text:
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ – ካልኣይ ክፋል
ሓምድ ቀጽሉ ፣ ካብ ወገናት ባጽዕ ንባርካ ተመሊሰ ካብኡ ከሰላ ኣቲየ ምስ ስዉእ ሳቤ ተራኽቤ ዳግም ንሜዳ ተመሊሰ ኣብተን ኣሃዱታት ተጸምበርኩ ። እዚ ድማ ብ1964 እዩ ነሩ ይብል ።
መን እዩ እቲ ምስ ስዉእ ጣህር ሳልም ኮይኑ ዝላኣኸካ ዑስማን ኣደም ንዝብል ሕቶ ክምልሽ ከሎ ፡ ዑስማን ኣደም ኣባል ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ ኮይኑ ምስ ብጻዩ ስዉእ ዓሊ ኣሕመድ ካብ መደበር ፖሊስ ናይ እንጅሓይ ( ባርካ ) ኣብ መጀመርታታት ናይ ቃልሲ ብሬት ተሰክሞም ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ተጋደልቲ እዮም ። ዑስማን ኣደም ቅድሚ ምምስራት ወታሃደራዊ ክፍልታት ምስ ጸላኢ ኣብ ዝተገብረ ውግእ ኣብ ደምበላስ ዕለት 8/2/1964 ተሰዊኡ ። ኣብዛ ዕለት እዚኣ ምስኡ ከምኡ ፖሊስ ዝነበረ ዑስማን ሻግን ፡ መጀመሪያ ስዉእ ካብቶም ወታሃደራዊ ኮርስ ኣብ ሱሪያ ዝወሰድና ዓብዱልዋሃብ ፉቱዊን ተሰዊኦም ። ዓሊ ኣሕመድ ድማ ኣብ ቃጠታይ ( ሞንጎ ምስያምን ዓድ ኩኩይን ዘሎ ሩባ ) ምስ ጸላኢ ኣብ ዝተገብረ ውግእ ብዕለት 20/4/1964 ተሰዊኡ ።ኣብዛ ዕለት ከምኦም ኣባል ፖሊስ ዝነበረ ካብ ምጽዋዕ ብ1963 ምስ ብጻዩ ስዉእ ሙሓመድ ስዒድ ሻምሲ ምስ ብረቶም ንኣባላት ፖሊስን ካልኦት ዝተፈላለዩ ኣካላትን መሪሑ ዝወጸ ዑመር ናስር ሹም ተሰዊኡ ይብል ።
ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ ዘረባኡ ብምቅጻል ንቀዳሞት ተጋደልቲ ዘኪሩ ፡ ብዛዕባ እቶም ብፍላይ ብ1962 ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ምስ ሰራዊት ሱዳን ዝነበሩ ተጋደልቲ በቲ ዝነበሮም ወታሃደራዊ ፍልጠትን ተሞክሮን ኣብ ጽንዓትን ቀጻልነትን ሰራዊት ሓርነት ዝተጻወቱዎ ግዴ ዝፈልጡ ብዙሓት እዮም እዞም ኣብ ሰራዊት ሱዳን ዝነበሩ ድማ ባዓል ፡-
- ጣህር ሳሊም
- ሙሓመድ እድሪስ ሓጅ
- ሙሓመድ ዑመር ዓብደላ ( ኣቡ ጣያራ)
- ዑመር ሓሚድ እዛዝ
- ዑስማን ኣቡሻናብ
- ኣደም ሓሚድ ግንድፍል
- ሙሓመድ ዓሊ ኣቡሪጀላ
- ዑመር ዳማር
- ሓሚድ ጃምዕ ሑማድ ወዘተ. ይሪከቡዎም ብምባል ፣ በዚ ኣጋጣሚ ብተመሳሳሊ ካብ ሰልፊታት ፖሊስ ኤርትራ ናብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ቀዳሞት ተጋደልቲ እውን ታሪኻዊ ግዴ ነሩዎም ብምባል ፣ ብተመሳሳሊ ኣብቲ እዋን ንሰውራ ኣዚዩ ተደላይ ዝኾነ ወታሃደራዊ ፍልጠትን ተሞክሮን ዝውንኑ ኣባላት ፖሊስ ዝነበሩ ብምልዓል ፡ ስዉኣት ዑስማን ኣደምን ዓሊ ኣሕመድን ኣርባዕት ጠበንጃ ኣቡ ዓሻራን ኣብቲ እዋን ተመንኻ ዘይርከብ ሓደ ብሬን ኢንግሊዝን ወታሃደራዊ ተሞክሮን ሓዚሎም ናብ ሰውራ ዝወጹ ምዃኖም ይሕብር ። ቀጺሉ እዞም ዝጠቀስኩዎም ስዉኣት ከዋኽብትን ካልኦትን ኣባላት ፖሊስ ዝነበሩ ከም ስዉእ ሙሓመድ ስዒድ ሻምሲን ዑመር ናሰርን ካብ ከተማ ምጽዋዕ ምስ ብጾቶም ፖሊስን ካልኦትን ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ እውን ኣለዉ ። ስዉእ ሻምሲ ብ 1965 ኣብ ልዕሊመደበር ሽዕብ ዕዉት መጥቃዕቲ መሪሑ ዝተሰወኤ ጅግና እዩ ። ከምኡ ድማ ብመሪሕነት ኣባል ፖሊስ ዝነበረ ዑመር ዲን ሙሓመድ ዩሱፍ ካብ መደበር ቡሹካ ብዕለት 7/7/1963 ምስ ምሉእ ዕጥቆም ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ኣለዉ ። እቲ ንሳቶም ዘምጸኡዎ ብሬት ድማ ኣብቲ እዋን ኣብቲ ካብ ኣርባዓ ንላዕሊ ፎክስ ብሬትን ብሬንን ዝተሰልበሉ መጥቃዕቲ መደበር ሃይኮታ ኣብ ወርሒ 9/1963 ብሙውዓሉ ዓብይ ግዴ ተጻዊቱ እዩ ። ድሒሩ ድማ ካብ ቱኩምብያ ኣብ ፍላንሳ ዝነበረ ሙሓመድ ያሲን ሓጅ ሳልሕ ብዕለት 24/4/1964 ኣርባዕተ ብሬት ኣቡ ዓሻራን ጠያይትን ሕዙ መጸ ። እዚ ድማ እቲ ሓንቲ ጥይት እውን ትኹን ጠቅማ ዓብይ ዝነበረሉ እዋን እዩ ። ከምኡ ድማ ኣብቲ እዋን ይኹን ድሕሩ ኣብ ዝነበረ እዋን ምስ ብሬቶም ይኹን ብዘይ ብሬት ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ነሮም እዮም ። ንምሳሌ ባዓል ስዉእ ሑሴን ሻጊ ፡ ስዉእ ኣሕማዲን ኢስማዒል ፣ ስዉእ ሓጅ ሙሳ ፡ ራማዳን ሙሳ ኣሕማዲን ፣ ስዉእ ማሊክ ኣደና ወዘተ.
ኣባላት ፖሊስ ካብ ዝተፈላለየ ወገናት ኤርትራ ብኡኩብ ወይ ብውልቀ ናብ ሰውራ ይጽምበሩ ስሌ ዝነበሩ ድማ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ፖሊስ ዝነበራ እምነት ስሌ ዝጎደለ፣ ንብዙሓት ካብ ፖሊስ ረፊታቶም ብዙሓት ድማ ቅያር ኣብ ትሕቲ ዝብል ምኽንያት ክርሕቁ ንእትዮጵያ ሰዲዳቶም ። ካብኣቶም ክሳብ ሕጂ ኣብ እትዮጵያ ዝነብሩ ገለ ስድራታት ኣለዉ ።
ቀጽልና ኣብ ካልእ ኣርእስቲ ሰጊርና ፡ ንተጋዳላይ ሓምድ እቲ ንስኻ ሜዳ ዝወጻእካሉ እዋን ስርርዓት ናይተን ወታሃደራዊ ኣሃዱታት ከመይ ነሩ ? ምስ ጸላኢ ዝግበር ዝነበረ ጥምጥምከ እንታይ ይመስል ነሩ ? እንታይ ዓይነት ጸገማትከ ነሩኩም ? ኣብ ዝብል ሕቶ ሰጊርና ፡ ሓሚድ ይብል ፡-
ዝላዓለ ወታሃደራዊ ስርርዕ ጋንታ ነራ ። ጸገማት እንተዳኣ ኮይኑ ከምቲ ዝፍለጥ ፡ዝተፈላለየ ዓይነት ጸገማት ነሩ ቀንዲ ካብኡ ዋሕዲ ዕጥቅን ፡ ዋሕዲ ዝተመልመለ ጉልበት ሰብን ኮይኑ ክልእ ዝተፈላለየ ዓይነት ጸገማት እውን ነሩ። መብዛሕትኡ ብሬት ድማ ዓይነቱ ኣቡዓሻራ ፡ ኣቡ ሲታ፡ ዉሑድ ቦምባ ኢጣሊያ ኮይኑ መብዛሕትኦም ተጋደልቲ ጃሌ( ብሬት ዘይዓጠቁ) እዮም ነሮም ። ኣብ ዝተፈላለየ ሰፊሕ ቦታታት ተዘርግሑ ዝነበረ ጸላኢ ድማ ብቀጻሊ ተኸታቲሉ ይስዕቦም ነሩ ። ይኹን እምበር ሳላ ጽንዓት መስዋእትን ናይቶም ቀዳሞት ተጋደልቲ ካብ ቀዳማይ መራሒኦም ስውእ ሓሚድ ኢድሪስ ዓዋተ ጀሚርካ ሰውራ ንዝነበረ ጸገማት ኩሉ ትሰግሮ ነራ ። ሰውራ ብግስ ምስ በለት ምስ ጸላኢ ኣብ ብርቱዕ ጥምጥም እያ ኣቲያ ። ቀዳሞት ተጋደልቲ ድማ ዝላዓለ ኣብነት ናይ መስዋእትን ጽንዓትን ኮይኖም ኣንጻር ጸላኢ ኩናትን ፍሉይ ስሪሒታትን ብምክያድ ዓብይ ናይ ሰብን ንዋትን ክሳራ ኣውርዶም ራዕዲ ኣእተዉሉ ። መብዛሕትኡ ስሪሒታት ድማ ኣብ ልዕሊ እተን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታት ተዘርግሔን ዝንበራ መደበራት ፖሊስን ኣንጻር እቲ ( field force ) (ናይ ሜዳ ሓይሊ) ዝባሃል ዝነበረ ሰራዊትን ዝቀነዔ ነሩ ። ቀንዲ ካብኡ ውግእ ሓልሓልን ኣብ ልዕሊ ፡ መደበር ጎንዮ ፡ ጋርሳት ፡ ጋሉጅ ፡ ታማራት ፡ ባረንቱ ፡ ወገናት ዓንሰባ ባብ ጀንጋረን ( ባልቃት) ፣ ኣሮታ፡ ሆምቦል ፡ ሃባሮ ጻዕዳ ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ባርካን ጋሽን ዝተኻየደ ውግኣትን ፣ ሰራዊት ሓርነት ካብ 40 ንላዕሊ ዝኾውን ብረት ዝሰለበላ ወርሒ 9/ 1963 ዝተኻየደት ዉሩይቲ ስሪሒት ሃይኮታ ፡ ውግእ ማንሱራ ፡ ከምኡ እውን ዝተፈላለየ ፍሉይ ናይ ፊዳኢዪን ስሪሒታት ፡ ከምቲ ኣብ ልዕሊ ማዕረፎ ነፈርቲ ናይ ኣስመራ ዝተኻየደ መጥቃዕትን ፡ ኣብ ከተማ ኣቁርደትን ከባቢ ከረንን ዝተኻየደ ሲሪሒታትን እዩ ። እቲ ብ1964 ጸላኢ ንሰውራ ብዕሽላ ከላ ምጥፋኣ ዝብል ሓሳብ ሕዙ ንመጀመሪያ እዋን ስሩዕ ሰራዊቱ ( ጦር ሰራዊት ) ዝተጠቀመላ ውግእ ፣ ኩነታት ብኣንጻሩ ኮይኑ ኣብ ልዕሊ እቲ ብብዝሒ ብረትን ሰራዊትን ተመኪሑ ተሃንድዱ ዝወፈረ ሰራዊት ሰፍ ዘይብል ክሳራ ወሪዱዎ 84 ሞይቶም 22 ድማ ቁሱላት ዝኾኑላ ፡ ብወገን ሰውራ ድማ 17 ብጅግንነት ተሰዊኦም 3 ዝቆሰሉላ ውግእ ቶጎሩባ ዝኣምሰለ ግጥሚያታት ብምክያድ ሰውራ ምስቲ ዝነበራ ዓብይ ጉድለታት ናይ ብረት ይኹን ጉልበት ሰብ ብጽንዓት ገጢማ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዘሕምም መጥቃዕቲ ብሙውራድ ንወራራቱ ተኸላኽላ ዓወታት ኣመዝግባ ካብ ጸላኢ ክትዕጠቅ እውን ኪኢላ እያ ። ሰውራ ከምዚ ዝኣምሰለ ዓወት ክትጎናጸፍ ዘኽኣላ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ኣብ ሞንጎኣን ሞንጎ ህዝብን ጽኑዕ ዝምድና ተፈጥሩ ህዝቢ ኣብ ጎና ጠጠው ኢሉ ስሌ ዝደገፋን ዝተኸላኸለላን እዩ ክባሃል ይካኣል ። ስሌዚ እቲ ብወገን ጸላኢ ህዝቢ ንምፍርራህን ካብ ሰውራ ንምንጻሉን ተባሂሉ ዝካየድ ዝነበረ እከይ ሜላታት ኩሉ ፣ ንሬሳ ስዉኣት ኣብ ፈቀዶ ሜዳታትን ከተማታትን ምስቃልን ፣ ምስ ሰውራ ዝተሓባበሩ ምቅታልን ምእሳርን ምስቃይን ዝኣምሰለ ተግባራት ኩሉ ፈሺሉ ፣ ደገፍ ህዝቢ ወገሔ ጸበሔ እንዳደንፈዔን እንዳማዕበለን ከይዱ ጸላኢ ንሰውራ ንምህሳይ ቅድሚ ምስጓሙ ሽሕ ግዜ ክሓስብ ከምዘሎዎ ክፈልጥ ስሌ ዝተገደደ ፣ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ሰራዊቱ ሓድሽ ተወሳኺ ኣገልጋሊ ሓይሊ ንምፍጣር ክብገስ ጀሚሩ ።
ኣብ ውሽጢ ከተማታትን ገጠርን ኤርትራ ዝነበራ ምስጥራዊ ጉጅሌታት እንዳሰፈሓ ከይደን ። ዳሃይ ዝካየድ ውግኣት ኣብ መላእ ኤርትራ ክንዛሕ ጀሚሩ ። ጸላኢ ኩሉ ኣታሓሳሰባኡ ነዚ ኣብ ውሱን መሬት ኤርትራ ዘሎ ሓይሊ ሰውራ ፣ ማለት ብሓፈሻኡ ኣብ ምዕራብ ኤርትራ ዝነበረ ከመይ ገርካ ይጠፍእ ኣብ ዝብል ዕላማ ዘድሃበሉ እዋን እዩ ነሩ ። መሪሕነት ጀብሃ ድማ ኣብ ፍርቂ ዓመት 1965 ወታሃደራዊ ክፍሊታት ንምምስራት ወሰነት ይብል ።
ኣብ ዘመነ ክፍሊታት ቅድሚ ምእታውና ዕላማ ናይ ምምስራት ወታሃደራዊ ክፍሊታት እንታይ ነሩ እቲ ምምቅቃል ኣብ ቀቢላ ወይ ሃይማኖት ዝተሞርከሰዶ ነሩ ስሌምንታይከ ? ዝብል ሕቶታት ምስ ሓተትኩዎ ፡ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ ክምልሽ ከሎ ይብል ፡ መጀመሪያ ክፍሊታት ክምስረታ ከሎዋ ዝተገልጸልና ንጹር ዉሱን ዕላማታታት እዩ ነሩ ንሱ ድማ ፡ ሓይሊ ሰውራ ኣብ ዝተፈላለየ መሬት ኤርትራ ከም ዝዝርጋሕ ገርካ ህዝቢ ሰውራኡ ክስዕብ ጎሽጓሻት ምክያድ ፡ ሰራዊት ናይ ጸላኢ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ንክዝርጋሕ ምግዳዱ፡ወታሃደራዊ ስሪሒታት ብምክያድ ንሰውራ ኤርትራ ምስ ርእይቶ ዓለም ዘላሊ መቃልሕ ዜና ከምዝፍጠር ምግባል ዝብል እዩ ነሩ ። ዝኾነ ካልእ ቀቢላዊ ይኹን ሃይማኖታዊ ዕላማታት ኣይነበረን ። ሓደ ዝዝክሮ ዝተጋህደ ነገር ነሩ ፣ ንሱ ድማ መሪሕነት ሓደ ክፍሊ ኣብ ምምዳብ መራሒ ናይ ሓንቲ ክፍሊ፣ ወዲ እታ ክፍሊ ወይ ወዲ ቦታ ክኾውን ዝብል ነገር ነሩ ። ምኽንያት ናይዚ ድማ መራሒ ናይ ሓንቲ ክፍሊ ኣፍልጦ ናይቲ ቦታታትን ህዝባን ዘሎዎ ወዲ እቲ ቦታ ክባሃል ከሎ ፣ ምስቲ ክዕወት ዝድለ ዕላማታት ብምትእስሳር ዝተገብረ ነገር እዩ ነሩ ። እንተ እቲ ድሒሩ ኣብ ክፍሊታት ዝተራኣየ ኣሉታዊ ነገራት ጉዳዩ ካልእ እዩ ። ክፍሊታት ቅድሚ ምቋመን ድማ ምምሕዳር ናይ ክፍሊታት እትስከም ሰውራዊት መሪሕነት ቆይማ መደበራ ድማ ከሰላ ነሩ ። ብተወሳኺ ንሓደስቲ መልሚላ ናብ ክፍሊታት እትዝርግሕ ወታሃደራዊ ክፍሊ ታዕሊም ብመሪሕነት ስዉእ ዑመር ዳምር ተመስሪታ። ይኹን እምበር ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ስራሓታ ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ጠጠው ኢሉ ። ምምቅቃል ናይዚ ክፍልታት ዕለት 24/8/1965 ኣብ መሬት ማሪያ ያካሪዕ እዩ ተፈጺሙ ንሓንቲ ክፍሊ ድማ ሰለስተ ጋንታታት ተመድበን ። ኣሰራረዓ ሳልሰይቲ ክፍሊ ድማ ዝስዕብ ነሩ፡-
- ቀዳመይቲ ጋንታ – መራሒኣ ሓሚድ ሳልሕ – ምኽትሉ ዓብዱ ያደታ ።
- ካልኣይቲ ጋንታ – መራሒኣ ሙሓመድ ንጉስ ባህታ – ምኽትሉ ሃብተ ተኽሉ ።
- ሳልሰይቲ ጋንታ – መራሒኣ ሶሎሙን – ምኽትሉ ዑመር ያሕያ ። ሙሉእ ሽም ናይ ሶሎሙን ኣይዝክሮን ። ከም መራሕ ጋንታ ተመድቡ ድሕሪ ገለ እዋን ብሕማም ምኽንያት ሱዳን ኣቲዩ ኣብ ካርቱም ከምዝተሰወኤ ይፈልጥ ።
እንተ መሪሕነት ወይ ምምሕዳር ሳልሰይቲ ክፍሊ ኣስማቶም ፡-
- ዓብዱልካሪም ኣሕመድ – መራሕ ክፍሊ ምኽትሉ ሓሚድ ጀምዕ ሁማድ ።
- ስዩም ዑቅባሚካኤል – ፖለቲካል ኮሚሸነር ምኽትሉ ሙሓመድ ብርሃን ብላታ ።
- ኣሕመድ ኢብራሂም ሙሓመድ – ሓላፊ ወታሃደራዊ ስለያ።
- ሙሓመድ ብርሃን ነጋሽ ( ወዲ ነጋሽ) – ገንዘባዊ ሓላፊ ።
- ሑሴን ዳፊ – ሕክምናዊ ሓላፊ ነሮም ።
ስዉእ ስዩም ዑቅባሚካኤል ቀጥታ ድሕሪ ምምዳቡ ኣብ ክፍሉ ከይበጸሔ ፣ ምስ ብጻዩ ስዉእ ወድልደዳዊት ተመስገን ኮይኖም ብሰውራዊት መሪሕነት (Revolutionary Command) ብዝተዋህቦም ዕማም ከተማ ኣስመራ ምስ ኣተዉ ብ1965 ብጸላኢ ተታሒዞም ክሳብ እቲ ብ1975 ብጀብሃ ዝተኻየደ ውሩይ ሲሪሒት ምውጻእ ኡሱራት፣ ኣብ ሰምበል ቤት ማእሰርቲ ነሮም ።
ዕጥቂ ብዝምልከት ሓንቲ ጋንታ ሓደ ብሬን እንግሊዚ ወይ ድማ ኢጣሊ ነሩዋ ። ፎኪስ ብረት ድማ ኣቡ ዓሻራ ፡ ኣቡኻምሳ ፡ ኣቡ ሲታን ገለ ኢስተናት ኢንገለዘ ኮይኑ ካብ ጸላኢ ዝተሰልበት ሓንቲ ጠበንጃ ኣቡ ታማኒያን መብሕትኡ ናይ ኢጣሊያ ቦምባታት ኢድን ጊረነትን ነሩና ።
ነፍስወከፍ ክፍሊ ባጀት ገንዘብ ተወሲኑላ ኣብ እቶታ ክትሙርኰስ ተመድቡ ። ኩሉ ጸብጻባት ድማ ናይ ገንዘብ ከይተረፈ ናብ ሰውራዊት መሪሕነት ክመሓላለፍ ተወሲኑ ።
ካብ ቦታ ምምቃል ክፍሊታት ያካሪዕ ድማ ንባርካ ተመሊስና ። ብዛዕባ ኣብ ክፍሊና ንምብጻሕ ዝነበረና ውጥን ድማ ፣ንባርካ ላዕላይ ድሕሪ ግንባርና ገርና ብደቡባዊ ወገናት ደምበላስ፣ ቆሓይን ወዘተ ብምእታው ኣብ ኣውራጃታት ኣከለ ጉዛይን ሰራየን ወዘተ ንዝርጋሕ ዝብል እዩ ነሩ ።ነዚ ንምፍጻም ኣብ ዝተበገስናሉ እዋን ድማ ብቀጥታ ምስ ጸላኢ ኣብ ውግእ ንኣቱ ነርና ። ኣብዚ ምስ ባርካ ዝዳወብ ናይ ባርካ ላዓል ክፍሊታት ከምቲ ኣቀድሙ ዝተጠቅሰ ፣ እቶም ቀዳሞት ሓይልታት ጀብሃ ዉሩይ ውጉኣት ኣካይዶም ብዙሓት ጀጋኑ ዝተሰወኡሉ ቦታታት እዩ ነሩ ። ውግእ ኣብ ሞንጎናን ሞንጎ ጸላኢን ድማ ቀጸለ ።
ይቅጽል
/
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ 1
Aug 5 2016 |
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10409


c: text/html

text:
እቲ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2011 ዓ.ም.ፈ ኣብ እዋን ነጻነት ደቡብ ሱዳን ዝነበረ መብጽዓ ብሩህ መጻኢ’ታ ሃገር ብናይ ክልተ ዓመት ኩናት ሓድ-ሕድ ጸልሚቱ’ዩ። ብሰንኪ’ዚ 1.5 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ቤት ንብረቶም ተፈናቂሎም ካልኦት 750,000 ድማ ናብ ጎረቤት ሃገራት ክስደዱ ተገዲዶም’ዮም።
ብመሰረት ጸብጻብ ሕ/ሃ 2.8 ሚሊዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ማለት 25 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ’ታ ሃገር ንጥምየት ከምዝተቃለዓን ሓገዝ ከምዝደልይን ይገልጽ። እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ 40,000 ካብዚ ንጥምየት ዝተቓልዓ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ኣብ ቀጻሊ ግጭት ዝካየደሉ ናይ ሓባር ቦታ ዝነብር ክኸውን ከሎ እቲ ዝተረፈ ድማ ሓገዝ ክረክብ ዘጸገም ቦታ ይነብሩ ይብል።
ወሃቢት ቃል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ቤቲና ሉስቸር ንቪኦኤ ኣብ ዝሃበኦ ቃል ብፍላይ ህጻናት’ታ ሃገር ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ከምዘለዉ ሓቢረን። ኣብ መጀመርያ 1,000 መዓልታት ናይ ዕድሜኦም እቲ ዝግባእ እኹል መግቢ ዘይረኽቡ ህጻናት ኣብ ህይወቶም ናይ ነዊሕ እዋን ሳዕቤን ከስዕብ ከምዝክእል እቶም ብሕጽረት መግቢ ዘይሞቱ ድማ ኣካላዊን ስነ-ኣእምሮኣዊን ኣካለ-ጉድኣት ከስዕብ ከምዝኽእል’ውን ይሕብራ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ምስ ፕረዚደንት ዓብዱል ፈታሕ ኣል-ሲሲ ተራኺቦም ኣብ ሓባራዊ ጉዳያትን እቲ ዝፀንሖ ናብ ክብ ዝበለ ብርኪ ከመይ ምብፃሕ ከምዝካኣል ብሕልፊ ኣብ ዙርያ ግድብ ህዳሴ ኢትዮዽያ ዘለው ዘይምርድዳእ ዝፍታሓሉ ኣንፈት ተዘራሪቦም። ካብ ወገን ግብፂ ለውጢ መኣዝን ኣረኣእያ‘ቲ ጉዳይ ይራኣይ‘ሎ ኢሎም።
ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባ/ዲና ”ፕረዚደንት ኣል-ሲሲ ቅድመን ድሕረን ምርጫ ዝህብዎ ዘሎ ሪኢቶ ምስ‘ቲ ዝፀንሐ ዘይቃዶው‘ዩ። ምስ ኢትዮዽያ ናብ ፀገም ክንኣንትው ኣይንደልን።ኣብ ዙርያ ግድብ ህዳሴ ልዝብ‘ዩ ዘድልይ ይብሉ ኣለው።ስለዚ ግብፃውያን ናብ‘ቲ ዘቋረፅዎ መድረኽ ክምለሱ‘ዮም ኢልና ኢና ንኣምን“ ኢሎም።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ምስ ቴሌቭዥን ግብፂ ቃለ-ምልልስ ዘካየዱ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ፣ምስ ኢትዮዽያ ክንላዘብ‘ዩ ዝግባእ ኢሎም ነይሮም።
ግብፂ ጉዳይ ኣባይ፣ጉዳይ ሃገራዊ ፀጥታ‘ዩ፣ብመሰረት ኣብ 1929፣1959 ዝተኸትመ ውዕል ክሳብ 54 ቢልዮን ኩብ ማይ ብፂሕት ኣለኒ ዝብል መርገፂ ኣለዋ።
ፕረዚደንት ኣል-ሲሲን ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖምን ኣብ ዝተራኸቡሉ ሰዓት ጉዳይ ምቅሊትን ብፅሒትን ኣይተላዕሉን ይብሉ ኣምባ/ ዲና ሙፍቲ።


text:
ንኢትዮጵያዊ ሰባኺ ሱራፌል ደምሴ ክሰምዑ ኣብ ፊት ኣስመራ ፓላስ ሆቴል ዝተኣከቡ ኤርትራውያን
ሰዓብቲ ወንጌላውያን ኣብያተ-ክርስትያናት ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ምስቲ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኤርትራ ዝተጓዕዘ ሱራፌል ደምሴ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ሰባኺ ተራኺብኩም ወይ ተቐቢልኩም ብዝብል ይእሰሩ ኣለዉ።
እቶም ኣመንቲ ብሲቪል ዝተኸድኑ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ካብ ኣባይቶም ከም ዝተወስዱ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የመልክት።
መብዛሕትኦም እቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኣሰሩ 5 ኣመንቲ ኣብ ኣስመራ 5ይ መደበር ፓሊስ ተታሒዞም ከም ዘለዉን ገለ ድማ ኣብቲ 'ካርሸሊ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ 2ይ መደበር ፓሊስ ተታሒዞም ከም ዘለዉ ጸብጻባት ገሊጾም።
ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ'ዚ ሓድሽ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ዝዋሃብ ርእይቶ ንምርካብ ተወኪስና ነይርና ዛጊት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ግን የለን።
- መንግስቲ ኤርትራ 35 ናይ ሃይማኖት እሱራት ይፈትሕ
- ኤርትራውያን ክትግበሩ ዝደልይዎም ሓሙሽተ መሰረታዊ ለውጥታት
- መጻኢ ብደሆታት መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን
ኣብቲ እቲ ሰባኺ ዝሰብከሉ ዝነበረ ቦታ ተራእዮም ዝተባህሉ ካልኦት ድማ ተተጸዊዖም ይሕተቱ ምህላዎም፡ ገለ ድማ ይድለዩ ከም ዘለዉን እቶም ምንጪታት የረድኡ።
ሓንቲ ካብዚኣቶም ካብ ደገ ዝመጸት ኮይና ነቲ ካብ ኢትዮጵያ ዝመጸ ሰባኺ ተቐቢላ ብምእንጋዳ ካብታ ሃገር ክትወጽ እንከላ ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ተታሒዛ ብኣባላት ጸጥታ ከም ዝተወሰደት እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ሓደ ካብዞም ተኣሲሮም ዘለዉ ተኸተልቲ ናይቲ እምነት፡ ዝሓለፈ ሓሙስ ንጉሆ ሲቪል ዝተኸደኑ ኣባላት ጸጥታ ካብ ቤቱ ከም ዝወሰድዎን፡ ቤተሰቡ ጸኒሐም ናብ ቤት ማእሰርቲ 'ካርሸሊ' ከም ዘለዉ ክፈልጡ ኪኢሎም።
ቤተሰብ መግቢ ከብጽሕሎም እኳ ዝፍቀድ እንተኾነ፡ ብኣካል ግን ከራኽብዎም ከም ዘይከኣሉ ቤተሰብ ናይቶም ግዳያት ሓቢሮም።
"ብመጀመርታ ጽርግያ ስለዝዓገቱ'ዮም ተኣሲሮም ዘለዉ ድሕሪ ቀዳመ ሰንበት ክንፈትሖም ኢና ሎሞም ነይሮም። ሰኑይ ምስከድዎም ግን 'ንሕና ንፈልጦ የብልናን፡ ሃገራዊ ድሕነት'ዩ ኣሲርዎም ኢሎሞም" ክብል ገለ ቤተሰቦም ዝተኣሰርዎም ሰባት ንቢቢሲ ተዛሪቦም።
One Day Seyoum
መብዛሕትኦም እዞም ዝእሰሩ ዘለዉ ተኸተልቲ ናይቲ እምነት፡ ነቲ ብ18 ሓምለ ምስ ፈላማይ በረራ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዝመጸ ሩፋኤል ተባሂሉ ዝጽዋዕ ፍሉጥ ኢትዮጵያዊ ሰባኺ ዝተቐበልዎን፡ ኣብቲ ንሱ ዝሃቦ ሓጺር ስብከት ዝተሳተፉ ምዃኖም'ውን ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
እዚ ናይ ሕጂ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ሓቂ ምዃኑ ንኩነታት ሰዓብቲ ናይቲ እምነት ኣብ ኤርትራ ብቐረባ ዝከታተል ኣቶ ከሰተ በራኺ ካብ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
"ድሕሪ'ቲ ውዕል ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ ታኣወጀ ኣዚና ኢና ተሓጎስና ብዙሕ'ውን ተስፋ ጌርና፡ ብዙሕ ለውጢ ክመጽእ'ዩ ኢልና ተጸቢና" ድሕሪ ምባል እንተኾነ ግን ዝተቐየረ ነገር ከም ዘየለ ብምጥቃስ "እቲ ማእሰርቲ ይቕጽል'ዩ ዘሎ" ይብል ከሰተ።
ኣቶ ከሰተ በራኺ ብተወሳኺ ሰባኺ ሱራፌል ደምሴ ብዛዕባ'ቶም ብሰንኩ ዝተኣሰሩ ኣመንቲ ክጣበቕ ጸዊዑ።
ምስ'ዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ብሕብረት ወንጌላውያን ኣብያተ-ክርስትያናት ኤርትራ ዝተጻሕ ከም ዝኾነ ዝንገረሉ ቅሉዕ ደብዳቤ ንኢትዮጵያውያን ሰበኽቲ ኣብ ኤርትራ ብምምጻእ ንኣመንቶም ኣብ ሓደጋ ከይውድቑ ተማሕጺኑ።
እቶም ቅድሚ ቁረብ ሰሙናት ዝወጹ 35 እሱራት 'ውን ብዋሕስ ኣማኢት ኣሽሓት ናቕፋ ከም ዝተፈትሑን ምስቲ ምስ ኢትዮጵያ ተበጺሑ ዘሎ ሰላም ዘተኣሳስር ከም ዘይብሉን ተዛሪቡ።
ክሳብ ሕጂ ዝተኸሰስሉ ምኽንያት ብወግዒ ከም ዘይተነግሮምን ናብ ቤት ፍርዲ ከም ዘይቀረቡን ተፈሊጡ'ሎ።
ANADOLU AGENCY
ኣብ ኤርትራ ተኸተልቲ ናይቲ እምነት ዝኾኑ ሰባት ኣብ ዝተፈላዩ እዋናት ከም ዝእሰሩን ሓሓለፎም'ውን ከም ዝፍትሑን ይግለጽ።
ኣብቲ እቲ ሰባኺ ኣብ ኣስመራ ዝኣተወሉ ዕለት 18 ሓምለ ንባዕሉ 35 ዝኾኑ ንዓመታት ተኣሲሮም ዝጸንሑ ተኸተልቲ ናይቲ እምነት ምፍትሖም ቢቢሲ ኣቃሊሑ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ኤርትራ መብዛሕትኡ እዋን ናይ ሕልና እሱራት ናብ ቤት ፍርዲ ኣይቀርቡን'ዮም።
ኣብ ግንቦት 2002 መንግስቲ ኤርትራ ንኹለን ኢቫንጀሊካውያን (ጴንጠኮስታል) ኣብያተከርስትያን ድሕሪ ምዕጻዉ፡ ገለ መራሕተን ዝርከብዎም ብኣሚኢት ዝቑጸሩ ኣመንተን ክኣስር ጸኒሑ'ዩ።


text:
>ኣባላት ሃገራዊ ማሕበር ደቂኣንስትዮ ኤርትራ ተቐማጦ ጀርመንን
ሰሜን ኣሜሪካን፣ መደባት ልምዓት ንምዕዋት ጻዕረን ከምዘዛይዳ ኣረጋጊጸን።
ኣባላት ሃገራዊ ማሕበር ደቂኣንስትዮ ኤርትራ ተቐማጦ ጀርመንን ሰሜን ኣሜሪካን፣ ክካየዱ ዝጸንሑን ብሕጂ ዝውጠኑን መደባት ልምዓትን መኸተን ንምዕዋት ጻዕረን ከምዘዛይዳ፣ በብወገነን ኣብ ዘቃነዕኦ ኣኼባታት ኣረጋጊጸን።
“መንእሰያትና ዋሕስ መጻኢና” ብዝብል ቴማ ኣኼባአን ኣብ ከተማ ሽቱትጋርት ዘካየዳ ኣባላት ሃማደኤ ጀርመን፣ ብውህደት ህዝብን መንግስትን ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ሃገርና ዝሰላሰል ዘሎ ዓበይቲ መደባት ልምዓት ንምድንፋዕ፣ ተሳትፎአን ብምብራኽ ዕዉት ዕማም ንምፍጻም ተዓጢቐን ከምዘለዋ ኣነጺረን።
ፕረዚደንት ሃማደኤ ወይዘሮ ልኡል ገብረኣብ፣ “ቀንዲ መለክዒ ንማዕርነት ጀንደር” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ንተሳተፍቲ ኣብ ዝሃበቶ ሰፊሕ ሰሚናር፣ መሰል ዜግነት፣ መሰል ክትመርጽን ክትምረጽን ምኽኣል፣ መሰል ዋንነት፣ መሰል ምንቅስቓስን ማዕረ መሰል ኣብ ምሕደራ ስድራ-ቤትን ካብ’ቶም ቀንዲ መለክዒታት ከምዝኾኑ ብምምልካት፣ ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጾም ክካየድ ዝጸንሐ ግብራዊ ዕማም ዘተባብዕ ውጽኢት ከምእተረኽቦን ብዝለዓለ ንምስራጹ ሓያል ጻዕሪ ከምዝሓትትን ኣብሪሃ።
ኣባላት ሃማደኤ ጨንፈር ጀርመን ኣብ መወዳእታ፣ ውዳቤአንን ውህደተንን ንምሕያል፤ ከምኡ’ውን ተካእቲ መንእሰያት ንምጥርናፍ ዝተፈላለየ መደባት ብምስራዕ ዕማመን ከሰላስላ ምዃነን ገሊጸን።
ብተመሳሳሊ፣ ወከልቲ ኣብ ሴንት-ሉዊስ፣ ደንቨር፣ ሎስኣንጀለስ፣ ሲያትል፣ ላስቬጋስ፣ ፊላደልፊን ካልኦትን ከተማታት ኣሜሪካን ዝርከባ ጨናፍር ሃማደኤ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን – ዲሲ ኣብ ዘቃነዕኦ ዓመታዊ ኣኼባ፣ ከም ወትሩ ሕልምታት ጸላእትን ተጻባእትን ንምብርዓን ኣብ ጎኒ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብምዃን ብልጽግትን ስልጥንትን ሃገር ንምህናጽ ቃልሰን ከምዘሐይላ ኣረጋጊጸን።
ፕረዚደንት ሃማደኤ ወይዘሮ ልኡል ገብረኣብ ካብ ፍራንክፈርት – ጀርመን ብመንገዲ ‘ስካይፕ’ ንተሳተፍቲ ኣብ ዘመሓላለፈቶ መልእኽቲ፣ ኤርትራውያን ደቂኣንስትዮ ብሓፈሻ ኣባላት ሃማደኤ ድማ ብፍላይ ኣብ ኩሉመዳያዊ ንጥፈታት ዳግመ-ህንጻን ጥሙር ሃገራዊ መኸተን ንዝገብርኦ ዘለዋ ኣበርክቶ ብምምጓስ፣ ኣብ ምሕያል ኤርትራዊ ኮም ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብንቕሓትን ተወፋይነትን ቃልሰን ከሐይላ ኣዘኻኺራ።
ወይዘሮ ልኡል ኣስዒባ፣ ጨናፍር ሃማደኤ ውዳቤአን ብዓይነትን ብዝሕን ንምሕያል ክሰርሓሉ ዝግብአን መደባት ድሕሪ ምዝርዛር፣ ብውልቅን ብጕጅለን ተጠቀምቲ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ወፍሪ ዕድላት ክኾና ኣተባቢዓ።
እተን ወከልቲ ጨናፍር ሃማደኤ ብወገነን፣ ንንጥፈታት ጨንፈረንን መጻኢ መደባቱን ኣብ ዝምልከት ጸብጻብን ውጥን ስራሕን ድሕሪ ዘካየድኦ ዘተ ኣካየድተን ከምዝመረጻ፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
***** ኣ.ዚ.ኤ *****


