text:
ኣብ ላሊበላ ይሳለጡ ካብዘለው ስራሕቲ ፈተነ ምርምር ህዋ ሳይንስ
ምርምር ህዋ ሳይንስ ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ብዝለዓለ ብርኪ እናተሰርሐሉ ዝርከብ ዝረቐቐ ቴክኖሎጂ እዩ። ስለዝኾነ እውን ኣብዚ ዘለናዮ ዘበን ብኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጅን ሳይንስ ህዋ “ሳትላይት”ን ዝማዕበለት ሃገር ምፍጣር መግለፂ ምዕባለ ጥራሕ ከይኮነስ ጉዳይ ህልውና ናብ ዝኾነሉ ብርኪ ከም ዝበፅሐ መርበብ ሓበሬታ “ናሳ”ዓለም ለኸ ምርምር ህዋ ሳይንስ ኣሜሪካ የረድእ።ህዋ ሳይንስ ካብ ሕርሻ ክሳብ ማዕድን ዕደና፣ ካብ ሓለዋ ድሕንነት ሃገር ክሳብ ኩነታት ኣየር ከባቢ፣ ካብ ድሕንነት ህይወታውያን ክሳብ ቀፃሊ ዕፃ ምድሪ ዝትንብዩ ቁልፊ ተግባራት ንምፍፃም ሓጋዚ ዝኾነ ሳይንስ እዩ።
ምርምር ህዋ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝህልዎ ምዕባለ ግድን ምስ ኢኮኖምያዊ ዓቕሚ እታ ሃገር ጥራሕ ዝተኣሳሰር ከም ዘይኮነ ምሁራት እቲ ዘፈር የረድኡ። ንኣብነት 70 ምኢታዊ ህዝባ ኣብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ዝርከብ ናይጀርያን 40 ምኢታዊ ህዝባ ዝተሓተ ኣታዊ ዘለዋ ደቡብ ኣፍሪካን እንተርእይና ድኽነተን ንምርምር ህዋ ዓጋታይ እንትኸውን ኣይተርኣየን።ስለዝኾነ እተን ሃገራት ኣብ ዓመት ክሳብ ዓሰርተ ዝበፅሓ ምርምራዊ ልኡኽ ዝሓዛ ሳትላይት ናብ ህዋ ይልእኻ። ብተወሳኺ ኣብ ተነፃፃሪ ምዕባለ እትርከብ ግን ድማ 30 ምኢታዊ ብሓለንጊ ድኽነት ዝግረፍ ህዝቢ ዝሓቖፈት ሃገረ ህንዲ ድማ ኣብ 2009 ዓ/ም 37 ዝበፅሑ ሳትላይታት ኣወንጪፋ እያ። ብድምር ነባራዊ ኩነታት እዘን ሃገራት እንትንርእይ ምርምር ሳይንስ ህዋ ንምክያድ ዘተኣማምን ዕብየት ምፅባይ ከምዘየድልን ምስ ዕብየት ሓንቲ ሃገር ሓቢሩ ክኸይድ ዝግበኦ እስትንፋስ ዕብየት ቴክኖሎጂ ምዃኑን የርእየና። /ፍልፍል፡- /ድረ ገፅ ማሕበር ህዋ ሳይንስ ኢትዮጵያ/
ኣብዚ መዳይ ካልእ ተወሳኺ ሓበሬታ እውን ኣሎ።“ደይሊ ሳይንስ ኦን ላይን” ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ ኣብ ዓለምና ኣብ ናይ ባዕልተን ቦታን ብገዛ ዓርሰን ዓቕምን ሳትላይት ዘወንጭፋ ሃገራት 10 እንትኾና ልዕሊ 50 ሃገራት ድማ ነዘን ሃገራት ተጠቒመን ሳትላይት የወንጭፋ።ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ውሽጢ ደቡብ ኣፍሪካ፣ ኣልጀርያን ናይጀርያን ብመራኸቢ ጥበባት፣ ብዳህሳስ መሬትን ሓለዋ ድሕንነትን ዓርሰን ዝኽእላ እንትኾና፣ ዝተረፋ ሃገራት ኣፍሪካ ግና ዝኾነ ዓይነት ሳትላይት ዝመርሖ ኣገልግሎት ዝረኽባ ካብ ካልኦት ሃገራት ብዝካረይኦ ሳትላይት ኣቢለን እየን።
ሃገረ ናይጀርያ ናይ መጀመርያ ሳይትላይት ብ13 ሚልዮን ዶላር፣ ካልአይቲ ድማ ብ40 ሚልዮን ዶላር ብምውንጫፍ ሓደጋ ተፈጥሮ ዘጋጥመሎም ከባብታት፣ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዝሕረስ መሬትን ናይ ማዕድን ቦታን ኣብ ሓደ ምርምር ማእኸል ውሽጢ ብምዃን ብሳትላይት ብዝተልኣኸ ምስሊ ምፍላጥን ምቁፅፃርን ክኢላ እያ።ኢትዮጵያ ድማ ብመንፅር እትኽተሎ ቅኑዕ ፖሊሲ ልምዓትን እተመዝግቦ ዘላ ቀፃልነት ዘለዎ ዕብየትን ኣብዚ ዘፈር ዝግበር ምርምር ኣገዳሲ ምዃኑ ግልፂ እዩ።ብመሰረቱ ድማ ኣብዘን ሃገራት ይኹን ኣብ መላእ ዓለም ጣብያ ምርምር ሳይንስ ህዋ ዘማኽሩ ዓበይቲ ሰብ ሙያን ኣብ ዝለዓለ ሓላፍነት ዝሰርሑ ክኢላታትን ዘለውዋ ሃገር እያ።እዚ እውን ማእኸል ምርምር ህዋ ሳይንስ ንምምስራት ዘኽእል እኹል ዓቕሚ ዘለዋ ሃገር ምዃና መርኣይ ክኸውን ዝኽእል እዩ።
እዚ ዓሙቕ ሃፍቲ ሃገር መሰረት ብምግባር፣ መንግስቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ዓበይቲ ፕሮጀክታት ቀሪፁ ዓበይቲ ስራሕቲ ኣብ ምስራሕ ይርከብ።ካብቶም ዓበይቲ ምንቅስቓሳት ምጥያሽ “ማሕበር ምርምር ህዋ ሳይንስ ኢትዮጵያ” ሓደ ተጠቃሲ እዩ።እዚ ማሕበር ኣብ 1996 ዓ/ም ዝተጣየሸ ኮይኑ ዕማማቱ እናዓበየ ብምኻዱ ክልተ ጥሪ 2006 ዓ/ም ብምትሕብባር ሚኒስተር ሳይንስን ቴክኖሎጅን፣ ሚኒስተር ትምህርቲ፣ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፣ ማሕበር ስፔስ ሳይንስ ኢትዮጵያን ዓለምለኸ ሕብረት ስነ ፈለግ (International Astronomical union /IAU)ን ብብርኪ ኣፍሪካ ዝዓበየ ማእኸል ንክኸውን ዝኸኣለ ዘፈር እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኢትዮጵያ ማእኸል ምርምር 14 ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካን ቤት ፅሕፈት መተሓባበሪ ሳይንስ ህዋ ኣህጉር ኣፍሪካን ንኽትከውን ዓለምለኸ ምትሕብባር ዝፈጠረ ማሕበር ምዃኑ ኣባል ማሕበር ህዋ ሳይንስ ኢትዮጵያን ኣብ ዩንቨርስቲ መቐለ ምሁር ህዋ ሳይንስን ዶክተር ገብረገርግስ ኣብርሃ ገሊፆምልና እዮም።
ማሕበር ምርምር ህዋ ሳይንስ ኢትዮጵያ ኣብ 1996 ዓ/ም ብፍቓደኛታት ኣባላት ዝተጣየሸ ኮይኑ ክሳብ ሐዚ 1,500 ኣብቲ ዘፈር ምርምር ዘካይዱን ነቲ ዘፈር ደገፍ ዝህቡን ኣባላት ዘካተተ ማሕበር እዩ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ እንጠጦ ኣብ ዝተብሃለ በሪኽ እምባ ካብ ዝተመስረተ ጣብያ ብተወሳኺ ካብ ከተማ ላሊበላ ብኣንፈት ስሜን ኣብ ዝርከባ 4,200 ሜትር ብራኸ ልዕሊ ፀፍሒ ባሕሪ ዘሎ ጫፍ እምባ እውን ተኸፊቱ ኣሎ። እቶም ክልተ ጣብያታት ድማ ዩኒቨርስታት መቐለን ባህዳርን ምርምር ህዋ ሳይንስ ዘካይድሎምን ብላዕለዋይነት ዘመሓድርዎምን ጣብያታት ኮይኖም ኣብ ውሽጢ ሸሞንተ ደቓይቕ ኣፈላላይ ካብ ፀሓይ ክሳብ ምድሪ ዘለው ኩለ መዳያዊ ምንቅስቓሳትን ሓበሬታታትን ተቐቢሎም ንምትንታን ዘኽእል ዓቕሚ እናፈጠሩ ይርከቡ።
መምህር መረሳ ኣብርሃ ኣብ ዩንቨርስቲ መቐለ መተሓባበሪ ስራሕቲ ምርምርን ግልጋሎት ማሕበረሰብን እዮም።እቶም ምሁር ውፅኢት ዓለምለኸ መፅናዕትታት ኣጣቒሶም ከምዝሕብርዎ ኢትዮጵያ ንምርምር ህዋ ተመራፂት ማእኸል እያ።ብፍላይ ካብ ልዕሊ ፀፊሕ ባሕሪ 200 ሜትር ንላዕሊ እትርከብ ብምዃናን መብዛሕቲኡ ኣዋርሕ ሰማያ ብደበና ዝተሸፈነ ዘይምዃኑን ንምርምር ህዋ ሳይንስ ተመራፂት ይገብራ።እዚ ኩለን ሃገራት ዘይረኸበኦ ዓብዪ ዕድል ኮይኑ እናሃለወ ዘለዋ ዝተመዓራረየ ተፈጥሮኣዊ ኣቀማምጣን ተደላይነታን ክሳብ ሐዚ ከይተጠቐመትሉ ፀኒሓ እያ።ስለዚ ዩንቨርሲቲ መቐለ እቲ ንምርምር ህዋ ሳይንስ ዝጥዕም ዘሎ ፀጋ ኣብ ግልጋሎት ውዒሉ ኣብ ጉዕዞ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዓብዩ ትርጉም ንኽህልዎ እናሰርሐ ይርከብ።
ሓበሬታ ሚኒስተር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኢትዮጵያ ከም ዘረድኦ ክሳብ ሐዚ ኢትዮጵያ ንመራኸቢ፣ መጓዓዝያን ዳህሳስ መሬትን ንምክያድ ግልጋሎት ሳትላይታት ንምርካብ ኣብ ዓመት ብሚልዮናት ዝቑፀር ገንዘብ ወፃእ ንምግባር ተገዲዳ እያ።ሐዚ እውን እንተኾነ መጠን ዋጋ ግልጋሎት እቲ ዘፈር ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናናሃረ ስለዘሎ ንዝለዓለ ብኽነት ሸርፊ ወፃኢ እናቃልዓ ይርከብ።እዚ ኩነታት ከምዚ እንተቐፂሉ ድሩት ዝኾነ ግልጋሎት ካብ ምርካብ ሓሊፉ ኣብ ቀፃሊ ኢኮኖምያዊ ዕብየት ቀሊል ዘይበሃል ፅልዋ ከሕድር እዩ።ስለዝኾነ እውን ዩንቨርሲቲ መቐለ እዚ ፀገም ንምቕራፍ ሃገርና ነቲ ዘፈር ዘለዋ ምችውነት ከም ሓደ ፍሉይ ኣጋጣሚ ብምጥቃም ካብ ውሽጣዊ ድሌታ ሓሊፉ ንካልኦት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ክሳብ ምክራይ ዘብፅሕ ዓቕሚ ንኽትፈጥር እናሰርሐ ከም ዝርከብ ዶክተር መረሳ የረድኡ።
“ምርምር ህዋ ሳይንስ ኢትዮጵያ ንፈለማ ግዘ ካብ ሃገረ ፈረንሳይ ብዝመፅአ ዓለም ለኻዊ ደረጅኡ ዝሓለወ መሳርሒ “ቴሌስኮፕ” ኣብ ኣዲስ ኣበባ እንጠጦ ኣብ ዝተብሃለ በሪኽ ቦታ እዩ ተጀሚሩ” ዝብሉ ዶክተር መረሳ እቲ ማእኸል ብዝተፈላለዩ ዓለም ለኸ ምሁራት ተፈቲኑ ተግባራዊ ስራሑ ምጅማሩ የረድኡ።ብተወሳኺ ነቲ ዘፈር ምችው ኣብ ዝኾኑ ከባቢታት ኢትዮጵያ እውን ብሰፊሑ ንኽስረሐሉ ኣብ ዝተገበረ ፃዕሪ ኣባል እቲ ማሕበርን ኣመራርሓ ቦርድን ዝኾኑ ምሁራት ዩንቨርሲቲ መቐለ ብዘቕረብዎ ሓሳብ፣ ዩንቨርሲቲ መቐለ ካብቶም ዓበይቲ ማእኸላት ሓደ ብዋናነት ወሲዱ ዕዉት ፈተነን ምርምርን እናካየደ ይርከብ።ነቲ ማእኸል ብምሁር ሓይሊ ሰብን ቴክኖሎጅን ንምዕባይ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኣሳታፊ ብዝኾነ መልክዑ ብምውዳብ ማእኸል ምርምር ዝኾነሉ ዕድል ንምፍጣር ብሰፊሑ እናተሰርሐሉ ይርከብ።
ብመሰረት እዚ ኣብ 2006 ዓ/ም ዩንቨርሲትታት መቐለ፣ ጎንደርን ባህርዳርን “ኣቡነ ዮሴፍ ጋራ”ን “ቡሄ ጋራ”ን ኣብ ዝበሃሉ ከባቢታት ጎንደር መሳርሒታት ምርምር ህዋ ሳይንስ ብምትካል ምችውነት ከባቢ ዘፅናዓሉ ሓላፍነት ወሲደን እናተንቀሳቐሳ ይርከባ።እቲ ምርምር ካብ ዓለም ለኸ ማእኸል ምርምር ህዋ ኣሜሪካ /ናሳ/፣ ካብ ሃገራት ራሻን ጃፓንን ዝተውፃእፅኡ ምሁራት ዝተሳትፍሉ እንትኾኑ ካብ ዩንቨርስቲ መቐለ በብእዋኑ እናተቐያየሩ ዝኸዱ ኣርባዕተ ምሁራት ድማ ነቲ ስራሕቲ ምርምር ኣብ ምምራሕን በቲ ዘፈር ዝመሃሩ ተምሃሮ ተግባራዊ ልምዲ ኣብ ምክፋልን ዝለዓለ ብፅሒት እናበርከቱ እዮም።እቲ ማእከል ብዓለም ለኸ ምሁራትን ትካላት ምርምር ስነ ህዋን ፈተነኡ ዝተወድአ ኮይኑ እቶም ከባቢታት ነቲ ዘፈር ብዘለዎም ምችውነት ዘድልዩ ቴክኖሎጅታትን ሓይሊ ሰብን ተማሊእሉ ማእኸል ምርምርን መፅናዕትን፣ መስሕብ ቱሪዝምን ንካልኦት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ተረባሕቲ ክገብርን ብዘኽእል ኣብ ወርሒ መጋቢት ዘድሊ ናውቲ ከም ዝማልአሉ ዶክተር ገብረገርግስ ሓቢሮምልና እዮም።
ካብዚ ሓሊፉ ዩንቨርስቲ መቐለ ነቲ ዘፈር ብዝለዓለ ብርኪ ንምዕባይን ንቐፃሊ ማእኸል ምርምር ንምግባርን ስርዓተ ትምህርቲ ቀሪፁ ምሁር ሓይሊ ምፍራይ ካብ ዝጅምር ክልተ ዓመት ኣቑፂሩ ኣሎ።ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም 30 ተምሃሮ ብህዋ ሳይንስ ብካልኣይ ዲግሪ ዘመረቐ እንትኸውን ልዕሊ 40 ተምሃሮ ብደረጃ ካልኣይ ዲግሪ ኣብ ምምሃር ከም ዝርከቡ ኣብ ዩንቨርስቲ መቐለ ዲን ኮሌጅ ቀመር ተፈጥሮ ሳይንስን ቀመርን ዶክተር ሃፍቱ ኣለማዮ ይገልፁ።
ዩኒቨርሲቲ መቐለ፣ ብምርምር ህዋ ሳይንስ ዝምረቑ ዘለዉ ተምሃሮን ምሁራትን ዘለዎም ግንዛበን ዓቕምን ንምዕባይ ምስ ዓለም ለኸ ትካላት ብምትሕብብባር ዓበይቲ ዋዕላታት እናካየደ ይርከብ።ንኣብነት ካብ 12 ክሳብ 16 ለካቲት 2009 ዓ/ም ዓለም ለኸ ዋዕላ ኣካይዱ ነይሩ።እቲ ዋዕላ ካብ ሃገራት ስዊዘርላንድ፣ ህንዲ፣ ማለዥያ፣ ደቡብ ኣፍሪካ፣ ሩዋንዳ፣ ኬንያን ግብፅን ዝተወከሉ ተመራመርቲ ህዋ ሳይንስ ዝተሳተፍሉ እዩ።ተሳተፍቲ እቲ ዋዕላ ባእታታት ህዋ ኣብ ቴክኖሎጅታት ዘብፅሕዎ ሳዕቤናትን ካብ ፀሓይ ዝወፁ “ራድዮብሬስስ” ዝበሃሉ ሓደገኛ ጨረራት ኣብ ህይወታውያንን ቴክኖሎጂ መራኸብን ዘብፅሕዎ ጉድኣት ንምፅናዕን ዝከኣለሉ ኣገባብን ተዛመድቲ ዛዕባታትን ኣልዒሎም ንሓሙሽተ መዓልቲ ዓቕሚ መዕበዪ ስልጠና ወሲዶም እዮም።እቲ ስልጠና ብዩንቨርሲቲ መቐለ፣ መንግስቲ ስዊዘርላንድን “ስኮስት ኤፍ” ዝበሃል ፕሮግራምን ብዝተረኸበ ሓገዝ ዝተሳለጠ ኮይኑ ብዛዕባ ሬድዮብሬስስ ንምፅናዕ ዘኽእል ቴክኖሎጂ ተደጊፉ ሓበሬታ ዝእከበሉ፣ ንዝተኣከበ ሓበሬታ ድማ ብሳይንሳዊ መንገዲ ትርጉምን ትንታነን ዝወሃበሉ ኣገባብ ግንዛበን ዓቕምን ንምፍጣር ዝዓለመ ምዃኑ ነቲ ስልጠና እናተሓባበሩ ዝረኸብናዮም ዶክተር ገብረኪዳን ሓቢሮምልና እዮም።
ዶክተር ሚያድ ኮፕ ካብ ዓለም ለኸ ማእኸል ምርምር ህዋ ሳይንስ ኣሜሪካ ዝመፁን ነቲ ስልጠና ዝመርሑን ምሁር እዮም።ንሶም ከም ዝብልዎ፣ ቀርኒ ኣፍሪካ ብመልክኣ ምድራዊ ኣቀማምጥኣን ተፈጥራኣዊ ፀጋ ብርሃን ፀሓይን ንምርምር ህዋ ሳይንስ ምችውቲ እያ።ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ልዕሊ 400 ሜትሮ ብራኸ ካብ ልዕሊ ፀፍሒ ባሕሪ ዘለዎም ከባቢታት ንምርምር ህዋ ተደለይቲ ብምዃኖም ብዛዕባ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ዘሎ ኩነታት ፀጥታ፣ ኩነታት ለውጢ ኣየር፣ መራኸቢ ሓፋሽን ልምዓት ሕርሻን ንምፅናዕ ምቹዋትን እዮም።እዚ ብምዃኑ እውን ዝተፈላለዩ ዓለም ለኸ ትካላትን መንግስታትን ዓለም ነዚ ዘፈር ኣብ ኢትዮጵያ ንምዕባይ እናሰርሑ ይርከቡ።ዓለም ለኸ ትካል ምርምር ስነ ህዋ ኣሜሪካ (NASA) ምስ ዩንቨርስቲ መቐለ ብምትሕብባር ዘካይዶ ዘሎ ስልጠና እውን ኣካል እዚ ምትሕብብር ገይርካ ይውሰድ።“እቲ ምርምር ውፅኢታዊ ክኸውን እንተኾይኑ ግቡእ ኣመራርሓን ኣጠቓቕማን እቲ ቴክኖሎጂ ምፍላጥ ስለዘድሊ ነዚ ንምግባር ዘኽእል ተግባራዊ ስልጠና ኣብ ምሃብ ንርከብ” ይብሉ።
ብድምር ልምዓት ሕርሻ፣ ርክብ መርበብ ሓበሬታ፣ ወታደራዊ ምንቅስቓስ፣ ሲቪል ኣቭየሽን ምስ ምርምር ህዋ ሳይንስን ሳትላይትን ቀጥታዊ ርክብ ኣለዎም።ነዚ ዘፈር ንምዕባይ ኣብ ዛዕዛዕታ ዝጎስዕ ከባቢ ኣቡነ ዮሴፍ ብሓያል ቀዝሒ ኣዕንቶም ናብ ሰማይ ኣፍጢጦም ምስ መላፍንቶም ብምውዳድ ብዘይ ዕረፍቲ ዝሰርሑ ምሁራት ዩንቨርሲቲ መቐለ ማእኸል ምርምር ኮይኑ ከቐፅል ዘኽእል ውፅኢት ረኺበምሉ ኣለዉ።እቲ ማእኸል ምርምር ብቐፃልነት ብሓይሊ ሰብን ቴክኖሎጅን ንምጥንኻር ምድላዉ ተዛዚሙ ስለዘሎ ዝምልከቶም ኣካላት ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂብዎ ናብ ተግባር ክኣቱ እዩ።ዩኒቨርሲቲ መቐለ እውን ኣብ ምርምር ህዋ ሳይንስ ዝረኸቦ ዝነኣድ ውፅኢት ብምዕቃብ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ተጠቃምነት ከሰጋግሮ ይግባእ።


c: text/html

text:
መበል 45 ፕረሲደንት ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ፣ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ድሕሪ 5 ወርሓት ኣብ ስልጣን መብጽዓ ህዝቢ ኣሜሪካ ከምዝጠለመ ተፈሊጡ! ሓበሬታ ብቪድዮ
በትሪ ሓቂ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን እያ።
እቲ መበል 45 ፕረሲደንት ሕቡራት ሃገራትኣሜሪካ፣ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝብሃል፣ ዋላኳ ኣብቲ ዝምረጸሉ እዋን ኣሜሪካ ትቐድም፣ ዝብል ጭርሖ ሒዙ እንተተበገሰ፣ ግና ንሓፋሽ ህዝቢ ኣሜሪካ ንምድንጋር እምበር፣ሓቂ ከምዘይብሉ ተመራመርትን፣ሊቃውንቲ ታሪኽን ከምዘረጋገጹዎ ተፈሊጡ። እዚ ሰብዚ እቲ ቀንዲ ንብረት እታ ንእሽቶ ሃገር ጽዮናዊት እስራኤል እምበር፣ ንህዝቢ ኣሜሪካ ከምዘይውክል ዘረጋግጽ ቪድዮ ዘርጊሖም። ስለዚ ሓበሬታ ክትረኽቡ እትደልዩ ግዱሳት ተኻታተልቲ፣ መርበብ ሓብሬታ ደቀባት ኤርትራ፣ ብኽብረትኩም ነዛ ኣብ ታሕቲ ተዘርጊሓ ዘላ ቪድዮ ንኽትከታተሉ ንላበወኩም።
ሰናይ ምክትታል!
በትሪ ሓቂ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን እያ። ግዜ ድማ ንኹሉ ሓሶታትን ምድንጋራትን ገዝኣቲ፣ኣብቲ እዋኑ እዩ ዝኸሽሖ። ንሓደ ህዝቢ ውሑድ ግዜ ከተታልሎ ትኽእል፣ ብዙሕ ግዜውን ከተደናግሮ ትኽእል፣ ንዘልኣለም ከተታልሎ ግና ኣይከኣልን እዩ። መኽንይቱ ኩሉ ግዜ ሓፋሽ ምስ ግዜ ክነቅሕ፣ ባህርያዊን መጎታዊን ስለዝኾነ። ደቂ ሰባት ግና ንስልጣንን ንገንዘብን ክብሉ ኩሉ ግዜ ንሓደ ህዝቢ ንምድንጋር ገልዳሕ እዮም ዝብሉ።
ብሓልዮት መርበብ ደቀባት ኤርትራ፣ 5 ንሓሰ 2017 ዓ.ም.ፈ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሎሚ ሰሉስ ኣልጀርያ ኣንፃር ቤልጅየም ቀዳማይ ግጥም ነይሩ።እዚ ምድብ‘ዚ ዳርክ ሆርስ(ዘይፍለጡ ጋለብቲ ፈረስ) ዝብል መግለፂ ዝረኸበ‘ዩ። ብዙሕ ዝፍለጣን ምዕራፈን ክንፀር ስለዘይካኣልን‘ዩ እዚ መፀውዒ ረኺበን። ብዝኾነ ኣልጀርያ ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ፀወታ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።እቲ ፀወታ ብዘይ ተወሳኺ ሸቶ ክሳብ ሰብዓ ደቃይቅ ቀፂሉ። ተቀይሩ ዝኣተወ ፈላኒ ንቤልጅየም ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ቤልጀም መጥቃዕታታ ብምቅፃል ኣብ መበል 78 ደቃይቅ ካልኣይ ሸቶ ኣመዝጊባ። ነቲ ፀወታ ተቆፃፂራቶ።እቲ ፀወታ‘ውን ከምኡ ክልተ ንሓደ ተዛዚሙ።
ካልኣይ ናይ‘ዛ ዕለት‘ዚኣ ግጥም ብራዚልን ሜክሲኮን ነይሩ።ክልቲኤን ጋንታታት ብዘይሸቶ ባዶ ንባዶ ተፈላልየን።ኣኣርባዕተ ነጥቢ ሒዘን ነቲ ምድብ ይመርሐኦ‘ለዋ።ብራዚል ብዙሕ ሸቶ ስለዘመዝገበት ቀዲማ ትስራዕ። ብራዚል ምስ ካሜሩን፣ሜክሲኮ ምስ ክሮኤሽያ ሳልሳይ ግጥም ክኸውን‘ዩ።
ትማሊ ሶኒ ጋንታታት ናይጀርያን ኢራንን ኣዝዩ ኣሰልቻዊ ቴስዓ ደቃይቅ ብዘይ ሸቶ ተፈላልየን።ክልቲኤን ጋንታታት እምበር‘ዶ ግጥማት መፃረዪን ቅድመ ምድላውን ኣካይደን‘የን ናብ‘ዚ ብርኪ‘ዚ በፂሔን ዘብል ሕቶ ኣበጊሱ‘ዩ ናይ ትማሊ ፀወታአን።
ተመሳሳሊ ሪኢቶ ዝሃበ ኣብ ሓደ እዋን ኮኸብ ተሰላፋይ ነበርን ናይ‘ታ ጋንታ ኣባል ኮሚቴ ቴክኒክ ዝኾነን ጀይ ጀይ ኦካቻ፣ንዓላሚ‘ታ ጋንታ ስቴፈን ኬሺ ነቂፍዎ።ንትሑት ዝብቅዓቱ ፀወታ ናይጀርያ ዝሕተተሉ ዓላሚ‘ታ ጋንታ ስተፈን ኬሽ‘ዩ ባሃላይ‘ዩ ጀይ ጀይ ኦካቻ።ናይጀርያ ካብ‘ቲ ናይ ትማሊ ግጥም ምስ ኢራን ሰለስተ ነጥቢ ሒዛ ክትወፅእ ነይሩዋ ይብል ንሱ።
ንመጋጥምተን ኣርጀንቲናን ቦስንያ-ሄርዘጎቭንያን ግና ብስራት‘ዩ።
ትማሊ ምሸት ዝተካየደ ሳልሳይ ግጥም ኣብ ሞንጎ ጋናን ኣሜሪካን ነይሩ። ኣሜሪካ ሓደ ደቂቃ ከይመልአ ንቀዳመይቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።ጋና ድሕሪ ዕረፍቲ ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣቁፂራ።ኣሜሪካ እንደገና እቲ ፀወታ ንክዛዘም ኣርባዕተ ደቂቃ ምስ ተረፎ ካልአይቲን ወሳኒትን ሸቶ ኣመዝጊባ ክልተ ንሓደ ተዓዊታ።ጋንታ ጋና ሰለስተ ኢድ ጊዜ ንኩዕሶ ወኒና ግን ተሳዒራ ወፂኣ።ጋና ኣሰራርዓኣን ቅዲ ፀወታኣን እንተዘይቀይራ፣ናብ ካልኣይ ዙር ናይ ምሕላፍ ዕድላ ኣዝዩ ኣዝዩ ዝፀበበ‘ዩ።ቀፃላይ ግጥማ ኣንፃር ጀርመን‘ዩ። ኣሜሪካ ኣንፃር ፖርቹጋል።
ኩለን ኣፍሪቃውያን ጋንታታት ቀዳማይ ፀወታ ኣካይደን‘ለዋ።ኣይቮሪኮስት ጥራሕ ተዓዊታ።ናይጀርያ ማዕረ ባዶ ንባዶ ተፈላልያ።ጋና፣ካሜሩንን ኣልጀርያን ተሳዒረን።ኣጀማምረአን ግና ኣይግድን።


text:
ብሓደ ዝዓለወ ጀነራል ዝምራሕ ሰራዊት ንርእሰ ከተማ ዮንግለይ ቦር ትማሊ ረቡዕ ከምዝተቆፃፀራ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣፍሊጡ‘ሎ።
ምንስትር ወፃኢ ደቡባውያን በርናባ ማርየል ቤንጃሚን ንቪኦኤ ክዛረቡ ከለው፣ኣብ ቦር ዝነበሩ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ስለህይወቶም ኢሎም ካብ‘ቲ ከባቢ ከምዝረሓቁ ገሊፁ።
ሚስተር ቤንያሚን ኣብ ዘረብኡ፣ተወሳኺ ሰራዊት ናብ‘ቲ ከባቢ ክብገስን ነቲ ዝተመንዘዐ ከባቢ መሊሱ ንምቁፅፃርን ክሰርሕ ምኳኑ ጠቂሱ።
ረቡዕ መግለፂ ዝሃቡ ፕረዚደንት ኬር፣ምስ’ቶም ዝሓለፈ ሓምለ ብመሰረት ዝተወሰደ ወፍሪ ብወዛ ኣባላት ካቢነ ካብ ምክትል ፕረዚደንት ምስ ዝወረዱ ሚስተር መቻር ክላዘቡ ቅሩብ ምኳኖም ኣፍሊጦም‘ዮም።
ምክትል ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ያን ኤልያሰን፣ኣብ ልዕሊ ልኡኽ ሕ/ሃ ደቡብ ሱዳን መጥቃዕቲ ከምዝተፈፀመ ግን ፀብፃብ ከምዘይበፅሖም ምስገለፁ ገሊፆም።
እዚ ከም‘ዚ‘ሉ ከሎ፣ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ባንኪ ሙን፣ፕረዚደንት ሳልቫ ኬር ምስ መናሕንሕቶም ክላዘቡ ምስ ሕ/ሃ ክተሓባበሩን ፀዊዖም።
ሁማን ራይት ዋች ብወገኑ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ፣ሰራዊት ኣብ ነገድ ዘነፃፀረ መጥቃዕቲ ይፍኑ‘ሎ፣ክልቲኦም ነገዳት ማዕረ ግዳያት ይኾኑ‘ለው ኢሉ‘ሎ።


text:
- Start
- | ቆልዑን መንእሰያትን
- | Verkstäderna
- | A-huset
A-huset
A-huset ኣብ ቨርኪስታደርና (Verkstäderna) ዝርከብ መዘናጊዒ ኪፍሊ ናይ መንእሰያት ኢዩ። ኣብዚ ኩሎም
መንእሰያት ናይ ዛ ከተማ ብድሕሪ ትምርቶም ወይ ኣብ ግዜ በዓል ተኣኪቦም ዝዛናግዑሉ ቦታ እዩ። ንሕና ቡዙሕ
ዕድመታት ነቅርብ ናይ ነጻ ንጥፈታት ከምኡዉን እቲ ዕድመታት ይሕግዝ ኣብ ምርካብ ካሊእ መንገድታት ናብ ዘዘናግዕ ነጻ ግዜ።
ንሕና ንሰርሕ ብተወሳኪ ኣንጻር ኣልኮላዊመስተ፣ ዕጸ ፋርስ(ሓሺሽ) ከምኡዉን ምድፋር (ምድንዳን)።
ንሕና ካብ ነቅርቦ ዕድመታት ናይቲ ንጥፈታት
ኮፍ ኢልካ እትዛናጋዕሉ ቦታ ፣ ማላማመዲ ኣዳራሽ ፣ናይ ሙዚቃ እስትድዮ ፣ቢላርዶ ፣ፒንግስ ፣ኣየር ሆኪ ፣መጻወቲ
ኩዑሶ፣ ዝተፋላለየ ጸወታ፣ባስኬት ፣ኩዑሶ እግሪ ፣ስኬት ቦርድ፣ ጨመተ፣ኬዶ ቡዙሕ ዝተፈላለየ ካልእን።
መጻወቲ ክፍሊ
ኮምፕዩተር Nintendo wii U, XBOX ONE, PS4, Kinect።
ሰምናዊ ሰርዑ ዝተፋላለ ውድድራት ፣ዝረአ ፊልምታት፣ ንሕና ብተወሳኺ ንሰርዕ ጽንብል መዕጸዊ ትምህርቲ፣
መዘናግዒ (disco)፣ብቀትታ ዝረኣየሉ ምርኢት ምስ ስነጥበባዊያን፣ ዉድድራት ኩዕሶ እግሪ፣ ኢነባንዲ
ዉድድራት (innebandycuper) ካልእ ቡዙሕ ዝተፈላለየ ።
ካብ 7 ክሳብ 18 ዓመት ተኮኑ ዕድመካ ካባና ናይ ነጻ ኣባልነት ትረክብ ትክል።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
እቶም ብሓቂ ደቂ እስራኤል ዝኾኑ ይሁዳውያን መን እዮም? እዞም ይሁዳውያን ዝብሃሉ፣ብሓቂዶኸ ብክርስቶስ ዝኣምኑ ክርስትያን እዮም? ሓቂ ሓራ ከተውጽኣኩም እያ።
እዞም ኣብታ ሃገር ደቂ ፓለስቲና ዝነበረትፓለስቲና እትጽዋዕ ዝነበረት፣ሃገር ዝነብሩ ዘለው እቶም ብሓቂ ደቂ እስራኤል ኣይኮኑን።
እዛ ሎሚ እስራኤል ተባሂላ ዘላ ንእሽቶ ሃገር፣ግንከኣ ካብ 1948 ዓ.ም.ፈ. ባይቶ ሕቡራት መንግስታት፣ እስራኤል ተባሂላ ክትጽዋዕን፣እስራኤላውያን ድማ ክህዘቡዋ ካብ መላእ ዓለም ተኣኻኺቦም፣ ዝመጹ ብስም ይሁዳውያን ተጸዊዖም ተሃዚቦም ዘለው፣ ወከልቲ ወነንቲ ሃብቲ ዓለም ዝኾኑ ጽዮናውያን እምበር ብሓቂ ይሁዳውያን ኣይኮኑን። ነዚ ንምርግጋጽ ነዛ ኣብ ታሕቲ ተዘርጊሓ ዘላ ቪድዮ”Jews are Not God’s Chosen People – The Truth Will Set You Free – Marching To Zion” ብቋንቋ እንግሊዝኛ ተኻታተሉዋ ኢኹም።


text:
ሕንቅል-ሕንቅሊተይ?
ብተወልደበርሃን ገብረ
ሓደ መንእሰይ ድብትርና ክመሃር ንጎንደር ከደ። ሕራይ!
እዚ መንእሰይ ን5 ዓመታት ድብትርና ክመሃር ብስድርኡ ተላኢኹ ሓንቲ ማዓልቲ’ውን ትኹን ከይተማሃረ ድሕሪ 5 ዓመታት ንሃገሩ ክምለስ ይውስን። ግርም!
በቲ ወለዱ ዝለኣኽዎ መሰረት ትምህርቱ ብዝግባእ ዘይምክትታሉ ዘተሓሳሰቦ መንእሰይ ዝግባእ ናይ ድብትርና ትምህርቱ ከም ዝተማህረ ከምስል ሓደ ተንኮል መሃዘ። ሃየ!
ካብ ጎንደር ተበጊሱ መረብ ኣብ ዝበጻሓሉ ኣብ ርእሱ ካብ ጎንደር ብዝተማልኣ ምዕመምያ ንርእሱ ብናይ ደብተራ ማዓርግ ኣጠማጠማ ጠምጢሙ መረብ ተሳጊሩ ዓዲ በጽሐ። ሕጂ ሕራይ!
እቶም ብምምላሱ ዝተሓጎሱ ስድርኡን ካህናትን ዲያቆናትን ገዳም እቲ ዓድን ናይ እንኳዕ ዳሓን መጻእካ ኣቀባብላ ድሕሪ ምግባር ሰንበት ኮይኑ ቅዳሴ ኣተወ። በል እስከ ቀጽል!
ወያ ናይ ትምህርቲ ጊዚኡ ብኸንቱ ዘባኸነ መንእሰይ መዐመሚኡ ገይሩ ብኽብሪ ኣብ ጎኒ ሊቃውንቲ ካህናትን መእመናንን ደው ኢሉ ቅዳሴ እናተኸታተለ ቅዱስ መጽሓፍ ዝንበበሉ ጊዜ ኣኺሉ ንኸንብበሎም ብኽብሪ ብምዕዳም ናብ መድረኽ ቀረበ። ግርም! ቀጽል!
መስቀሉ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሓንሳብ ንላዕልን ንታሕትን ካላኣይ ሳዕ ካኣ ንጸጋምን ንየማንን ብምዉጥዋጥ ከንብብ ጀመረ። ኣየንዋሕካልናን’ዶ? ድሓን ቀጽል! ኣይትታሃወኹ!
ከንብብ ይኽእል ስለ ዘይነበረ “ንዘይፈልጥ ዘንብብ ዘለኹ ይመስሎ-ንዘይፈልጥ ዘንብብ ዘለኹ ይመስሎ-ንዘይፈልጥ ዘንብብ ዘለኹ ይመስሎ” ብምባል ብዘይ ምቁራጽ ደጋገመ። ወይ ጉድ!! ድሕሪኡ’ኸ?
በዚ መንእሰይ ግር ዝበሎም ዉሑዳት ካህናት ደው ከብል ሓተትዎ። ሕጂ ግርም!
ካለኦት ንገዛእ ርእሶም ዝተደናገሩ ካህናት ካኣ ጽቡቕ ኣለኻ ቀጽል በልዎ። ኣብዚ እንሀልካ ጸገም። ነገር ተበላሻ!! ኣወድኡኒ! ቀጽል ሕራይ!
ድሕሪኡ ዳኣ ኣብ መንጎ ቀጽል ዝብሉን ደው ኣብል ዝብሉን ካህናት ታዕታዕ ኮይኑ። እቶም መእመናን’ከ? ዘይወዳእኩ!! ኣወድኡኒ!! ወይ ጉድ!! ቀጽል በል!
እቲ ደብተራ ጎንደር ኣብ ሓደ ኩርናዕ ናይቲ ገዳም ደው ኢሉ በቶም ጽቡቕ ኣሎ ኢሎም ዝከራኸሩ ዝነበሩ ካህናትን መእመናንን እዳሳሓቐ ይዕዘቦም ነበረ። በስመ ኣብ ወወልድ መንፈስ ቅዱስ! ንደገፍቱ ይስሕቖም ነይሩ? ዘይተወዱኡኒ? ሕራይ እስከ ወዳይ ወድእ!!
ድሕሪኡ ዳኣ እታ ገዳም ኣብ ክልተ ተመቂላ መእመናና ካኣ ከምኡ። ተመቂሎም? እወ! ኣይወዳእኩን ኣወድኡኒ!! በል’ስከ እንታይ ኮነ?
ድሕሪኡ ድማ እቶም ካህናት ኣብ ክልተ ተገሚዖም እቶም መእመናን ካኣ ምስኦም ኣብ ክልተ ደምበ ደገፍትን ተቓወምትን ኮይኖም ተፈላልዮም። ከምዚ’ኸ ኣሎ ዲዩ? ሕጂ ኣበይ ኣሎ እቲ ደብተራ? ኣወድኡኒ!! ሕራይ ቀጽል!
ድሕሪኡ እቲ መደናገሪ ደብተራ ምስቶም ደገፍቱ ካህናትን መእመናንን ኮይኑ ነቶም ሽርሑ ዝፈለጥዎ ካህናትን መእመናንን ካብቲ ገዳም ኣባሪሩ ንገዛእ ርእሱ ርእሲ እቲ ገዳም ብምዃን ገባርን ሓዳግን ኮይኑ ኣሎ ንብለኹም። እቶም ካለኦት’ከ ናበይ ከዱ?
ንሶም ዳኣ ገሊኦም ካብታ መረበቶም ዝኾነት ዓዲ ጊዒዞም ገሊኦም ምርጫ ዘይብሎም ካኣ ኣብ ትሕቲ እቲ ደብተራ ኣለዉ። ወይ ጉድ! ጉድ’ዩ! ሕጂ’ድኣ እቶም መረበት ዓዶም ገዲፎም ዝኸዱ ኣበይ ሃገር ኣለዉ? ቀሪበ’የ ክውዳኣልኩም ሓንሳብ!
ንሶም ፈቀዶ ዓድታት ፋሕ ኢሎም ይነብሩ ኣለዉ። ንሓድ ሕዶም’ውን ሰላም የብሎምን ይባሃል። እንታይ ኣራኸቦም?
ገሊኦም ሽግርና እቲ ደብተራ ኣይኮነን ጎረባብቲ ዓድታትን ክንዩኡ ዘለዋ ጎደቦታትን ኢየን ኢዮም ዝብሉ። ሓንቲ ካብአን ጎንደር ኢያ። እተን ርሕቕ ኢለን ዘለዋ ጎደቦታት እውን ኩለን ጸላእትና ኢየን ባሃልቲ ኢዮም። እቶም ዝተረፉ ካኣ ጸላኢና እቲ ደብተራ ኢዩ ይብሉ። በዚ ድማ ናይ ገዛእ ርእሶም ኣብ ኣኹሱም ዝተማሃሩ ደብተራታት ፈጢሮም ይነብሩ ኣለዉ ንብለኩም። መስደመም ኢዩ!! ኣብ ክንዲ ብሓባር ነቲ መረበቶም ዘሕደጎም ደብተራ ምብራር ንሓድሕዶም ተፈላሊዮም ዝበሃል ነገር ኣሎ?
በል’ስካ ክንሓተካ! ሕራይ ሕተቱ። እዚ ዝበልካዮ ዛንታ ኣበይ ዓዲ’ዩ ተፈጺሙ? እዚኣስ ምሳኹም ክባኣስ ኣይደልን ኢየ! ንኻልኦት ሓቲትኩም መልሳ ርኸብዋ።
ቻው!


