text:
እቲ ዘየደቅስ ናይ ቤተ-ክርስቲያንና ጉዳይ
ዘደቅስ ከይተረኽበ ደቂስካ ክሕደር ዝከኣል ኣይኮነን። ኩሉ ነገር ዘይስምዖም ኮይኖም፥ ደቂሶም ዝሓድሩ እንተተረኽቡ እውን፥ ዘገርም ኣይኮነን። ኩሉ ናይ ሕልና ጉዳይ ስለዝኾነ፥ ምሳና ድቃስ ስኢንኩም ዘይትሓድሩ ኢልና፥ ንወቕሶምን ንኸሶምን ሰባት ክህልዉና ኣይግባእን። ከመይሲ ከምቲ ዝበልናዮ፥ ኩሉ ነገር ናይ ሕልና ጉዳይ እዩ።
ሕዝብና ድማ ብሕልና ካብ ዝፋላለ ነዊሕ ስለ-ዝኾነ፥ ብሓንሳእ ክበክን ብሓንሳእ ክስሕቕን ዝነበሮ እዋን፥ ካብ ዝሓልፍ ነዊሕ ኮይኑ`ዩ። ከመይሲ ኣብ ላምባዱሳ እቲ ኩሉ ህልቂት ክርከብ ከሎ፥ ኣብ ዳስ ሓዘን ብሓንሳእ ኮፍ ኣይበለን። እቲ ክንድቲ ዝኣክል ንማኅበረ-ሰብ ዓለም፥ ዘንቀጥቀጠ ህልቂት ክርከብ ከሎ፥ ሕዝብና ኣብ ክልተ-ዳስ ተመቒሉ`ዩ ዝተራእየ።
እተን ኣብቲ ሓደ ዳስ ዝነበራ ኣዴታት፥ ዋይ-ደቀይ-!! እናበላ ርእሰን ደርሚመን፥ ምድረ-ሰማይ ብኣውያት ንቕንቕ ኣቢለንኦ ክሕድራ ከለዋ፥ እተን ኣብቲ ካልኣይ ዳስ ዝነበራ ግና፥ ብኣንጻሩ ብስልማት-ወርቂ ኣብለጭልጨን፥ ኣብቲ ጓይላታት ክዕንድራን ክዘላን ከም-ዝሓደራ፥ ኣብ ምርሳዕ ዘይበጽሐ ናይ ትማሊ ፍጻሜ`ዩ። ስለዚ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ`ውን፥ ንኹሉ ብኃባር ከቐንዝዎ ይኽእል`ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።
ብዝኾነ ግን፥ -ዘየድቅስ ነጊሮሙኻስ ድቅስ ይሓድሩ- ከም-ዝበሃል፥ እቲ ንቤተ-ክርስቲያንና ብዝምልከት፥ ካብ ኣሥመራ ተላዒሉ ዝነፈሰ ንፋስ፥ ኣብ ካልእ ጸገም ዘእትወና ኮይኑ ከይርከብ፥ እቲ ደምበ ተዋሕዶና ብዕቱብ ዝከታተሎ ዘሎ ጉዳይ ምዃኑ፥ ዝተሰወረ ኣይኮነን። ብርግጽ`ውን እዚ ጉዳይ`ዚ፥ ነታ ብቅድስና ዝፍለጥ ታሪኽ ዘለዋ ቤተ-ክርስቲያንና፥ ናብ ጥፍኣት ደፊኡ ዝወስዳ ደኣምበር፥ ንሠናያ ዝግበር ዘሎ`ዩ ዝብል እምነት የብልናን።
ከምኡ እንተ-ዘይከውን ነይሩ፥ እቲ ተገይሩ ዝበሃል ዘሎ ምዝርራብ፥ ስለ-ምንታይ ናይ ግብጺ ቤተ-ክርስቲያን ኣቦታት፥ ክሕወሱዎ ዘይተገብረ-? ስለ-ምንታይሲ እቶም ፓትርያርክ ኣቡነ-እንጦንዮስ፥ ኣብ ግልጺ ዝኾነ መድረኽ ወጺኦም፥ ብዛዕባ`ቲ ዕርቂዶ-! ይቕሬታዶ-! ተባሂሉ ዝተዘርግሐ መግለጺ፥ ባዕሎም ብኣካል ቀሪቦም ክገልጹ ዘይተገብረ-? ኩሉ ነገር ብሽፍንፍን ክኸይድ ዝድለ ዘሎኸ ስለምንታይ`ዩ-?
መቸም እቲ ዝወሃብ ዘሎ መግለጺ፥ ብስም ሲኖዶስ`ዩ እኳ እንተ-ተባህለ፥ ናይቲ ሲኖዶስ መግለጺ`ዩ ኢሉ፥ ክቕበሎ ዝኽእል ግን ዘሎ ኣይመስለናን። ብርግጽ`ውን እታ ቤተ-ክርስቲያን፥ ነዚ ዝሓለፈ ዕሥራን-ሓሙሽተን ዓመት፥ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር-ፖለቲካ ዝተታሕዘት ደኣምበር፥ ብሲኖዶስ እትምራሕ ነፃ ቤተ-ክርስቲያን ነይራትና፥ ክብል ዝኽእል ዘሎ ኣይመስለናን። ከመይሲ እቲ ኩሉ ሕግን ሥርዓትን ብምትሕልላፍ፥ ክግበር ዝጸንሐ ግህሰት፥ ብበዓል ናይዝጊ ክፍሉን, ደራጎን ኃይለ-መለኮትን, ሠመረ በይንን እምበር፥ ብመነኮሳት ወይ ብጳጳሳት ኣይነበረን።
ርግጽ`ዩ ጳጳሳት ኣይነበሩን ክንብል ከሎና፥ ብሓላፍነት ዘሕትት የብሎምን ማለትና ከምዘይኮነ፥ ክፍለጥ ኣገዳሲ`ዩ። ናይቲ ፖለቲካ መጋበሪ ብምዃን፥ ዘፍረሱዎን ዘዕነዉዎን እውን፥ ክንደይ`ኳ ብዙሕ`ዩ። ከመይሲ ሲኖዶስ ወሲኑዎ እናተባህለ`ዩ፥ እቲ ኩሉ ዕንወት ክፍጸም ዝጸንሐ። ግዳስ ብጉልባብ ሲኖዶስ ደኣ ተገይሩ ይበሃል እምበር፥ እተን ነቲ ጻሕሊ ከዅሳ ዝጸንሓ ኣእዳውሲ፥ ናይ መን ከም-ዝኾና፥ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ክጠፍኦ ይኽእል`ዩ ኣይንብልን።
እቲ ሕጂ ዘፍርሃና ዘሎ ግና፥ እቲ ብቐዳማይ ዝተዋህበ መግለጺ፥ ናይቲ ዕርቂ ተባሂሉ ዘሎ መጐልበቢ ደኣምበር፥ ካብ ሎሚ ንጽባሕ ዝስዕብ ነገር ከም-ዝህሉስ፥ ከም ርዱእ ዝውሰድ ነገር እዩ። ግዳስ ካብቲ ንዕሥራን-ሓሙሽተን ዓመት መመላእታ፥ ዝተመኮርናዮ እምባ ሠናይ ነገር ምጽባይ፥ ነፍስኻ ምትዕሽሻው እንተ-ዘይኮይኑ፥ ብተስፋ ክንጽበ ዘግብረና ምኽንያት ኣሎ ኣይንብልን።
ከምቲ ካብ ኣሥመራ ዝስማዕ ዘሎ እንተ-ኾይኑ፥ እቶም ፓትርያርክ ነቲ ዝጸንሐ ማሕዩር፥ ማሕዩር ተወሲኹዎ ምስ ዝኾነ ሰብ፥ ክራኸቡ ከም-ዘይክእሉ ኮይኖም፥ ብጸቢብ ተታሒዞም ከም-ዘለዉ`ዩ ዝስማዕ ዘሎ። እዚ ድማ እቲ ዕርቂዶ-! ይቕሬታዶ-! ብዝብል ጉልባብ፥ ክዝርጋሕ ዝቐነየ ነፍሒ፥ ካብ ንፕሮፖጋንዳ ተባሂሉ ዝግበር ሃልኪ፥ ዝሓልፍ ቁም-ነገር ከም-ዘይብሉ ዘረድእ እዩ። ብዝተረፈ እዚ ጉዳይ`ዚ ከምቲ ንዓታቶም ዝመስሎም፥ ብዕበጦ ጽቐጦ ዝኸይድ ኣይኮነን። ማኅበረ-ሰብ ዓለም`ውን፥ ብዓቢይ ትዅረት ዝከታተሎ ዘሎ ጉዳይ`ዩ። ብኸምቲ ዝድለ ዘሎ፥ ኣብ ኣሥመራ ዘላ ተለቪዢን ስለ-ዝተዛረበት ጥራይ፥ ተወዲኡ ኢልካን ጠቓዕ ጠቓዕ ኣቢልካን፥ ዝውዳእ ነገር ኣይኮነን።
ብዓቢኡ እዚ ጉዳይ`ዚ፥ ጉዳይ`ታ ንዕሥራን-ሓሙሽተን ዓመት መመላእታ፥ መጋበሪ-ፖለቲካ ክትከውን ተፈሪዱዋ እትርከብ ዘላ፥ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ። እዚ ከኣ ዋንኡ ሕዝቢ-ተዋሕዶ እምበር፥ እቶም መለካውያን ጳጳሳት ኣይኮኑን። ንሳቶም እሞ ካብ ዓንተቦኡ፥ ኣሕሊፎም ንበላዒ ዝሃቡዋ ስለ-ዝኾኑ፥ ሕጂ ንቤተ ክርስቲያን ወኪሎም ክቐርቡ፥ ሞራላዊ ብቕዓት የብሎምን። ስለዚ እዚ ጉዳይ`ዚ ሓደ መወዳእታ ክህልዎ ዝድለ እንተደኣ ኮይኑ፥ ምስቲ ዋናን በዓል ጉዳይን ዝኾነ ሕዝቢ-ተዋሕዶ እምበር፥ ብመንገዲ ጳጳሳት ክግበር ዝድለ ዘረባስ፥ ርሑቕ ዝበጽሕ መሓውር ዘለዎ`ውን ኣይኮነን።
ብዝተረፈ ንዕለት 25 ናይ`ዚ ወርሒ`ዚ፥ ክግበር ዝተሓስበ ነገር ኣሎ ተባሂሉ`ውን፥ ኣብ ኣሥመራ ይዕለል`ዩ ዘሎ። እዚ ኣከያይዳ`ዚ ግና፥ ንዕሥራን-ሓሙሽተን ዓመት ዝኣክል እቲ ደምበ-ተዋሕዶና፥ ላድዩሉን ተመኪሩሉን ስለ-ዝኾነ፥ ሕጂ ድማ ኣብቲ ብመንገዲ ሃይማኖታዊ-ጉዳያት ኣቢሉ፥ ክግበር ዝድለ ናይ ምትላል ጸወታ፥ ኢዱ ክሕውስ ዝደሊ ኣይኮነን።
እቲ ሕዝቢ ቤተ-ክርስቲያኑ ባዕሉ ከመሓድር`ዩ ዝደሊ ዘሎ። ከምቲ ብፁዕ ኣቦና ኣቡነ-መቃርዮስ ኣብ 90ታት ዝበሉዎ፥ ቤተ-ክርስቲያንና ዘታትዩዋ እምበር፥ ክንሕንግረኪ ዝብሉዋ ኣይትደልን እያ። እቲ ብበዓል ዮፍታሔ ዲሜጥሮስን ውጉዝ ቀሺ ሃብቶም ርእሶምን፥ ዝተሳቐኹዎ ይእከለኒ`ያ ትብል ዘላ። እቶም ሰብ ግዜ ዋናታት ፖለቲካ ድማ፥ ነቲ ብወገን ተዋሕዶና ዘሎ ምረት፥ ክርድኡ እንተ-ዝኽእሉ ክንደይ እኳ ጽቡቕ’ዩ። ካብኡ-ተረፈ ሎሚ ትማሊ ስለ-ዘይኮነ፥ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ድሕሪ ደጊም ኣርዑቶም ተሲኪማ ክትቅጽል፥ ከም-ዘይትፈቅድ ክርድኡላ`ያ ትዛረብ ዘላ።
ካህን ተክለማርያም ምርካጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ


c: text/html

text:
ብምንጽጻር!
ንፕረዚደንት በሽር ብድምጹ ኣምጺኡ ብድምጹ ድማ ዝኣልዮ ዘሎ ህዝቢ ሱዳን፡ ንትብዓቱ ዝበቅዕን ድሌታቱን ቀዳምነታቱን ኣለልዩ ዘተግብርን መንግስትን መርሒነትን የምጽኣሉ። ዝዀነ ደላይ ጽቡቕን ፈታው ህዝቢ ሱዳንን ዝዀነ ሰብ ክብሎ ዝኽእል እዚ ጥራይ እዩ። እቲ ካልእ ዕዮ ባዕሉ ህዝቢ ሱዳን ይፈልጦን ይኽእሎን እዩ። ምስ ምእላይ በሽር ተኣሳሲሩ ብብዙሓት ኤርትራውያን ዝስማዕ ዘሎ ዘረባታት ግን ሓቂ ዘይምፍላጥ ወይ እናፈለጥካ ክትርእዮን ክትቅበሎን ዘይምኽኣል ወይ ዘይምድላይ ይመስል።
እቲ ብዙሕ ዘረባታት ተኣኪቡ፡ “በሽር ተኣልዩ ከመይ ኢሰያስ በቲ ኣገባብ እቲ ክእለ ዘይክእል!” ኣብ ዝብል ረሳን ምጒት እዩ ዝጥቕለል። እቲ ኣበሃህላ ሓቂ እዩ፡ ይዅን እምበር እቶም ንዕኡ(ነቲ ኣበሃህላ) ዘሰንዩን ክዉን ዝገብሩን ባእታታት ኣብ ባይታ ኤርትራ ወይ ህዝቢ ኤርትራ የለዉን።
ህዝቢ ሱዳን ናጻ ህዝቢ እዩ።
ህዝቢ ሱዳን ካብ ፈለማኡ ናጻ ህዝቢ እዩ። ንፖለቲካዊ ጒዳይ ሃገሩ ዘለዎ ተገዳስነት ኣዝዩ ልዑል ይዅን እምበር፡ ሕቶ ሰላምን ብሰላም ምንባርን ኣርእስቲ ኮይንዎ ኣይፈልጥን እዩ። ከምኡ ብምዃኑ ድማ ዝቀያየሩ መንግስታትን መራሕትን ኣብ ናብራ ለውጢ ከምጽኡ ዝጽበዮም እምበር፡ ካልእ ፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ዝሓቶም ኣይኮኑን። ነቲ ቀንዲ ኣርእስቲ (ዛዕባ) ህዝቢ ሱዳን ዝዀነ፡ ምምሕያሽ ናብራ ድማ ኩሉ-ግዜ ምስ ተዛረበሉን ንጎደና ምስ ወጸሉን እዩ።
ህዝቢ ሱዳን፡ ቅድሚ በሽር ድሌታቱ ከማልኡ ትጽቢት ዝገበረሎም እሞ ትጽቢታቱ ዘየማልኡ ክልተ ውልቀ- መለኽቲ (1965 & 1985) ብተመሳሳሊ መገዲ ከምዝኣለየን በሽር እውን ብደገፍ ህዝቢ ሱዳን ከምዝመጸን፡ ብምኽንያት ፖለቲካ ፈጺሙ ናብ ደማዊ ጐንጺ ከምዘይኣተወን ብምስትብሃል፡ ኣብ ኣፍሪቃ ብፖለቲካዊ መረዳእታን ብስለትን ብቐዳምነት ካብ ዝጽውዑ ህዝብታት ምዃኑ ምዝካር የድሊ። እዚ ፖለቲካዊ መረዳእታን ብስለትን ኣብ ጕዳይ ሃገሩ ድማ፡ ብሰንኪ እቶም ኣብ መርሒነት ዝኣመኖም ሰባት ደኣ ናብ ምዕባለ ከምርሖ ኣይከኣለን እምበር፡ ብሰላምን ፍቕርን ተኸባቢሩ ክነብር ግን ኣኽኢልዎ እዩ። ብተወሳኺ እዚ መረዳእታን ብስለትን እዚ፡ ትጽቢተይ ተወዲኡ ኣብ ዝበለሉ ሰዓት ግብራዊ ስጕምቲ ብምውሳድ ነቶም ትጽቢቱ ዘየማልኡ መራሕቲ ክኣሊ ኣኽኢልዎ እዩ። እቲ ቀንዲ፡ ነዚ መረዳእታን ብስለትን እዚ ዝፈጠረን ዋሕስ ዝዀኖን ግና፡ ንሃገሩ፡ መንነቱን ባህሉን ዘለዎ ፍቕርን ብኡ ዝስምዖ ሓበንን እዩ።
ህዝቢ ሱዳን ሕቡን ህዝቢ እዩ።
ህዝቢ ሱዳን መንነቱ ዝፈልጥን ብመንነቱ ዝሕበንን ህዝቢ እዩ፡፡ ከምኡ ስለዝዀነ ድማ እዩ፡ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ ኣኣብተን ዝገዝአን ሃገራት ኣፍሪቃን ኤስያን ፈጺሙ ክሃስስ ዘይክእል ባህላዊ ምትእትታው ብምግባር፡ ህዝብታተን ብባህሎምን መንነቶምን ዘይሕበኑ፡ ናፈቕቲ ባዕድን ባዕዳዊ ባህልታትን ክዀኑ ክገብር እንከሎ፡ ኣብ ህዝቢ ሱዳን ግን እዚ ክገብሮ ኣይከኣለን። ኣብ ሱዳን ሃሰስ ኢልካ ኣሰር መግዛእቲ ኣይርከብን እዩ።
ሓበን ህዝቢ ሱዳን ንመንነቱን ባህሉን ኣብ ጥራይ ጐልጐል ኣይኮነን። ምስ ኑቧዊ ስልጣኔን ዓረብን ተኣሳሲሩ ዝመጸ ነዊሕ ሱር ዘለዎ እኳ እንተዀነ፡ ኣብ ዘመናዊት (ድሕሪ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ) ኣፍሪቃ፡ ነቲ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተሰጋገረ ዝጸንሖም ባህላዊ ክብርታትን መለለዪ መንነትን ካብ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳን መጋበርያ ስርዓታትን ፈልዮም ዝዀስኰስዎን ኣብ መዓላ ህዝቢ ክውዕል ዝገበርዎን፡ ምሁራንን ኣብ ዝተፈላለየ ዓውዲ ስነ-ጥበብ ዝነጥፉ ስነ-ጥበበኛታትን ልዑል ኣበርክቶኦም ገይረምሉ እዮም። እታ ኣርማ እዚ ንበሽር ዝዓለወ ሰውራ ዝዀነት መንእሰይ እትጭፍሮ ዝነበረት ግጥማዊ ጨፈራን ነቲ ጭፍራ ህዝቢ ብረምታ ክዝምር ክትገብሮ ዝኸኣለትን ድማ ሓደ ኣብነት ናይቲ እናተወራረሰ ዝመጸ ኣብ መንነት ዝተመርኰሰ ባህላዊ ቅዲ እዩ። ንሳ ተውህቦኣን ትብዓታን ተጠቒማ ከተንጸባርቖ ዝኸኣለት ድማ ብኡ ተዀሰኲሳ ስለዝዓበየትን ኣብ መንነታን ባህላን ኣፍልጦን ሓበንን ስለዘለዋን እዩ። እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ኤውሮጳዊ መግዛእትን ብቐጻሊ ናብ ሱዳን ብሜድያን ብኣካልን ዝግበር ካልእ ዓረባዊ ጽልዋታት ባህልን ኣብ ሱዳን ዝርአ ጽልዋ ዘይፈጥረሉ ምኽንያት እውን እዚ ኣብ ኣፍልጦን ሓበንን ዝተመርኰሰ ባህላውን መንነታውን መረዳእታ ምህላዉ እዩ።
ነዞም ልዒሎም ዝተጠቕሱ ውሑዳት ግን ከኣ ኣብ ህላወ ሃገርን ሃገራውነትን ቀንድን ኣገደስትን ዝዀኑ ባእታታት፡ ናብታ ካብ ከባቢ 4.5 ሚልዮን ህዝባ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ኣብ ዕድመ መንእሰይ ዝርከቡ ዜጋታታ ስደተኛታት ዝዀኑ ኤርትራ ኣቕኒዕና ምስ እንርእዮ ዝህበና ስእልን ዝነግረና ሓቅን እንታይ እዩ? ነፍሲ-ወከፍ ብሃገረይን ህዝበይን እግደስ እየ ዝብል ዜጋ ባዕሉ ንባዕሉ ብምሕታት መልሲ ክረኽበሉ ወይ ክሓስበሉ ዘለዎ ኣገዳሲ ሕቶ ይኸውን። ብዘይካ እዚ ነቲ ብዙሕ ቅያ ዝተገብረሉ ሰውራን ውጽኢቱን ኣብ ሕብረተ-ሰብን ህይወቱን ኣእቲኻ ብምርኣይ ኣዘናትዋኡ ክኽለስን እቶም ኣወንታውያን እውን ዝዀኑ ዛንታታቱ ዘሕልፍዎ ኣሉታዊ መልእኽቲ ከይህሉን፡ ነፍሲ-ወከፍ ፈታዊ ሃገርን ደላይ ሰላማዊን ፍትሓውን ህይወት’የ ዝብል ሰብ ብጥንቃቐን ካብ ስምዒት ወጻኢ ዝዀነ ውድዓዊ ዓይንን ክርእዮም ይግባእ። ምስኡ ስዒቡ ድማ፡ ብድላይን ባህግን ህዝቢ እምበር፡ ብሓይሊ፡ ብሃብቲ፡ ብፍልጠት ወይ ካልእ ጸብለልታ ሃገር ከምዘይትቐውምን ከምዘይትመሓደርን ዝዀነ ሰብ ክግንዘብን ጕዳይ ሃገሩ ማዕረ ዝዀነ ኣብ ስልጣን ዘሎን ካልእን ከምዝብጽሖን ምዝካር የድሊ። እዚ ምስ ዝዝከር ድማ እዩ፡ ናብ ኢሂን ምሂን ክምጻእን ናይ ሓባር ዝኸውን ሃገራዊ መነባበሪ ክህነጽን ዝከኣል።
ኣብ መወዳእታ እዚ ጽሑፍ፡ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ጎረባብቱ ሃገራትን ዓለምን እንታይ ዝግበር ዘሎ ብኣንክሮን ብተምሳጥን ክዕዘቦ ይግባእ። ኣንክሮ ንምስትውዓል ክጠቅም እንከሎ፡ ተምሳጥ ድማ ነብስኻ ክትፍትሽ፡ ኣወንታኻን ኣሉታኻን ከተለሊ እሞ ነቲ ኣሉታ ብምውጋድ ነቲ ኣወንታ ኣብ ግብሪ ዝውዕለሉን ዝምዕብለሉን መገዲ ከተናድን ክትጥቀምን ስለዝሕግዝ።
ኤርትራውነት፡ ተበርቢሩ ዘይውዳእ ጸጋታት ህይወት ዘለዎ መንነት እዩ፡፡ ምብርባሩን ነዚ ጸጋታት እዚ ዋናኡ ምዃንን ግን ብዙሕ ጻዕሪ ዘድልዮ እዩ። ስደት ምንፋቕን ስደተኛ ምዃንን እኳ ዝተኻእለ፡ ከመይ ዋና ዓድኻን መንነትካን ምዃን ምኽኣሉ ይሰኣን?
ፍቕረይ የማን

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 04 June 2020
መሓመድ ሱልጣን፣ ኣብ ኣመሪካ፣ ቨርዢንያ ዝምቕማጡ ወዲ 30 ዓመት መንእሰይ’ዩ።
እዚ ግብጻዊ ኣመሪካዊ መንእሰይ፣ ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ህዝባዊ ናዕብታት ተታሒዙ’ዩ፣ ኣብ 2013 ኣብ ካይሮ ናብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ተወሲዱ።
ብዙሕ ግፍዕታት ኣሕሊፉ ብ 2015 ድሕሪ ምውጽኡ ናብ ኣመሪካ ተሰዲዱ። ወላዲኡ ግና ክሳብዚ እዋን’ዚ ኣብ ማኣሰርቲ ከምዘሎ’ዩ ዘዘነቱ።
ነዚ ግፍዕታት እዚ ክፍጸም፣ ፍቃድ ዝሃቡ ሰበ ስልጣን፣ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሓላፈቲ ጸጥታን ግብጺ ምዃኖም ድማ’ዩ ዝምጉት።
መብዛሕቶም ብግፍዕን ጭቆናን ንህዝቦም ዘመሓደሩ ሰበ ስልጣን፣ ኣብተን ሕጊን ስርዓትን ዝኽበረለን ሃገራት ተሰዲዶም ‘ዮም ዕድመ ህይወቶም ዘሕልፉ።
መሓመድ ሱልጣን፣ ሓደ መዓልቲ ነቶም ግዳይ ስቓይ ዝገበርዎ ሰበ ስልጣን ግብጺ ከሲሱ ናብ ፍርዲ ከቕርቦ ከምዝኽእል ሓሲብዎ ከምዘይፈልጥ የዘንቱ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ግብጺ ነበር ሓዝም ኤል በብላዊ፣ ተሰዲዱ ኣብ ኣመሪካ ይነብር ኣሎ ድሕሪ ምስምዑ ግና፣ እቲ ኣብ መበቆል ሃገሩ ዘይረኸቦ ፍትሒ ክረክብ ምዃኑ ምሉእ ተስፋ ኣሕዲሩ።
ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰብ፣ ምግሃስ መሰላት፣ ስቓይን ካልእ ግፍዕታትን ዝፈጸሙ ሰበ ስልጣን ወጻኢ ሃገራት፣ ናብ ኣመሪካ ኣብ ዝግዕዙሉ፣ ክኽሰሱ ከምዝኽእሉ ካብ 1991 ኣትሒዙ ዝተነብረ ሕጊ ኣሎ።
መሓመድ ድማ ነዚ ሕጊ’ዚ ተኸቲሉ’ዩ፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር ግብጺ ነበር ናብ ፍርዲ ከቕርቦ ክሲ ዝመስረተ።
ኣብቲ ክሲ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ሓላፊ ጸጥታ ዓባስ ከማልን ካልኦት ሰለሰተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታን ኣዘዝቲ ሰራዊትን’ውን ተኸሲሶም ኣለዉ።
ቤት ፍርዲ ኣመሪካ ገበነኛታት ኮይኖም እንተረኺብዎም፣ ናብታ ሃገር ኣብ ዝስደድሉ ክእሰሩ ተኽእሎ ኣሎ።
ዳይረክተር ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ወ/ሮ ኤልሳ ጭሩም፣ ንሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍን ብዙሕ ግፍዕታት ከምዝፈጸመ ዝዝረበሉን ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከሲሳቶ ምንባራ ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ብሰንኪ ዝነበሮ ከቢድ ጥዕናዊ ጸገም ናብ ፍርዲ ክቀርብ ከምዘይከኣለ’ዩ ዝጥቐስ።
ብዙሓት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ህግደፍን ሓለፍቲ ኣብያተ ማእሰርቲን ዝነበሩ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ሕጊን ፍትሕን ኣብ ዘለወን ሃገራት ተሰዲዶም ይነብሩ እኳ እንተለዉ፣ ብዘይካ’ዚ ናይ ኣቶ ናይዝጊ ፍጻሜ፣ ዝተኸሰሰ ካልእ ብወግዒ ዝተገልጸ የለን።


text:
ህልው ኵነታት ፓናማን መደብ ሕንጸት ዛዕባ ስነ ጾታውን ርእየተ ፖለቲካዊ ጸቕጢ ዘለዎ ስነ ጾታዊ ዝምልከት መደብ ሕንጸትን ዛዕባ ህልው ኩነታት መንእሰያትን ዝምልከት ጉዳይ ዝትንትን መግለጺ ናይ ፖናማ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብወግዒ ከምዝቕረበ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣሊና ቱፋኒ ሓቢረን ኣተሓሒዘን እውን ናይቲ መግለጺ ማእከላዊ ሓሳብ፡ ግልጽነትን ቅንዕናን ሓቅን ዝብል ምዃኑ ኣፍሊጠን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
መንግስቲ ምስ ኵለን በርገሳውያን ማሕበራት ዘተ ከካይድን፡ ጉዳይ ምህዳርን ናይ ሃገር ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ተጠቃምነት ክብ ንምባል ዝግበርን ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ናይ ምውጻእ ዕዮ ናይ ሰራሕተይናታት መሰልን ክብርን ናይ ተቐማጦን ደቀባት ሃገርን ኣፍሮፓናማውያን መሰልን ክብርን ዝግህስ ከይኸውንን ኣብ ሕግን ፍትሕን ኪደት ኣድልዎ ከይህሉን፡ ኣብ ውሽጢ ዜጋታት ምግምማዕ ዝፈጥር ፖለቲካዊ ኪደት ክውገድን ንውጹዕን ድኻን ዝተነጸለን ዝሓቁፍ ስርዓት ኣብ ምፍጣር ክዓዪ ሓደራ ዝበሉ ናይ ፓናማ ብፁዓን ጳጳሳት ኣስዒቦም፡ ኣብ ናይ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ናይ ሓባር ጥቕምን ውሑስ ኣብ ምግባር ዝዓዪ ክኸውን ከምእተላበዉ ቱፋኒ ሓቢረን።
መደብ ሕንጸት ዛዕባ ስነ ጾታ
ሰብኣይን ሰበይትን ገይሩ ፈጠሮም፡ ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ካቶሊክ ስነ ሕንጸት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ዘውጸኦ ሰነድ ዝጠቐሱ ናይ ፓናማ ብፁዓን ጳጳሳት፥ መንእሰይ ወለዶ ካብ ስነ ጾታዊ ዝምልከት ዝነዛሕ ዘዛብዕን ዘደናግርን ሕንጸት ክሕለው ካብ ተደናጊሮም ዘደናግሩ ዝተፈላለዩ ሓደስትን ተራባሕያንን ኢሓናጽያን መደብ ሕንጸት ገዛእ ርእሱ መታን ክከላኸል ነዚ ዘብቅዖ ሕንጸት ክረክብን ክሕገዝ ኣተሓሳሲቦም፡ ስነ ጾታዊ ሕንጸት ካብ ዝዀነ ይኹን ፖለቲካዊ ርእየት ጸቕጢ ናጻ ክኸውን እንክብሉ ጻውዒት ከምዘቕርቡ ዝሓበራ ቱፋኒ ኣስዒበን፡
ናይ ወሲብ ዓመጽ ገበን ንምግጣም ሓቅን ግልጽነትን
ብፁዓን ጳጳሳት ፓናማ ሃብትታትና ንምክልኻል ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ናይ 2016 ዓ.ም. ሰነድ ጠቒሶም፡ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ፡ ቅድስቲ መንበር ዝሃበቶ መምርሒ መሰረት፡ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ዓቕምን ብቕዓትን ኣብ ልዕሊ ዘይብሎም ብገለ ገለ ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽ ንዝምልከቶ ኣካል ብቐጥታ ምሕባርን ክሲ ምቕራብን ከምዘድሊ ገሊጾም፡ እዚ ገበን እዚ ከይኽሰት ኵሉ ክተሓባበርን ሓቅን ግልጽነትን ዝመርሖ ኪደት ክኸውን ኣለዎ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ኣብ ፓናማ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ተመክሮ ተጠቃምነት ንምዃን
ብፁዓን ጳጳሳት ፓናማ እቲ ኣብ ፓናም ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ምልስ ቢሎም ብምስትውዓል እቲ ዓቢይ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኵነት ዘጸገዎ ተመክሮ ተጠቐምቲ ንምዃን ካብቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ መዓልቲ መንእሰያት ተረኺቦም ዝሃብዎ መርሕ ቃልን ስብከታቶምን ኩሉ ዘማእከለ ካብ 2019 ክሳብ 2022 ዓ.ም. ዝቕጽል ናይ ሰለስተ ዓመት መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንመንእሰያት ክብገስ ሓሳብ ኣቕሪቦም፡ ቅዋሜ ናይ ፓናማ ቅዱስ ዮሴፍ ዓቢይ ቤት ትምህርቲ ዘርኣ ክህነት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምኽንያት ብፁዓን ጳጳሳት ዓመት ኢዮቤል ኣብ ፓናማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ክካየድ ወሲኖም፡ እዚ ኸኣ ነቲ ቤት ትምህርቲ ውሉደ ክህነት ንምልላይን ናይቲ ዛዕባ መንእሰያት ዝመኸረ ሲኖዶስ ምኽንያት ቅዱስ ኣቦና ዘመሓላለፍዎ ክርስቶስ ህያው እዩ ዝብል ድህረ ሲኖዶስ ሓዋርያዊ ምዕዳን ክስትንትን ክትግበርን ዝድግፍ መደባት ንምክያድ ዝሓቀነ እውን ምዃኑ ቱፋኒ ይገልጻ።


