text:
ተክኒካዊ ሓበሬታ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 6 7 2020
ኣብዚ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣቀራርጻ ናይዚ ኢንተርነት ኣድራሻ ዚን፤ ብቴክኒካዊ ኣጠማምታ ውን ብኸመይ ከም ዚሰርሕን ሰፊሩ ኣሎ።
እዚ መርበብ ሓበሬታ ንቑሕ እዩ። እዚ፡ ኣብቲ ትጥቀመሉ ዘሎኻ ስክሪን (ናይ ኮምፕዩትተር፡ ተለፎን ወዘተ ሻሽ) ተመርኵሱ ዕብየቱን ትርኢቱን ይምዓራረ ማለት እዩ። ንኣብነት ኣብ ተንቀሳቓሲ ተለፎን ካብ ኣብ ኮምፕዩተር ዝተፈልየ ኣሰራርዓ ኣሎዎ።
መንበብ-ኢንተርነት
እዚ መርበብ ሓበሬታ፡ በቶም ብልሙዳት ደረጃ መርበብ፡ ንኣብነት Internet Explorer, Google Chrome, Safari ወይ Mozilla Firefox ዝኣመሰሉ ዝድገፍ ዘመናዊ መማእረሪ መርበብ ሓበሬታ (webbläsare) ብዝበለጸ ክርኣ ይኽእል። እቲ ምሉእ ተግባራዊነት ንምርካብ፡ ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ፡ ነቲ ያቫ-ስክሪፕት (JavaScript) ዚብል ንጡፍ ክትገብሮ እውን የድሊ እዩ።
ዕብየት ጽሑፍን መጕልሒን
ነቲ ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ Ctrl ከምኡ ውን "+" ወይ "-" ብምጽቃጥ ክተጕልሖ ወይ ክተድቅቖ ይክኣል፤ ወይ ውን Ctrl ብምጽቃጥ ነታ ኣንጭዋ ንላዕልን ንታሕትን ኮረር ብምባል እዩ።
ገለ ካብ ኣንበቲ ኢንተርነት፤ ብፋላይ ንጽሑፍ ናይ ምጕላሕን ምድቃቕን ኣተግባርነት ዘለዎ ኮይኑ፤ ንስእሊን ንቦታን ንምጕላሕ ግን ኣየገልግልን እዩ።
ኣገልግሎት ንባብ
እቶም ኣብ Informationsverige.se ዘሎዉ ገጻት፣ ብኣገልግሎት ንባብ (uppläsningstjänst ነቲ ጽሑፍ ዘንብብ ኣገልግሎት) ክንበቡ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ ተዛራቢ መርብበ (Talande Webb) ይጥቀም እዩ።
ኮምፕዩተር እንተ ዄንካ ትጥቀም፡ ኣብ ላዕሊ ናይቲ ገጽ ሓደ ናይ መጕልሒ ድምጺ ዘለዎ ሓደ ንእሽተይ ምልክት ክትረክብ ኢኻ። ኣብቲ ትሕቲ እቲ ምልክት ስማዕ (Lyssna) ዝብል ኣሎ። ንዓኣ ምስ ጠወቕካያ ክትመርጾ ትኽእል ሓደ ምንባብ ወይ ካልእ ናውቲ ሓገዝ ዘለዎ መቆጻጸሪ ክቕልቀል እዩ።
ተንቀሳቓሲት ተለፎን (ሞቢል) እንተ ዄንካ ትጥቀም ዘሎኻ፡ እታ ንእሽተይ ምልክት ነቲ ዝርዝር (menyn) ምስ ከፈትካዮ ኣብ ታሕቲ ኣላ። ኣብታ ምልክት ኣመልኪትካካ ኣየናይ ጽሑፍን ኣየናይ ገጽን ክንበብ ከም ትደሊ ምረጽ።
እቲ ዝዛረብ መርበብ ሓበሬታ በዞም ዝስዕቡ ቋንቋታት ይሰርሕ፡
- ዓረብኛ
- እንግሊዝኛ
- ፈረንሳይኛ
- ሩስያኛ
- እስጳንኛ
- ሽወደንኛ
ስእሊታት
ናይ ሰኣላይ ስማ ዘይተጠቅሶም ስእልታት ካብ ኮሎርቦክስ (www.colourbox.com)፡ ሓደ ናይ ስእሊ ማዕከን ዝተዓደጉ እዮም።


c: text/html

text:
መራሕቲ ክፍለ ግዝኣታትን ፌደራል መንግስቲ ኣሜሪካን መን ተወሳኺ ሓገዝ ገንዘብን መመርመሪ ኮቪድ-19ን ረኸበ ይሟገቱ ኣብዘለውሉ ሕጂ እዋን ኣንፃር ኮሮናቫይረስ ይካየድ ዘሎ ኵናት ፖለቲዊ ቓልሲ ኮይኑ ኣሎ።
ዶክተራትን ነርስታትን ህይወት ንምድሓን ኣብ ዝቃለስሉ ዘለው ኣብ ኮንግረስ ኣሜሪካካልእ ቓልሲ ይካየድ ኣሎ።እቲ ክትዕ ንነኣሽቱ ነጋዶ ዝተመደበ ገንዘብ ድሕሪ ምፅንቃቑ ተወሳኺ ገንዘብ ንመን ይውሃብ ዝብል ሓደ እዩ።ሪፓብሊካዊያን እቲ ተወሳኺ ገንዘብ ንነኣሽቱ ነጋዶ ጥራሕ ክወሃብ ይደልዩ። ዲሞክራትስ ድማ እቲ ሓገዝ ንካልኦት ሰባት ዝሓውስ ስፍሕ ዝበለ ፓኬጅ ክኸውን ይደልዩ።ኣፈጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ ንሆስፒታላትና፣ ንመምሃራን፣ንሰራሕተኛታት ሓደጋ ሓውን ንካልኦትን ሓደ ነገር ክንገብር ዕድልን ቕልጡፍ ሕቶን ኣሎ በላ።
ቀዳማይ ዙር ሓገዝ ዘይበፅሖም ተስፋ ቆሪፆም ይፅበዩ ኣብ ዘለውሉ ኣባላት ኮንግረስ ሓዱሽ ውጥን ንምቕራብ ምስ ሚንስትር ገንዘብ ይደራደሩ ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብዛዕባ'ዚ ኣብ መላእ ሃገር ንዝርከቡ ብሉፃት ሰራሕተኛታትናን ነኣሽቱ ነጋዶናን ንምሕጋዝ ምስ ዲሞክራት ልዝብና ቀፂሉ ኣሎ።ናብ ስምምዕ ን ቀራርብ ዘለና ኮይኑ ይስምዓኒ’’ ኢሎም።
እቲ ፖለቲካዊ ክትዕ ሓይሉ ቀፂሉ ዘሎ መራሕቲ ትካላት ንግድን መንግስትን ኣሜሪካ ናብ ስራሕ ንክትምለስ ተሃንጢዮም ኣብዝርከብሉ እዋን እዩ።ንዋይት ሃውስ ዝነቕፉ ዲሞክራት ናብ ስራሕ ንምምላስ ምርመራ ወሳኒ እዩ ይብሉ።
ኣፈ ጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ ናይ ቁጠባ ማዕፆ ንምኽፋት ቁልፊ ነገር ምርመራ፣ምርመራ፣ምርመራ እዩ፤ከምኡ ኸአ ኣይሰራሕን ዘሎ ትራምፕ ናይ ምምርማር፣ናይ ምሕካም፣ ዝተተንከፉ ኣብ ምክትታልን ምውሻብን ዝግባእ ስራሕ ኣይሰርሑን’’ ኢለን።
ዋይት ሃውስ ትኹረቱ ናይቲ ምርመራ በቲ ለበዳ ብዝኸፍአ ንዝተሃሰያ ከባቢታት እዩ።
ገለ ዲሞክራትን ሪፓብሊካዊያንን ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታት ተወሳኺ ምርመራ ክካይድ ይሓቱ ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብወገኖም እቶም ኣመሓደርቲ እተን ክፍለ ግዝኣታት ኣብ ምኽፋት ባዕሎም ክቆፃፀሩዎ ይደልዩ ኣብ ምርመራ ድማ ናትና ሓገዝ ይደልዩ ኣለው ክልቲኡ ምሓዝ ኣይክኣልን ኢሎም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብ መስረቲ ኣቦታት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ንጉስ ሃይለስላሰ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቀጽሪ ዋና-ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ በቲ ሕብረት፡ ሓወልቲ ተሰሪሕሎም ኣሎ። ይኹን`ምበር ስርዓት ሃይለስላሰ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝፈጸሞ ጸረ-ሰብኣውነት ግፍዕታት ይኸብድ ይብሉ ብዙሓት ኤርትራውያን። ኣብ ኢትዮጵያውያን`ውን ንምትካል ሓወልቶም ዝምልከት ናይ ሓባር ርእይቶ የለን።
