text:
መስከረም-ኔት ጥርሑ ናይ ዝወጸ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ መወዳእታ ዕርዲዶ!! ወይስ ኣካል ደንበ ተቓውሞ?
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኣንበብቲ፡ ብመጀመርታ ነዚ ኣርእስቲ’ዚ ኣልዒለ ክጽሕፍ ቅድሚ ምጅማረይ ናይ’ቶም ገና ንዌብሳይት መስከረም ከም ኣካል ተቓውሞ ጌሮም ዝርድእዋ ደቂ ሃገር ሞራል ከይትንክፍ መታን፡ ሕጂ’ውን ተጸሚምካ ምሕላፉ ዶኾን ምሓሸ ኣብ ምባል በጺሐ ምንባረይ ክሓብኣልኩም ኣይደልን።
ደጊመ ደጋጊመ ድሕሪ ምሕሳብን፡ ንገለ ብጾት ድሕሪ ምውካስን ግና፡ እንዳርኣኻን ኣንዳሰማዕካን ስቕ ኢልካ ምርኣይ ዘይሓላፍነታዊ’ዩ። እኳ ድኣ ኣብዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘለና መድረኽ፡ ነዚ ንመሰልናን መሰል ህዝብናን እነካይዶ ዘለና ቅዱስ ቃልሲ፡ ንምብርዓን በብዓቕሞም ተዋፊሮም ንዘለዉ ተጻባእቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዘይ ቀልዓለም ከነቃልዖምን ክንቃለሶምን እንተዘይኪኢልና ክንዕወትውን ኣይንኽእልን ኢና። ኣብ ዝብል መደምደምታ ድሕሪ ምብጽሐይ ይጽሕፍ ምህላወይ ክሕብረኩም ይፈቱ።
ኣብዚ ሓደ ነገር ከነጽሮ ዝደሊ’ሎ። ኣነ ነዚ ጽሑፍ’ዚ ክጽሕፍ ከለኹ፡ ንሓደ ውድብ፣ ማሕበር፣ ወይ ውልቀሰብ፣ ንምክልኻል ዘይኮነስ ነቲ ናይ ሓባር መንፈስ ሒዙ ኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝምክት ዘሎ ደንበ ተቓውሞ ንምክልኻል’ዩ።
ኩላትና ከም’ንፈልጦ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኩሉ ግዜ ሓደ ናይ ምትላል ሜላኡ ምስ ተወድአ፡ ወይ ስርሑ ምስ ኣብቅዐ ዝኾኖ፡ ካልእ ሓድሽ መጣልዒ ዝኸውን ናይ ምትላል ሜላ ቀሪብካ ናይ ምጽናሕ ክእለት ኣለዎ። እተን ንደንበ ተቓውሞ ንምድኻም ተባሂለን ዝተመስረታ፡ ከም ብዓል ኣለናልኪ ኮም፡ ዝኣመሰላ ዌብ-ሳይታት፡ ህዝቢ ክኣምነን ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ምስ በጽሓ፡ ሕጂ ህ.ግ.ዲ.ፍ ሓድሽ ሜላ ብምቕያር ነታ ብሽም ተቓውሞ ትፍለጥ መስከረም በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ጸገንትን መተዓራረይትን በቲ ኻልእ ኣቢሉ፡ ንደንበ ተቓወምቲ ንምድኻም ስርሑ ይቕጽል ኣሎ።
ነዚታት ናይ ምምካቱን ብዘይቀልዓለም ናይ ምቅልዑን እንበኣር ናይ ነብሲ ወከፍ ተቓላሳይ ሓላፍነት’ዩ። እዚ ጉዳይ’ዚ፡ ደንበ ተቓውሞ ነንሕድሕዱ ይባኣስን ይባላዕን ኣሎ፡፡ ከብለናዩ። ንህዝቢ ካብ ምኣዲ ናይ ቃልሲ ከርሕቐልና’ዩ። ኢልካ ሸለል ምባል ዘይሓላፍነታዊ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ደንበ ተቓውሞ’ውን ነብሰ ቕትለት ከም ምፍጻም ማለትዩ። ንህዝቢ ዘሰንብደልካን ካብ ቃልሲ ዘርሕቐልካን፡ ዘይንጹርን ወሳኒ ዘይምዃንን ጥራሕ ድኣምበር፡ ነቲ እተካይዶ ቃልሲ ስለ ዝተኸላኸልካ ኣይኮነን።
መስከረም-ኔት፡ መጀመርያ ተቓዋሚ መሲሉ፡ በብቑሩብ ድሒሩ ድማ ጉልባቡ ቀሊዑ ጌጋታት ኣበይ ይረክብ ኢሉ ሃሰስ ብምባል፡ ኣንጻር ደንበ ተቓወምቲ ወፈራ፡ ንህ.ግ.ዲ.ፍ ድማ፡ ካብ ዘየለ ኣጻባቢቑ ፕሮኦጋንዳ ክገብር ካብ ዝጅምር ነዊሕ ከም ዝገበረ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እንከሎ፡ ነዚ ተጻብኦታት’ዚ ደው ንምባል፡ ዝተገብረ ኣድማዒ ተቓውሞ ክሳብ ሕጂ የለን።
እዚ ድማ ነቶም እንታይነት መስከረም ዘይበርሃሎም ደቂ ሃገር ክሳብ ዝበርሃሎም ተባሂሉ ዝተወስደ ለባም ትዕግስቲ ክኸውን ተስፋ ይገብር። ካብ ሕጂ ንንየው ግን ንዓሻን ደርጉሓሉ፡ ንለባምንከ ኣምተሉ ከም ዝበሃል፡ መስከረም-ኔት ሎሚ ንህዝቢ ኣርትራ ከም ዓሻ ቆጺሩ ሕብእ-ብእ ዘይብሉ ብጋህዲ፡ ብሽም ተቓዋሚ እንዳሸቀጠ፡ ጉልባቡ ዝቐልዐ ጸላኢ ናይ ፍትሓዊ ቃልስና ኮይኑ ን.ህ.ግ.ዲ.ፍ የገልግል ኣሎ።
ብኻልእ ኣዘራርባ መስከረም ናይ መወዳእታ ናይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዕርዲ ድኣምበር ኣካል ተቓውሞ ኣይኮነን። ነዚ ተረዲእና እምበኣር ኩልና ኣብ ደንበ ተቓውሞ እንርከብ ዘበልና ኣባላት ውድባት ኮነ ሲቪካውያን ማሕበራት ከምኡውን ውልቀ-ሰባት ብዘይ ቀልዓለም ከነቃልዖን ከነፍሽሎን ኣለና። ጽሑፋት ናይ ውድብና ኮነ ማሕበርና፡ ወይ’ውን ናይ ውልቅና፡ ኣብ መስከረም-ኔት(መስደመም-ኔት)ንኸይነስፍር በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ምሕጽንታይ ከቕርብ ይፈቱ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኣንበብቲ፡ ኣብ መወዳእታ ጽሑፈይ ቅድሚ ምድምዳመይ፡ ብዛዕባ’ታ ሎሚ ንኽጽሕፍ ዘገደደትኒ፡ ”ካብ ናይቶም ጸረ-ሃገረ ኤርትራ፡ ናይቶም ናትና ገደደ”። ዘርእስታ ኣብ መስከረም ሰፊራ ዘላ ኣነዋሪት ጽሕፍቲ ናይ ዕለት 02.07.07 ሓጻር ርእይቶ ሂበ ንግዝዪኡ ጽሑፈይ ክድምድም ፍቐዱለይ።
- በታ ኣርእስቲ ክጅምር!! እታ ኣርእስቲ እምበኣር ከም ዝረኣናያ፡ ”ካብ ናይቶም ጸረ-ሃገረ ኤርትራ፡ ናይቶም ናትና ገደደ” እያ ትብል። መስከረም ወይ ኣቶ ኣለም፡ ንተቓወምቲ ወብሳይታት፡ ካብ ጸረ-ሃገረ ኤርትራ ከም ዝገዱ ጌሩ ክገልጾም እንከሎ፡ ብዛዕባ’ቶም ኣብ ሕምብርቲ ኣስመራ ኮይኖም፡ ፍርቂ መንግስቲ ኤርትራ ተማቒሎም ዘማሓድሩ ዘልዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብጥሙዩ ንዓኣቶም ባጀት ተሰሊዑሎም ብገንዘቡ ከብዶም ዘግፍሑ ዘለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣፉ ተሎጒሙ ከሎ፡ ረድዮን ቴሌቭዥንን ተፈቒዱሎም ተጠሊዖም ”ድምበራችን ቀይ ባህር ነው ክብሉ ዝውዕሉ” ዘለዉ፡ ቅንጅት እንታይ ጺሒፉ ይፈልጥ? እቲ መልሲ ዋላ ሓንቲ’ዩ። ኣቶ ኣለም ወዲ ጀነራል ናይ ኢቲኦጵያ ነበር እምበኣር፡ ሃገርን ብዛዕባ ሃገርን ዘገድሰካ ኔሩ እንተዝኸውን፡ ኣብ ክንዲ ስእሊ ኢሰያስ እንዳጠቃዕካ ትራክቶራት ኣተዋ፡ ቢንቶ ተሰርሐ እዚ ተመረቐ፡ ኤርትራ ትምዕብል ኣላ ምባልን፡ ንተቓውምቲ ምጽራርን ካልእ ዝጽሓፍ ኣይምስኣንካን። ቆልዓ ዝተላእኮ ገዲፉ ካልእ ክገብር ስለ ዘይክእል ግን፡ ንስኻ ስራሕካ ቀጽል ኣብ ቃልሲ ክትሓቅቕ ምዃንካ ግን ኣይትረስዕ።
- እቲ ካልኣይ ክሲ ናይቲ ጽሑፍ ድማ ብሓጺሩ ከምዚ ዝስዕብ ይብል። ናይ ተቓወምቲ ዌብሳይታት፡ ልክዕ ከምቲ ኤርትራ ኣብ ኣኼባ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ቦምብ ኣጻዊዳ ዝብል ብመንግስቲ ኢቲዮጵያ ዝተፈነወ ፋልሶ ናይ ፈጠራ ዜናዊ ክሲ፡ ካብ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ዜና ማዕከናት ተቐቢለን፡ ንኤርትራ እንታይ ዓይነት ሳዕቤን የምጽኣላ ከይመዘና ሓደ ጀነራል ዝርከቡዎም ወትሃደራዊ ሓለፍቲ ካብ ሶማል ንኬንያ ክሃድሙ ተታሒዞም ኢለን ናይ ሓሶት ወረ ኣቃሊሐን ዝብልዩ። ቀጺሉውን ምስ ቁሉዓት ጸረ ሃገረ-ኤርትራ ልኡላውነታን ክብራን ንያታን ዝኾና ናይ ኢቲኦጵያ ወብ ሳይታት ምምሕዛወን ናይ ፈጠራ ወረ መቀባበልቲ ምዃንን ንረብሓ መን ምዃኑ ንለባም ሸጊርዎ’ሎ ይብል።
ብመጀመርያ ንዝኾነ ይኹን ዓይነት ወረ ምንጪ ኣለዎ። ኩሉ ምንጭታት ግን ሓቂ ጥራሕ’ዩ ማለት ኣየስምዕን’ዩ። ሓደ-ሓደ እውን ኣይኮነንዶ ኣብ ኣዝየን ዘይማዕበላ ትካላት’ሲ ኣብተን ኣዝዮም ክኢላታት ጋዜጥኛታትን፡ ዓቢ ኤኮነምያዊ ትሕዝቶን ዓቕምን ዘለወን ፍሉጣት ናይ ሜድያ ትካላት’ውን ሓቂ ዘይኮነ ወረ ይዝርጋሕዩ። ብመዓልቱ ካኣ ተጻርዩ ይእረማሉ’የን። ንስኻ ግን ኮነ ኢልካ ኣንጻር ደንበ ተቓውሞ ስለ ዝዓጥቕካ ጌጋ ዝበሃል ተጻሒፉ ከምዘይፈልጥ ጌርካ ከተቕርቦ ትፍትን ኣሎኻ። እዚ ዘዛርበና ዘሎ ጉዳይ ከኣ ሓቂ ድዩ ኣይሓቅን ብማዓልቱ ክጻረዩ። ዶዋላስ ኤርትራውያን ኣብ ሶማል ኣይነበሩን’ዩ እቲ ናትካ መጎተ። እሱ እንተኾነ ሞጎተኻኽ መን ከምኡ ኢሉ ነገረካ? ኢሰያስ? እወ። ምኽንያቱ ንሱ ጥራሕ’ዩ ከምኡ ዝብል እምበር፣ ኤርትራውያን ኣብ ሶማል ምንባሮም ኩሉ ኤርትራውን ዓለምን ዝሰማማዓሉ ሓቂ’ዩ። ኔሮም ካብ ተባህለ ድማ ነቲ ምዕብልና ናይቲ ኲናት ከም ዝተዓዘብናዮ፡ ካብ ንኸይትሓዙ ንኽትሓዙ ዘለዎም ዕድል ይበዝሕ። ስለዚ ምናልባት እቲ ኣብዚ ሓሶት ክኸውን ዝኽእል ብዓል መን ምዃኖም’ዩ
ማለት፡ እቶም ኣስማቶም ዝተጥቕሰ ኣይተታሕዙን ወይውን ጨሪሶም ኣብኡ ኣይነበሩን ክኾኑ ይኽእሉ። እቲ ሕቶ ግን ምንጪ ናይቲ ነቲ ስም-ጠቀስ ተናፋሲ ወረ ናብተን ብገርሀን ዝጽሓፍኦ ወብሳይታት ከም ዝበጽሕ ዝገበረ መን’ዩ? ንዳሕራይ ርኣዩ ኣይበልኩንዶ ዞም ሓሰውቲ ደይ ከኽፍኡኒ ደልዮም’ዮም ኢልካ መከላኸሊ ንክኾኖ ህ.ግ.ዲ.ፍ ባዕሉ ዝመሃዞ ወረውን ክኸውን ይኽእል’ዩ። እዚ ድማ ወዮ ድኣ ረሳዕቲ ኰንና ኢና’ምበር፡ ካብ ግዜ ህ.ግ ኣትሒዙ ኢሰያስ እንዳተጠቕመሉ ዝመጸ ሜላ’ዩ። በቲ ኮይኑ በቲ ግን ነቶም ተታሒዞም ዝበሃሉ ዘለዉ ደቂ ተካሊት ወላዲቶም ድኣምበር ንስኻ ኣይትጉህየሎም ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣይጉህዩሎም። ኣነ ግን እግዝኣብሄር መዋጽኢ ይፍጠረሎም ኢለ ክሓልፎ ይመርጽ።
ኣንቱም ህዝቢ ታኣምራትኮ’ዩ!! እንተቲ ንኤርትራ እንታይ ዓይነት ሳዕቤን ከም ዘምጽኣላ ከይመዘና ሓደ ጀነራል ዝርከቡዎም ወትሃደራዊ ሓለፍቲ ካብ ሶማል ንኬንያ ክሃድሙ ተታሒዞም ኢለን ናይ ሓሶት ወረ ኣቃሊሐን ዝብል ስነ-ሞጎት እንታይ ማለትካ ምዃኑ ቁሩብ ዝያዳ መብርሂ እንተትህበሉ ከመይ ጽቡቕ ኔሩ። መስከረም ”መስደመም ኔት” ኣባሃህላኹም ምርዳእ ሲኢንዎ ለባም ሸጊርዎ’ዩዘሎሞ፡ ሃየ ኩሉ ዘፍርሃኩም ዘሎ ኩሉ ጫጪሕኩም ኣብርሁልና። እቲ ዝተዘርግሐ ፋልሶ ወረ ዝበልኩሞ፡ ንሃገረ-ኤርትራ እንታይ ዓይነት ሳዕቤን ከየምጽኣላ ኢኹም ፈሪህኩም። ኣንታ ግደ ሓቂ’ንዶ ተዛረቡ። ንኤርትራ ሃገርናስ ካብዚ ብሰንኪ ህ.ግ.ዲ.ፍን መጋበርያታቱን መጺኡዋ ዘሎ ዓጸባ ንላዕሊ፡ ካልእ እንታይ ዓይነት ሽግር ከይመጻ ኢኹም ትፈርሁ? ንኢሰያስ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ፡ ወይ ኢትዮጵያ ብእዝኑ ኣንጥልጢሎም ከይወስዱላ ፈሪሕኩም እንተኾንኩም ድኣ ንገሩና’ምበር፡ ንኤርትራን ህዝባንሲ ራህዋ ክፈጥረሉ እንተኾይኑ’ምበር ካብዚ ኣትይዎ ዘሎ ባሕሪ ናይ ሽግር ዝኸፍእ’ሞ እንታይ ኣሎ? ብዛዕባቲ ኣጻባቢቕኩም ኣብ መስከረም ስእሉ ትጥቅዕዎ ፕረሲደንት እንተኾነውን፡ ኣብ ባጽዕ ቅርብቲ ነፋሪት ኣላቶ ብዛዕብኡ’ውን ብዙሕ ኣይትሰከፉ። በቲ ዘባላሸኹሞ ታሪኸኩም ጥራሕ ሕሰቡን ተሰከፉን።
እንተ ብዛዕባ’ቲ ምስ ቁሉዓት ጸረ ሃገረ-ኤርትራ ልኡላውነታን ክብራን ንያታን ዝኾና ናይ ኢቲኦጵያ ወብ-ሳይታት ምምሕዛውን ናይ ፈጠራ ወረ መቀባበልቲ ምዃንን ንረብሓ መን ምዃኑ ንለባም ሸጊርዎ’ሎ ዝበልካዮ ግን፡ መን ምስ መን ተመሕዝዩ ከምዘሎ፡ ኣብቲ ቀዳማይ ነጥቢ ብንጹር ኣቐሚጠዮ ስለ ዘለኹ ምድጋሙ ኣገዳሲ ኣይኮነን። እታ ሃገረ- ኤርትራ ትብል ናይ ሸቐጥ ቃል ግን፡ መጽረይ ኣፍካ ዝገበርካያ ኢኻ ትመስል ዘለኻ’ሞ ብዛዕብኣ ቁሩብ ክጠቅስ። ንኤርትራ ሃገረ-ኤርትራ ከነብላ ኢና ንቃለስ ዘለና። ሕጂ ግን ፍቶ-ጽላእ ናይቲ ተቀባጥረሉ ዘሎኻ ሰብኣይ፡ ሃገረ-ኢሳያስ ኮይና’ያ ተሪፋ ዘላ። ብዛዕባ ልኡላውነታን፡ ክብራን፡ ንያታን፡ ዝብል ቃልውን፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክሽቅጡ ክደልዩ ከለዉ ዝጥቀምሉ ቃላት’ዩ። ንስኻ’ውን ከም ጠበቕኦም መጠን ንዕኡ ክትደግሞ ባህርያዊ’ዩ። እዚ ግን ቀደም ዕለቱ ዝሓለፈ ሽጣራ ስለ ዝኾነ፡ ሎሚ ልቢ ሰብ ንምትንካፍ ኣየገልግልን’ዩ። ፍቶ-ጽላእ ሎሚ እቲ ልኡላውነትን፡ ክብርን፡ ንያትን ተባሂሉ ዝሽቀጠሉ ዝነበረ፡ ናይ በጻብዕ ዝቑጸሩ መደናገርቲ ድኣምበር ናይ’ቲ ሰፊሕ ህዝቢ ልኡላውነትን፡ ክብርን፡ ንያትን ከምዘይኮነ ንኹሉ በሪህሉ’ዩ። ሓቀኛ ልኡላውነቱ ንምርግጋጽ ክኣ ይቃለስ ኣሎ። ክዕወት ድማ’ዩ።
ስለዚ ንስኻ ኣቶ ኣለምን፡ መስደመም ዌብ-ሳይትካን ንረብሓ ህ.ግ.ዲ.ፍ ምቅላስ ገዲፍኩም፡ ምእንቲ’ቶም ከም ወኻርያ ኣብ ጎዳጉዲ ተኣሲሮም ዘለዉ ተቓለሱን፡ ንረብሓ ህዝቢ ስርሑን ድኣምበር፡ ተቓወምቲ ኮነ ዌብ-ሳይታቶም ንረብሓ ህዝቢ ከም ዝሰርሑስ ኣይትጠራጠሩ።
ውዲታት ህ.ግ.ዲ.ፍን ኣገልገልቱን ብቓልሲ ክስዓር’ዩ
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና
ወልድኣብ ፍስሓጽየን
ኣባል ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን ”ሲቪካዊ ማሕበር”
ኦስሎ ኖርወይ ዕለት 13.02.2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2635


c: text/html

text:
ቺሌን ሆላንድን ኣዝዩ ቅልጡፍን ምድፋእ ዝበዝሖን ግጥም ኣካይደን ፍርቂ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ ወፂኤን።ፈር ኣብ መበል 77 ደቂቃ ልክዕ ተቀይሩ ድሕሪ ምእታው ንሆላንድ ብርእሱ ዝቀልዓ ኩዕሶ ሓሪፍ ሸቶ ኮይና።ንሽናይደር‘ዩ ቀይሩ ኣትዮ ፈር።ምሕረት ዘይምሕር መጥቃዓይ ሓይሊ ሆላንድ ኣብ ውዱእ ሰዓት ንካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እቲ ፀወታ‘ውን ተዛዚሙ።ቺሌ ማዕረ ተወዳዲሮም፣ግን ሸቶ ከየመዝገቡ ተሳዒሮም፣ግን ካልኣይ ኮይኖም ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ሓሊፎም።
ስዻኝ ሓደ ንዜሮ ዕረፍቲ ወፂኣ።ዴቪድ ቪላ ንኣዝያ ትናኣድ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እንደገና ቶረስ ካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ስዻኝ ክልተ ኣውስትራልያ ሓደ።ሳልሰይቲ ሸቶ‘ውን ኣብ መበል ሰማንያ ደቃይቅ ኣመዝጊባ፣ስዻኝ ነቲ ፀወታ ተቆፃፂራቶ።ከምኡ ኢሉ‘ውን ተዛዚሙ።
ስዻኝ ክልተ ጫፍ ታሪኽ፣ሻምፕዮን ዝሓለፈ ፅዋዕ ዓለም፣ሎም-ዘበን ቀዳማይ መፃረዪ‘ውን ከይሓለፈት ንሃገራ ክትምለስ ተገዲዳ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣባል ሕርይቲ ጋንታ ካሜሩን ተጓሳጣይ ኣሌክስ ሶንግ ኣብ ሰለስተ ግጥማት ንሃገሩ ወኪሉ ንከይፃወት ብፊፋ ተኣጊዱ።ንሱ ናብ‘ዚ ፀገም‘ዚ ዝኣተወ፣ጋንትኡ ምስ ክሮኤሽያ ኣብ ዝተጋጠመትሉ እዋን፣ ንክሮኤሽያዊ ማርዮ ሜንዶዝች ኣብ ሕቆኡ ስለዝደሰቆ‘ዩ።ሶንግ ብቅፅበት ብቀይሕ ካርድ ካብ ሜዳ ከምዝተሰጎገን፣ጋንትኡ ኣርባዕተ ንዜሮ ከምዝተሳዓረትን ዝዝከር‘ዩ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ካሜሩን፣ሕማቅ ሽም ሒዝና ካብ ብራዚል ክንወፅእ ኣይንደልን፣ኩላትና ኣባላት‘ዛ ጋንታ ዝካኣለና ክንገብር ኢና ይብል ዓላሚ‘ታ ጋንታ ቮልከር ፊንክ።እዚ ስም‘ዚ ክማሓየሽ ዝኽእለሉ ኣገባብ ግና እንታይ ምኳኑ ኣይነፀረን።
ናብ ዜና ኮትዲቭዋር ክንኣቱ፣ሓዎም ብሞት ዝተመንጠሉ ተሰለፍቲ ጋንታ ኮትዲቭዋር፣ያያ ቱሬን ኮሎ ቱሬን፣ንጋንተኦም ንድሕሪት ገዲፎም ከምዘይኸዱ ገሊፆም።
ንእሽተይ ሓዎም ኢብራሂም ቱሬ፣ኣንፃር ካንሰር ይቃለስ ድሕሪ ምፅናሕ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ማንቸስተር ሲቲ ከምዝዓረፈ ዝፍለጥ‘ዩ።
ናብ ቀዳምን ሰንበትን ዝተካየዱ ወሰንቲ ካልኣይ ግጥማት ክንወስደኩም፤ ትማሊ ሰንበት ኣብ ሞንጎ ኣሜሪካን ቦርቹጋልን ኣዝዩ ዘስደምም ውፅኢት ዝተመዝገበሉ ውፅኢት ተካይዱ።ኣቀዲማ ጋንታ ፖርቹጋል ሸቶ ኣቁፂራ ነይራ።እንተኾነ ኣሜሪካ ኣከታቲላ ክልተ ሸቶታት ኣቁፂራ፣እቲ ፀወታ ንክዛዘም ኣርባዓ ሰኮንድ ክሳብ ዝተርፎ ትመርሕ ነይራ።ፖርቹጋል ማዕረ ትገብራ ሸቶ ብኣዝዩ ዝናኣድ ኩነታት ኣመዝጊባ።ኣሜሪካ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ክትሓልፍ‘ያ ተባሂሉ ከምዘይተዝረ፣ኣብ ውሽጢ ሰኮንዳት እቲ ተስፋ በኒኑ ተሪፉ።
ናይ ሞት ምድብ ዝተባሃለሉ ምድብ ሎሚ‘ውን መን ከምዝሓልፍ መን ከምዝወድቅ ዝልለየሉ ጊዜ ኣይኮነን ዘሎ።ኩለን ጋንታታት ናይ ምሕላፍ ዕድል ኣለወን።ጋና ክትሓልፍ ትኽእለሉ እንኮ ዕድል ጀርመንን ኣሜሪካን እንተሰዓዒረን ጋና ንፖርቹጋል እንተስዒራን ጥራሕ‘ዩ።ማዕረ እንተተፈላልየን ኣኺልዋ።ፖርቹጋል ንጋና እንተስዒራን ጀርመንን ኣሜሪካን ማዕረ እንተተፈላልየን፣ፖርቹጋል ክትሓልፍ ትኽእል‘ያ።ኣዝዩ ዝገርም ምትሕንናቅ።
ካብ ካልእ ምድብ፣ቤልጅየም ንሩስያ ሓደ ንባዶ ስዒራ ምሕላፋ ኣረጋጊፃ። ኣልጀርያ ብፀወታ ብልጫ ንደቡብ ኮርያ ኣርባዕተ ንክልተ ኣፋንያታ።ናይ ምሕላፍ ዕድላ ኣዝዩ ሰፊሕ ኮይኑ‘ሎ።
ቀዳም ናይጀርያ ንቦስንያ ሄርዘጎቭንያ፣ኣርጀንቲና ንኢራን ድሕሪ ሓያል ፃዕሪ ሓደ ንባዶ ስዒረን።
ቀዳም ካብ ዝተካየዱ ኣዝዮም መሰጥቲ ግጥማት ግጥም ጀርመንን ጋናን ነይሩ።ጀርመን ኣቀዲማ ሸቶ ኣመዝጊባ፣ጋና ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊባ። እንደገና ጋና ክልተ ንሓደ መሪሓ።ተቀይሩ ዝኣተወ ክለውስ ንጀርመን ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊቡ፣እቲ ግጥም ክልተ ንክልተ ተዛዚሙ።
ሎሚ ምሸት ሜክሲኮ ኣንፃር ክሮኤሽያ፣ፍርቂ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ።ኣብ ክንዲ ክእለትን ዓቅሚን፣ምንሕናሕን ምጉናፅን ዝዓለሎ ፍርቂ ፀወታ ነይሩ።ሜክሲኮ ኣከታቲላ ክልተ ሸቶ ወሲኻ፣ሰለስተ ንዜሮ መሪሓ።ዳሓር ክሮኤሽያ ሓንቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።
ፀወታ ብራዚልን ካሜሩንን ግና ኣዝዩ ዝምስጥ ፀወታ ነይሩ።ካሜሩን እታ ቀደም ትፍለጥ ካሜሩን ኮይና‘ያ ናብ ሜዳ ኣትያ።ዝናኣድ ምንቅስቃስ ዘርአየትሉ ጊዜ ነይሩ።ብራዚል ብነይማር ክልተ ሸቶ ኣመዝጊባ።እቲ ፀወታ ክልተ ንሓደ ዕረፍቲ ኮይኑ።
ብራዚል ብኦፍሳይድ ፖዝሽን(ካብ ፀወታ ወፃኢ) ዝፀንሐ ፍረድ ኣቢላ ሳልሳይ ሸቶ ኣመዝጊባ ድሕሪ ዕረፍቲ።ሞንጎኛን ናይ መስመር ዳኛን ቅኑዕ ኣይገበሩን።ብድሕሪኡ ብራዚል ራብዓይ ሸቶ ኣመዝጊባ።
ብራዚል ምስ ቺሌ፣ሆላንድ ምስ ሜክሲኮ መጋጥምቲ ኮይነን‘ለዋ።
ፅባሕ ሰሉስ፣ጣልያን ምስ ኡሩጓይ፣ኮስታሪካ ምስ ኢንግላንድ፣ጃፓን ኣንፃር ኮሎምብያ፣ግሪክ ኣንፃር ኣይቮሪኮስት ክጋጠማ‘የን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ማእኸላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህወሓት/ ንሰለስተ ኣባላት ፖሊት ቢሮ ካብ መዝነቶም ከም ዘውረደን ንክልተ ድማ መጠንቀቕታ ከምዝሃበን ናይ ክልል ትግራይ መንግስታዊ ቴሌቪዥን ገሊጹ።
በዚ መሰረት ኣቦ መንበር ህውሓት ኣቶ ኣባይ ወልዱ ካብ ኣቦመንበርነትን ኣባልነት ፖሊት ቢሮን ወሪዶም ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ኮይኖም ክቕፅሉ ህውሓት ወሲኑ’ሎ።
ብተመሳሳሊ በዓልቲ ቤት ነፍስሄር ቀዳማይ ሚንስትር ነበር ኣቶ መለስ ዋና ፈፃሚት ስራሕ ትእምትን ዝኾና ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ካብ ኣባልነት ፖሊት ቢሮን ማእኸላይ ኮሚቴን ወሪደን ተኣጊደን ንክፀንሓ ተወሲኑ’ሎ።
ምኽትል ፈፃሚ ስራሕ ትእምት ኣቶ በየነ መኩሩ እውን ካብ ፖሊት ቢሮ ወሪዶም ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ኮይኖም ክቕፅሉ ከምዝተገብረ ተፈሊጡ’ሎ።
ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ዶ/ር ኣዲስኣለም ባሌማ እውን ከቢድ መጠንቀቕታ ከምዝተውሃቦም ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ምንጭታት ዝገለፁ ክኾኑ ከለው ገለ አባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ህውሓት ናይ ምእጋድ ስጉምቲ ከምተወስደሎም ተፈሊጡ’ሎ። እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ቅድሚ ሎሚ ምስ ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ካብ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ረጊፆም ዝወፁ ኣቶ ብርሃነ ኪዳነማሪያም/ብርሃነ ማረት/ ካብ ማእኸላይ ኮሚቴነት ተኣጊዶም ኣለው ኢሎም።እቲ ኣኼባ ሕዚ እውን ቀፂሉ’ሎ።


text:
ክሳራ 3ተ ወለዶታት ምፍዋስ ዘተ ዶ ክሳራ 6ተ ወለዶታት ዝድርብ ሕቡእ ውዲት??
ናይ 3 ወለዶታት ክሳራ ናይ ምፍዋስ ዘተ ዶ ናይ 6 ወለዶታት ክሳራ ዝዕድርብ ሕቡእ ውዲት??
ዘተን ምርድዳእን መሰረታውያን ሕግታት ሂወት ወዲ-ሰብ ኢዮም። ካብቲ ዝተሓተ ክሳብቲ ዝለዓለ ንሂወት ወዲ-ሰብ ዘድልዮ ጉዳያት ኣብ ዘተን ምርድዳእን ዝተመስረቱ ኢዮም። ውዲ-ሰብ ሰሪሑ ከፍሪ እሞ ክምገብ ክለብስ መንበሪ ቤቱን ካልኦት ዘድልይዎ ዝርዝራት ንከጥርን ከከም ቀዳምነታቶምን ደረጃ ኣድላይነቶምን ፈለማ ምስ ነብሱ ተዛቲዩን ተረዳዲኡን ናብ ምትግባሮም ዩ ይነቅል። ክንዮ ንውልቁ ምስ ዛ ምስ ካልኦት ግድን ተሓባቢሩ ጥራይ ኣብ ክነብረላ ዝኽእል ምድሪ እውን ብግሉጽነት ዘተን ምርድዳእን ከካይድ ኢዩ ዝሕተት። ዘተ ወይ ምርድዳእ ናይ ባዕሉ ቀጥዕታት ኣለዎ። ክብርታት ዘተ ናይ እንካን ሃባን ኣወንታውያን ስነ-ምግባራት ዝሓቆፉ ናይ ሰናይ ኣምር ዝርዝራት ዮም። እዚ ማለት ዝኾነ ሰብ መንግስቲ ነቲ ናይ ካልእ ከምኡ ዓይነት ፍጡር ሰብ ወይ ናይ ሃገር ህልውና ከኽብር ኢዩ ዘድልዮ። ከም ውጽኢቱ ወዲ-ሰብ ብዘተን ምርድዳእን ይመሃር ይሰርሕ ብዘተን ምርድዳእን ይኸስብ ክሳርኡ ይግምግም ቅቡል ወይ ተኣራሚ ኮይኑ ይምዕብል ይብልጽግ. ልዕሊ ኩሉ ኸኣ ንኩሉ ግሉጽ ይኸውን። ብርግጽ ከኣ ካብ ዘተን ግሉጽነትን ወጻኢ ዝኾነ ሂወት ሰብ የለን። ናይዚ ንጹር ምስክርነት ከኣ እቲ ዝረአን ዝጭበጥን ግሉጽ ኣካላዊ ህልውና ሰብን ሃገራዊ መንነቱን ኢዩ። ኣብ ሂወት ካብ ባህርያዊ ወይ ስርሓት ሰብን ዓይነት ሕቡእ ነገር ንላዕሊ ዘስግእ የለን። ስለዝኾነ ከኣዩ ወዲ-ሰብ ንባህሪ ሓቚፋቶ እትርከብ ምስጢር ንምፍላጥ ካብ ከባቢኡ ክሳብ ንጠፈር ተወንጪፉ ከቢድ መጽናዕትን ምርምርን ድሕሪ ምክያድ ኣብዚ ዘመን እዚ ንቅሓቱ ክብ ኣቢሉ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣመዝጊቡ ዝርከብ። ዘተ ኣድላይን መሰረት ምዕባለን ወዲ ሰብ ደኣ ይኹን እምበር ፈለማ ከም ውልቀ ስድራ ሰልፊ መንግስቲ…….ወዘተ ኣብ ባዕልኻ ኢዩ ዝጅምር። ንናይ ባዕሉ ጉዳያት ንምፍታሕ ኣብ ዘተ ዘይኣምን ግን ከኣ ምስ ካልኦት ናይ ዘተ ሃዋርያት ኮይኑ ንክረአ ከዋሳእ እንከሎ ግን ከምቲ( فاقد. الشئي. لا. يعطي) ገለ ነገር ዘይብሉ ክህብ ኣይክእልንዩ ዝበሃል ምስላ ናይ ዓረብ ብዝኾነ ኣወንታዊ ፍረ ትጽቢት ኣይግበረሉን ዩ ጥራሕ ዘይኮነ ኣየምሕረሉን ዩውን።
ከዳዕ ኢሰያስ ለንቅነ ንኣዲስ ኣበባ ዑደት ኣካይዱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ናይ ሰለስተ ወለዶታት ዕድል ከሲርና ክብል ተሰሚዑ። ኣበሃህልኡ ዘብርሆ ነገር እንተሃሊዩ ነጻነታዊ ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ክካየድ ዘይነበሮ ክሳራ ኢዩ ነሩ ማለቱ ኢዩ። ካብዚ ንላዕሊ ዝተነጸረ ሃገራዊ ክድዓትን ክሕደትን የለን እሞ ነዚ ናይ ኢሰያስ ነውሪ ተግባር ኣመልኪተ ንሰለስተ ሸነኻት ዘመሓላልፎ መልእኽቲ እዚ ዝስዕብ ኢዩ።
1- ንሰዓብቲ ህግደፍ
ከምቲ ውሓጥዮ እንተበልክዋስ ትጎስሞ ዝበሃል ምስላ ኣቦታት ኢሰያስ ግን ብግልባጥ ናይቲ ምስላ ኣቦታት ነቲ ሃገራዊ ክሕደቱ ጡፍ ክብሎ ንዝነበረኩም ትጽቢት ረጊጹ ብምስጋር ደጊሙ ብምውሓጥ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ኣብ ግብሪ ከዕሎ ምዃኑ ኣረጋጊጹልኩም ኢዩ። ንስኻትኩም ኤርትራውያን ኣሕዋትና ኢኹም ምሳኹም ዝነበረና ፍልልይ ድሕሪ ህላወ ሃገር ዝስራዕ ኣብ ከመይነት ምሕደራ ሃገርና ዘተኰረ ግዜ ዝሰገሮ ኮይኑ ኣብቂዑ ኢዩ። ከዳዕ ኢሰያስ ንክሕደቱ ኣለማሚዱ ከውሕጠኩም ኣይትጸበዩ። ብታሪኽ ከይትኽሰሱ ካብዚ መስርሕ ክሕደት ኢድኩም ተልዕሉሉ እዋን ሎሚ ኢዩ። ኣብ ባይታ ናይ ለውጢ ስለዘለኹም ከኣ ሃገር ኣድሕኑ። ኣብ ስደት ናይ ዘለዉ ኩሉ መዳያዊ ናትና ናይ ኣሕዋትኩ ደገፍን ምትሕብባርን ሕተቱ።
2- ሓይልታት ደምበ-ተቃውሞ
ንኢሰያስ ክንዮ ቲ ውልቀ-መላኺ ዲክታተር መራሕ ህግደፍ ፕረዚደንት….ወዘተ ኢልኩም ክትህብዎ እትርከቡ ስያመ ካልእ ፖሊቲካዊ መግከጺ ዝኾኖ ኣሰያይማ ደሊኹም ርኸቡሉ። ኩሉኹም ብሓባር ኣብ ሓደ መኣዲ ዘተ ኮፍ ኢልኩም ኣብዛ ዝተሓተት ነጥቢ ናይ ስያመ ተተሰማሚዕኩም ነቶም ኣብ ባይታ ዘለዉ ኣሕዋት ዘድሊ ናይ ኩሉ መዳያዊ ደገፍ ድሉዋት ምዃንኩም ኣቀዲምኩም ኣውጁ። እታ ናይ ሓደጋ ደውል ከሓዲ ኢሰያስ ባዕሉ ሃሪምዋ ኢዩ እሞ ሓቢርና ንበገስ።
3- ንህዝቢ ኢትዮጽያ
ኢሰያስ መበቆሉ ብዘየገድስ ከምቲ ንሕና ኤርትራዊ ኢዩ ኢልና ኣሚናዮ ዝነበርና ንባዕሉ ከም ኤርትራዊ ኣሚኑ ይቃለስ እንተነሩ ሎሚ ክሒዱ ኣሎ ማለት ኢዩ። ንሃገራዊ መንነቱ ተኣማኒ ዘይኮነ ከሓዲ ናትኩም ተኣምስኒ ክኸውን ከም ዘይበቅዕ ፍልርጡ ። ስለዚ ዳግማይ ኢሰያስ ዝሓረረ ወረቅት ዩ ኣይጠቅመኩምን ኢዩ ኣይትጠላቀዩ። ካልእ ከምቲ ካብ ነዊሕ እዋን እናተዘርበሉን ኣብዚ እዋን እዚ ኸኣ ዝያዳ ክመስል ዝርከብን ንመንነት ኤርትራ ብምጥፋ ንመደብ ባሕሪ ዘለዋ ዓባይ ኢትዮጽያ ንምትግባር ብሃይለስላሰን ኣስራተ ካሳን ዝተላእከ እንተዀይኑውን ቅድሚ 60 ዓመት ዝተኣልመ ውዲት ግዚኡ ኣሕሊፉ ኢዩ ሎሚ ኣብዚ ምዕቡል ናት ዲጂታል ዘመን ኣይሰርሕን ኢዩ። ከምቲ ነፍስሀር መለስ ዜናዊ ደም ከፊልና ባሕሪ ኣይረኸብናን ገንዘብና ከፊላ ግን ባሕሪ ክንረክብ ንኽእል ኢና ዝበሎ ሕጅውን ዶብ ኤርትራ ጥሒስኩም ደም ከፊልኩም ባሕሪ ስኢንኩም ጽጋታትኩም ኩሉ ኣብ ኲናት ጠፍኡ ዳግም ኣደዳ ማሕበራዊ ጸገማትን ባህርያዊ ሕማማትን ክትኮኑ ከምትኽእሉ ምዝካር የድልየኩም ኣሎ። ሎሚ ካብቲ ከቢድ ዋጋ ዘኽፈለኩምሉ ናይ ደሞክራስን ፍትሕን ኣንፈት ብምልጋስ ኣብ ርኹስ ውዲት ከሓዲ ኢሰያስ ምውሳእ ከምቲ ንሱ ዝበሎ ናይ 3 ወለዶታት ክሳራታት ምሕዋይ ዘይኮነስ ካልእ ናይ 6 ወለዶታት ክሳራታት ምድራብ ምዃኑ ተገንዘቡ። ምኽንያቱ ንህዝቢ ኤርትራ ወሪሩ ዝገዝእ ስርዓት ንህዝቢ ኢትዮጽያ ብፍትሕን ሰላም ከመሓድር ትጽቢት ዝግበረሉ መንግስቲ ክህሉ ከምዘይክእል ማንም ሰብ ክግምቶ ዝኽእል ስነ-መጎታዊ ሓቂ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ተዳኺሙ ኢዩ ዝብል ካብ ናይ በዓል መደመር ሕልሚ ተበራቢርኩም ብወድዓውነት ሰለስተ ግዜ ምሕሳብ የድልየኩም ኣሎ። ምናልባት ብውዲት ከሓዲ ኢሰያስ ሓይሊ ተጠቂምኩም ንመሬት ክትሕዝዎ ከም ትኽእሉ ይረኣየኩምን ትሓልሙን ትኾኑ። ይኹን እምበር ማዕረማዕሪኡውን ብሰላም ክትነብርዋ ከምዘይትኽእሉ ክረኣየኩምን ክትሓልሙንውን ይግባእ ዩ። ምኽንያቱ ቅድሚ ሕጂውን ጥቂቶች ኣረቦች ጥቂቶች ወንበዴዎች ብዝብል ኣጉል ሓሳብ ዝተበገሱ ኣቦታትኩም ኣባሓጎታትኩም እንታይ ከም ዝረኸቦም ምፍላጥ የድልየኩም ኢዩ። ስለዚ ንሉኡላውነት ኤርትራ ብዘኽበረ ሓቀኛ ዘተን ምርድዳእን ሓቀኛ ሰላምን ይሕሸኩም። ባሕሪ ዘለዋ ዓባይ ኢትዮጽያ ዝብል ሓሳብ ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ኣይኮነን ። የግዳስ መደመር ዝብል ናይ ኣብይ ኣሕመድ ናይ ሓሶት ፍልስፍና ኢዩ!!!!
ሓቀኛ ናይ ጉርብትና ስኒትን ፍትሕን ፍቅርን ሰላምን ሓዲሽ ዓመት ይግበረልና ፈጣሪ (الله)!!!!
ኣቡ ያረድ


