text:
ወሃቢ ቓል ሕቡራት ሃገራት ስተፈን ዱጃሪክ ኩነታት ክልል ትግራይ ኣዝዩ ከቢድን ክትግምቶ ዘይትኽእልን ምዃኑ ኣብቲ ቦታ ዘለዉ ብጾትና ይነግሩና`ለዉ ኢሉ ።
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ካብ መቐለ ካብ ዝወጽእ ንድሓር እታ ከተማ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር ህወሓት ከምዘላ፡ እቲ ኩነታት ኣብ ዓዲ ግራት፡ ዓድዋ:ኣኽሱምን ሽረን ከምኡ ምዃኑ ገሊጹ`ሎ።
ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት እቲ ኩነታት ኣብ መቐለ ብሓፈሽኡ ህዱእ`ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ገለ ቦታታት`ታ ኽልል ግና ኩናት ቀጺሉ ከምዘሎ ጸብጻባት ይመጹና ኣለዉ ኢሉ ።
ኤለክትሪክን ተለኮምኒኬሽንን ኣብ ምልእቲ ትግራይ ምስ ተዓጽወ`ዩ ዝበለ እቲ ወሃቢ ቃል፡ ኣብ መቐለ ኣብ ክልተ ቀጽርታት ሕቡራት ሃገራት ከምኡ`ውን ሓንቲ ኣብ ሽረ ጥራሕ ብሳታላይት ተለፎን ከምኡ ድማ ብቪሳት መራኽቢ ኢንተርነት ውሱን ርክብ ከም ዘሎ ሓቢሩ።
ንሱ ኣስዒቡ ኩሎም ወገናት`ቲ ግጭት ንሲቪላት ክሕልዉን፡ ኣብ ውሽጢ`ቲ ክልል ኮነ ናብቲ ክልል ንምእታው ንሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ረድኤትን ቀረባትን ብዘይ ዕንቅፋት ናጻ መስመር ክኸፍቱን ይግባእ ኢሉ ።
ተወሰኽቲ ሰራሕተኛታትን ቀረባትን ናብ ትግራይ ክኣትዉን ኣገልግሎት ኤለክትሪክን ተለፎንን ናብ ቦትኡ ክምለስ ከምኡ ኣብታ ኽልል ካሽ ገንዘብን ነዳድን ክህሉ ህጹጽነት ዝሓትት`ዩ ዝበለ ስተፈን ዱጃሪክ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ምክትታልና ክንቅጽል ኢና፡ እቲ ኩናት ብቕጽበት ደው ክብልን ናብ ሰለማዊ ፍታሕ ስጉምታት ክውሰድን ዋና ጸሓፊ ዘቕረቦ ጻዊዒት ድማ ክነስምረሉ ንደሊ ኢሉ ።


c: text/html

text:
– ካብ 1 ነሓሰ (ምጅማር ትምህርቲ) €103 ዩሮ
– ካብ 1 ለካቲት ምጅማር ካልኣይ መፋርቕ ዓመተ-ትምህርቲ €51,50 ዩሮኣብ ዝቕጽል ውሑዳት ዓመታት እቲ መጠን ብድንገት ክውስኽ እዩ።
SGB II
ካብ ዝሕገዙ ስድራቤታት Jobcenter ኣብ 1-9 ዓመታት ዕድመ ህጻን ከምኡውን ወርሓዊ ሓገዛት ነሓሰን ለካቲትን ኣብ ቤትትምህርቲ እዮም ዝረኽብዎ።
ተመሃሮ 15ን ልዕሊኡን ዝዕድሚኦም ክልእኩ ኣለዎም ሓደ ምስክር ወረቐት ትምህርቲ ።
Kinderzuschlag | Wohngeld
ዝቕበሉ ስድራቤታት Wohngeld ወይ Kinderzuschlag ንትሑት መጠን ክፍሊት ካብዚ ዝስዕብ ከመልክቱ ይኽእሉ Pro Arbeit።
ስለዚ ድማ ብቐሊሉ ነቲ ቅጥዒ ውሰዶ SCHULBEDARF (ቀረባት ትምህርቲ)። ወለድኻ ይመልእዎን የካትትሉ ኸኣ ምስክር ወረቐት ትምህርቲ እንድሕሪ ዕድሜኻ 15 ወይ ልዕሊኡ ኮይኑ ። ኲሉ ነገር ክለኣኽ ኣለዎ ናብ Pro Arbeit። ነቲ እተእትዎ ወረቐት ቼክ ክገብርዎ እዮም። ወለድኻ ምልክታ ክመጾም እዩ። እዚ ቀረብ ቤት ትምህርቲታት ናብ ወለድኻ ክመሓላለፍ እዩ።
–ምልክታ ካብ Wohngeldstelle (ቤት ጽሕፈት ሓገዝ ኣባይቲ)
– ምልክታ ካብ Familienkasse (ቤት ጽሕፈት ሓገዝ ኣስራቤት) (Kinderzuschlag)
–ዕድሜኦም 15 ወይ ልዕሊኡ ዝኾኑ ምስክር ወረቐት ቤትትምህርቲ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣቐዲመ ንኹሉኹም ፈተውቲ ሰላምን ፍትሕን ርሑስ ሓድሽ ዓመት እምነየልኩም። ከምኡ ድማ ነቲ ውጹዕ ህዝብና ናይ ሰላምን ለውጥን ዓመት ክኾነሉ እምነ።
ቀጺለ ናብቲ ኣዝዩ ውዕውዕን ተኣፋፍን ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ ኤርትራ ብምእታው፡ ዘሎኒ ሕጽር ዝበለ ርእይቶ ከቐምጥ እፈቱ። ጉዳይ ኤርትራ ሎሚ ንዓና ንኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ዓለም መዛረቢ ኣደባባይ ኮይኑ ኣሎ። “መለበሚያ ኣይግበርካ መለበሚ’ኸ ኣይኽላእኻ”፡ ከምዝበሃል፡ ዕድመ ንኣቶ ኢሳያስ ሃገርና ሎሚ ምስሓቕ ሸራፋት ኰይና’ላ። ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ ብህልኽን ህንጥውናን ዝተላዕጠጠ፡ ሂወት ህዝብና ረማሲሱ ሃገርና ኣብ ሕቶ ምልክት ኣውዲቕዋ ይርከብ።
እሞ እቲ ስርዓት ህግደፍ ቶዅቲኹ ቶዃቲኹ ዘምጽኦ ቁጠባዊ ማዕቀብ(እገዳ) ብኸመይ ንመዝኖ?
ልክዕ ኢዩ፡ ኣይኮነን ሃገርካስ ዝኾነት ሃገር እውን ብዓለምለኸ ደረጃ ክትቅጻዕ ደስ ዘየብል ጉዳይ ኢዩ። እንተኾነ ግና ስርዓት ህግደፍ ተሃንጥዩ ዘምጸኦ ሰበብ ስለ ዝኾነ፡ ዝግበር ነገር የለን። ወይዘሮ ሱዛን ራይስ ኣብ ሕቡረት ሃገራት ናይ ኣሜሪካ ወኪል “ነዚ መቕጻዕቲ’ዚ ክንውስን ብሓጎስን ደስታን ኣይኰናን ገርናዮ። ስርዓት ኣስመራ ዝኽተሎ ዘሎ መንገዲ ጥፍኣት ንኽቕይር ዘይገበርናዮ ጻዕሪ የለን።” ከምዝበለቶ ብድርቅናን ህልኽን ዝተላዕጠጠት ፖሊሲ ኢሳያስ ምዃኑ ኢዩ።
ህዝብና እንተዀይኑ ቅድሚ እዚ ብሕቡራት ሃገራት ዝወረደ ማዕቀብ ብስርዓት ህግደፍ ተዓቂቡዎ ኢዩ። ከይሸይጥ ከይልውጥ፤ ሓሪሱ ወይ ነጊዱ ከይነብር ንሓያሎ ዓመታት ተኣጊዱ ኢዩ። ደቁ ኣምሂሩ ክይጥወር እውን ተነፊጉ ኢዩ። ኰታ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ተኣሲሩ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኢዩ። ስለዚ እዚ ማዕቀብ’ዚ ንስርዓት ህግደፍ ፈልዩ ስለ ዝሃርም፡ ንህዝብና ካብቲ ዘለዎ ኣይውስኸሉ ኣይንክየሉ። ነቲ ዘሳቕዮ ዘሎ ስርዓት እንተ ኣዳኸመሉ ግን ጠቓሚኡ’ምበር ጎዳኢኡ ኣይኮነን። የግዳስ ቅድም ኢሉ እኳድኣ ክግበር ነይርዎ።
ብመሰረቱ እዚ እገዳዚ ኣብ ክንዲ ብጉዳይ ሶማልያን ጅቡቲን ዝኸውን ብምኽንያት ጭቆናን ወጽዓን ህዝቢ ኤርትራ ኪኸውን ነይርዎ። እንተዀነ ግን ሕቡራት ሃገራት ኣብ ውሽጢ ጉዳይ ሓንቲ ሃገር ዘይምእታው ዝብል ስምምዕ ስለ ዘሎ ኢዩ። ይኹን’ምበር ህዝቢ ዓለም ጭቆና ህዝቢ ኤርትራ ዝስሕቶ ኣይኮነን። በዚ ኰይኑ በቲ ግን እቲ መቕጻዕቲ ኣብ ቦትኡ ዘሎ ኢዩ።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ መስከረም ዳት ነት ጀሚረካ ስጋብ አለናልኪ እዚ ወሪዱ ዘሎ ማዕቀብ ቆጭቆጭ ዘበሎም ይመስል።ንሕና ግን ሎሚ ኣይኮናን ሓዚና፡ ህዝብና ብስርዓት ህግደፍ ክእሰርን ክቕተልን ክጠምን ክስደድን እንከሎ ኢና ሓዘና ወዲእና።
ሃገራውነት ማለት ንህዝብኻ ዝጭፍልቕን ዘሳቕን ስርዓት ምድጋፍ ኣይኮነን። ሃገራውነት ማለት ህዝቢ ክሳቐ እንከሎ ከም ዘይናትካ ብምርኣይ፡ ዲክታተራዊ ስርዓት ብሕጊ ክቕጻዕ እንከሎ ሃገራውያን ምምሳል ኣይኮነን። ሃገራውነት ማለት ብሽም ላዕላውነት መሰል ህዝቢ ረጊጽካ፡ ንጎቦታትን ሽንጭሮታትን ምክልኻል ኣይኮነን። ሃገራውነት ማለት ቀንዲ ንመሰል ህዝብኻ ምክልኻል ማለት ኢዩ። ሃገር ብዘይ ህዝቢ፡ ህዝቢ ብዘይ መሰል፡ ሃገር አሎኒ ክበሃል ኣይካኣልን። ብሓፈሽኡ ግን ኣብዝኾነ ቦታን ግዜን፡ ዲክታቶራትን ደገፍቶምን ወጽዓ ህዝቢ ምንም ኣይስምዖምን።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ወዮ ድኣ ካብ ክውንነት ዘይመሃሩ ኰይኖም’ምበር ኢሳያስ ኣብ ሶማል ኣትዩ ከታራምስ ዝጀመረ ንህዝቢ ሶማል ወይ’ውን ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዩ ኣይኮነን። ኣብ ጅቡቲ ኣትዩ ኵናት ምኽፋቱ’ውን ንህዝቢ ኤርትራ ወይ ንህዝቢ ጅቡቲ ክጠቅም ኢሉ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ምስ ወያኔ ህልኽ ስለ ዝሓደሮ ጥራይ ኢዩ። ህልኽ ኢሳያስ ምስ ወያኔ ጥራይ ኣይ ኮነን። ምስ ኢጋድ፤ ሕቡራት ሃገራት ኣፈሪቃ፤ ዓረብ ሊግ፤ ሕቡራት ሃገራት ብዓቢዩ ድማ ምስ ኣሜሪካ። ወዳጀ!! ብዊንታን ስሚዒትን ሓደ መራሒ ሃገር ክትጠፍእ!! ኢሳያስ ዓቕሙ ዘይመዝን ብህልኽ ዝዓወረ ዲክታቶር ኢዩ። ብዓል ሩሲያን ቻይናን ከምኡ ድማ ምብራቕ ኤውሮጳን ዝሓደግዎ 70 ዓመት ዝገበረ ኣረጊት ፖለቲካ ሒዙ ሲኣይኤ(CIA) ክብል ይውዕልን ይሓድርን ኣሎ። ይብለኩም ኣሎኹ መፍቲሒኡ ቆሪጽካ ነዚ ስረዓት’ዚ ምውጋድ ጥራይ ኢዩ።
እሞ’ኸ ስርዓት ህግደፍ ሕጂ’ኸ ጉዕዞኡ ናበይ ኢዩ? እዛ ዝኽተላ ዘሎ መንገዲ ኣበይ ከተብጽሖ ኢያ?
ከም ዝመስለኒ ወዮ ድኣ ሓደ ጸቓጢ ስርዓት ብቐሊሉ ኢዱ ዘይህብ ኰይኑ’ምበር፡ ጉዕዞኡ ኣብ ዕጽዊ መንገዲ ዝበጽሐ ይመስል። ህዝብና ብፍላይ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ንስርዓት ህግደፍ ከም መንግሰቱ ዘይኮነስ ከም ጸላኢኡ ኢዩ ዝሪኦ። ከምኡ ሰለ ዝኾነ ኢዩ ከኣ ስደት ጺዒቑ ዝርከብ። እቲ ዘገርም ግን ኢሳያስ “ ወያኔ ጸላኢኻ ኢዩ” እናበለ እንተ ጋዓረ በሻሓት ዝቑጸር ህዝብና ናብ ኢትዮጵያ ይዕቆብ ምህላው ኢዩ። ብዓለም ለኸ ደረጃ’ውን እነተ ኾነ ስርዓት ህግደፍ ጨሪሹ ተነጺሉ ክበሃል ይከኣል። ዘገርም ኢዩ፡፤ ሕቡራት ሃገራት ኣፈሪቃ ብሙሉአን መሪሩወን “ ስርዓት ኣሰመራ እገዳ ይገበረሉ” ኢለን ናብ ሕቡራት ሃገራት ክጠርዓ ኣብ ዓለም ቀዳምነት ዝሓዘ ታሪኸ ኢዩ። ዓለም ኩላ ኣንጻር ኢሳያስ ኰይና። እቲ ዘይስነሞጎታዊ ኣተሓሳስባ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ፡ “ዓለም ኩሉ ተጋጊዩ! ኢሳያስ ጥራይ ጥዑይ!” እዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ናይ ጥዕና ኣይ ኮነን።
እዚ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ወሪዱ ዘሎ መቐጻዕቲ ናይ መጀመርታ’ምበር ናይ መወዳእታ ኣይኮነን። ኣብቲ ዞና ዝፍጽሞ ዘሎ ናይ ሽፍትነት ገበን ጠጠው እንተ ዘየቢልዎ ዝበርትዐ ስጉምቲ ከምዝውሰደሉ ዘየጣራጥር ኢዩ። ኣነ ኳ ዝብል ሓንጎል ኢሳያስ ብህልኽ ስለ ዝተሰርሐት ኢዱን እገሩን ኣኪቡ ዝኸይድ ኣይመሰለንን። ብዝኾነ ንግዜ ንግደፎ።
እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ካባና ናባና ኢዩ። ካብ ግዳም ፍታሕ ክንጽበ የብልናን። ዘሎ ዓቕምታትናን ሓይልታትናን ኣወሃሂድና ካብ ምቅላስ ካሊእ ምርጫ የብልናን። ከምቲ ሕጂ ዝረአ ዘሎ በቢፊናኻ ምጉያይ ዘዐውት ኣይኮነን። ካብዚ ዝገደደ “ብሰላማዊ ወይ ብጎንጺ ኣገባብ ቃልሲ” ዝብል ንኪዳን ዘዳኽምን ዝፈላልን ኣብ ህዝቢ ኣውሪድካ ምክታዕ ከይዱ ከይዱ ንስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ኢዩ። እምበኣረይ ኪዳን ምስቲ ኩሉ ድኽመታቱ ሓንቲ ኣገዳሲትን ጠርናፊትን መሰረት ኣንቢሩ ክበሃል እነተ ኮይኑ እቲ ብኹሉ ኣገባብ ቃልሲ ንጠቐም ዝብል ኢዩ። ኩሎም በቢቲዝኣምነሉ፡ ብብረት ዝኣምኑ ብብረት፡ ብስላም ዝኣምኑ ብሰላም ተሳማሚዖም ስልጣን ካብ ስርዓት ህግደፍ መንዚዕካ ናብ ህዝቢ ምርካብ ማለት ኢዩ።እዚ ስምምዕዚ ኣብቲ ቻርተር ሰፊሩ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ ብውሽጢ ውሽጢ ይኹን ብጋህዲ ኣባል ኪዳን ኮንካ ነቲ ዝተሰማማዕካሉ ምቅዋም ኣብ ኪዳን ዘይምትእምማን ምፍጣር ኢዩ።
እቲ ክኸውን ዘለዎ ብዕጥቂ ዝቃለሳ ኣባላት ኪዳን ሓይልታተን ኣብ ሓደ ጠርኒፈን ንኪዳን ከረክባ አለወን። ዝኾነ ይኹን ወተሃዳረዊ ስርሒት ብማእከልነት ኪዳን ይካየድ።እዚ ብሃገር ደረጃ ዝተጠርነፈ ወተሃደራዊ ሓይሊ ክልተ ጠቕምታት ኣለዎ። ሀ)ኣደማዒ ቃልሲ ከወፊ ይኽእል። ለ) ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክንዲ ናይ ሓደ ውድብ ወይ ሰልፊ ዝኸውን ሃገርን ህዝብን ዝከላኸል ሰራዊት ይኸውን። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ኣገባብ ቃልሲ ክትካሰስን ክተወቓቐስን ጠቕሙ ንስርዓት ህግደፍ ኢዩ። ኣቶም ንሓያሎ ዓመታት ብዕጥቂ ክቃለሱ ዝጸንሑ ብረትኩም ኣወርዱ ክትብሎም ኣይካኣልን። ነቶም ብሰላማዊ መንገዲ ኢና እንቃለስ ዝብሉ’ውን ብግዲ ብብረት ተቓለሱ ክትብሎም ኣይትኽእልን። መፍቲሒኡ ምስምማዕ ጠራይ ኢዩ። ኩላትና ዝተፈላለየ እምነታት ክህልወና ይኽእል። ኣነ ብወገነይ ስርዓት ህግደፍ ከምቲ ኣብ ገለ ፍሉያት ሃገራት ዝተዓወተ ብሰላማዊ መንገዲ ጥራይ ስልጣን ንህዝቢ ከረክብ ኢዩ ዝብል እምነት የብለይን። ይኹን’ምበር አእምነትና ሒዝና ህዝብና ካብ ግፍዒ ናይቲ ስርዓት ንምድሓን ክንሳማማዕ ናይ ግድን ይኸውን። ከም ምርጫ ኩሉ ግዜ ብሰላማዊ መንገዲ ይምረጽ። ግን እቲ ውሳኔ ኣብቲ ተቓላሳይ ኣካል ጥራይ ኣይኮነን። ናይቲ እትቃለሶ ስርዓት ኩነታት እውን ወሳኒ ኢዩ። ካሊእ ይተረፍ ንናጽነትና ዝመረጽናዮ ብረታዊ ቃልሲ’ውን ኣብ መጀመርትኡስ ሰላማዊ ኢዩ ነይሩ። ብሰላማዊ መንገዲ ባዕዳዊ ጸላኢ ክወጽእ ሰለ ዘይተኻእለ ኢዩ ኣብ ጐንጺ ተኣትዩ። ፈቲና ኣይኮናን ኮማንዶስ ኣሕዋትና ንቐትል ዝነበርና። ከምኡ’ውን ብሰብኣዊ ርህራሄ ዓይኒ ክረአ እንከሎ ተገዲዶም ዝመጹ ደቂ ድኻታት ኢትዮጵያውያን ክትቀትል እውን ደስ ኣይብለካን። ሕጂ’ውን ንመሰለን ድሕነትን ህዝበይ ዝቃለስ እንተዀይነ፡ ሓደ ሓወይ ናይ ህግደፍ ናይ ጸጥታ መሳርሒ ኮይኑ ኣብ ፎቖዶ ዶባት ዓቕሎም ጸቢብዎም ዝሃድሙ ዜጋታት ዝርሽንን ዘባሳብስን እንተ ኮይኑ፡ ስጉመቲ ካብ ምውሳድ ድሕር ኣይብልን። ንዓይ ጭቆና ህዝበይ ጭቆና ኢዩ፡ ብወዲ ሃገር ኢኩን ብባዕዳዊ መለሳ የብሉን። እሞ ንዝዀነ ዝውሰድ ኣገባብ ቃልሲ ብመንጽር እቲ መዘና ዘይብሉ ኣብ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ እንተረኣናዮ ይሓሽ ይመስለኒ።
ርእይቶ፡ fitiwi@planet.nl


text:
ኣኸደር ኣሕመዲን*
መጋቢት 26 2021
ቅድሚ ገለ ዓመታት ኣብ ኣስመራ መበገሲኡ ዘይፍለጥ ‘ሚልኪያስ ሞይቱ’ ዝብል ወረ ይነፍስ ስለዝነበረ፡ እቲ ስንባደን ጓህን ሽዑ ተመቒሉለይ ይኸውን እዩ። እዚ ናይ ሕጂ ዜና ዕረፍቲ ግን ርግጽ መዋእል-ዕረፍቲ ናይታ ዘየስተርሓየት ነብሱ ብምዃኑ ክመርር።
ሚልኪያስ፡ ሓደ ካብቶም ንመሰል ናጽነት ምግላጽ ሓሳባት [ኣብ ኤርትራ] ደው ዝበሉ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ናጽነቱ ብግብሪ ከረጋገጽ ዝተቓለሰ፡ ካብ መስረትቲን ዋና ኣሰናዳኢን ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ነበረ’ዩ። ኣብቲ ከም ጋዜጠኛ ዝፈልጦ ሸነኽ ህይወቱ፡ ሚልኪያስ ተዋዛዪ፡ ብቕልጣፈ ሓሳቡ ምግላጽ ዘይጽገም፡ ተረካብ ዘረባ ዘዘውትር፡ ደፋር፡ ኣብ ዝኣመነሉ ጽኑዕ ዓይነት ሰብ’ዩ ነይሩ። እቶም ኣብ ጋዜጣ ቀስተ–ደበና ተጻሒፎም ዘለዉ ዓንቀጻት ምርኡያት ነጸብራቕን ምስክርን መንነቱን ኣተሓሳስባኡን ከኣ እዮም።
ሞት ሚልኪያስ እንክስማዕ ዝዝከርኩዎ፡ እቲ ውረድ ደይብን ዝተፈላለየ ፈተነታትን ዝነበሮ፡ ኣብ እግሪ ተኽሉ ዝተቘጽየ፡ ኣብ መስርሕ፡ ከም ሓደ ‘ህዝባዊ መድርኽ’ ክሰፍሕን ክውርጽጽን ዕድል ዝነበሮ እዋን ብሕታውያን ጋዜጣታት ብምስትምሳል ንምዝካሩ ዘይኰነስ፡ ምስ ሚልኪያስ [ምስ ማቴዎስ’ውን ክሳብ ዝተወሰነ ግዜ] ብሓባር ዝሓለፍናዮ ኣገዳሲ ክፋል ህይወትናን [ብገለ ሸነኹ’ውን ኣካል ታሪኽ ጋዜጣታት] ንምዝካር እየ።
ምስ ሚልኪያስ ንመወዳእታ ዝተራኸብና ኣብ ወርሒ መጋቢት 2001 ኰይኑ፡ ንሱ [በቲ ናይ ሽዑ ኣጸዋውዓ] ካብ ግንባር ዓሊተና-መረብ፡ ኣነ ካብ ግንባር መረብ-ሰቲት መጺእና ዝተራኸብናላ መዓልቲ እያ። በብወገንና ደሃይ ስኢንና፡ ‘ኣበይ ኣትዩ ይኸውን፡ ኣበይ ኣትዩ ይህሉ. . .?’ ዝብል ሻቕላ ስለዝነበረና ብወዝቢ ምርኻብና ብፍላይ ንሱ ክጾሮ ኣይከኣለን ።
ኣብ በለዛ ምስ ተፈላለና፡ ድሕሪ ኣዋርሕ፡ ኣብ ኣስመራ ጐደና ዓወት፡ ኣነ ብወገን እንዳ ኣልፋ ንሱ ብወገን እንዳኻንዘን ክመጽእ ብማዕዶ ምስ ረኣየኒ፡ ብዓውታ ሽመይ ጸዊዑ ኣነ ናብኡ ክሳብ ዝበጽሕ፡ ነታ ኣብ ኢዱ ዝነበረት ጋዜጣ ንእለት ዘርጊሑ፡ ናይ ወረቓቕቲ ሳንጥኡ ደርብዩ ልክዕ ከም ዝሰግድ ዘሎ ሰብ፡ ተደቢሩ መሬት ስዒሙ- ንላዕሊ ኣንቃዕሪሩ ፈጣሪኡ ብምምስጋን ኣቐዲሙ ሓጐሱ ገለጸ።
ሚልኪያስ ቅኑዕ እዩ ኢሉ ንዝኣመነሉ ዝሓቶ ዋጋ ብዘየገድስ ካብ ምፍጻሙ ሰገጥ ስለዘይብል፡ ብዛዕባ’ቲ ‘እንታይ ኰይኖም እዮም?’ ኢሉ ኣብቲ ጐደና ብምግራም ዕጕግ ዝበለና ህዝቢ ኣየሰከፎን – ክሳዕ ክንድኡ ናፍቘቱ፡ ሻቕላኡን ፍቕሩን ገለጸለይ። ዝተፈላለናሉ ኵነታት ሕማቕ ስለዝነበረ፡ ትርጕም ምርኻብና ዕዙዝ ነበረ።
ኣብ ኣጋ መወዳእታ ወርሒ ሰነ 2000፡ ኣብ ግዜያት እቲ ደማዊ ኲናት ኤርትራን ኢትዮጲያን [ሳልሳይ ወራር]፡ክሳብ ግንባራት ኲናት ብምኻድ፡ ዓቕሚ ክሳብ ዝፈቐደ ጋዜጣዊ ሓላፍነት ንዋጻእ ኣብ ዝነበርናሉ ጽንኵር እዋን፡ ሃንደበት ብመገዲ’ቲ ኣብ ኣስመራ ሓዝሓዝ ዓስኪሩ [ብኰሎኔል እዝራ ወልደገብርኤል ዝእዘዝ ብወዲ ዑስማን ዝካየድ] ዝነበረ ኣሃዱ ግፋ ነናብ ቤት ጽሕፈትና ተደወለ። ካብ ቀስተ-ደበና ሚልኪያስ ምሕረትኣብ፡ ካብ መቓልሕ ማቴዎስ ሃብተኣብ፡ ካብ ጽጌናይ ድማ ኣነ፣ ዕለትን ሰዓትን ዝፈለየ መጸዋዕታ መጸ። ‘እዘን ጋዜጣታትና፡ ዓቢ ተቐባልነት ይረኽባ ስለዘለዋ፡ ኣብዚ ኲናት ድማ ሞራል ህዝብን ሰራዊትን የሐይላ፡ ልዕሊ’ቲ ናይ መንግስቲ ሜድያ’ውን ይሰርሓ ስለዘለዋ፡ መንግስቲ ብወግዒ ክድግፈን ደልዩ ኣሎ ማለት እዩ!’ ቅድሚ እቲ ዕለት ኣብ ዝነበረ ርክብና ግምት ሚልኪያስ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ነዊሕ ናይ እንካን ሃባን ክትዕ፡ ‘ብውሑዱ ብመገዲ ምክልኻል ብብዝሒ ጋዜጣታት ዓዲጐም ናብ ሰራዊት ከም ዝበጽሕ ክገብሩ ደልዮም እዮም ዝዀኑ፡ ከምኡ ክኸውን ኣለዎ እምበር. . . እዘን ጋዜጣታት ይሕገዛ መንግስቲ ከኣ ይሕገዝ. . .’ እዝከረኒ ዋዛ ሓዊሱ ነቲ ሓሳብ ከም ዳርጋ ርግጽ ወሰዶ።
‘ዝዀነ ይዅን ኣብቲ ኣኼባ ክዳውንትናን ሓሳብናን ኣጽፊፍና ክንቀርብ ኣለና’ ብምባል ተላበወና። ከም ዝበሎ ድማ፡ ባድላ ተኸዲኑ ኣብ ሰዓቱ ቀረበ፣ ማቲዎስ [ማቹ] ውን እታ ወትሩ ዘዘውትራ ዝነበረ ኳድራቲ ባድላን መኻድንታ ጸላም ስረን ለቢሱ ቀረበ። ወዲ ዑስማን ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ኣእትዩ ከዛርበና እንከሎ ግን እቲ ዝነበረ ግምት ፈጺሙ ኣይተላዕለን። ናይ ጋዜጣታት ዘይኰነ ግን በብውልቂ ኵነታትና ከረጋግጽ ጥራይ ደለየ። ይዝከረኒ፡ ሚልኪያስ በቲ ልዑል ናይ ምዝራብን ምእማንን ክእለቱ፡ ነቲ ቅድሚኡ ብላዕለዎት ሰበስልጣን ከይተረፈ ‘ሓንቲ ጋዜጣ ክንዲ ሓንቲ ክፍለሰራዊት እያ ትምክት ዘላ’ እናተባህለ ዝግለጽ ዝነበረ ኣበርክቶ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ፈታኒ እዋናት እናጠቐሰ፡ ንኣካያድቲ እዘን ጋዜጣታት በብውልቂ ኣበይ ኣለኻ እንታይ ትገብር ኣለኻ ዘይኰነስ፡ ከም ትካላትን ኣበርክቶአንን ክርአ ከም ዘለዎን፡ መንግስቲ’ውን ክሕግዘን ግቡእ ምዃኑን ከምኡ ከም ዝጽበያን ተኸራኸረ። ወዲ ዑስማን ዝደለዮ ግን ንሱ ስለዘይነበረ፡ ‘ደሓን ሰሚዐኩም ኣለኹ፡’ ብምባል ምስ ኣሕሉቝ ክዘራረብ ምዃኑ ገሊጹ ኣፋነወና፡፡
ኣጋውል ናይቲ መጸዋዕታ ንጹር ይኸውን እኳ እንተነበረ፡ ‘መን ንምንታይ ዕላማን ምኽንያት እዩ ንጋዜጣታትን ጋዜጠኛታትን ዝሓተለን ዘሎ? እንተ ተዳኸማ፡ እንተ ተዓጽዋ’ኸ? ብሓቂ ኣብዚ ኵነተ-ኲናት ማዕረ ቀንዲ ሜድያ ኰይነን ይዓያ እንዶ ኣየለዋን? ኣብ ኲናት እናሃለኻ ኣጽዋራትካ ዶ ብገዛእ ፍቓድካ ተዕኑ ኢኻ? ስለዚ ስለምንታይ እዩ እዞም ጋዜጠኛታት ዓይኒ ወዲቝዎም . . . ዝብል ካብ ሓዝሓዝ ክሳብ ማእከለ ከተማ ንበጽሕ ካብ ክትዓትና ነበረ።
ሚልኪያስ ግን ብፍሉይ ዘይርስዖ ትስፉው ነበረ። ኣሃዱ በዓል ወዲ ዑስማን ዝሓሰቡ ይሕሰቡ እቲ ክኸውን ዝግባእን ክሓስብዎ ዘለዎምን ነጊርናዮም ኣለና፡ ውጽኢቱ ድማ እወታዊ ክኸውን እዩ ክትርእዩ ኢኹም ብዝዓይነቱ ጸንዐ። ድሕሪ ሓደ ሰሙን ኣቢሉ፡ ካብ ሓዝሓዝ ነናብ ቤት ጽሕፈትና እንደገና ተደወለ። ብኡ መሰረት ከኣ በብመገድና ናብ ሓዝሓዝ ኣምራሕና፣ ምናልባት ግምትን ምጕትን ሚልኪያስ ቅኑዕ ክኸውን ስለዝኽእል ኣነ ጸጕረይ ኣስተኻኺለ ደንጕየ ስለዝነበርኩ ድማ ብኵንትራት ታክሲ ሓዝሓዝ – ኣብቲ ኣብ ከባቢ ቤት ጽሕፈት ተሃድሶ ቈይሙ ዝነበረ ግዚያዊ ኣሃዱ በጻሕኩ። ወዲ ዑስማን ኣብ ቤት ጽሕፈቱ፡ ብምድንጓየይ እናጕባዕብዐ ከዘራርበኒ እንከሎ፡ ድሮ ሚልኪያስን ማቹን ኣብቲ ቦታ ኣይጸንሑንን የመነ ጸጋም ቅሊሕ ኢለ ግር በለኒ – ሓተትኩዎ ድማ። ተዓሺጋ ተዳልያ ኣብ ጣውላኡ ዝነበረት ፖስታ እናሃበ፡ ‘ደሓን ብጾትካ ሓሊፎም ኣለው ከተርክቦም ኢኻ፡ መኪና ተዳልያ ትጽበየካ ኣላ’ ኢሉ ኣፋነወኒ። መራሕ መኪና ብዝተሓበሮ መሰረት ብናህሪ እናተሓንበበ መስመር ኣስመራ ከረን ምስ ሓዘ፡ ንቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ይወስደኒ ምንባሩ ተረድኣኒ።
ካንሸሎ ዓዲ ኣቤቶ ተራሕዩ ክኣቱ እንከለኹ፡ ሚልኪያስን ማቹን ገና ምስ ባድላታቶም ኣብ ኣፍደገ’ቲ መእሰሪ ሃንገር ኮፍ ኢሎም ኣማዕደኹዎም። ሚልኪያስ ካብቲ ኮፍ ኢሉዎ ዝነበረ ተሲኡ ከም ወትሩ ብዓውታ እናተላገጸን እናሰሓቐን ‘እንቋዕ ደሓን መጻእካ!’ እናበለ ኢድ ነስኣለይ። ተጸንበርኩዎም እሞ፡ እቲ ዝኸውን ዝነበረ ኣዕለልናሉ፣ ካብ ሚልኪያስ ግን ብፍላይ ሰሓቕን ላግጽን ስለዘይርሕቕ፡ ንግምታትናን ኣከዳድናና መበገሲ ገይሩ ከስሕቐና ቀነየ።
ጋዜጠኛታት እዮም ተባሂልና፡ እቶም ኣብኡ ዝጸንሑ እሱራትን ኣባላትን ጽቡቕ ክንክን ገበሩልና። ቀስ ብቐስ ክዳውንትና ክረስሕ ስለዝጀመረ፡ ባድላታት ወጺኡ፡ ሓንሳእ መተርኣስ ሓንሳእ ክዳን እናዀነ ከርተተ። መዓልቲ ምስ ነውሐ፣ በብመዓልቱ ኣማኢት መንእሰያት ተተገፊፎም እናመጽኡን እናኸዱን ግን ብዛዕባና ዝሓትት ወይ ዝዛረብ ተቐብጸ። ነቲ ሽዑ ሓላፊ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ዝነበረ ከነዘራርቦ ወሰንና እሞ፡ ምስ ኣባላቱ ቡን እናሰተዩ ከዕልሉ እንከለው ሓደ መዓልቲ ኣቲና ኣዘራረብናዮ። ብዛዕባና ዝጽበዮ ሓበሬታን ትእዛዝን ከም ዘሎ ጥራይ ነጊሩ ኣፋነወና።
ድሕሪ ገለ መዓልታት፡ ማቹ ‘ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣይወዳእካን’ ተባሂሉ ንሳዋ ክወርድ ተገብረ። ካብ ገዛኡ ክዳውንቲ ክመጽኦን ክቕይርን ስለዝኸኣለ፡ እታ ንዕለተ መመረቕታኡ [ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ] ዝገዝኣ ባድላኡ ቅያር ክረኽበላ ዕድል ረኸበ። ምስ ማቹ ድማ ንመወዳእታ ግዜ ሽዑ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተፈላለና። ምስ ኣባላት 14 ዙርያ ተዓሊሙ ድማ ኣብ ሕርሻ ኣፍ-ሂምቦል ተመዲቡ እናሰርሐ፡ በቲ ኻልእ ድማ ጋዜጣ መቓልሕ እናካየደ ክሳብ’ታ መወዳእታ ጋዜጣታት ዝተዓጽዋላን ጋዜጠኛታት ዝተኣሰሩናል ዕለት ጸንሐ። ንማቹ ኣፋኒና፡ ኣነን ሚልኪያስን ተረፍና። ንሓጺር ግዜ ከኣ መዋሊ ጋዜጣ ዊንታና – ዋና ቤት ሙዚቃ ፓቸ ምስና ነበረ። ነዊሕ ከይጸናሕና ከኣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ትራክ-ቢ ተሰጋገርና። ኣብኡ’ውን ብተመሳሳሊ፡ እቲ ሽዑ ሓላፊ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ዝነበረ ጆን ዝበሃል ሓንቲ ኢዱ ስንኵል ተጋዳላይ ብዅነታትና ኣዝዩ ተገረመን ምርዳእ ኣበዮን። ጋዜጣታት ተነበብቲ ዝዀናሉ እዋን ከኣ ስለዝነበረ፡ ጋዜጣታት ዕብየተን ክዅለፍ ዝደሊ ኣይነበረን። ናብ ዝተፈላለየ ዝምልከተን ዝበሃላ መንግስታውያን ትካላት ብምድዋል መብርሂ ሓቲቱ ዘዕግብ ምላሽ ሰኣነ።
ኣብቲ ከምኡ ዝበለ ዘይንጹር ኵነታት፡ ምስ ሚልኪያስ ምንባር እዝዩ ጥዑም ምንባሩ እዝክር። ክወዛ፡ ምስ ዝዀነ – ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብቲ ኣንደርግራውንድ ናይ ትራክ-ቢ ዝጸንሑና እሱራት ከዕልልን ክላገጽን ክእለት ስለዝነበሮ፡ እቲ ናይ ሽዑ መሪር ሂወት ከይመረረ ሓሊፍናዮ። ኣብ መወዳእታ ጆን፡ ጋዜጣታት ከነካይድ፡ ብውሑዱ ንዅነታት ጋዜጠኛታት ብቐረባ ዝምልከቶ ሚኒስትሪ ዜና ሓላፍነት ክወስድ ስለዘይደለየ፡ ናጻ ክለቀና ከም ዘይክእል እንተዀነ፡ ንበለዛ – ቤት ጽሕፈት ምክልኻል ክሰደና ጥራይ ከም ዝኽእል ኣረዲኡ መሰነይታ ደብዳበ ሂቡ ኣፋነወና።
ኣብ በለዛ፡ ሽዑ ኣብ ጨንፈር ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓለፍቲ ምስ ዝነበሩ፡ ብፍላይ ከኣ ምስ ሌ/ኮ ነጋሲ ዓንዱ [ወዲ ዓንዱ] ኣብ ዝገበርናዮ ርክብ – ኣብ ኵሉ እኳ ሚልኪያስ እዩ ዝዛረብ – ኣቐዲሙ መንነትና ብምግላጽ ሰምዒት ዝተሓወሶ ተንካፊ ዘረባ ተዛረበ። ካብ ዝዝክሮ፡ ‘ንሕና እንታይ ዝገበርና ሰባት ኢና ክንድዚ ንከላበት፣ ሓንቲ ሃገር እኮ ብኣጽዋራታ ጥራይ ኣይኰነትን ኲናት ትገጥም፡ ጋዜጣታት ማዕረ ታንክን መድፍዕን ኣይተሰለፋን ድየን? ጋዜጣታት ኣብ ጎኒ መንግስቲ ደው ኣይበላን ድየን? ሕጂ እንታይ ስለዝተረኽበ እዩ ጋዜጣታት ዝዕጸዋ ዘለዋ? ከም ኵሉ ኣገዳሲ ትካላት ናይዚ ሃገር ዝበሃል ከይዳኸማን ከይዕጸዋን ዘይሕለየለን፣ ጋዜጣታት ምዕጻው ከኣ ክሳርኡ ንስኻ ከም ሓደ ምሁር መጠን ኣይጠፍኣካን እዩ. . . ኣነ ንዓኻ ከረድኣካ ኣይክእልን እየ. . . በሎ። [እታ ‘ንስኻ ከም ሓደ ምሁር መጠን’ እናበለ ዝተዓባበዮ እታ ዘይርስዓ ዘረባኡ እያ። ምስ ወጻእና ከብርሃለይ እንከሎ፡ እናተላገጸ ‘ምሁር ኢኻ፡ ለባም ኢኻ እንተዘይኢልካዮ ደኣ ከመይ ኢሉ ክሰምዓካ ትጽበ. . . – ኣምሓርኛ እናሓወሰ እዩ ዝሕጭጭ – ‘ስማዕ! እቲ ምሁር ኢኻ ምስ በልካዮ ምሁር ክመስል ኢሉ ዝወስዶ ውሳነ እኮ እዩ ዘድልየና እምበር ኣበይ እፈልጦ ኣነ. . .!’ እናበለ ክዋዘ ኣይርስዖን።
ብዝዀነ ኣብ መኮነን ሓበሬታን ጐስጓስን ሚኒስትሪ ምክልኻል ከም ዝተመደብና፡ [ብሞያና ነቲ ኣሃዱ ከነገልግል ኣብ ዝተረፈ ግዜ ድማ ጋዜጣታት ከይቍጸያ ምእንቲ ከነካይደን ዘኽእል ምደባ ይመስል] ታሴራ መንቀሳቐሲ ክወሃበና ከኣ ከክልተ ስእሊ ሒዝና ናይ ክልተ መዓልቲ ዕረፍቲ ወሲድና ክንምለስ ተነግረና – ንግዚኡ ኣተንፈስና። ኣብቲ ዝተባህለ ግዜ ስእሊ ሒዝና ናብቲ ዝተመደብናዮ ኣሃዱ [ኣብኡ ኣብ በለዛ እዩ] ምስ ቀረብና፡ እቲ ኣመዳድባ ጌጋ ምዃኑ፣ ናብ ግንባራት ክንከይድ ከም ዝተወሰነ ሃንደበት ተነግረና። ክሳብ ነናብቲ ዝተመደብናዮ ግንባራት እንኸይድ ድማ፡ ኣብቲ ኣብ ኣፍደገ እቲ ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝነበረ ጸቢብ ጕድጓድ ክንእሰር ተገብረ፡፡
እቲ ብድሕሪኡ ዘጋጠመ ውረድ ደይብ፡ ሕጂ ክዝርዝሮ ኣድላዪ ኣይመስለንን። ግን፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዘቐመጥኩዎ፡ ኣነ ንግንባር መረብ-ሰቲት ክ/ሰ 37 ከድኩ። ሚልኪያስ ድማ ናብ ግንባር ዓሊተና-መረብ ክ/ሰ [21 ወይ 22] ከደ። ድሕሪ ናይ ኣዋርሕ ምፍልላይን ደሃይ ሕድሕድ ምጥፍፋእን ድማ ኢና ኣብ ጐደና ዓወት ኣስመራ ብወዝቢ ዝተራከብና። ሽዑ፡ ኣብቲ ዝተመደቦ ኮፍ ከም ዘይበለን ንሓለፍቱ ኣእሚኑ ጋዜጣኡ ከካይድ ከምዝተመልሰን ዝወሰነን ኣዕለለኒ። ኣነ ግን ራብዓይ ዓመት ተመሃራይ ኢንጂነሪንግ ስለዝነበርኩ፡ ‘ዊዝድሮዋል’ ብምሕታት እንደገና ኣመልኪተ ድሕሪ ሓደ ዓመት ካብ ሰራዊት ክምለስ ዘኽእለኒ ዕድል ስለዝነበረ ንዕኡ ንዘይምብኻን ኣብኡ ክጸንሕ ወሰንኩ።
ብድሕሪ’ዚ ምስ ሚልኪያስ ብኣካል ኣይተራኸብናን። እዚን ደሓር ዝሰዓበ ውህሉል ተመኵሮኡን ተጠቒሙ፡ ምፍርራህ ከም ዝወረዶ፡ ቀልጢፉ ተስፋ ከም ዝቘረጸን መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጣታት ስጕምቲ ክወስድ ከም ዝኽእል ከም ዝገመተ፡ ኣብ መወዳእታ ክሳብ ጐልጅ ብምጻሕ ሓንሳእ ዜና ሰሪሑ መገዱ ከም ዝጸረገን፡ ኣብ ካልኣይ እግሩ ምስ መሳርሕቱ ሰመረ ታእዛዝ ንሱዳን ከም ዘምለጠን ድሕሪ ዓመታት ንኣወጻጽኣኡ ኣመልኪቱ ብኢመይል ኣዕለለኒ። ነቲ ብዙሕ ውረድ ደይብ ዝነበሮ፡ ኣብ ሃገርና ተስፋ ናጽነት ምግላጽ ሓሳባት ነይሩ ዝተዀልፈ ሓጺር ተመኵሮ ብሕታውያን ጋዜጣታትና ክንድህስሶ ምቹእ ግዜን መስመር ርክብን ኣይፈጠርናን። ኣብ ዓለም ዘቕንእ ነገር እንተሃልዩ ግን ወትሩ ዝዝከር ሓድጊ ክትገድፍ ምኽኣል እዩ’ሞ፡ ሚልኪያስ ብዝተፈላለየ ቅዲ ዝተጻሕፉ ጽሑፋቱ ተዘከርቲ ሓድግታቱን፡ እቲ ዝኽሪ ድማ መኻይድቲ ‘ቲ ንዘልኣለም ዝኸዶ ካልእ ዓለሙ እዩ።
________
*ኣኸደር ኣሕመዲን፡ ምክትል ኣሰናዳኢ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ጽጌናይ (1998-2001)፣ ከም ኣባል ድሒሩ ድማ ኣቦ–መንበር ኮሚተ ደረጃታት ፊልም ኤርትራ (2008-2019)፣ ኣባል ቦርድ ኣሕተምቲ ሕድሪ (2009-2019) ኰይኑ ሰሪሑ። ኣኸደር እኩብ ሓጸርቲ ዛንታታት “ተረፍ” (2014) ከምኡ’ውን “ልኡኽ መንግስቲ” (2016) እትብል ትርጕም ድራማ ኒኮላይ ጎጎል ብመጽሓፍ የሕቲሙ ኣሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሃገረ ፖላንድ ብ “Culture, Media & Society” ናይ ማስተርስ ትምህርቲ ዘጽንዕ ዘሎ ጸሓፊ፡ ሃያስን ጋዜጠኛን akialwa@gmail.com ብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣብ ምስሪ ናይ ኣል-ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብ ዕለት 4 ለካቲት ዓለም ሓቆፍ ዝኽሪ ሕውነት ተባሂሉ ክበዓል ንናይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ሕቶኦም ከምዘመሓላለፉን እቲ ዘቕረብዎ ሓሳብ እቲ ሰብኣዊ ሕውነት ዝብል ብሓባር ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰነድ ከም ሓሳብ ዘቕርቦ ክኸውን እንከሎ፡ ብጃካ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ መዓልቲ ሕውነት ዝዝከረሉ ዕለት ክውሰን ዘቕረብዎ ሕቶ ዓለም ሓቆፍ ዛዕባ ሰብኣዊ ሕውነት ዝመክር ዓውደ ጉባኤ እውን ክካየድ ዝብል ሓሳብ ከምዘቕረቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ቅዱስነቶምን ኣል-ጣይብን ብሓባር ሰብኣዊ ሕውነት ብዝብል ኣርእስቲ ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰነድ ዘቕርቦም ፥ ዓለም ሓቆፍ ሰላምን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራን ዝብሉ በቐዳምነት ዘመላኽቶ መዓልቦ ተበጻሒ ክኸውን ዝዓዪ ናይ ዝተመዘ ላዕለዋይ ሽማግለ ኣባላት ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ኣዩስ ጉይክሶትን ናይ ሕጊ ሊቅን ዳይናን ሙሓማድ ኣብድ ኣል-ሳላም ነቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ኣል-ጣይብ ሕቶ ኣብ ነው ዮርክ ንውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ከምዘረከቡን፡ እቲ ዘቕረብዎ መልእኽቲ ዕለት ኣርባዕተ ለካቲት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ሕውነት ዝዝከረሉ ዕለት ክኸውን ዝብልን ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ምስ ቅድስቲ መንበርን ኣል-ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ብምትሕብባር ዛዕባ ሰብኣዊ ሕውነት ዝመክር ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ክጽዋዕ ዝብል ሕቶ እውን ዘጠቓለለ ከምዝዀነ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ነቲ ዝቐረበ ሓሳብ የድንቅን ተሓባባርነቱ እውን የረጋግጽ
ናይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ጉተረዝ ንመላእ ዘርኢ ሰብ ምግልጋል ዝብል ምንቕቓሕን ዕዮን ዘለዎ ኣገዳስነት ገሊጾም፡ እቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣል-ጣይብን ዘቕረብዎ ሓሳብ ንኢዶም ንተበግሶታቱ ምሉእ ምትሕብባር ክገብሩ ምዃኖም ከምዘረጋገጹን፡ ናይ ጽልእን ግብረ ምንጻት ዓሌት ጉዳይ ኣብ ዝከታተል ተልእዀ ንጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ጉተረስ ፍልዩ ኣማኻሪ ኣዳማ ዲየግ እዚ ብር.ሊ.ጳ.ን ኣል- ጣይብን ዝቐረበ ሓሳብ ኣብ ግብሪ ክውዕል ዝካየድ ጐስጓስ ክመርሑን ብዛዕባኡ ምስ ናይ መላእ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ኣብ ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ንኽመያየጡሉ ሓላፍነት ከምዝሃብዎም ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
እቲ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣብ ምስሪ ናይ ኣል-ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣሕማድ ኣል-ጣይብ ኣብ ኣቡ ዳቢ ብሓባር ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰብኣዊ ሕውነት ዘርእስቱ ናይ ሓባር ሰነድ ዘንበሮም ሸቶታት ንተበጻሕነቶም ዝዓዪ ላዕለዋይ ሽማግለ ዝሓለፈ ዕለት 20 ነሓሰ 2019 ዓ.ም. ከምዝቖመን፡ ምስ ዝተፈላለይ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ሚገል ኣንገል ኣዩሶ ጉይክሶት ዝምራሕ ኰይኑ ካብ እምነት ክርስትናን ሃይማኖት ምስልምና ቤተ ኣይሁድን ዝተዋጽኡ ኣባላት ዝሓቁፍ ምዃኑ የዘኻኽር።


