text:
ኣብ ኣውሮፓ፣ ሃገራት ኤሲያን ማእኸላይ ምብራቕን ኣብ ዝተዘዋወርኩሉ እዋን ሓደ ነገር ተዓዚበ። ንሕሉፍ ታሪኾም ዘለዎም ተገዳስነት ልዑል ከም ዝኾነ ሪአ። ብምዃኑ ድማ ብዝተፈላለየ መገዲ ይዕቅቡዎን ይንከባኸቡዎን። ከም ኣብነት ንምጥቃስ፣ እቶም ጥንታዊያን ህንፃታት ውሽጦም ንናይ ሎሚ ሰብ ንኽጥዕም ለውጢ እንትገብሩሉ ደጊኡ ግና ምሕዳስ ተዘይኮይኑ ጥንታዊነቱ ከይቕየር ዝኽልክል ሕጊ ዘውጽኡ ሃገራት ብዝሓት እዮም። ከም ሓውልቲን ቕርፃ ቕርጽን ዃና ሓፁርን ዝመሰሉ ታሪኻዊ ሓድግታት ድማ ከይትንከፍን ንበፃሕቲን ነበርትን ብዝስሕብ መገዲ ጎሊሁ ንኽርአ ኸባቢኡ ዝጥዕም ገይሮም ይሰርሑዎ መገለጺ ጽሑፍውን ይገብሩሉ። በቢኸባቢኡ ዘለዉ ምምሕዳራት ድማ ታሪኻዊ ሓድግታቶም መዝጊቦም ይሕዙ ይንከባኸቡን።
ኣብ ከተማታት ዘለዉ ዓበይቲ ጎዳናታትን ሓፀረትን ጸበብቲን መገዲታትውን ታሪኽ ብዝሰርሑን ንሃገሮም ዝኾነ ዓይነት ኣስተዋጽኦ ብዝገበሩን ሰባት ሽም ይስየም እሞ ምእንታን ንፖስታ ኣገልግሎት ዝቐለለ ክኸውን ተሓሲቡሉ ኣፍቲ ጎዳና ዘለዋ ገዛውቲ ብቑፅሪ ይፈለዩወን። ንኣብነት ህዝቢ ስዊድን ብጥሜት ኣብዝሕለበሉ ዘበን፣ ናብ ስደትን ባርነትን ፋሕ ጭንግራሕ ኣብ ዘብለሉ ዘበነ ሓሪ ኣፍቲ ሃገር ዘይፍለጥ ዝነበረ ተኽሊ ድንች ካብ ካሊእ ዓዲ ኣምጺኡ ኣብ ሙሉእ ሃገር ዝዘርአ ዜጋ ንመዘከርትኡ ተባሂሉ ኣብ ዝበዝሑ ከተማታት ስዊድን መገዲ ብሽሙ ተሰይምሉ ይርከብ።
ዞም ሃገራት ንዕቀባ ታሪኽ ዘለዎም ተገዳስነት ብሕጊን ፖሊሲን ጥራይ ኣይኮነን ተሓፂሩ። ካብ ኣጸደ ህፃነት ጀሚሩ ዘለዉ ቖልዑ ካብ ቤት ትምህርቲ ናተወሰዱ ንኽሪኡዎ ይግበር። ኣብ ቤት ትምህርቲውን ብዝተፈላለየ ስልቲ (ኣብ መጽሓፍ፣ ኣብ መፃወቲ ዝውክል ምስሊ ብምግባር) ኣብ ኣእምሮኦም ክቕረጽ ይግበር። ብከምዚ ተኾስዂሶም ዝዓበዩ ህፃናት ፅባሕ ታሪኾም ዓቀብቲ ኮይኖም ይቕጽሉ። ስርዓተ ትምህርቶምን ኣሰራርሕኦምን ምዕቃብን ሓዱሽ ምውሳኽን እምበር ምፍራስን ምርሳዕን ኣየምህሩን። ኣብዚ ቐረባ እዋን ደዓሽ ዝተብሃለ ጉጀለ ሓረድቲ ሰብ ጥንታዊ ቕርሲታት ዒራቕን ሶሪያን ኣብዘፍርስሉ እዋን፣ ኣብ ማሊ ዝርከብ ትዋረግ ዝተብሃለ ጉጅለ ዝፈረሶ ጥንታዊ ሓድጊ ማሊ ምስተሰምዐ ብዙሓት ሙሁራን ጫውጫው ኣቢሉ ኣብ ዓለም ዙሪያ ዝርከባ መራኺቢ ሓፋሽውን ዕለታዊ መዛረቢ ጉዳይ ገይረንኦ ሓጊየን። ምኽንያቱ ኣብ ታሪኻዊ ሓድግታት ዘሎ ጥቕሚን ኹርዓትን ዝለዓለ ግንዛበ ስለዘለዎም እዩ። ኣብ ዓድናባ ከመይ ኣለና?
ብመንግስቲን ብሓገዝ ውሑዳት ውልቀ በዓል ሃፍቲን ዝተጀመሩ ስራሕቲ እኳ እንተሃለዉ ምስ ጥንታዊነትናን ብዝሓት ሓድጊታትን እንትርኣ ገና ኣይሰራሕናን እየ ዝብል። ከም ናተይ እምነት ንታሪኽናን ባህልናን ቛንቋናን ዘለና ትኹረት ካብ ኣፍና ዝሓለፍ ኣይመስለነን። ንዛረብ ግን ኣይንሰርሐሉን፣ ብታሪኽናን እሴታትናን ንኾርዕ ንመስል ግን ብግብሪ ዘይናትና ናናፈቕና ንነብር ህዝቢ ኢና (ብፍላይ ብናይ ባዕዲ ቴሌቪዥንን ፊልምን ስነኣእምሮና ዝተሰለብና ነበርቲ ከተማ)። ንሕና ካፍቲ ልዕል ኢሉ ዝተገለጸ ልምዲን ባህሊን ካልኦት ሃገራት ብኣንፃር ኢና ንኸይድ። ጥንታዊያን ሓድግታትና ብምፍራስ፣ ብምስራቕ፣ ብምርሳዕ እንተጎቢዝናውን ዝሰልጠና ናመሰለና መልክዕ ብምቕያር ዘይምስሎም ብምኽዳን ታሪኻዊነቶም ነህስሶም።
ጎደናታት ብዝምልከትውን ስም ንምስያም ዝምጥን ሰብ ዝተስኣነ ይመስል ዝብዝሑ ስም የብሎምን። ከተማታት ትግራይ ይዕበ ይንኣሳ፣ ይሕጸር ይንዋሕ፣ ይግፋሕ ይጽበብ ብዘየገድስ ኣብ ኩለን ዘሎ መገዲታት ተንድምሮ ልዕሊ 60 ሺሕ መገዲታት ከምዝህልወን ይኣምን። እሞ እዚኦም ብ60 ሽሕ ስዋኣት እንተዝስየሙ ስም ጀጋኑና ካብ መጽሓፍ ዝስንዶ ንላዕሊ ምተተኸለ፣ ህዝቢውን ምተሓጎሰን ምኾርዐን፣ ታሪኽ ናብ ሓዱሽ ወለዶ ንምሕላፍን ዝቐለለ ምስርሕ ምኾነ። ጎደና ሓየሎም 1, 2, 3 – 40፣ ጎደና ብርሽዋ 1, 2, 3 – 60፣ ጎደና ማንጁር 1, 2, 3 – 35 ወዘተ ናበልካ ዶ ኣይምተሰየመን። ንፖስታ ኣገልግሎትን ንሰብ ክተመላኽትውን እኮ ዝቐለለ እዩ ዝገብሮ። ብዚኣ ገይርካ ኸይድካ ንጸጋም ተዓጺፍካ ዳሕራይ ንየማንካ ዘላ ሓንቲ ዓባይ ኦም ሕልፍ ኢላ ዘላ ቖጽለውይቲ ማዕጾ ናበልና ከም መመላኸቲ ንጠቀመሉ ልምዲ ገዲፍና ናብ ስሩዕ ኣጠቓቕማ ንኣቱ ስራሕውን ይቐልል። ብስሩባ እታ ዓባይ ኦም ተተቖረጸትኸ! … እቲ ቖጽለዋይ ማዕጾውን ቐይሕ ተተላኸየኸ…!
እዚ ዝሓስብ ብዓል መዚ ተሳኢኑስ ኣብ ርእሰ ከተማና ዝርከቡ ጎዳናታት (ብጀካ ውሑዳት) ሰብ ብዘይጥቀመሉ ቑጽሪታት ተሰየሞም ኣለው። ብስሩባ ሕደጉ ዝብል ሰብ ዶ ተስኣነ… ወይስ ኣነ እየ ጌጋ ዝሓስብ ዘለኹ? ታሪኽ፣ ባህሊ፣ ቋንቋ፣ ብሓፋሻ መንነት ህዝቢ ትግራይ ዝገልጹ ነገራት ሓደሽደሽ ናበሉን ኣብ ሕብረተሰብና መሰረት ዘይብሎም ባዕዳዊ ነገራት ናተወረሩ ባህልን ታሪኽን ክዕቅብ ዝተጣየሽ ቢሮ እዚ ጉዳይ ዝምልከቶ ዶ ኣይነበረን?
ብመስርሕ ፍልጠትን ትምህርቲን ኣቢልካ ታሪኽ ምዕቃብውን ሽንኳን ንህፃናት ንዓበይቲውን ኣብዚ እቶ ዝበሃል ኣይኮነን። ካብ ታሕቲ ጀሚሩ መሰረት ስለዘይሓዝና ድማ ምስ ዓበና ካብ ናይ ባዕልና ታሪኽ ናይ ካልኦት የህርፈና ንኻልኦት ክንመስል ድማ ንጽዕር ግን ኣይሳኻዕን ድማ። ሓደ ፃዕዳ ሂቡዎ ዝተብሃለ ርኢቶ ሕልና ንዘለዎ ዓብዪ ሙህሮ እዩ። ‘’ብጣዕሚ ዝገርም ታሪኽን ሓድግታትን ባህልን ዘለኩም ህዝቢታት ኢኹም ግና እዚ ኹሉ ኣጥፊእኩም ንኻልኦት ህዝቢታት ክትመስሉ ትፍትኑ ከምዘለኹም ተዓዚበ። እዚ ጌጋ እዩ። ናብዚ ዘምጸእና ፍሉይ ነገር ክንርኢ እምበር ንዓድናን ባህልናን ዝመስል ክንርኢ ኣይኮነን እሞ እዚ ጽቡቕ ባህልኹምን እሴታትኩምን ተንከባኸቡዎ’’ ኢሉ ከምተዛረበ ሓደ እዋን ኣንበብኩ። ሓቁ እዩ። እሞ ድማ ካብ መነባብሮና ዘይቕይር ሐሕማቑ ልምዲ ምውሳድ ሳይንስን ቴክኖሎጂን፣ መነባብሮና ዝቕይሩ ነገራት፣ ዴሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ፣ ሕጊን ወዲ ሰብ ምኽባርን ደኣ ከምቲ ካሊእ ብቕልጡፍ ዘይንወስድ።
ኣብ ዓዲ ዝዕቀብ ታሪኽ ዘይሰኣነ ወለዶ ኣብ ፍርያቱ ናይ ፓሪስ ኣይፍል ታወር ናይ ኣሜሪካ ናይ ነፃነት ሓወልቲ ወዘተ ይሕትም (ንኣብነት ኣብ ሃገርና ዝሕተም ደፍተር ሪኤ ነይረ)። ሆቴላት፣ ቤት ብልዒ፣ መደብራት፣ ድኩናታ ምንም ዓይነት ታሪኻዊ ርክብ ካብ ዘይብሎም ከተማታት ባዕዳዊ ሃገራት ሽም ተለቂሑ ይልጥፍ። 46 ሃገራዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ሽማት ሒዙ ንግዲ ፍቓድ ከውጽእ ዝኸደ ኢትዮጵያዊ በዓል ሃፍቲ ኩሉም ሓሪዩ ዘቕረቦም ሽማት ተቐባልነት ኣይረኸቡን። ናይ ወፃኢ ሽም ሒዙ ምስከደ ፈቒዶምሉ (ፍልፍል- ዛሚ ራድዮ) ዝብል ክስምዕ እንተለኻ ኣተሓሳስባና ክንደይ ድኹም ምዃኑን ኣንፈት ከምዝሰሓትናን ዘርኢ እዩ።
ኣብ ቛንቋ ኣጠቓቕማ መጺእኻውን ዝገደደ እዩ። ሙሁር እየ በሃላይ ድማ እንሊዝኛ ተይሓውስ ምዝራብ ዘይተምሃረ ስለዝመስሎ ብኣፍ መፍቲሒ ቛንቛ ፍልጠቱ ክገልጽ ድሌትን ዓቕሚን የብሉን። ኣብ መራኸቢ ሓፋሽ ዘለዉውን ናይዚ ሕማም እዚ ተኻፈልቲ እዮም። ኣብ ቴሌቪዥን ራዲዮን ሃገርና ቕልቅል በሉ እሞ እንግሊዝኛ ንምሕዋስ ላሕ ክብሉ ክትሰምዑዎም። ናቱ ዝኾነ ነገር ከምድሑር ናይ ካልኦት ከምስልጡን ገይሩ ዝርኢ ወለዶ። ክንደይ ኢልና ክንቖጽር!
ከምዚ ዓይነት ውሽጡ ዘይርኢ ደገ ጠማቲ ወለዶ ሒዝካ ታሪኽካን እሴታትካን ንምዕቃብ ከመይ ኢልካ ይሕሰብ፣ ኣሸጋሪ እዩ። እዚ ኹሉ ግን ንምንታይ ኢልካ ተሓትቲካ ካብ ሙሁርን ዘይሙሁርን እንታይ ኣለዎ እሞ ዘበነ ግሎባላይዜሽን እንድዩ ዝብል ፍልጠት ዝወሓዶ መልሲ ትረክብ። እንታይ እዩ ግሎባሊዘድ ዝኸውን ዘሎ ምርዳእ ከድሊ እዩ እዚ ኣርስቲ ግን ካሊእ እዩ።
ኣብ ሃገርና ስነኣእምርኡ ዝተሰረቐ ሕብረተሰብ ዝመርሖ እንታይነቱ ዘይፍለጥ ባህላዊ ምዕባለ ኣብ መስርሕ ኣሎ። ንርእሱ ኣጥፊኡ ክለምዕ ዝደሊ ከተመታይ ሕብረተሰብ ንኸውን ኣለና። ኣብ ታሪኽናን ታሪኻዊ ሓድግታትናን ተገዳስነትና ትሑት እዩ። ስለዚህ ዝምልከቶም ኣካላት ሕብረተስብን መንግስቲዊ ትካላትን ብፍላይ ቤት ጽሕፈት ትምህርቲ ቢሮ፣ ባህልን ቱሪዝምን ምምሕዳር ከተማታትናን እዚ ኣንፈት ናይ ምትሓዝን ሓላፍነት ዝስምዖ ወለዶ ናይ ምቕራጽን መሪሕ ግዲኦም ክፃወቱ ናይ ግድን ምዃኑ ክርድኡ ኣለዎም።
ዋ ሰናይ መዓልቲ
***********


c: text/html

text:
ኣብ ሃገረ ስብከት ጋሽ ባርካ መንፈሳዊ ጉባኤ ተቓኒዑ!
ብዕለት 29 የካቲት 2011 ዓ.ም. ህልው ኵነታት ሃገረ ስብከት ጋሽ ባርካ ዝግምግም፡ ኣብ ሃገረ ስብከት ጋሽ ባርካ ከተማ ባረንቱ ኣርባዕተ ኃለፍቲ ክፍልታት መንበረ ፓትርያርክ፣ ኃላፊ ምክትታል ኣድያማተ ስብከት ሊቀ ካህናት ዘሚካኤል ኣብርሃም፣ መራሕ ሥራሕ’ቲ ሃገረ ስብከት መሪጌታ ኣኽሊሉ፡ መራሕቲ ሥራሕ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት፡ ከምኡ’ውን ብርክት ዝበሉ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ መንፈሳዊ ጉባኤ ተቓኒዑ።
እቲ ጉባኤ ብጸሎት ምስ ተኸፍተ፡ “እፎ ይእቲ ኢየሩሳሌም(ቤተ ክርስቲያን)”ብዝብል ኣርእስቲ ብመሪጌታ ስምዖን በየነ ትምህርቲ ተዋሂቡ። ቀጺሎም ኃላፊ ምክትታል ኣድያማተ ስብከት ሊቀ ካህናት ዘሚካኤል ኣብርሃም፡ ኣብ ሃገረ ስብከት ዞባ ጋሽ ባርካ መንፈሳውያን ክፍልታት ዝኅይላሉ መንገዲ ብዕቱብነት ይሥርሓሉ ከምዘሎ ድኅሪ ምግላጽ ክፍሊ ስብከተ ወንጌልን ኣገልግሎት ካህናትን ዘገልግሉ መምህራን ተመዲቦምሎም ከምዘለዉ ኣበሢሮሞም።
ኃለፍቲ መንፈሳውን ምምኅዳራውን ክፍልታት ዘመንበረ ፓትርያርክ ብወገኖም ነንኽፍሎም ዝምልከት ሕፅር ዝበለ ሓበሬታ ንተሳተፍቲ ኣቕሪቦም።
ቀጺሎም ተሳተፍቲ’ቲ ጉባኤ ኣብ ሃገረ ስብከቶም ብዝተመደብሎም መምህራን ሓጐሶም ድኅሪ ምግላጽ፡ ትምህርተ ሰንበት ዓምደ ሃይማኖት ስለዝኾነ ብዝግባእ ክጸንዕን ክስፋሕፋሕን፣ ምስ ኵሉ ፈተናታት ኦርቶዶክሳዊ ሥርዓትን ባህልን ኽኅይል፣ ክርዳድ ሃይማኖት ዝኾኑ መናፍቕነትን ኣምልኮ ባዕድ ጥንቁልናን ዝመሓውሉን ዝቃልዕሉን ሓዋርያዊ ዕዮ ክትግበር፣ ኣብ ዓቕሚ ሰብን መጓዕዝያን ዘለዎም ጸገማት ክፍታሕ . . . ዝብሉ ርእይቶታት ኣቕሪቦም።
ኣብ መወዳእታ ከኣ እቲ ጉባኤ ልክዕ ሰዓት 3፡00 ድ.ቀ. ብጸሎት ተዛዚሙ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክልተ ሸነኽ ዘለዎ ስርዓት ትምህርትን ዘላቕነትን
ኣብ ስዊዘርላንድ ዘሎ ስርዓት ትምህርቲ ካብ ካልኦት ዝፈልዮ፣ ኣብዚ ዘለዉ መንእሰያት እንተደንጎዩ ድሕሪ ማእከላይ ካልኣይ ደረጃ፣ ብሓደ ቤት ትምህርታዊ መገዲ ወይ ብሙያዊ ትምህርቲ ነቲ ቀጻሊ ምዕባለኦም ክገብሩ ከም ዝደልዩ ክውስኑ ኣለዎም።
ኣብ ዝኾነ እዋን ግን ካብ እቲ ሙያዊ ትምህርቲ ናብ ቤት ትምህርታዊ ወይ ድማ ብኣንጻሩ ምቕያር ይከኣል እዩ። ኣብዚ ዘሎ መሰረታዊ መትከል: ምፍጻም ናይ ነፍሲ ወከፍ ትምህርቲ ንሓደ ቀጻላይ ትምህርቲ ንምጅማር ይዕድም እዩ።
ብዛዕባ እቲ ክልተ ሸነኽ ዘለዎ ናይ ስዊዘርላንድ ስርዓት ትምህርቲ ዕድል ኣፋፍኖት ምእንቲ ክህልወኩም፣ ኣብዚ ሓደ ሓደ ናይ ምዕባለ ሙያ ምሳለታት (ቋንቋ ጥልያን) ትረኽቡ።
ባንክን ኢንሹራንስን
ምኽሪ፣ ምእላይ፣ ቴራፒ
ትምህርትን ኣስተምህሮን
ቴክኒክ ኤሌክትሪክ
ጸዓት ኤሌክትሪክ፣ ምግጣም ኤሌክትሪክ
መቐበል ኣጋይሽ/ቁጠባ ቤት
ጥዕና/ክንክን
ንግዲ፣ ሸቐጥ
ኢንፎርማቲክን ሜዲያማቲክን
ማሽናት-ሓጻውንቲ
ሜዲያን ሓበሬታን
ምግቢ


text:
(ተጋዳላይ ተኽለብርሃን (ዶ/ር)
አብ ሕታም መበል 44 ሕታም ወራይና አብ እትበሃል መጽሄት ትግርኛ ምስ ማኔጂንግ ዳይሬክተር እታ መጽሄት ጌታቸው አረጋዊ አብ ዝገበርኩዎ ቃለ መሕትት ንባዕሎም “ ማህበር አግአዚያን” ብዝብል ስም ሂቦም ዝንቀሳቐሱ ሰባት፡ ተጋሩ ብዝምልከት ዘልዕልዎም ሓሳባት ተሞርኪሱ ዘለኒ ምልከታ (Reflection) ክገልፅ ንዘቕረበለይ ሕቶ ጥቕልል ብዝበለ መንገዲ እዘን ዝስዕባ ጉዳያት አልዒለ ምንባረይ ይዝክር፡-
1. “አግአዚያን” ዝብል ናይ ታሪኽ አምር (Social Construct) አለዎ ንፈተሾ ዝብሃል እንተኾይኑ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ክፅናዕን ብመንጽር አብ ምስጓም ሕብረተሰባዊ ዕብየት ብዝህልዎ ረብሓ ክምዘን ከምዘለዎ
2. ፓለቲካዊ ምንቅስቓስ ንምፍጣር ዝተልዓለ ጉዳይ እንተኾይኑ ድማ አብ ኢትዮጵያ ዝግበር ምንቅስቃስ ከምዃኑ መጠን ካብ ሕብሕብኢተይ ወፂኡ ሕግን ስርዓትን ብዝተኸተለ መንገዲ እስካብ ዝኸደ ሕገ መንግስታዊ መሠል ምዃኑ፡፡
3. ኮይኑ ግን ንባዕሉ ናይ አግአዝያን ምንቅስቃስ መራሒ ገይሩ ዝሓሰብ ብናይ ዩቲዩብ ሽሙ ተስፋፅዮን እንተዘይተጋግየ ብናይ ወለዱ ሓቀኛ አፀዋውዓ ድማ “እዮብ” ካብ ዝብሃል ኤርትራዊ አበሃህላን ቅዋምን አንፃር ክዕቀን እንከሎ በዘን ዝስዕባ ምኽንያታት እቲ ሓሳብ ናይ ሕብረተሰብ ምዕባለን ክውንነትን ንድሕሪት ንምጉታት ይውዕል ከምዘሎ ምርዳእ አገዳሲ ምዃኑ፡፡
ሀ. ብናይ ተስፋፅዮን አረአእያ ህዝቢ ትግራይ ማለት እቲ ብአሽሓት ዓመታት ዝተሃንጸ ናይ ኩናማ፣ ሳሆን ትግርኛን ተዛራቢ ውሁድ መንነት መግለፂ እንተይኮነስ ናይ ቋንቋ ትግርኛ ተዛራቢ ክፋል ሕብረተሰብ መንነት ጥራሕ ጌሩ ዝቖፅር፤ ከምኡውን ትግራዋይነት ብሃይማኖት ዘይፈላለ ፅኑዕ መሰረት ዝሃነፀ መንነት እንተይኮነስ ምስ ሐደ ዓይነት ናይ ሃይማኖት ክፋል ጥራሕ ዝተአሳሰረ መንነት ጌሩ ዝርኢ ከፋፋላይን ፀረ ህዝብን ቅዋም ብምዃኑ
ለ. ኢትዮጵያዊነት ናይ ተጋሩ መንነትን ኩርዓትን መግለፂ እንተይኮነስ ናይ ሕሶት መንነትን መከራን መግለፂ ጌሩ ዝስእል፤ ተስፋ ህዝቢ ትግራይ አብቲ ብቓልሲ ኩሉም ህዝብታት ኢትዮጵያ እትህነፅ ዘላ ማዕርነታዊ ሓድነት ዝዓሰላ ኢትዮጵያ እንተይኮነስ ልብን አእምሮን ዘዕበየ ህዝቢ ትግራይ አንኢሱ ናብ ቁሽት ቀይሕ ባሕሪ ዝሽጉጥ ድሑርን ተበላፂን አተሓሳሰባ ምዃኑ
ሐ. ንህዝብታት ኢትዮጵያ ከም ሕንጉጓይን ናይ ህዝቢ ትግራይ ታሪኻዊ ፀላእቲን ጌሩ ዝሰብኽ ፀረ ህዝብን ሰብን አተሓሳስባ ምዃኑ
መ. ወዲሰብ ዝብፅሖ ወዳዓዊ ሕብረተሰባዊ ምዕባለ ክሒዱ ንድሕሪት ናብ ዘበን እኒ እኒ (Stone Age society) ክመልስ ዝፅዕር ድሑር አተሓሳሰባ ምዃኑ ገሊፀ ነይረ
እዮብ ወይ ካዓ ተስፋፅዮን ነቲ ናተይ ናይ ሐሳብ ነፀብራቕ መበገሲ ጌሩ “ዘይፈልጥ ክንሱ ዝፈልጥ ኮይኑ ዝስሞዖ” ብዝብል ብዮቲዩብ ዝሃቦ መልሲ አሎ፡፡ አብዛ ሐፃር ፅሕፍቲ እዚአ ነቲ ንሱ (ተስፋፅዮን) ዝተዛረቦ ኩሉ ትሕዝቶ መልሲ ንምሃብ አይደለኹን፤ ይኹን ምበር ነቲ ናይ ተስፋፅዮን አተሓሳሰባ መሠረት ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ እምነታቱ (Assumptions) ክሓትት ሃቂነ ዘቕረብኩዋ ምዃና ንመንበብቲ ክሕብር ይፈቱ፡፡
ብመጀመርታ ተስፋፅዮን ነታ ሒዝዋ ዘሎ ፕሮጀክት አብ ሽቶ ከብፀሕ ዘርእዮ ዘሎ ተገዳሽነት ሙሉእ ግዚኡ ድዩ ወፊዩስ ዋላ ትርፊ ግዚኡ ተጠቒሙ? ዝብል ሕቶ ብዘየገድስ ከድንቕ ይፈቱ፡፡ ቀፂለ ናይ ሐደ ሓሳብ ብሉፁነት ዝረጋገፅ ብዝተፈላለየ ናይ ስነ ሞገት ሓሳብ ተፈቲኑ እንትሓልፍን ቅቡልነት እንትረክብን ከምኡውን ካብቲ እቲ ነቲ ሓሳብ ዘፈልፈለ ሰብ ነፃ እንትወፅእን ጥራሕ ምኳኑ ተረዲኡ ተቓውምታት ንኽተአናግድ ድለውነት ክህልዎ ከተሓስቦ ይፈቱ፡፡
ብምስዓብ ተስፋ ፅዮን ካብታ መልሲ ንምሃብ ዝተጠቐመላ አርእስቲ ጀሚረ ዝተወሰኑ ሕቶታት ክልዕልን ንሓሳብ መርመርቲ ግዱሳት ሰባት ከወክስ ይፈቐደለይ፡፡
“ዘይፈልጥ ክንሱ ዝፈልጥ ኮይኑ ዝስምዖ” ዝብል ተስፋፅዮን ዝተጠቐሞ አርእስቲ ብሕቶ እስኪ ንመርምሮ
– ዘይፈልጥ ክንሱ ዝፈልጥ ኮይኑ ዝስምዖ ተኽለብርሃን ምዃኑ መን እዩ ፈሊጥዎ?
– ዝፈልጥ ኮይኑ ዝስምዖ ሰብ እንተሃሊዮ እቲ ዝስምዖ ሰብ ዘይፈልጥ ምዃኑ ዝፈልጥን ፍልጠት ዝሰፍር ነቢይን አሎ ማለት ድዩ?
– ንተስፋፅዮን ፍልጠት አብ ማሕበረሰብ እንታይ እዩ? ፍፁም ወይስ ተነፃፃሪ? ካብ ውልቀ ሰባት ዝፍልፍልን ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ዝፈስስ ነገር ወይስ ሕብረተሰባዊ ህያውነት ዘለዎ ከይዲ? ኩሉ ግዜ ዝህነጽን ዝዓብን ወይስ ተመሊሱ ዝሓደረ ውዱእ ነገር? ወዘተርፈ
ብናተይ ምልከታ ፍልጠት ተነፃፃሪን ኩሉ ጊዜ ዝምዕብልን ናይ ሕብረተሰባዊ ህያውነት ነፀብራቕን ከምኡ ውን ብለዘባን ምይይጥን (interaction and discussion) አብ ዘይቋርፅ መስርሕ ዝህነጽ (Social construction) እምበር ሐደ ምሁር እየ በሃሊ ወይ ድማ ይፈልጥ እየ በሃሊ አፈልፊልዎ ናብቲ ዘይፈልጥ ከም ማይ ዝምላእ ነገር አይመስለንን፡፡ ካብዚ አንፃር እዛ ናይ ተስፋፅዮን አርእስቲ በዘን ዝስዕባ ምኽንያት ስክፍታታት ፈጢራትለይ አላ
– ተስፋፅዮን ፍልጠት ሓንቲ እያ፤ ንሳውን እታ አነ ዝብላ እያ፤ ስለዚ ሱኽ ኢልኩም አድምፁኒ ይብለና ዘሎ ይመስል፡፡ ብናይ ተስፋፅዮን ምልከታ ፍልጠት ብልዝብን (interaction) ምይይጥን (dialogue) እትዓቢ ህያውነት ዘለዋ ነገር ዘይኮነትስ ናይቲ ሓሳብ ዘበገሰ ሰብ ቀዋሚት ንብረትን ብዘላቒ ካብኡ ጥራሕ ናብ ታሕቲ እትፈስስን ነገር እያ፡፡
– ብናይ ተስፋፅዩን ምልከታ “አግአዝያን” ዝምልከት በዓል ንብረት ኮይኑስ ንሱ ከምህር ንሕና ክንመሃር፣ ንሱ አንፈት ከትሕዝን ክገርሕን ንሕና ክንግራሕ፣ ንሱ ናይ ፍልጠት ዘውዲ ሰቒሉ ፈረስ ክስርር ንሕና ደድሕሪኡ ከም ማይ ክንፈስስ ይደሊ አሎ ማለት እዩ፡፡
አብቲ ብዩቱዩብ ዝለቐቆ መልእኽቲ ቅድሚ እቲ ምላሽ ምሃቡ ንህዝቢ ትግራይ ዝሃቦ ማዕዳ’ውን ተስፋፅዮን ካብ ህዝቢ ትግራይ ንላዕሊ ልቢ ከምዘጥረየ ክነግረና ፈቲኑ እዩ፡፡ እዚ አብዝሓለፈ ሰሙናት አብ ናይ ኢትዮጵያ ዩኒቨርስታት ተፈጢሩ ዝነበረ ሽግራት መበገሲ ብምግባር ተስፋፅዮን እዘን ዝስዕባ ሰለስተ ማዕዳታት ለጊሱልና አሎ፡፡
1. አብ ተጋሩ ዝኾነ ዓይነት ተፅዕኖ ይፈጠር ተምሃሮን መናእስያት ተጋሩ ብትዕግስቲ ክሓልፍዎ ከምዝግባእን ፀገማቶም ብውድቦም ህወሓት አቢሎም ንምፍታሕ ክንቀሳቀሱ ክምዘለዎም
2. ህውሓት ካብ ትግራይ ወፃኢ ተመዲቦም ዘለው ተጋሩ ናይ ዩኒቨርስቲ ተምሃሮ ከምቲ ኦህዴድ ናይ ኦሮሞ ተምሃሮ ናብ ጅጅጋ ከይኸዱ ዝወሰዶ ስጉምቲ ናብ ትግራይ ክመልሶም ከምዝግባእ
3. እቲ ዝረአ ዘሎ ሽግር ኢትዮጵያ ትብሃል ሃገር ፅውፅዋይ ምኳናን ከምዘየላን ትማሊ’ውን ከምዘይነበረትን ተፈሊጡ ተጋሩ ዝማዕበለት ትግራይ ከሃንፁ ከተኩሩ ከምዘለዎም ዝብል እዩ፡፡
ተስፋፅዮን ቅድሚ ሐዚ ህወሓት ንህዝቢ ትገራይ ናብ ፀገም ዘውደቐ ውድብ እዩ እናበለ ፀኒሑ ሐዚ ከም ውዳበ ተጋሩ ጌሩ ምግላፁ ናይ ሓሳብ ሽኻል አልቦነት ዘስምዕ እኳ እንተኾነ ካብተን ማዕዳታት አብ ቑፅሪ ሐደ ዝተቐመጠት ትድገፍ ሓሳብ ኮይና ረኺበያ አለኹ፡፡ እተን ክልተ ማዕዳታት ግን አብታ ፀገማ ዘይትሓብእ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ግዝያዊ ስነልቦናዊ ፀቕጢ ብምምዝማዝ ህዝቢ ትግራይ ተስፍኡን ናይ መንነቱ አካልን ካብ ዝኾነ ኢትዮጵያዊነት ንምንፃል ዝተወጠነ ፍሕሶ ስለዝኾነ ብናይ ተጋደልቲ አበሃህላ “አንጠርናካ አለና” ብዝብል ምዕፃው ዝከአል ዋላ እንተኾነ እዘን ዝስዕባ ሕቶታት ብምልዓል ናይ ተስፋፅዮን ፕሮጀክት ብዕምቆት ክንፍትሽ ይዕድም፡፡
1. ተስፋፅዮን ከምቲ ንሱ ንነብሲ ርእሱ ዝምዝና ካብ ህዝቢ ትግራይ ንላዕሊ ዝተርነዐ ልቢ ስለዘጥረየ ድዩ ንማዕዳ ዝሃፀፅ ዘሎ?
2. ህዝቢ ትግራይ ናይ መንነቱ መግለፂን መሠረቱን ካብ ዝኾነት ሃገር ነፂልካ ናብ ከረጢት ኤርትራ አእትዩ ንኽሓስብ ዝግበር ዘሎ ስነ አእምሮአዊ ኩናትከ ናይ መን ፕሮጀክት እዩ?
3. እዚ ፕሮጀክት እዚ ንተስፋፅዮን ናይ ሙሉእ ጊዜ ስርሑ ድዩ ወይስ ናይ ትርፊ ጊዚኡ ስረሑ? ናይ ሙሉእ ጊዚኡ ፕሮጀክት እንተኾይኑ እንተዘየሰሪሕኻ ንሓንቲ ለይቲ እኳ ክትሓድር አብ ዘይከአለላ አውሮጳ ኮይኑ ከመይ ይነብር? መንከ እዩ ዝምውሎ ዘሎ?
4. ብሓደ ገፅ ብእኒ ተስፋየ ገብረአብ ዝምራሕ “አብ ኢትዮጵያ ናይ ተጋሩ ልዕልነት ነጊሱ” ዝብል ሕምስምስ ብምፍጣር ህዝቢ ትግራይ ምስ ካልኦት ኢትዮጵያውያን አሕዋቱ ንምንኻስ ዝተወለዐ ወፍሪ ብኻልኢ ገፅ ድማ ብተስፋፅዩን ዝምራሕ “ተጋሩ ብሉፃትን ስልጡናትን ህዝቢ ኢኹም ምስ ዘይመፃምድኹም ኢኹም እትነብሩ ዘለኹም ስለዚ ንዑ ምሳና ተፀንበሩ” ብዝብል አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘነፃፀረ ናይ ስነ አእምሮአዊ ኩናት ብድሕሪት መን እዩ ዝመርሖ ዘሎ? ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታት አልዒልካ ምርአይ አድላይን እዋናውን ጉዳይ እዩ ኢለ ይሓስብ፡፡
ተስፋየ ገብረአብ ናይ ፕረዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ስነ አእምሮአዊ ኩናት ፕሮጀክት መፈፀሚ ምዃኑ ፀሓይ ዝወቐዖ ዓዲ ዝፈለጦ ሓቂ ስለዝኾነ ተወሳኺ ምርመራ አይድልዮን ኢለ ይአምን፡፡ እቲ አገዳሲ ጉዳይ ግን ናይ ተስፋፅዩን ፕሮጀክት ምስ ናይ ተስፋየ ገብረአብ ወፍሪ ዘለዎ ምትእስሳር እንታይ እዩ? ዝብል እዩ፡፡ እንተኸማይ ምፅሓፍ ዘይለመደ ተስፋፅዮን ዩቲዩብ ተጠቒሙ ጎበዝ ፀሓፊ ዝኾነ ተስፋየ ገብረአብ ድማ ብሊትሬቸር አቢሉ ካብ ምግላፆም ዝሓለፈ ትሕዝቶኦምን ዕላመኦምን ሐደ እዩ፡፡ ኩሉም ኢትዮጵያ እትብሃል ዓዲ እንተኺኢሎም ክትበታተን ብምግባር እንተዘይኪኢሎም ድማ ብምድኻምን አብቀፃሊ ነውፂ ብምፅማድን ብምስለ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ዝተቐረፀት ጎብለል ዞባዊ ግዝአት (Regional empire) ንምፍጣር እዩ ዕላማኦም፡፡ ካብዚ ዝሓለፈ አብ ሞንጎ ፕረዘዳንት ኢሳያስ፣ ተስፋፅዮንን ተስፋይ ገብረአብን ዘገርም ናይ ስብእና ምምስሳልውን ምዕዛብ ይካአል፡፡ ኩሉም ንባዕላቶም ፍልጠት ዝሰፍሩ ናይ ዓለም ነቢያት ገይሮም ዝቆፅሩን አብ ፅውፅዋይ ዝነብሩን አምባገነናት ምዃኖም፤ ከምኡውን ንሰብን ሕብረተሠብን ክብሪ ዘይብሎምን ዝፅየፉን ናይ ስብእና ሕሙማት (Psychopaths and sociopaths) ምዃኖም እዩ፡፡
********


