text:
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ግዳያት ዘይሕጋዊ ንግዲ ሰብ ከይኮኑ ስግኣት ኣሎWednesday, 05 October 2022 08:41 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ሓድሕድ፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ ከቃልዖም ከም ዝኽእል ክኢላታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ስግኣት ከም ዝሓደሮም መርበብ ሓበሬታ ሰቲት መድያ/SEቲት MEDIA ኣቃሊዓ። እቶም ክኢላታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብሰንክቲ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ኣብ ኢትዮጵያ/ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝጸንሑ ህጻናት፡ ኣዴታትን ሽማግለታትን ዝርከብዎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣደዳ ነጋዶ ደቂ ሰባት ገይርዎም ከም ዘሎ ጠቒሶም።
ኣብዚ እዋንዚ ብሓፈሻ ጉዳይ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብፍላይ ከኣ ደቂ ኣንስትዮ ንጾታዊ ምዝመዛ፡ እቶም ዝተረፉ ክፍሊ ሕብረተሰብ ድማ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ከይቃልዑ ዘለዎም ሻቕሎት ምግላጾም እታ መርበብ ሓቢራ። እቲ ንዘይሕጋዊ ተግብራ ምቅላዕ ብዘይ ናይ ዕድመ፡ ጾታን ብሄርን ኣፈላላይ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ዝፍጸም እውን እቶም ሻቕሎት ዝሓደሮም ክኢላታት ሕቡራት ሃገራት ሓቢሮም። ነዚ ዘይሰብኣዊ ተግባር ንምክልኻል ካብ ዝምልከቶም ኣካላት ህጽጹ ናይ ተሓታትነት ስጉምቲ ምውሳድ ከም ዘድሊ ከኣ ጸዊዕም። ኣብ ርእሲዚ በቲ ዝተፈጥረ ሃንደበታዊ ውግእ ምስ ስድራቤቶም ዝተጣፍኡ ህጻናት ስለ ዘለዉ፡ ነቲ ጸገም ዝያዳ ከም ዘጋድዶ ኣፍለጡ።
ብትዕዝብቲ ናይቶም ክኢላታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ርዱእ ኮይኑ ከብቅዕ፡ ክሳብ ሎሚ እቲ ጉዳይ ብዝምልከቶም ኣካላት ሕጋዊ ናይ ምክልኻል ስጉምቲ ይውሰድ ዘይምህላዉ ኣገንዚብም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ድማ ነቶም ግዳያት፡ ሕክምናውን ስነኣእምሮኣውን ደገፍ ንኽገብሩ ናብ ኩሎም እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም መሻርኽቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት መጸዋዕታ ከም ዘቕረቡ እቶም ግዱሳት ክኢላታት ሓቢሮም።
ቅድሚ ሕጂ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ከባቢቲ ዝተዓቑብሎም ኣብ ክልላት ትግራይ፡ ኣምሓራን ዓፋርን ዝርከብ መደበራት ንመጭወይቲ፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ገንዘባዊ ምዝመዛ፡ ምስዋርን ሞትን ክኾኑ ከም ዝጸንሑ እውን እቲ ዜና ኣዘኻኺሩ።
ጉዕዞ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራን ግፋ ኣብ ኤርትራን ቀጻሊ ኣሎTuesday, 04 October 2022 20:46 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብወገን ሑመራ ናብ ኤርትራ እናሰገረ፡ ብተሰነይ፡ ሃይኮታን ካለኦት ከባብታትን ኣቢሉ ናብ ዶባት ኤርትራን ትግራይን ይጽጋዕ ከምዘሎ፡ ምንጭታት ሰዲህኤ ካብ’ቲ ከባቢ ሓቢሮም። እቲ ምጉዕዓዝ ናይ ሰራዊት ብመካይን ጥራይ ዘይኮነ ብነፈርቲ እውን ከም ዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኤርትራ ኣብያተ-ሕክምና ብውጉኣት ስለ ዝተታሕዘ ሲቪል ኤርትራውያን ኣገልግሎት ይረኽቡ ከም ዘየለወምን ብዘለዎ ሕጽረት መግቢ፣ ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ነቲ ሆስፒታላት ዝኸውን መግቢ ብጉልባብ “ወፈያ” ከቕርቡ ይግደዱ ከም ዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
እቲ ሓበሬታ ኣብ ኣመጋግባ ናይ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ናይ ኤርትራ ዝሓሹ ምዃኖም ካብቶም ነቲ ኩነታት ብቐረባ ዝከታተልዎም ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዘረድእ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ምንጭታት ሰዲህኤ ዝተረኽበ ሓበሬታ’ውን የረድእ።እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ብስግረ-ዶብን ካልእ ምኽንያታትን ተኣሲሮም ዝነበሩ ኤርትራውያን፡ ወተሃደራት ዝነበሩን ተገዲዶም ካብቲ ዝተኣስርዎ ወጺኦም ብቐጥታ ናብተን ናይ ቅድም ኣሃዱታቶም ከም ዝውሰዱን እቶም ወተሃደራት ዘይነበሩ ድማ፡ ናብ ናይ ሰሙናት ወተሃደራዊ ታዕሊም ይውሰዱ ከም ዘለዉ እዞም ምንጭታት ብተወሳኺ ጠቒሶም።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብኣፍልጦ መንግስቲ ካብ ውትህድርና ተሰናቢቶም ዝነበሩ፡ ናይ ቀደም መዛግቦም እናተገንጸለ፣ ብግዲ ናብ ሰራዊት ይውሰዱ ከም ዘለዉን ኣብ ልዕሊ ፈቓደኛታት ዘይኮኑ ድማ ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ከም ዝውሰዱን ካብቲ ዝበጻሓና ሓበሬታ ምርዳእ ተኻኢሉ። ካብቲ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝወስዶ ዘሎ ኣገራሚ ስጉምታታት ድማ፣ ናይቶም ዘይተረኽቡ ኮነ ናይ ቤተሰቦም ንብረት ዝኾና እንስሳ ዘቤት እንዳዘመተ፡ ቀለብ ሰራዊት ይኾና ምህላወን እቲ ሓበሬታ ኣቃሊዑ።
ወጥሪ ኣሜሪካን ሩሲያን ኣብ ጉዳይ ሱዳንMonday, 03 October 2022 21:07 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣንበሳድር ኣሜሪካ ኣብ ሱዳን ጆን ጎድፍረይ ምስ ጋዜጣ ቲያር Tayyar newspaper/ኣብ ዝገበርዎ ቃለ-መጠይቕ፡ ሱዳን ንሩስያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ መደበር ክትምስርት እንተ ፈቒዳትላ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ከም ዝኸውን ከም ዘጠንቀቑ እታ ጋዜጣ ካብ ካርቱም ሓቢራ።
እቶም ኣንበሳደር ኣሜሪካ ኣብቲ ምስታ ጋዜጣ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ፡ ሩሲያ ነቲ ብ2017 ምስቲ ካብ ስልጣኑ ብ2019 ዝተወገደ ዑመር ኣልበሽን ዝተፈራረመቶ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ትንቀሳቐስ ከም ዘላ ዝሕብሩ ጸብጻባት ከም ዘለዉ ጠቒሶም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ከኣ ከምዚ ዝኣመስለ ምንቅስቓስ ንሱዳን ካብ ሕብረተሰብ ዓለም ከም ዝንጽላን ክትረኽቦ ዝግበኣ ረብሓ ከም ዘስእናን ገሊጾም። ኣንበሳደር ጎድፍረይ ዝኾነት ሃገር ምስ ካልእ ሃገር ናይ ምዝማድ ልኡላዊ መሰልኳ እንተለዋ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ስጉምቲ ግና ሳዕቤን ዘኸትል እዩ ኢሎም።
ኣንበሳደር ጆን ጎድፍረይ ኣሜሪካ ሓቀኛ መሓዛ ሱዳን ክትከውን ከም እትኽእል ጠቒሶም፡ እዚ ዝኸውን ግና ሱዳን ብምምስራት ሲቪላዊ መንግስቲ ኣቢላ፡ ናብ ዲሞክራሲ ምስ እተምርሕ ጥራይ ምዃኑ ሓቢሮም።
ናይዞም ኣንበሳደር ቃለ-መጠይቕ ተኸቲሎም፡ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ሱዳን ሌተናል ጀነራል መሓመድ ዑስማን ኣል ሓሰን ብወገኖም መግለጺ ሂቦም። እቶም ጀነራል ኣብቲ መግለጺኦም ብዛዕባ ምምስራት መደበር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ሩሲያ ውዱእ ስምምዕ ከምዘይተበጽሐ ጠቒሶም፡ ወተሃደራዊ ምትሕግጋዝ ክልቲአን ሃገራት ግና ቀጻሊ ከምዘሎ ገሊጾም።
ሩስያ ቱደይ/ Russia Today ብወግና ፕርሲደንት ፑቲን ብ16 ሕዳር 2020 ነቲ ንምምስራት መደበር ሩሲያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝምልከት ስምምዕ ከም ዘጽደቕዎ ሓቢራ።
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ርእሲቲ ዘለዎ ውግኣትን ቅልውላዋትን እዚ ክውሰኾ እንከሎ መሊሱ ከም ዝገድድ ናይ ብዙሓት ግዱሳት ወገናት ስግኣት እዩ።
ኤውሮጳን ኣሚሪካን ብጉዳይ ትግራይ ሻቕሎተን ገሊጸንSunday, 02 October 2022 12:57 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኮሚሽነር ቅልውላዋት ሕብረት ኤውሮጳ ጃነዝ ሌናርቺክ፡ ብ1 ጥቅምቲ 2022 ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ውግእ ሰብኣዊ ቅልውላው እናገደደ ምኻዱ ኣዝዩ ከም ዘሻቕሎም ገሊጾም። ንሶም ብስንክቲ ከም ሓድሽ ዝተጀመረ ውግእ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰባት ህልቂትን ምምዝባልን ከምኡ’ውን ዕንወት ንብረትን ትሕተ-ቅርጽን ምኽታሉ ኣዝዩ ከም ዘሕዝኖም ጠቒሶም። እቲ ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲኤት ምቁራጹ ነቲ ዝጸንሐ ቅልውላው ስለ ዘጋድዶ ከም ዘተሓሳስቦም ከኣ ሓቢሮም።
ኮሚሽነር ጃነዝ ሌናርቺክ፡ ኣብቲ ዳርጋ ክልተ ዓመቱ ኣቚጺሩ ዘሎ ውግእ ኢትዮጵያ ዝተፈጥረ ሰብኣዊ ግህሰታት፡ ሕብረት ኤውሮጳ ብመንጽር ዓለም ለኻዊ ሕግታት ከም ዝኹንኖ ኣስፊሮም። ኣተሓሒዞም ድማ ሎሚ እውን ኩሎም ኣብቲ ውግእ ተጸሚዶም ዘለዉ ወገናት፡ ናብቲ ዘይሩ-ዘይሩ ዘይተርፍ ተዂሲ ጠጠው ምባልን ሰላማዊ ዘተን ንክኣትዉ ሕብረቶም ከም ዘተባብዕ ኣፍሊጦም።
ኣብ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲኤት ዝዋፈሩ ሲቪል ኣካላት ናይ ድሕንነቶም ውሕስነት ምእንቲ ንክረኽቡ እቶም ኮሚሽነር ናብ ኩሎም ተዋጋእቲ ኣካላት መጸዋዕታ ኣቕሪቦም።
ብኻልእ ወገን ድማ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ብ28 መስከረም 2022 መግለጺ ኣብ ኢትዮጵያ/ትግራይ ውግእ ዳግማይ ንክባራዕ ኤርትራ ወሳኒ ግደ ከም ዝነበራ ጠቒሱ፡ ሓይልታታ ብህጹጽ ካብ ትግራይ ኣውጺኣ ናብ ዶባ ክትስሕብ ብትሪ ከም ዘዘኻኸረ፡ ዜና-24/NEWS-24 ዝተባህለት ማዕከን ሓቢራ። ናይ ኣሜሪካ ወጻኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ወሃብ ቃል ኔድ ፕራይስ ብዛዕባ ግደ ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ብጋዜጠኛታት ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ “ኣሜሪካ ብንጹር ቃላት ኤርትራ ሰራዊታ ናብ ዶባታ ንክትስሕብ ደጋጊማ ክትነግር ጸኒሓ እያ ” ከም ዝበሉ እቲ ካብ ዜና 24/NEWS-24 ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ኤርትራ ግፋን መቕጻዕትን ብዝገደደ ይቕጽል ኣሎSaturday, 01 October 2022 10:34 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ እቲ ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዝጀመሮ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝኸፈአ ኣገባብ ዝካየድ ግፋ፡ ኣብ ከተማታት እውን ይቕጽሎ ከም ዘሎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ ኣለዉ። ናይዚ እዋንዚ ግፋ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሎሚ ዝኸፈአ ዝግበሮ ደቅኹም ኣይተረኽቡን ኣብ ልዕሊ ዝተባህሉ ስድራቤታትን ንብረቶም ዝውሰድ ዘይሰብኣዊ ተግባር እዩ።
ንኣስመራ ወሲኽካ ኣብ ከተማታት ኤርትራ ክሳብ 30 መስከረም 2022 ዝተሓበ ውላዶም ከቕርብዎ ዝተሓተቱ ውለዲ እንተዘይተግቢሮም ዝጽበዮም ከቢድ መቕጻዕቲ ከም ዘሎ ተነጊርዎም እዩ። ወለዲ ጥራይ ዘይኮኑ ወነንቲ ትካላት እውን ንግዱድ ውትድርና ዝህደን ሰብ ከስርሑ እንተተራኺቦም፡ ቅድም 30 ሺሕ ናቕፋ ክቕጽዑ ድሕሪኡ ድማ ትካሎም ክዕጸው ምዃኑ ተነጊርዎም ኣሎ።
ካብ ኣስመራ ይኹን ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዝገልጾ፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ምስ ስድራኦም ዝጸንሑ እሞ ብናይ ጉልበት ዕለታዊ ስራሕ ደቆም ከዕንግሉ ዝጸንሑ፡ ኣብዚ እዋንዚ ተገዲዶም ናብ ውግእ ስለ ዝተወስዱ፡ ስድረኦም ኣብ ኣዝዩ ቁጠባውን ሰብኣውን ጸገማት ወዲቖም ምህላዎም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ ኣለዉ።
እቶም ተገዲዶም ናብ ውግእ ትግራይ ዝውሰዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣብ ውትህድርና ዝጥቀምሉ ከም ኣንሶላን መግብን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ነገራት ካብ ገዞም ክሰንቁ ዝግደዱ ምዃኖም ነቲ ናይ ሎሚ ግፋ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ፍሉይ ከም ዝገብሩ እቶም ግዳያት ይገልጹ ኣለዉ። ብዝዕባቲ ንዕድመኦምን ናብ ውግእ ተገዲዶም ዝኣተውሉ ኣገባብ እንተኾይኑ ድሮ ኣብቲ ትርጉሙን ሳዕቤኑን ከይተረድእዎ ውግእ ዝተማረኹ ዝርዝር መንነቶም ከባቢኦምን ጠቒሶም ዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ ምርዳእ ዝከኣል እዩ።
እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ከተማ ኣስመራ ከም ዝጠቕስዎ፡ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ዝገሹ ኤርትራዊ ዝመበቆሎም እውን ግዳይ ናይቲ ክተት ናይ ምዃን ሓደጋ ከጋጥሞም ይኽእል እዩ። ነዚ ከም ኣብነት ክጠቕሱ እንከለዉ፡ ሓደ ካብ ካናዳ ናብ ኣስመራ ዝገሸ በቶም ዝገፉ ወተሃደራት ምስ ተታሕዘ፡ ፓስፖርቱ ኣርእዩ “ኣነ ካናዳዊ እየ’ሞ ኣይምልከተንን እዩ” ምስ በሎም፡ “ዝተገርነበ ካናዳዊ የለን” ተባሂሉ ከም ዝተወስደ ምስክርነቶም ሂቦም።
እዚ ምስ ሓይልታት ኤርትራ ናብ ትግራይ ምእታዉ ተኸቲሉ፡ ዝካየድ ዘሎ ግፋ ተተሓሒዙ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኤርትራ ክረአ ጸኒሑ እዩ። ነዚ ዘይምኽኑይን ዘይሰብኣውን ግፋ ዝተቓወሙ ኤርትራውያን ስድራቤታት ገለን ገዛውቶም ተዓሽጉ ንብረቶም ተወሪሱ ፈቐዶ በረኻ ክነብሩ ክግደዱ እነከለዉ፡ ካለኦት ከኣ ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ክዳጐኑ ምጽንሖም ዝዝከር እዩ።
ቀጻሊ ኣዕናዊ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ ትግራይThursday, 29 September 2022 17:19 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
እዚ ካብቲ ኣብ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ቀጻሊ ደብዳባት ነፍርቲ ሓደ ናይ ዓዲ ዳዕሮ
ድሕርቲ ኣብ ትግራይ ዳግማይ ውግእ ምብርዑ ዝተኻየደ ቀጻሊ ደብዳባት ነፈርቲ፡ ብ28 መስከረም 2022 እቲ ኣብ ከተማ ዓዲ ዳዕሮ ዝተፈጸም ኣዝዩ ዘስካሕክሕን ዓብይ ዕንወት ዘስዓበን ምንባሩ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ይሕብራ ኣለዋ።
እተን ኣብ ዓዲ ዳዕሮ ዝደብደባ ነፈርቲ ናይ ኢትዮጵያ ዘይኮናስ፡ ናይ ኤርትራ እየን ዝብል ሓበሬታኳ እንተሎ፡ ናይ መነኦም ምዃነን ብዘየገድስ እቲ ተግባርን ዘስዓቦ ህልቂትን ግን ኩኑን እዩ። ሬድዮ ኤረና ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ምንጭታታ ብምጥቃስ፡ ቅድሚ ሕጂ ካብ ኤርትራ ዝነቐላ ነፈርቲ ውግእ 4ተ ግዜ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ትግራይ ከም ዝደብደባ ሓቢራ’ላ።
በዚ ብኣህጉራዊ ትካላት ከይተረፈ ዝተኾነነ ደብዳብ ኣብ ዓዲ ዳዕሮን ካለኦት ከተማታት ትግራይን ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዕድመ ዝርከቡ፡ ብሰንክቲ ውግእ ካብ ኣባይቶም ተመዛቢሎም ኣብ ግዝያዊ መዕቆብታት ኣጽሊሎም ዘለዉ ከይተረፉ፡ ብዙሓት ሰባት ከም ዝሞቱን ከም ዝሰንከሉን ክፍለጥ እንከሎ፡ መንበሪ ኣባይትን ወሃብቲ ኣገልግሎት ትካላትን ይዓንዉ ኣለዉ።
ህግደፍ እውን ብወግዒ ብምሉእ ዓቕሙ ዝተሳተፎ ውግእ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ብ25 ነሃሰ 2022 ዳግማይ ካብ ዝጅመር ንደሓር፡ ኣብ ትግራይ ከተማታት፡ መቐለ፡ ሽረ፡ ኣላማጣ፡ መኾኒ፡ ዋጃ፡ ሸራሮ፡ ማይጸብሪ፡ ዓድዋ፡ ውቕሮን ኣጉላዕን ወሲኽካ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ብተደጋጋሚ ብነፈርትን ድሮናትን ይድብድባ ኣለዋ። ከተማ ዓዲ ግራት ድማ ብወገን ኤርትራ ብዝድርበ ከቢድ ብረት ግዳይ ኮይና ጸኒሓ። በዚ ደብዳባት ነፈርትን ከበድቲ ብረትን ዝሞቱ ሰባት ምስቲ ውግእ ምትእስሳር ዘየብሎም ሲቪል ምዃኖም ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ክግለጽ ዝጸንሐ እዩ። ኣብ ርእሲዚ እቲ ቀንዲ ታርጌት ኮይኑ ዝዓኑ ዘሎ ትካላት፡ ትምህርቲ፡ ሕክምና፡ ማእከላት መዕደሊ ረዲአትን ወሃብቲ ኣገልግሎታትን እዩ። ብዘይካዚ ዝተፈላለዩ ትካላት ኣብያተ-እምነት’ውን ግዳያት ኮይኖም ኣለዉ።
እዚ ካብቲ ውግእ ዝካየደሉ ቦታታት ወጻኢ፡ ወተሃደራዊ ኣብ ዘይኮኑ ዕላማታት ዘተኮረ ደብዳባት ነፈርቲ፡ ድሮናትን ከበድቲ ብረትን፡ ኣብ ልዕሊቲ ናይ መጀመርያ ረዲአት ሕክምናኳ ክረክብ ዘይክእል ህዝቢ ዝፍጸም ዘሎ ብምዃኑ ክኹነን ዝግበኦ ሰብኣዊ ህልቂትን ትካላቱን እዩ።
ኣብ ኣስመራ ጸልማት ዝጉልባቡ ክትራን ይገድድ ኣሎMonday, 26 September 2022 22:12 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ከተማ ኣስመራ ብሰንኪ ተኸታታሊ ምቁራጽ ሓይሊ መበራህቲ ጸልማት ስለ ዝወረሳ ብስዉር ዝካየድ ዘሎ ስርቅን ዝምታን ይገድድ ከም ዘሎ ሬድዮ ኤረና/ Radio Erena ምንጭታታ ብምጥቃስ ኣብ ናይ 26 መስከረም 2022 ዜናኣ ኣቃሊዓ። እቲ ክትራን ቀንዲ ኣብ ደገ ኣብ ጽምዋ ቦታታት ዝፈጸም ኮይኑ፡ ብፍላይ ካብዚ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ለይቲለቲ ሰረቕቲ ናይ ገዛውቲ መዓጹ እንዳሰበሩ ንብረት ይዘምቱ ከም ዘለዉ እቲ ዜና ብተወሳኺ ገሊጹ።
ዝተፈጸመ ገበናት ካብ ምምዝጋብን ምጽብጻብን ሓሊፉ ናይ ምክልኻሉ ዘይከኣለ ፖሊስ ከተማ ኣስመራ ህዝቢ በብከባቢኡ ንገዛእ ርእሱ ንክሕሉ ተደጋጋሚ መጸዋዕታታት የቕርብሉ ኣለዉ። እንተኾነ ዝተዓጥቁ ኣባላት ፖሊስ ዘይተቖጻጸሮም ሰረቕቲ ዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለታት ክከላኸልዎም ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣደዳ ሕጽረት ዝስተ ማይ፡ ኤለክትሪክን ካለኦት መሰረታዊ ቀረባትን ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ዘሕለፈ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ፡ ኣብዚ እዋንዚ ድማ ንህላውናኡ ዘስግኦ ዝርቅን ዝምታን ተወሲኽዎ ኣብ ዝለዓለ ሻቕሎት ከም ዝርከብ ካብቲ ዜና ክፍለጥ ተኻኢሉ።
እቶም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና፡ ኣብ ከምዚ ሎሚ መንእሰያታ ገለን ብግዱድ ውትህድርና ገለን ድማ ብስደት ተፍልዮማ ዋና ኣብ ዝሰኣነት ውቅብቲ ከተማ ኣስመራ፡ ክትራንን ዝተፈላለዩ ገበናትን ተወሲኽዎ ክጋደድ ግድን ምዃኑ’ውን ጠቒሶም። ኢጣልያዊ ናይ ህንጻ ጥበብ ዝረኣየላ ዝነበረት “ኣስመራ ጻዕዳ” ሎሚ ሰኣን ዋና ትዓኑ ምህላዋ ከይኣኽላ ኣደዳ ገበንን ንናይ ግዳም ሓይልታት ናይ ውግእ መዋፈሪት ትኸውን ምህላዋ ኣዝዩ ከም ዘሕዝን እቶም ምንጭታት ዓሚቕ ስኽፍታኦም ኣስፊሮም።
ዜናዊ ጸብጻብ ምዝዛም ሰሚናር ኣባላት ሰዲህኤMonday, 26 September 2022 14:46 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብተኸታታሊ ሰለስተ መዓልታት ክካየድ ዝቐነየ ሰሚናር መላእ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ተዛዚሙ። እቲ ሰሚናር ኣብቲ ዝተኸፍተሉ ዕለት 23 መስከረም 2022 ብዛዕባ ሰልፋዊ ዕቤትን ምድልዳል ሓድነትን እዩ ተመያይጡ። ቀጺሉ ድማ በቲ ተታሒዙ ዝነበረ መደብ መሰረት ኣብተን ቀጸልቲ ክልተ መዓልታት ብዛዕባ፡ “ፖሊሲ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰዲህኤን ሓድነትን ሓባራዊ ዕዮን ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን” ብሰፊሑ ተመያይጡ።
ሰሚናር ንፖሊሲ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰዲህኤ ዝምልከት፡ በቲ ኣቐዲሙ ዝቐረብ ጽሑፍ ብ24 መስከረም 2022 ብሰፊሑ ተዛትይሉ። ቅድሚ ናብቲ ዝርዝር ምይይጥ ምእታዉ ብዛዕባ’ቲ መመያየጢ ሰነድ ዝተዳለወሉ ኣገባብን ኣብኡ ዝሰፈሩ ቀንዲ ቀንዲ ነጥብታትን፡ ብጠርናፊ ናይታ ነቲ ሰነድ ዘዳለወት ሽማግለ ብጻይ ብርሃነ ደበሱ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ሰልፊ፡ መበገሲ ሓሳብ ቀሪቡ። እቲ ሰነድ ብመንጽርቲ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ሰዲህኤ ሰፊሩ ዘሎ መትከላት ዝተቓነዩ ጉዳያት ዝሓዘ እዩ። ካብቶም ኣብቲ ሰነድ ዝሰፈሩ ቀንዲ ነጥብታት፡ ናይ ወጻኢ ዝምድና፡ ኣህጉራዊ ዝምድና፡ ህዝባዊ ዲፕሎማስን ዝግበር ዝምድና ዝምስረተሉ መትከላትን ዝብሉ ይርከብዎም።
ተሳተፍቲ ሰሚናር ኣብቲ ሰነድ ዝሰፈሩ ሓሳባት መሰረት ብምግባር፡ ዝተፈላለዩ ሕቶታት ኣልዒሎም’ ነቲ ሰነድ ዘህብትሙ ሓሳባት’ውን ኣቕሪቦም። ዝሓለፈ ተመኩሮታት ብምዝካር ኣብ መስርሕ ዝምድና ፍሉይ ጥንቃቐን ቆላሕታን የድልዮም ዝበልዎም ሓሳባት’ውን ኣዘኻኺሮም። ብሓፈሻ ምስ ኩሎም ወገናት ብፍላይ ድማ ምስ ጐረባብትና ዝግበር ዝምድናታት ኣብ ከመይ ደረጃ ከም ዝርከብን ብኸመይ ክቕጽል ከም ዝግበኦን ኣብ ዝምልከት ድማ ተሳተፍቲ ዝተፈላለዩ ርኢቶታት ኣቕሪቦም።
ህልዊ ኩነታት ከባብና መሰረት ብምግባር ኣብ ዝገበሮ ዳህሳስ፡ ሰሚናር ኣተሓሕዛ ሰልፍና ንዝምድና ምስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዝምልከት ሰፊሕ ግዜ ዝወሰደ ዝርርብ ኣካይዱ። ኣብዚ እዋናውን ተሃዋስን ዛዕባዚ መሰረታዊ ፖሊሲ ዝምድና ሰዲህኤን ብትካላቱ ክውሰኑ ዝጸንሑ ውሳነታትን ዘይጻረሩ ዝተፈላለዩ ናይ ኣተሓሕዛ ሓሳባት ቀሪቦም። እዚ ጉዳይዚ ናይ ትግራይ ወይ ናይ ኢትዮጵያ እዩ ኢልካ ዝሕለፍ ታራ ናይ ጉርብትና ኣጀንዳ ዘይኮነ፡ ሳዕቤኑ ንኤርትራን ህዝባን ሓደገኛ ስለ ዝኾነን ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ውግእ መንእሰያት ኤርትራ ይቕዘፉን ንብረት ኤርትራ ይዓኑን ስለ ዘሎ፡ ኤርትራዊ ረብሓን ልኡላውነትን ብዘማእከለን ንፖሊሲ ኣህጉራዊ ዝምድናኡ ብዝዓቀበን፡ ኣብቲ ህግደፍ ንምስዓር ዝግበር ቃልሲ ግደ ሰዲህኤ ክረጋገጽ ከም ዝግበኦ ተንጸባሪቑ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብዚ እዋንዚ ብኣሸሓት ዝግመት ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝኣትወሉ ዘሎ ምኽንያት፡ ብወገን ኤርትራ ኣቢሉ ምስ ህግደፍ ሓቢሩ ሓይልታት ትግራይ ንምውጋእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ እውን ኣስጋኢ ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ተሳተፍቲ ሰሚናር ነቲ ተግባር ኮኒነምዎ። እቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ጉጅለ ህግደፍ ምስ ኢትዮጵያዊ ሰልፊ ብልጽግና ከካይዶ ዝጸንሐ ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ኣካይዳ ምስዚ ኣብዚ እዋንዚ ዝረአ ዘሎ ምዕባለ ነቲ ኩነታት ብመንጽር ኤርትራዊ ልኡላውነት ዝያዳ ኣስጋእን ሓደገኛን ከም ዝገብሮ’ውን ሰሚናር ስኽፍታኡ ኣቃሊሑ። ሰሚናር ኣባላት ሰዲህኤ፡ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ 25 መስከረም 2022 ድማ “ሓድነትን ሓባራዊ ዕዮን ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን” ኣብ ዝብል ናይ መወዳእታ ሰነድ ተመያይጡ። ቅድሚ ናብቲ ዝርዝር ምይይጥ ምእታው ናይታ ነቲ ሰነድ ዘዳለወ ሽማግለ ጠርናፊ፡ ኣቦመንበር ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ)፡ ኣብቲ ሰነድ ንዝሰፈሩ ኣገዳስቲ ነጥብታት፡ ብጽሒት ሰዲህኤ ኣብ መስርሕ ሓድነትን ኣድላይነት ሓባራዊ ዕዮን ብምጉላሕ መእተዊ ሓሳብ ኣቕሪቡ። ኣብ መብርሂኡ ሓባራዊ ዕዮ ንሰዲህኤ መሰረታዊ ብምዃኑ ከከም ምስ ውድባት ዘለዎ ናይ ኣረኣእያ ቅርበት ብደረጃታት ከም ዝሰርዖ ኣብሪሁ።
ተሳተፍቲ ሰሚናር ሰዲህኤ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ዝገበሮም ናይ ሓድነት ጻዕርታት ዘኪሮም፡ እንተኾነ ብመንጽርቲ ዝተኻየደ ጻዕርን ዝወሰዶ ግዜን ክሳብ ሕጂ ዘዕግብ ውጽኢት ስለ ዘይተረኽቦ፡ ኣብ መጻኢ ዝግበር ሓድነታዊ ጻዕሪ ነዚ ዝሓለፈ ተመኩሮ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን መዚኖም። በብግዜኡ ይምስረታ ምስ ዘለዋ ሓደስቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝስለፋ፡ ኤርትራዊ ውዳበታትን ምንቅስቓሳትን’ውን ዝተጸንዐን ጥንቁቕን ርክባት ክግበር ሰሚናር ካብ ዝተገደሰሎም ዛዕባታት ሓደ እዩ።
ኣብ ምዝዛም ሰሚናር፡ ተሳተፍቲ ናብ መሪሕነት ዝተፈላለዩ ለበዋታት ኣቕሪቦም። ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል ድማ፡ “ኣብ ቅድሜና ዘለዉ ብድሆታት ንምስዓር፡ ሰልፋዊ ሓድነት መተካእታ ዘየብሉ ናይ ዓወት ምስጢርና ብምዃኑ፡ ሓሳባካ ናይ ምግላጽ ናጽነትና ህያው ኮይኑ፡ ንሓድነትና ከም ናይ ዓይንና ብሌን ክንሕልዋ ግድን እዩ” ኢሉ። ተሳተፍቲ ሰሚናር ንዘርኣይዎ ተሳትፎን ምክትታልን ከኣ ንኢዱ።
ሰሚናር ኣባላት ሰዲህኤ ተኸፊቱSaturday, 24 September 2022 11:43 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
መሰረታትን መሪሕነትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዝተሳተፍዎ ሰሚናር ብ23 መስከረም 2022 ተጀሚሩ። ኣብ መኽፈቲ እቲ ሰሚናር ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤ (ደጊጋ) መሰረታት ሰዲህኤ ከም መቐጸልታ ናይቲ ዘይስልኪ ተወፉይነቶም፡ መጸዋዕታ ኣኽቢሮም ኣብዚ ሰሚናር ምስታፎም ኣመስጊኑ። ናይቲ ብኣካልን ብዙምን ዝካየድ ሰሚናር ኣቕጣጫ፡ ኣድህቦን መድረኻዊ ኣገዳስነትን እንታይ ምዃኡ ኣብሪሁ። ኣስዒቡ ድማ ነቶም ሰሚናር ዝዛረበሎም ዛዕባታት ዘርዚሩ።
እዚ ሰሚናር ንሰለስተ ተኸታተልቲ መዓልታት ዝካየድ ኮይኑ፡ ኣብቲ መስርሕ፡ ሰለስተ ኣቐዲሞም ብሽማግለታት ተጸኒዖም ዝተዳለዉ፡ ሰለስተ ሰነዳት ክቐርቡ እዮም። እቶም ሰነዳት፡ “ሰልፋዊ ዕቤትን ምድልዳል ሓድነትን፡ ፖሊሲ ወጻኢ ዝምድናታት ሰዲህኤን ኣገዳስነት ሓድነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን” ዝብሉ እዮም።
እዚ ሰሚናር ኣብ ዝተኸፍተሉ እሞ ዝያዳ 7 ሰዓታት ዝቐጸለሉ ናይ ቀዳማይ መዓልቲ መደብ ብዛዕባ’ቲ “ሰልፋዊ ዕቤትን ምድልዳል ሓድነትን፡” ዝብል ጽሑፍ ምይይጥ ተኻይዱ። ኣብዚ ናይ 23 መስከረም 2022 ክፋል ሰሚናር፡ ናይታ ነቲ ሰነድ ኣጽኒዓ ዘቕረበት ሽማግለ ኣቦመንበር ብጻይ ፍሰሃየ ሓጐስ፡ ብዛዕባቲ ኣቐዲሙ ንኣባላት ተዘርጊሑ ዝጸንሐ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ናይ ምይይጥ መበገሲ መብርሂ ሂቡ።
ኣብዚ ናይ ቀዳማይ መዓልቲ ርክብ ኣብ ዝተኻየደ ምይይጥ ተሳተፍቲ ሰሚናር፡ ንሓያልን ድኹምን ጐድንታት ሰልፊ፡ ኣብ መጻኢ ብሰልፊ ክዕመሙ ዝግበኦም፡ ምድልዳል ሓድነት ሰልፍን ብሰልፊ ዝወሃብ ኩለ-መዳያዊ ኣገልግሎትን ኣብ ዝብሉ ኣገደስቲ ዛዕባታት ሰፊሕን ዝርዝራውን ምይይጥ ተኻይዱ።
ክልል ትግራይ፡ ብኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ውግእ ከም ዝተኸፍታ ከሲሳWednesday, 21 September 2022 10:56 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ናብ 20 መስከረም 2022 ኣብ ዘውግሕ፡ ብሓይልታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ውግእ ከም ዝተኸፍተ ከሲሱ። በቲ ዝወጸ ሓበሬታ መሰረት እቲ ውግእ ዝተኸፍተሉ ከባቢ ካብ ሩባ ተከዘ ክሳብ ወረዳ ኢሮብ ኣብ ዘሎ ዶባት ኤርትራን ትግራይ ኮይኑ፡ ማይ ኩሕሊ፡ ዝባን ገደና፡ ዓዲ ኣውዓላ፡ ራማ፡ ጸሮናን ዛላንበሳን ድማ ብፍላይ ተጠቒሶን።
ኣብዚ ሓድሽ ውግእ፡ ናይ ኢትዮጵያ ክልተ እዝታትን ሰለስተ ናይ ኮማንዶ ክፍለ ሰራዊታትን ፍሉይ ሓይልን ፋኖን ክልል ኣምሓራን ምስ ሓይልታት ኤርትራ ተሰሊፎም ከም ዘለዉ ተጠቒሱ። ኤርትራ ኣቐዲማ ዑቑር ሰራዊታ ንክኸትት ጸዊዓ እያ። ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ብብዝሒ ናብ ኤርትራ ከም ዝተጓዕዘ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ክግለጽ ጸኒሑ እዩ። ብወገን ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ብክልል ትግራይ ዝቐረበ ክሲ ብዝምልከት ብወግዒ ዝተባህለ የለን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕቡራት መንግስታት ኣሚሪካ፡ ማይክ ሃመር ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ጻዕሪ ክገብሩ ጸኒሖም ናብ ሃገሮም ምስተመለሱ ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቦም። ኣብ መግለጺኦም ሰራዊት ኤርትራ ዶብ ሰጊሩ ናብ ትግራይ ከም ዝኣተወ ክከታተልዎ ከም ዝጸንሑ ሓቢሮም። ነቲ ተግባር ከም ዝዀነንዎ ምግላጾም ድማ ሮይተርስ ሓቢራ። ኩሎም ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ተዋሳእቲ ናይ ወጻኢ ሓይልታት፡ ሓድነት ኢትዮጵያ ከኽብሩን ኩነታት ካብ ምግዳድ ክቑጠቡን ይግበኦም ከም ዝበሉ እውን ሮይተርስ ጠቒሱ።