text:
ኢርዶጋን፡ ዓለም ንኢዮሩሳሌም ከም ርእሰ ከተማ ፍልስጤም ክትፈልጣ ኣለዋ
ፕረዚደንት ቱርኪ ሬከፕ ታይፒ ኢርዶጋን፡ መራሕቲ ሃገራት እስላም ንኢዮሩሳሌም "ብእስራኤል ከም ዝተወረት ርእሰ ከተማ ፍልስጤም" ኣፍልጦ ክህቡዋ ይግባእ ኢሉ።
ፕረዚደንት ኢርዶጋን ኣብ ኣኼባ ማሕበር ምትሕብባር እስላም ኣብ ዝሃቦ መደረ፡ ንኢዮሩሳሌም ከም ርእሰ ከተማ እስራኤል ናይ ምፍላጥ ውሳነ "ወዱቕን ተቐባልነት ዘይብሉን'ዩ" ኢሉ። ፕረዚደንት ኢርዶጋን ብተወሳኺ ንእስራኤል ናይ ራዕዲ ሃገር እያ ክብል ገሊጹዋ።
ፕረዚደንት ፍልስጤም ማሕሙድ ዓባስ ብወገኑ ኣሜሪካ ኣብዚ ዞባ እዚ ናይ ሰላም መስርሕ ንምስላጥ ብቕዓት የብላን ኢሉ። "ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ኣመሪካ ርኡይ ጸግዒ እስራኤል ስለዝሓዘት ዝኾን ይኹን ናይ ሽምግልና ተራ ክህልዋ ከነፍቅድ የብልናን" ክብል ነቲ ተጋባኢ ሓቢሩ። ካብቲ ንእስራኤን ፍልስጤምን ቀንዲ ዘሰሓሕበን ጉዳይ ኢዮሩሳሌም እዩ። እታ ከተማ ቀንዲ መሰረት ኣምልኾ ኣይሁዳነት፡ ምስልምናን ክርስትና እያ- ብፍላይ ከኣ ምብራቕ ኢዮሩሳሌም።
እስራኤል ነቲ ኣቐዲሙ ብዮርዳኖስ ተታሒዙ ዝነበረ ክፍሊ መሊሳ ተቖጻጺራቶ። ኣብ 1967 ኩናት ማእከላይ ምብራቕ እታ ከተማ ከኣ ከም ዘይትመቓቐል ርእሰ ከተማ እያ ክትፍለጥ ጸኒሓ።
ፍልስጤም ንምብራቕ ኢዮሩሳሌም ከም መጻኢት ርእሰ ከተማኣ እያ ክትርእያ ጸኒሓ። እቲ ናይ መጨረሻ ውሳነን ትርጉምን ከኣ ኣብቲ ዝቕጽል ዝርርብ መስርሕ ሰላም ክረአ እዩ ነይሩ ትጽቢታ።
ክሳብ ሕጂ ልዑላውነት እስራኤል ኣብ ጉዳይ ኢዮሩሳሌም ዓለማዊ ተቐባልነትን ተፈላጥነትን ኣይጸንሖን። ስለዝኾነ ኩለን ሃገራት ኤምባሲታተን ኣብ ተልኣቢቭ እዩ ዝርከብ ይኹን እምበር ፕረዚደንት ፑቲን ኤምባሲ ኣመሪካ ናብ ኢዮሩሳሌም ክግዕዝ ኣዚዙ ኣሎ።
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ማርክ ሎወን ካብ ኢስታምቡል ከምዝፀብፀቦ እቲ ጉዳይ ኣብ ኣኼባ ውድብ ምትሕብባር እስልምና ብዕምቆት ይዝተየሉ'ሎ።
ኰይኑ ግና ብውዳበ ኣብ ተግባር እንታይ ከፍርዩ ይኽእሉ ዝብል ነገር ዘተሓትት እዩ። ምኽንያቱ ገለ ኣባላት እቲ ሕብረት ንትራምፕ እዮም ዝድግፉ።
መብዛሕቲአን ሃገራት፡ ናብቲ ኣኼባ ሚኒስትራት ጥራሕ እየን ልኢኸን። እዚ ድማ ትሑት ትፅቢት ከምዘለዎም የረድእ። ኣብ ጐደናታት እስላማዊ ሃገራት ዝረአ ዘሎ ግብረ መልሲ እውን ይዓቢ እዩ ዘሎ።
ኢርዶጋን ድማ ወላ'ኳ ኣብ ዘረባኦም ብግልፂ ኣይግለፅዎ እምበር ቅድሚ መግለፂ ትራምፕ ቱርኪ ምስ እስራኤል ዘለዋ ርክብ ክተቋርፅ ከምትኽእል ኣፈራሪሑ።
ቱርክን እስራኤልን ርክበን ብ2016 እየን ዳግም ኣሐዲሰንኦ።
ይኹን እምበር ኦርዶጋን ብኣንፃሩ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ እየሩሳሌም ንዝሃቦ ውሳነ ንምቅዋም ሃገራት እስላም ክሓብራ ከምዘለወን ፀዊዑ።
"ብመሰረት ዓለምለኻዊ ሕግን ርትዕን ሃገራት እየሩሳሌም ማእከል ፍልስጤም ምዃና ኣፍልጦ ክህባ እዕድም" ድማ ኢሉ።
"ኣንቱም ምስ መሓዙትኩም ትቃለሱ ዘለኹም ኩሉ ሓዲግኩም ምስ ፀላእትኹም ተቓለሱ" ድማ ኢሉ። "ዲፕሎማስያዊ ፍታሕ ንደሊ ኣለና። እስራኤል መዓልታዊ ካብ ፍልስጤም መሬት እናጨረመት ካብ ምውሳድ ጠጠው ክነብላ ኣለና። መዓልታዊ ንእስራኤል ኣፍልጦ ዝህብ ሕግን ዝንባለን ከኣ ክንቅበል የብልናን" ይብል ኢርዶጋን።


text:
ኣህጉራዊ በዓል ደቂ-ኣንስትዮ ብሳዕሲዕትን ብብልዖትን ዝኽበር ይመስለና ይኸውን። ኣይኰነን። ግን ኣብ ፍቀዶ ሃገራት ስለ ታሪኽን፡ ተሞክሮን፡ መሰልን፡ ምዕባሌን ደቂ ኣንስትዮ ዝምልከቱ ትምህርተ-ጉባኤ (ሰሚናራት) ይካየዱ። ሓደ ሓደ ሊቃውንቲ ኣብዛ እንነብረላ ዓለም ካብ ተጻብኦታት ዓይሌት ወይ ኣህጉራዊ ውግእ፡ብፍላይ ቅራኔ-ጾታ (Gender Conflict) ኣዝዩ በዳሂ ከም ዝኸውን ይጠቅሱ። ምኽንያቱ ዘኸትሎ ሳዕቤናት ብሓደ ወገን ሃነጽቲ ክዀኑ ከለው፡ ብኻልእ ወገን ከኣ ኣዝዮም ተጋራጨውትን ኣካታዕትን ብምዃኖም ኢዮም ። ዝዀነ ዀይኑ.... መንስኤ ሐተታኡ ካብ ሕሉፍ ታሪኽን ተሞክሮን ደቂ ኣንስትዮ ፈሊኻ ኣይረኣይን ክበሃል ይከኣል። እስኪ እዚ ዝስዕብ ግጥሚ ኣብነት ይኹነና፡-
"ድሓን ጓል ሄዋን"
ከኣ ይብሉኒ እንታይ እዋና ዓምቢባ
ገና ብቆልዓይ ከጥቡ ጸባ።
ገንሸል ድየ መንቀጺ-ደም
ንሓድሕዶም ክፋሰሱ ብደም።
ንግስቲ እመስል ጻዕዳ ቨሎ ተኸዲነ
እንታይ እሞ ብሕፍረት ደኒነ'
ንምርኣይ'ኳ ዘሕንኸኒ ንሰብኣይ
ጉዝጉዝ ደኣ በለኒ ብቨሎ መርዓይ።
መርዓት ብእልልታ ተዓጂባ ክትወጽእ
ኣዲኣ ኣእዳዋ ጨቢጣ ብማዕዶ ትነብዕ።
በዓል ኣደይ ይብላ "እልል"
ዘበትርጓሜሁ "ሃሌሉያ"
በል መባልዕታ ይግበሮ ሰብኣያ።
ብመርዓይ ውጽኣት መዓልቲ
ሓቁፎም ኣወጥሑኒ ከም ድንስቲ።
ድሕሪ'ዚ ኹሉ ሆሆታ፡ ሽሻይ፡ ግብጃ
ምስ ውቡእ ኢደይ ብድሕሪ መጋረጃ።
እንታይ ኣድለየ ዓርኪ-ርእሲ ንሰብኣይ
ምንም ኣየምሕርን ክብል ሔማይ።
ንበይነይ ንጻወት ይብሉኒ ኣደሳሳቅ
እንተ ተጋገኹ ኩላቶም ስሓቅ።
እልልታ ጓል "ኣርባዕተ" ርሑስ ጋማ እልፊ
ኣሰየ ኣሰና ተኻሕስኪ ብሕልፊ።
መዛረቢት እመስል ብገዝመይ
ግን ካበይ የምጽእኦ ስኡናት መሰልተይ።
ውሑዱና ገዝሚ ብዕራይ ክብሉ ክትዝክሪ
ንስኺን'ዶ ካብ እንስሳ ትኸብሪ።
መርዓ ንወለደይ ዕዳ፡ ንዓይ ክብሪ ድሓን
ሰብኣየይ "ጊስ" ክብለኒ ተሰምዓኒ ሕስራን።
ወርቂ ጐባጉብ ተምሳል ዋልታ
ንዓይ መጋየጺ መደበሊ ንጐይታ።
ገጸይ ተሸፊነ ከም ጓል ግብጺ
ውቁጥ-ስኒ ኣየድልየንን መጋየጺ።
ድማ ይብሉ " ሰይተቦ ሰማየ ትርከቦ"
ወሽሙ ዘምጽኣለይ ኣቦ።
ንሕንጢት "ህድኣት፡ ንዕንዱ " መኰንን"
ኣፍ ኣውጺኡ ክፈርድ፡ ክኹንን።
"እንታይ'ድኣ" ይብለኒ ክወጽእ ክኣቱ
ከም'ዛ ዘይኰንኩ ኣደ ቆልዕቱ።
ድሓን ልኻይ እልከ ምስ በረቀ
ሰብኣይ ፈንፊኑ እንተ ረሓቀ።
ድልየተይ ከይነግሮ ፈርሔ ኩሉ ሳዕ
ካብኡ ሓሊፈ ይሕሸኒ ምጉራዕ።
-ሃይለ
Sponsored Ads


text:
አደይ ለታይ ብዕድመ ዓባይ እየን። አብ ዕድመአን ከአ ሰለስተ መንግስታት ጽቡቕ ጌረን ዘስተማቐራ እየን። ቅድሚ ናብ ዓዲ ጣልያን ተሰዲደን ከዳሚት ኮይነን ነቲ ሳልሳይ ዘርከባሉ ሕጂ አብ ኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ እግሪ ከትክላ ብገንዘበንን ጉልበተንን ምቅላሰን ምስ ሃይለስላሰን ደርግን አብ ኤርትራ ብሰንኪ ነታ ዝሃርፈኣ ዝነበራ ሰማያዊት ባንደራ ምርኣይ ብዙሕ ግፍዕታት ወሪዱወን እዩ።
ኣደይ ለታይ ኣብ ዕላለን ዘይርስዖዖ እቲ ሓደ እዋን ኣብ ዓዲ እንከለዋ ምስ ኣንስቲ'ቲ ዓዲ ኮይነን ኣንቲ ሰማያዊት አርዒድክዮ ነዚ ኣራዊት እናበላ ኣብ ጹምቃ ሓደ ውራይ ምስ ደረፋ ብወተሃደራት ደርግ ኢሰፓ ፖለቲካ ተዛሪብኪ ተባሂለን ምስ ተኣሰራ ዝበለኦ እዩ። አደይ ለታይ እንታይ እየን ኢለን? ኣደይ ለታይ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነቶም ኣብኡ ዝጸንሕወን እሱራት ኤርትራውያን ምስ ረኣያ አነስ ወረ ኣብዚ ይሕሸኒ፣ ሰብ ብሰቡ እዩ ዝኾርዕ ምስ ሰበይ መዓት ዳርጋ ገዓት ኢለን እየን ነቶም ወተሃደራት ገሊጸናሎም።
ብድሕሪኡ ተኣሲረን ምስ ወጻ'ውን እንተኾነ ኣብ ቤተን ሰማያዊት አውሊዕ ባንዴራ ኤርትራ ሓቢእክን ተባሂለን ብዙሕ በደል ምስ ወረደን ናብ ዓዲ ጣልያን ተሰዲደን ከዳሚት ብሙዃን ን ህዝባዊ ግንባር ክሳብን ድሕርን ነጻነት አገልጊለን።
አብ ቃልሲ ስለዝነበራ ንሰውራ ከዕብያን ገንዘብ ክምእርራን ናይ ውላዽ ዕድመ ስለ ዝሓለፈን መኺነን እየን ተሪፈን። ግን ብዋጋ ቃልሰን ሃገር ተረኺባ ኢለን ስለዝሓሰባ ውላድ ብዘይ ምህላወን ጉህይቲ አይኮናን እኳ ደአ አዝየን ኩርዕቲ እየን ዝነበራ። አብ ነብስወከፍ ወፈያን ህዝባዊ መኸተ ተባሂሉ አብ ዝዳሎ መደባት ቀንዲ ተሳታፊት ኮይነን ከኣ ብትግሃት ሰሪሐን።
ካብ ቅድሚ ገለ ዓመታት ግን ደቂ ሓፍተን ደቂ ሓወን ንኣሽቱ ዕሸላት ናብቲ ብስደት ዝበለያሉ ዓዲ ጣልያን ክመጹ ምስ ጀመሩ ሕጉስቲ ኣይነበራን። ንሕና ከርተት ኢልና ሃገር አምጺእናስ እዚኣቶም ከአ ነዛ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተረኽበት ሃገር መጻወቲ ወያነን ኣመሪካ ክገብርዋ ረራሕሪሖማ ይስደዱ እናበላ ብውሽጠን ጥራሕ ዘይኮነ ዓው ኢለን ዝዛረባ ሰበይቲ እየን።
መን ፈጠረክን እንተተባሂለን ፈጣሪ ኣምላኸን ክሳብ ዝርሳዓ ኢሳያስ ኢለን ክምልሳ ሕንኽ ዘይብላ ብስነ ሓሳብ ህግደፍ ሓንጎለን ሙሉእ ብሙሉእ ዝተሓጽባ ኣደ እየን። ኣብ እዋን ፈስቲቫላትን ሰላማዊ ሰልፍታትን'ውን ንኢሳያስ ተሓሊቐን ንሕና ንሱ ንሱ ንሕና ዝብል ማልያ ወድየን ብኹርዓት'የን ከበሮ ሒዘን ዝቆጻጸያ። ነቶም ብባሕሪ ሰጊሮም ዝመጹ ደቂ ደቀን ዝኣኽሉ ቆልዑ ኸአ አንቱም ወያነ ከደዓት ሃደምቲ እናበላ ክጸርፈኦም ከለዋ ንዐዐን ዓቢ ሃገራውነት እዩ።
ኣደይ ለታይ ኣብ'ዚ ዝሓለፈ ዕለት 21 ሰነ 2016 ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ግፍዕታት የልቦን ጸብጻብ መርማሪት ኮምሽን ሕቡራት ሃገራት ውጹእ ሓሶት'ዩ ክብላ ካብ ዓዲ ጣልያን ናብ ጀኔቫ ወሪደን ኔረን። ዓድና ክወርዋ ደልዮም ሕቡራት ሃገራት ከምቲ ናይ ሓምሳታት ሕጂ'ውን መሊሶም ናብ ኢትዮጵያ ክሕውሱና ደልዮም ምስ ሰምዓ አዝየን ስለዝሰንበዳ እቲ ቀደም ንህላውነት ኤርትራ ክጣበቓ ኣብ ኤርትራ እንከለዋ በታ ሰማያዊት ዝወረደን ሽግራት ቅጅል ስለዝበለን ናብ ሰልፊ ጀነቫ ክነቕላ እንከለዋ ነታ ካብ ቤተን ዘይትጠፍእ ሰማያዊተን ሒዘን ተበገሳ።
እንተኾነ መኻይደን ምስ ረኣይወን ሰንበዱ'ሞ ኣትን ኣደይ ለታይ እንታይ ወሪዱክን እዛ ግናይ ባንዴራ ሒዝክን ተበጊስክን እዚአ ደአ ባንዴራ ፈደረሽን እንድያ ደሓር ከኣ እቶም ሸየጥቲ ሃገር ከደዓት ኤርትራውያን እዮም ዝኾርዑላ እምበር ንስኽን ደአ ጅግና እንዲኽን በጃኽን ደርብያኣ በልወን።
አደይ ለታይ ድንግርግር ኢልወን እዋእ ካብ መዓስ ደአ ብሰማያዊትና ሓፊርና ኢለን ንነብሰን ብምሕታት ወዮ አብ ህግደፍ ሕቶን ርእይቶን ስለዘየለ ሰላሕ ኢለን ሰማያዊትን ደርብየን ንሕና ንሱ ዝብል ኣሳእል ኢሳያስ ዝተሰለመ ወረቐት አብ ክሳደን ኣንጠልጢለን ተበገሳ።
ኣብ ጀነቫ ምስ በጽሓ ኩሉ ዓይነት ሕብረተሰብ እናተጸበያ ኩሎም ተሳተፍቲ ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ ኣረጋውያን ጥራሕ ምስ ተዓዘባ፣ እዋእ እሞ እዛ ሃገር ደአ መን እዩ ክርከበና ንሕና ደአ ደይ ሓንቲ ሓሙስ እያ ተሪፋትና ዘላ ኢለን ንመሓዘኣን ሕሹኽ በለእን። ኩነታት እቲ ሰልፊ ግን ወላ ባህ አይበለንን። ብዝኾነ ዝናብ ስለዝነበረ ነታ ብባንዴራ ኤርትራ ዝተሰለመት ጽላለን ዘርገሓኣ'ሞ ከም ህዝበን ኣንጻር ሕቡራት ሃገራት ክጭርሓ ጀመራ።
እንተኾነ ብወኒ እንዳጨረሓ እንከለዋ ሃንደበት አብ ጎድነን ባንደሬ ኢትዮጵያ ዝሓዙ አባላት ጉንቦት 7 ረኣያ'ሞ አዋይ አንታ ንዓይ ነታ ሰማያዊት ከልኪሎምስ ነዚኣ ሒዞም ክመጹ ዓዲሞሞም ኢለን ተገረማ። ዓው ኢልካ ዘይብከዮ ሞት ሕጹይ ኮይንወን ከአ ትም በላ። ጸኒሑ ግን ብኣምሓርኛ መደረ ምስ ተጀመረ ተጠራጠራ ሎሚ ዕለት 21 ዶ አይኮነን ክብላ ኸኣ ንመሓዘእን ተወከሳኣ።
ብርግጽ እቲ ሰልፊ ሰልፊ ደለይቲ ፍትሒ ከይከውን እየን ጠርጢረን ነይረን ከመይሲ ህግደፍ ንተቃወምቲ እዮም ብኣንድነትን ብተደናገጽቲ ኢትዮጵያ ዝጥቅንዎም። ኮይኑ ግን እቲ አብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ረኣየኦ። ከይተፈለጠን ከኣ ሰብ ዶ ብዘይ ሰቡ ይኾርዕ ክብላ ነታ አብ ማአሰርቲ ደርጊ ኮይነን ዝበላኣ ደገማኣ። ብውሽጢ ሕሩር ከአ ናብ ዓዲ ጣልያን ተመልሳ።
ድሕሪ ክልተ መዓልታት ናይ ጀነቫ 23 ልዕሊ 16 ሽሕ መንእሰያት ሆ ክብሉ ብመንገዲ ኢንተርነት እንዳረኣያ እቲ ሕሳስ ልደ ወዲ ሓፍተን ሰማያዊት ባንደራ ህግደፍ ሒዙ ዳውን ዳውን ኢሳያስ ክብል ምስ ረኣየኦ ንብዓት ቆጸራ። እዋይ ኣነ፣ ኣነ አብ ጎድነይ ባንዴራ ኢትዮጵያ አብ ክሳደይ ስእሊ ኢሳያስ ንጠልቲለ ውዒለስ እዚ ሕንጫል ወዲ ጓለይ ባይ ለቢሙ ልዕለይ ታሪኽ ሰሪሑ ክብላ ነብሰን ክሳብ ዝጸልኣ ብጀነቫ 21 ጎሃያ።
ካብታ ህሞት ከኣ አደይ ለታይ ናብ ደለይቲ ፍትሒ ተጸንቢረን ክቃለሳ ጀሚረን አለዋ። ሓቂ ትስዕር ክብልኹም ከምዚ እዩ'ሞ አደይ ለታይ እምቢ ምስ ግንቦት 7 ምስ ደቂ ሓፍተይ ይሕሸኒ ይብላ አለዋ። መስትያት ቤትና ኸአ አጆኽን አንዳበለት ብዮሃና ትቕበለን።


text:
ኤርትራ ምድረ ገነት’ዶ ምድረ ሲኦል?
እዚ ብውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ጉጅለ፡ ንኽንድ’ዚ ዝኣክል ግዜ ኣብ ስልጣን ይጽናሕ ደኣምበር፡ ነቲ ነዊሕ ዕድመ ስልጣኑስ ንጉጅላዊ ረብሓኡ እንተዘይኮይኑ፡ ንህዝቢ ዝጠቅም እዚ ዝበሃል ቁም-ነገር ኣይሰርሓሉን። ንረብሓ ህዝቢ ዘይሰርሓሉ ምኽንያት ከኣ ናይ ኣጋጣሚ፡ ካብ ዘይምፍላጥ ወይ ዓቕሚ ምስኣን ዘይኮነ፡ ምስ ቀጻልነት ስልጣን ተኣሳሲሩ ብመጽናዕቲ ዝተወሰነን ዝተታሕዘን መደብ’ዩ። ንዓይ ከም ዝርደኣኒ፡ ናይ ኣጋጣሚ ‘ዩ ከይንብል 26 ዓመት ዝኣክል ኣጋጣሚ ዝበሃል ምኽኒት የለን። ካብ ዘይምፍላጥ ከይበሃል፡ ዘይምፍላጥ ብገበን ዘይሕትት መድሓኒቱ ከኣ ምፍላጥ ብምዃኑ፡ ክፈልጥ ንህዝቢ ኣየማኸረን። ካብ ካልኦት ተመክሮ ክወስድ ፋሕተርተር ክብል ኣይተራእየን። ዓቕሚ ብምስኣን’ዩ ከይበሃል ልዕሊ ዓቕሙ ኣይተሓተተን። ብዓቕሙ ክገብሮ ዝኽእል ድማ ኣይገበረን። ወይ ድማ ናይ ህዝቢ ጸገማት ክፈትሕ ድሌት ኣርእዩ ዓቕሚ ከምዝሓጸሮ ንህዝቢ ኣይሓበረን።
ስለዚ ንዓይ ዘይድሌት’ዩ። ስሰዐ ስልጣንን ብኡ ኣቢልካ ዝርከብ ሃብተ ገነትን ንምግባት ቅድሚ ስለዝተሰርዐ’ዩ። ኣጥቢቑ ዝሓትት፡ መልሲ እንተስኢኑ ድማ ካብ ስልጣን ዝግልፍ ህዝቢ ከምዘየለ ስለዝፈለጠ’ዩ። ንገዛእ ርእሱ ልዕሊ ህዝብን ሕግን ገይሩ ስለዝርኢ’ዩ ህዝቢ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ብተጸመም ክሳብ ዝጸምም ክጸንሕ ዝገበረ። ኣንቱም ሰባት እዚ ህግደፍ ዝበሃል ጉጅለ’ኮ ዝኾነ ናይ ህዝባውነት፣ ሕጋውነት፣ ክብረት፣ ሓላፍነት ዝበሃል ስምዒት የብሉን። ኣብ ንፋስ ዘሪኡ ካብኡ ኣፍሪዩ ህዝቢ ከድርር ተጸበ እናበለ ክነብር ዝወሰነ ጉጅለ’ኮ እዩ።
ጭቡጥ ዓቕሙ እቲ ኣብ ባይታ ዝረአ ዘሎ ሓቂ ክንሱ፡ ብባህሪኡ መን ከማይ በሃሊ ጸረ-ህዝቢ ጸረ-ሰላም ከም ምዃኑ መጠን፡ ካብ ካልኦት ተማሂሩ ናይ ኣመራርሓ ምሕደራ ፍልጠት ክሰንቕ ቅሩብነት የብሉን። ብመን ከማይ ዝደኽደኸ ጉጅለ’ዩ። ጥዕና ዘለዎ ማዕባሊ ፖለቲካዊ ውድብ ባዕሉ ዓቕሚ ከጥሪ’ሞ ጠለባት ህዝቢ ክምልስ’ዩ ፋሕተርተር ዝብል። ባዕሉ ሓድሽን ዘዐወትን መንገዲ ከመንጩን ክትልምን እንተዘይክኢሉ ከኣ፡ ካብ ካልኦት ተመክሮ ይወስድ። ከምኡ ምግባር ሓድሽ ኣይኮነን። ብገለ ትወስድ ብገለ ትህብ ዝነበረን ዘሎን ዝቕጽልን ኣሰራርሓ’ዩ። እዚ ጉጅለ ግን ኩሉ ባህሪኡ ኣሰራራሓኡ ስጊንጢር ስለዝኾነ፡ ልክዑ ከይፈለጠን ገዛኡ ከየጽረይን ንካልኦት መራሕቲ ሃገራት፡ ዞባታት፡ ኣህጉራትን ዓለማዊ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ከቆናጽብ’ዩ ዝስማዕ። ነዚ ናይ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ስልጣኑ ተመክሮ ካልኦት ኣይወሰደ፡ ተመክሮኡ ናብ ካልኦት ኣየሰጋገረ፡ ነብሱ እናወደሰ ውሽጣዊ ሕመቑ ናብ ካልኦት እናላገበ፡ ንደሞክራስያዊ መርሆታት እናቆናጸበ፡ ህዝብን ሃገርን ለኪሙ ካብ ዝበረኸ ናብ ዝተሓተ ፖለቲካዊ ብርኪ እናንቆልቆለ መጺኡ፡ እነሆ ሕጂ ኣብ ናይ ስልጣን ዓራርቦ በጺሑ።
እዚ ጉጅለ ዝተጓዕዘሉ ልቢ ኢሉ ንዝተኸታተለ፡ ትንፋስ ዝረኸበ እንክመስሎ ከም ዝጸገበ ኣርሓ ባእሲ ኣውርድ መሬት እናጻሕተረ ክፍክር፣ ፖለቲካዊ ትንፋስ እንክሓጽሮ ሕጋዊ ክመስል ሕጊ ይከበር ይዝምር፣ ካዝናኡ እንክጎድል እንታይ ክለኣኽ ኢሉ መዓጹ ሰብ ገንዘብ ይኹሕኩሕ፣ በቲ ፖለቲካዊ ልመናን ናይ ዕሱብነት ተልእኾን ኣብ ክንዲ ዝሓፍር ክፍክር፣ ጎይቶት ክመርጽ ላዕሊ ታሕቲ ክብል ቀኒዩ ክምለስ እንከሎ፡ ምስ እከለ ኣብ ክልተኣዊ ዘገድሱ ጉዳያት ተዘራሪብና ተሰማሚዕና ኢሉ ክሕሱ ኮታ ኮይኑ ዘይኮነስ መሲሉ ክነብር ዝመሰዮ ጉጅለ’ዩ። ሎሚ ዕድመ ንዘመናዊ ተክኖሎጂ ዝሕባእ ስለዘየለ ግን፡ መንግስቲ ኤርትራ ምስ እከለ ዝነበሮ ርክብ በቲኹ፡ ምስ እከለ ሓድሽ ኪዳን ኣሲሩ። ምኽንያት ኣብ ርሑቕ ዘለው መንግስታትን ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከቡ ሰብ ገንዘብን ልክዕ ብጨረታ ከም ዝሽየጥ ንብረት ኣነ ክንዲ’ዚ ክበካ ኣይፋል ኣነ ዝያዳ ክበካ ይዋገይሉ ስለዘለውን ናብ ዝበዝሐ ገንዘብ ዝኸፍል ክዕሰብ ጎይቶት የማርጽ ስለዘሎን’ዩ ዝብል ሓበሬታ ይመሉቕ’ሞ ይቃላዕ።
ብከምዚ ዓይነት እናኸደ እንከሎ ድማ ንኤርትራ ምድረ ገነት ክብል ይገልጻ። ካብ’ታ ኣብ ጎርቤት ኤርትራ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ንፖለቲካ ኤውሮጳ ትዝውር ዘላ ሃገረ ጀርመን፣ ዓለማዊ ኩነታት ክረስንን ክዝሕልን ትገብር ዘላ ሃገረ ኣመሪካን ካልኦት ደሞክራስያውያን ሃገራትን ዝበለጸ ምሕደራ ከም ዝኽተል ከይሓፈረ ይገልጽ። መን ከማና ከም ናትና ይብል። ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘለዋ ሃገራት ዜጋታተን ብዂናትን ጥሜት ይቕዘፉ ከም ዘለው፡ ኣብ ኤርትራ ግን ሳለ ፖለቲካዊ ብቕዓተይ ህዝባዊ ተገዳስነተይ ኲናት የለን ጥሜት የለን፡ ኢሉ ይዝምር። እዚ ብርግጽ ናይ ፖለቲካ ሕማም ‘ምበር ናይ ጥዕና ምልክ ክኸውን ኣይክእልን። ንምዃኑ ምድረ ገነት ማለት እንታይ ማለት’ዩ? ከም መሬት ኩሉ ባህሪያዊ ጸጋታት ዝተዓደለ፡ ህዝብታት ምዩቕ ዘይብሉላ ከብዶም ጸጊቡ፣ ዝባኖም ተኸዲኑ ከም ባህታኦም ኣጋይጾም ዝነብሩላ፡ ብሰላም ወፊሮም ብሰላም ዝኣትውላ፡ ለዋም ለይቲ ዝድቅሱላ ሃገር ምህላው ደይኮነን?
እሞ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ከመይ ከምዘለው እስከ ምስ’ዚ ኣበሃሃላ ናይ’ዚ ጉጅለ እናናጻጸርኩም ርትዓዊ ሚዛንኩም ኣንብሩ። ተስፋ እገብር እቲ ኣብ ቅዱሳን መጻሕፍቲ ሰፊሩ ዘሎ ምድረ ገነት፡ ምድረ ሲኦል ዝብል ዘኪርኩም ኤርትራ ሎሚ ኣበይ ትምደብ፡ ኣብ ገነት ወይስ ኣብ ሲኦል ከይተደናገርኩም ክትምልሱ። ብዓይኒ ሃይማኖት፡ ምድረ ገነት ድዩ መንግስተ ሰማያት ብሓቂ ብጽድቂ ኣቢልካዩ ዝርከብ። ፖለቲካዊ ምድረ ገነት ድማ፡ ብፍትሒ፡ ብተኣማንነት፡ ብግልጽነት፡ ብልዕልና ህዝብን ሕግን ኣቢልካ ዝረጋገጽ’ዩ። እቲ ናይ ጽድቕን መንግስተ ሰማያትን ይጽነሓልና’ሞ ሎሚ ኣበይ ኣለና? ኤርትራ ምድረ ገነት ክብል እንከሎ እዚ ጉጅለ ንዓና ነቶም ውጹዓትን ብዙሓት ክልተ ግዜ ማህረምቲ’ዩ።
ብበትርን ብናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳን’ዩ ዝሃርመና ዘሎ። ንምዃኑ ህግደፍ ዝመርሓ ዘመሓድራ ዘሎ ኤርትራ ምድረ ገነት እንተኾይና ደኣ ምድረ ሲኦል መን ክትከውን’ያ? ካብ ኤርትራውያን ንላዕሊ ብዘቤታዊ መግዛእቲ ዝግረፉ ህዝብታት ኣለው ድዮም? ብፍላይ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ። ብግልባጥ ናይ’ቲ ትሓልፎ ዘላ ምድረ ሲኦል፡ ምድረ ገነት ክትበሃል ንዓና ክልተ ሞት’ዩ። ሃራምን መስካርን ንሱ፡ ተሃረምትን ተደናገርትን ድማ ንሕና ክንከውን ካብ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ስቓይ ሓሊፉ ብዓይኒ ሰማዕትን ተዓዘብትን ዘሕፍር’ዩ። ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ እልቢ ዘይብሉ ግዱድ ወተሃደር ኲናትን ወረ ኲናትን ኣግራብ በሪሱ ነበረ ዝኾነሉ ኩነታት’ዩ ዘሎ። እንስሳን ውጽኢት እንስሳን ፍሉያት ሰባት ዝረኽብዎ ካብ’ቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ኣዝዩ ዝረሓቐ ትማሊ ከም’ዚ ነበረ ዝበሃለሉ ግዜ ‘ኳ ኢና ዘለና። ክብረት ሰብኣውነት ዝሃጕጎሉ፡ ስድራ ቤት ፋሕ ብትን ዝበለሉ፡ ስቓይን ሞትን ደቂ-ሰባት ብሰሪ ምድግጋሙ ከም ተራ ነገር ዝተለምደሉ፡ ስቓይ መከራና መዛረቢ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝኾነሉ፡ ክብርና ወሪዱ ከም’ቶም ብባህሪያውን ሰብ ዝሰርሖን ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ጸገማት ዘለዎም ሰባት፡ ሰብኣዊ ተደናጋጽነት ኣብ ንደልየሉ ዘለና ሕሱም መድኽ እኳ ኢና ንርከብ ዘለና።
ኣብ ከም’ዚ ዝነብር ህዝቢ ደኣ’ሞ ከመይ ገይሩ ኣብ ምቾት ይነብር ኣሎ ይበሃል። እወ ከመይ ገይሩ ሃገርና ምድረ ገነት’ያ ትበሃል? ህግደፋውያን ብሓቂ ናይ ተፈጥሮ ሰባት’ዮም። እንተኾነ ካልእ ይትረፍ በቲ ባዕሎ ዘምጽእዎ ንዓለም ገረሞ ኮይኑ ዘሎ ዋሕዚ ስደትን ሳዕቤናት ስደትን ኤርትራውያን ክሓፍሩ ምተገበአ። ብተግባር ግን ብግልባጡ ከምኡ ብምግባሮም ጀግንነት ተሰሚዕዎም ክጀሃርሉ ምስማዕ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። እንታይ ክገብሩ ንፖለቲካዊ ምንዝርና ከም ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ናትና ኢሎም ሒዘሞ። ነቲ ህይወት ዜጋተቶም ኣብ ምድሓን ዝረባረብ ዘሎ ደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኤርትራ ምድረ ገነት’ያ ኢሎም ከእምንዎ ፋሕተርተር ይብሉ ኣለው። ብሕብረተሰብ ነውሪ ዝኾነ ነገር ንዓኦም ሓድሽ ክእለትን ብቕዓትን’ዩ። ሕብረተሰብ ዝሓፍረሉ ዘውግዞን ዝጸየፎን ነገር ፈጺሙ ዘየሰክፎን ዘየሕፍሮም ፍጮ’ዮም።
ካብ እስማዒል ነብሮ፡
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 20-12-2017