text:
ዓቓብ ሕጊ ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ክልል ሶማል ነበር ዝርከብዎም 46 ውልቀሰባት ዓሌታዊ ግጭት ብምልዕዓል ከሲሱ።
ዓቓብ ሕጊ ነቲ ክሲ ዘቕረበ ድሕሪ ናይ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ምርመራ ምዃኑ ገሊጹ ከም ውጽኢቱ ድማ ዓብዲ መሓመድ ዑመርን እቶም ካልኦት 46 ተኸሰስቲ ጉጅለታት ብምፍጣር ኣብ ልዕሊ ተወለዲ ክልል ሶማል ዘይኾኑ ነበርቲ’ቲ ክልል ናይ ሞትን ናይ ንብረት ዕንወትን ገበን ፈጺሞም’ዮም ይብል።
እቲ ክሲ ብተወሳኺ ዓብዲን እቶም ሰበ ስልጣንን ተወላዶ ክልል ሶማል ኣብ ልዕሊ ዘይተወላዶ ሶማል ዝኾኑ ነበርቲ’ቲ ክልል ዝተፈጸሙ መጥቓዕቲ ብቀጥታ ኾነ ብተዘዋዋሪ ተሳትፎ ኔርዎም’ዩ ይብል።
ዓብዲ ምስ ካልኦት ሓሙሽተ ናይ ጸጥታ ሓላፍቲ ነበር ናብ ቤት ፍርዲ ዝቐረቡ ክኾኑ ከለው ነፍሲ ወከፎም “ሕጊ መንግስታዊ ስርዓት ምጥሓስ” ዝብል ክሲ’ውን ቐሪብሎም ኣሎ።
ኹሎም እቶም ክሲ ዝቐረበሎም ውልቀሰባት ዝመጽእ ሰሙን የካቲት 6 ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ምላሾም ክህቡ ምዃኖም ተፈሊጡ’ሎ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕዳር ዓብዲ መሓመድ ዑመር ተቓወምቲ’ቲ ክልል ንምድምሳስ ብዝብል ብዝሒ ዘለዎም ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ፈጺሙ’ዩ ክብሉ ክኸሱ ምጽንሖም ይዝከር።
ፕረዚደንት ክልል ሶማል ነበር ዓብዲ መሓመድ ዑመር ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ይዝከር።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕዳር ዓብዲ መሓመድ ዑመር ተቓወምቲ’ቲ ክልል ንምድምሳስ ብዝብል ብዝሒ ዘለዎም ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ፈጺሙ’ዩ ይብሉ።


text:
ዋንነት እስራኤል ዝኾነ ቦይንግ 767 ዝዓይነታ ናይ መጓዓዝያ ነፋሪት፣ ናብ ሮቡዕ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ብሃንደበት ከምዝዓለበት ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
መንነቶም ዘይተፈልጡ ልዕሊ 100 ዝኾኑ ተሳፈርቲ ካብታ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዝዓለበት ነፋሪት፣ ካብታ ነፋሪት ወሪዶም ኣብ ሓደ መጸበይ ኣጋይሽ ክኣትዉ ዝተዓዘቡ እቶም ምንጭታት፣ ጠንቒ ምዕላብ እታ ነፋሪት ቲክኒካዊ ጸገም ምዃኑን ድሕሪ ዝተወሰነ ሰዓታት ካልኣይቲ ነፋሪት መጺኣ ነቶም ተሳፈርቲ ክትወስዶም ምዃናን ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ንዝነበሩ ሰራሕተኛታት ሓበሬታ ከምእተዋህቦም’ውን ገሊጾም።
መብዛሕቶም እቶም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝነበሩ ሰራሕተኛታት፣ እታ ባንዴራ እስራኤል ዘለዋ ዓባያ ናይ መጓዓዝያ ነፋሪት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ድሕሪ ምዕላባ፣ መንግስቲ እስራኤል ዝሰጎጎም ኤርትራውያን ከምዝመሰሎም’ውን እቲ ካብ ኣስመራ ዝተላእከልና ሓበሬታ ጠቒሱ።
ማዕከን ዜና እስራኤል ታይምስ ኣብ ዘቕርቦ ጸብጻብ ድማ፣ እታ ነፋሪት ካብ ታይላንድ ከተማ ባንኮን ናብ ቴልኣቪብዝ ተምርሕ ምንባራን ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገም ድማ ኣብ ኣስመራ ክትዓለብ ከምእተገደደትን ገሊጹ።
====================


text:
ብዝኽሪ ስዉኣትና ዝያዳ እነስተንትነሉ ሰሙናት ስለ ዝኾነ፡ ንጽሑፋትናን መደረታትናን ክብርን ዘለኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣትና ብዝብላ ቃላት ክንጅምር ግድን ኢዩ። እቲ ዝኽርን ክብርን ናይ ኲሎም ጀጋኑ ስዉኣት ኤርትራ ዘይግድሶ ስርዓት ኣስመራ’ኳ ብተግባራቱን ጥልመታቱን ከይሓነኸ ዝዝምረለን ቃላት ኢየን።
[gview file="https://archive.assenna.com/wp-content/uploads/2020/06/ቊጽሪ-ስዉኣታን-ብዝሒ-ህዝባን-ዘይትፈልጥ-ነጻ-ሃገር.pdf"]
ጉጅለ ህግደፍ ባዕሉ ዝረሸኖም ተጋደልቲ፡ ካብ መዝገብ ስውኣት ሓኺኽዎም’ዩ
ኣብ 20 ሰነ, 1992፡ ናይ ሽዑ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ስድራቤት ስውኣት መስዋእቲ ደቆም ዝተረድኡሉን 20 ሰነ ሃገራዊ በዓል ከምዝኾነን ብወግዒ ዝተኣወጀሉን ዕለት’ዩ ነይሩ። ኣብቲ ህሞት’ቲ ልብኻ ዝትንክፍን ዘሐብንን መግለጺ ዝምልከቶም ኣካላትን ስምዒታት ስድራቤት ስውኣትን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን
ሕድሪ ብግብሪ!
ንሰማእታትና ክንሰርሓሎም እንኽእል ነባሪ ሓወልቲ ፡ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ቅዋማዊት ኤርትራ ምትካል እዩ!
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ሃገረይ! ብለግሲ ደም ዝጸደቕኪ ህያብ ሰማእታት ኢኺ `ሞ፡ ሰራውርኪ ተሰሚሙ ቆጽልኺ ከይሓርር፡ ብመሪር ቃንዛ፡ ንብዓትኪ ተጸሚቑ ከይውዳእ፡ ዝሰትኽዮ ደም ፈርዩ ብደቂ ስዉኣትኪ ክንዲ ዝብላዕ፡ ኣሰር ንብዓትኪ ነዚዑ ተመሊሱ ናብ መሬት
ሓወልቲ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ፡ ኣስከሬን ኤርትራዊ ኣብ ምድረበዳ ሳህራ
ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ መሬትን ማያትን ኤርትራ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ቃጽዖ፡ ኩርባን ስንጭሮን ኣብ ከርሱ ዘይተበርበረ ድንግል ፍጻሜታትን ቅያን ዓቂቡ ኣሎ። መሬትናን ማያትናን ብዝግባእ እንተዝፍተሽን ብክኢላታት ምርምር እንተዝካየደሉን ድማ፡ ስምን ዝናን ሃገርናን ህዝብናን፡ ማዕረተን ኣብ ዓለምና ብታሪኸን ቅርስታትን
ህዝብና ልቡ ከም ክፉት መጽሓፍ ዝንበብ ኔሩ። ሃገርና'ውን ዓዲ ግሩሃት’ያ ዝነበረት። ሎሚ ግን ኣብ ኢድ ጎራሓት ኣትያ ትደምን ተእውን’ያ ዘላ። ሞትን መርድእ ግዛ ተረሖ ስለ ዝኾነ፡ ‘ክተርድኦም ከድካ መይቶም ይጸንሑኻ!’ ዝተባህለ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ቀባሪ ስለ ዘይርከብ’ውን በቶም ዝተረኽቡ ቆልዓ ሰበይቲ ምዉት ሓመድ ዝለብስ። ህዝብና፣ ‘እንታይ
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን! ካልኣይን መወዳእታን
ኢሳያስ፡ መንነቱን ሓቢኡ፡ ነቶም ካልኦት ምእንቲ ህዝቦም ክስውኡ ንበረኻ ዓዶም ዝወፈሩ ደቂ ገርሂ ልባ መሲሉ፡ ናብ ሜዳ ከም ዝተሰለፈ ኢዩ ታሪኹ ዘረጋግጽ። ንህዝብና ናጻ ንምውጻእ ካብ ካልኦት ንላዕሊ ዝቃለስ መሲሉ ስለ ዝተራእዮም ኢዩ ከኣ ልቦም ክሰርቕን፡ 'ጨጓር ዳንጋ!' ሰይሙ ከም
መቃብር ኣቦይ ስኢነዮ፡ መቃብር ኢጣልያዊ ግን ረኺበዮ
ኤርትራውያን፡ ንመሰልናን ክብረትናን ብዙሕ መስዋእቲ ዝኸፈልና ግን ብዝግባእ ዘይተዘርበልናን ዘይተጻሕፈልናን፡ ዝተበደልናን ዝተዘረናን ግን ዘይተኻሓስናን፡ ንዓመታት ዘእውናን ዘይተሰማዕናን ህዝቢ ኢና። ኣብ ዓለም ግቡእ ቦታና ክህልወና፡ ክንሕፈር፡ ስደት ከብቅዕን ኣብ ገዛእ መሬትና ብኽብረት ክንነብርን እንተኾይና ከኣ፡ ኩሉ ፖለቲካዊ ፍልልያትናን ውልቃዊ ኣተሓሳስባናን
ያልታደለ ህጻን = ዘይተዓደለ ህዝቢ
ሕሉፍ ታሪኽና ንኽድገም ኣይበጻሕናን ዶ ኣብ ገምገም፧
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር መግዛእታዊ ስርዓት ብፖሎቲካዊ ቃልሲ ፈኸም እናበለ ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ንምስግጋር ዓቢ ድሪኺት ዝኾኑ መንእሰያት ወሎዶ 50ታትን 60ታትን ከመይ ኮን ነበረ፧ ኣብ ‘ቲ ሽዑ መራሒ መንግሰቲ ዝነበሩ ደጀዝማት ተድላ ባይሩ ዝፈጠሮሎም ስግኣት ኣብ
24 ግንቦት 2020
መግለጺ ኣምባ. ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ብኣጋጣሚ መበል 29 ዝክረ-ዓመት ሓርነት ኤርትራ
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡
ጀጋኑ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡
ሰብ-መዝን ሰራሕተኛታትን መንግስቲ፡
ሃገራዊ ሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡
ኣቐዲመ፡ በዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ ናይ መበል 29 ዝክረ-ዓመት ሓርነትን መበል 27 ዝክረ-ዓመት ልዑላዊ ናጽነትን ኤርትራ፡ ንመላእ ህዝቢ
ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ዝሃነጾ ዘዕነዎ ካብ ዝኣበዶ ዘብከዮ ይበዝሕ
ጉጅለ ህግደፍ፡ ንጸሊም ጻዕዳ ንድሙ ድማ ሓርማዝ ኢሉ ከእምን ዝኽእል መልሓስን ፖለቲካዊ መናውራን ስልበጣን ስለዘለዎ፡ ኣብ 24 ግንቦትን 20 ሰነን ገበናቱ ንምሕባእን የዋሃት ንምድንጋርን፡ ነቲ ናይ እዋን ገድሊ ደርፍታትን ስእልታትን ኣብቲ ባዕሉ ዝብሕቶ መራኸቢ ብዙሓን ደጋጊሙ’ዩ ዝነግረና።
Photo: Migrant Voice UK
ንምምካት ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ሓላፍነቱ ምስካም ዝኣበየ መንግስቲ - ብድሆ ንደለይቲ ፍትሒ
ብጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ
ንምክልኻል ቫይረስ ኮሮና ዝኸውን መሳሪሒታት ብቻይናዊ ቢልዮነር ጃክማን ጉጅሊኡ ኣሊባባን ናብ ኤሪትራ ዝተላእከ ሓገዝ መንግስቲ ኤሪትራ ምንጻጉ ይዝከር። እታ ሒዛቶ ዝመጸት ነፋሪት ክትወርድ ፍቃድ ተኸሊኣ ተመሊሳ።
ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ድኻታት ሃገራት
ህዝቢ ኤርትራ ክነቕሓሉ ዘለዎ ኣሰካፊ ኵነታት ኢትዮጵያ
መብራህቱ ኣተወብርሃን
ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ እዋን፡ ብዘስምዖ ናይ ሰላምን ምክብባርን ጻውዒት፡ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ዞባናን ኣወንታዊ ስም ምትራፉ ይፍለጥ። ካብ ቃል ሓሊፉ`ውን ከም ምፍታሕ እሱራት፡ ተቓወምቲ ውድባትን ውልቀሰባትን ንዓዶም ከምዝኣትዉ፡ ናይ ሜድያ ናጽነት ከም ዝረጋገጽ፡ ዕስራ
ዜና ዕረፍቲ
ገዲም ተጋዳላይ ዲፕሎማት ኣፈወርቂ ኣብራሃ
(26 Sep. 1949 - 11 May 2020)
ገዲም ተጋዳላይ ዲፕሎማት ኣፈወርቂ ኣብራሃ በርሀ ብኮሮና ቫይረስ (COVID 19) ብዘጋጠሞ ሕማም ንልዕሊ ወርሕን ፈረቓን ኣብ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብ11/ግንቦት/2020 ኣብ ሕክምና ዓሪፉ። ኣፈወርቂ ኣብራሃ በርሀ ካብ ኣቡኡ ኣቶ ኣብራሃ በርሀን ካብ ኣዲኡ
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብዚ ዓለም ካብ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ጽኑዕ ቀይዲ ምንቅስቓስ እተዘውትረሉ ዘላ፡ እቲ ብለበዳ ቫይረስ ኢሳይያስ ድሮ ን20 ዓመት ተቐይዱ ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ `ውን ኣብ ገገዝኡ ተረጊጡ ብሓይልታት ጸጥታን ሰራዊትን ኣብ ዝሕለወሉ ዘሎ ቅንያት ናብ ኢትዮጵያ ገይሹ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ምርኻቡ፡
ንህዝቢ ኤርትራ ቅሳነት ዝኸልእ
ሓዲሽ ፖለቲካዊ ምዕባለታት
ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ኣቶ ኢሳያስ ሓሚሙ፡ ተውጺዑ፡ አረ ሞይቱ እዩ ዝብሉ ወረታት ክነፍሱ ወሪሖም እዮም። ከምዚ ዝኣምሰሉ መሰረተ-ኣልቦ ናይ ሓሶት ወረታት ክዝርግሑ ቀንዲ ምኽንያት ዝኾኖም እቲ ኣብ ሃገርና ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወልቀ-መላኺ ስርዓትን ምስጢራዊ ኣሰራርሕኡን እዮም። ኣብ ውሽጢ ሃገርና
ኣብ ኢትዮጵያ ሓዊ ትእጎድ ኣላ መን’ዩ ግን ክስሕና
ኣብ ቤትካ ሽሕ ግዜ ሰላምን ሃብትን ይሃልኻ፡ ኣብ ጎረቤትካ ህውከትን ጥሜትን እንተሎ ግን ቀሲንካ ኣይትነብርን ኢኻ። ኣብዛ ምድራዊት ዓለም ብኸማኻ ሰብን ካልኦት ፍጡራትን ተኸቢብካ ክሳብ ዘለኻ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ፡ ክትጽሎ ወይ ክትጸሉ ባህርያዊ ኢዩ። ኤርትራ ኣብ ማእከል ብቀጻሊ
ሕልሚ ኢትዮጵያ፡ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ እስራኤል
ኢትዮጵያ፡ ንፋሽሽታዊ ጥልያን ስለዝሰዓረት፡ ዋና መዲና ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ መፍለቂት ዘመናዊ ሰብ፡ ወናኒት ጥንታዊ ቅርስታትን ሃይማኖት ክርስትናን፡ መስሕብ ወጻእተኛታትን ስለዝኾነት፡ ኣብ ምስፋን ሰላምን ምትሕግጋዝን ቀርኒ ኣፍሪቃ ዕዙዝ ተራ ስለእትጻወት፡ ከምኡ’ውን ደርማስ ብዝሒ ህዝቢ፡ ዝተፈላለዩ ብሄራትን ጸጋታትን ስለዘለዋ፡ ኣብ
ኣብ ልብና እዩ ሰፈረን መስዋእቲ ዋጋ ሓርነት እዩ
(ኮፍ ዝበለት ኣበራሽ ምልኩ፡ ደው ዝበለት ደሃብ ተስፋጼን)
እቲ 1961 ዝጀመረ ሰውራ ኤርትራ ኣብ እግሪ ተኽሉ እንከሎ ሰውራና ንኽዕወት ደቅንስትዮ ክሳተፍኦ ኣለወን ዝብል ናይ መጀመሪያ ሓሳብ ኣብ መፋርቅ 60ታት ዘቅረበ ተጋዳላይ ተኽለ ዓንዶም እዩ እንተ ኾነ ተተሪኹልና ኣይፈልጥን እዩ።
ስኒት ዘለዎም ኣናህብ መዓር ይጐርሱ፡ ፋሕ ዝበሉ ሃመማ ገምቢ ይልሕሱ!
ኣብ ያታናን ባህልናን ንሓድነት ህዝብን ሃገርን ዝሕብሩን ዘተባብዑን ብዙሓት ምስላታት ኣለዉ። ገለ ካብኣቶም ንምጥቃስ፡
መኣዶ ምስ ዝሓብር ኣንበሳ ይኣስር
ኣሕዋት ክፋቐሩ፡ ጸላእቲ ይባረሩ
ላም ፍርቂ ጐድና ኣይትሰብሕን’ያ
ኣፍንጫ እንተ ተሃርመት፡ ዓይኒ ትነብዕ፡ ወዘተ ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣነ ንሓድነትናን
https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=tE6aW6eDO6c&feature=emb_title
ብሞት መላኺ ኢሳያስ ስለምንታይ ኢና ንሻቀልን ንግደስን
ሞት መራሒ ሓንቲ ሃገር እንተስ ብሓደጋ እንተስ ብሕማም ከጋጥም ይኽእል ኢዩ። እቲ ኣማውታ ይፈላለ ይኸውን፡ ምውላድ እንተሎ ግን ካብ ሞት ዘምልጥ ሰብ ከምዘየለ ዘካትዕ ኣይኮነን። ኣብተን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝኽተላ ሃገራት፡ ሞት መራሕተን ከጋጥም እንከሎ፡ ህዝበን ኣብ ሻቅሎትን ዕግርግርን ኣይኣቱን
ተበራበር፡ ክሳድ ሓዝ ህዝቢ ኤርትራ!
ከምዚ ብርሑቕን ቀረባን እትሰምዖ ዘለኻ ንጉሆን ምሸትን ምስ ለበዳ ቫይረስ ተጸጊዑ ህቦቡላ ወረ የናውጸካ ኣሎ።
ኢሳይያስ ሓሚሙ ጸሚሙ፡ ሞይቱ ተሲኡ ዝብል ወረ ኣብዚ ቅንያት`ዚ ጥራይ ዓሰርተ ሻዕ ተመላሊሱካ፡ ገና ዙርያኡ ኣይወደአን፡ ክውዳእ ዝድለ `ውን ኣይመስልን።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣንፈት ንፋስን ጾር ንፋስን ዘይፍለጠሉ
እዚ ብህዝቢ ኤርትራ ወግሐ ጸብሐ፡ ዝምሕልን ዝጥሕልን ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ፡ ን50 ዓመታት ካብ ክቱር ሃገራዊ እምነትን ፍቅርን ዝነቅል ዝግራህን ዝዕሾን ህዝቢ ምርካቡ ስልጣኑ ክዕቅብ ከም ጽቡቅ ዕድል ተጠቂሙሉ ኢዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ሓደ ክልተ ስሱዓትን ዮውሃትን፡ ኣብ ኤርትራ፡ ቀታሊ፡ ኣጽናቲ፡ ዘይሕጋዊ፡ ዓፋኒ፡ ግሃሲ መሰል
ኢድኩም ተሓጸቡ!
ኣብ’ዚ እዋን ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ -19 ዝላበዓሉን ሂወት ሚልዮናት ሰባት ዝቐዝፈሉን ዘሎ ህሞት፡ ኢድካ ምሕጻብ ሓደ ካብ’ቲ ቀንዲ ብሰብ ሞያ ጥዕና ዝወሃብ መከላኸሊ ናይ’ዚ ለበዳ ኢዩ። ኣብ ሕብረተሰብና’ኳ ኢድካ ምሕጻብ ብህጻንነትና ካብ ወለድናን መማህራንና ንመሃሮ መባእታዊ ልምዲ ምዃኑ ኩልና ንፈልጦ ሓቂ’ዩ። ከም’ዚ ስለ
ኤርትራውያን፡ ካብ ብጨናፍር ህግደፍ ብሰራውር ህግደፍ ከይንሳቀ ንጠንቀቅ
ብዙሓት መራሕቲ ሃገራትን ፖለቲከኛታትን፡ መኣዝንን ኣቃልቦን ተቃወምቶምን ጸላእቶምን ንምጥምዛዝን ሓቂ ንምኽዋልን፡ ኣብ ሕብረተሰብ ቤላበለውን ምህውታትን ከምዝልሕም ይጽዕሩ። ሓደ ሓደ እዋን፡ መራሕቲ ሃገራት ውሽጣዊ ቅልውላዋቶምን ተጻባእቶም ንምግላል ፡ ክሳብ ምስ ካልኦት ሃገራት ኩናት ምእዋጅን ብመራኸቢ ብዙሓን ናይ ቃላት ውግእ
ብመሰረት ኣብ 1951 ዝተኸተመን ኣብ ዓንቀጽ ሓደ ሰፊሩ ዘሎን ኣህጉራዊ ውዕል ኣተሓሕዛን መሰላትን ስደተኛታት፡ ብኩናት፡ ብጥሜት፡ ብግጭት ሃይማኖትን ዓሌትን ካልእ ጠንቅታትን ኣብ መበቆላዊ ዓዶም ብሰላም ዕለታዊ መነባብሮኦም ክመርሑን ህይወቶም ከድሕኑን ንዘይክኣሉ ዜጋታት፡ ኣብ ካልእ ሃገር ናይ ምንባር ዑቁባን መባእታዊ ሓለፋታት ክረኽቡን መሰል ኣለዎም። ኩለን ነዚ
https://www.youtube.com/watch?v=3yoG9YrycGA&feature=youtu.be&fbclid=IwAR0N8qPAWjOjRxoS5eBY0vpR7Dw05OlyI1KCIaD9-HleTjhODHd0NUr5MHo
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት 5 ሚያዝያ 2020 ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ተመሳሳሊ ሕብሪ ዘለዎ ናይ ቤትማእሰርቲ ልብሲ ዝነበሮም እሱራት እቲ ብምኽንያት ገደብ ምንቅስቓስ ኮረናቫይረስ ጸምዩ ዘሎ ከባቢታት
ጉጅለ ህግደፍ፡ ገንዘብ ክደሊ’ ከሎ ንኤርትራውያን ኤርትራውያን ኢሉ ይጽውዓና
ቀዳሞት ክምስሉ እንከለዉ፡ “ኣፍካስ ብልዓሉ እምበር ኣይትበድዓሉ” ይብሉ። ብፍላይ ልዑል ሓላፍነት ተሰኪምካን ጓሳ ህዝቢ እንተኾይንካን ድማ፡ ትሕትና ከተዘውትርን ትርግታን ቃንዛን ናይ እትውክሎ ህዝቢ ክትግንዘብን ኣገዳስን መምዘኒ ብቁዕ መሪሕነትካን ኢዩ። ብኣንጻሩ፡ መልሓሱ ሕማቅን ኣሽካዕላልን ጥራይ ክዛረበሉ ዝተዓደለ ጥዑም
ቻይናዊ ቢልዮነር ጃክ ማ ብመንገዲ ትካሉ ዓሊባባ፡ COVID-19 (ቫይረስ ኮረና) ንምክልኻልን ለበድኡ ንምቊጽጻርን ንኣፍሪቃ ዘወፈዮ፡ ብማዕከናት ዜና ብዙሕ ዝተወርየሉ ጥዕናዊ መሳለጥያታት፡ 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ ናብ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ከምእተማቓርሐ ኳ እንተሓበረ፡ እቲ ናይ ኤርትራ ብጽሒት ኤርትራ ከምዘይኣተወ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ድምጺ ኣመሪካ ናይ
ጋሻ ውሕጅ ኮሮና ቫይረስ ክሓልፍ’ዩ፡ ኣብ ቅድሚኡ ግን ጠጠው ኣይንበል
ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ኣብ መላእ ዓለም፡ ብዛዕባ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ዘይትዛረብ ሃገር ወይ ማዕከን ዜና
ትከሰስ። ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፡ ዶብ፡ ሃይማኖት፡ ዕድመ፡ ሃብቲ፡ ጾታ ዘይፈሊ ብኣልማማ ንኹሉ ስለዝለክፍን ስለዝቀዝፍን
ድማ ንኹሉ ንጥፈታት ዓለም ብሒትዎን ኣልሚስዎን ይርከብ። ብጠንቂ ሕማም
ዕላማ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ
ጽግዕተኛዶ ንምልሓቕ ናብ ኢትዮጵያ?
በትሪ-ስልጣን መንግስቲ ሓደ ሃገር ምጭባጥ ወይ ኣብ ቦታ መሪሕነት ድርጅታት ምቕማጥ ብሓላፍነት ዘሕትት ረዚን ሕጋውን ሞራላውን ታሪኻውን ግዴታ ዘስዕብ ጉዳይ እዩ። ከም ክብደት እቲ መዝነት ወይ ስልጣን ብጽሑፍ ዝሰፈረን ዘይሰፈረን ብማሕላ ዝተሰነየ፡ ዝኣተኻዮ መብጽዓ ወይ ውዕል ብትኽክል፡ ብስርዓት ክትፍጽም
ዓዲ ጥልያን፡ ማእከል መጥቃዕቲ ናይቲ ኣብ ቻይና ዝጀመረ ተላባዒ ሕማም ኮሮናቫይረስ ካብ እትኸውን መዓልታት ሓሊፉ ኣሎ። ትማሊ ቐዳም 21 መጋቢት 2020 ጥራይ፡ 793 ኢጣልያውያን ግዳያት ናይቲ ሕማም ኮይኖም ህይወቶም ሓሊፉ። እዚ ዘሕዝን ጥፍኣት`ዚ፡ ኣብ ዓለምና በዚ ሕማም`ዚ ኣብ ሓደ መዓልቲ ዘጋጠመ ዝዓበየ ናይ ሞት ሓደጋ
ነዚ አርእስቲ እዚ አልዒለ ክጽሕፍ ድላይ ውን የብለይን። አብ ገዛኻ ዘሎ ገበል ገዲፍካስ አብ ጎረቤትካ ዘሎ ተመን ስለዘይተውጽእ፡ መጀመርያ ቀዳማይ ጸላኢኻ ምስ አለኻ ኢኻ ናብ ናይ ደገ ተድህብ ካብ ዝብል እምነት እዩ።
[gview file="https://archive.assenna.com/wp-content/uploads/2020/03/Klte-Gets.pdf"]
ኣብዚ መድረኽ’ዚ ብዓይኒ ሓቀኛ ፖለቲካዊ ኣጠማምታ፡ ንህዝቢ ኤርትራ፡ “ደገፍቲ መንግስቲ ወይ ተቃወምቲ መንግስቲ” ኢልካ ኣብ ክልተ ደምበ ክትመቅሎ ኣዝዩ ኣጸጋሚ’ዩ። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ፡ ብሕጊ ኣልቦን ትዕቢትን ዝጓዓዝ ቀታሊ ሰብን ዘማቲ ሃብትን ጉጅለ እምበር፡ ብህዝቢ ዝተመርጸን ቅርጺ መንግስቲ ዘለዎን ስለዘይኮነ፡ ንጉጅለ ህግደፍ፡ “መንግስቲ ኤርትራ” ኢልካ ክትጽውዖ
ኣቶ ብርሃነ መንገሻ ብዕለት 10.03.2020 ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩና ኣሎ።
ሓዘን ዝግበርሉ ቦታ ካብ ሓሙስ ክሳብ ቀዳም ኣብ
Welde Str. 36, 34127 Kassel
ፍትሓት ዝግበርሉ ቀዳም ሰዓት 13:00 ኮይኑ ኣብ
St. Laurentius Kirche
Welde Str. 36
34127 Kassel
ንዝያዳ ሓበረታ ብሞባይል ቁጽሪ 01521892421 ተወከሱ
ስድራቤት
ቴለቭዥን ኣሰና ንመዋቲ መንግስተ ሰማያያት
ኣይተንብዕዋ
ኣደ ክንዲ ኩሉ’ያ ርኢኻ ዘይትምኖ ግርማ ገዛ
መኣዲ ስድራቤት ዘይትውዳእ ሓለዋት መኣዛ
ቤት ዝመልእ ፍሽኽታ ለውሃታ ኣለዎ ሓለፋ ዕንጋለ ላዛ
ትሕለብ ፍቅሪ ልግሲ ምቁር ዕላል ዋዛ። ሓደራ ኣይተንብዕዋ።
‘ነደ ሓሳብ ልባ ኣስምሩላ ሕልማ ኣይትኹለፍዋ
ጭንቀታ ቀንጥጡላ ንብዓታ ሓቢስኩም ኣጸናንዕዋ
ድርዒ ኮይንኩም ተኸላኸሉላ ካብ ጥፍኣት ኣድሕንዋ
ደቃ ብህይወትኩም ከይትድፈር ንሓዋሩ ከይትስእንዋ። ኣይተንብዕዋ።
ኣደ ከይትቆርር
ትርጉም መንነት ሃገርና ኤርትራ
ፍጹም ዘይሃስስ`ዩ ዝዓዘዘ ፍቕራ
ሃየ! ብሓድነትና ንምለሶ ልዑል ክብራ!!!
ኤሪትራዊት ዋዕሮ!!!
(ንስለ ኣህጉራዊ መዓልቲ ደ.ኣ.)
***
ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰትስ፡ ሕ.መ.ኣ.)
መጋቢት 7፡ 2020
********
ነየናይ ሰጊረ ነየናይ ክዝክሮ
ታሪኻ ልዑል`ዩ ሓርበኛ ኤሪትራዊት ዋዕሮ
ዘይቕበር ሓቂ ዝባን መሬት ዝነገሮ።
***
ንስቓይ ኤሪትራዊት ክትገልጾ ንኹሉ
ፍጹም ዘይከኣል`ዩ ቃላት ክትረኽበሉ
ጅግንነታ ዝበለለ ሕልና ዘይብሉ።
***
ዛውያ ቁኖኣ ምስ ኮነ ጎተና
ዝዓጠቐታ