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ዘካይዶ ዘሎ መበል 19 ሓፈሻዊ ዓመታዊ ምሉእ ጉባኤ ይቕጽል ኣሎ፡ ናይ ተጋባእያን ርእይቶን ኣብ ኡጋንዳ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ፍራንዘሊ ምስ ቫቲካን ረዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ስምረትን ሰላምን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣገዳሲ ምዃኑ ይሕብሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
“ኣብቲ ናይ ሓባር ረቛሕን እቲ ዘስምረናን ብምስትንታ ነቲ ብሓባር ክንሃንጾ እንኽእል ነትኵር” ነዚ ዝበሉ ኣብቲ መበል 19 ናይ መላእ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ሓፈሻዊ ምሉእ ዓመታዊ ጉባኤ ዘረባ ዘስምዑ ናይቲ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ሕብረት ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣባ ፈርዲናንዶ ሉጐንዞ ከምዝዀኑ ፊደስ ናይ ዜን ኣገልግሎት እንከመልክት፡ እቲ ናይ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ብዓይነቱ ቀዳማይ ዝቖመ ማሕበር ምዃኑ ሓቢሮም ኣብ 1961 ዓ.ም. ኣብ ታንዛኒያ ሎሚ እውን ዓቢይ ክብሪ ዝወሃቦ ሸውዓቲ ውድዕታት ብምሕንጻጽ ዝቖመ ከምዝዀነን፡ ናይዚ ቅዋሜ ፍልስፍናዊ ኣናስሩ ከኣ፡ ብዓውሎማ ምሕሳብን ካባብኣዊ ትግባረን ዝብል ምዃኑ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ብሰፊሕ ከምዘዘኻኸሩ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ቤተ ክርስቲያንን መራኸቢ ብዙሃንን
ዋና ጸሓፊ ብፁዓን ጳጳሳት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ሕብረት እቶም ሸውዓተ ናይቲ ማሕበር ቅዋመ ዓላማ ብዝርዝር እንክገልጹ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ነዊሕ ውጥናት ዝነጽር እዩ፡ እቲ ቀዳማይ ቤተ ክርስቲያንን መራኸቢ ብዙሃንን ዝብል እዩ፡ እቲ ጉባኤ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ናይ ገዛእ ርእሱ ወግዓዊ ናይ ፈነወ ማዕከናት ክህልዎን ማለት ኣብቲ ከባቢ ኣስፍሆተ ወንጌል ንምንቕቓሕ ዝኣመተ ናይ ምስማዐ ርእየት መደብርን (ተለቪዥንን ራዲዮን) ቤት ማሕተምን ክህልዎ ዝብል ነጥቢ እዚ መበል 19 ዓውደ ጉባኤ ከምእተመያየጠሉን ከምኡ እውን መንፍሳዊ ሕንጸት ናይ ሰበኻ ውሉደ ክህነትን ንሕዳሴ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎን ቀዋሚ መደብ ሕንጸትን ናይ ሓባር መንበረ ጥበብ ናይ ምሕናጽ ተኽእሎን ናይ ርእሰ ብቕዓት መርሓ ግብርታት፡ ኣብ ከባቢ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝርከባ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርትን ፍትሕን ሰላምን ኣብ ከባቢ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃን ዝድህስሱ ነጥብታት ኣማእኪሉ ከምእተመያየጠ ይሕብሩ።
ግደ ንኡሳን ማሕበረ ክርስቲያንን ዓለማውያን ምእመናን ደቀንስትዮን
ኣብ ዛምቢያ ናይ ሉሳካ ነበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ተለስፎረ ጆርጅ ምፑንዱ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ናይ ንኡሳን ማሕበረ ክርስቲያንን ዓለማውያን ምእመናንን ደቀንስትዮን ካብ ደሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኮንጐ ነቒሉ ናብ ዅለን ሃገራት ኣባል ማሕበር ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳ ጉባኤ ህብረት ከምዝሰፍሔን ካብ ናብ ብጋሴኡን ምስፋሕ ዘሎ ከይዲ ዳህሲሶም ኣተሓሒዞም እውን ኣብ መንጐ ናይ ሓንቲ ሃገር ብፁዓን ጳጳሳን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝርከቡን ብሓጺሩ ንነሒ ዝኣመተ መደብ ኣስፍሆተ ወንጌልን ኣብ ንጥፈታት ቤተ ክርስቲያን እጃሞም ንኸበርከቱ ዓለማውያን ምእመናን ናብ ተዋሳእነት ብዘተባብዕ መደብ መሰረት ብሔራውን ዞባውን ክፍለ ዓለማውን ዓለም ሓቀፋውን ተራኽቦነት ክህሉ ዘነጽር ሓሳብ ኣቕሪቦም፡ ደቀንስትዮ ብኸመይ መገዲ ክድግፋ ከምዘለዎንን ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎት ግዴኤ ምትብባዕ ይግባእ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ብዝህነት ኣብ ኣፍሪቃ ከም ጸጋ ዘይኰነስ ምኽንያት ወጥርን ውጥረትን ኰይኑ ይንበር
ኣብ ኡጋንዳ ናይ ሰበኻ ሊራ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጁዘፐ ፍራንዘሊ ምስ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ረዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣባ ፓዎል ሳማሱሞ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ብዝህነት ማዕርነት ክብርን መሰልን ሰላማዊ ስኒት ኣብ እግዚኣብሔርን ዝብሉ ነጥብታት ጠቒሶም። ብዙሕ ጊዜ እቲ ውዕዉዕ ብዝህነት ጸጋ ክነሱ ኣብ ኣፍሪቃ ብዙሕ እዋን ዝዀነ ይዅን ዓይነት ጭቡጥ ምዕባለ ናይ ዘስናኽል መንቀሊ ግጭትን ምስሕሓብን ውጥረትን ኰይኑ እዩ ዝንበር፥ ኩሉ ዘይበላለጽ ማዕረ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝተዓደለ እዩ፡ ናይ ኩሉ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር ይግባእ። ብፍላይ ናይ ድኻታትን ዝተናዕቁን ናይቶም ኣብ ሕብረተሰብ ሸለል ዝበሃሉን ዝተረስዑን፡ ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ውህደት ኣብ ሰላም ኩነት ከተተባብዕን እተቕንዕ ክትከው ኣለዋል። ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ዓሌትን ባህልን ዘማእከለ ብዙሕ ውጥረቶ ኣሎ፡ ስለዚህ ነቲ ውልቃዊ ዓሌትን ባህል ሰገር ዝዀነ ናይ ሓባር መንነት ምርካብ የድሊ ኢሎም።
ሰላም ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ኤርትራን ናይ ተስፋ ትእምርቲ እዩ
ብፁዕ ኣቡነ ፍራንዘሊ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ኣብዚ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ሃገራት ኣባይቲ ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ህብረት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉብኤኡ ኣብዝ አካይደሉ ዘሎ እዋን እቲ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዳግም ዝተበገሰ ናይ ሓባር ዘተን ዝተበጽሐ ሰላምን ንመላእ ኣፍሪቃ ትእምርቲ ተስፋ እዩ ኢሎም።
እውነተይናን ነባርን ሰላምን ሓድነትን ምሕናጽ
ብፁዕ ኣቡነ ፍራንዘሊ ኣስዒቦም፥ ኣብ ሰበኻኦም ዘሎ ማለት ኣብታ ብኣኦም ሓዋርያዊ ጉስነት ዝምራህ ኣብ ኡጋንዳስ ሰበኻ ሊራ እናሓሰቡ፡ እዚ ከባቢ ንልዕሊ 20 ዓመት ብዙሓት ንሞትን ማህሰይትን ዝዳረገ ናይ ሕድ ሕድ ውግእ ኣዳራሽ ኰይኑ ከምዝጸንሔ ዘኪሮም ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ዝካየድ ዘሎ ንዋታውን ግብረ ገባውን ዳግመ ሕንጸት ተጠቓሚ ኩሉ እዩ፡ ንዘኽታማት ዝሓልይ፡ ንህሙማን ድኻታትን ዝሓልይ ዝተፈላለዩ ማሕበራት ግብረ ሰናይ መሰረት ኣብቲ ከባቢ ነባሪ ሰላም ንምሃጽ ብዙሕ ጻዕሪ ይካየድ ኣሎ። ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ መዳይ ዓቢይ ተራ ከምዘለዋ ሓቢሮም፡ እቲ ጉባኤ ነዚ ሓለፋ ዘብል ጸጋ ዝምሕጸን እውን እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ሸይላ ኪቱሪት ነቲ ሪፖርት ዘቅረባ፣ኣብ ጎረባብቲ ኤርትራ ምስ ዝነብሩ ስደተኛታት ድሕሪ ምዝርራበን ካብ ጎረባባቲ ሃገራት ሓበሬታ ድሕሪ ምእካበንን‘ዩ።
ኣብ‘ቲ ሪፖርት ዝተጠቅሱ ከበድቲ ግህሰት መሰላት፣ቅትለት፣ኣስገዳድ መስወርቲ፣ኣሲርካ ምስ ካልእ ሰብ ንከይራኸቡ ምግባር፣ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ምእሳር፣ምስቃይ፣ካብ ሰብኣዊነት ወፃኢ ዝኾነ ኣተሓሕዛ እሱራትን ካልኦትን ዝሓቆፈ‘ዩ።
ሸይላ ኪቱሪት፣ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝማሓየሸሉ ኣገባብ‘ውን ንኤርትራን ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን ሓቢረን‘ለዋ።
እተን መርማሪት ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ናብ ኤርትራ ኣትየን ብዓይነን ክሪኣ ንዘቅረበኦ ሕቶ ብኤርትራ ከምዝተነፀገ ገሊፀን‘የን።ቅድሚ ሎሚ ምስ ቪኦኤ ቃለ-ምልልስ ዘካየዱ ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ግና፣እተን መርማሪት፣ንዝተዳለወ ሪፖርት ስለዘቅርባ፣ናብ ኤርትራ ምእታወን ትርጉም የብሉን ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።


text:
ቻይና ወታደራት ቐጠር ገዲፎምዎ ናብ ዝወፁ ንኤርትራን ጅቡቲን ናብ ዘሰሓሕበን ዶብ ዓቀብቲ ሰላም ወታደራት ንምልኣኽ ድልየት ከምዘለዋ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ላዕለዋይ ዴፕሎማት ቻይና ኩዋንግ ወይሊን ሎማዕንቲ ዓርቢ ገሊፆም።ወታደራዊ ተራ ቻይና ኣብ ወፃኢ ሃገራት እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።
ንሶም ንአሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ቻይና እንተድኣ ተሓቲታ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘሎ ምስሕሓብ ክትዓርቕ እያ ክብሉ ገሊፆም።
ቻይና ኣባላት ሰራዊታ ኣብዚ ወርሒ እዚ ናብ ጅቡቲ ልኢኻ’ላ።እዚ ኣብ ወፃኢ ሃገር ንፈለማ ግዜ ወታደራዊ መደብር ዝኸፈተትሉ ፍፃመ ኮይኑ’ሎ።
ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2010 ዓ.ም. ቶኽሲ ደው ንምባል ድሕሪ ምስምምዐን ቐጠር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ 450 ዓቀብቲ ሰላም ወታደራታ ካብ ኣሰሓሓቢ ከባቢ ጎቦ ዱመሪያ ስሒባ።
ኩዋንግ ወይሊን ብተወሳኺ ቻይና ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ጅቡቲን ብሰላም ክፍታሕ ተስፋ ኣለዋ ኢሎም ኣለው ።
ኣብታ ንእሸተይ ግን ስትራተጂያዊት ሃገረ ጅቡቲ ኣሜሪካ፣ፈረንሳ፣ብሪጣንያ፣ጃፓንን ካልኦትን ሃገራትን ወታደራዊ መደበር ኣለወን።ቻይና እዚ ናይ ጅቡቲ መደብራ ናይ ምክልኻል ተኽእሎታት ዘይብሉ ንሎጂስቲካዊ ዕላማ ጥራሕ ዝዓለመ ምኳኑ ክትገልጽ ምጽንሓ ይፍለጥ።


text:
ሕብረት አውሮጳ ሎሚ አብ ዘውጽኦ መግለጺ ንምጉዳል ድኽነትን ንማህበራዊን ኢኮኖሚያዊን ምዕባለ ዝውዕል 200 ሚሊዮን ይሮ ሓገዝ ንኤርትራ ከምዝህብ ገሊጹ። እቲ ሓገዝ አብ መበል 11 ናይ አውሮጳ ናይ ምዕባለ ፈንድ መደብ ዝተጠቓለለ ኾይኑ አብ ነዊሕ ናይ ግዜ ገደብ ዝወሃብ ምዃኑ’ውን እቲ መግለጺ ሓቢሩ’ሎ።
ሕብረት አውሮጳ ነቲ ሓገዝ አብ ትሕቲ ሃገራዊ ሓባሪ ፕሮግራም ክሳብ 2020 ዓ.ም.ፈ ዝወሃብ ኮይኑ አብ ክልተ ዓውድታት- ጸዓትን ምሕደራ ከምዘተኹር ሓቢሩ’ሎ። እቲ ፕሮግራም ደገፍ ኩለን 28 ሃገራት አባል'ቲ ሕብረት ከምዝረኸበ’ውን አፍሊጡ’ሎ።
ነዚ ዝገለጹ ኮሚሽነር ዓለም-ለኸ ምትሕግጋዝን ምዕባለን አብ ሕብረት አውሮጳ ነቨን ሚምካ ‘ሕብረት አውሮጳ ንምዕባለን ንምጉዳል ድኽነትን ዝዓለመ ሓገዝ ንዘድልዮ ኩሉ ሓገዝ ከምዝህብ፡ አብ ኤርትራ ድማ አብቲ ሕብረተሰብ ለውጢ ከምጽእ አብ ዝኽእል ምፍጣር ዕድል ስራሕን ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝብን ዝኣመሰሉ ዓውድታት እቲ ሓገዝ ከምዝውዕልን ኣብዚ ጉዳይ ኸኣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝተሰማምዑ’ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ጽባሕ ሰንበት ዕለት 03 ሰኔ 2010 ዓ.ም. (10/06/2018 ዓ.ም.ፈ) ጸሎተ ፍትሓት ኺግበር እዩ!
ሰንበት ዕለት 03 ሰኔ 2010 ዓ.ም. (10/06/2018 ዓ.ም.ፈ) ጸሎተ ፍትሓት ናይቶም ናብ ገዳም ደብረ ሲና እናተጓዓዙ ብሓደጋ መኪና ዝዓረፉ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ውሽጢን ወፃኢን ሃገር ኣብ ዝርከባ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት ጸሎተ ፍትሓት ኺግበር እዩ።
ብፍላይ ድማ ብደረጃ ሃገር ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ዝሳተፍዎን ብፁዓን ጳጳሳት ዝመርሕዎን ብሕብረት’ውን ኵሎም ሥድራ ቤት መወትቲ ዝሳተፍዎ ስመ ክርስትና ምዉታን እናተዘከረ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ጸሎተ ፍትሓት ኺግበር እዩ።
በዚ መሠረት ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ኣብዚ ጸሎተ ፍትሓት ኽንሳተፍን ኣብ ኵሉ ጸሎታትና ኣስማቶም እናጠቕስና ክንጽልን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተዘኻኽር።
ኣስማት ዝዓረፉ ድማ ኸምዚ ዚስዕብ እዩ፥


text:
ዕለት 25 መስከረም 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስልኮ ኣብ ሃገራት ቦልቲክ ዘካየድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋያዊ መገሻ ዛዚሞም ናብ ሃገረ ቫቲካን ቅድሚ ምእታዎም ብቐጥታ ካብ ዝዓረፍሉ ሮማ ካብ ዝርከብ ፊውሚቺኖ ዓለም ለኻዊ መዓርፎ ነፈርቲ ናብቲ ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሕዝቢ ሮማ ናብ ዝተነበረሉ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዓባይ ብምኻድ ኣብ ሊትዋኒያን ላትቪያን ኤስቶኒያን ዘካየድዎ ናይ ኣርባዕተ መዓልቲ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ንቕድስተ ማርያም ምስጋና ኣቕሪቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካብቲ ጽዑቅ ናይ ኣርባዕተ መዓልቲ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻኦም ኣብ ከባቢ ሃገራት ባልቲክ፡ ናብቲ ሮማ ኣብ ዝርከብ ፊውሚቺኖ ዓለም ለኻዊ መዓርፎ ነፈርቲ ብቐጥታ ከምቲ ልሙድ ቅድምን ደሓርን ዝዀነ ይኹን ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻኦም፡ ሮማ ናብ ዝርከብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዓባይ ብምዃድ ኣብ ፊት ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሕዝቢ ሮማ ጸሎት ምስጋና ኣቕሪቦም። ቅዱስ ኣቦና ዕለት 13 መጋቢት 2013 ዓም. ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ተሓርዩ ንጽብሒቱ ዕለት 14 መጋኢት 2013 ዓ.ም. ናብቲ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዓባይ መንፈሳዊ ንግደት ከምዝፈጸሙ ክዝከር እዩ፡ ቅድምን ደሓርን ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻታቶም ቁኑን ጽገሪዳ ንኸንብሩን ጸሎት ምስጋና ንቕድስቲ ድንግል ማርያም ንኸቕርቡ ዝፍጽምዎ መንፈሳዊ ንግደት እዩ።
ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያን ድሕነት ሮማውያን
ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሮማውያን ብኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳትን ብልኡካነ ወንጌል ማሕበር ኢየሱሳውያንን ኣዝያ ፍቕርቲ ምዃና ክፍለጥ እንከሎ፡ መስራቲ ማሕበር ኢየሱሳውያን ቅዱስ ኢግናዚዩ ዘሎዮላ ማዕርገ ክህነት ምስ ተቐበለ ከም ካህን ፋልማዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብቲ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሮማውያን ዝተነብረሉ ኣብ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዓባይ ከምዘዕረገን፡ ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 12 ኣብ 1950 ዓ.ም. ብዘይ ኣዳም ሓጢኣት ተጸነት ዝብል ንጽሕተ ድንግል ማርያም ተኣምኖታዊ ሃምነነ ቢሎም ምስ ኣወጁ ናብታ ባዚሊካ መንፈሳዊ ንግደት ፈጺሞም ኣብ ፊት ቅድስቲ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሮማውያን ናይ ምስጋና ጸሎት ምዕራጐም ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ታሪኽ ማህደር የረጋግጽ።
ኣብ 2000 ዓ.ም. ኣብ ከተማ ሮማ ቶር ቨርጋታ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ እቲ ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሕዝበ ሮማ ኣብቲ መንእሰያት ዝተረኽብሉ ኣደባባይ ክንበር ከምዘገበሩን ማርያም ናብ ኢየሱስ ክርስቶስ እትመርሕ ብርትዕቲ ኣደ እንክብሉ ከዝገለጽዋ እውን ይዝከር። ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ኣብ ዝተሓረዩላ ዕለት ኣብታ ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሮማውያን ፊት ለይትን መዓልትን ዘይጠፍእ ንእሽተይ ፋኑስ ክውላዕ ከምዝገበሩን እዚ ኸኣ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብ ልዕሊ ቅድስተ ድንግል ማርያም ዘለዎም ፍቕርን ውፉይነትን ዝምስክር እዩ።


text:
ዴታ ነጋዳይ ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ለይቲ ኣብ ኒውዮርክ ማንሃተን ሆቴል ንዝተአኸቡ ደገፍቶም ብዝለዓለ ሓጎስ ዓወቶም አብሲሮም።
ኣብዚ ናይ ዓወት መደረኦም ሂላሪ ክሊንተን ብቴሌፎም ናይ እንኳዕ ሓጎሰኹም መልእኽቲ ምግላጸን ሓቢሮም።
ምምራጽ ዶናልድ ትራምፕ ነታ ኣብ ዓለም ብቁጠባ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘት ቻይና ሕቶታት ፈጢሩ ኣሎ ብተወሳኺ ካልኦት ብልምዲ መሻርኽቲ ኣሜሪካ እየን ተባሂለን ዝፍለጣ ሃገራት’ውን እዚ ሻቕሎት ከምዘሎ ይግለጽ ኣሎ።
ሩስያ ንዶናልድ ትራምፕ ምምራጽ ብሓጎስ ከምዝተቐበለቶ ገሊጻ’ላ። ኣብ መንጎ ሩስያን ኣሜሪካን ሓድሽ ምዕራፍ ዝምድና ዝኸፍት ምኻኑ ጥንቓቐ ብዝመልኦ ተስፋ ገሊጻ’ላ።
ሚኒስትር ወጻኢ ኢራን መሓመድ ካቫድ ዛሪፍ ዝቕጽል ፕረዝደንት ኣሜሪካ ነቲ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ብዛዕባ ኑክሌር ኢራን ዝተፈጸመ ውዕልን ቅጥዕታትን ክጅምሮ ኣለዎ ኢሎም ኣለው።
ካብ ሓለፍነቶም ኣብ መወዳእታ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ኣውሮጳዊያን ዓመት ዝሰናበቱ ዋና ጸሃፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን ዶናልድ ትራምፕ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ኾይኖም ብምዕዋቶም እንዃዕ ሓጎሰኹም ብምባል መንግስቲ ኣሜሪካ ነቲ ንዓለማዊ አካል ዝአተዎ ቃል አዘኻኪሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘንቆልቁል ዘሎ ኩነታት ጸጥታ ኣተሓሳሳቢ ደረጃ ምብጽሑ የጠንቕቅ። ብሰንኪ ኣብ ፓጆክ ዝተባህለ ኣብ ምብራቓዊ ዞባ ኢኳቶርያ ዝርኸብ ከባቢ ብዝተላዕለ ግጭት ካብ ሚያዝያ3,2017 ዓ.ም ጀሚሩ አስታት 6,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ኡጋንዳ ምብጽሖም ይሕብሩ።
ብተወሳኺ እቲ ትካል ኣብታ ሃገር ግጭትን ኩናትን ብምግፍሑ ካብ ጎነጽ፡ግጭትን ጥምየትን ንምህዳም በግምጋም ኣብ መዓልቲ 2,000 ስደተኛታት ናብ ኡጋንዳ ይኣትው ይብል።
ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ባርባር ባሎች ናብ ኡጋንዳ ዝመጹ ሓደሽቲ ስደተኛታት ዓድታቶም ብናይ ደቡብ ሱዳን ሰራዊት መጥቓዕቲ ከምተፈጸሞም ብምሕባር አሰቃቂ ዛንታ የዘንትው ይብል።
“እቶም ስደተኛታት ፈተውቶም ኣብ ቅድሚኦም ተተኹሱሎም ክሞቱ፡ ብዙሓት ክቕተሉ፡ ካልኦት ህጻናት ከይተረፉ ክእሰሩ ከምተዓዘቡ ይገልጹ።ስድራቤታት ናብ ዝተፈላለዩ ኣንፈት ከምዝሓድሙ ሕሙማንን ዕድመ ዝደፍኡን ድማ ከምዝቕተሉ ይገልጹ።”
እቶም ወሃቢ ቃል ወሲኸን ብዙሓት ኣብ ጫካታት እታ ሃገር ተሓቢኦም ከምዘለውን መንግስቲ ኡጋንዳን ትካላት ረድኤትን ድማ ቁጽሪ ስደተኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ከምዝኾኖም ይገልጹ ምህላዎምን እቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝቕንስ ከምዘይመስል ይሕብሩ።
ሰብኣዊ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ነዞም ስደተኛታት ንምሕጋዝ እኹል ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምዘይብሎምን ነቶም ኣብ መዓስከራት ዝርኸቡ ንምምጋብ፡ ጽሩይ ዝስተይ ማይ ንምርቕራብን መጽለሊ ንምንዳይን ኣብ ቃልሲ ከምዝርኸቡ ወሃቢ ቃል ባሎች የረድኡ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምሃብ ካብ ዝሓተቶ 782 ሚልዮን ዶላር 11 ሚእታዊት ጥራይ ከምዝረኸበ ተገሊጹ’ሎ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ልዕሊ 832,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ኡጋንዳ ይርኸቡ ካብዚኦም እቶም 192,000 ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ዝመጹ ምኳኖም ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሓዋርያዊት ቅድስት ቴክላ
ኣብ ዘመነ ስብከቱ ንሐዋርያ ጳውሎስ ዝስዕባ ካብ ዝነበራ ቅዱሳት ኣንስት ሓንቲ ቅድስት ቴክላ እያ።
ኣብ ዝተወለደትሉ ሃገር ኒቆምድያ ኣብ ቤት ሓደ ስፋሮስ ዝስሙ ምእመን ኮይኑ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ፡ ንብዙኅ ሕዝቢ ይምህር ነበረ። ቴክላ ድማ መስኮት ቤታ ከፊታ ንትምህርቱ ትሰምዕ ነበረት። ትምህርቱ ምስ ሰምዐት ንሠለስተ መዓልትን ለይትን እክለ ማይ ከይበልዐት ቀነየት። ትምህርቱ ድማ ኣብ ልባ ኃደረ እሞ ኣሰሩ ሰዓበት። ኣቦኣን ኣደኣን ግና መምለኽቲ ጣዖት ስለዝነበሩ እምብዛ ኃዘኑ። ኵሎም ቤተ ሰባ ከይተረፉ’ውን ንሓዋርያ ጳውሎስ ንኸይትቕበል ኣምሪሮም ለመንዋ። እንተኾነ ግና ካብ ቃለ እግዚአብሔር ካብ ፍቅረ ክርስቶስ ክፈልይዋ ኣይተኻእሎምን። ሮሜ 8፡35
ኣቦኣ፡ ዓቕሉ ጸቢብዎ ናብ ዲማኖስን ርምጋኖስን ዝበሃሉ ደያኙ ከሲሱ ኣቕረባ። እንተኾነ ኣገዲዶም ካብ ዕላማኣ ከታርፍዋ ኣይከኣሉን። ደጊሙ ኣቦኣ ንሓዋርያ ጳውሎስ ናብ ንጉሥ ከሰሶ። ንጉሥ ንሓዋርያ ጳውሎስ ኣጥቢቑ እኳ እንተ መርመሮ ዘቕጽዕ ገበን ኣይረኸበሉ። ትምህርቱ ስለዘይኃደገ ግና ኣብ ቤት ማእሠርቲ ዳጐኖ።
ቅድስት ቴክላ፡ ነቲ ዘጌጸ ክዳውንታን ክቡር ስልማታን ደርብያ ናብቲ ቤተ ማእሠርቲ ብምኻድ ኣብ እግሪ ቅዱስ ጳውሎስ ሰገደት፡ ምስኡ እናተማህረት’ውን ተቐመጠት። ሥድራ ቤታ ደልዮም ሰኣንዋ። ሰባት ምስ ሓዋርያ ጳውሎስ ከምዘላ ነገሩዎም እሞ ኣብ መኰንን ኣክሲሶም ብእሳት ከቃጽሉዋ ተኣዘዘ። ኣደኣ ወላዲታ ከይተረፈት ጨቀነትላ። “ብዙኃት ኣንስቲ ንዕኣ ርእየን ምእንቲ ክስክሓ፡ ኣብ ቅድሚ ጉባኤ ኣንስት ብሓዊ ክትቃጸል ኣለዋ።” በለት።
ብእሳት ከቃጽሉዋ ናብቲ ሓዊ ወሰዱዋ። ንሓዋርያ ጳውሎስ’ውን ክትነድድ ከላ ምእንቲ ክሪኣ ናብኣ ወሰድዎ። እናጸለየ ብትእምርተ መሰቀል ኣማዕቲቡ ባረኻ። ብድኅር’ዚ ቅድስት ቴክላ፡ ዘሊላ ናብቲ እሳት ኣተወት፣ ኵለን ኣንስቲ ድማ ብንብዓት ተጋጬባ። እግዚአብሔር ግና ብርቱዕ ዝናምን በረድን መብረቕን ሰዲዱ ነቲ ሓዊ ኣጥፊኡ ከም ዝሑል ማይ ገበረላ። ገለ ከይተጐድአት ድማ ወፅአት።
ናብቲ ሓዋርያ ጳውሎስ ዝነበሮ ቦታ ከይዳ ደድኅሪኡ ኽትስዕብ ክፈቕደላ ለመነቶ። ንሱ ምስ ፈቐደላ ምስኡ ናብ ሃገረ ኣንጾኪያ ከደት። ሓደ ካብቶም መኳንንት፡ ብፆር ዝሙት ተሰኒፉ ነዓይ ተመርዓውኒ እናበለ ምስ ተፈታተና “ ኣነ መርዓት ክርስቶስ እየ። ንስኻን ኣማልኽትካን ግና ዝተረገምኩም ኢኹም” ብምባል ዘለፈቶ። ብድኅር’ዚ ተቘጢዑ ናብ ኣመኃዳሪ ናይታ ሃገር ከሰሳ። ንሱ ድማ ናብ ጕድጓድ ኣናብስት ክድርብይዋ ኣዘዘ እሞ ናብ ኣናብስት ደርበይዋ። እቶም ኣናብስት ግና ንኽልተ መዓልቲ ዝኣክል እግራ እናላሓሱ ብኽብሪ ሓለዉዋ። ኣብ መንጎ ኽልተ ኣብዑር ኣሲሮም’ውን ናብ ኵሉ ሃገር ጐተቱዋ። እንተኾነ ግና ዋላ ሓንቲ ኣይኮነትን።
ብድኅር’ዚ ናብ ቅዱስ ጳውሎስ ከደት። ንሱ ድማ ኣብ ሃይማኖታ ኽትጸንዕን ድኅሪ መከራ ዘሎ ዓስቢ ክትጥምትን ናብ ቆሎንያ እትብሃል ዓዲ ከይዳ ወንጌል ኽትሰብኽን ነገራ። ናብ ቆሎንያ ከይዳ ብስም ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰበኸት። ቀጺላ ድማ ናብታ ዝተወለደትላ ዓዲ ብምኻድ ነቦኣን ነዲኣን ኣእሚና ናብ ቅድስት ሃይማኖት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ማኅበረ ክርስቲያን ጸንበረቶም።
ሃይማኖት ኣጽኒዓ፡ ስብከተ ወንጌል ኣስፊሓ ሠናይ ገድሊ ተጋዲላ፡ ጕያኣ ምስ ወድአት ድማ ኣኽሊል ዓወት ተቐቢላ 25 ሐምሌ ብሰላም ዓረፈት። ካብቲ መቓብራ ክሳዕ ሕጂ ተኣምር ይግበር ኣሎ።
ብጸሎት ቅድስት ቴክላ እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዅልና ሕዝበ ክርስቲያን የሓልወና፡ ኣሜን።
ሰላም እብል ለሐዋርያዊት ቴክላ፣
እግዚአብሔር ዘአኃየላ፣
ኢያቍሰሉዋ አናብስት ወእቶነ እሳት ኢያህለላ፣
ሶበ ትምህርተ ጽድቅ ሰምዓት ከመ ጳውሎስ ይቤላ፣
ኀደገት አበዊሃ ወገደፈት ብዕላ።
ትርጕም ፦
ኣናብስት ከየቍሰሉዋ እቶነ እሳት ከየቃጽላ እግዚአብሔር ኃይሉ ሂብዋ ትምህርቲ ጽድቂ (ሓቀኛ) ናይ ጳውሎስ ሓዋርያ ሰሚዓ ሃብቲ ናይ ኣዲኣን ኣቦኣን ዝገደፈት ሓዋርያዊት ቴክላ ሰላም እብል።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ህልዋት መራሕቲ ህግዲፍ ይኹኑ ቀዳሞት መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንጸላእየይ ጸላኢኡስ ፈታውየይ ኢዩ ዝብል ፖሊሲ እዮም ኣብ ግብሪ ከውዕሉ ጸኒሖምን ጌና እውን ዘውዕሉ ዘለዉን። ኣብ 1980ታት መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ነታ ሽዑ መቓናቕንቶም ዝነበረት ሃገራዊት ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ንምድምሳስ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተመሓዝዮም ንሓደ ዓመት ዝቐጸለ ናይ ሓባር መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊኣ ኣካየዱ።
ቅድሚ ሰማንያታት ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ባድመ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ተሓኤ ኢያ ነይራ። ንተሓኤ ንምጥቃዕ ኣብ ዝወጠንሉ እዋን ግን፡ ባድመ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ክትኣቱ መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ኩሉ ዝከኣሎም ገበሩ። ሃይለማርያም ማሞ ዝተባህለ ናብ’ቲ ከባቢ ዝተመደበ ካድር ህዝባዊ ግንባር፡ ንኤርትራውያን ነበርቲ ባድመ እንተፈቲኹም ስቕ ኢልኩም ብወያነ ተመሓደሩ፡ እንተጸሊእኩም ድማ መሬቶም ለቒቕኩም ናብ ዝደለኽምዎ ቦታ ኪዱ እናበለ ንብዙሓት ኤርትራውያን ንስደትን ምፍንቃልን ከምዘዳረጎም ነበርቲ ባድመ ዝፈልጥዎ ሓቂ እዩ። ባድመ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ወያነ ምስ ኣተወት እውን እቶም ዝተረፉ ኤርትራውያን ብዝተፈላለየ ሜላታት ካብ ባድመ ከምዝባረሩ ተገይሩ ኢዩ። ኣብ መደበራት ስደተኛታት ሱዳን ዝርከቡ ደቂ ባድመ ድማ ህያው ምስክርነት ናይ’ዚ ታሪኽ’ዚ እዮም። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ተገዲዶም ንውሽጢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝግዓዙ ኤርትራውያን ተቐማጦ ባድመ ድማ ማእለያ የብሎምን።
ምሕዝነት ህዝባዊ ግንባርን ህወሓትን ጽቡቕ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ደገፍቲ ህዝባዊ ግንባር ህወሓት ኣብ ውግእ ኣይተኽፈለን እናበሉ ብመራሕቶም ዝተዋህቦም ፕሮፓጋንዳ ክደጋግሙ ንተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድማ ከም ሓሰውቲ ክገልጹ እዮም ዝውዕሉ ነይሮም።
ኣብ’ቲ ክሳብ 1997 ዝቐጸለ ምሕዝነቶም ከኣ ኣብ መንጐኦም ፖለቲካዊ፡ ወተሃደራዊ፡ ጸጥታውን ዲፕሎማስያውን ስምምዓት ገይሮም ምንባሮም እውን ዝዝከር ኢዩ። ዶባትና ናብ ትርጉም ዘይብሉ ብርኪ ተሰጋጊሩ ኢዩ እናበሉ ክጅሃሩ እውን ተሰሚዖም እዮም። ኢሳያስ ኣፍወርቂ መራሒ ናይ ዝሓበራ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክኸውን ባህጊ ከምዝነበሮ ክንፈልጥ ምኽኣልና ድማ “ምቕናይ ግርም” ዝብል ኣበሃህላ ጥራሕ እዩ ዘዘኻኽረካ። ነብስሄር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊኸ፡ እንታይ ኮን ተሰሚዕዎ ይኸውን?
ጽንሕ ኢሎም ግን፡ እቶም መሓዙ ዝነበሩ ክልተ ውድባት ንዝገበርዎ ስምምዓትን ውዕላትን ገዲፎም ብዶብ ኣመሳሚሶም ናብ’ቲ ንኽልተ ዓመት ዝቐጸለ ናይ 1998-2000 ዓ.ም ኣዕናዊ ውግእ ኣተዉ። ኣብ’ዚ ውግእ’ዚ ዝሃለቐን ዝሰንከአልን ሰብ፡ ዝበረሰ ንብረት፡ ዝጠፍአ ገንዘብ፡ ዝተሰደን ዝተፈናቐለን ህዝቢ ናይ ክልቲኡ ሃገራት ማእለያ የብሉን።
ውግእ ኢትዮ-ኤርትራ ብመሰረት ውዕል ኣልጀርስ ደው ድሕሪ ምባሉን ኮሚሽን ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ቀያድን ናይ መወዳእታ ብይን ድሕሪ ምሃቡን ድማ፡ መንግስቲ ኤርትራ፡ …..ብይን ኮሚሽን ዶብ ኢትዮጵያ ቀያድን ናይ መወዳእታን ስለዝዀነ፡ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣለዎ…. ዶባትና ከይተመልከተ፡ ኣብ ልዝብ ኣይንኣቱ ኢና…ብይን ኮሚሽን ዶብ ኣብ ግብሪ እንተውዒሉ ግን፡ ንሕና ንጽባሒቱ ዝምድናና ምስ ኢትዮጵያ ከነሐድሶ ኢና… ክብል ከሎ፤ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ፡ ንሕና ውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶብን ብመርህ ደረጃ ተቐቢልናዮ ኣሎና ንምትግባሩ ግን ቅድም ናብ ልዝብ ክንኣቱ ኣሎና ይብል ነበረ። ህዝብታት ክልቲኡ ሃገራት በዚ ሓሓሊፉ ተዅሲ ዝኽፈተሉ፡ ንዕምሪ ስልጣን መራሕቶም ንምንዋሕ ዝዓለመ ናይ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ኣሰልቻዊ ፖሊሲ ን20 ዓመታት ዝኣክል ብናይ ጽልኢ ዓይኒ እናተጠማመቱ ክኸዱ ተገደዱ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተኸስተ ህዝባዊ ማዕበል ዘስዓቦ ለውጥታት፡ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ድሕሪ ምዃኑ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ከኣ፡ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ክፍትሑ፡ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ክለዓል፡ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ብሰላማዊ ኣገባብ ክወዳደሩ ዘኽእል ማዓጹ ከፈተ። ብ5 ሰነ 2018 ድማ፡ ንውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶብ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ኣብ ግብሪ ንኸውዕል ድልዊ ምዃኑ ኣፍለጠ። ካብ’ዚ ተበጊሱ ብ8 ሓምለ 2018 ድማ ናብ ኤርትራ ብጽሖት ገበረ። ብወገን ህወሓት ድማ፡ ጕንጺ ኢትዮ-ኤርትራ ብሰላም ክፍታሕ ንድግፍ፡ ኣብ ግብሪ ኣወዓዕላኡ ግን ብልዝብ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ምስ’ቲ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ዘይሳነ፡ ናይ መርገጻት ከንጸባርቕ ተሰምዐ።
ስርዓት ኤርትራ፡ ነቲ ጸላኢ ጸላኢየይ ፈታውየይ ዝብል ስልቱ ኣብ ግብሪ ዘውዕለሉ ዕድል ስለዝረኸበ፡ ነቲ ዶብና ከይተመልከተ ወይ ከይተሓንጸጸ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይንላዘብን ዝብል እውጅ መርገጹ ገዲፉ፡ ብመንጐኝነት ኣመሪካ ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ካብ ህዝቢ ተኸዊሉ ብምስጢር ክራኸብ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብ20 ሰነ ልኡኽ ናብ ኢትዮጵያ ክሰድድ ምዃኑ ኣፍለጠ። ንኻልኣይ ግዜ ድማ፡ “ጸላኢ ጸላእየይ ፈታውየይ” ካብ ዝብል ፖሊሲኡ ተበጊሱ፡ ብዑስማን ሳልሕ፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት ኤርትራን የማነ ገብርኣብ፡ ኣማኻሪ ፕረሲደንት ኤርትራን ዝምራሕ ልኡኽ ናብ ኣዲስ ኣበባ ለኣኸ።
ስዒቡ ድማ፡ ንኢትዮጵያ ብጽሖት ድሕር ምግባሩ፡ ብዘስደምም ፍጥነት፡ ኤምባሲታት ክኽፈት፡ ነፈርቲ ካብን ናብን ክልቲኡ ሃገራት ክበራ፡ ወደባት ኣብ ኣገልግሎት ክልቲኡ ሃገራት ክውዕል፡ ጽርግያታት ክሕደሱ፡ ተጓዓዝቲ ክልቲኡ ሃገራት ቪዛ ኣብ ኣየርፖርት ናይ’ቲ ዝኣተውሉ ሃገር ክወስድ ወዘተ ዝብል ስምምዓት ኣብ ግብሪ ክውዕል ይርአ ኣሎ።
ጕዳይ ምምልካት ዶብ ግን ኣብ’ዚኣ ዝብሃል ዘይብላ ህጥም ኢላ ተረፈት። ብኣንጻሩ፡ …ዶብ ወይ ድንበር ኣይዓግተናን ኢዩ…፡ ብፍቕርን ይቕሬታን ሰጊርናዮ ኢና፡ …እናተባህለ ብዳንኬራን ብጫውጫውታን ኢዩ ዝሕለፍ ዘሎ።
ዘበን ግርምቢጥ ማይ ንዓቐብ እዩ ኮይኑ ነገሩ። ዶብ ከይተሓንጸጸ ምምሕያሽ ዝምድናታት (normalization) ብዘስደምም ፍጥነት ንቕድሚት ክውንጨፍ ኢዩ ዝርአ ዘሎ። እቲ ን20 ዓመታት ኮለል ዘበለና ጭርሖታት ደኣ ኣበይ ኣተወ?
እዚ ናይ ዳንኬራ መድረኽ፡ ልክዕ ከም’ቶም ቀዳሞት ናይ ዳንኬራ መድረኻት ምስ ሓለፈ፡ እቲ ዝናብን ማዕበልን ምስ ሃደአ፡ እቲ ፍታሕ ዝደሊ ጕዳያት ባዕሉ ኣብ ቅድሚ ክልቲኦም መራሕቲ ክድቀን ኢዩ። እቲ ሰይጣን ኣብ ዝርዝር ኢዩ ዘሎ ዝብሃል ምስላ ድማ ክመጽእ ምዃኑ ብሩህ ኢዩ። ነዚ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ ብኸመይ ንተግብሮ ምስ ተባህለ፡ ፍልልያትን ዋጢጥን ዘይተርፍ ምዃኑ ርዱእ ኢዩ። ሽዑ’ኸ፡ ክልተ ጐርሓት ሓሙኽሽቲ ስንቆም እንታይ ኢዮም ክገብሩ ዝፍለጥ የለን። ወዲ ድሙ ነይገድፍ ግብሪ እሙ ኢልካ ጥራሕ ምሕላፉ ኢዩ ዝምረጽ።
ስለ’ዚ፡ ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ ስለዝዀነ፡ ብመጀመርያ ዶባትና ምምልካትን ወይ ምንጻርን ልዑላውነት ሃገርና ምውሓስን ዕሽሽ ዘይብሃሎ ዕላማ ህዝብናን ሰማእታትናን ስለዝዀነ፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣለዎ ኢልና ክንድርኽ ይግብኣና። ኣብ ርእስ’ዚ ድማ፡ ጸገም ህዝቢ ኤርትራ ጕዳይ ዶብ ጥራሕ ስለዘይኰነ፡ ነቲ ህዝብና ብድሕሪ ሃገራዊ ናጽነት ምጕንጻፉ ተሓሪምዎ ዘሎ መሰረታዊ ሓርነታትን መሰላትን ንምርግጋጽ ህዝቢ ኤርትራ ልክዕ ከም’ቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝገበሮ ዓው ኢሉ ድምጹ ከስምዕን ንምርግጋጹ ዘድሊ ዋጋ ክኸፍልን ክብገስ ኣለዎ።
ስለ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከልዕሎም ዘለዎ እዋናዊ ጠለባት፡-
- ኤርትራ ብቕዋምን ግዝኣተ-ሕግን ክትመሓደር፤
- ናይ ፖለቲካን ናይ ሕልናን እሱራት ክፍትሑ፤
- ደረት ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክተርፍ። ብሕግን ብግዜን ዝተወሰነ ኣገልግሎት ጥራሕ ክኸውን፤
- መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራዊ ዜጋ ከይተሽራረፉ ኣብ ግብሪ ክውዕሉ፤
- ተቓወምቲ ስርዓት ህግዲፍ ብናጻ ኣብ ሃገሮም ዝንቀሳቐስሉ ባይታ ምፍጣር፤
- ናይ ዕርቅን ይቕረ ምብህሃል መድረኽ ምኽፋት።
ላም ፍርቂ ጐድና ኣይትዓብር፡ ፍርቂ ጐድና ኣይትሃጥር ከምዝበሃል፡ እቶም ኣብ ሃገሮም ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ከረጋግጹ ዝደልዩ መንግስታትን መራሕትን ድማ ኣብ ኤርትራ እውን ንኽረጋገጽ ካብኦም ዝጥለብ ሓገዛት ከበርክቱ ይግባእ።


