text:
ዜና ፅሑፍ ወርሒ መስከረም 2010
- Last Updated on 14 October 2017
- Hits: 85
30/01/2010
ኤጀንሲ ስራሕቲ ካርታ ኢትዮጱያ ኣብ ክልል ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ደቡብ ንዝርከባ 10 ማእከለዎት ከተማታት ካርታ ሰሪሑ ኣረኪቡ።
እቲ ኤጀንሲ ዝሰርሖም ካርታት ንቢሮ ልምዓት ኣባይቲ እታ ክልል ኣረኪቡ። እቲ ርክክብ ዝተኻየደ ኣብ ምህንፃፅ ቁፅፅር ፅሬትን ንዘመላክቱ መስመራትን ዘካተተ ካርታ ንምስራሕ እቲ ኤጀንሲ ምስ እቲ ክልል ኣብ 2010 ዓ/ም ብዝኣሰሮ ውዕሊ እዩ። ኣብቲ ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ምፅራይ ንምድላውፕሮጀክታትን ፕላንን ኣይተ ተፈራ ዋቅፋላ ስራሕቲ እቲ ካርታ 179 ስኬር ኪሎ ሜትር ዝሸፈነ ኾይኑ ልዕሊ 14 ሚሊዮን ብር ወፃኢ ዝተገበረሉ እዩ ኢሎም። ምክትል ሓላፊ ቢሮ ልምዓት ኣባይቲ ክልል ደቡብ ኣይተ ይልማ ሱንታ ኣብቲ እዋን ርክክብ ከምዝገለፅዎ እቲ ካርታ ንዕብየትን እተን ከተማታት ልዑል ግደ ዘለዎ እዩ ኢሎም ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ።
ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ሃገር ክወፁ ኣብ ቁፅፅር ዝውዓሉ ልዕሊ 100 ጥንታዊ መፃሕፍቲ ብራና ናብ በዓል መዚ መፅናዕትን ሓለዋን ሓድጊ ተረኪቦም።
እቶም መፅሓፍቲ ካብ 2007 ክሳብ 2009 ዓ/ም ኣብ ኢድ ሰለስተ ውልቀ ሰባት ዝነበሩ ኮይኖም ናብ ወፃኢ ክሰግሩ ክብሉ ብፖሊስ ፌዴራል ኣብ ቁፅፅር ዝወዓሉ እዮም። ኣብ ሓደ ቻይናዊ 65 መፀሓፍቲ ብራናን ውፅኢት እንስሳ ዘገዳም ዝኾኑ ካልኦት ቅርስታትን ተረኺቦም እዮም። ነቶም ዝተረኸቡ ቅርስታት መበገሲ ብምግባር ኣብ ካልኦት ውልቀ ሰባት ብፍላይ ድማ ኣብ እንዳ መሸጣ ቅርስታት ተሓቢኦም ምስ ካልኦት ናውቲ ተመሳሲሎም ክሽየጡ ዝተዳለው ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም እዮም። እቶም ቅርስታት ናብቲ በዓል መዚ ዘረከቦ ፖሊስ ፌዴራል ካልኦት ኣብ ከይዲ ፍርዲ ዝርከቡ መዕለቢ ምስ ረኸቡ ከምዝርከብ ገሊፁ ኣሎ። ብመሰረት ሕጊ ሃገርና ብዜካ ንሓፂር እዋን ዝሳለጥ ኤግዝብሽን ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ዝተዳለወ መፅሓፍ ብራና ካብ ሃገር ክወፅእ ኣይፍቀድን ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ።
ኢትዮያ ብፀጥታን ኢኮኖምን ምስ ሶማሊላንድ ብሓባር ክትሰርሕ ትደሊ እያ ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርይም ደሳለኝ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ብኣቦ ወንበር ገዛኢ ውድብ ሶማሊ ላንድ ኮልምያ መሓ ቢሂ ኣብድ ዝተመርሓ ጉጅለ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተቀቢሎም ኣዘራሪቦም። ኣብቲ እዋን ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኢትዮጱያ ብንግዲ፣ኢኮኖምን ፀጥታን ምስ ሶማሊ ላንድ ዘለዎ ርክብ ክተዐቢ ከምትደሊ ምግላፆም ብማዕርግ ሚኒስተር ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ዩኒት ሚዲያ ፣ርክብ ህዝብን ርክብን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ዛዲግ ኣብርሃ ገሊፆም። ሶማሊ ላንድ ኣብ ቃልሲ ኣንፃር ራዕዲ መሓዛ ኢትዮጱያ ምኳና ብምግላፅ ኣብ ቀፃሊ ወርሒ ሕዳር ተካይዶ መረፃ ፍትሓዊ፣ ሰላማውን ዲሞክራስያውን ክኮን ኢትዮጱያ ዝካኣላ ድጋፍ ክትገብር እያ ኢሎም። ምክትል ኣቦ ወንበር ውድብ ኮልመያ መሓመድ ካሂን ኣሕመድ ብወገኖም እቶም መራሕቲ ካብ ፀጥታን ንግድን ብተወሳኺ ኣብ መሰረተ ልምዓት ውድብ በርበራ እውን አውጊዖምሉ እዮም ኢሎም ይብል ፀብፃብ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጱያ።
ኣብ ክልልና ኣብ ኣተኣካክባ ንግዲ ንጡፍ ተሳትፎ ድጋፍ ዝገበሩ ኣካላትን ንዝነበሮም ሰራሕተኛታት በዓል መዚ እቶትን መተባብዒ ሽልማት ተዋሂብዎም።
280 ሰራሕተኛታት ናይ ገንዘብን ዝተፈላለዩ መተባብዕን ዝተወሃቦም ኾይኑ ሓድሽ ሶፍተዌር ሰሪሖም ስርዓት ኣተኣካክባ እቶት ንክዝምን ዝገበሩ 2 ሰራሕተኛታት ድማ ብፍልይ ነፍሲ ወከፍ 10 ሽሕ ብር ተሸሊሞም። ካብዚ ብተወሳኺ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ፣ቤት ምኽሪ ንግድን ካልኦት መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ሽልማት ተዋሂብዎም እዩ ይብል ፀብፃብ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጱያ።
ንምዕባይ ንግዲ ወፃኢ መጠን ሸርፊ ብር ብ15 ሚኢታዊ ክንኪ እዩ ኢሉ ሃገራዊ ባንኪ ኢትዮጱያ።
ተመን ዝተሓተ ወለድ ሒሳብ ቁጠባ ባንክታት እውን ካብ 5 ሚኢታዊ ናብ 7 ሚኢታዊ ክብ ከም ዝብል እቲ ባንኪ ገሊፁ። ኣብቲ ጉዳይ ኣመልኪቶም መግለፂ ዝሃቡ ምክትል ገዛኢ እቲ ባንክን ኢኮኖሚስትን ዶክተር ዮውሃንስ ኣያሌው ካብ 1996 ክሳብ 2004 ዓ/ም ምንቅስቃስ ንግዲ ወፃኢ ኢትዮጱያ ብቅልጡፍ ይዓቢ ከምዝነበረ ብምዝኽኻር ማእከላት ዓመታዊ ዕቤት እውን 24 ነጥቢ 1 ሚኢታዊ ኔሩ ኢሎም። ካብ 2005 ክሳብ 2009 ዓ/ም ኣብ ዝነበሩ 5 ዓመታት ዋጋ ሸቀጣት ዕዳጋ ዓለም ብተኸታታሊ ብምንቁልቋሉ ዶላር ኣሜሪካ ብመንፅር ሃገራት መሻርክቲ ንግዲ ኢትዮጱያ እናጎልበተ ምካዱን ንግዲ ወፃኢ ሃገርና ተዘሓሒሉ እዩ ኢሎም። ብፍላይ ድማ ቡን ፣እክልታት ቅብዓት ፣ጥምረት ጎረባብቲ ውፅኢቱን ዝለዓለ ምንካይ ዋጋ ዘጋጠምዎ እዮም ኢሎም። መንግስቲ ኣብ ዝሓለፉ 5 ዓመታት ብምክንያት ምንካይ ዋጋ ሸቀጣት ዘጋጠመ ምዝሕሓል ኣታዊ ንግዲ ወፃኢ ንምክሕሓስ ርብርብ ምክያዱ ብምግላፅ ውድቀት ኣታዊ ኣድሒኑ እዩ ኢሎም። ኮይኑ ግን ኣብ ኣፈፃፅማ ሸቀጣት ንግዲ ወፃኢ 2008 ን 2009 ዓ/ም ምዝሕሓል ተራእዩ እዩ ኢሎም። ብምኻኑ እውን መንግስቲ ኣብ በጀት ዓመት 2010 ዝተቀመጡ ሽቶታት ከይተሸራረፉ ንምዕዋት ካብ ዘፈራት ሕርሻ፣ ኢንድስትሪ ፣መዓድንን ኣገልግሎትን ዝርከብ ሸርፊ ወፃኢ ንምዕባይን እናሰፍሓ ንዝከደ ሚዛን ንግዲ ንምፅባብን ቅድመ ምድላው ጌሩ ኣብ ምንቅስቃስ ይርከብ ኢሎም ዶክተር ዮውሃንስ። ብመዳይ ማክሮ ኢኮኖሚ ንምዕባይ ተወዳዳራይነት ፍርያታት ንግዲ ወፃኢን ምዕባይ ሃገራዊ ቁጠባን ዝሕግዙ ፖሊስታት ክቅረፅ ስለዝግባእ መመሓየሺ ሸርፊ ወፃኢን ፖሊሲ ገንዘብን ምግባሩ ገሊፆም። ብመሰረት እዚ ካብ 1 ጥቅምቲ 2010 ጀሚሩ ዋጋ ሸርፊ ወፃኢ ብር ብ15 ሚኢታዊ ክንኪ ተጌሩ ኣሎ ኢሎም። እዚ ማለት ንኣብነት 1 ዶላር ኣሜሪካ ዋግኡ 23 ነጥቢ 4177 ብር እንትኾን ብ15 ሚኢታዊ ወሲኹ ብ26 ነጥቢ 9303 ብር ይዕድግ። ቅድሚ 7 ዓመታት መጠን ሸርፊ ወፃኢ ብ17 ሚኢታዊ መስተኻኸሊ ዝገበረት ሃገርና ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክተወስድ ብዓለም ለኻዊ ትካላት ፋይናንስ ክሕተት ፀኒሓ እያ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ።
29/01/2010
ኣብ ወረዳ ሓውዜን 25 ሽሕ ተመሃሮ ተመዝጊቦም ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ከምዝርከቡ ተገሉፁ።
ከም ኣገላልፃ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ እት ወረዳ ብስሩዕ ትምህርቲ ክመሃሩ ካብ ዝተትሓዙ ተምሃሮ እቶም 92 ሚኢታዊ ተምሃሮ ከምዝተመዝገቡ የመላክት። ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ወረዳ ሓውዜን መምህር ሃይለማርያም ረዳ ከምዝበልዎ ፣ኣብ ዘመነ ትምህርቲ 2010 ዓ/ም ልዕሊ 30 ሽሕ ተመሃሮ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ትልሚ ከምዘሎ ድሕሪ ምሕባር ዛጊድ ልዕሊ 13 ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም ልዕሊ 28 ሽሕ ተመሃሮ ተመዝጊቦም ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ከምዝጀመሩ ሓቢሮም። እዚ ከምዘሎ ኾይኑ ህፃናት ዕድል ትምህርቲ ክረኽቡ ንምግባር ብዝተገበረ ፃዕሪ ዛጊድ ልዕሊ 1ሽሕን 4 ሚኢትን ደቂ ኣንስትዮ 6 ዓመት ህፃናት ፣ ልዕሊ 2 ሽሕን 7 ሚኢትን ህፃናት ድማ ኣብ ህፃን ንህፃን ኣትዮም ንክምሃሩ ከምዝተመዝገቡ ዝሓበሩ መምህር ሃይለማርይም፣ እቲ ቁፅሪ ካብዚ ንላዕሊ ንምግባር ምስ ኣመራርሓ ትምህርቲ እተን ኣብያተ ትምህርቲ ምምሕዳር ጣብያታትን ተዋዲድካ ይስራሕ ከምዘሎ ኣፍሊጦም ይብል ኪኢላ ፕረስ ወረዳ ሓውዜን ተክለማርያም ተካ።
ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ንምርግጋፅ በርቲዑ ይሰርሕ ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክፍለ ከተማ ሓድነት ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክፍለ ከተማ ሓድነት ወይዘሮ ሽዋ ተወልደ ፣ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ስራሕቲ ማኑፋክቸሪንግ ፣ኣብ ከተማ ሕርሻን ኣብ ኢደ ጥበብን ብግዝያዊ ስርሕ ዕድል ልዕሊ 601 ኣንስትዮ ፣ብቀዋሚ ስራሕ ዕድል ልዕሊ 68 ደቂ ኣንስትዮ ስራሕ ዕድል ከምዝተፈጠረለን ፣ካብኣተን ልዕሊ 75 ብሉፃት ደቂ ኣንስትዮ ብውልቀ ይኹን ብጉጅለ ፅቡቅ ስራሕቲ ዝሰርሓ ናይ መተባብዒ ሽልማት ከምዝተሸለማ ገሊፀን። ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩለ መዳይ እናዓበየን ተጠቃምነተን እንዓዘዘን ይርከብ ኢለን። ብኩለ መዳይ ዓቅሚ ብኢኮኖሚያዊ ፣ብማሕበራውን ብፖለቲካውን ስብእና ሒዘን መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ባዕለንን ኣብ ስድራኣንን ከምኡ እውን ኣብ ሃገረን ንከምፅኣ ከምቲ ልሙድ ቃልስን ኣበርቲዓን ብምስራሕ መሰረታዊ ለውጢ ዝኾነ ናይ ኢኮኖሚያዊ ለውጢ ከምፀኣ ይግብእ ኢለን ገሊፀን ይብል ኪኢላ ፕረስ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክፍለ ከተማ ሓድነት።
ሕማም ዓሶ ጠቅሊልካ ንምጥፋእ ይሰርሕ ከምዘሎ ቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ገሊፁ።
ብብርኪ ሃገርናን ክልልናን ከም ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ኣብ 2030 ሕማም ዓሶ ጠቅሊልካ ንምጥፋእ ጠመተ ተዋሂብዎ ይስርሓሉ ከምዘሎን ዛጊድ ዘተባብዑ ለውጥታት ከምዝተመዝገቡን ኣብ ቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ክኢላ ክፍሊ ሰርቢላንስ ምክልኻል ሕማማት ኣይተ ገብረመድህን ክንፉ ገሊፆም። ልዕሊ 75 ሚኢታዊ ከባቢ ክልልና ዓሳው ምዃኑን ጥንቃቐታት እንተተወሲዶም ሕማም ዓሶ ምክልኻል ከምዝካኣልን ዘዘኻኸሩ እቶም ሓላፊ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ቁፅሪ ብዓሶ ዝተትሓዙ ወገናት ልዕሊ 5 ሚኢቲ ሽሕ ከምዝነበረን ብዝተገበረ ፅዕፁዕ ፃዕሪ እዚ ቁፅሪ ኣብ 2008 ዓ/ም ናብ 229 ሽሕ ምውራዱ ኣይተ ገብረመድህን ክንፉ ወሲኮም ሓቢሮም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ብደረጃ መንግስቲ 1 ነጥቢ 2 ሚሊዮን ዛንዜራ ዓሶ ብበዝሒ ሕማም ዓሶ ናብ ዝረኣየለን 21 ወረዳታት ትግራይ ከምዝባፃሕ ገሊፆም። ሕማም ዓሶ ንምክልኻልን ምቁፅፃርን ልምዓታዊ ስራሕቲ እናተሳልጠሎም ዕድላት ምግፋሕ ከምዝኾኑ ዝኣመቱ ኣይተ ገብረመድህን ከምመግለፂኡ ጥዕናኡ ዝተሓለወ ሕብረተሰብ ምፍጣር ፍሰት ቱሪዝም ምርግጋፅ ፣ኢንቨስተራት ብዘይስግኣት ክውሕዙ ኩነታት ምጥጣሕ ፣ተመሃሮ ትምህርቶም ብዘይምቁራፅ ክመሃሩ ምግባር ፣ሰራሕተኘታት ይኹን ሓረስቶት ስርሕቶም ብኣግባቡ ክሰርሑ ምክኣል ማለት ከምዝኾነ ወሲኾም ኣረዲኦም ዝዕደል ዛንዚራ ኣብ መዓላኡ ብምዓልን ጀቕጀቕ ብምድፋንን ዝተትሓዘ ትልሚ ንምዕዋት ሕብረተሰብ እጃሙ ከበርክት ኣይተ ገብረመድህን ፀዊዖም ይብል ቢሮ ርክብ ህዝቢ ዝተልኣከልና ሓበሬታ።
26/01/2010
ኣብዚ ዓመት ልዕሊ 65 ሽሕ ሄክታር መሬት መስኖ ንምልማዕ ዘኽእል ኣድላይ ዘበለ ቅድመ ምድላው ይውግን ኣለኹ ኢሉ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገጠር ወረዳ ሓውዜን።
ሓላፊ እቲ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ብርሃነ ሃይላይ ፣ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት ልዕል 4 ሽሕ ደ/ኣንስትዮ ዝርከበኦም ልዕሊ 16 ሽሕ ሓረስቶት ተረባሕቲ ዝገብር ልዕሊ 65 ሽሕ ሄክታር መሬት ብዝተፈላለዩ ዓይነት ዘራእቲ መስኖ ብምልማዕ ፣ካብዚ ልዕሊ 489 ሽሕ ኩንታል ምህርቲ ንምስፋሕ ዘኽእል ስራሕቲ ቅድመ ምድላው ይውገን ከምዘሎ ተዛሪቦም። ዛጊድ ንፁር መረዳእታ ተጠቀምቲ ልምዓት መስኖ ሓረተስቶት ዝለምዕ ስፍሓት መሬትን፣ መፅናዕቲ ስትራክቸር ማይ ቆፀራ ዝሰርሑን ዝተበላሸውን መስሓቢ ማይ ቴክኖሎጅታት ከምዝተወገነ ዝሓበሩ ኣይተ ብርሃነ ሃይላይ ፣ፀረጋ መትረባት ማይ ፣ምድላው ዝተፈላለዩ ዓይነት ፈልስን ዝኣምሰሉ ስራሕቲ ይስርሑ ከምዘለው ድሕሪ ዝተወሰነ ድማ ንተጠቀምቲ መስኖ ሓረስቶት ፣ሰብ ሞያ ሕርሽን ኣመራርሓን ስልጣና ብምሃብ ተግባራዊ ስራሕ ከምዝጅምር ግልፂ ገሊፆም ይብል ክኢላ ፕረስ እታ ወረዳ ተክለማርያም ተካ ዝለኣከልና ፀብፃብ።
ህንዲ ንዝርግሓ መስመራት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጱያ ዝውዕል 195 ሚሊዮን ዶላር ልቃሕ ክትህብ እያ።
ኣብ ኢትዮጱያ ዕላዊ ዑደት ዝገብሩ ዘለው ፕሬዝዳንት እታ ሃገር ራምናት ኮቪንድ ድሕሪ ምስ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ዝገበርዎ ዘተ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ካብቲ ንመስመራት ሓይሊ ትህቦ ልቓሕ ብተወሳኺ ንኣገልግሎት ሕክምና ዝውዕል 2 ሚሊዮን ዶላር እውን ክትህብ እያ ኢሎም። እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ቀፃሊ ኢትዮጱያ ኣብ ኩሎም ዘፈራት ልምዓት ንተዝካይዶ ምንቅስቃስ ከምትድግፍ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጱያ።
ጀርመን ንዘላቂ ሰላምን ልምዓትን ኣፍሪካ ትገብሮ ሓገዝ ኣጠናኺራ ከም ትቅፅል ገሊፃ።
ዓመታዊ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪካን ጀርመንን ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪካን ጀርመንን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተሳለጠሉ እዋን ዝተረኸቡ ኮምሽነር ሃገራት ትሕቲ ሳህራ ኣፍሪካ ኣምባሳደር ጆርጅ ሸምዲት ልምዓት ብዘይሰላም ዘይሕሰብ ብምኻኑ ቀንዲ ዕንቅፋት ንዝኾነ ሰላምን ድሕንነት ኣህጉር ኣፍሪካ ብሓባር ክንሰርሕ ኢና ኢሎም። ንፕሮግራም ውስን እቲ ሕብረት ትገብሮ ዘላ ሓገዝ ተጠናኺሩ ክቅፅል እዩ ኢሎም። ምክትል ኮምሽነር ሕብረት ኣፍሪካ ኣምባሳደር ከውሲ ኳርቴ ብወገኖም ንምሕዝነት ንምድጋፍን ጀርመን ብምንኣድ ኣብ ትምህርቲ ምህዞ ስራሕ ፣ንግዲ ፣መሰረተ ልምዓት ሰላምን ድሕንነትን ትገብሮ ሓገዝ ኣጠናኺራ ክትቅፅል ፀዊዖም። እቲ ኣኼባ ኣብ መናእሰይ ኢንቨስት ብምግባር ተረባሕነት ህዝቢ ነረጋግፅ ብዝብል መሪሕ ቃል እዩ ተኻይዱ ይብል ፀብፃብ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጱያ
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ኢትዮጱያ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ምስ ዘካይዱ ዘለው ፕሬዝዳንት ህንዲ ራም ናት ኮቪንድ ተዛትዮም።
ክልቲኦም መራሕቲ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ንምጥንኻር ኣጠናኺሮም ከምዝሰርሑ ኣረጋጊፆም። ፕሬዝዳንት ህንዲ ራም ናት ኮቪንድ ቀዳማይ ሚኒስተርኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ፈታዊ ህንዲ ምኻኖም ብምግልፅ ርክብ ኢትዮ-ህንዲ ንምጥንኻር ንዝሰርሕዎም ስራሕቲ ድማ ኣመስጊኖም። እቶም ፕሬዝዳንት ህንዲ ምስ ኢትዮጱያ አብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ልምዓት ብሓባር ንምስራሕ ልዑል ድሌት ከም ዘለዋ ገሊፆም። ብፍላይ ድማ ኣብ ምስልጣንን ምዕባይ ክእለታት ሓይሊ ሰብ ኣብ ኢትዮጱያ ንመናእሰይ ዝሰርሑ ስራሕቲ ሃገሮም ብዝተፈላለዩ መዳያት ክትሕግዝ ምኻና ሓቢሮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ።
ኢትዮጱያ ሳዕቤን ለውጢ ኣየር ንምክልኻል ንተካይዶ ስራሕቲ ካብ ዝተፈላለዩ ገበርቲ ሰናይ ትካላት 75 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ሓገዝ ረኺባ ኢሉ ሚኒስተር ሓለዋ ከባቢ ኣግራብን ለውጢ ኣየርን ገሊፁ።
ኣብቲ ሚኒስተር ጀኔረራል ዳይሬክተር መተሓባበሪ ትግበራ ለውጢ ከባቢ ኣየር ኣይተ ደበሱ ባይለየኝ ሃገርና ንመፈፀሚ ሓምለዋይ ኢኮኖሚን ንምፅዋር ለውጢ ከባቢ ኣየርን እትሰርሖም ስራሕቲ ዝለዓለ በጀት የድልያ ኢሎም። ነዞም ስራሕቲ ንምፍፃም ኣብ ዓመት 7 ነጥቢ 2 ቢሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ከም ዘድልያ ኣብቲ ሚኒስተር ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት። ንምዕዋት እቶም ስራሕቲ ተሳትፎ ሕብረተሰብ እቲ ዝዓበየ ግደ እኳ እንተኾነ ንመፈፀሚ ዝኸውን ገንዘብ ብዘላቅነት ንምርካብ ንዝተፈላለዩ ሓገዝቲ ትካላት ሕቶታት እናቅረበ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ 50 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ሕቶ ሓገዝ ዝቀረበ ምኻኑ ዝገለፁ ኣይተ ደባሲ ኣብ መወዳእታ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ከፅድቅ ትፅቢት ይግበር ኢሎም ከም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጱያ።
25/01/2010
ኣብ ክልላትን ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ብሰንኪ ልምዓት ዝለዓሉ ወገናት ብዝተፈላለዩ መንገድታት ዝፍፀሙ ጥሕሰታት መሰል ምህላዎም ብመፅናዕቲ ምርግጋፁ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮያ ኣፍሊጡ ።
እቲ መፅናዕቲ ካብ ዝተፈላለዩ ተላዕልቲ ልምዓት ክፍላት ማሕበረሰብ ዝለዓሉ ሓሳባት መበገሲ ብምግባር ዝተሰርሓ ምኻኑ እውን እቲ ኮምሽን ኣፍሊጡ። ጥሕሰት መሰል በፂሕና ዝብሉ ወገናት ንልምዕት ኣብ ዝለዓልሉ እዋን እኹል ካሕሳ ከምዘይክፈሎም ግልጋሎት መንበሪ ገዛ እውን ብኣግባቡ ከም ዘይረከቡ እውን ገሊፆም። ኮምሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮያ ብዘካየዶ መፅናዕቲ ኣብ ኣፈፃፅማ ካሕሳ ኣብ ምሃብ መተካእታ ቦታ ፣ኣብቶም ከም መተክኢ ዝወሃቡ ቦታታት ዝተማልኣ መሰረተ ልምዓት ዘይብሎም ብምኻኖም ጥሕሰት መሰል እናተፈፀመ ምኻኑ እውን እዩ እቲ መፅናዕቲ ኣመላኪቱ። ካብ ትልሚ ጀሚሩ እውን እቲ ረቂቅ መፅናዕቲ ካብ ፌዴራልን ክልላትን ዝተውፃፅኡ ሓለፍቲ ስራሕን ሰብ ሞያን ዘተ እናሳለጥሉ ይርከቡ። እቲ መፅናዕቲ ተወሰኽቲ ሓሳባት ምስ ተማልእሉ ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ቀሪቡ ዘተ ከምዘካይድሉ እውን ኮምሽን መሰል ኢትዮጱያ ገሊፁ ክብል ኤፍቢሲ ፀብፃቡ።
ኣብ ኢትዮጱያ ዝንብሩ ዜጋታት ሃገረ ህንዲ ኣብ ህንፀት ዓቅምን ኣመራፅታት ኢኮኖሚን ፅቡቅ ምስሉ ሃገሮም ኣብ ምህናፅ ንዘበርክትዎ ዘለው እጃም ፕሬዝዳንት ረምናት ኮቪንድ ኣመስጊኖም።
ከም ፀብፃብ ድሕረ ገፅ ህንዲ ፕሬዝዳንት ሃገረ ህንዲ ኣብ ኢትዮጱያ ምስ ዝነበሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ህንዲ ተመያይጦም። ኣብ ኢትዮጱያ ሰለስተ መዓልታት ዕላዊ ዑደት ንምግባር ትማሊ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተው ፕሬዝዳንት ሃገረ ህንዲ ኣብ ኢትዮጱያን ዝነበሩ ዜጋታት ህንዲ ኣብ ዘሕለፍዎ መልእክቲ ኣብ ህንፀት ዓቅሚ ማሕበረሰብ ኢትዮጱያ ኣማራፅታት ኢኮኖሚ ብምፍጣር ፅቡቅ መልክዕ ሃገሮም ብምህንፆም ኣመስጊኖም። ኣባላት ማሕበረሰብ ህንዲ ስፖርት ዮጋ ኣብ ኢትዮጱያ ንኽላለ ምግባሮም ምስጋና ኣቅሪቦም። ፕሬዝዳንት ህንዲ ራም ናት ኮቪንድ ድሕሪ 45 ዓመታት ንፈለማ እዋን ኣብ ኢትዮጱያ ዑደት ዝገበሩ ፕሬዝደንት ህንዲ እንትኾኑ ኣብ ኢትዮጱያ ኣብ ዝህልዎም ዕላዊ ዑደት ስራሕ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ብዙሓት ሐበራዊ ስምምዕነታት ከም ዝፍርሙ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀባፅባ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጱያ።
ኣብ መንጎ ኢትዮጱያን ህንድን ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ካብ ግዘ ናብ ግዘ እንዳተጠናኸረ ምምፅኡ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ገሊፁ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣይተ መለስ ኣለም ሎሚ ኣብ እዋናዊ ጉዳይ ኣመልኪቶም ምስ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝገበርዎ ፃንሒት ኢትዮጱያን ህንድን ነዊሕ ዘመን ዘቁፀረ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ከም ዘለወን ብምግላፅ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዓውደ ኢኮኖሚ እናተመሓየሽ ምምፅኡ ገሊፆም። እቶም ወሃቢ ቃል ኣብዚ ሕዚ እዋን 10 ቢሊዮን ዘንቀሳቀሱ 574 ኩባንያታት ህንዲ ኣብ ዝተዋፈርሉ ኢንቨስትመንት ንልዕሊ 50 ሽሕ ኢትዮጱያውያን ዕድል ስራሕ ከምዝፈጠሩ ገሊፆም። ካብዚ ብተወሳኺ እውን ህንዲ ንዝተፈላለዩ ፕሮጀክትታት ኢትዮጱያ ተወሰኺ ፍልፍል ፋይናንስ እናኾነት ምምፅኣ ገሊፆም ንዕላዊ ዑደት ስራሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ህንዲ ራም ናት ኮቪንድ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ናብ ዝሓሸ ርክብ ከምዘብፅሕዎ ትፅቢት ይግበር። ኣይተ መለስ ኣብ እዋናዊ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ኣብ ዙርያ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጱያ መፅናዕቲ ብዛዕባ ዘካይዶ ዘሎ ኮሚቴ ቴክኒክ ኣመልኪቶም ኣብ ዝተፈላለየ መራኸብቲ ሓፋሽ ግጉይ ሓበሬታ ከም ዘሎ ጠቂሶም እቲ ኮሚቴ ዝተውሃቦ ስራሕ ብዝግባእ ይፍፀም ከምዘሎ ገሊፆም ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ።
ሕማም ኤች ኣይ ቪ ኣይቪ ኤድስ ንምክልካል ዘኽእል ፖሊስን ስትራቴጅን ንምውፃእ ዘኽእል መድረክ ምክክርን ዓውደ መፅናዕቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተሳሊጡ።
እቲ ዓውደ መፅናዕቲ ብቤት ፅሕፈት ሃገራዊ ምክልኻልን ኤች ኣይቪ ኤድስ ምስ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና ብሓባር ብምኻን ዘሰናድእዎ እዩ። ካብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ዝምልከቶም ኣካላት ብተወሳኺ እውን ኣብቲ ዓውዲ ዝሰርሑ መዳርግቲ ኣካላት ኣብቲ ዓውደ መፅናዕቲ ተሳቲፎም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ብብርኪ ሃገር ኣብ መናእሰይ ዝርግሓ እቲ ሕማም 1 ነጥቢ 2 ሚኢታዊ እንትኾን ኣብ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ድማ 0 ነጥቢ 99 ሚኢታዊ ዝተሓተ ብርኪ ዘለዎ እዩ። እቲ ዝለዓለ ድማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ 4 ነጥቢ 9 ሚኢታዊ እዩ ኣብቲ ዓውደ መፅናዕቲ ሕዚ ዘሎ ዝርግሓ እቲ ሕማም ኣብ ዝንክየሉ መንገዲ ዘተ ክግበር እዩ ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቢ።
ኣብ ኩሎም ክልላት ንዝተመረፁ 3 ሚኢቲ መሰናድኦ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ፕሮግራም ስኩል ኔት ከምዝትከለለን ማእከል ኢንፎርሜ ኮምኒኬሽን ቴክኖሎጂ ትምህርቲ ኣፍሊጡ።
ማእከል እስኩል ኔት ብቴሌቭዠን ዝወሃብ ፕሮግራማት ትምህርቲ ኣብያተ ትምህርቲ ብሰርቨር ኣቢሎም ተቐቢሎም ብምቅማጥ ኣብ ዝደለይሉ እዋን ንክጥቀምሉ ዘኽአል ቴክኖሎጂ እዩ። ሓላፊ እቲ ማእኸል ዶክተር ገበዮሁ ወርቅነህ ከምዝገለፅዎ ዝተመረፀ ኣብያተ ትምህርቲ ተጠቀምቲ እቲ ፕሮግራም ንምግባር ምስ መንግስቲ ባንኪ ዓለምን ሓገዝቲ ልምዓት ብዝተረከበ 617 ሚሊዮን ብር ገንዘብ ንዝርጋሕቲ ቴክኖሎጂ እናተሳለጠ ዝርከብ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከቡ 3 ሽሕ መሰናድኦ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ዘለዋ እንትኾና ነዚ ቴክኖሎጂ ዝጥቀማ ግን 1 ሽሕ 650 ጥራሕ ምኻነን ተገሊፁ እዩ ክበል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ።
ፕሬዝዳንት ሙላቱ ተሾመ ኣብ ኢትዮጱያ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ይገብሩ ምስ ዘለው ህንዳዊ መዘነኦም ራም ናት ኮቪንድ ዘትዮም።
ኣብ ዘተኦም ህንዲ ምስ ኢትዮጱያ ዘለዋ ርክብ ፍሉይ ጠመተ ከምትህቦ ፕሬዝዳንት ራምናት ተዛሪቦም።ሃገሮም ምስ ኢትዮጱያ ዘለዋ ታሪካዊ ርክብ ብንግድን ኢንቨስትመንትን ዘፈራት ብዝበለፀ ንምጥንኻር ከምትደሊ ገሊፆም። ህንዲ ምስ ኣፍሪካ ንእትገብሮ ርክብ ኢትዮጱያ ቁልፊ ብፅሒት ኣለዋ ዝበሉ እቶም ፕሬዝዳንት ሃገሮም ኩሉ መዳያዊ ፃዕሪ ኢትዮጱያ ከምትሕግዝ ፀሪሖም ፣ንሓይሊ መከፋፈሊ ህንፀት ዝውዕል 195 ሚሊዮን ዶላር ከምትህብ ቃል ኣቲዎም። ፕሬዝዳንት ሙላቱ ብወገኖም እቲ ሕዚ ዘሎ ርክብ እተን ሃገራት ብዝበለፀ ምጥንኻር ድልየት መንግስቲ ኢትዮጱያ እውን ምኻኑ ገሊፆም። ኢትዮያን ህንድን ኣብ ለውጢ ኩነታት ኣየር ከምኡ እውን ዓለም ለኸ ግብረ ራዕዲ ብሓባር ንምቅላስ ከምዝሰርሑ ኣብ ስምምዕ በፂሖም እዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ።
24/01/2010
ትካላት ዲሞክራሲ ኣሓይለን ክሰርሓ ይግባእ ተባሂሉ፡፡