text:
ነጋሲ ገብረመድህን ልክዕ ከም እቶም ካልኦት ብፃያቱ ፡ ቅድሚ 37 ዓመታት ኣቢሉ ፡ ዘውዳውያን ገዛእትን ፋሽሽታውያን ወረርትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ የብፅሕዎ ዝነበሩ ግፍዓዊ መግረፍቲ፣ መርሸንትን ዕንወትን ንምቅላስ፡ ህዝቢ ትግራይ እውን ንሓንሳብን ንሓዋሩን ሓራ ህዝቢ ኰይኑ “ል ካሊእ ወፅዓን በደልን ከም ዘኢንምነ ኵሉ፡ ኣብ ልዕሌና ዝይበፅሕ ወፅዓን በደልን ፈፂምና ኣይንቕበልን” ቢሉ ብ ዝገበሮ ዘኢይሕለል መሪር ብረታዊ ቃልሲ 17 ዓመታት፡ ድሙቕ ዓወት ክይምዝገብ ተኽኢሉ እዩ። ወላድ ትግራይ መላምል ደቃ መሪቓ ናብ በረኻታት ትግራይ ሰንያ፡ እቲ ዝትደልዮ ዓወት ዓቲራ እያ። ጅግና ተጋዳላይ ነጋሲ ብ ዕላማ እኳ እንተዘኢሞተ፡ ነገር ግን እዚ ዓወት ክሻብ መወዳእታ ክይርእይ ኣይበቕዐን ኣይተዓደለን። ብ ፀላእቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ወላዲና፡ ብ ሕሱም መርሸንቲ ል ስለ እቲ ተሪር ዕላማ ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ክብርቲ ሕይወቱ መስዋእቲ ገይሩ።
ቈልዑ እናሃለውና፡ ዛንታታትን ታሪኽን ገድሊ ካብ ወለድና ምስማዕ ካብ ዘሐጕሱና ዝነበሩ ነገራት እቲ ቀንድን ሓደን እዩ። ክሻብ ሀዚ ዘኢንርስዖም ብዙሓት ዛንታታትን ታሪኻትን የዋግዑና እኳ እንተነበሩ፡ ወላዲና መኰነን ብዛዕባ ስዉእ ብፃዩ ነጋሲ እንተዋግዐና ግን፡ ኣብ ኣንደበቱ ፀብለልታን ፍሉይ ዝዀነ ተመስጦን ንዕዘብ ነይርና። ብ ህይወት ሃሊው ክንርእዮ ንህንጠው እውን ነበርና። ዝዀነ ግዜ ክዓ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ብ ሞት ንዝተፈለየና ንእሽተን ሓውና፡ ል እቲ ኣዝዩ ዝይፈትዎን ዝይናፍቖን ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ዝተሰውአ ስም ብፃዩ ነጋሲ ል ምዝካር ፡ ሓደ ዓይነት ስም ክይውህቦ ድሌት ከም ዝነበሮን ከምኡ ከም ዝገበረን ነጊሩና እዩ። ነጋሲ — ወራሲ! መቓልስቱ ስውእ ብፃዩ ዘሕለፎ ሕይወት፡ ኣብ ኢድ ፀላኢ ኣትዩ ስለ ቃል እቲ ቃልሲ፡ ብ ግፍዓዊ መቕተልቲ ሕይወቱ ምሕላፉ፣ እቲ ፅንዓቱን መንፈስ ተቓላሳይነቱን፣ ሰዓራይነት፣ ቤዛ ህዝብን ደላዪ ለውጥን ምዃን፣ ባህግን ርትዕን ብፃዩ ብ ደቁ ክይውረሱ ግዲ ደልዩዎም ነይሩ ሲ፡ ል እቲ ንእሽተን ሓውና ነጋሲ ቢሉ ሰይምዎ። ነጋሲ መኰነን . . .
ነጋሲ ብ 29 ነሓሰ፣ 1993 ዓ.ም ካብ ከተማ ዳንሻ ል ኣንፈት ምዕራብ ኣስታት 10 ኪ.ሜ ተጕዒዝካ፡ ፍሉይ ስሙ መንደር ኣውሮራ (ስፍራ ጀጋኑ) ኣብ ዝይብሃል ቦታ ተወሊዱ። ብ ፅቡቕ ዓብዩ፡ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቱ ዛዚሙ፡ ናብ ቀፃሊ ምዕራፍ ሕይወቱ ኣብ ዝሸባሸበሉ እዋን፡ ከኢተፀበናዮ ለበዳ ሕማም ኰረና መፅዩ ትምህርቱ ሓደ ዓመት ኣተኣጓጒልዎ እዩ። ይዅን እምበር፡ ሓፍትና ታሪክ ድሕሪ ምዝዛም ትምህርታን ምረቓኣን ካብ ዩንቨርስቲ ኣክሱም፡ ኣብ ሑመራ ኣብ ሓደ ፋብሪካ ፀባ ተቘፂራ ትሰርሕ ስለ ዝነበረት፡ ነጋሲ ምስኣ ከይዱ (ወትሩ እውን ምስኣ ክይዀን ትደልይ ስለ ዝነበረት) ሓፀርቲ ናይ ተግባረ-እድን ሞያን ትምህርቲ ምክትታል ጀመረ።
ስውእ ነበር ተጋዳላይ ነጋሲን ወላድየይን ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ካልኣይ ወያነ ትግራይ፡ ተኽ እስትንፋስ ኣዕሩኽትን ደቂ ሓንቲ ኣሃዱን እዮም ነይሮም። ብ ሓደ ኰይኖም፡ ጎቦታት ሽንጥሮታት፣ ቍልቁለት ዓቐበት፣ ስቓይን ተስፋን መቐረትን ፈተናን እቲ ቃልሲ ኣሕሊፎምን ኣስተማቒሮምን እዮም። ኣቦና ቈልዑ ኰይንና እንተዋግዐና፡ ቅርበቶምን ዕርክነቶምን፡ ኣብ ሓንቲ ገዛ ንመዋእሎም ብ ሓደ ዝዓበዩ ገይርካ ክትርድኦም የገድድ ምንባሩ እዝክር። ል ሕይወቶም ከኢሰስዕዑ፡
“ዘኢንድይቦ ጎቦ ዘኢንሰግሮ ሩባ፡ ፍፁም ወይ ከ የለን፣
መስመር እዩ ሓይልና፡ ህዝቢ እዩ ሓይልና፡ ወይ ከ ኣይንስዓርን፣
ሓሩር ፀሓይ ነዳድ፡ ህቦብላ ማይ በረድ፣
ማይ ማይ ትበል ነብሲ ኣብ ጀቕጀቕ ትረግረግ፣
ደንጐላ ንተርኣስ፡ ብዓቲ ይኹን ቤትና፣
ለይትን ቀትርን ጕዕዞ ይድከም ይጥመየና ….” ቢሎም ዘሚሮም፡ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ፡ በቲ ግዜ እቲ ሓዱሽን ድሙቕን ታሪኽ ኣፅሒፎም ሓሊፎም።
20 ጉንበት፣ 1983 ዓ.ም ስርዓት ፋሽሽታዊ ደርጊ ምስ ምሉእ ሓሻኽሩ፡ ኣብ ምሉእ ኢትዮጵያ ብ ዓወት ተደምሲሱ።
ድሕሪ 1983 ዓ.ም ዓዲ ሰላም ኰይና ፤ ናይ ዴሞክራሲ፣ ሰላምን ልምዓትን ሃዋህው ተኸፊቱ ፤ ትግራይ መላምል ደቃ ገቢራ፡ ሓዱሽ መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቚማ።
ኣብ ግዜ ሰላም፡ ትካላት ልምዓት፡ ትምህርትን ጥዕናን ይስፋሕፋሕ፤ ህፃውንቲ ደፍተር ይጭብጡ፤ ቢሮ ይዓትሩ፤ ሙሁር ይመራመር ይፈላሰፍ፤ ሓረስታይ ይሓርስ፣ ይጕልጕል፣ ይዓፅድ፣ ምህርቱ ይሓፍስ። ዓዲ ብ ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂን ኢንዱስትሪን ትንደቕ። ስድራ ስውኣት ብ ልምዓት ብ ለውጢ ይክሓሱ፣ ጕድኣት ኣካላት ይጥወሩ፤ ዝደኸመ ኣብራኽ፣ ዝተፈተነ ሕልይና ክዓ ይዓርፍ። ደም ዘፍሰሰ ህዝቢ ፅሩይ ዝይስተ ማይ፡ ፀባ፣ መጨባን ምዓርን ክይረክብ ክይረውይ ይግበር። ስለዚ ኣብ ግዜ ሰላም ካብ ኰንና፡ “ዘኢንድይቦ ጎቦ ….” ዝይብል ብሄራዊ መዝሙርና፡ ብ ኻሊእ ል እዚ ዝንገብሮ ዝነበርና ምንቅስቓስ ዝይገልፅን ዝይምጥንን ሓዱሽ መዝሙር ክይቕየር ከም ዘለዎ ካብ መንጎ ዝይካትዑ ሰባት ሓደ ኣነ ነይረ።
ነገር ግን ዘኢተዛዘመ ምዕራፍ፣ ዘኢተመልአ ዕዮ ገዛ ግዲ ነይሩና ሲ፡ ክሻብ ሀዚ “ዘኢይንድይቦ ጎቦ …” እናዘመርና እናሃለውና፡ ካሊእ ፈታንን መሪርን ብረታዊ ቃልሲ ገጢሙና። ኣብ ጫፍ ጎቦ እናበፃሕና፣ ዝተዓወትና እናመሰለና፡ እናደቀስና፡ ካብ ምድቃስና ክዓ ል ታሕቲ እናንከራረና፡ ኣደዳ እቶም ምሕረት ወ ሰብኣውነት ዘኢይፈልጡ ሕሱማት ፀላእትና ኰይና። ድሕሪ 30 ዓመታት፡ እቲ ወለድና ንሓንሳብን ንሓዋሩን ኣጥፊእናዮ ዝበሉና ፀላኢ፡ ብ ፍሉይ መልክዕ ካልኦት ግዳማውያን ሓይልታት (ምስ ፈተውቲ እቲ ሕሉፍ ብረታዊ ቃልሲ ዝነበሩ ሎሚ ናብ ፀላእቲ ዝተቐየሩ) ኣተኣኻኺቡ፡ ተጠናኺሩ ክይጎብጠና መፅዩ። ኣብ እቲ እዋን እቲ ጠቕሊሉ ናብ ገደል ክፀድፍ ዝነበሮ ፀላኢ ኣብ ጫፍ እቲ ገደል ግዲ ገዲፍናዮ መፂእና፡ ሀዚ ኣንከራርዩ ዓድና ኣባዲምዋ፣ ኣዕንዪዋ። ትግራይ ዳግም ዓሰርተ ኣሽሓት መላምል ደቃ ስኢና።
ከተማ ሑመራ፡ ብዙይ ዝይካየድ ዘሎ ኲናት ፅንተት ዓሌተ ትግራይ ኣዝየን ካብ ዝተሃሰያ ከተማታትን ዳርጋ ምሉእ ነባሪ እታ ከተማ ፈለማ ናብ ሀገረ ሱዳን፡ ድሓር ክዓ ናብ ማእኸል፣ ምብራቕን ደቡብን ትግራይ ብ በዝሒ ዝተፈናቐለላ እያ። ኣብ ጥቅምቲ 30ን ሕዳር 1ን 2013፡ ካብ ኤርትራ ኦም-ሓጀር ብ ሰራዊት ሻዕብያ፣ ብ ሰራዊት ኣብዪ ኣሕመድን ምልሻታት ኣምሓራን ክዓ ካብ ባዕኸርን ትርካንን ብ ዘኢምቍራፅ ብ ከበድቲ ኣፅዋራት ዝተደብደበት ከተማ እያ። ብዙይ ሃንደበታዊ መጥቃዕትን ዕንወትን ነባሪ እታ ከተማ ካብ መንበሪኡ ወፂኡ፡ ሕይወቱ ከድሕን፡ ግዝያዊ መፍትሕታትን መማረፅታትን ይወስድ ነበረ። ምንኣስ ሓወይ፣ ሓፍተይ ምስ ብዓል ቤታን፡ ካብ እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝይካየድ ዘሎ ኲናት ፅንተት ዓሌተ ትግራይ ል ምምላጥ፡ ልክዕ ከም ካልኦት ጐረባብቶም ሕይወቶም ል ምድሓን ተተሓሒዞም ካብ ገዛ ወፅኡ። ብ ጠቕላላ ዓሰርተ ሰባት እዮም ነይሮም። ንእሽተን ትጕዕዝ ምስ በሉ፡ ኣብ ጥቓ እቲ ፅርግያ ኰይኖም ናብ እቲ ቢንቶ እናኣመዓደው፡ “ብዙይ ንኽየድ፡ ኣብ እቲ ቢንቶ ንተሓባእ” ይብሉ ነበሩ። ኣብ መንጕኡ ብዙይ መፅአ ዘኢተብሃለ ቁምብላ ኣብ ቅድሚኦም ዓለበ። ምድረ ሰማይ ብ ሓመድ ክድን በለት። ቅድሚ ደቓይቕ ል ምዕቛብ ናብ እዝን ናብ እትን እናበሉ ዝይጓየዩ ዝነበሩ ሰላማውያን ሰባት፡ ምንም ኣበሳ ዘየብሎም እኳ እንተዀኑ ኣብ ልዕሊኦምን ኣብ ዝይነብሩላ ከተማን ዝይወርድ ዝነበረ ግፍዒ ግን ማእለያ ኣይነበሮን። ካብ እዚ ል ምምላጥ፡ ምሳሕ ፀላኢ ል ዘኢምዃን ዝጓየዩን ዝሃድሙን ዝነበሩ ፍጥረታት፡ ደቓይቕ ኣብ ዘኢይመልእ ብ ቕፅበት ናብ ሬሳታት ተቐይሮም በቢ ፀግዑ ረፍ ኢሎም ወደቑ። ምስክር (ሰብኣይ ሓፍተይ)፡ ዝሐሸ ቦታ ክእልሽ ካብኦም ተፈልዩ ከይዱ ስለ ዝነበረ፡ ዝሐሸ ቦታ ኣግንዩ ናብኦም እንተተመለሰ፡ ሕድሕዶም ብ ሓመድ ተቐቢሮም በቢ ቦትኡ ወዲቖም ረኸቦም። መን ካብ መን ምፍላይ ኣብ ዘፀግመሉ ደረጃ በፂሑ ከም ዝነበረ ሀዚ እቲ ተጓንፎኡ የዘንትወለይ። ብ ዝርአዮ መስካሕኽሒ ቅትለት፡ ቀስሙ ተሰቢሩ እዩ። ነገር ግን ተስፋ እንተኢቘረፀ ሕድሕድ ሬሳ እናጋላበጠ ኣለሽኡ ቀፀለ። ብ እቱ ፀግዒ ቢንቶ፡ ካብ ልቡ ዝየፍቅራ ብዓልቲ እንድኡ፣ መናብርቱ መኻፍልቲ ሕይወቱ ሓፍተይ፡ ኣብ ብዙሕ ኣካላታ ብ ፍንጃር እቲ ቍምብላ ተወቒዓ፣ ብዙሕ ደም እናፈሰሳ፣ ሓመድ ብ ሓመድ ተኸዲና ረኸባ። ግዜ ሰላም እዩ ቢሉ፡ ናብራ መስሪቱ፡ ኣምሳሉ ዓይኑ ብ ዓይኑ ክርእይ ኣብ ዝህንጠወሉ ግዜ፡ ብዓልቲ ቤቱ ኣብ መደገኣፍ ሞት ፀኒሓቶ። ብ ሕይወት ምህላዋ ኣግራሞት ፈጢሩሉ፡ ብድንጋፀ ል ገዛ ተሎ ወሰዳ። ፅንሕ ኢሉ እውን ካልኦት ዝይጓየዩ ዝነበሩ ጐረባብቲ ፀዊዑ ረይሳታት ንእሽተይ ሓውናን እቶም ካልኦትን ሒዞም ናብ ሑመራ (ካሕሳይ ኣበራ) ሆስፒታል ክየዱ።
ድሕሪ ውሱን ሰዓታት፡ ሰራሕተኛታት ሓፈሻዊ ሆስፒታል ካሕሳይ ኣበራ፡ እቲ ሆስፒታል ስለ ዝተወቐዐን ብ ዘኢየቋርፅ ደብዳብን ዕግርግርን ነበራይ እታ ከተማ ተደናጊፆም ካብ እቲ ሆስፒታል ወፅዮም ክየዱ። ምስክር እውን ብዓልቲ እንድኡ ሒዙ፡ ል ኣዅሱም ናብ መላእ ስድራ ል ምፅምባር ጕዕዝኡ ቀፀለ። ካብ ሑመራ ኣሽዑኡ ወፂኦም፡ ል ኣንፈት ደቡባዊ ምብራቕ ከተማ ሑመራ 20 ኪ.ሜ ተጒዒዞም ኣደባይ ኣተው። ፃት እንተኢፀንሑ፡ ፀላኢ እውን ደድሕሪኦም የርክቦም ስለ ዝነበረ፡ ኣብኡ ካብ ዝረኸብዎም መሓዙት ምስክር ክልተ ሽሕ ብር ተለቂሖም፡ ኣብ ጋቤና ሓንቲ ኣይሱዙ (Isuzu) ተሳፊሮም ምሉእ መዓልቲ ትጕዕዝ ውዒሎም ምሸት ሽረ ኣተው። ድሕሪ ፃንሒት ክልተ መዓልቲ ካብ ሽረ ተልዒሎም፡ ኣዅሱም መፂኦም ምስ መላእ ቤተሰብ ተሓወሱ። ኣነ እውን ኣሽዑ እቲ መሪር ሓቂ፡ ሕንቕንቕ እናበለኒ ክእውሕጦ ተገደድኩ። ምስ ንእሽተን ሓወይ፡ ከም ባህጊ ኣብ ቀፀልቲ ምዕራፋት ሕይወትና፡ ብዙሕ ነገር ክንኰን ክንዓብይ ክንልወጥ ውሽጣዊ ድሌት ነይሩኒ፤ ግን ኣይኰነን።
ኣብ እዚ ክልተ ዓመታት፡ ካብ እቲ ቅድም ኢሉ ዝነበረኒ ሕይወት ዝተፈለየ፡ ዳርጋ ኣብ ውልቃዊ ነገራተይ ጥራሕ ኣድሂበ እየ ዝእሰርሕ ነይረ። ምስ መሓዙተይ ኰይነ ዘጣየሽኩዎም ተበግሶታት እቲ ዝንደልዮ ለውጢ ንኸምፅእ፡ ዳርጋ ካብ ሰምበት ናብ ሰምበት ሕጉስ ኰይነ ብ ምሉእ ኣቓልቦ እሳተፍን እሰርሕን ነይረ። ብዚ ምኽንያት ል ቤተሰብ ግዜ ኣይነበረንን። ”ሎሚ እዚ እንተገይረ፡ እዚ እንተ ኣሳኺዐ” እምበር፡ ናይ ቤተሰብ ነገር ናብ ዝይኽየዶ ነገር የብሉን፡ ፅባሕ ከርክበሉ እየ ብ ምባል፡ ቤተሰበይ ክእርእይ፣ ግዜ ውሂበ ክእፃወት ክእስሕቕ ብዙሕ ኣቓልቦ ኣይውሃብኩሉን ነይረ። ነገር ግን ል ኵሉ በቢ እዋኑ በቢ ግዝይኡ መቐረት ከም ዘለዎ ዘንጊዐ፡ ሞት እውን ኣብ ዘኢተፀበኹዎ ስዓት ል ሓወይ ከም እዚ ብ ሃንደበት መፂኣ ዝትወስደለይ ምዃና ከኢተረዳእኹ፡ ምንኣስ ሓወይ መንጢላትኒ። ል ብዓል መስቀል ገዛ መፂኦም፡ ግዜ ውሂበ ብ ዘኢምፅዋተይ ኣዝየ እጕህይ፣ እሓዝን።
ንእሽተን ሓውና ነጋሲ፡ ቅድሚ ሸውዓተ ኣዋርሕ፡ “ንፉዕ ብዓል ሞያ መካኒክ ኰይነ ብ ግለይ ሰሪሐ ከሕጕሰኩም እየ” ይብለና ዝነበረ፡ ሎሚ ፋሽሽታውያን ወረርቲ ዕድሚኡ ኣሕፂሮም ኣዚና ዝንፈትዎ ሓውና ካብ ጐንና ፈልዮምና። ጭካነ ወ ግፍዒ እዞም ፀላእቲ፡ ል ወላዲና፡ ውላዱ ዓብዩ ኣብ ቅውም ነገር በፂሑ ል ምርኣይ ዝነበሮ ሃረርታን ኣብ ስም ውላዱ ዝነበረ ተዘክሮ ብፃዩን ኣምከንሉ። ሕልሚ ሓውና፡ ድሌትን ባህግን ኵላትና እውን ኣሽዕኡ ቀሃመ። ትማሊ ብፃዩ ኣሰዊኡ፡ ል ሓንሳብን ል ሓዋሩን ኣጢፍእናዮ ዝበሎ ፀላኢ ሎሚ ኣብ ራህዋን ሰላምን ክይነብሩ ኣብ ዝተመነየሎም ደቁን ህዝቡን ከም ትማሊ ተመሳሳሊ ግፍዕን ጨፍጫፍን እንትይፍፀም እንትይርእይ፡ ብ ውሽጡ ከመይ ኰን ጕህዩ ይዀን? ካብ ኣንደበቱ ሲ፡ “ንተርንዕ! ካብ እዚ ዝኸፍአ ገና ክይመፀና እዩ” ካብ ምባል ካሊእ ኣይሰማዕኹሉን።
ብ ወረርቲ ሓይልታት ሻዕብያ፣ ኣብዪ ኣሕመድን ኣምሓራን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብ ዝይበፅሕ ዘሎ ግፍዕን መቕዘፍትን፡ ኣዝዮም ካብ ዝተጎድኡን ዝተሃሰዩን ስድራ ኰንና። ግዳይ እዚ ኲናት ዋላ እኳ እንተኰንና፡ ኣብ ሕድሕድ ገዛ፣ ጐረቤት፣ መሓዛ፣ ሓውን ቤተሰብን ካብ እዚ ዘኢይንኣኣስ ወይ ልዕሊኡ ሓሳረ-መከራ እንትይፍፀም ምስ ዝትርእይ ኵሉ ከም ኣመፃፅኡኡ ተቐቢልካ፡ እቲ ፀውራ ካብ ማእገርካ ወሪዱ ል ባዕልኻ ከም ዘኢይሃስይን ኣብ ጥቓኻ ዘሎ ከም ዘበረታዕ ተረዲእኻ፡ ፅቡቕ ግዜ ተመሊሱ ከም ዝይመፅእ ብምትስፋው ኒሕ ሰኒቕካ፣ ተደጋጊፍካ፡ ል ቕድሚት ስድሪ ምጕዓዝን ምትሕግጋዝን እንኮ መማረፂ ይዀነካ።
“ታሪከይ?” እብላ፤ “ወየ ሓወይ!” ትብለኒ ሓፍተይ፡ ምልስ ኢላ። “ብዓል ገዛኺ ከም ዝጠነስኩም ኣበሲሩኒ። ሓሲብኩምሉ ዲኹም?’’ እሓታ፡ ኣስዕብ ኣቢለ። “እንታይ ድኣ! ንስኻ እንካብ ኣበኻና፡ ል ወለድና ኣነ ወሊደ ከሐጕሶም እምበር ”፡ ስሓቕ ሕውስ እናበለት። “ካብኡ እውን ኣይንኣስኩን፤ ደጊም እኮ ዓብየ እየ” በለት። ብ ግንቦት 5 2013 እያ 23 ዓመታ መሊኣ። ወሲኻ ክዓ፡ “ከም ወዮ ዝይብልዎ ብ ቈልዓኻ ውልድ ውልድ እንተበልካ እዩ እምበር”። “ደስ ይብለኒ! ወትሩ ልብኺ ዝኣመኖ ከም ዝትገብሪ መዓዝ ጠፊኡኒ!? ግን ምስ ወለድኩምዎ መን ክትብሉዎ ትሓስቡ ኣለኹም?”። ብ ቋንቋ ዘኢገለፅኩዎ ውሽጣዊ ድሌተይ ከም ዝተረድኣ ርአኹ። “ኣይትሰከፍ፤ እሱ ልኣና ሕደጎ። ክሻብ ሽዑ . . . ብ ሰላም ይዕቘረና የፅንሐና” በለትኒ።
ድሮ 20 ጉንበት፣ 2013 ዓ.ም፡ ታሪክ ሓፍተይ ድሕሪ ትሽዓተ ኣዋርሕን ሸውዓተ መዓልትን፡ ልክዕ ሰዓት 4፡00 ናይ ንጕሆ፡ ሽልምቲ ሓራስ ኰይና። ኣብ ዝሓለፉ ሸውዓተ ኣዋርሕ ኣብ መላእ ስድራ ብ ዝበፅሐ ማህሰይቲ፡ ብ ሓፈሻ ክዓ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ዓድናን ይዘንብ ዘሎ ማእለያ ዘየብሉ ቁምብላታት፡ ዕንወትን መብረስትን፡ ኣብ ሓዘን፥ ሕርቃንን ጕስቍልና እይና ነይርና። ታሪክ ብ ሰላም ብ ምውላዳ ግን፡ ምሉእ ዓወትን ነፃነትን ከም ዘብሰረት፡ ኣብ መላእ ስድራ ፍሉይ ሓጐስ ኣሕደረት። ፀላእቲ፡ መናእሰይ ዓድና ረሺኖም፡ ማህፀን ኣደታት ኣርኪሶም፡ ህፃውንቲ ኣሓትና ብ ጕልበት ዓምፂፆም ዓሚፆም፡ ማህፀን ታሪክ ሓፍተይ ክዓ ል እዞም ፀላእቲ ብ ሕራነ ል ክይብድህ ብ ሓቂ ወዪኑ፤ ል ትንሳኤ ትግራይ፡ ኰበል ወዲ ብወኲሩ። ውፃእ ምዓት፣ ተባዕን ርህርህትን፣ ርሑስ ወ ቅዱስ ዝማህፀና ሓፍቲ።
ኣብታ ዕለት ንሳ፡ ኣነ ብ ወገነይ፡ ታሪክ ሓፍተይ ብ ሰላም ወሊዳ ምርኣየይ ምስ እቶም ዝነበሩኒ ስግኣታት፡ ድሕሪ ጓሂ ብዙሓት ኣዋርሕ፣ ሕርቃን፡ ተስፋ ምቍራፅን፣ ሓጐስ ፈጢሩለይ። ጕዕዞ ሕይወት፡ ላዕልን ታሕትን፡ ዕረፍትን ገልታዕታዕን፡ ሓዘንን ሓጐስን ራህዋን ጓህን እናኣፋረቐት ካብ ስዓት ናብ ስዓት፣ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ከም ዝትውሕዝ እውን ተረዲአ። ብ እቲ ሓደ ገፅ እቲ ኣመና ኣብሊፅካ ዝትፈትዎ ሰብ እንትትምንጥለካ፡ ኣንጎሎ ቀዪራ ክዓ ካሊእ ካብ ጣዕሳኻ ዝየውፀአካ ፍጥረት ትልግሰልካ። ትርጕም ናብራ፡ መቐረት ሕይወት!
ታሪክ፡ ኣብ ዝይበዝሕ ኣካላታ ዓብዪ ማህሰይትን መቝሰልትን ስለ ዝበፅሓ፡ ዝነበራ ቃንዛ እውን እዅል ምግቢ ከኢትወስድ ይዓግታ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ እዚ ከቢድን ፈታንን እዋን ኰይና እሞ ክዓ ጥንስቲ፡ ሆስፒታላት፣ ኬላታት ጥዕና፣ መስተ ፅሩይ ማይ መሊኡ ኣብ ዝዓነወሉ እዋንን ዓድን፡ ናብ ድላይና ክየድና ኣድላዪ ክትትል ሕክምና ል ክትገብር መንገድታት ብ ፀላእቲ ሓይልታት ኣብ ዝፈረሰሉን ዝተዓፀወሉን እዋን፡ ከም እዚ ብ ሰላም ምውላዳ ብ ሓቂ ዝእፈትዋ ሓፍተይ ናይ ጥንክርቲ ጥንክርቲ ምዃና የርእይ። ል መላእ ስድራ ፅንዓት ምሂራ። ኣብ ቅድሚ ዓይና ዝሰኣነቶ ዕሸል ሓዋ፡ ካብ ከርሳ ብ ዝወፅአ ሕንጠይ ተኪኣ ክትርእይ፡ ካብ ኵለና ብ ዝዛየደ ከቢድ ሓላፍነት ተሰኪማ፡ ል ዓወት በቒዓ። ፅንዓትን ተወፋይነትን መላእ ህዝብና ብ ፍሉይ ክዓ ኣደታትና፡ ባዕላ ብ ግብሪ ምሂራትና። ኣይ ጓል መን ድያ!?
ታሪከይ፡ ናብ እዝነይ ቅርብ ቢላ ብሕሹኽታ “ጌትሸይ፣ ደስ ይበልካ ወዲ ወሊድና፡ ስሙ እውን ‘ነጋሲ’ ኢልናዮ ኣለና” ትብለኒ። እፈልጥ ነይረ፡ ግን ሕውስውስ ብ ዝበለ ስምዒት፡ ንብዓት ሓጐስ ገፀይ ሕፅብ ኣበሎ። ኣነ እውን፡ “እፈትወኪ፡ ኣፍቅረኪ ሓፍተይ ናተይ። የቐንየልና” በልክዋ። ሕንጠይ ነጋሲ ምስክር …
ሕንጠይ ነጋሲ፡ ትግራይ ሎሚ ካብ ጫፍ ሑመራ ክሻብ ጫፍ ኣላማጣ ብ ኣረመኔታት ፋሽሽታውያን ወረርቲ ብ ተደጋጋሚ እንትትጭፍጨፍ፣ እንትትበርስ፣ እንትትድህመስ ተወሊዱ ኣሎ። ናብ ዘኢይፈልጣ ዓለም መፅዩ ኣዕይንቱ ቁልጭልጭ እናበለ ይጥምተና ኣሎ። መፃኢ ህይወቱ … ዕፅኡ እንታይ ኰን ይዀን? ሰላም? ራህዋ? ወይ መመሊሱ ናብ እቲ ልሙድ ዘኢይዛሪ ዕንክሊል?
እንተ እቲ ንሕና … መመሊስና ንጐድል፡ መመሊስና ንትካእ ንወልድ ንፈርይ። ህዝቢ ትግራይ፡ ታሪክ ነጋሲ፤ ነጋሲ፡ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ!
ንፅናዕ፡ ል ዘኢይተርፍ ዓወት።
ጐይትኦም መኰነን
20 ግንቦት 2013
መቐለ
ቅድሚ ሕዚ ብ ጐይትኦም ዝተፅሓፉ


text:
ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ዩናይትድ ስተቴ ስ ዊሊያም ባር ህንጥው ደጋፊ ኣጀንዳ ‘’ሕግን ስርዓትን’’ ትራምፕ ምዃኖም ንሶም ዝመርሕዎ ምንስትሪ ፍትሒ ኣብ ናይ መረፃ ፖለቲካ ይፃወቶ ዘሎ ታራ ክትዕ ወሊዑይርከብ።ዊሊያም ባር ፅንፋዊያን ፀጋማይ ክንፊ ተቓውሞታት ናይ ዘርኢ ፍትሒ ጨውዮምዎ ክብሉ ንናይ ትራምፕ መደረ ወፍሪ ምርጫ ኣቃሊሖም ኣለው።
ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከኖሻ ዊስከንሰን ዑደት ብምፍፃን ንዝዓነው ትካላት ንግዲ ብምዕዛብን ንህዝባዊ ድሕነት ናይታ ከተማ ዝውዕል ልዕሊ 40 ሚሊዮን ዶላር ህፁት ሓገዝ ገንዘብ ከምዝውሃ ኣፍሊጦም።ባር ናብታ ከተማ ምስኦም ወሲዶምዎም ነይሮም።
ባር ንናይ ትራምፕ መደረ ወፍሪ ምርጫ ብምቅላሕ ንናይቲ ከባቢ መራሕቲ ኣብ ዘዘራርቡሉ እዋን ብመምርሒ ትራምፕ ሓደ ጉጅለ ኣካላት ፀጥታ ፌደራል ኣብ ውሽጢ ማዕልታት ናብ ከኖሻ ምልኣኾም ገሊፆም።
ከተማ ከኖሻ ሓደ ፖሊስ ንኣፍሪካዊ ኣሜሪካዊ ጃኮብ ብሌክ 23 ነሓሰ ቶኵሱ ብክፋል ክለምስ ድሕሪ ምግባሩ ንብርክት ዝበሉ ማዕልታት ብዝወሰደ ናዕባዊ ተቓውሞን ዓመፅን ኣዚያ ተሃሲያ እያ።
‘’ፌደራል መንግስቲ ነዞም ሰባት እዚኦም ናብ ሕጊ ንምቕራብ ኩሎም መሳርሒታትና፣ኩሎም ሕግታትንምጥቃም ድልዋት ኢና’' ኢሎም ባር።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ካብ ለበዳን ቁጠባዊ ቅልውላውን ኣቓልቦ ብምቕያር ኣብ ገበን ብርቱዕምዃኖም ንመረፅቲ ንምርኣይ ወፍሪ ኣብዘካይድሉ ባር ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ኣብ ጎኒ ትራምፕብተደጋጋሚ እዮም ተራኢዮም።
ስልጣን ዋይት ሃውስ መን ዓተረ ኣብ መንጎ ትራምፕን ባይደንን ወፍሪ ኣብ ዝሓየለሉ ባር ናይ ፌደራል ኣካላት ኣኽበርቲ ሕጊ ብምውዳብ ናይ ትራምፕ መልእኽቲ ዳግመ ምርጫ ‘’ሕግን ስርዓትን’’ ንምፍላጥተኸታታሊ ተበግሶታት ወሲዶም እዮም።
8 ሓምለ ባር OprationLeGend ተባሂሉ ዝፅዋዕ ወፍሪ ፀረገበን ኣዊጆም።እቲ ሽም ኣብ ከተማ ካንሳስ29 ሰነ ኣብ ድቃሉ እናሃለወ ብጥይት ዝተቐትለ ለጀን ታሊፌሮ ብዝተብሃል ወዲ ኣርባዕተ ዓመት ህፃን እዩ ዝፅዋዕ።
ከም ኣካል እቲ ተበግሶ ንከባቢያዊ ኣኽበርቲ ሕጊ ንምሕጋዝ ምንስትሪ ፍትሒ ናብ ትሽዓተ ከተማታት እታ ሃገር ኣካላት ፀጥታ ልኢኹ ኣሎ።
ትራምፕ ኦፐረሽን ሌጀንድ ንወፍሪ ምርጫ ይጥቀምሉ ኣለው ክብሉ ዴሞክራት ንትራምፕ ክኸሱዎም ከለው ባር ኣብ ዝሓለፈ ሓምለ ንኮንግረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ብኻሊእ ሽም ተጀሚሩ ናይ ዝነበረ ወፍሪ መቐፀልታ እዩ ክብሉ ተኸላኺሎም።
እቲ ስርሒት ክሳብ ሎሚ ን1,500 ሰባት ብምእሳር ብዝተፈላለዩ ናይ ፌደራል ገበናት ኣስታት 500 ሰባት ተኸሲሶም ኣለው ብመሰረት ምንስትሪ ፍትሒ።
ናይ ትራምፕ መርገፂ ኣብ ልዕሊ ዓመፀኛታትን ገበነኛታትን ነዊሕ ዝፀንሐ ተሪር ፖሊስታት ፀረ ገበናት ዘንፀባርቕ እንተኾነ እውን ዴሞክራትን ነቐፍትን ግን ባር ንናይ ትራምፕ ምርጫ ንምሕጋዝ ስጉምታት ንክዉሰዱ ይእዝዙ ኣለው ክብሉ ይነቕፉዎም።
‘’ምንስትሪ ፍትሒ ከምዚ ክሰርሕ ኣይምነበሮን’’ኢሎም ናይ ቀደም ዓቃቢ ሕጊ ኒክ ኣከርማን።’’ዋና ዓቃቢ ሕጊ ናይዚ ኣካል ኮይኑ ምርኣይ ፈፂሙ ዘናድድን ኣብ ማእኸል ይካየድ ዘሎ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ የቐምጦምን’’ይብሉ ኣከርማን።
ዓቃባዊ ሪፓባሊካዊ ዝኾኑ ባር ግን ነቲ ነቐፌታ ይነፅጉዎ።
ትራምፕ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ንናይ ፌደራል ሓውልትታትን ህንፃታትን ዝከላኸል ተወሳኺ ሓለዋ ክግበረሎም ዝእዝዝ ሰነድ ድሕሪ ምፍራሞም ባር ዕጡቓት ኣካላት ፀጥታ ናብ ፖርትላንድን ሲያትልን ልኢኾም።መብዛሕቲኦም ካብቲ ከባቢ ዝወፁ እንተኾኑ እውን ምንስትሪ ፍትሒ ኣብ ዙሪያ እታ ሃገር ይርኣዩ ምስ ዘለው ተቓውሞታት ብዝተሳሰረ ንሰባት ምኽሳሱ ቀፂሉሉ ኣሎ።
ክሳብ ዝሓለፈ ረቡዕ 228 ሰባት ብናይ ፌደራል ገበናት ተኸሲሶም ኣለው።
ናይ ፌደራል ዓቃቢት ሕጊ ዝነበራን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዩኒቨርስቲ ባልቲሞር ናይ ሕጊ ፕሮፌሰር ዝኾናን ኪበርሊ ዌል ባር ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ንናይቶም ፕሬዝዳንት ስትራተጂ ወፍሪ ዘሐይል ዘየማትእ ምልክት ገዲፎም ኣለው ትብል።