text:
ትማሊ ቃለ መሓላ ዝፈፀሙ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ካልኣይ መዓልቶም ሒዞም ኣለው።እቶም ሓድሽ መራሒ ለውጢ ከምፅኡ ከምዝኽእሉ ዝገለፁ ምሁራንን ተንተንትን ነዚ ናይ ለውጢ ፃዕሪ ንምምራሕ ድልዊ ምዃኖም መደረርኦም ሓባሪ እዩ ኢሎም ኣለው።
ብዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ኣዋልድን ዝኾኑ ሓድሽ መራሒ ኢትዮጵያ ምስ ስድርኦም ናብ ኣራት ኪሎ ቤተ መንግስቲ ዝኣተው ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብምትካእ እዩ።
ናይ መጀመሪያ ስራሕ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ብወዛ ካብኔ ምግባር ወይ ምሉእ ብምሉእ ሓድሽ ምጥያሽ ክኸውን ከምዝኽእል ትፅቢት ይግበር።መዓስ ከምዝፍፀም ግን ዝተገልፀ የለን።ኣብ ፓርላማ ሓጋዚ ሚንስትር ድኤታ ወኪል መንግስቲ ኣቶ ኣማኑኤ ኣብርሃም ነዚ ኣረጋጊፆም ኣለው።
“ምጥያሽ ካብኔ ብዝምልከት ናይ በይኖም ስልጣን ስለዝኾነ ኣብዚ ጉዳይ ሪኢቶ ንምሃብ ኣፀጋሚ እዩ።”
ክሳብ ሕዚ ምስቲ ነባር ካብኔ ኣኼባ ከምዘይገበሩ ምንጭታት ገሊፆም ኣለው።ዶ/ር ኣሕመድ ቀዳማይ ሚንስትር ኮይኖም ብምምራፆም መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም መግለፂ ሰናይ ትምኒቶም ኣብ ምልኣኽ ይርከቡ ከምዘለው ጸብጻባት ካብ አዲስ አበባ ሓቢሮም።


text:
ካብ መቐለ ከባቢ 200 ኪሎ ሜትሮ ተጓዓዝካ እንዳማርያም ሸዊቶም ምስ ረከብካ ንፀጋም ኣስታት ፍርቂ ሰዓት ብእግሪ ተጓዝካ ፃዕራም ምርኣይ ዝተስኣና ጓል ኣንስተይቲ ረኪበ ኣዛራሪበያ ኣለኩ፡፡ ወይዘሮ ሕልፊ ዝበሎ ትበሃል፡፡ ሕልፊ ካብ 1975 ዓ.ም ጀሚራ ክልቲኡ ዓይና ዝሰኣነት አያ፡፡ ምርኣይ ምስኣን ምስ ኣጋጠማ ኢዳን እግራን ኣጣሚራ ኮፍ ኣይበለትን፡፡ ወይ እውን ደቃ ተር ኣቢላ ናብ ምልማን ናብ ፅርግያ ኣይወፅአትን፡፡ እንታይ ድኣ ገይራ?
ፀገም ምስ ኣጋጠሚ ክሰርሕ ኣለኒ ኢለ ወሲነ፡፡ ምስ ስድራይ ተፀጊዐ ክሰርሕ ቆሪፀ፡፡ ንእሽተይ ግራት ምስ ረከብኩ ኣብ ጎና ማይ ሓቂፋ ዘላ ግራተይ ምስኣ ዘይካኣል የለን ኢለ ምልማዕ ጀሚረ፡፡ ቅድሚ 7 ዓማውቲ ህፃውንቲ ደቀይ ኣክቲተ ምልማዕ ጀሚረ ኣይሓመቀንን ድማ ኮሚደረ፣ሽጉርቲ፣ሓምሊ፣ ጉዕ፣ሰላጣን ካልኦት ኣትክልትን ብምትካል ናብራይ ባዕለይ ክመርሕ ኪኢለ፡፡ደቀይ እውን እቲ ዓብይ 10 ክፍሊ በፂሑ ዓድዋ ከይዱ ይመሃር፡ ቀለቡ ክዳኑን ገዛ ክራይን ካብዚ መስኖ ብዘእትዎ እቶት ይሽፍነሉ፡፡ እቶም ካልኦት እውን 8ይ፣5ይን 3ይን ክፍሊ ይመሃሩ ኣለዉ፡፡
ኣብ ስራሕቲ መስኖ ይፃሂ፣ ይኵስኩስ፣ማይ የስቲ ፣ እስቲና ይገጥም፡ ይዓፅድ ዝተርፈኒ ስራሕ የብለይን፡፡ ዝተረፈት ንእሽተይ ግራተይ ንትውፍርት ከይሃብኩ ባዕለይ ይቃለሳ ኣለኩ፡፡ ሳላ ትህኪት ዘይወረሰኒ ዓመታዊ እቶት ንደቀይ ብዘይ ፀገም ምንባርን ምምሃርን ይክእል ኣለኩ፡፡ስለዚ ክሰርሖ እየ እንድሕር ኢልካ ዘይክኣል ነገር የለን፡፡ ስራሕ መክበሪ እዩ፡፡ ፈቀዶ ፀሓይን ቁርን ከርተት እናበልካ ኣብ መነወሪ ልመና ምውፋር ኣየድልን ከምዚ ናተይ ተስፋ ብዘይምቁራፅ ናብ ስራሕ ምውፋር ይበልፅ ትብል ወይዘሮ ሕልፊ ዝበሎ።
ኣይተ ገረችኣል ድማ ሕልፊ ጠንካራ ፃዕራም ናይ ስራሕ ሰብ እያ፡፡ ንዓኣ ዝኣክል የለን፡፡ ካብቶም ዓይነ ብርክን ጉልበትን ዘለና ሰባት ትነፍዕ ህርኩቲ እያ፡፡ ንዓኣ ርእየ ናብ ልምዓት መስኖ ኣትየ ይርባሕ ኣለኩ ብምባል ቃል ምስክርነቱ ገሊፁላ፡፡


text:
ቻይናን ኣንጐላን ስትራቴጂካዊ ርክበን ንምጥንኻር ተስማዕሚዐን…
መቐለ 29 መስከረም 2011(ድወት) ሃገራት ቻይናን ኣንጐላን ኹለ መዳይ ስትራቴጂካዊ ርክበን ንምጥንኻር ኣብ ስምምዕ ከምዝበፅሓ ተገሊፁ።
ክልቲኤን ሃገራት ሓበራዊ ስትራቴጂካዊ ምሕዝነተን ንምጥንኻር ኣብ ስምምዕ ዝበፅሓ ፕረዝደንት ኣንጐላ ጃኦ ላውረንስ ኣብ ቤጂንግ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ብምክያድ ምስ ፕረዝደንት ቻይና ሺ ዢ ፒንግ ተራኺቦም ኣብ ዝተዛተይሉ እዋን እዩ።
ቻይና ምስ ሃገራት ኣፍሪካ ዘለዋ ርክብ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይጠናኸር ኣሎ ዝበሉ መራሕቲ ቻይናን ኣንጐላን እዚ ድማ ምሕዝነትን ሓበራዊ ተረባሕነትን ቻይና ኣፍሪካ ንምጉልባት ሓዱሽ ዕድል ምዃኑ ገሊፆም።
ቻይና ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ብዘይቅድመ ኹነት ኣብ ጐኒ ሃገራት ኣፍሪካ እያ ዝበሉ ፕረዝደንት ቻይና ሺ ዢ ፒንግ ብቐንዱ ካብ ፅዕንቶ ነፃ ዝኾነ ልምዓት ኣብ ኣፍሪካ ክምዝገብ ከምትሰርሕ ሓቢሮም።
ፕረዝደንት ኣንጐላ ጆኦ ላውረንስ ብወገኖም ቑጠባዊን ማሕበራዊን ምትሕብባር ቻይና ኣብ ኣፍሪካ ዝተረጋገዐን ቐፃልነት ዘለዎን ቑጠባ ንምህናፅ ሓጋዚ ምዃኑ ገሊፆም።
ፕረዝደንት ኣንጐላ ጆኦ ላውረንስ ካብ 8 ክሳብ 10 ጥቅምቲ 2018ዓ.ም ፈረንጂ ኣብ ቻይና ቤጂንግ ዑደት የካይዱ ከምዘለዉ ድማ ፀብፃባት ይገልፁ።


text:
ብሽክሌታ ጋንታ መስፍን ኣበ ማእኸል መሰልጠኒ ብሽክሌታ ደቡብ ኣፍሪካ ንኣስታት ኽልተ ወርሒ ...
መቐለ ታሕሳስ 04/2010(ድወት) ተወዳዳሪት ብሽክሌታ ጋንታ መስፍን ኢንዳስትርያል ኢንጅነሪንግ ዛይድ ሃፍቱ ኣበ ማእኸል መሰልጠኒ ብሽክሌታ ደቡብ ኣፍሪካ ንኣስታት ኽልተ ወርሒ ዝኣክል ስልጠና ክትወስድ ድሕሪ ምፅናሕ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሃገራ ተመሊሳ።
ብሽክሌተኛ ዛይድ ሃፍቱ ኣብ ደቡብ ኣፍሩካ ዕድል ስልጥና ክትረክብ ዝኸኣለት ኣብ ኖርወይ ኣብዝተኻየደ ሻምፒዮና ውድድር ብሽክሌታ ዓለም ብበፃሕቲ ኽልተ ውድድራት ውድድራት ከየቋረፀት ውድድራ ክትዛዝም ብምኽኣላ እዩ።
ካብ ብሽክሌተኛ ዛይድ ሃፍቱ ብተወሳኺ ፀጋ ገብረ ካብ መስፍን ኢንዳስትሪያል ኢንጅነሪንግ እየሩ ተስፋኣለም ካብ መሰቦ ሲሚንቶ ፋብሪካ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሩዋንዳ ስልጠና እንዳወሰዳ ይርከባ።
ስልጠና ካብ ዝጅምራ እዘን ኽልተ ተወዳደርቲ ሓደ ወርሒ ዝገበራ 11 ታሕሳስ ስልጠንኣን ዛዚመን ናብ ሃገረን ክምለሳ እየን።


text:
ዋና ፀሓፊ ካብኔት ውሽጢ ሃገር ጆሴፍ ኦሌ ሌንኩ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ትማሊ ሰኒ መጥቓዕቲ ቦምብ ንዝፈፀሙ ንምሓዝ ፀጥታዊ ስርሒት ተኻይዱ ኢሎም።ኦሌ ሌንኩ እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ስቪላት፣ኣንፃር ንፁሃንን ኣፍቀሪ ሰላምን ኬንያዊያን ዝተፈፀመ ባርባራዊ ናይ ፈረሓት መጥቓዕቲ እዩ ክብሉ ፀዊዖምዎ።
ሓልፊ ፖሊስ ኬንያ ቤንሶን ኩበይ ኬንያዊያን ደሕንነቶም ዝተሓለው እዩ ክብሉ ትማሊ ምሸት ሰኒ መረጋገፂ ብምሃብ ፈፀምቱ እውን ክንሕዞም ኢና ኢሎም።ናትኩምን ናተይን ደሕንነት ውሑስ ምዃኑ ንምርግጋፅ ኢና ኣብዚ ንርከብ ዝበሉ ንሶም ብምውሳኽ ‘’ምርዓድ ኣየድልን።መንግስቲ ነዚን ንካሊእ ግብረሽበራን ኣብ ምፅራይ ዓብዪ ስርሐይ ኢሉ ሒዙዎ’ሎ’’ኢሎም።
እቲ ፍንጀራ ኣብ ጥቓ ሓደ መሸጢ ምግቢን ናይ ደቂ ኣንስትዮ ክልኒክን እዩ በፂሑ።ኣሽሓት ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ኣብ ዝነብርሉ ኢስትለይ ኣብ ዝተብሃለ ኽፋል ከተማ ናይሮቢ።
ፖሊስ ንልዕሊ ሰለስተ ስዓታት ዝኸውን ግዜ ፈቐዶ ገዛ እናዞረ ንኣል-ሸባብ ዝድግፉ ንምሓዝ ፍተሻ ኣካይዱ’ሎ።
ፖሊስ ንዝረኸብዎም ሰባት ወረቐት መለለዪ መንነት ከርእዩ ብምሕታት፣ንገዛውቶም እውን ክፍትሽ ከምዘምሰዩ ዝበፅሐና ዜና ይሕብር።
መብዛሕቲኦም ዝተኣሰሩ ብመንግስቲ ኬንያ ዝውሃብ መንነት ወረቐት ክሕዙ ዘለዎም ሱማሊያዊያን ስደተኛታት እዮም።
ኣብ ኬንያ ማዕበላት መጥቓዕቲ ምስተፈፀሙን ኣል-ሸባብ ኣብታ ሃገር ብዝፈጠሮ ስግኣትን ኣብ ከተማታት ዝነብሩ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ናብ ዝተመደበሎም ናይ መዕቖቢ ማእኸላት ንኽምለሱ ሰበስልጣን ኬንያ ኣዚዞም።
ሰበስልጣን ፀጥታ እታ ሃገር ነቲ ናይትማሊ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ ሰባት ክሳብ ዝርከቡ ተወሳኺ ማእሰርቲ ክህሊ እዩ ኢሎም።
ኣባል ፓርላማ ኬንያ የሱፍ መሓመድ ዓብዲ መንግስቲ ብጅምላ ምቕፃዕ ከይኮነስ ኣብ ኢስትለይ ዝካየድ ስርሒት ፀጥታ ብስለያ ዝተደገፈ ፅፉፍ ክኸውን ፀዊዖም።
ዛጊድ ሓላፍነት ዝወሰደ ኣካል የለን።


text:
ቦኽሪ ወዶም ንፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ከም ኣካል መንግስቲ ሩስያ ንፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝህብዎ ደገፍ “ዕዙዝን ምስጥራዊን ’’ ዝተባህለሉ ሓበሬታ ንምቕባል ካብ “ጠበቓ መንግስቲ ሩሲያ ’’ ዝቐረበ ግብዣ ዘረጋግፅ ናይ ኢሜይል ምልውዋጥ ትማሊ ሰሉስ ወግዓዊ ገይሮም ኣለው።
ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ሳራ ሃካቢ ሳንደርስ ግን ፕረዝደንት ትራምፕ ንወዶም ዘለዎም ደገፍ ዝገልፅ ሓንቲ መስመር መግለፂ ኣንቢበን።
“ወደይ ዝለዓለ ደረጃ ዘለዎ ሰብ እዩ፤ንዘርኣዮ ግልፁነት ክኣ ኣጣቒዐሉ ኣለኹ።ካብዚ ንላዕሊ ግን ምስዚ ዝተኣሳሰር ኩሉ ሕቶ ናብ ናይ ጆን ጠብቓ ክተቕርቡ ትኽእሉ፤ካብዚ ንላዕሊ ዝውስኸሉ ነገር የለን።”
ዲሞክራሲያዊያን ተቓወምቲ ነዚ ሓድሽ ዝወፀ ሓበሬታ ብትሪ መልሲ ሂቦምሉ ኣለው።ኣብ ሰኔት ኣሜሪካ መራሒ ዴሞክራሲያዊያን ሰኔተር ቻክ ሹመር እዚ ናይ ኢሜይል መልእኽትታት ሰራሕተኛታት ወፍሪ ምርጫ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ንሂላሪ ክሊንተን ንምስዓር ምስ ሩሲያ ሓቢርና ኣይሰራሕናን ክብል ዋይት ሃውስ ክነፅጎ ንዝፀንሐ ዝፃባእ እዩ ኢሎም ኣለው።
“እዞም ኢሜይላት እዚኦም ብውሁድ ንሰርሕ ኣይነበርናን ብዝብል በቲ ምምሕዳርን በቶም ፕረዝዳንትን ይንፀግ ንዝነበረ መልሲ መርትዖ ዝሃበ እዩ።”
ሪፓብሊካዊያን እቲ ኢሜይል ሕማቕ ከምዝኾነ ኣሚኖም ኣለው።ናይ ብዙሃን ፓርቲ መራሒ ሰኔተር ሚች ሚኮኔል ይካይድ ንዘሎ ምርመራ ደገፎን ገሊፆም።
“እወ. ኣብ ልዕሊ ነዚ ምርመራ ሒዙዎ ዘሎ ኮሚቴ ስለያ ዝለዓለ እምነት ኣለኒ።ሰኔተር ቡርን ሰኔተር ዋረንን እዮም ነታ ኩዕሶ ተቖፃፂሮምዋ ዘለው፤ፀኒሕና ካብኦም ክንሰምዖ ኢና።”
መልእኽትታት ኢሜይል ናይ ዶናልድ ትራምፕ ጂኒየር ቅድሚ ሎሚ ኣጋጢሙ ዘይፈልጥ ናይ ሕጊ ሕቶ ኣልዒሉ’ሎ።ኣብ ዪንቨርስቲ ኒው ዮርክ ቤት ትምህርቲ ሕጊ ባፋሎ ጄምስ ጋርድነር ከምዚ ይብሉ።
“ከምዚ ዝበለ ኩነታት ተላዒሉ ኣይፈልጥን።ኣብቲ መፅሓፍ ወይ ሕጊ ኣሎ፤ከምዚ ዝኣመሰለ ሃውህው ተፈጢሩ ኣብ ግብሪ ዝውዓለ ግን ኣይኮነን።ኣዚዩ፣ኣዚዩ ዘይዝውቱር እዩ።”
ትራምፕ ጁኒየር ዝኾነ ጌጋ ኣይፈፀምኩን፤ምስ ጠብቓ ሕጊ ሩሲያ ተራኺበ እውን ጠቓሚ ሓበሬታ ኣይተቐበልኩን ክብሉ ነፂጎምዎ ኣለው።


text:
ናይ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣቦ-መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ቀ/ሚ ኢትዮዽያን ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝን ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታን ሎሚ ሓሙስ ምስ ፕረዚደንት ሳልቫ ኬር ተዘራሪቦም።
ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፣እቶም መራሕቲ ብርክት ዝበሉ ጉዳያት ኣልዒሎም ከምዝተዘራረቡ ገሊፆም።
”ካብ ሞንጎ ዝተዘራረብናሎም ኣጀንዳታት ገሊኦም፣ቀዳማይ ምቁራፅ ተፃብኦ፣ ካልኣይ እቲ ቅልውላው ፖለቲካዊ ፍታሕ መእንታን ክረክብ ልዝብ ብህፁፅ ክጅመር፣ሳልሳይ ጉዳይ ዕልዋ መንግስቲ ክፍፅሙ ፈቲኖም ተባሂሎም ዝተኣሰሩ ሰባት ይርከብዎም” ኢሎም ዶ/ር ቴድሮስ።
ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ዶ/ር ቴድሮስ ወሲኾም፣መራሕቲ ኢትዮዽያን ኬንያን ንምርግጋፅ ፖለቲካዊ ህድኣት ደቡብ ሱዳን ፃዕሪ ክግበር ፀዊዖም‘ለው።
ዶ/ር ቴድሮስ ወሲኾም “እቶም መራሕቲ ንብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝተመርፀ መንግስቲ ብዘይሕገ-መንግስታዊ ኣገባብ ምዕላው ተቀባልነት ከምዘይብሉ ኣስሚሮምሉ‘ዮም።እዚ ቅልውላው‘ዚ ብሰላማዊ ኣገባብ ጥራሕ ክፍታሕ ከምዝግባእ፣ከምኡውን ኢጋድን መራሕቲ ኢትዮዽያን ኬንያን ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ከምዝሰርሑ ኣረጋጊፆም‘ለው ኢሎም።
ሰበ-ስልጣን ሕ/ሃ፣እቲ ህውከት ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ዝውላዕ ንነዘ ኣሻሓት ሰባት ተቀቲሎም‘ለው ይብሉ።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ሰሉስ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ 5,500 ተወሳኺ ዓቃቢ ሰላም ኣብ ደቡብ ሱዳን ክኣትው ከምዝወሰነ ዝዝከር‘ዩ።


text:
ነዳዲ ዘይቲ ኣብ ገምገም ባሕሪ ላይቤርያ ተረኺቡ‘ሎ።እንተኾነ ላይቤርያውያን እቲ ዘሐጉስ ዜና፣መርገም ፀጋታት ሒዙሎም ንከይመፅእ ይጠራጠሩ።
ላይቤርያ ነቲ ትካል ነዳዲን ዘይትን ፔትሮልየም ኣፍሪቃ ዝዓበየ ዕቁር ዘይቲ ነዳዲ ዝበሎ ፀጋ ገና ክትጥቀመሉ ኣይጀመረትን።እቲ ኩባንያ ነቲ ሃብቲ ብከመይ ክምዝምዞ ከምዝኽእል መፅናዕቲ ይገብር‘ሎ።
ሓላፊ‘ቲ ኩባንያ ራንዶልፍ ማክለይን፣መጠንን ፅርየትን እቲ ነዳዲ ናብ ዕዳጋ ንምቅራብ ዘዋፅእ እንተኾይኑ ገና ኣብ ምፅናዕ ኢና ዘለና ይብል።
ኣሜሪካዊ መፅናዕቲ ጂኦሎጂ፣ላይቤርያ፣ሴራልዮንን ጋናን ክሳብ 3.2 ቢልዮን በርሚል ነዳዲ ኣብ ገምጋም ባሕሪ ኣለወን ከምዝበለ ዝዝከር‘ዩ።
ድሕሪ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቀፀለ ህውከት ዝዓሰለ ተነፃፃሪ ህድኣት ኣብ‘ቲ ዞባ፣ነዳዲ ዘይቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ከምወርቂን ብሩርን ዝኣምሰሉ ተፈጥሮኣዊ ፀጋታት ኣብ ጥቅሚ ንምውዓል ፃዕሪታት ይግበር‘ሎ።
ላይቤርያውያን ግና፣ሃብቲ ነዳዲ ክላዓል ከሎ፣ፍርሂ‘ውን ኣለዎም።
”መብዛሕትኡ ጊዜ፣ሰባት ነቲ ካብ ነዳዲ ዘይቲ ዝርከብ ገንዘብ ንኩሉ ከምዘይከፋፈል‘ዮ ዝፍለጥ።ስለዚ ሒደት ዝብልፅጉሉን፣ብዙሓት ዝሳቀዩሉን ኩነታት ኢኻ ትሪኢ” በለ ንሱ።
ጆናተን ጋንት፣ኣብ ትካል ኣድማሳዊ ምስክራት ተቆፃፀርቲ ኣማኻሪ ፖሊሲ ላይቤርያ‘ዩ።መንግስታዊ ትካል ነዳዲ ላይቤርያ ክፈርስ ኣለዎ ይብል።
ሚስተር ጋነት ወሲኹ ”እቲ ዝዓበየ ሻቅሎት፣ምናልባት ጉቦ ክጋደድ‘ዩ ዝብል‘ዩ።መንግስቲ ላይቤርያ ግና መሳለጢ ክፍሊት‘ዩ ዝብሎ።እቲ ሓቂ ግና፣እቲ ትካል ነዳዲ፣ዝተፈላለዩ ውዕላት ነዳዲ ንክሓልፈሉ ንኣባላት ፓርላማ ላይቤርያ ዝኸፈሎ ገንዘብ‘ዩ”።
ብመሰረት ሕጊ ላይቤርያ፣እቲ መንግስታዊ ትካል ነዳዲ ዘይቲ፣ንግዳዊ፣ ንመኽሰብ ዝቆመን ነዳዲ ብዝምልከት ዝቆፃፀርን ኣካል‘ዩ።
ዳይረክተር ኣብ ሞንሮቭያ ንዝርከብ ማእከል ግሉፅነትን ተሓታታይነትን ዝኾነ ቶማስ ናህ፣እዚ ኣሰራርሓ‘ዚ ነኒርእሱ ዝላተም ረብሓታት ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ ይብል።
”ንገለ እቶም ሕጊታት ክትሪኢ ከለኻ፣ኣብ ሓደ እዋን ዳኛን ተፃዋታይን ኮይኖም ኢኻ ትረኽቦም።ተፃወትን ዳኛን ኮይኖም ትሪኤሉ ኩነታት ድማ፣ብሓደ ወገን ክሳተፉ ብካልእ ወገን ክቆፃፀሩን ካብኡ ሓሊፎም ኣብ ምሕንፃፅ ፖሊሲ ክነጣጠፉን ኢኻ ትሪኦም” ኢሉ ንሱ።
እቲ ኩባንያ ግና፣ንግልፁነት ዘለዎ ተገዳስነት ብሕልፊ መኽሰብ ዝእከበሉን ዝከፋፈለሉን ከምዝጥንቀቅ ይሕብር።
ነባራይ ሞንሮቭያ ዝኾነ ጂኦርጅ ሙር ግና፣ካልእ ዘሻቅል ፀገም ፀጥታ ምኻኑ ይጠቅስ።
“ብዛዕባ ነዳዲ ዘፍርያ ሃገራት ክንዛረብ ከለና፣ብዙሕ ፀገማት ከምዘሎ ኢና ንርኢ።ብጠንቂ ነዳዲ ዘይቲ ዝዋግኡ‘ውን ኣለው።ጠንቂ እዞም ግጭታት‘ዚኣቶም፣ኣብ‘ተን ሃገራት ዝፈሪ ነዳዲ ዘይቲ‘ዩ።ከምሳዕቤኑ ድማ፣ዘይምርግጋእ ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ” ይብል ንሱ።
ንኣብነት ኣብ ናይጀርያ፣ማዕረ ክፍፍል መኽሰብ መሸጣ ነዳዲ ዝሓቱ ዕጡቃት ኣብ‘ዚ ቀረባ ሰሙናት መጥቃዕቲ ኣሓይሎም‘ለው።
ፕረዚደንት ላይቤርያ ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ፣መኽሰብ መሸጣ ነዳዲ ንረብሓ መላእ ህዝቢን ሃገርን ላይቤርያ ከምዝዋዓለ ከረጋግፅ‘የ ኢለን መብፃዓ ከምዝኣተዋ ዝዝከር‘ዩ።ላይቤርያውያን ግና ንሪኦ ባሃልቲ‘ዮም።


