text:
Date: Wednesday, 18 April 2018
Attachment: an article for posting. Thanks.
ኤርትራዊ መንነትና ምዕቃብን ምኽባርን ኣብ ስደት
ብእንግሊዝኛ ደራሲ ፣ ዶ/ር ተስፋ ገብረመድህን
ናብ ትግርኛ ተርጓሚ፣ መምህር ተኽለ ስብሃቱ ተስፉ
ሃገራዊ መንነትና መቐጸልታ ናይቲ ካብ ጥንቲ ኣባሕጎታትናን ኣቦታትናን እናተወራረሰን እናተዓቀበን ዝመጸ መበቆላዊ ሰረትና ኮይኑ፣ዝልለየሉ ከኣ ኣብ ውሱናት ክፋል ናይ ህዝቢ ወይ ሃገር፣ናይ ገዛእ ርእሳ ታሪኽ፣ቋንቋ፣ልማድ፣ወይ ማሕበራዊ ልምድን ባህላዊ ውርሻን ዘለዋ ኢዩ።ዝእምቶ ከኣ ንክፋል ናይ ሓደ ኣገባብ ኣተሓሳስባ፣ኣቓልቦታት፣ስምዒታት፣ጠባይን ግቡእነትን ናይ ሓደ ውልቀ-ሰብ ወይ ሰባት ካብቲ ማሕበራዊ ኣባልነት ወይ ምትእስሳር ናብ ህዝብኻ ዝምዕብል ኢዩ።መን ምዃና ወይ ክሳብ ክንደይ ልዑላት ኢና ብዘየገድስ፣ወይ ብዛዕባ ገዛእ ርእስና ዘይንሓስብ ምስ እንኸውን፡ዝምድናን ምትእስሳርን ምስ ህዝብና ብጽቡቕ መሰረት ክቕጽል ከም ፍጡራት ሰባት ንህላዌና ኣጸጋሚ ኢዩ።
ልዑል ኣምላኽ ክፈጥረና ከሎ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ንሓድሕድና ጥቡቕን ዓሚቕን ዝምድና ክህልወና ከም ዘለዎ ጌሩ ኢዩ ፈጢሩና።ስለዚ ነብሲ-ወከፍና ምስቲ ከማና ናይ ኤርትራ መንነት ዘለዎ ህዝብና ጥቡቕ ርክብ ክህልወና ይድለ።ምስ ህዝብና ጥቡቕ ርክብ ወይ ድልዱል ማሕበራዊ ዝምድና ምስ ዘይህልወና፣ኣብ ውሽጥና ናይ ነብሰ-ተኣማንነት፣ክብሪ ዘይምህላው ወይ ምጥርጣር፡ምድንጋር፣ዘይርጉእነት ዝመሰሉ ኣብ ህይወትና ወሰንቲ ዝኾኑ ስምዒታት ክምዕብሉ ይኽእሉ። እምበኣር ነዛ ኣገዳሲትን ልዑል ማሕበራዊ ክብሪ ዘለዋን “ምኽባር ወይ ምዕቃብ ኤርትራዊ መንነትና” እትገልጽ ታሪኽ ናይ ሓደ ጫቝት(ሕጻን) ንስሪ ኣብ መንጎ ጨቓዊት ደርሁ ዝዓበየ ብጽሞና ንከታተል። ሓደ ግዜ ሓንቲ ሰፈር ጭሩ ሓደ ጫቝት ንስሪ ዝሓዘት ኣብ ሓደ እምባ ኣብ ዝነበረት ኦም ነበረት።እታ ኣደ ናይቲ ጫቝት ንስሪ መግቢ ክትምእርር ምስ ከደት ሓደ መዓልቲ ከም ሕማቕ ኣጋጣሚ ምንቅጥቓጥ ምድሪ ነቲ እምባ ምስ ኣናውጾ፣እታ ነቲ ጫቝት ንስሪ ዝሓዘት ሰፈር-ጭሩ ወዲቓ ኣንከራርያ ኣብቲ ትሕቲ እምባ ዘነበረ ናይ ደርሁ ምፍራይ ሕርሻ ዓለበት።እቲ ሕጻን ንስሪ፣ክነፍር ስለ ዘይክእል፣ካብታ ሰፈሩ ኣንከራርዩ ብሰላም ኣብ ምድሪ ዓለበ።ብዕድል ሓደ መፍርይ ደርሁ ሓረስታይ ረኺቡ ምስ ጨቓዊት ደርሁኡ ሓወሶ።እተን ደርሁ’ውን ከም ኣካለን ብምውሳድ ብጽቡቕ ተኸናኸናኦን ሓብሓብኦን።እቲ ጫቝት ንስሪ በብቑሩብ ካብተን ደርሁ እናቐድሐ፣ካብ ባይታ ጻሕቲርካ ከም ሓሳኹን ካልእ መግብን ከም ዝርከብ ተማህረ።እተን ደርሁ ዝገብርኦ ኩሉ እናገበረ ድማ ደርሆ ኢየ ብዝብል ኣተሓሳስባ ኣሚኑ ምሳኣተን ዓበየ። ክትዕዘቦ ዘደንቕ ግን ሓደ ንስሪ ኣብ መንጎ ደርሁ ጥረ-ምረ ካብ መሬት እናለቐመ፣ተግባራት ደርሁ ኩሉ እናገበረ ክነብር ክትርኢ ኢዩ።እቲ ሕጻን ንስሪ ነታ ሓዳስ ቤቱን ስድርኡን ኣዚዩ’ዃ እንተፈተዎም፣መንፈሱ ግን ካብ ደርሆ ኮንካ ምንባር፣መንነቱ ንምርካብ ብውሽቱ ስቅያት ይስመዖ ነበረ።
ሓደ መዓልቲ እቲ ንስሪ ንሰማይ ቋሕ እንተበለ ጉጅለ ናይ ዓበይቲ ንስርታት ክዝንብዩ ተዓዘበ’ሞ ብድፍኢት ስምዒቱ ብኣድናቖት !! ኣነ’ውን ከምዞም ኣዕዋፍ እዚኦም ክነፍር ምኸኣልኩ በለ።እተን ደርሁ ግን ብሰሓቕ ኣባጨዋኦ፣ደርሆ ስለ ዝኾንካ ከምቶም ኣብ ሰማይ እትርእዮም ዘሎኻ ክትነፍርን ኣብ ሰማይ ክትዝንብን ኣይትኽእልን ኢኻ በላኦ።እቲ ሕጻን ንስሪ ግን ሓደ መዓልቲ ከምቶም ኣዕዋፍ ክነፍር ከም ዝኽእል ካብ ሕልሙ ኣየቋረጸን።ኣብ ህይወቱ ንመጀመርያ ግዜ ከምቶም ኣብ ሰማይ ዘለዉ ኣዕዋፍ ንኽነፍር ክፍትን ብምሕሳብ፣ናብቲ ጫፍ መካበብያ ሓጹር ናይ ሕርሻ ቦታ ብምሕኳር ዘይዕዉት ናይ ምንፋር ፈተነ ኣካየደ።ክነፍር ከም ዘይክእል ተስፋ ብምቑራጽ እቲ ሕጻን ንስሪ ከምተን መታዓብይቱ ደርሁ ጻሕቲሩ መግቡ ክምእርር ናብተን ደርሁ ተመልሰ።ናብቲ ናይ ቅድም ናብራኡ ከምተን ደርሁ መሲሉ ክነብር ምቕጻሉ ግን ዘሕዝን ነበረ።እቲ ሕጻን ንስሪ ንውሱን ግዜ ናይ ምንፋር ሕልሙ ጠጠው ኣቢሉ ከም ደርሆ ናብራኡ ክመርሕ’ኳ እንተ ጀመረ፣ሓደ መዓልቲ ካብቲ ኣዚዩ ዘደንጸዎን ኣቓልቦኡ ዝሰሓቦን ሓደ ዓቢ ንስሪ ኣብ ልዕል’ቲ መፍረይ ደርሁ ናይ ሕርሻ ቦታ ክዝንቢ ምስ ረኣየ ብምድናቕ እንታይ ዓይነት ዝተባረኸን ነጻን ሓያልን እንስሳ ኢዩ በለ።ቀጺሉ ንሓንቲ ደርሆ እዚ እንታይ ዓይነት እንስሳ ኢዩ ኢሉ ሓተታ።እታ ደርሆ እዚ ንስሪ ይበሃል በለቶ፣ቀጺላ ንስኻ ክምኡ ክትነፍር ስለ ዘይትኽእል ብዛዕባኡ ኣይትገደስ ብምባል ተስፋ ዘቑርስ መልሲ ሃበቶ።እተን ደርሁ ሽሕ’ኳ ናይ ምንፋር ሕልሙ ከም ዘይትግበር ብተደጋጋሚ ተስፋ የቑርጻኦ እንተ ነበራ፣እቲ ሕጻን ንስሪ ግን ኩሉ ግዜ ሓሳቡን ሕልሙን ብዛዕባ ምንፋር ነበረ።ሕልሙ ክዉን ንምግባር ድማ ደጊሙ ናይ ምንፋር ፈተነ ክገብር ውሳኔ ገበረ።ኣካል ናይ ሰማይ እምበር ናይ መሬት ከም ዘይኮነ ብምምሃርን ብምፍላጥን ንካልኣይ ግዜ ክነፍር ብምውሳን መንገብገቡ ዘርጊሑ ክነፍር ተዳለወ።ብድሕር’ዚ እቲ ንስሪ ኣካላቱ ዘራግሐ(ኣማሞቐ) ነቲ ግዙፍ መንገብገቡ ብምዝርጋሕ ኣብ መጀመርያ ቀስ ኢሉ ብምንግብጋብ(ገብገብ ብምባል) ኣንቀሳቐሰን፣ቀጺሉ ብዘተኣማምን ሓይሊ ናብ ሰማይ ገጹ ናብታ ብርህቲ ጸሓይ ተወርወረ።ምስቲ ዘደንቕ ሓያል ድምጺ ንስሪ ንጉስ ሰማይ ንምዃን ምስ ነፈረ ናብ ናብራ ደርሁ ከይተመልሰ ምስ ጉጅልኡ ጉጅለ ንስሪ ብምሕዋስ ጥጡሕ ናብራ ኣሕለፈ።
ካብዚ ኣብነታዊ ታሪኽ እንቐስሞ ወይ እንመሃሮ ነገር እምበኣር፣ንሕና’ውን ከም ህዝብን ሃገርን መጠን ከምዛ ሕጻን ንስሪ መንነትና ንምፍላጥን ንምውሓስን ብብግዜኡ ክንታባባዕ ኣሎና።ብፍላይ ነብሰ-ምጥርጣር ወይ ድኽመት ወይ ጥፈሻ ናይ መንነት ክስመዓና ክጅምር ከሎ።ነዚ ብኣጋኡ ተረዲእና ስጉምቲ እንተ ዘይተወሲዱሉ፣እዚ ናይ ነብሰ-ዘይምትእምማን ስምዒት፣ነቲ ኤርትራዊ መንነትና ንምኽባር ኽንጭብጥ ዘሎና ሕልሚ ከፍዝዞ ኢዩ።ንቕሓት እንታይነትና፣ንምህናጽ መንነትና ኣዚዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ሳሙኤል ስማይልስ ዝበሃል ደራሲ “ነብስኻ ምኽባር፣እቲ ዝኸበረ ክዳን ሰብ ንሰብነቱ ዝሽፍነሉ፣ስምዒቱ ኣለዓዒሉ ንኣእምሮኡ ኣነቓቒሑ ትብዓት ዝህብ ኢዩ” ይብል። ታሪኽ ናይ’ዚ ሕጻን ንስሪ ከም ዝሕብሮ፣ ንሱ ኣካል ስድራ-ቤት ናይተን ደርሁ ከም ዘይኮነ ብምግንዛብ ናይተን ዝነፍራ ኣዕዋፍ(ንስሪ) ናይ ሓሳብ ምርኮኛ ኢዩ ነይሩ።ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ኣብ ሰማያዊ ሰማይ ዝነፍር ንስሪ ምስ ረኣየ፡ንሱ’ውን ከም ዝነፍር ብመንፈሱ ተታባቢዑ ናብቲ ሓቀኛ ስድራ-ቤቱ ተጸንበረ። ዘረባ ናይተን ደርሁ ከይሰምዐ፣ኣብቲ ክኸውን ኣሎኒ ኢሉ ዝኣመነሉ ጸኒዑ ስለ ዝተጓዕዘ ድማ ንሕልሙ ግሁድ ገበረ።
እምበኣር ኣብ ስደት ንዘለዉ ኤርትራዊያን መንእሰያት ወይ ሕጻናት፣ዋላ’ኳ ሓደ ዓይነት ዕድል ኣይኹን ከምቲ ሕጻን ንስሪ ተመሳሳሊ ኩነታት ኢዩ ዘጋጥሞም ዘሎ።ኤርትራዊያን ብዝለዓለ ቁጽሪ ናብ ብዙሓት ሃገራት ምዕራብ ኤውሮጳ፣ኣሜሪካ፣ካናዳን ኣውስትራልያን ይስደዱ ኣለዉ።ዝበዝሑ ደቅና ኣብዘን ሃገራት እዚኣተን ኣብ ዝተፋላለዩ ባህልታትን ማሕበራዊ ክብርታትን ይውለዱን ይዓብዩን።ኣበየናይ ክፍሊ ዓለም ንነብር ብዘየገድስ እቲ ዘይተርፍ ኣብ ደቅና ዘጋጥም ኩነት ማለት ምስቶም ዝተፋላለየ ሃገራዊ መንነት ዘለዎም ህዝቢ ሓድሕዳዊ ምፍጽጻም(ምትሕንፋጽ)ተግባራት ከም ዝህሉ ናይ ግድን ኢዩ።ኣብዚ ግን ንናይ ኤርትራዊ መንነትና ዘኹርዕ ነቲ ዘሎና ፍሉይ ባህልን ታሪኽን ክንዕቅቦ ኣዚዩ ኣገዳሲ ኢዩ።ዝኾነ ኮይኑ ኣብዚ ዘለናዮ ግዜ መበቆላዊ መንነትና ከም ኤርትራዊያን መጠን ኣብ መንእሰያት ወለዶ ደቅና እናተበረዘ ይጠፍእ ኣሎ።ኣብዚ እዋን’ዚ ከም ልሙድ ትዕዝብቲ ዝረኤ ዘሎ ደቅና ንሓደ ወይ ንሓንቲ ኤርትራዊ/ዊት ዘይኮኑ ምምርዓው ኢዩ።እቶም ካብኣቶም ዝውለዱ ሕጻናት ደቂ-ደቅና ድማ ናይ ኤርትራዊ መንነቶም ምርካብ ዘራጋግጽ ኣይኮነን።ብወገን መንእሰያትና ዝቐርብ ቅቡል ሓሳባት ኣሎ ንሱ ከኣ፣ ንሕና መንእሰያት እንራኸበሉን ተኣኪብና ማሕበራዊ ዝምድና እነማዕብለሉን ማሕበረ-ሰባዊ(ኮማዊ) ማእከል ወለዲ ክምስርቱ ወይ ከጣጥሑልና ኣይከኣሉን ዝብል ኢዩ።ከምቲ ሕጻን ንስሪ ከም ደርሆ ዘይኮነ ከም ንስሪ ናይ ምዃን ልዑል መንፈስ ዝነበሮ፣መንእሰያት ኤርትራዊያን ደቅና’ውን ኤርትራዊያን ኢና ዝብል ሓያል መንፈስ ከማዕብሉ ኣለዎም። ንደቅና ከም ኣብነታዊ ሞደል ክንኮኖም ካብ ክቡር ግዜና ሓጺር ግዜ ምስ ደቅና እንተድኣ ኣሕሊፍና ሓንቲ ክልኢት ትኹን ደቒቕ ህይወቶም ኣብ ምህናጽ ግደ ኣለዋ።
ንኣብነት ቻይናዊያን ናብ ከተማ ሞርጋን ምዕራብ ቪርጂንያ ክመጹ ዝጀመሩ ቅድሚ ውሑድ ዓመታት ኢዮም።ኣብ ሓጺር ግዜ ግን ናይ ገዛእ ርእሶም ሓያል ዝኾነ ማሕበረ-ሰብ ክምስርቱ ክኢሎም።ኣብታ ከተማ ዝቕመጡ ኩሎም ቻይናዊያን ንጡፋት ኣባላት ናይቲ ማሕበረ-ሰቦም ኢዮም።ንደቆም ቋንቋ ዓዶም ይምህርዎም፣ብዛዕባ መንነታዊ መበቆሎም፣ባህላዊ ውርሻኦምን ልምዳዊ ክብርታቶምን ከም ዝፈልጡ ይገብርዎም።ኣብቲ ከተማ ዝቕመጡ ቻይናዊያን ናይ ገዛእ ርእሶም ቆልዑ ይሃልዉዎም ኣይሃልውዎም ብዘየገድስ ኩሎም ኣብቲ ዝግበር ናይቲ ማሕበረ-ሰብ ንጥፈታት ይካፈሉ።ስለዚ እዞም ኣብዚ ከተማ’ዚ ኣብዚ ማሕበረ-ሰብ’ዚ ዝዓብዩ ዘለዉ ቻይናዊያን ሕጻናት ወይ መንእሰያት ልክዕ ከምቶም ኣብ ውሽጢ ዓዶም ብባህሎም እናተኾስኮሱ ዝዓብዩ ዘለዉ ቻይናዊያን፣ብዘይተፈልየ ኣገባብ ይዓብዩ ኣለዉ። ኣብ ካልኦት ሕብረተሰብ ከም በዓል ኮርያ፡ህንዲን ካልእን እንተ ተዓዘብና’ውን ብዛዕባ ዕቃቤን ኣከባብራን መበቆላዊ መንነቶምን ባህላዊ ውርሻኦምን ዘሎ ሓቅታት ኣዚዩ ዝምስገን ኢዩ። እንተድኣ ቻይናዊያን፡ህንዳዊያን፡ኮርያዊያንን ካልኦትን መንነቶምን ባህላዊ ውርሻኦምን ብጽኑዕ ዝዕቅቡ ኮይኖም፣ብተመሳሳሊ መንገዲ ንሕና ኤርትራዊያን ኣብ ስደት ዘሎና ብዘይ ገለ ምኽንያት ስለ ምንታይ ናትና ክንዕቅብ ዘይንኽእል? እምበኣር ብዛዕባ ኣብ መንጎና ክህሉ ዝግበኦ ሓድሕዳዊ ዝምድናን ርኽክባትን ኣበርቲዕና ክንሰርሕ የድልየና ኣሎ።
ኣብ ብጫካ ዝተዋሕጠ ናይ ህይወት ናብራ፣ብዘይ መንነታዊ ስምዒት ህይወት ትርጉም የብላን።ስለዚ ንሕና እቶም ዓበይቲ ትውልዲ ደቅና ንምንቃሕ ተኣኪብና ምስራሕ የድልየና ኣሎ።ንሱ ከኣ ንደቅና ናብ ናይ ኤርትራዊያን ኮማዊ ማእከል ወይ ሃይማኖታዊ ትካላት ወይ ባህላዊ ውርሻን ሃገራዊ መንነትን ዘንጸባርቕ መደብ ብምድላው እናምጻእና ብዛዕባ ሃገራዊ መንነቶም ከነፍልጦም ኣሎና ኩሎም ኤርትራዊያን ምሁራትን ሞያዊያንን እውን እታ ቀዳመይትን ኣገዳሲትን ስጉምቲ ሕጂ ክወስድዋ ዝግበኦም ንመንእሰያት ተካእቶም ኣርኣያ ብምዃን እጃሞም ምብርካት’ያ።ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ዘጋጥም ነገራት ንስምዒትና ዝትንክፍ ምዃኑ ምፍላጡ ኣገዳሲ ኢዩ።በዚ ምኽንያት ከኣ ኢዩ ንመንነትና ብክንክን ዓቂብና ኣብ ማሕበራዊ ዝምድና ህዝብና ክትቅጽል ዝድለ።ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ኣብ መንጎና ዘሎ ዝመስል ኣገዳሲ ዘይኮነ ርክባት ኣብ ስምዒት ናይ መን ምዃና ኣገዳሲ ሳዕቤን ኣለዎ። ርእሰ-መንነትና(ንሰብነትና ብከመይ ንርእያ) ንማሕበራዊ መንነትና (ካልኦት’ከ ከመይ ይርእዩና) በቲ ኣብ ከባቢና ዘጋጥም ኩነታት፣ክብርኽ ወይ ክረጋገጽ ወይ ክዳኸም ይኽእል።ስለዚ ኣብ ኣከባቢና ጠቓሚ ወይ ሓጋዚ ዝኾነ ጥጡሕ ባይታ ንመንእሰያት ወለዶ ምፍጣር፣ኣብ መንጎኦም ዝምድና ንምህብታም ኣገዳሲ ኢዩ።ኣብ ማሕበራዊ ሓድሕዳዊ ምፍጽጻማት ሓድነትናን ውሕደትናን ከም ኤርትራዊያን መጠን ክሕይልን ውሕስነት ዘለዎን ክኸውን ይኸል’ዩ፣እንተድኣ ንኤርትራዊ መንነትና ብዕምቆት ኣኽቢርናን ኣሐይልናን ኣብ ሕብረተ-ሰብና ድማ ስምምዕን ሰላምን ከም ዝሰፍን ጌርና።ብሩህ ከም ዝኾነ ከምቲ ንስሪ፣ንስሪ እምበር ካልእ ክኸውን ዘይኽእል ከመኡ’ውን ኤርትራዊ፣ኤርትራዊ ጥራሕ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል።ንኤርትራዊ መንነትናን ባዕልናን እንተ ዘይኣኽቢርናን ዓቂብናን ብኽንክን እንተ ዘይሒዝናን ካልእ ዋላ ሓደ ዘኽብረና ክህሉ ኣይክህሉን ኢዩ።