c: text/html

text:
‘ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ወፍሪ ጊላነት!!’ – ሓዲሽ ኣሰራርዓ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ሓይልታት( ሓምሻይ ክፋል)
ተስፉ ዘውደ
ከምቲ ኣብ ራብዓይ ክፋል ዝገልጽክዎ እተን መካይን ዕላምአን ንፖርት-ሱዳን ኣትየን ኣብቲ ናይ ምብራቓዊ ሱዳን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ረድኤት ክህባ ኢዩ ተመዲቡ ዝነበረ። ካብ ወደብ ላስፐዝያ ንኣለክሳንድርያ ኣተና። እቲ ኩሉ ዝጽዕነት ናይተን መካይን ንስደተኛታት ስለ ዝኾነ ብስምምዕ ግብጽን ሱዳን ንኩላህና በዚ ጉዳይ ዝትዋፈርና ናይ ዲፕሎማሲ ቪዛ ተወሃበና። ንዓይ ዓቢ ናይ ህላወ ዋሕስ ነበረ። እዚ እውን ኣብቲ ዘካይዶ ምንቅስቓሳት መጥቃዕቲ ክወርደኒ ስለ ዝኽእል ብወገን ጀርመናውያን ተሪር ስጉምቲ ክወስዱ ዝድርኽ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ ማለት ኢዩ።
ተስፉ ዘውደ
ከምቲ ኣብ ራብዓይ ክፋል ዝገልጽክዎ እተን መካይን ዕላምአን ንፖርት-ሱዳን ኣትየን ኣብቲ ናይ ምብራቓዊ ሱዳን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ረድኤት ክህባ ኢዩ ተመዲቡ ዝነበረ። ካብ ወደብ ላስፐዝያ ንኣለክሳንድርያ ኣተና። እቲ ኩሉ ዝጽዕነት ናይተን መካይን ንስደተኛታት ስለ ዝኾነ ብስምምዕ ግብጽን ሱዳን ንኩላህና በዚ ጉዳይ ዝትዋፈርና ናይ ዲፕሎማሲ ቪዛ ተወሃበና። ንዓይ ዓቢ ናይ ህላወ ዋሕስ ነበረ። እዚ እውን ኣብቲ ዘካይዶ ምንቅስቓሳት መጥቃዕቲ ክወርደኒ ስለ ዝኽእል ብወገን ጀርመናውያን ተሪር ስጉምቲ ክወስዱ ዝድርኽ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ ማለት ኢዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 10 December 2017
ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ሱዳንን ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ከካዪዳ እየን።
ብሕቡራት ኢማራት እትውነን ናይ ኲናት መርከብ ብረቡዕ 6 ታሕሳስ ናብ ፖርት ሱዳን ኣብ ዝኣተወትሉ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሱዳን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ናይ ኣቀባብላ ስነስርዓት ገይሮምላ።
ወግዓዊ ኣገልግሎት ዜና መንግስቲ ሱዳን ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ብመሰረት ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዝተገብረ ስምምዕ፣ ቀዳማይ እብረ ናይቲ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ስለዝተዛዘመ፣ ኣብዚ ካልኣይ እብረ ወተሃደራት ክልቲኤን ሃገራት ብተግባር ዝተሰነየ ልምምድ ንምግባር እዩ ሓይሊ ባሕሪ ኢማራት ናብ ሱዳን ኣትዩ ዘሎ።
ከም ዝዝከር ዝሓለፈ ሰሙን፣ ብዘይካ ኤርትራ ካብ ኩለን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ካልኦት ሽዱሽተ ሃገራት ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃን ዝተዋጽአ ሰራዊት ብሓባር ወተሃደራዊ ልምምድ ኣብ ከባቢ ፖርት ሱዳን ኣካዪዱ እዩ።
እቲ ብድሉው ሓይሊ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝፍለጥ ኣስታት ሓደ ሽሕ ወተሃደራት ዝሓቖፈ ሰራዊት፣ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከጋጥም ንዝኽእል ኩነታት ህጹጽ ምላሽ ንምሃብ ዝህልዎ ዓቕሚ ንምፍታሽ ምዃኑ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
ሱዳን ብሰንኪ ምስ ኢራን ዝነበራ ዝምድና፣ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከይተሳነየት እያ ጸኒሓ። እዚ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ፣ ሓደ ካብቲ ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምምሕያሽ ዓቢ ተራ ክጻወት ትጽቢት ከምዝግበረሉ ወተሃደራውያን ተንተንቲ የመልክቱ።
======================


text:
ናብቲ መዓስከር ስደተኛታት በፂሑ ዝተመለሰ ሰብ ሒዝዎ ኣብ ዝመፀ ቪድዮ ነቶም ቆልዑ ምስ ረአና ኢና ነዞም ብዘይ ወለዶም ዘለው ቆልዑ ንምሕጋዞም ተላዒልና ክብሉ ቶማስ ሰሎሞን ካብ ቨርጂንያ ኤፍሬም ካሕሳይ ካብ ሻርለት ኖርዝ ካሮላይና ገሊፆም።
መጀመርታ ሓሙሽተ መንእሰያት ኾንና ጀሚርናዮ ዝበሉ ቶማስን ኤፍሪምን ኣብዚ እዋን ትሽዓተ ሰባት አለና አለና ኢሎም። ካብ ቤተ-ሰብናን ኣዕርኹትናን ጀሚርና ገንዘብ ነተአኻኽብ አለና፡ ዛጊድ ካብ 10- ሽሕ ዶላር ቁሩብ ዝበዝሕ አኪብና'ለና፡ ዕላማና ኸአ 15- ሽሕ ዶላር ንምእካብ'ዩ ኢሎም።
መደቦም ኸአ በቲ ዝተአከብ ገንዘብ ነቶም ልዕሊ ሓደ ሽሕ ዝኾኑ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ንትምህርቶም ዝኸውን ናውቲ ዓዲጎም ንምልአኽ ምኻኑ ገሊፆም ነዚ ሓሳብና ዝቅበል በብዓቅሙ ክሕግዝ ንላቦ ኢሎም።
አተሓሒዞም እቲ ዝገብርዎ ዘለው ናይ ምሕጋዝ ስርስሕ ካብ ግብሪ ነፃ ዝኾነሉ አገባብ ተኸቲሎም ንመኽሰብ ዘይቆመ ትካል መሲሪቶም ይንቃሳቀሱ ከምዘለውን ነዚ ፍቃድ መንግስቲ ንምርካብ ይፅበዩ ከምዘለው ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 20 December 2019
ካብ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተራእዩ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ካብ ሃገራት ናብ ሃገራት እናሳገመ፣ ናብ ኤርትራ ካብ ዝኣቱ ሰሙናት ኣቑጺሩ ኣሎ።
ኣንጸላልዩ ዘሎ ሓደጋ እዚ ዕስለ ኣንበጣ ገና ከምዘይተኣልየ መዓልታዊ ስእላዊ ሓበሬታን መግለጽን ዝዝርግሕ ዘሎ ውድብ መግብን ሕርሻን (FAO)፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝጸፈየ ኣንበጣ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኤርትራ ከስፋሕፍሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
እቲ ምስፍሕፋሕ ክሳብ ሱዳንንን ግብጽን ክዝርጋሕ ከምዝኽእል’ውን ኣሚቱ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተራእዩ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ብዝያዳ ጉድኣት ዘብጽሓላ ሃገር ኢትዮጵያ ኮይና፣ ኣብዚ ክልተ ወርሒ፣ ኣብ 420 ትርብዒት ኪሎሜተር ዝርከብ ልሙዕ መሬታ ብምስፍሕፋሕ ኣስታት 1.3 ሜትሪክ ቶን ዝግመት ሓምላይ ቃቒጡ።
ብፍላይ ኣብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን፣ ኣብ ዘራእቲ ጉድኣት ከምዘብጽሐ’ውን FAO ገሊጹ።
ኣብ ሱዳን ኣስታት 120 ትርብዒት ኪሎሜርተር ልሙዕ መሬት፣ ብነፈርቲ ጸረ ኣጋርን ጸረ ኣንበጣ መድሃኒት ከምዝተነጽገ’ውን ኣፍሊጡ።
ዕስለ ኣንበጣ ኣንጸላልዩወን ዘሎ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ቅልጡፍ ሓበሬታ ኣብ ምልልዋጥ፣ ከምኡ መድሃኒት ንምንጻግ ቅድመ ምድላዋት ክገብራን እቲ እቲ ውድብ ተማሕጺኑ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ንዝርአ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ምድረ በዳ ንምጥፋእ፣ ሓረስቶት፣ ሰራዊትን ህዝብን ብሓበራ ይወፍር ከምዘሎ ንሚኒስትሪ ሕርሻ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ይገልጽ።
=================


text:
ነቀፍቲ፣ቋንቋ መሰረት ዝገበረ ፈደራላዊ ስርዓት ኢትዮይያ ንህዝቢ መቃቂልዎ‘ዩ ኢሎም ከምዝወቅሱ ዝዝከር‘ዩ።ቀ/ሚ ሃይለማርያም ግና ዝተፈለየ እምነት‘ዮም ኣንፀባሪቆም።
”ንሕዱር ቁስሊ ዝተናኽፉን ክትንፀል ኣለካ ዝብሉን ሓይልታት ኣለው።ንናይ ቀደም ስርዓት ዝናፍቁን ንሕና እንተዘይመሪሕናያ ኢትዮዽያ ትባሃል ዓባይ ሃገር ክትህሉ ኣይትኽእልን ባሃልቲን፣ኣብ ክልቲኡ ፀግዒ ዝሓዙ ሓይልታት‘ዮም ኢትዮዽያ ደኺማ‘ያ ዝብሉ።ኣብ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ግና ኢትዮዽያ ኩልዕቲ‘ያ” ኢሎም።
መስርሕ ዴሞክራሲ ኢትዮዽያ ኣብ ፅቡቅ ኩነታት ኣሎ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ፣ገለ ተቃወምቲ ግና ዕንቅፋት ኮይኖም‘ለው ኢሎም።
”ገለ ተቃወምቲ እንተደልዮም ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ኣገባብ እናሓዋወሱ፣ካልእ ጊዜ ድማ ምስ ፈጠርቲ ራዕዲ እናተሓባበሩ ንሰላምን ፀጥታን ሃገር ዝሕውኽሉ ኩነታት ይራኣይ ኣሎ።እዚ ዓብዪ ፈተና‘ዩ።እዚ ደው ክብል ኣለዎ።ተዘየለ ንመስርሕ ዴሞክራሲ ዕንቅፋት ክኸውን‘ዩ።መንግስቲ ብወገኑ ፍታሕ ክገብረሉ ግድን‘ዩ” በሉ ንሶም።
ስነ-ስርዓት በዓል ዕስራ ግንቦት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፅባሕ ረቡዕ ከምዝኽበር ኣቀባሊና እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት ይሕብር።


text:
የወላጅ ድጋፍ
ንናይ ወላዲ ተራኹም ዝምልከት ምኽርን ድጋፍን የድልየኩም ድዩ? ከም ወለዲ መጠን፡ ኣብ ምዕባልን ጥዕናን ናይ ደቕኹም ወሳኒ ተራ ትጻወቱ ኢኹም። ወላዲ ምዃን፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ሓጎስን ሽቕሎትን ኣለዎ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ኣብ ገለ ገለ እዋናት ኣብቲ ናይ ወላዲ ተራኻ ብግቡእ ንምጽዋት ሓበሬታን ምኽርን የድልየካ። እቶም ካብ 0 ክሳብ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዘለዎም ወለዲ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም።
ከም ወለዲ መጠን፡ ንስኹም ኢኹም ንደቕኹም ልዕሊ ዝኾነ ካልእ ሰብ እትፈልጥዎም። ሓገዝ ምስ ዘድልየካ፡ ናበይ ከተብል ኣለካ ምፍላጥ ውን ጽቡቕ እዩ።
ንናይ ወላዲ ተራ ዝምልከት ድጋፍ፡ ንዝተፈላለየ ሕቶታት ዝምልከት ምኽርን ኣንፈት-ምትሓዝን ዘጠቓለለ እዩ። እቲ ምኽሪ ወይ ሓገዝ ንብሎ ዘለና ንኣብነት ነዚ ዝስዕብ ዝድህስስ ክኸውን ይኽእል፦
- ምድራት (ምኽላእ)
- ቆልዑን ኢንተርነትን
- ምስ ውላድካ ዘለካ ምትእስሳር
- ምስ ካልኣይካ ወይ ውን ምስ ካልኦት ኣባጽሕ ዘለካ ዝምድና
- መግብን ጥዕናን
- ኣካይዳ ትምህርቲ
- ትምባኾ፡ ኣልኮላዊ-መስተን ድሮጋን
- ናይ ዕረፍቲ ንጥፈታት
ንምዕባይ ቆልዑን ተራ ወለድን ኣመልኪትካ ምስ ካልኦት ወለዲ ተራኺብካ፡ ሓሳባትን ተመኲሮታትም ምልውዋጥ ዝዓለመ ርክብ ውን ክኸውን ይኽእል።
ኩሎም ኣብ ልዕሊ ቆልዓ ናይ ወላዲ ሓላፍነት ዘለዎም ሰባት፡ ድጋፍ ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ንኣብነት፡
- ወላዲ
- ተወሳኺ ወላዲ
- ናይ ቀረባ ቤተ-ሰብ
- ዘይደቆም ከም ደቆም ሓላፍነት ወስዲዶም ዝዕብዩ
- ተወካሊ ህጻን
- ካልእ መቕርብ ዝኾነ በጽሒ
እዚ ዝስዕብ ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ
መራሒ ዘሎዎ ጉጅለ-ወለዲ
ንስኻ/ኺ ወላዲ ዝዀንካ፡ ምስ ካልኦት ወለዲ ኣብ ሓደ ጉጅለ ተመዲብካ፥ መራሒ ኣብ ዘሎዎ ኣኼባታት ንገለ እዋናት ክትራኸብ ኢኻ። ተሞኩሮታትኩምን ፍልጠትኩምን ድማ ክትለዋወጡ ኢኹም።
ዚርከብ ሰብ
ንጥፈት: Förälder Östersund
ኣድራሻ ኢ-መይል: foralder@ostersund.se


text:
ምዝዛም ትምህርቲ ን ምስክር ወረቐትን
ሓደ ሰብ ዩኒቨርስቲ ወይ ሞያ ምስዝዛዝም ዝሓሸ ስራሕ ይረክብ። እቲ ናይ ሞያ ትምህርቲ ብዘይ ተረፍ መረፍ ዘይብሉ ዝተዛዘመ ክኸውን ኣለዎ። ሓደ ሰብ ምስኽር ወረቐት የድልዮ። ካብ ሃገርካ ዘምጻእካዮ ምስኽር ወረቐት ኣለካ ዶ ? ኣስተርግሞን ብቕዓቱውን ኣመስክርን።
ኣኻይዳ ሓደ ሞያዊ ትምህርቲ
ሓደ ሞያዊ ትምህርቲ ንምጥራይ ብውሕዱ ታሕተዋይ ማእከላይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ /ሆፕት ሹለ ኣብሽሉስ/ ክትዛዝም እለኻ። ብዘይ መዛዘሚ ቤት ትምህርቲ ሞያ ክትረክብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ። ኣብ ጀርመን መብዛሕተኣን ኣብያተ ትምህርቲ ሞያ ድርብ ሲስተም ይጥቐማ። እዚ ሞያ እዚ ኣብ ሓንቲ ትካል ብቐጥታ ብምኻድን ኣብ ቤት ትምህርቲ ሞያን ተጥርዮ። ኣብዚ እቲ መባእታዊ ፍልጠት ናይ ሞያ ብክለሰ ሓሳብ ትዩሪ ይወሃብ። ካብኡ ሓሊፉውን ሓደ ክልተ ሓፈሻዊ ዓይነት ትምህርቲ ከምእኒ ጀርመን ፖለቲክ ወይውን ስፖርት ኣሎ። ኣብ ሓደ ትካል ሓደ ሰብ ግብራዊ ስራሕ ፕራትክስ ይመሃር። ካብ ሰለስተ ክሳብ ኣርባዕተ መዓልታት ኣብ ሰሙን ኣብታ ትካል ብምኻድ ይሰርሕ፡፡ ካብ 8 ክሳብ 12 ሰዓታት ንሰሙን ኣብ ቤት ትምህርቲ ይመሃር። ሓደ ናይ ሞያ ትምህርቲ ኣብ ብዙሓት ትካላት ዳርጋ ንኩለን ዓውዲ ትምህርቲታት ዝምልከት ኣሎ። ሓደ ንትምህርቲ ሞያ ዝኸውን ቦታ ፡ ልክዕ ከም ስራሕ ቦታ፡ ባዕልኻ ኢኻ ደሊኻ ትረኽቦ። ማመልኸቻ ትጽሕፍ (‚‚Arbeitssuche‘‘) ርኣ። ብግዜ ልምምድ ስራሕ እታ ትካል ትህበካ ቁሩብ ገንዘብ ኣሎ።ምንዳይ ስራሕ
ብዝሒ ግዜ ናይ ሞያዊ ትምህርቲ
ሓደ ሞያዊ ትምህርቲ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ዓመት ይወስድ። ኣብ ሓጸርቲ እዋን ዝውድኣ ናይ ሞያ ትምህርቲ ውን ኣለዋ። ንኣብነትትምህርቲ ናይ ኣሻየጥቲ ፡ ምእላይ ሽማግለታት ከምኡውን ስነ ጽባቐታት እየን ። ኣብ ጥቓኻ ዝርከብ ቤት ስFሀት ስራሕ ኣርባይትስ ኣገንቱር ተወከስ።
ትምህርቲ ዩኒቨርስቲ
ድሕሪ ማትሪክ ማለት ኣቢቱር ኣብ ዩኒቨርስቲ ትማሃር። ሞያዊ ማትሪክ ፋኽ ኣቢቱር ምስወዳእካ ድማ ፖሊተክኒክ /ፋኽ ሆኽ ሹለ/ ትመሃር። ኣብ ቤት ትምህርቲ ፖለተክኒክ ምስ ዩኒቨርስቲ ኣወዳዲርካ ፡ ዝያዳ ናብ ፕራክቲስ ዝዓለመ ትምህርቲ ትወስድ። ኩለን ፖሊተክኒክ ናይ ጀርመንን ዩኒቨርስትን ንክትመሃር ከም ተማሃራይ መጠን ጽፉፍ ናይ ቋንቋ ጀርመን ፍልጠት ክህልወካ ኣለዎ። ጀርመን ቋንቋ ኣደኻ እንተዘይኮይኑ ናይ ቋንቋ ጀርመን ናይ ክእለትካ መረጋገጺ ወረቐት ተቕርብ። ዝበዝሕ እዋን ‘‘Deutsche Sprachprüfung für den Hochschulzugang‘‘(DSH) ወይ TestDaF ትሕተት።
ንትምህርቲ ደረጃ ዩኒቨርስቲ ፡ ናይ ሓደ ሰሚስተር ክፍሊት ይኽፈል እዩ። ንሱ ድማ ናይ ማሕበራዊ ክፍሊትን /ሶሻልባይትረገ/ ናይ ምምሕዳራዊ ዋጋን የጠቓልል። ምስኡውን ሓደሓደ ግዜ ናይ ሓደ ሰሚስተር ናይ ባቡር ትኬት ይሕውስ እዩ። ናይ ባችለር ድግሪ ትምህርቲ 6 ክሳብ 8 ሰሚስተር ይወስድ። 2 ክሳብ 4 ሰሚስተር እንተተወሲኽዎ ድማ ፡ ን ማስተር ድግሪ ይበቕዕ።
ኣብ ዝኾነ ይኹን ከተማ ናይ ሞያ ሓበሬታ Berufsinformationzentrum (BIZ) ኣሎ። ኣድራሻ BIZ ናይ ትነብረሉ ከተማ ኣብ ቤት ጽሕፈት ዕዮ / ኣርባትስኣገንቱር / ትረኽቦ። ኣብኡ ብዛዕባ ትምህርቲ ሞያን ፡ ብዩኒቨርስቲ ደረጃ ትምህርቲን ፡ ካልእ ተወሳኺ ትምህርትን ፡ ሓበሬታት ትሰንቕ።
- Goethe-Institut: Deutsch am Arbeitsplatz
- Bundesamt für Migration und Flüchtlinge: Bildung
- Make it in Germany: Training in Germany
- Federal Employment Agency: Video Portal
- Studieren in Deutschland
- IKK classic: Meister oder Master – was tun nach der Ausbildung?
Video International Sign
Further questions? Write us via the contact form. We will forward your questions anonymously to the advisors of the youth migration services.Contact form


text:
7/፯ ሓምለ በዓል ቅድስት ስላሴ
ኣቦና ኣብርሃም ገዝኡ ኣብ መስቀላዊ መገዲ ሰሪሑ ንዝሓልፉ ጋሻ እናተቐበለ ይነብር ነይሩ። ሰይጣን ድማ ነዚ ርህራሄኡን ትሕትንኡን ርእዩ ንኽፍትኖ ተላዕለ፡ ርእሱ ፈጊኡ ደሙ እናኸዓወ ኣብ መገዲ ኮፍ ኢሉ ንዝመጹ ኣጋይሽ ናበይ ትኸዱ ኣለኹም ኢሉ ይሓቶም። ንሳቶም ድማ “ጠሚና ክንበልዕ ጸሚእና ክንሰቲ ኣብ ኣብርሃም ንኸይድ ኣለና” በልዎ። ንሱ ድማ “ኣብርሃም ከም ቀደሙ ከይመስለኩም ኣነ ጠምየ ከብልዓኒ ኢለ ምስ ከድኩ፡ ከምዚ ትርእዩኒ ዘለኹም ገይሩ ሰጒጉኒ” በሎም፡ እቶም ኣጋይሽ ድማ ሓቂ መሲልዎም እናሓዘኑ ተመልሱ። ንሰለስተ መዓልቲ ድማ ኣጋይሽ ናብ ኣብርሃም ከምዘይ መጹ ገበረ። ኣብርሃም ድማ ብዘይ ኣጋይሽ ስለ ዘይበልዕ ኮፍ ኢሉ ጋሻ ይጽበ ነበረ።
ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ድማ ስላሴ ብኣምሳለ ሰብ ተመሲሎም ተገልጽሉ። ከይዱ ድማ “ጎይቶተይ ኣብ ቅድሜኹም ሞጎስ እንተድኣ ረኺበስ በጃኹም ንባርያኹም ጎሲኹምኒ ኣይትሕለፉ” በሎም። ንሳቶም ድማ “ደኺምና ስለ ዘለና ሓዚልካ ውሰደና” በልዎ። ንሓደ ሓዚሉ ምስኣተወ እቶም ክልተ ብኣምላኻዊ ግብሪ ኣተዉ። ኣብርሃም ድማ ሰለስተ መስፈር ሓሪጭ ሰፊርኪ፡ ሰለስተ ቅጫ ስርሒ በላ፡ ንሱ ድማ፡ ስቡሕ ብተይ ሓሪዱ፡ ጸባን ርግኦን ወሲኹ ቀረበሎም እሞ በልዑ። ምብልዖም ግን ከምዚ ሓዊ ንጠስሚ ዝበልዖ እዩ። እቲ ተሓሪዱ ዝቐረበ ብተይ ተንሲኡ “ስብሃት ለኣብ ስብሃት ለወልድ ስብሃት ለመንፈስ ቅዱስ” ኢሉ ኣመስገነ።
ክኸዱ ከለዉ ድማ ካብ ሰለስቲኦም ሓደ፡ እግዚኣብሔር ቃል፡ “ንዓመታ ከምዛ ሎሚ መዓልቲ ናባኻ ክመጽእ እየ ሳራ ሰበይትኻ ቆልዓ ክትወልደልካ ኢያ” ኢሉ ንግዚኡ ልደት ይስሓቅ ፍጻሚኡ ግን እግዚኣብሔር ሰብ ኮይኑ ከም ዘድሕኖ ነገሮ። እዚ ታሪኽ ዝተፈጸመሉ ካብ 2000-1850 ዓ.ዓ ከባቢ እዩ።
ሾብዓተ ሓምሌ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ፡ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን፡ ብዙኅ ጸጋን በረኸትን ዝሃቡሉን ዕለት እዩ። በዚ ዕለት እዚ ፥
ሀ. እግዚአብሔር ብሓድነቱን ሠለስትነቱን ከም ጋሻ ኾይኑ ተገልጸሉ፣
ኣቦና ኣብርሃም ብሥነ ፍጥረት ተመራሚሩ ምስ በጽሖ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡-
“ካብ ዓድኻን ካብ ኣዝማድካን ካብ ዓዲ ኣቦኻን ውፃእ ናብቲ ኣነ ዘርእየካ ምድሪ ኸኣ ኺድ” ኢሉ ኣዘዞ። በዚ መሠረት’ዚ ካብ ቤቱን ሥድራኡን ምእንቲ ፍቕሪ እግዚአብሔር ተፈልዩ ናብቲ እግዚአብሔር ዝኣዘዞ ቦታ ከይዱ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ክነብር ጀመረ። ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባል ፍሉጥን ብዘይ ጋሻ ዘይበልዕ ስለዝነበረ፡ ጋሻ እናተጸበየ ብቐትሪ ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳኑ ተቐሚጡ ኸሎ እግዚአብሔር ተገልጸሉ። ሥላሴ ብኣምሳል ሠለስተ ሰብኣይ ናባኡ ክወርዱ ረኣየ እሞ፡ “ኦ ጐይታይ ኣብ ቅድሜኻ ሞገስ እንተ ደኣ ረኺበስ በጃኻ ንባርያኻ ጐሲኻኒ ኣይትኅለፍ፡ ኂደት ማይ ከምጽኣልኩም እሞ ኣእጋርኩም ተሓጸቡ ኣብ ትሕቲ እዚ ኦም ድማ ኣዕርፉ። ብባርያኹም ኣቢልኩም ካብ ኃለፍኩም ድማ ቍራስ እንጌራ ከምጽኣልኩም እሞ ብልዑ ብድኅሪኡ ትኃልፉ” በሎም። ንሳቶም ድማ “ኸምቲ ዝበልካዮ ግበር” በልዎ።
ለ. እግዚአብሔር ውላድ ከም ዝወልድ ኣበሠሮ
ኣቦና ኣብርሃም፡ ዋላ እኳ እግዚአብሔር ብዙኅ ጊዜ እናተገልጸ ኣቦ ብዙኃን ሕዝብታት ከም ዝገብሮ እንተነገሮ ውላድ ግና ኣይነበሮን። በዚ ጋሻ ምቕባል ሠናይ ተግባሩ እግዚአብሔር ብእንግድነት ኣብ ቤቱ ምስ ኣተወ ግና ኣብ እርግናኡ ውላድ ከም ዝህቦ ኣበሠሮ።
ሐ. እግዚአብሔር ንኣቦና ኣብርሃም ዘለዎ ኽብርን ፍቕርን ገለጸ፡
እግዚአብሔር፥ “ነቲ ኽገብሮ ዘሎኒ ካብ ኣብርሃም ኣይኃብኦን እየ። ኣብርሃምሲ ዓቢይን ብርቱዕን ሕዝቢ ኺኸውን እዩ፡ . . . ብሰንኪ ሰዶምን ገሞራን ኣውያት በዝኀ፡ ኃጢኣተን ከኣ እምብዛ ዓቢይ ኾነ። ከምቲ ናባይ ዝበጽሐ ኣውያት ምግባሮምን ዘይምግባሮምን ምእንቲ ኽፈልጥ ወሪደ ኽርኢ እየ” በሎ። ኣቦና ኣብርሃም’ውን እዚ ምስ ሰምዐ ብፍርሃትን ብጥበብን ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ደው ኢሉ “ጐይታይ ነቲ ጻድቕሲ ምስ ኃጥእ’ዶ ከተጥፍኦ ኢኻ፧ ምናልባት ኣብታ ከተማ ኃምሳ ጻድቃን. . . ክሳዕ ዓሰርተ ይርከቡ ይኾኑ እሞ ብርግጽ’ዶ ኸተጥፍኦም ኢኻ፧” ኢሉ ምእንቲ ሕዝቢ ሰዶም ለመነ። እንተኾነ ግና ኣብ ከተማ ሰዶም ዕሥራ ጻድቓን ኣይተረኽቡን።
እግዚአብሔር ኃጢኣት ሰዶም ንኣብርሃም ዝነገሮ ለውሃቱን ክብሪ ቅዱሳኑን ንኽገልጽ እዩ።
ስለዚ ኣቦና ኣብርሃም ብበዚ ዕለት እዚ ጋሻ ሰብ ዝተቐበለ መሲልዎ ንስላሴ ብምእንጋዱ ካብ እግዚአብሔር በረኸትን ጸጋን ስተዋህበሎ ዕለት እዩ እሞ ንሕና ውን ኣሰር ኣሰር ኣቦና ኣብርሃም ክንስዕብ ይግባእ።
ስብሓት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!Leave a comment


text:
ክልተ ሸነኽ ዘለዎ ስርዓት ትምህርትን ዘላቕነትን
ኣብ ስዊዘርላንድ ዘሎ ስርዓት ትምህርቲ ካብ ካልኦት ዝፈልዮ፣ ኣብዚ ዘለዉ መንእሰያት እንተደንጎዩ ድሕሪ ማእከላይ ካልኣይ ደረጃ፣ ብሓደ ቤት ትምህርታዊ መገዲ ወይ ብሙያዊ ትምህርቲ ነቲ ቀጻሊ ምዕባለኦም ክገብሩ ከም ዝደልዩ ክውስኑ ኣለዎም።
ኣብ ዝኾነ እዋን ግን ካብ እቲ ሙያዊ ትምህርቲ ናብ ቤት ትምህርታዊ ወይ ድማ ብኣንጻሩ ምቕያር ይከኣል እዩ። ኣብዚ ዘሎ መሰረታዊ መትከል: ምፍጻም ናይ ነፍሲ ወከፍ ትምህርቲ ንሓደ ቀጻላይ ትምህርቲ ንምጅማር ይዕድም እዩ።
ብዛዕባ እቲ ክልተ ሸነኽ ዘለዎ ናይ ስዊዘርላንድ ስርዓት ትምህርቲ ዕድል ኣፋፍኖት ምእንቲ ክህልወኩም፣ ኣብዚ ሓደ ሓደ ናይ ምዕባለ ሙያ ምሳለታት (ቋንቋ ጥልያን) ትረኽቡ።
ባንክን ኢንሹራንስን
ምኽሪ፣ ምእላይ፣ ቴራፒ
ትምህርትን ኣስተምህሮን
ቴክኒክ ኤሌክትሪክ
ጸዓት ኤሌክትሪክ፣ ምግጣም ኤሌክትሪክ
መቐበል ኣጋይሽ/ቁጠባ ቤት
ጥዕና/ክንክን
ንግዲ፣ ሸቐጥ
ኢንፎርማቲክን ሜዲያማቲክን
ማሽናት-ሓጻውንቲ
ሜዲያን ሓበሬታን
ምግቢ


