text:
3 ነሓሰ 2018፣ ምሕዳስ ሰልፊ ዝኣርእስቱ ሰሚናር ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ ፍራንክፈርት፣ ሃገር ጀርመን ተኻይዱ። ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ.ደ.ህ.ኤ) ፈስቲቫል ንኽሳተፉ ካብ ዝተፈላለየ ዞናታት ናይ ዓለም ተጓዒዞም ዝመጹ ናይቲ ሰሚናር ተሳተፍቲ ነይሮም።
ነቲ ሰሚናር ዝኸፈተ ኣቦ መንበር ኣሳናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ኣቶ ተስፋማርያም ክብርኣብ፣ ንኣኼበኛ እንቃዕ ደሓን መጻእኩም ብምባል፣ ብዛዕባ ተቐሪቡ ዝነበረ ሰሚናር መእተዊ ብምሃብ ንኣባላት ኮሚሽን ሕደሳ ብምልላይ መድረኽ ኣረኪቡ። ሰሚናር ብኣቦ መንበር ሕደሳ ኮሚሽን ኣቶ ፍስሃየ ሓጎስን ዶክተር ሃብተሚካኤል ተኽለብርሃንን ተኻይዱ።
ኣባላት ኮሚሽን ሕደሳ ሰልፊ፣ ኣምር ሕደሳ ብምግላጽ፣ ንሓደ ዓመት ዝተኻየደ መጽናዕትን ትግባረኡን ኣመልኪቶም "ኣብ ተሓድሶ ሰልፊ እንታይ ክንገብር ንደልን ንኽእልን?"ዝብል ሰፊሕ መግለጺ ኣቕሪቦም። ኣብ ናይ ተሓድሶ መስርሕ ንምእታው ብግምገማ ሓያልን ድኹምን ሰልፊ ተበጊሱ፡ ንሓያል ጎድንታቱ ብምዕቃብ ዝያዳ ንምሕያሉ ክጽዕር፡ ንዽኹም ጎድንታቱ ድማ መአረምታ ወይ መተካእታ ክረኽበሎምን ከምዘለዎ ኣብሪሆም። ኣብ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ዝተዋህለለ ናይ ሓያልን ድኹምን ጎድንታት ዝርዝር ነጥብታት ብምልዓል፣ ኣኼበኛ ዘሳተፈ ዓሚቝ ክትዓት ተኻይዱ።
ኣብ መደምደምታ ካብ ኣኸበኛ ንዝቐረበ ሕቶታት ብምብራህ፣ ዝቐረበ ርእይቶታትን ለበዋታትን ብምምዝጋብ ሰሚናር ተዛዚሙ።


c: text/html

text:
ምክትል ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኢራስቱ ሙዌንቻ ኩባን መራሒኣ ፊደል ካስትሮን ኣፍሪቃ ንነፃነታ ቃልሲ ኣብ እተካይደሉን ዝነብረ እዋን ኣብቲ ሒደት መሻርኽቲ ኣብዝነበራ እዋን ኩባ ንኣፍሪቃ ዘበርከተቶ ኣበርኽቶ ዓብዪ ነይሩ ክብሉ ገሊፆምዎ ኣለው።ኣንፃር ዓሌታዊ ስርዓት ደቡብ ኣፍሪቃ (ኣፓርታይድ) ዝካየድዎ ሓገዝን ኩባ ብመዳይ ሕክምና ኩባ ንኣፍሪቃ ዝሃበቶ ኣበርክቶን ብምግላፅ ናይ ኩባን ካስትሮን ዘይሓወሰ ታሪኽ ኣፍሪቃ መበል 20 ክፍለ ዘመን ክፅሓፍ ርትዓዊ ኣይኮነን ኢሎም።
“ቅድሚ ኩሉ ንስድርኦም ከምኡ እውን ንህዝብን መንግስትን ኩባ ዝተሰምዐና ሓዘን ክንገልፀሎም ንደሊ።ኩሉ ከምዝፈልጦን ተሰኒዱ ከምዘሎን ታሪኽ ኣፍሪቃን ኩባን ብዘይ ካስትሮ ክፃሓፍ ኣይክእልን እዩ።”
ካብ መራሒ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ፓትሪስ ሉማምባ ጀሚሩ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪቃ ካብ ስርዓት ኣፓርታይድ ነፃ ዝወፀትሉ እዋን ኩባ ብመሪሕነት ካስትሮ ኣፍሪቃ ነፃነታ ክትረክብ ፀጋታት፣ወታደራትን ኣስለጠንትን ከምዝሓገዘት ገሊፆም።
ኩባ ሓካይም ብምልኣኽ ንብዙሓት ሓካይም ብምስልጣንን ብምሕካምን ንኣፍሪቃ ዝበርከተቶ ሓገዝ ብምግላፅ ኣብ ቀረባ እዋን ከይተረፈ እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ እዚ ኹሉ ማዕቐብ እናሃለወት ለበዳ ሕማም ኢቦላ ኣብ ዝተራእየሉ እዋን ሓካይም ከምዝለኣኸት እቶም ምኽትል ኣቦ መንበር ወሲኾም ገሊፆም።
ብሞት ፊደል ካስትሮ ሓዘኖም ዝገለፁ መራሕቲ ኢትዮጵያ እውን ኣብ ኣፀጋሚ እዋን ኣብ ጎኒ ኢትዮጵያ ደው ዝበሉ ክብሉ ንፊደል ካስትሮ ብምውዳስ ታሪኾም ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተዘከረ ክነበር እዩ ኢሎም ኣለው።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብፍላይ ኣብ እዋን ወራር መራሒ ሶማል ዚያድ ባሬ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኢትዮጵያ ደው ዝበሉ ዓብዪ መሓዛን መራሒን ነይሮም ኢሎምዎም። እዚ ድማ ካብ ትውልዲ ናብ ትውልዲ እናተዘከረ ክነብር እዩ ኢሎም ኣለው።
ተመሳሳሊ መግለፂ ሓዘን ዝለኣኹ ናይ ኢትዮጵያ ፕረዝዳንት ሙላቱ ተሾመ ብወገኖም ኢትዮጵያዊያን ንልኡላዊነት ሃገሮም ንምኽባር ኣብዝገበሩዎ ተጋድሎ ኣብ ጎኖም ዝተሰለፉ ፈታዊ ነይሮም ኢሎምዎም ኣለው።
ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ብወገኖም መራሒ ኩባ ንኣፓርታይድ ንምስዓር ኣብዝተገብረ ቓልሲ ንደቡብ ኣፍሪቃዊያን ብዝገበሩዎ ሓገዝ ኣመስጊኖሞም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ: ማሕበር ኣብ ኩባ ዝተማህሩ ኢትዮጵያዊያን ንፊደል ካስትሮ ንምዝካር ዝመጽእ ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስነ-ስርዓት ዝኽሪ ንምክያድ ይዳለው ከምዘለው ተፈሊጡ።
ወለዲ ዘይብሎም ኣሽሓት ኢትዮጵያዊያን ኣብ መፋርቕ 1970ታትን 80ታትን ብመንግስቲ ኩባ ክንክን ከምዝተገብረሎምን ኣገልግሎት ትምህርቲ ከምዝረኽቡ ከምዝተገብረን ይዝኸር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፖሊ ቴክኒክ ሽረ-እንዳስለሰ ሓደሽቲ ቴክኖሎጂ ኣስጋጊሩ…
መቐለ 13 ሓምለ/2010(ድወት)ኮሌጅ ፖሊ ቴክኒክ ሽረ-እንዳስላሰ ዝመሃዞም 13 ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ናብ መንቀሳቐስቲ ደቀቕትን ኣናእሽቱን ትካላት ንግዲ ከምዘሰጋገረ ኣፍሊጡ።
ዲን ኮሌጅ ፖሊ ቴክኒክ ሽረ-እንዳስለሰ መምህር ፀጋይ ገብረሚካኤል ከምዝገለፅዎ ደቀቕቲ ኣናእሽቱን ማእኸላዎትን ትካላት ንግዲ ዘድሊ ቴክኖሎጂ ክዓጥቃ ብምግባር ስሉጥ ቑጠባዊ ዕቤት ንከመዝግባ እጃሙ ንምብርካት እንዳሰርሐ ዝርከብ እቲ ኮሌጅ ኣብዚ ሐዚ እዋን ንስግግር ቴክኖሎጂ መሰረት ዝገበሩ ንጥፈታት እንዳሳለጠ እዩ።
እቲ ኮሌጅ ሎሚ ዘበን ብብርክት ዝበሉ መንቀሳቐስቲ ደቀቕትን ኣናእሽቱን ትካላት ንግዲ ጠለብ ዝረኸቡ ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ንምስግጋር ዘኽእሎ ሰፊሕ ምንቅስቓስ እንዳገበረ ምሕጋዩ ዘዘኻኸሩ መምህር ፀጋይ ከም ውፅኢቱ ድማ መስርሒ ብሎኬት፣ መፍረይ ሑፃ፣ እቶናት ቖጠብቲ ነዳዲን መምከኺ ሓፂንን ዝርከቡዎም 13 ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ናብ መንቀሳቐስቲ ደቀቕትን ኣናእሽቱን ትካላት ንግዲ ከምዘሰጋገረ ሓቢሮም።
እቲ ኮሌጅ ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ብምምሃዝ ናብ መንቀሳቐስቲ ደቀቕትን ኣናእሽቱን ትካላት ንግዲ ንምስግጋር ዝጀመሮ ፃዕሪ ኣጠናኺሩ ከምዝቕፅለሉ እቶም ዲን ተዛሪቦም።


text:
መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ እዋን ስግግር ዘብቅዕ ሓድሽ እማመ ፈሪሙ
ገለ ተንተንቲ ግን ጥርጣርኦም ይገልፁ
ፌደራላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ነታ ሃገር ካብ ስግግር እዋን ዘውፅእ እማመ /Road Map/ ፈሪሙ።እቲ እማመ ናይ ሱማሊያ ብዙሓት ሽግራት ክፈትሕ ዝኽል ትልሚ እንትሓዘ’ውን ገለ ተዓዘብቲ ይጠራጥርዎ።
ድሕሪ ሓያሎ ፈተነታት ፌደራላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ቅድሚ ሸውዓተ ዓመት ብማሕበረሰብ ዓለም ዝተውሃቦ ስልጣን ንምምላእ ናብ ምትግባር ገፁ ዘምርሕ ዘሎ ይመስል።
መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ናይታ ሃገር ነዊሕ ናይ ስግግር እዋን ንኸብቅዕ ዝዓለመ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ዋዕልኡ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣጠቓሊሉ’ሎ።እቶም ፕሬዝዳንት፡ቀዳማይ ምንስቴርን ኣፈ ጉባኤ ፓርላማን ሱማሊያ ትፅቢት ክግበረሉ ዝፀንሐ ሃገራዊ ምርጫ ምክያድን ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ምፅዳቕን ሸቱኡ ዝገበረ እማመ ተፈራሪሞም ኣለው።
እዞም መፅብዓታት እዚኦም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ክትግበሩ’ዃ እንተነበሮም ብምኽንያት ውግእን ፓለቲካዊ ዘይምቅድዳውን ከይተተግበሩ ፀኒሖም እዮም።
እዋን ስግግር ሱማሊያ ንኸብቅዕ ዝወፀ እማመ ሰፊሕ እዩ።ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይሮቢ ተንታኒ ጉዳይ ሱማሊያ ዝኾኑ ዓብዲወሃድ ሸኽ ዓብዲሳመድ ግን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብታ ሃገር ዘሎ ዘይምርግጋእ ኣብግምት ብምእታው ዘይትግበር እዩ ክብሉ እምነቶም ይገልፁ።
ንሶም እዚ ፅቡቕ ሓባሪ መንገዲ’ዃ እንተኾነ ይብሉ ብምቕፃል ‘’35 ሚእታዊ ተግባራዊ ዝኸውን እቲ 65 ሚእታዊ ግን ኣብ ግብሪ ክውዕል ዘይኽእል እዩ።ኣብ ባይታ ብዘሎ ሃዋህው እዩ ዝውሰን።ሎሚ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ንከባቢ ሞቓድሾ ጥራሕ እዩ ዝቆፃፀር።እቲ ዝተረፈ ከባቢ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣል-ሸባብ ይርከብ።’’ ይብሉ።
ተወከልቲ ሕቡራት መንግስታት ብዘካየድዎ ፃዕሪ ዝተፈረመ እማመ ኣርባዕተ ቀንዲ ጉዳያት ማለት’ውን ፀጥታ፡ሕገመንግስቲ፡ፖለቲካዊ ተበፃሕነትን ዕርቅን ሰናይ ምሕደራን ዝሓቖፈ እዩ።
እቲ ሰነድ ኣብ ዝቕፅል ዓመት ወርሒ ሓምለ ሓድሽ ሕገ መንግስቲ 20 ነሓሰ ድማ ፓርላመንታዊ ምርጫ ንኽካየድ ይፅውዕ።
ተዓዘብቲ ግን ሻቐሎት ንኽተሕድር እኹል ምኽንያት ኣሎ ይብሉ።ተሳታፍነት ካብ ሱማሊያ ዝተፈለያ ግዝኣታት ፑንትላንድን ጋልሙዱግን እንተሃለው’ውን ነቲ ኹነት ዝከታተሉ ሽሞም ክጥቀሱ ዘይደልዩ ተንታኒ ግን ኣብ መንጎ እቶም ከባቢታት ዘሎ ርክብ ዝሑል ምዃኑ ይገልፁ።


text:
ሓዱሽ ዝጣየሽ ኤጀንሲ ማእኸላይ ስታቲስቲክስ ካብ ወርሒ ሰነ ስርሑ ክጅምር እዩ…
መቐለ ሚያዝያ 08/2010(ድወት) ኣብ ትግራይ ዝጣየሽ ሓዱሽ ኤጀንሲ ማእኸላይ ስታቲስቲክስ ካብ ወርሒ ሰነ ተግባራዊ ስርሑ ክጅምር እዩ ኢሎም ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ክልልና ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል።
ቅድም ክብል ኣብዝተሳለጠ ገምጋም ኣብ ኣብያተ ዕዮ ፀብፃብ ሓሶት ዝበዝሐሉ ኹነታት ምንባሩ ዘዘኻኸሩ ዶክተር ደብረፅዮን እዚ ሓዱሽ ኤጀንሲ ነፃ ኮይኑ ንዝምልከቶም ኣካላት ፅፉፍ ሓበሬታ ከቅርብ እዩ ኢሎም።
ሓቃዊ መረዳእታ ኣብያተ ዕዮ ንምርካብ ኣብዚ ዝሰርሑ ኣካላት ለውጢ ኣተሓሳስባ ከምፅኡ ዝስራሕ ኮይኑ ብዋናነት ግን ፀብፃብ ሓሶት ብትካላዊ መንገዲ ክፈታሕ እዩ።
ኣብ ኹለን ወረዳታት ክልልና ጨናፍር ኣብያተ ዕዮ ኸፊቱ ቡቑዕ ሓበሬታ ክእክብን ክትንትንን ኣተሓሕዛ ሓበሬታ ኣብያተ ዕዮ ክቆፃፀርን ምስ ኤጀንሲ ማእኸላዊ ሓበሬታ ተዋዲዱ ከምዝሰርሕ እውን ገሊፆም።
ኤጀንሲ ማእኸላዊ ሓበሬታ ፈደራል ብወገኑ እዚ ስርሑ ንምጅማር 252 ሰባት ከምዘድልዮን ኻልኦት ናውትታት ክማልኡሉ ከምዝግባእን ገሊፁ።


text:
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ "ሂላሪ ክሊንተን ልዕለይን ልዕሊ ቢል ክሊንተንን ከይተረፈ ንኣመሪካ ክመርሓ ብቕዕቲየን " ክብሉ ኣብ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት መደረ ኣስሚዖም።
ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ 27 ሓምለ ዝተኻየደ ሳልሳይ መዓልቲ ዋዕላ ደሞክራት ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ሓዊስካ ሓያሎ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሰልፊ ደሞክራት ሄላሪ ክሊንተን እታ ዝበለጸት ፕረዚደንታዊ ተወዳዳሪት ምዃነን ብምዝርዛር ኣብ ልዕሊ ተቓናቓኒአን ዶናልድ ትራምፕ ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈልየን ዝሓየለን ቃና ዝተወሃሃደ ወቐሳ ኣቕሪቦም።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ መደረኦም: ሾሞንተ ዓመት ንድሕሪት ተመሊሶም ምስ ኩሉቲ ዝነበረ ፍልልያት ሂላሪ ክሊንተን ብልጽትን በላሕን ብምንባረን ኣብ ካቢነኦም ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ መዝነት ሂቦም ንኣመሪካ ከገልግላ ዕድመ ከቕርቡለን ከምዝኸኣሉ ጠቒሶም።
ንሶም፤ ሂላሪ ክሊንተን ካብ ስርሒት ምቕታል ኦሳማ ቢን ላደን ጀሚርካ ካልኦት ኣብ መሪሕነቶም ዓበይቲ ውሳነታት ክሓልፉ ኣብ ዝተገብረሉ ምስኦም ሓቢረን ከምዝነበራ ብምግላጽ ንመሪሕነት ኣመሪካ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ብቕዕቲ እየን ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦማባ ሂላሪ ክሊንተን ኣመሪካ ኣብ ዝሓሸ ጎደና ተምርሕ ንካብ ኩሉ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ዜጋታት ኣሳታፊት ምስእትኸውንያ ዝብል እምነት ከምዘለወን ድማ ንዋዕለኛታት ኣረዲኦም።
"ኣመሪካውያን ንኹሉ ጥርጣረታትን ፍርሕታትን ኣወጊድኩም ምሳይ ኮይንኩም ንሂላሪ ክሊንተን መጻኢት ፕረዚደንት ኣመሪካ ገይርና ክትመርጹ ይሓተኩም" ድማ ኢሎም።
ንሜላ ተቐናቓኒአን ንምግላጽ ስም ዶናልድ ትራምፕ ክጽውዑ ኣብ ዝጀመሩሉ ካብ ዋዕለኛ ናይ ተቓውሞ ምዕዝምዛምኳ እንተተሰምዐ፤ ፕረዚደንት ኦባማ "ኣይነዕዘምዝም ነድምጽ" ክብሉ ቅጽበታዊ ምላሽ ሂቦም።
ዶናልድ ትራምፕ ብምዕዝምዛም ዘይኮነ ኣብ መድመጺ ነቑጣ ድምጺ ብምሃብ ጥራይ ክስዓሩን: ሂላሪ ክሊንተን ድማ ክዕወታ ከምዝኽእላ ንዋዕለኛ ኣተሓሳሲቦም።
"ዶናልድ ትራምፕ ጭርሖ ጥራይ እዮም ኣቕሪቦም። ፍርሒ ጥራይ እዮም ኣቕሪቦም። ንሶም ኣብ ልዕሊ ሰባት ፍርሒ ብምዝራእ ዶኾን ኣብ ስልጣን ከምጽእ ዘኽእል ድምጺ ብምርካብ ኣብዚ ምርጫ ክዕወት ይኽእልየ ካብ ዝብልዩ " ኢሎም ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ንሜላ ዶናልድ ትራምፕ እንክገልጹ።
ምክትል ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ብወገኖም ምስ ማእከላይ ደረጃ መነባብሮ ዘለዎም ኣመሪካውያን ዘለዎም ጥቡቕ ምትእስሳር ተጠቒሞም እዮም ንሄላሪ ክሊንተን መጻኢት ፕረዚደንት ኣመሪካ ብቕዓት ክእለትን ተሞክሮን ከምዘለወን ገሊጾም።
ምክትል ፕረዚደንት ባይደን ኣብ ዘቕረብዎ መደረ: ንማእከላይ መንባብሮ ዘለዎም ኣመሪካውያን ጎሲኻ ሃብታም ክህብትም ድኻ ድማ ካብቲ ናይ ድኽነት ደረጅኡ ክወጽእ ከምዘይክእል ንዋዕለኛ ብምዝኽኻር ዶናልድ ትራምፕ ዝኾነ ዓይነት ኣፍልጦ ማእከላይ ደረጃ መነባብሮ ዘለዎም ኣመሪካውያን ከምዘይብሎም ሓቢሮም።
ምክትል ፕረዚደንት ኣመሪካ ባይደን ዶናልድ ትራምፕ "ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጸጥታ ዝተሓተ ኣፍልጦን ቅሩብነትን ዘለዎም " ክብሉ ገሊጾሞም።
ሕጹይ ምክትል ፕረዚደንት ሰልፊ ደሞክራት ብምዃን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ምስ ሂላሪ ክሊንተን ተሰሊፎም ዘለው ቲም ከይን ብወገኖም: ዶናልድ ትራምፕ እመኑኒ እንበሉ ንዝገብርዎ መደረታት ነቒፎም። ንሶም ኣብ መደረኦም ብዙሓት ኣሚኖሞም ከብቅዑ ኣብ መወዳእትኡ ማይ ሓቚኖም እዮም ተሪፎም ክብሉ ንዋዕለኛታት ገሊጾም።
ሄላሪ ክሊንተን ሓሙስ ምሸት ኣብ መዕጸዊ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ንሰልፊ ደሞክራት ወኪለን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ክወዳደራ ሕጹይነተን ክቕበላ እየን። ምክትለን ሰነተር ቲም ከይን ትማሊ ምሸት ኣብ ዘቕረብዎ መደረ ነቲ ዝተረቑሑዎ መዝነት ብወግዒ ተቐቢሎሞ እዮም።


text:
ሃለዊን ኣብ 1745 ብኣውሮፓዊያን ስደተኛታት ኣቢሉ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ከምዝኣተወ ዊኪፐዲያ ይሕብር።
ካስቱም ይብሉዎ።ነዚ በዓል እዚ ዝኸደንዎም ዓይነታት ኣልባሳት።በዓል ሃለዊን ኣብዝቀራረበሉ እዋን ኣብ ፈቐዶ ናይ ንግዲ መደብራት ዝተፈላለየ ዘፍርሕ ወይ ዘስሕቕ ቅርፅን መጠንን ዘለዎም ኣልባሳት ንዕድጋ ይቐርቡ።ዱባ እውን ዝተፈላለይ ቅርፂ እናወፀሉ ይሽየጥ።
ሰባት ነቶም ዱባታት ናብ ገዛውቶም ይውሰዱዎም እሞ ቀልም ይልከዩ፣ወይ ቅርፂ ይወፀሎም ወይ ድማ ከምዘለውዎ ይቕመጡ።እዚ ልሙድ ኣከባብራ በዓለ ሃለዊን እዩ።
ሃለዊን ብዙሕ ገንዘብ ብዕዳጋ ዝፈሰሉ በዓል እውን እዩ።ድባ ጥራሕ ከይኮነስ ዝተፈለላዩ ቅርፅታትን መልክዓትን ዘለዎም ካስቱም ንምዕዳግ ኣሜሪካዊያን ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት በዓል ሃለዊን 2.6 ቢሊዮን ዶላር ከውፅኡ ትፅብቲ ይግበር።እንስሳት ዝኽደኑዎም ካስቱም ወይ ኣልባሳት ዝሽየጥሎም ናይ ዕዳጋ ማእኸላት ኣብ ምሉእ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽፋት ምጅማሮም እውን ኣሜሪካዊያን ንእንስሳቶም ዘፍርሕ ፋሽን ንምዕዳግ ልዕሊ 300 ሚሊዮን ዶላር ከውፅኡ እውን ትፅቢት ይግበር።


text:
"እቲ ሓበሬታ ብጣዕሚ አገዳሲ እዩ ኔሩ። ምኽንያቱ ብዛዕባ ሽወደን ብዙሕ ሓበሬታ አለዎ። አብ ሽወደን ከመይ ጌርካ ስራሕ ከምእትረክብ ከምኡውን ከመይ ጌርካ ምስ ሽወደን ሕብረተሰብ ርክብ ከምትገብር ይሕግዘካ። "
Deltagare SO 2014
አብዚ ዝስዕብ ተመዝገብ።
Innehållet i kursen:
- ክፍል - 1 ናብ ሽወደን ምምጻእ
- መእተዊን መስርሕ መትከል እግርን
- ታሪኽ ሽወደንን እስካራቦሪን
- ልምድታት፣ በዓላትን አብነታዊ ነገራትን
- ክፍሊ - 2 አብ ሽወደን ምንባር
- ከባቢ፣ ተፈጥሮን ጆግራፊን
- ከሙን ከመይ ከምዝሰርሕን ንጥፈታት ኮሙንን
- ክፍሊ - 3 ርእስኻ ምኽአልን ምምዕባልን
- ዕድላት ትምህርቲ ንኣባጽሕ
- ዕዬ አብ ሽወደን
- ድሕንነት ፣ ማሕበራዊ ውሕስነትን መስርሕ ግብርን ትርፊ ጊዜ ፣ ብህሊን ማሕበራዊን ነብራ
- መስለትን ግቡኣትን ወልቀስብ ማዕርንት፣ ማዕርነት ጾታን አድልዎ ምክልካል
- ክፍሊ - 4 መስለትን ግቡኣትን ወልቀስብ
- ማዕርንት፣ ማዕርነት ጾታን አድልዎ ምክልኻል
- ክፍሊ - 5 ሓዳር መስረትካ ምስ ቆልዑ ምንባር
- ብዝተፈላለየ አገባብ ሓቢርካ ምንባር
- መስርሕ ትምህርት ንቆልዑ
- ግደ ወለዲ
- ክፍሊ - 6 አብ ሽወደን ድልዎ ምግባር
- ድሕረ ባይታ ዲሞክራሲን ምዕባለኡ ዲሞክራሲን ፖለቲካ አብያተ ፍርዲ
- ክፍሊ - 7 ጥዕናኻ ምሕላው
- ሓለዋ ጥዕናን ጥዕናኻ ምሕለው
- ሓለዋ ጥዕና ሕማምን ክንክን ስኒን
- ክፍሊ - 8 ብዕድመ ምድፋእ
- አብ ሽወደን ጥሮታ ምውጻእ


text:
‘እነ ትንፋሼ’ ንዘርእስታን ንምንቅስቃስ ህወሓት ኣብ ዞባ ማእከላይ ኢትዮጵያ ከባቢታት ኣምሓራ ንዘሕለፎ ተመክሮ ዝሰነደን ኣቶ ፍስሃ ዘሪሁን “ህወሓት ካብ ሃገራዊ ዓወትን ምሕዝነታዊ ስትራተጂን ወፃኢ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት ከምዘይብሉ ብግልፂ ቅዋም እናተታሓዘ መፂኡ’ዩ” ይብል ካብ ትግራይ ወፃኢ ስለምንታይ ምንቅስቃስ ኣድለየ ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ።
ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ኮይኑ ናይ ምስራሕ መሰል ረኺቡ ዝነበረ ኣቶ ፍስሃ ብጠንቂ ዘጓነፎ ሕማም ሓላፍነቱ ብድልየቱ ኣረኪቡ ኣብ ትሕት ዝበለ ሓላፍነት ንክሰርሕ ከምዝሓተተን ተቐባልነት ምርካቡን ይዛረብ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ዓዲ እንግሊዝ’ዩ ዝርከብ።
ኣብ መፅሓፍ ኣቶ ፍስሃ ዘሪሁን፣ታሪኽ ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ኣብ'ዚ መዋእል ዘሎን 'ከቢድ ዋጋ ዝተኸፈለሉን' ዝበልዎ 'ስርዓት' ኣብ ሓደጋ ዘእትው ክስተታት ይራኣዩ ከምዘለው'ውን ይጠቅስ።እዞም ሓደጋታት'ዚኦም ኣየኖት'ዮም? ንቀፃላይ ክፋል ዕላል ምስ ኣቶ ፍስሃ ተኸታተሉ።