c: text/html

text:
ትግራዋይ መንነት?
I. መበገሲ ሓሳብ
ትግራዋይነት እንታይ እዩ? መቦቆሉ ካበይ እዩ? ናበይ ገፁኸ የምርሕ ኣሎ? በየናይ መንፊታዊ መዐቀኒ ንምዝኖ? ብተግባር ከመይ ንገልፆ? ሓቂን ሓሶትን ከመይ ንፈልጥ? ስርወ መሰረቱ እንታይ እዩ? ዝብሉ ናይ ፍልስፍና ሕቶታት ኣልዒልካ መልሲ ምእላሽ መሰረት ስልጣነና ዝኾነ መንነትና ኣለሊና ንቕድሚት ክንምርሽ ካብ ዘኽእሉና ናይ ኩሎም ፃዕሪታት እቲ ዝዓበየ ርእሰደብሪ ጉዳያት እዩ ምባል ምግናን አይኸውንን። ደቂ ሰባት ክፈልጡወን ላሕ ካብ ዝብሉለን ሓቅታት ውሽጢ እተን ክልተ ወሳናይ ቦታ ሒዘን ይረኣያ። እታ ሓንቲ መንነቶም ንምፍላጥ ዝገብርዎ ፃዕሪ እንትትኾን እታ ካልአይቲ ድማ ተፈጥራዊ ሕጊታት ኣለሊዮም ናብ ረብሐኦም ብምውዓል መንነቶም ንምቕፃል ዝገብርዎ ምርምር እዩ። መንነት ናይ ደቂ ሰባት ህልውና መሰረት፣ ናይ ቐፃሊ ጉዕዞ ሓባሪትን፣ መራኻቢት ሓረግን ብምኻና ክትእለሽ፣ ተለሊያ ክትለምዕ፣ ብወለዶታት ክትውረስን፣ ሞተር ስልጣነ ክትከውን ዝግባአ ሓቂ እያ። መንነቱ ኣለሊዩ ንባዕሉ ዘየልምዕ ህዝቢ ኣብ ጉዕዞ ታሪኽ ከም በረድ ሓቓቒ እዩ። ኣብ ዓለምና እስካብ ሐዚ ዝተርአዩ ስልጣነታት ውን ኣብ ሑሉፍ መንነቶም ተሞርኩዞም ዝተሃነፁ ወይ ከዓ ሓዱሽ መንነት ንምህናፅ (ከም አሜሪካውያን) ኣብ ዝተገበሩ ገድልታት ዝተገለፁ እዮም። ኮይኑ ግን ኣብ ታሪኽ ደቂ ሰባት ተደጋጊሙ ብዝተርአየ ዘይምዑሩይ ማሕበረሰባዊ ርክባት ምኽንያት ናይ መንነት ምውሕሓጥ፣ ምጥፍፋእ፣ ምፅቕቓጥን ምውርራስን መስርሕ ሓሊፎም ህልውንኦም ዘረጋገፁ መንነታት ውሑዳት እዮም። ትግራዋይነት ድማ ካብኦም ሓደ እዩ።
ናይ ትግራዋይነት መንነት ካብ ቅድሚ ክርስቶስ ሓደ ሺሕ ዓመት ጀሚሩ እስካብ ዓሽራይ ክፍለዘመን ብስልጣነ ምሕዋር ዝተሓምበበ እንተኾነ ውን ብፍላይ ካብ ልደት ክርስቶስ ዓሰርተወክልተ ክፍለዘመን ጀሚሩ ኣብ ሀገርና ብዝተፈጠረ ዝተዛብዐ ማሕበረሰባዊ ርክባት ምኽንያት ግን ከምዘይትስእ ክድቆስን ብድኽነት ዓለባ ተሸሚሙ ንኽቕበርን ተበይንሉ ዘይዛሪ ጥቕዓታት እንተበፅሖ ውን ሓደ ግዘ እናተሰአ ካሊእ ግዘ እናተዓብለለ ከምዝተደጎለ ሓዊ ፍሕም እናበለ ናይ ሕልኽላኽ ጉዕዞ ሓሊፉ ኣብዚ በፂሑ አሎ። ድሕሪ ምንቁልቋል ናይ አክሱማዊት ስልጣነ ትግራዋይነት ካብተን ርእሱ ዘቕነዐለን እዋናት ንምጥቃስ ዝአክል እስጢፋኖሳውያን ብልምዓታዊ ኣተሓሳስባን መንግስታዊ ኣምርን ኣብ መበል ዓሰርተ ሓሙሽተ ክፍለዘመን፣ ዘርአያቆብ ብፍልስፍና ኣብ መበል ዓሰርተ ሹድሽተ ክፍለዘመን፣ ኣሉላ ብወታደራዊ ሳይንስ ኣብ ዓሰርተ ትሽዓተ ክፍለዘመን፣ ገብረሂወት ባይከዳኝ ብልምዓታዊ ኢኮኖሚክስ ኣብ መበል ዒስራ ክፍለዘመን፣ ቀዳማይ ወያነ ብዲሞክራሲ (ቅንጪ ማዕርነትን መሰል ርእሰውሳነን) ኣብ መበል ዒስራ ክፍለዘመን፣ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ፌደራለዊ ስርዓት ብምህናፅን ማዕርነታዊ ሓድነት ኢትዮጵያ ብምብሳርን ኣብ መበል ዒስራን ዒስራን ሓደን ክፍለዘመን ወዘተረፈ የካትት። ናይ ኣኽሱም ስልጣነ አብቲ መዋእል ምስዝነበሩ ናይ ሮምን ቻይናን ስልጣነታት ዝወዳደር ናይ ወዲሰብ ዕብየት ብራኸ ዘመስከረን እቲ አብአፍሪካ ብሕታዊ ናይ ፅሕፈት ቋንቋ (Writing language) ዘበርከተ ስልጣነ እንትኾን እኒ ዘርኣ ያቆብን እስጢፋኖሳውያንን ድማ ቅድሚ እቲ ኣብ አውሮጳ ዝተርአየ ናይ አብርሆት (enlightenment) ዘመን ዝተገለፁ ሓቂታት ኮይኖም ብታሪኽ ተመዝጊቦም ይርከቡ። ኣሉላ ናይቲ መዋእል ብሕታዊ አፍሪቃዊ ጀነራል ተባሂሉ እንትስየም ገብረሂወት ባይከዳኝ ድማ ንአውሮፓውያን ልሂቃት ሰለሳ ዓመታት ቀዲሞም አምር ልምዓታዊ ኢኮኖሚክስ ንዓለም ዘፋለጡ ምሁር ከምኡ ውን ብህወሓት ዝተመርሐ ብረታዊ ቃልሲ ትግራይ አብ ዓለም ዝተዓወተ ብሕታዊ ናይ ገባር ወያነ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኮይኑ ይርከብ። እሞ ደኣ ከምዚ ዝበለ መስተንክር ዝሰርሕ መንነት ዘለዎ ህዝቢ ብኸመይ ኣብጭራ ናይ ዓለም ሃገራት ተሰሊፉ ንሪኦ?
መንነትና ብሰንኪ ዝበፅሖ ናይ ሓደ ሺሕ ዓመታት ዕብለላ ጠቕሊሉ እንተዘይሞተ ውን ገሊኡ ክፋሉ ተቐቢሩ ገሊኡ ብጠቐር ተሸፊኑ ገሊኡ ተጨዊዩ ዝተረፈ ድማ ብፃህያይ ግዳማዊ እታዎታት ተድጉሉ ፍሕም ይብል ኣሎ። ኣብዚ መዋእል እዚ እቲ ካብ ሓደጋ ዝተረፈ ናይ ትግራዋይ መንነት በቲ ካብ ባዕዲ ዘተአታተናዮ ዕወል ይዕብለል ብምህላው ምስዓቕምና ክንለምስ፣ ምስክብርና ክንዋረድ፣ ንባዕልና ሙኻን ጠንጢንና ንኻልኦት ክንመስል ሑኽ አብ እንብለሉ ናይ ዒንኪልልን ሑቱኽቱኽ ግዘ በፂሕና ንርከብ። ሐዚ ግን ክንርድኦ ዝግበአና ሓደ ሓቂ ኣሎ። ንሱ ኸዓ ድሕሪ ሐዚ ከምቲ ዝሓለፈ ሓደ ሺሕ ዓመት ኣብ ዒንኪልል ኣቲና እንፀንሐሉ ግዘ ዘይብልና ሙኻኑ እዩ። በዚ ሐዚ ዘለናዮ ክንቅፅል እንተፈቒድና ድማ ሙሉእ ንሙሉእ ኢድና እንህበሉ ግዘ ነዊሕ ኣይኸውንን። ስለዚ እዚ ወለዶዚ ንትግራዋይነት ካብ ሞት ሓደጋ ኣውፂኡ መሊሱ ንኽዕምብብ ክህደስን ኢሉ ውን ናይ ስልጣነና መስረት ክኸውንን ከውሕሶ ኣለዎ። ትግራዋይ ሃገራዊን ዓለምለኻውን ተደላይነት እንተደኣ ክህልዎ ኮይኑ ኣብ ትግራዋይነት ዝሙርኮስ ውሑስ ስልጣነ እንተፈጥር፣ ካብ ዒንኪልል ወፂኡ ናብ ርሑብ ምዕባለ እንትሰግር፣ ክብርታትና ደረት አልቦ ፍልፍል ሃፍቱ ጌሩ ኽጥቀም እንትኽእል ጥራሕ እዩ። ብኻልኦት እንኽበር ንባዕልና እንትነኽብር ስለዝኾነ እዘን አብ ላዕሊ ዝተወከሳ ፍልስፍናዊ ሕቶታት ትግራዋይነት መመሊስና ክንምርምር ዘገድድ መድረኻዊ ውራይ ተፈጢሩ ኣሎሞ ኩለና ንወከስ።
ትግራዋይነት ዝምልከቱ ፍልስፍናዊ ሕቶታት ንምምላስ ኣብ ዝግበሩ ፃዕሪታት ሳይንሳዊ ናይ ምርምር ስነ ብልሓት ዓብዩ ግደ ክፃወት እዩ። እቲ ሳይነሳዊ ምርምር ውፅኢት ክህልዎ ዝኽእል ድማ ንትግራዋይነት ኣመልኪቶም እስካብ ሐዚ ዝተገበሩ ፅንዓታት ብአግባቡ ክጥርነፉ፣ ተመዓራሪዮም ብላይብራሪ መልክዕ ንመንበብቲን ተመራመርቲን ተበፃሕነት ክህልዎም ምግባር ተደላይነቱ ዝዓዘዘ እዋናዊ ውራይና ክኸውን ኣለዎ።
ኮይኑ ግን ሕቶ ትግራዋይነት ውሁልል ማሕበራዊሰባዊ ፍልጠት ደአምበር ካብ አእምሮ ሊቃውንቲ ፈልፊሉ ንህዝቢ ዝፈስስ ገፀበረኸት ኣይኮነን። ስለዝኾነ ውን ካብቲ ብውልቀሰባት ዝግበር ምርምር ንላዕሊ ኣብ ህዝብና ብፍላይ ድማ ኣብ ገባር ትግራዋይ ዘሎ ዐሙቕ ፍልጠትን ጥበብን (Wisdom) ንምርዳእን ስርዓት አትሒዝካ ንወለዶታት ንምውርራስን ክግበር ንዝለዎ ፃዕሪ ልዑል ቆላሕታ ክወሃቦ ኣለዎ። ትግራዋይነት እንታይ እዩ? ካበይከ መፂኡ? ወዘተረፈ ዝብሉ ሕቶታት ንምምላስ ዝግበሩ ምርምራት ብዝንተሞገታዊን ዝተወሳሰበ ስነሓሳብ ስርዓታዊ ምልከታን (colplex adaptive system & dialectics perspective) ኽረአ አለዎ። ዋና ዕላምኡ ድማ መንነት ምልላይ እንተይኮነስ ትግራዋይነት ከም ሞተር ናይ ኩለመዳያዊ ስልጣነ ጌሩ ዝጥቀም ማሕበረሰባዊ ምንቅስቃስ (Social discourse) ምፍጣር ክኸውን አለዎ። ስለዚ ኩሉ ግዱስ ትግረዋይ እተን አብ ላዕሊ ዝተልዓላ ሕቶታት ንምምላስን እቶም መንነትና ዘይውክሉ ባዕዳዊ እታዎታት ቐንጢጡ ንምድርባይን ክዋሳእ ይግባእ። አሽዑ እዩ ኸዓ እቲ ሓቀይና መንነትና እናተኾለዐ ንቑጠባዊን ኩለመዳያዊን ሓርነት ተጋሩ ዘይነፅፍ ዓቕሚ እናፈጠረ ልዑል ስልጣነና ክነምልስ እንኽእል።
II. ነፀብራቕ ኣብ ትግራዋይነት (Reflection on tigrian identities & values)
ትግራወይነት ኣምር፣ እምነትን ሓቂን እዩ። ምስ ዘርኢን ደምን ዝተሓሓዝን ኣብ ኣእምሮ ሰባት ዝፍጠርን ፐርሴፕሽንን ኣይኮነን። ትግራዋይነት ኣምር ጥራሕ እንተይኮነትስ ናይ ኣምራት ኣዶ እውን እያ። ምኽንያቱ ንኣሸሓት ዓመታት ኣብ ሞንጎ ሕብረተሰባት ኣብዝተኻየደ ናይ ፖለቲካዊ፣ ፍልስፍናዊ፣ ማሕበረሰባዊ፣ ታሪኻዊ፣ ስነልቦናዊ፣ መንነታዊ፣ ባህላዊ፣ ቁጠባዊ፣ ሳይንሳዊ፣ ቴክኖሎጂካዊ ወዘተርፈ ዝግመታዊን ቅፅበታዊን መስተጋብራትን ለውጥታትን ውፅኢት ስለዝኽነ። ትግራዋይነት ኣብዞም ንልዕሊ ሰለስተ ሺሕ ዓመታት ዝተኻየዱ ማእለያ ዘይብሎም ናይ እንዳታት፣ ዓሌታትን ብሄረሰባትን ምዝማድን ምትእስሳራትን ዝተፈጠረ ልዑል ብህራዊ ውዳበ መግለፂ ውን እዩ። ብሓፂሩ ናይ ህዝቢ ትግራይ መንነት መግለፂን ህዝቢ ትግራይ ምስ ኩሉም ደቂሰባትን ዝካፈሎም ክብርታት (Shared values) ፣ እምነታትን ፍልስፍናን ትሕዝቶን እዩ። ትግራዋይነት ቋንቋ ብጂኦግራፊን ኣይውሰንን።ቋንቋ መንነት ዝግለፀሉ ሓደ መልኽዕን ትሕዝቶን ዋላ ይኹን እምበር ናይ ትግራዋይነት ደራቲ ሓፁር አይኮነን። ስለዝኾነ ውን ትግራዋይነት ኣብ ትግርኛ፣ ኩናማ፣ ሳሆ፣ አገው፣ ዓፋር፣ ኣምሓርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ሶማልን አብ ሃገርና ኣብ ዝርከቡ ኩሎም ቋንቋታት ጥራሕ እንተይኮነስ ኣብ ዓረብኛ፣ ሂብሩ፣ እንግልዝኛን ካልኦትን ውሽጢ እንረኽቦ ኣምርን ሓቂን እዩ። ንኣብነት ናይ ያሬዳዊ ጥበብን ናይ ዘርኣያቆብ ወዲ ሰብ ዘለዎ ናይ ምስትውዓል ልዑል ዓቅሚ ተጠቒሙ ሓቂ ንምርካብ ክመራመር ኣለዎ፣ መንግስቲን ሃይመኖትን ክፈላለዩ ኣለዎም ዝብል ፍልስፍናን ትግራዎት ንወዲሰብ ካብ ዘካፈልናዮም ብዙሓት ክብርታትና እቶም ውሱናት እዮም።
ትግራዋይነት እምነትን ሓቂን ውን እዩ። ንኣብነት ሓደ ኩናማ ወይ ድማ ሓንቲ ናይ ኢሮብ ተወላዲት ዝርኦምን ቋንቁኦምን እንትሕተቱ ናይ ኩናማን ሳሆን መቦቆሎም የብራህርሁ። መንነቶም እንትሕተቱ ድማ ትግራዎት ኢና ይብሉ። ስለዚ ትግራዋይነት ዓሌት እንተይኮነስ እምነት እዩ። ትግራዋይነት ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ ውን እዩ። ብትግራዋይነቱ ዝተኣማመን ዝኽነ ሰብ ኣብዝኸደ ኸይዱ እተን ናይ ትግራዋይነት መግለፂ ዝኾና ክብርታት (Values) ባዕሉ ኮይኑወን ይርከብ። ንኣብነት ሓላፍነት ምውሳድ፣ ብፅፍርኻ ምዕባይ፣ ሰብኣዊነት (ንፀላኢ ማሪኹ ዝሕብሕብ) ፣ ምትእምማን (Trust) ፣ ሓቀይናነት (Integrity) ፣ ምትሕልላይ፣ ሓቦ፣ዓድኻ ምፍታው፣ ስዕስዒት፣ ትብዓትን ዓርሰ ምትእምማንን ብተግባር ይገልፀን። ትግራዋይነት ካሊእ መግለፂ ውን ኣለዎ። አብ ስርዓትን ሕግን ምትእምማን፣ ነዊሕ አጠማምታን ቅሳነትን፣ ናይ ተዋረድ ስርዓትን ስሩዕነትን (Formal hierarchy)፣ ንፍትሒን ማዕርነትን መስዋእቲ ምኽፋል፣ ንሽግር ዘይምብርካኽ፣ ልባምነትን ምዕጋስን፣ ጭቆና ዘይምቕባል ወዘተርፈ ተባሂሉ ክዝርዝር ይኽእል። ናይ ቀዳማይ ወያነ ቅንጪ ማዕርነትን ዓርሰ ምሕደራን ሕቶ፣ ናይ ካልአይ ወያነ ማዕርነታዊ ሓድነት ሕቶን ህዝቢ ትግራይ ዘካየዶ ተጋድሎን ኣብ ናይ ወዲ ሰብ ታሪኽ መዝገብ ዝሰፈሩ ናይ ትግራዋይነት መርአያታት እዮም።
ትግራዋይነት ኢትዮጵያውነት ውን እዩ። ህዝቢ ትግራይ ብታሪኹ ትግራዋይነቱ ካብ ኢትዮጵያውነት ነፂሉ ሪኡ አይፈልጥን። ኣብ ኩለን ፀረ ወፅዓ ዘካየደን ወያነታት እውን ንኢትዮጵያውነቱ ኣብ ሕቶ ኣእትዩ ኣይፈልጥን። ገረብና ንሓሉ ቕንጪ ማዕርነት ኢሉ ኣብዝተለዓዓሉ ኣብ ቐዳማይ ወያነ ውን እንተኾነ ኣብክሊ ኢትዮጵያውነቱ ኮይኑ ዘዐሎ ናይ ፍትሒ ሕቶ ጥራሕ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ትግራይ ንኢትዮጵያውነቱ ፍሉይ መስዋእቲ ውን ከፊሉ እዩ። ኢትዮጵያ ንምጉዕፃፅ ዝተኻይዱ ካብ ቴስዓ ፐርሰንት ንላዕሊ ኩናታት ኣብ ትግራይ እዮም ተኻይዶም። መብዛሕትኦም ግጥማት ድማ በይኑ ኮይኑ ዘካይዶም እዮም። እቲ ልዕሊ ሚእቲ ሺሕ ሂወት ዘኽፈሎ ናይ ሓርነት ዕጥቃዊ ቃልሲ ድማ ናይ ህዝቢ ትግራይ ኢትዮጵያውነት ህያው ምስክሩ እዩ። ሕዝቢ ትግራይ ንኢትዮጵያውነቱ እንትዋደቕ ግን ሕልፊ ሓቲቱ ኣይፈልጥን። ባህጉ ኩሎም ብማዕረ ዝነብሩላ ሃገር ክትህሉ ጥራሕ እዩ። ስለዝኾነ ውን እምነቱ ኩሎም ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝቢታትን ኢትዮጵያ ብማዕረ ዝነብሩሉ ፈደራላዊ ድልሞክራሲያዊ ስርዓት ተኺሉ እዩ።
III. ሐዚ ትግራዋይነት ናበይ የምርሕ አሎ?
ኣብ ታሪኽና ትግራዋይነት ኣብ ልዑል ብርኪ ዝበፅሐሉ ወርቃዊ መዋእል እንተሃልዩ ኣብ ናይ ደኣማትን አክሱማዊን ስልጣነ ግዘ እዩ።ካብኡ ንደሓር ኣብ መበል ዓሰርተ ሓሙሽተን ዓሰርተ ሹዱሽተን ክፍለ ዘመናት ብዘርኣ ያቆብን እስጢፋኖሳውያንን ቅልቅል ኢለን ዝሃሰሳ ፍልስፍናዊ ምዕባለታት ምስቲ ኣብ መበል ዓሰርተ ሸውዓተ ክፍለዘመን ኣብ ኣውሮጳ ዝተርኣየ ናይ ንቕሓትን ዝላን ምዕባለ (enlightnment) ዘመን ዝመሳሰል ባህሪ ዝነበሮ እዩ። ድሕሪኡ ትግራዋይነት ርእሱ ዘቕነዕሉ ግዘ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ካልአይ ወያነ ህዝቢ ትግራይ እዩ። ናይ ትግራዋይነት ክብርታትና እቶም ቐንዲ ፍልፍል ዓወት ብረታዊ ተጋድሎና ነይሮም። እቲ ዕጥቃዊ ቓልሲ ብወገኑ ትግራዋይነት ተኾሊዑ ክረአ ዕድል ዝኸፈተ መድረኽ ነይሩ። ንኣብነት እቲ ንዘመናት ተረጊፁ ዝፀንሐ ቋንቋ ትግርኛ ብመንገዲ ዕጠቕ፣ ወይን፣ ተጋደልን ማዕበልን ዝተብሃላ ጋዜጣታትን ከምኡ ውን በቲ ናይ ውድብ ሕትመት ዝነበረ ባዶ አርባዕተን ብዝብል ዝፅዋዕ ዝነበረ ሐዚ ሜጋ ተባሂሉ ዝፍለጥ ትካል አቢሉ ናይ ስነፅሑፍ ቋንቋ ክኸውን በቒዑ እዩ። አብ ሓራ መሬትና ብናይ ሀዝቢ ሙሉእ ተሳታፍነት ህዝባዊ ባይቶታት ተጣይሸን ናይ ሀዝቢ ትግራይ ፍትሓዊን ዲሞክራሲያዊን ምሕደራ ጥበብን ኣምርን ብተግባር ኣመስኪሩ እዩ። እቲ ዳርጋ ህልውንኡ ጠፊኡ ዝነበረ ትግረዋይ ኪነጥበብ ብባህሊ ህወሓት ጠጢዑ ኣብ ምዕባለ መንነትናን ሓድነትናን መስተንክራዊ ግድኡ ዝፃወተሉ ብርኪ በፂሑ ነይሩ። ህዝባዊ ፍትሒ ጠጢዑ ናይ ህዝብና ናይ ዘመናት ናይ ፍትሒ ፃምእ አብ እግሪ ዳዕሮ፣ ሳግላ፣ ሞሞናን ኪሊዖውን እንተርዊ ተራእዩ። ናይ ዓርሰ ሙርኮሳ ፍልስፍና፣ ኣተሓሳስባን ተግባርን ትግራዋይነት ገዊዱ ኣብ ህዝቢ ዝአምን ንህዝቢ ዝስዋእ ተጋደላይ ሃኒፁ መስተንክራዊ ዓወት ኣመዝግቡ። ህዝቢ ትግራይ ብኹናት ፀት ዝበለ ናይ ተፋጥሮ ሀፍቱ ሓደ ኢዱ መዋሮ ሓደ ኢዱ ብረት ሒዙ ብፅፍሩ ከሕዊ ተራእዩ። እቲ ካብ ይሓ ስልጣነ ጀሚሩ ዝተሃነፀ ብዝተወደበ ናይ ሓፋሽ ምንቅስቃስ ታሪኽ ናይ ምስራሕ ትግረዋይ ባሕልና ኣብ ዝለዓለ ፀፍሒ በፂሑስ ነቲ ኣብ ኣፍሪካ ተወዳዳሪ ዘይነበሮ ናይ ደርጊ ሓይሊ ምድምሳስ ክኢሉ። ወያነ ናይ ባዕሉ ናይ ትምህርቲ ስርዓት ዘርጊሑ መበቆለዊ ፍልጠት ምስ ሳይንስ ኣወሃሂዱ ከስፋሕፍሕ ጀሚሩ ነይሩ። ኣብ ፅፉፍ መፅናዕቲ ናይ ሓፋሽ መበቆላዊ ጥበብን ፍልጠትን ተሞርኩዙ ምስ ዘመናዊ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ኣተአሰሲሩ ኣብቲ ዕጥቃዊ ቓልሲ ዝፈጠሮ ዓቕሚ ንትእምት ምፍጣር መሰረት ኣንፂፉ ሓሊፉ። ቁሸት እምቢታት ዓምቢበን ህዝቢ ባዕሉ ንባዕሉ ዘመሓዳድረሉ፣ ማዕርነት ኩሎም ክፍልታት ሕብረተሰብ ኣብ ፖለቲካን ቑጠባን ዘረጋገፀሉ፣ ድሑር ልምድታትን ባህሊን ዘምበርከኸሉ፣ ናይ ልምዓት ንጥፈታቱ ዘወሃህደሉ፣ ፀጥታን ፍትሒን ዘንግሰሉን ተፀባይነት ወጊድ ኢሉ ኣብ ባዕሉ ዝተአማመነሉን ስርዓት ዝፈጠረሉ ኩነታት ነይሩ።
ኮይኑ ግን ድሕሪ ዓወት ዕጥቃዊ ቃልስና እቲ ቅድም ኢሉ ክዕምብብ ጀሚሩ ዝነበረ ናይ ትግራዋይነት ክብርታት በቲ ዝጀመሮ ናህሪ ብዘይ ምቕፃሉ መሊስና ንአሉታዊ ባዕዳዊ እታዎታት ኢድና ክንህብ ዘቃለዕና ኩነታት ተፈጢሩ። ደርጊ ምስተደምሰሰ ትኹረትና ኩሉ ናብ ሃገር ምቕናዕ ዘይሩ ንባዕልና ክንህቦ ዝግበአና ትኹረት ዘንጊዕና። እቶም ክዕምብቡ ጀሚሮም ዝነበሩ ክብርታትና ክዕቀቡን አብ መንገስታዊ አሰራርሓታት ገዛኢ ቦታ ረኺቦም ክቕፅሉን ምግባር ተሳኢኑናስ ብላዕሊላዕሉ ሓዱሽ ካባ ብዝለበሰ ብትሕዝቶኡ ባዕዳዊ ብዝኾነ መንግስታዊ ቢሮክራሲ ተዓምፂፆም ተሪፎም። ኽብርታትና ብሕገመንግስትና ኣቢልና ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንምክፋል ዝተገበረ ሙከራ ናይ ዓወትና እቲ ቐንዲ መግለፂ እንተኾነ ውን እቶም ነቲ መንግስታዊ መሓውር ዝገዝኡ ዝርዝር ሕጊታት፣ ኣተሓሳስባታትን ተግባራትን ስለዘይተቐየሩ ሕገመንግስታዊ መትከላት ኣብ መሬት ክስጉሙ ኣይከአሉን። ስለዝኾነ ናይ ህዝባዊ ትምህርቲ፣ ህዝባዊ ሕክምና፣ ህዝባዊ ፍትሒ፣ህዝባዊ ምሕደራ፣ ህዝባዊ ልምዓትን ኢንቨስትመንትን፣ መበቆላዊ ቴክኖሎጂ፣ማሕበራዊ ልምዓትን ወዘተርፈ ስርዓታትና ብጥርኑፍን ደረቕን ቢሮክራሲያዊ ኣስራርሓታት ዝተዓብለልሉ ኩነታት ተፈጢሩ። ድሑር ልምድታትን ባህሊን እንደገና ደጊሶም። ከየንቲ ተጋሩ ምስ ካልኦት መሲሎም እንትሓድሩ ነታ ዝፈጠረቶም መቦቆላዊ ጥበብ ርሒቖም እንጀራ አብ ምብሳል ተበቲኖም አብዘይባሕሮም እንትሕምሱን ምርአይ ዕለታዊ ጋህዲ ኮይኑ። ወዮ ብፅፍሩ ዝተኣማመን ዝነበረ ህዝባዊ ዓርሞሸሽ ብናይ ሰበስልጣናት መፅብዓ ሰንሰን ኢሉ እግሩን ኢዱን አጣሚሩ ናይ ተፀባይነት ሓሳብ ኣዕቢዩ። ህዝቢ ናይ ኩሉ ነገር በዓል ዋና ምኻኑ ተሪፉስ ረብሕኡ ኣብ ኢድ ተራ ቢሮክራታት ወዲቓ ፍትሒ ንምርካብ በሮም ኣብ ምንኹሕካሕ ተፀሚዱ። ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልስና ፍንኽንኽ ምባል ዝጀመሩ ህዝባዊ ምህዞታት ተኸቲሮም። ቋንቋታትና ብጉርዲታት ቋንቋ ባዕዲ ለዝኦምን ትሕዝትኦምን ፀምልዩ። ነውርታት ምጥሓስ ልሙድ ተግባር ሙኻን ጀሚሩ። ኮታስ ትግራዋይነትና ኣብ ሕቶ ዘእቱ ብርኪ በፅሕና ግን ድማ ዘይወደቕናሉን ሕራነ ዝረአየሉን ኩነታት እዩ ተፈጢሩ ዝኒሀ ።
ስለዝኾነ ሐዚ ዘለናዮ መድረኽ ናይ ትግራዋይነት ቀፃሊ ዕድል ብዝምልከት ፓራዶክስ ጎሊሁ ዝርኣየሉ እዩ። ብሓደ ገፅ ናይ ህልውናን ቀፃልነትን ስግአት ብኸሊእ ገፅ ድማ ናይ አብርሆትን ሕዳሰን ተስፋ። ፈተና እንተሓየለ ውን ሐዚ ውን እቲ ግዘ አይመሸየን። ቃልስና ውን ክንቱ አይኮነን። ፍሕምሕም ዝብልን ተስፋ ዘስንቕን ብርሃን ውን አብ ቅድሜና እኒሀ። ካብቶም ተስፋታት ዘስንቑና ዓወታት ውሽጢ ብቋንቋና ክንመሓደር ብባህልና ክንኮርዕን ባዕልና ንባዕልና ክነመሓድርን ጉዳይና ክንውስንን ዘኽእል ናይ ሕገመንግስቲ በዓል ዋናታት ሙኻና እዩ። እቲ ሕቶ ሕገመንግስትና ዝፈጠረልና ዕድላት ከመይ ተጠቒምናሉ ዝብል እዩ። እቲ ካልእ ዕድል ብመሰረቱ መንነቱ ዘይለቐቐ ልባም ህዝቢን ክብርታትና ንጥቕዓት ይቃልዑ አለው ኢሉ ዝሓረነ ትግራዋይ ኢንተሌክት ዘበጋገሱዎም ተበግሶታትን ምህላዎም እዩ። እቲ ሕቶ ነዚ ዕድል መዝሚዝና ከመይ ንመርሽ ዝብል እዩ። እቲ ሳልሳይ አብ ትግራይ ብዘለዋ ዩኒቨርስቲታት አቢለን ዝተጀመራ ግን ድማ ዝተበታተና መፅናዕቲታትን ከምኡ ውን ብብሄራዊ መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣቢለን ዝተጣየሻ ኣብስነ ቋንቋታት ትግራይን ስነጥበብን ዝነጥፋ ዘሕብን አጀማምራ ዘርኣያ ዘለዋ ናይ መፅናዕቲ ትካላት ምህላወን እዩ። ኣብዚ ውን ክለዓል ዘለዎ ሕቶ እዘን ትካላት ምስቲ ናይቲ ጥበብ ብዓል ዋና ዝኾነ ህዝቢ ማይንፀባን ኮይነን ከመይ ይዕንብባ ዝብል እዩ።
IV. ከምተጋሩ እንታይ ንግበር?
ቕድሚ እንታይ ንግበር ምርኣይና ትግራዋይነት ኣመልኪቶም ዝርአዩ ናይ ኣተሓሳስባን ኣጠማምታን ዝንባለታት ፈሊኻ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ብቐንዱ ኣብቲ እናዓምበበ ዝኸይድ ምይይጣት (Discourse) ዕምቆትን መልኽዕን እናሓዘ ዝኸይድ ኮይኑ ንመበገሲ ክኸውን እንተኽኢሉ ትግራዋይነት ብዝምልከት ዘለዋ ኣጠማምታ (World views) ብዘን ዝስዕባ ክግለፃ ይኽእላ እየን። ንሰን ውን፥
1. ንትግራዋይነት ከም ናይ ትግርኛ ተዛራቢ መንነት ጌርካ ምርአይ፣
2. ምስ ዘርእን ደማዊ መበቆልን አተአሳሲርካ ምርአይ፣
3. ብቐንዱ ከም መግለፂ መንነት፣ስልጣነ፣ ክብርታትን ፍልስፍናን ህዝቢ ትግራይ ተወሲዱ ህዝቢ ትግራይ ምስ ካልኦት ህዝብታት ውን ዝካፈሎም እሴታት (Shared values) ጌርካ ምርአይ፣
4. ከም ሓድነት ህዝቢታት ኢትዮጵያ ዝብትን ፀቢብ፣ትምክሕተኛን ህዝበኛን አተሓሳስባ ምርአይ ወዘተርፈ.
እዞም ኣብላዕሊ ዝተገለፁን ካልኦትን ትረኻታት ፈሊኻ እንተይፈለጥካ ብዛዕባ ትግራዋይነት ምስባኽ ሓይሊ ዝፈጥር ኣይኸውንን። ትረኻታት (Narratives) እንተይተተረዳእኻ እንታይ ንግበር ዝብል ሕቶ ምምላስን ተመሳሳሊ ቅዋም ሒዝካ ናብ ተግባር ዘእቱ ምንቅስቃስ ምፍጣርን ኣይከአልን። ኣብዚ ፅሑፍ እዚ ትግራዋይነት ክንብል እንተለና ነቲ ኣብቁፅሪ ሰለስተ ዝተጠቕሰ አጠማምታ መበገሲ ጌሩ እዩ። ካብዚ አንፃር እንታይ ንግበር ንዝብል ሕቶ ንምምላስ ኣብ ዝግበር ምይይጣት (discourse) መበገሲ ክኾና ዝኽእላ ዝስዕባ ነጥብታት ምቕማጥ ይከአል።
1. ብመጀምርታ ክብርታት ትግራዋይነት ብዝምልከት ከምተጋሩ እንታይ ጌጋታት ኢና ፈፂምና ዝብል ሕቶ ምፍታሽ የድሊ። ድኽመታትና ክንፍትሽ እንተለና ድማ ብዝነኣሰ ኣርባዕተ መዐቀንታት ከምዘማላእና ክነረጋግፅ ይግባእ። እቲ ሓደ ፍተሻና ካብቶም ተናፀላዊን ፀበብቲን መዐቅንታት (Reduced unit of analysis) ማለት ውን ፖለቲካ፣ ሃይማኖት፣ ውልቀሰብ ወዘተርፈ ወፂኡ ካብ ልዑል ናይ ሓሳብ ድራኸ (Consciousness) ይብገስ ምህላው ነረጋግፅ። እቲ ካልኣይ ናይ ፍተሻና ወሰን (Scope) ክንዲዝኸኣልናዮ ንድሕሪት ተመሊስና ንዕድመ ትግራዋይነት ዘካትት ናይ ግዝ ክልል ዝሓቁፍን ንቕድሚት ብዝሕንበብ አጠማምታን ክግዛእ ኣለዎ። እቲ ሳልሳይ ዕላማ ፍተሻና ንቐፃሊ ስልጣነና ብዝህልዎ ዋጋን ረዚንነትን አንፃር ብዓይኒ appreciative inquaiery ኽረአ አለዎ። እቲ ራብዓይ ነጥቢ ድማ እቲ ቐንዲ ጉዳይ ንቕሓታዊ ሕቶታት እናተልዓሉ ቐፃሊን ህዝባዊን ምይይጣት (dialogue & discourse) ምውልዖም እምበር እቲ መልሲ ክኸውን የብሉን።
2. ትግረዋይ ክብርታትና ፈሊና ክነልምዕ አለና። እዚ ሰለስተ ነንባዕሎም ዝመጋገቡ ውራያት ዝሓዘ እዩ። ብሓደ ገፅ እቶም ንአሸሓት ዓመታት ከም አልማዝ ብሓይሊ ፀቕጢን ሓዊን ተፈቲኖም ዝሓለፉ ክብርታትና ኣለሊኻ ንኹለመዳያዊ ሕዳሰና ፀዓታዊ ፍልፍል ኮይኖም ከገልግሉን ናብ ጭቡጥ ቁጠባዊ ፣ ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማሲያዊ፣ ሳይንሳዊን ቴክኖሎጂያዊን ዓቕሚታት ተለዊጦም ዓለምለኻዊ ቦታና ከዕብዩ ምግባር እዩ። ብኻሊእ ገፅ ድማ መንነትና ዝዕብልሉ ዘለው ባዕዳዊ ፃህያያትን ጠቐራትን አብ ኩሉ ስርዓታዊ ብርክታት ማለት ውን አብ ዓለማዊ አጠማምታን አተሓሳስባን (World views & paradaigms) ፣ አብ ሕጊታትን አሰራርሓታትን፣ አብ ቴክኒካዊን ናይ ስራሕ ከይዲታትን ከምኡ ውን ብውልቀሰብ፣ ብጉጅለ፣ ብትካላትን ብሕብረተሰብን ደረጃታት ናይ ምፅራግ ዝተወደበ ናይ ሓፋሽ ምንቅስቃስ ምውላዕ እዩ። እቲ ካሊእ ክብርታትና ናይ ምልማዕ መልክዕ ድማ ብዝተፈላለዩ ሓይልታት ኮነ ተባሂሉ ዝተጨወዩን ዝተረገፁን ክብርታት ህዝቢ ትግራይ ኣብ መፅናዕቲ ብዝተደረኸ መንገዲ ናብ መረበቶም ናይ ምምላስ ምንቅስቓስ ምውላዕ እዩ።
3. አብዝኾነ እዋን ዝኾነ ዓይነት አፈላላይ ይሃሉ ትግራዋይነት አብ ምድርዳር ዘይአቱ ናይ ሓድነትና ሰረት ጌርካ ምጥቃም የድሊ። ሰባት ስለዝኾና ብፖለቲካ፣ ብእምነት፣ ብውልቃዊ ስብእናን ድሌትን ከምኡ ውን ብኻልኦት ጉዳያት ክንፈላለ ይግባእ። ኩሎም ኣፈላላያትና ግን ካብ ትግራዋይነትና ተበጊሶም አብ ትግራዋይነትና ዝዓልቡ እምበር ሓድነትና ዘፍርሱ ክኾኑ የብሎምን። ስለዝኾነ ውን ትግራዋይነት ንኹሎም አፈላላያትና ዝሓቖፈ ልዑል መተአሳሰሪ ዘይብጠስ ናይ ሓድነትና ገመድ እዩ። እዚ ማለት ዘርኡ ብዘየገድሽ ትግራዋይነትና ዝተኻፈለ ሰብ ከም ባዕልና እንሓቑፎን መሓዛናን እዩ። ደሙ ብዘየገድሽ ትግራዋይነትና ዝፃረር እሴት ዝተላበሰ ሰብ ከም ዕንቅፋት ሪኢና እንተኺእልና ብማዕዳን ትምህርቲን ክንመልሶ እንተዘይኺእልና ድማ ክንቃለሶን ክነግልሎን ኣለና።
4. ትግራዋይነት ፍልፍል ዘይነፅፍ ሃፍቲ ጌርና ንኹለመዳያዊ ዕብየት ክነውዕሎ ይግባእ። ብፍላይ ሕርሻ ካብቶም ንአሽሓት ዓመታት ዝተሃንፁ ክብርታት ህዝቢ ትግራይ እቲ ወሳኒ ስለዝኾነ ህንፀት ናይ ሕርሻ ኢንዳስትሪ ትግራዋይነትና ኣብዱልዱል ሰረት እነቕምጠሉ ናይ ተነፃፃሪ ቁጠባ ህንፀት መረጋገፂ ዓቕሚን ጌርና ክንረባረብ ይግባእ።
5. ኣብ ህንፀት ትግራዋይነት ዝዓስላን ብናይ ትግራዋይነት ገመድ ዝተአሳሰራን ኩለመዳያዊ ተበግሶታት ምውላዕ።
ማእኸልማሕበረሰባዊ ሙህዞ ትግራይ
ግንቦት 3/2010

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ አምልኾ ሰንበት ዕለት 22 ሓምለ 2018 ዓምፈ ዝቀረበ ወንጌል ካብ ናይ ማርቆስ 6 ኮይኑ “ሓዋርያት ናብ ኢየሱስ ተመሊሶም ኲሉ እቲ ዝገበርዎን ዝመሃርዎን ነገርዎ። ዚበልዑሉ ጊዜ ኽሳብ ዚስእኑ ብዙኃት ይመጹን ይኸዱን ስለዝነበሩ፣ ንሱ “ንብሕትኹም ናብ ጽሙው ቦታ ንዑናይ ንቑሩብ ጊዜ እውን ኣዕርፉ” በሎም እሞ፡ ብጃልባ ንብሕቶም ናብ ጽሙው ቦታ ኸዱ። ሽዑ ንሳቶም ኪኸዱ ከለዉ እቲኣቶም ረኣይዎም ብዙኃት ከኣ ተረድኦም እሞ እንካብ ኲለን ኸተማታት ብእግሪ እናጐየዩ ቅድሚኦም ኣብቲ ቦታ በጽሑ። ንሱ ናብ መሬት እንክበጽሕ ብዙኅ ሕዝቢ ረኣየ። ጓሳ ኸምዘይብለን ኣባጊዕ ስለዝነበሩ ኸኣ ራኅራኃሎም፣ ብዙኅ ነገራት እውን ኪምህሮም ጀመረ” ዝብል ነበረ።
ርኢኻ ምኽኣል! ርኅራኄ ምህላው! ምምሃር!
እዘን ሰልስተ ቃላት እዚኤን ናይ ሓደ ጓሳ ቀንዲ ሕላገት ስኢለን የቅርባልና ዝበሉ ቅዱስነቶም ኣዕይንትን ትምህርትን ናይቲ መለኮታዊ መምህር ኣብ ቅድመና ኰፍ የብላልና ኢሎም፣
ኢየሱስ እንጌራ ቃል የወፊ!
ኣብ ቅድሚ እቲ ብዓቢ ሃንቀውታ ዝጽበ ብድኻም ተገዲዑ ብዙሕ ጸገማት ዘለዎ ሕዝቢ ክንዮ ትጽቢት ብዙሓት ኢየሱስ ተኣምር ክገብር ኣይህንደድን እንታይ ደኣ ይድንግጸሎም ብዙሕ ነገራት ከኣ ክምህሮም ይጅምር፣ ምኽንያቱ ከኣ ይብሉ ቅዱስነቶም ‘ሓቂ ከይሓዝካ! ሓቂ ከይፈለጥካ እዚ ከኣ ክርስቶስ ባዕሉ ማለት እዩ ሓቀኛ መኣዝን ሕይወትና ክንረክብ ከምዘይንኽእል ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
ንኢየሱስ ምምሳልን ሓላፍነትካ ምጻርን!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ኣስተምህሮኦም ንኩሎም ምእመናን ክርስቶስ ዘቅረብዎ ጻውዒት ንኢየሱስ ክንመስሎን ኣሰሩ ክንስዕብን ዚብል ኮይኑ ነዚ ከኣ እታ ረዳኢት ክርስትያን ዝኾነት ድንግል ማርያም ንወዳ ክንመስልን ከምቲ ንሱ ዝገበሮ ናይ ብጾትና ጸገማትን ስቃይን ሽግርን ብምትሕብባርን ብምግልጋልን ንምስታፍ ተሓግዘና እንክብሉ ተማሕጺኖም ጸሎተ መልአከ እግዚብሔር ደጊሞም፣


text:
Home ዋእ! ሕጂ ኸኣ ሓድሽ ቅዋም!!! እቲ ብባይቶ ኤርትራ ዝጸደቐ ቕዋም ከ: እንታይ ኢዩ ክኸውን?
Drs. Tsegezab Gebregergis, London, September 08, 2015
ኩሉኹም ጽሑፋተይ እትነቡ ተኸታተሊ ከም እትዝክርዎ: ኣብ ጽባሕ ናይ’ቲ (ክቡር) ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ: ብምኽንያት ጽምብል መዓልቲ ነጻነት ምርኩስ ገይሩ: ንምንዳፍ ሓድሽ ቅዋም (The launching new draft constitution) ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሃንደበታዊ መደረ: ነዛ እትስዕብ ሓጻር ሪኢቶ ብቛንቛ እንግሊዝ (A Brief Comment to the Bombshell Announcement of PIA) እትብል ኣርእስቲ ጺሒፈ ነይረ:: ኣብ’ታ ዘቕረብክዋ ጽሕፍቲ: ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ: ሓድሽ ቅዋም ክነድፍ (new draft constitution) ስልጣንን ሓላፍነትን ከም ዘይብሉን: ከምኡ ክገብር እንተኾይኑ ኸኣ: ሕጋዊ ከም ዘይኮነ: እታ ሓንቲ እቲ ፕረዚደንት ክገብራ ዝኽእል: ነቲ ሕዝቢ ተኻቲዑ ዘጽደቖ ቅዋም (ratified constitution): ኣብ ምትግባሩ ኣመልኪቱ ክሰርሕን ከተግብርን ከፈጽምን ጥራይ ኢዩ:: ክንዲ ዝኾነ ኸኣ: ኣብ’ዛ ናይ ሎሚ ዘቕርባ ዘለኹ ጽሑፈይ ከኣ: ፕረዚደንት ካብ ምንታይ ተበጊሱን: ብድሕሪ ተበግሶኡ ኸ: እንታይ ዝተኸወለ ሕቡእ ዛዕባ ኣለዎ? ኣብ ዝብል ኣመልኪተ ክትንትን ኢየ:: ቅድሚ ኹሉ ኸኣ: ምንዳፍ ማለት: እንታይ ማለት ኢዩ? ብዝብል ትንታነይ ክፍልም ኢየ::
መጀመርያ ክበርህ ዘለዎ ጉዳይ: ምንዳፍ ዝብል ቃል: ንዝነበረ ምቕጻል ማለት ዘይኮነ: ከም ብሓድሽ ምርቃቕ: ምህናጽ: ምጅማር ማለት ምዃኑ: ናይ ሓባር ተረድኦ ክንሕዝ ይመርጽ:: ምኽንያቱ ገለ ሰባት እቲ ምንዳፍ ዝብል ቓል: ምስ ኣቐዲሙ ተዳልዩ ንዝነበረ ምቕጻል: ወይ ምምሕያሽ ብምትሕሓዝ: ዘይትርጉሙ የትሕዝዎ ስለ ዘለዉ: ርእሰ ነገር ጉዳይና: ካብ’ቲ ምንዳፍ ዝብል ቃል ክብገስ ስለ ዘለዎ ኢዩ::
ኩሉኹም ከም ዝሰማዕኩሞ: ኣብ መበል 23 ዓመት ጽምብል ነጻነት ኤርትራ: (ክቡር) ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ: ህዝቢ ንዝጽበዮ ዝነበረን: ሃረርታ ዝገበረሉን ገዚፍ ጉዳይ ማለት:-
-
ብዘይ ኣገባብ: ኣብ ማእሰርቲ ዝበልዩ ዘለዉ ዜጋታቱ ብቕጽበት ዝፍትሕሉን: ናብ ፍርዲ ዝቐርብሉን: ምሕረት ዝግበረሉን ሃዋህው ክሰምዕ:-
2.. ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ተፈጢሩ ንዘሎ ምትፍናን ንምጽባብ: ናይ ዕርቅን ስኒትን ኣዋጅ (reconciliation & concord) ተኣዊጁ: ሰላም ዝሰፍነሉ ሃዋህው ክፍጠር:-
-
ብጅምላ ሃጽ ኢሎም ሃገሮም ገዲፎም ንዝስደዱ ዘለዉ መንእሰያት: ጠንቂ መስደዲኦም ፈሊጥካ ፍታሕ ብምግባር: መንእሰያት ኣብ ሃገሮም ረጊኦም ዝዓርፍሉ ባይታ ዘጣጣሓሉ ምቹእ ኩነታት ክምድመድ:-
-
ኣቐዲሙ ንዝጸንሐ ዘይተተግበረ ቅዋም (implement the unimplemented Constitution) ብምትግባር: ኣካይዳ መንግስትን ምምሕዳር ሃገርን: ሕጋዊ ማዕልቦ ዝገብረሉ ኩነታት ኣመልኪቱ መደረ ከስምዕ እናተጸበዮ እንከሎ ኢዩ: (ክቡር) ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ሃንደበት ሓድሽ ቅዋም ክነድፍ ምዃኑ ገሊጹ::
ምኽንያት ናይ ሓድሽ ቅዋም ምንዳፍ ክገልጽ እንከሎ ኸኣ: ኣብ ውሽጢ እዚ 20 ዓመት ዝተመሃርናዮን ዝተሞክርናሉን ጉዳይ ስለ ዘሎ ኢዩ ይብል::
ንምዃኑ ኣብዚ ዕስራ ዓመት ዝሓለፈ ጉዕዞ ነጻነትን ሉኡላውነትን: እንታይ ዝተፈጥረ ጉዳይ ኣሎ ዲዩ? ኩሉ ከም ዝፈልጦን ከም ዝዝክሮን: እዛ ሃገር እዚኣ ቅድሚ ነጻነታ ኣትሒዙ: ካብ ርሑቕን ቀረባን ብዝመጹ ተጻባእቲ: ኣብ ዝባና ዘንጸላሉ ሓደጋ ከም ዘሎ ብሓባር ክንቃለሶ ዝጸናሕናን ዘለናን ጉዳይ ኢዩ:: እሞ ሕጂ ድኣ ኣየናይ ካብ’ቲ ልሙድ ክኸይድ ዝጸንሕ ተጻብኦታት: ዝተፈልየ ማዕረ ንዓመታት ዝደኸምካሉ ቅዋም ዘቐይር ኩነት ስለ ዝተረኽበ ኢዩ: ሓድሽ ቅዋም ምንዳፍ ዝዋጠየሉ ዘሎ:: ዶስ! (ክቡር) ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዊን ከም ዝበሎ: ህዝቢ ብዘይርእዮ ባዕሉ ብዝፈጠሮ ሓድሽ ኩነታት ኢዩ ዘዛርበና ዘሎ? ዶስ ኣይፍለጥን ከም’ቲ በቕሊ ብዘይ ልጓም ዘይትኸይድ: ንባዕሉ ነቲ ኣካይዳኡ ልጓም ክኣስረሉ ደልዩ ዶ ኾን ይኸውን? ኣይመስለንን ምኽንያቱ: እዛ ምንፋጽ ጥራይ ከም ባህሪኣ ዝወሰደቶ በቕሊ: ብዊንታኣ ልጓም ክግበረላ ነቲ ልጓም ስለ ዘይተቐብለካ: እቲ ምንታይሲ ካብ’ቲ ልጓም ረብሓ ስለ ዘይብላ: ብሪዲኢተይ ግን: ካብ’ዚ ዝስዕብ ኩነታት ተበጊሱ ንምንዳፍ ቅዋም ዝዛረብ ዘሎ ኮይኑ ይስመዓኒ:: ንሱ ኸኣ እዚ ዝስዕብ ኢዩ:-
-
መጀመርያ ነቲ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ከም ኣቦ ንድፊ ቅዋም ዝፍለጥን ዝጽዋዕን ዶክተር በረኸት ሃብተስላሴ: ተጸዋዕን ተጠቃስን ኮይኑ ብዋንነት ናይ’ቲ ንፈለማ እዋን ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ቅዋም: ስሙ ክሕከኽን ክስረዝን ስለ ዝደለዮ ኢዩ: እዚ ኸኣ ካብ ዘለዎ ቂሚን ቅርሕንትን ዝብገስ ኢዩ::
-
ንኹሎም ነቶም ብስም ተቛወምቲ ሓይልታት ዝፍለጡ: መበገሲ ምምሕዳር ኣብያተ ጽሕፈቶም ኣብታ ምስ ኤርትራ ኣብ ኩናት ጸሚዳ ዘላ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ዝኾነን: ምኽርን ፋንይናንሳዊ ምወላን ኣፍልጦን ዝረኽቡን: ምስ’ቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘካየደቶ ኩለንትናዊ ዕንወትን: ክሳብ ነቲ ክቡር ነጻነት ኤርትራ ዘጓናጸፉ ዝተቐብርሉ ሓርበኛታት ስውኣት ዝርከብሉ መቓብር ሓርበኛታት ምስ ዝፈሓረት ሃገር ብምምሕዛው: ኢትዮጵያ ናይ መትከል መሓዛና ኢያ: ብዘይ ኣፍልጦ ናታ ኸኣ: ነጻነት ክውን ኣይምኾነን እናበሉ ዝደጋግሙ ሓይልታት: ካብ ኩሉ ፖለቲካዊ ሱታፌ ናይታ ሃገር ንኸይሳተፉ ዝኽልክል ሕጊ ንምስፋር ዝዓለመ ክኸውን ይኽእል::
3.(ክቡር) ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ባዕሉ ንነብሱ ክሳብ ዕለተ ሞቱ(President-for-life): ነታ ሃገር ከም ፕረዚደንት ኮይኑ ክመርሓሉ ዝኽእል ደረቕ ሕጊ (self-serving-constitution) ንምስፋር ዝዓለመ ክኸውን ይኽእል:-
4.ነቶም ንስልጣኑን ክብረቱን ስግኣት ዘይኮኑዎ ሓይልታት: ብምስሊ እቲ ንሱ ዝደልዮ ፖለቲካዊ ሰልፊ ቕዲ ሃኒጹ: ካብ ውሽጢ እቲ ንሱ ዝደለዮ ማእዝን: ናይ ይምሰል ሰልፍታት ሃኒጹ ዝሳተፍሉ ባይታ ንምጥጣሕ ዝዓለመ ክኸውን ይኽእል: እዚ ኸኣ ከም ተሞኩሮ ኣብዘን ዝስዕባ ሃገራት: ኣልጀርያ: ግብጺ: ቱንዝያ: ሞሮኮ ብተግባር ዝሰርሐ ስልቲ ኢዩ::
እተን ቀንዲ ናይ ሓድሽ ምንዳፍ ቅዋም ክኸውን ይኽእል ኢዩ ኢለ ዘቐመጥክዎ ነጥብታት: እዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ‘ኳ እንተኾነ: ኣብ ፈለማ ናይ’ዚ ጠንቂ ምንዳፍ ኢለ ኣቐሚጠዮ ዘለኹ ጉዳይ: ናይ ዶክተር በረኸት ሃብተስላሴ ኢዩ:: ንምንታይ ኢዩ ዶክተር በረኸት ሃብተስላሴ ካብ’ቲ ታሪኻዊ ሰነድ ቅዋም ከም ታሪኽ ክሕከኽ ተደልዩ? እቲ ምኽንያት ከ እንታይ ኢዩ? ብናተይ ትንታኔ ናይቶም ኣብ በርሊን ብስም ጉጅለ 13 (G-13) ዝፍለጡ: ናብ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ንጉዳይ ስልጣኑ ኣመልኪቶም ኣብ ዝጸሓፍዎ ደብዳቤ: ዶኽተር በረኸት ሃብተስላሴ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ኣውራ ብምንባሩ (the principal author): እቲ ጽሑፍ ከኣ ንፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ጉዕዞ ናይ ስልጣን ዘመኑ: ናይ መጀመርያ ብድሆ ብምንባሩ: ብፍላይ ከኣ ምስ’ቲ ተኣማንነት ናይ’ቲ ዝቐረበ ሰነድን: ናብ ህዝቢ ድሕሪ ምዝርግሑ: ነዚ ከም ጣኦት ዝምለኽ ዝነበረ ፕረዚደንት ንኽድፈር: ባብ ዝኸፈተት ብምንባራ: ከምኡ ‘ውን ናይ’ታ ዝቆሰለት ሃገር (Wounded Nation) እትብል መጽሓፍ: ደራስን ጸሓፍን ብምዃኑ: ኣብ ታሪኽ ከኣ: እዛ መጽሓፍ እዚኣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ነታ ሃገር ናብ ቁልቁል ምትፍናን ዘሳጥሐን: ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ናብ ጽርዲ ኩናት ዘእተወን: ነታ ሃገር ብፍጹም ዘዕነዋን ክብረታ ዘዋረዳን ኢዩ ብምባል ዘላለየትን: ዘጋለጸትን መጽሓፍ ብምዃና: ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ሓደ ካብ’ቲ ሕዱር ቅርሕንቲ ከሕድረሉ ዝኽአለ ነጥቢ ኢዩ::
እምበኣርከስ ኣብ መደምደታ: ሓባራዊ መረዳእታ ክህልወና ክኸውን ኣለዎ ኢለ ዝገልጾ ነገር: እዚ ዝስዕብ ኢዩ: ንሱ ኸኣ:- እቲ ኣብ 1997 ዝጸደቐ ቅዋም: ከም’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ተኻቲዑ ዘቖሞ ቅዋም: ጉልበትን ሓንጎልን ተደኺምዎን: ገንዘብ ፈሲስዎን ክነሱ: ንምልዋጡን ንምምሕያሹን ብዝምልከት ከኣ: ሃገራዊ ባይቶ ተኣኪቡ ዝውስኖ ‘ምበር: እዚ ውን ብፕረዚደንት ክቐርብ እንተኾይኑ ‘ውን: ኣቐዲሙ ፕረዚደንት ናብ ሃገራዊ ባይቶ ጠለቡ ድሕሪ ምቕራቡ: ሃገራዊ ባይቶ ኸኣ: ነቲ ናይ ፕረዚደንት ጠለብ ብእወንታ ተቐቢሉ ንምልዋጡ ምስ ዝድግፍ: ክግበር ምተኻእለ ነይሩ:: እንተዘይኮይኑ ግን: ከም’ዚ ሕጂ (ክቡር) ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ገይርዎ ዘሎ ግን: ቅቡል ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ: ሕጋዊ መስርሕ ዘይሓለፈ ጉጉይን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ንዕቀት ዘርኢ ኢዩ:: ምኽንያቱ:-
-
መጀመርያ ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ባይቶ (National Assembly) ኣሎ ዲዩ? እቲ መልሲ: የለን ኢዩ::
2.. ሃገራዊ ባይቶ ዝብሃል ካብ ዘይሃለወ ኸኣ: ፕረዚደንት መን ብዝሃቦ ስልጣንን ኢዩ? ነታ ዝነበረት ቅዋም ረጊጹ: ሓድሽ ቅዋም ክነድፍ እማመ ‘ውን ዘይኮነ: ትእዛዝ ዘመሓላልፍ ዘሎ::ስለ’ዚ ነዚ ጉዳይ በዚ መሰረታዊ ናይ ሕጊ ከይዲ ተመልኪትና: ነዚ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣልዒልዎ ዘሎ ሓድሽ ቅዋም ናይ ምንዳፍ ጉዳይ: ብትሪ ክንቋወሞ ኢዩ ዝግባእ:: ነቲ ንዶክተር በረከት ሃብተስላሴ ዝምልከት ግን: ፕረዚደንት ኢሰያስ ዝበለ እንተበለ: ኣብ’ቲ ናይ 1997 ምስንዳእ ቅዋም ብዝምልከት: ኣገዳሲ ተራ ዝተጻወተ ባእታ ብምዃኑ: ኣብ ማህደር ታሪኽ ኤርትራ ስሙ ኩሉ ግዜ ክሰፍር ኢዩ:: ኣዚ ማለት ግን: ዶክተር በረኸት ሃብተስላሴ ኣብ ጉዕዞ ናይ’ዚ ምንዳፍ ቅዋም: ጌጋታት ኣይነበሮን: ወይ ብዙሕ ዘተሓታት ዝምልከቶ ነጥቢ የብሉን ማለት ኣይኮነን:: ብዙሓት ጉዳያት ክህልዉ ይኽእሉ ኢዮም:: ነዚኦም ብዝምልከት ግን: ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ክዛረበሎም መሪጸ ኣለኹ::
Page generated in 0.904 seconds. Stats plugin by www.blog.ca