text:
ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ኣብ ዝሓለፉ ስሳ ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ደርቂ ተወቂዑ‘ሎ።ኪኢላታት፣እቲ ኣብ ርሕቀት ፍርቂ ዓለም ዝርከብ ውቅያኖስ ፓሲፊክ ዝፍጠር ክስተት ላ-ኒኖ፣ብዝተወሰነ መዐቀኒ ጠንቁ ምኻኑ ይኣምኑ።ዳሕረዋይ ክስተት ኣል-ኒኖ እዋኑ ዝሓለፎ‘ኳ እንተኾነ፣ ኣብ’ዘን ተኸታተልቲ ኣዋርሕ እንታይ‘ኮን የምፀአልና ዝብል ሻቅሎት ኣለዎም ሳይንቲስታት ኩነተ-ኣየር።
ላ-ኒኖ ዝፍጠር፣ማያት ውቅያኖስ ፓሲፊክ ጥቃ ኢኳቶር፣ልዕሊ እቲ ዝግበኦ ክቆርር ከሎ‘ዩ።ኣብ መጠን ሙቀት ውቅያኖስ ለውጢ ምስ ዝጋሃድ፣ ህቦብላ ንፋስ ይላዓል፣ሳዕቤኑ ድማ ኣድማሳዊ‘ዩ።ዳሕረዋይ ክስተት ላ-ኒኖ ብሓምለ‘ዩ ጀሚሩ።
ኣብ ሃገራዊ ትካል ኩነተ-ኣየር ዩ-ስ ዝሰርሕ ዋሲላ ታው፣ንሰንሰለታዊ ርክብ ለውጢ ኣየር ይገልፅ።
”ንኣብነት ናብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ጥሉል ኣየር ከምፅእ ዝነበሮ ምብራቃዊ ንፋስ ነክዩ‘ሎ።ናብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ትሑት ዝመጠኑ ጥሉል ኣየር ስለዝነከየ ድማ፣መጠን ዝናብ ትሑት ኮይኑ‘ሎ”ይብል ንሱ።
ካብ ዓሚ ጀሚሩ ዝኽሰት ዘሎ ፀገም‘ውን ንሱ‘ዩ ይብል ሚስተር ቲያው። በዚ ምኽንያት‘ዚ‘ዩ፣መጠን ዝናብ ኣብ ሶማልያ፣ደቡባዊ ኢትዮዽያን ሰሜናዊ ኬንያን ዝነከየሉ ምኽንያት ምኻኑ ሓበረ።
ሚስተር ትያው፣ነቲ ንኩነተ-ኣየር ኣፍሪቃ ዝከታተል ቢሮ‘ዩ ዝመርሕ።ንሱ ክዛረብ ከሎ፣ካብ መጋቢት ክሳብ ግንቦት ኣብ‘ቲ ዞባ ዝወቅዕ ካልኣይ ወቅቲ ዝናብ ምህላው ይጠቅስ።
መንቀሊ ሕሰም ደርቂ ህዝቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣል ኒኖን ናይ ጥፍኣት መዋግንቱ ላ ኒኖን
ካብ 4 ክሳብ 5 ዓመት እናተበራረዩ ንህዝቢ የሳቕዩ
ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ኣብ ዝሓለፉ ስሳ ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ደርቂ ተወቂዑ‘ሎ።ኪኢላታት፣እቲ ኣብ ርሕቀት ፍርቂ ዓለም ዝርከብ ውቅያኖስ ፓሲፊክ ዝፍጠር ክስተት ላ-ኒኖ፣ብዝተወሰነ መዐቀኒ ጠንቁ ምኻኑ ይኣምኑ።ዳሕረዋይ ክስተት ኣል-ኒኖ እዋኑ ዝሓለፎ‘ኳ እንተኾነ፣ ኣብ’ዘን ተኸታተልቲ ኣዋርሕ እንታይ‘ኮን የምፀአልና ዝብል ሻቅሎት ኣለዎም ሳይንቲስታት ኩነተ-ኣየር።


text:
ት ምኽሪ ፌደረሽን ንፅባሕ 30 ነሓሰ ኣብ ዝፀውዖ ኣኼባ ኣብ ራያ፣ወልቃይትን ወጀራትን ይወርድ ኣሎ ዝበሉዎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ክዘራረብን ናይ መፍትሒ ኣንፈት ከቐምጥን ትማሊ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ሰልፊ ኣካይዶም።
ፈደራል መንግስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ምርጫ ደው የብሎ፣ብሰንኪ እቲ ምርጫ ዝተኣሰሩ ይፈትሑ፣ዝብሉ ጭርሖታት ብምሓዝ ናብ 30 ዝፅግዑ ናይ ወልቃይት ፀገዴ ኣምሓራ መንነት መምለሲ ኮምቴ፣ናይ ራያ ራዩማ ዴሞክራሲያዊ ፓርትን ናይ ወጀራት ፓርትን ተወከልቲ ኣብ ጥቓ እቲ ቤት ምኽሪ ተረኺቦም ድምፆም ኣስሚዖም ብመሰረት ፀብፃብ መስፍን ኣራጌ ካብ ደሴ።
‘’ኣብ ክልል ትግራይ ዘይሕጋዊ ምርጫ ይካየድ ኣሎ’’ ዝበለ ምኽትል ኣቦ ወንበር ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ራያ ራዩማ ኣቶ ኣማረ ጉበን ‘’ኣብዚ ግዜ ሕማም ኮሮና ህዝብና እናተገደደ ሰልፊ ይወፅእ፣ ይእከብ፣ ናይ ምርጫ ካርዲ እንተድኣ ዘይወሲድካ ክሳብ 500 ብር ይቕፃዕን ብዙሕ ኣገልግሎታት ክሳብ ምኽልካልን ተበፂሑ ኣሎ’’ ኢሉ። ‘’ፈዴራል መንግስቲ ጣልቃብምእታው ኣብ ራያ ምርጫ ከይካይድ ክገብር ኣለዎ’’ ኣውን ኢሉ።
ኣብቲ ጉዳዩ ምላሽ ዝተሓተታ ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ ወይዘሮ ሊያ ካሳ "ህዝቢ ወልቃይትን ራያን ብቓልሶም ዘረጋገፅዎ ኣካል መሰል ዓርሰ ውሳነኦም ዝኾነ መረፃ ትግራይ ንምህዋኽ ብጣዕሚ ውሑዳት በገንዘብ ዝተዓደጉ ዘካየድዎ ሰልፊ እዩ ብምባል ነቒንኦ::
ወይዘሮ ሊያ "ኣብቲ ክልል ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ኣሎ ዝተብሃለ ካብ ሓቂ ዝርሓቐን ንህዝቢ ንዕቐት ዘለዎምን ሰላም ንምህዋኽ እዩ ከምዚ ዝብሉ’’ ኢለን ዘለው።