text:
ሰንበት ዕለት 10 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ መንፈሳውያን ነጋዶ ኣብ ዝተረኽብሉ ጉባኤ፡ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 20 ካብ ፍቕዲ 27 ክሳብ 38 ዝተወስደ ምንባበ ኣሞኵይዞም፥ ብዛዕባ ትንሳኤ ኣብ ዘቕረብዎ ኣስተንትኖ፡ ምድራዊ ሕይወት እንኰ ማዕዝን ሕይወት ኣይኰነን፡ ክንየው ምድራዊ ሕይወት ንዘሎ ማዕዝን ምጽባይ የድሊ ቢሎም፡ እግዚኣብሔር ሕይወት የፍቅር፡ ነቲ ሓቀይና ርክብን ምትእስሳርን ኣብ ተኣማንነት ዝግለጽ ሕይወት ኵሉ ከማዕድው ብኣጽኖዖት ሓደራ ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ኣድሪያና ማሶቲ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ትንሳኤ ሙታን እንገልጾ ተኣምኖተ ሃማኖት፥ ናይ ዕለት 10 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ናይቲ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ኣስተንትኖ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሒር ማእክል ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ዕለቱ ካብ ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 20 ካብ ፍቕዲ 27-38 ዝተወስደ ምንባብ ኢየሱስ ምስቶም ትንሳኤ ሙታን የልቦን ዝቢብሉ ሰዱቃውያን ዘካይዶ ዘተ ዝዛረብ ክኸውን እንከሎ፡ እታ ሸውዓተ ኣሰብኡት ዘኣተወት ብትንሳኤ ሙታን ሰበይቲ መኖን ክትከውን እያ? ዝብል ሰላሕታዊ ሕቶ የቕርብሉ፡ ኢየሱስ ግና ካብቲ ናይቲ ዘቕረብዎ ሕቶ ሞጐት ውጻኢ፡ ደቂ እዛ ዓለም እዚኣ የውስቡን ይዋሰቡን፡ እዮም፡ እቶም ነታ ዓለም እቲኣን ንትንስኤ ሙታንን ምውራስ ዚበቕዑ ግና ኣየውስቡን ኣየዋስቡን ኣያቶም፡ ከም መላእኽቲ ስለ ዝዀኑ ድሕሪ ደግሚም ኪሞቱ ኣይክእሉን እያቶም፡ ደቂ ትንሳኤ ስለ ዝዀኑ ድማ ደቂ ኣምላኽ እያኦቶም እንክብል ይምልሰሎም።
ኢየሱስ በዘን ቃላት እዚኣተን ኣቢሉ፡ ነቶም ዝሓትዎ ዝነበሩ ሰዱቃውያን ሎሚ እውን ንኣና፡ እቲ ሎሚ እንነብሮ ምድራዊት ሕይወትና እንኰ ኣድማስ ሕይወት ኣኰነን፡ ክንየው ሞት ሕይወት ዝብል ኣድማስ ኣሎ፡ ደጊሙ ሞት ዘይፈልጦ፡ ኣብቲ ደቂ እግዚኣብሔር ምዃንና ዝግለጽ እዩ
ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ማሶቲ ኣስዒበን፡
ናይ ሕይወትና ዕጫ እንታይ ኰን ይኸውን?
ናይ ኢየሱስ ቃል፡ ድሕሪ ሞት ሕይወት ከምዘሎ የረጋግጸልና፡ ዓቢይ ምጽንናዕን ተስፋን ይህበና፡ ኣብቲ ምድራዊ ሕይወትናን ኣብዚ እዋን’ዚ ዘድልየና ተስፋ ንሱ እዩ፡ ናይ ትንሳኤ ሙታን ተኣምኖተ ሃይማኖት፡ ናይታ ዘለዓለማዊ ሕይወት መሰረት ኣብቲ ናይ ሕይወት ጐይታ ኣብ ዝዀነ እግዚኣብሔር ተኣማንነት ዝብል እዩ፡ ኣብቲ እቶም ሰዱቓውያን ንኢየሱስ ዘቕርብሉ ሕቶ ዝተሓብኤ ነገር፡ እታ ሰበይቲ ድሕሪ ዘእተወቶም ሸውዓውተ ኣሰብኡት ኣብ መግስተ ሰማያት ናይ መኖም ክትከውን እያ ዝብል መስቀላዊ ሕቶ፡
እዚ እቶም ሰዱቃውያን ዘቕረብዎ ሕቶ ናይ ኵሉ እዋን ሰብኣዊ ፍጥረት ብዛዕባ ትንሳኤ ሙታን ዘቕርቦ ሕቶ ዝውክል እዩ፡ ናይ ሕይወትና ናይ ሕይወተይ ዕጫ እንታይ ኰን ይኸውን? ባዶነት ወይ ውን ሞት ኣዩ?
ርክባት ዝህልዎ ሕይወት ከምህሉ፥ ተኣምኖተ ሃይማኖት
ኢየሱስ ሕይወትና ናይ ጐይታ ከምዝዀነ ይነግረና፡ ናይቲ ዘፍቅረና ምሳና ምትእስሳር ዘለዎን፡ እግዚኣብሔር ናይ ህያዋይን እምበር ናይ ሙታን ኣምላኽ ኣይኰነን፡
ህልውና ሕይወት ኣብቲ ምትእስሳርን ሱታፌ ሕውነትን ኣብ ዘለሉ እዩ፡ ካብ ሞት ኣዚዩ ብርቱዕ ዝዀነ ሕይወት ዝሕነጽ ኣብ ተኣማንነት እውነተይና ርክብን ምትእስሳርን እዩ፡ ብተቓራኒ ኣብ ገዛእ ርእሳወትን ከም ደሴታዊ ኣብ ምንባር ሕይወት የሎን፡ እብ ከምዚ ዓይነት ሕይወት ሞት እዩ ዝዕብልል፡ ኢጐነታውነት፡ ንገዛእ ርእሰይ እየ ዝነብር ምስ እንብል ሞት ኢና እንዘርእ
ከምዝበሉ ገሊጸን፡ ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ኣስተንትኖ ቅድስተ ማርያም፥ ብትንሳኤ ምዉታንን ብዚመጽእ ናይ ዘለዓለም ሕይወትን ተስፋ ንኽንብር ትደግፈና ቢሎም፡ ሓደራ ክንየውነት ዝጽበዩ ንኹን ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ድሕሪ ሞት ፍሉጥ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንደሳ ብዝቐጸለ ህውከት ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 80 በጺሑ’ሎ። ሎሚ ኣብ ኣምቦኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ቀብሩ፥ ክልተ ሰባት ተቐቲሎም ኣለዉ።
ብኻልእ ወገን፥ መንግስቲ ልዕልና- ሕጊ ንምኽባር ከምዝተበገሰ ብትሪ ኣሰሚዑ`ሎ።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ህቡብ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንደሳ ሎሚ ኣብ ናይ ትውልዲ ዓዱ ኣምቦ ተፈጺሙ`ሎ። እንተኾነ ኣብ ስነ-ስርዓት ቀብሩ`ውንጎንጺ ኔሩ። ዝተወሰኑ ሰባት ነቲ ኣስከሬን ካብ ስድራቤቱ ብሓይሊ ክወስድዎ ፈቲኖም። ተኹስን ፍንጀራታትን ተሰሚዑ፥ ክልተ ሰባትሞይቶም ካልኦት ሸውዓተ ቆሲሎም። ኣብ ከተማ ኣምቦገና ወጥሪ ሓይሉ`ሎ ።
ስነ-ስርዓት ምፍናው ሬሳ ሃጫሉ ኣብ ስታድየም ዩኒቨርሲቲ ኣምቦ`ዩ ተኻይዱ። ስነ-ስርዓት ቀብሩ ከመይ ከምዝነበረ ክገልጽ ብድምጺ ኣሜሪካ ዝተሓተተ ሓዉ ሃብታሙ ሁንዴሳ ከምዚ ይብል፥ “ሓወይ ክቕተል ዝግብኦ ኣይነበረን። ምስ ሞተ ግን ዝግበር ነገር የለን። ሃጫሉብሰላም ክዓርፍ`ዩ ዘለዎ`ምበር ንኣስከሬኑ ምክልባትን ንስነ-ስርዓት ቀብሪ ምህዋኽን ነውሪ`ዩ” ኢሉ።
ብምኽንያት ስግኣት ጸጥታ ግን ውሑድ ዝበል ቁጽሪ ኣብቲ ስነ-ስርዓት ከምዝተሳተፈ`ዩ ሓዉ ሃብታሙ ሁንዴሳ ንድምጺ ኣሜሪካ ይገልጽ። ንሱ ብሞት ሓዉ፥ ምሉእ ቤተ-ሰብ ኣዝዩ ከምዝሓዘነ ድሕሪ ምግላጽ፥ እንተኾነ፡ ፍጹም ካብ ድልየት ቤተ-ሰብ ወጻኢ ብዝኾነኣካይዳ፥ ዝቕበረሉ ቦታ ንምውሳንን ንስነ-ስርዓት ቀብሩ ንምህዋኽን ዝተገብረ ፈተነ ዘሕፍር ተግባር`ዩ ኢሉዎ።
“ከተማ ኣምቦ ዝተወልደሉን መዳሕንቱ ዝተቐብረሉን`ዩ። ካልኣይ ድማ እንተሞይተ ካብ ኣምቦ ወጻኢ ከይትቐብሩኒ ይብል ኔሩ`ዩ። ስለዚእዚ ድልየት ስድራቤት`ዩ። ካብ ድልየትና ውጻኢ ካልእ ክትገብር ምፍታን ግን ዘሕፍር`ዩ ።”
ኣተሓሒዙ ሓዉ ንሃጫሉ- ሃብታሙ ሁንዴሳ መንእሰያት፥ ብስምዒት ተለዓዒሉ ሓደ ነገር ቅድሚ ምግባሩ፥ ደው ኢሉ ክሓስብ ይግባእ ኢሉ`ሎ-።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ድማ፡ ቅድሚ ትማሊ ሰሉስ ብፖሊስ ዝተኣስሩ መራሕቲ ተቓወምቲ ጃዋር መሓመድን በቀለ ገርባን፥ ሎሚ ናብቤት ፍርዲ ቀሪቦም ኔሮም። ዳኛ ንክልተ ሰሙን ቆጺርዎም።
ብኻልእ ወገን መራሒ ባልደራስ ዝተባህለ ተቓዋሚ ፓርቲ እስክንድር ነጋ ፥ዓሌታዊ ጎንጺ ኣለዓዒልካ ተባሂሉ ትማሊ ብፖሊስተኣሲሩ`ሎ- ።
ብኻልእ ወገን ፥ መንግስቲ፥ ድሕሪ ደጊም ልዕልና ሕጊ ንምኽባር ሰጋእ ከምዘይብል ኣፍሊጡ`ሎ። ጠቕላሊት ዓቃቢት ሕጊ ኢትዮጵያ፥ወ/ሮ ኣዳነች ኣበበ ብዛዕባ`ዚ ስምዕታ ክትገልጽ ከላ፥ መንግስቲ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ዝነበሮ ድልየት፥ ኣብዛ ንወለዶታት ናይምዝራብ ናጽነትን ኣሳታፊ ደሞክራሲን ተሓሪምዋ ዝጸንሐት ሃገር፡ ንናጽነት ፕረስን ኣሳታፊ ደሞክራስን ባይታ ንምኽፋት ከም ዝነበረድሕሪ ምጥቃስ፥ መንግስቲ ኣብዚ እዋን`ዚ፥ ልዕልና ሕጊ ካብ ምኽባር ካልእ ኣማራጺ ከምዘይብሉ ኣፍሊጣ`ላ።
ሎሚ`ውን ኣብ ምልእቲ ሃገር ሓሓሊፉ ግጭታት ምንባሩ ወኪላትና ሓቢሮም ኣለዉ። ሓይልታት ፈደራል ፖሊስ`ውን ኣብ መንጎዝጋጨዉ መንእሰያት ኣትዮም ነቲ ግጭት ከተሃዳድኡ ይፍትኑ ከምዝነበሩ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ገለ ከባብታት በቲ ናይ መበል 19 ክፍለ-ዘመን ንጉስ ንዝጽዋዕ ሓወልትታት ንምውራድን ሆስፒታላት ንምዕናውን ፈተነታትምንባሩ`ውን ተሓቢሩ`ሎ።
ድሕሪ ቅትለት ሃጫሉ ብዝቐጸለ ጎንጽታት፥ ዛጊት ብድምር ዝሞቱ ልዕሊ 80 በጺሖም ከምዘለዉ- ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ኣፍሊጦምኣለዉ።
ብዝተሓሓዝ ዜና ኣቦ-መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ፥ ንቤተ-ሰብ ሃጫሉ ጽንዓት ብምምናይ ኩሎም ኢትዮጵያውያን ነዚዘሎ ኩነታት ካብ ዘጋድድ ተግባራት ክቑጠቡ ጸዊዑ`ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቶም ገበርቲ እከይ ናብ ፍትሒ ከቕርብ ኣለዎ ዝበለ ሙሳ ፋቂ፥ ንመንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ንህድእትንሰለማዊትን ብልጽግትን ሃገር ዘለዎም ጻዕሪ ሕብረት ኣፍሪቃ ድጋፉ ይገልጽ ኢሉ`ሎ።
ካብ ጎረቤት ሃገር ኤርትራ ድማ ሚንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ፥ህይወት መሳጣይ ደራፋይኦሮሞን ተቓላሳይ ፍትሒን ሃጫሉ ሁንደሳ ብዘሕዝን ተግባር ተቐንጢቡ`ሎ ኢሉ። ኣቶ የማነ ብትዊተር ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ፥ንስድራቤቱን ንሚልዮናት ኣድነቕቱን ከምኡ`ውን ንህዝቢ ኦሮሞን ኢትዮጵያን ጽንዓት ይሃብኩም ኢሉ`ሎ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ 22 መጋቢት ካብ ሊብያ ትሪፖሊ ብጀልባ ናብ ጣልያን ንምስጋር ዝተበገሱ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ 335 ሰባት ሞይቶም'ዮም ዝብል ፍርሂ ሓዲሩ'ሎ።
እታ ካብ ታጁር ዝበሃል ቦታ ብወጋሕታ ከምዝተላዕለት ዝተነግረላ ጀልባ ንመዓልታት ደሃያ ጠፊኡ ድሕሪ ምቅናይ ኣብዚ ሰለስተ ኣርባዕተ መዓልታት ሬሳታት ኣብ ገማግም'ቲ ባሕሪ ክርአ ከምዝጀመረን ገለ ናብ ሆስፒታል ዝተወሰደ ሬሳታት ናይ ገለ ካብአቶም ኣብታ ጀልባ ተሳፊሮም ዝተበገሱ ምኻኑ ኣብ ትሪፖሊ ዘለው ዝፈልጥዎም ኣለልዮም'ለው።
እቲ ቅልውላው ሊብያ ምስ ጀመረ ናብ ሃገሮም ብፍቃዶም ክምለሱ ዝደልዩ ክምዝገቡ ሓበሬታ ዘርጊሕና ዝተመዝገበ'ውን ናብ ሃገሩ ተመሊሱ'ዩ ዝበለ ኣብ ትሪፖሊ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ብዛዕባ'ኩነታት ምስ ሰምዐ ነቲ ኩነታት ካብ ፖሊስ'ታ ሃገር ካብ ዝተረኽቡ ሬሳታት ዝረኸቦ ሰነዳት እንተልዩ እቶም ሰባት ኣብታ ጀልባ ከም ዝተሳፈሩ ካብ ዝፈልጡን ዝረኸቦ ሓበሬታን ስሞም ኣብ ምእካብን ከምዘሎን ሙሉእ ሓበሬታ ምስ እከበ ከምዝገልፀልና ቃል ኣትዩልና'ሎ።
ዛጊድ ብዘሎ ኣንፈታት ግን እቲ ሓደጋ ከምዘጋጠመ'ዩ ዘርኢ'ውን ክብሉ ሓደ በዓል-ስልጣን'ቲ ኤምባሲ ገሊፆም'ለው።
ንኩነታት'ቶም ስደተኛታት ክትከታተል ዝፀንሐትን ዘላን ኣብ ሎንደን ትነብር ኤልሳ ጭሩም ዛጊድ ኩሉ ዝርዝር ኣስማት'ቶም ኣብታ ጀልባ ዝነበሩ ከምዝሓዘት ገሊፃ ሓበሬታ ንዝደሊ ትህብ ከም ዘላ ገሊፃትልና'ላ።
ሙሉእ"ቲ ፃብፃብ ክትሰምዕዎ ትኽእሉ ኢኹም


text:
ድምጺ ኣሜሪካ እቲ ዝዓበየ ናይ ኣሜሪካ ዓለምለኸ ትካል ዜና ኮይኑ፡ ፈነውኡ ነቶም ውሱን ወይ’ውን ፍጹም ነጻ ፕረስ ዘይብሎም ከባቢታት ብ45 ቋንቋታት የመሓላልፍ። ኣብ 1942 ዓ.ም ዝተመስረተ ድምጺ ኣሜሪካ፡ ሰፊሕን ነጻን ሸፈነ ይህብ፡ ንሰማዕቲ ድማ ነታ ዘላ ሓቂ ይነግር።ድምጺ ኣሜሪካ አካል ናይ ኣሜሪካ ኤጄንሲ ዓለምለኻዊ ሜድያ ኮይኑ፡ ምሉእ ብምሉእ ብኣሜሪካውያን ከፈልቲ ግብሪ ዝምወል’ዩ።
ተልእኾን ዘይሻራዊነትን ድምጺ ኣሜሪካ፡ ንጋዜጠኛታት ካብ ጽልዋ፡ ጸቕጢ፡ ሕነ ምፍዳይ መንግስታትን ፖለቲከኛታትን ዝከላከል ፡ውሕስነት ዝህቦ ሕጊ ኣለዎ።
ኣብ 1976 ፕረዚደንት ጀራልድ ፎርድ ክታሙ ዘንበረሉ ቻርተር ድምጺ ኣሜሪካ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፡-
1. ድምጺ ኣሜሪካ ቀጻልነት ዘለዎ ተኣማንነትን ኣብ ጭብጢ ዝሰረተን ምንጪ ዜና ኮይኑ ከገልግል’ዩ። ዜና ድምጺ ኣሜሪካ ቅኑዕ፡ ውድዓዊን ምሉእነት ዝሓዘን ይኸውን።
2. ድምጺ ኣሜሪካ ንሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ዘይኮነ ንመላእ ኣሜሪካ ይውክል፡ ስለዝኾነ ድማ ንኣገዳስነት ኣሜሪካዊ ስነ ሓሳብን ትካላትን ዘበራትዕ ሚዛናዊነቱ ዝሓለወ ኩሉ ሓቆፍ ሓበሬታ የቕርብ።
3. ድምጺ ኣሜሪካ፡ ንፖሊሲታት ኣሜሪካ ብንጹርን ብክውንነትን የቕርብ፡ ብተወሳኺ ነዚ ፖሊሲ ዝምልከት ዘተን ርእይቶታትን ብሓላፍነት የተአናግድ።
ኣብ 1994 ኮንግረስ ኣሜሪካ ፡ ዓንቀጽ ሕጊ ዓለምለኻዊ ፈነወ ኣሜሪካ ኣጽዲቑ። እዚ ሕጊ`ዚ፡ ስራሓት ጋዜጠኛታት ድምጺ ኣሜሪካ፡ ንባህልን ማሕበራዊ ብዙሕነትን ኣሜሪካ ዘንጸባርቕ፡ ሓቀኛ፡ቅኑዕ፡ ውድዓዊ፡ ኩሉ ሓቆፍ ሚዛናዊነት ዝሓለወን ኮይኑ ክቐርብ ይሓትት።
ኣብ 2016፡ ባይቶ ኣሜሪካ፡ እንደገና ኣብ ዓንቀጽ-ሕጊ ሃገራዊ ምክልኻል`ውን ብምርግጋጽ፡ ምጽብጻብን ምዝርጋሕን ዜና ነጻን ውድዓዊን ኮይኑ ክቕጽል ኣለዎ ይብል ።
ጋዜጠኛታት ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ኣብ መትከላት ነጻ ፕረስ ንዓለም ኣብነት ኮይኖም ክቐርቡ ብዕቱብ ይሰርሑ።
ድምጺ ኣሜሪካ
ናጻ ፕረስ የግድስ’ዩ
ብዛዕባና
ቋንቋ ትግርኛ ኣብ ኤርትራን ኣብ ኢትዮጵያን ይዝረብ። ኣስታት 6 ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ሃገረ ኤርትራ ቋንቋ ትግርኛ ሃገራዊ ቋንቋ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ድማ ኣብታ 11 ክልላትን ክልተ ምምሕዳራትን ኣብ ዝሓዘት ክልል ምምሕዳር ትግራይ ብቐንዱ ይዝረብ። ቋንቋ ትግርኛ ሓደ ካብ ጥንታዊ ቋንቋታት ምዃኑ ድማ ይፍለጥ።
ፈነወ ቋንቋ ትግርኛ ድምጺ ኣመሪካ ዕለታዊ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ን 30 ደቒቕ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ይመሓላለፍ። ፈነወ ትግርኛ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ሰዓት 10 ክሳብ 10:30 ምሸት ወይድማ ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ድማ ካብ ሰዓት 4 ምሸት ክሳብ 4:30 ይመሓላለፍ።
ሰሙናዊ መደባት ፈነወ ትግርኛ
ፈነወ ትግርኛ ብናይ መዓልታዊ ዓበይቲ ዜናታት ይጅምር ። ካብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝረኽቦም ቃለ-መጠይቓትን ሰሙናዊ መደባትን ድማ የስዕብ።
ትሕዝቶ ሰሙናዊ መደባት
ፈነወ ትግርኛ ብናይ`ቲ መዓልቲ ዓበይቲ ዜናታት ይጅምር ። ካብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝረኽቦም ቃለ-መጠይቓትን ሰሙናዊ መደባትን ድማ የስዕብ።
ሰኑይ፡ ሳይንስን ተክኖሎጂን /ሕርሻ
ሰሉስ፡ ኤርትራውያን ኣብ ኣመሪካ/ኣመሪካና
ረቡዕ፡ ህዝቢ ምስ ህዝቢ
ሓሙስ፡ መንእሰያት/ ጥዕና
ዓርቢ፡ ቂሔ-ጽልሚ /ፍሉይ መደብ/
ዝርዝር ማዕበላት ፈነወ ሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ
12040 ኪሎ ሀርዝ 25 ሜትር ባንድ
12080 ኪሎ ሀርዝ 25 ሜትር ባንድ
12140 ኪሎ ሀርዝ 25 ሜትር ባንድ
13860ኪሎ ሀርዝ 22 ሜትር ባንድ
15630ኪሎ ሀርዝ 19 ሜትር ባንድ
ኢመይል
ንኽትረኽቡና
ኣድራሻ ሰታሪት
VOA Tigrigna
Horn of Africa service
330 Independence Ave. SW
Washington, DC 20237
USA
ቁጽሪ ፋክስ + 1 202 358 0325
ናጻ ቁጽሪ ተለፎን ወሃብቲ ርእይቶ ድምጺ ኣመሪካ (ትግርኛ)
ኣብ መደባትና ብናጻ ርእይቶ ንምግዳፍ በዚ + 1 202 205 9942 ናይ ውሽጢ መስመር 15 ቁጽሪ ተለፎን ደውሉ። ኣብ መደባትና ርእይቶ ንምግዳፍ ቴሌፎናትና 24 ሰዓታት ኣብ መዓልቲ ከምኡ'ውን 7 መዓልታት ኣብ ሰሙን ክፉት'ዩ።
ኣገባብ ኣቀራርጻ ድምጺ ርእይቶ
ፈለማ ቁጽሪ ተለፎን + 1 202 205 9942 ደውሉ።
ሓጻር ናይ ድምጺ ኣመሪካ ሙዚቃ ድሕሪ ምስማዕኩም ቁጽሪ 15 ጠውቑ። ወይድማ ንዘመሓላልፈኩም ኦፕረተር እዚ ሓበሬታ ሃብዎ። እዚ መስርሕ'ዚ ናጻ ብምዃኑ ዝኾነ ክፍሊት ኣይሓትትን እዩ።
ንትገድፉልና ርእይቶታት መሰረታዊ መምርሒታት ኣተኣናግዳና ከማልኡ ይግብኦም። ብቑዓት ተመምዮም ናብ ፈነወ ይቐርቡ።


text:
ባስቲል ደይ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ መዓልቲ ናጽነት ፈረንሳ ኣብ ኒስ ዝተባህለት ከተማ ፈረንሳ ብዘጋጠመ ሓደጋ ቕትለት ዝተተንከፈ ኤርትራዊ ይኹን ኢትዮጵያዊ ከምዘየለ ነበርቲ እታ ከተማ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ኣፍሊጦም።
ተቐማጢ ኒስ ዝኾነ ኤርትራዊ ዓንዳት ተስፋማርያም ቀቅድሚ እቲ ሓደጋ ምስ ብጾቱ ኣብቲ ርችት ዝትኮሰሉ ዝነበረ ቦታ ከምዝነበረ ጠቒሱ። ይኹንምበር እቲ ኩነታት ድሕሪኡ ከምዝተፈጸመ ኣረዲኡ። ምስቶም ተቐማጦ እታ ከተማ ዝኾኑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኩነታቶም ንምፍላጥ ድሃይ ኣብ ዝገበረሉ በቲ ሓደጋ ዝተተንከፈ ከምዘየለ ድማ ኣረጋጊጹ።
ኣበባ ገብረማርያም ዝተባህለት ኢትዮጵያዊት ተቐማጢት ኒስ ብወገና ኣብቲ ቦታ ሓደጋኳ እንተዘይነበረት ሓበሬታ ናይቲ ኩነታት ድሕሪ ምስምዓ ንመቕርባ ዝኾኑ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያንን ተወኪሳ ኩሎም በቲ ሓደጋ ከምዘይተተንከፉ ከምዝፈለጠት ገሊጻ። ንሳ ብተወሳኺ ድሕሪቲ ሓደጋ ናብቲ ቦታ ኣብ ዝበጽሓትሉ ዝተሰባበረ ሞባይላትን ካልእ ውልቃዊ ንብረትን ኣብ ፈቐድኡ ዛሕ ኢሉ ከምዝተዓዘበት ሓቢራ።
ብመሰረት ጸብጻብ ፖሊስ ፈረንሳ በቲ ኣብ መዓልቲ ናጽነት ፈረንሳ ዘጋጠመ ሓደጋ 84 ሰባት ከምዝሞቱን ልዕሊ ደርዘን ዝኾኑ ድማ ከምዝቖሰሉዩ ሓቢሩ።
መሓመድ ላህጁላህ ቦህለል ዝተባህለ መቦቆሉ ቱኒዝያ ዝኾነ ፈረንሳዊ በጣሕ ዝዓይነታ ዓባይ መኪና ናብ በዓል ናጽነት ፈረንሳ ይጽንብል ዝነበረ እኩብ ህዝቢ ሒዙ ብምእታው በታ ማኪና ሰባት ረጊጹ ከምዝቐተለ ተገሊጹ።
ሙሉእ ትሕዝቶኡ ቪድዮን ድምጽን ትሕት ኢሉ ይርከብ።


text:
Tanum
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 11 2019
ከተማ ታኑም ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ኣውራጃ ቡሁስሌን ይርከብ። እቲ ከተማ ብብዙሕነት ዝልለ ከባብያዊ ጸጋ ዝለለ ኮይኑ መሬቱ ብገማግም-ባሕሪ፡ ደሴታት፡ ጫካ ኣግራብን፡ ባሕሪን ብሕርሻዊ ሰጣሕ መሬትን ዝማዕረገ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,856
ስፍሓት መሬት917 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Strömstad 33 ኪሜ
- Uddevalla 62 ኪሜ
- Göteborg 134 ኪሜ
- Oslo 158 ኪሜ
እቲ ኣብ ከተማ ታኑም ዝርከብ ኣብ ኣኽእውሕ ተወቒሩ ዝርከብ ጥንታዊ ስእልታትን ጽሑፋትን ኣብ 1994 ኣብ መዝገብ ታሪኻዊ-ውርሻ ዩነስኮ ዝኣተወ ጥንታዊ ውርሻ ሓደ ካብ መለዪታት ናይታ ከተማ እዩ። እቲ ኣብ ማእከል ባሕሪ-ዝርከብ ኣብ 2009 ዝተመስረተ ብኮስተርሆቨውት ዝፍለጥ ሃገራዊ መናፈሲ ማእከል፡ ኣብዛ ከተማ ይርከብ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ታኑም ዝተፈላለየ ዓይነት መንበሪ-ኣባይቲ ይርከብ። እቲ ብምምሕዳር ናይታ ከተማ ወይ ውን ብግላውያን ትካላት ዝውነን መንበሪ-ኣባይቲ፡ ዝካረ፡ ዝሽየጥ፡ ጭቕጭቅ ዝበለ መንበሪ ከምኡ ውን ፋሕ ዝበለ ይርከቦ። እቲ ዝዓበየ ትካል ክራይ-ኣባይቲ እቲ ብታኑም ቦስተደር ዝፍለጥ ብምምሕዳር ናይታ ከተማ ዝውነን እዩ። እዚ ትካል እዚ ኣስታት 600 ኣባይቲ-ክራይ ይውንንን የመሓድርን። ብመንገዲ ናይ'ዚ ትካል'ዚ ገዛ ክትወስዱ ምስ እትደልዩ ብኸመይ ሪጋ ትስርዑን፡ ኣብዚ እዋን ዝካረ ኣብይቲ ኣለዎምን የለዎምን ንምፍላጥ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይቲ ትካል ኣቲኹም ክትድህስሱ ትኽእሉ።
ኣብ ከተማ ታኑም ዝተወሰና ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣለዋ። ገለ ካብኣቶም ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕድራ ከተማ ታኑም ክትረኽብዎም ትኽእሉ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ንሓላፊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ክትውከሱ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ታኑም ዝተፈላለየ ቋንቋ ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ንኣብነት፡ ዓረበኛ፡ ትግርኛ፡ ሶማለኛ፡ ታይላንድን ዳሪን ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ታኑም ኣስታት 130 ንጡፋት ማሕበራት ይርከባ። እዘን ማህበራት ኣብ ዝተፈላለያ መዳያት ሕብረተ-ሰብ ዝነጥፋ ኮይነን ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታ ናይቲ ወረዳ ይርከባ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ናይቲ ወረዳ ዝርዝር ኣስማት ማሕበራትን ዝነጥፋሉ ጽላትን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብ ከተማ ታኑም ሽወደናዊ ቤት-ክርስትያንን ካልኦት ነጻ ኣብያተ-ክርስትያንን ይርከባ። መስጊድ ብቐረባ ኣብ ከተማ ኡደቫላ ይርከብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ታኑምስንሀደ ከም መቐበል ስደተኛታት፣ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፣ ቤት መድሃኒት፣ ኣገልግሎት ጶስጣን ባንክታትን ኣሎ። ኣብ ስትሮምስታድ፡ ሓደ ኣገልግሎት ዝህብ ቤት ጽሕፈት ናይ ካሳ ውሕስነት፣ ብዓል መዚ ግብሪን ብዓል መዚ ጥሮታን ኣሎ።
ኣብያተ-ንባብ ኣብ ኣርባዕተ ከተማታት ኣሎ፡ እቲ ኣብ ታኑምስሀደ ዝርከብ እቲ ቀንዲ ቤት ንባብ እዩ። በዚ ኮሙን ዝመሓደር ዘገልገለ ኣቝሑት፣ ክዳውንትን ናውቲ ቤትን ዝሸይጥ ሓደ ዱኳን (Återbruket) ከምኡ'ውን ሓደ ናይ ካልኣይ ኢድ ዱኳን ኣሎ።
ኣብ ናይ ታኑም ኮሙን ብርክት ዝበላ መዓልታዊ ሃለኽቲ ኣቍሑ ዝሸጣ ድኳናት፡ ዓበይቲ ሰንሰለታውያን ዱኳናት ከም ኩፕ/ኮንሱም (Coop/Konsum) ከምኡ'ውን ኢካ (ICA) ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላት ናይዚ ኮሙን ኣለዋ። ኣብ ሕዳር 2014 65 ድኳናት ዝአንግድ ናይ ዕድጊ-ማእከል ኣብ ታኑምስሀደ ጥቓ E6 ክኽፈት መደብ ኣሎ። ኣብ ኡደቫላ ኢከኣ(IKEA) ኣሎ።
ኣብዚ ኮሙን ቤት ትምህርቲ ምዝዋር ማኪና፣ ኣብያተ ምግቢ፣ እንዳ ዶልሺን ካፈታትን ከምኡ'ውን ካልእ ብዙሕን ኣሎ። ከምኡ'ውን ኣብ ማእከል ከተማ ጅይም፣ ናይ መንእሰያት መዘናግዒ ማእከል፣ ማሕበራት ትምህርቲ (studieförbund)፣ ትምህርቲ ምዝዋር ማኪና ወዘተን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣገልግሎት ክንክን ቆልዑ ኣብ ከተማ ታኑም መለሊይኡ ብዙሕነት'ዩ። እቲ ብንፉዓትን ክኢላታትን ሰራሕተኛታት ምካየድ መውዓሊ-ህጻናትን መጸናግዒ ማእከል ህጻናትን፡ መሳጥን ውሑስን ሃዋህውን ዝዓሰሎ እዩ። ንውላድኩም ናይ መውዓሊ-ህጻናት ክወሃቦ ኣስታት 3 ወርሒ ግዜ ይወስድ። ኣብቲ ብኤከን ዝፍለጥ ማእከል ስድራ-ቤታት ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ይርከብ። ብዜካ'ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቀሰ ብምትሕብባር ወለዲ ዝተመስረታ ኣብያተ-ትምርህቲ ማእከል መውዓሊ-ህጻናትን ውን ኣለዋ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ወረዳ ታኑም 9 መባእታዊ ቤት-ትምህርታት ኣለዋ። እታ ኣብ ታኑምስሀደ እትርከብ ማእከላይ ደራጃ ትምርህቲ ታኑም ንእሽቶይ ቤት-ትምርህቲ ኮይና ንኽትመሃረላ ኣዝያ ምችእቲ እያ።
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ብምምሕዳር ከተማ ዝእለ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ብፉቱራ ዝበሃል ትካል ዝምእከል ኮይኑ ኣብ ታኑምስሀደ ይርከብ። እቲ ትካል ዝተፈላለየ ትምህርታት ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃታት የስተኣናግድ። ንኣብነት ቋንቋ ሽወደን ንስደተኛታት ውን ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኣብ ግረበስስታድ ህዝባዊ ላዕለዋይ ትካል ትምርህቲ ይርከብ። ብቐረባ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ እቲ ኣብ ከተማ ትሩልሃታን ዝርከብ ዩኒቨርስቲ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ታኑም ክልተ ማእከላት-ጥዕና ኣለዋ። እታ ሓንቲ ኣብ ታኑምሸደ እታ ካልኣይቲ ከኣ ኣብ ፍያልባካ ይርከባ። ሕክምና ስኒ ከኣ፡ ኣብ ታኑምሸደን ሃምቡርግሱንድን ኣለዋ። እቲ ብኤከን ዝፍለጥ ኣብ ታኑምሸደ ዝርከብ ማእከል ስድራ-ቤታት እገግሎት ሕክምናዊ ክንክን ኣዴታትን መንእሰያትን ዘዋደደ እዩ። ዓበይቲ ሆስፒታላት ኣብ ስትሮምስታድ፡ ኡደቫላን ትሩልሀታንን ይርከብ።
ንደቕኹም ዝምለክት ሻቕሎት፡ ስድራቤታዊ ወይ ቤተ-ሰባዊ ሽግር፡ ቁጠባዊ ትሕዝቶ ወይን ካልእ ስክፍታታት ምስ ዝህልወኩም ናብ ሞተስሁሰት ብምምጻእ ምኽርን ድጋፍን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ሞተስሁሰት ኣብ ታኑምሸደ ትርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ምምሕዳር ከተማ ንምዝርራብ ቆጸራ ምስ ዝህልወኩም እሞ ኸኣ ናይ ቋንቋ ጸገም ምስ ዝህልወኩም፡ ምምሕዳር ተርጓሚ ክቆጽረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ብ ኢ-6 ዝፍለጥ ናብ ኦስሎ ነርወይን ዮተቦርግን ዝወስድ ዋና ጽርግያ ብከተማ ታኑስ ሰንጢቑ'ዩ ዝሓልፍ። ብወገን ምብራቕ ምስ ዞባታት ዳልስላንድ፡ ቫርምላንድን ዞባ ቨነርን ዘራኽብ ጽግርያ ውን ኣለና። መዋፈሪ ባቡራት ታኑስ ካብ ታኑንስሀደ ውጽእ ኢልካ ኡርከብ። ካብቲ መዕረፊ-ባቡራት ብመንገዲ ቦሁስ ኣቢልኩም ንሰሜን ክሳብ ስትሮምስታድ ንደቡብ ውን ክሳብ ኡደቫላን ዮተቦርን ክትጎዓዙ ትኽእሉ። ንሰዓታት ባቡርን ኣውቶቢሳትን ብዝምልከት ኣብዚ መርበብ-ሓበሬታ መጎዓዝያ ምዕራብ ሽወደን ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ካብ ከተማ ታኑም ኣብ ዝቐረብ ርሕቀት ዝርከብ መዕርፎ-ነፈርቲ እቲ ኣብ ከተማ ትሩልሃታን ዝርከብ እዩ። ብመኪና ካብ ታኑምስሀደ ናይ ሰዓት ርሒቑ ይርከብ። ካብ ሽወደብ ወጻኢ ክትገሹ ምስ እትደልዩ፡ ኣብ ከተማ ዮተቦሪ ክልተ ማዕርፎ-ነፈርቲ ይርከብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ከተማ ታኑም ብትካላትን ፋብሪካታትን ዘዕለቕለቐት ከተማ እያ። ኣብዚ ከተማ ኣስታት 2200 ትካላት ይርከባ። እተብ ዝበዝሓ ትካላት ነኣሽቱን ማእከሎትን እየን። እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብቲ ወረዳ፡ ምምሕዳር ከተማ፡ ትካል ኖርዳን፡ ስፖርት ሾፐን፡ ተትራ ፓክ ኢንቨንቲንን ታኑም-ስትራንድን እዮም። ኩሎም እዘን ትካላት ኣብ ካብ 3 ማይል ዘይርሕቕ ቦታ ካብ ታኑምስሀደ ውጽእ ኢልካ ይርከባ።
ወረዳ ታኑም ምስ ኣርባዕተ ከተማታት ይዳወብ። ንሳተን ከኣ፡ ስትሮምስታድ፡ ዳልስኤድ፡ ሶተናስን ሙንከዳልን እየን። ማእከል ናይዘን ዝተጠቕሳ ተዳወብቲ ከተማታት፡ ካብ ታኑምስሀደ ናይ ኣብ 5 ማይል ርሕቀት ይርከባ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ ምስ ስለያን ሲኣይኤ ናይ ኣመሪካን ምትሕሓዝ ኣለዎ ብዝብል ጥርጣረ፣ ኣቛሪጽዎ ዝጸንሐ ብፒስ ኮርፕ ዝፍለጥ ናይ መንእሰያት ወለንተኛታት ሓገዝ ክቕበል ጀሚሩ።
ፒስ ኮርፕ ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ድኻታት ሃገራት ዝገብሮ መማህራንን ካልእ ሞያ ዘለዎም ወለንተኛታት መንእሰያት ናይ ምልኣኽ መስርሕ ሎሚ ዓመት ናብ ኤርትራን ሱዳንን ከስፍሖ’ዩ።
እቲ ትካል ናብተን ኣብ መሬት ኣዝየን ኣጸገምቲ ዝኾና ሃገራት ኢሉ ዝገለጸን ኤርትራን ሱዳንን፣ ካብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ መጋቢት ኣስታት 100 ወለንተኛታት ከዋፍር ምዃኑ ዳይረክተር ፒስ ኮርፕ ኣሮን ዊልያምስ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብፒስ ኮርፕ ይኹን ካልእ ናይ ሓገዝ ትካላት ንዝመጹ ወለንተኛታትን ናይ ወጻኢ ሰራሕተኛታትን ብጥርጣረ ስለያን ሲኣይኤን፣ ጽኑዕ ምክትታል ከምዝገብረሎም ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ካብ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ግና እቲ ናይ ፒስ ኮርፕ ተልእኾ ደው ኣቢልዮ ምጽንሑ ይግለጽ።