text:
ካብ በረኻታት ኤርትራ ናብ ትግራይ ዘምረሐ ዴምህት፡ መን እዩ?
ካብ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዝቐረበሉ ፃውዒት ሰላም ተቐቢሉ፡ ናብ ሃገር ኣትዩ ሰላማዊ ቃልሲ ካከይድ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስምምዕ ዝፈረመ ዲምህት፡ ልዕሊ 2000 ወታሃደራቱ ሒዙ ትማሊ ናብ ትግራይ ኣትዩ።
ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ ንዝሓለፉ 17 ዓመታት ብመንግስቲ ኤርትራ ሙሉእ ናይ ዕጥቒ ኾነ ናይ ገንዘብ ድጋፍ ክግበረሎም ካብ መንጎ ዝፀንሑ ብረት ዝተሓንገጡ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ፡ እቲ ዓብይ ዝበሃል እዩ።
መርማሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ጉዳያት ሶማልያን ኤርትራን፡ ድንጋገን መምርሕታትን ብፍላይ ድማ ውሳነ ደንቢ ቑፅሪ 1907(2009) እቲ ውድብ ሕቡራት ብምጥሓስ፡ መንግስቲ ኤርትራ እዚ ድጋፍ ይገብረሎም ምንባሩ ኣብ ፀብፃቡ ደጋጊሙ ኣስፊሩ።
እዚ ብልማድ 'ደመሒት' እናተበሃለ ዝፅዋዕ ዕጡቕ ሓይሊ፡ ከም ኣቆፃፀራ ፈረንጂ ብ2001 (1993 ዓ/ም) ምስ ውድቦም ህወሓት ብዝፈጠሩዎ አፈላላይ ቅርሕንቲ ሒዞም ብዝወፁ አባላት ዝተመስረተ ምዃኑ ይዝረብ።
- ልዕሊ 2 ሽሕ ወተሃደራት ዴምህት ዛላምበሳ ኣትዮም
- "ቀዳማይ ወያነ ሰኣን ብቑዕ ኣመራርሓ ፈሺሉ እናበልካ ምዝራብ ታሪኽ ዘይምፍላጥ'ዩ"
- ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ምስ ዶክተር ብርሃኑ ነጋ ዘትዮም
ላዕለዋይ አመራርሓ እቲ ውድብ ኣይተ ፍሰሃ ሃይለማርያም ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ ሰብ ብ1997 ዝተቐትለ እንትኸውን ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ህወሓት ተቐንፂሎም ዝበሎም ቁጽሮም ብርክት ዝበሉ ተጋደልትን አመራርሓን እቲ ውድብ ከቃልዕ ምፍታኑ ዝዝከር እዩ።
ብመንግስቲ ተቐቲሉ ዝብል፡ ብሰፊሑ ክወረ ፀኒሑ፡ ይኹን'ምበር መን ከምዝቐተሉ ዛጊድ ብዕሊ ዝተፈለጠ ነገር የለን።
ዴምህት፡ ኣብ መረባ ገፁ ከምዘስፈሮ፡ ዝቃለሰሉ ዕላማ ብህወሓት/ኢህወዴግ ተኻሒዱ ዝበሎ መሰል ብሄር ብሄረሰባት ዘኽብር ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ኢትዮጵያ ክጣየሽ ምግባር እዩ።
ብ2014 ዓ/ም ፈረንጂ፡ መርማሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ረኺበዮ ዝበሎ ሓበሬታ ከምዘርእዮ፡ 'ደምሒት' ኣብ ክልተ ከባብታት ኤርትራ ፤ ማለት'ውን ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ኤርትራ ዝርከብ ሓሬና ኣብ ዝተብሃለ ደሴትን ከመኡ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዳበው ሓደ ንኡሽተን ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ወታደራዊ ሰልጠና ይወስድ ነይሩ።
እቲ መርማሪ አካል ወሲኹ ድማ፡ እቲ ጉጅለ፡ ዕጥቂዊ ቃልሲ ካብ ዝመረፁ ውድባት ኢትዮጵያ፡ እቲ ዝዓበየ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዝነበሮ እዩ።
ኣስታት 20 ሺሕ ዝኣክል በዝሒ ሰራዊት ይውንን ከምዝፀንሐ ድማ ሓበሬታታት የመልክቱ።
ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ምቅላስ ሓሊፉ፡ ካሊእ ተልእኾ ድማ ነይሩዎ፡ ይብል።
እቶም ኣባላት፡ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝያዳ ተኣመንቲ ኾይኖም፡ ድሕንነት ቤተ መንግስቲ ኣብ ምሕላውን ፀጥታ ከተማ ኣስመራ ኣብ ምኽባርን ይንቀሳቐሱ ምንባሮም እቲ መርማሪ ጉጅለ'ውን ኣስፊሩ።
"ኤርትራ ንካልኦት ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ካብ አትህቦ ድጋፍ ኩሉ፡ ነዚ ጉጀለ እትህቦ ድጋፍ ዘላቒነት ዝነበሮን ዝተወደበን" ይብል እቲ ፀብፃብ።
ካብ ምክልኻል ሃገር ኤርትራ ቀጥታዊ ድጋፍ ዝረክብ ኮይኑ፡ እቲ ዝሓየለን ዝበርተዐን ዕጡቕ ተቓዋሚ ሓይሊ ኢትዮጵያ ከምዝነበረ ድማ እቶም ፀብፃባት ይሕብሩ።
ብፍላይ ኣብ ናይ 2015 ጸብጻቡ፡ ዓርሶም ናብ ዝምልከቶ መንግስታዊ አካል ሪፖርት ዘይገበሩ ዜጋታት ምቁፅፃርን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምውዓልን ይሳተፉ ነይሮም፡ ይብል።
እዚ ድማ ኣብ ክንዲ ታሴራ ዝብል ኣብ ኤርትራ ዝተለመደ አገላልፃ፡ 'መታወቅያ'ን 'መወሳወሲ'ን ዝብሉ ቃላት ተጠቒሞም ይሓቱ ምንባሮም ብሰፊሑ ይዝረብ ነይሩ። እዚ ተግባር፡ ኣብ ነበርቲ ከተማ ኣስመራ ቅረታ ፈጢሩ ከምዝነበረ ድማ ይዝረብ።
እቲ ጉጅለ፡ ኣብ ኣውሮጳ ካብ ዝርከቡ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ሓዊሱ ካብ ዝተፈላለዩ ሳልሳይ አካላት አረጋጊጸ እየ ይብል።
ከም አቆፃፅራ ኢትዮጵያ፡ ኣብ 2007 ዝተኻየደ መረጻ ቅድም ኢሉ፡ ኣብ ደገ ኾይኖም መንግስቲ ኢትዮጵያ ብብረታዊ ቃልሲ ካብ ስልጣን ንምውራድ ምስ ዝሃቀኑ ካልኦት ክልተ ውድባት ማለት'ውን ግንቦት 7፡ ግንባር ሓርበኛታት፡ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ንምትሕንፋፅ መንግሰቲ ኤርትራ ናይ ምትሕብባር ስራሕቲ ገይሩ ነይሩ።
ነዚ ስዒቡ፡ በቲ ዝተገበረ ከይዲ ምትሕንፋጽ ሕጉስ ዘይኮነ፡ ናይቲ ውድብ ላዕለዋይ መሪሕ ዝነበረ ኣይተ ሞላ ኣስገዶም ቅደሚ ክልተ ዓመት ልዕሊ 800 ወተሃደራት ሒዙ ናብ ኢትዯጵያ ምእታዉን አዘራራቢ ኮይኑ ምንባሩን ዝዝከር እዩ።
ኣይተ ሞላ ኣብቲ እዋን ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ከምዝበሎ፡ እቲ ውድብ ኣርባዕተ ቀንዲ ወተሃደራዊ ሰፈራት ዝነበሮ እንትኸውን፡ ንሳቶም ድማ አብ ምፅዋዕ፡ ደቀምሓረ፡ ባረንቱን ተሰነይን እዮም ዝርከቡ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ስድራቤት ስዉእ ስርሒት ፎርቶ ኮለነል ወዲ ዓሊ ናብ ኖርወይ ተጣይሰን
Radio Erena: March 20, 2014
ስድራ ቤት ናይቲ ኣብ ስርሒት ፎርቶ 21 ጥሪ 2013 ዝተሰውአ ኮለነል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ ብሓገዝ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ናብ ኖርወይ ከምዝተጣየሱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሮም።
በዓልቲ ቤቱን ክልተ ደቁን ነቲ ኣብ ፎርቶ ዝተኻየደ ስርሒት ዝተሰውአ ወዲ ዓሊ፣ ናብ ኢትዮጵያ ናብ ስደት ድሕሪ ምምርሐን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሪኡ ኤርትራውያንን ካልኦት ጉዱሳትን ሞራላውን ገንዘባውን ሓገዝ ክገብሩለን ከምዝጸንሑ ዝፍለጥ’ዩ።
መንገዲ ኣየር ቱርኪ፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን 13 ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ክጅምር ምዃኑ ብወግዒ ኣፍሊጡ
Radio Erena: March 19, 2014
መንገዲ ኣየር ቱርኪ፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን 13 ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ክጅምር ምዃኑ ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ነዚ ዘረጋገጸ ኣካያዲ ስራሕ እቲ መንገዲ ኣየር ተመል ኮቲል ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንገዲ ኣየር ቱርኪ፣ ኣብ ዓለም እቲ ዝሰፍሐ ዝርግሐ ዘለዎ መንገዲ ኣየር ንምግባሩ ይጽዕሩ ምህላዎም ጠቒሱ።
ከም ሉፍታንዛ ዝኣመሰላ ዓበይቲ መንገዲ ኣየራት ኣተኩሮ ዘይገበራሉ ኣብ ኣፍሪቃኣብ ዝርከባ ንኣሽቱ ከተማታት ከይተረፈ'ውን ናይ መጓዓዝያ በረራታት ንምክያድ ተዳልዩ ከምዘሎ እቲ ኣካይዲ ስራሕ ኣረጋጊጹ።
ኢጣልያ ልዕሊ 270 ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 600 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣድሒና
Radio Erena: March 19, 2014
ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ብመንገዲ ማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢጣልያ ኣዝዩ ገኒንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሓይሊ ባሕሪ እታ ሃገር ኣስታት 600 ስደተኛታት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓነ ኣፍሊጡ።
እቶም ዜጋታት ኤርትራ፣ ሶርያን ፍልስጤምን ዝርከብዎም 62 ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን 103 ደቂንስትዮን ዘጠቓለሉ ኣስታት 600 ስደተኛታት ኣብ ክልተ ጀላቡ ተጻዒኖም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ እንሳፈፉ’ዮም ብሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ እናተሓገዙ ናብ ገማግም ባሕሪ ተጸጊዒዖም።
መበል 43 ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ይፍጽም ኣሎ
Radio Erena: March 19, 2014
ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበረ ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት የካይድ ምህላዉ ተገሊጹ።
መበል 43 ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ጆርጅ ቡሽ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ዑደት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ደሳለኝ ሃይለመርያምን ካልኦት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ክዘራረብ ምዃኑ’ውን ተሓቢሩ።
ካብ 2001 ክሳብ 2009 ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ጆርጅ ቡሽ ብግሁድ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወገነ’ዩ ክብል መንግስቲ ኤርትራ ደጋጊሙ ከምዝወቐሱ ኣይርሳዕን።
ብሕርያ ህግደፍ ናብ ስልጣን ዝመጹ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኤርትራ፣ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ስንክልና ኣጋጢምዎም
Radio Erena, March 12, 2014
ካብ ሕጊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ወጻኢ ብዝኾነ ኣገባብ ብሕርያ ህግደፍ መብል ራብዓይ ፓትርያርክ ክኾኑ ዝተመዘዙ ኣቡነ ድዮስቖሮስ፣ ብዘጋጠሞም ወቕዒ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ስንክልና ከምዘጋጠሞም ተገሊጹ።
ኣቡነ ድዮስቆሮስ ድሕሪ’ቲ ዘጋጠሞም ወቕዒ፣ መንግስቲ ኤርትራ ናብቲ ሰበ ስልጣናቱ ዝሕከምሉ ኣብ ካርቱም ዝርከብ ሆስፒታል ንሕክምና እኳ እንተልኣኾም፣ ኩነታት ጥዕንኦም ግና ክመሕእየሽ ከምዘይክኣለ’ዩ ተሓቢሩ።
እቶም ሕጊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ማለት ቅኖና ብምጥሓስ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ዝተሸሙ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣካላውን ኣምእሮኣውን ስንክልና ኣጋጢምዎም ካብቲ ክእለይሉ ዝጸንሑ ኣብ ሱዳን ዝርከብ ሆስፒታል ናብ ኣስመራ ከምዝተመልሱ’ውን ተዋህዶ ዶት ኦርግ ኣረጋጊጹ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሕማቕ ምስሊ ኤርትራ ኣብ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ (World Press Fredom Day) ጎሊሑ ውዒሉ
Radio Erena: May 5, 2014
ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ (World Press Fredom Day) ብቀዳም 3 ግንቦት ብደረጃ ዓለም ተዘኪሩ ኣብ ዝወዓለሉ፣ ሕማቕ ምስሊ ኩነታት ፕረስ ኤርትራ ጎሊሑ ከምዝወዓለ ተሓቢሩ።
ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ፣ ንኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ ብደረጃ ዓለም ኣብ ስጳና ከተማ ማድሪድ ዘኪሩዋ ኣብ ዝወዓለሉ ዕለት፣ እታ ኣብ ፕረስ ብዘለዋ ምስሊ ብደረጃ ዓለም ኣብ መወዳእታ ተሰሪዓ እትርከብ ኤርትራ ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ዕለት ኮይና ከምዝወዓለተ ኣብቲ ቦታ ዝተረኽበ ጋዜጠኛ ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጹ።
ኣብቲ ካብ ስጳኛን ካልኦት ሃገራትን ዝተዓደሙ ህቡባት ተዋሳእቲ፣ ደረስቲ፣ ጋዜጠኛታትን ካልኦት ጸለውቲ ሰባትን ዝርከብዎም ኣስታት ሓደ ሚእቲ ዝኾኑ ዕዱማት ዝተረኽብሉ ኣብ ማድሪድ ዝተኻየደ ዝኽሪ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ንህሉው ኩነታት ኤርትራ ብሓፈሻ፣ ንኩነታት ፕረስ ድማ ብፍላይ ብዝምልከት ዝርዝራዊ መብርሂ ተዋሂቡ።
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ጨናፍር ስምረት መንእሰያት ንድሕነት ሃገር፣ ንሓባራዊ ኣድማዒ ውጽኢት ዝዓለመ ዓውደ መጽናዕቲ የካይዳ ኣለዋ
Radio Erena: May 5, 2014
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ጨናፍር ስምረት መንእሰያት ንድሕነት ሃገር ዓውደ መጽናዕቲ የካይዳ ኣለዋ።
ስምረት መንእሰያት ኣብ መላእ ዓለም ተዘርጊሑ ልዕሊ 80 ጨናፍር ዘለዎ ኮይኑ ኣብ 2012 ዓ/ም ኣብ ደብረዘይት ኢዩ ብወግዒ ቆይሙ።
እዚ ማሕበር ድሕሪ ከጋጥሞ ዝጸንሐ ዝተፈላለየ ተጻብኦታት ብምስጋር በብዞባታት ዓቅሙ ንምዕባይን ስልትታት ቃለሲ ንምሕንጻጽን ኣብ ጽዑቅዝኮነዓውደ መጽናዕቲታት ይርከብ።
ብደረጃ ኤሮጳ ኣብ ብሪጣንያ፤ ሽወደን፤ ስዊስ፤ ኖርወይ፤ ጀርመን፤ ሆላንድን ካብ 19 ክሳብ 26 ሚያዝያ ድሕሪ ምክያድ ኣብ መዛዘሚ ከኣ 2ን፡3ን ግንቦት ኣብ ኦስሎ ኖርወይ ተኻይዱ።
ኣብዚ ዓውደ መጽናዕቲ ብዛዕባ ዓንዲ ሕጊ ማሕበር፡ንሓዋሩ እዚ ማሕበር እንታይ ዓይነት ውደባ ይግበር ኣብ ዝብሉን ካልኦት ኣገደስቲ ኣርእስቲ ኣልዒሉ ዘትዩ።
መንግስቲ ሱዳን 45 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኤርትራ መሊስዎም
Radio Erena: May 2, 2014
መንግስቲ ሱዳን 45 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኤርትራ መሊሱ።
እቶም መንግስቲ ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝመለሶም 45 ኤርትራውያን ናብ ሊብያ ኣብ ዝተበግስሉ ብሓይልታት ጸጥታ እታ ሃገር ተታሒዞም ንኣስታት 3 ወርሒ ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ’ዮም።
ፖሊስ ሱዳን ነቶም ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ 45 ኤርትራውያን ናብ ሸገረብ ከነፋንወኩም ኢና ብምባል’ዮም ትማሊ ሓደ ግንቦት ወጋሕታ ናብ ሓይልታት ጸጥታ ኤርትራ ኣረኪቦሞም።
ኣብ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ኣስታት 140 ዝኾኑ ኤርትራውያን’ውን ተመሳሳሊ ዕጫ ከይበጽሖም ተሰጊኡ ኣሎ።
መሰል ሰራሕተኛታት ኣብ ዘይክበረላ ኤርትራ፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ተዘኪሩ
Radio Erena: May 2, 2014
ሓደ ግንቦት ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት መሰል ሰራሕተኛታት ንምጥባቕ ብዝውጽዑ ሰለማዊ ሰልፍታትን ካልእ ንጥፈታትን ብደረጃ ዓለም ትማሊ ተጸንቢሉ።
ኣብ ኤርትራ፣ ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ንሕግታት ዕዮን መሰል ሰራሕተኛታትን ዝጥሕስ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ፣ ንልዕሊ 10 ዓመታት ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ኣህጉራዊ መዓልታት ሰራሕተኛታት ንስለ ጽምብል ተዘኪሩ ውዒሉ።
ኣብ ኤርትራ እቲ ዝበዝሐ ዓያዩ ሓይሊ ሰብ፣ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ተጸሚዱ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እቶም ወግዓዊ ደሞዝ ዘለዎም ሰራሕተኛታት'ውን ናይ ደሞዝ ምትዕርራይ ከይተገብረሎምን መሰል ማሕበራዊ ድሕነት ማለት ሶሻል ሰኩሪቲ ከይረኸቡን ን10ታት ዓመታት ይቕጽሉ ከምዘለዉ ዝፍለጥ'ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቀይዲ ዘጽንሖም 154 የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ለቒቕዎም
Radio Erena: May 2, 2014
ኣብ ኤርትራ ተታሒዞም ዝጸንሑ 154 የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ብሰሉስ 29 ሚያዝያ ናጻ ከምዝተለቑ ተሓቢሩ።
እቶም ካብ ኣዋርሕ ክሳብ ልዕሊ ሓደ ዓመት ኣብ ኤርትራ ተቐይዶም ዝጸንሑ 154 የመናውያን፣ ናብ ዓዶም ከምዝተፋነዉ ዝሓበረ ኣብ ኣስመራ ዝመደበሩ የመናዊ ዲፕሎማሰኛ መሓመድ ኣልዓዛኒ፣ ነቶም ተሪፎም ዘለዉ ድማ ኣብ ቀጻሊ ብናጻ ክፋነዉ ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ወርሒ ብድምር 301 የመናውያን ገግፍቲ ዓሳ ከምዝተለቑ ዝሓበረ ኣገልግሎት ዜና የመን ድማ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ኣስታት 1673 የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ በብእዋኑ ናብ ዓዶም ተፋንዮም ምህላዎም ኣረጋጊጹ።


text:
ኣብ መንጎ ዴሞክራሲያዊት ሂላሪ ክሊንተንን ሪፓብሊካዊ ዶናልድ ትራምፕን ዝተኻየደ ነዊሕን ርሱንን ወፍሪ መዕለቢ ዝረኽበሉ ዕለት እዩ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዝነበራ ሂላሪ ክሊንተን እንተተዓዊተን ፈላመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዝዳንት ንምዃን ብብዓል ቤተን ቢል ክሊንተን ተዓጂበን ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ንባዕለን ድምፂ ሂበን ኣለዋ።ኣብቲ ህሞት ከምዚ ኢለን።
"ኣዚዩ ዝለዓለ ስምዒት ይፈጥረልካ።ምስኡ ዝመፅእ ሓላፍነት ክንደይ ምዃኑ ስለዝርዳእ እዩ።ንሃገርና ዘለዎ ረብሓ ዝለዓለ ስለዝኾነ ብዙሓት ሰባት ንውፅኢት ምርጫ ብሃንቀውታ ይፅበዩዎ።ዕድለኛ ኮይነ ሎሚ መዓልቲ እንተድኣ ተዓዊተ ብዝበለፀ ክሰርሕ እየ።"
ደፋር ተዛራባይ ዲታ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ብዓልቲ ቤቶም መሊና ትራምፕ ብምዃን ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ድምፆም ክህቡ ከለው ኣብ ውፅኢት ስግኣት እንተለዎም ተሓቲቶም።
"ኣይድንግፅን እየ።ሕጉስ እዩ።ዓብዪ ዕድል እዩ።ካብ ኩሉ ወገን ዓብዪ ምልዕዓል ኣሎ።እቲ ታሕጓስ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣብ መላእ ዓለም ኢኻ ትሪኦ"ኢሎም።
ተዓዋታይ ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ተኪኣ ወይ ተኪኡ መበል 45 ፕረዝዳንት ኣሜሪካ ክኸውን እዩ።


text:
ፍሪዶም ሃውስ(Freedom House) ዝተባህለ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ዝመደበሩ ተሓላቒ ናጽነት ኢንተርነት፡ ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ጸብጻቡ፡ ኢትዮጵያ ካብ ሶርያ፡ ዒራቕን ቻይናን ቀጺላ ምንም ዓይነት ናጽነት ኢንተርነት ዘይብላ ሃገር`ያ ክብል ጸዊዕዋ`ሎ።
ኣብ ፍሪደም ሃውስ ኦፊሰር ጉዳይ ክፍሊ ኣፍሪቃ ዝኾነት ማይ ትራንግ፡ ብዛዕባ ናጽነት ኢንተርነት አብ ኢትዮጵያ ንቪኦኤ ክትገልጽ ከላ “ ኢትዮጵያ ካብተን ዝኸፍአ ዓፈና ኢንተርነት ዘለወን ሃገራት ሓንቲ`ያ፡ እዚ ድማ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ጥራሕ ብምንጽጻር ዘይኮነስ፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ምስ ዘለዋ ሃገራት ክትነጻጸር ከላ ዘርእዮ ነገር ንሱ`ዩ” ኢላ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኣጠቓቕማ ኢንተርነት 2% ጥራይ ምዃኑ ዝጠቐሰት ክኢላ ፍሪደም ሃውስ፡ “እቲ 2%'ውን ብመንግስቲ ተጽዕኖ ይግበረሉ” ኢላ። ኣተሓሒዛ፡ ኣብ ኢንተርነት ንመንግስቲ ነቒፎም ዝጽሕፉ ድማ ይእሰሩ ኢላ።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ መክሲኮ ኣብ ሃገሮም ብዓመጽ ኣስታት 10 ዝግመቱ ንሞት ዝዳረገ ኩነት ሓሊፉ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ስርዓት ዝሓለወን ዝተረጋገኤን ኔሩ ብዝብል ሓሳብ ዝጠቓለል መልእኽቲ ድህረ ምርጫ ኣመሓላሊፉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ
እቲ ናይ ምርጫ መደብ ናይታ ሃገር ርእሰ ብሔርን ህዝባዊ ባይቶን ሓደስቲ ኣመሓደርትን ብዙሓት ናይ ዝተፈላለያ ከተማታት ከንቲባታትን ንምሕራይ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ብዛዕባ እቲ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ኣመልኪቶም ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ጓዳላኻራ ሰበኻ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኾሰ ፍራንሲስኮ ሮብለስ ኦርተጋን ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ኣልፎንሶ ገራርዶ ሚራንዳ ጓርዲዮላን ክታም ዝተነበሮ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት መክሲኮ ድህረ ሕዝባዊ ምርጫ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፥ እቲ ሕዝባዊ ምርጫ ብሰላም ምክያዱን ከምኡ እውን መንግስትን ላዕለዎት ኣካላትን ዜጋታትን ዘርአይዎ ምትሕብባር ኣመስጊኖም፡ “ብሓባር ምዕያይ የዓውት” ከምዝበሉ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ሓድሽ ርእሰ ብሔር ናይ ኵሉ ምዕባለ ዝድግፍ ብሉጽ ኩነት ዝፈጥሩ ንኽዀኑ ብፁዓን ጳጳሳት ሓደራ ይብሉ
ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ከምዝሕብሮ፥ ብፁዓን ጳጳሳት ድሕረ ሕዝባዊ ምርጫ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ብቐጥታ ይብጻሕ ነቶም 50 ሚእታዊ ኣብላጺ ድምጺ ረኺቦም ሓድሽ ርእሰ ብሔር ንኽዀኑ ዝተሓርዩ ኣንድረስ ማኑኤል ሎፐዝ ኦብራዶር ዝብል ምዃኑ ካብ ትሕዝቶኡ ንምርዳእ ዝከኣል ክኸውን እንከሎ፥ “ሰላምታና ንቕርበልኩም፡ እንቛዕ ሓጐሰኩም እናበልና ኣኽብሮትናን ቅርበትናን ንገልጸልኩም” ቢሎም፥ “ኩላትና ምስቲ ዝተሓርየ መንግስትን ላዕለዎት ኣካላትን ብእወታዊ ኣገባብ ንተሓባበር፡ በዚ ዓይነት ምትሕብባር’ዚ ከኣ ንዅሉ ዘማዕብል ብሉጽ ሰብኣውነት ዘማእከለ ኩነት ኣብ መላእ መክሲኮ ንምፍጣር ንኽእል” ከምዝበሉን፡ “ማንም መንግስቲ ንበይኑ ምሉእ ሓሳብን ምሉእ መፍትሕን ምቕራብ ዘይከኣሎ እዩ፡ ስለዚህ ከም ዜጋ መጠን ኩሉ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ብምኽባርን ናይ ሓባር ጥቕምን ሃብትን ብምክንኻን እጃሙ ከበርክት ሓላፍነት ኣለዎ” ይብሉ።