text:
ነዚ ንምግባር ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
፳፻ (2014)
ኣሥመራ – ዘመነ ትንሣኤ – ፳፻ (2014)
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ዘመነ ትንሣኤ ፳፻(2014)
Where is
yourBrother?
(Gen.4:9)
Pastoral letter
Of the Catholic Eparchs of Eritrea
Easter (2014)
Asmara Eritrea
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ሰላምታ
1.“ብእምነት ናይ ሓቂ ደቅና’’ ናብ ዝኾኑ ምእመናንን፣ ናብ ኵሎም ሰብ ጽቡቕ ድላይን፣ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፣ ካብ ክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታናን፣ ጸጋን ምሕረትን ሰላምን ምሳኻትኩም ይኹን።1 ብትንሣኤ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣትን ሞትን ዓወት ዝተረኽበሉ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ ብጐይታ ኣብ ብርሃን ምእንቲ ክትህልዉ፡ፍረ ብርሃን ዝኾነ ጽድቅን ሓቅን ክትለብሱ (ኤፌ.5፡8-9 ረአ) ሠናይ ትምኒትና ንገልጽ።
ፍቁራን ብኽርስቶስ ኣኅዋትን ኣኃትን! “እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም እንረኽቦ ዜረጋግጽ፣ ነቲ ዘይረአ ነገር ከምዘሎ ዜረድእ….”ጥራሕ ዘይኮነ፣ “ዅሉ ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከምዝተፈጥረ…” ዚገልጽ፣ ነቲ ዅሉ ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ዚፍጸምን ዚኸውንን ዘበለ ከኣ ኡነተይና ትርጕሙን መልእኽቱን ብብርሃን “እምነት ስለ እነስተውዕሎ”2፣ ካብ’ዛ እምነት’ዚኣ ተበጊስናን፣ በኣኣ ተንቀሳቒስናን ነዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ነቕርበልኩም።
ምስጋና
2. መብዝሕትኦም ሰባት ብጊጉይ ርድኢት ምዕባሌ ተታሊሎም፣ ካብ እምነት ዘንቢሎም ኣብ ዚርከቡሉ እዋን፣ “ነቲ ብእምነት ዝተፈጸመ ዕዮኹም፣ ኣብ ፍቕሪ ዝተመሥረተ ጻዕርኹም፣ ኣብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘላ ተስፋ ንዝተመሥረተ ጽንዓትኩም”3 እናሓሰብና፣ኣብ ጸሎትና’ውን እናዘከርናኩም፣ምእንቲ ኵልኹም ንኣምላኽና ነመስግኖ ኣሎና።4
“ብርሃን እምነት ነቲ ሰብኣዊ ሃለዋትናን ኵነትናን፣ ብውሽጡ ከብረሃሉን ንደቅ ግዜና (ደቂ ተባዕትዮንን ደቀንስትዮን) ኣብ ኵሉ ጕዕዞኦም ዘሰንዮም ምእንቲ ኪኸውንን…ንሕይወት ሰባት ብዅሉ መዳያታ፣ እምነት ብኸመይ ዝበለ ኣገባብ ከም
1 1ጢሞ.1᎓2
2 ዕብ.11᎓1-3
3 1ተሰ.1᎓3
4 1ተሰ.1᎓2 ረአ
3
ተደልድላን…”5ከነስተንትን፣ነዚ ኸኣ ብቓል-ኣምላኽ ተሰኒና ክንፍጽሞ፣እዚ ዝዛዘምናዮ መደብ ዓመት-እምነት ዘተሓሳስበና እዩ።
ነዚ ዓመት እምነት ብዕዉትን ብናይ ምሕዳስ መንፈሳዊ መደባትን ጀሚርና፣ ዝሓለፈን ዘሎን ኵነት-እምነትናን እምነታዊ ጕዕዞናን ዓመት ምሉእ ክንምርምር፡ ንኣምላኽ ክንዝምር፡ ክንጽሊ፡ክንንሳሕ፡ ብምኽኣልና፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ታሪኽ ቤተክርስትያንና ዓቢይ ስጕሚ ብዝኾነ፣ ብናይ ሓዳስ ሰበኻ ሠገነይቲ ምቛም ስለዝባረኸና፡ በቲ ንቐዳሞትና ዝዓደሎ ነቕ ዘይብል እምነት፡ንእግዚአብሔር ኣምላኽ ልዑል ምስጋና ይብጸሓዮ!
ዕላማ
3.ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16፡ ኣብ’ታ “ኣፍደገ እምነት” እትብል መልእ-ኽቶም፣ ንቤተክርስትያን ኮነ ነኣና ንጓሶት ምእመናን ዝሃቡና ምሕጽንታ፣ ንኵነታት ግዜና ዚርኢ ዘቕረብዎ ምልክታ ነይሩ። “ቤተክርስትያን ብምልእታ ኮነ ኵሎም ጓሶት ልክዕ ከም ክርስቶስ ኮይኖም ነቲ ሕዝቢ ካብ ምድረበዳ መሪሖም ከውጽእዎ፣ ናብ’ቲ ሰፈር ሕይወት ኪመርሕዎ፣ …ናብ’ቲ ምልኣት ሕይወት ዚህብ፡ ናብኡ ከብጽሕዎ ኪብገሱ ኣለዎም” ድሕሪ ምባል፣ ቀጺሎም፡ “ክርስትያን በቲ ንማኅበራዊ ናብራ ንሕንጸተሰባዊ ኮነ ፖለቲካዊ መዳይ ዚርኢ…ሕልፊ ዚግደሱ ኮይኖም ይረኣዩ፣ ብእምነት ብዝመጽአ ግን፣ ንሕይወት ኅብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ ከም ትሑዝን ንቡርን ዚግምትዎ ይመስሉ፣ ከም ሓቁ ግን ደጊም እዚ ግምት’ዚ ከም ንቡር ወይ ትሑዝ ኪውሰድ ኣይከኣልን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብዚበዝሕ “ጕዳይ እምነት” ግልጺ ብግልጺ ዚንጸግ ዘሎ እዩ፣ “ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ንትሕዝቶ እምነትን፣ ካብኡ ንዚፍልፍል ሓሳባትን መደብ ሕይወትን” ዓቢይ ግምት ዚወሃበሉ ግዜ ነይሩ “ሎሚ ግን….ንብዙኃት ሰባት ብዝተንከፎም ዓሚቝን ረቂቕን ፈተና እምነት” መላእ ኅብረተ-ሰብ ኪናወጽ ዚርከበሉ እዋን እዩ።(ኣፍ. እም. ረአ)
4.ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ነውጺ ኣብ ግምት ብምእታው፣ብእምነትና ክንድልድል እዮም እምበኣር ኣቦና ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16 ነዚ መደብ ዓመት-እምነት ዝሠርዑልና። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ሓዋርያነት ተመሃሪኡን ተኸታሊኡን ንዝነበረ ጢሞቴዎስ፣ “ኣሰር ጽድቅን እምነትን” ኪስዕብ፣ ነዚ ኸኣ በቲ ካብ ሕፃንነቱ ኣትሒዙ ዝነበሮ ጽንዓትን ትብዓትን6 ኪቕጽሎ…..”ከምዝመዓዶ፣ ንሕና ኣብ ኤርትራ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጳጳሳት ድማ ካብ’ቶም ኣኃትን ኣኃውን ምእመናን “ብእምነቱ ዚህከ ንኸይህሉ”7 ከነነቓቕሕ ግቡእና እዩ።
5 ብር. እም. 6
6 2ጢሞ.2᎓22
7 ኣፍ. እም.᎓ 15
4
ፍቁራት ኣኃትናን ኣኅዋትናን! እዛ ክንድ’ዚ ዚኣክል ኣገዳስነት ዘለዋ “እምነት ከይትጠፍእ ምእንታኻትኹም ከምዝጸለና”8 እንከነረጋግጸልኩም፡ ኢየሱስ ንጴጥሮስ ኣብ ዝሃቦ ሕድሪ፣ ንኣኅዋቱን ኣኃቱን ኣብ’ታ እምነት’ቲኣ ንኸጽንዖም ዝነገሮ ቃል ነኣና’ውን ከምዝተባህለ ንርዳእ፣ከምኡ’ውን እቲ ንኣዳም “ኣበይ ኣሎኻ?’ (ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ንደቅሰብ ዚደሊ ኣምላኽ፣ ኣብ’ዛ መወዳእታ መልእኽቶም ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ከምዝበሉና፣ ነኣና’ውን ”ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”[(ዘፍጥ.4፡9)(ታሕ. ወን.211)] እናበለ ከምዚሓትት ንፈልጥ። ምእንት’ዚ ብዅሉ መዳያት ሕይወቱ ኣመት ኃውና ንምግባርን፣ “ካብ ምእማን ንዚመጽእ ዓቢይ ታሕጓስ ንምስትምቓርን እምነት ንዚኸፍተልና ሰፊሕ ኣድማስን፣… ነታ እምነት’ቲኣ ድማ ብፍጹም ሓድነታን ምልኣታን ክንገልጻ፣ በቲ ህላዌኡን ብስራሕ መንፈስ ቅዱስን በርቲዕና፣ ኣብ ዝኽሪ ጐይታ እሙናት ኮይንና ንኽንርከብ…”9 ብዚብል ዕላማ ነዚ ንጽሕፈልኩም ኣሎና።
፩ይ ክፍሊ፡ ምዝዛም ዓመት እምነት
እምነት እንታይ እዩ?
5.በዚ ዘኽበርናዮ ዓመት እምነት ተለዓዒልና ናብ ዝተሓደሰ መድረኽ ሕይወት ደዪብና ክንስጕም ስለዝተደልየ እዚ መደብ’ዚ ተኻይዱ። ምእንት’ዚ ዓመት-እምነትተዛዚሙ ማለት፣ ኣብኡ ብዝረኸብናዮ ሓዲስ ኃይሊ ተሓጊዝና ክንጐዓዝ ከምዝተበገስና ዜመልክት ስለዝኾነ፣ እቲ ናይ ሓቂ ዓመት እምነት ወይ ጕዕዞ እምነት ተዛዚሙ ዘይኮነስ፣ ሕጂ’ዩ ተጀሚሩ፡ ዚቕጽል’ውን እዩ።
ስለ’ዚ እምበኣር እምነት ንሓደ ሰብ ከመይ ዝበለ ታሕጓስ ከምትህቦ፣ ዚኣምን ሰብ፡ ዚኣምን ሕዝቢ፡ ካብ’ቲ ዘየኣምን ብኸመይ ከም ዚፍለ፣ ኣብ ኣምላኽ ምእማን ኣየናይ ሓለፋ ከምዘለዎ፣ ዘይምእማን ከኣ ከመይ ዝበለ ወጽዓ ምዃኑ ከነስተውዕል ይግባእ።
ነቲ ኣብ ኣምላኽ ዘየኣምን ሰብ፣ ዓለም መበቈሉን ምምዕባሉን ኵሉ ኣንፈትን ዕላማን ብዘይብሉ ኣገባብ ዚካየድ እዩ። ናይ ዕድልን ኣጋጣምን እንኪኸውን፣ ኣብ ኣምላኽ ንዚኣምን ግን ዓለም ፍጥረት ኣምላኽ እዩ፣ ናይ ክእለቱን ኣፍቅሮቱን ሕያውነቱን ውጽኢት፣ ነኣና ንደቅሰብ ከኣ ብሓላፍነት ክንነብረሉ ዝተዋህበና ዓቢይ ህያብ እዩ።
6.ብዘይካ እምነት፣ እቲ ግፍዕን ሥቓይን ውርደትን ብኸምኡ የሓልፍ፣ሥቓይ ዝወረዶ ሰብ ምስኪን ይበሃል፣ ምስ እምነት ግን ኣምላኽ ናይቶም ግፉዓትን ተሣቐይትን ንብዓት ኪደርዘሎም10 እዩ ቍስሎም ኪዝንነሎም እዩ፣ “ኵሉ ሥጋ ዝለበሰ ከኣ ድኅነት ኣምላኽ ኪርኢ እዩ”(ሉቃ.3፡6)።
8 ሉቃ. 22፡32
9 ብር. እም. 5
10 ራእ.21፡4
5
ብዘይካ እምነት እንተኾይኑ፣ እቲ ዝበለጸ ናይ ሕይወት ሰብ ተመክሮታት ከም ሕያውነት፡ ፍቕሪ፡ ስኒት፡ ምሕዝነት፡ ምሕረት፡ ረድኤት፡ ሠናይነት…ዘበለ ኵሉ፣ ትርጉም ዘይብሉ ሓላፊ ነገራት እዩ፣ ምስ ኣምላኽ ግን ኣብ መፈለምታ ይኹን ኣብ መፈጸምታ ወትሩ እቲ ሠናይን እቲ ፍቕርን ኣሎ። ኵሉ እንፍጽሞ ተግባራት ከኣ፣ እቲ ናይ “እምነትና ፈላምን ፈጻምን”11 ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ የጽንዓልናን የበርትዓልናን።
ብዘይካ እምነት እንተደኣ ኮይኑ፣ ሞት ናይ ኵሉ መወዳእታ፣ ንዅሉ ሰብኣዊ ርክባት ዚብጥስ ኮይኑ ኪረአ እዩ። ምስ እምነት ግን ሞት ካብ’ዚ ግዜያዊ ዓለም’ዚ ፈነዋ፣ ናብ’ቲ ምስ ኣምላኽ ዚንበር ሕይወት ድማ መእተዊ፣ ምስ ዝቐደሙና ዘራኽበና፣ መወዳእታ ናብ ዘይብሉ ዘለዓለማዊ ሱታፌ ዘእትወና እዩ።
7.ብዘይካ እምነት ኪሕሰብ ከሎ፣ ናብ’ዚ ዓለም’ዚ በጋጣም ብዕድል ከም ዝመጻእና ገቢርካ ኪግመት፣ መወዳእታና ከኣ ከንቱን ኢምንትን፣ ኣብ ኢድ ኃይልታት ጥፍኣትን ኪኸውን ማለት እዩ። ኣብ ኣምላኽ ብዘሎና እምነት ግን ካብ’ቲ ፈጣሪ ሰማያት ምድርን ዝመጻእና ምዃንና ንርዳእ፣ ብኃውና ንግደስ፣ መወዳእታ ከኣ ናብኡ ናብ ቤት ኣቦና ንምለስ፣ እዚ ሕይወት‘ዚ ንግዜኡ’ኳ ብጸገማትን ግድላትን ዝተናወጸ እንተኾነ፣ መወዳእታኡ ግን ናይ ጸጋ ኣምላኽ ውሕስነት ከምዘሎና ንፈልጥ። እቲ “ብኽርስቶስ ዘይመቀረ ዅሉ መሪርን መጺጽን ብምዃኑ” (ቅ. በርናርዶስ) ብእምነት፣ ብፍላይ ድማ “ኣነ መንገድን ሓቅን ሕይወትን እየ”12፣ ኣብ ዝበለ ኽርስቶስ ዚህልወና እምነት፣ ንሕይወት ዜብርህን ዚመርሕን እዩ። እንተዘይኮነ ናብ ጸልማት ምውዳቕ ግዲ እዩ። “እምነትኩም እንተዘይጸንዐ፡ በሓቂ ኣይክትጸንዑን ኢኹም”13።
8.እዛ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ እትግለጽ እምነት፣ ንዓለም እትስዕር እምነት’ያ14 ክንብል ከሎና፣ ንዓለም ትንዕቆን ተርሕቖን ማለት ዘይኮነስ፣ ልቡ ከምዚኽፈትን፣ ነቲ ደረታቱ ሰጊሩ ምስ ኣምላኽ ናብ ዚግበር ሱታፌ ብምእታው፣ ምልኣት ሕይወትን ሓጐስን ንኺጭብጥ፡ ንትዕቢትን ተንኰልን ጽልእን ኃጢኣትን ንኸሸንፍ እተኽእሎ ስለ ዝኾነት እዩ። ብእምነት እንተደኣ ኾይኑ፡ ሰብ ኣምሳል ኣምላኽ፣ ውሉድ ኣምላኽ
11 ዕብ.12፡2
12 ዮሓ.14፡6
13 ኢሳ.7፡9
14 1ዮሓ.5᎓4
6
ምዃኑ ዚርደኣሉ፣ ሰባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣቦ ኮይኖም፣ ብፍቕሪ ሓድሕድ ኪነብሩ፣ ናይ ኃዎምን ኃውቶምን ሃለዋት ደሃይ ኪገብሩ ከም ዚግበኦም ዘመልክት እዩ። ምኽንያቱ እቲ …“ንሰብ ዘይመውት ገይሩ እዩ ዝፈጠሮ፣ እወ ብመልክዑ ዘለዓለማዊ ገይሩ ዝፈጠሮ” 15 እግዚኣብሔር፣ ወትሩ “ኣበይ ኣሎ ኃውኻ?” እናበለ ምሕታት ኣየቋርጽን እዩ።
“…ወድሰብ ብቐጻሊ ኣብ ትሕቲ መንፈስ ኣምላኽ ብምዃኑ፡ ንሕቶ እምነት ፈጺሙ ሸለል ኪብሎ ኣይክእልን፣ ናይ ዝሓለፈ ኣዝማናት ተመክሮን ትዕዝብትን ኮነ፡ ናይዚ ዘሎናዮ እዋን ዝተፈላለየ ምልክታት ነዚ እዩ ዜረጋግጸልና። ወትሩ ከኣ ወድሰብ፡ናይ ሕይወቱን ስራሓቱን ሞቱን፡ትርጕምን ምሥጢርን ንምፍላጥ፣ብዘይንጹር ኣገባብ’ውን ይኹን ኪርዳእ ምስተመነየ እዩ…”16። ንኽርስቶስ ምፍላጥን ዘይምፍላጥን ከመይ ዝበለ ፍልልይ ከምዘለዎ፣ ምስኡ ክትጐዓዝ ምኽኣልን፣ ብዕዉር ኣገባብ ምክያድን በበይኑእዩ፣ንቓሉ ምስማዕ…ምስኢየሱስ እንተኾይኑ፣ ሕይወትብመንፈስ ዝሃብተመት ትኸውን፣ ኣብ ኵሉ ኸኣ ትርጕም ምርካብ ይከኣል…”17።
9.ቤተክርስትያን ንምድራውን ግዜያውን ሃለዋት ደቂሰብ ብወንጌል ከተብርሆ ግቡኣ ስለዝኾነ፣18 “ሎሚ ናይ ዘለዉ ኵሎም ሰባት ሓጎሶምን ተስፋኦምን፡ ሓዘኖምን ጓሂኦምን፡ እዚ ኵሉ ናይ ቤተክርስትያን ሓጎስን ተስፋን ሓዘንን ጓህን’ውን…” ብምዃኑ “ብርሃን እምነት ከኣ ንሥቓያት’ዚ ዓለም’ዚ ከምንርስዕ ዚገብር” ዘይኮነስ፣ እምነት “ኣብ እንገብሮ ስጕምትና ዚመርሓና፣ ንጕዕዞና ዚበቅዕ መብራህቲ” እዩ። እቲ “ናይ እምነትና ጀማርን ፈጻምን ባዕሉ”19 ብምዃኑ፣ ብብርሃኑ ምእንቲ ክንርኢ ክርስቶስ ኣብ’ቲ ጠመተኡ ከሳትፈና’ ኢሉ20፣“ኣዳም ኣበይ ኣሎኻ?”(ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ደለየና። ስለ’ዚ በዚ “ንዕለታዊ ሕይወትና ሓዲሽ ኃይልን ብርታዐን ዚህብ21 እምነት ተመሪሕና ንኵነታትናን ኵነት ሓውናን ክንግምግም ግቡእ እዩ።
ነዚ ንምግባር “ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ።22 ምእንት’ዚ ኣብ’ዚ እንገብሮ ገምጋም ህልው ኵነታትና፣ እምነትና ዓቢይ ሓገዝ የበርክተልና። ምኽንያቱ “ ቅኑዕን ብቑዕን እምነት ዚበሃል፣ናይ ውልቂ
15ጥበ. ሰሎ.2᎓23
16ፍሥ. ተስ. 41 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
17ታሕ. ወን. 266
18ሓዋ. ተል. ምእ. 5 ረአ (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19ዕብ 12፡2
20ብር. እም. 57 ረአ
21ብር. እም. 57 ረአ
22ሰላምን ምዕብልናን … 1991
7
ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንዓለም ንምልዋጥ ዓሚቝ ባህጊ ዘለዎ፣ ሓቅን ቁምነገራዊ ክብርታትን ንምትሕልላፍ ዚብገስ፣ ካብ’ዚ ዓለም’ዚ ክንሓልፍ ከሎና ድማ፣ ነዛ ዓለም ክንረኽባ ከሎና ካብ ዝነበረቶ ዝሓሸትን፡ ዝበለጸትን ገቢርና ንኽንሓድጋ…
ዚሕግዘና እዩ።”(ታሕ. ወን. 183)
10. ብብርሃን እምነት ምርኣይ፣ ነቲ “ብኢየሱስ ኣቢሉ ዝመጽአ ዓቢይ ህያብ”23 ምቕባል ማለት እዩ። “…እዚ ናይ ኣምላኽ ህያብ-እምነት ኣባና ዝወረደ መልዕልተ-ባሕርያዊ መንፈሳዊ ኃይሊ ስለዝኾነ፣ ኣብኡን በኣኡን ዓቢይ ፍቕሪ ከምዝተወፈየልና ዘበሥር ጥዑም ቃል ከም ዝተነግረና፣ነቲ ቓል’ቲ ነቲ ሥጋ ዝለበሰ (ሰብ ዝኾነ)ቃል-ኣምላኽ ኢየሱስ ክርስቶስ ክንቅበል ከሎና፣ መንፈስ ቅዱስ ብኡብኡ ይልውጠና የሓድሰና፣ ንመጻኢ ገጽና ኣብ እንኸዶ መንገዲና የብረሃልና፤ ብናይ ተስፋ ክንፊ ተሓጊዝና፣ በቲ መንገድ’ቲ ኣቢልና፣ ብታሕጓስ ከነንሳፍፍ የኽእለና። ምእንት’ዚ ከኣ እዘን ብዘደንቕ ኣገባብ ሓድሕድ ዝተጠናነጋ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ሠሚረን፣….ንሕይወትና ደራኺ ኃይሊ ይኾንኦ…”24፣ እነሆ’ምበኣር ሕጂ “….እዚ እምነት ዜርሕወልናን፣ ኣብ ቅድሜና ዚሰጥሓልናን መንገዲ ከመይ ዝበለ መንገዲ…”25 ከምዝኾነ ክንግምግም ግዲ ይኾነና።
11.“… ሎሚ’ውን ከም ቀደም፣ ንልቢ ወድሰብ ብዕምቈት ዘናውጾ፣ ናይ ሃለዋት ሰብ ዓሚቝን ረቂቕን ምሥጢር ምላሽ ንምርካብ፣ ሰባት ናብ ዝተፈላለየ መደብ ሃይማ ኖት ይዝንብሉ…፦ ሰብ እንታይ እዩ? ናይ ሕይወቱ ዕላማን ትርጕምን፣ ጽቡቕ ወይ ሠናይ ዚበሃልከ ከመይ ዝበለ እዩ? ኃጢኣት እንታይ እዩ? ሓዘንን ጓህንከ ካበይ እዩ ምንጩ? ዕላማኡኸ? ናብ’ቲ ሓቀይና ታሕጓስ ዚወስድ መንገዲ ኣበይ እዩ ዘሎ? ብዛዕባ ሞት/ፍርዲ፣ክንየው ሞት ብዛዕባ ዘሎ ዓስቢ ተግባራትካ ብዚርኢኸ እቲ ሓቁ ኣየናይ እዩ? ንህላዌና ከቢብዎ ዚርከብ እቲ ዝዓበየን፡ ብቓል ዘይግለጽን ምሥጢር እንታይ እዩ? እዚ ጕዕዞናኸ ካበይ ተበጊሱ፣ ናበይ ገጹ እዩኸ ዚመርሓና?…”።26 “…በዚ እዋናት’ዚ ይረአ ብዘሎ ኵነታት ከምዚረጋገጽ፣ ወድሰብ ብዘይካ ናይ ኣምላኽ ሓገዝን፣ ብዘይካ ተስፋ ዘለዓለማዊ ሕይወትን ኪተርፍ ከሎ ኣዝዩ ይጕዳእ፣ እቲ ንሰብ ኣብ ቅብጸት ተስፋ ከውድቖ ዚኽእል ናይ ሕይወትን ሞትን፡ ናይ ክፍኣትን ሥቓይን ግድላት ብድብድቡ ብዘይ ምላሽ ይተርፍ”27። እዚ ከኣ ዝዓበየ ወጽዓ እዩ።
23ብር. እም. 1
24ብር. እም. 7
25ብር. እም. 7
26ዘሎናዮ እዋን፡ 1
27ፍሥ.ተስ. 21 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
8
፪ይ ክፍሊ፡ ህልው ኵነትና
በረኸት ኣምላኽ
12. ካብ ናይ ዝሓለፈ ተበጊስና ክንርእዮ ከሎና፣ ከነመስግነሉ ዚግበኣና ብዙሕ በረኸት ኣምላኽ ከም ዝተቐበልና ክንዝክር ግቡእ እዩ። ንሃገርና ክንርኢ ከሎና፣ መሊኡ ዚፈስስ ባሕርያዊ ሃብቲ’ኳ እንተዘይብላ፣ ኣብ ካልእ ዓለም ንዘጋጥም ገሊኡ ባሕርያዊ ሓደጋታት ርኢኻስ፣ ብህዱእን ሰላማውን ኵነታት ኣየርን ንብረትን ስለዝባረኸና፣ ፈሪሓ-እግዚኣብሔር ዝሓደሮ፣ ምስ ዝኸምኡ ሰብ ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ ስለዝሃበና፣ ብዓሌትን ወገን ሃይማኖትን ከይተጠማመተ ዚነባበር፣ ነቲ ብዝሓትን ዓይነትን ከም በረኸት ጠሚቱ ዚከባበር፣ ነቲ ብሩህ መጻኢኡ ብህድኣትን ርግኣትን ዘማዕዱ፣ ኣብ ሰላም ዚኣምንን ሕዝቢ ስለ ዝገበረና፣ ንኣምላኽና ከነመስግኖ ይግባእ።
ምኽንያቱ ከኣ ናይ’ዚ ኵሉ መሠረት ወይ ምንጩ፣ እቲ ናይ ሕዝብና ነዊሕ ሠረት ዘለዎ እምነት እዩ። እዚ እምነት’ዚ እዩ ምስ ዝኸምኡ ሰብን፣ ምስ ኣምላኽን ምስ ርእሱን ብስኒት ንኺነብር ዘኽኣሎን፡ ሎሚ’ውን ዘኽእሎ ዘሎን። “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”(ዘፍጥ.4፡9) ዚብል ሕቶ ዝኸበዶ ኅሊና ሕዝብና፣ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ ናይ ብጻዩን ሓዉን ሓዘንን ሓጎስን፣ ሕሱምን ጥዑምን ብምስታፍ፡ኪምልሸሉ ደኣ ተረኽበ እምበር “ኣይፈልጥን! ኣነዶሓላው ሓወይ እየ?” (ዘፍጥ.4፡9) ኪብል ኣይመለሸን። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ዓቢይ ናይ እምነት ቍምነገር ከይጠፍእ፣ እምነት ሕዝብና ክትዓቢ፣ ኦጐይታ! እምነት ወስኸና! እናበልና ክንጽሊ ግቡእ እዩ።
ንቕድሚት ንምስጓም ዚሕግዝ በብዓይነቱ ናይ ሕንጸት መደባትን ገለ ጻዕርታትን’ኳ እንተተፈተነ፣ ሕይወት ወትሩ ንቕድሚት ክትስጕም ክትመጣጠር ባሕርያዊ ስለዝኾነ፣ጋና ነቲ ዘይበጻሕናዮ ከነማዕዱ፣ ከምኡ’ውን ዘይሓወየ ቍስልታት ከምዘሎ ኪሕበኣና ስለ ዘይከኣል፣ በቲ ኣወንታዊ ጥራሕ ተዓሻሺና፣ ነቲ ኣሉታዊ ሸለል ክንብሎ ኣይንኽእልን። እዚ ኸኣ ንዝተፈላለየ ወገናት ሕይወትና ዚርኢ፣ ንስነ-ልቦናውን ውሽጣውን ስምዒትና ዚትንክፍ፣ ንማኅበራዊ ሲቪላዊ ናብራና፣ ንግዙፍ መነባብሮን፡ መንፈሳውን ሞራላውን ወገናት ሕይወትና ዚሓቍፍ እዩ። “ምእመናን ማኅበረ ክርስትናኦም ንትርከቡሉ ሃለዋትን ናይ ሃገሮም ኵነታትን፣ ብቅንዕና ምትንታንን ምፍታሽን ግቡኦም እዩ”።(ታሕ. ወን. 184)
9
ኅልቀት ባሕሪ
13. “ኣብ ራማ ድምጽን ብዙሕ ዋይዋይታን ብኽያትን ተሰምዐ፣ ራሔል ምእንቲ ደቃ በኸየት፣ ሞይቶም እዮም’ሞ ምጽንናዕ ኣበየት”28። ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት መስከረም/ ጥቅምቲ፣ ኣብ’ቲ ፍረ ኽራማት ዚሕፈሰሉን፣ ሕይወት ዚሕደሰሉን፣ ናይ ግእዛዊ ሓዲስ ዓመትና ተስፋ ዚንቀሳቐሰሉ ወርሓት፣ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ንኅሊና መላእ ዓለም ዝቐስቀስ፣ ኣብ ባሕሪ መዲተራንያን ብዝተፈጸመ ናይ መእንሰያትና ሕልፈት ወይ ኅልቀት፣ ንሕዝብና ኣብ ስንባደን ራዕድን ዘጥሓሎ እዩ። እዚ ፍጻሜ’ዚ ከኣ ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ፈቖዶ ሩባን ኵርባን፡ ኣብ ፈቖዶ ባሕርን ምድረበዳን፡ ብኢድ ገፋዕትን ጨወይትን ኪፍጸም ናይ ዝጸንሐ ተመሳሳሊ ኅልቀት መቐጸልታኡ እዩ። ስለ’ዚ ንቐዳሞትን ንዳሕረዎትን ክንሓስቦም ግዲ እዩ።
ኣብ ገገዝኡ ብሕቱ ዘይኮነስ መላእ ሕዝቢ ኪበኽየሎም ተረኺቡ።”…ምሉእ ለይቲ ክትበኪ ተሓድር ኣላ፣ንብዓታ ብምዕጕርታ ጀረው! ይብል ኣሎ …ኣዋልዳ ይጕህያ ኣለዋ፡ ካህናታ ድማ ይትክዙ ኣለዉ”29። ምኽንያቱ እቶም ጥዑም ኪረኽቡ ዝሓሰቡ፡ ኣብ ቕሥፈትን ጥፍኣትን እዮም ዝወደቑ፣ እዚ ዝተጠቕሰ ቃል መጽሓፍ፣ ብዘመን ኤርሚያስ ነቢይ ንዝተፈጸመ ኣመልኪቱ ብሉይ ኪዳን ዘመሓላለፎ፣ ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ማቴዎስ ወንጌላዊ ዳግማይ የቕርበልና።
እቲ ናይ ብሉይ ነቲ ብ587 ቅ.ክ. ኣብ ኢየሩሳሌምን ከባቢኣን ንዝተፈጸመ የዘኻኽረና፣ ባቢሎናውያን ወረርቲ ነቲ ሕዝቢ ካብ ኢየሩሳሌም ውጽእ ዝበለ፣ራማ ናብ ዚበሃል ጐልጐል (ሎሚ ራማላህ) ኣውጺኦም፣ ንኸተማ ኢየሩሳሌም ብሓዊ ኣቃጸልዋ። ድሕሪኡ ንደቂ ኢየሩሳሌም ንባቢሎን ማሪኾም ወሰድዎም፣ ስለ’ዚ ካብ ሕጂ ንደሓር “የለዉን”። በዚ ግዜ’ዚ እታ ንሕዝብን ንኣዴታትን እስራኤል እትውክል፣ ኣደ ሕዝቢ እስራኤል ዝኾነት ራሔል ከም ዝበኸየት ገይሩ የቕርቦ። ንሃገር ምሉእ ንሕዝቢ ምሉእ ኣብ ሓዘን ዝሸመመ ምንባሩ እንከዘኻኽር ግን እቲ ነቢይ ነቲ ናይ ተስፋን ምምላስን ሓሳብ ፈጺሙ ረሲዑዎ ኣይኮነን።
14. ወንጌላዊ ማቴዎስ ድማ፡ ነቲ ኣብ ቤተልሔም ዝነበረ መቓብር ራሔል ብምዝካር፣ ኣብ ቤተልሔምን ከባቢኣን ምስ’ቲ ብሄሮድስ ዝተፈጸመ ቅትለት ሕፃናት የተሓሕዞ። “ሞይቶም እዮም’ሞ” ብምባል እቲ ናይ ራሔል (ብስም ኵለን ኣዴታት) ዘይምእባድ ምኽንያቱ ይገልጽ፣ እቲ ብኽያት ኣውያት ናብ እግዚኣብሔር ዚዓርግ፣ ንሱ ጥራሕ’ዩ ዜጸናንዕ ዚድብስ፣ እዚ’ውን ብቓላት ብሕቱ ዘይኮነስ ብተስፋ ትንሣኤን፡ ንሙታን ብምትንሣእን ዚድበስ እዩ። እቲ “ሞይቶም እዮም እሞ የለዉን” ዝተባህለ ቃሉ ተለዊጡ፣ እቲ ብኽያትን እህህታን ከኣ ደው ዚብል፣ እቲ ዝወረደ በደል ብትንሣኤ ኪእረም እንከሎ እዩ።
28ማቴ. 2፡ 17-18 (ኤር.31፡15)
29ድጕ. ኤር. 1፡24
10
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ፍጻሜ ማለት፣ ናይ ባሕሪ ኅልቀትን፡ ናይ ምድረበዳ ሕልፈትን፡ ናይ ጨወይቲ ግፍዕታትን፣ ኣብ’ዚ ሥልጡን እዋን ፣ እሞ ኣብ ኣፍደገ’ቲ ሥልጡን ዚበሃል ዓለም ዝተፈጸመ ምዃኑ በሓቂ “ዜሕንኽ ተቐባልነት ዘይብሉ፣ ምስ’ቲ ወድሰብ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ምዕባሌን ሥልጣኔን ደረጃ ዘይኸይድ” ኪብሉ ርእሰ ሊቃነጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮስ ብተሪር ቃላት ገሊጾምዎ።
ምስ ራሔል ኣደ ኵሎም፣ ምስ ኵለን ኣዴታት ሓቢርና ናብ ኣምላኽ ንብዓትናን ጸሎትናን ነዕርግ። እታ ኣብ’ዚ ምድር’ዚ ዘይረኸብዋ ርግኣት፣ ነኣኣ ኪረኽቡ ኪብሉ ከኣ ብሓደጋ ዝተረኽቡ ደቅና፣ ነታ ሃሰስ ዝበልዋ ቅሳነት ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ኪረኽብዋ፣ ማንም ብዘይወስደሎም ኣገባብ ከኣ ምስኡ ኮይኖም ከም ዘስተማቕርዋ ብምእማን እንክንጽሊ፣ ንዅሎም’ቶም ምስ ናፍቖቶም ከለዉ፡ ኪረኽብዎምን ብኣካል ደው ኢሎም ኪቐብርዎምን ኪቐብጽዎምን ዘይከኣሉ ወለዶምን ሰቦምን ንእዮብ ዝደበሰ ይደብስኩም! ጽንዓት የሃብኩም ንብል ።
ዋሕዚ ስደት
15. ነኣኣቶም ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ከነማዕቍቦም ከሎና፣ ኣምላኽ ከኣ ናባና ምልስ ኢሉ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?30 ሓውትኻ ኣበይ ኣላ? ውላድካ ውሉደኩም ኣበይ ኣለዉ?ኣብ ከመይ ዝበለ ኵነታት ይርከቡ ኣለዉ?…” እናበለ፡ ካብ ሓያሎ ዓመታት እናናሳዕ ይረአ ንዘሎ ኅልቀትን ሕልፈትን ደቅና፣ ነገር ዕላልን ወረን ጥራሕ ንዝገበርናዮ ነኣና፣ ዘየቕስንን ዘየደቅስን ሕቶ የሓተና ኣሎ።(ታሕ.ወን. 211) መን’ዩ ዚሕተተሉ? ኪበሃል ከሎ፣ ኣብ ጭብጢ ምስ መጻእካ፣ ሓቂ ክትዛረብ ምስጀመርካ፣ ብርግጽ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዚበሃል ኣይሰኣንን ይኸውን። ብዓቢኡን ብሓፈሻኡን ግን ሰረቱ ነዊሕን ሰፊሕን ንዅሉ ዚትንክፍን እዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ተመጢጡ፣ ሃገርናኸ ብዓባያ ኣበይ ኣላ? ኣብ ከመይ ዝበለ ሃለዋት ትርከብ?….ናብ ዚብል ከብጽሕ ግዲ እዩ። “ሓላው ሓወይ ድየ?” ብምባል፡ ከነምልጠሉ ዘይከኣል ሕቶ እዩ።
- ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካብ ዚነብሩ ስዱዳን ብዝተረኽበ ረብሓን ጠቕምን ዝሰድዑን ዝሰስዑን ወለዲ፣ነኣብነት’ኳ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ ብዘይተጸንዐን ብዝተሰንዐን መርዓ ንደቆም ካብ ወጻኢ ንዝመጽኡ ምሃብ፣
- ዝዓበዩ ዝነኣሱ፣ ወጻኢ እንተኸድኩ ጥራሕ’ዩ ዚሓልፈለይ ዚብል ዕዉር ኣረኣእያ ብምምዕባል፣ ወይ ከኣ ኣብ ወጻኢ ብኾፍካ ዚሕግዙ የኣዪ ኣለዉ….ምባል፣
- ናይ መነባብሮ ለውጥን ምምሕያሽን፣ ኣብ’ዚ ኣብ ዓድና ኪመጽእ ክንዲ ንጽዕር፣ ኣብ ካልእ ከይድና ክንረኽቦ ዚብል ሓሳብ ዳርጋ ልሙድ ኮይኑ፣
11
- ጥጡሕ መነባብሮን ሕይወትን ንምድላይ ዚግበር ጕዕዞ፣ ክሳብ መኣስ ኪቕጽል እዩ? እቲ ዘገርም ነዚ ብዘይሕጋዊ ኣገባብን፡ እሞ ብኽንደይ ገንዘብን ዚፍጸም ጕዕዞ፡ ንምዕጋት ዚግበር መቕጻዕትን ማዕዳታትን፣ ነቶም ዘንቀዱ ሓሳባቶም ከለውጥ ዘይምኽኣሉስ ስለምንታይ እዩ? እቲ ዝተፈተነ ካብ ዘይሰርሐኸ ካልእ ኣገባብ ኪመሃዝ ኣይምተኻእለን ድዩ?
- “ጸጊበን ካብ ዚዕንድራ ኣብታይስ፣ ካልኦት ዓንዲረን ኢለን ዚዕንድራ ይበዝሓ” ከም ዚበሃል፣እዋኑ ዘማዕበሎ፡ “ይኽየድ” ኢልካ ዚግበር’ኳ እንተሎ፣ ብፍላይ ንመንእሰይን ኵነታቱን ክንጥምት ከሎና ግን፣ መጻኢኡ ዘማዕድወሉ፡ መደባት ሕይወቱ ዚገብረሉ፡”… ካብ’ዚ ተበጊሰ፡ኣብ’ቲ ክበጽሕ’የ…” ዚብል ሃንቀውታ ዘይርእየሉ ኵነታት፣ ”… እዚ ዘለኹዎ ኵነት ጽንሕ ኢሉ ከብቅዕ እዩ’ሞ፡ ክንየዉ ዝጥምቶን ዝጭብጦን ኣሎኒ፣… “ ኪብል ዘይምኽኣሉ ዓቢይ ጸገም ፈጢሩ ኣሎ።
- “ኣይሰላም ኣይኲናት” ዝኾነ ኵነትና ዲዩ ነዚ ኵሉ ፈጢሩ? ዚብል ሕቶ’ኳ
ዘልዕል እንተኾነ፣ ነዚ ኵነትዚ ንምልዋጥከ ድልየት ወይ ዓቕሚ የልቦን ማለት ድዩ? ንሕዝብን ንሃገርን ንዚጐድእ ኵነት ንምልዋጥከ እንታይስ እንታይ ኪግበር ዘይምተኻእለ? ፈውስኻ ካብ ርእስኻ ስለዝኾነ፣ ኅብረተሰብ ዓለም’ኳ ግቡኡ እንተዘይፈጸመ፣ እቲ ግዳይ ዝኾነ ወገን ግን ተባላሒቱ ግድሉ ንምፍታሕኪጽዕር፣ ረብሓኡ ዚጠልቦእዩ።እንትርፊንዓመጽትን ንጨወይትን፣ ንሕዝብን ንሃገርን ካብ ዘየርብሕ፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ፡ ኣይሰላም ኣይኵናት ዝኾነ ሃለዋት ከምዚውጻእ ኪግበር ኣለዎ።
እዚ ስለዘይተለወጠ ከኣ፡ ህልው መነባብሮ ዘይጽወር ኮይንዎ፣ በቲ ኣብ ስግር-ማዕዶ ዘሎ ንብረትን፣ ዘይረኣዮ ሕይወትን ተሳሒቡ፡ እቲ ደላይ ለውጢ መንእሰይ ዚገብሮ ዘሎ ጕዕዞ፣ ኪጅምር ከሎ ብሕጋዊ መንገድን ኣገባብን ዝነበረ፡ ሕጂ ግን ኣንፈቱ ለዊጡ፣ ግዳይ ባሕርታትን በረኻታትን ኣራዊትን ግዳይ ኣረመናዊ መሸጣን…
ክሳብ ምዃን፣ ኣዝዩ ኣብ ዘተሓሳስብ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ።
16. ኣብ ጸምጸም በረኻ ኣራዊት ንሰብ ኪጻባእስ ንቡር እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ግን፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ስደት ዝማዕበለ፣ ንሰባት ጨዊኻ ብዘይተኣደነ ገንዘብ እትህብትመሉ፣ ዝገደደ ከኣ ሰብ ንሰብ ኣራዊት ዝኾነሉ፣ ነቲ በምሳል ኣምላኽ ዝተፈጥረ ሰብ፣ ክብሩን መሰሉን ንዘለዎ ከናቲፍከ ጠቢሕካ ጐዛዚኻ ናብ “ዕዳጋ ሓራዥ” ምውራድ… ይፍጸም ኣሎ። ኣብ ታሪኽ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፣ ዘመነ ባርነትን ሕጊ-ኣራዊትን ኣብ’ዚ ስልጡን ዓለም ተመሊሱ ዝኣተወሉ ኵነታት ክትርኢ ከሎኻ፣ ናይ’ቶም ፈጸምቱ ሕሊናን ኣተናን’ኳ እንተደንዘዘ፣ እቲ ነዚ እናረኣየ ዚርከብ ዓለምከ ከመይስ ከመይ ኢሉ ተጻዊርዎ ኣሎ?? ንምቅዋሙ ንምውጋዱ’ውን ዘይምጕያዩ፣ ኣውራ ከኣ እዚ ነውራምን ኣራዊታውን ተግባር ናይ ዚፍጸመሉ ቦታን፣ ናይ ዚፍጽሙ ሰባትን፣ ናይቶም ኣብ ልዕሊኦም ዚፍጸም ግዳያትን…መንግሥታትን መራሕትን፣
12
ምድሪ ዘቢጦም ነዚ ግፍዕ’ዚ ንኸወግዱ እንታይ ዘይምገበሩ!! እዚ ዘስካሕክሕ ተግባር’ዚ ዘይተዓግተስ ድልየት ድዩ ማህሚኑ? ዓቕሚ ድዩ ደኺሙ? ወይ ከኣ ዝተገብረ ጻዕሪ እንተሎ፣ ጻማ ድዩ ተሳኢኑ? ወይስ መን’ዩ ረቢሑሉ? እንታይ ኢና ክንብል? ብዓቢኡ’ኳ ካብ ፍርዲ ኣምላኽ ዘየምልጥ እንተኾነ፣ ታሪኽን ግዜን ግን ከግህዶን ኪፈርዶን ዘለዎ እዩ።
ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ንምቕያር፡ ሓያልን ዝተዋሃሃደን ጻዕሪ፣ ማለት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጥን፣ ግብራዊ ናይ ስራሕን ማኅበራዊ ኵነታትን መሠረታዊ ሕዳሴ ከም ዘድሊ ምልክታን መጠንቀቕታን ካብ ዚህብ ኣይወሓደን። ብመዳይ ሕጋውን ፖሊቲካውን ኣገባብ’ውን ነዚ ጕዳይዚ ኣብ ግምት ዘእተወ መሠረታዊ ሕቶን ጠለብን ክትጥምት ዚግድደካ እዩ፣ ነዚ ሸለል ምባል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ዜሕትት ምዃኑ ምዝካር ኣድላዪ እዩ። “ከመይ ነፍስወከፍና ነቲ ብሥጋዊ ሕይወቱ ከሎ ዝገበሮ ሠናይ ኮነ እከይ ምእንቲ ኪቕበል፣ ኵላትና ኣብ ቅድሚ መንበር ፍርዲ ክርስቶስ ብግዲ ክንቀርብ ኢና” (2ቆሮ.5፡10)።
“…መሥርዕ ሓቅን ቍምነገራትን ተዘናቢሉ፡ ሕማቕን ጽቡቕን፡ ክፉእን ድሙዕን ምስ ተደባለቐ፡ ጕጅለታትን ውልቀሰባትን ረብሓኦም ጥራሕ ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ግዴታ ዘይብሎም ይኾኑ፣ በዚ ከኣ ወዮ ዓለምና ናይ’ቲ ሓቀይና ሕውነትን ስኒትን ቦታን ባይታን ምዃኑ የቋርጽ። በዚ ዘሎናዮ ዘመን’ምበኣር እቲ ዝተጋነነን ዘይመልክዑ ዝሓዘን ሓይሊ ወድሰብ ንዓሌትሰብ ብቐንዱ ንምጥፋእ ጠንቂ ዝኾነሉ ኵነታት ንርኢ ኣሎና…”31።
ግዙፍ መዳይ ሕይወትና
17. ሕዝብና ብዙሕ ቍስልታት ጸዊሩ ይካየድ ከምዘሎ ብቐሊሉ እነስተውዕሎ ዘሎና እዩ። ድኽነትን፣ ከም ኤችኣይቪ ኤይድስን ዝበለ ሕማማት ብዘምጸኦ ጸገማት፣ ስደትን ምስኡ ዝተተሓሓዘ ነገራትን ኵሉ ንገሊኡ ወገን ናብ ሞት፣ ንህልዋት ናብ ሥቓይ ዝሸመመ እዩ፤ ንዝሞቱ መንግሥተ-ሰማያት የዋርሶም ክንብል ከሎና፣ ብመንፈስ ሓድነትን ኅብረትን፡ ነቶም ግዳያት፡ነቶም ዝሓለፉን ዝተረፉን እናሓሰብና፣ ብርታዐን ምጽንናዕን ኪረኽቡ ንምህለል።
መሬትና ቀጺሉ ናብ ምድረበዳነት እናተለወጠ፣ ፈርያምነቱን ሃብቱን እናተባ ሕጐጐ ንነበርቱ ዘይዕንግል ይኸውን ኣሎ። ነዚ ንምሕዋይ ወይ’ውን ንምዕቃብ ዚግበር ንጥፈታት ኪድልድል፣ ብደረጃ ሕዝቢ’ውን ነዚ ብዚርኢ ሰፊሕ ጐስጓስ ኪግበርን፣ ዚግባእ ንቕሓት ኪጭበጥን የድሊ። ምኽንያቱ ድማ ኣምላኽ “ሓለውቲ፣
31 ፍሥ. ተስ. 37 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
13
ተፈጥሮን፡ ሓለውቲ ሓውናን ክንከውን እዩ ጸዊዑና”፣(ኣቡነ ፍራንቸስኮስ) ዝሓሎናዮ ሓውናን ተፈጥሮን፣ ተመሊሱ ኪሕልወና እዩ።
ብበርቂ ንዝሞተ ብሓዊ ደብሶ ከምዝተባህለ ከኣ፣ ሃገርና መሬት ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠልማ ዘሎ፡ እቲ ዝዓበየ ጸገም ናይ ሰባት ዋሕዚ ንወጻኢ እዩ።
•መንእሰይ ተማሂሮም ወይስ ንኪመሃሩ ናብ ካልእ ሃገራት ይጐዓዙ፡ስለ’ዚ ናይ ምሁርን ንኡስን ወለዶ ምንጪ ናብ ካልእ ይጽንቀቕ፣ይደርቕ’ዩ ዘሎ።
•ሕፃናት ንዝሓለፉ ወለዶም ከርክቡ፡ከምኡ ዝሓሸ ዕድል ኣለዎ ናብ ዝተባህለ ወገን ገጾም (ምስ ኣዴታቶም) ይውሕዙ፣
•ዓበይቲ ወለዲ’ውን ኣብ ስደት ንዚነብሩ ደቆምን ደቂደቆምን ንምርኣይ ኣብ ዚገብርዎ መገሻ፣ ናይቲ ዝገሹሉ ዓዲ ወረቐት ይሕዙ፣ ኣይምለሱን። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
18. እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
“ካብ ምላድ ምልማድ” ስለዝኾነ፣ እዞም ዝጠቐስናዮም ደቆምን ደቂደቆምን፣ ናይ’ቲ ዝዓበዩሉን ዝረብሑሉን ሃገርን ባህልን ብርቱዕ ጽልዋ ስለዘለዎም፣ ናይ ሃገሮምን ሕዝቦምን ስምዒትን ስሕበትን ንኺሓድሮም ብዕቱብ እንተ ዘይተጻዒሩ ጸገም ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ። ንሃገር ድማ እቲ ኣብ ውሽጣ ኮይኑ ዚሓንጻ’ዩ ሕልፊ ዜድምዓላ። ስለ’ዚ እዛ ሃገር ትባድም ከምዘላ ዘመልክት ኣውያት’ያ እተስምዕ ዘላ። ኣውያታ ከኣ ናብ ኵሉ እዩ፣ ናብ ውልቀሰባት ስድራታት ናብ ዓበይቲ-ዓዲ ናብ መራሕቲ መንፈስን መራሕቲ ፖለቲካን… ዚቐርብ ዘሎ ጥርዓን እዩ። ምእንት’ዚ ዘለዉ ከምዘይከዱ፡ ዝኸዱ ከኣ ከምዚምለሱ ንምግባር ብልሓትን ትብዓትን ዜርኢ ተበግሶታት ከድሊ እዩ።
19. “ዓድኻን ዓይንኻን ኣይምኖን” ዚብል ምስላ ኣበው ተረሲዑ ዲና ክንብል? ሎሚ ዘሎ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን “ዓድኻስ ጣዕማኻ ደኣ” ዚብል ይመስል፣ ማለት እቲ ጣዕምን ምቾትን እትረኽበሉ፡ ንሱ’ዩ ዓድኻ ዚብል ስለዝኾነ፣ ነዛ ሃገር’ዚኣ ንሕዝባ ምቾት
14
ጣዕሚ ስራሕ ሰላም ርግኣት…እትህብ ወይ ክትህብ እትጽዕር ንምግባራ ኣሎ ዚበሃል ብልሓትን ክእለትን ኪፍተሽ መድለየ። ሕጂ’ውን ብ2001 ቤተክርስትያን ንዝበለቶ ክንደግሞ ኵነቱን ሃለዋቱን ይግድደና ኣሎ፣ “ስለምንታይ መንእሰያትና ዓድጓና ዘማዕድዉ ምባል ትርጕም ኣይህልዎን። ዓዲ ሰላም፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ስራሕ፣ ዓው ኢልካ ዝመሰለካ እትዛረበላ፡ ሰሪሕካ እተሓድረላ ዓዲ ምስ ሓዝካ፣ መዓር ገዲፉ መዓር ዜናዲ ስለዘየልቦ፣ ንስደት ክንዲ ዘማዕድዉን ዝኸዱን፣ካብ ስደት ዚምለሱን ዚውሕዙን መንእሰያት ኪህልዉና ናይ ግድን እዩ”።32 ከመይሲ ሃገር ደኣ እያ ምእንቲ ሰባ ምእንቲ ሕዝባ ዝቖመት’ምበር፡ ሰብ ምእንቲ ሃገር ከምዘይኮነ ብግብሪ ብጭብጢ ከረአ ኣለዎ።
ስነልቦናዊ ሃለዋት
20. በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰን ብኻልእ ንሕይወትን ሰብኣዊ ክብረትን ተቐባባሊ ብዘይኮነ ሃለዋትን ዚኣክል፣ ብመጻኢኻ ምጥርጣርን ምስጋእን፣ እንታይ ውሕስነት ኣሎኒ? ንዚብል ሕቶ ምላሽ ዘይምርካብን፣ ክብሪ ሰብኣዊት ሕይወት ሸለል ምባል ልሙድ ኮይኑ። ብዝኾነ ይኹን ኣገባብ ኣብ በለጽ ኣብ ረብሓ ምዝንባል፣ በዚ’ውን ግድልካ ኪፍታሕ ከምዚከኣል ምሕሳብ፣ ዝተተስፎኻዮን ዘማዕዶኻዮን ብምስኣን፣ ዝተጸበኻዮን ዝሓለንካዮን ኪፍጸም ዘይምርኣይ፣ ዘይብጻሕ ምዃኑ ተገንዚብካ ምጭናቕ ዓቕሊ ምጽባብ ንቡር ተርእዮ ይመስል።
ዝኾነ ኣድማዒ መደብን ኣገባብን ኣብ ስግር ማዕዶ ጥራሕ’ዩ ዘሎ፣ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገረይ ዚጠቕመኒ ዘርበሓኒ ነገር የልቦን…ወዘተ…ዚብል ኣተሓሳስባ ገኒኑ። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ኵነትን ሃለዋትን ነቲ ሰማይና ኣደቢንዎ ኣሎ። ነቲ ሠናይን ጽቡቕን፣ ኣብ’ዚ ብጻዕርኻ ከተጥርዮ ክንዲ ምፍታን፣ ናብ ካልእ ጥራሕ ምጥማት በዚሑ።
ምስ’ዚ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር (ኣብ ኣገልግሎት ኣብ ሰራዊት ኣብ ኣብያተ-ተሃድሶን ማእሰርትን…)ብዚርከቡ ኣባላታ ዝተነጻጸለት ስድራቤት፡ ዝሸምገሉን ናባዪ ዝሰኣኑን ወለዲ፡ መንፈሶም ብዓሚቝ ተሃስዩ ከም ይርከብ። እቲ ኣፍራዪ ዝኾነ ክፋል ኅብረተሰብ ካብ ስድራቤቱ ተፈልዩ ምርካቡ ዘምጸኦ ጸገማት ርኡይ እዩ። እዚ ከኣ በቲ ኤኮኖምያዊ መዳዩ ጥራሕ ዚረአ ዘይኮነስ፣ ነቶም ኣብ ቤት ዚተርፉ ኮነ፣ ነቶም ኣብ ጽምዋ ዘለዉ፣ በቲ ስነልቦናውን ሞራላውን ወገኑ፣ ብኸመይ ከም ዚሃስዮም ንምርዳእ ኣየጸግምን። ከም ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ-ደምን ልብን…ዝበለ ሕማማት ምስፍሕፋሑ፣ናይ ሥነ-ኣእምሮ ሕማማት…ወዘተ ምብዛሑ ብዘይምኽንያት ኣይኮነን።
32 ነዛ ሃገር እግዚአብሔር የፍቅራ እዩ፣ 29
15
ማኅበራዊ/ሲቪላዊ ሃለዋት
21. ልሙድ ናይ ማኅበራዊ ሥርዓት ኣካያይዳና፣ በብቝሩብ ናብ “ነበረ” እናተለወጠ ብምኻድ መሣርዓት ኅብረተሰብን ዚጾሮ ዓንደ-ገመሉን እናተማሕወ ፈውሲ ናብ ዘይብሉ ዕንወት ገጽና ንኸይድ ኣሎና ኪበሃል ይከኣል። (ኤርም. 4፡11-21 ረአ)
ሃለዋት ስድራቤት
ናይ ወለድን ዓበይቲ-ዓድን መዝነት፣ ኣብ ልዕሊ ደቆምን ንኡስ ወለዶን ዘለዎም ጽልዋን ሓላፍነትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ፡ እንተ ብመራኸብ-ብዙኃን እንተ ግዜኡ ብዘምጸኦ ናይ ኣገልግሎትን ናይ መንእሰይ ኵነታትን…ተሸራሪፉ ጥራሕ ዘይኮነስ ፈጺሙ’ውን ዝተረፈ ይመስል። ንሕና እንብሎም ግን ወላ’ኳ እቲ ንቡርን ባህርያውን መዝነትኩም ዝተመንዛዕኩም ኮይኑ እንተተሰመዓኩም፣ ኢድኩም ክትህቡ ግን ኣይግባእን። ሕጂ’ውን ናይ መሪሕነትን ኣብነትን፡ ናይ ዕርቅን መንጎይንነትን…
ኣገባብ ክትሕዙ፣ብግዜያዊ ጣዕምን ምቾትን ከይትምለኹን፡ ንዚመጽእ ኣማዕዲኹም ክትጥምቱ፣ ንስድራቤት ኣድሕኑ ንብለኩም። ድሕነት ስድራቤት፡ ድሕነት ሃገር እዩ። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”ዚብል ሕቶ፣ ብፍላይ ንስድራቤት ኣብ ስድራቤት ንዚፍጸም ኵሉ ዚርኢ እዩ፣ ከመይሲ ኅውነት ዚፍጠረሉን ዚዓብየሉን ዚዕንብበሉን ባይታ ስድራቤት እዩ። ቤተክርስትያን’ውን መሠረታ ኣብ ስድራቤት እዩ።
“… ስድራቤት መሠረት ኅብረተሰብ እያ። ኣብ’ዛ ስድራቤትዚ’ኣ ወለዶታት (ዓበይትን ናእሽቱን) ይራኸቡ፣ምስ ናይ ማኅበራዊ ናብራ ግድነታቶምን ግቡኣቶምን ኣወሃሂዶም፣ ውልቃዊ መሰላቶምን ግቡኣቶምን እናማዕበሉ፡ እናበሰሉ ንኪኸዱ እተኽእል፣ ብሓባር ዚነብሩላ ተቅዋም እያ”33 ስለ’ዚ ንስድራቤትን ንናይ ቃልኪዳን ሃለዋትን ንምድሓን፡በቲ ቅኑዕ መንገዱ ከምትስጕም ምግባር የድሊ፣34
ሞራላዊ ሕንጸት
22. ኣብ ሕዝባውን ማኅበራውን ኣሠራርዓ እንተመጻእካ፣ ሥልጣን ንኣገልግሎት፡ ከምኡ’ውን ካብ ሕዝቢ ንሕዝቢ ምዃኑ ተረሲዑ፣ ፈታዊኻ እትደምዓሉ፣ ብግቡእን ዘይግቡእን ንርእስኻ እተጣጥሓሉ ኮይኑ ስለዚርከብ፣ ናብ ግቡእ ቦታኡ ንምምላሱ ሓዲስ ብልኃትን ተሓታትነትን፣ ብቕኑዕ መስመር ዚግበር ተወፋይነትን ዚሓትት ኵነታት እዩ። እቲ ብልሽውና ዚብል ቃል’ውን ኣብ ማኅበራዊ ናብራና ናቱ በሰላን ማህሰይትን ከምዘለዎ ዚከሓድ ኣይኮነን።
ብልሽውና ኪበሃል ከሎ፡ ብገንዘብ ገቢርካ ግቡእን ዘይግቡእን ንምርካብ ንዚግበር ፈተነ ጥራሕ ዚርኢ ኣይኮነን፣ ናይ ኅብረተሰብ ኅሊናን ኣተናን ኪቕበሎ ካብ ዚኽእል ሥሩዕ መንገድን፣ ካብ ልምድን ኣገባብ ሕግን ወጺእካ ምስራሕ’ውን
33ፍሥ.ተስ. 52
34ፍሥ.ተስ. 52 ረአ
16
ንርእሱ ብልሽውና እዩ። እቲ ቐንዲ መበቈሉ ኣገባብ-ቍጽጽር ምድኻሙ፣ናይ ግልጽነትን ተሓታትነትን ኣገባብ ዘይምትእትታዉ ኮይኑ ይረአ፣ ነቲ ዚፍጸም ዘሎ ብልሽውና ሰባት ክንዲ ዘቃልዑን ዘቃልሑን፣ጕዳይካ ከምዚሰልጠካ ጥራሕ ብምግባር፣ ብዙሓት ዝጠሓሉሉ ቀላይ ኮይኑ ኣሎ። ንመደብ ሓቅነት ጥሒስካ፡ ብሓሶት ክትካየድ ምፍቃድ ንርእሱ ውጹእ ብልሽውና እዩ። ፈሪሃ እግዚኣብሔርን ሓለዋ ሕጉን ዘይብሉ ሰብ ከኣ፣ከም ዓመጽን ግፍዕን ኣብ ዝበለ ኵነታት ምውዳቑ ዘይተርፎ እዩ። “ኵሎም ሓቢሮም ሥልጣን እግዚአብሔር ዝጠሓሱን ነኣኡ ዘይተኣዘዙን ነበሩ”፣(ኤርም.5፡1-11 ረአ)።
ካብ’ዚ ዓዘቕት’ዚ ብኸመይ እዩ ኪውጻእ ዚከኣል? ሕማም ብልሽውና ሡር እናሰደደ ዝመጽአ በኣጋ ዘይወጽእ እዩ። ብወገን መንፈሳዊ መሪሕነት ንሕሊና ሰባት ብምዅስኳስ ብመዕበያ ዚጥረ ነዊሕ ጕዕዞ እዩ፣ብጾምን ብጸሎትን፣ማለት ብሰፊሕ መንፈሳውን ሞራላውን ምሕዳስን ምጕስጓስን ኪፍጸም፣ ብወገን ፖሊቲካውን ሲቪላውን ሥርዓት ድማ ንጹርን ጽፉፍን ፖሊሲ ቍጽጽርን፡ ሕጋዊ ኣሰራርሓን ኪትከልን ኪድልድልን ይጽናሕ ዘይበሃል ጕዳይ እዩ።
ግዝኣት ሕጊ
23.ንሕዝብና ካብቲ ቀንዲ መለለዪኡ፣ ናይ ሕጊ ዕብየትን ግዝኣትን ዚፈልጥ ምዃኑ እዩ። “ዝባን ሕጊ” ቢሉ፡ዘንጊ-ሕጊ ቀጥ ዘበለ ሰብ፣ካብ’ቲ ዘንጊ ብረትን ኵናትን ዘልዓለ ንላዕሊ ዚፍራሕን ዚኽበርን እዩ። እዚ ጽቡቅ ልማድ’ዚ ምስጠፈአ ድዩ ብኣደዳ ብልሽውና ተወሪስና ዘሎና? ወይስ እቲ ብልሽውና እዩ ነዚ ዜጥፈኦ ዘሎ? እዚ’ውን ንሕንጸት ሃገርን ሕዝብን ዚርኢጕዳይ ምዃኑ ኪዝከር ኣለዎ ንብል።ብሕጊ ዚሕተትን ዚእሰርን ኵሉ፡ ቅድሚ ኵሉ ብሰብኣውነትን ብናይ ድንጋጸ ኣገባባትን ዚተሓዘሉ፣ ቀጺሉ ድማ በቲ ጥሒስዎ ዝተባህለ ሕጊ መሠረት ብዝቐልጠፈ ኪፍረድን ጕዳዩ ኣብ መዕለቢኡ ኪበጽሕን፣ብዓቢኡ ከኣ ብቅዋማዊ ሕጊ ክትምራሕ ምድላይ፣ ዝኾነ ይኹን ንርትዕን ፍትሕን፣ ንኡነተይና ሓርነትን ዝቖመ ኣካል ዚጽበዮ ነገር ስለዝኾነ፡ ዕቱብ ኣቓልቦ ኪረክብ ኣለዎ።
ምስ’ዚ እውን ብዝዓበየ ናይ ሃገርካ ግድላትን ጸገማትን፣ ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ብግልጺ ዘይምክታዕ፡ ኣብ ዘተ ዘይምእታው፡ ብዋሕዲ ሓበሬታን ግልጽነትን ዚኣክል፡ ንጕዳይ ሃገር ዚርኢ ዘይምፍላጥን፣ንጹር መረዳእታን ዘይምርካብን፣ ናይ ሕሹዅ-ሹዅን ሕሜታን ሓሶትን ግዳይ ምዃን፣ ምስ’ዚ ኣብ ዝተተሓሓዘ ነገራት ምውዳቕ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ “እንታይ ገደሰኒ” ዝዓይነቱ ስምዒት የማዕብልን ይዕብልልን።
ጽን ኢልና ድምጺ ኃውና ክንሰምዕን ክንሰማማዕን፣ ኣበይ ኣሎ/ኣሎኻ? ኢልና’ውን ንሃለዋት ኃውና ኣቓልቦ ስለዘይንገብረሉ፣ እቲ ካልእ ዚብሎን ዚኾኖን ንምርዳእ ስለዘይተበገስና፣ ግድላትናን ፍልልያትናን መዓልቲ መጽአ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ይረአ።
17
ትምህርቲ
24. ትምህርቲ መሠረት ስራሕን ምዕባሌን፣መሠረት ማኅበራዊ ለውጥን ኪኸውን፣ ነዛ ሃገር ከኣ ናብ ሓዲስ መድረኽ ዘሰጋግር ወለዶ ኪሕነጽ እንተተደልዩ፣ መሣርዓት ትምህርትን ኣገባባቱን ፈጺሙ ብሓዲሽ ብልኃትን ሥርዓትን ኪመሓየሽ ይግባእ። ንኡስ ወለዶ ናጻን ንጹሕን ብዝኾነ ኣእምሮ ኪመሃርን፣ ኣማዕዲኻ ዚረአ ናይ ስራሕ ዕድልን ውድድርን….ከምዚህልዎ ምግባር፣ ትምህርቲ ንስልጡናት ሃገራት ዘጨበጠን በረኸት ክንጭብጥ እንተደኣ ደሊና፣ እቲ ናይ ስልጡናት ሃገራት ብልሃት ትምህርትን፡ ንትምህርቲ ዘንቀሳቕስ ፍቱን መደባትን መጋበርታትን ምውናን ከምዘድሊ ብሩህ እዩ።
ቤተክርስትያን’ውን ኣብ ወገን ትምህርቲ ዘለዋ ኣበርክቶ፣ ነቲ ምልኣት ሰብኣ-ውነት ብምሕሳብ፣ ኵሉ ንዝተቐበሎን ዘማዕበሎን፣ ከም ሓቅነት፡ኅውነት፡ናጽነት፡ ማዕርነት፡ዴሞክራሲያውነት፣ ፍትሕን ርትዕን፡መሰልን ሕጋውነትን፡ ተሓታትነትን…-ዝበለ ሰብኣዊ ክብርታትን፣ መሠረታዊ መትከላትን ንምምዕባል እዩ። ነዚ ንምጭባጥ ድማ እቲ ንኻልኦት ዘርበሐ፣ ብታሪኽ ዝሓለፈን ዝተጻፈፈን ኣገባባት ምኽታል ብግዲ የድልየና፣ ካብ ተመክሮ ካልኦት ምምሃር ጽቡቕ እዩ።
“… ማኅበራዊ ሥርዓትን ንብረትን ቀጻሊ ለውጥን ምምሕያሻትን ዚሓትት እዩ። ኣብ ሓቂ ዝተመሥረተ፣ ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ዝተሓንጸ፡ ብፍቕሪ ዝተዀስኰሰ ኪኸውን፡ ብናጽነት እናዓበየ ከኣ በብዕለቱ ብዚገብሮ ጕዕዞ ናብ ዝበለጸ ሰብኣውን ሚዛናውን ብስለት ኪበጽሕ ኣለዎ”35።
ናይ መነባብሮን ቍጠባን ኵነታት
25.ናይ ነፍስወከፍ ቤት ወይ ስድራቤት ኣከያይዳ በመንጽር ኤኮኖሚ ኪረአ ከሎ፣ እቲ ኣብ ወጻኢ ዚነብር ዝቐረበን ዝረሓቐን ወገን ስድራቤት እንተዘይህሉስ እንታይ ምተገበረ? ወይ ብኸመይ ምተሓልፈ? ዚብል ሕቶ እንኪመጽኣና፣ “ኣምላኽ ሽግር ይፈጥርሞ መደያይቦ ከኣ የምጽእ” ንዚብል ምስላ ኣቦታትና ዘኪርና ንጸናናዕ። እዚ ግና ናይ ወትሩ ፍታሕ ከም ዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። ስራሕ እንተ ዘይተፈጢሩን፣ እቲ ውዑይ ኃይሊ መንእሰይ ሰሪሑ ኣታዊ ኣብ ዚረኽበሉ መዳይ እንተዘይተዋፊሩ፣ ስራሓት ንግድን ሕንጸትን ዳግም እንተ ዘይተበራቢሩ፣ እቲ ናይ ድኽነት ዝለገመ ቝስልን ሕማምን ደግሲ ከም ዘምጽእ ማንም ዚስሕቶ ኣይኮነን። ካብ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ናጻ ምዃን፣ እዚ ነገር’ዚ ንሃገር ብዓቢኡ ኣድማዒ እንተደኣ ኮይኑ፣ንውልቀ-ሰባትን ውልቀ-ስድራታትን (ድኹማትን ምግዱራትን ብዝሓደግካ) እውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ግን በቲ ኪምዕብል ዘለዎ ናይ ስራሕ ኵነታት ዚጥረ እዩ፣ ብውቁብ ቃላት ናይ ዝደመቐ ኣይኮነን።
18
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“…ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ…ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣…ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“…ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ….”38።
36Caritas in Veritate 17
37ዘፍጥ.4፡9
38ፍሥ.ተስ. 7 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“…ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ…ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣…ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“…ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ….”38።
20
የብልናን” 39። ኢየሱስ’ውን “ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ’ኳ የልቦን፣
…ንገንዘብን ንኣምላኽን ክትግዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም” 40 ይብል።
መሠረት ቍስልናን ጸገምናን
29. እዚ ዘይሓዊ ዚመስል ቍስልና፣ እቲ ዝዓመቘን ዝረቐቐን መበቈሉ፣ እናናሳዕ እውን ከም ዚመላለስ ዚገብሮ፣ እቲ ኣብ ወድሰብ ዘሎ ኃጢኣት ዚበሃል ቍስሊ እዩ። እዚ ብምንታይ ይግለጽ እንተተባህለ፣ ኣብ’ቲ ብደረጃ ውልቀሰብ ኮነ ብሓባር እነርእዮ፣ ፍቕርን ኃልዮትን ርኅራኄን ዝጐደሎ ሕይወት፣ በቲ ብዝተፈላለየ መልክዑ ዚቀላቐል ስስዕትን ነኣይ ጥራሕ ይጥዓመኒ ዚብል ስምዒትን እዩ። እዚ ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና ተዘርጊሑ ወይ ሰፊሑ ዘሎ ኣመል ስስዕትን ህርፋንን፣ ኣመል ብልሽውናን ዘይተሓታትነትን፣ ንሓደ ሕዝቢ ወይ ሃገር ዘይሓዊ ቍስሊ ኮይኑ፣ መወዳእታኡ ከኣ ሓድነትን ሕውየትን ናብ ዘይርከበሉ፣ ናብ’ቲ ሓደገይና ኵነታት የብጽሖ። ነዚ ኵሉ መን’ዩ ተሓታቲ ኪበሃል ከሎ፣ ብርግጽ ደረጃታቱ’ኳ ዚፈላለ እንተኾነ፣ ካብ’ዚ ነጻ እየ ዚብል ግን ፈጺሙ የልቦን፣ ከመይ “ኃጢኣት የብልናን እንተበልና፣ ንገዛእ ርእስና ንጥብር ኣሎና፣ እታ ሓቂ’ውን ኣባና የላን”41 እዚ ጸገም’ዚ ፈቲሕና ናብ ንቡር ክንምለስ እንተኾይንና፣ ናብ’ቲ ሡርን ሠራውርን ጠሊቕና ክንኣቱ ከድልየና እዩ። እቲ ሕውየት’ውን ካብቲ ሡሩ ኪጅምር ኣለዎ።
ፋሕ ዝበለ ካርታ-ዓለም ከተዓራሪ ዝተሓተተ ቈልዓ ኪበላሓት ከሎ፣ ነታ ካርታ በቲ ዝባና፣ ስእሊ ሓደ ሰብ ከምዘለዋ ኣስተውዓለ። ኣፍንጫን እዝንን…
እናኣለለየ ከኣ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ነቲ ምስሊ ሰብ ንምሥራዕ ዘይተጸገመ ቈልዓ፣ ማዕረ ማዕረኡ፣ በቲ ካልእ ገጽ ንዝነበረት ካርታ ክትኮና ከምዚግበኣ ብምግባር ብድርብ ተዓወተ፣ መልእኽቱኸ፣ ዓለም ንምትዕርራይ ቅድም ንሰብ ምዕራይ ዚብል እዩ።
ሃገራዊ ይኹን ውልቃዊ ናይ ወድሰብ ጕዕዞ ኪሠምር፡ ሚዛናውን ምዕሩግን ክብሩ ዝሓለወን ኪኸውን እንተተደልዩ፡ ብሓጺሩ ምልኣት ዝዓዘዞ ንኪኸውን፡ ብላዕሊ ኣምላኽ፡ ብታሕቲ ድማ ሰብ ዝማእከሉ ሥልጣኔ ንምሕናጽ ድልዱል መሠረት ምንባር የድሊ። “ኣምላኽ እንተዘይሓነጸ፡ ሓነጽቲ ንኸንቱ ይጽዕሩ” (መዝ. 127፡1)። ሃገር ዚበሃል ከኣ ሓደ ክፋል መሬት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ሓባር ተመክሮን መነባብሮን ታሪኽን ጕዕዞ ሕይወትን ዘለዎ፣ ጥዑምን ሕሱምን፡ ውዑይን ዝሑልን፡ ሠናይን ግናይን…ብሓባር ዝተቐበለን፣ ብሓደ
391ጢሞ.6፡6-7
40ማቴ. 6፡24
411ዮሓ.1᎓18
21
ጕዕዞ ሰላም
30. ኣቐድም ኣቢሉ (ኣብ ቍ.12) “ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ” ከምዘሎና ዘኪርና፣ ከም በርከትን ሠናይን ምርኣይና ቅኑዕ እዩ፣ እንተኾነ “… ሰላም ኪበሃል እንከሎ፡ ውግእ ዘይብሉ ጥራሕ ማለት ኣይኮነን፣ ኣብ መንጎ ተጻረርቲ ወገናት ሚዛን-ሓይሊ ብምሕላው ንዚርከብ ሰላም ዚርኢ’ውን ኣይኮነን፣ ብመላኽን ዓብላልን ሥርዓት ዚመጽእ’ውን ኣይኮነን፣ ሰላም ኪበሃል ከሎ፡ብግቡእን ቅኑዕን ኣገባብ ንዚካየድ “መደብ ፍትሕን ርትዕን”42 ዚርኢ እዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጣዊ ርግኣትን ህድኣትን ዝተመርኰሰ እዩ። ሰላም ማለት ኵሉ ወገን መሰሉ ዚጭብጠሉን፡ ብሕጋዊ መገዲ ግቡኡ ዚረኽበሉን እንኪኸውን፣ እዚ ሰላም’ዚ ኪመጽእ ዚኽእል፣ እቲ ንኅብረተሰብ ዝሠረዐ ኣምላኽ ኣብ ዚህቦ ውሽጣዊ ስኒት እንኪምሥረትን፡ በቶም ንፍትሒ ጸሚኦም ዚንቀሳቐሱ ሰባት ኣብ ግብሪ እንኪውዕልን እዩ”43።
ንሰላም ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ግፍዕን ዘይፍትሓውን ኵነታት ኪሥዕርር፣ ቅንእን ትዕቢትን ዘይምትእምማንን ኪነግሥ እንከሎ እዩ።44 ዝኾነ ይኹን ሰብ መሰሉን ክብሩን ኪትንከፍ፣ግቡኡ ኪስእን ከሎ፡ መሠረታት ሰላም የሃምም። ከምኡ ፍትሒ ዚጽበዩን፣ ብመንገዲ ሕጊ ዚድለዩን፡ዝተታሕዙን፡ ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ከምዚረኽቡ ምግባር፡ንሰላም ድልዱል መሠረት ምንጻፍ እንኪኸውን፣ “ዝተደናጐየ ፍትሒ፡ ዝተነፍገ ፍትሒ” ዝተባህለ’ እውን ንኸንቱ ኣይኮነን። መደብ ፍትሕን ሰላምን ብሓን-ሳብ ተቓንዩ ዚኸይድ’ምበር ኪነጻጸል ኣይክእልን። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዚብል ዘናውጽ ሕቶ፣ ዝለዓለ መቓልሑን፡ ኣውያቱን ንብዓቱን “ካብ ምድሪ ናብ ኣምላኽ ዚጠርዓሉ”(ዘፍጥ.4፡10) ኵነትን ብግልጺ ዚረኣየሉን ዚስመዓሉን ኮይኑ ኣሎ።
መዛዘሚ
ትንሣኤ ክርስቶስ ብእንዝክረሉን እነኽብረሉን ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ፣መበል 23 ዓመት ናጽነታ ንእተኽብር ሃገርና ኣምላኽ ኪባርኸልና፣ ሃገር ትንሣኤን፡ ሃገር ተስፋን ፍቕርን፣ ሃገር ፍትሕን ርትዕን ኪገብረልና ክንጽልን፣ ክንጽዕርን ናይ ኵሎም ወገናት መራሕትን ናይ ሕዝብን ናይ ነስወከፍን ግቡእ እዩ። ኣብ’ዛ ሃገርዚኣ ዘለዉ ምእመናንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን፡ ንሰላምን ንዘተን ንምርድዳእን ከምዚጽልዩ ነኣምን። “… ብስመይ ዝለመንክምዎ …ኽገብረልኩም እየ… ፣(ዮሓ.14፡13)ብዝበለና መሠረት፣ ጸሎትና ንኸንቱ ከምዘይኮነ ንፈልጥ። ስለ’ዚ ሃገርና ነቲ ካብ ኣምላኽ ዚመጽእ ሰላም ጸሚኣ ከምዘላ ርኡይ እዩ። “ሰላመይ እኃድገልኩም ኣሎኹ፣ ሰላመይ እህበኩም ኣሎኹ። እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም ዚህቦ ኣይኮነን፣ ኣይትሸበሩ፣ ኣይትፍርሑ”።(ዮሓ.14፡27-28)
42ኢሳ. 32፡
43ፍሥ.ተስ. 78
44መዝ.ሃይ. 2317
22
፫ይ ክፍሊ፡ ምስክርነት
“መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”(ግ.ሓ. 1፡8)
31. “ሃልሃልታ እምነት ሓደ ግዜ እንተደኣ ጠፊኣ፣ እቲ ካልእ ብርሃናት’ውን ኪድብዝዝ ስለ ዚርከብ፣ ብርሃን እምነትና ዳግማይ ኪበርህ”45 ኣለዎ። ሃልሃልታ እምነት ወትሩ ከም ዘንበልብል፡ ብርሃን እምነት ወትሩ ከምዚበርህ ምግባር ማለት፡ ካልእ ዘይኮነስ፣ “ኣብ ኢየሩሳሌምን ኵላ ይሁዳን፡ኣብ ሰማርያን ክሳብ ወሰን ምድሪ ኸኣ መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”46 ንዝተባህለ ቃሉ ምፍጻም፣ ምስክርነትካ ምዕዛዝ ማለት እዩ።
እዚ ናይ ኢየሱስ ብርቱዕ ኃይለቃል ሎሚ’ውን ነኣና ዚበሃል ዘሎ እዩ። ንፈለማ ነቶም ተኸተልቱ ኪበሃል እንከሎ፣ እታ ማኅበረ ምእመናን ክትዓቢ ጀመረት። ክሳብ ሎሚ ቤተክርስትያን ክትዓቢ ትርከብ ኣላ።ንሕና’ውን ኣብዚ መስርሕ ዕቤት’ዚ ናትና እጃም ከም ዘሎና፡ ናቱ ኣካልን ክፍልን ምዃንና ንፈልጥ። እዚ ዝተጠቕሰ ቃል’ዚ ዝኸበዶም ከም እኒ ኣቡነ ሰላማ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ዝበሉ ቀዳሞትን ድሕሪኦም ዝሰዓቡ ፱ቱ ቅዱሳንን፣ ንኽርስትና ኣብ ሃገርና ተኺሎም ኣዕበዩ፣ ዳሕራይ ድማ ከም እኒ ቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ዩስጢኖስ ሰቢኾም ንክርስትናና ድልዱል መሠረትን ዳግማይ ንቕሓትን ኪህብዎ እንከለዉ፣ እዚኣቶምን ተኸተልቶምን ዝሰርሑዎን ዝረሃጽዎን ኵሉ ንሕና ሎሚ ነስተማቕሮን ንነብሮን ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። በብግዜኡ’ውን እዋኑ ዚጠልቦን ዚሓቶን መደባትን ምልክታት ግዜን እናስተውዓለን፣ መምርሒ ቤተክር-ስትያን እናተኸተለን፡እነሆ ሕጂ ኣብ’ዛ ሃገርና ዚርከብ ካቶሊካዊ ወገን ሕዝቢ እግዚኣብሔር፣ ኣብ ኣርባዕተ መጓሰ ወይስ ሰበኻዊ ኤጳርቅና ተመዲቡ ኪጐዓዝ ይርከብ ኣሎ።
32.ንዅሎም’ቶም ኣብ’ዚ ግራት-እምነት ዝሰርሑን ዝመርሑን፣ብእምነት ዝተመላለሱን እምነት ዘውረሱን ጳጳሳት ካህናት መነኮሳን ደናግል ምእመናን ኣቦታት/ኣዴታት ብምስጋና ንዝክሮም። ኣሰሮም ብምስዓብ ከኣ ምስክርነትና ከነጕልህ ቃል እነኣትወሉ እዩ። ካቶሊካዊ እምነትና ሡር ሰዲዱ፣ ክርስቶስ ብቓሉ ብተግባሩን ንዝፈጸሞ እትቕጽል ቤተክርስትያን፣ በቲ ሰፊሕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን፡ ንሕሙማን ሥጋ ብእትገብሮ ሓገዝን፣ ናይ ቤትዘኻትምን፣ ንደቀንስትዮን ንዝተፈላለየ ናይ ሰብኣዊ ምዕባሌን መደባት ብምዝርጋሕ ስብከተ-ወንጌል እትፍጽም ቤተክርስትያን እያ። ሎሚ’ውን ቤተክርስትያን ነዚ ምስክርነታ ብዚግባእ ንኸተዕዝዞ፡ ነቲ ስብከተ ወንጌል
23
በቲ ናይ ምሕረት ስራሕ ዝኾነ ግብረሠናይ እናሰነየት ንምስክርነታ እትቅጽሎ ዘላ፣ “ኣበይ ኣሎ ሓውኻ?” ንዚብል ሕቶ ክብደት ስለዝሃበቶ እዩ። ርግጽ’ዩ ሎሚ እቲ እምነት ኪወርስ ዚግበኦ ኣካል ኣመንቲ፣ ብፍላይ ከኣ ወገን ንኡስ ወለዶ ፈቖዶ ሃገራት ፋሕ ምባሉ፡ ንእምነቱ ኣብ ዚጻባእ ሃለዋት ምንባሩ፣ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ።
ጽቡቕ ኣሎና ብዚብል መንፈስ ከይዳህለልና፣ ከም መጠን ድኹማት ፍጡራን ናትና ደረታትን ሰብኣዊ ጕድለትን ኃጢኣትን ዝጸወርና ምዃንና ክንፈልጥን ክንእመንን፡ ተስፋ ከይቀበጽና ከኣ ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ክንምዕቈብ ይግበኣና። ኣብ ከም’ዚ ጕዕዞ’ዚ፡ እቲ ቀዳማይ ስጕሚ፣ መንፈስ ንስሓ ምልባስ እዩ። ደረታትናን ጕድለታትናን ምእማን፣ ካልኦት ኣብ ልዕሌና ንዚፍጽምዎ በደል ይቕረ ንምባል ዘይምስልካይ፣ ንኻልኦት በቲ ዝገበሩኻ ሕማቕ ዘይምፍዳይ እዩ።
33.ጕዕዞ ክርስትና ብሓፈሻኡ ኮነ፣ እዚ ጕዕዞ ዓመት-እምነት ዚሓቶ ምምሕያሽ፣ ብብዙሕ መዳያት ክንጽመደሉ ዘሎና እዩ፣ ቅድሚ ኵሉ ምስ እግዚኣብሔር ኣቦ፣ ምስ ወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ መድኃኒና፣ ምስ መንፈስ ቅዱስ ወሃቢ-ሕይወት ዚህልወና፣ ናይ ነፍስወከፍ ቀጥታዊ ርክብ ከመይ ኣሎ? ናይ ምእመናን እምነታዊ ሕይወት ከመይ ኣሎ? ጕዳይ እምነትናን ኅብረተሰባዊ ሃለዋትናን፣ ብመንጽር’ቲ ብፍቕሪ ክንግደሰሉ ዘሎና ሓውናን፣ እንነብረሉ ኅብረተሰብናን ከመይ ከምዘሎ ኣዕሚቝና እንፍትሸሉ እዋን እዩ። “… ኣብ ስራሕ ስብከተወንጌል ኪዕንቅጽ ዚኽእል ናይ ቤተክርስትያን ኣሰራርዓን ኣገባብን ዘጋጥመሉ ኣሎ፣ ነዚ ዅሉ ቀጺሉ ዚግምግምን ዘንቀሳቕስን መደብ ምስዚህሉ ግን እዚ ጽቡቅ መጋበሪ ኪኸውን ይኽእል፣ ብዘይካ ቅኑዕን ብቑዕን መንፈስ ወንጌልን፣ብዘይ ናይ ቤተክርስትያን ተኣማንነትን (ንጸዋዕታኣ) ዝኾነ ዓይነት ሓዲሽ መሣርዕ ገለ’ኳ ዘየፍሪ ይኸውን”47።
34. ኢየሱስ ኣብ ወንጌል ዚህበና ምስላታትን ሕይወቱን፣ ሕይወት ደቀ-መዛሙርቱን ብቐንዱ እንተረኣና፣ እታ ናይ መንግሥቲ ኣምላኽ ደቃቕ ዘርኢ በቝላ ዓብያ ንኽትፈሪ፡ ክትመውት ኣለዋ፣ ናይ ክርስትያናዊ ዕብየትን ስጕምትን ሕጊ እዚ እዩ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ንማኅበረ ክርስትናና ኮነ፣ ንነፍስወከፍና እናናሳዕ ዜጋጥመና ጸገማት ተስፋ ከቝርጸና ዘይኮነስ ከትበዓና እዩ ዘለዎ።ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይንና’ውን “ምስ ዝደክም ሽዑ እየ ዝብርትዕ”48 ክንብል ኣሎና። “ኣታ ንኡስ መጓሰ፡ ኣቦኹም መንግሥቲ ኪህበኩም ፍቓዱ እዩ’ሞ፡ ኣይትፍርሑ!”49።
ነቲ መጻኢ ጕዕዞን መድረኽን ክንጥምት ከሎና፣ ብመንጽር ጉባኤ ቫቲካንን መላእ ቤተክርስትያንን፡ ቅድስናኦም ዚኣወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ መበል 23፡ ኣብ ምኽፋት ዓቢይ ጉባኤ ዝሃብዎ መሪሕ ቃል ንዝክር፣“…ናትና ተግባር ድማ ብተባዕን ቁምነገረይናን ድልየት፡ ብዘይፍርሓት፡እዋኑ የሓተና ንዘሎ ስራሕ ርእስና ከነወፊ፡
47ታሕ. ወን. 26
482ቆሮ.12፡10
49ሉቃ.12፡32
24
ምእንት’ዚ ከኣ ቤተክርስትያን ንዝሓለፈ 20 ምእተዓመት ንዝተኸተለቶ መንገዲ ሒዝካ ምጕዓዝ እዩ…”50 ከምዝበሉ፣ ከም መጠን ቤተክርስትያን ዘሎና ቀንዲ ዕማምና፣ ብእሙን ቀጻልነትን፡ ብውዕዉዕ ተባላሓትነትን ነቲ ስራሕ ስብከተ-ወንጌል ምዕማቝን ምስፍሕፋሕን እዩ። እቲ ብሓዋርያት ዚሰርሕን፣ ንሰማዕቶም ዜነቃቕሕን ዝነበረ መንፈስ ቅዱስ ከኣ፣ ነዚ ተግባር’ዚ ንምፍጻም ክእለትን ድልየትን ባህግን ትብዓትን ከምዘልብሰና ነኣምን።51
ብኸመይ ኢና ግን ምስክርነትና ከነዕዝዝ እንኽእል? ዓረቕትን መሓርትን፣ መንገዲ ሰላም ተኸተልትን ብምዃን፣ ነዛ ዓለም’ዚኣ ከይመሰልካ(ሮማ.12፡2) ብመንፈስ ክርስቶስ ክትነብር ምኽኣል፣ ብመንጽር ብጻይካ ንዘሎካ ሓላፍነት ፈሊጥካ ግቡእካ ምፍጻም የድሊ። “… ንሃገርካን ንሕዝብኻን እሙን ብምዃን፡ ነቲ ኵሉ ናይ ዜግነት ግዴታን ኃላፍነትን ብተኣማንነት ብምፍጻም፣ ካቶሊካውያን ምእመናን፡ ንናይ ሓባር ጠቕምን ረብሓን ከማዕብሉን፡ ከገልግሉን ኣለዎም። ምእንት’ዚ ከኣ ርእይቶኦ-ምን ቅኑዕ ሓሳባቶምን ብምዕዛዝ፣ መንግሥታዊ ሰበሥልጣን ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ከም ዚካየዱ፡ ሕግታትን ዚወጽእ ድንጋገታትን ምስ ሞራላዊ ሕግን፡ ሓባራዊ ጠቕምን ከምዘሳኒ ኪገብሩ ትሑዛት እዮም…።” 52
ቤተክርስትያን’ውን ንርእሳ፣ ማለት ናይ መራሕታን ኣባላታን ኣብ መደብ ንስሓ ምእታው ከምዘድሊ፣ ቃል ኤርምያስ ነቢይ የመልክት፣ “እንተ ተነሣሕካ ክቕበለካ እየ፣ ከምበሓዲሽ’ውን ኣገልጋልየይ ክትከውን ኢኻ፣…ናተይ ነቢይ ክገብረካ እየ፣ እቶም ሕዝቢ ናባኻ ተመሊሶም…” (ኤር.15፡19) ኪመጽኡ እዮም።
ስብከተ-ወንጌል
35.ነዚ መጻኢ ጕዕዞና ክንጥምት ከሎና፡ ናይ ተልእኮ ቤተክርስትያንና ቀዳምነታት በኣጋኡ ይረኣየና። ነዚ ዚኸውን ትምህርትን ትዕዝብትን ካብቲ ዝሓለፈ ዝተቐበልናዮ ብሥራት ወንጌል፣ ብመደብ ትምህርተ-ክርስትናን (Catechesis) ሊጡርግያዊ ሕይወትናን ዘስተማቐርናዮ እዩ። እዚ ኵሉ ምስ’ቲ ዕለታዊ ሕይወት ተዋሃሂዱ እዩ። እዚ ኪግበር ዘለዎ፣ኣብ’ዚ ዚስዕብ ሰነዳት ተገሊጹ ኣሎ፣ 1) “ናብ ኣሕዛብ” ዚብል ሰነድ ጉባኤ 2) ጳውሎስ 6ይ ብ1975 ዓ.ም.ፈ. “ስብከተ ወንጌል ሎሚ”፡3) ቅድስናኦም ዚእወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ-ጳውሎስ 2ይ፣ ”ተልእኮ ክርስቶስ” 4) 7-28 ጥቅ. 2012 ዝተኻየደ ንሓዲስ ስብከተወንጌል ዚርኢ ሲኖዶስ ኣቡናት፣ 5) “ታሕጓስ ወንጌል”፣ ናይ ኣቡነ ፍራንቸስኮስ መልእኽቲ።
ኣብ ሃገርና ናይ ክርስቶስ እሙናት መሰኻኽር ንምዃን፣ ንዅሎም ምእመናንና እነተሓሳስቦ ጕዳይ እንኪኸውን፣ ናይ ሓባር ጕዕዞ እዩ። ስብከተ-ወንጌል ኪበሃል
50ቤ.ክ. ቅ.ጴጥሮስ 11 ጥቅ. 1962፣ ዮሓንስ መበል 23 ( ኣብ ምኽፋት ጉባኤ ቫቲካን 2ይ)
51ግ.ሓ.2፡29፣ 4፡13.29.31፣ 9፡27-28 ረአ
52ሓዋ.ተል.ምእ.14
25
ከሎ፡ ከም መጠን ናይ ዓለም መድሓኒ ንክርስቶስ ምስባኽ እዩ።53 ነዚ ዘጸናንዕ መልእኽቲ ድሕነትን መድሓንን፣ንሕና ክርስትያን ብቐጻሊ”ብግዜኡን ብዘይግዜኡን”54 እንሰብኮ ኮይኑ፡ ኣብ’ዛ ሃገርና እነበርክቶ ዝዓበየ ህያብ እዩ። ምኽንያቱ መልእኽቲ ተስፋን ፍቕርን እንኪኸውን፣ ብቕዱስ መጽሓፍ ብዚወሃብ ቃል-ኣምላኽ ዚንገር፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ውጽኢቱ ዚንበር፣ኣብ ግብረ-ኣምልኾ (ሊጡርግያ) ዚዝከርን ዚኸብርን፣ ብሕይወት ዚምስከርን እዩ። እዚ ዝዓይነቱ ዕማም ስብከተ-ወንጌል ናይ መላእ ሕዝበ-እግዚኣብሔር መንፈሳዊ ወፈራ ዚሓትት እዩ።
“ብስም ጥራሕ ክርስትያን”
36. ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ብዓቢይ ሻቕሎት ካብ ዝተዛረበሉ ሓደ፣ ናይ’ቲ “ስማዊ ክርስትና” ኪብል ዝሰመዮ ወገን ጕዳይ እዩ። ኣብ’ቲ “ፍሥሓን ተስፋን” ዝኣርእስቱ ሰነዱ (ቍ.43)”…ብዙሓት ሰባት ንእምነቶም ምስ’ቲ ኣብ ዕለታዊ ጕዕዞ ዚነብርዎ ሕይወቶም ከወሃህድዋ ብዘይምኽኣሎም፣ ነዚ ክልቲኡ ብምንጽጻሎም፣ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ዝዓበየ ስሕተት ወይ ግድል ኪበሃል ይከኣል…”55። እዞም ብስም ጥራሕ ክርስትያን ከመይ ዝበሉ እዮም? ብጕዳይ እምነቶም ዘይግደሱ፣ ንእምነቶም ከም መሪሕ ሕይወቶም ዘይርእዩ፣ ምስ ማኅበረ ክርስትና ኮይኖም ንኣምላኾም ንመድኃ-ኒኦም ዘየምልኹ፣ ንገሊኡ ወገናት እምነት ዚቕበሉ ንገሊኡ ግን ዚነጽጉ፣ ብሓፈሻኡ ንሓደ ስማዊ ክርስትያን መለለዪኡ፣ ዝተጠምቀ ግና ኣብታ ማኅበረ ክርስትናኡ ርኡይ ንጡፍ ተሳትፎ ዘይብሉ፣ ብሓጺሩ ዛሕሊ ዝሃረሞ፡ ናይ ሕይወት ሙቐት ዘይብሉ ክርስትያን እዩ። ” …ተጠሚቖም ክንሶም፣ መደብ ሕይወቶም ግን ነቲ ናይ ጥምቀት ግድነቶም ዘየንጸባርቕ”56 ሕይወት ዚነብሩ እዮም።(ታሕ.ወን. 15 ረአ) “ኣቱም ደቀየ! ብግብርን ብሓቅን እምበር ብቓልን ብልሳንን ኣይንፋቐር”57።
37. ነዞም ከምዚኦም ዝበሉን፣ ብሓፈሻኡ’ውን ንዅሉ ዚኸውንን “ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል” ከድልየና እዩ። ብ1973፡ ጳውሎስ 6ይ ኣብ ሃይቲ (ላቲን ኣመሪካ) ብዝገለጽዎ መሠረት “ሓዲስ ስብከተ-ወንጌል” ኪበሃል ከሎ፣ “ብሓዲስ ቅንኣት-መንፈስ፣ ብሓዲስ ብልኃት፣ ብሓዲስ መግለጺ” ዚፍጸም ስብከተ-ወንጌል ንምባል እዩ። ነቲ ኣብ ኅብረተሰብ ዘሎ ለውጢ ኣብ ግምት ብምእታው፣ሓዲሽ ቋንቋ፡ሓዲሽ ቅዲ ኣመሃህራ፡ ሓዲሽ ኣገባብ ሕይወትን ስብከትን፡ ሓዲሽ ዓይነት ምስክርነትን ኣብ ቤተክርስትያን ከድሊ እዩ።
53ስብ.-ወን. (ጳውሎስ 6ይ)
542ጢሞ. 4፡2
55ፍሥሓን ተስፋን 43 [በነዲክቶስ 16፡ስብከት ኣብ ላቲን ኣመሪካ፣ ታሕ.ወን.15]
56ታሕ.ወን. 15
571ዮሓ.3፡18-19
26
ከምኡ’ውን ናብቶም “ዝረሓቑ”፣ ናብቶም ዘይመጽኡ ገጽና ክንምልስ ከነም-ጽኦም ክንጽዕር ኣሎና። ብእምነት ዝመጽአ “ድኻታት” ናብ ዝኾኑ ገጽና፣ናብ’ቶም ናይ ኣምላኽ ጽምእን ጥሜትን ዘለዎም፣ ክርስትያን ክንሶም ከም ዘይክርስትያን ኮይኖም ዚካየዱ’ሞ ምምጻእ ዝኣበዩ፣ ናብኦም ክንከይድ ኣሎና። ነፍስወከፍ ሰብ ብውሽጠ-ውሻጠኡ ብኅሊናኡ ስምዒት ኣምላኽ ዘለዎ ስለዝኾነ፡ ማለት ናይ ነፍስወከፍ ሰብ፡ እቲ “ናይ ልቡ ልቢ” ኣምላኽ ብቐንዱ ስለዝኾነ፡ ነዚ ምስረኸበ ጥራሕ’ዩ ኪቐስን ዚኽእል።(ቅዱስ ኣጐስጢኖስ)
38. ኣብ’ዚ ከም’ዚ ዝበለ ስብከተ-ወንጌል ኵሎም ደቂ ቤተክርስትያን ተለኣኽትን ተወፈይትን ዚኾንሉ58 ጸዋዕታ ኣለዎም፣ ዚሳተፉሉ ኣገባባትን መደባትን፣ ዜገልግልሉ ቦታን ምጥጣሕ የድሊ፣ ብሓጺሩ ዓለማውያን ምእመናን’ውን ኣብ ናይ ቤተክርስትያን ሱታፌን ኅብረትን ዘለዎም ቦታ ኪፈልጡ፡ በኣኡ መጠን ከኣ ንጥፈታቶም ከዕዝዙ ስለ ዘድሊ፣ ንሕና ኵልና ክንስበኽን ክንሰብኽን ከድልየና እዩ። ቤተክርስትያን ነዚ እምነት እተመሓላልፈሉን ትሕዝቶ-እምነት እትምህረሉን ቀንዲ ኣገባብ ድማ፣ ኣብ መንጎ ዕለታዊ ሕይወትን ወንጌላዊ ትምህርትን ርክብ ብምፍጣር እዩ። ንወንጌል ሕልፊ ዜስፍሖ ከኣ ኣእምሮኣዊ ምርምር ዘይኮነስ ግብራውን ሕይወታውን ምስክርነት እዩ። “…ምእመናን ንጕዕዞ-ሕይወቶም ብመደብ ፍቕሪ፣ ሕይወት ኪህብዎ የድሊ። ብዚከኣል መጠን ድማ ነዚ መደብ ግብረ-ሠናይ ኣብ ተግባራቶም ኪገልጽዎ ይግባእ።
ነፍስወከፍ ምእመን በቲ ኣብ ግብረ ኣምልኾን ጸሎትን ዚሳተፎ፣ በቲ ብድላዩ ዚሓቝፎ መደብ ንስሓን ናይ ዕለታዊ ናብራ ጻዕርን ድኻማትን ኣቢሉ፡ ንድኅነት መላእ ዓለም ከምዘበርክትን፡ ኣብ ኵሎም ሰባት ጽልዋኡ ከምዚህልዎን ኪዝክር ይግበኦ…”59። ምእመናን ከኣ ኣብ’ቲ ዜካይድዎ መደብ ሓዋርያውነት በቶም ፊት ዚስርዑ መራሕቶም ጳጳሳትን ካህናትን ሰብ ውፉይ ሕይወትን ተሰንዮም ይፍጽምዎ።
ንእምነትና ዘዳኽሞ ኣየናይ እዩ?
ሀ) መንፈስ ዓለምን ዓለማውነትን፡
39. “ካብቲ ብጸጋ ክርስቶስ ገይሩ ዝጸወዓኩም ኣምላኽ፣ እንታይ እዋኑ ናብ ካልእ “ወንጌል” ከም ዝሓለፍኩም ገሪሙኒ ኣሎ”60 ኪብል ቅዱስ ጳውሎስ ነቶም ካብ መንፈስ ክርስትና፣ ተጻዩ ናብ ዝኾነ መደብ ዝዘንበሉ ኣበርቲዑ ይወቕሶም። ሎሚውን ከም ጥንቈላ ዝሙት፡ ሓሶት፡ስርቂ፡ ብላዕ (ጉቦ)፡ኪዳናዊ ጥልመት… ዝበለ መንፈስ ዓለም’ምበር መንፈስ ክርስቶስ ዘየንጸባርቕ ባህልን ኣከያይዳን ኣብ ማእከልና ምእታዉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ከም ንቡር ዘየሰክፍ ዘየሕንኽ ኮይኑ ምዝውታሩ፣ እቲ ቃል ጳውሎስ
58ሓዋ.ተል.ምእ. 3 ረአ
59ሓዋ.ተል.ምእ. 16
60ገላ.1፡8
27
ነኣና’ውን ከምዝተባህለ የረድእ። እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ቀጥዒ ዘይብሉ ናይ ሃብትን ዓብላልነትን ህርፋን፣ ብግዙፍን ግዜያውን ሥጋውን ታሕጓስ ጥራሕ ክትዓግብ ምምናይ፡ ንገንዘብን ሃብትን ክትብል መደብ ሕሊናን መሥርዕ ክርስትናን ሓዲግካ ምውጻእ…።ናይ’ዚ ዅሉ መበቈል ኪበሃል ዚከኣል“…ፍልጠት ሃይማኖት ዘይምህላው፣ ወይ ዘይምግዳስ፡ ኣብ ግዜያዊ ናይ ዓለም ሃብትን ጥሪትን ምዝንባል፣ ናይ ኣመንቲ ሕማቕ ኣብነትን ዕንቅፋትን፣ ተጻይ እምነት ዝኾነ ዘመናዊ ኣተሓሳስባ…“ እዩ።61
ብሓጺሩ እቲ ኣብ ግዜያዊ ጣዕምን ሃብትን ምቾትን ዚኣምን፣ “ማተሪያሊዝም” ማለት ንመጻኢት ሕይወት ዘየሓስብ መንፈስ-ኣልቦ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን ይደፍእ ከምዘሎ ግልጺ እዩ።ንኣምላኽ ግምት ዘይህብ፣ ጆርጅ ኤልዮት ዝተባህለ ደራሲ ከም ዚብሎ ድማ፡ጥልቕ ኢሉ ዘየስተውዕል ኣብ ርእሱ ዚጥሕል”ኣንነት”፣ ማለት ባዕለይ ብባዕለይ ክኽእል…ዚብል ሓሳብን ግብራዊ ኣገባብን እዩ፣ ንርእስኻ ኣብ ቦታ ኣምላኽ ምግባር፣ መሠረት ህላዌኻ ንሱ ክንዲ ዚኸውን “ባዕለይ” ዚብል ሓሳብ ገኒኑ፣ገንዘብ እንተሒዘ ኵሉ ሒዘ… ዚብል ዚንባሌ ኣሎ፣ንብዙሓት ከኣ ካብ ኣምላኽ ኣርሒቑ። ኣብ ውሽጢ ቤተክርስትያን’ውን እንተኾነ እዚ መንፈስ’ዚ ከየኣቱ ዘየፍርሕ ኣይኮነን። ዝኣመንካዮ “ኣንነትካን ገንዘብካን” ዓለምካን ምስ ጠለመ፣ እቲ ፈሊጡ ልቡ ንመደብ ኣምላኽ ዝዓጸወ ሽዑ ሓዲግ ይተርፍ፣ በንጻሩ ባዶነቱ ተኣሚኑ፡ጥራሕ ኢዱ ኮይኑ ንኺመልኣሉ ናብ ኣምላኽ ዝቐረበ ግን ልቡ ይመልኣሉ። ከመይ ኣምላኽ ወሰን ዘይብሉ መሓሪ እዩ።
“…ኃጥኣን ንመንግሥቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዋዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም? ኣይትጋገዩ!! ኣመንዝራታት፡ ወይ መምለኽቲ ጣዖት፡ ዘመውቲ፡ ወይ ግብሪ-ሰዶም ዚገብሩ፡ ሰረቕቲ ስሱዓት፡ወይ ሰኽራማት፡ወይ ተጻረፍቲ ወይ ከተርቲ ንመንግሥቲ ኣምላኽ ኣይኪወርስዋን እዮም…”62።
ለ) እኹል ክርስትያናዊ ኵስኰሳ ዘይጸገብካ ምዃን፣
40. “ነታ ኣባኻትኩም ዘላ ተስፋ ምንጫ ንዚሓተኩም ንምምላሽ ስንድዋት ኩኑ”63። ብቓል ይኹን ብተግባር ንምምላሽ ግን ቅድም ንርእስኻ ርዱእ ብሱል ሰብ ክትከውን ግዲ እዩ፣ እዚ ከኣ ብናይ ትምህርቲ-እምነትካ ፍልጠትን፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ብዘሎካ ተሳታፍነትን፡ ብዓቢኡ ድማ በቲ ክርስትያናዊ ተወፋይነትን ዚወሃብ ምስክርነት ዚዓዝዝ እዩ። ብዓቢኡ ክትርእዮ ከሎኻ፣ ንእምነት ዚርኢ ገለ ዓይነት ድንቍርና፣ ንምጥፋኡ ክንቃለስ ከም ዘሎና ርዱእ እዩ። ብሕፃንነትካ ሓደ እዋን ብዝተመሃርካዮ ጥራሕ ምንባር ዝተኻእለሉ ገርህን ጥዑምን ግዜ ሓሊፉ እዩ። “ሰብ ኣብ’ዚ ዚርከበሉ ታሪኻዊ ኵነቱ ወይ ሃለዋቱ ኮይኑ፣ ንእግዚአብሔር ብብርሃን
61መዝ.ሃይ. 29
621ቆሮ. 6፡9
631ጴጥ.3፡15
28
ኣእምሮኡ ጥራሕ ንኺፈልጦ ብዙኅ ጸገማት ኪጓነፎ ይረአ…”64፣ ስለ’ዚ ነዚ ሎሚ ዘሎ ጽንኩር ኵነት ንምብዳህ ድልዱል ዝኾነ መንፈስን ምሕዳስን የድልዮ።
ንእምነትና ዘደልድል ኣየናይ እዩ?
ሀ) ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ነቕ ዘይብል እምነት
41. “ብናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋን፡ ነኣኡ ብምፍላጥን ግና ዕበዩ” (2ጴጥ. 3፡18) ከም ዚብል ብጸጋኡን ፍልጠቱን ክንስጕም እዩ ዚድለ ዘሎ። ስለ’ዚ ነቕ ዘይብል እምነት ኪበሃል ከሎ፡ ኣብ ኣምላኽ ንዘሎና ጸግዕን ደገፍን ዘረጋግጽ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ናብ’ቲ ሓደ ኣምላኽና ደኣ’ምበር፣ “ከኣልቲ ወይ ፈለጥቲ” ናብ ዝበልናዮም ጠንቈልቲ ክንከይድ ኣይግባእን፡እምነትና ኣየፍቅደልናን እዩ። ከምኡ’ውን ጕዳይናን ባህግናን ናብ ኣምላኽ ምሰ’ቕረብና፡ ኣብ’ቲ እምነትናን ሓልዮት-ኣምላኽን ተማዕቍብና ንካየድ’ምበር፣ “ብግዲ ድላየይ እንተ ዘይተፈጸመለይ
…” ዝዓይነቱ ኣተና ቅቡል ኣይኮነን። ብዙሕ ግዜ ከምዚረአ እቲ ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ዘሎና እምነት ዚፍተነሉ ግዜ
የጋጥመና። ዝደለኻዮ ሓገዝ ምስ ደንጐየካ፣ ወይ ዘይተሰማዕካ ኮይኑ ምስ መሰለካ እውን እንተኾነ፣ እምነት ንጽንዓትን ትጽቢትን እዩ ዚሓትት’ምበር ናብ ካልእማልእ ምባል ኣይኮነን። “ዝኾነ ዓይነት ጥንቈላዊ ትንቢት፣…. ብምትሃት ሙታን ምጽዋዕ፣….
ከዋኽብቲ ምቝጻርን፡ራሕ ኢድ ምንባብን ዛዕጐል ዘርዚርካ መጻኢ ምትርጓምን ምንጋርን፣…. መናፍስትን ካልእን ምጽዋዕ….ብመንጽር ኣምላኽ ኪህልወና ንዚግበኦ ግምትን ክብርን፣ፍቕሪ ዝመልኦ ፍርሓቱን ኵሉ ዚጻረር እዩ”።(መዝ.ሃይ.2116)
ለ) ንቤተክርስትያን ክርስቶስ እሙን ምዃን የድሊ።
42. ሓደ ሓቀይና ናይ ክርስቶስ ተኸታሊ ዚበሃል ሰብ ነቲ “ምሉእ ክርስቶስ” እዩ ዚቕበል፣ ማለት ነቲ ርእስን ነቲ ኣካልን ብምሉኡ ይቕበል፣ ምእንት’ዚ እቲ ን”ኽርስ ቶስ ሕራይ!!” ”ንቤተክርስትያን ግን ኣይፋል!!” ዚብል ዘረባ ጊጉይ እዩ። ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና፣ ንውልቃዊ ይኹን ሓባራዊ ሕይወትና ብዚርኢ ኵሉ፣ ነዛ ቤተክርስትያን’ዚኣ ክንክተልን፣ ንዅሉ ትምህርታን እምነታን ክንቅበልን ኣሎና። ስለ’ዚ ድማ ንትምህርቲ ቤተክርስትያንን ንትእዛዛታን ብዚግባእ ክንሰምዕን ክንስዕብን ከሎና፣ ነቲ ሥሩዕን ሚዛናውን እምነታዊ ሕይወትና ውሕስነት ገቢርናሉ ማለት እዩ።
29
ሐ) መስቀል ክርስቶስ ምጽዋር፣
43. “… መስቀል ክርስቶስ፡ ኣምላኽ ንዓለም ናይ ዘለዎ ፍቕሩ መግለጺ፣ ናይ’ቲ ኵሉ ጸጋታት ምንጪ ምዃኑ መረጋገጺ ስለዝኾነ፣ ቤተክርስትያን መስቀል ክርስቶስ ክትሰብኽ ግቡኣን ግዴታኣን እዩ…“65።ንኽርስቶስ ምኽታልማለት መስቀሉ ንምሽካም ድልዊ ምዃን ዚሓትት እዩ። “ኪኽተለኒ ዚደሊ እንተሎ ንሱ ርእሱ ይኽሓድ፣ መስቀሉ ጸዊሩ ከኣ ይከተለኒ”።66 ኣብ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ዘሎና ተወፋይነትን እምነትን ዚዓዝዝ፣ በቲ ንመስቀል ክርስቶስ ዘሎና ተጸምዶን ተወፋይነትን ምዃኑ ክንፈልጥ ይግባእ። ንመስቀል ክርስቶስ ምቕባል ማለት ኣብቲ ዅሉ መደባት ሕይወትና ተስፋ ከይቈረጽና ንመደብ ኣምላኽ ንምቕባልን፡ ብዓቕሊ ምጽባይን ዘኽእለና እዩ። ኣምላኽ ዘይሰመዓና ኢልካ ምጭናቕን፣ እዚ ዅሉስ ነኣይን ኣባይን ስለምንታይ? ብዚብል ሕቶ ክንናወጽ ከሎና፣ ኣብ መስቀል ክርስቶስ ዘሎና እምነት ጥራሕ’ዩ ኪምልሸልና ዚርከብ። ምእንት’ዚ ብኪዳናዊ ሕይወት ይኹን፡ ብክህነታዊ ብውፉይ ሕይወት ኵሉ ብዚግበር እምነታዊ ጕዕዞ፣ ንመስቀል ክርስቶስ ንምጽዋርን ንምስባኽን ድልዋት ክንከውን ኣሎና። ክርስትና ኣብ መስቀል ዝዓንበበን ዝፈረየን ስለዝኾነ፣ ኣብ እግሪ መስቀል ምዃን ንሓደ ክርስትያን ኣብ’ቲ መበቈሉ ምህላዉ ዚምስክረሉ፣ ኃይሊ እምነቱ ዘውሕሰሉ እዩ።
መ) ንባብ ቃል-ኣምላኽ (ቅዱስ መጽሓፍ) ምዝውታር፣
44. “ሰብ ብዅሉ ቃል ኣምላኽ’ምበር ብእንጌራ ጥራሕ ኣይነብርን እዩ”67 “እነሆ ኣነ ናብታ ሃገር ጥሜት ዝሰደለን መዓልታት ኪመጽኣ እየን፣ እዚ ጥሜትዚ ግና ንምስማዕ ቃል እግዚአብሔር እምበር ጥሜት እንጌራን ጽምኢ ማይን ኣይኮነን”።68 ካብ’ቲ ናይ ዓመት እምነት ቀንዲ ባህግታትን ትምኒትን፣ እዚ ናይ ኣሞጽ ነቢይ ቃል ንኪፍጸም እዩ፣ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ናይ ቃል ኣምላኽ ባህግን ሃረርታን ኪሓድሮ፣ በቲ ብሃንቀውታ ዚቐርቦን ዜንብቦን ቃል ኣምላኽ ሕይወቱ ንኪሕደስ እዩ።
ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ኣብ’ቲ ቃል-ኣምላኽ ዚብል ሰነዱ፡“ኣብ ምሥጢረ ቅዱስ ቍርባን ብዚግበር ተሳትፎ ሕይወት ቤተክርስትያን ከምዚዓብን ከም ዚሕነጽን፣ ነቲ ‘ንወትሩ ዚነብር’ ቃል-ኣምላኽ ብዚህልወና ፍሉይ መንፈሳውነትን ኣኽብሮትን፣ ሓዲስ ናይ ሕይወትን መንፈሳዊ ምንቕቓሕን…”69 ኪበጋገስ ተስፋና እዩ። በኣኡ ኣቢሉ ቃል-ኣምላኽ ንዝመጽኣና“ቅዱስ መጽሓፍ ዘይምፍላጥማለት ንኽርስቶስ ዘይምፍላጥ”
65ዘሎናዮ ዘመን 4
66ማቴ. 26፡24
67ሉቃ.4፡4
68ኣሞ.8፡11
69ቃል-ኣም. 26
30
(ቅ. ሄሬኒሞስ) ስለዝኾነ፣ ሥሩዕ ንባብን ኣፍልጦን ቅዱስ መጽሓፍ ንኺቅጽል፡ ናይ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ቆሞሳትን ኰስኰስትን ኵሎም ኪጽዕሩ ይግባእ።
ንንባብ ቅዱስ መጽሓፍ ዚወሃቦ ኣቓልቦ፣ ኣብ ምእመናንና ተበራቢሩ ምርኣይ ዘጸናንዕ እዩ። ግና ወትሩ መሥመሩ ዝሓለወ ኣናብባን ርድኢትን፣ ኣብ’ቲ ናይ ቤተ-ክርስትያን መሥመር ዝጸንዐን ኪኸውን ሓደራ ንብል።ነዚ ዚሕግዝ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ በብቛንቋኡ ተተርጕሙ ዝቐረበልና ኅታማት ምህላዉ’ውን ዓቢይ በረኸት እዩ። እዚ ንባብ ቃል-ኣምላኽ ፍረ ዘለዎን ዜሓድስን ኮይኑ ምእንቲ ኪርከብ፣ ብግቡእን ብቑዕን ምስንዳውን ኣገባብን ኪግበር የድሊ።
ሠ) ኣብ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ምስታፍ፣
45. “ከምቲ ንናይ ክርስቶስ ሥጋኡን [ደሙን] እተኽብሮ፣ ቤተክርስትያን ንቅዱሳት መጻሕፍቲ’ እውን ወትሩ ዚግባእ ክብሪ ትህቦ።…ካብ’ቲ ሓደ መኣዲ ቃል-ኣምላኽን ሥጋ ክርስቶስን ቀጺላ መግቢ ሕይወት እናተቐበለት ድማ፣ ከየቋረጸት ንምእመናና ከተቕርበሎም ትርከብ” (ቃል ኣም.21 ጉባ.ቫቲ.2ይ)። “ኣቱም ዝደኸምኩምን ዝጸዓርኩምን ኵልኹም ናባይ ንዑ፣ ኣነ ድማ ከዕርፈኩም እየ”70። “መሠረቱን ዓንድ-ማእከሉን መሥዋዕተ ቅዳሴ እንተ ዘይኮይኑ፣ ሓደ ማኅበረ ክርስትና ኪሕነጽ ኣይክእልን”።71 ኣብ ልማድና ዝጸንሐ ንመንፈሳዊ ኽብርን ዝኽርን ዚወሃብ ግምት ልዑል እዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ’ቲ ናይ ምሥጢራት-ክርስትና ሕይወት ኪረአ ዘለዎ እዩ፣ ነቲ ዝደኸመን ኪሕደስ ዘለዎን ሕይወት-ክርስትናና ቀንዲ ሓይሉን ትብዓቱን፣ ኣብ’ዚ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ከም ዚረክብ ብምፍላጥ ሕይወትና ኣብኡ ዝተተኽለን በኣኡ ዝተመገበን ኪኸውን፣ እዚ ናይ ዓመት እምነት ዕላማ ዚሓቶ እዩ።
ኣብ ምእመናን ዚረአ ዘሎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ናይ ምውፋይ ባህጊ ዓቢይ ስጕሚ እንኪኸውን፣ ግና ብዚግባእ ብብቑዕን ኣገባብ ክንሳተፎ፣ ሕይወትና ከኣ በቲ ናይ መሥዋዕቲ ክርስቶስ ጸጋታት ተሓዲሱ ዚረኣየሉ ሃለዋት ክንርኢ ንምነ። እዚ ኸኣ ፍርያቱን ውጽኢቱን ዚገሃድ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና እንነብሮን እነስተማቕሮን፡ ኣብ መደብ ዕርቅን ምሕረትን ብእነዘውትሮ ኣገባባት እንኪኸውን፣ ብፍላይ ብንስሓ ብዝነጽሐን፣ ብቅዱስ ቍርባን ዝተመገበን ሕይወት ኪህልወና እዩ ዚድለ። መሠረት ስድራቤትን ናይ ሓድነትን መርኣያ ዝኾነ መሥጢረ ቃልኪዳን ብተኣማንነትን ብመሥዋዕትነትን ከይተረፈ ክንሕልዎን ክንነብሮን ዝተጸዋዕናሉ እዩ። ኣብ ግዜ ሕማምን ናይ ኣምላኽና መጸዋዕታን ከኣ በቲ ግቡእ ኣገባብ ሥርዓተ ቀንዴል ክንስነ ከሎና፡ ግቡእን ብቑዕን ክርስትያናዊ ሕይወትና ለቢስና ንርከብ።
70ማቴ.11፡ 28
71ማዕ.ክህ. 6 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
31
ረ) ምስ ማርያም ኣብ እግሪ መስቀል፡ደቂ ተስፋን ትንሣኤን
46. ኣቱም ብልቢ እነፍቅረኩም ኣባላት ሕዝቢ እግዚአብሔር! ናይ’ታ “ኮኸብ ተስፋ”72 ዝተሰምየት ድንግል ማርያም ኣሰር ብምኽታል ኣብ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ጸኒዕኩም ክትቅጽሉ ነተባብዓኩም። “…ነዚ ዘሎ እዋን ብእምነትን ተስፋን ጸኒዖም ዚሓልፍዎ፡73 ነቲ ዚመጽእ ክብሪ’ውን ብትዕግሥቲ ዚጽበይዎ ምእመናን ክርስቶስ”74 እንክትኮኑ፣ ደቂ ተስፋ ምዃንኩም ኣመስኪርኩም ማለት እዩ።
ስለ’ዚ ነዛ ተስፋ’ዚኣ ኣብ መዓምቝ ልብኹም ክትሓብእዋ ዘይኮነስ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ዕለታዊ ናብራኹም ብቐጻሊ ክትገልጽዋ ብዘኽእል እምነትን ጽንዓትን ክትነብሩ ሓደራ። ነዚ እትገብሩ ድማ ብቐጻሊ ንስሓ ናብ ኣምላኽ ምስ እትምለሱን፣ “ምስ’ቶም ንዘመን ጸልማት ዘመሓድሩ ገዛእቲ ዓለምን፡ ምስ’ቶም ናይ ኃይሊ ክፍኣት መናፍስትን”75 ብጽንዓት ምስትቃለሱን እዩ…”76።
መዛዘሚ
ከም መጠን ክርስትያን ምእመናን’ እምበኣር፡በቲ ካብ እምነትን ናይ ወንጌል ብሥራትን ዚርከብ ታሕጓስ ተጸናኒንዕኩም፣ ንዘመዳ ኤልሳቤጥ ክትበጽሕ ተቐላጢፋ ንኸበሳ ይሁዳ ንዝደየበት ማርያም፣ ነታ …ኣምሳል ቤተክርስትያን ዝኾነት ኣደ ኢየሱስ ተኸቲልኩም፣ ነዚ ዓለም’ዚ ከተቕርብሉ ዘሎኩም ተስፋ፡ ኣብ ውሽጥኹም ብምጽዋር ኣብ ጐደናታት ታሪኽ ክትጐዓዙ ዝተጸዋዕኩም ምዃንኩም ክትፈልጡ ይግባእ።77 እምነት ቀጥ ክትብል፣ተስፋ ክትድልድል፣ ፍቕሪ ከይትዝሕል ከይተሓለልኩም ብክርስትያናዊ ሓቦ ንበሩ፡ መስክሩ፡ ጸጋ ኣምላኽ ኣስተማቕሩ። “ ኣብ ኵሉ ጸሎትና ምእንቲ ኵልኻትኩም ብሓጐስ ንጽሊ ኣሎና”።78
ምስ ክርስቶስ ምትንሣእ ማለት ውሽጣዊ ናይ ለውጢ ጕዕዞን ንስሓን ኮይኑ፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዚግበር ምስግጋር እዩ፣ ደቂ ብርሃን ክንከውን እንተ ዘይከኣልና፣ ነታ ሓቂ ክንርእያ ኣይንኽእልን ኢና፣ ሓቅነት እንተዘይብልና፣ ሓራ ኣይኮንናን ማለት እዩ። (ዮሓ. 8፡32 ረአ) ብብርሃን ትንሣኤ በሪህኩም፣ብተስፋ ትንሣኤ ክትምልኡን፣ ነዚ ምስክርነትዚ ክትበቕዑን፣ እቲ ብትንሣኤ ወዱ ክርስቶስ ዘሓጐሰና ኣምላኽ-ሰላም፡ ሰላሙን ርግኣቱን የሃብኩም።
72ብተስፋ ድሒንና፡49
73ኤፌ.5፡16፣ ቆላ.4፡5 ረአ
74ሮማ. 8፡25
75ኤፌ.6፡12
76ብር.ኣሕ.35
77ብተስፋ ድሒንና 50 ረአ
78ፊልጵ. 1፡4
32
(ጸሎት)
ኦ! ማርያም ኣደና! “…ከም መጠን ኣደኦም፡ ኣደ ተስፋ ኮይንኪ፣ ኣብ መንጎ ተመሃርቱ ትቕጽሊ ከም ዘሎኺ፣….ልክዕ ከማኺ ምሳኺ ክንኣምን፣ ክንትስፎ፣ ከነፍቅር መሃርና። ናብ መንግሥቱ ዜብጽሕ መንገዲ ኣርእይና፣ ኦ ኮኸብ ባሕሪ ኣብልዕሌናኣብርሂ!ኣንጸባርቒ፣ኣብመንገድና’ውንምርሕና”…። (ብተስ. ድሒ. 50)
“ ኦ ኮኸብ ሓዲሽ ስብከተ ወንጌል፣ እቲ ካብ ወንጌል ዚርከብ ታሕጓስ ክሳብ ወሰናስን ምድሪ ብምብጻሕ፣ ነቲ ናይ ዓለም መወዳእታ ጫፍ’ውን ምእንቲ ከብረሃሉ፣ ናይ ሱታፌ-ኅብረትን ኣገልግሎትን፡ ናይ’ቲ ምዉቕ እምነትና፡ ናይ ፍትሕን፡ ናይ ፍቕሪ ድኻታትን ኣንጸባራቒ ምስክርነትና ንምሃብ ሓግዝና፣ ኦ! ኣደ ሕያው ወንጌል! ነቶም ናይ ኣምላኽ ንኡሳን ምንጪ ታሕጓሶም ዝኾንኪ ኣዴና ለምንልና፣ኣሜን ሃሌሉያ። [ታሕ. ወን. 288]
ኣሥመራ ዘመነ ትንሣኤ
፮ይ ሰንበት ትንሣኤ
/25 ግንቦት
2014
33
መግለጺ መወከሲ