ሓበራዊ ዘተ ማእከላት ዲሞክራሲ ኣብ ከተማ ቢሸፍቱ ኣብ ዝተሳለጠሉ እዋን ዝተረኸቡ ብማዕርግ ሚኒስተር ሓላፊ ዩኒቲ ዲሊቨሪ ህዝባዊ ርክባት መራኸቢ ሓፋሽ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒሰተር ኣይተ ዛይድ ኣብርሃ፣ ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎም ማእከላት ምህናፅን ክትትል ምግባርን ከምኡ እውን ግልፅነትን ተሓታትነትን ዝሰፈኖ መስርሕ ምዝርጋሕ ከም ዘድሊ ተዛሪቦም፡፡ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዶክተር ኣዲሱ ገብረእዝጋብሄር ብወገኖም ፣ማእከላት ዲሞክራሲ ካብ ሕገ መንግግስቲ ወፃኢ ዝንቀሳቀሱ ኣካላት ምእራምን ምዕራይን ፣ሕብረተሰብ ፍትሒ ክረክብ ምግባር፣ ልዕልና ሕጊ ፍትሒን ክዓስል ኣብ ምግባር ግቡኣን ክፍፅማ ከም ዘለወን ገሊፆም፡፡ ኣብ መፈፀሚ እቲ መድረኽ ሓበራዊ ዘተ ኣፈ ጉባኤ ኣይተ ኣባዱላ ገመዳ ብቀፃሊ ንምፍታሕ ትካላት ዲሞክራሲ ንባዕለንን ዘለዎን ሓይሊ ሰብን ብምጥንኻር ዝሓሸ ኣንፈት ክሕዛ ኣተሓሳሲቦም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ን10ይ እዋን ዝኽበር በዓል መዓልቲ ሰንደቕ ዕላማ ንምኽባር ምድላዋት ከምዝተወገነ ተገሊፁ፡፡
እቲ በዓል 6 ጥቅምቲ 2010 ዓ/ም ራኢ ሰኒቕና ኢና፣ ንዝበለፀ ዓወት ተለዓዒልና ኢና ብዝብል መሪሕ ቃል ብዝተፈላለዩ ምድላዋት ኣብ ዝተመረፁ ትካላት ተኸቢሩ ከምዝውዕል ተሓቢሩ፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ተፀዋዒ መንግስቲ ቤት ምኸሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣካቢ ኮሚቴ ኣከባብራ እቲ በዓልን ኣይተ ኣማኑኤል ኣብርሃም ነቲ በዓል ኣመልኪቶም ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ቅድሚ ሕዚ ሰንድቕ ዕላማ መግለፂ መንነት ስርዓትን ገላፂ ባህርን ምንባሩ ኣረዲኦም፡፡ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዓንቀፅ ሰለስተ ብግልፂ ከም ዝተደንገገ ድማ ሰንደቕ ዕላማ መላእ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ብተወሳኺ ድማ ነፃነትን ማዕርነትን ሃይማኖት ዝንፀባረቐሉ እዩ ኢሎም፡፡ ሰንድቕ ዓላማ ሃገርና ልምዓትን ብሩህ ተስፋ ዘመላኽትን ምኻኑ ድማ ሓቢሮም፡፡ ካብ 2006 ዓ/ም ዓ/ም ብዝተመሓየሸ ኣዋጅ 863/2006 ኣብ ፈላማይ ሰኑይ ወርሒ ጥቅምቲ ተኸቢሩ ይውዕል ዝብል ኮይኑ ኣብ ዝመፅእ ዘሎ 6 ጥቅምቲ እቲ በዓል ክኽበር ምድላዋት ከምዝተገበረ ገሊፆም ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ኢትዮያ ሕፅረት ቀረብ ፍርያት ሽኮር ከም ዘጋጠመ ተገሊፁ፡፡
ካብ ቀረባ እዋናት ንነዘ ኣብ መላእ ሃገር ሕፅረት ቀረብ ፍርያት ሽኮር ከም ዝተራእየ ናይዚ ጠንቂ ምዝባዕ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘስዓቦ ወቕቱ ዘይሓለወ ዝናብ ኣብ ፍርያት ሽኮር ንሕፅረት ከም ዘቃልዐ ኮርፕሬሸን ሽኮር ገሊፁ ኣሎ፡፡ ኣካያዲ ስራሕ ኮምኒኬሽን እቲ ኮርፕሬሽን ኣይተ ጋሻው ኣይችሉህም ኣብ በጀት ዓመት 2009 5 ሚሊዮን ኩንታል ንምፍራይ ትልሚተታሒዙ 3 ሚሊዮንን 500 ሽሕን ኩንታል ሽኮር ጥራይ ክፈሪ ምኽኣሉ ገሊፆም፡፡ ኣብ ኣፈፃፅማ ትሑት ውፅኢት ዝተረኸበሉ ምኸንያት ድሕሪ ወርሒ ማያዝያ ብሕልፊ ኣብ ወርሓት ክረምቲ ሽኮር ከፍርያ ትፅቢት ዝተገበረለን ፋብሪካታት ብምኽንያት ምዝባዕ ኩነታት ኣየር ናብ ስራሕ ከም ዘይኣተዋን እቲ ሕፅረት ድማ ካብ ወርሒ መስከረም ጀሚሩ ከም ዘጋጠመ ኣይተ ጋሻው ገሊፆም፡፡ ኣይተ ጋሻው ድሕሪ ሒደት መዓልታት ካብ ሃገራት ታይላንድን ናይጀርያን ዝተሸመታ 700 ሽሕ ኩንታል ሽኮር ናብ ውሽጢ ዓዲ ከም ዝኣቱን ኣብ ዓመተ 2010 ዓ/ም 8 ፋብሪካታት ሽኮር ናብ ስራሕ ብምእታው 7 ሚሊዮን ኩንታል ከፍርያ ሙሉእ ብሙሉእ ፀገም ሽኮር እዛ ሃገር ንምሽፋን ከም ዝተተለመ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤቢሲ፡፡
ምስ ህንፀት ፖርክታት ኢንደስትሪ ተተሓሒዙ ንዕብየት ዘፈር ጨርቃ መርቂ ጠመተ እኳ እንተተገበረ በቲ ዘፈር ዝተመሃረ ሓይሊ ሰብ ንምፍራይ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝሃበኦ ቆላሕታ ትሑት እዩ ተባሂሉ፡፡
ምክትል ኮምሽነር ኮምሽን ኢንቨሰትመንት ኢትዮጵያ ዶክተር በላቸው መኩርያ እቲ ክፍተት ዘሎ ምዃኑ ገሊፆም ነቲ ክፍተት ንምፍታሕ ድማ ምስ ዩንቨርስታት ሃገር ክስራሕ ይግባእ ኢሎም፡፡ ኣብቲ ዓውዲ ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ብምፍራይ ብቐዳምነት ሽሙ ዝለዓለ ዩንቨረስቲ ባህርዳር ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ 1ይ ክሳብ 5ይ ዓመት ቁፅሪ ዘሰልጠኖም ተመሃሮ 3ተ ሸሕ ጥራሕ እዮም፡፡ ኣብ ኢንስትቲዩት ልምዓት ጨርቃ መርቂ ዳይሬክተር ርክብ ህዝቢ ኣይተ ባንተይሁን ገሰሰ ብወገኖም ኣብዚ ሕዚ እዋን ንዘፈር ልምዓት ሓይሊ ሰብ ጨርቃ መርቂ ዘሰልጥኑ ዘለው ዩንቨርስታት ውሕዳት እኳ እንተኾኑ ምስ ቅድሚ ሕዚ ክነፃፀር ከሎ ግና ዝሓሸ ምዃኑ ገሊፆም፡፡ ዝበለፀ ምምሕያሽ ንምፍጣር ድማ ምስ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና ዝሓሸ ምትእስሳር ንምፍጣር ይሰራሕ ኣሎ ኢሎም ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ዘለወን ታሪካዊ ርክብ ብዝተፈላለዩ ዘፈራት ኣጠናኺረን ንምቐፃል ክሰርሓ እየን ኢሎም ሚኒስተር ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ፡፡
እቶም ሚኒስተር ሓድሽ ኣምባሳር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኖም ምስ ዝተሸሙ ኣምባሳደር ማይክል ራይነር ዘትዮም፡፡ ኣምባሳር ማይክል ራይነር ደብዳቤ ሽመቶም ንዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ኣረኪቦም እዮም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ኢትዮጵያ ምስ ኣሜሪካ ዘለዋ ርክብ ዝዓበየ ክብሪ እትህቦ ምኻና ነቶም ኣምባሳደር ገሊፀምሎም እዮም፡፡ ክልቲኦም ሃገራት ኣብ ዓውደ ንግዲ ኢንቨስትመንት ኣብ ዝቕፅል ሰፋሕቲ ስራሕቲ ብሓባር ምሰራሕ ከምዘለወን እውን ገሊፆም እዮም፡፡ ኣምባሳደር ራይነር ብወገኖም ምምሕዳር ኣሜሪካ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ምትሕብባር ኣጠናኺራ ክትቕፅል ድልው ምኻና ንዶክተር ወርቅነህ ገሊፆምሎም እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
23/01/2010
ኢትዮጵያን ሕቡራት ዓረብ ኤምሬትስን ርክብን ብዝበለፀ ንምጥንኻር ከም ዝሰርሓ ገሊፀን፡፡
በዓል ሙሉእ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ሕቡራት ዓረብ ኤምሬትስ ኣምባሳደር ዶክተር ኣብድልቃድር ርዝቁ ፣ምስ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ልኡኽ ጉዳያት ሚኒስተር ፕሬዝዳንት ሕቡራት ዓረብ ኤምሬት ሸኽ መንሱር ቢን ዛይድ ዘትዮም፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ ኩሎም ዘፈራት ቁልጡፍ ዕብየት እናመዝገበት ምኻኑ ዝገለፀ ዶክተር ኣብድልቃድር ፣ምስ ሕቡራት ዓረብ ኤምሬትስ ዘለዎ ርክብ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምብፃሕ ድልየት ከምዘለዎ ገሊፆም፡፡ ልኡኽ ሸኽ መንሱር ቢን ዛይድ ብወገኖም እናዓበየ ዝመፀ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ቢሂጎም እዚ እውን ተጠናኺሩ ንኽቅፅል ድልየት ሃገሮም ምኻኑ ገሊፆም፡፡ ሰብ ሃፍቲ ሕቡራት ዓረብ ኤምሬት ኣብ ኢትዮጵያ ሃፍቶም ንኽዋፈሩ ድፍኢት ከምትገብር እውን ምግላፆም እውን ንቤት ፅሕፈት ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ፀሪሑ ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ሚኒስተር ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮ ሃፍትን ንቀፃልቲ 10 ዓመታት ዘገልግል ሃገራዊ ስተራቴጂ ልምዓት ሆርቲ ካልቸርን ዕድጊትን ዕላዊ ጌሩ፡፡
ኣብ ሃገርና ብዓውደ መስኖ ሆርቲ ካልቸር ከልምዕ ዘኽአል 11 ነጥቢ 9 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ዘሎ ዋላ እንትኾነ ፣ክሳብ ሕዚ ክለምዕ ዝኽኣለ ግን 2 ነጥቢ 5 ሚሊዮን ሄክታር ጥራሕ እዩ እዚ ሓድሽ ስተራጂ ኣብቲ ዓውዲ ዝርከቡ ፀገማት ብምቅራፍ ዝርከብ ሸርፊ ወፃኢ ንምዕባይ ከም ዝሕግዝ ምኻኑ እውን እዩ ተገሊፁ፡፡ እዞም ኣብቲ ዓውዲ ዝርኣዩ ክፍተታት ዝፈትሕ እዩ ዝተበሃለ ስትራቴጂ ብዓለም ለኸ ብርኪ ተወዳዳሪ ንምኻን ዘኽእሉ ኣሰራርሓታት ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ተመኩሮ ብምውሳድ ምድላው እውን ተገሊፁ፡፡ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብቲ ዓውዲ ካብ 50 ሚሊዮን ኣሜሪካ ዶላር ዝበለፀ ኣታዊ ከም ዘይትረክብ ነዚ ምኸንያት እውን ብዝተዋደደ መልክዑ ክሰርሕ ዝኸእል ስትራጂ ብዘይምንባሩ ምኻኑ ተገሊፁ፡፡ እዚ ሓድሽ ኣሰራርሓ ዘመናዊ ስርዓት ዕደጋ ብምዝርጋሕ ነቲ ዘፈር ዝወሃብ ቀረብ ፋይናንስ እኹል ንክኸውን ብምግባርን ፣ሰራሕቲ መሰረተ ልምዓት ንኽስፋሕፋሕ ፅርየትን ቁፅፅርን ከጠናኸርን ብዝተዋደደ መልክዑ ንኽህቡ ከም ዝገብር እውን ተገሊፁ እዩ፡፡ እቲ ስትራጂ ዕላዊ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ዝምልከቶም ኣካላት ፌዴራል ክልልን ተወከልቲ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኣብቲ ዓውዲ ዝተዋፈሩ ሰብ ሃፍትን ተረኺቦም እዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብኽፋል ካብ ነሓሰ 1/2009 ዓ/ም ጀሚሮም ዕፅው ኮይኖም ዝፀንሑ 3 ላዕለዎት ኣብያተ ፍርዲ ሙሉእ ብሙሉእ ናብ ሰራሕ ኣትዮም፡፡
ፌዴራል ፈላማይ ደረጃ ፣ላዕለዋይን ሓፈሻዊ ኣብያተ ፍርዲ ካብ ነሓሰ 1 ጀሚሮም እስካብ 19 መስከረም 2010 ብኽፋል ዕፅው ኾይኖም ዝፀንሑ እንትኾን ካብ ትማሊ ጀሚሮም ሙሉእ ብሙሉእ ስሩዕ ግልጋሎት እናሃቡ ይርከቡ፡፡ እቶም ኣብያተ ፍርዲ ብኸፊል ዕፅው ኾይኖም ኣብ ዝፀንሕሉ 49 መዓልታት ኣብ ኣፃዳፍን ግዘ ዘይህብን ምስ ሃገርን ህዝብን ፀጥታ ርክብ ዘለዎም ሕቶታት ስሩዕን መደበኛን መጋባእያ ብምድላው ከተኣናግዱ ፀኒሖም እዮም፡፡ በዚ መልክዑ ዝፀንሑ 170 መጋባእያታት ቤት ፍርዲ ፌዴራል ካብ መስከረም 22 /2010 ዓ/ም ግልጋሎት ምሃብ ብምጅማሮም ብርክት ዝበሉ ን2010 ካብ ዝተመሓላለፉ መዛግብቲ መንጎ ብኽፋል ናብ ምርመራን ውሳነን ምሕላፎም ካብቶም ኣብያተ ፍርዲ ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት፡፡ በዚ መሰረት እውን ሓፈሻዊ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ሬጅስትራል ካብ ነሓሰ 2009 ጀሚሩ እስካብ መስከረም 2010 ዓ/ም ጥራሕ 2000 ሓደሽቲ ፋይላት ምኽፋቶም ምክትል ሓላፊት እቲ ቤት ፅሕፈት መንበረ ነጋሽ ገሊፀን፡፡ ሰለስቲኦም ኣብያተ ፍርዲ ፌዴራል ኣብ 2010 በጀት ዓመት ን1 ሚኢትን 83 ሽሕን 670 መዛግብቲ ውሳነ ንምሃብ ምትላሞም እውን ካብ ሓፈሻዊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
22/01/2010
ኤች ኣይቪ ኤድስን ተተሓሓዝቲ ሕማማትን ዘለዎም ደረጃ ዝርግሓ ንምፍላጥ ዘኽእል መፅናዕቲ ክካየድ እዩ፡፡
ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ዕላዊ ኣብ ዝገበሮ ሓበሬታ እቲ መፅናዕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብፍላይ ኤችኣይቪ ኤድስ ንምቁፅፃር ኣብ ዝተገበረ ምንቅስቓስ ዝተረኸቡ ውፅኢታት ንምግንዛብ ዘኽእል እዩ፡፡ እቲ ሕማም ኣብ ሕብረተሰብ ዝፈጠሮ ፅዕንቶ ንምርኣይ ዝሕግዝ መፅናዕቲ ምዃኑ እውን ገሊፁ፡፡ እቲ መፅናዕቲ ስድራ ማእኸል ዝገበረን ዘመናዊ መመርመሪ ላባራቶርን ዘመልኣለ ኾይኑ ኣብ ዝተመረፃ 395 ከባብታት ሃገርና ክሳለጥ እዩ፡፡ ከም ኣገላልፃ እቲ ኢንስቲትዩት ምዝዛም እቲ መፅናዕቲ ንሰብ ሞያ ጥዕና፣ ኣውፃእቲ ሕግን ተመራመርትን ዝለዓለ ሓገዝ ክህልዎ እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵያ ምስ ተመዝግቦ ዘላ ኢኮኖሚያዊ ዕቤት ዝቃዶ ፖሊስን ስትራቴጂን ወፍሪ ስራሕ ኣብ ስራሕ ውዒሉ፡፡
እቲ ፖሊስን ስትራቴጂን ንኣመራርሓ ክልል ዕላዊ ዝተገበረ ኾይኑ ዕቤት ማክሮ ኢኮኖሚ ስዒቡ ሓይሊ ሰብ ብኣግባቡ ንምጥቃምን ከጋጥሙ ዝኽእሉ ኢኮኖሚያዊ፣ ማሕበራዊ ፖለቲካውን ፀገማት ሓጋዚ ምዃኑ ተገሊፁ ኣሎ፡፡ ንምፍታሕ ድሌት ስራሕን ማክሮ ኢኮኖሚ ሃገርና ዝጠልቦ ሓይሊ ሰብ ብምምላእ ፀገማት ወፍሪ ስራሕ ፈቲሑ ኣብ ምፍጣር ዕድል ስራሕ ዜጋታት ዝለዓለ ኣበርክቶ ኣለዎ ተባሂሉ ኣሎ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ኢንድስትሪያላዊ ፍርያምነት ክውስኽን ኣብ መንጎ ኣስራሕን ሰራሕተኛን ሰላማዊ ርክብ ክህሉ ዝገብርን እዩ ዝተበሃለ እቲ ፖሊሲ ኣብ ሃገርና ዝወሃብ ስልጠናታትን ትምህርትን ምስ ዕዳጋ ሓይሊ ሰብ ክጠዓዓም ዝገብር እዩ፡፡ እቲ ዓለም ለኻውን ሃገራውን ወፍሪ ሰራሕ ብኣግባቡ ንምምራሕ ዘኽእል ፖሊሲ ዘፈፀሞ ካብ ፌዴራል ጀሚሩ ክሳብ ወረዳ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ወፍሪ ስራሕ ክጣየሽ እዩ ተባሂሉ ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡
ሻውዓይ ውድባዊ ጉባኤ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ሓድነት ህዝቢ ጋምቤላ ጋህኣዴን ንኣቦ ወንበር ምክትልን እቲ ውድብ ሓዊሱ 35 ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ብምምራፅ ተዛዚሙ፡፡
እቲ ጉባኤ ንክልተ ዓመት ዘገልግሉ 9 ፈፀምቲ ስራሕን 5 ኮምሽነራት ኦዲትን ቁፅፅርን እቲ ውድብ እውን ዝመረፀ ኾይኑ ኣብ መዛዘሚ ጉባኤኡ በዓል 12 ነጥቢ ቅዋም መግለፂ ኣውፂኡ እዩ፡፡ ኣብ ሸውዓይ ውድባዊ ጉባኤ ጋህኣዴን ሕሉፍ ስርሓቱ ብምግምጋምን መመሓየሺ መተሓዳደሪ ደንቢ እቲ ውድብን ኣፅዲቑ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ዳሬክተር ኮምኒኬሽን በዓል መዚ መንገድታት ኢትዮጵያ ኣይተ ሳምሶም ወንድሙን ኣይተ በቀለ ባልቻን ካብ ዝተጠርጠርሉ ገበን ግዕዝይና ብናፃ ተሰዲዶም፡፡
ተረኛ ካልኣይ ምድብ መጋባእያ ልደታ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ነቲ ትእዛዝ ዝሃቦ ኾይኑ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ እውን ኣብ ክልቲኦም ተጠርጠርቲ ዝጀመሮ ምፅራይ ምቁራፅ ብፅሑፍ ኣቕሪቡ እዩ፡፡ ብተወሳኺ የኔነህ ኣሰፋ ዝተበሃሉ ተጠርጣሪ ብ50 ሽሕ ብር ውሓስ ክልቀቑ ትእዛዝ ዝሃበ እቲ ቤት ፍርዲ ብ150 ሽሕ ብር ወሓስ ናፃ ክስደዱ ዝኣዘዘሎም በዓል ዋና ሀይቢ ኣይ ኣይ ኮንሰትራክሽን ኣይተ ዛኪር ኣሕመድ ተቓውሞ ዓቃቢ ሕጊ ብምቕራቡ ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልቲ ምኽንያት ከቕርብ ተኣዚዙ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
19/01/2010
ንዕውትነት ዝመፅእ ሰንበት ኣብ ከተማ ብሸፍቱ ብዓብይ ድምቀት ዝበዓል በዓል ኢሬቻ ሕብረተሰብ ኣድላይ ቅድመ ምድላው ከምዝተገበረ ከንቲባ ምምሕዳር እታ ከተማ ኣፍሊጡ፡፡
ከንቲባ ወይዘሮ ገነት ኣብደላ ከምዝገልፅኦ 21 መስከረም 2010 ዓ/ም ኣብ ሆራ ኣርሲዲ ዝኽበር መርኣይን ምግላፅን ሓድነት ህዘቢ ኦሮሞ ዝኾነ በዓል ኢሬቻ ንምኽባር ቅድመ ምደላዋት ተወጊኖም እዮም፡፡ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝመፁ ኣጋይሽ በብቅዓት ንምትእንጋድ ዝክኣለና ዓቕሚ ንምጥንካር ምሰቲ ማሕበረሰብ ዘተ ብምግባር ኣብ ሙሉእ ምርድዳእ ብምብፃሕ ናብ ሰራሕ ኣቲና ኢና ኢለን፡፡ በዓል ኢሬቻ ብመራሕቲ ኣባዳገታት ዝምራሕ ከምዝኾነ ዝገለፃ እተን ከንቲባ ብፍላይ እቲ ሰላም ብዝበለፀ ንምጥንኻር 300 ፎአሌታት ኣባገዳ ካብቲ ሕብረተሰብ ዝተውፃፅኡ ፍቃደኛታትን ተመልሚሎም ምስ ኣካላት ፀጥታ ተዋዲዶም ከምዝሰርሑ ገሊፀን፡፡ ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ግልጋሎት ዋሃብቲ ትካላት፣ ብዘይምንም ወሰክ ዋጋ መደቀሲ ፣ግልጋሎት ምግብን መስተን ክህቡ ምስ ሰብ ሃፍቲ እታ ከተማ ኣብ ምርድዳእ ከምዝተበፅሓ ሓቢረን፡፡ ዕብየት ቱሪዝም እታ ከተማ ጠንካራ ንምግባር ኣብቲ በዓል ንክሳተፉ ዕድመ ዝተገበረሎም ኣጋይሽ ተሓጊሶም ክምለሱ ፍሉይ ጠመተ ተዋሂብዎም እዩ ኢለን ስለዝኾነ ኩሉ ተሳታፊ በዓል ኢሬቻ እቲ ሰርዓት ዝሓለወ ተግባራት ጥራሕ ብምፍፃም ብፅሒት ክፃወት እተን ከንቲባ ፃውዒተን ኣቕሪበን ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ልዕሊ 110 ዝኾና ትካላት መንግስቲ ኣብ ወርሒ ሰነ ጥራሕ ካብ መምርሒ ወፃኢ ብልዕሊ ፍርቂ ቢሊዮን ብር ዕደጊት ፈፂመን፡፡
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከባ ልዕሊ 110 ትካላት መንግስቲ ኣብ 2009 ዓ/ም ጥራሕ ልዕሊ ፍርቂ ቢሊዮን ዕድጊት ከምዝፈፀማ ገሊፁ፡፡ ኣብ ሚኒስተር ትሕብብርን ገንዘብን ቁጠባን ዳይሬክተር ኢንስፔክሸን ኣይተ ፍቃዱ ኣጎናፍር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከተማ ኣብ 120 ትካላት ብዝተገበረ መፅናዕቲ መሰረት መብዛሕቲኦም ኣብ ወርሒ ሰነ ጥራሕ ካብ ፍርቂ ቢሊዮን ብር ንላዕሊ ዕድጊት ከምዝፈፀሙ ሓቢሮም፡፡ እዚ ድማ ንብረት ህዝቢ ብዝግባእ መንገዲ ንረብሓ ህዝቢ ንከየውዕል እናገበረ እዩ ኢሎም፡፡ ኮምኒኬሽን ዳይሬክተር ዕድጊትን ምምሕዳር ንብረትን ኣይተ ሰጠኝ ገላን ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ድማ ብጣዕሚ ህፁፅ ዕድጊት እንተዘይኮይኑ ኣብ ወርሒ ሰነ ዕድጊት ንክፍፅሙ እቲ መምርሒ ከምዘይፈቅድ ተዛሪቦም፡፡ ተቐባልነት ኤጀንሲ እንተይረከቡ ዝፍፅሙ ዕድጊታት ተቐባልነት የብሎምን ዝበሉ ኣይተ ሰጠኝ ፣እዚ ተግባር ተፈፂሙ እንትርከብ እቲ ቤት ፅሕፈት ንሚኒስተር ትሕብብር ቁጠባን ከምዘፍልጥ እዮም ሓቢሮም፡፡ እቲ ኤጀንሲ ኣብ 2009 ዓ/ም በጀት ተፀዋዕነቶም ናብ ፌዴራል ዝኾኑ ትካላት ዳግም ስራሕቲ ተፈትሹ እናወገኑ ምዃኖም ተገሊፁ፡፡ እተን ካብ መምርሒ ወፃኢ ዕድጊት ዝፈፀማ ትካላት መንግስት ኣብ 2010 በጀት ዓመት ካብ ዝተልዓን በጀት ብምንካይ ናብ ካዝና መንግስቲ ኣታዊ ክገብራ ከምዝተኣዘዘ ኣይተ ኣጎናፍር ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
በቢ ዓመቱ ኣብ ኢትዮጰያ ዑደት ዝገብሩ ቁፅሪ ቻይናውያን በፃሕቲ ዓዲ እናዓበየ ምምፅኡ ተሓቢሩ፡፡
ሚኒስተር ባህልን ቱሪዝምን ለሸንዋ ከምዝገለፅዎ ኣብ 2012 ዓመተ ፈረንጂ 35 ሽሕ ዝነበሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝገብሩ በፃሕቲ ዓዲ ቻይናውያን ቁፅሪ ኣብ 2015 ዓመተ ፈረንጂ 41 ሽሕን 660 በፂሑ እዩ፡፡ ኣብ 2015 ን2016 ኣብ ሓደ ሓደ ከባብታት ሃገርና ፀገም ፀጥታ ዋላ እኳ እንተነበረ ቁፅሪ ዑደት ዝገብሩ በፃሕቲ ዓዲ ቻይናውያን ግን ከምዝወሰኸ እዩ እቲ ሚኒስተር ዘመላክት፡፡ ይኹን እምበር ካብ በፃሕቲ ዓዲ እንግሊዛውያን ንኣሜሪካውያን ቁፅሪ ኣንፃር እንትርኣ ቁፅሪ ቻይናውያን ሕዚ እውን ዝተሓተ ምኻኑ ተሓቢሩ፡፡ ኣብ ዝቕፅል ቻይናውያን ቁፅሪ በፃሕቲ ዓዲ እናወሰኸ ከምዝከይድ እቲ ሚኒስተር እምነቱ ገሊፁ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ካብ ዝገበራ ልዕሊ 886 ሽሕን 897 በፃሕቲ ዓዲ 3 ነጥቢ 32 ቢሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ተረኪቡ እዩ፡፡ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ክገብሩ እዮም ተባሂሎም ትፅቢት ካብ ዝገበረሎም 1 ነጥቢ 2 ሚሊዮን በፃሕቲ ዓዲ 4 ነጥቢ 5 ቢሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ንምርካብ ተተሊሙ እዩ ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ን50 ሕሙማት መጥባሕቲ ነቂልካ ምትካል ኩላሊት ከምዘካይድ ሃገራዊ ማእኸል ነቂልካ ምትካል ኩላሊት ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ማእኸል ምክፋት መውሃቢ ሕክምና መሕፀቢ ኩላሊት ምጀማሩ መጥባሕቲ ነቂልካ ምትካል ኩላሊት 2ይ ዓመት ኣመልኪቱ ጋዜጣዊ መግለፂ ሂቡ፡፡ ሜዲካል ዳይሬክተር እቲ ማእከል ዶክተር ሞሚና መሃመድ ፣ኢትዮጵያ ካብ ደቡብ ኣፍሪካ ስዒባ ካብ ኣብ ትሕቲ ሳሃራን ዘለዋ ሃገራት ውፅኢታዊ ዝኾነ መጥባሕቲ ነቂልካ ምትካል ኩላሊት ብምክያድ ኣብ ሪጋ ቅድሚት ከምዝተሰርዓት ገሊፆም፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት 50 መጥባሕቲ ነቂልካ ምትካል ኩላሊት ብምክያድ ናይቶም 49 ኩላሊት ሙሉእ ብሙሉእ ጥዕናኦም ተመሊሱ ግልጋሎት ከምዝሃቡ ተዛሪቦም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሕክምና መጥባሕቲ ነቂልካ ምትካል ኩላሊት ተመዝጊቦም ዝልገሰሎም ዝርከቡ 25 ሕሙማት ከምዘለው ዝገለፃ ዶክተር ሞሚና መሃመድ ኣብዚ በጀት ዓመት ን50 ሕሙማት እቲ ሕክምና ንምሃብ ከምዝተተለመ ገሊፆም፡፡ ከምዚ ዓይነት ሕክምና ኣብ ወፃኢ ዓዲ ንምርካብ ካብ 400 ሽሕ ክሳብ 500 ሽሕ ብር ዝሓትት ኮይኑ እቲ ማእኸል ግን ድሕሪ ነቂልካ ምትካል ጀሚሩ ሕክምና ነቂልካ ምትካልን መድሓኒት ክልተ ወርሒ ብናፃ እናሃበ ይርከብ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ህዝብታት ጋምቤላ /ጋህኣዴን/ 7ይ ውድባዊ ጉባኤኡ የካይድ ኣሎ፡፡
ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ኣይተ ጋት ሉኣክ ቱት ኣብ መክፈቲ እቲ ጉባኤ ከም ዝበልዎ እቲ ክልል ብሃፍቲ ተፈጥሮ ዋላ እኳ ዝተዓደለ እንተኾነ ንዘመናት ከይተርበሓ ፀኒሑ እዩ እዚ ንምልዋጥ ማይ ዝተከተለ ስርዓት ኣወፋፍራ ብምትግባር ሕብረተሰብ ብቁሸት ብምትእክካብ ተረባሒ ምግባር ምጅማሩ ገሊፆም፡፡ እቲ ክልል ማእኸል ጎንፂ ንምግባር ዝፍትኑ ፀረ ሰላም ሓይልታት ብምንቅስቃስ ጋህኣዴን ምክልኻል ከምዝተክኣለ ኣፍሊጦም፡፡ ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ ኣሕዋት ውድብ ጋህኣዴን ሃገራዊ ውድብን ልምዓት እቲ ክልል ናብ ድሕሪት ዝመልስ ምንቅስቃሳት ብሓባር ብምኻን ኣፍሊጦም፡፡ ጋህኣዴን ኣብ 7ይ ውድባዊ ጉባኤኡ ናይቲ ውድብ ኣፈፃፅማ ስራሕ 2 ዓመት ዝግምግም ኾይኑ ሕግን ደንብን እቲ ውድብ ከምዘማሓይሽ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
18/01/2010
ኣብ ዝሓለፈ በጀት ዓመት ኣብ ሃገርና ዑደት ካብ ዝገበሩ 886 ሽሕን 897 በፃሕቲ ዓዲ ልዕሊ 3 ነጥቢ 32 ቢሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ተረኺቡ ኢሉ ሚኒስተር ባህልን ቱሪዝምን፡
፡ ከም መረዳእታ እቲ ሚኒስተር ካብ 2012 ክሳብ 2015 ዓመተ ፈረንጂ ዜጋታት ኣሜሪካ ፣እንግሊዝ ፣ቻይና ፣ ጀርመን ፣ጣልያንን ፈረንሳይን ኣብ ኢትዮጰያ ዑደት ብምግባር ቅድሚት ይስርዑ፡፡ ክሳብ ዓስራይ ኣብ ዘሎ ደረጃ ድማ ዜጋታት ኬንያ፣ ህንዲ፣ ስዑድ ዓረብያን ሱዳንን ተፀራሕቲ እዮም፡፡ ኢትዮጵያ ብዘለውዋ ተፈጥሮኣውን ታሪካውን መስሕባት ተመራፂት ምዃና ዝገለፀ እቲ ሚኒስተር ዲፕሎማስያዊ ርክብን ምልላይ ሃፍትታት ቱሪዝምን ካልኦት ብልጫታት ኢትዮጵያ እዮም ምባሉ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ኢትዮጵያ 90 ቢሊዮን ዶላር ወፃኢ ዝሓትት ሃገራዊ ትልሚ ቁፅፅር ለውጢ ኩነታት ኣየር 15 ዓመታት ዕላዊ ጌሩ፡፡
እቲ ትልሚ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ መዳርግቲ ኣካላትን ዓለም ለኻዊ ትካላትን ካብ ዝተረኸበሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዕላዊ ኮይኑ፡፡ እቲ ሰነድ ፅዕንቶ ለውጢ ኩነታት ኣየር ብምቁፅፃርን ተቃላዕነት እቲ ፀገም ብምንካይን ኣንፈታት ምምሕያሽ ሓንፂፅካ ኢኮኖሚያዊ ዕቤት ንምምዝጋብ ዘኽእል እዩ፡፡ እቲ ትልሚ ነቲ ፅዕንቶ ተቓላዕቲ ዝኾኑ ሕርሻ፣ ኢንድስትሪ፣ ትራንስፖርት፣ ጥዕና ፣ኣግራብን ማይን ዝበሉ ዘፈራት ትኩረት ዝገብር ኮይኑ18 ቀንዲ ቀንዲ ኣማራፅታት መቆፃፀሪ ኣቕሚጡ ኣሎ፡፡ ንመፈፀሚ እቲ ትልሚ በቢ ዓመቱ 6 ቢሊዮን ዶላር ዝሓትት ኮይኑ ብሓፈሻ ን15 ዓመታት 910 ቢሊዮን ዶላር ይጠልብ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ተሳትፎን ተጠቃምነትን ጉድኣት ኣካል ንምዕባይ ኣብ ኣረኣእያን ግንዛበን ዘሎ ሕፅረት ትኹረት ጌርካ ክሰራሕ ከም ዝግባእ ትካል ሓባሲ ንብዓት ፌዴራል ገሊፁ፡፡
ሓባሲት ንብዓት ህፃናትን ደቂ ኣንስትዮን እቲ ትካል ወይዘሮ ሳንያ ሰኒ ኣብ ሆስፒታላት ፣ትካላት ትምህርትን መጓዓዝን ዝርኣዩ ጉድለታት ኣወሃህባ ግልጋሎትን ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ጉድኣት ኣካል ኣሉታዊ ፅዕንቶ የሕድሩ ኣለው ኢለን፡፡ ትካለን ኣብ ዝገብሮ ክትትል ሕፅረት ግንዛበን ጉግይ ኣረኣእያን ከምኡ እውን ፀገም ሰናይ ምምሕዳርን ሆስፒታላት ጉድኣት ኣካል ግቡእ ኣገልግሎት ከይረኸቡ ዕንቅፋት ምዃኑ ኣረጋጊፁ እዩ ኢሎም፡፡ ብተመሳሳሊ በቢ ደረጅኡ ኣብ ዘለው ትካላት ትምህርቲ ምችው ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ዘይምፍጣር ሕፅረት መምህራን ፣ብሬንን ምልክት ቋንቋን፣ ከምኡ እውን ህንፃታት ምችዋት ዘይምኻኖምን ፀገም ኣገልግሎት መጓዓዝያን ንጉድኣት ኣካል የፀግሙ ኣለው ኢለን፡፡ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከቡ ህዝቢ እቶም 1 ነጥቢ 7 ሚኢታዊ ጉድኣት ኣካል ምዃኖም ፀብፃባት የመላኽቱ ይበል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮያ፡፡
16/01/2010
ውድባዊ ኮንፈረንስ ላዕለዎት ኣመራርሓ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ብሄር ኣምሓራ /ብኣዴን/ ኣብ ከተማ ባህርዳር ተጀሚሩ፡፡
እናሰራሕና ክንሕደስ ኢና፣ እናተሃደስና ክንሰርሕ ኢና ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ን5 መዓልታት ዝካየድ እቲ ኮንፈረንስ ኣብ ሕሉፍ 26 ዓመታት ጉዕዞ ልምዓት ብምድህሳስ ዓወታት ዓሚቕ ተሃድሶን ዕንቅፋታቱን ክግምግም እዩ፡፡ ከይዲ ዓሚቕ ተሃድሶ ተጠናኺሩ ካብ ዝቕፅለሉ ሓፈሻዊ ኣንፈት ኣብ ዝቕመጠሉ ኩነታት ክዝቲ ትፅቢት ዝግበረሉ እቲ ኮንፈረንስ ሕብረተሰብ ተረባሒ ንምግባር ዝተሰርሑ ስራሕቲ ዝፍተሸሉ ምዃኑ እውን ኣብ ቤት ፅሕፈት ማእኸላይ ኮሚቴ ብኣዴን ሓላፊ ዘፈር ገጠር ፖለቲካ ኣይተ ዘለቀ ኣንሉ ገሊፆም፡፡ እቶም ኣመራርሓ ኣብ ዘልዓልዎም እዋናዊ ጉዳያት ግልፅነት ንምፍጣርን ኣብ ምርድዳእ ምብፃሕ ቀንዲ ጉዳያት እቲ ኮንፈረንስ ምዃኖም ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ኣብ ኢትዮጵያ መዋሰኒ ከባብታት ኣትዩ ክልል ሶማልን ክልል ኦሮሚያን ብዝተፈጠረ ጎንፂ ምከንያት ተመዛቢሎም ኣብ ቶጎ ውጫሌ ምስ ዝርከቡ ዜጋታት ተዛትዮም፡፡