text:
ሎሚ ዕለት 5 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ፡ እቲ ዝሓለፈ ዕለት 29 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ብጹዕነት ብዝብል ኣርእስቲ ዘበገስዎ ሓድሽ መደብ ኣስተምህሮ ትምርህተ ክርስቶስ፡ ኣስዒቦም ብምንፈስ ድኻታት ዝዀኑ ዝብል ቃል ዋና ርእሰ ጉዳይ ገይሮም፡ እቶም ብመንፈስ ድኻታት፡ ኣብ ውሳጣዊ ምዃናዊ ድኽነት ዝስምዖም እያቶም፡ ውስንነትካ ብምፍላጥ ጥራሕ እዩ ብናጻ ምፍቃርን መእንቲ ካልኦት ሕይወትካ ኣሕሊፍና ምሃብን ዝከኣል ዝብል ሓሳብ ብኣጽንዖት ከምዘዘኻኸሩ ልኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣብ ማቴዎስ ወንጌል ምዕ. ሓሙሽተ ኢየሱስ ብዛዕባ ብፅዕና ዝመሃሮ ትምህርቲ ኣሞርኵይዞም ሎሚ ዕለት 5 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ዘቕረብዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፡ እቲ ኢየሱስ ብዛዕባ ብጽዕና ኣብ ዝሃቦ ጥልቂ ትምህርቲ፡ ዘገርምን ዘደንጽውን ብመንፈስ ድኻታት ዝብል ኣርእስቲ ገይሮም፡ ብመንፈስ ድኻ ምዃን፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ምዃንና፡ ሰብ ኣብ ምዃንና ድኻ ምዃንካ ማለት ውስንነትካ ምቕባልን ማለት እዩ፡ ውስንነትካ ምፍላጥ ምሕረት ንኽትሓትት ይድርኸካ፡ እዚ ኸኣ እቲ ደሓር ዝሓልፍን ዘይህልውን ጽቡቕ ዝናን ክብርን ወይ ሃብቲ እዛ ዓለም ስለ ዘለካ ዘይኰነስ ምሕረት ምሕታት ንመንግስቲ ኣምላኽ ውሕስነት ይዀነልካ፡ ምኽንያቱ ልዕሊ ኩሉ እቲ እዚዩ ክብሩ ዝዀነ ካብ ገዛእ ርእስኻ ንላዕሊ ስለ እተፍቅር። ምእንቲ ብጻይካ ሕይወትካ ኣሕሊፍካ ምሃብ ስለ ክርስቶስ ምባል እዩ። እዚ እውነተይና ናጽነት ይበሃል።
እቲ ሓንጐፋይ ቢልና ክንቅበሎ ዘሎና ድኽነት እቲ ኣብ ምዃንና ዘሎ እዩ፡ ናጻ ንምዃንን ንምፍቃር መታን ኣኽእሎቱ ክህልወና ካብዚ ናይዚ ዓለም ሃብቲ ናጻ ምዃን ዝብል ድኽነት ምምራጽ የድሊ፡ እቲ ኣብ ምዃናዊ ድኽነትና ዝተሰርተ ናይ ልቢ ናጽነት ወትሩ ምንዳይ፡
መንፈስ ቅዱስ፡ ናይ ሕይወት እስትንፋስ
ቅድስነቶም ድኽነት ወይ ድኻ ክበሃል እንከሎ እንታይ ማለት እዩ? ዝብል ሕቶ ኣልዒሎም፡ ድኽነት ወይ ድኻ ምዃን ማለት ግኡዝ ነጋራት ዝተሓርሞ ምዃን ማለት ኣይኰነን፡ ምኽንያቱ ካብኡ ንላዕሊ ምዃናውነትና ዝምልከት ስለ ዝዀነ፡
ቅዱስ መጽሓፍ ከምዝሕብሮ መንፈስ ፡ እግዚኣብሔር ንኣዳም ክፍጥር እንከሎ ዘስተንፈሶ ሕይወት እዩ፡ እዚ ኸኣ ናይ ምዃንና መሰረትን ጥልቅን ትርጉም እዩ፡ ማዕቅን መንፈሳውነት እዩ፡ እቲ ኣዚዩ ጥልቂ ዝዀነ፡ ብሓጺሩ ሰብኣውነት፡ ናይ ምዃንና ጥልቃውነት እዩ፡ ስለዚህ ድኻታት ብመንፈስ ክበሃል እንከሎ፡ እቶም ምዃናውነቶም ዝዀኑ ኣያቶም፡ ድኻታት ምዃኖም ዝስቆሮም፡ ኣብ ጥልቂ ምዃናውነቶም፡ ኢየሱስ ነዚኣቶም ብጹዓን ይብሎም ስለምንታይ መንግስቲ ሰማያት ናታቶም ስለ ዝዀነት!
ናይ ምምሓር ብቕዓት ዘይብልካ ምዃን
ሓደ ነገር ምዃንን ሓደ መን ምዃንን (ገለ ሰብ)፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ሕይወት ኣብዞም ክልተ ኣንፈት ዝተቐወደ እዩ፡ ብሕትውናን ኣልቦ ሓሴትን ምስ ካልኦት ኣብ ውደራ ምእታውን ኣብ ውደራ ምንባርን ናይ ኣንነት ዕብሉል ምዃን ማለት እዩ፡ እዚ ኸኣ ወትሩ ዘይምሉእን ተኣፋፍን ኰይንካ ምትራፍ ማለት እዩ፡ ድኻ ምዃንካ እንተድኣ ዘይትቕበልን ዘይተፍልጥን ኰይንካ፡ እቲ ተኣፋፍነትካ ዘዘኻኽረካ ውስንነት ዘይትቕበልን እትጸልእን ኢኻ እትኸውን፡ ተኣፋፍነትካ ክኽውል ዝኽእል ምንም ነገር የልቦን፡
ውስንነትና ዘይምቕባል፡ ምንባርካ እዩ ዝህውኽ፡ ሕማቕ ኢኻ እትነብር፡ ድኻምነትካ ዘይምቕባል፡ ትዕቢተይና፡ ዕቡያት ሓገዝ ኣይሓቱ፡ ርእሰ ብቕዓት ዘለዎም ምዃኖም ንኸርእዩ መታን፡ ሓገዝ ዘይሓቱ፡ ሓገዝ ዘድልዮም እውን እንተዀነ እቲ ኣብኦም ዘሎ ትዕቢት ሓገዝ ንኸይሓትቱ ይጋርዶም፡ ጌጋኻ ተኣሚንካ ምሕረት ምሕታት ክንደይ ይኸብድ! ተጋግየ ቢልካ ምህረት ምሕታት ብሓቂ ከቢድ እዩ!
ንምስጢረ ተክሊላዊ ሕይወት ዘድልዩ ሰለስተ መሰረታውያን ቃላት
ቅዱስነቶም ነቶም ኣብቲ መደብ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ካብ ዝተረኽቡ ነቶም ሓደስቲ ሰብ ሓዳር እናሓሰቡ፡ ብኽብረትካ/ብኽብረትኪ፡ የቐንየለይን ኣይተሓዘለይ/ኣይትሓዝለይን - ይቕረ በለለይ/በልለይን ዝብላ ሰለስተ ቃላት ኣብ ሓዳር ኣገደስቲ እያቶም፡ እዘን ሰለስተ ቃላት እዚኣተን ካብቲ ኣብ ምዃንካ ካብ ዘሎ ድኽነት እያተን ዝነቕላ፡ ድኽነት - ውስንነትካ/ጐዶሎነትካ ምቕባል፡ ምህረት ምሕታት ክንደይ ከቢድ እዩ!
ትዕቢተይና ምሕረት ምሕታት ዘይከኣሎ እዩ፡ ኵሉ ሳዕ ርትዓዊ እየ ምኽንያታዊ እየ በሃላይ፡ ከምዚ ዝብልን ኣብ ከምዚ ኵነት ዝነብርን ድኻ ኣይኰነን ማለት እዩ፡ ጐይታ ኣብ ምሕረቱ ዘይደክም እዩ፡ እቶም ምሕረት ኣብ ምሕታት ዝደኽሙ ንሕና ኢና፡ ምሕረተ ኣብ ምሕታት ምድካም፡ እቲ ዝኸፍአ ሕማም እዩ!
ኵነት ጸጋ
ውስንነትካ ምሕባእ፡ ብሓቂ ኣድካምን ዘጨንቕን እዩ፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ግና፥ ድኻ ምዃን ኵነት ጸጋ እዩ ይብለና፡ ካብቲ ውስንነትካ/ጐዶሎነትካ ካብ ዘይምቕባል ድኻምነት ንኽንወጽእ ዘኽእለና መገዲ ይሕብረና፥
ብመንፈስ ድኻታት ንምዃን ገዛእ ርእስና ንኽንቅይር ዝሓትት ኣይኰነን፡ ስለምንታይ ድሮ ብመንፍስ ድኻታት ስለ ዝዀንና፡ ድኻታት ኢና፡ ብመንፈስ! ኵሉ ዘድልዮም እያትና፡ ኵላትና ብመንፈስ ድኻታት ኢና፡ እዚ ሰብኣዊ ኵነት እዩ፡
ሓይሊ እግዚኣብሔር
“መንግስቲ ኣምላኽ - ይብሉ ቅዱስነቶም - ናይቶ ብመንፈስ ድኻታት ዝዀኑ እያ”፡ ብሃብቲ ዓለም ኣብ ግኡዝ ነገራት ዝተሓንጸ ምሾት ዝተመልአ መንግስቲ ማለት ኣይኰነን፡ እዚ ሓላፊ እዩ፡ ሃብቲ እዛ ዓለም ድሕሪ ሞት ትርጉም ዘይብሉ ሃብቲ እዩ፡
ብዙሕ እዋን ኣብ ናይ ዜና ማዕከናትን መደባት ፈነወ ዜናታትን እቲ መንግስትን እቲ ኣመሓዳርን ብሩቱዕን ሓያልን ክበሃል ንሰምዕ፡ ብርቱዓት መንግስቲ ተባሂሉ ዝንገረሎም … ኵሎም መንግስታት ዝሓልፉ እያቶም፡ ትማሊ ዝነበሩ ጽባሕ ዘይህልዉ፡ ሃብቲ እዛ ዓለም ሓላፋይ እዩ፡ ኰሎም ክሓልፉ እያቶም፡ ሃብቲ ገንዘብ እውን ከምኡ፡ ኣበው፡ መግነዝ ጅባ የብሉን ይብሉ ክምዕዱ እንከለዉ፡ ሓደ ዝሞተ ሰብ ናብ ናይ መቓብር ስፍራ ክፋነው እንከሎ ንብረቱ ምስኡ ኣይግዕዝን፡ ነቲ ዝለዓለ ሰናይ ዘፍቕር ንሱ እዩ እቲ ብመንፈስ ድኻ፡ ነቲ ልዑል ሰናይ ዝዀነ ካብ ገዛእ ርእሱ ንላዕሊ ዘፍቅር፡ እዚ እዩ ናይ እግዚኣብሔር ሓይሊ።
ናጻ ኣብ ሕውነትን ፍቕርን ትሕትናን
ክርስቶስ ሕይወት ምእንቲ ካልኦት ኣሕሊፍካ ኣብ ምሃብ ከሃሌ ኵልነቱ - ስልጣኑን ሓይሉን ኣስተርኣየ፡ እዚ ኣብ ምግልጋልን ሕውነትን ዘሎ ናጽነት ዘመላኽት ወይ ዝጠልብ እውነተይና ሓይሊ እዩ፥
ሓይሊ ሕውነት፡ ሓይሊ ፍቕርን ሓይሊ ግብረ ሰናይን ሓይሊ ትሕትናን፡ ክርስቶስ ነዚ እዩ ዝፈጸመ፡ እውነተይና ናጽነት ኣብኡ እዩ፡ ኣብ ሕውነትን ፍቕርን ተወፋይነትን ትሕትናን፡ ናይ ትሕትናን ናይ ምግልጋልን ናይ ሕውነትን ሓይሊ ዘለዎ፡ ንሱ እዩ ናጻ፡ ነዛ ናጽነት’ እዚኣ ምግልጋል፡ እቲ ኢየሱስ ኣብ ናይ ብጽዕና ትምህርቱ ዝውድሶ ድኽነት ዘሎ እዩ!
እንክብሉ ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዛዚሞም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ካፐሊ ሓቢረን።


text:
ሰብኣዊ መሰልን ሰብኣዊ ሓገዝን ዝጉልባቡ ጥበብ ህዝባዊ ርክባት (PR)፡ ከምቲ ኣብ ጽውጽዋያት ሃንስ ክርስትያን ኣንደርሰን እነንብቦ፡ ሓድሽ ልብሱ ከመርቕ ጥራሕ ዝባኑ ናብ ህዝቡ ዝቐረበ ንጉስ፡ ዕርቃኑ ወጺኡ’ዩ።
ከም ቀደም ዘይኮነ፡ ሎሚ፡ ብሚድያታት ምዕራብ፡ ብ“ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ወይ ወሃብቲ ሓገዝ” ኢና ዝብሉ ትካላት ዝጋዋሕ ዘረባታት፡ መንቀሊኡን ክወቕዖ ዝደለየ ዕላማን ብድሕሪኡ ዘሎ ዛዕባን ንማንም ከደናግር ኣይክእልን።
ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዘሎ ኩነታት ተኣሳሲሩ ንኣብነት፡ ኩሉ ክዕዘቦን ከስተውዕለሉን ዝጸንሐ መቓልሓት ኣሎ። “ወያነ ሞይታ” ኣብ ዝበሃለሉ፡ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰልን ዓጸቦን ኮሪደር ሓገዝን ብዝተወሃሃደ ቃና ድምጹ ይብርኽ። “ወያነ ትንፋስ ሰዂዓ” ተባሂሉ ንእሽቶ ተስፋ ኣብ ዝተረኽበሉ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብዛዕባ ዝፍጸም በደላት ኣጽቅጥ ምባል፡ ብዘይሕንከት ክደጋገም ዝጸንሐ ተዋስኦ እዩ።
እዚ ዕርቃኑ ዝወጸ ጥበብ’ዚ፡ ሕጂ’ውን ብዘይ ሕፍረት ምቕጻሉ ኣይተርፍን። ኣብ ባይታ ምስ ዝመጽእ ሓድሽ ምዕባለታት፡ ሚድያታትን መንግስታትን ምዕራብ ኮነ ከም ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፡ ሂዩማን ራይትስ ዎች ዝኣመሰሉ ኣገልገልቲ ዘቕርብዎ ክሲታትን ዘጋውሕዎ ናይ ምስይጣን ዘመተን ክጽዕቕ ከምዝኽእል ንምግማቱ ኣየጸግምን። እቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ጭንቀትን ድርኺትን ግን ርዱእ እዩ።
ዓለማዊ ምልኪን ግብትናን ንምውሓስ ዝተሃንደሰ ጂኦ-ፖለቲካዊ ስትራተጂ ምዕራብ፣ ጸግዒ ዘይሓዘ ሕሉፍ ሓልዮትን ድንጋጸን ናይ ዝተወጽዐ ወይ ኣብ ጸገም ዝወደቐ ህዝቢ፣ ምሕላው ሰብኣዊ መሰልን ምዕቃብ ኣህጉራዊ ሰላምን ጸጥታን፣ ምስፋን ደሞክራሲን ምርግጋእን፣ ምውራድ ዕርቂን ሰላምን ኣምሲልካ ንምቕራቡ፡ ዝካየድ ናይ ህዝባዊ ርክባት ጸወታ፡ ብዙሕ መልክዓት ዘለዎን ንሓድሕዱ ዝናበብን እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግን፡ “ዝሕሸኩም ንሕና ኢና ንፈልጥ፣ ዝበልናኩም ስምዑ” ዝዓይነቱ ብድዐን ጸቕጢን ኮይኑ፡ ካብ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ህዝብታት ዝነቅል እዩ።
ሕሉፍ ተሞኩሮ ከምዝኸሽሖ፡ “ሰብኣዊ መሰልን ሰብኣዊ ሓገዝን” ዝተሰምየ ጠብሎቚሎቚ፡ ቀንዲ ዕላማኡ ቅልውላውን ሽግርን ኣሳዊርካ ምሕደራ ቅልውላው ምውርጻጽ፣ ልኡላውነት ድኹማት ህዝብታት ትርጉም ኣልቦ ጌርካ፡ ሃገራት ምፍራስን ጸጥታአን ምዝራግን፣ ህዝብታትን ሃገራትን ቚልቊል ኣተፋኒንካ ምትህንዃት፣ ብስም መሰል ሰባት፡ ጉጅለታት፡ ብሄራት፡ ዓሌታት፡ ሃይማኖታት ወዘተ. ኣህዛብ ከፋፊልካ ምንቛት ምዃኑ፡ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ዓለምና ብግብሪ ዝተራእየ ውጽኢት መለበሚ ኮይኑ ስለዘሎ፡ ሎሚ ህዝቢ ዓለም ነቒሑሉስ ዝበለየ ጥበብ ኮይኑ እዩ።
ካብ ኣፍጋኒስታን ጀሚርካ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ዝተሓፍሰ ምህርቲ ነዚ ሓቂ’ዚ እዩ ዝምስክር። ኣብ ዞባና ዘሎ ቅልውላው እውን ብቐንዱ ውጽኢት ጂኦ-ፖለቲካዊ ስትራተጂ ሰብ ፍሉይ ረብሓ እምበር፡ ሕመረት ጠንቁ ናይ ህዝብታት ዞባና ጸገም ከምዘይኮነ መረዳእታ ህዝብታት ዞባና ሰፊሑ ኣሎ። ኩሎም ካብ ድሕሪ 2ይ ኲናት ዓለም ጀሚርካ ብስም ደሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ሰብኣዊ ሓገዝን ዝተገብሩ ምትእትታዋት ሓደ ብሓደ ክዝርዘሩ እንከለዉ፡ ምእዙዛትን ብልሽዋትን ስርዓታት ኣብ ስልጣን ከምዝቕጽሉ ምግባር፣ ነቶም ምትእትታው ዘይብሉ ሓርነት ዝመረጹ ኣርዒድካ ምንብርካኽ ወይ ካብ ስልጣኖም ንምብራር ዝተገብሩ ምትእትታዋት እዮም ነይሮም።
ቦርድ ምስንዳእ
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ


text:
ንሶም ብተወሳኺ ኣብቲ ግንቦት 23,2017 ዓ.ም ዝኻየድ ምርጫ: ዳይሬክተር ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ኮይኖም እንተተመሪጾም ኣብ ምጥፋእ ሕማም ዓሶ ክሰርሑ ከምዝደልዩ’ውን ሓቢሮም ኣለው። ዳይሬክተር ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ዝኸውን ውልቀሰብ ንምምራጽ ምርጫ ኽኻየድ እዚ ናይ መጀመርያ እዩ።
ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ንሕማም ፖልዮ ካብ ዓለም ንምጥፋእ ንዝሓለፉ 30 ዓመታት ክሰርሕ ጸኒሑ’ዩ፡ ዶ/ር ዴቪድ ናባሮው ድማ ንሶም ዳይሬክተር እቲ ውድብ ኮይኖም እንተተመሪጾም ነቲ ሕማም ምሉእ ንምሉእ ከምዘጥፍኡ ይገልጹ።
“ክሳብ እቲ ናይ መወዳእታ ዝሓመመ ሰብ ምትራፉ ነረጋግጽን ንኹሉ ሰብ ካብቲ ሕማም ምኽልኻል ክሳብ ዝኸአል ክንጥቀቕን ልዑል ትኹረት ክንህብ ይግባእ።”
ንሶም ብተወሳኺ ነቲ ንልዕሊ ፍርቂ ህዝቢ ዓለም ዘስግእ ሕማም ዓሶ ንምጥፋእ ልዑል ገስጋስ ከምዘድልይ ይሕብሩ።
ብርግጽ ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ምቁጽጻር ሕማም ዓሶ ጽቡቕ ምዕባለ ከምዝተመዝገበ ይኹን ደአ እምበር ገና ብዙሕ ዝስራሕ ከምዝተረፈ ይፍለጥ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ቆልዑትን ህጻናትን ዝርኸብዎም ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ሰባት ብሕማም ዓሶ ከምዝሞቱ እንተኾነ ሕማም ዓሶ ክሓውን ኽትኸላኸሎ ትክእል ሕማም ምኳኑ ይገልጹ።
ዶ/ር ዴቪድ ነባሮው ዝበዝሓ ጊዜ ኣብ ሞያ ዓለምለኸ ህዝባዊ ጥዕናን ኣብ ሃገሮም ብሪጣንያን ዘገልገሉ ኮይኖም ኣብ እዋን ምርኣይ ሕማም ኢቦላ አካል ፍሉይ ልዑኽ ሕቡራት ሃገራት ኮይኖም ዝሰርሑ ኣብ ነሓሰ 2014 ዓ.ም ናብ ሰራልዮን ዝበጽሑን እዮም።
“ማሕበረሰብ ዓለም ከም ሓደ አካል ኣብ እዋን ምርኣይ ተላጋቢ ሕማም ኮነ ስግኣት ጥዕና ቅልጡፍ ግብረ መልሲ ክህብ ይደልይ ምክንያቱ እዚ ማለት እቲ ጸገም ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ኣይኽከውንን ማለት እዩ።”
ዶ/ር ናባሮ ኣብ 1999 ዓ.ም ንዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ዝተጸንበሩ ኽኮኑ ኸለው ካብ ሽዑ ጀሚሮም ምስቲ ውድብን ሕቡራት ሃገራትን ክሰርሑ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ግንቦት 23,2017 ዓ.ም ኣብ ጀነቫ ዝኻየድ ምርጫ ዳይሬክተር እቲ ውድብ ኮይኖም ክዕወቱ ተስፋ ይገብሩ።


