሃይለስላሴ ደቂ ከበሳ ውን ናብቲ ናይ ነፃነት ቃልሲ ተፀምቢሮም፡፡ ኣብ ከይዲ ድማ ምስ ተጋሩ ብትሕብባር ንቲ ናይ የዕራብ ውድብ ጀብሃ ሲዒሮም ካብ ሜዳ ኣውፂኦሞ፡፡
እቲ ልዕሊ 80 ሚኢታዊ ሓይሉ ካብ ከበሳ ዝኾነ ህዝባዊ ግምባር ጅብሃ ተሳዒሩ ምስ ወፀ ከምኡ ውን ድርጊ ምስተስዓረ ነፃ ኤርትራ ተረኪቡ፡፡ በቲ ምስ ኢትዮጵያ (ህወሓት-ኢህወደግ) ዝነበሮ ፅቡቕ ዝበሃል ግን ቅጥዑ ዘየፍለጠ ርክብ ምክንያት ኤርትራ ካብ መሳርሒ የዕራብ ዘትረፈ መንግሰቲ ውን ከይኑ ነይሩ፡፡ ብግልፂ ውን ምስ ኣብዚ ዞባ ዝርከባ የዕራብን እስላምን ሃገራት (ብጀካ ስዑዲ ዓረብ) ተጋኒፁ እቲ ዓረባውን እስልምናውን ምትእስሳር ናብ ምብታኽ ገፁ ወሲድዎ፡፡
ደሓር ምስ ኢትዮጵያ ምስተብኣሰ ከኣ ተመሊሱ ናብ መጋበርያ ዓረብነት ኣትዩ፡፡ ብርግፅ እቲ ንጀብሃ ወቒዑ ዘባረረን ብመብዛሕቲኦም እስላም ደቂ መታሕትን ዓረባውያን ተፈታውነትን ተቐባልነትን ዘይብሉ መንግስቲ፤ ምስ ሃገራት ዓረብ ብፍላይ ግብፂ፣ ካታር፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ዓረብ ኢምሬትስ፣ ኢራን ዝገብሮ ዘሎ ምሕዝነት ኣብ መትከል ዝተመሰረተ ከምዘይኮነ ፉሉጥ እዩ፡፡ ዘይሩ ዘይሩ ህዝባዊ ግምባር ንኢትዮጰያ ክሳዕ ዝረበሸ የዕራብ ምሕጋዘም ኣይገደፉን፡፡ የዕራብ ንግዚኡ ንኢሳያስን ጉጅልኡን ኢትዮጵያ ክርብሽ እንዳደጉፉ፤ ብዘላቕነት ከኣ ናይቲ ዝተስዓረ ጀብሃ ተረፍመረፍ ከምኡ ውን ደሓር ዝፈጠርዎም እስላማውያን ጉጅለታትን ንሓዋሩ ኤርትራ ክቆፃፀሩ ምስርሖም ፈፂሞም ዝገድፍዎ ኣይኮኑን፡፡
ኣብዚ ክንርድኦ ዝግባእ የዕራብ ነቲ ዘሎ ስርዓት ኣልዩ ዝትክኦ ሓይሊ ክፍጠር እምበር ኣብ ኤርትራ ዘሎ መሰረታዊ ፀገም ተፊቲሑ ዴሞክርስዊን ሴኩላርን ስርዓት ክምሰረት ድልየቶም ኣይኮነን፡፡ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ፀገም ዝምድና ምፍታሕ ውን ኣይንታዮምን፡፡
ካልእ በቲ ዝፍጠር መንግስቲ መሰረት ገይሮም ኣብ ኤርትራ እስላማውን ዓረባውን ምትእታው ብምግበር ነቲ ኣብኡ ዘሎ ክርስትያናዊ ሓይሊ ብምድኻምን ብምጭፍላቕን ቀፃሊ ዕማማቶም ናብ ኢትዮጵያ ብምትእትታው ዝደልይዎ ምስላጥ እዩ፡፡ እዚ ክበሃል ከሎ ናይ ፈጠራ ራዒዲ ንምፍጣር እሞ ኣብዚ ሓሳብ ክትኣምኑ ንምግባር ኣይኮነን፡፡ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዘሎ ጭቡጥ ኩውንነትን ድሌትን እዩ፡፡ ግብፂ ሎሚ ኣብ ኤርትራ እንታይ ትገብር ትውዕል ኣላ ፈላጢኡ ይፈልጦ፡፡ ደቂ መታሕት እስላም ተቓወምቲ ኤርትራ ኸ እንታይ ይሓስቡን ይፈትሉን ይውዕሉ ኣለዉ ዝሕባእ ኣይኮነን፡፡