እቶም ሚኒስተር ዜጋታት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ተዘዋዊሮም ናይ ምስራሕ መሰሎም ክኽበር መንግስቲ ከምዝሰርሕ ገሊፆም፡፡ መንግስቲ ፌዴራል ምስ ክልቲኤን ክልላት ብምዃን ዜጋታት ናብ መረበቶም ክምለሱ ፃዕሪ እናገበረ ምኻኑን ግዝያዊ ሓገዝ ንምግባርን ብዘላቅነት ንምጥያሽ ምንቅስቃስ ይግበር ከምዘሎ ገሊፆም፡፡ ምስ እዚ ብዝተዛመደ እቶም ሚኒስተር ኣብ ከተማ ጅግጅጋ ምስ ዓበይቲ ዓዲ ክልል ኢትዮ ሶማልያ ዘትዮም፡፡ ኣብቲ ዘተ እቶም ዓበይቲ ዓዲ ንምጥንኻር ሕውነት እቶም ክልተ ብሄራት ከምዝሰርሑ ተዛሪቦም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ብወገኖም መንግስቲ ብቀፃሊ ጎንፂ ከይፍጥር ከምዝሰርሕ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት 125 ኣናእሽተይ ማእኸላት ፅሩይ መስተ ማይ ተሃኒፆም ንግልጋሎት በቂዖም፡፡
ኣብ ቢሮ ሃፍቲ ማይ ክልል ትግራይ መተሓባበሪ ፕሮጀክት ኣይተ ሰሎሞን ገብረፃዲቅ ከምዝገለፅዎ ንህንፀትይ እቶም ፕሮጅክታት ዝወዓለ ብር 41 ሚሊዮን ካብ መንግስቲ ፈንላንድ ዝተረከበ እዩ፡፡ በቶም ዝተሃነፁ ፕሮጀክታት 23 ሽሕ ሰባት ብቀረበኦም ግልጋሎት ቀረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ተጠቀምቲ ኾይኖም እዮም፡፡ እቶም ፕሮጀክታት ፍልፍላት ማይን ብጉልበት ዝስርሑ ፖምፕታት ማይን ከምዝኾኑ እቶም መተሓባበሪ ፕሮጀክት ገሊፆም፡፡ በቶም ፕሮጀክታት ድማ ቁፅሮም ብርክት ዝበሉ ተጠቀምቲ ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ማይ ንምርካብ ነዊሕ ጉዕዞ ብምኻድ ይባክን ዝነበረ ጉልበት ዘድሓነን ግዜኣን ቆጢበን ንካሊእ ረብሓ ከውዕሎኦ ከምዝሓገዘን ኣይተ ሰለሞን ገሊፆም፡፡
ዓበይቲ ኩባንያታት ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተፈላለዩ ዘፈራት ኢንቨስትመንት ክዋፈሩ ድልየት ከምዘለዎም ገሊፆም፡፡
ሚኒስተር ድኤታ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ኣክሊሉ ሃይለሚካል ተወከልቲ ዝተፈላለያ ኩባንያታት ኣሜሪካ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተቐቢሎም ኣዘራሪቦም፡፡ ኣብቲ ዘተ ተወከልቲ እቶም ኩባንያታት ፕሮጀክታት ኢንቨስትመንት ብምቅራፅ ናብ ሰራሕ ክኣትው ድልየት ከምዘለዎም ነቶም ሚኒስተር ድኤታ ኣዘራሪቦም እዮም፡፡ ሳሄር ግሩፕ፣ ኣይቲ ወርክስ፣ ሲሞናይት ኮምፖዚት፣ ቴራ ፕላንተሪ ሆልዲንግስ፣ ናሽናል ስታንዳርድ ፋይናንስን ወርክስ ኩባንያታት ኣብ ኢትዮጵያ ርእሰ ማል ከፍስሱ ድልየት ካብ ዘለዎም ኩባንያታት እቶም ቀንዲ ቀንዲ እዮም፡፡ እቶም ኩባንያታት ኣብ ሪልስቴት ፣ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ፣መገጣጠሚ ኣውሮፕላን፣ ዘመናዊ ሕርሻ ፣ኣብ መሰረተ ልምዓት ፋይናንስ ቴክኖሎጂ ልምዓት ሓይልን ምውፋር ንምውፋር ድልየት ኣለዎም ተባሂሎም ኣሎ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ክልተ ሓወልቲ ነገስታትን ሰለስተ ጥንታዊ ገዛውትን ሕድሳት ክግበረሎም ምኻኑ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ኣፍሊጡ፡፡
መንግስቲ ነፍሰ ወከፍ እቶም ሓወልትን ጥንታዊ ገዛውንትን 30 ሚሊዮን በጀት መዲቡ እዩ፡፡ ዳይሬክተር ኮምኒኬሽን እቲ ቢሮ ኣይተ ወርቁ መንገሻ ኣብታ ከተማ ዘለው ታሪካዊ ፣ባህላውን ተፈጥሮኣውን ቅርስታት እናሓደሰ ፣እናኣላለየ ሓደሽቲ መስሕብ ቦታታት እናስፍሓ እዩ ኢሎም፡፡ ሓውልትታት ኣፀይ ቴድሮስን ኣፀይ ምኒሊክን ኣብቲ ተጀሚሩ ዘሎ በጀት ዓመት ሕድሳት ከምዝግበረሎም እቶም ዳይሬክተር ገሊፆም፡፡ መንበሪ ገዛ ፈላማይ ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ቢትወደድ ወልደፃዲቅ ጎሹ፣ ቤተ-መንግስት ሼክ ኦጄሌ ኣል ሓሰን ኣብዚ ሕዚ እዋን ቤት ፍርዲ ኣራዳ ኾይኑ እናልገልገለ ዘሎ ፣ነበር ቤተ ማዘጋጃ ኣዲስ ኣበባ ሕድሳት ካብ ዝግበረሎም ጥንታውያን ኣባይቲ ተፀራሕቲ እዮም፡፡ነቶም ክልተ ሓወልቲ ነገስታት ብር 6 ሚሊዮን ፣ነቶም ሰለስተ ጥንታውያን ገዛውቲ ድማ ብር 24 ሚሊዮን ንሕድሳት ተታሒዝሎም እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ሃገራዊ ቤት ምኸሪ መፈልፈሊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ንፌዴራል ፖሊስ ኮምሽን ኢትዮጵያ ሽልማት ኣፍልጦ ሂቡ፡፡
ኣመራርሓን ኣባላትን ፖሊስ ፌዴራል እምነ ሰረት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ካብ ዝነበር እዋን ጀሚሩ ዋርድያ ኾይኖም ደው ብምባልን ካብ ወርሓዊ ማሃይኦም ዕድጊት ቦንድ ብምፍፃም ህዝባዊ ሓላፍነቶም እናበርከቱ ይርከቡ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግድብ ህዳሰ ህንፀቱ 60 ሚኢታዊ ዝበፅሓ ኮይኑ ኣባላትን ኣመራርሓን ፌዴራል ፖሊስ ካብ 23 መጋቢት 2003 ዓ/ም ጀሚሮም ልዕሊ 180 ሚሊዮን ብር ዕድጊት ቦንድ ፈፂሞም እዮም፡፡ እቶም ኣባት ን7ይ ዙር ሓገዝ ንምግባር ቃል ዝኣተው ኮይኖም እቲ ዝተወሃበ ሸልማት ኣፍልጦ ድጋፎም ኣጠናኺሮም ክቕፅልሉ ከምዘበረታትዖም ዋና ዳይሬክተር መተሓባበሪ ህዝባዊ ተሳትፎ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ወይዘሮ ሮማን ገብረስላሴ ተዛሪበን፡፡ሓጋዚት ኮምሽነር ኣለምፀሃይ ካሳ ብወገነን ኣባላት ፖሊስ ፌዴራል ንሰላም ዘብዒ ንምኻን ዘመዝገብዎ ጀግንነት ኣብቲ ልምዓት ብምድጋፍ ታሪክ ሰሪሖም ክሓልፉ መልእክተን ኣመሓላሊፈን ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ መዘንኡ መንገዲ ኣየር ብራዚል ኣዙል ብራዚልያን ተጓዓዝቲ ንምቅብባል ስምምዕ ፈሪሞም፡፡
እቲ ስምምዕ ካብ 21 መስከረም 2010 ዓ/ም ጀሚሩ ተግባራዊ ዝኸውን እንትኾን እዚ እውን ዓማውል ብሓደ ቲኬት ጥራሕ በረራ በፂሕካ መልሲ ክገብሩ ዘኽእል እዩ፡፡ ኣብ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምክትል ፕሬዝዳንት ስትራቴጂክ ትልሚ ኣይተ ግርማ ሽፈራው እቲ ስምምዕ ዓማውል በቶም ክልተ መንገዲ ኣየር ዝጥቀሙ ናብ ዝተፈላለዩ ሃገራትን ኣህጉራትን እንትነብሩ ብስግኣትን ካልኦት ተዛመድቲ ኣገልግሎት ዝሓሸ መማረፂ ክረክቡ ዘኽእሎም እዩ፡፡ ብተወሳኺ ርክብ ህዝቢ ፣ኢንቨስትመንት ፣ንግድን ከምኡ እውን ኣብ ቱሪዝም ኣብ መንጎ ኣፍሪካን ብራዚልን ዘሎ ርክብ ኣብ ምጥንካር ዝለዓለ ኣበርክቶ ክህልዎ እዩ ኢሎም፡፡ እቲ ስምምዕ እቲ መንገዲ ኣየር ብምትሕብባር ምስ ዝተፈላለዩ መንገዲ ኣየራት ብምስራሕ ብብርኪ ዓለም ለኸ ዘለዎ ተበፃሕነት ንምስፋሕ ዘኽእል እዩ ኢሎም ኣይተ ግርማ፡፡ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሓሙሽተ ኣህጉራት ብበረራን ብፅዕንቶን ግልጋሎት ልዕሊ 100 መብፅሒ ዘለዎ ኾይኑ ካብዚ ውሽጢ እቶም 55 ኣብ ኣፍሪካ ዝርከቡ እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
12/01/2010
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝኽበር በዓል ኢሬቻ ኣድላይ ቅድመ ምድላዋት ምዝዛሙ ሕብረት ኣባ ገዳታት ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ሕብረት ምስ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ኦሮሚያ ብሓባር ኣብ ዝሃብዎ ሓበራዊ መግለፂ እዮም ነዚ ዝገለፁ፡፡ ኣብቲ ዝሃብዎ መግለፂ 21 መስከረም 2010 ዓ/ም ዝኽበር በዓል ኢሬቻ ሰላማዊ ኮይኑ ክሓልፍ ምድላዋት ተወጊኖም ኣለው ኢሎም፡፡ ነቲ በዓል ዘተሓባብሩ 300 መናእሰይ ተመሪፆም ኣለው ኢሉ ሕብረት ኣባገዳታት፡፡ ኣካቢ እቲ ሕብረትን ኣባገዳ ቱለማ በየነ ሰንበፋ ኣብቲ ክብረ በዓል ዝተዓጠቑ ፖሊሳት ከምዘይርከቡ መንግስቲ እቲ ክልል ኣረጋጊፁልና ኣሎ ኢሎም፡፡ እቶም ዝተመረፁ መናእሰይ ስራሕቲ ተፍታሽ ዘካይዱ ምዃኖም እውን ተገሊፁ ኣሎ፡፡ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብቲ በዓል ኣብ ምኽባር እናሃለው ንዝሞቱ ወገናት ንምዝካር ጠጠው ኣብ ዝበለ ሓወልቲ ዝተፅሓፈ ፅሑፍ ፀገም ስለ ዝነበሮ ክሰተኻኸል ተወሲኑ ኣሎ ምባሉ እቲ ሕብረት ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ኣብ ክልልና ክልል ትግራይ ሓዊሱ ኣብ 4ተ ክልላት ሃገርና ኣብ ቱሑት ብርኪ መነባብሮ ንዝነብሩ 130 ሽሕ ዜጋታት ዝሓቆፈ መርሃ ግብሪ መመሓየሽ መነባብሮ ዕላዊ ኮይኑ፡፡
እቲ መርሃ ግብሪ ብትካል ሓገዝ ልምዓት ኣሜሪካ /ዩኤስ ኣይ ዲ/ ዕላዊ ዝተገበረ ኮይኑ በቲ ትካል ዝድገፍ እዩ፡፡ ንቐፃሊ 5ተ ዓመታት ዝትግበር እዩ ኢሉ ኣሎ፡፡ ኣብ 4ቲኣን ክልላት ዝርከባ 36 ደጉዓ ዝኾና ወረዳታት ንመፈፀሚ እቲ መርሃ ግብሪ 60 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ በጀት ከምዘሎ እውን ተፈሊጡ፡፡ ዳይሬክተር ተልእኾ እቲ ትካል ሊሲሌ ሬድ እቲ መርሃ ግብሪ መንግስቲ ንራብዓይ እዋን ዝትግበር ዘሎ ልምዓታዊ ፕሮግራም ሴፍትኔት ዝድግፍ እዩ ኢሎም፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ኣይተ ደመነ ዳሮታ መንግስቲ ኣብ ልምዓት ሰፍትኔት ዝጀመሮ መደብ ኣጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ኢሎም፡፡ እቶም ሚኒስተር ድኤታ ንስራሕቲ እቲ ትካል ኣድላይ ዘበለ ምተሕብባር ኽገብር ምዃኑ ኣረጋጊፆም ከም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ብዝተዋደ መልክዑ ንምክልኻል ዘኽእል ሃገር ለኸ መሪሕ ትልሚ ተዳልዩ፡፡
ነቲ መሪሕ ትልሚ ንምጥንኻር ኣብ ዝዓለመ መድረኽ ዘተ ዛጊድ ብዝተሰርሓ መመሓየሽቲ ሕግታት ኣወዳድባታት ለውጢ እናመፀሎም እዩ ኢሉ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ፡፡ ዘይሓጋዊ ስደት ብቐንዲ ዘጋድዱ ደለልቲ ናብ ሕጊ ምቕራብን ተታሓዚ ንምግባርን ዝተሰርሓ ስራሕቲ እናተመሓየሸ ዝመፁ ዘለው ምዃኖም ኣብ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ ፌዴራል ዳይሬክተር ዓለም ለኸ ምትሕብባር ሰብኣዊ መሰላትን ፀረ ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባትን ኣይተ ዮሴፍ ጀማው ሓቢሮም፡፡ ዛጊድ ኩለን ክልላት ምምሕዳር ከተማታትን ብተናፅል ክሰርሕኦ ዝፀንሓ ምክልኻል ዘይሕጋዊ ዝውውር ሰባት ከንድቲ ዝድለ ለውጢ ኣይተመዝገበን ኢሎም፡፡ እቲ ሕዚ ተዳልዩ ዘሎ ሃገር ለኸ መሪሕ ትልሚ ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ንምክልኻል ዝሓሸ ውፅኢት ከምፅእ ዝኽኣለ እዩ ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ዝተመርሓ ኣኼባ ባይቶ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኣይ ኤስ ኣይኤስ ውሳነ ኣሕሊፉ፡፡
እቲ ጉጅለ ግብረ ራዕዲ ኣብ ውሽጢ ዒራቕ ብዘካየዶ ንዋታዊ ዕንወት ተሓታቲ ክኾን ይግባእ እውን ኢሉ ሎ፡፡ ዶክተር ወርቅነህ መንግስቲ ዒራቕ እዚ ጉዳይ ንዝገበሮ ምንቅስቓስ ናእዶኦም ገሊፆም፡፡ እቲ ባይቶ ነዚ ውሳነ ብሙሉእ ድምፂ ክውስን ምኽኣሉ ተግባር ግብረ ራዕዲን መኽረራይነትን ንምክልኻል ዘለዎ ግደ ዝለዓለ እዩ ኢሎም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ኣይኤስ ኣይኤስ ኣብ ልዕሊ ንፁሃት ኢትዮጵውያን ዝፍፀሞ ዘስካሕክሕ ተግባር ኢትዮጵያ ከምዘይትርስዖ ገሊፆም፣ እቲ ጉጅለ ብብርኪ ዓለም ስግኣት ምዃኑ ትኹረት ሂቦም ተዛሪቦም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
11/01/2010
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ምስ ሱዳናዊ መዘንኦም ኣብ ኒውዮርክ ተራኺቦም ዘትዮም፡፡
ዶክተር ወርቅነህ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዲር ኣብ ክልቲኣዊ ፣ከባብያውን እዋናውን ጉዳያት ዘትዮም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ብዝተፈላለዩ ጉዳያት ተጠርጠሮም ኣብ ቤት ህንፀት ሱዳን ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ክፍትሑን ናብ ሃገሮም ዝምለስሉ መዓልቲ ክቀላጠፍን ሓቲቶም፡፡ ፕሮፌሰር ጋንዲር ንሕቶ እቶም ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ብሰናይ ዝተቐበልዎም ምዃኖም ንሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ፀሪሑ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ኢትዮጵያ ንባይቶ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘቕረበቶ መመሓየሺ ሰነድ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብሙሉእ ድምፂ ኣፅዲቑ፡፡
ኣብቲ ብቐዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝተመርሓ ኣኼባ መራሕቲ ሃገርን ላዕለዎት ሰብ መዚን ተረኺቦም እዮም፡፡ እቲ ዝፀደቐ ሰነድ ኣብ ትሕቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከብ ዓቃቢ ሰላም ተልእኽኡ ንምጥንኻርን ንምምሕያሽን ዘኽአል እዩ ተባሂሉ፡፡ መመሓየሺ ውሳነ ሓሳብ ምኽባር ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት 2378/2017 ካብ ጭቡጥ ተመኩሮ ዝተሰርሓን ምስ እዋናዊ ጉዳይ ዝጠዓዓምን እዩ፡፡ ነቲ ኣኼባ ብፕሬዝዳንትነት ዝመርሑ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ነቲ ሰነድ ዝሙሉእ ድምፂ ንዘፅደቑ ኣባላት ኣመስጊኖም፡፡ ተሳተፍቲ ብወገኖም ኢትዮጵያ ኣብ ምኽባር ሰላምን ንትገብሮ ዘላ ተሳትፎ ንኢዶም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም እቲ ሰነድ 8ሽሕ ኣባላት ሰራዊት ንዘዋፈረት ኢትዮጵያ ተረባሕቲ ዝገበረ እዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ለውጢ ከባቢ ኣየር ዘብፀሓለን ኣሉታዊ ፅዕንቶ ንምፅዋር ዓለም ለኻዊ ሓገዝ የድልየን ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ጎናጎኒ መበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተሳለጠ ኣኼባ ለውጢ ከባቢ ኣየር ዘረባ ኣስሚዖም፡፡ ናይዚ እዋን ኣቦ መንበር መድረኽ ተቓላዕቲ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዝኾኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ከም ኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት ቅድሚያ ዝህበኦ መርሃ ግብሪ ልምዓት ውፅኢታዊ ከይኾን ዝገብር ለውጢ ኩነታት ኣየር ንኽፃወራን ክላመዳን ዝተዋደደ ዓለም ለኻዊ ሓገዝ የድልዮን ኢሎም፡፡ ኣብ ቀረባ ዘጋጠመ ድርቂ ብምዝኽኻር ኢትዮጵያ ግዳይ እቲ ፀገም ምዃናን ዝዓበያ ሃገራት ቅድሚ ሕዚ ዝኣተወኦ ቃል ከተግብራ ይግባእ ኢሎም፡፡ ብመሰረት ስምምዕ ፖሪስ ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ንዘርቐቅኦ ሃገራዊ መርሃ ግብሪ መተግበሪ 4 ትሪልየን ዶላር ከዋፅኣ ትፅቢት ዝግበር እኳ እንተኾነ ክሳብ ሕዚ 10 ነጥቢ 3 ቢሊዮን ዶላር እዩ ተበርኪቱ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ደቡብ ኮርያ ሚሳይል ብምውንጫፍ ኣብ ምትንኳይ ንትርከብ ጎረቤት ሰሜን ኮርያ 8 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ሓገዝ ክትህብ እያ፡፡
ደቡብ ኮርያ ዝተለመቶ ሓገዝ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ምሰሕሓብ ኣይተርፍን ኢላ፡፡ እቲ ሓገዝ ንዘተመጣጠነ ምግቢ ህፃናት ነብሰ ፁራትን ከምኡ እውን መዐደጊ ክታበትን ካልኦት ኣፋውስን ዝውዕል አዩ፡፡ እቲ ሓገዝ ብውድብ ጥዕና ዓለምን ዩኒሴፍን ኣቢሉ ዝወሃብ ኮይኑ ካብ ዜጋታት ንካልኦት ወገናትን ተቓውሞ በፂሕዎ ኣሎ፡፡ ብፍላይ መሓዙት ሃገራት ጃፖንን ኣሜሪካን እቲ ሓገዝ ክወሃብ የብሉን እኳ እንተበላ ደቡብ ኮርያ ግን ፖለቲካን ሓገዝን ንፈላሊ በሃሊት እያ ይብል ሮይተርስ፡፡
መንግስቲ ኣብ መንጎ ወሰን ከባብታት ኦሮሚያን ኢትዮ-ሶማልያን ኣጋጢሙ ዝነበረ ጎንፂ ዝበለፀ ንምርግጋዕን ናብ ንቡር ንምምላስን ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም ሚኒስተር ጉዳያት ፌዴራልን ኣርባሕቲ እንስሳን ኣይተ ከበደ ጫኔ፡፡
ኣብቲ ጎንፂ ዝተሳተፉ ኣካላት ንምፍላይን ናብ ፍርዲ ንምቅራብን ጉጅለ ምፅራይ ገበን ፖሊስ ፌዴራል ናብቲ ከባቢ ምምራሑ እውን ገሊፆም፡፡ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰል ኣብቲ ከባቢ ንምፅራይ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰል እውን ስራሕ ጀሚሩ ኣሎ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ሰራዊት ምክልካል ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ወሰና ወሰነ ንዘጋጥሙ ጎንፅታት ክቆፃፀሩ ተስማዕሚዖም፡፡
ኣኼባ መበል 16 ሓበራዊ ወታደራዊ ኮሚቴ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ካርቱም ሱዳን ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን ሰራዊት ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ከባቢታት ዶብ ንዝንቀሳቐሱ ፀረ ሰለም ሓይልታትን ጎንፅታትን ንምቁፅፃር ተስማዕሚዖም፡፡ ኣብቲ በቢ 6 ወርሒ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካርቱምን ዝካየድ ሓበራዊ ወታደራዊ ኮሚቴ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካይዶ ኣኼባ ስልጠናን ተልእኾ ዓቃቢ ሰላም ቀንዲ ኣጀንዳ ነይሩ፡፡ ዋና ዳይሬክተር ርክብ ህዝብን ወፃእን ወታደራዊ ምትሕብባር ምክልኻል ሃገር ሜጀር ጀኔራል ደስታ ኣብቹ ውሰና ወሰን መሕብኢ ሓይልታት ፀረ ሰላም ኮይኾን ከምኡ እውን ዝርዝር ፍፃመ ክልቲኤን ኣሓት ሃገራት ተዘትይሉ እዩ ኢሎም፡፡ ሓላፊ ዋና መምርሒ ወፍሪ ሌተናል ጀኔራል ኣብርሃ ወልደማርያም ብወገኖም ክሳብ ሕዚ ብክልቲኦም ወገናት ብዘይ ኣፈላላይ የዕመሙ ከምዘለውን ውፀኢታዊ ምንባሮምን ገሊፆም፡፡ ምትሕብባር ክልቲኤን ሃገራት ሰላም ሃገር ዝረጋገፅ ኣብ ጎረቤት ሰላም እነትህሉ እዩ ብዝብል መንፈስ እናተሰርሓ ከምዘሎ ብምግላፅ እዚ ንምጥንኻር እውን ኣብ ሰምምዕ ተበፂሑ ኢሎም፡፡ ድሕሪ ዘተ 3 መዓልታት እታ ማጆር ሽም ሓይልታት ምከልኻል ሃገር ጀኔራል ሳሞራ ዮኑስን ሱዳናዊ መዘንኦም ጀራል ኣሚድ ኣልዲን ሙስጦፋ ዳዊ ወታደራዊ ርክብ ክለቲኤን ሃገራት ንምጥንኻር ዘኽእል ስምምዕ ተፈራሞም ይበል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ቀዳማይ ሚኒሰተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ጃፖን ኣብ ሰላምን ፀጥታን ምስ ኣፍሪካ ሓቢራ ክተሰርሕ ምውሳና ንኢዶም፡፡
እታ ሃገር ወሰነታ ወሰነ ንኣህጉር ኣፍሪካ ዝሃበቶ ትኹረት ዘመላኽት እዩ ዝበሉ እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣፍሪካ እውን ምስ ጃፖን ዘለዋ ርክብ ክጠናኽር ትደሊ እያ ኢሎም፡፡ ቀዳማይ ሚኒሰተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ጎናጎኒ መበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ጃፖን ሽን ዛ ኣቤ ኣብ ዝዘተይሉ እዋን ሰሜን ኮርያ ንዝፈተነቶ ሚሳይል ኮኒኖም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሽንዝ ኣቤ ብወገኖም ሃገሮም ኣብ ቐፃሊ ኣብ ተቐያሪት ኣባል ባይቶ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ስለ ትኸውን ኣብ ምስፋን ሰላም ምስ ሃገራት ኣፍሪካ ክተሰርሕ እያ ምባሎም ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
10/01/2010
ፖርላማታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎም ሰነድ ስምምዕነት ምትሕብብር ፈሪሞም፡፡
እቲ ስምምዕ ንኣኼባ ፖርላማ ሃገራት ኢጋድ ኣብ ካርቱም ዝርከቡ ኣፈ-ጉባኤ ተወከልቲ ህዝቢ ኢፌድሪ ኣይተ ኣባዱላ ገመዳን ኣፈ-ጉባኤ ፖርላማ ሪፐብሊክ ሱዳን ፕሮፌሰር ኢብራሂም ኣሕመድ ኡመር እዩ ተፈሪሙ፡፡ ኣፈ-ጉባኤ እተን ክልተ ሃገራት እቲ ስምምዕ ንዘመናት ዝፀንሓ ፅኑዕ ኣብ ምፍቕቓር ዝተመስረተ ርክባት ክልቲኤን ሃገራት ብዘተኣማምን ብርኪ ንምቅፃል ዑዙዝ ኣበርክቶ ዘለዎ ምዃኑ ብምግላፅ ንተግባራውነቱ ጠመተ ሂብና ክንቀሳቀስ ይግባእ ኢሎም ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ንምስሕሓብ ኣሜሪካን ሰሜን ኮርያን ፖለቲካዊ መፍትሒ የድሊ ኢሎም ዋና ፀሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተሬዝ፡፡
ኣብ መኽፈቲ መበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘረባ ዘስምዑ ዋና ፀሓፊ እቲ ውድብ ኣንቶንዮ ጉተሬዝ ምስሕሓብ ክልቲኤን ሃገራት እናጋደደ ምኻዱ ብምግላፅ ብዘተጋገየ መንገዲ ናብ ኩናት ክንኣቱ የብልናን ኢሎም፡፡ ማይናማር ኣብ ልዕሊ ዓሌት ሮሂንጋ ዝኸፈተቶ ወፍሪ ጠጠው ክተብል ፀዊዖም፡፡ ንስምምዕ ለውጢ ኩነታት ኣየር ፖሪስ ዘለዎም ድጋፍ ዝገለፁ ኣንቶንዮ ጉተሬዝ ህቦብላን ማዕበልን ዘብፅሖ ጉድኣት ንዓለምና መጠቀቕታ ደወል እዩ ኢሎም፡፡
ብኣፈ-ጉባኤ ተወከልቲ ህዝቢ ኢፌድሪ ዝምራሕ ልኡኽ ኢትዮጵያ ካብ መስከረም 6 ክሳብ 8 መስከረም 2010 ዓ/ም ኣብ ካርቱም ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ፖርላማ ሃገራት ኢጋድ ተሳቲፋ፡፡
ኣብቲ ኣኼባ ኣብ ድርቂ፣ ለውጢ ከባቢ ኣየር፣ ኣብ ሰላምን ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት መፅናዕታዊ ፅሑፋት ቀሪቦም ብተሳተፍቲ ተዛትይሎም እዩ፡፡ ኣብ ኢጋድ ኣባል ሃገር ልምዓት፣ ሰላምን ዲሞክራሲን ክመፅእ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስን ዝርኣ ዘሎ ለውጢን ተስፋ ዝህብ ምዃኑ ዝገምገመ እቲ ኣኼባ ለውጢ ከባቢ ኣየር ፣ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባትን ጎንፂ ሕዚ እውን ኣብዚ ዞባ ዘይተሰገሩ ፈተናታት ምኻኖም ኣይተ ኣባድላ ገመዳ ገሊፆም፡፡ እዞም ዕንቅፋታት ንምፅዋርን ንምእላይን ኣባላት ፖርላማ እተን ሃገራት ከምኡ እወን ቆራፅነትን ምትሕብባርን ፈፀምቲ ኣካላት መንግስቲ ወሳኒ ምኻኑ ተዛሪቦም፡፡ ኣብዚ ዞባ ዘላቂ ሰላም ክሰፍን ፣ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ክዕገት፣ ልምዓት ክቀላጠፍ ብሓባር ምርብራብን ኣብ ዘፈር መሰረተ ልምዓት ዝተጀመረ ምትእስሳር ክጠናኸር ከምዝግባእ ኣብቲ ኣኼባ ተዘትዩ እዩ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ሶርያ ግዝኣት ኢድሊብ ን4 ሆስፒታላት ዒዓላማ ዝገበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተኻይዱ፡፡
ኣብታ ሃገር ንዘሎ ኩናት ዝዕዘቡን ጉጅለ ምድሓን ሂወትን ከም ዝገለፆ በቲ ዝተኻየደ ደብዳብ ሰለስተ ሰባት ምሟቶም ብርክት ዝበሉ ድማ ቆሲሎም፡፡ በቲ መጥቃዕቲ ናውቲ እቶም ሆስፒታላት ከምዝዓነውን ጉደኣት ከምዝበፅሖምን ዝሞቱን ሰራሕተኛታት ከም ዝርከብዎም ገሊፆም፡፡ ግዝኣት ኢድሊብ ከንፊ ኣልቃይዳ ዝኾኑ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተጣየሹ ዕጡቓት ተቆፃፂሮማ ይርከቡ ይብል ፀብፃብ ኣልጀዝራ፡፡
ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ኣምሓራ ብኣዴን ትኹረት ኣንፈታት 2010 ዓ/ም ብምቕማጥ ተዛዚሙ፡፡
ካብ 4 ክሳብ 9 መስከረም 2010 ኣብ ባህርዳር ስሩዕ ኣኼብኡ ዘካየደ እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ዓወታትን ደረጃ ኣብ 2009 ዓ/ም ዝተጀመረ ምንቅስቃስ ተሃድሶን ቀፀልቲ ኣንፈታት ትኹረት ጌሩ ዘትዩ፡፡ ኣቦ ወንበር እቲ ውድብ ኣይተ ደመቀ መኮነን ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣብቲ ኣኼባ ተሳትፎን እጃምን ኣመራርሓ እቲ ውድብ፣ ኣብ መሓውር መንግስቲ ዘለው ድኽመታት ጥንኩር ጎኒ ኣፈፃፅማ ሃገራውን ክልላውን ትልምታት ተገምጊሞም እዮም ኢሎም፡፡ እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣብ ቃልሲ ክራይ ኣካብነትን ግዕዝይናን ፣ትምክሕትን ከምኡ እውን ሕብረተሰብ ዘልዕሎም ፀገማት ኣብ ምምላስ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ገምጊሙ ኢሎም፡፡ ኣብ ኣዋሳን ወረዳታት ጠገዴን ፀገዴን ንሕብረተሰብ እቲ ከባቢ ማእኸል ጌሩ ብዘላቕነት ከምዝተፈትሓ ዝሓበሩ አይተ ደመቀ መንግስቲ ክልቲኤን ክልላት ንዘርኣይዎ ተበግሶ ንኢዶም፡፡ ኣብ ሕቶ ቅማንት እቲ ክልል እናፈትሓ ከምዝፀንሓ ብምግላፅ ውሳነ ህዝቢ ኣብ ዘድልዮም ድማ ክወሃብ ብምግባር ሕቶ ህዝቢ ቅልጡፍ ምላሽ ከምዘድሊ ብኣዴን ዝተመሃረሉ እዩ ኔሩ ኢሎም ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብዓል መዚ ብሮድካስት ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን መራሸቢ ሓፋሽ ንፌዴራላዊ ስርዓት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ንህውከት ዘለዓዕሉን ፀብፃባት ካብ ምስራሕ ክቁጠብ ኣጠንቂቁ፡፡