text:
ሃገራትኣውሮፓ ቅድመ ኩነት የማልኣ ኢራን
መቐለ ግንቦት 16/2010(ድወት) ሃገራት ኣውሮፓ ጠለባት ኢራን ከማልኣ እንተዘይኪኢለን ስምምዕነት 2015 ከምዝሞተ ይሕሰባ ኢሎም ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን።
ኣያቶላህ ዓሊ ካመኒ ካብ ዘቀመጥዎም ቅድመ ኩነታት እቲ ሓደ ባንክታት ኣውሮፓ ንንግዲ ኢራን ከውሕሳ ይግባእ ዝብል ሓደ’ዩ።
ሓይልታት ኣውሮፓ ካብ ኢራን ዝዕድግኦ ነዳዲ ክቅፅል ዓውደ ነዳዲ ኢራን ካብ ፅዕንቶ ኣሜሪካ ክሕልዋን ሓዱሽ ስምምዕነት ክገብራን ሓቲቶም ኣያቶላህ፡፡
ዕላዊ ድረገፅ ኣባቶላህ ዓሊ ካመኒ ከምዝሕብሮ ኢራን ብፍላይ ምስ 3ተ ሃገራት ማለት ምስ ፈረንሳይ ጀርመንን ብሪታንያን ክትጓነፅ ኣይትደልን ግን ድማ ኣይትኣምነንን፡፡
ስለዚ ኢሎም ከካመኒ ሃገራት ኣውሮፓ ንመጠሻ ነዳዲ ኢራን ውሕስና ክህበኦ ዋላኳ ኣሜሪካ ነዚ ዓውዲ እንተሃሰየቶ ሃገራት ኣውሮፓ ነዳዲ ካብ ኢራን ንምዕዳግ ሂወት ክዘርኣሉ ይግባእ ኢሎም፡፡
እዚ ቅድመ ኩነት ኣብ ዘይማልኣሉ ግን ኢራን ባእታ ዩራንየም ምምዕባል ክትጅምር ምኳና ዘጠራጥር ኣይኮነን ኢሎም ዓሊ ካመኒ፡፡
ይኩን’ምበር ኣብዚ ጉዳይ ካብ ሃገራት ኣውሮፓ ዝተውሃበ ምላሽ የለን፡፡


text:
ራብዓይ ክፋል ኩራ ኩራ ኣብ መንጐ ናይ ሓዳር መጻምድቲ ኣትዩ ንዘሎ ናይ ምዝርራብ ወይ ኰምኒኬሽን መስመር ካብ ዘበላሽዉ እቲ ቀንድን ዋና ምኽንያት እዩ። ኩራ ብሓጺሩ ክንገልጾ ከሎና እቲ ዝሓሰብናዮ ዓላማ ኣብ ግብሪ ስለ ዘይዋዓለ ኣብ ውሽጥና ዝስምዓና ናይ ሕነ ምፍዳይ ስሚዒት ኢልና ክንገልጾ ይከኣል እዩ። ነቲ ኣብ ውሽጢ ሰብ ኣትዩ ኩራ ዝፈጠረ ነገር ንምጥፋእ ወይ ድማ ሕነ ንምፍዳይ ዘኽእል ሓያል ዝዀነ ስሚዒት ኣብ ውሽጢ ሰብ ይፈጥር ወይ ይቕስቅስ እዩ።
ብዙሕ ጊዜ ካብ ውሽጢ ሰብ ገንፊሉ ዝወጽእ ናይ ቁጥዓ መንፈስ መበገሲኡ ካብ ምፍታው ገዛኣ ርእስካን ካብ ንዓይ ይጥዓመኒ ካብ ዝብል መንፈስ ዝምንጩ እዩ። ናይ ኩራ መንፈስ ነቲ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ንዘሎ ናይ ርክብ መንፈስ ከበላሽዉ ዝኽእል ኩፉእ ዝዀኑ ቃላት ዝውርወረሉ ንገዛእ ርእስኻ ድማ ካብ ምቁጽጻርካ ወጻኢ ዝገብር መዕነዊ መንፈስ እዩ። ናይ እግዚእብሄር ቃል ግና ነዚ ነገር እዚ ይቃወሞ እዩ። ቆለ 3፣8, ምሳሌ 18፣32 ዘቖጡዑኻ ወይ ዘሕሩቑኻ ነገር ከጋጥሙኻ ከለዉ ክትወስዶም ዝግብኡኻ እስከ ገለ ቁሩብ ስጉምታት ክንሪኢ ክንፍትን ኢና።
1 ናይ ኩራ ስሚዒት ምዕፋን።
ብሰንኪ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ንዝፍጠር ዘይምርድዳእ ገለ ሰብ ሓዳር ነቲ ዝተፈጥረ ኩራ ብዘረባ ስለ ዘይወጸሎም፣ ከም ኩራ ዘይሓዙ ጡዕያት ኰይኖም ብምቕራብ ነቲ ዘለዎም ቁጥዓ ኣብ ውሽጦም ዓፊኖም ክሕዝዎ ይፍትኑ። ነቲ ኣብ ውሽጦም ዝተፈጥረ ሕማቕ ስሚዒት ዓፊንካ ምሓዝ ንጊዚኡ እኳ ሰናይ ተመሰለ ዳሕራይ ግና ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኣልዒልካ እንተ ዘይተዛቲኻን እንተ ዘይተረዳዲእኳን፣ እቲ ናይ ጊዚኡ መፍቲሒ ዝመስል ስቕታ ልኽዕ ከምቲ ንሓዊ ብዕንጨይቲ ጌርካ እትሓጽሮ ሓጹር እዩ ዝመስል። ከመይ እንተ ተባህለ እቲ ነብልባል ሓዊ ነቲ ሓጺርካሉ ዘለኻ ዕንጨይቲ ምህማኹ ስለ ዘይተርፎ።
እዚ ናይ መከላኸሊ ሜላ እዚ ውሕስነቱ ብፍጹም ኣየተኣማምን እዩ። ናይ ነፍስ ወከፍ ሰብ ሓዳር ዝዛረቦ ዘረባ ምስማዕ ዝኸብድ እኳ እንተ ዀነ ግና ንመጻምድትኻ ብትዕግስቲ ሰሚዕኻ ሓሳቡ ክሳብ ዝውድእ ተጸሚምካ፣ እቲ ግቡእ ዝዀነ መልሲ ምሃብ ነቲ ዝድለ ዓላማ ክትሃርም የኽእለካን ኣርኣያ ድማ ይገብረካን እዩ።
ዝዀነ ናይ ኩራ ስሚዒት ክሕይል ከሎ፣ እቲ ዝተቖጠዐ ወገን ኩሩኡ ክሳብ ዝዝሕለሉ ምዝራብ ፋይዳ የብሉን። ምስ እትኹርዩ ኣይትዛረቡ። እቲ ኩራ ምስ ዝሓለ ንምርድዳእ ድማ ምቹእ ሃዋህው ምስ ተፈጥረ ብዛዕባ እቲ ክትኩሪ ዝገበረካ ኣርእስቲ ኣልዒልካ ምዝርራብን ኣብ ሓደ መዕለቢ ድማ ክትበጽሕ ምፍታን ንሰብኣይን ሰበይትን ጉሩምን ጥዑይን ዝዀነ ርክብ ከማዕብሉን ክምስሩቱን የኽእሎም እዩ። እንተ ዘይኰነ ኩራ ኣብ ልዕሊ ኩራ ክደራረብ እንከሎ ሓደ መዓልቲ ከይተሓሰበ ኣብ ዘይመዓልቱን ሰዓቱን ተፈንጂሩ ዓቢ ናይ ሓዳር ምዝንባዕን ቀውስን ከምጽእ ይኽእል እዩ።
2 ናይ ኩራ ስሚዒት ምግላጽ
እዚ ዓይነት ናይ ኩራ ስሚዒት መግለጺ ድማ ምስቲ ምዕፋን ወይ ምሕባእ ዝብል ሙሉኡ ብሙሉእ እዩ ዝጻረር። ቁጥዓ ሓደ ሓደገኛ ዝዀነ ናይ ስሚዒት ናህሪ ስለ ዝዀነ ኣብ ኣገላልጽኡ ጥበብን ምስትውዓልን ይሓትት እዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ ሰብኣይ ኣብ ልዕሊ ሰበይቱ ሰበይቲ ድማ ኣብ ልዕሊ ሰብኣያ ክቑጡዑ ከለዉ ገዛኣ ርእሶም ምቁጽጻር ሲኢኖም ስሚዒቶም ስለ ዝግንፍል፣ ሓደ ነቲ ሓደ ኣድለይቲ ዘይኮኑ ቃላት ክዛረቡ ይደፋፍኡ እዮም። ብዙሑ ጊዜ ናብ ምጽራፍ የምርሑ ብፍላይ እቲ ሃዋህው እንተ ረሲኑ ኣወዳት ናብ ምትህርራም ገጾም የምርሑ እዮም። እዚ ነገር እዚ ንጊዚኡ ዕግበት ዝህብ እኳ እንተዀነ ደሕራይ ግና ነቲ ተዛራቢ ኰነ ነቲ ካልእ ወገን ብሓፈሻ ነቲ ቤተሰብ ዘምጻሉ ፍረ ሓዘንን ጣዕሳን ጥራይ እዩ። ንኹራኻ ምግላጽ ኣድላይ እኳ እንተዀነ፣ መንፈስካ ብምርግጋእ ቦታን ጊዜን ብምምራጽ እንተ ተገሊጹ ግና ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ፍቕሪ ካብ ሓደጋ ክሕልዎን ከድሕኖን ይኽእል እዩ።
3 ናይ ኩራ ስሚዒት ምዕፋን ወይ ምኽሓድ
ገለ ዘቖጥዕ ነገር ክርከብ እንከሎ ነቲ ዘጋጥመካ ሸለል ብምባል ከም ዘይኰረኻ ንኹሉ ነገር ዊሕጥካ ምምልላስ ናይ ብዙሓት ሰባት ልምምድ እዩ። ነቲ ውሽጣዊ ናይ ኩራ ስሚዕታቶም ምኻሓድ ጥዕና ዀይኑ ዝስምዖም ሰባት፣ ኣብ ህይወቶም ሓደገኛ ሳዕቤን ከምጻሎም ከምዝኽእል ክፈልጡ ይግባእ፣፣ ብፍላይ ድማ ሰብኣይን ሰበይትን ብኽውንን ብዘይክውንን ምኹራይ ኣግባብ ኣይኰነን ኢሎም ብምሕሳብ፣ ኩራ ድማ ናይ ሓደ ጥዕና ዘለዎ ሰብ ባህሪ ምዃኑ ዘንጊዕም ስሚዒታቶም ክኽሕዱ ይፍትኑ። ናይ ኩራ ስሚዒት ምኽሓድ ወይ ምዕፋን ንጊዜኡ እኳ ሰናይ መሲሉ እንተ ተራእየ ናይ ወዳእታ ውጺቱ ግና ነቲ ሓዳር ኣብ ሓደጋ ምሽማም ጥራይ እዩ። ናይ ኩራ ስሚዕትካ ምኽሓድ ማለት ልኽዕ ከምቲ ናይ ጉሓፍ ወረቓቕቲ ምስ ተኣከብ ዝቃጸል ከምኡ እዩ ዝቁጸር።
ኩሉጊዜ ከምቲ " ካብ ነገርሲ ጾምካ ሕደር" ዝበሃል ኣጉል ዝዀነ ኒሕ ሒዝዎም፣ ሕማቕ ስሚዒት ሒዞም ሓቢሮም ዝነብሩ ሰብኣይን ሰበይትን ጥዕና ዘለዎ ህይወት የብሎምን። ብዙሕ ጊዜ ድማ ንሕማም ጨጐራ፣ ንጭንቀት፣ ንሕማም ርእሲ፣ ዝኣመሰሉ ሕማማትን ካልኦት ከም ዚኣቶም ዝበሉ ነገራትን ዝተቓልዑ እዮም። ኣብ ጉዕዞ ክርስትና ህይወቶም ዘይሕጉሳትን ኣብ ኣገልግለቶም ድማ ፍረ ዘይብሎም ሰባትን ከኣ ይዀኑ።
ሰብ ሓዳር ኣብ ባህርያቶም እምብዛ ጐዳእቲ ዘይመሰልዎም ነገራት ኣብ ጉዕዞ ህይወቶም ግና ንርክቦምን ንሓድነቶምን ከበላሽው ከም ዝኽእሉ ተረዲኦም፣ ኣቐዲሞም ብምዝርራብ ከርሕቕዎም ይግብኦም፣፣ ከምቲ ካብ ሓሚምካ ሕክምና ተጠንቂቕካ ጥዕና ዝበሃል፣ ነቲ ኣምላኽ ዝመስረቶ ሓድነቶም እናትጠንቀቑ ካብ ውድቀት ከድሕኖዎ ክኽእሉ ኣሎም።
"ኣታኽልቲ ወይንና ዓንቢቡ እዩ እሞ ነታኽልቲ ወይንና ዜባላሽዋ ወኻሩ ነተን ኰራኹር ወኻሩ ኣጻዊድኩም ሓዙልና" ማሃ 2፣15። "... ቑሩብ ማይ ብሑቕ ንብዘሎ እቲ ብሑቕ ከም ዘብኰዖ ዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም.... ሓድሽ ማይ ብሑቕ ምእንቲ ክትኰኑ ነቲ ኣረጊት ማይ ብሑቕ ኣጽሪኹም ኣውጽእዎ" 1ቆሮ 5፣6-7።
4 ናይ ኩራ ስሚዒትካ ኣሊኻ ምዝራብ
ገለ ገለ ሰባት ከም ዝዀረዩ ምስ ተረድኦም ስምዒቶም ካብ ቁጽጽር ገዛእ ርእሶም ወጻኢ ኰይኑ ዘየድሊ ዘረባ ከይተዛረቡ ንመጻምድቶም ቀስ ኢሎም ክገልጽሎም እዮም ዝፍትኑ። እዚ ዓይነት ልምምድ እዚ ንትርኽን ባእስን ንምክልኻል ጽቡቕ ሜላ እዃ እንተዀነ ኩራናን ቅሬታናን ክንገልጽ እንከሎና ግና ንናይ መጻምድትና ኣእምሮ ብዝሕሉን ብዝሰማማዕን መንገዲ ኰይኑ ናብ ቁኑዕ ኣንፈት ዝመርሖ ክኸውን ይግባእ። "እዚ ሕጂ ትዛረብዮ ዘለኺ ፈሊጥክዮ ዶለኺ? ዘረባኺ ቁኑዕ ስለ ዘይኰነ ደው ተበልኪ ይሓይሽ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ድማ ኣይተልዕልለይ ኢለኪ ምሽ? ክንደይ ጊዜዴ ክነግረኪ? ዝብሉ ኣዘራርባ ናይቲ ሰማዒ ማዕዝን ይልውጥዎ እሞ ናብ ኩራን ዘይተደልየ ባእስን ጭቕጭቕን ይመርሕዎ። ሰብኣይን ሰበይትን ንገዛእ ርእሶምን ንናይ ሓዳር መጻምድቶምን ከይጐድኡን ከየሕዝኑን ንስሚዒታቶም ክቆጻጸሩ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ክዝንጉዑ የብሎምን። ከምዚ እንተ ጌሮም ጥራይ እዮም ንገዛእ ርእሶምን ካልኦትን ከድሕኑ ዝኽእሉ።
ናይ ሓዳር መጻምድትና ዘረባ ወይ ኣበሃህላ ወይ ዘቕርብዎ ሓሳባት ከም ዘይተሰማማዕናሉ ብዛዕባ እቲ ዝተባህለ ነገር ጸገም ከም ዘሎ ንምግላጽ እንተ ደሊና ኩሉ ብትሕትና ክኸውን ኣለዎ። ይቕሬታ እዚ ኣበሃህላ እዚስ ኣይተርዳኣንን? እሞ ነዚ ጉዳይ ድኣ ብኸመይ ንፍታሓዮ? ብማለት ነቲ ምዝርራብና ዕንቅፋት ዝዀነ ጉዳይ ብምእላይ ናብ ምርድዳእ ክንበጽሕ ይግባእ።
ኩራ ኣሉታዊ ሳዕቤን ጥራይ ዘይኰነስ ኣወንታዊ መዳይ እውን ኣለዎ እዩ። እቲ መጀመርያ ክንርድኦ ዘሎና ነገር ኩራ ኣድላይን ዋጋ ዘለዎ ናይ ተፈጥሮ ስሚዒት ምዃኑ ምፍላጥ እዩ። ኩራ ክጠቕመናን ክጐድኣናን ይኽእል እዩ። እቲ ጥቕሙን ጉድኣቱን ዝምዘን ብመሰረት ናትና ኣጠቓቕማ እዩ። ኩራ ብፍቕሪ ብጥበብን ጥንቃቐን እንተ ዘይተታሒዙ ብቕጽበት ናብ ቅርሕንቲ፣ ጽልኢ፣ ተንኰልን፣ ምትህርራምን ክኸይድ ይኽእል እዩ።
ኣይንቆጣዕ እንተ ተቖጢዕና ድማ ንሓውናን ንሓፍትናን ንምጥቃምን ካብ ኩፉእ ድማ ንምድሓንን ልክዕ ከምቲ ኣምላኽ ዝተጠቕመሉ ኩራ ክኸውን ይግባእ። " ኰርዩ ኣብ ኹራኹም ግና ጸሓይ ኣይዕረብኩም" ኤፍ 4፣26-27። ዝብል ቃል ነቲ ናትና ሓጥያትን በደልን ከም መሸፈኒ ጌርና ክንወስዶ ዘይኰነስ ንሓውናን ንወገናን ንምጥቃምን ንምድሓንን ከምኡ ድማ ክንከስቦምን ብፍቕርን ርህራሔን እንጥቀመሉ መሳሪሒና ክከውን ይግባእ።
ገዛእ ርእስኹም ንምርኣይ ወይ ንምፍታሽ
- 1.1.ክትሓርቁ ከልኹም እንታይ ክትገብሩ ይቐለኩም?
ሀ ስሚዒታትኩም ምሕባእን ምዕፋንን
ለ ስሚዒትኩም ብምግላጽ ምጽራፍን ክፉእ ቃል ምዝራብን
ሐ ሓሪቕኩም ከለኹም ከም ዘይሓረቕኩም ኰይንኩም ምቕራብ
መ ዝሓረቕኩሙሉ ጉዳይ ብትሕትና ገሊጽኩም ዘረባኹም ምቕጻል(መ እንተ ድኣ መሪጽኩም ነቲ ፈተና ሓሊፍኩምዎ ኣለኹም)
- 1.2.ስሚዒታትኩም ሓቢእኩም ክትሕዝዎም ከለኹም
ሀ ናይ ጥዕና ጸገም የጋጥመኩም
ለ ብውሽጥኹም ሓዚንኩም ተረምርሙ
ሐ ምስ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ካብ ልቢ ከተዕልሉ ትጽገሙ
መ ካብ ሀ ክሳብ ሐ ዘሎ ኩሉ ይስማዓኩም
ሰ ካብ ኩሉ ነጻ ኢኩም
- 1.3.ሓዴኹም ኣብቲ ሓደ ዝተጐዳእኩሙሉ ነገር ብትሕትና ምስ እትገልጹሉኸ?
ሀ ትጸዋወሩ ዶ? ትተሓራረቑ ዶ?
ለ በደልኩም ኣሚንኩም ይቕሬታ ትሓቱ
ሐ ነቲ ይቕሬታ ዝሓተተኩም ከም ዓሻ ትርእይዎ ዶ? ወይ ትንዕቕዎ ዶ?
መ ምንም እኳ እይትዘራረቡን?
እወ ወይ ኣይፋል ኢልኩም መልሱ
•1. ብዙሑ ጊዜ ናይ ኩራ ስሚዒት የሸግረኩም ዶ?
•2. ዘባሳጭወኩም ነገር ምስ ገጠመኩም ስሚዒትኩም ትቆጻጸሩ ዶ?
•3. ክትሓርቁ ከሎኹም ይፍለጠኩም ዶ?
•4. ቀልጢፍኩም ዶ ትኹርዩ?
•5. በደል ወይ ቂምታ ትሕዙ ዶ?
•6. ካብ ሓርቖትኩም ዝተላዕለ ናይ ጥዕና ጸገም የጋጥመኩም ዶ?
•7. እታ ዝሓመምኩሙላ ናይ መጨረሻ መዓልቲ ትዝክርዋ ዶ?
•8. ተሃራሪምኩም ትፈልጡ ዶ?
•9. ምስ ተሃራረምኩም ከ እንታይ ተሰሚዕኩም?
•10.ክትሓርቁ ከለኹም ካልኦት ይፈርሕኹም ዶ? ቤተሰብኩም ይርበሽ ዶ?
•11.ንኻልኦት ምውቃስን ምቕስቃስን ከ ባህ ዶ ይብለኩም?
•12. ንኻልኦት ክትወቕሱ ወይ ድማ ብሰብ ክትኩሩዩ ዝገበረኩም ምኽንያት ፈሊኹም ትፈልጥዎ ዶ? እንተ ፈሊጥኩምዎ ኰይንኩም ብዝርዝር ጸሓፍዎ።
•13.ክሳብ ክንደይ ጊዜ ኢኹም ትቑጡዑ?
•14.ኣብ ውሽጢ ሓዳርኩም ደስ ዘይብለኩም ነገር እንተሃልዩ ጸሓፍዎ።
•15.ነቶም ንምኽንያት ቁጥዓ ዝዀንኹም ዝጽሓፍክምዎም ነገራት ኣምላኽ ንዕኦም ንምስዓር እንታይ ይብለኩም? ነዚኦም ዝሕጉዝኹም ጥቕስታት ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣናድዩ።
•16. ኣሎና ትብልዎም ጸገማት ብተኣኣማንነት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጸልዩሎም።
•17.ኣምላኽ ኣብዞም ጉዳያት ከም ዝረድኣኩም ትኣምኑ ዶ?
•18. ንኣምላኽ ዝሰኣኖ ነገር የለን ግና ንስኻትኩም ከ ክትልወጡ ፍቕደኛታት ዲኹም?
"ማርያም ድማ ነቲ መልኣኽ እዚ ከመይ ኢሉ ክኸውን እዩ በለቶ። እቲ መልኣኽ ድማ መሊሱ ንኣምላኽ ዶ ዝሰኣኖ ኣሎ እዩ" በላ ማርያም ድማ እንሆ ባርያካ ከም ቃልካ ይኹነለይ በለቶ።ንስኻትኩም ከ እንታይ ትብሉ? ከም ፍቓድ እግዚኣብሄር ክዀነልኩምሲ ድሌትኩም ድዩ? ባህግኹም እንተ ድኣ ዀይኑ ዘለኩም ሕማቕ ጠባያት ዘርዚርኩም ንኣምላኽ ብተኣማንነት ንገርዎ።
ናይ ኩራ ስሚዒት ከይተቖጻጸርና ንሕና ኣቐዲምና ንቆጻጸሮ
ከምቲ ኩራ ተፈጥራዊ ባህሪ ዝዀነ ኣብ ጉዕዞ ሓዳር ከጋጥም ድማ ባህሪያዊ እዩ። ከምቲ ዝዀነ ካልእ ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ ዘለዉ ስሚዒታት ናይ ኩራ ስሚዒት ከኣ ንደቂ ሰባት ዝተዋህበ ተፈጥራዊ ስሚዒት እዩ፣፣
ክስብ ክንደይ ኢኹም ወቐስቲ? ካብቲ ኩራ ዘለዓዕል ሓደ ወቐሳዊ ሓሳብ ወይ ዘረባ እዩ። እቲ ምውቃስ ዝፈቱ ሰብ ቁጡዕን ኣመለኛን ሰብ እዩ። ከምዚ ዓይነት ሰብ ኩሉ ጊዜ ቃል ወቐሳ ጌሩ ክዋጋእ ደስ እዩ ዝብሎ። ክንዲ ነቲ ብርቱዕ ጐኒን ጸጋን ናይ ሓዳር መጻምድቱ ርእዩ ንኣምላኽ ዘመስግን፣ ነቲ ናኣሽቱ ድኻም ብጻዩ እናርኣየ ኣብ ወቐሳን ምኹናንን እዩ ዝኣቱ፣፣ ነዚ ኸምዚ ዓይነት ሰብ ከኣ ሓጐስን ሰላምን ብፍጹም የብሉን። እቲ ወቓሲ ዝዀነ ሰብ ንሰባት ዝመዝነሉ ናቱ ዝዀነ ሚዛን ወይ መስፈርቲ ኣለዎ። ናይ ሰብ እምበር ናቱ ጥፋኣት ብፍጹም ኣይፈልጥን እዩ።
ንኻልእ ምፍራድን ምውቃስን ሓጐሱ እዩ። በጃኻ ኣብ ዓይንኻ ዘሎ ጉንዲ ከውጻልካ ምባል ይቐሎ። "ኣታ ግብዝ ቅድም ካብ ዓይንኻ ጉንዲ ኣውጽእ ሽዑ ካብ ዓይኒ ሓውኻ በሰር ተውጽእ" ማቴ 7፣1-5። ዝብል ናይ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ቃል ብፍጹም ኣይዝክሮን እዩ። ክንደየኖት ኢኹም ኰን ኰነ ኢልኩም ንናይ ሓዳር መጻምድትኹም እትወቕሱ? ንንናይ ሓዳር ብጻይኩም እትመዝንሉ መምዘኒ ከምቲ ንስኻትኩም ትደልይዎ ስለ ዘይኰነ ጥራይ ኣብ ሓዳርኩም ሕጉሳት ዘይኰንኩም ሰባትከ ክንደየኖት ኢኹም?
እቲ ምፍራድን ምውቃስን ዝፈቱ ሰብ እዚ ከምዚ ዓይነት ጠባይ እዚ ሙሉኣ ብምሉእ ገዚእዎ ኣሎ ወይ ድማ ኣብ ውሽጡ ብገለ ሓጥያት ይሽገር ስለ ዘሎ፣ ነቲ ዘሸግሮ ሓጢኣት ኣብ መጻምድቱ ከንጸባርቖ ይፍትንን ይደልን ኣሎ። ንኣብነት ዝሙት ፈተና ዝዀኖ ሰብኣይ ንሰበይቱ ይጥርጥራ ንኣከዳድንኣ ይቆጻጸር ኣበይ ዊዒልኪ? ምስ በዓል መን ኔርኪ? ዝብሉ ሕቶታት እዩ ዘብዝሕ። ብፍጹም ንናይ ሓዳር ብጸይቱ ክኣምን ኣይክእልን እዩ።ንመጻምድትኹም ኰነ ንኻልኦት ሰባት ካብ ብርቱዕ ጐኖም ንላዕሊ እቲ ዘለዎም ድኹም ጐኖም እናረኣኹም ምፍራድን ምውቃስን ጉቡእ ኣይኰነን፣፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተዀነ እውን ተቐባልነት የብሉን። እቲ ንናይ ሓዳር መጻምድቱ ዝሓሚዘሎ ሰብ ንገዛኣ ርእሱ እዩ ዝሓሚ ዘሎ፣፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ሓጥያት እዩ፣፣ ንሰብ ዘዕኑን ዘብርስን ናይ ሰይጣን መሳሪሒ እውን ኡዩ፣፣
ኣብ ሓዳር መጻምድትና እነንጸባርቖ ስሚዒትን እንህቦ ርእይቶን ተመሊሱ ንገዛእ ርእስና ዘርእየና መስትያት ምዃኑ እንተ ፈሊጥና ካብ ምፍራድን ምውቃስን ክንሕለው ኢና፣፣ እምበኣር ነዚ ብምስትውዓል ንገዛእ ርእስና ክንቆጻጸር ንጋደል፣፣
"ንቑጠዐ ብቑጥዐ ምምላስ ልክዕ ከምቲ ኣብ ልዕሊ ሓዊ ላምባ ምኽዓው እዩ" ይብሉ እቶም ናይ ቀደም ኣቦታት። ምኹራይ ሓደ ተፈጥራዊ ብህሪ ምዃኑን እዚ ኸኣ ካብ ኣምላኽ ንሰባት ዝተዋህበ ምዃኑ ኣቐዲምና ሪኢና ኢና። ኩራ ባዕሉ ሓጥያት እኳ እንተ ዘይኰነ እቲ ውጺት ኩራና ወይ ቕጥዓና ግና ነቲ ውጺት ይውስኖ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሓዳር ንሐድሕድካ ምኩርራይን ምምዕዓድን ኣድላይነቱ እምብዛ ዕዙዝ እኳ እንተዀነ፣ ካብ ዓቐን ዝሓለፈን ኣብ ዓላማ ዘይተመርኰሰ ኩራ ግና ንሓድነትን ርክብን የባላሽዎን እዩ። ዝዀነ ሰብ ንኹራ ብኣውንታውን ኣሉታውን መንገዲ ክጥቀመሉ ናቱ ሓላፍነትን ምርጫ እዩ። እቶም ንኹራ ብኣሉታዊ መዳይ ዝጥቀምሉ ስባት ኩሉ ጊዜ ባራዩን ጉዙኣትን ናይ ሕማቕ ባህርያት ኰይኖም ካብ ሓጐስን ሰላም ሪሒቖም እዮም ዝነብሩ።
በዚ ከምዚ ዓይነት ህይወት ዝመላለሱ ሰብ ሓዳር ካብዚ ዘለዎም ባህሪ ነጻ ክወጹ ነዞም ሲዒቦም ዘለዉ ምኽርታት ምጥቃም ክሕጉዞም ይኽእል እዩ።
•1. ናይ ቁጥዐ ወይ ሓርቖት ስሚዒት ክመጸኩም እንከሎ ንምቕባሉ ፍቓደኛታት ኣይትኹኑ። ካብ ክልቴኹም ወገን ሓዴኹም ጌጋ ተሰረሐ ንጥፍኣቱ ብቑጠዐ ወይ ብኹራ ንምስትኽኻል ወይ ንምእራም ኣይትፈትኑ። ኩራ ጽድቂ ኣምላኽ ኣይገብርን እዩ።
•2. ኣብ ዝዀነ ጊዜ ንኹራ ወይ ንቑጥዓ ከይተተኣናግዱ ንኣምላኽን ንናይ ሓዳር መጻምድቱኹም ቃል እተውሎም። ቃላኩም ንምሕላው ድማ ተጋደሉ። ከም ዘይሓረቕኩም ብታኣማንነት ግለጽሎም።
•3. ሓደ ሓደ ጊዜ ካብ ቁጹጹርኩም ወጻኢ ዝገብርኹም ኩነታት ኣለዉ ግና ብዝተኻእለ እኳ ንስሚዒታትኩም ክትውሕጥዎ ፈትኑ። እቲ ነገር ዊዒሉ ሓዲሩ ኣብ ጥዕናኹም ጸገም ከየምጻኣልኩም ተጠንቀቑ። ንኩሉ ነገር ብጥበብ ሓዝዎ። ከም ዝተብሳጨኹም ንናይ ሓዳር መጻምድትኹም ፈጺምኩም ኣይተርእይዎም።
•4. ኣብ ናይ ዝርርብ እዋናት ናይ ሓዳ ኣበሃህላ እንተ ድኣ ኣባሳጪኩም ኣትኩሮኹም ኣብቲ ክትዕ ክኸውን ዘይኰነስ ንልቢ መጻምድትኹም ንምቕናዕን ነቲ ዝርርብ ድማ ናብ ጽቡቕ ሸቶ ንምብጻሕ ክኸውን ይግባእ።
•5. ንኸይትቑጡዑን ንናይ ሓዳር መጻምድቱኹም ንኸይትጐድእዎም ኢልኩም እተካይድዎ ጻዕሪ፣ እቲ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ክርዳኣልኩም እንተ ዘይኪኢሉ ብሰንኪ እዚ ድማ ገዛእ ርእስኩም ክትቆጻጸሩ እንተ ዘይኪእልኩም ናይዚ ጉዳይ ሓላፍነት ዝወስድ ናይ ሓዳር መጻምድትኹም እምበር እግዚኣብሄር ኣይኰነን፣፣ ስለዚ ነቲ ነቲ ዝበደለ ብጻይኩም ቀስ ኢልኩም ሓደ ብሓደ ጥፍኣቱ ከተርድእዎ ፈትኑ። ነዚ ነገር እዚ ክኣምነሉ ወይ ክሰምዕ ፍቓደኛ እንተ ዘይኰይኑ ንኣዚኹም እትኣምንዎ ሚስጥረኛ ዝዀነ ሰብ ጸዊዕኩም ኣብ ቅድሚኡ ግንሕዎ እንተ ደኣ ተጣዒሱ ድማ ምሕረት ግበርሉ።" ንስኻትኩም ኣካል ሓድሕድ ኢኹም ንስኻትኩም ናይ ክርስቶስ ኣካላት ኢኹም" 1ቆረ12፣27።
•6. ብዙሕ ጊዜ ንኹራ ዝቕስቅሶን ንዝተጀመረ ዝርርብ ድማ ከይቅጽል ዝዕንቅጾ ጉዳይ ሓደ ኣብቲ ሓደ ዝብሎ ስለ ዘይኣምን ጥራይ እዩ።ኣብ መንጐ ክልተ ክርስትያናት ዘሎ ናይ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ጸገም ነቲ ኣብ መንጐኦም ዘሎ ፍልልይ ኣንዳ ኣግፍሖ ክኸይድ ከሎ እዩ ዝርኣ። ነቲ ቕድሚ ምምርዓዎምን ቕድሚ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምቕባሎምን ንዝነበሮምን ንዝርኣይዎን ገለ ኣሉታዊ ባህሪ ረሲዖም ሎሚ ኣብ ጐይታ ዀይኖም ብምሕረትን ፍቐሪ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንሓድሕዶም ንኽቀባበሉ ይጽገሙን ይሽገሩን። ንሓድሕዶም ዝፋለጡ በቲ ሎሚ ዝረኸብዎ ናይ ሕጂ ሓድሽ ህይወት ዘይኰነስ በቲ ዝሓለፈ ናይ ትማሊ ናይ ጸልማት ኣረጊት ህይወት እዮም ንሓድሕዶም ዝፋለጡ። እዞም ሰባት እዚኣቶም ጐይታ ይቕረ ከም ዝበለሎም ፈሊጦም ንሓድሕድሞ ይቕረ ክበሃሃሉ ይግባእ።
ንምዃኑ ምትእምማንን ምቅብባልን ብከመይ ክዓብን ክምዕብልን ይኽእል? ልዕሊ ኹሉ ኣቐዲምና ክነስተውዕሎ ዘሎና ነገር " ሰብኣይ በይኑ ክከውን ጹቡቕ ኣይኰነን ንዕኡ እትበቅዕ ደጋፊት ንግበረሉ" ብዝብል ናይ ጐይታና መሪሕ ቃል መሰረት ጌርና ካብ ሓዳር ወጻኢ ንሰብ ዝሰማምዖን ሙሉእ ዝገብሮ ነገር ብፍጹም ከም ዘየል ምፍላጥ እዩ። ሓደ ነቲ ሓደ ዝሰማማዕ ናይ ሓዳር ብጻይ ናይ ልቢ ደጋፊ ድማ ክኸውን ዝኽእል ነፍሲ ወከፍ ናይ ሓዳር መጻምድቲ ሓደ ናይቲ ሓደ ስሚዒት ናቱ ስሚዒት ብምግባርን ናይቲ ሓደ ሓጐስ ድማ ሓጐሱ ብምግባርን ጥራይ እዩ። ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ሓቀኛ ዝዀነ ሓጐስ ክህሉ ኣንተ ዀይኑ ነፍሲ ወከፍ ተጻመድቲ ሓዳር ናይ እግዚኣብሄር ኩቡር ህያብ ምዃኑ ተረዲኦም ንኣምላኽ ከኽብርዎን ከፍቅርዎን ፍቓደኛታታ ምስ ዝዀኑ ጥራይ እዩ።
ናይዚ ጹሑፍ ቀንዲ ዓላማ ኣብዛ ምድሪ ብሓዳር ዝተቖርኑ ማኣለያ ዘይብሎም ሰባት ነቲ ኣምላኽ ክሕጐስሉ ኢሉ ኣብዛ ምድሪ ዝሃቦም ሓዳር ምሓዙ ጨኒቕዎም ሰብኣይን ሰበይትን ኰይኖም ኣብ ሓደ ገዛ ኣናተቐመጡ ክነሶም ብሰንኪ ዝፍጠሩ ናኣሽቱ ጸገማት ልቢ ንልቢ ሓሳብ ንሓሳብ ምውህሃድ ጸጊምዎም ሕቖ ንሕቖ ተዋሃሂቦም ንዝነብሩ ዘለዉ ሰብ ሓዳር ካብ ዘለዎም ጸገምን ኣደራዕን ንምውጻኣ እዩ። እቲ ኣምላኽ ኣብ ውሽጢ ሓዳር ዘለዎ ዓላማ ክውን ክኸውን እንተ ዀይኑ ሰብኣይን ሰበይትን ንቃል ኣምላኽ ክግዝኡ ፍቓደኛታት ክኾኑ ኣለዎም። "ሳሜኤል ከኣ ንእግዚኣብሄርሲ ዚሓርር መስዋእትን መስዋእቲ ሕሩዱን ከም ምስማዕ ደሃይ እግዚኣብሄር ገይሩዶ የሐጉሶ እዩ? እንሆ ምስማዕ ካብ መስዋእቲ ጽን ምባል ድማ ካብ ስብሒ ደዓውል ይበልጽ። ዕልወትሲ ሓጥያት ጥንቁልና እዩ ህልኽ ከኣ ምምላኽ ጣኦትን ትራፊምን እዩ" 1ሳሜ 15፣22-23።
ጽን ምባል ምስማዕ ምእዛዝን ዝብሉ ቃላት ኣብ ምዝርራብ ወይ ኰምኒኬሽን ኣዚዮም ኣገደስትን ወሰንትን ሓረጋት እዮም። ንጉስ ሳኦል ኣምላኽ ክዛረብ እንከሎ ጽን ኢሉ ስለ ዘይሰምዖን ስሚዑ ድማ ሰለ ዘይተኣዘዞን ካብ ንግስነቱ ተሳዒሩ። እዚ ጥራይ ዘይኰነስ ናይ ኣምላኽ መንፈስ ካብኡ ተኣልዩ። ዝተረፈ ዘመኑ ኩሉ ብጭንቀትን መከራን ዛዘሞ። ስለምንታይ? ንቃል ኣምላኽ ክብሪ ስለ ዘይሃበን ብናቱ መንገዲ ስለ ዝተጓዕዘን እዩ። ስበኣይን ሰበይትን በዚ ሎሚ ኣብ ሓዳርኩም ኣጋጢምኩም ዘሎ ጸገም ንኣምላኽ እትምልሱሉ መልሲ እንታይ እዩ? ከምቲ ኣዳምን ሄዋንን ዝገበርዎ ንሳ እያ ንሱ እዩ ብምባልኩምሲ ኣምላኽ ዝቕበለኩም ዶ ይመስለኩም?
ቑጠዓ ምረት ሓርቖትን ክፍኣትን ንምስዓር ነዞም ዝስዕቡ መፍቲሒታት ፈትኑ።
•1. ቅድሚ ኣብ ካልእ ምፍራድኩም ነፍሲ ወከፍኩም ባህርያትኩም ስሚዒትኩም ፈሊኹም ክትፈልጡ ፈትኑ። ንኣብነት ናይ ኣእምሮ ጭንቀት ፍርሓት ትዕቢት ወይ ድማ ናይ ልዕልና መንፈስ እንተሃልዩ ንምንታይ ኢልኩም ሕተቱ።
•2. ድሕሪ ዘለኩም ባህሪን ስሚዒትን ፈሊኹም ምፍላጥኩም ካብ ፍርድን ወቐሳን ነጻ ብዝዀነ መንገዲ ምስ ናይ ሓዳር ብጻይኩም መፍቲሒ ንምንዳይ ተዘራረቡ።
•3. ንርክብኩም ዝዓናቕፉ ኣሉታዊ ዝዀነ ስሚዒታት ከይተተኣናግዱ ወስኑ። "ሓደ ሓደ ሰባት እዚ ባህርያተይ ስለ ዝዀነ ምንም ክገብር ኣይክእልን እየ" ይብሉ። ቃል ኣምላኽ ግና እቲ ኹፉኡ ኩሉ ካባኻትኩም ይርሓቕ እዩ ዝብል። ስለዚ ኩፍኡ ዝዀነ ባህሪ ኣይተተኣናግዱ።
•4. ቤተሰባዊ ዝዀነ ዘተ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ክምዕብል ኣለዎ። ብፍላይ ምቹኡ ዝዀነ ጊዜ መሪጽካ ብናይ ፍቕሪ መንፈስ ኰይናካ ብዛዕባ እቶም ንርክብኩም ዓንቀጽቲ ዝዀኑ ኣርእስቲ ኣልዕልኩም ብምዝርራብ ንሓድሕድኩም ተሃናነጹ። ንናይ ሓዳር ብጻይኩም መንነት ክትፈልጥ እንተደሊኹም ንብጻይኩም ሕተትዎ ክነግረኩም ድማ እዩ። "እቲ ዓሻ መንገዱ ኣብ ቅድሚኡ ቅንዕቲ እያ ጥበብኛ ግና ምኽሪ ይሰምዕ" ምሳ 12፣15።
•5. ዘይትደልይዎ ባህርን ስሚዒትን ምንጩ ካበይ ምዃኑ ፍለጥዎ። ነቲ ምንጪ ምስ ፈለጥኩምዎ ድማ ክትዓብስዎ ጸዓሩ።
•6. ንናይ ሓዳር ብጻይኩም ስሚዒት ዝጐድእን ዘይምስምማዕ ከኣ ንዝዕድም ነገርን ክትልውጥዎ ወይ ከተመሓይሽዎ ኣዚኹም ተጋደሉ። ናይ ዝሓለፈ ሕማቕ ጠባይ ከይድገም ድማ ትግሁ።
•7. ንዝተፈጥሩ ናይ ዘይምስምማዕ ባህሪ ኩራ መፍቲሒ ድዩ? ኢልኩም ሕተቱ። እስከ ብሰንኪ ኣብ ናይ ሓዳር መጻምድትኹም ብምቑጣዕኩም ዝረኸብክምዎ ክሳራ በብሓደ ዘርዝርዎም። እቲ ግብረ መልስኹም ብፍቕሪ ብትሕትና ብለውሃትን እንተ ዝኸውን ኔሩስ እቲ ፍረ እንታይ ኰን ምመሰለ ኔሩ? ኢልኩም ሕሰቡ።
•8. ዘቖጥዓኩም ነገር ምስ ዝገጥመኩም ስሚዒትኩም ቀልጢፉዶ ይግንፍል? ኣብዚ እዋን እዚ እስከ ትንፋስኩም ውሕጥ ኣቢልኩም፣ ብዛዕባ እቲ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ዘለዎ ደስ ዘብል ባህሪ ክትሓስቡ ፈትኑ። ሓቢርኩም ዝሓለፍክምዎም ሰናይ ነገር ድማ ኣሰላስሉ። "ነቲ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ዝኸውን ደኣ ሕሰቡ እምበር ንሓደ እኳ ክፉእ ኣብ ክንዲ ክፍኡ ኣይትፍረድዎ ዝክኣል እንተ ዀይኑስ ብኣኹም ዝመጸ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ" ሮሜ 12፣17። "ነቲ እከይ ድኣ ብሰናይ ጌርካ ስዐሮ እምበር ነቲ እከይ ኣይትስዓሮ" ሮሜ 12፣21።
•9. ንሰብ ምውቃስን ነቲ ሰብ ድማ ዘሕርቖ ነገር ምልዕላን ትፈትዉ ዶ? እዚ ዓይነት ባህሪ ንምንታይ ከም ዝጠቕመኩም እሞ ሕሰቡ። ንናይ ሓዳር ብጻይኩም ብዝዀነን ዘይኰነን ኣይትጠርጥሩ። ካብቲ ዘቕርበልኩም ሓሳብ ገለ ፍረ ከም ዘለዎ ኣይትስሓቱ።
•10. እቲ ተቕርብዎ ሓሳብት ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን ኣምበር ኣበየናይ እዋንን ጊዜን ክትዛረብዎን ምስ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ድማ ክትዛተይሉ ከም ዝግባኣኩም ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ኩሉ ጊዜ እቲ ተቕርብዎ ወቐሳ ንናይ ሓዳር ብጻይኩም ዝሃንጽን ዝረብሕን ዝእርምን ክከውን ይግባእ እምበር ንሞራሉ ዝሰብርን ዘቋሽሽን ክኸውን ኣይግባኣን።
•11. ካብ ሓዳር ብጻይኩም ወጻኢ ተዋሓደ ሓደ ዝመኽረኩምን ዝሕግዘኩምን ዓርኪ ወይ መሓዛ ይሃልኹም። ነቲ ዝህበኩም ምኽሪ ኣብ ግብሪ ንኸተውዕልዎ ኣዚኹም ጸዓሩ።
•12. ስለ እቲ ዘለኩም ባህሪ ኣምላኽ ክድግፈኩም ወትሩ ብጸሎት ናብ ዙፋን ጸግኡ ቅረቡ። " ሓደ ካባኻትኩም እኳ ጥበብ እንተ ጐደሎ ነቲ ከይሰተሓፈረ ብልግሲ ዝህብ ኣምላኽ ብእምነት ይለምኖ እሞ ክወሃቦ እዩ" ያቆ 1፣5።
ናይ ዝሓለፈ ክፋላት ንምክትታል ነዞም ዝስዕቡ ሊንኪታት ተጠቀሙ።
ውሕስነት ሓዳር ራብዓይ ክፋል
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ፍልስጤማውያን ጉዕዞ ሕጃን ዑምራን ተኣጊዶም
መቐለ 30 ጥቅምቲ 2011(ድምፂ ወያነ) ስዑዲ ዓረብ ግዚያዊ ፓስፓርት ዝሓዙ ፍልስጤማውያንን እስራኤላውያንን ሙስሊም ናብ ቅድስቲ ከተማ ሜካ ከይኣትው ኣጊዳ።
ኣብ ዮርዳኖስ፣ሊባኖስን እስራኤል ኣብ ትቖፃፀሮ ምብራቅ እየሩሳሌምን ዝነብሩ ፍልስጤማውያን ስደተኛታት ናብ ስዑዲ ዓብረ ዘእቱ ቪዛ ከይረክቡ ከልኪላ’ላ ስዒዲ ዓረብ።
በዚ ድማ ኣስታት 3 ሚልዮን ፍልስጤማውያን ተሃስዮም ኣለው።
ናብ ሜካ ዝግበር ጉዕዞ ዑምራ ወይ ሓጂ ኣብ እስልምና እንተውሓደ እንተተካኢሉ ሓደ ግዘ ክግበር ዝግበኦ ዕድል ምስ ምኳኑ ስዑዲ ዓረብ ነዚ ዕድል’ዚ’ያ ከልኪላ ዘላ።
እዚ ውሳነ ስዑዲ ዓረብ ንኩሉ ዓረብን ሙስሊምን ዝሃሲ ምኳኑ ሓደ ኣባል ፓርላማ ዮርዳኖስ ይዛረቡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ካብ ምብራቅ የሩሳሌም ዌስት ባንክን ጋዛን 6ሽሕን 600 ሰባት ንሓጂ በብዓመቱ ድማ 70ሽሕ ኣመንቲ ጉዕዞ ዑምራ ከምዘካይዱ ይግለፅ።