እዚ ንሻዕብያ ከም ኣብ ግዝያዊ ምርግጋፅ ህልውና ሰለዘሎ ሓይሊ ኣይርድኦን፡፡ ነዚ ተረዲኡ ፍታሕ ከምፅእ ውን ባህሪኡ ኣይፈቐደሉን፡፡ እቲ ኸይዲ ግን ናብኡ ዘምርሕ ዘሎ ይመስል፡፡ እቲ ከበሳ ብስደት ይፀንት ኣሎ፡፡ ከምቲ ዝበሃል ዘሎ እንተኾይኑ ውን ኣብ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ተሪፉ ዘሎን ዝዓዘዘ ቁፅሪ ዘለዎ ሓይሊን ናይ መታሕትን እስላምን እዩ፡፡ ሰለዚ ነዚ ስትራቴጂካዊ ኣተሓሳስባ የዕራብ ዝድግፍ ሃዋህው ይፈጠር ኣሎ ማለት እዩ፡፡
እሞ ንሕናኸ ከም ኢትዮጵያውያን እንታይ ክንገብር ይግባእ ዝብል ኣገዳሲ ስትራቴጂካዊ ሕቶ ሰለዝኾነ ኣልዒልና ምዝታይና ግድን ይኸውን፡፡ ምእንቲ ካልእ ኣይኮነን ብእንቲ ዘላቂ ረብሓና፡፡ ከም ናተይ ርድኢት እቲ ኣብ ዱጉል ሓዊ ዝነብር ዘሎ ከበሳዊ ሓይሊ ብሰንኪ ሻዕብያ ናብ ዘየድሊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣትዩ ክሰምዕ ኣይከኣለን እምበር ክሕግዘና ዝኽእል እዩ፡፡ ካብቲ ዓብላላይ ኣተሓሳስባ ከይኑ ዘሎ ፋሽሽታውንትን ፍሉያት ኢናን ነፃ እንተኾይኑ፤ ንዓና ኢሉ ዘይኮነስ ንሰለህልውንኡ ክብል ምስና ምስራሕ እዩ ዘዋፅኦ፡፡ እዚ ንክኸውን ከኣ ብኣና ብኢትዮጵያውያን ገፅ እቲ ዝሓለፈ ሕድጎት ጌርና ናብ ኑቡር ኣተሓሳስባ ክመፅ ፃዊዒት ምግባር ዝበለፀ መንገዲ እዩ፡፡
እንተዘይኮይኑ ከምቲ ናይ ሻዕብያ መንገዲ ሕነ መልሲ ንምልስ እንተኾይና ስትራቴጂካዊ ረብሓና ኣሕሊፍና ከም ምሃብ እዩ ዝቑፀር፡፡ ኤርትራውያን ደለይቲ ሰላምን ውን ውሕሰነት ህላወኹም ምስ ኢትዮጵያ ምሕባር እዩ፡፡ ነዚ ብኣግኡ ክትሓስብሉ ይግባእ፡፡ እቲ ዘሎ ኣርሒቑ ዘይሓስብ መንግስቲ መፃኢ ህላወኹም ኣብ ሓደጋ የእቲዎ ኣሎ፡፡ ፅባሕ ንጉሆ እቲ የዕራብ ዝደልይዎ ሓይሊ ደፊኡ እንተመፅዩ ኪናት ተደጊስልኩም ኣሎ ማለት እዩ፡፡ ብሓይሊ ውን ክዕምፅፀኩም እዩ፡፡ ምኽንያቱ ንስኹም በይንኹም ኢኹም፡፡ እቲ ዓረባውን እስላማውን ሓይሊ ግን ካብ ለኣኽቱ መሉእ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ሓገዝ ከምዝገበረሉ ኣየጠራጥርን፡፡ ተሳዒርኩም ከኣ እምነኩም መንነትኩም ምቕያር ሰለዘይተፈቕዱ ዕድልኩም ሞትን ስደትን እዩ፡፡ መሬት ኣቦታትኩም ኣመንጢልኩም ክትሰደቱ፡፡ ዝኸኣልኩም ንዓዲ ፈረንጂ ክትከዱ ትኾኑ፡፡ ዘይከኣለ ግን እንኮ መዕረፊኡ ኢትዮጵያ እዩ፡፡