እቲ በዓል መዚ ናብ መራኸብቲ ሓፋሽ ኣብ ዝለኣኸ መግለፂ ኣብ መብዛሕቲኦም መራኸብቲ ሓፋሽ ብዝተፈላለዩ መንገዲ ንስርዓት ፌዴራልን ሓድነት ህዝብን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ኣብ መንጎ ህዝብታት ንምጥርጣርን ጎንፂ ዘለዓዕሉ መግለፅታትን ፀብፃባትን ናይ ምፍናው ሓደገኛ ኩነታት ይርኣ ከምዘሎ ገሊፁ፡፡ ክሳብ ሕዚ ዝተርኣዩ ፀገማት ትምህርቲ ዝውሰደሎም ኩነታት ክመቻቾ እዩ ዝበለ እቲ በዓል መዚ ትሕዝቶኡን ፍልፍሉን ትክክለኛን ሚዛናውን ዘይኮነ መረዳእታ ናብ ህዝቢ ምፍናው ክልኩል እዩ ኢሉ፡፡ እዚ ሓሊፉ ዝተረኸበ ኣካል ብሕጊ ተሓታቲ ከምዝኾን ብምግላፅ መራኸብቲ ሓፋሽ ኣብ ሰላም፣ ልምዓት ከምኡ እውን ህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲ ትፅቢት ዝግበረሎም ክፍፀሙ ፀዊዑ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ምምሕዳር ከተማ መቐለ ጉዳይ ፅሬት ከተማና ቁልፊ ትኹረት ሂቡ ይንቀሳቐስ ኣሎ ኢሎም ከንቲባ ዳንኤል ኣሰፋ፡፡
ኣካል እዚ ምንቅስቓስ ዝኾነ ወፍሪ ኣብ ኩለን ክፋላት ከተማ ከተማና ተሳሊጡ ኣሎ፡፡ ድሕሪ እቲ ወፍሪ ፅሬት መልእኽቲ ዘሕለፉ ከንቲባ ዳንኤል ኣሰፋ ኣብቲ ናይ ሎሚ ወፍሪ ንዝተሳተፉ ነበርቲ ከተማ መቐለ ፣ኣባላት ፖሊስ ፣ፍሉይ ሓይሊ ፣ፖሊስ ፌዴራልን ኣካላት ሚዲያን ኣመስጊኖም፡፡ ከንቲባ ዳንኤል ከተማና ፅሪቲ ፣ንምንባር ምችውቲ ማእኸል ኢንቨስትመንትን ንምግባር መላእ ሕብረተሰብ ንስራሕቲ ፅሬት ትኹረት ብምሃብ ብቐፃልነት ከባቢኡ ከፅሪ ሓደራ ኢሎም፡፡
ኣብ 2016 መብዛሕቲኣን ደቂ ኣንስትዮ ዝኾና ኣስታት 40 ሚሊዮን ሰባት ዓለምና ኣብ ዘበናዊ ባርነት ሓሊፎሞ ኢሉ ሓደ ፀብፃብ፡፡
ብምትሕብባር ዓለም ለኸ ማሕበር ሰራሕተኛታት ILOን ፋውንዴሽን ዎክ ፍሪን ዝተፀነዐ መፅናዕቲ ከምዘመላክቶ ኣብ 2016 ዓመተ ፈረንጂ ጥራሕ 25 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ኣገዳዲ ስራሕ ተዋፊሮም 15 ሚሊዮን ድማ ብፀቕጢ ተመርዕዮም፡፡ ካብቶም ብዘበናዊ ባርነት ዝተጠቕዑ እተን 29 ሚሊዮን ማለት 71 ሚኢታዊ ደቂ ኣንስትዩ እየን፡፡ እቲ መፅናዕቲ ካብ 5 ክሳብ 12 ዓመት ዝርከቡ 152 ሚሊዮን ህፃናት ድማ ኣብ ኣገዳዲ ስራሕ ተዋፊሮም ኣለው ይብል ኢሉ ፀብፃብ ኣልጀዝራ፡፡
ቤት ምኽሪ ቀዳማይ ወያነ ንኹሎም ኣከብቲ ቀወምቲ ኮሚቴ ኣመሓደርቲ ጣብያ ስልጠና ሂቡ፡፡
ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝርከቡ ኣከብቲ ቀወምቲ ኮሚቴ ኣርባዕቲኣን ጣብያታት ከምኡ እውን ኣመሓደርቲ ኩለን ጣብያት ኣፈ ጉባኤታትን መዳርግቲ ኣካላትን ናይ ኣፈፃፅማ መደብ 2009 ዝነበረ ጠንካራን ደካማን ጎንታት ገምጊሞም፡፡ ኣብቲ ገምጋም ኣብ 2010 ዓ/ም ፀገም ህዝቢ ንምፍታሕ ኩለመዳያዊ ፃዕሪ ከምዝገበሩን ኣብ ጠንኪሮም ከምዝሰርሑ ዘለዓዓል ገምጋማዊ ስልጠና ምንባ ገሊፆም፡፡ ኣፈ ጉባኤ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ወይዘሮ የማርውሃ ልጅሻል ኣባላት ህዝቢ ዝሃቦም ሓላፍነት ብኣግባቡ ክዋፅኡ ከምዘለዎምን ፀገማት ሕብረተሰብ ንምፍታሕ ክሳብ መወዳእታ ብምብፃሕ ንክፈትሑ ፃዕሪ ክገብሩ ከምዘለዎምን ኣብቲ ገምጋማዊ ስልጠና ሓቢረን እየን ይብል ካብቲ ክፍለ ከተማ ዝመፀና ሓበሬታ፡፡
09/01/2010
ኣብ መንጎ ኣካራይን ተካራይን ዘጋጥም ጎንፂ ዝፈትሕን ኣብ ዋጋ ክራይ ገዛ ኢድ ኣእታውነት ደላሎ ዘትርፍን ረቂቕ ኣዋጅ ኣብዚ ዓመት ፀዲቑ ኣብ ስራሕ ክውዕል እዩ ተባሂሉ፡፡
ተኻረይቲ ኣካረይቲ በቢ ግዚኡ ብዝውስኽዎ ዋጋ ክራይ ከንፀርፅሩን ናብረኦም ከክብዶ ከም ዝፀንሓን ይገልፁ፡፡ ኣብ ዝተኻረይዎ መሰል ከይህለዎም ምግባር፣ ገደብ ሰዓት መእተዊ ምቕማጥ ካብቶም ዝቐረቡ ፀገማት እዮም፡፡ ደላሎ ኣብ መንጎ ብምእታው ዋጋ ምውሳን ፣ ሓድሽ ተኻራይ ንምእታው ንነባር ዋጋ ምውሳኽ ዝብሉ ካልኦት ዝፀንሑ ፀገማት እዮም፡፡ ብሰንኪ ተኻረይቲ ዝተኻረይዎ ከም ገዝኦም ዘይምርኣይ ገዛ ኽራይ ብእዋኑ ዘይምኽፋል ፣ኣብቲ ገዛ ዘየድሊ ተግባር ምፍፃም፣ ከባቢ ምህዋኽን ንሳልሳይ ወገን ኣሕሊፍካ ምክራይን ዝርኣ ፀገማት እዮም፡፡ ኣብ ሚኒስተር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ላዕለዋይ ርክብ ህዝቢ ኣይተ ኢትዮጵያ በጂታ ነዚ ዘትርፍ ረቂቕ ኣዋጅ ከምዝተዳለወ ገሊፆም፡፡ እቲ ረቂቕ ኣዋጅ ብክልቲኦም ወገናት ዝቐርብ ቅሬታታት ንምድናይ ዘኽእል ኮይኑ ዝካረ ገዛ ንጉድኣት ኣካል ዝምቹ ናይ ውልቀ ወይ እውን ሓበራዊ ሽቓቕ ከምኡ እውን ክሽነ ክህልዎ ይግባእ፡፡ ኣካራይ ካብ 3 ወርሒ ንዓቐብ ቅድሚያ ክፍሊት ክሓትት ከምዘይብሉ ዝድንግግ ኮይኑ ውዕሊ ከይተዛዘመ ክራይ ከይውስኽን እንተወሲኹ እውን ልዕሊ 10 ሚኢታዊ ክኾን የብሉን ይብል፡፡ ተኻራይ ድማ ንዝተኻረዮ ብፅሬትን ጥንቃቐን ክሕዝ እንትወፅእ እውን ከምዝነበሮ ክሓድግ ይድንግግ፡፡ ኣብ ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ዝበፅሓ እቲ ረቂቕ ኣዋጅ ኣብዚ ዓመት ክፀድቕ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ክልል ደቡብ ዝተኻየደ ዓሚቕ ተሃድሶ ጭቡጥ ለውጢ የምፅእ ኣሎ ኢሉ ማእኸላይ ኮሚቴ ዲሞክራያዊ ምንቅስቓስ ህዝብታት ደቡብ ዲኢህዴን ፡፡
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣይተ ተስፋይ በልጅጌ ድሕሪ ን5 መዓልታት ዝተኻየደ ገምጋም ቀፀልቲ ኣንፈታት ዘመላከተ ስሩዕ ኣኼባ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ምንቅስቃስ ዓሚቕ ተሃድሶ ዘቐመጦም ቀንዲ ቀንዲ ሽቶታት ኣብ ምዕዋት ይርከቡ ኢሎም፡፡ ንሓድነት ህዝብታት እቲ ክልል ዝፃብኡ ኣረኣእያ ፀቢብ ብሄርተኝነት ግንዛበ ክፈጥር ከምዝተገበረን ክሳብ መሓውር ወረዳን ዞባን ሕቶ ዘልዐለ ፀቢብነት ጎንፅታትን ምንባሮም ብምዝኽኻር ብዝተሰርሓ ስራሕ ግን ንምፍጣር ሓደ ፖለቲካዊ ማሕበራዊ ዕድል ይፈጥር ከምዘሎ ከምዝተገምገመ ገሊፆም፡፡ ብመዳይ ምክልኻል ግዕዝይና 672 ኣመራርሓ ክሕተቱ ከምዝተገበረን ኣስታት 52 ሚሊዮን ንብረት ህዝብን መንግስትን ክምለስ ከምዝኽኣለን ገሊፆም፡፡ 2010 ዓ/ም መበል 25 ዓመት ኢዮቤልዮ ብሪ እቲ ውድብ ዝኽበረሉ ብምዃኑ ተጀሚሩ ዘሎ ምንቅስቃስ ናህሩ ሓልዩ ክቕፅል ብዝኽእል መልክዑ ክኽበር እዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ንምዕዋት ትልሚ ምሃብ ሰነድ ትሕዝቶ መሬት ከተማ 91 ከተማታት ሃገርና ካብ ደቡብ ኮርያ ልምዲ ይወስድ ኣሎ ተባሂሉ፡፡
ኤጀንሲ ምዝገባ ንብረትን መረዳእታን መሬትን መሬት ተንከፍን ፌዴራል ምስ ምምሕዳርን ጂኦስፖሽል ኢንፎርማቲክስ ኮርፕሬሽን ደቡብ ኮርያ ብምትሕብባር ካብ ክልላት ንዝተውፃፅኡ ሰብ ሞያ መሬት ስልጠና ይወሃብ ኣሎ፡፡ ኣብ ካልኣይ ትልምን ዕቤትን ሰግግርን 91 ከተማታት መረጋገፂ ትሕዝቶ መሬት ንምሃብ ዝተለመ እቲ ኤጀንሲ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ 11 ከተማታት ሕጋዊ መረጋገፂ ትሕዝቶ መሬት ምሃብ ተጀሚሩ ኣሎ፡፡ ደቡብ ኮርያ ካብቲ ስልጠና ብተወሳኺ ልዕሊ 1 ሚሊዮን ብር ዋጋ ዘለዎም ናውቲ ቅየሳ መሬት ድጋፍ ክትገብር እያ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀርያ ኣብ ልዕሊ ሓገዝ ዝቕበሉ ዝነበሩ ሰባት ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ 15 ሰባት ተቐቲሎም፡፡
እቶም ብኽልተ ፈፀምቲ ለኪምካ ምጥፋእ ዝተፈንጀሩ ነቶግቲ ን43 ሰባት እውን ኣቑሲሎም፡፡ ፈፀምቲ እቲ መጥቃዕቲ ክልቲኣን ደቂ ኣንስትዮ እንትኾና ክሳብ ሕዚ ሓላፍነት ዝወሰደ ኣካል እኳ ተዘይሃለወ ኣብቲ ከባቢ ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ዝፍፀም ጉጅለ ዕጡቕ ቦካሓራም ክኾን ከም ዝኽእል ተገሚቱ ኣሎ፡፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ብቦክሓራም ተጨውየን ካብ ዝነበራ ልዕሊ 100 ሓራ ክወፃ ፃዕሪ ጌሮም እዮም ዝተበሃሉ በዓል ሞያ ሕጊ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተሸሊሞም፡፡ ናንሰን ዝተበሃለ እቲ ሽልማት ዝሓለፈ ዓመት ዘይሕጋዊ ስደተኛታት ኣብ ምድሓን ንዝተዋፈሩ ልዕሊ 2 ሽሕ ዓርሰ ፍቃደኛታት እዩ ተዋሂቡ ኔሩ ይብል ፀብፃብ ሮይተርስ፡፡
ፕሬዝዳንት ሱዳን ኡመር ሓሰን ኣልበሽር ሰራዊት ምክልኻል ሃገርና ኣብ ሰላምን ምርግጋዕን እዚ ዞባ ንዘበርከቶ እጃም ዝለዓለ ሓላፍነት ንዝነበሮም ጀኔራል ሳሞራ ዩኑስ ዝለዓለ ወታደራዊ ኒሻን እታ ሃገር ኣበርኪቶምሎም፡፡
10 ሽሕ ሰራዊት ኣብ ዓቃቢ ሰላም ብምውፋር ካብ ዓለም ብቐዳምነት ትፅራሕ ሃገርና መፍትሒ ዘይብሉ ዝተበሃለ ጎንፂ ኣብዮ ንምቁፅፃር ብክልቲኤን ሱዳናት ዝተመረፀን ተልእኽኡ ብብቕዓትን ብተኣማንነትን ከምኡ እውን ብዘይ ወገናውነት ዝፍፅም ሰራዊት ሃኒፃ እያ፡፡ ነዚ ሰራዊት ኣመራርሓ ብምሃብ ዝለዓለ ኣበርክቶ ዝነበሮም ኤታማጆር ሽም ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ጀኔራል ሳሞራ ዮኑስ ካብ ፕሬዝዳንት ሱዳን ዑመር ሓሰን በሽር ዝለዓለ ወታደራዊ ኒሻን ተሸሊሞም ኣለው፡፡ እቲ ሽልማት ሰራዊት ኢፌድሪ ንዘመዝገቦ ኩለመዳያዊ ዓወት ዝተበርከተ እዩ ዝበሉ ጀኔራል ሳሞራ ዮኑስ እቲ ሽልማት ምርካብና ዝለዓለ ሓበን ይስመዐና ኢሎም፡፡ ሰራዊትን ንድሕንነት ዞባና ኮነ ዓለምና ዝገበሮ ኣበርክቶ ኣጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ኢሎም ሰላም፣ ምርግጋዕን ድሕንነትን ተዘይሃልዩ ልምዓት ኮነ ቀፃልነት ዘለዎ ዕቤትን ኣይመፅእን ዝበሉ ጀኔራል ሳሞራ ዮኑስ ብመሰረት ስትራቴጂ ፖሊስን ርክብ ወፃኢ ሃገር ሰራዊትና ንድሕንነት ዓለም ዘበርከቶ እጃም ከጠናኸር እዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
8/01/2010
ብብርኪ ሃገር 11 ማእኸላት ላባራቶሪ መፈተሺ ፅሬት ናውቲ ህንፀት ክጣየሹ እዮም፡፡
እቶም ማእኸላት ላባራቶሪ ንምዕባይ ዓቕሚ ምምሕዳር ፕሮጀክታት ህንፀት ዝሕግዙ እዮም ኢሉ ሚኒስተር ኮንስትራክሽን፡፡ እቲ ሚኒስተር ዓብይን ዝለዓለን ቴክኖሎጅ ዝጠልቡ ፕሮጀክታት ዘፅንዑን ቅዲ ዝቕይሱን ማእኸላት ኣብ ምጥያሽ ዘሎ ኾይኑ ካብዚ ብተወሳኺ ዘፈር ቴክኖሎጅ ህንፃን ማእኸላት ብቕዓት ሓይሊ ሰብን ንምጥያሽ ይሰርሕ ከምዘሎን ገሊፁ፡፡ ዓቕሚ ህንፀት ዘማዕበሉ ማእኸላት ስልጠና ንምጥያሽ ንዝሃቀኑ ትካላት ድጋፍ ከም ዝግበረሎም እውን ገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ግርዛት ጓል ኣንስተይቲ ብብርኪ ሃገር ብ16 ሚኢታዊ ነክዩ ኢሉ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና፡፡
ሚኒስተር እቲ ሚኒስተር ፕሮፌሰር ይፍሩ ብርሃን ኣብ ቀረባ እዋን ብዝተገበረ መፅናዕቲ ምርግጋፁ ብምግላፅ ነዚ ዝዓበየ እጃም ዝወስድ ግንዛበ ሕብረተሰብ ብምዕባዩ እዩ ኢሎም፡ ኮይኑ ግን ኣብዚ ሕዚ እዋን ቁፅሪ ተጠቃምቲት መዐወኒ ሓሽሽን ምስ ኣመጋግባ ተኣሳሲሩ ምንቅስቓስ ኣካል ዘይምግባርን ስዒቡ ካልኦት ፀገማት ጥዕና ይፈጥሩ ኣለው ኢሎም፡፡ ሕብረተሰብ ነዞም ፀገማት ንምክልኻል ክስራሕ ከምዘለዎ ፕሮፌሰር ይፍሩ መልእኽቲ ኣሕሊፎም ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ መበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምስታፍ ኒውዮርክ ኣሜሪካ ኣትዩም፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብቲ ጉባኤ ዘረባ ዘስምዑ እንትኾኑ ጎናጎኒ እውን ምስ ዝተፈላለዩ መራሕቲ መንግስቲ ኣኼባ ከካይዱ እዮም፡፡ ኣብ ዝህልዎም ዝርርብ ለውጢ ከባቢ ኣየር ፣ ከባብያዊ ኩነታት ፀጥታን ሰላምን ከምኡ እውን ሽቶታት ዘላቒ ልምዓት ትኹረት ዝገበረ እዩ፡፡ እቲ ጉባኤ ኣብ ጉዳይ ሰላም ዝዝቲ እንትኾን ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት ባይቶ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እዚ ወርሒ ብምዃና እቲ ዘተ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ክመርሕዎ እዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ልዕሊ 120 ሚሊዮን ብር ወፃኢ ዝተገበረሉ ማእኸል ሕክምና ልብን ሰራውር ደምን ሆስፒታል ሚሊንየም ሜዲካል ኮሌጅ ቅድስ ጳውሎስ ተመሪቑ ብዕሊ ስራሕ ጀሚሩ፡፡
እቲ ኣብ ቀፅሪ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ቅድስ ጳውሎስ ዝተሃነፀ ማእኸል ዘመናዊ ናውቲ ሕከምና፣ ራጅ፣ መሀረስን ክፍልታት መጥባሕትን ብሓፈሻ 24 ክፍልታት ዝሓዘ እዩ፡፡ ኣብቲ ማእኸል ዝኣተው ናውትታት ንምግጣም 6 ኣዋርሕ ዝወሰደ ኾይኑ እቲ ማእኸል ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት ክሳብ 30 ተሓከምቲ ዘተኣናግድ እዩ፡፡ ሚኒስተር ሚኒስትር ሓለዋ ጥዕና ፕሮፌሰር ይፍሩ ብርሃነ ክሳብ ሕዚ ሕክምና ልቢ ኣብ ሆስፒታል ዓይደርን ጥቁር ኣንበሳን ጥራሕ ይወሃብ ብምንባሩ ንተበፃሕነት ሕክምና ዝለዓለ ረብሓ ኣለዎ ኢሎም፡፡ ኣብ ሃገርና ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ዜጋታት ደለይቲ ሕክምና ልቢ ኣለው ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
06/01/2010
ፍልስፍና ኣመራርሓ ስራሕ ካይዘን ኣብ ኢትዮጵያ ምትግባር ካብ ዝጀመረሉ 5 ዓመታት ውሽጢ ልዕሊ 2 ቢሊዮን ብር ካብ ብኽነት ድሒኑ ኢሉ ኢንስትቲዩት ካይዘን ኢትዮጵያ፡፡
ዋና ዳይሬክተር እቲ ኢንስትቲዩት ኣይተ መኮነን ያዩ በቢ ዓመቱ ወርሒ መስከረም ንዝካየድ ምልዕዓል ፍልስፍና ኣመራርሓ ካይዘን ኣመልኪቶም ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ድሕሪ ተግባር ብዙሓት ለውጥታት ከምዝተመዝገቡ ብምግላፅ ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ጥራሕ ኣብ ዝተጨናነቐ ቤት ፅሕፈት ዝነበራ ዝነበሩ ትካላት 16 ሽሕ ካሬ ሜትር ናፃ ቦታ ስራሕ ክረኽቡ ምኽኣሎም ተዛሪቦም፡፡ ኣብቲ በጀት ዓመት እቲ ኣሰራርሓ ካብ ዝተገበሩ ትካላት 291 ሚሊዮን ብር ካብ ብኽነት ክድሕን ምኽኣሉ ዝገለፁ ኣይተ መኮነን ኢኒስቲትዩቶም ምስ ዩንቨርስቲ መቐለ ብምትሕበባር ኣብ ካይዘን ዘተኮረ ብፅሬትን ውፅኢታውነትን ኣመራርሓ ስለጠና ካልኣይ ድግሪ ይወሃብ ኣሎ ኢሎም፡፡ ፀገም ቁርፀኝነት ኣመራርሓን ኣብ ኣረዳድኣ ዘሎ ፀገምን እቲ ፍልስፍና ብዝሓሸ ውፅኢታዊ ከይኸውን ጌርዎ እዩ ኢሎም ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ መንጎ ክልላት ኢትዮ-ሶማልያን ኦሮሚያን ዘጋጠመ ጎንፂ መከላኸሊ ሰራዊትን ፖሊስ ፌዴራልን ምስ ሓይልታት ፀጥታ እተን ክልላት ብምትሕብባር ይቆፃፀሮ ከም ዘሎ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ገሊፁ፡፡
እቲ ጎንፂ ብምብጋስ ሂወት ክጠፍእ ንብረት ክዓኑን ሰባት ክፈናቐሉን ምኽንያት ዝኾኑ ብኣማኢት ዝቑፀሩ ሰባት ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም እውን ኢሉ፡፡ ቅድም ክብል ኣብ መንጎ ክልቲኤን ክልላት ዝነበረ ሕቶ ይግበኣኒ ወሰን ስዒቦም ዘጋጥሙ ዝነበሩ ጎንፅታት ብመንግስቲ ፌዴራልን ምርድዳእ ክልቲኤን ክልላትን ብህዝቢ ውሳነ መዕለቢ ክረኽቡ ምንቅስቓስ ክካየድ ፀኒሑ እዩ ኢሉ፡፡ ኣብ ቀረባ እዋን መበገሲኡ ብዕሊ ብዘይተፈለጠ ምኽንያት ጎንፂ ከም ዝተልዓለ ዝገለፁ ሚኒስተር ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ዶክተር ነገሬ ሌንጮ ዝበኣሰ ሓደጋ ቅድሚ ምብፅሑ ሰራዊት ምክልኻል ሃገርን ፖሊስ ፌዴራልን ምስ ኣካላት ፀጥታ እተን ክልላት ብምትሕብባር ይቆፃፀርዎ ኣለው ኢሎም፡፡ ዋላ እኳ እቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ጎንፂ ኣብ ቁፅፅር ይውዕል እንተሃለወ ጠጠው ኢሉ እዩ ምባል ከምዘይካኣል ብምግላፅ ሕዚ እውን ካብ ክልቲኤን ክልላት ዝፈናቐሉ ዜጋታት ኣለው ኢሎም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
05/01/2010
ኣብ ልምዓት ኢኮኖሚን ህንፀት ስርዓት ዲሞክራስን ፅዕንቶ ንዘሕድራ ጎረባብቲ ሃገራት ትኹረት ሂብካ ከም ዝስራሕ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ገሊፁ፡፡
ኣብ ቐፃሊ ትኹረትን ትልምን እዚ በጀት ዓመት ኣድሂቦም ሰሙናዊ መግለፂ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል እቲ ሚኒስተር ኣይተ መለስ ኣለም ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዘፈራት ኢኮኖምያዊ ዲፕሎማስን ዘላቒ ሰላምን ምርግጋዕን ውፅኢታዊ ስራሕ ወጊና እያ ኢሎም፡፡ ጎናጎኒ እውን ውክልናኣን ተደማፅነትን እናዓበየ ምምፅኡ ዝገለፁ እቶም ወሃቢ ቃል ኣብ በጀት ዓመት ኣብ ክልቲኣውን ሓበራውን ርክብ ወፃኢ ንሃገራዊ ረብሓ ብዝሕሉ መልክዑ ተጠናኸሩ ክቕፅል እዩ ኢሎም፡፡ ምጥንኻር ኩለመዳያዊ ርክብ ጎረባብቲ ሃገራት ከምዘሎ ኮይኑ ንርክብ ንኢኮኖምያዊ ዲፕሎማሲ ቅድምያ ክወሃብ እዩ ኢሎም፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ ደቡብ ሱዳንን ሶማልያን ዘሎ ዘይምርግጋዕ ንኽፍታሕ ከምትሰርሕ ብምግላፅ ስራሕ ዕድል ዝፈጥሩ ኢንቨስተራት ክዕደሙ ሃገርና መዕረፎ በፃሕቲ ዓዲ ንምግባር ዝግበር ምንቅስቓስ ቀንዲ ትኹረት ዲፕሎማሰኛታት ሃገርና እዩ ኢሎም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣባል ባይቶ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣዶ ወንበር ኢጋድ ቀንዲ ተዋሳእትን መንበርን ሕብረት ኣፍሪካ ዝኾነት ኢትዮጵያ ኣብ ዞባዊ ኣህጉራውን ዓለም ለኻውን ትካላት ዘለዋ ተሳትፎ ኣጠናኺራ ክትቕፅል እያ ኢሎም ይብል ፀበፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ሓለዋ ጥዕና ናይ ባህሪ ለውጢ ንምምፃእ ዝሕግዝ መርሃ ግብሪ ትምህርቲ ጥዕና ኣብ 200 ኣብያተ ትምህርቲ ብብርኪ ፈተነ ተግባራዊ ከምዝግበር ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና ገሊፁ፡፡
እዚ ዝተገለፀ ብምትሕብባር ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና ኣሜሪካን ኣብ ውሽጢ ሃገርና ምስ ዝርከብ ዩንቨርስቲ ጆንሆፕኪንስ እናካየደ ኣብ ዘሎ ጉባኤ እዩ፡፡ ኣብ ቤት ፅሕፈት እቲ ሚኒስተር ኣተሓባባሪ ጉጅለ ጥዕና ኣዴታት ህፃናትን ኣይተ ስንታዮሁ ኣበበ ከም ዝገለፅዎ ፣እቲ መርሃ ግብሪ ኣብ ዝተተሓዘ ወርሒ ብብርኪ ፈተነ ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ተግባራዊ ክግበር እዩ፡፡ እቲ መርሃ ግብሪ ኣብ መፈለምታ 6 ኣዋርሕ ኣብ 200 ኣብያተ ትምህርቲ ከምዝትግበር ዝገለፁ እቶም ኣተሓባባሪ ፣ኣብ ዝቕፅል 6 ኣዋርሕ ድማ ካልኦት 200 ትምህርቲ ብምሕዋስ ብሓፈሻዊ ኣብ 400 ኣብያተ ትምህርቲ ኣብቲ መርሃ ግብሪ ከምዝተካተቱ ተዘራሪቦም፡፡ ኣይተ ስንተራሁ 37 ሚሉዮን ዜጋታት ኣብ ማኣዲ ትምህርቲ ዝርከቡ ብምዃኖም ንቡዙሓት ዜጋት ኣብ ዙርያ ጥዕና ግንዛበ ኣብ ምፍጣር መዳይ እቲ መርሃ ግብሪ ዑዙዝ ኣበርክቶ ኣለዎ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ከይዲ ምትግባር ዝምዝገቡ ውፅኢታት ብምእታው ብምጉልባት እቲ መርሃ ግብሪ ካብ መውዓለ ህፃናት ጀሚሩ ክሳብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ንምስፍሕፋሕ ትልሚ ከምዝተትሓዘ ገሊፆመ ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ንዕውትነት ዘመነ ትምህርቲ 2010 ዓ/ም ካብ ሶኒ ጀሚሩ ኣብ መላእ ሃገር ምስ ማሕበረሰብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘተ ከምዝሳለጥ ሚኒስተር ትምህርቲ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ምስ ማሕበረሰብ ትምህርቲ ዝተካየዱ ተከታተልቲ ዘተታት ኣብቲ ዘፈር ዘለው ፀገማት ንምፍታሕን ንምጉልባት ፅቡቓት ጎንታት ዝለዓለ ኣበርክቶ ከምዝገበሩ እቲ ሚኒስተር ኣፍሊጡ፡፡ እዚ ኣበርክቶ ንምቅፃል ድማ ካብ 8 መስከረም ክሳብ 15 ዝቕፅል ዘተ ምስ ማሕበረሰብ ትምህርቲ ክሳለጥ እዩ፡፡ እቲ ሚኒስተር ካብ ሰኑይ ዝጅምር ዘተ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ እቲ ዘተ ቅነ ትምህርቲ ሰልጠናን ብዝብል ብብርኪ ሃገር ለኸ ኣብ ኩሎም ትካላት ላዕለዎት ትምህርትን ትካላት ሞያን ቴክኒክን ትምህርቲ ስልጠናን ዘተን ከም ዝካየድ ገሊፁ፡፡ ኣብቲ ዘተ መምህራን ወሃብቲ ሓገዝ ፣ኣመራርሓ ትምህርትን ሰብ ሞያ ቴክኒክን ከምዝተሳተፉ እቲ ሚኒስተር ኣፍሊጡ፡፡ ነቲ ዘተ ዝተሓረዩ ዛዕባታት ድማ ህዳሰ ሃገርና ንምርግጋፅ ግደ መምሃራን እንታይ ክኾን ይግባእ ዝብል ዛዕባ ጠመተ ዝዋሃቦም ጉዳት ሓደ እንትኾን እዚ ድማ ኩሉ ማሕበረሰብ ትምህርቲ ንክግንዘብ ክገብር እዩ ተባሂሉ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ዘቕፅሉ 7 ዓመታት ፅሩይ ዝስተ ማይ ናብ መላእ ኢትዮጵያ ክባፃሕ እዩ ኢሉ ሚኒስተር ማይን መስኖን ኤሌክትሪክን፡፡
ብመሰረት ፀብፃብ እቲ ሚኒስተር ክሳብ መወዳእታ ዓመት 2009 ካብ 100 ሚሊዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ እቲ 65 ሚሊዮን ጥራሕ እዩ ፅሩይ ዝስተ ማይ ዝረክብ፡፡ ሚኒስተር እቲ ሚኒስተር ዶክተር ኢንጅነር ስለሺ በቀለ ንኣልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መሕተት ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ገጠርን ከተማን ንምብፃሕ ፅሩይ ዝስተ ማይ ዝተሰርሓ ስራሕ ንምዕዋት ዝተተሓዘ ትልሚ ዓቕሚ ዝፈጥር እዩ፡፡ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ኣብ ገጠር 1 ነጥቢ 5 ኪሎ ሜትር ተጓዓዝካ 15 ሊትሮ ማይ ዝርከብ ዝነበረ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ 1 ኪሎ ሜትር 25 ሊትሮ ማይ ይርከብ ኣሎ ኢሎም፡፡ ኣብ ከተማታት ኣብ ውሽጢ ፍርቂ ኪሎ ሜትር ንሓደ ሰብ 20 ሊትር ማይ ዝርከብ ዝነበረ እንትኾን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣቕርቦት ማይ ቡንቧ ክህሉ ወይ ድማ ኣብ ሓፂር ርሕቐት ክርከብ ብምግባር ንውልቀ ሰብ ካብ 40 ክሳብ 100 ሊትሮ በፂሑ ኣሎ ኢሎም፡፡ ኣብ መወዳእታ ዓመት ካልኣይ ትልሚ ዕቤትን ስግግርን ኣብ ገጠር ካብ 1 ኪሎ ሜትር ብዘይ በልፅ ርሕቐት ንነፍሲ ወከፍ 25 ሊትሮ ማይ ብምርካብ ሽፋን ማይ 85 ሚኢታዊ ንምብፃሕ ካብዚኦም 20 ሚኢታዊ ማይ ቡንቧ ክጥቀሙ ትልሚ ተታሒዙ ይስራሕ ኣሎ፡፡ ኣብ 5 ደረጃ ዝኽፈላ ከተማታት ካብ 40 ክሳብ 100 ሊትሮ ክረኽባ ብምግባር ሽፋን ፅሩይ ዝስተ ማይ 75 ሚኢታዊ ክበፅሕ ተተሊሙ ይስራሓሉ ኣሎ፡፡ ዶክተር ኢንጅነር ስለሺ ካብ 2000 ዓ/ም ጀሚሩ ብፌዴራልን ክልልን ዝሰርሑ ዘለው ንመቐለ ሓዊሱ ፕሮጀክታት ማይ 15 ከተማታት ን2 ነጥቢ 7 ሚሊዮን ዜጋታት ተጠቃሚ ዝገብሩ ይሳለጡ ኣለው ኢሎም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
04/01/2010
ንኡስ ሓይሊ መከፋፈሊ ናቑጣታት ኤሌትሪክ ኣበ ታሕሳስ ወርሒ ከም ዝዛዘም ተፍሊጡ፡፡
ህንፀት ኣብ ምስራሕ ዝረከቡ 21 ንኡስ ሓይሊ ኤሌትሪክ መከፋፈሊ ጣብያታት መተሓላለፊ ሓይሊ መስመራት ምምሕያሽን ሓደሽቲ ስራሕትን ህንፀቶም ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ታሕሳስ ወርሒ ከም ዝዛዘም ሓይሊ ኤሌትሪክ ኢትዮጰያ ገሊፁ፡፡ ካብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ብዝተረኸበ 200 ሚልዮን ኣሜሪካ ዶላር ሓገዝን ልቃሕን እንትህነፅ እቶም ፕሮጀክታት ካብ ዝሓለፉ ዓመት ብክፍሉ ግልጋሎት እናሃቡ ይርከቡ፡፡ ህንፀት እቶም 21 እናእሽተይ ናቑጣታት 943 ኪ.ሜ ዝጓዓዝ በዓል 230 ኪሎ ቮልት ሓይሊ መተሓላለፊ መስመራት ምምሕያሽን ሓደሽቲ ህንፀት እውን ከም ዘጠቓልል ተሓቢሩ፡፡ ምምሕያሽ እቶም ህንፀታት ኣብ መላእ እታ ሃገር ዝትግበር እንትኾን ፅፍት ሓይሊ ኤሌትሪክን ተበፃሕነትን ዘስፋሕፍሑን ከምኡ እውን ንፖርክታት ኢንዱስትሪ ተወሳኺ ሓይሊ ዘቅርቡ ምዃኖም ተገሊፁ፡፡ መተሓባበሪ እቲ ትካል ዝኾኑ ኣይተ ውድነህ የማነ ከም ዝበልዎ ህንፀት እቶም ፕሮጀክታት ኣብ ዝተተትሓዘሎም ግዜ ከም ዝዘዛሙን ኣብታ ሃገር ዝረአ ዘሎ ፀገም ቀረብ ሓይሊ ምቅላል ዝኸእሉ ምኳኖም ሓቢሮም፡፡ ልምዓት ባንኪ ኣፍሪካ ናይ ምብራቕ ኣፍሪካ ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ካሌብ ወጋሮ ብወገኖም እቲ ባንኪ ቀዳምነት ሂቡ ካብ ዝትግበሮም ስራሕቲ ሓይሊ ኤሌትሪክ እቲ ቀንዲ ምኳኑ ሓቢሮም ከም ፀብፃብ ኢዜኣ፡፡
ሹመት ንዝተውሃቦም ኣምባሳደራት ስልጠና ምሃብ ተጀሚሩ፡፡
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ንሓደሽቲ ዝተሸወሙ ኣምባሳደራት ስልጠና ዝጀመረ ኣብ ጉዳያት ወፃእን ፖሊሲ ሃገራዊ ድሕንነትን ጉዳያት እዩ፡፡ ብተወሳኺ እቶም ኣምበሳደራት ናብ ዝተሸሙዎ ሃገራት እንትትከዱ እቲ ዝድልዮም ዓቅሚ ምድርዳር፣ኣብ ናይ ኢኮኖምን ህዝባዊ ዲፕሎማስን ዘለዎም ዓቕሚ ንምዕባይ እቲ ስልጠና ከም ዝውሃቦም እቶም ሚኒስተር ኣፍሊጦም፡፡ -በዓል ሙሉእ ስለጣን ኣምባሳደር ካሳ ተከለብርሃን ኣብ ኣሜሪካ -በዓል ሙሉእ ስልጣን ኣምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስ ዋሽንግተን -በዓል ሙሉእ ስልጣና ኣምባሳደር ኣስቴር ማሞ ኣብ ቻይና ቤጄንግ ዝርከብዎም 12 ኣምባሳደራት ክሰርሑ ምምዳቦም ሚኒስተር ጉዳያትወፃኢ ኣብቀረባ እዋን ምግለፁ ይዝከር ከምፀብፃብ FBC፡፡
ጉባኤ ማእከላይ ኮሚቴ ዲሞክራስያዊ ምንቅናቅ ብሄረ ኣሞሓራ በኣዴን ሎምዓንቲ ኣብ ከተማ ባህርዳር ተጀሚሩ፡፡
ክሳብ 8 መስከረም 2010 ዓ/ም ዝፀንሕ ጉባኤ እቲ ማእከላይ ኮሚቴ ቀንዲ ቐንዲ ስራሕቲ ልመዓትን ውድባዊ በጀት ዓመት 2009 ብምዝታይ ውሳነ ከመሓላልፍ ተባሂሉ ትፅቢት ይገበረሉ፡፡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት እቲ ማእከላይ ኮሚቴ ኣይተ ኣለምነው መኮነን ሎማዓንቲ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዊ መብርሂ ከም ዝበልዎ እቲ ኮሚቴ ኣብ 4 ኣጀንዳታት ተመሰሪቱ ዘተ ከም ዘካይድ እቲ ውድብ ኣብ በጀት ዓመት 2009 በቢ ብርኩ ዝተኸየደ ምንቅናቅ ብዕምቆት ተሃድሶ ከመይ ከም ዘተመርሐን ዝመፁ ለውጥታትን ዝተረፉ ዛዕባታትን ብምኻር ውሳነ ከም ዝሕልፍ ገሊፆም፡፡ ኣብ ኣፈፃፅማ ትልሚ ማሕበራዊ ልምዓትን ኢኮኖሚን ዘተ ብምግባር ጥንኩር ኣፈፃፅማ ንቐፃሊ ኣካል እቲ ትልሚ ኮይኑ ከም ዝቅፅልን ዝተርኣዩ ክፍተታት ዝእረምሉን ኣንፈት ክቅመጥ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበረሉ፡፡ ኣብ መወዳእታ እቲ ማእከላይ ኮሚቴ ስሩዕ በጀት ዓመት 2010 ኣብ ትልሚ ሰናይ ምምሕዳርን ልምዓትን ብስፊሑ ብምምካር ብዝዓበየ ፅሬትን ውፅኢትን ዝፍፀመሉ ኣንፈት ብምቅማጥ ኣፈፃፅማ ትልሚ በጀት ዓመት 2010 “ተግባራዊ ለውጥን ውፅኢታውነትን “ ብዝብል መሪሕ ቃል ተመስሪቱ ተጠቃምነት ህዝቢ ብዘረጋግፅ መልክዑ ተግባራዊ ከም ዝግበር ኣይተ ኣለምነው ገሊፆም ይብል ፀብፃብ FBC፡፡