text:
Radio Erena: 31 March 2017
ኣብዘን ዝሓለፋ 16 ኣዋርሕ ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ መራሒ ሃገር ዘይምንባሩ፣ ኤርትራ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎ ከምዘላ ዘነጽር ተርእዮ’ዩ ክብሉ ኣብዚ ቀረባ ናብ ስደት ካብ ዘምርሑ ዲፕሎማሰኛታት ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ገሊጾም።
መራሕቲ ሃገር ናብ ሓንቲ ካልእ ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽሙ፣ ሓደ ካብ ቀሊል መርኣያ ንጡፍ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ምዃኑ ዘዘኻኸሩ እቶም ዲፕሎማሰኛታት፣ ኣብ ኤርትራ ግና ኣብዚ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሒን ናብታ ሃገር ዝበጽሐ መራሒ ሃገር ከምዘይነበረ ጠቒሶም።
ብጉዳይ የመን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ስልታዊ ዝምድና መስሪተን ካብ ዘለዋ ሃገራት ዓረብ’ውን እንተኾና፣ ዛጊት ናብ ኤርትራ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዝፈጸመ መራሒ የለን።
በንጻር’ዚ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳያይስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣስታት ክልተ ዓመታት ናብ ሓሙሽተ ሃገራት ጥራይ ንሳተን ድማ ስዑዲ ዓረብ፣ ሱዳን፣ ቀጠር፣ ሕቡራት ኢማራትን ግብጽን ምብጻሕ ከምዘካየደ ኣመልኪቶም።
ይኹን’ምበር እዚ ድማ ሃገራት ዓረብ ንኤርትራ ንስልታዊ ረብሓ ኣንጻር የመን ንኽጥቀማላ ካብ ዘለወን ድሌት ዝነቐለ እንተዘይኮይኑ ምስቲ መንግስቲ ስትራቴጅያዊ ዲፕሎማሲ ስለዘለወን ከምዘይኮነ ኣረዲኦም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ቅድሚ’ዚ ናይ የመን ኩነታት ናብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንኣስታት 10 ዓመታት ዝኸውን ተደጋጋሚ ሕቶ የቕርብ ከምዝነበረ ዝሓበረ ዲፕሎማሰኛ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ነበር፣ ድሕሪ ናይ የመን ኩነታት ኣብ 2015 ግና እቲ ፕረዚደንት ምስ ንጉስ ሳልማን ንኽራኸብ ከምዝኸኣለ’ዩ ዝጠቅስ።
ኣብዚ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሒን ናብ ኤርትራ ወግዓዊ ምብጻሕ ዝፈጸመ መራሒ ሃገር የለን ጥራይ ዘይኮነ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ’ውን ኣብዚ ኣስታት ክልተ ዓመት ካብዘን ሓሙሽተ ሃገራት ዓረብ ወጻኢ፣ ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ይኹን ኣብ ካልእ ክፋል ዓለም ናብ ዝርከባ ሃገራት ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከየካይድ ዘይርኣየሉ ምኽንያት፣ ግዳይ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎ ኮይኑ ስለዘሎ ምዃኑ’ዮም እቶም ዲፕሎማሰኛታት ዝሕብሩ።
ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ ናይ መወዳእታ መራሒ ሃገር፣ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ሓማድ ቢን ከሊፋ ኣልታኒ ኮይኑ ኣብ ታሕሳስ 2015’ዩ።
=====================


text:
ኣባል ሰልፊ ደሞክራት ሰኔተር ቤን ካርዲንን ሪፓብሊካዊ ሰኔተር ማርኮ ሩቢዮን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንሞት ኣማኢት ሰባት ምኽንያት ዝኾነ ሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ምጥቃሞም ዝኹንን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኩሎም ዝኣሰሮም ተቓወምቲ ፖለቲካን ጋዜጠኛታትን ንክፈትሕን ኣብ ሕገ መንግስቲ ንዝተቐመጡ መሰላት ከኽብርን ዝፅውዕ ረቂቕ ሕጊ ናብ ሰኔት ኣቕሪቦም።
ኣብ ዝነበረ ተቓውሞ ኣማኢት ሰባት ከምዝተቐትሉን ኣሽሓት ከምዝተኣስሩን እንተኾነ ግን ካብ መጠን ንላዕሊ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ዝወሰዱ ሓይልታት ፀጥታ ክሳብ ሎሚ ክእመን ዝኽእል ተሓታትነት ከምዘይተርኣየን እቲ ውሳነ ይሕብር።
ነዚ ትማሊ ረቡዕ ብክልቲኦም ሰኔተራት ዝቐረበ ውሳነ ካልኦት ትሽዓተ ዴሞክራሲያዊያንን ሰለስተ ሪፓብሊካዊያንን ብድምር 12 ሰኔተራት እውን እቲ ረቂቕ ኣብ ምቕራብ ከምዝተሓባበሩ ተፈሊጡ’ሎ።
‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራሲያዊ ናፃነትን ከኽብር ኣለዎ’ ዝበሉ ሰኔተር ካርዲን ኣስዒቦም ‘ፍሉጣት ፖለቲከኛታት ምእሳሮም ብዓሙቕ ኣሰኪፉኒ’ሎ፤ ግብረሽበራ ንምምካት ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሽርክነት ኣለና ማለት መሰል ህዝቢ ክግሃስ ከሎ ስቕ ንብል ኢና ማለት ኣይኮነን’ ኢሎም።
ሰኔተር ሩቢዮ ብወገኖም ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝባ እትፍፅሞም መግሃስትታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ምውጋዝ ኣሜሪካ ድምፃ ክተስምዕ ኣለዋ ኢሎም።


text:
Going back to the future:መጻኢ ጉዕዞ ናብ ዘበነ ኣርባዓታት !!
ሰላም ኪዳነ አብ ዝሓለፈ ጊዜ ንየሰፍ ገብሪሂወት አብ ዝገብረትሉ ቃለ መሕተት፡ ስለምንታይ ኢካ ኩሉ ግዜ ተጻራሪ (Contravential) ሪእቶ ዘለካ ዝብል ሕቶ ምስ አቅረበትሉ ?? ‘’እቲ አዚዩ ጹቡቅ አብ ጊዜ ሃይለስላሰ ዝነብረ ህይወት እንታይ ኮይኑ ዘይረኤዮም ዘሎ ኢየ ዝብል፣ ክብል መሊሱላ።
ብዓይኒ ዮሰፍ ገብሪወት ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ እቲ ዝሓሽ ናብራን ምሕደራን ኢዩ ነይሩ ይብል!!!
ዮሰፍ ገብሪሂወት ብዕለት 3 ለካቲት 2021 ዕዱም ጋሻ ናይ ሰላም ኪዳነ፡ ኣብቲሕቲ ‘’እዋናዊ ጉዳያት ኤርትራን ትግራይን ዝብል ኣርእስቲ’’ ቀሪቡ ዝሃቦ መግለጺ፡ ነቲ ፍልስፍና ናቱ ‘’እንታይ ኮይኑ ዘይረኤዮም ዘሎ ኢየ ዝብል’’፡ ክብል ዝመለሶ ንሰላም ኪዳነ: ገለ ካብተን ኣገደስቲ ነጥብታት ኣልዒልና ክንድህስስ ምናልባት ዘይረኤ እንተራኣና፡ ወይ ድማ እቲ ንሕና ንሪኦ እሱ ዘይረኤዮ እንተ ኮይኑ፡ እንታይ ኮይኑ ዘይረኤዮ ዘሎ ክንብል ውን ናይ ግድን ኢዩ። ሰለዚ ካብተን ኣገደስቲ ነጥብታት ዮሰፍ ገብሪሂወት፡ዘልዓለን ኣብ ግዜ መግዛእቲ ጥልያን፡ ሃይለስላሰ፡ ስርዓት ህግደፍን ኣዋዳዲሩ እቲ መግዛእቲ ናይ ሃይለሰላሰ ፈጺሙ መዳርግቲ ዘይብሉ ዝሓሽን ዝበለጸን ሙቹእ ናብራ ከምዝነበረ ይገልጽ፡ ክም ኣብነት ዝጠቀሳ ኣስመራ ከተማን ብሃይለስላስ ዝተሰርሔ ኢንዳስትሪስ (Industries). ኢየን።
ዮስፍ ገብሪሂወት፡ ንሙኻኑ አየኖት ፋብሪካታት ኢዩ ሃይለስላሰ አብ አስመራ ዝሰረሔን ክህልዋ እንተኾይነን ድማ በቶም ኤርትራውያን ዝተሰረሓ ጥራይ ኢየን ክኾና ዝኽእላ። ስርዓት ሃይለ ስላሰ ብአንጻሩ እካ ድአ ካብተን ሓደሽቲ ዝተሰርሓ ንላዕሊ ብዙሓት ፋብሪካታት ካብ አስመራ ናብ አዲስ አበባ ከምዘሰጋገረን ኢዩ ዝፍለጥ። ብሓፈሽኡ ስርዓት ሃይለስላሰ ነቶም ኤርትራ ንኤርትራውያን ዝብሉ ደቀባት መሪር መግዛእቲ ኢዩ፡ ሂወት ኤርትራ ድማ በቶም ውሑዳት ኣንድነታውያን ሙቹእ ናብራ ኣብ ኣሰመራ ዝነብሩ ዝነበሩ ኣይኮነን ዝግለጽ። ክምቲ እስካ ትገልጾ ዘይኮነስ፡ ሃይለስላሰ ኣብ ኣስመራ እንተኾነ እውን እንታይ ገይሩ እንተበልካኒ፡ ነቲ (ፓርላማ) ናይ ኤርትራ ኣፍሪሰዎ፡ ነቲ ፈደረሽን ኣፍሪሱ ኤርትራ ሓንቲ ጠቅላይ ግዛት ናይ ኤትዮጲያ ኢያ ብምባል ምስ ኢትዮጲያ ጽንቢሩዋ፡ በቲ ፈላሊካ ግዛእ ዝብል መምርሒኡ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ብሃማኖት ብዓለት ብኣውራጃ ፈላልዩ ነንሕድሕዱ ከምዝናቆትን ከምዘይተኣማመን ገይሩ ኢዩ። ዮሰፍ ገብሪሂወት፡ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ምንም ሓገዝ ዘድልዮም ኣይኮኑን። እቲ ሓቂ ኤርትራውያን ኣብቲ ግዜ ኣብ ኩሉ መዳይ ብቅዓትን ተሞክሮን ዝውንኑ ስለዝነበሩ፡ ከምአብነት ክጥቀስ ዝካአል ኤርትራውያን አብ ናይ ስዑዲ ዓረቢያ ኣየርፎስ ተኽኒሽን ቶቆጺሮም ዘመሓድሩ ዝነበሩ ኢዮም። ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያውያን ውን እንተኮነ አብ ኩሉ መዳያት ጸብለልትነት ዝነበሮም ኢዮም። ክሳብ እውን አብ ውድድር ዋንጫ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ ብክዕሶ እግሪ ክትስዕር ዘብቅዑዋ ዝነበሩ መብዛሕትኦም ተጻወቲ ኩዑሶ ኤርትራውያን ኢዮም ነይሮም። ስለዚ ሃይለስላሰ ይኩን መንግስቲ ኢትዮጵያ ግደፍ ዶ ንኤርትራ ከማዕብሉስ ነታ ዋና ከተምኦም ኣዲስ ኣበባ ካብ እከይ ጨናን ጨፈቅፈቅን ክማዕብልዋ ብቅዓት ኣይነበሮምን።
ዮሰፍ ገብሪሂወት፡ ብርግጽ ኩሉ ግዜ ኣብቲሕቲ ዝኮነ መግዛእቲ ተጠቀምቲ ክህሉዉ ባህርያዊ ኢዩ። ኣንድነታውያን ተጠቀምቲ ናይ ሃይለስላሰ ምንብሮም ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምክንያቱ ሃይለስለሰ ንመግዛእቲ ክጥዕሞ ፈላሊዩ ይገዝኣና ነይሩ። ሃይለስላሰ ነቲ ፈትዩ ወይ ነቲ ጸሊኡ ዘይኮነስ፡ መሰረታዊ ዕላምኡ ህዝባ ዘይኮነስ መረታን ባሕራን ምውናን ኢዩ። እንተዘይኮነ ህዝባ ኣየድልየናን ኢዩ ዝብል ዕላማ ስለ ዝነበሮ። ነዚ ዕላምኡ ንምዕዋት እቶም ቀዳሞት ኣንድነታውያን ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ ዝነበሩ ነቲ ኩሉ ግፍዕታት ብቀጥታን ተዘዋዋሪን ኣብ ምፍጻሙ ዓብይ ተራ ነይርዎም ኢዩ። ክም ኣብነት ነቶም ሃግራውያን ዝኮኑ ከም ዓብዱልቃድር ከቢረ ኣቦ ወንበር ኤርትራ ን ኤርትራውያን ብጉዳይ ሃገሩ ናብ ሑቡራት መንግስትታት እንዳ ከደ ዝረሽንዎ ኣንድነታውያን ኢዮም።
ዮሰፍ ገብሪሂወት፡ እቶም ኣንድነታውያን ናይ ብሓቂ እቲ ዝበለጸ ናብራ፡ ገንዘብ ከፊልካ ዘይትረኽቦ ናብራ የሕልፉ ነይሮም ኢዮም፡ ደቆም እንተኮነ ዝበለጸ ትምህርትን ምቾትን ብፍላይ ንወጻኢ ከይዶም ክማሃሩ ዓብይ ዕድል ኢዩ ነይርዎም። በንጻሩ ከኣኒ እቶም ኤርትራ ንኤርትራውያን ዝብሉ ነቶም ኣንድነታውያን ዝዋሃብ ዝነበረ ረብሓታት ስለዝተነፈጉን ኩሉ ረብሓታቶም ገዲፎም ንሃገሮም ይቃለሱን ይስዉኡን ነይሮም። እቲ ከም ኣብነት ዝገለጽካዮ ናብራ ናይ ከተማ ኣስመራ ናይ ኩሎም ኤርትርውያን ዝነብርዎ ዝነበሩ ሂዎት ኣይኮነን። ካልእ ውን እቶም ኣንድነታውያን ካብቶም ኤርትራውያን ዝተዘመታ ከብቲ ካብረቶ ገይሮም ክበልዑ እንኮለዉ፡ እቶም ዝተረፉ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ግን ካብተን ጥሪቶም ካብረቶ ክበልዑ ወይ ምቹእ ናብራ ከሕልፉ ይትረፍሲ እቲ ዝኸፍኤ ኣስካሕካሒን ጅምላውን መቅተልትን ግፍዕን ኣብ ልዕሊኦም ዝካየድ ኢዩ ነይሩ። እዘን ኣብታሕቲ ተጠቂሰን ዘለዋ ዓድታት ገለ ውሑድ ጭላፍ ካብ ባሕሪ ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ዝነበረ ግፍዕታትን ግህሰታትን ከም ኣብነት ምጥቃስ ይካ’ል።
1) ብ ዕለት 24 ሓምለ 1967 ኣብ መሬት ሃዞሞ 172 ሰባት ኣብ ተፈላለይ ዓድታት ኣብ ቅድሚ ኣንስቶምን ኣቆሉዖምን ገሊኦም ክርሽኑ እንኮልዉ ገሊኦም ብሳንጃ ሓሪዶሞም። ነተን ዓድታት ኣቃጺሎም ነተን ጥሪቶም ዝተወስዳ ከብቲ ኣብ መንደፈራ ንሓንቲ ከብቲ ብሓንቲ ቅርሺ ይሽየጣ ነይረን ኢየን።
2) ኣብ መጨረሻ 1967 ኣብ ኣቅርደት (50) ሰባት ምስ ጀብሃ ርኽብ ኣለኩም ኢሎም ዝጠርጠርዎም ኣብ ማእከል ከተማ ሓኒቆሞም። 3) ብ ዕለት 17 ጥሪ 1970 ኣብ ዒላ-በርዒት (60) ኣቦታት ተቀቲሎም። 4) ብዕለት 30 ሕዳር 1970 ኣብ በስከደሪያ (120)ሰባት ተቅቲሎም። 5) ብ ዕለት 01 ታሕሳስ 1970 ኣብ ዖና፡ ንምልእቲ ዓዲ ከቢቦም (800) ሰላማዊ ህዝቢ ቀቲሎም። 6) ብዕለት 06 ነሓሰ 1970 ኣብ ምስያም (ደምበላስ ሰራየ) ኣርባዓን ትሻዓተን (49) ቆሉዕን ኣንስትን ዝርከብዎም ብኮማንድስ ተሓሪዶም። 7) ብ ዕለት 10 ሓምለ 1974 ኣብ ኦምና ሓጀር (170) ሰብ ተቀቲሎም። 8) ብ ዕለት 1971 ኣብ ከተማ ከረን (70) መንእሰያትን ተማሃሮ ን ጀብሃ ትድግፉ ኢሎም ሓንቆሞም። 9) ብ ዕለት 28 ታሕሳስ 1974 ኣብ ኣሰመራ (45) ተማሃሮ ብናይ ቢያኖ ስልኪ ግይሮም ሓኒቆሞ።10) ብዕለት 14 ለካቲት 1975 ከባቢ ኣስመራ ድሕሪ ህዝባዊ ግንባር መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ኢቶጲያ ምክያድ፡(331) ሰለማውያን ህዝቢ ተቀቲሎም ። 11) ብ ዕለት 02 ለካቲት 1975 ነቲ ብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ዝተገብረ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ወተሃደራት ኢቶጲያ (103) ሰላማዊ ህዝቢ ኣብ ወኪዱባ ቀቲሎሞም። 12) 09 መጋቢት 1975 ኣብ ከተማ ኣቁርደት፡ (258) ሰለማውያን ህዝቢ ረሺኖም። 13) ብ ዕለት 17 ምያዝያ 1975 ኣብ ሕርጊጎ ኣስታት (470) ተቀቲሎም 14) ብ ዕለት 1975 ኣብ ከተማ ኦምናሓጀር (250 )ማሽንጋን ገይሮም ረሺሾሞም። 15) ብ ዕለት 30 ታሕሳስ 1976 ኣብ ሕርጊጎ (105) ተቀቲሎም 16) ብዕለት 19 ጥቅምቲ 1985 ኣብ ሞጋሪብ (39) ተቀጢሎም። 17) ብ ሚያዝያ 1988 ኣብ ከተማ ኣቁርደት ብናይ ኣየርብሎን ደብዳብ (50 ተጋደልቲ+3 ሰለማውያን ህዝቢ) ተቀቲሎም። 18) ብዕለት 05 ታሕሳስ 1988 ኣብ ሽ-ባሕ መብዛሕቶም ኣሳብኡት ንሕርሻ ወፊሮሙሉ ኣብዝነበሩ ግዜ (400) መብዛሕቶም ደቂ ኣንስትዮን ቆሉዕን ተቀቲሎም። 19) ካብ ዕለት 3-4 ምያዝያ 1990 ኣብ ኣፍዓበት ናይ ኣየርፕለን ዝተካየደ ደብዳ ኣብ ልዕሊ ስለማውያን ህዝቢ (67) ኽቕተሉ እንኮለዉ (125)ተወጊኦም። 20) ብዕለት 24 ምያዝያ 1990 ኣብ ከተማ ባጺዕ ናይ ኣየርፕለን ደብዳብ (Cluster bombs) (weapons of mass destruction) ብምጥቃም (50) ኽቅተሉ እንኮለዉ (110) ከቢድ መህሰይቲ ወሪድዎም። 21) ዓድ ኢብራሂም 1967 ቡዙሕ ግፍዕታት ዝተፈጸመላ ብዙሓት ከምዝተቀትሉ ቁጽሮም ብልክዕ ኣይረክብናን ኣለና።
ብሓፈሽኡ ኣብ ከበሳ ይኩን ኣብ መታሕት ብብዝሒ ቆልዑን ደቂ ኣንስትዮን ከይተረፉ ብኣርመናዊ ኣገባብ ክቅተሉ እንኮለዉ፡ ንብረቶም ክቃጸል እንኮሎ ነተን ጥሪት ካብ እተፈላለይ ዓድታት ዝተዘምታ ገሊኤን ንሰራሕተኛታት መንግስቲ ብጥራዩ ክዕደላ እንኮለዋ እተን ዝተረፋ ብሓንቲ ቅርሺ ንህዝቢ ይሽየጣ ነይረን። ኣብዚ ኽርሳዕ ዘይካኣል ብዙሓት ሃገራውያን ኤርትራውያን ካብ ኣሕዋትና ዝተዘመታ ጥሪት ኣይንበልዕ ኣይንገዝእ ኢሎም ዝኣበዩ ውን ውሑዳት ኣይኮኑን። ከም ውጺኢት ናይዚ ከሉ ግፍዕታት መብዛሕቶም ካብዞም ዓዶም ዝነደዱ ኣብ 60ታት ንሃገሮም ገዲፎም ንሱዳን ተሰዲዶም፡ ድሕሪ ናጽነት ውን እንተኮነ ንከይምለሱ ብህግደፍ ተከልኪሎም ይርከቡ።ስለዚ ዮሰፍ ገብሪሂወት፡ ስርዓት ሃይለስላሰን ይኩን መንግስቱ ወላ ውን ህግደፍ ዕላመኦም ህዝቢ ኤርትራ ምጽናት ኢዩ። ከማካ ዝኣመስሉ ናይዞም ካብ ሃገሮም ዝተሰዱ ጥሪት እንዳ ተኣንገድኩም ዝዓብኩም ብርግጽ ጹቡቅ ነርና ክትብሉ ኣይተጋገኩምን። ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ እቲ ዝከፍኤ ጥምየት ንዓለም ዘስካሕከሔ እንዶ ኣይኮነን ነይሩ። ስለዚ መግዛእቲ መግዛእቲ ኢዩ፡ ሃይለስላሰ ይኩን መንግስቱ ኩሉ ግዜ ባዕዳውያን ኢዮም። ንሃገሮም ዘይኮኑ፡ ንህዝቦም ዘይሓለዩ፡ ንኤርትራውያን ይሕሹና ምባል፡ ውልቃዊ ረብሓን በለጽን እንተ ዘይኮይኑ ካልእ ትርጉም የብሉን። ኣብታሕቲ ዘሎ ስእሊ ንመልከት!!
ከምኡውን ካልእ አገዳሲ አብዚ ከይጠቀስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ፣ ልዕላውነት ናይ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ናይ ህግደፍ ክሳብ ዘላ ኩሉ ግዜ ኣስጋኢ ኢዩ። ሓይሊ ህዝቢ እንተዘይዓግቶም፡ ኢሰያስ ከምቲ ትምኒቱ እንተዝኮነሉ ቀደም እሱ ዝመርሓ ዓባይ ኢትዮጵያ ገይርዋ ምሃለወ። ብ ዕለት 02 ምያዝያ 2018 ኣቢ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ዝመጸሉ እዋን ውን እንተኮነ፡ኢስይስ፡ ኣይከሰርናን፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ሃገር ክምዘይኮና ነጊሩና ኢዩ።ስለዚ ነዚ ኣንድነታዊ ዕላማ ብሱቱር ኣገባብ ‘ዘገም’ እንዳበለ ኣብ ባይታ ይትግበር ኣሎ። ብዕለት 30 መጋቢት 2021 ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ሓላፊ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ሓድሽ ነገር ዝበሎ የለን።እንታይ ድኣ ብዕለት 3 ሕዳር 2020 ዝጀመረ ሕድሕድ ኩናት ኢትዮጵያ፡ መርገጽ ናይ ኤርትራውያን ስለተፈላለየ፡ ግብረ መልሲ ናይ ህዝቢ ኣብ ምንታይ ኩነታት ከምዘሎ ንምፍላጥ ዝፍንዉዎ ኢዩ። ተወሳኪ ናይዚ፡ ኣኽረርቲ ናይ ኣንድነት ንነዊሕ ዓመታት ብጻዕቂ እንዳ ሰበኩ ዝመጹ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘናሽዉ ካብ ሃለዉ፡ ዲና ሙፍቲ ኮምኡ ኢሉ ክዛረብ ውን ዘገርም ኣይኮነን። ድሮ እኳ ረዘነ ሃብተ ነዚ ጻዊዒት ናይ ዲና ሙፍቲ ደገፉ ብምግላጽ ቡዙሓት ኣንድነታውያን ከምዘለዉ መርገጹ ነጺሩ ኣሎ። ብ 15/ ሚያዝያ/2021 ጋዘጠኛ ተድሮስ መንግስቱ ቃል ማሕተት ዝገበሮ ምስ ጋዜጠኛ ኣማኒኤል ኢያሱ ኣመሓዳሪ ሬድዮን ቴሌቪዥን ኣሰና፡ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ትግራይ ክይኑ ንዝቃለስ ህዝቢ ኤርትራ ትድግፍን ተወሃህድን ትሽዓተ(9) ዝኣባላታ ጉጅለ ተመስሪታ ክምዘላ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብገለ ኤርትራውያን ረብሓና ምስ ኢትዮጵያ ወይ ትግራይ ኢዩ ዝብሉ ነቲ ናይ ቡዙሓን መራክቢ ዓብሊሎም ንቡዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ምድንጋር ተዋፊሮም ይርከቡ። ሓደ ካብኣቶም ኣዚየ ዘድንቆ ጸሓፋይን መዳራይን እንተሎ ዮሰፍ ገብሪሂወት ኢዩ።ዮሰፍ ገብሪሂወት ኣብ ኣዝማሪኖ ዘውርዶ ዝነበረ ጹሑፋት ይኩን ኣብ ፓልቶክ መጺኡ ዝህቦ ፖለቲካዊ ትንተና፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣንድነታዊ (ፕሮጀክት)ዝኣመተ ምንባሩ ብእዋኑ ብሩህ ኢዩ ነይሩ። በዚ ፍልስፍና ድሒሮም ዝመንጨው ክምባዓል ብሩህ መጻኢ፡ ኣጋዝያን፡ ትግራይ ትግሪኚ ፍርያት ናይ ዮስፍ ገብሪሂወት ክበሃል ይከኣል።
ድሕሪ ውድቀት ናይ ወያነ ዝተወሃሃደ ስራሓት ኣብ መንጎ ገለ ኤርትርውያንን ትግራዎትን፡ ክም ትግራይ ሚድያ ሃውስን (TMH) ካሎኦትን ኣጸያፊ ዝኮነ ሃይማኖታዊ ሓዘል ዱሑር ዝምባሌታት ተጠቂሞም ንኤርትራውያን ናይ ምፍልላዮም ሜላ ዝዓለመ ፈተነ፡ ብግብረ መልሲ ናይ ኤርትራውያን ቀሂሙ ተሩፉ። ዮሰፍ ገብሪሂወት ኣብ ተፈላለየ መራኽቢ ቡዙሓን ብፍላይ ኣብ (Tigrai Media House) ክምኡ ውን ምስ ሰላም ኪዳነ ዝገበሮ ቃል መሕተት፡ ካብ ኣንድነታዊ ኣተሓሳስባ ስለዝብገስ እቲ ኑቡር ናብራ ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ ጥራይ ነይሩ ነይሩ ኢዩ ዝብል። ገለ ካብተን ኣገደስቲ ቃል መሕተት ምስ ሰላም ኪዳነ ዝገበሮ ብክምዚ ኣገባብ ይጠቅሰን።
‘’Golden age of Asmara ዝባሃል ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ ጥራይ ኢዩ ነይሩ ቅድሚኡ ውን ኣይነበረን። እቲ ኢንዳስትሪ ውን እንተኮነ ገሊኡ ብሃለስላሰ ዝተስርሔ ኢዩ። ካ ስልጣኑ ክሳብ ዝወርድ ሃይለስላሰ፡ እዚ ኩሉ ግፍዒ ዝግበር ዘሎ ሎሚ ኣብ ኣስመራ ዘዝተወልደ ሃጽ ኢሉ ዝጠፍእ ዘሎ ጨሪሹ ኣይነበረን። ኣብ ከባቢ ኣስመራ ዘለዋ ከተማታት ሃገርሰባት ኣሽሓት ብብሽክለታ ገይሮም ኣብ ህንጻታትን ፋክቶሪታት ይስርሕ ነይሮም ። እቲ ህዝቢ ኑቡር ናብራ ይነብር ነይሩ፡ ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ መግዛእቲ ኣይነበረን፡ ምግዛእቲ ምስ ሻዕቢያ ኢዩ መጺኡ’’። ካብዚ ቀጺሉ ነዘን ኣገደስቲ እየን ዝበለን ነጥብታት ይገልጽ፡
- ቀዳማይ፡ ኣብ ትግራይ ዝተገብረ ግፍዕታት ኣብ ክንዲ ነቲ ገባርን ሓዳግን ዝኮነ ስርዓት ህግደፍ ዘስክሞ፡ ንሰራዊት ኤርትራ ብ Genocide ይከሶ።
- ካልአይ: ዮሰፍ ገብሪሂወት ንሰራዊት ኤርትራ ክገልጾ እንኮሎ፡ ‘ ኣርመን ዝኮነ ሰራዊት ’ግፍዒ ዘካይድ፡ ኣዋልድ ምዕማጽ ኣይገደፍ፡ስርቂ ኣይገደፍ፡ሃገር ዘቃጽል፡ ዓማጺ፡ ንህዝቢ ትግራይ ከምዝፈናቀልን ክምዝጠሚን ዝገበረ፣ እዚ ሰራዊት እዚ ጥፍኣትን ስዕረትን ኢካ ትምነየሉ ይብል። ካብኡ ቀጺሉ እዚ ኩሉ ገበናት፡ ከም ናይ (Nazi Germany) ኣብ ልዕሊ ኢስራኤላውያን ዝገበርዎ ጆኖሳይድ ( Genocide) ወይ ድማ ክምናይ ሩዋንዳ (Rwandan)ነቲ ኣብሞንጎ Tutsi and Hutu ዝተካየደ Genocide ተባሂሉ ኢዩ ኣብ ኤርትራ ክምዝገብ’’ ይብል ኮታስ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ቦኮ ሓራም ይከፍኡ ብምባል ይገልጾ ።
- ሳልሳይ፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝበዝሔ ኣስላም ስለዝኮነ፡ ቡኡ መጠን እቶም ሰራዊት ናይ ኤርትር ዝበዝሑ ኣስላም ኢዮም ፣ መብዛሕቶም ሓለፍቲ ድማ ካብ ከበሳ ትግርኛ ሙኻኖም ይገልጽ። በባህልኡ ድማ ኩሉ እቲ አብ ትግራይ ዝተፈጸመ ግህሰታት ግፍዕን በቶም አስላም ዝተፈጸመ ሙኻኑ ንምግላጽ ዝዓለመ ኢዩ ።
- ራብዓይ፡ ዮስፍ ገብሪሂወት ኣብ ኤርትራ ዝበዝሑ ኣስላም ምኳኖም ከም ጭብጢ ዘቅርቦ እንተሎ እቲ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት (ዓሊ ሳላም) ከምኡ ኢሉ ጸሒፉ ነይሩ ብምባል ከም መርትዖ ዘቅርቦ ዘረባ ኢዩ ።
ኣብዚ ተሃዋሲ ዝኮነ ኩነታት ዮስፍ ገብሪሂወት ካብ ግዜ Romantazizing ገድሊ ክሳብ ሕድሕድ ኩናት ኢትዮጵያ ዝህቦ ዘሎ ሪእትኡ ኢልካ ዝሕለፍ ኣይኮነን። መሰል ናይ ምዝራብ ኩሉ ግዜ ሕሉው ኢዩ፡ ሕጂ ግን ድሕሪ ፍሽለት ናይ ወያነ ዝመጸ ናይ ኣእምሮ ጭንቀት፡ ዮሰፍ ገብሪሂወትን (ትግራይ ሚዲያ ሃውስን) ናብ ረዲዮ ርዋንዳ ተቀይሮም ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ሕድሕድ ኩናት ዝዕድም ዘረባታት ኽውርውሩ ክምዝቀነዩ ኩሉ ተዓዚብዎ ኣሎ። ካብዚ ብምብጋስ ኣስላም ይኩኑ ክርስትያን ፈጺሞም ብዝኮነ ግፍዒ ተሓተቲ ኣይኮኑን። ኽልቲኦም ኣስላምን ክርስትያንን ኣደዳ (Victim) ናይ ህግደፍ ጥራይ ዘይኮኑስ ብኣልማማ ይጸንቱ ውን ኣለዉ። ዮስፍ ገብሪሂወት ፍልይ ኣቢሉ ናብ ኣስላም ዝተኩረሉ ዘሎ ምክንያት ርዱእ እኳ እንተኮነ፡ ነቲ ብወያነ ዝተገብረ ወራርን ግፍዕን፡ ሓንቲ ማዓልቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ተደናጊጹ ኣይፈልጥን። በንጻሩ እኳ ድኣ እዝኩሉ ዓመታት ኣብ ምንሻው ኢዩ ኣሕሊፍዎ። ስለዚ ብዛዕባ ዮሰፍ ገብሪሂወት ኣገዲሱኒ ዘይኮነስ፡ ነቲ ግፍዒ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዝነበረ ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ ጽቡቅ ክምዝነበርና ምግላጹ ከይኣክል ሕጂ ካኣ ነዚ ኣብ ትግራይ ዝግበር ዘሎ ግፍዕታት ፈሊካ ንኣስላም ምስካምን ብ ደረጃ Genocide ኽክሰሱ ክምዘለዎም ንዝገብርዎ ዘለዉ ጻዕርታት፡ እቲ ኣብ ኣርባዓታት ዝፈሽለ ፈላሊካ ግዛእ ዝብል ዕላማ ሎሚ ተመሊሶም ንእሽተይ ጨዳድ ተጠቂሞም ናብ ኣርባዓታት ሒዞሙና ኽጓዓዙ ላዕልን ታሕትን ኽብሉ ንዕዞቦም ኣለና።
ንሕና ንፈልጦ ህዝቢ ኤርትራ ብስንኪ ምሕደራ ህግደፍ ካብ ስደት ኣቋሪጹ ኣይፈልጥን። ቅድሚኡ ውን እንተኮነ እቲ ኣስላማይ ካብ 60ታት ኣትሒዙ ሰደት ኣይቛረጸን።ካላኣይ፡ መንግስቲ ኤርትራ (National Census) ኣካይዱ ኣይፈልጥን ኢዩ፡ እቲ ኩሉ ግዜ ዝንገረና 50% ኢዩ። ሰለዚ እዚ (National Statistics) ካበይ ዘምጻእኽሞ ኢዩ?። ስርዓት ህግደፍ ብዘይ ውግእ ክነብር ስለዘይኽእል፡ መሰረታዊ ዕላምኡ ህዝቢ ኤርትራ ምጽናት ስለዝኮነ፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ኣብ ዘይምልከተና ውግእ ከም፡ የመን፡ ጁቡቲ፡ ሱዳን፡ ዛየር፡ደቡብ ሰዳን፡ኣብ ሶማልያ፡ ብዓብዩ ምስ ኢቶዮጲያ፡ ኣብዚ ኩሉ ኩናት ክንሳተፍ እንኮለና ኣብ ጎድኒ ኣሕዋቶም ክርስትያን ክንደይ ኣሻሓት ኣስላም ከምተሰዉኡ ትኽሕዶ ኣይመስለንን። ዮሰፍ ገብሪሂዎወት፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስልጣን መን ኢዩ ገባሪን ገዳፊን ባዕልካ መሊስካዮ ኣለካ። ኣብ ትእዛዝ ምሃብ ኣስላም ሓላፍነት ከምዘይብሎም ምስኽርነትካ ሂብካ ኣለካ። ስለዚ ኣብ ስልጣን ዘየለዉ ብፍጹም ኣብ ዝኮነ ናይቲ ሃገር ብርኪ ውን ከምዘይብሎም ትኽሕዶ ኣይመስለንን። ዩሰፍ ገብሪሂወት ህዝቢ ኤርትራ ብኣልማማ ይጸንት ከምዘሎ ዓለም ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ሎሚ ኣብ ዓለምና ኤርትራ ቀዳመይቲ ብብዝሒ ህዝባ ዝስደድን ዝጸንትን ሃገር ኮይና ኣላ። ብርግጽ ክርስትያን ኣብ ኤርትራ ተረባሕቲ ኣይኮኑን፡ ኣስላም ውን ፈጺሞም ሓለፋ የብሎምን።
ካብ ኣገላልጻ ዮሰፍ ገብሪሂወት ኣስላም ብስርዓት ህግደፍ ኣይተተንክፉን፡ ኩሉ ግፍዕታት ኣብ ልዕሊ ክርስትያን ኢዩ ዝወርድ ነይሩ ዝብል መልእክቲ ኢዩ ዝመሓላልፍ። ከምኡ ስለዝኮነ ህግደፍ ኣስመራ እትው ምስበለ 150 ናይ እስልምና መማህራን ኣሲሩ ዝቀተሎም፡ ካላ’ይ፡ ምስ ናይ ጉዳይ G15 ዝተኣሰሩ፡ ማሕሙድ ሽሪፎ፡ ሓምድ ሑመድ፡ ሳልሕ ኢድሪስ ከኪያ፡ ካሎኦት ተመሳሳሊ ሕቶ ዘልዓሉ ክም ኢድሪስ ኣባ ዕረ፡ ጣሃ መሓመድ ኑር ካሎኦትን ኣስላም ዝለዝኮኑ ምሕረት ዶ ተገይርሎም ኢዩ። ሳልሳይ፡ ብሽም ምንቅስቃስ ናይ ፎርቶ ብ ወዲ (ዓሊ ሕጃጅ) ዝፍለጡ፡ ካብ ኩሉ ክንሶም፡ ናይ ኣስላም ምንቅስቃስ ኢሉ ዝቀንጸሎም፡ ከም ባዓል ዓብደላ ጃብር፡ ሙስቶፋ ኖርሒስን፡ ውዲ ሓጂ፡ ካሎኦትን፡ ኣስላም ዶ ኣይኮኑን። ነዚ ናይ ወዲ ዓሊ ምንቅስቃስ ናይ ኣስላም ምንቅስቃስ ኢሉ ክስመ እንኮሎ፡ ዮሰፍ ገብሪሂወት፡ ጥባሕ ጥባሕ ዝብል ኣየዘካኽረካን ዶ ንምኳኑ? ራባዓይ፡ ኣብ ናይ ሰውራ ኣክርያ፡ ስዉእ ሽኽ ሓጂ ሙሳ ካሎኦት ንመሰሎም ጠጠው ዝበሉ ምሕረት ዶ ተገይርሎም ኢዩ?፡ ሹዑ ዝተኣሰሩ መናእሰያት ክሳብ ሕጂ ተሰዊሮም ኣለዉ። ሓምሻይ፡ ኣብ ሰመናዊ ኣኮሎግዛይ፡ ብስርዓት ህግደፍ ዝተገብረ ናይ ምጽናቶም፡ ብሄሎኮብተርን፡ ታንክታትን፡ ኣይሮብለንን፡ ኣስላም ዶ ኣይኮኑን። ብዙሓት ዓድታት ነዲደን፡ ህዝቢ ኣፎቆዶ ከባቢታት ከምባዓል ሰገነይቲ ተሰዲዱ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ለማኒ ኮይኑ ይነብር ኣሎ።
ዮሰፍ ገብሪሂወት እቲ ግፍዕታት ኣብ ልዕሊ ኣስላም ይኩን ኣብ ልዕሊ ክርስትያን ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ስርዓት ህግደፍ ይኩን ወይ ክምዚ ከማካ ዕላማኩም ኑጹር ኣንድነት ስለዝኮነ ነዞም ክልተ ኣመንቲ ክርስትናን እስልምናን ከተሳዉርዎ ህርግድ ትብሉ ዘለኩም፡ ውጺኢቱ ከምቲ ናይ ሃለስላሰ ፍሽለት ምኳኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣይክሰርናን ምስ ተባህለ፡ ጥባሕ ጥባሕ ምስተባህለ፡ ክሳብ ትማሊ እውን ዲና ሙፍቲ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ኣየብዕልን ምስበለ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ዝተዋሃበኩም ግብረ መልሲ ተማሂርኩም ክትኮኑ ተስፋ ንገብር። እንተ ህዝቢ ትግራይ ናይ ዘልኣለም ጎረበት ህዝቢ ኢዩ፡ ኩሉ እቲ ኣብልዕሊ ሰለማዊ ህዝቢ ዝወርድ በየናይ ሽነክ እዩ ብዘየገድስ ብትሪ ይኩንን፡ ካብዚ ዘለዉዎ ወጺኦም ኣብዝሓሽ ኑቡር ሂወት ተመሊሶም፡ ብሽነክና ውን ካብዚ ምልካዊ ስርዓት ተገላጊልና፡ ከም ክልተ ጎረባብቲ አህዛብ ሰናይ ጉርብትና ክንፈጥር ምኳና ዘጠራጥር ኣይኮነን። እንተ እስካትኩም እንተኮነ ድሮ ውን ህዝቢ ትግራይ ከዒብኩም ኣብ ጉዳይና ኢድኩም ኣይተእትዉ ይብለኩም ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግዜ ሰውራ ንናጽነቱን ሓድነቱ ኣረጋግጹ ዝተሰወኤ ኣብ ሓደ ጉድጓድ ዝተቀብረ ህዝቢ ኢዩ። ኤርትራ ህያብ ዘይኮነትስ ብቡሉጻት ደቃ ብናይ ኣሽሓት መስዋእትን ስንክልናን ዝመጸት ሃገር ኢያ። ህዝቢ ኤርትራ ረፈረንዶም ገይሩ 99.8% እወ ንናጽነት ዝበለ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብስማይን፡ ባሕርን መሬትን፡ ተደብዲቡ ካብ ሮሞጽ ወጺኡ ታሪኽ ዝሰርሔ ኢዩ። ስለዚ ሉዕላውነት ሃገሩን፡ ሓድነት ህዝቡን ንምርግጋጽ፡ ኣብ ኩሉ ጎቦ፡ ሩባ፡ ባሕሪ፡ ስንጭሮ፡ ወረዳ፡ ከተማ፡ ኣውራጃ የዕጽምቱ ዝተነስነሰን፡ ደሙ ዝፈሰሰን ኢዩ። ሰለዚ እዚ ናይ ፈላሊካ ግዛእ ዝብል ሜላ ንኤርትራውያን ሓዲሽ ኣይኮነን፡ ከም ኮቦሮ ኣብ ተፈላለየ ግዜ ዲም ዲም ዲም ክብል እዝንና ኣጽሚመናና ኢየን። እዚ ቶንኮላት ውሽጣዊ ይኩን ግዳማዊ ተጻብኦታት፡ ኣብ መንጎ ስርናይ ክርዳድ ስለ ዘሎ፡ መሳሪሒ ናይ ባዕዳዊ ኮይኖም ዘገልግሉ ኩሉ ግዜ ምሳና ክህልዉ ኢዮም። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኩሉ ግዜ ከም እሾኽ በለስ ብዎሮጦ ገይሩ ካብ ምውጾኦም ዓዲ ወዒሉ ኣይፈልጥን። ስለዚ ሎሚ ጥባሕ ጥባሕ እንተበልኩም፡ ጽባሕ ከም ኣመልኩም ሕብሪ ቀይርኩም ክትመጹ ሙዃንኩም ውን ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ኣብ መደምደምታ፡ ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ፡ ኣብ ግዜ መንግስቱ ሃይለማርያም፡ ኣብ ግዜ ህውሓትን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢይትዮጵያ፡ ሕጂ ከኣ ናይ ብልጽግና ፓርቲን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢይትዮጵያ፡ ኩሎም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘለዎም መርገጽ ዝተቀየረ የለን። ኩሉም እኳ ድኣ ካብ ግዜ ሃይለስላስ ኣትሒዝካ ምስዚ መሪሕነት ናይ ኢስያስ ተሰማማኢዖም ኣብ ምጽናት ናይ ኤርትራውያን ዓቢ እጃም ኢዩ ዘሎዎም። ኩሉ ግዜ ንምጽናትና ይስማምዑ፡ ኢትዮጵያ መን የመሓድራ አብ ምምራሓ ድማ ነንሕድሕዶም ብዋጋ ሰላማዊ ህዝቢ ከመናጨቱ ጸኒሖምን አለዉን። ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሽኡ ጎረቤት ህዝቢ ኢዩ፡ ከምቲ ምስ ሱዳን ጁቡቲ ዘለና ሰናይ ጉርብትና ምስ ኢትዮጵያ ውን ኣብ ምክብባር ናይ ልዕላውነት ሃገር ዝተመስረተ ዝምድና ክህልወና ናይ ኩልና ረብሓ ኢዩ። እቲ መሰረታዊ ዘላቅ ሰላም ዘምጽእ ኣብ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት፡ መሰል ህዝቢ ዝሕለወሉ፡ ዲሞክራሰን ፍትሕን ቅዋምን ዝሰፍነሉ
ምስ ዝኮውን ነቲ ናይ ኤኮኖሚ ስምምዕ ውን ኣብ ዝላዓለ ምዕብልና ክሰጋገር ዝካአል ኢዩ። ኣብዚ ኢትዮጵያውያን ካብ ሕሉፍ ተመክሮኦም ውግእን ጸረ ውግእን ምጽሕታር ኣተሓሳስባ ወጺኦም ብሰለማውን ብስምምዕን መንፈስ ክረኽብዎ ዝክእሉ ብዝያዳ ቀንዲ ተጠቀምቲ እሳቶም ኽኮኑ ይኽእሉ ኢዮም። ናብዚ ደርጀ ሰላምን ቅሳነት ሰናይ ጉርብትና ዘለዎ ሃዋሁ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኽፍጠር ስልጣን ናይ ህዝቢ ስለዝኾነ፣ ነቲ ን30 ዓመታት ምእንቲ ነጻነቱ ተቃሊሱ ሎሚውን ንሓርነቱ ዝቃለሰ ዘሎ ደላይ ፍትሒ ኣብ ጎድኑ ኮንኩም ደገፍኩም ክትገልጹ፡ ንመጻኢ ውሕስነት ናይ ሰላምን ቅሳነትን ፍትሕን ዲሞክራሰን ዘረጋግጽ ሓይሊ ስለዝኮነ ሎሚ ምእንቲ ረብሓኩም ደገፍኩም ክትገልጹ ዝሓሽ ኮይኑ ይስማዓኒ።
ካብዚ ሓሊፊ ግን ስቃይ ናይ ህዝቢ ብኽሉ ሽነክ ካብዚ ዘሎ ናብ ዝባኣሰ ክሰጋገር ምኳኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣብዚ መዳይ ውን ሓድነት ናይ ኢትዮጵያ ኣዚዩ ኣብ ሓደጋ ክወድቅ ሙዃኑ ብዙሕ ኣብነታት ይቀላቀሉ ኣለው። ኣብ መጨረሻ ኣብ ቀርኒ ኣፍርቃ ተሓሪሙ ዘሎ መሰል ደቂሰብን ፍትሕን ዲሞክርሰን ምእንቲ ክስፍን ሓቢርና ንቃለስ።
ኣንዋር ኢብራሂም
Top of Form
Bottom of Form
ገለ ካብ ሰነዳት ናይዚ ኩሉ ግፍዒ ኣብዚ ታሕቲ ዘሎ ተመልከቱ።
Please copy and paste the link
- Crimes of the Ethiopian Army in Eritrea. 1967 part of Hazemo Massacres
- ዝወዓለ ይንገርካ ከቢድ መስዋእቲ ምስያም ንምእንቲ ናጽነት ኤርትራ
- ዮሴፍ ገብርሂወት ኣብ አዋናዊ ጉዳያት ኤርትራን ትግራይን YOSIEF GEBREHIWET & SELAM KIDANE ON TIGRAY AND ERITREA
- ምውህሃድ ኤርትራዊ ሓይሊ – ኣብ ጎኒ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ
ttps://www.youtube.com/watch?v=pKiYfMEDTSk
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11430