ኣቶ ሱለማን ኣደም፡ ኣብ ዓዲ-እንግሊዝ ምስ ዝርከብ ዜጋታት ንደሞክራሲያዊ መሰላት ኤርትራ ዝተባህለ ማሕበር ዝሰርሕ`ዩ። ንሱ ኣብ ዓድታት ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ዑና፡ በስክዲራ፡ ኣቑርደት፡ ሃዘሞ፡ ኦምሓጀርን ካልኦት ብዙሓትን ብሰርዓት ሃይለስላሰ ዝተፈጸመ ግፍዕታት ክትዝክር ከለኻ ብሓቂ የሕምመካ`ዩ ይብል። መንግስቲ ኤርትራ ንታሪኽ ዝተርፍ ተቓውምኡ ከስምዕ ይግባእ`ውን ይብል።
ኣቶ ኣሉላ ኣብርሃም ድማ ካብ ንጡፋት ኮሚኒቲ ኤርትራውያን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ`ዩ። ንሱ ብወገኑ፡ ኣቲ ግፍዕታት ከምዘሎ ኮይኑ፡ ሓደ ዛጊት ናይ ባዕሉ ናጽነት ዘይብሉ ብብልሽውና ዝተቖማጥዐ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ- ነበር፡ ንሃይለስላሰ ሓወልቲ እንተሰረሓሉ ከጨንቐና ዝግባእ ኣይኮነን ይብል፡
ንጉስ ሃይለስላሰ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓወልቲ ክስርሓሎም ይግባእ`ዶ ኣብ ዝብል ክልተ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዘለዎም ኤርትራውያን ይካትዑ።


text:
ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ሞት ህፃናት ናብ ዝተሓተ ደረጃ ከምዝወረደ ተገሊፁ።ምሕዩሽ መንግስታዊ ኣገልግሎታትን ኣብ መከላኸሊ ጥዕና ቀፃሊ ስጉምትታት ስለዝተወስዱን ኣብ መንጎ ሃፋትምን ድኻታትን ስድራታት ዘሎ ኣፈላላይ ሞት ህፃናት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ይፀብብ ኣሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ሕቡራት መንግስታት ቁፅሪ ትሕቲ ሓሙሽ ዓመት ዝሞቱ ህፃውንቲ ኣብ 1990 ኣ/ፈ 12.7 ሚሊዮን ነይሩ።ኣብ 2013 ኣ/ፈ ግን ናብ 6.3 ሚሊዮን ወሪዱ’ሎ።ኣብ ማዕልቲ 17 ሽሕ ሞት ማለት እዩ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ስታንፎርድ ተንታኒ ጥዕና ህዝቢ ኢራን ቤንዴቪድ እዚ ውፅኢት ዝመፀ ሳላ ኣብ ዝተሓተን ማእኸላይን እቶት ዘለወን ሃገራት ናይ ዓሶ መከላኸሊ ዛንዜራ፣ብተቕማጥ ንዝሓሙ ህፃናት ድማ ጨው ኢንግሊዝ ስለዝውሃቦምን እዩ ይብሉ።
‘’ሰባት ኣብ ማዕልቲ ብማእኸላይ ብሓደ ወይ ብኽልተ ዶላር ናይ ዝነብረለን ናይ ድኻ ድኻ ሃገራት ኢና ንዛረብ ዘለና’’ ዝበሉ ንሶም ኣስዒቦም ‘’ኣብዘን ሃገራት እዚአን ሞት ህፃናት ኣዚዩ ምትሓቱ ተዓዚብና ኣለና።ቅድሚ ሎሚ ሪኦምዎ ብዘይፈልጡ ደረጃ እዮም ወለዲ ደቆም ዝድሕኑ ዘለው’’ኢሎም።
ብክፍሊ ትምህርቲ ሕክምና ዩኒቨርስቲ ሳንፈርድ ንዝተኻየደ መፅናዕቲ ዝመርሑ ቤንዴቪድ እቲ መፅናዕቲ ኣብ 54 ሃገራት ከምዝተኻየደ ሓቢሮም።ኣብቲ መፅናዕቲ ልዕሊ 920 ሽሕ ስድራ ወይ 1.2 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ተሳቲፈን ኣለዋ።
ተመራመርቲ ናይ ክልተ እዋናት ኣነፃፂሮም።ካብ 2000 ክሳብ 2007 ኣ/ፈ ዝነበረ ሞት ህፃናት በቲ ሓደ ወገን ብኻሊእ ገፅ ድማ ካብ 2008 ክሳብ 2012 ኣ/ፈ ንዝነበረ።
ኣብ ድኻ ስድራታት ካብ 1,000 ናብ 4.3፣ማእኸላይ እቶት ካብ ዘለዎም 1,000 ስድራ ናብ 3.36፣ካብ 1,000 ሃብታም ስድራታት ድማ ናብ 2.06 ሞት ህፃውንቲ ወሪዱ’ሎ።
ሰናይ ምሕደራ ኣብ ዘለወን ሃገራት ዓለምለኸ ረድኤት ናብቲ ዘድልዮ ህዝቢ ክበፅሕ ከምዝኽእል ቤንዴቪድ ይገልፁ።
ግዕዝይናን ሕጊ ኣልቦነትን ኣብዝነገሰለን ሃገራት ቁፅሪ ዝሞቱ ህፃውንቲ ወሲኹ’ሎ።
ኣብ ሰሜናዊ ናይጀሪያ ቦኮ-ሓራም ኣለካ።ኩነታት ፓኪስታን እውን እቲ ዝርአ ዘሎ እዩ።ሰራሕተኛታት ጥዕና ኽታበት ስለዝሃቡ ግዳያት መጥቓዕቲ ዝኾንሉን ግቡእ ሓለዋ መንግስቲ ዘይረኽብሉን ሃዋህው እዩ ዘሎ።
ኣብ መንጎ ሞት ሃፍታምን ድኻን ህፃናት ዘሎ ክፍተት ኣገዳሲ ምምሕያሽ ዘርአያ ሃገራት ባንግላዲሽ፣ቦልቪያ፣ኣይቮሪ ኮስት፣ግብፅን ጋናን እየን።


text:
ሕብረት ኣውሮጳ፡ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ከም አካል እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ንምቅላል ዝኻየድ ዘሎ ጻዕርታትን መርበብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ንምፍራስን ንምጥያስ ስደተኛታትን ኣብ ሓደ ናይ ህጹጽ እዋን መደብ ምስምማዖም ተገሊጹ።
እተን ትካላት ኣብዚ መደብ ዝተሰማምዑ ኣብቲ ካብ ሕዳር 29-30 ኣብ ከተማ ኣቢጃን ኣይቨሪኮስት ክኻየድ ዝቐነየ ዋዕላ ሕብረት ኣውሮጳን ሃገራት ኣፍሪቃን ኣብ ዝተዛዘመሉ እዋን እዩ።
ኣብዚ ወርሒ’ዚ ብመደበር ቴሌቭዥን ሲኤንኤን ዝተዘርገሓ ምሻጥ ስደተኛታት ንግልያነት ኣብ ሊብያ ዘርእይ ምስሊ ንሃገራት ኣውሮጳ ዘሰንደበ ንብዙሓት ኣፍሪቃዊያን ድማ ዘሕረቐ እዩ ኔሩ፡ ስለዝኾነ ድማ ናብ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ኣብ ዝስደዱ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ዝፍጸም በደል ንምቅላሕ ቀንዲ ዛዕባ’ቲ ዋዕላ ኣብ ኣፍሪቃዊያን መንእሰያት ትኹረት ምግባር ዝብል ዝነበረ ምንባሩ ተሓቢሩ።
ሓደ ካብቶም ኣብ ዋዕላ መራሕቲ ሕብረት ኣውሮጳን ኣፍሪቃን ዝተሳተፉ ፕረዝደንት ናይጀርያ መሓመዱ ቡሃሪ ኣብ ሊብያን ካልኦት ክፍልታት ዓለም ተቐርቒሮም ዘለው ዜጋታቶም ናብ ሃገሮም ክመልሱ ቃል ብምእታው ንማህበራዊን ቁጠባዊን መደባት እታ ሃገር ከምዘስፍሑ’ውን ገሊጾም ኣለው።
ጠቅላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ብወገኖም ከምዚ ኢሎም።
“ኣሰቃቂነት እቲ ኣብ ሊብያ ብጊልያነት ክሽየጡ ዘርእይ ምስሊ ቅልጡፍ ስጉምቲ ክውሰድ ዘዘካኽር’ዩ። ስደተኛታት ብድሆታት የቕርቡ’ዮም እንተኾነ ኣብ ጉዳይ ምዕባለ፡ ምዕባይ ንቡር ስራሕ፡ምሕያል ምትሕብባር ዝብሉ ዕድላት’ውን ዘቕርቡ’ዮም። ኩለን ሃገራት ዶባተን ብሉዓላዊ መንገዲ ናይ ምቁጽጻር መሰልን ግዴታን ኣለወን። ነዚ ድማ ዓለምለኸ ሕግታት ስደተኛታትን ሰብኣዊ መሰላት ስደተኛታት ፍልሰተኛታትን ብምሉእ ብምኽባር ክፍጸም ኣለዎ።”
ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፉ መራሕቲ ሃገራት ንስደተኛታትን ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ኣብታ ብኩናት ዝባደመት ሊብያ ዝርኸቡ ስደተኛታት ዝከላኸል ፍሉይ ግብሪ ሓይሊ ከምዝዳለው’ውን ሓቢሮም ኣለው።