text:
ኣብ እዋን ኢደይ ኢድካ ኢና ዘለና%AM, %16 %454 %2018 %11:%Oct Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኢድና ካብ ዘሎ ናይ ቃልሲ ጸጋታት ሓደ ኩልና ኤርትራውያን ክበሃል ብዝኽእል ደረጃ፣ ኣብ መንነት ህግደፍን ስርዓቱን ኣብ ሓደ ተረድኦ ምብጻሕና እዩ። እዚ ንቕድሚት ክንስጉም ወሳኒ መንጠሪ ዝኾነና ተረድኦ ኣብ ሓጺር ግዜ ዝተበጽሐ ዘይኮነ፣ ብዝተናውሐ ቃልሲ ዘጥረናዮ ዕግበት እዩ። ሓደ እዋን ገሌና ህግደፍ በደለኛ እዩ ክንብል፣ ገሌና ከኣ ዘይምስሉ ሂብና ከነጸባብቖ መሪር ቃልሲ ኣካይድና። ጉጅለ ህግደፍ ከኣ “ነቲ ኣጆኻ ነቲ ከኣ ወይለኻ” እንዳበለ ከዋገኣና ዘባኸናዮ ግዜን ዘሕለፍናዮ ዕድላትን ኩልና ዘይንዝንገዖ እዩ። ሎሚ እቲ ወሳኒ፣ በዚ ዘባኸናዮ ግዜን ዕድልን ምስትንታን ዘይኮነ ከይንገደግሞ’ሞ መፍቶ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ኮይና ጸኒሕናስ መፍቶ ኣብርሃምን ጉጅለኡን ከይንኸውን ምብርባር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ዓዲ ንሃሉ ኣብ ወጻኢ፣ ወተሃደራት ንኹን ሲቪል፣ ደገፍቲ ንንበር ተቓወምቲ፣ መንእሰያት ንኹን ነባራት፣ ደቂ ኣንስትዮ ንኹን ደቂ ተባዕትዮ፣ ሲቪላዊ ይኹን ፖለቲካዊ ውዳበታት፣ ኮታ ኩልና ኤርትራውያን ብዛዕባ ሓደገኛ ሃለዋት ሃገርናን ህዝብናን ሓደ ተረድኦ ምሓዝና ኣገዳሲ መንቀሊ ነቲ ዝዓበየ ዝጽበየና ዘሎ ዕማም እምበር ንገዛእ ርእሱ ሸቶ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ። እቲ ዝኸበደን ወሳንን ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማም፣ ነቲ ጐዲሉና ዘሎ ናብ ምምላእ ብተግባር ክንነጥፍ ምብቃዕ እዩ። ነዚ ከቢድ ዝገብሮ ኣብ ሚዛን ሓደ ኮይንካ፣ “እሞ እንታይ ንግበር?” ኣብ ዝብል ምፍልላይ ከጋጥም ስለ ዝኽእል እዩ። ኩልና ከም እንዝክሮ ዋላ’ኳ ግናይ ምስሊ ህግደፍ ኣብ ምርዳእ እንተዘይተጸገሙ፣ ብናይ “ግዜ ንሃቦን ሃገር ኣብ ውግእ እንከላን” ምስምስ ዘጸባብቕዎ ኤርትራውያን ውሑዳት ኣይነበሩን። ሎሚ ግና ህግደፍ ግዜ ይኹን ካልእ ዕድል ሂብካ ዝዕረ ከምዘይኮነ፣ ናቱ ድኽመት ተወሲኽዎ ብቃልሲ ህዝብናን ውዳበታቱን፣ ብተግባር ዕርቃኑ ወጺኡ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ህልዊ ኣጨናቕን ወጣርን ኩነታት “ገለ ክትብል” እንዳተጸበየካ ዘይሃነጽካዮን ዘይመወልካዮን ፋብሪካታት እንዳማትካ ክትምርቕ ካብ ምውዓል ዝዓቢ ናይ ጥራሕካ ምውጻእ ገላጺ ኣብነት የለን።
ናይቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ወጽዓ ደቂቕ ዝርዝር ከነቕርብ እንከለና፣ ከከም ኩነታቱ ብፍላይ ንመንእሰያት፣ ንወተሃደራት፣ ንስደተኛታት፣ ኣብ ዓዲ ንዘሎ፣ ኣብ ወጻኢ ንዘሎ፣ ንኣመአንቲ ዝያዳ ዝሃሲ ክመስል ይኽእል። ብዓብይኡ እቲ ጸገም ብመንጽር፣ ብኩራት ልዕልና ፍትሒ፣ ብሕገመንግስታዊ ኣድላይነት፣ ደሞክራስን ሰላምን፣ ቁጠባዊ ሃለዋትን ምኽባር ኩሉ መሰረታዊ መሰላትን፣ ክንርእዮ እንከለና ግና፣ ንኹልና ኤርትራውያን ብማዕረ ዝብጸሓና መስገደል እዩ። ብመንጽር እዚ ነዚ ኩነታት እዚ ናይ ምቕያሩ ሓላፍነት ኣብ ናይ ኩልና ኢደይ ኢድካ ምባል ዝምርኮስ እዩ። ህግደፍ ናይ ኩልና ኤርትራውያን ብሓደ ግብርን ድምጽን ምብጋስ ዕድሚኡ ከም ዘሕጽሮ ተረዲኡ ክኸፋፍለና ዘይፍንቅሎ እምኒ ከምዘየለ ኣብ ተመኩሮና ርኢናዮ ኢና። እንተኾነ ኣብዚ እዋንዚ ብተግባር ክስነ ናብ ዝግበኦ ናይ ሓባር ተረድኦ በጺሕና ንናይ ህግደፍ ከፋፊልካ ግዛእ ተንኮል ስዕርናዮ ኢና። ናይቶም ዝርካቦም ኣዝዮም ውሑዳት ደገፍቲ ህግደፍ ድምጺ ከኣ መሬት ዘቢጡ ኣብ ዘይስመዓሉ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። እዚ ስዕረት ምሉእ ንክኸውን ኢና ከኣ ኣብ ሜዳ ተግባር’ውን ብሓባር ንገስግስ ንብል ዘለና።
ናይ ጉጅለ ህግደፍ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ዝሕዞን ዝጭብጦን ስኢኑ ዝብሎ ጠፊእዎ ልሳኑ ምዕጻዉ፣ ንናይ ለውጢ ቃልስና ኣገዳሲ መመላእታ እዩ። እቲ መሰረታዊ ዓወትና ግና ኣብ ናይ ህግደፍ ድኽመት ዘይኮነስ፣ ኣብ ናትና ሓይልታት ለውጢ ሓድነትን ብርታዐን’ዩ ክምስረት ዝግበኦ። ብዛዕባ ናይ ህግደፍ ውድቀት ኣይኮነንዶ ሎሚ ባዕሉ ዝዛረብ ምልክታት እንዳርኣየ፣ ቀደም እውን እንጠራጠሮ ኣይነበረን። እቲ ዝያዳ ዘሰክፈናን ጌና ኣብ ኢድና ዘይሓዝናዮን እቲ “ድሕሪ ውድቀቱኸ?” ዝብል ምዃኑ ብሩህ እዩ። ስለዚ ኢና ከኣ ነቲ ኣጸቡቑ ዝረዳዳእ ናይ ለውጢ ኣድላይነትን ህጹጽነትን ቋንቋታትና፣ ብኣዝዮም ንኡሳን መበኣሲና ዘይኮነስ መወዳደሪና ክኾኑ ዝግበኦም ናይ ሓሳብ ፍልልያት ከይተዓንቀፍና “ናይ ጽባሕ ዘተኣማምን ኩነታትና ከነውሕስ ሎሚ ብሓባር ንቃለስ” ንብል ዘለና። ኣብዚ መሰረታዊ ዕማምና ተኸኣኢልና ሓላፍነታውያን ኮይና እንተዘየድሚዕና ናይ ህግደፍ ኣብዚ በጺሕዎ ዘሎ ሰንከልከል ምውዳቕ ጥራይ ንናይ ብሩህ መጻኢ ውሕስነት ክኸውን ኣይክእልን እዩ። መጻኢ ዘተኣማምን ንምውሓስ ከኣ ኢደይ ኢድካ ክንብል እዋኑ እዩ። ኢደይ ኢድካ ንክንብል ኩሉ ፍልልያትና ከነወግድ ናይ ግድን ኣይኮነን። ብግቡእ ከነመሓድሮ ግና ዘይስገር ሓላፍነት እዩ። ምምሕዳሩ ማለት ንፍልልያትካ ዓቂብካ ነቲ ዘሰማምዓካ ቀዳምነት ሂብካ ምስጓም ካብ ማለት ካልእ ምስጢር የብሉን። እዚ ሳይነስ’ዚ ሎሚ ኣባና ዝፍተን መዋጸኦ ዘይኮነ ብዙሓት ወገናት ካብ ክቱር ፍልልይ ናብ ውሑስ ምርድዳድ ዝበጽሕሉ መስርሕ እዩ። ኣባና በጺሑ ዘይከኣል ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ የለን። እንተዘይተኻኢሉ ከኣ ብሰንኪ ናትና ዘይምብቃዕ እዩ ክኸውን።
ስለዚ ከምቲ “እዛ ጉዋ፣ጉዋ እያ፣ እዛ መሬት መስያ እያ” ዝበሃል ህግደፍ ኣእኪሉ ኣብ ሰንከልከል እዩ ዘሎ። ደጊም ካብ ናትና ድኽመት እንተዘይኮይኑ፣ ካብ ናቱ ብርታዐ ዝልቀብ ዕድመ የብሉን። ኣወዳድቓኡ ዳግማይ ዕዳ ገዲፉልና ዝኸይድ ከይከውን ግና፣ ብሓባር ሰሪሕና እንዳድማዕናን ብሓባር ኣድሚጽና እንዳስማዕናን ኢደይ ኢድካ ንበል።
ዝሓለፈ ድኽመት ንዘይምድጋም!%PM, %09 %786 %2018 %19:%Oct Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ከም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት፣ ናይ ክሳብ ሕጂ ጉዕዞና ክንርኢ እንከለና፣ ብዙሓት ድኽመታት ከም እንዕዘብ ፍሉጥ እዩ። በቶም ሰኣን ዓቕሚ ዘይተግበርናዮም ብዙሕ ንጠዓስ ኣይመስለናን። በቶም ክንገብሮም እንዳኸኣልና እንከለና ዘይተግባርናዮም ግና፡ ክንሓስብን ክንጠዓስን ናይ ግድን እዩ። እቲ ክንገብሮ እንዳኸኣልናዮ ዘይገበርናዮ ኣዝዩ ብዙሕ ምዃኑ ርዱእ ኮይኑ፣ ንቕሎናን ሸቶናን ሓደ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ናይ ምርግጋጽ ሓላፍነት እንዳሃለወ ናእሽቱ ፍልልያት ኣተዓባቢና ንቕድሚት ብምምጻእ ብሓባር ክንወፍር ዘይምኽኣልና እቲ ጐሊሁ ዝረአ ድኽመትና እዩ።
ብመንጽር እዚ ንርከበሉ ዘለና ግዜ ነቲ ዝሓለፈ ድኽመትና ንምቕያሩ እንደጋና ናብ ድሕሪት ናብቲ ዝሓለፈ ድኽመት ንቋመተሉ ዘይኮነ፣ ነቲ ድኽመት ከይንደግሞ ንቕድሚት እነማዕድወሉ እዩ። እቲ ዝከኣል ንዝሓለፈ ጌጋ ምቕያር ዘይኮነ፣ ካብኡ ተማሂርካ ንከይትደግሞ ምስራሕ ስለ ዝኾነ። ዝሓለፈ ድኽመትና ኣሲሩ ሒዙ ኣብኡ ዘንብረና ዘይኮነ ኣብ መጻኢ ጌጋ ከይንደግም ንመሃረሉ ተመኩሮ ክኸውን ይግበኦ። ኣብ ቅድሜና ዝከኣልን ዘይከኣልን ከም ምርጫ እንዳሃለወ ነቲ ዝከኣል መሪጽና ክንስጉም እምበር ኣብቲ ዘይከኣል ክንሽከል ኣይግበኣናን። ሎሚ ነቲ ዝከኣል ብሓባር እንተሰጊርናዮ ጽባሕ ነቲ ሎሚ ዘይከኣል ዝመስል ብደሆ ክስዕር ዘኽእል ዓቕሚ ከነጥሪ ናይ ግድን እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከኣ ነቲ ዝሓሸ መንገዲ እንዳተረዳእናዮ ንመጻኢ ብዘየሰጉም ኒሕ ተኣሲርና ኣብቲ ዘየድምዕ መንገዲ ጠጠወ ንብል ምህላውና እዩ።
እቲ ብኸመይ?፣ ምስመን?፣ መዓስ? ኣበይ? ሓቢርና ከም እንሰርሕ ዝቕልሰና፣ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን መመሊሱ እንዳገደደ እምበር እንዳሓሸ ይኸይድ የለን። ንሕና ግና ኣብ ክንዲ ምስቲ እንዳገደደ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት፣ ኩሉ ክኢልናን ተጸሚምናን ክሳብ ሕጂ ዘይበቓዕናዮ መዋጸኦ መንገዲ እንሕዝ ብኣንጻሩ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኢድና ዝጸንሐ ዝርካቡ ኒሕን ሓቦን ንድሕሪት ንመልሶ ዘለና ኢና ንመስል። ሎሚ እቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ከሻቕለና ዝጸንሐ ስደት ናብ ዝለዓለ ፍልሰት ዓሪጉ፣ ኣብ መዓልቲ ልዕሊ ሓደ ሺሕ ስድራቤት ናብ ኢትዮጵያ ይፈልስ ኣሎ። ናይዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝፈልስ ዘሎ ኤርትራዊ ምኽንያቱ ፍሉጥ እዩ። ቅድሚ ሕጂ’ውን ምስ ህግደፍ ምንባር ኣጨኒቕዎ፣ ካብ ሃገር ክወጽእ እንዳደለየ ጸጊምዎ ዝጸንሐ እዩ። ብለይቲ ንዘሰጋግሩ ዝኽፈል ገንዘብ ስኢኑ ዝጸን ኣሎ።፣ ብለይትን ኣጻንዕ ቦታታትን ቆልዑት ሒዘን ክወጻ ዓቕሚ ንኢስወን ዝነበራ ሎሚ ኣፍደገ ተኸፊቱ ምስተባህለ ክሳብ ሸውዓተ ቆልዑ ኣኸቲለን ዝውሕዛ ዘለዋ ኣደታት ኤርትራ ብዙሓት እየን። መብዛሕትኡ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰግር ዘሎ ኤርትራዊ መጻኢ ዕድሉ እንታይ ከም ዝኸውን ኣይፈልጥን እዩ። እቲ ኣብ መዓልቲ ብኽንድዚ ኣሃዝ ምውጻኡ ከኣ ምናልባት ማዕጾ ከይዕጸዎ ስግኣት ስለ ዘለዎ እዩ።
መንግስቲ ህግደፍ ኣብ ሎሚ በጺሑ ሓላይ ህዝቢ ኮይኑ፣ ናይ ህዝቢ ጸገም፡ ጸገመይ ኢሉ ከተሃዳድእ ኩልና ኣይተጸበናዮን። ሃገር ለኪሙ ክጠፍእ ዝዓጠቐ ስርዓት ስለ ዝኾነ፣ ኤርትራ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ከኣ ሰሪሑ ዘፍሪ ሓይሊ ሰብ ከምዘይህልዋ እንተገበራ ስራሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ ኢልካ ክውሰድ ዝከኣል እዩ። ንሕና እቶም ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ዓዚዙና ንመሰረታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንቃለስ ዘለናኸ እንታይ ንገብር ኣለና። ነገራዊ ዓቕሚ ስለ ዘየብልና መጽለልን መዕንገልን ክንልግሰሉስ ኣይከኣልናን። ብመሰረቱኸ ጸገሙን ጨንቁን ናትና’ውን ምዃኑ ብግቡእዶ ተርዲእናዮ ኣለና። ኣውያቱ ኣውያትና ምዃኑ ተገንዚብና ዶ፡ ድምጺ ክንኮኖዶ ንቃለስ ኣለና፣ ነነብስና ክንምርምረሉ ዝግበኣና ጉዳይ እዩ። ስለዚ ነዚ ክንበቅዕ ሓቢርካ ብምስራሕ ከተድምዕን ሓቢርካ ብምድማጽ ከተስምዕን ምብጋስ ኣብዚ እዋንዚ መተካእታ የብሉን።
እዚ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ጸገም ኣብ መስርዕ ተቓውሞ ንዘለዉ ውድባት፣ ሰልፍታት፣ ሲቪላዊ ማሕበራትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ጥራይ ዝምልከት ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ናይቲ ጸገም ተሰካምን ልዑል ናይ ምቕያሩ ዓቕሚ ዝውንን ህዝቢ ኤርትራ ካብ ደሓር ምጠዓስን ዝያዳ ዋጋ ምኽፋልን ብግብሪ “ዓገብ” ንምባል ክትንስእ ይግበኦ። ኣብዚ እዋንዚ ሕቖ ህግደፍ ኮይኖም ዘለዉ ውሑዳት ኣካላትን ሓይልታት ምክልኻልን ድሓር ካብ ዘጣዕስ ስቕታ ክወጹ ይግበኦም። እዚ ማለት ንህግደፍ ክድግፍዎ ኣይግበኦን ጥራይ ዘይኮነ፣ “ደጊም ይኣክል” ኢሎም ከርዕድዎ ይግበኦም። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን “ደጊምስ ዓገብ” ዝብልሉ ሰፊሕ ዕድል ዘለዎም፣ ርእዮም ከምዘይረኣዩ ብምምሳል፣ ክሳብ ሕጂ ንህግደፍ ዘየብሉ ጽቡቕ ምስልን ህዝባዊ ሓልዮትን ከልብስዎ ዝጸንሑ፣ ብረሃጾም ብዝረኸብዎ ገንዘብ ሳጹኑ ዘህጥሩን ወገናትና ናብ ልቦም ብምምላስ ነቲ ጌጋ ካብ ምድጋም ክዕቀቡ ግዜኡ ሎሚ ምዃኑ ነዘኻኽሮም።
ሎሚ ኣብ ቅድሚ ኤርትራውያን ዘለዉ ምርጫታት ወይ ምስቲ ሓላፊ ጉጅለ ህግደፍ ወይ ድማ ምስቶም ዘይሓልፉ ህዝብን ሃገርን ምስላፍ እዮም። ኣብዚ ወሳኒ ናይ ሃገርናን ህዝብናን ምህላውን ዘይምህላውን መድረኽ ንኤርትራን ህዝባን ሕቖኡ ሂቡ፣ ንህግደፍ ዝመርጽ ኤርትራዊ ኣሎ ዝብል ስግኣትና ኣዝዩ ትሑት እዩ። እንተኾነ ከየዘኻኸርና ኣይንሓልፍን። ስለዚ ኩልና ብሰንኪ ክሳብ ሕጂ በብደረጃና ክንሰርሖ ዝግበና ዝነበረ ዘይምስራሕና፣ ህግደፍ ህዝቢ ኣብ ናይ ምጽናት ደረጃ/ሰገነት ንክድይብ ጠንቂ ከም ዝኾና ከይዘንጋዕና፣ ነዚ ተመሊስና ክንቅይሮ ዘይንኽእል ድኽመት ከይንደግሞ ክንጥንቀቕ ይግበኣና።
ዓብይ መርኣያ ውድቀት ህግደፍ%PM, %01 %797 %2018 %20:%Oct Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ እቲ ንነዊሕ ዓመታት ኣጅልዎ ዝጸንሐ ኩነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ደፊኡ ምስ መጾ ኣብ ምቕባሉ ኮነ ዘይምቕባሉ ነናይ ገዛእ ርእሱ ሓደጋ ከም ዝነበሮ ናይ ብዙሓት ግምት ነይሩ። እቲ ምስ ዘይምቕባል ክመጾ ዝኽእል ዝነበረ ሓደጋ ተነጽሎን ካብተን ምስ ምውዳእ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከባብያዊ ስትራተጅያዊ መኽሰብ ዘለወን ሃገራት ዝወሃቦ ዘሎ ረብሓን ዝስለሞ ዘሎ መዳልያታትን መስኣን። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ዝጸንሐ ናይ ጽምዋን ተነጽሎን ዓለሙ እውን መቐጸለ። እነሆ ከኣ ካብዚ ንምድሓን ግና ድማ ኩሉ ድሌታቱ ንእገዳ ሓዊስካ ኣብ ዘይተማለኣሉ ብዘይውነኡ ተቐቢልዎ።
እቲ ምስ ምቕባል ክመጾ ዝኽእልን ተጸሚሙ ኣትይዎ ዘሎን ሳዕቤን ከኣ ናይቲ ብኣይሰላም ኣይውግእ ተዓቢጡ ዝጸንሐ ህዝባዊ ቁጠዐ ምግንፋል ነይሩ። እነሆ ከኣ ምልክታቱ ይርአ ኣሎ። ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ብዓንተብኡ ካብቲ ክልተ ሕማቓት እቲ ከብዱ ዝመልኣሉን ናይ ሓሶት ምስሊ ክህቦ ዝወጠኖን ሕማቕ እዩ መሪጹ።
ንሕና ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚርና ጉጅለ ህግደፍ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ጉዳይ ንክውድእ ክንቃለስ ጸኒሕና። ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያን እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ኩሎም ኣካላትን’ውን እቲ ጉዳይ ዝውደኣሉ ኩነታት ክፈጥሩ ክንጽውዕን ክንምሕጸንን ጸኒሕና። ምኽንያትና ከኣ ኣብ ክልተ ክጠቓለል ዝኽእል ነይሩ። እቲ ሓደ ልኡላውነት ኤርትራ ብመሰረ’ቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ኣረጋጊጽካ ህዝብና ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ሓዲርዎ ዝነበረ ሻቕሎት ንክውገደሉ’ሞ ናብ ካልእ ዘቤታዊ ጉዳያቱ ክቋመት ንክኽእል ነይሩ። እቲ ካለኣይ ምኽንያት ከኣ እቲ ህግደፍ በዚ ዘይተወደአ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሕበኣሉ ዝነበረ በዓቲ ክፈርሶ እሞ ናይ ለውጢ ድፍኢት ቦታ ክረክብ ነይሩ። እነሆ ከኣ ሎሚ ከምቲ ዝገመትናዮ ህግደፍ መሕብኢኡ ፈሪሱ፣ ብዛዕባቲ ዝኸዶ ዘሎ ጐደሎን ዘይግሉጽን ኣተገባብራ ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ዝዛረበሉ ልሳኑ ተዓቢሱ ናብቲ ልሙድ ናይ ምጽቃጥ ጠባዩ ኣትዩ ኣብዚ ወሳኒ ህዝቢ ናይ ምትህድዳእ ግዜ ሃሚጡ።
ንሕና ናይ ለውጢ ሓይልታት፣ ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግደፍን ዝምድናኦም “ብሕቖን ከምድን” ዝምሰል ተጻራሪ እዩ ክብል እንከለና፣ ብፍላይ ናይ ደገ ሓይልታት ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝካየድ ብክንደይ ውዲትን ሸርሕን ዝተሰነዐ ውሱን ናይ ደገፍ ሰልፍታትን ፈስቲቫላትን ርእዮም “ከመይ ገይሩ ደኣ እዚ ህዝቢ ይድግፎ ኣሎ?” ዝብል ሕቶ የልዕሉ ነይሮም። በቲ “ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዕድል እንተዝረክብ እቲ ሓቂ መተራእየ ነይሩ” እንብሎ ዕጉባት ዘይነበሩ ከኣ ውሑዳት ኣይኮኑን። እንተኾነ ሎሚ እቲ ሓቀኛ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍ እነሆ ብናይ ራሕሪካዮ ሃጽ ምባል ቋንቋ ባዕሉ ክዛረብ ጀሚሩ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ዶብ ተኸፊቱ ካብን ናብን ብነጻ ምንቅስቓስ ተጀሚሩ ምስ ተባህለ፣ ኣብቲ ዶባት ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ናይ ዛላንበሳ ኣፍደገ ኣብ ሓደ ደቒቕ ክሳብ ዕስራ መካይን ይመሓላለፋ ኣለዋ። እተን ካብ ኤርትራ ናብ ትግራይ ዝኣትዋ ዝመረሮ ህዝቢ ዝጸዓና እየን። እተን ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ ዝኣትዋ ከኣ ንግዳዊ መሰረታዊ ሃላኺ ነገራት ዝጸዓና እየን። እቲ ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ሰብ ውሑድ እሞ ድማ ኩነታት ኣስመራን ክርኢ ዝደሊ ብሰንኪ ክብርን ሕጽረትን መሰረታዊ ጉዳያት ኣብ ኣስመራና ቅድሚቲ ዝሓሰቦ ዕለት ናብ ቦታኡ ዝምለስ እዩ። እቲ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ህዝቢ ግና ብዙሕ፣ ክሳብ ኣበይ ከም ዘበጽሕን ኣብቲ ዝበጽሖ ምስ በጸሐ እንታይ ከም ዝገብር ዘይወሰነን፣ ንሓዋሩ ከይምለስ ንኤርትራ ኩቦ ዝደርበየላ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣይፍለጥን ህግደፍ ከየርክብዎ ግዜ ከይሃበ፣ ዘይወሃብ ሂቡ ዓዲ ግራት በጺሑ ካብ መቐለ ሓሊፉ ብዘይውሑስ ኣገባብ መጐዓዝያ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘተንፍስ ብዙሕ እዩ። እዚ ስለ ዘይተኣማምኖ ብሞያለ ኣቢሉ ኬንያ ኣቋሪጹ ዩጋንዳ ዝኣተወ ከኣ ብዙሕ እዩ። ስለዚ ናይቲ ዘይቋርጽ ውሕጅ ኤርትራውያን መልሓስ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ገጹ ኣቕኒዑ ኣሎ ማለት’ዩ።
ህዝቢ ንሓደ ስርዓት ክጸልኦ እንከሎ፣ ጽልኡ ዝገልጸሉ ብዙሕ ኣገባባት ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ስርዓተ-ምርጫ እንተዝህሉ ብድምጹ ጽልኡ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ መገለጸ ግና እዚ ዕድል’ዚ የለን። ኣብ ኤርትራ መሰል ምውዳብ፣ ምዝራብን ሰላማዊ ሰልፊ ምውጻእን እንተዝህሉ ተኣኪቡ ኣይንደልየካን መበለ ግና የለን። ስለዚ በታ ኣብ ኢዱ ዘላ ነቲ ስርዓት ራሕሪሕካዮ ብምኻድ ጽልኡ ይገልጽ ኣሎ። ሃገር፣ ህዝብን መንግስትን እንተዘይተወሃሂዶም ሓደጋ ከም ዘጋጥም ንዝርዳእ ሓላፍነታዊ መንግስቲ እዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ኣሃዛቱ ብበዓል ማርቲን ፕላውት ዝገለጽ ዘሎን ኣብ ባይት’ውን ዝረአ ዘሎ ፍልሰት ከሰክፎ ጥራይ ዘይኮነ ከሻቕሎ መተገብአ። መልክዕ ንምትሓዙ ከኣ ዳምዳም መበለ። ህግደፍ ግና ነቲ ውድቀት ርዒሙ ሃገር ብዘይህዝቢ ዝምራሕ ግዲ መሲልዎ ዝተሰቆሮ’ውን ኣይመስልን።
ስለዚ ንሕና እቶም ሻቕሎት ህዝብ ዘሻቕለና፣ ኣብዚ ንሕና ብቕሙጥና ዓለም ብጉዳይ ህዝብና ትሻቐለሉ ዘላ ግዜ፣ ንህዝብና ነእውየሉ። ንህዝብና ኣብቲ ዘለኻዮ ጥዒሙካ ኣሎ’ሞ ንህግደ ኣይትግደፍ ክንብሎ’ኳ የጸግም። ምናልባት እውን “ኣብ ኲናት ዘይወዓለ በሊሕ” መበለና። እቲ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ናይቲ ጸገሙ መሰረታዊ ፍታሕ ዘይምዃኑ ምሕባሩ ግና ኣገዳሲ እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ እቲ ኣብ ኤርትራ ብዝምድናዊ ኣዘራርባ ዝተወደበን ናይ ምግዳድ ተኽእሎ ዘለዎን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣዘዝቱን ደሓር ከይጠዓሱ ኣብዚ ሕማቕ እዋን ደሃይ ግበሩ ንብሎም። እታ ኩሉ ነገር ዝኸፈሉላ ሃገር ህዝባ ገዲፍዋ ክትባድም እንከላ ወይ ስቕ ኢሎም ከም ዘየምሕረሎም ክንሕብሮም ንፈቱ። ብሰንኪ ውሑዳት ምናልባት እውን ብሰንኪ ሓደ ሚዛኑ ዝሰሓተ ሰብኣይ ሃገር እንዳጠፈአት ኣብ ክንዲ ሱቕ ኢልኩም ምርኣይ “በትሪ ኣብ ኢድኩም ተመን ኣብ እግርኹም” እዩ’ሞ ስጉምቲ ክትወስዱ እትግደድሉ ግዜ ምዃኑ ምዝኽኻርኩም ኣገዳሲ እዩ። እንተ’ዚ ተረኽቦ ኣማን ብኣምን መርኣያ ውድቀት ህግደፍ ዘመልክት እዩ።
መልእኽትና ናብ ህዝቢ ኤርትራ%AM, %25 %379 %2018 %10:%Sep Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብሰንኪ ህግደፍ ዝተፈጥረ ጸገማት ብዙሕ መልክዕ ዘለዎ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ጸገምዚ ንምውጻእ ኣብ ክንዲ ኣንጻርቲ ናይዚ ጸገማት ጠንቂ ዝኾነ ሓይሊ ንምውጋድ ዝቃለስ፥ ካብቲ ጸገምን ቃልስን ምርሓቕ ስለ ዝመረጸ፣ እቲ ናይቲ ጸገም ጠንቂ ጉጅለ መመሊሱ ክሻድንን ጸገም ኣብ ልዕሊ ጸገም ክድርዕን ዕድል ይረክብ ኣሎ።
ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣዝዩ ኣዛራቢ ዘሎ ናይቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ትግራይ ተዓጽዩ ዝጸንሐ ዶብ ብወገን ዛላንበሳን ራማን ምኽፋቱ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ስለምንታይ በዚ ዝረአ ዘሎ ደረጃ ንክኽፈት ደልዩ ዝተፈልጠ የለን። ክሳብ መዓስ ከምዚ ኢሉ ከም ዝቕጽልን ናይቶም በዚ ኣገባብ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትዉ ድሮ ኣደዳ ዝተፈላለየ ማሕበራዊ ጸገማት ምዃን ጀሚሮም ዘለዉ ኤርትራውያን መጻኢ ዕድልን ሕጋውነትንከ ከመይ ክኸውን እዩ ዝፍለጥ የለን። እቶም ጌና ካብ ህግደፍ ዘይቀበጹ ወገናት ብዛዕባዚ መብርሂ ንክህብ ይጽበይዎ እዮም። እንተኾነ ብተግባር ዝረአ ዘሎ ኩነታት ከም ዝሕብሮ፣ ህግደፍ እቲ ህዝቢ ብስምዒት፣ መውደቒኡ ከይፈለጠ ክፈልስ እሞ እታ ሃገር ጥራያ ክትተርፍ ድሌቱ ምዃኑ ካብዚ ዝዓቢ ምስክርነት የለን።
እዚ ሕጂ ዝረአ ዘሎ ውዑይ ፍልሰትን ናይ ቅድሚ ሕጂ ስደትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዘለዎ ጽልኢ ዘመልክት ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ህዝቢ ንህግደፍ ዝጸልኣሉ ምኽንያት እውን ኣይኮነንዶ ንዓና ኤርትራውያን ንሕብረተሰብ ዓለም እውን ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ህግደፍ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት የርእዮ ብዘሎ ምቅርራብ ክሽፍኖ ንዝደሊ ኤርትራዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ሃለዋት ብምቅላዕ፣ ላዕለዎት ኮሚሽነራት ስደተኛታትን ሰብኣዊ መሰልን ሕቡራት ሃገራት ዘውጽእዎ ንህግደፍ “ጌና ብዙሕ ይተርፈካ ኣሎ” ዝሕመረቱ መልእኽቲ ከኣ ናይዚ ኣብነት እዩ።
ምናልባት ጉጅለ ህግደፍ ብዛዕባዚ ቀጥዒ ብዘየብሉ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝካየደ ዘሎ ፍልሰት መንግስታዊ ሓላፍነት ተሰሚዕዎ ክዛረብን መፍትሒ ከቕርብን ዝጽበ ወገን እንተልዩ ይጋገ ኣሎ ኢና እንብል። ምኽንያቱ ህግደፍ ህዝቢ ዓዲ ገዲፉ ሃጽ ኢሉ ክጠፍኣሉ እሞ ውሑዳት ሒዙ በይኑ ክብሕታ ሕልሙ ስለ ዝኾነ። ህዝቢ ኤርትራ ጥዒምዎስ ዝያዳ ጥዑም ስለ ዝደለየ እዩ ሃገር ዝገድፍ ዘሎ ዝብል እምነት የብልናን። ናይቲ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ጠንቂ፣ ማእሰርቲ፣ ግዱድ ውትህድርና፣ ስእነት ስራሕ ኮታ ብሓፈሻ ብኩራት ልዕልና ሕግን ኣብ ሃገሩ ናይ ምንባር ውሕስነት ምስኣንን ምዃኑ ብሩህ እዩ። እንተኾነ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ እውን እንብሎ እቲ ክኸውን ዝግበኦ ቀጻልን መሰረታውን መፍትሒ ንምምጻእ፣ ካብቲ ጸገም ምህዳም ዘይኮነ ነቲ ጠንቁ ምውጋድ እዩ። እዚ ጠንቂ ናይቲ ጸገም ዝኾነ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ጉጅለ ክሳብ ዘሎ ወትሩ ክንስደድ፣ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ከኣ ሃገርና ሰባ ገዲፍዋ ክትባድም ምዃና ዘጠራጥር ኣይኮነን። ድሕሪኡ ዝመጽእ ድማ ናይታ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝመጸት ሃገር ዳግማይ ኣብ ሓደጋ ምእታው እዩ። ምኽንያቱ ህዝብን ሃገርን ሓደ ብዘይካቲ ሓደ ህልውና ስለ ዘየብሎም።
ስደት ኣይኮነንዶ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ዝተሓላለኸ መዋእል ካብ ቀደም እውን ዝነበረ እዩ። እንተኾነ ስደት መሰረታዊ ፍታሕ ከም ዘየምጽእ ከኣ ካባና ኤርትራውያን ንላዕሊ ዝፈልጦ የለን። ስደት ዘይውሑስን ዘይተሓስበሉን ክኸውን እንከሎ ሳዕቤኑ ክሳብ ክንደይ ሓደገኛ ምዃኑ ንሕና ተዘክሮ ላፓዱዛ እንፈልጥ ኣይንዝንገዖን ኢና። እቲ ዘሕዝንን ኣብ ትዕዝብቲ ዘውድቐናን ከኣ ካብዚ ናይ ገዛእ ርእስና ተመኩሮ ክንመሃር ዘይምኽኣልና እዩ። ምናልባት በዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ፍልሰት ኣቢልና ንህግደፍ ነሕርቖ ወይ ንቐጽዖ ዘለና ከይመስለና። እቲ ኩነታት ብኣንጻሩ እዩ። ህግደፍ ህዝቢ ክጠፍኣሉ እሞ ኣብ ጽምዋ ክነብር እዩ ዝደሊ። ስለዚ “ኪድን ኣይትበሎ፡ ከም ዝኸይድን ግበሮ” ዝብል እኩይ ሜላ እዩ ዝኽተል ዘሎ። ክንቀጽዖ እንተኮይና ብውሽጥን ብወጻእን ቀርቂርና ተቓሊስና ከነወግዶ እንከለና ጥራይ እዩ። እዚ ኩነታት ነቶም ዝስደዱ ዘለዉ፣ ህጻናት፣ ኣባጽሕን ብዕድመ ዝደፍኡን ብፍላይ ከኣ ምስ ብዙሓት ደቀን ይስደዳ ንዘለዋ ኣደታት ጥራይ ዝምልከት ኣይኮነን። መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ይሃሉ ኣብ ወጻኢ ተገዲሱ ክሓስበሉን መፍትሒ ክረኽበሉን ዝግባእ’ዩ። ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ መደበር ስደተኛታት መጻኢ ዕድሉ እንታይ ምዃኑ ዘይተፈልጠሉ ግዜ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣደዳ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ናይ ዝንቀሳቐሱ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ይኾኑ ኣለዉ። ቀደም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ከነሰጋግረኩም “ክንድዚ ክፈሉ” እዩ ዝበሃል ነይሩ። ሎሚ ድማ እዞም ኣብ ከምዚ ተዋፊሮም ዝነበሩ ወገናት ካብ ኢትዮጵያን ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ዘለዉ መደበር ስደተኛታት ከነመዝግበኩም “ክንድዚ ብር/ናቕፋ ክፈሉ” ዝብል ካልእ መልክዕ ሒዞም ይቀላቐሉ ኣለዉ’ሞ ምጥንቃቕ ዘድልዮ እዩ።
እዚ ቀጥዒ ዘየብሉ ዋሕዚ ኤርትራውያን፣ መልእኽቱ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፣ ህዝቢ ኢትዮጵያ እውን እቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣዋሳን ምዉቕ ኣቀባብላ ዝገበረሉ ዲክታቶር ኢሳይያስ ክሳብ ክንደይ ዕዮ ገዝኡ ዘይሰርሐ በሰሮን ብህዝቢ ኤርትራ ዝተጸልአን መራሒ ምዃኑ ንክርዳእ ዘኽእሎ እዩ። ምኽንያቱ ስደት፣ ህዝቢ መንግስቱ ክጸልእ እንከሎ ካብ ዝወስዶም ስጉምትታት ሓደ ብምዃኑ። እዚ ኩነታት መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ነዚ እንዳፈለጠ ዝኣተዎ ምዃኑ’ኳ ፍሉጥ እንተኾነ ክሳብ ክንደይ ብህዝቡ ምስ ዝተጸልአ መራሒ ይመሓዘው ምህላዉ ዘዘኻኽሮ ተረኽቦ እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግና ቀንዲ በዓል ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ እዩ እሞ፡ እዚ ዝረአ ዘሎ ፍልሰት ንኤርትራ ናብ ሰብ ኣልቦ ክመርሓ ምዃኑ ክርዳእን ካብዚ ንምድሓን መንገዲ ክጸርግን ምዝኽኻር መልእኽትና እዩ።
“ሓጋዚኣ እንተረኣየትስ መዲዳ ትሓብእ” ከይንበሃል%AM, %15 %440 %2018 %11:%Sep Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ዝሓለፈ ናይ ስልጣን ዕድመኡ ሕማቕ ተግባራቱ ካብ ዝተዓቀነሉ መምዘንታት ሓደ፡ ምስ ጐረባብትና ሃገራት ዝጸንሖ ዘራጊ ዝምድና እዩ። ኩልና ከም እንፈልጦ ምስ ኩለን ገረባብቲ ኤርትራ ተሰሓሒቡ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ውግእ እትዩ። ክልተ ግዜ ዝተዋግአን እውን ነይረን። ናይዚ ኩሉ ውግኣትን ምስሕሓባትን ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ክንዲ ናብ ውሽጣዊ ኩነታት ዝርኢ፡ ነቲ ውሽጣዊ ዓቢጡ ደገደገ ንምምዕዳው ንክጥዕሞ ህግደፍ ዝሃንደሶ ተንኮል እዩ ነይሩ። እሞ ከምቲ ዝደለዮዶ ንውሽጣዊ ኩነታት ህዝብና ክሓብኦ ክኢሉ ወይስ ኣይፋሉን ምልክታቱ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ይረአ ኣሎ።
ብዙሓት ወገናት ነቲ ህግደፍ ምስ ጐረባብቲ ዝገብሮ ምትኹታዃት ካብቲ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ዘውርዶ ዘሎ በደላት ዝተፈልየ ገይሮም ይርእይዎ ነይሮም። ነቲ ንሱ በደሉ ንክሓብእ ህግደፍን ህዝቢ ኤርትራን ፈላሊኻ ምርኣይ ዘየኽእል ስጡኡም ሓድነት ከምዘለዎም ኣምሲሉ ዘቕርበሎም ርዒሞም “ናብራ ህዝቡ ዝነብር መራሒ” ዝብልዎ’ውን ነይሮም። ኣብ መንጎ ወጻዕን ተወጻዕንስ ከመይ ገይሩ እዩ ከምዚ ዓይነት ሕሉፍ ፍቕሪ ዝህሉ ኢሎም ምግንዛብ ዝተሰእኖም’ውን ነይሮም።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ቀረባ ወርሓት ነቲ ቀንዲ ኣበሩ ዝሓብኣሉ መሲልዎ፡ ካብቲ ንጉዳይ ህዝብና ጅሆ ሒዝሉ ዝነበረ ኣቕጣጫ ብነዊሕ ሃዲሙ፡ ምስ ጐረባብቲ ደላይ ሰናይ መሲልካ ናይ ምቕራብ ሃንደበታዊ ማዕበል ኣልዒሉ። ነቶም መቐየሪ ዘየብሎም ክልተ ሰባቱ ኣቶ የማነ ገብረኣብን ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ልቦም ክሳብ ዝጠፎም ናብ ኢትዮጵያ፡ ሶማል፡ ጅቡቲ፡ ሱዕድያን ኢማራትን ከጉይዮም ጸኒሑ። መወዳእቱ ከመይ ይኸውን ሓቢርና እንርእዮ ኮይኑ፡ በዚ ተግባሩ ልቢ ናይ ዝተወሰኑ መራሕቲ ጐርባብቲ ሃገራት እውን ሰሊቡ’ዩ። ገሊኦም ናብቲ ብሰንኪ ዘይጥዑይ ዲፕሎማሲያዊ ኣተሓሕዛኡ ገዲፍዎ ዝነበረ ኢጋድ ክመልስዎ ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለዉ። ምሒር ከሻህርትዎ በብዓይነቱ መረሳሰኒ ናይ ናእዳ ሳጓታት ኣውጼምሉስ እቲ ብ2009 ዝተወሰኖ ማዕቀብ ክለዓለሉ ከክንዳኡ ናብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ከጠርዑ እውን ተዓዚብና። ምናልባት ደኣ ነቲ ቀንዲ ኢሳይያስ ኣቐሚጥካ ብዛዕባ ካልኦት ምዝራብ ከይከውን እምበር፡ ናይቶም ውጽዓ ህዝቢ ኤርትራ ወጽዓ ህዝቦም ገይሮም ዘይወስዱ ግና ድማ ምእንቲ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰልን ዝሰብኩ ኣካላት ጉዳይ ኣዛራቢ እዩ።
ዲክታቶር ኢሳይያስ በዚ ተግባሩ ንዋላ ሓደ ሰብ ኣየዕሸወን ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩነታት ክቕየር ምስ ጀመረ “ደጊም ኩሉ ተወዲኡ ሰላም ኮይኑ እዩ” ዝብል ናይ ውሑዳት ደቂ ልቢ ገርሃ ዘረባታት ክስማዕ ጀሚሩ ነይሩ እዩ። እንተኾነ ብሳላቲ ኤርትራውያን ናይ ለውጢ ሓይልታት ከካይድዎ ዝጸንሑን ዘይካይድዎ ዘለዉን ናይ ምቅላዕ ተግባር ኢሳይያስ ከምቲ ዝሓሰቦ ከምዘይኮነሉ ምልክታት ክንርኢ ጀሚርና ኣለና። “እዋእ ሎሚ ደኣ ከምዛ ናይ ኢትዮጵያ ክገብር እዩ እምበር” ዝብል ናይ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣዘራርባ መልእኽቱ ቀሊል ኣይኮነን።
ዓበይቲ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽናት ስደተኛታትን ሰብኣዊ መሰልን፡ ኢሳይያስ ብሓፈሻ ምስ ጐርባብቲ ሃገራት ብፍላይ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ዝምድና ናብ ንቡር ናይ ምምላስ ፈተነታት እንተቐጺሉ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ክመጽእ ዝግበኦ ዜቤታዊ ኩለመዳያዊ ለውጢ መበገሲ ክኸውን እንተዘይኮይኑ፡ እቲ መሰረታዊ ካብኡ ትጽቢት ዝግበረሉ ጉዳይ ንሱ ከምዘይኮነ ክነግርዎ ጀሚሮም ኣለዉ። በቲ ክሳብ ሕጂ ናይ ውሽጡ ደፊኑ ምስ ጐረባብቲ ጀሚርዎ ዘሎ ውሱን ስጉምትታት ተነይቱ ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም ዘየብሉ ምስሊ ሒዙ ቀረቡ፡ ብዛዕባ ምልዓል እገዳን ካልእ ተቐባልነትን ክሓስብ ከምዘይብሉ ክንገሮ ጀሚሩ ኣሎ። ወዮም ደፋፊንዎም ክኸይድ ዝደሊ፡ ምፍታሕ እሱራት፡ ምቁራጽ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ስግኣትን ክቱር ምቁጽጻርን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምውጋድ፡ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ምትካል…. ወዘተ ዝብሉ ሓረጋት ብኤርትራዊ ልሳን ጥራይ ዘይኮነ በቶም ክተዓረቖም ጉንብሕ ጥልዕ ዝብለሎም ዘሎ ኣሜሪካውያን ናይ ዲፕሎማሲ ፈላጣት እውን ይለዓሉ ኣለዉ።
እቲ ናይ ኢሳይያስ ገበናት በቲ ምስ ጐረባብቲ ዝገብሮ ዝርጋ ጥራይ ዝምዘን ዘይኮነ፡ ብዝያዳ ብመንጽር’ቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ጭቆና ክኸውን ይግበኦ፡ ንብሎ ዝነበርና ሎሚ ሰማዒ እዝኒ ምርካቡ ነቲ ነካይዶ ዘለና ናይ ለውጢ ቃልሲ ሓጋዚ እዩ። ነቲ ንሕና ኤርትራውን ባዕልና ክንገብሮ ዝግበኣና፡ ግና ክሳብ ሕጂ ዘይበቓዕናዮ ዝትክእ ግና ኣይኮነን። ስለዚ በዚ ዓይኑ ኣፍጢጡ ዝቀላቐል ዘሎ ንዲክታቶር ኢሳይያስ ዝቐጽዕ ሓሳባት ተተባቢዕና፡ በበይንና ዘይኮነ ብሓባር፡ ካብ ሕሉፍ ተመኩሮና ተማሂርና ቃልስና ንቕድሚት ክንደፍእ ሎሚ’ውን ናትና ዕዳ እዩ። ሎሚ’ውን ኣብ ጉዳይና ቦታ ተዓዘብቲ ሒዝና ክንስገር እንተኮይና ግና “ሓጋዚኣ እንተረኣየትስ መዲዳ ትሓብእ” ክንበሃል ኢና።
ውሽጣዊ ጉዳይካ ከይወገንካ ናብ ዞባዊ%AM, %07 %326 %2018 %08:%Sep Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ኣብ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ሰላምን ቅሳነትን ሓባራዊ ምጣኔ ሃብታዊ ዕብየትን ብምድግጋፍ ክረጋገጽ ምቅላስ፤” (9፡1፡2 ካብቲ ኣብ 2ይ ጉባአኡ ዝጸደቐ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ ዝተወስደ)
መረረ ህዝቢ ኤርትራ ክለዓል እንከሎ ንዘይምስማዕ ንሓንሳብ ባጽዕ ንሓንሳብ ከኣ ዓዲ ሃሎ ምሕካል ክመርጽ ዝጸንሐ ኣቶ ኢሳይያስ ኣብዚ እዋንዚ እቲ ናይ ቀደም ህርፋኑ ግዲ ደጊስዎ ናይ ዞባ ቅርኒ ኣፍሪቃ ኣባጓይላ መሲሉ ክቐርብ ጸፋዕፋዕ ይብል ኣሎ። ምስ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ኣጀማምራኡን መዓልብኡን ዘይፍለጥ ዝምድና፡ ምምጻእ መራሕቲ ደቡብ ሱዳንን ሶማልያን ናብ ኤርትራ ከኣ ናይዚ መርእያ ተገይሮም ይውሰዱ ኣለዉ። ምናልባት ከሎ ጋና ብዛዕባ ስፍሓቱ፡ ኣተሓሕዛኡን መጻኢ ዕድሉን “ከምዚ ክኸውን እዩ” ኢልና ምዝራብ’ኳ እንተዘይከኣልና እዞም ዝጠቐስናዮም መራሕቲ ኣብ ሃሃገሮም ዘካይድዎ ናብ ጠለብ ህዝቦም ዝቐረበ ጽገናታትን ምምሕያሻትን ከምዘሎ ተዓዚብና ኣለና። ንኣብነት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራን ካልእ ከባብታትን ዝጸንሑ ተቓወምቱ “ተወዳደርቲ” ዝብል ስም ሂቡ ናብ ዓዲ ይመልሶም ኣሎ። ኣብ ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ነዊሕ ኮለልን ጻዕርን ኣብ ሕድሕዶም ክቃተሉ ዝጸንሑ ኣካላት ተስፋ ዝተነብረሉ ናይ ሰላም ስምምዕ ተፈራሪሞም ኣለዉ። ኣብ ሶማልያ ናብ ርግኣት ንምምጻእ ጻዕሪ ይካየድ ኣሎ። እዞም ኩሎም ትማሊ ኣቶ ኢሳይያስ ንገዛእ ርእሱ ከይርኢ ዓዊሩ ክነሱ ዝጥቅወሎም ዝነበሩ በብናይ ሃገሮም ቀጥዒ ብኣፍልጦ ህዝቦም ናብ ሓላፍነት ዝመጹ መራሕቲ እዮም።
እዚ ናይዘን ሃገራት ሓቢርካ ምውሳእ ዞባዊ ጽልዋኡ ርዱእ ኮይኑ፡ ውሽጣዊ ጉዳያተንን ዕለታዊ ህይወት ህዝበን ምቕናይን ከኣ ዝያዳ ዝምልከተን ሓላፍነት እዩ። መንግስታት ኣብ ውሽጣውን ከባብያውን ምናልባት እውን ኣብ ዓለም ለኻዊ መድረኻት ክዋስኡ ንቡር እዩ። እቲ ቀንዲ ዝምዘንሉ መሰረት ናይ ዞባዊ ኣበርክተኦም ዝኸውንን ግና ኣብ ሃገሮም ምስ ህዝቦም ዘለዎም ርክብን ዝምድናን እዩ። መንግስታት ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያቶም ከመይ ይዋስኡ፡ ብኸመይ ናብ ስልጣ ከም ዝመጹ ይውስን እዩ። ብዘይ ናይ ህዝቢ ድሌትን ኣፍልጦን: ሓይልን ጉርሕን ብዝኣመሰሉ ኣገባባት ዝመጹ፡ ንህዝቢ ክድልዮም እንከሎ እምበር፡ ክደልዮም እንከሎ ኣይግደስሉን እዮም። ኣብ ስልጣን ንምቕጻል ኣብቲ ዘምጸኦም ዘይሕጋዊ ኣገባብ እምበር ኣብቲ ዝመርሕዎ ህዝቢ ኣይምርኮሱን። ዲሞክራስያዊ ተሳትፎን ተጠቃምነትን ህዝቢ፡ ልዕልና ፍትሕን ግሉጽነትን ንዝኣመሰሉ ናይ ቅኑዕ ምምሕዳር ኣዕኑድ ፈጺሞም ኣይግደሱን። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሃገርና ምስ ዘሎ ብቓላት ኤርትራዊ በዓሉ ግርማ ሚኒስተር ብርሃነ ኣብርሀ “ዘራጊቶ” ህሞት ዝመሳሰል እዩ።
እቶም ህዝቢ ኤርትራ ደልይዎም ዘይኮነ ከይፈተወ ለሚድዎም ምስኣቶም ዝነብር ዘሎ፡ ስግኣት፡ እግርኻ መሊእካ ዘይምርጋጽን ኣፍካ መሊእካ ዘይምዝራብን፡ ስደት፡ ብኩራት ነጻነት ምዝራብ፡ ግህሰት ምምላኽን ምንቅስቓስን፡ ምስዋር እሱራት ኩሎም ኣብቲ ባይታ ኣለዉ። ሰባት ብተግባር ብዝሰትይዎ ይረውዩ፡ ብዝበልዕዎ ከኣ ይዕንገሉ፡ ካብዚ ሓሊፉ “ኣብ ዓዲ እገለ ከምዚ ይግበር ኣሎ” ዝብል ወረን ፈኸራን ንናይቲ ዝካየደሉ ከባቢ ህዝቢ እምበር፡ ናይቲ ብማዕዶ ዝሰምዕ ህዝቢ ርውየትን ዕግበትን ከምጽእ ኣይክእልን እዩ። ብመንጽር እዚ ንናይ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ኩሉ ቅኑዕ ኣካይዳታት ጽምኢ፡ ብማዕዶ ንውሽጣዊ ኩነታትካ ጓሲኻ ብጉልባብ ዞባዊ ምትሕብባር ብዝግበር ዳንኬራ ከተርውዮ ኣይከኣልን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እውን “እቲ ዞባዊ ምትሕብባርስ ሕራይ ጉዳይናኸ” ዝብል ድምጹ ወርትግ ክብ ከብል ይግበኦ።
ከምዚ ናይ ዲክታተር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝረአ ዘሎ ካብ ውሽጣዊ ጉዳይካ እንዳሃደምካ፡ ኣብ ዞባዊ ዛዕባ ጥራይ ዝግበር ላዕልን ታሕትን ጉድኣቱ ናይ ህዝቢ ኤርትራ መሰረታዊ ናይ ለውጢ ሕቶ ዘይምምላሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ብኸምዚ ንዕዘቦ ዘለና ንጉዳያት ብርእሱ እንዳሓዝካ ዝግበር ዞባዊ ስምምዓት ኣብ ህዝባዊ መሰረት ዘይተሰረተን ናይ ርሑቕ ዓንገልቲ ትንፋስ ዝቋመትን ስለ ዝኸውን ቀጻልነቱ ዘተኣማምን ኣይኮነን። ስለዚ እቶም ዞባዊ ምርግጋእን ቁጠባዊ ዕቤትን ከነምጽእ ኢና ኢሎም ዝጽዕቱ መንግስታት እውን ቀንዲ ዋኒኖም’ኳ እንተዘይኮነ “ምስ መን እየ ዞባዊ ዝምድና ዝገብር ዘለኹ” እቲ መዛምድተይ ንጉዳይ ህዝቡ ብኸመይ ይሕዝ ኣሎ፡ ኣእዳዉ ካብ ደም ንጹሃትን ስርቅን ንጹህ ድዩ?” ክብሉ ይግበኦም። ምኽንያቱ ነዚታት እንተዘኣቕሊበምሉ ናይቲ ዝድኩንዎ ዞባዊ ምሕዝነታት ዕድል ዘይውሑስ እዩ ዝኸውን። ንኣብነት ንእቶ ኢሳይያስ ምስ መራሒ ጅቡቲ ቅድሚ ምዕራቖም “ምስ ህዝብኻ ተዓረቕ” እንተዝብልዎ ክንደይ መምሓረሎምን መመልከዓሎምን። እዚ ከባሀል እንከሎ ውሽጣዊ ጉዳዩ ግቡእ ቆላሕታ ንክረክብ ናይቲ ኣብ ጭቆና ተጐዳእን ኣብ ራህዋ ተጠቃምን ዝኸውን ህዝቢ ኤርትራ መተካእታ ዘየብሉ ሓላፍነት ምዃኑ ኣይዝንጋዕን።
ምናልባት ደኣ ሓንሳብ ዓይንኻ ብጨው ተሓጺብካ ጥልመት ምስ ጀመርካ ይስበለካ እዩ እምበር፡ ኣቶ ኢሳይያስ ምስዞም ካብዚ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ምስኣቶም ዝውዕል ዘሎ መራሕቲ ሃገራት ክዛረብ እንከሎ፡ ሕገመንግስቲ፡ ልዕልና ፍትሒ፡ መስርሕ ምርጫ፡ ናይ ኣረኣእያ ብዙሓነት፡ ናይ እምነትን ሓሳብካ ምግላጽን ናጽነት፡ ዝምድና ሓገግቲ፡ ፈጸምትን ፈረድትን ኣካላት መንግስቲ …. ወዘተ ዝብሉ ቃላት ክለዓሉ እንከለዉስ ኣይስከፍንዶ። ብግምትና ምናልባት ደኣ እቶም ከምዚ ዓይነት ዕላል ዘምጽኡ ኣካላት ካብ ፈቓድ ህዝቦም ወጺኦም ናብቲ ናቱ መላኺ ስልቲ ክመጹ ይሕንክር ይኸውን እምበር፡ ናይ ህዝብኻ ድምጺ ቀሪብካ ብምስማዕን ተሳትፎ ህዝቢ ብምውሓስን ቅንኢ ይሓድሮ ኢልካ እትጽበዮ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብቲ ብንጹር ፖሊሲ ክትመርሕን ክትምራሕን ዝብል ቅኒት ወጺኡ፡ ኣብቲ ብሓይሊ እንዳዳነኻ ኣብ ስልጣን ምንባር ዝብል ዓመጽኛን ሓደገኛን ባሕሪ ስለ ዝጠሓለ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና መዋእል ንኣገዳስነት ኩለ-መዳያዊ ዞባውን ዓለማውን ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ግቡእ ቆላሕታ ሂቡ ከም ዝቃለሰሉ በቲ ካብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ተወሲዱ ኣብ መእተዊ’ዚ ጽሑፍ ሰፊሩ ዘሎ ንኡስ ዓንቀጽ ምርዳእ ይከኣል። እዚ ክብል እንከሎ ግና ከምዚ ህግደፍ መሪጽዎ ዘሎ ኤርትራዊ ጉዳይ ደፊንካ ዘይኮነ፡ ኣብ ድሌትን ናጻ ተሳትፎን ህዝቢ ኤርትራ ዝተሰረተ ክኸውንዩ ዝቃለስ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብዚ እዋንዚ ብኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝካየድ ዘሎ ዞባዊ መስርሕ መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ቀቢርካ ደገደገ ንምምዕዳው ዝዓለመ መዳህለሊ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክርደኦን ክቃለሶን ከም ወትሩ ይጽውዕ።
ብሰንኪ ግጉይ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ዶብ%PM, %01 %813 %2018 %20:%Sep Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ 1998-2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ፡ ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ዘይተጸበዮ፡ ኣዝዩ ደማዊ ውግእ ሓቀኛ ጠንቁ ብንጹር እንታይ ከም ዝነበረ ክሳብ ሕጂ ይግመት’ምበር ኣይፍለጥን። እንተኾነ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ክሳብ ዘይተፈልጠ በቲ ዝመስል “ውግእ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን” ብዝብል ተሰይሙ። ብዙሓት ወገናት ነዚ ዶብ ዝብል ጠንቂ ዘይቅበልሉ ምኽንያት፡ ኣብቲ ውግእ ዝተባርዓሉ ግዜ ህዝቢ ዝፈልጦ ዶባዊ ምስሕሓብ ዘይነበረ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ጉዳይ ዶብ ዝፍተሓሉ ልሙድ መስርሕ ስለ ዘይተኻየደ እዩ። ኣብ መወዳእታ ግና ኣብ ቅድሚ ዓለም ለኻዊ መድረኽ ቀሪቡ “ቀያድን ናይ መውዳእታን” ብይን ዝተዋህበሉ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይኑ እዩ ተመዝጊቡ። እቲ ጉዳይ በቲ ዝተዋህበ ብይን ስለ ዘይተተግበር ከኣ እነሆ ክሳብ ሎሚ ንሓንሳብ ብእግሩ ንሓንሳብ ብርእሱ እንዳተታሕዘ ኣይተወደአን።
ብሰንክ’ቲ ክእጐድ ዘይግበኦ ዝነበረ ውግእ፡ ብሓፈሻ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ዝተሃስየ ርኡይ ኮይኑ፡ እቲ ቀንዲ ክሳብ ሕጂ ስንብራቱ ዘይጠፈአ ማህሰይቲ ግና ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብቲ ውግእ ዝተኻየደሉ ከባቢ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን እዩ። ክልቲኡ ኣብቲ ዓውዲ ውግእ ዝነብር ህዝቢ ዝያዳቲ ኣብ ርሑቕ ዝነብር ህዝቢ፡ ሞይቱ፡ ካብ መረበቱ ተመዛቢሉ፡ ንብረቱ ዓንዩ፡ እንስሳ ዘቤቱ ሃሊቐን፡ ኣግራቡ ባዲሙ፡ መሬቱ ሓዲሩ፡ ክሳብ ሕጂ ከኣ ብሰንኪ ኣብ ግዜ ውግእ ዝተቐብረ ነታጒታት ይመውትን ይቖስልን ኣሎ።
ብሓፈሻ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እቲ ጉዳይ ዶብ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ምዕራፉ ኣብ መሬት ክምልከት እሞ ቅድም ዘተኣማምን ሰላም ክረክብ፡ ድሕሪኡ ድማ “ንገድ ነጋዳይ ሕረስ ሓረስታይ” ኮይኑ ምዉቕ ጉርብትና ክዕንብብ ሃንቀው ክብል ከም ዝጸንሐ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ። ከምቲ “ካብ እመት ስድሪ ኣላታ” ዝበሃል ከኣ እቲ ኣብቲ ውግእ ዝተኻየደሉ ከባቢ ዝነብር ህዝቢ ከምቲ በቲ ውግእ ዝያዳ ዝተሃስየ ንሰላምን ጉርብትና ናብ ንቡር ምምላስን ከም ዝብህጋ ምሕጽንታኡ ከቕርብ ጸኒሑን ኣሎን።
ብፍላይ ብወገን ኤርትራ ጉጅለ ህግደፍ ካብ ልቢ ዘይነቐለ ናይ ልኡላውነት ድምጺ እንዳስመዐ ንጉዳይ ዶብ ከም መጽንሒ ኣብ ስልጣን ክጥቀመሉ ዝጸንሐ ደሓር ዝተረኹመሸ መርገጽ ሒዙ’ዩ ከደናግር ጸኒሑ። ብዙሓት ብናይቲ ጉጅለ ናይ ልኡላውነት ሜላዊ ጭረሖ ዝተጸልዉ ወገናትና ነቲ ጉጅለ ምስ ኩሉ ኣበስኡ ይድግፍዎ ነይሮም። ኣብ መወዳእታ ግና እቲ ጉጅለ ጉዳይ ልኡላውነት ጉዳዩ ከምዘይነበረ ብተግባሩ ምስተቓለዐ ዳግማይ ኣብ ዝሓስብሉ በጺሖም እነሆ። እዚ ዳግማይ ምሕሳብ ኣብ ዲያስፖራ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ህዝብና’ውን ዝሕንሕነሉ ዘሎ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ መሪጽዎ ዘሎ ስልቲ ነቲ ክንየተሉ ዝጸንሐ “ቀያድን ናይ መወዳእታን” ብይን ዶብ ዕሽሽ ኢልካ ናብ ኩነታት ናብ ንቡር ቦታኡ ምምላስ ምንጣር’ዩ። ነቲ ዝምድና ኣብ ክንዲ ምስቲ መላምንቲ ሓዊ ዝኾነ ጐረባብቲ ኣብ ርሑቕ ምስ ዘለዉ ወገናት ምስዕሳዕ፡ ንሓላፍነት መንግስታት ዘንጊዕካ ከኣ ኣብ ጉዳይ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ምጉርባስ ምዃኑ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ስለዚ እዚ ሕጂ ኣብ ዶባት ዝረአ ዘሎ ናይ ሰላምን ጽቡቕ ጉርብትናን ጽምኣት ዝደረኾ ገልታዕታዕ ውጽኢት ናይቲ ግጉይ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን እዩ።
ከምቲ ቅድሚ ሕጂ እውን ደጋጊምና ዝበልናዮ፡ ብጽሒት ህዝቢ ኣብ ምርግጋጽ ሰላምን ጽቡቕ ጉርብትናን ዘይስገር’ኳ እንተኾነ፡ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ከም ጉጅለ ህግደፍ ዝኣመሰለ ዲክታተር ጅሆ ዝተታሕዘ ህዝቢ ብዘይፈቓድ ናይ ገዛኢኡ ክረጋገጽ ኣይክእልን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ገዛኢ ጉጅለ ህግደፍ’ዩ ንህዝብና ዘርዕዶን ናብቲ ዝደለዮ መንገዲ ኣገዲዱ ዝወስዶን እምበር፡ ህዝብና ኣብ ልዕሊ እቲ ጉጅለ ተጽዕኖ ፈጢሩ ባህጉ ኣብ ዘረጋግጸሉ ደረጃ ኣይኮነን ዘሎ። ነዚ ሓቢእካ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ሰላም ከረጋግጽ ይኽእል እዩ ምባል ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዘይምቅዳው’ዩ ዝፈጥር። ከምዚ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ኣብ ዶባት ኤርትራን ትግራይን ብህዝቢ ይርአ ንዘሎ ድሌት ዝደረኾ ተበግሶታት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ ከም ድላዮም ዝቕልስዎ ዘለዉ። ገሊኦም ክፈቕዱ ገሊኦም ክኽልክሉ እንከለዉ ከኣ፡ እቲ ጉጅለ ምእኩል ኣካይዳ ጠፊእዎ ከምዘሎ ዘመልክት’ዩ።
እስኪ ሓደ ነገር ነስተውዕል፡ እቲ ካብ ሑመራ ናብ ኦሞሓጀር፡ ካብ ከባቢ ባድመ ኣብ ጋሽ ናብ ዝርከባ ዓድታት፡ ካብ ራማ ናብ ክሳድ ዒቃን ካብ ዛላንበሳ ናብ ሰርሐን ዘመዓዱ ናይ ሰላም ድሌት ኩሉ ብወገን ትግራይ ዝብገስ ብወገን ኤርትራ ግና ንጹር መርገጽ ዘይርአ። ኣብዚ ጉዳያትዚ ብወገን ኤርትራ እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣዋሳን ዝስማዕ ዝነበረ ድምጺ ጠፊኡ ኣብ ዶባት ምጽቃጥከ ምስ ምንታይ ይቑጸር። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ኣቶ ኢሳይያስ ኣዲስ ኣበባ ሓሊፉ ኣብ ኣዋሳ ክስዕስዕ ቀንዩ፡ ሕጂ ድማ ኣብ ባህርዳር ከይዱ ከኹድድ እንዳተዳለወ ንምንታይ እዩ ብዛዕባቶም መላምንቲ ሓዊ ብጩቕ ምባል ኣብዩ። ምናልባት ዶብና ብንጹር ተፈሊጡ እቲ ርክብ ምእኩል ንክኸውን ምጽባይ እንተኾይኑ፡ እዚ ባዕሉ እቲ መንግስቲ እየ ዝብል ጥሒስዎ’ስ፡ ኣብ ሕንብርቲ ኢትዮጵያ ኣትዩ ዋልታን ኲናትን ኣግማልን ኣፍራስን ክስለም ርኢናዮ እንዲና። ኣብቶም ኣብ ዶብ ዝነብሩ ወገናት በጺሑ ኣብ ጉዳይ ልኡላውነትን ምእኩል ዝምድና ከም ዝግደስ አምሲሉ ክቐርብ ኣይክእልን እዩ። ስለዚ እዚ ኣብ ዶብ ዝረአ ዘሎ ናይ ህዝቢ ሓፍኮፍን ምኹላፍን መርኣያ ናይቲ ጉጅለ ህግደፍ መሪጽዎ ዘሎ ግጉይ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምዃኑ ዘማትእ ኣይኮነን።
በዚ ኣጋጣሚ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ናይ ሰላም ጽምኢ ጽምእና፡ ናይ ክልቲኡ ህዝቢ ናይ ሰላም ርውየት ከኣ ርውየትና ምዃኑ ደጊምና እንዳኣነጸርና፡ እቲ ርውየት ቀጻልን ዘተኣማምንን ክኸውን ዝኽእል ኣብ ንጹር ልኡላዊ መትከላት ክስረት እንከሎ ምዃኑ ህዝብና ክርደኦ ንጽውዕ። እዚ ክረጋገጽ ዝኽእል ከኣ የመነ-ጸጋም ከይበልካ ጉዳይ ዶብ ኣመልኪትካ ልኡላዊ መሬት ምርግጋጽን ምምላስ ጽቡቕ ጉርብትናን እንዳተናበቡ ክትግበሩ እንከለዉ ምዃኑ እንዳነጸርና፡ ህዝብና እውን ኣብዙርያዚ ቃልሱ ከሕይል ንጽወዖ። እቲ ጀኦግራፍያዊ ኣቐማምጣ ዝፈጠሮ ጉርብትና ርዱእ ኮይኑ፡ ኣብ መንጉኡ ልኡላዊ መስመር ከምዘሎ ከኣ ምስትብሃል የድሊ።
ሎሚ’ውን፡ ባሕቲ ቃልሲ%AM, %01 %347 %2018 %09:%Sep Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ሰዲህኤ
እቲ ነዊሕ ተጓዒዙ ቀዳማይ ዕማሙ ነጻነት ዘረጋገጸን ጌና ሕጂ እውን ቀጻሊ ዕማሙ ንምርግጋጽ ኣብ ጉዕዞ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ካብ ዝጅመር እነሆ መበል 57 ዓመት ኣብ ምዝካር በጺሕና። ቃልስና ክጅምር እንከሎ ዝነበሮ ዕማምን ክሳብ ሕጂ ዘሎ ኩነታትን ስለ ዘየሳኒ’ኳ ቅር ዘብል እንተኾነ፡ እቲ ኣመዝጊብናዮ ዘለና ነጻነት፡ ቀጻሊ ዓወት ንምምዝጋብ መሰረት ስለ ዝኾነ፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይንካ እንኳዕ ኣብጸሓኩም ኣብጸሓና ምብህሃል ዘምሕረልና እምበር ዘኽፈኣልና ኣይኮነን። ስለዚ እንኳዕ ናብ መበል 57 ዓመት ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ባሕቲ ቃልሲ ኣብጸሓኩም ንብል።
እዚ ብባሕቲ መስከረም 1961 ዝተጀመረ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ነዊሕ ተጓዒዙ፡ ብዙሕ ማሕለኻታት ሰጊሩን ክቡር ዋጋ ከፊሉን ኣብ ነጻነት ዝበጸሐ ስለ ዝኾነ፡ ብብዙሕ መሰጥቲ ሓረጋት ዝነኣድ እዩ እሞ “ዝከኣል ዘይመስል ዝነበረ ኣኽኢሉ፡ ንብዙሓት ምእንቲ ነጻነትን መሰልን ዝቃለሱ ወገናት ዘተባብዐ ተመኩሮ ነይሩን እዩን” እንተበልናዮ ተዘይንኢስዎ ኣይዓብዮን እዩ። ነቲ ቃልሲ ዘይከኣል ዘምስሎ ዝነበረ ናይ ሓይሊ ዓይነትን ዓቐንን ዘይምምጥጣን ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም ዝነበሮ ተፈልጥነትን ተቐባልነትን ድሩት ምንባሩ’ዩ። እንተኾነ እቲ ንቕሎ ቅኑዕን ኣብ ግዜኡ ዝወፈረን ስለ ዝነበረ፡ እቲ ሕጽረታት ብኤርትራዊ ኒሕን ጽንዓትን ተሰንዩ ብዓወት ከኣ ተደምዲሙ።
እዚ ቅድሚ 57 ዓመታት ዝጀመረ ቃልሲ፡ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ሸቶኡ ንምብጻሕ ዝቕጽል ዘሎ ዘይዛረየ ናይ ቃልሲ ዋሕዚ፡ ኣብ ኤርትራ ነጻነት ጥራይ ኣይኮነን ኣውሒሱ። ምትራር ኤርትራዊ ሃገርንትን ሓድነትን ከምኡ እውን ህዝባዊ ሓድነትን ምክብባርን ውጽኢት ናይ ክሳብ ሕጂ ቃልሲ እዮም። ስለዚ ናይ ክሳብ ሕጂ ውጽኢት ናይቲ ባሕቲ መስከረም ዝጀመረ ቃልሲ “ናጽነት እዩ” ኢልካዮ ዝሕለፍ ጥራይ ዘይኮነ ነዊሕ ግዜ ወሲዱ፡ መስዋእቲ ኣእላፍ ኤርትራውያን ዝተኸፍሎ ኩለመዳያዊ ዓሚቝን ረቂቕን ትርጉም ዘለዎ መስተንክር ቅያ እዩ። እቲ ጉዕዞ ብግዳማውን ውሽጣውን ቅልውላዋትን ነውጽታትን ክሓልፍ ዝጸንሐ መረርቲ ምዕራፍት ዝነበርዎ ምዃኑ ምስትብሃል ናይ ግድን እዩ። ስለምንታይ ናይቲ ምረት ሃፈጽታ ሕጂ’ውን መሊኡ ዘይሓወየ በሰላ ስለ ዝኾነ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከኣ ሎሚ እውን ከምቲ “ኣነን ሓጺሩኒ እብል ንሱንከ ተደቢሩ ይስዕስዕ” ዝበሃል ሕጂ ከኣ ነቲ ተመዝጊቡ ዘሎ ልኡላውነት ኤርትራ ከይህድዶ ዘስግእ ምልክታት ይቀላቐል ምህላዉ እዩ።
“ነጻነት ኤርትራ መንዩ ኣምጺእዎ?” ዝብል ሕቶ መልሱ “መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይኣፈላላይ” ክነሱ፡ ነቲ ዝተኸፍለ ዋጋ እንተኽኢሎም ናቶም ጥራይ ክገብርዎ፡ እንተዘየለ ከኣ ኣብቲ መስርሕ ሰብ ፍሉይ እጃም ምንባርም ንምርኣይ ዝደናደኑ ወገናት ብዙሓት እዮም። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ኣብዚ ታሪኽ ጠምዚዝካ ናይ ምዕማጽ ተግባር ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚት ከም ዝስራዕ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ህዝባን ከይሓተትካዮ ባዕሉ ዝምልሶ እዩ። ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዝያዳ ንምብርሁ ህዝቢ ኤርትራ ፍረ’ቲ ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋ ብህግደፍ ተጠሊሙ እዩ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ቅድም ምስ እተጠለመ፡ ኣብ ባሕቲ መስከረም ብዝወለዖ ቃልሲ ዝተዓወተ፡ ሎሚ እውን ኩሉ ዝተገፈ መሰላቱ ንምምላስን ዝተመዝገበ ልኡላውነቱ ንድሕሪት ከይምለስን፡ ኣንጻር ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ካብ ምቕጻል ሓሊፉ ካልእ መተካእታ የብሉን። ከምኡ ከኣ ይገብር ኣሎ። እዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም ዝጀምርናዮ ቃልሲ ምእንቲ ሓርነትን ምዕቃብ ልኡላውነትን ኩሉ መሰላትን ከነሕይል ቃል ንኣትወሉ ክኸውን ይግበኦ። ነቲ “ከይረገምካዮ ዝተረግመ” ጉጅለ ህግደፍ መመሊስካ ምርጋም ጥራይ ዘይኮነ፡ ኩልና ነቲ ኣመዝጊብናዮ ዘለና ዓወት ዓቂብና ነቲ ዝተርፈና ክንምልእ ናይ ቃልሲ መንፈስና ኣሕዲስና እንብገሰሉ ኣጋጣሚ እዩ።
ዓመት፡ መጸት ባሕቲ መስከረም፡ ባሕቲ ቃልሲ ክንዝክር እንከለና ኣብ ክሊ በብዓይነቶም ምዕብልናታት ኮይና ኢና። ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ብመሰረቱ ኣብ ደንበ ህግደፍ ኮነ ኣብ ደንበ ናይ ለውጢ ሓይልታት ምስ ናይ ዓሚ ክወዳደር እንከሎ ኣብ ሓድሽ ምዕራፍ ቃልሲ ንኣትወሉ ዘለና እዩ። ንሱ ከኣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ናይ ሰንፈልላል ኩነታት ህዝብና ብዘይፈልጦን ግሉጽነት ዘየብሉን ክነታት ዝያዳ ጥንቁቕ ኣተሓሕዛ ኣብ ዝሓተሉን መስርሕ ይምዕብል ምህላዉ እዩ። ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ክፍጽሞ ዝጸንሐ ጭቆና ውሒድዎስ ሕጂ ከኣ ንድሕሪት ተመሊሱ ንልኡላውነትና ዝህድድ ኣብ ዝመስል ቁማር ይኣቱ ኣሎ። ንሕና ደለይቲ ለውጢ ከኣ ዝሓዝናዮ ዕማምን ኣቕጣጫን ህዝባዊ፡ ወድዓውን ርትዓውን ክነሱ፡ ብሰንኪ ጉዳይና ብግቡእ ከነመሓደርን ፋሕ ዝበለ ዓቕምና ክንእክብን ዘይምብቃዕና ብመንጽር ትጽቢት ህዝብና ንቕድሚት ክንስጉም ኣብ ዘይክኣልናሉ ህሞት እናሃለና ዝያዳ ሓላፍነት ዘሰክም ህዝብን ሃገርን ኣትሪርካ ናይ ምድሓን ዕማም ተደሪቡና እነሆ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ምስቲ ኣሚሙ ዝሰርሓሉ ዘሎ መደብ ምስ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ሓቢርካ ምቅላስ፡ ወጢንዎ ዘሎ መስርሕ ምሕዳስ ሰልፍን ካለኦት እዋናውያን መደባቱን ጐኒንጐኒ፡ ምስ ኩሎም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ኮይኑ ነቲ “ምስ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ዶብ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶብን ክውዳእን መስርሕ ምምላስ ዝምድና ክልቲኡ ሃገራት ከኣ ንረብሓ ክልቲኡ ህዝብታት ማእከል ገይሩ ኣብ ንጹርን ግሉጽን ስምምዓት ኣትኪሉ ክትግበርን” ዝብል ጭረሖ ኣጉሊሕና ክንቃለስ ምዃና ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ንገልጽ።
ክብሪ ንባሕቲ መስከረም፡ ዝኽሪ ንሰማእታት ኤርትራ
1 መስከረም 2018
ብቑዕ መተካእታ ንምዃን ዘይሓለፍናዮ ፈተና!%AM, %26 %423 %2018 %11:%Aug Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ህዝባን ጽቡቕ ከምዘይነበረ ጌና ኣብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ከይበጽሐ ዝተረዳእናዮ እዩ። ኣብቲ ከምዚ ሎሚ ከይገዘፈ ውሱን ምልክት ዘርእየሉ ዝነበረ በብዝጥዕመና ኣገባብ ክንገልጾን መተካእታ ከም ዘድልዮን ክንሕብር ጸኒሕና። ምሕባር ጥራይ ዘይኮነ መተካእታ ሓሳብ ንምምጻእ ብደረጃ ፖለቲካዊ ውድባት ኮነ ማሕበራት ካብ እንውደብ እውን ሓጺር ግዜ ኣይኮነን። እቲ ክሳብ ሕጂ ናይ ህዝብናን ሃገርናን ስቓይ ቅጭጭ ከይበሎ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ ብወገኑ ብዘይሕብእብእ ኣንጻር ህዝብን ሃገርን ምዃኑ ዘረድእ “ኣነ እየ ህዝብን ሃገርን” ዘስምዕ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት መርተዖታት ክህበና ጸኒሑ እዩ።
ብመንጽር’ዚ ኣብ ኤርትራ መተካእታ ምምጻእ ናይ ምርጫ ጉዳይ ዘይኮነ ናይ ህልውና ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ሓሊፉ ኣሎ። ንሕና ናይ ለውጢ ሓይልታት ነዚ ዝበቅዕ ቅሩብነት ኣርኢና ካብ እንንቀሳቐስ’ውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ብፍላይ ኣብ ከባቢ 2001 እቲ ስርዓት ጸረ-ህዝብነቱ እምብዛ ሳዕሪሩ ንወጻዒ ባህርያቱ ብሰፊሕ ናይ ማእሰርቲ ለበዳ ምስ ኣረጋገጾ ብዙሓት ኣብ ሕቑፍኡ ዝነበሩ ኤርትራውያን ናብ ደንበ ተቓውሞ ተጸንቢሮም እቲ ናይ ለውጢ ደንበ ኣዝዩ ዝመቖሉን ናይ ህዝብና ናይ ለውጢ ባህጊ ሰማይ ዝዓረገሉን ደረጃ በጺሑ ነይሩ። እቲ ባህጊ ግና ብዝድህሰስ መተካእታ ኣይተሰነየን።
ወጻዒ ባህሪ ጉጅለ ህግደፍ ብናትና ዳህሳስ ድዩ ብናቱ ቅሉዕ ትዕቢተኛ ተግባራት ንጹር ምንባሩ ንቐጻሊ ቃልስና ኣገዳሲ ነይሩ። እንተኾነ እቲ ዝኸበደ ነቲ ሕማቕ ባህሪኡ ምርዳእ ዘይኮነ፡ መተካእታ ምቕራብ ምንባሩን ምዃኑን ከኣ ህልዊ ኩነታትና መስካሪ እዩ። ሓደ ጸገም ጠንቁ ምስተፈልጠ መድሃኒት እንተረኺብካሉ ሓጋዚ እዩ። እንተኾነ ነቲ ጸገም ፈሊጥካዮ ክንስኻ መተካእ እንተ ዘይረኺብካሉ ፋይዳ የብሉን። እዚ ከኣ ንሕና ንዘለናዮ ሃለዋት ዘመልክት እዩ። ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ብኹሉ ማኣዝናት ክረኣይ እንከሎ፡ ኣብ ዝርዝር ከይኣተኻ ኣስካሕካሒ እዩ። ናይቶም መተካእታ ናይ ምርካብ ሓላፍነት ዘለና ወገናት ንጥፈት ብኣንጻር’ዚ ክንህር ዝግበኦ ኣይከኣለን። ብኻልእ ኣዘራርባ ንሕናን ወጻዒ ጉጅለ ህግደፍን ብማዕረ ንደኽመሉ ዘለና ዘይንቡር ኩነታት ንዕዘብ ኣለና።
ተልእኮን ዕላማን ሓይልታት ለውጢ ነዊሕ ዝርዝር ዘለዎ ኮይኑ፡ ብሓጺር ጸሚቝካ ክቐርብ እንከሎ ንወጽዓ ህግደፍ ዓጺፍካ መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ዝምልስ መተካእታ ኮይንካ ምቕራብ እዩ። እዚ ዕማም’ዚ ቀሊል ከምዘይኮነ ፍሉጥ ኮይኑ፡ ከም ዝከኣል ግና ብተመኩሮታት ዝተረጋገጸ መስርሕ እዩ። ኣብ ከምዚ ንሕና ዘለናዮ ብብዙሓት ኣገባብ ውዳበታት ዝግለጽ ሃለዋት ብቑዕ መተካእታ ንምዃን ካብ ዘኽብድዎ ምኽንያታት እቲ ዕማም ናይ ብዙሓት ሰብ ጉዳይ ብምዃኑ፡ እቶም ሰብ ጉዳይ ኣብ ሓደ ርኢቶ ክጽመዱ ስለ ዝኸብድ እዩ። እንተኾነ እዚ እውን ፍልልያትካ ወጊንካ ኣብቶም ዘሰማምዑኻ ብሓላፍነት ክትሰርሕ እንተተቢዕካ ስለ ዝከኣል ምኽኑይ መህደሚ ጌርና እነቕርቦ ኣይኮነን። ነዚ ብዙሓት ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓት ዘተኸተላ ሃገራት ዘረጋገጸኦ እዩ። ስለዚ ነቲ ዝከኣል ናይ ዘይምኽኣልና ናትና ድኽመት ዘመልክት ምዃኑ ክንእመነሉ ዝግበኣና እዩ።
ካብዚ ዘለናዮ ሓላፍነታዊ መልክዕ ዘይሓዘ ኣተሃላልዋ ንምውጻእ ቅድሚ ሕጂ ብዙሓት ፈተነታት ኣካይድና ኢና። ብዘይካቶም ብዙሓት ውድባት፡ ሰልፍታትን ውልቀሰባትን ዝተሳተፍሎም፡ ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ እንብሎም፡ ኣብ ሕድሕድ ክልተ-ሰለስተ ውድባት ክፍተኑ ዝጸንሑ ዝምድናታት ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ኣብ ውጽኢት ክንመጽእ እንከለና ግና ዳርጋ ኩሎም ክሳብ ሕጂ ሓቢርካ ናይ ምስጓም ፈተነታትና ኣይተዓወቱን። ናይዚ ዘይምዕዋት ጠንቂ ኩልና በብደረጃና በብጽሒትና እንወስደሉ ድኽመታት እዩ። ንድኽመታትና ጉጅለ ህግደፍ እውን ዕድል እንተረኺቡ መሊሱ ከም ዘጋድዶ ፍሉጥ እዩ። እቲ መተካእታ ናይ ምዃን ዕማምን ሓላፍነትን ግና ሕጂ እውን ንዓና እዩ ዝጽበየና ዘሎ። እቲ መዋጸኦ ከኣ ካብ ሰማይ ዝወርድ ህያብ ዘይኮነ፡ ንሕና ካብ ናይ ክሳብ ሕጂ ተመኩሮና ተማሂርና እነዕርዮ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሓንሳብ ሕማቕ ምስ በልካዮ ኣብኡ ጠጠው ዝብል ዘይኮነ ኣብ ቀጻሊ ዕቤት ዘሎ እዩ። እቲ ዕቤት ናበይ ገጹ’ዩ ንዝብል ኣብቲ ቅድም ዝሓዞ ናብ ቁልቁል ዝንቆት ዘሎ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ እውን ነቲ ናይ ጥፍኣት ኣቕጣጫ መመሊስካ ምትራሩ እንተዘይኮይኑ መተካእታ ከምጽእ ዘበት እዩ። ሎሚ ንሕና ሰላም፡ ዲሞክራስን ዕቤትን ብኸመይ ከም ዝረጋገጽ እንዳሻቐለና ካልእ ንልኡላውነት ኤርትራ ዝህድድ ዝመስል ተርእዮ ምቕልቃሉ ከኣ ነዚ ዘመልክት እዩ። ማዕረ ማዕረ’ዚ ሻቕሎት ሓይልታት ለውጢ ይንህር ከምዘሎ ዘዳዲ ኣይኮነን። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ጀነቫ ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ናይዚ ናህሪ መርኣያ እዩ። እቲ ፍታሕ ግና በቲ ኩነታት ምሽቓልን ምንሃርን ዘይኮነ፡ ነቲ ሻቕሎት ናብ ራህዋ ዝቕይር ውዱብ መተካእታ ኮይንካ ክትቀርብ ምብቃዕ ጥራይ እዩ። እሞ ብመንጽርዚ ኣብ ከመይ ደረጃ ኣለና? ንዝብል ሕቶ መልስና “ጌና ነቲ ብቑዕ መተካእታ ናይ ምዃን ፈተና ኣይሓለፍናዮን” ዝብል ካብ ምዃን ዝሓልፍ ኣይኮነን።
እቲ ኣብ ዕንክሊል ዘባኸናዮ ግዜ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። እንተኾነ ሕጂ እውን እቲ መተካእታ ናይ ምዃን ዕድልና ኣይተዓጽወን። እቲ ወጽዓ ኣይኮነንዶ ክውገድ መመሊሱ ኣብ ዝገደደሉ ካብ ተመኩሮና ተማሂርና ዘባኸናዮ ግዜን ዕድልን ናይ ምምላሱ ዕድል ኣሎ’ሞ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ በደል ቅድሚ ኩሉ ሰሪዕና ብመግለጽታትን ኣዋጃትን ዘይኮነ፡ ብተግባር ሓቢርካ ብምስጓም “ኣለናልካ” ንበሎ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብፍላይ ካብቲ ብ4 ሰነ 2017 ናይ ሓቢርና ንስራሕ እማመ መጸዋዕታ ምቕራቡ ንነጀው፡ ብዘይምቁራጽ ይጽውዕን ቅርቡነቱ ይገልጽን ኣሎ። ማዕረ ትጽቢቱ’ኳ እንተዘይኮነ ሰማዒ እዝኒ ኣይሰኣነን። ስለዚ ሕጂ እውን ነቲ ረኺብዎ ዘሎ ኣውንታዊ ምላሽ ብግቡእ ዓቂቡ እንዳሰርሓሉ ነቲ “ሓቢርና ብቑዕ መተካእታ ንኹን” ዝብል መጸዋዕታኡ ክቕጽሎ እዩ።
ጽቡቕ ጉርብትና፡ ነናትካ ሒዝካ’ዩ ዝስውድ%PM, %21 %710 %2018 %18:%Aug Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእስ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ ወጻኢ፡ ኣሻቓሊ ኮይኑ ካብ ዘሎ፡ እቲ ንድሕሪት ብዘይምለስ መስርሕ ስለ ዝተረጋገጸ ኣየሰክፈናን እዩ ክንብሎ ዝጸናሕና ጉዳይ ልኡላውነት ሃገርና እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ካብዚ ቀረባ ግዜ ሒዝዎ ዘሎ ግልጹነት ዝጐደሎን ትካላዊ መስርሕ ዘይተኸተለን ወስታታት ጀሚሩ ስለ ዘሎ እዩ። እዚ ወስታታቱ ናበይ ገጹ ከም ዝምዕብል ሕጂ”ኳ ውዱእ እንተዘይኮነ፡ በቲ ሓሓሊፉ ዘንጸባርቖ ዘሎ ስጉምትታት ኣብ ጉዳይ ክብርን ልኡላውነትን ኤርትራ ክትሻቐል ዘገድድ ምልክታት እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ እቲ ምስ ኢትዮጵያ ጀሚርዎ ዘሎ ናይ ሃወኽሃወኽ ምዃኑ ባዕሉ ዝዛረብ ዝምድና ዝምልከት ንጹር መብርሂ ክህብ ዘይምድላዩ፡ መርኣያ ናይቲ ዝኸዶ ዘሎ መስርሕ ዘይምዕራይ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ዝመረጾ መስርሕ ወትሩ ዘይብሩህ ምዃኑ’ኳ ፍሉጥ እንተኾነ፡ ኣብ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ንሉኡላውነት ሃገር ዝህድድ ዓብይ ዛዕባ ከርኣይ እንከሎ ግና ኣይኮነንዶ ንዓና ነቶም ሰብ ዋኒን ኤርትራውያን ንሕብረሰብ ዓለም እውን ዘገርም ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ነቶም ብድሕሪት ኮይኖም ነቲ መስርሕ ዝኹብኩብዎ ዘለዉ ናይ ግዳም ሓይልታት ግና፡ መሃዝቱ ስለ ዝኾኑ ዘይክሕድሶም ይኽእል። ለኣኽቲ ህግደፍን ስለ ዝተማእዘዞም እንተነኣድዎን ወርቂ እንተሰለምዎን’ውን ክገርመና ኣይግባእን። ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ክንዲ ግሉጽነት መሪጽዎ ዘሎ ካልእ ኣገባብ ነቲ ጉዳይ ብመሰረታዊ ዘይኮኑ ምስምሳት ምድፋን እዩ።
ምስ ኢትዮጵያ እንታይ ይግበር ከምዘሎ ብጉጅለ ህግዲፍ ወግዓዊ መብርሂ ዘይምሃብ ናይቲ ምስምሳት ቀንዲ መግለጺ ኮይኑ፡ “ምምልካት ዶብ ናብ ዝኸደና የብሉን፡ ንምሕዳስ ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ቀዳምነት ክንህብ ንደሊ ኢና፡ ናብ ዞባዊ ዝምድና ዝያዳ ከነድህብ ይግበኣና … ወዘተ” ዝብሉ ሓረጋት ከኣ ናይቶም “ቅድሚ ኩሉ ምርግጋጽ ልኡላውነት ሃገር” ክብሉ ዝጸንሑ ህግደፍን ውሑዳት መጋበርያታቱን መውጽእ ኣፎም ኮይነን ኣለዋ። እቲ ዝምድና ምስ ጐረቤትካ ኮነ ኣብ ርሑቕ ዝርከቡ ወገናት ብዘይምግናን ዝያዳ ጉጅለ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን ይድግፍዎን ይቃለስሉን። ከምዚ ሰለ ዝኾነ ከኣ ንምሕዳስ ዝምድና ምስ ኢትዮጵያ ክቃወምዎ ባህርያዊ ኣይኮነን። እዚ ግና ብዋጋ ልኡላውነት ኤርትራን ምድፋን ዘይተመለሰ መሰረታዊ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራን ኣይኮነን። “ኣብ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ሰላም፡ ቅሳነትን ሓባራዊ ምጣኔ ሃብታዊ ዕብየትን ብምድግጋፍ ክረጋገጽ ምቅላስ፤”ዝብል ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ ሰፊሩ ዘሎ ሓሳብ ከኣ ነዚ ዘነጽር እዩ።
ኣብ መንጎ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘሎ ጽቡቕ ኩለመዳያዊ ዝምድና ዶባት ካብ ምሕንጻጽ ዝህድም ዘይኮነ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ይኹና ካብኡ ንላዕሊ ልኡላዊ ሃገራት ዝግበር ኣብ ንጹር ስምምዓት ዝምስረት ዝምድና እዩ። ብመንጽር እዚ ኣብ’ቲ ምስ ኢትዮጵያ ተጀሚሩ ዘሎ ሓድሽ ዝምድና ንድሕሪት ከይተመለሰና፡ ንምምልካት ዶብ ብመስረት እቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክንህወኸሉ የብልናን ዝብል ብሂል መዳህለሊ ከይከውን ህዝቢ ኤርትራ ብጽሞና ክከታተሎ ዝግበኦ እዩ። ምናልባት ጉጅለ ህግደፍ ንናይ ህዝብና ናይ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን፡ ጽምኣትን ናፍቖትን መዝሚዙ ከረሳስዕን ከዳህልልን መደብ ከይህልዎ እቲ ሕቶ ናይ ጽባሕ ዘይኮነስ ሱር ከይሰደደ ክምለስ ዝግበኦ ናይ ሎሚ ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን። እዚ ክንብል እንከለና ህዝብና ብኸምዚ ዓይነት መዳህለሊ ምስምሳት ዝሓለፈ ተመኩሮ ስለዘለዎ፡ ጉጅለ ህግደፍ እንዳሰሓሓቐ ናብ ዘይድለ ኩርናዕ ክወስዶ እዩ ዝብል ስግኣት’ኳ እንተዘየብልና ምዝኽኻሩ ከምዘይሓስም ንምርዳእ እዩ።
ካብ ተመኩሮና ከም እንርደኦ ጉጅለ ህግደፍ ነቲ ዘይግሉጽ ኣካይድኡ መሊሱ ንምሽፋኑ ኣብቲ ናይ ሓባር ረብሓን ተረድኦን ዘለዎ ህዝቢ ኤርትራ ምክፍፋል ክፈጥር ድሕር ከምዘይብል ብዓንተቦ እንግምቶ እዩ። ብኣንጻሩ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ዘይፈላለየሉ ምዕቃብ ልኡላውነትን ምርግጋጽ ብኤርትራዊ ውድዕነት ዝተቓነየ ለውጥን ሓደ ኮይኑ ንቕድሚት ክደፍእ ግዜኡ ሎሚ እዩ። ወዮ “ምምላስ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪኡ ነርክበሉ ቅድም ልኡላዊ መሬትና ነረጋግጽ” ክብል ዝጸንሐ ህግደፍ፡ ብጸቢብን ተበላጽን ጉጅላዊ ረብሓ ተደፊኡን ሰዲዑን ማእዝኑ ክቕይር እንከሎ ህዝብና ኣብ መትከሉ ገጥ ክብል ኣለዎ። ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ ካልእ ማይ ዘይጠዓመ ማእዝን ኣብ ዝሓዘሉ “ደጋፊ ህግደፍ’ባ ተቓዋሚ ህግደፍ’ባ” ከይተበሃሃልና ዓቀብቲ ልኡላውነትናን ኣኽበርቲ ሕድሪ ናይቶም ምእንቲ ልኡላውነት ዝሓለፉ ሰማእታትናን ክንከውን ግዜ ይሓተና ከም ዘሎ ክንዝንግዕ ኣይግበኣና።
ጉጅለ ህግደፍ ሎሚ መሳርሒ ናይቶም ጅቡኡ ዝመልእሉ ናይ ዞናና ሃብታማት እዩ ኮይኑ ዘሎ። እቶም ለኣኽቲ ስለቲ ዝተላእኮም ከም ዘሻህርትዎን ዘርስንዎን ምልክታት ንዕዘብ ኣለና። ዓበይቲ መሰረታዊ ናይ ገዛ ዕዮኡ ከይዓመመ ናይዚ ከባቢ “ናይ ሰላም፡ ዕቤትን ዲሞክራስን” ክኸውን ሃንደፍደፍ ይብል ብምህላዉ ከም ዝዕዘብዎ ክንርዳእ ይግበኣና። እዞም ንጉጅለ ህግደፍ እንዳለኣኹ ዞናዊ ጽልዋኦም ዘበርኽሉ ኣካላት፡ ንኤርትራዊ ዘቤታዊ ጉዳይና ከቐድሙልና ከምዘይኮኑ ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ጉዳይና እቲ ካልእ መመላእታ ኮይኑ፡ ብኣና ኤርትራውያን ከም ዝውዳእ ተረዲና ባዕልና ሓላፍነት ክንወስድ ይግበኣና። ምናልባት እንተደኣ “ግድን ዶብ ይመልከት፡ ዝግበር ስምምዓት ንጹርን ኤርትራዊ ረብሓ ዘውሓሰ ይኹን” እንተ ኢልና እቲ ክነፍስ ጀሚሩ ዘሎ ጽቡቕ ዝምድና ከይኩለፈና ዝብል ስግኣት ዘለዎ ኤርትራዊ ኣካል እንተል’ዩ፡ እኳደ ጽቡቕ ዝምድና ዝስውድ ነናትካ ሒዝካ ምስ እትከባበር ምዃኑ ክበርሃሉ ይግባእ።