text:
ሓደ ደራሲ፡ ልቢ ወለድ ክጽሕፍ ምስ ዝደሊ ዝተፈላለየ ኣገባባትን ብፍሉይ ኵርናዕ ብምፍጣርን ጥበባዊ ዕዮ ከፍሪ ይግደድ። በዚ መሰረት ድማ እንተውሓደ ነዞም ሰለስተ ተክኒካዊ ኣቀራርባ ልቢ ወለድ (Technics of Novels) ብምግንዛብ ከንብሮም እድለ።
ሀ. መነጽረ ዛንታ (Point of View)
ለ. ቅዲ( (Style)
ሐ. ውከላውነት (Symbolism) ምጥቃስ እኹል ኢዩ።
ሀ. መነጽረ ዛንታ፡
መነጽረ ዛንታ እንታይ ኢዩ? ዛንታ ኸ ብኸመይ ይዝንቶ? ብመን ይዝንቶ? ብንጹር ክሰፍር ግድን ኢዩ። መብዛሕትኦም ደረስቲ ወይ እውን ናይዚ ዓውዲ ምሁራን ንመጽረ ዛንታ ኣብ ክልተ ከፊሎም ይሪእዎ። መነጽረ ዛንታ ቀዳማይ ኣካልን ሳልሳይ ኣካልን ብምባል ይጽውዕዎ። ድሒሮም ድማ ነቲ ሳልሳይ ኣካል ኣብ ሰለስተ ብምምቃር ብምኽፋል ክፍትልዎ ይርኣዩ።
-
መነጽረ ዛንታ 1ይ ኣካል (1st person point of view)
ቀዳማይ ኣካል መነጽረ ዛንታ፡ ብ “ኣነ” ዝዝንቶ ብምኳኑ፡ እቲ ቀንዲ ጠባይ ኣዘንታዊ ምስ ኣንባቢ ብቐጥታ’ዩ ዝራኸብ። እዚ ጠባይ ብዓሉ ኣዘንታዊ ብምኳኑ ምሉእ ናይ ምባል ናጽነት ኣለዎ። ብናጻ ሓሳቡ፡ ስምዒቱ፡ ዊንታኡ፡ ድሌቱ ኪብል ይኽእል። ደራሲ እውን ምስ’ዚ ጠባይ ፊት ንፊት ስለ ዝራኸብ፡ ናቱ ባህግን ድሌቱን ኣብ ምትእትታው ዝዓበየ ተራ ኪህልዎ እኽእል ኢዩ ከኣ ይበሃል። ኣብዚ መነጸረ ዛንታ ቀዳማይ ኣካል ከም ጸገም ወትሩ ዝጥቀስ ከኣ ‘ብኣነነት!’ ስለ ዝዕብለል ንነብሱ ክንእድ፡ ክውድስ፡ ከጸብቕ ህርድግ ምስ በለ ኢዩ። ከምቲ ወደሳኡ ንገዛእ ርእሱ – ንነብሱ ክግስጻ፥ ክእርማ ብዘይ ምኽኣሉ ከም ድኻም ይቝጸር።
-
መነጽረ ዛንታ ሳልሳይ ኣካል ( 3rd person point of view)
መነጽረ ዛንታ ሳልሳይ ኣካል፡ ከምቲ ኣቐዲመ ኢለዮ ዘለኹ፡ ኣብ ሰለስተ ብምኽፋል ክርአ ይከኣል ኢዩ።
ሀ. ሳልሳይ ኣካል ፈሊጠ ኵሉ፡
ሳልሳይ ኣካል ፈሊጠ ኵሉ (Third Person Omniscient)፡ መነጽረ ዛንታኡ – ደራሲ ኵሉ ነገር ከም ዝፈልጥ ኰይኑ ዚዝንቶ ኢዩ። ‘ንሳ፡ ንሱ፡ ንሳተን፡ ንሳቶም’ እናበለ ‘ኢላ፡ ኢሉ፡ ኢለን፡ ኢሎም’ እናተባህለ ኢዩ ዚዝንቶ። ኣብዚ ዓይነት ኣዛናትዋ ከም ድኹም ጎድኒ ዝርአ፡ ብዓብላልነት ደራሲ ስለ ዚዝንቶ ኣንባቢ ምስ ጠባያት ብቐጥታ ኣይራኸብን ኢዩ። በዚ መሰረት ድማ ኣንባቢ ንጠባያትን ደራስን ኣብ ምፍልላዮም ይጽገም። በዚ መዳይ ክትጽሕፍ ምስ እትደሊ ረቂቕ ክእለት የድሊ።
ለ. ሳልሳይ ኣካል ውሱን ዝፈልጥ፡
ሳልሳይ ኣካል ውሱን ዝፈልጥ (Third Person Limited)፡ ደራሲ ብመሪሕነት ቀንዲ ጠባይ ዝደለዮ እናመሓላለፈ፡ ንጠባያት ኣብ ምልላይን ኣብ ምግላጽን ግን፡ ናይ ደራሲ ተራ ኢዩ። ጠባያት ከኣ፡ ብዓሎም ክዛረቡ፡ ክነግሩ፡ ክገብሩ ክገድፎም ዘገድድ መነጽረ ዛንታ ኣካል ኢዩ። ኩሉ ብደራሲ ስለ ዘይምእኸል ከኣ ትምኒቶም ይኹን ድሌቶም ከምኡ እውን ባህጎምን ራኢይኦምን ክነግሩ ዘኽእል መድረኽ ኣለዎም።
ሐ. ሳልሳይ ኣካል ዝርርብ፡
ሳልሳይ ኣካል ዝርርብ (Third person Dramatic) እዚ ዓይነት ኣዘናትዋ ምሉእ ብምሉእ ብጠባያት ተባሒቱ ዝዝንቶ ኢዩ። እዚ ኣገባብ ዝርርብ ምስ ተዋስኦ ወይ ፊልም ኣዝዩ ዝተቐራረበ ኣዘናትዋ ኣለዎ። ኣብዚ ከም ሓያል ጎድኒ ኢሎም ዝገልጽዎ ድማ ኣንበብቲ ብቐጥታ ምስ ጠባያት ክራኸቡ ስለ ዘኽእሎም ኢዩ። ብዙሓት ምሁራን ናይዚ ዓውዲ ከም ‘ዘመናዊ ኣገባብ ኣዘናትዋ’ ኢሎም፡ ክጠቕስዎ ይስምዑ ኢዮም።
ለ. ቅዲ
ቅዲ( Style): ፈጠራዊ ይዅን ዘይፈጠራዊ ጽሑፍ ብዘየገድስ ብቕዱ ልሉይ ኪኸውን ጽቡቕ ኢዩ። ቅዳዊ ኣጸሓሕፋ ኣብ ፈጠራዊ ስነ ጽሑፍ ሓደ ዓይነት ኣይኰነን። ኣብ ሓደ ቅማረ ከም ማተማቲክስ ወይ ከም ሳይንስ ዝቘመ እውን ኣይዀነን። ኵሉ ግዜ ኣብ ፈጠራ ደራሲ ኢዩ ዝምርኮስ። ዘይተርኣየ ዘይተበርበረ ብምግንዛብን ብምዕዛብን ዝፈጥሮ ደራሲ ኢዩ።
ውቃበ ዘለዎ ጽሑፍ፡ ምልኣት ኣስተቲካዊ ጽባቐ ዘለዎ ጥበብ – ኣብ ኣሰኳዅዓ ቃላትን ኣመሰራርታ ሙሉእ ሓሳባትን ውህደት ሕጥበ ጽሑፍን (ስውያ ንግግር) ብምንጻር፡ ቅዲ ኣጸሓሕፋኡ ንምልላይ ኣየጸግምን ኢዩ።
ብዙሓት ዓይነት ቅዲ ኣጻሓሕፋ እኳ እንተለዉ፡ እቶም ፍሉጣትን ልሉያትን ግን፡ ኣብ ሰለስተ ዓይነት ኢዮም
ዝምደቡ።
* ቀሊል (Simple Style)
* ማእከላይ (middle Style)
* ዝተሓላለኸ (Complex Style
ኣብ ኣገባብ ኣጸሓሕፋ ቅዲ ልቢ ወለድ ይኹን ካልኦት ፈጠራዊ ጽሑፋት፡ ዕላማን ሽቶን ጽሑፍ ብምንጻር፡ ግሉጽነት ናይ ምህላው ጠባያትን ንናይ ነጻነት ምጽሓፍ ዘብርህን ብምዃኑ፡ ክብርታት ምሕላው ድማ ብኸፊሉ ምስ ቅዲታት ኣጸሓሕፋ ክረአ ይከኣል ኢዩ።
ሱይ ያንግ ኣብታ ኣብ 2002 ዘሕተመታ “writing with style by scholarstic Guides” እትብል መጽሓፋ ኣብ ገጽ 22 ንቕዲ ኣጸሓሕፋ ንምግላጽ ከምዚ ዝስዕብ ቢላ ኣንቢራቶ ኣላ።
“ኣገባብ ኣጸሓሕፋ፡ ልክዕ ከምቲ ሓደ ጀማሪ ሙዚቀኛ ቅድሚ ኮንሰርት ምጽዋቱ ፡ ሙዚቃ ኖታ ኪፈልጥ ኣለዎ። ደራሲ እውን ቅድሚ ፈጠራዊ ዕዮ ምጅማሩ፡ ሓሳባቱ፡ ጽሕፈቱ፡ ተነበብቲን ተስዓብቲን ኪኾኑ እንተድኣ ዀይኖም ኣብ ምልከት ቋንቋን ኣብ ስርዓተ ነጥቢ ምልከትን ከርኢ ምስ ዝኽእል ኢዩ፡ ኣብቲ ቴክኒካዊ ኣጸሓሕፋ ከድምዕ ዝኽእል።” ብምባል ኣስፊራቶ ትርከብ።
ሐ. ውከላውነት( Symbolism)
ውከላውነት ኣብ ፈጠራዊ ጽሑፍ፡ ሓደ ካብቲ መሰተታዊ ነገር ሰንደቕነት ናይቲ ደራሲ ኢዩ። ደራሲ ኣብ ዕዮኡ፡ ነቲ ክውክሎ ዝደለዮ ነገር ብስዉር መገዲ ብምውካል የንብር። እቲ ውክልና ድማ ብስም ክኸውን ይኽእል፡ ተፈጥራኣዊ ከባቢ ክኸውን ይኽእል፡ ሓይማኖታውን ባህላውን ዘጣመረ ውክልና ክኸውን እኽእል ወይ እውን ሕልማዊ ፋንታዝያ ክኸውን ይኽእል።
ሲምቦሊዝም ኣብ ፈጠራዊ ስነ ጽሑፍ፡ ሓደ ኮፍ ዝበለ ሓሳብ ኢዩ። ደራሲ ነዚ ውከላውነት ሓሳብ ክትንትኖ ክፍትሎ ወይ ክንውግር ኣይደልን። ኣንባቢ ግን ብዓሉ ‘ደራሲ እንታይ እዩ ክብል ደልዪ?’ ምስቲ ዛንታ ብምንጽጻርን ብምዝማድን ክርእይዎ እፍትኑ። ድሕረ ባይታ ጽሓፊ ብምርኣይ እውን ሓሰስ ክብሉ ህርድግ ክብሉ ግድን ኢዩ።
ተስፊት ኣብርሃም


text:
Radio Erena: 28 October, 2014
ሓድሽ ኣብ ዝቖመ መንግስቲ ሱዳን፣ ንከተማ ሰንዓ ተቖጻጺሮም ካብ ዘለዉ ተቓወምቲ ሁቲ ሽዱሽተ ሚኒስተራት ተመዚዞም።
እቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ካልድ ባሃህ ዝምራሕ ሓድሽ መንግስቲ የመን፣ ካብ ተቓወምትን ኣባላተ መንግስቲ ነበረን ብምትሕንፋጽ ሓድሽ ካቢነ ሚኒስተራት ኣብ ዘቖመሉ እዋን፣ ሓደ ካብ ኣገደስቲ ጽፍሕታት መንግስቲ ዝኾነ ሚኒስትሪ ነዳዲ እታ ሃገር ካብ ተቓወምቲ ሁቲ ንዝተወከለ ሚኒስተር ከምዝተዋህቦ’ውን ተሓቢሩ።
ከተማታት ሰንዓን ሖዴዳን ዝርከቦ ሓያሎ ከባቢታት ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ተቓወምቲ ሁቲ፣ ብዘይካ’ዚ ሚኒስትሪታት ፍትሒ፣ ጸዓትን ኤሌክትሪሲቲን፣ ሲቪላዊ ኣገልግሎታት፣ ባህልን ሞያዊ ስልጠናን ክመቓርሑ እንከለዉ፣ ናይቲ ካብ ስልጣን ዝተኣልየ ፕረዚደንት ነበረ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ሰልፊ ከኣ ሚኒስትሪታት ሃብቲ ዓሳን ጥዕናን ዝርከቦም ትሽዓተ መናብር ካቢነ ሚኒስተራት ክውንኑ ክኢሎም።
ኣብቲ ናይ ስልጣን ምምቕራሕ ዝስምምዕ ዝኣተወ ንደቡብ የመን ንምንጻል ዝቓለስ ዝነበረ ካልእ ውድብ’ውን ሚኒስትሪታት ትምህርቲ፣ መራኸቢታት፣ ዜና፣ ህንጻ፣ ንግዲን ሕርሻን ሽዱሽተ መናብር ካቢነ ሚኒስተራት ረኺቡ ኣሎ።
ፕረዚደንት የመን ዓብደረቦ መንሱር ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ካልድ ባሃህ ኣብ ምቛም ሓድሽ መንግስቲ ኣብ ዝተሰማምዕሉ እዋን፣ እቲ ፕረዚደንት ሚኒስትሪታት ምክልኻል፣ ውሽጣዊ ጉዳያት፣ ወጻኢ ጉዳያትን ፋይናንስን ክሕዝኣሉ ብዘቕረቦ ጠለብ፣ እዚ ጽሕፍታት እዚ ንሱ ንዝመረጾም ኣባላት ካቢነ ክወሃብ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር የመን፣ ንምምቕራሕ እቲ 34 ዝኣባላቱ ካቢነ ሚኒስተራት እታ ሃገር ድሕሪ ዝዘርግሖ ኮታ፣ ነፍሲ ወከፍ ኣብቲ ካቢነ እትውከል ውድብ ወይ ሰልፊ፣ ዝርዝር ኣስማት ናይቶም ኣብቲ ካቢነ ክቕመጡ እትደልዮም ሰባት ከተቕርብ’ያ።
የመን ሓድሽ መንግስቲ ድሕሪ ምቛማ’ውን እቲ ምስ ኣልቃዒዳ ርክብ ኣለዎም ዝብሃሉ ዕጡቓት ሱና ዝካየድ ዘሎ ግጭት ክቕጽል ምዃኑ ተንተንቲ ፖለቲካ እታ ሃገር የመልክቱ።
========================


text:
ዋሽንግተን —
ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ትሕቲ ሸሞንተ ወርሒ ተሪፍዎ ኣብ ዘለወሉ: ፖለቲከኛታት`ታ ሃገር ኣብ ኣተሓሕዛ ሕጊ ኮሚሽን ምርጫ ክሰሓሓቡ ጀሚሮም።
ዝሓለፈ መስከረም ዝቖመ ኮሚሽን ምርጫ "ናብ ገዛኢ ፓርቲ ጁብሊ ጸግዒ ዝወሰደ`ዩ" ተባሂሉ ክንቀፍ ጸኒሑ`ሎ። ትማሊ ሰሉስ ዝተጸውዐ ፍሉይ ኣኼባ ፓርላማ እምበኣር ኣብ`ቲ ዝቐረበ እማመ ምምሕያሽ ሕጊ ምርጫ ንኽካታዕ`ዩ ኔሩ። እንተኾነ ኣባላት ተቓወምቲ ንኣፈ-ጉባኤ ንኽልተ ሰዓት ዕድል ከሊኦሞ።
ሓደ ተቓዋማይ ኣባል ፓርላማ ካብ`ቲ ምርጫ ክንወጽእ ኢና ክሳብ ምባል ኣፈራሪሑ።
“ናጻን ቅኑዕን ምርጫ ንምክያድ ዘኽእል ሕጊ ዘይብልና እንተኾይና፡ ምርጫ ኣለና ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። ተቓወምቲ`ውን ካብቲ መስርሕ ምርጫ ከንሳሕቡ`ዮም ማለት`ዩ-ምኽንያቱ ናብ ምርጫ ምኻድ ምኽንያታዊ ኣይኮነን።”
ድሕሪኡ እምባጋሮ ተላዒሉ-ኣባላት ፓርላማ ናይ ጉስጢ ባእሲ ጀሚሮም። እቲ ኣኼባ ናብ ጥሪ 24 2017 ዓ.ም ተሳጊሩ።
እዚ ኸምዚ ኢሉ ኸሎ፡ ኣምባሳደራት ዓሰርተ ሃገራት፡ ውጽኢት ምርጫ ንምልዋጥ ምስ ውድባትን ፓርትታትን ዝሰራሕናዮ ነገር የለን ዝብል መግለጺ ኣውጺኦም። እዚ ምላሽ ነቲ መንግስቲ ኬንያ ዝወሰዶ ስጉምቲ ምዕጻው ኣህጉራዊ ትካል ስርዓት ምርጫ`ታ ሃገር`ዩ-እቲ ትካል ብዛዕባ ምርጫ ዝህቦ ዝነበረ ትምህርቲ ደው ከብሎ ተኣዚዙ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዕለት 2 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ዕለት 4 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ቃለ ማሕላ ንዝፍጽሙ ንሓደስቲ ኣባላት ጳጳሳዊ ሓለዋ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ተቐቢሎም፥ ናይዚ ጳጳሳዊ ወተሃደራዊ ኣካል ምስጢረ ጥምቀታዊ ጸዋዕታ እዩ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ናይቲ ዕለት 6 ግንቦት 1527 ዓ.ም. ከተማ ሮማ ብወተሃደራት ላንድስከንኽት ተኸቢባ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ር.ሊ.ጳ. ቀለመጦስ ሻብዓይ ንምክልኻል 147 ኣባላት ጳጳሳዊ ሓለዋ ጸጥታ ሕይወቶም ከምዝኸፈሉ ዘኪሮም እቲ ወረራ ዝተኻየደሉ እዋን ዘመተ ሮማ ብዝብል ታሪኻዊ መጸውዕ ዝግለጽ እውን ምዃኑ ጠቒሶም፥
እዛ ዕለት እዚኣ ናይቲ ሎሚ ኣካሉ ዝኾንኵምሉ ኣካል ታሪኽ ምልስ ቢለ ንኽዝክር ዕድል ይኾነኒ፥ ብፍላይ ከኣ ኣእምሮይ ናብቲ ዘመተ ኣብ ልዕሊ ሮማ ብዝብል መጸውዕ ዝፍለጥ እዋን ጳጳሳዊ ሓለው ጸጥታ ር.ሊ.ጳ. ንምክልኻል ክሳብ ገዛእ ርእስኻ ምስዋእ ዝብል ዝፈጸመዎ ገድሊ የብል፡ ናይቲ እዋን ኣብ ሎሚ ተዘክሮ ነቲ ዓቢይ ሓደጋ ዝኾነ ዘመተ መንፈስ፥ ኣብ እዋናዊ ማሕበራዊ ማዕቅፍ ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት ኣብ ቁሳዊ ሃረርታን ደላይነት ቁሳዊ ብዝብል ሚሳልን ኣገባብን ሕይወት ክሳብ መንፈስ ንዝቕንጥጥ ሓደጋ ገዛእ ርእሶም ኣቃሊዕም ዝነብርዎ ኩነት ዘዘኻኽር ታሪኽ እዩ!
ከምዝበሉ ሎሞናኰ ኣፍሊጦም።
እሙናት ንኽርስቶስ
ጳጳሳዊ ኣባላት ሓለዋ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ተወለድቲ ስዊዘርላንድ “ሓደ ክፍሊ ናይ መንእሰይ ሕይወቶም ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ንምግልጋል የወፍዩ” ነዚ ሓሳብ እዚ ብኣጽንዖት ዘዘኻኸሩ ቅዱስነቶም ኣስዒቦም “ኣብዚ ናይ ምግልጋል ምርጫ’ዚ ናይ ኣባይቲ ስድራኹም ምርኻብ፥ ነቲ ወለዲ እምነትን ግብረ ገባዊ ሕንጸትን ሰናይ ኣብነትን ኣብ ምምሕልላፍ ዘለዎም ግደ ወሳኒ ምዃኑ ዘመላኽት እዩ”፡ ናይ ወለዳቶም ኣብኡ ምርኻብ ናይ ስዊዘርላንድ ካቶሊካውያን ተወፋይነት ዝምስክር ከምዝኾነ ብሰፊሕ ኣብሪህም፥ ወለዲ እምነትን ንብጻይ ናይ ምግልጋልን ድላይን ተግባርን ኣብ ምሕላፍ ኣብ ናይ ሎሚ ምርጫኹም እወታዊ ድርኾት እዩ፡ . . . እቲ ኣብ ቅድስቲ መንበር እተሕልፍዎ ዓመታት ኣብ ሕይትኩም ፍሉይን እንኰን ተመክሮ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ሕይወትኩም ብናይ ክርስቲያናዊ ፍስሓ ንምምራሕን ብሕውነት መንፈስ ንሓድ ሕድኩም ምድግጋፍን ተመክሮ እትገብርሉ እዋን እዩ” ከምዝበሉ ዝሓበሩ ሎሞናኰ ኣስዒቦም፥
እትፍጽምዎ መብጽዓ እቲ ምስጢረ ጥምቀታዊ ጸዋዕታዅም እሙናት ናይ ምዃን ምስክርነት እዩ፡ እዚ ኸኣ ነቲ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ነቲ ሰባትን ክርስቲያን ናይ ህልውናዅም ቀንደይና ተዋሳእቲ ንኽትኰኑ ንዝጸውዓኩም ክርስቶስ ምግልጋል ዘለኩም እምነት መግለጺ እዩ፡ ብሓገዙን ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ነቲ ናይ ሕይወት መሰናኽላትን ብድሆታትን ክትብድሁ ኢኻትኩም፡ ጐይታ ወትሩ ኣብ ጐድንዅም ምዃኑ ኣይትረስዑ፥ ዘጸናንዕ ህላዌ ከምዘሎ ክምስዓኵም ብልቢ እምነየልኵም!
ከምዝበሉ ኣፍሎጦም።
ኣፍልጦን ሞሳን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ከምቲ ልሙድ ሓደስት ናይ ጳጳሳዊ ኣባላት ሓለዋ ጸጥታ ቃለ ማሕላ ዝፍጽሙላ ዕለት እታ ኣብ ታሪኽ ኣካል ሓለዋ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ታሪኽን ዓቢይ መስዋዕትነት ዝኸፈሉላ ዕለት 6 ግንቦት ክኸውን እንከሎ ለምዘበን በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ከምእተሰጋገረን እቲ ናይ ለምዘበን ቃለ ማሕላ ዕለት 4 ጥቅምቲ ዝፍጸም ምዃኑ ሎሞናኰ ሓቢሮም፡ እቲ ናይ ቃለ ማሕላ ስነ ስርዓት ብምኽንያት ለብዒ ዝተደንገገ ውሳኔ ብዘኽብር ኣገባብ ዝፍጸም ከምዝኾነን ኣዘኻኺሮም፥ ምእንቲ እቲ ብዙሕ ዝኾነ ዅሉ እትፍጽምዎ ጥራሕ ዘይኮነ ብኸመይ ከምእፍትጽምዎ ምኽንያት ኵሉ ከመስግነኵም እፈቱ! ቅድስቲ እናቴ ተረዛ ዘካልኵታ ኣብ መወዳእታ ሕይወትና እንታይ ብዝገበርናዮ ዘይኮነ ኣብቲ እንፍጽሞ ብእነንብሮ ፍቕሪ እዩ ዝበለቶ ጠቒሶም፡ ነቶም ጳጳሳዊ ሓይሊ ጸጥታ ስዊዝርላንድ ዝሓልይ ማሕበር ኣመስጋኒ ሰላምታይ አመሓላልፍ” ከምዝበሉ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 27 April 2016
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ብምልኪ ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝጸንሑ 54 መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሻሙናይ ደረጃ ሒዙ።
መርበብ ሓበሬታ ናይጀርያ ቡለቲን ኣቕሪብዎ ብዘሎ ዝርዝር መሰረት፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ንዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መራሒ ፕረዚደንት ኢኳቶርያል ጊኒ ቴዶር ኦብያንግ ክኸውን እንከሎ፣ እቲ ፕረዚደንት ካብ 1979 ኣትሒዙ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ን37 ዓመታት ኣብ ስልጣን ይቕጽል ኣሎ።
ፕረዚደንት ኣንጎላ ሆሴ ኤድዋርዶ ዶ ሳንቶስ’ውን ብተመሳሳሊ ን37 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብምንጽሑ፣ ካልኣይ ደረጃ ክሕዝ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋበ ብ36 ዓመታት ሳልሳይ፣ ፕረዚደንት ካሜሮን ፖል ቡያ ብ32 ዓመታት ራብዓይ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሴቬኒ ብ30 ዓመታት ከኣ ሓምሻይ ተሰሪዖም ኣለዉ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከቡ መራሕቲ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ብ26 ዓመታት ኣብ ኣፍሪቃ ንዝነውሐ ዓመታት ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ ተባሂሉ ሻድሻይ ደረጃ ክሕዝ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ቻድ ኢድሪስ ደቢ ከኣ ብ25 ዓመታት ሻብዓይ ደረጃ ሒዙ ይርከብ።
ምስዞም መራሕቲ ኣብ ተመሳሳሊ ዓመታት ናብ ስልጣን ዝመጸ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን ካብቲ ኤርትራ ረፈረንዱም ብምክያድ ብወግዒ ናጻን ሉኣላዊትን ሃገራት ዝኾነትሉ ዓመተ 1993 ዓመት ምሕረት ኣትሒዙ ን23 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ፣ ሻሙናይ ደረጃ ሒዙ ክሕዝ ክኢሉ።
ፕረዚደንት ጋምብያ ያሕያ ጃምዕ ከኣ ብ22 ዓመታት ታሽዓይ ደረጃ ብምሓዝ፣ ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ መለኽቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝብል ክብረወሰን ተዋሂብዎም ኣሎ።
ኣብ ዝበዝሓ’ዘን ንልዕሊ 20 ዓመታት ብምልኪ ዝምርሓ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ስማዊ’ውን ይኹን
ምርጫ ክካየድ እንከሎ፣ ኣብታ መራሕተን ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ሓዅሮም ካብ ዘለዉ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነት ኤርትራ ግና ምርጫ ተኻይዱ ይኹን ንኽካየድ ተሓሲቡ ኣይፈልጥን።
ደምበ መለኽቲ እናተባህለት ኣብ እትግለጽ ኣፍሪቃ፣ ውሑስ ናይ ስልጣን ምስግጋር ክትግበር ስለዘይርአ፣ ነቶም ን10ታት ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መራሕቲ ንምእላው ወትሃደራዊ ዕልዋ ከም ንቡር መስርሕ’ዩ ዝውሰድ።
ኤርትራ’ውን፣ ደሞክራስያዊ ምስግጋር ስልጣን ንምትግባር ዝኾነ ውጥን ዘይብሉ ፕረዚደንት ይመርሓ ምስ ምህላዉ፣ ስልጣን ዝሰጋገረሉ እንኮ መንገዲ ዕልዋ ጥራይ ምዃኑ ሓያሎ ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብ41 ዓመታት ንዝነውሐ እዋን ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ ክብረ ወሰን ሒዙ ዝነበረ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቐዛፊ፣ ብዘስካህክሕ ኣገባቢ ብህዝቢ ተጨፍጪፉ ኣብ 2011 ካብ ስልጣንን ካብ ገጻ እዛ ምድርን ጠቕሊሉ ከምዝተኣልየ ኣይርሳዕን።
======================