text:
Date: Saturday, 26 May 2018
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ተሳተፍቲን ዕዱማትን
በዚ ናይ ሎሚ ኣጋጣሚ፡ ዝኽሪ 27 ናጽነት፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ዮሃና!
ንኹሎም ኣብ ምውዳብን ምምዕራግን’ዚ በዓል ዝደኸሙ ከኣ፡ ምስጋና።
ዓመት ሓለፈ፡ ዓመት መጸ፡ ርዝነትን ክብሪን፡ ሓርነትን ናጽነትን እናዓዘዘ፡ ትርጉም ልዑላዊነት ከኣ እናተዀልዐ ምምጽኡ፡ ዕግበት የትርፍ ጥራይ ዘይኰነ፡ ጽንዓት’ውን ዝድርዕ’ዩ። ናይ ሎሚ ዓመት ቴማ፡ “ራእይ ብዕዮ እዩ”። ድሌት ሓርነትን ናጽነትን ሰባት ከም ራእይ፡ ናይ ባህሪ ሕጊን መሰልን’ዩ። ናጻ ሃገር ምህናጽ፡ ማለት . . . ብቑጠባ ርህውቲ፡ ካብ ልምዓት-ናብ-ዝበረኸ ልምዓት ትግስግስ፡ ቅሳነትን ርግኣትን ዝሰፈና፡ ኣብ ህዱእ ናይ ምክብባርን ምትሕግጋዝን ጐደቦ ትነብር፡ ውህድቲ ናይ ዜግነት ሃገር ምህናጽ፡ ሰናይ ባዕላዊ ድሌት ጥራይ ዘይኰነ፡ ክቡር ዋጋን ዕድልን ዝተኸፍሎ ሕድሪ’ዩ። ናይ ህዝቢ ኤርትራ ራእይን መሰልን ሓርነት፡ ብጒንዖ (favor) ወይ ምጽወታ ዘይኰነ፡ ንኣስታት 50 ዓመታት፡ ብመዘና ዘይርከቦ ስራሕን መስዋእቲን’ዩ ክዉን ኰይኑ። ጸወን (protection) ናጽነትን ልዑላዊነትን፡ ወይ ራእይ ሃገራዊ ድሕነት ከም ክዉን ንምርግጋጽ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ኩሉ ዓይነት ፖለቲካዊን ዲፕሎማስያዊን ሽርሒታት፡ ጸጥታዊ ምፍትታን፡ ቁጠባዊ ሸርሒታት . . . ንምምካት ዝተፈጸመ ስራሕን መስዋእቲን፡ ዳግማይ ምስክርነት፡ ራእይ ብስራሕ’ዩ ነይሩ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ክዉን ታሪኽ ከምዝመሃረና፡ ዓለማዊን ዞባዊን ኣጀንዳታት፡ ኣብ ኩሉ ሃገራዊ ጉዕዞና መጠናዊ ጽልዋ ዘለዎም ረቛሒታት’ዮም። እዚ ሎሚ ብዓለም ደረጃን፡ ኣብ ዞባናን፡ ኪርበጽ ንርእዮ ዘሎና ምዕባሌታት፡ ንመጻኢ ጉዕዞና ኣመታት ስለዘለዎ፡ ብዕቱብ ክንከታተሎን ክንርድኦን፡ ብኡ’ቢሉ ከኣ፡ ኣብ መጻኢ መደባትና ኪህልዎ ዝኽእል መጠን ጽልዋ ክንግምግምን ግቡእ’ዩ።
ካብ ድሕሪ 2ይ ኲናት ዓለም፡ ክሳብ ናጽነትና ዝሓለፈ ፍርቂ ዘመን፡ ከም “ዘመነ- ዝሑል ኲናት” ዝፍለጥ ክልተ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት’ዩ ነይሩ። ናይ ሰዓት-ሰዓት ዝርዝራቱ፡ ኣብ መዛግብትና ኣሎ። ክልተ- ቐጽራዊ ስርዓት ኣብቂዑ ኣብ ዝተባህለሉ- ወዝቢ ምስ ዓመተ ሓርነትና ዝተጋጠመ - መዋእል እንኮ-ቐጽራዊ ስርዓት ተራሕዩ ተባሂሉ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ዝተራእየ ሃለኽለኽን፡ ዘኸተሎ ዕንወትን፡ ናይ ትማሊ ድብቱር ዛንታ’ዩ። እዚ ዝተባህለ “እንኮ- ቐጽራዊ” ዓለማዊ ስርዓት፡ ከምቲ ዝተነበዩሉ ዘይኰነ፡ ዕምሩ ናብ ምሕጻር፤ ዘሎናዮ ርቡጽ ኩነታት ከኣ፡ ዕላመታት (symptoms) ናይ ምስግጋር መድረኽ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ናበይ ዝወስድ መሰጋገሪ መድረኽ? ክንደይ’ከ ይወስድ ይኸውን? ናብ ብዙሐ-ቀጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት፡ ዝብሉ ኣለዉ። ናይ መነመን፡ ብዙሓት? ኣመሪካ? ቻይና? ሩስያ? ህንዲ? ኤውሮጳ? እንታይ ዝመስል ምጽ’ንባር (combinations) ወይ ዝንቕ-ሚዛን ክህልዎ ይኽእል? በየናይ ስርዓተ-ክብሪታት (value system) ዝግዛእ? ንዞባና’ኸ ብኸመይ ኪጸልዎ ይኽእል?. . . ብዙሓት ሕቶታት ዘበጋግስ’ዩ።
ንርዱእ ምኽንያታት፡ ናይ ክልተ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት፡ ናፍቖት ኪህልወና ኣይክእልን፤ ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ስለዝሰገርናዮ። ነዚ ናይ ትማሊ፡ ንእንኮ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት ዝጠፍእ ፍቕሪ’ውን ኪህልወና ኣይክእልን፤ ልዑላዊነትና ዝተደፍረሉን፡ ናይ ሸጠፍ ዘይሕጋዊ እገዳ ዝተስገደደሉን ስለዝዀነ። ናይ ብዙሐ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት ሃንቀውታ ነሕድረሉ ምኽንያት’ውን የብልናን። ክልተ-ቐጽራዊ ይኹን፡ እንኮ- ቐጽራዊ፡ ወይ ብዙሐ-ቐጽራዊ፡ ናይ ቀጽርታት ፍቕዲ ዘይኰነ ዘገድስ፤ ካብ ስሱዕ፡ ግዝኣተ-ጫካ ውሑዳት ገበትቲ ወጻኢ፤ ልዑላዊነትን ፍትሒን ዝኸብረሉ ስርዓት ኪኸውን፡ ናይ ኩሉ ህዝቢታት ዓለም ሕርያ’ዩ።
“ሓያላን ዓለም” ዝበሃሉን፡ ናይ ዞባና “ጎብለላት ኢና” በሃልቲን ሓንከርቲን፡ . . . መጋበርያታቶምን፤ በብዝመስሎም ኣጀንዳታትን ጸወታን፤ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 75 ዓመታት ዝፈጠሩልና ብድሆታት፡ ኣብ ዝኽሪታትና ስለዘሎ፡ ናይ መጻኢ ሲናርዮታት ዝተፈላለየ ድብልቕ ወይ ምጽን’ባር ኣጀንዳታት፡ ብጥንቃቐ ተገንዚብና፤ ናይ ጉዕዞና መርሓ-ጐደናታት ክንቅይስ ግቡእ’ዩ። ኣብ ኩሉ ተኽእሎታት ግን፡ ኣእዳውና ኣጣሚርና ክንዕዘብ ዘይኰነ፤ ብዘይ ዘውጊ (bias) ብንጥፈት ክንዋሳእ ድሉውነትና ምሕያል ኣብ ቦትኡ ኪህሉ’ዩ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ዓለማዊን ዞባዊን ምዕባለታት፡ መጠናቶም ብዘየገድስ፤ ኣብ ጉዕዞና ዝህልዎም ጽልዋታት ዘይከሓድ’ኳ እንተዀነ፡ ቀንዲን ወሳኒን፡ ዘቤታዊ ምዕባለታትን ሓይሉን’ዩ። ከምቲ ናይ ቃልሲ ሓርነት ቅያ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ነቲ ሩፍታ ዘይህብ ተጻብኦታት፡ ብዓቕሊን ጽንዓትን ሓያል መኸተን ገጢምና ስለዘይተጸዓድና፡ ኩሉ ዕላመት ተጻብኦታት፡ ናብ ጽዑቕ-ክንክን ወይ ምሕላቕ ገጹ’ዩ ዘእንፍት። ከምኡ ስለዝዀነ፤ ንመጻኢ ጉዕዞና ተኸሲቱ ዘሎ ዕድላት ዓቢ እዩ። ልምዓታዊ መኸተና፡ ብዝዓበየ ጉልበትን ዝያዳ ናህሪን፡ ደርማስ ፕሮግራማት ከነተግብር ምእንቲ እምበኣር፤ በእምሮን ብኣካልን ክንዳሎ፡ ግድነት እምበር ሕርያ ኣይኰነን።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ምስ ውሁብ ኩነታትን ዕድላትን፡ ሒዝናዮም ዝጸናሕና ፕሮግራማትን ፕሮጀክትታትን፡ ንዝበለጸ ተተግባራዊነት፡ ክለሳን ምጽዕዳውን ዘድልዮም’ኳ እንተዀኑ፤ ሓፈሻዊ ኣስተዋጽኦኦም (summary)፡ ከምዚ ዝስዕብ’ዩ፦
ደጊመ፡ ራእይና ንምጭባጥ ኣይክንሰንፍን ኢና እናበልኩ፤ ምስ ሰናይ ምንዮት ጥሉል ክራማት፤
ነባሪ ዝኽሪ፡ ነቶም ብኣርኣያነቶም ዝመሃሩናን ዘጽንዑናን ጀጋኑ ሰማእታት!
ዓወት ንሓፋሽ!


text:
ዕድመ ን ዳህሳሲ ኮንፈረንስ
ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዘለና ንማንም ብሩህ ኢዩ። ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዝጸናሕና እውን ምስጢር ኣይኮነን።ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ኤርትራ ኣብ መፋርቕ 2016 ጽላሎት እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት ስለዘምበበ ህግሓኤ ናይ ሎሚ ህግደፍ ካብ ጥንቲ ጸረ ኤርትራን ኤርትራውነትን ብሓፈሻ እውን ጸረ ህዝብን ዘይሕጋውን ጉጅለ ምዃኑ ኣብ ማንፌስቶኡ ገሊጽዎ ኣሎ።ስለዚ እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት፣ መፈጸምታ ትምቢት ኣባላትን መራሕትን ምንቅስቓስ ብሩህ መጻኢ ደኣ እምበር ጋሻ ነገር ኣይኮነን።ህግሓኤ ሃገር ንምፍራስን ህዝቢ ንምብታንን ዝተወደበ ሓይሊ ኢዩ ዝበልና ካኣ ንፋልሶ ወይ ንስለ ፕሮፖጋን ዳ ኣይነበረን።ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ኤርትራ ካብ ምጅማሩ ኣትሒዙ ህግሓኤ ወይ ህግደፍ መንግስትና ስለዘይኮነ፣ ኣብ ወጻኢ መንግስቲ ክንእውጅ ከም ዝግባእ ኣቐዲሙ መጸዋዕታ ወይ ኣዋጅ ኣቕሪቡ ነይሩ። ይኹን ደኣ እምበር፣ዝተወደቡን ዘይተወደቡን ሓይልታት ድግ -ድጊት፡ተዓጢቖም ክቃልሱና ጸኒሖም።ግዜ ዘይብርሆ ምስጢር ስለዘየለ ካኣ እቲ ዝበልናዮ ሎሚ ዳርጋ ንኹሉ ብሩህ ኮይኑ ኣሎ።ሎሚ ህግሓኤ ወይ ህግደፍ ዘይናትና ምዃኑ ግደፍ ዶ ንተቓወምቲ ንደገፍቲ ውን ብሩህ ኮይኑ ኣሎ።ስለዚ ህግደፍ ወይ ህግሓኤ ዘይናትና ምዃኑ ካብ ተጋህደ እንታይ ከም ዝሓይሽ ንምድህሳስ፣ ዳህሳሲ ኮንፈረንስ ንውህደት ቃልሲ ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ዜብል ጭርሖ ፣ ናይ 3 መዓልታት ኮንፈረንስ ኣዳልዩ ኣሎ።ስለዚ ካኣ ኣብዚ ኣገዳስን ታሪኻውን ኮንፈረንስ ንክትሳተፉ /ፋ ብኽብሪ ንዕድም።
ዕላማ
እዚ ኮንፈረንስ እዚ 3 ዕላማታት ክህልዎ ኢዩ።
1.ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ዕሸል ወይ ውልዶ ምንቅስቓስ ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ቅድሚ ደገፍቱን ኣባላቱን ርእሱ ክግምግም ኢዩ።ነቐፌታታትን ለበዋታትን ደገፍቱን ኣባላቱን ክሰምዕ ኢዩ። ሕጽረታቱን ብድሆታቱን ንኣባላቱን ደገፍቱን ክገልጽ ኢዩ።
2.ዓበይትን ምሁራትን ኪኢላታትን ንህልዉ ኩነታትናን ሽግራትናን ብምግምጋም፡ መፍትሒታት ዝብልዎ ሓሳብ ከቕርቡን ኣኼበኛታት ክካትዕሉን ዕድል ክፈጥር ኢዩ።
3.ናይ ወከልቲ ሲቪ ካውያንን ፖለቲካውያንን ውድባት ሓሳባትን ሪኢቶን ክሰምዕ ኢዩ።ኣብ መወዳእታ ዎርክ ሾፕ work shop ብምድላው ሓባራዊ ስራሕ ወይ ናይ ሓባር ትካል ክግበር ዝኽእል እንተኮይኑ ዕድል ክፈጥር ኢዩ።
ዝኽበርካ ኩቡር ተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ኤርትራ፣ናይ ምስልዩነት ባህርያትና ክሳብ ዘይገደፍና ካብ ዘለናዮ ሽግር ክንወጽእ ኣይንኽእልን ኢና ዝብል ጽኑዕ መትከል ኣለዎ።ስለዚ ኣብቲ ዝግበር ኮንፈረንስ ዘይትግበሩ መብጽዓታት ኣይትጸበ።እዚ ኮነፈንስ እዚ ንስኻ ወይ ንስኺ እንተ ተሳቲፍካዮ /ክዮ ጥራይ ኢዩ ዕዉት ክኸውን ዝኽእል እሞ፣ኣብዚ ሃገራውን ታሪኻውን ኮንፈረንስ እዚ እጃምካ /ኪ ከተብርክት/ቲ ምንቅስቓስ ንብሩህ መጻኢ ብኽብሪ ይዕድመካ /ኪ።
Address -Gruen-weiss Hochspeyer e.v kirchstrasse 120 Kaiserslautern Germany
Date of conference – 09 -11 November 2018
Eritrean Bright future movement
bf25572e@gmail.com tele.0041779239532
Donation paypal. Hilnawit@yahoo.com or Haben2003@att.net
Donation tele +3161777653 +46709859322 +1972524535079 Information.+41779239532 +4917652201082 +4915214528036


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ኣራዕታ – ምምሕዳራት ከባቢ ኣዩመን፡ ፈረርን ዓሳጋላን፡ ተጠቃምነት ኣብ ትካላት ጥዕና ዘተባብዕ ዕብየት ከም ዘመዝገበ፡ ሓላፊ መደበር ጥዕና ኣዩመን ተሓጋጋዚ ነርስ ኣንሰራ መሓመድ ሓቢሩ።
ተሓጋጋዚ ነርስ ኣንሰራ፡ እቲ ዝህብዎ ኣገልግሎት ኣብታ መደበር ጥራይ ዝተደረተ ከምዘይኮነ ብምሕባር፡ እናተንቀሳቐሱ ዘካይድዎ ጐስጓሳት ኣብ ዓወት ናይ’ቲ ዘካይድዎ ንጥፈታት ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣዴታት፡ ኣገዳስነት ምክትታል ቅድሚን ድሕሪን ሕርሲ ብግቡእ ከምእተገንዘባ፡ ነበርቲ ጽሬት ከባቢኦም ንምውሓስ ኮም ዝሰረቱ ከባብያዊ ጽሬት ብዝለዓለ ከምዘካይዱ ኣረዲኡ።
ነበርቲ፡ ሳላ’ቲ ዝካየደሎም ጐስጓሳት፡ ኣፍልጦኦም ክብ ከብሉን ካብ ባህላዊ ሕክምና ክገላገሉን ከምዝበቕዑ ገሊጾም።
መደበር ጥዕና ኣዩመን፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ዓቕማ ዘፍቅዶ ሓፈሻዊ ሕክምና – ኣገልግሎት ቅድሚን ድሕሪን ሕርሲ፡ ክታበት ህጻናት፡ ከምኡ’ውን ወለንታዊ ምኽሪን ማዕዳን ትህብ።


text:
ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ባጽዕን ወከልቲ ነበርቲ’ታ ከተማን፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ንምድንፋዕ ክካየድ ኣብ ዘለዎ ንጥፈታት ዘትዮም።
ኣብ ምግራብ፡ ጽሬት ከተማን ኣገልግሎት መጓዓዝያን – ዘጋጥም ዘሎ ጸገማት፡ ከምኡ’ውን ምህናጽ ዘይሕጋዊ ኣባይትን ሳዕቤናቱን፡ ካብ’ቶም ኣብ’ቲ ርክብ ብዕምቈት ዝተዘተየሎም ጉዳያት ምዃኖም፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ባጽዕ ኣቶ ኪዳነ ወልደስላሴ፡ ኣብ’ታ ከተማ ዝተኻየደ ንጥፈታት ምግራብ ደሓን ውጽኢት ከምዝሃበ፡ ነዚ ዝሰርጽ ዘሎ ናይ ምግራብ ባህሊ ንምዕቃብን ንምሕያልን ድማ – ምምሕዳር ከተማ ተበግሶታት ይወስድ ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ገረብ ሾራ ንምትካልን ኣብ ግዜ ክራማት ብማይ ንዘዕለቕልቑ ጐደናታት ንምፍዋስን መደብ ከምዘሎ ገሊጹ።
ምህናጽ ዘይሕጋዊ ኣባይቲ ብዝምልከት ኣቶ ኪዳነ፡ ሳዕቤናቱ ከቢድ ምዃኑን፡ ነበርቲ፡ ክወርድ ካብ ዝኽእል ክሳራታት ክጥንቀቑን ኣዘኻኺሩ።
ተሳተፍቲ፡ ጽሬት ከተማ ባጽዕ ንምውሓስ ተወሰኽቲ ኣጋንእ ጐሓፍ ክዳሎ፡ ህዝባዊ ዓይኒ-ምድሪ ምክትታል ክግበረሉ፡ ኣብ ውሽጢ ከተማ ዘሎ ናይ መጓዓዝያ ጸገማት ፍታሕ ክናደየሉ፡ ኣግራብ ሓለዋ ክግበረሎም ተላብዮም።


text:
ሉኡላዊነት ማለት መሬት፡ ባሕሪን ሰማይን ዘጠቓልል፡ ናይ ሓደ ህዝቢ እኩብ ክብርታትን ታሪኽን ዝጥርንፍ፡ ስርዓተ ባህሪያዊ ሰብኣዊን ክውንነት እዩ፡፡ ሓርነታዊ ቃልስታት ህዝብታት ዓለም፡ ከይዶም ከይዶም ሉኡላዊነት ናይ ሓደ ህዝቢ፡ መሬታዊን ሰብኣዊን ክብርታት ንምውሓስ ዝዓለሙ እዮም፡፡ ሉሉላዊነት ብሰማይ ክንብል እንከለና፡ ኣብ ሓደ ጂኦግራፊያዊ ዞባ ዝርከብ ህዝቢ ንዘጽለሎ ሰማይ፡ “ናተይ” ኢሉ ብምእማን ውሕስነቱ ከረጋግጽ ምሕላው ማለት እዩ፡፡ ሃገርና ኤርትራ’ውን ከም ሓንቲ ሉኡላዊት ሃገር መጠን ቀጻልነታ ንምውሓስ፡ መሬታዊን ሰማይዊን ሉኡላዊታ ክትሕሉ ይግባእ፡፡ ካብቶም ሰማያዊ ሉኡላዊነት ከውሕሱ ዝቖሙ ኣካላት መንግስቲ ከኣ ሓደ ሓይሊ ኣየር ‘ዩ፡፡
ሓ/ኣየር ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ካብ ደርግ ብዝማረኸን ውስናት ነፈርትን፡ ዕጥቅን ዝቖመ ኣካል እዩ፡፡ ብዛዕባ ሓ/ኣየር ዝምልከት ሓበሬታ፡ “ኦ…ሓላዊ ዘይብልካ ሰማያት ኤርትራ!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሰለስተ ክፋላት ዘለዎ ጽሑፍ ዘርጊሐልኩም ነይረ፡፡ ኣብቲ ጽሑፍ፡ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 26 ዓመታት፡ ሓ/ኣየር ሃገርና ዝወረዶ ሃሰያታትን ጠንቅታቱን ዝምልክት ዝርዝር ሓበሬታ ቀሪቡ’ዩ፡፡ መዋእል ኣብ ዕንወት ዝተሸመመ ሓ/ኣየርና፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ውን ሓደ ዘሕዝን ፍጻመ ኣጓንፍዎ ነይሩ፡፡ ነቲ ፍጻመ ክኽወል ዝመረጸ ጉጅለ ኢሳይያስ፡ ኣብ ማዓኽናት ዜና ከይመሓላለፍ ኣጊዱ እዩ፡፡ እቲ ሓበሬታ ኣብ ገለ ናይ ተቓወምቲ ሚዲያታት ብመልክዕ ዜና ዝተመሓላለፈ ኮይኑ፡ ንሎሚ ብዛዕባ”ቲ ፍጻመ ዝረኸብኩዎ ዝርዝር ሓበሬታ እፍንወልኩም፡፡
ሓ/ኣየር ኤርትራ ብሰንኪ ግዕዙይ ምሕደራን ሕጽረታት መቀያየሪ ኣቑሕትን፡ ካብ እዋን ናብ እዋን ኣዚዩ እንዳተዳኸመ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ ዓመታት፡ ማዕረ ማዕሪኡ ከኣ ህይወት ብሉጻት ኪኢላታት ይቐዝፍ ኣሎ፡፡ ከምቲ ኣቐዲመ ዝሓበርኩኹም፡ ብሰንኪ ኢድ ምትእትታው ፕረሲዳንት፡ ካብ ኣመጻጽእአን ጀሚሩ ጸገም ዘይተፈለየን ዚሊን ዝበሃላ፡ ናይ ልምምድ ነፈርቲ፡ ብዘይቅድመ ኩነት “ብውሽጣዊ ዓቕምታና” ብዝብል መምርሒ “ማንዋላት ብምውካስ” ተገጣጢምን ክበራ ተገይረን እየን፡፡ ካብዚኣተን ሓንቲ ምስ ቴክኒካዊ ጸገማታ ብዕለት 29/07/2011 ንጉሆ ክትበርር ዝተኣዘዘት ZLIN 242L (Tail NO 104) ዝተብሃለት ናይ ልምምድ ነፋሪት፡ ህይወት ክልተ ምዕታት ዜጋታት ኣጥፊኣ እያ፡፡ በቲ ዕለት ኣብ ናይ ልምምድ (Aerobatic) በሪራ እንከላ ኣብ ከባቢ ዓዲኣቤቶ ዝወደቐት ነፋሪት፡ ካፒተን ተስፋይ ተኽለን ካፒተን ሃብተስላሰ ተስፋይን ዝተብሃሉ ሙኩራት ኣብረርቲ ዝተቐዘፉላ እያ፡፡
ድሕሪ መስዋእቲ እዞም 2 ኣብረርቲ፡ ኣብ ውሽጢ ሓ/ኣየር ሓያል ስንባደ ስለዝፈጠረ፡ ከምኡ’ውን ናይተን ነፈርቲ ኣተኣላሊያን ቴክኒካዊ ጸገማትን ኣቐዲሙ ስለዝፍለጥ፡ መብዛሕትኦም ኣብረርቲ ናብ ልምምድ ንውፋር ሓንጊዶም ጸኒሖም እዮም፡፡ ብጀካ ናይ ሜዳ ተሞኩሮ፡ ካልእ ፍልጠት ዘይብሉ ኣዛዚ ሓ/ኣየር ኤርትራ ወዲሃብተስሉስ’ውን፡ ነቶም ኣብረርቲ ብግዴታን ብወለንታን፡ ናብ ልምምድ ክኣትው ክእዝዝ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብተን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተገጣጠማ ዚሊን ዝስቀል ኣብራሪ ስለዝተሰኣነ፡ ከም ፍታሕ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2017 ሜ/ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስን “ኣማኻሪኡ” ካፒተን ዮናስ ተስፋይን (ኣባል ፋይናንስን ዕድግን ሓይሊ ኣየር) ናብ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት ከይዶም፡ ብኸፊል ዝተገጣጠማ Semi-assembled Diamond DA42 ዝተብሃላ ስርሒት ኦስትሪያ፡ ናይ ልምምድ ነፈርቲ ካብ ሓደ ትካል ብኮንትሮባንዳ ዓዲጎም፡፡ እተን ነፈርቲ 4 መቐመጢን ክልተ ሞተረ ዘለወን፡ ካብ 2004 ክሳብ 2016 ዘገልገላን ኣብ መወዳእታ ሓምለ ብባሕሪ ዝኣተዋ እየን፡፡
ምስኣተዋ ብተመሳሳሊ መገዲ ምስተገጣጠማ፡ ወዲሃብተስሉስን ሓላፊ ክፍሊ ኦፐረሽን ሓ/ኣየር ኮ/ል ሸኻይ ሮሞዳንን ነቶም ኣብረርቲ እተን ነፈርቲ ብልጫ ዘለወን ከምዝኾና ብምእማን፡ ፈተነ በረራ ከካይዱ ኣዘዙ፡፡ ብፍላይ ደድሕሪ እቶም ነፋሪት ሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ 2ተ ኣብረርቲ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ዝካየድ ዝነበረ ልምምድ ክቋረጽ፡ ፕረሲዳንት ኣዚዙ ብምጽንሑ፡ እዘን ሓደስቲ ነፈርቲ ምስ መጻ ግን፡ ምስ ዕቱብ ምክትታልን፡ ቁጽጽር ነዳዲን፡ ኣብ ከባቢታት ዓላ፡ ደቂምሓረን ዱባሩባን (ብኣልፋ፡ደልታን ዩኒፎርም ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ በረራ ሴክተራት) ጥራይ ልምምድ ክካየድ ፈቒዱ እዩ፡፡
ብመሰረት’ዚ ከኣ ብ25 መስከረም 2017 ንፈተነ፡ ክልተ ሙኩራት ኣብረርቲ ተሓሪዮም፡ ናብ ከባቢታት ዞባ ደቡብን ዓንሰባን በረራ ከካይዱ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ኣዚዙ፡፡ እቶም ኣብረርቲ ዝስዕቡ ነይሮም፡፡
1. ካፒቲን ዮናስ ተስፋይ (ኣቡነ) ካብ 1990ታት ጀሚሩ ኣባል ሓ/ኣየር ዝነበረ፡ ካብቶም ናይ መጀመርታ ሰልጠንቲ ሓ/ኣየር ሓደ ኮይኑ፡ ኣብ ኢትዮጵያን ሩስያን ዝተምሃረ፡ ኣብ እዋን ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ ዝተሳተፈ ኪኢላ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብ ሬዲጎ፡ ኤምቢ-339፡ ከምኡ ውን ናይ ሚግ-29 ተሞኩሮ ዝነበሮ ኪኢላ እዩ፡፡
2. ካፒተን ኤደን የውሃንስ ኣብ 2003/2004 ኣብ ሓ/ኣየር ሰልጢና ካብ ተሓጋጋዚት ኣብራሪት ክሳብ ሙሉእ ኣብራሪት ዝበጽሐት ብቕዕቲ ኣብራሪት እያ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሓ/ኣየር ካብ ዝነበራ ኣዋልድ ምስተፋነዋ እታ ክሳብ ሕጂ ዝጸንሐት እንኮ ጓል ኣንስተይቲ እያ፡፡
ኣብታ ዕለት እዞም ክልተ ኣብረርቲ ነታ ነፋሪት ኣልዒሎም ምስተበገሱ፡ ድሕሪ ገለ ደቓይቕ ደሃዮም ኣጥፊኦም፡፡ ኣብ ሓ/ኣየር ሓያል ቁጠዐን ስንባደን ተፈጢሩ ስለዝነበረ፡ እቶም ሓለፍቲ ነንባዕሎም ናብ ዘጉብዕብዕሉ ኩነታት ምስ ኣምርሑ ሃንደበት ካብ ከባቢታት ባልዋ ገለ ገባራት ሓንቲ ነፋሪት ወዲቓ ከምዝተቓጸለት ንምምሕዳር ምሕባሮም ስምዑ፡፡ ድሕሪ’ቲ ሓበሬታ ናብቲ ከባቢ ዝተለኣኹ ኣባላት ሓ/ኣየር እታ ሓዳስ ነፋሪት DA42 ነዞም ምዑታት ኣብረርቲ ሒዛ ከምዝተቓጸለት ኣረጋጾም፡፡ ኣስከሬን እቶም ግዳያት በቲ ዕለት ናብ ኣስመራ መጺኡ ብዕለት 26 መስከረም 2017 ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተቐቢሮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ሞት ዜጋታትና ኣብ ዝኾነ እዋንን ኩነታትን፡ ዳርጋ ከም ልሙድ ጌርና ኣብ እንሓስበሉ ዘለና፡ ኣብዚ ሕሱም እዋን፡ ነዞም ክልተ ኣብረርቲ ምኽሳር ማለት ግን፡ ካብ ሓዘን ስድራን ሕ/ሰብን ንላዕሊ ሃገራዊ ዕንወትን ሓዘንን እዩ፡፡ ምናልባት ምልስ ኢልና ምስ እንዕዘብ እዚ ተርእዮ ክሳብ ምንታይ ከቢድ ምኻኑ ክበርሃልና ይኽእል፡፡ ኣብ ውሽጢ 15 ዓመታት ልዕሊ 90 ሙኩራት ኪኢላታት ዝጠፍእሉን፡ ልዕሊ 10 ኣብረርትን ቴክኒሻናትን ብኮንቱ ዝተሰውእሉ እንኮ ሓ/ኣየር፡ ሓይሊ ኣየር ሃገርና ጥራይ ‘ዩ፡፡
ነዞም ግዳያት ባልዋ ሓዊሱ፡ ኣብ ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ ሳሚኤል ግርማይን ዮናስ ምስግናን፣ ኣብ ሳዋ ኣብ ልምምድ፡ ሰሎሙን ተስፋማርያም፣ ዳኒኤል ገረየሱስን ኤፍሬም ተኽለን፣ ኣብ ከባቢ ዓዲኣቤቶ ተስፋይ ተኽለን ሃብተስላሰ ተስፋይን (ሃብትሽን) ዝበሃሉ ምዑታት ዜጋታት ከሲርና ኢና፡፡ እዚ ኹሉ ብሰንኪ ዕድለና ዘይኮነስ፡ ብሰንኪ ቅጥዒ ኣልቦ ኢሳይያሳዊ መመርሒታት እዩ፡፡ ነቶም ስድራ ግዳያትን ንመላእ ህዝብናን ጽንዓት ይሃብኩም! እንዳበልኩ፡ ዘይከም ድሌት ኢሳይያስ፡ ነቶም ግዳያት ብዝለዓለ ክብሪ ሓመድ ኣዳም ዘልበሰ ህዝቢ ኣስመራ ከም ሓደ ተራ ዜጋ ልዑል ምስጋናይ ይገልጽ፡፡
By: SACTTISM


text:
ብፕሬዚዳንት ኢሳያስ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ክልል ኣምሓራ ክመፅእ ኢዩ
ብፕሬዚዳንት ኢሳያስ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ክልል ኣምሓራ ክመፅእ ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 11 ነሓሰ፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፕሬዚዳንት ኢሳያስ ዝመርሕዎ ጉጅለ ልኡኽ ኤርትራ ናብ ክልል ኣምሓራ ከምዝመፅእ ተገሊፁ።
ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሸን ክልል ኣምሓራ ኣይተ ንጉስ ጥላሁን ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ “ፌስቡክ” ከምዝገለፅዎ፥ ፕሬዚዳንት ኤርትራ ዝመርሕዎ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ክልል ኣምሓራ ንክመፅእ ስምምዕ ተገይሩ ኣሎ።
ብተወሳኺ ኣፈኛ(ኣፈ ጉባኤ) ክልል ዝመርሖ ጉጅለ ልኡኽ ኣምሓራ ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ኣስመራ ንክጓዓዝ ኣብ ስምምዕ ተበፂሑ ኣሎ።
ኣይተ ንጉስ፥ ዘተ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ንምጥንኻር ኣብ ዘኽእሉ ዛዕባታት ብዝምልከት ምስ ኣማኻሪ ፖለቲካ ፕሬዚዳንት ኤርትራ ኣይተ የማነ ገብረኣብ ዘተ ከምዝተገበረ ገሊፆም።
ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ኣምሓራ ምስ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምንቅስቓስ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊታት ኣምሓራ(ኣዴሃን) ንምዝታይ ኣብዚ ሰሙን ናብ ኣስመራ ምኻዱ ይዝከር።
ብመሰረት እዚ መንግስቲ ኣምሓራን ምንቅስቓስ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊታት ኣምሓራ(ኣዴሃን)ን ትማሊ ካልኣይ ዙር ዘተ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣሳሊጦም ኢዮም።
ኣብቲ ዝተሳለጠ ዘተ፥ ምንቅስቓስ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊታት ኣምሓራ ኣብ ኢትዮጵያ ብምእታው ሰለማዊ ቃልሲ ፖለቲካ ንምግባር ምስምማዑ ዝዝከር ኢዩ።
ይኹን እምበር “ኣብ’ቲ ዝተገበረ ስምምዕነት ሕቶታት ኣምሓራ ተመሊሶም ኢዮም ብዝብል ዘይኮነስ፥ ሕቶታት መንነትን ኣዋሳንን እቲ ክልል ምላሽ ንክረኽቡ ምስ ብኣዴን ሓቢርና ክንቃለስ ኢና” ክብሉ ኣቦመንበር ኣዴሃን ተፈሪ ካሳሁን ገሊፆም ኢዮም።