text:
ወዲ ሰብ መልክዕ ኣምላኽን ክብርን ዘለዎ ብዘሎ ስልጣን ከኣ ኣብ ኢዱ ዝተዋህቦ ኣብ ልዕሊ ኣእዳው ግብሪ ኣምላኽ ዝተሸመ ድላይ ልቡ ንምግባር ከኣ ፍቓድ ዝተዋህቦ ካብ ኣምላኽ ከኣ ምብጃው ዝረኸበ ኣዝዩ ቡሉጹ ፍጥረት እዩ። ካብ ምግራም ዝተላዕለ ኸኣ እዩ እቲ ንስኻ እትዝክሮን እትሓስቦን ወዲ ሰብሲ ከመይ ዝበለ ኰን እዩ ብምባል ብዛዕብኡ ዝተጻሕፈ። ታሪኽ እዚ ከምዚ ዝዓይነቱ ክብሪ ዘለዎ ሰብ እምብዛ መቂሩን ወቂቡን ንምንባር ከኣ ካብቲ ዝተሓተ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ነገር ተገይርሉ።
ወዲ ሰብ እዚ ፍጡር ኣምላኽ ዘይተቐበሎን፣ ካብ ፈጣሪ ኸኣ ዘይተዋህቦን ምንም ነገር የልቦን። ኣብ ልዕሊ ኹሉ ክገዝእን ሓለፋ ኹሉ ኸኣ ጸብለል ኢሉ ክመልኽ ዕድል ተዋሂብዎ። ኣምላኽ እቲ መዘና ኣልቦ ብዛዕባ እዚ ፉጡር ዘለዎ ግዲ እምብዛ ዓቢ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ፣ ምንም እኳ እዚ ሰብ ምስኡ ከይከውንን ድሌት ልቢ ፈጣሪኡ ከይገብርን እንተ ሓንገደ ንሱ ግና ብፉጹም ኣይሓደጎን።
ሰብ እዚ ፉጡር ወዲ ኣዳም፣ ነቲ ካብ ኣምላኽ ዝረኸቦ መስለ ዕሽሽ እኳ እንተበሎ ኣምላኽ ግና ብምሕረቱ ይጸባበዮ እምበር ሸለል ኣይበሎን። ኣምላኽ እዚ ፈቃር፣ ብምሕረት ምሉኡ፣ ንኹራ ደንጓዪ፣ ዝኸነ ኣምላኽ ካብ ሰብ ዝደልዮ ነገር ኣሎ እዩ። እቲ ንሱ ዝደልዮ ክግበር ፍቓደኛ ዝዀነ ሰብ ከኣ ነቲ ኣምላኽ ዝደልዮ ክገብሮ መታን ካብ ኣምላኽ ጸጋ ይወሃቦ እዩ። ሎሚ ኣምላኽ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዕለታት ዓመታትና ንዕኡ ቦታ ክንህቦ ይደልየና ኣሎ። ኣብዘን ኣብዛ ምድሪ ንንበርን ዓመታት ወርሓትን መዓልታትን ሰዓታትን ዋላ እኳ ኣብተን ካሊኢታት ኣብ ህይወትና ስፍራ ይደሊ ነዚ ክሳብ ክንደይ ኰን ፍቓደኛታት ንኸውን?
ባህጊ ኣምላኽ ኩሉሳዕ ኣብ ኩሉ እዋን ኣብ ሰብ ማሕደርን መንበርን ክረክብ እዩ። ክንዮ እዚ ኣምላኽ ካልእ ባህጊ የብሉን። ነዚ ኸኣ እዩ እቲ ፈቃር መድሓኒ ኣብ ቃሉ ክዛረብ ከሎ ከምዚ ብምባል ዝተዛረብ “የሱስ ከኣ፣ ዜፍቅረኒ እንተሎ ቃለይ ይሕሉ ኣቦይ ድማ የፍቅሮ ናብእውን ንመጽእ ኣብኡ ኸኣ ማሕደር ክንገብር ኢና” ወንጌል ዮው 14፣23 እወ ማሕደር ኣምላኽ ሰብ እዩ። ነዚ ሰብ እዚ ማሕደር በይኑ ክገብሮ ኸኣ ኣብ መስቀል ዝሞተ። መድሓኒ ቤት ልቢ ስብ ክወርስ ወትሩ ኣብ ኣፍ ደገ ምስ ኣንካሕከሓ እዩ። ሎሚ ኣብ ኩሉ ህይወትካ መንበሪኻ ክኸውን ፍቓደኛ ዲኻ?
ሓደ ግዜ ይብሃል ሓደ ህብታም መንእሰይ ጐበዝ ነበረ። ነዚ ሰብ እዚ ሰይጣን እምብዛ ኣጨነቖ ለይተ ለይቲ ኸኣ ብፍርሕን ብስቓይን የሕልፎ ነበረ። እዚ ሰብ እዚ ሓደ ግዜ ከምዚ ኢሉ ሓሰብ፣ ኣነ ኩሉ ኣሎኒ ዝጐድለኒ ኸኣ የብለይን ግና እዚ ጭንቂ ክጻወሮ ኣይከኣልኩን ስለዚ ብዘይመድሓኒ ምንም ትርጉም የብለይን እሞ እስከ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤተይ ክጽውዖ እሞ ተወሓደስ ሓንቲ ክፍሊ ክህቦ ብድሕር እዚ ይሕልወንን ይባርኽንን ክብል ሓሰበ። የሱስ ከኣ ምስ እዚ ጐበዝ ተሰማመዐ ናብ ቤቱ ኸኣ መጽኡ ካብቲ ብዙሕ ክፍሉ ኣብ ሓንቲ ቤት ተቐመጠ። ወይ ሰብኣይ ግና ካብቲ ዝመጾ ዝነበረ ናይ ሰይጣን መጥቃዕቲ ኣየዕረፈን። ወዮ ጐበዝ እምብዛ ተገረመ እዚ ኩሉ ክሕልውኒ ኢለ ንየሱስ ጸዊዔዮ ምንም ዝተገብረ ነገር የሎን። ንየሱስ ከኣ ስለምንታይ ግና ዘይሓለኻኒ በሎ። የሱስ ከኣ ወደይ፣ ሰይጣን ኣባታ ኣነ ዝነበርክዋ ክፍሊ ኣይመጸን ኣባተን ዘይሃብካኒ ክፍልታት መጺኡ ግና ኣጥቂዕካ ሕጂ ኸኣ ኣብ ኩሉ ሽመንኒ እሞ እቲ ሓለዋይ ክትርእዮ ኢኻ በሎ። ወዮ ጐበዝ ከምተባህሎ ገበረ ድሕር እዚ ስይጣን ስፍራ ንየሱስ ሓዲግሉ ተዕዘረ። እዚ ምስላዊ ኣዘራርባ ዘስተምህረና ነገር እንተ ሃልዩ ክሳብ እታ ደቃቕ እትብሃል ናይ ህይወትና ነገር ንመድሓኒ ንምሃብ ክንውስን ከምዘሎና እዩ።
ኣብ ህይወትን ክሳብ ክንደይ ኮን ኢና ንኣምላኽ እንቋጽሮ ዘሎና? ክሳብ ክንደይ ክፋል ናይ ህይወትና እዩ ንሱ ገዚኡና ዘሎ? ዓመታት ዕለታትና ብኸመይ እየን ዝፍለጣ? ኣብ ዝሓልፈ ኣብ ማዕከናት ዜና ሓደ ነገር ኣንቢበ ሓንቲ ጓል 106 ዓመት ኣደ እያ። ብዛዕባ ዝሓለፈቶ ታሪክ ኩሉ ትዛረብ ኔር ኣብ ዕላላ ኩሉ ግና ሓንቲ ቓል ፈጺማ ኣይነበረትን ኣምላኽ ትብል ቃል። እዘን ዝሓለፈተን 106 ዓመታት ብዘይ ኣምላኽ ክሳራ ዶ ኣይኮነን? ሎሚ እዘን ንሓለፈን ዘሎና ዓመታት ኣምላኽ እንተ ዘይተሓዊስዎን ክሳራ እየን። ምጉያይን ምውጽና ምእታውና ምብላዕና ምስታይና ኰታ ከምተራ መዓልታት ዓመታትና ይሓልፋ እንተ ኣለዎ ኣብቲ መዛግብቲ ኣምላኽ ዳሕራይ ግደ ስለ ዘይህልወና መወዳእትኡ ጣዕሳ እዩ።
ኣብ መጽሓፍ ቁዱስና ብዛዕባ እዚ ዝምልከት ዝተጻሕፈ ኣሎ እሞ እስከ ሓቢርና ክንርኢ። ብዛዕባ ክልተ ሰባት ግና ዝሓለፍዎ ዓመታት በብይኑ ገጻት ዘለዎ ክንርኢ ኢና። ኣቦን ወድን እዮም፣ እቲ ሓደ ሄኖክ እቲ ዉሉዱ ኸኣ ማትሱላ። ማትሱላ ኣብ ታሪኽ ዓለም እቲ ዝነወሐ ዓመታት ዝገበረ ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ እዩ። ን969 ዓምታት እዩ ብህይወት ኔሩ። ኣብኡ ሄኖክ ከኣ ሓደ ርብዒ ናይ ወዱዩ ብህይወት ዝነበረ። ኣብ መንጐ እዞም ክልተ ሰባት ዝተራእየ ፍልልይ ግና ኔሩ፣ እሱ ኸኣ እቲ ሓደ ንኣምላኽ ዘቋጸረ ታሪኽ ክህልዎ ከሎ እቲ ሓደ ግና ምንም ንኣምላኽ ዝገልጽ ታሪኽ ዘይነበሮ እዩ።
እቲ ቓል ብዛዕባ ሄኖክ ክዛረብ ከሎ “ሄኖክ ንማትሱላ ምስ ወለደ ኸኣ ድሕርኢ ሰለስተ ሚእት ዓመት ምስ ኣምላኽ ተመላለሰ ኣወዳትን ኣዋልድን ከኣ ወለደ። ኩሉ ዕድመ ሄኖክ ድማ ሰለስተ ሚእትን ስስን ሓሙሽተን ዓመት ኰነ። ሄኖክ ምስ ኣምላኽ ተማላለሰ ኣምላኽ ወሲድዎ እዩ እሞ ኣይተራእየን” ዘገርም ታሪኽ። ሄኖክ እተን ዝነበርኦ ዓመታት ኩለን ንኣምላኽን ንኽብሩን ተጠቂሙለን ንኣምላኽ ከኣ ኣስሚሩ ሓሊፉ ዓስቢ እዚ ኸኣ ብሉጽ ክብሪ ዓጺዱ። ወሲኹ እቲ ጹሑፍ ብዛዕብኡ ክዛረብ ከሎ “ሄኖክ ሞት ምእንቲ ኸይርኢ ብእምነት ገዐዘ። ቅድሚ ምግዓዙ ንኣምላኽ ከም ዘስመረ ተመስኪርሉ ነበረ እሞ ኣምላኽ ስለ ዘግዐዞ ኣይተረኽበን” እብ 11፣5
ሄኖክ እተን ዓመታቱ ኩለን ምስ ኣምላኽ እዩ ሓቢሩ ተጋዒዝለን። ነቶም ንዓመታቶም ብኸንቱ ብዘይ ኣምላኽ ዘሕልፍዎን ዝነበሩ ሰባት ከኣ ብዘይ ማዕዳን መጠንቀቕታን ኣይሓደጎምን። ሄኖክ ናይ ኣምላኽ ባርያ ምስ ኣምላኽ ምምልላስ መኸሰብ እምበር ክሳራ ከም ዘይኰነ ኣንዳዕዲዑ ፈሊጡስ ነቶም ክሳራ ኰይኑ ዝስምዖም ምርኡያትን ፈሪሓ ኣምላኽ ዘይብሎም ሰባትን ይገንሖም ከም ዝነበረ ቃል ኣምላኽ ይነግረና “ሄኖክ እቲ ሳብዓይ ካብ ኣድም ነዚኣቶም እንሆ ጐይታ ንኹላቶም ኪፈርዶም ኢሉ ምስ ኣእላፋት ቁዱሳቱ መጺኡ ኣሎ ነቶም ፍርሃት እግዚኣብሄር ዜብሎም ኩላቶም ድማ ብዛዕባ እቲ ዝገበርዎ ኹሉ እከይ ግብርን ብዛዕባ እቲ ሓጥኣንን ገፋዕትን ብዛዕብኡ እተዛረብዎ ዘበለ ኹሉ ዘረባ ድርቅና ኪቐጽዖም እዩ ኢሉ ተነበየሎም” ዩሁዳ 1፣14-15።
እወ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብቶም ብዘይ ኣምላክ ዝመላለሱ ንዓመታት ዕለታቶም ከኣ ብኸንቱ ዘሕልፉ ከም ዝዀና ርግጽ እዩ። ሎሚ እዝ ሓቒ ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመን ይረጋገጽ ኣሎ። ሄኖክ ግና ዓመታቱ ኩለን ኣምላኽ ዘለዎን ኢድ ኣምላኽ ዝተሓወሰን ክኸውን ደልዩ ቀቢጹ ኸኣ ንዕኡ ንኣምላኽ ሲዒቡ። ኣምላኽ ከኣ ናብ ክብሪ ቡሉጽ ቦታ ኣስጊርዎ። ሄኖክ ዝነብረሉ ዝነበረ ዘመን ኣዚዩ ርኽሰት ዝበዝሖ ደቂ ሰባት ብኽፋትን ብሓጥእያትን ዝተቸማለቑሉ ሰዓት እዩ እሱ ግና ምስ ኣምላኽ ጥራይ ክመላለስ ወሲኑ። እዋና ካብቲ ሄኖክ ዝነበረሉ ዘመን ብሚኢቲ ዕጽፊ ዝገደደ እዩ ኣብዚ እዋን እዚ ኸኣ ምስ ኣምላኽ ምምልላስ እቲ ዘዋጽእን ዝበለጸ ናይ ሕይወት መፍትሕ እዩ።
Posted by:
Hanibal Daniel
Sep 09, 2012
1 Comments
1054 Views