እቲ ናትኩም ሞግዳእትን ጥፍኣትን ከኣ ንዓና ኣይገድፈናን፡፡ ሰለዚ ንህላወኹም ንህላወናን ቀዲምኩም ሕሰብሉ፡፡ ብኢትዮጵያ ገፅ ዘሎ ሓይሊ ውን እዚ ስትራቴጂካዊ ድሕንነትን ሰላምን ንምርግጋፅ፤ እቲ ናይ ትማሊ ገዲፍና ነስተውዕል፡፡ እዚ ነብስኻ ምንኣስ ገለ ኣይኮነን፡፡ ኣብ መከላኸሊ ሓይልና ውን ክንተኣማመን ንኸውን፡፡ ተለዋዋጣይ ባህርን ኢ-ተገማትነት ፖለቲካ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ግምት ብምእታው ከምኡ ውን ካብ ሻዕብያ ዘይሓሹ ኣርሒቖም ዘይሓስቡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ መሰረት ብምግባር ኣንዊሕኻ ምእማት ጥቕሚ እምበር ጉድኣት የብሉን፡፡ ብፍላይ ተጋሩ መናእሰይ ነዚ ጉዳይ ብኸምዚ እንተርድኦ ዝበለፀ እዩ፡፡
ብፍላይ ተጋሩ መናእሰይ ክብል ከለኹ ካልእ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ኤርትራ ብዝፍጠር ፀገም ነዚ ዞባን ብዓብዩ ከኣ ንኢትዮጵያ ዝሃሲ እካ እንተኾነ፤ ቀንዲ ተጠቃዕቲ ግን ንሕና ተጋሩ ኢና ንኸውን፡፡ ብዛዕባ ትግራይ ምሕሳብ ንኻልኦት ኢትዮጵያውያ (እቶም ጥፍኣት ትግራይ ዝምነዩ ሓይልታት ገዲፍካ) ዝምልከት እንተኾነ ኳ፤ ብዝበለፀ ናትና ናይ ተጋሩ ሓላፍነት እዩ፡፡ “ሳይቃጠል በቅጠል” ድዮም ዝበሉ፡፡
ነዚ ዕላማ ኸ እንታይ ዓይነት ኣከያይዳ ንስዓብ እንተተባሂሉ፤ ንዓይ ከም ዝመሰለኒ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ምፍጣር እዩ፡፡ ጉዳይ ዶብን ወደብን ቀንዲ መንቀሊ ፀገማት ኣይኮኑን፡፡ ክፍትሑ ዝኽእሉን ብመሰረቱ ውን መንቀሊ እቲ ኩናት ኣይኮኑን፡፡ ናብ ንቡር ኣተሓሳስባ እንተመፂና መፍትሒኦም ኣብ ኢድና ኣሎ፡፡ ባድመ ናይ መን ምኻና እቲ ነባሪ ህዝቢ ይፈልጥ እዩ፡፡ ጉዳይ ዓሰብ ውን ናይ ፓለቲካ መሳወሪ ንምግባር እንተዘይተደልዩ፤ ተወዲኡ ዝሓደረ እዪ፡፡ ሕዚ ዓሰብ ብሓይሊ ከምፅእ እየ ዝብል ሓይሊ እንተሃልዩ ውን፤ ምስ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ ዝገጥምስ ምስቶም ኣብ ላዕሊ ንጠቕሶም ዝፀናሕና እስላማውያን ዓረባውያንን ሓይልታት እዩ፡፡ እዚ ማለት ከኣ እተን ተረኺበን ዘለዋ ሰላምን ልምዓት ተኒነን ክጠፍኣ ምፍቃድ እዩ ዝኸውን፡፡ ሃገር ክሳዕ ምፍራስ ውን ክብፅሕ ይኽእል፡፡
ከምናተይ እምነት ግን እቲ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ዘሎ ናይ ኣተሓስስባ ፀገም (ብፍላይ ናይ ክልቲአና ተጋሩ) እንተተፈቲሑ ባድመ ኣብኡ ኣሎ ወደብ ውን ኣብኡ ኣሎ፡፡ ክልቲአና ተጋሩ ክበሃል ከሎ ንዓፋር ዶብ እንታዮም ከምዘይኮነ ንምርኣይ እዩ፡፡
ክልቲአና ተጋሩ ከም ምድምሳስ ታሪኽ፣ ምህዞ መንነት፣ ምህዞ ታሪኽ፣ ዓርሰ ክሕደት … ወዘተ ዝበሉ ሕማማት ሓሚምና ኣለና፡፡ እዞም ሕማማት ከኣ ሓበራዊ መፃኢ ህላወናና ከይንርኢ ሰለዝገብሩና፤ ክንሕከሞም ይግባእ፡፡ ብርግፅ እቲ ብኢትዮጵያ ገፅ ዝርኣይ ዘሎ ፅልኣት ነቲ ብኤርትራ ገፅ ብመንግስቲ ደረጃ ዝምወል ፅልኣት ምላሽ ዝዓይቱ እዩ፡፡ በቲ በለ በቲ ግን ሕማም እዩ ክንሕከም ኣለና፡፡ ሕክምና ማለት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ምምፃእ እዩ፡፡