text:
6.ንስደትን ምዝንባላት ዜጋታት ብዝምልከት፡
ንስደትን ምዝንባላትን ቀንዲ ምንጭ ዝኾኑ ቡዙሓት ግዳማዉን ዉሽጣዉን፡ ስሓብትን ደረኽትን ሮቓሒታት እኳ እንተኾኑ፡ ከም ሓፈሻዊ ፍሉጣትን ንጹራትን ግን ኣብ ግዝያት ኪናት፡ ኣብ ግዝያት ድርቕን ጥሜትን፡ ኣብ ግዝያት ምጣኔ ሃብታዊ ሓርጎጽጎጻትን ድኽነትን፡ ኣብ ግዝያት ሃይሞኖታዊ፡ ኤትኒካዊ፡ ቆርበታዊ፡ ጸወታዊ፡ ማሕበራዊ ኣድሉዋታት፡ ፖሎቲካዊ ዘይርትዓዉነት፡ ምጣኔሃብታዊ ዘይሓርነት፡ ፍትሒ-ኣልቦነት..ወ.ዘ.ተ ሌላን-ጉሌላን ኣድልዎ ጸቕጥታት ጭቆና ኣብ ዝህልወሉ ግዝያት ዝጋሃድ ማሕበራዊ ክስተታት እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ ኤርትራዉያን ሓተቲ ፖሎቲካዊ ዑቕባ ወይ ፖሎቲካዊ ስደተኛታት ጌና ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ፈደረሽን እንኮላ ብ 1953 ዓ.ም.ፈ. እኳ እንተጀመረ፡ ንመጀመርታ ብዕስለ ዓዱታቱ ሓዲጉ ካብ ማሕረድቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝተሰደሉ ህዝቢ ኤርትራ ብ 1967 ዓ.ም.ፈ. ኮይኑ፡ ኣብ ዉሽጢ ሓደ ዓመት መመላእታ ኣስታት 70,000 ዝብዝሖም ኤርትራዊ ንሱዳን ተሰዲዶም። ቀጺሉ ክሳብ መዓልቲ ናጽነት ድማ ኤርትራዊ ካብ መጻወድያ ቅንጸላ መግዛታዊ ስለያን ሰራዊትን ገዛእቲ ሓይልታት እምብራጦርያዊት ኢትዮጵያ ንምድሓን፡ ይስደድ ከምዝነበረን ከምዝተሰደን ኩላህና ኤርትራዉያንን ማሕበረሰብ-ዓለም ዝፈልጦ ሓቒታት እዩ። ኣብ’ዚ እዋናት’ዚ ኣስታት ½ ሚልዮን ዝግመቱ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ መላእ ሃገራት ዓለም ፋሕ ኢሎም ይነብሩ ከምዘለዉ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፡ መብዛሕትኦ ግን ኣብ ሱዳን መዓስከር ስደተኛታትን ኣብ ከተማታት ሱዳን ተሰትዮም ዝነብሩ ዝነበሩን ዘሎዉን እዮም።
ኤርትራ ኣብ 24 ግንበት 1991 ዓ.ም.ፈ. ካብ ሰራዊት መግዛእቲ ብመሪሒ ዉድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ሓራ ምስ ወጸት ፡ ኤርትራዉያን ከንሶም ምስ ስርዓት ደርጊ ዝታሓባበሩን ዝሰርሑ ዝነበሩን ኤርትራዉያን ንስርዓትን ምሕደራን ፖሎቲካዊ ዉድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝጻባኡን ዘይቕበሉን ጽልዋ ናይ ተ.ሓ.ኤ ዝነበሮም ዜጋታት እዉን እንተኾኑ፡ ሃገር ናጻ ክትወጽእ እንኮላ ብህ.ግ.ሓ.ኤ መታን ከይህደኑ ስለዝሰግኡ ንስደት ከምዘምርሑ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን።
ኤርትራዉያን ካብ 1991-1993 ዓ.ም.ፈ ኣብ ሕጽኖትን እፎይታ ምስትንፋስ ናጽነት እኳ እንተነበርና፡ እቲ ፖሎቲካዉን ምጣኔ–ሃብታዉን ማሕበራዉን ዲፕሎማስያዉን ምሕደራ መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ ዝተዋናጃበረን ዘይንጹር ስለዝነበረ፡ ዳርጋ ኩሉ ዜጋ ሰኸኽ ካብ ምባል ሓሊፉ “”ኣታ እዞም ቖልዑ ሃገርን ህዝብን ኣማሓዲሮም ዶ ክኹእልዎ እዮም“” ዝብል ሕቶታት እዩ ብህዝቢ ከልዓል ዝጀመረ። ካብ 1992-1995ዓ.ም.ፈ. ካብ ኢትዮጵያን ካብ ሱዳንን ካብ ስደት ብወለንትኦም ተመሊሶም ኣብ ሓዝሓዝን ሳላሳ ኣምስተኛ እንዳኣፍራስ ጥልያን ዝነበረ ገዛዉቲ ብክሻ፡ ተንኮቦት፡ ዚንጎን ጭቓን ገድጊዶም ግዝያዊ መዕቐሊታት ሰሪሖም ክነብሩ ጀሚሮም ዝነበሩ ዜጋታ፡ መንግስት ኤርትራ ነቲ ዝሰፍሩሉ ዝነበሩ ስፍራን መሬትን ንኣዉፈርት ኣባይቲ ክሰርሕሉ ክዕድሎ መደብ ስለዝገበረ፡ ንሓንቲ ቦጦለኒ ናይ ክፍለ-ሰራዊት 525 ሰዲዱ ነቲ ሰሪሖሞ ዝነበሩ ግዝያዊ መዕቐሊ ኣፍሪሱ ካብኡ ሓይሊ ተጠቂሙ ስለዝጸረጎም፡ ዳርጋ መብዛሕትኦም መተካእትኡ መንበሪ ኣባይት ስለዘይተዋህቦምን ክረኽቡ ስለዘይካኣሉ፡ ነናብ ዝነበርዎ ናይ ስደት ሃገራት ንኢትዮጵያን ሱዳንን ብቅጽበት ተመሊሶም እዮም። ስለዚ ካልኣይ ስደት ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ኣብ 1993-1996 ዓ.ም.ፈ. ብድፍረት ጀሚሩ ክብሃል ይክኣል።
ቀጺሉ ኣብ 1990 ዓ.ም.ፈ ዝተሰለፉ ተጋደልቲ ህ.ግ.ሓ.ኤ ንነብስወከፎም ሓሙሽተ ሽሕ ብር ተዋሂቦም ስለዝተጸልጸሉ፡ እቲ ምኽንያት መጸልጸሊኦም ድማ መንግስት ኤርትራ“”ብመሳሪሒ ናይ ዝኾነ ፖሎቲካዊ ሓይሊ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ዝብል ገምጋም ዝጸልጸሎም ምኻኑ “” ዝብል ሕሜታታት ኣብ ዉሽጥ ኣባላት ግንባርን ህዝብን ስለዝነበረ፡ ኣብ ሃገሮም ኮይኖም ነብሶም ካይመርሑ ድማ ሰሪሖም ክነብሩሉ ዝኽእሉ ስራሓት ስለዘይነበረ፡ ብዘይካ ዉሑዳት ብሙልኦም ሽዑኡ መስርሕ {process} ዝባሃል መገዲ መሳለጢ ንስደት ብኢትዮጵያ ስለዝነበረ፡ ንኢትዮጵያ ብምኻድ ነቲ ዝነበረ መስርሕ መካኒዝምን ክስተት ስደት ተጠቂሞም ተሰዲዶም እዮም።
ቀጺሉ መንግስት ኤርትራ ካብ 1993-1996 ዓ.ም.ፈ. ኣስታት 56,000 ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበሩ ብዘይ ኣጋባብ፡ ብዘይ ንጹርን ዝተጸንዔ ናይ ምጥያስ መደባት፡ ብዘይ ንጹር ምኽንያታት ስለዝተጸልጸሉ ዳርጋ እዚኦም እዉን፡ ነቲ ዘይፍትሓዊ ኣጋባብ ምጽልጻል እቲ መንግስት ብምቕዋም፡ መብዛሕትኦም ሃገሮም ሓዲጎም ተሰዲዶም እዮም።
ካብቶም ኣብ 11 ታሕሳስ 1994 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ማይ ሓባር ብጭኻኔ ሕቶታቶም ዝተዓምጸጸ ዉጉኣት ሓርነት እዉን፡ ነቲ መንግስት ኤርትራ ዝወሰዶ ጨካንን ኣስካሕካሕን ወትሃደራዊ ስጉምቲ ብምቕዋም፡ ሓያሎት ካብኣቶም ተሰዲዶም እዮም።
ኣብ 1995 ዓ.ም.ፍ ብምኽንያት ቅርጥዉ ኣጋባባት ኣሳራርሕ መንግስት ንምትእትታዉ ተባሂሉ፡ ብኣድልዎ ኣስታት 5000 ዜጋታት ካብ ዝነበርዎ ቀዋማ ስርሖም ስለተጸልጸሉ፡ እዚኦም እዉን ዳርጋ ፍርቖም ተሰዲዶም እዮም።
ኣብ 1994 ኣባላትን ተሓባበርትን ናይ እስላማዊ ጂሃድ ምንቕስቃስን ሓሙሻይ መስርዕን { una quinta columna } ኢኹም ብምባል መንግስት ኤርትራ ቡዙሓት ኣብ ከተማታት ኣስመራን ከረን ኣቁርደትን ጊንዳዕን ምስ ኣሰረ፡ ቡዙሓት ዜጋታት ኣመንት እስልምና በዚ ኢሰብኣዊ-ተግባር ርዒዶምን ተዳሂሎም ሃገሮም ሓዲጎም ዝተሰዱ እዉን ቡዙሓት እዮም።
ኪናት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዶብ ተሰቢቡ ኣብ ግንቦት 1998 ዓ.ም.ፈ ምስ ተወልዔ፡ ኣብቲ ከባቢ ዶብ ዝነብሩ ዝነበሩ ኣህዛብ፡ ብቀጥታ እቲ ኪናት ስለዝጸልዎም ኣስታት 900,000 ዝግምገሙ ካብ መቦቖላዊ ዓድታቶም ተዛናቢሎምን ብምዕራባዊ ወገን ኤርትራ ዝነብሩ ዝነበሩ ብኸፊል ንሱዳን ተሰዲዶም እዮም። እዞም ስደተኛታት እዚኣቶም ዉጽኢት ናይቲ ኪናት ዝፈጠሮ ስደተኛታት እኳ እንተኾኑ፡ ከም ናይ ኪናት ዝፈጠሮም ተዛናበልትን ስደተኛታት ዝራኣዩን ዝፍለጡን እዮም። ንሶም ጥራይ ዘይኮኑ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ተደፊኦም ንሱዳን ዝኣተዉ ኣስታት ሓንቲ ቦጦለኒ ሰራዊት ኤርትራ እዉን መብዛሕትኦም ኣብ ሱዳን ዕቁባ ሓቲቶም፡ ዉሕዳት ድማ ንሃገሮም ተመሊሶም እዮም።
ድሕሪ ዉዕል ሰላም ኣልጀርስ ኣብ 2000 ዓ.ም.ፈ ኣብ መንጎ መንግስት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምፍራሙ፡ ኣብ ዉሽጣዊ ፖሎቲካዊ ሂወት መንግስት ኤርትራ ቅድዉ ከምዘይነበረ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ሓቕታት እዩ።
ዘይምርድዳእ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ዝፈጥሮ ጽልዋታት ኣብቲ ሕብረትሰብ ክህሉ ከምዝኽእል ቡዙሕ ንፋላላ ኣይመስለናን። በዚ ዘይምርድዳእ ዝተጸልዉን ቀጺሉ በቲ ናይ ጥሪ 2001 ዓ.ም.ፍ ፕረሲደንት ኢሰያስ ብመገዲ ማ/ቤ/ጽ–ህ.ግ.ደ.ፍ ኣንጻር እቶም ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ብትሕተ–ሃገራዊነትን ሃገራዊ ክሕደትን ክኸሶምን ጎስጓሳትን ከካይድ ምስ ጀመረ፡ ብዘይካ እቶም ዝተኣስሩ ካልኦት ኣባላት እቲ ሃገራዊ ባይቶን ስዓብቶምን ተማጸደቕቶም፡ ጋዜጠኛታትን፡ ነጋዶ፡ ኪኢላታት ሞያዉያንን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ…ወ.ዘ.ተ. ነቲ ሓደገኛ ኩነታት ብምዕዛብ ቡዙሓት ስርሖምን ሃገሮምን ራሕሪሖም እዉን ተሰዲዶም እዮም።
ቀጺሉ እዉን መርድእ መስዋእቲ ናይቶም ኣብ 1998-2000 ዓ.ም.ፈ. ኩናት ዶብ ምስኾነ፡ ኣብ ማእከል ሰራዊትን ህዝብን ዓቢ ኣዛራቢ ኩነታት ከምዝነበረ ኩሉ ዜጋ ዝዝክሮን ዝፈልጦን እዩ። ንሱ ድማ ኣብቲ ግዝየ ኪናት ብ ወትሃደራዊ ዓንቀጽ 500 ዝፍለጥ ዝተቀጽዑን ዝተቀንጸሉን ነባራት ተጋደልትን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምዝነበሩ እዩ። ስድራቤቶም ኣሕዋቶም ንበለዛ ቤ/ጽ ሚኒስትሪ ምክልኻል ተጸዊዖም እዮም መስዋቶም ተነጊሮም። ክንገሩ እንከለዉ ድማ ቦታ ዕለት ዘይብሉ ወድኹም ወይ ሓዉኹምጓልኩም ወይ ሓብትኹም ተሰዊኡ/ተሰዊኣ ጥራይ ትብል መርድእ እያ ዝተነግረቶም። እዝን ወዲ ኸምዝን ዝተፈላለየ ጉዳይ እዚ ዘፈልፈሎምን ዝደረኾን ማዓት ስደት ናይ ዜጋታት እዉን ኣሎ።
ድሕሪ ናይ ሰላም ዉዑል ኣልጀርስ ዝጣየስ ክጣየስ፡ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣገልግሎቱ ወዲኡ ክሳናበት፡ ዝማሃር ክማሃር፡ ዝሓርስ ክሓርስ ዝነግድ ክነግድ…ወ.ዘ.ተ ትጽቢታት ናይ መላእ ህዝብን ሰራዊትን እዩ ነይሩ። መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ግን ብዘይካ 5000 ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ነባራት ተጋደልት ጉድለታት ጥዕናን ስንክልናን ዝነበሮም ምስ ኣጣየሰ፡ ነቲ መስርሕ ምጥያስ ኣቃሪጹ ኩሉ ሰብ ኣብ ተመዲቡሉ ዘሎ ቦታ ክቕጽል ምስ ኣዘዘ፡ እቲ ትጽቢታት ህዝብን ሰራዊትን ብኣንጻሩ ፖሊሲን ዉሳኔ መንግስትን ስለዝተጋጨወ፡ መንእሰያት ንማህደረ ትምህርቲ ዝወጹ ብኡ ኣቢሎም ክተርፉ ጀሚሮም። ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዝነበሩ ድማ ንዱባይ፡ ሱዳን፡ የመን፡ ኢትዮጵያ፡ ኡጋንዳ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ…ወ.ዘ.ተ ክዉሕዙን ክስደዱን ጀሚሮም። ሕጂ ኣብ ኤርትራ 10% ካብ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጉዱድ ዕስክርናን ክትያ-ጊዝያት ዘይብሉ ኣገልግሎት ይርከብ። ኤርትራ ብብዝሒ ሰራዊታ መበል 26 ካብ ሃገራት ዓለም እያ። http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_size_of_armed_forces ዓመታዊ ባጄታ ንምክልኻል ድማ ኣስታት 52 ሚልዮን ዶላር ይግመት።
ካብቲ ዝገርምን ዘደንጹን ፖሊሲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኤርትራ ካብ መግዛቲ ምስተጋላገለት፡ ዳርጋ እቲ ስራሕን ትምህርትን ዘይነበሮ መንእሰይ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዝነበረን ካብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝመጹ መንእሰያት፡ መንግስት ካይሓተቶም እንኮሎ፡ ብናጻ ተበግስኦም በሉ ንሱኹም ተጋዲልኩም ካብ መጻኹም ንሕና ድማ ዓቕምና ክንሕግዘኩም ናጻ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክንገብር ብምባል ኣሽሓት ቬርገሳዉያን መንእሰያትን ኪኢላታትን ኣብ ዝተፈላለየ ስራሓት ተመዲቦም ካብ 1991-1994 ኣገልጊሎም እዮም። ኣብ 1995 ሃገራዊ ኣገልግሎት ክእወጅ እንኮሎ ነዞም ኣቀዲሞም ዘገልገሉ ዜጋታት ናጻ ዝገበረን ዘመስገነን ኣይነበረን። ዋላ የገልግሉ ዳግም ንሳዋ ወሪዶም ከገልግሉ ዝእዝዝ እዩ ነይሩ። ካብ 1991 ጀሚሮም ክሳብ ሕጂ ኣገልግሎት ዝህቡ ዘለዉ ዉሑዳት ከምዘይሳኑ እዉን ፍሉጥ እዩ።
ኣዋጅ መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ንሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝምልከት፡ ብኣዋጅ 82/1995 ዓ.ም.ፈ.ዝልለ፡ ኣብ 23 ጥቕምቲ 1995 ዓ.ም.ፈ ዝተኣወጀ፡ ሓደ ዜጋ ን 6 ኣዋርሕ ወትሃደራዊ ታዕሊም፡ ን 12 ኣዋርሕ ድማ ንጡፍ ወትሃደራዊን ሃገራዉን ኣገልጉሎት እዩ ዝብል። ሕጊ መንግስት ኤርትራ ባዕሉ ኣብ ነጋሪት ጋዜጣን መራኸብ–ብዙሓን ግቡእ ዜጋ 18 ወርሓት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝብል ከንሱ፡ ብሓይሊ፡ ብዘይ ገለ ዓስቢ፡ ብምጭፍላቕን ምግዳድን {compulsory labor service} ድማ ን 13 ዓመታት መመላእታ ዜጋ ከገልግል ዝግደድ እንተኾይኑ፡ ዋሕዚ ስደት ክክሰት ግድነታዊ እዩ። ካብዚ ኩሉ ሞርትዖቶታት ብምንቃል ንካልኣይ ጃምላዊ ስደት ጠንቂ ዝኾነ ጭቛኒን ዘይርትዓዉን ፖሊሲታት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
ብኣሃዛዊ ጸብጻብ ክቕመር እንኮሎ ኣስታት ½ ሚልዮን ኤርትራዉያን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ፋሕ ኢሎም ይነብሩ ኣለዉ እኳ እንተበልና፡ እዚ ኣሃዝ እዚ ክልዕል ከምዝኽእል ዘጣራጥር ኣይኮነን። ዘልዕሎ ምኽንያት ድማ ካብ ዉሽጢ ሃገሩ ጥራይ ዝስደድ እምበር፡ ካብ ደገ ንዉሽጥ ዝምለስ ዜጋ ስለዘየሎ እዩ። ኣብዚ ወቕቲ እዚ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዝነብር መገዲ፡ ፋይናንሳዊ ዓቕሚ፡ ሞራላዉን ሰብኣዉን ሓገዝ እንተረኺቡ ጾትኡ፡ ዕድሚኡ፡ ኤትኒክ-ጉጅላዊ እንታይነቱ፡ ኣካዳሚካዊ ዓቕሙ ሞይኡ ብዘየገድስ ዝፈትዋ ስድራቤቱን ሃገሩን ራሕሪሑ ንክስደድ ድሉዉ ይመስል። ከም ቅማሶ-መርኣያ ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ዋሕዚ ስደት መዓልታዊ ንምዕዛብ ነዚ ዝስዕብ ቀለቤት መርበብ ሓቤሬታ ኢንተርኔት ትዓዘብ። http://www.nharnet.com/December_2008/EPP_News_65T_Dec1708.htm። ነዚ ቀጻልነት ዘለዎ ዋሕዚ ስደት ዜጋታት ዘታባብዕን ዘሳስይን ናይ ስዉራት ሓበልት ሰክዔታት መጎዓዓዝቲ ሰባት ዶባት ሰገር {human trafficking net-work} ካብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ጀሚሩ ንኤርትራ፡ ካብ ኤርትራ ንሃገራት ንኡስ ሳሃራ፡ ካብኡ ድማ ንኤዉሮጳ፡ ሜክሲኮ: ካብ ሜክሲኮ ንሆንድረስ፡ ኢትዮጵያ፡ ኼንያ፡ ቡሩሱል፡ ኡጋንዳን ደቡብ ኣፍሪቃን ዝተዘርግሔ እዩ። ነዚ ዘይሕጋዊ ገበናዊ ስርሓት ዘካይዱ ዉልቀሰባት ገሊኦም ኣባላት መንግስት ኤርትራ ኣብ ጸጥታዉን ወትሃደራዉን ዕማማት ተመዲቦም ዝሰርሑ ዘለዉ እዮም። ገሊኦም ብድሕሪኦም ሃይሞኖታዊ ዘይመንግስታዊ ትካላት {NGO} ማሕበረሰብ-ዓለም ብድሕሪኦም ዝድርኻ ዘለዉኦም እዮም። ገሊኦም ድማ ኤርትራዊ ሰብኣዊ ዓቕምታት ንምድኻም ናይ ዝተፈላለያ መንግስታት ዓለም ዝምዉልኦም ሃሱሳት እዮም። ገሊኦም ድማ ነጋዶ ብኸምዚ ስርሓት ማሕፍዱኦም ክኻዕብቱ ከም ሞያ ዝሓዝዎ እዮም። ገሊኦም ድማ ተቃወምቲ ኢና ብሃልቲ እዮም።
ናይዞም ኩሎም ዝተፈላለዩ ጉጂለታት ዕላማ ሓንቲን ንጽርትን እያ። ንሳ ድማ ከመይ ጌርካ ንኤርትራ ብሰብኣዊ ዓቕምታታ ኣዳኺምካ ዓንዲ ሕቅኡ ዝተመሰሰ ሃገረ-መንግስት ትኸዉን እዩ። እዚ ዕላማ እዚ እንኮሎዎም እዉን፡ ነቲ ዝስደድ ዘሎ ዜጋ ብናይ መጋዓዓዚ ሰነዳት፡ ፋይናንሳዊ ሓገዛትን ብሰብኣዊ መገድታት እንተድኣ ዝሕግዝዎን ዝሕዝዎምን ነይሮም ምናልባሽ ንክትማረረሉ መገዲ ኣይምስሃበን ነይሩ። ብኣንጻሩ ኩሉ ገንዘባዊ ወጻኢታት ጻዕርታት ሓደጋታት መሳላጥያታት…ወ.ዘ.ተ እቲ ዝስደድ ዘሎ ዜጋ ክኸፍሎ ኣለዎ። ነዚ ከፊሎም እዉን ዝዕወቱ ዉሑዳት እዮም። እቲ መጠን ገንዘብ ንክትስደድ ዘድሊ ብዘይካ ወጻኢታት ናይመነባበሪካ መራኻቢታት ክንክንጥዕናን ካልኦት መዓልታዊ ዘድልዩ ነገራት፡ ንኤዉሮጵ ክትኣቱ ኣስታት $10-16 ሽሕ ዶላር፡ ንኣመሪካን ካናዳን ክትኣቱ ድማ ኣስታት $20-23 ሽሕ ዶላር እንዳተኸፍለ እዩ ዝካየድ ዘሎ። ኩሉ ዝስደድ ዜጋ እዉን ይቀንዖ ማለት ኣይኮነን። ገሊኡ ኣብቲ ዝተሰደሉ ሃገር ይእሰርን ይጥረዝን፡ ነዚ ዝስዕብ ቀለቤት መርበብ ሓቤሬታ ኢንተርኔት ትዓዘብ።
http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGNAU200812198768&lang=e&rss=recentnews
ገሊኡ ኣብ መስርሕ ስደት እንኮሎ ኣብ ስሓራታትን ብጽምእን ጥምየትን ደሪቁ ይመዉት፡ ገሊኡ ቀይሕ ባሕርን ማእከላይ ባሕርን ክስንጥቕ እንኮሎ ጠሊቁ ይመዉት፡ ገሊኡ ድማ ንዘቕሮቦ ናይ ዕቁባ-መሕተቲ ታሪኹ ተነጺግ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ክሳጋገር ዕንክሊል ክብል ንእስነቱን ጊዚኡን የሕልፎ።
ኣብቲ ብዶብ ተሳቢቡ ኩናት ዝካየደሉ ዝነበረ ወቕቲ መንግስት ወያኔ ኣስታት 75000 ዝግመቱ ኤርትራዊ ሞቦቀል ዘለዎም፡ መዋእሎም ኣብ ኢትዮጵያ ነበርት ዝነበሩ ንብረቶም ራስዩ ኣባሳቢሱ ንኤርትራ ብተናጸል ጠሪዝዎም እዩ። እዚኣቶም እዉን ከም ኪናት ዝፈጠሮ፡ ዝተዛናበሉን ኣብ መቦቖል ሃገሮም ኤርትራ ክጣየሱ ዘለዎም እዮም ነይሮም፡ የግዳስ ኩነታት ኣታኣላልያን ኣጣይሳን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ስለ ዘይማእምኦም፡ ገሊኦም ንወጻኢ ሃገራት ገሊኦም ድማ ዳግም ናብታ ዝጠረዘቶም ሃገር ተመሊሶምን ተሰዲዶም እዮም። ብተወሳኺ ድማ ካብ 1998-2008 ዓ.ም.ፈ ንኤርትራ ሓዲጎም ንኢትዮጵያ ዝተዓቕቡ ኤርትራዉያን ብናይ ማሕበር ሃገራት ዓለም ላዕለዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት {UNHCR} ዝተመዝገቡ ብድምር 17909 እዮም። እቲ ቁጽሪ ድምር ብዝሒ ስደተኛታት ካብ ኤርትራ ንኢትዮጵያ ዝኣተዉ ክልዕል ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ገሊኦም ኣብቲ ሕብረተሰብ ተሰትዮም ዝተርፉ ኣለዉ። ገሊኦም ንኢትዮጵያ ከም መሳጋገሪ ንሱዳን ኬንያን ወይ ስግረ-ዉቅያኖሳት ሃገራት ዝጥቀሙላ ስለዝነበሩን ዘለዉን እዩ። ካብዚኦም 4893 ደቂ-ኣንስትዮ ክኾና እንኮለዋ፡ 13016 ድማ ደቂ-ተባዕትዮ እዮም። ዝነብሩሉ ዘለዉ መደበር ድማ ሽመልባን ማይዓይንን ዝባሃል ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከብ ቦታታት እዩ። ክሳብ ሕጂ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ብመገዲ UNHCR ንሳልሳይ ሃገር ዝተጣየሱ {resetlled} ብድምር 1236 ስደተኛታት ኮይኖም ካብዚኣቶም 700 ደቂ ኤትኒክ-ጉጂለ ኩናማ እዮም። ብሕጂ ኣመሪካ {USA} ክትወስዶም መዲባ ኣላ ዝባሃል ትሒምታ ድማ ኣስታት 6500 ዝግመቱ ኤርትራዉያን ስደተኛታት እዮም።ነዚ ዝባሃል ዘሎ ሓቂ ንምርግጋጹ ንዝስዕብ ቀለቤት ክንበብ ይክኣል እዩ። http://www.state.gov/g/prm/refadm/rls/fs/2008/110858.htm። ኣብ 2008 ዓ.ም.ፍ ካብ ኤርትራ ንዝተፈላለያ 44 ሃገራት ዓለምና ተሰዲዶም ፖሎቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱ ልክዕ 8010 ዜጋታት እዮም።
መደበር ስደተኛታት ሽመልባ ብስእሊ
ኤርትራዉያን ስድተኛታት ኣብ ሱዳን መብዛሕትኡ ካብ 1967 ዓ.ም.ፈ ኣትሒዞም ዝተሰደ እዩም። እቲ ካብ 1967-1991 ዓ.ም.ፈ ዝተሰደ ኤርትራዊ ኣዝዮም ብቁጽሪ ዉሑዳት ንማእከላይ ምብራቕን ናይ ምዕራብ ሃገራት ዝተሰዱ ክኮኑ እንከለዉ፡ መብዛሕትኦም ግን ኣብ እተን 12 መዓስከርስ ስደተኛታት ሰምሰም፡ ወደልሒለዉ፡ ግርባ፡ ወድሸሪፈይ፡ ሸገራየብ፡ ኪሎ 26…ወ.ዘ.ተ ዝነብሩ ዝነበሩን ዘለዉን ኮይኖም፡ ኣዝዮም ዉሑዳት ድማ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ሱዳን ኣብ ዉሽጥ ሕብረተሰብ ሱዳን ተሰትዮም ይሕመቕ ይጸብቕ ናብርኦም ዝመርሑ ዘለዉ እዮም። እቲ ሕጂ ካብ ኤርትራ ዝስደድ ዘሎ ዜጋ ንሱዳንን ኢትዮጵያ ከም መተሓላለፊ ምዕርፎ (transit port) እንተዘይኮይኑ ቀዋሚ ኣብኡ ተሰትዩ ክነብር ዝደሊ ዉልቀሰብ እዉን ኣይርከብን እዩ። ኣቀዲሙ ኣብ ሱዳን ኣስታት 136000 ኤርትራዉያን ስደተኛታት ዝግመቱ ይነብሩ ነይሮም። ድሕሪ ናጽነት ግን ብወለንተኛቶምን ብምትሕግጋዝ ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ላዕለዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት {UNHCR} መንግስት ሱዳንን መንግስት ኤርትራ ካብ 1993-1997 ዓ.ም.ፈ. ኣስታት 68000 ዝኾኑ ንሃገሮም ተመሊሶም {repatriates} ኣብ ዓሊግድር፡ ተሰነይ፡ ገርገፍ፡ ጎልጅ…ወ.ዘ.ተ ንንፍስወከፍ 2 ሂክታር መሬት ዝሕረስ እንዳተዓደሉ ተጣይሶም። የግዳስ ትጽቢቶምን እቲ ዝነበረ ኩነታት ዝተፈላለየ ብምንባሩ ተመሊሶም ናብታ ዝነብሩላ ዝነበሩ ሃገር ሱዳን ዝተመልሱ ዉሑዳት ዉልቐሰባትን ስድራቤታትን ኣይኮኑን።
ነዚ ኩነታት እዚ ጠንቂ ዝኾነ ኣብ መንጎ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ላዕለዋይ ኮምሽነር ስደተኛታትን መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ኣብቲ ናይ ስደተኛታት ናይ ምምላስ መስርሕን ቀጥዕታትን እኹል ዘዕግብ ምርድዳእ ኣይነበረን። መንግስት ኤርትራ ነቲ ናይ ምምላስ ስደተኛታት መደባት ባዕለይ ብዉሽጣዊ ትካላተይን ዓቕሚ ሰበይን ከካይዶ ስለዝኾንኩ፡ እቲ ዝዉሃብ ሓገዝ ገንዘብ ንኣይ ሃቡኒ ብሃላይ ነይሩ። ኮምሽነር ስደተኛታት ድማ ንሕና እንዳተቛጻጸርና ከነተግብሮ ኢና ባሃልቲ ብምኻኖም፡ ነቲ ናይ ስድተኛታት ምምላስ ሕቶ ኣዝዩ ሓላሊኹዎን ዓንቂፍዉዎን እዩ። ከም ተወሳኺ ጸገም እዉን እቶም ዝምለሱ ዝነበሩ ስደተኛታት ወሪሶሞን ተሓንጊጦሞ-ሒዞሞን ዝመጹ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ዝንባሌታት እዉን ነዩርዎም እዩ።
ብመገዲ እዞም ንሃገሮም ዝተመልሱ ስደተኛታት እቲ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ዉድባት ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኮይኑ ዝነጥፍ ዝነበረ ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ እስላማዊ ጅሃዳዊ ምንቕስቃስ ነዚ ናይ ምምላስ ንሃገር መደባት ተሞኽልዩ ኣባላቱ ንዉሽጥ ኤርትራ ከዝሩቕን ንጡፍ ወትሃደራዊ መጥቃዕታትን ድብያታትን ከሳላስል ምስ ጀመረ፡ መንግስት ኤርትራ ፈጺሙ ነቲ ናይ ዳግም ምምላስ ካብ ሱዳን ንኤርትራ ብትግሃት ክርእዮን ብዕቱብ ክሰርሓሉን ኣይመረጸን። እታ ብተወከልቲ መንግስት ሱዳን፡ ኤርትራን ኮምሽነር ስደተኛታት ዝቆመት ናይ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ምምላስ ንሃገሮም ተሳሲን ተካይድን ሓባራዊ-ሽማግሌ ክስብ 2002 ዓ.ም.ፈ ኣብ ንጡፍ ምክያድ ስራሓታ እኳ እንተነበረት፡ ንገዛእ ርእሱ እቲ ኩናት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ከም ስዕቤናቱ ዝተራእየ ዋሕዚ ስደትን ምዝንባላትን ነቲ ናይ ምምላስ ተስፋታትን ንጥፈታትን ብከቢድ ኣሉታ ስለዝጸለዎ ክትሰርሕ ኣይካኣለትን። ብኸምኡ ምኽንያት ድማ ቂሂማን ለሚሳን ተረፈት።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ሱዳን ኣስታት 89000 ዝግመቱ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ኣለዉ።
ካብዚኣቶም 28000 ኣብ ላዕለዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት {UNHCR} ተመዝጊቦም ምጽራይ {screening} ዝተገብሮሎም እዩ። ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ ምጽራያት ኣስታት 4000 ጥራይ እዮም ከም ቁቡላት ስደተኛታት ዝፍለጡ። መብዛሕትኦም ኣብ ማዓስከራት ስደተኛታት ኣብ ምብራቃዊ ሱዳን ዝነብሩን ኣዝዩ ኣስካሕካሒ ሂወት ዘሕልፉ ዘለዉ እዮም። እቶም ዝተረፉ ድማ እንተ ብሕጋዊ መንበሪ ሱዳን (ኢቃማ) ሒዞም ወይ ካልእ ብልሓታት ተጠቂሞም ኣብ ዉሽጢ ሕብረተሰብ ሱዳን ተሰትዮም ከም ሱዳናዉያም መሲሎም ዝነብሩ ዘለዉ እዮም።
ኣዝዮም ዉሑዳት ዝኾኑ ስደተኛታት ኤርትራዉያን መብዛሕትኦም ደቂ-ምዕራባዊ ቆላ ናይ ሱዳን ሕጋዊ መንበሪ ፍቃድ ወይ ዜግነት ዘለዎምን ዝተዋሰቡን መንበሪ ኣባይቲ ዓዲጎምን ሰሪሖምን ኣብ ንግድን ካልኦት ስራሓት ዝነጥፉ እዉን ኣለዉ። ሽሕ እኳ ካብ ኤርትራ ዝሳገሙ ኤርትራዊ መቦቀል ዘለዎም ይኹኑ እምበር ኣብ መዓልታዊ ኣጋባብ ኣናባብራ ሂወቶም ንሱዳናዊ ባሂሊ ተቀቢሎም ዝራዓሙ እዮም። ብኣንጻሩ ድማ ደቂ ከበሳ ኣብ ኢትዮጵያ ከምኡ ከምዘለዉ ክፍለጥ ኣለዉ።
መደበር ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ብስእሊ
ስኣሊት ሰላም ዳንኤል
ኣብ ታሪኽ ምዝንባላት ህዝቢ ኤርትራ ክልተ ገጽታ እዩ ዘለዎ እቲ ቀዳማይ ኣብ እዋናት መግዛእቲ እምቦሮጣዊት ኢትዮጵያ ካብ 1967-1990 ዓ.ም.ፈ ዝተራየ ተርእዮ ክኸዉን እንኮሎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ብዶብ ተሳቢቡ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኩናት ዝተኣትወሉን ዝተኻየደሉን ወቕት ካብ 1998-2000 ዓ.ም.ፈ ዝነበረ ግዝያት እዩ። ቡዙሓት ዓድታትን ስድራቤታትን ካብቲ ምዕራባዊ ግንባር ብወገን ባድመ፡ ማእከላይ ግንባር ዓሌተናን ጾሮናን ምዕራባዊ ግንባር ቦሬን ባዳን ካብ ዝነብሩሉ ዝነበሩ ዓድታቶምን ሉሙድ መናባብርኦም ተዛናቢሎም እዮም። ብፍላይ እቲ ብምዕራብ ዝነብር ዝነበረ ዝተናዛበለ ህዝቢ፡ ብስነምድራዊ ኣቃማምጥኡ ንሱዳን ዝቀረበ ቦታታት ብምኻኑ ንሱዳን ዝኣተዉ ዉሑዳት ኣይኮኑን። ብኣጣቃላሊ ብኣሃዛዊ ጸብጻብ ክቕመር እንኮሎ ኣስታት 205000 ዝግመት ህዝቢ ነይሩ። ክስብ እቲ ዝካየድ ዝነበረ ኪናት መስተንፈሲ-መዕልቦ ዝግበረሉ እቲ ዝተዛናበለ ህዝቢ ብመገዱ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ እኳ ተዓቒቡ እንተጸንሔ፡ ድሕሪ ስምምዕ ዉዕል ኣልጀርስ ግን ኣብ ፍሉይ ቦታታት ከምዘጽልል እዩ ተገይሩ። ብሓገዛት ሕቡራት ሃገራት ዓለምን ዉሽጣዊ ዓቕምታትን ገሊኡ ንዓድታቱ ክምለሱ እንኮሎዉ፡ ገሊኦም ድማ ንምዕራባዊ ቆላታት ብምዉሳድ ኣብኡ ከምዝጣየስ ተገይሩ ኣሎ። እዚ ስጉምትታት ምጥያስ መንግስት ኤርትራ ብፍላይ ኣብቲ ወገናት ምዕራባዊ ቆላታት ኣብ ህዝብን ፖሎቲከኛታትን ኣሳሓሓቢ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ ጽበት መሬት ንቀንዲ መቦቆል ነበርት ህዝቢ፡ ዲሞክራፊካዉን ባህላዉን ምቅይያራት ክፈጥር እዩ ዝብል ምዕዝምዛማት ኣሎ።
ገሊኡ ዝተዛናበለ ህዝቢ ካብ ዓድታቱ ድማ ጌና ኣብ መጽለሊ ማዓስከራት ይነብሩ ኣሎዉ። ንኣብነት ካብቶም ካብ ዓድታቶም ዝተመዛበሉ ገለ 19,000 ዝኾኑ ዜጋታት ካልእ ናይ መንበሪ ቦታ ተዋሂብዎም ኣሎ። ኣብ መውዳእታ ናይዚ ዓመት እዚ ንገለ 6,625 ዝግመቱ ኣብ ዞባ ደቡብ ኣብ ዝርከብ ክልተ ግዝያዊ መጽለሊመዓስከራት ይነብሩ ኣለዉ። ኣስታት 1,250 ዝኾኑ ኣብ ደቡባዊ ኣውራጃ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ መዓስከር ይርከቡ ኣለዉ። እቲ መነባብሮኦም መሰረታዊ ነገራት ንሓደ ወዲሰብ ክነብር ዘድልዮ ጥራሕ እኳ ዘማለአ እንተኾነ ንግዝያዊ መነባብሮስ ኣኻሊ እዩ ክባሃል ይክኣል። ኣብዚ ዓመት እዚ ካብቲ መዓስከር ወጺኦም ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ዝነብሩ ዜጋታት ኣለዉ። መሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ውድብ ሕቡራት መንግስታት ነዞም ዝተመዛናበሉ ንምሕጋዝ ክነጥፉ ኣብኩሉ መዳይ ኣፍቂድሎም ስለዝኾነ ይሕግዙ ኣለዉ። ብፍላይ ቀይሕ መስቀል ን54,000 ዜጋታት ዝግመቱ ሓገዝ ኣወፍዩ። እዚ ሓገዛት እዚ ኣብ ዞም ዝስዕቡ መዳያት ዘተኮረ እዩ ነይሩ፣ ናይ ማይ፣ ዳግመ ምህናጽ፣ ናይ ጥዕናን ስሓን ስራሓትን…ወ.ዘ.ተኣብ ዝኣመሰሉ ቀዋሚ ጥቕምታት ዉዒሉ። መሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ነቶም ተሪፎም ዘለዉ ኣስታት 12,000 ዝግምገሙ ዝተመዛናበሉ ዜጋታት እንደገና ንምጥያስ ጽዑቕ ግብራዊ ስጉምትታት ኣብ ምዉሳድ ይርኤ ኣሎ።
መደበር ካብ ዓድታቶም ዝተናዛበሉ ኣብ ኤርትራ ብስእሊ