c: text/html

text:
ኣብ Söderhamn ብኸምዚ መንገዲ ይዉስኑ
ኣብ ምምሕዳር ሶደርሃም ንዝለዓለ ፖለቲካዊ ዉሳነ kommunfullmäktige ዝህቡ ኣካላት 49 ተወከልቲ ኣልዎም። ንናይ መዛጋጃቤት ምንቅስቃሳት ስራሕን መምሃሪን ይቅርብ። ናይ መዛጋጃቤት ዝለዓሉ ፖለቲከኛታት kommunfullmäktige ኣብ Rådhuset ዉሽጢ ካብ ሰዓት 18.00 ሶኒ መወዳታ ናይ ነብሲወከፍ ወርሒ ይርከቡ።
Kommunstyrelsen ንዝተዋህበ ዉሳኔ ኣብግብሪ ንምዉዓልን ንምከታተሊን ሓላፍነት ኣለዎ።
ድጋፍ ኣለዎ kommunstyrelsen ኣብ ምሕደራታት-kommunstyrelseförvaltningen, ንሶም ምስ ናይ ምምሕዳር ኣማሓዳድራ ን ዉህደትን ይሰርሕ።
ነፍስወከፍ ምሕደራታት ብፖሎቲካዊ ኮሚተ ይምራሕ።
መዓልታዊ ዝስርሑ ስራሓት ኣብ መዛጋጃቤት ብዝተፈላለዩ ምሕደራታት ይካየዱ።
ኣብ Söderhamn ብኸምዚ መንገዲ ይዉስኑ
Arbetsmarknads- och socialförvaltningen
ናይ ዉልቀ ሰብን ስድራቤትን ክንክን ሓላፍነት ኣለዎ። ገንዘባዊ ሓገዝ ፣ቆልዑ ጠበቃ፣ናይ መንእሰያትን ዓበይትን ክንክን፣ምኽሪ ኣገልግሎት፣ናይ ስደተናታት ኣገልግሎት፣ ናይ ኣልኮላዊ መስተን መጠን ዕጸ ፋርስን ምክልኻል ይሰርሕ።
Barn- och utbildningsförvaltningen
ናይ ቅድመ ትምህርቲ፣ነጻ መውዓሊ ገዛ፣ ቅድመ ትምህርቲ ክላስ፣ መባታ ቤት ትምህርቲ ከምኡዉን ንኣካለስንኩላን ቤት ትምህርቲ ወይ ባህላዊ ትምህርቲን ሓላፍነት ኣለዎ።
Bygg- och miljöförvaltningen
ብተወሳኺ ሓላፍነት ናይ ጽሬት ኣከባቢ፣ቁጽጽር ጥዕና፣ቁጽጽር መግቢ ከምኡዉን ናይ ህንጸት ፍቃድ ኣለዎ።
Kultur- och samhällsserviceförvaltningen
ዉጥን ናይ ምዕባለታት ባህሊን ነጻ ዝርርብን፣ ኣገልግሎት መንገድታት፣ ጎደናታት፣ መናፈሻታትን ናይ ኣመጋግባ ኣገልግሎትን ሓላፍነት ኣለዎ።
Omvårdnadsförvaltningen
ሓላፍነት ናይ ዓበይትን ናይ ኣካለ ስንኩላን ክንክን ኣለዎ። ሓላፍነት ናይ ገዛ ተኣለይቲ፣ክንክን ኣብ መእለይ ቦታ ንዝእለዩን ዉልቃዊ ሓገዝን ኣለዎ። ንዝተወሰኑ ናይ ጥዕና ሓገዝ ሓላፍነት ኣለዎ።
Överförmyndarenheten
ቁጽጽር ናይ ጠበቃታት ወይ ኣላይ። ፍቃድ ዘይብሎም ቆልዑ ወይ ፍቃድ ዘብሎም ሰባት ፍትሓዊ ምስዘይከውን ሓላፍነት ኣለዎ።
ተወሳኺ ሌንካር

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንትግባረ ጥዕናዊ መደባት፡ ውህደት ምምሕዳራትን ሞያውያን ጥዕናን ክዓዝዝ፡ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ሓጋዝ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ዶክተር ከሰተብርሃን ሰሎሞን፡ ዝሓለፈ ዓመት ድሕነትን ጥዕናን ነበርቲ – ብልዑል ተሳትፎ ኮማት፡ ኣመሓደርቲ ከባቢን ወከልቲ ጥዕና ዓዲን ከም እተዋሕሰ ብምዝኽኻር፡ እቲ ምትሕብባር ኣብዚ ዓመት’ዚ እውን ብዝለዓለ ክቕጽል ተላብዩ።
ኣብቲ ኣኼባ፡ ብዛዕባ’ቲ ክውቃዕ ዝድለ ሸቶታትን ብኮም ደረጃ ክሰላሰል ዘለዎ ንጥፈታትን መብርሂ ተዋሂቡ።
ድሕነት ኣደን ህጻንን ንምርግጋጽ ብዝተኻየደ – ንቕሓት ናይ ምብራኽ ንጥፈታት፡ ቊጽሪ ኣብ ትካላት ጥዕና ዝሓርሳ ነብሰ-ጾራት ዕብየት ከምዘመዝገበ እውን በሪሁ።
ተሳተፍቲ፡ ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ዝርኣዩ ጸገማት ቅልጡፍ ፍታሕ ክረኽቡ፡ ተራን ኣበርክቶን ተግበርቲ ኣካላት ክብ ክብል ተላብዮም።


text:
ብዕለት 17 መስከረም ዋንነተን ናይ እዚ ምዕራብን ምክትታል ዶባትን ዝኾና መካይን 21 ስግረዶብ ዝኸዱ መንእሰያት ሒዘን ኣብ ከባቢታት ሃይኮታን ፊስኮን ተታሒዘን። እተን ብኣባላት ስለያ እዚ ምዕራብን ምክትታል ዶባትን ተሰኒየን ንመንእሰያት ዶብ ዘስግራ ዝነበራ መካይን ምስ ኣስገርተን ብክፍለሰራዊት 18 ኢየን ተታሒዘን።
ኣባላት ክፍለሰራዊት 18 ኣብ ከባቢ ኣለቡ፣ሃይኮታን ፊስኮን ኣትዩ ዘሎ ሕማም ኮለራ ንምጽናዕ ተዋፊሮሙሉ ኣብዝነበሩ እዋን ኣብቲ ከባቢ ብርክት ዝበሉ በብእዋኑ ንምስጋር ዝተዳለዉ መንእሰያት ተኣኪቦም ረኺቦሞም።
ክፍለ ሰራዊት 18 ከምዚ ዓይነት ተግባራት ብመንግስቲ ይካየድ ኢሎም ስለዘይሓሰቡ ነቶም ኣስገርቲን መካይኖምን እኳ እንተኣሰርዎም ኣብ ዘየእትወኩም ጉዳያት ኣይትእተዉ ብቕጽበት ፍትሕዎም ዝብል ትእዛዝ ካብ ኣስመራ ከምዝመጾም ተፈሊጡ።
እቶም ኣብ 3 መካይን ዝነበሩ 21 መንእሰያት ነብሲ ወከፎም 8 ሽሕ ዶላር ከምዝኸፈሉን ንሓጺር እዋን ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐሺ ተኣሲሮም ምንባሮምን እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ምስግጋር ደቂ ሰባት ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከም ምንጪ ኣታዊ ዶላር ርእዮም ብወግዒ ይሰርሑሉ ምህላዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ እዞም ሰባት ኣጋጣሚ ክተሓዙ ዝኸኣሉ ክፍለ ሰራዊት 18 ንሕማም ኮለራ ዝምልከት ዳህሳስ ትገብር ስለዝነበረት ኢዩ፡
ሓላፊ 3ይ ቦጦሎኒ ክፍለሰራዊት 18 ብመንግስቲ ዝተላእኩ ኣሰጋገርቲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ስለዘእተወ ቀጻሊ ምፍርራህን ናይ ምእሳር ስጉምቲ ታህዲዳትን ይመጾ ከምዘሎ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ፡ እቶም ኣሰጋገርቲ ማለት ኣባላት ስለያ ምዕራብ ነቶም ስግረ ዶብ ዝኸዱ መንእሰያት ብመኪና ናይ ብሪጋደር ጀነራል ተኸ ለ ማንጁስ ብቐጥታ ካብ ኣስመራ ናብ ሃይኮታ ብሓንቲ መዓልቲ ከምዘብጽሕዎም ተፈሊጡ።
ኣብታ ዕለት ጥራይ እዚ ምዕራብ ካብቶም 21 መንእሰያት 168000 ዶላር (ሚእቲን ሱሳን ሸሞንተን ሽሕ ዶላር ) ከምዝወሰዱ 3ይ ቦጦሊኒ ክፍለሰራዊት 18 ብዝገበሮ ምጽራይ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ካብ ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ናብ ራሻይዳ ተሸይጡ ዝነበረ እሞ ኣብዚ ቀረባ እዋን ናብ ካርቱም ዝኣተወ መንእሰይ ንኣባላት ሬድዮ መረኽ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ብቐጥታ ምስ ወከልቲ ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ብዝገበሮ ስምምዕ ካብ ኣስመራ 8 ሽሕ ዶላር ከፊሉ ብናይ ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ፍልይቲ መኪና ብቐጥታ ናብ ባረንቱ ከምዝኣተወ ሓቢሩ። ኣብ ባርንቱ ናይ ክፍሊት ምዝገባን ናይ ስድራቤቱ መዝገባን ድሕሪ ምግባር ብቐጥታ ናብ ከሰላ ብምእታው ናብ ኣባላት ራሻይዳ ከምዝሸጥዎ ኣብ ክንዲ እቲ ዝተሰማመዓሉ 8 ሽሕ ድማ 15 ሽሕ ዶላር ከምዘኽፈልዎ ሓቢሩ።
ናይ ተኽለ ማንጁስ ኣሰጋገርቲ ካብ ሓደ ሰብ 8 ሽሕ ዶላር ብምውሳድ ኣብ ክንዲ ናብ ከሰላ ዘእትዉዎም ኣብዚ እዋን መሊሶም ናብ ራሻይዳ ይሸጥዎም ምህላዉ እቲ መንእሰይ ሓቢሩ።
ብምክትታል እዚ ምዕራብ ኣብ ከሰላ ኣብ ከባቢ መረባዓት ኣብ 550 ትርብዒት ሜትሮ በዓል 3 ደርቢ ዓቢ ህንጻ ይስራሕ ምህላዉ ኣብ ዝሓለፉ ዜናታትና ተሓቢሩ ምንባሩ ይዝከር። እቲ ብምክትታል ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ዝስራሕ ዘሎ ህንጻ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ በጺሑ ምህላዉ ተረጋጊጹ። እቲ ዝህነጽ ዘሎ ዓቢ ገዛ ካብ ኩባንያ ህንጻ ሰገን ክልተ ኢንጂነራት ማለት ኢንጂነር ምስግና ኪዳነን፣ ኢንጅ ትርሓስ ኤፍሪምን ፣ሰሙናዊ ክትትል ይገብርሉ ከም ዘለዉን ተሓቢሩ።
እቲ ህንጻ ኣብ ምስግጋር ደቂ ሰብ ዝግበር ንጥፈታት ንምውህሃድ ዝሰርሕ ቤትጽሕፈት ኪኸውን ሙኻኑ ተባሂሉ ከምዝግመት ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ፤ ኣብ ምክትታል ዶብ ካብ ዝነጥፋ ዝነበራ ክልተ ኣይ ሱዙ ዝዓይነተን ማካይን ኣብቲ ግላዊ ስራሕ ይነጥፋ ከም ዘለዋ ገሊጾም። እተን ክልተ መካይን ታርጋ ኣውሪደን ኣብ ዝንቀሳቀሳሉ ዝነበራ እዋን ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ትሕቲ ጸጥታ ኣትየን እኳ ተነበራ፤ ድሕሪ ሰሙን ጊዝያዊ ታርጋ ተዋሂብወን ኣብ ሰራሕ ይነጥፋ ምህላወን ተገሊጹ።
ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ሃዲኡ ዝነበረ ምስግጋር ደቂ ሰባት ዛይዱ ምህላዉ ናይዚ ምኽንያት ድማ ሓላፊ ናይቶም ሰባት ዘሰጋግሩ ራሻይዳ ኣብ ዓዲ ሃሎ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ድሕሪ ምርኻቡ ምስግጋር ሰባት ኪቕጽል ትእዛዝ ከምዝተዋህበ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን እቲ ምስ ኤውሮጳዊ ሕብረት ተኣሳሲሩ ሃዲኡ ዝነበረ ንግዲ ደቂሰብ ብሰፊሕ መልክዑ ኪቕጽል ሙኻኑ ይግመት።


text:
3ሽሕ ሄክታር መሬት ንልምዓት ዕምበባ ተዳልዩ
መቐለ ሓምለ 20/2009(ድወት)ኣብ ልምዓት ዕምበባ ንዝወፍሩ ሰብ ሃፍቲ 3ሽሕ ሄክታር መሬት ከምዘዳለወ በዓል መዚ ኢንቨስትመንት ሕርሻን ሆርቲካልቸርን ኣፍሊጡ።
ብሰብ ሙያ ስነ መሬት መፅናዕቲ ብምክያድ ኣብ ልምዓት ዕምበባ ንዝወፍሩ ሰብ ሃፍቲ መሬት ክዳሎ ከምዝተገበረ ዝገለፁ ምኽትል ዋና ፈፃሚ ስራሕ እቲ በዓል መዚ ዶክተር ኣዱኛ ደበላ ኣብዚ ዓውዲ መዋእለ ንዋዮም ንምውፋርን ኣብቲ ልምዓት ንምስታፍን ዝተፈለዩ ሰብ ሃፍቲ ወፃኢ ብኤምባሲኦም ኣቢሎም ሕቶ ከምዘቕረቡ ተዛሪቦም።
ኣብዚ ዓውዲ ንምስታፍን ብናይ ባዕሎም ገንዘብ ክንቀሳቐሱ ዝደልዩን ሰብ ሃፍቲ መንግስቲ ቀዳምነት ከምዝህቦም’ውን ኣመልኪቶም።
ኣብ ዓውዲ ልምዓት ዕምበባ ንምውፋር ዝደልዩን ተሞክሮ ሃልዩዎም እኹል ገንዘብ ዘይብሎም ሰብ ሃፍቲ ወፃኢ 30ሚኢታዊ ገንዘብ እንተቕሪቦም እቲ ዝተረፈ ካብ ባንኪ ልምዓት ኢትዮጵያ ብልቓሕ ክረኽቡ ዘኽእል ምድላው ከምዝተገበ ሓቢሮም ዶክተር ኣዱኛ።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ኣብቲ ዓውዲ ንምውፋር ድሌት እንተሃልዩዎም ዝሓሸ መተባብዒ ከምዝግበረሎም ብምምልኻት 25ሚኢታዊ ገንዘብ ከቕርቡ ትፅቢት ከምዝገበር ገሊፆም።
ኣብዚ ሓዱሽ በጀት ዓመት ዓውዲ ልምዓት ዕምበባ ሓዊሱ ካብ ልምዓት ሆርቲካልቸር 433ሚሊዮን ዶላር እቶት ንምርካብ ከምዝተተለመ ተዛሪቦም።
ኣብ 2000ዓ.ም ንልምዓት ዕምበባ ተዋሂቡ ካብ ዝነበረ 1ሽሕን 500 ሄክታር መሬት ካብ 80 ክሳብ 90ሚኢታዊ መሬት ከምዝለምዐ ምኽትል ዋና ፈፃሚ ስራሕ እቲ በዓል መዚ ዶክተር ኣዱኛ ደበላ ኣዘኻኺሮም።
ተሳትፎ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ልምዓት ሆርቲካልቸር 26ሚኢታዊ ኾይኑ 65ሚኢታውን ልዕሊኡን ብሰብ ሃፍቲ ወፃእን ሽርክናን ዝተትሓዘ ኾይኑ ልዕሊ 80ሚኢታዊ ፍርያት ናብ ዕዳጋ ሃገራት አውሮፓ፣ ኣሜሪካ፣ ማእኸላይ ምብራቕን ርሑቕ ምብራቕ ሃገራትን ከምዝልኣኽ ይግለፅ።