text:
Medeb Sne Tibeb
‘መጋየጺ’ – ሓጻር ዛንታ ብመርሃዊ ወልደሚካኤል
Eritrawit Adde, by lemmin
3 comments on “Medeb Sne Tibeb”
-
ንቓፌታ መርዚ ድዩ ወይስ መድሃኒት?
ትርጉም ንቓፌታን ዓይነታት ንቓፌትን እኳ ዚፈላለ እንተኾነ፡ ብሓፈሻ ግን አብ ስራሕ፡ አብ ምትሕልላፍ ሓበሬታ፡ አብ ስነ-ምግባር፡ አብ አተሃናንጻ ዝምድናታት፡ አብ ፖለቲካዊ ትንታኔታት፡ አብ ዚቐርቡ ሓሳባት፡ አብ ስነ-ጥበብ ወዘተ ንዝግበሩ ጉድለታት ብዝመሰለካ ይኹን መርተዖታት ብምቕራብ ምእራም ማለት እዩ።
ነቓፌታ ሃናጺ ወይ ኣዕናዊ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኮነ ኢልካ ብመልክዕ ዘለፋ ወይ ጸርፊ ንጉድለታት ጥራሕ እንዳልዓካ ምስትነቅፍ ኣዕናዊ ነቐፌታ ይበሃል። ሓቀኛን ሓልዮት ብዝተሕወሶ ኣገባብ ንናይ ካለኦ ሰባት ስራሕ ወይ ሓሳባት አማራጺታት ብምምጻእ መአረምታ ምስትህብ ከኣ ሃናጺ ንቓፌታ ይበሃል።ሃናጺ ንቓፌታ እወንታውን አሉታውን ጎንታት ናይቲ ስራሕ ወይ ሓሳባት እንዳልዓልካ ነቲ ጉድለት ብምእራም ንዕቤት ዝሃቀነ ኮይኑ አብ ውሽጡ መንፈስ ሓላፍነትን ሓልዮትን ምትሕብባርን ዘለዎ እዩ።
ንቓፌታ ንነቕፈሉ ምኽንያት እዞም ዝስዕቡ ክኾኑ ይኸሉ፤
1) ነቲ ዝተጋገየ ሰብ ካብ ጌግኡ ተአሪሙ ኪመሃር ወይ ናብ ቅኑዕ ጎደና ንምምላስ
2) ቅንኢ ወይ ሕስድና ዘንቀሎ ስምዒት ንምርዋይ
3) ንዝወዳደሩኻ ሰባት ሞራሎም ንምድቋስ ወይ ስሞም ብምጽላም ካብ ካለኦት ድምጺ ከምዚስእኑን ከምዝንጸሉን ንምግባር
4) ንናይ ካለኦት ሰባት ፍርያት፡ ሓሳባት ወይ ዕዮ፡ ትሑት ከምዚኾነ አምሲልካ ብምቕራብ ናብ ረብሓኻ ወይ ረብሓ ወገንካ ንምውዓል
ሓደ ሰብ ኪወስዶ ንዝነበሮ ዝበለጸ አማራጺታት ብዘይምውሳዱ ንዘጋጠመ ወይ ከጋጥም ንዝኽእል ክሳራታት/ሳዕቤናት ንምጉላሕ ወይ ንምንጻር እሞ ንመጻኢ ብዝበለጸ ከም ዝመሃረሉ ንምግባር ወዘተ እዩ።
ንቓፌታ ብሓፈሻ ንኽትቅበሎ አዚዩ መሪር እዩ። ይኹን እምበር ደረጃ ምረቱ አብዞም ዝስዕቡ ረቛሒታት ይሙርከስ፤
1) መን ነቒፋትካ፡
2) ስለምንታይ ነቒፋትካ፡
3) ብኸመይ ነቒፋትካ
4) አብ ከመይ ኩነታት ነቒፋትካ አዚዩ ወሳኒ እዩ
1) መን ነቒፉካ፡
ከምትሓሌልካ ንምዕባሌኻ ከምትሓስብን ንትአምና ሰብ ምስትነቕፈካ ንኽትቅበላ ዘሎ ተኽእሎ አዚዩ ዓቢ እዩ። ንኣብነት፡ ሓንቲ ሰበይቲ ብሓደ ዓይነት ጉዳይ ብሓማታ ኪትንቀፍ እንከላ ዚስመዓን በዲኣ ኪትንቀፍ ከላ ዚስመዓን አዚዩ ዝተፈላለየ ክኸውን ይኽእል። ሓደ ሰብ ካብ መወዳድርቱ ዚነቕፎ አብቲ ውድድር ዘየሎ ሻራ ዘይብሉ ሰብ ምስዝነቕፎ ዝያዳ ጉድለቱ ናይ ምቕባልን ምእራምን ተኽእሎኡ ዓቢ ኪኸውን ይኽእል። ካብዚ ንመሃሮ እንተሊዩ እቲ ዘንቅፈና ጉዳይ ጥራሕ ዘይኮነ ዘገድስ መን ነቒፉና እውን ጉድለትና ንኽነልዕልን ክንእረምን አዚዩ ልዑል ተራ አለዎ። ቅኑዕነትን ንጽሕናን ናይቲ ናቓፋይ ብዘየገድስ እቲ ተነቓፋይ አብ ልዕሊ ነቓፋይ ዝህልዎ አወንታውን አሉታውን አራእያ አዚዩ ወሳኒ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ ንሓደ ብትኽክል ክንሃንጾ ዝደለና ሰብ ብመንገዲ መቕርቡ፡ መዛንኡ፡ ንሱ ዝኣምነሎም ኣማኸርቱ ጌርና ክነቕፎ/ክንእርሞ የድሌና።
2) ስለምንታይ ነቒፋትካ፡
እታ ትነቕፈካ ሰብ ካብ ሓልዮት ተበጊሳ ንምእራምካን ንዕቤትካን ዝሓለነ ዲዩ ወይስ ካብ ቅንኢ፡ ረብሓ፡ ሕስድና፡ ጉጉይ አረዳድኣ፡ ወገን ወዘተ ተሞርኰሳ እያ? እዚ ብርግጽ አብቲ ዚህልወካ ዝምድናን ምቅርራብን ናይ ረብሓ ኩነታትን ተመርኰስካ ትርጉም ብምሃብ ኢኻ እቲ ነቓፌታ ክመረካን ዘይክመረካን ዚኽእል። ይኹን እምበር ስለምንታይ ተነቒፍካ ብዘየገድስ እቲ ትንቀፈሉ ዘለኻ ጉዳይ ሓቅነት ምስዝህልዎ ክትቅበሎ ናይ ግድን እዩ ዚብል ሙጉት ኪለዓል ባህርያዊ እዩ። ኮይኑ ግን ኩልና ደቂ ሰባት አብ ምንቕቓፍ ዚህልወና ተመኩሮ፡ ዝዓበናሉ ባህላዊ/ፖልቲካዊ ባይታ፡ ናይ ፍልጠት ዓቕምና፡ አተዓባብያናን ተፈጥሮናን ዝተፈላለየ ስለዝኾነ ንሓደ ዓይነት ነቐፌታ ብሓደ ዓይነት ትርጉም ክንርድኦን ከም ዕድል ተጠቒምና አብ ረብሓና ክነውዕሎን አይንኽእልን። ሰለዚ እታ ነቓፊት ዕላማ መንቀፊኣ ብንጹር ክትገልጽን ምስቲ ህሉው ኩነታት ብምትእስሳር ብዘየደናግር መንገዲ ክትነቅፍ ይግባእ።
3) ብኸመይ አገባብ ነቒፋትካ?
ምስላ አቦዋት ከምዝብሎ ‘’እንታይ ተዛሪብካ ዘይኮነስ ብኸመይ ተዛሪብካዮ እዩ እቲ ዝያዳ ዘገድስ.’’ ንሓንቲ ሰብ ጉድለታ ጥራሕ አራሪኻ ምስትነቕፋ ንኽትቕበለካ ዘለዋ ተኽእሎ ጸቢብ እዩ። እንተተቐበለትካውን ናይ ስሚዒት ሃስያ ክገብረላ ናይ ግድን እዩ። ኮታስ አብክንዲ ንቓፌታኻ ብኣወንታዊ ዓይኒ ሪእያ ብጽቡቕ ተቐቢላ ጉድለታ ኪትእርም ትሓስብ አብ ነብሰ-ምክልኻል፡ ህልኽን ክርክርን ኪትኣቱ ትኽእል። ከም ሳዕቤኑ ከኣ አብክንዲ ናብ ዕቤት ናብ ግርጭትን ህልኽን ብምምራሕ ንምዕባሌኣ ንድሕሪት ኪጎታ ይኽእል። ኣብ ምንቃፍ እትጥቀመሎም ቃላት ዘለፍትን አጠቓለልትን ምስዝኾኑ አይኮነን ነቲ ዚንቀፍ ነቲ ሰማዒ እኳ ዘቖጥዕ ኣዕናዊ አገባብ እዩ።
አብነት። ሓደ ተጋዳልይ ኩሉ አፍራዪ ዕድሜኡ ምእንቲ ሃገር ዝሰውአ እሞ አብ አፍደገ ናጽነት ምስ ሓለፍቲ ብጾቱ ብሰንኪ ናይ ስነ-ሓሳብ ፍልልይ ተገራጭዩ ናብ ስደት እንተዘምርሕ!
እስከ እዘን ዝስዕባ ክልተ ዓይነት ንቓፌታ ንርአ፡
1.) አቶ እግሌ ድኣ ሃገር ራሕሪሕካ ዝወጻእካ ኸዳዕ፡ ሎሚ ብዛዕባ ሃገር ክትዛረብ መን አፍቀደልካ!
2.) አቶ እገሌ ዝነወሐ አፍራዪ ዕድሜኻ አብ ሃገራዊ ቓልሲ ዝወፈኻ ተባዕ ተጋዳላይ ከምዝኾንካ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። አብ ጉዕዞ ቓልስኻ ናይ አረኣእያ ፍልልይ ብዝፈጠሮ ፍሕፍሐ ምስ ሓለፍቲ ብጾትካ ተገራጪኻ ናብ ስደት ከምዘምራሕካውን እፈለጥ። ይኹን እምበር ከምቶም ኩሎም ‘’ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ’’ እንዳበሉ ናብ ናይ ሓባር ጸላኢ ዘድሃቡ ተጋድልቲ ተጸሚምካ ቃልስኻ ኪትቅጽል ምኸኣልካ ኔርካ ወይ ድማ ነቲ ዝነበረ ፍሕፈሐ ናይ ለባማት ተቓለስቲ ሽምግልና ብምሕታት ነቲ ሽግር ዝፍተሓሉ መንገዲ ምድለኻ ዝብል አረዳድኣ ኣሎኒ። እዚ ክብል ከለኹ ግን ንኽገጥመካ ዝኽእል ክሳብ ናይ ሂወት ሓደጋ ስሒተዮ ማለት ዘይኮነስ ንሃገር ክትስዋእ ኢልካ ብቐድሙ ካብ ወሰንካ ነቲ ንሓፋሽ ይጠቅም እዩ ኢልካ ትኣምነሉ ስነ-ሓሳብ ወይ አካይዳ ናይቲ ቓልሲ ብሜላ አብ ሓፋሽ ክተስርጽ ክንዲ ምፍታንካ ካብኡ ክትእለ ምውሳንካ ቅቡል ኮይኑ አይተሰመዓንን። ሕጅውን እንተኾነ እቲ ንሃገራዊ ህንጸት ይጠቅም እዩ እትብሎ ምሩጽ ዘርኢ ካብምዝራእ ዓዲ አይትውዓል። ይኹን እምበር ንምሩጽ ዘርእኻ ምስቲ መሬት ዝሰማማዕ ምስዝኸውን ብዘገርም ድንቂ ክቦቅል እዩ፡ ግን ኪበልዖ ንዝኽእል ጻህያይ ንኽትጽሂ ነብስኻ ክተዳሉ ከምዘለካ ግን አይትረዕ እብል።
ኩቡራት አንበብቲ እሞ ካብዘን ክልተ ዝተፈላለያ ንቓፌታታት እንታይ ንመሃር? አብ ቁጽሪ 1 ዝተዓዘብናዮ ዓይነት አነቓቕፋ ኣጠቓላልን ኣዕናውን እዩ። በታ ሓንቲ ማዓልቲ ዝገበራ ስሕታን ወይ ስሕታን ኮይና ዝተሰመዐትና አጋጣሚ ንብምሉኡ ንሃገር ዝበጀዎ ንእስነቱ ከም ባዶ ወይ አሉታ ጌርና ምንቃፍ ሓቂ ዘይብሉ አዕናዊ እዩ። ኮታ አብ ሓድሽ ቁስሊ መርዚ ከም ምኽዓው እዩ ኪበሃል ይከኣል። ከም መርዚ ኮይኑ ከኣ ናብ ዚገደደ ምትፍናንን ግርጭትን ብምውሳድ ክቐትለና ይኽእል። እዚ ዓይነት ኣዕናዊ ንቓፌታ ከአ ነዚ ሰብ’ዝን ተመሳሳሊ ሽግር ንዘጓነፎም ኣሕዋትን ደገፍቶምን ናብ ዚገደደ ህልኽን ኩናትን ብምምራሕ ሕብረተሰብ ከዕኑ ይኽእል። አብ ቁጽሪ 2 እንተራኣና ግን እቲ ኩሉ ምእንቲ ሃገር ዝሰወኦ ናይ ገድሊ ሂወቱ አፍልጦ ብምሃብን ነቲ ቃልሲ ገዲፉ ናብ ስደት ዘምርሓሉ ምኽንያት አብ ቦትኡ ኮይና ከምዝተረደአቶ ብምግላጽ እቲ ዝሓሸ ዝበለቶ አማራጺ ብዘይምውሳዱ ከምዝነቐፈቶ ንርኢ።
4. አብ ከመይ ኩነታት ነቒፋትካ?
ሓሪቕካ ከሎኻ?፡ አብ ቅድሚ ጸላእትኻ ወይ ተወዳደርትኻ?፡ አብ ሕማቕ ኩነታት ወይ ጽዑቕ ስራሕ ተጸሚድካ ከሎኻ? ምስ እትነቕፋካ አብክንዲ ጌጋኻ ምቕባል አብ ነብሰ ምክልኻልን ክርክርክርን ክሕደትን ኪትኣቱ ዘሎካ ተኽእሎ አዚዩ ልዑል እዩ። በንጻሩ ኸኣ ሃናጺ ናቓፋይ አብክንዲ አብ ቅድሚ እኩባት ሰባት አብ በይንኻን አብ ጽቡቕ ኩነታት አብ ትህልወሉ ግዜን፡ ሓሊዮትን ፍቕርን ሓላፍነት ብዘለዎ መንገዲ እዩ ዚነቅፍ። እቲ ንቓፌታ ንናይ ሓባራዊ ስራሕ ዝምልከት ምስዝኸውን ወይ ከልኦ ክመሃርሉ ምስዝድለ ከኣ ስምዒት ናይ ተነቓፋይ ብዘይሃሲ መንግድን አኼቤኛታት ወይ ተዓዘብቲ ብዝመሃርሉ አገባብ ጭብጥን አማራጺ ሓሳባትን ብብምጻእ ክነቅፍ ይግባእ
እቲ ሃናጺ ዝበሃል ንቓፌታ አብ ክንዲ ጉድለታት ጥራሕ እንዳልዓለ ዝዛረብ ንሓያል ጎድኒ ናይቲ ዝንቀፍ ሰብ ወይ ትካል አፍልጦ ብምሃብ ወይ ብምድናቕ ጀሚሩ ብዘይተናኸስቲ ቃላት ብንጹር አብቲ ክእረም አለዎ ዝተባህለ ጉድለት አተኰሩ ጭብጥታት አሰኒዩ ይነቅፍ። ሃናጺ ንቓፌታ አብክንዲ አብ ባህርያት ናይቲ ዝንቀፍ ሰብ ዘተኩር አብቲ ተጋጊዩ ዝበሃል ሓሳባት ወይ ዕዮ ብምትኳር አማራጺ ሓሳባት ወይ መንገድታት ከአ ይጠቅስ። ሃናጺ ነቓፋይ አብክንዲ ብሕርቓን ብህድኣት፡ ሉዙባት ቃላት ብምጥቃም እዩ ዚነቅፍ። ። ሃናጺ ነቓፋይ ቅድሚ ምንቃፉ ሳዕቤናት ናይቲ ንቓፌታ ብዓሚዩቕ ሓሲቡን አሰትብሂሉን ከከም አድላይነቱ ክነቅፍ ይግባእ። ውጽኢት ንቓፌታኻ ካብ ዝሃንጾ ዘምጽኦ አሉታዊ ሳዕቤን ዝበዝሕ ምስዝኸውን እንተዘይነቐፍካ ተመራጺ እዩ።
ንቓፌታን አገባብ አነቓቕፋን እኳ አዚዩ ሰፊሕ እንተኾነ ገለ ካብቲ አብዚ ጽሑፈይ ከተኩረሉ ደሌ ዘለኹ ግን አብ ምህናጽ ሃገና ኤርትራን ሕብረተሰብናን ንእንገብሮ ወፍሪ ወይ አበርክቶ ንቓፌታ ብሃናጺ አገባቡ ምስእንጥቀመሉ መርሖ ምዕባለን ዕቤትን ምኻኑ ካብዘለኒ እሙንቶ እዩ። እቲ ‘’ዝሰርሕ ይጋገ’’ ከምዚበሃል ንጌጋና ንኽንእረም ከኣ ንቓፌታ ናይግድን እዩ። እዚ ካብ ኮነ እምበኣር ሃገር አብምህናጽ አብንገብሮ ወፍሪ፤ ንንህቦ ፖለቲካዊ ይኹን ስትራተጂካዊ ንቓፌታታት ንሃገራዊ ረብሓ አብ ሓደጋ ዘእቱ ንህዝብና ዝኸፋፍል ከይከውን ብዙሕ ጥንቔ ዝመለኦን ምስ ህሉው ኩንታትን ክውንነት ናይ ህዝብናን ዝኸይድን ኪኸውን ይግባእ። አብ መስርሕ ምህናጽ ዲሞክራሳዊት ኤርትራ ምንቕቓፍ ናይ ግድን ከምዝኾነ ፈሊጥና ኩላናትና ኤርትራውያን ሃናጺ ንቓፌታ አብ ምምዕባል ካብ ሎሚ ጻዕርና ንጀምር። ሃናጺ ንቓፌታን ፖለቲካዊ ተጸዋርነትን ካብ ቀጻሊ ምውሳእ እዩ ዝምዕብል።
አብዚ እዋን’ዚ ኩልና ኤሪትራውያን ብፍላይ አብ ስደት ዘለና ከም ንርእዮን ንሰምዖን ዘለና እቲ አብ ሃገርና ወሪዱ ዝጸንሐን ዘሎን ሕሰም ዘንቀሎ ደምበ ተቓወምትን ደገፍቲ-መንግስትን ንሓድሕድና ክንዘላለፍን ክንወቓቐስን ከምዝጸናሕና ናይ አደባባይ ምስጢር ኮይኑ አሎ። ልክዕ’ዩ ኣይኮነን አብ ሃገራዊ ጉዳይ አብ ሓንቲ ስድራቤት እኳ እንተኾነ ሓደ ዓይነት አራእያን አረዳድኣን ኪህልወና ከቢድ እዩ። ናብ ናይ ሃገራዊ- ሓባራዊ-አራእያ ኪትመጽእ ካብ ቅርዑይ (ንጹህ) ልቢ ዝተበገሰ ቀጻሊ ዝኾነ ዘተን ሃናጺ ንቓፌታን አገዳሲ እዩ። ናይ ፖለቲካዊ አረኣእያኻ ብዘየግድስ፡ ብጸርፍን ዘለፋን ዝመጹ ንቓፌታታት መንቀሊኦም ድሕረትን ድንቁርናን ኮይኑ ናብ ዝኸፈአ ምክፍፋልን ዕንወትን ዘምርሕ እምበር አብ ምህናጽ ሕብረተሰብናን ሃገርናን አበርክቶ ኪህልዎ አይክእልን’ዩ። ምህናጽ ሃገርን ሕብረተሰብን ቲፎዞ ናይ ኩዕ-እግሪ አይኮነን። ተባዕ ተሳታፍነት ናይ ነብሲ-ወከፍ ዜጋ ዝሓትት ገድሊ እዩ። ደጋፋይ መንግስቲ ንጉድለታት ናይቱ ዝድግፎ መንግስቲ አብ ምእራም ኮነ ነቲ ሓያል ጎድንታት መንግስቱ አጸቢቁ አብ ምሕያል ዘበርክት እምበር አብ ገደል ሸለው እንዳበለ ጽቡቕ አለኻ ዝብል አይኮነን። እዚ’ሞኸኣ ምሳኻ አለኹ እንዳበለ ዘጥፍኣካ ካብ ጸላኢ ዝገደድ እዩ። ተቓወምቲ እንተኾይና ከኣ ነቲ አወታ ናይቲ ንቃወሞ ዘለና ስርዓት አፍልጦ ብምሃብ ነቲ ክንሃንጾ ንደሊ ዘለና ፍትሒ፡ ዲሞክራሲ፡ ቁተባዊ ብልጽግና፡ አብ ሓድሕዳዊ ረብሓ ዝተሞርኮሰ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት፡ ግዝኣተ-ሕጊ፡ ባህላዊ ትንሳኤ ወዘተ.. ንምትግባር ካብ ሕጂ ንሓፋሽ ንቅሓቱ ክብ ንምባል በርቲዕና አብ ጥውላ ኮፍ ኢልና ናብ ናይ ሓባር መረዳእታ ንንምጻእ ዘኽእለና ባህሊ ክነማዕብልን ይግበኣና። እዚ ነምግባር ከኣ ሃናጺ ንቓፌታን ነብሰ-ንቓፌታን ሞተርና ኪኸውን ይግባእ።
አብ ብረታዊ ቃልስና ምልስ ኢልና እንተራኣና ንቓፌታን ነብሰ-ንቓፌታን አብ መንጎ ተጋደልቲ ንዝፍጠር ማሕበራውን ገድላውን ንጥፈታት አብ ምእራምን ብኡ አቢሉ ከኣ ነቲ በቲ ጉድለት ንዝዕዓንቀፉ ዝነበሩ ብጾት-ተጋደልቲ ስነ-ኣእሙሮኣዊ ሩፍታን ሰላምን ይፈጥረሎም ነበረ። ነቲ ዝንቀፍ ከኣ አብ ርዝነት ናይቲ ጉድለትን ዓይነት አናቕፋን ዝሙርኮስ እኳ እተኾነ ተቐበላ ወይ ጉሰማ ተባሂሉ መቕጻዕቱ ይወስድ። ናይ ይግባይ መሰሉ ሕሉው ዚኸውን’ከኣ መቕጻዕቱ እንዳወሰደ ወይ ምስወደአ እዩ። ናይ ሜዳ-ንቓፌታ ብዙሕ ጠቕሚ እኳ እንተነበሮ አብ አገባባቱ መብዛሕቲኡ እዋን ብሜላ ይቀርብ ስለዘይነበር ንሓያሎ ተባዓት ተቃለስቲ ሞራሎም አብምስባር እውን ግደ ኔሩዎ እዩ። እዚ ናይ ሜዳ ሰርዓተ ንቓፌታ ካብ መዓልታዊ ንጥፈታት ሓፋሽ ተጋዳላይ ሓሊፉ ክሳብ አብ ላዕለዋይ ጽፍሒ በምትእትታው አብ መትከልን ስነ-ሓሳብን ናይቲ ወድብ ዘተኮረ ምንባሩን ዘይምንባሩን ንመጽናዕቲ ኪሓድጎ እየ። ይኹን እምበር ንቓፌታን ነብሰ ንቓፌታን ምስቲ ኩሉ አገዳስነቱ ድሕሪ ናጽነ ክቕጽል አይተደልየን። ከም ሳዕቤኑ ከኣ እዚ ሕጂ ንሪእዮን ዘለና ዘሕዝን ኩነታት ሃገር ወሊዱ።
አብ መጨረሽታ ኪብሎ ዝደሊ እንተልዩ፡ ሃናጺ ንቓፌታ አብ ጥራሕ ጎልጎል ዝምዕብል ዘይኮነ፡ ከቢድ ጻዕርን ልምምድን፡ ናይ ባህሪ ምልዋጥን ዘድሊዮ እዩ። እዚ ንምግባር ከአ ኩልና ብኽፉት አእሙሮ ኢሂን-ሚሂን ክንበሃሃልን፣ ክነንብብን ብሃናጺ አገባብ ክንናቓቐፍን ይግባኣና።
ተስፋማርያም. ገ. ዮሃነስ
ፍትሕን ሰላምን ንህዝቢ እርትራ!
ሓድነትና ሓይልና እዩ!
-
It is my pleasure if you post it on face book.


text:
ተፃባእቲ ደቡብ ሱዳን ብመሰረት’ቲ ዝተነበረ ወሰን ግዜ ዝመፅእ ሰኑይ ስምምዕ ሰላም እንተ ዘይፈሪሞም ስጉምቲ ከም ዝውሰዶም ሕብረት ኣውሮጳ ኣጠንቂቁ። ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣሌግዛንደር ሮንዱስ እንታይ ዓየንት ስጉትሚ ከምዝውሰዶም ባዕሎም እቶም ተነሓናሕቲ ወገናት ይፈልጡዎ እዮም ኢሎም።
እቲ ዝተነብረ ወሰን ጊዜ ኣብ ዝቐርበሉ ዘሎ እቲ ዝግበር ድፍኢት እውን እናወሰኽ ይኸይድ ኣሎ። ሕብረት ኣውሮጳ ድፍኢት ይገብሩ ካብ ዘለው ኣካላት ሓደ እዩ።ኢጋድ ፕላስ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ጉጅለ ኣባል ናይ ዝኾነ ሕብረት ኣውሮጳ ፍሉይ ልኡኽ ኣሌግዛንደር ሮንዱስ ነቲ ወሰን ግዜ ዘይምኽባር መቕፃዕቲ ከስዕብ እዩ ኢሎም።
ነቲ ድርድር ካብ እንጅምሮ 18 ኣዋርሕ ገይሩ’ሎ።ዓሰርተታት ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም ኣለው።ኣብ ስቓይ ዝርከቡ ህፃናት ክንደይ ከምዝኾኑ፣ ዝተተልተላን ፆታዊ መጥቓዕቲ ዝተፈፀመን ድቂ ኣንስትዮ ክንደይ ከምዝኾና እግዝሄር ይቑፀረን።
ስለዚ ኣብ ስምምዕ ምብፃሕ ተስፋ ናይ ምግባርን ዘይምግባርን ጉዳይ ኣይኮነን።ተቐናቐንቲ ወገናት ሓላፍነቶም እንተድኣይ ዘይተዋፂኦም ዝፍጠር ህውከትን ዝውሰዶም ስጉምትን ንዕኦም እውን ክፀርጎም እዩ።ብዓለምለኸ ማሕበረሰብ ዝውሰዱ ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ድማ ንሶም እውን ይፈልጡዎ እዮም።
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን መራሒ ተቃዋማይ ሓይሊ ሪያክ ማቻርን ካብ ሎም መዓልቲ ረቡዕ ጀሚሮም ኣብቲ ልዝብ ክሳተፉ ነይሩዎም። ሪያክ ማቻር ትማሊ ረቡዕ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተው እንተኾኑ’ካ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ግን ክሳብ ሕጂ ኣይኣተዉን።
ንመንግስቲ ዝድግፉ ፖለቲካዊ ፓርትታት ብምምራሕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝመፁ ናይ ደቡብ ሱዳን ናይ ካብኔ ጉዳያት ምንስቴር ዶ/ር ማርቲን ኤሊያ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ከምዝተገብረ መራኸቢ ብዙሃን ፀብፂበን ኣለዋ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቶም ምንስቴር ዘባረሮም ገለልተኛ ናይ ዝኾኑ ተቓወምቲ ፓርትታት ዝመርሑ ላማኮል ካብ ሃገሮም ንኸይወፁን ኣብ ናይ ኣዲስ ኣበባ ልዝብ ንኸይሳተፉ ብመንግስቲ ደቡብ ሱዳን ምኽልካሎም ስዒቡ ከምዝኾነ ተገሊፁ’ሎ።
መልሲ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣይተረኽበን።
ብኻሊእ ዜና ብሪያክ ማቻር ካብ ስልጣኖም ዝወረዱ ናይ ደቡብ ሱዳን ኣዛዚ ሰራዊት ጀነራል ፒተር ጋዴት ካብቲ ጉጅለ ምውፅኦምን ተሓቢሩ’ሎ። ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝጣየሽ መሰጋገሪ መንግስቲ ዝነብሮም ትልሚ እውን ሰሪዞምዎ ኣለው። እዚ ምዕባለ እዚ ሓድሽ ግጭት ከይቕስቅስ ተሰጊኡ’ሎ።


text:
መንግስት ኣብ ስደት {government in exile}:
ኣብ ፖሎቲካዊ ንጥፈታት ኤርትራ፡ እዚ መንግስት ኣብ ስደት ዝብል ጣቓ ፖሎቲካ ዳርጋ ካብ 1975 ዓ.ም.ፍ ዝዝረበሉ ዝነበረ ምኻኑ ኣቀዲመ ከዛኻኽር ይደሊ። ቅድሚ ምስ ሕሉፉን ህልዉን ፖሎቲካዊ ድሕረ ባይታታት ኤርትራ ምዝማደይ፡ ፖሎቲካዊ ትሕዝትኡ፡ ኣብ ከመይ ኩነታት ክትግበርን ክእወጅን ይኽእል ምስ ዓለምለኻዊ ተቀባሉነቱ ብምዝማድ ክገልጹ ክፍትን እየ።
መንግስት ኣብ ስደት ዝብል ከም ፖሎቲካዊ ኣምርን ትግባሬን ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለም ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ግዝያት ብጻዕቂ ዝተዘዉተረ እኳ እንተኾነ፡ ከም ፖሎቲካዊ ኣምር ሓደ ፖሎቲካዊ ጉጅለ፡ ንጉጅሉኡ ከም ሓደ ሕጋዊ ወኪል ህዝባዊ ስልጣን ሃገሩ፡ ኣብ ስደት ኮይኑ ዝጽዕደሉ እዩ። ሕሉፍ ታሪኽ ከምዝምህረና፡ መንግስት ኣብ ስደት መብዛሕትኡ ግዝያት ኣብ ወቕት ኩናት ወራርን ጎበጣን ዝተራእየን ዝተዘዉተረን ምኻኑ እዩ።
መንግስት ኣብ ስደት፡ መብዛሕትኡ ግዝያት ኣብ ታሪኽ ዓለምና፡ ብነገስታት ወይ መሳፍንት {monarchs or feudalist} ዝተዘዉተረ እኳ እንተኾነ፡ ብካልኦት እዉን ዝጻዓድ እዩ። መሳፍንት ወይ ነገስታት ጸኒሓዊ ሕጋዉነት ዉናኔ ፖሎቲካዊ ስልጣን {traditional legitimacy} ኣሎና ስለዝብሉ፡ ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ብዉሽጣዉያን ዜጋታቶም ወይ ድማ ብናይ ግዳም ጎቦጣ ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ክምንዛዕ እንኮሎ፡ ወይ ድማ ሓደ ብሕጋዊ ህዝባዊ ምርጫ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ ፖሎቲካዊ ጉጂለ፡ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ወይ ናይ ግዳም ጎበጣ ዝተረከቦ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክምንዛዕ እንኮሎ፡ ወይ ድማ ንሓንቲ ልዕላዊት ሃገር ካልእ ናይ ግዳም ሃገር ብጎቦጣ ኣብ ትሕቲ ግዝኣታ ከተእትዋ እንኮላ፡ ዜጋታታ ኣንጻር ጎቦጣን መግዛትን ልዕላዉነት ሃገሮምን ሓራ ንምግባር ኣብ ዝናጣጠፍሉ እዋናት፡ መንግስት ኣብ ስደት ተባሂሉ ከምዝእዋጅን ከምዝናጣጠፍን ታሪኽ ብጽኑዕ የዉክኣልና።
እቲ መንግስት ኣብ ስደት ኢሉ ዝእዉጅ ፖሎቲካዊ ጉጅለ፡ ሓንቲ ምዓልቲ እንተኮይንሉ፡ ናብ መቦቆላዊ ዓዱ ተመሊሱ፡ ነቲ ነይሩኒ ወይ ክህልወነ ኣለዎ ዝብሎ ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ክመርሕ እየ ኣብ ዝብል ግምታት ዝነብርን ዝናጣጠፍን እዩ።
ኣብ መላእ ዓለም ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣስታት 11 ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት መንግስት ኣብ ስደት ዝኣወጃ ኣለዋ። ኩነታታተን ዝተፈላለየ ዝገብረን እኳ እንተኾነ፡ ኩለን ሓንቲ ምዓልቲ እንተኮይንለን፡ ናብ መቦቆላዊ ሃገረን ተመሊሰን፡ ነቲ ነይሩና ወይ ክህልወነ ኣለዎ ዝብልኦ ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ክመርሕ እየ ኣብ ዝብል ግምታት ዝነብራን ዝናጣጠፍን እየን። ዓለምለኻዊ ሕጊ ንግብራዊ ስጉምቲ ኣዋጅን ንጥፈታትን መንግስት ኣብ ስደት ክቕበሎ፡ እቲ መንግስት ኣብ ስደት ዝእዉጅ ፖሎቲካዊ ጉጅለ ከማልኦ ዝግብኦ ሮቛሒታት እኳ እንተሃለወ፡ ነዚ ሮቛሒታት ኣማሊኡ እዉን ተመሊሱ ንሃገሩ፡ እቲ ዝጠልቦ ዝነበረ ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን ከም ሕጋዊ ዉሕስነት ዝህቦ ወይ ዝቕበሎ የሎን። ስለዚ ዳግም ንመቦቖላዊ ሃገሩ ብምእታዉ ብሕጋዊ ምርጫታት ፖሎቲካዊ ስልጣን ክዓትር ኣለዎ ማለት እዩ።
እዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ካብ ኮነ እቲ ሓቕታት ትርጉምን ተግባርን ናይ መንግስት ኣብ ስደት፡ እንታዋይ ፖሎቲካዊ ጉጅለ እዩ ሕጅ ኣብ ኤርትራ መንግስት ኣብ ስደት ኢሉ ዝእዉጅ? እንታይ ሕጋዉነት ኣለዎ? መን እዩ ኸ ተዋጋያይን ተካኢን ፖሎቲካዊ ስልጣን ገይርዎ? ኤርትራ ኸ ኣብ ትሕቲ ግዳማዊ መግዛቲ ድያ ትርከብ? እንታይ እዮም እቶም ጭቡጣት ዳይነሚክስ ንመንግስት ኣብ ስደት ከኣዉጁ ዝደራርኹ?….ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ሕቶታት ክምለሱ ኣለዎም።
እቲ ሓቂ ፖሎቲካዊ ድሕረ ባይታን ክዉንነትን ኤርትራ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡–
- ኤርትራ ሓንቲ ናጻ ልዕላዊት ሃገር እያ።
- ናጻን ልዕላዊትን ሃገር ኮይና፡ ሓደ ሃገራዊ ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ዘለዋ እያ።
- ብኹረት ዘቤታዊ ልዕላዉነት ቅዋምን ግዝኣተ ሕጊ ዝሰፈና እያ።
ካብዚ ጭቡጥ ክዉንነት እዚ ብምንቃል እቲ መንግስት ኣብ ስደት ክንምስርት ኣሎና ዝባሃል ሓሳብን ዘረባታትን ንጥፈታትን ጽዉጽዋይ ምኻኑ ክገልጽ ይደሊ።
ድሕሪ ዙሑል ኩናት ዓለም ምዉድኡ፡ ቡዙሓት ዘይንቡራት ፖሎቲካዊ ስጉምትታትን ምዕብልናታትን ኣብ ዓለምና ክምተራእዩ ዝክሓድ ሓቂ ኣይኮነን። የግዳስ ኩሉም ካብ ዉሽጣዊ ኩዉንነትን ማሕበራዊ ጸጋታት ናይተን ዝተፈላለያ ሃገራት ስለዘይነቀሉ ኣብ ክንዲ ፍታሕ ክፍትሑ ዘለዎም ተወሰኽቲ ሽግራት ኮይኖም ኣለዉ። ድሕሪ 2000 ዓ.ም.ፍ ጥራይ መንግስት ኣፍጋኒስታን ኣብ ጀርመን ተሰሪሑ ንዉሽጥ ኣፍጋኒስታን ኣትዩ፡ መንግስት ዒራቕ ኣብ ኣመሪካ ተሰሪሑ ንዒራቕ ኣትዩ፡ መንግስት ሶማል ኣብ ኬንያ ተሰሪሑ ንሶማል ኣትዩ…ወ.ዘ.ተ ከም ሳዕቤኑ ግን ዛጊት ተዛማዲ ቅሳነት ኣይተረኽበን። ርእሱ ዝኻኣለ ሃገራዊ መንግስት እዉን ዛጊት ኣይተራጋገጸን። ኣብ ኣፍጋኒስታን ብሰራዊት ናቶ፡ ኣብ ዒራቕ ብሰራዊት ኣመሪካን ኣዉስትራልያን ካልኦት ሃገራትን፡ ኣብ ሶማል ድማ ብሰራዊት ኢትዮጵያ እዩ ዝሕሎን ዝምራሕን ዘሎ።
ስለዚ ኤርትራዉያን ካብዚ ኣብ ከባቢናን ዓለምናን እንርእዮ ዘሎና ሓደገኛ ተሞክሮታታት ክንጥንቀቕ ኣሎና። ልዕሊ ኹሉ ግን መንግስት ኣብ ስደት ምቓምን ምእዋጅን፡ ኣብ ክንዲ መፍትሒ ዘሎና ሽግራት፡ ንገዛ ነብሱ ክፍታሕ ዘለዎ ሽግር ምኻኑ ክንፈልጥ ኣሎና። ንሓንሳብ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ንሓንሳብ ሃገራዊ ዕርቂ፡ ንሓንሳብ ልፍንት ወይ ስሙር ግንባር፡ ንሓንሳብ ቀጽርታት፡ ንሓንሳብ ምሕዝነት፡ ንሓንሳብ ኪዳን፡ ንሓንሳብ መንግስት ኣብ ስደት….ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ፖሎቲካዊ ሕዋማትን {formulas} ጣቛታትን፡ በብእዋኑ እኳ ገሊኦም እንተተግበሩ ገሊኦም ድማ ንክትግበሩ ዝዝረበሎም እንተኾነ፡ ንኩሉ ጥዕም ግድፍ ዘዋጽእ ኣይኮነን። ኣብ ሓደ ከዕዉተና ዝኽእል ፖሎቲካዊ ሕዋም ን ብልሓት ንዋት ቃልሲ ክንዓልብ ኣሎና።