text:
ቀጠር ካብ’ቲ ትሽምግሎ ዝነበረት ኣሳሓሓቢ ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን ሰራዊታ ከምዝሳሓበት ሎሚ ረቡዕ ኣፍሊጣ።
ቀጠር ስለምንታይ ነቲ ስጉምቲ ከምዝወሰደት ኣይነጸረትን፣ ይኹን’ምበር፣ ካልኦት ሃገራት ዓረብ ምስኣ ንዝነበረን ዲፕሎማስያዊ ርክብ ድሕሪ ምብታኸንን ንቐጠር ካብ ዓለም ንምንጻል ጻዕሪ ኣብ ዝገበራሉን እዋን’ዩ ነቲ ስጉምቲ ወሲዳ።
‘ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን ብ450 ወትሃደራት ቐጠር ይሕሎ ከምዝነበረ’ ንወሃቢ ቃል ደባይ ተዋጋእቲ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ነስረዲን ዓሊ ዝጠቀሰ ምንጪ ዜና ኣሶሴትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ዓቃቢ ሰላም ቐጠር ካብ’ቲ ዶብ ድሕሪ ምስሓቦም ወትሃደራት ኤርትራ ነቲ ከባቢ ከምዝተቖጻጸርዎ’ውን ነስረዲን ዓሊ ገሊጹ’ሎ።
ሚኒስትር ወጻኢ ኤርትራ ሶኒ ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ ‘ብኣርባዕተ ሃገራት ዓረብ ዝተወሰደ ስጉምቲ ምብታኽ ርክብ፣ ኣብ ቅኑዕ ኣንፈት ዘሎ ስጉምቲ’ ከምዝበሎ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ላዕለዋይ ዲፕሎማት ኤርትራ ኣቶ ኣርኣያ ደስታ ንኣሶሴትድ ፕረስ ክዛረቡ ከለው ‘እቲ ስጉምቲ’ቲ ዝተወሰደ፣ ኤርትራ ምስ ቀጠር ንዝነበራ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ድሕሪ ምብታኻ’ዩ’ ኢሎም’ለው።
ጂቡቲ ብወገና ‘ስለስምረትን ምሕዝነትን ምስ ሃገራት ወሽመጥን ዓረብን ከምኡውን ስለ ዓለም-ለኸ ውግእ ጸረ ግብረ-ሸበራ ኢላ ምስ ቀጠር ንዝነበራ ርክብ ኣትሒታቶ’ላ’።


text:
ኣብ ዝሓለፈ 16 ግንቦት ዝተኻየደ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ንናይ ምርጫ ሕጊ፣ንሕገ መንግስቲ ሓዊሱ ዝጠሓሰ እዩ ክብል ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሓድነት ፓርቲ ኣፍሊጡ። ዝተኣሰሩ ኣባላቱን ወኪላቱን ብህፁፅ ክፍትሑን ሕዚ እውን ቀፂሉ’ሎ ዝበሎ ናይ ምግዳድ ስጉምቲ ጠጠው ንክብልን ፀዊዑ። ተፈፂሙ ዝበሎ ምጥሓስ ሕገ መንግስትን ካልኦት ሕግታትን ገለልተኛ ናይ ውሽጢ ሃገር ኣካል ንኸፃሪዮ እውን ፀዊዑ’ሎ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ዞባታት ጉጂን ምዕራብ ሸዋን ኣብ ዝርከቡ ገለ ናይ ምርጫ ጣቢያታት ተዓዘብተይ ከይዕዘቡ ተኸልኪሎም ኢሎም ወኪላት መድረክ። ኣብ ዞባ ጉጂ፣ወረዳ ሊበን ምርጫ ጣቢያ ዳካ-ቃላ ናይ መድረክ ተዓዛቢ ኣቶ መሓመድ ኣብዱባ ንርእሶም ሓዊሱ ኩሎም ናይ ፓርቶም ተዓዘብቲ ካብ ምዕዛብ ከምዝተኸልከሉ ገሊፆም ኣለው።
ትሽዓተ ኣባላት መድረኽን ክልተ ተዓዘብትን ኣብ ቡልቡል ናይ ምርጫ ጣቢያ ተታሒዞም ኣብ ነገለ ቦረና ተኣሲሮም ከምዝርከቡ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ዋና ኣማሓዳሪ ወረዳ ሊበን ኣቶ ሁካ ዲባ ግን ተዓዘብቲ መድረኽ ዝበዝሕ ድምፂ ምስተውሃበ ከምዝመፁ ብምሕባር ዝተብሃለ ኽሲ መሰረት ዘይብሉ እዩ ኢሎም።
ብዛዕባ ተኣሲሮም ዝተብሃሉ ዝተሓተቱ እቶም ኣማሓዳሪ ወረዳ ንሰበ ስልጣን እቲ ከባቢ ንምጥቓዕ ዝፈተኑን ንብረት ዘዕነውን ሰለስተ ሰባት ጥራሕ እዮም ዝተኣስሩ ክብሉ መሊሶም።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ሸዋ ወረዳ ኢሉ ጋላን መረፃ ጣቢያ ጃቶ ድርቂ ንመድረኽ ወኪሎም ዝተዓዘቡ ኣቶ ኣበበ ዲባባ ቅድሚ ስዓት ብፅቡቕ ይኸይድ እንተነበረ እውን ካብ ፍርቂ ማዕልቲ ንድሓር ግን ብገዛኢ ፓርቲ ዝተመደቡ ተዓዘብቲ መረፅቲ ንምልክይ ንህቢ ወይ ገዛኢ ፓርቲ ክመርፁ ይደፋፍኡዎም ነይሮም ይብሉ።ብምስዓብ ከምዚ ይብሉ ኣቶ ኣበበ።
ናታቶም ኣባላት ክመፁ ከለው 10፣20 ካርድታት ይህቡዎም።እንተ ሓቲትናዮም ድማ ስቕ ክንብል ወይ ድማ ክንወፅእ ይሓቱና።እቲ ምርጫ እናተኻየደ ከሎ እቲ ምርጫ በቲ ዝድለ ምክያዱ ናይ መተኣማመኒ ሰነድ ንኽንፍርም ይሓቱና።ኣይንፍርምን ዝበሉ ገሊኦም ተኣሲሮም ገሊኦም ድማ ተሓቢኦም ይርከብ።
ሪኢቶ ሰበስልጣን ቦርድ ምርጫ ኦሮሚያን ፌደራልን ንምርካብ ዝተገብሩ ፈተነታት ኣይሰለጡን።
ሙሉእ ፀብፃብ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
Radio Erena: 04 August 2015
ኣብ ሩስያ ንዝካየድ ግጥማት ዋንጫ ዓለም 2018 ዝሳተፋ ሃገራት ኣብ መንጎ 142 ሃገራት ዓለም ናይ መጻረዩ ግጥማት ኣብ ሓሙሽተ ጥቕምቲ ክፍልም ምዃኑ ኣብ ዝንተሓበረሉ፣ ኤርትራ ናይ ፈለማ ግጥማ ምስ ቦትስዋና’ዩ ተሰሪዑ ዘሎ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ድሕሪ’ቲ ኣብ ኬንያ ኣብ ታሕሳስ 2013 ዘካየደቶ ግጥም ሴካፋ ድሕሪ ናይ ኣስታት ክልተ ዓመት ግዜያ ኣብ ኣህጉራዊ ግጥማት ክትቕልቐል ምዃና ካብ ፊፋ ዝተረኽበ ሓበሬታ እንተመልከተ፣ ብወገን ኤርትራ ግና ነዚ ዘረጋግጽ ዜና ዛጊት የለን።
ይኹን’ምበር ብህድማ ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ክብረ ወሰን ጨቢጣ እትርከብ ኤርትራ ኣብቲ ዝካየድ ቀዳማይ እግሪን ናይ መልስን ግጥማት መጻረዩ ዋንጫ ዓለም ምስታፋ ኣጠራጣሪ ምዃኑ ካብ ኮሚሽን ስፖርት ዝልሐኸ ሓበሬታ ይእንፍት።
ካብ ኮሚሽን ስፖርት፣ ሚኒስትሪ ዜና፣ ህግደፍን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንትን ዝተዋጽአት ሓይሊ ዕማም’ውን ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ዋንጫ ዓለም ትሳተፍ ዶ ኣይትሳተፍ ዝብል ጉዳይ ክዝትየሉን ውጽኢቱ እቲ ግጥም ኣብ ዝተቓረበሉ ቅንያት ክሕበርን ምዃኑ ይጠቐስ።
ሃገራዊት ኤርትራ ከምዘይትሳተፍ መብዛሕትኡ እዋን ቅድሚ ዕጫ ምውዳቑ ዝሕበር እኳ እንተኾነ፣ ሳሕቲ ድማ ዕጫ ድሕሪ ምውዳቑ ብሰንኪ ፊናንስያዊ ጸገም ከምዘይትሳተፍ ከምእትሕብር’ዩ ዝፍለጥ።
ተጻወቲ ሃገራት ጋንታ ኤርትራ፣ ኣብ ግጥማት ሴካፋ ኣብ ዝሳተፍሉ እዋን ንኸይሃድሙ ክሳብ 100 ሽሕ ናቕፋ ትሕጃ ከትሕዙ ይግደዱ ምንባሮም ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ዝበዝሑ ካብቶም ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝልኣኹ ዝነበሩ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ብኡ ኣቢሎም ከምዝተረፉ ኣይርሳዕን።
ካብ ህድማ ተጻወቲ ንምድሓን፣ ኣብ ሱዳንን ሃገራት ዓረብን ዝርከቡ ተጻወቲ ብምትእኽኻብ ንሃገራዊት ጋንታ ንምቛም ዝግበር ዘሎ ተደጋጋሚ ጻዕርታት’ውን ከምቲ ዝድለ ከድምዕ ከምዘክኣለ ተንተንቲ ስፖርት ኤርትራ የረድኡ።
ኣብዚ ካብ 5 ክሳብ 13 ጥቕምቲ ዝካየድ ቀዳማይ ዙርያ ግጥማት መጻረዩ ዋንጫ ዓለም’ውን፣ ሃገራዊት ጋንታ ናብተን ኣብ ሩስያ ዘምርሓ 27 ሃገራት ክትከውን ትኽእል’ያ ካብ ዝብል ትጽቢት ንላዕሊ፣ ህድማ ተጻወቲ ዝብል ጉዳይ ዝያዳ ኣዘራሪቡ ይርከብ።
ኩዕሶ እግሪ ኣብ ኣብ ኤርትራ ከም ናይ ጉያ እግርን ቅድድም ብሽክለታን ዘተባብዕ ውጽኢት ዘለዎ ስለዘይኮነን፣ ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ናብ ዝገሽሉ ሃገር ብብሕዚ ክሃድሙ’ዮም ዝርኣዩ።
ኤርትራ፣ ኣብ መዳይ ኩዕሶ እግሪ ካብተን ዝተሓተ ብቕዓት ዘለወን ሃገራት ዓለም ምዃና ደረጃታት ፊፋ የመልክት።
=========================================


text:
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
ዶክተር ጊደዎን ከም ምሁር ኤሪትራዊ ብኣኽብሮት ክንሓተካ ? ናይ ምሁራትን ናይ ለባማትን ዘዕግብ መልሲ ክትህበና ብትሕትና ንላበወካ።
ኣብዚ ቅንያት እዚ ወርቃዊ ዝኾነ ተፈታውን ተነባብን እዋናውን ጽሑፋት ብስም እዘን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሰን ዘለዋ ዜጋ ከነንብብ ቀኒና፡፡ ውሕሉል ዝወጾ ዘይብሉ ዘበራብር ጽሑፍ ኮይኑ ረኺበዮ፡፡ ኣቶ ተስፉ ዘውደ ንዶክተር ዘይነብ ኣመስጊኖም ንተበግሶ ምሁራን ዝምልከት ኣርእስቲ ንእግረ መንገዶም ጠቒሶም ምሁራና እንቋዕ ድምጾም ጀመሩ ክብሉ ኣመስጊኖም።ናብ ዶክተር ዘይነብ ዝቐንዐ ምስጋና ዝድገፍ ኮይኑ ምሁራና ድምጾም ኣስሚዖም ሰማዒ ካብ ዝስእን ግን ነዊሕ ታሪኽ ዘለዎ ኮይኑ ኩሉ ጊዜ ምስ ተቓለሱ ሙኳኖም ክዝንጋዕ የብሉን፡፡


text:
ኣቦ ወንበር ዓረና ትግራይ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ ዝሓለፈ ሓሙስ ብፖሊስ ከምዝተኣሰረ ጠብቕኡ ንድምጺ ኣመሪካ ገሊፁ።
ህወሓት ካብ ናይ ክልል ትግራይ ምምሕዳር ምስተኣለየ ብመንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ንትግራይ ከመሓድር ኣብ ዝተሸመ ግዚያዊ ምምሕዳር ሓላፊ ቢሮማሕበራዊ ጉዳይ ዝነበረ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ ምስ ምንኣስ ሓዉ ገብረህይወት ደስታ 20 መስከረም 2014 ዓ\ም ኣብቐይዲ ምእታው ጠብቕኡ ኣቶ ተስፍኣለም በርሀ ገሊፁ።
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ተኣሲሮም ዝነበሩን ብዋሕስ ዝተፈትሑን 13 ናይ እንጠጦ ኪዳነምህረት መነኮሳትን ኣቕሽትን ሓዊሱ ናይ ብዙሓት ተወለድቲ ትግራይ ጠበቓ ምዃኑ ዝገለጸ ኣቶ ተስፍኣለም ንእሽተይ ሓው ንኣብርሃም ሰራሕተኛ ባንኪ ምዃኑን ኣብ ፖለቲካ ዝኾነ ይኹን ተሳትፎ ከምዘይብሉን ሓቢሩ።
ስቪላት ዜጋታት ብዘይኣግባብ ይከላበቱ ምህላዎም ንቤት ፍርዲ ብተደጋጋሚ ነተሓሳስብኢና ዘለና ዝበለ ኣቶ ተስፍኣለም ዝካየድ ዘሎ ዳርጋ ሓፈሳ እዩ፤ እቲ ዝቐርብ ናይ ክሲጥርጣረ ድማ ምልዕዓል ህውከትን ምስ ህውሓት ርክብ ብምፍጣርን ዝብሉ ሓደ ዓይነት ብዝብሃሉ ጥርጣረታት ናብ ቤት ፍርዲ ከምዝቐርቡ ሓቢሩ።
ተኸሲሱ በዚ ገበነኛ ዝተብሃለን ዝተፈረዶን ተጠርጣሪ ድማ ክሳብ ሎሚ ዋላ ሓደየለን ኢሉ።


text:
ስድራቤታዊ ዳግመ-ምትእኽኻብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 10 2021
ቈልዑ ምስ ስድርኦም ንኽቕመጡ መሰል ኣሎዎም። እዚ ኣብቲ ሽወደን ክታማ ዘንበረትሉ ናይ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ውዕል ብዛዕባ መሰላት ቈልዑ ሰፊሩ ይርከብ።
ዳግመ ምትእኽኻብ ስድራ እንታይ እዩ?
ምጥርናፍ ስድራ ቤት ማለት፡ ሓንቲ ተፋላልያ ዝነበረት ስድራ ቤት ምስቲ ናይ መንበሪ ፍቓድ እተዋህቦ ኣባል ስድራ ቤታ ኣብ ሽወደን ብሓባር ንኽትነብር ከተመልክት ትኽእል እያ ማለት እዩ።
ናብ ሽወደን ብዘይ ስድራኻ እንተ ዄንካ መጺእካ፡ ናይ ሽወደን ሰብ መዚ ስድራኻ ንኽትረክብ ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም። ወለድኻ ወይ ካልኦት ኣዝማድካ ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ውሑስ ኵነታት እንተ ኮይኖም ዘለዉ፡ ናብኡ ክትከይድ ይፍቀደካ እዩ።
ወለድካ ኣብ ውሑስ ኵነታት ዘይትርከብ ሃገር እንተ ኾይኖም ዘለዉ፡ ኣብ ሽወደን ንመንበሪ ፍቓድ ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም። እዚ ምእንቲ ክኸውን ንስኻ ከም ስደተኛ ወይ ከም ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ መንበሪ ፍቓድ ክህልወካ ኣለዎ። ኣብ ገሊኡ ኲነታት ብምኽንያት ፍሉይ ተኣፋፊ ኲነታት መንበሪ ፍቓድ ምስ ዝተወሃበካ’ውን እዚ ክምልከቶም ይኽእል እዩ።
ንስድራቤታዊ ዳግም ምትእኽኻብ መን መሰል ኣሎዎ?
ኣብ ሽወደን መንበሪ ፍቓድ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ወለድኻን ኣሕዋትካን ምሳኻ ኣብ ሽወደን ንኽትኣኻኸቡ ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም።
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ወላዲኻ ምናልባት ናብ ሽወደን ንኽግዕዝ መሰል ኣሎዎ እንተ ኾይኑ ንኽምርመ፡ ንስኻ ኣብ ሽወደን ትነብር ነዚ ዝስዕብ ከተማልእ ኣሎካ፡
- ዘይተመርዓኻ፡
- ትሕቲ 18 ዓመት ምዃን፡
- ብዘይ ወለድኻ ወይ ብዘይ ካልኦት መጕዚ ናብ ሽወደን መጺእካ ወይ ናብ ሽወደን ምስ መጻእካ በይንኻ ተገዲፍካ፡
- ግዝያዊ ወይ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ኣለካ፡ ግን ሽወደናዊ ዜጋ ኣይኮንካን ዘለኻ።
ኣብ ሽወደን ዕቑባ ክትሓትት ከለኻ ትሕቲ 18 ዓመት እንተ ነርካ ኴንካ፡ ከም ስደተኛ ወይ ከም ኣማራጺ ዕቑባ ዘድልዮ ሰብ መንበሪ ፍቓድ ክወሃበካ ከሎ ዋላ ልዕሊ 18 ዓመት ኩን ምስ ስድራ ቤትካ ንኽትተኣኻኸብ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። እዚ ተፈጻምነት ዝህልዎ ግን ስድራካ ካብታ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸብካላ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ እንተ ኣመልኪቶም ጥራይ እዩ።


text:
Categories
Categories
Authors
Authors
- Home
- Literature/Literary Criticism
- Foundations of Tigrinya Literature/መሰረተ ልብወለዳዊ ስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ብኣበባ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ
Foundations of Tigrinya Literature/መሰረተ ልብወለዳዊ ስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ብኣበባ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ
Product Description
እዘን ሕጂ እንደገና ተሕቲመን ንኣንበብቲ ዝቐርባ ዘለዋ ክልተ ልብ-ወለድ ታሪኻት ኣብ 70ታት ዝተሓትማ ኮይነን፡ ብዛዕባ ኣብቲ እዋን’ቲ ተጋሂዶምን ዝጋሃዱን ዝነበሩ ማሕበረ-ምጣነሃብታውን ፖለቲካውን ቅልውላዋት ይትርኻ። ብፍላይ ኣብ ናይ መንእሰያት ስራሕ-ኣልቦነትን፡ ፖለቲካዎ ግድላትን ኣተኲረን ድማ ይዛረባ። እታ ቀዳመይቲ መጽሓፍ፡ ዋይ ኣነ ደቀይ! ሰኣን ምምልካት’ዶ (1967/68)፡ ብዛንታ ብሰላም ዝናበራ ዝነበራ ቊሸታትን ማሕበረ-ሰብን ጀሚራ፡ ብሰንኪ ሕማቕ ምምሕዳር፡ እታ (ልበ-ወለዳዊ ሽም ዝተዋህባ) ሃገር ክትዓኑን፡ እቶም ዜጋታታ፡ በብቚሩብ፡ ናብ ናይ ምረትን ሕንፍሽፍሽን ናብራ ክንቆቱ እንከለውን ተርኢ። ሓይሊ ናይ’ታ መጽሓፍ፡ ዝተፈላለዩ ኣብነታትን ተረኽቦታትን ብምጥቃስ ንድኽመታት ናይ’ቲ ስርዓት ኣብ ምትንታንን፡ ብተዘዋዋሪ ይኹን’ምብር፡ ነቔፈታን ተግሳጽን ኣብ ምቕራብን ኢዩ። እንተኾነ፡ ብፍላይ ድሕሪ ግዜ ክትመዝና እንከለኻ፡ እቲ ቀንዲ ጉድለታ፡ ካብ ንድኻማት ምምሓዳር ምሕባርን “ጸጋኒ” ለውጢ ንከምጽእ ኣብቲ ሽዑ ዝገዝእ ዝነበረ “ማርሻል” ተስፋ ምንባርን ሓሊፋ፡ መተካእታ ዝኸውን ደሞክራስያዊ ራእይ ዘይምቕራባ’ዩ ክብሃል ይከኣል።
--ካብመቕድም ዝተወሰደ
ብፕሮፈሶር ግርማይ ነጋሽ፣ ኦሃዮ ዩኒቨርሲቲ
ኣበባ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ ኣብ ኣርባዕተ-ኣስመራ ተወሊዳ: ኣብቲ ሽዑ ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ (ወይ’ውን እንዳ ሴታ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ናይ ቀዳማይ ደረጃ ትምህርታ ድሕሪ ምጥንቓቕ፡ ኣስዒባ ናብ ቤት ትምህርቲ ልዑል መኮነንን (ናይ ሎሚ “ኣስመራ ሓፈሻዊ”) ብምኻድ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርታ ወዲኣ። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርታዊ ዕድል ምርካብ፡ ብፍላይ ንደቀ-ኣንስትዮ: ፍሉይ ዕድል’ዩ ዝነበረ። ክሳብ ኣብ 1978 ንኤርትራ ገዲፋ ንስደት ዘምርሓትሉ እዋን ድማ: ኣብ ኣስመራ: ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት: ከም’ኒ YWCAን ናይ ሕቡራት ኣመሪካ ኤምባሲን ድሕሪ ምግልጋልን ምስራሕን ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ንዓሰርተ ሸውዓተ ዓመት ኣገልጊላ። ድሕሪ ስደት ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ድማ፡ ካብ SIT (School for International Training, Vermont) ብናይ Masters ዲግሪ ተመሪቓ።
Category: Literature, Tigrinya/AFRICA
Trim size: 5.5X8.5"
Page count: 116
Publication year: 2021


text:
ኣብዚ ሕጂ እዋን ገነት በዓልቲ ሓዳርን አደ ሓደ ቆልዓን ኮይና በዓል ቤታ ስራሕ ከምዘይብሉን ንሳ ድማ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ኣብ ከተማ አዲስ አበባ ተዋፊራ ከምትርከብ ትገልጽ።
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ተሓላቂ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕ ካብ ዝተዋፈሩ ዜጋታት ወጻኢ ሃገር ብብዝሒ ዓመጽ ካብ ዘጋጥመን ዜጋታት ኢትዮጵያዊያን ምኳኖም ይሕብር።
እቲ ትካል ብተወሳኺ መብዛሕትአን ናብ ሊባኖስ መጺአን ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝወፈራ አካላዊ ወይ ስነ ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ከምዘጋጥመን፡ ከም ዕረፍቲ ዝአመሰለ መሰረታዊ መሰል’ውን ከምዘይረኽባ ይገልጽ።
“አብቲ ሃገር ኮይነ ዘስተውዓልኩ ነገር እንተሃልዩ መብዛሕትኦም ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ጽልኢ ኣለዎም። ከም ሰብ ኣይቆጽሩናን፡ ኣትሒቶም’ዮም ዝርእዩና። ከም ሰራሕተኛ ኢኺ ኣብዚ ዘለኺ፡ ስለዚ ነብስኺ ከተልዕሊ ወይ ጽቡቕ ክትኽደኒ የብልኽን ይብሉ። እዚ ክትሓስቦ’ውን ዘጸግም’ዩ። ብዛዕባ መሰልኻ ምሕሳብ ኣይኸአልን።ኹሉ መሰል ዝተሓረመ’ዩ። ስለዚ ንገዛእ ርእስኻ ኣብዚ ዘለኹ ንምስራሕ’ዩ ክሰርሕ ጥራይ’ዩ ዘለኒ ኢልኻ ከተእምና ትግደድ።”
ኣብ 2012 ዓ.ም ዓለም ደቼሳ ዝተባህለት ኢትዮጵያዊት ነፍሰ ቕትለት ፈጺማ፡ ሰሙን ድሕሪ እቲ ፍጻመ ቴሌቭዥን እታ ሃገር ነዛ ውልቀሰብ ብጭካነ ኣብ ጎደና ብሓደ ውልቀሰብ ክትጉተትን ኣብ መኪና ክትጸዓንን ዘርእይ ምስሊ ኣውጺኡ።
ድሕሪ እቲ መጥቓዕቲ ናብ ሆስፒታል ዝተወሰደት አለም ግን ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ሆስፒታል ምእታዋ ነፍሰ ቕትለት ፈጺማ።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣብ ኩዌት ሓንቲ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝተዋፈራት ኢትዮጵያዊት ካብ ህንጻ ክትጸድፍ አስራሕቲ ቪድዮ ምስኣሎም ተሓቢሩ። ብመሰረት ዝተረኽበ ጸብጻባት ንሳ አስራሕታ ክቐትልዋ ከምዝፈተኑ ክሲ ኣቕሪባ ምንባራ ይገልጽ።
ኣብ 2013 ዓ.ም ኢትዮጵያ ዜጋታት ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ከይከዱ ዝኽልኽል ሕጊ ኣውጺኣ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ከምዚ ዓይነት ስራሕ ምስግጋር ሰባት ዝተዋፈሩ ከቢድ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱ ዝገልጽ ሕጊ ኣውጺኣ እንተኾነ ሕጂ’ውን ሰባት ናብዘን ሃገራት ይስደዱ ኣለው።
ተክለማርያም ዘርኡ ኣቐዲሙ ኢትዮጵያዊያን ኣብ መንበሪ ሰብጸጋ ዜጋታት ማእከላይ ምብራቕ ስራሕ ክረኽቡ ሰባት ኣብ ዘራኽብ ኤጄንሲ ይሰርሕ ኔሩ።
ንሱ እቶም ሰራሕተኛታት ናይቲ ዝስደድሉ ሃገር ባህላዊ ፍልልይ ኣይርድኦምን ክብል ነቐፌትኡ የቕርብ።
“ሓሓንሳብ እቲ ጸገም ብሰንኪ ናይ ባህሊ ፍልልይ ዘጋጥም’ዩ። እዚ ድማ ቀንዲ ምንጪ ዝበዝሑ ካብቶም ግጭታት’ዩ። ቕድሚ ካብዚ ምብጋሶም ገለ ስልጠና ንህቦም ኔርና እዚ ድማ ነቲ ኣብኡ ዝገጥሞም ነገራት ክርድኡ ብምባል እዩ። ስለዚ ንባህልን ልምድታትን ናይተን ሃገራትን እንተተረዲኦም እቲ ዘጋጥም ግጭታት ክጎድል ይኽእል’ዩ።”
ብመንግስቲ እታ ሃገር ዝምራሕ ኢንዳስትራላዊ ተበገሶ ንኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ዝቀልጠፈ ቁጠባዊ ዕብየት ካብ ዘመዝግባ ዘለዋ ሃገራት እንተሰርዓ፡ ብመሰረት መዓቐኒ ድኽነት ባንክ ዓለም ሓደ ሲሶ ካብ ህዝባ ብትሕቲ ሒሳብ 1 ዶላርን 90 ሳንቲም ንመዓልታዊ አታዊ ይነብር።
ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ኣብ 2016 ዓ.ም ዘውጽኦ ሪፖርት ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ድማ ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ዝኸዳ ኢትዮጵያዊያን ካብ አካላዊያን ስነ ኣእምሮኣዊን ዓመጽ ብተወሳኺ ከም ምምንጣል ፓስፖርትን ምክልኻል ክፍሊትን ዝአመሰለ በደል ከምዝበጽሓን ይገልጽ።
እዘን ሃገራት ወሽመጥ ኣብ መዳይ ስራሕ ዘለወን ሕግታት ክቕይራ ተደጋጋሚ ጸቕጢ ኽካየድ ምጽንሑ ብፍላይ እቲ ብ”ካፍላ” ዝፍለጥ ሕጊ ሰራሕተኛታት ኣብ ሓደ ኣስራሒ ጥራይ ዝውስን ሕጊ ክቕየር ተደጋጋሚ ጥርዓን ኽቀርብ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ዶ/ር መሃሪ ታደለ በዓልሞያ ኣብ ጉዳይ ፍልሰት ኮይኑ ዓለምለኸ አማኻሪ’ውን እዩ። ንሱ ከምዚ ይብል።
“እቲ ብ”ካፍላ”ዝፍለጥ ሕጊ ነተን ካብ ኢትዮጵያ ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝመጻ በአጸጋሚ ኩነታት ወይ ምስ ጊልያነት ዝመሳሰል ኩነታት ክነብራ ዘፍቕድ ሕጊ እዩ። ብመሰረት እዚ ሕጊ ድማ ኣስራሕቲ ንሰራሕተኛታትን ግዚኦምን ክውንኑ ዘፍቕድ እዩ። ነዚ ጉዳይ ክርድኡ ኾነ ክጻወርዎ ምስ ዘይክእሉ ድማ ካብ ነፍሲ ቅትለት ክሳብ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰባት መጥቓዕቲ ምፍጻም ዝአመሰሉ ስጉምታት ኣብ ምውሳድ ይጽመዱ።”
ብተወሳኺ ዝሓሸ ዕድል ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ንምርኻብ ብዙሓት በአስጋኢን ኣጸጋሚን ጉዕዞ ባሕሪ ንምፍጻም ይደፋፍኡ።
ኣብዚ ጉዕዞ ድማ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ነዞም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ይሃርሙ፡ ደቂ ኣንስትዮ ይዕምጹ ከምኡ’ውን ንዝደኸሙን ዝሓመሙን ካብ ጀላቡ ይስንድዉ።
ሰብ ሞያ፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ብሚልዮናት ዶላር ዝቑጸር አታዊ ዘለዎ ንግዲ ኮይኑ ከምዘሎን ሰባት ንሓደገኛን አሰቃቂ ጉዕዞ ክፍጽሙ ድማ ቀንዲ ተራ ከምዘለዎ ይሕብሩ። ኣብ ገለ እዋን እውን ስድራቤታት ደቆም ዝሓሸ አታዊ ዘለዎ ስራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ክረኽቡ ጸቕጢ ይገብሩ እዮም።
“ ሰባት ንክስደዱ ዝገድዶም ብዙሕ ጸቕጢ ኣሎ። ስደት ድማ ነዊሕ ሱር ኣለዎ። ገለ ስድራ ቤታት ንስደት ዝደፋፍኡ አለዎ፡ገለ ድማ ካብ ወጻኢ ሃገራት ገንዘብ ብምስዳድ ኣብ ስደት ሰባት ዓብይ አበርኽቶ ይገብሩ። ስለዚ እዚ ናይ ስደት ውሳኔ ናይ ውልቂ ውሳኔ ኣይኾነን ። ናይ ብዙሓት አባላት ማሕበረሰብ አበርኽቶ ዘለዎ’ዩ።”
ገነት ብወገና ዳግማይ ክስትደድ እንተትክእል ክትኸይድ ከምትደልይ ትገልጽ።
“ ኣብ ሃገረይ ስራሕ ረኺበ ክሰርሕ ደስ ይብለኒ ግን እቲ ኩነታት ነዚ ዘፍቕድ ኣይኮነን። ሰባት ካብ ሃገሮም ወጺኦም ክሰርሑ ይደልዩን ይሓልሙን ይኾኑ ከም ኣብ ሃገርካ ኮይና ምስራሕ ዝመስል ግን የለን። ትዕድልቲ ኮይኑ ኣብዚ ንዓና ዝሓይሽ የለን ስለዝኾነ ድማ ነቲ ናይ ምምላስ ሓሳብ ንድግፍ።”
ብመሰረት ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ 2016 ዓ.ም ዘውጽኦ ጸብጻብ አስታት 40,000 ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ኣብዚ ምስ ጊልያነት ዝመሳሰል ኩነታት ኣብ መዳይ ስራሕ ተዋፊሮም ይርኸቡ።


text:
ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታት ሓዊሱ ቁፅሮም እናወሰኽ ይኸይድ ዘሎ ሪፓብሊካዊያን ሰራሕተኛታትን ፈደራል መንግስቲ ኣመሪካ ንናይ ፕረዚደንት ባይደን ስጉምቲ ምግዳድ ክታበት ቫይረስ ኮሮና ብሕጊ ክንብድሆ ኢና ይብሉ ኣለው።
ክታበት ኮሮናቫይረስ ድልየት ፆታዊ ርክብ ሓዊሱ ሓይሊ ዘምክን እዩ ዝብል ኣመሪካዊት ህብብቲ ደራፊት ኒኪ ሚናዥ ብትዊተር ዝዘርግሐቶ ዝተጋገየ ሓበሬታ ሓዊሱ ሪፓብሊካዊያን ኣመሓደርቲ ንናይ ፕረዚደንት ባይደን ምግዳድ ክታበት ይቃወሙዎ ኣለው።
ምምሕዳር ባይደን ብዙሓት ኣመሪካዊያን ክኽተቡ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ ዝገጥሞ ካብ ዘሎ ብድሆታት ድማ ሓደ እዚ'ዩ። ፕረ. ባይደን ኣመሓደርቲ ህይወት ዜጋታት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ስጉምቲ ክወስዱ ቅኑዕ ኣይኮነን ኢሎም ።
ኣስታት ዓሰርታታት ዝኾና ክፍለ ግዝኣታት ኣስገዳድ ክታበት ኮቪድ 19 ወይ መረጋገፂ ዝኽልክሉ ሕግታት ኣውፂአን ኣለዋ።
ዋላ'ዃ እቲ ክታበት ብነፃ ዝውሃብን ተዳልዩ ዝርከብን እንተኾነ 55 ሚእታዊት ኣሜሪካዊያን ጥራሕ እዮም ምሉእ ክትባት ወሲዶም ዘለው።
80 ሚእታዊት ዴሞክራትን ደገፍቲ ፖለቲካዊ ፓርቲ ዘይኮኑ ልዕሊ 60 ሚእታዊት ነቲ ኣስገዳድ ክድግፉዎ ከለው 30 ሚእታዊት ሪፓብሊካዊያን ጥራሕ ይድግፉዎ።