text:
ሃልኪ (ምጽንቃቕ ዓቕሚ) እንታይ እዩ?
ሃልኪ ውጽኢት ናይ ነዊሕ ግዜ ዝጸንሐ ነባሪ ጸቕጢ እዩ። ነዊሕ ዝጸንሐ ክንብል እንከለና ንኣስታት ፍርቂ-ዓመት ብዘይእኹል ዕረፍቲ ዝቐጸለ ጸቕጢ ማለትና እዩ። ሃልኪ ኣቐዲሙ ጽንቃቔ ዓቕሚ ተባሂሉ ይጽዋዕ ኔሩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ሓንጎልና ግዳይ ልዑል ተጽዕኖ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝፍጠር ጸቕጢ ከኣ ንሕማም ዝቃልዓና ይኸውን።
ሃልኪ ሰለስተ መድረኻት ዘጠቓለለ እዩ። እቲ ቀዳማይ ብፕሮዶርማል-ፋስ (prodromalfasen) ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ምልክታት ጸቕጢ ክረኣየሉ ዝጅምር ግዜ ኮይኑ፡ እዚ ግን ነቲ ግዳይ ዕለታዊ ስርሑ ንምስላጥ ዘይዓግቶ እዩ። መብዛሕትኦም ሰባት እቲ ዝስምዖም ምልክታት ብምንባብ፡ ጸቕጢ ዝፈጠሮ ምዃኑ ተረዲኦም ዕለታዊ ኣካይደኦምን ኩነተ-ናብራኦምን ከስተኻኽሉ ይረኣዩ።
ነዚ ኩነታት ዕሽሽ ኢልካዮ ጥራይ ክትቕጽል ምስ እትመርጽ፡ ናብቲ ቀጺሉ ዘሎ መድረኽ ናይ ጸቕጢ ክትሰጋገር ትግደድ። እዚ መድረኽ እዚ ኸኣ፡ ተሃዋሲ-መድረኽ (akutfasen) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ መድረኽ`ዚ ከይተረደኣካን ብቑልጡፍን ኢኻ ትኣቱ። በዚ ኸኣ፡ “ግዳይ ምጽንቃቕ ዓቕሚ“ ትኸውን። ተሃዋሲ-መድረኽ ሰሙናት ዝጸንሕ ኮይኑ፡ እቲ ግዳይ ዝኾነ ነገር ክገብር ውን ኣይክእልን። ካብ ዓራት ምትሳእ፡ ሓሲብካ ክትዛዝም ወይ ውን ኣተኲርካ ክትሓስብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኮይኑ ትረኽቦ። ኣብ ሓደ እዋን ብዙሕ ነገራት ክትገብር ዘኽእለካ ዓቕሚ ይጠፍእ። እቲ ግዳይ ምልክታት ቅብጸተ-ተስፋ ከርኢ ብራዕዲ ውን ክወሓጥ ይኽእል እዩ። ገለ ገለ ኸኣ ነዚ ብጌጋ ጭንቀት ኢሎም ይርድእዎ።
እቲ ሳልሳይ መድረኽ ከኣ፡ ናይ ዳግማይ-ሕውየት መድረኽ (återhämtningsfasen) እዩ። ኣብዚ መድረኽ ፡እቲ ግዳይ ኣብ መወዳእታ፡ ሕሉፍ ድኻም፡ ጽልኣት-ጸቕጢ፡ ጸገም ኣትኲሮን ምዝካርን ዝኣመሰሉ ጸገማት እናሃለዉዎ፡ እግሪ ክተክል ይጅምር። እቲ ናይ ዳግማይ-ሕውየት ግዜ እናነውሐ ክኸይድ እንከሎ፡ እቲ ግዳይ ንቡር መዓልታዊ ህይወቱ ከሰላስል እንዳኸኣለ ይመጽእ። ሃልኪ ዘስዕቦም ምልክታት ዘይምጥዓይ እንዳጠፍኡ ክኸዱ እንከለዉ፡ ልዑል ጽልኣት-ጸቕጢ ግን ንዝተወሰነ ግዜ ይቕጽል እዩ።
ሃልኪ ንህይወተይ ብኸመይ ይጸልዎ?
80 ሚእታዊት ናይቶም ብጸቕጢ ዝጥቕዑ ሰባት፡ ደቂ-ኣስትዮ እየን። መብዛሕትኡ ግዜ እቶም ክጥቕዑ ዘይትጥርጥሮም ሰባት እዮም ግዳያት ጸቕጢ ዝኾኑ። ንሳ/ንሱ ኣብ ስራሕ ንፉዕ/ንፍዕቲ እዩ/ያ ኔራ/ሩ። ዝዕእበየ ናይ ስድራ ሓላፍነይ ይ/ትወስድ ኔሩ/ራ። ናይ ካልኦት ድልየት ቅድሚ ናታ/ቱ ይ/ትሰርዕ ኔራ/ሩ።
መለለዪታት ጸቕጢ ብዙሕን ዝተፈላለየን እዮም። ጸቕጢ ዘርእዮ ኣካላዊ ምልክታት ከም ንኣብነት፡ ቃንዛ ሕቆ፡ ቃንዛ ርእሲ፡ ምልክታት ዘይምጥዓይ ከብድን መዓናጡን፡ ናህሪ ትርግታ ልቢ ከምኡ ውን ምድኻም ናይቲ ሕማም ዝከላኸል ስርዓተ-ኣካልና ክጥቀሱ ይከኣል። ሓደ ሰብ ክደክም ይኽእል እኳ እንተኾነ፡ ክዛነን ክድቕስን ግን ኣይክእልን። ዘይምቕሳን፡ ሻቕሎት፡ ቃዝኖት፡ ከምኡ ውን ጸገም ምትኳር ውን ይርአ እዩ።
ሕክምናዊ ረድኤት ምሕታት ንምንታይ ተደልየ?
ናይ መጠንቐቕታ ምልክታት ኣካልካ ኣንቢብካ፡ ቀልጢፍካ ሕክምናዊ ሓገዝ ምሕታት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ክሳብ ትሃልኽ ተጸቢኻ መሊስካ ናብ ንቡር ምምላስ ከቢድን ነዊሕ ግዜ ዝወስድን ኮይኑ፡ ቀልጢፍካ ሕክምናዊ ረድኤት ምሕታት ግን ነቲ ሕማም ከይሳዕረረ እንከሎ ክትኮልፎ ትኽእል። ሃልኪ ብኢድካን እግሪኽእም ምስ ሓዘካ፡ ነቲ ቅድሚ ምህላኽካ ዝነበረ ግዜ መጺኡ ዘመስግነካ ሰብ ኣይክትረክብን ኢኻ።
ንስኻትኩም ወይ ቤተ-ሰብኩም ብሰንኪ ጸቕጢ ዘስዓቦ ጸገማት፡ ንሕማም ተሳጢሑ ምስ ዝርከብ፡ ናብ ማእከል-ጥዕና ወይ ውን ትካላዊ ማእከል ጥዕና ብምኽእድ ሕክምናዊ ሓገዝ ሕተቱ። እቲ ምልክታት ናይቲ ሕማም ዘየላቡ ምስ ዝኸውን ናብ ክፉት ማእከል ሲካትሪ ኬድኩም ሓገዝ ሕተቱ። ሓኪም ረኺቡ ኣካልኩም መርሚሩ፡ ከመይ ይስመዓኩም ከም ዘሎ ውን ክሓተኩምን ክሰምዓኩምን እዩ። እቲ ጠንቂ ናይቲ ጸገም ካልእ ከይከውን፡ ወትሩ ናይ ደም መርመራ ይግበረልኩም እዩ።
ናብ ንቡር ኩነተ-ጥዕና ክምለስ ይኽእል`ዶ?
ዋላ`ኳ ነዊሕ ግዜ ዝወስድን ልዑል ጽልኣት-ጸቕጢ ውን ዘስዕብን እንተኾነ፡ መብዛሕትኦም ብሃልኪ ዝተጠቕዑ ሰባት ናብ ንቡር ኩነታቶም ይምለሱ እዮም። ስለኾነ ከኣ፡ ደጊምካ ኣብ ተመሳስሊ ኩነታት ናይ ምውዳቕ ተኽእሎታት ኣሎ። ኣካላትና ናብ ንቡር ክምለስ ምእንቲ ክኽእል፡ እቲ ግዳይ ናይ ሕማም-ዕረፍቲ ክወስድ ወይ ውን ተጽዕኖ-ስራሕ ክንኪ ኣለዎ። ኣካላት ዘዛንዩ ልምምዳት፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስን እኹል ድቃስ ምውሳድን፡ ንመስርሕ ዳግመ-ሕውየት ሓጋዚ እዩ። ዕለታዊ ጠለባት ህይወትኩም ነኪኹም፡ ምስ የዕሩኽን ስድራ-ቤትን ኮይንኩም ደስ ዝብልኩም ነገራት ግበሩ።
እቲ ኣገባብ ፍወሳ፡ እኩብ ዝርርባዊ ተራፒ (samtalsterapi) ወይ ውን መድሃኒታት ምውሳድ ዝጠቓለለ እዩ። እቲ መድሃኒት ግን ነቲ ጠንቂ ናይ ጸቕጢ ዝኾነ ነገር ንምብራዝ ዝዓለመ እምብር፡ ነቲ ጸገም ምሉእ ብምሉእ ዝፍውስ መድሃኒት ከምዘይኮነ ምፍላጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።


text:
ቁምስና ደብረ መድኃኔ ኣለም
ዝኸበርኩም ሕዝበ እግዚአብሔር፡ ካቶሊካዊ ቁምስና ደብረ መድኃኔ ዓለም አብ ሰበኻ አርሊንግቶን ዝተተኽለ ቁምስና ኮይኑ ንኤርትራውያን ሥርዓት ግዕዝ ተከተልቲ ነበርቲ ቨርጂኒያ፡ ዋሽንግቶን – ዲሲን መሪላንድን አገልግሎት ዝህብ ቁምስና ኢዩ።
እንሆ እምበኣር ብሕጽር ዝበለ ቁምስናዊ ጉዕዞና። ከምቲ ኣቡናትና ኣብ መልእኽቶም ዘስፈርዎ ድሕሪ ብዙሕ ትጽቢትን ሃረርታን ልመናና መፈጸምታ ረኺቡ: እግዚኣብሔር ኣብ ዝፈቐዶ ናትና ቁምስና ብቋንቃናን ባህልናን እንግልገለሉ ረኺብና ካብ እንጎዓዝ ድሮ ሹድሽተ ወርሒ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብዚ ሽዱሽተ ወርሒ እንታይ ገይርና ክንብል ባሕርያዊ ሕቶ ኢዩ። ቅዱስ ድሌይትን ተበግሶን ናይ ኩሎም ምእመናን ዲሲ፤ ቨርጂኒያን፤ መሪላንድ፤ ኮይኑ እቲ መጀመሪያ ክንሰርሓሉ ዝተበገስናሉ ከኣ መምርሒ ቁምስና ምንዳፍ ኢዩ ነይሩ። እዚ ከኣ ብመሪሕነት መንፍስ ቅዱስ ክውን ክኸውን ክኢሉ። ነዚ ኩሉ ዘፈጸመና ከኣ፡ ንእግዚኣብሔር ወትሩ ክነመስግኖ ይግበኣና።
እምበኣር ብዕለት 23/11/2014 ብዝሒ ምእመናን ዝተሳተፍዎ ናይ ምስጋና መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪግና። ካብዚ ቀጺልና ከኣ ወትሩ ሰንበት በዓላትና ገዲፍካ ካብ ሰዓት 2:00 ድ.ቀ ጀሚርና መስዋዕተ ቅዳሴና ንዕርግ ኣለና።
ዕላማ ቁምስና ደብረ መድኃኔ ዓለም
ከምቲ ጎይታና እየሱስ ክርስቶስ “እምበኣር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም ኣሕዛብ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቕኩምዎም ደቂ መዛሙተይ ግበርዎም”። ማቴ 28:19-20 ዝበሎ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኢዩ። ስለዚ ነቲ ኩሉ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና በቲ ናቱ ሥርዓተ ኣምልኾ ምግልጋል፤ ቃል ኣምላኽ ምምጋብን ናብ መንገዲ ድሕነት ምምራሕን ኢዩ።
ኣገልግሎት ምእመናና ደብረ መድኃኔ ዓለም
- መስዋዕተ ቅዳሴ ምዕራግ – ምሥጢራት ቤተክርስቲያን ምዕዳል
- ትምህረት ክርስቶስ ምምሃር
- ንሽማግለታትን ሕሙማትን ምብጻሕን ምጽንናዕን ወዘተ ዘጠቓለለ ኢዩ።መደብን ሰዓታት ኣገልግሎት ሰንበት/


text:
ኣብ ላይበርያ ሰልፊ ተቓውሞ ክካየድ እዩ ተባሂሉ
መቐለ 07 ግንቦት 2011(ድምፂ ወያነ) ተቓወምቲ ሓይልታት ላይበርያ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ሰነ ሰልፊ ተቓውሞ ከምዘካይዱ ኣፍሊጦም፡፡
እቶም ተቓወምቲ ሓይልታት ትማሊ ኣብ ዘሳለጥዎ ኣኼባ ዝቕፅል 7 ሰነ 2019 ዓ/ም/ፈ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣንፃር ፕረዚደንት እታ ሃገር ጆርጅ ዊሃ ሰልፊ ተቓውሞ ክካየድ ወዊዖም ኣለው፡፡
እቲ ሰልፊ ተቓውሞ ድማ ፕረዚደንት ጆርጅ ዊሃ ኣብታ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላውን ኣብ ዝበዝሕ ህዝቢ ንዘሕድሮ ዘሎ ፅዕንቶ መፍትሒ ከምፅኡ ወይ ድማ ስልጣኖም ንኽለቁን ዝፅውዕ ምዃኑ ተገሊፁ ኣሎ፡፡
ፕረዚደንት ጆርጅ ዊሃ ድማ ኣብቲ ሰልፊ ንዝሳተፉ ይኹን ንዘይሳተፉ ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ናብ ዝረኣዩ ዝነበሩ ዓመፃትን ዕግርግራትን ንከይኣትው ንምክልኻል ኩሉ ዝከኣል ነገር ከምዝሰርሑ ኣረጋጊፆም እዮም፡፡
ማሕበረሰብ ዓለም ድማ ፕረዚደንት ጆርጅ ዊሃ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፁ ንነዘ ክካየድ ተሓሲቡ ዘሎ እቲ ዝዓበየ ሰልፊ ተቓውሞ ዝኸፍአ ሓደጋ ከየስዕብ ስግኣት ኣሕዲሩሉ ከምዘሎ እናተገለፀ እዩ፡፡
ኣብ ምዕራባዊት ኣፍሪካ ሃገረ ላይበርያ ካብ 1989 ክሳብ 2003 ዓመተ ፈረንጂ ብዝተወለዐ ኲናት ሕድሕድ ኣስታት 250 ሽሕ ዜጋታታ ከምዝስኣነት ኣፍሪካን ኒውስ ኣዘኻኺሩ፡፡