text:
ጀኔቭ ዝብል ስም ክልዓል እንከሎ፡ ዝበዝሕ ነዛ ከተማ ዝፈልጥ ሰብ፡ ነታ ቃል ምስ ሰላም ወይ ምስ ጽሬትን ስነ- ስርዓትን’ዩ ዘተኣሳስራ። ብፍላይ ድማ ምስ ሰላምን ርግኣትን። ከመይ’ሲ ነዛ ከተማ ብዛዕባ ጸጥታኣ፡ እተአንግዶ ናይ ሰላም ዋዕላታት ብዙሕን ኣቓልቦ ዝስሕብን ስለዝኾነ። እዚ ጥራሕ’ውን ኣይኮነን።
ሃገረ ስዊዘርላንድ ብሓፈሻ፡ ካብ መፋርቕ 18 ክፍለ-ዘመን ጀሚራ ኣብ ጉዳይ ካልኦት ሃገራት ኢዳ ዘይትመልስን፡ ኣብ 2002 ዓ.ም. ማለት እቲ ጉዳይ ብድምጺ ህዝቢ ክሳብ ዝውሰን – ከም ካልኦት ሃገራት ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይነበረትን’ያ።
ክሳብ ሕጂ ድማ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣይኮነትን። እዛ ሃገር ከም’ዚ ምስሊ ብምሓዛ፡ ኩሉ ኣብኣ ዝግበር ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻውን ዋዕላታት ሰላም፡ ብቕንዕናን ብፍትሕን ዝካየድ ዝመስለና ብዙሓት ገርሀኛታት ክንህሉ ንኽእል ኢና። እቲ ሓቂ ግን፡ እታ ሃገር ድኣ’ያ ብኸምኡ ተመሪጻ እምበር፡ እቲ ኣብኣ ብስም ኣህጉራዊ ዋዕላ ይኹን ሰብኣዊ መሰላትን ርግኣትን ዝግበር ዓበይቲ ኣኼባታት፡ ኣብ ኣዝየን ድኻታትን ዘይማዕበላን ሃገራት፡ ንቕድሚት ንኸይስጉማን እናተሓመሳ ንኽነብራን ብዝደልዩ ወገናት ናይ ጥፍኣት ዋዕላ ዝግበረላ ከተማ ምዃና’ውን ምዝካር የድሊ።
ንኤርትራ ሓንቲ ካብ ግዳያት ንምግባራ ድማ፡ ብስም ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት፡ ብመንገዲ ‘መሪማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት’ ዝጽዋዕ ጉጅለ ክሲ ቀሪቡላ’ሎ። እዚ ብቀንዲ ጸላእቲ ኤርትራ ዝኾናን ብዶብ ኣመኽንየን ምስ ኤርትራ ኩናት ዝገጠማን ክገጥማ ዝደልያን ጎረባብቲ ሃገራት ዝቐረበ ክሲ፡ መሰረት ዘይብሉን ዝኾነ ኣኽባሪ-ሕጊ፡ ነቲ ጉዳይ ርእዩ መርሚሩ ናብ ክሲ ንኽሰጋገር ከሕልፎ ዘይክእልን ውጹእ ጠቐነን ጸለመን’ዩ። ገለ ካብ’ቲ እቲ ጉጅለ ቀሪቡኒ ዝብሎን ባዕሉ ከወዓውዖን ከቃምሞን ዝውዕልን ሕሱር ‘ክሲ’ ምስ እንርኢ፦ ‘መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ፡ ተኩስካ ቅተል፡ ጃምላዊ ምግሳስ- ደቀንስትዮ፡ ጃምላዊ ምስግጋር ደቂ- ኣዳም. . ኮታ ክትሰምዖ ዘሰቅቕ ግፍዕታት ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ፈጺሙን ይፍጽም ኣሎን።’’ ዝትሕዝትኡ ኣዝዩ ብዙሕ ዝርዝራት ክሲ ኣቕሪቡ’ሎ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ልዕሊ ዝኾነ ካልእ ህዝቢ፡ ብውዱብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ 50’ታት ዝተጠልመ፡ ብስርዓታት ኢትዮጵያ ኣብ ቅድሚ’ዚ ውድብ ከም ሕሱም ዝተቐትለ፡ ዝተኣስረ፡ ንብረቱ ዝተዘምተ፡ ዝተገፍዐ እዩ።
ግፍዕን ሕሰምን ኣጸቢቑ ብግብሪ ዝርኣየን ዝጸረን ህዝቢ ስለዝኾነ ድማ፡ ልዕሊ ዝኾነ ህዝቢ፡ ንምኽባር ሰብኣዊ መሰል ብቐዳምነት ዝቃለስን ብዛዕባ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት መብርሂ ዘየድልዮን’ዩ። ግፍዕታት ተጻዊሩን መኪቱን፡ ኣብ መወዳእታ ብሓይሊ ብረትን ድምጺ ህዝቢ ብመንገዲ ረፈረንደምን፡ ድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝስማዕ ንዝገበረን ከም መሪሕ ብምዃን ናጽነት ዘምጽአን ናይ ትማሊ ህዝባዊ ግንባር፡ ናይ ሎሚ መንግስቲ ኤርትራ እውን፡ ‘ካብ ፈለማ ሓርነት ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘይተኣደነ ግፍዒ ይፍጽም ኣሎ’ ክትብሎ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምንዓቕን ንልኡላውነት ኤርትራ ምምርሳሕን ጥራሕ’ዩ።
እዚ ዝግበር ዘሎ ናይ ጠቐነ- ዘመተን ምስይጣንን፡ ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ሓድሽ ኣይኮነን። ኣብ 2009፡ ኣብ 2011. ‘’ኤርትራ፡ 2000 ሰራዊት ኣብ ሶማል ኣእትያ፡ ንኣልሽባብ ትሕግዝ ኣላ’’ ብዝብል ጠቐነ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ብኣስገዳድ ኣሜሪካ ዝተበየነልና ማዕቀብን እገዳን ናይ ቀረባ ተዘክሮ’ዩ።
እቶም 2000 ዝተባህሉ ሰራዊት ኤርትራ ድኣ ኣበይ ኣተዉ? ኣብ’ቲ ተሳቲፎሞ ዝብሃል ውግእ’ከ፡ ከም ጭብጢ ንምስክር ዝቐርብ፡ ዝሞተ፡ ዝተማረኸ፡ ዝቖሰለ፡ ኣርይከብን ድዩ? ምስ ግዜ፡ እቲ ሓቂ ኩሉ ፈሊጥዎ’ዩ። ሕጂ’ውን እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝቐርብ ዘሎ ክሲ፡ ከም ካልኦት ክስታት ክብርዕን’ዩ።
ንግዚኡ ግን፡ ንገለ ሰባትን ገርሀኛታት ውድባትን ሃገራትን ከታልሎም ይኽእል’ዩ። ነዚ ሸርሒ ንምቅላዕን፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዝፍጸም ዘሎ ገበናት ንምኽዋልን፡ ብስም መርማሪት ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ንዝግበር ተውስኦ ጠቐነ ንምፍሻል ድማ’ዩ ወከልቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ነበርቲ ኣውሮጳ፡ ኣሜሪካ፡ ካናዳን ካልኦት ሃገራትን ብ21 ሰነ 2016 ኣብ ጀኔቫ- ስዊዘርላንድ ተራእዩ ዘይፈልጥ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱ። እዞም ካብ ሃገራት ሽወደን፡ ዴንማርክ፡ ኖርወይ፡ ጀርመን፡ ቤልጁም፡ ስጳኛ፡ ፈረንሳ፡ ኦስትርያ፡ ሆላንድ፡ ኢጣልያ፡ ብሪጣንያ፡ ስዊዘርላንድ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ካናዳን ካልኦት ሃገራትን ዝመጹ ኤርትራውያን፡ እቶም ካብ ሃገራት ኤውሮጳ ናብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንምስታፍ ካብ 60 ክሳብ 80 ዝበጽሓ ኣውቶቡሳት ተኾናቲሮም ገሊኦም ንክልተ ሰለስተ መዓልታት ዝተጓዓዙ ክኾኑ እንከለዉ፡ ገሊኦም ድማ ብነፈርቲ ናብቲ ቦታ ዝመጹ’ዮም።
ኩላቶም ከም ደቂ ሓንቲ ኣደ ድማ፡ ሃገራዊ ባንዴራ ኤርትራን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዘለዎም ኩነኔ ዝገልጽ ጭርሖታትን ብምሓዝ፡ ካብቲ ዝተኣኻኸበሉ ቦታ ልክዕ ፍርቂ መዓልቲን ፈረቓን ከም ጻጸ መመስርዖም ሒዞም ብዓውታ እናጨርሑን ምኽንያት ሰላማዊ ሰልፎም ዝገልጽ ናይ ጽሑፍ ብሮሸራት ብምዕዳል ንክልተ ኪሎ-ሜተር ዝኸውን ብሰልፊ ተጓዒዞም፡ ናብ ቀጽሪ ውድብ ሕቡራት ሃገራት በጺሖም። ንውሓት ናይቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ልክዕ ከም ገበል ዝተምዘግዘገ ኮይኑ፡ ኣስታት ሓደ ኪሎ-ሜተርን ፈረቓን ይበጽሕ። እቲ ናይ መጀመርያ ሰልፊ ኣብ ቀጽሪ መደበር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክበጽሕ እንከሎ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ጭራኡ ዳርጋ ኣብቲ መበገሲ ቦታኡ’ዩ ነይሩ።
ኩሉ ተሳታፋይ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብቲ ቀጽሪ ምስ በጽሐ፡ እቲ ስነ-ስርዓት ተጀሚሩ። ኣቦ-ወንበር ኣወሃሃዲት ኮሚተ ናይ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ኣቶ ሲለሺ እድሪስ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ፡ ካብ ሓቂ ዝረሓቐን መሰረት ዘይብሉን፡ እኳ ድኣ ነዚ ክሲ ዘቕርቡን ዘሳስዩን ዘለዉ ወገናት ንባዕላቶም ብዝተፈላለየ መንገዲ ንዝፈጸምዎ ገበናት ንምኽዋልን ንምሽፋንን ከምዝምሃዝዎን፡ ብእኡ ኣቢሎም ድማ ነዛ ናጻ ኤርትራ ብቑጠባ ይኹን ካልእ ናብ ድሕሪት ብምምላስ ህላዌኣ ንምፍትታን ዝኣለምዎ ውዲት ምዃኑ ገሊጹ።
ነዚ ንምቅላዕ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ኤርትራዊ ድማ ብፍላይ ነቒሑ ክምክቶ ምዃኑ ኣረጋጊጹ። ኣብቲ ዕለት፡ ቃል ናይ ወከልቲ ሃማደኤን ሃማመተኤን፡ ከምኡውን ናይ መሓዙት ኤርትራ ክቐርብ እንከሎ፡ ሃገራዊ ወኒ ዝቕስቅስ ደርፍታትን ግጥምታትን’ውን ብብዙሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ተቐማጦ ኤውሮጳ ቀሪቡ።
ኣብ ፊት ቀጽሪ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሰልፈኛታት ንኽልተ ሰዓታት ተቓውምኦም ብዝተፈላለየ ቋንቋ ብዓውታ ምስ ጭርሖታቱ ድሕሪ ምግላጽ፡ ክልተ ካብ ወከልቲ መንእሰያት ተዳልዩ ንዝጸንሐ ሸውዓተ ገጽ ንዝሓዘ ዝርዝር ተቓውሞኦም ዘብርህ መዘክርን፡ ልዕሊ 200 ሽሕ ክታምን ኣድራሻን ናይ ኤርትራውያን ተቐማጦ ኤውሮጳን ዘነጽር ወረቓቕቲ ኣቕሪቦም።
እቶም ወድን ጓልን ክልተ መንእሰያት፡ ኣብ ውሽጢ ቤት ጽሕፈት ናይቲ ውድብ ኣትዮም ሰነዳቶም ምስ ኣረከቡ ናብቲ ዝጽበዮም ዝነበረ ሓፋሽ ሰልፈኛታት’ዮም ተመሊሶም። እቲ ኩሉ ዝተባህሎም ድማ ነቲ ህዝቢ ሓቢሮም። ሓደ ካብቶም ልኡኻት ዝነበረ መንእሰይ ሲራክ ባህልቢ ከምዝበሎ፡ ካብቶም ንወረቓቕቶም ዝተቐበሉ ሰባት፡ “ነዚ ሰላማዊ ሰልፊ ከተካይዱ ክንደይ ተኸፊልኩም?” ዝብል ሕቶ’ዩ ኣቕሪቡሎም። “ንሕና ኣብ ጀኔቭ . . . ? ኤፍሬም ግደ ዝተኸፈልናዮ የብልናን። ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ኣሜሪካን ካናዳን ብስደት እንነብር ኤርትራውያን፡ ሃገርና ብዘይምኽኑይ፡ ብገበን ትኽሰስ ስለዘላ፡ እቲ ሓቂ ከነጉልሕ ኢና ብወጻኢታትና፡ ኣውቶቡሳት ተኻሪና፡ ስራሕና ገዲፍና ንብዙሕ ሰዓታትን መዓልታትን ተጓዒዝና መጺእና ዘለና።
” ክብሉ ከምዝመለሱን፡ ንሱ እቲ ሓታታይ ጉዳዩ ስለዝኣገሞ ደጊሙ ከምዚ ክብል ከምዝሓተቶምን የብርህ።
“ኣነ ንሰላማዊ ሰልፊ ክብል ብገንዘበይ ጉልበተይን ድኻመይን ከምዚ ናትኩም ስጉምቲ ኣይምወሰድኩን” ብምባል ከምእተገረመን፡ ንሳቶም እቶም ክልተ መንእሰያት ብወገኖም፡ “እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራውያንን ንስኻትኩምን ዘሎ ፍልልይ እምበኣር እዚ’ዩ።
ንሕና ንሓቂ ክንሞተላን ክንደኽመላን ንኽእል።
ምእንቲ ሃገርና መስዋእቲ ክንከፍል’ውን ድሉዋት ኢና። እዚ’ዩ እቲ ኣብ ናታትኩምን ኣባናን ዘሎ ፍልልይ።” ብምባል ከምዝመለሱሉን ገሊጾም። መልሲ ናይቲ ዘቕረብዎ ወረቓቕቲ ብኸመይ ከምዝመጽእ ኣብ ዝተወከሱሉ ድማ፡ ንኣቦ-ወንበር ቤት-ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ክህብዎ ምዃኖም ከምዘረጋገጹሎም ሓቢሮም። ብድሕሪ’ዚ እቲ ካብ’ታ እናተኻፈልካ ምምጋብ ዝርኣየላ ሃገረ-ኤርትራ ዝፈረየ ኤርትራዊ፡ በብመንገዱ ሒዝዎ ዝመጸ ቅጫ፡ማይ፡ እንጀራን ጸብሒን እናተማቐለ፡ ከምኡ’ውን ንግዚኡ በብጉጅለ ንኣገልግሎት’ቲ ሓፋሽ ሰልፈኛ ዝቖማ ግዝያውያን ናይ መግቢ መዐደሊ ትካላት ብሕሱር ዋጋ ከብዱ ድሕሪ ምዕንጋል፡ እቲ 10 ሽሕ ዝግመት ህዝቢ፡ ንውሽጢ ከተማ ከይኣተወ ዝኽሪ- ሰማእታቱ ብምክያድ፡ ንከተማ ጀኔቭ ሕቖኡ ብምሃብ ነናብ ዝመጸሉ ሃገራት፡ ገሊኡ በተን ዝመጸለን ኣውቶቡሳት፡ ገሊኡ ድማ ናብ መደበራት ባቡርን መዕርፎ ነፈርትን’ዩ ኣምሪሑ።
ኣብቲ እዋን ሰልፊ ዝተራእየን ዝነበረን ሃገራዊ ወኒ፡ ኣብ ወራር ወያነ ንዝነበረ ኩነታት ክተት ዘዘኻኽር’ዩ። ንነፍሲ ወከፍ ዝሓተትናዮ ተሰላፋይ፡ “ድሕሪ ደጊም፡ ብቓልስን መስዋእትን ዝተረኽበት ሃገረ-ሕድሪ ንምውሓሳን ቀጻልነታ ንምርግጋጽን፡ ናብራ ኤውሮጳ ገዲፍካ ናብ ሃገር ምእታውን ዝግብኣካ ምግባርን’ዩ” ዝብል’ዩ ነይሩ። እንተ ብዛዕባ’ቲ ተፈብሪኹ ዘሎ ክሲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ግን “ክበልዕዋ ዝደለዩ . . ዛግራ ይብልዋ” ምዃኑ ኩሉ ተሳታፋይ ናይቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣይሰሓቶን።
ኣዳላዊ ; ኤፍሬም ግደ


text:
ሱዳን ደቡብ ሱዳን ነዳዲ ብሸምብቆ ንኸይትልእኽ ኸልኪላ ንዝብል ፀብፃባት መራኸቢ ብዙሃን ነፂጋቶ።ዘይተኸፈለ ዕዳ ንምኽፋል እያ ነዳዲ ተወስድ ዘላ ትብል ሱዳን።
ላዕለዋይ ተደራዳሪ ሱዳን ሳቢር ሞሓመድ ሓሳን ናይ ደቡብ ሱዳን ናይ ነዳዲ ምሕላፍ ተዓፂዩ ኢሎም ምስ ዝሃብዎ ካሊእ ብዓል ስልጣን ዝገራጨ መግልፂ ትማሊ ረቡዕ ሂቦም።ሓሳን ንሮፖርተራት ኣብ ዝብሃብዎ መግለፂ ግን መንግስቲ ካርቱም ጁባ ንናይ መመሓላለፊ ዝኸውን ኽፍሊት ክሳብ ትሰማማዕ ካብ ናይ ደቡብ ሱዳን ናብ ወፃኢ ካብ እትልእኾ ነዳዲ ብሚእታዊ ክወስድ እዩ ኢሎም።
ንሶም እቲ ኽፍሊት ብበርሚል ነዳዲ ተሰሊሑ ከምዝሰዱ ወሲኾም ሓቢሮም።
ዋና ተደራዳሪ ደቡብ ሱዳን ፓጋን ኣሙም እቲ ኽፍሊት ብሓይሊ ምምንዛዕ ኣዩ ኢሎምዎ።ኣሙም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ናይ ነዳዲ ኣታዊ ምሓዝ ምስ ተግባር ዅናት ዝመጣጠን እዩ ይብሉ።
ብምስዓብ ከምዚ ይብሉ’’ሕዚ መንግስቲ ሱዳን ሃብትን ገንዘብን ህዝቢ ደቡቢ ደቡብ ሱዳን ንምዝራፍ ይደሊ ከምዘሎ ንፁር ኮይኑ’ሎ።ኣረኣእይኦም ናይ ሓይሊ እዩ።ነዳዲ ንኸይሓልፍ ብምኽልካል ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን ብዅናት እዮም ዘፈራርሕዎ ዘለው።እዚ ቅሉዕ ዘረፋ እዩ።’’ኢሎም።
ኣሙም ንጋዜጠኛታት ከምዝተዛረብዎ እቲ ናይቲ ዝርርብ ድምፀት ሰሜንን ደቡብ ሱዳን ናብ ግጭት ክኣትዋ ክኽእላ እየን ዝብል ስግኣት ሓፍ ንኽብል ከምዝገበረ ተዛሪቦም።
ብዛዕባ መቐሎ ኣታዊ ነዳዲ ካሊእ ዙር ዝርርብ ን 20 ታሕሳስ ኣ/ፈ ከምዝካየድ ሰበስልጣን ይዛረቡ።እቲ ድርድር ብናይ ቀደም ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ፕሬዝዳንት ታቦ ኢምቤኪ ብዝምራሕ ብላዕለዋ ኣታዓራቒ ጉጅለ ሕብረት ኣፍሪካ እዩ ዝካየድ።


text:
ብ14, 15ን 16ን መጋቢት ኣብ መላእ ነዘርላንድስ ናይ ቤት ምኽሪ ምምሕዳር ከተማ ምርጫ ተገብረ ። ኣብ ሀምስተደ እውን ኵሎም ደቂ 18ን ካብኡ ንላዕልን ዝዀኑ ተቐማጦ ናብቲ ናይ ድምጺ መውሃቢ ቦታ ይኸዱ። ኣብ ነዘርላንድስ ምርጫ ምግባር ግዴታ ስለ ዘይኰነ ዘይመርጹ ሰባት እውን ኣለዉ። ኣብ ሀምስተድ ልዕሊ 63% ነዚ መሰል እዚ ተጠቒሞምሉ እዮም ። እዚ ኸኣ ካብቲ ብ2018 ዝነበረ 65.6% ቍሩብ ዝውሕድ እኳ እንተዀነ ካብቲ ኣብ ነዘርላንድስ ዘሎ ገምጋም ግን ኣጸቢቑ ዝዛይድ ኢዩ። ካብቶም ኣብ ዓበይቲ ኸተማታት ዝነበሩ ሰባት ትሕቲ ፍርቂ ዝዀኑ ስለ ዘይመርጹ ኣብ ነዘርላንድስ ገምጋም 50 ሚእታዊት ነበረ ። ድምጺ እቶም ኣብ ቤቶም ዝተረፉ ሰባት ስለ ዘይተጠቀምሉ ንፖሊሲ ምምሕዳራት ከተማ ዋላ ሓንቲ ጽልዋ ስለ ዘይብሎም እዚ ዘጕሂ ኢዩ። ኣብ ሀምስተደ 7 ሰልፊ ኣብቲ ምርጫ ተኻፊሎም ኢዮም ሓደ ኻብዞም ሰልፊታት እዚኣቶም (SamenSterkHeemstede) ከኣ ኣብቲ ንቤት ምኽሪ ኸተማ ዝኸውን መንበር እኹል ድምጺ ኣይረኸበን ።
እተን ዝተረፋ ሽዱሽተ ሰልፊ እውን ካብ 2018 ኣትሒዘን ኣብ ዋዕላ ኸተማ የካየዳ እየን። Heemstede Burger Belang (HBB),Groen Links ከምኡ ውን De Partij van de Arbeid ካብ ነፍስወከፎን Wethouders ብምግባር ቦርድ የቁሙ። ኣብቲ ምርጫ HBB ክልተ ኾፍ መበሊ ከሲራ( 5 ረኺባ ) ፣ PvdA ሓንቲ ዝያዳ ተዓዊታ (2 ረኺባ) ከምኡ ድማ Groen Links ከም ቀደማ ( 3 ረኺባ) ድምር ውጽኢት ናይዚ ኸኣ እዞም ሰለስተ ሰልፊ እዚኣቶም 10 ኮፍ መበሊ ረኺቦም እዚ ኸኣ ንብዝዙሑነት (ኣብ ዋዕላ ኸተማ 21 ኮፍ መበሊ) ናይ ሓደ ቦታ ይጎድሎ ማለት ኢዩ። እቶም ተወዳደርቲ ናይ VVD ፡ D.66 ከምኡውን CDA ብሓባር ብምዃን ናይ ሓደ ኮፍ መበሊ መንበር ተዓዊቶም።እዚ ድማ (ብምዕዋት ዲ.66 ) ኢዩ ብሓባር ብምኳን ድማ ናይ 11 ኮፍ መበሊ መንበር ረኺቦም። ስለዚ እቲ ብዛዕባ ሓድሽ ጥምረት ዚግበር ውዕላት ብኸመይ ከም ዚካየድ ብሕጂ ዚርአ እዩ ። HBB ከምኡውን VVD ሓደ ቁጽሪ ኾፍ መበሊ እኳ እንተለዎ እቲ VVD እተወሰነ ድምጺ ተቐቢሉ ኢዩ እዚ ሰልፊ እዚ ኸኣ ኣብቲ ዘተ ተበግሶ ክወስድ ኢዩ። ድሕሪኡ ኸኣ ብዛዕባ መደብ ስራሕ ምስ ካልኦት ጕጅለታት እኹል ስምምዕ ኪግበር ዚከኣል እንተ ዀይኑ እዩ ዚምርኰስ ።
ውጺት ኮፍ መበሊ መንበር
2018 2022
HBB 7. 5
VVD 5 5
D’66. 3 4
Groen Links 3. 3
CDA 2 2
PvdA. 1 2
ኣብ መጋቢት ኣብ መላእ ነዘርላንድስ ናይ ምምሕዳር ምርጫ ይካየድ ኢዩ። ኣብ ሀምስተድ ተቐማጦ ኣብ ውሽጢ 3 መዓልቲ (14, 15ን 16 መጋቢትን) ናብቲ ድምጺ ክኸዱ ይኽእሉ ኢዮም። እቲ ናይ ድምጺ ሳጹናት ካብ 7፡30 ቅ.ቀ. ክሳዕ 21፡00 ድ.ቀ ክፉት ኢዩ።እቲ ውጽኢት ዕለት 16 መጋቢት ኪእወጅ እዩ። ስለዚ ኵሉ ሰብ ንኺመርጽ እኹል ኣጋጣሚ ኣለዎ ። ንሓደ ካብቶም ሕጹያት ፖለቲካዊ ሰልፊ ኢኻ እትመርጽ። ኣብ ሀምስተደ 7 ሰልፊ ኣብቲ ምርጫ ይሳተፉ ኣለዉ ።ንሳቶም ድማ Heemstede Burger Belang (HBB)፣ De vereniging voor Vrijheid en Democratie(VVD):Democraten 66 (D’66),GroenLinks (GL),Christen Democratisch Appel(CDA),De Partijvan de Arbeid(PvdA),
SamenSterkHeemstede(SSH) ። ኵሎም እቶም ሰልፍታት ነቲ ኣብ ሀምስተደ ዝነበረ ህይወት ዝያዳ ዘሐጕስ ንምግባር ናይ ገዛእ ርእሶም ሓሳባት ኣለዎም ። ኣብዚ እቲ ንዓኻ ዝያዳ ዝሰማማዕካ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። ከም ምኽሪ ። ነታ ኣብ ምርጫ እትሕተም ጋዜጣ (https://www.heemstede.nl/verkiezingen/krant
) ክትርእያ ትኽእል ኢኻ። ኵሎም እቶም ተሳተፍቲ ኣብዚ ምስ ፕሮግራሞም ኣለው ። ኵሉ ትዕዝብትታት ሓደ ብሓደ ብሓጺር መንግዲ ኣብዚ ኣሎ። ድሕሪ እቲ ምርጫ ባይቶ 21 ኣማኸርቲ እታ ኸተማ ኺፍለጥ እዩ። ድሕሪኡ ኣየናይቲ ሰልፊ ዝበዝሑ ኣባላት ቤት ምኽሪ እታ ከተማ ከምዘለዋ ክፍለጥ ይከኣል።ድሕሪኡ ኣባላት ቤት ምኽሪ እታ ከተማ ነንሕድሕዶም ክዛረቡን ምስ መን ሓቢሮም ክዓዩ ከምዝኽእሉን ክፈልጡ ኢዮም።እዚ ድማ ጉጅለ ሰልፊ ይፈጥር እዚ ድማ ኣብ ዝቅጽል 4 ዓመት ኮለጅ ሀምስተደ (መንግስቲ) ይኸውን።እዞም ጉጅለታት እዚኣቶም ነቶም ሰበ-ስልጣን (ምስ ሚንስትራት ዝመሳሰል) ይህብዎም። ምስ ከቲባ ኮይኖም ድማ ኮለጅ ከንቲባን ሰበስልጣን ይምስርቱ።እቶም ሰበስልጣን ዘቅርብሎም ሰልፊ ብሓባር ናይ ምስራሕ ዘለዎ ጽሑፍ የቅርቡ።እዚ ድማ ነቲ ኣብ ዝቅጽል 4 ዓመት ክፍጸም ዝደሊዩ መደባት ዝሓዘ ኢዩ።ንኣብነት ኣብ ወሽጢ ከተማ ወይ ህንጻታት ዘለዎ ቦታ ዝለዓለ ፍጥነት ዘልዎ ምልክታት ምግባር:ናይ ቀለቤት ጽርግያ ምግባር ፡ እኹል ኣባይቲ ምድላው ከምኡውን ምዕቓብ ኣግራብ ኣብ ሀምስተደ የጣቃልል።
እዚኦም ኩሎም ናይ ዝሓለፈ ሰልፊ ዝነበሩ መደባት ኢዮም።
ኣብዚ ዓመት እዚ ናይ ማእከላይ ፈተና ዝወስዱ ተማሃሮ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ነቲ ብስራት ሰሚዖምዎ ኢዮም ። ልክዕ ከም ዝሓለፈ ዓመት እቲ ናይ ፈተና ሕግታት ኣብዚ ዓመት እዚ እውን ፍዅስ ኢሉ ኢዩ ። ብሰንኪ እቲ ለብዒ ኮሮና ዘስዓቦ ዕጽዋን ካልእ ሳዕቤናትን ኣብዛ ዓመት እዚኣ እውን ካብ “ንቡር” ወጻኢ እዩ ።እዞም ተፈተንቲ ተማሃሮ ኣብዛ ዓመት እዚኣን ኣብታ ቕድሚኣ ዝነበረት ዓመትን ምስ ናይ ኣብ ገዛ ትምህርቲ ብዙሕ ምትሕሓዝ ኣለዎም ስለዚ ኸኣ ኢዩ እቲ (ሓድሽ) ሚኒስተር መባእታዊን ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን ደኒስ ቪርስማ ሕጹያት ፈተና ኣብዚ ዓመት እዚ ገለ ኮርስ ክስርዝዎ ዝወሰነ። ይኹን እምበር እዚ ኮርስ እዚ ቐንዲ ኣርእስቲ (ዳች እንግሊዝኛ ከምኡውን ሕሳብ) ከይከውን ይኽእል እዩ። እዚ “ስርዓት ዓባይዓባይቶ” ተባሂሉ ዚጽዋዕ እዩ፣ እቲ ናይ መወዳእታ ምልክት እቲ መስቀላዊ ሳጹን ውጽኢቱ ኺውስኖ ኸሎ ኣይቁጸርን እዩ። ከምቲ ኣቐዲሙ እተገልጸ ተመሃሮ ፈተና ተወሳኺ ዕድል ኺረኽቡ ስለ ዚኽእሉ ኣብ ክንዲ ሓደ ብድምር ክልተ ሳዕ ክፍተኑ ዕድል ኣለዎም። ተመሃሮ መርመራኦም ኣብ ውሽጢ ክልተ እዋን ምእንቲ ክገብሩ ድማ ተወሳኺ እዋን ኪህሉ እዩ ። ንvmbo ገለ ናይ ኮርስ Profielvak ገና ለውጢ ኣሎ ። ብዛዕባ እዚ ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደኣ ደሊኻ ኣብ ወብ ሳይት ሃገራዊ መንግስቲ ኽትረኽቦ ትኽእል ኢኻ ። ይኹን እምበር ሚኒስተር ትምህርቲ ደኒስ ቪርዝማ ነቶም ተማሃሮ ኣድላዪ እንተ ዀይኑ ጥራይ ክጥቀሙሉ ጻውዒት ኣቕረበሎም። “ንተወሳኺ ትምህርቲ ብእተኻእለካ መጠን ገዛእ ርእስኻ ምድላውን ንዅሎም ክፋላት ምሕላፍን ኣገዳሲ እዩ። እንተደኣ ኣብ ኵሉ ነጥቢ ኸም ዘይተዓወተካ ኣርእዩካ ልክዕ ከም ዝሓለፈ ዓመት ነዚ መደብ እዚ ንኽትጥቀመሉ ኣጋጣሚ ኪወሃበካ እዩ።”
ንኹሎም ተሳተፍቲ እዚ ፈተና ጽቡቅ ዕድል ንምነየልኩም!


text:
እቲ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣብ ምስሪ ናይ ኣል-ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብን ኣብ ኣቡ ዳቢ፥ ሰላም ኣብ ዓለምን ሰላማዊ ማሐበራዊ ናብራን ንምንቕቓሕ ኣሚቶም ሰብኣዊ ሕውነት ብዝብል ኣርእስቲ ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰነድ ስዒቡ እቲ ሰነድ ዘንብሮም ክብርታት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ብፍልዩ ዝዓዪ ላዕለዋይ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት ከምዝቖመ ዝዝከር ኮይኑ ናይዚ ላዕለዋይ ሽማግለ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ዳይና ሞሓመድ ዓብደልሳላም፥ “ር.ሊ.ጳ.ን ዓቢይ መምህርን፥መሰኻኽር ውልደት ሰብኣዊ ሕውነት” ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ መጽሓፍ ንንባብ ከምዝበቐዔ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይቲ መጽሓፍ ምሉእ ኣርእስቲ፥ “ር.ሊ.ጳ.ን ዓቢይ መምህርን፥ መሰኻኽር እቲ ኣሿኽ መገዲ - መሰኻኽር ውልደት ሰብኣዊ ሕውነት” ዝብል ክኸውን እንከሎ፥ ናይዛ መጽሓፍ ደራሲ ናይቲ ላዕለዋይ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ዳይና ሞሓመድ ዓብደልሳላም ኣብቲ መጽሓፍ ዘተይተሰግሩ መሰናኽላት ፈልዮም ጥልቂ ብዝኾነ ኣገላልጻ ምሉእ ስእሊ ከምዘቕረቡን ናይታ መጽሓፍ መቕድም ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ኣል ኣዝሓር ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብን ክታሞም ዝተበሮ ከምዝኾነ ካፐሊ ኣፍሊጠን።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ኣቡ ዳቢ ፍራንቸስኮን ኣል-ጣይብን ብኽታሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ “ሰብኣዊ ሕውነት” ዘርእስቱ ሰነድ ታሪኽ ዘፍጥረቱን ኪደታቱን ኵሉ ኣብቲ ክታትሞ ዘንበሩሉ ናይቲ መጽሓፍ መቕድም እንከብርሁ፡ ዓቢይ መምህር ኣል ጣይብ እውን ብወገኖም ኣብቲ ዝደረስዎ መቕድም፥ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ምርድዳእን ዘተን ንምንቕቓሕ ዝተፈጸሙ ርክባትን ዝተመስከረ ትብዓትን ብመሰረት ሰብኣዊ ሕውነት ሰነድ ከምዘብርሁ ካፐሊ ሓቢረን።
እቲ ክሌኣዊ ዘተ ምብጻሕ ር.ሊ.ጳ. ኣብ ካይሮን ከምኡ እውን ኣብ ምስሪ ናይ ኣል ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል ጣይብ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዘካየድዎ ምብጻሕን ዘማዕበሎ ናይ ሓባር ዘተ ኣብቲ መጽሓፍ ተመልኪቱ ከምዘሎን እቲ መጽሓፍ ብቋንቋ ዓረብን እንግሊዘይናን ዝተሓትመ ኮይኑ ናይ ኤሚራት ዓረብ ሸኽ ሞሓመድ ቢን ዛየድን እስላማዊ ቤት ምኽሪ ኣበው ማእከልን እቲ ኣል ኣዝሓር ዘነቓቕሖ ዘተን እቲ ኣብ መንጐ ምብራቕን ምዕራብን ዘሎ ዘይምርድዳእ ንምእላይን ዝብል ተበግሶታት ዝህብሉ ድጋፍ ዝተነብሮን ዝተፈላለዩ ናይ ስነ ምርምርን ናይ ፖለቲካን ኣካላትን ርእይቶ ዘንበርሉ እውን ከምዝኾነ ካፐሊ ኣፍሊጠን።


text:
Radio Erena: 11 May 2016
ብዛዕባ’ቲ ኣብ ክልል ኦሮሞ ዝተወልዐ ግጭት ብዝምልከት ብመንገዲ ፌስቡክ ዝተፈላለየ ሓበሬታ ከመሓላልፍ ከምዝጸንሐ ዝተጠቕሰ ኢትዮጵያዊ፣ ብግብረ ሽበራ ተኸሲሱ።
እቲ ኣብ ፌስቡክ ብዝጸሓፎ መልእኽታት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብግብረ ሽበራ ከሲስዎ ዘሎ፣ ዮናታን ተስፋዮ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ፣ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ናይቲ ብሰማያዊ ዝፍለጥ ተቓዋሚ ሰልፊ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ቤት ፍርዲ ኣንጻሩ ኣብ ዘቕረቦ ክሲ፣ ኣብ ፌስቡክ ዝጽሕፎ ዝነበረ ሓበሬታ ንተቓወምቲ ኦሮሞ ዘበራትዕን ኣብ ክልል ኦርሞያ ናዕብን ዕግርግርን ዘጎሃህር’ዩ ዝብል ነጥብታት ይርከቦ።
ኢትዮጵያ ንኤርትራ ተኸቲላ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተሓተ ደረጃ ናጽነት ፕረስ ዘለዋ ሃገር ምዃና ጸብጻብ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ጋዜጠኛታት የመልክት።
እታ ሃገር ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰልን ካልእ መሰል ዜጋታታን እትሕርም’ያ ተባሂላ’ውን ኣብ መዝገብ ናይተን መሰል ዜጋታተን ብምግሃስ ቀዳሚ ቦታ ዝሓዛ ሃገራት ዓለም ተሰሪዓ ትርከብ።
ካብ ናይ ኢትዮጵያ ዜና ከይወጻእና፣ ካብ ደቡብ ሱዳን ብዝሰገሩ ዕጡቓት ዝሓለፈ ወርሒ ካብ ኢትዮጵያ ዝተጨውዩ ልዕሊ 100 ቆልዑ፣ እቶም 19 ከምዝተለቁ ቢቢሲ ሓቢሩ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ነቶም ዶብ ብምስጋር 208 ሰባት ድሕሪ ምቕታሎም፣ ልዕሊ 125 ቆልዑ ጨውዮምን ኣስታት 2 ሽሕ ከብቲ ከኣ ዘሚቶምን ዝተሰወሩ ካብ ዓሌት ሙርለ ዝኾኑ ዕጡቓት ደቡብ ሱዳን ንምህዳን ወትሃደራዊ ስርሒት ኣብ ምክያድ ከምዘሎ እኳ እንተተገልጸ ዛጊት ክረኽቦም ከምዘይክኣለ ይግለጽ።
እቶም ዕጡቃት ካብቶም ዝተጨውዩ ልዕሊ 100 ቆልዑ ነቶም 19 ዝለቕቕሉ ምኽንያት’ውን ኢትዮጵያ ብእተካይዶ ዘላ ወትሃደራዊ ስርሒት ዘይኮነ፣ ብመንጎኝነት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ብዝተበጽሐ ምርድዳእ ምዃኑ ቢቢሲ ይጠቕስ።
===============================