ሰላም!
መሓሪ ዮሃንስ 09-22-15


text:
ናይ ሓዘን መግለጺ
ሓርበኛ ተጋዳላይ ዶክተር ሃብተ ተስፋማርያም፤ ኣቦ-ወንበር ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብዝሓደሮ ነዊሕ ሕማም ትማሊ ዕለት 13 ጥሪ 2017 ብመስዋእቲ ካብዛ ዓለም ብሞት ምፍላዩ ምስ ሰማዕና ኣዚዩ ሓዘን ተሰሚዕና። ስውእ ዶክተር ሃብተ፤ ወላኳ ካብዛ ዓለም ብሞት እንተተፈለየና፡ በቲ ምእንቲ ናጽነትን፡ ፍትሕን ዘካየዶ ነዊሕን መሪር ቃልሲ ንዘልኣለም ክዝከር ክነብር እዩ። ሽሕ እኳ ሓርበኛ ተጋዳላይ ዶክተር ሃብተ ብምኽንያት ዕረፍቱ በአካል ካባና እንተ ተፈልየ ብመንፈስን ብሐሳብ ግን ክሉ ግዜ አብ ጎንና አሎ። ንዕላማኡ ኣብ መፍጸምታኡ ንምብጻሕ ሓደራኡ ንቀበል፡፡
በዚ ኣጋጣሚ፡ ንስድራ ቤቱን፡ ናይ ቃልሲ ብጾቱን፡ ንኣባላትን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ንኩልና ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ጽንዓት ይሃብኩም ይሃበና። ንስዉእ ዶ/ር ሃብተ ተስፋማርያም ድማ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ።
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ኤውሮጳ


text:
ናይሓዘንመግለጺ
ደሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ /ሆደ/ ሎሚ ዕለት 10-02-2017 ተጋዳላይኣቡበከርስሌማን (ኣቡ ዳልያ) ብዝሓደሮሕማም፣ መስዋእቱምስሰምዔመሪርሓዘንተሰሚዕዎ።
ተጋዳላይኣቡበከርስሌማን ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣትሒዙ፡ ሓደ ካብቶም ዓቢ ተራ ዝነበሮም ውፍይ ተቃላስይ እዩ ነሩ፡ ቀጺልውን ኣባል ፌደራላዊደሞክራስያዊምንቅስቃስኤርትራን ኮይኑ ኣብቲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ዝቖመ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ኤርትራዊ ሃገርዊ ባይቶ ንዶሞክራስያዊ ለውጢ ብንጡፍ ዝሰርሔ ተጋዳላይ እዩ ነሩ።
ደሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ /ሆደ/ ብመስዋእቲተጋዳላይኣቡበከርስሌማንመሪርሓዘንእናተሰሞዖንስድራ-ቤቱን ንመቓልስቱን ንመላእ ደንበ ተቃውሞንጽንዓትይሃብኩምይብል።
ውድቀትንገባቲ ስርዓት ኢሳያስ!