text:
ሓድሽ ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣብ ፈለማይ ጉባኤኡ ኣፈ ጉባኤን ፀሓፍን እቲ ቤት ምኽሪ ምምራፁ ዕላዊ ገይሩ።ኢህወዴግ ኣብ ልዕለይ ፕሮጋንዳዊ መጥቓዕቲ እናፈፀመ ንኣባላት ኣመራርሓይ’ውን ካብ ሕጊ ወፃኢ ኣሲሩ ክብል እቲ ፓርቲ ኣማሪሩ።
ፓርቲ ሓድነት ንፍትሕን ንዴሞክራስን ነዚ ዕላዊ ዝገበረ 14 ታሕሳስ 2004 ዓ/ም ብዘውፅኦ ጋዜጣዊ መግለፂ እዩ።ብመሰረት እቲ መግለፂ ንናይቲ ቤትምኽሪ ኣፈ ጉባኤ ካብ መንጎ ዝቐረቡ ሕፁያት ኣቶ ዘካሪያስ የማነ-ብርሃን ብዓብላሊ ድምፂ ተመሪፆም።ኣቶ ትእግስቱ ኣውሎ’ውን ናይቲ ቤት ምኽሪ ፀሓፊ ብምዃን ተመሪፆም ኣለው።
ኣብቲ ዕለት ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ሕፁያት ፈፀምቲ ስራሕ እቲ ፓርቲ ነቲ ቤት ምኽሪ ኣቕሪቦም ኣፅዲቖም።ዶ/ር ነጋሶ ድሕሪ እቲ ምርጫ ኣብዘስምዕዎ ሓፂር ዘረባ ኢህወዴግ ኣብ ልዕሊ ፓርቶም ይወስዶ ዘሎ ዝበልዎ ስጉምቲ ካብ ሕጊ ወፃኢ እዩ ኢሎምዎ።
መንግስቲ ኢህወዴግ ንውድብና ሽሙ ብሽብርተኝነት ንምፅላምን ካብ ህዝቢ ንምርሓቕን ኣብ ልዕሌና ዓብዪ ናይ ፕሮፓጋንዳ ስራሕ እናፈፀመ ይርከብ ዝበሉ ዶ/ር ነጋሶ ኣስዒቦም ከምዚ ኢሎም ‘’ካብኡ ሓሊፉ’ውን ንኣመራርሓ ኣባላት ውድብና ኣሲሩ ይርከብ።እዚ ናይ ኢህወዴግ ተግባር ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ዝተቐመጡ ሓሳብካን ተቓውሞኻን ናይ ምግላፅን ናይ ምውዳብን መሰላት ብጋህዲ ዝጥሕስ እዩ።’’
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ብምስዓብ እዞም ተኣሲሮም ዝርከቡ ናይቲ ፓርቲ ኣባላት ኣመራርሓ ንምፍታሕ ዝካየድ ሕጋዊ ፃዕሪ ፓርቶም ንሓዋሩ ካብዝፅበዩዎ ዓበይቲ ስራሕቲ ሓደ ምዃኑ ሓቢሮም።
ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ኣብ ፓርላማ ተረኺቦም ብፍላይ ንመድረኽን ሓድነትን መጠንቀቕታ ሂቦም ነይሮም።ገለ ኣባላት እቶም ውድባት ማለት’ውን ገለሰባት ናይ ዓመፅ ስራሕ እናተኣለመ ምዃኑ መንግስቶም ከምዝፈለጠ ብምሕባር ሰባት ነዚ ተግባሮም ዋጋ ክኸፍሉ እዮም ኢሎም ነይሮም።
ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣብዝቕፅሉ ሒደት ዓመታት ብዝበለፀ ብዝህቢ ንኽፍለጥ ጥራሕ እንተይኮነ ንናይ ህዝቢ ፀገማት ብምስማዕን ምስ ህዝቢ ብምዃንን ንቶም ሽግራት መፍትሒ ንምርካብ ፃዕሪ ከምዝገብር ቃል ኣትዩ።


text:
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድን ጅዳን
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድን ጅዳን
ጽምብል መበል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
ብተሳታፍነት ኣቦ-መንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
ብዓወት ተዛዚሙ
ጽምብል መበል 12 ዓመት ምምስራት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጅምዓት 2 መጋቢት 2018 ኣብ ከተማ ርያድ ከምኡ’ውን ብዕለት 30 መጋቢት 2018 ኣብ ጅዳ ተኻይዱ፡ ብኣጋጣሚ ዑደት ኣቦ-መንበር ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ተጋዳላይ ዓብዱራሕማን ጣሃ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣብዚ ናይ 12 ዓመት ጽምበል ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ኣብ ከተማ ርያድን ጅዳን ተሳቲፉ፡፡
ኣብ ከተማ ርያድን ጅዳን ብተሳታፍነት ኣቦ-መንበር ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ተጋዳላይ ዓ/ራሕማን ጣሃ ምክትል ኣቦ-መንበር እስታዝ መሓመድ ሳልሕ ሓጎስን ኣባላት ማእከላይ ሽማግለን ፈጻሚት ኣካልን ከምኡ’ውን ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ጨንፈር ርያድ እስታዝ እድሪስ ስለይማን ወከልቲ ውድባትን መሻይኽን ዓበይቲ ዓድን ከምኡ’ውን ዶክቶር ጀላለዲን ኣባላት ስልፊ ናህዳ ኤርትራን ተደናግጽትን ደቂ-ኣንስቲዮን መንእስያትን ባንዲ ኣልሽሩቕን ተሳቲፎሞ። መደብ ጽምብል መበል 12 ዓመት ብኣቦ ወንበር ጨንፈር እንኳዕ ብዳሓን መጻኩም ድሕሪ ምባል፡ ቃል ኣስናዳኢት ሽማግለ ቀሪቡ፡ ቀጺሉ ብምክትል ኣቦ-መንበር ሰልፊ እስታዝ መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ናይ 12 ዓመት ቃልሲ ጎዕዞ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ኣብ ኩሉ መዳያት ናይ ቃልሲ ዝታዓሙን ዝተስግሩ ብድሆታትን ዝተመዝገቡ ዓወታትን ብመገዲ ፕሮጆክት ሓደ ብሓደ ተገሊጹ።
ቀጺሉ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ሓው ተጋዳላይ ዓ/ራሕማን ጣሃ፡ ህሉው ኩነታት ሃገርናን ደንበ ተቃውሞን ከምኡ’ውን ንጥፈታት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ፡ ህዝብና ኣብ ስደት ዘጋጥምዎ ዝለዉ ሽግራት ብፍላይ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ኩነታት ብስፊሕ ገሊጹ፡ ኣብ ጉዳይ መስል ብሄር ጀበርቲ መርገጽ ሰልፊ ኣስፊሑ ድሕሪ መብርሂ ምሃቡ፡ ወርሒ መጋቢት ኣብ ታሪኽ ጅግንነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ውጉእ ቶጎሩባ ብመሪሕነት ኣቦ ርጀላ ብምዝካርን 8 መጋቢት ሃጉራዊ ማዓልቲ ደቂኣንስቲዮ ምስ ናይ ሎሚ ጽምብል ሰልፍና ምውዓሉ ካኣ ሓደ ኣጋጢሚ ምዃኑ ገሊጹ፡ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ኣብ መደርኡ፡ ሃገርና ህዝብናን ካብ ዲክታቶራዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ዘወርዶም ዘሎ ስቃይን መከራን ሰደትን ንምድሓን ዓወትና ንምቅልጣፍ ሓድነታዊ ቃልስና ቀንዲ ረቋሒ ምዃኑ ኣስሚርሉ፡፡
ከምኡ’ውን ኣብዚ ጽምበል መበል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ብኣጋጣሚ መበል 69 ዝኽሪ ኣቦ ስዉኣት ሽኽ ዓ/ቃድር ከቢረ ታሪኽ ተገሊጹ፡ መስዋእቲ ኣቦ መሰል ሓርበኛ ሽሂድ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ነቲ ብውርቃዊ ቀለም ዝተጻሕፊ ጅግንነቱ ብምግላጽ ሕድሩን ሕድሪ ጀጋኑ ስዉኣትናን ኩውን ንምግባር ጉዳይ እሱራትን ኣመልኪቱ ሰፊሕ መብርሂ ብምሃብ ነዚ ህዝባዊ ናዕቢ ናይ መስል ሕቶ ንምዕባዮ ንምጉህሃሩን ሓላፍነት ኩልና ኢዩ ክብል ኣዛኻኺሩ፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጥን ደንበ ተቃውሞን ድሕሪ ምግላጺ ምሃብ ካኣ ኣብ ውሽጣዊ ኩነታት ሰልፍና ኣመልኪቱ መብርሂ ሂቡ፡ ነቲ ኣብ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተኸሰተ ተረኽቦ ኣመልኪቱ ካኣ ነቶም ኣሕዋት ኣብዚ ተረኽቦ እዚ ኣብ ልዕሊኦም ኣብ 3ይ ጉባኤ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝሓለፈ ውሳነ ኣተግቢሮም ናብ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ክምለሱ ማዕጾ ስልፊና ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ክፉት ምዃኑ ሓቢሩ፡ ተሳተፍቲ ብወገኖም ኣቦ-መንበር ሰልፊ ብዝቅረቦ ሰፊሕ መግለጺ ሕጉሳት ከምዝነበሩ ገሊጾም።
ቀጺሎም ቃሎም ዘስምዑ ኣብ ከተማ ርያድ ሓላፊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ጨንፈር ርያድ እስታዝ እድሪስ ስለይማን ዶክቶር ጀላለዲን፡ ወከልቲ ውድባትን፡ ኣደ-መንበር ደቂ-ኣንስቲዮ ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድ፡ ከምኡ’ውን ኢብቲሳም መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ናህዳና እትብል ግጥሚ ኣቅሪባ። ነቲ ጽምብል ኣማዕሪግዎ ዝምሰየ ፈናን ዓ/ዓዚዝ ምራነት ካኣ ንኹሉ ተሳታፋይ ዝኽረታት ብረታዊ ቃልስን ህሉው ኩነታት ዝካየድ ዘሎ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘዋዕዉዕ ነሺድን ደርፍን ብምቅራብ ካኣ ንኹሉ ዝመሰጠ ነይሩ.
ኣብ ጽምብል መበል 12 ዓመት ምምስራርት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ጅዳ፡ ብቁርኣነል ከሪም ድሕሪ ምኽፋት ቀጺሉ ቃል ኣሳናዳኢት ሽማግለ ብእስታዝ ኢብራሂም እንኵዕ ዳሓን መጽእኩም ድሕሪ ምባል ኣቦ-መንበር ጨንፈር ርያድ እስታዝ ካሕሳይ ቃል ኣስሚዑ፡ ኣብዚ እውን ኣቦ-መንበር ሰልፊ ተጋዳላይ ሓው ዓ/ራሕማን ጣሃ ምክትል ኣቦ-መንበርን መሓመድ ሳልሕ ሓጎስን መራሕቲ ውድባትን መሻይኽን ዓበይቲ ዓድን ኣባላትን ተዳናገጽትን ደቂ-ኣንስቲዮን መንእስያትን ተቀማጦ ጅዳ ተሳቲፎም ነይሮም፡፡ ቃሎም ዘስምዑ
ኣባል ኮሚተ ማእከላይ መብራቕ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ እስታዝ ዒሳ ሰይድ ቃል ሃገኣዊ ባይቶ ጨንፈር ጅዳ እስታዝ ኣቡበክር ወዲ ዓሊ ኢዮም፡ ኣብዚ ጽምብል መብል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ጅዳ ብሓው ክኢላ ገጣሚ ብትግርኛን ዓረብን ንተሳተፍቲ ዝሳሓበን ዝበራብርን መልእኽቲ ዘለዎ ግጥምታት ኣስሚዑ፡ ብኣስናዳኢት ሽማግለ ዝተዳለወ ናይ ምስክር ወረቀት ንሓርበኛ ኣቦና ሸሂድ ሽኽ ሙሳ መሓመድኑርን ንጡፋት ኣሕዋትን ታዓዲሉ፡ ኣብ መዛዘሚ ጽምብል መብል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ፡ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ተጋዳላይ ዓ/ራሕማን ጣሃ፡ ንኹሎም ተሳተፍቲ ብመምስጋን ኣብ ሓርነታዊ ቃልስና ዝጽበዩና ዘለዎ ዕማማት ንምስልሳል ንምዕዋትን ሓቢርና ንስራሕ ሓድነትና ነደልድል ብምባል ነዚ ናይ መብል 12 ዓመት ዘዳለዉ ኣሳናዳኢት ሽማግለን ንኹሎም ኣባላት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድን ጅዳን ካኣ ምስጋና ኣቅሪብሎም።
ቤት/ጽሕፈት ክፍሊ ዜና
ስልፊ ናህዳ ኤርትራ
2 ሚያዝያ2018


text:
ዕድመ ህዝባዊ ኣኼባ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ከተማ ሎንዶን
ኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኤርትራውያን ኣሕዋትና፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ሕዝባዊ ኣኼባና ዝገለጽናዮን፡ ብሕዝቢ ዝተመረቐልናን መሰረት፣ ኣብ ብዙሓት ዓብይቲ ከተማታት ዓባይ ብሪጣንያ ዑደት ፈጺምና። ኣብተን ኤርትራውያን ኣሕዋትና ብብዝሒ ዝርከቡለን ከተማታት ሕዝባዊ ኣኼባታት ብምክያድ፡ ነቲ ኮሚቴ
ኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኤርትራውያን ኣሕዋትና፥
ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ሕዝባዊ ኣኼባና ዝገለጽናዮን፡ ብሕዝቢ ዝተመረቐልናን መሰረት፣ ኣብ ብዙሓት ዓብይቲ ከተማታት ዓባይ ብሪጣንያ ዑደት ፈጺምና። ኣብተን ኤርትራውያን ኣሕዋትና ብብዝሒ ዝርከቡለን ከተማታት ሕዝባዊ ኣኼባታት ብምክያድ፡ ነቲ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ዘቕረበቶ እማመ ናብ ኣኼበኛታት ኣቕሪብና፡ ተመያዪጥና፥ ኮሚቴታት እውን ኣቑምና ኣለና። እዚኣቶም ብሕዝቢ ዝተመርጹ ኮይኖም፥ ነቲ ዝመዘዞም ሕዝቢ ዝውክሉ ኢዮም።
እዘን ብሕዝቢ ተመሪጸን ዘለዋ ኮሚቴታት ድማ ተጠርኒፈን ሓደ ንኹላትና ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ እንነብር ኤርትራውያን
እትውክል ኣካል ክነቕውም ኢና። ናይ ሕዝቢ ተልእኾ ኣብ ግቡእ ኣብጺሑ፡ ብሕዝባዊ ተሓታትነት ዝንቀሳቐስን ዝቕለስን ኣካል ኣቑምና፥ ንኹላትና ዘዕግብ ኣድላዪን ውሁድን ስራሕ ክሠርሕ ትጽቢት ኣሎና።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝጸዋዕናዮ ሕዝባዊ ኣኼባታት፥ ብደረጃ ሃገር ብሪጣንያ ዝውክለና ኣካል ንሙቛም፡ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ንሕዝቢ ዝውክላ ኮሚቴታት ነቑም፡ ኢዩ ዝብል ዝነበረ። ሓደ መዕራፍ ናይቲ መስርሕ ተወዲኡ ኣብዚ ናይ ሎሚ ኣኼባና ድማ ብደረጃ ሃገር ዝቐውም ኣካል፥ ኣቃውማኡን፡ ዕላማታቱን፡ ሓላፍነቱን፡ ኣሠራርሓኡን ብዝምልከት እማመ ሒዝና ክንቀርብ ኢና። ኣኼበኛ ድማ ርእይትኡን ምኽሩን ኬቕርብ ብሃንቀውታ ንጽበዮ ኢዩ።
ኣብቶም ዘካየድናዮም ዑደታትን ኣኼባታትን፥ ዝረኸብናዮ ግብረመልሲን፣ ፍናን ዝሃበና እኳ እንተኾነ፥ ሓሓሊፉ ሕልኽልኻትን ውረድ ደይብን ኔሩዎ ኢዩ። ነቶም ዝረኸብናዮም እወንታዊ ጎድንታትን፡ ነቶም ዝገጠሙና ብድሆታትን ገምጊምና ንዝመጽእ ከመይ ጌርና ከምእንቕጽል እዝን ካልእን ኣርእስታት ኣልዕሊና ምስ ሕዝቢ ክንማያየጥ ኢና።
ኣብዚ ሕዝባዊ ኣኼባዚ ኩልኻትኩም ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ብኸመይ ነዚ ብደረጃ ሃገር ብሪጣንያ ዝውክለና ኣካል፣ ደጊፍና ንኹላትና ዝጠቅም ሥራሕ ኣብ ምሥራሕ ንሕግዞን፣ ነደንፍዖን ብኣካል ተረኺብኩም ምኽርኹምን ሓሳባትኩምን ከተበርክቱ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
ነቶም ክሳዕ ሕጂ ብዝተፈላለየ መገዲ ዝሓገዝኩምና ምስጋናና እና ገለጽና፡ ንዝመጽእ ድማ ብዝሓየለ ኣገባብ ንሓድነት ኤርትራውያን ክትሠርሑ ተስፋና ዕዙዝ ኢዩ።
ሕዋትኩም፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ – ዓባይ ብሪጣንያ።
ኣኼባ ዝካየደሉ
ዕለት: 04 መስከረም 2016 ዓ.ም.
ሰዓት: ካብ 3፥30 ድ.ቀ. ስጋብ 07:00 ድ.ቀ.
ቦታ: Abrar House, 45 Crawford Pl, Marylebone, London W1H 4LP, UK
Eritrean Unity for Justice haddnet@haddnet.org


text:
ከቦሮ ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ብሓዳስ ከቦሮ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተተኪኣ። ናብቲ ገፊሕ ዳስ ዘተን ምርድዳእን ዋዕላን፡ ገጻ እትመርሕ ከቦሮ መንእሰይ፡ “ንዑ ኩሉኹም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ በዚ’ዩ መንገዱ ሰዓቡኒ ተጸንበሩ ተዛተዩ!” ክትብል ኣምስያ።
ብዕለት 10/16/2010 ኣብ ኦክላንድ ብኣባላት ሃገራዊት ኮሚሽን ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ፡ 25 ዝኣባላት ቦርድ ከም ከምእተመርጸ ይዝከር። እዚ ቦርድ እዚ፡ ሽማግለ ንጉባኤ- በይ ኤርያ ኦክላንድ ዝብል መጸዋዕታ ተዋሂብዎ፡ ብዕለት10/24/10 ተኣኪቡ ነብሱ ክሰርዕ ውዒሉ።
ክቡራትን ክቡራንን ነበርቲ በይ-ኤያን ከባቢኡን ብመጀመርያ ዕዙዝ ሃገራዊ ሰላምታና ነመሓላልፍ።
ክቡራትን ክቡራንን ነበርቲ በይ-ኤያን ከባቢኡን ብመጀመርያ ዕዙዝ ሃገራዊ ሰላምታና ነመሓላልፍ። ኣስዒብና ነዚ ዝስዕብ ኣገዳሲ ህዝባዊ ጸዋዒትና ኣኽቢርኩም ኣብ ኦክላንድ በይ-ኤርያ በዚ ኣብ ታሕቲ ተጠቂሱ ዘሎ ኣድራሻን ዕለትን ኣብ ዝግበር ህዝባዊ ኣኼባ ንክትርከቡ ብኽብሪ ንጽውዕ።
ኣብ ኦኩላንድ ካሊፈርነያ ንምዕዋት መስርሕ ዋዕላ ንዲመኩራስያዊ ለውጢ ብዕለት 5/6/2010 ተኻይዱ ኣብዚ ኣኬባዚ ብግዳይ ህዝብን ሃገርን ዝሕለቁ ተሳተፍቲ ኣኼባ ሃናጺ ንዋዕላ ዘዕውት ሓሳብን ምኽርን ለበዋን ሒዞም ናብ ኣኼባ ተሳቲፎም ኣኼባ መስርሕ ናይ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ መኽፈቲ ዝኽረ ሰማእታት ናይ ሕልና ጾሎት ተከፊቱ።
ኹቡራት ኣንበብቲ ኣርእስቲ ናይዛ ስነ-ጽሑፍ ከም እተንብብዎ፡ ነዚ አብ’ዚ እንነብረሉ ከባቢ በይ ኤርያ (Bay Area) ብፍላይ ከአ ሳን-ሆዘ (San Jose) ካብ ዝሓለፈ ሓያለ ዓመታት ኣትሒዙ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ንጥፈታት ሓበሬታ ንመሃብ ተባሂሉ እተጻሕፈ እዩ። እንተ ኾነ ግን እሞ ኣብ ሳን-ሆዘ እትፈጸመ ፍጻመ ነዓና ዘገድሰና አይኮነን ብምባል ሸለል ኢልኩም ጎሲኹሞ ከይትሓልፉ ሓደራ ንብለኩም፡ ምኽንያቱ እዚ ዓይነት ፍጻመ ብዘይ ምግናን ሎሚ ኣብ ኩለን እተን ኤርትራዊ ዝቕመጠለን ከተማታት ኤውሮጳ ኮነ ኣሜሪካ ዝፍጸም ዘሎ ኩውንነት ስለ ዝኾነ ኢዩ።
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
መራኸቢ ብዙሃን የልምዕ መራከቢ ብዙሃን ድማ የጥፍእ። ክንዲ ዝኾነ መራኸቢ ብዙሃን ሚዛናዊን ሓቀኛን ኪኸውን ይግባእ።እንተኾነ ብዙሓት ቴክኖሎጂ ብዝፈጠሮ ምዕባለ ተጠቒሞም ሕሱር ፕሮፖጋንዳ የካይዱ። ካብ ኩሉ ዘስደመም ድማ ብኣፎም ጸፍ ዝብሉ ወይ ብኻልኦት ዝወራዘዩ ምዃኖም ኢዩ።ገለ ዉሑድ ካብቲ ብዙሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ሰፊሕ ፈስቲቫል ብምኽንያት ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ባሕቲ መስከረም ኣብ በይ ኤርያ፡ ከተማ ኦክላንድ፡ ካሊፈርነያ፡ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ (U.S.A)


text:
Zanzu ብ Sensoa ከምኡድማ ብ BzgA እዩ ተዳልዩ። ራትጀርስ፡ ንዛንዙ ኣብ ሃገር ሆላንድ ኣብ ጥቕሚ ክምዝውዕል ገይርዎ ኣሎ። Rutgers ማእከል ሞያዊ ፍልጠት ጾታዊ ጥዕናን መሰላትን ደች እዩ። ቅቡልነት ናይዚ ትሕዝቶ ናይ Rutgers ሞያውያን ምስ ናይ Koninklijke Nederlandse Organisatie Verloskundigen (KNOV), Soa Aids Nederland ከምኡድማ Pharos ሞያውያን ብምትሕብባር ኣጋረጊጾምዎ እዮም።
ምርምር፣ ተግባራዊ ኣልግሎታትን ናይ ምድዓስ ስራሓትን ብምውህሃድ ጾታዊ ጥዕናን መሰላትን ንምብራኽ ይሰርሕ። ስራሕና ኣብቲ ሓቛፊን ንጡፍን ዝኾነ ናይ ጾታዊ ትምህርቲ፣ ንዝሓሸ ምርካብ መከላኸሊ ጥንሲን ውሑስ ምንጻል ጥንሲን፣ ከምኡድማ ምክልኻል ጾታዊ ዓመጽንቲ ኣቀራርባና ዝተደረኸ እዩ። Rutgers ኣብ ኔዘርላንድስ ከምኡድማ ኣብ 18 ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ይነጥፍ።
Zanzu.nl ብሚኒስትሪ ጥዕና፣ ግብረ-ሰናይን ስፖርትን ኔዘርላንድስ ይምወል
ብኽብረትካ ብዛዕባ Zanzu.nl ጽቡቕ እትብሎን ሕማቕ እትብሎን ነገራት ንገረና።