text:
ኣይተ ሰለሙን ገሰሰ ዝተባሃሉ ተቐማጢ ዅሓ ኣብ ውሽጢ መረባ ገዘኦም ኣላሕም ምስ ዘርኢ ፈረንጂ እናዳቐሉ ኣብ ማዓልቲ ካብ ሓንቲ ላሕሚ 36 ሊትሮ ፀባ ይረኽቡ። ንሓንቲ ላሕሚ ብማእኸላይ ካብ 17,000 ክሳብ 21,000 ይሸጡ። ካብ 1998 ዓ.ም ንነዘ 82 ኣላሕም ሸይጦም ኣለዉ።
ኮይኑ ግና ሰፊሕ መሬት ረኺቦም እቲ ስራሕ ከየስፍሕዎ ብሰንኪ ጽበት ቦታ ምሒር ከምዝተጸገሙ ይገልጹ። መሬት ይወሃበኒ ኢለ ብተደጋጋሚ ሓቲተ ሰማዒ ኣይረኸብኩን ይብሉ።
ኣይተ ሰለሙን ተምሳሌታዊ ሓረስታይ ተባሂሎም ካብ ወረዳ ክሳብ ፌደራል ብርኪ ተሸሊሞም እዮም።
“ዝሓተትኩዎ ሰፊሕ ቦታ እንተዳኣ ተፈቒዱለይ ካብ ከፍቲ ምርባሕ ሓሊፈ ውጽኢት ምህርቲ ፀባ ዘፍሪ ፋብሪካ ክተክል ተሰናዲአ ኣለኹ” ይብሉ።
ካብ ቤት ጽሕፈት ሕርሻ ወረዳ እንደርታ ኣብ ምድቓልን ኣብ ክንክን ጥዕናን ጥሪቶም ሞያዊ ሓገዝ ከምዝረኽቡ ዘለዉ ድማ ገሊጾም።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
- Details
- Hits: 2613
መእተዊ
ብርክት ዝበላ ሃገራት ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ (ICT)ንምምሕየሽን ምልዋጥን ማሕበራውን ኢኮኖሚያዊን ምንቅስቃስ ወሳኒ ተራ ዘለዎ ምዃኑ ተረዲአን ነዚ ቴክኖሎጂ ዝለዓለ ጠመተ ብምሃብ ዝለዓለ ረብሓን ምዕባለን ክረኽባ ክኢለን እየን፡፡ በዚ መሰረት ICT ኣብ ኣተኣኻኽባ እቶት ሃገራት ክህልዎ ዝኽእል ኣበርክቶ መጠኑ ሰፊሕን ዓሚቕን ምዃኑ ብጋህዲ እናተረአየ ዝፀነሐን ዘሎን ሓቂ እዩ፡፡ ብፍላይ ከይዲ ምውሳን ግብርን ታክስን ብኣውቶሜሽን ክሕገዝ ብምግባር ምስ ህልዊ ኩነታተን ዝተጠዓዓመን ፍትሓዊን ኣወሳስና ግብርን ታክስን ክህሊ ብምግባርን ቁልጡፍን ፅፉፍን ግልጋሎት ብምሃብ ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ምንጋስን ዝለዓለ እቶት ኣብ ምርካብን ዓብዪ ውፅኢት እናረኸባ ይርከባ፡፡ በተመሳሳሊ ሃገርና ኢትዮጵያ ’ውን ተረባሒት እዚ ቴክኖሎጂ ንምዃን መጠነ ሰፊሕ ምንቅስቓስ እናገበረት ትርከብ፡፡
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 14 guests and no members online


text:
ፕረዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ንደገፍቲ ናዚን ኩ.ክላክስ.ክላንን ጨካን ገበነኛታት ክብሉ ትማሊ ሶኑይ ኮኒኖምዎም ኣለው።ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቨርጂኒያ ከተማ ሻርሎትስቪል ኣብ መንጎ ንፍፁም ልዕልነት ፀዓዱ ዝተኣከቡን ንዕኦም ዝቃወሙን ደማዊ ግጭት ስዒቡ ሽዑ ንሽዑ ብቑዕ ግብረ መልሲ ኣይሃቡን ብዝብል ኣብ ልዕሊኦም በሊሕ ነቐፌታ ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።ኣብቲ ግጭት ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብሓደጋ መኪና ተቐቲላ ካልኦት 20 ሰባት እውን ቆሲሎም።እቲ ፍፃመ ኣብ መንጎ ናይ ምዝራብ ነፃነትን ሕሱም ናይ ፅልኣት ገበናትን ዘሎ ዶብ ብዝምልከት ሓድሽ ክትዕ ኣልዒሉ’ሎ።
ፕረዝዳንት ትራምፕ ገሊኦም ደንጉዩ ድሕሪ ክልተ መዓልታት ዝተውሃበ እዩ ንዝበሉዎ ግን ኸአ ተረር ቃላት ብምጥቃም ነቲ ፍጻሜ ኮኒኖምዎ ኣለው።
“ዓሌታዊነት ሰይጣናዊ እዩ።እዞም ህውከት ዝፈጠሩ KKK፣ደገፍቲ ናዚን ተኸተልቲ ፍፁም ልዕልነት ፀዓዱ፣ካልኦት ናይ ፅልኢ ጉጅለታትን ሓዊሱ ገበኛታትን ጨካናትን እዮም።”
ፕረዝደንት ትራሞፕ ዝሓለፈ ቀዳም ሽም ናይቶም ጉጅለታት ከይፀውዑ ብድፉኑ ናይ ፅልእን ቅርሕነትን ጉጅለታት ኢሎም ድሕሪ ምውጋዞም ካብ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ነቐፌታ ክቐርበሎም ጸኒሑ ትማሊ ሶኑይ ኣብ ናይ ቐጥታ ናይ ቴሌቪዥን ፈነወ ዝተመሓላለፈ ስም እዞም ጉጅለታት ብምጥቃስ ነቲ ፍጻሜ ኮኒኖም።
ኣብ መንጎ ነቲ ሰልፊ ዘዳለውን ንዕኡ ዝቃወሙን ንስዓታት ዝቐጸለ ህውከት 32 ዓመት ዝዕድሚኣ ሄዘር ሀየር ንፍፁም ልዕልነት ፀዓዱ ካብ ዝኹንኑ ሓንቲ ነይራ።ሀየር ብመኪና ተሓሪማ፡ ተቐቲላ።
20 ዓመት ዝዕድሚኡ መራሒ ናይታ መኪና ጄሚስ ፊልድስ ጁኒየር ትማሊ ሶኑይ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ዋሕስ ተኸልኪሉ፤ብቕትለትን ካልኦትን ገበናት እውን ተኸሲሱ’ሎ።
ተሓለቕቲ ስቪላዊ መሰላት ብወገኖም ናይ ምዝራብ ነፃነት መለዓዐሊ ህውከት ዝኸውን መዓስ እዩ ዝብል ኣብ ምውሳን ንኣኽበርቲ ሕግን ስርዓተ ሕጊ ኣሜሪካን ዓብዪ ፈተና እዩ ይብሉ ።
ሎራ መርፊ ኣብ ማሕበር ስቪላዊ ሓርነት ኣሜሪካ ንኣስታት 20 ዓመታት ክኢላ ነፃነት ምዝራብ ብምዃን ዝሰርሓ እየን።
“ተግባርን ቃላትን ምፍላይ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ።ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኣዚዩ ተባራዒ ናይ ፅልኢ ቃላት ምጥቃም ከምዝክኣል ፈቒዱ እዩ።ንዓይ እዚ ፅቡቕ ይመስለኒ፤ምኽንያቱ ሰባት ብዛዕብኡ ክዛረቡን ዝኾነ ነገር ክገብሩን ኣይክእሉን።”
ጌብ ሮትማን ክኢላ ሃገራዊ ፀጥታን ኣብ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ናይ ዝተኻየደ ቀዳማይ ምምሕያሽን (ፈርስት ኣመንድመንት) ዝተሳተፉ እዮም።
“ብዘይስግኣት ክትዛረብ ዘይትኽእል እንተድኣ ኮይንኻ እቲ ቀዳማይ ምምሕያሽ ዋጋ የብሉን።ኣኽበርቲ ሕጊ ናይ ምዝራብ ነፃነት ክእግዱ የብሎምን።ህውከት ክልዓል እንተኾይኑ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ጉስጢ ከይፍጠር እኹል ዝኾነ ርሕቐት ክህልው ብምግባር ናይ ምክልኻል ስራሕ ክዓዩ ሓላፍነት ኣለዎም።"
ኣብ ሎስኣንጀለስ ናይ ዝመደብሩ ማእኸል ሳይመን ወይሰንታል ዲን ዝኾኑ ራቢን ማርቪን ሃየር ዘይምክእኣል ካብ ቃላት ናብ ስጉምቲ ኣዚዩ ብዝቐልጠፈ ክጋፋሕ ይኽእል እዩ ይብሉ።
“ልሙድ መፀውዒኦም ሒዞም ኣብ ብርሃን መዓልቲ መሊሶም እንተድኣ መፂኦም ሓይሊ ከንዋፍረሎም ኣለና።ኣስተምሁራዊ ሓይሊ።ስቕ ተባሂሎም ከይተርፉ ክነረጋግፅ ኣለና።ሰባት ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ እንታይ ይዛረቡ ከምዘለው ክፍልጡ፤ብዛዕባ ታሪኽ ናዚ ክፈልጡ ኣለዎም።"
ሚንስትር ፍትሒ ዝሓለፈ ቀዳም ንዝተፈጥረ ህውከት ምርመራ ስቪላዊ መሰላት የካይድ ኣሎ።


text:
ዓመተ ምሕረት
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመ-ምሕረት ንጉዕዞ ንስሓን ምሕረት
ሓዲሽ ዓመት ወትሩ ዓቢ ህያብ ናይ እግዚኣብሔር ኢዩ፣ ብዝያዳ ከኣ ሎሚ ዓመት ምስ ዓመተ-ምሕረት ኣወሃሂድና ከነብዕሎን ከነስተንትኖን እንከላና ኣዚዩ ክቡርን ብሉጽን ህያብ ኮይኑ ንረኽቦ፣ ኣነን ንስካትኩምን ኣሕዋተይ ከም ወትሩ ብድኻምነትና ካብ ፍቕሪ ኣምላኽን ፍቕሪ ብጻይን ቁሩብ እልዪ ኢልና ስለእንነብር ንማልባት ከምግብርናስ ናብ ሓዲሽ ዓመት ክንሳገር ዝተገብእና ኢና ክንብል ኣይኽእልን ኢና። ልዑል እግዚኣብሔር ኣምላኽና ግን ከምቲ ዘጽኣ.14 እንረኽቦ ንደቂ እስራኤል ብሓያል ኢዱን ዝርግሕቲ ቅልጽሙን ባሕሪ ኤርትራ ኣሳጊሩ ብጽኑዕ ተመኩሮ እምነቶም ከምዘደልደሉ ዝገበሮም። ንዓና’ውን ከም ግብርና ዘይኮነስ ጽኑዕ ድልድል ፍቕሩን ዓሚቕ ምሕረቱን ሓልዮቱን ተጠቒሙ ሓንጊሩ ናብ ሓዲሽ ዓመት ኣሳጊሩና፣ ኣጆኹም ብሰላም። ብሓጎስ። ብተስፋን ብጸጋይን ሓዲሽ ጉዕዞ ጀምሩ ይብለና ኣሎ። ምኽንያቱ ብሕይወት ምንባር ዕድመ ምውሳኽ ንዓቢ ዓላማን ዓቢ ተግባር እግዚኣብሔር ንምምስካር ስለዝኾነ:: ስለዚ ንመደብ እግዚኣብሔር እነኹ ንበል። ናብታ ተንቀሳቃሲት መርከብ ድሕነት ዝኾነት ቤተ-ክርስትያና/ቁምስናና ንእቶ’ሞ ዓይኒ እምነትና ኣብሪህና ኣብ ሓዲሽ ዓመት ሓዲሽ ሕይወት ብኽርስቶስ ነስተማቕር። ከም ህያው ክፍሊ ኣካላታ ኮይና እጃምና ከነበርክት ንዕደም ስለዘለና ዕሽሽ ኣይንበሎ። ጉዕዞና ኩሉ ከኣ ሰናይ ክኾነላና ኢዩ። ምሕረትን ጉስነትን ኣምላኽ ወትሩ ምሳና ስለዘሎ ብሓጎስን ህድእቱን ኣንጀርቢቡ ዕለታዊ ሕይወትና ባዕሉ ክመርሖ ኢዩ፣ ኣብዚ ዓመተ-ምሕረት ብፍላዪ ንናይ ምሕረት ገጹ ወትሩ ከነስተንትኖ ተጸዊዕና ኣለና፣ ከመይ ኣምላኽ ንዓና ከድሕን ምስ መደበ ብመላኮታዊ ምሕረቱ ኢዩ ተገሊጹ ንሕና ደቁ’ውን ናብኡ እንምለሰሉን ዕዉት ጉዕዞ ክርስትና ዛዚማና ንዘላእለም እንሕጎሰሉን ብኣኣ ብታ መለኮታዊት ምሕረቱ ኢዩ’ሞ ኣሕዋተይ “ምሕረቱ ዘላዓለማዊት ኢያ…” እናበልና መዝሙር ዳዊት 136 እናዘመርና ብመንገዳ ንጉዓዝ።
ኣብ መልእኽቲ ብዛዕባ ዓመተ-ምሕረት ር.ሊ.ጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮ ቁ.12 ከም እንረኽቦ ነዛ ናይ ወንጌል ትርግታ ልቢ ዝኾነት ምሕረት ኣምላኽ ክትነብርን ከተበስርን ዝተመርጸ/ ዝተመዘዝት ቤተ-ክርስትያን ስለዝኾነት ጉዕዞና ኩሉ ኣብ ሕጽንኣ ይኹን፣ ከመይ ነዚ ከቢድ ናይ ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል መዝነታ።ብሓዲሽ ወንን ዝተሓደሰ ሓዋሪያዊ መደብን ንኸተተግብር ሎሚ ንዓይን ንዓኻትኩምን ተጠቒማ ስላዝኾነት ጽን ንበላ፤ ንለኣካ። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ከማቲ ርእሳ ዝኾነ መስራቲኣ ክርስቶስ ቅዱስ ዝኾነ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ሕይወት ቅድስና ንምረጽ።
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመተ-ምሕረት ንጉዕዞ ንስሓን ምሕረትን
ኣሕዋተይ ምሕረት ኣምላኽ ወሰን ደረት ዘይብሉ ዘለኣለማዊ ኢዪ፣ እንተኾነ ንሕና ጊዚያውያንን ድኹማትን ስለዝኾና። እኖና መምህርናን ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ብጊዜን ወቕትን ፈላልያ። ብዝርድኣና ኣገባብ ተጠቒማ ወትሩ መነቓቕሕን መሐደስን መደባት ስለእትሰርዓልና ካብ ሕዳር 2015-ሕዳር 2016 ዓመተ-ምሕረት ኢላ ከምዝኣወጀትልና ንኹልና ስውር ኣይኮነን፣ እዚ ብኣቃጻጽራ ስርዓት ሃገርና እነብዕሎ ዘለና ሓዲሽ ዓመት 2009 ዓ.ም.ግእዝ ዘመነ-ማቴስ ኣብ ውሽጢ እዚ ምሩጽ እዋን ስለዝርከብ ብፉሉዪ ትግሃት መንፈስን ንስሓ ኣቲና ምሕረት ኣምላኽ ከነስትማቕር ይዕድመና፣ ኣብ ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ልብና ኣትሪርና ከይተልወጥና ከይንተርፍ ብሓቂ ከፍርሓናን ከሰክፈናን ኣለዎ፣
እስከ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ንዝገጥሙና ነገራትን ኩነታትን ብንስሓን እምነትን ፍቕርን ኣብ ምሕረትን ኣምላኽ ብሓድሽ ኩርናዕ ንርኣዮ’ሞ ኣብ ሕይወትና ዓቢ ለውጢ ክንርኢ ኢና፣ ኣሕዋተይ ዓለማውያን ስነ-ፍልጠታውያን ተመራመርቲ በብዓመቱ ንዝውህቦም ጊዜ ተጠቒሞም ሓደስቲ ምህዞታትን ፈጠራታትን ከቕርቡ እሞ ዝና ክረኽቡ ክንደይ ዘይባላሓቱ። ክንደይ ጊዜ ኸ ከይደቀሱ ዘይሓድሩ፣ እዚ ዓለምና በጺሓቶ ዘላ ናይ ተኽኖሎጂ ምዕባሌ’ውን ናይዚ ዘይሕለል ጻዕሪ ውጽኢት ኢዩ፣ ንሕና ክርስትያን ከድኣ ኣሕዋተይ ዝውሃበና ዘሎ ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ተጥቒምና ናብ ሓዳስ ኢዮርሳሌም ስማያዊት ሃገርና ንምብጻሕ። ንመንግስቲ ኣምላኽ ከቓላጥፍ ዝኽእል ናይ ምሕረት ተግባራት እናፈጸምና ተሓድሶን ለውጥን ሕይወት ክንገብር ክንደይ ክንጽዕር ዘይግብኣና። ምኽንያቱ ክርስቶስ ዝማእከሉ። ዝመራሒኡን ዝቐላሲኡን ሕይወት ምምራሕ ቀሊል ስለዘይኮነ፣
እቲ ዝዓበየን ዝበርትዐን ቃልስና ከኣ ምስ ገዛእ ርእስና ኢዩ’ሞ ኣብ እንወድቀሉን እንደኽመሉን ጊዜ ብምስጢረ ንስሓ ሓዲሽ ሓይሊ እናኣከብና ስግኡን ደሙን እናተመገብና ከይተሓለልና ምስ እንቃለስ ሓደስቲ ፍጡራት ብምኻን ተቐበልትን ወሃብትን ምሕረት ኣምላኽ ከምእንኸውን ንእመን። ቅ.ዮሓንስ መበል 23 ኣብ ምኽፋት ካልኣይ ጉባኤ ቫኣቲካን “ ሎሚ ቤተ-ክርስትያን ነቲ ናይ ምሕረት ፈውሲ ክትጥቀመሉ ትደሊ ኣላ” ከምዝበሉ ሎሚ’ውን ምሕረትን ይቕሬታን ዝልማዱ ኣምላኽና ብንስሓን ተኣማማንነትን ናብኡ ክንምለስ’ሞ ዝተሓደሰ ሕይወት ክንመርሕ ቤተ-ክርስትያና ትዕድመና ኣላ። ምሕረት ኣምላኽ ዝቕበሉ ከኣ ምሕረት ዘዘውትሩ/ዝንስሑን ጥራይ ምኻኖም ቅዱሳት ጽሑፋትና ኣብ ማቴ.9።13 ,ሆሴ.6፡6 ወዘተ…የረድኣና፣ ናይ’ዚ ምሕረት ኣምላኽ ዝዕበየ ስራሕ ከኣ ሓጢኣትና ደምሲስካ ሓዲሽ ሕይወት ምጉንጻፍ ኢዩ፣ ምሕረት ኣምላኽ ዘስተማቐረ ወዲ ኣዳም/ክርስትያን ከኣ ንኻልኦት ምምሓርን ናብ ምሕረት ምዕዳም ፍጹም ኣይከብደምን ኢዩ፣ እምብኣር ከምቲ ናይ መድሓኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀንዲ ዓላማ ምድራዊ ሕይወቱ ምሕረት ምሃብን ናብ ምሕረት ምዕዳምን ዝነበረ። ናተይን ናትኩምን ከኣ ኣሕዋተይ ካብዚ ዝተፈልየ ክኸውን ፍጹም ኣይክእልን ኢዩ።
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመተ-ምሕረት ንሓዲሽ ጉዕዞ ሕይወት
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ሓድሽ ዓመት ብሓዲሽ ሕይወት ክጅመር ከምዘለዎ ንኸረድኣና ኣብ ሉቃ.5።35-39) ከምዚ ይብል “… ሓዲሽ ቁራጽ ዓለባ ኣብ ብልይ ክዳን ክልገብ…ሓዲሽ ወይኒ’ውን ኣብ ብላዪ ኣሕርብቲ ክቕመጥ ኣክእልን ኢዩ … እንተ ዘይኮይነ እቲ ኣረጊ ክዳን ዳግም ይቕደድ እቲ ሓርቢ’ውን ይስበር”። እዚ ክፍሊ ወንጌል እዚ ንዓና ሓዲሽ ዓመት ነብዕል ንዘለና ዘመሓላልፈልና መልእኽቲ ብዘልማድ እናተጋዓዝና። ካብ ምሕረት ኣምላኽ ሪሒቕና። (ከተመሓርናን ከይማሓርናን ማለት ብምስጢረ ንስሓ ተሰናዲና ስግኡን ደሙን ከይተመገብና። ኣብ ገለ ናይ ምሕረትን ፍቕርን ስርሓት ከይትጸመድና። ኣብ ሓዋሪያዊ ግብረ-ተልእኮ ቤተ-ክርስትያና ከተሳተፍና ወዘተ… ንማልባት በጊዕ ስለዝሓረድና ምስ ፈተውትና ናይ ርሑስ ዓዲሽ ዓመት ሰናይ ትምኒትና ስለዝተለዋወጥና። ናይ ሃረርታ ሆየ ሆየ ስለዝበልና ወዘተ…ሓዲሽ ዓመት ዘብዓልና። ንእግዚኣብሔር ኣቦና ደስ ዘብልን ንእሕዋት ዝሃንጽን ጉዕዞ ሕይወት ንገርብ ዘለና ከይመስለና ተዘኻኽረና፣ እዛ መልእኽቲ ወንጌል ንጽርቲ ኢያ ንስሓ እተዊ ኣብ ሓዲሽ ዓመት ሓዲሽ ሕይወት ጀምሩ። ኣብ ማር.1 እንረኽቦ ስብከት ቅዱስ ዮውሓንስ መጥምቕ ኣስተንትኑን ኣተግብሩን መንገድኹም ኣቕንዑ ኢያ ትብለና ዘላና’ሞ ነስተውዕለላ። ስለዚ ኣሕዋተይ ንግላዊ ስድራ-ቤታዊ ማሕበራዊ፡ ቁምስናውን፡ ክርስትያናውን፡ ኣገልጉለትና ዝሕግዘና ፍጹም ንስሓ ክንገብርን ተግባራዊ ዝኾነ መደብ ንሓዲሽ ጉዕዞ ሕይወት ክንሕንጽጽ ግድን ኢዩ።
ቅ.ዮውሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1978 ዓ.ም. ጳጳስ ምስ ተመርጹ ኣብ መጀመሪያ ስብከቶም ንነፍሲ-ወከፍ ኣማናይ። ንመላእ ቤተ-ክርስትያንን ዓለምን ….ኣይትፍርሑ ትብዑ ንኣምላኽ መዓጹ ልብኹም ክፈቱ። እቲ ጸጋ ኣምላኽ ዝዓግትን ንወዲ ሰብ /ንብጻይና ክንቅበል ዝኽልክለና ኩሉ መዓጹን መሳኹትን ይከፈት ፖለቲካዊ መደባትን መምርሕታትን’ውን ከይተረፈ ንፍትሕን ርትዕን ይከፈት ትብዑ እናበሉ ንቆራጽ ጉዕዞ። ንለውጢ ሕይወትን ንሰናይ ዓለምናን ዓዲሞም ቆሪጾም ዝተበገሱን ዝተዓወቱን ናይ ዘመና ምስሌነ ክርስቶስ ኢዮሞ፣ ሕጂ’ውን ንዓና ንጹር ኣብነት ይኾኑና። ንሕና እዞም ሓዲሽ ዓመት እሞ ኸኣ ኣብ ዓመተ-ምሕረት ከነብዕል ዕድል ተዋሂቡና ዘሎና ላንጋ ላንጋ ዝኾነ ሕይወት ኣወጊድና ተባዕ ቆራጽ ስጉምቲ ንመንፈሳዊ ለውጢ እንጅምረሉ ምሩጽ እዋን ሕጂ ኢዩ። እዚ ጉዕዞ እዚ ቀሊል ስለዘይኮነ ከኣ ከይፈራሕናን ከይሰጋእና ናብ እግዚኣብሔር ክንውከል መጽሓፍ ምሳሊ 3.5-6 ይምዕደና።
ኣሕዋተይ ሓዲሽ ሕይወት ክጅምር ኢየ። ህያው ኣባል ቁምስናይ/ቤተ-ክርስትያነይን ብምኻን ኣብ ተልእኾኣ ክሳተፍ ኢየ። ብመንገዲ ዕርቅን ንስሓን ብምጉዓዝ እሙን ውሉድ እግዚኣብሔር ክኸውን ኢየ ኢልና ምስ ተበገስና መጠኑ ብዙሕ ፈተናትትን መሰናኽላትን ከምዝገጥመና ርጉጽ ኢዩ። እንተኾነ እዚ ጉዕዞ እዚ መድሓኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ዝመራሒኡን ብዙሓ ቅዱሳት ኣቦታትን ኣዴታትን፡ ዓበይትን፡ ነኣሽቱን፡ ደቂ-ተባዕትዮን ደቂ- ኣንስትዮን መነኮሳትን ነጋውስን ዝተዓወትሉ እንኮ ጉዕዞ ስለዝኾነ ንትባዕ ብቆራጽነት ንበገስ። እግዚኣብሔር ንኢያሱ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ትባዕ ኣይትፍራሕ ናብ እትኸዶ ዘበለ ኩሉ ምሳኻ ኢየ ከምዝበሎ ኣምላኽና ወትሩ ምሳና ኢዩ ዝጉዕዝ። ቅ.ኣጎስጢኖስ ዝብሃል ኣፍሪቃዊ ቅዱስ ከምዚ ከማና ድኹም ሓጢኣተኛ ኣብ ዝነብረሉ እዋን ዕድመ ለውጢ ሕይወትን ቅድስናን ምስ ቀረበሉ ነቶም ቀዲሞምና ብዓወት ምድራዊ ሕይወቶም ዝዛሙ ቅዱሳት እንከስተን፤ እዚኦምን እዚኤንን እንተ ተቐዲሶምስ ኣነኸ ድኣ ስለምታይ ዘይቅደስ ኢሉ ብትብዓት ስለዝተበገሰ ኣብ ዓቢ ቅድስና ከምዝበጽሔ ኩልና ንፈልጥ። ሃየ እምብኣር ኣሕዋተይ መንፈሳዊ ቅንኣት ይሕደረና።
ንእግዚኣብሔር ጽን ኢልና ክሰምዖ ከም ሳሙኤል ባሪያኻ ይሰምዕ ኣሎ’ሞ ተዛረብ እንተኢልናዮ (1ሳሙ 3 )። ከም ኤርምያስ ነቢዪ ቆልዓ ኢየ ከይበልና ክንዛረቦ ዘላና ቃላት ኣብ ኣፍና ከንብረልና እንተ ኣፍቂድናሉ (ኢር.1.9..) ከም ቅ.ድንግል ማሪያም እኖና እንሆኹ ባሪያ እግዚእብሔር ኢየ ከምቲ ዝበልካዮ ይኹነለይ ኢልና እንተተኣዚዝና (ሉቃ1.38 )፤ ከም ቅ. ጳውሎስ ጎይታይ እንታይ ክገብር ትደልየኒ (ግ.ሓ.9) ኢልና ስንድውነትና እንተገሊጽና፤ ሽዑ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ክንገብሮ ዘለና ባዕሉ ከብርሃልና ኢዩ። ንሕና ጥራይ ትሑዝ ኢየ፤ ኣብዚ ጊዜ እዚ ድኣ ለይትን ቀትርን ቀዳምን ሰንበት እንተ ዘይሰራሕካ ሕይወት መኣስ ይክኣል። ኣነስ እዝን እትን ክገብር መኣስ ዓቕሚ ኣለኒ። ንንስሓ ይኹን ንተልእኾ ወንጌል የርክበሉ ኢየ ወዘተ…ብዝብል ምስምስ ኣይንዛነ፣ ካብ ቤተ-ክርስትያናን ግብረ ሰናይን ኣይንርሓቕ; እግዚኣብሔርስ ከም ባህሪኡ ኣብ ሕይወት ነፍሲ-ወከፍና ተእምር ክገብር ሓዲሽ ሕይወት ሓዲሽ መደብ ክንመርሕ ክሕግዘና ወትሩ ስንድው ኢዩ።
ንእግዚኣብሔር ከነፍቅር ከነኽብርን ክንልኣኽን ንሱ ዝኣዘዘና ክንፍጽም ኣብ መወዳእታ ከኣ ምስኡ ክንነግስ እቲ ቀዳማይ ዓላማ ምፍጣርናን ሕይወትናን ምኻኑ ብንእስነትና እንከለና ኣብ መን ፈጠረና ዝተመሃርናዮ ሓቂ ኢዩ። እቲ ካልኣይን ንዕኡ ዝመስልን ከኣ ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር ዝብል ትእዛዝ እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ንሕዝቡ ዝሃቦ ትእዛዝን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ከኣ ኢየሱስ ክርስቶስ መድሓኒና ኣብ ወንጌል ዘብርሃልናን ኢዩ። ዝተሓደሰ ሕይወት ምጅማር ከኣ ነዚ ትእዛዝ እዚ ኣብ ሕጽኒ ቤተ-ክርስትያን ኮንካ ምትግባር እንተዘይኮይኑ ካልእ ትርጉም የብሉን፣ ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ብጻይን ክፈላለያ ዘይክእላ ክልተ ገጽ ናይ ሓንቲ ሳንቲም ኢየን፣ ኣብ ሕይወትና ከነተግብረን ቆሪጽና እንተተበጊስና ከኣ ንኽልቲኤን ክንፈላልየን ኣይንኽእልን ኢና። ከመይ ቅ.ዮውሓንስ ኣብ መልእኽቱ እቲ ንእግዚኣብሔር የፍቅር ኢየ ዝብል ንብጻዩ ግን ዝጸልእ ሓሳዊ ኢዩ (1ዮው.3) ኢዩ ዝብለና፣ ዓለምና ከኣ ሕጂ ንዓና ንኽርስትያን ነዚ ከነተግር ኢያ ትሓተና:: ንሕና ካቶሊካውንያን ወትሩ ሃብታም ዝኾነ ኣብነታዊ ውርሻ ሕይወት ቅዱሳት ኣለና፣ ኣብዚ ወርሒ እዚ ቅድስንኣን ዝተጸንበለ ቅ.ተረዛ በዓልቲ ካልካታ’ውን ናይ ጊዜና ህያው ኣብነት ኮይነን ከምዚ ትብላና። “እግዚኣብሔር ንዓለም ኣፍቂሩ ንሓደ ወዱ ሃባ ሕጂ’ውን የፍቅራ ኢዩ፤ ንዓይን ንዓኻትኩምን ከኣ ንኹሉ ብፍላይ ከኣ ነቶም ኣዚዮም ድኻታት ንኸነገልግል ሰዲዱና” እናበላ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣብ ፍቕሪ ብጻይ ከምዝግለጽን፤ ፍቕርን ምሕረት እግዚኣብሔር ዘስተማቐረ ከኣ ኣብ ኣገልጉለት ኣሕዋት ከምዝዋፈር ብግብሪ የስተምህራና።
ኣሕዋተይ ንሕና ደቂ ሰባት ብሕይወት ንኽንነብር ነንሕድሕድና ኣዚና ኢና እንደላለ፣ ንኣብነት ኣብ ሓደ ናይ መወለዳን ሆስፒታል ክልተ ማናቱ ቅድመ-ግዜ ተወሊደን ፍሉዪ ክንክን ይግብረለን ኣብ ዝነበረ እዋን ሓንቲ ካብኤን ደኺማ ምትንፋስ ኣቃረጸት። ሓካይም ክትመውት ኢያ ኢሎም ሕክምንኦም እቃረጹ’ሞ ሓንቲ ካብቶም ተሓጋገዝቲ እስኪ ብሙቐት ሓፍታ እንተደሓነት ኢላ ምስ ሓፍታ ኣተሓቓቑፋ ኣደቀሰታ፣። ሽዑ ወያ ሕጻን ከተትንፍስ ጀመረት’ሞ ሓወየት፣ ጉዕዞ ሓዲሽ ሕይወት ጉዕዞ ክርስትና ከኣ ነዚ ኢዩ ዝመስል፣ ነፍሲ-ወከፍና ኣብ ቅድስና ኣሕዋትና ዓቢ እጃም ኣለና፣ ነዚ ንኸተረድእ ብጽዕቲ ሮዛ መስራቲት ማሕበር ደቂ ቅ.ሓና ንኣሕልቕ ገዳማት። “ንስኺ ኣብ ቅድስና ደቀይ መሳርሒት ኢኺ” ትብለን ነበረት፣ ሕጂ ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ከኣ ንወለዲ ኣብ ቅድስና ስድራ-ቤትኩም። ንውሉድ ኣብ ቅድስና ወለድኹም: ንቆሞስን ፈለስትን ኣብ ቅድስና ምእመናነይ ወዘተ… መሳርሕቲ ቅድስንኦም ኢኹም እሞ ንቕሑ ቅዱስ ሕይወት ምርሑ ኢዩ ዝብለና ዘሎ። ኣብ ስድራ-ቤት እቲ ዝነቐሐን ኣንጊሁ ዝተበራበረን ንድቃስ ዝወሰዶም ከምዘተንስእ: ብምሕረት ኣምላኽ ተባሪኹ። ዝውሃቦ ዓመታትን ሰዓታትን ተጠቒሙ ሓዲሽ ሕይወት ወትሩ ዝጅምር ትጉህ ክርስትያን ከኣ ንኣሕዋቱን ኣሓቱን ቤተ-ክርስትያኑን ኣዚዩ ደጋፊ ኢዩ። ከመይ እቲ ጉዕዞ ጽንክር ስለዝብል ብምስጢራት ተባራቲዕካ ናይ ብሓባር ኢዩ ዝፍጸም፣ ከምቲ መዝሙርና ዝብሎ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝና ንቐጽል መግሻና እናበልና ከም ሓደ ስድራ ክርስቶስ ናይ ሓባር ጉዕዞ እንጅምረሉ እንብኣር ሕጂ ኣብ ዓመተ-ምሕረትን ሓዲሽ ዓመትን ኢዩ።
ኣብ ተልእኾ ክርስቶስ ምስታፍን ወትሩ ብዝተሓደሰ ሕይወት ምጉዓዝን ነቲ ክንፍጽሞ ዘለና ጉዕዞ ቅድስና ኣነጺሩ፤ ክትግበር ዘለዎ መደብን ክስራሕ ዘልዎ ዕዮን ወንጌልን ኢዩ ዘመልክት። ብፍላዪ ኣብ ሕይወት ክርስትና ንስሓን ወንጌላዊ ተልእኾን ዝመለለዩኡ፤ ምድራዊ ጉዕዞና ጀሚርና ክሳብ እንዛዝም ክፍጸም ዘልዎ ጉዕዞ እምነት ኢዩ። ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ዘጋንፈና ኩሉ ከኣ ብኣጋጣሚ ዘይኮነስ ከምቲ (ሮሜ 8።29-30) ዝብለና ብመደብ እግዚእብሔር ኩሉ ንሰናይና ኢዩ። ስለዚ ንኹሉ ብምስትውዓል ንጠቐመሉ፣ ጸገማትን ተጻብኦታትን ክሳብ ሞት’ውን ብመራሒ ጉዕዞናን መድሓኒናን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተሳዒሩ ኢዩ። ንሱ ባዕሉ ኣብ ወንጌሉ ኣጆኹም ንዓለምን ኩሉ ሕልኽላኻቱን ኣነ ቅድሜኹም ስዒረዮ ኢየ ዝብለና ኣብ (ዮው.16።33)፣ ንሕና ክርስትያን ስምና ከምዝሕብሮ ኣሰር ኣሰሩ ክርስቶስ ምስዓብ ኢዩ ጉዕዞና። መራሒናን ሓይልናን ከኣ ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ፣ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናና ንኽንዕወት ሕጂ’ውን ካብ ቅዱስ ወንጌል ኣብነት ዝኾኑና ክንጠቅስ ከም ማሪያም ሓፍቲ ማርታን ኣልኣዛርን ወትሩ ንቓሉ ጽን ክንብል። ከም ቅዱስ ጳውሎስ ዘይሕለል ሰባኺ ወንጌል ንምኻን ወዘተ ቀቅድሜና ተዓዊቶም ኢዮም’ሞ ንስዓቦም፣ ሽዑ ወትሩ ካብ ብሉጽ ናብ ዝበለጸ ሓጎስ፤ ካብ ንፈልጦ ሕይወት ናብ ዘይንፈልጦ ዘለኣለማዊ፤ ካብ ንርድኦ ናብ ዘይንርድኦን ብኣእምሮና ዘይንበጽሖን ምሕረትን ሰላምን ቅሳነትን ወዘተ… ተሳጊርና ምሕረት ኣምላኽ ከነስተማቕር ኢና። ምኽንያቱ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናና ፍቕሪ ምሕረትን ሰላምን ኣምላኽ ንምስትምቓር ወሰን ኣልቦ ተኽሎታት ኣሎ። ንኣብነት ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝጠቐስክዎ ምስጢረ-ንስሓ፤ ቃል-ኣምላኽ፤ ተሳትፎ ኣብ ሓዋሪያዊ ግብረ -ተልእኾ ወዘተ…ስለዚ ኣብ ዝሓለፈ ሕይወትና ብዝገበርናዮ ጉዕዞ ብዘበርከትናዮ ኣገልጉሎት፤ ብዘዘውተርናዮ ናይ ፍቕሪ ስርሓት ወዘተ… ኣይንዕገብ፣ ገና ነዊሕ ጉዕዞ ቅድስናን ከነበርኽቶ ዘለና ኣገልጉለት ኣሕዋትን ተሪፉና ኣሎ። ነፍሳት ናብ መንግስቲ ኣምላኽ/ ክርስቶስ ከነምጽእ መርበብና ኣሰናዲና ዕጥቂ እምነት ተዓጢቕና ዳግም ብዝተሓደሰ ሕይወት ንበገስ፣ ሕጂ’ውን ቃል ብጽዕቲ ሮዛ ጋቶርኖ መስራቲት ማሕበርና ክጠቅስ ኣፍቁዱለይ።- “ ኣብ ክርስትያናውን ማሕበራውን ኣገልጉለትና ነቲ ክግበር ዘለዎ ድኣ እንበር ንዝተገብረ ኣይንጠምት” ኢላ ስለእትምዕደና፣ ከመይ እግዚኣብሔር ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ኣብ ኢድና ዝህበና ዘሎ ገና ንኸነፍቅሮን ከነገልግሎን ዝብል ዓላማ ሕይወትና ንኸነተግብር ኢዩ።
ኩሉ ክብሪ ንእግዚኣብሔር ይኹን!ኣሜን
ሶር ለተኪዳን ብስራት