ቦርኪኖፋሶ “ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ጊልያነት ክህልው ዘይቅቡል’ዩ” ብምባል ኣብታ ሃገር ዝነበረ ኣምባሳደራ ከምዝሰሓበት ተፈሊጡ’ሎ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣውሮጳን ኣብ ምኽልኻል ምንቅስቃስ ንብረትን ፋይናንሳዊ እገዳ ኣብ ልዕሊ ዝፍለጡ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ክውሰን’ውን ተሰማሚዖም ኣለው።
መንግስቲ ሊብያ ብወገኑ ብዛዕባ እቲ ምሻጥ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንጊልያነት ምርመራ ከኻየድ ቃል ብምእታው ሕቡራት ሃገራት ንመዳጎኒ ማእከላት ስደተኛታት ክርእዩ ከምዝፍቕድ ገሊጹ ኣሎ።
ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ብወገነን ንኣብ ሊብያ ዝርኸቡ ስደተኛታት ከጣይሱ ዝተሰማምዑ ኽኮኑ ከለው እዚ መስርሕ ምጥያስ ብመንጎኝነት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ክስርሓሉ ምጅማሩ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዝርኸቡ ስደተኛታት ድማ መጀመርያ ናብ ኒጀር ወይ ቻድ ከምዝኸዱ ካብኡ ናብ ሳልሳይ ሃገር ከምዝጣየሱ ኣብቲ ዋዕላ ተገሊጹ’ሎ።
ሊብያ ናብ ኣውሮጳ ዝጉዓዙ ስደተኛታት ቀንዲ መተሓላለፊ ቦታ ምኳኑ ይፍለጥ።


text:
ኣብ ውሽጢ ሱምሊያ ንሹድሽተ ኣዋርሕ ተጨውያ ተታሒዛ ዝነበረት ሓንቲ ኢንግሊዛዊት ጛልኣንስተይቲ ንጨወይተን ገንዘብ ምስተኸፈለ ሎማዕንቲ ረቡዕ ተፈቲሐን።
ዕጡቓት ሱማሊያዊያን 56 ዓመት ንዝዕድሚኣ ጁዲ ተቡት ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ኣብ ጥቓ ዶብ ሱማሊያ ካብ ዝርከብ ሓደ ናይ ኬንያ ናይ ወሰን ባሕሪ መዘናግዒ እየን ተጨውየን።
ብዓልቲ ቤተን ዴቪድ ንዘይምጭዋይ ብምክልኻሉ ከምዝተቐተለ ፖሊስ ኬንያ ይገልፅ።ንሰን ግን እቶም ጨወይቲ ብፈጣን ጀልባ ኣቢሎም ከምዝወሰዱወንን ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ተታሒዘን ከምዝፀንሓን ይእመን።
ፀብፃብት መራኸቢ ብዙሃን ከምዝሓበርዎ ሱማሊያዊያን ኸተርቲ ባሕሪ ገንዘብ ምስተኸፈሎም ንከባቢያዊ ሰበስልጣን ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣረኪቦምወን።
ወሃቢ ቃል መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ኦማር ዑስማን ቀዳማይ ምንስቴር ሱማሊያ ተቡት ንኽፍትሓ ኣብ ልዕሊ ከባቢያዊ ጉጅለታት ድፍኢት ንምሕዳር ፈቲኖም ነይሮም ይብሉ።እንተኾነ ግን መሰጋገሪ መንግስቲ ሱምሊያ ብዘለዎ ውሱን ፖለቲካዊ ዓቕሚ ብዙሕ ክሰርሕ ትፅቢት ኣይግበረሉን ይብሉ።ስለዝኾነ ድማ ይብሉ ብምቕፃል ማሕበረሰብ ዓለም ትካላቶም ኣብ ምህናፅ ክሕግዞም ፀዊዖም።
ሓንቲ ፈረንሳዊት ኣካለ ሰንኩል እውን ተቡት ምስተጨወየት ሽዑ ንሽዑ ብሱማሊያዊያን ዕጡቓት ተጨዊያ ኣብ ሱምሊያ ተታሒዛ እናሃለወት ድማ ህይወታ ሓሊፉ።
ሱማሊያዊያን ጨወይቲ ንኽልተ ስፔይንዊያም ሰራሕተኛታት ረድኤት ኣብ ሰሜናዊ ኬንያ ካብ ዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ጨዊዮም ዛጊድ ሒዞምዎ ይርከቡ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ዞባ ሆሮ ጉድሩ ወለጋ ከተማ ሻምቡ ሎሚ ንግሆ ብዝተላዕለ ህወከት ተኩሲ ምትዃሱን ህይወት ሓደ ሰብ ምጥፍኡ ካልኦት ኣርባዕተ ሰባት ድማ ምቁሳሎም ነበርቲ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
መበገሲ'ቲ ጎንጺ ህዝቢ'ቲ ከባቢ ዘይረኸቦ ሽኮር ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብሰለስተ መካይን ጽዕነት ተጻዒኑ በቲ ከባቢ ክሓልፍ ኣይግባእን ብዝብሉ ተቓውሞ ነበርቲ'ቲ ከባቢ ዝጀመረ ምዃኑ ተገሊጹ።
ነቲ ተቓውሞ ንምብታን ብዝተተኮሰ ጥይት ዝሞተ ሰብ ወዲ 15 ዓመት ጫማ ብምጽራግ ስራሕ ዝናበር መንእሰይ ምንባሩ'ውን ተፈሊጡ'ሎ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ከተማታት ክልል ኦሮምያ ምብራቅ ወለጋ ወረዳ ኑኑ ቁምባ: ምብራቕ ሸዋ ከተማ ባኮ ወረዳ ቄአምን ሃዋ ገላን ናይተቓውሞ ሰልፍታት ምኽያዱ ተሓቢሩ።
ብፖለቲካዊ ኣረኣእዮኦምን ሕቶ መሰል ብምልዓሎምን ዝተአስሩ ይፈትሑ: ሰራዊት ምኽልኻል ካብ ቀጽሪ ዩኒቨርሲቲ ይውጻእ ዝብሉ ጭርሖታት ኣብቲ ተቓውሞ ምስምዖምን እቲ ተቓውሞ ብሰላም ምዝዛሙ ተገሊጹ።
ብዛዕባ እቲ ዝነብረ ተቓውሞ ምላሽ መንግስቲ ምርኻብ ኣይተኻእለን።


text:
ዕውት ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ህዩስትን፤
ኣብ ከተማ ህዩስትን ቀዳም 21 ሕዳር 2010 ዋዕላን መጻኢ ሃገራዊ ጉባኤን ብዘርኢ ጉዳያት ህዝባዊ ኣኼባ ተካይዱ። ኣብዚ ንህዝቢ ኤርትራ ንምብጻሕ ብዘካየድ ዘሎ ጻዕሪ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣባል ኮሚሽን ሓው ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ ነቲ ኣብ ህዩስትንን ከባብን ዝርከብ ህዝብና ኣገዳሲ ኣኼባ ኣካይዱ።
ዛዕባ ናይ’ቲ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ዝተኻየደ ዋዓላን ውጽኢቱን ዕማማት ኮሚሽንን ዘጠቓለለ እዩ ነይሩ። ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ ኣባል ሃገራዊት ኮሚሽን ኣብ ዘካየዶ ረከብ ተሳታፈነት ኣካላት ሕብረትስብና ብመንእሰያቱን ደቂ ኣንስቲዮን መደንፍዒ ኣብዚ ደሞክራስያዊ ቃልሲ አገዳሲ ምኻኑ ብጥብቂ ገሊጹ።ተመኩሮ ዋዕላ ካብቶም ኣብቲ ዋዕላ ዚነበሩ ኣባላት ውን ተዘንቲዩ።ደሕሪ እኹል ግላጻን ሓበረታን፡ ኣኽበኛ ኣብ ሕቶን መልስን ትመሓላሊፉ: ካብ ሓተቲ ገለ ሰዓብቲ ህግደፍ ነበሩ: መሰሎም ከም ደቂ ሃገር መጠን ተሓሊዩ ሕቶም ሓቲቶምን ርኢቶኦም ሒቦም፡ ዝግባእ መልሲ ውን ትዋሂቡ፡፡