text:
ካብ ቃላት ናብ ቃል እዚ ኣብ ኢጣሊያ ናይ ተራሞ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሎረንዞ ለውዚ ናይ ዝደረስዋ ሓዳስ መጽሓፍ ኣርእስቲ ክኸውን እንከሎ፡ እታ መጽሓፍ ዕለት 28 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ሉምሳ ድሕሪ ቐትሪ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብ ዘሳተፈ ዓውደ ርክብ ንንባብ ከምዝበቕዔት ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እታ መጽሓፍ ንንባብ ንምብቃዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ርክብ ዘረባ ዘስምዑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን፥ ብቓል ኣቢልና ንኢየሱስ ንፈልጥን ናብ ሓደ ሓድሽ ግላዊ ሱታፌ ንኣትውን ተመክሮ ምስኡን ከምቲ ቅዱስ ሀሮኒሞስ ቅዱሳት መጽሕፍት እንተድኣ ዘይፈለጥና ክርስቶስ ንምፍላጥ ዝከኣለና ኣይክኸውንን እዩ፡ ስለምንታይ ሕይወት ክርስትና ፍልጠትን ተመክሮን ኣብ ክርስቶስ ስለ ዝዀነ ዝበሎ ሓሳብ ጠቒሶም ከምዘብርሁን፡
ኣእምሮ ዘርህው ቃል
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፡ “Aperuit illis - ንኣኣቶም ተኸፍተሎም (ተጋህደሎም) ብዝብል ኣርእስቲ ብዘለዎም ጴጥሮሳዊ ስልጣን መሰረት፡ ብላቲን ግጻዌ ኣብ ናይ ተራ ግዜ መርሓ ሊጡርጊያ ሳልሳይ ሰንበት በዓልን ኣስተንትኖን ምስፋሕን ቃል ኣምላኽ ንዝብል ሓሳብ ክወክፍ ኣታሓሳሲቦምን በዚ መሰረት’ዚ እውን ዕለት 26 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ቀዳማይ ሰንበት ዘቃለ እግዚኣብሔር ከምእተበዓለን ክዝከር እንከሎ፡ ብፁዕ ኣቡነ ለውዚ ይብሉ እታ ካብ ቃላት ናብ ቃል ዘርእስታ መጽሓፍ ንኽደርሱ ዝደረኾም እውን እታ ንኣኣቶም ተኸፈተሎም ዘርእስታ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓዋርያዊት መልእኽቲ ምዃና ነታ መጽሓፍ ንንባብ ንምባቓዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ርክብ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ገሊጾም፡ ሎሚ ከም ቀደም ክርስቶስ ይዛረብ ኣሎ፡ በቲ ንሱ ዝዛረቦ ንኣኡ ብምስማዕ ከም ክርስቲያን ናይ ፍቕሪ ስልጣነ ንኽንሓንጽ ዝተጸዋዕና ኢና፡ እቲ ናይ ብዙሓት ልብን ሕይወትን ኣካይዳን ዝቐየረ ቃልን በቶም ነቲ ቃል ዝተቐበሉ ዝተሓንጸት ቤተ ክርስቲያንን ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ቃል ኣምላኽ ኣብ ምንባር ክርስቲያን ምዃኑ ብምምስካር ካብ ቃላት ናብ ቃል የብል።
ቃል፥ ንዝኣምን ብርሃን እዩ
ናይታ መጽሓፍ መቕድም ደራሲ ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ጃኮሞ ሞራንዲ፥ “ማሕበረሰብ ኣመንቲ ኣብዚ ስቓይ ዝተመልኦን ብዝቕባበ ቃላት ሕንፍሽፍሽ ዝበለን ዝተደናገረን ዓለም ፍጥረት ሰብ ሰለይ እናበለ ብዘይታህዋኽ ነቲ ህያውን ዘጸናንዕን ናጻ ዘውእን ብሓሴት ዝመልእን እንኰ ቃል ንኸለልይ መገዲ ዝሕብር እዩ” እንክብሉ ዘንበርዎ ሓሳብ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ጠቒሶም፡ ስለዚህ ይብሉ እቲ ቃል ንዝኣምኑ መገዲ ዘብርህ ይኸውን፡ ኪደታት ኣመንቲ ዘብርህ ብርሃን፡ ኣተሓሒዞም ኢየሱስ ይብሉ ብፁዕነቶም፡ ኣብ ደልሃመት ንኸይንኸውን የዕንትና የብርህ፡ ቅዱስ መጽሓፍ፡ ዓቃላትን ዕጉሳትን ጽኑዓትን ኣብ እምነት ንኽንከው ዝድግፍ እቲ ምኡዝ ናይ ኣታኽልቲ ስፍራ ዝኸውን ልብና ምጽንናዕ ዝረኸበሉ ቀንዲ ትርጉም ሕይወትና ንኽንርዳእ የብቅዓና ከምዝበሉ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


text:
መዓድን ሳፋየር ኣብ ትግራይ ኣብ ዞባታት ማእኸል፣ምዕራብን ሰሜናዊ ምዕራብን ከምዝተረኸበ ኤጀንሲ መዓድንን ኢነርጂን ትግራይ ገሊፁ።
ሓላፊ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ መዓረግ ሓዱሽ መዓድን ሳፋየር ሓደ ካብቶም ክቡራት መዓድናት ከምዝኾነ ብምግላፅ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ብፍላይ ናይ መወዳእታ ቅርፂ ዝሓዘ ሰማያዊ ሳፋየር ንሓደ ካራት 3000 ዶላር ንሓደ ግራም ድማ 15 ሽሕ ዶላር ይሽየጥ ኢሎም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ልዕሊ 5000 ሓረስቶት ትግራይ ኣብ ኣለሻ መዓድን ሳፋየር ተዋፊሮም ዝረኸብዎ ንሕጋውያን ነጋዶ ብምሻጥ ይርብሑ ኣለዉ እውን ኢሎም ኣይተ መዓረግ።
መንግስቲ ኣብዚ ሐዚ እዋን "ኢትዮጵያዊ ሳፋየር" ተባሂሉ ዝልለ መዓድን ሳፋየር ናብ ዕዳጋ ዓለም ንምቕራብ ኣብ ስራሕ ከምዝርከብ ተፈሊጡ ኣሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንተሎ ካብ ኢትዮጵያ ዝተረኸበ መዓድን ሳፋየር ናይ ማዳጋስካር እዩ እናበሉ ዝሸጡ ነጋዶ ከምዘለዉን ነዚ ድማ ከሉ ኢትዮጵያዊ ብጥንቃቐ ብምርኣይ ንዘይሕጋውያን ነጋዶ ፀኒዑ ክቃለስ ከምዝግባእን ኣይተ መዓረግ ሓዱሽ ፀዊዖም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምሕዋይ ዝብል ኣብ ዝሓመመ ሰብ ኣብ ዘሎ ተስፋ ምእማንን ንዝሓመመ ሰብ ልክዕ ንዝሳቐይ ሓው ከም እትህቦ ኣቃልቦ ምቕራብን ኣብ ዝብል ሓሳብ ዘማእስክ ቃል ምዕዳን ነቲ ስነ ምግባር ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ዝዝትይ ራብዓይ ጉባኤ ንዝሳተፉ ሰብዓ ተጋባእያን ተቐቢሎም ለጊሶም፡ ኣብ መንጐ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ህሙማንን ዓሚዩቕ ሰብኣውነት ዝዓሰሎ ርክብ ክህሉ ኣተሓሳሲቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ናይ ብፁዓን ካርዲናላት ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኣብ ክንክን ጥዕና ስነ ምግባር ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ናይ ዝዝትይ ዓውደ ጉባኤ ተጋባእያን ተቐቢሎም ኣብ ዝለገዎ መርሕ ቃል፡ ሓደ ሰብ ከምዝተፈቕረ ዝስምዖ እንተድኣ ኰይኑ ገና መድሃኒ ዘይተረኽቦ ሕማም እውን ይሓዞ ጥዑም ሞት ዝብል ኣሉታዊ ውሳኔ ካብኡ ከምዝርሕቕ ርጉጽ እዩ ኢሎም። ቅዱስነቶም ኣብቲ ኣቐዲሞም ናይ ኣርጀንቲና ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ክንክን ጥዕና ጉዳይ ድርገት ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ኣልበርቶ ቦቻተይ ነቶም ተጋባእያን ንኸላልዩ ዘቕረብዎ ቃል ኣስዕቦም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ጳጳሳዊ ናይ ሕይወት ተቛም ዘዳለዎ ምዃኑ ዘኪሮም፡ እቲ ካብ ዕለት 1 ጥቅምቲ ክሳብ ዕለት 5 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ዝቕጽል ዓውደ ጉባኤ ኣብ መንጐ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ህሙማንን ጥልቂ ሰብኣዊ ርክብ ክህሉ ዝድግፍን ነዚ ዘብቅዕ መገዲ እውን ዘብርህ ክኸውን ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ሕሙማን ዝስቐይ ወጅሒ
ተኣምርን ፈውስን እማኔን ኣብ ዝብሉ ሰለስተ ቃላት ዘተኰረ ቃለ ምዕዳን ቅዱስ ኣቦና፡ ኣብ መላእ ዓለም ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ኤኮኖሚ ቅልውላው ዝተጠቕዔ እውን ምዃኑ ጠቒሶም፡ ብዙሓት ግቡእ ኣገልግሎት ሕክምና ንኸይረኽቡ ይገብር ከምዘሎን፡ ጥዕና መሰልን ክብርን ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ክነሱ ብዙሓት ካብዚ ኣገልግሎት’ዚ ብዝተፈላለየ ጸገም ተነጺሎም ከምዝርከቡን፡ ሕክምና ዋጋን ረብሓን ማዕረኣዊ ምክፋል ሃብቲ ዝብል ኣመለኻኽታ ዝሓትት እዩ፡ ኣብ ዝሓመመ ሰብ ናይ ሓው ወጅሂ ምልላይ ከምዘድሊ እውን ገሊጾም፡ ሕክምና ንኹሉን ናይ ኵሉን ክኸውን ኣለዎ፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ድኻታት ክፍሊ ሕብረተሰብ።
ቅርበትን ግብኡ ክንክንን ከብ ነፍሲ ወከፍ ህሙም ኣሉታዊ ጽላሎት ውሳኔ ጥዑም ሞት ይግስጽ
ንሓደ ሕሙም ዝወሃብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ምቕራብ መድሃኒትን ኣብ ጥዕና ንምምላስ ኣብ ዝብል ዕዮ ዝተሓጽረ እንተድኣ ኰይኑ፡ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ኣገልግሎት ሕክምና ነቲ ዝሓመመ ምፍዋስ እንተድኣ ዘይከኣለ፡ እቲ ህሙም ተስፋ ቆሪጹ ናብ ዕለተ ሞት ምጽባይ ወይ ከኣ ጥዑም ሞት ናብ ዝብል ውሳኔ ርእሰ ቅትለት ክበጽሕ ይድረኽ፡ ምእንቲ’ዚ ልዕሊ ዝዀነ ይኹን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና እቲ ዝሓመመ ሰብ ከምእተፈቕረ ክስምዖን ከረጋግጽን ዘብቅዕ ድጋፍን ቅርበትን ክረክብ ምግባር ወሳኒ ምዃኑ ብሰፊሕ ኣብሪሆም።


text:
ትካል ረድኤት ኖርዌይ‘ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዕል ድሕሪ ምፍራሙ ሓደ ሰሙን ሓሊፉ ከሎ፣ ሰብኣዊ ሓገዛት ሎሚ’ውን ናብ ክልል ትግራይ ክኣቱ ዘይምኽኣሉ ከምዘጨነቆ’ ገሊጹ።
ሓላፊ ትካል ረድኤት ኖርዌይ ያን ኢግላንድ ኣብ ዝፈነውዎ መልእኽቲ ‘ቆልዑ፣ ደቂ ኣንስትዮን ዓበይቲን ብሰንኪ እቲ ንሓደ ወርሒ ዝቀጸለ ግጭት ግዳያት ኮይኖም ከምዘለውን ካብ ደገ ረድኤት ክበጽሓሎም ከምዘይካኣለን’ ጠቂሶም።
ያን ኢግላንድ‘እዞም ህዝቢታት ካብ’ዚ ንላዕሊ ክጽበዩ ኣይኽእሉን፣ ረድኤት ንከይበጽሕ ዕንቅፋት ምፍጣር ይኣክል፣ ረድኤት መግቢ ንክንዕድል ተቀሪብና ኣለና፣ ህጹጽ መልሲ ክንረክብ ይግባእ’ ኢሎም።
‘ኩሎም ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያን ናይ ሕቡራት ሃገራት መሻርኽቲን፣ ሰብኣዊ ረድኤት ዝባጻሓሉ ኣገባብ ክፈጥሩን፣ ረድኤት ናብ ዘድልዮም ህዝቢታት ክዕደልን ኣዘኻኪሮም’።
እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘቃለሖ ጻውዒት፣ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ትግራይ ንክሓልፍ ዳግማይ መጸዋዕታ ኣሕሊፉ። ልዕሊ ወርሒ ድሕሪ ዝተካየደ ውግእ፣ ኣማኢት ኣሻሓት ሰባት ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት ከምዝርከቡ’ውን ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ ኣሎ።


text:
“ሓጢኣት ሙሟት ናይ ዘይምድላይ ጥብረት ወይ መሕላም እዩ” ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ. ኣብ ጸሎት ሰላም ለኪ ኣሞርኵይዞም ብናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ቲቪ 2000 እተሰምየ መደብር ተለቪዥን ኣቢሎም ኣብ ከተማ ፓዶቫ ናይ ዝርከብ ቤት ማእሰርት ቤተ ጸሎት ቆሞስን ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ኣባ ማኮ ፖዛ ብዘቕርብሎም ቃለ መሕትት መሰረት ወትሩ ሰሉስ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት 09.05 ዘቕርብዎ መኣስተንትኖ ብምቕጻል ዕለት 4 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም ብፍላይ ኣብቲ፥ ሕጅን ኣብ ግዜ ሞትናን ኣብ ዝብል ኣብ ጸሎት መቑጸርያ ዝጠቓለል ልመና ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖ ሻምናይ ፍጻሜ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብቲ ቅዱነቶም ዝለገስዎ ኣስተንትኖ ኣሞርኵይዘን ሓሳብ ከቕርባን ብዛዕባኡ ካብ ተመክሮኤን ተበጊሰን ብቓለ መሕትታዊ ርእይቶኤን ክህባ ለቲዚያ ሞራቲን ሶፊያ ካንቲሳኒን ታሊታ ፓውላ ለይተ ከምእተሳተፋ ተገሉጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝለገስዎ ሻምናይ ፍጻሜ፥ ዲያብሎስን ሄዋንን ሞትን ኣብ ዝብሉ ሰለስተ ነጥብታት ኣስተንትኖ ከምዘቕረቡን፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ከይዲ ሕይወት ጭቡጥ ዝዀነ ናይ ፍጥረት ተመክሮ ሞት ከም መደምደምታ ምሕሳብ ንቡር እዩ፡ ሰብ ከምዝመውት ዝፈልጥ እውን እንተዀነ ብዛዕባ ሞት ግና ኣይሓስብን፡ እዚ ኸኣ መሕልም ወይ ከኣ ገዛእ ርእኻ ምጥባር እዩ ዝኸውን፡ ጸሎት ሰላም ለኪ፡ በቲ ዓቢይ ናይ ምድሓን ታሪኽ ይብገስን እቲ ናይ ሓጢኣት ፍረ ዝዀነ ኣብ ሓቅነት ሰብኣዊ ኩነት ይድምደም።
ሰላም
ኣብ ግዜ ሞትና ይብሉ ቅዱ ኣቦና፡ ማርማይ ኣብ ጐድናን ክትከውንን ሰላም ክትህበና ንልምን፡ ሓደ እዋን ኣብ ኣቢያተ ትምህርቲ ዘርኣ ክህነት ብዛዕባ ሞት ምስትንታን ልሙድ እዩ ዝነበረ፡ እዚ ኸኣ ንሞት ጋሻ ንዘይምዃን ኣነብብራ ንምድጋፍ ተባሂሉ እዩ፡ ንእግዚኣብሔር ምሕረት ዝልመነሉ ኩነት እውን እዩ፡ ኣብ ጊዜ ሞተይ ዝብል ሓሳብ ዘቃልሕ ምዃኑ ገሊጾም። ኦ መሓሪ ኢየሱስ ተሳሃለነ፡ ዝብል ጸሎት ልሙድ እዩ ዝነበረ፡ እዚ ጸሎት’ዚ ከኣ ብሓቂ ጭቡጥ እዩ።
መንእሰያትን በናንያዊ (ጋዛዊ) ባህልን
ቅዱስነቶም ንመንእሰያት እናሓሰቡን ነቲ ናይ መንእሰያት ዕለታዊ ተመክሮ ዝኸውን ዘሎ ኵነት ብሕታውነት ኩነት እናሓሰቡ፡ በቲ ናይ እዋንና ባህልን ውጥናትናን መንእሰያት ካብቲ እናስር ክቡቆሱ ገይርና ኢና፡ ኣብ ዘይጭቡጥ ባህሊ ክነብሩ ደሪኽናዮምን ኣብ ፈሰሲ (ተቐያያሪ ኣልቦ ስርወ መሰረት) ባህሊ ክነብሩ ተገዲዶም ይርከቡ፡ ዳርጋ በናንያዊነት ክነብሩ ተገይሮም እዮም። ብዘይ ስርወ መበቆል ክተርፉ ተገዲዶም ኣለዉ፡ ኣብዚ መዳይ’ዚ ስልጣኔና ተሓታትነት ኣለዎ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ መንእሰያት ስርወ መሰረት የድልዮም እዩ፡ ማርያም ፍጺማ ስርወ መሰረታ ኣየጥፈእትን።
ፍትሒ
ቅዱስነቶም ኣብ ዝለግስዎ ቃለ ኣስተንትኖ፡ ኣስዒቦም፡ ብዛዕባ እቲ ንድሕነት በራትካ ምዕጻው ዝብል ርእሰ-ቅትለ ጠቒሶም፡ እዚ ዘይመፍትሒ ዝዀነ መፍትሒ፡ ኣብ ርእሰ ቅትለት ምሉእ ነጻነት ከምዘየለ ብገዛእ ርእሱ የረጋግጾ፡ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ፡ ንሞት፡ ሓብተይ ክብል ይሰምያ፡ ሞት ከም ግብረ ናይ ፍጻሜ ፍትሒ ገይረ ክሓስቦ እየ ዝደልይ፡ ሓጢኣት ሞት የኽፍል፡ ይዅን ደኣ እምበር ናብ ድሕነት ማዕጾ የርውህ፡ ምስ ሞት ምንባር ባህለይ ኣይኰነን፡ ይዅን ደኣ እምበ ነፍሲ ወከፍና ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ዝምልከት ነናቱ ባህሊ ኣለዎ፡ ሞት ከም ናብ ድሕነት ዝወስድ ናይ ፍትሒ በሪ ምሓሳብ የድሊ ኢሎም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ሕቡራት ሃገራት ኢሚራት ዓረብ ናብ ሮማ ንኽምለሱ ኣብ ዝተሳፈሩላ ነፋሪት ምስቶም ዘሰንይዎም ምስ ዝነበሩ ናይ ውሽጥን ወጻእን ልኡካን ጋዜጠይናታት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ብዛዕባ እቲ ምስ ናይ ኣል ኣዝሓር ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብ ዝፈረምዎ ብዛዕባ ሰብኣዊ ሕውነት ዝምልከት ናይ ሓባር ናይ ውሳኔ ሰነድን ዝተበጽሔ ስምምዕን እቲ ስምምዕ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን መሰረት ዝገበረ ምዃኑን ከምኡ እውን ብዛዕባ ማዱሮ ዝለኣዅሎም መልእኽቲ ኣመልኪቶም፡ ንምሽምጋል ቅሩብ ምዃኖም ግና ብኽልቲኣቶም ወገን ተቐባልነት የድልዮ ዝብል መልሲ ከምዝሃቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ዋና ኣሰናዳኢ ርእሰ ዓንቀጽ ኣንድረያ ቶርኒየሊ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካ
እቲ ሓዋርያዊ መገሻ ናይ ሓጺር እዋን እውን እንተአበረ ብሓቂ ዓቢይ ተመክሮ ዝተነብሮ እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ሓዋርያዊ መገሻ ታሪኻዊ ይኹን ኣብ ዕለታዊ መነባሮና እነሳልጦ ኩሉ ዘበለ መገሻ፡ ናይ ዕለታዊ ታሪኽ ዘጋቢ እዩ፡ ዓቢይን ንኡስን ታርኽ ዝበሃል የሎን፡ ኩሉ ዓቢይን ዝተገብኤን እውን እዩ። ዋላ’ኳ ጽንኵርን ደስ ዘየብል እውን ይዅን፡ ደሓር ዝገሃድ ዝተሓብኤ ክብሪ ዝሓዘ እዩ። ምስ ምስልምና ሃይማኖት ዘካየድዎ ዘተን ብዛዕባ እቲ ካብ ኒኮላስ ማዱሮ ዝተለኸሎም ዝበሃል ዘሎ መልእኽትን ብዛዕባ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽን ካልኦትን ሕቶታት ከምዝመለሱ ቶርኒየሊ ኣፍሊጦም።
ኣብ ቀረባ እዋን ክረአይ እዩ እትብልዎ ናይዚ መገሻ’ዚ ውጽኢት እንታይ እዩ ትብሉ፡ እቲ ዘካይድክምዎ መገሻ እንታይ ጦብላሕታ ኣሕዲሩልኩም?
ብሓቂ እውንትን ዓባይን ከተማ እየ ዝረኣኹ፡ ልዑል እዋናውነት ናይታ ከተማ ብሓቂ ዘደንጽው እዩ፡ ጽሬትን ጽፈትን ኩሉ፡ ኣብ ምድረ በዳ ዘላ ክነሳ ነቲ ዅሉ ዕምባባታትን ኣታኽልትን ካበይ ማይ የስትይዎ እንክብል ንገዛእ ርእሰይ እውን ሓቲተ እየ፡ ንዅሉ ዘአንግድን ንመጻኢ ርህው ዝዀነ ሃገር እየ ዝብጻኩ፡ ንምጻኢ ዘማዕድው መደብ ሕንጸት። ዋሕዲ ዝስተይ ጽሩይ ማይ ንምፍታሕ እውን ንመጻኢ ማያት ባሕሪ ብምጽራይ ንምጥቃም ዝብል መደብ ኣብታ ሃገር ከምዘሎ ከምእተሓበሮም ጠቒሶም፡ ናይ ኢሚራት ዓረብ ሃይማኖት ምስልምና ክፉት እዩ፡ ናይ ዘተናን ሕውነትን ሰላምን እዩ። ኣብ ከባቢ እታ ሃገር ዘይምርግጋእ ኣሎ፡ ስለዚህ እታ ሃገር ኣብ ምስፋሕ ሰላም ዘለዋ ጸዋዕታ ዓቢይ ምዃኑ ተስተውዕለ፡ ምስ ናይ ሃይማኖት ምስልምና ዓበይቲ ቤት ምኽሪ ሽማግለ ጥበበይናታት ዘካይድዎ ርክብ ዓሚዩቕ ምንባሩን እቲ ዝበጽሕዎ ስፍራ ኵሉ ናይ ዓሚዩቕ ባህሊ መግለጺ ምዃኑን፡ ንናይቲ ከባቢም ክፍለ ዓለምን ኵላውን ሃይማኖታውን ርህውቲ ዝዀነት ሃገር እያ። … ኣብቲ ዘስማዕክዎ መደረ ብዛዕባ ንግድ ጸያፍ ኣሳዕል ዝምልከት ጉዳይ ጠቒሰ፡ እዚ ብሓቂ ኣብ ዓለም ንገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ኢንዱስትሪ ኰይኑ ከምዘሎን፡ ብዙሓት መርከቢ እቶትን መኽሰብን ንምዝመዛ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ከምዘለዉ ገሊጸ እየ፡ እታ ሃገር ነዚ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ዓቢይ ግብረ እከይ ኣፍልጦ ኣለዋ፡ ብርግጽ ኣባታ ሃገር እውን ከም ኩሉ ከባቢ ዓለም እወታውን ኣሉታውን ጐድንታት ኣሎ፡ ብሓጺሩ ስለ እቲ ዝተገብረለይ ኣቀባብላን እንገዳን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ደጊመ ከመስግን እፈቱ።
እቲ ዝተበጽሔ ብዛዕባ ሰብኣዊ ሕውነት ዝብል ናይ ስምምዕ ሰነድ ውሳኔ ኣብ መጻኢ ብኸመይ መገዲ እዩ ክትግበር?
ቅድም ቀዳድም እቲ ሰነድ ናይ ጥልቂ ኣስተንትኖን ጸሎትን ውጽኢት ምዃኑ ከዘኻኽር እፈቱ፡ ብወገን ዓቢይ መምህርን ኣማኸርቶምን ብወገነይ እውን፡ ብዙሕ ዝጸለናሉ ሰነድ እዩ። ንዓይ እዚ እዋን’ዚ እቲ ዓቢይ ስግኣት ዝብሎ ዕንወትን ውግእን ጽልእን ኣብ መንጐና እዩ፡ ኣንሕና ኣመንቲ፡ ሰላም እንተድኣ ዘይተበሃሃልና እንተዘይጠሓቛቖፍና እንተዘይጸለናን እምነትና እዩ ንስዕረት ዝቃላዕ። እቲ ሰነድ ካብቲ ኣቦን ጐይታ ሰላምን ካብ ዝዀነ እግዚኣብሒር እዩ፡ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ግብረ ዕንወትን ግብረ ሽበራን ካብቲ ቀዳማይ ግብረ ሽበራ ዝዀነ ቃኤል ዝፈጸሞ ኵሉ ዝኹንን እዩ። ንምስንዳዉ ዳርጋ ዓመት ዝሓተተን ብዙሕ ጸሎትን ኣስተንትኖን ዝተገበረሉ እዩ፡ ከይበጽሔ ከይውለድ ብዙሕ ጥንቃቔ ዝተገበረሉ እዩ።
እቲ ዘካየድክምዎ ምብጻሕ ብዙሕ ርክባትን ጦብላሕታውን ምስላውን እዩ፡ እቲ ኣብ ኣእምሮይ ዝተረፈ ንስኹም ኣብታ ሃገር ምስ ኣተዅም ዘተገበረልኩም ብወትሃደራዊ ስነ ስርዓት ዝተዓጀበ ናይ ኣቀባብላ ስርዓተ ኵነት እዩ፡ ኣብ ሰማይ እታ ሃገር ናይ ሃገረ ቫቲካን ሰንደቕ ዕላማ ሕብሪታት ዝፍንዋ ዝነበራ ነፈርትን፡ እዚ ዅሉ ምስቶም ናይ ሰላም መልእኽተይና ዝዀኑ ምብጻሕ ዘካይዱ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እንታይ የራኽቦ? ኣብ የመን ሰላም ክወርድ ዘቕረብክምዎ ጻውዒት እንታይ ግብረ መልሲ ረኺብኩምሉ?
ዝዀነ ይኹን ዓይነት ዝግበረለይ ኣቀባብላ ካብ ሰናይ ፍቓድን ድላይን ዝነቐለ እዩ ዝብል ኣረኣእያ ኣሎኒ፡ ስለዚህ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ከከም ባህሉ ይገልጾ። ንምቕባለይ ኩሉ እዩ ተገይሩለይ፡ እዚ ኸኣ ናተይ ናብታ ሃገር ምብጻሕ ዘለዎ ቅቡልነት ልዑል ምዃኑ ዝምስክር እዩ፡ … ብዛዕባ ውግእ .. ምስቶም ዝተራኸብክዎም ኣካላት ሓሳብ ንሓሳብ ተለዋዊጠሉ እየ፡ ብርግጽ ሓጺር ምብጻሕ እዩ ነይሩ፡ ናይ ሰላም ዘተ ንምኽዋን ጽቡቕ ድላይ ከምዘሎ ከረጋግጽ ክኢለ፡ ስለዚህ እዚ እዩ እቲ ከም ናይ ሓባር ረቛሒ ዘስተውዓልክዎ፡ …. ንዝዀነ ይኹን ዓይነት ውግእ፡ ከምቲ ዝገለጽክምዎ ናይ የመን ውግእ ጥራሕ ኣይኰነን!
ድሕሪ እቲ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ዝተፈጸመ ወግዓዊ ምፍርራን ናይ ሓባር ናይ ውሳኔ ሰነድ፡ ኣብ እስላም ሃገራት እንታይ ሳዕቤን ክህልዎ ይኸውን ትብሉ? ብፍላይ የመንን ሶሪያን ብምሕሳብ? ሓደ ናይ ካቶሊክ ወገን ዝዀነ ንኡስ ክፍሊ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ይጥቀሙልኩም ኣለዉ ቢሉ ዝሓስብ ኣሎ፡ ብሓፈሻኡ ኣብ ካቶሊካውያን እንታይ ሳዕቤን ይህልዎ?
ካብ ገለ ገለ ሰዓብቲ ሃይማኖ ምስልምና ጥራሕ እይኰነን ከምዚ ዝበሃል፡ ካብ ጋዜጠይናታት እውን ዝመጽእ ወቐሳ እዩ፡ እዚ ክፍሊ ዕዮ እዩ፡ ሓንሳብ ንሓዋሩ ክብሎ ዝደልይ እቲ ናይ ውሳኔ ሰነድ ሓደ ሚሊ ሜትር እውን ካብ ውሳኤ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ፍንትት ኣይበለን፡ … እቲ ሰነድ ቅድም ኣቢለ ብብዙሓት ናይ ቲዮሎጊያ ሊቃውንትን በቶም ዶመኒካውያን ዝዀኑ ናይ ቤተ ጳጳስ ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ እውን ብዕምቆት ክጽናዕ ገይረ እየ፡ ይኹንታ እውን ሂቦምሉ እዮም፡ ደስ ዘይብሎ እንተሎ፡ ይርድኦ እየ፡ … ካብ ርሑቕ 60 ዓመታት ኣትሒዙ ዝተበገሰ ጉዳይ እዩ፡ … ከም ኣብነት ኣብቲ ሰነድ ቅድም ክብል ዘንበብክዎ ሓሳብ ነይሩ፡ ሰንቢደን እዚ ከምይ ኢሉ ኣብዚ ይኣትው ዝብል ሕቶ ኣብ ኣእምሮይ ኣውን ኣቀላቒሉለይ ነይሩ እዩ፡ ደሕር ግና እቲ ዘንበብክዎ ሓሳብ ኣብ ሰነድ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዘሎ እዩ፡ … ኩሉ ክቕበሎን ክሰማምዓሉን … ኣብ መንጐ እቲ ቤት ምኽሪ ሰብ ጥበብ ሽማግለ ሃይማኖት ምስልምና እውን ናይ ኣመለኻኽታ ፍልልይ ክህሉ ንቡር እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ከይዲ እዩ፡ ከም ዕንባባን እትክልትን ቀስ እናበለ እዩ ዝበስል።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኢሚራት ዓረብ ሓዋርያዊ መገሻ ፈጺምኩም ድሕሪ ቑርብ እዋን ናብ ሞሮኰ ክትገሹ ኢኹም፡ ምስቶም እትራኸብዎም ብርግጽ ብዛዕባ ሃይማኖት ምስልምና ከምእትመያየጡ ፍሉጥ እዩ፡ እቲ ሰነድ ብሓቂ ብዛዕባ ሕንጸት ዘመልክቶ ነጥቢ ህንጡይ እዩ፡ ምእመናን ዝትንክፍ ስለ ዝኸነ …
ብዙሓት ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና እቲ ሰነድ ኣብ መናብርተ ጥበብ ክጽናዕን ምርምር ክግበረሉን ዝግብኦ ሰነድ እዩ ዝብል ርእይቶ ይህብሉ ኣለዉ፡ ብርግጽ ኣብ ኣል ኣዝሓር መንበረ ጥበብን ኣብ ኣባይቲ ትምህርትን እውን፡ ብጸቕጢ ዝቐርብ ዘይኰነ ንኽጽናዕን ምርምር ንኽግበረሉን እዩ፡ በጋጣሚ እቲ ናይ ኢሚራት ዓረብን ናብ ሞሮኮ ዘካይዶ ሓዋርያዊ መገሻ ዝተቐራረበ እዩ፡ ኣብቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ማራከሽ(ኣብ ሞሮኰ) ኣብ ዝተካየደ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ዛዕባ ስደተይናታት ክሳተፍ ደልየ ነይር፡ ናብታ ሃገር ወግዓዊ ምብጻሕ ከየካየድኩም ኣብ ዓውደ ጉባኤ ንኽሳተፍ ብናይ ስነ ርክብ ሜላ ቅቡል ኣይኰነን ስለዚህ ከም ሃገር ክኽበር ዘለዎ ኣካይዳ ናይ ስነ ርክብ ሜላ ኣሎ፡ ስለዚህ እቲ ናብ ሞሮኮ ከካይዶ ተሓሲቡ ዘሎ ብምጻሕ ስለ ዝተሰጋገረ እዩ፡ ምስቲ ናይ ኢሚራት ዓረብ ሃገራ ምብጻሕ ዘቀራረቦ፡ እቲ ናብ ሞሮኮ ዝገብሮ ምብጻሕ ኰነ ተባሂሉ ምስቲ ናይ ኢሚራት ዓረብ መደብ ክቀራረብ ኣይተገብረን፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ኣብቲ ናይ ማራከሽ ዋዕላ ተሳቲፎም እዮም። ናይ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣሰር ስዒበ ኣብ ሞሮኮ ምብጻሕ ከካይድ እየ፡ ካብ ብዙሓት እስላም ሃገራት ናይ ይብጽሑና ዕድመ ተገይሩለይ እዩ፡ እዚ ቀስ ብቐስ ዝርአይ ጉዳይ ይኸውን፡ ኣነ ድየ ወይ ኣቲ ብድሕረይ ዝመጽእ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ …
ናይ ሃገረ ቫቲካን ከይዲ ናይ ስነ ርከባዊ ሚላ ቀስ ኣናበለ ርሑቕ ዝጓዓዝ ናይ ነዊሕ ዘመናት ተመክሮን ታሪኽን ዘለዎ እዩ፡ ንኣብነት ኣብ 1978 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ኣርጀቲናን ቺለን ዝነበረ ምስሕሓብ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ብዝፈጸምዎ ሽምግልና ካብ እውግእ ከምዝደሓነ ይዝከር፡ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. እቲ ኣብ ቨነዝወላ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ንምፍታሕ ብኣዅም ክሽምገል ኒኮላስ ማዱሩ ናባዅም ወግዓዊ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ይግለጽ፡ እንታይ ክትገብሩ ትሓስቡ … ?
እቲ ኣብ መንጐ ኣርጀንቲና ቺለን ዝነበረ ውጥረት ናብ ውግእ ከይቕየር ናይ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ቆራጽ ሽምግልና ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ገይሩን ውግእ ከይኽሰት ምግባሩ እውን ይዝከር … ዘተን ሽምግልናን ናይ ቫቲካን ጥራሕ ኣይኰነ ናይ ኩሉ ስነ ርክባዊ ሜላ ዕላማ እዩ፡ ስነ ርክባዊ ሜላ ቀስ እናበለ ርሑቕ ዝጓዓዝ እዩ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ እዩ ዝፍጸም። እቲ ማዱሮ ዝለኣኹለይ መልእኽቲ ገና ኣየንበብክዎን ኣለዅ … እንታይ ከምእንገብር ዝርአይ ይኸውን፡ እቲ ሽምግልና ብሓደ ወገን ምስ እትዕደም ኣይኰነን፡ እቲ ዕድመ ካብቶም ክልተ ተሟጐትቲ ኣካላት ክቐርብ ኣለዎ። … ቅድስቲ መንበር ኣብ ቨነዝዋላ ህልውቲ እያ፡ ….
ምስቶም ናይ ምስልምና ሃይማኖት ዓበይቲ ሰብ ጥበብ ሽማግለ ብዛዕባ እንታይ መኺርኩም፡ መልእኽትኩም ዝበጽሔ ኰይኑ ዶ ይስምዓኩም?
እቶም ጉጅለ ቤት ምኽሪ ሃይማኖት ምስልምና ብሓቂ ሰብ ጥበብ እያቶም፡ ብቐዳምነት ምስ ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብ እየ ዝተዘራረብኩ፡ ድሓር ምስ ነፍሲ ወከፍ እቶም ሽማግለታት፡ ሓደ ካብኣቶም እውን ቋንቋ ስፓኒሽ ዝፈልጥ ኣጋጢሙኒ እዩ፡ ካብ ምዋሪታኒያ ዝመጹ እዮም፡ ምስቶም ካብ ኵሎም ብዕድመ ዝነኣሱ ብምስማዐ ርእየት ዝተራኸብክዎም ናይታ ሽማግለ ሰብ ጥበብ ሃይማኖት ምስልምና ዋና ጸሓፊ፡ ናይቲ ዘካየድናዮ ዘተ መርሕ ቃል ጥበብ ዝብል ክኸውን እንከሎ ብምትሕሓዝ እውን ተኣማንነት ዝብል እዩ፡ ካብዞም ክልተ ቃላት እዚኣቶም እዩ ዓሚይቕ ምሕዝነት ዝውለድ፡ ሓደ ካብኦም ሺዓዊ እዮም። ካልኦት ካብ ዝተፈላለየ ጨንፈር እያቶም። ናይ ጥበብን ተኣማንነት ጉዕዞ እዩ ናብ ሕንጸት ሰላም ዝመርሕ፡ ሰለምንታይ ሰላም ናይ ጥበብ ስራሕ ስለ ዝዀነ፡ ብሓቒ ኣብ መንጐ ሰብ ጥበብ እየ ዝነበርኩ፡ ካብቲ ርክብ ብዙሕ እየ ዝረወዅ ኢሎም።
ሓንቲ መንእሰይ ነቲ ዝነበረ መኻልፍ ሰጊራ ናባኹም ቀሪባ ሰታሪት እውን ሂባትኩም፡ ኣንቢብክምዎ ዶ?
ግዜ ስለ ዘይነበረኒ ኣየንበብክዎን፡ እቲ ኵሉ ዝተቐብልክዎ ደብዳቤታት ደሓር ከንብቦ እየ፡ ብሓቂ ብርትዕቲ ሕጻን እያ፡ እታ ሕጻን ብርታዔኣ ርኢኻ ብሓቂ መጻኢ ዘለዋ ምዃና ተስተውዕል …..
ዓቢይ መምህር ኣል-ጣይብ ብዛዕባ ፍርሒ ንሃማኖት ምስልምና ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣልዒሎም ነይሮም፡ ስለምታይ ደሓር እውን ብዛዕባ ፍርሒ ንእምነት ክርስትና ዝብል ነጥብ ዘይተለዓለ፡ ብዛዕባ ኣሳዶን መከራን ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ከመይ ዘይተለዓለ?
ኣነ ተዛሪበሉ እየ፡ ኣብቲ ዓቢይ ጉባኤ ዘይኰነስ ብዙሕ ግዜ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዝገልጾ ርእሰ ጉዳይ እዩ፡ እቲ ናይ ስምምዕ ሰነድ ናይ ሰብኣዊ ሕውነት እዩ፡ ስለዚህ ዝዀነ ይዅን ብውልቂ ድዩ ብጉጅለ ዝፍጸም ዓመጽ ዝዅንን እዩ፡ እቶም ሰብ ጥበብ ሃይማኖት ምስልምና ከምዝብልዎ ብስም ሃይማኖት ምስልምና ዝፍጸም ዓመጽ ዘየስላማይን ንሃይማኖት ምስልምና ዝውክል ኣይኰነ እንክብሉ ገሊጾምለይ እዮም። ሓደ እዋን ሓደ ኣቦ ኣብ ለስቦ ምስ ደቁ፡ እናነበዔ፡ ሰዓቢ ሃይማኖት ምስልምና እየ፡ በዓልቲ ቤተይ ክርስቲያን እያ፡ ኣባላት ዳዒሽ መጺኦም ኣብ ቤተይ ናይ በዓልቲ ቤተይ መስቀል ምስ ረአዩ፡ እምነትኪ ኪሕድኪ መስልሚ ምስ በልዋ ብፍጹም ምስ በለቶም ኣብ ቅድመይ ቀቲሎምዋ እንክብሉ እናነብዑ ዝበሉኒ ምስክርነት ይዝከረኒ፡ ኣሸበርትን ግብረ ሽበራን ሰብኣዊ ፍጥረት እዩ ዘዕንው፡ በዚ ምኽንያት’ዚ እዩ ድማ እቲ ናይ ሓባር ናይ ውሳኒ ሰነድ ዓመጽን ግብረ ሽበራን ካብ ዝዀነ ይኹን ብዝዀነ ይዅን ኣካል ይፈጸም ዝዅንን እንክብሉ ይምልሱ።
ብዛዕባ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ተዛሪብኩም፡ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ክንየው ናይ ስግደትን ኣምልዀን ናጽነት ምዃኑ እውን ሓቢርኩም። ሎሚ ኣብቲ መስዋዕተ ቅዳሴ ዘዕረግኵምሉ ናይ ስፖርት ሜዳ ብዙሓት ካቶሊክ ምእመናን ተረኺቦም ነይሮም፡ ንመጀመሪያ ግዜ እምነቶም ብወግዒ ኣብዒሎም፡
ዝዀነ ይኹን ዓይነት ከይዲ ይቐድም ይድሓር ናይ ገዛእ ርእሱ መፈለምታ ኣለዎ፡ ሓደ ወዲ 13 ዓመት ሕጻን ዝበለኒ ክነግረኩም፡ ንስኹም ር.ሊ.ጳ. እትብልዎ ብዙሕ ባህ እዩ ዝብለኒ ኣገዳሲ እውን እዩ፡ ኣነ ግና እምነት ኣልቦ እየ፡ ናይ ሰላም ሰብ ንምዃን ከም ዘይኣማኒ እንታይ ክገብር እንክብሉ ከምዝሓተቶም ገሊጾም፡ ኣነ ኽኣ እቲ ኣብ ልብኻ ዘሎ ጽን በል ግበሮን በልክዎ፡ ዘይኣምን ግና ሰናይ ነገር ዘናድይ፡ ብሓቂ ብርቱዕ ቆልዓ፡ ንኹሉ መጀመርታ ኣለዎ ኢሎም።
ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ዕለታዊ ጋዜጣ ኣኣብ ሰሙን ሓንሳብ ዘሕትሞ ብዛዕባ ደቀንስትዮ ዝዛረብ መጽሔት ኣሎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሕትመቱ ኣብ ልዕሊ ገለ ገለ ውፉያን ኣባላት ማሕበር ድናግል ዝተፈጸመ ዓመጽ የዘንትው፡ ናይ ማሕበራት ደናግል ላዕለዎት ኣሕሉቕ ናይ ዝሓቁፍ ማሕበር ኣደ መንበር ዘውጽአኦ ጽሑፍ እውን እዩ፡ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ብዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ርእሰ ጉዳይ ገይሩ ዝዝትይ ናይ መላእ ሃገራት ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ዓውደ ጉባኤ፡ ክዘራረበሉ ዶ ይኸውን?
እወ ዓቢይ ጸገም እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝፍጸም ብዙሕ ዓይነት ዓመጽ ኣሎ፡ ሎሚ ኣውን እንተዀነ ደቀንስትዮ ከም ካልኣይ ደረጃ ዝረኣያሉ ከባቢ ውሑድ ኣይኰነን፡ ባህላዊ ጸገም እዩ፡ ኣብ ገለ ገለ ሃገራት እቲ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝፍጸም ጸቕጢ ክሳብ ቅትለት ደቀንትዮ የብጽሕ ኣሎ፡ …. ብርግጽ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን እቲ ጸገም’ቲ ኣሎ ማለት ዓመጽ፡ ካህናት ድዮም ጳጳሳት ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ምዝመዛ ዝፈጸሙ ነይሮም እዮም፡ ኣባላት ቤተ ክርስቲያን ናይ ሕብረተሰብ ክፍሊ እያቶም፡ ስለዚህ ሕብረተሰብ ንምልዋጥ ብዙሕ ምዕያይ ከድሊ እዩ፡ ኣባላት ቤተ ክርስቲያን ናይቲ ስልጡን ካብ እምነት ዝምንጨው ባህሊ ብቓልን ሕይወትን መሰኻኽር ኰይኖም ክርከቡ ብዝበለጸ ምዕያይ ከድሊ እዩ፡ በነዲክቶስ መበል 16 ብስልጣን ዓመጽ ዝፍጸመሉ ዝነበረ ሓደ ማሕበር ደናግል ክዕጸው ከምዝገበሩ ይዝከር፡ ዓመጽ ካብ ውሽጢ ድዩ ካብ ደገ ክመጽእ ዝኽእል እዩ፡ … እነ ብዛዕባ ዝዀነ ይዅን ዓመጽ ኣበርቲዐ ክዓዪ እየ ኣብዚ ጉዕዞ’ዚ ድማ ንበይነይ ኣይኰንኩን ምስ መላእ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ መላእ ቤተ ክርስቲያንን እዩ፡ ጉዕዞና ናብ ሓቂ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።
(Andrea Tornielli)