text:
ብ10 ሓምለ ብውዕዉዕ ናይ መኸተ መንፈስ ዝተኸፍተ መበል 14 ዓመት ፈቲቫል ኤርትራውያን ነበርቲ ሆላንድ፡ ብልዑል ሱታፌ ዜጋታት – ዝተፈላለየ ኣዘናጋዕን መሃሪን መደባት ይቕጽል ኣሎ።
ኣብቲ ብላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲን ግንባርን ጸሓፊ ህግደፍ ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ-ስዒድ ብወግዒ ዝተኸፍተ ፈስቲቫል፡ ኣቦ-መንበር ሃገራዊ በዓላትን ፈስቲቫልን ኤርትራ ኣብ ሆላንድ ኣቶ ሰለሙን ዮሴፍ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ናይ ሎሚ ዘበን ፈስቲቫል፡ መንእሰያት ከም ተሳተፍቲ ጥራሕ ዘይኮኑ ከም ወደብትን ቀለስቲን ኮይኖም ብምስታፎም፡ ቀጻልነቱ ብዝደመቐ ዝተዋሕሰ ዓመታዊ ሃገራዊ ምትእኽኻብ ምዃኑ ዘረጋገጸ ከምዝኾነ ኣብሪሁ።
ቈንስል ኤርትራ ኣብ ሆላንድ ኣቶ ሰለሙን መሓሪ ብወገኑ፡ ንኹሎም ተሳተፍቲ “እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም” ድሕሪ ምባል፡ መንእሰያት ንቕሓቶም ክብ ኣቢሎም ንምዕዋት ሃገራዊ መደባት ውዳቤኦምን ዕጥቆምን ከደልድሉ ፈቲቫል ኤርትራውያን ነበርቲ ሆላንድ፡ ብልዑል ሱታፌ ይቕጽል ብምዝኽኻር፡ ኣብዚ መዳይ’ዚ ተራ ወለዲ ክብ ክብል ጸዊዑ። ኣብ’ቲ ፈስቲቫል፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ ኣቶ ነጋሲ ካሳ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ኤውሮጳ ዝርከቡ ቈንስላት ኤርትራን ካልኦት ዕድመ ዝተገብረሎም ኣጋይሽን ተረኺቦም ነይሮም።
ካብ ኤርትራ ዝኸደት ጉጅለ ባህሊ ሶይራን ኣብ ሆላንድ እትርከብ ጉጅለ ባህሊ ኤርትራውያን ድማ ድሙቕ ባህላዊ መደባት ብምቕራብ ንተሳተፍቲ ከምዘዘናግዓ፡ እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ።


text:
MONDAY, APRIL 9, 2012
ሰሙነ ሕማማት
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ ኣምላክ አሜን ።
ፍኖተ መስቀል
ፍኖተ መስቀል ማለት ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ
ጲላጦስ ኣደባባይ ተበጊሱ ንመስቀሉ ተሰኪሙ ስጋብ ዝተሰቅለሉ
እምባ ቀራንዮ ዝተጓዕዘሉ መገዲ ማለት እዩ። ጐይታና
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሓሙስ ምሸት ምስ ተታሕዘ
ለይቲ ብሙሉኡ መከራ ክቅበል ሓዲሩ ዓርቢ ንግሆ ናይ
ኣይሁድ ሽማግሌታት ሓለቃታት ተኣኪቦም ናብ ቤት
ሹም ናብ ጲላጦስ ሒዘምዎ ከዱ። ድሕሪኡ
> ብምባል ኣብቲ ቅድሚ ሹም ቀሪቦም ከሰስዎ። ጲላጦስ ግና ብዙሕ እንተሓሰውዎን ተኸሰስዎን ኣይኣመኖምን ኔሩ። ምኽንያቱ መርሚሩ በደል ኣይረኸበሉን፣ ከድሕኖ’ውን ሓሲቡ ኔሩ፣ ግና ኣይከኣለን።
ጲላጦስ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ክምርምሮ ንበይኑ ደው ኣቢሉ ኽሓቶ ናይ ሮማውያን ልምዲ ስለዝነበረ ናብ ኣዳራሽ ኣእቲዩ ንበይኑ ንዝተኸሰሉ ነገር ሓቲትዎ። ኣይሁድ ግና ኣብዚ ግዜ በዓለ ፋሲካ በጺሕዎም ስለ ዝነበረ ስለ ክብሪ በዓል ኢሎም ናብ ቤት ፍርዲ ኣይኣተዉን። ኣብ ደገ ተኣኪቦም ነንሓድሕዶም ከምድሌቶምን ምንዮቶምን ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንምስቃል ይሓስቡ ኔሮም። ጲላጦስ’ውን ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንበይኑ ድሕሪ ምምርማሩ ካብቲ ኣዳራሽ ወጺኡ ኣብዚ ሰብ ንሞት ዘብቅዕ በደል ኣይረኸብኩሉን እነሆልኩም ኢልዎም። ንሶም’ውን > እንዳበሉ መለስሉ። ንሱ’ውን ዳግማይ ንበይኑ መርሚሩ ዝሞተሉ በደል ከምዘይብሉ ፈሊጡ፣ ካብቲ ኣዳራሽ ንደገ ወጺኡ ኣብ ቅድሚ እቲ ህዝቢ ኢዱ ተሓጸበ። ካብዚ ሰብ ደም ንጹህ እየ ሞት ኣይፈርደሉን እየ ብምባል ንሓቒ መስከረ።
ኣይሁድ ግና እዚ ሰብ ንጉሥ ዘይኮነ ንጉሥ እየ ኢሉ እዩ፣ ንጉሥ እየ ዝብል ኩሉ መቐናቕንቲ ቄሳር እዩ። ናይ ቄሳር መቐናቕንቲ ተቋዋሚ ምዃኑ ንሕና እንዳመስከርና ንስኻ ግና ናይ ቄሳር ሹም ኰንካ ከለኻ እንተገዲፍካዮ ኣብኣ ትረኽባ እንዳበሉ ንጲላጦስ ኣፈራርሕዎ። ጲላጦስ ከኣ እዚ ምስ ሰምዐ ንገዛእ ርእሱ ክሲ ከይመጾ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣሕሊፉ ሂቦዎ።
ድሕር’ዚ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እቶም ዓቀይቲ እቲ ሹም ናብ ኣዳራሽ ፍርዲ ኣእተውዎ። ንኽዳኑ ቐንጢጦም ከኣ ቀይሕ ባርኖስ ከደንዎ፣ ካብ እሾኽ ኣኽሊል ተኒጎም ኣብ ርእሱ ደፍኡሉ፣ ኣብ የማናይ ኢዱ ዘንጊ ኣትሒዞም ፣   ኢሎም ኣላገጹሉ። ጡፍውን በሉሉ፣ እቲ ዘንጊ ኣግዲፎም ከኣ ርእሱ ወቕዕዎ። ምስ ኣላገጹሉ ነቲ ባርኖስ ቀንጢጦም
ክዳኑ ኸደንዎ፣ ንመስቀሉ ኣሰኪሞም ኺሰቅልዎ ናብ ቀራንዮ ክወስዶ ተበገሱ ። ዝተበገስሉ ቦታ ገበታ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ድሕር’ዚ ካብ ናይ ጲላጦስ ኣደባባይ ተበጊሱ ንመስቀሉ ተሰኪሙ ንመከራ ተዓጊሱ ስጋብ ቀራንዮ ዝተጓዓዞ ፍኖተ መስቀል ይበሃል። ላቲናውያን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድሚ ጲላጦስ ካብ ዝቆመሉ ቦታ ጀሚሮም ስጋብ መካነ ትንሣኤኡ ብዕለት ዓርቢ ዝኾኖ ኩሉ እንዳንበቡን እንዳተረኹን ናብ ቀራንዮ ይኣትዉ። ኣብዚ ጉዕዞ ጸሎት ዝግበረሎም ምዕራፋት ኣለዉ።
ናይ ፍኖት መስቀል ምዕራፍ ፣
ናይ ጲላጦስ ኣደባባይ (ገበታ)
ናይ መጀመርያ ምዕራፍ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ጲላጦስ ዝቆመሉ ኣደባባይ እዩ። ስሙ ጸፍጸፍ፣ ብእብራይስጥ ከኣ ገበታ፣ ብግሪኽ ሊቶስጥራ ይበሃል።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተገርፈሉ
ካልኣይ ምዕራፍ ካብ ሊቶስጥራ ወጺኡ ናብ ጌቴሰማኒ ዝወስድ መገዲ ተሳጊሩ ጲላጦስ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ገሪፉ እነሀልኩም እዚ ሰብ ዝበሎም ቦታ እዩ። ናይቲ ቦታ ስም ስጋብ ሕጂ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተገርፈሉ ቦታ ይብሃል። እቲ ቦታ ላቲን ገዳም ሰሪሖምሉ እዮም።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መጀመርያ ዝወደቀሉ ቦታ
ሳልሳይ ምዕራፍ ዝቐደመ ስፋራ ናብ ድሕሪት ገዲፉ ናብ ምዕራብ ዝወስድ መገዲ ሒዙ ናይ ደማስቆ መእተዊ በሪ ናይ ኣርመን ቤተክርስቲያን ዘለዎ፣ በሪ ብሓጺን ዝተሓጽረ ንእሽተይ ክፍሊ እዩ። ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምስ በጸሐ ካብ ብዝሒ ግርፋቱን ካብ ክብደት መስቀሉን ዝተልዓለ ዝወደቀሉ ቦታ እዩ። ስለዚ እዚ ቦታ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መጀመርያ ዝወደቀሉ ቦታ ይበሃል።
ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም እንዳነብዐት ንወዳ ዝረኸበትሉ ቦታ እዩ።
ራብዓይ ምዕራፍ ካብ ሳልሳይ ምዕራፍ ቁሩብ ትሕት ኢሉ ካብ ናይ ኣርመን ገዳም ብጸጋም ዘሎ ማእዘን ምስ በጻሕካ ዝርከብ እዩ። እዚ ቦታ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም እንዳበኸየት ምስ ወዳ ዝተራኸበትሉ ቦታ እዩ።
ቀሬናዊ ስምዖን ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል ዝተሰከምሉ ቦታ እዩ።
ሓሙሻይ ምዕራፍ ካብ ራብዓይ ምዕራፍ 20 ሜትሮ ዝኣክል ናብ ደቡብ ማእዝን ድሕሪ ምጓዓዝ ናብ የማን ዘዕጸፍ መገዲ እዩ። ኣብዚ ቦታ ስምዖን ቀሬናዊ ዝበሃል ሰብ ኣብ ናይ ኣይሁድ ክፋእ ምኽሪ ከይሕወስ ተሓቢኡ ዊዒሉ ኔሩ። ሰላም ኮይኑ’ዩ ኢሉ ካብ ተሓቢእዎ ዝነብረ ሕርሻኡ ዊዒሉ ናብ ቤቱ ክኣቱ ክምለስ ከሎ እቶም ዓሳክር ረኺቦም ኣገዲዶም እንዳጎተቱ ወሲዶም መስቀል ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዘሰከምዎ ቦታ እዩ። ኣብ ክፍ ኣቶም ሰለዘይተሓባበረ ንስኻውን ናቱ ወገን ኢኻ ብምባል ክቀጽዕዎ ምእንቲ መስቀል ኣሰከምዎ። ኣብዚ ቦታ ላቲያውያን ንእሽተይ ቤተ መቅደስ ሰሪሖምሉ እዮም ናይ ስምዖን መቅድስ ይበሃል።
ስምዖን ዝተባህለ ሰብ ናይ እስክንድሮስን ሩፎን ኣቦ እዩ። ማር.15-21 ። ጳውሎስ ኣብ ሮሜ መልእኽቱ 16፣13። ኣብ ሰላምታኡ ንሩፎን ይጠቅሶ እዩ። እዚኦም ክልተ ደቁ ቁጽሮም ምስ 72 ኣርድእቲ እዩ። እዚ ሰብ ዋላ እኳ ተገዲዱ እንተዀነ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል ብምስካሙ ከኣ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል በረኸት ተሳታፊ ዀይኑ እዩ። እዚ ስለ ዝዀነ ከኣ ብጣዕሚ ዕድለኛ እዩ።
ቢሮና (ሰራጵታ ) ብመንዲል ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ገጽ ዝደረዘትኩ ቦታ እዩ።
ሻድሻይ ምዕራፍ ቢሮና (ሰራጵታ) ትብሃል ሰበይቲ ካብ መግረፍቲ ጻዕቂ ካብ ክብደት መስቀሉ ዝተላዕለ ገጹ ናይ ብደም ወዝ ተሸፊኑ ምስ ረኣየት ሓዚና ንገጹ ብጻዕዳ መንዲል ምስ ደረዘትሉ፣ ንኣምላኽነቱ ዝገልጽ ንጽቡቅ ስርሓ ተስፋ ዝህብ ፣ ንሃይማኖታ ዘበራትዕ ናይ ገጹ መልክዕ ኣብቲ መንዲል ተገሊጹ ወጸ ። ንሳ’ውን በዚ ምኽንያት እምነታ ብጣዕሚ ዝጸንዐ ዀነ።
ታሪኻ ወይ ጽቡቅ ስርሓ ዝዛረብ ወንጌላውያን ኣብ ዝጸሓፍዎ ወንጌል ኣይረከብን እዩ። ኰይኑ ግና ታሪኻ ዝተፍላለዩ ናይ ቤተክርስቲያን መጽሓፍቲ ይዛረቡ እዮም። ሓደ ሓደ ሊቃውንቲ ኣቦታት ብዛዕባ እዛ ሰበይቲ ክዛረቡ ከለዉ ንዓሰርተ ክልተ ዓመት ደም ዝፈሳ ዝነበረ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ክዳኑ ምስ ተንከፈት ዝደሓነት ሰበይቲ እያ ይብሉ። ኣብዚ ሻድሻይ ምዕራፍ ግሪኻውያን መቅደስ ሰሪሖምሉ እዮም። ዓርቢ ዓርቢ በብሳምንቲ ይኽፈት እዩ።
ናይ ጎልጎታ መቅረቢ
ሻብዓይ ምዕራፍ ካብ ሻድሻይ ምዕራፍ ብግምት ሓደ ሚእቲ ሜትሮ ዝኣክል ተጓዒዝካ ናብ ምዕራብ ኣቢሉ ዝወስድ መገዲ ካብ ሰሜን ኣንፈት መጺኡ ናብ ጽርሐ ጽዮን ዘሕልፍ ማእከላይ መገዲ እዩ። ኣብ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዘመን መጨረሻ ናይ ከተማ ምዕራባዊ በሪ እዚ ኔሩ ይበሃል። ኣብዚ ቦታ ንእሽተይ ቤተ መቅድስ ኣላታ። ኣብ ውሽጣ’ውን ኣብ ቀደም ዘመን ዝነበሩ ኣዕማድ እዮም እንዳበሉ የርእዩ። መቅድሱ ናይ ላቲናውያን እዩ። ከም ታሪኽ ጥንቲ በሪ ናይ ከተማ ኔሩ ይበሃል ከምዚ እንተ ዀይኑ ጎልጎታ ካብ ከተማ ብጣዕሚ ርሑቅ ኣይነበረን ማለት እዩ።
ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ስቃይ ኣንስቲ ርእየን ዘልቀሳሉ ቦታ
ሻሙናይ ምዕራፍ ካብ ሻብዓይ ምዕራፍ ብዓሰርተ ሓሙሽተ ሜትሮ ዝኣክል ናብ ላዕሊ ውጽእ ኢሉ ይርከብ። ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንመስቀሉ ተሰኪሙ መከራ መስቀል እንዳተቐበለ ክኸይድ ከሎ ኣዴታት ኣንስቲ ርእየን እንዳበኸያሉ ኪስዕብኦ ከለዋ ናብኣታተን ግልጽ ኢሉ፣ ኣትን ኣዋልድ ኢዮርሳሌም…. ንርእስኽንን ደቅኽንን ደኣ ብኸያ እምበር ንዓይስ ኣይትብከያለይ። ዝበለን ቦታ እያ። ሉቃ.23፣27። ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እዚ ምባሉ ድሕሪ ኣርብዓ ዘመን ዝመጾም መከራ ብትንቢት ክነግሮም ከሎ እዩ። ኣብዚ ቦታ መንኰሳት ዝቕመጥዎ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ገዛ ኣሎ።
መስቀል ሒዙ ዝወደቀሉ ቦታ
ታሽዓይ ምዕራፍ ሓደ ዝቆመ ናይ እምኒ ዓምድ ኣለዎ። ኣብዚ ቦታ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል ሒዙ ወዲቁ እዩ። እዚ ቦታ ናብ ጎልጎታ መውጺኢ በሪ እዩ። ቦታኡ ከኣ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ገዳማት መእተዊ በሪ እዩ።
ልብሱ ዝገፈፍሉ ቦታ
ዓስራይ ምዕራፍ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ልብሲ ዝተገፈሉ ቦታ እዩ።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሽንከረሉ ቦታ
መበል ዓሰርተ ሓደ ምዕራፍ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ልብሱ ገፊፎም ዕርቃኑ ድሕሪ ምግባሮም ኣእዳዉን ኣእጋሩን ብምስማር ዝሸንከሩሉ ቦታ እዩ።
ንመስቀሉ ዘቆምዎ ቦታ እዩ።
መበል ዓሰርተ ክልተ ምዕራፍ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ድሕሪ ምሽንካሮም ንመስቀሉ ዘቀምዎ ቦታ እዩ።
ቅዱስ ሥጋኡ ዘውረድዎ ቦታ እዩ።
መበል ዓሰርተ ሰለስተ ምዕራፍ በዓል ኒቆዲሞስ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ መስቀል ኣውሪዶም ዘዕረፍሉ ቦታ እዩ።
ቅዱስ ሥጋኡ ዝገነዝሉ ቦታ እዩ።
መበል ዓሰርተ ኣርባዕተ ምዕራፍ ዮሴፍን ኒቆዲሞስን ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋኡ ዝገነዝሉ ቦታ እዩ።
ቅዱስ ሥጋኡ ዝተቀብረሉ ቦታ እዩ።
መበል ዓሰርተ ሓሙሽተ ምዕራፍ ዮሴፍን ኒቆዲሞስን ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋኡ ኣብ ሓዲሽ መቓብር ዘዕረፍሉ ቦታ እዩ። ብሓፈሹኡ ናይ ፍኖተ መስቀል ምዕራፋት እዚኦም እዮም።
ያብጽሐነ ያብጽሕኩም በሰላም እግዚአብሔር በሰላም ኣሜን።
ቅድመ ወንጌል
ተንሥኡ ላዕሌየ ሰማዕተ ዐመፃ፣ ወዘኢየአምር ነበቡ ላዕሌየ ፈደዩኒ እኪተ ህየንተ ሠናይት።
ዐገቱኒ ከለባት ብዙኃን፣ ወአኀዙኒ ማኅበሮም ለእኩያን፣ ቀነዉኒ እደውየ ወእገርየ።
ቀነዉኒ እደውየ ወእገርየ፣ ወኆለቁ ኲሎ አዕፅምትየ፣ እሙንቱሰ ጠይቆሙ ወተዐወሩኒ።
ወወደዩ
ሐሞተ ውስተ መብልዕየ፣ ወአስተዩኒ ብሒአ ለጽምእየ፣ ለትኩኖም ማእዶሙ መሥገርተ በቅድሜሆሙ።
(For those who do not have Geez, please check this link) SOMUNE HIMAMAT
ወስብሓት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንገል
ወለመስቀሉ ክቡር።
አዘክሪ ድንግል at 9:20 AM
Share
‹
›
Home
View web version
ERITREAN ORTHODOX TEWAHIDO CHURCH
Kana Zegelila
አዘክሪ ድንግል
Powered by Blogger.


text:
ካብን ናብን
ዝኾነ ነገር ከምቲ መጀመርታ ዘለዎ መወዳእታ’ውን ኣለዎ፡ ይኹን’በር እቲ ክውደእ ዝግብኦ ወይ ዝድለ ባዕልኻ ትኽእሎ እንተድኣ ኮይኑ ንዓኻ ወዲኡ ክሳብ ዝውዳእ ምጽባይ ኣየድልን፡ ነቲ ዘሎ ነገር ተለማሚድኻዮ ጥራይ እንተዘይ ኮይኑ። ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ሽም ጥራይ ሒዙ ዝተረፈ ናጽነት ሃገርን ዕድመ መላኺ ጉጅለን ማዕረ ማዕሪኡ ይጓዓዝ ኣሎ። ህዝቢ ንምንታይ ተቓሊሱ ምርዳእ ክሳብ ዝኣብየካ። ዕላማ መቓለሲ ህዝቢ ንጹርን ንጹርን’ዩ ኔሩ፡ ሕጂ ኣብ ዝደልደለ ዓቕሙ መጻኢኡ ብጽልምቱ ግዜ ምብላዕ ንምንታይ ኣድልዩ ግን እንድዒ ጥራይ’ዩ ክኸውን እቲ መልሲ፡ ፍርሒ ኣብ ኤርትራ ግዝኣቱ ኣስፋሕፊሑ ዘለውሉ ምኽንያት ህግደፍ ካብቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ስለዝሓየለ ዘይኮነስ እቲ ንሱ ዝተኸሎ ኣዕናዊ ኣተሓሳስባ ከየኳማሳዕና ስለዝወሓጥናዮ’ዩ ሕጂ ሙሉእ ኣእምሮና ሓሚሙ ዘሎ። ዝሓለፈ ዓመታት ነፍሲ ወከፍ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸሙ ክስታት ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ዕንቅፋት እናፈጠሩ መጺኦምን ገና’ውን ይቅጽሉ’ውን እንተኾነ ግን ኣብ ውሽጥ’ዚ ርብዒ ዘመን ደድሕሪ ዝተፈጥረ ሓድሽ ክስተት ምጉያይን ንግዚኡ ሃሊልካ ዘፍ ምባልን እንተዘይኮይኑ ንዝረኸብናዮም ዕድላት ክንጥቐመሎም ኣይከኣልናን። ክሳብ ሕጂ ንለውጢ ዘበራብሩ ኣብ ሃገርና ዝተፈጥሩ ክስታት ውሑዳት ኣይኮኑን፡ እንታይ ደኣ ክቅጽሉ ዘኽእሎም ነዳዲ ብዘይመርካቦም ግን ኩነታቶም ጥልምህልም ኣብ መወዳእትኡ ከኣ ህልም ኢሉ።
ዓመተ 2017 ክንቅበላ ከለና፡ ትምኒታትናን ተስፋታትናን ወሰን ኣይነበሮን፡ 365 መዓልታት ልክዕ ኣብ ቀረባና ከም ዘለዋ’ሞ ቅልጡፍ ለውጢ ከነምጽ ኣለና ተተመኒናን ተሊምናን፡ ሓድሽ ዓመት መዓልታት እናደፍአ ብዝኸደ ቐጽሪ ግን እቲ ዝበልናዮ ፡ ኣብ ግብሪ ከነረጋግጾ ኣይከኣልናን፡ ከም ሳዕቤኑ ድማ ሕሰምና ናብ ዝለዓለ ደረጃ ብሪኸ ክድይብ ከሎ ራህዋና ድማ እቲ ሽም ንባዕሉ’ውን ረሲዕናዮ። ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝተገልጸ እዛ ሕጂ ብቡዙሕ ተስፋታት ተጀሚራ ዘላ ዓመት’ውን ከምተን ቅድሚኣ ዝነበራ ዓመታት ክትሓልፍ’ያ፡ ኣብ ውሽጣ እናሰላሰለቶ ትኸይድ መዓልታት ከኣ ኣብ ህይወትና ዓቢ ወሳንነት ኣለዎ፡ ካበይ መጺእና ናበይ ንኸይድ ኣለና ድማ ምስትውዓል ከድልየና’ዩ።


text:
ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ኣበ ምድላው ትኹረት ተገይሩ ኣሎ…
መቐለ ጥሪ 03//2009(ድወት) ተሳትፎ ሰብ ሃፍቲ ብምዕባይ ቑጠባዊ ዝላ ንምርግጋፅ ይስርሑ ኣብ ዘለው ፕሮጀክታት ልምዓት ዝወፍር ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ኣብ ምድላው መንግስቲ ትኹረት ሂቡ ይሰርሕ ከምዘሎ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ገሊፆም።
ብርእስ ምምሕዳር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ዝተመርሐ ጉጅለ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ኣብ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለን ስታዲየም ትግራይን ዘሎ ሰለጤን ህንፀት እቶም ፕሮጀክታት ተዓዚቡ።
ብመንግስቲ ፌደራል ይህነፅ ዘሎ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ኣብ 75 ሄክታር መሬት ዝዓረፈ ፈላማይ ምዕራፍ ህንፀት እቲ ፓርክ 15 ሼዳት ዝሓዘ ኾይኑ ስራሕቲ ህንፀት /ሲቪል ኢንጅነሪንግ/ ከምዝተወገነ መተሓባበሪ እቲ ፕሮጀክት ኣይተ ዘካርያስ ገብረኣናንያ ኣብሪሆም።
እዚ ብ ሲሲሲሲ ዝተብሃለ ኩባኒያ ኮንስትራክሽን ቻይና ይህነፅ ዘሎ ፓርክ ኢንዳስትሪ ኣብ ግንባራት ዓለባን ጋርመንትን ዝወፍሩ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ዘተኣናግድ ኾይኑ ልዕሊ 400 ቻይናውያንን ልዕሊ 1ሽሕ ዜጋታትን ዕድል ስራሕ ፈጢሩ ኣሎ።
ኣብዚ ፓርክ ዝወፍሩ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ንምስሓብ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ይስርሑ ከምዘለው ዝገለፁ ርእሰ ምምሕዳር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ብወገኖም ዘድሊ መሰረተ ልምዓት ክማልኣሉ ዝግበሩ ፃዕርታት ከምዘለው’ውን ገሊፆም።
ኣብዞም ማሕበረ ቑጠባዊ ተሳትፎን ተጠቃምነትን ዜጋታት ከረጋግዑ ይህነፁ ኣብ ዘለው ገዘፍቲ ፕሮጀክታት መሰረቶም ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብምግባር ስልጠና ተግባር ክወስዱ ይግበር ከምዘሎን ንምግፋሕ ትካላት ስልጠና ትኹረት ከምዝተውሃቦም ዘድሊ ሓይሊ ንምምላእ ምድላው ይግበር ከምዘሎን ኣመልኪቶም።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ናጽነት ሚዲያ ይግድብ፡ ጋዜጠኛታት ክንእሰር ኢና ኢሎም ስለ ዝፈርሑ ርእሰ-ምመያ ይገብሩ ይብል እቲ ሪፖርት
ኢትዮዽያ ብቀዳማይ ምንስትር መለስ ዜናዊን ኢህወደግን ትምራሕ ፈዴራላዊት ሪፐብሊክ ምኻና ዝጠቅስ ሪፖርት ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ፣ ኣብ‘ቲ 547 መናብር ዘለዎ ፓርላማ እቲ 545 ብኢህወዴግ ዝተታሓዘ‘ዩ ይብል።
መንግስቲ ኢትዮዽያን ወከልቱን፣ዓሚ ፖለቲካዊ ቅትለት ንምፍፃሞም ዝሕብር ሪፖርት የለን።ሁማን ራይት ዋች ግና፣ኣብ እዋን ፕሮግራም ሰፈራ ብጠንቂ ዝተፈፀመ መውቃዕቲ ሓሙሽተ ሰባት ሞይቶም ኢሉ‘ሎ።
መንቀሊኡ ፖለቲካ ዝኾነ ምስዋር ኣብ‘ታ ዝሓለፈት ዓመት ኣይተኸሰተን። ሓይልታት ፀጥታ ንኣባላት ተቃወምቲ ንዘይተወሰነ ጊዜ ከምዝኣሰሩ ዝሕብሩ እሙናት ሪፖርታት ኣለው።
ዛዕባ ምሕረት ኣብ ዝገለፀሉ ገፅ ድማ፣ካብ ግዳያት ቀይሕ ራዕዲ ዝቀረበ ተቃውሞ ኣብ ቦትኡ እናሃለወ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ን23 ብሞት ንክቅፅዑ ዝተበየኖም ሰበ-ስልጣን ደርግ፣ፍርዶም ናብ ሙሉእ ዕድመ ማእሰርቲ ነክዩ። ተኣሲሮም ዝነበሩ 16 ሰበ-ስልጣን ነበር ክፍትሑ ገይሩ‘ዩ።
ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት፣ኢትዮዽያ 290,304 ስደተኛታት ተታኣናግድ‘ላ።ኣስታት 185 ሽሕ ሶማልያውያን፣ኣስታት 55 ሽሕ ኤርትራውያን፣ኣስታት 46 ሽሕ ሱዳናዊያን‘ዮም።ኤርትራውያን ስደተኛታት ሓተቲ ዕቁባ፣ወርሓዊ ክሳብ ሓደ ሽሕ ናብ ኢትዮዽያ ይኣትው ኣለው ይብል ትካል ስዱዳት ሕቡራት ሃገራት።ብዘይካ‘ዚ ካብ ካምፕ ወፃኢ ምንባር ዝብል ፖሊስ መንግስቲ ኢትዮዽያ፣ሎም-ዘበን‘ውን ቀፂሉ‘ሎ። ስደተኛታት ንክሰርሑ ግና ኣይፍቀደሎምን።
ንኻልኦት ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት`ውን ዝጠቓቐሰ ምሉእ ጸብጻብ ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ፊልም ከይረኣየ ዝዓበየ ዘሎ ኣይመስለንን። ንኩሉ ፊሊም ሓደ ዝገብሮ ድማ፣ ቀንዲ ተዋሳኣይ ኣሎ፣ ኣንጻሩ ዚልዓል ጸላኢ ድማ ኣሎ። ክልቲኦም ተቀናቀንቲ እዮም። እቲ ቅዲ ድማ ኣብ ኩሉ ሓደ እዩ። ብፍላይ ኣጸቢቀ ዝዝክሮ ከኣ፣ ፊሊም "ተፈጸመ" ምስ በለ ካብኡ ወጺና ተመሲጥና ንሰዓታት ስምዒት ዝተሓወሶ ነዕልል ምንባርና እዩ። ብፍላይ እቲ ቀንዲ ተዋሳኣይ እንተሞይቱ፣ እናርኣና ከም ዝነባዕና ንዛረብ ነበርና። ካብኡ ሓሊፍና ግና እንገብሮ ነገር ኣይነበረን። "ተፈጸም" ምስ ተጻሕፈ ኣዳራሽ ገዲፍና ምውጻእ እንተዘይኰይኑ፣ ካልእ ዝኸውን ነገር ኣይነበረን። ተዳልዩ ዝነበረ ተወዲኡ እዩ። መጋረጃ ተዓጽዩ እዩ። ኩሉ ነናብ ዝነበሮ ክኸይድ ድማ ንቡር እዩ። ድሕሪ ቅሩብ መዓልታት ድማ ይርሳዕ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ሓንሳብ "ተፈጸመ" ተጻሒፉ ኣሎ። ኣብዚ ታሪኽ ግና ፍሉይ ዝገብሮ ነገር ኣሎ።
ናይ የሱስ ታሪኽ ኩሉና ስለ ንፈልጦ ኣብዚ ምትራኹ ኣገዳሲ ኣይመለንን። ግዚኡ ምስ በጽሐ፣ ብመገዲ ይሁዳ ኣስቁረታዊ ኣቢሉ ኣብ ኢድ ፈረሳውያን ከም ዝወደቀ ንዝክሮ ኢና። ምስ ሓዝዎ ኸኣ ብዘይ ድንጋጸ ከጋፍዕዎ ጀመሩ። ጸፍዕዎ፣ ጸረፍዎ፣ ብሓለንጊ ዘበጥዎ፣ ጡፍ በልሉ፣ ኣበይ ይወድቅ ከይሸገሮም ደፍእዎ። መስቀል ኣሰኪሞም ጎልጎልታ ኣደየብዎ። ኣኽሊል እሾኽ ኣብ ርእሱ ደፍእሉ። ደመየ፣ ተሸገረ፣ ጨነቆ፣ ተቀንዘወ። ግን ከኣ ነዛ መዓልቲ እዚኣ እንድዩ መጺኡ። ወዲ ሰብ ከም ዝተጻሕፈሉ ይፍጸም ስለ ዝነበረ፣ ሰብኣዊ መሰላት ዝጣበቁ እንተዝነብሩ'ውን ደው ኣይመበልዎን። ከም ዝተረግመ ኣብ ዕንጨይቲ ዕርቃኑ ሰቀልዎ። ኩሎም ጠለምዎ። ኣላገጽሉ፣ ሓጨጭሉ። እቲ ዝኸበደ ድማ በይኑ ከም ዝዀነ ተሰምዖ እሞ፣ ብኣዝዩ ድኹም ድምጺ፣ "ኣቦይ ንምንታይ ሓደካኒ በለ"። ኣስዒቡ ብጽምኢ ከም ዘሕለለወ "ጸማእኩ" በለ። ኣብ ሰፍነግ መሊኦም መጺጽ ኣምጽእሉ። ኣብ መጨረሽታ ኩሉ ከም ዝተፈጸመ ፈሊጡ፣ "ተፈጸመ" በለ። ዝዕዘቡ ዝነበሩ ድማ እዚ መግደራ እዩ በሉ። ከም ንምድሓን ኣፍቃሪቱ ኣብ መጨረሽታ ዝመውት ተዋስኣይ፣ የሱስ ምስ ሞተ ዝዕዘቡ ዝነበሩ ደንገጽሉ። እቲ ትረኻ ዝተወድአ ስለ ዝመሰሎም ድማ ነናብ መገዶም ኣምርሑ።
እቲ ዘገርም ግና ፊሊም "ተፈጸመ" ምስ ተባህለ መጋረጃ ክዕጾ ናይ ግድን እዩ። የሱስ ግና "ተፈጸመ" ምስ በለ ሓድሽ ምዕራፍ፣ ወይ'ውን ካልኣይ ክፋል ናይ ፊሊም ይጅመር ከምዘሎ፣ መጋረጃ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ተተርተረ። ሓድሽ ታሪኽ ድማ ተጀመረ። ናይ ብኽያት፣ ቁዘማ፣ ውድቀት፣ ውርደት፣ ሞት ምዕራፍ ኣብቂዑ፣ ሓድሽ መገዲ ተኸፍተ። መገዲ ህይወት፣ ሓጎስ፣ ክብረት፣ ትንሳኤ ድማ ተጀመረ። ንዘመናት ተዘርጊሑ ዝነብረ ከልካሊ ቀጽሪ ድማ ፈረሰ። ዘይተለምደ፣ ትጽቢት ዘይተገብሮ ነገር ኰነ። ግን ከኣ ዘስተውዓለ ኣይነበረን። እቲ ትረኻ ዘብቅዐ መሲልዎም፣ ኩሎም ነናብ ዋኒኖም ኣምሪሖም። ነቲ ዝዀነ ሓቀኛ ታሪኸ ድማ ዘሕዝን ፍጻሜ ስለ ዝዀኖም "መግደራ" ኢሎም ሰመይዎ።
ክልተ ካብ ሰብ ኤማሁስ እቲ ተስፋ ዝገበርሉ ስለ ዝሞቶም ናብቲ ዝገደፍዎ ሕብረተሰብ ክምለሱ፣ ዝዀነ ዘሕዝን ፍጻሜ ድማ ከነግርዎም ገጾም ንድሕሪት መለሱ። ዝተቀበልዎ ዕርፊ ሒዞም ንድሕሪት ኣበሉ። ብዛዕባ እቲ ዝዀነ ድማ ኣብ መገዶም እናዕለሉ ይኸዱ ነበሩ። ካብቲ ንየሱስ ዝፈለጥዎ ኣትሒዝም ዝረኣይዎ ድማ ንሓድሕዶም ክዘኻኸሩ ጀመሩ። ኣብ ገጾም ድማ ተስፋ ምቁራጽ ይንበብ ነበረ። እዚ ኹሉ ምስኡ ዘጥፋእዎ ግዜ ድማ ክሳራ ኰይኑ ስለ ዝተሰምዖም፣ ክሳርኦም እናጻብጸቡ ብሓዘን ተዋሕጡ። ካልኦት ዝረኸብዎ ዘጥረይዎ እናሓሰቡ ድማ ዝገበርዎ ኩሉ ዕሽነት መሰሎም። ሕልናኦም ክዓርቦም ከሎ ተሰምዖም። ንኸንቱ እባ ኣእዳውና ኣንጻህና እናበሉ ነተም ዋኒኖም ዝገበሩ ቀንእሎም። እቲ ታሪኽ ኣብ "ተፈጸም" ዘብቅዐ መሲልዎም ኣዝዮም ብሓዘን ተዋሒጦም ነበሩ (ሉቃስ 24)።
ጴጥሮስ'ውን እንተዀነ ድሕሪ ሞት የሱስ ናብቲ ዝገደፎ ምግፋፍ ዓሳ ክምለስ ስለ ዝወሰነ ገለ ካብቶም ደቀ መዛሙርቲ ተኸቲሎሞ ወጹ። በቃ ኩሉ ሓዲግና ስዒብናዮ ነበርና፣ ዓስብና ግና ከንቱ ኰይኑ በለ። እንታይ ይስምዖ ከም ዝነበረ ርግጸኛ ኣይነበረን። ዝተዋህቦ ሕድሪ ሓዲጉ ናብቲ ዝገደፎ ምምላሱ ኣብ "ተፈጸመ" ዝነበሮ ሰንኰፍ ዝዀነ ኣረዳድኣ እዩ። እምበር የሱስሲ ካብ ምግፋፍ ዓሳ፣ ገፋፊ ሰብ ክገብረኻ ኢልዎ ነይሩ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ንሱን ገለ ካብ ደቀ ማዛምርቱ ጥራይ ዝረኣይዎ፣ የሱስ'ውን ንበይኖም ጌሩ ዝተዛረቦም ስለ ዝነበረ ፈጺሙ ክኽሕዶ ተጸገመ። በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ "ተፈጸመ" ክብሃል ከሎ ርሕቅ ኢሉ ይዕዘብ ስለ ዝነበረ በቃ መፈጸምታ ኩሉ ኣብኡ ተወዲኡ ክብል ደለየ። በተ ሓደ ግብ ዝበለ ጽልማት፣ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ኣብ ርሕቁ ብርሃን ይርኢ ዘሎ ስለ ዝመሰሎ እንታይ ከም ዝብል ጠፍኦ። የሱስ ዝበሎ ይዝከሮ ስለ ዝነበረ ኣዝዩ ተጨነቀ፣ ድቃስ ድማ ኣበዮ። ኩሉ ክርስዕ ግና ናብቲ ዝገደፎ ክምለስ ምኽሩ ቆረጸ። ድሕሪ ተፈጸመ ዘሎ ጅማረ ክርኢ ተሸገረ (ዮሃ21)።
ማርያምን ብወገና እንተዀነት ኣብ ልባ ትዓቅሮ ዝነበረት ረሲዓ ኣብ መንጎ ምውታት ክትደልዮ ከደት። ድሕሪ ተፈጸመ ጅማሬ ከም ዘሎ ስለ ዝረስዐት፣ ንየሱስ ኣብ ተፈጸመ ክትደልዮ መጸት። ዝሞተ ስጋኡ ክትርኢ እሞ ኣብ ልዕሊኡ ኰይና ክትበኪ ኣንጊሃ ተንስአት። ሰይፊ ኣብ ልባ ስለ ዝኣተወ፣ ቃንዝኣ ስለ ዝኸበደ፣ ፍኹስ እንተበላ ኣብቲ ሬሳ ኰይና ክትበኪ መጸት። ከምኡ ጌሩ ናይ ልባ ዝርዳእን፣ ከምኡ ጌሩ ዝሰምዓ ከም ዘየለ ስለ ትፈልጥ፣ ከም ብህይወቱ ኰሎ ኣይኹን እምበር፣ ቅልል እንተበላ ኣብ ልዕሊኡ ኰይና ክትነብዕ ተስፋ ጌራ ናብቲ ዝተቀብሮ እሞ ማሕተም ዝተገብሮ መጸት። ብብኽያት ነፋስ ቀምሲላ እያ። ኣዒንታ ድማ ማይ ከም ዝመልአ ጅርባ፣ ስፍርኦም ክሓድጉ ክሳብ ዝደልዩ ዝመስሉ ሓቢጦም ነበሩ። ማርያም ግና ኣይገደሳን። ተስፍኣ ስለ ዝቀሃመ ርእሳ ዔላ፣ የዒንታ ድማ ፈልፋሊ እንተዝዀነላ ምብካይ ኣይመቋረጸትን (ዮሃ20)።
ቶማስ እንተዀነ ኣብዚኣ ኣትዩ ከይተባህለ ሽርብ በለ። ኣብይ ከም ዘሎ ዝፈልጥ ኣይነበረን። ድሕሪ ሞት የሱስ፣ ተፈጸመ ኢሉ ርእሱ ምስ ኣድነነ፣ ቶማስ ዝርኣዮ ምእማን ስኢኑ እግሩ ናብ ዝመርሖ ከደ። ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ተስፋን ሙቀትን ስለ ዝቀሃመ፣ ምንባር ዘይወግሕ ጸልማት ኰይኑ ተሰምዖ። ኣበይ ኣሎ፣ ከምይ ኣሎ፣ እንታይ ይገብር ኣሎ ዝፈጥ ሰብ ኣይነበረን። ግና ከኣ ተስፋ ዝገበረሉ፣ ልቡ ዘምበረሉ ዝተሰብረ ሻምብቆ ዝዀነ ክመስሎ ከሎ ምንባር እውን እንተመነነ ኣይፍረዶን እዩ። "ተፈጸመ" ምስ ሰምዐ፣ በቃ እዚ እዩ መወዳእታ ኩሉ ነገር በለ። ምንባር ከንቱ'ዩ ከይበል ኣይተርፍን እዩ። ብቀደሙ'ውን ማንታ ልቢ ስለ ዝነብሮ፣ ኣብ ሓደ ቦታ ቀድዩ ክትርእዩ ኣዝዩ ሳህቲ እዩ። ብዝዀነ ናይ ኩሉ መጨረሽታ ዝኰነ መሲልዎ ከም ኩሉ ሰብ ክኸውን፣ ክኣቱ ከውጽእ፣ ክበልዕ ክሰቲ ምክሩ ዝቆረጸ ስለ ዝመስል፣ ምስቶም ዝተዓጽዉ'ውን ኣይነብረን (ዮሃ20)።
እቶም ካልኦት ድማ ፍርሂ ስለ ዝወሓጦም ኣብ ሓደ ገዛ ተዓጽዮም ነበሩ። ዝሰምዕዎ ድምጺ እናኣስንበዶም ንዕኦም ዝበጽሖም ዕጻ ድማ ብፍርሂ ይጽበዩ ነበሩ። ንየሱስ ነዚ ገባር ጽቡቅ፣ ነቲ ድሌቱ ክገብር ሓይልን ስልጣንን ዝነበሮ ዘይነሓፉ'ዶ ንዓና ክንሕፉና ብምባል ንማሕረዲ ተርኣ ከም ትጽበ በጊዕ ተዓጽዮም ነበሩ። እቲ ዝነበርዎ ገዛ ጥራይ ዘይኰነ፣ ውሽጦም'ውን ጸልማት ዝወሓጦ እዩ ነይሩ። እንታይ ወይስ ናበይ ከም ዘብሉ ሕርብት በሎም። ብቀትሩ ከሎ ኩሉ ጸልወመቶም። ፍርሓት ሞት ስለ ዝሓዞም ድማ ሓሳቦም ምቋም ስኢኑ ስቅ በሉ። ዝብልዎ ጠፍኦም። ብደገ ዝሰምዕዎ ድምጺ ናብኦም ዘቅነዐ እናመሰሎም፣ ኩሉ ሽጊሮም ስቅ በሉ። መዓልቲ ኰነ ለይቲ ካብቲ ካልእ ግዜ ኣዝዩ ዝነውሐ መሰሎም። ብፍርሒ ልቦም ተዘብሐ። ንየሱስ ዝወረዶ ጭካነ ኣብ ሓሳቦም እናተመላለሰ ከም ዝጃጅዉ ገበሮም። ሕሹሕ ዝብል ኩሉ የሰምብዶም ነበረ። ድሕሪ ተፈጸመ ጅማሬ፣ ድሕሪ ብኽያት ስሓቅ፣ ድሕሪ ውርደት ክብረት፣ ድሕሪ ሞት ህይወት፣ ድሕሪ ዕርቃን ምልባስ ከም ዘሎ ዘስተውዓለ ኣይነበረን። ኩሉ ነበረ ኰይኑ፣ ኣብ ትሕቲ "ተፈጸም" ዝተዓጽወ መሰሎም(ዮሃ20) ።
ብሓቂ ናይ የሱስ ታሪኽ ኣብ "ተፈጸም" እንተዘብቅዕ ነይሩ ካብ ኩሉ ሰብ ነደንግጽ ምዀና። ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ ሓጥያት ምሃለና። ባሮት ፍርሃት ድማ ምዀና። ንንብዓትና ዝእብድ ኣይምተረኽበን። ንማሕተም ዝፈትሕ ብቁዕ ክርከብ ስለ ዘይክእል ቀለብና ንብዓት ምኰነ። ህይወት ዘይመልእ ጎደሎ ምዀነ። መቅባሕባሕቲ፣ ከም ኣንፈታ ዘጥፍአት መርከብ ድማ ህይወት ፋሉል ምዀነና ነይሩ። ናብራ ብሉጓም ዘይግራሕ ቀይዲ ዘይብሉ ወጀሃላ ምዀነ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ተስፋ ዘይብልና፣ ካብ በሃማት እንስሳ ዘይንሓይሽ መዀንና። ተስፋ ስለ ዘይብልና ድማ፣ ከም ኩሉ ሰብ ንምንባር ምተፈነና። ንብልዕን ንመስተን ኣምላኽ ኹኑና ምበልና። ክብረትና ኣብ ነውርና ምገበርና። ሓሳብና ናይ ምድሪ ምዀነ። ንሓሳባትን ንድሌት ስጋና ምተገዛእና። ክብረትና ከም ናይ እንስሳ ምዀነ። "ተፈጸመ" ተባሂሉ ማጋረጃ እንተዝዕጾ፣ ህይወት መግደራ ምዀነ። ኣብ "ጽላሉ ባህ ኢሉኒ ተቀመጥኩ" ጽውጽዋይ ምዀነ። ኣብ ሃተውተው ምነበርና። ህይወት ድማ መጨረሽታ ዘይብሉ ዕንኪላሎ ምዀነ። ከምቲ ሰባኺ ዝበሎ ኩሉ ኣብ ትሕቲ "ኩሉ ናይ ከንቱነት ከንቱ እዩ" ኣብ ዝብል ምስተዓጽወ። ሰብ'ውን ምንባር ትርጉም ስኢንሉ፣ ናይ መጨረሽታ ተስፋኡ ብምሕላፍ ነፍሱ ምዀነት። ነዚ ክፍጽም ድማ ኣብ ውሽጡ ዝበኣሶ ኣይምሃለወን። ህይወት ኣንፈት ዘይብሉ ጸልማት ምዀነት። ጓሂ ኣብ ውሽጢ ምበዝሐ፣ ዘጸናንዕ ድማ ኣይምተረኽበን።
ንኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ፣ ድሕሪ "ተፈጸመ" ሓድሽ ታሪኽ ተጀሚሩ። የሱስ ድሕሪ ትንሳኤኡ ዝተዛረባ ናይ መጀመርታ ዘረባኡ ድማ "ሰላም ንዓኹም ይኹን" ዝብል እዩ ነይሩ። ነቶም ፍርሃት ዝዋሓጦም፣ ኩሉ ገና ብዕጽዉ ደበኽ በሎም። ኣይትፍርሁ ድማ በሎም። ኣይትፍራህ ዝብል ዘረባ ካብ የሱስ እንክወጽእ፣ ኩሉ ተቀንጢጡ ከም ሽደን ኣንበሳ ክትተብዕ እዩ ዝገብረኻ። ነቲ ጻውዒቱ ጠንጢኑ ናብ ናይ ቀደሙ ዝተመልሰ ጴጥሮስ ድማ፣ ከይተሓለሎ ተወሳኺ ዕድል ንምሃብ ናብቲ ዘንሰሓበሉ ቦታ ደኣ መጸ እምበር ጸውዕዎ ኣይበለን። ኣየ ፍቅሪ! ከምቲ ቀዳማይ ግዜ ክጽውዖ ከሎ ኣብ ጻዕሪ ዝረኸቦ ሕጂ'ውን ኣብ ጻዕሪ ረኸቦ። ነቲ ሓላፊ ክጽዕር ስለ ዘይፈተወ ሓድሽ ምጅማር ክገብረሉ ደልዩ፣ ተፍቅረኒ እንተኴንካ ኣባጊዔይ፣ ዕያውተይ ሓሉ ብምባል ተስፋኡ ኣሐደሰ። ንቶማስ እንተዀነ ድሕሪ ተፈጸመ ሓድሽ ምጅማር ከም ዘሎ ምስ ረኣኻ ዘይኰነ፣ ነቲ ዘይርአ ተስፋ ግበር ብምባል ትርር ዝበለ ግና ከኣ ፍቅሪ ዝተሓወሶ ዘረባ ተዛረቦ። ኣማኒ እምበር ዘይኣማኒ ኣይትኹን በሎ። ንሰብ ኤማሆስ እንተዀነ፣ ኣቱም ሕግን ነብያትን ዝበልዎ ልቦም ንምእማን ዝደንጎየ ዓያሱ ኢሉ ዘለፎም። ቃሉ ቆሪሱ ብምክፋል ድማ የዒንቶም ከፈተ። እቲ ዝመጽዎ ናይ ተስፋ ምቁራጽ መገዲ ድማ ክሳራ ምዃኑ ተረድኦም። ውሽጦም ስለ ዝነደዶም፣ ድሕሪ መፈጸምታ መጀመርታ ከም ዘሎ ንምብሳር በታ ዝመጽዋ ተመልሱ። ንማርያም ድማ ሓደ ኣገዳሲ ሕቶ ሓተታ፣ "ንምንታይ ትበኺ ኣለኺ"? በላ። ማርያም ተስፋ ዝገበረትሉ ዘብቅዐ ስለ ዝመሰላ ትበኪ ምንባራ ኣይተሰወሮን። ማርያም ግና ንየሱስ ከተለልዮ ዘይምኽኣላ ክሳብ ክንደይ ኣርሒቃ ምንባራ፣ ኣብ ሓሳብ ድማ ናይ "ተፈጸመ" መጋረጃ ተዘርግሑ ምንባ እዩ ዘመልኽት። የሱስ ግና፣ "ንምንታይ ነቲ ህያው ኣብ መንጎ ምውታን ትደልዮ ኣለኺ ብምባል፣ ክትረኽቦ ዘይከኣለት ኣብ ጌጋ ትደልዮ ምንባራ ምኻኑ ተዛረባ። እዚ ድማ ዓቢ ትምህርቲ እዩ። ብፍላይ እኳ ድኣ ብስማ ምስ ጸውዓ፣ ኩሉ ተገልሃላ። ኣዒንታ ተኸፊቱ ነቲ ድሕሪ ዝተፈጸመን ዘብቅዐን ዝግለጽ ምስ ረኣየቶ ንብዓታ ካብ የዒንታ ተደርዘ። ኣይትብከዪ፣ እቲ ህያው ነቲ ማሕተም ክፈትሖ ብቁዕ ኰይኑ ተረኺቡ ኣሎ ከም ዝበላ ስለ ዝመሰላ ውሽጣ ተሓደሰ።
የሱስ ንሱ ባዕሉ ህይወትን ትንሳኤን ምዃኑ መን የስተውዕሎ። ማርያምን ማርታን እንተዀና፣ ሓወን ምስ ሞተ "ተፈጸመ" ኢለን መደምደምታ ገበራሉ። ዝዀነ ብሓዘን ተቀበልኦ። የሱስ ምስ መጸ ኸኣ፣ ኣርባዕተ መዓልቲ ጌሩ ፈጺሙ ጨንዩ እዩ በለኦ። ተስፋ ቅብጸተን ድማ ተረኻሉ። ሓውኽን ኣይሞተን ምስ በለን እንተዀነ፣ ብዛዕባ ድሕሪ ሞት ዘሎ ህይወት ደኣ ሓሰባ እምበር፣ የሱስ ንዝሞተ፣ ዝተቀብጸ፣ መፈጻምታ ዝተገብሮ ትንሳኤ ምኻኑ ኣየስተውዓላን። ናይ ሰብ መፈጸምታ፣ ናይ የሱስ ግና መጀመርታ ምኳኑ ኣይተረድአንን። ሰብ ኢዱ ምስ ሃበ፣ የሱስ ስርሑ ከም ዝጅምር ኣይተሰወጠንን። ትንሳኤን ህይወትን ቦታ ዘይኰነ፣ የሱስ ባዕሉ ምኻኑ ኣይተሰወጠንን። ንሱ ኣብ ዘለዎ ድማ ትንሳኤ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ንሰብ ዘይውጻእ ኸረን ዝዀኖ፣ ንየሱስ ምኽንያት መግለጺ ክብሩ ምኻኑ ኣይበርሃለንን። የሱስ እንደገና ጅማሬ ምግባር ልማዱ እዩ። "ተፈጸመ"፣ ንዕኡ ሓድሽ ተጀመረ ማለት እዩ። ስለዚ እንሆ ሓድሽ ነገር እገብር ኣለኹ፣ ኣይተስተውዕልዋን ዲኹም ዝበለ። ሰብ ንምርዳእ ደንጓይ ስለ ዝዀነ እንተዘይኰይኑ፣ የሱስ ኩሉ ግዜ ድሕሪ "ተፈጸመ" "ኣብቅዐ" "ተስፋና ተቀብጸ" "ሞትና" "ተረሳዕና" "ተወድአ""ድሕሪ ሕጂ" ኣብ ዝብሃለሉ "ተጀመረ" "ህይወት" "ሓድሽ ተስፋ" "ተሓደሰ" "መሊኡ ኣንጀርበበ" ክብልን ክገብርን ልማዱ እዩ። ኣማኒ እምበር ዘይኣማኒ ኣይትኹን።
Posted by:
Samson Mehreteab
Jul 12, 2012
4 Comments
972 Views