text:
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ሱዳን ንዘለዉ ተዋጋእቲ ነቲ ንናይ 2005 ዓ.ም ሓፈሻዊ ውዕል ሰላም ዘስግአ ኹናት ጠጠው ንኸብሉ ተማሕፂኖም።
ፕረዚደንት ኦባማ ትማሊ ኣማስያኡ ኣብ ዝህብዎ መግለፂ እቲ ኹናት ጠጠው ክብል አለዎ ኢሎም። ክልቲኦም ወገናት ነቲ ህውከት ጠጠው ንምባል ክሰማምዑ አለዎም፣ ሰራሕተኛታት ረድኤትን ቀረባትን ብናፃ ክመሓላለፍ ክፈቅዱን፣ ንዝአተውዎ ቃል ከኽብሩን ብመሰረት'ቲ ሓፈሻዊ ስምምዕ ሰላም አፈላላዮም ብሰላማዊ መንገዲ ክፈትሑን አለዎም ክብሉ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ አፍሊጦም።
ናብ መራሕቲ ሱዳን ብዘቅነዔ ዘረበኦም ፕረዚደንት ባራክ ኦባም "ሎሚ nመራሕቲ ሱዳን ብቀጥታ ክዛረቦም እደሊ። ግቡእኹም እንተፈፂምኩምን ሰላም እንተመሪፅኩምን ንንቡር ዝምድና ዝአተናዮ ቃል ንምፍፃም ኣሜሪካ ስጉምቲ ክትወስድያ። እንተኾነ'ቶም ንዓለም-ለኸ ግቡኦም ዘይፈፀሙ ተወሳኺ ምግላል ክገጥሞም'ዩ ብተግባሮም ኸአ ክሕተቱ'ዮም" ክብሉ አጠንቂቆም።
እቲ ናይ ፕረዚደንት ባራኽ ኦባማ መልእኽቲ ሰሜን ሱዳን ንምስሕሓብ ዞባ ኣብየን ደቡባዊ ኮርዶፍንን ወታሃደራዊ ፍታሕ እንተሰዒባ እቲ ከይዲ ርክባት ናብ ንቡር ምምላስ ኣብ ሓደጋ ከም ዝአቱ ዘጉልህ'ዩ።


text:
ብመሰረት ሰበስልጣን ፖሊስ ትማሊ ረቡዕ ዕጡቓት ላሙ ኣብዝተባህለ ምምሕዳራዊ ከባቢ ንዝርከብ መደበር ፖሊስ ምስ ኣጥቕዑ: እቲ ውግእ ከምዝተኻየደ ተሓቢሩ’ሎ።ኣል-ሸባብ ነቲ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።
ካብ ግንቦት ጀሚሩ ኣል-ሸባብ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያ ተኸታታሊ መጥቓዕትታት ፈፂሙ’ሎ።ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ላሙ ኣብ ወሰን መንገዲ ዝተፃወደ ቦምብ ተተኲሱ ኣርባዕተ ህፃናት ተማሃሮ ተቐቲሎም።
ወሃቢ ቃል ሚንስትር ውሽጢ ሃገር ምዌንዳ ንጆካ ፆመ ረመዳን ካብ ዝጅምር መጥቓዕቲ ከምዝወሰኸን እዚ ማለት ግን ምንቅስቓስ ሓይልታት ፀጥታ ኣድማዒ ከይኮነ ተሪፉ’ሎ ማለት ኣይኮነን ይብሉ።
እቶም ሓደሽት መጥቓዕትታት ኣብ ዝቕፅል 8 ነሓሰ 2017 ዓ.ም. ምስ ዝካየድ ሃገርለኸ ምርጫ ርክብ ከምዘለዎ ገለ ተንተንቲ ይገልፁ።ካብኦም ሓደ ኬንያዊ ክኢላ ፀጥታ ሪቻርድ ቱታ እዮም።
“ኩሉ ሰብ ኣብ ክንዲ ንድሕነት ሰባት ኣብ ፖለቲካ ብዙሕ ጠመተ ከምዝገበረ ይፍለጡ እዮም።”
ንኣል-ሸባብ ንምምሓው ቅድሚ ክልተ ዓመታት ዝጀመረ ወታደራዊ ስርሒት ይካየድ’ዃ እንተሃለወ ኣል-ሸባብ ቦኒ ኣብዝተባህለ ዱር ሱር ይሰድድ ከይህልው ቱታ ጥርጣርኡ ይገልፅ።እቲ ዱር ካብ ላሙ ክሳብ ሶማል ዝተዘርግሐ እዩ።
ትማሊ ኣብ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣስታት 200 ተዋጋእቲ ምስታፎም መራኸቢ ብዙሃን ኬንያ ፀብፂበን ኣለዋ።ፖሊስ ግን ነቲ ኣሃዝ መረጋገፂ ኣይሃበሉን።
ምቁፅፃር ሓደጋ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ ዝተባህለ ትካል ዳይረክተር ጆርጅ ሙሳማሊ ሓይልታት ምክልኻል ኬንያን ሃገራዊ ሰራዊት ሶማልን እናሃለው ሰባት ከምድላዮም ክጉዓዙ ኣይክኣሉን ይብሉ።እቶም ዕጡቓት ዶብ ሰጊሮም ዘይኮኑስ ካብ ዱር ቦኒ እዮም ዝመፁ ዘለው ይብሉ።ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ውሽጢ ሃገር ግን እቶም ዕጡቓት ኣብ ቦኒ መደብር የብሎምን፤ይመፁን ይኸዱን እዮም ዘለው ክብሉ ነፂጎምዎ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ቀንዲ ተግባራት ኣውራ ከይዲ ስራሕ ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን
እዚ ኣውራ ከይዲ ስራሕ እዚ እዞም ዝስዕቡ ተግባራት ናይ ምፍፃም ሓላፍነት ኣለዎ፡፡
1. ምድላው ዓመታዊ እቶት ትልምን መደብ ምውፃእን
2. ስራሕቲ ኣተኣኻኽባን ምውሃድን መረዳእታ
2.1 ግዝኢትን መሸጣን መረዳእታ ምጥንኻርን
2.2 መዓልታዊ እቶት ግብሪ ከፈልቲ ምፅናዕ
2.3 ክትትል ግብኦም ዘይተዋፅኡን ናብ መርበብ ኸፈልቲ ግብርን ታክስን ግልጋሎት ክፍሊትን ዘይኣተዉ ከፈልቲ ግብሪ
3. ግልጋሎት ዓማዊል ምሃብ
3.1 ንግዲ ፍቓድ ንዘሐድሱን ዝስርዙን ክሊራንስ ምሃብ
3.2 ቲንን ቫት ሰርቲፊኬትን ምስክር ወረቐት ምሃብ
3.3 ንግብሪ ከፈልቲ ናይ ሕትመት ፍቓድ ይህብ ከምኡ እውን ሕትመት ቅብሊት ይቕበልን ይስርዝን
4. ምውሳን ግብርን ግልጋሎትን
4.1 ብመዓልታዊ መሸጣ፣ ሒሳብ መዝገብ ብ3ይ ወገን መረዳእታ ግብሪ ይውስን
4.2 ቫት ኦዲት ይገብር ይውስን
5. ምክትታል መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ
6. ምንዋሕ /ኣከፋፍላ ምንዋሕ/ ግብሪ ዕዳ
7. ክትትል ግብኦም ዘይዋፅኡ ከፈልቲ ግብሪ
8. ብሓደራ ኣታዊ ዝተገበረ ገንዘብ ይከታተል
8.1 ብሓደራ ኣታዊ ዝተገበረ ቅድመ ታክስ ክፍሊት
8.2 ኣብ ውልቀ ትካላት ዝተቆፀሩ ሰራሕተኛታት ጡሮታ መዋጮ ይከታተል
8.3 ካብ ላዕለዎት ትካላት ተመሪቖም ናይ ዝወፁ ትካላት ተምሃሮ ክፍሊት (ኮስት ሼሪንግ) ይእክብ
9. ናይ ከተማታት እቶት (ቤት ማዘጋጃ) ይእክብ
10. ቴምብር የከፋፍል ይሸይጥ
11. ግልጋሎት ትምህርትን ስልጠናን ንግብሪ ከፈልቲ ይህብ
12. ብሉፃት ግብሪ ከፈልትን ግብሪ ኣከብትን ይምልምል ይሽልም
13. ስረዓት ግብሪ ኣመልኪቱ ካብ ግብሪ ከፈልትን ግብሪ ኣከብትን ንዝቐርቡ ሕቶታት ብሰልክን ብፅሑፍን ብኣካልን መብርሂ ይህብ፡፡
14. ስራሕቲ ርክብ ህዝቢ ክጠናኸሩ ይገብር፡፡
14.1 ሓበሬታ የተኣኻኽብ ዝተፈላለዩ መረዳእታታት ብምድላው ብዝተፈላለዩ ውፅኢት ሕትመትን ብሚድያታትን ክጋዋሕ ይገብር፡፡
14.2 ስራሕቲ ኢዲቲንግ እውን የካይድ፡፡
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 15 guests and no members online


text:
ንኣደታት ብልፅቲ መንበሪት ሃገር ኖርዌይ፤እታ ዝሓመቀት ድማ ኒጀር ምኻና ሓደ ሓድሽ መፅናዕቲ ኣረጋጊፁ።እዚ ዝተገልፀ፣ኣብ‘ቲ ሴቭ ዘ ችልድረን ዘዳለዎ መፅናዕቲ ከምዝኾነ መሳርሕትና ጆ ዲካፕዋ ገሊፁ።
ፕረዚደንትን ኣካያዲት ስራሕን ሴቭ ዘ ችልድረን ካሮላይን ሚልስ፣ እቲ ሪፖርት ቅድሚ መዓልቲ ደቂ-ኣደታት ከምዝወፀን ገሊፃ።
“ሪፖርት ኣደታት ዓመታዊ ሪፖርት‘ዩ።ንኩነታት ኣደታት መላእ ዓለም‘ውን ዘፅነዐ‘ዩ።ሎም-ዘበን ን165 ሃገራት ኣባፂሕና ኢና።ኣየነይቲ ሃገር‘ያ ንኣደታት ምችእቲ ወይካኣ ዘይምችእቲ ንዝብል ሕቶ‘ውን መሊስና ኣለና” ትብል።
ነተን ሃገራት ንምስራዕ ዝተጠቀመሎም ረቋሒታት ድማ፣ንደቂ-ተባዕትዮን ደቂ-ኣነስትዮን ማዕረ ዝፀልዎም ፀገማት ኣብ ግምት ብምእታው‘ዩ።
ቀዳሞት ሓሙሽተ ብሉፃት ሃገራት ንናብራ ደቂ-ኣነስትዮ ተባሂለን ብሴቭ ዘ ችልድረን ንኖርዌይ ስዒበን ዝተጠቀሳ ሃገራት ኣይስላንድ፣ስዊድን፣ ኒውዚላንድን ዴንማርክን ኮይነን ኣለዋ።ኣሜሪካ መበል 25 ኣላ።
ኣብ‘ቲ ዝርዝር ጭራ ተሰሪዓ ዘላ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኒጀር‘ያ።ወ/ሮ ሚልስ ምኽንያቱ ትገልፅ።
ብዘይካ ኒጀር ኣብ ጭራ ተሰሪዔን ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ዴሞክራስያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ሱዳን፣ደቡብ ሱዳን፣ቻድ፣ኤርትራ፣ማሊን ጊኒ ቢሳውን‘የን።
ኣብ ጥዕና ኣደታት ሓያል ስራሕ ዘርአያ ድኻ ሃገራት‘ውን ኣለዋ።ማላዊ፣ ኔፓልን ቤንግላድሽን።
መራሕቲ ዝበልፀጋ ሃገራት (ጂ-8) ጉድለት ኣመጋግባ ህፃናት ንምውጋድ፣ ርኡይ ተወፋይነት ንከርእዩ ፀዊዑ‘ሎ ሪፖርት ኩነታት ኣደታት ዓለም።
እቶም ኣብ‘ቲ ሪፖርት ዝተጠቅሱ ሓበሬታታት ኣሃዛት ጥራሕ ዘይኮኑስ፣ ኣደታት መላእ ዓለም፣ንዓንኬል ድኽነት ሰይረን፣ምሕዩሽ መነባብሮ ንክረኽባ ዘሐግዝ ቁልፊ‘ምበር ይብል መሳርሕትና ጆ ዲካፕዋ ዝሰርሖ ሪፖርት።


text:
ሓይልታት ሑቲ ናይ የመን ዝሓለፈ ቀዳም ሓምለ 29, 2017 ዋንነታ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝኾነት ወተሃደራዊት መርከብ ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ከምዘካየዱ ተሓቢሩ።
እታ ወተሃደራዊ ናውቲ ጽዒና ምንባራ ዝተገልጸት መርከብ ካብ ናይ ኤርትራ ወደብ ዓሰብ ከምዝተበገሰት ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ንሓለፍቲ ሑቲ ብምጥቃስ ገሊጹ። ብመሰረት ጸብጻብ ኣሶስየትድ ፕረስ እታ መርከብ ኣብዚ ዓመት ብሓይልታት ሑቲ ካብ ዝተጠቕዓ ሳልሰይቲ መርከብ ምዃና ተሓቢሩ ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣንጻር ሑቲ ትሳተፍ ምህላዋ’ዩ ተጠቒሱ።
ወኪል ዜና ስዑድ ዓረብ ብወገኑ: ንምንጭታት ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ብምጥቃስ: እቲ ፍጻመ መጥቃዕቲ ወተሃደራዊት መርከብ: ነታጒ ብዝጸዓነት ጃልባ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ እትርከብ ወደብ ሞዃ ዝተኻየደ ምንባሩ ሓቢሩ። ይኹን’ምበር በቲ መጥቃዕቲ ዝወረደ መጉዳእቲ ይኹን ኣብ ንብረት ዝሰዓበ ገዚፍ ዕንወት ከምዘይነበረ እቲ ወኪል ዜና ስዑድ ዓረብ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ዝሓለፈ ቀዳም ሓምለ 29, 2017 ምዃኑዩ: ሰበ-ስልጣን የመን ሰራዊት ፕረዚደንት ዓብደረቡዕ መንሱር ሃዲ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም የመን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሓይልታት ሑቲ ንዝነበረት ኣገዳሲት ወተሃደራዊት መዓስከር ካልድ ቢል ኣልወሊድ ከምዝተቖጻጸሩ ገሊጾም።
ወተሃደራዊ መዓስከር ካልድ ቢን ኣልወሊድ ንምቁጽጻር ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ብዝተኻየደ ኲናት: ካብ ሓይልታት ሑቲን ብስዑዲ ናይ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት ዝድገፉ ሰራዊት መንግስቲ የመንን ቁጽሮም ብርክት ዝበሉ ከምዝተቐትሉ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ኣብ የመን ኩናት ዘካይድ ዘሎ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት: ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ንዘለዎ ፕረዝደንት የመን ዓብደረቡዕ መንሱር ሃዲ ናብ ስልጣን ንምምላስ ካብ 2015 ኣትሒዙ ኣንጻር’ቶም ንርእሰ ከተማ የመን ተቖጻጺሮም ዝነበሩ ሓይልታት ሑቲ ኩናት የካይዱ ምህላዎም ይሕበር።
ሓይልታት ሑቲ ኣብ 2014 ዓ.ም ንሰንዓ ርእሰ ከተማ የመን ተቖጻጺሮማ ምንባሮም ይግለጽ።


text:
ሃይላይ ሓድጉ፡ ወናኒ በዓል ውዕለታ ብርዒ!
(ግዕዝ ሚድያ) ኣብ ምረቓ መ ፅሓፍ “ፅንዓት ሰለስተ” ተረኸቡ። ታሪክ ትግራይ ኣይተሰነደን ካብ ዝብሃል ነዊሕ ገይርና። ርብዒ ክፍለዘበን ምሉእ ዝተቖዘመሉ ናይ ቁዛመ መንፈስ እዩ እዚ ኣበሃህላ እዚ። ካብ ምድግጋሙ ዝተልዓለ ገገሊኡ እውን ከም ታራ ዘረባ ቆፂርዎ እዋናት ይኸዱ፤ ታሪኽ ከይተሰጋገረ…
መምህርነት ርእሲ ኩሉ ጥበብ
(ዝኽርን ታሪኽን መምህር ደበሳይ ተኽለሙዝ ይልማ) 1974 ዓ.ም ንተምሃሮ 9ይ ክፍሊ ላዕለዋይ ካልኣይ ብርኪ ሽረ ወርቃዊት ዓመት ነበረት።ሓዊሓዊ ዝኾኑ መምህራን ረኸብና።”ይትረፍዶ እንጣጢዕ ጨንዩክንስ ብኾምኡ’ኳ ሰለስተቕጫ ትውድኣ”በለ እቲ በሊሕ ኣኮይ በላይ። ኣብ ሻምናይ ክፍሊ ብኒ መምህራን ኣየለ ወርቁ፣ጉዕሽ ተኽለማርያም(ወዲ ብደጉ)ታደሰ ቢተውልኝ፣ኣዲሳለም…
ዛንታ ዓዲ’ቦ
(ብጋዜጠኛ በርሀ አረጋይ) ካብ ኣንበሰተ ገለባ ተፈናቂሎም ብመጠራ ኣቢሎም ኣስመራ ዝኣተዉ ግን ድማ ምስ ህዝቢ ጉሎምኻዳ፣ ምድርባን ዓጋመን 80 ዓመት ምሉእ ማሕበራዊ ህይወት ዝነበሮም ማሰኛ ጠዓመ ደስታ፣ እርጋን እናርከበት እንትትከይድ ናፍቆት ዓዲን ህዝብን እንትብርትዖም ከምዚ ኢሎም ማሰ ኢሎም ነይሮም፡፡ መጠራ…
” ደሓር” ተፈታዊ ድራማ ቴሌቭዥን ተሸሊሙ
ሕማም ደሓር ዘርእስቱ ኣብ tig tv ዝሓልፍ ተኸታታሊ ድራማ ደራሲ መንእሰይ ሃፍቶም ስልጣን ዝተፀሓፈ ንባህልን ልምድን ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ማእኸላይ ዞባ ከባብታት ገጠር ዓድዋ ኣጉሊሁ ዘርኢ ናይ ገጠር ድራማ እዩ። ኣብቲ ቅድሚ ውሱን መዓልትታት ኣብ ከተማ መቐለ ዝተካየደ…
ታሪኽ ክንደይ እዩ ዋግኡ?
መቐረትን ላዛን ስነ ቃል ተጋሩ!
#ንጉሰ ንጉሰየ ወዲ ኣደይ ሓጎሳ ጉራደኻ ክልተ መልሐሳ ወለባኻ ተሰሪባ ኣብ ርእሳ ዕፅድ ወዓልኻዮም ከም ዳጉሳ ቀተሉኻ ጓሳ ወዲ ጓሳ ሰናድርኻ ወሪዱ ዕዳጋ ስልማትካ ወሪዱ ዕዳጋ ቱ ፋርኻ ወሪዱ ዕዳጋ ወርቂ ኾርቻኻ ወሪዱ ዕዳጋ የጉሂ እምበር የውፅእ ዶ ዋጋ ንጉሰየ…
ሙዚቃ ትግራይ (ትግርኛ)፣ ፍቱን መጠበሪ ዉቃበ!
ካብ ውራይና መፅሄት ዝተወሰደ (Wurayna, monthly published Tigrigna leading privet magazine) ብሓው ስላስ ኮረንቲ እንኪ ሸዋ መእተዊ ሓደ ፅሑፍ ከም ኣተኣታትዋ ኣታዋይ እዩ ይመስለኒ እሞ መእተዊ እዚ ፅሑፍ ንሎሚ ፀርፊ ዘይንገብሮ። ይኹን። ሓደ ሰብ ረሳሕ እንተይሉኳ ማይ ምፍታው። ዓንጓር፣ ነፋጥ…
ባህጊ ወንበር
ወንበር ደላይኣ ብዙሕ! ፎቶ፡ ብጋዜጠኛ Desta Kahsay


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንናይ ሃገር ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት እቲ ምኽንያት ከቢድ ስቓይ ዝዀነ ናይ ወሲብ ዓመጽ ንምውጋእ ዝወሰድዎ ቁርጺ ውሳኔ ዝድግፍ ጭቡጥን ክውንነታዊ ሓሳብ ዝተነብሮን እቲ ብፁዓን ጳጳሳት ዝወሰድዎ ጽኑዕ ውሳኔ ንናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሓድነት ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎት ንቅዱስ ሕዝበ እግዚኣብሒር ስሉጥ ኣብነት እውን ምዃኑ ዝገልጽ ሓሳብ ዝተነብሮ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 5 ነሓሴ 2018 ዓ.ም. ብይብጻሕ ናብ ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ሳንቲያጎ ሲልቫ ረታማለስ ንመላእ ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ምሉእ ብምሉእ ሓቲሙ ንንባብ ከምዘቅዖ ክፍለጥ እንከሎ፡ ቅዱስነቶም ነቲ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽን ውሉደ ክህነት ቺለን ዘማእከለ ዝዘተየን ዕለት 3 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ዝተዛዘመ ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ፍልዩ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዘውጸኦ ናይ ውሳኔ ሰነድ ብጥልቂ ዝገምገመ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ጭቡጥ ውሳኔታት
ቅዱስነቶም እቲ ዝተለኣኸሎም ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ናይ ውሳኔ ሰነድ ብዓብይ ግዳሴ ከዘንበብዎን ከምዘስተንተንዎን ሓቢሮም፡ ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ ዝገበርዎ ኣስተንትኖን ዝፈጸምዎ ዕዮ ብሓቂ ዝነኣድን ግብረ ልልያ ዘጣመረን ክውንነታውን ጭቡጥን ምዃኑ ሓቢሮም፡ ኣብ ምውጋእ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኵለ መደያዊ ከይዲ ኣዚዩ ዝድግፍ ምዃኑ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ምልእኽቲ ገሊጾም።
ሓድነት ማሕበረሰብ ብፁዓን ጳጳሳት
እቲ ኣዚዩ ዝተንከፈኒ ይብሉ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ እቲ ኣብቲ ሰነድ ዝስትውዓል ኣብነታዊ ሓድነት ማሕበረሰብ ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገግሎት ንቅዱስ ሕዝበ እግዚኣብሔር ዘረጋግጽ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ነቲ ዘቃላሕክምዎ ሓናጺ ኣብነት አመስግነኩም፡ ስለምንታይ ቤተ ክርስቲያን ዝሓንጽ እዩ ኢሎም።
ናይ ቺለ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ሳንቲያጐ ሲልቫ ኣብቲ ወግዓዊ ናይቲ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት መርበብ ሓበሬታ፥ ኣብ ቺለ እትክረብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቅዱስ ኣቦና ምጽንናዕ ከምተዓደለትን ኣብቲ ነገራት ንምትኽኻልን ጌጋታትን ንምእራምን ኣብ ቃልሲ ጸረ ወሲብ ዓመጽን ዘተባዕ እዩ፡ ስለዚህ ኵለንተናውነት ዘሕዊ ጸጋ ምስታ ቤተ ክርስቲያን ሕዝበ እግዚኣብሔር ጠመተና ኣብ ጐይታ ኣጽኒዕና ዳግም ንምርኻብ ዝሓንጽን ዝመርሕን መልእኽቲ እዩ ከዝበሉ ተመልኪቱ ኣሎ።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ መልእኽቶም ዘመላኽትዎ ከይዲ፡ መላእ 32 ብፁዓን ጳጳሳት ቺለ፡ ብወግዒ ነቶም ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ይቕረታ ክሓቱ ዝብል ስልጣናዊ ምዕዳን ከምዘቕረቡ ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣብ ሓዋርያዊ ጉስነቶም ብቑዓት ኰይኖም ከምዘይተረኸቡን ብግልጺ ድኽመቶም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መፋርቕ ወርሒ ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣካይዶምዎ ኣብ ዝነበረ ርክብ ተኣሚኖም ሓዋርያዊ ሓላፍነቶም ኣብ ኢድ ቅዱስነቶምን ንውሳኔ ቅዱስነቶም ከምዘረከቡ ዝዝከር ኰይኑ፡ ናይ ወሲብ ዓመጽ ጠሪሹ ከይፍጸም ዝድግፍን ዘተሓሳስብን ዝመርሕን ውሉደ ክህነት ጥራሕ ዘይኰነ ንዓለማውያን ምእመናንን ገዳማውያንን ኣባላት መንፈሳዊ ማሕበራትን ስርዓት ዘትሕዝ ውሳኔ ከምዘጽደቑ ተገሊጹ።


text:
ተአፋፊን ዘይርጉጽ ኩነታት ሊብያ ዝቅጽል ኣይኮነን ክብሉ ሓላፊ ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓገዝ ወሃቢ ልዑኽ ኣብ ሊብያ ገሊጾም።
ንሶም ነዚ ዝበሉ ሎሚ ንዝተኻየደ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት እዮም።
ፍሉይ ወኪል ጠቅላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ጋሲም ሳልም ካብ ቱኒዝያ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ወታሃደራዊ ሓይሊ እታ ሃገር ንብዙሕ ክፋላት እታ ሃገር ምቁጽጻሩን ቀጻሊ ኣብ ዝኻየድ ግጭት ድማ ሰላማዊያን ሰባት ግዳያት ይኾኑ ኣለው ኢሉ።
ንሶም ብተወሳኺ ብዙሓት ሊብያዊያን ነቲ ኣብታ ሃገር ዝመጽእ ዓመት ዝኻየድ ምርጫ ድምጾም ንምሃብ ከምዝተመገቡን ቁጽሪ ዝተመዝገቡ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ምብጽሑን ገሊጾም ይኹን ደአ እምበር ጸጥታዊ ኩነታት እታ ሃገር ነጻን ርትዓዊን ምርጫ ንምክያድን ብኩሎም ወገናት ቅቡል ውጽኢት ንምርኻብን ኣገዳሲ ምዃኑ ሓቢሮም።
ብተወሳኺ ቁጠባዊ ጸገማት እታ ሃገር ከይተፈትሓ ፖለቲካዊ ፍታሕ ምርኻብ ኣጸጋሚ ምዃኑ ሓቢሮም።
ሕቡራት ሃገራት ካብ ዝመጽእ ሰሙን ጀሚሩ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዝርከቡ ዜጋታት’ታ ሃገር ምሃብ ከምዝጅምርን እዚ ድማ መሰረታዊ ናይ መግቢ ማይን መጽለሊ ዝአመሰሉ መሳለጥያታት ዘማልእ ምዃኑ ገሊጾም።
ኣምባሳደር ሊብያ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ መንግስቲ ንጸገማት ዜጋታት ንምፍታሕ ብፍላይ ኣብ ግብረ ሽበራን ጸጥታ እታ ሃገር ሓያል ጻዕርታት የካይድ ከምዘሎ ብምሕባር ኩሎም ወገናት ንሃገራዊ ረብሓ ከቐድሙ ጽውዒት ኣቕሪቦም።


text:
ናይ ሉሰምበርግን ናይ ከተማ መክሲኮን ሊቀ ጳጳሳትን ሓንቲ ካብቶም 49 ኣብ ሲኖዶስ ብመሰል ሰማዒ ካብ ዝሳተፉ መንእሰያት ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ብሓባር ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ናይቲ ሻድሻይ ጠቕላሊ ዋዕሊ ስኖዶስ ኣማእኪሎም ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዝሃቡን፡ ኣብቲ ብስነ ኣሓዝ ዝተራቐ ዓለም ልእኽቲ ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን፡ ምንእሰይ ኣብ ክውንነቱ ኰይና ነጻነቱ ብምኽባር እተሰንዮን ክትከውን ይግብኣ ዝብል ሓሳብ የስምሩሉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናብቲ መንእሰይ ወለዶ ዝርከበሉ ስፍራ ገዛእ ርእሳ እትኸፍትን ናብቲ ናይ መንእሰይ ስፍራ ልእኽቲ ዝዀነት ኣዚያ ዝተለወጠት ቤተ ክርስቲያን፡ ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ብስነ ኣሓዝ ዝተራቐ ዓለም ክትብጽሕ እትኽእል በዚ መገዲ’ዚ ኣቢላ ንመንእሰይ ነጻነት ብምኽባር ኣብ ሕይወት እተሰንዮን ነዚ ዝበሉ ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሳተፉ ኣብ ሃገረ መክሲኮ ናይ ከተማ መክሲኮ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ካርሎስ ኣጉያር ረተስ ክዀኑ እንከለዉ ብፁዕነቶም ኣብቲ ናይት ሲኖዶስ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ናይ ዘቕርብ ድርገት ንላቲን ኣመሪካ ዝውክሉ ኣባል ከምዝዀኑ ይሕበር፥
ብዘይ ናይ ሓባር ዕሴታት መንእሰይ ወለዶ ዝተደናገረ እዩ ዝኸውን
ብፁዕ ካርዲናል ረተስ ፈላስፋ ተወላዲ ስፐይን ኾሰ ኦርተጋ ይ ጋሰት ጠቒሶም፡ ኣብ ታሪኽ ኩሉ ዝሓለፈ ናይ ዝተፈላለየ ዘመን መንእሰይ ወለዶ ኣብቲ ዝነበረሉ እዋን ምስ ዝነበረ ባህሊ ገዛእ ርእሱ ዘላዘበ እዩ፡ ኰይኑ ግና ናይ እዋንና መንእሰይ ወለዶ፡ ኣብ እንነብረሉ ዘሎና እዋን ናይ ሓባር ረቛሒ እንብሎም ሓባራውያን ዕሴታት ፈልዩ ከለልይ ዓቢይ ጸገም የጓንፎ ኣሎ፡ በዚ ምኽንያት’ዚ መንእሰይ ወለዶ ናበይ ከምዘብል መገዱ ዝተደናገሮ ከምዝመስል ኣብሪሆም።
ስም ኣልቦ ምልካዊ ስርዓት ማሕበራውያን መረብት
ኣብቶም ዝተኻየዱ ሻድሻይን ሻብዓይን ውዕሎ ሲኖዶስ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ መላእ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ሓድሽ ዓይነት ምልካዊ ስርዓት ማሕበራውያን መረብት፡ ስም ኣልቦ መላኺ ናይ መንእሰይ ኣተሓሳስባን ምርጫታትን ዝቆጻጸርን ዝጠናዝዝብ ናብ ዝደለዮ ሕቡኣን ርእየት ዓለም ዝድርኽ ከምዝዀነን፡ እዚ ዝርአይ ዘሎ ሓድሽ ዓይነት ምላካዊ ስርዓት’ዚ ብብዝሒ ንመንእሰይ ወለዶ ዘጥቕዕ ከምዝዀነን፡ ብዙሓት እውን ብዝተፈላለዩ በመረብት ዝመሓላለፉ ዘይሓይንጹ ሕንጸታት ተማሪኹ ርእሰ ቅትለት ከም ሸቶ ክቕበልን ክፍጽምዎን እውን ይረአዩ፡ ስለዚህ ርክባት ኣብ ሕውነታውን ምትሕብባርን ዝቖመ ማሕበረሰብ ንምሕናጽ ንመንእሰይ ወለዶ ኵለንተናዊ ሕንጸት ምቕራብ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።
ብፁዕ ኣቡነ ሆለሪኽ፡ ሓደገይን ዝዀነ ሕዝበይናውነት
ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ኣቦ መንበር ናይ ሉሰምበርግ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዣን ክላውደ ሆሊሪኽ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣብ ቅድመ ሲኖዶስ ኰነ ሲኖዶስ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን ግደ መንእሰያት ዕዙዝ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ከም ኤውሮጳዊ ጳጳስ እቲ ኣብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ዝሰፍሕ ዘሎ ሕዝብተይናነት ርእየት ዓለም ብዙሕ የስክፈኒ፡ እዚ ኸኣ እቲ ሕብረት ኤውሮጳ ክቐውም ዝግበረ ናይ ሰላም መሰረት ዝኸነ ዕሴት ክዕንው ዝኽእል ዓቢይ ብድሆ እዩ። ንድኻታት ኤውሮጳውያን ብዝብል ርእየተ ዓለም ንኻልኦት ድኻታት ዝነጽግ ሓደገይና ዝዀነ ኢጐነት ብማሕበረሰብ ዝነብር ሃዋሁ ይፍጠር ኣሎ ምስ በሉ፡ ቤተ ክርስቲያን ከም ቤተ ኩሉ ብዘይ ምንም ዓይነት ኣፋላላይ ንድኻታትን ንዝተናዕቁን ኣብ ሓሳርን መክራን ዝንርከቡ ኣብ ምግልጋል እንተድኣ በርቲዓ ብርግጽ ንሕዝብተይናውነት ኣቐዲምካ ምጥንቃቕ ንዝግበር ጻዕሪ ዓቢይ ድጋፍ እዩ ዝኸውን ኢሎም።
ብሪያና፡ ጉዕዞ ልልያ ንውፉይ ሕይወት ጸዋዕታ
ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ብመሰል ሰማዒ ካብ ዝሳተፉ ዘለዋ ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝሓበራ መንእሰያ ተወላዲት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ካብ ግዝኣት ተክሳስ ከተማ ሳይንት ኤንቶንይ ዝመጻ ጓል 27 ዓመት ዕድመ ብሪያና ሳንቲያጐ ኣብ ማሕበረሰብ ውፉያን ሓዋርያት ካብ ሓሙሽተ ዓመት ኣትሒዘን ሕንጸት ምንኵስና ሕይወት ዝቐስማ ዘለዋ ኣብ ጳጳሳዊ ላተንራነንሰ መንበረ ጥበብ ናይ ፍልስፍና ተመሃሪት፡ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ቃል ምስክርነት ካብ ዘስምዑ ቀዳመይቲ ምዃና እውን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ሓቢረን፡ ጉዕዞ ልልያ ንናይ ሕይወት ውሳኔ መሰረት እዩ እዚ ኸኣ ኣብ እምነት ምስ ዝኸውን ሓቅነት ዝህልዎ ምዃኑ ኣብቲ ዝተኻየደ ሲኖዶስ ከምእተሓበረ ገሊጸን።


text:
ዋና ዳይሬክተር ትካል ጥዕና ዓለም ኮይኖም ዝተመርፁ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሚኒስትር ጥዕናን ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢን ኢትዮጵያ ብምዃን ዘገልገሉ እዮም።
ዶ/ር ቴድሮስ ሚኒስትር ጥዕና ኣብዝነበርሉ እዋን ኣብዝተፈላለዩ መዳያት ትርጉም ዘለዎ ውፅኢት ምምፅኦም ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣቶ መለስ ኣለም ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣዘኻኺሮም።
ኣቶ መለስ እቲ ምርጫ ዶ/ር ቴድሮስን ኢትዮጵያን ኣብ መዳይ ጥዕና ንዘመዝገብዎም ውፅኢታት ዝተወሃበ ኣፍልጦ እዩ፤እዚ ናይ ዶ/ር ቴድሮስ ተመክሮ ኣብ ናይ ዓለም ትካል ጥዕና እውን ምጥቃም ከምዝክኣል ናይ ኢትዮጵያዊያን ይኹን ኣፍሪቃዊያን እምነት እዩ ኢሎም ።ኣፍሪቃዊያን ዶ/ር ቴድሮስን ኣብ ምምራፅ ዝገበሩዎም ኣስተዋፅኦ ዝለዓለ ምዃኑ ሓቢሮም።
ኣቶ መለስ ሰባት ርእይቶኦም ቅኑዕ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ ብዝመሰሎም መንገዲ ክገልፁ ከለው ክኽበር ኣለዎ፤ ዶ/ር ቴድሮስ ንዝተቓወምዎም ይኹን ንዝደገፉዎም ኢትዮጵያዊያን ልዕሊ ኩሉ ድማ ንኢትዮጵያ ጥራይ ከይኮነ ንኣፍሪቃ ብምውካል እዮም ተመሪፆም ዘለው ኢሎም ።
ንዳይሬክተርነት ትካል ጥዕና ዓለም ኣብዝተኻየደ ምርጫ ኣፍሪቃዊያን ዝተኸተሉዎም ስልቲ ዶ/ር ቴድሮስ ክስዕሩ ቁልፊ ተራ ከምዝተፃወተ ካልኦት ወገናት እውን ይሰማምዑ።
ኣባል ፓርላም ኢትዮጵያን ምኽትል ፕረዝደንት ፓርላማ ፓን ኣፍሪቃ ዝነበሩን ዶ/ር ኣሸብር ወልደጊዮርጊስ “ሓንቲ ኣፍሪቃ ሓደ ድምፂ’’ ዝብል መርገፂ ኣብ ምምራፅ ዶ/ር ቴድሮስ ዝሰርሐ እዩ ዝመስል ኢሎም።ኢትዮጵያዊ ብኣህጉራዊ ይኹን ብደረጃ ዓለምለኸ ቦታ ክሕዝ ከሎ ተደጋግፍካ ምኻድ ክልመድ ኣለዎ ኢሎም።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ፈላማይ ኢትዮጵያዊን ኣፍሪካዊን ዋና ዳይሬክተር ትካል ጥዕና ዓለም ኮይኖም ኣለው።


text:
ኢትዮጵያዊያን ከድምፁ ውዒሎም።ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኣብ ዝወዳደርሉ ክልል ብሄር፣ብሄረሰባትን ህዝብታትን ደቡብ ወረዳ ኣረካ ከተማ ቦሎ ሶሪ ድምፆም ምስ ሃቡ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ሰላማውን ዝተረጋግአን ምርጫ ኣብ ምክያድ እዩ ዝርከብ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣነ እውን ከም ሓደ ዜጋ ንዝደልዮ ፓርቲ ድምፀይ ሂበ ኣለኹ።ፅቡቕ ከይዶ መረፃ ከምዘሎ ተረዲአ ኣለኹ።ዴሞክራሲና ክንደይ ይዓቢ ከምዘሎን ድልየት ህዝቢ እውን ዝተለዓዐለ ምዃኑን ዘርኢ እዩ…ኣዚና ሕጉሳት ኢና’’ኢሎም።
ኣብዚ ናይ ምርጫ ከባቢ ዝርከብ ሄኖክ ሰማእግዝሄር ብዙሓት ሰባት ድምፆም ንምሃብ ካብ ንጉሆ ጀሚሮም ተሰሊፎም ከምዝርኣየ ሓቢሩ’ሎ።ኣብዝተፈላለዩ ከባቢታት ናይቲ ፓርቲ መልእኽቲ ብናይ መንግስቲ ኣካላት ከሕልፍ ፀኒሑ ስለዚ መንግስቲ ናይ ኢህወዴግን ናይ መንግስትን ገንዘብ ምፍላይ ኣብዩዎም ኢሎም ተቓወምቲ ፓርትታት ይኸሱ ኣለዎ ኢሉ ንቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓቲቱዎም መንግስቲ ይኹን ፓርቲ ብመሰረት ሕጊ ኦዲት ይግበሩ እዮም።ስለዚ መንግስትን ፓርትን ዝተሓዋወስሉ ኩነታት የለን ኢሎም።
ኣንፃር ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ዝወዳደሩ ዘለው ኣርቲስት ደስታ ዲያጎ ካብ ፓርቲ’’ኣዲስ ትውልድ’’ ቀኙ ሱቤ ካብ ‘’ሰማያዊ ፓርቲ’’ ክንስዕር ኢና ኢሎም።
ካብ ፓርቲ ኣዲስ ትውልድ ኣርቲስ ደስታ ዲያጎ ወሳኒ ህዝቢ እዩ፤ክንስዕር ኢና ኢልና ናብ ውድድር ኣቲና ኣለና ኢሉ።
ትሽዓተ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ይወዳደርሉ ኣብዘለው ዞባ ምዕራብ ሸዋ ከተማ ኣምቦ መረፅቲ ድምፆም ክህቡ ውዒሎም ኣለው።ኣብ ገለ ገለ ከባቢታት እቲ ዞባ ንምርጫ ክዕዘቡ ዘቕረብኩዎም ተዓዘብቲ ነቲ ምርጫ ከይዕዘቡ ተኸልኪሎም ክብል ተቓዋሚ መድረኽ ኣማሪሩ’ሎ።ናይቲ ዞባ ሓላፊ ምርጫ ግን ነቲ ኽሲ ነፂጎምዎ ኣለው።