text:
ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ብመሰረት ትማሊ ዝዘርገሖ መግለጺ፣ ሶማል ክልተ ኣብያተ ምኽሪ ክህልዋ’ዩ። 275 መናብር ዝህልዎ ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ፣ 54 መናብር ዝሕዝ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ። ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ ብመሰረት 4.5 ፎርሙላ ዝህዝ ውክልና ነገዳት፣ መናብር ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ድማ ብክልላት ዝታሓዝ’ዩ።
ካብ’ቶም 54 መናብር ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ፣ ብማዕረ ንክልላት ዝከፋፈል ኮይኑ ከምኡ’ውን እቶም 6 መናብር ንሶማሊላንድን ፑንትላንድን ክኸውን’ዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ሶማል 30 ሚእታዊት መናብር ክሕዛ’የን።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ኣካል ምሕንጻጽ ሕገ-መንግስቲ ሶማልያ ዝነበረት ፑንትላንድ፣ ነቲ ኣብ ነገድ ዝተመስረተ ምምቕቓል መናብር ቤት ምኽሪ ነጺጋቶ’ላ።
ንምትግባር ምርጫ ኣብ ሶማል ብመራሕቲ’ታ ሃገር ስለዝተነጸረ ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ታሕጓሶም ገሊጾም።ንመራሕቲ ሶማል እንዃዕ ኣሓጎሰኩም ዝበሉ ሚስተር ባን ኪሙን፣ እቲ ስምምዕነት ኣብ ሶማል ሰላማዊ ስግግር ስልጣን ንክፍጸም ሓጋዚ’ዩ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ብሕልፊ ውክልና ደቂ-ኣንስትዮን ንውሑዳንን ዘረጋገጸ ስለዝኾነ ፍሉይ ናእዳ ይግባእ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 22 February 2017
ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ምፍጻሙ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ካብ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ፣ ሓላፊ ክፍሊ ክፍሊ ኣፍሪቃ ሬሚ ማረሾ ዝመርሖ፣ ልኡኽ ዝሓለፈ ሰሙን ኣስመራ ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲ ዘትዩ።
ዕላማ ዑደት እቲ ልኡኽ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን ምስኡ ተተሓሒዙ ዝተፈጥረ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምዝታይ ወኪላተን ናብ ኤርትራ ዝልእካ ዘለዋ’ዩ።
ፈረንሳ ምስ ኤርትራ ኣብ ቁጠባ ይኹን ካልእ ልምዓታዊ መደባት ቀጥታዊ ምትእስሳ ዘይብላ ኣብ ርእሲ ምዃና፣ ኣብ ኤርትራ ዝነበራ ዲፕሎማስያዊ ኣሃዱ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ክልተ ሰባት ጥራይ ከምዘውረደቶ ዝዝከር’ዩ።
ፈረንሳ ኣብ ሶማል ብኣልሸባብ ተታሒዙ ዝነበረ ኣባል ስለያ ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ንምልቃቑ ካብ 2009 ክሳብ 2012 እተካይዶ ዝነበረት ጻዕሪ፣ ንዲፕሎማስያዊ ርክባት እዘን ክልተ ሃገራት ናብ ዝሐሸ መድረኽ ከየድቦ ክኢሉ ምንባሩ ምንጭታት የረድኡ።
እንተኾነ እቲ ብመንጎኝት መንግስቲ ኤርትራ ዝተጀመረ ጻዕሪ ክዕወት ብዘይምኽኣሉ፣ ፈረንሳ ነቲ ኵነታት ኮማንዶ ብምልኣኽ ብወትሃደራዊ ስርሒት መዛዘሚ ክትገብረሉ ከምዝወሰነት ኣይርሳዕን።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ድማ መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ፣ ጎኒ ሃገራዊ ባንክ ዝነበሮ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ብምዕጻው፣ ምስ ኤምባሲ ጀርመን ከምዝተጠቕለለ ይፍለጥ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኣምባሳደርን ጸሓፊቱን ክልተ ኣባላት ጥራይ ዘለዎ ኤምባሲ ፈረንሳ፣ ብመንገዲ ኣልያንስ ፍራንሰስ ኣብ ባህላዊ ንጥፈታትን ምግታእ ዋሕዚ ኤርትራዋን ስደተኛታት ኣተኩሩ ይርከብ።
ኣብ ማልታ ኣብ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ ዋዕላ ስደተኛታት፣ ፕርዚደንት ፈረንሳ፣ ፍራንስዋ ኦላንድ፣ መንእሰያት ኤርትራ ብብዝሒ ናብ ስደት ይውሕዙ ምስ ምህላዎም እታ ሃገር፣ ዓያዩ ዓቕሚ መንእሰያታ ከይትጽንቕቕ ዘሻቕል ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ጠብንቒ እቲ ስደት ንዝኸውን ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ፖለቲካዊ ጸቕጢ ክግበረሉ ኣለዎ ከምዝበለ ኣይርሳዕን።
ፓሪስ ኣብ እትርከበን ከተማታት ፈረንሳ ይኹን ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ካሌን፣ ምስ ኢጣልያ ኣብ እተዳውብ ከተማ ቫንትሚልያን፣ ኣብ ጎደናታት ዝሓድሩ ኣሽሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝርከብዎም ስደተኛታት ሓደ ካብ ዓበይቲ ፖለቲካዊ መዘራረቢ ጉዳያት ምርጫ ፈረንሳ ኮይኑ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ፈረንሳን ጀርመንን፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ልምዓታዊ ሓገዝ ብምብርካት፣ ናይ ስራሕ ዕድላት ብምፍጣርን ዋሕዚ መንእሰያት ናብ ስደት ብመጠኑ ንምግታእ ይከኣል’ዩ ዝብል እምነት ዘለወን እኳ እንተኾና፣ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ከብዲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ከይተፈትሐ፣ ልምዓታዊ መደባት ንበይኑ ኣኻል ከምዘይኮነ’የን ዝጠቕሳ።
ነዚ ንምትግባር ድማ ብመንገዲ’ቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ብዕቱብ ይሰርሓሉ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንመንግስቲ ኤርትራ ንሓሙሽት ዓመታት ዝጸንሐ ናይ ኣስታት 200 ሚልዮን ኤውሮ ልምዓታዊ ሓገዝ ከምዘበርከተሉ ኣይርሳዕን።
ኣብ ኣስመራ ናይ ሳልስቲ ምስጢራዊ ዑደት ዘካየደ ወኪል መንግስቲ ፈረንሳ፣ ኣብ ክፍሊ ኣፍሪቃ ንጉዳይ ኤርትራ እትከታተል ቫለንቲን ደለኮስታልን ወኪል ክፍሊ ኢምግሬሽን ፈረንሳን’ውን ተረኾቦም ኔሮም።
ስእሊ፣ ዝተዓጽወ ናይ ቀደም ኤምባሲ ፈረንሳ ኣብ ኣስመራ
==========================


text:
“ምስ ኩሉ ሰላም ግበር
“ገበርቲ ሰላም፡ ውሉድ አምላኽ ኪበሃሉ እዮም እሞ፡ ብጹዓን እዮም።” ማቴ.5:9
ኣብ ሕይወትና ምስ ክሉ ብሰላም ንኽነብር ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ሓደ ጥዑይ ዝኾነ ርክብ ምስ ኣኅዋትናን ኣኅትናን ክንምስርት ይግበኣና። ኣብ ሕይወትና ሓደ ሰብ በዲሉኒ፡ ጎዲኡኒ ንብል እንታይ ማለትና ኢዩ፧ እዚ ነገር እዚ ምሕረት – አይግብኦን ኢዩ አይገብረሉን ኢየውን ንብል እንታይ ማለትና ኢዩ፧ ስለምንታይከ ዝግደሰሉ፧ በዲሉኒ ጥራይ ምባል ጥቕሚ የብሉን፧ እኹልውን አይኮነን። ምሉእ ብምሉእ ክንርድኦን መፍትሒ ክንረኽበሉን ነቲ ስለምታይ ዝብል ሕቶ ክንምልስ ይግበአና። ንአብነት፦ አብ መንገዲ ሓደ ሰብ ክኸትረካ ከሎ ወይ አኽብሮት ከጉድለልካ ከሎ ተሓርቕዶ፧ ትሓዝንዶ፧ ስለምንታይ፧ ስለዘኽበረካ ወይ ስለዝከተረካ ወላሓንቲ ሳዕቤን አብ ሕይወትካ የብሉን።
ካብቲ ናይ ምንባርካ ዘለካ መሰል ወላሓንቲ አየጉደለልካን፧ ግና የገድሰካ፡ የጨንቐካ፡ ስለምንታይ፧ አንነት – ፍርሃት – አኽብሮት – ቁጣዓ- ምውጣን ወዘተ እዚአቶም ብኸመይከ ነንሕድሕዶም ይራኸቡ፧ አብዚ እዞም ቃላት እዚአቶም አብቲ መዓልታዊ ሕይወትና ብኸመይ ንገዛእ ርእስና ከምእንርኢ ብኸመይ ምስ ዓለም አብ እንዋሳአሉ ይጸልዉና ምርዳእ የድሊ።
አብ ሕይወትና ሕጉሳት ንኽንከውንን ሓደ ሕጉስን ሱቡቕን ዝኾነ ዝምድና ክንምስርትን፣ ሚዛናዊ ዝኾነ ሰነ አእመራዊ አተሓሳስባ ንኽህልወና፡ ብዛዕባ ገዛእ ርእስና ጹቡቕ ስሚዒት ክህልወና አለዎ። እዚ ማለት ንገዛእ ርእስና ክነፍቕር አለና። ገዛእ ርእስኻ ምፍቃር ማለት ከአ አብ ገዛእ ርእስኻ እትተአማመን ሰብ ኢኻ ማለት ኢዩ። ርእሰ ተአማንነት እምበአር ውጺኢት ናይቲ ሕይወትካ ብኸመይ ትነብሮ ኢዩ። እዚ ከአ ገዛእ ርእስኻ ብምኽባር ኢኻ ትረኽቦ። ምኽኒያቱ ንገዛእ ርእስኻ ዘይተኽብር እንተኮይንካ ንገዛእ ርእስኻ ክተፍቅር አይትኽእል ኢኻ። ንገዛእ ርእስኻ ዘይተፍቅር ከአ ንኻልኦት ክተፍቅር አይትኽእልን ኢኻ።
ሰባት ከመይ ጌሮም ኢዮም ናይ ገዛእ ርእሶም ኽብሪ ዝሕልዉ ወይ ገዛእ ርእሶም ዘኽብሩ፧
ነፍሲ ወከፍና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ውሳኔታት ንገቢር ኢና። ክንውስን ከለና ኸአ እቲ ንውስኖ ቅኑዑ ኢዩ ኢልና ኢና እንአምን። በዚ ውሳኔ እዚ ከአ ንሕጎስ። እዚ ውሳኔ እዚ ጌጋ ምኻኑ ምስ ተረዳእና ግና ንሓዝን። እዚ ነቲ አብ ገዛእ ርእስና ዘለና ተአማንነት አኽብሮት ይጎድል፤ ተስፋ ንቖርጽ ማለት ኢዩ። ስለዚ አብ ሕይወትና ጽቡቅ ንኽስመዓና ጽቡቅ፡ ሰናይ ተግባራት ክነዘውትር – ክንገቢር ይግበአና። አብዚ ሰናይ ተግባራት መንፈሳዊ ዕጋበት ጥራይ ዘይኮነ ስጋዊ ዕግበትን ዕረፍትን አለና፣ ካብቲ ሰናይ ተግባራትና። ሓላፍነት ዝመልኦ ስራሕ ክንሰርሕ ከለና አኽብሮት ንረክብ በዚ ከአ ርእሰ ተአማንነት ነጥሪ።
ስለዚ ጽቡቕ ምግባር ነቲ ናትና አእምሮ፡ መንፈስ ይምግቦ፡ የዕግቦ፡ ሰላም ይህቦ። ርእሰ አኽብሮትን ርእሰ ተአማንነትን ተጥሪ ማለት ኢዩ። አብዚ ከአ ርእሰ አኽብሮት ገዛ እርእስካ ምቁስጻርን ይራኸቡ። ንገዛእ ርእስና ዘይነኽብር እንተኮይና፡ ሓቀኛ ፍቕሪ ርእስና ክህልወና አይክእልን ኢዩ፡ ከም ውጽኢቱ ነቲ ጎዲሉና ዘሎ ንምምላእ ፍቕሪ ካብ ካልኦት ንደሊያ፡ ማለት ካባና ወጻኢ ንደሊያ። ኢዚ ዓይነት ፍቕሪ ዘድሊየና ካብ አኽብሮት ኢዩ ዝመጻና። ካልኦት ሰባት አኽብሮት እንተሃቡና አብ ውሽጥና ገዛእ ርእስና ንኽነፍቅር ይሕግዘናን ይገብረናን። ርእሰ ተአማንነትን መሰረቶም አብ ክብረት ርእስኻ ኢዮም። ካብ ገለ ክንረኽቦም አለና። ስለዚ አብ ገዛእ ርእስና እንተ ዘይረኺብናዮም ካብ ካልኦት ክንረኽቦ ንጽዕር ወይ ንደሊ። ንገዛእ ርእስና ዘይነኽብር እንተኮይና፡ ሓቀኛ ፍቕሪ ርእስና ክህልወና አይክእልን ኢዩ። ስለዚ ፍቕሪ ካብ ካልኦት ክንረኽባ ንጽዕር” ኢልና ነርና። ካልኦት ክብረት ክህቡና እንተ ኪኢሎም ርእስና ክነኽብር ከምዘለና ይስመዓና፡ እዚ ስምዒት እዚ ከአ ንገዛእ ርእስና ከም እነፍቅር ይገብረና። ርእሰ ተአማንነት ዝለዚ ገዛእ ርእስኻ ካብ ምፍታውን ካብ ክብሪ ርእስካ ኢዮም ዝነቕሉ።
እቲ ክፋል ሕይወትና ናይ ገዛእ ርእስና ክብረት ካብ ካልኦት ዝደሊ ወይ ሓሰስ ዝብል፡ እዚ ዓይነት ባሕሪ ፈታዊ ርእሱ፤ አነ በሃልይ ሰብ ኢዩ። እዚ ባህሪ እዚ ሰባት ከመይ ጌሮም ክርእዩና ከምዘለዎም እንውጥኖ፡ እንደልዮ ወይ ሃረር እንብሎ ኢዩ። አብዚ ሰባት ብዛዕባና ዘለዎም ርእይቶ አውንታዊ እንተኮይኑ ንሕጎስ፡ አብ ገዛእ ርእስና ተአማንነት ነሕድር ንገዛእ ርእስና ክነፈቅር ንጅምር። አሉታዊ ኮይኑ ከአ ሕማቅ ይስመዓና። አብ ገዛእ ርእስና ዘለና አክብሮት ይጎድል፡ ንገዛእ ርእስና ክነፍቅር ከአ የጸግመና። አብዚ ከአ ጠባይና ረቂቕ ይኸውን። ኣብ ውሽጥና ፍርሂ ንፈጥር ስለዚ ሰብ ክሓርቕ እንተረአናዮ ዝለዝፈርህ ጥራይ ኢዩ። እቲ ፍርሁ እዚ ካበይ እዩ ዝመጽእ እንተበልና፡ እቲ ናይ ምቕፅፃር ሓይሉ ደኺሙ አሎ ማለት ኢዩ።
ስለምንታይ እዩ ቁጠዓ ስምዒታዊ መልሲ ክኸውን ዝኸአለ፧
ቁጠዓ ናይዚ ኩሉ ውጽኢት ወይ መልሲ ኢዩ። መሰረት ናይ ሕርቃንን ቁጣዓን ይኸውን። ካብ ካልኦት ክብረት አቃልቦ እንተዘይረኺብና፡ ንሓርቅን ንቁጣዕን። ምኽኒያቱ ንገዛእ ርእስና ንምርአይ ዘለና ድልየትን ሃረርታን ይጎድእ። እቲ መግቢ ንአእምሮናን መንፈስናን ክምግብ ዘለዎ የቃርጸና ስለዘሎ። እዚ ሓይሊ እዚ ነቲ ናይ ገዛእ ርእስና ምቁጽጻር ዘለና ክእለት ይዘርገልና። እቲ ነዚ ድኽመት (ገዛእ ርእስና ምቁጽጻር) እዚ እንህቦ ስምዒታዊ መልሲ ከአ ፍርሂ ይኸውን። ነቲ ፍርሂ ከአ አካላትና ወይ ኢቲ አንነትና ብቁጥዓ ክክሕሶ ይፍትን። ማለት ስነ ኣእምራዊ ነቲ ርእስኻ ንምቁጹጻር ኣጢፊኢካዮ ዘለኻ ክእለት ወይ ዓቕሚ ንምትካእ ዝግበር ፈተነ ኢዩ። ብቁጠዓ ወይ ሕርቃን ክትኽሕሶ ወይ ክተዕግሶ ትጽዕር ወይ ትፍትን።
ናይዚ ኩሉ መሰረታዊ አሉታዊ ስምዒት፤ ማለት ቅንኢ፡ ህርፋን፤ ቁጠዐ ወዘተ ፍርሂ ኢዩ። መሰረት ናይ ፍርሂ ኸአ ትሑት ዝኾነ ርእሰ ተአማንነት ኢዩ። ዝለዚ ኢና እቶም እንቁጣዕ ሰባት ትሑት ተአማንነት ገዛእ ርእስና ዘለና። ስለዚ ተኻታዕቲ፡ ነቓጻት ኮይና ንነብር። ንሰባት ንምምሓር የጽግመና። ቁጠዓ ሓያላት ኮይና ከም ዝስመዓና ይገብር። ነጻ፡ ነብስና እንቆሳጸር ዝኾነ ስምዒትን ሕልምን የሕድረልና፡ በንጻሩ ግና ካብ ገዛእ ርእስና ወጺና ርእስና አብ ዘይንቃጻጸረሉ ኩነታት ኢልና ዘለና። እዞም ሰባት እዚአቶም እምበአር ናይ ገዛእ ርእሶም አኽብሮት ንምርካብ፡ እታ መጀመርታ ዝገብሩዋ እንታይ ኢያ ሰባት ምውንጃን፡ አብ ምፍራድ ይተግሁ። አብ አሕዋቶም አውንታዊ ነገራት አይረአዮምን። እዚ ብምግባር ከአ መሊሶም ክብረቶም የጥፍኡ። አብዚ ክንርድኦ ዘለና ግና ብሓቂ ነሕዋትና አኃትና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ክነውድቅ እናጸዓርና ካብ ሰባት ክብሪ ክንረክብ ሓጎስ ክነርክብ ኢልና አይንሕሰብ። ዝያዳ እካ ደአ ካብ አኅዋትና አኃትና ተነጽሎ የጋጥመና። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ገዛእ ርእስና ከም እንጸልእውን ይገብረና። ስለዚ ካብ አኃዋትናን አኃትናን ክብሪ እንረክብ ሰናይ ተግባራት ብምግባር ኢዩ። አብ ሕይወትና ብዙሕ ጽልእን ዘይምስምማዕን ክንኣሊ ንኽእል ኢና። ኣብቲ ናትና ምስ ሰባት ዘለና ኣቀራርባ ይውሰን። ኣብ ሕይወትና ንነገራት ወይ ጸገማት ካብ መጀመርትኦም ክንኣሊዮም ክንጽዕር ይግበኣና። ሓደ ጸገም ወይ ኩነት ቅድሚ ምጅማሮም አተሓሕዛ እንተ አሰቢቕናሎም ቅድሚ ጸግም ቅድሚ ምልዓሉ ክንዓጽዎን ንኽእል ኢና ማለት ኢዩ።
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ኣብዚ ክንርድኦ ዘለና ዝምድና ወይ ጥዑይ ርክብ ሰላም ዝምስረት ኣብ እምነት፡ ሓቅነት/ ቅንዕና፡ ክብሪ ወዲሰብ ብምሕላውን ኢዩ። እግዚአብሔር አምላኽ፡ እግዚአብሔር አምላኽ እንዳበልካ አይኮነን። እንታይ ፍቓድ እግዚአብሔር እናፈጸምካ።
አብ ዝኾነ ኩነታት ሕይወት ሃሉ ምስ ገዛእ ርእስካን ምስ አኅዋትካን ብሰላም ንኽትነብር ካብ ባእስን ክርክርን ክትርሕቅ አለካ። ነቶም ዘጋኑፉኻ ጸጋማት ከይ ወዓልካ ከይ ሓደርካ ክትፈትሖም ጸዓር። “ኣብ ክራኹም ጸሓይ ኣይ ዕረብኩም” ውልቃዊ ጠባያትካ አብ ሓጺር ግዜ ፍትሓዮም፡ ብኸመይ እንታይ መገዲ ንጠቀም፡ ሓደ መምህር ነይሮም – ሰባትሲ ይንዕቑኒ አነ ከምዝንዕቖም ግና ዘይፈልጡ። እቲ ዘሕዝነኒ ኸአ እዚ “አነ ከም ዝንዕቖም ዘይምፍላጦም ኢዩ ይብሉ ኔሮም።
ሓፈሻዊ መምርሒ ክኾኑና ዝኽእሉ እዞም ዝስዕቦ ክንርኢ ንኽእል። ንአብነት ሰባት ብዘይ ዝኾነ ምኽኒያት ክጸልኡኻ ክርከቡ ይኽእሉ ኢዮም። እዚ ግና ክንፈልጦ ዘለና ዝለ ዘይደለዩኻ ወይ ስለ ዝጸልኡኻ አይኮኑን፡ ንገዛእ ርእሶም ከምቲ ዝግባእ ስለ ዘይፈተዉ ዝለዘየፍቅሩን ጥራይ ኢዩም። ሓደ ሰብ ዕቡይ፡ ምኩሕ፡ ዘይእሩም፡ ንሰባት አኽብሮት ዘይብሉ፤ ከም ሓቂ ንገዛእ ርእሱ ክብርን ፍቕሪን ዘይብሉ ሰብ ኢዩ። እቲ ንኻልኦት ክብረት ዘይህብ ወይ ዘይብሉ ንገዛእ ርእሱ ዘየኽብር ጥራይ ኢዩ። እቲ ንኻልኦት ሰላም ዝኸልእ ንገዛእ ርእሱ ሰላም ዘይብሉ ጥራይ ኢዩ። ውሽጣዊ ሰላም ሓደ ካብቶም ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ክንውንኖም ክንጽዕር ዘለና ኣድለይቲ ህያብ እግዚኣብሔር ኢዩ።
እዚ ሕያብ እዚ ብምርካብ ኢና ንሕና ኣብቲ ሓቀና ፍቕሪ ርእስናን ኃውናን ክነብር እንኽእል። በዚ ጥራይ ኢና ነቲ ትእዛዝ ኣምላኽናን ጎይታናን ኣብ ግብሪ ክነውዕሎ እንኽእል። ሰላም አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ሓጎስ፡ ቡራኬ፡ ኢዩ። ኢየሱስውን እንተኾነ እታ ቀዳመይቲ ካብ ሞት ምስ ተንሥአ እታ ቀዳመይቲ ቃል ንሓዋሪያቱ ዘስምዖም “ ሰላም ንዓኻትኩም ይኹን”። ዝለዚ ምንጪ ሰላምና ሓጎስናን እንታይ ኢዩ እመነትና ኢዩ። እቲ ጎይታና አምላኽና ምንጪ ሰላምና ኢዩ። ሰላም አብ መንጎ አሕዛብ ንምትካል ከአ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ አብ መንጎና ሓዲሩ ሰላም ገበረ። “አምላኽ በቲ ወዱ አብ መስቀሉ ዘፍሰሶ ደም ገይሩ ሰላም ገበረ፥ ነቲ አብ ምድሪ ዘሎን አብ ሰማያት ዘሎን ዘበለ ኹሉ ኸአ ምስ ገዛእ ርእሱ ዓረቖ”። ቆላ.1:20
ጎይታይ ናይ ሰላምካ መሳሪሒ ግበረኒ ይብል ቅዱስ ፍራንቸስኮ። ብዙሕ ግዜ ሰባት በዲሎሙና ኢልና ብዙሕ ንሓዝን ንጭነቕ፡ ሰባት ኢና ስለምንታይ ኢልና ንገዛእ ርእስና ንሓትት መልሲውን ንስእነሉ ግዜ አሎ። ግና እቲ በዳሊና ካባና ንላዒ ከም ዝጭነቕ ምርዳእ የድሊ። ካባና ንላዕሊ ድቃስ ከም ዝስእን ምርዳእ የድሊ።አይድቅስን ኢዩ፡ ውሽጣዊ ቅልውላው አለዎ። ከምውጽኢት አብ ዕግርግር ይነብር። ስለዚ ንሕና አብ ቅድሚ እዚ ሰብ እዚ ሞራላዊ ሓላፍነት አለና ክንሕግዞ። ከመይ ነዚ አንበሳ ዝስምዖ ዘሎ ሓውና ወይ ሓፍትና ናብ ሓደ በጊዕ ክንቅይሮ ንኽእል ኢና። ብተግባራትንን ብምስክርነትና። ሸለል ብምባልና። ሓደ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ዘይፈቱ እንተኮይኑ፡ ፍቕሪ ገዛእ ርእሱ ይኹን አበ ገዛእ ርእሱ ተአማንነት ክህልዎ አይክእልን ኢዩ። ስለዚ ኩሉ ግዜ ብስክፍታ ይነብር። ሰላም ናይ ካልኦት ክዘርግ ይነብር። ፈቲዩ አይኮነን አብ ውሽጡ ሰላም የብሉን። ውሽጣዊ ሰላም የድሊዮ።ፍርሂ እምበኣር መሰረት ናይ ሕርቃንን ቁጣዓን ውጺኢት ኢዩ። ነቲ ፍርህና መልሲ ኸአ ቁጠዓ ኢዩ።
ስነ ኣእምራዊ ነቲ ርእስኻ ናይ ምቁጹጻር ኣጢፊኢካዮ ዘለኻ ክእለት ወይ ዓቕሚ ንምትካእ ዝግበር ፈተነ ኢዩ። ብቁጠዓ ወይ ሕርቃን ክትኽሕሶ ወይ ክተዕግሶ ትጽዕር ወይ ትፍትን። ስለዚ ሕይወት ወዲ ሰብ ከምዚ ከም ዝኾነ እንተ ተረዲኢና ክንሕግዞ ጥራይ ኢዩ ዘለና። ዝኾነ ሰብ ገዛእ ርእሱ ጽቡቕ ንኽስምዖ፡ ናጽነት ክስምዖ ወይ ክህልዎ ኣለዎ። እዚ ገዛእ ርእስኻ ዘይምቁጽጻር እምበኣር ንሰብ እቲ ናጽነቱ እቲ ናይ ምቁጻጻር ክእለቱን ይሰርቆ። ከምውጽኢት ከኣ ጽግዕተኛን ፈራህን ይገብሮ። “እምበአር ብእምነት ካብ ጸደቕና፥ ብጎይታና ብኢየሱስ ክርስቶስ ምስ አምላኽ ሰላም አሎና። ብእኡ ኸአ ናብዚ ሕጂ ዘለናዮ ጸጋ ብእምነት አቶና፥ ብተስፋ ተኻፈልቲ ኽብሪ አምላኽ ስለ ዝኾናውን ንምካሕ አለና”። ሮሜ.5፡ 1-2
ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ሰላም ክንዛረብ ከለና፡ ሰላም አብ መንጎ አሕዛብ፡ ሃገራት፡ አብ መንጎ ሃይማኖታት ወዘተ ኢና ንሓስብ። ቃል አምላኽ ግና እቲ ቀዳማይ መሰረታውን ሰላም ክንዛረበሉን ክንሓስበሉን ዘለና ብዛዕባ ሰላም አብ መንጎ ሰማይ ምድርን፤ አብ መነጎ እግዚአብሔር ደቂ ሰባትን ዘሎ ርክብን ሰላምን ክንሓስብ ይጽወዓና።
ሎሚ ኸአ ነዚ ክነስተንትን ኢና ንዕደም ዘለና። ካሊእ ኩሉ ካብኡ ኢዩ ዝምንጩ። አብዚ ታሪኽ አዳምን ሔዋንን ክንርኢ ንኽእል። ስጋብ አብ ትሕቲ እግዚአብሔር ተአዚዞም ዝነበሩ ሰላምን ቅሳነትን ነበሮም። ንትእዛዝ እግዚአብሔር ሸለል ኢሎም ክጎዓዙ ምስ ጀመሩ ግና ሰላሞም ይዝረግ። ምስ እግዚአብሔር ዝነበሮም ሓሊዮትን ርክብን የጥፍኡ፡ አብ መንጎኦም ክካሰሱ ይጅምሩ። ሓው አብ ሊዕሊ ኃው መቕተልቲ ንርኢ። ሰላም ብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተዋህበና ህያብ አምላክ ኢዩ።
እግዚአብሔር አብ ቅድሚ እምቢይታ ወይ ዘይምእዛዝ ናይ ደቂ ሰባት ንፍጡራቱ ክድርቢዮም አይርከብን። እንታይ ደአ ምስ ፈጣሪኦም ንኸዓርቆም መገዲ ይፈጥር። ሓደ ምሳሌ እሞ ንውሰድ፦ Navigatore እሞ ንውሰድ ናብቲ እንደሊዮ ቦታ ንኽንበጽሕ አድራሻ ንህባ፡ በዚ አድራሻ ከአ ንጸጋም ንየማን እንዳበለት ትመርሓና። ንየማን እንዳበለትና ንጸጋም ምስ እንኸይድ። ንተፍእ። ግና ካብቲ ዝጠፋ እናዮ ጀሚራ እንደገና ንጸጋም ንየማን እንዳበለት አብቲ ቦታና ተብጸሓና። ልክዕ እግዚብሔር አምላኽናውን ከም ኡ ኢዩ። አነ መንገዲን ሓቅን ሕይወትን ኢየ ኢሉና ኢዩ። ግና ደቂ ሰባት ድኹማት ስለዝኾና ነዚ መገዲ እዚ ንስሕት። አምላኽና ግና ብዝተፈላለየ መገዲ እንደገና ናብቲ ቅኑዕ መንገዲ ንኽንምለስ ይመርሓና። እግዚአብሔርውን ወዲ ሰብ አብ ኃጢአት ምስ ወደቀ ነቲ ሓደ ወዱ ብምልአኽ ናይ ድሕነት መአዲ ሰርዓልና።
ክርስቶስ “ገበርቲ ሰላም፡ ውሉድ አምላኽ ኪበሃሉ እዮም እሞ፡ ብጹዓን እዮም።” ገበርቲ ሰላም፡ ንኽንከዊን ጥራይ አይመዓደናን፡ አይጸወዓናን። እንታይ ደአ ብሕይወቱ ቃላቱንውን ብከመይ ገበርቲ ሰላም ንከውንውን ከም ዘለናውን ምሂሩና ኢዩ።
ንሓዋሪያቱ ከምዚ በሎም “ሰላም እኃድገልኩም አሎኹ፥ ሰላመይውን እህበኩም አሎኹ። እቲ አነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም እትህቦ አይኮነን፤ አይትሸበሩ፥ አይትፍርሁ”። ዮሓ.14፡27 ሰላም ክርስቶስ ልዕሊ ኩሉ ኢዩ። ዕርቂ ምስ ኣምላኽን ምስ ኣኅዋትን ኢዩ። ሓደ ካብቶም ፍረ መንፈስ ቅዱስ ኢዩ። ህድአት ናይ ሓንጎልና ኢዩ። ዕርፍቲ ነፍስና ኢዩ። ፍቕሪ፡ የውሃነት ናይ ልቢ፡ ሕብረት ኢዩ። “ንሱ ነቲ አብ መንጎ ዝነበረ፥ ናይ ጽልኢ ከልካሊ መንደቕ ብሥጋኡ ብምፍራስ፥ ነቶም ክልተ ሓደ ዝገበረ ፥ ሰላምና ኢዩ”። ኤፌ.2:14 ዝለዚ ከምቲ አቀዲማን ዝበልናዮ ንሱ ሰላምና ኢዩ። ክርስቶስ አብዚ መገዲ ሰላም ይምህረና። እቲ ናቱ ሰላም ውጽኢት ዓወት ኢዩ ነሩ። ወታሃደራዊ ዓወት ዘይኮነ መንፈሳዊ ዓወት፣ እቲ ንሱ ዝምህሮ መገዲ ሰላም እምበአር ዓወት አብ ርእሲ ገዛእ ርእስና ደአምበር ዓወት አብ ርእሲ ካልኦት አይኮነን። ንገዛእ ርእስና ምምላኽ ኢዩ። “አብ መስቀል ተሰቒሉ ብሙማት ነቲ ጽልኢ ደምሰሶ፥ ንኽልቲኦም ድማ ሓደ ብምግባር ከአ ብመስቀሉ ምስ አምላኽ አተዓረቖም። ኤፌ. 2፡16
ቀጺሉ ኸአ “ንአኻትኩም ነቶም ርሑቓት ዝነበርኩም ሰላም አበሰረኩም፥ ነቶም ቀረባ ዝነበሩ ኸአ ሰላም አበ ሠሮም”። ኤፌ.2:17 ብዙሕ ግዜ ምስቶም አቀረባና ዘለዉ ሰላም ንምግባር እቲ ዝበርተዓ ኢዩ ካብቶም ዝረሓቁ። ብኸመይ ኢና እምበአር ንሕና ከም ክርስቶሳውያን መሳርሕቲ ሰላም እንኸውን፡ አየናይ አብነት ንከተል፧ “እቶም ዝአምኑ ኹላቶም ሓደ ልብን ሓደ ሓሳብን ነበሩ” 4፡32 አብዚ ግና ሓገዝ መንፈስ ቅዱስ ይድሊየና።
ቅዱስኣጎስጢኖስ፡ ካብዚ ቃል አምላኽ ተበጊሱ ከምዚ እናበለ ይምህር፦ ዘፍ.11,3-4ግ.ሓ.2:11 አብ ዓለም ክልተ ከተማ አለዋ ይብል፦ ሓደ ባቢሎን ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ ሰይጣን ከተማ፡ እታ ካልኤይቲ ድማ ኢየሩሳሌ ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ እግዚአብሔር ከተማ። እታ ቀዳመይቲ አብ ፍቕሪ ርእሲ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዝተሃንጸት፡ ስጋብ ንእግዚአብሔር ምንዓቕ ዝበጽሐት ክትከውን ከላ፡ እታ ካልኤይቲ ግና አብ ፍቕሪ እግዚአብሔር ዝተሃንጸት ኮይና ስጋብ ገዛእ ርእስካ መስዋዕቲ እትሓትት ኢያ። እዘን ክልተ ከተማታት ስጋብ ምጽአት ዓለም ንነፍሲ ወክፍና ክፉታት ኢየን፡ ነፍሲ ወከፍና ከአ አየነይቲ ተቐቢሉ ሕይወቱ ከምዝመርሕ ናቱ ምርጫ ይከውን።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኢትዮጵያ ድኽነት ኣብ ምጥፋእ ዓብይ ስዳሮ ተርኢ ኣላ።ቁፅሪ ህዝቢ ይዓቢ፡ዝቕባበ ይንህር ኣብዘለሉ እዋን ኣብ ድኽነት ናይ ዝነብሩ ቁፅሪ ሰባት ከምዝወረደ ተፈሊጡ።
ሰበስልጣን ምንስቴር ፋይናንስ ዝሓለፈ ዓርቢ ንትካላት ረድኤት ከምዝገለፅዎ ካብ 80 ሚሊዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ 25 ሚሊዮን ዝኾኑ ካብ ናይ ድኽነት ፀፍሒ ንታሕቲ ይነብሩ ኣለው ኢሎም።እቲ ኣሃዝ ዘርእዮ ድማ ዋላ በዝሒ ህዝቢ እታ ሃገር ኣብ ዓመት ብልዕሊ 2.5 ሚእታዊ ይውስኽ እንተሃለ’ውን ካብ 2004 ኣ/ፈ ጀሚሩ ድኽነት ብኣርባዕተ ሚሊዮን ህዝቢ ነኪዩ ኣሎ።
ክኢላታት ስነቑጠባ ግን እቲ ድኽነት ዝተለክዐሉ ኣገባብ ዝተሓላለኸ ምዃኑ ይገልፁ።ናይ ኢትዮጵያ መጠን ድኽነት ብዓለምከኸ ተቐባልነት ዘለዎ መጠን ኣታዊ ማለት’ውን ኣብ ማዕልቲ 1.25 ዶላር ኣታዊ ካብ ምርካብ ዝተሓተ እዩ።
ናይ እዋኑ ናይ ኢትዮጵያ መጠን ዝቕባበ 35 ሚእታዊ ዝብል ኣብ ግምት ብምእታው ይብሉ ምንስቴር ገንዘብን ቁጠባዊ ምዕባለን ኣቶ ኣብርሃም ተኸስተ እቲ ናይ ድኽነት ምንካይ ዘደንቕ ዓወት እዩ ኢሎምዎ።
ነቲ መግልፂ ዝተኸታተሉ ዓለምለኸ ኪኢላታት ስነ ቑጠባ እቲ ኣሃዝ ዘተባብዕ እዩ ክብሉ ፀዊዖምዎ ኣለው።ኣብ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጛንግ ቸን ግን ዝቕባበ ንተወሳኺ ምዕባለ ኣብ ሓደጋ የእትዎ ከምዘሎ ስግኣቶም ይገልፁ።
ኣብ ባንኪ ዓለም ምንካይ ድኽነት ኣፍሪካ ኪኢላ ስነ ቑጠባ ዝኾና ቾርቺንግ ጎህ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ዘደንቕ ምዕባለ እንተርአየት’ውን ካብዝተሓተ ናይ ስታቲስቲክ መሰረት ዝልዓል ምዃኑ ብጥንቃቐ ይሪኦ።ኩነታት መነባብሮ ሃገራት ደረጃ ዝህብ መዐቀኒ ወይ’ውን መርአዪ ሰብኣዊ ልምዓት ማለት’ውን /Human Development Index/ ናይ ኢትዮጵያ ሕዚ’ውን ዳርጋ እቲ ኣዐሪዩ ዝተሓተ ምዃኑ እዩ ይብላ።
ሓፈሻዊ እቶት ንሕድ ሕድ ዜጋ እታ ሃገር ብምክፋል ምዕባለ ሓንቲ ሃገር ዝዕቀነሉ ሓደ ኣገባብ ማለት’ውን ፐር ካፒታ ኢንካም ኢትዮጵያ ትሕቲ 400 ዶላር ስለዝኾነ ኢትዮጵያ ሕዚ’ውን ገና ኣብ ናይ መጀምሪያ ብርኪ ምዕባለ ከምእትርከብ ጎህ ይገልፃ።