text:
'ብቤት ፍርዲ ዝተበየኖም ወይካኣ ዓቃቢ ሕጊ ክሲ ዝተታሓዞምን ጉዳዮም ይጻረይ ዘሎ መራሕቲ ፖለቲካን ውልቀ-ሰባትን ብሰንኪ ዝፈጸምዎ ጥፍኣት ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ። ነገር ግን፣ ምሕዩሽ ሃገራዊ ምርድዳእ መታን ክፍጠር ከምኡውን ዴሞክራሲያዊ ባይታ ንምስፋሕ ተባሂሉ፣ ገሊኦም ክሶም ተገቲኡን ብመሰረት ሕጊ ምሕረት ተገይሩሎም ሕጊን ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ብመሰረት ዝፈቕዶ ዝውሰዱ ፍታሓት ክህልው’ዮም ዝብል እምነት ኣለና። እዚ ዝፍጸም ድማ ንዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ብዝሐ ፓርቲያዊ ስርዓትን ንምጥንኻር ተባሂሉ’ዩ' ኢሎም ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ።
ኢትዮጵያ ንተቓወምቲ ንምዕፋን ጅምላዊ ማእሰርቲ ዝርከቦ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኣሲስ ኣበባ ዝርከብ “ማእከላዊ” ዝበሃል ቤት ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ እሱራት መስቀይቲ ብምፍጻም ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ እሱራት ንምፍታሕን ቤት ማእሰርቲ ንምዕጻውን ዝሃቦ መግለጺ ጽቡቕ’ኳ እንተኾነ ዘይተወድኡ ብዙሓት ነገራት ግን ኣለው ክብል ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣፍሊጡ።
ቅድሚ ሎሚ ተአሲሮም ዝተፍትሑ ውልቀሰባት ብወገኖም መንግስቲ ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ክኽሕዶ ዝጸንሓ እሱራት ፖለቲካ አሚኑ ክፈትሖም ምውሳኑ ዘሕጉስ’ዩ ግን ከምዝተለምደ ናይ ፖለቲካዊ መታለሊ ኮይኑ ኣይተርፍን ድሕሪ ምባል ኩሎም ኣብ ዝተፈላለየ ቤት ማእሰርቲ ዘለው ናይ ፖለቲካ እሱራት ድማ ክፍትሑ ኣለዎ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 22 June 2021
ኤርትራውያን ጎባልል ተቀዳደምቲ ብሽክለታ፣ ብባንዴራ ኤርትራ ዝወቐበት ማልያ ለቢስካ ኣብ ኣህጉራዊ ውድድራት ንምስታፍ ኣብ ዝዓለመ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ክጽመዱ’ዮም።
ካብ 25 ክሳብ 27 ሰነ ኣብ ከተማ ኣስመራ ክካየድ ምዃኑ ተሓቢሩ ዘሎ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ፣ ብኣህጉራዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ወይ UCI ተፈላጥነት ዘለዎ’ዩ።
ፈለማ ኣብ 2008 ድሕሪ ምክያዱ፣ ጸኒሑ ከም እንደገና ኣብ 2011 ዳግም ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ብስሩዕ ክካየድ ዝጸንሐ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ፣ ዝሓለፈ ዓመት ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኣይተኻየደን።
ኣብ 2019 ሻምፕዮን ብምዃኑ፣ ብባንዴራ ኤርትራ ዝወቀበት ማልያ ለቢሱ፣ ኣብ ጂሮ ዲ ኢጣልያ እናተወዳደረ እንከሎ ሓደጋ ምውዳቕን መስበርቲ ሓላቕምቲን ዘጋጠሞ ናትናኤል ብርሃነ፣ ነታ ማልያ ንምዕቓብ ኣብዚ ውድድር ክሳተፍ ብዛዕባ ምዃኑ ኣይተፈልጠን።
ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ን3 ዓመታት ሻምፕዮን ኤርትራ ብምዃን ክብረወሰን ሒዙ ይርከብ። ናትናኤል ብርሃነ ድማ ክልተ ዓመታት ብምዕዋቱ ካልኣይ ኮይኑ ይስዕቦ።
ሓደ ካብ መሰጥቲ ቅድድማት ብሽክለታ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዝኾነ፣ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ዘአንግዶ ውድድራት፣ ብደረጃ ጁንየርን ትሕቲ 23 ዓመትን ከምኡ ድማ ናይ ኤሊት ደቂተባዕትዮን ደቂንስትዮን ክሳተፍዎ’ዮም።
እዚ ውድድር፣ ንዓውድታት ቅድድም ጽርግያን ውድድር ክሮኖሜትርን ከጠቓልል’ዩ።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
====================


text:
30 ትካላት ኣብ ክልል ትግራይ ህውከትን ዓፀቦን ከብቅዕ ዝፅውዕ ቅሉዕ ደብዳበ ንዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራትን ቀወምቲ ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታን ፅሒፈን።
ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኒው ዮርክ ይካየድ ኣብዘለሉ ሕጂ እዋን እዘን 30 ትካላት ንዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራትን ኣንቶኒዮ ጉተርዝን ንወኪላት ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታን ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሎ ህውከትን ዓፀቦን ከብቅዕ ስጉምቲ ክወስዳ ዝፅውዕ ናይ ሓባር ደብዳበ ፅሒፈን ኣለዋ።
እቲ ደብዳበ ካብ ሕዳር 2020 ጀሚሩ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ስቪላት ካብ ረድኤት፣ ባንኪ፣ ኮሚኒኬሽን ተበቲኾም ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ሰባት ዓፀቦ ዝመስል ኩነታት ገጢሙዎ ኣለው ኢሉ ።እቲ ደብዳበ ወሲኹ ኣብቲ ክልል ዝተኻየደ ውግእ ፆታዊ መጥቓዕቲን ጥምየትን ሓዊሱ መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት ከም ናይ ኵናት መሳርሒ ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም ይብል ።
እቲ ሎሚ ዝወፀ ደብዳበ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራትን ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታን ነቲ ህዝቢ ንምሕጋዝ ዝስዕቡ ኣርባዕተ ስጉምታት ክወስዱ ፀዊዑ ኣሎ።
ሰብኣዊ ረድኤት ንምቕራብን ቶኽሲ ጠጠው ክብልን ኩሎም ሓይልታት ካብ ክልል ትግራይን ኣብቲ ከባቢ ካብ ዘለዋ ክልላትን ክወፁ ክፅውዑ፣መንግስቲ ኢትዮጵያ ንፃዕርታት ረድኤት ዝዕንቅፉ ምዕፃው ሰብኣዊ ረድኤትን ቢሮክራሲያዊ ማሕለኻታትን ከልዕሎ ክሓቱ፣ተፈፂሞም ዝብሃሉ ክስታት ገበናት ኵናትን ካልኦት መግሃስታት ዓለምለኸ ሰብኣዊ መሰላትን ዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣዊ ረድኤትን ዝምርምር ዓለምለኸ ተቖፃፃሪን ገለልተኛ ምርመራን ክዋፈር ድፍኢት ክገብሩን ከም ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝኣመሰሉ ተቓወምቲ ጉጅለታት ዝሓቖፈ ሃገራዊ ዘተ ክካየድ ከተባብዑን ይፅውዕ።
እቲ ደብዳበ ምስ ወፀ ምኽትል ፕረዚደንት ፕሮግራምን ፖሊስን ዓለምለኸ ስደተኛታት ሃርዲን ላንግ ‘’መሪሕነት ሕቡራት ሃገራት ወሳኒ እዩ፤ ንኣማኢት ኣሽሓት ህዝቢ ትግራይ ኣብ መንጎ ህይወትን ሞትን ዘሎ ኣፈላላይ ማለት እዩ’'ኢሎም። ኣስዕብ ኣቢሎም ‘'ብሰንኪ ጥምየት ሞት እናወሰኸ ብዝኸደ ቁፅሪ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራትን ቤት ምኽሪ ፀጥታን ግዜ ቅድሚ ምሕላፉ ህይወት ንምድሓን ቕልጡፍን ዕቱብን ስጉምቲ ክወስዱ ነተሓሳስብ’’ኢሎም።
ላንግ ብምውሳኽ "እቲ እገዳ ናይ ግድን ክልዓልን ሓገዝ ናብ ዘድልዮም ወገናት ሰብኣዊ ረድኤት ክበፅሕን እቶም ወገናት ነቲ ግጭት ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ስምምዕነት ከናድዩን ንፅውዕ’’ ኢሎም ።
ነቲ ደብዳበ ካብ ዝፈረሙ ኣካልት ገሊኦም ጥምረት ንህንፀት ሰላም፣ሕምባሻ ንዓለም፣ናይ ኢትዮጵያ ማሕበረሰብ ልምዓት ካውንስል፣ዓለማዊ ማእኸል ሓላፍነት ንምክልኻል፣ጃኮብ ብላውቲን ኢንስቲትዩት ንምስጓም ሰብኣዊ መሰላት፣ዓለምለኸ ስ ደተኛታት፣ማእኸል ንግዳያት መስቀይትን ናይ ኣመሪካ ኮሚቴ ንስደተኛታትን ስዱዳትን ይርከቡዎም።


text:
ኣብ ምዕራባዊ ኦሮሚያ፡ ከተማ ኣምቦ፡ ተቓውሞ ናብ ዝወጹ ሰባት፡ ሰራዊት ምክልኻል ብዝኸፈቶ ተኹሲ 10 ሰባት ከምዝሞቱን ልዕሊ 15 ከምዝቖሰሉን ሓላፊ ኮሚኒኬሽን`ታ ከተማ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ።
እቶም ሰልፈኛታት ሽኮር ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ይሽየጥ ኣሎ ብዝብል ከምዝተበገሱ ዝገለጸ ወሃቢ-ቃል፡ እቶም ወታሃደራት ነቲ ስጉምቲ ድሕሪ ምውሳዶም፡ እቶም ሰልፈኛታት ንናይ ጽዕነት መካይን ከምዘቃጸሉ ጠቒሱ።
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነበርቲ ኣምቦ፡ ሕጂ እታ ከተማ ብረት ዝዓጠቓ መካይን ብዝሓዙ ወታሃደራት ተመሊኣ ከምዘላ ነጊሮም።
ሓላፊ ኮሚኒኬሽን ከተማ ኣምቦ ኣቶ ጋዲሳ ደሳለኝ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሰራዊት መከላኸሊ ብዘይ ሕጋዊ መሸጣ ሽኮር ንምቅዋም ናብ ዝወጹ ሰልፈኛታት ተኹሲ ከፊቱ ሰባት ከምዝቐተለ ገሊጹ።
“ ሰራዊት ምክልኻል`ዩ ቀቲልዎም። እዚኣቶም ኣግኣዚ ጥራይ ኣይኮኑን ኻልኦት`ውን ኣለውዎም። ንሕና ክንቀርቦም`ውን ኣይንኽእል ኢና። ንፈርሖም ኢና”
ድሕሪ`ቲ መጥቃዕቲ፡ ህዝቢ ተቖጢዑ መኻይን ምንዳድ ከምዝጀመረ ዝገለጸ ሓላፊ ኮምኒኬሽን ምምሕዳር ከተማ ኣምቦ፡ ካብ ሎሚ ንድሓር ንሓብኦ ነገር የብልናን፡ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ነገር ንዝኾነ ይኹን ንምሕባር ድልዋት ኢና ኢሉ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ድማ ኣብ ኣብ ከባቢ ከተማታት ኣምቦ፡ ባኮ፡ ሆለታ፡ ጎንጻዊ ተቓውሞ ከምዘሎን መንገዲ ተዓጺዩ ከምዘሎን ሞት`ውን ከምዝሰዓበን ብምግላጽ፡ ሰራሕተኛታቱ ልዑል ጥንቃቐ ክወስዱ ጸዊዑ`ሎ።
ኢትዮጵያውያን ብሰላምን ብምሉእ ነጻነትን ሓሳቦም ክገልጹን፡ ግጭታት ብሰላማዊ መንገዲ ንክፍታሕ ዕድል ክፍጠርን`ውን ኣተሓሳሲቡ`ሎ።


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
ፓትርያሪክ ተኸተልቲ ኬልቀደናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ብፁዕ ካርዲናል ልዊ ራፋኤል ሳኮ፣ ብኣጋጣሚ ጻውዒት ናይ ምሕዳስ ሕግታት-ምርጫ ኣመሓደርቲ ዞባታት እቲ ሃገር ብምጥቃም፣ ‘ክርስትያን፣ ዝውክልዎም ክርስትያን ኣመሓደርቲ ኪመርጹ ሕደግዎም’ ብምባል ናብ ፓርላማ’ቲ ሃገር ከምዝጸሓፉ ተፈሊጡ። ብጽዕነቶም ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ኣብ መልእኽቶም ኣብ ዘስፈርዎ ጽሑፍ፣ ንክርስትያን ዝተሓዝአ መናብር ኣብ 7 ዞባታት እቲ ሃገር ከምዘሎ ብምምልካት፣ ብመሰረት እቲ ዝተሓዝአ መናብር፣ እቶም ከም ክርስትያን ዝኣመሰሉ ውሑዳት ሕብረተሰባት፣ ሕጋውያን ወከልቶም ብምምራጽ፣ መሰሎምን ብቕዓት መሪሕነቶምን ዘረጋግጽሉ ኣግባብ`ኳ እንተነበረ፣ ይኹን’ምበር ኣብ ናይ ዝሓለፈ ተመሳሳሊ ምርጫታት ድምጾም በቶም ዓበይቲ ናይ ፖሎቲካ ሓይልታት ከምዝተጨውየ ዝሕብር መልእኽቲ ናብ ፕረሲደንት ናይ ፕርላማ’ቲ ሃገርን ካልኦት 2 ኣማኸርቱን ከምዝለኣኹ ኣብ ኣጀንስያ ፊደስ ዝበሃል መጺሐት ተመልኪቱ።
ብዝበለጸ ንክርስትያን ዝውከል መናብር ይተሓዛእ!
ቀጺሎም’ውን ብጽዕነቶም ንቫቲካን-ኒውስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ ኩሎም ዕራቓውያን ነቲ ንክርስትያን ዝተሓዝአ መናብር ከምዝጥቀምሉ ንምርግጋጽ፣ ፓትርያርክ ተኸተልቲ ኬልቀደናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ 2 ኣብነታት ብምጥቃስ ማለት እቶም ሓይልታት ሕዝባዊ ምልዕዓል ማልሻ ሺያይቲን ኩርድን ንናይ 2 ክርስትያን መምረጺ ወረቐት ብምውሳድ ንሶም ንዝደለይዎ ከምዝመረጽሉ ሓቢሮም።
ዘይሻራውያን ሃገራውያን ንረብሓ ኩሉ ይዛረቡ!
በቲ ብዘይ ግቡእ ዝኣከብዎ ድምጽ-ምርጫ ተሓጊዞም፣ ኣብ ልዕሊ ተወዳደርቶም ክዕወቱ’ኳ እንተኸኣሉ፣ ኮይኑ ግን ንመሰልን ረብሓን ክርስትያን ክከላኸሉ ከምዘይተረኽቡ ብምሕባር፣ ኩሎም ንኽርስትያን ዝተዋህቡ መናብር ብክርስትያን ክበሓቱን፣ በዚ መንገዲ ድማ ሓርነቶም ክዕቀብ ድሕሪ ምሕታት፣ ኣስዒቦም’ውን እቶም ተመረጽቲ ካብ ኣባልነት ናይ ዝኾነ ሰልፊ ናጻን ዘይሻራውያንን ምስ ዝኾኑ ጥራሕ’ዩ መሰልን ረብሓን ናይ ክርስትያን ክኽበር ዝኽእል ከም ዝበሉ ተመልኪቱ።
ኩነታት ዒራቕ ኣብ ምምሕያሽ ይርከብ!
ፓትርያሪክ ተኸተልቲ ኬልቀደናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ፣ ንሓፈሻዊ ኩነታት ናይ ዒራቕ፣ ብፍላይ ድሕሪ ኣብ መንጎ 2 እስላማውያን ሓይልታት ዕራቕ ዝነበሪ ግጭት ኣመልኪቱ፣ ብዙሕ ዕንወት ከምዘውረደ ብምግላጽ፣ እቲ ሃገር ብሓድሽ ኣግባብ ዳግም ክሕነጽ ከም ዘለዎ ድሕሪ ሓቢሩ፣ ንህሉው ናይ ጸጥታ ምምሕያሽ ብምንኣድ፣ ሓይልታት ሕዝባዊ ምልዕዓል እቲ ሃገር ምስ ሕዝቢ ብምውህሃድ ምስ ፖሊስ ክሓብሩን፣ ዝተረፉ ድማ ከም ሓይልታት ምክልኻል ሃገር ኮይኖም ብመንግስቲ ንኽመሓደሩ ዝጽውዕ ኣዋጅ ዓቢ ስጉምቲ ንምዕባለ ኢዩ ብምባል ኣመጒሶም።


text:
Category: ዜና ወጻኢ
ሱዳን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ዝድግፉ ኣሽሓት ሰባት ሰለማዊ ሰልፊ ጀሚሮም
Radio Erena: 21 October 2021 ኣብ ሱዳን፣ ነቶም ወትሃደራዊ ዕልዋ ዝድግፉ ሰለፈኛታት ንምቅዋምን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ንምድጋፍን ዝዓለም ሰለማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ። እቶም ኣብ21 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ሓድሽ [...]
ወደብ ፖርት ሱዳን፣ ብሰንኪ ኣድማ ኣብ ሓደ ወርሒ ናይ ልዕሊ 80 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘጋጠሞ ተገሊጹ
Radio Erena: 19 October 2021 ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ወደብን ኣውራ መንገድታትን ብምዕጻው ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ኣድማ፣ ኣስታት 83 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘስዓበ ሚኒስትሪ ሃብቲ እንስሳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። [...]
ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ደብዳብ ከምዘካየዳ ተገሊጹ
Radio Erena: 18 October 2021 ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ተደጋጋሚ ደብዳብ ከምዘካየዳ ዝተፋለለያ ማዕከናት ዜና ገሊጸን። ብሚሊሻታት ዝተፈላለያ ክልላት ተደጊፉ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ኵናት [...]
‘መርገጺየይ፣ ማእከላይ ወይ መንጎኛ ኣይኮነን’ ቀ.ሚ. ዓብደላ ሓምዶክ
Radio Erena: 17 October 2021 ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ኣብ ዘሎ ፖለቲካዊ ምትፍናን፣ መርገጺኡ ማእከላይ ወይ ኣተዓራቒ ከምዘይኮነ ኣነጺሩ። ንሱ ብ15 ጥቅምቲ ንዝቢ ሱዳን ኣብ [...]
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ብወትሃደራዊ ጉጅለ ንዝምራሕ መሰጋገሪ መንግስቲ ንዝነቐፉ ፖለከኛታት ካብ ሃገር ከይወጹ ከልኪሎም ተባሂሉ
Radio Erena: 15 October 2021 ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ብወትሃደራውያን መኮንናት ንምዝራሕ ዘሎ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ንዝቓወሙ ፖለቲከኛታት፣ ካብታ ሃገር ክወጹ ከምዝኸልከሉ ሮይተርስ ካብ ካርቱም ገሊጹ። ክ [...]
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፣ ንኬንያን ሶማልን ከሰሓሕባን ንዝጸንሐ ክሊ ማይ ዝሃቦ ብይን፣ ኬንያ ከምዘይትቕበሎ ኣፍሊጣ
Radio Erena: 14 October 2021 ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልን ዝጸንሐ ምስሕሓብ ክሊ ማይ ክምርምር ዝጸንሐ፣ ኣብ ነዘርላንድስ፣ ከተማ ዘ ሄግ ዝርከብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፣ ብሰሉስ 12 ጥቅምቲ ብይን ሂቡ። እቲ ብ [...]
‘ምስ ትግራይ ዝደናገጹ ሓለፍቲ ሕቡራት ሃገራት ኣለዉ ዝበለት’ ወኪል እቲ ትካል ካብ መዝነታ ተኣልያ
Radio Erena: 14 October 2021 ምስ ትግራይ ዝደናገጹ ሓለፍቲ ሕቡራት ሃገራት ኣለዉ ዝበለት፣ ወኪል ህዝባዊ ምወላ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ፣ ደንያ ጋይል ካብ ስልጣና ተሰጕጓ። ሕቡራት ሃገራት፣ ብተመሳሳሊ [...]
ወከልቲ ኣመሪካ፣ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ፣ ጀርመን፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያን ኵናት ትግራይን ዘትዮም
Radio Erena: 13 October 2021 ወከልቲ ኣመሪካ፣ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ፣ ጀርመን፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያን ኵናት ትግራይን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ኣፈኛ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመ [...]
ወኪል ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት (IOM) ኣብ ኢትዮጵያ፣ ‘ብዛዕባ ትግራይ ብዝተኣሳሰር ብዝሃበቶ ቃለ መጠይቕ’ ካብ መዝነታ ተኣልያ
Radio Erena: 13 October 2021 ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተመዲባ ንዝነበረት ሓላፊት ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት (IOM) ፣ 'ዘይተፈቕደላ ቃለ መጠይቕ ኣካይዳ' ብዝብል ካብ መዝነታ ከምዝሰጎጓ፣ ኣገልግሎት [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኵናት ትግራይ ተጸሚዱ ስለዘሎ፣ ኣብ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል ምስ ግብጺ ክዝቲ ቅሩብ ኣይኮነን ክብል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ገሊጹ
Radio Erena: 11 October 2021 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ተጸሚዱ ስለዘሎ፣ ኣብ ጉዳይ ምህናጽ ዲጋ ተሃድሶን ኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት ምስ ግብጺ ክዝቲ ቅሩብ ከምዘይኮነ፣ ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳል [...]


text:
Bromölla
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 1 2021
ብሩሞላ ኮምዩን ኣብ ሰመናዊ ምብራቕ ስኮነ እትርከብ ኮይና ምስ ብለኪንገ ድማ ትዳወብ። ኣብዛ ኮምዩን እዚኣ ጀዮግራፊኣውን ሰብኣውን ቅርበት ይረአ። ምስ ስኮነን ብለኪንገን ጽቡቕ ርክባት ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,869
ስፍሓት መሬት197 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Sölvesborg 10 ኪሜ
- Kristianstad 25 ኪሜ
- Karlskrona 90 ኪሜ
- Malmö 118 ኪሜ
ብሩሞላ በብዓይነቱ ተፈጥሮን ክፉት መሬትን ዱርን ምብራቓዊ ገማግም ባሕርን ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን ናይ ስኮነ ዝዓበየ ቀላይ ኣሎ። ኢቮሾን ይብሃል። ኣብቲ ኮምዩን ዝዓበያ ከተማታት፡ ብሩሞላ፡ ጉዋሎቭ፡ ነሱም፡ ቫልየ፡ ኒሞላን ኤደንሪድን እየን።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ብሩሞላ ኮምዩን ቪላታትን ኮምዶሚንዩምን ኣፓትማን ኣሎ። እቲ ዝዓበየ ኣካራዪ ብሩሙላሀም እዩ። ንሱ ኣብ ኩሉቲ ኮምዩን 800 ኣባይቲ ኣለዎ። ኣብ ማእከል ብሩሙላ hyresvärden Sydbo fastigheter ዚብሃል ኣካራዪ ኣባይቲውን ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቲ ኮምዩን ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ናይ ስደተኛታት መቐብሊ ስለ ዝነበሮ፡ ብዙሓት ብሔራት ይርከቡዎ። ካብተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት ንምጥቃስ፤ ዓረብ፡ ሶማል፡ ታይላንን ዳሪን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ብሩሞላ ኮምዩን ሓያሎ እተፈላለያ ከም ንኣብነት ናብ ስፖርትን ባህልን ዘተኩራ ማሕበራት ኣለዋ። ብዙሓት ሰባት ድማ ኣብ ማሕበራዊ ንጥፈታት ይሳተፉ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ማሕበራዊ ንጥፈታት ተወሳኺ ከተንብብ ትኽእል። ብዛዕበአን ዘሎ ሓበሬታ ድማ ኣብቲ ደብተር ማሕበራት ክትረኽቦ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ብሩሞላ ኮምዩን ኣብ መንጎ ካልእ፡ ናይ ምውህሃድ ኣሃዱ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ቱሪስት፡ ኣደራሻት ስፖርት፡ መሐምበሲ፡ ከምኡውን በብዓይነቱ ቡቲክን ባንካን ፋርማሲን ይርከብ። ኣብቲ ቤትንባብ ምኽርን ሓበሬታን ዚህብ ክፍሊ ኣሎ። እቲ ዝዓበየ ሱፐርማርከት ካብ ብሩሞላ ሰንትሩም ቅሩብ ፍንትት ኢሉ ይርከብ።
ኣብ ብሩሞላ ግሩም ናይ ሰከንድሃንድ ድኳን ኣሎ። ከምኡውን በቲ ኮምዩን ዚመሓደር ናይ ህጻናት ሰከንድሃንድ ድኳን። ኣብ ነሱም ናይ ቤትንባብ ጨንፈርን ሱፐርማርከትን ኣሎ። ትካላት መድህንን ቀረጽን ኣብ ክሪስቲያንስታድ ቤትጽሕፈት ኣለዎም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ብሩሞላ ኮምዩን ኣብ ብዙሕ ቦታታት ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ብሕታዊ ግን የልቦን። ኣብ ብሩሞላ ኮምዩን ምሸታውን ለይታውን መዓልታዊ ቀዳመሰንበት ናይ ህጻናት ምእላይ ኣሎ፡ ማለት በዘን ዝተጠቕሳ ግዜታት ትሰርሕ እንተ ኾንካ። ደቂ ናይቶም ኣብ ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ዘለዉን ወይ ስራሕ ዚደልዩን ኣብቲ ቤትትምህርቲ ህጻናት 3 ሰዓታት ንመዓልቲ ወይ 15 ሰዓታት ንሰሙን ኪጸንሑ መሰል ኣለዎም።
ስእሊ: scandinav.se/Tommy O. Andersson
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ነቶም 7-16 ዝዕድመኦም ህጻናት፡ መባእታ ትምህርቲ ግዴታ እዩ። ነቶም ደቂ 6 ዓመት ወለንታዊ ዝኾነ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብ ብሩሞላ ኮምዩን ኣብ ብዙሕ ቦታታት F-6 ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ (ታሕተዋይን ማእከላይን ደረጃ)፡ ከምኡውን ኣብ ከተማ ብሩሞል 7-9 ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ (ላዕለዋይ ደረጃ)። ኣብ ኩሉ F-6 ኣብያተትምህርቲ ናይ ዕረፍቲ ገዛ ኣሎ። ብሕታዊ ግን የልቦን።
ፍሩሉንድስስኩላን እቲ ዝቐረበ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ እዩ፡ ኣብ ሶልቨቦሪ ድማ ይርከብ።
ስእሊ: scandinav.se/Jimmy Wiklund
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ኣብ ብሩሞላ-ሶልቨስቦሪ ዘሎ ትምህርቲ ንዓበይቲ ስሩዕ ናይ ሽወደን ንወጻእተኛታት(sfi) ምዝገባ ኣለዎ። ወላ እቶም ኣብ ሽወደን ነዊሕ ዝገበሩውን ኪጅምሩ ይኽእሉ። ኣብ ብሩሞላ፡ ኮምቩክስ ኣሎ፡ እቶም ሓደስቲ መጻእቲ ድማ ኣብቲ ብምትሕብባር ክሪስትያንስታድ ኮምዩን ዚወሃብ ናይ ምልላይ ማሕበረሰብ ኮርስ ኪሳተፉ ይዕደሙ። ኣብተን ናይ ከባቢ ኮምዩናት ኣብ ኮለጅ ንምምሃርውን ዕድል ኣሎ።
ኣብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር መደብ እንተ ኣሎካ ግሩም ናይ መጎዓዝያ ዕድላት ኣሎ። እቲ ዝቐረባ ኮለጃት/ዩኒቨርሲቲታት፡ ናይ ክሪስትያንስታድ ኮለጅ፡ ብለኪንገ ተክኒካል ኮለጅ፡ ማልመ ኮለጅን ሉንድ ዩኒቨርሲቲን እየን።
ስእሊ: scandinav.se/Jimmy Wiklund
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል ብሩሞላ፡ ንናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒካትውን ዘመሓድር ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ ቦታ ሕክምና ስኒውን ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታልን ናይ ህጽጹ ረድኤት መቐበልን ኣብ ክሪስትያንስታድ እዩ ዘሎ።
ኣብ 1177 - መምርሒ ክንክን ጥዕና ብዛዕባ ክንክን ሕማን ሕክምና ስንን ሓበሬታ ኣሎ። ኣብኡ ናይ ክንክን ጥዕና ምኽሪ ወይ ሓበሬታ ትረኽቡ። ናብ 1177 ክትድውሉውን ትኽእሉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ትካላት ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ናይ ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ብሩሞላ ፈጣን ባቡር ጌርካ ናብ ብለኪንገ፡ ስኮነ ወይ ደንማርክ ኪኽየድ ይከኣል። እቲ ባቡር ጣብያ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ከተማ ብሩሞላ ይርከብ፡ እቲ ናይ ኣውቶቡስ መነሃርያ ድማ ኣብ ብሩሞላ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ግሩም ናይ ኣውቶቡሳት መራኸቢ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
Ifö Sanitär ከምኡውን Nymölla Bruk ናይ ምስናዕ ፋብሪካታት እየን፡ ናይቲ ኮምዩን ዝዓበያ ድማ እየን። እቲ ኣስታት 900 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ብሩሞላ ኮምዩን፡ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብቲ ኮምዩን ኣብ እተፈላለየ ንጥፈታት እተዋፈራ ዓበይትን ነኣሽቱን ዋኒናት ኣለዋ።
ናብተን ናይቲ ከባቢ ዓበይቲ ከተማታት ንኣብነት ክሪስትያንስታድ፡ ሃሰለሆልም ወይ ካርልስሃምን ንስራሕ በጺሕካ ናይ ምምላስ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ናይ ብሩሞላ ቁጠባዊ ህይወት ዝያዳ ሓበሬታ ኣሎ።


text:
ሓዲሽ ሓበሬታ ካብ ግዳያት አቶ ምሕረታብ
ካልኣይ ክፋል
አቶ ምህረታብ ከም ዝተዓዘብኩሞ ኣብ ዝሓለፈ : በዘን ክልተ አሕዋትና ኣይኮነን ጀሚርዎ ንብዙሓት ስባት ቅድሚኤንን ድሕሪኤንን ብዙሕ በደል ከም ዝበደለን ብዙሕ ነገራት ከም ዝገበረን’ዩ : ከምዚ ሕጂ ካብ ቃሎም ትዕዘብዎ አብ ልዕሊኦም ዝገበሮ በደላት ማእለያ የብሉን : ሰሪሖም ናብሮም ከመሓይሹ : ሰሪሖም ሰድራኦም ክኣሊዩ : ኮታ ነብሶም ክኽእሉ : ንዝተበገሱ ሰባት ፍረ ጻሞኦም ክኽልክሎም ከፈራርሖም ከእስሮም ክዕምጸን ክትርኢን ክትሰምዕን ከለኻ ብጣዕሚ’ዩ ዘጉሂ : ገንዘብ ሰብ ንምድሓን ተባሂሉ ዝተዋጸኤ ጠሊምካ አብ ረብሓካ ምዋዓል ብውጹዓ ሰባት ምውርዛይ እንታይ ዓይነት ሕልና’ዩ : ወረ እዚ ጥራይ ኣይኮነን ክንደይ አሎ ዘይተነግረሉ : ግን ክሳብ መዓስ ?
እምበአር ንሎሚ ቁንጫል ሓበሬታ ካብ ግዳያት ዝተላእከልና ከነካፍለኩም ካልኣይ ክፋል


text:
ሱዳናዊያን፣ሶማሊያዊያንን ኤርትራዊያንን ዝርከብዎም 66 ስደተኛታት ኣብ ሊቢያ ካብ ዝርከብ መዳጎኒ ወፂኦም ትማሊ ሓሙስ ናብ ሩዋንዳ ተወሲዶም።ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ነቲ ጉዕዞ ከምዝመወሎ ተፈሊጡ’ሎ።
እዞም ስደተኛታት ኣብ መጀመሪያ እዚ ወርሒ ኣብ መንጎ ሩዋንዳ፣ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታትን ሕብረት ኣፍሪቃን ዝተበፅሐ “ህፁፅ መስርሕ ምውፃእ’’ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ስምምዕ ፈላሞት ተጠቀምቲ ኮይኖም ኣለው ።
ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ባባር ባሎች ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ትካሎም እቲ ስደተኛታት ናይ ምውፃእ ስራሕ ክቕፅል ትፅቢትን ተስፋን ከምዘለዎ ገሊጾም።ናይ ሩዋንዳ ማእኸል መዕቖቢ ስደተኛታት ን500 ሰባት ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ከምዘለዎ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
“እዚ ማለት ሩዋንዳ 500 ጥራሕ ክትወስድ ማለት ኣይኮነን።ዝመፁ ሰባት ነባሪ ፍታሕ ክረኽቡን ናብ ዝሓሸ ውሑስ ከባቢ ክግዕዙን ተስፋ ንገብር።ኣብ ዝቕፅሉ መዓልታትን ሰሙናትን ተወሰኽቲ ስደተኛታት ካብ ሊቢያ ክነውፅእ እውን ተስፋ ነገብር ኢና።”
ባሎች ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ መዳጎኒ ማእኸላት ሊቢያ ንልዕሊ 3,000 ስደተኛታት ከምዝመዝገበን ልዕሊ 5,000 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ግን ብመንግስቲ ኣብ ዝውነኑ መዳጎኒታት ብዘስካሕክሕ ኩነታት ተታሒዞም ከምዘለውን ሓቢሮም ።
22 ካብቶም ዝተወስዱ 66 ስደተኛታት አላይ ዘይብሎም ቆልዑት ምዃኖምን ገሊኦም ንልዕሊ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብኡ ከምዝነበሩን ተገሊጹ ሎ።
እቶም ስደተኛታት ካብ ዋና ከተማ ኪጋሊ 60 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ኣብዝርከብ ማእኸል ጋሾራ ከምዝተወሰዱን መዕረፊ፣መግቢ፣ማይን መሰረታዊ ዝኾኑ ናይ ረድኤት ናውትን ከምዝተወሃቡን ተፈሊጡ’ሎ።
“ክኢላታት ስነ ልቦና ሓዊሱ ትሸዓተ ሰብ ሞያ ጥዕና ዝርከቡዎ ጉጅለን ንቆልዑን ፆታዊ ዓመፅ ንዝተፈፀመንን ዝተፈለየ ምኽሪ ምስ ዝህቡ ብሓባር ክሰርሑ እዮም።ኣብ ሊቢያ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ዝወረዶም ስቅያት፣ፆታዊ ዓመፅን መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ሓገዝ ክህቡ እዮም።
“ኣብ ሩዋንዳ ዝርከቡ ስደተኛታት ዝረኽብዎ ናይ ትምህርቲ ይኹን ኣገልግሎት ጥዕና ክረኽቡ እዮም።”


text:
Radio Erena: March 28, 2014
ገዲም ተጋዳላይን ሓደ ቀዳሞት ኣባላት ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራን ኣሕመድ ናስር ብዘጋጠሞ ሃንደበታዊ ወቕዒ ብ ሮቡዕ 26 መጋቢት ኣብ ስቶኮልም ከምዝዓረፈ ድሮ ተኸታቲልናዮ ኣሎና።
ኣሕመድ ናስር፣ ኣብ መፋርቕ 1960ታት ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ምጽናብሩ፣ እቲ ውድብ ምስ ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ሓድሕድ ኣብ 1983 ተበታቲኑ ዝበዝሐ ክፋሉ ናብ ስደት ክሳብ ዘምርሕ ከም ኣቦ መንበር ኮይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ።
ኣቦ መንበር ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ጨንፈር ጅዳ ኣቶ ሮሞዳን ዳራንካ ንታሪኽ ህይወት ገዲም ተጋዳላይ ኣሕመድ ናስር ኣምልኪቱ ኣብ ዝልኣኸልና ጽሑፍ፣ ኣሕ መድ ናስር ኣብ 1944 ኣብ ከባቢ ሓድሽ ኣይሮማለ ኣብ ዝተባህለት ኣብ ቀደም ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ናይ ሎሚ ዞባ ደቡብ እትርከብ ዓዲ’ዩ ተወሊዱ።
ናይ መባእታ ትምህርቱ ኣብ ጽላል ኣባሓጉኡ ናስር ባሻ ብምዃን ኣብ ዓዲ ቀይሕ ድሕሪ ምክትታል ድማ ናይ ማእከላይ ደረጃ ንምክትታል ናብ ኣቝርደት ኣምሪሑ። ብድሕሪ መንእሰይ ኣሕመድ ናስር ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ናይቲ እዋን እቲ ቀሃስ ናይ ሎሚ ቤት ትምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ዛዚሙ።
ኣብ መፈለምታ 60ታት ኣብ ተማህሮ ብዝተላዕለ ርሱህ ሃገራዊ ምንቕስቓሳት ዝተጸንበረ ኣሕመድ ናስር፣ ኣብ መፋርቕ 60ታት ድማ ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተጸንቢሩ። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ምጽንባሩ ድሕሪ ዓመት ማለት ኣብ 1967 ናይ ከቢድ ብረት ስልጠና ንክረክብ ናብ ዒራቕ ተላኢኹ።
ኣሕመድ ናስር፣ ካብ ዒራቕ ድሕሪ ምምላሱ ኣብ 1970 ኣባል ባይቶ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኮይኑ። ኣብ 1975 ድማ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን ኣቦ መንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ብምዃን ቃልሱ ብዝልዓለ ወኒ ኣብ ምቕጻል ኔሩ።
ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ሓድሕድ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ 1983 ተበታቲኑ ዝበዝሐ ክፋሉ ናብ ስደት ክሳብ ዘምርሕ’ውን ከም ኣቦ መንበር ኮይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ።
ተ.ሓ.ኤ ኣብ 1983 ተበታቲኑ ናብ ስደት ድሕሪ ምምርሑ’ውን ኣሕመድ ናስር ምስ ብጾቱ ኣብ ስደት ኮይኖም ንተጋድሎ ሃርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ዝተሰምየ ውድብ ኣብ ምክያድ ከምዝነበሩን፣ ድሕሪ ናጽነት መላእ ኤርትራ ድማ ምስ ህዝባዊ ግንባር ሃገራዊ ዕርቂ ንምክያድ ከምዝሓተተን’ዩ ዝንገረሉ።
እንተኾነ ኣሕመድ ናስርን ካልኦት ሓያሎ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ንሃገራዊ ዕርቒ ዘቕረብዎ ጻውዒት ብዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባርን ናይቲ እዋን እቲ ፕረዚደነት መሰጋገሪ መንግስትን ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከምዝተነጽገ መዛግብቲ ታሪኽ የዘንቱ።
ኣሕመድ ናስር፣ ኦለቲካዊ መድረኽ ኤርትራ ብመንእሰያት ክትካእ ኣለዎ ካብ ዝብል እምነት ካብ 2012 ንደሓር ካብ ዝነበሮ ናይ ተቓውሞ ፖለኢካዊ ጽፍሕታት ብወለንትኡ ከምዝተኣልዩ’ዩ ዝንገር።
ዝኸበርኩም ሰማዕትና፣ ንስድራቤትን ፈተውትን ተጋዳላይ ኣሕመድ ናስር ደጊምና ጽንዓት ይሃብኩም እናበልና፣ ኣሕመድ ናስር መን’ዩ ንዝብል’ውን ብቐረባ ዝፈልጥዎ ብጾቱ፣ ምስ ሬድዮ ኤረና ዘካየድዎ ዕላል ኣብ ናይ ጽባሕ ቀዳም ፈነወ ሬድዮ ኤረና ክቐርብ’ዩ። ኣቐዲምና ምክትታልኩም ንዕድም።
========================