text:
መንግስቲ ሆንግ ኮንግ ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘጽንዖ፡ ቀረብን ምስግጋርን ኣጽዋር፡ ምድስካል ኣብ ባንካትታት ዝርከብ ገንዘብ ናይቲ ስርዓትን፡ ምቕያድ ምንቅሳት ሰበስልጣንን ዘጠቓለለ እገዳ ባይቶ ጸጥጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ስራሕ ዘውዕል ኣዋጅ ከምዘውጽአ news.gov.hk ዝተባህለ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ናይታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ባዕላ ሰቒላቶ ረሓቐ ባዕላ ለዊሳቶ ቡሓቐ ቀደም ከይትሕዞ ብጥንቃቐ። ይብሉ ኣቦታት። ጉዳይ እገዳ ኤርትራ፣ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት መንግስታት ምስወሰኑ፣ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ጻዕጻዕ ስለዘበሎ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ 5 ወርሓት እንታይ ዘይገበረ።
ህግደፍ፡ በቲ ባይቶ ጸጥታ ውሕሃ ዝበየነሉ እገዳ ተጨኒቑ ስለዘሎ ከምቲ “ህበይ ሰማይ ከይወድቃ ኣንቃዕሪራ ትሓድር ” ሰለም ከይበለ፡ ሰማይ ክሕሉ ይሓድር ኣሎ።
ህግደፍ፡ በቲ ባይቶ ጸጥታ ውሕሃ ዝበየነሉ እገዳ ተጨኒቑ ስለዘሎ ከምቲ “ህበይ ሰማይ ከይወድቃ ኣንቃዕሪራ ትሓድር ” ሰለም ከይበለ፡ ሰማይ ክሕሉ ይሓድር ኣሎ።
ቤትምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ፡ ኣብቲ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ውሳኔ 1907 ተመርኵሱ፡ ብቑጽሪ (5534/10) ዝፍለጥ ንትግባረ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ምትግባር ንኽሕግዞ ዝኣመሞ ኣህጉራዊ ቀያዲ ስጉምታት ከምዘጽደቐ ብ 1 መጋቢት ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ብቑጽሪ መዝገብ (ውሳነ) 1907/2009 ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ክጸንዕ ወሲንዎ ዘለዎ እገዳ፡ ብደገፍትን ተቓወምትን እቲ ስርዓት ዝተፈላለየ ግብረ-መልስታት ክወሃቦ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ስርዓትን ደገፍቱን ከምቲ ወትሩ ግዜ ዝገብርዎ፡ ካብ ሓቂ ሓኪሎም፡ ዝጥዕሞምን ክኸውን ዝደልይዎን ትንተናታት ይህቡሉ ከም ዘለዉ ንሰምዕ ኣለና።
እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብውሳኔ ብይን ተመሓላሊፉ ዘሎ እገባ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰነድ መጽውዒ ውሳኔ ብይን 1907/2009/ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብተግባራቶም ፋሕቲሮም ዘምጽእዎ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ልዕልን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብሓይሊ ጠበንጃ ኣስገዲዱ ዝገዝእ ዘሎ መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ንደሞክራስን ፍትሕን ‘’ንስውአን ብጡጠን” ገይሩ ብሰሪ ጻሕታሪ ተግባራቱ ዝሸመቶ ጽዕንቶ እከይ ውጺኢት ባርባራዊ ሽቕለቱ ኢዩ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ንስኻ ከም ትፈልጦ እዛ ሃገር እዚኣ ሃገር ንኽትከዉንን፡ ህዝቢ ናጽነት ክርእን ፍታሕን ራህዋን ንኸስተማቕርን መዘና ዘይርከቦ መስዋእቲ ዝኸፈልካ ህዝቢ ክንስኻ፡ካብ 1991 ዓ.ም. ስጋዕ ሎሚ ዝተዋህበካ ካሕሳ እንተልዩ ንዕቀትን፡ ዉርደትን፡ ሽሕጣንን ጥራሕ’ዩ፡
ህዝቢ ኤርትራ፡ ሒደት መዳርግቲ ዘለዎ ጅግንነት ፈጺሙ ነቲ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ ነጻነት ሃገሩ ብኸቢድ መስዋእቲ ምስ ኣረጋገጾ፡ ንሒደት ዓመታት ጥራይ እዩ ኣስተንፊሱ። ናጽነት፡ መወዳእታ ብረታዊ ቓልሲ ብምንባራ፡ ሩፍታ ’ኳ እንተሰመዖ፡ መበገሲ ናይ ሓደ ደረት ዘይብሉ ናይ ምዕባለን ስልጣኔን ሓድሽ ጉዕዞ ምዃና ‘ውን ስለዝተገንዘበ፡ ብኡ ንብኡ ናብ መጻኢኡ ምቁማት ኣየቋረጸን።
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 23 ታሕሳስ ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ነቶም ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐሱ ፡ ብሃገራት ምዕራብ “ጥሩፍ እስላማዊ ስነሓሳብ ኣለዎ” ተባሂሉ ዝእመነሉ ኣሸባብ ዝርከቦም ዕጡቓት ሶማላውያን ተቓውምቲ ጉጅለታት ‘ተዕጥቕን ትድግፍን ኣላ’ ብዝብል ክሲ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ናይ ኣጽዋር መሸጣ፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቶምን ገንዘቦምን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ወሲኑ።
መሰል ህዝቢ ዘየኽብር ስርዓት፡ ልኡላውነት ሃገር ክሕሉ ኣይክእልን እዩ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ንሓያለ ኣዋርሕ ድንዕ-ድንዕ ክብል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ መሸጣ ኣጽዋር፡ ኣብ ልዕሊ ኣባላት መንግስቲ ስርዓት ህግደፍን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ብፍላይ ከኣ፡ ናይ መገሻ ቀይድን ምድስካል ንብረቶምን ክግበር ዝጽውዕ ንድፊ ኣዋዲዱ ውሳኔ ክህበሉ ኣብ ተጠንቀቕ ኣሎ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንጥሩፋት እስላማውያን ተቓወምቲ ሶማል እትህቦ ደገፍ ብምቕጻላ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሰራዊትን ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣን መገሻን እገዳ፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረትን ጸጋታትን ዘጠቓለለ ንድፊ – እገዳ ኣርቂቑ ንውሳኔ ኣዋዲዱዎ ከምዘሎ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣፍሊጡ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣካያዲ ሚንስትሪ ዜና ኮይኑ ተመዚዙ ዘሎን የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ከምኡ ‘ውን ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ዕሉል ሃሱስ ህግደፍ ኮይኑ ዘይሕጋዊ ስግረዶባዊ ስርሒታት ኣብ ምክያድ ብምንጥጣፉ ዝፍለጥ ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ኣህጉራዊ ናይ መገሻ እገዳ ክገብር ከምዝወሰነ ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ምንጭታት ካብቲ ኣብ ነውዮርክ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሮም።
ኣብ ሊብያ ተጋቢኦም ዝቐነዩ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ነቶም ንግዝያዊ መግስቲ ሶማል ንምዕላው ጽዑቕ ወተሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ምስ ኣልቓዒዳ ርክብ ኣለዎም ተባሂሉ ዝእመነሎም እስላማውያን ምንቅስቓሳት ትተሓባበር ከምዘላ ብምኽሳስ፡ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ህቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊኣ እገዳ ክገብር ከምዝጸውዑ ሱዳን ትሪቡን ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሊብያ ተጋቢኦም ዝቐነዩ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ነቶም ንግዝያዊ መግስቲ ሶማል ንምዕላው ጽዑቕ ወተሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ምስ ኣልቓዒዳ ርክብ ኣለዎም ተባሂሉ
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከቡ ግብረሽበራውያን ትሕግዝ እያ ካብ ዝብል ሻቕሎት ተበጊሳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣ እገዳ ከምዘጽንዐት ኣገልግሎት ዜና ኣሾሼትድ ፕረስ ሓቢሩ።


text:
መምሃራንን ክኢላታት ትምህርትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 6 2019
ሞያ ምምህርና ሓደ ቍጽጽር ዝግበረሉ ሞያ እዩ። ካብ ብዓል መዚ ትምህርቲ ድማ ንናይ መምህር ወረቐት ምስክር ተመልክት። ብዛዕባ መምህር ኴንካ ንኽትሰርሕ እንታይ ከም ዝሓትት ኣብዚ ብዝይዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ወጻኢ ንዝተረኽበ ዲፕሎማ ዚግበር ገምጋም
ንናይ መምህር- ወይ ከኣ ናይ መዋእለ ህጻናት መምህር መለለዪ ወረቐት ከተመልክት ክትክእል ምእንቲ ዲግሪ/ዲፕሎማ ምስ መረጋገጺ ወረቐት ከምኡ ውን ቋንቋ ሽወደን ምኽኣልን ክሓተካ እዩ። ብዘይካ ዲግሪ/ዲፕሎማ ንናይ ሞያ ናይ ብቕዓት ምስክር ወረቐት ከተመልክት እውን ይከኣል እዩ። ቅድሚ ምምልካትካ ኩሎም ሰነድታክ ብግቡእ ክትቅርቦም ኣገዳሲ እዩ። ሰነዳት ብኦሪጂናል ቋንቋ ኮይኖም ብቋንቋ ሽወደን ወይ እንግሊዘኛ ዝተተርጎሙ ክኾኑ ይግባእ። ንናይ ሞያ ምስክር ወረቐት ብናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርቲ ንምምልካት ቅጥዕታት ብምምላእን ናይ ምምህርና ዲግሪ/ዲፕሎማ ዘረጋግጽ ምስክር ወረቐት ብምትሕሓዝን ነቲ ተመልክቶ ዘለኻ ተወሳኺ መረጋገጽን ብምቕራብ ይኸውን።
ናይ ምምህርና ምስክር ወረቐት ዝህብን ጠለባት ብቕዓት ምምህርናን ዝግምግምን፡ ሃገራዊ ወኪል ትምህርቲ እዩ። ንኽትምዝገቡ፡ ኣብቲ ሞያ ንኽትሰርሑ ዘፍቅደልኩም ጠለባት ብቕዓት ዚገልጽ ዲፕሎማ ክህልወኩም የድሊ። ኣብ ናይ ወጻኢ ቤት ትምህርቲ ወይ ከኣ ኣብ ሽወደን ከም መምህር ምስራሕ ኣብ ገለ እዋናት ነቲ ናይ ሽወደንን ናይ ወጻኢ ሃገር ዲግሪ/ዲፕሎማ ዘሎ ፍልልይ ክትክ ኦ ይኽእል እዩ።
ተወሳኺ ትምህርቲ
ናይ ወጻኢ ሃገር ናይ ምምህርና ዲግሪ/ዲፕሎማ ዘለካ ተወሳኺ ትምህርቲ ብምውሳድ ብቑዕ ኮንካ ኣብ ሽወደን ንኽትምህር ዕድላት ኣለዉ።
ተወሳኺ ትምህርቲ፡ ኣብ ዝሓለፈ ትምህርትኹምን ሞያዊ ተሞክሮኹምን ዚምርኮስ ንውሓቱ ይፈላለ እዩ። እቲ ትምህርቲ ኣብ ሽድሽተ እንስቲትዩት ትምህርቲ ይካየድ፥ ዩኒቨርሲቲ ጐተንበርግ፡ ዩኒቨርሲቲ፡ ዩኒቨርሲቲ Linköpings፡ ዩኒቨርሲቲ Malmö፡ ዩኒቨርሲቲ ስቶክሆልም፡ ዩኒቨርሲቲ Umeå ከምኡውን ዩኒቨርሲቲ Örebro ኮይነን፡ ዩኒቨርሲቲ ስቶክሆልም ድማ ብሃገር ደረጃ ንኸወሃህድ ሓላፍነት ወሲዱ ይርከብ።
ንዓኻ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብ ዝኾንካ፡ ንመምህርን መምህር መውዓሊ ህጻናትን ሓደ ቅልጡፍ መስመር ኣሎ። እዚኣቶም ቅልጡፋት መስመር (Snabbspår) ኣብ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ዓይነት ትካል ትምህርቲ ይርከቡ። ብዛዕባ እቲ ቅልጡፍ መስመር (snabbsprår) ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ መርበብ ሓበሬታ ብዝያዳ ኣንብብ ወይ ነቲ ናትካ መራኸቢ ስራሕ ንተወሳኺ ሓበሬታ ሕተቶ።
ሓያሎ ዩኒቨርሲታት፡ ነቶም ካብ ወጻኢ ሃገር መምዘኒ ብቕዓት ምምህርና ንዝረኸቡ ሰባት፡ ተወሳኺ ትምህርቲ ይህባ እየን።


text:
ሎሚ’ውን ብርእሰ-ምትእምማን ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ክንረባረብ ኢና!! ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብ15 መጋቢት 2011 ሰዓት 8:30 ቅድሚ ቀትሪ ብወግዒ ተኸፊቱን ዕማማቱ ጀሚሩን።
ኮምሽን ንዝተዋህቦ ናይ ጊዜ ሕጽረትን ሰሌዳን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዕቱብ ስርሑ እናሰላሰለ፡ እንሆ ኣብ ሰላሳ ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ዕዉት ዑደታት፡ 30 ህዝባዊ ሽማግለታት ብምቛም ንቕድሚት ይግስግስ ኣሎ።
ናብ ኣቶ ኣምሃ ዶሚኒኮ – ኣቦ መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብቲ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 09 ነሓሰ 2010 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተጋብአ ዕውት ሃገራዊ ዋዕላ ዝተመዘዘ ኣካል ምዃኑ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን።
ዝሓለፈ ሰንበት 26 መስከረም አብ ከተማ ከሎን ዕቱብ ኣኼባ ንተቐማጦ ምምሕዳር ቨስቲፋልያ ተኻይዱ፡፡ ነቲ ኣኼባ ዝጸውዐት ሽማግለ እታ ዝነበረት ናይቲ ቦታ ተሓጋጋዚት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ዋዕላ ነይራ፡፡
እቲ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ዶባዊ ግጭት ሕጋዊ መዕለቢ ክገብረሉ ብ2000 ዝቖመ ኮምሽን ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዕማሙ ከይፈጸመ ትማሊ ብወግዒ ከምዘብቅዐ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ሓቢሮም።


text:
ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብኣንክሮ ክከታተሎ ከም ዝጸንሐ። ዝተፈላለየ መንስኤ ዘለዎ ፍልሰት ኤርትራውያን መንእሰያት። ኣብ ጉዕዞ ፍልሰት ስደቶም ክገጥሞም ዝጸንሔ ሽግር ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት።
12 ተወላዶ ሰቲሞን ሌ/ኮሎኔል ዑስማን ኣቡጠዊላ ዝተባህለ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ንኡስ ዞባ ተሰነይን ተኣሲሮም።
ኣብ ምስሪ፡ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲናይ ኣብ እትርከብ ከተማ፡ ሓያለ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 70 ስደተኛታት ብነጋዶ-ሰብ ኣብ ትሕቲ-መሬት ብሰንሰለት ተኣሲሮም ከም ጅሆ ተታሒዞም ድሕሪ ምቕናይ፡ “5 ሽሕ ዶላር ኣረክቡ ወይ ድማ ህይወትኩም ክትስእኑ ኢኹም” ተባሂሎም፡ ብኤለትሪክ ክፍልታት ኣካላቶም እናነደደ ይሳቐይዩ ከምዘለዉ፡ ዛጊት 10 ካብኣቶም ብኣሰቃቒ መንገዲ ከምዝተቐትሉ፡ እቶም ዝተረፉ ኸኣ ህይወቶም ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
በቲ ነዚ ሓድነት ክንብል ዘጥፋእናዮ ናይ ግዜ ናይ ንያት ናይ ንዋት ከምኡውን ናይ ስነኣእምሮን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘስዓቦ ናይ ሞራል ሓፍ ፎዞቕ ተዳሂልናን ሰንቢድናን ድሕሪ ሕጂ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ሓድነት ፕሮጀክት ኣይንኣቱን ኢና ካብ ዝብል ዝንባሌታት ምድሓን።
እቲ ሰራዊት ኣልዒሉዎ ዘሎ ሕቶ ፡ መሰረታዊ ጠለብ ህዝቢ ‘ምበር ሕቶ ደሞዝ ከምዘይኮነ ኮሚተ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣፍሊጡ።
ካብ 11 ዝተፈላለያ ክፍላተ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተሓርዩ ዝተዋጽአ ብ”ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ” ዝፍለጥ ብመኮንናት ዝምራሕ ኮሚቴ፡ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣቕሪቡዎ ዘሎ ተቓውሞን መሰረታዊ ጠለባትን ብዝተወደበ መልክዕ ምስ ላዕለዎት ልኡኻት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዘተየሉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ኣብ ሞሎኽሶይቶ ተድኵኑ ዝነበረ መዓስከር ስለያ ሙሉእ ብሙሉእ ተደምሲሱ፥ -ሓይልታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ(ግሃድኤ)
ላም ሓዊ ወሊዳ ; ከይትልሕሶ ኣንደዳ ; ከይትገድፎ ወሊዳ


text:
ሊቅ በዓል ቅኔ ከምዚ ይብል፦ “ረቢ ሰገደ በመንፈቀ ሌሊት ለረቢ፣ አኮኑ አፅባዕት እምነ አፅባዕት የዓቢ” / “ኣብ ፍርቂ ለይቲ መምህረ ኣይሁድ ኒቆዲሞስ ንመምህር ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰገደ፣ ከመይሲ ሓንቲ ኣፅባዕት ካብ ካልእ ኣፅባዕት ስለትዓቢ” ይብል። እዚ ኣገላልጻ’ዚ ቅኔ ይበሃል። ምሁረ ግእዝ፡ ፈላጥ ቅኔ መምህር ተስፋ ሥላሴ ዘርአ እግዚእ ንቅኔ ክገልጽዎ ከለዉ፦ ‘ፍረ ነገሩ ውሕሉል ክእለት ናይ ዘረባ እዩ’ ይብሉ። መምህር ተስፋ ሥላሴ፡ ኣብ ሰዋስወ ልሳነ ግእዝን ትምህርተ ቅኔን ንነዊኅ ዓመታት ዝተመራመሩ፡ ዝተማህሩን ዝመሃሩን ኣቦ እዮም ነይሮም። መሠረት ሕይወቶም፡ ምንጪ ትምህርቶም ሥድራ ቤቶም እዮም።
መምህር ተስፋሥላሴ፡ ካብ ኣቦኦም መሪጌታ ዘርአ እግዚእ ገብረመድኅን፡ ካብ ኣዲኦም ወይዘሮ ውባ ጊላኡ ብ1911 ዓ.ም.ግ. ኣብ መበቈል ዓዶም ዓዲ ንኣምን ዓንሰባ ተወሊዶም። ዕድሚኦም ንዓቅመ ትምህርት ምስ በጽሑ ኣቦኦም መምህር ጸዋትወ ዜማ ስለዝነበሩ ካብ ፊደል ክሳብ ንመዓርገ ዲቁና ዘብቅዕ ምስ መሃርዎም፡ ካብ ኣቡነ ማርቆስ ጳጳስ ዘኤርትራ መዓርገ ዲቁና ተሠየሙ።
መንፈሳዊ ትምህርቶም ንምዕባይን ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ንምስፋሕን ኣብ ብዙኃን መምህራን ኣብ ቀረባን ርኁቅን ብዙኅ ጻምዮም እዮም። ናብ ጎደቦ ዓዶም ደቂ ሸሓይ፡ ናብ ገዳም ደብረ ድኁኃን ኣቡነ ዮናስ ብምኻድ ቅኔ ተማህሩ። ቀጺሎም ናብ ጎጃም ብምኻድ ጾመ ድጓ፣ ንካልኣይ ጊዜ ድማ ቅኔ ተማህሩ። ኣብ ርእሲ መንፈሳዊ ትምህርቶም፡ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ብምድራብ ክሳዕ 12 ክፍሊ ኣብ መንፈሳዊ ኮሌጅ ቅድስት ሥላሴ (ኣዲስ ኣበባ) ተማሂሮም። ክልተ ዓመት ብመምህርነት ምስ ሠልጠኑ፣ ናይ ግብረ ገብነት (ሥነ ምግባር)፡ ናይ ቋንቋታት ኣምሓርኛን እንግሊዝኛን መምህር ኮይኖም ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ን20 ዓመታት ምሂሮም። ከም ኒቆዲሞስ ኣብ ሓደ ጊዜ ከም መምህርን ተመሃራይን ብምዃን ትምህርተ ዜማ ኣጽፊፎም ንሣልሳይ ጊዜ ካብ መምህር ጌትየ ገሞራው ብዕምቈት ቅኔን ሰዋስውን ክመሃሩ ከለዉ፡ ቅኔን ባሕረ ሓሳብን ድማ ይምህሩ ነበሩ።
ብድኀር’ዚ ልሳነ ግእዝን ኣካዳማዊ ትምህርትን ክምህሩ ምስ ካልኣዮም መምህር ሉሌ መላኩ ብንቡረ እድ ድሜጥሮስ ተጸዊዖም ናብ ኣሥመራ ብምምጻእ ኣብ ቅድስት ሥላሴ ኣገልጊሎም። ድኀሪ ቁሩብ ዓመታት ናብ ኢትዮጵያ ምስ ተመልሱ፡ ኣብ ቋንቋ ፍሉይ ክእለትን ተሰጥዎን ስለዝነበሮም ናይ ልሳነ ግእዝን እንግሊዝኛን ኣምሓርኛን መምህር ኮይኖም ንልዕሊ ሠላሳ ዓመት ሠሪሖም። ብ 1991 ዓ.ም.ግ. ኣብ ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ መምህር ልሳነ ግእዝ ኮይኖም እናሠርሑ ምስቲ ዝነበረ ኵናት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ ኤርትራ ተሰጒጎም መጽኡ።
መምህር ተስፋ ሥላሴ ንፍልጠቶም ብየዋህነትን ትሕትናን ኣብ ዝኾነ ቦታን ጊዜን ንዝረኽብዎ ሰብ፡ ንንእሽቶይ ንእሽተይ ኢሎም ከይነዓቑ፡ ንዓቢይ እንታይ ክገብረሉ ከይበሉ ይምህሩ ነበሩ። ኣብ ደብረ መዊዕ ኣቡነ ኣረጋዊ ቤተ ክርስቲያን (ማይተመናይ) ብሞያ መምህርንነት (መሪጌትነት) እናኣገልገሉ ንተመሃሮ ሰዋስወ ግእዝ እናመሃሩ፡ ኣብ ቤት ማኀተም ኮከበ ጽባሕ ፍሬ ሃይማኖት ማኅበረ ሓዋርያት ናይ ቋንቋ ግእዝ መጻሕፍቲ ኣርታዒ ኮይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ኣብ ቤተ መዘክር ኤርትራ ንብዙኀ ዓመታት ዝተዓቈቡ ግእዛዊ ብራናታት ብልሳነ ትግርኛ ተርጒሞም የቕርቡ ነበሩ።
መምህር ተስፋ ሥላሴ፡ ሰልኪዩንን ደኺሙንን ከይበሉ ኣብ ንጡፍ ኣገልግሎት እንከለው፡ ብዕለት 13 ሚያዝያ 2007 ዓ.ም.ግ. ኣብ መበል 96 ዓመቶም ካብዛ ኃላፊት ዓለም ብነፍሶም ተፈልዮም፡ ብሥጋ ኣዕሪፎም ኣብ ዓዲ ንኣምን ሓመድ ኣዳም ለቢሶም።
አበ ኵሉ መምህር ተስፋ ሥላሴ፡ ኣብ ልቢ ነፍሲ ወከፍ ፈላጢኦም ጽኑዕ መንፈስ ሓኒፆም፡ ፍልጠቶምን ምስሎምን ኣብ ኣእምሮ ናይ ሥጋን ናይ መንፈስን ደቆም ገዲፎም እዮም ኃሊፎም። ንሕና ደቆም ድማ ኣብ ዘንጸፉልና መሠረት ኣደልዲልና ብምንዳቕ፡ ዋላ እኳ ብሥጋ እንተ ተፈልዩ ብመንፈስ ምሳና ስለ ዘለው ንሃይማኖትናን ንምዕባለ ቋንቋ ግእዝን ክንጽዕር ይግባእ።
- ንመምህር ተስፋ ሥላሴ ዝተገብረ ጉባኤ ቃና
ተስፋ ሥላሴ ዮሐንስ ዘጼሖ ሰዋስወ ቅኔ ንስሐ፡
ለገሊላዊት ነፍስየ እምድንቃዌ ጽልመት ባልሓ።
“ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ መንገዲ ንስሓ ጸሪጉ ሰቢኹ፡ ንሰብ ገሊላ ካብ ጸልማት ከምዘውፅኦም፣ ከምኡ ድማ መምህር ተስፋ ሥላሴ ዝመሃሮ ሰዋስው ቅኔ ንነፍሰይ ካብ ድንቁርና ጸልማት ኣድኃና።”
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!