text:
ኣብ ከተማ ባህርዳር ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ቦምብ ክልተ ኣባላት ፖሊስ ከም ዝሞቱን ሓሙሽተ ኣባላት ፈደራል ፖሊስ ከም ዝቖሰሉን ሓደ ሽሙ ክገልጽ ዘይደለየ ሰብ ካብ`ቲ ኸባቢ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ`ሎ። “ነቲ መጥቃዕቲ መን ከምዝፈጸሞ ዝፍለጥ ነገር የለን ግን ንሳቶም ኣብ ዝተኣከብሉ`ዩ ተፈጺሙ” ይብል።።
ንባዕሉ ኣብ`ቲ ቦታ ከምዘይነበረ ዝገለጸ ነባሪ ባህርዳር፡ ነቲ ሓበሬታ ካብ ብጻዩ ከምዘረጋገጾ ይገልጽ። ኣብ ልዕሊ`ቶም ሙዚቀኛታት ጉድኣት ከምዘይወረደ`ውን ገሊጹ`ሎ።
ብዘይካ `ቲ ኣብ ዝሓለፈ ቐዳም ተፈጺሙ ዝተባህለ መጥቃዕቲ፡ ኣብ`ዚ ቕንያት ኣብ ካልኦት ቦታታት ኽልል ኣምሓራ ካልኦት መጥቃዕትታት ከምዝነበሩ`ውን እቲ ነባሪን ካልኦት ምንጭታትን ሓቢሮም ኣለዉ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ ናይ መገሻ መጠንቀቕታ፡ ዜጋታቱ ናብ`ቲ ኸባቢ ኸይኸዱ ኣጠንቂቑ ኔሩ`ዩ።


text:
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ትማሊ ብጴንጠቆስጤ ወይ ጰራቅሊጦስ ዝፍለጥ በዓል ሓምሳ ከምዘብዓለት እንክምልከት ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸኮስ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ብብዙሓት ብፁዓን ካርዲናላትን ጳጳሳትን ካህናትን ተሰንዮም ናይ ክብረ በዓሉ መሥዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉ እንክምልከት ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ዕለቱ ቃል ኣምላኽ ተመርኲሶም ‘መንፈስ ቅዱስ ናብ እግዚብሔር የብጸሓና ኣብ ዓለም እውን ከምእንለኣኽ ይገብረና፣ ንሱ ሕይወት ዘቍውም ስለዝኾነ ንቤተክርስትያን ወትሩ ከምእትሕደስን ከምእትጉብዝን ይገብራ’ እንክብሉ ሰበኾም ሰላም ኣብ ቅድስት መሬት ኵወርድ እውን ጸሎት ኣዕሪጎም፣
ንፍጻሜ ጰራቅሊጦስ ብዝርዝር ዝገልጽ ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ ግሐ 2.1-11 ዝተወስደ ኮይኑ ‘በዓለ - ሓምሳ ምስ ኣኸለ ድማ ኲላቶም ኣብ ሓደ ተኣኪቦም ከለው፥ ሓደ ድምጺ ከም ናይ ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስ ካብ ሰማይ መጸ እሞ፡ ንብዘላ እታ ተቐሚጦምዋ ዝነበሩ ቤት መልኣ። ከም ልሳናት እሳት ዝተኻፋፈለ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፎም ኪዓልብ ተራእዮም። ኲሎም ድማ ብመንፈስ ቅዱስ መልኡ እሞ፡ ከምቲ መንፈስ ኪናገሩ ዝዓደሎም ብኻልእ ቋንቋታት ኪዛረቡ ጀመሩ። ሽዑ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ካብ ዘለዋ ሃገራት ዂለን ዝመጽኡ መንፈሳውያን ኣይሁድ፡ ኣብ ኢየሩሳሌም ይነብሩ ነበሩ። እዚ ድምጺ እዚ ምስ ኰነ፡ ውዮ ሕዝቢ ተኣከበ እሞ፡ ነፍስወከፍ ብገዛእ ቋንቋኡ ኺዛረቡ ስለ ዝሰምዖም ከኣ ዚብልዎ ጠፍኦም። ብኣድናቆት ተዋሒጦም ከኣ፤ ‘እንሆ እዞም ዚዛረቡ ዘለው ዂሎምዶ ገሊላውያን ኣይኰኑን፧ ከመይ ደኣ’ዩ ነፍስ ወከፍና ብብገዛእ ቋንቋኡ ኺዛረቡ ዚሰምዖም ዘሎ፧ ንሕና ጰርጣውያን ሜድያውያን ኤላማውያን ኣብ መሶጲጣምያ ኣብ ይሁዳን ኣብ ቀጶዶቅያን ኣብ ጰንጦስን እስያን ኣብ ፍርግያን ጰንፍልያን ኣብ ግብጽን ኣብ ከባቢ ቀረኔ ወገን ሊብያ እንነብርን ሮማውያን ነጋድያንን ኲልና ኣይሁድን ናይ ኣይሁድነት ዝተመለስናን ቅረጤላውያንን ኣዕራብን በብቛንቋና ዕቤት እግዚአብሔር ኬዘንትው እንሰምዖም ዘሎና’ እንበሉ ብኣድናቆት ተዋሕጡ፣’ ዝብል ነበረ፣
ቅዱስነቶም ነዚ ተግባር መንፈስ ቅዱስ ንኩሉ ኣብ ምልዋጥ ዘለዎ ግደ መለኮታዊ ሓይሊ ኮይኑ ኣብ ልብታትን ኩነታትን እናኣተወ ንኩሉ ክልውጥ ክሕድስ ዝኽእል ምዃኑ ቀንዱ ስሕበቱ ከኣ ናብ ማእከል ገጹ ኮይኑ ንኩሉ ናብ ማእከል ገጹ እናሰሓበ ውህደትን ሓድነትን ከምዝፈጥር ኣመልኪቶም፣ ናብቲ ሰብ ክግምቶ ዘይክእል ወሰናስን ብምኻድ ናብ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ይስሕበና፣ እዚ ለዋጢ ሓይሊ እዚ ናይቶም ፈራሓት ዝነበሩ ሓዋርያት ልቢ ከም ቅጽበት ከመይ ገቢሩ ከምዝለወጦን ብትብዓት ሰበኽቲ ወንጌል ክኾኑ ከምዘኽኣሎምን እውን ኣዘኻኺሮም፣
መንፈስ ቅዱስ ነተን ብፍርሒ ተኣሲረን ዘለዋ ነፍሳት ካብዚ ማእሰርቲ እዚ ፈቲሑ ካብቲ ርግጽነትን ውሕስነትን ክህበን ተሓቢአናሉ ዝነበራ ንክ ወጻ ይደፍአን፣ ነቲ ንኩሉ ፈጺመ እየ ኢሉ ኰፍ ዝበለ ተንሲኡ ጉዕዞኡ ንኽቅጽል ነቲ ብድንዛዜ ደቂሱ ንዘሎ ከኣ ሰናይ ሕልሚ ንክሓልምን ተበግሶ ንክወስድን የነቃቅሖ፣ እዚ ለውጢ እዚ ክንዮ ዝኾነ ሰብኣዊ ሕልምን ናይ ሓሶት ተስፋን ዓለማዊ ሕይወትና ንምምሕያሽ እንገብሮ ቃልስን ሓሊፉ ንልቢ ደቂ ሰባት ዘዕግብን ዝልውጥን ዝመርሕን እዩ፣
‘ናይ መንፈስ ቅዱስ ለውጢ ፍሉይ እዩ! ኣብ ከባቢና ንዘሎ ነገር ኣይኮነን ዝገማጥል እንታይ ደኣ ንልብና ይልውጥ። ካብ ዓገብን ጸገማትን ሓራ ኣይገብረናን እንታይ ደኣ ንክንቃለሶምን ንከነሸንፎምን ውሽጣዊ ሓርነት የልብሰና፣ ንዝደለናዮ ነገራት ብኡንብኡ ኣይህበናን እንታይ ደኣ ተኣማሙና ከምእንጐዓዝ ይገብረና፣ ነዚ ከኣ ኣብ መዋዕል ሕይወትና ምሉእ ከይደኸምና ንክንገብሮ የኽእለና፣ መንፈስ ቅዱስ ልብና ወትሩ ሓዲስን ጐበዝን ኮይኑ ከምዝነብር ይገብሮ፣ ልብና ብምሕዳስ ከስ መንፈስ ቅዱስ ካብ ሓጢኣተኛታ ናብ ዝተማሕሩ ብምቅያር ሓቀኛ ሓርነት የልብሰና፣ ምናዳ ኸኣ ብናይ ሕይወት ቃልሲ ደኺምና ባይታ ዘቢጥና ኣብ ዘሎናሉ ግዜ ነቲ ዘይከኣል ዝመስል ንቅድሚት ምግስጋስን ምፍቃርን ክውን ይገብሮ፣
‘ስለዚኸስ ንሓይልና ዳግም ዝመስልስ ሓያል መድሓኒት እንተኣድለየና ሓይሊ እግዚብሔር ዝኾነና መንፈስ ቅዱስ እዩ፣ ከምቲ ኣብ ጸሎተ ሃይማኖት እንደግሞ ንሱ ሕይወት ይህበና፣ ዕለት ዕለት ነዚ ንሕይወትና ሓይሊ ዘልብስ መንፈስ ቅዱስ ክንቅበሎ ክንደይ ይጥዕም፣ ወትሩ ካብ ድቃስና እንክንትንሥእ ‘ኦ መንፈስ ቅዱስ ነዓ! ነዓ ኣብ ልበይ! ነዓ ንመዓልተይ ለውጥ’ ኢልና ምልማን የድሊ፣ መንፈስ ቅዱስ ንልብና ንውሽጥና ጥራይ ዘይኮነ ንነገራት እውን ክልውጦም እቶም ኣይከኣሉን እዮም ዘይብጽሑ እዮም ንእንብሎም ኩነታት ከይተረፈ ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ክሳብ ጫፍ ዓለም በጺሑ ርእይዎምን ሓሲብዎምን ንዘይፈልጦም ሰባት ወንጌል ዝሰበኸን ተኸተልቲ ክርስቶስ ዝገበሮምን ክጥቀስ ይከኣል፣ ወይውን ናይቲ ንኢትዮጵያዊ ዘጠመቀ ዲያቆን ፊሊጶስ ኣብዚ ሎሚ ደም ንጹሓት ዝፈሰሉ ዘሎ ዶብ ወሽመጥ ቃዛን እስራኤልን ከመይ ከምዝመርሖ ክንዝክር ንኽእል፣
‘ብሓደ ምድረበዳ ዝኾነ ካብ ኢየሩሳሌም ንጋዛ ዝወስድ መንገድ ንክኸይድ ይድርኾ፣ ሎሚ እዚ ሽም እዚ ክንደይ ዘሳቂ እዩ፣ መንፈስ ቅዱስ ንልቢ ናይቶም ኣብዚ ጥፍኣት እዚ ኢድ ናይ ዘሎዎም ይለውጥ እሞ ሰላም ኣብ ቅድስት መሬት የምጽእ፣ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዘስተንፍሰሉ ቦታ ኩሉ ግዜ ሓዲስ ነገር ኣሎ፣ እዚ ብከምኡ ከምኡ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ንሕና ናይ ከምኡ ከምኡ ኢና እንደሊ፣ ኮይኑ ግን ኣብ ክንደይ ካብዚ ዝጽልምት ኩነታት መንፈስ ቅዱስ ዓበይቲ ነገራት ክገብር ዘይተዓዘብና፣
‘ ከምቲ ኣብ ሓንቲ ስድራቤት ሓደ ሕጻን ክውለድ ከሎ ንሰዓታት ፋሕ ዘብሎን ድቃስ ከምዝጠፍእ ዝገብርን ኮይኑ ግን ንሕይወት ዘሐድስን ብፍቅሪ ተደፊእካ ንቅድሚት ከምእትስጉምን ዝገብር ናይ ሕይወት ተሓድሶ የምጽእ፣ እነሆ እምበአር መንፈስ ቅዱስ ኣብ ቤተክርስትያን ከምዚ እዩ ዝገብር ናይ ሕጻንነት ሓዲስ ሕይወት ይፈጥር፣ ብመንፈስ ቅዱስ ዝነብር ከስ ናብ እግዚብሔርን ናብ ዓለምን ገጹ ምስ ተወጥረ እዩ፣ ጸሎትናኸስ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልብና ከስተንፍስ እሞ ርሕራሔ እግዚአብሔር ክነስተንፍስ ከምኡ እውን ቤተክርስትያን ብዘይካ እግዚብሔር ካልእ ከይትሓስብ መንፈሱ ከስተንፍስላ እዛ ዓለምና እውን ናይ ሰላም መቀረትን ናይ ተስፋ ትንሳኤን ክትረክብ መንፈስ ቅዱስ የስተንፍሰላ እንክብሉ ስብከቶም ደምደሙ፣


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 17 ሰነ 2018 ዓ.ም. ጸረ ንግድ ሰብ ብዝብል መርሕ ቃል ዝበዓል መዓልቲ ሕይወት ምኽንያት ንናይ እንግልጣርን ወይለስን ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ፥ ብንግድ ሰብ ናይ ዝሳቐዩ ኣሕዋትን ኣሓትን ዘስምዕዎ ኣውያት ሕቶ ሓገዝ ዝሰምዑ ንዅን ዝብል ሓሳብ ዘማእከል መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ኣብ እንግልጣርን ወይለስን በቢ ዓመቱ ዕለት 17 ሰነ ዝበዓል መዓልቲ ሕይወት ምኽንያት ናይ ለምዘበን መዓልቲ ሕይወት 2018 ዓ.ም. ኣብ ምቅዋምን ምውጋድን ንግድ ሰብ ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዩ ዘብዕሎ ምዃን ክፍለጥ እንከሎ፡ ቅዱስ ኣቦና ሕይወት ሰብ ትርጉሙን ክብሩን ኣብ ኩሉ ደረጃታቱ ዘይንክን ዘይቀያየርን ምዃኑ ኣርጊጾም ብምምልካት፥
ኣብ ቅድሚ እቲ ሓደገይና ንግድ ሰብ የዕንትና ኣይንዕጸው
ኣብ መልእኽቶም ናብ መሓሪ እግዚኣብሔር ጸሎት ብምቕራብ፡ ብኣማላድነት እታ ሓላዊት ብንግድ ሰብ ንዝሳቐዩን ብእዋናዊ ሓድሽ ዓይነት ጊልያነት ዝተተቕዑን ቅድስቲ ጆሰፊነ ባኪታ፥ “እቶም ብሓድሽ ጊልያነት ዝሳቐዩ ኣሕዋትናን ኣሕትናን ካብ ምቑሕ ጊልያነት ክላቐቑ፡ ዝተኣሰሩሉ ሰንሰለት ንኽብተኽ ንጸልይ፡ እቶም በዚ ንግድ ሰብን ተግባራቱን ዝሳቐዩን፡ ካብዚ ጸረ ስብኣዊ መቑሕ ንዝላቐቑን ምጽንናዕ ካብ ምሕረት እግዚኣብሔር ክረኽቡ ተማልድ፡ ኣንሕና እውን ናይዞም ኣሕዋትናን ኣሕትናን ስቓይ ዝርእይ የዕንቲ ክህልወናን ናይቶም ክብሮምን ነጻነቶም ዝተጋህሱ ዘቕርብዎ ናይ ሓገዝ ኣውያት ዝሰምዑ ንዅን” ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ሊዛ ዘንጋሪኒ ሓቢረን።
ቆላሕታና ነድኻታትን ነቶም ብእዋናዊ ሓድሽ ዓይነት ጊልያነት ንዝሳቐዩ
ቅዱስ ኣቦና ኣብ መልእኽቶም እታ “Gaudete et Exsultate-ተፈስሁ ወተሃሰዩ ዘረእስታ ብዛዕባ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን እተብርህን እትጣብቕን ሓዋርያዊት ምዕዳኖም ጠቒሶም፡ ገና ናይ ዘይተወልደ ሕይወት ክብሪ ብግልጽን ብትረትን ክረጋገጽ ኣለዎ፡ ስለምታይ ሕይወት ወትሩ ዝተባርከ ስለ ዝዀነ፡ ናይ ድኻታትን ናይቶም ኣብ ሓሳርን መከራን ዝርከቡ ዝተናዕቁን ክንክን ጥዕና ዝተሓርሞምን ብዝተፈላለየ ዓይነት ግብረ ጊልያነት ናይ ዝሳቐዩን ብሓፈሻኡ ብዝተፈላለየ መገዲ ኣብ ሕዳገት ናይ ዝርከቡ ኣሕዋት ሕይወት እውን ብማዕሬኡ ዝተባርከ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ዘንጋሪኒ ኣስዒበን፥
ጸረ ንግድ ሰብ ዝዓዪ ጉጅለ ቅድስቲ ማርታ
ናይ እንግልጣርን ወይለስን ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ጸረ ንግድ ሰብን ሓድሽ እዋናዊ ጊልያነትን ኣብ ዝብል መደብ ዝንቀሳቐስን ኣብዚ መዳይ ዝተፈላለዩ ንኽብሪ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተጸሚዱ ዝተፈላለዩ መደባት ዘነቓቕሕን ዘሳልጥን ክኸውን እንከሎ፡ ናይ እንግልጣርን ወይለስን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ቪንሰንት ኒኵላስ እውን ናይቲ ምስ ዓለም ሓቆፍ ሓይሊ ጸጥታ ላዕለዎት ኣዘዝትን ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽርን መንፈሳውያን ማሕበራት ዝሓቁፍ ብጠቕላላ ኣብ ጸረ ንግድ ሰብ ዝዓዪ ጉጅለ ቅድስቲ ማርታ ኣቦ መንበር እውን ምዃኖም ኣዘኻኺረን፡ እዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ 2014 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝተረኽብሉ መድረኽ ዝተመስረተን ድሮ ኣብ 30 ሃገራት ጨንፈር ዘቖመ ኰይኑ www.santamartagroup.com ዝብል ወግዓዊ ኣድራሻ መርበብ ሓበሬታ እውን ከምዘለዎ ሓቢረን።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ሮቡዕ ዝገበርናዮ ናይ ሎሚ ትምህርተክርስቶስ እውን ኣብ ክልተ ቦታ ማለት ብዙሓት ሕሙማት ኣብ ኣደራሽ ጳውሎስ 6ይ ዘለው ካብ ምውቀት ንክንከላኸለሎምን ክጥጠሓሎምን ኣብኡ ኣለው፣ ኮይኑ ግን ነዚ ትምህርቲ ብቪድዮ ክከታተልዎ እዮም ንሕና እውን ምስኦም፣ ስለዚ ሓንቲ ትምህርተ ክርስቶስ ጥራይ እያ ዘላ፣ ሰላም ንበሎም፣ ነቲ ብዛዕባ ትእዛዛት እግዚብሔር ኣብ ዝሓለፈ ትምህርትና ከምዝተመልከትናዮ ትእዛዛት ዘይኮኑስ ቃላት እግዝብሔር ኮይኖም ሕዝቡ ጽቡቅ ምእንቲ ክጐዓዙ ብፍቅሪ ንደቁ ዝሃበን ቃላት እየን፣
እተን ዓሠርተ ቃላት ክምዚ ክብላ ይጅምራ ‘ካብ ምድሪ ግብጺ፡ ካብ ቤት ባርነት ዘውጻእኩኻ፡ ኣነ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ እየ።’ (ዘጸ 20.2) እዚ እዚ ምጅማር እዚ ነቲ ዘሎ ሕግታትን ንዝስዕባ ሕግታትን ፍልይ ዝበለ ይመስል፣ ኮይኑ ግን ከምኡ ኣይኮነን።
እግዚአብሔርሲ ንምንታይ እዩ ነዛ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱን ብዛዕባ ሓርነትን ዝእውጅ? ኢልና ምስ እንሓትት ኣብ ጎባ ሲናይ ዝተበጽሓሉ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ኣቋረጹ ኮይኑ ኣምላከ እስራኤል መጀመርያ የድሕን ደሓር ምትእምማን ይሓትት። (ኣብ ባህሊ ትምህርቲ መማህራን ሕጊ ዕብራውያን እዘን ዓሠርተ ቃላት እዚኤን ስለምንታይ ኣብ መቅድም ሓምስቱ ብሔረ ኦሪት ወይ ቶራሕ ዘይተጻሕፋ ንዝብል ሕቶ ዝምልስ ታሪኽ ኣሎ፣ ሓደ ገዛኢ ናይ ሓንቲ ከተማ ንነበርታ ኣኪቡ ከመሓድረኩምዶ እኽእል ኢሉ ምስ ሓተቶም እንታይ ዝገበርካልና ኢኻ ገዛኢ ክትከውን ይብልዎ፣ ሽዑ እቲ ሰብ ነታ ከተማ ዕርዲ ሰርሓላ ማይ ዝሰትዩሉ ዛላታት ሓነጸ ወራሪ ምስ መጸ ከኣ ስለኦም ተዋግኤን ተኸላኸለን፣ ኣብ መወዳእታ ሕጂኸ ገዛኢኹም ክኸውንዶ ኢሉ ነቶም ነበርቲ ምስ ሓተተ ‘እሺ ሕራይ’ በልዎ፣ በዚ ከምዚ ኸኣ ጐይታ ንሕዝበ እስራኤል ካብ ባርነት ግብጺ ኣውጽኦም ቀይሕ ባሕሪ ከፊ ኣሳገሮም መና ቀለቦም ካብ ኰውሒ ማይ ኣውሓዘሎም ሥጋ ረጋቢት ቀለቦም ኣብ መወዳእታ ከኣ ንኣማሌቃውያን ክንዳኦም ተዋጊኡ ኣሸነፈሎ፣ ነዚ ኩሉ ገሩ ገዛኢኹም ክኸውን ትደልዩኒዶ? ኢሉ ምስ ሓተቶም እሺ ሕራይ በሉ` ዝብል ታሪኽ ኣሎ) በዚኸስ ትእዛዛት ዐሠርቱ ቃላት ብልግሲ እግዚአብሔር ይጅምር። መጀመርያ ከይሃበ እግዚብሔር ፈጺሙ ኣይእዝዝን፣ ፈጺሙ! መጀመርያ የድሕን ብቀዳምነት ይህብ ደሃር ይሓትት፣ ኣቦናኸስ ከምዚ እዩ፣ ኣምላኽ ሠናይ እዩ።
ነታ ‘ኣነ እየ ናትካ ኣምላኽ’ ናይ እትብል ኣዋጅ ኣድላይነት በዚ ንርዳእ፣ ኣብዚ ኣዋጅ ናይ ዋንነት ናይ ሓደ ርክብን ዝምድናን ምትእስሳር ኣሎ፣ እግዚብሔርሲ ሓደ ዘይፍሉጥ ኣይኮነን ናትካ ኣምላኽ እዩ፣
(ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ኣብታ ደዩስ አስት ካሪታስ እግዚብሔር ፍቅሪ እዩ እትብል ሓዋርያዊት መልእኽቶም ቊ.17
እቲ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ዘሎ ዛንታ ፍቕሪ ነዚ የጠቓልል፣ ስለ’ዚ ካብ ሕጂ ንድሓር ድላይ-እግዚኣብሔር ነኣይ ባዕዲ ነገር ኣይኮነን፥ ብግዳም ዚመጽእ’ሞ ኣብ ልዕለይ በስገዳድ ዝተኣወጀ ዘይኮነስ፤ ደጊም እቲ ድላዩ ድላየይ ኮይኑ እዩ፤ እዚ ኸኣ እግዚኣብሔር ሕጂ ነኣይ ብዝበለጸ ዕምቈት ህልው ኮይኑ፤ ካብ’ቲ ኣነ ንርእሰይ ህልው ዝኾንክዎ ንላዕሊ’ውን ህልው ከምዝኾነ ኣብ ዚገልጽ ኵነት ዝተመሥረተ እዩ፣ ሽዑ እምበኣር ርእስኻ ናብ ኣምላኽ ምቕራብን ምምሕጻንን ይውስኽ፤ እግዚኣብሔር ድማ ታሕጓስና ይኸውን’ ኢሎም ይገልጽዎ)።
እዚኸስ ንኩሉ ዓሠርተ ቃላት የብራህርህ ንምሥጢር ኣሰራርሓ ክርስትያን እውን ይገልጽ! ምኽንያቱ ባዕሉ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ‘ከምቲ ኣቦ ንዓይ ዘፍቅረኒ ኣነ ከኣ ንዓኹም ኣፍቀርኩኹም’ (ዮሐ 15.9) ከምዝበሎ እዩ፣ ክርስቶስ በኣቦ ዝተፈቅረ እዩ በቲ ፍቅሪ እቲ ከኣ የፍቅረና፣ ንሱ ካብ ገዛእ ርእሱ ኣይኮነን ዝነቅል እንታይ ደኣ ካብ እግዚብሔር ኣቦ እዩ ዝነቅል፣ ብዙሕ ግዜ ተግባራትናን ሕልምታትናን ፋሕ ይብሎም ይፈሽሉ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ ክንዲ ካብ ጸጋ እግዚብሔር ንነቅል ካብ ገዛእ ርእስና ስለእንነቅል እዩ፣ ካብ ገዛእ ርእሱ ዝብገስ ኣበይ ይበጽሕ! ኢልና እንተሓተትና ኩሉ ግዜ ኣብ ገዛእ ርእሱ ይተርፍ እዩ እቲ መልሱ፣ ክጐዓዝ ኣይክእልን ዕንኪሊል ኢሉ ኣብታ ዝነበራ ይምለስ! ነዚ ናይ ንኣይ ይጥዓመኒ መንፈስ ከም ዋዛ እንክንገልጾ ‘እቲ ሰብ እትስ ኣነ ጥራሕ እዩ ዝብል እዩ ዝተርፍ።
ሕይወት ክርስትናከስ ቅድሚ ዝኣገረ ንናይ ሓደ ለጋስ ኣቦ ዝግበር ናይ ጸጋ መልሲ እዩ፣ ግድነትን ትእዛዛትን ጥራይ ዝሕልው ክርስትያን ናይቲ ኣቦና ዝኾነ እግዚብሔር ግላዊ ተመኲሮ ርክብ ከምዘይብሎም ይኸሱ፣ ኣነ ነዚ ክገብር ኣሎኒ! ከምዚ ክገብር ኣሎኒ! ወዘተ እናበሉ ክገብርዎ ዘለዎም ግድነታት ጥራይ ይሓስቡ! ኮይኑ ግን ገለ ዝጐደለ ኣሎ! ካብዚ ክገብሮ ኣሎኒ ዝብልዎ ግቡኣት መሠረታዊ ኣየን ኮን ይኸውን! ብወገነይ መሠረት ናይዚ ኩሉ ፍቅሪ እግዚአብሔር ክኸውን ኣለዎ! መጀመርያ ይህበካ ዳሓር ከምዚ ግበር ክብል የዘኻኽረካ! ኣብ ጉዕዞ እምነት ቅድሚ ርክብ ሕጊ ምንባርከስ ኣይሕግዝን፣ ካብ ሓርነት ዘይኮነስ ካብ ግድነታትን ግብኣትን ተጽዕኖን እንተደኣ ነቂልና ከመይ ኢሉ ሓደ መንእሰይ ክርስትያን ክኸውን ይኽእል? ኮይኑ ግን ክርስትያን ምዃን ማለት ጉዕዞ ሓርነት እዩ፣ ትእዛዛት እግዚአብሔር ካብ ኣነነት ሓራ የውጽኡኻ፣ ነዚ ምኽንያት ዝኾነካ ኸኣ ፍቅሪ እግዚአብሔር እዩ ንቅድሚት ዘገስግሰካ። ኲስኰሳ ክርስትያንከስ ኣብ ሓይሊ ናይ ድላይ ዘይኮነስ ንድሕነት ኣብ ምቅባልን ንክተፍቅር ምፍቃድን እዩ ዝምሥረት! መጀመርያ ቀይሕ ባሕሪ ደሓር ጎቦ ሲና፣ መጀመርያ ድሕነት! እግዚአብሔር ሕዝቡ ኣብ ቅየሕ ባሕሪ የድሕን ደሓር እንታይ ክገብር ከምዘለዎ ኣብ ጎቦ ሲና ይነገሮ! ኮይኑ ግን እቲ ሕዝቢ እቲ ነዚ ነገራት እዚ ይፈልጦ ከመይ ብሓደ ኣፍቃሪ ኣቦ ከምዝደሓነ ይስቈሮ እዩ፣
ብመንፈስ ቅዱስ ዝተበጽሔ ልቢ ዘቅርቦ ዋና ምልክት ምስጋና ኮይኑ ንእግዚአብሔር ንክትእዘዝ መጀመርያ ንዝገበረልካ ሠናይ ነገር ምዝካር የድሊ፣ ቅዱስ ባሲልዮስ ‘ከምዚ ዓይነት ሠናይ ነገራት ክርሳዕ የብሉን ወትሩ ናብ ሠናይ መለኮታዊ ሓይልን ዝኾነ ናይ ጽድቂ ሥራሕን ተቅንዕ።’ ይብል ኣብ ሓጸርቲ ሕግታቱ ቊ.56. እዚ ኩሉ ናበይ የብጽሓና እንተኢልና ተዝካር ክንገብር እዩ መልሱ፣
(ቅዱስነቶም ብ7 ጥቅምቲ 2014 ዓምፈ ኣብ ቤተጸሎት ማርታ ኣቅሪቦሞ ዝነበሩ ስብከት ጸሎት ማለት እንታይ ማለት እዩ! ኢሎም ይሓቱ እሞ ጸሎትሲ ኣብ ቅድሚ እግዚብሔር ታሪኽና ምዝካር እዩ! ከመይ ታሪኽና ታሪኽ ፍቅሪ እግዚብሔር ኣብ ሕይወትና እዩ፣ ምርሳዕ ናይ ኩሉ ሕማቅ ነገራት ምንጪ እዩ ኢሎም ነሮም) እግዚብሔር ንነፍስ ወከፍና ክንደይ ጽቡቅ ነገራት ገሩልና! ሰማያዊ ኣቦና ክሳብ ክንደይ ለጋስ ከምዝኾነ እሞ ረኣዩ! ሕጂ ንእሽቶ ምንቅስቃስ ሓንጎል ብጸጥታ ነፍሲ ወከፍ ብልቡ ነዚ ክገብር ምደልኹ! እታ ሕቶ እግዚብሀኢር ኣባይ ክንደይ ጽቡቅ ነገራት ገሩ! ትብል ኮይና ነፍሲወከፍና ብጸጥታ ይመልስ! እግዚብሔር ክንደይ ሠናይ ነገራት ገይሩለይ! እግዚብሔር ዝጸገወና ሓርነትከስ እዚ እዩ፣ ብዙሕ ሠናይ ነገራት ይገብር ሓራ ኸኣ የውጽኣና።
ተጻይ ናይዚ እውን ከጋጥም ይኽእል እዩ! ናይቲ ሓራ ዘውጽእ ተግባር እግዚብሔር ተመኲሮ ጨሪሹ ዘይስምዖ እውን ክህሉ ይከኣል እዩ፣ ምናንልባት ናብ ገዛእ ርእሱ ናብ ሕልናኡ ተመሊሱ ክፍትሽ እንተፈተነ እንትርፎ ግቡእካ ምፍጻም እንትርፎ ናይ ባርነት መንፈሳውነት ናይ ውሉድነት መንፈሳውነት ዘይስምዖ ክህሉ ይከኣል፣ ከምዚ ኩነት ምስ ኣጋጠመ እንታይ እዩ ዝግበሮ! እንትርፎ እቲ ሕሩይ ሕዝቢ እስራኤል ዝገበሮ ምግባር ካልእ የለን፣ ኣብ ኦሪት ዘጸአት ‘ኰነ ድማ፡ ድሕሪ ብዙሕ መዓልቲ ንጉስ ግብጺ ሞተ። ደቂ እስራኤል ከኣ ካብ ባርነቶም እተላዕለ እህህ በሉ፡ ጨርሑ ድማ። እቲ ኣውያቶም ብዛዕባ ባርነቶም ከኣ ናብ ኣምላኽ ደየበ። ኣምላኽ ድማ ቍዝማኦም ሰምዔ፡ ኣምላኽ ከኣ ነቲ ምስ ኣብርሃምን ምስ ይስሃቅን ምስ ያእቆብን ዝኣተዎ ኺዳን ዘከረ። ኣምላኽ ድማ ናብ ደቂ እስራኤል ረኣየ፡ ኣምላኽ ከኣ ሃልዋቶም ፈለጠ።’ (2.23-25) ይብል። ማለት እግዚብሔር ብዛዕባ ይግደስ እዩ ማለቱ እዩ።
ኣብ ምጅማር ዓሠርተ ቃላት ማለት ትእዛዛት እግዚአብሔር ተዘርዚሩ ዘሎኸስ እዚ ናይ ምሕራር ተግባር ነዚ ቊዘማ እዚ መልሲ እዩ፣ ባዕልና ንገዛእ ርእስና ክነድሕን ኣይንክእልን ኢና እንታይ ደኣ ካብና ዝነቅል ሓገዝ ዝሓትት ኣውያት ጥራይ እዩ። ‘ኦ ጐይታ ኣድሕነኒ! ኦ ጐይታ ክኸዶ ዘሎኒ መንገዲ መሃረኒ! ኦ ጐይታ ርድኣኒ ቁሩብ ሓጐስ ለግሰለይ ንበል! ረድኤት ንምልማን ዝግበር ገዓርከስ እዚ እዩ፣ እዚኸኣ ካብና እዩ ማለት ካብ ኣነነት ካብ ሓጢኣት ካብ ሰንሰለት ባርነት ሓራ ንከውጽኣካ ምልማን፣ እዚ ኣውያት እዚ ኣድላዪ እዩ። ጸሎት ንብሎ ከኣ እዚ እዩ። ነዚ እንክንገብር ኣብ ውሽጥና ገና ሓራ ዘይወጸ ክፍሊ ከምዘሎ ንግንዘብ ማለት እዩ። ኣብ ነፍስና ሓራ ዘይወጹ ነገራት ብዙሓት ኣለው፣ ‘ኦ ጐይታ ኣድሕነኒ ሓግዘኒ ሓራ ኣውጽኣኒ’ ኢልና ንግዓር፣ እዚ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ደስ ዘብል ጸሎት እዩ፣ እግዚብሔር ካባና ነዚ አውያትዚ ክሰምዕ ይደሊ ከመይ ነቲ ኣሲሩ ሒዙና ዘሎ ሰንስለት ክብጥሶ ይደሊ፣ እግዚኣብሔር ኣብ ጭቆና ክነብር ኣይኮነን ዝፈጠረና እንታይ ደኣ ነጻ ኰና ኣብ ምስጋና ክነብር ነቲ ክንዮ ክንገብረሉ ወይ ክንህቦ እንኽእል እዚ ክንደይ ደስ የብል! መወዳእታ ብዘይብሉ ፍቅሪ ነዚ ንዓና ዝገበሮን ዝገብሮ ዘሎን ገና ከኣ ክገብሮ ዘለዎን ብዙሕ ሠናይ ነገር ብሓጐስ እናተኣዘዝናዮ ክነብር እዩ ዝደልየና፣ ስሙ ንዘለዓለም ይባረኽ! እንክብሉ ትምህርቶም ዛዘሙ፣


text:
ደቡብ ሱዳናውያን ነፃ ንምውፃእ ወይከኣ ምስቲ ዝተረፈ ክፍሊ ሱዳን ብሓደ ንምንባር ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ረፈረንዶም ኣካይዶም’ለው። እንተኾነ ነፃ ሃገር ናይ ምኻኖም ጉዳይ ዘይተርፍ ኾይኑ ይርአ’ሎ።
እዚ ናይ ደቡብ ሱዳን ረፈረንዶም ኣብ ኣፍሪቃ ንዘለው ክፍለዩ ዝደልዩ ምንቅስቃሳት ሕማቅ ኣብነት ክኮኖምን ከተባብዖምን ይኽእል’ዩ፡ ነታ ኣህጉር’ውን ሓደገኛ ሳዕቤን ክህልዎ’ዩ ዝብል ክትዓት የልዕል’ሎ።
"ሃገራትን መንግስታትን ኣፍሪቃ ካብዚ ተመኩሮ ናይ ደቡብ ሱዳን ክመሃሩ ይኽእሉ’ዮም። ንዜጋታቶም ማዕርነትን ፍትሕን ብቃልን ተግባርን እንተደአረጋጊፆምሎም ብሓደ ምንባር ዝፅልእ የለን፡ እዚ ስለዘይኸውን ዘሎ'ዩ ምፍልላይ እንኮ ፍታሕ ዝኸውን ዘሎ" ክብል ኣማኑኤል ዓንደብርሃን ካብ ዩኒቨርስቲ መነሶታ ፉል ብራይት ሪሰርች ፌለው ተዛሪቡ። ብስራት ከበደ ምሁር ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ካብ ፊነክስ ኣሪዞና ኸአ "ምፍልላይ መፍትሒ ኣይኮነን" ኢሉ’ሎ።