text:
ፍሰ-ማልን ፍሰ-ሓሳባትን
ታሕሳስ 01/2018 ረድኢ ክፍለ (ባሻይ) ፍሰ-ማልን ፍሰ-ሓሳባትን ክብል ከለኹ (ናይ ገንዘብ ክፍሊትን ናይ ሓሳባት ክፍሊትን (investment of money and investment of ideas) ማለተይ ኢየ። ናተይ ኣበሃህላ ስለ ዝዀነ ከም መጽናዕታዊ ተቐባልነት ዘለዎ ስነ-ቃል ጌርኩም ኣይትውሰድዎ። ንኣበሃህላይ
ታሕሳስ 01/2018 ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
ፍሰ-ማልን ፍሰ-ሓሳባትን ክብል ከለኹ (ናይ ገንዘብ ክፍሊትን ናይ ሓሳባት ክፍሊትን (investment of money and investment of ideas) ማለተይ ኢየ። ናተይ ኣበሃህላ ስለ ዝዀነ ከም መጽናዕታዊ ተቐባልነት ዘለዎ ስነ-ቃል ጌርኩም ኣይትውሰድዎ። ንኣበሃህላይ ክትርድኡኒ ግን እላቦ።
ኣብ ሂወት ይኸብርን ይሓስርን እምበር ብጥራዩ ዝርከብ ንብረት የለን። እቲ ዝለዓለ ዋጋ ዝኽፈሎ ግን ምግዳል ኢዩ። ምግዳል ፍሰ-ማልን ፍሰ-ሓሳባትን ክሳዕ መስዋእቲ ዝሓትት ክፍሊት ኢዩ። እታ እትኽፈል ክብርቲ ዋጋ ክብርቲ እትዀነሉ ምኽንያት ብብዙሕ ረቛሒታት እኳ ትትመን እንተዀነት ብሓጺር ንምርድኣ ዝኣክል ግን ካብ ዘሎ ንብረትካ ክሳብ እታ ሂወትካ እንሃልኩም ኢልካ ብዕግበት ምእንቲ ውጹዕ ህዝቢ እትዕደል ተወፋይነት ብምዃና ኢዩ። ተጋዳላይ ክቡር ሰብ ብዘይካ ሰላምን ክብረትን ህዝቢ ውልቀ ምሃያ ዘይጽበ ዘይክፈል ብጥራዩ እትዕደሎ ህያብ ሃገር ኢዩ። ተጋደላይ በጃ ህዝቢ ዝሓልፍ እንተተጠሊሙ፡ ሃገር ተጠሊማ ማለት’ዩ። ታሪኽ ዘየናሕሲ መምህር እንሆ ነዚ ሓቂ’ዚ የረድኣና ኣሎ።
እወ “ ናይ ውግእ ጽቡቕ ከምኡ ድማ ናይ ሰላም ሕማቕ የለን” ዝበሃል ኣዘራርባ ናይ ገለ ሓሰብቲ’ሎ፡ ብመትከል ዝንጸግ ኣበሃህላ ኣይኰነን። ብተግባር ክትርእዮ ከለኻ ግን ናይ ውግእ ባህርያት ኣብ ግምት ዘየእቱ፡ ሰላም ብጥራዩ ዘይትርከብ ምዃና ሸለል ኢሉ ዝሓልፍ ከምኡ ድማ ትርጒም ናይ ምግዳልን ጠንቅታቱን ሰለ ዘየጠቓልል፡ ትምኒታዊ ኣብ ክውንነት ዘይተመርኰሰ ዕግበት ዘይርከቦ ኣበሃህላ ኢዩ። ውግእ ቃሕ ኢሉካ እትኣትዎ ሃልሃልታ ኣይኰነን። ሰውራና ኣብ ጣሻ ተሓቢእና’ምበር ኣብ ቅርዓት ኰቦሮ እንዳሃረምና ኣይጀመርናዮን።
ኣብ መባእታዊ ብርኪ ተመኲሮ ናይ ደምበ ተቓውሞና እንተድኣ ዘኪርና ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሳያስ በየናይ ኣገባብ ንቃለስ ኣብ ዝብል ኣረኣእያ፡ ገሌና ብኹሉ ዓይነት ኣገባብ ገሌና ድማ በዘይጎነጻዊ ክንብል ዘጥፋእናዮ ግዜን ጒልበትን ንብረትን ሕድሕዳዊ ዘይምቅድዳውን ክንድዚ ክበሃል ኣይከኣልን። ንዝርስዑ ቀሊል ይመስል፡ ንዝዝክሩ ግን ልቢ ዘቝስል መድረኽ ኢዩ ነይሩ።
ተመኲሮና ከም ዝምስክሮ ጸላኢና ዲክታቶረያዊ ስርዓት ኢሳያስ ክሳብ ሕጂ ብኹሉ ዓይነት ኣገባብ ዝገደፈልና የብሉን። ንሕና ግን ናብ ዳኛ ዘይብሉ መጎተ ተጸሚድና ናብቲ ዝወርደና ዝነበረ ጸላእትና ዝጥቀምሉ ኣገባብ ንጥምት ኣይነበርናን። ምርጫ ናይ ኣገባብ ቃልሲ እቲ ባህሪ ናይቲ ግርጭት ገዲዱካ ትኣትዎ ሕሰም እምበር ጎነጽ ስለዝፍቶ ኣይኰነን። ጎነጽ ክመጸካ ኸሎ ወይ ጥዕጠቐሉ ወይ ክኣ ክሳዕ ዝጥዕመካ ተንሰሕበሉ እምበር ኣየናይ ይሓይሽ ክትብል ኣብ ዝበኣሰ ታኼላ ክሳዕ ትኣቱ ኣብ ትርፊ ዘይብሉፍሰ-ሓሳባትን ፍሰ-ማልን ኰለል ክትብል ኣብ ክሳራን ዕርበተ ሕልናን ኣይትኣቱን ኢኻ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት ምሁራት ዓበይቲ፡ ተጣበቕቲ ናይ ብዘይጎነጻዊ ኣገባብ ብማለት ዝምድሩን ዝጽሕፉን ዝነበሩ፡ ኣቱም ሰባት እዚ ስርዓት’ዚ ገለ ድፍኢት እንተዘይተገይሩሉ ብጥራዩ ዝኸይድ ኣኰነን ክብሉ ይረኣዩን ይስምዑን ኣለዉ። “ድሕሪ ማይ ናብ ብዓቲ” ዝብሉ መሰልቲ እዝን ወድ ኸምዝን ምስ ተረኽበ ኢዩ። ድሓን እንተተማሂርናሉ ንብድሕሪ ሕጂ ይጠቕመና።
ምስ’ዚ ኹሉ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልኩዎ ምግዳል ዝለዓለ ዋጋ ዝኽፈሎ ስለዝዀነ ተጋዳላይ ንምምራር ተጸሚሙ ክሳዕ ዝዕወት ዋጋ ንምኽፋል ዝተፈጥረ ወፉይን ፍሉይን ፍጥረት ስለዝዀነ ነቲ ምግዳል ይቕጽሎ’ሎ። ሎሚ ነዚ ስርዓት’ዚ እንታይ ንግበሮ ከመይ ጌርና ካብ ስልጣን ንእለዮ ኢልና እንተንሓትት፡ እንታይ መልሲ ምረኸብና? ኣቱም ሰባት ካን ነዚ ዝኸውን ሓደ ሰብ ተሳኢኑ እንዳበልናስ ንስኻትኩም ክኣ ተራእይኩም እንጣጢዕ ንዘርእ ኣለና ትብሉ ዝብሉ ሰባት ኣእዛንና ክሳዕ ንጸምም ዓቕልና መጽበቡልና ነይሮም።
ብዓል ወዲ ዓሊ ታንክታት ሒዞም ክምርሹ ኸለዉ ነቲ ዝወሰድዎ ኣገባብ ብዘይ ኣፈላላይ ብጅግንነት ንዝክሮን ንቕበሎን፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዕላልና ክኣ ንርስዖ። ናትና ነገር ምሉእ ዘይብሉ ኰይኑ ኣብ ኰለል ከም ዘብለየና ከንመሃር ሎሚ ክፉት ዕድል ረኺብና’ለና። ንመሃር’ሞ ተማሂርና ክኣ ንጋደል። ንውልቀ ምሃያ ዘይብሉ ተጋዳላይና ካብ ዝግባእ ዋጋ ንላዕሊ ኣይነኽፍሎ። እዚ ምእንቲ ከይከውን ፍሰ-ማልናን ፍሰ-ሓሳባትናን ኣብ ምንታይ ክውዕል ከም ዝግብኦ ኣርቂቕና ክንፈላሰፈሉ ከም ዝግብኣና ንፍለጥ።
ፍሰ-ማልን ፍሰ-ሓሳባትን ተኣሳሲሮም ዝኸዱ ጥምሮ ሓሳበት ክዀኑ ከለዉ፡ እቲ ዝዓበየ ወሳኒ ተራ ዝጻወት ግን ኣብ ምግዳል ይኹን ኣብ ንግዲ ፍሰ-ሓሳባት ኢዩ። ተጋዳላይ ረቂቕ ትኩር ንዕላማ ናይ ምግዳል ዘጽንዐ ንኣፈታትሓ ግርጭት ብመጽናዕታዊ ምርምር ዘለለየ ምስ ዝኸውን ፍሰ-ማል ንፍሰ-ሓሳበት መሳለጥያ ብምግባር ኣብ ንግዲ መኽስብ ኣብ ገድሊ ክኣ ዓወት ከም ዝርከብ ይገብር። እዚ ጥምሮ ሓሳባት’ዚ ኩሉ ህዝብን ኩሉ ተጋዳላይን ብማዕረ ንኽፈልጦ ቀሊል ኣይኰነን። ገስገስቲ መራሕቲ ንኽፈልጥዎ ግን ናይ ግድን ወይ ኣድላይነት (necessity) ክኸውን ኣለዎ።
ምዓላ ናይ ፍሰ-ማልን ፍሰ-ሓሳባትን ማለት ኣተገባብርኡ ዘጽንዑ ተጋደልትን መራሕትን እንተዘየፍሪኻ ፍረ የብልካን። ከምቲ ናይ ፖለቲካ ተንታኒ ሊዮነል (Lionel) ዝበሎ “If you do not have a product to sell, you are the product” “እንድሕሪ ዝሽየጥ ፍረ ዘይብልካ ንስኻ ኢኻ ዝሽየጥ ፍረ ትዀወን።ብኻልእ ኣዘራርባ ዝሽየጥ ስለ ዘይብልካ ንስኻ ኢኻ ትሽየጥ ማለት’ዩ። ኣብ ተመኲሮና እዚ ስለ ዘጓነፈ ኢዩ ሎሚ ሃገርና ነመሸጣ ኣብ ዕዳጋ ወሪዳ ዘላ። ብብሱል ፍሰ-ሓሳበትን ፍሰ-ማልን ተቓሊስና እንተንኸውን ግን ሃገርና ወኒንና ፍረ ሃገርና ክኣ ክንጥቀመሉ ምኽኣልና ኔርና።
መላኺ ስርዓት እሳያስ ካብ ህንጸቱ ጀሚሩ ንፍሰ-ሓሳባት ተጋደልትና እንዳደርበየ ናይ ግዳማወያን ኣዘዝቱ ፍሰ-ሓሳባት እንዳተጠቕመ ንፍሰማል ህዝብና ከሳብ መስዋእቲ እንዳመዝመዘ ኣብዚ ደረጃ’ዚ በጺሑ። ኤርትራውያን ነዚ ስርዓት’ዚ ክንደይ ገንዘብን ንብረትን ደምን ከፊሎሞ? ክንደይ ፍሰ-ማል ንጹህ ህዝብን ተጋደልትንከ ኣብደይ ምዓልኡ ውዒሉ ባኺኑ?
ኣበሃህላይ ንምንጻር ብቐረባ ንምርኣዩ ሕጂኸ እንታይ ኢና ንገብር ዘለና ክብል ስለዝደለኹ ኢየ። ፍሰ-ሓሳባትናን ፍሰ-ማልናን ተኣሳሲሩ ንረብሓ ኹላትና ይውዕል እንተልዩ ንርኣዮ ማለተይ ኢየ። ብርእይቶይ ፍሰ-ሓሳባትና ኣቐዲምና ፍሰ-ማልና ማለት ኩሉ ገንዘብናን ትሕዝቶናን ነቲ ናይ ሓባር እንደልዮ ኣወዳድባ ከምዘገልግል ንገብር ኣለናዶ የለናን ንማለት ዘምጽኦ ዘለኹ ሓሳባት ኢዩ። ብዙሕ መዲርናሉ መንገዲ ኣይሓዘን።
ካብ ድኽመትና ዝኣክል ኩሉ ከም ዝፈልጦ ኣወዳድባና ከም ቀደሙ ክሳዕ ሕጂ ነንፋንጣኻ ኢዩ ዘሎ። ናይ ስምረት ፈተነታት ናይ ንጒሆ ተወሊዱ ናይ ምሸት ክመውት ንርእዮ ኣለና። ትሕተ-ባይታዊ ወይ ሚሰጢራዊ ፍሕት-ሕት ኣይተመንወን። ከዳዕ ኢያ ዘመን’የ ዝኣመንኩዋ ድሙስ ተምጽኣለይ ተመን’የ ዝብሃል ደርፊ ኣብ ቦትኡ ኣሎ። ውድባትና ጥራይ ዘይኰና ናይ ዘና ማዕከናትና ምስቲ ኹሉ ዝንኣድ ኣበርክቶአን ኣብ ናይ ሓባር ውደባ ክበጽሓ ኸለዋ ኣብ ነናይ ገዛእ ርእሰን እምባገነንነት ተጸሚደን ንሓባራዊ ኣገባብ ኣቀላልሳ ኣቓልቦ ኣይሃብኦን። ክንዲ ዝቀራረባ ገሊአን ሕሞራ ገሊኤን ክአ መጠራ ኰይነን ፍሰማል ኤርትራውያን (ገንዘባዊ ሓገዝ) ክምእርራ ህርድግ ክብላ ይርከባ ኣለዋ።
ኣነ ብወገነይ ንሓይሊ ጋዜጠኛታትን ናይ ዜና ማዕከናትን ደጋጊመ ካብ ዘድንቕን ዝምስክርን ነዊሕ ጌረ እንተበልኩ ካብ ሓቂ ኣይረሓቕኩን። ኣብ ቃልሲ ብፍላይ ኣብዚ ዘለናዮ ኲነታት ናይ ሓባር ኣሰራርሓን ማእካላዊ ቅርጻን ንውድባት ጥራይ ዝምልከት ኣይኰነን ብማለት ደጋጊመ ርእይቶይ ሂበ ኢየ። ነዚ ለበዋ’ዚ ኣመት ዝገብረሉ ኣሰራርሓ ግን ክሳዕ ሕጂ ኣይርኣኹን።
ኣብ ምግዳል ዘይተማእከለ ኣወዳድባ ውድባትን ናይ ዜና ማዕከናትን እንተድኣ ነጊሱ ፍሰ-ሓሳባት ማለት ሃናጽን ኣዐዋትን ርእይቶታት ቦታ እንዳስኣነ ብውልቀ-ውድባትን ውልቀ ናይ ዜና ማዕከናትን እንዳተዓብጠ ታሪኽ ከይተረፈ ኣብ ፋሕ ዝበለ ዝምባለታት ከም ዝኣቱ ስለዝኸውን ህዝቢ ሓቅታት ስለ ዝስወሮ ካብ ውደባ ከምዝሃድም ይኸውን። ናይ ፖለቲካ ሓድነት ብናይ ጓይላ ሓድነት ይትካእ። ህግደፍን ተቓወምትን ኣብ ቃልሲ’ምበር ኣብ ጓይላ ኣይተፈላለናን።
ዝምባለ ዘይብሉ ሰብ የለን። ንናይ ሓባር ርብሓ ዝቃለስ ተቓላሳይ ግን ንዝምባሌ ብሓይሊ ንቕሓት ኣብዝተሓተ ደረጃ ከምዝጽቀጥ ገይሩ ንዘተ መንገዲ ይኸፍት። እቶም ዝሓየሉ ንቑሓት ለባማት መራሕቲ ንዝምባሌኦም ኣሸኒፎም ንናይ ሓባር ህዝባዊ ረብሓ ናይ ዘተ መንገዲ ምስ ዝኸፍቱ ታሪኽ ብሕያዎት ኣዒንቲ ከምዝጥመቱ ትገብሮም። ንውሉድ ወለዶ ክኣ ምማህራን ናይ ህልዋት ይዀኑ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ዜና ማዕከናት ዝያዳ ካብ ቅደሚ ሕጂ ላዕልን ታሕትን ይብላ ኣለዋ። እንተዀነ ግን ውልቀ ምቅድዳመን ናብ መልክዕ ናይ ኩባንያታት ይሕዝ ኣሎ ጥራይ ዘይኰነስ ሂወተን ብዝነበረ ደምን ብዝነበረ መትንታትን ከም ዝካየድ ይኸውን ኣሎ። ኣነ ብወገነይ ሓድሽ ደምን ሓድሽ መትንታትን ክርኢ ዝከኣለኒ ብምግባር ሓደ ካብቶም ብህርፋን ክጽበ ዝጸናሕኩ እኳ እንተዀንኩ ገና ኣይሰለጠን። ፍሰ-ሓሳባት ዕድል እንዳስኣነ ፍሰ-ማል ክኣ ኣብ ፋሕ ዝበለ ካሳታት እንዳተኸዝነ ክኸይድ ጥራይ ኢየ ዝዕዘብ ዘለኹ። ሞኖፖል ናይ ዜና ምስ ሞኖፖል ናይ ስልጣን ዓቢ ዝምድና ስለዘለዎ ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ዕረቂ ዓቢ እንቅፋት ምዃኑ ካብ ሕጂ ነለልዮ። ወይ ዝበሉኻ ግበረሎም ወይ ዓዶም ልቐቐሎም ዝብሉ ጋዜጠኛታትን ናይ ዜና ማዕከናትን እንድሕሪ ኣብ ደምበ ተቓውሞና ገኒኖም፡ ደሞክራሲያዊ መልእኽቲ ናብ ህዝቢ ክባጻሕ ዕድል ኣይክረክብን ኢዩ። ኢዶም ክህቡ ዘይደልዩ ደረስቲ ሸውሃቶም ክዕጾ ይኽእል ኢዩ።
ከይደንጎና ናይ ሓባር ዘማእክለና ውደባ ብኹሉ ሸነኻት ብዝያዳ ክኣ ዓርሞሽሻውያን ናይ ዜና ማዕከናት ነዚ ሕጽረት’ዚ ክፈትሕኦ እንተዘይክኢለን፡ ናብ ሲነማታት እንዳተቐየራ ስለዝኸዳ ከከም ትሕዝቶኻን ኣረኣእያኻን ነናብ ዝዓጀበካ ምኻድ ክቕጽል ኢዩ። ፍሰ-ማል ፍሰ-ሓሳባት እንድሕሪ ስኢኑ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ቀጻልነት የብሉን። ክምዕብል ዝኽእል ኣሰራርሓ ስለ ዘይኰነ ንዓወትና የርሕቖ እምበር ቀረባ ከምዝኸውን ኣይገብሮን ኢዩ። መጻኢት ኤርትራ ክኣ ዋላ ቅዋም እንተሃለዋ ካብ ኣፍሪቃዊ ዕግርግር ክትድሕን ኣይክትክእልን ኢያ። ኣዕጋቢ ሃገራዊ ስልጣን ኣብ ምህናጽ ክትጽገም ስለ እትኽእል ካብ ሕጂ ክንዳሎ ኣለና።
ካብዚ ከቢቡና ዘሎ ሓደጋታት ካብ ልቢ ብንጽህና ብንቕሓት ነጻ ክንወጽእ ክንጋደል ቅሩባት እንተዀንና ኩለንተናዊ ኣወዳድባና ከምዝቕየር ከንገብር ኣለና። በበይንኻ ፍሕትሕት ዘዋጽእ ኣይኰነን። ድሮ እቲ ናይ ዘይግሁድ በበይንኻ ፍሕት-ሕት እንዳተኸሽሐ ይኸይድ ስለ ዘሎ ክበራበር ዝጸንሐ ህዝቢ እንዳ ኣንጸርጸረ ክኸይድ ጀሚሩ ኣሎ።
ነዚ ዘሎ ነጸብራቓት ህዝብና መልሲ ክንህበሉ ንእወድ ምዃንና ንፍለጥ። ግሉጽነት ክዕንብብ ኣለዎ፡ ካብ ነቐፌታን ነብሰ ቐፌታን ክንሃድም የብልናን። ንታሪኽናን ንህልዊ ኣቀላልሳናን ከምዝነበረታን ከም ዘላታን እምበር ከምዝደለናያ ከነንብባ የብልናን። ንብሑት ዝምባሌና ነሸንፎ፡ ንዘተ መንገዲ ንኽፈት፡ ናይ ሓባር መለኸት ናይ ገድሊ ይነፋሕ፡ ናይ በበይንኻ እምብልታ ናይ ማዕዶ-ማዕዶ የላኻ ከምዝተርፍ ንግበር፡፡
ብዝኣረገ መሃንድስነት ዝተሃንደሰ ናይ ኤርትራ ናይ በርሊን መንደቕ ከነፍርሶ ናይ ሕልና ቅሩባት ንኹን። ህዝቢ ክበራበር ክጅምር ከሎ ገና ነዚ መድረኽ ዝጥቀምሉን ዝምዝምዝዎን መራሕቲ ኣየጥረናን። ግን ኣይንኽእልን ኢና ማለት ኣይኰነን። ናይ ፕረዚደንት ኦባማ ጭርሖ ክጥቀም ንኽእል ኢና “YES WE CAN”ብዓል ምሉእ ተስፋ ክኣ ኢየ።
ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)


text:
እዛ ቢሂል ካብዚ እያ እትብገስ . . . . .
ሓደ ሚስኪን ሓረስታይ ቀዉዑ ቀዲሉ ምእኩትን ህጡርን ፍርያት ምስ ሓፈሰ ፡ ኣእኻሉ ናብ ዕዳጋ ዘዉርደሉ ኣድጊ ክልምን ናብ ሓደ ኣድጊ ዝነበሮ ወዲ ዓዱ ይኸደልኩም ።
”ከመይ ኢላትኩም ኣምሰኹም ” ኢሉ ናብ ገዛ እቲ ባዓል ኣድጊ ምስ ኣተወ ዶ ዘምጸኦ ይግበር ፡ ቡኑ እናኣጻረረ ዝተባህለን ዘይተባህለን ከዉሪ ኣማሰየ ። ሻቡ ድማ ካልእ ወዲ ዓዱ ” ሰባ ገዛ . . .ኣታ ከመይ ኢልኩም ኣምሲኹም ” እናበለ ሁርግ ብምባል ፡ ካብ ሰብ ገዛ መልሲ ከይተቀበለ ፡ ኣድጊ ደልዩ ከምዝመጸ ልዳት በሪ ተጎዝጊዙ ብጠጠዉ ሓበሮም ። ሰብ ገዛ ድማ ዘረባ ከየድገሙ ፡ ነቲ ኣብ ገበላ ዝነበረ ኣድጎም ንክወስድ ፈቀድሉ ።
ወዮ እቲ ዝምጸኦ ዝረሰዐ ሓረስታይ ድማ ፡ ንሱ ‘ዉን ኣድጊ ደልዩ መጺኡ ከምዝነበረ ተናዘዘ ። ሰብ ገዛ ድማ ፡
”ካብ ኣድጊ ዝደለየ ፡ ኣድጊ ዝበለ ” ብምባል ኣፋነዉዎ ይባሃል !
ኣዝያ መሳጢት ዛንታ እያ ። ዕምቆትን ተግባራዉነትን ሓድጊ ናይዛ ዛንታ ዝኾነት ቢሂል ድማ ኪኖ …
View original post 1,004 more words


text:
Skåne län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 10 2018
ስኮነ ሰሓብን ንጡፍን ክፋል ሽወደን እዩ። ስኮነ ናይ ኩሉ ባህሊታትን ካብ ኩሉ ሸነኻት ዓለም ዝመጹ ሰባትን፡ ናይ ምርምርን ምህዞን ዋኒናት ዝሓዘ ናይ ሰባት መራኸቢ ቦታ እዩ። እቲ ወረዳ ናይ ሽወደን ኣዚዩ ደቡባዊ ቦታ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ልዕሊ 1,2 ሚልዮን ህዝቢ ይነብሩ፡ ካባታቶም ዝበዝሑ መንእሰያት እዮም። 90% ኣብ ከተማታት ይነብሩ፡ 17% ድማ ኣብ ወጻኢ እተወልዱ እዮም፡ ኣብኡ ድማ 170 እተፈላለየ ቋንቋታት ይዝረብ። ስኮነ በቲ ግሩም ናይ ሕርሻ መሬታን ነዊሕ ገማግም ባሕራን ምጭው ተፈጥሮኣን ትፍለጥ።
ኮሙንናት ኣብ Skåne län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Skåne län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኣብ ስኮነ ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ናይ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ተራእዩ። ኣብ boplatssyd ኮሙናውን ብሕታውን ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ንምርካብ ተራ ክትሕዝ ትኽእል። ኣብ ስኮነ መብዛሕትኡ ሰብ ብናይ ሓባራዊ መስመራት ጕዕዞ (kollektivtrafiken) እዩ ዚጎዓዝ። እቲ ኣብ መንጎ ከተማታት ዘሎ ናይ ጕዕዞ መራኸቢታት ግሩም ብምዃኑ ብዙሓት ኣብ ሓደ ኮምዩን እናተቐመጡ ኣብ ካልእ ኮምዩን እዮም ዚሰርሑ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ናይ ስኮነ ዞባ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ንሱ 36,000 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ንሳቶም መብዛሕትኦም ኣብ ክንክንን ጥዕናን፡ ንግድን ኢንዱስትሪን፡ ባህሊ ኣከባብን ይሰርሑ። ናይ ስኮነ ኮምዩናት ድማ፡ ካልእ ገዲፍካ፡ ኣብ ትምህርትን ክንክን ህጻናትን ምምሕዳርን የስርሓ። እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ፡ PEAB AB, Sony ከምኡውንPosten AB. እየን።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
እቲ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየ ሉንድ ዩኒቨርሲቲ 47,000 ተመሃሮን 7,500 ብቐዳምነት ኣብ ሉንድን ማልመን ሀልሲንቦሪን ዝነጥፉ ሰራሕተኛታት ኣለውዎ። ኣብ ማልመ ናይ ማልመ ኮለጅ ኣሎ፡ 25,000 ተመሃሮን 1,400 ሰራሕተኛታትን ከኣ ኣለዉዎ። ኣብቲ ናይ ክሪስትያንስታድ ኮለጅ፡ 13,000 ተመሃሮ ይመሃሩ። ኣብ studera.nu. ብዛዕባ ትምህርቲ ሓበሬታ ትረክብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ፍሉጥ ዝኾነ ሕማም፡ ወይ መጕዳቲ ወይ ጸገማት ምስ ዚህልወካ፡ ናብቲ ናይ ዞናኻ ማእከል ጥዕና ኪድ። ኣብኡ ብዛዕባ ከመይ ጌርካ ጥዕናኻ ከም እተመሓይሽ ደገፍ ወይ ሓገዝ ትረክብ። ኣብቲ vårdguiden ብዛዕባ ጥዕና ምኽሪ፡ ብዛዕባ ኣበይ ክትከይድ ከም ዘሎካ ድማ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ስኮነ ስለስተ ዓይነት ሆስፒታላት ኣለውዎ፤ ዩኒቨርሲታዊ ሆስፒታል፡ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ናይ ከባብን ሆስፒታላት። ኣብኡ እተፈላለየ ክፍልታት ሕክምናን እተፈላለዩ ክኢላታትን ኣለዉ። ሓደገኛ ሕማም ምስ እትሓምም፡ ኣብ 112 ደውል። ንሕማም ስኒ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ። ንሱ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ሓበሬታ ይህበካ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ስኮነ ሃብታም ባህላዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ፡ ካልእ ገዲፍካ፡ ተያትር፡ ኦርከስትራ፡ ኣብያተመዘክርን ብዙሕ ዝበጻሕቱ ቤትንባብን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ኮምዩንካ ቤትንባብ ከይከፈልካ መጽሓፍ ክትልቃሕ ትኽእል። ብግዜ ዕረፍቲ መብዛሕትኡ ሰብ ኣብቲ ማሕበራት ይነጥፍ። ኣብ ናይ ስፖርት ወይ ናይ ሰራሕተኛታት ወይ ናይ ዝንባለ ማሕበራት ኣባል ምዃን ልሙድ እዩ። ገለ ካብተን ማሕበራት ስኮነ ኣብ "Nätverket" ይርከባ።
ኩሉ ሰብ ናብቲ ተፈጥሮን፡ ዱርን ባሕርን ቀላያትን ዕዱም እዩ። እቲ ናይ ሓፋሽ መሰላት፡ ኣብኡ እንታይ ከም ዚፍቀድ ወይ ከም ዘይፍቀድ ይነግር። ስኮነ 200 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእትን ሰለስተ ሃገራዊ መናፈሻን ኣለዋ።
እቲ ናይ ስኮነ ብዙሓት በጻሕቲ ዝኸዱዎ ቦታ፡ ኣለ ስተናር፡ ሶደርኦሰንስ ሃገራዊ መናፈሻን ናይ ሉንድ ዱምሺርካን እዩ። ኣብቲ ወረዳ 500 ኣብያተክርስትያን ይርከቡ። ስኮነ 240 ጥንታውያን ኣብያተመንግስትን ኣደራሻትን ኣለዋ።


text:
ኣነ ፖለቲካ ኣይፈቱን ኣብ ፖለቲካ ክኣቱ ድማ ኣይደልን ዝብሉ ሰባት ከም ዘለው ከይዘንጋዕና፡ ኩሉ ሰብኣዊ ፍጡር ብቐጥታ ድዩ ብተዘዋዋሪ ካብ ፖለቲካ ወጻኢ ከምዘይኮነ ምቕባል ዘይስገር ሓቂ’ዩ። እቲ ኣተሓሳስባ ይጽበብ ይስፋሕ፡ እቲ ትሕዝቶ’ውን ይዕበ ይንኣስ፡ ኩሉ ወዲ-ሰብ ናተይ፣ ናትና፣ ናታትኩም፣ ናታቶም ዝብሎ ነገራት ኣለዎ። ነቲ ናተይ ናትና ዝብሎ ከማዕብል፡ ክከናኻን፡ ከራብሕ፡ ካብ ዕንወት ክከላኸል ላዕሊ ታሕቲ ክብል ከመሓድር ምርኣይ ከኣ ልሙድ ተግባር’ዩ። እዚ ፖለቲካዊ’ዩ።
ናተይ ናትና ናቶም ዝበሃል ክሳብ ዝሃለወ ከኣ፡ ኩሉ ወዲ-ሰብ ይረደኣዮ ኣይረደኣዮ ኣብ ፖለቲካዊ ባሕሪ ይሕንብስ ምህላው’ዩ ዘመልክት። ዓውዲ ፖለቲካዊ ደሞክራሲ እንተደሊኻ ትኣትዎ ትዋስኣሉ፡ እንተዘይደሊኻ ኣይፈቱን ኢልካ ትሃድመሉ፡ ነብስኻ ተግልለሉ ኣይኮነን። ሕቶ ፖለቲካዊ ደሞክራሲ ከም ባርዕ ሓዊ ዘቃጽል፡ ከም ኣስሓይታ ቁሪ ከድ ከድ ዘብል ዘይኮነ ሕቶ ምሕደራ ህይወትን ንብረትን፡ ሕቶ ምሕደራ ኣፍራይነትን ምክፍፋልን፣ ምሻጥን ምልዋጥን፣ ሕቶ ምሕደራ ሓቢርካን ተደጋጊፍካን ብሰላም ምንባርን ጉዳይ’ዩ።
ስለዚ ከኣ ዜጋታት ብኸመይ ንመሓደር ወይ ንመራሕ፡ ኣብ ራእይ፣ ስትራተጂን ፖሊስን ዘዝመስሎም ኣንፈት ክመርጹ ይኽእሉ’ዮም። ራእይኦም ፖለቲካዊ ፕሮግራሞም ዝቀራረብ ብሓባር ዘስርሕ ወይ ድማ ዘይቀራረብ ብሓባር ዘየስርሕ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ስለምንታይ’ሲ ምስ ድሌትን ኣተሓሳስባን ናይ ሰባት ከምኡ’ውን ደረጃ ማሕበረ ቁጠባዊ ምዕባለ ናይ’ታ ሃገር ዝግለጽ፡ ካብ ክልተ መሰረታዊ ኣንፈት ማለት ጸጋማውን የማናውን ኣረኣእያ ዝምንጩ ግን ከኣ ብዝተፈላለየ ኣስማት ዝግለጽ ዓይነት ምሕደራን ቅርጻ መንግስትን ስለ ዘሎ።
ዜጋታት ኣብ ከመይነት ጉዳይ ምሕደራ ሃገሮም በበይኑ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ከንጸባርቑ ከኣ ከምቲ ገለ ተበለጽቲ ከደናግርሉ ዝፍትኑ፡ ትሕቲ ሃገርነት ልዕሊ ሃገርነት ኢልካ ትኹንኖ ዘይኮነስ ምልክት ጥዕና ዘለዎ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ’ዩ። ዘይጥዕናን ኣሰካፍን ኣተሓሳስባ፡ ኣብ ባሕሪ ፖለቲካ እናነበርካን በቲ ኣብ’ታ ሃገር ዘሎ ፖለቲካዊ ማሕበል እናተሃረምካን ኣነ ፖለቲካ ኣይፈቱን ኣብ ፖለቲካ ክኣቱ ኣይደልን ዝብል መንገዲ በለጽ ሒዝካ ብማዕዶ ምውርዛይ ምስ ዝህሉ’ዩ።
ፖለቲካ ኤርትራ ከም’ዚ ሕጂ ኮይንዎ ዘሎ ክኸውን ን28 ዓመት ውልቀ ምልካዊ ምሕደራ ተሰኪሙ ደም እናጎስዐ ክጎዓዝ ዝለዓለ ተራ ዝተጻወተ ድማ፡ እዚ ኣነ ፖለቲከኛ ኣይኮንኩን። ኣብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ኣትየ ክዋሳእ ኣይደልን። በዓል ሞያ’የ፣ ነጋዳይ’የ፣ ሓረስታይ’የ፣ ሸቃለይ’የ …ወዘተ ዝብል ንገዛእ ርእሱ ካብ ሰብ ዝሰርሖ ግፍዕን ውርደትን ዘይከላኸል ድሑርን ተበላጽን ኣተሓሳስባ ልዕልነት ሒዙ ብምጽናሑ’ዩ።
ሃገር ናይ ህዝቢ፡ ክቡር ዋጋ ከፊሉ ዘምጸኣ’ውን ህዝቢ ኮይኑ እናሃለወ፡ ብዘይ መተኣማመኒ ሕጋዊ መቆጻጸሪ ልጓም፡ ሓደ ናይ ውሑዳት ጉጅለ ከም ቃሕታኡ ክገዝእ ዕድል ረኺቡ ጸኒሑ። እዚ ብሓደ ገባሪ ሓዳጊ ባእታ ዝዝወር ጉጅለ ውሑዳን ንግርህና ህዝቢ፡ ንስቓታ ህዝቢ፡ ንፖለቲከኛ ኣይኮንኩን ፖለቲከኛታት ድሌቶም ይግበሩ ሸለትነት ህዝቢ ተበሊጹ፡ ንሱ እንተመሪሕዋ ሃገር ትህሉን ትቕጽልን፣ ንሱ እንተዘይመሪሕዋ ሃገር ትበታተንን ነበረ ትኸውንን፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ጽልኢ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳዩ ኣብ ራዕዲ ዝተሰረተ ቀጻሊ ጎስጓስ፡ ፖለቲካዊ ቁጠባዊ ጸጥታዊ ባህላዊ ኩነታት ሃገር ምሉእ ንምሉእ ተቖጻጺሩ፡ ናይ ጥፍኣት መሓውሩ ዘርጊሑ ክሃልል ጸኒሑ።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ግን ህዝቢ ከም ህዝቢ ፖለቲካዊ ልቦና ዘማዕበለ፡ ንፖለቲካ ኣይፈቱን ኣብ ፖለቲካ ድማ ኣይኣቱን ዝብል መንገዲ በለጽ ዝሰበረ፡ ህግደፋዊ ፖለቲካዊ ጭቆና ዝወለዶ ህዝባዊ ትብዓት ቅድሚት ዝመጽኣሉ ኣብ መድረኽ ዝወጽኣሉ ኩነታት ንሰምዕን ንርእን ኣለና። ምስ ናይ 50 ዓመት ፖለቲካውን ዕጥቃውን ቃልሲ ተመክሮኡ ብምንጽጻር ኣብ 90ታት ክረአ ዝነበሮ፡ ኣብ’ዚ ኣቲናዮ ዘለና ፖለቲካዊ ዓዘቕቲ ከይኣተናን ኽኸውን ከም ዝነበሮን ከይረሳዕና፡ ሎሚ ኣብ ከምዚ ዝበለ ቁጠዐን ድልውነትን ንፖለቲካዊ ለውጥን ምብጻሑን ብጸጋ ተቒቢልካ፡ ካብ ዝኸሓነ ናይ ሕነ ምፍዳይ ስምዒት ዝደሓነ፡ ብንጹር ናይ ዓወትን ለውጥን ፖለቲካዊ ኣንፈት ራእይን ስትራተጂን ምምራሕ የድሊዮ ከም ዘሎ ምርዳእ የድሊ።
ህዝባዊ ዓወት ህዝባዊ ሃገራዊ ሰላም፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምሕደራ፡ ህዝባዊ ሃገራዊ ልምዓት፡ ጭቆና ስለ ዝመረረካ በትርን ፋስን ሒዝካ ሆ ኢልካ ብምጉያይ ጥራሕ ኣይርከብን። ንበዓል በትሪ ጸላኢ፡ በቲ ዝርደኦ ቋንቋ ክትገጥሞ በትሪ ምሓዝ ቅኑዕ’ዩ። በትርኻ እንታይ ዕላማኡ ከይነጸርካ ብዝተደዋወሰ ዘይብሩህ ፖለቲካዊ ኣንፈት፡ እዚ ሓደ ሰብን ሓደ ጉጅለን ጥራሕ ይወገድ ኣንጸርጽሮት ዝወለዶ ረስኒ ከይከውን ምጥንቃቕ ግን ወሳኒ’ዩ፡፡ ጸላኢ ትሃርመሉ በትሪ ብሓሳብ ብራእይ ብስትራተጂን ስልትን ክምራሕ ምግባር፡ ዘይስገር ህዝባዊ ዕጥቂ ክኸውን ይግባእ።ፋሽሽታዊ ደርግ ጸሪግና ናብ ህግደፋዊ ዘቤታዊ ጸላኢ ዝተሰጋገርናሉ ኩነታት ትምህርቲ ክኾነና ኣለዎ። ከም ህዝቢ ከምዚ ኮይናዮ ዘለና ክንከውን ዝገበረ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ብቕዓትን ስለ ዝጎደለ ምዃኑ ዝተረደአ ዝጸረየ ፖለቲካዊ ኣንፈት ተኸቲልና ክንቃለስ ኣለና።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ ዝግበር ዘሎ ምትእኽኻብ ዘተባብዕ’ዩ። ግን ካብ ዝተደዋወሰ ርእይቶ ክወጽእ ኣለዎ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ተኲስካ ምቕታል ‘ምበር ብሓሳብ ምርዳእ፡ ምርድዳእ ዘይፈልጥ ፈራሕ ጨካን ስማዊ መንግስታዊ ጉጅለ ጀሚሩ ዘሎ ተቓውሞ፡ ዕለተ ዓወት ህዝባዊ ቃልስና ኣብ ቀረባ ርሕቀትና ከም ዘሎ ዝሕብር’ዩ። ግን ኣብ ዝተነጸረ ህዝባዊ ዕላማ ክዓስል ኣለዎ። ምስ’ቲ ብደገ ዘሎ ተቓውሞ ክተኣሳሰር ኣለዎ። ኩሉ ተደሚሩ ንጽገናዊ ፖለቲካዊ ለውጢ ዘይኮነ፡ ንመሰረታዊ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ለውጢ ክዳሎ ኣለዎ። ዘቤታዊ ፖለቲካዊ ዓፈና ንምውጋድ፡ ህዝባዊ ራእይ፣ ስትራተጂን ስልጥን ቀሪጽናን ወኒናን ብንቕሓትን ብሓላፍነታዊ ስምዒትን ንረባረብ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 10-05-2019