text:
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ንሳልሳይ መዓልቲ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ሰራዊት’ታ ሃገር ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ዝነበሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምትኳሶምን ወታሃደራት ድማ ጠያይቲ ንሰማይ ብምትኳስ ጣልቃ ምእታዎም ናይ ዓይኒ መሰኻክር ይገልጹ።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሱዳናዊያን ካብ ቐዳም ጀሚሮም ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ሰራዊት’ታ ሃገር ብምትእክኻብ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ካብ መዝነቶም ክወርዱ ዝጠልብ ዘካይድዎ ዘለው ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ሰራዊት’ታ ሃገር ክሓብሮም ክሓቱ ምጽንሖም ይፍለጥ።
ሎሚ ሶሉስ አባላት ሓይልታት ጸጥታ ነቶም ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምትኳሶምን ወታሃደራት ድማ ነቲ ህውከት ንምህዳእ ጠያይቲ ንሰማይ ምትኳሶም ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዘዘራረቦም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ።
ሚንስትር ምክልካል ሱዳን ጀነራል ዓውድ ኢብነፍ ሰራዊት እታ ሃገር ናብ ህውከት ከይተምርሕ ከምዝከላከል ገሊጹ’ሎ።
“ ሰራዊት ሱዳን ጠንቂ እዞም ናይ ተቓውሞ ሰልፊታት ይርዳእ’ዩ። ንጠለብን ድልየት ህዝብን’ውን ኣይቓወምን እንተኾነ እታ ሃገር ናብ ህውከት ከተምርሕ ኣይፈቕድን” ክብሉ ጀነራል ኢብውድ ኢብነፍ ንኣገልግሎት ዜና’ታ ሃገር ሱና ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ንባይቶ ገዛኢ ፓርቲ ህጹጽ ኣኼባ ትማሊ ሶኑይ ምክያዶም ተፈሊጡ’ሎ።
ብሰንኪ ኣብ ሱዳን ዘጋጥም ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላውን ናህሪ ዋጋታት ካብ ታህሳስ 19,2018 ጀሚሩ ዜጋታት’ታ ሃገር ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከካይዱ ምጽንሖም ይዝከር።


text:
Hedemora
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 9 2020
ሄደሙራ ጥንታዊት ከተማ ዳላርናን ናይ ምምሕዳር ርእሰ ከተማን እያ። እታ ምምሕዳር 15 085 ተቐማጦ ኣለዉዋ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ15,456
ስፍሓት መሬት929 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Borlänge 41 ኪሜ
- Falun 50 ኪሜ
- Västerås 92 ኪሜ
- Örebro 145 ኪሜ
- Stockholm 176 ኪሜ
እታ ምምሕዳር 7 ህዝቢ ብብዝሒ ዝቕመጡለን ከተማታት ኣለዉዋ፣ ብጀካ ሄደሙራ ህዝቢ ብብዝሒ ዝቕመጡለን ከተማታት ሎንግስሂታን፣ ጋርፐንባርይ፣ ቪክማንስሂታን፣ሻርንሱንድ፣ ዳላ-ሁስቢ ከም ኡ ውን ቬስተርቢ እየን።
ምምሕዳር ሄደሙራ ህዝብ ብብዝሒ ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ኣብ ማእከላይ ቦታ ደቡባዊ ክፋሊ ዳላርና ኣብ ትርከብ። ትሕተ ቅርጺ ኣዝዩ ምቹእ እዩ። ብሄደሙራ ዝሓልፍ ሃገራዊ መንገዲ 70 ንኣብ ሞንጎ ሜላርዳለንን ዳላርናን ዘሎ ትራፊክ ኣገዳሲ እዩ። ብባቡር ካብን ናብን ስቶክሆልም፣ ኡፕሳላን ንሰሜንን ብዙሕ ግዜ መዓልታዊ ክትጓዓዝ ይከኣል እዩ።
ምምሕዳር ሄደሙራ ንተፈጥሮን ዓበይቲ ከተማታትን ቅርበት ኣለዋ። ሄደሙራ ነብስኻ ከተማሓይሸሉ ትኽእል ዕድላት ምስ ኣብያተ ትምህርትን መዋእለ ህጻናትን ይርከባ። ሄደሙራ ባህላዊ ማእከልን ዝተፈላለየ ኣገልግሎትን ንግድን ዝህብ ማእከል ከተማ ይርከባ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ሄደሙራ ምምሕዳር ዝውንኖ ትካል ኣባይቲ AB ሄደሙራኣባይቲ ይርከብ። ብርክት ዝበሉ ናይ ብሕቲ ትካላት ኣባይቲ እውን ኣለዉ፣ ዝርዝር ኣስማቶም ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ይርከብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ኮምዩን ብዘይካ ሽወደን ዚዝረቡ ቋንቋታት ኣዚኣቶም እዮም፤ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ዳሪ፡ እንግሊዝ፡ ኩርድ፡ ፋርስን ሩስያን
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ሄደሙራ ጽቡቕ ዕድላት/ተኽእሎታት ስፖርታውን ባህላውን ከምኡ ውን ኣብ ደገ ዝሰላሰሉ ንጥፈታት ኣብ ትርፊ ግዜ ኣለዉ። ንግዚኡ ዳርጋ 200 ዝኾኑ ማሕበራት ኣለዉ፣ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ኣብ መዝገብማሕበራት ክትረኽቦም ይከኣል እዩ።
ኣብ ምምሕዳር ዝግበሩ ማብዛሕትኦም ንጥፈታት ኣብ ካለንደርንጥፈታት ይሕበሩ እዮም።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሄደሙራ ሴንትሩም ቤት ጽሕፈት ዕዮ፣ ቤት ንባብን፣ ናይ ምምሕዳር መቐበሊ ኣጋይሽ/ሓበሬታ ይርከብ። ኣብ ሴንትሩም ብርክት ዝበሉ ድኳናት እንዳ ሻህን/ካፈተርያን ይርከቡ። ቁሩብ ፍንትት ዝበሉ ግን ከኣ ብእግርኻ ዝኽየዱ 3 ዓበይቲ አንዳ ድኳናት ከም በዓል (ሄምሸፕ፣ ኢካ ከምኡ ውን ሊድል)ይርከቡ።
ኣብ ሎንግስሂታን አንዳ ዱኳን ኢካ ዝርከብዎም ድኳናት ኣለዉ። ኣብ ዳላ-ሁስቢ፣ ሻርንሱንድ ከምኡ ውን ቪክማንስሂታን ካብ ከተማ ርሕቕ ዝበሉ ድኳናት ይርከቡ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
"ኣብ ምምሕዳር ብርክት ዝበሉ መዋእለ ህጻናት ይርከቡ ኣብ ናይ ምምሕዳር መርበብ ሓበሬታ ኣበየናይ ክፍሊ ምምሕዳር ከምዝርከቡ ከተንብብ ትኽእል።
ኣብኡ ህጻናትን ዓበይትን ዚራኸቡሉ en familjecentral ፋሚልየሰንትራል ዚብሃል ኣሎ። ከምኡውን ካብቶም ናይ ህጻናት ክሊኒክ ሰራሕተኛታት ክትረክብ ትኽእል። ኣብቲ ፋሚልየሰንትራለን ናይ ቋንቋ ገዛ Språkstugan ኣሎ። ኣብኡ ንስኻ ትሕቲ 5 ዓመት ዝዕድመኡ ውላድ ዘሎካ፡ ናብ ህጻናት ዘተኮረ ኣርእስቲ እናተዛረብካ ንሽወደንካ ከተመሓይሽ ትኽእል።
ስነድሮፐን snödroppen ናይ ብሕቲ መዋእለ ህጻናይ እዩ ክርስትያናዊ መዋእለ ህጻናት ኑዋስ ኣርክ እውን ይርከብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ሄደሙራ ፋሕ ዝበላ ብዙሓት መዋእለ ህጻናትን ናይ መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ኣለዋ። ላዕለዋይ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ቫሳ፣ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ማርቲን ኮኽ እውን ኣለዋ። ክልቲኣተን ኣብያተ ይምህርቲ ኣብ ከተማ ሄደሙራ ይርከባ።
ብተወሳኺ መዋእለ ህጻናትን ክሳብ 9 ክፍልን ዘለወን ክልተ ናይ ብሕቲ ኣብያተ ትምህርቲ ቤት ትምህርቲ ኦሊምፒካ ከምኡ ውን ቤት ትምህርቲ ኣና ኣለዋ።
ዕድላት ትምህርቲ
ምምሕዳር ሄደሙራ ካልእ ብዝሕ ዝበሉ ናይ ትህምህርቲ ዕድል እውን ይህብ እዩ። ገለ ካብቲ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ዝህቦም ኣገልግሎት ትምህርቲ ንዓበይቲ፣ ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታትን ፍልይ ዝበለ ጸገም ንዘለዎም ዓበይቲ ዝወሃብ ትምህርቲ። ብተወሳኺ ትምህርቲ ማእከል ግሩቩርተን ዝበሃል ንኣብ ጎቦታት ዝሰርሑ ቆላሕታ ዝገብር፣ ብመገዲ YH ትምህርቲ ከምኡ ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ምምሕዳር ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፣ ሓንቲ ኣብ ሄደሙራ፣ ሓንቲ ከኣ ኣብ ሎንግስሂታን (ብመኪና ናይ ኣስታት 30 ደቓይቕ መገዲ ካብ ሀደሙራ፡ ኣውቶቡሳትውን ኣለዋ)። ኣብ ሄደሙራ ሓኪም ስኒ ኣሎ። ንህጹጽ ረድኤት ኣብ ከተማ ኣቨስታ 20 ደቓይቕ ብማኪና ንደቡብ ሆስፒታል ኣሎ። ኣብ ግዜ ሓደጋ ወይ ከኣ ኣብ ሂወት ዝመጽእ ምፍርራሕን 112 ደውል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሀደሙራ ኮምዩን ናቱ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የብሉን። ካብ ካልእ ውድባት ወይ ናይ ቋንቋ መምህራን ኢና እነምጽእ። ሓገዝ ከከም ኣድላይነቱ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሓደ ካብ ናይ ምምሕዳር ሄደሙራ ሓያል ጎድኒ፡ ካብ ዓበይቲ ከተማታት ርሕቕቲ ዘይምዃና እዩ። ንኣብነት ብባቡር ንስቶክሆልም፣ ኡፕሳላን ከባቢ ሜላርዳል ካብ 2 ሰዓትት ዚውሕድ እዩ ዚወስድ። ንማእከል ኣውራጃ ፋሉን/ቦርሌኘ ብመኪና ናይ 40 ደቓይቕ መንገዲ እዩ ምቹእ ዝኾነ ህዝባዊ መጓዓዝያ እውን ይርከብ። ካብ ሄደሙራ 35 ኪሎ ሜተር ዳላ ኤየር ፖርት፣ መዓርፎ ነፈርቲ ቦርሌኘ ይርከብ።
ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣውቶቡስ፣ ባቡርን ካል ኦት መራኸብታትን ዳላትራፊክ ከምኡ ውን ኤስ ጀይ ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ሄደሙራ ብውልቂ ይኹን ከም ትካል ዝተዋህቦም ዕማም ዝዓሙን ብነኣሽቱ ትካላትን ትልለ። ብዙሓት ኣብታ ከተማ ዝነብሩን ዝነጥፉን ንናቶምን ካልኦትን ምህዞ ብዝጥዕም መገዲ ናይ ገዛእ ርእሶም ቦታ ስራሕ ፈጢሮም ይርከቡ። ሄደሙራ ቁጠባን/ትካላትን AB ትካል ክገብር፣ ክምዕብልን ንትካሉ ከፋልጣ ንዝደልን ካብ ክፍሊት ነጻ ዝኾነ ሓበሬታን ምኽርን ይልግስ።
እቶም ዝዓበቱ ዓውደ ስራሓት ምምሕዳር ሕክምና፣ ትካላት ማዕድናት፣ ኢንዱስትሪታት ከምኡ ውን ትሕዝቶ መሬትን ኣግራብን እዮም። ኣብ ቴክኒክ፣ ህንጻን ኢደጥበብ ምንጻፍን ብሉጽ ስራሓት ዝሰርሑ ትካላት ኣካል ቁጠባን/ትካላትን ምምሕዳር እዮም።


text:
ናይቶም ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ዕለት 29 ሓምለ ኣብ ሶሪያ ከባቢ ራቓ ዝተጨውዩ ገና ሃለዋቶም ዘይፍሉጥ ኰይኑ ናይ ዘሎ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ፓውሎ ዳሎሊዮ ሓብቶም ኣና ማሪያ ዳሎሊዮ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድኦ ቃለ መሕትት፡ መላእ ስድራ ቤት ኣባ ዳሎሊዮ ሕጂ እውን ኣብ ጐድኒ እቲ ዝሳቐይ ዘሎ ሕዝቢ ሶሪያ ምዃኑ ሓቢረን፡ ተስፋ ብዘይምቑራጽ ንኣባ ፓውሎ ዳሎሊዮ ንጽበይ ኣሎና ኢለን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ፍራንቸስካን ኢማኮላታን ኣና ማሪያ ዳሎሊዮ፡ ሰለስተ ኣሕዋት ኣባ ፓውሎ ዳሎሊዮን መላእ ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን፡ ኣባ ዳሎሊዮ ዕለት 29 ሓምለ 2013 ዓ.ም. ኣብ ሶሪያ ካብ ዝተጨወዩላ ዕለት ኣትሒዞም ተስፋ ብዘይ ምቑራጽ ይጽበይዎም ከምዘዉ እንክሕበር፡ ዋላ’ኳ ሃለዋቶም ዘይፍሉጥ ምዃኑ ዝፈጥሮ ዘሎ ጭንቀትን ፍርሓትን ናይቶም ዝበዝሔ ዕድመኦም ኣብ ድጋፍን ሕንጸትን ሕዝቢ ሶርያ ዘወፈዩ ንናይቲ ከባቢ ሰላምን ዕርቅን ዝተመጸምዱ ኣብ መንጐ ምዕራብን ምብራቕን ሓናጺ መራኸቢ ድልድል ተባሂሉ ዝንገረሉ፡ ኣብ 1982 ዓ.ም. ኣብ ከባቢ ሙሳ ባሕሪ ዝመስረትዎ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ ዝኽተል ገዳም ኣነቓቓሒ ሰላምን ምሕዝነትን ናጻ ተለቒቖም ምስ ፈተውቶምን ማሕበሮምን ክራኸቡ ብተስፋ ንጽበይ ኣሎና እንክብላ ሓብቶም ኣና ማሪያ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣገልግሎት ዜና ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ሓቢረን።
ዝተጨወዩላ ዕለት
ኣባ ዳሎሊዮ ዕለት 29 ሓምለ 2013 ዓ.ም. ኣብ ራቃ ከምእተጨውዩን ምስ ተጨወዩ ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ራቃ ናይቲ ገዛእ ርእሱ እስላማዊ ሃገር ቢሉ ዝሰመየ ኣኽራሪ ዕጡቓት ሓይሊ እስላማዊ ስርዓት ዋና ከተማ ከምዝዀነት ዝዘከራ ሓብቶም ፍራንቸስካ እውን ብወገነን፥ ኣብ 2012 ዓ.ም. ኣብ ሶሪያ ናይ መንበሪ ፈቓድ መንግስቲ እታ ሃገር ከልኪልዎም ከምዝነበረን፡ እዚ ከኣ ጸኣተይና ክስምዖም ከምዝገበረን ይኹን ደኣ እምበር ብርግጽ እቲ ኣብ ሶሪያ ተባሪዑ ዝነበረ ውግእ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ብቐረባ ዝፈልጥዎ እውን እንተነበሩ፡ ከም ወዲ ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣብቲ ከባቢ ተዋሂዶም ባህሊ ናይቲ ከባቢ ባህሎም ገይሮም ቋንቋን ኣነባብራን ህዝቢ ለቢሶም፡ ኣብቲ ናይታ ሃገር ሕዝቢ ባህልን ህልው ኩነትን መጻእን ገዛእ ርእሶም ጸንቢሮም ናይቲ ህዝቢ ስቓይን ሓጐስን ክካፈሉ ዝመርጹ ምዃኖም ምስ ሓበራ፥
ኣዴና ውላዳ ናጻ ተለቒቑ ዝምለሰላ ሰዓት ትጽበይ ኣላ
ኢለን።
ጻውዒት ወላዲት ኣባ ፓውሎ
ኣባ ዳሎሊዮ ካብ ዝጨወዩ ሓሙሽተ ዓመት ኰይንዎምን ወላዲትን ኣሕዋትን ማሕበር ኢየሱሳውያንን ፈተውቶምን ብዛዕባኦም ሓበሬታ ክሰምዑ ተስፋ ብዘይም ምቑራጽ ይጽበዩ ኣለዉ፡ ሓሙሽተ ዓመት ብዘይ ገለ ጽንጽንታን ሓበሬታን፡ ሶሪያ ጸዋዕታ ሕይወቶም ገይሮም ሰላምን ፍቕርን ኣብ ምስፋሕ ዝተጸምዱ ምዃኖን ሓብቶም ፍራንቸስካ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ገሊጸን፡ ኣባ ፓውሎ ኣብ 1977 ዓ.ም. ናብ ሊባኖስ ከም ተመካሪ ወዲ ማሕበር ኢየሱሳውያን ተላኢኾምን ካብቲ እዋን ኣትሒዞም ገዛእ ርእሶም ወዲ ማእከላይ ምብራቕ እንክብሉ ዝገልጹን፡ እዚ ከኣ ንማከላይ ምብራቕ ዘለዎም ጸዋዕታ ምዃኑ ይገልጹን ኣብቲ ከባቢ ንኸገልግሉ ዝተልእኹ እዮም፡ እዚ ኹሉ ፍቕሪ ንማእከላይ ምብራቕ ምኽንያት ምልቓቕ ክዀነሎም ናይ ወላዲቶም ተስፋ ምዃኑ ይሕብራ።
ተጓዓዛይ ንሰላም ምርግጋጽ ኣብ ሶሪያ ሸምጋሊ
እታ ሳልሰይቲ ሓብቶም ኢማኮላታ እውን ብወገና ቅዱስ ኣቦና ኣብ እዋን ዝኽሪ ካልኣይ ዓመት ምጭዋይ ኣባ ዳሎሊዮ፡ ሓደ ሰንበት ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጐም ምስ ኣብቅዑ ኣባ ዳሎሊዮን እቶም ምስኦም ዝተጨውዩ ገዳማውያን ኣባላት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ናጻ ክልከቑ ጻውዒት ኣቕሪቦም ከምዝነበሩ ዘኪረን፡ ውግእ ስቓይን ሞትን ማህሰይትን ምብትታን ኣባይቲ ስድራን እዩ ዝፈጥር፡ ካብዚ ኵሉ ጸግም ዝተላቐት ሓድነታ ውሑስ ዝዀነላ ሓብሓቢት ህዝባ ዝዀነት ሃገረ ሶርያ ክትህሉ ጻውዒት ኣቕሪቦም ከምዝነበሩ እንክዝክራ፥
ጸሎት ምእንቲ ናኣባ ዳሎሊዮ
ሮማ ኣብ ዝርከብ ገዳመ መድሃኔ ዓለም ናይቲ ኣባ ዳሎሊዮ ኣብ ሶሪያ ዝመስረትዎ ኣብ ከባቢ ባሕሪ ሙሳ ናይ ዝርከብ ገዳም ጨንፈር፡ ካብ 2002 ዓ.ም. ዝቖመ ሃይማኖት ምስልምናን እምነት ክርስትናን ዝዝትይሉን፡ ዝራኸቡሉን ናይ ዘተ ባህሊ ዘተባብዕ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብኡ ምእንቲ ናጻ ምልቓቕ ኣባ ዳሎሊዮን ካልኦት ኵሎም ዝተጨውዩን ዝተደርሰ ጸሎት ዝርከብ ኰይኑ፡ ዕለት 29 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ገዳመ መድሃኔ ዓለም ምእንቲ ኣባ ዳሎሊዮን ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ካባቢ ዓለም ዝተጨውዩ ሃለዋቶም ዘይፍሉጥን ዘይንገረሎምን ኵሎም ናጻ ንኽልቀቑ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዝዓረገ ቫቲካን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 02 November 2016
ስዑዲ ዓረብ ምስ ግብጺ ሻሕኪሩ ዘሎ ዝምድንኣ ናብ ንቡር ክምለስ፣ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢኡ ሳምሕ ሹክሪ ካብ መዝነቱ ክሰጎ ከምዝሓተተት ንዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ዓረብ ሓቢረን።
ብጉዳይ ሶርያ ብዝምልከት፣ ብኢራን ኣብ ዝተወደበ ርክባት ግብጺ ብመንገዲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሳምሕ ሹክሪ ድሕሪ ምስታፋ፣ እቲ ግብጻዊ በዓል ስልጣን ምስ ኢራናዊ መዘንኡ መሓመድ ጃቪድ ዛሪፍ፣ ብምስምማዕ፣ ጸግዒ ሩስያ ከምዝሓዙ’ያ ስዑዲ ዓረብ ትወቅስ።
ድሕሪ’ዚ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ዝተኻየደ ዲፕሎማስያዊ ርክባት ግብጽን ኢራንን፣ ፕረዚደንት ኣልሲሲ፣ ነቲ ብሩስያ ዝሕገዝ ዘሎ መንግስቲ ባሻር ኣልኣሳድ ከምዝድግፍ ብወግዒ’ዩ ገሊጹ።
እዚ ናይ ግብጺ ውሳኔ’ዚ ብኢራን ዝተደፋፍአ’ዩ ዝብል እምነት ዘሕደረት ስዑዲ ዓረብ፣ ናብ ግብጺ እትልእኮ ዝነበረት 23 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ነዳዲን ካልእ ሓገዛትን ደው ኣቢላቶ።
ስዑዲ፣ እቲ ምስ ግብጺ ዝነበረ ናይ ምትሕግጋዝ ዝምድና ክቕጽል እንተኾይኑ፣ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢኡ ካብ መዝነቱ ክኣልን፣ ኣብ ጉዳይ ሶርያ ዘለዋ መርገጺ ከኣ ዳግመ ግምት ክትገብረሉ ትጠልብ ምህላዋ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ይጠቕሱ።
እንተኾነ መንግስቲ ግብጺ ምስ ስዑዲ ዝነበሮ ዝምድና ናብ ንቡር ክመልስ፣ ነቲ ብስዑዲ ቀሪብሉ ዘሎ ጠለብ ከማልእ ምዃኑ ወይ ዘይምዃኑ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣየፍለጠን።
=====================


text:
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ሎሚ ሶኑይ ኣብ ዋና ከተማ ካርቱም ናብ ዝነበረ ናይ ተቓውሞ ማእከል ጥሒሶም ብምእታዎም ብዝተፈጥረ ግጭት 13 ሰባት ሞይቶም። እዚ ድሕሪ ምውዳቕ ን30 ዓመታት ነታ ሃገር ዝመርሑ ፕረዚደንት ኣል በሽር ዝከፍአ ጎነጽ ምዃኑ ይገልጽ ኣሎ።
ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ዝተዘግሓ ብኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዝተረጋገጹ ቪድዮታት ሰባት ካብ ጎደናታት ክሃድሙን ንዝቆሰሉ ተሸኪሞም ክሃድሙን ድምጺ ተኹሲን የርእዩ።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይ ዓይኒ መሰኻክር እቲ ግጭት ዝተፈጥረ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ሚንስትሪ ምክልካል’ታ ሃገር ንኣዋርሕ ክካየድ ዝቐነየ ኮፍ ናይ ምባል ኣድማ ኣብ ዝተበተነሉ ጊዜ ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ናብ ጎደናታት’ታ ከተማ ብምውሓዞም ዝተፈጥረ ምኳኑ ይገልጹ።
ሓደ ካብ ቀንዲ ተቓዋሚ ውድብ ዝኾነ ማሕበር ሞያዊያን ሱዳን ነቲ ናይ ተቓውሞ ማእከል ምፍራስ ተሓታቲ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ’ታ ሃገር ምዃኑ ብምግላጽ ነቲ ፍጻመ “ጃምላዊ ቅትለት”ዩ ክብል ገሊጽዎ’ሎ። ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ’ታ ሃገር ብወገኑ ነቲ ናይ ተቓውሞ ማእከል በቲኑ ንዝብል ክሲ ብምንጻግ ሓይልታት ጸጥታ ዒላማ ዝገበርዎም ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ዘይሕጋዊያን ጉጅለታት’ዩ ኢሉ።
ጥምረት ናይ ተቓወሞ ሰልፈኛታትን ተቓወምቲ ውድባትን ነዚ ናይ ሎሚ ሶኑይ ፍጻመ ስዒቡ ምስ መሰጋገሪ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ዘካይድዎ ዝነበረ ልዝብ ደው ከምዘበሉ ይገልጹ ኣለው።
መሰጋገሪ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ተቓወምቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ክምስርቱ ከምዘፍቕድ ግን ኸአ ላዕለዋይ መዝነት እቲ ወታሃደራዊ ክፍሊ ክቆጻጸሮ ክብል ከሎ ተቓወምቲ ከአ ንህዝቢ ሱዳን ናብ ዲሞክራሲ ዝመርሕ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክምስረት ይጠልቡ ኣለው።
ማሕበር ሓካይም ሱዳን ኣብቲ ናይ ሎሚ ሶኑይ ጎነጽ 13 ሰባት ምሟቶምን ካልኦት 116 ምቁሳሎምን ሓቢሮም ኣለው።
ወሃቢ ቃል ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሌተናል ጀነራል ሸምስ ኢል ዲ ካባሺ ሓይልታት ጸጥታ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ገበነኛታት ዒላማ ብምግባር ነቲ መጥቓዕቲ ምክያዶም ገሊጾም ኣለው።
ናይ ብሪጣንያ ኣምባሳደር ኣብ ሱዳን ኣብ ከተማ ካርቱም ዝርከብ መንበሪ ገዝኦም ኮይኖም ንልዕሊ ሓደ ሰዓት ድምጺ ተኹሲ ምስምዖም ብምግላጽ እቲ ኩነታት ከምዘተሓሳሰቦም ሓቢሮም ኣለው።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ሱዳን እውን ነቲ መጥቓዕቲ “ግጉይ” እዩ ድሕሪ ምባል ደው ክብል ጸዊዑ’ሎ።


text:
ክብርነትክን ርእሰ ብሔር
ክቡራት ልኡካነ መንግስታትን
ክቡራትን ክቡራንን
እግዚኣብሔር ነዛ ኣዚያ ሰሜናዊት ዝዀነት ከተማ ክበጽሕ ዕድል ሂቡኒ ኣብ ከተማ ማታሊን ኣብ መንጐኹም ምርኻበይ ኣዚየ ሕጉስ እየ፡ ርእሰ ብሔር ንዘስምዐኦ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ክቡር ቃለንን ምስቶም ኣብ ኤስቶኒያ ዝርከቡ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ክራኸብ ዕድል ብምሃብክን አመስግን፡ ኣብዚ ኣብ መንጐኹም እውን በርገሳያን ማሕበራትን ናይ ባህሊ ዓለም ዝውክሉ እውን ምህላዎም ከይዘንጋዕኩ ባህልኹም ብመጠኑ እውን እንተዀነ ንኽላለዮ ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ቅድሚ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ኵነት ጸባባ ተጻዋርነኩም ምስ ዘረጋጽ ባህልኹም ንኽላለዮ ዕድል ብምዃንኩም አመስግነኩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካብ ዘመናት እዚ ከባቢ’ዚ ርስቲ ማርያም ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ፡ እዚ ኸኣ ክፍሊ ታሪኽ ሃገር ጥራሕ ዘይኰነስ ናይ ባህልኹም ታሪኽ ክፍሊ እውን እዩ። ስም ማርያም ክጽውዕ እንከለኹ ክልተ ቃላት እያተን ናብ ኣእምሮይ ዝመጻኒ፡ እቲ ሓደ ተዘክሮ ዝብል ክኸውን እንከሎ እቲ ካልኣይ ከኣ ፍርያምነት ወይ ወላድነት ዝብል እዩ፡ ንሳ ኩሉ ኣብ ልባ ትዕቅቦ ነበረት (ሉቃ. 2,19)፡ ወላድ ኣደን እያ፡ ወለደቶ፡ እወ ኤስቶኒያ በዘን ክልተ ቃላት ክሓስባ ባህ ይብለኒ፡
መሬት ዝኽሪ (ተዘክሮ)
ሃገርኩም ህዝብኹምን ብዙሕ ጸበባን መከራን ናዕብታትን ዝተብሮ ታሪኽ ኣሕሊፉ እዩ፡ ገድሊ ምእንቲ እቲ ብዙሕ ግዜ ኣብ ንኽትዕ ዝእትውን ንሓደጋን ስለ ዝቃላዕን ናጽነትን ሉኣላውነትን፡ … ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ናብ ቤሔራዊ ስድራ ቤትነት ዝኣተኹም ኢኹም ቢሎም፡ ኣብታ ሃገር ዘሎ ናይ ሕትመት ነጻነትን ስርዓት ደሞክራስን ናይ ፖለቲካ ነጻነት ጠቒሶም፡ እዚ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራ ምሕዝነትን ምትሕብባርን ክበራታዕ ከምዝገበረን ገሊጾም … መሬት ተዘክሮ ምዃን ማለት እቲ ሎሚ ዝተበጽሔ ናይቲ ትማሊ ዝተኸፍለ መስዋዕትነ ምዃኑ ምሉእ ኣፍልጦ ምሃብ ማለት እዩ …. ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ተዘክሮ ዘይብሉ መጻኢ ዘይብሉ ከምዝኸውን ኣተሓሳሲቦም።
… ከም ናይ ሮማ ጳጳስ ንፈለማ ጊዜ ሓዋርያዊ ኣገልግሎተይ ኣብ ዝጀመርኩሉ እዋን፥ ኣብዚ እዋን’ዚ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብቲ ዘሎ ምዕባለን ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ብዝረኣይ ዘሎ ምዕባለ ዝግለጽ ኣብ ዓቢይ ታሪኻዊ ለውይጢ ይነብር ኣሎ፡ ኣቲ ንናይ ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ጥቕሚ ዕዉት ኣበርክቶ ዘለዎ ክነኣድ ይግብኦ (ወንጌላዊ ሓሴት, 52)፡ ይኹን ደኣ እምበር ሃብቲ ጽቡቕ ወይ ሰናይ ምንባር ምስ ዝብል ቃል ተመሳሳሊ ትርጉም ከምዘብሉ ምዝካር ኣገዳሲ እዩ፡
ሓደ ካብቶም ናይ እንነብረሉ ምልከ እደ ጥበባዊ ማሕበረሰብ ክስተታት፡ ትርጉም ናይ ሕይወትን ሓጎስ ምንባርን ምጥፋእን ናይ ጽሞና ብቕዓት ምጉዳልን ናይ ምድናቕ መንፈስ ምጥፋእን ዝብል ኣብ ናይ ደቂ ሰባት ናይ ህልውና ላዕልን ታሕትን ምባል ዝገሃድ ዘሎ እዩ፡ እዚ ኹሉ ዝሓለፈን ዘሎን ምስ መጻእን ዘየራኽብን ምትሕልላይን ትርጉም ስድራ ቤትን ኩሉ እናጐደለ እቲ ናይ መንእሰይ ወለዶ ናይ ምሕላም ብቕዓት እውን ይሃስይ፡ …. ነዚ ኹሉ ስዒቡ እቶም ኣብ መዳይ ማሕበራውን ሃይማኖታውን ሕንጸትን ሓላፍነት ዘሎና እቲ ዝሃስይ ንኽውገድን ኣብ መንጐ ትውልዲ ዘሎ ተራኻብነት ህልው ኣብ ምግባር ብርቱዕ ጻዕሪ ክንገብር ግዲ ይኸውን።
ወላድ ወይ ምህርታዊት መሬት ክበሃል እንከሎ እቶም ኣባላት ሕብረተሰብ ቤተይና ምዃኖም ዘስተውዕልሉ ማንም ወጻኣይተይና ዘይዀነሉ ማለት እዩ። … ናይ ውህደትን ትውልድን ዝተፈላለዩ ማሕበረሰብን ዘቕውም ክፍሊ ሕብረተሰሰብን ምትእስሳር፡ ወገን ሕብረተሰብ ምዃንካ ዘረጋግጽ ምትእስሳራት እውን ሕድ ሕዳዊ ምንጽጻግ ዝብልን እቲ ትርጉም ህላዌ ዘጥፍእ ብምውጋድ ዝንበር እዩ፡ ፍቱዋት ኣሕዋተይ እዚ ምትእስሳር’ዚ ከይዘልቕ ወይ ክይፍታሕ ኣብታ ኣብዛ ሃገር ውሑድ ክፍሊ ሕብረተሰብ እትሓቁፍ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምህርታዊ ሓገዛን ምትሕብባራን ከረጋግጸልኩም እፈቱ።
ክቡርነትክን ርእሰ ብሔርን ክቡርራትን ክቡራንን ንዝገበርኩምለይ ኣቀባብላ ደጊመ አመስግን፡ ጐይታ ንኣኽንን ንኹላትኩምን ንፍቑር ሕዝቢ ኤስቶኒያን ይባርኽ። ተዘክሮ ብምዕቃብን ናይቲ ተዘክሮ ሓላፍነት ዝርከቡን ነዛ ምሬት ፍርያም ናይ ምዃን ኣብነት ክንገብራ ብፍላይ ኣረጋውያንን መንእሰያትን ይባርኽ እንክብሉ ዘስምዕዎ ዘረባ ዛዚሞም።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር ኣቶ ደሳለኝ ሃይለማርያምን ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም 456 ገያሾ ዝጸዓነት ናይ ፈለማ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ተበጊሳ።
በረራ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት ንምኽፋት ኣገልግሎታት መጎዓዝያን መራኸቢታትን ዝርከቦ በዓል ሓሙሽተ ነጥቢ ውሳን ብፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ቀዳማያ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድን ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣዋጅ ድሕሪ ምፍርራሞም ዝመጸ ትግባረ ስምምዕ እዩ።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ኣስመራ ትገብሮ ዘላ በረራ ድሕሪ ዓመታት እዚ ናይ ፈለማ ምዃኑዩ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
እቲ ጠለብ ተሳፈርቲ ኣዝዩ ብምብዝሑ ካልአይቲ ነፋሪት ድሕሪ 1 ሰዓትን 15 ደቒቕ ምብጋስ እታ ቀዳመይ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከምእትነቅል ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ብተወሳኺ ሓቢሩ ኣሎ።
ምስዚ ብዝተኣሳሰረ፤ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ 20 ሚእታዊት ብጽሒት መንገዲ ኣየር ኤርትራ ከምዝገዝአውን ተገሊጹ።


text:
ናብ ጀግና ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ኣውስራሊያን ኒውዝላንድን
ኣብ ትሕቲ ዘቃጽል ሃሩር ንኻልኣይ መዓልቱኹም ደው ኢልኩም ናይ ሕፍረትን ውርደትን ፌስቲቫል ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምቅዋም ብጽንዓትን ተወፋይነትን እተካይድዎ ዘለኹም እንዳመጎስና ንሕናውን ብዝለዓለ ደረጃ ኣብ ሞንጎኹም ምሳኹም ክንርከብ ደስ ምበለና ኔሩ ኮይኑ ግና ናይ ስራሕን ቃልስን ጉዳይ ስለ ዝኾነ ናትኩም ተሳትፎ ናይ ኩልና ተሳትፎ ስለዝኾነ በዚ ኣጋጣሚʼዚ ንኹሉኹም ተሳተፍቲ እዚ ሰላማዊ ስልፊ እዚ መላእ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ኣውስትራልያን ኒውዝላንድን ዕዙዝ ገድላዊ ሰላምታና ነቅርበልኩም፡፡ እዚ ሎሚ ንመበል 8ይ ግዜ እተካይድዎ ዘለኹም ሰላማዊ ሰልፊʼዚ ኣብ ታሪኽ ተቃውሞ ቃልሲ ህዝብና ዓቢ ሃገራዊ ዕማም ብምኾኑ ኣገዳሲ ምዕራፍ ዝሕዝ እዩ፡፡
እዚ በብግዚኡ ከይተሓለልኩም እተካይድዎ ናይ ሰላማዊ ተቃውሞʼዚ ኣብ ሃገርና ብሰንኪ ድክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ሰፊኑ ዘሎ ጸልማት ክቅንጠጥ ናቱ ኣገዳሲ ኣስተዋጽኦ ዘለዎ እዩ፡፡ ንናይ ህዝብና ተቃውሞ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ እናለዓለ ኣብ ዝኸደሉ ህሞት ኣብ ዓለማውን ዞባውን መንግስታትን ህዝብታትን እናሓደረ እናተነጸለን ዝኸይድ ዘሎ ብቀንዱ ውጽኢት ጽንዓትን ቃልስን መላእ ህዝብናን ተቃለስቲ ደቁን ኮይኑ አህጉራውን ዞባውን ሕብረተሰብ በቲ ኣብ ልዕሊኡʼውን ዘውርዶ ግፍዕታት ኑሱውን ነዚ ሓደጋʼዚ ኣብ ምውጋድ ክገብሮ ዝጸንሔ ጻዕርታትን እኩብ ድምር ኮይኑ ሎሚ እታ መሸንቅቆ እናጸበበት ትኸይድ ከምዘላ ዘመላኽት ኣንፈታት ይራኣዩ ኣብ ዝካየደሉ እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ምክያዱ ልዑል ክብደት ይህቦ፡፡ እዚ ብሓደ ሸነኽ ክኸውን እንኮሎ ብኻልእ ሸነኽ ካኣ እንሆ ነቲ ጸረ ስርዓት ህግደፍ ንምክልኻልን ከይሐነኹ ናይ ውርደትን ሕፍረትን ካባ እንደተኸናነቡ ነቲ ዲክታተራዊ ስርዓት መቀነይ ትንፋስ ክሰርዑ ሕጅውን ኣብ ኣውስትራሊያ ፌስቲቫል ከስተናግዱ ላዕልን ታሕትን ኣብ ቅድሜኹም የዕለብጡ ኣለው፡፡
እዚ ዓቅሊ ጽበታዊ ፋሕጠርጠር ናይ ሕፍረትን ውርደትን ፌስቲቫላት ስርዓት ህግደፍʼዚ ኣብ ልዕሊ ስቃይን ውርደትን ህዝብና ኣሽካዕላል ኮይኑ ኣንጻር ጨፍጫፊ ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ናይ ተካይድዎ ዘለኹም ቃልስታት ፈረ ውጽኢት ኣብ ዝሕፈሰሉ ኣብ ናይ ጎሓፍ ታሪኽ ዝድርበይ እዩ፡፡
ክቡራት ኣባላት ተሳተፍቲ ናይዚ ታሪኻዊ ሰላማዊ ሰልፊʼዚ
እዚ ታሪኻዊ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዝግበረሉ ህሞት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ንሰፊሕ ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክጋባእ ኣብ ዝሸባሸበሉ ግዜ ብሙኻኑ ኩሉኹም ኣካላት ደንበ ተቃውሞ ውድባትን ሲቪካውን ማሓበረ ሰባትን እድ ንኢድ ተተሓሒዝኩም ብሓባር ነዚ ዓቢ ሃገራዊ ዕማምዚ ኣብ ምዕዋት ተረባረቡ ምህላውኩም ሓደ ኣብነታዊ ሓድነታዊ ስጉምቲ ብምኾኑ ንደንበ ተቀውሞና ኣገዳሲ መርኣያ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ኻኣ ኣብ ምዕዋት ሰፊሕ ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣገዳሲ ተራኹም ከምትጻወቱ ንተኣማመን::
ኣብ መደምደምታ እዚ ናይ ጽንዓትን መኸተን ሰላማዊ ሰልፊʼዚ ብዓወት ክዛዘም ዘሎና ምንዮት እንዳገለጽና ንኣዳላዊት ኮሚቴ ሰላማዊ ሰልፊን ንኹሎም ኣባላትን ደጊምና ልዑል ናይ ኣኽብሮት ምስጋናና ነቅርበልኩም፡፡
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን
9 ጥሪ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=203


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ሸሞንተ ሓምሳን ደቓይቕ (ብናይ ቡልጋርያ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ትሽዓተን ሓምሳን) ኣብ ርእሰ ከተማ ሶፊያ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝበጽሑን ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ነፋሪት ጉዕዞኦም ናይ በረራ ኣየር ዶባተን ንዘቋረጹለን ሃገራት ናይ ተለግራም መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን፡ ንናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ሰላምታ ተለግራም መልእክቲ ናይቲ ናብ ቡልጋርያን ሰሜን መቀዶኒያን ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ዕላማ፥ ብእምነት ኣሕዋት ምስ ዝዀኑን ምስ መላእ እተን ሃገራት ሕዝብታት ንኽራኸቡ ዝብል ምዃኑ ከምዝገለጹ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ዝተሳፈሩላ ነፋሪት ሶፊያ ኣብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ምስ ኣተወተው ናብታ ቅዱስነቶም ዝተሳተፈሩላ ነፋሪት ኣብ ቡልጋሪያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣንሰልሞ ጉይዶ ፐኮራሪን ናይ ክሌኣዊ ስምምዓት ጉዳይ ሓላፊ ብምእታው ንቅዱስነቶም ሰላምታ ኣቕሪቦም ምስ ኣብቅዑ ብሓባር ካብታ ነፋሪት ምስ ወረዱ ብናይ ረፓብሊካዊት ቡልጋሪያ መራሔ መንግስቲ ቦይኮ ቦሪሶቭን በርባዕተ ሕጻናት ናይ ቡልጋርያ ባህላዊ ለባስያን ኣቀባብላ ተገይሩሎም መበል 29 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ኣበጊሶም።
ቅዱስነቶም ብመራሔ መንግስቲ ቦሪሶቭ ተሰንዮም ናብቲ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝርከብ ናይ ኩቡራት ኣጋይሽ መቐበሊ ኣዳራሽ ንሓጺር ናይ ግሊ ክሌኣዊ ርክብ ከምዝኸዱ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ቅዱስ ኣቦና እዚ ኣብ ቡልጋርያ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ናይ ሰላምን ዘተን ምልክት እዩ ከምዝበሉ ኣመልኪቱ።