text:
እቲ ሎማዕንቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተውሃበ መግለፂ ኣብ መንጎ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ወፃእን ዝርከቡ መራሕቲ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክስርስቲያን ዘሎ ኣፈላላይ እናሰፍሐ ከምዝቐፀለ ዘርኢ እዩ።
ዓቃቢ መንበረ ፓትሪያሪክ ብፁእ ኣቡነ ናትናኤል ኣብዝተረኸብሉ ኣብ ቅዱስ ሲኖዶስ ንጋዜጠኛታት ዝተነበበ እዚ መግለፂ እዚ ኣብዚ እዋን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ራብዓይ ፓትሪያሪክ ብፁእ ኣቡነ መርቆሪዮስ ዘተኮረ እዩ።ራብዓይ ፓትሪያሪክ ስልጣን ሒዞም ዝነበሩ ብርትዓዊ መንገዲ ኣይነበረን ይብል እቲ ዝተነበበ መግለፂ።
ናይ ገዛእቲ ሓይሊ ተጠቒሞምን ኣብ ልዕሊ እቲ ሲኖዶስ ተፅዕኖ ብምሕዳርን ህገ-እግዝኣቢሄር ጥሒሶም ስልጣን ፓትሪያሪክነት ዓቲሮም ዝበለ እቲ መግለፂ ‘’ኣብ ክንዲ ንእግዚኣብሄርን ሓቅን ክእዘዙ ጠጠው ንዝበልሉ ምድራዊ ስልጣን ብምድላው ዝተዛብዐ ኣሰራርሓ ብምኽታል፣ሓቅነት ዘይብሉ መልእኽቲ ብምምሕልላፍ ነታ ቤት ክርስቲያን ንነቐፌታ ኣሳጢሖምዋ፤ንህዝቢ’ውን ኣቐይሞም እዮም።’’ይብል።
ኣቡነ መርቆሪዮስ ናይ ፓትሪያርክነት ስልጣኖም ዝገደፍዎ 18 ነሓሰ 1983 ዓ/ም ንቅዱስ ሲኖዶስ ብምእካብ ስልጣኖም ንኽርከቦም ምስሓተቱ ከምዝነበረ ብመርትዖ ብምድጋፍ እቲ መግለፂ ይሕብር።
ካብቲ ግዜ እቲ ኣቡነ መርቆርዮስ ፓትሪያሪክ ልሰዘይኮኑ ክልተ ፓትሪያርካት ከምዝነብሩ ይዝረብ ዝነበረ እውን ጌጋ እዩ ኢሉ’ሎ።
ንራብዓይ ፓትሪያሪክ ኣቡነ መርቆስሪዮስ ብተደጋጋሚ ዝቐረበ ናይ ሰላም ፃውዒት ሰማዒ ስለዘይረኸበ ቅዱስ ሲኖዶስ ሻድሻይ ፓትሪያሪክ ብምምራፅ ስርሑ ንምቕፃል ወሲኑ’ሎ ይብል እቲ መግለፂ።
ኣብ ስደት ናይ ዝርከብ ሲኖዶስ ሓላፊ ርክብ ህዝብን ኣብ ካናዳ ኣማሓዳሪ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቃ ካህናት ምሳሌ እንግዳ ግን ኣቡነ መርቆሪዮስ ዝተመርፁ ብህገ ቤተ ክርስቲያን እዩ ይብሉ።’’ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ መርቆሪዮስ ዝተመረፁ ብህገ ቤተክርስቲያን ብምልኣተ ጉብኤ ከምዝኾነ ሙሉእ ዓለም ይፈልጥ እዩ።ሎሚ ኣብ ስልጣን ዘለው እውን ይፈልጡዎ እዮም።’’
ናይ ፓትሪያሪክ ስልጣኖም ባዕሎም እዮም ገዲፍምዎ ንዝተብሃለ እውን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዝስልጣን ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ግርማ ብምልኣተ ጉባኤን ብሕግን ከምዝተመረፁን ዝወፁ እውን ብድፍኢት ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ዝንበሩ ኣቶ ታምራት ላይኔ ከምዝነበረ ምምስካሮም ኣረዲኦም ሊቀ ካህናት ምሳሌ።


text:
ምስ ምስፍሕፋሕ ፈልቂ ቫይረስ ደልታ፡ ልዕሊ 70 ዝዀና መካነ፡እንስሳታት ኣመሪካ፡ ኣንጻር ኮቪድ19 ክታበት ክህባ ኣብ ምቅርራብ ኣለዋ። ሕጂ ዘዛርብ ዘሎ እምበኣር ኣየኖት እንስሳታት ብቐዳምነት ይኽተቡ ዝብል’ዩ፡፡
ሽሕ እኳ ዳሕራይ ጥዕናአን ተመሓዪሸን ልሙድ ናብራአን ይቐጽላ ደኣ’ምበር፡ ኣብ ወርሒ ሓምለ፡ ትሸዓተ ኣብ ዋሺንግተን ዝርከብ መካነ እንስሳ ዝተዓቝባ ደማሙ ብኮቪድ ተለኺፈን ነይረን። ዛጊት ንእንስሳ ዝኸውን መከላኸሊ መድሃኒት ኮቪድ’ውን ስለ ዘይማዕበለ፡ ጸረ፡ረኽሲ ጥራይ’የን ክወሃባ ክኢለን።
ድሒሩ ክረጋገጽ ከም ዝኸኣለ’ውን ሓያሎ መጥበውቲ እንስሳታት ኣብ በበይኖም መካነ፡እንስሳታት ኣመሪካ ብቫይረስ ኮቪድ 19 ከም ዝተለኽፉ ክፍለጥ ተኻኢሉ። እቶም እንስሳታት ካብ ግቡእ መከላኸሊ ዘይገበሩ ሰባት ይሓልፎም ምህላዉ ሓካይም ይሕብሩ።
ሓያሎ መካነ እንስሳታት ንኽታበት ይቀራረበሉ ኣብ ዘለዋ እዋን፡ እቶም ኣብ ሓደጋ ምጽናት ዝርከቡ እንስሳታት ከምእኒ ነብሪ ጎልጎል (ቺታ) ካብቶም ቀዳምነታት ክወሃቦም ምዃኑ ይዝረብ።
ኣብ መካነ፡እንስሳ ዝዕቆቡ፡ ንመርፍእን ካልእ መድሃኒትን ብመጠኑ ለሚዶም ብምዃኖም ንኽታበት ኮቪድ 19 ምሃቦም ኣጸጋሚ ከም ዘይከውን ድማ ሓካይም የመልክቱ።


text:
ትምህርቲ ንኣባጽሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 3 2018
ኣብ ሃገረ ሽወደን፡ በጽሒ ኴንካ ክትምሃር ልሙድ እዩ። መብዛሕትኦም ድማ፡ ዝነበሮም ሞያ ንኸማዕብሉ ወይ ድማ ካልእ ሞያ ንኽሕዙ እዮም ዝምሃሩ። ገሊኦም ግን ሓድሽ ነገር ንምፍላጥ ኢሎም ይምሃሩ። ምሉእ ህይወትካ ምምሃር እወንታዊ ገጽታ ኣሎዎ። 'ናይ ምሉእ ዕድመ ምህሮ' ድማ ይብሃል።
ኣብ ሽወደን፡ ንኣባጽሕ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎዉ። ስእሊ: Colourbox
ቤት ጽሕፈት ኣማኸርቲ ትምህርቲ
እንታይ ክትምሃር ከም እትደሊ ርግጸኛ ምስ ዘይትኸውን፡ ንቤት ጽሕፈት ኣማኸርቲ ትምህርቲ ክትውከስ ትኽእል ኢኻ። እዚ ቤት ጽሕፈት'ዚ፡ ኣባጽሕ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ኮርሳትን ሞያታትን ምኽሪ ዝረኽቡሉ ቤት ጽሕፈት እዩ። ኣብያተ ጽሕፈት ኣማኸርቲ ትምህርቲ፡ ኣብ ኮምዩንካ(ምምሕዳርካ) ዘለዋ ኣብያተ ትምህርቲ ኣባጽሕ ይርከቡ። ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ምስ እትደሊ፡ ምስ ኮምዩንካ ተዘራረብ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ምኽሪ ንትምህርቲ፡ ብዛዕባ እዞም ዝስዕቡ'ውን ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ:
- ቅዳሕ ነጥቢ ትምህርቲ ኣብ ምሕታት፡
- ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ትምህርትን ኮርሳትን ቦታ ንምርካብ፡
- ኣብ ዝደለኻዮ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ኮርስ ንኽትኣቱ እንታይ ከም ዘድልየካ ሓበሬታ ኣብ ምርካብ፡
- ብዛዕባ ንትምህርቲ ዘድሊ ካልእ ሓበሬታ፡
ማእከል ኣማኸርቲ ትምህርቲ (Vägledningscentrum)
ዕድመኻ ትሕቲ 20 ዓመት እንተ ኾይኑ፡ ንትምህርቲ ዝምልከት ምኽሪ፡ ካብ ማእከል ኣማኸርቲ ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት ኣብ'ዞም ዝስዕቡ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ፡
- ኣየናይ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ስራሕ ክትመርጽ ከም እትደሊ ኣብ ምዝታይ፡
- ንትምህርትን ስራሕን ዝምልከት ሓበሬታ ባዕልኻ ኣብ ምንዳይ፡
- ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘሎ ትምህርቲ፡
ሽወደንኛ ንስደተኛታት(SFI)
ኤስኤፍኢ (Sfi)፡ ሽወደንኛ ቋንቋ ኣዲኦም ንዘይኮኑ ኣባጽሕ ዝውሃብ መባእታዊ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን እዩ። ኤስኤፍኢ፡ ምሉእ ግዜ(ምሉእ መዓልቲ) ወይ ፍርቂ ግዜ(ፍርቂ መዓልቲ) ክትማሃሮ ትኽእል። እዚ ትምህርቲ'ዚ፡ ብናጻ እዩ ዝውሃብ።
ኣብ ውሽጢ ኤስኤፍኢ(Sfi)፡ ኣብ ዝሓለፈ ትምህርትኻ ዝተመርኮሱ ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ኣሎዉ። ንኣብነት ንሞያ ዘዳሉ ኤስኤፍኢ፡ ከምኡ'ውን ናብ'ቶም ኣካዳምያዊ ወይ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዘሎዎም ዝዓለመ ኤስኤፍኢ ኣሎ።
16 ዓመት ምስ መላእካ፡ ኣብ ትምህርቲ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታትክትሳተፍ መሰል ኣሎካ። ይኹን'ምበር መብዛሕትኦም ትሕቲ 20 ዓመት ዝዕድመኦም ዘበሉ፡ ናይ ቋንቋ ሽወደን ትምህርቲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ክምሃርዎ ብዝያዳ ልሙድ እዩ። መጀመርታኻ ናብ ኤስኤፍኢ ንኽትምዝገብ ክትከይድ እንከለኻ፡ ወረቐት መንነትካ፡ መምርሒ ፍቓድካ ወይ ፓስፖርትኻ፡ ምሳኻ ተማላኣዮ።
ስእሊ፡ ዮነር
ኮምዩናዊ ትምህርቲ ንኣባጽሕ – (Komvux)
ኮምቩክስ (Komvux)፡ ኣባጽሕ ዝማሃሩሉ፡ ብትሕዝቶ ትምህርቲ፡ ልክዕ ምስ መባእታ ደረጃ ዝመሳስል ቤት ትምህርቲ እዩ። መባእታዊ ትምህርቲ ንኣባጽሕ(Grundläggande vuxenutbildning) ተባሂሉ ድማ ይጽዋዕ። ምስ ደረጃ መባእታ ቤት ትምህርቲ ሽወደን ዝዳረግ ትምህርቲ ዘየጠናቐቕኩም ምስ እትኾኑ ኣብ መባእታ ትምህርቲ ኣባጽሕ (Grundläggande vuxenutbildning) ክትማሃሩ መሰል ኣሎኩም።
ኣብ ኮምቩክስ፡ ከምቲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ሽወደን ዝውሃብ ዓይነታት ትምህርቲ ክትማሃሩ ትኽእሉ ኢኹም። እዚ ኻኣ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ንኣባጽሕ (Gymnasial vuxenutbildning) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ምስ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ሽወደን ዝመጣጠን ትምህርቲ እንተዘይብልኩም፡ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ (Gymnasial vuxenutbildning) ክትማሃሩ መሰል ኣሎኩም።
ኣብ ኮምቩክስ፡ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ እትምሃሮም ኮርሳት'ውን ኣሎዉ። ንኣብነት፡ ትምህርቲ ድሕረ-ምረቓ (Påbyggnadsutbildning) ዝብሃል ኣሎ። እዚ ናብ ኣባጽሕ ዝዓለመ ሞያዊ ትምህርቲ እዩ። ኣብ ኮምቩክስ፣ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ምስ ተማሃርካ፡ ናብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ክትቅጽል ትኽእል ኢኻ። እቲ ኣብ ኮምቩክስ ዝውሃብ ትምህርቲ፡ ካብ'ቶም ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ዝውሃቡ ዓይነታት ትምህርቲ ይቕልጥፍ። ትምህርትኻ በየናይ ኣገባብ ከም ትውጥን ባዕልኻ ክትውስን ኣለካ። ማዓልታዊ ወይ ምሸታዊ ትምህርቲ ክትማሃር ትኽእል ኢኻ። ኣብ ኮምቩክስ ብናጻ ኢኻ ትማሃር። ንመጻሕፍትን ንኻልእ መሳርሒ ትምህርትን ዘድሊ ወጻኢታት ግን፡ ባዕልኻ ኢኻ ትኸፍሎ። ዕድመኻ ልዕሊ 20 ዓመት እንተ ኾይኑ፡ እሞ ድማ እንተ ወሓደ 50% ትማሃር እንተ ዄንካ፡ ካብ ሃገራዊ ቦርድ፡ ደገፍ ንትምህርቲ (Centrala studiestödsnämnden, CSN)፡ ትምህርታዊ ደገፍን ትምህርታዊ ልቓሕን (studiebidrag och studielån) ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።ናብ'ቶም ናይ ምግንዛብ ወይ'ውን ስነ ኣእምሮኣዊ ስንክልና ዘሎዎም ተማሃሮ ዝቐንዐ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣሎ። ከምዚ ዝዓይነቱ ቤት ትምህርቲ፡ "ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ" ወይ (särvux) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ናብ'ቶም ናይ ምግንዛብ ወይ'ውን ስነ ኣእምሮኣዊ ስንክልና ዘሎዎም ተማሃሮ ዝቐንዐ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣሎ። ከምዚ ዝዓይነቱ ቤት ትምህርቲ፡ "ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ" ወይ (särvux) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ህዝባውያን ላዕለዎት ኣብያተ ትምህርቲ(Folkhögskolor)
ላዕለዋይ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ (Folkhögskola)፡ ኣባጽሕ ተማሃሮ ዝማሃሩሉ ቤት ትምህርቲ እዩ። ኣብ ላዕለዋይ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ መባእታን ካልኣይን ደረጃታት ትምህርቲ ዝውሃቡ ኮርሳት ወይ'ውን ድሕሪ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ምጥንቓቕኩም ዝውሰዱ ሞያዊ ስልጠናታት ክትማሃሩ ትኽእሉ። ኣብ ላዕለዋይ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ፡ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ትምህርቲ ወይ ኮርሳት ክትማሃሩ ትኽእሉ።
ሓፈሻዊ ኮርስ(Allmänna kurser)፡ ኣብ ክንዲ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ፡ ስሕት ኢሉ ድማ ኣብ ክንዲ መባእታ ቤት ትምህርቲ ትወስዶ። ዝተማሃርካዮ ዓይነት ትምህርቲ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ከከም ኩነታቱ፡ ካብ ሓደ ክሳብ ኣርባዕተ ዓመት ትምሃር። ኣብዚ፡ ካብ ትምህርቲ ኣባጽሕ (komvux) ህድእ ብዝበለ ኣገባብ ኢኻ ትማሃር።
ፍሉያት ኮርሳት(Särskilda kurser)፡ ፍሉይ ዓይነት ትምህርቲ ዝሓዙ ኮርሳት እዮም። ንኣብነት ሓደ ፍሉይ ሞያ ጥበብ(ኣርት) ወይ ሙዚቃ ክትምሃር ትኽእል። ከም ናይ ትርፊ ግዜ መራሒ (fritidsledare) ወይ ናይ ኣተኣላልያ ተሓጋጋዚ (behandlingsassistent) ዝኣመሰሉ ዓይነታት ኮርሳት'ውን ክትምሃር ትኽእል ኢኻ።
ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት፡ ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኮርሳት ኤስኤፍኢ ክህልወን ይኽእል'ዩ።
ነፍሲ ወከፍ ህዝባዊት ቤት ትምህርቲ፡ ንመን ከም ትቕበል ባዕላ'ያ ትውስን። ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርቲ ነናተን ትምህርታዊ ኣገባብ ነጥቢ ኣሎወን። እቲ ኣብ ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርቲ እትቐስሞ ትምህርቲ፡ ናብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ 'መባእታዊ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ብቕዓት ክትረክብ የኽእለካ። እዚ ማለት ከኣ፡ ኣብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ክትማሃር ዘኽእለካ ብቕዓት ትምህርቲ ኣሎካ ማለት'ዩ።
ኮለጅ ሞያዊ ትምህርቲ (Yrkeshögskoleutbildning, YH-utbildning)
ሞያዊ ኮለጅ፡ ኣብ ፍሉይ ሞያ ዘድሃበ ናይ ሞያ ትምህርቲ እትቐስሙሉ ቤት ትምህርቲ እዩ። ንሱ፡ ኣብ ክንዲ'ቶም ኣብ ኮለጅን ዩኒቨርሲቲን ዝዋሃቡ ንውሕ ዝበለ ግዜ ዝወስዱ ዓይነታት ትምህርቲ ዝውሰድ ኣማራጺ እዩ። ኣብ እዋን ትምህርቲ፡ እቶም ተማሃሮ፡ 'ልምምድ ስራሕ(ፕራክቲክ)' ወይ 'ትምህርቲ ኣብ ስራሕ(Lärande i Arbete)' ስለዝገብሩ ምስተን ትካላት ጥቡቕ ርክባት ይህሉዎም።
ናይ ሞያ ኮለጃዊ ትምህርቲ ስልጠና፡ ምስ ስራሕ ዝተታሓሓዘ እዩ። ዕላምኡ ኸኣ ትምህርቲ ዛዚሞም ብቐሊሉ ስራሕ ንምርካብ ክቐለሎም ብማለት እዩ። ገለ ካብቲ ስልጠናታት፡ ምስ ሞያ ዝተታሓሓዘ ቋንቋ ሽወደን ከም ተወሳኺ ደገፍ ገይሩ ይህብ።
ኣብ ናይ ሞያ ኮለጃዊ ትምህርቲ ንምምሃር፡ ናብ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ዘእቱ መባእታዊ ብቕዓት ክህልወካ ይግባእ። ከምዚ ክብሃል እንከሎ ድማ፡ ኣብ'ተን ኣብ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ንኽትምሃር ዘድልያ ዓይነታት ትምህርቲ ባጀላ ክህልወካ ይግባእ።
ስእሊ፡ ዮነር
ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን
ኣብ ሽወደን፡ ዩኒቨርሲቲታትን ኮለጃትን ኣለዋ። እቲ ፍልልይ፡ ዩኒቨርሲቲታት፡ ግድን ትምህርቲ ምርምር ክህሉወን ኣለዎ። ኣብ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ዝውሃቡ ትምህርትታት፡ ሓደ ዓይነት ነጥብን ምረቓን የውህቡ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዞባ-ሽወደን፡ እንተ ወሓደ ሓንቲ ኮለጅ ወይ ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ ኣላ።
ትምህርታዊ ፕሮግራም ወይ ንጽል ኮርስ (separata kurser)
ሓደ ትምህርታዊ ፕሮግራም፡ ናብ ምረቓ ዝመርሑ ሓያለ ኮርሳት ይሕዝ። ብዲግሪ ምምራቕ ማለት፡ ፈተና ሓሊፍካ ትምህርትኻ ዛዚምካ ኣለኻ ማለት'ዩ። ኣብ ሓደ ትምህርታዊ ፕሮግራም ዝርከቡ ዝበዝሑ ኮርሳት፡ ግድን ክትማሃሮም ኣለካ። ይኹን'ምበር፡ ባዕልኻ ክትመርጾም እትኽእል ሓደ ሓደ ኮርሳት'ውን ኣሎዉ። ንኣብነት ከም ሓኪም፡ ኪኢላ ስነማሕበር (socionom)፡ ጠበቓ ወይ መሃንድስ ኴንካ ንኽትምረቕ፡ ነቲ ዘሎ ትምህርታዊ ፕሮግራም ግድን ተኸቲልካ ክትመሃር ኣሎካ። ኮርስ፡ ብንጽል ትማሃር እንተ ዄንካ: ኮርሳት ባዕልኻ ትመርጽ፡ ባዕልኻ ብዝደለኻዮ ቅደም ተኸተል ከኣ ትምሃሮም። እቶም ምሉእ ግዜ ዝማሃሩ፡ ኣብ ዓመት 60 ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ነጥብታት (högskolepoäng) ይማሃሩ።
ንዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ዘድሊ ብቕዓት፡ እዚ ዝስዕብ እዩ፡
ብመባእታዊ ጽፍሒ፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ክትማሃር፡ ግድን መባእታዊ ብቕዓት ክህልወካ ኣለዎ። ስሕት ኢሉ፡ ፍሉይ ብቕዓት የድሊ። እዚ ማለት ከኣ፡ ኣብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ንኽትኣቱ፡ ገለ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኮርሳት ዝወሰድካ ክትከውን ኣለካ።
መባእታዊ መእተዊ ፍቓድ(Grundläggande behörighet) ዘማልእ ሰብ፡ እዚ ዝስዕብ ክህሉዎ ኣለዎ፡
- ካብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ መዛዘሚ ዲፕሎም ዝወሰደን እንተ ዋሓደ ኣብ 90% ናይቲ ዝወሰዶ ትምህርቲ ድማ፡ መሕለፊ ነጥቢ ዘረጋገጸን ክኸውን ኣለዎ።
- ካብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ (ቩክሰን-ኡትቢልድኒንግ)፡ መዛዘሚ ዲፕሎም ዝወሰደን፡ እንተ ወሓደ ኣብ 90% ናይቲ ዝወሰዶ ትምህርቲ ድማ፡ መሕለፊ ነጥቢ ዘረጋገጸ ክኸውን ኣለዎ።
- ምስ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ወይ'ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣባጽሕ ዝመጣጠን ናይ ሽወደን ወይ'ውን ናይ ካልእ ሃገር ትምህርቲ ዘለዎ። ንኣብነት፡-
- ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ፡ ከም ዝተማህረ ዘርኢ ባጅላ ሃልዩዎ፡ ነተን መሰረታውያን ዓይነታት ትምህርቲ'ውን ዝተማህረን፡
- ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፡ ወይ'ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣባጽሕ ዝመጣጠን ፍልጠት፡ ብኻልእ መገዲ ዘጥረየ።
- ካብ ሃገረ ዴንማርክ፡ ፊንላንድ፡ ኣይስላንድ ወይ'ውን ኖርወይ፡ መሰረታዊ መእተዊ ነጥቢ (Grundläggande behörighet) ዘለዎ።
- ብመገዲ ናይ ሽወደን ወይ ናይ ካልእ ሃገር ትምህርቲ፡ ወይ'ውን ብግብራዊ ተመኲሮ፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዝዋሃብ መባእታዊ ኮርስ፡ ከምህሮ ዘኽእል ፍልጠት ዘጥረየ ሰብ።
ትምህርትኹም፡ ናይ ካልእ ሃገር ምስ ዝኸውን፡ ንቛንቋታት ሽወደንን እንግሊዘኛን ዝምልከት'ውን ፍሉይ ከተማልኡዎ ዝግባእ ጠለባት ኣሎ።
ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ሓደ ፍሉይ ዓይነት ትምህርቲ ክትማሃሩ ምስ እትደልዩ፡ ከተማልኡዎ ዝግባእ ፍሉይ መእተዊ ረቛሒታት (Särskild behörighet) ክህሉ ይኽእል'ዩ። እዚ ፍሉይ ረቛሒታት'ዚ ከከም ዓይነታት ናይ'ቲ ትምህርቲ ክፈላለ ይኽእል'ዩ። ዝኾነ ዓይነት ትምህርቲ ንምምሃር እንታይ ዓይነት ረቛሒታት ከተማልኡ ትሕተቱ ንምፍላጥ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይታ 'ማእከል ላዕለዋይ ትምህርቲ' ወይ'ውን ዩኒቨርሲቲ ኣቲኹም ኣንብቡ።
ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘድልዩ ወጻኢታት
ኩሉ ትምህርቲ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን፡ ዝዓበየ ክፋሉ፡ ብናይ መንግስቲ ገንዘብ እዩ ዝካየድ።
ስለዚ ኩሉ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ናጻ እዩ። ንመጻሕፍትን ንኻልእ መሳርሒታት ትምህርቲ ዘድሊ ወጻኢታትን ግን፡ ባዕልኻ ክትሽፍን ግድን'ዩ።
ንድሩት ግዜ ዝምሃሩን ካብ EU/EES ወጻኢ ዝመጹን ኣጋይሽ ተማሃሮ፡ ከፊሎም እዮም ዝምሃሩ።
እንተወሓደ፡ ገለ ክፍለ-ግዜ፡ ዋላ'ውን 50% ትማሃር እንተ ዄንካ፡ ካብ ሲ.ኤስ.ኤን (CSN) ትምህርታዊ ደገፍን ትምህርታዊ ልቓሕን ክትሓትት መሰል ኣሎካ።
ምምዛን ብቕዓት (Validering)
ምምዛን ብቕዓት (ቫሊደሪን) ማለት፡ ንሓደ ብልክዕ ክትዕቅኖ ዘጸግም ነገር ምምዛን ማለት'ዩ። ዝቐሰምካዮ ትምህርቲ ወይ ኣብ ሓደ ፍሉይ ሞያ ዘለካ ብቕዓት ክምዘን እንከሎ 'ቫሊደሪን' ወይ 'ምምዛን ብቕዓት' ይብሃል። ናይ ዝሓለፈ ትምህርትኻ ወይ ሞያዊ ተሞክሮኻ ክምዘን እንከሎ፡ ምስቲ ኣብ ሽወደን ዝውሃብ ኮርሳት ዝዳረግ ኮይኑ ክርከብ ይኽእል እዩ። ንሞያዊ ፍልጠትካ ብዝርርብ ወይ ብተግባራዊ ፈተና ከተምዝኖ ትኽእል ኢኻ። ፍልጠትካ፡ ከም ህንጻ፡ ክንክን ጥዕና፡ ኢንዱስትሪ፡ መጓዓዝያን ኣደራሽን/ቤት መግብን ዝኣመሰሉ ሞያታት ከተምዝን ትኽእል ኢኻ።
ግምገማ፡ ኣብ ካልእ ሃገር ንዝተቐስመ ትምህርቲ
ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ናይ ወጻኢ ሃገር እንተለካ: እቲ ትምህርቲ 'ብሃገራዊ ወኪል ኣገልግሎት ዩኒቨርሲቲን ላዕለዋይ ትምህርትን' ይምዘን። እቲ ምምዛን ኣይክፈሎን እዩ።
ገለ ሞያታት፡ በቲ ንሞያዊ ስራሕ ዝምልከት ናይ ሽወደን ሕጊ ይምእዘዙ እዮም። ንኣብነት ምረቓን ሕጋውነትን ብዝምልከት። ኣብ ሓደ ውሱን ሞያ ንምስራሕ፡ ካብ ዝምልከቶ ብዓል መዚ፡ ፍቓድ የድሊ። ንናይ ሓኪም ሞያ ወይ ናይ ነርስነት ሞያ፡ ማሕበራዊ ምምሕዳር እዩ ዘፍቅድ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ንዘድሊ ሞያ ድማ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ የፍቅድ።
ኣብ ወጻኢ ሃገር ንዝተማሃርካዮ ትምህርታዊ ነጥቢ ምትርጓም፡
ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝረኸብካዮ ነጥቢ ትምህርቲ ክምዘን፡ ፈለማ ናብ ሽወደንኛ ክትርጎም ኣለዎ። እቲ ትርጉም፡ ብክኢላ ተርጓማይ ዝተተርጎመ ክኸውን ኣለዎ። ሓድሓደ ግዜ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ፡ ነቲ ነጥቢ ኣብ ምትርጓም ክተሓጋገዝ ይኽእል'ዩ። እቲ ነጥቢ ብእንግሊዝኛ: ፈረንሳይኛ ጀርመንኛ: ስጳኛ ወይ ብቛንቋታት ኖርድ ዝተመዝገበ እንተ ኾይኑ ምትርጓም ኣየድልዮን'ዩ።
ትምህርታዊ ልቓሕ (Studiemedel)
እቶም ኣብ ትምህርቲ ዝሳተፉ ኣባጽሕ፡ 'ገንዘባዊ ሓገዝ ንትምህርቲ' (Studiemedel) ምእንቲ ክውሃቦም፡ ናብ 'ብዓል መዚ ደገፍ ትምህርቲ' (Centrala Studiestödsnämnden-CSN) ከመልክቱ ኣለዎም። "ደገፍ-ትምህርቲ"፡ ኣብ ሓገዝን ልቓሕን ዝተመርኮሰ እዩ። እቲ "ደገፍ" ናጻ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ "ልቓሕ" ግን ምስ ወለዱ ክምለስ ኣለዎ። ደገፍ ክውሃበኩም ከተመልክቱ ከለኹም፡ ልቓሕ ክትወስዱ ትደልዩ ዲኹም ኣይትደልዩን ናይ ምምራጽ መሰል ኣሎኩም። እቲ ንመምሃሪ ኢልኩም ዝተለቃሕኩሞ ገንዘብ ግን ዋላ ሃገር ቀይሩ፡ እቲ ዕዳ ኣብ ዝባንኩም ስለዝኾነ ግድን ክምለስ ኣለዎ። ካብታ ናይ መወዳእታ ደገፍ ዝወሰድኩምላ ወርሒ፡ 6 ኣዋርሕ ጸኒሕኩም ኢኹም ነቲ ልቓሕ ምኽፋል ትጅምሩዎ። ቆልዑ ምስ ዝህልውኹም እቲ ዝውሃበኩም ናጻ ሓገዝ ልዕል ይብል። እዚ ኸኣ ተወሳኺ ደገፍ (Tilläggsbidrag) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ኣብ ሽወደን፡ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ (PUT) ምስ ዝህልወኩም፡ ካብ 'ብዓል መዚ ደገፍ ትምህርቲ(Centrala Studiestödsnämnden-CSN)' ገንዘባዊ ደገፍ ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ኣሎኩም። ብብዓል መዚ ኢሚግረሽን፡ ከም ስደተኛ ወይ'ውን ብሰንኪ ፍሉይ ኩነታት መንበሪ ፍቓድ ዝወሰድኩም'ውን፡ እዚ ሓገዝ ይምልከተኩም እዪ። መንበሪ ፍቓድኩም ገደብ ግዜ ዘሎዎ ዋላ ይኹን፡ ይምልከተኩም እዩ። ካልእ ክማላእ ዝግበኦ ረቛሒ ከኣ፡ እቲ እትማሃሩዎ ትምህርቲ ወይ ኮርስ ደገፍ ትምህርቲ ዘውህብ ክኸውን ኣለዎ።
ሓተትቲ ዑቕባ፡ ማለት ገና መንበሪ ፍቓድ ወይ ወረቐት ዘይሓዙ፡ ነዚ ደገፍ ናይ ምርካብ መሰል የብሎምን።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 07.2018
በዓለ ልደት
- ጸሎት
ኦ እግዚአብሔር፥ ብምሉእ ልበይ ከመስግነካ እየ፥
ኩሉ ዝገበርካዮ ተአምራትውን ክነግር እየ።
ብአኻ ባህ ኪብለንን ክሕጎስን እየ፥
ኦ ልዑል፥ ንስምካ ኽዝምር እየ። (መዝ.9:1-3)
ማቴ፣ 1:18-24
- አስተንትኖ
” እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወዲውን ክትወልድ እያ” ስሙ ከአ አማኑኤል ኪብልዎ እዩም”
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ሎሚውን እቲ ዓቢ አምላኽ ናብ ዓለም ዝመጸሉ መዓልቲ ንዝክር አለና። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብዚ ዓለምዚ ብምምጻእ መገዲ ድኅነት- መገዲ ሰላም – መገዲ ፍቕሪ ንስሓን ለውጥን ይእውጅ። ኒቆዲሞስ “ ብለይቲ ናብ ኢየሱስ መጺኡ፥ “ መምህር! ብጀካ እቲ አምላኽ ምስኡ ዝኾነ ሰብ፥ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተአምራት ኪገብሮ ዚኽእል ሓደ እካ የልቦን እሞ፣ ንስኻ መምህር ኮንካ ኻብ አምላኽ ከም ዝመጻካ ንፈልጥ ኢና” በሎ። ኢየሱስ ከአ ሰብ ካልአይ ጊዜ እንተ ዘይተወሊዱ ንመንግሥቲ አምላኽ ኪርእያ ከቶ ከምዘይኸል፥ ብሓቂ እብለካ አሎኹ ኢሉ መለሰሉ። ስለዚ ክርስቶስ ንዳግማይ ልደት ነፍሲ ወከፍና ይመጽእ። እንደገና ካብ ኩሉ ኃጢትና አንጽሑ ንመንግስተ አምላኽ ቡቑዓት ንኽገብረና። ንሱ ንምሉእ ዓለም መንግስተ አምላኽ ንምብሳር ይመጽእ። ናብ ኩሉ ከተማታት ገጠራትን መንግሥተ አምላኽ እናሰበኸን እናበሰረን ተአምራት እናገበረን ይዘውር ነበረ ይብለና ሉቃ.8:1
እዚ ሓቂ እዚ ቅድሚ 2000 ዓመት እካ እንተ ተፈጸመ እቲ መልእክቲን ተግባር ክርስቶስ ግና ሕጂውን አብ መንጎና ሕያው ኮይኑ ይሰርሕ ኣሎ። ሕጂውን እንተኮነ ፦ “ አቱም ኹሉኹም እትጽዕሩ ጾር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም እየ። ይብለና ኣሎ።
ስለዚ እዚ ልደት እዚ እንደገና ንኽንውለድ ኢዩ ዝጽውዓና። እንደገና ምላድ ማለት ከአ ምስ ክርስቶስ ሓደ ሓድሽ ሕይወት ምጅማር ማለት ኢዩ። ስለዚ ክብረ በዓለ ልደት መዓጹ ልባትና ንኽርስቶስ ክንከፍተሉ እንሕተተሉ መዓልቲ ኢዩ። ከም ማሪያም አብ ልባትና ንኽውለድ ብትሕትና “ አኔኹ አነ ባሪያ እግዚአብሔር ኢየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ እናበልና ንጸዋዕታ አምላኽ እንቅበለሉ ግዜ ኢዩ። ንኽርስቶስ መራሕ ሕይወትና እንገብረሉ መዓልት ኢዩ። . “እቲ አብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረአየ፥ ነቶም አብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዚነብሩ ድማ ብርሃን ወጸሎም”። ኢሳ.9:1-6 እግዚአብሔር ንወዱ ናብዚ ዓለም ዝለአኾ ንሕና ነፍሲ ወከፍና ብርሃን – ሕይወት ምእንቲ ክንረክብ ኢዩ።
ዮሴፍ ወዲ ዳዊት, እቲ ኻብኣ ዝውለድ ብመንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ንሕጺትኻ ማሪያም ምውሳድ ኣይትፍራህ። ወዲ ኽትወልድ እያ ንሱ ኸኣ ንሕዝቡ ኻብ ኃጥጢኣቶም ኬድኅኖም እዩ” ነዚ ተልእኾ እዚ ክርስቶስ አብ መንጎና ተርክበ። “ እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወዲውን ክትወልድ እያ” ስሙ ከአ አማኑኤል ኪብልዎ እዩም፥ ትርጉሙ ኸአ “ አምላኽ ምሳና” ማለት ኢዩ። ስለዚ ክርስቶስ አብ መንጎ ፍጡራቱ ተረኽበ፤ ሕይወት ፍጡራቱ ንኽልውጥ። ታሪኽ ሕይወትና ጉዑዞና ንኽⷅይር።
ዓለም ምሉእ በዓለ ክብረ ልደት የኽብር። ኩሉ ግና ኢቲ ሓቀኛ ትርጉሙ አይርድኦን። እቲ መሲሕ መድኅን ዓለም ከምቲ አቀዲምናን ዝበልናዮ ካብቲ ዓዘቕቲ ጸልማት አውጺኡ – ንሕና ብርሃን ንኽንለብስ – ብመገዲ ብርሃን ንኽንመላለስ – ነቲ ሰማያዊ ኽብሩ ገዲፉ አብ መንጎና ተረኺቡ – ሥጋና ክለብስ ተገደደ። ስለዚ ነቲ ብርሃንና ዝኾነ ክርስቶስ ንባትና ንኽፈተሉ፡ ካብ ጸላማት ናብ ብርሃን ኸአ ከሳግረና ኢዩ።
ክርስቶስ መዓልቲ መዓልቲ አብ ሕይወትና ይመጽእ ንነፍስወከፍና’ውን ናብ ድኅነት እጽውዕ። ቃለይ ኪትሰምዑ ኣብ ጽምው ዚበለ ቦታ ውጹ’ሞ ኣዕርፉ ሽዑ ድምጸይ ከተለልዩ – “ካብ ምድረ በዳ ወሲደ ኣብ ልብኹም ክዛረበኩም – ኣብኡ ዝተቐረበ እንጌራን ዚተዳለወ ማይን ክትበልዑን ክትሰትዩን ኢኹም – ክተመስግኑ ድማ ኢኹም “በኣይ ዚኣምን ኣይክጠምን ኣይክጸምእን ድማ’ዩ” ይብለና አሎሞ – ነዚ ጸዋዕታ አምላኽ ተቐቢልና – “ምሳኻ ምዃን ጥዑም’ዩ – ድንኳናት ንትከል” “ንስኻ ንኩሉ ግዜ ምሳና ትረፍ – እንጌራ ከኣ ባሪካ ሃበና’ሞ ሕይወት ክንረክብ ኢና” ንበሎ ። እግዚአብሔር ርሕሩሕ አምላኽ ኢዩ – ዝሰምዕ አምላኽ ቃሉ ዘይጠልም አምላኽ ኢዩ። ባዕሉ በቲ ቅዱስ ቃሉ ከምዚ እናበለ ምሂሩና ኢዩ፦ “ ለምኑ ኺወሃበኩም ኢዩ፥ ድለዩ ኽትረኽቡ ኢኹም፥ ማዕጾ ካሕኩሑ ኪረሓወልኩም ኢዩ። ከመይ ዝለመነ ኹሉ ይቕበል፥ ዝደለየ ይረክብ፥ ማዕጾ ዝካሕኮሐ ድማ ይረሓወሉ። አብ ሉቃ. 7:7-8
እዚ ምኻኑ ጸዋዕታና ካብ ተረዳእና “እግዚኣብሔር ሠናይ ምዃኑ ጥዓሙን ርኣዩን ኣብኡ ዚውከል ሰብ ዕዉት ብጹዕ እዩ። ነቶም ዝእዘዝዎ ገለ ኣይጐድሎምን እዩ። ደቀየ ንዑ ስምዑኒ ኣነ ከኣ ፍርሓት እግዚኣብሔር ክምህረኩም እየ። ጽቡቕ ኪነብር ዚደሊ መን’ዩ – ሓጎስ ዘይመልኦ ነዊሕ ዕድመ ኪረክብ ዚደሊ መን እዩ? ካብ እከይ ርሓቕ ሠናይ ከኣ ግበር – ንሰላም ድለያ ሰዓባ’ውን (መዝ.34)። ብሩኽ በዓለ ልደት። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
ቁልዕነት፣ ሕጊ ቆልዑ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ
ውዕል ቆልዑ ውድብ ሕቡራት ሃገራት 42 ነጥብታት ኣለዎ ብዛዕባ ቆልዑ ዘለዎም መሰላት ዝገልጽ። ኣብ 1989 ጸዲቑ፣ ኖርወይ ከኣ 1991 ፈሪማትሉ።
ኣብ ኖርወይ ሕጊ ቆልዑ ይምልከተና እዩ። እዚ ሕጊ እዚ ከኣ ንትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑን መንእሰያትን ይምልከት፣ ብዙሕ ብዛዕባ ወለዲ ንቆልዑ ዘለዎም ግቡኣትን ቆልዑ ንወለዶም ዝምልከት ዘለዎም መሰላትን ተገሊጹ ኣሎ።
ኣብዚ ኣብ ሕጊ ቆልዑ ገለ ካብቲ ሰፊሩ ዘሎ ኣገደስቲ ነጥብታት እንሀለ።
- ሓደ ቆልዓ ክውለድ ከሎ ሓኪም ወይ መሕረሲት ንቤት ጽሕፈት ህዝባዊ መዝገብ ብዛዕባ ትውልዲ ክሕብሩ ኣለዎም። ሽዑ ይሕበር ኣቦን ኣደን ናይቲ ቆልዓ መን ምዃኖም፣ ከምኡውን ወለዲ ብሓባር ይቕመጡ ድዮም ኣይቕመጡን። እቲ ቆልዓ ብዘይ ሓኪም እንተተወሊዱ ወይ ኣደ ኣብ ወጻኢ ከላ እንተተወሊዱ፣ ኣደ ባዕላ ክትሕብር ግቡኣ እዩ።
- ከም ግቡኡ እቶም ወለዲ ኣብ ርእሲ ደቆም ቀንዲ ሓላፊነት ኣለዎም ፣ እቶም ቆልዑ ኸኣ ወለዶም ክኣልዩዎምን ቆላሕታ ክገብሩሎምን ጠለብ ኣለዎም።
- ወለዲ ንደቆም ክናብዩ ግዴታ ኣለዎም። እዚ ማለት እቶም ቆልዑ ክበልዑ፣ ክኽደኑን ካልእ ዘድልዮም ነገራት ከማልእሎም ኣለዎም መታን ጽቡቕ ህይወት ክህልዎም። እቲ ቆልዓ ክሳብ 18 ዓመት ዝመልኦ ወለዲ ናይ ምንባይ ግዴታ ኣለዎም። ከም ግቡኡ ደቆም ክሳብ 2ይ ደረጃ ዝውድኡ ናይ ምንባይ ግዴታ ኣለዎም፣ ዋላ 18 ዓመት መሊእዎም ይኹን፡፡li>
- ወለዲ ንደቆም ጽቡቕ ጌሮም ከዕብይዎም ግዴታ ኣለዎም᎓ ከምኡ’ውን ኩሉ መዓልቲ ድልየቶምን ጠለቦምን ክሓስቡ ኣለዎም። ኣብቲ ኣተዓባብያ ወለዲ ንደቆም ክገፍዑ ብሕጊ ቆልዑ ክልክኩል ኣዩ፡፡ ሓደገኛ ዝዀነ ግፍዒ ምጥቃም ወይ ከኣ ምውራድ/ምንእኣስ ብሕጊ የቕጽዕ እዩ ፣ ከምዚ እንተደኣ ተፈጺሙ ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣብቲ ስድራ ቤት ጣልቃ ክእትዉ ይኽእሉ እዮም።
- እቲ ቆልዓ ነቲ ናቱ ዝምልከት ጉዳይ ባዕሉ ምውሳን ኣብዘይክእለሉ እዋን ወለዲ ንኽውሱኑ መሰልን ግዴታን ኣለዎም። ኣብቲ ሕጊ ቆልዑ ሓደ ኣገዳሲ መትከል ኣሎ፣ እቲ ቆልዓ እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ወለዲ ኸኣ ብእኡ መጠን እቲ ቆልዓ ዝብሎ ዓቢ ሚዛን ክህብዎ ኣለዎም። እቲ ቆልዓ እናዓበየን ኣናበሰለን ኣብ ዝኸደሉ እዋን ባዕልኻ ናይምውሳን መሰል’ውን እናዓበየ ይኸይድ። ሓደ ወዲ ሸውዓተ ዓመት ዝዀነ ነቲ ናቱ ዝምልከት ነገር ቅድሚ ወለዱ ምውሳኖም ርእይትኡ ክገልጽ መሰል ኣለዎ። እቲ ቆልዓ ዓሰርተው ክልተ ዓመት ምስ ገበረ ኸኣ ነቲ ርእይትኡ ዓቢ ሚዛን ክግበረሉ እቲ ሕጊ ይውስን እዩ።
- 15 ዓመት ዝመልኦ ቆልዓ ብዛዕባ ትምህርቲ ዝምልከትን ናብ ሓንቲ ማሕበር ክኣቱን ክወጽእን ባዕሉ ክውስን መሰል ኣለዎ። እዚ ማለት ከኣ ንኣብነት ንሱ ይኹን ንሳ ኣብ ካልኣይ ደረጃ እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ክመሃር ከምዝደሊ ባዕሉ ክውስንን ከመልክትን ኣለዎ። ወለዲን እቲ መንእሰይን ብዛዕባ’ዚ ይዘራረብሉ እዮም። እንተዀነ ግን ወለዲ መብዛሕትኡ ግዜ ምኽሪ ጥራይ እዮም ዝህቡ። እቲ መንእሰይ ከኣ ባዕሉ ይውስን ። እቲ መንእሰይ ናብ ፖለቲካዊ፣ ሃይማኖታዊ ወይ ካልእ ማሕበር ንኽጽንበር ባዕሉ ክውስን መሰል ኣለዎ።
- ቆልዑ ነቲ ግዴታዊ መሰረታዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ፡ ከምኡ’ውን እቶም መንእሰያት ከምቲ ክእለቶምን ድልየቶምን ንክመሃሩ ወለዲ ክከታተልዎም ኣለዎም።
- ዋላኳ ወለዲ ነንበይኖም ዝቕመጡ እንተ ዀኑ እቲ ቆልዓ ምስ ክልቲኦም ወለዱ ርክብ ክገብር መሰል ኣለዎ ።
- . ኣብ ኖርወይ ሰብ ከም ልዕሊ-ዕድመ ዝቑጸረሉ ዕድመ 18 ዓመት እዩ። እዚ ማለት ሕጋዊ ውዕላት ክትወዓዓልን ገንዘብካ ክትቋጻጸርን ዕድሜኻ ኣኺሉ ኣሎ ማለት እዩ። ካብዚ ንንዮ ወለዲ ተሰከምቲ ሓላፍነት አይኮኑን።
ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣብ ኖርወይ(ባርነቫርነ)
ታሪኽ ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣብ 19 ክፍለዘመን እዩ ጀሚሩ። መንግስታዊ ቤት ጽሕፈት ተሓለቕቲ ቆልዑ ዝመስረተት ቀዳመይቲ ሃገር ኣብ ዓለም ኖርወይ እያ፣ ዕላምኡ ኸኣ ንኣብ ተነቃፊ ኩነታት ሂወት ዝርከቡ ቆልዑ ተወሳኺ ሓገዝን ዕቃበን ዘድልዮም ምሕጋዝ እዩ።
ነፍስ ወከፍ ኮሙነ ናቱ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣለዎ። ስራሕ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ብሕጊ ተሓለቕቲ ቆልዑ እዩ ዝቕየድ። እዚ ሕጊ ንኩሉም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኖርወይ ዝቕመጡ እዩ ዝምልከት፣ ብዘየገድስ ድሕረባይታን ዜግነትን ቆልዓ።
ኣተኣላልያን ኣዓባብያን ቆልዑ ብቐዳምነት ሓላፍነት ወለዲ እዩ። ይኹን ደኣ እምበር ገሊኦም ወለዲ ንሓጺር ወይ ንነዊሕ ግዜ ሓገዝ ከድልዮም ይኽእል እዩ፣ ንኣብነት ብምኽንያት ኣሸጋሪ ኩነታት ሂወት። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ንቆልዑን ስድራቤትን ክሕግዙ ይኽ እሉ።
ንረብሓ ቆልዓ
ሓገዝ ተሓለቕቲ ቆልዑ ነቲ ቆልዓ ዘርብሕ እዩ። እዚ ምስ ውዕል ቆልዑ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዛማዲ እዩ፣ ከምኡውን ሓደ ክፋል ናይ ሕጊ ኖርወይ እዩ። ውዕል ቆልዑ ከምዝገልጾ ቆልዑ ርእሶም ዝኸኣሉ ውልቀሰባት ኮይኖም ናቶም ፍሉይ ጠለባት ዘለዎምን ንሂወት፣ምዕባለ፣ ምክልኻልን ተሳታፍነትን መሰረታዊ መሰላት ኣለዎም።ብመሰረት ሕጡበ-ጽሑፍ 12 ኣብ ውዕል ቆልዑ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኣ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ ንርእይቶታት ቆልዓ ክሰምዑ ኣለዎም፣ ከምኡውን ነዚ ርእይቶታት ምስ ዕደመን ብስለትን ቆልዓ ተዛማዲ ብዝኾነ መገዲ ሚዛን ክህብዎ ኣለዎም። ስለዚ ሓንቲ ስድራቤት ምስ ተሓለቕቲ ቆልዑ ክትራኸብ ከላ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ ምስ ወለድን ቆልዑን ክዛረቡ ክደልዩ ንቡር እዩ።
ቀንዲ ኣገደስቲ ዕማማት ተሓለቕቲ ቆልዑ
- ሓገዝን ደገፍን ምብርካት:
-ሓገዝን ደገፍን ምብርካት
ሓደ ቆልዓ ብምኽንያት ከቢድ ኩነታት ሂወት ወይ ብካልእ ምኽንያታት ሓገዝ ከድልዮ ከሎ እዮም ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ፣ ንቆልዑን ስድራቤትን ዝሕግዙ። ተሓለቕቲ ቆልዑ ምስ ወለዲ ክተሓባበሩ እዮም ዝደልዩ፣ ምእንታን ቆልዑ ኣብ ገዝኦም ጽቡቕ ክህልዉ። ገለ ካብቲ ዝወሃብ ሓገዛት ብመልክዕ ምኽርታትን መምርሒታትን፣ ወይ ድማ ኣብ ንጥፈታት ትርፊ ግዜ ንኽሳተፉ፣ ኣጸደ ህጻናት ወይ አስአፉ ክኸዱ ምሕጋዝ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ መብዛሕትኡ ጉዳያት ተሓለቕቲ ቆልዑ ስድራቤታት ኣብ ገዝአን እዩ ደገፍን ሓገዝን ዝወሃበን። ሓንሳብ ሓንሳብ እቲ ኣብ ገዛ ዝወሃብ ሓገዝ እኹል ኣብ ዘይኮነሉ ኣጋጣሚታት ከኣ፣ ተሓለቕቲ ቆልዑ ምስ ወለዲ ብምስምማዕ ንቆልዑ ካብ ገዝኣም ንሓጺር ወይ ነዊሕ ግዜ ከውጽኡዎም ይኽእሉ።
- ሓላፍነት ምክልኻል ቆልዑ:
መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ዝበለጸ ቆልዓ ኣብ ገዝኡ ክዓቢ ኸሎ እዩ፣ ይኹን ደኣ እምበር ምስ ወለዲ ዝግበር ምትሕብባርን ዝወሃብ ደገፍን(ሓጋዚ ስጉምትታት) ነቲ ቆልዓ ዘድልዮ ንኸማለኣሉ ኣኻሊ እንተዘይኮይኑ፣ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ነቲ ቆልዓ ክከላኸሉሉ ሓላፍነቶም እዩ። ከም ግቡእ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ መጀመርታ ሓጋዚ ስጉምትታት ምስ ፈተኑ፣ ድሕሪኡ እዮም ናይ ምእላይ ሓላፍነት ናብ ካልኦት ክሰጋገር ክግምግሙ ዝኽእሉ። ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ናይ ምእላይ ሓላፍነት ዝርከብዎ ግድን ብጣዕሚ ከቢድ ዝኾነ ምኽንያታት ምስ ዝህሉ ጥራሕ እዩ። ንኣብነት ሓደ ቆልዓ ኣብ ዝግበረሉ ኣተኣላልያ ከቢድ ጎደሎታት ምስ ዝህሉ- እዚ ማለት ወለዲ ነቲ ቆልዓ ኣካላዊ ወይ ስነ-ኣእምራዊ ማህሰይቲ እንተኣውሪዶምሉ ወይ ካብ ምሒር ሸለልትነት ንስነ-ኣእምራዊ ጥዕናኡን ምዕባለኡን ኣብ ሓደጋ እንተ ኣውዲቖሞ። ወለዲ ኣብቲ ቆልዓ ገነጽ ዝጥቀሙ እንተኾይኖም፣ ንኣብነት ዝሃርሙዎ እንተኾይኖም፣ እዚ ከም ጉድለት ኣተኣላልያ ክቑጸር ይኽእል። ሓደ ቆልዓ ብዘይ ፍቓድ ወለዱ ካብ ገዝኡ ወጻኢ ኣብ ካልእ ክሰፍር እንተኾይኑ፣ ኣብ ዞባዊ ኮሚቴ ጉዳያት ተሓለቕቲ ቆልዑን ማሕበራዊ ጉዳያትን ክውሰን ኣሎዎ፣ እዚ ምስ ቤት ፍርዲ ተመሳሳሊ ዝኾነ ትካል እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ጉዳያት ከኣ ወለዲ ነጻ ሕጋዊ ሓገዝ ክወሃቦም መሰሎም እዩ( ጠበቓ)።
መስርሕ ጉዳይ ተሓለቕቲ ቆልዑ
ብዙሓት ጉዳያት ተሓለቕቲ ቆልዑ ወለዲ ወይ እቲ ቆልዓ ባዕሉ ሓገዝ ንኽረኽቡ ንተሓለቕቲ ቆልዑ ክውከሱዎም ከለዉ እዩ ዝጅምር። ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ካብ መደበራት ጥዕና፣ ሆስፒታላት፣ቤት ትምህርታት፣ ኣጸደህጻናት፣ ጎረባብትን ካልኦትን ንሓደ ቆልዓ ዝሻቐሉሉ ውን መልእኽትታት ይመጾም እዩ። ኩሎም ኣብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ዝሰርሑ፣ ንኣብነት ቤት ትምህርታት፣ ኣጸደህጻናት መደበር ጥዕናን፣ ንሓደ ቆልዓ ከቢድ ሻቕሎት እንተ ኣሕዲሮምሉ ንተሓለቕቲ ቆልዑ ተወኪሶም ክሕብሩ ሕጋዊ ግዴታ ኣለዎም። ተሓለቕቲ ቆልዑ ኩሉ ዝቕበልዎ መልእኽትታት ይመምይዎ እዮም። ተሓለቕቲ ቆልዑ ብቑዕ ምኽንያት ኣሎ ዝብሉ እንተኾይኖም፣ ሽዑ ንቆልዑን ወለድን ይውከሱዎም ምእንታን እቲ ቆልዓ ከመይ ከምዘሎ ዝያዳ ሓበሬታ ክረኽቡ ። ተሓለቕቲ ቆልዑ ነቲ ቆልዓ በይኖም ክዛረቡሉ ዝደልዩሉ ግዝያት ክህሉ ይኽእል እዩ። ወለድን ቆልዑን ኣተርጓሚ ክጥቀሙ መሰሎም እዩ ዘድልዮም እንተኾይኑ። ተሓለቕቲ ቆልዑ ውን ነታ ስድራቤትን ነቲ ቆልዓን ዝፈልጡዎም ካልኦት ኣካላት ውን ብዙሕ ግዜ ይውከሱዎም እዮም፣ ንኣብነት ኣጸደህጻናትን ቤት ትምህርትን ። ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ዘሻቕል ምኽንያት የለን ኢሎም እንተደኣ ገምጊሞም ሽዑ እቲ ጉዳይ ይውንዘፍ። ብዝተረፈ ግን ነቲ ቆልዓን ስድራቤትን ንምሕጋዝ ሓጋዚ ስጉምትታት ከም እማመ የቕርቡ።
ቆልዑን ዓበይትን ንተሓለቕቲ ቆልዑ ብኸመይ ክውከሱዎም ይኽእሉ፧
ቆልዑን ዓበይትን ንተሓለቕቲ ቆልዑ ከመይ ጌሮም ክውከሱዎም ይኽእሉ፧ ኩለን ኮሙነታት ቀትሪ ክፉት ዝኾነ ኣገልግሎት ተሓለቕቲ ቆልዑ ኣለወን። ቆልዑን ዓበይትን ከኣ ንዕኦም ክውከሱዎም ይኽእሉ። ምሸት/ለይቲ ከምኡውን ቀዳመ ሰንበት ቆልዑ ወይ ካልኦት ንቆልዑ ዝሻቐሉ ናብ መስመር ህጹጽ ተለፎን ንቆልዑን መንእሰያትን 116111 ክድውሉ ይኽእሉ።