text:
ሕጊ ሕሙማትPatientlagen
ሕጊ ሕሙማት ንዓኻ ከም ሕሙም መጠን ኪኸውን’ዩ ተደንጊጉ። ንስኻ ብዛዕባ ሕማምካ ሓበሬታ ክትረክብን እንታይ ዓይነት ሕክምና ከም ዘሎን ኣብኡ ተገሊጹ’ሎ። ስለዚ ንስኻ’ውን ብወገንካ ኣብ እትረኽቦ ሕክምና ክትውስን ትኽእል ኢኻ ማለት’ዩ። እቲ ዘድልየካ ሕክምና ኣበይ ከም እትመርጾ’ውን ክትፈልጥ ትኽእል።
ንስኻ መን ምዃንካ: እንታይ ድሕረባይታ ኣሎካ ብዘየገድስ
ንስኻ መን ምዃንካ: እንታይ ድሕረባይታ ኣሎካ ብዘየገድስ: ሰራሕተኛታት ኣገልግሎት ሕክምና ነቲ ዘድልየካ ሓበሬታ ኪህቡኻ ኣለዎም። እዚ ማለት ከኣ: ንኣብነት ሕክምናዊ ምርመራ ብኸመይ ከም ዚትግበር ክትርዳእ ኣስተርጓሚ ወይ ጽሑፋዊ ሓበሬታ ኬድልየካ ይኽእል ማለት'ዩ።
እቲ ሓበሬታ ምስ ኵነታትካን ምስ ዕድላትካን ዚሳነ ኪኸውን ኣለዎ። እዚ ኸኣ: ንስኻ ርድኢት ኪህልወካን ኣብ እትረኽቦ ሕክምና ተሳታፊ ክትከውንን ኣገዳሲ'ዩ። ማዕረ ክንደይ ንጡፍ ክትከውን እትውስን ንስኻ ኢኻ፤ ይኹን'ምበር፡ እንታይ ከም እትደሊ ክትዛረብ ኵሉሳዕ ዕድል ኣሎካ።
ኣየኖት ኣማራጽታትን ዕድላትን ከም ዘሎዉኻ ምስ ተረድኣካ: ፍቓድካ ክትህብ ወይ ብኻልእ ኣገባብ ምቕባልካ ክትገልጽ ትኽእል ኢኻ። ነቲ ዚቐርበልካ ኣገልግሎት ሕክምና ኣይፋልን ክትብል'ውን ትኽእል ኢኻ። ንሓደ ዓይነት ሕክምና ሕራይ ኢልካ ፍቓድካ እንተሃብካ'ውን ሓሳብካ ክትቅይር ትኽእል ኢኻ።
ቈልዑ'ውን ርእይቶኦም ኪገልጹ ዕድል ኪወሃቦም ኣለዎ። እቲ ኣገልግሎት ዚወሃቦ ቈልዓ ብዕድመ ንኡስ እንተ ኾይኑ: ምስ ወላዲ ብምትሕብባር ኪትግበር ይኽእል'ዩ፤ ይዅን'ምበር ቈልዓ ዕድመ እንዳወሰኸ ኣብ ዚኸደሉ ጊዜ: ኣብቲ ዚግበረሉ ሕክምና ተሳቲፉ ኪውስን ኣገዳሲ ይኸውን። ቈልዑ ኣብ ዚግበረሎም ሕክምና ብንጡፍ ኪሳተፉን ኪውስኑን ምእንቲ: እቲ ሓበሬታ ኪርድኦም'ውን ኣገዳሲ'ዩ።
እቲ ሓበሬታ ንምንታይ ዚምልከት ኪኸውን ይኽእል፧
ብዛዕባ'ዞም ዚስዕቡ ሓበሬታ ትረክብ:-
- ኵነታት ጥዕናኻ
- ኣብ ምርመራ: ክንክንን ሕክምናን ዜገልግሉ ኣየኖት ኣገባባት ከም ዘለዉ
- ኣየኖት ሓገዝቲ መጋበሪያታት ከም ዘለዉ
- ኣገልግሎት ጥዕና መዓስ ከም ዚወሃብካ ኪህልወካ ዚኽእል ትጽቢታት
- እቲ ዚወሃበካ ሕክምናን ክንክንን እንታይ ውጽኢት ኪህልዎ ትጽቢት ከም ዚግበረሉ
- ሕልኽልኻትን ጎድናውያን ሳዕቤናትን ኬምጽኡ ዚኽእሉ እንታይ ዝዓይነቶም ሓደጋታት ከም ዘለዉ
- እቲ ዘድልየካ ድሕረ-ክንክን ብኸመይ ከም ዚትግበር
- ሕማምን መጕዳእትን ንምክልኻል ኣየኖት ኣገባባት ከም ዘለዉ
- ብመገዲ ውሕስነት ካሳ ኣቢልካ ኣብ ሃገራት ኢኮነሚያዊ ከባቢ (EES-land) ወይ ኣብ ስዊዘርላንድ ብዛዕባ ዚሕተት ኣገልግሎት ሕክምና ተወሳኺ ሓበሬታ ናይ ምርካብ ኣኽእሎ
ስሕት ኢሉ: መቕርብካ ብዛዕባ ሕክምናኻ ሓበሬታ ኪረኽቡ ኬድልዮም ይኽእል'ዩ። ብምኽንያት ሕጊ ስትረት (sekretessen): ንስኻ ብኣካል ኣብ እትርከበሉ ወይ ፍቓድካ ኣብ ዚሃብካሉ ወቕቲ ጥራይ እዮም ግን ኪሕበሩ ዚኽእሉ።
ኣብ ህጹጽ ኵነታት: ንኣብነት ቀልብኻ ኣጥፊእካ ፍቓድካ ክትህብ ኣብ ዘይትኽእለሉ ህሞት: ህይወትካ ኣብ ሓደጋ ኣብ ዚርከበሉ ወቕቲ ሕክምና ይግበረልካ'ዩ።
ኣብ ምሉእ ሃገር ክፉት ኣገልግሎት ሕክምና ምምራጽ
ኣብ እትቕመጠሉ ምምሕዳር ኣውራጃ (ላንድስቲን) እንታይ ዝዓይነቱ ኣገልግሎት ሕክምና ከም እትረክብን ኣብ ካልእ ቦታ ናይ ሕክምና ምርካብ ኣገልግሎት ዘሎ ኣኽእሎን ሓበሬታ ክትረክብ ኣለካ።
ይዅን’ምበር: ኣብ ዝኾነ ቦታ ሽወደን ክፉት ኣገልግሎት ሕክምና ክትረክብ’ውን ክትክእል ኣለካ። እዚ ማለት ከኣ፡ ንምርመራ ወይ ምብጻሕ ሓኪም ክትገብር ዝኾነ ክሊኒክ (vårdcentral) ወይ ፍሉይ ክእለት ዚሓትት ክፉት ኣገልግሎት ሕክምና (specialistvårdsmottagning) ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ ማለት’ዩ። ካብ ፍሉይ ክእለት ዚሓትት ክፉት ኣገልግሎት ሕክምና፡ ከም መጥባሕቲ ኢድን መጥባሕቲ ዓጽሚ ዓይንን ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል።
እቲ ኣገልግሎት ሕክምና ብላንድስቲን ዚምወል ክሳዕ ዝኾነ እቲ ሕክምና ዚህብ ትካል መንግስታዊ ይዅን ብሕታዊ ኣገዳስነት የብሉን።
ተመዝጊብካ ኣገልግሎት ሕክምና እትረኽበሉ ክሊኒክ ምምራጽ ስሕት ኢሉ ብ ”ሊስትኒን” (listning) ይፍለጥ። ይዅን’ምበር: ኣብ ምሉእ ሽወደን ናብ ዝኾነ ክሊኒክ ክትከይድ ኣኽእሎ ኣሎካ። ኣብ ሓደ ክሊኒክ ምስ ሓኪም ቀዋሚ ርክብ ክትገብር ክትመርጽ’ውን ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ካልእ ላንድስቲን ዚርከብ ዞባዊ ሆስፒታል’ውን ክብ ዝበለ ክእለት ዚሓትት ክፉት ኣገልግሎት ሕክምና: ንኣብነት ክትትል ሕክምና መንሽሮ: ክትገብር’ውን ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ።
ሕክምናዊ ጠለብካ’ዩ እቲ ወሳኒ
ኣብ ካልእ ላንድስቲን ኣገልግሎት ሕክምና ኣብ እትሓተሉ ወቕቲ: መዓስ ሕክምና ከም ዚግበረልካ ዚውስን እቲ ሕክምናዊ ጠለብካ’ዩ። ሕክምናዊ ጠለብካ ኸኣ ብሓኪም’ዩ ዚግምገም። ልክዕ ከምቶም ኣብቲ ሕክምና ትሓተሉ ዘለኻ ላንድስቲን ተመዝጊቦም ዚቕመጡ: ፍላይ ዘይብሉ ክፉት ሕክምና ኢኻ ትረክብ። እዚ ማለት ከኣ: ንኣብነት ልክዕ ከምቶም ክፉት ሕክምና ዚሓቱ ካልኦት ሕሙማት: ሓደ ዓይነት ክፍሊት ሕክምና ኢኻ ትኸፍል ማለት’ዩ። ኣብ ካልእ ላንድስቲን ሕክምና ኣብ እትመርጸሉ ወቕቲ: ንጕዕዞን ንመካየድኻን ዚኸውን ወጻኢ ባዕልኻ ኢኻ ትኸፍሎ።
ካብ ካልእ ላንድስቲን ዝመጸ ሕሙም: ኣብቲ ዚመርጾ ላንድስቲን ውሕስነት ኣገልግሎት ሕክምና (vårdgarantin) የብሉን።
ሓድሽ ሕክምናዊ ግምገማ
ንህይወት ዜስግእ ወይ ፍሉይ ዝኾነ ጽንኩር ሕማም ወይ መጕዳእቲ እንተሎካ: እሞ ክብድ ዝበለ ሕክምናዊ ውሳነ ክትውስን እንተ ኾይንካ: ሓድሽ ሕክምናዊ ግምገማ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። እዚ ግምገማ ኸኣ ኣብቲ ንስኻ እትቕመጦ ወይ ኣብ ካልእ ላንድስቲን ዚርከብ ካልእ ሓኪም ይገብሮ።
ወጻእታት ሕክምናዊ ግምገማ እቲ ዝተመዝገብካሉ ላንድስቲን ይኸፍሎ።
ኣድላይነት ረሚስ ኪፈላለ ይኽእል'ዩ
ኣብቲ ሕክምና እትሓተሉ ላንድስቲን: ፍሉይ ክእለት ዘድልዮ ክፉት ሕክምና ንምርካብ ግድን መተሓላለፊ ወረቐት (ረሚስ) ዘድሊ እንተ ኾይኑ: ካብቲ ዝተመዝገብካሉ ክሊኒክ ግድን ረሚስ ኬድልየካ'ዩ።
እንተ ዘይዓጊብካ
ኣብ ዚግበረልካ ሕክምና ተሳትፎ ከም ዘይብልካ ኮይኑ እንተ ተሰሚዑካ: ወይ ብኻልእ መልክዕ ኣብቲ ዚግበረልካ ሕክምና ዕግበት እንተ ዘይብልካ: ኪሕግዘካ ዚኽእል ኣብ ኵላተን ላንድስቲን ዚርከብ ኮሚቴ ሕሙማት (patientnämnd) ኣሎ። ንኣብነት: ኮሚቴ ሕሙማት ምስ ሓላፍነት ዘሎዎም ሰራሕተኛታት ሕክምና ኣራኺቡ ንዘጋጠመካ ብኸመይ ከተፍልጥ ከም ትኽእል ሓበሬታ ኣብ ምርካብ ኪሕግዘካ ይኽእል'ዩ።


text:
ዘይወጽእ ሓዘን፣ ኣየ ዘመተ! ንጉስ ሄባል! ወየ ዶ ክብለልኩም።
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2013/10/Collected_Poems_4.pdf"]
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2012/04/mot-knana-bAlena.pdf[/embed]
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2012/03/Aba-Guayla-21-Ametat.pdf[/embed]
ካልኣይ ምዕራፍ መጽሓፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ብዛዕባ ድርብ ኪዳን ናይዝጊ ክፍሉን ኢሳይያስን ኢዩ ኣስፊሩ ዘሎ፣ “ኣቦይን ኣደይን ነንበይኑ ጸሎቶም” ከም ዝበሃል ድግም። ኣብ ጉዳይ ገበነኛ ናይዝጊ ክፍሉ ጸሎትናን ጸሎት ኢሳይያስን ነንበይኑ ኢዩ ጸኒሑ፣ ሕማም ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ንዝክረሉ ዝነበርና ግዜ። ‘ከቢድ ሕማም ካብ ሞት ነይሓልፍ’
“…ሓደ ካብቲ ቀንዲ ዘዐወተና ረቛሒታት ምዕቃብ ምስጢር ኢዩ። ስለዚ ምስጢር ክትዕቅቡ ኣለኩም። ኣነን ኢሳይያስን እንፈልጦ ናይ ሳሕል ምስጢር ንህዝቢ ኤርትራ እንተዝንገሮ፣ ብሙሉኡ እዚ ህዝቢ’ዚ ምተጸለለ ነይሩ።” ቃል ናይዝጊ ክፍሉ ሚኒስተር ዜና ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ንኣኼባ ሓለፍቲ እቲ ሚኒስትሪ ካብ ዝበሎ።
ሞት ገበነኛታት ህግደፍ ክቕጽል ኢዩ።
“ዱላ ግርም መድሃኒት ኢያ! ደርግ ብዱላ ምስ ተደሰቐ ኢዩ እሺ ሐራይ ኢሉ ኣብ ኣትላንታ ዝተባህለት ከተማ ብሰላም ንክዘራረብ ተቐሲቡ። ሕጂ’ውን ክሳብ መንግስቱ ሃይለማርያም ስዩም ዝብልን ናጽነት ኤርትራ ጋህዲ ዝኸውንን ብዱላ ክዝበጥ ጥራይ ኢዩ ዘለዎ። እቲ ምንታይ ሰላም ንደርግ መዘናግዒ ገበጣ’ምበር መሰረታዊ ፍታሕ ንምምጻእ ዝጀመሮ ጉዳይ
ርሑስ ሓድሽ ዓመት 2012 ንኩሉኹም ተኸታተልቲ ጽሑፋት ደምበ ኣለና። ንኣመንቲ ክርስትና ኤርትራውያን ከኣ ርሑስ በዓል ልደት ይግበረልኩም!! ከምቲ ነፍስ-ሄር ኣቦና ሓርበኛ ወልደኣብ ወልደማርያም ኣብ ናይ ቀደም መጽሓፎም፦ ‘ቂም-ቂም ሰዓት ኣኺላ’ ዝበልዎ፤ እነሆ ድማ ሎሚ መዓልቲ ምስ መዓልቲ፣ ሰሙን ድማ
ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዘለኹም ደቂ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸበረ ሰላምታይ ይብጻሕኩም። እነሆ እምበኣር እቲ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ከምኡ’ውን ‘ዋዜማ ዘመነ-ቅብጸት ኢሳይያስ’ ብዝብል ኣርእስትታት ቅድሚ ዓሰርተ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝተጀመረ፤ 35 ክፋላት ጽሑፋት ‘ኣለና’ ናብ መደምደምታ በጺሑ ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኩላቶም ኣብ መርበባብት ኢንተርነት ብተገዳስነት ዝሰቐልዎ፤ ብረድዮታት
ብሰንኪ ሕንቃቐን ምሒር ጥንቃቐን፣ ዝናን-ባህታን ትርጉም ስኢኖም ናጽነትን ሱቕታን ድማ ስኒት ስኢኖም ዝብል ተኸታታሊ ጽሑፍ፣ ኣብ’ዛ ኤርትራና ወሪዱ፣ ንአኮኖሚ ፖለቲካን ማሕበራውን መዳያትና ልቡን ቀልቡን ኣጥፊኡሉ ዘሎ ቅልውላው ብዓቕመይ ከንጸባርቕ ዝፍትነሉ ዘለኹ ጻዕሪ’ዩ። እወ እቲ ጸገም ኣበይ’ዩ ዘሎ መፍትሒኡ ሃሰስ ምእንቲ ክንብሎ’ዩ እቲ ጻዕሪ።
ቅድሚ ሕጂ’ውን ዓውድኻ
ብሰሙኑ! ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዓቢ ውራይ ኢዩ ክቕኒ፤ ውራይ ሃገራዊ ጉባኤ። ሃገራዊ ጉባኤ ፍረ ሃገራዊ ቃልሲ ኤርትራውያን ስለዝኾነ፣ ንውጽኢቱ ብሃንቀውታ ክንጽበዮ ባህርያዊ ኢዩ። ንዝጎዓዞ መንገዲ ሽግ ክንውልዓሉ፣ ንዝበጽሖ ደረት-ትርኢት ድማ እምነ-ኩርናዕ ከነቐምጠሉ ዝግባእ’ኳ እንተኾነ፣ ማዕረ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ንክሰርሕ ማዕጾ ኮሚሽን ካብ ዝኹሕኳሕ
ርሑስ በዓል ዒድ ኣል-ኣድሓ ኣልሙባረክ!
ህዝቢ ኤርትራ ናብ መጋርያ ጥፍኣት ኣብ ዝተሰንደወሉ ግዜ፣ ንሕልና ኣዴታት ዝድብስ ሰብ ኣብ ዝተሳእነሉ ዘመን ኣካሒዳ፤ “እዚ ውን ይሓልፍ!”ዝብል ማህሌት፣ ኣብ ጽላት ምድረ-በዳ ሲናይ ኣንቢብና። እዚ ማህሌት’ዚ ኣብ መወዳእታ ምፍናው ሂወት፤ ብደም ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተጻሕፈ ናትና ቃላት ኢዩ። ትሩፍ ድሕሪ ደጊም!
ኩላትና ኤርትራ ኢዩ ድምጽና። ንግሆን ምሸትን ጸሎትና፣ መኣዲና ክንጅምር ክንውድእ ኤርትራ ኢና እንብል። እወ እቲ ምንታይ ንሳ ዝለዝኾነት ውርሻና።
ኦ…መኮንናት ኤርትራ! ዕድመ ገበነኛ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንምንዋሕ፣ ነታ ሰባብ ኤርትራውያን ዘጽነተት በትረ ስልጣኑ ንምሕላውን ስቓይ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝብኹም ንምኽዕባትን፤ ‘ተር ከም ዓተር’ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ተተቲዕኩም
ሰላም ተኸታተልቲ ጽሑፋት ዋዜማ ዘመነ ቅብጸት ኢሳይያስ! ቁሩብ ስራሕ ስለዝጸዓቐኒ ዝግ ኢለ ቀንየ’ሞ እነሆ ተኸታታሊ ጽሑፍ ደምበ ኣለና። ቅድም ቀዳድም ነቶም ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሙሉእ ዓለም “ስመር” ብዝብል ቴማ ብሰላማዊ ሰልፊታት ዝምክቱ ዘለዉ ኤርትራውያን ብሓፈሻ፣ ኤርትራውያን መንእሰያት ድማ ብፍላይ ክብሪ ይወሃቦም። ንህዝቢ ኤርትራ ጸባ
ርሑስ በዓል ቅዱስ ዮሓንስ!
ሰላም ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ብቕንያቱ ብዓበይቲ ሃገራውያንን ሃይማኖታውያንን በዓላት ተኸቢብና ኢና ቀኒና።
ዮሃና ንወርቃዊ ኢዮቤልዩ /መበል 50 ዓመት/ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፣
ዝኸበረ ሰላምታን ሰናይ ምንዮትን ነቲ ስለ ናጽነት ሃገር ክብል ንሰላሳ ዓመታት ሱባኤ ኣትዩ ፍረ-ጻማ ናጽነት ዝረኸበን፤ ክብርታቱን መሰላቱን ብህግደፍ ዝተጨውየን ኣስላማይ ክስታናይ ወዲ ኤርትራ።
‘ርሕስቲ ኣንጭዋስ ኣብ ጉድጓዳ ቅሚጦ ይስራሓላ’ ዝበሃል ድንቂ ዝኾነ ምስላ ኣበው ከምዚ ሎሚ ኣብ ምድረ–ገጽ ኤርትራ ዘሎ፣ ካብ ዝተጋደለ ዘውደልደለ ዝነብረሉ ግዜ ኢዩ።
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ ‘ዋዜማ፡ ዘመነ-ቅብጸት ኢሳይያስ!’ ቅድሚ ስሳ ዓመታት ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ዝተራእየ ዝንገረሉ መሰክሕ ድርቂ ዳግማይ ኣንጸላልዩና ኣሎ።
ብትኽክል ምግምጋም ካብ ጌጋን ባዕላውነትን ዘድሕን ጥበብ ኢዩ። ደምበ ኣለና ከም ህዝብና ብዝቐሰምናዮ ግብራዊ ተመኩሮ፣ ሓባራዊ ጉዕዞ ስንጭሮታትን ተረተር ሳሕልን፣ ንነፍስ-ወከፎም እዞም ሎሚ ኣብ ዘመነ-ኣካሒዳ ብመንፊት ኢሳይያስ እናተመመዩ ዝመጹ መራሕቲ ህግደፍ፤
ኣብ ናይ ሎሚ ርክብና፣ ንኩላትኩም ብምቛም “ሃገራዊ ምንቅስቓስ ደምበ ኣለና” ዝተሰመዓኩም ሓጎስ ንምግላጽ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ዝሰደድኩም ብሓበራ፤ ብፍላይ ከኣ መራሕቲ ሃይማኖት ክልቲኡ እምነታትና፣ ውድባት፣ ሰልፊታትን ሓለፍቲ ብሄራዊ ምንቅስቓስን ብልቢ አመስግነኩም። እቶም ብዛዕባ ጉዳይ መጽሓፍ ዝሓተትኩም ድማ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብተደጋጋሚ ዝበልኩዎ፣ ኣነ ኣዳልየ ካብ ዝውደኣ ሓያሎይ ኣዋርሕ ገይራ ኣላ።
ጀርመን ኣብ ኣርበዓታት፣ ኤርትራ ኣብ ዘመነ-ሚለንየም!
ብድሕሪ ኲናት ባድመ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ሚለንየም ጉሒላ ኢሳይያስ ‘ተንኮለኛ ጉድጓድ ንኮዓቲኣ’ ኮይኑዎ፤ ህድኣትን ሰላምን ኣይረኸበን። እዛ ዘለናያ ዓመተ-2011 ከኣ ገበነኛ ኢሳይያስ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተኾልኲሉዎ ዝወፈረ ናይ ጥንቲ ድጉል ሕልምታቱ ዝቐበጸላ ዓመት ኢያ። “
ርሑስ በዓል ትንሳኤ፣ ንኩሉኹም ምእመናን ክርስትና!
“ጽሑፍ ይነውሕ ኣሎ” ዝብል ተደጋጋሚ ርእይቶ ተኸታተልትና ክንቅበል ጸኒሕና ኢና። ስለዚ ካብዛ ክፋል እዚኣ ንደሓር ኣብ ክንዲ 6-7 ገጻት፤ ናብ 4-5 ገጻት እናኣሕጸርና ክንቅጽል ኢና። ኣብዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ ኣዋርሕ ደምበ ኣለና ኣርባዕተ መድረኻት ተሰጋጊሩ ኣሎ። 1) ሓበሬታ /Information/ ካብ ምጅማር ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክሳብ መደምደምትኡ መበል 20 ክፋል ሓበሬታ ናብ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። በዚ ድማ ንኩላተን ናይ ኤርትራውያን መርበባት ኢንተርነት፣ ንድምጺ ኣሰናን ንማሕበረ-ሰባዊት ረድዮ ወጋሕታን ዓቢ ምስጋና ነቕርብ።
መሪር ሓዘን ህልቂት
ልዕሊ 325 መንእሰያት ኤርትራውያን ደጊምና ንዘክር!
ሓዘን ኤርትራውያን መመሊሱ ይቕጽል ኣሎ። ጉዳም ዘመን! ኣብ ምድሪ ቤትን ቅርዓትን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኣብ ርእሲ ነፍስ-ወከፍ ኤርትራዊ ናይ ሓዘን ዳስ ተተኺሉ ኣሎ።
ክቡራንን ክቡራትን ደቂ ኤርትራ! ትማል ዓቢ እምባ ኤርትራውያን ፈሪሱ!!! ሞት 325 ዜጋታትና ሰሚዕና። እዚ ረዚን ሃገራዊ ሓዘን ኣብ ውሽጥና ኮይኑ ኣብ ዝሰራሰረሉ ግዜ፣ ዝርንዝሕ ነቢዕና።
መደምደምታ ዘይብሉ ጉዳይ የለን’ሞ፣ እዚ መበል 20 ክፋል ጽሑፍ’ዚ መደምደምታ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክኸውን ኢዩ። ምስ እዋናዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ጉያ ኣብ ዘድልየሉ ዘሎ ወሳኒ ናይ ለውጢ ግዜ፣ ዝቕጽሉ ጽሑፋት ኣለና፦ “ዋዜማ፣ ዘመነ- ቅብጸት ኢሳይያስ!” ብዝብል ኣርእስቲ ክትክኡ ኢዮም።
ሰላም ኣብ ዘዘለኹሞ ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ብፍላይ ድማ ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ፣ ንኹለን ኤርትራውያን ደቀንስትዮና ናይ ቃልሲን ጽንዓትን ሰላምታ ይብጻሕክን።
ከምቲ ንቡር፣ ብሰላምታ እየ ክጅምር። ሰላም ንክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል 16 ንኣቶ ዓብደላ ኣደም ብዝምልከት፣ ኣብ ቅትለት ስዒድ ሳልሕ ከም ዘይወዓለ ዝጸሓፍኩዎ መአረምታ፤ ብዙሓት ዜጋታት ቅዱስ ርእይቶኦም ጽሒፎሙለይ ኢዮም። እቲ ዘይጋገ እቲ ዘይሰርሕ ሰብ ጥራይ ኢዩ ዝብል ርእይቶ ከኣ ኣሎኒ።
ኦ! ጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ!
ካብ ጀነራል ክሳብ ኮፕራል፣ ተጋዳላይን ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎትን፤ ብዝተፈላለየ ማዕረግን ሓላፍነትን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንዕድመ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣብ ምድልዳልን፣ ስቅያት ገዛእ ርእስኻን ህዝብኻን ኣብ ምንዋሕን ብዘይ ድሌትካ ተዕወንውን ዘለኻ ጅግና ኤርትራዊ!
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል መበል 15 ናይዚ ጽሑፍ፣ ንክፋል መበል 16 ብዓቢ ሃንቀውታ ክትጽበዩ ከም ዝጸናሕኩም ይስደደለይ ካብ ዝነበረ መልእኽቲታት ተገንዚበ።
ኣብ ባህሊ ብሄረ ትግርኛ፣ እቶም ጨጓራት ዳናጉ ዓርኪ ሕልፎት ብድርብ ኮቦሮ ንሸውዓተ ጎረቤት ክንቕንቑ ምስ ሓደሩ፤ ኣብ ኣጋ ወጋሕታ ድኻም ይስምዖም ኢዩ።
“…ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝነበረ ዓብደላ ኣደም፣ ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ ዘሰከምዎ ሓላፍነት ክሒዱ ሃዲሙ ኣሎ።” ኣብ ኣጋ መወዳእታ ዓመተ-2002 ብረድዮ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ዝተቓልሐ ዜና ኢዩ ዝነበረ።
ኣለና ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ መንፈስ ዘለዎ ከባቢታት ዓለም። ኣለና ኣብ ዱሮ ዕሰሌ ኤርትራ! ኣለና ኣብ ዱሮ “ገዓት ሓምሊ ውጻእ ገዓት ጠስሚ እቶ” ኣብ ዝበሃለሉ ቅነ ጽንዓትን ጋማን!
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ፤ ኣለና! ክሳብ እታ ኣብ መቓብር ኢሳይያስ እትቦቅል ተኽሊ ሰላምን ዲሞክራሲን እንርኢ…ክሳብ ምስ ገበነኛታትን ድርብ ገጻት ህግደፍን ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቤት ፍርዲ እንራኸብን ድማ ክንህሉ ኢና። እቲ ምንታይ ሎሚ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ድርኩኺት ዓወት፤ ኢሳይያስን ቃፍላይ ህግደፍን ከኣ ናብ ኣፈፌት መቓብር ስለዘለዉ። ሎሚ መርድእ ኢሳይያስ ንክንሰምዕ ለይቲን መዓልቲን ኣእዛንና ኮኲዕና ጽን ንክንብል ደወልን ሃገራዊ ነጋሪትን ይሃርም ኣሎ። ሎሚ ኢሳይያስ ኣይኮነን ምውዳቕ ኣብዩ ዘሎ፤ እንታይ ደኣ ንሕና ኢና ብሰንኪ እቶም ህግደፍ ዘዋፈሮም ሳተላይታት ከም ኣሳትያ ኣኽላባት ኮይኑ ድምጽና።
ኣለና፤ ንዝተቐብረን ዝተረስዐን ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምንጋር’ምበር ክንዮኡ ዝመጣጠር ዕላማ የብልናን። ኣለና ኤርትራዊ ትንሳኤ ኢዩ! ኣለና ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻኢ ሃገራትን! ኣለና ብጋህዲን ብስዉርን።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጨፍጫፊ ስታሊናዊ ሜላ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንበይኑ ኣብ ውሻጠ ገዝኡ’ምበር ኣብ ጽርግያ ኮይኑ ዓው ኢሉ ንክዛረብ ኣይተዓደለን።
ብ 1991 ጋማ ናጽነት ክትኣስር፣ ኣኽሊል ሓርነት ክትጉምጎም ዝተጸበናያ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ሕዱር ሕማም ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ን20 ዓመታት ክርዳድ ፈርያ። ህዝቢ ኤርትራ ንዕስራ ዓመታት ብከንቱ መብጽዓታት ንከንባሁቕ ተገዲዱ።
ኣብዘን ውሑዳት መዓልታት፣ ኣብ ሙሉእ ዓለም ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ከምኡ’ውን ካብ ኢትዮጵያውያን ኣሕዋት ብዙሕ መልእኽቲ ተቐቢለ።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንነዊሕ ዓመታት ኣንጻር ኤርትራውያን ቀጭ-ሕርሙ ኣነጻጺሩ፣ ጎበዝ ሃገር ዝወድአ ሕሱም ሰብ ኢዩ።
ኣብ ሓሙሻይ ክፋል ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ኣትየዮ ብዝነበርኩ መብጽዓ፣ ቅንጸላ ተጋዳላይ ኢብራሂም ዓፋ ብዓቕመይ ክትርኽ እየ።


text:
ስራሕን ቈልዑን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 7 2018
ንስኻ ናእሽቱ ቈልዑ ዘለዉኻ፡ እቲ ቈልዓ ንእሽተይ ከሎ ወይ እቲ ቈልዓ እንተ ሓሚሙ፡ ነቲ ቈልዓ ንኽትኣልዮ ካብ ስራሕ፡ ትምህርትኻ ወይ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንጥፈታት ተሪፍካ ኣብ ገዛ ክትህሉ ትኽእል ኢኻ።
ድሕሪኡ ክትሰርሕ፡ ክትምሃር ወይ ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንጥፈታት ክትሳተፍ ከለኻ፡ እቲ ቈልዓ ናብ መውዓሊ ህጻናት ወይ ናብ ኣላይት ቈልዑ ኣብ እዋን ቀትሪ ክኸይድ ይኽእል እዩ።
ነቶም ህጻናት ዘለዎም ዚምልከት
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ
ቈልዓ ወይ መጕዚትነት ናይ ሓደ ቈልዓ እንተ ኣለካ ኾይኑ፡ ምስቲ ቈልዓ ኣብ ገዛ ንኽትከውን ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ገንዘብ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። እዚ ምውሳድ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ይብሃል።
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ናይ ምሉእ ግዜ ወይ ክፋል ግዜ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። ምሉእ ግዜ ምስቲ ውላድካ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ገዛ ትህሉ ማለት እዩ። ክፋል ግዜ ምስቲ ውላድካ ገለ ክፋል ናይ መዓልቲ ኣብ ገዛ ትህሉ ማለት እዩ።
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ናይ ክፋል ግዜ
ምስ ውላድካ ሓደ ክፋል ናይ መዓልቲ ኣብ ገዛ ንኽትጸንሕ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ትወስድ እንተ ዄንካ፡ ኣብታ ክፋል ናይታ መዓልቲ ክትሰርሕ፡ ስራሕ ክትደሊ ወይ ክትምሃር ኣይትኽእልን ኢኻ።
ንኣብነት ኣብ ሓደ መዓልቲ ሽዱሽተ ሰዓት ትሰርሕ እንተ ዄንካ፡ ናይ ክልተ ሰዓት ናይታ መዓልቲ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ክትወስድ ትኽእል።
መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ክትወስደሉ ትኽእል ዝበዝሐ ቍጽሪ መዓልታት ከም ዘሎካ ዘክር። እዞም መዓልታት ምስ ተወድኡ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ዚወሃቦ ተወሳኺ መዓልታት ክትወስድ ኣይትኽእል ኢኻ።
ውላድካ ምስ ዚሓምም
ውላድካ ምስ ዚሓምም እውን መሰል መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ኣሎካ። ንሱ ግዜያዊ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ወይ ምእላይ ህጻን VAB ይብሃል። በዚ ድ 80 ካብ ሚእቲ ናይ ደሞዝካ ትረክብ። ኣብ ዓመት እንተ በዝሐ 120 መዓልታት ክትወስድ ትኽእል።
ሓልዮት ቈልዑ
ወላዲን ትሰርሕን ወይ ትምሃርን እንተ ዄንካ፡ ውላድካ መሰል ንሓልዮት ቈልዑ ኣለዎ። እቲ ቈልዓ ንኣብነት ናብ መውዓሊ ህጻናት ወይ ኣላይት ቈልዑ ኣብ እዋን ቀትሪ ክኸይድ ይኽእል እዩ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብ እንተ ዄንካ፡ ነቶም ኣብ መደብ ንጥፈታትካ እቱዋት ዝኾኑ ንጥፈታት ኣብ ትገብረሉ እዋን ውላድካ መሰል ንሓልዮት ቈልዑ ኣለዎ።
ናይ ውላድካ ንእሽተይ ሓዊ ወይ ሓፍቲ ንምሓዝ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ወሲድካ እንተ ኣሎኻ ዄንካ፡ እቲ ቈልዓ ንሰለስተ ሰዓታት ንመዓላቲ ወይ 15 ሰዓታት ንሰሙን መሰል ንሓልዮት ቈልዑ ኣለዎ።
ኣብቲ እትነብሮ ቦታ ክንክን ህጻናት ከመይ ከም ዝኾነ ንምፍላጥ ምስ ኮሙንካ ርክብ ግበር።