text:
ብደላሎ ተጨውዮም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ነጻ ወጽዮም
- Details
- Created: Thursday, 13 July 2017 03:01
- Last Updated: Thursday, 13 July 2017 03:01
ኣብ ከባቢ ከተማ ከሰላ ወታሃደራት ሱዳን 71 ብደላሎ ተጨውዮም ንዝጸንሑ ኤርትራውያን ናጻ ከምዘውጽእዎም ካብቲ ቦታ ዝመጸና ዜና ይሕብር። እቶም ጨወይቲ ነቶም ካብ ኤርትራ ንሱዳን ክኣትዉ ዝሓዝዎም መንእሰያት ኣብ ከባቢ ሩባታት ዓጥባራ ካብ ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮም ኣገዲዶም ሒዞሞም ከምዝነበሩ ወኪል ዜና ስምረት ካብቲ ከባቢ ሓቢሩ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ሰራዊት ሱዳን ነቶም በብእዋኑ ካብ ኤርትራ ፈንጢሶም ዝኣትዉ ዘለዉ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ንምቕባል ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ጻዕርታት ካብ ስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ተጻብኦታት ይገጥሞ ከምዘሎውን ይሕበር። ኣብ ዝሓለፈ እዋን ሓቢርናዮ ከምዝነበርና ነቶም ካብ ኤርትራ ዝወጹ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ደቂ በኒሻንጉል ንምሓዝ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ወፍሪ ሰራዊት ሱዳን ናብ ሱዳን ክኣትዉ ስለዝኸልከሎም ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሰራዊት ሰራዊት ረጽሚ ከየጋጥም ስግኣት ከምዝነበረውን ይሕበር። ኣብዚ ሕጂ እዋን ሰራዊት ሱዳን በቲ ኣብ ኤርትራ ዘጋጥም ዘሎ ኩነታት ኣብ ተጠንቀቕ ከምዘሎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይሕብሩ።


text:
ኣብ ጉዳያት ስደተኛታት ኣፍሪቃ ዝነጣጠፉን ብርክት ዝበለ መፃሕፍቲ'ውን ብዛዕብኡ ዝፀሓፍ ዶክተር ጋይም ክብረአብ መንእሰያት ብዛዕባ'ቲ ምስ ወፁ ኣብ መንገዲ ኸጋጥሞም ዝኽእል መከራን ጸበባን ክፈልጡ ይግባእ ኢሎም።
ኣብ ሎንደን ዓዲ እንግሊዝ ዝነብሩ ዶክተር ጋይም ክብረኣብ ነዚ ዝበሉ ብዛዕባ'ቶም ኣብ በረኻ ሲና ኣብ ኢድ ዘይሕጋውያን አስገርቲ ዝሳቀዩ ዘለውን ካብ ሃገሮም ወፂኦም ፈቀድኡ ዝጠፍኡ ዘለው መንእሰያትን ብዝምልከት ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ሓፂር ቃለ-መጠይቅ'ዩ።
ዶክተር ጋይም ክብረአብ ብተወሳኺ እቶም መንእሰያት ካብ ኤርትራ ንውፃእ'ምበር ካብዚ ዝኸፍእ የለን'ዮም ዝብሉ ዘለው ግን ሓበሬታ ስለዘይብሎም'ዮም እምበር ካብኡ ኣዝዩ ከውዳደር ብዘይኽእል ፀበባን መከራን'ዮም ዘጋጥሞም ኢሎም።
ግን ሓበሬታ ስለዘየለ ክኸውን ይኽእል ወይከአ ዓሻ ተስፋ ብምግባር'ውን ኣብ ሓደጋ ይአትው'ለው ዝበሉ ዶክተር ጋይም እቲ ኣዝዩ ናይ ሞራል ሕቶ ብቀዳምነት ተሓታቲ እተን መንግስታት ናይቶም ዜጋታት'የን ኢሎም።