text:
ሰላም ኩላህኩም ኣባላት ባይቶ መስከረም ከመይ ከ ቀኒኹም?
ኣብዚ ኣልዒልኩም ዘለኹም ዛዕባ ሓጺር ርእይቶይ እንተገለጽኩ ከመይ ይስማዓኩም? ከምቲ ኣቦታትና ዝምስልዎ “”ላም ሓዊ ወሊዳ፡ ካይትልሕሶ ሓዊ ኣንዲድዋ ካይትሓድጎ ዉላዳ ኮይንዋ“” እንድዩ፡ ይሕመቕ ይጸብቕ ብህዝብን ሃገርን ዝዝረብን ዝዛረብን ዛዕባን ሰብን እንተኣጋጢሙ ክንዛረበሉ ግድነታዊ እዩ። ትማሊ ትማሊ ብስም ተ.ሓ.ኤ–ሰ.ባ ዝፍለጥ ዝነበረ ፖሎቲካዊ ግንባር፡ ሎሚ ብሕጋዊ ጉባኤ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘካየዶ ሽሙ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ወጺኡ ኣሎ። መሰሎም ድማ እዩ እንተደልዮም ሽሞም ክቕይሩ ወይ ግንባሮም ኣፍሪሶም እንተደልዮም ፖሎቲካዊ ሰልፊ እንተደልዮም ማሕበር ተራድኦ ክኾኑ።
ብወገነይ ኣብ ትሕዝቶ እቲ ሓድሽ ሰልፊን ኣባጋግስኡን እየ ክዛረብ ዝደሊ።
ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ከም ፖሎቲካዊ ሰልፊ መጠን፡ ሓደ ናይ ፖሎቲካዊ ሰልፊ ጉባኤ ሒዝዎም ክወጾ ዝግብኦ መሰረታዉያን ሮቓሒታት ሒዙ ዝወጸ እዩ። እቲ ሒዝዎ ዝወጸ ድማ፡–
1. ብጉባኤ ዝጸደቀ ፖሎቲካዊ መደብ ዕዮ።
2. ፖሎቲካዊ ቕዋም ሰልፊን ሕግን ሕጋጋትን።
3. ሓንፈጽፖሎቲካዊ ኣይዶሎጂካዊ መስመር፡ ፖሎቲካዊ ዉሳኔታት፡ ፖሎቲካዊ መርገጺታት።
4. ብዲሞክራስያዊ ኣጋባብ ወይ ብሽርሓዉን ዕሎቓን ዝተመርጸን ንቀጻሊ ጉባኤ መሳጋገሪ ዝኾዉን መሪሒነት ፈጻምን ሓጋግን ኣካላት።
5. ዳይነሚካዊ ቅርጻ ሰልፍን፡ ስልትን ስትራተጂ ሰልፊ።
6. መወከሲታት ዘቤታዉን ግዳማዉን ሶሊዳሪትይ እየን።
ዘይክሓድ ሓቂ ይጥዔ ይኽፋእ ብርግጽ ነዘን ሽዱሽተ ገዘፍቲ ዛዕባታት ሒዙ ድማ ወጽዩ ኣሎ። ነዘን ሽዱሽተ ገዘፍቲ ዛዕባታት ሒዙ ምዉጽኡ ድማ ንኣባላቱን ተማጻደቕቲ ብሙሉእ ወይ ከፌል እቲ ሓድሽ ሰልፊ ዓቢ ዓወት ምኻኑ ዘየጣራጥር ሓቂ እዩ። ግን ፍጹም ከምዘይኮነ ድማ ሞጎት ፖሎቲካዊ ስነፍልጠት ዘራጋግዞ ሓቕታት እዩ። ምኽንያቱ ኩሉ ፖሎቲካዊ ጉባኤታት ብልሙጽ ንኩሉ ኣባል ጉባኤን መሰረታት ሰልፊ ዘዕግብ ኮይኑ ክወጽእ ከምዘይክእል ርድኡ እዩ።
ኩቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብዚ ሓደ ዓቢ ጉዳይ ዝዘንጋዕኩሞ ኣሎ። ንሱ ድማ ሓደ ፖሎቲካዊ ሰልፊ ብባህሪኡ ንኣባላቱ ረብሓታት ንምርግጋጽ ዝስራሕ ፖሎቲካዊ ኣሃዱ ምኻኑ እዩ። ካብ ኣባላቱ እዉን ብፍላይ ነቶም ቀንዲ ደፋእት ኤሊትን መሪሒነታቱን ረብሓታት ዝካላኸል እዩ።ኩለን ፖሎቲካዊ ሰልፍታት ዓለምና ቀዳምናት ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊ ማሕበራዊ ሞራላዊ…ወ.ዘ.ተ ረብሓታት ኣባላታን ንምርግጋጽ እየን ዝቃላሳ፡ ብኡ ኣቢለን ድማ ቀጻልነትን ተመራጽነትን ክህልወን ንህዝብን ሃገርን ውህደት ረብሓ ንምርግጋጽ ይናጣጠፋ። ክብዚ መሰረታዊ ሓቕታት ብምንቃል ምርብራብን ቃልስታትን ክህሉ ምኻኑ ክፍለጥ ኣለዎ። እቲ ቃልሲ ድማ ካብ ዉሽጦም ክነቕል እዩ። ምኽንያቱ ዋላዉን ኣብ ዉሽጥ እዚ ሓድሽ ሰልፊ እዚ ኩሎም ኣባላቱ በቲ ኣብ ዉሽጦም ዝኸደ ሕልኽላኽ መስርሓት ጉባኤ ዕጉባት ክኾኑን ረብሓታቶም ዘዉሕስን ዘይኮነ ክኸዉን ይኽእል እዮ።
ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ወይ ድማ በዚ ባዕላቶም ኣጠሚቖሞ ዘለዉ ቅጽል ስም“” ሰልፊ ሰላም“” ከም ዝኾነ ፖሎቲካዊ ሰልፊ ዘለዎ ፖሎቲካዊ ትሕዞ ንህዝቢ ኤርትራን ሃገራት ዓለምን ክሽይጥ ክነጥፍ ምኻኑ ዝሳሓት ሓቂ ኣይኮነን። መን ክሽምተሉ እዩ ግን ቀስ ኢልካ ዝምዘን ጉዳይ እዩ።
ከም ትዕዝብተይ ግን ናይ “”ሰልፊ ሰላም” ፖሎቲካዊ ትሕዝቶ ስርዓት ወያኔ ሸሚትሎም ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ወያኔ ሓያል ተቃዉሞ ኤርትራ ቅርበት ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ኣይደልዩን እዮም። ኣቶ ሕቡር ገብረኪዳን ዳይረክተር ምሕዝነት ሰንዓ ክመኽሮም እንኮሎ እንታይ ኢሉ ይመስለኩም “ንሕና ወያኔ ንኹሉ ብሔራዉን ሓዉሲ ብሔራዉን ምንቕስቓሳት ከም መሪሕ ኼና ጠርኒፍና ስለዝተቃለስናን ዘቃለስናን ትዓዊትና ኣሎና። ንስኹም ድማ ከማና ክትኾኑን ንኹሉ ቃልስታት ኤርትራ ጠርኒፍኩም ከተቃልሱን ክትመርሕዎን ኣንቢርናልኩም ዘሎና ተስፋን ትጽቢትን ኣዝዩ ዓቢ እዩ” ኢልዎም። እዚ ኣባሃህላ እዚ ኣብ ሽሞኛታት ወያኔ ሓድሽን “ንሰልፊ ሰላም” ጥራይ ዝተባህለን ዝባሃልን እዉን ኣይኮነን።
ሽሞኛታት ወያኔ ንኹሎም ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኖም ዝንቃሳቃሱ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ፖሎቲካዊ መሪሒነታትን ኤርትራ ብእብረን ብተናጸልን ዝብልዎ ጉዳይ እዩ። የግዳስ ንሓደ ፖሎቲካዊ ጉጅለ ብኣዝዩ ዓሚቕን ሪሒብን ዝንባሌ ኣነ እየ ዓቢ ዉድብ! ኣነ እየ መቀጸልታን ተሰካምን መትከላት ተ.ሓ.ኤ ! ኣነ እየ ሰፊሕ ዝርጋሔ ዘሎኒ! ኣነ እየ ዝበዝሔ ኣባላትን ተማጻደቕትን ዘለዉኒ! ኣነ እየ ቡዙሓን ሙሁራት ኣባላት ዘለዉኒ! ኣነ እየ ነዚ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝካየድ ቃልሲ ክመርሖ ዘለኒ!…ወ.ዘ.ተ ብዝብሉ ዘዕለቕለቐን ዝተጎንፈን ፖሎቲካዊ ጉጅለ፡ ከምዚ ኣቶ ሕቡር ገብረኪዳን ዝበልዎ እንተድኣ ኢልካዮ፡ ኣንካይዶ ንቤትምህርቲ ሓይደር ከይዱ ዕንባባ ምቕማጥ ካልእ እዉን ክገብር ድሉዉ ከምዝኸዉን ፍሉጥ እዩ።
ልዕሊ ኽሉ ግን እዚ ሕጂ ዝተገብረ ምብጻሕ ብኣባላት “ሰልፊ ሰላም” መቀጸልታ እቲ ኣቀዲሙ ቅድሚ ዓሚ ንሰራዊት ሓርነት ንምብጻሕ ብኣቶ ወልደየሱስ ዓማርን ኣቶ ተስፋይ ደጊጋን ዝተገብረ ዑደት እዩ። http://www.oppnakanalen.se/stockholm/webtv/?cat=14 TV Zete V 35 እዞም ክልተ ኣሕዋትን መራሕትን ንሰራዊቶም ንምብጻሕ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝኸድሉ እዋናት ምስ ፕረዝደንት ክልል ትግራይ ወይ “ምስ ፕረስደንት ዘይ እዉጅ ሪፓፕሊክ ትግራይ” ተራኺቦምን ዘትዮምን እዮም። ብወገነይ ቡዙሕ ኣይገርመንን እዩ። ከም መቀጸልታን መወከሲታት ዘቤታዉን ግዳማዉን ሶሊዳሪትይ ናይቲ ሰልፊ ጥራይ ገይረ እየ ዝርእዮ።ከምዚ ዓይነት ሶሊዳሪትዮ ዘለዎ ሰልፊ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ዝቕበሎ ኮይኑ ኣይስማዓንን ኣሎ።
ኣንካይዶ ዕታር ዕንባባ ዋላ ዓቕሚ እንተረኺቦም ሓዉልቲ ብ እምኒ–በረድ ዝተሰርሔ ዘይሰርሕሎም! እቲ ፍጻሜ ንገዛእ ነብሶምን ንፖሎቲካዊ ሰልፎምን ጥራይ እዮም ዝዉኩሉ። ርግጸኛ እየ ኣብ ዉሽጢ “ሰልፊ ሰላም” ነዚ ዕዶት እዚ ዝቃወሙ ተቃለስቲ ከምዘይሳኑ ! የግዳስ ዓብላልነት ስለዘይብሎም እቲ ስጉምቲ ተወሲዱ ኣሎ።
እዚ ክብል እንኮሎኹ እቲ ዝተፈጸመ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ እቶም ህጻናት ስለዘሖጎሰኒ ኣይኮንኩን! እቲ ተረኽቦ መሰጋጠመ እዉን ኣሕዚኒኒ እዩ። የግዳስ ኣብ ዝኾነ ወቕቲ ኩናት፡ ግዳያት ናይ ኩናት ህጻናት ኣራጋዉያን ስንኩላት ብሓፈሻ ሰላማዊ ህዝቢ እዩ። ብዓቢኡ እቲ ናይ ነፈርት ደብዳብ ኣብ ወቕቲ እቲ ኩናት ስርዓት ወያኔ ከም ዝጀመሮ ኩሉ ዓለም ዝፈልጦ እዩ። ስርዓት ወያኔ መጀመርታ መዕርፎ–ነፈርት ኣስመራ ደብዲቡ። ቀጺሉ ጽዓት ኤለክትሪክ ኣስመራ ንምብታኽ ኣብ ሕርጊጎ ዝርከብ ዓቢ ጀኒሬይተር መመንጨዊ ሓይሊ ኤለትሪክ ደብዲቡ ናይ መጨረሽታ ድማ ነቶም ዝዕለሙ ዝነበሩ መንእሰያት ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምቕታል ንመዓስከር ሳዋ ደብዲቡ። ከም መልሰ–ተግባር ነፈርት ኤርትራ ድማ መቀለ ከይደን ደብዲበን። ነፈርት ኤርትራ ንመቀለ ክድብድባ ክኸዳ እንኮሎዋ እቲ ዕላማ ታርጌተን ቤት ትምህርቲ ዓይደር ኣይነበረን። እቲ ዕላማ ነፈርት ኢትዮጵያ ካብ መቀለ ቦንባን ነዳድን መሊኤንን ጽዒነንን ንኤርትራ ይድብድባ ስለዝነበራ ነቲ መዕርፎ–ነፈርት መቀለ ካብ ንጡፍ ኣገልግለቱ ንምስንኻሉ ዝተወጠነ ወትሃደራዊ ስልቲ እዩ ዝነበረ። የግዳስ ብሰብኣዉን ቴክኒካዉን ጌጋ ዝተሰንደወ ቦንባ ነፋሪት ኣብ ክንዲ ኣብቲ መዕርፎ–ነፈርት ኣብ ቤት ትምህርት ዓይደር ወቂዑ። ብኸምዚ ቴክኒካዊን ሰብኣዉን ጌጋታት ድማ ግዳያት ናይቲ ደብዳብ እቶም ህጻናት ትግራይ ኮይኖም። መንግስተ ሰማይ የዋርሶም ስድራቤቶም ድማ ጽንዓት ይሃቦም!
ብኣንጻር እዚ ወትሃደራት ወያኔ ኣብ ሳልሳይ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ኣብ ዉሽጥ መሬት ኤርትራ ደፊኡ ምስ ኣተወ ህጻናት ኤርትራ፡ ኣረጋዉያን ኤርትራ…ወ.ዘ.ተ ኣይቀተለን ማለት ኣይኮነን። ብሓይሊ ደቂ ኣንስትዮ ኣይተጋሰሰን ማለት ኣይኮነን። ጥሪት ህዝቢ ኣይዘረፈን ማለት ኣይኮነን። ዘራእትን ግራዉቲ ህዝቢ ኣየንደደን ብታንክታት ገይሩ ኣይጥሓሓሰን ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ዝግልገለሉ ትካላት ሆቴላት ሆስፒታላት ድሎ ካይትዕሎ ኢሉ ብፈንጂታት ገይሩ ኣየዕነወን ማለት ኣይኮነን። ልዕሊ ኹሉ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ክድህልን ከሰንብድን ኢሎም ንመቃብር ሓርበኛታት ኤርትራ ብታንክታት ገይሮም ኣይሓረሰን ኣየዕነወን ማለት ኣይኮነን። ኩሉ ኣብ ወቕቲ ኩናት ከጋጥም ዝኽእል ተረኽቦታትን ፍጻሜታትን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣጋጢሙ እዩ። ነዚ ዘጋጠመ ተረኽቦታት ንምፍትሑን ንምድቃሱን፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘላኣለማዉን ቀጻልነት ዘለዎ ሰላምን ዕርቕን ሕዉነትን ክመጽእ ግን ብናይ ፖሎቲካ ቕለት ናይ ሓደ ፖሎቲካዊ ጉጂለ ዝመጽእ ኣይኮነን።
ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ቀጻልነትን ርትዓዉነትን ዝዉንኑ ዲሞክራስያዊ ስርዓታት ብህዝቦም ዝተወከሉ ክህልዉ ኣለዎም። እዞም ክልተ ዲሞክራስያዉያን ስርዓታት ድማ ንህዝቦም ሙሉእ ብሙሉእ ወኪሎም፡ ክልቲኡ ኣሕዋት ኣህዛብን ሃገራትን ዝዳባበሰሉን ዝተዓረቐሉን ህሞት ክፈጥሩ ይኽእሉ። ልዕሊኡ እዉን ናይ ክልቲኡ ሃገራትን ህዝብታትን ዝረብሓሉ ናይ ጸጥታ ስትራተጂ ከተግብሩ ይኽእሉ እዮም። “ሰልፊ ሰላም” ነዚ ክበጽሖ ድዩ ካይበጽሖ ኣብ ሰማይ ዘሎ ደበና እዩ። ናይ ፖሎቲካ ኩሽማንን ኣመንዛርነትን ድማ ብግስ ካይበለ ከምዛ ጎርዞ–ጋል ዝዕመጽ እዩ።
ኣብ ፖሎቲከኛታት ዜጋታት ይኹን ፖሎቲካዉያን ዉድባት ኤርትራ ጎሊሑ ዝርኤ ጉድለትን ድኽመትን ኣሎ ንሱ ድማ ደረትካን ዓቕምኻን መዝነትካን ዘይምፍላጥ እዩ። እዚ ዝንባሌ እዚ ዝፈጠሮ ጸገማት ንቕሎ ክንጅምር እንኮሎና ብፍሽለትን ሰፍ ዘይብል ጌጋ ንጅምር እሞ፡ ንዘላለም ዕንክሊል ክንብል ንንብር። ከምኡ ዝዓይነቱ እዩ እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ተረኽቦ። “ሰልፊ ሰላም” ሰፍ ዘይብል ዓበይቲ ሰልፋዊ ኣጀንዳታት ኣብ ጉባኤኡ ኣዓዊቱ እኳ እንተወጸ፡ ነቲ ሓዲሽ ጉዕዞ ክፍልሞ እንኮሎ ብኸምዚ ጀሚርዎ ኣሎ። ምርጫታቱን ዉሳኔታቱን ስለዝኾነ ድማ ዋላሓንቲ ዝባሃል ነገር ንግዚኡ የብሉን።
ንሓደ ማሕበራዉን ፖሎቲካዉን ክብደት ኣለዎ ኢለ ዝመዝኖ ኣባል “ሰልፊ ሰላም” ቴለፎን ደዊለ እንታይ ድኣ ብግስ ካይበልኩም ኣብ ቆየቃ ኣቲኹም ኢለ እንተሓተትክዎ? እንታይ ኢሉ መሊሲለይ ይመስለኩም ደይ ባዓል ንስኻን መስከረም.ነት ኢኹም ኣብ ክንዲ ኣብ ስራሕ ኣብ ቆዮቓ ተእትዉና ዘለኩም ኢሉ መሊሲለይ። ትቕብል ኣቢለ ኣነ ድኣ ኣንታይ ኢለ ብዛዕባኹም ጽሒፈ? ኢለ እንተሓተትክዎ ኣንተዘይጻሓፍካ ብታሕቲ ታሕቲ ኬንካ ሰባት ከም ዝጽሕፉ ትገብር ኢሉ መሊሲለይ። ዘረብኡ ናይ ተስፋ ዝቆረጹን ነብሰ ተኣማማምነትን ነብሰ ክብረትን ዘጥፍኡ ኮይኑ ስለዝተሰማዓኒ! ንስኻ ዶ ከምኡ ትገብር ኬንካ ብምባል መሊሰሊ። ቀጺለ ንዕቱብ ክትዕ ከእትዎ ስለዝደለኹ፡ ኣታ ኩቡር ሓወይ ሰብኣይሲ ዘርብኡ ዉሒጡ እንተተዛረበ እዩ ዘምሕረሉ እሞ፡ እስከ ህድእ በል! ኣነ ክቓየቕ ኢለ ኣይኮንኩን ደዊለልካ ጽጹይ ሓቤሬታ ስለዝደለኹ እዩ። ሓቤሬታ እንተድኣ ሃሊካ ክሰምዓካ ኣንተዘይብልካ ግን ተሓቢክን ትጠንስኦ ሰብ ኣኪብክን ትሓርስኦ ስለዝኾነ ጽባሕ ንግሆ ኣብ ዕዳጋ ፖሎቲካ ክረኽቦ ስለዝኾንኹ ቡዙሕ ኣይትሰከፍ ብምባል በል ድሓን ዉዓል ኢለ ክዓጽዎ ምስ ፈተንኩ እንታይ ይብለኒ ይመስለኩን “ግርም ድሓን ዉዓል ግን ሓንቲ ክትፈልጣ ዝደለይካ ጉዳይ ኣላ። እንታይ እያ እንተበልክዎ እዚ ጉዕዞ ዕደት ሰላም ብኣባላትና ንክልል ትግራይ ዝተገብረ ንሓደ ወርሒ ናህሪ ዘለዎ ፖሎቲካ ኮይኑ ከዛርብ ይኽእል ይኾዉን፡ ድሕሪ ወርሒ ግን ህዝቢ ክርስዖ እዩ፡ ዝዛረበሉ እዉን ኣይክርከብን እዩ” በለኒ። እቲ ኣታሓሳስብኡ ግርም ስለዝበለኒ፡ በልሰሚዔልካ ኣለኹ የግዳስ መታን ካይትድቕስ ኣብ ነብስወከፍ ዓመት ተለፎን እንዳደወልኩ ከዛኻክረካ እየ ብምባል ተፋላሊና።
ካብዚ ናይ ክልተና ናይ ቴለፎን ምምልላስ ዝተረዳክዎ ነገር እንተሃሊዩ፡ ሰብ ዝበለ ይበል ንሕና ንደልዮ ጥራይ ንግበርን ሰብ ንዉሱን እዋን ጫቕ ጫቕ ክብል እዩ እዚ እዉን ክስገር እዩ ዝብል ኣታሓሳስባ ኣብ ዉልቀ መራሕቲ ከምዘሎ እዩ። ብሙሉእም ኣባላትን መሪሒነታትን “ሰልፈ ሰላም” ከምዚ ኣታሓሳስባ ኣለዎም ዝብል ግምትን ሚዛናትን የብለይን የግዳስ ከምዚ ዝሓስቡ ኣዝዮም ዓቢ ፖሎቲካዉን ዉድባዉን ክብደትን ዘለዎም ዉልቀሰባትን ጉጂለታትን ከምዘለዉዎም ክርዳእ ኪኢለ።
ወድሓንኩም!
ያፌት
24/08/2008


text:
ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ናብ ቱርኪ ኣምሪሖም
መቐለ 29 መስከረም 2011(ድወት) ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ንዕላዊ ዑደት ስራሕ ናብ ቱርኪ ኣመሪሖም።
ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ኣብ ቱርኪ ኣብ ዝህልዎም ፃንሒት ምስ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ኣብ ንግድን ኢንቨስትመንትን ካልኦት ክልቲኣዊ ጉዳያት ዘተ ክገብሩ ትፅቢት ይግበር።
ሰብ ሃፍቲ ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ኢንቨስትመንት 2.5ቢልዮን ዶላር ዝግመት ካፒታል ኣውፊሮም ኣብ ስራሕ ከምዝርከቡ ሓበሬታት የመላክቱ።
ኣብ መወዳእታ 2017 ኣቖፃፅራ ፈረንጂ ዝወፀ ፀብፃብ ከምዘመላክቶ ድማ ኩባንያታት ቱርኪ ኣብ ኢትዮጰያ ንልዕሊ 30ሽሕ ዜጋታት ዕድል ስራሕ ከምዝፈጠሩ እዩ።
ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ቅድሚ ሐዚ ኣብ 2017 ኣቖፃፅራ ፈረንጂ ኣብ ቱርኪ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ዘካየዱ ኮይኖም ፕረዝደንት ቱርኪ ሬሲፕ ጣይፕ ኤርዶጋን ድማ ኣብ 2015 ኣ.ፈረንጂ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ከምዝገበሩ ይፍለጥ።


text:
ኤፍቢኣይ ምዝርጋሕ ናይቲ ተኣፋፊ ዝብሃል ሰነድ ብዕሊ በዲህዎ
ኤፍቢኣይ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ "ንሕና በቲ ኣብቲ ጭብጢ ዝተገብረ ግድፈት ኣዚና ኢና እንግደስ፡ ምኽንያቱ ነቲ መሰረታዊ ልክዕነት ናይቲ መዘክር ስለዝጸልዎ"።
ምስቲ ኹሉ ተቓውሞ፡ ነቲ ኣዝዩ ምስጢራዊ ዝኾነ ሰነድ "ብቕልጡፍ" ናብ ህዝቢ ክዝርግሕዎ ምዃኖም ድማ ሓደ ላዕለዋይ ብዓልስልጣን ትራምፕ ብሮቡዕ ኣፍሊጡ።
ኣባላት ሰልፊ ዴሞክራት ከምዝብልዎ እቲ መንግስቲ ትራምፕ ክዝርግሖ ዝብሃል ዘሎ መዘክር፡ ነቲ ኤፍቢኣይ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ዝገበሮ መርመራ ንምንእኣስ ዝዓለመ ኢዩ ኢሎም።
እንተኾነ፡ ብዓልስልጣን ቤተ መንግስቲ ኣሜሪካ [ዋይት ሃውስ]፡ ጆን ኬሊ ምስ መደበር ሬድዮ ፎክስ ኣብዝገበሮ ቃለመሕተት "እቲ መዘክር ኣብዚ ቀረባ ክዝርጋሕ፡ ዓለም ብምልእታ ድማ ክትሪኦ ኢያ" ኢሉ።
ድሕሪ ገለ ሰዓታት ድማ፡ ኤፍቢኣይ ኣብዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ሰነድ፡ ብሰኑይ ኣብ ቅድሚ ናይ ስለያ ኮሚቴ ኣብ ባይቶ ንኽዝርጋሕ ምውሳና ንኽንግምግሞ "ኣዝዩ ድሩት ዕድል" ኢዩ ተዋሂቡና ኢሉ።
እንታይ'ዩ እቲ መዘክር?
እቲ ኣርባዕተ ገጽ ዘለዎ መዘክር፡ ብኣባላት ናይ ኣቦ መንበር ኮሚቴ ስለያ ኣብ ባይቶ፡ ደቪን ኑንስ፡ ዝተዳለወ ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ፍትሒ ትካል ነቲ ብፊሳ [FISA, Foreign Intelligence Surveillance Act] ዝፍለጥ መደባት ምክትታል ብምግሃስ ፍትሓዊ ብዘይኮነ መንገዲ ድማ ንሓደ ኣባል ናይ ትራምፕ ናይ ጎስጓስ ጉጅለ ንምጥቃዕ ዝዓለመ ከምዝኾነ እቲ ሰነድ የመልክት።
ነቲ ሰነድ ሪኢናዮ ኢና ኢሎም ገለ ኣባላት ባይቶ። ኤፍቢኣይ ድሕሪ እቲ ዘይተረጋገጸ "ናይ ሩስያ ሰነድ" ዝብሃል ከም ጭብጢ ድሕሪ ምቕራብ፡ ኣብ ልዕሊ ሓደ ናይ ትራምፕ ናይ ጎስጓስ ኣባል፡ ንኽስልዩ ፍቓድ ከምዝረኸቡ ከርኢ ዝፍትን ሰነድ ኢዩ ድማ ኢሎም።
እቲ ሰነድ ብሓደ ናይ ዓዲ እንግሊዝ ናይ ስለያ ኣባል ዝነበረ፡ ክሪስቶፎር ስቲል ኢዩ ተዳልዩ፡ ብሂላሪ ክሊንቶን ድማ ተመዊሉ።
ፕሬዚደንት ትራምፕ ብሰሉስ ንኣባላት ባይቶ ሰልፊ ሪፓብሊካን ኣብ ኣብ ዝገበሮ መደረ ድማ ምዝርጋሕ ናይቲ ሰነድ "ሚኢቲ ካብ ሚኢቲ" ከምዝድግፎ ገሊጹ።


text:
ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት ኣብ
ህንጻ ሃገር ኣስመራ ተቓኒዑ።
ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት ብ18 ጥሪ 2013 ኣብ ህንጻ ሃገር ኣስመራ ተኻዪዱ።
ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣ መቐጸልታ ናይ’ቲ ብ10 ጥሪ ዝተኻየደ ርክብ ኮይኑ፣ ብፍሉይ ኣተኩሮ ዝተመያየጠሉ ዛዕባ፣ ምሕደራ ስርዓተ ግብሪ ኣድማዕነቱን እዋናውነቱን ንምሕሳን፣ ኣብ ዓመተ 2013 ክንዮኡን ክትግበር ዝተወጠነ መደባት ስራሕ እዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት ኣብ ዘስምዖ ናይ መኽፈቲ ቃል፣ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ከም ወኪል ማእከላይ መንግስቲ ከምኡ’ውን ምምሕዳር ዞባታት ከም ቀንዲ መሓውር ምሕደራ፣ ብመሰረት ዕማማቶምን ዝተዋህቦም ስልጣንን፣ ብዝተወደነ ሚዛን፣ ቅርጺ፣ ውዳበን መሳለጥያን ስርዓተ ምእካብ ግብሪ፣ ምስ ፍሉይ ኣድህቦ ምውርጻጽ ስርዓተ ሓበሬታ ብምትእስሳር፣ ብቕዓቱን ኣድማዕነቱን እናመሓየሹ ክኸዱ ከምዝግባእ ብምትሕስሳብ፣ ኣብዚ ዕማም’ዚ ግደ ምምሕዳር ዞባታት ወሳኒ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መግለጺኡ፣ ኣምራትን ፖሊሲታትን ምኽፋል ግብሪ፣ ኣብ ነንበይኖም ጽፍሒታት ምዕባለ፣ መምስ ፍሉይ ክውንነት ናይ ሃገራት ተዛሚዶም ዝጥመቱ ምዃኖም ብምምልካት፣ ሕግታትን ቅጥዒታት ትግባረን ምኽፋል ግብሪ፣ ንጹርነትን ርግኣትን ክህልዎም ኣገዳሲ እኳ እንተኾነ፣ ምስ ግዜን ተሞኩሮን ምስፋሕ ንግዳዊን ቁጠባዊን ንጥፈታትን ኣድማዕነቶም ንምርግጋጽ ኮነ እዋናውነቶም ንምሕሳን በብመድረኹ ገምጋማት ምግባር ከምዘድሊ ኣረዲኡ። በዚ መሰረት፣ ብቕዓትን ዓቕሚን ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኮነ ምምሕዳር ዞባታትን ኣበርክቶኦምን ከምኡ’ውን ኣብዚ መዳይ’ዚ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ኣካላት መንግስቲ ዘሎ ውህደት ተገምጊሙ፣ ኣብ ዓመተ 2013፣ ዝጸንሐ ስርዓት ኣተኣኻኽባ ግብሪ ዳግመ ምምሕያሽን ምኽላስን ከምዘድልዮ ኣገንዚቡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብተወሳኺ፣ ትርጉምን ዕላማን ምእካብ ግብሪ ብዝምልከት ቀጻሊ ሓበሬታን መዘኻኸሪን ምሃብ፣ ተሓተትቲን ኣተግበርቲን፣ ኣብ ምኽፋልን ምእካብን ግብሪ፣ መረዳእታኦምን ግዴታኦምን ማዕረ’ቲ ክጭበጥ ዝድለ ሸቶታት ኪዳረግ ስለዝሕግዝ፣ ቀጻሊ ኣስተምህሮን ስልጠናን ብምውዳብ ንቕሓትን ፍልጠትን ምስፋሕ ከምዘድሊ ኣገንዚቡ።
ኣብ ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት ዝተረኽበ ሚኒስተር ፋይናንስ ኣቶ ብርሃነ ሃብተማርያም ብወገኑ፣ ግብሪ ብትካላት መንግስቲ ንህዝቢ ዝወሃብ ኣገልግሎት ኣብ ምምዋል ዝውዕል ኣታዊታት ምዃኑ ብምምልካት፣ ብድሌት ወይ ብወለንታ ዝኽፈል ዘይኮነ፣ ግዴታ ነፍሲ ወከፍ ካብ ትካላት መንግስቲ ኣገልግሎት ዝረክብ ዜጋ ምዃኑ ኣስሚሩሉ። ኣቐዲሞም ብዝወጹ ኣዋጃት ምእካብ ግብሪ መሰረት፣ ዕማም ምእካብ ግብሪ ኣብ ኤርትራ፣ ምእኩል ኣገባብ ከምዝኽተል ዝገለጸ ኣቶ ብርሃነ፣ ምእኩል ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት፣ ምስቲ ፍትሓዊን ዝተመጣጠነን ምዕባለ ንምርግጋጽ ዝሕልን ዕላማታት መንግስቲ ተዛሚዱ፣ ተመላላእነት ብዘረጋግጽ መገዲ፣ ጸጋታት ሃገር ብምዕሩይ ኣገባብ ኣብ ኣገልግሎት መላእ ህዝቢን ሃገርን ክውዕል፣ ከምኡ’ውን ከፋል ግብሪ ዘይውጽዓሉ ኩነታት ንምፍጣር፣ ግብሪ ናይ ምስላዕ ስልጣን ናይ ማእከላይ መንግስቲ ክኸውን ስለዝተመርጸ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣቶ ብርሃነ ብተወሳኺ፣ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዝወጹ ኣዋጃትን መመሓየሺ ኣዋጃትን ምእካብ ግብሪን ቀረጽን ሓደ ብሓደ እናጠቐሰ፣ ክስርሓሉ ዝጸንሐ ቅጥዒታት ኣተኣኻኽባ ግብሪ ኣስፊሑ ብምግላጽ፣ መጻኢ ኣተሓሕዛኡን ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ፋይናንስን ምምሕዳር ዞባታትን ክህሉ ዝግባእ ናይ ስራሕ ውህደትን ብዝምልከት ሰፊሕ መረዳእታ ሂቡ።
ብድሕሪ’ዚ፣ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣ ኣብ ምሕያል ስርዓተ ሓበሬታን ቁጽጽር ምኽፋል ግብሪን፣ ኣብ ጉዳያት ምዕዳልን ምሕዳስን ፍቓዳት ንግዲ፣ ኣብ ምቁጽጻር ኮንትሮባንድ ንግድ፣ ኣብ ኣተሓሕዛ ኣታዊታት ማእከል ንግዲን ቁጠባዊ ምንቅስቓሳትን ዝኾና ከተማታትን ካልእ ተዛማዲ ኣርእስቲታትን ብሰፊሑ ተላዚቦም። ኣብ መወዳእታ ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣ ኣብ ዓመተ 2013፣ ኣካላት ሚኒስትሪ ፋይናንስን ምምሕዳር ዞባታትን ብዝበለጸ ውህደት፣ ዕማም ምእካብ ግብሪ ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝሓሸ ንጹርነት ከተግብሩ ዘኽእሎም መምርሒታት ስራሕ ብምሕንጻጽን ብምጽዳቕን ርክቡ ዛዚሙ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ብሰንኪ ሕፅረት ገንዘብ ግን ኣብ GTP ሓደ ክውድኡ ዝነበሮም ፕሮጀክታት ከይተዛዘሙ ምስግጋሮም ይግለፅ ኣሎ።
‘ኣብ ኢድካ ብዘየለን ብዘይተጨበጠን ባጀት ክንድዚ ክሰርሕ እየ ኢልካ ምቕማጥ እዩ እቲ ፀገም’ ይብል ብዛዕባ ፖለቲካዊ፣ማሕበራውን ቁጠባውን ጉዳያት ኢትዮጵያ ዝከታተልን ዝፅሕፍን ኣቶ ገብረስላሴ ኣርኣያ ካብ ስዊድን።
ምጉታት ፕሮጀክታት ስታዲዮምን ማይን ከተማ መቐለ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ዝገለፀ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስቡክን ብሎገራትን ዝፅሕፍ፣ሰራሕተኛ ኢትዮ-ቴሌኮም ኣቶ ኣስፋው ገዳሙ ካብ ኣዲስ ኣበባ ብወገኑ ህንፀቱ ካብዝጅመር 14 ዓመታት ዘቑፀረ ፕሮጀክት ስታዲዮም መቐለ ካብ ዝግባእ ግዜ ንላዕሊ ብምጉታቱ ንተዓፃፃፊ ወፃኢ ከምዝተቓልዐ ይገልፅ።
ምኽትል ዋና ፈፃሚ ስራሕ ‘ካዛ ካፒታል ጉድስ ፋይናንስ ናይ ማሽነሪ መካረዪ ኩባኒያ’ ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ካብ ከተማ መቐለ ብወገኑ ዝተታሕዙ ሜጋ ፕሮጅክትታት ኣማኢት ቢሊዮናት ዝሓቱ ምዃኖምን ብገንዘብ ይኹን ብናይ ምፍፃም ዓቕሚ ዓበይቲ ብምዃኖም ክጓተቱ እንተኽኣሉ እውን ናይ ምፍፃም ዓቕሚ ፈጢሮምና እዮም ይብል።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ቅድሚ ሰሙናት ምስ ህዝቢ ከተማ ዓድዋ ዘተ ኣብዘካየድሉ እዋን ብዛዕባ ምዝርጋሕ መስመር መገዲ ባቡር መቐለ-ሽረ እንዳስላሰ ዝሃብዎ ርእይቶ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያን ካልኦት መድረኻትን ቀንዲ መዘራረቡ ኣስርእስቲ ኮይኑ’ሎ።ኣቶ ኣማኑኤል ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝሓዝናዮ ፕሮጀክት ዝርግሐ መንገዲ ባቡር ብዙሕ ቢሊዮናት ዝሓትት ስለዝኾነ እሞ ኸኣ ናይ ገንዘብ ሕፅረት ስለዘጋጠመ ካልእ ግዜ ክንሰርሖ ኢና እዮም ዝበሉ እምበር ከምቲ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያታት ዝጋዋሕ ዘሎ ወረ ኣይስራሕን ኣይበሉን ይብል።
‘ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪም ደሳለኝ ኣብ ናትና ዕደመ ኣይስራሕን ዝብል ተስፋ ዘቑርፅ ርእይቶ እዮም ሂቦም’ይብል ኣቶ ኣስፋው ገዳሙ ብወገኑ።
ዝርዝሩ ቀዳማይ ክፋል እቲ ዘተ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጽዕነት ህይወት ካብ ክትስከሞ እትኽእል ንላዕሊ እንተኸቢዱ፡ ትመርሖ ዘለኻ ናብራ ኣጽሊኡካ ዘይሕሱብ ክትሓስብ፡ ኣብ ዘይማዋድቖኻ ክትወድቕ በቲ ሓደ ሸነኽ፡ “ኣይ ደሓን እንተሰሪሐን እንተተጸሚመን ክሓልፎ እኽእል እየ!” እናበልካ፡ ዋላ እቲ ዝመረረ ህይወት ክስገር ከም ዝኽእል ኣሚንካ ብስራሕ ክትስዕሮ ክትፍትን በቲ ካልእ፡ ዘይከሓዱ ገጻት ህይወት ክሳብ ዝኾኑ፡ ደቒ ሰባት ኣበየናይ ጫፍ ኣነባብራ ንነብር፡ ዝበዝሐ እዋን ምርጫና ዝውስኖ ይኸውን። እዚ መሰረታዊ ስልቲ ምንባር መጻኢ ዕምሪ ጻንሖት ኣብዛ ምድሪ ዝውስን ብምዃኑ፡ ዘርከበ ፍጡር ኣብ ትዕበ-ትንኣስ ዓይነት ስራሕ ተጸሚዱ ክትርኢ ዝኾነ ፍሉይ ነገር ከምዘይብሉ ንርዳእ። እቲ ምንታይ፡ ክሰርሕ እየ! ንዝበለ ሰብ፡ ኣይ!! ኣይፋልካን ኣይትሰርሕን ኢኻ! ዝብል ደላይ ጽቡቕ ስለዘየለ።
መጀመሪያ ብፍቕሪ ስራሕ’ሞ ተሳወሩ ደሓር ብመዝሙር ስራሕ ተቓኒኹም ንነብስኹም ኮንኩም ንሃገርኩም ኩኑ ዝብል፡ ሓላል ምርቓ ዝልግስ መንግስቲ ብዘይምህላውና ግን፡ ወጽዓና ተደራሪቡ ሕሰምና በዚሑ ግዳይ ንምጽዋዩ ዘሸግር ስደትን ከርተትን ኮይንና ንርከብ ኣለና። እምበር ንስራሕሲ ኣምበይ ምሓመቕና ኔርና!፡ ሕሱም ኣተሓሕዛ ዜጋታት ውሽጢ ዓዲ “ኣይ ስራሕ፥ ኣይ በዓል!” ጌሩ፡ ምስ ዓይነ-ብርክና ከለና ድዉያት ክገብረና ካብ ዝሕልን ቐሊል ግዜ ኣይሓለፈን። ካብ ሱግሚ እግርና፡ ክሳብ ኩሉ ካልእ መሰረታዊ ንጥፈታትና ክቖጻጸርን ከፈራርሕን ክኣስርን ዝፍትን መንግስቲ፡ እንታይ ከይንጽበ?። ነገረ ጣቛ ስለዘይኮነ፡ ካብዚ ዝተባህለ ግናይ ህይወት ንምህዳም ዘይተገብረ የለን። ኣብ መስርሕ እዚ ዓቕሊ ጽበታዊ ስጉምትታት ዘጋጥም ዘሎ ኩሉ ዓይነታዊ ሽግራት ከኣ፡ ዓበይቲ ማሕበራዊ ሰለሎታት እናሓደገ ይሓልፍ ምህላዉ፡ ካብ ካልእ እዋን ንላዕሊ ኣሻቓልን ኣተሓሳሳብን ይገብሮ። ስድራ ቤታት ተበታቲኖም ኣደዳ ዘይሕሱብ መከራን ዝኽትምናን ኮይኖም ክትርኢ ወይ ክትሰምዕ ከለኻ፡ ካልኣይ ዘይብሉ ቓንዛ ይኾነካ።
ካብ ከባቢ ኣራት ኪሎ ናብዚ ሕጂ ዘለኹዎ ሰፈር ድሕሪ ምቕያረይ ንቑሩብ ግዜ ዝተላለኹዎ ስደተኛ እዩ። ከም ከማይን መሰልተይን ስደተኛ’ኳ እንተነበረ፡ ብዓቕሙ ጽጉማት ስደተኛታት ይሕግዝ ምንባሩ መዳቕስቱ ዝነበረ እዩ ነጊሩኒ። ዝጀመሮ ፕሮሰስ ኣኺሉ ዝጥቐስ ሌላ ከይገበርና ኣርሒቑ ምስዳዱ፡ ናይ ብሓቒ እዩ ዘጣዕሰኒ። ብኸመይን እንታይ ዓይነት ሓገዝን ይገብር ምንባሩ ክፈልጥ ብልቢ’ኳ እደሊ እንተነበርኩ፡ ብቐረባ ክረኽቦ ዘይምኽኣለይ ሕማቕ እናየሰምዓኒ፡ እንተከፍአ ክሓትት ወሰንኩ። መዳቕስቱ ዝነበረ ዓርኩ፡ ድሮ ካብዚ ኣነ ዝቕመጠሉ ዘለኹ ሰፈር ናብ ካልእ ቦታ ምቕያሩ ዘይወሓት ካልእ ነገር ኮነኒ። ዝተጠቕሰ ገባሪ ሰናይ ሰመረ እዩ ሽሙ። ብዙሕ እዋን ናብ ቤተ-ክርስትያን ክኸይድ እየ እናበለ፡ ኩሉ ብስቱር ይገብሮ ከምዝነበረ፡ ካብ ገለ ቐረብቱ ነጊሮሙኒ እዮም። ካብ ዝሕግዞም ዝነበረ ስደተኛታት፡ ናይ ሓንቲ ኣደ ክልተ (2) ቖልዑት ሰበይቲ ዳርጋ ምስታሩ ግዲ የሸግሮ ኔሩ ኮይኑ፡ ዝበዝሑ ካብ ኣዕሩኽቱ ብዕላል ፈሊጦማስ፡ ከከም ዓቕሞም ብመገዱ ጌሮም ክሕግዝዋ ይፍትኑ ምንባሮም ኣይሓብኡለይን። ኩነታት’ቶም ካልኦት ስደተኛታትን ኣበይነቶም ክፈልጥ ብዙሕ’ኳ እንተፈተንኩ፡ ቐረብቱ ይኹን መዳቕስቱ ዝነበረ ሰመረ፡ ዝኾነ ሓበሬታ ከምዘይብሎም ምስ ነገሩኒ ዘይምፍላጥ ምሓሸኒ ኢለ ዘንጸርጸርኩሉ እዋን ኔሩ እዩ። እንተውሓደ ግን ገለ ክብል ስለዝወሰንኩ ነዚ ጉዳይ ኣልዒለዮ።
ካልእ ኩሉ ተሪፉ ግን ብዛዕባ እዛ ዝበዝሑ ካብ መሓዙት ሰመረ ብዕላል ዝፈልጡዋ ኣደ ክልተ(2) ቖልዑት ሰበይቲ ከጣይቕ ደለኹ። ሓደ መዓልቲ ናብቲ ዮውሃንስ ዝቕመጠሉ ዝነበረ ሰፈር ከይደ ተወከስኩዎ፡ ብመሰረት መዳቕስቲ ሰመረ ዝነበረ ዮውሃንስ፡ ዝተጠቕሰት ስደተኛ ኣብ ከባቢ መድሃኔ ኣለም ቤተ ክርስትያን ትልምን ከም ዝነበረትን፡ ድሕሪ ምኻድ ሰመረ ዝኾነ ደሃይ ከምዘይብሉ ነጊሩ፡ ክረኽባ ዝሕግዘኒ ሓበሬታ ሂቡ ኣፋነወኒ። ዝርካቡ ብጣሽ ሓበሬታ ሒዘ ከናድያ ፈተንኩ፡ ብዘይካ ኣብቲ ከባቢ ቤተ ክርስትያን ንውሑዳት ኣዋርሕ ምጽንሓ ዘረጋግጽ፡ ዝኾነ ካልእ ርጡብ ደሃይ ምርካብ ተሳእነ። ነታ ሽማ’ኳ ዘይፈልጣ ሰበይቲ ኣበይነታን ክፈልጥ ዝከኣለኒ’ኳ እንተገበርኩ ክሰልጠኒ ግን ኣይከኣለን። ብሽም ትኸውን እያ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ እናተሓበርኩ ዝከኣለኒ ፈተንኩ፡ ዝገበርኩዎ ድልያ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተመጠጠ ብምኻዱ፡ ብዘይ ሓንቲ ፋይዳ ዝለዘትረፈኒ ምቕባሉ ከበደኒ። ልበይ ኣብ ዝተንከፈኒ ዛንታ’ዛ ኣደ ቖልዑት ስበይቲ፡ ቕድሚ ኣብዚ ዝተባህለ ምልማን ምእታዋ፡ ስሩዕ ናብራ ስደተኛ እናመርሐት ደቓ ትኣሊ ምንባራን፡ ምጥርናፍ በዓል ቤታን ደቓን ክትርኢ እናተጸበየት ከላ፡ ሃንደበታዊ ሞት በዓል ቤታ ኣብዚ ኩሉ ሽግር ከም ዝኣተወት እዩ። መዋቲ በዓል ቤታ ኣብ ሃገረ ፈረንሳ እናሰርሐ ሓዳሩ ይኣሊ ምንባሩ፡ ገለ ካብቲ ዮውሃንስ ካብ ዕላላት ሰመረ ዝሰምዖ ዝነበረ ምዃኑ ምስ ተገንዘብኩ፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ’ዛ ስድራ ቤት ብዓቢኡ ከኣ ዕድል’ቶም መሳኪን ህጻናት ከሳቕየኒ ጀመረ።
ስደት ኩርኳሕ ምርጫ’ኳ እንተኾነ፡ ጓሲስዎም ዝመጽእ ነገራት ሓለፋ ካልእ ኣጋጣሚታት ህይወት፡ ከበድትን ምንባር ዝፈታተኑ ተርእዮታት ኮይኖም ክትረኽቦም፡ ኪኖ ንዝጎነፈካ ሽግራት ፍታሕ ከተናዲ ላዕልን-ታሕትን ምባል፡ ካልእ ምርጫ ዘይህቡ ምዃኖም እቲ ካልእ ጽዕነት ናብራ ስደት ይገብሮ።