ብተውሳኺ ውን ገለ ኣካላት ተሳተፍቲ ኣብ ልዕሊ ዋዕላ ዘለዎም ዕቃበታት ገለጹ፡ ብመጠን ሕቶን ርኢቶን ካኣ ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ ዘዕግብ መልስን ሓበረታን ክውፊ ካኢኡ። እብ መደምደምታ ረከብና መራሕቲ ኣኸባ ንተሳተፍቲ ኣብ ቃልሲ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ንኸሳተፉ ዕድመ ኣማሓላሊፎም: ገለ ኣባላት ወን ስሞም ብምምዝጋብ ግዕዞ ቃልሲ ከተማ ህዩስቶን ተበጊሱ።
እዚ ህዝባዊ ኣኼባ ስዓት 4.00 ድሕሪ ቀትሪ ዝጀመረ መሸት ስዓት 8፡00 ተዛዘመ።
ንኡስ ህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ
ከተማ ህዩስትን /ተክሳስ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1890


text:
ስርዓት ኣስመራ ኣብ ልዕሊ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራዊያን ብሰንኪ ዝክተሎ ዘሎ ፖሊስታቱ ጸቕጢ ይገብር ፡ ምዕባለታት ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን
ኣብ ውሽጢ ዝሓለፋ ዒስራን ኣርባዓተን ሰዓታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ግጭት ምዕባለ ኣርእዩ።ክልተኤን ሃገራት ነንሕደን ናይ ክሲ ቃላት ተለዋዊጠን።ስርዓት ኣዲስ ኣበባ ሓንቲ ጉጅለ ኤርትራዊያን ኮማንዲስ ተሓቢኦም ዝጸንሑ ከምዝሓዘት ኣፍሊጣ።ፌደራላዊ ፖሊስ ኢትዮጵያ ናይ ጸጥታ ኣባላቱ ሓንቲ ጉጅለ ረሽራሽ፤ ኣርቢጂ ዝዓጠቐት ከምዝሓዙ ኣብ ጋዜጣ ሞኒተር ኣብ ዘውጽእዎ መግላጺ ኣፍሊጦም።ብመሰረት እዚ ድማ ኣዲስ ኣበባ ንስርዓት ኣስመራ መጠንቐቕታ ከምዘቕረበትን ኤርትራ በቲ ትገብሮ ዘሎ ምጥሓስ ዶብ ንዝምልከቶም ወግናት ከምዘፍለጠት ሓቢራ።ሓይልታት ጸጥታ ኢትዮጵያ ብዙሓት ሓይልታት ስለያ ኤርትራ ከምዝሓዙ ኣፍሊጦም።ስርዓት ኣስመራ ኣብ ወታደራዊ ተዓሊምን ኣጽዋርን ንተቐናቐንቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ከምዝህብ እቶም ኣብ መጀመሪያ ዝተተሓዙ ሓቢሮም።ከምእውን ኣዲስ ኣበባ፡ ሰርዓት ኣስመራ ናይ ስለያ ኣባላቱ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ከምዝሰደደን ኣብ ናይ ግብረ ሽበራ ስርሓት ከምተዋፈረ ከሲሳ።
እዚ ምዕባለ ዘረአ ዘሎ ነቲ መስርሕ ሰላም ከስብ ሕጂ ካብ ቦትኡ ዘይተንቐሳቐስ ዘሎ ንድሕሪት ዝመልስ እዩ ክብሉ ተዓዘብቲ ይገልጹ።ሰርዓት ኣስመራ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ብተማሃሮ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተገብረ ሰለማዊ ሰልፊ ከምዘባዓሎ ተዓዘብቲ ይገልጹ።ነቲ ተግባራት ድማ ከምዝድገፍዎ ብመገዲ ፕሮፖጋንዲያዊ ማዕከናት ሓቢሩ።ከምዝዝከር ኣብ ካርቱም ብተማሃሮ ዝተገበረ ተቓውሞ ኣብ ዜና ምንጭታቱ ወሲድዎ ከምዝነበር ይፍለጥ።
ስርዓት ኣስመራ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት፤ ናጽነት ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ክዛረብ ከሎ ይገርም እዩ ይብሉ ተዓዘብቲ።ምኽንያቱ ስርዓት ኣስመራ ሰፊሕ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፤ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ተማሃሮ ብምእሳር፤ ካልኦት ድማ ትምህርቶም ከምዘቛርጹን ንግዱድ ውትህድርና ብምውሳዱን፤ ካልኦት ኣማኢት ናይ ፖለቲካ እሱራት ከሳብ ሕጂ ኣብ ቤት ማእስርቲ ከምዝርከቡን፤ ነጻ ናይ ብሕታዊታን ጋዜጣታት ምዕጻው፤ ሙሉእ ናጽነት ኣብ ማሕበራዊ ሂወት ምእጋድ፤ ሙሉእ ናይ ኣህጉራዊ ሕግታት ንመሰል ደቒ ሰባት ዘብሩ ዝግህስ ምዃኑ እቶም ተዓዝብቲ ይገልጹ።
ተሌቪዥን ኤርትራ ነቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝረአ ዘሎ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልታት ሰልፍታት ተማሃሮ ሙሉእ ጸብጻብ ኣቕሪባ።እዚ ድማ ነቲ ዝተገበረ ተግባራት ደገፍ መንግስቲ ዘርእይ እዩ።ንሙሉእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ነቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ስርዓት ንምውዳቕ ጻውዒት ኣቕሪባ።ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ነቲ ኣብ ግንቦት 15, 2005 ኣብ ዝተገበረ ምርጫ ምድንጋራት ከምዝነበሮ ስርዓት ኣስመራ ወቒሱ።ብመሰራት እዚ ድማ ኣፈኛ ናይ ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕባለ ርክብ ከምዘይብሎም ዝፍለጡ ብምዃን ንተተከታተልቲ ሰለስተ መዓልታት ጽብጻብ ከተቕርብ ጸኒሑ።
ህዝብ ኤርትራ ካብ ስርዓት ኣስመራ ናጻ ዝኾነ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ንክካየድ እዩ ዝጽበይ ነይሩ።እቲ ስርዓት ግን ኣብዚ ዞባ ዝረአ ዘሎ ግጭት ከም መድናገሪ ብምጥቓም ነቲ ውሽጣዊ ጸገማቱ ኣንፈቱ ንምቕያር ዝጥቐመሎም ዘሎ ስልቲ እዩ።ስለዚ ተሌቪዥን ኤርትራ ብጉዳያት ሱዳንን ኢትዮጵያን ተሻቂላ ትረአ ኣላ።ኣክንዲ ውሽጣዊ ዘተን ዕርቒን ምኽፋት፤ ኣክንድ ምስ ተቓውምቱ ዝርርብ ምኽፋት እሞ እዚ ፍሽልት ብምርኣዩ ካብ ውሽጣዊ ጸገማቱ ከም መህደሚ ተጠቒሙ ብዛዕባ ናይ ጎራብቱ ጸገማት ኣብ ምቕላሕ ይርከብ ኣሎ።እዚ ድማ እቲ ዓብይ ፍሽለት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ንምሽፋን እዩ።እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ርክብ ስርዓት ኣስመራ ምስ ካርቱም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።እዚ ዝኾነሉ ዘሎ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ብዝተራእየ ሕንፍሽፍሽ እዩ።ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ስርዓት ኣስመራ ኣዕናዊ ስርሓት ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ሱዳን ይገብር ከምዘሎ ብምሕባር ጠንቒ ናይዘምርግጋእ ስርዓት ኣስመራ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ምስዚ ዝተኣኣሳሰር ዜና ድማ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንድሞክራስን ፍትሕን (ህግደፍ) ኣቶ ኣላኣሚን መሓመድ ስዒድ ምትእትታው ሃገሩ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ኣሚኑ።ንሱ ሃገሩ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ብዝረአ ዘሎ ኩነታት ኤርትራ ስትራተጂካዊ ጠቕምታት ከምዘለዋ ብምሕባር ሱቕ ኢላ ከምዘይትርእይ ኣፍሊጡ። ኣቶ ኣላኣሚን ምትእትታው ሃገሩ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ፍትሒ ንምንጋስ ድሕሪ ምባሉ ደገፍ ሃገሩ ንሓይልታት ተቓወምቲ ሱዳን ድማ ኣረጋጊጹ።