text:
እቲ ኣብ ሮማ ኣብ 2021 ዓ.ም. ክካየድ ተወሲኑ ዝነበረ ዓለም ሓቆፍ ቅነ ኣባይቲ ስድራ ናብ 2022 ዓ.ም. እቲ ኣብ 2022 ዓ.ም. ኣብ ፖርቱጋል ርእሰ ከተማ ሊስቦና ክካየድ ተወሲኑ ዝነበረ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ናብ 2023 ዓ.ም. ከምእተሰጋገረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ለበዳ ኮቪድ-19 እቶም ናይቲ ክልተ ዓበይቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ፍጻሜታት ወዳብያን ንኸሰጋግር ከምዝገበሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ማተዮ ብሩኒ ዕለት 21 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም። ብምኽንያት ክንክን ጥዕናን ኣባይቲ ስድራን መንእሰያትን ምንቅስቓስን ብሓባር ተኣኪብካ ምብዓል ከስዕበሎም ዝኽእል ጸገም ግምት ብምሃብ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስ ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ኣባይቲ ስድራን ሕይወትን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈትን ድሕሪ ዘካየድዎ ምይይጥ፡ እቶም ክልተ ዓበይቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ፍጻሜታት፡ እቲ ኣብ ሮማ ኣብ ወርሒ ሰነ 2021 ዓ.ም. ክካየድ ዝነበሮ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራን እቲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2022 ዓ.ም. ኣብ ፖርቱጋል ርእሰ ከተማ ሊስቦና ክካየድ ኣብ መደብ ዝነበረ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያትን እቲ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ከምዘልዎ ኣብ ሮማ ዝካየድ ኮይኑ ናብ ወርሒ ሰነ 2022 ዓ.ም. እቲ ካልኣይ ፍጻሜ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ዝካየደሉ ከተማን ወርሕን ከይተቐየረ ናብ 2023 ዓ.ም. ከምእተሰጋገረ ብሩኒ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም።


text:
ዎ እግዚኣብሄር፡ ንዂሉ ተግባርና ንስኻ ኢኻ እትፍጽመልና እሞ፡ ሰላም እትህበና ንስኻ ኢኻ። ኢሳ.26:12
ኣብዛ ዓለም ብዙሕ ዓይነት ሰላም ኣሎ። ስለዚ እዩ ድማ ክርስቶስ “ሰላም እሐድገልኩም፡ ሰላመይውን እህበኩም አሎኹ። እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ፡ ከምቲ ዓለም እትህቦ ኣይኰነን። ልብኹም ኣይሸበርን ኣይሰምብድን።” ዝበለና ኣብ ዮሃ.14:27።
ሓደ ቱሪስት ብዛዕባ ሓንቲ ኣብ ገማግም ባሕሪ እትርከብ ኣዝዩ ምቁር ማይ እትፍልፍል ዓይኒ ማይ ከምዚ ክብል ጽሒፉ። "ኣብ ገማግም ባሕሪ ናይ እታ ክዘናግዓላ ኢለ ዝኸድኩ ንእሽቶ ከተማ ሓንቲ ዓይኒ ማይ ርኤኹ። እታ ዓይኒ ማይ ከምቲ ባሕሪ ጨው ጨው ዝጥዕም ማይ ዘይኮነስ ኣዝዩ ምቁር ማይ እያ እትፍልፍል። ማዕበል ክብርትዕ ከሎ ግና ካብቲ ማይ ጨው ባሕሪ ጸጸኒሑ ይደፍና ነበረ። እቲ ማዕበል ዓቢጥዋ ምስ ተመልሰ ጣዕሚ ናይታ ዓይኒ ማይ ጨዋዊ ኮይኑዶ ይኸውን ብምባል በታ ሒዘያ ዝነበርኩ ኩባያ ቀዲሔ ጠዓምክዎ። እንተ ኾነ ግና ጣዕማ ከም ቀደሙ ምቁር ኮይኑ እየ ረኺበዮ።"
እቲ ክርስቶስ ዝህበና ሰላም ድማ ንዓና ከምኡ እዩ። ዝተፈላለዩ ዓይነት መረርቲ ማዕበላት እኳ ክደፍኑና እንተ ፈተኑ: እቲ ካብ ውሽጥና ዝፍልፍል ሰላም ግና ኣይርበሽን።
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ውሽጣዊ ሰላም እትህበኒ ንስኻ ኢኻ። ነቲ እትህበኒ ሰላም ክዝርግ ዝኽእል ማዕበል ስለዘየልቦ ኤመስግነካ ኣለኹ። ነዚ እትህበኒ ሰላም ድማ ናብ ካልኦት ከውሕዞጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
Radio Erena: 05 May 2021
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ናብ ኢትዮጵያ ተዓዛቢ ምርጫ ንምልኣኽ ዝነበሮ መደብ ሰሪዙ።
እቲ ሕብረት ነቲ መደብ ዝሰረዞ፣ እቲ ልኡኽ ክህልዎ ብዛዕባ ዝኽእል ናጽነትን ዓይነት መሳርሒ ርክባትን ብዝምልከት ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምርድድዳእ ክበጽሕ ብዘይምኽኣሉ’ዩ።
ላዕለዋይ ወኪል ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ሕብረት ኤውሮጳ፣ ጆሴፍ ቦረል፣ ናብ 27 ኣባላት እቲ ሕብረት ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ቅድሚ ምርጫ ንዝካየድ ምድላዋት ይኹን ምዝገባ መረጽቲ ከምዘይዕዘብ ኣረጋጊጹ።
ወኪል መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኑ፣ እቲ ቀንዲ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ፣ ኣብ ጉዳይ መሳርሒ ርክባት ምዃኑ ብምጥቃስ፣ እቲ ሕብረት፣ ካብ ስርዓተ ርክባት ኢትዮጵያ ወጻኢ ዝኾነ፣ ቪ-ሳት ዝተብሃለ መሳርሒ ክጥቀም ብምምራጹ ዝተላዕለ’ዩ ክብል ኣረዲኡ።
ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኵናት ትግራይን ብዝምልከት ብ19 ሚያዝያ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ’ዩ፣ ተዓዛቢ ምርጫ ንምልኣኽ ወሲኑ ኔሩ።
ኣብ ውሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ክልተ እዋን ፍሉይ ልኡኹ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰደደ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ብዘይካ’ቲ ናይ ምርጫ ጉዳይ፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወጻእ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ትግራይ ብዘይዕንቕፋት ሰብኣዊ ሓገዛት ክባጻሕ ክፈቅድ፣ ኣብ ትግራይ ዝተፈጸመ ገበናት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብናጻ ኣህጉራዊ ኣካል ክጻረን፣ ነቲ ገበን ዝፈጸሙ ኣካላት ድማ ክሕተቱን ዝብል ውሳኔታት”’ውን ምሕላፉ ይዝከር።
====================


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ዝተራኸቡ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ፣ናብ ሶማልያ ተወሳኺ ሰራዊት ዝልእኹሉ መስርሕ ተዘራሪቦም።እቲ ዝወፀ መግለፂ ከምዝሕብሮ፣ሰራዊት ኬንያ ኣብ ትሕቲ ስሙር ሓይሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ንክንቀሳቀስ ክሓቱ‘ዮም ተባሂሉ‘ሎ።
ድሕሪ ጠለብ በይነ መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ሰራዊታ ምናልባሽ ናብ‘ቲ ኣብ ሶማልያ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ዝተጀመረ ውግእ ክትልእኽ ከምዝኽእል ኢትዮዽያ ገሊፃ‘ላ።መራሕቲ ኢጋድ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣኪቦም ነይሮም።
ሰራዊት ኬንያ፣ቅድሚ ሓደ ወርሒ ዝጀመርዎ ወፍሪ፣ብዝናብን ሎጂስቲካዊ ፀገማትን ዝተደናጎየ‘ውን እንተመሰሰ፣ቀስ እናበለ ምዕባለ የርኢ‘ሎ።
ዲፕሎማትን ወትሃደራዊ ተንተንትን፣ግና ንኣል-ሸባብ ካብ ሶማልያ ፀሪግካ ንምውፃእ ዝተማለአ ዓቅሚ ይጠልብ‘ዩ ይብሉ።ካብ ሞንጎ‘ዞም ዓቅምታት ‘ዚኣቶም፣ተዋጋእቲ ሄሊኮፕተራት፣ነፈርቲ ውግእ ታንክታትን ከምዝኾኑ ይጠቅሱ።
ጥምረት ሓይልታት ፀረ-ኣል-ሸባብ፣ወፃእተኛ ሓገዝ ከምኡውን ዓቅሚ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማልያ -ኣሚሶም፣ንክጠናኸር ውሳነ ባይቶ ፀጥታ ሕ/መ‘ውን ኣድላዪ ምኻኑ ይገልፁ።ኣብ ኢትዮዽያን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣምባሳደር ኬንያ ሞኒካ ጁማ፣ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ብህፁፅ ክሓልፍ ከምዝግባእ ዘእምን ምኽንያት ከቃልሑ‘ዮም ይብላ፥
“ንበዝሒ ሰባት ጥራሕ ኣልዒልካ ምዝርራብ ዝረብሕ ኣይኮነን።ሓደ ወትሃደራዊ ወፍሪ ብሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕሪን ክድገፍ ኣለዎ። ናይ ኣጋር ወፍሪ‘ውን እንተኾነ ብብቁዕ ኣፅዋር ክሕገዝ ኣለዎ” ይብል።
ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ንስትራተጂካዊ መስመር መራኸቢ ኣል-ሸባብ ዝኾነ ወደብ ኪስማዮ ንምብታኽ ዘኽእል ስጉምቲ ንክውሰድ ንክፈቅድ ክሓቱ‘ዮም።ገለ ሓይልታት ሕ/መ ግና፣ማዕረ ምእዋጅ ኲናት ዝራኣይ ስለዝኾነ ንወደብ ምዕፃው ኣይፈቅዱን ይኾኑ ዝብል ጥርጣረ ኣሎ።
ኣምባሳደር ጁማ ግና፣እቲ ወትሃደራዊ ወፍሪ ክዕወት እንተኾይኑ፣ መስመር ርክብ ኣል-ሸባብ ምብታኽ ግድን‘ዩ ይብላ።
ኣተኣናጋዲት ኣኼባ ኢጋድ ኢትዮዽያ፣ንምቅባፅ ኣል-ሸባብ ብድሕሪት ኮይና ትደፍእ ዘላ ሓይሊ ከምዝኾነት‘ዩ ዝእመን።
እንተኾነ ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ናብ ውግእ ፀረ-ኣል-ሸባብ ንምውፋር ዝተበፅሐ ውሳነ ዛጊድ የለን‘ዮም ዝብሉ።ወሃቢ-ቃል ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም ”ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ከምዝሰገሩ ዝዝረብ ዘሎ ሓበሬታ ሓቂ ኣይኮነን።ወትሃደራት ኢትዮዽያ ኣብ ጥቃ ዶብ ኣለው።ገለ እዋናት‘ውን ኣበይ ከምዝርከቡ ንምንፃር ዝካኣል ኣይኮነን።እቲ ቁም-ነገር፣ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ኣይሰገሩን ዘለው” ኢሎም።
ኣፍሪቃውያን ዲፕሎማታት ብወገኖም፣ኢትዮዽያ ምስ ኣሚሶም ንክትወፍር ንዝቀርበላ ፀቅጢ ትቃወም‘ያ ዘላ፣ሓይልታት ኬንያ ግና ምስ ኣሚሶም ንክንቀሳቀሱ ድልየቶም‘ዩ።
ኢትዮጵያ ናብ ሶማልያ ሰራዊታ ክትልእኽ ትኸውን'ያ ተባሂሉ
ሪኢና ዝብሉ ሰባት ግና ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ሶማልያ ሰጊሮም'ዮም ይብሉ ኢትዮጵያ ግና ነዚ ሓበሬታ'ዚ ሓቂ ኣይኮነን ትብሎ
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ዝተራኸቡ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ፣ናብ ሶማልያ ተወሳኺ ሰራዊት ዝልእኹሉ መስርሕ ተዘራሪቦም።እቲ ዝወፀ መግለፂ ከምዝሕብሮ፣ሰራዊት ኬንያ ኣብ ትሕቲ ስሙር ሓይሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ንክንቀሳቀስ ክሓቱ‘ዮም ተባሂሉ‘ሎ።


text:
ትግርኛ (tigrinja)
“ሲ.ኤስ.ኤን.” (CSN) እቲ ንናይ ሽወደን ደገፍ-ትምህርቲ፥ ማለት ነቲ ንትምህርቲ ዚምልከት ሓገዝ-ገንዘብን ልቓሕን ዘመሓድር ቤትስልጣን’ዩ። ንናይ ትምህርቲ ምዝዋር-ማኪና ልቓሕን፥ ንምምላስ ልቓሕ ኣቝሑ-ገዛን
ውን፡ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ናይ’ዚ ቤትስልጣን’ዚ’ዩ። ኣብ’ዚ ብዛዕባ’ቶም ዝተፈላለዩ ደገፋት ብዝሰፍሐ ክተንብብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ሓበሬታ ናይ ትግርኛ ሓፈሻዊ ዝዀነ ትሕዝቶ ዘሎዎ እዩ።
ናብ ሽወደን ሓድሽ መጻእተኛን ስደተኛን ዝዀንካ
ንስኻ (ንስኺ)፡ ናብ ሽወደን ከም ስደተኛ ኴንካ ዲኻ መጺእካ? ኣብዚ ንዓኻ ስደተኛ ወይ ውን ንዓኻ ንናይ ሓደ ብዘይወለዲ ዝመጸ ስደተኛ ቖልዓ ብዓል-ሕድሪ ዚኸውን ሓበሬታ ተዳልዩ ኣሎ።
Ny i Sverige
ደገፍ-ትምህርቲ - ንትምህርቲ ዚኸውን ሓገዝ-ገንዘብን ልቓሕን
ናይ ካልእ ሃገር ዜጋ ዲኻ?
ንስኻ ናይ ካልእ ሃገር ዜጋ ዝዀንካ፥ ንገለ ክማልኡ ዘሎዎም ኩነት እንተ ኣማሊእካ፥ ናይ ሽወደን ደገፍ-ትምህርቲ ንኽትረክብ መሰል ኣሎካ። እንተ ደኣ ”ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ” (permanent uppehållstillstånd (PUT)) ኣልዩካ፥ እሞ ኣብ ሽወደን ነባሪ ዄንካ፥ መብዛሕትኡ ጊዜ፡ ናይ ሽወደን ደገፍ ትምህርቲ ክትረክብ መሰል ኣሎካ’ዩ።
እንተ ደኣ ከም ስደተኛ ተቘጺርካ ወይ ውን ንዕኡ ብዚመስል ምኽንያት፥ ካብ ሚግራሾንስቨርከት ብጊዜ ዝተደረተ ”መንበሪ-ፍቓድ”ተዋሂቡካ፥ መብዛሕትኡ ጊዜ፡ ናይ ሽወደን ድገፍ-ትምህርቲ ውን ንምርካብ መሰል ኣሎካ’ዩ። ከም ሓታቲ ዑቕባ ኴንካ ግን፡ ንኽትረክ መሰል ኣይህልወካን’ዩ።
ካብኡ ሓሊፉ፡ ከከምቲ ዘሎካ ዜግነት፡ ንኣብነት ዜጋ ናይ ሓንቲ ኣብ ሕብረት-ኤውሮጳ/”ኤኤስ” ዘላ ሃገር ወይ ስዊዘርላንድ ምዃንካን ዘይምዃንካ መሰረት ብምግባር፥ ነንበይኑ ዚምልከቶ ሕጊታት ኣሎ’ዩ።
እቶም ዘሎዉና ነንበይኖም ደገፋት-ትምህርቲ
ከከምቲ እትመሃሮ ትምህርቲን፡ ዕድሜኻ ውን ክንደይ ከም ዝዀነን መሰረት ብምግባር፤ ነንበይኑ ዓይነት ደገፋት-ትምህርቲ’ዩ ዘሎ። እቶም ልሙዳት ዝተባህሉ እዞም ዚስዕቡ እዮም፡-
ኣብ ጂምናስዬት ትመሃር ምስ ትኸውን፥ ክሳብ’ታ 20 ዓመት ትመልኣላ ዓመት ዘላ ናይ ጽድያ ክፍለ-ዓመት (vårterminen)፥ ናይ ትምህርቲ ሓገዝ-ገንዘብ ኪወሃበካ ይኽእል’ዩ። እዚ ናይ ትምህርቲ ሓገዝ-ገንዘብ፥ ነንበይኑ ዓይነት ክፋል ሓገዛት ዘሎዎ፥ ንኣብነት ናይ ትምህርቲ ሓገዝ-ገንዘብን ካልእ ተወሳኺን ሓገዝ-ገንዘብን’ዩ። እዚ ተወሳኺ ሓገዝ-ገንዘብ፡ ስድራቤትካ ውሑድ ኣታዊ ምስ ዚህልዎም፥ ምልክታ ኣቕሪብካ ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ-ገንዘብ’ዩ።
ንዓኻ ናይ ካልእ ሃገር ዜጋ ንዝዀንካ ዝተዳለወ ናይ ሓበሬታ ጽሑፍ
መተሓዳደሪ-ገንዘብ ተመሃሮ፡ ብሓገዝ-ገንዘብን ከምኡውን ብልቓሕ-ትምህርቲን ዝቖመ’ዩ። መተሓዳደሪ-ገንዘብ ተመሃሮ፥ ካብታ 20 ዓመት ትመልኣላ ናይ ቀውዒ ክፍለ-ዓመት ትምህርቲ (höstterminen) ጀሚርካ፡ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ልዕሊ ጂምናስያዊ ትምህርቲ፡ ንኣብነት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር እንተ ዄንካ ግን፥ ዋላ ትሕቲ 20 ዓመት ዄንካ ውን፡ መተሓዳደሪ-ገንዘብ ተመሃሮ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። እቲ ልቓሕ-ትምህርቲ ዳሕራይ ንኽትከፍሎ ትግደድ ኢኻ።
ንዓኻ ናይ ካልእ ሃገር ዜጋ ዝዀንካ ዝተዳለወ ናይ ሓበሬታ ጽሑፍ
እዚ ”ትምህርቲ መጀመሪ-ደገፍ’ዚ” ዚወሃበካ፥ ንዓኻ ንንውሕ ዝበለ ጊዜ ስራሕ-ኣልቦ ዄንካ ዝጸናሕካን፥ መታን ስራሕ ንኽትረክብ ድማ፥ መባእታዊ- ወይ ናይ ጂምናስዩም ትምህርቲታት ንኽትመሃር ዘድልየካ ሰብ’ዩ። እዚ፡ እንተ ደኣ ከም ናይ ምሉእ ግዜ ትምህርቲ ጌርካ ተማሂርካዮ፥ እንተ ነውሐ ክሳብ ን50 ሰሙናት ኪወሃበካ ዚኽእል ሓገዝ ገንዘብ’ዩ።
ንዓኻ ንናይ ካልእ ሃገር ዜጋ ዝዀንካ ዝተዳለወ ናይ ሓበሬታ ጽሑፍ
ልቓሕ-ትምህርቲ ከፊልካ ምምላስ
ንስኻ፡ ካብ ”ሲ.ኤስ.ኤን” (CSN) መምሃሪ-ገንዘብ ተለቂሕካ ዝተመሃርካ ሰብ፥ ትምህርትኻ ምስ ተቛርጽ ወይ ትምህርትኻ ምስ ትውድእ፥ ነቲ ዕዳኻ ምኽፋል ትጅምር ኢኻ። እዚ ድማ፡ ዋላ ”ስርሓ-ኣልቦ” ምስ ትኸውን ወይ ናይ ”ወላድነት-ገንዘብ” ምስ ትቕበል ወይ ውን ናብ ወጻኢ-ሃገር እንተ ገዓዝካ ብዘየገድስ፥ ክትከፍሎ ዘሎካ ዕዳ’ዩ። ኣብዚ ታሕቲ፡ ብኸመይ ዕዳኻ ከም ትመልስን፥ ንምኽፋል ሽግር ምስ ዘጓንፈካን ድማ እንታይ ከም ትገብርን፥ ሓበሬታ ክትረክብ ኢኻ።
ልቓሕ ኣቝሑ-ገዛ ከፊልካ ምምላስ
“ሲ.ኤስ.ኤን.” (CSN) ክሳብ ታሕሳስ 2021 ዝነበረ ጊዜ፥ ናባኻ ኣብቲ መደብ ኮሙናዊ-ምቕባል ስደተኛታት እትዊ ዝዀንካ ሰብ ዘቕንዐ፥ ልቓሕ ኣቝሑ-ገዛ ኪህብ ጸኒሑ’ዩ። ካብ 1 ጥሪ 2022 ጀሚሩ ግን፡ ንልቓሕ ኣቝሑ-ገዛ ምልክታ ክተቕርብ ኣይክኣልን እዩ። እዚ ድማ ብሃገራዊ-ባይቶ ዝሓለፈ ውሳነ እዩ።
ይኹን እምበር፡ “ሲ.ኤስ.ኤን.” (CSN) ነቲ ልቓሕ ኣቝሑ-ገዛ ከፊልካ ናይ ምምላስ ስራሕ ንቐጻሊ ውን ከመሓድሮ እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ኣታ ድሮ ልቓሕ ኣቝሑ-ገዛ ወሲዲካ ዘሎኻ ሰብ፥ ከምቲ ናይ ቅድምካ ነቲ ዕዳኻ ምኽፋል ክትቅጽሎ ኢኻ። እንተ ደኣ ነቲ ዕዳኻ ምኽፋል ዘይትኽእል ኴንካ ግን፥ መታን እንታይ መፍትሒ ዕድላት ከም ዘሎ ሓቢርና ንኽንርኢ፥ ምሳና ርክብ ክትገብር ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ።
ልቓሕ ንመምርሒ መኪና(ፓቴንቲ)
ደረጃ B ዘለዎ ፍቓድ መምርሒ መኪና(ፓቴንቲ) ንምውጻእ ካብ ሲ.ኤስ.ኤን(CSN) ልቓሕ ክትወስድ ይከኣል እዩ።ፓቴንቲ እንተለካ ስራሕ ክትረክብ ዝቐለለ ይኸውን።
ልቃሕ ፓቴንቲ ከተመልክት ትኽእል
- ኣብ መንጎ 18-47 ዝዕድሜካ፡ስራሕ ዘይብልካን ገለ ጠለባት ምስ ተማልእ ወይ ድማ
- 19 ወይ 20 ዝዕድሜኻን 2ይ ደረጃ ቤ/ት ወይ ተመሳሳሊ ትምህርቲ ዝወዳእኻ ምስ ትኸውን እዩ።
እንተ በዝሐ ክሳብ 15 000 ክሮኖር ክትልቃሕ ትኽእል።ኣብ መጻኢ፡ፓቴንቲ ኣብ ምውጻእ ተዓወት ኣይትተዓወት ብዘይ ገድስ፡ነዚ ልቓሕ’ዚ ግድን ክትመልሶ ኣለካ።
ምሳና ርክብ ግበር
ምሳና ርክብ ምስ ገበርካ፡ ብቛንቋ ሽወደን ወይ ብእንግሊዝኛ መልሲ ክንህበካ ኢና።
ብዛዕባ መሰል ሽወደናዊ ደገፍ-ትምህርቲ ንምፍላጥ ደውሉልና
ሰኑይ-ዓርቢ 9.00-12.00
ክፈት ኤ-ፖስት ኦርኒክ
ከም ልሙድ ኣብ ውሽጢ 3 ናይ ስራሕ-መዓልታት ንምልሽ ኢና።
ብዛዕባ ትምህርቲታት ንኽትሓቱ ደውሉልና
ሰኑይ-ዓርቢ 9.00-15.00
ክፈት ኤ-ፖስት ኦርኒክ
ከም ልሙድ ኣብ ውሽጢ 3 ናይ ስራሕ-መዓልታት ንምልሽ ኢና።
ብዛዕባ ምምላስ ናይ ልቓሕ ገንዘብ ደውሉልና
ሰኑይ-ዓርቢ 9.00-15.00
ክፈት ኤ-ፖስት ኦርኒክ
ከም ልሙድ ኣብ ውሽጢ 3 -5 ናይ ስራሕ-መዓልታት ንምልሽ ኢና።
ብዛዕባ ልቓሕ ኣቝሑ-ገዛ ደውሉልና
ሰኑይ-ዓርቢ 9.00-15.00
ክፈት ኤ-ፖስት ኦርኒክ
ከም ልሙድ ኣብ ውሽጢ 3 ናይ ስራሕ-መዓልታት ንምልሽ ኢና።
ብዛዕባ ልቓሕ ንትምህርቲ ምዛውር-ማኪና ደውሉልና
ሰኑይ-ዓርቢ 9.00-12.00
ከም ልሙድ ኣብ ውሽጢ 3 ናይ ስራሕ-መዓልታት ንምልሽ ኢና።


text:
Radio Erena: 23 July 2019
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን፣ ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ንሱ ኣብ ዝርከበሉ ኣጋጣሚታት እንተዘይኮይኑ፣ ካልኦት ዜጋታት እታ ሃገር ሃገራዊ መዝሙር ከይዝምሩ ዝእግድ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ሚኒስተር ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ሚኒስተር ሚካኤል ማኩወ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ካልኦት ስበ ስልጣንን መራሕቲ ትካላትን ኣብ ዝርከቡ ኣጋጣሚታት፣ ሃገራዊ መዝሙር ክዝመር ምጽንሑ ብምጥቃስ፣ እዚ ድማ ንክብሪ እታ ሃገራዊ መዝሙር ዘነኣእስ ምዃኑ ገሊጹ።
ሃገራዊ መዝሙር፣ ንፕረዚደንት ጥራይ ስለዝምልከት፣ ንሱ ኣብ ዝርክከበሉ ኣጋጣሚታት ጥራይ ክዝመር ከምዘለዎ ድማ ኣስሚርሉ።
ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣብ ዝርከብሉ ኣጋጣሚ ሃገራዊ መዝሙር ክዝመር ምጽንሑ ዘመልከተ ሚኒስተር ዜና ደቡብ ሱዳን፣ እዚ ካብዚ ሓድሽ ትእዛዝ ንደሓር ደው ከምዝብል ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኪር፣ ብ19 ሓምለ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት’ዩ ነዚ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ሃገራዊ መዝሚር ሱዳን፣ ድሕሪ ምእዋጅ ናጽነት እታ ሃገር ኣብ 2011 ዝጸደቐ’ዩ።
ትእዛዝ ፕረዚደንት ኪር ብዘይካ’ዚ፣ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ወትሃደራዊ ልብሲ ወድዮም ኣብ ህዝባዊ ሰሚናራትን ኣኼባታት ህዝብን ከየካየዱ ኣጊዱ ኣሎ።
ነዚ ብፕረዚደንት ሳልቫኪር ተመሓላሊፉ ዘሎ ናይ እገዳ ትእዛዛት ዝጠሓሱ ዜጋታት እታ ሃገር እንታይ ዓይነት መቕጻዕቲ ከምዝብየነሎም ዝተዋህበ ተወስኺ ሓበሬታ የለን።
=================


text:
ካብ ዕለት 24 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ጀሚሩ ኣብ በልጀም ኣብታ ካብ 1914 ክሳብ 1918 ዓ.ም. ዝተኻየደ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ካብ ዘባረዖም ዝተፈላለዩ ክልተ ከበድቲ ውግኣ ዝተኻየዱሉ ዞባ ፊያንድረ ሓፈሻኢ ጉባኤ ዘካይድ ዘሎ ናይ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት፡ ነቶም በቲ ዘስካሕክሕ ውግእ ኣደዳ ዝዀኑ ንምዝካር ኣብታ ከተማ ናብ ዝርከብ መካነ መቓብር ብምኻድ ናይ ፍትሓት ጸሎት ኣዕሪጎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብቲ ዝተጸመ ስነ ስርዓት ጸሎት ፍትሓት ግዳይ ውግእ ዓለም ንዝተሳተፉ ናይ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሕብረት ጉጅለ ብፁዓን ጳጳሳት ዝመርሑ ናይቲ ጉባኤ ምኽትል ኣቦ መንበር ኣብ ኢጣሊያ ናይ ከተማ ላቲና ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማርያኖ ክሮቻታ ክዀኑ እንከለዉ ናይ ሉሰምበርግ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ቡኡነ ዣን ክላውደ ሆለሪኽ ኣብቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝካየድ ዘሎ መደበይና በመል 15 ሓፈሻዊ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ይሳተፉ ብምህላዎም ከምዘይተረኽቡ ክንገር እንከሎ፡ ኣብ ካተድራል ቅዱስ ማርቲን ኣብ ዞባ ፊያንዳር ካብ ዝርከባ ኣቢያተ ትምህርቲ ዝተዋጽኡ ብዙሓት ተመሃሮ ዘሳተፈ ንዝኽሪ ኣደዳ ቀዳማይ ውግእ ዓለም መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉ ናይ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ዘውጸኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ነቲ ኣብ ካተድራል ቅዱስ ማርቲን ስዒቡ ኣብ ቅዱስ ጊዮርጊስ ናይ ኵለን ኣቢያተ ክርስቲያን ልኡካን ዘሳተፈ ናይ ሓባር ጸሎት ፍሓት ከምእተኻየደን ናይ መላእ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሕብረት ልኡካ ብፁዓን ጳጳስትን ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያን ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕትን ሰብ ጽቡቕ ድላይን ብሓባርዘዕረግዎ ጸሎተ ፍትሓት፡ ሰላም እቲ ሓደ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ብሓባር ዝቃላሕ ዕሴት ምዃኑን፡ ንናይ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ቅዋሜ መሰረት እውም ምዃኑ ዝሓበረ ናይ መላእ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት መግለጺ ኣስዒቡ፡
እቲ ናይ መላእ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ሓፈሻዊ ጉባኤ ዝክረ ነገር ካብ ዝገበሮም ሓደ እቲ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ወጻእን ናይ ደሕንነት ፖለቲካ ጉዳያት ሓላፊት ምኽትል ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ድረገት ምኽትል ኣቦ መንበርን ፈደሪካ ሞገሪኒን ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ምስንባት ጉዳይ ዝክታተሉ ሚሸል ባርናርን ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ኤኮኖሚ ጉዳይ ሓላፊ ሉካ ዣሃይርን ናይ ኤውሮጳ ፈደራላዊ ማሕበር መንእሰያት ኣቦ መንበር ክሪስቶፈር ግሉክ ዘሳተፈ እቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2019 ዓ.ም. ዝካየድ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ኣባላት ህዝባዊ ባይቶ ምርጫን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ከምዝዘተየ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 27 January 2017
ኣብ እስራኤል፣ ክፉት ቤት ማእሰርቲ እናተባህለ ኣብ ዝግለጽ ኾሎት ተኣሲሮም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቲ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊኦም ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ ንምቅዋም፣ ብሓሙስ 26 ጥሪ ሰፊሕ ሰላምዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ብ13 ኣውቶቡሳት ተጻዒኖም ዝተበገሱ ኤርትራውያን፣ ኣብ ቀጽሪ’ቲ ኣብ ዮርሳሌም ዝርከብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገርን ፊት ፓርላማ እስራኤልን ብምትእኽኻብ’ዮም፣ ነቲ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊኦም ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ ዝኹንን ተቓውሞታት ኣስሚዒኦም።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እስራኤል፣ ንጉዳይ ኤርትራውያን ብዕቱብ ስለ ዘይተገንዘቦ፡ ኣብ ብይኑ ንመንግስቲ እስራኤል ዝሕግዝ ውሳኔታት ከሕልፍ ብምጽንሑ፣ እቶም ኤርትራውያን ኣብ ቀጽሪ’ቲ ኣብ እዮርሳሌም ዝርከብ ቤት ፍርዲ ሃኣልዮን ሰልማዊ ሰልፊ ከምዘካየዱ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር የረድእ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ኣብ ኾሎት ኣሲርዎም ዘሎ ኤርትራውያን ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክወጹ ወይ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ክጸንሑ ዝብል ሓድሽ ሕጊ ይሰርሓሉ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
ብዘይካዚ፡ ነብሲ ወከፍ ስደተኛ 20% ካብ ኣታዊታቱ ተቖሪጹ፡ ኣብ ፍሉይ ባንክ ተቐሚጡ ክጸንሕ ዝብል ሓድሽ እማመ መንግስቲ እስራኤል፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ከቢድ ጸቕጢ ፈጢሩ ብምህላዉ፣ እዚ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ’ውን ነዚ ንምቅዋም ምዃኑ ተሳተፍቲ ናይቲ ሰልፊ ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እዚ፡ ካብዚ ሓድሽ ዓመት ኣትሒዙ ተግባራዊ ክኸውን’ዩ ተባሂሉ ዘሎ እሞመ፡ ቆልዑ ንዘለዎም ስድራቤታትን ብዝያዳ ከም ዝሃሲ ይዝረበሉ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ብግዴታ ኣብ ባንክ ክጸንሕ ኣለዎ ዝብሎ ዘሎ 20% ካብ እቶት ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ፣ ካብታ ሃገር ንምውጻእ ፍቓደኛ ክሳብ ዘይኮኑ ከምዘይወሃቦም ይንገር።
በቲ መንግስቲ ክወጽእ ዝተኣዘዘ ስደተኛ፣ ምውጻእ እንተኣብዩ ድማ እቲ ኣብ ባንክ ዝርከብ ውህሉል 20 ሚእታዊት ካብ ኣታዊታቱ ክህገር ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ኾሎት ተኣሲሮም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነዚ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝኽተሎ ዘሎ ሓፈሻዊ ፖሊሲን ኣብ ጸጽባሕ ዘውጽኦ ዘሎ ውሳኔታትን ኣብ ዝተቓወምሉ፣ ብርክት ዝበሉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ኣብ ካልኦት ከተማታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ወገናቶም’ውን ከምዝተጸንበርዎም ወኪል ሬድዮ ኤረና ሓቢሩ።
============================


text:
Radio Erena: 13 December 2016
10ታሕሳስ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ብደረጃ ዓለም ተዘኪሩ ውዒሉ።
ድሕሪ ምእዋጅ ሓፈሻዊ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ 1948 ዓመታዊ ዝዝክር ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ነቲ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ መሰል ደቂ ሰብ ኣህጉራዊ ቆላሕታ ንምርካብ ዝዓለመ’ዩ።
ሎሚ ዓመት ተዘኪሩ ኣብ ዝወዓለ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ከኣ፣ ኣብ ከም በዓል ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ዝፍጽምዎ ዘለዉ ምግሃስ ውልቃዊ እምነት፣ ናይ ምንቅስቓስ ናጽነት፣ ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽን ካልእን ዝኣመሰለ መሰረታውያን መሰላት’ዩ ተተኵሩሉ።
መንግስቲ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፣ ኣብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ኣካላት እቲ ውድብ ምጽራይ ይካየደሉ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ነዚ ከተጻርን ከተጽንዕን ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት፣ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይፍጸም ከምዘሎ ድሕሪ ምርግጋጻ፣ ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲ፣ ብክሲ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት፣ ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክቐርቡ ዝብል እማመ ምቕራባ ዝዝከር’ዩ።
እንተኾነ፣ እቲ ጉዳይ ናብቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ቅድሚ ምቕራቡ፣ ዝያዳ መጽናዕትን መርመራን ክካየደሉን፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ይፍጸም ኣሎ ዝተባህለ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ንምፍትሑ፣ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ምኽርን ለበዋታትን ንኽቐርብ’ዩ ተወሲኑ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብሰንኪ እምነቶምን ዘለዎም ናይ ፖለቲካ ኣረኣእያን ኣማኢት ዜጋታቱ ሃለዋቶም ከምዝጠፍእ ምግባሩ ኣብቲ መርማሪት ኮሚሽን ዘቕረበቶ ሰነድ ብመርትዖታት ተሰንዩ ቀሪቡ ይርከብ።
እቲ መንግስቲ ግኑን ስም ንዘለዎም ጋዜጠኛታት፣ ፖለቲከኛታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ካብ ዝቕይዶም ኣስታት 15 ዓመታት ኣቝጺሩ፣ ብዛዕባ ሃለዋቶም ዝኾነ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ሓንጊዱ ይርከብ።
ስእሊ፣- ኣርካይቭ ኢንተርነት
====================