text:
ምምሕዳር ውደባዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ብዝጸውዖ መሰረት፡ ቀዳም 02 ሰነ 2018 ብመራኸቢ ብዙሓን፡ ናይ ሰዲህኤ መላእ ዞባታት ናይ ምልላይ ኣኼባ ተኻይዱ።
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ዝተሳተፉ ወከልቲ ምምሕዳራት ኣብያተ ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ፣ መንእሰያት፣ ውደባን ዜናን፣ ዞባታት ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን፣ ኣውስትራልያ፣ ማእከላይ ምብራቕ፣ እስራኤል፡ ከምኡ’ውን መሪሕነታዊ ልኡኽ ሰልፊ ናብ እስራኤል ክኾኑ እንከለዉ ብሕጋዊ ኰነ ተክንካዊ ምኽንያታት ክሳተፉ ዘይከኣሉ ድማ ወከልቲ ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ነበሩ።
ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ኣኼባ፡ ነቲ ዑደት ልኡኽ መሪሕነት ናብ እስራኤል ዘሰላሰሎ ዕዉት ስርርዓዊ ዕዮ ንምኽላልን፡ ኣብ ዞባ እስራኤል ዝቖመ ሓድሽ ውድባዊ ምምሕዳር ምስ ዞባታትን ምምሕዳዳራዊ ትካላትን ንምልላይን እዩ።
እዚ ኣኼባ ብሓላፊት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ወ.ሮ ኣድያም ተፈራ ተማእኪሉ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ሓላፊ ውደባዊ ቤት ጽሕፈት ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል ደጊጋ ድማ ንዕዉት ዑደት እስራኤል ድሕሪ ምምጓስ ብዛዕባ ስርርዕ ሰልፍን፡ ንምንታይ ከም እንቃለስን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ኣብ መደረኡ፡ ንፖሊቲካዊ ፕሮግራምን ቅዋምን ሰልፊ ብምጥቃስ “ሰዲህኤ ማለት ንህዝቢ እሙን ምዃን ማለትዩ። ተኣማንነት ሰዲህኤ ነቲ መግዛእቲ ድሕሪ ምስዓር የብቅዕ ዝበልናዮ፡ ነቲ ድሕሪ ናጽነት ከም ሃገር ዝበሃግናዮ ግን ዘየረጋገጽናዮ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ብልጽግና ንምርግጋጽ ኣብ ምቅላስ እዩ ዝምርኰስ፤ ብመሰረቱ ጸረ ድንቁርና ሕማምን ድኽነትን ዝቃለስ ሰልፊ እዩ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ሰልፍና ንህዝቡ እሙን እዩ። ነዚ ንምዕዋት ድማ ቀዳማይ ዕማም ንምልኪ ምስዓር ብምኻኑ፡ ምእንቲ’ዚ ንውደብ ምእንቲ’ዚ ድማ ስሩዕ ናይ ቃልሲ ህይወት ንመርሕ” ክብል ኣብሪሁ። ኣብ ክሊ’ዚ ተረድኦ’ዚ ነቶም ኣብ እስራኤል ተወዲቦም ኣካል ስድራ ቤት ሰዲህኤ ኰይኖም ቃልሲ ኣበጊሶም ዘለዉ ዮሃና እናበለ ጽቡቕ ሌላን ዕዉት ናይ መጻኢ ሓባራዊ ስራሕን ተመንዩ።
ድሕሪ መግለጺ ኣቶ ተስፋይ ነቲ ንኩነታት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ክፈልጥን ምስኦም ክራኸብን ዝተላእከ፡ ብወ/ሮ ፈቨን ጊደዎንን ኣቶ ትኩእ ተስፋይን ዝቖመ ልኡኽ መሪሕነት ዕድል ተኸፊቱ። ነዚ ዕድል’ዚ ብምጥቃም ኣቶ ትኩእ ተስፋይ በቲ ማራኺ ኣቀራርባኡ፡ ብዛዕባ ሃለዋት ኤርትራውያን ኣብ ኣስራኤል ብሓፈሻ ብዛዕባ ዝተኻየደ ዕዉት ዑደት ድማ ብፍላይ ሰፊሕ መብርሂ ኣቕሪቡ። ኣብ ሃገር እስራኤል ምስቲ ኩሉ ዘጋጥሞም ጸገማት፡ ንኩሉ’ቲ ንህላዌኦም ዝደናደን ኩነታት በዲሆም ክምህ ከይበሉ ንቃልሲ ዝዓጠቑ ውፉያት ከምዘለዉ ኣብሪሁ። ነቶም ኣባላት ሰልፊ ከይኖም ተወዲቦም ከይተሓለሉ ዝቃለሱ ዘለዉ ድማ ኣመጒሱ።
ቀጺሉ ኣቶ ጸጋይ ተስፋይ ካብ ዞባ እስራኤል ነዚ ናይ ሌላ መድረኽ ድሕሪ ምንኣድ፡ ንሃለዋት ዞባ እስራኤልን ነቲ ተበጊሱ ዘሎ ናይ ሰዲህኤ ስርርዓትን ብምምልካት፡ ዕዉት ዕማማት ንምክያድ ዓጢቑ ከም ዘሎ ብሰፍሓት ኣብሪሁ።
ድሕሪ’ዚ ናይ ሌላ መድረኽ ነተሳተፍቲ ኣኼባ ተኸፍተ’ሞ፡ ወከልቲ ምምሕዳራት ኣብያተ ጽሕፈት፡ መሪሕነት ዞባታት ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን፡ ከምኡ’ውን ወከልቲ ማእከላይ ምብራቕን ኣውስትራልያን ብተርታ ዕድል ብምርካብ ንመንነቶም፡ ሓላፍነቶም፡ ትካላቶምን ዘሰላሰልዎ ኣሳልጦታትን ገለጹ።
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ እቶም ብስራሕ ምኽንያት ክሳተፉ ዘይከኣሉ፡ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት መንእሰያት ኣቶ መድሃኔ ህብትዝጊ፣ ኣቦ መንበር ዞባ ኤውሮጳ ኣቶ ኢሳቕ ወልደማርያም፣ ኣባል መሪሕነታዊ ልኡኽ ናብ እስራኤል ወ.ሮ ፈቨን ገዲዎን፣ ከምኡ’ውን ወከልቲ ካብ ንኡስ ዞባ ጀርመን፡ ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘመሓላለፍዎ ናይ ሰናይ ምንዮት መልእኽቲ ተገሊጹ።
ድሕሪ ናይ ሰለስተ ሰዓት ምዉቕን ልዙብን ኣኼባ፡ ከምዚ ዝበለ ኣኼባታት ክቕጽል ለበዋታት ካብ ኣኼበናታት ድሕሪ ምትሕልላፉ፡ ወ.ሮ ኣድያም ተፈራ ናይ መፋነዊ ቃል ድሕሪ ምሃብ ኣኼባ ተዛዘመ።


text:
ሃገራዊ ጉባኤ ሱማሊያ ሓድሽ ረቂቕ ሕገ መንግስቲ ብዓብላሊ ድምፂ ኣፅዲቑዎ።እዚ ኣብታ ሃገር ንዝፀንሐ ነዊሕ ፖለቲካዊ ስግግር ንኸብቅዕ ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
እቲ ካብ ከባቢኦም ብዝተሓረዩ ተወከልቲ ዝተጣየሽ ጉብኤ ነቲ ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ሎማዕንቲ ረቡዕ ብ621 ደገፍ፡ብ13 ተቓውሞን 11 ድምፀ ተኣቅቦን ኣሕሊፉዎ’ሎ።
እቲ ጉባኤ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ናይ ቀደም ናይ ፖሊስ መሰልጠኒ ማእኸል ብፅኑሕ ናይ ፀጥታ ሓለዋ እዩ ተኻይዱ።
ክልተ ዓርሰ ቕትለታዊያን ቅድሚ ከይዲ ምሃብ ድምፂ ናብቲ ኣዳራሽ ንኽኣትዉ ፈቲኖም እንተነበሩ’ውን ብሓይልታት ፀጥታ ከምዝተቐተሉ ተፈሊጡ’ሎ።ካብኦም እቲ ሓደ ኣብቲ እዋን ብዝተፈጠረ ግጭት ነቲ ቦምብ ኣፍነጂሩ ንብርክት ዝበሉ ሓይልታት ፀጥታ ከምዘቑሰለ’ውን ሰበስልጣን ሓቢሮም ኣለው።
ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ዝኾኑ ኣምባሳደር ኣጉስቲን ማሂጋ እቲ ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ምሕላፉ ሱማሊያ ሓደሽቲ ፖለቲካዊ ትካላት ንምምስራት ትቀራረብ ከምዘላ ዝሕብር እዩ፡ሕጉስ እውን እየ ኢሎም ኣለው።
መራሕቲ ሱማሊያ ብሕቡራት መንግስታት ዝፀደቐ ስልጣን መሰጋገሪ መንግስቲ ዝቕፅል 20 ነሓሰ ቅድሚ ምብቅዑ ሓድሽ ፓርላማን ሓድሽ ፕሬዝዳንትን ክመርፁ ኣለዎም።


text:
ቀረብ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣብ ዘይብሉን ሕፅረት ኣብዘለዎን ቦታ ብመካኒካዊ ኣገባብ ካብ ናይ ቀደም ቴፕ ሪከርደራት ፓውዛን ፀዓት ኤሌክትሪክ እተመንጭው መሳርሒ ዝሰንዓን ኣብ ስራሕ ንዝውዓለ መንእሰይ ዳንኤል ስምረት’ዩ።
ድምጺ ኣሜሪካ ነዚ መንእሰይ ካብ ኣስመራ ብዛዕባ ስርሓቱ ኣዘራሪብዎ’ሎ።
ብተወሳኺ ክሳብ ሕጂ አርባዕተ መጽሓፍ አሕቲሙ ዝዘርገሐ መንእሰይ ዳኒኤል በላይ’ውን ጋሻ መደብ መንእሰያት እዩ።
ቅድሚ 5 ዓመታት ዘሐተመን "ይሓልፍ ዶ ይኸውን?" እትብል ልበ ወለድ መፅሓፍ ከምኡ እውን "መቑሽሸይ" ዘርእስታ ንእሽተይ መጽሓፍ ድማ ኣብ ስነ ልቦናዊ ትሕዝቶ ዘድሀበት እያ።
ሎሚ ቕነ አሐቲሙ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ሰቲ ሆቴል ዘመረቐን ክልተ መጽሓፍቲ ድማ "ወሓዚ ሓልዮት" ልበ ወለድ ብተወሳኺ "መቑሽሽና" ካልኣይ ሕታም መጽሓፍን እየን።
ደራሲ ዳኒኤል በላይ ኣብ ትግራይ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ብርክት ዝበሉ መጽሓፍቲ ዝተሓተሙን ኣብ ዕብየት ስነ ጽሑፍ ትግርኛ ልዕሊ 50 ሚኢታዊት ለውጢ ይርአ ምህላዉን ይገልፅ። መጽሓፍ ንምሕታም ድማ ደረስቲ ከቢድ ሓርጐፅጐፅን ፃዕርን ይሓቶም ምህላዉ ይዛረብ።
ዳኒኤል ኣብ ኣስመራ ተወለዱ፣ ካልኣይ ብርኪ ትምህርቱ ኣብ ኣስመራ ምስ ተማሃረ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምኻዱን፤ ብድሕሪኡ ናብ ኣመሪካ ምኻዱን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣሜሪካ ዝነብር መንእሰይ እዩ።
ምሉእ ርእይቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ንክልተ መዓልታት ኣብ ከተማ ከረን ዝተጋብአ ሲምፖዝዩም ምምሕዳር ዞባ ዓንሰባ፣ ሎሚ 6 ግንቦት ተዛዚሙ።
ኣማሓዳሪ ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ገርጊስ ግርማይ ኣብ ዘስመዖ መዕጸዊ ቃል፣ ንኩለንትናዊ ጉዕዞ 20 ዓመት ዝድህስስ ኣሃዛዊ፣ ትንታነኣዊ፣ ስእላውን ስነ-ጥበባውን መግለጺ ንምቕራብ ዝተገብረ ጻዕሪ ቀሊል’ኳ እንተዘይኮነ፣ ሳላ ጻዕርን ውህደትን ኩሎም ተዋሳእቲ ግና ኣገዳሲ መልእኽቲ ክመሓላልፍ ከምዝኸኣለ ብምጥቃስ፣ ምስጋናኡ ገሊጹ።
ኣስዒቡ ኣቶ ገርጊስ፣ ዝተገብረ ገምጋም ንዝነበረ ሕጽረታትን ብልጫታትን ኣጕሊሑ ዘርኢ ብምዃኑ፣ ነቲ ተሓንጺጹ ዘሎ ውጥን ሓሙሽተ ዓመት ብሓፈሻ ንገስጋስ ጕዕዞ ህንጸትን ልምዓትን ድማ ብፍላይ ዘሰጕም ከምዝኾነ ብምሕባር፣ ነዚ ተመዝጊቡ ዘሎ ለውጢ ብምዕቃብ ዝያዳ ንምድንፍዑ፣ እቲ ምረሻ ብውሁድ ቅኒት ከምዝቕጽል ኣዘኻኺሩ።
ኣቐዲሙ ብቤት-ጽሕፈት ኣማሓዳሪ ኣብ ዝቐረበ መጽናዕታዊ ወረቐት፣ ማሕበራዊ ህይወት ዜጋታት ንምርግጋእ፣ ብምውህሃድ መንግስትን ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከቡ ዜጋታትን ሓያል ጻዕሪ ከምእተኻየደ ብምምልካት፣ ንደበስ ስድራ ስውኣት፣ ከምኡ’ውን ስንኩላን ኣፍረይቲ ኮይኖም ናብራኦም ንኸመሓይሹ፣ ልዕሊ 416 ሚልዮን ናቕፋ ወጻኢ ከምእተገብረን ብዙሓት ስድራቤታት ወነንቲ ርእሰ-ማል ክኾና ከምዝበቕዓን ኣነጺሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ንክልተ መዓልታት ክፉት ኮይኑ ዝቐነየ ምርኢት፣ ብስእላዊ፣ ኣሃዛውን ስነ-ጥበባውን ትሕዝቶኡ፣ ንጉዕዞ 20 ዓመት ኣብ ዞባ ዓንሰባ ኣጕሊሑ ዘርኣየን ዘይሃስስ ኣሰር ዝገደፈን ምንባሩ፣ ተዓዘብትን ነበርቲ ከተማ ከረንን ሓቢሮም።
ካብ ተዓዘብቲ ወይዘሮ ኣስራር መስመርን ኣቶ ነስረዲን ሓማድን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ እቲ ምርኢት ንጕዕዞ 20 ዓመታት ሓድነትን ተወፋይነትን ዘንጸባርቕ ምንባሩ ብምሕባር፣ መንግስቲ ኣብ ምፍራይ ጥዕንኡ ዝተሓለወን ዝተማህረን ዓቕሚ-ሰብ ንዝገብሮ ዘሎ ወፍሪ ዘለዎም ኣድናቖቶም ገሊጾም።
ወይዘሮ ኣኽያር ሳልሕን ኣቶ ደሳለ ሓድገንበስን ብወገኖም፣ “እቲ ምርኢት ንሕሉፍ ጥራይ ዘይኮነ ንመጻኢ’ውን ዝእምት’ዩ” ድሕሪ ምባል፣ ብፍላይ ኣብ መንእሰያትን ተማሃሮን ዓሚቝ ግንዛበ ማሕበራዊ ፍትሒ ከምዘስረጸ ኣረዲኦም።


text:
ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ሎሚ ቀዳም ሓምለ ፍርቂ መዓልቲ ኣስመራ ኣትዮም።
ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቅን ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትንኤርትራ፤ ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝኣተውሉ ኣቀባብላ ገይሮምሎም።
ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ብዕድመ ፕረዚደንት ኢሰያስ ናብ ኤርትራ ዝመጹ ክኾኑ እንከለው፤ ምስቶም ፕረዚደንት ሚኒስተራት ዜና ባህልን ቱሪዝምን፤ ሚኒስተር መጉዓዝያ፤ ሚኒስተር ህንጻን ዝርከብዎም ላዕለዎት ሰበስልጣን ሶማል እውን ሓቢሮም ኣስመራ ከምዝኣተው ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ድሒሩ ብዝተረኽበ ሓበሬታ ክልቲኦም መራሕቲ ድሮ ርክብ ከምዘካየዱ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ገሊጹ።
ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላህ መሓመድ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓለን መዓልታት ንዝተፈላለየ ልምዓታዊ መደባት እናተዘዋወረ ከምዝዕዘብውን ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
ብይቕሬታ ንክፍትሑ ናይ ዝተወሰነሎም 417 ዝርዝር ተኣረምቲ ንውሳነ ናብ ርእሰ ብሄር እታ ሃገር ምልኣኹ ምንጭታት ፌደራል ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኣፍሊጦም።
ብኻልእ ዜና እስክንድር ነጋ፣ኣንዷለም ኣራጌን ኣቶ ክንፈሚካኤል ኣበበን ካብ ቤት ማእሰርቲ ክፍትሑ ኣባላት ግንቦት ሸውዓተ ምዃኖም ኣሚኖም ክፍርሙ ከምዝተሓተቱ ስድርኦም ንቪኦኤ ገሊፆም።
ምንጭታት ናይ ኢትዮጵያ ፌደራል ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ክፍትሑ ትፅቢት ዝገበረሎም 746 ተኣረምቲ እዮም።ካብዚኦም ዝተፈርዶም 417 ብይቕሬታ ክፍትሑ እዮም።
ቦርድ ይቕሬታ ኣብዚ ሰሙን ንክፍትሑ ከምዝወሰነን እቲ ውሳነ ናብ ፕሬዝዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ከምዝተልኣኸን ተሓቢሩ’ሎ።ንሶም ምስ ኣፅደቑዎ እዮም ክፍትሑ: ክሳብ ሎማ ፍርቂ መዓልቲ እቲ ናይ ይቕሬታ ደብዳቤ ተፈሪሙ ናብ መአረሚ ከምዘይተልኣኸ እዞም ምንጭታት ሓቢሮም።
ይቕሬታ ዝግበረሎም ኣባላት ኦነግ፣ግንቦት ሸውዓተ ፣ኣል-ሸባብ፣ጋህነንን ሲኣን፣ምስ ሃይማኖታዊ ፀንፈኝነትን ህውከትን ብዝተኣሳሰረ ዝተፈረዶም ከምዝርከቡዎ መራኸቢ ብዙሃን መንግስቲ ሓቢረን ኣለዋ።
ዕድመ ልክዕ ማእሰርቲ ዝተፈረዶም ናይ ቀደም ፓርቲ ሓደነት ኣባል ኣመራርሓ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌን 18 ዓመታት ዝተፈረዶ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋን ካብቶም ብይቕሬታ ዝፍትሑ እዮም።
ብኻልእ ዜና ግን ጋዜጠኛ እንስክድር ነጋ፣ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌን ኣቶ ክንፈሚካኤል ኣበበን ካብ ቤት ማእሰርቲ ንክፍትሑ ኣባላት ግንቦት ሸውዓተ ምዃኖም ኣሚኖም ክፍርሙ ከምዝተሓተቱ ኣባላት ስድርኦም ንቪኦኤ ገሊፆም።
ክፍትሑ ምስ ሰምዐት ታሕጓሳ ምግላጻ ዝሓበረት ብዓልቲ ቤቱ ንእስክንድር ነጋ ወ/ሮ ሰርካለም ፋሲል ሎማዕንቲ ግን ካልእ ኮይኑ ረኺበዮ ትብል።
“ሎሚ ንእስክንድር ክሓቱ ዝኸዱ ኣባላት ስድራና ከምዝገለፁልና እስክንድር ሓዊሱ ኣንድኣለምን ካልኦትን ናብ ቤት ፅሕፈት ተፀዊዖም ኣባል ግንቦት ሸውዓተ ነይርና ኢልኩም ፈርሙ ዝብል ቅጥዒ ክመልኡ ቐሪቡሎም።እስክንድር ኣባል ግንቦት ሸውዓተ ኣይነበርኩን፤ኣይፍርምን እውን ብምባል ከይተሰማምዑ ምምላሱ ፈሊጠ ኣለኹ። “
እስክንድር ጋዜጠኛ እምበር ኣባል ግንቦት ሸውዓተ ይኹን ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ኣባል ስለዘይኮነ ንሱ ይኹን ኩላትና ኣይንቕበሎን ኢላ’ላ ሰርካለም ብምስዓብ መንግስቲ ቃሉ የኽብር እውን ኢላ ።
“መንግስቲ ንእሱራት ክፈትሕ እየ ክብል ቃል ኣትዩ’ሎ፤ክፈትሕ እንተድኣ ደልዩ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ክፈትሕ ኣለዎ እምበር ውፃእ በሎ ከይወፅእ ግበሮ ዝብል ፀዋታ ብሓቂ ንምዝራብ ኣዚዩ እዩ ኣሕሚሙኒ ዘሎ።”
ሎሚ ንኣንዱኣለም ክትሓትት ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ከይደ ነይረ ዝበለት ሓፍቱ ፋንቱ ኣራጌ ኣብቲ ፎርም ክፍርም ከምዝተሓተተን ግን መንግስቲ ከምቲ ንህዝቢ ይቕሬታ ዝሓተቶ ንዓና እሱራት እውን ይቕሬታ ሓቲቱ ክፈትሐና ይግባእ ኢሉ ከምዝመለሰሎም ንቪኦኤ ገሊፃ’ላ።
ብዓልቲ ቤቱ ንኣንዱኣለም ኣራጌ ዶ/ር ሰላም ኣስታቸው ብወገና ተስፋ ገይረ ነይረ ግን ሕዚ ፅቡቕ ኣይስምዓንን ዘሎ ክትብል ትዛረብ።
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ስፒጀይ ክኢላ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣንጄላ ኲንታል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛ እስንክድር ነጋ ብዘይቅድመ ኩነት ክፈትሖ ፀዊዓ’ላ።
ብዛዕባ እዚ ካብ ምምሕዳር ቤት ህንፀት ፌደራል ምላሽ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እዚ ቅንያት'ዚ፡ ሰማያት ኤርትራ ጸለሎ ደመና ኣንጠጥይዎ ቀኒዩ'ሎ፤ መልእኽቲ ሞት ሓዚሉ። ሸካታት ሃገርና፡ ጊሓት ጊሓት፡ ኣብ ክንዲ ዛዕዛዕታ ኣዝመራ፡ ንብዓት ጓሂ ይሕለቡ'ለው። ሩባታት መረብ፡ ዓንሰባን፡ ካልኦት ወሓይዝን፡ ውሕጅ ንብዓት ይዛርዩ'ልው። ኳዕናናት እምባታትና፡ ጉህዮምን፡ ኣብክንዲ ክንዳና ሓኒኾምን ክሳውዶም ሰይሮም ይርከቡ። መሬት ኤርትራ የንቀጥቅጥ ኣሎ ካብ ጻት ንጻት። እዚ ኩሉ ስለቶም ሰዳድ ወረ ዘይብሎም፡ ኣብ መዓሙቅ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠፍኡ መናእሰያትና፡ ብዝያዳ ድማ ነዚ ፍጻመዚ፡ ስለቲ ዝግብኦ ነድርን ግብረ መልስን ዘይምሃብናን'ዩ ።
ነዚ ኣዝዩ ዘስንብድ ነገር፡ ከም ፍትሓት ነዳይ፡ ድርብይ ድርብይ ኣቢልና ሓሊፍናዮ'ለና። ዘሕንኽ'ዩ ካኣ።
እዚ ዘስካሕክሕ ኣጋጣሚ'ዚ፡ አብ ካልኦት ህብረተሰባት፡ ካብ ጻት ንጻት ኣኼባታት እዩ ዘጸውዕ፤ እዚ፡ ንህዝቢ ኢድ ንኢድ ኣተሓሒዙ'ዩ ዘመያይጥ፡ ዘበግስን፡ ሓሕ ዘብልን፤ እዚ፡ ውድባት ፍልልያተን ወንዚፈን ብሓባር ክሰርሓ'ዩ ዘሕርን፤ እዚ፡ ሕልና ምሁራት፡ ተቃለስቲን፡ ለባማትን ኮርዅሑ፡ ብሓደ ክብገሱ'ዩ ዝንውንው፤ እዚ ክእለት ደረስትን ዘየምትን ካልኦት ስነጥበበይናታት ቦርቢሩ፡ ህዝቢ ዘለዓዕል መልእኽቲ ክውርቁን ክዝርጉሑን'ዩ ሓላፍነት ዘዘኻኽር።
ከምዚ ናይ ለንቅነ ሞት መናእሰያትና፡ ዘየበራብሮ፡ ዘየሕንኖ፡ዘየሐርቅሞ፡ ሕብረተሰብን ሃገርን በድኒ ሕብረተሰብን ሃገርን ጥራይ'ዩ። እዚ ጥፍኣት ነኣሽቱ የሕዋትናን ኣሓትናን፡ ኣተሓሳስባናን ኣካይዳናን ኣወዳድባናን እንተዘይቀይርዎ ንሒጂን ንሓዋሩን፡ ንነብሳትና ድሕሪ ደጊም ትሩፋት ኢልና ምጽራፍ ይሓይሽ። እዚ ዚኣክል ተባዕታይ ምኽንያት ሕነ ክንፈዲ እንተዘየንቂሉና፡ ሬሳታት ጥራይ ኢን። እዚ ንሕልናና እንተዘይኮርኵሕዎ፡ በሃማትን ኣምሰልቲን'ዩ ክኸውን ዘሎዎ መጸዊዒና፤ ሒጂ ሒጂ እንተዘይተበጊስናን፡ እትዝገበር እንተዘይገቢርናን ድማ፡ ካልእ ካብዚ ዚኸፍኣን ዘስካሕክሕን ክመጽኣና ሙዃኑ ካብ ሕጁ ንቀረብ፡ እቲምንታይሲ እዚ ስርኣት'ዚ፡ ስለምንታይ ብዘየገድስ፡ ነዛ ሃገርን ህዝባን ከዐንው ከምዘንቀደሲ ከም ጸሓይ ንግሆ በጣእጣእ ኢሉ ተገሊሁ'ሎ።
መዓናጡኻ ኩምትርትር ዘብል፡ ዝርንዝሕ ዘንብእ፡ መንጠሊና ተኸዲንካ፡ ተዓጺፍካ ኮፍ ዘብል ጎንፊ'ዩ እዚ ናይ ለንቅነ። እዚ ፋልማይና ስለዝኾነ ኣይኮነን፤ ከምዚን ካልእን፡ ብዙሕ ተነጊሩን ተሰሚዑን። ነቶም ቅድሚ ሕጂ ዘጓነፉ ተመሳሰልቲ ፍጻሜታት፡ ገሌና ከምዘይስማዕናዮም፡ ንዮ ገጽና ክንጥምት፡ ገሌና ኣነኣኢስና ክንርእዮም ስለዚደለና፡ ገሌና ድማ "ኣብ ገዛይ ክሳብ ዘይመጸኒ፡ እንታይ ገደሰኒ" ዝኣይነቱ ስምዒት ሒዙናሲ፡ ክንዲቲ ዝግብኦም ከይተነግረሎምን ኣቃልቦ ከይሃብናዮምን ሓሊፎም። ብኡ ግዲ ዚሓልፈልና መሲሉና ኾይኑ። ትሓልሞኦ'ሞ ይዝንግዓክና! ከምዚባሃል ግን፡ እኳደኣ ከምመቅጻዕቲ፡ ብዝትዓጻጸፈን ብዘሰንብድን እንሀ ተደጊሙ። ምናልባት ውን ክንምሃረሉ፡ ክንለዓለሉ፡ ቱታ ንመሰለይ ኢልና ክንትንስኣሉ ይኸውን ዝነዋንወና ዘሎ። እንታይ'ሞ፡ ክሳብ ይኣክል! ንብል ህይወት የእላፍ መዓንጣ ዘይቆጸሩ መናእሰይ እንደሞ መጻወቲ ወኻሩን ኣሞራ ሰማይን ኮይኑ። እቲ ፍሉጥ ናይ ሳይበር ጸሓፋይና፡ ዮሴፍ ገብረሂወት፡ ኩሉ ሻእ ዘስምረላ ነጥቢ'ላ፡ ሃገር ብዘይ ህዝቢ ትርጉም የብሉን። እቶም ረኣይቲ ብደንቢ ነቋምት፡ እቶም ሰማዕቲ ብደንቢ ጽን ንበል፡ እቶም ሓሰብቲ ድማ ብደንቢ ነስተንትን።
ካንዶ ሕሊናና ሞይቱ'ዩ። ካንዶ ቤትና መጻወት ጕሓላሉ ክኸውንሲ፡ ምሁራትና፡ ተቃለስቲን ተጋደልትን ዝነበርና፡ መናእሰያትና፡ ለባማት ዓበይቲ ዓዲን፡ ካልኦትን፡ ኣብ ደንደስ፡ የእዳውና ኣጣሚርና፡ ክንርኢ ኣየሕፍረናንዩና። ኣረ ክንደይ ዝረኣናን ክንደይ ዜሕለፍናን ሕዝቢሲ እንታይ'ዩ ዓዚሙና። እዚ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ብሙሉኡ፡ ፈረስ ኣስማይተና ደኣ ሰትዩ ከይኸውን? ኣረ እንታይ ኢና ክንብል።
ፈቲና ጸሊእና ክልተ ምርጫ'ለዋና። ወይ ከምዚ ንገብሮ ዘለና ይእዳውና ኣጣሚርና ሃገር ንዕርብርባ ክትጠፍእ ምዕዛብን፡ ጽባሕ ንግሆ ድማ፡ መላስ ኣውያት ዘይብሉ፡ ዝበርስ ምስ በረሰን፡ ዝጠፍእ ምስ ጠፍኣን፡ ንዘልኣልም እንጣኦዓሰሉን፡ ናይ ታሪኽ ሕፍረት ተወንዚፍና፡ ብሕንከት ክሳድና ሴርና፡ ብመጻኢ ወለዶታትና እናተጸየንና እንኸደሉን ኩነታት ምጽባይ፤ ወይ ውን ግዜ ከይበልዐ፡ ነዚ ስርዓት እዚ፡ ምእላይ።
እዝ ዳሕረዋይ ምርጫ፡ ናይኩላትና ጥሙር ጻዕሪን ትግሃትን፡ ዘይምግድዳዕን፡ ብፍላይ ድማ ናይ ህዝብና ስምረትን ምንቅቃሕን የድልይ፤ እቲምንታይሲ ብዘይ እምብይታን፡ ብዘይ ምትንሳእ ህዝቢን ኣንጻር ኢዚ ዘሎ ስርዓት፡ ሽግራትና ከም ጸላም ለይቲ፡ ሓደ ንግሆ ተቀንጢጦም ከርፍዱሉና ክንሓስብ ኣይንኽእልን፡፡ ከምኡ ንሓስብ እንተሊና ኣብ ናይ ሕልሚ ዓለም ጥራይ ኢና ንነብር ዘሎና። ስርዓት ህግደፍ፡ እዚ ንፈልጦ ስርዕት'ዚ፡ ናብ ልቡ ክምለስ ኢልና ንጽበ ተሊና ድማ፡ ትጽቢትና ኣብ ሰማይ ዘሎ ደመና ወይ'ውን ዝሞተ እንጌራ ጥራይ'ዩ ክኸውን።
ካብ ሕጁ ንፍለጦ፤ ሽግር ወሪዱኒ ኢልና ስለዚተጣራዕና፡ ብኣፍ ጥራይ ስለዚመደርና፡ ቃላት ደርዲርና ኣወቂብና ኣወሪቅና ስለዚጽሓፍና፡ ፍትሒ ክመጽእን፡እዚ ዘስደምም ኩነታት ለንቅነ፡ ከይተደግመ ክግታእን ምሕሳብ የዋህነት ጥራይዩ። ልእሊ ዚኾነ ይኹን እዋን፡ ስምረትን፡ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝካ ምስራሕን የድሊሎ። ስምረት ውድባትና፡ ስምረት ሃይማኖታትና፡ ስምረት ኣውርጃታትና፡ ስምረት ብሄራትና፡ ስምረት ኩላትና፡ ልዕሊ ዚኾነ እዋን ሕጂ ይድለሎ። እዚ ዝሓለፈ፡ ኣብ ጓል መንገድን፡ ሕዝሎን ቅንጦን፡ ዝተኸስረ ዓመታት ክድገም የብሉን። ኣብ ሕሉፍ ቅርሕንቲ ዝነብር በሰሮ ተቃላሳይ ጥራይ'ዩ። ጽባሕ ንግሆ ህዝቢ ከይኽዕበና፡ ፍልልያትና ኣወንዚፍና፡ ብሓንሳብ ንምስራሕ ብሓድሽ መንፈስ ክንብገስ ኣለና።
ዝተመንዝዐ ኣክሊል፡ መሰልን ፍትሕን ብዋዛ ፈዛዛ ክመጽእ ክንጽበ ኣይንክእልን። እቲ ህቡብ ደራፋይ ኤርትራ፡ የማነ ባርያ፡ ሓድ ሓደ ግዜ ዅናት መጸውኢ ሰላምዩ፡ ናይ መግዛእቲ ሕቶ መፍትሒኡ ቅልጽዩ ኢሉ ነይሩ። ስሙር ሓይሊ ጥራይ ከኣዩ እንኮ መፍትሒ። ነዚ ንምግባር ግን ከምቲ ወትሩ ናይ ሙሁራትና፡ ናይ ተጋደልትና፡ ናይ ስነ ጥበብይናታትና፤ ናይ መናእሰያትና፡ ናይ ዓበይቲ ዓዲ ሓባራዊ ስራሕን፡ ናይ ሓፍሽ፡ ዘይሕለል ትግሃትን ቃልስን ከድሊ'ዩ።
ኩሉኹም ኩቡራት ሙሁራትና፡ ብፍላይ ድማ እቶም ትማሊ፡ ንዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ነዚ ስርዓት'ዚ ብዝተፈላለየ ዓቀን ዝሓገዝኩም፡ ሎሚ ልዕሊ ዝኾነ ዩኹን እዋን ዑዙዝ ተራኹም የድሊ'ሎ። ዶር. ተስፋይ ግርማጽዩን፡ ዶር. በረኸት ሃብተስላሰ፡ ዶር. ኣማረ ተኽለ፡ ዶር.ወልደኣብ ኢሳቅ፡ ኣቶ ተስፋገርግሽ ባኣታይ፡ ዶር. ኣርኣያ ደበሳይ፡ ኣቶ ዳዊት መስፍን፡ ዶር. መሓመድ ኼር፡ ወ/ሮ/ሪት ሚርያም መሓመድ ኦመር፡ ኣቶ. ሙሴ ምስግና* . . . .ን ካልኦት ንኣሽቱን ዓበይቲን፡ ኩሉኹም ሙሁራትና፡ ኣተሓሳስባኹምን መርገጺኹምን ብዘየገድስ፡ ታሪኽ ይደሃየኩም ኣሎ።እቲ ትማል ዝደኸምኩሙሉ ዕላማን፡ ዝኸፈልኩሞ መስዋእቲን፡ ንኸንቱ ከይተርፍ፡ እዋኑ ከይመሰየ፡ ገለ ግበሩ ሕጂ። ዚፈሰሰ ማይ ጽባሕ ኣይሕፈስንዩ። ነዚ ሕዝቢ ንኽሓብርን፡ ነዛ ኣብ ጸድፊ ዘላ ሃገር ከድሕንን፡ ናትኩም ኣጆኻ ምባልን፡ ምዅብካብን፡ ምእላይን፡ ምንቅቃሕን ልዕሊ ዚኾነ እዋን የድልዮ ሎሚ።
ኩሉኹም ኩቡራት ተቃለስትን ተጋደልትን፡ በፍላይ ድማ እቶም ነዚ ስርኣት እዚ ብደንምቢ ትፈልጥዎ፡ ከምቲ ናይ ትማል፡ ሕጂ'ውን ኣውያት ኣዴታትኩምን፡ መዓንጣ ዘይቆጸሩ ንኣሽቱ የሕዋትኩምን ደቅኹምን፡ ይጣራዕ'ኣሎ ። እታ ትማል ዝደምኹሙላ ኤርትራ ኣብ ገምገም ጸድፊ ኮይና ትደሃይ ኣላ'ሞ፡ ሕድርኹም!። እቲ ትማል ዝሓለፍኩሞ ኣደራዕ፡ ዝኸፈልኩሞ መስዋእቲ ኣብ ልቢ ኩልና'ሎ። ሕጂ'ውን፡ ብሶላ ኾንኩም፡ ነዛ እትሰጥም ዘላ መርከብ ንምድሓን ኣበርክቶኹም የእዝዙ። እቶም ትማል ንፈልጠኩም፡ ተ/ይ ሃይለ መንቆርዮስ፡ ተ/ይ ኣንደብርሃን ኣንደገርግሽ፡ ተ/ይ ዶር. ተኸስት ፍቃዱ፡ ተ/ይ ኣለምሰገድ ተስፋይ፡ ተ/ይ ኣብደላ ኣድም፡ ተ/ይ መሕየዲን ሸንገብ፡ ተ/ት ሕብረት በርሀ፡ ተ/ይ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ተ/ይ ወልደሱስ ኣማር፡ ተ/ይ ኣሕመድ ናስርን፡ ተ/ይ መስፍን ሓጎስ፡ ተ/ይ መሓመድ ኑር ኣሕመድን*፡ ኩሉኹም ካልኦት ናይ ክልቲኡ ደንበ፡ ጀብሃን ሻእብያን፡ ተጋደልቲ ሎሚ፡ ኣብ ግዜ ህዝብን ሃገርን ኣድሕን፡ ዑዙዝ ተራኹም ይድለሎ።
ኩሉኹም ምዑታት ስነ ጥበበይናታትን ጸሓፍትን'ውን እጃምኩም ንምብርካት ኤርትራን ህዝባን ብህንጥዩነት ይጽበ ኣሎ። ድምጺ ህዝቢ፡ ነቲ ትማል ህድሞና ኢሉ ህዝቢ ዘነቃቀሕን ዘበገሰን ኣብራር ኦስማን፤ ነቲ ይኣኽለና ይኣኽለናባ ኢሉ ዝዘየም ሃይለ ገብሩ፤ ነቲ ትማል ሽገይ ሃቡኒ ኢሉ ቢጊታሩ ህዝቢ ዘበራበረ ተወልደ ረዳ፡ ነቲ ሚ ርኤካ ኢሉ ዝዘየመ ሓሰን መሓመድ ዓሊን፡ ነቲ ኣብ ገዛና ዘልኹም ተቀማጥ ሰብክራይ ኢሉ ዝደረፈ ዑስማን ዓብደልርሒምን*፡ ንካልኦት ኩሉኹም ንኣሽቱን ዓበይትን ናይ ኩሉ ብሄራትና ስነ ጥበበይናታት ሕጂ ልዕሊ ዚኾነ ይኹን ግዜ ኣበርክቶኹም ክዓዝዝ ይምሕጸነኩም ኣሎ። ኹሉኹም ጽሓፍቲ፡ ብኹሉ ቋንቋታትና፡ ልዕሊ ዝኾነ ግዜ፡ ብዕርኹምን ወረቃቅትኹምን ኣዋዲድኩም፡ ህዝቢ ብሓደ ክመክርን፡ ጽባሕ ከይበለ ሕጂ ክትንስእን፡ ክትውድብዎ ብሃረርታ ይጽበሎ።
ብዘይ ቀልዓለም፡ ኤርትራውያን ወለዲ ስዑማት እግሪ ኣይኮኑን። ዘዚወለድዎ፡ ወይ ንመስዋእቲ ወይ ድማ ንስደት ኮይኑሎ እቲ ዕጭኦም። ሓዘን ዘይካሕኮሖ ቤት የልቦን፡፡ እህህታ ኣቦን፡ ጸፋፋት የኢንቲ ኣደን፡ ፈዳይ ሕነን፡ መላስ ክብረትን ክመጽአን ይጽበያ ለዋ። ብኣግኡ ክብረት ህዝብን ክብረት ሃገርን ክንመልስ ሃየ ንበገስ። ፍልልይ፡ ቅርሕንቲ፡ ንድሕሪት ጎቲቱ፡ መፍቶ ዚ ጉሒላ መንግስቲ ጥራይ'ዩ ክገብረና። ንሓድነትን ስምረትን ዘይሰርሕ ድማ፡ ልኡኽ ህግደፍ ጥራይ”ዩ ክኸውን ዚኽእል።
ሕጅ ሕጅ'ውን ከበሮ ዅናት ክድሰቅ ንሰምዖ ኣሎና። ካንዶ ብስሩ እዩ ምጽጋብ ሲኢኑ ዝኸርሲ ዛ መሬት። "በጃኺንዶ ሎምስ ሕድርኺ ሕድሪ ጎሮሮኺ ሰላም ሃብዮም ነዞም ተሪፎም ዘለው ናእሽቱ የሕዋትናን ኣሓትናን፡" ኢልና ክንልምና ። ምኽንያቱስ ንሳቶም'ውን ሩዖም ጠቅሊሎም ኣሰር የሕዋቶምን ኣሓተንን፡ ንዕርብርብ ከየምርሑ።
ጎራዙትና መጻወቲ የዕራብ ኮይነን፡ ቀጢን ኣውያት ከእውያስ ከምዛዘይሰማዕና ከነጽቅት ካንዶ ሰብኣውነትና ሽጥናዮ ኢና። ኮላሊት ኣጓብዝና ተሞዝሒቁ ክሽየጥ፡ ዝተረፈ ኣካላቶም መጻወቲ ወኻሩን ራውያታትይ ምድረበዳ ክኸውን ቁሩብ ዶ ኾን ኣይስቆረናን።
ካንዶ ኣኺሉና'ዩ መጻወቲ በጽሒ ጋማ መራሕን፡ ዘይውርዙያት ወይጦታቱን ክንከዉን። ስምዑ ልምዑ ኢሉ፡ንህዝብና ከጥፍእ ዘንቀደ ጉሒላ ሳዕ ዶ ምባሉ ስኢንና? ኤርትራውያን ካን ዶ ኣኺሉና ቤት ፍቱሓት ሳእኒ ኮይንና ክንተርፍ ኢና። ሕነ'ታ ምልዖ ኣብ ሲናይ ትጣራዕ ዘላ ሕሳስልደ ገዛ፡ ሕነ'ቲ መጻወቲ ዓሳታት ማእከላይ ባሕሪ ዚኾነ ሸኾና ብተይ ሕሳስልደ ገዛ፡ ሕነቶም ኣብ ፈቅዶ ማሕዩር ተደርብዮም ዘለው፡ ሕነቶም ብጭካነ ዝተቀትሉሞ ደሞም ደም ከልቢ ኮይኑ ተሪፉ ዘሎ፡ ኣሓትናን ኣሕዋትናን ምዃን ክንስእን? ብደውካ ኣይትሙት ይብሉኻ ብደውና ሞይትና።
ጠይቂ ዝገበረካስ ኣድጊ ግበሮ ኢሎም ኣቦታት መሲሎም። ነዚ ተኸደንቲ ሃደላ ገይሩና ዘሎ፡ እነጽድፎሉን፤ ብሓባርን ብስምረትን እንብገሰሉ ግዜ፡ ሕጂ'ዩ። ወይ ኣብታ ናይ ታሪኽ ባቡር ምውጣሕ'ዩ፡ ወይ ካኣ ኣብ ናይ ታሪኽ እንድጉሓፍ ምስ ዝምብታት ምትራፍዩ። ሕጂ እዩ እቲግዜ፡ እቲ ወርቃዊ ዕድል።
*ንኩሉ ኤርትራዊ ምሁር፡ ተጋዳላይን ስነ ጥበበይናና፡ ሓደ ብሓደ ክጠቅስ ደስ ምስበለኒ፡። ነዞም ሰባት እዚኦም መጥቅሲየይ እምባኣር፡ ፍሉይ ምኽንያት ሃሊይዎ ዘይኮነስ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ኣብ ፖሊቲካ ኤርትራ ተራ ካብቶም ዚነበሮምን ዘለዎምን ዝጥቀሱ ብሙዃኖምን፡ ነቶም ዘይተጠቅሱ ይውክሉ ኢለ ስለዝኣመንኩን ዩ። ብዝኾነ ይኹን ተኣምራት ግን ካብቶም ኣብዚ ዘይተጠቅሱ ፍሉጣት ይኹኑ ውልቀሰባት ፍሉያት'ዮም ንምባል ከምዘይኮነ ክፍለጠለይ ይፈቱ።
ኣረዛዘነ