ስርዓት ኣስመራ ብዝገብሮ ዘሎ ምትኹታዃት ኣብ ልዕሊ መንግስታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ሓልዮትን ተገዳስነትን ዘየርእይ እዩ።ምኽንያቱ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣስታት 700,000 ካብዚኦም ኣስታት 200,000 ኣብ ኢትዮጵያ ዝርክቡ ኮይኖም እዞም ዜጋታት ኣብቲ ዘሎዎ ሃገራት ጠቕምታት ዘለዎም ኮይኑ በቲ ስርዓት ኣስመራ ዝፈጥሮ ዘሎ ምትእትታዋት ኣብ ጎራብቲ ሃገራት ክወርድ ዝኽእል ሓደጋታት ከቢድ ምዃኑ ንምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን።
ስርዓት ኣስመራ ዜጋታቱ ካብ ሃገሮም ክስደዱ ድሕሪ ምግባሩ ኣብቲ ዝርከብዎ ሃገራትውን ጸቕጢን ዘይምርግጋእን ክፈጥረሎም ዝጽዕር ስርዓት ምዃኑ ተዓዘብቲ ይሕብሩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2781


text:
ከምዚ ጌርካ ነቲ ፎርም ምልኣዮ
Så här fyller du i blanketten (vuxen) – tigrinska
- እቲ መጠየቕታኻ እንታይ ምዃኑ ግለጽ። እቲ እትደልዮ ዘሎኻ ሓገዝ ንምንታይ ከም ዝኾነን ኣቕሑ ወይ ኣገልግሎት ንምዕዳግ ክንደይ ገንዘብ ከም ዘድልየካ ብንጹር ግለጽ።
- ስለምንታይ ኣቕሓን ኣገልግሎትን ከም እትደሊ ግለጽ
- ኣቕሑን ኣገልግሎትን ከም ዘድልየካ ንምርኣይ ምስቲ መጠየቕታኻ እንታይ ሰነዳት ከም ዘቕረብካ ጸሓፍ
- ካብ ገለ ትካላት ደሞዝ ከም ዘሎካ ወይ ካብ ገለ ድርጅታት ወይ ውድባት ሓገዝ ትረክብ እንተኾንካ ንኣብነት ናይ ሕማም ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ወላዲ ገንዘባዊ ሓገዝ ወይ ካብ ቤትጽሕፈት መድህን ናይ ህጻን ገንዘባዊ ሓገዝ ዚወሃበካ እንተ ኾይኑ።
- ካብቲ ካብ ቤትጽሕፈት ስደተኛታት እትረኽቦ መዓልታዊ ገንዘብ ንላዕሊ ዝያዳ ጥረ ገንዘብ እንተሎካ
- ቁጠባዊ ረብሓታት ከም ማኪና: ኣብ ሽወደንን ወጻእን ናይ ባንክ ሒሳብ እንተሎካ: ወይ ኩባንያ እንተሎካ: ወይ ድማ ሸጥካ ገንዘብ እትረኽበሉ ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ብርክታት እንተሎካ ኣብዚ ምልኣዮ
- ነቲ መጠየቕታ ብምፍራም ነዚ ዚስዕብ ነጥብታት ሓቂ ምዃኑ ተረጋግጽን ቃልካ ትህብን ኣሎኻ፤
- እቲ ኣብቲ መጠየቕታኻ ዝሃብካዮ ሓበሬታ ቅኑዕ ምዃኑ
- ነቲ ናይ ገንዘባዊ ሓገዝ መሰልካን ነቲ ብዝሒ ገንዘብን ኪጸሉ ዚኽእል ኣብቲ እቶትካ ገለ ለውጢ እንተሎ ክትሕብር ከም ዘሎካ ከም እተረደኣካ
- ኣብቲ እትልእኮ ሓበሬታ ጌጋ ምስ ዚህሉ ከም ገበን ከም ዚሕሰብን ናብ ፖሊስ እውን ከም ዚሓልፍ ከም እትፈልጥ
- እቲ እትፍርሞ ዘሎኻ ተረዲኡካ ምዃኑ
እቲ ቤትጽሕፈት ስደተኛታት መታን ተወሳኺ ሓበሬታ ከይሓተተ ኪውስን ነቲ ፎርም ብስርዓት ክትመልኦ ኣገዳሲ እዩ። ገለ ሓበሬታ ምስ ዚጎድል እቲ ቤትጽሕፈት ስደተኛታት ነቲ ድሌትካ ኪግምግሞ ስለ ዘይክእል ነቲ ጥያቔኻ ኪነጽጎ ይኽእል እዩ።
ነቲ ናይ መጠየቕታ ፎርም ናብቲ ክፍሊ መቐበሊ ኣቕርቦ ወይ ስደዶ
ኣድራሻ ፖስጣ ናይ ቤትጽሕፈት ስደተኛታት ክፍሊ መቐበሊ: ኣብዚ ክትረኽቦ ትኽእል፤
http://www.migrationsverket.se/Kontakta-oss/Hitta-till-oss/Post--och-faxadresser.html


text:
Radio Erena: 25 September 2017
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኣብ ዳርፉር ብኵናት ዝተመዛበሉ ተወላዶ እታ ዞባ ተዓቝቦምሉ ናብ ዝርከብ መዓስከር ኣብ ዑደት ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ እዋን ብዝተላዕለ ናይ ተቓውሞ ናብዕብን ዕግርግርን ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ከምዝሞተ ተገሊጹ።
ኣህጉራውያን ትካላት ካብቲ ዞባ ብዝህብዎ ዘለዋ ሓበሬታ፣ ፕረዚደንት በሺር ን22 መስከረም ናብቲ ካላማ ዝተባህለ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ተወላዶ ዳርፉር ተዓቝቦምሉ ዝርከብ መዓስከር ክበጽሕ ምዃኑ ድሕሪ ምሕባሩ፣ ነበርቲ እቲ መዓስከር፣ እቲ ፕረዚደንት ናብ ዳርፉር እግሩ ከየነብር ብምውጽዋዕ ንሳልስቲ ዝቐጸለ ተቓውሞ’ዮም ኣካይዶም።
እቶም ነበርቲ እቲ መዓስከር፣ ፕረዚደንት በሽር ናብ ዳርፉር ዘይኮነ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከምርሕ ብምጽዋዕ፣ ዘካይድዎ ዝነበሩ ተቓውሞ ንምብታን ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ብዝኸፈትዎ ተዅሲ ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ ብውሕዱ 20 ከኣ ቆሲሎም።
ብምጽናት ዓሌትን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነትን ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክሲ ተመስሪትሉ ዘሎ ፕረዚደንት በሺር፣ ናብ ዳርፉር ዘምርሓሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ኣብቲ ብመንጎኝነት ቀጠር ናይ መወዳእታ ፍታሕ ረኺቡ’ዩ ዝበሎ ዞባ፣ ኣብ ኢድ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ዝርከብ ጠበናጁ ናብ መግስቲ ክርከብ ንምጽዋዕ’ዩ።