text:
ብዙሕ ግዜ ንገራት ካብ ቁጽጽርና ወጻእ ክኸዱ ከለዉ ኩሉ ኸኣ ኣንጻር እቲ ንሕና ዝተጸበናዮ ክጸንዓና ከሎ። ዝተጸበናዮም ሰባት ክጠልሙና ከለዉ ተስፋ ዝገበርናሉ ኩሉ ክወድቕ ከሎ ዝስማዓና ናይ በይንነት ስሚዒት ኣዚዩ ዓብን ገዚፍን እዩ ኣብዚ ግዚእ እዚ ኣብ ቡዙሓት እናተቐመጥካ በይንኻ ዝስማዓካ እዋናት እዩ። ጸገምን ሽግርን ነብይንኻ ከምዝኾነ ስለ ዝስማዓካ ካልእ ብዛዕባኻ ዝግደስ እካ ኣይመስለካን እዩ። ነገር ኩሉ ንዓኻ ከቢድ እዩ።
እቲ ሓታቲ ባዕሉ መላሲ
መቸም ቡዙሕ ግዜ መልሲ ፈሊጡ ዝሓተካ ሓታተይ ብድሕሪ ሕትኡ ገለ ግብረ መልሲ ከም ዘለዎ ፉሉጥ እዩ። ሰበ ብሓፈሻ ንናይ ሕትኡ መልሲ ከምዝደሊ ካብ ኩላትና ዝስወር ኣይኮነን። ኩሉትና ንሕና ክንምልሶ ዘይንኽእል ካባና ብዝበለጸን ብዘዓበየን ነገር መልሲ እንጽበየሎም ሕቶታት ማእለያ ዘይብሎም ቡዙሓት እዮም። ሰብ ከኣ
ፍርዲ ኣንበሳ
ሓደ ግዜ ካብ ሓደ ሰባኺ ዝሰማዕክዎ ምሳሌ ንዓይ ኣዝዩ መሃሪ ዀይኑ ስለዝረኸብክዎ ከካፍለኩም፡- ሓደ ግዜ ኣብ ሓደ ከባቢ ሓደ ግርጉር ኣንበሳ ነበረ። ኣብ መገዲ ኣርበዓ ናይቲ ከባቢ ኸኣ ወሳኒ ዝኾነ ቦታ ሒዙ ብእኡ ንዚሓልፍ ዘበለ የዘንግዕን ግዳዩ ይገብሮን ነበረ። ድሕሪ ገለ እዋን የሱስ በቲ ኸባቢ ሓላፍ መገዲ
ዘውርስ ወለዶ
ትርጉም እያሱ ዝብል ስም እግዚኣብሄር መድሓኒ ማለት እዩ። እያሱ ወለድኡ ካብ ነገድ ኤፍሬም፡ ሓደ ካብ ደቂ ዮሴፍ እዩ። እያሱ ሓደ ካብቶም ካብ ምድሪ ግብጺ ዝወጹ እስራኤላዊ መንእሰይ ኮይኑ፡ ኣገልጋሊ ናይ ሙሴ ድማ ነበረ። ድሕሪ ሞት ሙሴ ከኣ መራሒ ህዝቢ እስራኤል ክኽውን ብእግዚኣብሄር ተሓርየ። ደቂ እስራኤል
ሕማም ሰብ ቆሮንጦስ ሕማም እዚ ዘመን እዚ
ምፍልላይ፣ ሓድሕዳዊ ዘይምስናይ፣ ክብረት ርእስኻ ምድላይ፣ ንሓጥያት ምምኽናይ ኣብ እታ ኣካል ክርስቶስ ክርኣዩ ዘይግብኦም ባእታታ ይኹኑ እምበር ግና እንሆ ጐሊሖም ብድምቀት ይረኣዩ ኣለዉ። እዚ ከምዚ ዓይነት ሕማም ዝተራእያ ሓንቲ ማሕበር ኔራ እያ።ኣብ መጽሓፍ ቁድስና ብፍላይ ከኣ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ብርክት
ብግዚኡ ንኹሉ ክምልሶ እዩ
ኣብ ህይወትናዘድልዩና ነገራት ኣዝዚዮም እኳ ቡዙሓት እንተኾኑ ሓንሳብ ሓንሳብ ግና ካብ ድሌታትና ዝበለጸንህጹጹን ነገር እንደልዮ ኣሎ። ነቲ ዘድልየናኣዚዩ ኣገዳሲ ነገር ንምርካብ ከኣ ዘይተኣደነጻዕርን ተወፋይነትን ካብ ምግባር ዓዲ ኣይንውዕልንኢና። እስከ ሓደ ኣብነት ክህበኩም ንበል ኣዴኻወይ ኣቦኻ ወይ እውን ካብ
ሰናይ ሕልና
እዚ ሕልና እዚ ብክርስቶስ የሱስ ኣሚንና ምስተጠመቕና ዝውሃበና እዩ(1ጴጥ 3:21) ። ቃል ኣምላኽ ኣነጺሩ ከምዝብሎ ከምቲ ቅድሚ ዳግም ምውላድና ብበደልናን ብኣበሳናን ምውታት ዝነበርና: ከምኡውን ሕልናና ቅድሚ ብጥምቀት ንክርስቶስ ኣብ ሞቱን ኣብ ትንሳኤኡን ምሕባሩ ምዉት ግብሪ እዩ ዘፍሪ ነይሩ(እብ 9:14) ።እዚ


text:
ኣብ ኢጣሊያ ኣብታ ማርያማዊት ከተማ ተባሂሉ ዝንገረላ ከተማ ሎሬቶ ኣብ ዝርከብ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ብናይታ ከተማ ሊቀ ጳጳሳት ንር.ሊ.ጳ. ፍሉይ ልኡኽ ንናይ ሎረቶ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ብጹዕ ኣቡነ ፋቢዮ ዳል ቺን ዝመርሕዎ ብቐጥታ ብምስማዐ ርእየት ውሕዘት ብዜና ቫቲካን ዝመሓላለፍ ጸሎት መቐጸርያን ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ካብ ዕለት 6 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ጀሚሩ ክመሓላለፍ ምዃኑ ዜና ቫቲካን ይሕብር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብዚ ቅዱስ ሰሙን እቲ ቅዱስ ቤተ ማርያምን በቶም ክልተ ዓበይቲ ማርያማዊ ጽሎታትን በቲ እቲ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ዘሎረቶ ጽባቔን መንፈሳውነትን ተሰንዩም ከምዝቐርብን፡ እዚ መደብ ጸሎት ዕለት 6 ሚያዝያ ከምዝጅመር ነቲ ጸሎት ዝመርሑ ንቅዱስ ማራማዊ ስፍራ ዘሎረቶ ልኡኽነቶም ንር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብጹዕ ኣቡነ ፋቢዮ ዳል ቺን ከምዝኾኑ ዝሓበረ ዜና ቫቲካን፥ “ቅዱስ ቤት ዘሎሬቶ ኣብ ልዕሊ ናይ ሕይወት እግዚኣብሔር ተስፋና ንኸይነቅህም ብማላድነት ማርያን ንጽልይ፡ እዚ መደብ ጸሎት ልክዕ ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ክዓርግን ስዒቡ ጸሎት መቝጸርያ ክፍጸም እዩ፡ ብናይ ኢጣሊያ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ትሽዓተ ምሸት ካብ መንፈስ ክፍኣትን ካብቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ናጻ ክንወጽእ ጸሎት መቕጾርያን ጸሎት ምሕንጽታ ለማርያም ዘሎሬቶ ክድገም እዩ” እንክብሉ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ይሕብሩ።
እቲ ስነ ስርዓት ብድምጺ ብዜና ቫቲካን ብድምጽን ምስልን ብመደብር ተለቪዥን ተለፓቸን ብፓድረ ፒዮ ናይ ተለቪዥን መደብርን ኮራሎ ብእተሰምየ ናይ ኢጣሊያ ካቶሊካዊ ናይ ተለቪዥን መደብርን ብቐጥታ ዝመሓላለፍ ከምዝኾነን፡ ረቡዕ ቅዱስ ሰዓት ትሽዓተ ምሸት ብብጹዕ ኣቡነ ዳል ቺን ዝመራሕ ጸሎት መቑጸርያ ብቲቩ 2000 እተሰምየ ብናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ናይ ተለቪዥን መደብር ከምዝመሓላለፍን በቲ ኣብ ፈይስቡክ ማሕበራዊ መረብት ኣብ ዘሎ ብናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣድራሻ ከምዝመሓላለፍ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
“እቲ ናይ ሎሬቶ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ናይ ማርያም ንእግዚኣብሔር እነዅልካ ከም ዝበልካዮ ይዅነለይ ናይ ዝበለቶ ስፍራ እዩ! - ዝበሉ ብጹዕነቶም - እቲ እነዅልካ ከምዝበልካዮ ዝብል ቃል ማርያም ኣብዚ ጽንኵርን በዳህን እዋን ናትና ገርና ናብ እግዚኣብሔር ክነቕርቦ ኢና” እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ድሕሪ እቲ ኣብ ኣፍደገ በይሩት ዘጋጠመ ዘሕዝን ፍጻሜ ኣብታ ሃገር እትርከብ ዞባዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብቲ ቅዱስ ኣቦና ዝኣወጅዎ ዕለት 4 መስከረም “ንሊባኖስ ኵላዊ ናይ ጸሎትን ጾምን መዓልቲ” ብሓባር ኣብ ዙሪያ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ልኡኽ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ብሑባሬ ከምእንተነብሮ ናይ ማሮናዊ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ኣብ ኣንጽዮኪያ ብጹዕ ካርዲናል በቻራ ራይ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም፥ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዘበገስዎ መዓልቲ ጸሎት ንሊባኖስ ነቲ ኣብ 1989 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ “ሊባኖስ ንዓለም ዘለዎ ዓቢይ ኣገዳስነት ምድሓን” እንክብሉ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዘስመሩሉ ሓሳብ ዘዘኻኽር እዩ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብትኽክል ልክዕ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣብ ሓደ ወደብ ዘጋጠመ ዘሕዝን ፍጻሜ በይሩት ኣዕኒዩዋን 220 ንሞት 6 ሺሕ ንማህሰይትን 300 ሺሕ ንምዝብልናን ሓደጋ ከምዘቃልዔን ቅዱስ ኣቦና “ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጾምን ጸሎትን ምእንቲ ሊባኖስ” ዕለት 4 መስከረም ክፍጸም ዕለት 2 መስከረም 2020 ዓ.ም. ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ ከምዝኣወጁን ኣብታ ሃገር ነዚ መደብ እዚ ብሓባር ምስ ሊባኖሳውያን ከፍጽሙ ልኡኾም ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ቅርበት ር.ሊ. ጳጳሳትን ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ንኽምስክሩ ኣብ በይሩት ከምእተረኽቡ ገሊጾም፡ ኣብዚ መደብ ጾምን ጸሎትን ምእንቲ ሊባኖስ ኩለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ከከም ስርዓተንን ባህለንን ክሳተፋ እውን ጻውዒት ኣቕሪቦም ከምዝነበሩን እዚ ጻውዒት እዚ ብኹለን ሃይማኖታት እውን ከም እተቓልሔን ሓቢሮም፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝበለዎ፥ “ምእንቲ ድማዕ ንበይሩት ምባል ብሓፈሻኡ ንዓለምን ናይ ብዙሕነት ኣብነት ንምብራቕን ከምኡ እውን ንምዕራብ ዓለም ከምዝኾነት ምምስካር ይኸውን” እንክብሉ ከምዝገለጽዋ ካርዲናል ራይ ይዝክሩ።
ኩሎም ሊባኖሳውያን ትስፉዋት ክኾኑ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይምዕዱ፥ ነዚ ዝዘከሩ ካርዲናል ራይ ኣስዒቦም፥ ኣብ ሊባኖስ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝኣወጅዎ መዓልቲ ጸሎትን ጾምን ምእንቲ ሊባኖስ ብቐጥታ ከምዝሓበርዎምን ንመላእ ሕዝቢ ሊባኖስ ዓቢይ ናይ ሓጐስ ምኽንያት ኮይኑን እታ ኣብ ሊባኖስ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእንቲ ሰላም እተቕርቦ ጸሎት ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ኣብ ኩሉ ክቃላሕን ኵላውነት መልክዕ ክህልዎን ገይሩ እዩ። ሰላም ዘተን መራኸቢ ድልድ ሕንጸትን ቅዱስነቶም ደጋጊሞም ከይተሓለሉን ዘቕርብዎ ጻውዒት እዩ ኢሎም።
ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 7 መስከረም 1989 ዓ.ም. ኣብ ዓለም ንዝርከቡ ንናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎምን ኣብ መልእኽቶም እውን ምእንቲ ሊባኖስ ሓንቲ መዓልቲ ጸሎት ከውከፍን ሓቲቶም፥ ሊባኖስ ካብ ሓደ ተራ ሃገር ክንየው እትውክል እያ ዝብል መግለጺኣ ዓሚዩቕ ሓቅነት ዘለዎ እዩ፥ ናይ ሓድነት ሃገር እያ፡ ናይ ብዙሕነት ኣብነት ንምብራቕን ከምኡ እውን ንምዕራብ ዓለም፡ ንናይታ ሃገር ድማዕ ከምኡ እውን ንናይ ዓለም እዚ ውህሉል ክብሪ’ዚ ክበርስ ኣይንፈቕድን! ናይ ብዙሕነት ኣብነት ዝኾነት ሃገር! ጥፍኣታ ክስራን ንኹሉ ሕውየታ ድማ ናይ ኩሉ ሕጹጽን ሉዑልን ክብሪ ስለ ዝኾነ እዋናዊ ዓለም ምእንቲ ሊባኖስ ሓላፍነቱ ተኣሚኑ ከኽብሮ ዘመሓላለፍዎ ጻውዒት ሎሚ ቅዱስ ኣቦና ናቶም ገይሮም ዕለት 4 መስከረም መዓልቲ ጾምን ጸሎትን ምእንቲ ሊባኖስ ብዝብል ኣዋጅ ኣቃሊሖምዎ ኢሎም።
ካብ በይሩት 20 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ናይ ዝርከብ ቤተ መቕደስ ቅድስተ ማርያን ዘሊባኖስ ወዘሃሪሳን ዋና ኣመሓዳሪ ኣባ ክሃሊል ኣልዋን ምስ ዜና ቫቲካን ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ቅድም ቀዳድም ቅዱስ ኣቦና ንዕለት ኣርባዕተ መስከረም ዝጠለብዎን (ዝተፈጸመ) ኵላዊ መዓልቲ ጸሎትን ጾምን ምእንቲ ሊባኖስ፡ ሊባኖስን ሕዝባን ንበይኖምን ኣብ በይናውነትን ከምዘይተጠንጠኑ ዝምስክርን ጽምዋ ከይስምዖን ዝድግፍ እዩ፥ ብፍላይ ብጹዕ ካርዲናል ፓሮሊን ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ መዓልቲ እውን ምስቲ ቅዱስ ኣቦና ዝኣወጅዎ መዓልቲ ጸሎትን ጾምን ምእንቲ ሊባኖስ ኵላዊ ኮይኑ እዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 07 April 2020
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ከተማ ናታል፣ ክዋዙሉ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ፣ ብሰንበት 5 ሚያዝያ ቃልሲኪዳን ዝኣስሩ ዝነበሩ መርዓውቲ፣ ንኣዋጅ ውሸባ ብምጥሓሶም ተኣሲሮም።
ነቲ ቃልሲ ኪዳን ዘእስር ዝነበረ ፓስተርን ኣስታት 40 ዕዱማትን’ውን ብተመሳሳሊ፣ ሪቻርስድ በይ ናብ ዝርከብ መደብር ፖሊስ’ዮም ተወሲዶም።
ብለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ 11 ሞትን ልዕሊ 1700 ድማ መልከፍትን መዝጊባ ዘላ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ከም መብዛሕትአን ሃገራት፣ ናይ ውሸባ ኣዋጅ ድሕሪ ምትሕልላፋ፣ ነቲ ኣዋጅ ዝጠሓሰ ብሕጊ ክሕተት ምዃኑ’ያ ኣጠንቂቓ።
ነዚ ኣዋጅ እዚ ዕሽሽ ብምባል፣ ጉዳይ መርዕኦም ዝገበሩ መጻምድቲን ቃልኪዳን ዘእሰረ ፓስተርን ዕዱማትን፣ ብሰኑይ ናብ ፍርዲ እኳ እንተቐረቡ ዝተዋህቦም ብይን ኣይተፈልጠን።
እንተወሓደ ግና ክልተ ቅነ ክፋል ሕጽነቶም ኣብ መደበር ፖሊስ ወይ መደበር ጥዕና ኣብ ግዱድ ውሸባ ከሕልፍዎ ተኽእሎ ከምዘሎ ማሕበራዊ ሜድያታት እታ ሃገር ይእንፍት።
==============


text:
Radio Erena: 28 June 2020
ተቛሪጹ ዝጸንሐ ዘተ ኣብ መንጎ ሱዳን፣ ግብጽን ኢትዮጵያን፣ ክቕጽል ምዃኑ፣ ካብ ከተማ ካርቱም ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
መራሕቲ ሰለስቲኤን ሃገራት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ከምኡ’ውን ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርከቦም ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዝተሳተፉሉ ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ኢትዮጵያ ኣብዚ ክራማት’ዚ ንዲጋ ተሃድሶ ክትመልእ ንዝመደበቶ ውሳኔ እውን ከምዘቋረጸቶ ተገሊጹ።
ዓብደላ ሓምዶክ ኣብ ካርቱም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ናይ ተክኒክ ጉጅለ ኣብ ሓጺር ግዜ ኣኼብኡ ኣካዪዱ፣ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሳምንታት ውጽኢቱ ከረክብ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ሓቢሩ።
ኢትዮጵያ ካብቲ ዘተ ስሒባ፣ ኣብ ናይዚ ዓመት’ዚ ክራማት ኣብ ዲጋ ተሃድሶ ማይ ከተዕቁር ክትጅምር ምዃና ድሕሪ ምግላጻ፣ ግብጺ ናብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ምቕራባ ዝዝከር እዩ።
ኣብቲ ኣኼባ መራሕቲ ማሊ፣ ኬንያን ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን እውን ተረኺቦም ኔሮም።


text:
ኩነታት ኣፍጋኒስታን እናኸፍአ ኣብ ዝኸደሉን፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን በቲ ዝወሰዱዎ ወታሃደራቶም ናይ ምውጻእ ስጉምቲ ከም ዘይተጣዕሱ ገሊጾም። እቶም ፕረዚደንት ብሰኑይ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፡ ኣፍጋናውያን ባዕሎም ነብሶም ክከላኸሉ ድሕሪ ምዝኽኻር፡ ብወገን ጣሊባን ኣንጻር ዜጋታት ኣመሪካ መጥቃዕቲ ምስ ዝፍጸም ግን ዓጸፌታ ክምልሱ ምዃኖም ኣጠንቂቖም።
ናይ ኣመሪካ ስግር-ባሕሪ ዝነውሕ ኲናት፡ ብምቍጽጻር ሓይልታት ጣሊባን ንኸተማ ካቡልን ህጹጽ ምውጻእ ዜጋታት ኣመሪካን ካልኦት ይዛዘም ኣሎ። እቲ ክውንነት እዚ እናሃለወ ግን ፕረዚደንት ባይደን በቲ ዝወሰዱዎ ስጉምቲ መርገጺኦም ኣይቀየሩን።
“ሓቂ ንምዝራብ፡ እቲ ዝተፈጸመ ኵነታት ካብቲ ዝገመትናዮ ንላዕሊ’ዩ ቀልጢፉ ኰይኑ። ግን እንታይ’ዩ ኣጋጢሙ ኢልና ክንሓትት ጽቡቕ’ዩ። ኣፍጋናውያን መራሕቲ ካብታ ሃገር ሃዲሞም ወጺኦም። ሓይልታት ምክልኻል ኣፍጋኒስታን ብቕጽበት፡ ኣብ ገሊኡ ፈጺሙ’ውን ከይተዋግአ፡ ኢዱ ሂቡ። ኣብ ዝሓለፉ ቀረባ ሰሙናት ዝተራእዩ ምዕባለታት ከኣ ነቲ ኣመሪካ ዝወሰደቶ ናይ ምውጻእ ስጉምታት ዘራጉዱ’ዮም። ኣፍጋናውያን ባዕላቶም ክቃለሱዎን ህይወቶም ክኸፍልሉን ኣብ ዘይደልዩ ኲናት፡ ኣመሪካውያን ወተሃደራት ዝሞቱሉ ምኽንያት የለን።”
ፕረዚደንት ባይደን ነቲ ክመጽእ ዝኽእል ዝነበረ ክግምቱዎ ዘይምኽኣሎም ግን፡ ካብ ኣንጻር ሰልፊ ረፓብሊካንን ገለ ኣባላት ደሞክራትን፡ ካብ ነቕፌታ ኣየድሓኖምን።
ቅልጣፈ ሓይሊ ምቍጽጻር ጣሊባንን ዝሰዓበ ሕንፍሽፍሽን ንስም ኣመሪካ ዝብልልን እምነት ዘጥፍእን ምዃኑ ተንተንቲ ይዛረቡ።
ኣሮን ዳቪድ ሚለር፡ ካብ ትካል ካርነጂ ንሰላም፡ እቲ ፍጻመ ምስ ፕረዚደንት ባይደን ተኣሳሲሩ ዝተረፍ ነባሪ በሰላ ምዃኑ ይጠቅስ። “እዚ ክብል ከለኹ ግን ሕማቕ መራሒ’ዩ ማለተይ ኣይኰነን” ዝበለ ሚለር፡ ወሲኹ ውዒሉ ሓዲሩ ንምውጻእ ሰራዊት ኣመሪካ ካብ ኣፍጋኒስታን ህዝቢ ክቕበሎን ቅኑዕ ውሳነ ምዃኑ ክኣምነሉን ምዃኑ ይሕብር ።
ጣሊባን ንምምሕዳር ኣፍጋኒስታን ኣብ ዝርከበሉ ዘሎ እዋን፡ ኣመሪካ ግን ገና ኣብታ ሃገር ቍጠባዊ ምትእስሳር ወይ ድማ ንኻልእ ኣንጻር ግብረ-ሽበራ ዝምልከት ስራሓት ክህሉዋ’ዩ።
ማይክል ኦሃንላን ካብ ትካል ብሩኪንግስ “ሕጂ ዘሎና ኣመራጺ ጣሊባን ምስ ግብረ-ሽበራውያን ውድባት ከምእኒ ኣልቓዒዳ ወይ ኣይኢሲስ ምትእስሳር እንተቐጺሎም ወይ ድማ እቲ እከይ ተግባራቶም ክደግሙዎ ምስ ዝጅምሩን ሕነ ምስ ዝፈድዩን ኣመሪካ ኣማራጺ ከም ዘለዋ ክፈልጡ ኣለዎም። ንበደሎም ብወተሃደራዊ ሓይሊ ከነኽፍሎም ምዃንና ክዝክሩ ጽቡቕ’ዩ።”
ሰኑይ ክፍሊ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ፡ ኣብ ካቡል ኤምባሲ ብወግዒ ከም ዝዓጸወን ዝተረፈ ኣባል ከም ዘየሎን ኣፍሊጡ። ክፍሊ ምክልኻላ ኣመሪካ (ፐንታጎን) ድማ ንምግዓዝ ዜጋታት ኣመሪካን መሻርኽቶምን ዘውሕሱ ኣስታት 2,500 ወተሃደራት ኣብ ኣፍጋኒስታን ከም ዘለዉ ኣመልኪቱ።
እቲ ኩነታት ከመይ ከም ዝውድእ ኣብ ዘይፍለጠሉን ብትሪሊዮናት ዶላር ዝቑጸር ዘጥፍአ ወፍሪን ከም ምዃኑ መጠን፡ ኣመሪካ ተዓዋቲት ኰይና ዘይምውጻኣ ንጹር ኰይኑ ኣሎ።
ፕረዚደንት ባይደን “ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ጌጋ ኣይክደግምን’የ። ንረብሓ ኣመሪካ ዘየውሕስን መወዳእታ ዘይብሉን ወፍሪ ሰራዊት ኣመሪካ ክልእኽ ኣይኰንኩን። ኣብ ወጻኢ ሃገር ኣብ ዝህሉ ኲናት ሓድሕድ ኢድና ከይነእቱን ኣመሪካ ኣብ ዘይዓርፍ ኲናት ሰራዊት ከይትልእኽን ትምህርቲ’ዩ”ኢሎም ።
ካብ 2001 ኣትሒዞም፡ ኣርባዕተ ፕረዚደንታት ኣመሪካ፡ ንጽልዋ ጣሊባን ኣብ ኣፍጋኒስታን ክበትኩ ጽዒሮም ኣይከኣሉን። ፕረዚደንት ባይደን ከኣ ነቲ ዝነውሐ እዋን ዝወስደ ወፍሪ ስግረ-ዶብ ናብ ዝቕጽል መራሒ ሃገር ከም ዘየሕልፉዎ ተዛሪቦም።


text:
Radio Erena: 02 August 2020
ከም መቐጸልታ ናይቲ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ንዜጋታቶም ንምሕጋዝ ዝገብሩዎ ዘለዉ ቀጻሊ ወፈያ፣ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ናይ መሰረታዊ ሃለኽቲ ነገራት ኣበርክቶ ገይሮም።
እቲ ኣብ ኢትዮጵያ መዓስከር ስደተኛታት ኣሳሒታ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝተገብረ ሓገዝ ከም፣ ሩዝ፣ ሕሩጭ፣ ዘይቲ፣ ሽኮር ዝኣመሰለ መሰረታዊ ሃለኽቲ ነገራት ጥራይ ዘይኮነ፤ ንመከላኸሊ ለበዳ ኮቪድ 19 ዝኸውን ከም መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ዘገልግል ማስክን መሕጸቢ ሳምናን ዘጠቓለለ ከምዝኾነ፣ ኣካየድቲ ስራሕ’ቲ ፕሮጀክት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብዚ ብዕለት 25 ሓምለ ዝተዓደለ ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ፣ ከባቢ 500 ስድራቤታት ተጠቐምቲ ኮይነን ኣለዋ።
እዚ ብሕብረት ኤርትራውያን ኣንጻር ኮቪድ 19 ዝተዳለወ መደብ፣ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝተዋጸአ ገንዘብ ዝተዓደገ ረዲኤት ክኸውን እንከሎ፣ ምስ ኢ.ሲ.ሲ.፣ ዓለም ለኻዊ ምንቅስቓስ ይኣክልን፣ ማሕበር ረዲኤትን ምጥያስን ስደተኛታት ኢትዮጵያ ብምትሕብባር ዝካየድ ዘሎ ምዃኑ ይግለጽ።
ንዝተጸገመ ምሕጋዝ ካብ ወለዶታት ክሰጋገር ዝጸንሐ ስልጡን ባህሊ ኤርትራውያን ምዝኽኻር ዘድልዮ ኣይኮነን ዝብሉ ኣዳለውቲ’ቲ ፕሮጀክት፣ ኣብ ዝወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታትና ወፈያኦም ክሳብ ደው ዘየበሉ፣ ንሕና’ውን ደኺምና ከይበልና፣ ናብቲ ዝምልከቶ ወነንና ንምብጻሕ ኣይክንስልክን ኢና ብምባል፣ እቲ ሓገዝ ንብድሕሪ ሕጂ’ውን ቀጻሊ ምዃኑ ሓቢሮም።
ከምዝፍለጥ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደገፍቲ ስርዓት ኣስመራ፣ ገንዘብ ብምውጻእ ናብቲ ኣብ ሩስያ ዝርከብ ባንክ ሕሳብ መንግስቲ ኤርትራ ክሰዱ ጸኒሖም’ዮም። ናብቲ ሓገዝ ዝደልይ ኣካል ሕብረተሰብና ከምዝበጽሐ ዘመልክት ጸብጻብ ግና ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ኣይተዋህበን።


text:
Radio Erena: 09 April 2015
መንግስቲ ኬንያ፣ ካብታ ሃገር ናብ ሶማል ብሕጋዊ መንገዲ ዝካየድ ዝነበረ ገንዘብ ናይ ምልኣኽን ምሕዋልን ንጥፈታት ደው ኣቢልዎ።
እቲ መንግስቲ፣ ካብ ኬንያ ናብ ሶማልያ ገንዘብ ኣብ ምሕዋል ዝነጥፋ ዝነበራ 13 ትካላት ከምዝዓጸወ’ውን ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ኬንያ ጆሴፍ ንኪያሰሪ ኣፍሊጡ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ባንክ’ታ ሃገር ንዝርከብ ናይ 86 ሰባት ሕሳብ ከምዝደስከለ’ውን እቲ ሚኒስተር ብተወሳኺ ኣረጋጊጹ።
መንግስቲ ኬንያ ነዚ ስጉምታት ዝወስድ ዘሎ፣ ምስ ኣልሸባብ ምትእስሳር ዘለዎም ሰባት ናብቲ ሽበራዊ ጉጅለ ገንዘብ የሰጋግሩ ኣለዉ ብምባል ምዃኑ ይሕበር።
ኣብ ኬንያ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ሶማላውያን ከምዝነብሩ’ዩ ዝግለጽ።
ኬንያ፣ ብፍላይ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ሰሙን 147 ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ጋሪሳ ዝቐተለ ናይ ኣልሸባብ መጥቃዕቲ ልዑል ጸጥታዊ ምክትታል ተካይድ ምህላዋ’ያ ትገልጽ።
እታ ሃገር ከም ግብረ መልሲ ናይቲ ሽበራዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ሶማል ንዝርከብ መዓስከራት ስልጠና ኣልሸባብ’ዩ ንዝበለቶ ከባቢታት ናይ ነፈርቲ ደብዳብ እኳ እንተካየደት፣ ኣብ ሰብ ይኹን ኣብ ንብረት ዘውረደቶ ክሳራታት ግና ኣይተፈልጠን።
ኣልሸባብ ብሕጂ’ውን ኣብ ኬንያ ተመሳሳሊ ህልቂት ክፍጽም ምዃኑ የጠንቕቕ ኣሎ።
እቲ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን መጥቃዕቲ፣ ኬንያ ምስ ሶማል ዘዋስና ዶባት ክትሓጽሮን ናይ ጸጥታ ዞባ ከተቕውምን ምዃና ኣብ እትገልጸሉ ዝነበረት እዋን’ዩ ተኻይዱ።
===============


text:
Radio Erena: 24 January 2019
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኣብ ቀጠር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣካይዱ።
እቲ ፕረዚደንት ናብ ቀጠር ዘምርሐ፣ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ ህዝባዊ ናዕብታት እታ ሃገር ልዕሊ ሓደ ወርሑ ኣብ ዘቑጸረሉ እዋን’ዩ።
ንሱ ብሰሉስ 22 ጥሪ ናብ ኣዶሓ ድሕሪ ምእታው፣ ምስ ኣሚራ እታ ሃገር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ተራኺቡ ተዘራሪቡ።
ዕላማ ዑደት ፕረዚደንት በሽር ብዝርዝር እኳ እንተዘይተገልጸ፣ እታ ሃገር ገጢሚዋ ንዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባዊን ብድሆታት ሓገዝ ንምሕታት ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ይትንትኑ።
ህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ኣብ ዝተወልዐሉ፣ ቀጠር ንፕረዚደንት ሱዳን ዘለዋ ደገፍ ምግላጻ ይዝከር።
ምስ ቀጠር ዘለዎ ዝምድና ክትበትኽ ብስዑዲ ዓረብ ሕቡራት ኢማራትን ጸቕጢ ክግበረሉ ዝጸንሐ ፕረዚደንት በሺር፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዝተኸስተ ምክፍፋል ብስምምዕ ክፍታሕ ብምጥላብ፣ ምስታ ጥሙቕ ምትእስሳር ዘለዎ ቀጠር ከምዘይባተኽ’ዩ ኣረጋጊጹ።
ቀጠር፣ ኣብ ሱዳን ወደብ ሱዋኪን ንዝካየድ ዘሎ ናይ ልምዓት መደብትን ምህናጽ ወትሃደራዊ መዓስከርን ትምውል ከምዘላ ይፍለጥ።
ሱዳን ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዘለዋ ዝምድና፣ ንግብጺ ስግኣት ከምዝፈጥረላ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ኣብዚ ኣብ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ናዕቢ፣ ፕረዚደንት ኣልሲሲ’ውን ኣብ ጎኒ ፕረዚደንት ኣልበሽር ከምዘሎ ኣፍሊጡ’ዩ።


text:
ሜጀር ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ብሕማም ክሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ ዓሪፉ።
ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ካብ 1971 ኣትሒዙ ብተወፋይነት ዝተጋደለ፣ ሜጀር ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ብሕማም ክሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ ዓሪፉ። እቲ ኣብ ግዜ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ምእንቲ ህዝቡ ሃገሩን ብጅግንነት ዝተዋግአን ዘዋግአን ውጩ፣ ከም መብዛሕትኦም ጀነራላት ኤርትራ፣
ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ካብ 1971 ኣትሒዙ ብተወፋይነት ዝተጋደለ፣ ሜጀር ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ብሕማም ክሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ ዓሪፉ።
እቲ ኣብ ግዜ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ምእንቲ ህዝቡ ሃገሩን ብጅግንነት ዝተዋግአን ዘዋግአን ውጩ፣ ከም መብዛሕትኦም ጀነራላት ኤርትራ፣ እቲ ሓራ ዘውጽኦ ህዝቡ ብውልቀምልካዊ መራሒ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እናተጨፍጨፈን እናጠፍአን ከሎ ግን፣ ናይ ቀደም ጅግንነቱ ክደግም ኣይከኣለን፣ በንጻሩ ክሳብ ዕለተ ሞቱ መጋበርያ ምልኪ ኮይኑ እዩ ጸኒሑ።
ከምቲ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ኣብ ዜና ኣሰና ዝጠጠቕሰ፣ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ሜጀር ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ)፣ ብሕማም ተኻኢሉ ሎሚ ጽባሕ እናተባህለ ከሎ፣ ሒደት መዓልታት ቅድሚ ሞቱ ከም ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ምሻሙ ኸኣ፣ ንምዉት ኣእምሮ ናይቲ ቀልቡ ስሒቱ ዘሎ ኢሳይያስ ዘመልክት፣ ንህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን ዘስተናዕቕ ጽዩፍ ተግባር እዩ።


text:
ብደርቂ ዝተጠቕዑ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማልያዊያን ናብ መዓስከራት እታ ሃገር ይውሕዙ
ኣብ ሶማል ብዘጋጠመ ከቢድ ደርቂ ዝተጠቕዑን ሓደጋ ጥምየት ዘንጸላለዎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማልያዊያን ኣብ ዓበይቲ ከተማታት እታ ሃገር ዝርኸቡ መዓስከራት ይውሕዙ። ሓደጋ ጥምየትን ስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ዘጥቕዖም ህጻናትን ስድራቤቶምን ናብ ካብ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ውጽእ ኢሉ ዝርኸብ መዓስከራት ይውሕዙ።ዝበዝሑ ካብቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ስደተኛታት መግቢ ንምርኻብ ንመዓልታት ኣብ ዝጉዓዘሉ እዋን ደቆም ብሰንኪ ጥምየት ክሞቱ ዝተዓዘቡ እዮም።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
-
ሰነ 29, 2022
ምምዝባዕ ዘርኢ- ኦውቲዝም-ብዓይኒ ሞያዊ
-
ሰነ 29, 2022
ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ መዳጎኒ ዝርከቡ ተወላዶ ትግራይ ኵነታቶም የተሓሳስብ
-
-
ሰነ 28, 2022
ቃለ መጠይቕ ምስ ተዓወቲ ሻምፕዮን ኤርትራ 2022
-
ሰነ 27, 2022
መግለጺ ሰለስተ ተቓወምቲ ውድባት ክልል ትግራይ