text:
932 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ኣብ ወደባዊት ከተማ ካታንያ ሲሲሊ ምእታዋ ተገሊጹ። እዛ ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ሎሚ ረቡዕ ኢጣልያ ዝኣተወት፡ ኢጣልያ ኣብ ወደባታ ከይትዓርፍ ዝከልከለታ ስደተኛታት ዝጸዓነት መርከብ ናብ ስጳኛ ኣብ ዘምረሓትሉ እዋን’ዩ።
ካብቶም ሎሚ ረቡዕ ከተማ ካታንያ ዝኣተው ስደተኛታት 208 ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ኽኮኑ ከለው 13 ድማ ነፍስ ጾር ደቂ ኣንስትዮ ይርከብዎም።
እቶም ስደተኛታት ካብ ሃገራት ኤርትራ፡ሱዳን፡ማሊ፡ኣይቨሪስኮስትን ጊኒን ዝመጹ እዮም።
ወሃቢት ቃል ትካል ሴቭ ዘ ችልድረን ጂዮቫኒ ደ በነዲቶ “ እቶም ስደተኛታት ብጣዕሚ ደኺሞም ኢና ረኺብናዮም። ብዙሓት ህጻናት ኣለው። እቲ ዝነአሰ ወዲ ሰለስተ ወርሒ ህጻን እዩ። ገለ ምስ ስድራ ቤቶም ክኾኑ ከለው ብዙሓት አላይ ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ህጻናት’ውን ኣለው” ኢለን።
እቶም ስደተኛታት ኣብ ወደባዊት ከተማ ካታንያ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን ካብ ንትርፊ ዘይሰርሕ ትካላት ዝተዋጽኡ ሰልፈኛታት “ሕጊ ባሕሪ ይከበር”፡ “መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ደው ይበል” ዝብል ጭርሖታት ብምሓዝ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አካይዶም ኣለው።
ኢጣልያ ብ“ሓካይም ብዘይዶብ” ዝተባህለ ትካል ትውነን ኣስታት 600 ስደተኛታት ዝጸዓት መርከብ አኳይረስ ኣብ ወደባታት ከይትዓርፍ ዘሕለፈቶ ውሳነ ከምዝጸንዓ እንተኾነ ወሃቢት ቃል "ሓካይም ብዘይዶብ" ግን ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምድሓን ስርሒት ከምዝቕጽልዎ ሓቢረን ኣለዋ።
ንሰን ብተወሳኺ “ፍሎቲላ” ዝተባህለት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ትርከበን መርከብ ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያን መርከብ “ሓካይም ብዘይ ዶብ”ን ዝጸዓንዎም ስደተኛታት ሒዘን ቀዳም ኣብ ወደብ ስጳኛ ቫለንስያ ክበጽሓ ትጽቢት ከምዘሎ ሓቢረን።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማርኮ መንግስቲ ኢጣልያ ብዓለምለኸ ሕጊ መሰረት ነዞም ዝበዝሑ ካብ ትሕተ ሰሃራ ሃገራት ዝኾኑ ስደተኛታት ናይ ምቅባል ግዴታ ኣለዎ ክብሉ ነቲ ስጉምቲ ኢጣልያ ኮኒኖም ኣለው።
ፈረንሳ ነቲ ንጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ኣብ መንጎ ሕብረት ኣውሮጳ ዝሰፈረ ውጥረት እውን ገኒሓቶ ኣላ።
እቶም ስደተኛታት ናይ ዘምርሑላ ወደባዊት ከተማ ቫለንስያ ስጳኛ ዞባዊ ምምሕዳር ምክትል ፕረዚደንት ሞኒካ ኦልትራ “ነቶም ናይ ጥዕና ጸገም ዘለዎምን ነፍሰጾራትን ዘገልግሉ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ናብታ ወደባዊት ከተማ ተዋፊሮም ኣለው፡ ገለ ብብርቱዕ ጸሓይ ቆርበቶም ዝቆሰለ ሰባት ከምዘለው’ውን ንፈልጥ ኢና። ብተወሳኺ ሚንስትር ፍትሒ ጉዳዮም ንምቕልጣፍ ክሰርሕ’ዩ” ኢለን ኣለዋ።
ኢጣልያ ነቶም ስደተኛታት ንምግዕዓዝን ነተን መራክብ ንምስናይ ክልተ መራኽብ ምስዳዳ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ ኒካራጉዋ ቅልውላው ካብ ዝተበገስሉ ዕለት ንነጀው ብፁዕ ካርዲናል ለኦፖልዶ ብረነዝን መላእ ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ ሰላም ንኽረጋገጽ ዝገብርዎ ጻዕሪ ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ምእመናን ነቲ መንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ዝፍንዎ መጥቃዕትን ትዅታዀን ሓደራ መልሲ ከይህቡ ብፁዕነቶም ሓደራ ከምዝበሉን፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ዓመጽ ካብ ዝተብገሰሉ እዋን ኣትሒዙ ናይ ዝተቐትሉ ዜጋታት ብዝሒ ናብ 448 ክብ ከምዝበል ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብፁዕ ካርዲናል ብረነዝ ሕዝቢ ኒካራጉዋ ንኽፋእ ብኽፋእ ንኸይምልስ ሓደራ ካብ ምባል ከይቦዀሩ፡ ንጽልእን መንፈስ ክፋኣትን በቲ ክርስቶስ ዝህቦ ፍቕሪ ክምዝስንፈፍ እናተሓሳሰቡ ንዝፍነው ግብረ ቱኽቶኻ ገዛእ ርእሶም ከየረክቡ ሓደራ ይብሉ፡ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 22 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ናይ ርእሰ ከተማ ማናጉዋ ሰበኻ ሊቀ ጳጳስ ብፅዕ ካርዲናል ብረነዝ ሽሕ’ኳ ካብ መንግስቲ ዝካየድ ጐስጓስ ጠቐነ ጸረ ውሉደ ክህነት፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ ኣማራጺ መፍትሒ ዘተ ጥራሕ ምዃኑ ኣሚና ኣብዚ መዳይ ካብ ምዕያይ ድሕር ከምዘይትብል ከፍልጡ እንከለዉ፡ ጓሶት እምበር ናይ ፖለቲካ ሰባት ኣይኰናን ቅኑዕን ግልጽን ዘተ ብሉጽን እንኰን መፍትሒ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ቅልውላው ምዃኑ ንኣምን፡ እቲ ዘሎ ዓመጽ ንኣና ጓሶትን መላእ ሕዝቢ ኒካራጉዋን እዩ ዘጥቕዕን ዘሳቕን” ከምዝበሉ ይዝከር።
ቤተ ክርስቲያን ብውዲት ዝኸሳ ብዝሎ መንግስቲ ትሳቐይ ኣላ
ርእሰ ብሔር ዳንኤል ኦርተጋ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ መንግስቲ ንምዕላው እትንቀሳቐስ እንክብሉ ብውዲታውነት ይኸስዋ ከምዘለዉ ብፁዕ ካርዲናል ብረነዝ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቁርባን ጸሎትን ኣስተንትኖን እንከለዉ ዘኪሮም፡ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ክሲ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ብምዃኑ ውሽጣውን ሕልናውን ሰላም ከምዝስምዖን ገሊጾም ኣብዚ እዋን ስቓይ’ዚ ሰላም ካብ ምስጢረ ፍቕሪ ቅዱስ ቁርባን ልቦም ከምዝተዓደሉ ይምስክሩ፡ ዕለት 25 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ዓመታዊ በዓል ቅዱሳት ወለዲ ድንግል ማርያን ቅዱስ ኢያቄምን ሓናን ኣብ ከተማ ጂኖተፐ ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ውሉደ ክህነትን ገዳማውያንን ቤተ ክርስቲያንን ዝነዝሖ ዘሎ ግብረ መጥቃዕቲ ዘስዕቦ ውርደት ንስርየተ ሓጢኣት ንምሕታት ዝድግፍ ሰናይ ባይታ እዩ ከምዝበሉ ካብ ሰበኻ ማናጉዋ ዝወጸ መግለጺ የመልክት።
ቅጹር ዝተቐትሉ ዜጋታት ክብ ይብል ኣሎ
እቲ ንመንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ዝቃወም ዝተለዓዓለ ሰላማዊ ሕዝባዊ ተቓውሞ ካብ ዝተበገሰሉ ወርሒሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ 448 ዜጋታት ከምእተቐትሉን 2,830 ከቢድን ፎኪስን ማህሰይቲ ከምዝወረዶምን 595 ዜጋታት ሃለዋቶም ገና ከምዘይተፈልጠ ናይ ኒኣራግዋ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ዘውጽኦ መግለጺ ይሕብር።
መልእኽቲ ብፁዓን ጳጳሳት ናብ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ
ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት፡ ኣብ መንጐ ሕዝብን መንግስትን ተለዓዒሉ ዘሎ ውጥረት ንምብዳህ ዘኽእል ዘተ ጥራሕ ምዃኑ ኣሚኖም ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ምስ መንግስቲ ንኽመኽሩ ስንድዋት ምዃኖም ዝገልጽ መልእኽቲ ናብ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ከምዘመሓላለፉ ክፍለጥ እንከሎ፡ ናይ ሰበኻ ማናጉዋ ተሓባብሪ ጳጳስን ናይ ኒካራጉዋ ናይ ዘተ ሓልዮ ቤት ምኽሪ ኣማኻሪ ብፁዕ ኣቡነ ካርሎስ ኣቪለስ ንቫቲካን ኣገልግሎት ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ኦርተጋ ዝሃብዎ መልሲ ውሕሉል ፖለቲካዊ መለይናን እዩ ኢሎም።
ብፁዓን ጳጳሳት ዘቕረብዎ ሕቶ ገና መልሲ ኣይረኸበን
ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ ናብ ዳንኤል ኦርተጋ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዘቕረብዎ ናብ ሰላም ዘብጽሕ ቅድመ ኵነት፡ ዝዀነ ይኹን ካብ ናይ መንግስቲ ሓይሊ ምክልኻል ዝፍነው መጥቓዕቲ ደው ክብልን፡ ሰላማዊ ሰልፊ ብሓይሊ ንምብታን ዝዋፍሩ ደገፍቲ መንግስቲ መሰል ሓይሊ ምክልኻል ዕጡቓት ሓይሊ ዕጥቆም ከፈትሑን፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መገድታት’ታ ሃገር ዝቖሙ ግዚያዊ ናይ መቆጻጸሪ ኖቕጣታትን ክውገዱን፡ መንግስቲ ዝፍጽሞ ዘሎ ጸቕጢ ንምኽዋል ዝኣለመ መንግስቲ ናይ ሕዝቢ መሬት ምንዛዐ ደው ንምባል ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ንግዚኡ ደው ከብሎን ዝብል ክኸውን እንከሎ ካብ መንግስቲ መልሲ ከምዘይተወሃበሉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ምእንቲ ዕርቅን ሰላምን ጸሎትን መንፈሳዊ ንግደትን
ዕለት 27 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ብቕጻሊ ንካልኣይ ዓርቢ ምዃኑ እዩ ኣብ ኣብ ኒካራጉዋ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእንቲ ሰላም ዝጸወዓቶ መደብ ጸሎትን ኣስተንትኖን ጾምን መንፈሳዊ ንግደትን ኣብ መላእ ሃገር ከምእተኻየደድን፡ ዕለት 28 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ኒካራጉዋ ንእትርከብ ቤተ ክርስቲያንን ነቶም ካብ ደገፍቲ ዳንኤል ኦርተጋ መሰል ሓይሊ ሓይሊ ምክልኻል ዕጡቓት ሓይሊ መከራን ጸቕጥን ዝወርዶም ንዘለዉ ብፁዓን ጳጳሳታን ድጋፍን ቅርበትን ዝገልጽ ሰላማዊ ናይ እግሪ ጉዕዞ ከምእተኻየደ ክንገር እንከሎ፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብተ ተቓውሞ ርእሰ ብሔር ኦርተጋን ኣዚዩ በሪዑ ዝካየደለን ከተማ ማሳያን ኺኖተጋብ ቁጽሮም ሎዑል ዝዀነ ኣባላት ሓይሊ ጸጥታ ከምዝኣተዉ ይፍለጥ።


text:
ደምዳማዊ መግለጺ ንፋላሚ ባይቶ ሹራ
ሓድነት ሕጋዊ ድልየትን ቕዱስ ዕላማን እዩ። አላህ ' ኣመንቲ ረቢ ዝኾኑ፣ ክሓብሩን ከይፋላለየን ይእዝዝ' وأعتصموا بحبل الله جمعياً ولا تفرقوا)) ። ሓድነት እምባኣር ቕኑዕን መሰረታዊ ዕጥቒ ናይ ዝማዕበሉ ሕብረተ-ሰባት ኮይኑ ዓወታት ንምጉንጻፍን ሽቶታት ንምውቓዕን ዘድሊ ኣገዳሲ ረቓሒ እዩ። ብተወሳኺ ፖሎትካዊ ኣገደስነት'ዉን ኣለዎ፣ ብፍላይ ምስ'ዚ ህልው ፖሎትካዊ ኩነታት ኤርትራ። ከምኡ'ውን ጥሙሓት ህዝብናን ውፉያት ደገፍትናን ንምርግጋጽን ሃንቕውትኦም ግብራዊ ንምግባሪን፣ ሓድነትን ምትሕብባሪን ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ፖሎትካዊ ሓይልታት ኤርትራ ንኽህሉ ብተስፋ ዝጽበይዎ መስሪሕ እዩ። በዚ መሰረት፣ ዝተፈላልዩ ሓይልታት ኣብ ትሕቲ ጽላል እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ምጽንባሮም መርኣያ ሓድነት ኮይኑ ኣሎ። እቲ ውድብ'ውን ዝያዳ ሓይሊን ክእላትን ዓቕምታትን ከማዕብል ኣኽእልዎ።
ድሕሪ ምርግጋጽ ምሉእ ሓድነት፣ ጉባኤ ሹራ ናይ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ቀዳማይ ታረኻዊ ኣኼባኡ ካብ ዕለት 23-25/2/2012 ዓ.ም ( 1-3/4/1433 ብህጅርያ) ኣብ ትሕት ' ብሓድነትና ሃገራዊ ዕላማትትና ነረጋግጽ' ዝብል ቴማ ኣኼባኡ ኣክይዱ። እቲ ኣኼባ ሕውነታዊን ምርድዳእን ምክብባርን ኣብ ዝዓሰሎ ኩነታት ተኻይዱ፣ ከምኡ'ውን ሃንቕውታትን ድልያታትን ብሩህ መጻኢን ከምዘሎ ኣብ መንጎ ዝካይዱ ዝነበሩ ክትዓትን ምልዛብን ናይ ተሳተፍቲ ጎልሑ ተራእዩ። ኩሎም ድማ እቲ ስራሕ ንትጽብታትን ሃንቐዉታን ንኹሎም ብፍላይ ንኤርትራውያን ዜጋታት ዝንጸባርቕን ሃረርትኦም ዝምልሽን ንምግባር፣ ብልዑል ሓላፍነትን ተጋዳስነትን ተወፋይነትን ዘትዮም። ተጋባእቲ ብፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ዝቀረበሎም ወረቓቕቲ ኣልዕሎም ዘትዮም። እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ውጽኢት ሓድነት ኮይኑ ስጡምን ሕብረት ዝዓሰሎን ውድብ ንክፍጠር ዝሕግዝ ኔሩ።
እቲ ኣኼባ ኣገደስቲ ውሳኔታትን ለባዋታትን ኣጽድቑ፣-
- ብፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ንዝቐረበ ብዛዕባ ፋይናንሳዊን ጸብጻብ ዝተዮም። ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ብፍላይ ነቲ ውድብ ኣብ ዘሓለፈ ግዜ ዝጋነፎ ጽንኩር ኩነታት ተጻውሩ ንዝካየዶ ልዑል ተራን ስራሕን ኣድናቖቶ ገሊጾም።
- ንስሉጥነትን ምቑጽጻር ረምታ ስራሕን ብዝምልከት ተረዳድኡ፣ ብፍላይ ምስ መሰረታዊያን ፖሎስታትን ሕጋጋትን መምሪሒታትን ናይ ባይቶ ሹራ፣ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ፋይናንስዊን መምርሒታን ኣጽድቑ።
- ንምምሕዳራዊ ቅሪጺ ናይ ባይቶ ሹራን ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ገምጊሙን ኣጽድቑን።
- ንፖሎትካዊ ራኢን እስትራተጅን ናይ መጻኢ መደባትን ብዝምልከት ተረዳድኡ።
- ፋይናንሳውን መወከስታት ብዝምልከት ድማ ውሳኑ።
- ተጋባእቲ ንውጽኢት ሃገራዊ ጉባኤ (National Council) ብዝምልከት ድሕሪ ምዝታይ ቁኑዕ ስጉምቲ ንቕድሚት ምኻኑ ኣስምሮምሉ። ብተወሳኺ ኩሎም ሃገራዊያን፣ መላኺ ስርዓት ንምውዳቕ ንኽሓብሩ፣ ዝያዳ ጎስጋስን ምምሕያሻትን ጉሉጽነትን ንኽህሉ ተሰማምዑ። ከምኡ'ውን ተጋባእቲ ሕውነታዊ ዝተታትን ርክክባትን ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራዊይን ክድንፋዕ ብፍላይ ካብ ዝሓልፈ ምዕባሌታት ተመክሮታት ክቕሰም ኣተሓሳስቡ።
- ተጋባእቲ ብወልቐ-መላኺ ስርዓት ዝካየድ ዘሎ ወገናዊ ኣተሓሕዛ ይኹንን። ናይዚ ኣብ ልዕሊ ልኡልነትን ክብሪን ርግኣትን ሃገር ወርዱ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት ብስንኪ ዘይቕኑዕ ፖልሲታትን ስጉምታትን ብምኻኑ ምሉእ ሓልፍነት የስክሞ።
- ጉባኤ ብሰንኪ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ዝኸየድ ዘሎ ቁጽሪ ካብ ሃገሮም ዝስደዱ ዘለው ኤርትራዊያን ዓሚቕ ጋሂኡ ይገልጽ። ንሕጅን ንመጻኢን ሃገር ዘለዎ ሳዕቤን ድማ ልዑል ብምኻኑ ሓደገኛ እዩ። ከምኡ'ውን ኣብ ጥቓ ዶባት ንዝካይድ ዘሎ ናይ ኤርትራዊያን ምጭዋይን ምግፋዕን መስሪሕ ይኹንን። ስርዓት ኢሳያስ ድማ ተሓታቲ ናይዚ ኩሉ መከራኡን ስቓይን ምኻኑ'ዩ። ጉባኤ ነቶም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡን ስቓይ ዝሕልፉን ዘለዉ ኤርትራዊያን ስድተኛታት ዘለዎ ምድንጋጽ ይገልጽ። በዚ መሰረት ንኩሎም ብጉዳይ ስድተኛታት ዝገደሱ ማሕበራት፣ ንስደትኛታት ኤርትራዊያን ኣብ ቀዳምነታቶም ብምስራዕ ዘድሊ ሰብኣዊን፣ጸጥታዊን፣ሕጋዊ ዑቕባን ክግበረሎም ይጽውዕ።
- ጉባኤ፣ ብሓፍሽ ህዝብና ዝተበርከተ ልዑል ተራ ማለት ኣብ ምምስራት ሓድነትን ስምሪትን ወድብና የመስግን። ብፍላይ ኣብቲ ጽንኩር ኩነታት ዝነበሮ ማለት ኣቦ-ወንበሪን ካልኦት ሓለፍትን ን 6 ኣዋርሕ ኣብ ዝተኣስሩሉ ወቕቲ ደገፎም ኣዚዩ ጎሊሒ ተራእዩ። ብተወሳኺ ንሓፋሽ ህዝቡ ኣብርክቶኦም ሓገዞምን ክዛይዱ ይምሕጸን።
- ጉባኤ፣ ንኩሎም ሃገራዊያንን ጀጋኑን ኣብ ዝተፈላልዩ ትካላት ናይ ሃገራዊ ሰራዊት ዝርከቡ ብስነኪ መላኺ-ስርዓት ንዝካይድ ምግሃስ መሰላትን ናጽነታትን ዘይስብኣዊ ተግባራትን ኣብ ልዕሊ ሃገረን ዜጋታትን ክቓወሙን ጸገማት ህዝቦም ንምቕላል እጃሞም ብጽፈት ክጻወቱን ታረኻዊ ሓላፍነቶም ምኻኑ የዘኻኽር።
- ጉባኤ፣ ብዓረባውያን ንዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኣንጻር ብልሽዋትን ጨቆንቲ ስርዓታት ብፍላይ ምስ ክብሪታቱ ንምምርግጋጽ ዝቓልሰ ዘሎ ሰውራ ሱሪያ ዘለዎ ደገፍ የረጋግጽ። ኩሉ ተስፋታቶም ዕላማታቶምን ማለት ፍትሒን ናጽነትን ክብሪን ምዕባሌን ርግኣትን ክጎናጸፉ ድማ ንምነየሎም።
- ብተወሳኺ ቀጻሊን ዘይማትእን ድጋፍን ምድንጋጽን ንህዝቢ ፍልስጥን የረጋግጽ፣ ናጻን ልኡላዊትን ኣልቁድስ ዝርእሰ-ከተማኣ ሃገረ ፍልስጥን ክትምስረት ድማ ይድግፍ።
- ጉባኤ፣ ኣሕዋት ሶማላውያን ብሰለማዊ መገዲ ክላዘቡን ክትዓራቑን ነቲ ንህዝቢን መሬትን ሶማል ኣጋጥሙ ዘሎ ትራድጂ ድማ መኸተምታ ክገብሩሉ ይጽውዕ።
ኣብ መወዳእታ ክብሪ ንረቢል ዓለሚን!
ጉባኤ ሹራ
እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ
26/5/ 2012 ዓ.ም (4/3/1433 ህጅርያ)


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ነገረ ተዋሕዶ
ፍጹም ኣምላኽ ዝኾነ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ፡ ፍጹም ሰብ ዝኾነ ብተዋሕዶ እዩ። ብተዋሕዶ ማለት ድማ እንበለ ውላጤ (ብዘይ ምልዋጥ)፡ እንበለ ሚጠት (ብዘይ ምምላስ)፡ እንበለ ኅድረት (ብዘይ ምኅዳር)፡ እንበለ ቱሳሔ (ብዘይ ምድብላቕ)፡ እንበለ ቡዓዴ (ብዘይ ምፍልላይ)፡ እንበለ ትድምርት (ብዘይ ምድራብ) እዩ።
ካብዚ ቀጺልና ነዞም ነጥብታት ሓደ ብሓደ ብዝርዝር ክንገልጾም ኢና፡ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሥጢሩ ይግለጸልና!
1. እንበለ ውላጤ (ብዘይ ምልዋጥ)
ሓደ ሓደ ሰባት ‘ጐይታና ሰብ ዝኾነ ብምልዋጥ እዩ’ ኢሎም ይምህሩ። እዚ ማለት ድማ ከምቲ ማየ ቃና ዘገሊላ ናብ ወይኒ ዝተቐየረ፡ ሰበይቲ ሎጥ ናብ ዓንዲ ጨው ዝተቐየረት፡ መለኮት’ውን ካብ መለኮትነት ናብ ሥጋነት ተቐይሩ እዩ ዝብሉ ኣለዉ። መለኮት ናብ ሰብ ምዃን ተቐየረ ፍጹም ሰብ ጥራሕ ኮነ ምባል፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ጥራሕ እዩ ምባል እዩ። እዚ ግና ስሑት ጌጋ ትምህርቲ እዩ። ምስጋና ይብጽሓዮ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ “ኣነ እግዚአብሔር ኣይልወጥን እየ” ይብል። ሚል. 3፡6፣ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ኣብ መልእኽቱ “ኢየሱስ ክርስቶስ ትማልን ሎምን ንዘለዓለም ንሱ እዩ።” ይብል። ዕብ. 13፡8 ‘ትማሊ’ ምባሉ ቅድመ ሥጋዌኡ፡ ‘ሎሚ’ ምባሉ ኣብ መዋዕለ ሥጋዌኡ፡ ‘ንዘለዓለም’ ምባሉ ድማ ድኅረ ሥጋዌኡ ከምዘይቕየር ንምግላጽ። ብተወሳኺ ቅዱስ ኤፍሬም ኣብ ድርሰቱ “ዘኮነ ሰብአ ዘእንበለ ፍልጠት ወኢውላጤ መለኮት ንጹሕ ዘአልቦ ሙስና/ ብዘይምፍላይን ብዘይምልዋጥን ሰብ ዝኾነ ምቕይያር ዘይብሉ ንጹሕ መለኮት እዩ” ይብል። (ውዳሴ ማርያም ዘሰንበት)
2. እንበለ ሚጠት (ብዘይምምላስ)
ናይ ሥጋን መለኮትን ተዋሕዶ፡ ናብ ዘይምዋሓድ ዝምለስ ኣይኮነን። ሚጠት ማለት ምምላስ ማለት ክኸውን ከሎ ከም ማየ ግብጽ ኣቐዲሙ ማይ ነይሩ ናብ ደም ከም ዝተቐየረ ተመሊሱ ውን ናብ ማይ ዝተመልሰ፡ ከምኡ’ውን ከም በትረ ሙሴ ኣቐዲሙ በትሪ ነይሩ ናብ ተመን ዝተቐየረ መሊሱ ድማ ናብ በትሪ ዝተቐየረ፡ መለኮት ግና ኣቐዲሙ መለኮት ደኃር ሥጋ ተመሊሱ ድማ መለኮት ከም ዝኾነ ኣይኮነን። ናይ ‘ሚጠት’ ዝብል ስሑት ትምህርቲ ካብ ‘ውላጤ’ ብዙኅ ኣይፍለይን እዩ።
ከምቲ ወንጌላዊ ዮሓንስ “ቃል ሥጋ ኮነ” ዝበሎ መለኮትን ሥጋን ፍጹም ስለዝተዋሓዱ፡ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ (ሥግው ቃል) ብሰብነት ጥራሕ ወይ’ውን ብመለኮትነት ጥራሕ ዝነበረሉ ጊዜ የልቦን። ትማልን ሎሚን ንዘለዓለምን ንሱ እዩ።
3. እንበለ ኅድረት
ኅድረት ማለት ከምቲ መጽሓፈ ዳዊት ኣብ ማኅደሩ ዝኃድር (ዝቕመጥ)፡ ሴፍ ኣብ ሰገባኡ ዝቕመጥ ከምኡ ድማ ‘መለኮት ኣብ ሥጋ ኃደረ’ ዝብል ናይ መናፍቕነት ትምህርቲ እዩ። ነዚ ናይ ኅድረት ትምህርቲ ንመጀመርታ ጊዜ ዝመሃረ ናይ ቁስጥንጥንያ ሊቀ ጳጳስ ዝነበረ ንስጥሮስ እዩ። ንስጥሮስ ኣብ ትምህርቱ “ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝወለደት ኣምላኽ ዘይኮነስ ሰብ ጥራሕ እዩ። ደኃር ግና ክጥመቅ ከሎ ወዲ ኣቦ መጺኡ ኣብኡ ኃደረ፡ በዚ ድማ ናይ ጸጋ ኣምላኽነት ረኸበ” ብምባል ምንፍቕና መሃረ።
እንተኾነ ግና ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅድሚ ምጥማቑ ፍጹም ኣምላኽ ከም ዝኾነ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ይምህሩና። “ሕፃን ተወሊዱልና ወዲ ተዋሂቡና እዩ ንሱ ኸኣ ገዛኢና ኪኸውን እዩ። ንሱ ግሩም መኻሪ፡ ብርቱዕ ኣምላኽ፡ ዘለዓለማዊ ኣቦ፡ መስፍን ሰላም ተባሂሉ ኺጽዋዕ እዩ።” ይብል። ኢሳ. 9፡6 ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ’ውን “ንሱ ዓቢይ ኪኸውን ወዲ እቲ ልዑል’ውን ኪበሃል እዩ። . . . መንግሥቱ ኸኣ መወዳእታ የብሉን” ብምባል ቅድሚ ምውላዱ ኣምላኽ ምዃኑ ኣበሢሩ እዩ። ሉቃ. 1፡32። መጥምቀ መለኮት ዮሓንስ’ውን ኣብ ማኅጸን ኣደኡ ከሎ ንጐይታ ናይ ኣምልኮ ስግደት ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ናይ ጸጋ ስግደት ቅድሚ ምውላዱ ክሰግድ ከሎ፡ ኣደኡ ቅድስት ኤልሳቤጥ ድማ “ኣደ ጐይታ” ሉቃ. 1፡43 ብምባል ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ ሰብእ ዘይኮነስ ወላዲተ እግዚእ ወላዲተ ኣምላኽ ምዃና ገሊጻ እያ። ሰብኣ ሰገል’ውን ካብ ርኁቕ ምሥራቕ መጺኦም ሰጊዶምሉን ገጸ በረኸት’ውን ሂቦምን እዮም።
4. እንበለ ቱሳሔ (ብዘይ ምድብላቕ)
‘ቱሳሔ’ ማለት ምድብላቕ ማለት እዩ። ትምህርተ ቱሳሔ ከኣ መለኮትን ሥጋን ምስ ተደባለቑ ነናቶም ባህርይ ገዲፎም ማእከላይ ነገር ይፈጥሩ ዝብል ስሑት ትምህርቲ እዩ። እዚ ኸኣ ከም መዓርን ማይን፡ ከም ቡንን ጸባን ማለት እዩ። መዓርን ማይን ክደባለቑ ከለዉ እቲ ማይ ነቲ መዓር የምክኾ፡ እቲ መዓር ድማ ነቲ ማይ የጥዕሞ። ከምኡ’ውን ቡንን ጸባን ምስ ተደባለቑ እቲ ቡን ነቲ ጸባ የጸልሞ፡ እቲ ጸባ’ውን ነቲ ቡን የፃዕድዎ እሞ ማእከላይ መልክዕ ይኅዙ፡ ክልቲኦም ባህሪኦም ቀይሮም ማእከላይ ነገር ይፈጥሩ። ትምህርተ ቱሳሔ ንእግዚአብሔር ካብ ኣምላኽነቱ ምውራድ እዩ። መለኮት ከመ ቅጽበት እኳ ባህርይኡ ኣይገደፈን ሥጋ’ውን ከምኡ ባህርይኡ ኣይኃደገን። ጐይታና ሰብ ዝኾነ እንበለ ቱሳሔ (ብዘይ ምድብላቕ) ብተዋሕዶ እዩ። ጐይታናን ኣምላኽናን መድኅኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ትማሊን ሎሚን ንዘለዓለም ንሱ እዩ።፡
5. እንበለ ቡዐዴ (ብዘይ ምፍልላይ)
ቡዐዴ ማለት ምፍልላይ ማለቱ እዩ። ከም ሓኽልን ምሳርን ኣብ እዋን ሥራሕ ከም ዝጋጠሙ፡ ሥራሕ ኣብ ዘይብሉ እዋን ግና ፈላሊኻ ከም ተቐምጦም እዩ። ትምህርተ ቡዐዴ ድማ “መለኮትን ሥጋን ከምኡ እዮም፡ መከራ መስቀል ዝተቐበል ሥጋ ጥራሕ እዩ። ምኽንያቱ ንመለኮት መከራ ኣይሰማምዖን እዩ።” ዝብል ጊጉይ ትምህርተ ምንፍቅና እዩ። ርቱዕ ትምህርተ ሃይማኖትና ግና ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ብተዋሕዶ ስለዝኾነ፡ እቲ ዘይውሰን ዘይውለድ ዘይዓቢይ ዘይጠሚ ዘይጸምእ ዘይሓምም ዘይመውት መለኮት፡ ነቲ ናይ ሥጋ ባህርይ ብተዋሕዶ ባህርይኡ ስለዝገበረ ብሥጋ ጠመየ ጸምአ ሓመመ ሞተ። ስለዚ መለኮትን ሥጋን ፍጹም ስለ ዝተዋሓዱ ንመለኮት ዝንገረሉ ንሥጋ ይንገረሉ፡ ንሥጋ ዝንገረሉ ድማ ንመለኮት ይንገረሉ” ዝብል እዩ። ጐይታና፡ ሰብ ዝኾነ ብቡዐዴ (ብምፍልላይ) ዘይኮነስ ብተዋሕዶ እዩ።
6. እንበለ ትድምርት (ብዘይ ምድራብ)
ትድምርት ማለት ምድራብ ማለት እዩ። እዚ ትምህርተ ትድምርት ድማ ‘ሰብ ክዳን ከም ዝድርብ ከምኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ሥጋ መለኮት ተደሪቡ እዩ’ ዝብል እዩ። ዝተደረበ ነገር ክፈላለ ዝከኣል እዩ። መለኮት ግና ሓንሳብ ምስ ሥጋ ምስ ተዋሓደ ኣይተፈለየን።
ስለዚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ንቅዱሳት መጻሕፍት መሠረት ገይራ ትምህረና፡- “ጐይታናን መድኅኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ እንበለ ውላጤ ፡ እንበለ ሚጠት፡ እንበለ ህድረት፡ እንበለ ቱሣሔ፡ እንበለ ቡዐዴ፡ እንበለ ትድምርት ብተዋሕዶ ብተአቅቦ እዩ” ዝብል እዩ። ተኣቕቦ ማለት ከምቲ ሙሴ ዝረኣያ እሳት ዘለዋ ቑጥቋጥ እቲ እሳት ነቲ ቋጥቋጥ ከም ዘይኣጥፍኣ እቲ ቋጥቛጥ ድማ ነቲ እሳት ዘየጥፍኦ መለኮትን ሥጋን ውን ፍጹም ተዋሓሒዶም እዮም።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!