text:
Radio Erena: 09 August 2017
ካብ ሰሜናዊ ፈረንሳ፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሓለነ ኤርትራዊ ምዃኑ ዝተገልጸ መንእሰይ፣ ብሓደጋ መኪና ህይወቱ ከምዝሰኣነ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቲ ዳንኬርክ ካብ ዝተባህለ ከባቢ ካሌ ዝተበገሰ መንእሰይ፣ ኣብ ሓንቲ ናይ ጽዕነት መኪና ተሓቢኡ ድሕሪ ምስቓሉ፣ እታ መኪና፣ ኣብ ክንዲ ናብ ብሪጣንያ ናብ ቤልጁም ተቕንዕ ከምዘላ ምስ ፈለጠ፣ መካይን ብናህሪ ኣብ ዝሕንበባሉ ኣውራ ጽርግያ፣ ዘሊሉ ክወርድ ኣብ ዝፈተነሉ እዋን’ዩ ብኻልእ መኪና ተረጊጹ፣ ናብ ዓርቢ 4 ነሓሰ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ህወይቱ ዝሓለፈ።
እቲ መንእሰይ ኤርትራዊ ምዃኑ ዝሓበራ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ መንነቱ ግና ብንጹር ኣይጠቐሳን።
ካብ ወደብ ካሌ ናይ ፈረንሳ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር፣ ብሓደጋ ባቡራትን ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይንን ዜጋታት ኤርትራ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም 10ታት ሰባት ከምዝሞቱ ጸብጻባት ፖሊስ የመልክት።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ’ውን፣ ክልተ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝርከብዎም ሽዱሽተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሰሜናዊ ፈረንሳ ብቕትለት ፖላንዳዊ መራሒ መኪና ከምዝተቐየዱ ኣይርሳዕና።
ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሓለኑ ዓሰርተ ዝኾኑ ስደተኛታት፣ መካይን ብናህሪ ናብ ዝሕምበባሉ ኣውራ ጎደና ብምእታው፣ ናይ ጽዕነት መካይን ብምዕጋት ክስቀሉ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን፣ ሓንቲ ብፖላንዳዊ እትምራሕ መኪና ምስ ካልእ መኪና ተጋጭያ ብዝተፍጥረ ባርዕ’ዩ እቲ መራሒ መኪና ሞይቱ።
መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ካሌን ደቡባዊ ከተማ ፓሪስን ኣብ ጎደናታት ንዝተኣኻኸቡ ስደተኛታት ንምብታን ተደጋጋሚ እዋን ስርሒታት ዘካይድ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ካብ ኢጣልያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ዝውሕዙ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ሓተቲ ዑቕባ ኣብቲ ከባቢታት ደጊሞም ክተኣኻኸቡ’ዮም ዝርኣዩ።
====================


text:
Radio Erena: 03 November 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ምዕራብ ወለጋ፣ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ክልል ኣምሓራ ዝተፈጸመ ቅትለት፣ ኣብ ፓርላማ እታ ሃገር ሓያል ቁጠዐ ከምዝፈጠረ ተገሊጹ።
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ብ3 ሕዳር ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት፣ ተደጋጋሚን ተመሳሳሊን ቅትለታት እናተፈጸመ፣ ዝኾነ ስጉምቲ ክውሰድ ዘይምኽኣሉ ዘለዎም ምረት ከምዝገለጹ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ሞት ዜጋታት ምስማዕ ልሙድ ኮይኑ ምህላው ዘመልከተ እቲ ቤት ምኽሪ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ቅትለት ተፈጺሙ፣ ወልሓደ ነገር ከምዘይተፈጸመ ይርሳዕ ብምህላዉ፣ ኢትዮጵያ ሓደ ዝሞተላ ሓደ ድማ ዝነብረላ ሃገር ኮይና ኣላ ክብል ኣተሓሳሲቡ።
“ሞት ዜጋታት ከትርፍን ሕጊ ከኽብርን ዘይክእል ፓርላማ ይኹን መንግስቲ እንታይ ይዓብስ?” ዝበለት ምክትል ኣፈኛ ፓርላማ ኢትዮጵያ፣ ወ/ሮ ሽታየ ምናለ ብወገና፣ “ዝወከለኒ ህዝቢ ይመውት ኣሎ፣ ለውጢ ክጅምር እንከሎ ዝነበረኒ ተስፋ ሕጂ የለን” ብምባል ብምረት ገሊጻ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ክልተ ዓመታት ብዝተጎሃሃረ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ኣማኢት ክቕተሉ እንከለዉ፣ ኣማኢት ኣሽሓት ድማ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም’ዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኢትዮጵያ፣ ካብ ዝተፈላለዩ ብሄር ዝውለዱ ዜጋታት፣ ኣብ ሓደ ከባቢ ክነብሩላ ዘይክእሉ ሃገር ኮይና ምህላዋ ዝተፈላለዩ ወገናት ይጠቕሱ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ መንጎ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን፣ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ናብ ጥርዚ በጺሑ ዘሎ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ሕብረት ኤውሮጳ ዝርከቦም ሓያሎ ሃገራትን ውድባትን ናይ ሽምግልና ተበግሶታት ንምውሳድ ይሰርሓ ከምዘለዋ ዲፕሎማሰኛታት ኣተንቢሆም።
=============


text:
ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ትማሊ ሓሙስ ንዕድመ ራፖርተር ሕ/ሃን ንኮምሽን መርማሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራን፣ብሓደ ዓመት ኣናዊሑ፣ገበን ኣንፃር ሰብኣዊነት ተፈፂሙ’ዶ? ንዝብል ክፃረይ ኣብ ዝወሰነሉ ኣኸባ ድምፂ ከይተዋሃበሉ'ዩ ወሲኑ።ቻይናን ሩስያን ካብ'ቲ ረቂቅ ንርእሰን ኣግሊለን።
'ዕድመ ራፖርተርን ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ብሓደ ዓመት ንምንዋሕን ከምኡውን ኣብ ኤርትራ ተፈፂሞም ንዝባሃሉ ሜላዊ፣ሰፋሕቲን ርኡያትን መግሃስታት ንምፅራይን ተሓታታይነት ንምርግጋፅን’ዩ’ ዕላማ'ቲ ረቂቅ ኢሎም ወካላይ ጂቡቲ።
ብሕልፊ እቶም መግሃስታት ‘ማዕረ ገበን ኣንፃር ሰብኣዊነት’ እዮም ኣብ ዝባሃለሉ እዋን፣ እዚ ቤት ምኽሪ ከም’ቲ ንቡር ኣሰራርሕኡ ተሰማሚዑ ነዚ ረቂቅ’ዚ’ውን ንከሕልፎ ይሓትት ኣለኹ'ውን ኢሎም።
ብሴክረተርያት’ቲ ቤት ምኽሪ ተወስውኽቲ 16 ሃገራት’ውን ነቲ ጂቡቲ ዘቅረበቶ ረቂቅ ደጊሮም ከምዘቅረቡ ተገሊፁለይ’ዩ ዝበሉ ፕረዚደንት’ቲ ቤት ምኽሪ ተወሳኺ ሪኢቶ ሓቲቶም ካብ ላትቪያ ብስም ሕብረት ኣውሮጳ 'መንግስቲ ኤርትራ ምስ ፍልይቲ ራፖርተርን ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላትን ዘይምትሕብባሩ ዘጣዕስ’ዩ።ኣባላት ኮምሽን ኣብ’ዚ ኣብ ጄኔቫ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ኣብ ልዕሊኦም ምጉብባዕን ምፍርራሕን ምፍፃሙ’ውን ኣሻቂሉና’ዩ።ሙሉእ ምፅራይ ክግበረሉ’ዩ ኢልና ተስፋ ንገብር' በሉ።
ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱ ብወገኖም፣ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝወፀ ሪፖርት፣ካብ ሪፖርት ሰሜን ኮርያ ዝተቀድሐ ዓንቀፅ ኣስፊሩ’ሎ ፣እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኮነ ተባሂሉ ይፍኖ ዘሎ ፀለመ’ዩ፣ስለዚ ክፃረይን ስጉምቲ ክውሰድን ይግባእ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 29 October 2015
ቆንስል ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ሃገር ካብ ዝርከቡ ዜጋታት ኤርትራ ዘይሕጋዊ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ የኽፍል ኣሎ ዝብል ክሲ ከምዝተመስረተሉ፣ ንኣፈኛ ኣኽባር ሕጊ ስዊዘርላንድ፣ ካቲ ማረት ብምጥቃስ ኣብ ፓሪስ እትሕተም ጋዜጣ ለ ፊጋሮ ሓቢራ።
እቲ ናብ ፈደራላዊ ፖሊሲ ኣታ ሃገር ቀሪቡ ዘሎ ክሲ፣ ምጽራይ ይግበረሎ ከምዘሎ ዝሓበረት እታ ኣፈኛ፣ ንሕጊ ስዊዘርላንድ ዝጻረር እንተኾይኑ፣ ናብ ቤት ፍርዲ ከምዝቐርብ ኣፍሊጣ።
ብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ከምዝስራዕ ዝሓበረ ጸብጻብ ለ ፊጋሮ፣ ሓያሎ ካብዞም ኤርትራዉያን ናብ ቆንስል ኤርትራ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ ከምዝኸፍሉ የመልክት።
ካናዳን ብሪጣንያን ነዚ ብኤምባሲታት ኤርትራ ዝግበር ምኻፋል ክልተ ካብ ሚእቲ ብዕቱብ ክሕዝኦ እንከለዋ፣ ሽወደንን ስዊዘርላንድን ከኣ ኣሰረን ክስዕባ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ሓያል ጻዕርታት ኣብ ምክያድ ይርከቡ።
ኣብ ካልእ ናይ ስዊዘርላንድ ዜና፣ ፕረዚደንት ስዊዘርላንድ ሲሞነታ ሶማሩጋ፣ ኣብ ጉዳያት ዋሕዚ ስደተኛታትን ሰብኣዊ ቅልውላውን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዝምልከት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ተዘራሪባ።
ኢትዮጵያ ድኻ ሃገር ክነሳ፣ ብዝሒ ዘለዎም ስደተኛታት ተዐቁብ ምህላዋ ዝሓበረት ፕረዚደንት ሲሞኒታ፣ ስዊዘርላንድ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላ ዘተኮረ ሓገዝ ነታ ሃገር ከተበርክት ምዃና’ውን ገሊጻ።
እታ ፕረዚደንት፣ ሶማላውያን ተዓቝቦምሉ ንዘለዉ፣ ኣብ ጂጂጋ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዑደት ከምዘካየደት’ውን ማዕከናት ዜና ስዊዘርላንድ ሓቢረን።
ኢትዮጵያ፣ ኣማኢት ኣሽሓት ስደተኛታት ሶማል፣ ደቡብ ሱዳንን ኤርትራን ኣዕቁባ ከምዘላ ይፍለጥ።
ፕረዚደንት ሲሞነታ ኣብዚ ናይ ኣዲስ ኣበባ ወግዓዊ ዑደታ ብዘይካ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላው፣ ኣብ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ብምትኳር’ውን ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ተዘራሪባ’ያ።
==========================


text:
ኣብ ዕዳጋ ቶጎጓ ትግራይ ትማሊ ሶሉስ ደብዳብ ነፈርቲ ተፈፂሙ: ሰላማዊያ ሰባት ኣቁሲሉን ቀቲሉንን ብዝብል ፀብፃብ ኣዝየ ተረቢሸ ክብሉ በዓል ስልጣን ሕቡራት ሃገራትሎሚ ረቡዕ ገሊጾም።
ብዘይካ'ዚ፣ ዕጡቃት ሓይልታት ንመንገዲ ዓጽዮም ኣምቡላንስ ንዝተጎድኡ ግዳያት ናብ ማእከላት ሕክምና ንከይሓልፉ ምኽልካሎም’ውንምሒር ከምዘጨነቆምን ሓላፊ ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያትን ህጹጽ ሓገዛትን ራምሽ ራያኒንግሃም ኣፍሊጦም።
ኩሎም ተዋጋእቲ ሓይልታት ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ሕጊ ንዝተነጸሩ መምርሒታት ንከኽብሩ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ደብዳብ ምፍጻም ብሃውሪ ምጥቃዕን ክልኩል ከምዝኾነ፣ ኣብ እዋን ወትሃደራዊ ስርሒት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ጉድኣት ንከየጋጥም ክሰርሑን፣ ዝቆሰሉ ሰባት ምሉእን ብዘይምድንጓይን ሕክምና ንክረኽቡን ክሕግዙ ጸዊዖም።
ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ’ቲ ዝተፈጸመ ደብዳብ ነፈርቲን ዝተጎድኡ ናብ ሕክምና ስለምንታይ ንከይሓልፉ ከምዝተኸልከሉን፣ ምሉእን ውጽኢታዊን መርመራ ንከካይዱን ንዓለምለኻዊ ሕጊ ዝጣሓሱ ናብ ፍርዲ ንከቅርቡን ፀዊዕም።