text:
ተቓወምቲ ሓይልታት የመን ዝኾኑ ሑቲ፤ ኣብ ልዕሊ መርከብ ኩናት ሕቡራት ኢማራት መጥቓዕቲ ኣብ ዝፈጸሙሉ እዋን ክልተ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ህይወቶም ከምዝሰኣኑ ምንጭታት መድረኽ ካብ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ሓቢሮም። እቶም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ከም ኣካል ናይቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ምስ ኢማራት ዝገበሮ ውዕል ኣብ ሓለዋ ናይታ መርከብ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኢዮም።
ብዘይካ እዞም ክልተ ህይወቶም ዝሰኣኑ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ፤ ካልኦት 5 ኣባላት እውን በቲ መጥቓዕቲ ከምዝቖሰሉን ብሄሊኮፕተር ኢማራት ናብ ሆስፒታል ዓሰብ ከምእተወስዱን እቶም ምንጭታት ገሊጾም።
እቶም 2 ህይወቶም ዝሰኣኑ ይኹን፤ እቶም ዝቖሰሉ 5 ኣባላት ቀዳማይቲ ቦጦሎኒ ፍሉይ ሓይልታት ሓይሊ ባሕሪ ምንባሮም ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ኣብታ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ መርከብ፤ ብድምር 21 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ንሓለዋ ተዋፊሮም ከምዝነበሩ ገሊጾም።
እቶም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ብመልክዕ ደሞዝ ብኢማራት 1400 ዶላር ዝኽፈሉ ኮይኖም፤ እቲ ገንዘብ ተቐቢሎም ንወኪል ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ከምዘረክብዎ ይፍለጥ። መንግስቲ ሕቡራት እቲ ገንዘብ እቶም ሰባት ዝወስድዎ ከምዝመስሎ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እቶም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ክፍሊቶም ብቁጠባዊ ጉዳያት ከምዝውሰድ ንመኮንናት ሕቡራት ኢማራት እንተሓቢሮም ፤ ከቢድ መቕጻዕቲ ክወርዶም ሙኻኑ ብምክትል ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ መጠንቀቕታ ከምዝተወሃቡ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና ብዕለት 23 ሓምለ ክልተ ጃላቡ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ምስ ሰራዊት ሑቲ ወተሃደራዊ ግጥም ከምዘካየዳ ተሓቢሩ። ኣብዚ ምስ ሑቲ ዝተገበረ ወተሃደራዊ ግጭት 3 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ከምዝቖሰሉ ተፈሊጡ። ብመሰረት እቲ ካብ ምንጭታትና ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፤ ድሕሪ እቲ ግጭት እተን ናይ ኤርትራ ነኣሽቱ ጀላቡ ብሰንኪ እቲ ዝወረደን መጥቓዕቲ ኣብ ናይ ምጥሓል ደረጃ ከምዝበጽሓን ይኹን ግን ብደገፍ መራኽብ ኩናት ኢማራት ከምዝደሓናን ተፈሊጡ።
እቲ ብዕለት 23 ሓምለ ዝተኸሰተ ግጭት፤ ጀላቡ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ንመራኽብ ኩናት ኢማራት ንምሕላው ሩቲን ስለያዊ ዳህሳስ የካይዳሉ ኣብ ዝነበራ እዋን ዘጋጠመ ኢዩ። ተቓወምቲ ሑቲ፤ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኢማራትን ስዑዲያን ወጊኑ ወራሪ ሰራዊት ኣብ ሃገሩ ምልኣኹን፤ ወደባት ኤርትራ መዋፈሪ ናይተን ሰላማዊ ህዝቢ ዝቐትላ ነፈርቲ ውግእ ምግባሩን ኣዚዩ ኣቖጢዕዎም ምህላዉ ይፍለጥ።
ንዕምሪ ናይ ሓደ ውልቀ መላኺን ንሃብቲ ናይ ሓንቲ ስድራን ተባሂሉ ህይወት ንጹሃት መንእሰያት ኤርትራ ገንሸል ኪኸውን ምርኣይ ኣዚዩ ዘሕዝን ሙኻኑ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ህዝቢ ኤርትራን ደቁ ኣብ ዘይጉዳዮም ምእንቲ ዶላር ስድራቤት ፕረዚደንት ገንሸል ኪኾኑ ከፍቅድ ከምዘይግባእ ኣዘኻኺሮም።
ህዝቢ ኤርትራ ስንብራቱ ዘይሃሰሰ ናቱ ዝኣኽሎ ኩናትን መስዋእትን ዘሕለፈ ብሙኻኑ፤ ሕጂ ሓንቲ ትንፋስ እውን ትኹን እሞ ድማ ንዘይምኽኑይ ጉዳይ ክትሓልፍ ከፍቅድ ኣይግባእን ዝብል እምነት ናይ ብዙሓት ሰብኣዊነትን ሃገራውነትን ዘለዎም ሰባት ስምዒት ሙኻኑ ገሊጾም።
ኣብ ናይ ትማሊ ዜና ከምዝተገለጸ ዛጊድ ካብቲ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዝተረኸበ ገንዘብ ስድራ ቤት ፕረዚደንት ኢሳያስ ክሳብ 320 ሚልዮን ዝኸውን ገንዘብ ኣብ ቆጵሮስ ላርናካ ኣቐሚጦም ምህላዎም ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
መንግስቲ ሱዳን፡ ህግደፍ ብዝተፈላለየ ጉልባብ ኣብ ስለያዊ ስራሓት ኣዋፊርዎም ዘሎ ሰባት ይሃድን ከም ዘሎ ተገሊጹ።
ህግደፍ ልክዕ ከም ግዝኣቱ ናይ ጸጥታን ዘይሕጋዊ ንግድን መሓዋራቱ ዘርጊሑ፡ ብቁጠባ ክምዝምዛ፡ ብጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈላለዩ ገበናዊ ተግባራት ብምፍጻም፡ ፖለቲካዊ ምስላ ክሳብ ምብልሻው ዝበጽሕ ዝባኑ ቀሊዑ ክዕንድረላ ዝጸንሐ ሱዳን፡ ዘይተጸበዮ ኣደብ ግበር ዝብል መልእኽቲ ከመሓላልፈሉ ጀሚሩ ከም ዘሎ፡ ከም ጭቡጥ ኣብነት ከኣ ምስ ኤርትራ ዘራኽብ መንገዲ ከም ዝተዓጸወን ካብ’ታ ሃገር ዝወጽእ ዘሎ ዜናዊ ሓበሬታ የረጋግጽ።
መንግስቲ ሱዳን ብወገን ኤርትራ ብደረጃ መንግስቲ ካብ ሃገሩ ዝወጽእን ናብ ሃገሩ ዝኣቱን ዘይሕጋዊ ንግድን ካልእ ብከቢድ ገበን ዘሐትት ተግባራትን ንምቁጽጻርን ጸጥታኡ ንምውሓስን ዶቡ ኣብ ብምዕጻው ጥራሕ ከይተደረተ፡ ኣብ ልዕሊ መሓውር ስለያ ህግደፍ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ምውሳዱ፡ ኣብ ጉጅለ ህግደፍ ራዕዲ ፈጢሩ ከም ዘሎ፡ ኢሳያስ ናብ ግብጺ ዘብዘብ ምባሉ ከኣ ጽዑቕ መግለጺ ናይ ውሽጣዊ ተርባጹ ምዃኑን እቲ ዜና ይሕብር።
ገለ ካብ’ቶም ኣብ ዘይሃገሮም ስለያዊ ስራሓት ኣብ ምክያድ ተዋፊሮም ዘለው ዕሱባት ህግደፍ፡ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይ ወርሒ ጥሪ 2018 ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከም ዘለው፡ እቲ ናይ ምቁጽጻር ሃደን ድማ ይቕጽል ከምዘሎን ተፈሊጡ።
ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ክንዲ ዝሓፍር፡ ተገልቢጡ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ብኣሉታን ፕሮፖጋንዳዊ ወፍርን ክሓብኦ’ኳ ይፍትን እንተሃለወ፡ ኣስታት ናብ ክልተ ሽሕ ዝጽግዑ ወተሃደራት ግብጺ፡ ኣብ ማርሳ ተኽላይ፡ ሂምቦል፡ ከርከበት፡ ሳዋ ክንቀሳቐሱ ከም ዝተራእዩ፡ ማእከላይ መዋፈሪኦም ማርሳ ተኽላይ ምዃኑን ዘይወግዓውያን ምንጭታት ገልጹ።
መንግስቲ ግብጺ ወተሃደራቱ ኣብ መሬት ኤርትራ ዘስፍረሉ ዘሎ ምኽንንያት፡ ኣብ ኤርትራ ፍሉይ ቁጠባዊ ረብሓ ስለ ዘለዎ ዘይኮነስ፡ ምስ ሱዳን ዝምድናኡ ሓርፊፉ ስለዘሎ፡ ከምኡ’ውን ብምኽንያት ዲጋ ኣባይ ምስ ኢትዮጵያ ስለዘይተቓደወ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ሰሪቱ፡ ንጉጅለ ህግደፍ ገንዘባውን ዓይነታውን ደገፋት እናሃበ፡ ብሓደ መደባይ ንተቓወምቲ መንግስቲ ሱዳን ብምዕጣቕ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሱዳን ተጽዕኖ ንምፍጣር፡ ብካልእ ከኣ ብህይወት ኤርትራውያን ወተሃደራት ህግደፍ ሰላምን ጸጥታን ኢትዮጵያ ንምህዋኽ ዝዓለመ’ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወሃብቲ ርእይቶ ይገልጹ።
ብውድቀት ኤርትራ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ጥራሕ ዘይኮነ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ከም ህዝቢ ናይ ታሪኽ ተሓታቲ ክኸውን’ዩ ተባሂሉ።
ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ ብቐጥታ ንሃገርና ብኣሉታ ዝጸሉ ሓድሽ ምዕባሌታት ይረአ ከም ዘሎ፡ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ድማ ኣካል ናይ’ቲ ኣሉታዊ ምዕባለ ብምዃኑ፡ ንህዝቢ ዝኾነ ሓበሬታ ስለዘይህብ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳዩ ክንሱ ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሉ፡ ብከምዚ ኣገባብ እንተቐጺሉ ድማ፡ ስዒቡ ብዝመጽእ ሃገራዊ ውድቀት ተሓታቲ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ናይ ታሪኽ ተሓታቲ ካብ ምዃን ከምልጥ ከምዘይኽእል ረድዮ መድረኽ ብ9 ጥሪ 2018 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜናዊ ሓበሬታ ኣፍሊጣ።
ኣብ መንጎ ግብጽን ሱዳንን፣ ኣብ መንጎ ጉጅለ ህግደፍን መንግስቲ ሱዳንን ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ጥዑይ ፖለቲካዊ ሽርክነት ዝተሰረተ ዝምድና ከምዘይነበረ፡ ወግዓዊ ናይ ቃላት ምምልላስ ዘይስመዓሉ፡ ግን ከኣ ክሳብ ገዚፍ ወተሃደራዊ ምቅርራባት ኣብ ዶባት ዝረኣየሉ ኩነታት ተፈጢሩ ምህላው፡ እዚ ምቅርራባት’ዚ ካብ’ዚ ዘለዎ እንተማዕቢሉ ከኣ ቀዳማይ ተጎዳኢ ህዝቢ ኤርትራን ሃገረ ኤርትራን ምዃኑ፡ በዚ ከኣ ህዝቢ ብሰንኪ ሓያል ውደባ ፈጢሩ ነቲ መንግስትኻ’የ እናበለ ናብ ውድቀት ዝምረሖ ዘሎ ጉጅለ ዘይምቅዋሙ ካብ ተሓታትነት ከምልጥ ከምዘይኽእል ሓቢራ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 12-01-2018