text:
Radio Erena: 21 November 2017
ኣብ ሊብያ ንዝፍጸም ዘሎ መሸጣ ስደተኛታት ንምቅዋም፣ ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ኤምባሲ ሊብያ ሰልፊ ተኻይዱ።
እቲ ብቀዳም 18 ሕዳር ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝተወደበ ኮይኑ፣ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዲድየር ድሮግባ፣ ዕውትቲ ውድድር ቁንጅና ወይዘሪት ፈረንሳ ሶንያ ሮላንድን ካልኦት ህቡባት ሰባትን’ዮም ጎስጓድ ኣካይዶምሉ።
ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ሊብያ ዝተኣኻኸቡ ኣማኢት ሰባት፣ “ኣይፋል ንባርነት” ዝተጻሕፎ ጭርሖታት ብምልዓል፣ ብሕቡራት ሃገራት ተቐባልነት ዘለዎ መንግስቲ ሊብያ ኣንጻር እቶም ስደተኛታት ዝሸጡ ዘለዉ ሊብያውያን ስጉምቲ ክወስድ ጸዊዖም።
ካብ ቀጽሪ ኤምባሲ ሊብያ ዝተበገሱ እቶም ሰልፈኛታት፣ ናብ ሓደ ካብ ኣውራ ጎደናታት ፓሪስ ዝኾነ ሻ-ን-ዘ-ሊዘ እናምርሑ ብፖሊስ ተዓጊቶም።
መደበር ቴሌቪዥን ሲኤንኤን ኣብ ሊብያ ንዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ብዝምልከት ኣብ ዘዳለዎ መደብ፣ ሊብያውያን ንስደተኛታት እናሸጥዎም ዘርኢ ቪድዮ ከምዝዘርግሐ ይፍለጥ።
እቲ መደብ ድሕሪ ምፍናዉ፣ ኣንጻር እቲ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ መሸጣ ደቂሰብን ባርነትን ብደረጃ ዓለም ተቓውሞ ኣለዓዒሉ ይርከብ።
ኣብ ሊብያ፣ ኣብ ትሕቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዝተመዝገቡ ኣስታት 40 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ክህልዉ እንከለዉ፣ ኣስታት ሽዱሽተ ሽሕ ዝተገመተ ብዝሒ ኤርትራውያን ድሕሪ ዜጋታት ሶርያ ኣብ ካልኣይ ደረጃ’ዩ ዝስራዕ።
እንተኾነ፣ ኣብ ትሕቲ’ዚ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ዘይተመዝገቡ ኣብ መዝርዓታት ተታሒዞም ዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን ክህልዉ ከምዝኽእሉ ይግመት።
=====================