text:
ዓለምለኸ ኮሚቴ ቐይሕ መስቀል ኣብ ዞባ ማእኸላይ ጁባ ሱማሊያ ይካየድ ብዘሎ ቀፃሊ ውግእ ብዙሓት ዝቖሰሉ ሰባት ናብ መሐከሚ ጣቢያታት ክበፅሑ ኣይከኣሉን ኢሉ።
መብዛሕቲኦም ስቪላት ዝርከብዎም ኣብ ማእኸላይ ጁባ ኣብቀረባ ኣብዝተኻየደ ውግእ ዝቖሰሉ ልዕሊ 100 ሰባት ሕክምና ናብ ዝረኽብሉ ቦታ ከበፅሑ ኣይከኣሉን ክብል ዓለምለኸ ኮሚቴ ቐይሕ መስቀል/ICRC/ ኣፍሊጡ።
ወሃቢ ቃል ICRC ማርሴል ኢዛርድ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ቀይሕ መስቀል ካልኦት ሕክምና ዘድልዮም ሰባት ናብ ከባቢያዊ ሆስፒታላት ከይበፅሑ ይተርፉ ከይህልዉ ስግኣት ኣለዎ።
ኣብቲ ከባቢ ብዙሓት ክልኒካት ከምዘየለውን ኣብ ልዕሊኡ እቲ ከባቢ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓደገኛ ስለዝኾነ ክንደይ ሰባት ፎቖዶ ተቐርቂሮም ከምዘለው ከምዘይፈልጡን ወሲኾም ሓቢሮም።
ICRC ኣብ ቀረባ እዋን ወታደራት ኬንያን ኣል-ሽበባን ናብ ዝዋግኡሎም ግንባራት ውግእ ኪስማዮ፡ኣፍማደውን ዶብለይን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ክልቲኦም ወገናት ናብዝርከቡ ማእኸላት ሕክምና ህፁፅ ቀረባት ከምዝለኣኸ ይገልፁ።
ኬንያዊያን ናብቲ ከባቢ ምእታዎም ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ዝተሓላልኸ ኩነት ወሲኹ ኣተሓላሊኽዎ ኣሎ።
ወሃቢ ቃል ቀይሕ መስቀል ኢዛድ ከምዝበልዎ ቅድሚ ኹል በቲ ሓዊ ዝልብለቡ ዘለው ስቪላት እዮም፡ኣብቲ ከባቢ ንዝሰርሑ ትካላት ረድኤት እውን ስርሖም ንኸይሰርሑ ፅዕንቶ እናሕደረሎም እዩ ይብሉ።
ንሶም ብምቕፅላ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተን ሰለስትን ኣዋርሕ ተኸታታሊ ውግእ ክካየድ ፀኒሑ እዩ ምስበሉ ‘’ብምኽንያት ሓድሽ ውግእን ኩሎም ኽትራናትን ኣብ ደቡብ ንምስራሕ ንትካላት ረድኤት ሓደገኛ እዩ።ዝተዓጠቑ ጉጅለታት ጥራሕ ኣይኮነን ዘሽግሩ ዘለው ሽፍታታት እውን እዮም።እቲ ከባቢ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንትካላት ረድኤት ስርሖም ንምስራሕ ኣፀጋሚ እዩ።’’ኢሎም።
ኢዛርድ ICRC ብዘይ ወገናውነት ኣብቲ ከባቢ ብነፃ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ትከል እዩ ኢሎም።እቲ ትካል ምስ ኩሎም ዕጡቓት ጉጅለታት ከምኡ’ውን ምስ ወታደራት ኬንያ ኣብ ምዝርራብ ይርከብ።ቀይሕ መስቀል ስቪላትን ቑስለኛታትን ሕክምና ንኽረኽቡ ኩሎም ወገናት ብዓለምለኻዊ ሰብኣዊ ሕግታት ክቕየዱ ከምዘለዎም ICRC ይፅውዕ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንያሚን ነታን ያሁ ትማሊ ሶሉስ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ኣብ ሃገሮም ንዘለው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገራት ምዕራብ ንምጥያስ ምስ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዝተበጸሓ ስምምዕ ሃገሩ ከምዝሰረዘቶ ሓቢሮም።
ንሶም ሃገሮም ንምጥያስ እቶም ስደተኛታት ምስ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ስምምዕ ምብጽሓ ዝገልጽ መብርሂ ድሕሪ ምሃቦም ድሕሪ ሰዓታት’ዩ ምስራዝ’ቲ ስምምዕ ዘፍለጡ።
ንሶም ነቲ ስምምዕ ስዒቡ ዝቐረበ ጥርዓን ኣብ ግምት ብምእታው ንውሳነኦም ምቕያሮም ገሊጾም።
ብመሰረት ቀዳማይ መግለጺ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣስታት 16,000 ስደተኛታት ናብ ሃገራት ካናዳ: ጀርመንን ኢጣልያን ከምዝጣየሱ ዝገልጽ እንተነበረ ጀርመን ግን ብዛዕባ’ቲ ስምምዕ ትፈልጦ ነገር ከምዘየለ ምሕባራ’ውን ይፍለጥ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ እስራኤል መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝኾኑ ኣስታት 35,000 ስደተኛታት ከምዘለው ዝፍለጥ እንተኾነ መንግስቲ እስራኤል ግን ስደተኛታት ዘይኾኑ ዶብ ጥሒሶም ዝ ኣተው ዘይሕጋዊያን ነበርቲ እዮም ክብል ምጽንሑ ይፍለጥ።


text:
ጸሊም መዝገብ ወይጦታት ስርዓት ህግደፍ ይገንጸል ! 3ይ ጸብጻብ
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ጸብጻባት ኣሰና ‘ጸሊም-መዝገብ ወይጦታት ህግደፍ’፡ እቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከም ዝርከብ ህዝብና ብቐጥታ ክቋጻጸሮ ዘይክእል ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተሰዲዱ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን ረኺቡ፡ ብሓድነትን ስኒትን እናነበረ፡ ተወዲቡን ተሓባቢሩን ሃገሩ ካብ ዕንወት ንምድሓን ንዲሞራስያዊ ለውጢ መታን ከይቃለስ፡ ወይጦታቱ ኣዋፊሩ ብሃሱሳዊ ውዲታት ይበታትኖ ከምዘሎ ብጭብጢ ኣሰኒና ገሊጽናልኩም።
ሎሚ ድማ ከም መብጽዓና፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ጸብጻብ ንድሕረባይትኡን ጽዩቕ ተልእኾኡን ኣመልኪትና ዘቕረብናልኩም ሰነድ ምስክርነት፡ እቲ መጋበርያ እኩይ ውዲት ስርዓት ህግደፍ ኮይኑ ዝተዓስበ ኣብ ኦክላንድ፡ ካሊፎርንያ ዝነበር ‘ኣፍዑት’ ብዝብል ምስጢራዊ ኮድ ዝፍለጥ ዕሉል ወይጦ፡ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን ዜጋታት ንዝፈጸሞ፡ ምንጭታት ኣሰና ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝለኣኹዎ ገበናቱ ነቕርበልኩም።
ምኪኤለ ተስፋጼን፡‘ኣፍዑት’ ኣብ ኦክላንድን ከባቢኣን፡ በይ ኤርያ፡ ዝለዓለ ሃሱሳዊ መዝነት ዘለዎ ዕሉል ወይጦ ኮይኑ፡ ኣብ ትሕቲኡ ብዙሓት ዕሱባት ኣለዉዎ።
ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ፡ ካብቲ ሃሱሳዊ ስርሓት ዘካይደሉ ከቢቢ ኦክላንድ፡ በይ ኤርያን፡ 17 ደቀንስትዮ ናይ ዝርከባኦም 88 ንጹሃት ኤርትራውያን ኣስማት፡ ምስቲ ስርዓት ዝጻረር ኣረኣእያን መርገጽን ኣለዎም ብዝብል ጸለመ፡ ኣብ ኣስመራ ናብ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ምክትታል ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣመሓላሊፉ ኣሎ። ብመሰረት’ቲ ንሱ ዘመሓላለፎ ስለያዊ ጸብጻብ ከኣ፡ 9 (ትሽዓተ) ንጹሃት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ኣስመራ፡ ጋሕቴላይ፡ ከምኡ ‘ውን መዕጢር ኣብ ዝርከብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ስርዓት ህግደፍ ተዳጕኖም ይሳቐዩ ኣለዉ።
እቲ ንርእሱ ቀረምቲ ዶላራት ኣዋፊሩ ኣብ ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ገንዘብ ዝነጥፍ ስርዓት ህግደፍ፡ ብመንገዲ ምኪኤለ (ኣፍዑት) ዝረኸቦ ጸብጻብ መሰረት፡ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ በብውልቆም ካብ ኣመሪካ ናብ ኤርትራ ዶላራት ናይ ዘመሓላልፉ ሰባት ዝርዝር ኣስማትን መንነትን ኣብ ‘ብላክ-ሊስት’ ኣእትዩ ይከታተሎም ከምዘሎን፡ ኣብ ዝመረጾ ግዜ ስጉምቲ ክወስደሎም ምዃኑን ተፈሊጡ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚ ጸብጻብ ምኪኤል ኣፍዑት ዘጠቓልሎ ኣገዳሲ ዕማም፡ ናይቶም ንስርዓት ህግደፍ ጸሊኦም ወይ ተቓዊሞም ብዝተፈላለየ ኣገባብን መኣዝንን፡ ማለት ብመክሲኮ ወይ ብኤውሮጳ ናብ ኦክላንድ፡ በይ-ኤርያ ዝኣትዉ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ (Asylum Seekers) ፡ ኣወጻጽኣኦም ካብ ኤርትራ፡ መንነቶምን ኩነታት ቤተሰቦም፡ ህሉው ኣድራሽኦምን ርክባቶምን ብዝርዝር ኣጽኒዑ፡ ናብ ቤትጽሕፈት ምክትታል ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ናብ ኣስመራ ምትሕልላፍ እዩ።
ምኪኤል ኣፍዑት፡ ሕልናኡ ዝጸንቀቐ፡ ብገበናት ስርዓት ህግደፍ ዝተጫማለቐ ዕሉል ወይጦ ምዃኑ መሊሱ ዘነጽር ተግባሩ፡ ነቲ ከም ኣገልጋሊ ቤተክርስትያን ተመሲሉ ብምትላል ዝሓዞ መዝነት ሕሳብ ኤርቶዶክሳዊ ቤተክርስትያን ኦክላንድ፡ ሃሱሳዊ ተልእኾኡ ንምፍጻም ብዘይፈሪሃ እዝግኣቢሄር ኣብ ስለያዊ መዓላ ይጥቀመሉ ምህላዉ እዩ። ንሱ ነቲ ኤርትራውያን ሰዓብቲ ኦቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኦክላንድ ንኣምላኽን ቤተክርስትያኖምን ኣሚኖም፡ ንዝተፈላለየ መንፈሳዊ ኣገልግሎት፡ ነቲ ሰበኻ ጉባኤ ዘረከቡዎ ስእልታትን ኣድራእሻን ዝርከቦ ብእምነት ዝተዋህበ ሓበሬታ ሰሪቑ፡ መሰነይታ ስለያዊ ጸብጻቡ ገይሩ ናብ ቤትጽሕፈት ምክትታል ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ናብ ኣስመራ ይልእኽ ከምዝነበረ ይፍለጥ።
ምኪኤለ ኣፍዑት ግን፡ ዕማሙ ናብ ቤት ጽሕፈት ምክልትታል ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጸብጻብ ኣብ ምትሕልላፍ ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ካብኡ ዝቕበሎ ጸብጻብ ‘ውን ኣለዎ። ንሱ ኣብ ኦክላንድ፡ በይ ኤርያ ናይ ዝነብሩ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ዝመጹ፡ እሞ ኸኣ ኣንጻር ህግደፍ መርገጺ ዝወሰዱ ተጋደልቲ ነበር ኤርትራውያን፡ ኣድራሻኦምን ኩነታቶምን ብምጽራይ ናብ ኣስመራ ብዘመሓላልፎ ጸብጻብ መሰረት፡ ካብ ስርዓት ህግደፍ፡ ንገድላዊ ታሪኽ ህይወቶም ዝምልከት፡ መዝነቶም ከምኡ ‘ውን ዕጡቓት (ሰብ ብረት) ምንባሮም ዝገልጽ ደቂቕ ጸብጻብ ይቕበል ‘ሞ፡ ‘ክገብሩ ይኽእሉ እዮም’ ኢሉ ምስ ዝኣመነሎም ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት ተማኺሩ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ፡ እቲ ሓበሬታ ናብ ትካላት መንግስቲ ኣመሪካ ብፍላይ ከኣ ናብ Homeland Security ከምዝበጽሕ ይገብር። እዚ ኸኣ፡ ነቲ ኣብ መንግስቲ ኣመሪካ ዘሎ፡ ምስ ግብረሽበራዊ ንጥፈታት ተኣሳሲሩ ዝማዕበለ ስክፍታን ስግኣትን ብምምዝማዝ፡ ኣብ ሕቶ መስርሕ ዑቕባ ‘ቶም ተጋደልቲ ዕንቅፋት ብምፍጣር፡ ጉዳዮም ከምዝዳናጔ ወይ ከኣ ንሓዋሩ መሰል ዑቕባ ከምዝኽልኡ ብምግባር፡ ህይወቶም ኣጎላጕል ኮይኑ ኣንጻር እቲ ስርዓት ቀሲኖም ብኣድማዕነት መታን ከይቃለሱ ንምሕላኾም፡ ስርዓት ህግደፍ ዝኣለሞ ስዉር ውዲት እዩ።
ምኪኤል ተስፋጼን (ኣፍዑት)፡ ብሓምለ 2010 ኣስመራ በጺሑ ምስ ተመልሰ፡ ኣብዚ ኩሉ ዕማማት ክሕግዙኒ ይኽእሉ ‘ዮም ዝበሎም፡ ኣብ ናይ ህግደፍ ዋዕዋዕታ ዘይረእዩ ከም ናይቱ ባህርያት ዘለዎም 11 ስልሕማት መልሚሉ፡ ኣስማቶም ንቤትጽሕፈት ምክትታል ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ናብ ኣስመራ ኣመሓላሊፉ። ካብዞም 11 እቶም 2 ኣዝዩ ዝተኣማመነሎም እዮም። ልክዕ ከምኡ መራሕቲ ታክሲ ኮይኖም ምስኡ መዓልታዊ ጥቡቕ ርክብ ኣለዎም። ሃሱሳዊ ሕጸኦም ቅቡል ኮይኑ ኸኣ፡ ስለያዊ ኮድ ጥራይ ይጽበዩ ኣለዉ።
ሓደ ካብ ኩሉ ክትዛረቦ ‘ውን ስግድግድ ዘብለካ ግብረ-እከይን ገበንን ምኪኤል ኣፍዑትን እቲ ስርዓትን ግን፡ ነቲ ህግደፍ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ብስዉር ዝንቀሳቐሰሉ ሜላ ከፋፊልካ ግዛእን ምዝራግ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራን ከተግብር፡ ዕሱብ ገንዘብን ብሕታዊ ጠቕምን ክኸውን ዓይኑ ከይሓሰየ ምቕራቡ እዩ። እዚ እከይ ተግባር’ዚ ብንጹር ኣብ ኣተሓሕዛ ሃሱሳዊ ጸብጻቡ ንረኽቦ።
ስለያዊ ትካል ህግደፍ፡ ቤትጽሕፈት ምክትታል ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብዝሃቦ መምርሒ መሰረት፡ ነቲ ሓደ ክፋል ጸብጻቡ በዚ ዝስዕብ መንገዲ እዩ ዘዋድዶ። ከበሳ ንዝመበቆሎም ኤርትራውያን ዝምልከት ጸብጻብ ከመሓላልፍ ከሎ ንኣብነት፡ ብሕብርታት ዝተፈልየ ሰለስተ ክፋላት (categories) ኣለዎ። ብኣተሓሕዛ ጸብጻብ ምኪኤል ኣፍዑት መሰረት፡ ብጫ ሕብሪ ንሓማሴን፡ ቀይሕ ሕብሪ ንኣከለጉዛይ፡ ቀጠልያ ኸኣ ንሰራየ ይውክል። እቲ ሓደ ሕብሪ ንገዛእ ርእሱ ከኣ ጥዑይን ብላይን ተባሂሉ ብድምቀቱ ኣብ ክልተ ይኽፈል። ጥዑይ (ድሙቕ) ብጫ እንተኾይኑ ሓማሴናይ ደጋፊ ‘መንግስቲ’ ህግደፍ፡ ብላይ (ሃሳስ) ብጫ እንተኾይኑ ኸኣ ተቓዋማይ ሓማሴናይ ማለት እዩ። በዚ ኣገባብ’’ዚ ኸኣ፡ ብፍላይ እቶም ፍሉጣት ተቓወምቲ ‘መንግስቲ’ ህግደፍ ስድራቤቶም ማለት ሰብኣይን ሰበይትን ከከም መበቆሎም ብሕብሪ ተወኪሎም ኣብ መዝገብ ኣፍዑትን ቤትጽሕፈት ምክትታል ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ይተሓዙ። ካብዚ መጽናዕቲ’ዚ ብምብጋስ ከኣ፡ ስለ ድሕነት እቲ ርኹስ ስልጣን ስርዓት ህግደፍ ካብ ስድራቤት ጀሚርካ ንሕብረተሰብ ብዓድን ዓውድን ናይ ምፍልላይ እኩይ ዘመተ ብዝተፈላለየ ሜላን ብልሓትን ይካየድ።
ንሚኪኤል ተስፋጽዮን (ኣፍዑት) ምስቲ ማፍያዊ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ክንድዚ ኣተኣማሚኑ፡ ኣብ ዕምቆት እከይ-ተግባር ‘ቲ ስርዓት ኣጥሒሉ፡ ብዋጋ ንጹሃት ኤርትራውያብ ብገበናት ክጨማለቕ ዝደረኾን ዘተኣሳስሮን ምኽንያት ግን እንታይ እዩ?
ምኪኤል ተስፋጼን (ኣፍዑት) ኣብ መፋርቕ 1990ታት ኣብ ኣስመራ እናተቐመጠ፡ ኣብ ሲቪል ኣቭየሽን፡ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ፡ ከም ህዝባዊ መሳለጥያ እናሰርሐ ከሎ ኣትሒዙ ‘ዩ ሰላዪ ህግደፍ (under cover) ኮይኑ ዝዓዪ ነይሩ። ሽዑ ምኪኤል ተስፋጼን ‘ኣፍዑት’፡ ንሓንቲ ጓል 14 ዓመት፡ መሰል ብሕትውናኣ (Privacy) ንምኽባር ክንብል ስማ ክንዕቅቦ ዝመረጽና ትሕቲ ዕድመ ጓል ገዛ-ባንዳ ዓሚጹ (ተጋሲሱ) ተኣሲሩ ነይሩ። ይኹን’ምበር ኣብ ውሽጢ 7 (ሸውዓተ) ሰዓታት ካብ ቤት ማእሰርቲ ወጺኡ፡ በቲ ብሃሱስነት ዘገልግሎ ዝነበረ ስለያዊ ትካል ህግደፍ ምሉእ ናይ ቪዛ ምትሕግጋዝ ተገይሩሉ፡ ን’ቫኬሽን’ ዝኸይድ ዘሎ ኣምሲልካ ብቕጽበት ናብ ኣመሪካ ተሰዲዱ። ኣብ ኣመሪካ ኸኣ ከም ስደተኛ ዑቕባ ሓቲቱ።
እዚ ኹሉ ዓመታት ኣብ ኣመሪካ ተሰቲሩ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዘተኣማምን ናይ ኣመሪካ ወረቐት ምስ ረኸበ፡ ብስለያዊ ስርሑ ምስተኣማመነን ብስርዓት ህግደፍ ውሕስነት ምስ ተገብረሉን፡ ሎሚ ዘበን ሓምለ (2010) ናብ ኣስመራ ይኸይድ። ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ፡ ዝቕበሉዎ ፍሉያት ሰባት ይጸንሑዎ ‘ሞ፡ ምስ ብዓልቲ ቤቱን ደቁን ሓለቓ ሚእቲ ደርግ ዝነበረ ኣቡኡን ከይተፈተሸን ከይተሓተተን ኣስመራ ይኣቱ።
በቲ ኣብ ልዕሊ ‘ታ ኣቦኣ ደሓር ኣብ 3ይ ወራር ዝተሰውአ፡ ትሕቲ ዕድመ ጓሎም ዝፈጸሞ ዓመጽ ከይቀሰኑ ክጸናጸኑ ዝጸንሑ ስድራቤት ግን፡ ኣብ ኣስመራ ከምዝተራእየ ፈሊጦም ይከታተሉዎ። ነቲ ተቐቢሩ ዝጸንሐ ጉዳይ ኣልዒሎም ከኣ፡ ኣብ ቀይዲ መታን ክኣቱ ናብ ፖሊስ የመልክቱ። በንጻሩ ግን፡ (ኣስማቶም ብዝርዝር ምሳና ዘሎ ግን ስለ መሰል ብሕትውና እታ ግዳይ ዝዓቀብናዮ) ነቲ ጉዳይ ዝከታተሉ ዝነበሩ ኣዲኣን ኣኮኣን፡ ኣምሳያ ‘ቲ ዕሉል ገበነኛ ምኪኤል ኣፍዑት፡ ኣብ ቤትማእሰርቲ ተዳጕኖም። ነዚ ጉዳይ’ዚ ፈጺሞም ከየልዕሉዎን ከይዛረቡሉን ጽኑዕ መጠንቀቕታን ምፍርራሕን ተገይሩሎም ከኣ ካብ ቤትማእሰርቲ ወጺኦም።
እዚ ንግዚኡ ግድያትን ሕግን ዘየረኻኽበሉ፡ ኣብ ክፉእ ዘበን ህዝቢ ኤርትራ ጣዕሚ ዝረኸበ ዕሉል ገበነኛን ወይጦን ግን፡ ከም ሞሳ ሃሱሳዊ ስርሓቱ፡ ናይ መንግስቲ ገዛ ክወሃብ ምዃኑ መብጽዓ ተገይሩሉስ፡ ብኣካል ነቲ ናይ መብጽዓ ገዝኡ በጺሑ ርእዩዎ።
ንስርዓትን ህግደፍን ምኪኤል ኣፍዑትን ዘተኣሳስሮም ናይ ሓባር ረቛሒ እምብኣር፡ ናይ ደም ስልጣን ንምዕቃብ ናይ ደም ገንዘብ ዝኽፈሎ፡ ስስዐ፡ ዓመጽ፡ ግፍዒ፡ ጭካኔ ዝመልአ ማፍያዊ ተግባራቶም እዩ። ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ ‘ኣነ ኣብ ስልጣን እተዘየለኹ ሃገርን ህዝብን ኣይሃልዉ፡ ኣነ እየ ሃገር፡ ድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ’ ኢሉ፡ ብዝኾነ ዋጋ፡ ረሳሕ ስልጣኑ ንምዕቃብ ዘለዎ ዘይቅዱስ ድሌት ንምርዋይ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብዙሓት ኣፍዑታት ኣዋፊሩ ክሰርሕ ከሎ፡ እቶም ካብ ኣፍዑት ዝኸፍኡ ኣፍዑት፡ ሕልና ኣልቦ ወይጦታት ከኣ፡ ህይወት ንጹሃት ኣጥፊኦም ህይወት ከስተማቕሩ ብዘይሕፍረት ይህቅኑ። ደም ንጹሃት ግን ካብ ከውሒ ክፍልፍል ‘ውን ኣይጽግሞን እዩ። ገና፡ እቶም ‘ዝርእየና የልቦን’ ኢሎም ደም ንጹሃት ዝስትዩ ዘለዉ ካልኦት ኣፍዑታት ከኣ፡ ብድምጺ ውጹዓት ክቃልዑን ክሓፍሩን ክዋረዱን እዮም። ኣብ ከባቢኦም ዘሎ ብድሕነት ሃገርን ህዝብን ዝግደስ ኤርትራዊ ኸኣ፡ ኪኖ ‘ቲ ሕፍረትን ውርደትን ተነጽሎን ዘውርደሎም ሕልናዊ መቕጻዕቲ፡ ብሕጊ ክሕተቱ ዕቱብ ጻዕሪ ከካይድ ከኣ ግዴታ ኣለዎ። ፍትሒ ኣብ ልዕሊ ዓመጽ ናይ ግድን ክትዕወት እያ።
ክወግሕ እዩ !


text:
ካብ ዓለምለኸ መዕረፎ ነፍርቲ ሰንዓ ተጠሊፎም ናብ ኢትዮጵያ ዝተወሰዱ ዋና ፀሓፊ ግንቦት 7 ንዝነበሩ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ፅጌ ከፍትሕ ሪፕሪቭ ዝተብሃለ ትካል ፃዕርታት የካይድ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝወፀ ሓደ ፀብፃብ ኣል-ጀዚራ ፖለቲከኛታት ኣሜሪካ፣ኢንግሊዝን ሕብረት ኣውሮፓን ዋና ፀሓፊ ግንቦት 7 ዝነበሩ ኢንግሊዛዊ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ፅጌ ክፍትሑ ንናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ምሕታቶም ይገልፅ።
ሪፕሪቭ ኣብ ዙርያ ዓለም ሞት ዝተፈርዶም ሰባት ንምሕጋዝ ዝንቀሳቐስን ዋና ቤት ፅሕፈቱ ዓዲ ኢንግሊዝ ዝገበረን ገባሪ ሰናት እዩ።
ኣቶ ኣንዳርጋቸው ንመስቀይቲ ተቓሊዖም ንምዃኖም ጥርጣረ ዝሓደሮ ንዕኦም ዘርኢ ቪዲዮ ምስወፀ ምዃኑ ሓቢሩ’ሎ።በዚ ምኽንያት ንዝቐረቦም መብዛሕቲኦም ክስታት ክኣምኑ ከይተገደዱ ኣይተረፉን ይብል ሪፕሪቭ።
ኣብ ሪፕሪቭ ዳይረክተ ጉዳያት መቕፃዕቲ ሞት ማያ ፎ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ንኽፍትሑ ፃዕርታት ይገብራ ከምዘለዋ ይዛረባ።ዝርዝሩ ይስምዑ።


text:
ዓማዊል ኮርፖረሽን ኤለክትሪሲቲ ኤርትራ፡ ብሰንኪ ጸገም ናይ’ቲ ትካል – ንነዊሕ ኣዋርሕ ተዋህሊሉ ዝጸንሐ ዕዳ፡ በብናይ ክልተ ኣዋርሕ ቅብሊት ንምድቕቓሱ ዝመጽእ ዘሎ ውህሉል ክፍሊት፡ “ወጽዓ ይኾነና ኣሎ” ክብሉ ቅሬታኦም ገሊጾም።
እቶም ዓማዊል ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ እቲ ዕዳ ዝሃለኸ ብምዃኑ ክኽፈል ግድን’ኳ እንተኾነ፡ እቲ ትካል ገንዘቡ ብእዋኑ ስለዘይኣከበ ግዳ፡ ልዕሊ ናይ ክልተ ወርሒ ደሞዝ ዝሓዘ ቅብሊት ክመጸካ እንከሎ፡ ከቢድ ጾርን ቊጠባዊ ዘይርግኣትን ዝፈጥር ኮይኑዎም ከምዘሎ ኣብሪሆም።
ኣብ ኮርፖረሽን ኤለክትሪሲቲ ኤርትራ ኣካያዲ ስራሕ ጨንፈር ንግዲ ኢንጅነር ኣነንያ ተስፋማርያም፡ ነዚ ናይ ዓማዊል ቅሬታ ብዝምልከት ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት፡ እቲ ትካል ዓማዊሉ ዘይተጠቕሙሉ ሃልኪ ኤለክትሪሲቲ ከምዘየኽፍል፡ ጉዳይ ናይ’ቲ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ዝተፈጥረ ውህሉል ዕዳ ግን፡ ቈጸርቲ ኣብ እዋኑ ስለዘይተነበባን ብኻልእ ረቛሒታትን ዝሰዓበ ምዃኑ – እቲ ቀንዲ ጸገም ድማ ዋሕዲ ሰራሕተኛታት ከምዝኾነ ሓቢሩ።
እቲ ኮርፖረሽን – ዓማዊል ዕዳኦም በብቕሩብ ንኸደቓቕሱ ናይ ኣከፋፍላ ኣገባብ ኣተኣታትዩ ይሰርሕ ከምዘሎ፡ እቲ ጸገም መሰረታዊ ፍታሕ ክረክብ እንተዀይኑ ከኣ፡ ሓድሽ ቴክኖሎጂ ክተኣታቶ ወሳኒ ከምዝኾነ ኣገንዚቡ።
ዓማዊል ባዕሎም ቈጻሪቶም ኣንቢቦም ሕሳቦም ክኸፍሉ ዝሕግዝ ኣብ ኣስመራ ንዝተጀመረ ናይ ፈተነ መደብን ገስጋሱን ብዝምልከት፡ ዋና ኣካይዲ ስራሕ ኮርፖረሽን ኤለክትሪሲቲ ኤርትራ ኢንጅነር ኣብርሃም ወልደሚካኤል፡ እቲ ስራሕ ክጅመር ስለዘለዎ ኣቐዲሙ ህዝቢ ከም ዝምዝገብ ምግባር ንኣሳልጦ ኣገዳሲ ምንባሩ፡ እንተዀነ – ነቲ ስራሕ ዘድሊ ኣቚሑ ብቐሊሉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ክርከብ ስለዘይተኻእለ ምድንጓያት ከምእተፈጥረ፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና ካብ ደገ ንኽግዛእ ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኢንጅነር ኣነንያ፡ ህዝቢ ኣብ ኣጠቓቕማ ኤለክትሪሲቲ ጥንቃቐ ከዘውትር፡ ጸዓት ዝቚጥብ መሳርሒታት ክጥቀም፡ ከምኡ’ውን ሃልኪ ዘስዕባ ከም ሞጎጎ ንዝኣመሰላ መሳርሒታት – ምሸት ድሕሪ ሰዓት 10፡00 ንግሆ ድማ ካብ ሰዓት 6፡00 ክሳብ ሰዓት 10፡00 ረፋድ ኣብ ዘሎ ግዜ ክጥቀመለን ሞያዊ ምኽሩ ለጊሱ።


text:
ኣብ ጅዳን ርያድን – ስዑዲ ዓረብ፡ ኣ’ደውሓ – ቐጠር፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኩወይት ዝነብሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን፡ ብሓባር ኣብ ዘቃነዕዎ መደባት፡ ደገፎም ንመስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ገሊጾም።
ኣብ ጅዳ ኣብ ዝተኻየደ ብርክት ዝበሉ ዜጋታት ክልቲአን ሃገራት ዝተሳተፍዎ መደብ፡ ቈንስል ኤርትራ ኣቶ ዓብዱራሕማን ዑስማንን ወኪል ቈንስል ኢትዮጵያ ኣቶ ሱልጣን ኢብራሂምን ኣብ ዘስመዕዎ መደረታት፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ተበጺሑ ዘሎ ምዕባለታት ሰላም፡ ብሓፈሻ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣተኲሮኡ ኣብ ልምዓትን ምምልላእን ብምግባር፡ ዘላቒ ምዕባለ ኣብ ምርግጋጽ ዘለዎ ኣገዳስነት ዕዙዝ ምዃኑ ኣገንዚቦም።
ብተመሳሳሊ፡ ማሕበረ-ኮማት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ነበርቲ ርያድ ብ17 ነሓሰ ብሓባር ኣብ ዝወደብዎ መደብ፡ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ሰላምን ብ9 ሓምለ ኣብ ኣስመራ ንዝተኸተመ “ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን” ደገፎም ገሊጾም።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣቶ መሓመድ-ዑመር ማሕሙድ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድን ንሰላም ዝወሰድዎ ተባዕ ስጉምቲ፡ ኣብ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓፈሻ ድማ ኣብ ህዝብታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝዘርኦ ተስፋ ዓቢ ምዃኑ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ዜጋታት ክልቲአን ሃገራት ብሓባር ዘካይድዎ ዘለዉ መደባት ድማ – ናቱ መርኣያ ከምዝኾነ ኣረዲኡ።
ብኻልእ ወገን፡ ኤርትራውያን ነበርቲ ኣ’ደውሓ – ቐጠር ብ17 ነሓሰ ኣብ ዝወደብዎ ተመሳሳሊ መደብ፡ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ኢብራሂምን ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣቶ መታሰብያ ታደሰን፡ ማሕበረ-ኮማት ክልቲአን ሃገራት ዝወደብዎ ናይ ደገፍ መደብ፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተራእየ ሓጐስ ምዃኑ ብምምልካት፡ ክልቲኦም ህዝብታት ዝደጋገፉሉን ዝተሓጋገዙሉን መድረኽ ተኸፊቱ ምህላዉ ሓቢሮም።
ኣብ ኩወይት ዝነብሩ ዜጋታት ክልተአን ሃገራት ኣብ ዘካየድዎ – ኣምባሳደራት ሶማል፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ኬንያን ኣልጀርያን ዝተረኽቡሉ ጽምብል ድማ፡ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣቶ ስምኦን ተኽለሰንበትን ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣወል ዓሊ ጀርሶን፡ ማሕበረ-ኮማት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ንሓድሕዶም ብዝገብርዎ ውህደትን ምትሕግጋዝን፡ ነቲ መስርሕ ሰላም ብዝግባእ ከንጸባርቕዎ ትጽቢት ከምዝግበር ገሊጾም።


text:
እቶም ኣሜሪካዊያን ወለዲ ንሃና ዊሊያም ንኸዕብዩዋ ካብ ኢትዮጵያ ኣብ 2008 ኣ/ፈ ኣምፂኦምዋ።ኣብ ወርሒ ግንቦት 2011 ኣ/ፈ ኣብ ኣዚዩ ብርቱዕ ዛሕሊ /ኣርባዕተ ድግሪ ሴንትግሬድ/ ኣብ ደገ ምስ ምስኣፅንሕዋ ሃና ውንኣ ስሒታ ፍርቂ ለይቲ ተረኺባ።ፀኒሑ ድማ ብሓያል ቁሪ ብዝልዓል ሕማም ‘’ሃይፖተርሚያ’’ ሞይታ።
ናይ ሳጄት ከባቢ ቤት ፅሕፈት ዓቃቢ ሕጊ ተወካሊ ሪች መይሪች ክልቲኦም ዓብዪ በደል ብምፋፃም ህይወት ኣጥፊኦም ብዝል ብቀዳማይ ደረጃ ኽሲ እዮም ተኸሲሶም ኢሎም።’’መዕበዪ ኣቡኣ ላሪ ዊሊያምስ ብኽልተ ኽስታት መዕበይት ኣዲኣ ካሪ ዊሊያምስ ድማ ብሰለስተ ኽስታት በደለኛ ተባሂላ’ላ።
ኣዲኣ ብምቕታል ገበን ኣቡኣ ድማ ብጌጋ ሰብ ብምቕታል ቀዳማይ ደረጃ ገበን ክፍረዶም እዩ።
‘’ክኸውን ዘይነበሮ ፍፃመ ግን ድማ ከምፅቡቕ ዕድል በቶም ኽስታት ረቲዕና ተሓተቲ ክኾኖ ገይርናዮም ኣለና’’ ኢሎም ወይሪች።


text:
ኣብ ኣፍሪካ ዝረኣዩ ፀገማት ፀጥታ ንምፍታሕ ምትሕብባር መራሕቲ የድሊ
መቐለ ሕዳር 05/2010(ድወት) መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ኣፍሪካ ዝራአዩ ፀገማት ፀጥታ ንምፍታሕ ነኒባዕሎም ክተሓባበሩ ከምዝለዎም ፕረዝደንት ሩዋንዳ ፓውል ካጋሜ ገሊፆም፡፡
ፓውል ካጋሜ ኣብ መልእክቶም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ውሽጦም ብዝፈጥርዎ ፀገም ምትሕብባር ፀገም ፀጥታ ኣፍሪካ ንክዓቢ ምኽንያት ክኸውን ይክእል’ዩ፡፡
ፀገም ፀጥታ ብዙሐት መልክዓት ዝሓዘ’ዩ ዝበሉ ካጋሜ ካብ ፀገም ሰላምን ምርግጋዕን ሓዊሱ ክሳብ ዘይሕጋዊ ስደትን ኣፈላላይ ፓለቲካን ምዃኑ ሓቢሮም፡፡
ነዞም ብርክት ዝበሉ ዓበይቲ ፀገማት ኣህጉር ኣፍሪካ ንምፍታሕ ብሓባር ምስራሕ ወሳኒ’ዩ ኢሎም፡፡
ካጋሜ ኣብ ሰኔጋል ከተማ ዳካር ኣብ ዝተኸፈተ 4ይ ዓለምለኻዊ ፎረም ሰላምን ፀጥታን ኣፍሪካ ከምዝበልዎ ፀገማት ኣፍሪካ ንካልኦት ኣሕሊፍና ምሃብ እንተፈቐድና ፀገማት ኣፍሪካ እናዓበየ ይከይድ ክብሉ ድማ ገሊፆም፡፡
ሐዚ’ውን ኣፍሪካ ዝጀመረቶ ጉዕዞ ስሉጥ ዕቤት ክትቕፅል መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ሓላፍነት ብምውሳድ ውፅኢታዊ ምትሕብባር ክህልዎም ይግባእ ክብሉ ድማ ኣመልኪቶም፡፡