text:
ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!
ሎሚ ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ከጽሕፍ ዘገደደኒ ትዕዝብታተይ ድሕሪ 21 ጥሪ 2013 ኣብ ከተማ ኣስመራ/ ፎርቶ ብናይ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ፈተነ ወትሃደራዊ ዕልዋ ምብርዓኑ፣ ቀጺሉ ብጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተወስደን ዝዉሰድ ዘሎ ናይ ምእሳርን ምሽራብ ዜጋታትን ብመንጸሩ ኣብ ህዝብና ኣጋጢሙ ዘሎ ዓሚቕ ስቕታ ብምዕዛበይ እየ።
ንዓሚቕ ስቕታ ማርቲን ኔምሎር ዝተባህለ ጀርመናዊ ክገልጾ እንኮሎ ከምዚ ይብል፣-
First they came for the communists, መጀመርታ ናብ ዴሳዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a communist. ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ዴሳዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the socialists, ቀጺሎም ናብ ማሕበርነታዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a socialist. ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ማሕበርነታዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the trade unionists, ኣስዒቦም ናብ ናይ ሰራሕተኛታት ማሕበርተኛታት መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a trade unionist. ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ማሕበርተኛ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the Jews, ቀጺሎም ናብ ይሁዳዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a Jew. ከምኡዉን ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ኣይህዳዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the Catholics, ካብኡ ናብ ካቶሊካዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a Catholic. ሽዑ እዉን ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ካቶሊካዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for me, ኣብ መጨረስታ ናባይ መጺኦምኒ፣
and there was no one left to speak for me ዝተረፈ ሓደ ሰብ ስለዝይነበረ ፣ ዝዛረበለይ ስኣንኩ።
ብሓፈሻ ኣብ ካልኣይ-ኪናት ዓለም ፣ ብፍላይ ድማ ማሕበርነታዊ ሰልፊ ኣዶልፍ ሂትለር ፖሎቲካዊ ስልጣን ኣብ ሃገር ጀርመን ጭቢጡ ንህዝቢ ጀርመን፣ ህዝቢ ኣይህዱን ህዝቢ ኤዉሮጳን ኣብ ዘህልቀሉ ዝነበረ እዋናት፣ ትዕዝብቱ ኣብቲ ዝነበረ ኩነታት ንምግላጽ ዝሃቦ መግለጺ እዩ። እዚ መግለጺ እዚ ስቕታ ማዕረ ክንደይ ኣህዛብ ከተህልቕ ከምትኽእልን፣ ሰብ ክብደል እንኮሎ እንተድኣ ኣጽቂጥካ፣ ከም ኣታዓድላ ዋንጫ ናባኻ ክበጽሓካ ምኻኑን፣ ሽዑ ድማ ዓገብ ኢሉ ዝዛረበልካ ሰብ ከምዘይርከብ ንምጡቋም ዝሓለነት መግለጺ እያ። ስቕታ ኣዝዩ ሓደገኛ ማሕበራዊ ሕማም እዩ። ንስቕታ ከም ልቦና ገይሮም ዝገልጽዋ ሰባት ክርከቡ ከምዝኽእሉ ዘጣራጥር ኣይኮነን፣ የግዳስ ስቕታ ክስበርን ክትርባዕ ዘለዎ ሓደገኛ ማሕበራዊ ሕማም እዩ። እዚ ኩሉ ግፍዕን ሓሰረ መከራ ወሪድና ዘሎ ኤርትራዉያን ካብ ስቕታና ዝነቀለ እዩ። ክሳብ ስቕ ክንብል ዝመረጽና ድማ ብእብረ ክንዳሃኽ ምኻና ፍሉጥ እዩ።
21 ጥሪ 2013 ኣብ ከተማ ኣስመራ/ ፎርቶ ብናይ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ፈተነ ወትሃደራዊ ዕልዋ ምስተጋህደ፣ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሒቕታ ጎሲዖም እዮም። እቲ ጉሳዕ ድማ “እስላማዊ ምትእኽኻብን እስላማዊ ስጉምቲ ምኻኑ እዩ”። እዚ ሒቕታ እዚ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ንኹሉ ዜጋ ኣብ ደዉታ ምፍጣጥ ኣእትዩ ከምዝነበረን፣ ብቅጽበት ህዝቢ እዉን ከምዝነጸጎ ዝራጋገጽ ሓቂ እዩ። ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ከምዘይተዋጽኦም ኣብ ዝገምገምሉ እዋናት፣ ዘረብኦም ኣዲቦም ኣብ ምእሳር ኣትዮም። መብዛሕትኦም ዝተኣስሩ ላዕለዎት ወትሃደራዊን ሲቪላዉን ሰብ መዝታት ድማ ምእመናን እስልምና ከምዝኾኑ ዘካትዕ ሕቶ ኣይኮነን። ዝነበሮም ጽፍሕታት፣ ዝነበሮም ኣራኣእያን ተራን፣ ኣቀዲሞም ዝተዛረብዎን ዝበደልዎ….ወ.ዘ.ተ ብዘየገድስ፣ ክሳብ ናጻ ቤት ፍርዲ ንመእሰሪ ጉዳዮም መርሚሩ ገበነኛታት ወይ ንጹሃት ዘይበሎም፣ እዞም ምስ ናይ 21 ጥሪ 2013 ምትእስሳር ኣለኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት ናይ ሕልናን ፖሎቲካን እሱራት እዮም። ኩሎም ናይ ሕልናን ፖሎቲካ እሱራት ድማ ብዘይዉዓል ሕደር ክፍትሑ ከምዘለዎም ህዝቢ ኤርትራ ክጠልብን ስቕትኡ ክሰብር ይግባእ።
ድሕሪ ኤርትራ ካብ እምባሮጦራዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ናጻ ምዉጽኣ፣ ብጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ፣-
1. ኣመንቲ ዮሆባ ተባሂሎም ሰብኣዊ መሰሎምን፣ መሰልዜግነቶም ክጋሃስ እንኮሎ ኣጽቒጥና፣
2. መማህራን ናይ ቛንቛ ዓረብ ብዕስለ ተሃዲኖም ክሽረቡ እንኮሎዉ ኣጽቒጥና፣
3. ስንኩላን ኣብ ማይሓባር ክቕተሉ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
4. ኣስታት 48000 ተጋደልቲ ብዘይ ገለ ጻማን መደባትን ክጽልጸሉ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
5. ኣስታት 5000 ሰራሕተኛታ መንግስት ዝነበሩ ካብኦም 32 መምህራን ዩኒቬርሲቲ ኣስመራ ክጽልጸሉ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
6. ኣመንቲ ጰንጠ ቆስተ ተሓዱሶን ተባሂሎም ዜሃታት ኣብ ኮንተይነራት ክሙቁሑ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
7. 11 ላዕለዎት ኣባላት ባይቶን ጋዜጠኛታት ክእሰሩ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
8. ባይቶ መንግስት ኤርትራ ክድስክእል እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
9. ዜጋ ከም ጨዉን በርበረ ክሽየጥ ክልወጥ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
10. ዜጋ ብጥይት ክቁለብ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
11. ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ ኩለን ጎሮባብቲ ሃገራት ኣብ መጋርያ-ኪናት ክጠብሰና እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
12. ጳጳስና፣ ካህናትና፣ ሸኻትና ክእሰሩ ብኣስገዳድ ተገፊፎም ንሳዋ ክወርዱ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
13. ኣረጋዉያን፣ ማእከላይ ዕድሜ፣ መንእሰያትን ህጻናትን ብኣማኢት ኣሽሓት ክስደዱ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
14. ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዜጋታት ክእሰሩን ክስወሩን እንከለዉ ኣጽቒጥና፣ ….ወ.ዘ.ተ
ሕጂ ድማ ኣስላም ዶ ክሪስትያን ዝብል ምህዞ መጺና። ሓደ ሃይማኖት፣ ሓደ ኤትኒክ-ጉጂለ፣ ሓደ ዜጋ…ወ.ዘ.ተ ክብደል እንኮሎ፣ ዓገብ ዘይንብል እንተ ኼና ከም ሃገርን ህዝብ ክንቕጽል ኣይኮናን። ምኽንያቱ ከም ኣታዓድላ ዋንጫ ናብ ኩላህና ብእብረ ክበጽሓና ስለዝኾነ፣ ከም ሕብረተሰብ ባዲምና ክንተርፍ ኢና። ስለዚ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ንኩሎም ኣቀዲሞም ድሒሮም ዝተኣስሩ ናይ ሕልናን ፖሎቲካን እሱራት ብዘይ ገለ ቅድመኩነት ክፈትሕ፣ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ጸቕጢ ክገብር ይጽዉዕ ኣሎኹ።
እዞም ሕጂ 21 ጥሪ 2013 ምትእስሳር ኣለኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት ንሙሉእ ዕድሚኦም ከም ሃገራዉያን፣ ዕልመናዊ ፖሎቲካዊ እምነት ዝነበሮሙን፣ ንዕልመናዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዝተቓለሱ እዩም። ከምኡ ስለዝነበሩ ድማ ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ስልጣን ስርርዕ ህ.ግ.ደ.ፍ ተመዲቦም ክነጥፉ ጸኒሖም። ሕጂ ብሃንደበት ኣብ እስላማዊ ሃገራዉነት ክኣምኑን፣ ነዚ ስነሓሳብ ከዕዉቱ ክጥርነፉን ክነጥፉን ኣይክእሉን እዮም። ብምንም ተኣምር ኣብ ሓደ ካልኢት ዝቅየር ፖሎቲካዊ እምነት ድማ የሎን ብሕጂ እዉን ኣይክህሉን እዩ።
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ከምኣመሉ ብቲሒም-ቲሕም ብዛዕባ እዞም ምስ 21 ጥሪ 2013 ምትእስሳር ኣለኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት፣ ዝነዝሖ ዘሎ ወሬታት ሰሚዔዮ ኣሎኹ፣ ካብ ባሃሊኡ ደጋሚኡ ስለዝኾነ ግን ንጊዚኡ ትም መሪጸ ኣሎኹ። ማዓንጣ፣ ፖሎቲካዊ መትከላትን ሓቂ እንተሃሊዎም ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሃየ ንህዝቢ ኤርትራ መግለጺ ይሃብሉን፣ ንቅዩዳት ድማ ኣብ ናጻ ቤት ፍርዲ ጠበቅኦም ሒዞም ነብሰም ዝካለኸልሉ ባይታ ይፍጠር። ክፈጥር ዘኽእል ቅርጻ፣ ፖሎቲካዊ ትሕዝቶ፣ ፖሎቲካዊ መትከል….ወ.ዘ.ተ ስለዘይብሉ ግን ፈጺሙ ክገብሮ ኣይኮነን።
ብሕቡኡ ይኹን ብቕሉዕ ኣብ ዉሽጥ ደምበ ተቓዉሞ ይኹን ኣብ ደንበ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ንገሌና እናንኣደ፣ ንዝተረፍና እንዳካፈኤ ዘዋስን፣ ዘካፍእ፣ዝንጽልን ዘጸልምን ሃይሞኖታዉን ኤትኒካዊን ሓዘል ናይ ታሪኽን ተረኽቦን ጠመተን ኣራኣእያ ዓይነታዊ ኣብነት ኣብ ምፍሓቕ ማሕበራዊ ክብርታትናን፣ ምድኻም ሲቪካዊት ሃገር ኤርትራ ዘናጻጸረ ፍጻሜን ተግባርን እዩ።
ኤርትራ ከምሓንቲ ጽንዕቲ ሲቪካዊት ሃገር ዘብላ ኤትኒካዊ-ጉጂለ፣ ሃይሞኖታዊን ሰብኣዊ ምክብባርን ምጽዉዋር ክብርታት ዝዉንን ሕብረተሰብን ሃገር ብምኻና እዩ። ነዚ ንመዋእላት ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝወነኖ ማሕበራዊ ክብርታትን ፍሉይ ሕላገታት (መለለይ) ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ክፈግርዎን ክሰብሩዎ ካብዝነቕሉ ክልተ ወሎዶ መመላእታ ወሲዱ ኣሎ። እዚ ማሕበራዊ ክብርታት እዚ እንተተፈጊሩ፣ ኤርትራ ናይ ዝኣሳስራ ዝይብላ እኽብካብ ጂኦግራፊካዊ ቀጽሪ እያ። ሲቪክ ኤርትራን ኤርትራዉነትን ካብ እኩብ ድምር ናይ እስላምን ክርስትያን ንላዕሊ ብማሕበራዊ ክብርታቱ ዝልለ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ንማሕበራዊ ክብርታትና መታን ክንሕሉ ስቕታና ክስበር ኣለዎ። ኣንካይዶ ብዕስለ፣ ሓደ ዉልቀ-ዜጋ ክብደል እዉን እንተሪኢና ዓገብ ክንብል እንተዘይክኢልና ዝለመስና ሕብረተሰብ ኢና።
መዛዘሚ ፣ ሃይለ፣ ተስፋጋብር፣ ቦኽረጼን….ወ.ዘ.ተ ተኣኻኺቦም ለዉጢ ከምጹ ስለዝሃቀኑ መስቀላዊ ጥርኑፉነት ዘብሎም ምኽንያት የሎን። ዓብደላ፣ ሙስጦፋ፣ ሳልሕ…ወ.ዘ.ተ ተኣኻኺቦም ለዉጢ ከምጹ ስለዝሃቀኑ እስላማዊ ጥርኑፉነት ዘብሎም ምኽንያት የሎን። ሓደ ምንቅስቓስ በቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ዳይነሚክስን፣ ዝተሰከሞ ወይ ከዕዉቶ ዘሓሰበ ዕላማታት ዝግለጽን ዝልለን እዩ። ከተግብርዎ ድዮም ካየተግብርዎ ብዘየገድስ፣ ጠለቦም ነቲ ኣብ ኤርትራ ቦኺሩ ዘሎ ግዝኣተ-ሕጊ ንምርግጋጽ ስለዘንሃዩ፣ ብኡኡ ጥራይ ክግለጹን ክልለዩን ዝግባእ። ስለዚህዝቢ ኤርትራ ብሓባር “ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!” ዝብል ጭርሖ ብምልዓል፣ ኣንጻር ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍን ተግባራቱን ደዉ ክብል ይጽዉዕ ኣሎኹ።
ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!!!
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
8/5/2013


text:
ሰላማዊ ሰልፊ ፈንቅል፡ ላንደን፡ ዓባይ ብሪጣንያ ኤርትራውያን ተቐማጦ ለንደን፡ ኣብ ትሕቲ ፈንቅል ዝብል ጭርሖ፡ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ጀነቫ ብዕለት 22 ሰነ 2015 ዝተኻየደ፡ ኣብ መላእ ኤውሮጳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዘሳተፈ ሰፊሕን ዕዉትን ሰላማዊ ሰልፊ ኮይኑ፡ ብዕለት 26 ሰነ ብውሑዳት ብጾት ኣብ ለንደን ጀሚሩ፡ ስጋብ ሎሚ ለይቲ ኮነ መዓልቲ ብዘይ ምቁራጽ፡ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ዴቪድ ካመሮን ይቕጽል ኣሎ፡፡
ዕላማ ናይዚ መኸተ፡ ዓባይ ብሪጣንያ ከም ኣባል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት መንግስታትን (UN Security Council፡ ከም ቀንዲ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረትን፡ ከም ዓባይን ጸላዊት ሃገር ኣብ ዓለምናን መጠን፡ ነዘን ሰለስተ ጠለባትና ኣብ ግብሪ ንምውዓል ክትሰርሕ ንምጽዋዕ እዩ።
1. ናይ 2002፡ ናይ መወዳእታን ቀያድን ውሳነ ብይን ኮምሽን ዶብ ተተግቢሩ፡ ተጎቢጡ ዘሎ ልኡላዊ መሬትና ናባና ናብ ዋናታቱ ክምለስ።
2. ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሲዶም ዘለዉ ዘይሕጋውያንን ዘይፍትሓውያንን እገዳታት 1907ን፡ 2023ን ብቕጽበት፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ክለዓሉ።
3. ብመርማሪት ኮምሽን (COIE) ኣብ ኤርትራ ዝፍለጥ: ኣብ ዘስፈሮ ዝተፈብረኸ ናይ ሓሶት ጸብጻቡ፡ ኣብ ልዕሊ ሃገርና መራሕትናን ሓይሊታት ምክልኻል ኤርትራን ዝቕንዐ መሰረተ ኣልቦ ጠቐነታት ክንጸግ፡ ዝብሉ እዮም። ብዓርቢ ዕለት 03.07.2015፡ ኣብ ውሽጢ ቁሩብ መዓልታት ዝተዳለወ፡ ሰፊሕ ቀዳማይ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ኣብቲ መዓልቲ ዝተሳተፉ ሃገራውያን ብዘሕለፍዎ ውሳነ መሰረት ከኣ፡ ከምቲ ናይቲ መዓልቲ’ቲ ዝመሰለ ናይ ሓፋሽ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ኣብታ ቀዳመይቲ ዓርቢ ናይ ነፍስወከፍ መጻኢት ወርሒ፡ ብቐጻሊ ክካየድ ተወሲኑ።
ስለዚ ናይ ዝመጽእ ወርሒ ካልኣይ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንዕለት 07.08.2015 ኣብ ቅድሚ ዳውኒንግ ስትሪት ለንደን ክካየድ ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ እንዳሓበርና፡ ተሳታፍነት ናይ ኩሉ ሃገራዊ ብትሕትና ንጽውዕ። ብተወሳኺ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ተመሳሳሊን ቀጻሊን ሰላማዊ ሰልፊ ከካይዱ ጻውዒትና ብትሕትና ነቕርብ።
ከምቲ ንነጻነትናን፡ ንኽብሪ ልኡላውነትና መስዋእቲ ዝኸፈልና፡ ሕጂውን ንኽብርናን ንሰብኣዊ መሰላትናን፡ ዓቕምና ብዘፍቅዶ መንገዲ ኩሉ ክንምክት ተበጊስና ኣሎና። እንጽበዮ ከኣ ናይ ቃላት መልሲ ጥራይ ዘይኮነ፡ ግብራዊ ውጽኢት ስጋብ ንረክብ መኸተና ቀጻሊ ምዃኑ ንሕብር። ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!!! ዓወት ንሓፋሽ !!! ኣወሃሃዲት ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ፈንቅል፡ ለንደን 01.08.2015


text:
ቃለ መሓትት ምስ ብጻይ ኢብራሂም መሓመድ ዓሊ (ኣፈ ባይቶ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ)
“”ምሕዝነት ስልታዊ ደኣ’ምበር ስትራተጅያዊ ባህርያት የብሉን ናብ ናይ ቀደም ኵነታት ክምለስ ኢልካ ምሕሳብ ድማ ሕልሚ’ዩ!””
ቃለ–መሓትት ዘካየድሉ ሓው ዓብደልራዝቕ ከራርን ጀማል ሑመድን መርበብ ሓበሬታ ኣዱሊስ
ትርጕም፡ ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ
ምስ ሓው ኢብራሂም መሓመድ ዓሊ፡ ኣፈ ባይቶ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ዝገበርናዮ ቃለ–መሓትት ብግልጹነቱ ፍልይ ዝበለ መቐረትን መኣዛን ኣለዎ። ንጹርን ዘየዋላውልን ርእይቶ ኣብ ምሃብ ንኢብራሂም መሓመድ ዓሊ ዝወዳደር ሰብ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሜዳ ኣይተረኽበን። እዚ መለለዪኡ ኰይኑ’ዩ ጸኒሑ። ከምኡ ውን፡ ብህዝቢ ይኹን ብውድባት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን መሰረታቱን ፍሉይ ኣኽብሮት ዘለዎ ተቓላሳይ ኢዩ። ብዛዕባ ሃለዋት ናይ’ቲ ዝወደቐ ኪዳንን ብዛዕባ ኵነታት ኤርትራን፤ ከምኡ’ውን፡ ነቲ ተገማሚዑ ዘሎ ሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ትሕቲ ሓደ ናይ ሓባር ጽላል ንምምላስ ናይ ዘሎ ተኽእሎታት፡ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ወጥሪ፡ ብዛዕባ ተባራዒዝዀነ ኵነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ድማ፡ ብዛዕባ ውሽጣዊ ኵነታት ኤርትራን ውግእን ኣብ መንጐ ኤርትራን ኣመሪካን ዘሎ ፍልልያትን ነጸብራቓቱ ኣብ ልዕሊ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን ንምሕታቱ ምስ ኢብራሂም ኮፍ ኣብ ዝበልናሉ ዕለት፡ ኣብ ካርቱም ዝናብይዘንብ ነይሩ።
ሕቶ፡–ጀንዳይ ፍረይዘር፡ ተሓጋጋዚት ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጕዳያት ኣመሪካ፡ ንኤርትራ ኣብ መዝገብ ናይ ፈጠርቲ ራዕዲ ንምስፋር ዘኽእል ጭብጥታት ንምእካብ ንጽዕር ኣሎና ክትብል ዝሃበቶ መግለጺ፡ እንታይ ርእይቶ ኣሎካ? ነጸብራቓቱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝብናን ተቓወምቲ ውድባትን እንታይ ክኸውን’ዩ ትብል?
መልሲ፡–ካብ ናጽነት ኤርትራ ጀሚሩ፡ ኣመሪካውያን ንስርዓት ኢሳያስ ጽላል ኰይኖምዎ ኢዮም ጸኒሖም። ኣብ መንጐ ክልቲኡ ሃገራት ድማ ድልዱል ዝምድና ነይሩ። መንግስቲ ኣመሪካ ብፍላይ ድማ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጕዳያት ኣመሪካ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ሰብኣዊ ግህሰታት ኣመልኪቱ ነቐፌታ ዝሓዘለ ዓመታዊ ጸብጻባት ብቐጻልነት ከውጽእ ድሕሪ ምጅማሩ ግን፡ ዝምድና ክልቲኦም ሃገራት እናላሕልሐ ክኸይድ ተራእዩ። ስርዓት ኢሳያስ ከኣ፡ ከም’ዚ ዝዓይነቱ ነቐፌታት ዝቕበል ወይ ዝጸውር ኣይኰነን። ከምኡ’ውን፡ እቲ ስርዓት፡ ነቲ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈጥረ ወጥሪ፡ ብፍላይ ድማ ድሕሪ ብይን ኮሚሽን ዶብ፡ እቲ ስርዓት መፍትሒታት ኣብ ምቕራብ ርኡይ ሕጽረታት ኣርእዩ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ስርዓት ኢሳያስ፡ ኣብ’ቲ ኣብ መንጐ ሶማልያውያን ዝካየድ ዘሎ ናይ ሕድሕድ ውግእ፡ ነቶም ኣመሪካ ከም ኣሸበርቲ ሓይልታት እትቘጽሮም እስላማዊ ኣብያተ–ፍርዲ ደጊፉ ኣንጻር’ቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ጣልቃ ምእታዉ፥ ኣብ መንጐ ኣመሪካን ኤርትራ ንዝነበረ ፍልልይ ብዝያዳ ከምዝጋፋሕን፥ ኤርትራ ድማ ብዞባዊ ይኹን ኣህጕራዊ ደረጃታት ብዝያዳ እናተነጸለት ከም እትኸይድ ክገበራ ኢዩ። እዚ ብተራኡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ስርዓት ዝወርድ ጸቕጥታት ከዛይዶን ኣብ መወዳእታ ድማ ናብ ውድቀት ከብጽሖን ምዃኑ ርዱእ ኢዩ። ብወገነይ፡ ብመንጽር ጕዳይ ህዝቢ ኤርትራ ክርኤ እንከሎ፡ ኣመሪካ ሒዛቶ ዘላ መርገጽ ኣወንታዊ ኢዩ እብል። ምኽንያቱ ከኣ፡ ኣመሪካ ኣብ ዓለምና እታ ዝሓየለት እንኮ ሃገር ስለዝዀነት፡ ኤርትራውያን ካብ’ዚ ኣረሚናዊ ስርዓት’ዚ ንኽናገፉ ክትሕግዝ ትኽእል ኢያ። ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ድማ፡ ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቒሞም ምስ ኣመሪካ ናይ መራኸቢ መስኖ ክኸፍቱን፡ ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ከውዕልዎን ክጽዕሩን ይግባእ። ቅድሚ ሕጂ ኣመሪካ ንስርዓት ኢሳያስ መተካእታ ዝኸውን ሓይሊ ኣይተረኽበን ብዝብል ምስምስ፥ ሓድሓደ ግዜ ድማ ምስ ሱዳን ብዝነበሮም ዘይምርድዳእ ንስርዓት ኢሳያስ ከም መሳርሒ ናይ ገለ መደባቶም ክጥቀምሉ ይደልዩ ስለዝነበሩ፡ ኣብ ልዕሌና ገለ ተዓቕቦታት ከምዝነበሮም ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን። ሕጂ ግን፡ እዚ ተዓቕቦታ’ዚ ተሰጊሩ ዝምድና ክልቲኡ ሃገራት ድማ ኣብ ዝኸፍኤ ደረጃኡ ስለዝርከብ፡ ንጕዳይ ህዝብና ዘገልግል ኣህጕራዊ ኵነታት ተፈጢሩ ኣሎ ክበሃል ይከኣል።
ብተወሳኺ፡ ናይ ውግእ ኣጽዋር ናብ ሶማል ከይስደድ ዝእግድ ውሳኔ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ጥሒሱ፡ ስርዓት ኣስመራ ናብ ሶማል ኣጽዋር ይልእኽ ኣሎ ዝብል ክሲ ውን በቲ ኣህጕራዊ ትካል ቀሪብሉ ኢዩ።
ስለ’ዚ፡ ደጊመ፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ፡ ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቒሞም ምስ ኣመሪካን ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳን ብቕልጡፍ ርኽክባት ብምክያድ ንሃገርና ካብ’ዚ ኣትያቶ ዘላ ቅልውላው ከውጽእዋ ክጽዕሩ ይግባእ እብል። ነዚ ዕድል’ዚ ብግቡእ ተጠቒምና እንተደኣ ተንቀሳቒስና ድማ፡ ናብ’ቲ እንብህጎ ዕላማታት ክንበጽሕ ክንክእል ኢና።
ሕቶ፡–መርገጽ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ፡ ብመንጽር’ቲ ተሪር ዝዀነ መርገጽ ኣመሪካ ክርኤ እንከሎ፡ ፍዅስ ወይ ልስልስ ዝበለ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ነዚ ከብለና ዝኸኣለ ኣብነት ድማ፡ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ዕደት ክገብር ምዕዳመንን፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝውዕል ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ደገፍ ምብርካተንን ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ገምጋማትኩም ኣብ ሃገራት ኣውሮጳን ሕብረት ኣውሮጳን እንታይ ኢዩ?
መልሲ፡–ዘሎኒ ኣፍልጦ፡ ኣውሮጳ ኣብ ልዕሊ’ቲ ስርዓት ተዓቕቦታት ከምዘለዋ ኢዩ። እንተዀነ ግን፡ ክሳእ’ቲ ብ1994 ዝተኻየደ ጕባኤ ዕድል ክህብዎ፡ ብድሕሪኡ፡ ርእይቶኡ ከነጽር’ዩ ዝብል ትጽቢት ነይርዎም። ድሒሩ ግን፡ ሰብኣዊ ናይ ረዲኤት ማሕበራት ከባርር፥ ሰብኣዊ ግህሰታት ብቐጻልነት ክፍጽምን ኣባላት ኤምባሲታት ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ክሰጉግን ምስ ጀመረ፡ ምስ’ቲ ስርዓት ብዕቱብነት ክስራሕ ከምዘይከኣል ዓጊቦም ኢዮም።
ኣውሮጳውያን ኣብ’ቲ እዋን’ቲ፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ሓደ ኰይኖም እንተደኣ ተቓሊሶም ክዕወቱ’ዩም ዝብል ርእይቶ ነይርዎም ኢዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ’ዩ፡ ንምምስራት ሃገራዊ ምሕዝነት ሓይልታት ኤርትራ ብ1999 ሃንጐፋይ ኢሎም ዝተቐበሉዎ። እንተዀነ ግን፡ ኣብ ክንዳና ኰይኑ ዝዋግኣልና ሓይሊ ከምዘየለ ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን። ብናይ ባዕልና ዓቕሚ ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል ሓይሊ ክንፈጥር ክንክእል ኣሎና እምበር፡ ካልኦት ክዋግኡልና ንሕና ከኣ ደገፍቶም ክንከውን ኣይኰነን እቲ ነገር። እዚ ክንብል እንከሎና ግን፡ ደገፍ ናይ ካልኦት ኣየድልየናን’ዩ ማለት ከምዘይኰነ ብሩህ ክኸውን ይግባእ። እዚ ከኣ ክሳእሕጂ ዘይተዓወትናሉ ወይ ዝፈሸልናሉ ጕዳይ ኢዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ጕዳይ ሓድነት፡ ሓደን ሓድነትን ዝዀነ ፖለቲካዊ ቃል ኣብ ምውናንን፤ ሓደ ኰንካ ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳያት ኣብ ምንጣፍን ፈሺልና ኢና።
ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ዝመስረትናሉ እዋን፡ ናብ ኖርወይ ዑደት ንምግባር ተዓዲምና ኔርና ኢና። እዚ ናይ ኖርወይ ተበግሶ ዘይተጸበናዮን ሃንደበትን’ዩ ኰይኑና። ነዚ ዝምድና’ዚ ከነማዕብሎን ከነሐይሎን ይግባእ ነይሩ። ስርሓትና ኣማዕቢልና ሓደ ቃል ኰይና ንኣውሮጳውያን ቀሪብናዮም ኔርና እንተንኸውን፡ ከነዕግቦም ምኸኣልና ኔርና እብል።
ብሓፈሽኡ ግን ኣውሮጳውያን ዝገብርዎ ዘለዉ ምትሕብባር ሰብኣዊ ደኣ’ምበር ፖለቲካዊ ኣይኰነን። ከምኡ ውን፡ ኣውሮጳ ኣሰር ናይ ኣመሪካ ሒዛ እትኸይድ ክፍለ–ዓለም ምዃና ክንዝንግዕ የብልናን። ኣመሪካ እትሕዞ ሓድሽ ናይ ፖሊሲ ለውጥታት፡ ኣብ ናይ ኣውሮጳውያን መርገጻት ለውጥታት ከምዘኸትል ክንርዳእ ይግባእ። እዚ ድማ፡ ኣብ’ቲ ንምዕራባውያን ዘገድሶም ጕዳያት ሓደ ዝዀነ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስን፡ ቅቡልን ክውንነታውን ዝዀነ ፖለቲካዊ ቃልን ናይ ሓባር መርገጽን ምውናን ይሓትት። መርገጽ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ኣብ’ዚ ጕዳያት’ዚ ግን፡ ዘተስፉ ኣይኰነን። እንተዀነ ግን፡ ቅኑዕ መዋጽኦ ንምርካብ ቀጻሊ ጽዓታት ካብ ምግባር ክንቍጠብ የብልናን።
ሕቶ፡–ሓደ ዝዀነ ክውንነታውን ቃል ምውናን ክትብል ከሎኻ እንታይ ማለትካ’ዩ? ዝያዳ መብርሂ’ዶ ምሃብካና?
መልሲ፡–ሓደን ክውንነታውን ቃል ምውናን ክብል ከለኹ፡ ነቶም ኣውሮጳውያን ዘዕግቦም ቃል ደኣ’ምበር፡ ንዓና ዘዕግበና ቃል ክኸውን የብሉን ማለተይ ኢዩ። ንሕና ኢና ብመሰረት ራኢኦምን ረብሓታቶምን ምስ ካልኦት ማለት ምስ’ቶም ንዓለም ዝቘጻጸሩን ኣህጕራዊ ውሳኔታት ዝቐርጹን ዘለዉ ምዕራባውያን ሓቢርና ክንሰርሕ ንደሊ ዘሎና። ስለዝዀነ ድማ፡ ድሕር’ዚ ነዊሕ ሓቢርና ዝተጓዓዝናዮ ዓመታት፡ ንሕና ከም ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ፡ ሓደ ናይ ሓባር ገምጋም ክህልወናን፤ ኣብ’ቶም ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ዞባና ዝግሃዱ ዘለዉ ብዙሓት ኣህጕራዊ ጕዳያት፡ ከም ንኣብነት ጕዳይ ኣሸበርቲ፡ ሓባራዊ መርገጽ ክህልወና ይግባእ ነይሩ። ጕዳይ ኣሸበርቲ ድማ፡ ዋላ’ኳ ኣመሪካ ብመሪሕ ደረጃ ትዋግኦ እንተሃለወት፡ እቲ ጕዳይ ከም ጕዳይ ኣህጕራዊ ባህርያት ዘለዎ ኢዩ። ንሕና’ኸ ከም ተቓወምቲ ኣብ’ዚ ጕዳይ’ዚ ሓደ ዝዀነ ርእይቶ ኣሎና’ዶ? ኣብ ዞባናን ኣብ ሶማልያን ካልኦት ቦታታትን ኣብ ዝካየዱ ዘለዉ ውግኣት ብሩህን ሓደን ዝዀነ ርእይቶ ኣሎና’ዶ? ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያውን ውን ሓድሽ ውግእ ይባራዕ ይኸውን። ስለ’ዚ፡ ብጥቕልሉ፡ ኣብ ኵሎም እዞም ጕዳያት እዚኣቶም ሓባራዊ ርእይቶ ክህልወና ይግባእ ኢዩ። እቲ ናይ ኤርትራ ስርዓት ዓንዳሪ እንተደኣኰይኑ፡ ንሕና ከም ተቓወምቲ ብሓባር ካብ’ቲ ስርዓት ዝተፈልየ፡ ኣብ ዞባና ርግኣት ከስፍን ዝኽእል ርእይቶ ከምዘሎና ከነዕግቦም ክንክእል ኣሎና። ኣብ’ዚ ከስምረሉ ዝደሊ፡ ብዛእባ ወተሃደራዊ ሓይልና ዝሓተና ዝዀነ ይኹን ሸነኽ ከምዘየሎ ኢዩ። ማለት ቅድም ቀዳድም ዘገድሶም ፖለቲካዊ መርገጻትና ኢዩ።
ሕቶ፡–ተቓዋሚ ሓይሊ ኤርትራ፡ ድሕሪ 7 ዓመታትን መንፈቕን ኣብ ዕጽው መንገዲ በጺሑ፤ ከምኡ ውን፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ’ቲ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2007 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘካየዶ 2ይ ጕባኤኡ ዘጋጥሞ ምግምማዕ፡ ንሞራል ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዋላ ውን ናይ’ቶም ንተቓወምቲ ዘይድግፉ ከይተረፈን፥ ከምኡ ውን ንሞራል ናይ’ቶም ኣብ ጐድኒ’ቲ ጕዳይ ደው ኢሎም ክድግፉ ዝጸንሑ ፈተውትን ሃስይዎ ኢዩ። ካብ’ዚ ቅልውላው’ዚ ንምውጻእ ዝርኣየካ መፍትሒታት ኣሎ’ዶ?
መልሲ፡–ንዓይ፡ ውድቀት ናይ ምሕዝነት ወይ ኪዳን ብብዙሕ ምኽንያታት ሃንደበት ኣይኰነንን’ዩ። ገለ ካብ’ቲ ምኽንያታት ድማ እዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ምሕዝነት ብ1999 ዓ.ም ክምስረት እንከሎ፡ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ጕዳያት ስትራተጂካዊ ፍልልያት ብዘለዎም ፖለቲካዊ ሓይልታት’ዩ ቈይሙ። ሃገራዊ ሓድነት ዝጠልቡ ሓይልታት ነይሮም፤ ኣብ’ዚ ሕቶ’ዚ ተዓቕቦ ዝነበሮም መሰል ናይ ርእሰ–ውሳኔ ዝጠልቡን ሓይልታት ነይሮም። ከምኡ ውን፡ ዕልማናዊ ሲቪላዊ መንግስቲ ክቐውም ዝደልዩን፡ ካልኦት ድማ ሃይማኖታዊ መንግስቲ ክምስርቱ ዝደልዩ ነይሮም። ብተወሳኺ፡ ንዲሞክራሲ ከም መርሆ ዝቕበሉን ተዓቕቦ ዝገብሩን ነይሮም። ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ከም ጽላል ኰይኑ ቀጻሊ ልዝብ ኣብ መንጐ’ዞም ሓይልታት እዚኣቶም ዝካየደሉ ምቹእ ሃዋህው ክፈጥር ኢዩ። በዚ ኣቢሎም ድማ፡ እቶም ውድባት ኣብ ሕቶ ሃገራዊ ሓድነትን ጕዳይ ዲሞክራስን ባህርያት ናይ’ቲ ፖለቲካዊ ስርዓት ንዘለዎም ስትራተጂያዊ ፍልልያት ብምጽባብ ንፍልልያቶም ክሰግርዎ ኢዮም ዝብል እምነትን ተስፋን ነይሩና። ነዚ ፍልልያት’ዚ ድማ፡ ወይ ተሰማሚዕና ክንሰግሮ ወይ ድማ ከም’ቲ ብግብሪ ዝተጋህደ ፈሺልና ኣብ ዕጽው መንገዲ ክንበጽሕ’ዩ ዝነበረና ክልተ ምርጫ። እቲ ምሕዝነት ወይ ልፍንቲ ብባህርያኡ ስልታዊ ደኣ’ምበር ስትራተጂካዊ ጠባያት ዘለዎ ኣይኰነን። እቲ ኵልና እንሰማምዓሉ ነጥቢ ምውዳቕ ናይ’ቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዝብል ጥራሕ’ዩ ነይሩ። ብድሕሪ ውድቀት ናይ’ቲ ስርዓት፡ ነፍስወከፍ ውድብ ነናቱ ፖለቲካዊ መደብ እዮ ከዕውት ክጓየ ምዃኑ ብሩህ ኢዩ። እቲ ንዓይ ሃንደበት ዝዀነኒ ግን፡ እቲ ኣብ ኪዳን ዘጋጠመ ምግምማዕ ኣብ ጕዳይ መሪሕነት ምዃኑ ጥራሕ ኢዩ። ኣብ’ቶም ዝሓለፉ 7 ዓመታት ኣብ’ቶም ንሸሪዓን መሰል ናይ ብሄራትን ዝምልከቱ ኣብ ቻርተር ዝነበሩ ክልተ ዓንቀጻት ጥራሕ ኢና ንዋጠጥ ኔርና። ንኣብነት ብጕዳይ ሓድነት እንተደኣ ተዛሪብና፡ ገለገለ ውድባት፡ እዚ ነቲ ናይ ርእሰ–ውሳኔ መሰልና ዝዳፋእ’ዩ ዝብሉ ነይሮም። ከምኡ ውን፡ ኣብ ጕዳይ ሸሪዓ ብዙሕ ምስሕሓባት ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ግን፡ ኣብ’ቲ ሰዓብቲ ምስልምና ዝርከብዎ ቦታታት፡ ሸሪዓኦም ክጥቀሙ፡ እቶም ሰዓብቲ ክርስትና ዝነብርዎ ቦታታት ድማ ሕጊ–እንዳባ ክጥቀሙ ኣብ ዝብል ማእካላይ ስምምእበጻሕና። ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ድማ፡ ኣብ’ቲ ዝነበርናዮ ወጠጥ ተመሊስና። እዚ ኣርእስቲ’ዚ ድማ፡ ምስ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ጠለብ ናይ ህዝብና ይኹን ዋላ ምስ’ቲ ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት እነካይዶ ዘሎና ቃልሲ፡ ዝዀነ ይኹን ዝምድና የብሉን። ኣብ መጻኢ እንተደኣ ኰይኑ ከኣ፡ ካልእ ነገር ኢዩ። እምበኣርከስ፡ ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ይኹን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ ስትራተጂካዊ ዕላማታት ዘይተሰረተ ስልታዊ ግንባር ስለዝዀነ ክወድቕ ግድነት ኢዩ።
ሕጂ፡ ነቲ ልፍንቲ ናብ’ቲ ቅድሚ ውድቀቱ ዝነበረ ሃለዋት ምምላሱ ዝብል ናይ ሓላማይ ዘረባ’ዩ። ስለዝዀነ ድማ፡ ካብ’ቲ ናይ ቀደም ፍልይ ዝበለ ንዅሉ ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝጥርንፍ ሓድሽ ቅዲ (ፎርሙላ) ክፍተሽ ኣለዎ። ንኣብነት፡ ኵሎም ኣብ ስትራተጂካዊ ጕዳያት ሓደ ወይ ተመሳሳሊ ርእይቶ ዘለዎም ውድባት ናይ ገዛእ ርእሶም ልፍንቲ ይምስርቱ። በዚ ድማ ክልተ ወይ ሰለስተ ወይ ካብኡ ንላእሊ ዝዀኑ ርእሶም ዝኸኣሉ ልፍንትታት ወይ ቀጽርታት ክህልዉ’ዮም ማለት ኢዩ። ኣብ መንጐ’ዞም ልፍንትታት እዚኣቶም ድማ ኣብ ሓባራዊ ሃገራዊ ረብሓ ዝተመርኰሰ ፖለቲካዊ ስምምእክግበር ይከኣል ኢዩ።
ሕቶ፡– 6ይ ጠቕላል ሃገራዊ ጕባኤ ናይ ውድብኩም ካብ ዝግበር ሓደ ዓመት ኰይኑ ኣሎ። ኣብ ጕባኤኹም፡ ውድብኩም ናብ ሰልፊ ንምስግጋር ዝተወስደ ኣገዳሲ ውሳኔ ነይሩ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ዘካየድክምዎ ጻዕርታት ኣበይ በጺሑ ኣሎ?
ኣነ ብዘሎኒ ናይ ጥዕና ጸገም ምኽንያት ብግብሪ ኣብ ናይ ምምራሕ ቦታ የለኹን። ዝዀነ ይኹን ናይ መሪሕነት