text:
Date: Monday, 02 November 2020
ኣዲስ ኣበባ ፣(ኤፍ ቢ ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ማንነት መሰረት ገይሩ ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኣዝዮም ከምዝሓዘኑ ገሊፆም።
ፀላእቲ ኢትዮጵያ፤ “ወይ ንሕና ክንገዝእ ኢና፤ ወይ ሃገር ኣይትነብርን” ኢሎም ተላዒሎም ኢዮም። ነዚውን ናይ ጥፍኣት ዓቕሞም ኩሉ ይጥቀሙ ኣለዉ። ቀዳማይ ዒላመኦም ናይ ህዝቢ ሞራል ምስባር ኢዩ።
ነዚ ዝጥቀምሉ ዘለዉ ስልቲ የማነ ፀጋም ዝፈልጡ ሰባት እናተኣኻኸቡ ብምስልጣንን ብምዕጣቕን ኣብከከባቢኡ ማንነት መሰረት ዝገበረ ኣረሜንያዊ መጥቃዕቲ ምብፃሕ ኢዩ። እዚ ተግባር ህዝቢ ንክደናገፅ፣ ንክፈርሕን ብስምዒት ዘይተደለየ ስጉምቲ ንክወሰድን ዝዓለመ ኢዩ።
መንግስቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ክፍጠሩ ይኽእሉ ኢዮም ዝበሎም ጥፍኣታት ብቐዳምነት መረዳእታ ብምእካብ ስጉምቲ ብምውሳድ ከፍሽል ፀኒሑ ኢዩ። ይኹን እንበር ዝሓለፈ ስርዓት ዘውረሰና ቀዳዳታት ኩሉ ኣብ ዝሓፀረ ጊዘ ዓቢስካ ምዝዛም ኣይተኽኣለን።
ናይ ጥፍኣት ሓይሊታት ምስ ናይ ወፃኢ ለኣኽቶምን ኣብ ውሽጢ መሓዉር መንግስቲ ምስዝርከቡ ዘይፀረዩ ኣካላት ብምትሕብባር ኣብ ልዕሊ ህዝብና መሕዘኒ መጥቃዕቲ የበፅሑ ኣለዉ። እቲ ኩነታት ከም መራሒን ከም ዜጋን ልቢ ዝሰብር ኢዩ።
እዚ ግን ካብ መገዲና ንድሕሪት፣ ካብ ሸቶና ናብ ካሊእ ኣይገብረናን። ተስፋ ቆሪፅና ደው ክንብል፣ ተሳዒርና ክነንሳሕብ ኣይገብረናን። ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ሓይሊና ኣተኣኻኺብና ንክንለዓል ዝገብረና እንበር።
መንግስቲ ኩሎም ዓይነታት ኣማራፅታት ተጠቒሙ እቲ ፀገም ክነቕሎ ኢዩ። ኣካላት ፀፅታ መጥቃዕቲ ናብ ዝተፈፀመሉ ከባቢ ተዋፊሩ ኢዩ። ስጉምቲ መይወስዱ ኣለዉ ኢዮም። ኣብ ቀፃሊ እውን ደሕንነት ህዝብና ንምሕላው መንግስቲ ናይ መንግስቲ ስራሕ ብቖራፅነትን ብፅንዓትን ክሰርሕ ኢዩ።


text:
ሰበስልጣን ቻይና ኣንፃር ናይ ሱዳንን ካልኦት ጨቆንቲ መንግስታት ኣፍሪካን ዝግበር እገዳን ማዕቐብን ኣይሰርሑን ክብሉ ምስ ኣፍሪካ ይኽተልዎ ንዘለው ፅምዶ ተኸላኺሎም።ናይ ቻይና ፍሉይ ልኡኽ ጉዳያት ኣፍሪካ ሊዩ ጉጂን ከም ዝበልዎ ቻይና ሓድሽ ዓይነት ተፃምዶ ዝበልዎ ኣብ ማዕርነትን ሓባራዊ ረብሓን ዝተመስረተ ርክብ ትኽተል ከምዘላ ኣፍሊጦም ኣለው።
ቻይና ናይ ቀደም ናይ ኣፍሪካ ሓያላት ገዛእቲ ዝፈፀምዎ ጌጋ ኣክትደግምን፡ንተራ ኣፍሪካዊያን ዝረብሕን ነዊሕ ዝፀንሕን ርክብ ክትሃንፅን እያ ይብሉ እቶም ፍሉይ ልኡኽ።
ሊዩ ብዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ዝድለዩ ፕሬዝዳንት ሱዳን ኦማር ኣል-በሽር ኣብዝቕፅል ሰሙን ኣብ ቻይና ዑደት ንምፍፃም ኣብዝዳለውሉ እዋን እዮም እቲ መግለፂ ንጋዜጠኛታት ዝሃቡ።
ቤጂንግ ንፕሬዝዳንት ኣል-በሽር ብምእንጋድ ሓላፍነት ብዝጎደሎ ኣገባብ ትንቀሳቐስ ኣላ ንዝብል ኣበሃህላ ቻይና ውዕል ሰላም ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝተፈጠረ ህውከት ንኽብቅዕ ኣብ ልዕሊ ክልቲኦም ወገናት ፀቕጣ እናሐየለት እያ ክብሉ ሊዩ ነቲ ኣበሃህላ ይነፅግዎ።
ብምስዓብ ድማ ‘’ኣብኡ ዘሎ ሽግር፡ኣብ ባይታ ዘሎ ግጭት ብሓቂ ክትፈትሕ እንተደሊኻ እገዳን ማዕቐብን ምግባር ነቶም ሽግራት ምፍታሕ ኣይክኣልን ይብሉ።እዚ ብብዙሕ መርትዖ ተረጋጊፁ እዩ።ነዚ’ውን እዩ ቻይና ምስ ኣፍሪካ ሓድሽ ዓይነት ርክብ ትደሊ ዘላ።እቲ ርክብ ኣብ ማዕርነትን ሓባራዊ ረብሓን ዝተመስረተ ርክብ እዩ።’’ይብሉ።
ቻይና ንሱዳን እታ ዝዓበየት ኣፅዋር እተቕርብ ሃገር እያ።ፕሬዝዳንት ኣል-በሽር ኣብ እዋን መገሽኦም ቻይና ኣብ ሱዳን ብዛዕባ እተካይዶ ኢንቨስትመንት ክመያየጡ ትፅቢት ይግበር።
ምንስቴር ጉዳይ ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሂላሪ ክልንቴን ብቻይና ዝምራሕ ኣብ ኣፍሪካ ይጅመር ካብዘሎ ሓድሽ መግዛእቲ ክጥንቀቑ ኣለዎም ክብላ ንመራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ዛምቢያ ኣጠንቂቐን ነይረን።
ቻይና ኣብ ኣፍሪካ እተካይዶ ኢንቨስትመንት ዓለም ለኻዊ ስርዓት ግልፅነትን ሰናይ ምሕደራን ዘይተኸተለ ብምዃኑ ከምዝተሻቐላ ገሊፀን ነይረን፡ሂላሪ ክልንቴን።
ሊዩ ነቲ ናይ ክልንቴን መጠንቀቕታ ዘይምኽኑይን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን እዩ ክብሉ ገሊፆምዎ ኣለው።