text:
ታሪኽ ሓደ ህዝቢ ብዛዕባ ፈተነን መኸተ ፈተነን’ዩ።ፈተነ ሰብ ዘምጸኦ ወይ ባህሪ ዘውርዶ ክኸውን ይኽእል። ግን ኣብ መወዳእታኡ ብዛዕባ ብደሆን መኸተን’ዩ።
ብኣድማዕነት ኣብ ዝምከተሉ ግዜ ከኣ ታሪኽ ብዛዕባ ዓወት ነዚ ስዒቡ ከኣ ብዛዕባ ሰላምን ገስጋስ ምዕባለን ይኸውን። ታሪኽ ሓደ ህዝቢ ግን ካብ’ቲ ሓደ መድረኽ ኣብ’ቲ ካልእ መድረኽ ምስ ሰገረ ከምኡ ኢሉ ጋም-ማን እናበለ ንደውታን ድስካለን ተኾኒኑ ክነብር ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። ፈጺሙ ከምኡ ክኸውን ኣይግባእን።
ኣሜሪካውያን ንኣብነት ኣብ መፈለምታ 1770ታት ንገዛእቶም ዝነበሩ እንግሊዛውያን ተቓሊሶም ምስ ሰዓርዎም፡ በቲ ዝረኸብዎ ዓወት ኣይዓገቡን። እንታይ ደኣ ነቲ ወተሃደራዊ ዓወት ከም መንጠሪ ባይታ ተጠቒሞም ኣብ’ታ ዓባይ ሃገር ማሕበራዊ፣ ቁጠባዊ ኮነ ፖለቲካዊ ለውጢ ኣብ ምርግጋጽ’ዮም ተጓይዮም። ከምኡ’ውን ሩስያውያን ኣብ ጽባሕ ናይ’ቲ ኣብ 1917 ዝተወለዐ ሰፊሕ ህዝባዊ ሰውራ ከም’ዚ ናይ ኣሜሪካ ተመሳሳሊ ስጉምቲ’ዮም ወሲዶም። ቻይናውያን ድሕሪ’ቲ ኣብ ምዝዛም 1940ታት ብመሪሕነት ዴሳዊ ሰልፊ እታ ሃገር ዝተረኽበ ህዝባዊ ዓወት ከምኡ’ዮም ጌሮም። ሰውራታት ግን ኣብ’ዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ጥራሕ ኣይኮኑን ተኻይዶም። ብሕልፊ ንምኽታም ካልኣይ ኲናት ዓለም ተኸቲሎም፡ ሰውራ ኣልጀርያ፣ ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ግብጺ፣ ህዝባዊ ቃልሲ ህንዲ፣ ጸረ ዓሌታዊ ቃልሲ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ሞዛምቢክ፣ ኣንጎላ፣ ኬፕ ኼርድ፣ ህዝብታት ኢትዮጵያ፣ ፍልስጤም ….ወዘተ።
ኤርትራ ኣብ’ዚ ዓንኬል ከም እትሕቆፍ ንኹልና ብሩህ’ዩ። ዋላ’ኳ እቲ ዝተኻየደ ብረታዊ ቃልሲ ናይ ገዛእ ርእሱ ፍሉይነት እንተሃለዎ። ሰውራ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኩሉ ሰውራታት ነናቱ ፍሉይነታትን ተመሳሳልነት ከም ዘለዎ ኣፍካ መሊእካ ንምዝራብ ይከኣል። ኣብ’ዚ ብልክዕ ክፍለጥ ክጭበጥ ዘለዎ ነገር ግን፡ ወተሃደራዊ ዓወት መንጠሪ ባይታ ንዝዓበየን ዝበረኸን ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ሸቶ ደኣምበር ገዛእ ርእሱ ዕላማ ዘይምዃኑ’ዩ።
እስከ ነዚ ሓሳብ ዝያዳ ብተመክሮኣዊ ምዕባሌታት ከነጽሮ ክፍትን። ኣሜሪካውያን ድሕሪ’ቲ ኣብ ልዕሊ ገዛእቶም ዝነበሩ እንግሊዛውያን ዘመዝገብዎ ወተሃደራዊ ዓወት፡ መጻኢ ዕድሎም ናበይን ብኸመይ ብዝብል ቃኒዮም ክሕዝዎ ከም ዘለዎም ብምግንዛብ፡ ዝረኸብናዮ ዓወት ዕለታዊ ህይወትና ዘውሕስ፡ ካብ መድረኽ ነጻነት ናብ ምዕራፍ ሓርነት ዘሰጋግር፡ ብጎደና ልምዓትን ዕቤትን ኣቢልና ከኣ፡ ባህታን ሓጎስን ዝመለለይኡ ሕብረተ-ሰብ ንምፍጣር ክኸውን ኣለዎ። ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ቅዱስ ዕላማ ክንጭብጦ እንተኾይና ከኣ፡ ብቕጽበት ቅዋም ነዲፍና ህዝቢ ከም ዝዛተየሉ ጌርና፡ ኣጽዲቕና ብተግባር ክንሰርሓሉ ኣለና ኣብ ዝብል ተረዳዲኦም። ኣብ ፈረንሳ’ውን እንተተመልኪትና፡ እቶም ብናይ ህዝቢ ፈረንሳ ህዝባዊ ናዕቢ ተደጊፎም ነቲ ብእዋኑ ዝሓለፎ ስርዓተ ንግስነት ዝፍለጥ ዝነበረ መንግስቲ ምስ ዓለውዎ፡ ሃገርና ደጊም ናይ ውሑዳት ኮይና ክትቅጽል የብላን፡ ንዕውት ህዝቢ ፈረንሳ ዝተማለአ ሓርነት ሕውነት ዝብሉ ሓረጋት ዝመለለይኣ ሓዳስ ሃገር ንምህናጽ ተመባጺዖም። ምርቃቕ ቅዋም፣ ምቛም ሃገራዊ ባይቶ፣ ክብረት ሰብኣዊ መሰላት ድማ ብተግባር ክስረሓሎም ተጌሩ። ኣብ ሃገረ ቱኒዝያ ኣብ 2011 ዝተራእየ ምዕባሌ’ውን ነዞም ዝጠቕሱ ተመክሮታት ዘዘኻኽር’ዩ።
ኤርትራ ግን ነዛን ዝተጠቓሳ ሃገራትን ብዙሓት ካልኦት ዝኸምአንን ክትመስል ድሕሪ’ቲ ብ1991 ዝተመዝገበ ወተሃደራዊ ዓወት ፖለቲካውን ቁጠባውን ምዕባለ ከተረጋግጽ ዝግበኣ ክንሳ ከም ሽንቲ ገመል ድሕሪት ተመሊሳ ኣብ ክትወጽኦ ዘይትኽእል ረግረግ ተሸኺላ። ሎሚ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ኩልና ከም እንዕዘቦ ኣሎ ዝበሃል ነገረ ንስለ ጃህራ ጥራሕ’ዩ። ነዛ ሃገር ዝመርሕ ዘሎ ውልቀ ሰብ ኣብ 1971 ኣብ ሓደ ውሑዳት ተጋደልቲ ዝተረኽብሉ ኣኼባ ግህተብ ዝተባህለ ሕሉም ሰሜናዊ ጫፍ ሳሕል ብግዝያውነት ተመሪጹ እነሆ ን45 ዓመታት መመላእታ ብዘይ ዝኾነ መብረ ናይ ጥልመት መሓውራቱ ዘርጊሑ ኣብ ዝባን ህዝቢ ወጺኡ ሸይሸይ ይብል ኣሎ። ኤርትራ ሎሚ ኣብ ደሓን እንተዘየላ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ረግረግ ተሸኺላ እንተላ፡ ነቲ ከም መስተንክራዊ ዝግለጽ ወተሃደራዊ ጸብለልተኣ መንጠሪ ክኾና ዝኽእል ባይታ ኣቐዲማ ክትምድምድ ብዘይ ምኽኣላ ምዃኑ ክንግንዘብ ይግባኣና።
ኣብ ታሪኽ ናይ ሓደስ ኣፍሪቃ ዋላ’ውን ሳልሳይ ዓለም ከም’ዚ ኣብ ኤርትራ ብስርዓት ህግደፍ ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎን ምድንጋር ዛጊት ኣይተራእየን። ሕስብ’ሞ ነብል፡ ሓደ ሰብ ትርጉም ዘለዎ ሞያን ክእለትን ዘይብሉ እናሃለወ ኣነ ከምዚ እናበለ እንተፈከረ እንታይ ዋጋ ኣለዎ። ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ መንግስታዊ ስልጣን ዝተቖጻጸረ ኣነ ከም’ዚ ባህሪየይ፣ ክእለተይ፣ ተወፋይነተይ፣ ብቕዓተይ እናበለ እንተገዓረ ብግብሪ እኮዩ ዝርታዕ። ህዝቢ ኤርትራ ዘርኣዮ ትዕግስቲ፡ ጽንዓት፡ ተጻዋርነት ዝድነቕ’ዩ። እንዳ ህግደፍ ግን ነዚ ዝኸውን ሞሳ ኣብ ክንዲ ምሃብ፡ ከም’ዚ ኔርና ሰሪሕና ክንድዚ ኣሽሓት መስዋእቲ ከፊልና ጥራሕ ይዝምሩ። ንስዋኣት ኣብ ክንዲ ብልምዓት ደቆምን ደቂ-ደቆምን ኣብ ትርጉም ኣልቦ ኲናት ኣእትዮም ያኢ ካሕሳን ሞሳን ተረኺቡለይ ኣቦኡ ዝወደቐሉ ዕላማ ኣጽኒዑ ዋጋ ይኸፍል ኣሎ እናበሉ የሽካዕልሉ። እዞም ምስሉያት ጃንዳ ነዚ ክብሉ እንታይ ኣድከሞም። ነቲ ዝተፈጸመ ጀግንነት መን ኣሉ ዝብሎ ኣሎ። እወ መን ዘይፈልጥ ኣሎ። ህዝብን ደቂ ህዝብን ደይኮኑን ነቲ ጉዳይ ውዒለሞን ዓሚመሞን?
ንህግደፍ ዝምልከት ሓያሎ ዘይተመለሰ ሕቶታት ኣሎ’ዩ። ንሳቶም ማለት ህግደፋውያን ዝበሉ እስከ ይበሉ፡ ፈጣርሪኦም መራሒኦምን ኢሳያስ ኣፈ-ወርቂ’ውን ዝበለ እስከ ይብል፡ ብተግባር ግን ኣብ ውሽጢ’ዚ ርብዒ ዘመን ናይ ኢሳያስ ኣፈ-ወርቂ ኤርትራ፡ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፣ ቁጠባዊ ገስጋስ ኣረጋጊጻ ዲያ? እንተረጋጊጻ ኣበይ ኣሎ? መልሱ የለን’ዩ። ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተሃንጸን ዝህነጽ ዘሎን መንበሪ ኣባይቲ፣ ጽርግያታት፣ ዲጋታት፣ ማሕበራዊ ትካላት፣ መራኸቢታት …ወዘተ እሞ ንተዓዘብ ንበሃህላን ተግባርን ህግደፋውያን ከኣ ምልስ ኢልና ንተዓዘብ እንታይ ኢና ንርኢ? እንታይ ኢና ክንሰምዕ ብኣንጻር’ቲ ዘስምዕዎ ጃህራን ፈኸራን። ዳህሲስካ ዘጭበጥ ናይ ሕልሚ ልምዓት። በቃ ካልእ ማልእ የለን። ብግምታት እዚ ውልቀ መላኽን ንሱ ዝመርሖ ስማዊ መንግስቱን ኢትዮጵያውያን ኣብ ዓወት ዓድዋ ኣላጃ፣ ሱዳናውያን ኣብ ናይ ማህዲ ኲናት፣ ኣልጀርያውያን ኣብ ኲናት ስቲፍ፣ ቬትናማውያን ኣብ ዓወታት ዲየን-ብየንፉ ህወ ሰይጎን እናዘከሩ ነበርና እናበሉ ክነብሩ ኔርዎም። ንሳቶም ግን ኣይገበርዎን። ምኽንያት ወተሃደራዊ ተልእኾን ዓወትን ኣብ ሓደ ዝዓበየ ሸቶ መብጽሒ ደኣምበር ገዛእ ርእሱ ዕላማ ከምዘይኮነ ስለዝፈልጡ።
ካብ ዘቢብ ሓሺም
ብሓልዮ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 02-03-2016


text:
ክብረ በዓል መስቀል 2011 ዓ.ም. ብዓቢይ ድምቀት ተባዒሉ!
በዓለ መስቀል፡ ብፍሉይ ኸኣ ኣብ ኣሥመራ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ብፁዓን ጳጳሳት፡ ላዕለዎት ሰበ ሥልጣን መንግሥትን ዲፕሎማትን፡ ውሉደ ክህነትን ተመሃሮ ትምህርቲ ሰንበትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ብዓቢይ ድምቀት ተባዒሉ።
ብመሠረት መርሓ ግብር ናይ’ቲ በዓል ሥነ ሥርዓት ልክዕ ሰዓት 7፡30 ቅ.ቀ. ብመሪሕነት ሰብ ተራ ለባስያን ደብረ ፀሐይ አቡነ ተክለሃይማኖት ሓዝሓዝ ‘ሰአሊ ለነ ማርያም’ ጀሚሮም ሥርዓት ጸሎት ቅዳሴ ክሳዕ ጸሎተ ወንጌል በጺሑ። ካብ መዝ. 60 “ወወሃብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ ከመ ያምሥጡ እምገጸ ቅስት ወይድኃኑ ፍቁራኒከ/ ነቶም ዝፈርሁኻ ሰንደቕ ዕላማ ሃብካዮም፡ እዚ ድማ እቶም ፍቁራትካ ካብ ገጽ ተጻባኢ ምእንቲ ኪድኅኑ እዩ።” ዝብል ምስባክ ምስ ተሰብከተውሳክ፡ . . . ክብረ በዓል መስቀል 2011 ዓ.ም. ብዓቢይ ድምቀት ተባዒሉ!


text:
ናይ መወዳእታ ክፋል ቃለ መሕትት ምስ ተሓጋጋዛይ ዲን ኮሌጅ ኣባ ሲላስ
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ጉዳይ መጻሕፍቲ’ከ?
ኣባ ሲላስ፦ ብተመሳሳሊ’ው ምስቲ ሥርዓተ ትምህርቲ ዝኸዱ መጻሕፍቲ ካብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ካብ ወጻኢ ሃገራት ናይ ምእካብ መደባትን ብቍዕ መወከሲ ዘለዎ ቤተ መጻሕፍቲ ናይ ምቋም መደብን ክስርሓሉ ጸኒሑ እዩ። ጐኒ ጐኒ ከኣ ኤሌክትሮኒካዊ ወይውን ዲጂታል ቤተ መጻሕፍት’ውን ንምምስራት ጻዕሪ ክካየድ ጸኒሑ እዩ። ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ሃገረ ስብከታት ሕቡራት መንግሥታት ኣሜርካን ካናዳን ከምኡ’ውን ኤውሮጳ ነዚ ዕዮ ዘሳልጥ ኮሚቴ ብምቋም ክሰርሓ ጸኒሐን እተን ኮሚቴታት ከኣ ምስ ካልኦት ሊቃውንት ናይዚ ዓውዲ ዝኾኑ ኣኃት ኦርየንታል ኣብያተ ክርስቲያናት ብምርካብን ብምልዛብን ኣገደስቲ መጻሕፍቲ ብምልላይን ክልእኻ ጸኒሐን እየን።
ገሊኡ ድማ ኣብ መስርሕ ይርከብ ኣሎ። ብሓፈሻ እዚ ተግባራት ብሓቂ ዘተባብዕን ኣብቲ ኮሌጅ ንዘሎና ኣገልገልቲ ሞራል ዝህብ ኮይኑ ረኺብናዮ ኣሎና። ከም ኣብ እስራኤል ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያናትን ማሕበራትን፣ ከምኡ’ውን ካብ ውልቀ ሰባት ዝተወፈየ’ውን ውሑድ ኣይኮነን። ብቀሊሉ ዘይርከቡ መጻሕፍቲ ቅዳሕ (copy) እናተገብረ ዝግበር መስርሕ ምጥንኻር ቤተ መጻሕፍቲ’ውን ኣሎ። ኵሎም ኣብዚ ዕዮ ምእካብ መጻሕፍቲ ዘለዉ ኵሎም ዝያዳ ክሰርሑን ብቀጻሊ’ውን ምልኣት ዘለዎ ቤተ መጻሕፍት ክህልወና ብዝተፈላለየ መገድን ሜላን መጻሕፍቲ ናይ ምእካብን ምውፋይን ስራሕ ከጠናኽሩ ለበዋይ የመሓላልፍ።
ዲጂታል ላይብረሪ’ውን ዘድሊ ናይ ትሕተ ቅርጽን ፕሮግራማት ስራሕን ድሕሪ ምጥንቃቕ ከምኡ ብውሑዳት ኮምፒተራት ኣገልግሎት ንምሃብ ኣብ ምቅርራብ ይግበር ኣሎ። ብናይ ስልኪ ኣልቦ ኣገልግሎት’ውን (Wi-Fi)፣ ካብቲ ዲጂታል ላይብረሪ ኣብ ታብሌትን፣ ሞባይላትን ካልእ ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒታትን ኣብ ውሽጢ ኮሌጅ ኮይኖም ዝጥቀሙሉ ኣገባብ ንምፍጣር’ውን ትሕተ ቅርጺ ይዋደድ ኣሎ። ኣብዚ ዕዮ ንዝሰርሑ ዘለዉ ወለንታውያን ክኢላታት ደቂ ቤተ ክርስቲያን ድማ ምስጋና ይግብኦም እዩ። ምናልባት ሓገዝ ምስ ዝርከብ ነፍስ ወከፍ ተምሃራይ ብዘመናዊ ኣገባብ ኵሉ መጻሕፍቲ ኣብ ኢዱ ኣብ ዝርከብ ኢቡክ (e-book) ወይውን ካልእ ቀሊል ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒ ክጥቀም ድሌትና እዩ።
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ፍቓድ እግዚአብሔር ይኹነልና እሞ እዞም ተምሃሮ ትምህርቶም ምስ ዛዘሙ ኣብ ምንታይ እዮም ክምደቡ፣ እንታይ ዝተገብረ ምድላዋት ኣሎ?
ኣባ ሲላስ፦ ምስ ምምሕዳር መንበረ ፓትርያርክ ምርድዳእ ተገይሩ ኣሎ፣ ውጥን ክዳሎ ከሎውን ንኸምኡ ኣብ ግምት ዘእተወ ጉዳይ እዩ ነይሩ። እዞም ተምሃሮ ስለምምሃር ዝመሃሩ ዘይኮነስ ተማሂሮም ኣብቲ ብዙኅ ሓጓፋት ዝርከቦ ዕዮ ቤተ ክርስቲያን ኣትዮም ሓዋርያዊ ስራሕ ክሰርሑን ክዓዩን ብምባል እዩ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝግደፍ ገዲፉ ገዚፍ ባጀት ብምውጻእ ዝምህሮም ዘሎ። ብመሠረቱ’ውን እቲ ተቀሪጹ ዘሎ ሥርዓተ ትምህርቲ ተምሃሮ ኣብ ኵሉ ዕዮታት ቤተ ክርስቲያን ኣትዮም ከስርሖም ዝኽእል ፍልጠት ከምዝስንቁ እዩ ተሃንጺጹ።
በዚ መሠረት ኣብ ምስፋሕ ስብከተ ወንጌል፣ ምሕያል ጓሳን ጓስነትን፣ ኣብ ምምሃርን ምስልጣን ውሉደ ክህነትን ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበትን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕን ኣብያተ ጽሕፈትን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምኅያል ምሕደራን መሪሕነትን፣ ኣብ መጽናዕታዊን ምርምራዊ ስርሓትን ማኅበራዊ ጉዳያትን፣ ኣብ ንጥፈታት ዓውዲ ኢኮሜኒካል (ኣብ ውሽጢ ሃገርን ዓለም ለኻዊን) ወዘተ ዕዮ ክህልዎም እዩ። ብፍላይ ነቶም ቀዳሞት ዓመታት ዝምረቑ ተምሃሮ እቲ ዕድል ገፊሕ ኮይኑ፣ ንሳቶም ብዝፈጥርዎ ናይ ስራሕ ዕድላትን በብቍሩብ ምስ ዝእንፍት ዘሎ ዕብየት ቤተ ክርስቲያን ድማ እቲ ስራሕ እናሰፈሐን እናዓመቈን ስለዝኸይድ ዕድሎም ኣዝዩ ጽቡቕ እዩ። ዓቢይ በረኸት ክረኽቡሉን ነቲ ዘሎ ሕጽረታት ዓቕሚ ሰብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምምላእን ዕብየት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምርግጋጽን ታሪኻዊን ዝተቐደሰን ሓዋርያዊ ስራሕ ክሰርሑ ተስፋና እዩ። ብሓፈሻ ንትግባረ ስልታዊ ውጥን (strategic plan) ብዝሕግዝን ብዝሰማምዕ መገዲ ኣብ መንፈሳዊ፣ ምምሕዳራዊ፣ ልምዓታዊ መደባት ቤተ ክርስቲያን ተሳትፎን ኣበርክቶን ክህልዎም እዩ። ብፍላይ ከኣ ክልተ ሞያ ዘለዎም ውሉደ ክህነት ከም ክልተ ዝኣፉ ሰይፊ ዝያዳ ኣበርክቶ ክህልዎም ትጽቢት ይግበረሎም።
እግዚአብሔር ስሙር ይግበሮ እሞ፣ እቶም ብሉጻት ዝኾኑ ተምሃሮ ድማ ኣብቲ ኮሌጅ ተሓጋገዝቲ መምህራን ኮይኖም ክተርፉን፣ ንተወሳኺ ትምህርቲ ናብ ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት ክልኣኹን ተመሊሶም ድማ ነዚ ኮሌጅ ከጠናኽሩን ናይ ነዊሕ ጠመት እዚ ኮሌጅ ከዕዉትን መደብ ናይ’ዚ ኮሌጅ እዩ።
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ቤተ ክርስቲያን ኣብዘን ሓጸርቲ ዓመታት ናጽነት ድንቂ ስራሕ እግዚአብሔር እዩ ኢልና ንእግዚአብሔር ነመስግኖ ነገራት ኢና ኣብዚ ኮሌጅ ንርኢ ኣሎና። ከምቲ ክግለጽ ዝጸንሐ ብዙኅ ትሕተ ቅርጻዊ ስርሓት ተዳልዩ ስርሑ ጀሚሩ ኣሎ። ምጅማር ዘይኮነስ እቲ ዝዓበየ ግድል ማለት ኣብ ምቕጻልን ኣብ ፍረ ምብጻሕን ኣብ ቅድሜኹም ብዙኅ ሓላፍነታዊ ስራሕ ከምዝጽበየኩም ፍሉጥ ነገር እዩ። እቲ ዝዓበየ እዋናዊ ብድሆ እዚ ኮሌጅ እንታይ እንታ እዩ?
ኣባ ሲላስ፦ ዛጊት ነዚ መንፈሳዊ ኮሌጅ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ንምቋም ዝተገብረ ጻዕሪ ብቀሊል ዘይግመት ተሞክሮ ዝተጠርየሉ እዩ። ንዝነበሩ ሕጽረታትን ብድሆታትን ኣብ ምስጋር ዝተሓልፈ መስርሕ’ውን ብርእሱ ዘይሕደግ ጸጋ እዩ። ከምዚ ዓይነት ኮሌጅ ብዙኅ ጊዜ ብሓገዝ ወጻኢ ክስራሕ ልሙድ ነገር እዩ። ቤተ ክርስቲያንና ግና ባዕላ ንባዕላ ሊቃውንትን ምሁራን ደቃ ኣወሃሂዳ ነዚ ምብቕዓ ንመጻኢ’ውን ንዘለዋ ተስፋ ዓቕምን ኣንፈትን ዘመልክት እዩ። እዚ ማለት ግና ዓበይቲ ሕጽረታት የብላን ማለት ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ ጉዳይ ባጀት ብቀዳምነት ተጠቃሲ እዩ።
ቤተ ክርስቲያን ብውሽጣዊ ዓቕሚ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ንኵሉ ከተማልእ ምባል ዘይከኣል እዩ። ይኹን ደኣ እምበር ኣብያተ ክርስቲያናትን ምእመናን ብምትሕብባር ንናይ እዋናዊ ይኹን ቀጻሊ መደባት መንፈሳዊ ኮሌጅ ኣብ ምምዋልን ምድጓምን ቀጻሊ ጻዕሪ ከተካይድ ኣለዋ። ብሰንኪ ፋይናንሳዊ ሕጽረታት ግና ዓበይቲ መደባት ቤተ ክርስቲያን ክዕንቀፉ ቅቡል ስለዘይኮነ ኵሎም ዝምልከቶም ኣብዚ ብዝረአ ገንዘብ ዋጋ ዘይትመን ጸጋ እግዚአብሔር ኣብ ዝርከቦ ህንጻ እግዚአብሔር ዝኾነ ሰብ ከውፍሩን ክሕግዙን ሓደራ እብል። ብሓላፊ ገንዘብ ዘይሓልፍ መንፈሳዊ ስራሕ ኣብ ዝስርሓሉን፣ ንቀጻሊ ዕብየት ቤተ ክርስቲያን ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነ ዕዮ ክሳተፉ ግቡእ እዩ እብል። ሕጂ ዝግብር ዘሎ ብዘይካ እቲ ብዓሰርተታት ሚሊዮናት ናቕፋ ዝወጽእ ቀዋሚ ወጻኢ (ህንጻን መሳለጥያታት ትምህርትን) ነቲ ቀጻሊን መሠረታዊን ወጻኢታት ማለት ንመካየዲ ስራሕን ትምህርትን፣ ንደሞዝ መምህራንን ሰራሕተኛታትን፣ ንመግብን ካልእ ወጻኢታትን ተምሃሮ ወዘተ ቤተ ክርስቲያን ባዕላ እናሸፈነት ትኺድ እምበር ምስ ምውሳኽ መርሓ ግብሪ ትምህርትን፣ ምብዛኅ ቍጽሪ ተምሃሮን፣ ምስፋሕ መደባትን ልዕል ፋይናንሳዊ ዓቕሚ ቤተ ክርስቲያን ብምዃኑ ቤተ ክርስቲያን ከምቲ ልሙድ እምነታ ኣብ ሕዝባ እዩ።
ንመካየዲ ስራሕን ንምቋም ክፍሊ ትምህርቲ ኮምፒተርን (ኣይቲ) ዲጂታል ቤተ መጻሕፍትን፣ ኣብ ሕቡራት ዓረብ ኤሜረትስ ብፍላይ ከኣ ኣብ ዱባይን ኣቡዳቢን ብዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያናትና ተማእኪሉ ዝተዋህበ ሓገዝ ምእመናንን ምእመናትን ብሓቂ ነዚ ክበሃል ዝጸንሐ እምነት ብግብሪ ዘመስክር እዩ። ኵሎም ድማ ኣብነቶም ክስዕብ ይግባእ።
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ናይ ቀረባ ዓበይቲ ውጥናት ኮሌጅ እንታይ ይመስል?
ኣባ ሲላስ፦ ብርግጽ በብቍሩብ ዝመጽእ እምበር ብሓንሳብ ዝረአ ዕብየት የልቦን። ሕገ ጠባይዓዊ’ውን ከምኡ እዩ። ዕብየት ውሳጣዊ እምበር ኣፍኣዊ ክኸውን ይብሉን። በብቍሩብ እናተምሃርካን እናተሞክሮኻን ምዕባይ ኣገዳሲ እዩ፣ ረብሓ’ውን ኣለዎ። ንሕና ጀሚርና ኣሎና። ቀጻሊ ድማ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ዝፍጸሙ ዓበይቲ ውጥናት ሃንጺጽና ኣሎና። እቶም መደባት ኣብ ህንጻዊን መሰላጥያን፣ መስርሕ ትምህርትን፣ ዓቕሚ ምሕደራን ዘተኰሩ እዮም። ኣብ ህንጻዊ ስርሓት ካልኣይ ገጽ ህንጻዊ ስርሓት ክንጅምር መደብ ሒዝና ኣሎና፣ ድሕሪ ክልተ ዓመት ንዘድልዩ መሰላጠያታት’ውን ካብ ሕጂ እናመላእካ ምኻድ ኣካል ናይቲ ውጥን እዩ። ኣብ መስርሕ ትምህርት’ውን መምሃሪ መጻሕፍቲ ምድላው፣ ኣብ ታሪኽን ቅርስን ቤተ ክርስቲያን ከምኡውን ኣብ ቋንቋ ግእዝ ዘተኰረ መጽናዕታዊን ምርምራዊን ስራሕ ምጅማርን ኣብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምርምራዊ ስርሓት ዘተኮረ መጽሔት ምሕታም፣ ናይ ምሸታዊን ርሑቕ ትምህርትን ንምጅማር ትሕተ ቅርጻዊ ባይታ ምጥጣሕ፣ ምህብታም መወከሲ መጻሕፍትን ምስፋሕ ቤተ መጻሕፍትን፣ ልዕል ኢሉ ከምዝተጠቕሰ ዝተፈላለየ መርሓ ግብርታት ትምህርቲ ምጅማር፣ ቍጽሪ ተምሃሮ ምውሳኽ፣ መርበብ ሓበሬታ ምቋም፣ ኣስተምህሮኣዊ መጽሔት ብስሩዕ ምሕታም፣ … ኣብ ዓቕሚ ምሕደራ’ውን እዚ ዘሎ ከፊላዊ ባጀታዊ ኣሰራርሓ ናብ ምሉእ ባጀታዊ ኣሰራርሓ ምስግጋር፣ ምስ ምብዛሕ ተምሃሮ ዝመዓራረ ቍጽሪ ሰራሕተኛ ምውሳኽ፣ … መደባት ኣለዎ። እቲ ዕዳጋ ኣሕምልቲ ኮይኑ ዝጸንሐ ክፋል መሬት’ውን ተመሊሱልና ስለዝርከብ፣ ናብቲ ካልኣይ ገጽ መደባት ክንሰግር ባብ ኣርኅዩልና ይርከብ።
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ከም ኮሌጅ መጠን ደረጅኡ ዝሓለወ ምሕደራን ትምህርትን ክህልዎ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ እንታይ ይመስል? ምስ ካልኦት መዘነታቱ ዝምድና ናይ ምምሥራት መደብ ኣሎ’ዶ?
ኣባ ሲላስ፦ ብርግጽ ቀዲሙ ከም ዝተጠቕሰ’ውን ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ኵሉ ክግበር ዝጸንሐ ምሕደራዊ፣ ኵሉ ዓይነት ናይ ምምሃርን ምምሃርን መስርሕ ትምህርቲ፣ ህንጻዊን መሳለጥያታትን… ብሓፈሻ ኵሉ ጻዕርታት ብደረጃ ቅቡልን ልሙድን መዐቀኒ ኮሌጅ እናመለእ ተመዓራርዩ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። ሕጂ’ውን ጉዳይ ብሉጽ ደረጃ ቀጻሊ መስርሕን ጻዕርን እምበር ብሓንሳብ ዝብጻሕ ኣይኮነን። ብመንጽር ሃገራዊ መዐቀኒ ድማ ደረጅኡ ዝሓለወ ክኸውን ምስ ዝምልከቶ ኣካል ክዝረበሉ እዩ። ኵሉ ዓይነት ትምህርቲ ብዘመናዊ ኣወሃሃባ ትምህርቲ ዝተሰነየን፣ ተምሃሮ’ውን ኣብ ኮምፒተር ቴክኖሎጂ ዘለዎም ፍልጠት ንምስፋሕ ዘኽእሎም ግብራዊ ተሞክሮ ኣብ ውሽጢ ኮሌጅ ንክመሃሩ ትሕተ ቅርጺ ተዋዲድ ኣሎ።
ከም ኮሌጅ’ውን ምስ ኮሌጃት ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት ዝተፈላለየ ዓይነት ናይ ምትሕግጋዝ ዝምድና ክህልዎ ከም መደብ ይስርሓሉ ኣሎ። ብርግጺ ብሓንሳብ ምስ ዓበይቲ ኮሌጃት ካልኦት ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት ክንመዓራረ ኣይንክእልን። ታሪኾም ክርንኢ ከሎና ኣጀማምርኦም’ውን ኣብ ናትና ደረጃ’ውን ዝበጽሕ ኣይነበረን። ተሞክሮኦም ንዓና ሓጋዚ እዩ። ስለዚ ኣብ ውሽጣዊ ምሕደራና ከይኣተዉ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት ምትሕግጋዝ ከምዘድልየና ንኣምን ኢና። በዚ መሠረት ዝምልከቶ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈትና ከም መደብ ሒዝዎ ኣሎ።
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ካልእ ዘይተጠቐስኩሞ ብመገድኹም ክጥቀስ እትደልይዎ ዕድል ክንህበኩም?
ኣባ ሲላስ፦ ኵሉ ዝተባህለ ይመስለኒ። ተሞክሮ ካልኦት ኮሌጃት ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት ክበሃል ከሎ ግና ክልተ ዓይነት እዩ። ብጽቡቕ እንመሃሮ ኣሎ፣ ብሕማቕ እንመሃሮ ኣሎ። እቲ ጽቡቕ ኵልሳዕ ጽቡቕ እዩ። እቲ ሕማቕ ድማ ኣብ ካልኦት ዝረአን ዘጋጠመን ዘየድሊ ኣገባባት ክንከላኸሎ ምኽኣል እዩ። ሃይማኖትካን ጥንታዊ ሥርዓት ቤተ ክርስቲያንካን ዝልውጥ፣ ዝቆራርም፣ ባህልኻን መንነትካን ዘነኣእስ ብጊጉይ ርድኢት ዘመናዊነትን ዓለማዊ ፍልስፍናን ብሓፈሻ ኣዕናዊ ተልእኾ ‘ተሓድሶ‘ ናብ ጀማሪ ኮሌጅና ብፊደል ይኹን ብመንፈስ ከይጽጋዕ ጽኑዕ ምክትታል ይግበር እዩ። እቲ ኵሉ ሥርዓተ ትምህርቲ’ውን ንእኡን ንእኡ ዝመስል ጊጉይ ኣካይዳን ኣብዚ ዘመናዊ ወለዶ ከይሰርጽ ምግባር እዩ። ዝመጸ ንፋስ ተሓድሶ እንተነፈሰ፣ የማነ ጸጋም ከየበልካ ዕርፊ ኣሰር ኣቦታት ምጽናዕ ኣገዳሲ እዩ። ኮሌጅና’ውን ዝሰርሓሉ ዘሎ ኣገባብ እዩ።
ብመሠረቱ ግና ዕላማናን መደበትናን ኣብ ምምዕባል ፍልጠት ጥራይ ዘይኮነስ መንፈሳዊ ሕይወትን ስነ ምግባራዊ ኣርኣያነትን ማዕረ ማዕረ ዝሰርዕ እዩ። ቃለ እግዚአብሔር ብቃል ጥራይ ዘይኮነስ ብግብሪ ዝምህር ወለዶ ኮሌጅ ክፈሪ ኢና ንደሊ። ጥንታዊ ሃይማኖት ኣቦታቱ ኣጽኒዑ፣ ኵሉ ሰናይ ተግባራትን መንፈሳዊ ፍረን ዘለዎን ኣብዚ ዘመናዊ ወለዶ ዋልታ ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ ኣብ ኵሉ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ዝሳተፍን ዘበርክትን ወለዶ ኮሌጅ ክስስን ንምነን ንጽልን ኣሎና። ዓበይቲ ሓጓፋት ቤተ ክርስቲያን ኮይኖም ኣብ ዝርከቡ ዘለዉ ጓሳን ጉስነትን፣ ስድራ ቤት ዝማእከሉ ክርስትናን …. ነዊሕ ጠሚቱ ዝሰርሕን ዝምልእን ወለዶ ኮሌጅ ክንርኢ ንእግዚአብሔር ንልምኖ ኣሎና። ስለዚ ከኣ እዚ ወለዶ መንፈሳዊ ታሪኽ ዝቐደሙ ቅዱሳን ኣቦታቱ ዝደግም ኮይኑ ክርከብን ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያኑ ከውሕስን ሓረር ንብል ኣሎና። እምነትና’ውን ንሱ እዩ። ነዚ ከኣ ስራሕ እግዚአብሔር ክንኣምን ክንክእል ኣሎና፣ ቤተ እግዚአብሔርን መንፈሳዊ ስራሕን ብሥጋዊ ጥበብ ዘይኮነስ ብፍቓድ እግዚአብሔር መንፈሳዊ ትግሃትን ዝፍጸም ስለዝኾነ ኵልና ኣብ ቤተ ክርስቲያን ቅንዓት ዘለዎ ኵሉ ዓቕሙ ነዚ ኮሌጅ ከብርክት ሓደራ እብል። ንዓኻትኩም ድማ እግዚአብሔር ይባርክኹም።
ልሳነ ተዋሕዶ፦ ስለዝሃብኩምና መብርሂ ብስም ክፍልና ነመስግን።


text:
ሚስተር ኦባማ ንኣፍሪቃ ሓዳስ ኣህጉር ኢሎም ገለፅዋ።ምኽንያቱ ክገልፁ ከለው፣መብዛሕትኡ ህዝቢ ኣፍሪቃ ትሕቲ ሰላሳ ዓመት ዝዕድሚኡ‘ዩ፣ ምምሕዳሮም ድማ ምስ‘ዚ ክፍሊ ህዝቢ-ኣፍሪቃ‘ዚ ክራኸብ ድልየቱ ምኻኑ ኣይከወሉን።
እቲ ትራኸቦ ሰብ፣ከምዚ ከማይ እርግ ዝበለ ሰብ ጥራሕ እንተኾይኑ፣ ነቶም ዓቅሚ ዘለዎም፣ሓድሽ ተበግሶን ሓሳብን ዘመንጭው ሰባት ተግልሎም ኣለኻ ማለት‘ዩ።ስለዚኾነ‘ዩ፣ንቀፃላይ መራሕቲ ናብ ሓደ መድረኽ ንክነምፀኦም ኣገዳሲ ኮይኑ ዝረኸብናዮ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ፣ኣብ መደረኦም፣እቶም መናእሰይ-መራሕቲ ንምዕሳል ዴሞክራሲ፣መንግስታዊ ግልፅነትን ናፅነት ሚድያን ንክሰርሑ ኣተባቢዖሞም። ከምኡውን ኣፍሪቃውያን ደቂ-ተባዕትዮ ኣብ ምህናፅ ስርዓተ-ዴሞክራሲ ንደቂ-ኣነስትዮ ቦታ ክህቡወን‘ውን ኣዘኻኺሮም።
ኣባል ንዴሞክራሲ ኣብ ዝሰርሕ ማሕበር ኮይንኩም እናሃለኹም፣ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ‘ቲ ማሕበር ማዕረ ድምፀን ዘየስማዓሉ እንተኾይኑ፣ሓቂ ንምዝራብ ግብዛት ኢኹም ማለት‘ዩ ኢሎም እቶም ፕረዚደንት።