text:
አብዚ ሓዲስ ዓመት አምላኽ ጸግኡን በረኸቱን ሂቡ ብሩኽ ዓመት ክገብረልና፥ ናይ ሰላም ፍቕሪ ሕድገት ዓመት ክገብረልና እናተመነኹ ንኹልኹም ርሑስ ሓዲስ ዓመት እብል። አምላኽ አብ ሕይወት ነፍስወከፍ ቦታ ረኺቡ ክመርሓና እሞ ዓለምና ሰላም ስኒት ዝሰፈና ኮይና ጽጉም ዝርድአላ ሕሙም ዝሕከመላን ዝሓውየላን ሕዙን ዝጸናንዓላ፥ ጽቡቕ ሃረር ዝብል ድላዩን ዝተመነዮን ዝረኽበላ ይግበረልና። ንኹሉ ካብ ምጅማሩ ብሰላም ክትጅምሮ እንከሎኻ ብሩህ ተስፋ አሎ ስለዚ ብሰናይ ትምኒት ዓመትና ንጅምር አሎና እሞ ብጽቡቕ አጀሚሩ ብጽቡቕ አብ ፍጻሜ ዓመት የብጽሓን። አብ ነነድሕድና ብአካል ብተለፎን ብመልእኽቲ ርሑስ ሓዲስ ዓመት ናይ ሰላም ናይ ፍቕሪ ዓመት ይግበረልና ክንብል ከሎና ብቃል ጥራሕ ዘይኮነ ናይ ሓቂ ሰባኺ ሰላም ድየ መልእኽቲ ሰላም አብጽሕ ዘሎኹ እናበልና ናይ ሓቂ ሰናይ ትምኒት ንመነ፥ ሽዑ አቦ ሰላም አምላኽና ሰላሙ ክህበና እዩ።
ሓዲስ ዓመት ሃገርና አብ ወርኂ መስከረም ይጀምር፥ እዚ አብ ፍሉይ ትርጉም ተመስሪቱ እዩ ዝጅምር፥ በዚ ወርኂ ኩሉ ፍጡር ሓዲስ መልክዕ ይሕዝ፥ ዘራእቲ ኩሉ አብ ፍረ በጺሑ ሰብ ብተስፋ ፍረ ጻማኡ ይጽበ፥ ዕምባባታት ረጊፉ አብ ፍረ ይበጽሕ። እንስሳ ጽቡቕ ይረአያ፥ ኩሉ ተሓዲሱ ይርአ። አብ ወርሒ መስከረም ከም ባህልና መርዓ፥ ተስካር ምስ እቶት ተራእዩ ሽዑ ይቝጸር፥ ዓበይቲ ውሳኔታት አብ ወርሒ መስከረም ይሕሰብ፥ ትምህርቲ አብ መስከረም ይኽፈት፥ ብሓጺሩ አብ ማሕበራዊ ሕይወት ብዙሕ ነገራት ይፍጸም። መስከረም ፈላሚት ዓመት ስለ ዝኾነት ብሓዲስ መንፈስን ርድኢትን ክትጅምር እንከላ ጥራሕ እዩ ትርጉም ዝህልዋ። ሓንቲ ከይሓሰብና ወይ ከይገበርና ሕይወትና ዓመት ይቖጽር ከይህሉ ክንጥንቀቕ አሎና።
ንሓዲስ ዓመት ኩሉ ሰብ ሓዊ እናተሳገረ ይጅምሮ ሆየ ሆየ እናበሉ መንእሰያትን ዓበይቲ ዓድን ንታቦት ሰለስተ ሳዕ ሆየ ሆየ እናበሉ ይዞሩ፥ አብ አፍደገ ቤተ ክርስትያን ቆይሞም እግዚኦታ ይደግሙ አብ ገለ ዓድታት ቅዱስ ቍርባን አውጺኦም ቡራኬ ይገብሩ ክርስቶስ ባዕሉ ነዚአ ዓመት ብጽቡቕ ባሪኹ ከጀምሮም ምእንቲ ብሓደ ልቢ ይምህለሉ። አብ ነፍሲ ወከፍ ገዛ አብ አፍደገ ብቆልቋል ዝነድድ ሓዊ ይሳገሩ እዚ ኸአ ነዚ ዝሓለፈ ዓመት ብሓዊ አምሳል ከም ዝሰገርዎ ከመልክት እዩ። ዓኾኻይ ዓኾኻይ ሓዊ ሓምለ ውጻእ ሓዊ ሃንስ መስቀለ እቶ እናበለ ሓደ ካብቶም ስድራ አብ ገዛ ሰለስተሳዕ ሓዊ ሒዙ ይአቱን ይወጽእን። ብሓቂ በዚ ዕለት ሓዲስ ሰዊት ዕፉን፥ አደጉራን ካልእን ይብላዕ መዓር ንህቢ ይብርበር ከምኡ ከብቲ ወሊደን ጸባ መሊኡ ዘልኦ ንዘይብሉ የካፍል። ሓራስ እንተላ ብፍሉይ ትብጻሕን ህያብ ትውሃብን፥ ወርኂ መስከረም ብፍላይ ባሕቲ መስከረም ፍሉይ ጸጋ ዘልአ ሰባት አብ ነነድሕድና ፍቕሪ እነርእየላ ንአምላኽ እነመስግነላ ፍልይቲ ወርኂ እያ። አብዚ ዕለት ኩሉ ልብሲ ሃገር ለቢሱ ንዝተጋገዮ ብንስሓ ምስ አምላኽን ሰብን ዕርቂ ይገብር፥ ቅዳሴ ይሰምዕ፥ ኩሉ ሰብ ሓዲስ ክዳን ይለብስ ንዝርኢ ኩሉ ብርሃን እዩ። መዓልቲ ሓዲስ ዓመት መላእ ሃገር መንፈስ አምላኽ ለቢሳ ትውዕል እንተበልና ምግናን አይኮነን። አብ ታሪኽ ሃገርና እውን ምእንቲ መሰልን ነጻነትን አቦታትና ጎነጽ ዝጀመሩላ ፍልይቲ ወርኂ ጉዕዞ ንነጻነት ሃገር ዝጀመርት ክብርቲ ወርኂ እያ።
ንነጻነትን ሓርነትን ዝጀመረ ጉዕዞ ቃልሲ ዛዚሙ ድሮ ናይ 26 ዓመት ነጻነት አብዒልና እሞ ከምቲ ዝተመነናዮ እንተ አሊና ክነመስግን፥ ጎዲልና እንተ አሊና ክንሳሕ ዝሕግዝ ጊዜ እዩ እዚ እውን። ብርግጽ ብዙሕ ክፍታሕ ዘልኦ ጸገማት አሎና፥ ሰባት ካብ ዓዶም ክሃድሙ እሞ ንሞት አብ በረኻን አብ ኢድ ጨካናት ሰባት ክአትዉ ድሕሪ ዘይብሉሉ አብ ነነድሕድና ምጭኽኻን አብ ታሪኽና ርኢናዮ ዘይንፈልጥ ይርአ አሎ፥ ምጥልላም ምክሕሓድን በዚሑ ኩሉ ዝሓሚ ኮይኑ ስለዚ ኵልና አብ ልብና ክንአቱ የድሊ። መልእኽቲ ሓዲሽ ዓመት ንጉድለት ካልኦት ዘይ ኮነ ንጉድለትካ ክትርኢ እዩ ዝሕግዝ።
ብምጭኽኻን ወይ ብኽፍአት ዝሓልፈሉ የለን ንግዚኡ ከታልል ይክአል ይኸውን አብ መጨረሻ ግን ሓቂ ክትወጽእ እያ ስለዚ ንሓቂ ዝሓዘ እሞ ነቲ አምላኽ ዝደልዮ ዝገበረ ጥራሕ እዩ ዝዕወት። ሓዲስ ዓመትና ነዚ ርድኢት ገርና ክንአትዎ ከሎና አምላኽ ምሳና አሎ።
ዓመትና ብብዓል ቅዱስ ዮሓንስ ይጅምር፥ ቅ. ዮሓንስ ናይ ብሉይ ኪዳን ዓጻዊ መወዳእታ ነብይ፥ ናይ ሓዲስ ኪዳን ከፋቲ ናይ ክርስቶስ ፊተውራሪ ቃል አዋጂ ነጋሪ እዩ። ንሰባት ክንስሑ አብ መገዲ አምላኽ ክምለሱ ዓው ኢሉ ዝሰበኸ እዩ። ሕይወቱን ቃላቱን ፍሉይ ተዘክሮ አብ ናይ ነፍስወከፍ አልኦ። አብ ሕይወትና ተመሊስና ከመሎኹ ኢልና ሕልናና ክንሓትት እሞ አብ መአዲ አምላኽ ክንምለስ ሰላም ክንገብር ፍቕሪ ክነብዝሕ ንዝበደለ ሓውናን ሓፍትናን ምሒርና ክንክእል ዘዘኻኽር ብዓል ኢና እነብዕል ዘሎና። ቅ. ዮሓንስ ካብ መጀመርያ ሕይወቱ ንመድኃኒና ክርስቶስ መን ምዃኑ አለልዩ ዝኸአለ እዩ። ንደቂ እስራኤል አብ ሓቀኛ መገዲ ክምለሱ መገዲ አምላኽ ክሕዙ ብድፍረት ዝሰበኸ እዩ። ሓደ እዋን ብመገዲ ክኸይድ እንከሎ ንኢየሱስ ምስረአዮ “እንሆ በግዕ እግዚአብሔር ኃጢአት ዓለም ዝሓድግ እናበለ” ንአርድእቱ አብ ኢየሱስ ክኸዱ ሓቢሩ። ንስኻ እቲ መስሕ ዲኻ ተባሂሉ ምስተሓተ አነ ስራኽ አስእኑ ክፈትሕ ዘይክእል እየ እናበለ ምስ ምሉእ ትሕትና ተዛሪቡ። አብ መወዳእታ ንሄረዱስ መራሕ ሃገር ንሰይቲ ሓዉ ብዘይግቡእ ስለ ዘእተዋ ብድፍረት ኃጢአቱን ሕጊ ምፍራሱን ብዘይፍርሒ ተዛሪብዎ በዚ ምኽንያት ከአ ብሰማዕትነት መይቱ።
ሕይወት ቅዱስ ዮውሃንስ ንነንፍስ ወከፍና አብ ሕይወትና ክንገብሮ ዝግብአና ፍሉይ መልእኽቲ የመሓላልፈልና፥
ንሰባት አብ ኢየሱስ ክነብጽሕ። ብዙሓት አብ ሕይወቶም ንኢየሱስ ዘይፈልጡ ወይ ዘኪሮም ዘይፈልጡ አለዉ ከም ዮውሃንስ ኮና ክንሕግዞም ክነዘኻኽሮም ትሑዛት ኢና። ዝተበእሱ ክንዓርቕ፥ ዝጠመዩ ክንዕንግል፥ ዝዓረቝ ክነልብስ ከሎና ስራሕ ኢየሱስ ንገብር አሎና። ዓለምና ሎሚ ኢየሱስ ዝጠፍአ ኮይና እያ እትርአየካ። ሰብ አብ ክፍአትን ጥልመትን ክሕደትን አብ ነነድሕዱ ክም እንስሳ ክባላዕ ንርኢ አሎና። እሞ ሎሚ ነዛ ሃለዋታ አጥፊአ ዘላ ዓለምና ነቲ ወሃብ ሕይወት ኢየሱስ ከምእትርኢ እንገብራ ንሕና ስለ ዝኾና ምስ ዮውሃንስ ኮና ተመለሱ ንኢየሱስ ርአዩ አብ ሕይወት ክትነብሩ እናበልና ንስብከት ንበገስ።
ንሓቂ ዓው ኢልና ብዘይ ፍርሒ ክንሰብኽ። አብ ገለ እዋን ብፍርሒ ብምስካፍ ወይ ግላዊ ጥቕሚ ብምርአይ ንሓቂ ክንዛረብ ንፈርሕ። ንኽፉእ እናረአናዮ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ከም ዘይረኤና ንኸውን። ቅ. ዮሓንስ ንመራሕ ሃገር ክምሕርን ክቐትልን ዝኽእል ኃጢአቱ ዓው ኢሉ ነጊርዎ። ፍርኂ ዝገደደ ጉድአት እዩ ዘምጽእ። ክርስቶስ ምእንቲ ሓቂ አብ መስቀል መይቱ፥ ብዙሓት ሰማዕታት ንሓቂ ክምስክሩ ሕይወቶም አሕሊፎም። ሎሚ ንሕና ምናልባት ናይ ደም መስዋዕቲ ንሕተት አይንኸውንን እንተኾነ አብ ዕለታዊ ሕይወትና ንኽፍአት ንዝጋገዩ ከምኡ ጉድአት እናረኤና ሱቕ እንተበልና አባና ሓቂ የላን ስለዚ አብ ሕይወትና ዘራእቲ ሓቂ ክንከውን ንሕተት አሎና። ቃልና እወ እወ ወይ አይኮነን አይኮነን ክኸውን እዩ ዝደሊ መድኅና። ብፍላይ ንመቕርብና አብ ጌጋ ክንርእዮም ከሎና ንሓቂ ከይንደፍን ምጥንቃቕ የድሊ፥ ወገነይ ወዲ ዓደይ ሓወይ/ሓፍተይ ኢልካ ንሓቂ ምድፋን ካብ አምላኽ የርሕቐና። አብ መጨረሽታ ሕይወትና ባዕልና ብዝገበርናዮ ተሓተቲ ባዕልና ኢና እምበር አብ ክንዳና ወይ ስለ ካልእ ዝገበርናዮ አይኮነን እንሕተቶ ንሓቂ ሒዝና ክንጉዓዝ ሕይወትና ስንቂ ንመጻኢ አስኒቕና ንምራሕ።
ንስሓ ክንገብር። ሓደ ካብቲ መለልዪ ቅ. ዮሃንስ ተነስሑ ብኃጢአትኩም ተአመኑ እናበለ ናይ እዋኑ ሰባት ክገብርዎ ዝግብኦም ምሕባር እዩ። ሎሚ አብ ሕይወት ሰባት እንተ ረኤና አብ መንበር ንስሓ ዝርአዩ ውሑዳት እዮም። ኃጢአትን ዘይኃጢአትን ፈሊና ክንርኢ ዘጸገመና እዩ ዝመስል ዘሎ እንተኾነ ኃጢአትን አምላኽን ብሓደ ክነብሩ አይክአልን እዩ። አሕዋተይ ንንስሓ ደፊርና ክንአትዎ አሎና። ኃጢአት የብለይን ኢልና ንሕይወትና አተዓሻሺና አይንንበር፥ ሎሚ አብ አምላኽ እንምለሰላ መዓልቲ እያ። አብ ልብና አብ ሕይወትና አቲና ኃጢአትና ርኢና ተደፊእና ምሓረና ጥፉእ ወድኻ/ጓልካ መጺኤ አሎኹ ንበሎ። ምስ አምላኽን ሰብን ዕርቂ ገርና ዓመትና ብሰላም ብፍቕሪ ብቅድስና ክንጅምሮ እዋኑ እዩ።
አብ ሕይወትና ብትሕትና ምንባር። ቅዱስ ዮውሃንስ ብትሕትንኡ እዩ ዝፍለጥ። ክዳኑ ጽጕሪ በግዕ፥ መግቡ ምዓር ጽገናይ፥ እዩ ነሩ። ሰባት በቲ ሕይወቱን ትሕትንኡን ይሰምዕዎ ነሮም። ንስኻ እቲ መስሕ ዲኻ ኢሎም ምስ ሓተትዎ አነ አይኮንኩንኩን እናበለ ብትሕትና መን መዃኑ ገሊጹ። ነቲ ሓቀኛ መንነቱ አቢርሁ ገሊጹ። አብዚ ሓዲስ ዓመት ሓደ ክንለብሶ ዘሎና ትሕትና እዩ። ንትዕቢት ካባና ክንአሊ። አነ ዝብል ጥራሕ ከይሓዝና ብትሕትና ሕይወትና ክንመርሕ። ሰብ ብትሕትና ብርሕራሔ ሕይወቱ ክመርሕ እንከሎ መገዲ አምላኽ አይጠፍኦን እዩ። ትሑት ሕይወት ንርእስኻ መን ምዃንካ የፍልጠካ። ትዕቢት ንሰብ ካብ አምላኽን ካብ ሰብ የርሕቖ። ዕቡይ ሰብ ንሓዉ ሓፍቱ ርእዩ አይክእልን እዩ አብ ርእሱ ጥራሕ ይጥምት ብካልኦት አይግድሶን አብ ገለ እዋን አብ ስድራ አብ ስራሕ አብ ቤተ ክርስትያን አብ ማሕበር ትዕቢት እንተ አተወ ሰይጣን ተዓዊቱ አሎ። ብትዕቢት ብመጀመርያ እትጥቃዕ ፍቕሪ እያ፥ ፍቕሪ ሓውና ሓፍትና ሓዳርና ቤተ ሰብና ቤተ ክርስትያና ነጥፍእ። ስለዚ ንኹሉ ሰናይ ክገብረልና ትሕትና ንልበስ። ካብ ንአይ ክጥዕመኒ ሓወይ ሓፍተይ ክጥዕሞም ንበል።
ሓዲሽ ዓመትና እምብአር ምስ ዮሓንስ ክንጀምሮ ከሎና መንፈስ ዮሓንስ አባና ክሓድር ምእንቲ እዩ። አብዛ እንሕዛ ዘሎና ዓመት አምላኽ ምሳና አብ ልብና አብ ሕይወትና ክሓድር እሞ ሰላም ፍቕሪ ስኒት አብ መንጎና ክነግስ። ኦ እግዚአብሔር አምላኽና አብዚ ዓመት አብ እንጅምረሉ ዘሎና እዋን መገድኻ ሒዝና ክንጉዓዝ ንሓቂ ክንለብስ ፍቕርኻን ፍቕሪ አሕዋትን እነዘውትር ኮነ ክንጉዓዝ ሓግዘና። ንኹሉ ስራሕና ርክብና ባርኮ፥ አፍረይቲ ኮና ክንርከብ ሓግዘና ንበሎ።
ማርያም አብ ኩሉ ሓዲስ ነገር ፈላሚት ኩሉ ገርና ክንወስዳ ይጠቕመና እዩ። ተፈጥሮና ሳልኣ እዩ ተሓዲሱ። ክርስቶስ ብአአ አቢሉ አብ መንጎና ሓዲሩ፥ ሎሚ እውን ነዚ ሓዲስ ዓመት አብ መንጎና ኮይኑ ክባርኸና ምሳና ክሓድር ለምንልና ንበላ። አብ ጎርጎሮሳዊ አቆጻጽራ ሓዲስ ዓመት ብምብዓል ማርያም ይጅምርዎ እዚ ኸአ ተራ ማርያም አብ ግምት ብምእታው እዩ ስለዚ ምስ ማርያም ሕይወትና ስራሕና ተልእኮና ክንጀምር ከሎና ጸጋ፥ ዓወት፥ ስኒት እዩ ዝበዝሕ እሞ ንማርያም አደና ኮንኪ ምርሕና ልምንልና ንበላ።
ምርቓ ዓድና “ማርያም ምስ ወዳ ተሰኒኻ/ኺ” ዝብል ብሓቂ ትርጉም አልኦ እሞ ነዚ ዓመት ምስ ማርያም ንጀምሮ ድላይ ወዳ ክንገብርን አብ ዘልኦ መታን ክተብጽሓና።
ርሑስ ሓዲስ ዓመትን ብዓል ቅዱስ ዮሓንስ ዓመት ሰላምን ፍቕርን ገሩ ሰናይ ዘመን ይብረቐልና። አብ ዓድናን ዓለምናን ሰላሙ የውርደልና።
ብሩኽ ሓዲሽ ዓመት!
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ህዝብና ፍትሒ ሓሪሙዎ፡ህሮሩማ ምረትን ጭቆናን ኣቃጺሉዎ ሃለዋቱ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ኣሻቓሊ እናኾነ ይኸይድ ኣሎ።እዚ ኣብ ትሕቲ ዝኸፍአ ደረጃ መነባብሮ፡ማሕንቖታት ምስኣን ቀረብ መሰረታዊ ነገራት፡ዝጋዕዘየ ምሕደራ፡ዘይምህላው ነጻ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ መሰል፡ዘይብቑዕን ቀረብ መድሃኒትን መሰረታዊ ናይ ላብራቶሪ ኣገልግሎት እኳ ዘይብሉ ልሙስ ኣገልግሎት ጥዕና፡ዘይብቑዕ ደረጃ ዘለዎ ስርዓት ትምህርቲ፡ሞት ናይቲ ዓንዲ ሕቖ ቁጠባ ዝኾነ ጽላት ህንጻን ተነጊሩ ክውዳእ ዘይክእል ባርባራዊ ኣትሓሕዛ ናይቲ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ስርዓትን ተወሲኹዎ ህዝቢ ኣብ ዝተሓተ ሃለዋትን፡ቀቢጸ ተስፋን ፡ማእለያ ዘይብሉ ስደትን፡ ተሸሚሙ ይርከብ።
ልዕሊ’ዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ድማ እቲ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ፍርሒ ንህዝብና ናብ ምልማስ ገጹ ይወስዶ ኣሎ።ከመይ’ሲ ኣይኮነን ጌርካ ሓሲብካ ተባሂሉ’ዉን ግዳይ ማእሰርቲን ስቓይን ስለዝኸውን።ኣብ ነፍሲ ወከፍ ገዛን፡ኦፊስን፡መዘናግዒ ቦታታትን ኣእዛን ናይቲ ስርዓት ተዋፊረን ንህብና ከም መልኣከሞት ደድሕሪኡ ይስዕባ ኣለዋ።እዘን ኣእዛን ምስ ተዛረባ ስቓይን መግረፍትን ክሳብ ሞት’ዉን ስለዝጽውዓ መልኣከሞት ምባል ማዕቀነን’ዩ።ስለዚ ህዝብና ኣብ ከመይ ዝበለ ታኼላ ናይ ፍርሂን ሓድሕድ ዘይምትእምማንን ከም ዝርከብ ንምግማቱ ኣይጽግምን።እቲ ዘሕዝን ግን ህዝብና ተወጺዑን ተሸቑሪሩን ዝነብረሉ ዘሎ ዓዲ ፡ዓዲ ጓና ዘይኮነስ ደም ደቁ ከፊሉ፡ተወፍዩን ተቓሊሱን ዘምጽኦ ገዛእ ዓዱን መረበቱን ምዃኑ’ዩ።
እዚ ሞራል ኣልቦ ዝኾነ ፡ልቡ ዝተሰብረ ህዝቢ እምበኣር ናይ ምውሳንን ነገራት ናይ ምልዋጥን ዓቕሙ በቱ ስርዓት ተመንዚዑ ይርከብ።ትንፋስ ረኺቡ ከይሓስብ ድማ ብማሕንቖታት ቁጠባ፡መፈጸምታን ሩፍታን ብዘይብሉ ኣእላፍ ሪጋታት፡ግዱድ ዕስክርናን ታዕሊምን፡…… ጅሆ ተታሒዙ ነዛ ሩሑ ጥራይ ዓቂቡ ሰለይ ከም ዝብል ይግበር ኣሎ።
እምበኣር እዚ ህዝቢ ምንጪ ትብዓቱን ተስፍኡን ካብቶም ኣብ ገግዚኡ ካብ መንጋጋ ናይዚ ስርዓት ኣምሊጦም ዝወጹ ደቁ ኮይኑ ወግሐ ጸብሐ ድሃይ ንጥፈታቶም የጣይቕ ኣሎ።ነዚ ሞራሉ ተሰይሩ ሓይሉ ድማ ተዳኺሙ ዝሳለ ዘሎ ህዝቢ ድርዒ ክኾንዎን ተስፋ ክህቡዎን፡ሓይሉ ከሐድሱን ዝኽእሉ፡ነቲ ከስምዖ ዘይክእል ዝተዓብሰ ዛንትኡ ዓው ኢሎም ከቃልሑ ዝኽእሉ፡ነቲ ስርዓት ናይ ደገ መሓውሩ ከዳኽሙ ዝኽእሉ፡ ሓቢሮም ድርብ ሓይሊ ክኾንዎ ዝኽእሉ’ዉን ንሳቶም’ዮም።
እዞም ተቢዖም ኣብ ምድላይ ፍትሒን ሓርነትን ተጸሚዶም ዝዓዩ ዘለዉ ውሉዳቱ ድማ ነዚ ተገንዚቦም ክገብሩዎ ዝግባእ ብዙሕ ነገር ኣሎ።ቀዳማይን ቀንዲን ዘለዎም ፍልልያት ኣጽቢቢም፡ብሓደ ከስርሖም ዝኽእል ምጽውዋር ኣጥርዮም፡ኣብ ጉዳይ ሃገር ድማ ውልቃዊ ዕላማታቶምን ትምኒታቶምን ኣወንዚፎም ሕቶታትን ጠለባትን ህዝቢ ኣቐዲሞም፡ናይ ፍቕሪን ስኒትን ጉዕዞ ክጉዓዙን ክሰምሩን፡ንዝፍጠር ጎርጽታት ኣብ ካልእ ደረጃ ከይዓረገ ንንፋስ ከይሃቡ ብወግዒ ህዝቦም ብዕርቂ ክኣልዩ ፡ንዘለዎን ጸጋታት ኣሚኖም፡ ንዝረኸቡዎ ባይታ ብግቡእ ተጠቂሞም ፡ዝተሰርቀ ኩለንትናዊ ክብሮም ከምልሱን፡ ነታ ብዘይ ወግዒን ክብሪን ብዘይ ባይቶን ዓንዲ ቅዋምን ፡ብዘይ ተሓታትነትን ቅኑዕ ፍርዲን ኣንፈታ ስሒታ ትርከብ ወላዲት ሃገሮምን ነቲ ሞሳ ኢዱ ዘይረኸበ ህዝቦም ድማ ንፋስ ሓርነት ከስተማቕር ባብ ከርሕዉን፡ ንህዝቦም ምንጪ ሓይሊን ሞራልን ክኾኑን፡ነቲ ዝጸምእዎ ሓርነት ድማ ከቀላጥፉን ሃንቀውታ ህዝቢ’ዩ።
©ሰምሃር ገብረስላሴ


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 10 guests and no members online
- Details
- Written by ምምሕዳር
እንቋዕ ናብ ደሞክራሲያ.ኦርግ ብደሓን መጻእኩም Welcome to Democrasia.Org
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እቲ ዝዓበየ ገንዘብ ባንኪ ዓለም ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ንዝትግበሩ ስራሕቲ ክውዕል እዩ።
ባንኪ ዓለም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንዝርከቡ ግዳያት ድርቂ ንምሕጋዝ ዝርዝር መደባት ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ገይሩ።እቲ ዝዓበየ ፃዕሪ ኣብ ሱማሊያ ከይኮነስ ኣብ ኢትዮጵያን ኬንያን ከምዝኾነ ተፈአሊጡ’ሎ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ማለት እውን ናይ ኤርትራ፡ኬንያ፡ሩዋንዳን ሱማሊያን ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጆሃንስ ዛት ከምዝገለፅዎ ንቶም ኣብ ሱማሊያ፡ኢትዮጵያን ኬንያን ብድርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ዝውዕል ልዕሊ 600 ሚሊዮን ዶላር ቀሪቡ’ሎ።
ካብዚ ትሽዓተ ሚሊዮን ዶላር ጥራሕ ነታ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ብድርቂ ኣዕሪያ ንዝተጠቕዐት ሃገር ሱማሊያ ንሓደጋ ረድኤት ዝውዕል እዩ ክኸውን።
እቲ ሽግር ምስኣን መእተዊ መንገዲ እዩ ዝበሉ ዛት’’ኣብ ሱማሊያ ዘሎ ተዃሳሓይንት ንሰብኣዊ ትካላትን መሻርኽቲ ልምዓትን ምንቅስቓሶም ክውሰን ስለዝገበሮ ነቲ ኩነታት ምላሽ ንምሃብ ኣሸጋሪ ገይርዎ’ሎ’’ኢሎም።
እቲ ዝዓበየ ገንዘብ ባንኪ ዓለም ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ንዝትግበሩ ስራሕቲ ክውዕል እዩ።
ባንኪ ዓለም ምስ ካልኦት ለገስቲ ብምዃን ኣብ ኢትዮጵያ ነዊሕ ታሪኽ ኣለዎ።ኣብታ ሃገር 7.5 ሚሊዮን ህዝቢ ዝሓቖፈ ሰፍት ኔት ተባሂሉ ንዝፅዋዕ ፕሮጀክት ዝውዕል 850 ሚሊዮን ዶላር ሓጊዙ’ሎ።
ዛት እቲ ባንኪ ኣብ ኬንያ ሓዊሱ ተመሳሳሊ ፕሮጀክት ዝውዕል ተወሳኺ ገንዘብ ይምድብ ኣሎ ኢሎም።እቲ ፕሮጀክት በቲ ድርቂ ንዝትጠቕዑ ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ሰባት ዘለዎም ትሑት ኣታዊ ንምድጋፍ ዝዓለመ እዩ ኢሎም።
ካብቲ ንህፁፅ ሓገዝ ዝተመደበ ገንዘብ 267 ሚሊዮን ዶላር ኣብዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ንዝፍፀሙ ስራሕቲ ሕውየት ቁጠባ ዝውዕል እዩ።330 ሚሊዮን ዶላር ድማ ኣብ ፕሮጀክትታት ሕርሻን ማይን ዝምወል ሓዊሱ ንመደባት ዳግመ ሕውየት ድርቂ ዝውዕል እዩ።
ናይ ባንኪ ዓለም ንፁር መልእኽቲ ድርቂ መናብርቲ ምብራቕ ኣፍሪካ ኮይኑ ክቕፅል እዩ ዝብል እዩ።ለውጢ ኩነታት ኣየር ነቲ ድርቂ ከቢድ እናገበሮ ይርከብ ዝበሉ ዛት ‘’ኣብ ዝቕፅሉ ዓሰርተታት ዓመታት መጠን ሙቐት ቀርኒ ኣፍሪካ ካብ ሓደ ካሳብ ሰለስተን ፈርቓን ዲግሪ ሴንቲግሬድ ከምዝውስኽ ኩሎም ናይ ኩነታት ኣየር ሞዴላት ወይም መርኣያታት ይሰማምዑ።’’ኢሎም።
ካብ 2010 ኣ/ፈ ጀሚሩ ምኽባር ዋጋ ምግቢ 44 ሚሊዮን ሰባት ናብ ድኽነት ኣእትዩዎ’ሎ።ካሊእ 10 ሚእታዊ ወሰኽ ዋጋ እውን ንኻልኦት 10 ሚሊዮን ሰባት ክትንክፍ እዩ ይብል ባንኪ ዓለም።


text:
ሓርበኛ ተጋዳሊት ምሕረት ኢዮብ ተኽሉ ( በዓልቲ ቤት ናይቲ ኣብ ትሕቲ ዓመጽ ማእሰርቲ ህግደፍ ዝርከብ ሚኒስተር በራኺ ገብረስላሰ) ርእሰ ቅትለት ፈጺማ ተሰዊኣ። ሓርበኛ ሕረት ኢዮብ ብዕለት 13 ሚያዝያ ሰዓታት ረፋድ፤ ካብቲ ህንጻ ናይቲ ትሰርሓሉ ቦታ፤ ማለት ህንጻ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ናብ መሬት ብምዝላል ርእሰ ቅትለት ፈጺማ ከምዝዓረፈት ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ገሊጾም።
ተጋዳሊት ምሕረት ኢዮብ ብ12 ሚያዝያ ማለት ኣብ ድሮ ናይታ ርእሰ ቅትለት ዝፈጸመትላ ዕለት ንዕረፍቲ ኢሉ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምስ ዝመጸ ወዳ ሰመረ በራኺ፤ ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣጋጢሙ ዘሎ ዘይውዳእ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምኡ ውን ዘይፍትሓዊ ምእሳር ናይቶም በዓልቤታ ዝርከቦም መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ኣመልኪታ ከተዕልል ከምዝሓደረት እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ብ13 ሚያዝያ ንግሆ ሰዓት 7፡27 ሓርበኛ ምሕረት ኢዮብ ተኽሉ ናብ ገዛኣ ንዝነበሩ ወላዲታን ክልተ ደቃን ተፋኒያ ናብ ስራሕ ድሕሪ ምኻድ ካብ ህንጻ ናይቲ ትሰርሓሉ ቦታ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዘሊላ ርእሰ ቅትለት ፈጺማ ከምዝተሰወአት ተሓቢሩ።
እቶም እዋን ምሳሕ ንኽትመጾም ዝጽበዩ ዝነበሩ ስድራቤታ ማለት ወላዲታን ክልተ ደቃን ፤ ኣብ ሰዓታት ቀትሪ ኣብ ክንዲ ኣዲኦም መሪር መርድእ ናይ ኣዲኦም ወላዲቶም ከምዝተቐበሉ ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ፤ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ናብ መንበሪ ገዛ ሓርበኛ ምሕረት ብምምጻእ፤ ንኹሎም ኣባላት ስድራቤት ምኽንያት ሞት ተጋዳሊት ምሕረት ኣብ ዝሕተቱሉ እዋን ብሕማም ምኽንያት ሙኻኑ ክገልጹ መምርሒ ሂቦሞም። ሻቡ ድማ መንበሪ ቤት ተጋዳሊት ምሕረት ማእለያ ብዘይብሎም ኣባላት ሃገራዊ ድሕነትን ሓለፍቲ መንግስቲን ግንባርን ከምዝመልአ ተሓቢሩ።
መርድእ ዜና ተጋዳሊት ምሕረት ‘ብድንገታዊ ምኽንያት’ ብዝብል ተዳሊዩ እኳ እንተነበረ፤ ብትእዛዝ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ማዕከናት ዜና ኤርትራ ‘ተጋዳሊት ምሕረት ብዝሓደራ ሕማም ኣብ ውሽጥን ወጻእን ክትሕከም ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መበል 65 ዕድመኣ ተሰዊኣ’ ዝብል ኮይኑ ኪቐርብ መምርሒ ተዋሂቡ።
ሓርበኛ ተጋዳሊት ምሕረት ብሰንኪ ኣሳቓዩ ኩነቱ ዝቐተላ መንግስቲ ኤርትራ፤ ደጊሙ ብመራኸቢ ብዙሃኑ ጌሩ ‘ብምኽንያት ሕማም ተሰዊኣ’ ምባሉ ኣብ ልዕሊ ሬሳ ተጋዳሊት ምሕረት ዝፈረዶ ካልኣይ ሞት ሙኻኑ መጋድልታ ገሊጾም። መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ብዙሓት ኣብ ጨው ቀትሪ ዘጋጠመ ርእሰ ቕትለት ‘ብሕማም ምኽንያት’ ምባሉ ንሞራላዊ ምጥስጣስ ናይ ቲ ስርዓትን በቲ ሓደ ወገን፤ ኣብ ልዕሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ኣብ ዝለዓለ ጫፉ በጺሑ ምህላዉ ድማ በቲ ካልእ ወገን ዘርኢ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። ከም ልሙድ መራኸቢ ቡዙሃን ኤርትራ ብኣንጻር እዚ ዘሕዝን መስዋእቲ ኣብ ሳዕስዒትን ዳንኬራን ክፍኑ ኪቕኒ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ወሲኾም ገሊጾም።
መስመራት ቴሌፎን መንበሪ ቤት ተጋዳሊት ምሕረት ኢዮም ኣብ ትሕቲ ጠለፋ ሃገራዊ ድሕነት ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት መድረኽ፤ ጽንዓት ይሃብኩም ንምባል ዝድውሉ ፈተውቲ ንስድራቤት ኣብ ሓደጋ ከየእትዉ ጥንቃቐ ከርእዩ ኣዘኻኺሮም።
ሓርበኛ ምሕረት ብህድኣታ፤ ውርዙይነታ፤ ዓቕማን ትዕግስታን እትልለ ኣደ ኮይና፤ ኣብ ዝሓለፉ እዋን ብመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፤ ኣብ ልዕሊ በዓል ቤታ ዝኾነ ሚኒስተር በራኺ ዝርከቦም ገዳይም መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ዝተፈጸመ ዓመጽ ኣዚዩ የጉህያ ምንባሩን ኣብ ከቢድ ጭንቀት ምንባራን ይግለጽ። ብዘይካ እዚ ሓርበኛ ምሕረት ኢዮም ንሕክምና ናብ ዓዲ ጥልያን ከይዳ ምንባራ እውን ይሕበር።


text:
በቲ ብ 3 ሚያዝያ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ዝተፈጸመ ንጹሃት መንእሰያት ናይ ምቕንጻል ተግባር ኣብ ህዝብና ዛዪዱ ንዘሎ ነድሪ ንምዝላቕ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነብሱ ካብቲ ገበን ንምርሓቕን ኣብ’ቲ ፍጻሜ ተዂሱ ዝብል ትእዛዝ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቶም ስለዝተዋህቦም ጥራይ ዝተኮሱ ተራ ኣባላት ሰራዊትን መራሕቲ ሓይሊን ከምኡ ውን መራሕቲ መካይን ብጽኑዕ ክእሰሩ ዝእዝዝ ጽሑፋዊ መልእኽቲ ናብ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደየዉሃንስ ከምዝለኣኸ ምንጭታት ድምጺ መድረኽ ካብ ውሽጢ ሃገር ኣቃሊዖም።
ካብ ፕረዚደንት ኢሳያስ ናብ ጀነራል ፊሊጶስ ተላኢኹ ዘሎ ደብዳቤ ፥ በቲ ናይ 3 ሚያዝያ ፍጻሜ ስዒቡ ዘሎ ሰብኣዊ ክሳራ ዝሕተቱ እቶም ነቲ ንጹሃት መንእሰያት ብተመልከተለይ ንምርሻን ትእዛዝ ዝሃቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘይኮኑ እቶም ነቲ ትእዛዝ ዝተኸተሉ ተራ ኣባላት ሰራዊትን መራሕቲ ሓይሊን ከምዝኾኑ እዩ ጠቒሱ ዘሎ። እቲ ደብዳቤ ብ 6 ሚያዝያ ናብ ኢድ ጀነራል ፊሊጶስ ኣብ ዝበጸሓሉ ድማ ፥ ድሮ ክልተ መራሕቲ ሓይሊ፥ 13 ኣባላት ሰራዊትን 4 መራሕቲ መካይንን ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ቀይዲ ክኣትዉ ከምእተገብረ ፥ እቲ ገበን ክፍጸም ካብ ዝኣዘዙ ላዕለዎት ወተሃደራውያን ሓለፍቲ ይኹን ብዓቢኡ ነቲ ዘይሕጋዊ ስርዓተ ግፋን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዘተኣታተወ ስርዓት ግዳ ዝተተንከፈ ከምዘየለ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም ኣለዉ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ በዚ ናይ 3 ሚይዝያ ፍጻሜ ክብርኽ ዝኽእል ዝኾነ ህዝባዊ ብድሆ ንምዝላቕ ዝተፈላለዩ ኣደናገርቲ ሜላታት ከተግብር ከምዝኾነ ብኣጋኡ ዝተኣመተ ኮይኑ ፥ እዚ ሕጂ ነቲ ገበን ክፍጸም ዝኣዘዙ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘሊልካ ንተራ መራሕቲ መካይንን ታሕተዎትን ተራን ኣባላት ሰራዊት ብምቕያድ ህዝቢ ንምትላል ዝተወስደ መንገዲ ኣካል ናይቶም ኣደናገርቲ ሜላታት ከምዝኾነ እዩ ዝሕበር።
ጎድኒ ጎድኒ እዚ መልእኽቲ ናብ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ዝተላእከ መልእኽቲ እዚ ናይ ሰለስተ ሚያዝያ ፍጻመ ብሃንደበት ዝተፈጸመ ዘይኮነስ ኣቐዲሙ ዝተወደበ ምንባሩን ዳግማይ ከይድገምን ብምዝኽኻር፥ እቶም ነዚ ፍጻመ ዝወደቡን ኣብ ኣስመራ ኮይኖም ነተን ዝሓልፋ ኣውቶቡሳት ዝጽበዩ ዝነበሩ ኣዕሩኽትን ኣዝማድን ኣብቲ ናዕቢ ዝነበሮም ተራ ተራእዩ ተለቒሞም ክእሰሩ መምርሒ ሓሊፉ ኣሎ። ኣብቲ መልእኽቲ ድሕሪ ሕጂ ዝግበር ናይ ሰራዊት ምንቅስቓስ ብማእከል ከተማ ከይሓልፍ ግድን ኣብዝኾነሉ እዋን ድማ ብለይቲ ክጎዓዓዙ እቲ መምርሒ የነጽር። ድሮ ተዓላሞ ዝሓዛ ሰለስተ መካይን ክሳብ እቲ ኩነታት ዝሃድእ ኣብ ከባቢ ሓጋዝ ከምዝቕንያ ከምተገበረ ውን ይሕበር።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ልኢኽዎ ዘሎ መልእኽቲ ብተወሳኺ፥ ኣብ ባልኔኪ ዝርከብ ኣሃዱ ተወርዋሪ ሰራዊት እዉን ምሉእ ኣባላቱ ናብ ዝሰፍሐ ከባቢታት ኣስመራ ኣእቲዩ ኣብ ናይ ለይቲ ሓለዋን ኮለላን ክወፍር ኣዚዙ ምህላዉ ዘመልከቱ ምንጭታትና ፥ እዚ ድማ – እቲ ፕረዚደንት በቲ ካብ ናይ 3 ሚያዝያ ፍጻሜ ክምዕብል ዝኽእል ህዝባዊ ተቛውሞ ክሳዕ ክንደይ ሰጊኡ ምህላዉ ዘንጽር ከምዝኾነ የረድኡ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ’ቲ ንበደልን ስቅያትን ንጹሃን ዜጋታት ሰፊሕ ባይታ ዝህብ ምሕደራኡ ዝፍጸሙ ገበናት ብናቱ ተበግሶ ከምዘይኮነ ንምእማን ነቶም ብግዚያዊ ረብሓ ሰዲዖም ንህዝብን ሃገርን ክብድሉ ስኽፍ ዘይብሎም ገለ ወተሃደራዉያን መራሕቲ – ወከልቲ ናይቶም ገበናት ገይሩ ከምዘቕርቦም ዝፍለጥ ኮይኑ፥ ብዛዕባ እቶም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጸሙ በደላት ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሉ ክመስልን ነቶም ዝፍጸሙ ገበናት ድማ ካብ መሪሕነት ክኣሊዮም ግዜን መመኽነይታን ክጽበየሎም ንዝጸንሕ ገለ ሓለፍቲ ከምዘጥብቖ እዩ ዝንገር።
እቲ ፕረዚደንት ፥ ኣቐዲሞም ኣብ ዞባታት ማእከልን ደቡብን ብዛዕባ ዝተኻየዱ ኣባይቲ ናይ ምዕናው ወፍርታት ካብ ህዝቢ ቀጥታዊ ተቛውሞ ከስምሩ ምስ ጀመሩ ፥ ብዛዕባ እቶም ተግባራት ዝኾነ ሓበሬታ ከምዘይነበሮን ተሓታቲ ና’ቲ ጉዳይ ድማ ዞባዊ ምምሕዳር ጥራይ ከምዝኾነን ብግህዶ ምግላጹ ይዝከር።
ብተወሳኺ እቲ ንጹሃን ዜጋታት ብብረታዊ ስጒምቲ ናይ ምጽናት ስጉምቲ ዝተራእየላ መዓልቲ ህዝቢ ኣስመራ ‘ጸላም ሰንበት’ ኢሉ ክጽወዓ ከምዝጀመረ ዝሓበሩ ምንጭታት እቲ ቶኽሲ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ምግጣሙ ኣቓልቦን ትዕዝብትን ሓያሎ ወጻእተኛታት ብሓፈሻ ዲፕሎማሰኛታት ድማ ብፍላይ ረኺቡ ከምዘሎ ፥ ብፍላይ ኣብ’ታ ከተማ ዝርከባ ናይ ወጻኢ ኤምባሲታትን ቆንሱላትን ብዛዕባ እቲ ፍጻሜ ዝርዝራዊ ጸብጻባት ነናብ ሃገረን የሕልፋ ከምዘለዋ ፥ ገለ ካብ’ቲ ጸብጻብ – መንግስቲ ኤርትራ ብዘይቅድመኩነት ተኲስካ ናይ ምቕታል ፖሊሲ ዝኽተል መንግስቲ ከምዝኾነን ብግዴታ ዘዐስከሮም ዜጋታት ከምልጡ ኣብ ዝፍትኑሉ ዘየላቡው ብረታዊ ስጒምቲ ከምዝወስድን ዝብሉ እዮም። እቲ ፍጻሜ ልዑል ኣፍልጦ ማሕበረሰብ ዓለም ድሮ ወኒኑ ብምህላዉ እዉን ፥ንኩሉዓይነታዊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ እተጽንዕ ዘላ መርማሪት ኮሚሽን ነዚ እዋንዊ ፍጻሚ ከም ገዚፍ መወከሲ ከየማእከለቶ ከምዘይትተርፍ ልዑል ግምት ኣሎ።


text:
ኣብ ንኡሳን ዞባታት ሓመልማሎን ሓጋዝን ኣብ ዝተኻየደ ምርጫታት ኣመሓደርቲ ከባብን ኣካይድቲ ስራሕን – ተሳታፍነት ህዝቢ ተናኢዱ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ ኣቶ ያቆብ እድሪስ፡ ህዝቢ ናብ መድመጺ ነቚጣታት ኣብ ምኻድ ዘርኣዮ ዋሕዚን ኣብ እዋን ምርጫ ዘንጸባረቖ ጭውነትን፡ ደሊብዎ ንዘሎ ንቕሓት ዝምስክር ምዃኑ ገሊጹ። ነቶም ዝተሰናበቱ ኣመሓደርቲ ድሕሪ ምምስጋን ከኣ፡ ህዝቢ ከም ወትሩ ኣብ ጐድኖም’ቶም ሓደስቲ ኣመሓደርቲ እውን ደው ክብል ኣዘኻኺሩ።
እቶም ሓደስቲ ኣመሓዳርቲን ኣካየድቲ ስራሕን ብወገኖም፡ ንሕብረተሰቦም ብትግሃትን ቅንዕናን ንምግልጋል ከምዝሰርሑ ኣብቲ ኣጋጣሚታት ኣረጋጊጾም።
ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ ዝተመርጹ ኣመሓደርቲን ኣካየድቲ ስራሕን ምምሕዳራት ከባቢ እውን፡ ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበርዎ ርክባት፡ ዝተሰከምዎ ሓላፍነት ብትግሃትን ተወፋይነትን ንምትግባርን መደባት ልምዓት ንምዕዋትን፡ ዘለዎም ቅሩብነት ኣረጋጊጾም።
ኣመሓዳሪት ንኡስ ዞባ ሓጋዝ ወይዘሮ ኣምና ሓጅ ዑስማን፡ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ን2018 ተወጢኖም ኣብ ዘለዉ መደባት ልምዓት፡ ተራን ኣበርክቶን ኮም ወሳኒ ምዃኑ ብምምልካት፡ ኣመሓደርቲ ከባቢ፡ ህዝቢ ኣብ ምጒስጓስን ምውዳብን ኣበርቲዖም ክሰርሑ ተላብያ።


text:
ሓለፍቲ 4 እዝታት ማለት እዚ ደቡብ፤ እዚ ምዕራብ፤ እዚ ምብራቕ እዚ ምክትታል ዶባትን ሰሜናዊ መስመርን ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል፤ ከምኡ እውን ሓለፍቲ ሃገራዊ ድሕነት ፤ ወከልቲ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ወከልቲ ፍሉይ ስርሒታት ስለያ ወጻኢ፤ ከምኡ እውን 5 ዝኾኑ ካብ ወጻኢ ዝመጹ ሰባት ዝተሳተፍዎ ‘ምስጢራዊ’ ኣኼባ ኣብ እምባትካላ ተኻይዱ።
እዚ ብዕለት 10 ሓምለ ዝተኻየደ ኣኼባ ብኣዚዩ ምስጢራዊ ኣገባብ ክተሓዝ ኣቐዲሙ ትእዛዝ ከምዝተዋህበ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ እዚ ሰዓት 2 ድሕሪ ቀትሪ ዝጀመረ ኣኼባ ብጀነራል ፍሊጶስ ከምእተመረሐ ተፈሊጡ።
ምስጢራውነት ናይቲ ኣኼባ ንምኽባር ኩለን እተን ናብቲ ኣኼባ ንዝመጹ ሓለፍቲ ሒዘን ዝመጻ መካይንን ዓጀብቶምን ብቕጽበት ካብቲ ከባቢ ክርሕቁ ከምዝተኣዘዙ፥ እቶም ኣብ እምባትካላ ዓስኪሮም ዝነበሩ ኣሃዱታት ሓለዋ ከይተረፉ ተኣልዮም ካብ ባሊኔኪ ብዝመጹ ናይ ጀነራል ፍሊጶስ ኣሃዱታት ከምዝተተክኡ ተፈሊጡ።
ኣብቲ ኣኼባ ዝመጹ ኩሎም ላዕለዎት ሓለፍቲ ብረቶምን ሞባይላቶምን ከምእተሓድጉን ተፈቲሾም ከምዝኣተዉን ዝሓበሩ ምንጭታት፤ ኣብዚ ቅንያት እዚ ተመሳሳሊ ኣኼባታት ኣብ መንጎ ሃገራዊ ድሕነትን ሚኒስትሪ ምክልኻልን ይካየድ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃ ካሳ ካብቲ ንነዊሕ እዋን ሒዝዎ ዝነበረ መዝነት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ተኣልዩ ናብ ምዕራባዊ እዚ ተቐይሩ ዝብል ሓበሬታ ከምዘሎ ዝጠቐሱ ምንጭታት፤ ብሪጋደር ኣብረሃ ካሳ ካብቲ ልሙድ ባህርያቱ ብዝተፈለየ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኩሉ ኣካይዳታት መንግስቲ ጋዕዚዩ ኣሎ ፤ ኸምዚ ኢልካ ክቕጸል ኣይከኣልን ኢዩ፤ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኣይግበኦን ኢዩ’ ክብል ብተደጋጋሚ ከምእተሰምዐ ሓቢሮም።
ምስዚ ብዝተኣሳሰር ዜና ኣቐድም ኣቢሉ ማለት ብዕለት 08 ሓምለ ኣብ ሆቴል ገልዓሎ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ሓለፍቲ ጥራይ ዝተሳተፍዎ ንውሕ ዝበለ ኣኬባ ተኻይዱ ምንባሩ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
፣