text:
ንባባት፡ ገላ 6:14-18፥፥ 2ጴጥ 2፡1-9፥ ግ.ሓ. 17፡21-ፍ፥ ሉቃ 10:1-12.17-20 ምስባክ፡ ዘያበቍል ሣዕረ ለእንስሳ ወሓመልማል ለቅኔ ዕጓለ እምሕያው፥ ከመ ያወፅእ እክለ እምድር። መዝ 104፡14-15። “ካብ ምድሪ መግቢ ምእንቲ ኺረከብ ንእንስሳ ዚኸውን ሣዕሪ ንጥቕሚ ሰብ ከአ ተኽሊ አብቆልካ”።
ካብ ሰነ 25 ክሳብ መስከረም 25 ዘመነ ክርምት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ምስቲ እዋኑን ዘመኑ አሰማሚዑ ንባባትን መዝሙርን ክነስተንትን ይሕግዘና። ናይ ሎሚ ሰንበት ዘነጎድጓድ ተባሂሉ ይጸዋዕ ነጒዲ ማለት እዩ። አብ ብሉይ ኪዳን ነጒዲ ናይ አምላኽ ምምጻእ ወይ አምላኽ ምልክት ክህብ እንከሎ እዩ ዘስምዕ፥ አብ ደብረ ሲና ሙሴ ምስ አምላኽ ክዛረብ እንከሎ ድምጺ ነጎዳን ግመን ተራእዩን ተሰሚዑን፥ ኢየሱስ ክጥመቕ እንከሎ ድምጺ ካብ ሰማይ ተሰሚዑ ስለዚ ነጕዲ ንአምላኽ የዘኻኽር። አብ ባህልና እውን ነጉዲ ምልክት ሓይሊ አምላኽ ከም ዝኾነ ኢና ንሓስብ።
“ብሰላም ሓንቲ አይጠፍእን እዩ. . . . ኢየሱስ ሰላም የምጽአልና ሰላም ከአ ይሓድገልና” (ፕዮስ XII) እናበሉ ርእሰሊቃነ ጳጳሳት ፕዮስ XII አብ ፩ይ ውግእ ዓለም ብዓቢ ሓላፍነት ዝሰርሑ ዝነበሩ አብ ፪ይ ውግእ ዓለም አብቲ ጽንኩር እዋን ልዕሊ ኹሉ ዝተሳቐዩ አቦ እዮም ነሮም። ድሕሪ ውግእ ዝሰዓበ ጸገማት ብፍላይ ምስፍሕፋሕ አልቦ እግዚአብሔር ፍልስፍና ንደቂ ሰብ ብመንፈስን ሥጋን ስለ ዘሳቐዮ ጽምአት ሰላምን ናይ ሰላም ጣዕምን ብዕሊ ዝሰበኹ አቦ እዮም ነሮም። ቤተ ክርስትያን ሎሚ እውን አብዚ ሰንበት ኩሉ አትኩሮና አብ አድላይነትን ጥቕሚ ሰላምን አብ ዓለም ክንገብሮ ዝግብአና ተዘኻክረና። ሎሚ ዓለምና ሰላም ርሒቕዋ ውግእ ሞት ስደት ምጭኽኻን በዚሕዋ ትህወኽ አላ። ንኹልና ልዕሊ ኹሉ ዘድልየና እንተሎ ሰላም እዩ።
ኩሉ ሰላም ስኢኑ ንሰላም ብማዕዶ ዝጥምታን ዝምነያን ኮይኑ፥ ሰላም እንተ ረኸበ ኢሉ አብ ኩሉ ይደልያ አሎ፥ እዚ ኸአ ነቲ ብርድኢት ሰብ ክግበር ዘይሕሰብ ዝነበረ በረኻታትን አጻምእ ቦታትን ባሕርታትን ሰንጢቑ ንሰላም ዝደሊ እሞ አብ መንጎ ዝተኾልፈ ማእለያ የብሉን። ሰላም አብ ኩሉ ደሊናያ ግን ጌና አይረኸብናያን። ሰላም ዝሰአነ ልቢ፥ ሓዳር፥ ቤተ ክርስትያን፥ ሃገር መለለይኡ ሕንፍሽፍሽ ዘይምቕሳን ጥልመት ምጭኽኻን. . . ወዘተ እዩ። ኦ ሰላም አበሎኺ አማዕድየ ደልየ ስኢነኪ አበይ ትርከብ ምስ መን ትርከቢ ዝብል ሕሹኽታ ሕልና ይዛረብ አሎ። “ሰላም እኃድገልኩም አሎኹ ሰላመይውን እህበኩም አሎኹ” (ዮሓ 14፡27) ዝበለ ኢየሱስ ሎሚ እውን ሰላም አብኡ ጥራሕ እያ እትርከብ። እምብአር ሓቀኛ ሰላም ክነስተማቕር እንኽእል አብኡ ክንምለስ እንከሎና ጥራሕ እዩ።
ሓደ ካብቲ ናይ ሰብ ባህርያዊ ሃረርታ ሰላማ ዝሰፈኖ ሕይወት ክነብር ምስድላይ እዩ። አብ ዘሎናዮ ዘመንን ተክኖሎጂካዊ ምዕባሌን ሳይንሳዊ ፍልጠትን ዝያዳ ሰላምን ምርድዳእን ኢኻ እትጽበ እንተ ኾነ ዓለምና ሎሚ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ትሕመስ እንርእዮ ዘሎና ሓቂ እዩ። እዚ ዝሕብረና ሰላም ካብ ሰብ ዝመሃዞ ወይ ዝሓሰቦ ዘይኮነ ካብ አምላኽ እያ እትመጽእ።
አብ ትንቢት ኢሳያስ 66፡10-14 ዘሎ እንተ አንበብና አምላኽ ካብቲ መወዳእታ ዘይብሉ ሕያውነቱ ሰላም ከም ዘቕርበልና ንርኢ። “እንሆ ነባሪ ሃብቲ ኽህበኩም እየ ሃብቲ አሕዛብ ከአ ኸም ዘይነጽፍ ወሓዚ ርባ ናባኻትኩም ከውሕዝ እየ” (ኢሳ 66፡12)። ሰላም አምላኽ አብ ልብና ክአቱን ክውሕዝን ክመርሓናን እንተ አፍቀድና ሽዑ ክንዓግብ፥ ኩሉ ክንሕዝ ኢና ዓለምና ኸአ ዝበለጸት ክትኮነልና እያ። እምብአር ገበርትን አወጅቲ ሰላም ክንከውን ንጽዋዕ አሎና። ሰላም ካባና ብአና ናብ ካልኦት ክትፈስስ አለዋ።
ሕማቕ ዕድል ኮይኑ መብዝሕትና ነቲ ዝተዋህበና ሓለገት አጥፊእና ንሰላም አብ ሃብትናን አብ ኃይልናን መሰረት ገርና ክንረኽባ ንጽዕር አሎና። አብዚ ዘሎናዮ እዋን ናይ ሰብ ዋሕስ ኮይኑ ዘሎ ክንደይ ገንዘብ፥ ገዛ፥ ሃብቲ ክዳውንቲ ከምዘለዎ ተራእዩ ብእኡ እዩ ዝግመት። ሓደ Jurgen Moltmann ዝተባህለ “ሰላም ናይ ሓደ ሕጉስ ሕይወት በረኸት እያ። ናይ ሕይወት ምልአት አብ ቅድሚ ሕያው አምላኽ እያ፥ ናይ ሕይወት ምልአት አብ መንጎ ደቂ ሰባት ዝርከብ ሓድሕዳዊ ርክብ እያ፥ ናይ ሕይወት ምልአት አብ ማሕበር ፍጡራት ምስ ኩሎም ካልኦት ፍጡራት እያ” ይብል። እዚኸ ካብቲ ንጉሥ ሰላም ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራሕ እዩ ዝፍልፍል።
ቅ. ጳውሎስ ናብ ሰብ ገላትያ ዝጸሓፋ ንሎሚ ዝተነበትልና ምእንቲ ኹሎም ንድላይ አምላኽ ዝኽተሉ ኢሉ ሰላምን ምሕረትን ክረኽቡ ይጽሊ። “አብቶም በዛ መገዲ እዚአ ዚነብሩ ዘበሉን አብቶም ወገን አምላኽ ዝኾኑ ናይ ሓቂ እስራኤልን ሰላምን ምሕረትን ይውረድ” ይብል። እዚ ማለት ከአ እቲ አብ ልባትና፥ አብ ገዛውትናን፥ ማሕበራትና፥ ሕብረተሰብን ዓለምን ዝመጽእ ሰላም ምስ ድላይ አምላኽ ሰሚርና ክንሰርሕ ከሎና ጥራሕ እዩ። ከም ጳውሎስ ዝብሎ አብቶም ኩሎም ንክርስቶስ ዝምስክሩ አብኦም ሰላም አሎ። ስለዚ ምስ ክርስቶስ ሓጎስና ምሉእ ክኸውን ንሰላም ዝኸውን ቦታ ክንሕዝ ይግብአና።
ቅ. ጳውሎስ ክጽሊ እንከሎ “ሰላም ክርስቶስ አብ ልብኹም ይነገሥ” (ቆላ 3፡15) ይብል። ሰላም ዝሰአነ ልቢ፥ ስድራ፥ ማሕበር፥ ሕብረተሰብ፥ ሃገር ተስፋ ዝቖረጸ ወይ ዘይቅሱን ሕይወት እዩ ዘሕልፍ። ሰላም ንማሕበራትና ንቕድሚት ከም ዝስጉም ይገብር። ዝኾነ ማሕበር ንሰላም ዝቕበል ንመንፈሳውን ንዋታውን ሃብቲ ዕድል ይኸፍት። ሰላም መለክዒ ሕይወትና ገርና ክነብር እንተ ኸአልና ዋሕስ ምዕባሌን ብልጽግናን ልዕሊ ኹሉ ንአምላኽ ክንርኢ ዝሓሸ ባይታ ፈጢርና አሎና ማለት እዩ። እዚ ማለት ግን ሰላም ስለ ዘሎና ምስ አምላኽ ዘሎና ርክብ ጽቡቕ አሎ ማለት አይ ኮነን እኳድአ በዚ ሎሚ እንርእዮ እቶም ሰላም ዘለዎም ሃገራት ብዝያዳ ካብ መገዲ አምላኽ ዝርሓቐ ክፍአት ብዝያዳ የርእዩ ስለዚ ሰላም ክብሃል እንከሎ ምስ አምላኽ ዘሎና ርክብ እዩ። ወላ እቲ አብ ውግእን ጭንቀትን ዝርከብ ሰብ ዝያዳ ሰላም ክህልዎ ይኽእል እዩ።
አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ንባብና አብ ዓለምና ክንልአኽ ከሎና ምሳና ሒዝናዮ እንቐርብ መልእኽቲ ይነግረና “ነዚአ ቤት እዚአ ሰላም ይኹን” ዝብል ክኸውን ከም ዘለዎ ይነግረና። እዚ ህያብ ንዓለምና ክነቕርቦ ዘሎና እዩ። ኢየሱስ ዓለምና ልዕሊ ዝኾነ ነገር ሰላም ከምዘድልያ አጽቢቑ ይፈልጥ እዩ፥ ነዚ ክህባ ኸአ ኩሉ ጊዜ ፍቓደኛ እዩ። ምስቲ ክርስቶስ ዝህበና ሰላም ምስኡ ንዓለምና ካብ ባህሊ ውግእን ጽልእን ናብ ሰላም ክንቅይራ ስንድዋት ክንከውን አሎና። ናይ ሰላም መሳርሕቲ ክንከውን ይጽውዓና።
አብዚ ብዝያዳ ክንሓስቦ ዘሎና እንጻወቶ ተራ አብ ሰላም ምንጋስ እዩ ብዝያዳ አብቶም ብቐረባ ምሳና ዝነብሩ ብፍላይ ስድራና ቍምስናና ሕብረተሰብናን ሃገርናን። ሰላም አብ ቤት እያ እትጅምር ሰላም እትሰንቕ ቤት ካብ ቤታ ወጺአ ሰላም ክትገብር አየጸግማን እዩ። ክልተ ሰብ ቃል ኪዳን አብ መንግኦም ሰላም ምስ ዝህልዎም መጀመርያ ንርእሶም ሕጉስ ሕይወት ይነብሩ ከምኡ ንደቆም ሰላም የምህሩን ይዘርኡን። ሰላም ዝሰአኑ ሰብ ኪዳን ንርእሶም ተሳቕዮም ንደቆም ንስድርኦም ንኹሉ የሳቕዩ ስለዚ ጥዕና ስድራ ጥዕና ኩሉ እዩ። አብ ስድራታት ሰላም ክርከብ ኩልና ክንሕግዝ ክንጽሊ ግድነት እዩ። ስድራታት ክበታተና ሰላም ተሳኢኑ ቆልዑት ክሳቐዩ ሱቕ ኢልና ክንርኢ ሕልናና ከፍቅደልና የብሉን። ብርግጽ እቲ ቀንዲ ሓላፍነት ናይ እቶም ክልተ ቃል ኪዳን እዩ ንሕና እውን ከም አካሎም ነቲ ዝጋገ ዘሎ ክነረድኦ ክንመኽሮ ሳዕበናት ስእነት ሰላም ንኹሉ ከም ዝጎድእ ክነርድእ ዝክአለና ክንገብር አሎና። ኢድካን አፍካን አኪብካ ሱቕ ምባል ግን እታ ስድራ ክትብተን ክትሳቐ እንከላ ዘይምሕጋዝ ሕልናዊ ሓላፍነት ነጉድል አሎና ማለት እዩ።
ሰላም ክነግስ ናይ ኩልና ሓላፍነት እዩ፥ ነዚ አብ ግምት አእቲና ክንገብሮ ዝግብአና አሎ።
· ጸሎት ምግባር። ሰላም ዝርከብ ካብ አምላኽ እዩ ስለዚ ምእንቲ ሰላም ክወርድ ልዕሊ ኹሉ ጸሎት ክገብር አለዎ። ብሃረርታን ትምኒትን ሰላም አይርከብን እዩ መጀመርያ ምስ አምላክ ተዓሪቕና ክንልምኖ አሎና። ሰላም ጸጋ አምላኽ እዩ ንሱ ጥራሕ እዩ ክህበና ዝኽእል ስለዚ ንለምኖ።
· ንጽልእን ቅርሕንትን ካባና ክነርሕቕ ይግባእ። ካብ ቂምታን ጽልእን ዝርከብ ረብሓ የለን። ጽቡቕ ሓውናን ሓፍትናን ልዕሊ ዝኾነ ነገር ክንሰርዕ ክንክእል አሎና። መራኸቢ ብዙሓን ብዙሕ ጊዜ ንሓቂ ንሰላም ዝዕድም ነገራት አይዝርግሑን እዮም ንእኡ መሰረት ገርና ሆ ክንብል እንከሎና ሰላም ካባና ትርሕቕ። ንሓውናን ሓፍትናን ብፍቕሪ ክንስዕሮም አሎና።
· ርትዕን ሓቅን ክነግስ ምጽዓር። ንዝኾነ ሰብ ማዕረ ርኢኻ ምኽአል ከመይ ኩልና ብአርአያን አምሳልን አምላኽ ዝተፈጠርና ኢና። ዓለት ሃይማኖት ወገን ሃብቲ ስእነት ክፈላልየና አይግባእን። ንሰብ ብዝገበሮ እምበር ብኻልእ መሰረት ገርና ክንፈርዶ አይግብአን ስለዚ ሓቀኛታት ክንከውን እንከሎና ሰላም ይመጽእ። ሓቂ አብ ዝርሓቖ ነጻነትን መሰልን ስለ ዝጎድል ሰላም እውን የለን ፍርሕን ምሽቕራርን እዩ ዝበዝሕ። ንሓቅን ርትዕን ክንሰብኽ ክንምስክር እምነትና ይእዝዘና።
· ብስእነት ሰላም ዝመጽእ ጉድአት አብ ርክባትናን ዓለምናን ምምሃር። ብዙሓት ስእነት ሰላም ዘስዕቦ ጉድአትን ጸገማትን ዳርጋ ምስ ረብሓን ጥቕምን ስለ ዘተሓሕዝዎ ዳርጋ ሰላም እንተ ዘየለ ከም ዝሓልፈሎም ዝሓስቡ አለዎ። አብ ጊዜ ውግእ ዝህብትሙ ብዙሓት እዮም ከምዚኦም ዝአመሰሉ ክፉእን ጽቡቕን ጌና አይተሰቕሮምን አሎ ማለት እዩ ስለዚ አስተምሂርካ ምኽአል የድሊ።
አብ መወዳእታ ኩልና መልእክቲ ክርስቶስ አብ ኩሉ ክነብጽሕ ልኡኻት ኢና። ንኹሎም እንረኽቦም “ሰላም ምሳኻትኩም ይኹን” እናበልና አብ ሕይወቶም ክነግስ ዘለዎ ክነዘኻኽሮም። ሰላም ከም ወርቂ ክብርቲ እያ፥ ኩሉ ክደልያን ክዕቅባን ዘለዋ ፍልይቲ ህያብ አምላኽ እያ። ሰላም ንርእስኻ ጥራሕ ሒዝካያ እትነብር አይ ኮነትን ከም ሓጎስ አብ ካልኦት እውን ክትመሓላለፍ አለዋ። አባና ሰላም እንተሎ ንኻልኦት ከአ ብጽቡቕ ንጸልዎም። ስለዚ ከም ቅ. ፍራንቸስኮስ ብዓል አሲዚ ከምዚ እናበልና ንጸሊ “ኦ ጎይታይ ናይ ሰላምካ መሳርሒ ግበረኒ፥ ጽልኢ አብ ዘለዎ ፍቕሪ፥ በደል አብ ዘለዎ ይቕረታ፥ ክርክር አብ ዘለዎ ሥምረት፥ ስሕተት አብ ዘለዎ ኡነት፥ ጥርጥር አብ ዘለዎ እምነት፥ ቅብጸት አብ ዘለዎ ተስፋ፥ ሓዘን አብ ዘለዎ ሓጎስ፥ ጸልማት አብ ዘለዎ ብርሃን ከም ዘእቱ ግበረኒ” አሜን።
ሎሚ እውን ሰላም አብ ኩሉ የድልየና አሎ ብፍላይ ቤተ ክርስትያን ሃገርና ሰላም ቅሳነት ቅድስናን ከብዝሓልና ፍሉይ ጸሎት ክንገብር ይግብአና። ንጉሠ ሰላም ክርስቶስ ሰላሙን ምሕረቱን የውርደላና በረኸት አብዚሑ ጠለት ዝመልኦ ክራማት ሂቡ ብሩኽ መስቀል የብርቐልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
Radio Erena: 13 August 2019
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ንሱዳን፣ 4.8 ሚልዮን ኩንታል ዝግመት ስርናይ፣ ብመልክዕ ረዲኤት ከምዝለገሳ ኣራብ ኒውስ ሓቢሩ።
እቲ 540 ሽሕ ቶን ናይ እኽሊ ረድኤት፣ ንሱዳን ናይ ሰለስተ ኣዋርሕ ናይ መግቢ መሻርፍ ክሽፍነላ ከምዝኽእል ተገሊጹ።
እቲ ረዲኤት፣ ኣካል እቲ ክልቲኤን ሃገራት ዓረብ፣ ንሱዳን ዝኣተውኦ ናይ 3 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ሕቡራት ኢማራት፣ ንቁጠባ ሱዳን ንምብርባር፣ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ኣብ ካዝና ሃገራዊ ባንክ ሱዳን ምቅማጣ ይዝከር።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ለጊሰንኦ ዘለዋ ናይ እኽሊ ረድኤት፣ ነታ ሃገር ግዝያዊ ምርግጋዕ ዕዳጋ ሃለኽቲ ነገራት ከምጽኣላ ዝኽእል እኳ እንተኾነ፣ እዘን ክልተ ሃገራት ብጉልባብ ረዲኤትን ቁጠባዊ ደገፍን ኣብ ፖለቲካ ሱዳን ኢደን ከይሕውሳ ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ሻቕሎቶም ይግለጹ።
ክልቲኤን ሃገራት ዓረብ፣ ነቲ ኣብ ዝሓለፍ ቅንያት ዝተኻየደ፣ ስምምዕ ምቛም መሰጋግሪ መንግስቲ ዝድግፍ መግለጺ እኳ እንተውጽኣ፣ ዝልዓለ ጠመትኣን ኣብቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ ምዃኑ ይፍለጥ።
ሱዳን፣ ንክልትኤን ሃገራት ብምድጋፍ ናብ የመን ሰራዊት እኳ እንተልኣኸት፣ ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዝጸንሓ ጥቡቕ ዝምድና ከሻቕለን ጸኒሑ’ዩ።
=================


text:
ናጽነት ማዕርነት (Freedom and Equality)
ናጽነት ማዕርነት (Freedom and Equality)
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ናጽነትን ማዕርነትን ካብ ዘመናት ኣትሒዘን ብጹዑቕ ዝተማጎተለነን ጌና እዉን ዝማጎተለን ዘለዋ ናይ ማሕበራዊ
ፍልስፍና ምዃነን ደጋጊሞም ፈላጣት ይዛተይሉን እዮም፡፡ ከም ዝብልዎ ከመይ ጌርካ ኣብ ባይታ ፖለቲካን
ቁጠባን ማሕበራዊ ናብራን ተዋሃህዶ ዝብል፣ቀሊል ስለ ዘይኮነ ብጣዕሚ ጻዕርን ፍልጠትን ተሞክሮን
ከምዘድልዮ’ዉን የትንብሁ ፡፡
ኖርበርቶ ቦብዮ(Norberto Bobbio) ከም ዝገመቶ ናጽነት መበትን ናይ ተፈጥሮ ህያብ ወድሰብ፣ኮታ ናይ ግሊ
ዋንነት ተፈጥራዊ ብልጫ ክኸዉን ከሎ ማዕርነት ክኣ ኣብ ሞንጎ ደቂ ሰባት ዝግበር ርክብ ወይ ናይ ሓባር ናብራ
ንምክያድ ዝጠቅም ብቓልሲ ዝራጋገጽ ፍረን መበትን ምዃኑ ከብርህ ከሎ፡ክልቲኤን ኣምር እቲ ዝላዓለ ስነሓሳባዊ መስርሕን ከመይ ጌርካ ግብራዊ ትገብሮን ጉዕዞ ቃልስን ዝስዕቦ ህዝባዊ ምምዋልን’ዩ ዘመስክሮ ኢሉ
ይምህር፡፡
ካርል ፖፐር(Karl Popper) ነዚ ስነ-ሓሳብ ኣልዒሉ ክማጎት ከሎ፣እቲ ቀንዲ ኣገዳሲን ቅድም ክትጭብጦ ዘለካ
ናጽነት እዩ፡፡ ምኽንያቱ ማዕርነት ድሕሪ ናጽነት ዝመጽእን ኣብ ንቕሓትን መሰል ንምሕታት እትበቕዓሉ ባይታ
ምስ እትፈጥርን ኢሉ ትንታንኡ ይቕጽል ፡፡
ከምዚ ንመእተዊ ኢልና ብዓበይቲ ፍላስፋታት ዝጀመርናዮ ምኽንያት፡ኣብዚ እዋን እንኻታተሎ ዘሎና ዘተን
ሞጎትን፣ኣብ ደምበ ፍትሒ፣ ሓድነትዶ ሓቢርካ ምስራሕ ? መን ቀዳምነት ክዋሃብ ኣለዎ ብዝብል ኣራኣእያ፣
እተን ንምቅርራብን ሓቢርካ ንምስራሕ ህርድግ ዝብላ ዘለዋ ውድባት፣ከምኡ’ዉን ህዝባውያን ምንቅስቓስት
ይኣክል፡ዝወስድዎ ዘለዉ ግዚ፣ ምስ ህዝብና ዝነብሮ ዘሎ ኣይ-ሞት ኣይ-ሕየት ኣማዛዚንካ ክትርእዮ ከለኻ፣
ብሓቂ ዘሕስብ ጥራይ ዘይኮነስ፣እንታይ ክግበር ኣለዎ ንዝብል ሕቶ፣መልሲ ንምርካብ፡ኩሉ ንፍትሒ ዝቃለስ
ዝብል፣ብዘይ ድቃስ ዘሕልፎ ዘሎ ሂወቱ ኮይኑ ይስማዓና።
ብወገና ነቲ ዝግበር ዞሎ ጻዕሪ ናብ ሓባራዊ ስርሓት ቀጻልነቱ ንምርግጋጽን ግብራዊ ንምዃን፣ንዝተፋላለያ ሓይሊ
ዕማማት ስርሐን ከካይዳ ኣብ ርእሲ ምግባር፣ንእዋናዊ ጠለብን ድልየትን ህዝቢ፣ ህጹጽ ዝገብሮ ንምምላስ፣ኣብ
ጎድንታቱ እትኸይድ ፍልይቲ ሽማግለ፡ኩሉ ካብ ደምበ ፍትሒ ዝሳተፎ፣ብዝበዝሐ መንእሰይ ዝዋሳኣሉ፣ንተበግሶ
ከም ናይ ሓርበኛ ኣርካን ተቓላሳይ መስፍን ሓጎስ ዝድግፍን ብዕቱብ ስርሐይ ኢሉ ዝሕዞ፡ኣብ ዝሓለፈ ጹሑፍና
መቕርብ ሽማግለ ኢልና ሰሚናያ ዝነበርና ክትህሉን፤ ድምጺ ናይ ኩሉ ደምበ ፍትሒ ዝህብ ሓደ ኣፈኛ ክህሉ
ኣብ ርእሲ ዉሑሉል ኣሳራርሓ፣ጡርኑፉን ኣጋባብ ዘለዎ መስርሕ-ዶ ኣይምኾነን ? ።
ከም ምርዳእና፣ እወ ይካኣል እንተ ደኣ ድልየትን ሓልዮት ህዝቢ ኣሎና ኮይኑ።ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ኣውራ
ተግባራውነት/ፕራግማውነት ናይ ኩሎም ሓለፍቲ፣ዓበይቲ፣ሱሙያት (elite) ካብ ውድባት፣ህዝባዉያን
ምንቅስቓስ ይኣክል፣ሲቪካውያንን ህዝባውያን ማሕበራት፣ሰብ ሞያ፣ ውልቀ ሓርበኛታት’ዩ ዘድሊ ዘሎ፡፡
ካብ (rhetoric) ጣቋ ወይ ጨለ ዘረባ ወጺእና፣ሕቶ ህዝቢ ንመልስ፤ ነታ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተረኽበት
ናጽነት፣ኣብ ሓደጋ ኣብ ትወድቀሉ ዘላ እዋን፣ ህዝብና ብሰንኪ’ዚ ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳያስ፣ዝብላዕ እኽሊ
ዝስእነሉ፣ዝስተ ማይ ዘይረኽበሉ ዘሎ ህሞት፡ኣብ ትጽቢትን/ሕልናን ምዕራብ፣ይርከብ ምህላዉ እናዘከርና፣ካብ
ሸሓጢ-ፖለቲካ(demagogy) ወጺእና ፡ኣብ ተስፋ ዝረኽበሉ ርእሱ ሓፍ ዘብለሉ እምቢ ን-ምልኪ ዝብለሉ፣
ከምዚ ጽዊዒት ናይ ሓርበኛ መስፍን ሓጎስ፣ ንሕና’ዉን ኣብ ጎንኻ ኣሎና ክንብሎ፣ብሓደ ኣፈኛ(spokesmanwomen) ቃል ናይ ኩሉና ዝዛረብን ዘብጽሕን፣ብግብሪ ክኣ ንዋታዊ ደገፈታትና ዝበጽሓሉ ሃሰስ ክንብልን
ስልታት/ስትራተጂ ክነድፍ ይግባእ።
ኣብ ሞንጎ ድልየትን ባህግን ትምኒትን ተግባርነትን ዘሎ ዓቢ ጋግ ይርኣየና’ኳ እንተኾነ፣እንተ ደኣ ብንጹህ ሕልናን
ልቦና ዝመልኦ ኣጋባብ ተኸቲልና፣ቅድሚ ኹሉ ሃገርን ህዝብን ሰሪዕና፣ ንኹሎም ፈላጣት፣ሰብ ተሞክሮ፣ሰብ
ሞያ ፣ ሰብ ጸጋን ብጉቡእ ክሰርሑ ከም ዝኽእሉ ክግበር ተበቒዑ፣እቲ ሕልሚ ናብ ጋህዲ፣እቲ ትምኒት ናብ
ተግባር፣ እቲ ባህጊ ናብ ዑዉት ስራሕ፣ክልወጥ ከም ዝኽእል ታሪኽ ይምህረና ጥራይ ዘይኮነስ፡ኣቦታትና’ዉን
ዓቢ ውርሻ ገዲፎሙልና/ሂቦሙና እዮም፡፡
ኣብነት ንምጥቃስ፣ካብ ኣይንፋላለ ብምምልካት፡ኣብ ጋዜጣ ሓንቲ ኤርትራ፣ጽምብል ቀርጺ ናጽነት
ኤርትራ(ቀ.ና.ኤ) ብ 31 ጥሪ ስጋብ 1 የካቲት 1950 ዝተኻየደ ሓበራዊ ዋዕላ፣ብርቱዕ መደረ ራእሲ ተሰማ
ዝተሰማዓሉ፡ኩሎም ኣብቲ ጉባኤ ቀ.ና.ኤ. ዝተኻፈሉ ጉሉጽነት ዝመልኦ ብዘይ ቶግላብነት ርእይቶኻ እትህበሉ
ከም ዝነበረን፣ናይ ሓባር ምውህሃድን ምስምማዕን ከም ዝተወደኤን፣ኣብቲ ናይ መን ይምርሓና ዝብል መድረኽ
ምስ ተበጽሐ፣ብልቦና ዝመልኦ ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን፣ሃናጺ ምኽሪን ምዕዶን ንመንእሰያት ኣብ ርእሲ ምሃብ፣
(ከምዚ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ብሓርበኛ ተቃላሳይ መስፍን ሓጎስ ዝውሃብ ዘሎ)፣ብዛዕባ ንመሪሕነት ዘርኢ ኣጋባብ
(turn)ዞረ፣ሓደ ዓመት ን-ኣማኒ ክርስትና ሓደ ዓመት ን-ኣማኒ ምስልምና ክካናወን ሓስብ ስለ ዘቕረቡ፣ ናይ
ብሙሉኣቶም ተቐባልነት ረኺቡ፡ራስ ተሰማ ቀዳማይ ፕረሲደንት ክኾኑ ተመርጹ፡፡
መጽሓፍ ታሪኽ ኣይንፋላለ ኣስፊርዎ ዘሎ ብምጥቃስ “ እቲ ኣብ ጉባኤ ተኣኪቡ ዝነበረ ወካሊ ካብ መላእ
ኤርትራ ስለ ዝተዋጽአ ዳርጋ ኩለን ቋንቛታትን ሃይማኖታትን ኤርትራ ተወኪለን ነበራ። ምስ ክብደት ናይቲ
ፕረሲደንት ናይ ምምራጽ ሕቶ፣ነዚ ዝመስል ሱሙር ድለትን ውሳኔን ክርአ ቀሊል ጉዳይ ኣይነበረን፣ብቐሊሉ’ውን
ኣይተወስደን። ነዚ ኣመልኪታ ጋዜጣ ሓንቲ ኤርትራ ‘’ ናእዳ ዝግብኦ ህዝቢ እዩ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡
ነዚ ዝስዕብ ሕጡብ ኣስፈረት፡፡
ህዝቢ ኤርትራ፣እቲ ብእኩይ ዝኾነ ወጻእተኛ ማይ-ብሑቕ ዘይመጸጸ ኡነተኛ ህዝቢ ኤርትራ፡ብውርዝነት
ብኣእምሮን ሓለፋ ዘለዎ ህዝቢ ምዃኑ እናተገልጸ ይኸይድ ኣሎ። ኣብተን ምሁራትን ስልጡናትን ዝብሃላ ዓበይቲ
ሃገራት ዓለም’ኳ ንባይቶ ዚመርሕ ሰብ ክምረጽ ከሎ፣ ክንደይ ዚኣክል ገንዘብን ስብከትን ክኣ ይጠፍእ።ኣብዚ
ኣብ ሞንጎ ጭዋን ወርጃን ዝኮነ ህዝቢ ኤርትራ ግን፣እሞ ክኣ ኣብ ማእከል ሰይጣናዊ ዝኾነ በብዓይነቱ
መጻወድያታትን ተንኮልን ዘካይድ፡ከምዚ ዝበለ ዓብይ ነገር፣ብሓደ ዋዕላ፣ብሓደ ቃል፣ብሰላምን ብፍቕርን
ክወጽእ-ዶ ይኽእል። ናይ ሓደ ህዝቢ ስልጣኔን ዕብየት ማለት እዚ እዩ’ምበር ናይቶም ቦምብ ጌርካ ምልዮናት
ሰባት ብሓንቲ ደቒቅ ምጥፋእ ማለት ኣይኮነን፡፡ ስለ’ዚ እምብኣር ነተን ዓበይቲ መንግስታት ዓለም ካብዚ
ሒዶትን ንእሽቶይ ህዝቢ ኤሪትራ “ ውርዝነት ” ዚብሃል ሓዲሽ ቃል ኪምሃራ እንተ እንዕድመንስ ከም ድፍረት
ኮይኑ ዶኾን ምተቈጽረና ‘’ ? ክትብል ጺሒፋ ነይራ፤ ካብዚ እንምሃሮ እንተ ሃሎወና፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ደምበ
ፍትሒ ዝዋሳእ ዘሎ ኤሊት ወይ መራሕቲ፦ውድባት፣ህዝባውያንን ሲቪካዊ ማሕበራት፣ሙሁራትን ሰብ ሞያን፣
ኣዋሃህድቲ ይኣክል ምንቅስቓስ፣ስለምንታይ ኣሰርን ውርሻ ኣቦታትና ክንክተል ዘይካኣልና፡እቲ ጸገም ዘይቡቑዓት
ምዃና-ዶ ኣይመስልን ? ፡፡
ኩቡራት ሓለፍትን ኣዋሃህድትን ውድባት፣ ህዝባውያንን ሲቪካውያን ምንቅስቓሳት፣ብፍላይ ናይ ይኣክል
ምንቅስቓሳት፣ኣብዚ እዋን’ዚ ውዓል ሕደር ዘይብሃለሉ ግዜ ስለ ዝኾነ፡ብሰንኪ ሓላፍነትኩም ናይ ጽባሕ
ተሓተቲ፣ኣብ ታሪክ ተመዝገብቲ ምዃንኩም ብምዝካር ከም ህጹጽነቱ፡ብኮሚሽናትን ሓባራዊ ስጉምትታት
ምውሳድን ዘየማትእ ህሞትን ጉዳይን ምዃኑ ኣይትረስዑ፡፡
ኣብ መእተዊና ብዛዕባ ንናጽነት ማዕርነትን ብወገን ኖርበርቶ ቦብዮን ካርል ፖፐር ዓበይቲ ፍላስፋታት ዝማሃርዎ
ኣብ መጠርሽታ ክልቲኦም ስነ ሓሳብ፡ክማሉኡ ዘለዎም መሰረታውያን ጉዳያት ኮይኖም፣ሙሉእ ደሞክራሲ ክህሉ
እንተ’ደኣ ኮይኑ ብሓላፍነት ክስራሓሎም ዘለዎም ምዃኖም፣ ኢሎም እዮም ትንታነቶም ዝድምድሙ፡፡
ኣቦታትና’ዉን ልእላውነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን፣ሙሉእ ምውህሃድን ሲኒትን ዜጋታትና ውድበታትና ክህሉ
ከሎ’ዩ ዝራጋገጽ ዝብል ውርሻ ዝሓደጉልና፡፡
ዓቢ ፍላስፋ ሞንተስኩ እዉን፣ኣብ ጹሑፋቱ ን-ናጽነት ሃገርን ህዝብን በቢዓይነቱ መግለጺታት እኳ
ይዋሃቦ’ምበር፣እቲ ቀንድን ናቱ ክገብሮ፣ዘለዎስ ህዝቢ ክኸዉን ከሎ ኮይኑ፣ንምትግባሩ ዋናታት ተዋሳእቲ
መንእስያት ክኾኑ ከለዉን፣ምኽሪ ናይ ፈላጣትን፣ሰብ ተሞክሮን ክጥቀሙን ክቐምሱን፣ሰብ ሞያ ንስራሕ ከዋፍሩ
ምስ ዝኽእሉ’ዩ ዝብል ዘረባ ኣታንቢሁ ነይሩ፡፡
ኣብ መጠረሽታ ክንላበዋ እንደሊ እቲ ካብ ነዊሕ እንጽበዮ ዝነበርና ዓቢ ሓላፍነት ተሲኪሙ ዝተፋላለየ
ተበግሶታት ናይ ሓርበኛ መስፍን ሓጎስ፣ነቲ ንሳላሳ ዓመት ብናቱ መደባት ክንከይድ፣ብኡኡ ክንዛረብ እነሕልፎ
ዝነበረ እዋን ተሰጊሩስ፣ሕጂ ብወገን ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳያስን ሰዓብቱን፣ ንዚመጽእ’ከ እንታይ ኮን ይግበር ወይ
እንታይ ዓይነት ተበግሶ ይውሰድ፣ብምባል ደድሕሪ ደምበ ፍትሒ ዘብ-ዘብ ዝብለሉ እዋን ክርአ ጀሚሩ።
ብሓጺሩ ኣጀንዳ ደምበ ፍትሒ እቲ ልክዕ ቦቱኡ ሒዙ ክባሃል ይካኣል። ተብግሶ ኣርካናትናን እቶም ሞተር
ፍትሒ ዝኮኑ መንእሰያትና ዝተዋሃሃደን ዝተኣሳሰረን ክኸዉንን፣ዘይተጸበዮ ስትራተጂን ስልትታትን ክካየድን፣
ንተበግሶን ጻዕርን መስፍን ሓጎስ፣ እቲ ዝግብኦ ኣድህቦን ምስኡ ዝዋሃሃድ ስርሓት ከነካይድ ይግባእ፣ጥራይ
ዘይኮነስ ቡሱልን ምስ እዋን ዝካየድ ዓቢ ፖለቲካ ከነካይድን፣ሓላፍነትና ክንስከምን እዋኑ ምዃኑ፡ጉቡኡናን
ግዴና ክንገብር’ዩ ታሪኻዊ ሓላፍነትና፡፡
ኩቡራት የሕዋት፣ኣብዚ እዋን’ዚ ብግሊ ዘይኮነስ ብ-ስታፍ፡ወይ ሰብ ዘንጊ ብምውዳድ እዩ ክስራሕ ዘለዎ ።
ኪኢላታትን ብቑዓትን፣ ሰብ ተሞክሮን ክንክበብን ንስራሕ ክዋፈሩሉ ዝካኣል ኣጋባብ ከነታኣታቱን፣ምስ እዋን
ክንቃዳደም’ዩ ጽዊዕትና።
ሕጂ’ውን ንሕሰብ ነስተውዕል ንማራመር ንባራበር
ኣቕረብቲ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞሊ


text:
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ግራት ብውሕዱ 14 እሱራት ሞይቶም
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ዓዲ ግራት ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ብምፍራሱ ብውሕዱ 14 እሱራት ከምዝሞቱን 35 ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ከምዘለዉን ዘ ሪፖርተር ኣረጋጊጹ። ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ፣ ልዕሊ 1300 [...]
ሓድ-ሓደ ከባቢታት ኣስመራ ፍታሕ ዝስተ ማይ ረኺቡ
ኣብ ኣስመራ ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣጋጢሙ ዝጸንሐ ጸገም ዝስተ ማይ፣ ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ፍታሕ ከምዝተረኽቦ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም። እቲ ብመስመራት ሻምብቖ ነናብ ገዛ ዝኣቱ ዝነበረ ማይ፣ ካብ ዘቛርጽ ኣዋርሕ [...]
‘ኤርትራ ንተበግሶ ሰላም ቀ.ኣፍሪቃ ክድግፍ ኣለዋ’፣ ኬንያ
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኢጋድ ዳግም ቅድሚ ምጽንባሩ፣ ንተበግሶ ሰላም እቲ ዞባ ክድግፍ መንግስቲ ኬንያ ጸዊዑ። መንግስቲ ኬንያ ነዚ ዝጸውዐ፣ ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ በየነ ርእሶም ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝተላእ [...]
261 ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ምጥሓል ድሒኖም
ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ 261 ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝጸዓና ክልተ ጃልባ ካብ ምጥሓል ኣድሒኖም። ሊብያ ሄራልድ ዝተባህለ ጋዜጣ ብዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ እቶም ኣብ ክልተ ንእሽቱ ጃልቡ ዝነበሩ ስደተኛታት፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ [...]
መ.ኤርትራ ናይ መዘናግዒ ቪላታት ይሃንጽ
ኣብ ኤርትራ መነባብሮ ህዝቢ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ባይታ እናዝሐ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ዕላምኡ ንጹር ዘይኮነ ኣብ ዳህላክ ዝህንጸ ዘሎ ውቁብ ናይ መዘናግዒ ቪላታት ናብ ምዝዛም ገጹ ከምዝተቓረበ ተገሊጹ። እቲ 48 ሚልዮን [...]
ኣማኢት ኤርትራዊያን ኣብ እስራኤል ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዶም
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝገብሮ ዘሎ ጸቕጢ ንምቅዋም ኣማኢት ኤርትራዊያን ሰላማዊ ሰልፊ ከምዘካየዱ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ። እቶም ኣብ ኣፍደገ ሚኒስትሪ ምክልኻል እስራኤል ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱ ኣማኢት ኤ [...]
ኣብ ኬንያ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ተኻዪዱ
ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ፣ ብውሑዱ ሓደ ፖሊስ ክመውት እንከሎ ትሽዓተ ካልኦት ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቚቦም ከምዘለዉ፣ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ። እቲ ኣብ ዞባታት መስሕብ ቱሪዝም ምዃኑ ዝተ [...]
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት 10,000 መልእኽቲ ቴሌፎን ኣመሓላሊፋ
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ከም መቐጸልታ ናይቲ ካብ ለካቲት 2012 ኣትሒዙ ዘካይዶ ዘሎ ናብ ውሽጢ ኤርትራ ዝጠመተ ናይ ተለፎን ጎስጎስ፣ ዝሓለፈ ዓርቢ እውን ብምትሕብባር “ፈሪ ዳዊት ኤሳቕ” ዝተባህለ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ንሰብኣዊ መሰላት ዝ [...]
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ናይ ፍራንክፈት በረራኡ ኣቋሪጹ
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ናብ ጀርመን ፍራንክፈት ዘካይዶ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ምሉእ ብምሉእ ከምዝተቛረጸ ኤሮ ቴሌግራፍ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ጀርመን ኣረጋጊጹ። እቲ መንገዲ ኣየር ንዓመታት ደስኪሉ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ ወርሒ መጋቢት [...]
livetest
Stream videos at Uቀጥታዊ ፈነወ ሬድዮ ኤረናstream [...]


text:
Radio Erena: 11 November 2020
ላዕለዎት ሰብ ስልጣን ብሪጣንያን ፈረንሳን ኣብ ግብጺ ምብጻሕ ፈጺሞም
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ፣ ዦን ኢቭ ለድርያን ዝምራሕ ላዕለዎይ ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ ናብ ግብጺ ምብጻሕ ኣካይዱ።
እቲ ሚኒስተር ብ7ን 8 ሕዳር ኣብታ ሃገር ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ምስ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲን ካልኦት ሰበ ስልጣንን፣ ኣብ መንጎ ፈረንሳን ግብጺን ብዛዕባ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ርክባት ብዝምልከት ድሕሪ ምምይያጡ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ መንጎ ፈረንሳ ሃገራት እስላምን ዝተፈጥረ ጉዳይ ሃይማኖት እስላም ብዝምልከት’ውን ዘትዩ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ልኡኽ፣ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያ ኣብ ዘሎ ምዕባለታት ተመኻኺሩ።
ግብጺ፣ ንላዕለዋይ ልኡኽ ፈረንሳ ድሕሪ ምፍናው፣ ብሓላፊ ስለያ ብሪጣንያ ንዝተመርሐ ላዕለዋይ ልኡኽ ብሪጣንያ’ያ ኣእንጊዳ።
ሓላፊ ናይቲ ብMI6 ዝፍለጥ ስለያ ብሪጣንያ፣ ሪቻርድ ሙር፣ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲን ሓላፊ ጸጥታ ግብጺ፣ ጀነራል ዓባስ ከማልን ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ጉዳያት ጸጥታ፣ ሽበራን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ኣብ ዝብል ነጥቢ ኣተኵሮም።
ኣቐዲሙ’ውም ብሚኒስተር ሓይልታት ምክልኻል ብሪጣንያ፣ ጄምስ ሄፐይ ዝምራሕ ልኡኽ’ውን ኣብ ግብጺ በጺሑ’ዩ።
ግብጽ ብሪጣንያን፣ ንኣስታት ሓደ ሰሙን ከካይድኦ ዝጸንሓ ሓባራዊ ልምምድ ሓይሊ ባሕሪ፣ ሎሚ 11 ሕዳር ክዛዝማ’የን።
===============