ቀጠር ድሕሪ’ቲ ናይ መወዳእታ ፍታሕ ረኺቡ ዝበለቶ ስምምዕ ተቓወምቲ ዳርፉርን መንግስቲ ሱዳንን፣ ኣብቲ ዞባ ሓዳስ ከተማ ንምህናጽ ዝሓለፈ ወርሒ ናይ 70 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዘበርከተት ይዝከር።
ፕረዚደንት በሺር ናብ ዳርፉር ዝበጽሕ ዘሎ፣ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ንልዕሊ 20 ዓመታት ብኣመሪካ ዝተነብረ እገዳ ንኽልዓል ትጽቢት ኣብ ዝገብረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ብዛዕባ እገዳ ሱዳን ኣመልኪቱ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ውሳኔ ክህበሉ።
===========================


text:
ምትስሳር ሃገራዊ ሰላም ምስ ዞናዊ ሰላም፣ ባህርያት ስርዓት ኤርትራ
ወልደስላሴ ዑቕበ
ኣብቲ ካብ ዕለት 20 ክሳብ 22 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም – ሽወደን ዝተኻየደ ሰፊሕ በዓል ኤርትራ – ካስል ዝቐረበ
- ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኣሰናዳእቲ ፈስቲቫል ካስል-ስቶክሆልም
- ዝኸበርክንን ዝኽበርኩምን መሪሕነት ውድባትን ማሕበራትን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል
- ዝኸበክንን ዝኸበርኩምን ዕዱማት ፈስቲቫል
- እንኳዕ ብደሓን ኣብዚ ኣገዳሲ ዓውዲ ቃልሲ ብሓባር ክንራኸብ ኣብቅዕና
ብምቕጻል ኣብዚ ታሪኻዊ ፈስቲቫል ካስል ተረኺበ፡ ሓሳበይ ከሳትፍ ዝዓደመትኒ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ብኽብሪ አመስግን፣
ኩቡራትን ኩቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል፣
ሎሚ ዝገብር እምብር ዝዛረብ ኣይተሳእነን፣ ኮይኑ ከይተዛረብካ ሓሳብካ ከተዋስብ ስለ ዘይከኣል፣ ክንዛረብ ግዴታ ይኸውን፣
ሰላም ክበሃል ከሎ ኣብ ብዙሕ ደረጃ ዝግለጽ ኮይኑ፣ ምስ ናጽነት፣ ቅሳነት፣ መሰል፣ ፍትሒ፣ ዲሞክራሲ፣ ምዕብልና፣ ጥዕና፣ ራህዋ፣ ወዘተ ዝተሓሓዝ ህይወት ኣብ ውሽጢ ሓደ ሕብረተሰብ ምርግጋጽ ማለት’ዩ።
ዞባዊ ሰላም ክንብል ከለና ድማ፣ ብውሕዱ ንካብ ሓንቲ ሃገር ንላዕሊ ዝኾና ፣ እሞ ኣብ ሓደ ዞና ዝርከባ ሃገራት ዝምልከት ዝምድናታት ዝምልከት እዩ። ስፍሓት ናይቲ ዞናን ብዝሒ ናይተን ብናይ ሓባር ዞና ዝገለጻ ሃገራትን ካብ ከባቢ ናብ ከባቢ ክፈላለ ይኽእል እዩ። እተን ኣብ ሓደ ዞና ዝርከባ ሃገራት ድማ፣ ኣብ ሕድሕደን፣ ብኣወንታዊ ይኹን ብኣሉታ፣ ናይ ምጽልላው ተኽእሎታት ኣለወን።
ናብ ጉዳይና ክንኣቱ፣.. እተን ኣብዚ እንምልከተን ብዞና ዝግለጻ ሃገራት፣ እተን ብዞና ምብራቕ ኣፍሪቃ/ቀርኒ ኣፍሪቓ ዝፍለጣ ሃገራት ኮይነን፣ ሕጂ እነተኩረሉ “ጉዳይ ሰላም” ግን፣ አቲ ኣብ መንጎ እተን ንነዊሕ እዋን ኣብ ኲናትን ናይ ኲናት መዝሙርን ተጸሚደን ዝጸንሓ፡ እሞ ኣብ ዝሓለፈ መቓልታት፣ መስርሕ ሰላም ብዘይተኸተለ ኣገባብን፣ ንዓለም’ውን ዘገረመን፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተቓልሐ ዓይነት ሰላም እዩ።
ልክዕ እዩ፣ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብ”መዝሙር ሰላም” ዝፍለጥ “መቓልሕ ሰላም” ክቃላሕ ክንሰምዕ ወሪሕና ኢና። ሰላም ከም ኣምር፣ ወዲ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ኩሉ ፍጡር እንስሳ ከይተረፈ’ውን ዝደልዮ ናይ ወፍታ ባይታ እዩ። እሞ ከምቲ ክዝመር ዝጸንሐ፡ ሰላም ኣብ ሃገርናን ዞባናን ክሳብ’ውን ኣብ ዓለምና ክሰፍን እንደልዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ንምርግጋጹ’ውን ክንቃለሰሉ ዝጸናሕናን ዘለናን ባይታ ናይ ህይወት እዩ።
ኩቡራንን ኩቡራንን፣
ኣብዚ ግን 2 ሕቶ ክልዓሉ ኣገዳሲ ይኸውን፣
- ሰላም ክበሃል ከሎ ብሓፈሻ፣ ብመንን ብኸመይን ዝረጋገጽን፧ ንረብሓ መን ዘገልግልን፧ እንታይ ዓልነት ትሕዝቶ ዘለዎን ሰላም፣ ወዘተ ሰላም እዩ ዝብሉ፣ ንሓቀይና ትርጉምን ዕላማን ናይ ሰላም ንምምዛን ዝሕግዙ ሕቶታት፣
- ብፍሉይ ኣብ ሃገርና ኤርትራ “ሰላም” ክበሃል ከሎኸ፣ ብምንታይ ዝዕቀንን፧ ኣብ ትሕቲ ኣየናይ ፖለቲካዊ ህይወት ዘረጋግጽን፣ ነየኖት ሕቶታት ብቐዳምነት መሊሱ ዝመጽእ ሰላም እዩ ሓቀይና ሰላም ክበሃል ዝከኣል፧
- ኣብዚ ብዛዕባ ሰላም ክንዛረብ ከለና፣ ዛዕባና ንኣብ መንጎ ሃገርናን ዞናናን፣ ብፍላይ ድማ፡ ንኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምልከት ሰላም ዘተኮረ እዩ።
ኣብዚ ንዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ከም ሓደ ገዛ ብምውሳድ፡ ከም ኣብነት ክገልጽ ክፍትን እየ፣
ሓደ ገዛ፣ ንኣብነት ህድሞ፣ ክትሃንጽ ከለኻ፣ መጀመርያ መሰረት ኣደልዲልካ ብምምስራት፣ ብክሊ መንድቕ ትነድቕ’ሞ፣ ኣብ ውሽጡ ድማ የዕኑድ ትተክል። ብቐጻሊ ኣብ ላዕሊ ገመል፣ ሰረወ፣ መሖጽ፣ ቆጽሊ፣ ሳዕሪ/ሓሰር ገርካ ብምዕባስ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ብሓመድን መዝበብን/ቃጽዖን ገርካ ትዛዝሞ። ድሕሪዚ ድማ ምሉእ ገዛ ሰሪሐ ክትብል ትኽእል። ኣብዚ እቲ መስርሕ ካብ ታሕቲ/ካብ መሰረት/ ንላዕሊ ዝኸይድ እዩ። እዚ ድማ ገዛ ክትሃንጽ ብርእሲ፡ ብመዝበብን ሓመድን ጀሚርካ ንታሕቲ ናብ መሰረት ክትሰርሕ ከም ዘይከኣል ይምህረና።
እምበኣርከስ፣ ኣብዚ እተን ከም መሰረትን የዕኑድን ናይቲ ክህነጽ ዝድለ ዘሎ “ዞናዊ ሰላም”(ዞናዊ ገዛ) እተን ኣብቲ ዞና ዝርከባ ሃገራት ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ክኾና ከለዋ፣ እቲ ካብ ገመል ጀሚሩ ንደሓር ክሳብ ሓመድን መዝበብን ዝተጠቕሰ መዛዘሚ ድማ፣ እቲ ነቲ ዞናዊ ሰላም ኣመልኪቱ ዝግበር ተክኒካዊ ስራሕን ጉዕዞን፣ ክሳብ ምክትታም/ምዝዛም ክፍጸም ዘሎዎ ነገራት ዝምልከት እዩ፡፡