ክብርን ዝኽርንንጀጋኑስውኣትና!
ደሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ /ሆደ/
10-02 2017


text:
ኣብ ፐሩ ዘገልግሉ ልኡካነ ወንጌል ተወላዲ ስፐይን ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ካርሎስ ሩይዳቨት ሞንተስ ዝተፈጸመ መቕተልቲ ዓቢይ ሓዘንን ሰቓይን ኣስዒቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ልዕሊ ኣባ ካርሎስ ሩይዳቨት ዝተፈጸመ መቕተልቲ ከነውግዝ እንከሎና ዝተሰምዓና ጥልቂ ሓዘን እናገልጽና ዝዀነ ይኹን ዓይነት ዓመጽ ንኹንን ዝብል መልእኽቲ ካብ ማሕበር ኢየሱሳውያን ጨንፈር ልኡካን ኣብ ሃገረ ፐሩ ቤት ሓለቓ ከምእተመሓላለፈ ናይ ኢየሱሳውያን መግለጺ ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ዝተፈጸመ ቕትለት
ወጋሕታ ዕለት 10 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዞባ ባጉዋ ኣብ ዝርከብ ተቕዋም ቫለንቲን ስለጉይ ኣብ ዝርከብ ንኡስ ቤተ ልኡካነ ወንጌል ኢየሱሳውያን ኣባ ሩይዳቨት ተቐቲሎም ከምእተረኽቡን ኣብ ኣካሎም ምልክታ ማሕሰይቲ ከምዝነበሮም ክንገር እንከሎ እዞም ወዲ 73 ዓመት ተወላዲ ስፐይን ንልዕሊ 38 ዓመት ኣብ ፐሩ ዘገልገሉ ክዀኑ እንከለዉ፡ ናይቲ ከባቢ ገበን ኣጻራዪ ቤት ጽሕፈት ሓይሊ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኣባ ሩይዳቨት ዝተፈጸመ መቕተሊ ብቕልጡፍ ከጻርይ ኣብ ፐሩ ጨንፈር ቤት ልኡካነ ወንጌል ኢየሱሳውያን ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ጻውዒት ከምዘቕረበ ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥
ኣብ ኣገልግሎት ደቀባት (ቀዳሞት ሃገረይናውያን) ፐሩ
ኣባ ሩይዳቨት ኣብ ፐሩ ከባቢ ኣማዞን ንልዕሊ 38 ዓመት ኣብ ምግልግላ ዝነበሩ መላእ ሕይወቶም ንከባቢ ኣማዞን ተቐማጦ ደቀ-ባት ኵለንተናዊ ሕንጸት ብምቕራብ ዘገልገሉን፡ ብተቐማጦ ኣማዞን ፐሩ ፍቱው ከምዝነበሩን እቲ ንሶም ሓዲጐምዎ ዝሓለፉ መደብ ኣገልግሎት ንደቀባት ኣማዞን ንማሕበር ኢየሱሳውን ናይ ተልእዀ ሓላፍነት ከምዝዀነን ናይታ ካብ ገዛእ ርእሳ ወጺኣ ናብ ወሰናስን ከባብን ህልውናን እተብል ቤተ ክርስቲያን ኣገልጋሊ ከይንካ ናይ ምንባር ኣብነት ምዃኖም መግለጺ ኢየሱሳውያን ኣብ ፐሩ ጠቒሱ የመልክት።