text:
ካብ ዕንወት ህንጸት ኣይንጽበን
ኣብ ዓለም ካብ ዘሎ ዘመናዊ ምሕደራዊ ፖሊሲታት ወይ ዲታተርነት ወይ ዲሞክራሲያውነት ባህሪ ዝለበሰ ኮይኑ ኩሉ ተዛማዲ ድኣ እንበር ማዕረ እዩ ክበሃል ኣይከኣልን። ምኽንያቱ እቶም እዚ ክልተ ባህሪ ምምሕዳር ዝብገሰሎ -ም ሕገ ህንጻታት ዋላ በቲ ንገዛእቲ ዝጥዕሞም መንገዲዉን ዝተማልኤን ኣብ ባይታ ዘየሎን ገይሮም ከመሓድሩ ስለ ዝፍትኑ።
ኣብ ኤርትራዉን ዲክታቶር የመሓድራ ኣሎ ካብ በልና ሓደ ባህሪ ካብ ክልቲኡ ክሕዝ ነሩዎ። እንተኾነ ግን ዕድል ህዝቢ ኤርትራ ግዲ ካብ,ዚ ክልቲኡ ጠባያት ምሕደራ ናይ ሓንቲ ሃገር ኣብ ዓለም ካብ ዘለዋ ሃገራት መዛመዲ ባህሪ የብሉን፡ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ግን ሰዓብቲ ህዝቢ ኣለውዎ። ንኣብነት ካብቶም ዝስዕብዎ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ሰሩዓቱ ከምዚ ይብሉ “ ንስኻትኩም ከም ተቓወምቲ ነቲ ኣወንታ ናይ መንግስቲ ጨሪሽኩም ትንክፍ ከተብልዎ ኣይትደልዩን፡ ኣበይ ኣላ ድኽምቲ ነጥቢ ሃሰስ ኢልኩም ከተካፍእዎ እንበር በዚኣስ ኣወንታ ኣላቶ ክትብሉ ሰሚዕናኩም ኣይንፈልጥን” ወ.ዘ.ተ ክብሉ ኣነ ብወገነይ እሰምዕ።
እስከ እታ ብወገንኩም ኣወንታ እትብልዋ ስራሕ ናይዚ መንግስቲ ኣየነይቲ እያ? ኢልካ ምስ እትሓቶም ጽርግያ ይሰርሕ ኣሎ፡ ሓጽቢታት ( ዲጋታት ) ይኮዓት ኣሎ፡ገዛውቲ ይህነጽ ኣሎ፡ ትብል ናይ “ጸማም ሓደ ደርፉ” መዝሙር ኣብ ኣመሪካ ዘለው ኣብ ኤውሮጳ ዘለው ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎው ሓንቲ ምዃና ቴማ ናይዞም እንዳፈለጡ ይኹኑ ከይፈለጡ እትዝመር መዝሙር ከም ዘላ በሪሁለይ ነዚ ከም እውን(ጭቡጥ) ፍርያት ገይሩ ዝወሰዶ መንግስቲ ህግድፍ ድማ ኣብ ቲቪ ኤረ እንተተመልከትካ ትራክተራት ይኹና ቡልደዘራት ምስ መዓት ዶሮና ዑብ ክብላ ይረኣያ። ኤረ ሓደሓደ ጊዜስ ኣገኒንካ ድኣ ከይትብሉኒ እንበር ከም ሲነማ ወይ ዜና ነታ ሓንቲ ቦታ ክደጋግምዋ ይረኤ እዩ። ህዝቢዉን ደናጉላ ክስከም፡ ክዂዕት፡ ኣብ ጥሙ ከብዱ ክለፍዕ ትርኢ ኢኻ።
እዚ እንተኾይኑ እቲ ህንጻ ትብልዎ እዚ 1% ስራሕ መንግስቲ ዘይኮነስ ስራሕ ናይ ሓንቲ ዘደኸመት ካምፓኒ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም ዝግበር ቀሊል ተግባ -ር’ዩ። ንህዝቢ ሓልዮት ድዩ ወይስ ሻቕሎት ንተመራመርቲ ገዲፈ ጣልያን እቲ ባዕዳዊ ገዛኢዉን ተመሳሳሊ ህንጻን ጽርግያን ሰሪሑ ኔሩ። ንጠቕሚ መን? ንተመራመርቲ ንሕደጎ። እቲ ቀንዲ ነገር ህዝቢ ኤርትራ (5) ካብ ሓደ ስድራ ኣሰዊኡ ነጻነት ከምጽእ ከሎ ነቲ ናይ ባዕዳውያን ክደግም ወይ ክምልስ ኣይነበረን፥ ትጽቢቱ ብኣንጻሩ እዩ ኔሩ።
እንበኣር እቶም በዚ ከም ዓብይ ኣስተዋጽኦ ናይ መንግስቲ ስራሕ ጌርኩም ተመጉሱ ዝነበርኩም እንካዕ ደስ በለኩም!! ውጽኢት ናይዚ ኩሉ ትሕበንሉ ዝነበርኩም ጽርግያን፥ ዲጋን(ሓጽቢ)፥ ገዛውቲን፥ ካብ ዝተረጋገጸ ምንጪ ሓበ ሬታት ሓሶት ክትብልዎ ወይ ክትኣምንዎ ዘይኮነስ ምዕብልና ከም ዘይነበረ ንኽትፈልጡ ውጽኢቱ እንሆ!!……………………………………..
እቲ ዝኮዓት ዝነበረ ሓጽብታት( ዲጋታት ) ከምቲ ኣብ ምዂዓቱ ዝተራእየ ማይ ምስ ዓቖረ ህዝቢ፥ ይኹን፥ ማል፥ ከሰትያሉ ብፍላይ ኣብ ጊዜ ደርቂ ኣይተራእየን ጥራይ ዘይኮነስ ማይ ከም ዝዓቁር ብኽኢላታት ከም ዘይተሰርሔ መሃንድሳት ናይ ኤርትራ ኣብኡ ዝጸንሑ ይገልጽዎ ኣሎው። ምኽንያቱ ይብሉ እቲ ዲጋታት ክስራሕ ከሎ ፍሉይ ክእለትን መጽናዕትን ኣይተገብረሉን። ከመይ እቲ ናብኡ ዝመጽእ ውሕጅ ዝኽልከል እንበር ንታሕቲ ከይዘልቕ ዝኣክል እምንን ስሚንቶን ስለ ዘይተነጸፈሉ እቲ ማይ ክሳብ ምህራም ዝገድፎ ብመጠኑ ኣቚሩ ጸንሑ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ( October ) ምስ በጽሔ መሬት ጥራይ ከም ዝተራየ እዙይ ድማ ብዙሕ ጉልበት ብኸንቱ ከም ዝባኸነ ይምስክሩ ኣሎው? ንምሕባር ዝኣክል እቲ ዲጋታት ብገለ ናይ ግብረ-ሰናይ ማሕበራት ዝተሰርሔ ኣብ ዝተፋላለየ ኩርናዕ ናይታ ሃገር ግን ብርግጽ ኣብ ጠቕሚ ህዝቢ ከም ዝወዓለ ይሕብሩ። ነዚ በዓል ሐደ ደርፎም ከመይ ትርእይዎ? እቲ ወገን ሓፋሽ ውጹዕ ህዝቢ,ኸ ከመይ ይርእዮ ንዓኻትኩም ይግደፍ።
ብዛዕባ ዝተሰርሔ ጽርግያ
እዚ ድማ ብርግጽ ተሰሪሑ ኔሩ መብዛሕትኡ ሓመድ ዝተደላደለ ኮይኑ ገለገለ ናይ ቕጥራን ( ካትራመ ) ዝተሰነየ ምንባሩ ይሕብሩ እንተኾነ ግን እዚዉን ከም ሓጽቢ( ዲጋ ) ኣብ ኣገልግሎት ህዝቢ ኣይውዓለን እቲ ናይ ሓመድ ተርፍ ውሕጅ ዝወሰዶ ሳዕሪ ኣብቚሉ እቲ ጽርግያውን ሳዕሪ ከብቁል ቁሩብ ተሪፍዎ ከም ዘሎ ይሕብሩ። እቲ ምኽንያት ድማ መኻይን ኩለን ብዘይካ ናይ መንግስቲ ንሰን ድማ ናይ ላዕለዎት ሓለፍቲ በንዚን ተሳኢኑ ጠጠው ካብ ዝብላ ብፍላይ እተን ናብ ርሑቕ ዝወናጨፋ ኣውርሓት ዓመታት ኮይኑ ዋላ ነዳዲ ተረኺቡ ይበሃል ብክብሪ ገዛኢ የለን ስለዚ እቲ ናብ ኩሉ ከራኽብ ተባሂሉ ብዙሕ ጉልበት ኤርትራዊ ዝሃለኸሉ ፍረ ዘየምጽኤ ኣዒንትና ጥራይ ሪኢና ደኺምና ፈረ ግን ኣይሓፈስናን ዝብል ሓበሬታ ኣሎ። ብዘይ ምግናን 70% ካብተን ኣብ ጽርግያ ዝወናጨፋ ዘነበራ መካይን ጠጠው ከም ዝበላ ይሕብሩ። ኣነ ብዓይነይ ኣብ ኢተርነት ሕልፍ ክብል ዝረኣኹዋ ሓንቲ ምሳሌ ከቕርበልኩም…ሓደ ዜጋ ክቕተል ከሎ ኣብ ማእከል ጽርግያ ናይ ኣስመራ እቲ ጎደና ኣይተሕስዉኒ ኣበየናይ ምዃኑ ኣየረጋግጽን ብርግጽ እቲ ፊልም ናይ መዋቲ ዘቕረበ ዜጋ ኣብ ቆንስል ናይ መንግስቲ ጣልያን ሰራሕተኛ በታ ዘቕረባ ቪድዮ ቅዳሕ ቀትሪ ነሩ ጌዜ እታ ጎደና ንውሓታ እንተቕረብኩ ከም ቃል ኣጋንኖ ከይውሰድ እንበር ቅድድ ኢላ ብዘይካ ሓንቲ ማኪና ንሳ ድማ ካብ ጎደና ወጻኢ ጠጠው ዝበለት ካልእ ወይ ፓርክ ዝገብራ ወይ ዝዛወራ ዘይ ብሉ ንነዊሕ ባዶ ጎደና ምስ ረኣኹ ኣስደሚሙኒ!!! እሞ,ኸኣ ኣብ ማእከል ኣስመራ ብምዃኑ ትዕዝብቲ ኔሩኒ ምስ ዘሎኒ ሓበሬታ ኣዛሚደ ክርእዮ ክሎኹ ብርግጽ እቲ ሓበሬታ ኣብ ቦትኡ ምህላው የምዝነኒ እታ ዝብለኩም ዘሎኹ ሓበሬታ ኣብ እንተርነት ኣቲኹም ንምርኣይ ይከኣል እዩ። እቲ ጊዜ ብርግጽ እኳ እንተዘይ ሓዝኩዎ ኣብ ወርሒ 5ወይ 6/2006 ኣቢሉ ኔሩ።
ብዛዕባ ዝተሰርሔ ገዛውቲ ( ኣባይቲ ) እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ኣሎ።
እዚ ተሰሪሑ ዝበሃል ገዛውቲ ኣታሃናንጽኡ,ኳ ክሳብ ክንደይ ነባሪ እዩ ኣብ ግምት ዝኣቱ እንተኾነ ኣብ መን ይንበሮ ጥራይ ኤርትራዊ ክሰፍሮ ኣይኮነን ክነብርውን መዓልታዊ ባኒ ዝረኽበላ ዕድል ተሳኢኑ ኣብ መንጎ ሞትን ሕየትን ይርከብ ስለ ዘሎ ናብዚ ተሰርሑ ዝበሃል ብፍላይ ኣብ ኣስመራ ክትካረዮ ሕልሚ እዩ እንተኣትዮሞ እንተዘይኣትዮሞ ወጻእተኛታትን ኣብ ወጻኢ ደቆም ዝሰደዱ ወለድን እንተዘይ ኮይኑ ምእንቲ ርእሱ ሰብን ውላድንዉን ኣብ በረኻን ኣብ ዕርድን ባዓትን ኮይኑ ኣሎ ሰፈርና ክብሉ ዘተረጋገጹ ነበርትን ዓቕሚ ሚዛኖም ብቐሊል ዘይግመቱ ደቂ-ሰባት ይትንትንዎ ኣሎው። እንበኣር ህንጻ ማለት ምዕብልና ማለት እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ነቶም ውጽዓት ኣእምሮን ፈሊጣውያን ምሁራት ኢና በሃልቲ ከደምቲ ህግድፍን እቲ ናይ ምዕብልና ጎደና ኣበየናይ ተዓጊቱ ኣሎ ከነርእዮም ካብ ምፍታን ኣይንቚጠ -ብን። እዚ ጥራይውን ኣይኮነን እቶም ዕቡያት ጃንዳታት ህግድፍ ዝቕርብዎ መከላኽሊ ንስጣኑ፡ ብዙሕ እዩ። ከም ኣብነት ልኡላውነት ሃገር፥ ኤርትራ ኣብ ግዝኣት ስለ ዝጸንሔት ዓለምን ኣመሪካን ይዘርያና ስለ ዘለዋ ወ.ዘ.ተ. ይብሉ እዮም እቲ ክሓብእዎ ዝደልዩ ናይ ተንኮለኛታት ገመድ በቲኽካ ንህዝብና ካብዚ ዘይመስመሩ መንገዲ ንምድሓን ከቶ ኣይክንሕለልን ኢና። ስለ,ዚ ኣብ ገዛኢ ጉጅለ ኤርትራ ቅንጣብ ምዕባለ ከምጽእ ከም ዘይክእል ዋላውን ምስ ሱዳን ተዓሪቕና ንኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ኣቲና ከነዳኽማ ኢና ዝብል ፕሮፖጋንዳታት ይነዝሕን ንገለገለ ወይጦታቱ ፈኽፈኽ ዘብሎም ናይ ወረ ዋህዮታቶም ይምልኡወን “ ጥንስትስ ያ እንተጎስዔት ዝሓረሰት ይመስላ” ከም ዝበሃል ምስላ ኣበው ሓንሳብ ኣብ ታኼላ እንድሕር ኣትዩ ሓደ መንግስቲ ብቐሊል ንኩውንነት ክቕይሮ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ናይ የዋሃት ሓሳባት እዩ። ኣበየናይ ታኼላ ከም ዝኣተወ ጉጅለ እሳያስ ኣብ ዝቕጽል ከቕርቦ,የ ክሳብ በታ ትቕጽል ንራኸብ ሰናይ ንባብ።
ፍስሓጽዮን ገብረ
ሃገር ጀርመን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2508


text:
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ትማሊ ሶሉስ ኣስታት 300 ስደተኛታት ካብ ሰለስተ ነአሽቱ ጀላቡ ምድሓኖም ሓቢሮም።
እታ ቀዳመይቲ ዝተረኽበት ጀልባ ምሉእ ንምሉእ ጥሒላ ከምዝነበረትን 16 ስደተኛታት ጥራይ ምድሓኖም፡ ካልኦት ኣስታት 50 ዝኾኑ ሃለዋቶም ዘይተፈልጠ ከምዘለው ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ወሲኾም ኣረዲኦም።
እቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ካብ ከተማ ትሪፖሊ ብምብራቕ ወገን ኣብ ኣስታት 121 ኪ.ሜ ዝተኻየደ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ኣስታት 3,116 ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ከቋርጹ ምሟቶም ይፍለጥ።
ሊብያ ድሕሪ ሞት ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ መሓመድ ጋዳፊ ብሕጊ ኣልቦነት ምንቅስቃስ ዕጡቓት ሚሊሻ ክትሕመስ ዝጸንሓት ኮይኑ እዚ ድማ ነቶም ካብ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃ ተበጊሶም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ንሊብያ ከም መተሓላለፊ ዝጥቐምሉ ስደተኛታት ዕድል ዝህብ ምኳኑ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ክሳብ ሕጂ ኣስታት 800 ስደተኛታት ካብ ኢጣልያ ተበጊሶም ንጎቦታት ኣልፕስ ብምስጋር ፈረንሳ ዝበጽሑ ከምዘለው ኣብዚ ጎቦታት ወለንታዊ ስርሒት ኣብ ምንዳይ ኣፍሪቃዊያን ዝተዋፈሩ ዜጋታት ይገልጹ።
ነዚ 1,762 ብራኸ ዘለዎ ሓደገኛ 10 ኪ.ሜ ርሕቀትን ንምቁራጽ ብቑዕ ጫማ ከይሓዙ ከምዝጉዓዙ’ውን እቶም ወለንተኛታት ይሕብሩ። ስለዚ ድማ ኣብዚ ዝሑል ኩነታት ኣየር ነቲ ጉዕዞ ክፍጽሙ ዘይኸአሉ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናይ ምንዳይ ስራሕ ንምክያድ ኣብቲ ጎቦታት ከምዝተዋፈሩ ወሲኾም የረዱኡ።
ሓደ ካብቶም ወለኝተኛታት ሲሞኒ ቦብዮ ከምዚ ይብል።
“ ንዓና’ውን ኣጋጢሙ ይፈለጥ’ዩ። ኣብዚ ብዓሙቕ በረድ ዝተሸፈነ ቦታ ተሸኪልና ንቕድሚት ምስጓም ኣብ ዘይንኽእለሉ ደረጃ ዝበጻሕናሉ ጊዜ አሎ። ከምኡ ድማ እዞም ስደተኛታት ሓደ ጊዜ ይዝከረኒ ሓደ ስደተኛ ክልቲኡ ጫማታቱ ኣብ በረድ ብምሽካሉ ብዘይ ጫማ ብምጉዓዙ ኣእጋሩ ክነቕጽ ከምዝጀመረ ይዝከረኒ” ይብል።
እዚ ናይዚ ኣዋርሕ ዝሑል ኩነታት ድማ ነቲ ጉዕዞ ዝያዳ በዳሂ ከምዝገብሮ ብምግላጽ እቶም ተዓዊቶም ፈረንሳ ዝበጽሑ’ውን ብፖሊስ ፈረንሳ ከምዝተሓዙ ይገልጹ።


text:
ንሙስሊም ማሕበረሰብ ብምውካል ንመንግስቲ ጥርዓን ንምቕራብ ብዝብል ናይ ዝተጣየሸ ኣባላት ኮሚቴን ክልተ ትካላትን ሎማዕንቲ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ኣለው።ሕገ መንግስትን ኢትዮጵያ ዝኣተወቶም ዓለምለኸ ውዕላትን ተጣሒሶም ዝብልን ኣዋጅ ፀረ ሽብር ዝምልከትን ብጠበቓታት እቶም ተኸሰስቲ ንዝቐረበ ጥርዓን መልሲ ዝሃበ ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ዝቐረቡ ተቓውሞታት ርትዓዊ ኣይኮኑን ክብል መልሲ ሂቡ።
ናይ ተኸሰስቲ ጠበቓታት እቲ ጉዳይ ናይ ሕገ መንግስቲ ብምዃኑ ጉዳያት ሕገ መንግስቲ ናብ ዘፃሪ ጉባኤ ንኽልኣኽ እቶም ተኸሰስቲ ዝሓተትዎ እውን ኣግባብነት የብሉን ክብል ዓቃቢ ሕጊ ተቓዊሙዎ’ሎ።ዝርዝር መከራኸሪ ነጥቢ ኣይቐረበን ብዝምል።
እቲ ሕጊ ፀረ ሽብር ናይ ዜጋታትን ናይ ሰላማዊ ሰባት ደሕንነትን መሰልን ንምሕላው ሕገ መንግስቲ መሰረት ገይሩ ዝወፀ እዩ ኢሉ ዓቃቢ ሕጊ።
ካብቶም ተኸሰስቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ’ውን ብሓይልን ብምፍርራሕን ከይኮነስ ምሉእ ብምሉእ ሕጊ ተኸቲሉ እዩ ኢሉ ዓቃቢ ሕጊ።ኣብ ናይ መንበሪ ገዛውቲ ተኸሰስቲ ዝተፈፀመ ፍተሻ’ውን ከምኡ ሕጊ እታ ሃገር ብዝፈቕዶ መሰረት እዩ ኢሉ’ሎ።
መበል 28 ተኸሳሲት ወ/ሮ ሓቢባ መሓመድ ዝቐረበን ኽሲ ካብ ካልኦት ተፈሊዩ ይርአ ዝብል ተቓውሞን ጥርዓንን እቶም ተኸሰስቲ ዝቐረቡዎም ክስታት ብኣፈፃፅማ ገበን ኣድማ ስለዝኾነ ናይተን ተኸሳስቲ ጉዳይ ካብቶም ኻልኦት ተፈሊዩ ዝርአ ኣይኮነን ክብል ዓቃቢ ሕጊ ተቓዊሙዎ።
እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ኽርክር ምስ ሰምዐ ብይን ንምሃብ ን27 ሕዳር ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 26 May 2016
መንግስቲ ሱዳን ናብ ሊብያ ንምስጋር እናተጓዓዙ ሒዘዮም ንዝበሎም ልዕሊ 400 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብዚ ሰሙን እዚ ናብ ኤርትራ ከምዝመለሶም ላዕለዋይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ኣረጋጊጹ።
እቶም ድሮ መንግስቲ ኤርትራ ተረኪብዎም ዘሎ ኣምኢት ስደተኛታት ኣብይ ቦታ ተታሒዞም ከምዘለውይ ዛጊት ኣይተፈልጠን።
እቲ ውድብ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ብዘስፈሮ ጸብጻብ መሰረት፣ መንግስቲ ሱዳን ብዘይካ’ቶም ናብ ኤርትራ ዝመለሶም ኣማኢት ኤርትራውያን፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ካብ ሰኑይ ኣትሒዙ ኣብ ካርቱም ኣስታት 900 ኤርትራውያን ገፊፉ ኣሎ።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኤርትራውያን ስደተኛታት ናይ ምቕያድ መስርሕ ይቕጽልዎ ምህላዋም ሬድዮ ኤረና ካብ ሱዳን ዝተወከሰቶም ምንጭታት የመልክቱ።
ንሳቶም ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ ፖሊስ ሱዳን ኣብቲ ኤርትራ ብብዝሒ ዝንቐሳቐስሉ ከባቢታት ካርቱም ጽዑቕ ግፋ ብምክያድ ኣብ ገሊኡ ጉቦ እናኽፈሉ ንግዝኡ ይሰድዎም ምህላዎም ሓቢሮም።
ኣብ ሰሓፋ ዝርከቡ ፖሊስ ንነፍሲ ወከፍ ዝግፈፍ ኤርትራዊ ገንዘብ እናኽፈሉ ብግዝያዊ መንቀሳቀሲ ክፍንውዎ እንከለዉ፣ ኣብ ካልእ ከባቢታት ካርቱም ከኣ ብፍላይ ደቂንስትዮ ኣብ ዝግፈፋሉ ክሳብ 180 ዶላር የኽፍልወን ምህላዎም ጠቒሶም።
ኣብዚ ንወርሒን ፈረቃን ቀጺሉ ዘሎ ግፋ ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን፣ ናይ UNHCR ወረቓቕቲ ዘለዎም ከይተረፉ ግዳያት ይኾኑ ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ካብቶም ዛጊት መንግስቲ ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝመለሶም ኣማኢት ስደተኛታት፣ ኣብ ትሕቲ’ቲ ኣብ ሱዳን ዝርከብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት – UNHCR ዝተመዝገበ ከምዘይነበሮም’ዩ እቲ ትካል ስደተኛታት ይሕብር።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሊብያ ቅድሚ ምስጋሮም ናይ ምግፋፍን ናብ ኤርትራ ናይ ምምላሶምን ዘመተ ዘካይድ ዘሎ፣ ኢጣልያ ምስ እትርከበን ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዝርርብ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
እቲ መንግስቲ፣ መሬቱ እናቋረጹ ናብ ሊብያን ሃገራት ኤውሮጳን ንዝውሕዙ ዘለዉ ስደተኛታት ንምግታእ ተሪር ስጉምቲ እንተወሲዱ፣ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ሓገዝ ክግበረሉ ምዃኑ’ዩ መብጽዓ ተኣትዩሉ ዘሎ።
=========================


text:
ፕረዚዳንት ትራምፕ ኣብ ቀዳመይቲ መዓልቲ ናይ ብሪጣኒያ ዑደቶም ንግስቲ ኤልሳቤጥ ኣብ ቤተ መንግስቲ በኪንግሃም ንክብሮም ዘዳለውኦ ስነስርዓትን ባህላዊ ትርጉምን ዘለዎ እንግዶት ድራር ከምዘሓጎሶም ገሊጾም።ኣብዚ ዑደት ፕረ. ትራምፕ ብዛዕባ ምውፃእ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ/Brexit/ን ንናይ ለንደን ከንቲባ ሳዲቅ ኸሃን ከም ፀርፊ ዝተርኣየ ዝሃቡዎም ርእይቶታት ኣብ ምስሕሓብ ዝኣተውሉ ኩነታት እውን ኣሎ።
ፕረዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ብሪጣንያ ዝገበሩዎ መንግስታዊ ዑደት ብንግስቲ ኤልሳቤጥ ስነስርዓት ንጉሳዊ ኣቀባብላ ዝተዓጀበ ነይሩ።
እቲ ስነስርዓት ንኽብሮም ዝተዳለወ ወታደራዊ ሰልፊ ምዕዛብ እውን ይሓውስ።ከም ኣካል ዝኽሪ መበል 75 ዓመት D-Day ካልኣይ ውግዕ ዓለም ኣብ ዌስት ሚንስትር ኣቢ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ መቓብር ዘይፍለጥ ወታደር ዕታር ዕንባባ ኣንቢሮም ኣለው።
ኣብ መዛዘሚ እቲ ዕለት ንጉሳዊ እንግዶት ድራር ንግስቲ ኤልሳቤጥ “ሓደ ዝገብረና ፀጥታና ጥራሕ ኣይኮነን።ፅኑዕ ባህላዊ ምትእስሳርናን ናይ ሓባር ውርሻታትናን እውን እምበር” ኢለን።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ብወገኖም ኣብቲ ስነ ስርዓት እንግዶት ድራር “ብሽም ኩሎም ኣሜሪካዊያን፣ስለ ነባራዊ ምሕዝነት ህዝብና፣ስለ ህያውነት ሃገርና፣ስለ እቲ ንነዊሕ እዋን ዝፍተውን ዝድነቕን ፅላሎት ንግስነትክንን ዝሓዝኩዎ መስተ ብክብሪ የልዕል ኣለኹ” ኢሎም።
ኣብቲ ስነስርዓት ዓበይቲ ደቂ ፕረዚደንት ንትራምፕ እውን ተጋቢዞም እዮም።
ክብደት መንግስታዊ ዑደት፡ ስነ ስርዓቱን ባህላዊ ምልክቱን’ኳ እንተኾነ ፕረዚደንት ትራምፕ ቅድሚ ኣብ ቤተ መንግስቲ በኪንግሃም ምብፅሖም ዲፕሎማሲያዊ ሕልኽላኻት ዝፈጥሩ ተዃታኺ ዛዕባታት ብምልዓል ርእይቶታት ፈኒዮም እዮም።ንቀዳመይቲ ሚንስትር ተሪሳ ሜይ ከሕንኽ ዝኽእል ንቦሪስ ጆንሰንን ኒገል ፋራግን ምድጋፎም ሓዊሱ ብዛዕባ ምውጻእ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ዝብል ጉዳያት ርእይትኦም ሂቦም።
ቀ/ሚ ሜይ ምውጻእ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ክፍፀም ዝገበርኦ ልዝብ ፓርላማ ስለዘየፅደቐለን ካብ ስልጣነን ክወርዳ ምግዳደን ይዝከር። ፕረ.ትራምፕ ብራስለስ ንሕቶታት ብሪጣንያ ንምምላስ እንተዘይክኢላ ብሪጣንያ ብዘይ ስምምዕ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ክተወፅእ ኣለው ክብሉ ፀዊዖም ኣለው።
ማእኸል ማሪጋሪት ታቸር ንነፃነት ኣብ ዝብል ትካል ዝሰርሑ ኒል ጋርድነር ብዛዕባ’ዚ ርእይቶም ከምዚ ክብሉ ይህቡ።
“ፕረዚደንት ትራምፕ ንብረግዚት/Brexit/ ልባዊ ደገፎም እናሃቡ ፀኒሖም እዮም።እዚ ኣብ ንግዳዊ ውዕል ኣሜሪካን ብሪጣንያን ቀዳምነት ዝውሃቦ ዓብይ ጉዳይ እዩ።”
ትራምፕ ቦሪስ ጆንሰን ዝቕፅል ቀዳማይ ሚንስትር ብሪጣንያ ክኾኑ ደገፎም ይገልፁ ኣለው።
ዜጋታት ብሪጣንያ ብዛዕባ ርእይቶታት ፕረ. ትራምፕ ዝተሓዋወሰ ስምዒታት ኣለዎም።ኢኒጎ ኣክላንድ ከምዚ ይብል።
“ኣነ ብውልቀይ ቦሪስ ጆንሰን ዝጥበሩ ሰብ ኮይኖም ይስምዑኒ።ፕረ.ትራምፕ ከም ቦሪስ ጆንሰን ዝበለ ሰብ ክድግፉ ድማ ይርድኣኒ እዩ።”
ሻሮን ዌልስ ዝተባህለት ወሃቢት ርእይቶ ድማ “ብዛዕባ ይፍፀም ዘሎ ርእይቶ እንተሂቦም ፀገም ዘለዎ ኮይኑ ኣይስምዓንን።ዝተብሃሉ ኩሎም ብሓባር ክንሪኦም ኣለና ግን ኸኣ ፀገም ዘለዎ ኣይኮነን።”
ንካልኣይ መዓልቲ ዑደት እቶም ፕረዚዳንት ንምቅዋም ኣብ ብሪጣንያ ዝተታሕዘ ኣካል መደብ ተቓውሞ ሰልፊ ‘’ህፃን ትራምፕ’’ ዝብል ባምቡላ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ናይ ከተማ ለንደን ሰማይ ክበርር ከንቲባ ለንደን ኽሃን ፈቒዶም እዮም።


text:
“ርሑስ ሓድሽ ዓመት!”
“ኣሕቢሩ! ርሑስ ሓድሽ ዓመት!”
ናይ ነፍሲ ወከፍና ናይ ሓድሽ ዓመት ናይ ጽቡቕ ድሌትን ምንዮትን ተስፋን ልውውጥ እዩ። ኣዝዩ ኣገዳስን ጽቡቕ ድማ እዩ። ዓመት መጸ ድማ እታ ርሑስ ሓድሽ ዓመት ትብል ቃል፡ ኣዕዚዘን ኣጸቢቀን እንክሓስብ እንትቅስበኒ ሓሳብ እያ። ትማሊ 2017 ነይሩ፡ ድሮ ድማ 2018 ኮይኑ፡ ብሕጂ’ውን 2019 ክመጽእ እዩ። ክንደይ ዓመታት ኮን ኣብ ህይወትና ሓሊፉ ኣሎ። ካብታ ዝተወለድኩላ መዓልቲ ጀሚሩ ክሳብ እዛ ሎሚ ዘላ መዓልቲ፡ ካብቲ ንክርስቶስ ከም ናይ ግሊ መድሓኒየይ ዝተቀበልኩላ መዓልቲ ክሳብ እዛ ግዜ ኣዚኣ።
ኣብ ህይወተይ እንታይ ገይረ፧ እንታይ ኣፍርየ፧ እንታይ’ከ ለዊጠ፧ መንፈሳዊ፧ ስጋዊ፧ ሓለፋ ኩሉ ድማ እቲ ምስ ክርስቶስ ዘሎኒ ህይወት፧ እንታይ . . . እንታይ ዝብሉ ብዙሓት ሕቶታት ኮታ ንሓሳበይ ቅጅል ቅጅል እዮም ዝብልዎ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ፡ ንነፍሲ-ወከፍና ብማዕረ ማለት 24 ሰዓታት ተዋሂበናና ኣለዋ። ኣብ ውሽጢ እዘን 24 ሰዓታት ድማ 1440 ደቓይቕ፡ ኣብተን ደቓይቅ ድማ 86400 ካልኢታት ኣለዋና። ስለዚ፡ ኣብዘን ዝተዋህባና ግዜያት ድማ፡ ወይ ክንጥቀመሉ ወይ ክንጉድኣሉ፡ ወይ ክንከስበሉ ወይ ድማ ከንቱ ብብላሽ ከነሕልፎ ናይ ነፍሲ ወከፍና ሓላፍነት እዩ። ግዜ መለክዒ መንፈሳውን ነንመዓልቱ ህይወትናን እዩ። ከም መንእሰይ ሓደ፡ ከም ኣብ ስደት ዘሎ መንእሰይ ድማ ብዓቢኡ እንክሓስብ፡ ግዜን ኣጠቃቅማ ግዜን ኣብ ነንመዓልቱ እዩ ዘተሓሳስበኒ። ብፍላይ ሎሚ ሰባት በቲ ኣብ ኣእዳውና፡ ኣበየ ቤትና፡ ቤተ-ክርስትያናትና ኣትዩ ዝገዝኣና ዘሎ፡ ምዕባለን ክንዩ-ምዕባለት ዘምጽኦ ቴክኖሎጂ እዩ። ቴክኖሎጂ ኣዝዩ ብዙሕ ጥቅምታት ኣምጺኡልና ከምኡ’ውን ፍታሕ ናይ ብዙሕ ሽግራትና መቃለሊ ኮይኑ ኣሎ፡ ግን ብኣንጻሩ ድማ መላኺ፡ ገዛኢ ኮይኑ ከም ድላዩ ይዝውረና ኣሎ። ሎሚ ብዙሓት ቆልዑ ኣብ ቤተ-ክርስትያናት፡ ናይ ወለዶም ተንቀሳቃሲ ቴሌፎናትን ኣይ-ፖዳትን ታብሌታትን ሒዞም ብምልዲ ናይ ዝተፈላለየ ጸወታትን ጌይማትን ተታሒዞም ኢኻ እትርኢ። እዚ ድማ ነጸብራቅ ናይ ወለዲ ይመስለኒ። ካብኡ ብዘይ ንእስ ድማ ንሕና’ውን እንተኮነ ካብ ምጥቃም ማሕበራዊ-ድሕረ-ገጻት ርእስና ኣብ ዘይንገትኣሉ እዋን ዘሎና ንመስል። እሞ እዚ ማሕበራዊ ድሕረ-ገጻት ከምኒ ፋይስቡክ፡ ኢንስታግራም፡ ቲዊተር ወዘተረፈ ይመልከና’ዶ ኣሎ ወይ መሊኽናዮ ኢና ዘሎና፧ ግዜና የባኽነና’ዶ ኣሎ ወይስ ግዜና ብግኡእ ካብቶም ዝጥቀሙ ሰባት ኢና፧
እምበኣር፡ መጽሓፍ ቅዱስና ከምዝብለና ግዜ መለኺዒን መስፈርን ዕቤትን ለውጥን ሰብ ምዃኑ ይምህረና እዩ። ከምኡ’ውን መንፈሳዊ ዕቤትና ብግዜ ክልካዕ ይኽእል እዩ። ካብ ሓጢኣትና ተነሲሕና ብጎይታ ኣሚንና ዳግም ምስ ተወለድና፡ ልኽዕ ከምቲ ብስጋ ምስ ተወለድና ደረጃ ዕቤትና ዝውስኽ፡ ከምኡ’ውን እቲ መንፈሳዊ ህይወትና ክውስኽ ይግብኦ እዩ። የሱስ ክርስቶስ ምስ ተወልደ ብሰለስተ ዝተፈላለየ ኣንፈታት ህይወቱ ከምዝዓበየ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና፡ ሉቃ 2፡52 “የሱስ ከኣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ብጥበብን ብቝመትን ብጸጋን ዓበየ።” እዘን ተገሊጸን ዘለዋ ሰለስተ ክፋላት ድማ ጥበብ፡ ቚመትን ጸጋን እየን። ጥበብ ነቲ ኣብ ነፍሲ ዘሎ ዕቤት’ዩ ዘመልክት፡ ቚመት ድማ ነቲ ኣብ ኣካላት ወይ ደጋዊ ስጋ ዘሎ ዕቤት የመልክት፡ ጸጋ ድማ ነቲ መንፈሳዊ ዕቤት’ዩ ዘመልክት። ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ እዃ በዚ ሰለስተ ነገራት ዕቤት ካብ ነበሮስ፡ ንሕና’ኸ ደኣ!
ከምኡ’ውን ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 1ቁረ 13፡11 “ቈልዓ ኸሎኹ፡ ከም ቈልዓ ተዛረብኩ፡ ልቢ ቘልዓ ነበረኒ፡ ከም ቈልዓ ሐሰብኩ። ሰብኣይ ምስ ኰንኩ ግና፡ እቲ ነገር ቈልዓ ሐደግኩ።” ስለዚ መንፈሳዊ ህይወት ዝተፈላለየ ደረጃታት ከምዘለዎ ይነግረና። ኣብ መልእኽቲ እብራውያን ኣብ ምዕራፍ 5፡11-12 ድማ ግዜ ዝብሃል ኣምር ንዕቤት መንፈሳዊ ህይወት ኣዝዩ ኣገዳሲ ተራ ከም ዘለዎ ይምህረና።
ስለዚ ሓንቲ መዓልቲ ነታ ሓንቲ መዓልቲ ፍልጠት ተሕልፈላ ከምዝብል እቲ ጽሑፍ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልትና እንመሃሮ፡ ግና’ኸ ተማሂርና ኣብ ግብሪ እነውዕሎ ነገር ደኣ እምበር፡ እቲ እንቖጽሮ ቁጽሪ ዓመታት ጥራይ ኣይኮነን ኣገዳሲ። ምኽንያቱ ዓመታት ክንቆጽርን ካብ 2017 ናብ 2018 ሓሊፍና ክንብል ንኽእል ኢና፡ ግን እታ መዓልትስ ከምተን ካልኦት መዓልታት እያ። ገለ እዃ ዘፍሊ ነገር የብላን። ዳዊት ኣብ መዝሙር ከምዚ ኢሊ ኣሎ፡ “ጥበበኛ ልቢ ምእንቲ ኽንረክብሲ መዓልትታትና ኽንቈጽር ምሃረና።” ኣብዚ ኣገዳሲ ኮይኑ ዝስምዓንን ዝርድኣንን እምበኣር መዓልታትና ክንቆጽርን ክንጽብጽብን፡ ማለት ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ብጥበበይና ልብን ካብ ደረጃ ቑልዕነት ሓለፍ ብዝበለ ህይወትን፡ ንምጽኣት ክርስቶስ እንዳተዳሎና፡ከምቲ ጳውሎስ ዝበሎ ድማ ሰብኣይ ምስ ኰንኩ ነገር ቘልዓ ሓደግኹ ከምዝበለ፡ ህይወትካ ብሓድሽ ለውጢ ምንባር እዩ። ሓድሽ ለውጢ ክብል እንከለኹ ግና፡ ከምቲ ከመዮ ገሌና ኣንገብሮ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት መጸ ከምዚ ክገድፍ እየ ከምዚ ክገብር እየ ማለት ናይ ሓድሽ ዓመት መብጽዓታት (New year resolution) ብምእታው ኢለ ኣይኣምንን እየ። ምኽንያቱ እታ መዓልቲ ነታ መዓልቲ ፍልጠት ካብ ኣሕለፈትላ፡ ሓድሽ መዓልታት ብምሕረት ኣምላኽ ተዋሂቡና እንከሎ ንነፍሲ-ወከፍ መዓልቲ መብጽዓና ብምሕዳስ ንንበር። ምኽንያቱ ኣምላኽና ድማ ኣምላኽ ህያዋን እዩ። መን ክህብ ኣብ ነንመዓልቲ ድልዉን መብጽዕኡ ዘሐድስን ህይወት እንተዝህልወና።
ርሑስ ሓድሽ መዓልቲ
እግዚኣብሄር ይደግፈና!