text:
ምምሕዳር ከተማ መቐለ ኣብ ሓሙሽተ ዓውድታት ስራሕ ስርዓት ምምሕያሽ ከምዝገበረን ለውጢ ድማ ይምዝገብ ምህላዉን ኣፍሊጡ ‘ሎ፡፡ ብፍላይ ኣብ ሕግን ናጻ ንሕንሕ ስርዓት ንግዲ ንኽህሉን ኣከፋፍላ ግብሪ ንኽፀፍፍን ዘካየዶ ወፍሪ ጽቡቕ ለውጢ ከምዘርአየ ይገልጽ፡፡
“ኣብ መቐለ ግብሪ ንእግዚሄር ዝፈረሐ ዝኸፍለሉ ዘይፈረሐ ድማ ከም ድላዩ ዝኸደሉ እዩ ነይሩ” ኢሎም ከንቲባ ንጉሰ ገብረ፡፡
እቲ ኣብ መጀመርታ ዝነበረ ደንገርገርን ጭንቕንቕን ምባል ኣብዚ ሐዚ እዋን ብዝሐሸ መልክዑ ዝተረጋገአ እኳ እንተኾነ ሐዚ እውን ግና ቀጻሊ ፃዕሪ ይሓተና እዩ ይብሉ ከንቲባ ከተማ መቐለ ንጉሰ፡፡
ብተመሳሳሊ ኣብ ምሕደራ መሬት፣ ምንቅስቓስ ኣናእሽተይ ትካላት ንግድን ኣብ ቴክኒክን ሞያን ዝግበር ድጋፍን እውን ስርዓት ምምሽያሽ ተተግቢሩ እዩ ኢሎም ከንቲባ ንጉሰ፡፡
“ስርዓት መረዳእታ ምጽፋፍ (cash register ምትእትታው) ንመንግስቲ ጥራሕ ተይኮነስ ንቲ ነጋዳይ እውን እዩ ዝጠቅም፤ ግብሪ ብግምት ተይኮነስ ኣብ ጭቡጥ መረዳእታ ተመስሪቱ ንክኸፍል ይሕግዞ” ኢሎም እቶም ከንቲባ፡፡
ሙሉእ ፀብፃብ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ከምቲ ኣብ ኣማን ዝተኻየደ ቀጺሉ እውን ኣብ ቤተልሔም ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ኣብ እየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክን ኣብ ዮርዳኖስን ቅድስቲ መሬትን ናይ ሉተራን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ናይ ሓባራዊ ምትሕብባርን ዘተን ተጸሚዶም ነቲ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ናብ ሓድነት ዝኣመተ ጉዕዞ የበራትዑ ምህላዎም ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፓውሎ ኦንዳርዛ ካብ ዘመሓላለፍዎ ጸብጻብ ክፍለጥ እንከሎ፥
ኣሰር ናይቲ ኣብ ሉንድ ዝተኻየደ ናይ ሓባር ጸሎት
ቅድም ክብል ተገሊጹ ከምዝነበረ ብምኽንያት ዕለት 31 ጥቅምቲ 1517 ዓ.ም. ማርቲን ሉተር ኣብ ዊተንበርግ ኣብ ዝርከብ ካቴድራል ኰይኑ ዝገለጾ ቲዮሎጊግያዊ ሰረተ ሓሳብ ዘንቀሎ ቅዋሜ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ተሓድሶ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ምኽንያት ነቲ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያንን ዝግበር ንሓድነት ዝኣመተ ናይ ሓባር ዘተ የነቓቕሕ ምህላዉን እዚ ድማ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 12 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ኣብ ኣማን ስለ እቲ ንሓድነት ኣሚቱ ዝግበር ጻዕሪ ምስጋና ናይ ምቕራብ ናይ ሓባር ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ኣብ ሉተራናዊት ሕያዋይ ጓሳ ቤተ ክርስቲያን ከምእተኻየደ ዘዘኻኸሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኦንዳርዛ ኣስዒቦም፥ ዕለት 31 ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሽወደን ሉንድ ከተማ ብኣካል ብዝተረኽብሉ ስነ ስርዓት ምስ ሉተራናዊት ቤተ ርክስቲያን ብሁባሬ ዘዕረግዎ ስለ ሱታፌ ናይ ሓባር ጸሎት ኣብነት ዝገበረ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያክን ብፁዕ ኣቡነ ፒየርባቲሳታ ፒዛባላን ኣብ ዮርዳኖስን ቅድስት መሬትን ናይ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ክቡር ኣቡነ ሙኒብ ዩናን ብሓባር ንሓድነት ኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ዘተ ዝድግፍ ናይ ሓባር ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ኣብ ኣማን ከምዝፈጸሙ ኣፍሊጦም።
ቲዮሎጊያዊ ዘተን ምሕዝነትን ምትእምማንን ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ንኽቐውም የተባብዕ
ዕለት 18 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ናይቲ ኣብ ኣማን ዝተፈጸመ ናይ ሓባር ጸሎት መልሲ ኣብ ቤተልሔም ብተመሳሳሊ መልክዕ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ኣቡነ ፒዛባላን ኣብ ዮርዳኖስን ቅድስቲ መሬትን ናይ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ክቡር ኣቡነ ዩናን ዘሳተፈ እቲ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ሉተራናዊትን ቤተ ክርስቲያን ንሓድነተ ኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ዘተ ብጋሴ መበል 50 ዓመት ምኽንይት ኣሰር እቲ ኣብ ከተማ ሉንድ ቅዱስ ኣቦና ዝተረኽብሉ ስነ ስርዓት ዝተኻየደ ርክብ ምስ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ብምስዓብ ኣብ ቤተልሔም ዝተፈጸመ ናይ ሓባር ርክብን ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኦንዳርዛ ሓቢሮም፥ ክቡር ኣቡነ ዩናን ኣብቲ ናይ ሓባር ጸሎት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ “ሓድነት ካብ ናይ ሓባር ቲዮሎጊያዊ ዘተ ጥራሕ ዘይኰነ ካብ ምሕዝነትን ምትእምምንን እውን እዩ ዝምንጭው” ከምዝበሉን ክቡር ኣቡነ ዩናን ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ ሉተራናውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ፈደራላዊ ሕብረት ኣቦ መንበር ከምዝዀኑ እውን ኦንዳርዛ ኣዘኻኺሮም ኣብቲ ኣብ ሕያዋይ ጓሳ ቤተ ክርስቲያን ዝተኻየደ ናይ ሓባር ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ካብ 20 ዝግመቱ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ወከልትን ኣብ ዮርዳኖስን ዒራቕን ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣልበርቶ ኦርተጋ ማርቲኒ እውን ከምእተሳተፉ ገሊጾም።
ስለ ሓድነት ኣሙቱ ዝግበር ናይ ሓባር ጸሎት ብዙሕነት ዘኽብር እዩ
እቲ ናይ ሓባር ጸሎት ይብሉ ክቡር ኣቡነ ዩናን “ዝኽሪ ቅዋመ ሉተራናዊት ናይ ተሓድሶ ቤተ ክርስቲያን ዘማእከለ እውን እንተዀነ መንፈሳዊ ኩነትን ሓድነት ኣብ ብዙሕነትን ዘብዕል ናይ ሓባር ግበረ መንፈሳውነት እዩ” እንክብሉ ኣብ ቤተ ልሔም ናይ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን መጋቤ ሙንተር ኢሳቕ እውን ብወገኖም “ሓድነት ኣብ መንጐ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን መንፍሳዊ መራሕቲ ዝኽወን ጥራሕ ዘይኰነስ ብኹሉ ጽፍሒታት ቦታ ዘለዎ ማለት እውን እዩ። ከምዚ ዓይነት ናይ ሓባር ጸሎት ብብሔራውን ዓለም ለኻውን ደረጃ ጥራሕ ዘይኰነስ ኣብ ዞባታትን ከተማታትን ቁሸታትን እውን ክካየድ ይግብኦ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኦንዳርዛ የመልክቱ።
ጭቡጥ ዝዀነ ናይ ሓድነት ምልክት ዝሓንጽ ናይ ሓባር ጻዕሪ
ፓትሪያርክ ብፁዕ ኣቡነ ፒዛባላ እውን ብወገኖም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ ምግምማዕ ምስ እነቃልሕ እቲ ክርስቶስ ዝሓትተና ሓድነት ኣይነደምዕን፡ ናይቲ ክርስቶስ ዝሓቶ ሓድነት ውጽኢት ኣይንበጽሕን። እቲ ኣብ ኣማን ደሓር እውን ኣብ ቤተ ልሔም ዝተኻየደ ናይ ሓባር ጸሎት ናይቲ ክርስቶስ ስለ ኣሃድነት ዝጸለዮ ፍረ እዩ ከምዝበሉ ኦንዳርዛ ጠቒሶም፥ ኣብቲ ናይ ሓባር ጸሎት ካብ ግርጭት ናብ ሱታፌ ብዝብል ኣርእስቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ኣብ ሉንድ ተረኺቦም ምስ ናይ ሉተራናዊት ሕዳሴ ቤተ ክርስቲያን ብሓባር ክታሞም ዘንበርሉ ናይ ሓባር ሰነድ ትርጉም ብዓረበይና ቋንቋ ንኹሎም ተጋባእያን መእመናንን ከምእተዓደለ ገሊጾም ካቶሊካውያንን ሉተራንውያንን ኣብቲ ናይ ሓባር ጸሎት ጥራሕ ከይተሓጽሩ ሓድነት ዝጽውዕ “ካብቲ ቀጻሊ ናይ ሓባር ርክብ ዝምንጭው ምስ ካልእ ምርኻብን ብናይ ሓባር ናይ እምነት ምስክርነትን ንኽንልወጥ ንፍቀድን ጭቡጥ ዝኰነ ብኹሉ ዝረኣይ ሓድነት ነቕውም ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።


text:
ተጋሩ ሓበሬታ ሓይሊ እዩሞ ኣብ ሓቂ ዝተደረኸ ሓበሬታ ሒዝና መርገፂ ክንወስድ ኣለና እምበር ግዳይ በለካ ለኸዓካን ምጥቕቓዕን ክንኾን የብልናን!! by Tesfakiros Sahle
1: ተጠሊዐ ክናገሮ ዝኽእል ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ዝተፈጠረ ንህወሓት ከም ውድብ ዘይበለየ ስምዒታዊ ፍቕሪ (emotional affiliation) ኣለኒ። እቲ ሓቂ ድማ ህወሓት ዘይዕርን ውደቀቱ(ተመግዲሩ ሞቱ) ዝፅበ ውድብ ኢዩ።ካብኡ ሓሊፉ መሪሕነት ህወሓት ናይ ልምዓት: ዴሞክራስን ፍትሕን ሓይሊ ኣይኮነን። ዝገደደ ድማ መሪሕነት ህወሓት ትግራዋይ,ብሄርተተኛ ሓይሊ ኣይኮነን። ንረብሓ ትግራይ ዝቃለስ ተይኮነስ ድሕሪ ባይታይ ደርባዊ ኢዩ ኢሉ ዘንቃዕርር ሓይሊ ኢዩ። ስለዚ ብሓቂ (reality/fact) እምበር ብስምዒት ክግናሕ ስለዘይብለ ኣብ ዝሞተ/ዝተወድአ ነገር ናቖዘምካ ካብ ምንባር ኣማራፂ ከተኣላልሽ ኣለኒ።
2: ናይ ህወሓት ፀገም ከምውድብ እምበር ናይ ውልቀሰባት ወይ ውሕዳት ኣይኮነን። ነዚ ኢዩ ድማ ከም ውድብ ተስፋ ዘይብሉ: ኣብቲ ውሽጢ ዘለው ውልቀሰባት ወይ ጉጅለታት ለውጢ ከምፅኡ ኢዮም ዝብል ትፅቢት ስለዘይብለ ድጋፍ ዘይህብን promote ክገብር ዘይደልን። ኣብ መገደይ ተተረኺቡ ወይ ድማ ናብቲ ክንቐዶ ንደሊ ፈለግ ተኣትዩ ግና እንኳዕ ዳሓን መፃእኻ ኢለ ይማልኦ።
3: ግና ድማ ብዛዕባ ውልቀ መራሕቲ ይኹን ዝኾነ ውድብ ብግጉይ ሓበሬታ መርገፂ ክድሕዝን ናይ በለካ ለኸዐካን ምጉጅጃልን ግዳይ ( victim) ክኾን ኣይደልን። ምስ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ: ኣባል ይኹን ጉጅለ ድማ ምናልባሽ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ እምበር ውልቃዊ ባእሲ ይኹን ቂም የብለይን። ሓሳብ እምበር ውልቃዊ ዛዕባ ወይ ናይ ረብሓ ምልታም ኣየጋጠመናን። ኣብነት ብዛዕባ ደብረፅዮን ዝናፈስ ዘሎ ኣመልኪተ ትዕዝብተይ ከቐምጥ እሞ ሚዛን ንክሕሊ ዝተፈለየ ርድኢትን ሓበሬታን ተልዩ ኣቕርቡ።
4: ደብረፅዮን ኣብ ድሮ ምምቕቓል መሪሕነት ማሌሊት (1993) መለስ (ሓመዱ ይቕለሎ) የቀራርቦ ነይሩ(ቤተ መንግስቲ ኣታዊ ወፃኢ ኾይኑ ማለት ኢዩ)።ብስራሕ ምኽንያት ንደጋፍነት ይሓፅዮ ነይሩ ማለት ኢዩ። ግናኸ ደብረፅዮን ድሕሪ ምምቕቓል ታይ መርገፂ ወሲዱ?
ሀ: ንኽልቲኦም ጉጅለ ትገብርዎ ዘለኹም ጌጋ ኢዩ ንህዝብ ቃልስን ትግራይ ኢልኩም ኣፈላላይኩም ፍትሑ: ዓርዩ ኢሉ ደብዳበ ፅሒፍሎም።
ለ: ኣብ መድረኽ (ባዕሉ ዝመርሖ) “ኣነ እቶም ዝወፅኡ ሕማቓት: እቶም ዝተረፉ ጥዑያት ዝብል መርገፂ የብለይን: ገና ብሰላስኦም (30) ክግምገሙ ኣለዎም። ድሕሪኡ መን ሕማቕ መን ጥዑይ ከምዝኾነ ዝፍለ ኢዩ። ምስቲ ዝተረፈ ሓይሊ ዝሰርሕ ዘለኹ ክጋደል ስለዝደሊ ኢዩ። እቶም ዝወፅኡ ኣይንጋደልን ስለዝበሉ ጥራይ ኢዩ ምስኣቶም ክስራዕ ዘይደለኹ”(ቃል ብቃል ኣይኮነን) ዝብል መርገፂ ወሲዱ
ሐ: ድሕሪኡ መለስ ፀዊዑ ንሰለስተ (3) ሳዓት ተመያይጥዎ። ክረዳድኡ ኣይከኣሉን መስለኒ ብኣባላት ከውቅዕዎ (ክነቕፍዎ) ደልዮም ኣባል ግና ቐዳማይ ገይሩ ሰሪዕዎ። መለስ እቲ ገምጋም ህንደገና ራኣይዎ ኢሉ መሊስዎ ግና ኣባል ብመርገፂኡ ፀኒዑ ቐፂሊ (ይርዳእኻ እንትብሎ እቶም ክወቕዑ ዝተወደቡ ሰበሶም ተባኢሶም)
መ: ድሕሪኡ ደብረፅዮን ንማእኸላይ ኮሚቴ እንትሕፀ መለስ ተቓዊሙ። ግና ኣይተሳኽዐሉን ደብረፅዮን ንመጀመርታ ግዘ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ኾይኑ። ኸዝውን መለስ ንማይጨው ሰዲድዎ።
5: ኣብዙይ ዓርባዕተ ሕቶ ከስዕብ ይደሊ:
ሓድ: ኣብቲ እዋን ከም ደብረፅዮን ንፁርን ፅኑዕን መርገፂ ዝሓዘ ነይሩ ዶ?
ክልተ: እዙ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ መብዛሕትኡ ምስ መለስ ዝነበረ ኢዩ (ማዕረ ሓይሊ ሚዛን ስለዘይነበሮምን ተጎተትን ስለ ዝነበሩ ኾራኹር ክትብልዎም ትኽእሉ)። ስለዚ እዙ ሓይሊ ንደብረፅዮን ሚዛናዊ ኣረኣእያ ይህልዎ ኢልኩም ዶ ታኣምኑ?
ሰለስተ: እቲ ነባር ይኹን ሓዱሽ መሪሕነት ስትራቴጂካዊ መሪሕነት ክንዲ ንህብ ተጎጃጅልና ንጠቓቓዕ ነይርና ዝብል መርገፂ ወሲዱ ኢዩ። እቲ ናይ ኸዚ ገምጋም እውን ናይ ምስጓድ ውፅኢት እምበር ሓበራዊ ምርድዳእን ምቅድዳውን ዘስዐቦ ኣይኸውንን። ስለዚ ደብረፅዮን ፅኑዕ መርገፂ የብሉን ዝብሃል ዘሎ ምስ ሓደ ጉጅለ ስለዘይዓሰለ ድዩ ወይስ ብኣንፃር ናይቲ ውድብ ፖሊስን ፕሮግራምን ምፍፃም?
ኣርባዕተ: ብዘመነ መለስ ናብ ሓደ ጉጅለ ዘይተፀንበረ ኸዚ እቲ መሪሕነት ተጎጅልና ንራጋሕ ነይርና ኢሉ ኣብ ዝኣመነሉ ደብረፅዮን ኣካል ሓደ ተራጋሒ ጉጅለ ክኾን ትፅቢት ይግበረሉ ዶ?


text:
ኣብዛ ዝሓለፍናያ ዓመት 2017 ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ብመጠኑ ቐኒሱ። ካብ ኢትዮጵያ ብመገዲ መተማ ኣቢሎም ንሱዳን ዝኣትዉ ስደተኛታት ቁጽሮም ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይውስኽ ኣሎ። ብመገዲ ከሰላ ዝኣትዉ ዘለዉ ስደተኛታት ግን መንግስቲ ሱዳን ብዝወስዶ ዘሎ ስጉምትታት እቲ ዋሕዚ ካብ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ኣሃዝ ብመጠኑ ነክዩ እኳ እንተሎ ልዑል ምጕዳል ኣየርኣየን።
ምስ ምቕናስ ናብ ሱዳን ዘምርሑ ስደተኛታት፡ ቁጽሪ ናይቶም ናብ ኢትዮጵያ ዘምርሑ ልዑል ናህሪ የርኢ ኣሎ። ብዝሒ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ሰሜን ኢትዮጵያ ዝዕቈቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ 2017 ልዑል ወሰኽ ከርኢ ኸሎ፡ እቲ ቝጽሪ ብፍላይ ኣብተን መወዳእታ ሰለስተ ኣዋርሕ ናህሪ ኣርእዩ እቲ መዓስከራት ብብዝሒ ኤርትራውያን መንእሰያትን ህጻናትን የዕለቕልቕ ኣሎ። ምኽባር ናብ ሱዳን ንምብጻሕ ዝኽፈል መስገሪ ዋጋታት ብመጠን ዶላርን ነቲ ገንዘብ ንምእካብ ኣጸጋሚ ዝገብሮ ዘሎ ትሑት ሸርፊ ናቕፋን፡ ከምኡ ድማ ዘይሕጋዊ ምጥራዝ ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ፡ ነቲ ምዕራባዊ ዶባት ኤርትራ ዝፍንጥስ ፍልሰት መንእሰያትን ህጻናትን ኣህዲእዎ ኣሎ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ኤርትራ ናብ ሱዳን ምስ ምቕናሱ ዋሕዚ ናብ ሊብያ ዝቕጽሉ ስደተኛታት ውን ቀኒሱ እዩ። እቲ መኽንያታት ምዕጻው ወይ ኣሸጋርነት መስመር ሊብያን ዋሕዲ ሓደስቲ ስደተኛታትን እዩ።ኣብዚ መስመር ሊብያ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ተዓጽዩሉ ኣብ ዘሎ እዋን ስደተኛታት ናይ ቀቢጸ ተስፋ ስጉምትታት ክወስዱ ይረኣዩ። ገለ ኻብኡ መስመር ግብጺ ምጥቃም ኮይኑ ብዙሓት ስደተኛታት ነዚ ኸም ዓቢ ዕድል ብምውሳድ ነቲ ሓደገኛ ዝዀነ ጕዑዞ ከም ኣማራጺ ክወስድዎ ይፍትኑ ኣለዉ። እዞም ስደተኛታት ነዚ ስጉምቲ ኣብ ዝወስዱሉ መፍቶ ናይቶም ኣብ ንግዲ ደቅሰባት ተዋፊሮም ዘለዉ ገበነኛታት ኰይኖም ይጠፍኡ ኣለዉ። እቶም ብድሓን ዝኣተዉ ብኣባላት ጸጥታ ግብጺ ተታሒዞም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ይሳቐዩ ኣለዉ።
ብፖሊስ ሱዳን ዝተታሕዙ ኤርትራውያን ስደተኛታት | ስእሊ፦ ራድዮ ደባንጋ
ኣብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝግበር ዘሎ ኣድልዎን ግፍዕን እናኸፍአን እናበዝሐን ይኸይድ ኣሎ። ቁጠባ ሱዳን እናወደቐ ቀንዲ ተጠቃዕቲ ዝዀኑ ስደተኛታት እዮም። ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክትራን፣ ስርቅን ዓመጽን ገኒኑ ይርአ ኣሎ። ገለ ዘይሓላፍነታውያን ዜጋታት ሱዳን ኣብ ኣባይቶም ከይተረፈ ደፊሮም ብምእታው ስደተኛታት ይራስዩ ኣለዉ። ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ከይተረፉ ኣብዚ ራስያን ክትራንን ተዋፊሮም ብምህላዎም ነቲ ጉዳይ ዝያዳ የብእሶ፣ ገለ ሰባት ውን ብስም ኣባላት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት በደል ክፍጽሙ ይረኣዩ ኣለዉ ።
ነዚ ብዝምልከት ገለ ሓላፍነታውያን ስደተኛታት ናብ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት ማለት UNHCR ከይዶም ስምዕተኦም እኳ እንናብጽሑ ኣብ ባይታ ዝመጸ ለውጢ የለን። ናብ ማእከላት ጸጥታ ከይዶም ስምዕተኦም ኣብ ዘቕርቡሉ በቶም ኣባላት ጸጥታ ግቡእ ምትሕብባር ከም ዘይግበረሎም ይጠቕሱ።
ኣብ ካርቱም ዝርከብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ንጉዳይ ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ዝከታተል ቤትጽሕፈት ከፊቱ ይርከብ። እዚ ቤትጽሕፈት ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ኣብ ከተማ ካርቱም ዘጋጠሞም ኣድልዎን ዓመጽን ዝሰምዕን ዝከታተልን ኮይኑ፡ ነቶም ብጭቡጥ ግፍዒን ዓመጽን ዘጋጠሞም ዝተፈላለዩ ሓገዛት የበርክት።
ዝተፈላለያ ዘይመንግስታውያን ማሕበራትን UHNCRን ንጉዳያት ደቅንስትዮ ብፍሉይ ብምሓዝ ዝተፈላለዩ ሓገዛት ከበርክቱ ጸኒሖም። ኣብ ከተማ ካርቱም ዝርከብ ብካተሊካዊት ቤተክርስትያን ዝውነን ማእከል ጥዕና መሕረሲ ኣደታት ኮምቦኒ ውን ንስደተኛታት ደቅንስትዮ ብኣዝዩ ርትዓዊ ዝዀነ ዋጋ ኣገልግሎት ይህብ ኣሎ። ብተወሳኺ ነተን ኣብኡ ዝሓርሳ ስደተኛታት ዝተፈላለ ናይ ምኽሪን ማዕዳን፡ ከምኡ ውን ንዋታዊ ሓገዛት ክቕርብ ጸኒሑ።
ኣብ ኢትዮጵያ ይኹን ኣብ ሱዳን ኣብ መዓክስራትን ኣብ ከተማታትን ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ልዕሊ ዝዀነ ይኹን ዝሓለፈ እዋን ቁጽሮም ኣብ ዝለዓለ ደረጃ በጺሑ ይርከብ። ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ሰሜን ኢትዮጵያ ዝተራእየ ሃንደበታዊ ብዝሒ ሓደስቲ ስደተኛታት ናይ ስንቅን ኣገልግሎታት ሕጽረት ከስዕብ ከሎ፡ ኩነታት እቶም ኣብ መዓስከራት ምብራቕ ሱዳን ዝርከቡ ስደተኛታት ብሕጽረት ስንቅን ኣገልግሎታትን ኣዝዩ ኣስካሕካሒ ዀይኑ ኣሎ። ነቲ ኣብ መዓስከራት ምብራቕ ሱዳን ዘሎ ጥሜትን ሕጽረት ኣገልግሎት ጥዕናን፡ ህላወ ጨወይትን ነጋዶ ሰብን ተወሲኽዎ ኤርትራውያን ስደተኛታት መዕቈቢ ኢሎም ዝኣተውዎ መዓስከራት መከራ ዝረኽቡሉ ማሕቡሳት ይዀኖም ኣሎ።
ኣብ ከተማታት ሱዳን ዝካየድ ጭውያን መሸጣን ኤርትራውያን ብገበነኛታት ዝካየድ ክኸውን ከሎ፡ መንግስቲ ሱዳን ብወገኑ ስደተኛታት ብዘይሕጊ እናገፈፈ ናብቲ ዘምለጡሉ መንግስቲ ኤርትራ እናመለሰ ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ የእትዎ ኣሎ። ምስናይዚ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ልዕሊ እቶም ዝጣበቐሎም ዝሰኣኑ ኤርትራውያን ብርቱዕ ንዕቀት ስለዘሕደሩ፡ ከም ምንጪ እቶት ጥራይ እናረኣዩ ብራዕዲ ኽነብሩ ይግድድዎምን ናብ ሓደገኛ ተወሳኺ ጕዕዞ ኸምርሑ ይደፋፍእዎምን ኣለዉ።


text:
ካብ ክልቲኡ ፓርቲታት ኣሜሪካ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ሕጹይ ኮይኑ ዝስመይ ኣብቲ ጽባሕ ሶሉስ ኣብ 12 ክፍለ-ግዝኣታት ዝካየድ ቀዳማይ መድረኽ ምርጫ ክውሰን’ዩ።
ንህጹያት ተወዳደርቲ ፓርቲ ሪፖብሊካን 13 ቀዳማይ መድረክ ምርጫ ዝካየድ ኮይኑ እዚ ድማ ፍርቂ ካብቶም ኣስታት 1,237 ልዑኻት ነቲ ምርጫ ሕጹያት ኮይኖም ክዕወቱ ዝደልዩ ውሳኔ ዝህብ’ዩ።እቲ ዝዓበየ ምርጫ አብ ክፍለ-ግዝኣት ቴክሳስ ዝካየድ ክከውን ከሎ 155 ካብቶም ልዑካን ክሳተፉ ትጽቢት ተጌሩሎም ኣሎ። ሕጹይ ተወዳዳሪ ፓርቲ ረፖብሊካን ቢልዮነር ዶናልድ ትራፕ ድማ ድምጺ ዝበዝሑ እዞም ልዑኻን ክረክብ ይክእል’የ ይብሉ’ለው።
ሕጹያት ተወዳደርቲ ዶናልድ ትራፕን ቴድ ክሩዝን ዘለዎም መርገጺ አብ ዝተፈላለየ ፖሊሲ ተመሳሳሊ’ዃ እንተኾነ ክልቲኦም ተወዳደርቲ ግን ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ መን እቲ ዝበለጸ ህጹይ ተወዳዳሪ’ዩ ኣብ ዝብል አብ ቆይቋ ተጸሚዶም ይርከቡ።
ብኻልእ ወገን ጸሓፊት ወጻኢ ጉዳያት ዝነበራ ሂላሪ ክሊንተን አብቲ ጽባሕ ሶሉስ ዝካየድ ምርጫ ኣብ መብዛሕትአን ክፍለ-ግዝኣታት ንዝዓበየት ቴክሳስ ወሲኻ ኽዕወታ ትጽቢት ተጌሩለን ዘሎ ክከውን ከሎ ቀንዲ ተቀናቃኒአን ሰነተር ቨርሞንት ዝኮኑ በርኒ ሳንደርስ ድማ ካብ መብዛሕትኦም መንእሰያት ዝኾኑ ደገፍቶም ድጋፍ ክረኽቡ አብ መሰረታዊ ዝኾነ ዘመተ ይርኸቡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ገበን ዝፈፀመ ሰብ ኣብቲ ገበን ዝፈፀመሉ ቦታ ተሓታቲ ምዃኑ ስለዝፈልጥ ኣርሒቑ ብምኻድ ካብ ተሓታትነት ሕጊ ከምልጥ ይሓስብ። ምሕሳብ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ተግባር ኣትዩ ካብቲ ገበን ዝፈፀመሉ ቦታ ሃዲሙ እውን ይኸይድ። ገበነኛተወሳኺ የንብቡ...
ቀዳማይ ክፋል ሕድሪ ካብ መቐለ
ሕንፍሽፍሽ ኣብ ውሸጢ ቃልሲ ሓደ ውድብ ብዝፍጠር ፖለቲካዊ ዝሕታለ ምኽንያት ዝፍጠር ዘይምርጋዕ ወይ ቅሳነት ምጉዳል እዩ። ኣብ ሓደ ውድብ ሕንፍሽፍሽ እንተነጊሱ ንቅድሚት ምስጓም ዝበሃል ስለዘይህሉ እናወዓለ እናሓደረ ናብ
ተወሳኺ የንብቡ...
ዕድመ ንህዝባዊ ቓልስና! ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ገጠራትና ብሓይሊ ፀሓይን ባዮጋዝን ዝሰርሑ ተሓደስቲ ሓይሊ ቴክኖሎጂ ምርኣይ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ከም ምሩፅ እቶን ዝበሉ ቆጠብቲ ዕንፀይቲ ዝኾኑ እውን ብበዝሒ መሬት ሑመራ እንትለዓል ቀዲሙ ናብ ዓይነ ሕልናና ዝመፅእ ገና ዘይተበልዐ ሽሻይ ንኹሉ ዝተርፍ ሰፊሕ ተሓራሳይ መሬት፣ ፀጋታት ምህርቲ ሰሊጥ፣ ፍርያት ጡጥ፣ ዕጣንን ምሸላን እዮም። ነዚ ብውነ ዝርዳእ ዝኾነ ሰብ ድማ ኣብ ሑመራ ኹሉ
ህይወት ንዝምልስ ውራይዶ ምስትርሓይ?!
ቅድሚ ሰፊሕ መሬት ሰፊሕ ኣተሓሳስባ
ዕድመ ንህዝባዊ ቓልስና! ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ገጠራትና ብሓይሊ ፀሓይን ባዮጋዝን ዝሰርሑ ተሓደስቲ ሓይሊ ቴክኖሎጂ ምርኣይ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ከም ምሩፅ እቶን ዝበሉ ቆጠብቲ ዕንፀይቲ ዝኾኑ እውን ብበዝሒተወሳኺ የንብቡ...
መሬት ሑመራ እንትለዓል ቀዲሙ ናብ ዓይነ ሕልናና ዝመፅእ ገና ዘይተበልዐ ሽሻይ ንኹሉ ዝተርፍ ሰፊሕ ተሓራሳይ መሬት፣ ፀጋታት ምህርቲ ሰሊጥ፣ ፍርያት ጡጥ፣ ዕጣንን ምሸላን እዮም። ነዚ ብውነ ዝርዳእ ዝኾነ ሰብ ድማ ኣብ ሑመራ ኹሉተወሳኺ የንብቡ...
ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲ መግለፂ ባህሪ ግልፅነትን ኣሳታፋይነትን ሓደ ስርዓት ካብ ምዃን ሓሊፎም ዜጋታት ተወዲቦም ንመሰሎም ንኽቃለሱ ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥሩ ውዳበታት እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ምሕደራ መንግስቲተወሳኺ የንብቡ...
ሞሪሽየስ ብኣንፈት ደቡባዊ ምብራቕ ኣፍሪካ ትርከብ ሃገር እያ። እዛ ሃገር ካብ ደረቕ መሬት ድቡባዊ ምብራቕ ኣህጉር ኣፍሪካ 1200 ማይል ሪሒቓ፣ ብማያዊ ኣካል ህንዲ ውቅያኖስ ተኸቢባ ትርከብ ኮይና 2,011 ትርብዒት ሜትሮ መጠን ስፍሓት
ተወሳኺ የንብቡ...
ቀዳማይ ክፋል “ዝኸበርኩም ከንቲባ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝተኸበርክን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝኸበርኩም ኣባላት ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝኸበርኩም ኣባላት ሓፋሽ ማሕበራት ከተማና፣ ክቡራትን ክቡራንን . . . እንኳዕ ንራብዓይ ዘመን ማልት ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ፀገማት ህዝቢ ትግራይ ዝፈትሑ ሸቶታት ልምዓት ሓንፂፃ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ዝተናገፈት ትግራይ ጋህዲ ንምግባር ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ብ1981 ዓ/ም ኣብ ኣሜሪካ ከተማ ዋሽንግተን ብውሑዳትን ግዱሳትን
ኣገንዕ ቤት ምኽሪ፣ ፈፃሚ ግን ዓሪ!
ዕዉት ጉዕዞ 20 ዓመት!
ቀዳማይ ክፋል
“ዝኸበርኩም ከንቲባ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝተኸበርክን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝኸበርኩም ኣባላት ቤት ምኽሪ ከተማ ኣኽሱም፣ ዝኸበርኩም ኣባላት ሓፋሽ ማሕበራት ከተማና፣ ክቡራትን ክቡራንን . . . እንኳዕ ንራብዓይ ዘመንተወሳኺ የንብቡ...
ማልት ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ፀገማት ህዝቢ ትግራይ ዝፈትሑ ሸቶታት ልምዓት ሓንፂፃ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ዝተናገፈት ትግራይ ጋህዲ ንምግባር ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ብ1981 ዓ/ም ኣብ ኣሜሪካ ከተማ ዋሽንግተን ብውሑዳትን ግዱሳትንተወሳኺ የንብቡ...