ኣብ ጉዳይና እምበኣር፣ እቲ ዝበሃል ዘሎ ሰላም ብቐዳምነት ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ናይተን መሰረትን የዕኑድን ናይቲ ሰላም ክኾና ዘለወን ሃገራት፣ መጀመርያ ኣብ ገገዝአን ሰላም ዝነገሶ ፖለቲካውን ማሕበራውን ህይወት ከውሕሳ ኣለወን። ማለት ፍትሒ፣ ንኹሉ ዝምድናታት ዘጠቓልለ ሓድነት፣ መሰል፣ ናጽነት ህዝቢ ከም መሰረት ክረጋገጽ የድሊ። ምኽንያቱ፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ብኣብነት ገዛ ዝተጠቕሰ፣ ሰላም ኣብ ዞና ንኸተዕውት፣ መጀመርያ ኣብ ውሽጢ ነፍሲ ወከፍ እተን ንዞናዊ ሰላም ተሓጼን ዘለዋ፣ መሰረትን የዕኑድን ናይቲ ዞናዊ ሰላም ክኾና ዘለወን ሃገራት፣ ውሽጣዊ ሰላም/ርግኣት ክረጋገጽ የድሊ። እዚ ምስ ዝረጋገጽ ጥራሕ እዩ፣ አቲ ዝሰፍሐ ሰላም ክረጋግጽ ዝከኣል። ከምቲ ኣብ ገዛኻ ዘየፍረኻዮ/ዘይወነንካዮ ንሰደድ ክትሰድድ ዘይከኣል፣ ኣብ ገዛኻ ዘየረጋገጽካዮ ሰላም ድማ፣ ናብ ጎሬቤት ሃገር ከተሰጋግሮ ይኹን ምስ ጎሬቤት ሃገር ክትዋስእሉ ምፍታን፣ ከም “ዓይንኹም ተዓመቱለይ እሞ ክዘምተኩም እየ” እዩ ዘስምዕ። ንርእሱ ብዛዕባ ኣብ ገዛኻ ዘይትውንኖ ሰላምን ፍትሕን ክትዛረብ ኣይክኣልን እዩ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ዘሕፍር እዩ’ውን፣ ምኽንያቱ ዋንኡ ስለ ዘይኮንካ።
ኤርትራ ሃገርና ድማ ሎሚ ሓንቲ ካብተን ብስእነተ-ሰላምን ፍትሕን ትሕመስ ዘላ ሃገር እያ። ስለዚ ድማ፣ ኣብ ውሽጣ ዘይወነነቶን ህዝባ ኣብ ገዝኡ ዘየስተማቐሮን ናይ ሰላም ህይወት፣ ምስ ጎሬቤት ሃገር ክትዋስኣሉ ምህቃን፣ ዘይስነሞጎታውን ዘይስነምግባራውን ዝኾነ ናይ ምትላል ፈተነ እዩ።
ስለዚ እምበኣር፣ ዞናዊ ሰላም ንምርግጋጽ፡ መጀመርያ እቶም ኣህዛብ ናይተን ሃገራት ኣብ ገገዝኦም ትርጉም ናይ ሰላም ከስተማቕሩ ክበቕዑ ኣለዎም። ከምዚ ምስ ዝኸውንን፣ ካብዚ ምስ ዝብገስን ጥራሕ እዩ ድማ፣ እቲ ቅኑዕን ዘላቕን ዝኾነ ጉርብትናዊ ሰላም ንምርግጋጽ ዝግበር ወፍሪ፣ ትርጉምን ኣፍራይነትን ዝህልዎ፡ ብተግብር’ውን ናይ ምዕዋት ኣኽእሎ ዝረክብ።
ኩቡራትን ኩቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ካስል-ስቶክሆልም
እዚ ዝኸይድ ዘሎ ደወል ናይ ሰላም እምበኣር፡ ነዚ ዝተባህለ ዘንተሞጎታዊ መስርሕ ዘማልእ ዘይኮነስ፣ ብኣንጻሩ፣ ነዚ መስርሕ’ዚ ዝረገጸ እዩ ከብል ዘድፍር እዩ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ እዚ ተርእዮ’ዚ “የዕኑድ ከይተኸልካ፡ ዳስ ክትሰርሕ” ከም ምፍታን እዩ ዘስምዕ።
ነዚ ብኹንነት ሃገርና ንምብራህ ድማ ናብ ካልኣይ ነጥበይ ክሓልፍ እደሊ፡
- ሀ. ኣብ ሃገርና ኤርትራ ሰላም ክበሃል ከሎ፡ ብምንታይ ዝዕቀን ሰላም እዩ፧
ለ. ንርእሱ አቲ ኣብ ኢርትራ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለኸ ናይ ሰላም ተጣባቒ ክኸውንዶ ይበቕዕ፧
መ. ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሕለፈ ናይ ናጽነት መዋእልከ ብኸመይ ይግለጽ፧
ንኹልና ብሩህ እዩ፣ ኤርትራ ሃገርና ሎሚ ሓንቲ ካብተን ብስእነተ ሰላምን ፍትሕን ትሕመስ ዘላ ሃገር ምዃና። ስለዚ ድማ ኢና ገና ኣብ ቃልሲ እንርከብ ዘለና። እሞ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎዳጒዲ ኣስፊሩ፣ ምስ ጎሬቤት ሃገር ሰላም ክብል ከሎ፣ ካብ ብቐጻሊ ከታልል ምፍታን ሓሊፉ፣ ካልእ መግለጺ ክወሃቦ ፍጹም ኣይክእልን እዩ።
ንድሕሪት ተመሊስና እስከ ንርአ፣ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ተቓሊሱ፡ ብዋጋ ደም ናጽነቱ ዘረጋገጸ ህዝቢ እዩ። አንተኾነ፡ እዚ ዋጋኡ ንምትማን ዘጽግም ዝተኸፍሎ ናጽነት’ዚ፣ ካብቲ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ፣ ኣብ ጽብሑ እዩ ብጉጅለ ህግደፍ ተጨውዩ ተሪፉ። አቲ ሃገር ወኒኑ፡ ዝሓሸ ህይወት ከሕልፍ ተስፋ ዝነበሮ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፣ ብኡ ብኡ ናብ ቀጻሊ ድቕድቕ ጸልማት እዩ ኣትዩ። ን27 ዓመታት ድማ፡ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ማእሰርቲ፣ ጭውያ፣ ቅንጸላ፣ ስነ ኣእምራዊ ራዕድን ዳግማይ ስደትን ኮይኑ እዩ ዝነብር ዘሎ። ብሕጽር ዝበለ፡
ኤርትራ ሃገርና ሎሚ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ዜጋታታ ኣብ ብግሃነም-እሳት ዝግለጽ ጎዳጒዲ ተዳጒኖም ዝሳቕዩላ ዘለዉ ሃገር ኮይና እያ ትርከብ ዘላ፣
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ መዓልታዊ ዕጫኡ፣ ካብ ዕለት ናብ ዕለት፡ “እንታይ’ኮን እወርደኒ፣ አንታይ’ኮን እርኢ፣ እንታይከ እሰምዕ ይኸውን”፣ ኣብ ዝብል ስነ-ኣእምራዊ ጭንቀትን ራዕድን ተዋሒጡ እዩ ኣብ ስቓይ ዝነብር ዘሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ኩሉ ኣድማሳዊ መሰሉ ተገፊፉ፣ ኣብ ፍርሕን ጭንቀትን ራዕድን ተሸሚሙ፣ ፍትሕን ፍርድን ስኢኑ፣ ኣብ ትሕቲ ኢሰብኣዊ ዝኾነ ህይወት ይነብር ኣሎ፣
ኤርትራዊ ወላዲ ሎሚ ናይ ውላዱ መሰል ተመንዚዑ፣ ኣላዪ ስኢኑ፡ ወላድ መኻን ኮይኑ እዩ መሪር ሕሰም ዝኸበቦ ህይወት ዘሕልፍ ዘሎ፡
ኤርትራዊ መንእሰይ ክመሃርን፣ ስድርኡ ክሕብሕብን፡ ተመርዕዩ ክወልድን ክፈርን ዝነበሮ፣ ኣብ ደረት ይኹን ትርጉም ኣልቦ ዝኾነ ጊላዊ ዕስክርና ተቖሪኑ፣ ኣገልጋሊ ጀነራላት ህግደፍ ኮይኑ እዩ ዝሳቐ ዘሎ፣ እቲ ዕድልን ዓቕምን ዝረኸበ ድማ፣ “ካብ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ኮንካ ምስቓይን፣ ንሂወትካ ኣብ ኢድካ ሒዝካ ምንባርን፣ ዝረኸበ ይርከበኒ፣ ካብዚ ዘለኹዎ ህይወት ዝኸፍእ የሎን፣ ካብ ተኾርሚኻ ምሟት፣ አናጎየኻ ምሟት ይሓይሽ” ኣብ ዝብል ናይ ዓቕሊ ጽበት ምርጫ ኣትዩ፡ ነታ ዝፈትዋን ብዙሕ ዋጋ ዝኸፈለላን ሃገሩ ራሕሪሑ፣ ናብ መወዳእታ ኣልቦ ስደታዊ ፍልሰት ተሳጢሑ እዩ ዝጠፍእ ዘሎ።
እዚ ድማ መግለጺ ሕሰም ናይ ሕሰም እምበር፡ ፍታሕ ዘምጽእ ምርጫ’’ውን ኣይኮነን፣ ከመይሲ፣ እኳደኣ ብቐጻሊግዳይ ምድረበዳውን ማያውን ስቓይን ሞትን ኮይኑ እዩ ዝጠፍእ ዘሎ፣ ከም ኣብነት ናይዚ፡ ንተረኽቦ ላምፓዱዛ ምዝካር እኹል ምስክር እዩ።
ኤርትራዊት ኣደ ሎሚ ሬሳ ውላዳ ስኢና፣ ንቡር ተሓሪማዋ፡ ክትነብዕ እያ ትውዕልን ትሓደርን ዘላ።
ኩቡራትን ኩቡራንን!