text:
“ዝሓለፈ 27 ዓመት ዓዲ ጠፊኣ!” ንዝብል ትኽክል ኢኻ ኢልካ ትቕበሎ እንተኾንኻ ፀገም’ዩ-ኣይተ ጌታቸው ረዳ
ኣይተ ጌታቸው ረዳ ቅድም ክብል ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕጊ ዝነበሩ ደሓር ድማ ክሳብ ሓላፊ ሚኒስትር ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ፌዴሪኢ ኮይኖም ዘገልገሉ እዮም። ሕዚ ድማ ኣባል ፈፃሚት ስራሕ ህወሓት/ኢህወዴግን ኣማኻሪ ጉዳያት ፖለቲካ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኮይኖም እናሰርሑ ይርከቡ። እቶም ኣባል ፈፃሚት ስራሕ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናዊ ዛዕባታት ሃገርን ክልልን ኣድሂቡ ንዝቐረበሎም ሕቶታት ዝሃብዎ ምላሽ ብመልክዕ ቃለ መሕትት ከምዝስዕብ ተዳሊዩ ኣሎ።
ሕቶ:- እዋናዊ ፖለቲካ ኩነታት ሃገርና እንታይ ይመስል ኢልካ ምግላፅ ይከኣል?
ኣይተ ጌታቸው:- ብሓፂር ቋንቋ ትገልፆ ነገር ኣይመስለንን። እቲ ቀንዲ ነገር ግን ኣብ ስግኣትን ኣብ ተስፋን ትኹረት ጌርካ ምርኣይ ፅቡቕ ይመስለኒ። ስግኣት ዝፈጥሩ ነገራት ቅድሚ ሕዚ ዝነበሩ ኣብ ኢህወዴግ ይኹን ኣብ መንግስቲ ዝነበሩ ትካላዊ አሰራርሓታት ዝፈርስሉ፣ ንምግማቱ ዘፀግም ኣካይዳ እውን ብስፍሓት ዝረአየሉ ኩነታት ኣሎ። ኩነታት ፀጥታ ሃገርና እውን በቢዕለቱ ናብ ሓደጋ ዝወደቐሉ፣ ብሄር ተኮር ጎንፂታት እናሰፍሑ ዝመፅእሉ፣ ቅድሚ ሕዚ ህዝቢ ዘልዕሎም ዝነበሩ ናይ ልምዓት ይኹን ሕቶታት ሰናይ ምምሕዳርን ዲሞክራሲን ህውከት ብዝተመልኦ መንገዲ ዝቐርቡሉ ብሓፈሻ ህልውና ሃገር ኣብ ሓደጋ ዝወደቐሉ ኩነታት ኣሎ። ካብዚ ብምብጋስ ከምስግኣት ክረአ ዝኽእል ብሓፈሻ እዚ እዩ ኢልካ ወሲድካ ይኹን እምበር ተስፋ ምሉእ ብሙሉእ ዝተፀንቀቐ እዩ ኢልካ ክተወስድ ኣይትኽእልን። ልዕሊ ኹሉ ህወሓት እውን ሓዊስካ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ናይ ህዝቢ ሕቶ ክንምልስ እንተኾይና ህልውና ሃገርና ክነረጋግፅ እንተኾይንና ፀገምና ክንርኢ ኣለና፤ ናብ ውሽጥና ክንርኢ ኣለና ዝብል ዝሓለፋ ሓሙሽተ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብጣዕሚ እናተጠናኸረ እዩ መፂኡ። ሕዚ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሃገር ኣብ ቀራና መንገዲ ዝኣተወትሉ ኩነታት እናሃለወት እውን ንባዕልና ውሽጥና ከየዐረና ናይ ዓዲ ህልውና ክነቐፅል ኣይንኽእልን ዝብል እምነት ብስፍሓት ይረአ ኣሎ እዩ፡፡
ካሊእ ኣብ መናእሰይ ናይ ለውጢ ድልየት ኣሎ። ትግራይ ንኣብነት እንተወሲድና ኣብ ውሽጢ ህወሓት ዝተገበረ ናይ ተሃድሶ ለውጢ ምንቅስቓስ ተጠናኺሩ ክቕፅል ኣለዎ። እቲ ለውጢ ድማ ኣብ ትኽክለኛ ረብሓ ህዝቢ ክምስረትን ብኡ ኣቢሉ ድማ ኣብ ትግራይ ዝተረኣዩ ፀገማት ክፍትሑን ህወሓት እውን ብክልል ብርኪ ሕቶታት ህዝቢ ኣብ ምምላስ ዝነበሩ ድኽመታት ክእርም ሰፊሕ ምንቅስቓስ ይካየድ ኣሎ፡፡ ስለዚ ዋላ እተን ፀገማት ይሃልዋ ብቐንዱ ናይ ተስፋ ምልክታት እውን ኣለው ተባሂሉ ክውሰድ ይኽእል።
ስለዚ ቅድሚ ሕዚ ህወሓት ኣብ ትግራይ ዘርእዮ ዝነበረ ምጉዳል ትኹረት ሕዚ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ዝበፅሐሉን እተን ፀገማት ተኣርየን ተቖፂረን ዝፍተሓሉን ኩነታት ኣብ ምፍጣር ፅቡቕ ምንቅስቓስ ተጀሚሩ ኣሎ። ብብርኪ ሃገር እውን እንተኾነ ከድሕነና ዝኽእል ከምኡ ዓይነት ውሽጥኻ ርኢኻ ፀገማትካ ናይ ምፍታሕ ድልውነት እዩ ክኸውን ዘለዎ። ሕዚ ናብኡ ዲና ክንኣቱ ወይስ ኣይንኣቱን? ዝብል ከም ሕቶ ክለዓል ይኽእል እዩ። ብወሳናይ መልክዑ ግን ሃገር ክትድሕን እንተኾይና ውሽጥኻ ርኢኻ ፀገማት ናይ ምፍታሕ ነገራት ብውነ ክእቶ ከመዘለዎ ግልፂ ይኾን ኣሎ። ሕዚ ኩነታት ኢትዮጵያ መብዛሕቲኡ ስግኣት ዝዓብለሎ ግን ድማ ናይ ተስፋ ምልክታት እውን ብፍላይ ኣብ መናእሰይ ብስፍሓት ዝረኣየሉ እዩ። ከም ውድብን ከም ህዝብን ኣብ ክልልና ይኹን ብብርኪ ሃገር እቲ ዝረአ ዘሎ ምልክታት ስግኣት እንተተፈቲሑ እቲ ተስፋ ብዝሓሸ ብርኪ ዝጥጥዐሉ ኩነታት ኣብ ምፍጣር ክንነጥፍ ኣለና።
ሕቶ:- በቲ ሕዚ ዘሎ ተርእዮታት ኢትዮጵያውነት ዝሽርሸር ሓደጋ ምብትታን ዘንፀላሉ ተግባራት ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ይርኣይ ኣሎ፤ ኣብ እዚ ጉዳይ እንታይ ርኢቶ ኣለዎም?
ኣይተ ጌታቸው:- ኢትዮጵያውነት ይሽርሸር ኣሎ ዝብል ብክልተ ነገር እንተረኣናዮ ይሓይሽ፡፡ ህዝብታት ብዛዕባ መንነቶም ፍሉይ ትኹረት ሂቦም ምንቅስቓስ ምጅማሮም ጥራሕ ነቲ ኢትዮጵያውነት ይሽርሽር ኣሎ ዝበሃል እንተኾይኑ፤ ከምቲ ብዙሕነት ዘይቕበል ኩሉ ነገር “ሓደ ልቢ! ሓደ ባህሊ! ሓደ ሃገር!” እናተባሃለ ዝዝመር ዝነበረ ኣተሓሳስባ ነፀብራቕ ይኸውን። እቲ ሃገራዊ ስምዒት ብዛዕባ መንነትካ ብምጥባቕ ኣይሽርሸርን። ተጋሩ ብመንነቶም ብምኹረዖም፣ ኦሮሞ ብመንነቶም ብምኹረዖም፣ ካልኦት ብሄራት ብመንነቶም ስለዝኾርዑ ኢትዮጰያዊ መንነት ኣይሽርሸርን። ኢትዮጵያዊ ኣተሓሳስባን ኢትዮጵያዊ መንነትን ኣይሽርሸርን። እዚ ሓደ መበገሲ እዩ።
ብኻሊእ ገፅ ድማ ኣብ ናይ መንነት ትኹረት ኣብዝግበረሉ ሰዓት ቀዳምነት “ኣነን ብሄረይን ጥራሕ!” ዝብል ናይ ካልኦት ኣሕዋትን ኣሓትን ጥቕሚ፣ ኣተሓሳስባን እምነትን ኣብግምት ዘየእተወ ኩሉ ነገር “ኣነን ኣነን ብዝበልኩዎ ጥራሕ ክምራሕ ኣለዎ!” ዝብል ኣከያይዳ ግን ዓብይ ሓደጋ ዘስዕብ እዩ። ኢትዮጵያያውነት ሓሳብ እውን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ ዓብይ ኣስተዋፅኦ ይገብር ኣሎ። ስለዚ ብዙሕነት ምቕባል ሓደ ነገር ኮይኑ፥ ዲሞክራሲያዊ ብዝኾነ ብርኪ መንነትካ ምስጓም እውን ሓደ ነገር ኢዩ። ሃገራዊ መንነት ብዝጭፍልቕ መንገዲ ኣብ ገለ ገለ ከባብታት ዝረአ ዘሎ ጥዕና ዘለዎ ዘይመስል ኣከያይዳ ግን ሓደጋ ክፈጥር ከምዝኽእል ምርዳእ ይከኣል እዩ። እቲ ቀንዲ ነገር ሃገራዊ ስምዒት “ኢትዮጵያ! ኢትዮጵያ !” ናይ ምባል ዘይኾነ መንነት ዘየኽበረ ኢትዮጵያውነት ክህሉ ከምዘይኽእል ንናይ ኣምሓራ መንነት መስዋእቲ ዝገበረ ኢትዮጵያውነት ናይ ትግራዋይ መንነት መስዋእቲ ዝገበረ ኢትዮጵያውነት፣ ናይ ኦሮሞ፣ ኢትዮጵያ ሱማሊ መስዋእቲ ዝገበረ ኢትዮጵያውነት ክህሉ ኣይኽእልን። ስለዚ በዚ ብርኪ እዚ እንተረኣናዮ ይሓይሽ።
ኣብ’ዚ መዳይ እቲ ሕገ መንግስቲ ብግልፂ ዘቐመጦ ነገር ኣሎ፡፡ ከም ዓንዲ ገይሩ ዘቐመጦ ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ እቲ ዝሓለፈ ኣብ ታሪኽ ዝገጥሞም ዝነበረ ፈተናታት ኣብ ታሪኽ ዝገጥሞም ዝነበረ ዘይፍትሓዊ ርክባት ኣማሓይሾም ናብ ዝሓሸ ኢኮኖሚያውን ማሕበረሰባውን ምዕባለ ክዓብዩ ምግባር ዝብል እዩ። ስለዚ ብሓደ ወገን ብታሪኽ ዘጋጠሞም ስእነት ፍትሒ ዝፍትሐሉ፣ ብቋንቆኦም ዝጥቀሙሉ፣ ብመንነቶም ዝኾርዑሉ ኩነታት ክንፈጥር ኣለና። ይኹን እምበር ብቋንቋን መንነትካን ምኹራዕ ንባዕሉ ከምናይ መወዳእታ ተገይሩ ኣይውሰድን። ልዕሊ ኹሉ እታ ዝማዕበለትን ሓያልን ኢትዮጵያ ኣብ ምህናፅ እውን ናይ ባዕሉ ተራ ክህለዎ ክኽእል ኣለዎ። ስለዚ ክልቲኡ ኣዋዲድካ ናይ ምኻድ ጉዳይ ኮይኑ ምርዳእ ዘድሊ ይመስለኒ።
ሕቶ :- ኣብ ኢትዮጵያ ሶማሌን ካልኦት ከባብታት ሃገርናን ዝረአዩ ዘለው ጎንፅታት መንቀሊኦም እንታይ እዩ? ኣተኣላልያኦምኸ ከመይ ክኸውን ኣለዎ?
ኣይተ ጌታቸው:- እዚ ፈሊና እንተረኣናዮ ፅቡቕ እዩ። ክልል ኢትዮጵያ ሶማሌ ምስ ክልል ኦሮሚያ ልዕሊ ሓደ ሽሕን ሽዱሽተ ሚኢትን ኪሎ ሜትሮ ይዋሰኑ እዮም። ቋንቋ ኦሮምኛ ዝዛረብ ንባዕሉ ግን ከም ሶማሌ ገይሩ ዝቖፅር፤ ከምኡውን ሶማልኛ ዝዛረብ ሰብ ግን ድማ ባዕሉ ኦሮሞታይ ጌይሩ ዝቖፅር ብዙሕ ህዝቢ ኣሎ። እዞም ህዝብታት ንኣማኢት ዓመት ዝኾን ርክብ ኣለዎም፤ ንሱ እውን ብቋንቋን ብባህልን ይራኸቡ እዮም፡፡ ግን ብወሳኒ መልክዑ እቲ ዝተፈጥረ ጎንፂ ናይ መሬት እውን ኣይመስለንን። ምኽንያቱ እቲ ኸባቢ ብዙሕ ግዜ ናይ ሰበኽ ሳግም ከባቢ እዩ። ስለዚ እዚኦም ርክቦም ዝቆፃፀሩሉ መንገዲ እውን ብጣዕሚ ፅቡቕ እዩ። ኣብ’ቲ ኸባቢ ግን ዘይግበኦ ክረክብ ዝደሊ ኣማሓዳሪ ጥቕሙ ከረጋግፅ ዝኽእለሉ ሓደ መንገዲ ኢሉ ዝወስዶ ዘሎ ኣብ መንጎ ህዝብታት ጎንፅን ቅርሕንትን ምፍጣር እዩ።
ከምቲ ኣብ ናይ ኢህወዴግ ፖለቲካዊ ትንታነ ኩልሻዕ ንገልፆ ኣተሓሳስባ ኣካብነት ክራይ ዝፈጠሮ እዩ። ዋላ ከምቲ ናይ ኦሮሞን ኢትዮጵያ ሶማሌን ዝተጋደደ ኣይኹን ኣብ ካልእ ገለ ገለ ከባቢታት እውን ሓዊሱ መሬት ሸይጡ ዝወደአ ወረዳ ኣማሓዳሪ ኣብጥቕኡ ኣብ ዘሎ ወረዳ ዘሎ መሬት “ናትና እዩ!” ናብ ምባል ይኸድ ኣሎ። ስለዚ “ናትና እዩ!” ክብል እንተኾይኑ “ናተይ እዩ!” ክብል ኣይኽእልን፡፡ ክሸጦ እንተኾይኑ በይኑ እዩ ክጥቀመሉ። ከካርዮ እንተኾይኑ እውን በይኑ ይጥቀመሉ። ምስ ህዝቢ ኮይኑ ኣይኮነን ክጥቀመላ፡፡ እታ ሕቶ ግን ምስ ህዝቢ እዩ ዘቕርባ። እቲ ኣከያይዳ እንታይ እዩ እንተይልካኒ ዋላ መዕነዊ ኣጀንዳ ይኹን ናይ ህዝቢ ገይርካ ናይ ምቕራብ ሓደገኛ ዝንባለታት ኣሎ እዩ። ስለዚ ኣብ ክልል ኢትዮጵያ ሶማሌ እውን ብወሳኒ መልከዑ ጎንፅታት እዚአን እየን። ኣብ ኦሮሚያውን ከምኡ። ይኹን እምበር ሕመቕና እናተጋደደ ኣብዝኸደሉ ኩነታት ከምዚአን ዝበላ ፀገማት ቀልጢፍካ ፈቲሽካ ናብ ንቡር ሕውነትን ምሕዝነትን ክንዲምምፃእ ነዚአን እናጓሃሃርካን እናምበድበድካን ካሊእ ፖለቲካዊ መኽሰብ ናይ ምርካብ ድሌትን ዝንባለታትን ሰፊሕ እዩ።
ስለዚ ካብ ቁፅፅር ዝወፀሉ ኩነታት ኣሎ። ብብርኪ ፌዴራል እቲ ሽግር ግዘ ወሲድካ ኣብ ምፍታሕ እውን ናይ ባዕሉ ድኽመት ኣሎ። ንነገሩ ኮ መጀመሪያ ክልተ ዝፋለጡ ሰባት እዮም ዝበኣሱ። ሓደ ናይቲ ሓደ ጥቕሚ እንታይ ምዃኑ ዝፈልጥ ዝርዳእ እዩ ባእሲ ዝፈጥር። እቶም ናይተን ክልላት ወሰና ወሰን ኣመሓደርቲ እውን ከምኡ እዮም። ንሶም ዝፈጠሩዎ ባእሲ ዝባላዕ ድማ ነንባዕሉ ዘይፋለጥ ህዝቢ እዩ። ምስኪን ህዝቢ! ኣብ ኢትዮጵያ ሶማሌን ኦሮሚያን ዝረአ ዘሎ ኩነታት እዚ እዩ። ኣብ ኦሮሚያን ኣብ ህዝብታት ደቡብን እውን ሰፊሕ ምፍንቓል ህዝብታት ኣሎ። ምናልባሽ ገለ ገለ ሰባት ከምዝብልዎ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኣብ ሓፂር እዋን ክንድዚ ዝኣክል ህዝቢ ዝፈናቐለሉ ቅልቅላው ተራእዩ ኣይፈልጥን። ዛጊድ ብዘሎ መርዳእታ 2 ነጥቢ 8 ሚሊየን ዝቑፀሩ ዜጋታት መረበቶም ገዲፎም ተበቲኖም ኣለው። እዚ ፀገም እኮ ሕዚ ኣይጀመረን። ናይ ኦሮሚያን ኢትዮጵያ ሶማሌን ልዕሊ ሓደ ዓመት እዩ ገይሩ። ግን ብብርኪ ፌዴራል ይኹን ብክልል ብርኪ ናይ መወዳእታ ፖለቲካዊ ሕመቕና መግለፂ ተገይሩ እዩ ክውሰድ ዝግባእ። ስለዚ እቲ ሓላፍነት ዘይሩ ዘይሩ ካብ ርእሲ ፖለቲከኛታት ኣይወርድን።
ሕቶ :- ካብ ወፃኢ ሃገራት ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትዉ ዘለዉ ዝተፈላለየ መርገፂ ዝሓዙ ውድባትን ውልቀ ፖለቲከኛታትን ሕገ መንግስታዊ መገዲ ዝተኸተለ ድዩ? ኣብ ቀፃሊ ፖለቲካዊ ኩነታትከ እንታይ ለውጥታት ከምፅእ ይኽእል?
ኣይተ ጌታቸው:- ሕዚ ሕገ መንግስታዊ ድዩ ኣይኮነን ዝብል እንተሪኢናዮ ሕገ መንግስቲ ሃገርና “ዝተፈላለየ እምነት ዘለዎም ሰባት ናብ ዓዶም ኣይእተዉን” ኣይብልን። ግን ሕገ መንግስቲ መሰረት ጌሮም ዝወፅኡ ሕግታት ኣለው። ንኣብነት ኣብ ተግባራት ራዕዲ ዝተዋፈሩ ዝበሃሉ ውድባት ብቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ “ፈጠርቲ ራዕዲ!” ተባሂሎም ዝተመዝገቡ ኣለው። ኣባላት ዝምልከት ከይኮነስ ውድባት ክመፅኡ ዝኽእልሉ ናይ ባዕሉ መንገዲ ኣለዎ። ሕዚ ግና ፈለማ ክኣትዉ ተፀዊዖም ደሓር ሕጊ ዝወፀሉ ኩነታት እዩ ዘሎ። እዚ ኣይግቡእን። እዚኦም ዓዲ ምስኣተው ደሓር ዓዲ ምእታዎም ትኽክል ምዃኑ ከርኢ ብዘኽእል መንገዲ ዝወፅኡ ሕግታት ኣለው። እዚኦም ብወከልቲ ህዝቢ ሃገርና እዮም ወፂኦም፡፡ እቲ ኣካይዳ ግን ምስተወደአ ሰባት ናብ ዓዶም ምስኣተዉ ሕጋዊ መስርዕ ተማሊኡ ንምባል ዝወፀ ነገር እዩ ፡፡ ሕዚ እቲ ኣካይዳ ከምኡ ዶ ክኾን ነይርዎ ? ዝብል ሕቶ ምልዓል ይከኣል እዩ። እቲ ኣከያይዳ መስርዕ ሕጊ’ውን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ፡፡
ሓደ ነገር ምስተወደአ ደሓር ናይ ሕጊ ማዕቐፍ ናብ ምድላው ትኸደሉ ኩነታት ክህሉ ኣይነበሮን፡፡ ሕዚ ግን እቲ ቀንዲ ትኹረትና እዞም ሰባት መፂኦም ዓዲ ትጉዳእ ዶ ትጥቀም? ናብ ዝብል ኢና ክንወስዶ ዝግባእ፡፡ ልዕሊ ኹሉ እቲ ናይ መጀመሪያ ረብሓ ክኾን ዝግበኦ ዝኾነ ይኹን እምነት ዘለዎ ብሕጋውን ብሕጋውን መንገዲ ጥራሕ ክቃለስ ዝደሊ ሰብ ንህዝቢን ንዓድን ዝጠቅም እምበር ዝጎድእ ነገር የብሉን። እታ ቀንዲ ትኹረት ክግበረላ ዝግበኣ ግን ብሕጋዊ መገዲ ናይ ምቅላስ ድሌት እዩ። ገሊኦም ኣብ ወፃኢ ሃገር ዝተጣየሹ ውድባት ኣለው፡፡ ካብ ደገ ኢንቨስትመንት ሒዝካ ክትመፅእ ትኽእል እምበር ፓርቲ ሒዝካ ክትመፅእ ኣይትኽልን። ዘገርም እኮ እዩ፡፡ ምኽንያቱ እቲ ፓርቲ ክጣየሽ ዝግበኦ ብናይ ሕጊ ኢትዮጵያ እዩ።
ስለዚ ኣብዚ መፂኦም ኣባላት መልሚሎም ቁምነገር ክሰርሑ ድልዋት እንተኾይኖም ብሕግን ብሕጋዊ መንገድን ክሰርሑ ድልዋት ክሳብ ዝኾኑ ዋላ ድልየቶም ክገብሩ ይኽእሉ እዮም። ከምቲ ዝፍለጥ “ስርዓት ፌዴራል ዝበሃል ኣየድልን ! ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ክጭፍለቑ ኣለዎም!” ዝብል እምነት ዘለዎም ከይተረፉ እዮም መፂኦም። ከጭፍልቑ ድዮም ኣይጭፍልቑን ካልእ ጉዳይ ኮይኑ ብሕግን ብሕጋዊ መገዲን ክንጭፍልቕ ኢና ኢሎም እንተተንቀሳቒሶም እውን ብዙሕ ኣየገድሸናን። ምኽንያቱም እቲ ክጭፍልቑዎ ዝደልይዎ እንተልዩ ሽዑ ክረአይ እዩ። ስለዚ ዝተፈላለየ ኣረኣእያታት ዝሓዙ ወገናት ምምፅኦም ኣይመስለንን እቲ ሓደጋ። ዝመፅእሉ መገዲ ግን ናይ ባዕሉ ፀገም ኣለዎ። ኩሉ ደላይ ለውጢ ኩሉ ተራጋሚ እዩ ። “ዝሓለፈ 27 ዓመት ዓዲ ጠፊኣ!” ዝብል እዩ። ነዚ ሓቚፍካ ነዚ ትኽክል ኢኻ ኢልካ ትቕበሎ እንተኾንካ ፀገም’ዩ። ዝሓለፈ ካብ ምኽሓድ ዝገደደ ሞት የለን። ዋላ ሕማቕ ዝሓለፈ እንተሃልዩካ ካብቲ ሕማቕ ሕሉፍ ዝተወሰነ ፅቡቐ ነገር ስለዘሎ ክትንእዶ ይግበኣካ።
ብተመሳሳሊ እቲ ሕመቕ እውን ናይ ባዕልኻ ጌርካ ክተመሓይሽ ኢኻ ክትንቀሳቐስ ዘለካ። ኣብ ሓደ ገዛ ኣብ ሓደ መደቀሲ ክነብሩ ኢልካ ዘይተኣምኖም ሰባት “ዝሓለፈ 27 ዓመት ሞትን ስደትን እዩ ነይሩ!” ዝብል ዝሓለፈ 27 ዓመት ብዝተገበረ ቃልሲ ስልጣን ዝደየበ ኣካል እውን ከይተረፈ ከም ኣካል ጉሓፍ ጌርካ ናይ ምውሳድ ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት ተኣኪቦም ናይ ብሓቂ ዘስደምም እዩ። እንታይ እዮም ክገብሩ ግን ብተግባር ክንሪኦ ኢና፡፡ እቲ ቀንዲ ነገር ግን ምምፀኦም ዘይምምፀኦም ኣይኮነን እቲ ሓደጋ፡፡ ምምፀኦም ብናተይ እምነት ፅቡቕ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ሓሳብ ዘይብሉ ኹሉ ኣብ ኣሜሪካ ኮይኑ እናተሰራሰረ ዘሎን ዘየሎን እንዳፈከረ ካብ ህዝቢ ዘደናግር መፂኡ ሓሳብ ዘይብሉ ምዃኑ ህዝቢ ክሪኦ ምኽኣሉ እውን ፅቡቕ እዩ። ዝመፀሉ አገባብ ድማ ሓላፍነት ክወሰድ ክኽእል ኣለዎ፡፡ ኲናት ኣዊጁ ዝነበረ ሓይሊ ኲናት ከምዘየዋፅእ ተቐቢሉ ክመፅእ ክኽእል ኣለዎ፡፡ ሕገ መንግስቲ ከፍርስ ዝደሊ ሓይሊ ወይ እውን ተደሊዩ ክልወጠሉ ዝኽእል ናይ ባዕሉ መንገዲ ተቐቢሉ ብሕጋዊ መንገዲ ክቃለስ ድልው ምዃኑ ክረአ ክኽእል ኣለዎ።
ካብዚ ወፃኢ ንኹሉ ሓደ ጌርካ ደሚርካ ነንባዕሉ ዝጣፋእ እምነት ዘለዎም ከይተረፉ “ኩሉኹም ትኽክል ኢኹም!” ዝብል ኣከያይዳ ግን ናይ ባዕሉ ሓደጋ ክህልዎ እዩ፡፡ እቲ ቀንዲ ሓደጋ ግን ንህዝቢ ከደናግሩ ዝኽእልሉ ዕድል እንተልዩ ጥራሕ እዩ፡፡ ግን ህዝቢ ከደናግሩ ይኽእሉ እዮም ዝብል እምነት የብለይን፡፡ ስለዚ በቢግዚኡ ዕግርግር ክህሉ እዩ፡፡ ኩሉ ተራጋሚ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ “ተበዲልና!” በሃሊ እዩ። እዋእ ሕዚ ዘለና አመራርሓውን እውን እኮ ኢና መርገም ነውርድ ዘለና። “ዝሓለፈ ገለ” እናበልና። እዚ ክፍተሽ ኣለዎ። ምኽንያቱ “ባዓል ዋንኡ ዘቃለሎስ በዓል ዕዳ ኣይቕበሎን” ከምዝበሃል ማለት እዩ። ሰብ ዋና ናብዚ ብርኪ እዚ ዘብፀሐ፣ ተስፋ ዝፈጠረ፣ ንህዝብታት ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓሸ ብርኪ ኣብ ልምዓት ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ይኹን ኣብ ዲሞክራሲ ዝተወሰነ ርሕቐት ዘምፀአ ኣተሓሳስባን ንሱ ዘምፀኦ ውፅኢትን ከምዘየለ ዝቖፅር ናይ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ምትእኽኻብ ናይ ባዕሉ ፀገም ክህልዎ እዩ። እቲ ሓደጋ ግን ናይተን ውድባት ምምፃእ ጥራሕ ኣይኮነን፡፡ ዝመፅሉን ዝተኣንገድሉ ኣገባብ እዩ ከገድስ ዝኽእል። ስለዚ ብሕግን ሕጋውነትን ክሰርሑ ድልዋት ክሳብ ዝኾኑ እቲ ሽግር ዘይፍትሐሉ ምኽንያት ኣይህሉን፡፡
ፍልፍል፦ ጋዜጣ ወይን