text:
ፋርማስን መድሃኒታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 7 2019
ገለ ገለ መድሃኒታት ናይ ሓኪም ትእዛዝ እንተለካ ጥራይ ክትገዝኦም ትኽእል። ብዘይ ትእዛዝ ሓኪም ክግዝኡ ዝኽእሉ መድሃኒታት እውን ኣለው እዮም።
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ (Apotek) ክትገዝኦም ትኽእል። ገለ ገለ ትእዛዝ ሓኪም ዘይድልዮም ኣብ ካልኦት ድኳውንቲ እውን ክትገዝኦም ትኽእል፣ ንኣብነት ናይ መግቢ ድኳውንቲ።
ኣብ ፋርማሲ ዝሰርሑ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሕማማትን መድሃኒታትን ፍልጠት ኣለዎም። ንብዙሓት ሕቶታትካ ክምልሱልካ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ፋርማሲ እውን ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሕማማት ሓበሬታን ብሮሸርን(broschyrer) ይርከብ።
መድሃኒት ካብ ፋርማሲን መሸጢ ብኢንተርነትን ክትገዝእ ትኽእል። ቕድሚ ምግዛእካ እቲ መርበብ ሓበሬታ መድሃኒት ንክሸይጥ ፍቓድ ከም ዘለዎ ኣረጋግጽ። ካብ ፍቓድ መሸጢ ዘይብሎም መርበብ ሓበሬታታት እንተገዚእካ ናይ ሓሶት መድሃኒት ንምግዛእ ትቓላዕ። ነቲ ሓባራዊ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU) - ምልክት ኢንተርነታዊ ዕድግን ሃገራዊ ምልክት ፋርማሲን ተቐጻጸር ወር ከም ዘሎዎ ርኣ።


text:
Radio Erena: 31 August 2020
ቱርኪ ሰራዊት መንግስቲ ሶማል ንምሕያል 12 ድሩዓት መካይን ብሓገዝ ሂባ።
ቱርኪ ንሶማል እትገብሮ ደገፍ ክቕጽል ምዃኑ ዘረጋገጸ ኣብ ሞቛድሾ ዝመደበሩ ኣምባሳደር ቱርኪ፣ እተን ድሩዓት፣ ዕጡቓት ኣልሸባብ ንምህዳን ኣብ ዝግበር ስርሒት ልዑል ኣበርክቶ ክህልወን ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ።
እተን ድሩዓት ንመንግስቲ ሶማል ኣብ ዝተረከባሉ፣ ሚኒስተር ምክልኻል ሶማል ሓሰን ዓሊ መሓመድን ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሶማል፣ ጀነራል ዖዳዋ ዮሱፍ ራገን ተረኺቦም።
ቱርኪ፣ ብዘይካ’ቲ እትበርክቶ ዘላ ወትሃደራዊ ንዋት፣ ኣብ ሞቛድሾ ወትሃደራዊ መዓስከር ብምኽፋት፣ ሓደ ሲሶ ሰራዊት መንግስቲ ንምስልጣን ትሰርሕ ከምዘላ’ያ ትገልጽ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ሶማል ተዋፊሩ ዘሎ ተልእኾ ሕቡራት ሃገራት፣ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ክናዋሕ ባይቶ ጸጥታ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
ካብ ሎሚ 31 ነሓሰ ኣትሒዙ ንተወሳኺ ዓመት ኣብታ ሃገር ዝጸንሕ ተልእኾኡ ተናዊሑ ዘሎ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ምሕያል ትካላት መንግስቲ ብዝልዓለ ክነጥፍ ምሉእ ድምጺ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ’ዩ ረኺቡ።
===========


text:
Radio Erena: 14 December 2017
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ብሄራት ተኸሲቱ ዘሎ ግጭት ንሓያሎ ዪኒቨርሲታት እታ ሃገር ኣሰናኺሉ ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ወገናት ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
እዚ ዝግለጽ ዘሎ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝተኸብረ መዓልቲ ብሄራት ኢትዮጵያ፣ ካብ ዝተፈላለየ ብሄራት ዝመጹ ተማሃሮ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ትእርከብ ዓዲ ግራት ዩኒቨርስቲ ብዘካየድዎ ባእሲን ዕግርግርን ብውሕዱ 3 ሰባት ድሕሪ ምቕታሎም ሓያሎ ከኣ ምቑሳሎም’ዩ።
ብሰንኪ ናይ ብሄራት ኣፈላላይ ተጓሃሂሩ ዘሎ ግጭት ኣብ ክልል ኦሮምያን፣ ወለጋ ዩኒቨርሲቲ’ውን ተጓሃሂሩ ከምዘሎ ዝሓበረት ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ብወገና፣ ክልተ ተማሃሮ ከምዝተቐትሉ ኣረጋጊጻ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ጨለንቆን ወልድያን’ውን ተመሳሳሊ ግጭታት ከምዝተራእየ ተፈሊጡ።
እዚ ኣብ መንጎ ተማህሮ ዪኒቨርስቲ ተጓሃሂሩ ዘሎ ናይ ብሄራት ግጭት፣ ነዘን ዩኒቨርስታት ኣሰናኺሉወን ከምዘሎ ዝሓበሩ ካልኦት ምንጭታት ከኣ ናብ ካልኦት ዩኒቨርስታት ከይጎሃሃር ተሰጊኡ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ኣብ መንጎ ክልላትን ብሄራትን ዝተጎሃሃረ ግጭታት ናብ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ዩኒቨርስታትን ጋንታታት ስፖርትን ይሰጋገር ብምህላዉ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዝበኣሰ ጸጥታዊ ስግኣት ከየጓንፍ ዲፕሎማሰኛታት ካብታ ሃገር የጠንቕቑ።
ኤምባሲ ኣመሪካ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ኣብ ዩኒቨርስታት ኢትዮጵያ ተጓሃሂሩ ዘሎ ግጭታት ከምዘተሓሳሰቦ ኣፍሊጡ።
=====================


text:
Radio Erena: 20 June 2021
ኣብ ትግራይ ንዝተፈጸመ ምግሃስ መሰላትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ንኽጻረይ ሕብረት ኣፍሪቃ ፍሉይ ሓይሊ ምቛሙ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘለዎ ተቓውሞ ኣስሚዑ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ብዕለት 17 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ መርማሪት ኮሚሽን ከቕውም በይናዊ ውሳነ ምውሳዱ፣ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዘጉሃዮ ሓቢሩ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት ናይዚ ዓመት’ዚ፣ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዘካየዱዎ ኣኼባ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ንዝተፈጸመ ገበናት ንምምርማር፣ ምስ ሕብረት ኣፍሪቃ ብሓባር ክሰርሕ ቅሩብ ምህላዉ ምግላጹ ይዝከር።
እንተኾነ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ከይጸምበረ ፍልይቲ ኮሚሽን ከቕውም ወሲኑ። ናይ ፈለማ ርክብ’ታ ኮሚሽን ኣብ ጋምቢያ ከተማ ባንጁል ክኸውን፣ ብድሕሪኡ ከኣ ናብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ትግራይ ብምዝውዋር መርመራኣ ከተካዪድ ምዃና ተገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ወሲዱዎ ዘሎ ውሳኔ ኣንጻር ዝቖመሉ ዕላማ ስለዝኾነ፣ ንውሳኔኡ ዳግመ ግምት ክገብረሉ ኣለዎ ብምባሉ፣ እቲ ዝካየድ መርመራ ብዘይፍቓድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከመይ ክካየድ እዩ ንዝብል ሕቶ፣ ገና ምላሽ ከምዘይረኸበ፣ ዲፕሎማሰኛታት ይገልጹ።


text:
ኣብ ሽወደን ዝርከቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብ22 መጋቢት ነቲ ኣብ ሰለስተ ማእከላት ዘጋጠመ ባርዕ ንምኹናንን ኣንጻር ማዕከናት ዜና ሽወደን ዝቐንዐን ኣብ ስቶኮልም ኣብ ዘካይድዎ ንዝነበሩ ሰለማዊ ሰልፊ ንምዕዛብ፣ ኣብቲ ከባቢ ንዝተረኽበ ኢትዮጵያዊ ስደተኛ ሃሪሞም ማህሰይቲ ከምዘውረድሉ ወከልቲ ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ቴድሮስ ኣረጋ ዝተባህለ ኣብ ሽወደን ዝምቕማጡ ኢትዮጵያ ስደተኛ፣ ናይ ብሕቱ ብሎግ መርበብ ሓበሬታ ዘዳሉ ኮይኑ፣ ነቲ ኤርትራውያን ደገፍቲ መንግስቲ ዘካይድዎ ዝነበሩ ሰለማዊ ሰልፊ ብድምጽን ስእልን ንምስናድ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን’ዩ እቶም ደገፍቲ ብጉጅለ ብምህራም ማህሰይቲ ዘውረድሉ።
እቶም ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ፣ ነቲ ኣብ ስቶኮልምን ከባቢኡን ዝርከብ ሰለስተ ማእከላት መእከቢኦም ንዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ ንምኹናን ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም ክነሶም፣ ንሳቶም’ውን ተመሊሶም ሰብ ክሃርሙ ዝተዓዘቡ ሓያሎ ወገናት፣ ጎነጻውያን ምዃኑን ዘግህድ’ዩ ክብሉ ኣረዲኦም።
እቲ ብዕስለ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝተሃርመ ኢትዮጵያዊ ስደተኛ፣ ብኡ ንብኡ ናብ ሆስፒታል ከምእተወስደን ሓያሎ ማዕከናት ዜና እታ ሃገርን ተጣበቕትን ኩነታቱ ንምፍላጥ ይውከስዎ ከምዘለዉን’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ኣማኢት ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ብ22 መጋቢት ኣብ ስቶኮልም ኣብ ዘካየድዎ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ማዕከናት ዜና ሽወደን ኣብ ጉዳይ መንግስቲ ኤርትራን ደገፍቱን እመልኪቱ ንዘቕርቦ ሕማቕ ምስሊ ዝሓዘ ጸብጻባት ደው ከብሎ’ዮም ጸዊዖም።
ኣብ ስቶኮልም ዝርከብ ሰለስተ መእከቢ ማእከላት ደገፍቲ ህግደፍ ድሕሪ ዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ፣ እቲ ኣብ መንጎ ደገፍቲ መንግስትን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝኮኑ ኤርትራውያንን ኣቐዲሙ ዝነበረ ምትፍናን ኣብ ጥርዙ በጺሑ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኣብታ ደጀን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ ዝኾነት ሽወደን ዝነብሩ 10ታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ብሰንኪ ዘለዎም ናይ ደገፍትን ተቃወምትን ኣፈላለይ፣ ናይ እዝግሄር ሰለምታ’ውን ከምዘየብሎም ብሰፊሑ ይንገር።


text:
ውድብ ጥዕና ዓለም ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ አር.ቲ. ኤስ. ኤስ (RTS,S) ዝተሰምየ ጸረ ሕማም ዓሶ ክታበት ውሑስ ኰይኑ ከም ዝረኸቦን፡ ንኣብ ትሕተ-ሳህራ ኣፍሪቃን ካልኦት ተመሳሳሊ ቅናት ዘለዋ ሃገራት ክውዕል ከም ዝኽእልን ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቲ ክታበት ኣብ መስርሕ ፈተነ ዝጸንሐ ኰይኑ፡ ካብ 2019 ኣትሒዙ፡ ኣብ ጋና፡ ኬንያን ማላዊን ዝርከቡ ልዕሊ 800-ሽሕ ህጻናት ፈተና ክግበረሉ ከም ዝጸንሐ ተፈሊጡ'ሎ። ውጽኢት ናይቲ ፈተነ ኣዕጋቢ ኰይኑ ስለ ዝረኸቦ እምበኣር’ዩ እቲ ውድብ ነቲ ክታበት ኣብ ጥቕሚ ዝበዝሐ ሰብ ክውዕል ዘፍቅድ ዘሎ።
“ነዊሕ ክንጽበዮ ዝጸናሕና ልዑል መጽናዕቲ፡ ሕጂ እቲ እንደልዮ ውጽኢት ሒዙ ምምጻኡ ዓቢ ብስራት’ዩ። በዚ ክታበት ኣቢልና ድማ ህይወት ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩቈልዑን መንእሰያትን ከነድሕን ኢና፡” ክብሉ ዋና ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሓጐሶም ገሊጾም ኣለዉ።


text:
- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
- እንቋዕ ናብ በዓለ ሆሣዕና ብሰ ኣብጽሓና።
እዚ “ሆሣዕና በአርያም” ዝብል ቃል ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ኣድግን ኣብ ገልገል ኣድግን ተወጢሑ ካብ ከባቢ ደብረ ዘይት ናብ ከተማ ኢየሩሳሌም ብኽብሪ ክኣቱ ከሎ ዝተባህለ እዩ። (ማቴ ፳፩፥፬-፭/21፥4-5)
ዋላ’ኳ ሓደ ሓደ ፈሪሳውያን “ሄሮድስ ክቐትለካ ይደሊ ኣሎ እሞ ካብዚ ወጺእኻ ናብ ካልእ ስፍራ ኪድ” እንተበልዎ ነቢይ ካብ ኢየሩሳሌም ወጻኢ ክመውት ስለዘይግብኦ ናብ ኢየሩሳሌም ክኸይድ ከም ዘለዎ ሽዑ’ውን እንተኾነ ክሳብ እቲ “ብስም እግዚአብሔር ዝመጽእ ብሩኽ እዩ” ዝብልሉ መዓልቲ ከምዘይርእይዎ ኣረዲእዎም ነበረ። ሉቃ ፲፫፥፴፩-፴፭/13፥31-35 ኣብ ወንጌል ተጻሒፉ ከም እንረኽቦ ጐይታና ናብ ኢየሩሳሌም ቅድሚ ምእታዉ እቲ ኣብ ትንቢት ዘካርያስ ዝተጻሕፈ ቃል ምእንቲ ክፍጸም ንኽልተ ደቀ መዛሙርቱ ናብ ቅድሚኦም ኣብ ዘላ ዓዲ ከይዶም ኣድጊ ምስ ዒሉኣ ካብቲ ተኣሲራትሉ ዘላ ፈቲሖም ከም ዘምጽኡሉ ገበረ። ንሳቶም’ውን ክዳውንቶም ኣብ ዝባን ኣድጊ ምስ ጐዝጐዝሉ ጐይታና ኣብ ልዕሊኣ ተወጢሑ ናብ ከተማ ኢየሩሳሌም ክኣቱ ከሎ ብዙኅ ሕዝቢ ይኽተሎ ነበረ። ካብቶም ዝስዕብዎ ዝነበሩ መብዛኅትኦም ክዳውንቶም ኣንጸፍሉ፤ እቶም ዝተረፉ’ውን ጨናፍር ኣእዋም እናሰልዑ ኣብ መሬት ብምንጻፍ ክብሩን ዝናኡን ንዅሎም ነቢያት ጐይታኦምን ኣምላኾምን ምዃኑ ይገልጹ ነይሮም። እቶም ኃቢሮም ምስኦም ዝጒዓዙ ዝነበሩ’ውን ደስ ስለዝበሎም ድምፆም ዓው ብምባል “ሆሣዕና ንወዲ ዳዊት እቲ ብስም እግዚአብሔር ዝመጽእ ብሩኽ እዩ፡ ሆሣዕና በአርያም” ይብሉ ነበሩ። ብፍላይ’ውን ኣልኣዛር ካብ ምውታን ምትንሥኡ ብምርኣዮም ደስ ኢልዎም ይምስክሩ ነበሩ። (ዮሐ ፲፪፥፲፯-፲፰/12፥17-18 ሉቃ ፲፱፥፴፯/19፥37።)
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ናይ ምዃኑ ቀንዲ ዕላማ ንወዲ ሰብ (ኣዳም) ናብ ቀዳማይ ክብሩ ማለት ናብ ገነት ንምምላስ እኳ እንተኾነ ወዲ ሰብ ግና ኢዱ ዘርጊሑ ኣይተቐበሎን። ምኽንያቱ ክርስቶስ ምድራዊ ንጉሥ ስለዘይኮነ እዩ። ጐይታ ግና ናይዚ ዓለም ሓሳረ መከራ ብምምራጽ ናይዚ ዓለም ጥበብን ኃይልን ሥልጣንን ኵሉ ከንቱ ምዃኑ እናገለጸ ሰማያውን፡ ናይ ሰማይ ዘበለ ኵሉን ክደልዩ ከምዘለዎም መሃረ። ነዚ ምስክር ዝኾነና ኣብ ኣድግን ገልገል ኣድግን ምውጥሑ እዩ። ኣድጊ ምርኡይ ሰብ ዘይውጥሓ ብኣና ዝተናዕቀት እንስሳ እያ። እንተኾነ ግን ንሱ (ጐይታና) ትንቢት ምእንቲ ክፍጽም ኣብ ኣድግን ገልገል ኣድግን ተወጢሑ እናተመስገነ ናብ ከተማ ኢየሩሳሌም ኣተወ። ኣቐዲሙ ብብዙኃት ዝተፈላለዩ ሰባት ናይ መፈራርሂ ቃላት እኳ እንተተነግሮ ንኽስቀል ንዓለም በጃ ዝኾነሉ ቦታ ኢየሩሳሌም ጥራይ ስለዝኾነ ናብ ኢየሩሳሌም መጽአ።
እታ ኣድጊን ገልገላን ናይ ኣዳምን ሔዋንን ምስ ደቆም ምሳሌ ክኾና ከለዋ፡ ተኣሲረን ምጽንሐን ድማ ኵሎም ደቂ ሰባት ብምኽንያት ርኹሳን መናፍስቲ ካብ ኣምላኾም ምርሓቆም፡ ብማእሰረ ኃጢኣት ተኣሲሮም ኣብ ፍርዲ ከምዝነበሩ፡ ጐይታ ድማ ተፈቲሐን ክመጽኣሉ ስለዝኣዘዘ ንሓዋርያት ናይ ክህነት ስልጣን ሂቡ ካብ ናይ ኃጢኣት ማእሰርቲ ፈቲሕኩም ናይ ሃይማኖት ትምህርቲ ምሂርኩም ደቀ መዛሙርተይ ግበርዎም ብምባል ዝኣዘዞ ቃል የመልክት። (ማቴ ፳፰፥፲፱/28፥19 ማር ፲፮፥፲፭/16፥15።) ሰይጣን እንተተኸራኸረኩም “ንጐይታ የድልይዎ” እዮም ኢልኩም ብመገዲ ጽድቂ መሪሕኩም ናባይ ኣምጽእዎም ኢሉ ከምዝለኣኾም ዘረድእ እዩ። ጐይታ ነቢያት ዝኾነ ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ሕዝቢ ብዝለመዶ ሥርዓት ንምምሃር ናይ ነቢያት ሥርዓት ተኸቲሉ እዩ። ኣቐዲሞም ዝነበሩ ነቢያት ናይ መከራ ዘመን ከም ዝመጽእ ንምግላጽ ኣብ ፈረስ ተወጢሖም ኣብ ውሽጢ ከተማ ይዞሩ ነይሮም። ናይ ምሕረት ዘመን ከምዝመጽእ ንምግላጽ ድም ኣብ ኣድጊ ተወጢሖም ይዞሩ ነበሩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ናይ ሰላምን ሓጐስን ዘመን ምምጻኡ ክገልጽን ነቲ ኣብ መንጎ እግዚአብሔርን ደቂ ሰባትን፤ ኣብ መንጎ ሰብን መላእኽትን፤ ኣብ መንጎ ሥጋን ነፍስን ዝነበረ ጽልኢ (ቅርሕንቲ) ከምዘብቅዐን ዕርቅን ሰላምን ምውራዱ ከረድእ ኣብ ልዕሊ ኣድጊ ተወጢሑ ንሕዝቡ ተራእዮም።
ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክብሪ ናይ ባህርይኡ ስለዝኾነ ክብሩ ንምግላጽ እቶም ዝኽተልዎ ዝነበሩ ሕዝቢ ኣብቲ ዝኸደሉ ዝነበረ መንገዲ ከይተረፈ ክዳውንቶም ከምኡ’ውን ልምሉም ጨንፈር ስየ ከም ምንጻፍ ኣንጸፉሉ። ኣሽንኳይዶ ንሱስ እታ ንሱ ዝተወጠሓላ ኣድጊ’ውን ክብርቲ እያ እሞ መሬት ከይትረግጽ ኢሎም እዮም ካብ ዝባኖም ክዳውንቶም እናወጽኡ ዘንጸፍሉ። እዚ ዅሉ ዘረድኣናን ዝገልጸልናን ዝምህረናን እቶም ብቅንዕና ንዕኡ ዝስዕቡ ሰባት ክሳዕ ክንደይ ከምዘኽብርዎ፡ ከምኡውን ንዕኡ ጥራይ ዘይኮነ ንሱ ንዝመረጾምን ንዝኃረዮምን ኵሎም ድማ ብዓቢይ ትሕትና ከምዘኽብርዎም እዩ። ነዚ ከረድኣና ከሎ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቱ ፰፥፴፫/8፥33 “ንኅሩያን ኣምላኽከ መን ክኸሶም ይኽእል” ብምባል ጽሒፉልና ኣሎ።
ናብቲ ቍልቍል ደብረዘይቲ ምስ ቀረቡ፡ ደቀ መዛሙርቱ ደስ እናበሎም ብዓቢይ ድምፂ “እቲ ብስም እግዚአብሔር ዝመጽእ ንጉሥ ዝተባረኸ እዩ። ሆሳዕና ኣብ ኣርያም ክብሪ” እናበሉ የመስግኑ ነይሮም። ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም በዓል ፋሲካ ንምኽባር ተኣኪቦም ዝነበሩ ኣይሁድ ክቡር ንጉሥ ናይ ሰላም ኣምላኽ ምዃኑ ንምምስካር ናይ ስየ ቈጽሊ ኂዞም ክቕበልዎ ወጽኡ። ስየ ናይ ዓወትን ሰላምን ምልክት እዩ። ከምቲ ናይ ኣብርሃምን ይስሐቅን ያዕቆብን ስየ ኂዞም ዘመስግንዎ ዝነበሩ ንሳቶም’ውን ከምኡ ክዳውንቶም ኣንጺፎም ስየ ኂዞም ምኽባሮምን ምስዓቦምን ሓደ ዓይነት (ተመሳሳሊ) እዩ። ብኻልእ ወገን ድማ ንኣምላኽነቱ ዝተጠራጠሩን (ዕሩቅ ብእሲ) ወዲ ዮሴፍ ዝመሰሎም ፈሪሳውያንን መምህራነ ሕግን ከመይ ኢሉ ብኸምዚ ምስጋና ይምስገን ብምባል ተቖጢዖምን ጕህዮምን ነይሮም። (ዮሐ ፮፥፵፪/6፥42 ማቴ ፲፫፥፶፬-፶፮/13፥54-56 ሉቃ ፲፱፥፴፱-፵/19፥39-40) ንሱ ግን ነቶም ተጠራጠርትን ትዕቢተኛታትን ንኸኅፍር ካብ ኣፍ ሕፃናት ምስጋና ኣዳለወ። (መዝ ፰፥፪/8፥2 ማቴ ፳፩፥፲፮/21፥16።)
ወዲ ሰብ ሎሚ’ውን እንተኾነ ምድራዊ ዝኾነ ክብርን ሥልጣንን ክደሊ ነቲ ሰማያዊ ርስቱ ይስእኖ ኣሎ፤ ከምኡውን ናይ ትምኒት ሥጋኡ ግዙእ ብምዃንን፤ ንናይ መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ትሕትና ትምህርቲ ዘንጊዑ እምቢ ኣየስተውዕልን ብምባል ብትዕቢት ናይ ባዕሉ መንገዲ እናመሃዘን፡ ብመገዲ ናይ ሓሶት ኣምላኽ (ኣቦ ሓሶት) እናኸደን እናተወንጨፈን ይርከብ።
እግዚአብሔር ግና ሕዝቡ ክጠፍእ ስለዘየደሊ፡ ካብ ዝኸድዎን ካብ ዝጠፍኡሉን ቦታ ኵሉ ተመሊሶም ክመጽኡሉ እዩ ዝቅድም። (ዘካ ፩፥፲፫/1፥13) ሕጂ’ውን ናይ ሓዋርያት ናይ ክህነት ኣሰር ንዝተቀበሉን ዝሓዙን ካህናት፡ ብኃጢኣት ንዝተኣሰረ ኵሉ ፈቲሖም ከምጽኡሉ ኣዚዝዎም እዩ። ከምቶም ሓዋርያት ትእዛዙ ሓልዩ ብቅንዕና ንቅድሚት ዝጎዪ ሓዋርያ ይህሉዶ ይኸውን? ነዚ ዘይምግባር ዘኽስስን ዘቕጽዕን ምዃኑ ኣቐዲሙ ኣብ ትንቢተ ሕዝቅኤል ምዕራፍ ፴፫/33 ተገሊጹ ኣሎ እሞ ነስተውዕለሉ። ፈቲሕኩም ኣምጽኡለይ ዝበለ ነታ ዓባይ ኣድጊ (ኣደ) ጥራይ ዘይኮነስ ነታ ዒሉ’ውን እዩ። ስለዚ ካህን መምህረ ንስሓ ንወለዲ ጥራይ ዘይኮኑስ ንደቆም’ውን ምእንቲ ከይጠፍኡ መኺሩ ምዒዱ ናብ ቤተ ክርስቲያን ከምጽኦም ይግብኦ። ናይ ኃጢኣት ፆር ምሽካም ከይለምዱ ከለዉ ናይ ጐይታ መስቀል ምሽካምን ቤተ ክርስቲያን ምግልጋልን ከምዝለምዱ ምግባር ኣገዳሲ ዝኾነ መንፈሳዊ ዕዮ እዩ፤ ምኽንያቱ ጐይታ ስለዝደልዮም። ጐይታ ምእንቲ ክውጥሓ ዘምጽእዋ ኣድጊ ኣብ ትሕቲ ጐይቶታ ብሥነ ሥርዓት ተታኂዛ ዝነበረት እሞ ዝተሰርቀት እያ። ሎሚ’ውን ወዲ ሰብ ንጐይታ ዘድሊ ኮይኑ ምእንቲ ክርከብ ሥርዓት ኣልቦ ክኸውን የብሉን። ብእምነትን ብሃይማኖትን ሥርዓት ተሓጺሩ ክርከብ ይግብኦ። ሆሣዕና ማለት መድኃኒት ስለዝኾነ መድኃኒና ነለሊ (ንድለ)፤ ንሱ’ውን ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ደቀ መዛሙርቱ ብሓድነት ሆሣዕና በኣርያም ኢሎም ከምዝዘመርሉ ንሕና’ውን ክርስቶሳውያን ኢና፡ ሰዓብቲ ጐይታ ኢና እንብል ኵልና ብሓድነት ዓው ብዝበለ ድምፂ መንነቱን ኣምላኻዊ ክብሩን ፈሊጥና ነመስግኖ። ካብ ሰማይ ንዝወረደልና መድኃኒት ሆሣዕና ንወዲ ዳዊት ንበል። ኣብ ከባቢ መቕደስ ዝነበሩ ናይ ኢየሩሳሌም ሕጻናት ከም ዘመስገንዎን ከም ዝዘመሩሉን ንሕና’ውን ክብሩ ንግለጽ። ሓዋርያት ነታ ኣድግን ገልገል ኣድግን ምእንቲ ክውጥሐን ኢሎም ክዳውንቶም ኣብ ዝባነን ጎዝጊዞም እዮም። እቶም ዝኽተልዎ ዝነበሩ ሕዝቢ ክዳውንቶም ኣብ መሬት ኣንጺፎም እታ ኣድጊ ብልዕሊኡ ከምትኸይድ ጌሮም እዮም። ሕጂ’ውን ኣብ ልቢ ነፍስ ወከፍና ጐይታና ክድይብ (ክውጣሕ) ይደሊ ኣሎ። ኣብ ኣፍ ደገ ደው ኢሉ ማዕፆ ይኵሕኵሕ እዩ ዘሎ። (ራእ ፫፥፳/3፥20) ስለዚ እንታይ ኣንጺፍና ክንቅበሎ ተዳሊና ኣሎና? ድምፁኸ ሰሚዕናዮ’ዶ ንኸውን? ልብናስ ንሱ (ጐይታ) ኣትዩ ክቕመጠሉስ (ክወጥሓሉ) ጸርዩ ተነጺፉ፡ ጸቢቑ ይጽበዮዶ ኣሎ?
እግዚአብሔር ኣምላኽ ልብና ብንስሓ ተሓጺቡ ፍቕርን ጽቡቕ ግብርን ተነጺፉ ጽቢቑ ክጸንሖ ይድሊ ኣሎ። እዚ ምግባር ተሪፉ ልብና ብናይ ኃጢኣት ስራሕ፡ ብክፉእ ትምኒት፡ ብተንኮል፡ ሕማቕ ቅንኢ፡ ብቒምን በቐልን ዝኣመሰሉ ተመሊኡ ኣብ ውሽጥና ንሱ ዘይፈትዎ ስራሕ እንሸይጥን እንልውጥን እንተደኣ ኮይንና ግና ቤተ መቕደስ ሰብነትና ከም ዘባላሸና ፈሊጥና ሕጂ ባዕልና ሰብነትና ምጽራይን ምንጻሕን ንጀምር።
ከምቲ ኣብዚ ዑደት ሆሣዕና ጐይታ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ምስ መጽአ ቤተ መቅደስ ኣይሁድ ረሲሑ ስለዝረኸቦ ካብ ገመድ ጭጉራፍ ተቲዑ ንዅሎም እናገረፈ ከምዘውጽኦም ንዓና’ውን ካልኣይ ጊዜ ምስ ኵሎም ቅዱሳኑ ኣብ ዝመጽኣሉ እዋን ብመቕስፍተ ጥብጣቤ (ብናይ መዓት ጭጉራፍ) ከይቀጽዓናን ካብ ቤቱ እውን ከየውጽኣናን ምጥንቃቕ የድሊ። ንጽሕና ዝፈቱ ኣምላኽ እዩሞ ናይ ክርስቲያን ሰብነት’ውን ናይ እግዚአብሔር መኅደሪ ቤተ መቅደስ እዩ። (፩/1 ቆሮ ፫፥፲፮-፲፯/3፥16-17) ስለዚ’ውን ንጠንቀቐሉ። ብናይ ጽድቂ ስራሕ ከምዝጽብቕን ከምዝምልክዕን ንግበር። መድኃኒት ዝኾነ ናይ ጐይታና ሥጋን ደምን ንምቕባል ሰብነትና ብንስሓ ነዳሉ። ምስኡ ንዘለዓለም ምእንቲ ክነብር ምስ ቅዱሳኑ ኣብ ሰማያት ንምስጋና ክንበቕዕ (ከነመስግኖ ምእንቲ ክንክእል) ሎሚ ነቒሕና ካብ ድቃስና ተበራቢርና ስንቂ ዝኾነና ናይ ክርስቶስ ሥጋን ደምን ንቐበል። ምኽንያቱ ኣዝዩ ነዊሕ ዝኾነ ጉዕዞ ይጽበየና ስለዘሎ። ንኣብነት ነቢይ ኤልያስ ኣብ ናይ እግዚአብሔር እምባ ክበጽሕ ዘኽኣሎ ካብ እግዚአብሔር ዝተዋህቦ እንጌራ ስለ ዝበልዐ እዩ። (፩/1ይ ነገ ፲፱፥፭-፱/19፥5-9።)
ንሕና’ውን ናብ ኢየሩሳሌም ሰማያዊት ንኽንበጽሕ ዘኽእለናን ዘብቐዓናን ካብ ሰማይ ዝወረደልና ናይ ክርስቶስ እንጌራ ንብላዕ ማለት ሥጋኡን ደሙን ንቐበል። (ዮሐ ፮፥፴፪-፵/6፥32-40) ናብዚ ዓቢይ ክብሪ ምእንቲ ከብቕዓና ናይ ልዑል እግዚአብሔር ኣምላኽና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና። ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ናይ ቅዱሳን መላእኽት ተራዳኢነት ናይ ኵሎም ቅዱሳነ እግዚአብሔር ኣምላድነትን ጸሎት ኣይፈለየና።Leave a comment