text:
ርሑስ በዓል ፋሲካ
ርሑስ በዓል ፋሲካ
ድሕሪ’ዚ ኩሉ ዝሓለፈ 40 መዓልቲ ጾምን ምህልላን ጸሎትን ኣብ ውሽጥን ወጻእን ትርከቡ ኣመንቲ ክርስትና ኤርትራውያን እንቋዕ ጾመ ልጓም ፈትሓልኩም ኣብ በዓለ ፋሲካ ኣብጽሓኩምን። እዚ ክቡርን ዓብይን በዓል ፋሲካ ከነኽብር እንከለና ክዝከር ዝግባእ ህዝብና ኣብ ዓብይ ሻቅሎት ዝርከበሉ፡ ዘሕልፎ ዘሎ ስቓይን ሕሱም ሂወት ፡ ኣብ ስደት ተበታቲኑ ዝነብረሉ እዋን ብምዃኑ፡ ኩሉ ሕሰም ተቐንጢጡ ኣብ’ታ ንፈትዋ ሃገርና ሓቢርና ተሓቋቍፍና ነብዕለሉ ግዜ እንዳማዕደና ሃረር ንብሎ’ዩ።
ደጊምና ርሑስ በዓል ፋሲካ ይግበረልኩም ንብል፡
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ
Related News
መንግስቲ ሽወደን ብዛዕባ ዳዊት ኢሳቕ ክትሓትት መሰል የብላን !
መንግስቲ ሽወደን ብዛዕባ ዳዊት ኢሳቕ ክትሓትት መሰል የብላን ! ኣስመራ፡ 11 ሓምለ 2019 ሓጺር መግለጺRead More
ኣኼባ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ቅድሚ ሓድሽ ውደባ ጉባኤ ሓይልታት
ኣኼባ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ቅድሚ ሓድሽ ውደባ ጉባኤ ሓይልታት ብዕለት 5 መጋቢትRead More


text:
(ኤፍኤምመቐለ 27/10/2011)ነዚ ዝገለፀት ሰሜን ኮርያ ክልቲኤን ሃገራት ኣቋሪፀንኦ ዝነበራ ዘተ ስምምዕነት ኣፅዋር ኒውክለር ንምቕፃል ስምምዕነት ድሕሪ ምብፅሓን እዩ፡፡
ዋሽንግተን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ልሳነ ምድሪ ኮርያ ዘሎ ኩነታት ሰላም ዝግባእ ቆላሕታ ዘይምሃባ ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ልኡኽ ሰሜን ኮርያ ትማሊ ዕላዊ ገይሩ፡፡
ኣሜሪካ ንማዕቐብ ልዑል ቆላሕታ ከምዘለዋ ዝገለፀ እቲ ልኡኽ ሰሜን ኮርያ ዝተፃረየ ነዳዲ ካብ ወፃኢ ንከይተኣቱ ብኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን 2017 ንዝተነበረላ ማዕቐብ ዝተተሓሓዘ ኽሲ እናቕረበት ከምዘላ እውን ኣዘኻኺራ፡፡
ብኣሜሪካ ፣ፈረንሳይ ጀርመንን ብሪታንያን ኣብ ልዕሊ ሰሜን ኮርያ ተወሳኺ ማዕቐብ ንምንባር ንኣባል ውድብ ሕቡራት መንግስታት ደብዳበ ከም ዝተፀሓፈ እውን እቲ ልኡኽ ገሊፁ፡፡
ኣብ ቐረባ እዋን ደቡብ ኮርያን ሰሜን ኮርያን ኣፅዋር ሒዘን ንከይንቀሳቐስሉ ገደብ ኣብ ዝተነበረሉ መዋሰኒ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ፕረዝደነት ዶናልድ ትራምፕን ፕረዝደንት ኪም ጆንግ ኣንን ምርኻቦም ይዝከር፡፡
ብመሰረት እዚ እውን ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተቋሪፁ ዝነበረ ስምምዕነት ዘተ ኣፅዋር ኒውክለር ንምቕፃልን ነዚ ጉዳይ ዝከታተል ጉጅለ ንምጥያሽን ኣብ ስምምዕነት ከምዝበፅሓ እውን ተገሊፁ፡፡
ኾይኑ ግና ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ሰሜን ኮርያ ዝወፀ ሓበሬታት ከም ዘመላኽትዎ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ምስሕሓብ ክነገስ እዩ ተባሂሉ ይብል ፀብፃብ ቢቢሲ፡፡


text:
ኣስመራ፡ ምንቅስቓስ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ኣምሓራ ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ ተሰማሚዑ
ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ክልል ኣምሓራ፡ ኣብ ኣስመራ ምስ ዝርከብ ምንቅስቓስ ዲሞክራሲያዊ ሓይሊ ኣምሓራ (ኣዴኃን) ድሕሪ ዝገበሮ ዘተ፡ እቲ ምንቅስቓስ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ ፓለቲካዊ ንጥፈታቱ ብሰላማዊ ኣገባብ ከካይድ ኣብ ስምምዕ በጺሑ።
እዚ ናይ ምዉህሃድ ስምምዕ፡ ኣዴኃን ዘካይዶ ፖለቲካዊ ምንቅስቃስ፡ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ብሰላማዊ መገዲ ክኸዉን ዝጠልብ'ዩ ክብል ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቅል ብትዊተር ሓቢሩ።
ክልላዊ ቴሌቪዥን ኣምሓራ፡ ክልቲኦም ወገናት፡ ኣብ ዙርያ ምውሓስ ኩለመዳያዊ ተረባሕነት ህዝቢ ኣምሓራ ክዝትዩ ምዃኖም ገሊጹ ነይሩ።
ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ሓይሊ ኣምሓራ፡ ናብ ሃገሩ ኣትዩ ብሰላም ክንቀሳቐስን፡ መሓዛ ኾይኑ ክሰርሕን መንግስቲ ክልል ኣምሓራ ሓገዝ ከምዝገብር ድማ እቲ ልኡኽ ገሊጹ።
ኣባል እቲ ጉጅለ ልኡኽ፡ ሓላፊ ጉዳያት ኮምዩኒኬሽን እቲ ክልል ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን፡ መንግስቲ ኤርትራ እቲ ጉዳይ መዕለቢ ንኽረክብ ንዘርኣዮ ምሕዝነት ንኢዱ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ ድማ፡ "መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዘተ ሰላም ክድግፍ'ዩ። ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ዝተዓጠቑ ዉድባት ድማ ናብ ኢትዯጵያ ኣትዮም ብሰላማዊ መገዲ ክቃለሱ ኤርትራ ክትሕግዝ"ያ" ኢሉ ክብል እቲ ቴሌቪዥን ሓቢሩ።
ሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ድሕሪ 20 ዓመታት ሓድሽ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ከምዝፈጠራ ዝፍለጥ'ዩ።


text:
Dals-Ed
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 6 2019
ስእሊ: Christiane Dietz
ዳል-ኤድ ኮሙን ናይ ዕድላት ኮሙን፣ ናይ ጫካ ኮሙን፣ ናይ ንግዲ ኮሙን ኮይኑ ልዕሊ ኩሉ ግና ናይ ደቂ ሰባት ኮሙን እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ4,806
ስፍሓት መሬት724 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Åmål 72 ኪሜ
- Uddevalla 86 ኪሜ
- Vänersborg 89 ኪሜ
- Trollhättan 100 ኪሜ
- Karlstad 144 ኪሜ
ኣብ ዳል-ኤድ ጭንቐትን ሪጋ ማኪናን ይውገደልካ። ኣብዚ ብዛዕባ ነንሓድሕድና ንክንግደስ ግዜን ሓይልን ኣለና። እዚ ንንግድታትና እውን ባህሪ የትሕዞ እዩ። ትካላት፣ ነጋዶ፣ ኮሙንን ሰብ መዚን ዝበለጸ መፍትሒ ንምርካብ ብሓባር ይሰርሑ።
ጽሩይ ኣየር፣ ጽሩይ ማይን ጽሩይ መሬትን ዘለዎ ኣከባቢ ጆባእ ንብለኩም። ኣብዚ ኣደናቕን ድንግልን ዝኾነ ተፈጥሮ ይርከብ። ዳል-ኤድ ጸጥታ ጆባእ ይብል - እዚ ንብዙሓት ሰባት ኣዝዩ ብቐሊሉ ዘይርከበሎም ነገር እዩ። ናይዛ ኮሙን ኣስታት 400 ቐላያት ንምግፋፍ ዓሳ፣ ምሕንባስ፣ ምጅላብን፣ ብጃላቡ ምዝዋርን እውን ቀረብ ኣሎዎ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብታ ሕምብርቲ ናይ'ዚ ምምሕዳር ከባቢ ዝኾነት ከተማ ኤድ፡ ዝካረ-ኣባይቲ ይርከብ። ነቶም መደብ መትከሊ-እግሪ ዘለዎም ሓደስቲ ስደተኛታት ብዝምልከት፡ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ብመንገዲ ትካል ኤድስሁስ ገዛ ከም ዝተሓዘሎም ይገብር። እዛ ትካል'ዚኣ ብምምሕዳር ናይትዚ ከተማ እትውነን እያ። ብዜካ'ዚ፡ እታ ናይ ግሊ ትካል ፒነዃር ውን ዝካረ መንበሪ-ኣባይቲ ኣለዋ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ብርክት ዝበሉ ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ሶማል፡ ጀርመንን ቋንቋ ኖርወይን ዝዛረቡ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኤድ ብርክት ዝበላ ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ከተማ ውን ብርክት ዝበላ ኣብያተ-ክርስትያናት ይርከባ። ተወሳኺ ዝርዝር ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኤድ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ፋርማሲ፡ ድኳናት ኣስቤዛ (ዊሊስ ከምኡ ውን ኩፕ-ኮንሱም) ድኳናት ክዳውንትን ኣሳእንን፡ እንዳ-ሻሂታት፡ ድኳናት ኤለክትሪካዊ መሳለጥያታትን ባንክታትን ትረኽቡ። ኣብቲ ብዩርድብሩን ዝፍለጥ ኢንዱስትርያዊ ከባቢ፡ ድኳን ካርልሶን፡ ኢኤም-ሞብለር፡ ድኳን ዘገልገል ንብረት፡ ህንጻ ንግዲ ከምኡ ውን ናይ ህንጻ ትካላትን ካልእን ይርከባ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ መውዓሊ-ህጻናት፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ከምኡ ውን ውን መእከል መዘናግዒ-ህጻናት ይርከብ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣለኩም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ስኖሩምስስኩላን (ካን 1ይ-3ይ ክፍሊ) ከምኡ ውን ሆጋስኩላን (4ይ-ክሳብ 9ይ ክፍሊ) ዘአንግዳ ናይ መባእታዊ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። ኣብ ከተማ ኢድ ውን ብተወሳኺ፡ ባህላዊት ቤት-ትምርህቲ፡ ኣላ። እዛ ድሒራ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ንህጻናትን መንእሰያትን፡ ባህላዊ ኣፍልጦኦም ንምዕባይ ዝዓለመ መደባት ትሰርዕ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ከኣ፡ ዝኾነ ሙዚቃዊ መሳርሒ፡ ደርፊ ወይ ሳዕስዒት ከም ዝመልኩ ይግበር።
ኣብ ተመሳሳሊ፡ እታ ኡትሲክተን ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ቤት-ትምህርቲ፡ ኣብ መዳይ ሆቴልን ቱሪስም ከምኡ ውን ኣብ መዳይ ማሕበራዊ ስነ-ፍለጠት ዘትኮረ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ትምህርቲ ትህብ። ምስዛ ቤት-ትምህርቲ ውና ብተመሳሳሊ ህንጻ፡ ፍሉይ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ትርከብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ብኡትቨክሊንግስ-ሰንትሩም ዝፍለጥ ማእከል ትምህርቲ፡ ናይ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) መደብ-ትምህርቲ ይወሃብ እዩ። ብዜካ'ዚ ኣብቲ ዞባ ንኽትወሃሃዱ ዝሕግዘኩም ጠቓሚ ሓበሬታ ብዛዕባ ስራሕ፡ ሕብረተ-ሰብ፡ ስነ-ቁጽርን ብቅልል ዝበላ ቋንቋ ሽወደን ከም ዝወሃበኩም ይግበር።
ምስ ካልኦት ኣብ ዞባ ፍርቡዳል ዝርከባ ከተማታት ብምትሕብባር ከኣ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ትምህርቲ ብቋንቋ ኣዴኹም ከም ዝወሃበኩም ይግበር። ብዜካ'ዚ ዕድላት ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣብቲ ከተማ ኣሎ እዩ። ክትመሃሩ ምስ እትደልዩ ምስ ክኢላታት ወይ ኣማኸርቲ ትምህርቲ ተራኺብኩም ተዘራረቡ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል-ጥዕና ኤድስያርደት፡ ዶክቶራት፡ ሓካይም ወረዳ፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናትን ኣዴታትን ይርከብ። ኣብዚ ህንጻ'ዚ፡ ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ ውን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብዚ ዞባ'ዚ፡ ትካል መጎዓዝያ ቬስት-ትራፊክ (Västtrafik) ዝውንነን ብርክት ዝበላ ኣብ መጎዓዝያ ዝተዋፈራ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። እተን ካብ ኦስሎ ናብ ዮተበሪ ዝመላለሳ ባቡራት መዓልታዊ ኣብ ከተማ ኤድ ደው ይብላ እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ዞባ'ዚ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ባዕሉ እዩ። ዝበለጸ ዕድላት ስራሕ፡ ኣብ ጽላታት ቤት-ትምህርቲ፡ ክንክንን ምሕብሓብን፡ እዩ። ኣብ መዳያት ንግዲ፡ ምስናዕ፡ ኣግራብ፡ ኣገግሎታት፡ ባህላዊ ንጥፈታት ዝዋስእ ውን ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ኣብቲ ቦታ ኣለዋ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዘመነ ክረምት
ካብ 26 ሰኔ ክሳዕ 25 መስከረም ዘሎ ወቅቲ ጊዜ ክረምቲ እዩ። ሰማይ ብደመና ተሸፊኑ፡ ዝናም ብመብረቕን ድምፂ ነጐድጓድን ተዓጂቡ ንምድሪ ዘጥልለሉ፣ ኣፍላጋትን ወኃይዝን ዝመልእሉ፣ ኣትክልትን ኣእዋምን ድማ ብልምላሜን ብቘጽልን ወቂቦም ዝረኣይሉ ወቕቲ እዩ።
ኣብ ጊዜ ክረምቲ ካብ ማያት፡ ጠሊ ብኃይሊ ነፋሳትን ሙቘትን ተኃጊዙ ናብ ኣየር ይዓርግ እሞ ኣብ ደመና ተዓቝሩ ዝናም ይዘንም። ዘርኢ ኣብ ማኅፀነ ምድር ተፀኒሱ ይውለድ፣ ብነፋስ ነቒጹ ብፀሓይ በሲሉ ኸኣ ኣብ ፍረ ይበጽሕ። እዚ ዅሉ ዝኸውን ብኃይልን ትእዛዝን እግዚአብሔር እዩ።
"በዝክረምት ዘመዋዕሊነ: ዘእንበለ ፍሬ እንዘ በቈጽል ሀሎነ: ናስተበቍዓከ በክረምት ኢይኩን ጕያነ::"
ኣብ ክረምት ዝተባህለ ዕድሜና: ብዘይ ፍረ (ብዘይ ሠናይ ግብሪ) ኣብ ልምላሜ ከለና፡ ኦ ጐይታ ጕያና ብክረምት ከይከውን (ሞት፡ምጽኣት ከይረኽበና) ንልምነካ ኣሎና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ኣብ ፓሪስ ሸዉዓተ ሰባት፡ ብካራ መጥቃዕቲ በጺሕዎም
ሓደ ካራን ሓጺንን ዝተዓጠቐ ሰብኣይ ኣብ ልዕሊ ሸዉዓተ ሰባት መጥቓዕቲ ክፍጽም ከሎ፡ እቶም ኣርባዕተ ብጽኑዕ ከም ዝቖሰሉ ፖሊስ ፓሪስ ሓቢሩ።
እቲ ኣፍጋናዊ ምዃኑ ዝተገለጸ ሰብኣይ ኣብ ቀይዲ ክኣቱ ከሎ፡ ምስ ግብረ ሽበራ ዘተኣሳስሮ ምንም ከምዘይተረኽበ ምንጭታት ይገልጹ።
ክልተ ካብቶም ግዳያት ብሪጣንያዉያን በጻሕቲ ምዃናም ተጸብጺቡ ኣሎ።
እቲ መጥቓዕቲ ሰንበት ምሸት ኣብ ገማግም ናይ ሓደ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ እታ ከተማ ዝርከብ መትረብ ኢዩ ኣጋጢሙ።
ኣብቲ ከባቢ ኩዕሶ ዝጻወቱ ዝነበሩ ሰባት፡ ደዉ ከብልዎ፡ ብኩዕሶ ጌሮም ምስ ሃረምዎ ከም ዝሃደመ ገሊጾም።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻዒ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዘዉጽኦ መግገለጺ "ምስ ሰበ-ስልጣን ፈረንሳ ብምዃን፡ ነቲ ጉዳይ ብዕቱብ ንምርምሮ ኣሎና" ኢሉ።
ፖሊስ ፈረንሳ "ክሳብ ሕጂ ግብረ ሽበራ ኢዩ ከብለና ዝኽእል ዝኾነ ፍንጪ የሎን" ይብል።


text:
አገዳሲ ህዝባዊ ሓቤረታ …! ዘተ ምሰ ኣባላት ሽማግለ ዜናን ሓቤረታን ኤርትራዊ ኮምሽን ንምድላው ሃገራዊ ጉባኤ። ዝኸበርኩምን/ዝኸበርክንን ደቂ ሃገር ..፤
ብቀዳምነት ልዑልን ምዉቕን ሃገራዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም/ክን። እንሆ ሕጂ እውን ብቐጻልነት፡ ን-ቀዳም ዕለት 04.12.2010 ዓ.ም.ፈ፡ መንእሰይ ዳንኤል ተወልደ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ ዜናን ሓበረታን፡ ከምኡ’ውን ኩሎም ኣባላት ሽማግለ ዜናን ሓቤረታን ኤርትራዊ ኮምሽን፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን (Paltalk)፡ ኣጋይሽ (“Eritrea Etuq Meni’esey Eritrea niDemokrasin Fithin“) ኮይኖም ከምስዩ ታዓዲሞም ኣለዉ።
ክቡራትን ክቡራንን፡ ኣሕዋትን ኣሓትን ደቂ ሃገር፡ ከም ዝፍለጥ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ተመስሪቱ’ስ 4 ሽማግለታት ኣቔሙ እንሆ ስርሑ የሰላስል ኣሎ። ሽማግለ ዜናን ሓበሬታን ሓንቲ ኣካል ናይ ኮምሽን ኮይና፡ 10 ኮምሽነራት ኣባላት ካኣ ኣለውዋ። ሽምግለ ዜናን ሓበሬታን ኣብ 5 ዞባታት ክፍለ ዓለም፡ ማለት ኣብ (ኣውሮጳ፣ ሰሜን ኣሜሪካ፣ ኣውስትራልያ፣ ማእከላይ ምብራቅ፣ ኣፍሪቃ) ተወዲባ ትሰርሕ ኣላ።
እዞም ብድልየትን ብወለንታን 10 ኣባላት ሽማግለ ዜናን ሓበሬታን ናይ ኮምሽን፡ ነቲ ድሕሪ ዓመት ክትግበር ኣብ መደብ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ንምድላው ንምዕዋትን ምስ ህዝቢ ዝሰርሑ ዘለዉ፡ ኣብዚ Paltalk መጺኦም ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ተዳልዮም ኣለዉ። ምስ ህዝቢ ክዛተዩለን ኣብ መደብ ሰሪዖመን ዘለዉ ነጥብታት ካኣ ከምዚ ኣብ ታሕቲ ተጠቂሰን ዘለዎ እየን።
1. ሌላ ምስ ኩሎም ኣባላት ሽማግለ ዜናን ሓቤረታን ናይ ኮምሽን ኤርትራዊ ጉባኤ ንደምክራሲያዊ ለውጢ
2. ንጥፈታትን ዕማም ሽማግለ ዜናን ሓቤረታን
3. ንጥፈታት ናይ ኮምሽን ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ከመይ ይኸይድ ኣሎ .?
4. ናይ መጻኢ መደባት ናይ ኮምሽን ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ከመይ ይመስል ..?
5. መደብ ሕቶን መልስን ከምኡ’ውን ርእይቶታት ምቅራብ።
ስለዚ፡ ክቡራትን ክቡራንን፡ ኣሕዋትን ኣሓትን ደቂ ሃገር፡ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ ብጣዕሚ እዋናዊን ኣገዳስን ዝኾነ፡ ምዕባሌ ተቓውሞ ደንበ ዘንጻባርቕ፣ ዛዕባ፡ ዘተ ምስ ኣባላት ሽማግለ ዜናን ሓቤረታን ናይ ኮምሽን ከይሓልፈኩም/ክን፡ ተኻፈልቲ ናይዚ ምሽት ፖለቲካዊ ዘተ’ዚ ኮይንኩም/ክን ምሳና ክተምስዩ፡ ብኽብሪ ንዕድም። እዚ „Chat-Room“ ዝኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ በርሊን ኣቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 pm. ክኸውን እንከሎ፡ ዘተ ምስ ኣጋይሽ ዝጅምረሉ ግዜ ካኣ፡ ሳዓት 21፡00 እዩ። ብዳሓን ምጽኡ/ኣ ...!!! ካብ ግዱሳት ኤርትራውያን፤ ንለውጢ፡ ፍትሕን ደሞክራሲን ክነግስ ኣብ ኤርትራ እንማያየጥን እንዛተን ደቂ ሃገር።


text:
Radio Erena: 12 July 2019
ክልተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ኢጣልያ ናብ በልጅዩም ክሰግሩ ኣብ ዝፈተኑሉ፣ ናብ ሓደ ናይ ኑክልየር ቀጽሪ ስለዝኣተዉ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም።
እቶም ስሞም ዘይተገልጸ ኤርትራውያን ካብ ኢጣልያ ተበጊሳ ናብ በልጅዩም ተምርሕ ኣብ ዝነበረት ዓባይ ናይ ጽዕነት መኪና ተሓቢኦም ጉዕዞ ድሕሪ ምጅማሮም፣ መራሕ መኪና ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ፈረንሳ ደው ምስ በለ ብኡ ንብኡ ማዕጾ ክኸፍተሎም ክኩሕኩሑ ጀሚሮም።
እንተኾነ እታ ናይ ጽዕነት መኪና ኣብ ሓደ ከቢድ ሓለዋ ዝግበረሉ ናይ ኑክልየር ትካል ኣቑሑ ከተራግፍ ደው ብምባላ፣ ሰራዊት ፈረንሳ ኣኽቢቦም ነቶም ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተዉዎም ‘ፍራንስ ብሉ’ ካብታ ከተማ ሓቢሩ።
እቶም ብሰሉስ 9 ሓምለ ዝተቐየዱ ኤርትራውያን ነቲ ሓደ ካብ ግዝኣት ፈረንሳ ክወጽእ ክብየነሉ እንከሎ፣ ነቲ ትሕቲ ዕድመ ግና ኣብ ትሕቲ ኣለይቲ ኮይኑ ጉዳዩ ከምዝከታተል ተገይሩ ኣሎ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና ሓሙሽተ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ሞያሌ ኣቢሎም ናብ ኬንያ ክኣትዉ ኣብ ዝፈተኑሉ ብፖሊስ ኬንያ ተታሒዞም።
ምስ’ቶም ሓሙሽተ ኤርትራውያን ክልተ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ከምዝነበሩ ዝሓበረ ፖሊስ ኬንያ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዶብ ጥሒሶም ምእታዎም ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርቡ ክሲ ክምስረተሎም ምዃኑ ሓቢሩ።
እዚ ድሕሪ ዕርቀ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሓድሽ ማዕበል ዝጀመረ ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት፣ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ከቢድ ሓደጋ የስዕብ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።