text:
20 ዝኾኑ ኣብ ዕደና ዛራን ቢሻን ዝሰርሑ ዝነበሩ ዜጋታት ብቻይናዊ ኩባንያን ብኣቶ ሓጎስ ገብረህይወትን ተሶጊጎም። እቶም ኤርትራውያን ቀንዲ ካብ ስራሕ ዘስጎጎም ምኽንያት ፖለቲካዊ ተኣማንነት ዘይብሎም ተባሂሎም ብቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ቻይናዊ ኩባንያን ድሕሪ ምግምጋሞም ኢዩ።
እዞም 20 ዜጋታት ዝሰርሕዎ ዝነበሩ ስራሓት ምምራሕ ዶዘርን ማሺነሪታትን ካልእን ኮይኑ፤ ኣብ ልዕሊኦም ብዝተኻየደ ምጽንጻን ኢዩ እቲ ናይ ጥርጠራ ስጉምቲ ተወሲዱ። እቶም 20 ዜጋታት ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕን ናይ እስትሕጋግ መሰልን ብትእዛዝ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ከምዝተሶጉ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ስድራቤታት ናይዞም 20 ዜጋታት ድሮ ኣብ ቁጠባዊ ጸገም ክወድቁ ጀሚሮም ምህላዎም ተገሊጹ።
እቶም 20 ዜጋታት ብመሰረት ሕጊ ዕዮ ኤርትራ ፤ ናብ ሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ብምኻድ ጥርዓኖም ከምዘቕረቡ ዝጠቐሱ ምንጭታት፤ ንባዕሉ ሓይሊን ስልጣንን ዘይብሉ ሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ተመሊሱ ናብ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ከምዝሓተተ ተፈሊጡ። ብመሰረት እቶም ውሽጣዊ ምንጭታት ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ንሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ‘ፕረዚደንት ኣብዚ ናይ ዕደና ጉዳያት ኢድኩም ከይተእትዉ ኢሉኩም’ ክብል ዘፈራርህ መልሲ ከምዝሃቦም ተፈሊጡ።
እቶም 20 ዜጋታት ብምቕጻል ጉዳዮም ናብ ሚኒስትሪ ፍትሒ እኳ ክወስድዎ ይህቅኑ እንተለዉ፤ በዚ ዝቕጽልዎ ዘለዉ መንገዲ እንተኸይዶም ብዘይካ ህይወቶም ናብ ሓደጋ ምውዳቕ ካልእ ውጽኢት ክርከቦ ከምዘይክእል እቶም ምንጭታት ገሊጾም። ሚኒስትሪ ፍትሒ ይትረፍ ናይ ካልኦት መሰል ናይ ነብሱ መሰል ክሕሉ ዘይክእል ትርጉም ዘይብሉ ትካል ካብ ዝኸውን ዓመታት ኣቑጺሩ ብምህላዉ፤ እዚ ናይዞም ዜጋታት ወጽዓ ከም ኩሎም ካልኦት ጉዳያት ብዓመጽ ክጭፍለቕ ክፍተን ሙኻኑ ርዱእ ነገር ኢዩ። እዞም 20 ዜጋታት መሰሎም ክረኽቡ እንተኾይኖም ኩሎም እቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት መሰላቶም ተጋሂሱ ዘሎ ኤርትራውያን ብሓባር ምስዝለዓሉ ጥራይ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኩባንያታት ዕደና ብሰንኪ እቲ ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰላት ዝግበር ከቢድ ምግሃስ ኣብ ልዕሊ እተን ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ኣህጉራዊ ነቐፌታ ኪቐርብ ስለዝጸንሐ፤እቶም ናይ ምዕራብ ኩባንያታት እንዳወጹ ቻይናውያን ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ዕደና ይግብትዎ ምህላዉ ይፍለጥ። ቻይናውያን ኣብ ኩሉ ዕደናታት ናይ ስለያን መጸናጸኒን መሳርሒታት ብምትካል እቶም ኤርትራውያን ኣብ መደቀሲታቶም ከይተረፈ ዝገብርዎን ዝዛረብዎን ብሕቡእ ማይክረፎናትን ካሜራታትን ከምዝከታተልዎ ተገሊጹ።
ኣብ ብዙሓት ሃገራት መንግስታት ናይ ዕደና ስራሕ ናብ ዜጋታቶም ክመሓላለፉ ኢዮም ዝጽዕሩ። ኣብ ኤርትራ ግን ናይ ዶዘር ምምራሕ ስራሕ ከይተረፈ ካብ ዜጋታት ወሲድካ ንቻይናውያን ከምዝወሃብ ምግባሩ ኣዚዩ ዘገርም ተርኢዮ ኢዩ። ብሰንኪ እዞም 20 ሰባት ንኣብነት ክንደይ ስድራቤታት ዝበልዐኦ ድራር ክስእና ሙኻነን ርዱእ እኳ እንተኾነ፤ ነቶም ብብልሽውና ዝተቖማጥዑ መራሕቲ ኤርትራ ግን እዘን ስድራቤታት ብጥምየት እውን እንተሞታ ዘገድሶም ኣይኮነን። ቻይናውያን ንሰበስልጣን ብብልሽውና ኣቦኽቢኽካ ምቁጽጻር ሰብኣዊ መሰላት እንዳተጋህሰ ዓይንኻ ዓሚትካ ምርኣይ ዝኣመሰለ ፖሊሲ ስለዝኽተሉ ኣብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብተን ብልሽዋት ሃገራት ዝርከብ ዕደና ብሒቶሞ ምህላዎም ይፍለጥ።
ምስዚ ብዝተኣሳሰር ዜና ኣብቲ ብቻይናውያን ተወሲዱ ዘሎ ዕደና ኣብ መንጎ ኤርትራውያንን ቻይናውያንን ናይ ኣፓርታይድ ዝመስል ዓሌታዊ ምሕደራ ተኣታቲዩ ምህላዉ ተገሊጹ። እቶም ኤርትራውያን ብቻይናውያን ኣመሓደርቲን ተቖጻጸርትን ብዝወርዶም ታህዲድ ኣብ ትሕቲ ፍርህን ጸቕጥን ከምዝነብሩ፥ መመገቢ ቦተኦም ዝተፈለየ ኮይኑ ምሕደረኦም ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ናይ እዋን ኣፓርታይድ ስርዓት ከምዝመስል እቶም ምንጭታት ገሊጾም ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ንኣብነት እቶም ቻይናውያን ነቶም ኣብኡ ዝሰርሑ ኤርትራውያን ኣኪቦም፥ ምስጢራት ናይዚ ዕደና ንተቓወምቲ ብፍላይ ድማ ንመድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ተመሓላልፉ ኣለኹም፥ ብዛዕባ ኣተሓሕዛኹምን ናብራኹምን ንወጻእተኛታት ሓበሬታ ተመሓላልፉ ኣለኹም፤ እዚ ሕጂ ንህበኩም ዘሎና ናይ መወዳእታ መጠንቀቕታ ኢዩ ድሕሪ ሕጂ ብዛዕባ እዚ ዕደና ወላ ንስድራቤቱ ዝተዛረበ ሰብ ብቐጥታ ናብ ማእሰርቲ ክለኣኽ ኢዩ ክብሉ እቶም ቻይናውያን መራሕቲ ነቶም ኤርትራውያን ከምዘጎባዐዑሎም ተፈሊጡ።


text:
ኣብዚ ዝተኻየደ ጎስጓስ፡ ሓውኻ ኣበይ ኣሎ ዚብል ኣርእስቲ ዘለዎን እቲ ንዓለም ሙሉእ ዘስካሕከሐ ቅዝፈት ላምፐዱሳ ዝርዝር ኣስማት መብዛሕቶም ግዳያት ዝተጻሕፎ ማልያ ብምልባስ መጽሔት መሰለይ ዘርጊሖም። ብዙሓት ካብቲ ማሕበረኮም ድማ ብጽቡቕ ተቐቢሎም ነዚ ናይ ሃገርና ኩነት ንምቕያር ድማ ዓቕሞም ዘፍቅዶ ዘበለ ክሳተፉ ምዃኖም ቃል ኣትዮም። እዞም ኣባላት ኤምዲሰመ ኣብ ናይ ምሸት ሰዓታት ድማ ኣብ ኤልስ ፓርክ ዝበሃል ቦታ ንዝኽሪ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ናይ ሽምዓ መደብ ጌሮም ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሃገርን ምንቅስቓሶምን ተመያይጦም። ነፍሲ ወከፍ ኣባል ድማ መራሒ ምዃኑ ፈሊጡ ከይትሓለለ ብዝሓየለ መንፈስ ክሰርሕ ተተባቢዑ።
በዚ ኣጋጣሚ ኤምዲሰመ ንኹሉ ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ፡ ካብዚ ሓሊኹ ሒዝዎ ዘሎ ሰንሰለት ፍርሒ በጢሱ "ተኾርሚካ ሞት ኣሳፊሕካ ሞት!" ምልኪ ይኣክል! ብምባል ንመሰሉን ሓርነቱን ደው ክብልን ሓላዊ ሓዉ ምዃኑ ፈሊጡ ድማ ሓዉ፡ ሓፍቱ፡ ብዓቢኡ ድማ ሃገሩ ንምድሓን ዝክኣሎ ክገብርን ጻውዒቱ የቕርብ።
ኣበይ ኣሎ ሓዉና?
ኣበይ ኣላ ሓፍትና?
ኣበይ ኣሎ ህዝብና?
ኣበይ ኣላ ሃገርና?
ኤምዲሰመ - ክፍሊ ርክባት
22 ሰነ 2014


text:
ካታሎግ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ
ኣይንፈላለ
ድሕሪ ናይ ዳርጋ 20 ዓመታት ሰፊሕን ዓሚቝን ምርምራዊ ዕዮ፡ እቲ ብምሕታም ‘ ኣይንፈላለ’ (2001) ዝጀመረ ምሕታም ተኸታታሊ ቅጽታት ናይ ክልተ ዕቑድ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ፡ ካልኣይ ቅጺ ‘ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ’ (2006) ድሕሪ ምሕታሙ፡ ሕጂ ብምሕታም ሳልሳይ ቅጺ፡ ‘ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን’ ይዛዘም ኣሎ።
እዚ ሰለስተ ቅጽታት’ዚ፡ ውጽኢት ናይቲ ብ1997 ብማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር፡ ክፍሊ ምርምርን ስነዳን፡ ዝተበገሰን ብብጻይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ዝተመርሐን ፕሮጀክት ታሪኽ እዩ። እዚ ፕሮጀክት’ዚ ክብገስ እንከሎ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ሜዳ፡ ኣብ ጨንፈር ምንቕቓሕ ብ1987 ዝነበረ ተበግሶ ምርምር ታሪኽ ኤርትራ፡ ንፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ ካብ 1940’ታት ክሳብ ሓርነታዊ ሰውራኡን ዓወቱን ክሽፍን ዓቢ ጥሙሕ’ኳ እንተነበረ፡ ብግብሪ ግን ካብቲ ቀዳማይ ክልተ ዕቑድ ክሓልፍ ኣይከኣለን። ኣብዚ ሰለስተ ቅጽታት ግን፡ ነዚ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ ኣገዳሲ ናይ መሰጋገሪ እዋን’ዚ ብዕምቈትን ብዝርዝርን ተተሪኹ ስለ ዘሎ፡ እዚ ፕሮጀክት’ዚ ቀዳማይ ሽቶኡ ብብቕዓት ኣሳሊጡ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ነቲ ከም መቐጸልታኡ ክስዕብ ዘለዎ ምርምር ታሪኽ ሓርነታዊ ሰውራ ድልዱል ስነ- ኣገባባዊን ስነ-ታሪኻዊን መሰረት ኣንቢሩን ድሕረ-ባይታን መቓንን ኣቕሪቡን ምህላዉ ኸኣ፡ ዓቢ ኣበርክቶ እዩ።
ቀዳማይ ቅጺ ‘ኣይንፈላለ’ (1941--1950) ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ንዝነበረቶ እዋን ክሳብ ምውሳን ፈደረሽን ብሕቡራት ሃገራት ይትርኽ። ካልኣይ ቅጺ ‘ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ (1951--1955) ከኣ፡ ካብ መሰርሕ ምትካል ፈደረሽን ክሳብ ምውራድ ቀዳማይ ምምሕዳር ተድላ ይሽፍን። እዚ ናይ መወዳእታን ሳልሳይን ቅጺ ‘ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን (1956-1962)’ ድማ፡ መስርሕ ዘገምታዊ ምፍሓቝ ፈደረሽንን ኣብ መወዳእታኡ ኸኣ ምልሓቕ ኤርትራ ብኢትዮጵያ፡ ምምስራትን ምስፍሕፋሕን ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ (ሓራካ)ን ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ብተሓኤን ይትርኽ።
ኣብ ሰለስቲኡ ቅጽታት፡ ብ1600 ገጻት ብኣዝዩ ዝርዝራዊን ብጭብጥታት ዝተደገፈን መሳጢ ትረኻ፡ እዚ ኣገዳሲ መድረኽ መለጋግቦ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ ቀሪቡ ኣሎ። ከም ኣብ ስነ-ፍልጠታዊ ምርምር ዝተመስረተ መጻሕፍቲ ታሪኽ ከኣ፡ ብቕዓቱ ኣብዚ ዝስዕብ ሰለስተ ረቛሒታት ይምርኰስ፤
Published in
Download Book App
- 2016
Pages in print
- 30
Language
- Tigrigna
Book Reviews ገምጋም መጽሓፍ


text:
ከም ኣብ ውድቀትካ ምንባር ገይሩ ዘቘጥዓኒ ነገር የብለይን፣ ሓደ ሰብ ሓደ ነገር ፈቲኑ ምስ ፈሸለ። ኣኺሉዎ ብኣኣ ምኒን ክብል ክሰምዖ እንከለኹ ኣይጻወሮን እየ፣ ልክዕ እዩ ሰብ ዓዓቕሙ እዩ ዝገብር፣ ኣብ ውድቀትካ ምንባር ግን ትሕቲ ናይ ዝዀነ ሰብ ዓቕሚ እዩ፣ ንሓደ ሰብ፡ “ዓቕሙ ንሳ ዀይና።” ክትብሎ ፍጹም ኣይከኣልን፣ ኣነ ኸምኡ ኢለ እየ ዝኣምን፣ እዚ እምነት ፍጹም ጌጋ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፣ ኣብ ጕዕዞ ህይወተይ ብዙሕ ደኣ ኣይኹን እምበር።
ዕድለይን ኵነታት ከባቢየይን ዘፍቀዶ ኣፍደገታት ክኸፍት እፍትን እየ፣ ምስቲ ባህ ዝብለኒ ኣካይዳይ ዝቃዶ ዅሉ ብስስዐ እየ ዝጓየየሉ፣ ኣብ ገለኡ እዕወት። ኣብ ገለኡ ኸኣ እፈሽል፣ ውድቀተይ። ዋላ ደኣ ንሓጺር ግዜ ዘሕርቐኒ እንተ ዀነ። እናሰሓቕኩ’የ ሓመደይ ዝነግፍ፣ እቲ ንኽመሃር። ንኽሰርሕ። ገንዘብ ንኽገብርን ክኸስብን ዝፍትኖ ፈተነታት።
ምስ ዓቕመይን ክእለተይን ስለ ዝምርኰስ ናተይ ነገር ገይረ’የ ዝወስዶ፣ ገለኦም ልዕሊ ዓቕመይ ዝዀኑ ንገራት እዮም፣ በዚኦም ጽቡቕ እዩ ዝስመዓኒ፣ ስለምንታይ ክንድኡ ዘይገበርኪ ኢለ’ውን ንነብሰይ ኣይወቕሳን፣ ዓቕማ ንሱ’ዩ ነብሰይ መዓረይ፣ እዚ ዘለዋ ዓቕሚ ገና ንእሽተይ ከም ዘሎ ግን የገንዝባ፣ ዝሓየለኒ ስራሕ ኣብ መስመር ሞያይ ዝርከብ እንተ ዀይኑ። ነብሰይ ከሰልጥን ከም ዘለኒ ኣእሚነ ኽብገስ እፍትን እየ፣ ሓደ ሓደ ግዜ ናተይ ሕመቕ ዘይኰነ።
ብመንፍዓተይ ዘይቅይሮ ምኽንያታት ዘለዎ ውድቀት እውን የጋጥመኒ እዩ፣ እዚ ኸኣ “ሕመቐይ ኣይኰነን።” ኢለ ኣብ ብውሽጠይ እሓስብ፣ ከም ዝዀነ ሰብ ምሉእ ኣይኰንኩን፣ ናብ ምሉእ ዝቐረበ ሰብ ክኸውን ግን እጽዕር፣ ሓደ ሓደ ግዜ ብልክዕ ብሕመቐይ ዘጋጥሙኒ ውድቀታት ኣለዉ፣ ሰኣን ምስትውዓለይ ኣብሰንኪ ደቃቕ ጌጋ ዝሰራሕኩዎ ዓነውነው ዝብለኒ ግዜ ሎ፣ ኣብዞም ከምዚኦም ዝበሉ ኣጋጣሚታት ብልክዕ እሕርቕ እየ፣ ጌጋ ክርከበኒ የብለይን በሃላይ ኣይኰንኩን፤ ብፍላጥ ግን ክጋገ የብለይን፣ ምስናይ እኹል ዓቕመይ። ብሕመቐይን ብሸለልትነተይን ክወድቕ እንከለኹ።
ካብ ሰብ ዘለዎ ኸባቢ ቐልጢፈ’የ ዝርሕቕ፣ እዚ ሕርቃን እንከለኒ ኽዛነ ኣይመጽኣለይን እዩ፣ ኣብ ጽምው ዝበለ ቦታ ወይ ነዊሕ ዝርብሽ ዘይብሉ ጕዕዞ እግሪ ብምኻድ ምስ ነብሰይ እምዓት፣ ንነፍሲ-ወከፍ ስርሐይ ገምጊመ ኣብ ገጻት ዳየሪየይ እየ ዘስፍሮ፣ ጸጸኒሐ ንድሕሪት ተመሊሰ አንብቦ’ሞ ጽቡቕ ይስመዓኒ፣ ዘይወጽእ ሓሳብ ሒዙ የሸግረኒ እንተ’ሎ ናብዛ ዳየሪየይ እየ ዝኸይድ፣ ኣብኣ እዕቈብ፣ ንሳ ኸኣ እምንቲን ሓቛፊትን ስለ ዝዀነት።
“በዚ እንሃለ” ኢላ ኣይትነግረለይን፣ ከመይ ኢለ ዳየሪየይ ምንጪ ህድኣተይ ከም ዝገበርኩዋ ኣይርድኣንን፣ መሐለዊት ሚዛነይ ዳየሪየይ እያ፣ መደባት ዕማመይ ኣብ ገጻት ዳየረሪየይ ኣስፊረ’የ ዝወፍር፣ ዝወዓልኩዎ ኸኣ መጺአ የዋግዓ፣ ድሕሪ ዓወተይ ውድቀተይ ልዝበይ ምስ ዳየረይ እዩ፣ ሎሚ መዓልቲ ነዛ ናይዚ ዓመትዚ ዳየሪየይ ገንጺለ አንብባ ነበርኩ፣ እናንበብኩ ምስ መዛኖይ ክወዳደር እቲ ጽሑፋተይ መሪሑኒ፣ ሕስብ ኣብሎ’ሞ።
ካብ ዝፈልጦም መዛኖይ ዝዀኑ ሞያተኛታት እቲ ብዙሕ ዝጋገ ኣነ ዀይነ ጸኒሐ፣ ብዘለኒ ብቕዓትን ዓቕሚን ጽቡቕ ፍናን እዩ ነይሩኒ፣ ብዙሕ ጌጋ ምፍጻመይ ንሕመቐይ ዘመልክት ኣይኰነን፣ ነቶም ጌጋታተይ ሕልፍ ሕልፍ ኢለ ፈቲሸዮም፣ በበይኖምን ዘይራኸቡን እዮም፣ ንሓደ ጌጋ ደጊመ ተጋግየዮ ኸይከውን ፈቲሸዮ፣ ዛጊት ጽቡቕ ኣለኹ፣ ስለዚ ብዝሒ ጌጋታተይ ብዝሒ ፍሽለተይ ኣይኰነን፣ ዋዒየይ መርሒኑ ዝዃሕኳሕኵዎም ብዙሓት ኣፍደገታት ከም ዝነበሩ እዩ ኣርእዩኒ፣ “ብዙሕ ውጥም ቅልቅል … ቅልል።” ይብል ጃምቢሉ። ዘቕልለኒ ውጥም ቅልቅል ከይከውን እስከፍ፣
ምሉእ ተስፋይ
ኣስመራ 04 መጋቢት 2015


text:
ላዕለዎት ሰበስልጣን ጉምርክን ሰብ ሃብትን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ብኣማእቲ ሚሊዮናት ዝግመት ብር ጉድኣት ኣብፂሖም ክብል ዓቃቢ ሕጊ ኮምሽን ስነ-ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ኢትዮጵያ ኽሲ መስሪቱ።ሓላፊ ደሕንነት ውሽጢ ሃገር ንዝነብሩ ንኣቶ ወልደስላሴ ወልደሚካኤል እውን ብገበን ግዕዝይና ኸሲሱዎም ኣሎ።እቲ ቤት ፍርዲ ንኻልኦት ሰለስተ ተኸሰስቲ ብዋሕስ ሰዲዱዎም።
ዓቃቢ ሕጊ ኮምሽን ስነ-ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ፌደራል ኣብ ናይ ሎማዕንቲ ናይ ቤት ፍርዲ ውዕሎ ኣብ ሰለስተ መዝገባት ካብ 40 ንዘይውሕዱ ተጠርጠርቲ ካብ ሓደ ምእቲ ንላዕሊ ዝተፈላለዩ ኽስታት ኣቕሪቡ’ሎ።
ተፈፂሞም ብዝተብሃሉ ዝተፈላለዩ ገበናት ግዕዝይና መንግስቲ ካብ 500 ሚሊዮን ብር ዘይውሕድ ገንዘብ ክስእን ከምዝተገበረ እቲ ኽሲ ይሕብር።
ብቀንድነት ዝተኸሰሱ ናይ ቀደም ሰበስልጣን እቶትን ጉምሩክን ዝነበሩ ኣቶ መላኩ ፈንታን ኣቶ ገብረዋህድ ወልድጊዮርግስን ብሰለስቲኦም መዝገባት ተኸሲሶም ኣለው።
ክልቲኦም ላዕለዎት ሓለፍትን ኣቶ በላቸው በየነ ዝተብሃሉ ናይቲ ቤት ፅሕፈት ዳይሮክተሮት ዳይረክተርን ዝነበሩ ብዝቐረቦም ሓደ ክሲ ጥራሕ ካብ 22 ሚሊዮን ብር ንላዕሊ ናብ መንግስቲ ብግብሪ ንኸይኣቲ ገይሮም ይብል።
ኣቶ ገብረዋህድን ብዓል ቤቶም ኮለኔል ሃይማኖት ተስፋይን ምንጩ ዘይተፈለጠ ሃብቲ ብምእካብን ብኻልኦት ዝተፈላለዩ ገበናት ግዕዝይናን ኸሲሱዎም ኣሎ።ክልተ ክላሽን ኮፍን ሸውዓተ ዝተፈላለዩ ሽጉጣትን ምስ ዝተፈላልዩ ጠያይቲ ብዘይፍቓድ ሒዞም ብምርካቦም ኣቶ ገብረዋህድ ኽሲ ቀሪቡዎም ኣሎ።
ዋና ሓላፊ እቲ ብዓል ስልጣን ዝነበሩ ኣቶ መላኩ ፈንታ ብዝተፈላለዩ ናይ ግዕዝይና ገበናት ካብ ምኽሳሶም ብተወሳኺ ኣደ ሰለስተ ህፃናትን ብዓልቲ ሓዳር ንዝነበረትን ሰበይቲ ስልጣኖም ተጠቒሞም ሓዳራ ንኽተፍርስ ብምግባር ሰበይቶም ገይሮምዋ ክብል ስልጣን ብዘይኣገባብ ብምጥቃም ገበን ዓቃቢ ሕጊ ኸሲሱዎም ኣሎ።
ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዝውዓሉ ዝተገለፁ ሓላፊ ደሕንነት ውሽጢ ሃገር ዝነበሩ ኣቶ ወልደስላሴ ወልደሚካኤል እውን ስልጣን ብዘይኣገባብ ናይ ምጥቃም ገበን ሓዊሱ ብዝተፈላለዩ ገበናት ተኸሲሶም ኣለው።ካብቶም ኽስታት ሓደ ናይ መንግስቲ ቦታ ሓፂርካ ምሓዝ ዝብል ይርከቦ።
ኣብቲ ናይ ሎማዕንቲ መጋባእያ ናይ ዋሕስ መሰሎም ንክኽበረሎም ካብ ዝሓተቱ ሸውዓተ ተኸሰስቲ ሰልስቲኦም ብናይ 15 ሽሕ ዋሕስ ንኽፍትሑን ጉዳዮም ብደገ ኮይኖም ንኽከታተሉን ትእዛዝ ተዋሂቡ ክሳብ ሎሚ ዘይተትሓዙ እውን ንኽትሓዙ እቲ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ’ሎ።
ናይ ፌደራል ናይ ስነምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ኮምሽን ኣብ ልዕሊ ብዓል ስልጣን ናይ ኢትዮጵያ እቶትን ጉምርክን ትኹረት ገይሩ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ብርክት ንዝበሉ ብግዕዝይና ዝተጠርጠሩ ምሓዙ ይዝከር።


text:
ሊቃውንቲን ተመራመርትን ንሕማም ካንሰር ወይ መንሽሮ ንምሕካም ኣብ ዝሰርሕሉ ዘሎ እዋን ሰብ ሞያ ጥዕና ብወገኖም ካንሰር ዝከላኸሉ ስትራተጂታት ይሕንጽጹ’ለው።ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ሰባት መዓልታዊ ዝሰርሑዎም ነገራት ብምቕያር ወይ ጎዳኢ ዝኾኑ ከባቢያዊ ኩነታት ብምቁጽጻር ኣስታት 50 ሚእታዊት ሕማም ካንሰር ምክልኻል ከምዝክኣል መጽናዕቲ ይገልጽ።
ኣብ መነባብሮና እነካይዶም ውልቃዊ ምርጫታት ብሕማም መንሽሮ ካብ ምጥቃዕ ወይ ነቲ ሕማም ንምኽልኻል ኣገዳሲ ተራ ከምዝጻወቱ እዞም ተመራመርቲ ይገልጹ።
ሰባት ካብ ዘርኢ ሓረጎም ብዝወርሱዎም ንገሊኦም ዓይነታት ሕማም መንሽሮ ዝተቓልዑ ይገብሮም ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆን ሆፕኪንስ ተመራማሪ ዶ/ር ዊሊያም ኔልሰን። ንሶም ብተወሳኺ ክኢላታት ተመሓላለፍቲ ሕማማት ሰባት መምስዝነብርሉ ከባቢ ኣብ ሕማም መንሽሮ ፍልልይ ከምዘሎ ኣረጋጊጾም ኣለው ክብሉ ይሕብሩ።
‘ቻይና ጽቡቕ ኣብነት እያ።ኣብ ገጠራት ቻይና ዝነብሩ ሰባት ብሕማም ካንሰር ከብዲ ወይ ጸላም ከብዲ ናይ ምሕማም ዕድሎም ዝለዓለ እዩ።እዞም ዓይነታት ካንሰር ኣብ ኣሜሪካ ልሙዳት ኣይኮኑን።ቻይናዊያን ደቂ ተባዕቲዮ ብናይ ብልዕልቲ ካንሰር/prostate cancer/ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብናይ ጡብ ካንሰር ናይ ምትሓዝ ዕድሎም ዝተሓተ እዩ።ኣብ ኣሜሪካ ግን እዚኦም ልሙዳት እዮም።ናብ ኣሜሪካ ዝተሰደዱ ቻይናዊያን ብፕሮስቴትን ጥቡን ካንሰር ናይ ምትሓዝ ዕድሎም ይውስኽ፤ናይ መዓንጣን ጸላም ከብድን ካንሰር ድማ ይንኪ።’
ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆንስ ሆፕኪንስ ክኢላ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝኾና ኤልዛቤት ፕላትዝ ብኽለት ኣከባቢ፣ምርጫታትን መነባብሮ፡ ውልቃዊ ልምድታትን ሓዊሱ ንሕማም ካንሰር ክትሓምም ወይ ከይትሓምም ቀንዲ ረቛሒታት እዮም ይብላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Tigrinya
መለኣኽቲ ናይ “ሰላም ቅኒት” ኣብ ረድዮ ድምጺ ኣመሪካን (VOA) ዘይቀረበ ጭብጥን ሰራዉር ናይ ሓበሬታን መጽናዕትን ማእከል 01 ታሕሳስ 2017 ሰብ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ንህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን’ ኣብዚ ከይተበገሰ ዝተቓለዐን ዝተነጸገን ናይ ቅንዕና ዘይብሉ ተበግሶ፣ ብዘይ ገለ ሕፍረት ዘይምስሉ ክህብዎን ናይ ሰላም መላእኽቲ ኮይኖም ክቐርቡን ኣብ ቃለ መሕተት ምስ ድምጺ ኣመሪካ (VOA) ብዕለት ሕዳር 29 ዝገበርዎ
Fri 14 July 2017 ሙሴ ክፍሎም ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ቡዙሕ ኣብ ለንደን ንምስሊ ኤርትራ ንምድዋንን ንጽልዋታት ተባሂሎም ዝግበሩ ብኸም ማርቲን ፕላውትን ደቂ መዛመርቱን ተሳቲፈ። ብተመሳሳሊ ቅድሚ ክልተ መዓልታት ኣብ ናይ ዓባይ ብርጣን ፓርላማ ህንጻ ብማርቲንን ሰላም ኪዳነን ዝተካየደ ኣኼባ ተሳቲፈ። እቲ ኣድቨርት ዝገበርዎ ኣርእስታት ንምንታይ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ናብ መንገዲ ኢሮፓ ይመርጹ፧ ንምንታይ ኢሮፓ ሕብረት […]


text:
ሊቃውንቲ ጀርመን ሓይሊ ዘመንጩ ክዳን ይምህዙ ኣለው
መቐለ ጥሪ 16/2009(ድወት)ሓይሊ ዘመንጭዩ ኽዳውንቲ ቅድሚ 2023 ንዕዳጋ ቅሩባት ክኾኑ’ዮም።
ሊቃውንቲ ሳይንስ ጀርመን እንትትጓዓዝ ሙቐት ዘመንጩ ክዳን ይምህዙ ኣለው።
ኣብ ምህዞኦም ሓይሊ ክእክቡ ዝኽእሉ ማተርያላት ከምዝተጠቐሙ ቴክኖሎጂስት ኤሌክትሮኒክስ ሮበርት ሃን ገሊፆም ዝበለ ዩሮ ኒውስ እግሪ እንትንቀሳቐስ ሓይሊ ክፈጥሩ ተገይሩ ከምዝተመሃዘ ድማ ሓቢሩ።
ኣብዚ ዙርያ ክልተ ጠቐምቲ ነጥብታት ንዝቲ ኣለና ይብሉ እዞም ልሂቃን። ብኡሽቶ ሓይልን ትሑት ዋሕዝን ኤሌክትሪክ ክህሉ ብምግባር ንክልቲኡ ዝሰማማዕን ሓይሊ ንምእካብ ዘኽእልን ቴክኖሎጂ ክህልዎ ከምዝተገበረ ይግለፅ።
ብምዃሙ ድማ ልሂቃን ፕሮጀክት መፅናዕቲ ሕብረት ኣውሮፓ ናብቲ ዓለባ ብቐሊሉ ክግጠም ዝኽእል ቀጢንን ነዊሕ ዕድመ ዘለዎምን ባትርታት ምሂዞም ኣለው።
ተመራመርቲ ብቐሊሉ ኣብ ውሽጡ ጨረራት ክእክብ ዝኽእል ባትርታት’ውን ፈጢሮም ኣለው።
ካብዚ ብዝሰገረ ብቐሊሉ ኣብቲ ዓለባ እንትግጠሙ ጨረራት ክሕዙ ዝኽእሉ ክፍልታት ማይክሮ ኤሌክትሮኒክስ ክህልዎ ንምግባር ይሰርሑ ከምዘለው’ዮም ዝገልፁ እቶም ተመራመርቲ።
እዚ ምህዞ ካብ ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ዘይዛይድ ግዘ ንዕዳጋ ከምዘቕርብዎ እቶም ሳይንቲስታት ይገልፁ።
ዩሮ ኒውስ


text:
መጸዋዕታ ንተቓወምቲ ንውድባት ኤርትራ,
በታ ሐሳዊት ልሳኑ, ንዑሱባቱ ኣእሚኑ, ሃይማኖታዊ መልክዕ ከየትሐዛ, ብእዋኑ ክንተሓሓዞ, ህዝባዊ ናዕቢ,ብሐይሊ ንረት ከይቀሃመ, እንታይ ትጽበዩ, ከም ተበግሶ, ጅግና ወዲ ዓሊ እንዳ ተደገመ,ንለውጢ ኣሎዶ ካብ ሕጂ ዝጠዓመ,,
ንተቃውሞ ህዝቢ እግሪ እግሮ እንዳ ሰዓበ,ኣብ ዝባን ህዝቢ ጥያይቲ እንዳ ዘነበ,ዘይትውስኑ ግዳ ተቓውሞ ደንበ,እዝጊ ጸሊኡሉ ሐገዝኩም ዝጽበ,ተቃውሞ ህዝቢ ናብ ኩሉ ሊሒሙ,እብዳ ሰማዕኩም,እዝኒ ከለኩም ትጸሙ, ንህግደፍ ክንጉሕፎ,ንኣኼባታት ንኹሉ ነወንዝፎ, ንኣሃዱታትና ኣብ ጎኒ ህዝቢ ነሰልፎ,
ህግደፋዊያን ሐሰውቲ ፈላለይቲ
ኤርትራ ንኤርትራዊያን ካብ ጥንቲ
ዓዲ ኣስላማይ ክስታናይ እያ ሐንቲ,
ኣቦና ሐጂ መሐመድ ኑር
ናይ ህዝቢ ቸ ናይ ሃገር
ኤርትራዊያን ሕጂ ንሕበር,
ፍታሕ ይርከብ ካብ ዓቢ
ዓቢ ነቪ ዓቢ ሽም ንህቢ
ዓቢ ቀልቢ ህዝቢ ሰሐቢ,
ናብ መላእ ኤርትራ ሊሒሙ ክተተ
ሎሚ ዘይከተተ ብደዉ ከም ዝሞተ
ኣብኣትደዮ ዓገብ ተባሂሉ ዝተዓመተ,
ሰብኣይ ሰበይቲ ኑኡስ ምስ ዓቢ
መጻዋዕታ ንኣብ ስደት ዘለኻ ህዝቢ
ንምልኪ ጃንዳ ህግደፍ ክትብሎ እንቢ,
ላ ሐርስና ላ ፋርስና
እንታ ገፈልክ መዳርስና
ኣዜማ ሻዓብ ብግሳም ህሌና,
ብኣምር ጋኔን ንህዝቢ ትሃድኑ
ምስ ውጹዕ ህዝብኹም ወስኑ
ጽባሕ ጊደኹም ከይትህደኑ
ንህዝባዊ ጭርሖ ዝጭርሖ
መንእሰይ ንናዕቢ ይመርሖ
ንዑሱብ ሰራዊት ይፍንጥሖ,
ህግደፍ ከበስ ሐዊ እንተ ኣጎደ
ኣስላማዩ ክስታናዩ ኩሉ ሐደ
ንፍትሒ ዩ ኣብ ጎደናታት ዝወረደ,
ንፕረስደንት ዓዲ ሃሎ ናብ ማሕስ
ከይኣተወ ዶ ህዝቢ ንድሕሪት ክምለስ
ሎምስ ማዓልትኻ ቁጽር ድያብሎስ,
ኣስላመይቲ ክስታነይቲ ኣዴና
ኤርትራዊት ኣደ ዝወለደትና
ብመንነት ብመበቆል ኣሐት ኢና
ህግደፍ ደጊም ዘበት ክትፈልዩና,
ኣታሐደጅግናከምኣብራምተኸለዶተሳኢንዋእዛሃገር፡በቶምዝጠለሙሕድሪ.ደም ደቕካ ክዛሪ, ክሳብ ማዓስ ተባህለ እንዳ በልና ክነውሪ፡
ኣታህዝቢናብረመጽዘይትቅየርናብጓህሪ፡እዚድያብሎስከታሪ፡ዶምኾነኣማሐዳሪ፡


text:
ናይ መክሲኮ ርእሰ ከተማ ርእሰ ሰበኻ Desde la Fe እተሰምየ ሰሙናዊ ጋዜጣ ከምዝሕብሮ ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ሃገረ መክሲኮ ብቐጻሊ ዓመጽ ይረአይን እዚ ዓመጽ’ዚ መፍትሒ ዝተሳእኖ ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ብፍላይ እቶም ዕጸ ፋርስ ዘዘዋውሩ ናይ ገበን ጉጅለታት ዘተኣታትውዎን ዝፍጽምዎን ዓመጽ ከምዝዀነን ምስ እዚ ተተሓሒዙ እውን ምግባረ ብልሽውናንን ብላዕን ልሙድ እናዀነን እናሰፍሔን እዚ ኹሉ ሓደጋ ኣብ ልዕሊ መክሲኮን ሕዝባን ይወርድ ከምዘሎን፡ ድኽነትን ሕሰምን ንዝተፈላለዩ ናይ ገበን ጉጅለታት ልሙዕ መሬት ከምዝኾነን ናይ ሕዝቢ ሰላምን ምርግጋእን ውሑስ ኣብ ምግባር ከይዲ መዳርግቲ ዘይብሉ መሰናኽል እናዀነ ብዙሓት ንሞትን ሓደጋን የቃልዕ ምህላዉ የመልክት እንክብል ነቲ ጋዜጣ ዝተወከሰ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎ ሓቢሩ።
ብፍላይ እቶም ኣብ ማሕበራውን ሰብኣውን መዳያት ተዋፊሮምን ስለ ፍትሕን ሰላምን ምዕሩይ ሕብረተሰብ ኣብ ምርግጋጽ ዕላማ ተጸሚዶም ዘገልግሉን ኣስፍሆተ ወንጌል ዝፍጽሙ ልኡካን ወንጌልን ዓለማውያን ምእመናን ካህናትን ደናግልን ነቶም ናይ ገበን ጉጅለታት ቀሊል ዒላማ እናዀኑ ብዙሓት እውን ይጭወዩን ይቕተሉን ምህላዎም ዝሓበረ ናይ ከተማ መክሲኮ ርእሰ ሰበኻ ሰሙናዎ ጋዜጣ ዝጠቐሰ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣተሓሒዙ፥
መክሲኮ ብዓመጽ ትናወጽ ኣላ
ትርኢት ሃገረ መክሲኮ እዚዩ ዘሰክፍን ዘተሓሳስብን ከምዝዀነን ብፍላይ ግዝኣት ታማኡሊፓስ ዕጸ ፋርስ ዘቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታት ናይ ዕጸ ፋርስ ንምንቅስቓስ ዝጥቀምሉ ክፍለ ከተማታት ንምውናን ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ናይ ገበን ጉጅለታት ብዝካይድ ግጭትን ቅትለን ኣብ መባእታ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብቲ ምስ ምካለን ግዝኣት ዘዳቡ ከባቢ ረይኖሳ ኣብ ዝርከብ ቤት ማሕቡስ ዝርከቡ ናይ ገበን ጁለታት ብዝፍጽምዎ ኣብ ግብረ ሕነ ምፍዳይ ዝጠመተ ግርጭት ኣብ ቤት ማሕቡስ ከይተረፈ ሓይሊ ጸጥታ ነቲ ህልው ውጡር ኩነታ ንምቅጽጻር ድኹም ከምዝዀነ ዘረጋግጽን ኣብ ከተማ ቨራክሩዝ ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ወርሒ ሚያዚያ 2017 ዓ.ም ኣብ ዘሎ ናይ ጊዜ ገደብ 620 ቅትለት ከምእተፈጸመን ኣብ ግዛኣት ጉአረሮ ድማ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብዝዀነ ሁከት በቢ መዓልቲ ሰባት ከምዝቕተሉን የመልክት።
ናይ ገበን ጉጅለታት መላእ መክሲኮን ሕዝባን የርዕዱ
ኣብ ዘቦ ኦኣክሳካ ዝተፈላለዩ ናይ ገበን ጉጅለታት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሕዝቢ ዝዓለመ ግብረ ሽበራ እናፈጸሙን ንሕዝቢ የፈራርሁን ንብረት ይምንዝዑን ይዘርፉን ከምዘለዉን ሕዝቢ ክከላኸለሉ ዝግብኦ መንግስቲ ድኹም ብምዃኑ ኣብ ከምዚ ዓይነት ስግኣት ዕለታዊ ናብራኦም ይመርሑ ምህላዎምን እቲ ናይ ከተማ መክሲኮ ርእሰ ሰበኻ ሰሙናዊ ጋዜጣ ይሕብር እንክብል ፊደስ ናይ ዜና አገልግሎት ገሊጹ።