text:
ፍልልያትና ከም ጸጋ እንተዘይሪእናዮ ሓደጋ’ዩ!
ሳልሳይ ክፋል
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን
ውድባት ኤርትራ ብሓፈሻ ወይ’ውን ብተናጽል፡ ኣብ ኣብ ከባቢኤን ንዝጋሃድ ፖለቲካዊ ምዕባሌታት ብናተን ርእይቶ ክገልጻ መሰል ኣለወን። ኣብ ዘድልየን ወይ’ውን ኣገዳስነት ኣለዎ ኢለን ዝኣምናሉ ጉዳያት’ውን ካብ’ዚ መሰላት ዝተኸልከላ ኣይኮናን።
ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ኣብ ከባቢና ዝተራእዩ ፖለቲካዊ ምዕባለታት፡ ብዝተነጸረ እኳ ድኣ ኣዋጅ እንተኣድለዮስ፡ ብመልከዕ ኣዋጅ ንህዝቢ ክግለጸሉ ጸኒሑ እዩ። እዚ ዝዀነሉ ጉዳያት ከኣ ኣብ መብዛሕትኡ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ጉዳያት ዝትንክፍ ፖለቲካዊ ተርእዮ ምስ ዝኽሰት፡ ህዝቢ ክፈልጦ ተደላይነት ምስ ዝህልዎን እዩ።
ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ገና ኣብ ደረጃ ግንባር ተጥርኒፉ እንዳተቓለሰ፡ ምዕቡል ኣገባብ መስመር ዲፖሎማሲያዊ ምትእስሳር ዘጥረየ ዓቓል ውድብ ምዃኑ ኩሉ ዝፈልጦ’ዩ። ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን መድሃኔ’ኳ ዝወዓለሉን ዝሓደረሉን ብቀረባ ዝፈልጦ ጉዳይ’ውን’ዩ።
ሎሚ ከኣ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ብክንደይ ቃልሲ ዘጥረዮ መትከላዊ፡ ዲሞክራሲያዊ ኣሰራርሕኡ፡ ብዝያዳ ከዕብዮን፡ ኣብ ዘይተነጸረ ጉዳያት ንጹርነት ኣቐሚጡ ዝጓዕዝ ሰልፊ ክኸውን በቒዑ’ዩ።
ካብኡ ሓሊፉ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እንዳማቱ ጣልቃ ፖለቲካ ኣቲዩ ኣይፈልጥን ክኣቱ’ውን ኣይደልን። ዝምድና ሰልፊ ህዝቢ ናይ እንካ ሃባን ጠለባቱ ኣብ ጠረጴዛ ኣንቢሩ፡ ናይ ርሑቕ ዕላማታት ኣብ ክልተኣዊ ዝምድናታት ዝምስረት ሰላማዊ ጉርብትናን ዕብየትን ዘተዀረ’ዩ።
ክቡር ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን
ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝጠቐስክዎ፡ ክሳብ’ቲ ቅኑዕ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኻ ምስ ህዝብኻ ብምክፍል ዝገበርካዮ ጻዕሪ ተቐቢልናዮ፡ ወዮ ሓደ እዋንስ እንተዘከርካዮ ተስፋጽዮናት ተባሂልና’ውን ከም ዝተጸዋዕና ከዘክረካ እፈቱ።
ንሕና ኣብ ሕሉፍ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኻ ደሪቕና ዝምድና ምምስራት ኣይተኸልከልናን፡ ብኣንጻሩ ካብ’ቲ ሕጹር ዝምድናታት ወጺና፡ ካብ’ቲ ኣብ ቅርሕንቲ ዝምስረት ዝምድናታት ወጺእና፡ ኣብ ሓባርዊ ጉዳያት፡ ኣብ’ቲ ንህዝብናን ንሃገርናን ዘርብሕ ክንሰርሕ፡ ሰላምን ርጉእ ፖለቲካ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንክረጋገጽ ዝይዳ ከም ዘኽስበና ዝምድናታትና ዝተመስረተሉ ርኢና።
ሃናጺ ርእይቶኻ ኣሞጎስና፡ ነቐፈታዊ ርእይቶኻ ጸይርና ከኣ ተጓዒዝና’ና፡ እዚ ንዓኻ ምረት ፈጢርሉካ፡ ብፍላይ ኣብ’ቲ 1997 ዘልዓልካዮ ጉዳይ ሓድነት ፡ ኣብ’ቲ ትሕዝቶ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብፍላይ ንሰውራዊ ባይቶ ስለምንታይ ብእንግሊዝኛ ተውጽእዎ፡ ኣነ ብትግርኛ እንድየ ተዛሪበ ክትብል፡ ዓመት ሙሉእ ተጽቢኻ ነቲ ጉዳይ ኣብ 1998 ኣውጺእካዮ። ብሓቂ እዚ ብሂል ካባኻ ክወጽእ ዘይግበኦ ዝነበረ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፡ እቲ ኣብ ውሻጠ ምስና ትገብሮ፡ ኣብ ቃልዕ ከኣ ጠጠው ክትብለሉን፡ ብትርኛ፡ ብዓረብ፡ ብእንግሊዝ ተጻሒፉ ተተርጕሙ ይዘርጋሕ ከኣ፡ ኣብ መወዳእታ ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን ዝሃቦ ቃል ምዃኑ ክረጋገጽ ዝነበሮ’ዩ።
ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን ኤርትራውያን ብትግርኛ ክትዛረብ’ምበር፡ ብትግርኛ ክትጽሕፍ ዝረኣየካ ሰብ ዘሎ ኣይመስለንን። ኣነ ከም ዝርድኦ’ውን ብግዜ ሕጽረት ብልክቲኡ ቋንቋ ማለት ትግርኛን እንግሊዝኛን ክትጽፍ ግዜ ከም ዘይብልካ’ዩ እቲ ጉዳይ’ምበር ካልእ ጸገም ከም ዘይብሉ ኣብ ብዙሕ ዘጋጥመካ ሕቶታት ክትምልስ ስሚዔ።
ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ሎሚ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ማለት በተን ዕላውያን ቋንቋታት ኤርትራ ትግርኛን ዓረብን ብተወሳኺ ብእንግሊዘኛ ሓበሬታ ተጻሒፉ ንህዝቢ ክዝርጋሕ ከም ዝጸንሐ ዘተሓታት ኣይኮነን። እዚ ጉዳይ መሰታ’ቲ ቃልስና’ዩ። እዚ ጉዳይ ነቲ ነቐፈታዊ ርእይቶኻ ውዱቕ ኣብ ልዕሊ ምግባሩ ብእንግሊዝኛ ተሓቲሙ ብምውጽኡ ከም ጽልኢ ቆጺርካ ናብ ጸለመን ቅርሕንት ኣምራሕካ፡ ነቲ ብኽብሪ ጸይሩካ ዝኸይድ ዝነበረ መሰረታት ኣብ ዘጓነፎ ናይ ምፍንጫል ሓደጋ እንተዀነ’ውን ኣብ ክንዲ ንምትዕራቑ ምጽዓር፡ ኣብ ክልተ ደምበ መቒልካ፡ ቅኑዕን ዘይቕኑዕ ውድብን ክትብል ጀሚርካ። ክሳብ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ነቲ ተሰኪምዎ ዝነበረ እጃም ሃገራዊ ሓላፍነት ኣብ ምስልሳል እንከሎ፡ ኣብ ፈስቲቫል 2004 ንምፍሽላ ብፍሉይ ዝተዓጠቕካሉን፡ ነቲ ባዕልካ ትመርሖ ዝነበርካ ኣኼባ ምስ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ከይተኣሳሰርን ከይዛመድን ሓሳብ ቅሪብኻ፡ እንተዀነ ኣይሰለጠካን።
ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን፡ ንስኻ ቅድሚ 1986 ዝነበረ ዓመታት ኣትሒዝካ ብተደጋጋሚ ክሳብ ሎሚ’ውን፡ ብፍላይ ኣብ ድሮ ነጻነት ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ብዛዕባ ፈደረሽን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣልዒልካ ክትዛረብ ዝጸናሕካ ባእታ ኢኻ። ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ተሊቪዝን ኢትዮጵያውን ቀሪብካ ብዛዕባ’ዚ ርእይቶኻ ዝሃብካ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ከኣ ኣብ ቀሪን ኣፍሪቃ ብፍላይ ንኤርትራ ኢትዮጵያን ዝምልከት ናይ ፈደረሽን ጉዳይ ጽሒፍካ።
ኣነ እዚ ርእይቶኻ ጎዳኢ’ዩ ኣይብሎን ምኽንያቱ ከም ሰብ መጠን፡ ከም ናይ ሕግን ፖለቲካን ምሁርን በዓል ሞያ መጠን ርእይቶ ክትህብ ስለ እትኽእል፡ ግን እንተደኣ እቲ ሓቐኛ ኣብ መሬት ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ህዝቢ ዘይምፍላጥን፡ ምስ’ቶም ዋናንታት ብቀረባ ነዚ ጉዳይ ይኹን ኣይኹን ንምትግባሩ ጽን ኢልካ ርእይቶ ካልኦት ናይ ምስማዕ ዕድል እንተዘይሂብካ እቲ ጉዳይ ኣብኡ የብቕዕ። እቲ ኣውራ ሕቶ እቲ ንስካ ተቅርቦ ሓሳብ ጥራሕ ዘኮነ፡ ህዝቢ እንታይ ይብሉ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓጋዚ ኩነታት እንታይ ምጽናዕን ምዝርራብ የድሊ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ነዚ ግዙፍ ጉዳይ ከተዕውት ከም ዕዱም ጋሻ ጥራሕ ዘይኮንካ ኣብ’ቲ ዝኸይድ ዘሎ ጉዳይ መሪሕ ግደ ክትጻወት ምስ ትኽእል ጥራሕ ምዃኑ ካባይ ምኽሪ ትደልየሉ ኣይኮነን።
ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን መድሃኔ ብሳላ ትምርህትኻ፡ ነዚ ዓቕሚ ኣጥሪኻ ከም ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካ ኣተሃላልዋኻ ከም ውልቀ ሰብ፡ ንተበግሶን ርእይቶን ናይ እኩብ ዝተወደበ ሓይሊ ርእይቶይ እንተዘይሰምዔ ወይ’ውን እዚ ኣነ ዝብሎ ዘለኹ ርእይቶ’ዩ ቅኑዕ እንዳበልካ፡ ንገዛእ ርእሱ ርእይቶታትካ ንኽተስምር ክትከዶ ዘሎካ መስርሕ፡ ክትምስርቶ ዘሎካ ዝምድናታት ኣገዳስነት ከም ዘለዎ፡ እዚ ሕጂ ዘሎ ደረጃ ዝምድናታትካ ምስ ኤርትራውያን ውድባት ብንጹር ዘመስክሮ ‘ዩ።
ኣብ’ዚ ኣብ’ቲ ብሽም ፈስቲቫል ካስል ግን ካብ’ቲ ፈቲቫል ካስል ወጻኢ ዝተቐረጸ ቪዲዮ ዝተባህለ ናይ ሓደ ሰዓት መደረ ገዲፈ፡ ኣብ ፍሉይ ናይ’ዚ ዘልዓልክዎ ጉዳይ ክዛረብ እፈቱ።
- ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን ይብል ” እተን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዘን ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ኢለን ኣጥቢቐን ዝጣበቓ ውድባት ኤርትራ ይዕበያ ይንኣሳ፡ ምስ ህዝባዊ ወያነ ክዛመዳ ዝጸንሓ ውድባት ጽግዕተኛታት’ምበር ብዕብየት ይኹን ብዓቕሚ ዝዛመዳ ኣይኮናን። ጽግዓተኛታት’ምበር ብማዕርነት ክብረትን ዝረኣያ መጻምድቲ ህ.ወ.ት ዝዀና ኣይኮናን ኣይኮነናን። ካብ’ዚ ተገበጊሶም ብዙሓት ኤርትራውያን ተዓዛቦ፡ እዚ መሰል ምፍላይ ብሄራት ዝብል ኣምር ዝጽቐጠሉ ዘሎ፡ ምስ’ቲ መደብ ወያን ዝሳነ ስለ ዝዀነ ጥራሕ’ዩ ይብሉ”።
- በዚ ሎሚ ኣፍ ኣውጺኡ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝጻረር ኣካል እንተዘየልቦ’ኳ፡ ኩሉም ውድባት ኣይኮኑን ሓቀኛ መስርሕ ዋዕላ ዝደልዩን ዝድግፉን፡ እቶም ቀንዲ ተቓወምቲ ሓቐኛ ዋዕላ እዞም ሕጂ ሓድ ውድብ ንምዃን ዝቃራረቡ ዘለዉ፡ ወረ ዳርጋ ኮይኖም እዮም ማለት ሰውራዊ ባይቶ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን፡ ሰልፊ ዲሞክራስን፡ ህዝባዊ ምንቕስቓስ ኤርትራን፡ እቲ ኣብ ኩነታትና ጽፉፍን ኣድማዕን ዝዀነ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ እቲ ሽማግለ ኣብ ማኒፈስተሽን ካስል ብንጹር ኣስፊርዎ ዘሎ እዩ። እዚ ሰንድ ወይ መጽናዕቲ’ዚ መንግስቲ ኢሰያስ ካብ ስሩ ተምሕዩ ክድረበ ኣለዎ ዝብል ዕላም ዝተመስረተ’ዩ። ምስ መንግቲ ኢሰያስ ዘተ ዶ ዕላል ዶ ዝብል የልቦን።እዞም በዓል ሰልፍ ህዝብን፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ግን መሰረታዊ ለውጢ ዝደልዩ ኣይመስሉን። ቃልስና ብሰላምዊ መንገዲ ኢሎም’ዮም። እዚ ከይዱ ከይ ምስ መንግስቲ ኢሰያስ ወይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ መኣዲ ዘተ እንካ ሃባን ዝእትዎምዩ። ትጽቢቶምን ድሌቶም እዚ ምዃኑ ዝእመት እኩል ምልክታት ኣሎ። ሓደ ከንስተብህለሉ ዝግባእ ነዞም ውድባት ዝምልከት ኣሎ፡ እዞም ውድባት’ዚኦም ምስ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ጽኑዕ ዝምድና ዝምስርቱ ዘለዉ ይመስሉ፡ እቶም ሰልፊ ዲሞክራስን ህዝባዊ ምንቅስቓስን’ኳ ካብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝመጹ ኮይኖም ምስ ህዝባዊ ወያነ ዝጸንሖም ዝምድና’ዮ። እቲ ዝነበሮም ጥራሕ’ዩ ዝቕጽል ዘሎ። እቲ ዝገርም ናይ’ቶም ቀረባ እዋን ዝተጸንበርዎም ውልዶ ጀብሃ ዝኸኑ ሰውራዊ ባይቶ፡ ሎሚ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝባሃሉ’ዩ። እዚ ውድብ’ዚ በዚ እዋን እዚ ብዘስደምም መጠን ንመንግስቲ ህዝባዊ ወያን ክውድስ ይርከብ። ሕሉፍ ሓሊፉ ንታሪኽ ወያነ ኣብ ሰውራ ኤርትራ የሞግስ ኣሎ። ንኣብነት ምስ’ቲ ሰራዊ ባይቶ ንምቀለ ዝገብርዎ ዑደት ዝተተሓሓዘ ናይ ዜናን ባህሊ ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ ብግዜ ብረታዊ ገድሊ ደዊ ትግራይ ምእንቲ ነጻነት ኤርትራ ብጅግነንት ዝተሰውኡ ኣሞጉሱ ጥራሕ ዘይኮነ እዚ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ዘመስከረ’ዩ ክብል ጸቒጥሉ ኣሎ። ነቶም ብግንባርን ወያን ዝጠፍኡ ሰማእታት ጀብሃ ጠሊምካ ንግደ ወያነ ወይ ከዓ ብቋንቋ ሰውራዊ ባይቶ ንግደ ደቂ ትግራይ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ምቅንጃው ፈጺሙ ሕሱር ብምዃኑ ብምዃኑ ብቶም ዝነኣዱ ዘለዉ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ’ውን ለቕላቒ ዘብለካን ዘንዕቐካን’ዩ። ገለ ካብ ካድረታት ስውራዊ ባቶ እሞ ከኣ መግስቲ ኢ/ሃ/ዲ/ግ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝትግብርዎ ፖሊሱ ከይሓፈሩን ይድግፍዎን የድንቕዎን ይብል፡
ኣብ’ዚ ቃል ፕ.ተስፋጽዮን መድሃኔ ኣብ ፖለቲካዊ ትንታነ ከይኣቶና፡ እተን ብሕቶ መሰል ብሄራት ክሳብ ምንጻል ተኸሲሰን ዘለዋን፡ እተን ኣርባዕተ ውድባት ኣብ ሓድነት መስርሕ ክዕወት ዝቃለሳ ዘለዋ ውድባት እንተወጺኤን፡ ኣብ ደምበ ተቃውሞ ውድብ ኣይክህሉን ማለት’ዩ። ምኽንያቱ እተን ውድባት ሓድሕደን ዝተኣሳሰራን ዝደጋገፋን ብምዃነን። ምእንቲ’ዚ እቲ ዘዛርብ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ በየኖት ሓቐኛታት ውድባት ክካየድ ምዃኑ ዘነጸረ ኣይኮነን። ገገለ ውድባት ክሳብ ናይ ምንጻል መሰል ርእሰ ውሳኔ ሕቶ ኣልዒለን ኣለዋ፡ እዚ ቅኑዕ ድዩ ኣይኮነን ውድባት ንዘልዓልኦ ሕቶ ካብ ንመናጨተሉን መፍቶ ምልካዊ ስርዓት ንኸውን፡ ስለንታይ ኣብ ፍርዲ ኣብ ህዝቢ ዘይንቐርብ ዝብል ሓሳብ፡ ተቐባልነት ረኺቡ፡ ኪዳን ተመስሪቱ። እቲ ሃይማኖታዊ ሕቶ’ውን ብተመሳሳሊ ነዚ ናይ ብሄራት ሕቶ ዝምልከት መጎተ ስለ ዘጋጠሞ፡ ብመጀመሪያ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ንምእላይ ኣብ ሓደ ጽላል ሓቢሩ ክቃልስ፡ ብዝተሓተ ስምምዕ ተጠራኒፉ ከኣ ቃልሱ ክቅጽል ከም ዘለዎ ስምምዕ ተበጺሑ። እቲ ሓቂ እዚ’ዩ። ሎሚ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ጋሽ ሰቲት ነዚ ሕቶኻ ስዒርዎስ ኣብ ፍጹም ሓድነትን ምንጽባራትን ደረጃ በጺሑ ይርከብ ኣሎ።
ሃገራዊ ውዕላ ዝነጸገ ውድብ ዘሎ ኣይመስለንን፡ ኣብ ኣተገባብርኡ ግን ብሓቂ ክልተ ዝተፈላልየ ኣገባብ ክካየድ ይኽእል ዝብል ሓሳብ ኣሎ። እንተዀነ ንምእንቲ ነቲ ንስኻ ትመርሖ ጫለዳ ሽማግለ ፈስቲቫል ካስል ከተማዕርግን ከተኽብርን፡ ነቲ ውድባትን ሰልፍታትን ዝህብኦን ዘቕርብኦን ርእይቶ ግዲ ዘይምሃብካ፡ ማዕረ ክንደይ ናይ ሰባት ርኡቶ ክትቕበልን ከተኽብርን ጸገም ከም ዘሎ ዘረጋግጽ’ዩ። እቲ ሰልፊ ህዝቢ ከም ክፍታሕ ዝግባእ ኢሉ ብዓይብይ ተገዳስነት ዝሓዞ ሕቶ ብሄራት ይኹን ካልእ ፕሮፌሶር ተስፋጽዮን ነቲ ፍልልያት ከም ጸጋ ዘይኮነስ ከም ሓደ ጥፍኣት እትርእዮ ምዃንካ እቲ ናይ ብሄራት ሕቶ ከም መቐጸልታን መደልዲ ህዝባዊ ወያነ ትግራይ ርኢኻዮ። ብወገነይ ጉዳይ ተቃወምቲ ሓይልታት ብኸም’ዚ ናትካ ሓሳብ ርእይቶን ዝፍታሕ ኣይመስለንን። ብቀዳምነት ነቲ ትምክሓሉን ትወራዘየሉን ዘሎኻ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ሓውና ነጸረ ገብረመድህንን፡ ኣቶ ቀለታ ኪዳነ ካብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ እዋኑ ዝሃብሉ ርእይቶ ኣንቢብካ እንተዀይንካ ንዓይ ክምልሰሉ ዘድለይኒ’ውን ኣይኮነን።
ካልእ ንሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክልተ መዳይ፡ ብምጽላም ቀዳማይ ኣብ ኣህጉራዊ መደረኻ ከተቅርቦ ዝፈተንካ ጉዳይን፡ እቲ ኣብ መንጎ ሰውራዊ ባይቶን መንግስቲ ትግራይ ዘሎ ዝምድና ዝምልከት’ዩ።
ብሸነኽ ኣህጉራዊ ጉዳይ፡ ውድብ ሕቡራት መንግስታት፡ ኣፍሪቃ ሕብረት፡ ኢጋድ ካልኦት መንግስታት ኤውሮጳዊ ሕብረት ደጊፎሞ ዝተኻየደ ወራር ኢትዮጵያ ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ንወራር ወያነ መሪቆምሎም ክትብል ኣብ’ቲ መዓልታዊ ትሰርሓሉት ትካል ክትብሎ ዘይትደፍር ጉዳይ ብኸመይ ነቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝረአ ኩነታት ብሰልፊ ህዝቢ ከም ዝስራሕን ዝውጠንን ዝትለምን ተምሳል ተቕርብ ?
እዚ ግጉይ’ዩ ሓበሬታ’ዩ። ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያውን ሶማልን ዘጋጠመ ዕንወትን ጥፍኣትን ብርሰትን ኮኒኑ’ዩ። እንተዀነ ግን ኢትዮጵያውን ኣብ ናይ ገዛእ ጉዳዮም በቲ ንሳቶም ዝመሰሎም ኣገባብ ክፈትሕዎ ኣብ ገዛእ ኢዶም ዘሎ ውሳኔ’ዩ ምባል ሕጂ’ውን ንኢትዮጵያውን ዝምልከት’ምበር ንማን ዝምልከት ኣይኮነን። እዚ ክልተ ሓቂ ሒዙ ዘሎ መልሲ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዛዕባ ጉዳይ ሶማል ክዛረበሉ፡ ኣብ ጉርትናዊ ኵናት ዘለዎ ኣረእእያ ሓሳቡ ሂቡ። ውሳኔ ኢትዮጵያውን ከኣ ናይ ኢትዮጵያ’ዩ ኢሉ። ብዛዕባ ኵንታ ኢትዮጵያን ሶማልያን ፍርዲ ክህብ ዝኽእል ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፡ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን’ዩ።
ይትረፍ ናይ ሶማል ጉዳይና፡ እቲ ዶባዊ ኵናት ክሳብ ዝንጸር ንህዝብና፡ ይኹን ዓለም ኣብ ምድንጋር ኣእትዩ ከም ዝጸንሐ ፕሮፌሶር ትፈልጦ’ዃ። እንተዀነ ኣብኡ ጠጠው ኣይበልን፡ ነቲ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ወያነ ዘለዎ ዝምድናታት ዝበለጸን ዝሓየለን’ዩ ናብ ዝብል መደረ ንምብጻሕን ከምኡ ንምባል ክጥዕመካን’ዩ። ዝገርም’ዩ። ኣብ 1992 ዝነበረ ኩነታት ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ትፈልጥ። ኣብ 2003 ዝነበረ ትፈልጥ፡ እንተዀነ በቲ ዘይሕለል ጻዕሪ እቲ ዝምድና ቀስ ብቀስ ኣብ ንቡር ክምለስ ኪኢሉ። ሎሚ ምስ ዲሞክራሲያዊ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ምስ መንግስቲ ትግራይን ካልኦትን ዝግበር ዝምድናታት ከኣ ብእውጅ ዝኸይድ ዝምድና’ዩ። ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ሓቢእዎ ዝኸይድ ኣጀንዳ የብሉን።
ኣብ’ዚ ከኣ ኣብ’ቲ ጉዳይ ስለ ዝነበርኩ፡ ብመጀመሪያ እቲ ርክብ ብደረጃ ክልተኣዊ ህዝቢ ዝተኻየደ’ምበር ብደረጃ ውድብን መንግስቲ ትግራይን ዝተኻይደ ኣይነበረን። ብግሉጽ ግን ነቲ ንትግራይ ዝተኻየደ ምብጻሕ ዝፈጸሙ ኣባላት ሰልፊ ህዝቢ ምንባሮም ዝኻሓድ ኣይኮነን። እቶም ኣባላት ሰልፊ ህዝቢ ከኣ ብነጻ ድሌቶም፡ ብናይ ገዛእ ርእሶም ናይ መጓዓዓዚ ወጻኢ መቀለ ብምኻድ ነቲ ናይ ሰላም ድሌቶም ክውን ዝገበሩ’ዮም።
ኣብ’ዚ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ግን ህዝቢ ትግራይ፡ ካብ ትጽቢትና ንላዕሊ ናይ ሰላም ድሌት ከም ዝነበሮን፡ ንታሪኽና ካብ ቃላትና ንላዕሊ ዝገለጽ ህዝቢ ምዃኑ ብናተይ ቃላት ዘይኮነ፡ ባዕላቶም ከም ዝበልዎ ኣብ www.youtube.com/kerkebet ኣቲኻ ክትሰምዕን ነቲ ዘሎካ ትምህርቲ ክትውስኸሉን፡ ትኽእል፡ ካብኡ ብዝተረፈ ህዝቢ ብዘይገበሮ ካብ ምኽሳስ ከድሕነካን፡ ንባዕላዊ ክብረትካን ክሕልወካ ይኽእል’ዩ እሞ፡ ኣንፈትካ ካብ ካስል ንላዕሊ ክድህስስ ይግባእ በሃሊ’የ። ነቲ ታሪኻዊ ቦታ ካስል ብዝዀነ ዘይኮነን ፖለቲካዎ ተርኽቦ ኣይትዓፍኖ።
መደምደምታ
ብዛዕባ ፕ.ተስፋጽዮን መድሃኔ በዚ ዝስዕብ መልእክቲ ክድምድም ይፈቱ፡
1 እቶም ሰልፊ ህዝቢ ኢና ዝብሉ ዝብል ኣዘራርባ ፕ.ተስፋጽዮን ናይ ንዕቀት ምዃኑ ክእረምን፡ ንሕና ሎሚን ጽባሕን ሰልፊ ህዝቢ ስለ ዝዀና ኩሉ ፈታዊ ይኹን ጸላኢ ኣፉ መሊኡ ብኡ ክጽውዓናን ክሰምየናን ኣብ ጉባኤ ዝሕለፍናዮ ውሳኔ ምዃኑ ምፍላጥ።
2 ሰልፊ ህዝቢ ብፖለቲካዊ ጸብጻብ ንህዝቡ ክሳብ ዝኣወጀ ቅኑዕ እዩ ዝብሎ ምስ ዝደለዮ ዝምድና ክፈጥር ከም ዝኽእል ክእመነሉ።
3 ሰልፊ ህዝቢ ናይ ግዜ ቦታን ሕቶ እንተዘይኮይኑ ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዘይጻረር ክፍልጥ።
4 ተቃውሞ ብሰልማዊ መንገዲ ምባል ንሰልፊ ህዝቢ ምስ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ናይ እንካን ሃባን ዘተን ልዝብን ዘተኣሳስር ጉዳይ ዘይምዃኑ።
5 እቶም ምስ ሰልፊ ህዝቢ ኣብ ሓድነት ዝኣቱ ዘለዉ ውድባት ክሳብ ሕጂ ተበጺሑ ብዘሎ ሓባርዊ ስምምዕ ንህ.ግ.ዲ.ፍ ብተመክሮን ኣተሓሳባን ዝውክሉ ዘይኮኑ ውድባት ምዃኑ ክእመን፡
ኣብ መወዳእታ
ሀ/
እቶም ፕ.ተስፋጽዮን ዝኸሶም ዘሎ ውደባት ከም ሰልፊ ዲሞክራስን፡ ህዝባዊ ምንቕስቓስ ኤርትራን ዝመርሕዎም፡ ካብ’ቲ ኣብ ሰላምን ዲሞክራሲታዊትን ኤርትራ ክሕዝዎ ዝግብኦም ቦታ ወይ ከም ሕጹያት ክወዳደርሉ ዝግብኦም ቦታ ናይ ሚኒስተራትን ኤምባሲታንን ካልእ ሓላፍነት ጠንጢኖም ዝመጹ ምዃኖም ክስመረሉ ዘለዎ ጉዳይ’ዩ እብል። ጉዳይ ናይ ስልጣን ደሊዮም ዝንል ክሲ ንዝምልከት።
ለ/ ብዛዕባ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብማዕከን ዜናን ባህል ኣቢሉ ንህዝባዊ ወያነ ትግራይ ወዲሱ ዝብል ክሲ ጽሑፍ ፕ.ተስፋጽዮን ከም ጥብቆ ከም ዝለዎ ብምስፋር ናይ’ዚ ክፋል ብዛዕባ ፕ.ተስፋጽዮን ዘሎኒ ርእይቶ እዛዝም።
ጥብቆ
ናይ ሰልፊ ህዝቢ ክፍሊ ዜናን ባህልን 19 ነሓሰ 2008
ብሕጽር ዝበለ ሕውነታዊ ጉርብትና ህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሐፈሻ፣ ታሪኻዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ከኣ ብፍላይ፣ ብኹሉ ሸነኽ ዓሚቝ ምትእስሳር ዘለዎ ኮይኑ፣ ብናይ መንግስታት ኮነ ውድባት ባእሲን ቂምታን ፈጺሙ ዘይሕከኽን ዘይንቕነቕን ነባሪ መሰረት ዘለዎ Iዩ። መንግስታትን ሐለፍቲ Iዮም። ናይ ኣህዛብ ምትእስሳርን ሕውነታዊ ዝምድናን ግን ንዘለኣለም ነባሪ Iዩ።
ኣብ መንጎ’ቶም ብዝያዳ ዝዳወቡና ጎረባብቲ ዝኾኑ ሃገራት፣ ብፍላይ ከኣ ኣሕዋት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ናይ ህዝቢታት ሕውነትን፣ ታሪኻውን ባህላውን ምትእስሳራትን ማንም ሐይሊ ክበትኮ እወ ኣይኽእልን’ዩ። ክልቲኦም ጐረባብቲ ኣህዛብ ኣብቲ ናይ ጸላም እዋንን፣ ኣብቲ መሪር ሃዋሁውን ተኻፈልቲ ሽግርናን ጸገምናን Iዮም። ነጻነትና ንምርግጋጽ መዕቆብትናን ሐገዝትናን ብምዃን ተኻፈልቲ ሐዘንናን ሐጎስናን ዝኾኑ ኣህዛብ እዮም። እቲ ህዝቢ ሱዳን ተቐባል ጋሻ ኮይኑ ዝገበሮ ዘይርሳዕ ውዕለታን፣ እቲ ህዝቢ ትግራይ ደቁ ክሳብ ሳሕል መጺኦም ኣብ ጐኒ ተጋዳላይ ኤርትራዊ ሓዎም ኮይኖም ዝኸፈልዎ ጅግንነታዊ መስዋእትን ከቶ ኣይርሳዕን እዩ። እቲ ተጋደልቲ ኤርትራውን ክሳብ መሬት ኢትዮጵያ ብምኻድ ዝኸፈልዎ ሰፍ ዘይብል ጅግንነታዊ መስዋእቲ ፈጺሙ ዘይርሳዕ ኮይኑ፣ ዘይንቕነቕ ነባሪ ምልክት ሓድነት ኣህዛብና ብምዃን ኣብ ምዕራፋት ታሪኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ እንዳተዘከረ ክነብር’ዩ።
ህዝቢ ሎሚ ፍረድ
ጽባሕ ከኣ ክትፈርድ
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=38


text:
ትማሊ ኣብ በይ ኤርያ ናይ ብሓቂ ስዉእ ተዛሪቡ
ትማሊ ኣብ በይ ኤርያ ናይ ብሓቂ ስዉእ ተዛሪቡ
በይ ኤርያ ከምቲ ዝሓለፋ ዓመታት ሕጂውን መሪሕ ተራ ንምጽዋት ነዛ ታሪካዊት ዝኮነት ፈልም ’ስውእ ተዛሪብ’ ንምእንጋድ ካብተን መጀምርያ ዝሓተታ ከተማታት ሓንቲ እያ። ’ስውእ ተዛሪብ’ ብህብባት ስነጥበባውያን ዝተዋስእዋ ታሪኻዊትን እዋናዊትን ናይ ፋልማይ ፈልም መከራ፡ ገድሊ፡ መስዋእቲ ህዝቢ ኤርትራ ክጥለም ከሎ እተሪኢ አብ ታሪኽ ኤርትራ ድሐሪ ናጽነት ካብ ዝተሰርሓ ፈልምታት እታ ናይ መጀመርታ ምኾና እዩ። እዛ ብህብቡ አርቲስት ፍኣድ ኣልኣሚን ተደሪሳ ዝተኣልየት ፊልም ብ ኣብ ሰደት አብ ኢትዩጵያ ብዝርከቡ ገና ሩፍ ከይበሉ ድሕሪ ላምፓዱሳ እንታይ ከይተርፈና ብምባል ኣብ ጎኒ ህዝቦም ብሙኾን ድምጺ ውጽዕ ከቃልሑ ዝመረጹ። ብምትሕብባር ዓርቢ ሓርነት ድማ ኣብ ፍርያት በጺሓ።
እቲ ናይ ፊልም መደብ ብኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ በይ ኤርያ ካሊፎርንያ (ዳዕሮ) እዩ ተዳልዩ። ኣባላት ሓይሊ ዕማም ናይቲ መደብ ዝኾኑ ኢሰያስ ስዩም፡ ንግስቲ ጎይተኣኦም፡ ፋጥና ስይድ፡ መስፍን ስንቀን ለማ ኣድሓኖም ብሙኾን ብኣላይነት ኣባል ቦርድ ዮናስ ወልደሚካኤል እዩም ነቲ መደብ ኣዳሊዮሞ። ተቀማጦ ብይ ኤርያ አብ ሰዓቶም ምስ በጹሑ ባኣለይቲ መደብ ዕላማን መልእክትን ናይቲ መደብን ፊልምን ንተዓዘብቲ ድሕሪ ምሕባር እዋናዊት ዝኮንት ግጥሚ ብ ኣባል ቦርድ ዝኾነት ፍረወይኒ ድሕሪ ምቅራባ ብወግዒ ናይ ፊልም ምዕዛብ መደብ ንኣስታት ሰዓትን ፈረቓን ኣቢሉ ቀጺሉ።
ፊልም ስውእ ተዘሪቡ ነዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ካብ ሰረትእምነት ሰማእታትናን ባህጊ ህዝብናን ኣዝዩ ዝርሓቐ ህልዊ ኩነታት ሃገርና ብንጹር እትገልጽን እተንጸባርቕን ናይ መጀመርታ ታሪኻዊት ፊልም እያ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። እዛ ካብ ትጅምር ክሳብ ትውድእ ኣብ ዛራ ንብዓትን ሓሳባትን እትሸመካ ኣብ መጻሕፍቲ ታሪኽ ሃግርና ፍሉይ ቦታ ዝህልዋ ስነ ጥበባዊት ፍርያት ንሃገራውንትን ተወፋይነትን ህዝቢ ኤርትራን መእሰያትን ብንጹር እትገልጽ ብ ኹሉ ኤትራዊ ንታርኽ ክትውነን ዘለዎ ሰንድ ምዃናውን በዚ እጋጣሚ ብዘይ መግናን ክምስከር ይከኣል እዩ።
ድሕሪ ምዝዛም ናይቲ ፊልም እቲ ኣብ ባሕሪ ታሪኽ ሃገርና ጥሒሉ ዘስተንትን ዝነበረ ተሳታፋይ ብኽልተ ካብቶም ካብ ሓይሊ ዕማም ናይቲ መደብ ዝኾና ንግስቲን ፋጥናን ዝቐረበ መበገሲ ወፈያ ነቶም ስነጥበባውያን ናይ ምሕጋዝ ቅዱስ ሓሳብ ብቕጽበት ብምቕባል ሽዑ ንሽዑ ኩሉ ካብ $500 ክሳብ $20 ዶላር ዝበጽሕ ናይ ገንዘብ ወፈያ ብምብርካት ኣብ ወሽጢ 15 ደቓይቕ ዘይመልእ ግዜ ልዕሊ 4800.00 ዶላር ከወፍዩ ኪኢሎም። ብዘይካዚ ካብ መእተዊ ልዕሊ 1100.00 ዶላር ተኣከበ። ተሳተፍቲዊን ሓሓንቲ ዲቢዲ ንመዘከርታ ክትኮኖም ሒዞም ከይዶም። ገለ ተሳተፍቲዊን ነቶም ነዛ ታሪካዊት ፊልም መጺኦም ዘይረኣይዋን ነቶም ኣብ ገዝኦም ኾይኖም እንዳሰምዑ ዘስቅጡ ዘለዉን ክንሸጦሎም ኣለና ብምባል ዝዓቕሞም ክሸጡ ወሲዶም።
እቲ ትማሊ ሰንበት ዝነበረ መደብ እንበርእር ስዉእ ናይ ብሓቂ ዝተዛረበ እንበር ብምንገዲ ስነጥበብ ዝተዛረበሉ ኣጋጣሚ ኣይኮነን ዝነበረ። ንሕድሪ ሰማእታትና ዘኪርናን ኣኽቢርና፡ ንሃገርና ካብዚ ዘላቶ ታኼላ ምልኪ ንምድሓን ክንጓየ ሃገራውን ታሪኻውን ሓላፍነት ከምዘሎና ከኣ ፍሊም ስዉእ ተዛሪቡ ጸቡቕ ጌራ ቀስቂሳትናን ኣዘኻኪራትናን ኣላ።
ዘልእለማዊ ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ!
ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ በይ ኤርያ ካሊፎርንያ


text:
ርሑስ በዓል ፋሲካ ይግበረልና !! تهنئة بمناسبة عيد الفصح المجيد
ብምኽንያት በዓል ፋሲካ፣ ንኹሎም ኤርትራውያን ክርስትያን ብፍላይ፣ ንኣመንቲ ክርስትና ኣብ ዓለም ድማ ብሓፈሻ፣ እንቋዕ ጾመ ልጓም ፈታሓልኩም ብምባል፣ ርሑስ ብዓል ፋሲካ ክኾነልና ልባዊ ምንዮትና ንገልጽ።
Read more: ርሑስ በዓል ፋሲካ ይግበረልና !! تهنئة بمناسبة عيد الفصح المجيد
እንቋዕ ጾመ ሉጓም ፈትሐልኩም;;ርሑስ ፋሲካ ይግበረልኩም
ብሽም ተጋድሎ ሐርነት ኤርትራ;;ንኣመንቲ ክርስትና እንቋዕ ጾመ ሉጓም ፈትሐልኩም;;ርሑስ ፋሲካ ይግበረልኩም;; ጸላእትና ዝሰዓሩሉ;;ህዝቢ ኤርትራ ዝቀስነሉ;;ኣስላም ምስ ክስታን ኤርትራዊያን,;ርሑቕ ኣይኮነን;;ሰላምን ቅሳነትን ዝሰፍነሉ እዋን;;ኣሚን ኣሜን።
ኣብ ማሕበረ ፖለቲካዊ ግፍዒስ ተሓምበለ ብዕለታዊ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ “ዘጋርዲያን” ለንደን
ካብ ኣልጀርያ (ባሕሪ ሜዲትራኒያን) ናብ ኤርትራ (ቀይሕ ባሕሪ) ኣብ ንግስነታት ስዑዲያን ሕቡራት ዒማራት ዓረብን ( ወሽመጥ ፋርስ) ዝርከቡ ህዝብታት መንኦም ብዓውታ ብወግዒ፡ መንኦም ብሰላሕታ፡ ግን ከኣ ብዘተኣማምን ውሽጣዊ ሚስጥራዊ ውዳቤ፡ ሓርነት ኣብ ምድላይን ምጥባቕን ኣንጻር ጨቆንቶም ሓኾት ክብሉ ይረኣዩ ኣለው።
Read more: ኣብ ማሕበረ ፖለቲካዊ ግፍዒስ ተሓምበለ ብዕለታዊ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ “ዘጋርዲያን” ለንደን
Read more: ኣብ ማሕበረ ፖለቲካዊ ግፍዒስ ተሓምበለ ብዕለታዊ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ “ዘጋርዲያን” ለንደን
መመሊሱ ዝፈልሕ ዘሎ ፖለቲካ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኩነታት ሃገረ ሱዳን ከኣ ብፍላይ፡ ኣፍራይን ዘርጋሕን ማዕከን ዜናን ሓበሬታን “ሮይቴርስ” ለንደን
ምዕባሌታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብቐረባ ዝከታተል ኩሉ ከም ዝርደኦ፡ “ፊልድ ማርሻል” ዖመር ሑሴን ኣልበሽር ብዕልዋ ኣብ ስልጣን ደይቡ ንሃገረ ሱዳን ኣስታት ንሰለስተ ዓሰርተ ዓመት ኣብ ምምራሕ ይርከብ ኣሎ። ካብ ዝሓለፈ ቀረባ ኣዋርሕ ግን ሓያል ተቓውሞ ይገጥሞ ኣሎ። ኣቦ-መንበርነት ናይ’ቲ ንሱ ዝመርሖ “ሃገራዊ ጉባኤ” ዝተባህለ ሰልፊ ንሓደ ካብ እሙናቱ “እሺ” በሃልቱ ኣረኪብዎ ኣሎ።
Read more: መመሊሱ ዝፈልሕ ዘሎ ፖለቲካ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኩነታት ሃገረ ሱዳን ከኣ ብፍላይ፡ ኣፍራይን ዘርጋሕን ማዕከን ዜናን ሓበሬታን “ሮይቴርስ” ለንደን
Read more: መመሊሱ ዝፈልሕ ዘሎ ፖለቲካ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኩነታት ሃገረ ሱዳን ከኣ ብፍላይ፡ ኣፍራይን ዘርጋሕን ማዕከን ዜናን ሓበሬታን “ሮይቴርስ” ለንደን
ሓጺር መደረ ሲኞረ ሮቤርቶ ፊኮ ኣቦ-መንበር፡
ካብ ውዕሎ ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ (ተወከልቲ ህዝቢ ኢጣልያ) ሓደ ኣብነት፡-
ጸብጻቢ ኣገልግሎት ዜናን ሓበሬታን ኢጣልያ “ኣንሳ”- ሓጺር መደረ ሲኞረ ሮቤርቶ ፊኮ ኣቦ-መንበር፡
ኣባላት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ቦታ ጉባኤ ክበጽሑ ጀሚሮም!! መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኣገዳሲ ኣኼባ ኣካይዶም !!
ዓቢ ሰውራዊ ትስፉው ሃዋሁን፣ ክብ ዝበለ ሃገራዊ ሓላፍነትን ኣብ ዝሰፈኖ ህሞት፣ ኣባላት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፣ ጉባኤ ኣብ ዝካየደሉ ቦታ ክኣትዉ ጀሚሮም። ተጋባእቲ ንምቕባል ኩሉ ሎጂስቲካዊ ምቅርራባት ተማሊኡ ምህላዉን፣ ብዙሓት ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን፣ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ብህዝቢ ዝተመርጹ ኣባላት ጉባኤን ድሮ ክበጽሑ ጀሚሮም ምህላዎምን፣ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ሓቢሩ።