text:
ቃለ-መሓትት ምስ ሸኽ ሓምድ ቱርኪ ሓላፊ ገንዘባዊ ጕዳያት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
ቤት ጽሕፈት ዜና
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
14.06.2006
ኵነታት ኤርትራ ኣብ ኵሉ መዳያት ቅልጡፍ ምዕባለታት የርኢ ኣሎ። ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ከም ውጽኢት ናይ’ቲ በሓትን ቀንጻልን ፖሊሲታት ብቍጣባዊ ቅልውላው ይሳቐን፡ ናይ ህዝቢ ተቓውሞታት ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዓበየን ዓቕሉ እናጽበበሉን ይመጽእ ኣሎ። ብሸነኽ ደንበ ተቓውሞ ከኣ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ 25 ሚያዝያ ክሳብ 4 ግንቦት ኣብ ዘሎ ግዜ ዓመታዊ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ንመጻኢ መድረኽ ብዝምልከት፡ ብዙሓት ኣገደስቲ ውሳኔታት ውን ኣሕሊፉ። ነዚ ብዝያዳ ንምብራህ፡ ምስ ሸኽ ሓምድ ሳልሕ ቱርኪ ዝገበርናዮ ቃለ መሓትት እንሆ ነቕርበልኩም።
1. ገምጋምኩም ኣብ ስርሓት ኤርትራራዊ ዲሞክራስይዊ ኪዳን እንታይ ኢዩ?
መልሲ፡- ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ ዝምስረት ልዕሊ ሓደ ዓመት ኰይኑ። ሽሕ’ኳ ንገለገለ መስረቲ ዝዀና ውድባት ገለ ዕንቅፋታት እንተኣጋጠመን፤ ኪዳን፡ ምስ ኤርትራውያን ይኹኑ ምስ ወጻእተኛታት ዘለዎ ርክባት፤ ብዝተፈላለዩ መሳርሒታት ናይ ዜና ማዕከናቱ ዘካይዶ ንጥፈታት፡ ንሃገራውን ገድላውን በዓላት ኣብ ምኽባርን ምዝካርን ዘካየዶም ንጥፈታት ኣቃሊልካ ዝርኣዩ ኣይኰኑን። እንተዀነ ግን፡ እቲ ክሳዕ ሕጂ ተፈጺሙ ዘሎ ዕማማት፡ ማዕረ’ቲ ማእከላይ መሪሕነትን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ዝሓንጸድዎን ዝተለምዎን መደባት ኣይኰነን። ንኪዳን ኣካቢብዎ ዘሎ ጽንኩር ኵነታት ከኣ ንዅሉ ብሩህ ኢዩ። ምስ’ዚ ኵሉ ግን፡ ነቲ ዘጋጠመና ዕድላት ንምጥቃም ብዘሎና ዓቕምታት ተዋሲእና ኢና ክንብል ኣይንኽእልን።
2. ስርዓት ኣስመራ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ምስ ሱዳን፡ ንዘለዎ ዝምድናታት ንምምሕያሽ ፈተነታት የካይድን፤ ከምኡ ውን፡ ዶብ ንምሕንጻጽ ምስ ኢትዮጵያ ዘተ ጀሚሩን ኣሎ። ነዚ ምዕባለታት’ዚ ከመይ ትርእይዎ?
መልሲ፡- ስርዓት ኤርትራ፡ ዕብለላኡ ኣብ ዞናና ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ጐረባብቲ ሃገራት ንምርግጋጽ ዝገበሮ ፈተነታት ኵሉ ድሕሪ ምፍሻሉን፤ ኵሉ’ቲ ዝምርኰሰሉ ወይ ዝምዝምዘሉ ዝነበረ ኣገደስቲ ወረቓቕቲ (ስልትታት) ድሕሪ ምሕራሩን፤ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ብዘይካ ኣብ’ታ ዝተረፈቶ ሓንቲ ገመድ ምንጥልጣል ካልእ ምርጫ ኣይነበሮን። ስለ’ዚ፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ንዝነበሮ ዘይተፈትሐ ግርጭታት፡ ሓይሊ ዘለዎ ንኸመስል፡ ጃህራን ትዕቢትን ዝተሓወሶ ተበግሶታት ክወስድ ጀመረ። ስለ’ዚ፡ እቲ ፍሹል ናይ ቅንጸላ ፖሊሲታቱ ንሃገርና ኣብ ገምገም ጸድፊ ስለዘብጽሓ ኢዩ፡ ሕጂ ንድሕነት ስልጣኑ ክብል ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ቆላሕታ ክገብር ዝርአ ዘሎ።
3. ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኪዳን ዘለዎ ትጽቢት ብዙሕ ኢዩ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን’ከ ብመንጽር’ዚ ትጽቢት’ዚ ኣበይ ኣሎ ትብል?
ብዛዕባ’ቲ እናንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ኵነታት ኤርትራ ብዝምልከት፡ እቲ ስርዓት ብዝተኸተሎ ግጉይን ገበናውን ፖሊሲታት ጸጥታን ርግኣትን መነባብሮን ህዝቢ ኤርትራ ንብዙሕ ሓደጋታት ተሳጢሑ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ተቓወምቲ ደቁ ብሓፈሻ፥ ኣብ ውድባት ኪዳን ድማ ብፍላይ ትጽቢታት ክገብር ባህርያዊ ኢዩ። ንኪዳን ዝድግፉ መንግስታት ውሑዳት ምዃኖም ግን፡ ኣብ ግምት ክኣቱ ይግባእ። ኣብ ኣህጕራውን ዞናውን መዳያት ዝወዳደሩ መሰረታውያን ሓይልታት ኣብ ዝውሓድሉን፤ ሓደ ርእሰ-ሓያል ደንበ ጸብለልትነቱ ኣብ ዘረጋገጸሉ መድረኽን፤ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ ሓጺር ግዜ ብምልጋስ፡ ትጽቢታት ህዝብና ጋህዲ ክገብር ኣይከኣለን። ምስ’ዚ ኵሉ ግን፡ እቲ ስርዓት ውድቀቱ እናተቐራረበ፡ መጋበርያታቱ ድማ እግረይ ኣውጽእኒ ኢሎም ናብ ህድማ ዘምርሕሉ፤ ወይ ድማ ሃገራዊ ዕርቂ ዝረጋገጸሉ ግዜ ይመጽእ ምህላዉ ዝሕብሩ ምልክታት ይርኣዩ ኣለዉ። እቲ ዝበኣሰ ከኣ፡ ካብ ናይ እግዚኣብሄር ፍርድን ቍጥዐን ከምልጡ ዘይኽእሉ ምዃኖም ዘይምፍላጥ ኢዩ። ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ህዝብና ብጽንዓትን ብትዕግስትን ክቃለስን፤ ነቲ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ዝፍጸሞ ዘሎ ንዕቀትን ውርደትን ክቃወምን፤ ኣብ ጐድኒ ተቓወምቲ ሓይልታት ደው ኢሉ ንዋታውን ሞራላን ደገፍ ከበርክትን ነቲ ኵነታት ንምቕያር ብትብዓት ክብገስን ኢዩ ዝጥለብ ዘሎ።
4. ማእከላይ መሪሕነት ካብ 25 ሚያዝያ ክሳብ 4 ግንቦት ኣብ ዘካየዶ ስሩዕ ኣኼባኡ ካብ ዘመሓላለፎም ኣገደስቲ ውሳኔታት እንታይ ኢዮም?
መልሲ፡- ዓመታዊ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ካብ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዝቐረበ ጸብጻብ ብዕምቈት ተኻቲዕሉ። ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስይዊ ኪዳን ጠቕላል ጕባኤ ቅድሚ ምዝዛም ናይ’ዚ ዓመት’ዚ ክግበር፤ ተሳተፍቲ ጕባኤ ክዀኑ ዘለዎም መን ምዃኖም ወሲኑ። ከምኡ ውን፡ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡ ኣብ ትሕቲ ጽላሉ ኰይነን ዝሰርሓ ሽማግለታት ማለት፡ ሰነዳት ናይ ጕባኤ ኪዳን እተሰናድእ ሽማግለን ንምስንድእ ሃገራዊ ዋዕላ እተጽንዕ ሽማግለን ከቕውም ተመዚዙ ኣሎ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ንሰልፊ ኣልናህዳ ኣባል ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ክኸውን ተቐቢሉ። ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ጭቆናን በደልን ዘካይዶ ዘሎ ቃልስታት ከሐይልን፤ ፍትሕን ልምዓትን ዲሞክራስን ዝሰፈና ሃገር ንምምስራት ጻዕርታቱ ከኻዕብት ጸዊዑ።
5. ክሳዕ ሕጂ፡ ኣብ መሪሕነት ኪዳን ዘይተወከሉ ሓይልታትን ተዋሳእትን ብፍላይ ከኣ፡ ደቂ ኣንስትዮ፡ ምሁራት፡ ሲቪላዊ ማሕበራት …ወዘተ ኣለዉ። እንታይ’ዩ እቲ ምኽንያት?
መልሲ፡- ሲቪላዊ ማሕበራት፡ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሃገራውያን ምሁራት ውልቀሰባት ካብ’ቲ ናይ ውሳኔ ቦታ (መሪሕነት) ርሒቖም ዝርከብሉ ምኽንያታት እዚ ዝስዕብ ኢዩ።
- ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ታሪኹ ከሕልፎ ዝጸንሐ ዘይርጉእ ፖለቲካዊ ሃለዋትን፤ ፍሉይ ኵነታት ሰውራ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ’ዞም ክፍልታት እዚኣቶም ዘሕደሮ መረረታትን ኣብ ግምት ብምእታው፤ ሜዳ ኤርትራ፡ ሲቪላዊ ማሕበራት ክቖምሉ ዝኽእሉ ሓቀኛ እምነ-መሰረት ከንብር ዘይምብቃዑ፤
- እዞም ሕጂ ሲቪላዊ ማሕበራት ክምስርቱ ዝመባጽዑ ዘለዉ ውድባትን ምሁራትን ካልኦት ክፍልታት ናይ ሕብረተሰብናን ጌና ኣብ ናይ ምጅማር ደረጃ ኢዮም ዘለዉ። ካብ’ቲ ምስ ፖለቲካዊ ውድባቶም ዘለዎም ምትእስሳርን ኣብ ውድባቶም ዘለዎም እምነትን ሓራ ኰይኖም፡ ንነብሶም ወይ ነቲ ዝብጽሕሉ ክፍሊ ናይ ሕብረተሰብ ዝዓበየ ረብሓታት ዘረጋግጽሉ ውሽጣዊ ናጽነት የብሎምን። እዚ ክብል ከለኹ፡ ሲቪላዊ ማሕበራት ምስ ውድባት ዘለዎም ዝምድና ኵሉ ከቋርጽዎ ኣለዎም ንምባል ኣይኰነን። እንታይ ደኣ፡ ኣብ ኵሉ ንፖለቲካ ናይ ኤርትራ ዝምልከት ጕዳያት፡ ሲቪላውያን ማሕበራት፡ ፍልይ ዝበለን መለለዪኦም ዝኸውንን መልእኽትን መርገጽን ክህልዎም ይግባእ ንምባል ኢዩ። ምስ ውድባት ዘለዎም ዝምድናታትን ምትእስሳርን ብዘየገድስ፡ ናይ ኣባላቶምን ናይ ህዝቢ ኤርትራን ረብሓታት ዝገልጹ ማሕበራት ክዀኑ ኣለዎም።
- ነተን ህልዋት ዝዀና ሲቪላዊ ማሕበራትን ነቶም ምሁራትን ክንጥቀመሎም ዘየኽኣለና ዓቢ ዕንቅፋት ብርእይቶይ ገለገለ ውድባት ኣብ ልዕሊኦም ዘለዎም መርገጻት ኢዩ። ኣብ ኪዳን ክትዓት ክካየድ እንከሎ፡ እከለ ናይ እከለ ኢዩ፤ እከለ ንእከለ ኢዩ ዝድግፍ ዝብል ፖለቲካዊ ሕሳባት ኣብ ግምት ስለዝኣቱ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ እቲ ጕዕዞ ነዊሕ ኢዩ፤ ግን’ከ ሲቪላዊ ማሕበራትን ምሁራትን ሃይማናታውን ማሕበራውን መራሕትን ባህርያዊ ቦታኦም ምሓዞምን፤ ኣብ ሓፈሻዊ ህይወት ናይ ህዝብና ግዲኦም ምጽዋቶምን ኣይተርፎምን ኢዩ።
6. ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ንሃለዋት ናይ ስርዓት ኤርትራን ኣብ ከባቢና ዝኸይድ ዘሎ ለውጥታትን ዝግምግመሉ መሳርሒታት እንታይ ይመስል?
መልሲ፡- ኪዳን፡ ንኵነታት ስርዓት ኤርትራ ንምግምጋም ዝጥቀመሎም መሳርሒታት ብዝምልክት፡ ሽሕ’ኳ፡ እቲ ስርዓት ኣብ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ተነጽሎ ይነብርን፣ ምስ ዓለም ውን ዝምድናኡ ብቱኽ እንተዀነን፤ ናይ መራኽብን ናይ ዜናን መስኖታት ክዓጹ እንተፈተነን፤ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምዕባለታት ንተቓወምቲ ውድባት ይኹን ንህዝቢ ኤርትራ ሕቡእ ኣይኰነን። መንግስቲ ኤርትራ ደው ዝብለሉ ኣዕኑድ እናፈረሰ ምኻዱን፥ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ሕማቕ መነባብሮን፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ስርዓት ዘሕድሮ ዘሎ ቍጥዐን፡ ንሕግታት ናይ ኣስገዳድ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብምጽራር ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ብዘይምቝራጽ ዝውሕዝ ዘሎ መንእሰይን ንፖሊሲታት ናይ’ቲ ስርዓት ዝገብሮ ዘሎ ተቓውሞታትን፤ ዓበይቲ ሰበ-ስልጣን ነበር ነቲ ስርዓት ጠንጢኖሞ ዝኸዱ ዘለዉን፤ ኣብ ርእሲኡ ከኣ፡ ተቓወምቲ ውድባት ምስ ውሽጢ ኤርትራ ዘለወን ርክብን ዝምድናን ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ ብዛዕባ ኤርትራ ምሉእ ሓበሬታ ንምርካብ ዝሕግዙ ምንጪታት ምህላዎም ንምርዳእ ኣጸጋሚ ኣይኰነን። ስለ’ዚ፡ ኪዳን ብዛዕባ ውሽጣዊ ሃለዋት ኤርትራ ዝገብሮ ገምጋም፡ ኣብ ምሉእ ሓበሬታን ፍልጠትን ዝተመርኰሰ ኢዩ። ኣብ’ዚ ምክትታትልን ኣብ’ዚ ንባብን’ዚ ተመርኵሱ፡ ብዛዕባ ሓቀኛ ውሽጣዊ ሃለዋት ኤርትራን ስርዓት ኣስመራን ዝግምግም ከኣ፡ እቲ ስሩዕ ኣኼባታት ናይ ማእከላይ መሪሕነትን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ኢዩ። መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ብዛዕባ ህልዊ ኵነታት ኤርትራን ፖሊሲታት እቲ ስርዓትን፡ ካብ ካድራቱን መሰረታቱን ዝቐረበሉ ለበዋታትን ካብ ሰሚናራት ዝሰምዖም ሓሳባትን ርእይቶታትን ሰኒቑ ኢዩ ናብ ስሩዕ ኣኼባታት ዝኣቱ።
ብዛዕባ ኣብ ከባቢናን ዓለምናን ንዝርአ ለውጥታት ንምግምጋም እንጥቀመሎም መሳርሒታት ብዝምልከት ከኣ፡ ኣብ መንጐ ውሽጣውን ግዳማውን ምዕባለታት ዘሎ ስነ መጐታዊ ምትእስሳርን ናይ ሕድሕድ ምጽልላዋቱን ካብ’ቲ ናይ ኪዳን ናይ ውሳኔ ማእከል ወይ ካብ መሪሕነትን ትካላቱን ክኽወል ዝከኣል ኣይኰነን። እቲ ኣብ መዳይ መራኽብን መጓዓዝያን እተረጋገጸ ዓቢ ምዕባለታት ከኣ፡ ንዞናዊ ይኹን ዓለማዊ ለውጥታት ኣብ ሓጺር ግዜ ናብ ኩሉ ከምዝባጻሕ ንምግባር ኣኽኢሉ ኢዩ። ኪዳን ከኣ፡ ነቲ ኣብ ዞናና ይኹን ኣብ ዓለምና ዝርአ ለውጥታት ንምግምጋም፡ ነዞም መሳርሒታት እዚኣቶም ይግልገለሎም ኢዩ። ኣብ ርእሲ’ዚ ምስ ፈተውቱ ዘለዎ ጽቡቕ ዝምድናታት፡ ምስ ብርክት ዝበኩ ሃገራትን፥ ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ዲሞክራስን ክሰፍን ምስ ዝደልዩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ዘካይዶም ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ውን ከም ምንጪ ናይ ሓበሬታታቱ ይጥቀም ኢዩ።
ብሓጺሩ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብዛዕባ ውሽጣዊ ሃለዋት ኤርትራን፤ ኣብ ከባቢናን ዓለምናን ዝርኣዩ ለውጥታትን ክግምግም እንከሎ፡ ኣብ ናይ ኪዳን መሪሕነታዊ ትካላት ጥራሕ ኣይኰነን ዝምርኰስ። እንታይ ደኣ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጪታት ሓበሬታ ንምርካብ ኢዩ ዝጽዕር። ካብ መርበብ ኢንተርነት፡ ካብ ማዕከናት ዜና፡ ካብ ናይ ኤርትራውያን ናይ መጽናዕቲ ማእከላት፤ ከምኡ ውን፡ ካብ ናይ ወጻኢ ምንጪታት ሓበሬታታት ንምእካብ ይጽዕር። መሪሕነት ኪዳን እምበኣር፡ ካብ’ዚ ኵሉ ምንጪታት’ዚ ዝተረኽበ ሓበሪታታት ኣብ ግምት ብምእታው ኢዩ ውሳኔታቱ ዘመሓላልፍ።
7. ብዛዕባ’ቲ መሪሕነት ኪዳን ክግበር ኣለዎ ኢሉ ዝወሰኖ ሃገራዊ ዋዕላ ዘለኩም ኣረዳድኣ ከመይ ይመስል?
መልሲ፡- ጻውዒት ናይ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ሓድሽ ኣይኰነን። ኣብ ኤርትራን ኣብ ዞናናን ምስ ዝርአ ለውጥታት ተኣሳሲሩ ክሕደስ ዝጸንሐ ጻውዒት ኢዩ። እዚ ሃገራዊ ዋዕላ’ዚ ንስርዓት ኤርትራ ዝሕውስ ኣይኰነን.። ምኽንያቱ ከኣ፡ ስርዓት ኤርትራ ክሳዕ ሕጂ ንመትከል ናይ ሃገራዊ ዘተን ሃገራዊ ዕርቂ ምስ ተቓወምቲ ውድባትን ስለዘይተቐበለ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ኣብ ተቓወምቲ ጥራሕ ዝተሓጽረ ኰይኑ፡ ኣብ ኤርትራዊ ዲሞክራስይዊ ኪዳንን ወጻኢ ካብ ኪዳንን ዝርከቡ ተቓወምቲ ውድባትን፡ ሲቪላውያን ማሕበራት፡ ምሁራትን ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖት እስልምናን ክርስትናን፡ ናይ ኤርትራውያን ናይ ዜና ማዕከናትን ናይ መጽናዕቲ ማእከላትን ውሩያት ሃገራውያን ባእታትትን ዝሳተፍዎ ኢዩ ክኸውን። እዚ ኣብ ግዜኡ ዝመጸ ጻውዒት ናይ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ነቲ ኣብ ፖለቲካዊ ሜዳ ኤርትራ ዝተራእየ ኣሉታዊ ምዕባለታትን ንምእራምን፤ በቶም ምሁራትን ዓበይቲ ዓድን ኣቢልካ ንዝሰፍሐ ዓቕምታት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ንምጥርናፍ ክሕግዝ ኢዩ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ነዚ ዋዕላ’ዚ እተዳሉ ሽማግለ ኣቚሙ ኣሎ።
8. ብመሰረት ኣብ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዘሎካ ሓላፍነት፡ ገንዘባዊ ኵነታት ኪዳን ከመይ ትርእዮ? ምንጪታት ናይ እቶትኩም’ከ እንታይ ኢዩ?
መልሲ፡- ገንዘባዊ ኵነታት ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ድሩት ኣብ ርእሲ ምዃኑ ቀዋምነት ዘለዎ ውን ኣይኰነን። ምኽንያቱ ከኣ፡ ሰፊሕ ክፋል ካብ ህዝብና ብዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ተሳትፎኡ ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ከም’ቲ ትጽቢት ዝግበረሉ ኣይኰነን። ካብ ፈተወቲ ዝውሃብ ደገፍ ውን ድሩት ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ስሩዕ ወይ ቀዋሚ ስለዘይኰነ፡ ንዝተዳለወ መደባት ኣብ ግብሪ ምውዓል ጸገማት የጋጥም ኢዩ። ከምኡ ውን፡ በቲ ኣብ’ቲ ዞና ዝግሃድ ፖለቲካዊ ምቅይያራት ውን ይጽሎ ኢዩ። ብሓጺሩ ገንዘባዊ ምንጪታት ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ኣባልት ውድባቱ ዝኽፍልዎ ወርሓዊ ውጽኢትን ህዝቢ ዝገብሮ ወፈያታትን ደገፍ ካብ ፈተውትን ኢዩ ክበሃል ይከኣል።
9. ኣብ ወርሒ ለካቲት 2006 ኣብ ጕባኤ ናይ ዓረባዊ ሰልፍታት ተሳቲፍኩም ኔርኩም። ብዛዕባ’ዚ ጕዳይ እዚን ባህርያት ናይቶም ሰልፍታትን’ዶ ንኣንበብትና ምሓበርኩምዎም? በዚ ተሳትፎ’ዚኸ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ዘረጋገጽዎ ረብሓ ኣሎ ድዩ?
መልሲ፡- ተሳትፎና ብመሰረት’ቲ ቅድም ክብል ንእስላማዊ ሰልፊ ንፍትሕን ንልምዓትን ኤርትራ ዝተገብረ ዕድመ ኢዩ ነይሩ። ሰልፍና፡ ኣባል ናይ ዓረብ ሰልፍታት ኢዩ። ኣብ’ዚ ጕባኤ’ዚ፡ ንሰልፍና ወኪሉ ዝተሳተፈ ልኡኽ፡ ደቀ ኣንስትዮን መንእሰያትን ዝርከብዎ ክብ ዝብለ ልኡኽ ኢዩ ነይሩ። ጕባኤ ሰልፍታት ዓረብ፡ ህዝባዊ ዓረባዊ ማሕበር ኰይኑ፡ ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ዝርከቡ ሰልፍታት ዝጥርንፍ ኢዩ። ዕላማ ናይ’ዚ ማሕበር’ዚ ንሓባራውን ህዝባውን ናይ ህዝቢ ዓረብ ምድጋፍን ምጥባቕን ኰይኑ፤ ንጕዳይ ፍልስጤም፡ ንጕዳይ ዲሞክራስን ፍትሕን ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ዘተባብዕን ዝከላኸልን ኢዩ። መደበር ናይ’ዚ ማሕበር’ዚ ኣብ ዮርዳኖስ ኣብ ከተማ ዓማን ኰይኑ፡ 110 ዓረባዊ ሰልፍታት ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣዕራብ ዘጠቓለለ ኢዩ። ልኡኽ ሰልፍና ኣባል ናይ ፖለቲካዊ ኮሚቴን ኣባል ናይ ኮሚቴ ናይ ደቂኣንስትዮን ናይ መንእሰያትን ኰይኑ ተሳቲፉ። ልኡኽ ውድብና፡ ብዛዕባ’ቲ እናንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ሃለዋት ኤርትራን ብዛዕባ’ቲ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ዘጋጥሞ ዘሎ ጸገማትን ብዛዕባ ኣብ መንጕ ህዝቢ ኤርትራን ኣህዛብ ዓረብን ዘሎ ኣካላውን ባህላውን ዝምድናታት ገሊጹ። ከምኡ ውን፡ ምስ ጋዜጣታትን ረድዮታትን ቃለ-መሓትት ኣካይዱ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ምስ መራሕቲ ዴሳዊ ሃገራዊ ሰልፊ በዓስ ብምርኻብ ኵነታት ኤርትራን ግደ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ኣብሪሁ። ኣብ ደማስቆስ ቤት ጽሕፈት ኪዳን ንክኸፈት ኣብ ርእሲ ምጥላቡ፡ ንኪዳን ደገፍ ምብርካት ዕዙዝ ኣድላዪነት ከምዘለዎ ውን ኣመልኪቱ።
እቶም ዝተራኸብናዮም ሓለፍቲ ብውገኖም፡ ንቃልስታት ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም። ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ልኡኽና፡ ምስ መሰረታት ጠቕላላ ማሕበር ተመሃሮ ኤርትራውያን ኣብ ሱርያ፡ ኣኼባ ኣካይዱ። ብዛዕባ ኵነታት ኤርትራ ሰፊሕ መግለጺ ድሕሪ ምሃብን፤ ካብ ኣኼበኛታት ዝቐረበሉ ሕቶታት ድሕሪ ምምላስን ከኣ፡ ካብ’ቲ ማሕበር ናብ መሪሕነት ኪዳን እተላእከ፡ ብዛዕባ ዝምድና ማሕበሮም፡ ከም ሲቪላዊ ማሕበር መጠን፡ ምስ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዝምልከት መልእኽቲ ተቐቢሉ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=3360


text:
Radio Erena: 26 April 2017
መሰል ደቂንስትዮ ብምግሃስ ግኑን ስም ዘለዋ ስዑዲ ዓረብ፣ ኮሚሽን መሰል ደቂንስትዮ ሕቡራት ሃገራት ክትመርሕ ተመሪጻ።
ኣብቲ ብምስጢር ዝተኻየደ ምርጫ፣ 12 ካልኦት ሃገራት’ውን ምስ ስዑዲ ዓረብ ንኮሚሽን መሰል ደቂንስትዮ ክመርሓ ተመሪጸን ኣለዋ።
እዘን ሃገራት ነዚ ዝቕጽል ኣርባዕተ ዓመታት፣ ብዛዕባ መሰል ደቂንስትዮ ዓለምና ክከታተላን፣ መሰል ደቂንስትዮ ኣብ ዝግሃሰለን ሃገራት ከኣ ስጉምቲ ክውሰድ ናብ ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ከቅርባን’የን።
ይኹን’ምበር ብስም ሕጊ ሸሪዓ ናይ ሃይማኖት ምስልምና፣ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊን ውልቃዊን መሰላት ደቂንስትዮ ብምግሃስ ምስ ቀዳማት ሃገራት እትስራዕ ስዑዲ ዓረብ፣ ነቲ ንመሰል ደቂንስትዮ ዝጣበቕ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ክምትመርሕ ምምዛዛ፣ ንሓያሎ ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣቖጢዑ ኣሎ።
“ካልእ ሲ ይትረፍ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ደቂንስትዮ መኪና ክዝውራ ይኹን ብዘይፍቓድን መሰነይታን ደቂተባዕትዮ ፖስፖርት ሒዘን ናብ ዝመረጽኦ ሃገር ክንቐሳቐሳ ኣይፍቀደለንን’ዩ” ዝበለ ሁማን ራይትስ ዎች፣ ስዑዲ ዓረብ ንኮሚሽን መሰል ደቂንስትዮ ክትመርሕ ሃገራት ብምስጢር ብዝሃብኦ ድምጺ ምድጋፈን፣ ንክብርን መሰልን ደቂንስትዮ ዓለም ዝነፍግ፣ ፖለቲካዊ ዕለማ ዘለዎ’ዩ ክብል ተቓውሞኡ ኣስሚዑ።
=================


text:
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝበሎ እዚ ዓመት ኣብ ውሕስና መግቢ እቲ ኸፍአ ዓመት ሙዃኑ ይገልፅ ።
መብዛሕትኦም መበገሲ እቶም ስቅያት ድማ ኲናት ሙዃኑ እየን ኣብ ቁጠባን ማሕበራውን ቤት ምክሪ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተወካሊት ኣሜሪካ ሊሳ ካርቲ ዝገለፃ ።
''ካብ እዋን ናብ እዋን ቁፅሮም እናዛየደ ዝመፀ ተፃባእቲ ኮነ ኢሎም ሕርሻታቶም ብምብራስን መገድታት ንግዲታቶም ብምዕፃውን ህዝቢ ብጥምየት ክሳቀ፟ ይገብሩ።''
ሩስያ ነቲ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ዝፈፀመቶ ወራር እዚ ከም ሜላ ኲናት ጌይራ ትጥቀመሉ ኣላ ።ሳዕቤኑ ድማ ኣብ ዓለም ካብቶም ብዝኸፍአ ኣገባብ ዝተሃስዩ ገይሩዎም ይርከብ ኢለን ኣምባሳዶር ካርቲ ።
''ዩክሬን ስርናይ ሰደድ ካብ ዝገብራ ዝዓበያ ሃገራት ዓለም ኣብ ሓምሻይ ደረጃ ትርከብ ኮይና ብዘይቲ ሱፍ ድማ ካልኣይቲ ኮይና እትስራዕ ሃገር እያ ። ይኹን'ምበር ሩስያ ንዘራእቲን መሰረት ልምዓትን ህዝቢ ብምድብዳብ ኣብሪሳቶም ፣ ኣብ መሬት ዩክሪን ተፈንጀርቲ ቀቢራ ከምኡ'ውን ስጋብ ሐዚ ቁፅሮም 6 ዝበፅሑ መኽዘናት ስርናይ ዩክሬን ኮነ ኢላ ብተደጋጋሚ ኣዕኒያቶም 'ያ ። ወደባት ዩክሬን ብምዕፃው ነቲ ዝተረፈ መግቢ ናብ ኣብ ዝከፍአ ኩነታት ዝርከባ ሃገራት ሰደድ ንኸይግበር ዓጊታቶ ትርከብ ። ''
ምርጫ ኲናት ሩስያ በቢ ብርኩ ካብ ዓለም ለኻዊ ስጋብ ከባቢያዊ አብ ስርዓት መግቢ ዓለም ዓብዪ ፅልዋ ምፍጣሩ ዘገርም ኣይኮነን ። ሳዕቤኑ ድማ ዝከፍአ ክኸውን እዩ ።
ቀደሙ'ውን ኣብ ዝከፍአ ሕፅረት ውሕስና መግቢ ዝነበራ ሃገራት ዋጋ መግቢ እናወሰኸ ብዝኸደ ቁፅሪ ናብ ዝገደደ ሓደጋ ጥምየትን ስጋብ ሞት ምስጣሕን ክበፅሕ ይኽእል እዩ።
''ኣብ የመን ኣብ ወርሒ ሰነ ቁፅሪ ንጥምየት ዝቃልዑ ሰባት ብሓሙሽተ ዕፅፊ ክውስክ ሙዃኑ ቅድሚ እቲ ሩስያ ኲናት ምምራፃን ብኡ ኣቢሉ ድማ ንናህሪ ዋጋ መግቢ ክፀልዎ ምጅማሩን ዝተገብረ ትንበያ የመልክት ። ኣብ ኢትዮጵያ ከባቢ 9 ሚልየን ዝኸውን ህዝቢ ንኸቢድ ሕፅረት መግቢ ተሳጢሑይርከብ ብፍላይ ኣብ ትግራይ ልዕሊ 90 ሚእታዊ ህዝቢ ሓገዝ ዘድልዮ እዩ ።
አብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝሕለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ጎንፂ ዝመበገሲኦም ክልተ ግዘ ጥምየት ኣጓኒፉ ምንባሩ ዝዝከር እዩ ።ተንተንቲ ከምዝበልዎ ካልእ ኣብ 2022'ውን ከጋጥም ከምዝኽእል የጠንቅቁ፟ ኣለዉ ።
ኣብ ሶርያ ድማ ከባቢ 12 ሚልየን ዝፅጋዕ ህዝቢ ከቢድ ሕፅረት ውሑስ መግቢ ኣጋጢሙዎም ይርከብ ።''
እተን ኣምባሳዶር ወሲኸን ሐዚ'ውን '' እዞም ቅልውላዋት ዘይቅ፟የሩ ኮይኖም ኣይኮኑን ። ብሓቂ ኸኣ ቀዲምኻ ነቲ ትፅቢት ዝግበረሉ ዝውሰድ ስጉምቲ ክስዕብ ንዝነበረ ጥምየት ክንከላኸሎ ምኽኣልና ዘርኣየና እዩ ነይሩ '' ኢለን ።
'' ብወገና ኣሜሪካ ህይወት ኣድሕን ምትሕብባራት ብመዳይ ዓለም ለኸ ትካል ተራድኦ ልምዓት ኣሜሪካ (USAID)ን (Feed the Future) ን አቢልና ሕይወት ኣድሕን ሓገዛት ምቅ፟ራብና ክንቅፅል ኢና ።ከምኡ'ውን ኣብ ዓለም ንፕሮግራም መግቢ ዓለምን ትካል መግብን ሕርሻን ብሕታዊት ዝዓበየ ሓገዝ ትገብር ሃገር ኮይና ክንቅፅል ኢና ።'' ኢለን ።
'' ቅድሚ እቲ ዝኸፍአ ሓደጋ ምኽሳቱ ቀዲምና ስጉምቲ እንተወሲድና ህይወት ብዙሓት ከነድሕን ንኽእል ኢና ። ሎሚ ንጥምየት ክወሃብ ዝግባእ ምኽንያት ክህሉ ኣይግባእን ። ''