text:
ብ 2 ግንቦት 2016 ኣብ ሻካት ካብ ዝርከብ ብክፍለ ሰራዊት 57 ዝመሓደር ቤት ማእሰርቲ ክሃድሙ ዝፈተኑ ኣስታት 10 ዝኾኑ መንእስያት ሻቡ ብኣባላት ክፍለሰራዊት 57 ቶኽሲ ስለዝተፈነወሎም 3 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ 4 ካልኦት ዲማ ብኸቢድ ቆሲሎም።
እዞም ክሃድሙ ዝፈተኑ እሞ ብኣዘዝቲ ቲ ክፍለሰራዊት ንኢትዮጵያ ክሃድሙ ይኽእሉ እዮም ኢሎም ስለዝተገምገሙ ተኽሲ ምስተፈነወሎም እዮም ግዳያት ሞትን ሞቕሰልትን ኮይኖም። እቶ ቶኽሲ ኪኽፈት ዝኣዘዙ መራሕቲ ክፍለሰራዊት ነቶም ዝቆሰሉ መንእሰያት ውን ብኣረመናዊ ተግባር ከጋፍዕዎም ከም ዝተራእዩ ተፈሊጡ ።
እዚ ኣብ ሻካት ዝበሃል ቦታ ተደኩኑ ዝርከብ ብክፍለ ሰራዊት 57 ዝመሓደር እስርቤት ብምሉኡ ትሕተ ባይታዊ ክፍሊ ማለት ኣንደርግራውንድ ምስ ምኻኑ ኩነታት እሱራት ኣዚዩ ኣስካሕካሒ ይገብሮ ።
እዞም ብዕለት 02/05/2016 ካብ ሽንቲ ምስ ወጹ ክሃድሙ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ብኣስካሕካሒ ኣገባብ ዝተቀዝፉ መንእሰያት ልክዕ ኣብ ወርሒ ናይቲ ኣብ ኣሰመራ ዘጋጠመ ቅትለት ጸላም ሰንበትሙዃኑ’ዩ ።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ ኣብያተማእሰርቲ ብእኩብ ናይ ምህዳምን ካብዚ ንላዕሊ እንታይ ከጋጥመና እዩ ብምባል ተቓውሞታት ምልዓልን ልሙድ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ።


text:
መነባብሮ ስንኩላን ኩናት ተጋደልቲ ኤርትራ ኣዚዩ እንዳመረረ ይመጽእ ምህላዉ፤ ብሰንኪ እዚ ድማ ኣብ መዓስከር ደንደን ዝርከቡ ስንኩላን ብእኩብ ዘይዕግበቶም ይገልጹ ምህላዉ ተሓቢሩ። በዚ መሰረት 56 ስንኩላን ኩናት ስሞምን ክታሞምን ብምስፋር ናብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቤቱታ ኣቕሪቦም።
ብሰንኪ እቲ ንስንኩላን ኩናት ዘነኣእስን ዝንዕቅን ተግባራት መንግስቲ ኤርትራ ዝተቖጥዑ 56 ስንኩላን ኩናት ተጋደልቲ ኤርትራ፤ ኣብ ልዕሊኦም የጋጥም ዘሎ ኣድልዎን በደልን ዝምልከት ዝርዝር ጽሑፍ ዝሓዘ ኣቤቱታ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ፤ ሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ሚኒስትሪ ምክልኻል ከምዝለኣኹ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ እቲ ደብዳበ ናይ ነብሲወከፎም ኣስማትን ፌርማን ከምዘሎዎ ሓቢሮም።
እቲ ደብዳበ ቀንዲ ትሕዝቱኡ ብዛዕባ ዘለዎም ከቢድ ህይወትን መነባብሮን ዝገልጽ ኮይኑ፤ እቲ ንስንኩላን ተባሂሉ ኣብ ከባቢ ቲቲኣይ ዝተሰርሐ ገዛውቲ ስለምንታይ ንኻልኦት እሞ ድማ ብዝኾነ መለክዒ ዘይግበኦም ሰባት ተዋሂቡ ዝሓትትን ቅሬትኡ ዝገልጽን ጽሑፍ ኢዩ።
ብዘይካ እዚ እቲ ደብዳበ እቲ ንስንኩላን ተባሂሉ ዝተሰረሐ ገዛውቲ ንካልኦት ተዋሂቡ ከብቕዕ ምስቶም ዝተረፉ ዝውገነሎም ዘሎ ተጋደልትን ሓለፍቲን ስለምንታይ ገዛውቲ ዘይተወገነልና ዝብል ሕቶ ከምዘቕረቡ፤ ሓደ ካብቶም ክታሙ ዘንበረ ኣባላት ኣካለ ስንኩላን ኩናት ንሬድዮ መድረኽ ሓቢሩ። እቲ ስሙ ክዕቀበሉ ዝሓተተ ምእንቲ ሓርነት ኤርትራ ኣካሉ ዝጎደለ ተጋዳላይ ኣብ ልዕሊ ስንኩላን ኩናት ኤርትራ ዝወርድ ጉድኣትን ዓመጽን ካብ ዓመት ናብ ዓመት እንዳኸፍአ ይኸይድ ምህላዉ፤ መንግስቲ ኤርትራ ስንኩላን ኣብ መዓስከር ቃኘው ደርቢዩ ብመስተን ብስጭትን ክሞቱ ከምዝደልዮም ናይ ኩላቶም ስንኩላን መረዳእታ ሙኻኑ ሓቢሩ። ብዙሓት ሓለፍቲ ብዘጋጠሞም ሕማም ተባሂሎም ንዝለዓለ ሕክምና ናብ ዝተፈላለዩ ሃገራት እንዳተላእኩ፤ ስንኩና ኩናት ተጋደልቲ ሓደ መዓልቲ እውን ትኹን ናይ ሕክምና ዕድል ተዋሂብዎም ከምዘይፈልጥ ፤ኣብቲ መዓስከር ዘሎ ሕክምና እውን ኣገልግሎቱ ትሑት ሙኻኑን ካብ ናይ ሕክምና ኣገልግሎቱ ንላዕሊ ካልእ ሕቡእ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ተልእኾ ከምዘለዎን ሓቢሩ።
እቲ ደብዳበ ኣብ ድሮ ፈንቅል ማለት ብ6 ለካቲት 2017 ዝተላእከ ኮይኑ፤ ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ናይ ፈንቅል ኣጋጣሚ ነቲ ደብዳበ ‘ዓመት ዓመት ዝግበር ናይ ስንኩላን ምኒን’ ክብል ከምዘነኣኣሶ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊጾም።
ዛጊት መልሲ ናይቲ ደብዳበ ካብ ዝኾነ ኣካል መንግስቲ ከምዘይተላእከ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ብኣንጻሩ ነቶም ስንኩላን ንምክፍፋሎምን ኣብ መንጎኦም ዘይምስናይ ንምእታውን፤ እዞም 56 ኣይትውኩሉናን ኢኹም በሉ ዝብል ብሃገራዊ ድሕነት ብዝተወደቡ ውሑዳት ሰባት ዘመተ ተጀሚሩ ምህላዉ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ንዝኾነ ሰብ ክርደኦ ንዘይክእል ምኽንያት፤ ኣብ ልዕሊ ስንኩላን ኩናት ኤርትራ ኣዚዩ ከቢድ ንዕቀትን ጽልእን ከምዘለዎ ዝገለጸ እቲ ስንኩል፤ ብዙሓት ሓለፍትን ተጋደልትን ብውልቆም ነዚ ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ዘሎ ተግባራት ከምዝቃወሙ ብብሕቲ ከምዝገልጹሎም፤ ይኹን ግን ኣብ ፈታኒ እዋን ምስኦም ደው ዝበለ ዝኾነ ወገን ብዘይምህላዉ ቅሬታ ከምዝስመዖም እቲ ስሙ ክዕቀበሉ ዝሓተተ ኣካለ ስንኩል ሓቢሩ።
ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመት ኣብ ልዕሊ እዞም ናጽነት ሃገር ንምውሓስ ህይወቶም ዝኸፈሉ ምንኣስ ስዉኣት ዝኾኑ ጀጋኑ ዝግበር ዘሎ ዓመጽ ንኹሉ ሕልና ዘለዎ ሰብ ኣግሁዩ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።


text:
ዙር ኤርትራ 2013
by Dirar Fessahaye, Eritrean Sport Commission | ዓመታዊ ዝካየድ ኣህጉራዊ ዙር ኤርትራ ካብ 16-24 ኣብ ሰለስተ ዝተፈላለያ ብ ዩ.ሲ.ኣይ ነጥቢ ዝተሓዞ ውድድራት ተከፋፊሉ ክካየድ ምድላዋቱ የጻፍፍ ኣሎ።
ኣብዚ ካብ ኤርትራን ኣልጀርያ ከክልተ ጋንታታት፣ ካብ ምስሪ ርዋንዳን ሱዳንን ድማ ሓሓንቲ ጋንታታት ክሳተፋኦ ትጽቢት ዝግበረሉ ውድድር ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ድሕር’ቲ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ 2012 ኣብ ጋቦን ዘመዝገበቶ ብሉጽ ውጽኢት ነዚ ኣብ ካብ 16-24 ለካቲት 2013 ኣብ 7 መድረኻት ተኸፋፊሉ ዝካየድ ውድድር ብብቕዓት ንምክያዱ ካብ መጀነርያ መዓልታት ናይዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ጀሚራ 14 ተቐዳደምቲ ብምሕቋፍ ብኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል እናተኣለየት ልምምዳታ ኣብ ምክያድ ትርከብ ኣላ።
ብፖርቱጋላዊት ኮሚሽነር ዩ.ሲ.ኣይ ኢዛቤላ ማርያ ዝምራሕ ውድድር ዙር ኤርትራ 2013 ነዞም ዝስዕቡ መድረኻት ሰሪዑ ኪካየድ’ዩ መደብ ወጺኡሉ ዘሎ፣-
1ይ መድረኽ – ሕርጊጎ – ጊንዳዕ
2ይ መድረኽ – ኣብ ውሽጢ ባጽዕ ናይ ቹርኪቶ ቅድድም
3ይ- መድረኽ – መንደፈራ – ከረን
4ይ- መድረኽ – ከረን – ባረንቱ
5ይ- መድረኽ – ተሰነይ – ኣቑርደት
6ይ- መድረኽ – ከረን – ኣስመራ
7ይ- ኣብ ውሽጢ ኣስመራ ናይ ቹርኪቶ ቅድድም ከጠቓልል’ዩ።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ማርያም-ጽዮን (ሕዳር ጽዮን) (1ይ ክፋል)
ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ዓመት መጸ በዚ ወርሒ እዚ ካብ እተብዕሎም በዓላት ሓደ “ሕዳር ጽዮን/ ማርያም ጽዮን” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ እመብርሃን ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኢዩ። ንድሕሪት ምልስ ኢልና ታሪኹ ምስ እንምልከት እስራኤላውያን ን430 ዓመታት ዝኣክል ኣብ ግብጺ ኣብ ከቢድ መግዛእቲ ድሕሪ ምንባሮም፡ እግዚኣብሔር ካብ ጭንቆም ከናግፎም ፈተወ። ብነቢይ ሙሴ ገይሩ ድማ ባሕሪ ኤርትራ ከፊሉ ኣሳገሮም። ንዕኡ ዘምልኹሉ፡ ጸሎቶም ዘቕርብሉ፡ ዓሰርተ ቃላት ዝሓዘ ጽላት፡ ንዕኡ መሕደሪ ዝኸውን ታቦት ባዕሉ ብፍቓዱ ብኢድ ነቢይ ሙሴ ገይሩ ሃቦም። ነቲ ዝሃቦም ጽላትን ታቦትን ብሓባር ኣብ ቤት መቕደስ ክቕመጥ ከም ዘለዎ’ውን ኣዘዞ። በቲ ዝተዋህቦም ሕጊ እና ተኣዘዙ፡ ብታቦት ኪዳን ሓይሊ ጉዕዝኦም ጀመሩ። ጉዕዞ ምድረ በዳ ሲና ዛዚሞም ንባሕሪ ዮርዳኖስ ብናይ ታቦት ሓይሊ ኣብ ክልተ ከፊሎም ተሳገሩ። ኣብ ቅድሚኦም ንዝጸንሕዎም ጸላእቶም እናሰዓሩ፡ ንግምቢ ኢያሪኮ`ውን ብሓይሊ ታቦት ኣፍሪሶም ብሰላም ናብታ ተስፋዊት ሃገር ከንኣን ኣተዉ። ብድሕሪ እዚውን ታቦት እግዚኣብሔር ንእስራኤላውያን ብዙሕ ግዜ ኣብ ቅድሚ ጸላእቶም ዓወት ከም ዝረኽቡ ገይርዎም እዩ። ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣቐዲሙ ኣብ ሲና ብኢድ ሊቀ ነቢያት ሙሴ ኣቢሉ ብዝሃቦም ትእዛዝን ታቦተ ሕጉን መሰረት ዝተፈላለዩ መራሕቲ እናኣተንስአ ብቅዱስ ፍቓዱ ንብዙሓት ዘመናት መርሖም። ንሳቶም እኳ ብተግባሮም ካብ ፍቓዱ እንተወጹ ንሱ ግና ረዲኤቱ ኣብ ልዕሊኦም ካብ ምፍሳስ ኣየቋረጸን።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም እንምልከቶ እስራኤላውያን ጸላእቲ ኣብ ልዕሊኦም ኣብ ዝትንስእሉ ግዜ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ብዙሕ ተኣምራት ዝገበረ ታቦት ናይ እግዚኣብሔር ኣምሪሖም ናብ ዓውደ ኲናት ይኸዱ ነበሩ፡ እግዚኣብሔር ድማ ኣብ ታቦቱ ሓዲሩ፡ ንጸላእቶም ስዒሮም ብዓወት ናብ ገዝኦም ከም ዝምለሱ፡ ሰላም ዘለዎ ህይወት ከም ዝነብሩ ይገብሮም ነበረ። እንተኾነ ኣብ ዘመነ ካህን ኢሊ ሓደ ዘሕዝን ነገረ ተፈጸመ። ንሱ ከኣ እስራኤላውያን ከም ኩሉ ዝሓለፉ ዓመታት፡ ኣብ ግዜ ካህን ኤሊ’ውን ኣንጻር ፍልስጥኤማውያን ኲናት ክገጥሙ ናብ ግንባራት ከዱ። ከምቲ ዝተግልጸ ታቦት ኣምሪሖም ኣብ ዝንቀሳቐስሉ ግዜ ዓወት ረኺቦም ይምለሱ ነበሩ። ኣብዚ ናይ ካህን ኤሊ ዘመን ግና እስራኤላውያን መገዲ ጽድቂ ገዲፎም ኣንጻር ቅድስናን ንጽህናን፡ ኣንጻር ሕጊ ኣምላኽ ክንቀሳቐሱ፡ ብፍትወት ስጋኦም ክነብሩ፡ በቲ ናይ ክፍኣትን ርኽሰትን በዓል ቤት ዝኾነ ዲያብሎስ ክግዝኡን ተራእዩ። እቶም ብክህነት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ከገልግሉ ዝተመርጹ ደቂ ካህን ኤሊ (ኦፍኒንን ፊንሃስን) ኣብ ርኽሰት ወዲቖም ተረኽቡ፡ ንእግዚኣብሔር ምስቲ ዝመርሕዎ ሕዝቢ ኮይኖም ኣሕዘንዎ፡ ብፍጹም ብዝተዓጻጸፈ መልክዑ ከኣ ኣብ ጸጽባሕ ሓጢኣት ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ወሰኹ። ከምዚ ኢሎም ከለዉ እምበኣር ነቲ ወትሩ ኣብ ቅድሚ ጸላእቶም ዓወት ዘጓናጽፎም፡ ንባሕሪ ዮርዳኖስ ኣብ ክልተ ዝኽፈ፡ ንግምቢ ኢያሪኮ ከም ዝስበር ዝገበረ ታቦት ሒዞም ናብ ኲናት ኣንጻር ፍልስጤማውያን ክገጥሙ ወጹ። እንተኾነ ካብ ርኽሰቶም ዝተላዕለ ብዙሓት ካብ መንጉኦም ሞቱ፡ እቶም ክልተ ደቂ ኤሊ- ኦፍኒንን ፊንሃስን’ውን ኣብቲ ውግእ ሞቱ። ሓይሎምን ክብረቶምን ዝኾነት ታቦት ከኣ ኣብ ኢድ እቶም መምለኽቲ ጣዖት ዝነበሩ ፍልስጥኤማውያን ወደቐት ማሪኾም ናብ ዓዶም ኣብ ቅድሚ ዳጎን ኣቐመጥዋ። ምምራኽ ታቦት ኣምላኽ ዝሰምዐ ካህን ኤሊ ካብቲ ዝነበሮ ወንበር ብስንባደ ወዲቑ ሞተ፡ ጥንስቲ ዝነበረት ሰይቲ ወዱ (ሰበይቲ ፊንሃስ) ሕማም ሕርሲ ተታሕዘት፡ “ታቦት ኣምላኽ ተማሪኹ ኢዩ’ሞ ክብረት ካብ እስራኤል ረሓቐ” ኢላ ነቲ ዝወልደቶ ውላድ “ኢካቦድ” ኢላ ሰመየቶ።
ፍልስጥኤማውያን ንታቦት ኣብ ቅድሚ ደጎን ኣቐመጥዎ፡ እንተኾነ ግና እቲ ከም ኣምላኽ ቆጺሮም ፍግም ኢሎም ዝሰግድሉ ዝነበሩ ዳጎን ተሰባቢሩ ኣብ ቅድሚ ታቦት ወደቐ። ፍልስጥኤማውያን በቲ ዝኾነ ነገር ተሸበሩ፡ ሽግሮም ካብ ዕለት ናብ ዕለት በዝሐ። ኣብ መወዳታ ድማ ድሕሪ እቲ ብታቦት ዝወረዶም ሽግርን መከራን ናብ ኢየሩሳሌም ክመልስዋ ግዲ ኮኖም። ቅዱስ እግዚኣብሔር ክድንግጸሎም ኣብ ሰረገላ ጽዒኖም ብክልተ ሓራሳት ኣሓ ገይሮም ካብ ዓዶም ናብ እስራኤል ሰደድዎ። እስራኤላውያን ተቐቢሎም ኣብ ቤት ኣሚናዳብ 20 ዓመት፡ ኣብ ቤት ዖቤድ-ኤዶም 3 ወርሒ ኣቐመጥዎ። ጸኒሑ ግና ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ናብ ከተምኡ ናብ ጽዮን ኣእተዎ (1 ሳሙ 4፡1-መፈ, 1 ሳሙ5፡1-መፈ, 1 ሳሙ6፡1-መፈ, 2 ሳሙ6፡1-መፈ)።
ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እዚ ዕለት እዚ ማርያም ጽዮን (ታቦተ ጽዮን/ሕዳር ጽዮን) እና ተባህለ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ይኽበር። እዚ ከኣ እዚ ወርሒ እዚ ታቦት ካብ ምርኮ ዝተመልሰትሉ ኢዩ። እዚ መንጎ ታቦትን ቅድስት ድንግል ማርያምን ዓቢይ ናይ ሃይማኖት ምስጢር ስለ ዘሎ እዩ።
ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት እተዛረበላ ኣማናዊት ታቦተ ጽዮን፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስታ ታቦተ ጽዮን ብምዝማድ ካብ ብዙሕ ብውሑድ ክንርኢ ኢና። ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ’ውን ኣብ ውዳሴ ማርያም ንኣማናዊት ጽዮን ቅድስት ድንግል ማርያም “ኮንኪ ታቦቶ ለፈጣሬ ሰማያት ወምድር” ብምባል ነዚ ምሳሌያዊ ምስጢር ገሊጹዎ እዩ።
-
ብሉይ ትንቢት፡ ምሳሌ፡ ተስፋ፡ ሓዲስ ድማ ፍጻሜ ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ ብንጹር የረድኣና እዩ። ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ “ሕግን ነቢያትን ክፍጽም እምበር ክስዕር ኣይመጻእኩን” ብምባል ብግልጺ ነጊሩና እዩ። ኣፉ ብምሳሌ ከም ዝከፍት ትንቢት ከም ዝተነግረሉ ድማ ንኵሉ ምሳሌኡን ፍጻሜኡን ኣረድኣና። ሓዋርያት’ውን ነቲ ኣብ ብሉይ ዘሎ ታሪኻት መሊሶም ምሳሌኡ እናጠቐሱ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ዘለዎ ትርጓሜ ኣመሳጢሮም ምሂሮምና እዮም። ሊቃውንትና ድማ ነዚ ኣሰር ስዒቦሞ እዮም። እምበኣርከስ ጽዮን ተባሂላ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝተነግረላ ሓንሳብ ብቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ሓንሳብ ድማ ብመንግስተ ሰማያት፡ ሓንሳብ ከኣ ብኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እናተመሰለት ክትግለጽን ክትምስጠርን ትነብር ኣላ። ብኻልእ’ውን ኣብ ዘመነ ብሉይ ተምሳል እስራኤል ዘስጋ፡ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ድማ ብምእመናን ኮይና ትግለጸሉ እዋን ኣሎ። ንሎሚ ግና ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ኣብ ሞንጎ እታ ናይ ቃል ኪዳን ታቦት ዝኾነት ታቦተ ጽዮንን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ንዘሎ ዓሚቕ ዝኾነ ምስጢራዊ ዝምድናን ምትእስሳርን ብውሑዱ ቃላት ፈሊና ክንጠቕስ ኢና።
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም “ጽዮን” ተባሂላ ትጽዋዕ። ምኽንያቱ ከኣ ጽዮን ማለት እምባ፡ መጸግዒ ማለት ከም ዝኾነ ኣዴና’ውን እምባናን ጸግዕናን ስለዝኾነት እዩ። ብሓቂ ንዝኣምን ንሳ ናይ ስጋን ነፍስን፡ ናይ ሓጥኣንን ጻድቃንን እምባ መጽግዒት እያ።
-
ቅዱስ ዳዊት ኣዴን ቅድስት ድንግል ማርያም “ኣማናዊት ጽዮን” ምዃና ዛረብ ከሎ ኣቐዲሙ መሰረታ ዓበይትን ቅዱሳንን አበው ምዃኖም እዩ ነጊሩና (መዝ 87፥1)። ካብ ኣዳም ጀሚሮም ከም እኒ አብርሃም፡ ይስሓቅ፡ ያዕቆብ … ዳዊት ኵሎም አበውን ነቢያትን ኣቦታታ ናይ እግዚአብሔር ሰባት ቅዱሳን እዮም። ኣብቲ ዘመነ ጸልማት ዝኾነ ዘመነ ፍዳን ኵነኔን ሕግን ፍቓድን እግዚአብሔር ብምፍጻም ነቲ ዝተዋህበ ተስፋ ድሕነት ብዓቢይ ሓንቀውታ ዝጽበዩን ዝልምኑን፤ ሱባኤ እናቖጸሩ ትንቢት እናተዛረቡ ምሳሌታት እናመሰሉ ዝጸንሑ እዮም። ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ንኣኣቶምን ብምዝካር እዩ “ኣምላኽ ብዙሕ ሳዕን ብብዙሕ መገድን ቀደም ነቦታትና ብነቢያት ገይሩ ተዛረቦም” ክብል በብዘመኑ እግዚአብሔር ንዝገለጸሎም ሕብረ ነገርን ሕብረ ትንቢትን መእተዊ መልእኽቲ ዕብራውያን ዝገበሮ (ዕብ 1፡1)።
ቅዱስ ዳዊት፡ መሰረት ኣዴና ጽዮን ካብቶም ቅዱሳን ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ልዑል እግዚአብሔር ንኣኣ ብዝምልከት ካብ ኵሉ ማሕደራት ንላዕሊ ንደጌታት ጽዮን ከም ዘፍቀረ፤ ንኣኣ ከም ዝሓረየ ኣብ ትንቢታዊ መዝሙሩ ኣስፊሑ ገሊጹ እዩ። እዚ ትንቢት ከኣ መጋቤ ሐዲስ ቅዱስ ገብርኤል ንእመ ብርሃን ወላዲተ አምላክ ነቲ ካብ ኣዳም ጀሚሮም ደቂ ሰባት ክውለድን ከድሕኖምን ተስፋ ንዝገብርዎ ኣምላኽ ከም እትወልድ ኣብ ዘበሰረሉ እዋን ዝጠቐሶ እዩ። “ንሱ ዓብዪ ኪኸውን፡ ወዲ ልዑልውን ኪብሃል እዩ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ዝፋን ኣቦኡ ዳዊት ኪህቦ እዩ። ንሱ ኣብ ቤት ያዕቆብ ንዘለዓለም ክነግስ እዩ፡ መንግስቱ ከኣ መወዳእታ የብላን።” ብምባል እዩ ንኣዴና ነጊርዋ። እዚ ቃል እዚ ረቂቕ ምስጢረ ተዋሕዶ ዝገልጽን፤ ካብ እግዝእትነ ማርያም ዝውለድ መድሃኒት ክርስቶስ ኣምላኽ ወልደ ኣምላኽ፡ ብተዋሕዶ ኣምላኽ ፍጹም ሰብ፡ ሰብ ድማ ፍጹም ኣምላኽ ከም ዝኸውን ዝነግርን፡ ከምቲ ኣብ ትንቢት ዝተነግረ ካብ ወገን ዳዊት ካብ እትውለድ ድንግል ፍጻሜ ከም ዝረኸበ ኣነጺሩ ዘረድእ እዩ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እቲ ትንቢት ምስ ተፈጸመ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሓ “ካብ ሕጂ ኵሎም ወለዶ ብጽእቲ ክብሉኒ እዮም” ከም ዝበለቶ፡ ቅዱስ ዳዊት’ውን ነዚ ፍጻሜ እዚ ኣቐዲሙ ብምርኣዩ፡ ምስጢራዊ ትንቢት እናዘመረ ድሕሪ ምጽናሕ ‘ኣዴና ጽዮን’ ክብል ዝጸውዓን ኵሉ ሰብ ድማ ከምኡ ‘እምነ ጽዮን ይብል ሰብእ’ ብምባል ከም ዝጽውዓን ትንቢት ተዛረበ። ምኽንያቱ ኣብ ዝገለጸሉ ድማ ትሕት ኢሉ፡ ሰማያዊ ኣምላኽ ብተዋሕዶ ካብኣ ሰብ ስለ ዝኸውን ካብኣ “ሰብ ተወልደ” ብምባል ወልደ እጓለ እምሕያው ክርስቶስ ካብኣ ከም ዝውለድ መብርሂ ትንቢቱ ተዛረበ። ክንደይ ደስ ዘብል ቃልን ምስጢርን እዩ። ነዚ ምስጢር’ዚ ንኣቦታትና ዝገለጸ እግዚአብሔር ምስጋና ይኹኖ። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ትንቢት ጠቒሱ መድሓኒት ክርስቶስ ካብ ጽዮን ከም ዝርከብ ጠቒሱ ኣሎ። “ከምቲ ጽሑፍ፡ መድሃኒት ካብ ጽዮን ኪመጽእ እዩ፡ ካብ ያዕቆብ ከኣ ረሲኣን ኬርሕቕ እዩ፡ ሓጢኣቶም ምስ ኣርሐቕኩ፡ ኪዳነይ ምሳታቶም እዚ ኪኸውን እዩ፡ ዝብሎ፡ ብዘሎ እስራኤል ክድሕን እዩ” ድማ ይብል (ሮሜ 11፥26-27)።
ናብ 2ይ ክፋል ይቕጽል………..
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለምስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ሓላዊ ማዕፆ ጋንታ ኣሜሪካ ቲም ሃወርድ፣ድሕሪ ምስ ቤልጅየም ዘካየዶን ጋንትኡ ዝተሳዓረትሉን ግጥም፣ናይ ሓሽሽ ምርመራ ከምዝተገበረሉ ገሊፁ።
ሕርይቲ ጋንታ ኣሜሪካ ኣብ‘ቲ ግጥም ብቤልጅየም ክልተ ንሓደ ተሳዒራ‘ያ።ሓላዊ ማዕፆኣ ግና ኣብ ታሪኽ ኣብ ውሽጢ ኣስታት ኣርባዓ ዓመታት ተመዝጊቡ ዘይፈልጥ ቦታ ዘውህቦ ፍፃመ ኣመዝጊቡ‘ዩ።
ካብ ጋንታ ቤልጅየም ብዘይምቊራፅ ንዝተፈነው መጥቃዕታት ኣፍሺሉ‘ዩ። ብሓፈሽኡ 16 ሸቶ ክኾና ዝኽእላ ፈተነታት ኣምኪንወን‘ዩ።
ኣፍቀርቲ ኩዕሶ እግሪ ደገፍቱ ጥራሕ ዘይኮኑስ መቀናቅንቲ ጋንታ ኣሜሪካ‘ውን ንኢዶምዎ‘ዮም።ናይ‘ቲ ፀወታ ኮኸብ‘ውን ተባሂሉ‘ዩ ቲም ሃዋርድ።
እቲ ድሕሪ‘ቲ ግጥም ዝተገብረሉ መርመራ ሓሽሽ ኮነ ተባሂሉ ንዕዑ ጥራሕ ዝዓለመ ዘይኮነስ ሃንደበት ተሰለፍቲ ሓንቲ ጋንታ ክምርመሩ ስለዝግበር፣ ከምዕድል ኮይኑ ንዓይ ስለዝበፅሐኒ‘ዩ ኢሉ።
ብካልእ ዜና ኩዕሶ እግሪ፣ሊቨርፑል ነቲ ኣብ እገዳ ዘሎ ተፃዋቲኣ ኡሩጓያዊ ሉኢስ ስዋረስ ናብ ባርሴሎና ንክትሸጦ ትዘራረብ ከምዘላ ተገሊፁ።
እቲ ዋጋ ዕዳጋን ውዕልን እንተተኣሲሩ፣ሉኢስ ስዋረስ ናብ ባርሴሎና ብሰማንያ ሚልዮን ዶላር ክሽየጥ‘ዩ።እዚ መጠን ገንዘብ‘ዚ ንጋንታ ሊቨርፑል እቲ ዝዓበየ ዋጋ ከምዘርክበላ‘ውን ዝረኸብናዮ ስፖርታዊ ዜና ይሕብር።
ከምኣካል‘ቲ ውዕል ሊቨርፑል ንተፃዋታት ጋንታ ቺሌ ኣሌክስ ሳንቸስ ክትሓትት ትኸውን‘ያ‘ውን ዝብል ጥርጣረ ኣሎ።
ናይ ዓለምና ኣዝዩ ክባር ገንዘብ ዝኽፈሎም ተፃወቲ ኩዕሶ እግሪ ክነላልየኩም፣ክሪስትያኖ ሮናልዶ 73 ሚልዮን ዶላር፣ልዮኔል ሜስይ 65 ሚልዮን ዶላር፣ኔይማር ዲ ሲልቫ ሳንቶስ 28 ሚልዮን ዶላር፣ዌይን ሩንይ 22 ሚልዮን ዶላር፣ሰርጅዮ ኣጌሮ 21 ሚልዮን ዶላር’ዮም።
ኣብ መወዳእታ ፅዋዕ ዓለም መን ናብ ፍርቂ ፍፃመ ሓለፈ? ንምንፃር ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ኣርባዕተ ግጥማት ኣብ ሞንጎ ሸሞንተ ጋንታታት ክካየድ‘ዩ።
ፅባሕ ብራዚል ኣንፃር ኮሎምብያ፣ጀርመን ኣንፃር ፈረንሳይ፣ኣርጀንቲና ኣንፃር ቤልጅየም ከምኡውን ሆላንድ ኣንፃር ኮስታሪካ ክጋጠማ‘የን።