text:
ኣድያም በርሀ ትበሃል ፡ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ፓራዲዞ ዝበሃል ከባቢ ተወሊዳ ዝዓበየት ኮይና ፡ ዓቅሚ ሄዋን ምስ በጽሐት ከም ኩለን መዛኑኣ ኣእምሮኣ ናብ ስደት ክደፋፍኣ ጀመረ ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ደገ ዝርከባ እትፈልጠን መሓዙታን መማህርታን ዝነበራ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተሳኢልን ዝሰዳላ ዝነበራ ስእልታት ንኩነተ ኣእምሮኣ ናብ ስደት ንኽሓስብ ዝለዓለ ረቃሒ ካብ ዝገበሩ ሓደ እዩ ። ኣብ ሳዋ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርታ ዛዚማ ኣብ ዝመጸትሉ እዋናት ውን እንተኾነ እዚ ሓሳብ ኣይተጋደፋን ። ነቲ ብኣካል ዘየጋጠማ መሪር ዝጣዕሙ ሕሰምን መከራን ስደት ክሳብ ብኣካል ፊት ንፊት ትገጥሞ ሕሰሙ ብፍጹም ኣይተሰወጣን ነይሩ ። ብሓፈሻ ንኩነታታን ናብ ሱዳን ብከመይ ከምዝበዝሐትን ብዝምልከት ምስኣ ዝገበርናዮ ሓጺር ዕላል ይስዕብ ።
መጀምርያ ምሉእ ስምክን ዝመጻኽሉ ከባቢን ‘ዶ ከተላልይና፧
ምሉእ ስመይ ኣድያም በርሀ እዩ። ኣብ ኣስመራ ፓራዲዞ ዝበሃል ከባቢ እየ ተወሊደ ዓብየ ። መባእታን ማእከላይን ኣብ ቤት ትምህርቲ ባና ፡ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርተይ ድማ ኣብ ቀይሕ ባሕሪን ዋይርሳይ ይከኣሎን ( ሳዋ ) ዛዚመ ።
ከመይ ነይሩ ድሕረ ባይትኺ ኣብ ኤርትራ ? ብኸመይ ምኽንያት ኢኺ’ኸ ንስደት ሓሲብኪ ?
ኣነ ንስደት ሕጂ ንፈለማይ ዝሓሰብኩዎ ኣይኮነን። ዳርጋ ተምሃሪት 9ይ,10ይ ክፍሊ ከለኹ እየ ዝሓስቦ ነይረ ። ግን ወሳኒት ኣይኮንኩን፡ ፍርሂ ድዩ ዘለኒ ወይስ እንድዒ በቃ እቲ ባህጊ ልዕሊ ሰበይ እቲ ውሳነ ድማ ትሕቲ ሰበይ ኮይኑ። መሓዙተይ መብዛሕትኤን ኣብ 9ይ 10ይ ዝነበራ ብሱዳን ብኤትዮጵያን ንስደት ከምርሓ ከለዋ ኣነ ሰኣን ምውሳን ካብኤን ይተርፍ እሞ ክስቶ ብሰላም ኣትያ ናብ ሱዳን ክስመዕ ከለኹ ስማድማ ስለምንታይ ካብኣተን ተሪፈ ኢለ መዓንጣ ከብደይ ይቅረጽ።
ከም ገለ ክብገስ ክሓስብ ከለኹ ድማ ኩስቶ ተታሒዛ ዓዲ ኣበይቶ ኣላ ፡ ምስ ሰማዕኩ የዋድቆ ። ብኸም’ዚ 11 ክፍሊ በጺሐ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርተይ ንምዚዛም ድማ ናብ ሳዋ ኣምሪሐ ። ኣብ ሳዋ ምስ ወረድኩ ብሓቂ እየ ዝብለካ ንሳዋ ምውራደይ ብጣዕሚ ኣጣዒስኒ ፡ ኣጣዒስኒ ጥራይ ዘይኮነስ ሳዋ ክወርድ ምውሳነይ እቲ ኣብ ሂወተይ ዝወሰንኩዎ ዝዓበየ ጌጋ ኢለ ክጠቅሶ ይኽእል ። ምኽንያቱ ኣብ ሳዋ ዝገጠመኒ ሕማም ኣብ ርእሲኡ ድማ ብኣባላት ናይቲ መዓስከር ዝወርደኒ ዝነበረ መቅጻዕቲ ዓቢ በሰላ እዩ ገዲፉ ኣብ የእምሮይ ። ዳርጋ ምሉእ መዓልቲ እየ ክበኪ ዝውዕል ነይረ ። ስለምንታይ ዋላ ይተሓዝ ካብ መሓዙተይ ተሪፈ ዝብለሉ እዋናት ኣዝዩ ብዙሕ እዩ ነይሩ ።
ካብ ሳዋ ምስ ተመለስኩ ኣጋጣሚ ነጥቢ ስለዘየምጻእኹ ንሞያዊ ስልጠና ዳግማይ ናብ ሳዋ ኽምለስ ግድን ኮይኑ። ብጣዕሚ እየ ሰንቢደ፡ ግደፍ ክምለስ ሳዋ ስማ ክትለዓል ከላ ውን እዩ ነብሰይ ከም ገለ ዝገብረኒ ነይሩ። ስለዝኾነ ንሳዋ ኣይተመለስኩን። ገዛ ኮፍ ኢለ ንኣስታት 1 ዓመት ማለት እዩ ። ሽዑ በቲ ዝወጸ ሓድሽ ኣዋጅ ዝኾነ ስራሕ ክትሰርሕ ኣይትኽእልን ኢኻ ፡ ምኽንያቱ በቲ ዝወጸ ሓድሽ መምርሒ ዋላ እቲ ዝተሓተ ሰራሕ ሃገራዊ ግቡኣ ዝፈጸመት ሰብ ጥራይ ስራሕ የእትዉ ዝብል መምርሒ ነቶም ወነንቲ ትካላት ስለ ዝተዋህቦም ክእትዉኻ ኣይክእሉን እዮም ። ኣብ ናፖሊ ፒሰርያ የእተዮ ዝነበርኩ ናይ ስራሕ ሕቶ ውን በዚ ተነጺጉ ስለዚ ኣብ ከቢድ ጭንቀት እየ ተሸሚመ ። ኣብ ርእሲኡ ድማ ምስተን ካብኣተን ዝተረፍኩ መሓዙተይ ሕጂ ኣብ ኤውሮጳ ዘለዋ ምስኣተን ብfacebook ክራኸብ ከለኹ ዝሰዳለይ ስእሊታት ነእምሮይ ናብ ሓውሲ ጽልልቲ እዩ ቀይርዎ ጽቡቅ ይሃልዋ ዋላ ሕማቅ እዝጊ ዋንአን። ግን በቲ ግዳማዊ ትርኢተን ኣነ ካብኣተን ዝተሓትኩ ስለ ዝመስለኒ ብጣዕሚ እዩ ጭንቀት ዝፈጥረለይ ነይሩ ። ዋላ ውን ይሙት ብምባል ድማ ብሓውሲ ዕሙት ውሳነ እዚ ዶብ ናይ ኤርትራን ሱዳንን ተዓጽዩ ከሎ ናብ ሱዳን ከምርሕ ምስ ነብሰይ ወዲኤ ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከለኹ ግን ሃንደበት ዝምድና ኤርትራን ኤትዮጵያን ብምምሕያሹ ኮምኡ ውን ግዜ ከይወሰደ ዶባት ክልትኤን ሃገራት ብምኽፋቱ ንዓይ ዝዓበየ ዕድልን ረበሓን ኮይኑ። ስለዚ ድሕሪ እቲ ዶባት ምኽፋቱ ግዜ ከይወሰድኩ ናብ ኤትዮጵያ ኣምሪሐ ።
ሓራይ ከመይ ነይሩ ኩነታት ኣመጻጽኣኺ ናብ ኢትዮጵያ ?
ናብ ኢትዮጵያ ክመጽእ ከለኹ መጀመርያ ናብ ሰንዓፈ ኣብ ትርከብ ሓትኖይ እየ ከይደ። ምኽንያቱ ክኣምን ኣይከኣልኩን ዶብ ነጻ ተኸፊቱ ምስ ተባህለ ። ስለዚ ምስ ሓትኖይ ክመያየጥ ምስ ገዛ ተረዳዲኤ ናብ ሓትኖይ ከይደ ፡ ምስ ሓትኖይ ሰሙን ድሕሪ ምጽናሕ ፡ ሓትኖይ ናብ ዶብ ኤርትራ ኢትዮጵያን ኣብ እትርከብ ሰርሓ እትበሃል ዓዲ ሒዛትኒ ከይዳ ፡ እቲ ዶብ ድሮ ተኸፊቱስ ሰባት ካብን ናብን ኤርትራን ኢትዮጵያን ክብሉ ጸኒሖምና ፡ ሽዑ ምስ ሓትኖይ ናብ ዛላምበሳ ከድና ፡ ሓትኖይ ውን ቀደም ምስ ትፈልጠን ዝነበራ መሓዙታ ትግራዎት ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ብምርኻባ ባህታ ፈጢሩላ ምስኤን ውን ሳልስቲ ገርና ።
ናብ ገዛ ውን ደዊለ ብሰላም ከም ዝኣተኹ ሓቢረዮም ። ድሕሪኡ ኣነ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምቕጻል ስለዝነበረ መደበይ፡ ሓትኖይ ምስተን መሓዙታ ቀንያ ናብ ሰንዓፈ ተመሊሳ ንዓይ ድማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣፋንያትኒ ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ኣተኹ ሓደ መቅርብና እዩ ተቀቢልኒ ። ሂወት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብጣዕሚ እዩ ከቢድኒ ፡ ቃንቃ ኣምሓርኛ እንዶ የብለይኒ ፡ እቲ ዝተቀበለኒ መቅርብና ድማ ከምዚ ስሩዕ ኣይኮነን ሂወቱ ። ዝተፋላለያ ኣምሓሩ የምጽእ ኣብቲ ገዛ መስተ ኣብኡ ኮይኑ ምስተን ደቂ ኣንስትዮ ይሰቲ ፡ ሙዚቃ ክሳብ ወጋሓታ ዓው ኣቢሎም ይስዕስዑ ይዘሉ። ብጣዕሚ ጸሊኤዮ ዕረፍቲ የብሉን እቲ ገዛ ። ብዘይክኡ ዝፈልጦ መቅርብ ድማ ኣይነበረንን ፡ በቃ እቲ ሂወት ብጣዕሚ ስለ ዝጸላእክዎ ድማ ናብ ሳሪስ ዝበሃል ከባቢ በይነይ ገዛ ተኻርየ ክነብር ጀሚረ ። ኣብዚ ውን ካልእ ብድሆ እዩ ገጢሙኒ። እቲ ከባቢ ብብዝሒ ባራት ዘለዎ ከባቢ እዩ፡ ስለዝኾነ ብብዝሒ ሰኽራማት ዝርከብዎ ሰፈር እዩ ። ለይቲ ካብ ሰዓት 7፡00 ናይ ምሸት ገዛኻ ብውሽጢ ዓጺኻዮ ኢኻ ትድቅስ ፡ ብፍላይ ከምዚ ኸማይ ጋልኣንስተይቲ በይና ትነብር እንተ ኾይና ድማ ሓደገኛ እዩ። መንእሰያት ናይቲ ከባቢ ንዓይ ብቀትሪ ስለ ዝርእዩኒ ቃንቃይ ድማ ትግሪኛ ስለ ዚዛረቦም ትግራወይቲ ይመስሎም ነረ መስለኒ ምሸት ምስ ሰኸሩ ነዚ ማዕጾ ናይ ገዛይ ብሓይሊ እና ሃረምዎ ‘’ ኣንቺ ትግሬ ቅማላኝ ክፈቺ “ ይብሉኒ። ወረ ገሊኦም ኣመንዝራ ይመስሎም መስለኒ ቀትሪ ኣብዚ ገዛይ ክኣትዉ ትንዕ ይብሉ ፡ ኣምሓርኛ ገሮም ሽዑ ገለ ይብሉኒ ፡ እንታይ ክብሎ ወሪድኒ ። በቃ ሂወት ኣዲስ ኣበባ ብጣዕሚ ጸሊኤዮ ምምጸኤይ ክሳብ ዘጣዕሰኒ ።
ሽዑ ወዲ ኣኮይ ኣሎ ኣብ ቶሮንቶ ኩሉ ሽግረይ እና ነባዕኩ ንዑኡ የዕሊሎ ፣ ‘’ በቃ ሰብ ኩነኒ ‘’ ይብሎ ። ኩሉ ኣመጻጽኣይ ዘለኹዎ ሽግር ድማ የዕሊሎ ፡ በቃ ንሱ ውን ዝከኣሎ ክሕግዘኒ ምኻኑ ቃል ብምእታው ንግዚኡ ሓገዝ እንተ ኾናኺ ኢሉ ቅሩብ ገንዘብ ይሰደለይ ። ገንዘብ ምስ ሰደደለይ ካብቲ ዘለኹዎ ከባቢ ብቀጥታ እየ ገዛ ቀይረ ። መብራት ሃይል ኣብ ዝበሃል ብብዝሒ ኤርትራውያን ዝነብርዎ ከባቢ ኣብኡ ገዛ ተኻርየ ንውልቀይ ክነብር ጀሚረ ። መብራት ሃይል ዝሓሸ ከባቢ እዩ ንሱ እንተ ወሓደ ምስ ከማኻ ዝኣመስሉ የሕዋትካ ትራኸብ ። ኣብኡ ዘተላለኽዋ ሓንቲ ኣዜብ ዝሽማ ከማይ ኤርትራዊት ድማ ጽቡቅ ተቀራሪብና ፡ ኮምኡ ውን ጎረባብቲ ኢና ዳርጋ ሂወትና ብሓደ እዩ ።
ኣዜብ ቅድመይ ኣዲስ ኣበባ ነውሕ ስለ ዝገበረት ነቲ ከባቢ ጽቡቅ ገይራ እያ ትፈልጦ ። ድሕሪ ብዙሕ ምቅሪራብ ድማ ናብ ኡጋንዳ ሰባት ዘሰጋግሩ ከም ትፈልጥ እቲ መንገዲ ድማ ውሑስ ምኻኑ ተዕሊለኒ ። ቅድሚ ሕጂ ውን ብመንገዳ ብዙሓት ሰባት ከም ዝሰገሩ ሓቢራትኒ። ሓሳባ ኣይጸላእክዎን ቅድሚ ንሳ ኮምኡ ምባላ ውን ናብ ኡጋንዳ ክኸይድ ይሓስቦ ነይረ እየ ። ናብቲ ኣብ ቶሮንቶ ዝቅመጥ ወደኮይ ደዊለ ድማ የዕሊለዮ ፡ ንሱ ድማ ‘’ ውሑስ እንድሕር ኮይኑ ደኣ ደሓን ኣነ ድማ ዓቅመይ ይሕግዝ ‘’ ብምባል ተስፋ ይህበኒ ። ብድሒሪኡ ኣነ ንኣዜብ ናብ ኡጋንዳ ምኻድ ባህጊ ከም ዘለኒ እንተ ኾነ ግን ብዙሕ ዓቅሚ ከምዘይብለይ ክትተሓጋግዘኒ እንድሕር ኪኢላ ግን ክብገስ ጸገም ከም ዘይብለይ ይሕብራ ። ብዝኾነ ኣዜብ ንኻልኦት ብ800$ እዩ ንዓኺ ግን ደሓን እቲ ናተይ ገዲፈ ብ650$ ትብለኒ ፡ንወደኮይ ምስ ነገርክዎ ድማ ደሓን ተበገሲ ይብለኒ ንኡጋንዳ ብመንገዲ ኣዜብ ዘምጽኣትለይ ኣሰጋገርቲ ይብገስ ማለት እዩ ።
ሓራይ ከመይ ነይሩ መንገዲ ናብ ኡጋንዳ ? እንታይ ዓይነት ዕንቅፋታት’ከ ኣጋጢምኪ ?
መቸም ከምቲ ኣዜብ ዝበለትኒ እንተ ደንጎኺን ድሕሪ 8-10 መዓልታት ከተማ ካምፓላ ክትኣትዋ ኢኺን ። መንገዲ ድማ ሰላም እዩ ኢላትኒ ። ብዝኾነ ካብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ ንወጽእ ኣዜብ እያ ኣፋንያትኒ ፣ ካልኦት ውን ነይሮም እዮም ኤርትራውያን ካብቲ ከባቢ ኣዜብ ዝኣከበቶም። ካብ ኣዲስ ኣበባ ውጽእ ኢሉ ዝርከብ ሓምላይ ከባቢ ምስ በጻሕና ክልተ ሁንዳይ ዝዓይነተን ሚኒባስ ዝሓዙ ጸለምቲ ኣምሓሩ ይጸንሑና’ሞ ኣብኤን ተሰቒልና ንኸይድ ። ዳርጋ ብዘይ ዕረፍቲ ምሉእ መዓልቲ ክንጎዓዝ ውዒልና በየን ኣንፈት ንኸይድ ከምዘለና ዋላ ሓንቲ ኣይንፈልጥን ኢና፡ ምኽንያቱ እቲ ቦታ ኩሉ ሓምላይ እዩ፡ እቶም ዝወስዱና ዝነበሩ ስውባት ብኣምሓርኛ ጥራይ ይዛረቡ ብምንባሮም እውን ክርድኦም የጸግመኒ ነይሩ ።
ድሕሪ ናይ 3 መዓልታት ጉዑዞ ናብ ሓደ ኣጉዶ ዓይነት ገዛ የእትዮምና። ነበርቲ እቲ ከባቢ ብመልክዖም ይኹን ኣዘራርባኦም ኣዚዮም ፍሉያት እዮም። ሽዑ ኣብ ቆጽሊ ገይሮም፡ እንተ ዘይተጋገኹ ቆጽሊ በናና እዩ መስለኒ፡ ገለ ገዓት መሳሊ ገሮም ይህቡና በየን ክበልዖ ኣነ!፧ ነተን ዝተማላእክወን ገለ ዕሹጋት መግቢ ጥራይ እየ ዝበልዕ ነይረ ። ድኻም ድማ ግደፎ ። ሽዑ ካብ’ቲ የዕሪፍናሉ ዝነበርና ከባቢ፡ ናይ ኣጋ ምሸት ኢና ተበጊስና ። ኣብ ክልተ ምኒባሳት ተኻፋፊልና ድማ ግዑዞና ቀጺልና። ብጣዕሚ ግመን ዛዕዛዕታን ስለ ዝነበረ ድማ እታ ቅድመና ዝነበረት ሚኒባስ ዳርጋ ገዲፋትና ነዊሕ እያ ተዓዚራ ። ረድዮ ርክብ ዝመስላ ሞባይላት ነይረኖኦም ብአን ገይሮም እዮም ዝረዳድኡ ። ኩነታት መንገዲ ውን ንሳቶም እቶም ቅድመና ዝነበሩ እዮም ዝሕብርዎ ነይሮም ። ሽዑ እቲ ናትና ኣውቲስታ መንገዲ ክሕጽር ክብል ብኻልእ መንገዲ እዩ ወሲዱና ። ገለ ኪሎመተራት ምስ ከድና ግን ኣባላት ጸጥታ እዮም መስለኒ ብማኪና ገይሮም ደድሕረና ይስዕቡና ። እቲ ኣውቲስታ ክቱር ጭንቀት ኣብ ገጹ ይርኤ ነይሩ ። ‘’ ኣምሓሪኛ ዚዛረብ ኣለኩም ድዩ ? ‘’ ኢሉ ሃንደበት ይሓተና። ሓደ መንእሰይ ካባና ኣነ ይብሎ ‘’እሞ እዞም ዝስዕቡና ዘለዉ ኣሪኪቦም ደው እንድሕር ኣቢሎምና ንስኻ ኣጋይሽ ንዙረት ዝመጻእና ኢና ኢልካ ትነግሮም ፡ ንስኹም ድማ ብጩቅ ኢልኩም ከይትዛረብ ንሱ ጥራይ እዩ ክዛረብ ብዛዕባይ ምስ ዝሓትኹኻ ድማ ኣውቲስታና እዩ ማኪና ድማ ናይ ክራይ ትብሎም ‘’ ይብሎ ። ከምታ ዝበለና ድማ ብቅድመና ሓሊፎም ደው ኣብላ ይብልዎ ። ነቲ ኣውቲስታ ይሓትዎ ኣጋይሽ እዮም ኢልዎም መስለኒ ፡ ነቲ ኣቀዲሙ ዝተመኽረ መንእሰይ ድማ ይጽውዑዎ ኣብ ደገ ከባቢ ፍርቂ ሰዓት ብናህሪን ብዓውታን ዘለዎ ዘረባ ይዘራረቡ። ኣነ ብፍርሒ ኣብራኸይ ረድረድ እዩ ኢሉኒ ። ጸኒሖም ነቲ ብጻይናን ነቲ ኣውቲስታን ሃሪሞምን ሞቒሖምን ናባና የምጽዎ ። ንኹልና’ውን ካብ’ታ መኪና ኣውሪዶሙና። በቃ ተስፋ ቆሪጸ ሽዑ።
ሽዑ ንኹልና ኣብታ ተለፎን ደዊሎም ዝጸውዑዋ ዕጽውቲ ማኪና ጽዒኖምና ናብ ኣዲስ ኣበባ መሊሶም ኣራት ኪሎ ናብ ዝበሃል ቤት-ማእሰርቲ ኣእትዮምና። ድሕሪ ሳልስቲ ኮማንደር ናይ’ቲ ቤት-ማእሰርቲ መጽዩ ይርኤና። ‘’ እንታይ እዩ መንነትኩም፧ ‘’ ኢሉ ምስ ሓተተና ፡ ኤርትራውያን ንብሎ ። ወረቐት መንነት እንተ’ለና ይሓተና። መንነት ዘለና ንህቦ ። ኣነ ካብቶም መንነት ዝነበሮም እየ ነይረ ። መንነትና ሒዝዎ ይኸይድ ። ንጽባሒቱ ነቶም መንነት ዘለና ጥራይ ጸዊዑ ‘’ እቶም መንነት ዘለኩም ኤርትራውያን ምኻንኩም ኣረጋጊጽና ኣለና ፡ እቶም መንነት ዘይብሎም ድማ መንነቶም ክሳብ ዝረጋገጽ ምሳና ክጸንሑ እዮም ፡‘’ይብለና። ቀጺሉ ኸኣ ‘’ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ዝበለ ፈትና ትኣትው፧ ሎሚ ሰላም ኮይኑ እንድዩ ኢትዮጵያን ኤርትራን እንዳ ተመላለስኩም ብምስራሕ ሂወትኩም ዘይትመርሑ። ንስኹም ንኣሽቱ መንእሰያት ተስፋ ዘለኩም እንዲኹም፡‘’ ኢሉ ልቢ ዝሰብር ዘረባን ማዕዳን እዩ ሂብና ። ንሕጂ ብማዕዳ ምኽርን ከነፋንወኩም ኢና እቲ ገርኩሞ ዘለኹም ገበን ግን ኣብዚ ተመዝጊቡ ኣሎ ናብ ኤርትራ ውን ከነሰጋግሮ ኢና ይብለና ። ሽዑ ነጻ የፋንዉና ማለት እዩ ።
ናበይ ደኣ ኣቢልኪ ሽዑ ?
ብድሕሪኡ ክትሕገዝኒ ትኽእል ዝነበረት ኣዜብ ጥራይ እያ ። ተለፎናን ናታ ስለ ዝነበረኒ ድማ ናብኣ ብምድዋል ኣራት ኪሎ ዝበሃል ከባቢ ከም ዘለኹ ነጊረያ ። ኣቀዲማ ምትሕዝና ፈሊጣ ስለ ዝነበረት ትከታተለና እያ ነይራ ። ምስ ደወልኩላ ቀልጢፋ እያ ታክሲ ገራ ኣብቲ ዝበልኩዋ ቦታ መጽያትኒ ። ገዛ ሒዛትኒ ድማ ከይዳ ። ገንዘብና ቅድሚ ምብጋስና ተኸፊሉ ሰለ ዝነበረ ብዛዕባ ገንዘብ ክሓታ ኣይመረጽኩን። ብዓቢኡ እንቃዕ ብሰላም ተገላገልና ጥራይ እየ ኢለ ። ብድሕሪኡ ወዲ ኣኮይ ይድውለሉ ኩሉ ዘጋጠመ ድማ የዕሊሎ ፡ ብጣዕሚ እዩ ሰንቢዱ ‘’ኣነ ውን ኣይፈተኽዎን ነይረ ንስኺ ውሑስ እዩ ስለ ዝበልኪኒ እየ ሕጂ ግን በጃኺ ሓዲኡ ክሳብ ዝመጽእ ዓቅሊ ግበሪ ‘’ ይብለኒ ። ‘’ ንስድራ ድማ ከይትነግርዮም ኮምኡ ኢልኪ ኣባይን ኣባኽን ይትረፍ እዚ ዘጋጥመኪ ‘’ ይብለኒ።
ብድሕሪኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክንደይ ገርኪ ?
ብድሕሪኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከባቢ ክልተ ወርሒ እየ ገይረ ። ከምቲ ዝበልኩኻ ግን ብጣዕሚ እየ ጽሊኤዮ። ሂወት ብጣዕሚ ከቢድኒ። ዘዝኣተኽዎ ስራሕ ድማ ምስምማዕ ይኣብየኒ እሞ ይገድፎ ። ሽዑ ነዚ ወዲ ኣኮይ ሕጂ ውን በጃኻ ጸሊኢዮ ሰብ ኩነኒ ዋላ ንሱዳን ናብ ካርቱም ክኸይድ ሓግዘኒ ፡ ይብሎ ሽዑ ኣንጸርጺሩ ‘’ ሕጂ ዳግማይ ባዕለይ ኣብ ጸገም ኣየውርደኪን እየ ናይ ዝሓለፈ ይኣክል ብዓቢኡ ሂወትኪ ድሓር ድማ ገንዘባና ዘባኸናዮ ይኣክል። እንተ ጸጊምኪ ድማ ናብ ኤርትራ ተመለሲ፡‘’ ይብለኒ ። በቃ ፊቅ ኤለ ይበኪ ይጭነቅ ፡ ሓደ ሓደ እዋናት ድማ ሂወትኪ ኣጥፊኢ ይመጻኒ ። ነዚ ክብል’ዶ ቀደም ካብ መሕእዙተይ ተሪፈ ኢለ ይበኪ በይነይ ኣብ ገዛ ተዓጽየ ።
ነቲ ወዲ ኣኮይ ደጋጊመ’ኳ እንተደወልኩሉ ምልዓል ይኣብየኒ። ዝገበር ኣይነበረን ። ሽዑ ካብተን ናይ ቀደም መማህርተይን ማሓዙተይን ዝነበራ ሓንቲ ሰምሃር ኩሉ ጭንቀይን ጸገመይ ዘበለ የዕልላ ። ‘’እንታይ እዩ መደብኪ እሞ ባሕሪ ተዓጽዩ እንድዩ ሕጂ በጃኺ ኢለኪ ንሳሃራ ከይትሓስቢ ትርእዮን ትሰምዕዮን ኣለኺ እዞም ኣብ ሊብያ ዝሳቀዩ ዘለዉ የሕዋትና ‘’ ትብለኒ ። ብርግጽ ሓቃ እያ ነይራ ግን ኣይትሓስቦን ኢኻ ኩሉ ነገር ። ብድሕሪኡ ንበዓል ሰምሃር መሓዛይ ናብ ሊብያ ዘይኮንኩስ ናብ ሱዳን ክኸይድ ዓቅሚ እንተለክን ዘይትሕግዛኒ ይብለን ። ሰምሃር ማሓዛይ ድማ ‘’ እዋእ ኩሉ በይነይ ክሕግዘኪ እኮ ዓቅሚ የብለይን ‘’ ትብለኒ። ‘’ድሓን ግን ነዘን መማህርቲና መሓዙትና ዝነበራ ክውከሰን እሞ ሓቢርና ክንሕግዘኪ ‘’ ትብለኒ። በዚ ተስፋ ትህበኒ ሰምሃር መሓዛይ ማለት እዩ ።
ብድሕሪኡ ድሕሪ ገለ መዓልታት ሰምሃር ትድውለለይ ‘’ክንደይ ይበጽሕ እቲ ገንዘብ ?’’ ትብለኒ ክሳብ 1600$ ዶላር ይብላ፡ ‘’ ብዝኾነ ገሌኤን ቁሩባት ኣለዋ ክሕግዛኺ እቲ ገንዘብ ምስ ኣተኣኻኸልና ክነግረኪ ኢና ‘’ ትብለኒ ። ከም ጥንስቲ ድማ ነዘን መዓልታት ክቆጸረን ጀሚረ ሰምሃር ክሳብ ኣኺሊልና ኣሎ ተበገሲ ትብለኒ ። ድሕሪ 2 ሰሙን ሰምሃር ደዊላ ‘’ በሊ እቲ ገንዘብ ለቃቂብና ኣተኣኻኺልናዮ ኣለና እሞ ሕጂ ክንሰደልኪ’ዶ ወይስ ምስ ኣተኺ ካርቱም ‘’ ትብለኒ ።
ብኸመይ መንገዲ ኢኺ ንሱዳን ተበጊስኪ፧ ዝተዋዓዓልክዮ ሰብ’ከ ነይሩ’ዶ ፧ ኩነታት መንገዲ’ኸ ከመይ ነይሩ፧
እወ ኣብቲ ዝቅመጠሉ ዝነበርኩ ኣፓርታማ ከባቢ መብራት ሃይል ሓደ ኣስመሮም ሽሙ ኤርትራዊ ወዲ ኣኽርያ ነይሩ። ናብ ሱዳን ዘስግር ፍሉጥ ሰብ’ዩ፡ እቲ ዋጋ ዝነገረኒ ውን ንሱ እዩ ። ከይደ ንዑ ይሕብሮ ክተሓጋገዘኒ ውን ይልምኖ ። ኣብ መወዳእታ 1600$ ዶላር ምኻኑ ደሪቁ ይሕብረኒ። እቲ ገንዘብ ቅድሚ ምብጋሰይ ወይ ድማ ከባቢ ሓጀር ናይ ሱዳን ምስ በጻሕኩ ክኸፍሉ ምርጫ ከምዘሎኒ ሓቢሩኒ። ኩሉ ድማ ይሕብሮ ሰምሃር ትብሃል መሓዛይ ኣላ ሓጀር ምስ ኣተኹ ንሳ ክትሕውለልካ እያ ይብሎ ። ጸገም የሎን እንተ ደንጉያ ግን እቲ ሓጀር ዝበሃል ቦታ ብጣዕሚ ሕማቅ እዩ ኣብኡ ክትጸንሒ ኢኺ ገንዘብኪ ክሳብ ዝወርድ ይብለኒ። በዚ ተረዳዲእና ምስ ኣስመሮም ንፈላለ ። ንሰምሃር ድማ ሓጀር ምስ ኣተኹ ኣስመሮም ዝበሃል ሰብ ደዊሉ ምስ ኣራኸበና እቲ ገንዘብ ከተሰጋግረሉ ኣረዲአያ። ብመንገዲ ኣስመሮም ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ካርቱም ይብገስ ማለት እዩ ።
ካብ ኣዲስ ኣበባ ክሳብ መቀለ ንበጽሕ ዋላ ሓንቲ ጸገም ኣይነበሮን ። እቲ ዝኸፈኤ ጸገም ዘጋጠመና ካብ መቀለ ክሳብ ሓጀር ካብ ሓጀር ድማ ክሳብ ካርቱም ንበጽሕ እዩ ። ካብ መቀለ ንሑሞራ ብሓንቲ ሚላኖ ላንድክሩሰር ክንከይድ ከለና ብጣዕሚ ሃሩር እዩ ነይሩ። ኣብ ርእሲኡ ድማ ኣብ ርእሲ ርእሲ ተጽፋጺፍና የግእጋረይ ምእዛዝ ክሳብ ዝኣብየኒ ደሪቁ እዩ ። ኣብ ሑሞራ ውን ኣየዕረፍናን። ኣብ ሑመራ ሰላማዊ ሰልፊ ስለዝነበረ ኣብ’ቲ ከባቢ ልዑል ቊጽሪ ኣባላት ጸጥታ ነይሩ። ስለዚ ኣብ ሓደጋ ከይንወድቕ፡ ኣብ በረኻ ምሕዳር መሪጽና ። ምስ ኩሉ ድኻምና ብጣንጡ እንዳተነኸስና ልዋም ዘይብሉ ለይቲ ሓዲርና። ዶብ ኤትዮ - ሱዳን ምስ በጽሕና እውን እቶም ዝሰጋግሩና ወነንቲ ሞቶር ሳይክል ስለዝዶንጎዩና ብሉእ መዓልቱ ብ ጸሓይ ነዲድና ውዒልና። ኣብ’ቲ ሽዑ ጽግያት ስለዝመጸኒ’ውን ተደራቢ ሽግር ኮይኑኒ።
ብድሕሪኡ እቶም ወነንቲ ሞቶር ሳይክል መጽዮምና። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ምስ ሓደ በዓል ሞቶር ሳይክል እዩ ዝስቀል ፣ ቀጥ ኣቢልካ ክትሓቁፎ ከም ዘለካ እዩ ዝሕብሩኻ ኣብ ርሲኡ ንፋስ ከይሃርመካ ብሕቆ እቲ በዓል ሞቶር ሳይክል ክትሕባእ ከም ዘለካ ውን ይሕብሩኻ ። ኣነ ምስቲ ዝነበረኒ ድኻም ምንም ክግበር ኣይእክልን እየ ፡ ኩነታተይ ድማ ነጊረዮም ፡ ሽዑ ሓደ ካብቶም ወነንቲ ሞቶር ሳይክል ደሓን ኣነ ከስግራ እየ ይብለኒ ነዘን ክልተ የእዳወይ ድማ ብገመድ ምስ ሽምጡ ይኣስረን ፡ የእግረይ ድማ ከምኡ ምስ ዳንግኡ ይኣስረን ፣ ሕማቅ ኣይምጻእ እንበር ሓደጋ እንተ ዘጋጥሞ ነይሩ ብሓደ ምጠፋእና ነርና ። ኮምኡ ገይሩ ኣሲሩ ነዛ ሞቶር ሳይክል ከም ንፋስ እንዳ ሓንበባ ዶብ ኤትዮ-ሱዳን ኣሲግሪኒ ናብቶም ሱዳናውያን ድማ ኣረኪቦምና ።
ከመይ ተቀቢሎምኩም እቶም ሱዳናውያን ?
እዋእ እንታይ እሞ ክብለካ እየ ብጣዕሚ ሕማቅ ኣነ ምስቲ ዝነበረኒ ድኻም፡ ምስቲ ናይ ኣደታተይ መጽይኒ ዝነበረ ብጣዕሚ እየ ሕማቅ ነይረ ። ዳርጋ ነብሰይ ጸይነያ ነይረ ። ናይ ኣደታት መጽይኒ ኣሎ ኢልካ ምዝራም ድማ ከምዚ ነውሪ ኮይኑ ተሰምዒኒ ተሰኪፈ ። ሽዑ ምሸት ድማ ብጣዕሚ ብዙሓት ሰባት (ስደተኛታት ) ጸኒሖምና ኣብቲ ዳስ ኣይፈላልዩኻን ድማ እዮም ጋልካ ወድኻ ብሓደ እዮም ዝጽፍጽፉኻ ኣብ ሓደ ዳስ ፡ ሽዑ ሓደ ዘይርሰዖ መንእሰይ ነይሩ ኣብዛ ጥቃይ ብጣዕሚ ደኺመ ፐረድ መጽይኒ ከም ዘሎ ምስ ነገርኩዎ ደጊፍኒ ክሳብ ወጋሕታ ድማ ደጊፍኒ ነይሩ ።
ንጽባሒቱ ኣብ ሰዓታት ኣጋ ምሸት ክልተ ትዮታ መጽየን ይወስዳና ማለት እዩ ። ዳርጋ ምሉእ ለይቲን ፍርቂ መዓልትን ክንጎዓዝ ድሕሪ ምውዓልን ምሕዳርን ድማ ሓጀር ኣተና ። ሽዑ ሒዘዮ ዝነበርኩ ምስሊ እንተ ትርእዮ ካብ ናብ ጥዕይቲ ናብ ጽልልቲ ይቀርብ ነይረ ። ድኻም፡ጽምኢ፡ዶሮና፡ ተሓዋዊስዎ ነብሲና ማሲኑ ጎሮሮይ ተዓጽዩ ጸጉረይ ተበታቲኑ እንዲዒ ዳግማይ ኽዝክሮ የጸግመኒ በጃኻ ።
ሓጀር ምሸት ኢና ኣቲና ፡ ሽዑ ምሸት ሓዲርና ንግሆ ቅድሚ ቁርሲ ከላሺንን ብትርን ዝዓጠቁ ቀያሕቲ ዓረብ ላህጃ ቃንቁኦም ዘይርደኣካ ተርጎምቲ ሓበሻ ኣኸቲሎም ናባና ኣብቲ ዝሓደርናሉ ዳስ ይመጹ። ገንዘብ ሎሚ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ክሕወል ኣለዎ እንተ ዘይኮይኑ ኣብዚ ዳር ትርኢትኩም ከነርኤኩም ኢና ይብሉና ። ማይሽኮርን ንቁጽ ባንን ገለ ባሽኾትን ሂቦምና ። ኣስመሮም እቲ ሰምሳሪ ምስቶም ኣሰጋገርቲ ርክብ ስለ ዘለዎ ሓጀር ከም ዘኣተናን ስለ ዝፈለጠን ውን ናብቶም ዓረብ ብምድዋል ንኣድያም ኣራኽቡኒ ኢልዎም ። ሽዑ ሓደ ካብቶም ዓረብ መጽዩ ኣስመሮም ደዊሊልኪ ኣሎ ርኸብዮ ይብለኒ ። ምስ ኣስመሮም ምስ ተራኸባና ሽዑ ኣስመሮም ‘’ሰምሃር መሓዛኺ ኣብ መስመር ኣላ ንገርያ፡” ይብለኒ’። እቲ ናቶም ርክብ ብጣዕሚ እዩ ዝገርመካ ሰለስተ ሰብ ኣብ ሓደ ተለፎን ከም ክትራኸብ ይገብሩኻ ግር ይብለኒ። ‘’ሰምሃር ኣበይ ኣላ ፧’’ ይብሎ ። ሽዑ ሰምሃር ‘’ይሰምዓኪ’ለኹ ኣድያመይ ኣቲኺ’ዶ?’’ ትብለኒ ፡ ‘’ሰመሃረይ ከመይ ለኺ ሓጀር ኣለና ኣሰጋግራሉ በቃ ነስመሮም እቲ ገንዘብ ሎሚ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ወድኡ ይብሉና ለዉ ‘’ ይብላ። ‘’ሓራይ ሕጂ ክነሰጋግረሉ ኢና ‘’ ትብላኒ ፡ ኣስመሮም ድማ ተቀቢሉ ‘’ከመይ ኣቲኽን ? ‘’ይብለኒ ጽቡቅ ይብሎ ። ‘’ በቃ ምስ ተቀበልኩዎ እቲ ገንዘብ ክነግሮም እየ ጽባሕ ክትብገሱ ኢኹም ንኻርቱም ‘’ ይብለኒ ። ከም ቃሉ ምስ ኣሰጋገራሉ እቲ ገንዘብ ድማ ይሕብሮኦም ንጽባሒቱ ናብ ካርቱም ንብገስ ። ካርቱም ድማ ብሰላም ኣቲና ።
ኣብ ካርቱም ዝቅበሉኒ ስድራ ስለ ዝነበሩ ኣይተሸገርኩን ናብኦም ደዊሎም ንሶም ድማ ተቀቢሎምኒ ። ክሳብ ሕጂ ድማ ኣምላኽ መስገን ምስኦም ኣለኹ ።
ሓራይ ኣብ መወዳእታ እንታይ መልእኽቲ መማሓላለፍኪ ነዞም ከማኺ መንእሰያት ?
እንታይ እሞ ክብሎም በጃኻ ። እቲ ኩሉ ውርደት ስቃይ ኣብ ስደት እዩ ዘሎ ። ከምዚ ካብ ገዛና ከይወጻእና ኩሉ ነገር ቀሊል እዩ ዝመስለና፡ ካብዚ ዝኸፍእ ውን ኣሎ ። ንሕና ዕድለኛታት ኮይና ብሂወት በጺሕናዮ ኣለና ። እቲ ዝተረፈ ድማ ኮምኡ ይግበረልና። ኪንደይ ኣለዉ ከማና ኣብ ከምዚ ከይበጽሑ ዝተቆጽዩ ፡ ስለዚ ነዞም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ከምዚ ነገር ከይሓስቡ እላቦ ፡ እንጀራ ኣደኻ ኣብ ኢድካ ዘሎ ወርቂስ ዳርጋ ጨርቂ ከይኮኖም ጽባሕ ንግሆ !!
ይቀንየልና ኣድያም ብጣዕሚ ኢና ነመስግነኪ ።