text:
ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ አንጎላ፡ኬንያን ሩዋንዳ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ነሓሰ ወሳነ ዝኾነ ምርጫ ከካይዳ እየን። ሰለስቲአን ሃገራት ብኩሉ መዳይ ዝተፈላልያ እየን እንተኾነ ንኩነታተን ተመሳሳሊ ዝገብሮ ሰለስቲአን ሃገራት ልዑል ውጥረት ዘለዎ ብዙሓት ብቀረባ ዝከታተልዎ ምርጫ ብምክያደን እዩ።
ካብዘን ሰለስተ ሃገራት ኣብ መጀመርያ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ ምርጫ ተካይድ ሩዋንዳ’ያ፡ ካብ ቀንዲ ተወዳደርቲ ድማ ነታ ሃገር ካብ 1994 ዓ.ም ጀሚሮም ዝመርሕዋ ፕረዝደንት ፓል ካገመ እዮም። ፕረዝደንት ካጋመ ኣብ 1994 ዓ.ም ኣብታ ሃገር ዘጋጠመ ምጽናት ዓሌት ድሕሪ ምዝዛሙ ነታ ሃገር ክመርሑ ዝጸንሑ ምኳኖም’ውን ይፍለጥ።
ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ በዓል ሞያ ዝኾኑ ሙሪቲ ሙቲንጋ ካብ ዓለምለኸ ክራይስ ግሩፕ ግን ውጽኢት እዚ ምርጫ ዘገርም ከምዝኸውን ይገልጹ፡ ብተወሳኺ ንሶም እቲ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ነታ ሃገር ኮነ ንሃብታማት መሻርክቲ እታ ሃገር አገዳሲ ምኳኑ ይገልጹ።
“ይመስለኒ ነቲ ሩዋንዳ ርእሰ መላኺ ስርዓት ዲዩ ዘለዋ ወይስ ንኣገባብን መስርሕን ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ዘኽብር ስርዓት ንዝብል ሕቶ ዝምለሰሉ ምርጫ እዩ ኽከውን ብፍላይ ድማ ሩዋንዳ ሓንቲ ካብተን ቀንዲ ልዑል ሓገዝ ምዕራባዊያን ትርኸብ ሃገር ብምኳና አገዳሲ ምርጫ’ዩ።"
ኣብ ካልኣይ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ ዝኻየድ ምርጫ ኬንያ ኣብ መንጎ ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ እታ ሃገር ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታን መራሒ ተቓወምቲ ራይላ ኦዲንጋ ክካየድ እዩ።
ምስ’ዚ ብዝተሓሓዝ ሕብረት ኣውሮጳ ንናይ ሩዋንዳ ምርጫ ዋላ ሓደ ተዓዛባይ ከምዘይልእኽ ብኣንጻሩ ናብ ኬንያ ግን 100 ተዓዘብቲ ከምዝልእኽ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ምርጫ 2007 ዓ.ም መራሒ ተቓወምቲ ኦዲንጋ ምስ ተሳዕሩ ብዝተላዕለ ንምጥፋእ ህይወት ልዕሊ 1,100 ሰባት ምክንያት ዝኾነ ፖለቲካዊን ዘርኣዊ ግጭታት ተኸቲሉ ኬንያ ቅዋማዊ ለውጢ ምትእትታዋ ይፍለጥ።
ማቲንጋ ግን እዚ ናይ ወርሒ ነሓሰ ምርጫ እቶም ለውጢታት ክቅጽሉ ድዮም ወይስ ክቋረጹ ዘፍልጠሉ እዩ ይብሉ።
“ከምቲ ናይ 2007 ዓ.ም እዚ ናይ ሕጂ ምርጫ’ውን ዝተቐራረበ’ዩ ኽከውን፡ ውጥረት ኣብ መንጎ ተወዳደርቲ ልዑል’ዩ፡ ብተወሳኺ ከም ምርጫ ቦርድ ዝአመሰለ ትካላት ድማ ዝተዋህቦም ሓላፍነት ንምፍጻም ኣብ ቃልሲ ይርኸቡ።”
ኣብ ሳልሳይ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ ምርጫ ተካይድ ድማ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ኣንጎላ እያ፡ እዚ ምርጫ ንመጀመርያ ጊዜ ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ እታ ሃገር ፕረዝደንት ጆስ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ዘይሳተፍሉ ምርጫ’ዩ ኽከውን። ወዲ 74 ዓመት ፕረ. ሳንቶስ ድሕሪ 38 ዓመታት መሪሕነት’ዮም ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ምርጫ ካብ መዝነቶም ከምዝወርዱ’ውን ዘፍለጡ ይኹን ደአ እምበር እቲ ምርጫ ሕጂ’ውን ኣብ መንጎ ገዛኢ ፓርትን ተቓዋሚ ፓርትን እዩ።


text:
ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ፡...
ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ፡ ገምጋም ስራሕ
ብምክያድ ሓድሽ ውጥን ስራሕ ኣጽዲቑ
Read the full PDF here
ኣስመራ፡ ዞባዊ ርክብ ፈደሬሽን ደሞክራስያውያን...
ኣስመራ፡ ዞባዊ ርክብ ፈደሬሽን ደሞክራስያውያን መንእሰያት
ዓለም – ኮሚሽን ኣፍሪቃ ተኸፊቱ
Read the full PDF here
ኣብ ሃገረ ጀርመን ከተማ ቩፐርታል ኣብ ስደት...
ኣብ ሃገረ ጀርመን ከተማ ቩፐርታል ኣብ ስደት እትነብር ኣደን ሰለስተ ደቃን ዝሓዘት ዕውቲን ኣብነታዊትን ስድራቤት
ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ30...
“2015 ናብ ሓድሽ ናይ ምስግጋር ምዕራፍ እንኣትወሉ፡ ንጹር
ስእሊ ዝህብ ዓመት’ዩ” ፕረዚደንት ኢሳይያስ
ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ30 ታሕሳስ 2014 ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ብቐጥታ ዝተመሓላለፈ ቃለ መሕትት ኣካይዱስ ቀዳማይ ክፋሉ ትማሊ ኣቕሪብናልኩም። ካልኣይ ክፋሉ ይስዕብ፦ PDF


text:
መግለጺ 2ይ ኣርባዕተ ወርሓዊ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ%PM, %08 %913 %2018 %22:%Jun Written by ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ
ክቡራትን ክቡራንን
ብምኽንያት መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ንዅሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ግዳምን ዝርከብ ኤርትራውን ፈተውቲ ሃገርና ኤርትራን ናይ ዮሃና መልእኽቲ የመሓላልፍ። ህዝብና ካብ’ዚ ዘሕልፎ ዘሎ ኣደራዕ ተጋላጊሉ፡ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ዝነግሰሉ፡ ዜጋታት ብሰላም ወፊሮም ብሰላም ናብ ገዝኦም ዝምለስሉ፡ ውግእን ወረ ውግእን ዘኽትመሉ ዓመት ክዀነልና ድማ ይምነ።
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ17ን 27ን ግንቦት 2018 ዝተኻየደ ካልኣይ ኣርባዕተ ወርሓዊ ምዱብ ኣኼባኡ ብዝኽሪ ስዉእ ተጋዳላይን ኣባል ማእከላይ ባይቶ ነበርን መሓመድ ኣሰሎ ኢዩ ከፊትዎ። ኣብ’ዚ ካብ ወርሓት ጥሪ ክሳብ ሚያዝያ 2018 ዘጠቓለለ ኣኼባ ዝቐረቡ ዛዕባታት ድማ፡ ጸብጻባት 9 ኣብያተ-ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ፡ ፈስቲቫል 2018፡ ንድፊ ትግባረ እማመ ሰዲህኤን ዝብሉ ነበሩ።
ንጥፈታት ሰልፊ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናበረኸ ከምዝመጽእ ዘሎ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ መዚኑ። ሰዲህኤ፡ ብመሰረት ናይ እማመ ሓባራዊ ዕዮ ተቓወምቲ ውድባት፡ ምስ ዝተፈላለያ ውድባትን ምስ ህዝብን ዘካይዶ ዘሎ ርክባት ተስፋ ዝህብን ኣበርቲዑ ክደፍኣሉ ዘለዎ ዕማምን ምዃኑ ርእዩ። ነቲ እማመ ናብ ግብሪ ንምውዓል ዝሕግዝ ንድፊ ትግባረ እውን ተሊሙ ኣሎ።
ኣብ እስራኤልን ዓባይ ብሪጣንያን ብኣባላት መሪሕነት ዝተኻየደ ዑደት ዝንኣድ ውጽኢት ከምዝነበሮ ገምጊሙ። ከምኡ’ውን፡ ብቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ’ዚ ርብዒ ዓመት ኣብ ሆላንድ፡ ከተማ ሀግ፡ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍን ኣኼባታትን፤ ብእጋጣሚ 8 መጋቢት ኣብ ካናዳን ሽወደንን ዝተኻየዱ ህዝባዊ ኣኼባታት፡ ብምኽንያት መበል 27 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ብምኽትል ኣደመንበር ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ እተገብረ ቃለ-መሓትት...ወዘተ ንጥፈታት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ እናበረኸ ይመጽእ ምህላዉ ዝሕብሩ ምልክታት ምዃኖም ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣስሚርሉ።
ቤት ጽሕፈት መንእሰያት ሰዲህኤ፡ ጀሚርዎ ዘሎ ናይ ፓልቶክ መደብን ኣብኡ ዝዝረበሎም ዘለዉ ኣጀንዳታትን ትምህርቲ ዝቕሰሞምን ንሓድነት ናይ ደምበ ተቓውሞ ንቕድሚት ክደፍኡ ዝኽእሉ ኣበርክቶታት ዘለዎምን ምዃኖም ኣኼባ መዚኑ። ነዚ ተጀሚሩ ዘሎ ጽቡቕ ተበግሶ ንምስፋሕን ኣሳታፊ ንምግባሩን ተወሳኺ ጻዕሪ ክግበር ከምዘድሊ ድማ፡ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ርእዩ።
ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጕዳያት ሰዲህኤ ንጕዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብሓፈሻ፡ ንጕዳይ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ድማ ብፍላይ፡ ኣብ ምጥባቕ፤ ዘካይዶ ዘሎ ዘይሕለል ጻዕርታት፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጕዳያት ከኣ፡ ህጻናት ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን ዝምሃርሉ ቤት ትምህርቲ ወድሸሪፈይ ቀጻልነት ክህልዎ ንዝገብሮ ዘሎ ኣበርክቶ፡ መርኣያ ናይ’ቲ ሰዲህኤ ኣብ ዜጋታቱ ዘለዎ ሓልዮትን ሓላፍነትን ዝገልጽ ዕላማታቱ ምዃኑ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣስሚርሉ። ነቶም ነዚ ቤት ትምህርቲ ዝምውሉን ዝድግፉን ማሕበራትን ውልቀሰባትን ድማ ምስጋናኡ የቕርብ።
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ እውን፡ ኣብ ነፍስወከፍ ዕለት ዘቕርቦም መሃርቲ ርእሰ-ዓንቀጻት ብጽሑፍን ብድምጽን ዝዝርግሖም ዜናዊ ሓበሬታታት፡ ንሰልፋዊ ንጥፈታት ኣብ ምቅላሕ ዝጻወቶ ዘሎ ግደ ኣኼባ ንኢዱ።
ኣባላት ሰዲህኤን ደገፍቱን፡ ነዚ እናበረኸ ዝኸይድ ዘሎ ንጥፈታት ንምትብባዕ ክገብርዎ ዝጸንሑን ዝገብርዎ ዘለዉን ናይ ገንዘብ ወፈያታት ድማ፡ ኣኼባ ናእዳኡን ምስጋናኡን ገሊጹ።
ፈጻሚ ሽማግለ፡ ብጕዳይ እቲ ካብ 3-5 ነሓሰ 2018 ኣብ ፍራንክፈርት ዝካየድ ፈስቲቫል 2018፡ ካብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝቐረበሉ ጸብጻባት ሰሚዑን ንለበዋታታ መሊሱን። ናይ ሎምዘበን ፈስቲቫል፡ ንኣባላት ሰልፊ ዝምልከት መዓልትን ንህዝቢ ዝምልከት መዓልትን ተባሂሉ ብፍልይ ዝበለ መልክዕ ክዳሎ ምዃኑ እውን ተራእዩ ኣሎ።
ብጕዳይ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ብዝምልከት፡ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ዝርከቡ ገለገለ ስሱዓትን ገበነኛታትን ኤርትራውያን፡ ናብ’ዚ ሃገር’ዚ ከነሰጋግረኩም ገንዘብ ስደዱልና እናበሉ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ናይ ምድንጋርን ስርቅን ተግባራት ደው ከብልዎ ሰዲህኤ ይጽውዕ። እቶም፡ መረጋገጺ ከይሓዙ ገንዘቦም ንመጠፋፋእቲ ዝህቡ ግዳያት ድማ፡ ካብ’ዞም ጐሓላሉ ክጥንቀቑ የዘኻኽር።
ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ፡ ነቲ ኣብ ክልቲኡ ገማግም ናይ ቀይሕ ባሕሪ ዝካየድ ዘሎ ናይ ጂኦ-ፖለቲካዊ ውድድራትን ቅድድማትን እኹል ግዜ ሂቡ ብኣትኵሮ ተዘራሪብሉ። ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብስእነት ርግኣትን ወጥርታትን ይሳቐ ከምዘሎ ድማ መዚኑ። ብዝሒ ወተሃደራዊ መደበራት ናይ ግዳም ሓይልታት ኣብ ዞናና ድማ ምልክት ናይ ዘይምርግጋእ እምበር ናይ ጥዕና ምልክት ከምዘይኰነ ኣስሚርሉ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዓማምን ትርጕም ዘይብሉን ውግእ ቅድሚ ምጅማሩ ይኹን ኣብ ዝጀመረሉ እዋን እውን ከይተረፈ፡ ኣካል ናይ’ቶም ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሽግራቶም ብልዝብ ክፈትሑ፤ ሰራዊታት ክልቲኡ መንግስታት ናብ ቅድሚ ውግእ ዝነበሮ ቦታታት ክምለሱ ዝጽውዑ ዝነበሩ ሃገራውያንን ኣህጕራውያን ሓይልታት ኢና ኔርና። ክልቲኦም ሸነኻት፡ ማለት መንግስቲ ኤርትራን መንግስቲ ኢትዮጵያን ግን፡ ነዚ መጸዋዕታ ዕሽሽ ኢሎም ናብ ናይ 1998-2000 ዓ.ም ውግእ ድሕሪ ምእታዎምን ኣብ ልዕሊ ክልቲኡ ኣህዛብ እዚ ዘይብሃል ህልቂትን ብርሰትን ምውራዶምን፡ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ፡ ነቲ ውግእ ደው ኣቢሎም ናብ ፍርዲ ክኸዱን እቲ ዝውሃብ ፍርዲ ድማ ቀያድን ናይ መወዳእታን ክኸውን ተሰማሚዖም ከምዝኣተውዎ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣብ ልዕሊ ምዝካር፣ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ሰዲህኤን፡ ካብ ብጊሓቱ፡ እቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ግብሪ ክውዕል ከም ዝግባእ ክጒስጒሱ ምጽናሖም ዘኪሩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ነዚ ብይን’ዚ ኣብ ክንዲ ምትግባር ነቲ ኮሚሽን ዶብ ዝገበሮ ብይን ብመትከል ንድግፎ ኢና፡ ኣብ ትግባረኡ ብዝምልከት ግን ልዝብ ክግበር ኣለዎ ብምባል፡ 5 ነጥብታት ዝሓዘለ ናይ ልዝብ ቅድመ-ኵነት ብምቕራብ ናይ ኣይሰላም ኣይውግእ ኵነታት ከምዝቕጽል ገይሩ ምጽናሑ ዝዝከር ኢዩ።
ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ነቲ ደስኪሉ ዝጸንሐ ናይ ዶብ ሕቶ ኣብ ዝቐልጠፈ ጊዜ ብሰላማዊ ኣገባብ ክንፈትሖ ይግባእ ኢሉ ጻዕሪ ምክያዱ ዝድገፍን ተስፋ ዝህብን ኢዩ። ሰዲህኤ፡ ከም ቀደሙ፡ ንሰላማዊ ፍታሕ ዝግበር ጻውዒት ይኹን ጻዕሪ ደጋፊኡን ኣብ ጐድኑ ደው ኢሉ ንምዕዋቱ ኵሉ ዝከኣሎ ክገብርን ኢዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ግን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግብራዊ ተበግሶ ክወስድ ንጽውዕ።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ
ፈጻሚ ሽማግለ
7 ሰነ 2018
ሰዲህኤ ላዕለዋይ ኮምስዮን ጉዳይ ስደተኛታት ሓለዋኡ ኣብ እስራኤልን ሊቢያን ዘለዉ ስደተኛታት ከዛይድ ጸዊዑ%AM, %07 %295 %2018 %08:%Jun Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ነቲ ኣብ እስራኤል ኣብ መንጎ` ደገፍትን ተቓወምትን ስርዓት ህግደፍ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘጋጠመ ጐንጺ ብዝምልከት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽ ጉዳይ ስደተኛታት ፊሊፖ ግራንዲ ንኣብ እስራኤልን ኩሉ ሓደገኛ ኩርነዓት ዓለምን ዘለዉ ሓለዋ ዘድልዮም ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝገብሮ ሓለዉኡ ከዛይድ ጸዊዑ።
ጸብጻባት ከም ዝሓበሮ፡ ደገፍቲ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ብዘሳወሮ ግጭት፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ተልኣቪቭን ማላኪን ኣብ ልዕሊ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ ዘኽብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ጉድኣት ኣጋጢሙ። ኣብቲ ጐንጺ ካራሩን ኣእማንን ከም ዝተዘውተረ እቲ ጸብጻብ ገሊጹ። ብ4 ሰነ 2018 ከኣ ቀጻሊ ናይ ገዛገዛ ምድፋእ ተኻይዱ። ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ጸብጻብ ከም ዝሕብሮ ብሰንክቲ ግጭት ካብ ደገፍቲ ህግደፍ 13 ካብ ተቓወምቲ ከኣ 3 ስደተኛታት ንክሕተቱ ተኣሲሮም ኣለዉ።
ናይቲ ናብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ዝተላእከ መዘክር ሰዲህኤ ቅዳሑ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኣብ እስራኤል ናብ ዘለዋ ኤምባሲታት ኣፍሪቃ፡ ከምኡ እውን ኣብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ጀነቫ ናብ ዝርከብ ልኡኽ እስራኤል ቅዳሑ ተላኢኹ እዩ። እዚ መዘክር ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዝርከቡ ኤምባሲታት ኤርትራ ናይ ግጭትን ምፍልላይን ማሕበረሰብ ኤርትራ ጠንቂ ምዃኑ ጠቒሱ፡ ኣተሓሒዙ ከኣ ካብ ገበነኛታት ሓለዋ ምግባር ኣድላዪ ከም ዝኾነ ኣስፊሩ።
ምስዚ ሰዲህኤ ኣብዚ መዘክሩ፡ እስራኤላውያን ሓለፍትን ካለኦት እቲ ጉዳይ ዝምልከቶምን ኣብ ልዕሊ’ቶም “ስደተኛታት” ብዝብል ጉልባብ ንመንግስቲ ኣስመራ ዝድግፉ ናብቲ ዝቖጸሮም መንግስቲ ክመልስዎም መሰረታዊ ስጉምቲ ክወስዱ ከም ዝግበኦም ጠቒሱ።
እቲ መዘክር ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ካልእ ከባብታት’ውን ኣሻቓሊ ምህላዉ ኣመልኪቱ፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ንግዳያት ኣብ ሊቢያ ተዓጊቶም ንዘለዉ ብፍላይ ከኣ ነቶም ካብ ቅትለት ኣሰጋገርቲ ሰባት ኣብ ሊቢያ ባኒዋሊድ ዝበሃል ቦታ ዝደሓኑ 140 ኤርትራውያን ዝገብሮ ደገፍ ንከዛይድ ተማሕጺኑ።
EPDP Asks UNHCR to Enhance Protection For Eritrean Refugees in Israel and Libya%PM, %06 %776 %2018 %19:%Jun Written by EPDP Information Office
Amid reports of serious clashes between Eritrean regime supporters and regime opponents in Israel, the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) on 5 June urged the UNHCR Chief, High Commissioner Filippo Grandi, to strengthen protection for Eritrean asylum seekers in Israel and other dangerous places including Libya.
Reportedly instigated by agents of the Eritrean Embassy in Israel, the clashes in Tel Aviv and Kiryat Malakhi during the past weekend, caused serious injuries affecting many asylum seekers who were celebrating the 27th independence anniversary of their country. Knives and stones were used in the brawls. Further house-to-house scuffles took place on Monday, 4 June, and there were fears that they may continue. A BBC report said that 13 of the pro-regime assailants and three of the regime opponents were arrested for questioning.
The EPDP memorandum to UNHCR, which was also copied to the African Union, the African embassies in Israel and to the Israel envoy to the UN headquarters in Geneva, stated that embassies of the Eritrean regime in many countries are the source of divisions and clashes among Eritrean communities and asked enhanced protection from agents of the criminal regime in Asmara.
The EPDP appeal also called upon "the Israel authorities and all other concerned governments to identify the so-called "refugees" supporting the regime in Asmara and take drastic action of sending them back to their employer - the Eritrean regime" itself.
The memorandum also alluded to the disquieting situation of Eritreans in other places, and urged the UNHCR "to do more in support of the victimized Eritrean asylum seekers stranded in Libya, and in particular to the 140 survivors of the recent killings by human traffickers at Libya's Bani Walid".
ሓጺር ጸብጻብ ሰሚናር ንዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኣብ ፍራንክፈርት%PM, %05 %741 %2018 %18:%Jun Written by EPDP Information Office
ብምኽንያት ምቛም ሓድሽ ሰልፋዊ ስርርዕ ኣብ እስራኤል ናይ ዞባታት ምልላይ ኣኼባ ተኻይዱ%PM, %03 %785 %2018 %19:%Jun Written by EPDP Information Office
ምምሕዳር ውደባዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ብዝጸውዖ መሰረት፡ ቀዳም 02 ሰነ 2018 ብመራኸቢ ብዙሓን፡ ናይ ሰዲህኤ መላእ ዞባታት ናይ ምልላይ ኣኼባ ተኻይዱ።
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ዝተሳተፉ ወከልቲ ምምሕዳራት ኣብያተ ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ፣ መንእሰያት፣ ውደባን ዜናን፣ ዞባታት ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን፣ ኣውስትራልያ፣ ማእከላይ ምብራቕ፣ እስራኤል፡ ከምኡ’ውን መሪሕነታዊ ልኡኽ ሰልፊ ናብ እስራኤል ክኾኑ እንከለዉ ብሕጋዊ ኰነ ተክንካዊ ምኽንያታት ክሳተፉ ዘይከኣሉ ድማ ወከልቲ ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ነበሩ።
ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ኣኼባ፡ ነቲ ዑደት ልኡኽ መሪሕነት ናብ እስራኤል ዘሰላሰሎ ዕዉት ስርርዓዊ ዕዮ ንምኽላልን፡ ኣብ ዞባ እስራኤል ዝቖመ ሓድሽ ውድባዊ ምምሕዳር ምስ ዞባታትን ምምሕዳዳራዊ ትካላትን ንምልላይን እዩ።
እዚ ኣኼባ ብሓላፊት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ወ.ሮ ኣድያም ተፈራ ተማእኪሉ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ሓላፊ ውደባዊ ቤት ጽሕፈት ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል ደጊጋ ድማ ንዕዉት ዑደት እስራኤል ድሕሪ ምምጓስ ብዛዕባ ስርርዕ ሰልፍን፡ ንምንታይ ከም እንቃለስን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ኣብ መደረኡ፡ ንፖሊቲካዊ ፕሮግራምን ቅዋምን ሰልፊ ብምጥቃስ “ሰዲህኤ ማለት ንህዝቢ እሙን ምዃን ማለትዩ። ተኣማንነት ሰዲህኤ ነቲ መግዛእቲ ድሕሪ ምስዓር የብቅዕ ዝበልናዮ፡ ነቲ ድሕሪ ናጽነት ከም ሃገር ዝበሃግናዮ ግን ዘየረጋገጽናዮ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ብልጽግና ንምርግጋጽ ኣብ ምቅላስ እዩ ዝምርኰስ፤ ብመሰረቱ ጸረ ድንቁርና ሕማምን ድኽነትን ዝቃለስ ሰልፊ እዩ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ሰልፍና ንህዝቡ እሙን እዩ። ነዚ ንምዕዋት ድማ ቀዳማይ ዕማም ንምልኪ ምስዓር ብምኻኑ፡ ምእንቲ’ዚ ንውደብ ምእንቲ’ዚ ድማ ስሩዕ ናይ ቃልሲ ህይወት ንመርሕ” ክብል ኣብሪሁ። ኣብ ክሊ’ዚ ተረድኦ’ዚ ነቶም ኣብ እስራኤል ተወዲቦም ኣካል ስድራ ቤት ሰዲህኤ ኰይኖም ቃልሲ ኣበጊሶም ዘለዉ ዮሃና እናበለ ጽቡቕ ሌላን ዕዉት ናይ መጻኢ ሓባራዊ ስራሕን ተመንዩ።
ድሕሪ መግለጺ ኣቶ ተስፋይ ነቲ ንኩነታት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ክፈልጥን ምስኦም ክራኸብን ዝተላእከ፡ ብወ/ሮ ፈቨን ጊደዎንን ኣቶ ትኩእ ተስፋይን ዝቖመ ልኡኽ መሪሕነት ዕድል ተኸፊቱ። ነዚ ዕድል’ዚ ብምጥቃም ኣቶ ትኩእ ተስፋይ በቲ ማራኺ ኣቀራርባኡ፡ ብዛዕባ ሃለዋት ኤርትራውያን ኣብ ኣስራኤል ብሓፈሻ ብዛዕባ ዝተኻየደ ዕዉት ዑደት ድማ ብፍላይ ሰፊሕ መብርሂ ኣቕሪቡ። ኣብ ሃገር እስራኤል ምስቲ ኩሉ ዘጋጥሞም ጸገማት፡ ንኩሉ’ቲ ንህላዌኦም ዝደናደን ኩነታት በዲሆም ክምህ ከይበሉ ንቃልሲ ዝዓጠቑ ውፉያት ከምዘለዉ ኣብሪሁ። ነቶም ኣባላት ሰልፊ ከይኖም ተወዲቦም ከይተሓለሉ ዝቃለሱ ዘለዉ ድማ ኣመጒሱ።
ቀጺሉ ኣቶ ጸጋይ ተስፋይ ካብ ዞባ እስራኤል ነዚ ናይ ሌላ መድረኽ ድሕሪ ምንኣድ፡ ንሃለዋት ዞባ እስራኤልን ነቲ ተበጊሱ ዘሎ ናይ ሰዲህኤ ስርርዓትን ብምምልካት፡ ዕዉት ዕማማት ንምክያድ ዓጢቑ ከም ዘሎ ብሰፍሓት ኣብሪሁ።
ድሕሪ’ዚ ናይ ሌላ መድረኽ ነተሳተፍቲ ኣኼባ ተኸፍተ’ሞ፡ ወከልቲ ምምሕዳራት ኣብያተ ጽሕፈት፡ መሪሕነት ዞባታት ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን፡ ከምኡ’ውን ወከልቲ ማእከላይ ምብራቕን ኣውስትራልያን ብተርታ ዕድል ብምርካብ ንመንነቶም፡ ሓላፍነቶም፡ ትካላቶምን ዘሰላሰልዎ ኣሳልጦታትን ገለጹ።
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ እቶም ብስራሕ ምኽንያት ክሳተፉ ዘይከኣሉ፡ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት መንእሰያት ኣቶ መድሃኔ ህብትዝጊ፣ ኣቦ መንበር ዞባ ኤውሮጳ ኣቶ ኢሳቕ ወልደማርያም፣ ኣባል መሪሕነታዊ ልኡኽ ናብ እስራኤል ወ.ሮ ፈቨን ገዲዎን፣ ከምኡ’ውን ወከልቲ ካብ ንኡስ ዞባ ጀርመን፡ ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘመሓላለፍዎ ናይ ሰናይ ምንዮት መልእኽቲ ተገሊጹ።
ድሕሪ ናይ ሰለስተ ሰዓት ምዉቕን ልዙብን ኣኼባ፡ ከምዚ ዝበለ ኣኼባታት ክቕጽል ለበዋታት ካብ ኣኼበናታት ድሕሪ ምትሕልላፉ፡ ወ.ሮ ኣድያም ተፈራ ናይ መፋነዊ ቃል ድሕሪ ምሃብ ኣኼባ ተዛዘመ።
ኣባል መሪሕነት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ካናዳ ዑደት ኣካይዳ%AM, %02 %395 %2018 %10:%Jun Written by ሽማግለ ዜና ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ኣባል ዞባ ሽማግለ ሰሜን ኣሜሪካ ሓላፊት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮ ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ ኣብ ካናዳ ከተማ ዊኒፐግ ብዕለት 20 ጉንበት ዝተኻየደ ሰፊሕ በዓል መዓልቲ ምሕዳስ መብጽዓ ተሳቲፋ።
እዚ ልዕሊ 300 ሚእቲ መብዛሕተኦም መንእሰያት ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ድሙቕ በዓል ብህድሞና ዝበሃል ሲቪካዊ ማሕበር ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት እተዳለወ እዩ። ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ ብህድሞና ብዝተገብረላ ዕድመ ክትሳተፍ እንከላ ኣብርእስኡ’ውን ምስ ኤርትራውያን ተቐማጦ ዊኒፐግ ብዝዕባ ምምስራት ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ንምዝታይ እዩ ነይሩ።
ሰንበት 20 ጉንበት ቀትሪ ምስ ግዱሳት መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ኣኼባ ብምክያድ ስለምንታይን ብኸመይን ክንውደብ የድልየና ካብ ሕሉፍ ተመኩሮታት ተቓለስቲ ደቂ-ኣንስትዮናኸ እንታይ ክንመሃር ንኽእል ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ነዊሕ ምይይጥ ኣካይዳ።
- ብሓፈሽኡ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንመሰልና ተወዲብና ክንቃለስ መተካእታ ከምዘይብሉ ድሕሪ ምግላጽ ካብ ተጽዕኖ ናይ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውድባት ናጻ ክኸውን እቲ ቐንዲ መሰረት ናይ ዉዳበና ክኸውን ከምዘለዎ
- ናጻ ካብ ተጽዕኖ ናይ ዉድባት’ምበር ኣብ እንዓግበሉ ፖሊቲካዊ ዉድባት ኣባላት ክንከውን ከምዘይክልክለና
- መሰረት ናይ ምግሃስ መሰልና ድሕረትን ድንቁርናን ስለዝኾነ እቲ ቓልሲ ምስ ኩሉ እቲ ምእንቲ ፍትሕን ሰላምን ኣብ ሃገርና ዝቃለስ ሓይልታት እነካይዶ ምዃኑ
- ድሕረት ኣብ ባህልና ስለዘሎ ኣባና’ውን ከምዘሎን ክንቃለሶ ከምዘሎናን
- መሰልና በቲ ኣብ ኤርትራ ህዝብና ዝጭቁን ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ መዕልታዊ ሂወትና ከምዝገሃስ
- ኣብ ስድራቤት መሰልና ምሕላው ሰላምን ቅሳነትን እምበር ቆዮቛን ዳንኬራን ከምዘየምጽእ ኣብሪሃ።
ተሳተፍቲ ብተገዳስነት ድሕሪ ምስማዕ በቲ ኣኼባ ሕጉሳት ምዃነን ገሊጸን። ቀጻሊ ርኽክብን ምኽሪን ከምዘድሊ ተላብየን።
ብድሕሪ’ዚ ምሸት ኣብ’ቲ ህዝባዊ በዓል ተረኺባ ብተሳተፍቲ ኣድናቖት ዘትረፈ መደረ ኣቕሪባ። እቲ በዓል “መዓልቲ ምሕዳስ መብጽዓ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሰረታዊ ሓሳብ እዩ ተኻይዱ። ኣሕዋት ገዛኢ ሓጎስን ማህድረን ህዝብና ብዘደንቕ ጽንዓትን ተወፋይነትን ንሰላሳ ዓመታት ተቓሊሱን ብእሻሓት ተሰዊኡን ሰንኪሉን ሃገርና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ እንተናገፈ፡ ከምህዝቢ ገና ሓራ ስለዘይወጻእና ሎሚ መዓልቲ ህዝብና ካብ ምልኪ ተላቒቑ ፍትሕን ሰላምን ምእንቲ ከስተማቕር ቃልስና ክነሕንን መብጽዓ ንኣትወላ መዓልቲ እያ ክብሉ መደረታቶም ኣቕሪቦም።
ቀጺላ ወ/ሮ ኣስገደት ከም መቐጸልታ መደረታቶም ብፍላይ ኣብ ሕሰምን መከራን ደቂ-ኣንስትዮና ብምትኳር መግለጺ ኣቕሪባ። ብዘይ ተሳትፎ ደቂ-ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የሎን። ጓል ኣንሰይቲ ኤርትራ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ብዓቢኡ ብረት ተሓንጊጣ ኣብ ጎድኒ ኣሕዋታ ደቂ-ተባዕትዮ ተሰዊኣን ሰንኪላን፡ ኣብ ውሽጢ ከተማታት ናይ ስለላ ስራሓት ኣካይዳ፡ ኣብ ገጠራት ዝነበረት ሰንኪታ ተጋደልቲ ዓንጊላን ደም ዉጉኣት ሓጺባን፡ ኣብ ስደት ዝነበረት ከዲማ ተጋዳላይ ዓንጊላ ሰውራ መዊላን። ይኹንምበር ድሕሪዚኹሉ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ ፍረጻማኣ ከይረኣየት ተጠሊማ ኣደዳ ስደትን ዉርደትን ኮይና ትርከብ። እታ ተጋዳሊት’ውን ተጠሊማ ኣብክንዲ እተዕርፍ ሕጂ ኣብዕብየታ ትስደድ ኣላ። እታ ክትወልድ ዕድል ዝገበረት ድማ ደቃ ወይ ክስደዱ ወይ ክእሰሩ ትሪኢ ኣላ ድሕሪ ምባል ኣብ ሃገርና ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ መኣእ ዓለም ገኒኑ ዝርአ ዘሎ ጭቆናን ዓመጽን ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ጠንቁ ተባዕታዊ ትምክሕቲ እዩ። ትምክሕቲ ድማ ካብ ድሕረትን ድንቁርናን ይብገስ። ስለ’ዚ ወጽዓና ምስ ሓደ ስርዓት ዝመጽእን ዝጠፍእን ኣይኮነን። ሕቶና ሕቶ ሰብኣዊ መሰል እዩ። እቲ ኩሉ ምእንቲ ፍትሒ እቃለስ ኣለኹ ዝብል እጃሙ ዘበርክተሉ ፍትሓዊ ቃልሲ እዩ። ዲሞክራሲን ፍትሒን ባህሊ ክሳብ እንገብሮ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ክኽበር ኣይክእልን። ፍትሒ ኣብ ሃገርና ምእንቲ ክነግስ ኣምበኣር ንፍስወከፍና ድንቁርና ብንቕሓት ክንትክእ እቲ ቃልሲ ኣብ ገዛና ክጅምር ኣለዎ። ኣብ ስደት ዘሎና ሂወትና ዝያዳ ዝኸበደ እዩ ኮይኑ።
ኣዴታትና ናይ ገዛ ሓላፍነት ጥራሕ እዩ ነይሩወን። ንሕና ግን ከማኹም ወፊርና ክንሰርሕ ንግደድ። ኣብ ገዛ ተመሊስና ድማ ምሉእ ሓላፍትነ ናይ ገዛን ቆልዑን ኣብና ይወድቕ። ዝለ’ዚ ኩሉ ደላይ ፍትሒ እየ ዝብል ኣብ ገዛይ ፍትሒን ዲሞክራሲን የተግብር ዶ ኣለኹ ኢሉ ነብሱ ክሓትት ይግባእ። ንሕና ደቂ-እንስትዮ’ውን ድሕርት ካብ ነብስና ክነወግድ ይግባእ። ላም ፍርቂ ነብሳ ኣይትሰብሕን። ድሕረት’ውን ኣብ ደቂ-ተባዕትዮ ጥራሕ ዘሎ ኣይኮነን። ሃገርና ክትምዕብልን ዲሞክራሲ ክትከልን ክዕምብብን ብማዕረ ክንነቅሕ የድሊ ብምባል ብኩሉ ኣኼበኛ ተቐባልነት ዝረኸበ መደረኣ ደምዲማ።
ቐጺሉ ድምጻዊ ሳሚ መብራህቱ በቲ ጥዑም ድምጹን ቁምነገራዊ ትሕዝቶ ደርፍታቱን ወኒ ኣኼበኛ ቀስቂሱ ዘገርም ባህላዊ ምሸት ኣምስዮ።
ንጽባሒቱ ሰኑይ ጉንበት 21 ንግሆ ምስ ኣባላት ጨንፈር ዊኒፐግ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ተደናገጽቲን ኣኼባ ብምክያድ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሰልፍናን ዝርአ ዘሎ ኣዎንታዊ ምዕብልናታትን ገሊጻ። ንዝቐረበላ ሕቶታት ድማ መሊሳ። ድሕሪ ቐትሪ፡ እንደገና ምስ ግዱሳት ደቂ-ኣንስትዮ ኣኼባ ኣካይዳ። ከመይ ንዉደብ ንዝብል ሕቶ ብዕምቆት ተዘትዩሉ። ቀጺሉ ንዝቐረበላ ሕቶታት መሊሳ። ወ/ሮ ኣስገደት፡ ኣዝያ በቲ ዝተገብረላ ኣቀባብላ ሕጉስቲ ምዃና ገሊጻ። ብናህሪን ሃገራዊ ፍቕርን፡ ዘለወን ድሌት ናይ ምውዳብን ኣዝያ ከምዝተደነቐትን ከምዝተሓጎሰትን ሞራልን ተስፋን ከምዝሃባኣን ኣብሪሃ።
ሽማግለ ዜና ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
30 ጉንበት 2018
ኣብ ሊብያ ተዓጊቶም ካብ ዘለዉ 7 ሚእቲ ሽሕ ስደተኛታት ኤርትራውያንን ሱርይውያንን ዝምለስሉ ውሑስ ሃገር የብሎምን%PM, %31 %851 %2018 %21:%May Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
“ትሪቡን ደ፡ ጀነቫ” ዝተባህለ ብቋንቋ ፈረንሳይ ዝሕተም ዕለታዊ ጋዜጣ ካብቶም 700,000 ዝግመቱ ኣብ ሊቢያ ዘለዉ ስደተኛታትን ተመዛበልትን 19, 370 ነናብ ሃገሮም ከም ዝተመልሱን ኣብ 2018 ድማ 30,000 ክምለሱ መደብ ከም ዘሎ ሓቢሩ። እዚ ከምዚሉ እንከሎ ጉዳይ ስደተኛ ዝምልከቶም ትካላት ከም ዝሓብርዎ ኤርትራውያንን ሱርያውያንን ዝምለስሉ ውሑስ ሃገር የብሎምን።
ኣብ ሊቢያ ኣስታት 50,000 ሰተኛታት ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ምዝጉባት እዮም። እንተኾነ እቲ ናብ 3ይ ሃገር ናይ ምስግጋሮም መስርሕ ከምቲ ዝድለ ስሉጥ ኣይኮነን። ካብቶም ስደተኛታት 1,342 ናብቲ ኣብ ኒጀር ዘሎ ህጹጽ መሰጋገሪ መደበር ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ከም ዝተሰጋገሩን ኣብ 2018 እውን 5,000 ከም ዝተሰጋገሩን ተፈሊጡ። እንተኾነ ሰብመዚ ኒጀር ካብ ሕጂ ንድሕሪት ተወሳኺ ስደተኛ ክቕበሉ ከምዘይክእሉ ጉዳይ እቶም ስደተኛታት ንዝምልከቶም ትካላት ይሕብሩ ኣለዉ።
ክሳብ ሕጂ ካብቶም ኣብ ኒጀር ዘለዉ ስደተኛታት 322 ጥራይ እዮም ናብ ኤውሮጳ ናይ ምስጋር ዕድል ረኺቦም። ካብዚኣቶም 40 ኤርትራውያን ኣብ ስዊዘርላንድ ኣትዮም ኣለዉ። ኤደን ሓንቲ ካብቶም ኣብ ስዊዘርላንድ ዝበጽሑ ናይ ንጀር ስደተኛ መንእሰይ እያ። ንሳ ንጋዜጠኛታት ስዊዘርላንድ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ ኣብ ኤውሮጳ ከም ትበጽሕ ርግርጸኛ ከምዘይነበረት ሓቢራ። ኣብ ኒጀር ኒያሚ ንምብጻሕ ዘጋጠማ ዘጨንቕ ጉዕዞ ካብቲ ቅድም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩነታት ጀሚራ ደሓር ድማ ናብ ሱዳንን ሊቢያን ክትበጽሕ ዝነበረ ከቢድ ኩነታት ኣብሪሃ።
ጸብጻባት ከም ዘመልክቶ እዞም ኣብ ሊቢያ ተዓጊቶም ዘለዉ፡ 700,000 ዝኾኑ ስደተኛታት መናገዲ ዓመጸኛታትን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባትን ኮይኖም ከም ዝጸንሑ ጠቒሶም፡ ነናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝለዓለ ድሌት ከም ዘለዎ ገሊጾም። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት 200 ናጀርያውያንን 100 ሶማላውያንን ነናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለዉ። ናጀርያ ቅድሚ ሕጂ ኣብ 2017 እውን 5,000 ዜጋታታ ናብ ሃገሮም መሊሳ እያ።
ኢትዮጵያ ኣብ ሊቢያ ዘለዉ ዜጋታታ ናብ ሃገሮም ክትመልስ ቃል ኣትያ ኣላ። ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓመጸኛ ጉጅለ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ናይ ዓለም ብዛዕባ ዘለዉ ኤርትራውያን ዋላ ሓንቲ ዝግደስ ኣይኮነን
Of Those 700,000 Migrants in Libya, Syrians and Eritreans Have No 'Home' to Return to%AM, %31 %301 %2018 %08:%May Written by EPDP Information Office
The daily French- language Tribune de Genève of 30 May 2018 reported that of the estimated 700,000 migrants and refugees stranded in Libya, 19,370 were repatriated to their home countries and 30,000 more are scheduled to be repatriated within 2018. However, according to refugee agencies, Eritreans and Syrians have no safe home-country to be repatriated to.
Some 50,000 persons in Libya have been registered with UNHCR as asylum seekers but the process of obtaining third-country resettlement is not progressing well. It was reported that 1,342 asylum seekers were evacuated to the emergency transit camp opened in Niger last November, and 5,000 more are be sent there in 2018. However, Niger authorities are informing refugee agencies that the camp is already saturated and may not receive many in the future.
So far, only 322 of those evacuated to Niamey, Niger, were given third-country resettlements in Europe, 40 of them were Eritreans received in Switzerland. Eden, one of those youthful Eritrean refugees in Niger, told a Swiss journalist that she was not sure that she would make it to Europe. She was in Niamey after traumatic travels starting with her risky escape from Eritrea and the hazardous passages to Ethiopia, then to the Sudan and then to Libya.
Reports indicate that the migrants stranded in Libya have become human merchandize for criminal gangs of traffickers and that that many of those 700,000 would wish to return home soon. In the last few days alone, over two hundreds of Nigerians and 100 Somalis were repatriated. Nigeria had repatriated 5,000 of its nationals in 2017.
Ethiopia is promising to repatriate its citizens in Libya willing to return home. But the regime in Asmara has never ever cared about Eritrean refugees in any place in the world.
33 ኤርትራውያን ብሓደጋ ኣውቶቡስ መይቶም%PM, %30 %859 %2018 %21:%May Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብ28 ግንቦት 2018 ኣብ ጽርጊያ መስመር ኣስመራ ከረን ብዘጋጠመ ሓደጋ ኣውቶቡስ 33 ሰባት ከምዝሞቱን፣ መራሕ መኪናን ተሓጋጋዚኡን ዝርከብዎም 11 ሰባት ድማ ከቢድ ጉድኣት ክም ዝበጽሖምን ካብ ኣስመራ ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እታ ኣውቶቡስ ናብ ደብረሲና ዝነግዱ ኤርታውያን በጻሕቲ ኢያ ጽዒና ነይራ። ኣብ ከባቢ ሽንድዋ ዝተባህለ ቦታ፡ ምስ በጽሐት ካብ መስመር ጽርግያ ወጺኣ ናብ ገደል ከምዝጸደፈት እቶም ምንጪታት ሓቢሮም።
በዚ ኣጋጣሚ፡ ንመወቲ መንግስተ ሰማያት የዋርሶም፡ ንስድራታቶም ድማ ጽንዓት ይሃቦም።