text:
ዝተዓጽወ ፋይል ምግንጻል፡ ዘይዕወት ሃቐነ2022-05-28 22:00:26 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 500 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራ፡ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ፡ ብስፍሓታ ብደረጃ ኣፍሪቃ ካብ 54 ሃገራት መበል 37፡ ብደረጃ ዓለም ድማ ካብ 234 ሃገራት ኣብ መበል 101 እትስራዕ እያ። ኤርትራ እዚ ሎሚ ሒዛቶ ዘላ ቅርጽን ዶባትን ዝሓዘት መንግስቲ ኢጣልያ ከም ኣካል ወራር ኤውሮጳ ናብ ኣፍሪቃ ብ1 ጥሪ 1890 “ግዝኣተይ” ኢሉ ድሕሪ ምእዋጁን ስምምዓት ምኽታሙን እዩ። ድሕሪ ምድምዳም 2ይ ውግእ ዓለም፡ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ዝጸንሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ናጻ ክወጻ እንከለዋ ዶባተን ምውሳን ዓብይ ጉዳይ ስለ ዝነበረ፡ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ኣኼባኡ ነቲ ኩነታት መዚኑ፡ ምስ ኩሉ ጸገማቱ እቲ መግዛእታዊ ዶባት ጸኒዑ ንክቕጽል ኣጽዲቕዎ እዩ። ዶብ ኤርትራ ምስ ጐረባብታ እውን ኣካል እዚ ውሳነ እዩ። እዚ ውሳነ ናይ ኤርትራ ሃገራውነት ዝተመዝገቦ ፋይል ኣብቲ እዋኑ ንድሕሪት ከምዘይምለስ ዝዓጸወ ተረኽቦ እዩ።
እንተኾነ መግዛእታዊ ሓይልታት ኢትዮጵያን ተሓጋገዝቶም ተረባሕትን፡ ንታሪኽን ሓቅን ጠማዚዞም ነዚ ዝተዓጽወ ፋይል ከፊቶም ንኤርትራ ካብ ሃገርነታ ኣውሪዶም ዓምጺጾም ናብ ኢትዮጵያ ከእትውዋ ፈቲኖም። ንህዝቢ ኤርትራ ነዚ ውዲቶም ተቐቢሉ ንክርዕሞ ብብዙሕ መተዓሻሸዊ መብጸዓታት ፈቲነሞ። ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ምቑራን ድማ ሓደ ካብቲ ፈተነታት ነይሩ። እንተኾነ ህዝብና ነቲ ካብ ኤርትራዊ ሃገርነቱ ዘውርድ ውሳነ ኣይተቐበሎን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኤርትራ ከም ሃገር ንምውሓሳ ቃልሲ መሪጹ። እዚ ቃልሱ ከኣ ብዙሕ ውረድ ደይብ ሰጊሩን ክቡር ዋጋ ከፊሉን ተዓዊቱ ኤርትራ ብ1991 ናጻ ሃገር ኮይና። እዚ ተረኽቦዚ ነቲ ካብ ቀደሙ እውን “ሃገርነት ኤርትራ” መዝጊቡ ተዓጽዩ ብኽብሪ ዝተዓቀበ ፋይል ዝያዳ ዓጽይዎ። እቲ 1,062,410 ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ካብኣቶም 99.83% “እወ ንናጽነት” ዘድመጽሉ ረፈረንደም ድማ ነቲ ፋይል ዳግማይ ከምዘይግንጸል ኣትሪሩ ከቲምሉ።
ድሕሪዚ ነቲ ዝተዓጽወ ፋይል ገንጺልካ፡ ንኤርትራዊ ሃገርነትን ልኡላውነትን ክትቅይር ምህቃን ስለ ዘይዕወት፡ ንሃቀንቱ ካብ ምድካም ሓሊፉ ዘምጸኦ ለውጢ የብሉን። ምስዚ ኩሉ ግና፡ ናይ ገለ ኣካላት ዘይርትዓዊ ሃቐነታት ክሳብ ሎሚ’ውን ዓዲ ኣይወዓለን። እቲ ሃቐነታት ካበይን ስለምንታይን ይመጽእ ኣሎ ርዱእ እዩ። ታምራት ነገራ ዝተባህለ ጋዜጠኛ “ኤርትራ ኣብ ውግእ ምስ ትግራይ ምስ ደኸመትልና ስንና እናመወጽና ኢና ናብ ኣስመራ ንጐዓዝ” ዝበሎ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ፡ ሓደ እዋን “ምስ ኤርትራ ክንድመር እንከለና ዓሰብ ንካፈል” ካልእ ግዜ ድማ “ትግራይ ንሓጺር ግዜ እያ ተዓጽያ፡ ኢትዮጵያ ግና 30 ዓመታት እያ ተዓጽያ ስለዚ ድሕሪ ሕጂ ክመውት ዝደሊ ንኣፍደገ ባሕሪ እዩ ክመውት ዝግበኦ” ዝበሎ፡ ደደቢት ናይ ዝተባህለት መዲያ ኣካየድቲ “ቀይሕ ባሕሪ ብታሪኽ ናይ ትግራይ እዩ” ኢሎም ዝመጐትዎ፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ድማ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን ዘንጸባረቖ ናይ “ንስምምዕ ኣልጀርስ ዳግመ-ርኢቶ ክንገብረሉ ኢና” ዝብል ዝንባለ፡ ደሚርካ ክምዘን እንከሎ፡ እቲ ዝተዓጸወ ፋይል ናይ ምግንጻል ሃቐነ ካብ ገለ ኢትዮጵያውያን ዝመጽእ ዘሎ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ምስዚ ግና ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ዘይዕጸፍ ቃል ዘለዎም ኢትዮጵያውያን ወገናት የለዉን ማለት ግን ኣይኮነን። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብምኽንያት መበል 31 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ሃገርና ናብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ዮሃና “…..ህዝቢ፡ ሰራዊትን መንግስትን ትግራይ፡ ኣብ ናጽነትን ልኡላውነትን ህዝቢ ኤርትራ ነቕ ዘይብል ጽኑዕ ህዝባዊ መስመሮም ንጻት ዘይሸራረፍን ቅዋሞም ደጊሞም የረጋግጹ……” ብዝብል ዘስፈሮ ኣብ ሓቂ ዘትከለ ርትዓዊ መርገጽ እዩ።
ከምቲ “ወደን ከይሓምያስ፡ ሰበይቲ ወደን ይሓምያ” ዝበሃል ከይኮነና፡ እቲ ድሌት ኣብቶም ዓው ኢሎም ዝዛረቡ ዘለዉ ዝነበረኳ እንተኾነ፡ ዝተዓጽወ ፋይል ንምግንጻል ዘተባብዕዎም ዘለዉ ካብ መራሒ ህግደፍ ጀሚርካ ዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ኣካላት ከምቲ “ኣድግስ ሃሊላ በላዒኣ ትጽውዕ” ዝበሃል ዘርእይዎ ዘለዉ ኤርትራዊ ሃገርነትን ልኡላውነትን ዝፍሑቕ ዝንባለታት ከም ዘጋደዶ ዝከሓድ ኣይኮነን። ህልዊ ዕርክነት ህግደፍን ፋኖ ኣምሓራን ናይዚ ምልክት እዩ።
እዚ ንድሕሪት ናይ ምምላስ ስምዒት ንክኽሰት ናይ ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይምህላው ምዃኑ ክንጸባረቕ ጸኒሑ እዩ። ኣፍደገ ባሕሪ ዘይምህላው ኣብ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ዘይኮነ ብደረጃ ዓለም 44 ሃገራት ኣፍደገ ባሕሪ ከም ዘየብለን ይፍለጥ። ካብዘን ኣፍደገ ባሕሪ ዘየብለን ሃገራት እተን 16 ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከባ እየን። ካብተን ኣፍደገ ባሕሪ ዘየብለን ሃገራት ዓለም ዝሰፍሐት ቀዳመይቲ ካዛኪስታን ክትከውን እንከላ ዝበዘሐ ህዝቢ ዘለዋ ከኣ ኢትዮጵያ እያ። ዝበዝሐ ህዝቢ ምውናን ግና ሕጊ ኮይኑስ ናይ ካልእ ኣፍደገ ባሕሪ ክውንን ዘኽእል ኣይኮነን። ኢትዮጵያ ካብ መዋስንታ፡ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነት፡ ሱዳን፡ ኬንያ፡ ጅቡትን ሶማሊያን እውን ኣፍደገ ባሕሪ ኣለወን።
እቲ ሓቂ እዚ እንከሎ ደኣ “ስለምንታይ እቲ ናይ ኣፍደገ ባሕሪ ይግበኣኒ ዝንባለ ናብ ኤርትራ ይዓዝዝ?” ዘዛርብ እዩ። ሓቂ እዩ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘቀራርበን ታሪኽ ኣሎ። እንተኾነ እዚ ታሪኽ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ወይ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ክጽንብር ዝኽእል ሕጋዊ ሓይልን ትርጉምን የብሉን። ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብባህሊ፡ ቋንቋ፡ ዓሌትን እምነትን ዝተኣሳሰሩ ጐረባብቲ ህዝብታት ኣለዉ። ኣብ ማሕበራዊ፡ ንግዳውን መውስቦን እውን ርክባት ኣለዎም። እንተኾነ እዚ ኩሉ ተመሳሳልነቶም ተደማሚሩ፡ ካብ ጥቡቕ ጉርብትናዊ ምቅርራብ ሓሊፉ፡ ዓለም ለኻዊ ዶባት ኣፍሪሱ ዜጋታት ሓንቲ ልኡላዊት ሃገር ዘብሎም ኣይኮነን። እዚ ናይ ህዝብታት ምምስሳል ኤርትራ ምስ ሱዳንን ጅቡትን እውን ኣለዋ። ኢትዮጵያ ከኣ ምስ ሱዳን፡ ኬንያ፡ ጅቡቲ፡ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ኣለዋ።
ጉዳይ ቁጠባዊ ተጠቃምነት እንተኮይኑ፡ ዘለናዮ ዘመን ምስ ጐረቤትካ ጥራይ ዘይኮነ ምስ ርሑቕ እውን ክትዛመድ ዘገድድ እዩ። ኤርትራ ከም ምስተን ካለኦት ጐረባብታ፡ ምስ ኢትዮጵያ ትካላዊ ደረጃ ብዘውሓሰ ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝተሰረተ፡ ቁጠባዊ፡ ማሕበራውን ንግዳውን መዳያት ዝምድና ክትገብር ምርጫኣ ዘይኮነ ግደታኣ እዩ። ጉዳይ ተጠቃምነት ወደባትን ባሕርን እውን ካብዚ ወጻኢ ዝርአ ኣይኮነን። ኤርትራ ንወደባታ ክጥቀማሉ ካብ ዝኽእላ ሃገራት ሓንቲ ኢትዮጵያ ስለ ዝኾነት እሞ እቲ ጠቕሚ ናይ ሓባር ስለ ዝኾነ ክትጉስጉሰሉ እውን ዝግበኣ እዩ። ኮታ እቲ ዝምድና ናይ ኣቕራባይ ዓዳጋይን እዩ። ስለዚ ተጠቃሚ ወደብ ዝልምነሉ ኤርትራ ከኣ ትልመነሉ ጌርካ ምርኣዩ ግጉይ እዩ። እዚ ናይ ሓባር ተጠቃምነት ጥዕናኡ ዝሓለወ ንክኸውን ድማ ፡ “ዝተዓጽወ ፋይል ምግንጻል፡ ዘይዕወት ሃቐነ” ዕንቅፋትዩ’ሞ ይተኣለ።


text:
ህወሓት ኣብዚ ቀረባ ብዝፈጸሞ ሓዲሽ መጥቃዕቲ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ካብ ከባብታት ከተማ ዓፋር ዝኾነት ኣብዓላ ተፈናቒሎም ኣለዉ ክብል ከንቲባ ከተማ ኣብዓል ጣሂር ሓሰን ንድምጺ ኣመሪካ ተዛረቡ።
ኣቶ ጣሂር ሓሰን ኣተሓሒዙ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ክልል ትግራይ ከይቅጽል ኣብ ዝተኣዘዘሉ እዋን፡ ህወሓት ንመንበሪ ሰላማውያን ሰባት ብኸቢድ ብረት ምድብዳቡ ቀጺሉ`ሎ ብእግረኛ`ውን ይፍትን ኣሎ ግን ኣይክኣለን ተመሊሱ`ሎ ኢሉ።
ኣብዓላ ንመተሓላለፊ ረድኤት ኣብ ዘገልግል መስመር ሰመራ፡ኣብዓላ፡መቐለ ትርከብ ክትከውን ከላ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ናይ ትማሊ ክሱ፡ ህወሓት ኣብ መስመር መተሓላለፊ ሰብኣዊ ረድኤት ፡መጥቃዕቲ ከፊቱ ኢሉ ኔሩ`ዩ። መግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብታ ናብ ትግራይ እንኮ መተሓላለፊት ረድኤት ዝኾነት ኣብዓላ ህወሓት መጥቃዕቲ ምኽፋቱ ኣስደሚሙኒ`ዩ ይብል።
ኣብ ክልል ዓፋር ትርከብ ከተማ ኣብዓላ፡ ካብ ከተማ መቐለ ኣብ 40 ኪ.ሜ ርሕቐት ከም ትርከብ ይፍለጥ። ኣብዓላ ክሳብ 50 ሺሕ ዝግመት ተወላዶ ትግራይን ዓፋርን ካልኦትን ዝነብሩላ ናይ ንግዲ ከተማ ምዃና`ውን ኣቐድም ኣቢሎም ዝወጹ ናይ መንግስቲ ቆጸራ ህዝቢ የመልክቱ።


text:
እቲ ዝኽበና ተፈጥሮ ሎሚ ዝምዝመዝ እምበር ዘይፍቀር ኮይኑ ኣሎ፡ ዝብል ሓሳብ ብሰፊሕ ዘብርህ ዕለት 12 መስከረም 2020 ዓ.ም. ንማሕበረሰብ ይሴባሕ ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፡ ኣብዛ ምድሪ ዝነበር ሓደኳ ሕሩም ከይኸውን መታን ንውልቅን ንተቕዋማትን፥ ከባቢ ኣብ ምክልኻል ጭቡጥ ውሳኔታት ኣብ ግብሪ ከውዕሉ ሓደራ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካርሊስ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
በቲ ዝሰፍሕ ዘሎ ጓሓፍነትን ምብኻንን ዝብል ከባብን ተቐማጢኣን ብዝጎድእ ባህሊ ምኽንያት ዝዕንቀፍ ዓይኒ ዘይብልካ ሃርጓፍ ኣህላኽነት ወይ ከኣ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ናይ ሰብን ናይታ እንነብረላን መሬት ጸገም ብሕጹጽ ንምውጋድ ዘብቅዖ ምርጫ ምኽዋን ዝብል ምርጫ ኣብ ቅድሜና ኣሎ፡ ልክዕ ከምቲ ሕያዋይ ሳምራዊ ነቲ ብጓሓሉ ተቐጥቒጡን ዝነበሮ ኩሉ ተዘሚቱን ዝተሓድገ ሰብ፡ ዘይፈልጦ እውን እንተነበረ ቀሪቡ ዘድልዮ ክንክን ዝገብረሉ፡ ከምኡ እውን ሰብኣዊ ፍጥረት ምኽንያት ዘየቕርብ ጠመተ ክህልዎ ይግባእ ከምዝበሉ ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ደጋጊሞም እውን እቲ ኣብታ ይሴባህ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ዘብርህዎ “ኵለንተናዊ ማሓድሮ” የተሓሳስቡ።
ንናይ ኵሉ ረብሓ ምዕያይ
ቅዱስነቶም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ፡ ናይቲ ኣብ ኢጣሊያ ብናይ ሪየቲ ሰበኻ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ዶመኒኮ ፖምፒሊን ናይ ዝሑል መግቢ መስራቲ ናይ ስነ መግብን ስነ ማሕበረሰብኣውን ሊቅ ካርሎ ፐትሪንን ብናይ ሓባር ሚሳል ናይ ዘቖምዎ ናይ ማሕበረሰብ - ይሴባህ ኣባላት ተቐቦሎም፥ ተፈጥሮ ዘይምክንኻን ማሕበረሰብኣዊ ኢማዕርነትን ንሓድ ሕዶም ተጸላለውቲ ከምዝኾነኑን እዚ ኸኣ ብዘይ ማዕርነት ስነ ማሓድሮ ክህሉ ዘይሕሰብ” እዩ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ደ ካሮሊስ ኣስዒቦም፥
ናይቲ ናይ ከባቢ ኣየር ንብረት ዘዛብዕ ጠንቂ እናስሩ እንታይ ምዃኑ ንምልላይን ንምግጣምን ጭቡጥ ድላይ የድሊ! ቃላት ኮይኑ ዝተርፍ ሓፈሻዊ ጻዕሪ ወይ ከኣ ናይ መረጽትኻን ናይ ዝመርጹኻን ንርእሰማላውያን ዘተኮረ ቅጽበታዊ ስምምዕ ዘማእክለ ምርጫ ኣይኮነን ዘድሊ፡ ርሑቕ ዝጥምት መደብ እይተዘየለ ታሪኽ ይቕረ ኣይክበለናን እዩ፡ ሎሚ ምእንቲ ንናይ ኵሉ ጽባሕ ምዕያይ የድሊ፡ መንእሰያትን ድኻታትን ክጸባጸቡና እያቶም፡ እዚ እዩ ብድሆና፡ ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ዳይትሪኽ ቦንሆኤፈር፥ ‘ብድሆና ደሓን ኣብዚ በጽሔ ኣለኹ ዝበሃሎ ዘይኮነ፡ እውነተይና ብድሆ ናይ መጻኢ ወለዶ ሕይወት ከመይ ኮን እዩ ዝኸውን ዝብል እዩ’፥ እንክብል ዝገለጾ ሃሳብ እጠቕስ፥ ስለዚህ እዚ እዩ እቲ እንሓስቦ ክኸው፥ ኣብ ሎሚ ጽባሕ እዩ!
ምስትንታን ተግባራዊ ምዃን ማለት እዩ
ከባቢ ብግቡእ ምፍቃር ዝብል ጥማቶ ክልተ መለለይ ጠባይ ኣለዎ፥ እቲ ቀዳማይ “ኣስተንትኖን ቡቕባቔን” ዝብል፥ . . . “እቲ ዝኸበንና ተፈጥሮ - ይብሉ ቅዱስነቶም - ኣክንዲ ዝድነቕ ይቡሕጎግ (. . .) ንጭቡጥ ኵነት ምምልካት ቅልጡፍን ኣዕናውን ጥምዓውን . . . ተፈጥሮን ዱርን ክበርስን ክነድድን”
ብኣህላኽነት ዝሓመምና . . . እዚ ሕማምና እዩ! ንሓድሽን ነቲ ዝተመህዘ እዋናዊ ናይ ኮምፑተር ምልክታ ንቀዳደም ናይ ጉረቤትና መጸውዕ ስም ዘይንፈልጥ፡ ሓደ ኦም ካብ ካልእ ኦም ዘይንፈልይ፡ በዚ እንነብሮ ዘሎና ኣገባብ ህይወት ኣንስርና እውን ነጥፍእ፡ ነቲ ዘሎን ነቲ ዝጸገወናን ሞሳ ዘይህልወና ንኸውን፡ ስለዚ ንዘይምርሳዕ ክከኣል ናብ ኣስተንትኖ ምምላስ የድሊ፡ ብኻልእ ጥቕሚ ብዘይብሎም ነገራት ንኸይንደናገር መታን፡ ልብና ገሃነም መታን ከይኸውን ደው እንብለሉን ጽሞና ክህልወና የድሊ!
እቲ ዝረኣይ ዘሎ ምዝባዕ ካባቢ ኣየር መንቀልታቱ ካብ ሱር መሰረት ንኽንገጥሞ ጭቡጥ ድላይ የድልይ፡ ቃላት ኮይኑ ዝተርፍ ሓፈሻዊ ጻስዕሪ ወይ ከኣ ናይ መረጽትኻን ወይ ውን ንርእሰማላውያን ዘተኮረ ቅጽበታዊ ስምምዓት ማእከል ዝገብር ምርጫ ኣይኮነን ዘድሊ፡ ርሑቕ ዝጥምት መደብ፡ እይተዘየሎ ታሪኽ ይቕረ ኣይክበለናን እዩ!
ካብ ዘይተገዳስነት ዝፍውስ ክትባት ርህራሀ እዩ
ናብ ተግባር ዘሰጋግር ኣስተንትኖ የድሊ፡ እቲ ብሃርጎፍጉፍ ተፈጥሮ ንኽብከል ዝገብር ድላይ ናብቲ ናይ ፈጣሪ ጽቡቕ ድልያ ምቕይር የድሊ፡ ዘስተንትን እምበር ኣእዳዉ ዘጣምር ኣይክኸውንን እዩ፡ ተግባራዊ እዩ ዝኸውን፡ ኣብዚ ርህራሀ ይመጽእ፡ ሰብኣዊ ኣረኣእያና ናብቲ ናይ እግዚኣብሔር ኣረኣእያ ዝልውጥ፡ . . . ከም ዝተፈቕሩ ደቂ ዘዋስኣና፥ ምስ ካልእ ዘራኽበና፥
ርህራሀ ዝበለጸ ጸረ ለብዒ ዘይተገዳስነት ፍቱን ናይ ክትባት መድሃኒት እዩ፡ ‘ኣይምልከተንን እዩ፡ ንዓይ ዝርእይ ኣይኮነን፡ ቤቱ እምበር ቤተይ መዓዝ ኮይኑን’ ዝብል ምልክታ ሕማም ዘይተገዳስነት (. . .) ኣክንድኡ መሃዝን ክትግበር ዝኽእል ፍቕርን፡ ኣብ ቅድሚ ተለቪዥን ተቐሚጡ ርእይቶ ጥራሕ ዘቕርብ ኣይምልከተንን ካብ ዝብል ንስኻ ንዓይ ኣገዳሲ ኢኻ ናብ ዝብል ዘሰጋግር ‘ርህራሀ’፡ ርህራሀ ምርጫ እዩ፡ ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ከም ጸላኢ ዘይምምልካት፡ እዚ እዩ እቲ ምርጫ ክኸውን ዘለዎ።
ምጉሓፍን ምብኻንን ይኣክል
ርህራሀ ዘለዎ - ይብሉ ቅዱስነቶም - ንኻልእ ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ምጉሓፍን ተጠቒምካ ምድርባይን ምብኻንን ዝነጽግ እዩ፡ ከምቲ ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ውድብ ዝሓበሮም፥ ብዙሓት ኢንዳስትሪታት እቲ ንመግብነት ዘገልግል ናይ ንብዙሓት ድኻታት ክዕንግል ዝኽእል ንነዳዲ ብምጥቓም ዝባኽን ማእለያ ዘይብሉ ምዃኑ ዝሓበሮ ዘሕዝን ጸብጻብ ዓቢይ ዕንቅፋትን ነውረይና ተግባር እዩ፥
ንሓድ ሕድና ንደጋገፍ ብሓባር እቲ ምጉሓፍን ተጠቒምካ ምድርባይን ምብኻን ዝብል ተግባር ንቃለሶ፡ ማዕርነትን ምዕባለን ዘጣመረ ፖለቲካዊ ምርጫ ክረጋገጽ ንሕተት፡ ምኽንያቱ ሓደ’ኳ ዝነብረሉን ንጹሕ ኣየር ዘስተንፍሰሉን ጽሩይ ማይን መግብን ዝረኽበሉን መሬት ዝሕረሞ መታን ከይህሉ!
እንክብሉ ዘስምዕዎ ቃለ ምዕዳን ከምዘጠቓለሉ ደ ካሮሊስ ኣፍሊጦም።


text:
ምስቲ ናይ ጀርመን ናይ መጠንቀቕታ ኣፕ (ናይ ሞባይል ሶፍትዌር) Corona-Warn-App ናብ መዓልታዊ ህይወት ንመለስ
Coronavirus
ኮሮናቫይረስ ዘለዎ ሰብ ኣብ ጥቓኹም ነይሩ ድዩ፧ ኣብቲ ሱፐር-ማርኬት፡ ኣብ ኣውቶቡስ ወይ ኣብቲ ናይ ጎደና ካፈ፧ እቲ ሓድሽ ናይ መጠንቀቕታ ኣፕ Corona-Warn-App ነዚ የርእየኩም። ዝያዳ ሰባት ናብቲ ኣፕ ብዝተጸንበሩን ዝጸዓንዎን መጠን፡ ዝያዳ ውጽኢታዊ ብዝኾነ መንገዲ ንኹልና ይከላኸለልና። ብኸምዚ መንገዲ ነቲ ሰንሰለት ናይ መልከፍቲ ንበትኮን ንሰባት ካብ መልከፍቲ ንከላኸለሎምን። ነቲ ኣፕ ብቛንቋ እንግሊዝ ኣብዚ ዝስዕብ ካብ ኢንተርነት ኣውርድዎ፥ https://www.bundesregierung.de/breg-de/themen/corona-warn-app/corona-warn-app-englisch
እቶም ቀንዲ ኣገደስቲ ሕቶታት ብዛዕባ’ቲ ናይ መጠንቀቕታ ኣፕ Corona
እቲ ኣፕ ስለምንታይ የድልየና፧
እቲ ኣፕ ኣንጻር ምስፍሕፋሕ እቲ ኮሮናቫይረስ ይሕግዝ። ኣብ ከባቢኹም ንዘለዋ እቲ ኣፕ ተጻዒንወን ዝሰርሓ ዘለዋ ካልእ ስማርት ተንቀሳቓስቲ ተሌፎናት የለሊ። እንተድኣ ምስ ኮሮና ከምዘለዎ ብመርመራ ዝተፈልጠ ነቲ ኣፕ ከኣ ዝጸዓኖ ሰብ ርክብ ጸኒሕኩም፡ እቲ ኣፕ ይሕብረኩም። ብድሕሪኡ ብቕልጡፍ ግብረመልሲ ክይህቡን ነቲ ቫይረስ ብዘይ ፍላጥ ካብ ምስፍሕፋሕ ክትገትኡን ትኽእሉ። እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ነቲ ይድግፎ ምኽንያቱ ንምክልኻልን ጥዕናን ናይቲ ማሕበረሰብ ስለዘገልግል። ዳታኹም/ሓበሬታኹም ዝተመስጠረ እዩ። ዝኾነ ሰብ ብዛዕባኹም ወይ ዘለኹሞ ቦታ ክፈልጥ ኣይክእልን’ዩ።
እቲ ኣፕ ብኸመይ ይሰርሕ፧
እቲ ኣፕ ንርሕቀትን ንውሓት ግዜ ናይ ርክብን ኣብ መንጎ ክልተ ነቲ ኣፕ ዝጸዓኑ ሰባት ንምዕቃን ናይ ብሉቱዝ ተክኖሎጂ ይጥቀም። እተን ተሌፎናት ኣብ ሓድሕደን ናይ ሃውሪ ኮዳት ይለዋወጣ። እንተድኣ ነቲ ኣፕ ዝጥቀሙ ዘለዉ ሰባት ኮሮናቫይረስ ከምዘለዎም ብመርመራ ተፈሊጡ፡ ብዛዕብኡ ንኻልኦት ተጠቀምቲ ብወለንትኦም ክሕብሩ ይኽእሉ። ናይቲ ዝተለኽፈ ሰብ ናይ ሃውሪ ኮዳት ሽዑ ብኽሎም እቶም ነቲ ኣፕ ዝጥቀሙ ዘለዉ ሰባት ተረከብቲ ክኾኑ ይኽእሉ።
እቲ ኣፕ መኣስ መጠንቀቕታ ይህበኒ፧
እንተድኣ ናብ ኮሮናቫይረስ ዘለዎ ሰብ ካብ 2 ሜትሮ ዝቐረብ ርሕቀት ቀሪብኩም ብኡ ንብኡ መጠንቀቕታ ኣይክትቅበሉን ኢኹም። እንተዘይኮይኑ ሕግታት ናይ ሓለዋ ዳታ ክስዓቡ ኣይምተኻእሉን። ተንቀሳቓሲት ተሌፎንኩም ብዛዕባ መን ተለኺፉ ምህላዉ ሓበሬታ የብላን። እቲ ንሳ ትፈልጦ ነገር ናብ ካልእ ኣወንታዊ ውጽኢት ናይ ኮሮና መርመራ (ኮሮና ዘለዎ) ዘለዋ ተንቀሳቓሲት ቀሪባ ምንባራ ጥራይ እዩ።
ነቲ ኣፕ ክጽዕኖ ይግደድ ድየ፧
ኣይፋል። ተጠቃምነት ብወለንታ እዩ ንምክልኻል ከኣ የገልግለኩም። ነቲ ኣፕ ኣብ ዝኾነ ግዜ ክትስርዝዎ ትኽእሉ ኩሉ ዝተኸዘነ ዳታ/ሓበሬታ ከኣ ክስረዝ’ዩ።
ብድሕሪ እቲ ኣፕ ዘሎ ኣካል መን’ዩ፧ ናይ ምስጢራውነተይ ፖሊሲ’ኸ፧
እቲ ኣፕ ኣብ ክንዲ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ዝካየድ ፕሮጀክት እዩ። Deutsche Telekom ከምኡ ድማ SAP ነቲ ኣፕ ኣማዕቢሎሞ። እቲ ፈደራላዊ ቤት-ጽሕፈት ንውሕስነት ሓበሬታ ከምኡ ድማ እቲ ፈደራላዊ ኮምሽነር ንሓለዋ ዳታ/ሓበሬታን ናጽነት ሓበሬታን ኣብ ሓለዋ ዳታን ውሕስነት ዳታን ይሳተፉ። ሓለዋ ምስጢራውነትኩም ዝለዓለ ቀዳምነት ናይቲ ኣፕ እዩ። እንተድኣ ነቲ ኣፕ ትጥቀምሉ ኾይንኩም፡ ኣብ ክሎም ግዝያት ስምኩም ሕቡእ’ዩ።


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ግብጽን ሱዳንን ኣብ መንጎአን ዘሎ ወጥሪ ንምህዳእ፣ ብሓባር ክፈትሖኦ ምዃነን ኣፍሊጠን
Radio Erena: 28 January 2018 ግብጽን ሱዳንን ኣብ መንጎአን ዘሎ ወጥሪ ንምህዳእን፣ ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምርድዳእን ብሓባር ክፈትሖኦ ምዃነን ኣፍሊጠን። ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ [...]
መራሕቲ ርዋንዳን እስራኤልን ኣብ ጉዳይ ምስጓግ ስደተኛታት ተዘራሪቦም
Radio Erena: 26 January 2018 ፕረዚደንት ርዋንዳ ፓል ካጋመን ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁን ኣብ ጉዳይ ምስጓግ ስደተኛታት ከምዝተዘራረቡ ማዕከናት ዜና እስራኤል ሓቢረን። ማዕከን ዜና ሃረጽ ብዘቕረቦ ጸብጻ [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝጸንሑ 21 ዜጋታቱ ናብ ዓዶም መሊሱ
Radio Erena: 26 January 2018 ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝጸንሑ 21 ዜጋታታ ከምዘውጽአት ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣፍሊጡ። እቶም ብሮቡዕ 24 ጥሪ ምሸት ብነፋሪት ናብ ዓዶም ዝተመልሱ ኢትዮጵያውያ [...]
ሱዳን ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ዜጋታታ ዝወርድ ግፍዒ ተቓዊማ
Radio Erena: 25 January 2018 መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ዜጋታቱ ንዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት መግትኢ ክገብረሉ፣ ንከተማ ጣራብሎስ ተቖጻጺሩ ዝርከብ መንግስቲ ሊብያ ጸዊዑ። እቲ መንግስቲ ነዚ መጠንቀቕታ ዘቕር [...]
መበል 30 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ኣሎ
Radio Erena: 24 January 2018 መበል 30 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ኣሎ። እቲ ክሳብ 29 ጥሪ ዝካየድ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ካብ ዘተኩረሎም ዓበይቲ ኣጀንዳታት ነዛ ኣህጉር ረሚሱ ዘሎ ጉዳይ ብልሽውና [...]
ህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ነበረ ጆርጅ ዊያ፣ ፕረዚደንት ላይበርያ ንምዃን ቃለ መሓላ ፈጺሙ
Radio Erena: 24 January 2018 ህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ነበር ጆርጅ ዌያ፣ ፕረዚደንት ላይበርያ ንምዃን ብ22 ጥሪ ቃለ መሓላ ፈጺሙ። እንኮ ኣፍሪቃዊ ተሸላሚ ባሎንዶር ዝኾነ ጆርጅ ዌያ፡ ንቀዳመይቲ ኣፍሪቃዊት ጓለንስተይ [...]
ኣመሪካ ኣብ ሶማልያ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ከምዘካየደት ተሓቢሩ
Radio Erena: 21 January 2018 ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሶማልያ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ከምዘካየደት፣ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ። ኣብቲ 50 ኪሎሜተር ካብ ወደባዊት ከተማ ኪስማዮ ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕ [...]
ጀርመን፣ ኣብ የመን ኲናት ንዘካዪዱ ዘለዉ ወገናት ትሸጦ ዝነበረት ኣጽዋር ደው ከምዘበለቶ ገሊጻ
Radio Erena: 21 January 2018 ጀርመን፣ ኣብ የመን ኲናት ንዘካዪዱ ዘለዉ ኩሎም ወገናት ትሸጦ ዝነበረት ኣጽዋር ደው ከምዘበለቶ ገሊጻ። ወሃብ ቃል ቻንስለር ጀርመን ኣንገላ መርከል ብዓርቢ 19 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ጀርመን [...]
ስዑዲ ዓረብ፣ ናብ ሃገራዊ ባንክ የመን 2 ቢልዮን ዶላር ከተሰጋግር’ያ
Radio Erena: 18 January 2018 ስዑዲ ዓረብ ናብ ሃገራዊ ባንክ የመን 2 ቢልዮን ዶላር ከተጋገር ምዃና ኣፍሊጣ። ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑድ ብሮቡዕ 17 ጥሪ ኣብ ዘመሓላለፎ ትእዝዛ፣ እቲ ንሕውየት ቁጠባ የመን [...]
ው.ሕ.ሃ.ን ሕ.ኣፍሪቃን፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዳግማይ ተወሊዑ ንዘሎ ውግእ ኮኒኖም
Radio Erena: 14 Januray 2018 ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዳግማይ ተወሊዑ ንዘሎ ውግእ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስትን ተቓወምቲ ሓይልታትን ኮኒኖም። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ12 ጥሪ ኣብ ዘውጸ [...]


text:
Category: ዜና ኤርትራ
እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ልዕሊ ሩሲያ ዝጸንዐ ማዕቀብ ክለዓል ጸዊዑ
Radio Erena: 05 June 2022 እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ፕረዚደንት ሰኔጋልን፤ ማኪ ሳል ፤ ሃገራት ምዕራብ ኣብ ልዕሊ ራሻ ኣጽኒዔናኦ ዘለዋ ማዕቀብ ከልዕላ ጸዊዑ። ፕረዚደንት ማኪ ሳል ምስ ፕረዚደንት ቭላድ [...]
The Arid Horn between War and Draught
Radio Erena: 03 June 2022 As if the scorching heat of summer and the imminent famine that is hovering over Ethiopia, Somalia, and Kenya weren’t [...]
ኣመሪካ፣ ሓድሽ ፍሉይ ልኡኽ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ መዚዛ
Radio Erena: 03 June 2022 ምምሕዳር ባይደን፣ ንኣምባሳደር ሚካኤል ሃመር፣ ፍሉይ ልኡኽ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክኸውን መዚዝዎ። ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኣንቶኒ ብሊንከን ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፣ ኣቐዲሙ ፍሉይ [...]
‘ብሪጣንያ፣ ካብ 14 ሰነ፣ ምስግጋር ሓተቲ ዑቕባ ናብ ርዋንዳ ክትጅምር’ያ’
Radio Erena: 01 June 2022 ብሪጣንያ፣ ቀዳማይ ጉጅለ ሓተቲ ዑቕባ፣ ናብ ርዋንዳ ናይ ምስግጋር መስርሕ ኣብ 14 ሰነ ክትጅምሮ ምዃና ሚኒስተር ዘቤታዊ ጉዳያት፣ ንፕሪቲ ፓተል ብምጥቃስ ዘ ጋርድያን ሓቢሩ። መንግ [...]
ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ትግራይ ኣብ ዘካየዶ ደብዳብ ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ምውራዱ ሮይተርስ ንናይ UN ቡለቲን ብምጥቃስ ገሊጹ
Radio Erena: 31 May 2022 ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ቀዳመ-ሰንበት፣ ኣብ ትግራይ፣ ከተማ ሸራሮ ኣብ ዘካየዶ ደብዳብ ከቢድ ብረት፣ ኣብ ሰብን ንብረት ጉድኣት ከምዘውረደ፣ ንሓጺር እዋናዊ ጸብጻብ ወይ ቡለቲን ሕቡራት ሃገ [...]
ንኤርትራን ዝገለለ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪ ይካየድ ኣሎ
Radio Erena: 31 May 2022 ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት፣ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ የካይዳ ኣለዋ። እቲ ካብ 29 ግንቦት ኣትሒዙ ዝጀመረ፣ 'Red Wave 5' ዝተሰምየ፣ ሓባራዊ ልምምድ ሓይሊ ባሕሪ፣ [...]
ሰራዊት ኤርትራን ሓይልታት ትግራይን፣ ኣብ 24 ግንቦት ኵናት ምክያዶም ተገሊጹ
Radio Erena: 30 May 2022 ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራን ሓይልታት ትግራይን፣ ኣብ 24 ግንቦት ኵናት ከምዝተኻየደ፣ ወትሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ሎሚ ሰኑይ 30 ግንቦት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። [...]
ኣብ ጂቡቲ ኣብ መንጎ ብሄራት ዓፈርን ሶማል ዒሳን ግጭት ምክያዱ ተሓቢሩ
Radio Erena: 30 May 2022 ኣብ ጂቡቲ፣ ኣብ መንጎ ብሄራት ዓፈርን ሶማል ዒሳን ብዝተኻየደ ግጭት ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ከምዝወረደ ተገሊጹ። መርበባት ዜና እታ ሃገር ኣብ ዝዝርግሕኦ ሓበሬታ፣ እቲ ግጭት ኣ [...]
ሱዳን፣ ንሸውዓተ ኣዋርሕ ተነቢሩ ዝጸንሐ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ተኣልዩ
Radio Erena: 31 December 2022 ኣብ ሱዳን፣ ካብ 25 ጥቅምቲ 2021 ኣትሒዙ፣ ንሸውዓተ ኣዋርሕ ተነቢሩ ዝጸንሐ ናይ ህጽጽ እዋን ኣዋጅ ተላዒሉ። ወትሃደራዊ መራሒ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣልቡርሃን፣ ብ [...]
ቀይሕ ባሕሪ ዝተራሕረሐት ነዳዲ ዝጸዓነት መርከብ ንምእላያ፤ ኣመሪካን ነዘርላንድስን ሓድሽ ተበግሶ ወሲደን
Radio Erena: 29 May 2022. ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝተራሕረሐት ነዳዲ ዝጸዓነት መርከብ፣ ንምእላያ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዘውጾኦ መደብ ንምድጋፍ፤ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ነዘርላንድስን ሓድሽ ተበግሶ ወሲደን። [...]