text:
Published: 14 November 2017
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ዝግበር ኣገልግሎት ብዙሕን ሰፊሕን እዩ። ብሰኣታት ጀሚሩ ብማሕሌት ሓሊፉ ክሳብ ቅዳሴ ዘሎ ግዜ፥ ዘውዕልን ዘሕድርን ኣግልግሎት ምዃኑ ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ይፈልጡዎ እዮም። እቲ በዚ ኣገልግሎት’ዚ ዝበጽሕ ምህልላን ጸሎትን ከኣ’ዩ፥ ንሕዝብና ዓቢይ ጽላልን ረድኤትን ኮይኑዎ ዝነብር ዘሎ።
ርግጽ’ዩ እቲ ክርስቲያናዊ ታሪኽና ኣዚዩ ነዊሕ’ዩ። ከመይሲ ንዓታትና ወንጌል ዝሰበኹልና ሓዋርያት’ዮም። ስለዚ ኢና’ውን ካብቶም ቀዳሞት ክርስትና ዝተቐበሉ ሕዝቢ ኮንና ንርከብ ዘሎና።በዚ ታሪኽ’ዚ ከኣ ክንሕበን እንተደለና ዘይግበኣና ኣይኮነን። ከመይሲ “-እንሆ ማይ ንኸይጥመቕከ እንታይ ይኽልክለኒ-” ብምባል ደኣ ኢና ዝተጠመቕና እምበር፥ ኣቦታትና ብደም ሓዋርያት ዝሕተቱ ኮይኖም ብዘይ ምርካቦም፥ ክንደይ’ኳ ተዓዲልናን ተባሪኽናን ኢና ክንብል ዘይግበኣና ኣይኮነን። (ግሓ. 8/26-39)
ይኹን እምበር እቶም ቀዳሞትና፥ ብብሉይ-ኪዳን ኣቢሎም’ኳ ኣብ ክርስትና ምእታዎም እንተ-ተፈልጠ፥ ኣገልግሎት ክህቡዎም ዝኽእሉ ወንጌላውያን ስለ-ዘይረኸቡ ግና፥ ምስጢረ-ጥምቀት ጥራይ ሒዞም፥ ክሳብ መጀመርታ ራብዓይ-ሚእቲ ክፍለ-ዘመን ከም-ዝተጓዕዙ’ዩ እቲ ታሪኽ ዝነግር። ማለት እቲ ጥምቀትና ኣብ ምድረ-ከነዓን ስለ-ዝተፈጸመ፥ ንዕኡ ተኸቲሉ ናባና ናብዚ ምድረ-ኣግዓዝያን ዝኣተወ ሓዋርያ ስለ-ዘይነበረ’ዩ።
ኣብ 330 ዓ/ም ኣቢሉ ግና፥ ሓዲሽ ታሪኽ ዝጅመረሉ ክስተት ተፈጥረ። ንሱ ድማ እቶም ታሪኽ-ክርስትና ምድረ-ኣግዓዚ ብኽብሪ ዝዝክሮም፥ ኣቡነ-ሰላማ ከሣቴ-ብርሃን ወይ ፍሬሚናጦስ፥ ጳጳስ ምድሪ-ሓበሻ ኮይኖም ክመጹ ምኽኣሎም’ዩ። ግዳስ ኣቡነ ሰላማ ጽርኣዊ ወይ ግሪኻዊ ከም-ምዃኖም መጠን፥ ነቲ ብጀካ ሥርዓተ-ጥምቀት ምንም ኣፍልጦ ዘይጸንሖ ሕዝቢ-ሓበሻ፥ ኣብ ምሉእ ዝኾነ ርድኢት ክርስትና ከምጽኡዎ፥ እቲ ዝጽበዮም ዝነበረ ሓላፍነት ኣቕሊልካ ክርአ ዝኽእል ኣይነበረን።
እቶም ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ናይ ቤተ-ክርስቲያን ኣቦታት ከም-ዝነበሩ ዝንገረሎም፥ ሊቀ-ጳጳሳት ኣትናቴዎስ ግና፥ መዓርገ-ጵጵስና ሂቦም ንምድሪ-ሓበሻ ቅድሚ ምል ኣኾም፥ ንሓሙሽተ-ዓመት መመላእታ ከም-ዝመሃሩዎምን ከም-ዘዳለዉዎምን’ዩ እቲ ታሪኽ ዝዛረብ። በዚ መሠረት’ዚ ከኣ’ዮም ኣቡነ-ሰላማ፥ ነቲ ፊደላት ግዕዝ ንንባብ ከም-ዝጥዕም ጌሮም ሥርዓት ብምትሓዝ፥ ንኣገልግሎት ድልው ክገብሩዎ ዝኸኣሉ።
በዚ መሠረት’ዚ እውን፥ ንመጀመታ ግዜ ኣብ ታሪኽ ምድሪ-ሓበሻ፥ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ናብ ቋንቋ-ግዕዝ ተተርጕሞም ክቐርቡ ከኣሉ። በዚ ኣቢሉ ድማ’ዩ እቲ ኣገልግሎት ወንጌል፥ ናብ ሕዝብና ክዝርጋሕ ዝኸኣለ። ታሪኽ ክርስትና ሃገርና ክለዓል ከሎ፥ ውዕለት’ዞም ክልተ ዓበይቲ ኣቦታት ከቶ ክርሳዕ ዝግብኦ ኣይኮነን። ብርግጽ ድማ ታሪኽ ሊቀ-ጳጳሳት ኣትናቴዎስን ኣቡነ-ሰላማ ከሣቴ-ብርሃንን፥ ኣካል ታሪኽ ክርስትናና ኮይኑ እናተዘከረ ዝነብር ዘሎ ስለዚ’ዩ።
ኣብቲ ድሕሪ ኣቡነ-ሰላማ ዘሎ ታሪኽ ግና፥ እቲ ኣገልግሎት ወንጌል ከምቲ ክኾኖ ዝግብኦ ኮይኑ ክቕጽል ከም-ዘይከኣለ ኢና ክንርኢ ንኽእል። ከመይሲ እቶም ካብ መንበረ-ማርቆስ ተላኢኾም ዝመጹ ጳጳሳት፥ ብዛዕባ ቋንቋን ባህልን ልማድን ሕዝቢ-ሓበሻ፥ ኣፍልጦ ንኽህልዎም ብወገን ግብጺ ዝኾነ ዝግበር ጻዕሪ ስለ-ዘይነበረ፥ ዉሉደ-ክህነትና ምስ ግዜ ክስጉም ዘኽእሎ ፍልጠት ክረክብ ጸኒሑ’ዩ ክበሃል ኣይከኣልን።
ከም ውጽ ኢት እዚ ዝተባህለ ሸለልትነት’ዚ ከኣ፥ እንሆ ቤተ-ክርስቲያንና ጥንታዊት ከም-ምዃና መጠን፥ ኣብ ቅድሚት ክትሥራዕ ዝግብኣ ዝነበረ፥ ሕጂ ግና ኣብ ድሕሪት’ያ ትርከብ ዘላ። ኣገልግሎትና ምስ ግዜ ሓቢሩ ክስጉም ዝኽእል ብዘይ-ምዃኑ፥ እዚ ድኽመት’ዚ ንቤተ-ክርስቲያንና ክቡር ዋጋ ክትከፍል ኣገዲዱዋ’ዩ። ከም ሳዕቤኑ ድማ እንሆ እቲ መንእሰይ ወለዶ፥ ሕቑኡ ሂቡዋ ክኸይድ ካብ ዝርአ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ነዚ ጌጋ’ዚ ንምእራም ዝተወስደ ስጉምቲ ኣሎ ንምባል ድማ፥ ዝከኣል ኣይመስልን።
ርግጽ’ዩ ኣብዚ እዋናት’ዚ እግዚኣብሔር ይመስገን-!! ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ እቲ ኣጸድ ቤተ-ክርስቲያን ብመንእሰያት ምልእ ኢሉ ክርአ ምኽ ኣሉ ክንደይ’ኳ ዘሐጉስ’ዩ። እቲ መልሲ ዘድልዮ ሕቶ ግና፥ ብርግጽዶ እዚ መንእሰይ-ወሎዶ’ዚ፥ ብኣገልግሎትና ዕጉብ’ዩ-? ንዝብል ሕቶ ብእወንታ ክምለስ ዝኽእል መልሲ ምስ-ዝህልወና፥ ሽዕኡ’ዩ ኣገልግሎትና ንድሌት ደቅና ዘዕግብ ምዃኑ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል። ርግጽ’ዩ ደቅና ኣብ መድረኽ ወጺኦም ክዝምሩ ንርእዮም ኣሎና። በዚ ድማ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ዝስምዖ ሓጎስ ብዙሕ’ዩ።
ይኹን እምበር ሓደ ምእኩል ዝኾነ መምርሒ ከም-ዝወጽእ ተገይሩ፥ ኣብ ምትግባሩ ጻዕሪ ክግበር ከይተኽእለ፥ ንሕቶ መንእሰያት መሊስና ኢና ክንብል ከም-ዘይንኽእል፥ ምርድኡ ከድልየና እዩ። ብዝተረፈ ንድሕሪት ተመሊስና ታሪኽና እንተረአናዮ፥ ቤተ-ክርስቲያንና ንሕቶ መንእሰያት ክትምልስ ብዘይ ምኽኣላ፥ “-ክትወልድ እምበር ከተዕቢ ዘይትኽእል-” ተባሂላ ክትንቀፈሉ ጸኒሓ’ያ። ከመይሲ ነቶም ብጸጋ-ጥምቀት ዝወለደቶም ደቃ፥ እግሪ እግሮም እናሰዓበት ክትኣልዮም ዘኽእል ዓቕሚ ኣይጸንሓን። በዚ ድማ ብዙሓት ደቃ ከሲራ’ያ። ገና’ውን ትኸስር’ያ ዘላ።
ሕጂ ከም ሕጂ ብመንበረ-ፓትርያርክ ዝቘመ ምምሕዳር ኣሎና ኣብ ዝበሃለሉ ግዜ ግና፥ እቲ መንእሰያት ደቅና ኣብ ምዕባይ ዝጸንሐ ድኽመት፥ ብኸምኡ ክቕጽል ስቕ ኢልና ክንርእዮ ንረብሓና ኣይኮነን። ስለዚ ምንም’ኳ በብወገና ንገብሮ ጻዕሪ ምህላዉ እንተ-ተፈልጠ፥ ሓደ ንኹሉ ኣገልግሎትና ብማእከልነት ጠርኒፉ ዝሕዝ መጻሕፍትን መምርሕን ኣብ ምድላው ኣቢልና ከነተኵር ግና፥ እቲ ሕጂ ዘሎ ህልው ኩነታት ይግድደና’ዩ። ከመይሲ ንሕቶ መንእሰያት ዝኸውን መልሲ ከይተረኽበ፥ በብመንገድኻ ብፍኑው ዝግበር ኣገልግሎት፥ ፍታሕ ከምጽእ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት የብልናን።
ስለዚ ንሕቶ መንእሰያት መልሲ ካብ ምርካብ፥ ቀዳምነት ክወሃቦ ዝግባእ ካልእ ጉዳይ ኣሎ ክንብል ኣይንኽእልን። እዚ እቲ ዝዓበየ ኣጀንዳ ቤተ-ክርስቲያን’ዩ ክኸውን ዝግብኦ። ነዚ ኣርእስቲ ብጎቦ ገዲፍካ፥ ነገልግል ኣሎና ምባል ከኣ፥ ትርጉም ዘለዎ ኣገልግሎት ክኸውን ይኽእል’ዩ ኣይበሃልን። ከመይሲ ተካኢ ትውልዲ ዘይብላ ቤተ-ክርስቲያን፥ ንኽትቅጽል ዝኾነ ውሕስነት የብላን። እቲ ዝዓበየ ኣብ መንእሰያት ትዅረት ጌርካ ክሥራሕ ዝድለ ከኣ ስለዚ’ዩ።
ብድሕሪ ምውዳቕ-ደርጊ ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና፥ ዓቢይ ጸገም ከም-ዘጋጠመ ክንዝንግዖ ንኽእል ኣይኮናን። ኣብቲ እዋን’ቲ ነቲ ተረቂቑ ዝኣትወና ዝነበረ ናይ መናፍቓን ስልኳ፥ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ክነቕሓሉ ስለ-ዘይከኣለ፥ ዓቢይ ስምብራት ገዲፉልና ሓሊፉ’ዩ። እዚ ነቓዕ’ዚ ከኣ ገና ኣይተኃትመን’ዩ ዘሎ። ሕጂ’ውን ኣገልግሎትና ፈቲሽና እቲ ድኽመትና ከነዐሪ እንተ-ዘይኪኢልና፥ ነቲ መንእሰይ-ወሎዶና ከነዕግብ ዘኽእለና ቋንቋ ክንረክብ ዝሕሰብ ኣይኮነን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ዘለዉ ጸገማት፥ ኣዚዮም ብዙሓት ምዃኖም ዝፍለጥ ኮይኑ። ካብቶም ቀዳምነታት ሂብካ ክሥረሓሎም ዝግብኦም ሓደ ድማ፥ ሕቶ መንእሰያት ክኸውን ከም-ዝግባእ፥ ዘተሓታት ኣይኮነን። ስለዚ ሓደ ሓላፍነት ክስከም ዝኽእል ድልዱል ማእከልነት ከም-ዝቐውም ብምግባር፥ ነዚ ሕቶ’ዚ ዕቱብን ስሉጥን መልሲ ክንረኽበሉ እንተደኣ ዘይኪኢልና፥ ጽባሕ ሒዝና ዘይነጽንዖን ጐይና ዘይነርክቦን ጉዳይ ክኾነና እዩ። እቲ ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን ድማ፥ እንታይ ክኸውን ከም-ዝኽእል ምግማቱ ዝጽግም ኣይኮነን።
እዚ ጉዳይ’ዚ ኣብ 90-ታት ዓቢይ ትዅረት ተዋሂቡዎ፥ ኣብቲ መንበረ-ፓትርያርክ ዓቢይ ምንቕናቕ ፈጢሩ ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ’ዩ። እቲ ክብደት ሓላፍነት ይርድኦ ነይሩ ዘይበሃል ሲኖዶስ፥ ዕንቅፋት ኮይኑ ኣየሥርሕን ስለ-ዝበለ ግና፥ እቲ እቶም ዓበይቲ ሊቃውንቲ ከም በዓል መምህር ተወልደ-ብርሃን, መጋቤ-ምሥጢር መብራህቱ, መጋቤ-ሥርዓት ሉቃስ, መምህር ዓምደ-ብርሃን፥ ተዓጢቖም ኣብ መፈጸምታ ዘብጽሑዎ ጉዳይ “-ይተኃተም ኢልና ኣይነፍቅድን-” ብምባል ገቲሮም ስለ-ዝሓዙ፥ ከይተኃትመ ከም-ዝተረፈ ኩሉ ዉሉደ-ክህነትና ዝፈልጦ ናይ ኣደባባይ ምስጢር እዩ።
ሕጂ ግና ካብቶም ኣብ ኣሥመራ ዘለዉ ጳጳሳት፥ ፍቓድ ክንሓትት እንግደደሉ ምኽንያት ስለ-ዘየሎ፥ ናትና ውሳኔን ቈራጽነትን ጥራይ’ዩ ዝሓትት። ስለ’ዚ ደቅና ‘ውን ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ክዓብዩ ዘለዎም መሰል፥ ክንሕልወሎም ዘሎና ሓላፍነት ክንዝንግዕ ኣይግባእን። ጎይታና’ውን “-ሕፃናት ሕደጉዎም ናባይ ይምጽኡ-” ዝበሎ ቃል፥ ንወለዲ ዓቢይ ሓላፍነት ዘሰክም ረዚን ኣምላኻዊ ቃል’ዩ። መንገዲ ቤተ-ክርስቲያን ኣቢልና ክንመርሖም ድማ፥ ቃል ጎይታ የገድደና እዩ። (ማር. 10/13-14)
ካልኦት ክርስቲያን ኣኅዋትና፥ ደቆም ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ከም-ዘዕብዩ ንፈልጥ ኢና። ንሕና ግና እዚ ተመክሮ’ዚ ስለ-ዘይጸንሓና፥ ደቂ-ተዋሕዶ ዝዋስኡሉ መድረኽ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን፥ ነይሩ ዝበሃል ታሪኽ የልቦን። እዚ ግጉይ ዝኾነ ልማድን ባህልን’ዚ ከኣ፥ ብዙሕ ኣኽሲሩና እዩ። ሕጂ ግና ጌጋና ኣሪምና፥ ብመንገዲ ትምህርቲ-ሰንበት ኣቢልና ንደቅና፥ ብቅድስና ክዓብዩሉ ኣኽእሉ መንገዲ ንምርሓዮም። ካብ ቤተ-ክርስቲያን ወጻኢ ደቅና ክዓብዩሉ ዝኽእሉ፥ ካልእ ኣማራጺ ድማ ኣሎ ክንብል ኣይንኽእልን።
ስለ’ዚ እቲ ብተናጸል ዝግበር ነናይ ብሕቲ ተበግሶ ተሪፉ፥ ብማእከልነት ቤተ-ክርስቲያን ዝምራሕ፥ ንትምህርቲ-ሰንበት ዝመርሕን ዘወሃህድን፥ ሓደ ድልዱል ማእከል ክቐውም ንጽባሕ ዘይበሃል ሕቶ ኮይኑ ይርከብ ኣሎ። በዚ መሠረት’ዚ ነዚ ዝበሃል ዘሎ ሓሳብ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፥ እቲ ኣብ ኣሜሪካ ዝመደበሩ መንበረ-ጵጵስና ሓላፍነት ክወስድ፥ ግቡኡን ሓላፍነቱን እዩ። ከመይሲ እቲ ግዜ ቀዲሙና ይኸይድ’ዩ ዘሎ። ስለዚ ‘ውን መጻሕፍቲ ኣብ ምኅታምን መምርሒ ኣብ ምውጻእን ደኣ ክንነጥፍ ኣሎና እምበር፥ ድሕሪ ደጊም ንዘረባ ዝጠፍእ ግዜ ክህልውና ግቡእ ኣይኮነን። ቅቡል ከም-ዘይኮነ’ውን ምርድኡ የድልየና ኣሎ።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ግንግል
ወለመስቀሉ ክቡር


text:
On the History of the Eritrean Newspaper
“ On the History of the Eritrean Newspaper”
“ታሪኽ ጋዜጣ ኤርትራ”
ኣብ መበል ኣርብዓ እንግሊዛውያን ነታ ካብ ጸላኢ መንጢልና ዝሓዝናያ ግዝኣት ዝብልዋ ኤርትራ (an occupied enemy territory) ከመሓድርዋ ጀመሩ። ግን ኣብ’ቲ “The First to be Freed” ዝብል መጽሓፎም፡ ንኤርትራ ካብ መግዛእቲ ጣልያን ሓራ ንምውጻእ ተልእኾኦም ከም ዝዀነ ይጠቅሱ። ስለዚ’ውን ልዕሊ ኹሉ ኣቃልቦ ዝሃብዎ ትምህርቲ ንኸተኣታቶ ነበረ። ግን ብኸመይ ንጀምሮ ዝብል ሓተታ ኣዝዩ በድሆም። ምኽንያቱ ብግዚኡ ኣብ ኤርትራ መምሃሪ ዝዀኑ መጽሓፍቲ ከምኡ ብቑዕ ስርዓተ-ትምህርቲ (Curriculum) ኣይነበረን። በዚ ዝኣክል ንኹሉ ከም መንበቢ ክባጻሕ ዝኽእል “ጋዜጣ” ምሕታም ኣድለየ። ብፍላይ ደቪድ ክውስላንድ፡ ብግዚኡ መራኸቢ በዓል ስልጣን ዝነበረ፡ ነቲ ብ1942 ከም ኣስተርጓሚ ዀይኑ ክገልግል ካብ ዓዲ እንግሊዝ ሒዘሞ ዝመጹ ሊቅ መዘዞ። ዶክቶር ኤድዋርድ ኡለንዶርፍ ይበሃል። ኣብ ሃገር እንግሊዝን እስራኤልን ቋንቋታት ሰማውያን ዘጸንዐ ከምኡ ብዙሓት ቋንቋታት ዝመልኽ ነበረ።
ፐሮፈሶር ኡለንዶርፍ ኣብ’ቲ “The Two Zions” ዝብል ታሪኽ ህይወቱ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፡-
“ ኣብ ኤርትራ ምስ መጻእኹ፡ ኣዕጋቢ ዝዀኑ መጽሓፍቲ ትግርኛ` ከረክብ ኣይከኣልኩን። ሓደ ሓደ መጽሓፍቲ እኳ እንተነበሩ፡ ብዛዕባ ትምህርቲ ሃይማኖት ኰይኖም፡ ብሓልዮት ካቶሊኽን ወንጌላዊት ቤተ-ክርስትያንን (ከኒሻ) ዝተሓትሙ ነበሩ። ብፍላይ ዓቢይ መዝገበ ቃላት ትግርኛ-ጣልያን ዝብል ብዳኦፈዮ ኣብ ከረን ብ1910 ኣቢሉ ዝተደርሰ እንተ ዘይኰይኑ፡ ካልእ ኣይነበረን። ካብ ሓደ ተለቂሔ ብኢደይ ኣብ ደብተር ብሙሉኡ ክቀድሖ ጀመርኩ። ኣብ ሞንጉኡ ግና ካልእ ‘ክትገዝኦ እትኽእል ረኺበልካ ኣለኹ’ ምስ በለኒ፡ ካብ ምቅዳሕ ዓረፍኩ። ብድሕሪ’ዚ ከም ዋና ኣሕታሚ ጋዜጣ ትግርኛ ኰይነ ክሰርሕ ከሎኹ፡ ዝሕግዘኒ ሰብ ኣድለየ። በቲ ግዜ’ቲ ኣፋፍኖት ትምህርት ዝነበሮም ኣብ ሚስዮን ከም ዝተማህሩ ስለ ዝፈለጥና፡ ንመጀመርያ ግዜ ንኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም ምሳና ክሰርሑ ቆጸርናዮም። ቋንቋ ትግርኛ ብዝበለጸ ዝመሃሩኒ እውን ንሶም ኢዮም።”
ብ31 ነሓሰ 1942 “ ናይ ኤርትራ ሰሙናዊ ጋዜጣ” ክሕተም ጀመረ።
ግን ስልቪያ ፓንክረስት ከም ዝገለጸቶ እንተድኣ ኰይኑ፡ እዚ ዝጠቀስናዮ ጋዜጣ ንኽሕተም ዘድለየ ምኽንያት፡ ብፍላይ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ኣብ ምምላስ እተካይዶ ዝነበረት ጐስጓስ (propaganda) ንምቅዋም ኢዩ።
ኰይኑ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ፡ ንመጀመርያ ግዜ ጋዜጣ ብትግርኛ ተሓቲሙ ክወጽእ ብምርኣዩ ዝተመሰጠ ዜጋ ከምዚ ዝስዕብ ገጠመ፡-
“መስዋእትኻስ ይዕረገልካ ድኣ
ክቡር ጋዜጣና ቀዳማይ ብርሃን ከመይ ኢኻ”
1. ከምዚ ኸማይ እንተ ዘፍቅሩኻ፡ -ከምዚ ከማይ እንተ ዚብህጉኻ
2. ነፍሲ ወከፍ እንተ ዚገዝኡኻ፡ - ፍቐዳ ሃገራት እንተ ዚወስዱኻ
3. ከም ብርሃናት እንተ ዝርእዩኻ፡ - ኣብ ፍቀዳ ባይቶ በልበል ኬብሉኻ
4. ከም ሰንደቕ ዕላማ ኪሰቅሉኻ - ዓሻ መሲል ኰንካ መዓዶ ህዝብኻ
5. ናይ ልብኻ ተዛረቦም ኢኻ፡ - ሽሕ ንንጉስ ደሞ ኸይብሉኻ
6. ብዓል ፍቓድ ብዓል መዚ ኢኻ፡ - መዓዶም ምኸሮም ሓደራኻ
7. ገለ እንተ ኣርስሑኻ ቀደዱኻ - ብሸላውን እንተ ረኣዩኻ
8. ከይትኹርየሎም ሓደራኻ፡ - ንሳቶም ደቅኻ ንስኻ ኣቦ ኢኻ
9. መዓርግካ ኢዮም ስልሜኻ፡ - ናባታቶም እዩ መልእኽትኻ
10. ግናኸ ብጸሎት እንተሓገዙኻ፡ - ንጥቕሚ ትኾኖም ንህዝብኻ
11. ወረ ምሉእ ዓለም ንሰምዕ ብኣኻ፡ - ንመጽሓፍቲ’ኳ ስዒርካዮም ኢኻ
12. ብዙሕ ሰላም ፍልጠት ትዕድል ኢኻ፡ - ቅድሚ ሎሚ ድኣ ኣበይ ኔርካ ኢኻ
13. ጋሻ ዝኾንካዮ ንህዝብኻ፡ - ጽሩይ ፊደል ቋንቋ ኣበው ኢኻ
14. እንታይ ከይስኣን ብሳላኻ፡ - ኣዋጅ ኣበሳሪ ኣብ ጸምጸም በረኻ
15. ከይቓድር ኣይትሕደግ ህዝብኻ፡ - ነቶም ለኣኽትኻ ዕረገሎም ኢኻ።
መሓሪ ወልዱ
ናይ ኤርትራ ሰመናዊ ጋዜጣ ቁጽሪ 12፡ 16 ሕዳር 1942።
ፕሮፈሶር ኤድዋርድ ኡለንዶርፍ ቀጺሉ ከምዚ ይብል፡-
“ ትግርኛ ተራ ቋንቋ ምዃኑ ተሪፉ፡ ብዝለዓለ ደረጃ መምሃርን መማዕበልን ስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ዀነ። ንኣብነት ካብ 1942-1970 ብዙሓት መጽሓፍቲ ተደርሱ። ከምኡ’ውን ኣብተን ዝሰርሓናለን ዓሰርተ ዓመታት፡ ማዕረ 520 ጋዜጣታት በብግዚኡ ኣሕቲምና። እዚ ገለ ካብቶም ብዘመን እንግሊዝ ዝተራእዩ ምዕባሌታት ወይ ለውጥታት ኢዩ። ግናኸ ድሕሪ ፈደረሽን ትግርኛ ተደቁሰ። በዚ ዝኣክል ካብቶም ናዕቢ ዝፈጠሩ ጠንቅታት ሓደ ኰነ።”
ታሪኽ ጋዜጣ ኤርትራ ከምዚ ካብ ኰነ፡ ነዚ በጽሓናዮ ዘሎና ሓበሬታ ዘመን (Information Age) ብሻላ ኣይንርኣዮ። መጺጽ እንተዘይህሉ፡ መዓር/መዓር ምዃኑ መን መስተምቀሮ? ከምኡ ጸልማት እንተዘይህሉ፡ ብርሃን/ብርሃን ምዃኑ ከመይ ጌርና ምሃረፍናዮ? እስኪ እዚ ልዕል ኢልና ዝጠቀስናዮ ግጥሚ ኣብነት ይኹነና።
ብዝተረፈ ምንባብ ካብ ሓሳብ ልብና ወትሩ ኣይፈለ።
ሓደራ!!!
-ሃይለ


text:
ኣብ ኬንያ፣ ኣል-ሸባብ ንክርስትያን ፈልዩ ንምቅታል ዝነበሮ ውጥን፣ ሰዓብቲ እስልምና ኣይፋልናን ስለዝበሎ ከምዝፈሸሎ ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ። እንተኾነ ግን በቲ ክስተት 2 ሰባት ሞይቶም 5 ድማ ቆሲሎም።
ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብቲ ቦታ ዝጠቀሰ ጋዜጣ ዘ-ዴይልይ ኔሽን ‘ዕጡቃት ኣል-ሸባብ ካብ ማንዴራ ናብ ናይሮቢ ትጓዓዝ ኣብ ዝነበረት ኣውቶብስ ካብ ዝነበሩ ተሳፈርቲ ንክርስትያናት ፈልዮም ንምቅታል፣ ኣቱም ኣስላም ዝኾንኩም ፈንተት በሉ ኣብ ዝበልሉ እዋን፣ ትቀትሉ እንተኾይንኩም ንኩላትና ብሓባር ቅተሉና ኣይንፍለይን ብምባል ንክርስትያናት ጽላል ኮይኖምዎም’ ይብል።
ብግብሪ’ቶም ኣመንቲ እስልምና ዘይተሓጎሱ ዕጡቃት ኣል-ሸባብ ካብ’ቲ ከባቢ ከይደንጎዩ ከምዝተሰወሩ’ውን ዝረኸብናዮ ዜና ገሊጹ።
ኣማሓዳሪ’ቲ ከባቢ ዓብዱራሕማን ሮባው ነቲ ተግባር'ቶም ኣመንቲ እስልምና ዝናኣዱ ክኾኑ ከለው፣ ሚኒስትር ውሽጢ ሃገር ኬንያ ጆሴፍ እንካስራይ ድማ፣ ኬንያ ኩሎም ሰዓብቲ ሃይማኖት ብናጽነት ዝነብሩላ ሃገር’ያ ኢሎም።


text:
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ
ሓድሽ ዓመተ 2018 እነሆ ቀዳመይቲ ጸሓያ ተብርቕ ኣላ። እዛ ሓዳስ ዓመት ናይ ተስፋ፡ ናይ ዓወት፡ናይ ፍትሓዊ ለውጢ ኪትከውን ምንዮተይ እገልጽ። ዓመተ 2018 ናይ ለውጢ ዓመት እንገብራ ንሕና እቶም ንለውጢ ነቒልና ዘሎና ህዝቢ ኢና። ክንድዝኾነ እዛ ዓመት እዚኣ ናይ ጻዕሪ፡ ናይ ስኒት፡ ናይ ተግባር ዓመት ንምግባራ ዘኽእለና ብድሆታት እውን ሒዛ ኢያ ትኣቱ ዘላ።
ለውጢ ንምርግጋጽ ኣብ ንብገሰሉ እዋን፡ ንናህርና ዝሓየለ ዕጥቂ ዝኾኖ ወድዓዊ ገምጋም ኢዩ። ብመሰረት እንገብሮም ነብሰ ፍተሻ ድማ፡ ኣብ 2017 ንዘርኣናዮ ድኽመታት ናብ ተመክሮን ሓይሊን ብምቕያር፡ ንዘርኣናዮ ብልጫታት ድማ ናብ ናይ ረባሕታ ረቓሒ ብምስግጋር፡ ንዝለዓለ ዓወት ኪንስጉም ኢና። እዚ ዓወት ዝረጋገጽ ብሰለስተ ኣዕኑድ ብዝቖመ መርሓ ጎደና ኢዩ። እቶም ኣዕኑድ 1) ንጹር ራእዩ፡ 2) ዘስርሕን ግብራዊን ስትራተጂ፡ 3) ምርግጋጽ ኤርትራዊ ዋንነት ናይዞም ራእዩን ስትራተጂን የጠቓለሉ።
1) ንጹር ራእዩ።
መሰረት ቃልስና ምህላዉ ንጹር ራእዩ ኢዩ። ራእዩና ነዚ ንሃገርና ብሒቱ ንህዝብና ዘሳቒ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ኣሊና፡ ኩሉ ዜጋ ብሰላምዝነብረላ፡ መሰል ነፍሲ-ወከፍ ዜጋ ዝኸብረላ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ሃገር ብነጻ ዝሳተፈላ፡ ብቅዋማዊ መንግስቲ እትመሓደር ናጻን ሓራንኤርትራ ምቛም`ኢዩ።
2) ዘስርሕን ግብራዊን ስትራተጂ
ምርግጋጽ ሓርነት ህዝብን ሃገርን ናይ መላእ ህዝቢ ሃረርታ ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ባህጊ መላእ ህዝቢ ዘረጋግጽ ስትራተጂ፡ ዝሰርሕን ግብራዊን ንምግባሩ ኪካየድ ዚጸንሐ ቃልሲ ብዝለዓለ ደረጃ ኪቕጽል ኢዩ። ኩሉ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ነቒሉ ዘሎ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት ይኹን ካልእ ውዳበታት፡ ብዉሑዱ ‘ነዚ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ስቓይ ምልኪ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ራህዋኡ ምቅልጣፍ ምጽዓር’ ዝብል መትከላትን ፕሮግራማትን ናይ ሓባር ዕላማ ሙኻኑ ኪኣምን ይግባእ። እዚ ዕላማ እዚ ብሓባር ብምስራሕ ጥራይ ከምዝጭበጥ ብምግንዛብ ድማ ሓባራዊ ናይ ትግባረ ስትራተጂን ፕሮግራምን ምቕያስን ምትግባርን ዝለዓለ ሓላፍነት ናይ ኩሎም ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ይኸውን።
3) ምርግጋጽ ኤርትራዊ ዋንነት ናይ እተጠቐሱ ራእዩን ስትራተጂን
ኩሎም ሃገራውያን ዛዕባታት ኤርትራዊ ባህጊ ዘንጸባርቑን ብኤርትራውያን ዝውነኑ ሙኻኖም ኪረጋገጽ ኢዩ። እዚ ማለት ኣብ ምምራጽ ማዕልቡኡ ይኹን ምቕያስ መገድታቱ ተራ ህዝቢ ኤርትራ ቀዳማዊ ቦታ ዝሓዘ ኪኸውን ኢዩ። እቲ ዴሞክራስያዊ ለውጢ በቶም ኣብ ውሽጢሃገር ኮይኖም ለውጢ ንምምጻእ ዝተወፈዩ ባእታታት እናተመርሐ፣ ብተሳታፍነት ናይ መላእ ህዝቢ ኪረጋገጽ ኢዩ።
ብንጹር ኣበሃህላ መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ንፍትሓዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኪጨዊ፡ መጋበርያ ዛዕባታቱ ኪገብር፡ወይ ውን ዋንነት ኤርትራዊ ጉዳያት ኪምንዝዕ ዝህቅን ዝኾነ ናይ ደገ ምትእትታው ኣየፍቅድን። ቃልሱ ብቐንዱ ነቲ ብህግደፍ ተረጊጹ ዘሎ ሰብኣዊ ሓርነትን ምርግጋጽ ሉዓላዊነትን ስለዝኾነ፡ ምእንቲ እዋናዊ ደገፍን ሓጺር ስልታዊ መኽሰባትን፡ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ሉዓላውነትን መሬታዊ ሓድነትን፡ ብዝኾነ ወገን ዝምጦ ይኹን ዝቕበል ዋጋ ዕዳጋ ይነጽግ ጥራይ ዘይኮነ፡ ማዕረ እቲ ፍትሓዊ ቃልሲ ንምርግጋጽ ዝህቦ ቀዳምነት ከምዝስራዕ ይገብሮ።
ክቡራትን ክቡራንን
ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ፍቕሪ ሃገር ዘለና ህዝቢ ኢና። ንዓመጽን ግፍዕን ተንበርኪኽና እንቕበል ህዝቢ ኣይኮነን። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ኣብዚእዋን’ዚ ኣብ ውሽጢ ዓዲን ኣብ ደገን ዘሎና ህዝቢ፥ ሃገር ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምልካውነት ምንባር እንተቐጺላ ሓርነት ደቂሰባት ጥራይዘይኮነ፡ ህላወን ድሕነትን ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ሓደጋ ከምዝኣቱ ተገንዚብና ኣንጻር እቲ ዓማጺ ጉጅለ ክንቃለስ ጸኒሕና ዘሎና።
ኣብ ዓመተ 2017፡ ብ31 ጥቅምቲ ኣብ ማእከል ኣስመራ ዝተራእየ ህዝባዊ ናዕቢ ይኹን፡ ቅድሚኡ ብኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ዓዲሃሎ ዚተኻየደ ደፋር ተቓውሞ መንእሰያትና ዘስነቐና ትምህርቲ እንተሎ፡ ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕላማ እንተተጠርኒፍና፡ መስተንክር ክንሰርሕ ከም እንኽእል ዘመስክረ ኢዩ።
ሎሚ ነቲ መስተንክር ኪንደግም ዘገድድ ኵነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ነዚ ታሪኽ እዚ ዝመርሕ ነጻ-ወለዶ ድማ ተወሊዱ ኣሎ። ድሮ ብግዲ ኣይተዛረቡ ክብሃል እንከሎ ዝያዳ ዚዛረብ፡ ድነን እንተተባሂሉ ዝያዳ ክሳዱ ዘቕንዕ፡ምስናይ ጠበንጅኡ መጺኡ ከገድዶ ንዝመጽአ ሓይሊ፡ እምቢ ዝብል፡ ወለዶ ይስስን ከምዘሎ ንዕዘብ ኣሎና።
ወዲ 90 ዓመት ሽማግለን፡ ጓል 18 ዓመት መንእሰይን ብሓባር ኣብ መዝገብ ፍትሒ ዓሪዶም፡ ንዓማጺ ብሓደ ዝብድሁሉ ቃልሲ ሰለስተ ወለዶታት ይሰምር ኣሎ። እዚ ዋዜማ ናይ ፍርሂ መጋረጃ ይትርባዕ ምህላዉ ዝነግር ኢዩ። ናይ ለውጢ ኣይሂ ኪዘንብ ሙኻኑ ዘበስር ነጎዳ ይሃምም ኣሎ። ታሪኽ ደጋጊሙ ከምዝመስከሮ ድማ ምልካዊ ስርዓት ፖሊሳዊን ጸጥታዊን ሓይሉ እውን ኣሰሊፍ ነዚ ሓድሽን ኣረጊትን ወለዶ ህዝቢ ኤርትራ ኣላጊቡ ዘሎ መኸተ ፍትሒ ኪዓግቶ ከቶ ኣይክእልን ኢዩ።
እዚ ለውጢ እዚ ብሰላም ብዘይ ማህሰይቲ መታን ኪቕጽል፡ ነዚ ቃልሲ ናብቲ ግቡእ መኣዝን ዘቃንዕ፡ ጥምረትን ብስለትን ናይ ኩሉ ደላይ ለውጢ ይሓትት። ናብዚ ቅዱስ ተልእኾ ዝመርሑና እቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ዴሞክራስያዊያን ሓይሊታት ኢዩም። በዚ ኣጋጣሚ ነዞም ህይወቶም ኣብ ውሽጢ ዓመጽን ፖሊሳዊ ስርዓትን እንዳሃለወት፡ ካብ ጸላም ከርሲ ኣራዊት ብርሃን ሓርነት ዝፈጥሩ ዘለዉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ኣባላት ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ፡ ብስም መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ልዑል ኣኽብሮተይ እገልጽ።
ክብሪ ነቶም ፍትሒ እምበር ሰብ ከይነግስ ዝሓለፉ ሰማእታትና
ዓወት ንቓልሲ ሓርነት
ባሕቲ ጥሪ 2018