text:
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ማያርዲት፣ ካርቱም ኣትዩ
Radio Erena: 23 September 2018
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ማያርዲት፣ ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ስራሕ ዑደት ንምግባር ካርቱም ኣትዩ።
ሳልቫ ኪር ኣብ ካርቱም ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን፣ ምስ ፕረዚደንት ኣልበሽር ተራኺቡ፣ ብዛዕባ ሓድሽ ስምምዕ ሰላምን ተግባራውነቱን ክዘራረብ ምዃኑ ተገሊጹ።
ስምምዕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ንኽፍረም ፕረዚደንት ኣልበሽር ዝተጻወቶ ተራ ልዑል ምዃኑ ዝገለጸ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ’ታ ሃገር፣ ሳልቫ ኪር ንኣልበሽር ምስጋንኡ ከቕርብ’ዩ ኢሉ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብ ሱዳን ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን፣ ምስ ተቓወምቱ ክራኸብ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ። ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ከምዘረጋግጾ፣ ሳልቫ ኪር ምስቲ ኣብ ካርቱም ሰፊሩ ዘሎ ሪክ ማቻር፣ ላም ኣኮል፣ ደንግ ኣሎርን ካልኦት ሓለፍቲ ተቓወምቲ ሓይልታት ክዘራረብ’ዩ።
ሪክ ማቻር ኣብቲ ክቐውም ተወጢኑ ዘሎ ግዚያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ከም ምኽትል ፕረዚደንት ኮይኑ ክሰርሕ ድሮ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ’ዩ።


text:
ዘፈር ፍትሒ ኢትዮጵያ ገዛኢ ፓርቲ ከምበትሪን መፅቀጥን ክጥቀመሉ’ምበር፣ንዜጋታት ዘርብሕ ኣይኮነን ዝብል መግለፂ ኣውፂኡ ሰማያዊ ፓርቲ። ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ዝመዘዞ መፅናዕታዊ ጉጅለ ብወገኑ፣ ኣብ’ቲ ዘፈር ጎሊሁ ዝራኣይ ጉድለታት ከምዘሎ ጠቂሱ።
ኣብ ኢትዮጵያ መሰላት ዜጋታት ዘረጋግፁ ሕገ-መንግስቲን ካልኦት ሕጊታትን ኣለው’ዮም፣ናይ ኣምስሉ እንተዘይኮይኑ ንመሰል ዜጋታት ዘረጋግፅ ኣይኮነን ይብል ሰማያዊ ፓርቲ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ኢህወዴግ ዘዋፈሮ ሓደ መፅናዕታዊ ጉጅለ ኣብ ዘፈር ፍትሒ ኢትዮጵያ ይኽሰት ኣሎ ንዝበሎ ፀገማት ኣብ’ዚ ቀረባ ንመራሕቲ’ቲ ግንባር ኣቅሪቡ’ሎ። ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ዝመርሕዎ ኣኼባ ካብ ሞንጎ ዝተሰምዑ ገምጋማት ገሊኦም፣ዘፈር ፍትሒ፣ኪራይ ኣካብነት ብሰፊሑ ዝራኣይርሉ ዘፈር ኮይኑ ከምዘሎ ደምዲሙ’ሎ።
ዳያኑ ደንጉዮም ይመፁ፣መጋባእያ ተሰይሙ ከሎ ዳያኑ ደንጉዮም ይኣትው፣ ንዓማዊል ምክልባት፣ከቢድ ገበን ንዝፈፀሙ ኣፍኺስካ ምቅፃዕ፣ሰብ ጉዳይ፣ ጠበቃ ክቆፅሩ ከለው ዝሓትዎ ንመን ዳኛ ትፈልጥ? ዝብል ኮይኑ ኣሎ ይብል እቲ ዝቀረበ መፅናዕቲ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
- መእተዊ
- | ክንክንን ጥዕናን
- | ምእለይ ኣረጋውያን
- | ሰራሕተኛ ገዛ
ሰራሕተኛ ገዛ
ሰራሕተኛ ገዛ (Hemtjänst) ነቶም ኣብ ገዞም ኮይኖም ዝእለዩ ኣረጋውያን ዝኣልያ እየን። ኣብ መንበሪ ገዝኡ ዝእለ ዝግበረሉ ሓገዝ ከም ጽሬትን ምሽማትን ምሕጻብ ክዳንን ካልእን ። ከም ተወሳኺ ኣባኻ ዝግበር ሓገዝ ከም ምሕጻብ ሰውነትን ምቕያር ክዳንን መድሃኒት ምሃብን ካልእን ሓገዝ ይግበረልካ። ዝግበረልካ ሓገዝ ከከም ዝወሰደሉ ግዜ ክፍሊቱ ውን ይፈላለ እዩ። ሓደ ሰብ ካብ ምምሕዳር ከተማ ኣየናይ ሓገዝ ክትረክብ መሰል ኣለካን ንኽንደይ ሰዓታት ክትእለን ክንደይ ከም ትኸፍልን ይውስነልካ።
ካልእ ተወሳኺ ዝወሃብ ሓገዝ ክገብሮም ዘይ ከኣለ ከም ኣብነት ምሕጻብ ሰብነት ኣብ ኮፍ መበሊ ስንኩላን ጌርካ ምሕጻብ፡ ብሙርኩስ ምስናይን ኮፍ መበሊ ጨርቂ ምስትኽኻልን ካልእን።
ስንኩላን ካብ ምምሕዳር ሓገዝ ብምጥላብ ከም ምቕይያር ኣቕሑ ኣብ ገዛ ውን ሓገዝ ክግበረሎም ይኽእል እዩ።
ሕቶ ምስ ዝህልወኩም በዚ ኣድራሻ ርኸቡና፡
”Omvårdnad Direkt”
ካብ ሶኒ – ዓርቢ 8:00-16:30
ቴሌፎን – 0270-756 56
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኬር ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ተቓወምቲ ዝርከብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ቁጠባዊ ኩነታት ዝዝትይ ናይ ክልተ መዓልታት ዋዕላ ንምክፋል ትማሊ ረቡዕ ካርቱም ኣትዮም።
ካብ ቤት ጽሕፈት ንጥፈታት ፕረዚደንት ሳልቫኬር ዝከታተል ሚንስትሪ ማያክ ኣይ ደንግ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ፕረዚደንት ሳልቫኬር ነቲ ብፕረዚደንት በሽር ዝቐረበሎም ዕድመ ብሓጎስ ከምዝተቐበልዎን ክልቲኣን ሃገራት ዘለወን ፍልልያት ክፈትሑ ዘለዎም ተስፋ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ጉዳይ ምቕጻል ፍርያት ነዳዲ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ፡ ኣብ ዶባት ክልቲኣን ሃገራት ዘሎ ናይ ንግዲ ንጥፈታትን ንግዲ ብሓፈሻን ከምዝዝትዩ ሓቢሮም።
ምቕጻል ፍርያት ነዳዲ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ነቲ ዘንቆልቁል ዘሎ ቁጠባ ደቡብ ሱዳን ክብ ዘብል ምኳኑ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት 98 ሚእታዊት ቁጠባ ደቡብ ሱዳን ኣብ ነዳዲ ዝተመርኮሰ ምንባሩ ይፍለጥ።
ኣብ 2013 ዓ.ም ኣብ ደቡብ ሱዳን ብዝተላዕለ ኩናት ፍርያት ነዳዲ ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ደው ዝበለ ኮይኑ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2015 ዓ.ም ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ብተደጋሚ ብምጥሓሱ ፍርያት ነዳዲ ክሳብ ሕጂ ደው ኢሉ ይርከብ።
ደቡብ ሱዳን ኣብ 2011 ዓ.ም ካብ ሱዳን ካብ ትንጸል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኬር ካርቱም ክበጽሑ እዚ ሳልሳይ ጊዚኦም እዩ።


text:
ፍርቂ ሚልዮን ህፃናት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ብጠንቂ ጉድለት ኣመጋግባ ኣብ ድርኲኺት ሞት ከምዝርከቡ ትካል ህፃናት ሕ/ሃ ኣፍሊጡ።ኣብ ኬንያን ኢትዮዽያን በፂሖም ዝተመልሱ ክልተ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን እቲ ትካል፣ሚልዮናት ሰባት ብሕልፊ ህፃናት ኣጋጢምዎም ዘሎ ከቢድ ፀገም ከምዘሻቀሎም ይገልፁ።
ሰበ-ስልጣን ሕ/ሃ ኣብ ደቡብ ምብራቅ ኢትዮዽያ መዕቆቢ ስደተኛታት ዶሎ ኣቦ፣ኣብ ኬንያ ድማ ንመዕቆቢ ስደተኛታት እቲ ዝዓበየ ካምፕ ስደተኛታት ዓለም ዳዳብ ተዓዚቦም‘ለው።ሓላፊ ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና UNHCR ፓወል ስፒጌል፣በቲ ዝራኣዮ ነገር ከምዝተሰናበደ ይዛረብ።
ሚስተር ስፒጌል ወሲኹ ”ኣብ ሓደ መዓልቲ ካብ 10 ሽሕ ሰባት እቶም ሸውዓተ ነጥቢ ኣርባዕተ ይሞቱ።ንምንፅፃር ኣብ ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ፣እቲ ኣሃዝ ዜሮ ነጥቢ ሓሙሽተ እዩ።ብሓፈሽኡ ህፁፅ ኩነታት ኣሎ ዝባሃል ብውሑድ ሓደ ሰብ ምስ ዝመውት‘ዩ።ስለዚ እቲ ፀገም ብ15 ሚእታዊ ዝዓበየ ብሕልፊ ንትሕቲ ሓሙሽተ ዝዕድሚኦም ህፃናት ዝለከመን ኮይኑ‘ሎ።ደረጃ ጉድለት ኣመጋግባ እውን ኣዝዩ ዝሓመቀ‘ዩ” በለ።
ካብ ዶብ ኣልቦ ሓካይም ዝተረኽበ ሓበሬታ ከምዝገልፆ፣ምሒር ሕፅረት ዝተማለአ ኣመጋግባ ኣብ‘ቲ ካምፕ ካብ ብደረጃ ዓለም ብሓምሳ ሚእታዊ ዝናሃረ፣ናብ ሞት ዘብፅሕ ጉድለት ኣመጋግባ ድማ ኣብ 26.8 ሚእታዊ ከምዝርከብ ሓቢሩ።
ተጠባባቂ ሓላፊ UNHCR ዞባ ቀርኒን ምብራቅን ኣፍሪቃ ራውፍ ማዙው፣ ብቁፅሪ እቶም ናብ ኬንያን ኢትዮዽያን ይሰግሩ ዘለው ግዳያት ከምዝተገረመ ይገልፅ።
”ኣብ ሓደ እዋን፣ካብ ሶማልያ ናብ ኢትዮዽያን ኬንያን ዕለታዊ ኣስታት 4 ሽሕ ሰባት ይሰግሩ ነይሮም።ሎሚ ቁሩብ ዝነከየ ይመስል። ከምኡ ኢሉ ክቅፅል‘ዩ ኢልና ግና ክንግራህ የብልናን።ኣብ ሶማልያ ዝተኸሰተ ኩነታት፣ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናባኣሶ‘ዩ ዝኸይድ ዘሎ።ተደጋጊሙ ከምዝተገልፀ፣ሶማልያ ዘጓነፋ ደርቂን ህውከትን፣ነዚ ንሪኦ ዘለና ፀገም ከምዘስዓበ ክፍለጥ ኣለዎ” ይብሉ ንሶም።
ሓለፍቲ ካምፕ ዶሎ፣እቲ መዕቆቢ ስደተኛታት ኣብ ሓፂር ጊዜ ከምዝመልአ ይዛረቡ።ኣብ ዶሎ ክልተ መፅለሊ ስደተኛታት ኣሎ።ተወሰኽቲ ግዳያት ደርቂን ኲናትን ንምትእንጋድ ኣብ ዶሎ ኣቦ ሳልሳይ ካምፕ ይስራሕ ኣሎ።ከም ኣገላልፃ‘ቶም ሓለፍቲ፣ስሳ ሽሕ ስደተኛታት ዘተኣናግድ ካምፕ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልቲ ክኽፈት‘ዩ።
ናብራ ካምፕ ፅንኩርን ንጥዕና ዘይምረፅን‘ዩ ይብሉ እቶም ሓለፍቲ። ነበርቲ ካምፕ፣እኹል ፅሩይ ዝስተ ማይ፣ዝተኳዕተ ዓይኒ-ምድሪ ስለዘይርከብ ድማ ደረጃ ፅርየት ኣዝዩ ዝወረደ ከምዝኸውን‘ውን ይዛረቡ።
ኣብ ዶሎ ኣቦን ዳዳብን ዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ፅንኩር ስለዝኾነ፣ንማይ-ወለድን ካልኦትን ሕማማት ከምኡውን ንውፅኣት ክቃልዑ ይኽእሉ‘ዮም ኢሎም‘ውን የጠንቅቁ።ኮሌራ ግና ዛጊድ ኣይተኸሰተን ዘሎ።


text:
ልክዕ ከም ሎሚ ቅድሚ 76 ዓመት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሞት ዝነገሰላ ዕለት ነይራ።ኢትዮጵያዊያን ሓርበኛታት ኣብርሃም ደቦጭን ሞገስ ኣስገዶምን ካብ ዝፈተኑዎ ናይ ቕትለት ፈተነ ዘምለጠ ጣሊያናዊ ኣዛዚ ሰራዊት ሮዶልፎ ግራዚያኒ ዝወሰዶ ናይ ሒነ ምፍዳይ ስጉምቲ መዳርግቲ ኣይነበሮን።
12 ለካቲት 1929 ዓ/ም ልዕሊ 30 ሽሕ ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ተጨፊጢፎም፣ገዛውቶም እውን ነዲዱ።ካልኦት እውን ንመረበቶም ገዲፎም ተሰዲዶም።ናይዞም ሰማእታት እዚኦም ከምቲ ልሙድ ሎማዕንቲ እዞም ሰማእታት እዚኦም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተዘኪሮም ውዒሎም ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት መደረ ዘስምዑ ናይ ጥንታዊት ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት ማሕበር ጀጋኑ ሓርበኛታት ሊቀ ትጉሃን ኣስታጥቄ ኣባተ ናይቲ ጭፍጨፋ ቀንዲ ተዋስኣይ ዝነበረ ግራዚያኒ ዝፈፀሞ ግፍዒ ኣዘኻኺሮም።
ግራዚያኒ ብቤት ፍርዲ ሓዊሱ ዝተወገዘን ዝተፈረዶን ገበነኛ እዩ ኢሎም።ነዚ ሰብ እዚ ኣብ ጣሊያን ዝተውሃቦ ክብርን ዝተተኸለሉ ሓውልትን ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ ኢሎም። ዓለም ዝፈለጦ ጨፍጫፊ ሎሚ ንኽብሩ ከምዚ ምስርሑ ኣዝዩ ዘሕዝንን ዘተክዘናን እዩ።’’ንሓዋሩ እውን እንተኾነ ንኢትዮጵያዊያን ጥራሕ ከይኮነስ ንዓለም ዘሸገሩ ጨፍጨፍቲ ክውገዙ እዮም።’’
ነዚ ዕለት ሰማእታት ምኽንያት ብምግባር ሎማዕንቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተዳለወ ናይ ምይይጥ መድረኽ ዝተዛረቡ ተሳተፍቲ ግራዚያኒ ጨፍጫፊ እምበር መዘከርታ ጠጠው ክበለሉ ዘይግባእ ሰብ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ሰማያዊ ፓርቲ ዝቕፅል 30 ለካቲት 2005 ዓ/ም ኣብዚ ጉዳይ እዚ ህዝባዊ ሰልፊ ንምፅዋዕ ውጥን ከምዘለዎ ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ኣረዲኦም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
መራኄ ብርሃናት ቅዱስ ኡራኤል መልአክ
ቅዱሳን መላእክት- ልዑካት እግዚአብሔር፡ ኣብሠርቲ ሐጐስ፡ ሓለውቲ ሰባት እዮም።
ቅዱሳን መላእኽቲ ወትሩ ከይደኸሙ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር ጸባዖት ፍጹም ምሉእ ሰማያተ ወምድረ ቅድሳተ-ስብሐቲከ / ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር ጐይታ ሠራዊት ክብሪ ምስጋናኻ ኣብ ሰማይን ምድርን ምሉእ እዩ። እናበሉ የመስግኑ። (ኢሳ. 6፡3-4 ራእ 4፡8 ) ሓደ ካብቶም 7ተ ሊቃነ መላእክት ዝኾኑ ቅዱስ ኡራኤል እዩ።
ኡራኤል ማለት “እግዚአብሔር ብርሃን እዩ” ዝብል ትርጕም ኪህልዎ ኸሎ፡
ኣብ ሓሓደ ጽሑፋት’ውን “ሱርያል” እናተባህለ ይጽዋዕ እዩ። ሱርያል ኸኣ ዓሌት እግዚአብሔር ማለት እዩ።
ቅዱስ ኡራኤል ንእግዚአብሔር ካብ ምምስጋን ኃሊፉ፡ መብረቕ ዝእዝዝ ናይ ብርሃናት መራኂ ከምዝኾነ ሄኖክ ኣብ መጽሓፉ ኣስፊርዎ ኣሎ። ከምዚ ድማ ይብል “ኡራኤል ካብ ልዕሊ ነጐድጓድን መብረቕን ዝተሸመ መልኣኽ መጽአ” (ሄኖ. 6፡1-6)
ቅዱስ ኡራኤል ኣብ ብሉይ ኪዳን
1. ንኣቦና ኣዳም ዜና ናይ ድኅነት ዝነገሮ፡ ቅዱስ ኡራኤል እዩ። (ስንክሳር)
2. ንኣቦና ሄኖክ ምሥጢር ናይ ሰማይ ዘርኣዮን ፍልጠት ዝገለጸሉን ቅዱስ ኡራኤል እዩ። (ሄኖ. 28)
3. ንኣቦና ዮሴፍ ካብቲ ብመንገዲ ሰበይቲ ጲጢፋራ ገጢምዎ ዝነበረ ፈተና፡ ብርትን ኃይልን ሂቡ ዘድኀኖ፡ ቅዱስ ኡራኤል እዩ። (ስንክሳር)
4. ብዘመነ ብሉይ፡ ብዛዕባ ቅዱስ ኡራኤል መልኣኽ ብሰፊሑ ዝተገልጸ ኣብ መጽሐፈ ዕዝራ ሱቱኤል እዩ። ነቢይ ዕዝራ ምሥጢር ጥበብ እግዚአብሔር ንኽገልጸሉ ኣብ ምድረ ራፊድ መሪር ንብዓት ኣሰንዩ፡ ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ጾመ። ብድኅሪ እዚ እግዚአብሔር ኣምላኽ ጽዋዕ ልቡና ንኸስትዮ ንቕዱስ ኡራኤል ኣዘዘሉ። ቅዱስ ኡራኤል ነዚ ልቡናን ጥበብን ዝህብ ናይ እሳት ጽዋዕ ኣስተዮ እሞ ዕዝራ ሱቱኤል ብኡ ንብኡ ነቶም መጻሕፍቲ ብሉያት ኸኣ ብሓድሽ ጽሒፉ ኣብ 6 መዓልቲ ወድኦ። (መጽሓፈ ዕዝራ ሱቱኤል)
ቅዱስ ኡራኤል ኣብ ሓዲስ ኪዳን
1. ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ፡ ንጉሥ ሄሮድስ ንወዳ ኢየሱስ ክርስቶስ ከይቀትለላ ኢላ ናብ ግብጺ ኣብ ዝተሰደደትሉ ጊዜ ምስኣ ሓቢሩ ብምኻድ ዘገልግሎም ዝነበረ ቅዱስ ኡራኤል እዩ። (ድርሳነ ኡራኤል)
2. ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ኣብ መስቀል ኮይኑ ዘፍሰሶ ዝነበረ ኽቡር ደሙ ፡ ኣብ ጽዋዕ ተቐቢሎም ናብ ዓለም ካብ ዝነጸጉ መላእኽቲ ሓደ፡ ቅዱስ ኡራኤል እዩ። ኣብቲ ደም ክርስቶስ ዝነጠቦ ቦታ ቤተ ክርስቲያን ከም ዝተሓንፀን ብሕጂ’ውን ከም ዝሕነፅ ኣብቲ ድርሳኑ ተጻሒፉ ኣሎ።
3. ሓደ ጳዎሎስ ዝበሃል ሶርያዎ ሰብኣይ ነበረ። ጳውሎስ ዘእስሙናይ እናተባህለ’ውን ይጽዋ እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዘእስሙናይ ንእግዚአሔር ዘፍቕርን ከም ፍቓደ እግዚአሔር ሕይወቱ ይመርሕ ብምንባሩ፡ በቲ ጊዜ ብዝነበረ ኣረማዊ መኰንን እታ ሃገር ጸዋትወ መከራ ኣብ ዝተቐበለሉ ጊዜ ኻብቲ መከራኡ ዘድኅኖን እናመጽአ ዘጸናንዖን ዝነበረ ቅዱስ ኡራኤል እዩ። (ስንክሳር የካቲት 9)
4. ኣብ 12ተ ክፍለ ዘመን ሕዝበ ጽዮንን እምነ ጽዮንን ዝበሃሉ ሰብ ውላድ ስለዘይነበሮም እናሓዘኑ ንእግዚአብሔር ይልምኑ ነበሩ። ወይሁቦ ጸሎቶ ለዘጸለየ/ ነዚ ዝጽሊ ጸሎቱ ይህቦ እዩ። ከም ዝብል ልማኖኦም ሰሚዑ ብ1357 ዓ.ም. ንቕዱስ ኡራኤል ልኢኹ ወዲ ከምዚወልዱ ስሙ’ውን ጊዮርጊስ ኢሎም ከምዚሰምይዎ ነገሮም። እዞም ናይ እግዚአብሔር ቤተ ሰብ ዝኾኑ ሰብኣይን ሰበይትን ወዶም ወዲ 6ተ ዓመት ምስ ኮነ ኣብ ሓይቅ ገዳም ናብ ዝነበሩ ሠረቀ ብርሃን ዝበሃሉ መምህር ንኺመሃር ሰደድዎ። ጊዮርጊስ ዋላ እኳ ንሾብዓተ ዓመት ዝኣክል ኣብዚ ገዳም እንተጸንሐ ሓንቲ ፊደል’ውን እንተኾነት ኺቖጽርን ክሕዝን ስለዘይከኣለ ናብ ገዝኡ ሰደድዎ። ሕዝበ ጽዮን ግና “እዚ ሕፃን ንእግዚአብሔር ከም መብጽዓኣይ እየ ሂበዮ እሞ ምሳኹም ይኹን ኢሎም ነቶም ገዳማውያን ሃብዎም። ብድኅር’ዚ ጊዮርጊስ ነቶም መነኮሳት እኽሊ እናጠሓነ፡ ማይ እናወረደ ፡ ብጾምን ጸሎትን ተወሲኑ ይነብር ነበር። ሓደ ጊዜ ኣብ ሥእሊ ቅድስት ድንግል ማርያም ተበርኪኹ እናደለየ ኸሎ፡ ቅዱስ ኡራኤል ጽዋዕ ልቡና ሒዙ ብምምጻእ ኣስተዮ። ብድኅር’ዚ ምሥጢር ሰማይን ምድርን ተገሊጽሉ ፡ ካብ ኣርብዓ ንላዕሊ ዚበዝሑ መጻሕፍቲ ደረሰ። (መጽሓፈ ኣርጋኖን፡ መእትዊ)።
ብሓፈሻ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ፡ ቅዱስ ኡራኤል ንዕዝራን ኣብ ጊዮርጊስን ጽዋዕ ልቡና እናኣስተዮ ከምኡ’ውን ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ጊዜ ስደት ናብ ግብፂ እናኣገልገላ ዝገልጹ ኣሣእል ኣለዉ።
ኡራኤል መልኣክ ብብርሃን ጽዋዕ ፍቅሪ ሃበና
ጥበብ ምስትውዓል ንኽገልጸልና
ንመንገዲ ጐይታ ንኸፍልጠና
ኡራኤል መልኣኽ በጃኻ ርድኣና
ጸሎትካን ተራዳእነትካን ወትሩ ኣይፈለየና!!!
ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!!!


text:
በዓል ዋና ጉዳይ ወልቃይት ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ባዕሉ ህዝቢ ወልቃይትን ጥራሕ እዩ!
Mekelle, August 31, 2016:
ህዝቢ ወልቃይት ኣብ መንነቱ ሕቶ የብሉን፡፡ኣብ መንነቱ ሕቶ ከምዘይብሉ ካብ ክልል ክሳብ ወረዳን ጣብያን ኣብ ዝነበሩ ህዝባዊ ኮንፈረንሳት ብዘየሻሚ መንገዲ ገሊፁ፣ብሰላማዊ ሰልፊ ኣቢሉ ድማ ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ዓለምን መልእኽቱ ኣሕሊፉ እዩ፡፡ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ጎንደር ንሕና ንፈልጠልኻ ዝብሉ ትምክሕተኛታት ብሽሙ እዙኹሉ ሰልፍን ዕግርግርን እንትግበሩ ኣብ ወልቃይት ግን ምንም ዝተልዓለ ነገር ኣይነበረን ህዝቢ ወልቃይት ናይእማን ሕቶ መንነት እንተዝነብሮ ኣብ ወልቃይትን ኸበባቢኡን እውን ዝለዓለ ሰልፍን ዕግርግርን ምነበረ፡፡እንተኾነ ግን ህዝቢ ወልቃይት ነቶም ንሕና ንፈልጠልኻ ዝብሉዋ ትምክሕተኛታት ብተግባር ማይ ክዘግኑ ዝገበረ ትግራዋይ መንነቱ ፈሊጡ ዝሓደረ ኩቡር ህዝቢ እዩ፡፡
ኣብ ቀረባ መዓልትታት ኣብ ጉዳይ ወልቃይት ብቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ዝተውሃበ ቅዋም መግለፂ ከምዚ ይብል‘’…..ኣብ ክልል ትግራይ ምስ ወልቃይት ተተሓሒዙ ዝተልዓለ ሕቶ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንሕገመንግስታዊ ስርዓት ማእኸል ገይሩ ክሪኦ ወሲኑ ኣሎ’’፡፡እዚ ቅዋም መግለፂ ብመሰረቱ ትክክለኛ እዩ፡፡ከም ህዝቢ ወልቃይት ዋላ ሕቶ ኣይሃልዎ ውልቀሰባት ዘልዐልዎ እንተኾነ እውን ከም መጠን ዴሞክራስያዊ ስርዓት ብዴሞክራስያዊ መንገዲ ምላሽ ምሃብ ትክክል እዩ ክኸውን፡፡እዚ ናይ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ቅዋም መግለፂ ዘሕለፎ መልእኽቲ እንተሃለዎሐዚ እውን ናይ ወልቃይት በዓል ዋና ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ህዝቢ ወልቃይትን ጥራሕ ምዃኑ፣ ካብዚ ወፃኢ ኻሊእ ዝምልከቶ ኣካል ከምዘየለ እዩ፡፡እዚ ድማ ትኽክል እዩ፡፡
ሐዚ እውን ናይ ወልቃይት ጉዳይ ናይ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ህዝቢ ወልቃይትን ጥራሕ እዩ፡፡
Source :TPLFoffical
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.