text:
1
Eላል ሰንበት ክሳE ምስ ሸፋቱ ህግደፍ ንሰናበት ብወደባት፡ ግርማይ ኪዳነ (ወዲ ፊሊፖ) ሚላኖ-Iጣልያ
23/12/2012[source http://www.jeberti.com/pdf/Ilala%20senbet%2012232012.pdf]
ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ (መንካE) ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ ጸገሞም ሓደ
ንካሳሁን የማነ ጃማይካ፡ ኣወስን ኣቢለ ኣብ ናይ በይንና Eላል፡ Eስኪ በዚ ኸኣ ክፍትን፡ Eቲ ፈተነ ወላ Eኳ ተፈሊጡ Eንተፈሸለ መሰናበዲ ክጠቅም ይኽEል Eዩ ካብ ዝብል ሽጣራ ኩስቶ ኩስቶ ኣሲሮሞም ይበሃል ኣሎ ኣብ ክንዲ ምባል ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣማኒኤል ተስፋሚካኤል (ሓው ንሓድሽ ተስፋሚካኤል) ንሜዳ ኤርትራ ክስለፍ ብሱዳን ክሓፈልፍ
Eንከሎ፡ ኣብ ሃገር ሸወደን ዝመሃረሉ ዝነበረ Eዋን ምስ Eቲ ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ማሕበር ተመሃሮ ኤርትራውያን ኣብ ሸወደን ስርርE ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብሕሩይ ተድላ ባይሩ ዝምራሕ ግርጭታት ፖለቲካዊ ራIታት ስለዝነበሮ ናብ ሰልፊ ናጽነት ኤርትራ ክስለፍ Eናኸደ ኣብ ሱዳን ብጠቐረ ሕሩይ ተድላ ባይሩ፡ Eዚ ናይ ሹIን ኮሚኒስት
ሰላያይ Eዩ ተባሂሉ ተኣሲሩ ድሓር ግን ተጻርዩ ተፈቲሑ ናብ ዓላማU ዝተሰለፈ ምስ ካሳሁን ኪዳነ መሰለ፡ ጽቡቅ ፍልጠት ስለዝነበሮም ኣብቲ Eዋን Eቲ ምስ ዝተፈጥረ ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ (መንካE) ብምንቅስቓሱ ኣብ ሓለዋ ሰውራ ተኣሲሩ ኣሎ ዝብል ወረ ስለ ዝሰማEኩ ንEታ ወረ ከጻርይ ንጃማይካ፡ "ኣማኑኤል ተስፋሚካኤልን ኣፈወርቂ ሞጎስን ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ተሰሊፎም
Eናበልና ጀብሃ ኸኣ ምሳና ተሰሊፎም ይብሉ ኣለው Eሞ ነዚኣ ኣብ ዓደን ምስ ኣተኻ ኣጻርየልና" በልኩዎ፡፡ Eዚ መበልየይ!! ክልተ ሸቶ ንምውቃE Eዩ፡፡ ንሱ ኸኣ Eንተድኣ ድሃዩ ረኺቡ Eቲ ዝበሃል ናይ ማEሰርቲ ወረ ሓሶት Eዩ፡፡ ተኣሲሩ Eንተኾይኑ ኸኣ ክፍለጥ Eዩ፡፡ በቲ ሓደ ወገን ከኣ ወላ ንበዓል Iሳያስ መሕተትየይ ይንገሮም Eምበር ነቲ ኣብ ውሽጢ ሜዳ ዝግበር ክፍኣታት ኣብ ዘሎናዮ ስግር ባሕር ኬንና ንከታተሎ ከም ዘሎና ክፍለጦም ዝብል ኣተሓሳስባ ስለዝሓሰብኩ Eዩ Eሞ፡ ከምታ ዝደለኹዋ ኣማኑኤል ተስፋሚካኤል ተኣሲሩ ምንባሩ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ፈሊጠ፡፡ ካብ ማEሰርቲ ምስ ወጸ ኸኣ ምስ ጃማይካ ተራኺቦም፡፡ Eታ ተዘዋዋሪት ሕቶይ ከምዘEለሎ ኣረጋጊጸ፡፡ ርጉም ስርርE!! ጩግራፍሲ ወቒዓ ተEውይ- ወይ ሓርገጽ በሊU ነቢU ባህርያቶም፡ ኣብቲ Eዋን Eቲ ቶንኮላዊ ስልትታቶም Eግረ ተኽሊ (ሕጻናት) ይንበሩ ድኣ Eምበር፡ ክፍኣቶም ሓሶቶም ንኸይቃላE ጥንቁቓት ስለዝነበሩ፡ ኣብ ውሻጠOም ዝፍጸም ቶንኮል ኣብ ደገ EንተተሰሚU ብEተሰምO ከይራባሕ ንEቲ ሓቂ ናብ ሓሶት ብቕጽበት ስለ ዝልውጥዎ 2 ንEቲ ዝፍጸም ዝነበረ ክፍኣታት ኣሉታ ንምሃብ ንኣማኑኤል ተስፋሚካኤል ኣፈወርቂ ሞጎስ ብርፍትያ ኣሰናቢቶሞም፡፡ ሪፊቶምከ ንኤውሮጳ ናብ ሃገር ሸወደን (ሕጂ Eውን ኣብU ኣለው) ስለ ዝኸዱ መሪሕነት ገድሊ ሰለይቲ ኮይኖም ጸኒሖም ዝሃደሙና ኣማኑኤል ተስፋሚካኤል ኣፈወርቂ ሞጎስ ንኤውሮጳ ኸይዶም ስለ ዘለው ኩሉ ኤርትራዊ ፊታው ሃገሩ ክጥንቀቐሎም ከነጽሎም ኣለዎ ዝብል ኣዋጅ ኣመሓላሊፎም ኣጸሊሞሞም ጥራሕ ዘይኮነ ንብርክት ዝበለ ዓመታት
ኣነጺሎሞም፡፡ ኩነታት Eናሓርበተ!! Eላማ ቃልስና Eናጸልመተ ይኸይድ ስለዝነበረ፡ ቶንኮላዊ ስርርE ከርEይ ሓቅነቱ ከስምE መንን ብኸመይን ክሰርE Iሉ ኣብ ዓደን መሪሕነት ገድሊ ንኤርትራውያን ንናጽነት ኣብ ኤውሮጳ ንኤርትራውያን ንናጽነት ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ወከልትኹም ልኣኹ ክንራኸብ Iሊ Eድመ ስለዝለኣኸ ልሉይ መሳርሒ የሰሜን ሃይል ጸጋይ ተስፋጼን (ድንሽ)
ንስሩዓት ኣመሪካ ወኪሉ ተስፋልደት ተስፋማርያም (ወዲ ማርያኖ) ሙሴ ምስግና ኸኣ ንኤውሮጳ ወኪሎም ንዓደን ከዱ፡፡ ጉዳም መገሻ ጉዳምን ሰንካምን መገሻ ዘጸውO ኣብ ዓደን ኩሎም ወከልቲ ማለት ናይ ኣመሪካን ኤውሮጳን ይኺዱ ድኣ Eምበር Eቲ ዝተገብረ Eድመ ንኣኼባ Eንተነይሩ Eቲ ኣኼባ መሪሕነትን ወኪል ኣመሪካን (ጸጋይ ድንሽ) ጥራሕ Eዩ ነይሩ ከበል ዝኽEል፡፡
ወከልቲ ኤ.ና.ኤ ኤርትራውያን ንናጽነት ኤውሮጳ ካብ መገሻOም ሒዞሙዎ ዝመጹ Eንተነይሩ መልEኽቲ ነቲ ኣብ ቦሎኛ BOLOGNA ዝግበር ዝነበረ ዓመታዊ ኣኼባ 1974 ንEተገብሩዎ ዘሎኹም ዓመታዊ ኣኼባ ኣሳልጦ ክመልO ሃገራዊ ምንዮትና ንገልጽ መሪሕነት ህዝባዊ ሓይልታት ምውጻE ሓርነት ኤርትራ ጥራሕ Eትብል ተነቢባትልና፡፡
ብድሕሪ Eዚ ካልኣ ጸብጻብ ናይ Eቲ ኣኼባ ክወሃበና ጭንን Eንተበልና! ወይከ፡፡ Eቲ ኣሽክEላል ኣሕሪቑኒ ድሕሪ ብዙሕ ግዜ Eድል ዘረባ ክወሃበኒ Iለ Iደይ ዊጥ ከበል መራሕቲ መደብ ዝነበሩ ጴጥሮስ ጸጋይን ንጉሰን ካብ ሶቬት ሕብረት ኣርኣያ ጠዓመ ካብ ምEራብ ጀመርን Eድል ምሃብ ስለዝኸልUኒ ባEለይ ብድድ Iለ Eንታይ EሽክEላሉ Eዩ ክሳE
ዓደን ዝኣክል መሪሕነት ገድሊ ዓዲሙ ተባሂሉ Eሞ ልUኻትና ኣርበዓ መዓልቲ ገይሮም ነዛ ብንጣስ ወረቐት ዘይትኣክል መልEኽቲ ሒዞም ክመጹ? Iለ ዓውዓው ምስ በልኩ፡ ዘይተዋሕጠሎም ሕቶይ ካብቲ ኣኼባ ክወጽE ዓዲሞምኒ፡፡ ውጽE ኣናበልኩ ካብ መገሻU Iሳቕ ሃብተማርያም ዝበሃል ብIሳቕ መርሓኖ ዝፍለጥ ሎሚ ብህይወቱ ኣብ Iትዮጵያ ኣዲስ Aበባ ኣሎ፡ ደድሕሪ Eታ ተወኪላ ንዓደን ዝኸደት ኣካያዲት ኣካል ኤ.ና.ኤ ብገዛE ፍቓዱ ንዓደን ከይዱ ዝነበረ ኣብ ዓደን ሓበሬታታት ክEክብ ተረኺቡ 3 ብድፍIት መሪሕነት ህዝባዊ ሓይልታት ተፈራሪሁ ዓደን ለቒቑ ክኸይድ ዝተገብረ Eዩ፡፡ ንዓደን መኸዲU!!ኣብቲ ግዜ Eቲ ቴድሮስ ገብረEግዚኣቢሄር (ብዓሊጋዝ) ዝዝከር ካብ ሜዳ ወጺUብIጣልያ ኣቢሉ ንሸወደን ክኸይድ Eንከሎ ምስ መተዓብይቱ ነበር ብዓል ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲቫካሮ) ተራኺቡ ኩነተት ሜዳን Eቲ ክፍኣታትን ስለ ዘEለሎም Iሳቕ ሃብተማርያም (መርሓኖ) ብድፍረት ኣነ ብገንዘበይ ዓደን ክኸይድ Eየ Iለ ዝተበገሰ Eዩ፡፡ Iሳቕ ኣብ ቦታ ኣኼባ Eናኣተወ ብዛEባ መገሻU ፍሉጥ ስለዝነበረ ኣነ ደድሕሪU Eትው Iለ፡፡ EዚOም ዓደን ተዛዊሮም መጺOም፡ ንስኻ ተስጎግካ ተመሊስካ Eሞ ኣብዚ ኣኼባ መን
ልIኹካ፡ መንከ ሰጎጉካ ንገር Iለ ጠለብክዎ፡ ምኹራት ኣካየድቲ መደብ ግን Eቲ ብUU ዝምስከር ምEንቲ ኩሉ ኣኼበኛ ከይስምE፡ ምስU ጸብጻብ ትወሃሃብ ሽማግለ ከነውጽ Iና Iሎም ንኸይዛረብ ድሕሪ ምሕታሞም፡፡ ካብ ሜዳ በጺሑ ዝተመልሰ፡ ፈረንሳዊ ጋዜጠኛ ክሪስትያን ሰባቴ ዝበሃል ጸብጻብክወሃበና ስለዝኾነ ብትEግስቲ ንጸበይ Iሎም ነታ ነጥበ ሕቶይ ቁማር Iሎሙዋ፡፡
christyan sabatieክሪስትያን ሳባቴክቡራትን ክቡራንን!Eዛ Eላል ኣብ ዝመጽE ጅምዓት ክንቅጽላ Iና Eሞ ክሳE ሽUUሰናይ ቅነ
ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓ (መንካE) ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ ጸገሞም ሓደ
Eቲ ኣብ ሕቖይ ማለት ብድሕረይ ዝዋፈር ዝነበረ ጸለመ መንቀሊUን ልኣኸUን ኣበይ ወይ መን ክርድኣኒ ዝኸኣለ፡ ምልኣኸይ ንEቲ መታዓብይትና ናይ ዓይኒ ምስክር ናይ ርኽክብ Iሳያስን- ሃብተስላሴ ምስ ልUል ኣስራተ ካሳ- ቀኘዝማች ፍሰሃ (ቀንዲ ኣዋፋሪ ልUል ኣስራተ ካሳ) ተስፋሚካኤል ጆርጆን ሓደ ሓደ መኮንናት Iትዮጵያ ኣብ ክፍሊ ጸጥታ ዝነበሩ ምዃነይ
ስለዝፈልጥ፡ Eታ Eንኮ Iሳያስ ክገብራ ዝኽEል ከጸልመኒ ካብ ህዝቢ ከነጽለኒ ከም ዝኾነት ምስ ግዜ ኣዋህሊለ ተረዲኤያ፡፡ read more
ኣስተምህሮ ትህብ ዝነበረት መጽሔት “ፊተውራሪ” ብክፍሊ ዜና ትመሓላለፍ ዝነበረት ኣብ ሳልሳይ ክፋል ጠጠው Iላ ጠጠው መበሊኣ ስለዝገረመንን ዘተሓሳሰበንን ዝስማE ዝነበረ ኸኣ ክፍሊ ዜና ተኣሲሮም ዝብል ወረ ስለ ዝነበረ ከምU Eውን ብዛEባ ስውE ሃብተስላሴ ገብረመድህን ናይ ሲ.ኣ.ኤይ. ኣባል ተባሂሉ ከም Eተኣስረን Eታ Eንኮ ከተጠራጥረኒ ዝኸኣለት፡ ወዮ ኣብ በይሩት ዝተገብረ ስምምE Eሞ ወልደሚካኤል ኣብርሃ ኸኣ Eቲ ስምምE ንግዜU ክንጥቀመሎም Eምበር ምስ በዓል መምህር Uስማን ሳልሕ ሳበ፡ ርጡብ ምትEምማን ከም ዘየልቦ ዝሓበረኒ ኣወሃሂደ Eቲ ክፍኣታት ናብኣቶም ኣላጊበዮ ስለዝነበርኩ ብዛEባ Iሳያስ ይኹን፡ ሽUU ንዓደን ዝመጸ ወልደሚካኤል ገብረማርያም ተጠንቀቐሎም Iለ ኣየማኸርኩዎን፡፤ Read more
ሳልሳይን ሓድነታውን ኣኼባኤርትራውያን ንናጽነት ኣብ ኤውሮጳ ፓቪያ 1973 ኩልና ከም Eንዝክሮ ድሕሪ Eቲ ሕሱም ቅልውላው ገድሊ ኤርትራ ብሓለምቲ ራEስነት መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ዘተኣታተወፐ ኣብ ወይ ካብ መሬት ሱዳን ኬንካ ንEቲ ዝተዘርኤ ቅልውላው ክትምክቶ ብዙሕ Eድላት ስለዘይነበረ ኮይና ተሪፉ Eንኮ Eድል Eዚኣ Eውን ብሳላ ጻEሪ ነፍስሄር ወይዘሮ ህይወት፡ ካብ መሬት የመን (ዓደን) ተበጊስካ ንሆብብላ ማEበልን ቀይሕ ባሕሪ ገጢምካ ንሜዳ ኤርትራ ዝEተወሉ ዝነበረ Eዋን ብኸመይ ከም Eተሰግረ ንዝውለድ ዝነበረ ሰልፊ ናጽነት ኤርትራ ባይታ ዝኾኖ ብኸመይ ከም ዝዓመረ ተመኩሮ ክጠቅም ስለዝኽEል ንኽቃለስ ዝብል ደው ዘብሎ ከም ዘየሎ ኸኣ ይምህር Eሞ ሓደራ! ሓደራ! ኣድህቦ፡ read more
Eቲ ኣኼባ Eሙር ንክኸውን!!
ብወገኑ ቦታ ክደልይ ንሕና Eውን ብወገንና ክንደልይ ግን ከም ሓደስቲ ቀወምቲ ተሓባባርቲ ኽንረክብ ጸገም ከይረኽበና ምስ ሓበርናዮ፡ ትጉህ ሮቤርቶ ነግሪን፡ ንሕና ከም ትካል ምንቅስቓስ ንደሞክራሲነት ኣብ ኣፍሪቃ ብመንግስቲ ይኹን ብህልዋን ማሕበራት ፖለቲካ Iጣልያንን ማሕበራት ተማሃሮ ጣልያንን ተቐባልነት ስለዘሎና ብውሕስነትና ናይ ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ማሕበራት ኣኼባ ክንጽውE ቦታ ክፍቀደና ስለዝኽEል ናበይ ይሓይሽ ናበይ ይጥEም ኣለሊና ክሕብረኩም Eየ Iሉ ምስ Eውት ተስፋ ተሰናቢቱና፡፡ ንሱ ነቲ ናብ ምሳና ቆጸራ ገይሩ ስለዝነበረ ዝኾ ፓዶቫ PADOVA ገዲፉ፡ ናብ Eቲ ብድሕሬና ተቛጺሩዎ ዝነበረ ከተማ ኸደ፡፡ ንሕና ኸኣ ቁጠባ ኩሉ ግዜ ተራ ስለዘለዎ Eሞ Eተን ወልደሚካኤል ኣብርሃ ካብ ጀርመን ሒዙወን ዝመጻ ማርክ ከይውድኣና፡ ኣነ ንሮማ ተመሊሰ ክጸንሖ ንሱ ኸኣ ንEግረ መንገዱ ኣብ ሚላኖ ክረኽቦም ዝኽEል ኤርትራውያን ተራኺቡ ተላዚቡ ንሮማ ክምለሰኒ ተሰማሚEና ተሰናበትና፡፡ read more
ዘመሓላልፎ ዘሎኹ ሓበሬታ ተዋህልልዎ ክተህልው ተስፋ Eናገበርኩ፡ Eዚ ኣብ Eተፈላለየ ቦታታት ማለት ኣብ ኤርትራን፣ ኤውሮጳ፣ Iጣልያን ንምEራይ ብኣጠቓላሊ ምሉE ሰውራ ኤርትራ ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ብሓልኽቲ፡ ሓቂ ኣEኒኻ ምግባት ብስውር ዝፍተል ዝነበረ ቶንኮላት ኣኣብ ቦታU ዘጋጠሞ Eንተተመዛዚኑ ብሓደ ስውር መርዚ ይብዳህ ምንባሩ ብቓልE ክበርሃልኩም ከም ዝኽEል ተኣማሚነ፡ በብዘመሓላልፎሓበሬታ ዘንበብኩሙዎ ምልስ Iልኩም ምስ Eቲ ተባE ናይ መትከል ብጻየይ ገዲም ተጋዳላይ ተስፋይ ተምነዎ ዝህቦ ዘሎ ረታI ሓቂ ታሪኽ ደጋጊምኩም ክትሰምUዎንክትመራመሩሉን ሓደራይ ኤቐድም፡፡ read more
ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ (መንካE) ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተጸገሞም ሓደ ሙቛም ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ. (ኣዔርይ- ስመር -ተዓወት) Eዚ ምንቅስቓስ Eዚ ኣብ ወጻI ማለት ብኣይ ኣብ ሚላኖ Iጣልያ ይቑም ድኣ Eምበር ምስ ኣብ ዝተራEየ ልክE ማንታ ናይ Eቲ መንካE ዝበልዎ ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ Eዩ፡፡ ከመይሲ!
ሰውራ ኤርትራ ካብ ድሕሪ ምጽናት ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ ሓራካ ማሕበር ሸውዓተ፡ ኣብ Iድ ውሱናት ጠላማት Eናተቖረነ ንሃገራውን ህዝባውን ረብሓ ስሒቱ ናብ ውልቀ ረብሓOም ተጎቲቱ ይኸይድ ስለዝነበረ ክልተ ግዜ ብ1963 -ብ19767 ካብ ኣፍደገ ማEጾ ናጽነት ንድሕሪት ተመሊሱ ንውፍያት ሃገር ኣብ ነንሕድሕዶም ስለ ዘፋለስ፡ ዝምከት ዝነበረ ባEዳዊ መግዛEቲ ትንፋስ ረኺቡን ዳግማይን ሳልሳይን ስርርዓት ገይሩ ጥራሕ ዘይኮነ ስውር ኣEዳው ኣብቲ ሰውራኣEትዩ Eዩ፡፡ read more
ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ (መንካE) ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ ጸገሞም ሓደከምታ ናይ መትከል ብጻየይ ተስፋይ ተምነዎ ዝሓበሮ ማለት ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብጠላማት መሪሕነታት ዝተዃቶኽ ዝነበረ ናይ ውፉያት ሃገር ደቂ ሓንቲ ማህጸን ምቅትታል ሰብ ሳEቤን ንEቶም መንካE ዝጸውEዎ ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ምዃኑ ዘጸልሙሉ ዝጠቕሩሉ ዝነበሩ ወኻርOም መንጹጹላያቶም ኣብ ወጻI ሃገራት ከኣ፡ ኣብቲ ዝተጸወዔ ኣኼባ፡ ንEቲ ብEሽነት ወታሃደራዊ ስርዓት Iትዮጵያ ደርግ ዝፍጸም ዝነበረ ግፍEታት መንቀልቱን ለኣኽቱን ንሕና Eቶም ኣብ ጽረ ተጻረ ንጻረ ዘትከልና ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ readmore
6-01-2013 ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ (መንካE) ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ ጸገሞም ሓደ
መገሻ ንሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ሮማ ንሃርጓም ስሱE ሓኸላ ከም ዝውሰኽ ንገሮ፡ መኣድኻ ንኽትከላኸሎ ከም ዝበሃል፡ Eቲ ለመም Eናበለ ዝፈሓር ዝነበረ ቶንኮል ግበታ ስርርE ምህሮ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ሶቬት ሕብረት ስርርE ምኽሪ ሃይለ መንቀርዮስ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ንምቁጽጻር ኤርትራውያን ንናጽነት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ንኸይEወት መግትI ንሱ ዝጎርሕ ኣነኸ Eንታይ ኤሰርሕ፡ መለክI ንምጥቃም ኣብቲ Eዋን Eቲ ብዓሻ ዓላው ስርዓት ሃይለስላሴ ዝተኣታተወ ቅልውላው ንምEናው ዘበገስናዮ ምንቅቓስ ኣ.ስ.ተ ባይታ ስለዝፈጠረሎም ኣብቲ ንሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ርEሰ ከተማ Iጣልያ- ሮማ ዝተመደበ ንምክፋልን ንቀራረበሉ ዝነበርና ኣብቲ ናይ ምሉE Iጣልያ ሰልፊ ከምቲ ኣብ ኣኼባ ሚላኖ ዝጠቀሩና ኣብU Eውን Eንተጠቀሩና ንምቕጻል ምንቅስቓስ ዓጋቲ ጥራሕ ዘይኮነ ብብሃታሃታ ዝተኣኻኸበ ህዝቢ ገይሮም ከጥቅUና ከም ዝኽEሉ ስለ ዝገመትኩ፡ read more
ዕላል ሰንበት ክሳዕ ካብ ተዋስኦ ሸፋቱ ህግደፍ ንሰናበት ብወደባት፡ ግርማይ ኪዳነ (ወዲ ፊሊፖ)
ሚላኖ-ኢጣልያ
03-01-2013
ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ (መንካዕ) ምንቅስቓስ ኣ.ስ.ተ ጸገሞም ሓደ ሳላ ወፈያ ህዝቢ ዝተኣከበ ዘይተኣደነ ሃብቲ ምንጽጹላያት መሪሕነት ህዝባዊ ሓይልታት ተኾልኪሎሙዎ ዝኸዱ ዝነበሩ ውዲት፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ንእቶም ዝጥቀሙሎም ዝነበሩ ወኻሩ ኢጣልያ ከም ፈተውትን ሓለይትን ተመሲሎም ኣብ ነንሕድሕዶም ከምዘይተኣማመኑ ሕሹኽሹኻት ብምትእትታው ከም ዝነጻጸሉ ገይሮሙዎም፡፡
እቲ ዘተኣታተውዎ ምፍሕፋሕ ከኣ ጥራጥ ብዘይካ ጣጥ ካልእ ነይብሉ ፍላጥ ከምዝበሃል ኣብ ሞንጎኦም ኣውራጃዊ ትሕዝቶ ምትህምማይ ኣተኣታቲዎም ነቲ ቀደም ከም ሓደ ስድራ ሓደ ናብራ ኮይኖም ዝጎዓዝዎ ዝነበሩ ከም ዝልሕልሕ ገይሮሙዎ፡፡ ዓመታዊ ኣኼባ ኣብ ቦሎኛ፡ ነሓሰ 1975 ዓሻ ደርጊ ብዘተኣታተዎ ቅልውላው ዝተፈጥረ ኤርትራውነት ኣብቲ ዓመታዊ ኣኼባ ክትቆጽሮም ዝሕርብት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ክዓስሉ ተራእዩ፡ እምበር ኣብተን ዝሓለፋ ናይ ፓቪያ 1973 ናይ መፈለም ቦሎኛ 1974 ሚእቲ ሰብ ዝኾኑ እውን ኣይመጹን፡፡ [read more]


text:
“ህወሓት ሎሚ ጥራሕ ኣይኮነን ኣመራርሓ ጎዲልዎ፤ካብቲ መጀመርታ ግዜ ዕጥቂ ቃልሲ ኣትሒዙ ከም ባዓል ሙሴ ዝበሉ ፅቡቓት መራሕቲ ተሰዊኦሞ እዮም፡፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት እውን መራሕቲ ከይደሞ እዮም፡፡ እዚ ኹሉ እትኾን ኣብ ህወሓት ከም ባህሊ ንድሕሪት ምምላስ ተራእዩ ኣይፈልጥን” እንትብላ ሓላፊት ውዳበ ህወሓት ወይዘሮ ትርፉ ኪዳነማርያም ተዛሪበን፡፡
ነዚ ሓሳብ እዚ መበገሲ ኮይኑ ዘሎ መራሕቲ ተቓዋሚ ውድብ መድረኽ ኣይተ ገብሩ ኣስራትን ኣይተ ስየ ኣብርሃን ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ስትድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ተረኺቦም “ህወሓት ደጊም ከምቲ ብዘመነ ኣመራርሓ ኣይተ መለስ ዜናዊ ዝነበሮ ጥንካረ ኣይክህልዎን” ዝበልዎ ኣበሃህላ እዩ፡፡
ዘይጸረየ ነገር የብልናን ዝብላ ወይዘሮ ትርፉ ዕንቅፋት የለን እቲ መንገዲ ብሩህ እዩ፤ እቲ ስትራቴጅን ፖሊስን እውን ንፍረ በቒዑ እዩ፡፡ ህወሓት ደጊም ክዳኸም እዩ ዝብልዎ ኣበሃህላ ሕልሚ እዩ እንትብላ ይገልፀኦ፡፡
ህወሓት ንባዕሉ ከጥፍእ ዝቃለስ ውድብ እዩ ዝብል ኣበሃህላ ወያናይ ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ መሰረታዊ ለውጢ ምስ ኣምፀአ ኣብ ሓደ መዋእል ጠጠው ክብል እዩ፤ እቲ ኢኮኖሚ ካብ ሕርሻ ዝመርሖ ናብ ኢንዱስትሪ ዝመርሖ ንኽሰግር ዝቃለስ ማለት እዩ ይብላ፡፡
ነባር ኣመራርሓ ህወሓት መናእሰይ ምሁራት ኣየቕርብን፤ ክንትካእ ኢና ዝብል ዘረባ ኣብ ባይታ ኣይተራኣየን ስልጣን በቶም ነባራት ተጋደልቲ እዩ ተባሒቱ ዘሎ ንዝብል ነቐፌታ ገለ ወገናት መልሲ ሂበናሉ ኣለዋ ወይዘሮ ትርፉ፡፡
ምትኽኻእ ማለት ከም ሰፍኢ ኣብ ሓደ ለይቲ ምግልባጥ ገይሩ ዝርዳእ እንተሃልዩ ጌጋ እዩ፤ እቲ ነባርን ሓዱሽን ወለዶ እናተጎራረሰ ተመክሮ እናተለዋወጠ ዝሳለጥ ዕላማ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ ብምባል ይገልጻ፡፡


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ዝተኸሰተ ደርቂ፣ነቶም ብጠንቂ ሱር ዝሰደደ ውሕስነት መግቢ ኣብ ሴፍቲኔት ዝተሓቆፋ ወረዳታት‘ውን ከምዝትንክፍ ምንስቴር ሕርሻ ኢትዮዽያ ገሊፁ።
መንግስቲን መሻርኽቱን በዝሒ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት 4.5 ሚልዮን ምኻኑ ገሊፆም‘ዮም።ብዘይካ‘ዚ 7 ነጥቢ 8 ሚልዮን ውሕስና መግቢ ዘየረጋገፁ ኣብ ፕሮግራም ሴፍቲኔት ተሓቊፎም‘ለው።
እዞም ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ሴፍቲኔት‘ውን ግዳያት ደርቂ‘ዮም ይብል ምንስቴር ሕርሻ።ኣቶ ምትኩ ካሳ ምንስቲር ዴኤታ‘ቲ ቤት ዕዮ ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣ወረዳታት ሴፍቲኔትን ደርቂን ዝተታሓሓዙ‘ዮም።
ኣብ ዞባ ምብራቅ ሸዋ፣ዞባ ጄዶ ኮምቦልቻን መዋስንቱን ንሓረስቶት ደገፍ ከምዝተገበረሎም ተገሊፁ‘ዩ።ኣቦ ክልተ ቆልዑ ዝኾነ ሓረስታይ ሓደ ካብኦም‘ዩ።
ኣነ ንኣብነት፣ሰለስተ ኣባላት ስድራ እንተሃሊዩካ፣ብሓደ ሰብ 150 ቅርሺ ሒሳብ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ‘ዮም ከፊሎምና።
ማላንሶ ደንሳሞ ዝተባሃለ ካልእ ሓረስታይ ብወገኑ፣ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ሴፍቲኔት ዝኾና ወረዳታት ክዝርዝር ከሎ፣
ወረዳታት ኤሌና ነባቦ፣ናቃ፣ባራቢቾ፣ለሊሶ ደምቤ፣ጂዶ ኮምቦልቻ፣ኣዳንሾ ቢሮኖታ ሓገዝ ሴፍቲኔት ይረኽባ‘የን ኢሉ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ዝዝክረና ወገን ኣይረኸብናን ኢሎም ዘማርሩ ሰባት‘ውን ኣለው።ጥቃ እግሮመጨፈር ኣብ ዝተባሃለ ቀበሌ ሴፍቲኔት ዘዘራረብክዎም ሓረስታይ ይብል እስክንድር ፍሬው፣ክሳብ 3 ሚእቲ ሓረስቶት ተጠቀምቲ ሴፍቲኔት ኣይኮናን ኢሎምኒ ይብል።
ንረድኤት ተፀዊዕና ኣይንፈልጥን።ዝተቀበልናዮ ነገር የለን።ኣብ‘ቲ ማዕዶ ዘለው ይቅበሉ‘ዮም።ንሕና ግን ዝረኸብናዮ ረድኤት የለን።ምኽንያቱ ኣይፈልጥናዮን።ክሳብ ሰለስተ ሚእቲ ሰባት ሓገዝ ኣይንረክብን ዘለና።
ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ሪኢቶኦም ንክህቡ ዝተሓተቱ ኣቶ ምትኩ ካሳ ብወገኖም ኣብ ቅድሚት ክፍፀም ዝባሃል መደብ ይጠቅሱ።
ብደረጃ መንግስቲ ዝነፀርናዮ ኣንፈት፣እዞም ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ሴፍቲኔት ዝኾኑ ሰባት፣ኣብ ፕሮግራም ስድራቤት ተሓቊፎም፣ርእሶም ምስ ካኣሉ ካብ‘ቲ ፕሮግራም ክምረቁ ምግባር‘ዩ።ኣብ ሴፍቲኔት ዘይተሓቆፉ ካልኦት ሰባት ዝጥቀሙሉ ዝተፈላለዩ ፕሮግራማት ኣለው።ናብ‘ቶም ብምንስቴር ሕርሻ ዝተወጠኑ ፕሮግራማት ኢና ነእትዎም‘ምበር፣ፆር ንውስኸሉ ኣሰራርሓ የብልናን።እቲ 7 ነጥቢ 8 ክንኪ‘ምበር ክውስኽ ኣይንደልን ኢሎም።
ምንስቴር ዲኤታ ሕርሻ ኣቶ ምትኩ ካሳ፣ኢትዮዽያ ድሕሪ 5 ዓመታት፣ካብ ሓገዝ ወፃኢ ተናጊፋ፣ርእሳ ትቅልብ ሃገር ክትከውን‘ያ ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።
ብኢህወዴግ ዝተቀርፀ ናይ 5 ዓመታት መርሃ ግብሪ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን፣ብዘይካ ፀገም ተፀባይነትን ኣፈታትሑን፣ብርክት ንዝበሉ ቁጠባዊ ስትራተጂታት ንምትግባር ዝዓለመ‘ዩ።ተቃወምቲ ግና እቲ መርሃ ግብሪ ኣይዕወትን ዝብል መግለፂታት ደጋጊሞም ኣቃሊሖም‘ዮም።ስሞም ክጥቀሰሎም ዘይደለዩ ሓደ መራሒ ተቃወምቲ፣ዝርገሐ ዝናብ ተማዓራርዩ ውፅኢታዊ መንግስቲ እንተዝህልውን‘ውን፣እዚ ኢህወዴግ ዘዳለዎ መርሃ-ግብሪ ክዕወት ኣይኽእልን ኢሎም ይብል እስክንድር ፍሬው።


text:
‘ናይቲ ክልል ኩነታት ሰላም ብዝተሰርሐ ስራሓት ኣብ ጽቡቕ ኩነታት’ቱ ዘሎ ብፍላይ ንሕና ክልላዊ መንግስቲ ምስ ፈደራል ኣካል ብዙሕ ስራሕ ክንሰርሕ ጸኒሕና ኢና። ናይ ህዝቢ ምምይይጥ ጌርና ንህዝቢ ንምርግጋእ፡ ሕጂ ህዝቢ ኣብ ዝተረጋገአ ኩነታት’ዩ ዘሎ ዝተመዛበሉን’ውን ይምለሱ’ለው።’
ክፍተት ጸጥታ ስለዝነበረ’ዩ እዚ መጥቓዕትታት ዝወረደ ዝብል ኣዘራርባ ኔሮም እዚ በቲ ህዝቢ’ዶ ተላዒሉ ኔሩ ንዝብል ሕቶ ኣመሓዳሪ’ቲ ክልል ኣቶ ጋትሉክ ቱት ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
‘ ናይ ጸጥታ ክፍተት ኣይነበረን ምኽንያቱ’ቲ ክልል እኩል ሓይሊ መኸላኸሊ ኣለዎ። እኹል ፈደራል ፖሊስ ኣሎ። ናይ ክልልን ፍሉይ ሓይልን ናይቲ ከባቢ ስሩዕ ፖሊስ ሚሊሻን ኣለው ግን እቶም መርሌ ናብቲ ሓይሊ ዘለዎ ከባቢ ኣይኮነን ዝመጹ ናብ ጫካታትን ፈለጋትን ስለዝተዛወሩ’ዮም ክአትው ክኢሎም።’
ካብ ተጨውዮም ዝተወስዱ ቆልዑ ዛጊት 44 ቆልዑ ከምዝተመልሱን ካልኦት’ውን ንምምላስ ስራሕ ቀጺሉ’ሎ ክብሉ ኣቶ ጋትሉክ ቱት ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኢትዮጵያን ግብፅን ኣብ መንግአን ዘሎ ምጥርጣር ንምውጋድን ምትእምማን ንምፍጣርን ክሰርሓ ከምዘለወን ናይ ግብፂ ፕሬዝዳንት ኤል-ሲሲ ፀዊዖም።ናይ ሰለስተ ማዕልታት ዑደቶም ሎሚ ዝዛዘሙ ኤል-ሲሲ ንወከልቲ ህዝብን ቤት ምኽሪ ፌደረሽንን ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብዘስምዕዎ መደረ ብዛዕባ መቐሎ ማይ ሩባ ናይል ተስፍኦምን ሻቐለቶም ገሊፆም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ዓብድል ፋታሕ ኤል-ሲሲ ኣብ መደርኦም ኢትዮጵያ ንምልማዕ ዘለዋ ድልየት እርዳእ እየ፤ፀጋታት ንምጥቃም ግጭት ክወገድ ድማ ኣድላዩ እዩ ኢሎም።
ብምስዓብ ‘’ግብፃዊያን ኣሕዋትኩምን ኣሓትኩምን እውን ናይ ምልማዕ ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ምንባር መሰል እውን ኣለዎም።ኣብ ወሰና ወሰን ሩባ ናይል ብሰላም ክነብሩ እውን ዝሓወሰ እዩ’’ኢሎም።
ብ4 ቢሊዮን ዶላር ትሃንፆ ዘላ ግድብ ህዳሴ ግብፂ ናይ ናይል ማይ ከይትጥቀም ዝኽልክል ኣይኮነን ትብል ኢትዮጵያ።ካብቲ ግድብ ዝምንጪ ሓይሊ ኤለክትሪክ ንናይ ኢትዮጵያ ውሽጣዊ ዕዳጋን ኣብቲ ከባቢ ንዝርከባ ሃገራት ንምሻጥን ክውዕል እዩ።
እቶም ፕሬዝዳንት ነዚ መደረ ዘስምዑ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝን ፕሬዝዳንት ኦማር ኣል-በሽርን ናይ ናይል ስምምዕ ምስተፈራረሙ ድሕሪ ክልተ ማዕልታት እዩ።
ዝርዝር ናይቲ ስምምዕ ኣይወፀን።እንተኾነ ግን እቲ ውዕል ሃገራት መፋስስ ናይል ኣብ መንጉአን ዘሎ ዘይምርድዳእ ኣብ ምፍታሕን እታ ሓንቲ ነታ ካሊእ ጉድኣት ከይተብፅሕን ዝጠመተ እዩ።ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዝርዝር ስርዓት ኣካይዳ/ procedures /ከምዝሰርሑ እውን ቃል ኣትዮም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ኤል-ሲሲ መራሕቲ ሃገራት ተፋሰስ ናይል ብዛዕባ ኣጠቓቕማ ማይ ኣብ ምርድዳእ ክበፅሑ ክሰርሑ ኣለዎም ኢሎም።
እዚ ስምምዕ እዚ ኩለን ናይቲ ተፋሰስ ሃገራት ናብ ዝሓቁፍ ስምምዕ ከምርሕ ይኽእል እዩ ክብሉ እውን ሓቢሮም።
ናይ ግብፂ ፕሬዝዳንት ንኽልቲኡ ኣብያተ ምኽሪ መደረ ምስምዖም ዘመስገኑ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣባዱላ ገመዳ ናይቶም ፕሬዝዳንት ዑደት ዝፀንሑ ዘይምርድዳኣት ብልዝብ ንምፍታሕ ዘለዎም ድልየትን ናይ ፖለቲካ ቆራፅነትን ዘርኢ እዩ ኢሎም።
ምስ ፕሬዝዳንት ኤል-ሲሲ ዝተራኸቡ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝተረኸብ ቀንዲ ውፅኢት ኣብ ክልቴና ዝተርኣየ ፖለቲካዊ ፍቓደኝነትን ቅሩቡነት እዩ ኢሎም።’’ምእንታ ረብሓ ክልቲኡ ህዝብታትን ኣብ ክልቲኡ ህዝብታትን ሃገራትን ዘሎ ታሪኻዊ ምትእስሳርን ክፀንዕን ክቕፅልን እዩ’’ኢሎም ብምስዓብን።
ዝበዝሕ ማይ ካብ ኢትዮጵያ ዝፍልፍል’ዃ እንተኾነ ብመሰረት ዝኣረገን ኢትዮጵያ ዘይሓወሰን መግዛእታዊ ውዕል ልዕሊ 80 ሚእታዊ ማይ ናይል ግብፂ ንኽትጥቀመሉ መሰል ዝህብ እዩ።ኢትዮጵያ ኣብ 2012 ኣ/ፈ ህንፀት ግድብ ህዳሴ ኣብ ዝጀመረትሉ እዋን ኣብ መንጎ ግብፅን ኢትዮጵያን ወጥሪ ንሂሩ ነይሩ።
ህንፀት ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ኣስታት 40 ሚእታዊ ተዛዚሙ’ሎ።