እሞ ኤርትራ ሃገርና ሎሚ፣ ድሕሪ 27 ዓመታት ናይ ናጽነት ዕድመ፣ ብሰንኪ ባርባራዊ መግዛእቲ ጉጅለ ህግደፍ፣ ኣብዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ናይ ጸልማት ጸልማት ኣትያ፣ ካብ ዓለም ተነጺላ፣ ከም ሓንቲ “መሳቐይትን በላዒትን” ህዝባ ኮይና ኣብ ትንበበሉ ዘላ እዋን፣ ንመን ዝምልከትን ብመን ዝተወከለን እዩ እዚ ኩሉ ዝውጠየሉ ዘሎ “ሰላም”፧
ኣረምየናዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ኣብ ኩሉ ወፍርታቱ፣ ንኤርትራዊ ዜጋ፣ ነቲ “ኤርትራዊ” ዝብል ኒሑን መንነቱን ብምቕታል፣ ከምቲ ክንሪኦ ዝቐነና፣ ንሃገርና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣውሪዱ፣ ንውልቀ ዝናኡ ክጣልዓላ መሪሕ ዕላምኡ ገይሩ እዩ ክሰርሓሉ ጸኒሑ። ነዚ ንምዕዋት ድማ ንመንእሰያት ኤርትራ፡ እቲ ብዕድሜኦም ደረጃ ኣብ ምህናጽ ሃገሮም ክጻወትዎ ዝነበሮም ሃገራዊ ግደን ኒሕን ዘዳኽምን ዘብኩርን ህግደፋዊ ግፍዕታት ተጠቒሙ ስለ ዘማሰኖም፣ ሃገር ገዲፎም ኣብ ስደት ኣብ ዝነብርሉ ዘለዉ እዋን’ውን ከይተረፈ፣ ናብ ምጥርጣርን፣ ዘይምትእምማንን ዝገዝኦ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሁመት ከም ዝሳጥሑ ገይርዎም ይርከብ። እዚ ከምዚ ዝኣምሰለ፣ ህዝቢ ኤርትራ ንምጽናት ዝዓለመ፡ ርኹስ ተግባር ድማ፣ እቲ ናይ ንጕሆ ዕላማ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዚ ድማ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ሒዝዎ ዝጉዓዝ ዝነበረ እከይ ተግባር እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ብባህርያቱ፣ ብህዝቡ ዝቐንእ ሓሳድ ስርዓት ኮይኑ፣ ህዝቢ ኤርትራ ተደሪሩ ከይሓድር ዝቃለስ ጉጀለ እዩ። ነዚ ዘግብሮ ድማ፣ ካብ ንጒሆኡ ብደም ህዝቢ ዝተሓጽባ ኣእዳው ስለ ዝውንን፣ እሞ ብነብሱ ስለ ዘይትኣማመን እዩ። ከምዚ ዝመስል ስርዓት እምበኣር ብፍጹም ንረብሓ ሃገርን ህዝብን ዘገልግል ሰላም ክውክል እዩ ኢልካ ምሕሳብ፣ ፖለቲካዊ ዕሽነት እዩ ካብ ምባል ሓሊፉ፣ ካልእ መግለጺ ክወሃቦ ኣይክእልን እዩ፡፡
ኩቡራትን ክቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ካስል – ስቶክሆልም፣
እሞ ውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራ ከምዚ ኣቐዲሙ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ክነሱ፣ ፕራይ ሚኒስተር (ፕ.ሚ.) ሃገረ ኢትዮጵያ፣ ዶ. ኣቢይ፣ ብኸመይን ንመንን ዝምልከት ሰላም ከረጋግጽ እዩ፣ ኣብ ኣስመራ ይኹን ኣብ ኣ. ኣበባ፡ ምስቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዘጽንት ዘሎ ውልቀ-ሰብ፣ ናይ ሰላም ውዕል ክፈራረም ዝቐነየ፧
ሰላም ከም ኣምር ኩሉ ዝጽውዖን ዝቕበሎን ኩቡር ነገር እዩ፣ ግን ንመን ዝምልከትን ብመን ዝውከልን፣ ንረብሓ መን ዝውዕልን ሰላም እዩ እዚ ኩሉ ዝዝመረሉ ዘሎ፧
“ሰላም” ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት፣ ብህዝቢ ዝግለጽ እምበር፣ ብውልቀ-ሰብ ወይ ብጉጅለ ዝግለጽ ኣምር ከም ዘይኮነ ፕ.ሚ. ኢትዮጵያ ይስሕቶ እዩ ኣይብልን። ከምኡ’ውን፣ ኢሳያስ ሃገር ብኣፍ ሙዝ ዝመርሕ ዘሎን፣ ንርእሱ “ፕረሲደንት” ኢሉ ዝሰየመን ኣምባገነናዊ ስርዓት ምዃኑ ዶ. ኣብይ ይስሕቶ እዩ ኣይብልን፣ ከመይሲ እዚ ዓለም ዝፈልጦ ሓቂ ስለ ዝኾነ። እቲ ንሃገር ከም ኣቕሓ ክሸጣ ዘይሓፍር ዲክታቶር ኢሳያስ፣ ንመራሒ ናይ ኢትዮጵያ “መራሒ ሃገረ ኤርትራ” ክኸውን፣ “ንስኻ ኢኻ መራሒና” ብማለት ክሸሞ ርኢና። እዚ ግን ናይ ጥዑይ ሓንጎል ዘሎዎ ሰብ ኣበሃህላ ከም ዘይኮነ ዶ. ኣብይ ኮነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብቐጻሊ ይስሕትዎ እዮም ኣይብልን።
እምበኣርከስ፣ ናይ ዶ. ኣብይ ናይ ሰላም ተልእኾ/ ሚሽን/፣ ከም ተበግሶ እኳ ብሩኽን ንረብሓ ክልተ ህዝቢ ከገልገል ዝኽእልን እንተኾነ፣ ብተግባር ግን ምስ መን ይገብሮ ከም ዘሎ ዳግማይ ክሓስበሉ ይጥለብ። ከመይሲ፣ እታ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት 3 መራሕቲ-ሃገር ዝቐየረትን፣ ብናይ ህዝቢ ተሳታፍነት እትምራሕን ኢትዮጵያ፣ ምስ ንህዝቡ ጨፍሊቑ ብኹርማጅ ዝመርሕ ዘሎ፣ እሞ ትማሊ ካልእ ክብል ጸኒሑ፣ ሎሚ ብ24 ሰዓት 360 ዲግሪ ብምጥዋይ፣ ናይ ሓሶት ካባ ሰላም ለቢሱ፡ ዝገብሮ ዘሎ ን”ሰላም” ዝምልከት ውዑላት፣ ጽባሕ ንጒሆ ንህዝቢ ኤርትራ ቀያዲ እዩ ዝብል እምነት እንተደኣ ኣለዎ ኮይኑ፣ ይጋገ ኣሎ በሃሊ እየ። ዶ. ኣብይ ነዚ ዳግማይ ክሓስበሉን፣ ኩሉ ዝገብሮ ውዕላት ድማ፣ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ዝኸውን ጥራሕ ሕጋውነትን ህዝባውነትን ዝሕልዎ ክግንዘብ ይጥለብ፡፡ ከመይሲ፣ ምስ ጸረ ህዝቡ ዝኾነን፣ ምስ ህዝቡ ዘይተዓርቀን፣ ብኣንጻሩ ንኣሽሓት ደቂ ሃገር ገና ኣብ ጎዳጉዲ ዳጒኑ ዘማስን ዘሎ ሕጊ-ኣልቦ መላኺ ጉጅለ ዝግበር “ዕርቂ” ወይ “ውዕል”፣ ዝከላኸለሉ ኤርትራዊ ቅዋም ክሳብ ዘይብሉ፣ ፈጺሙ ንህዝቢ ኤርትራ ክውክል ወይ ክቕይድ ከም ዘይክእል ዶ. ኣብይ ይኹን ህዝቢ ኢትዮጵያ ክግንዘቦ ዝግባኦ ሕጋውን ፖለቲካውን ግዴታ እዩ።
ኩቡራትን ኩቡራንን!
- ኣብ መደምደምታ ክጠቕሶ ዝደሊ ድማ፣ (ዋላኳ ቀጥታ ምስ ኣርእስተይ ዝተተሓሓዘ እንተዘይኮነ) ጉዳይ ናይተን ነዚ ልዕሉ ዝተጠቕሰ ኩነታት ህዝብና ብምግንዛብ፣ “ንሕና ኣካል መድሕን ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ክንከውን ኢና’’ ብማለት ኣብ ደንበ ተቓውሞ እንርከብ ውድባትን ማሕበራትን ዝምልከት እዩ።
ኣብዚ ከልዕሎ ዝደሊ ሕቶ ድማ፡ ንኣተሃላልዋናን፧ ሳዕቤናቱን፧ ዝምልከት እዩ፡
እዚ ዘለናዮ ኣተሃላልዋ ይኹን ኣወዳድባ ብግዜ ዝተቐደመ ኣወዳድባ አዩ። ነዚ ዘረጋግጽልና ድማ፣ እዚ ኣተሃላልዋ’ዚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መድረኽ ዝኽሰት ዘሎ ተርእዮታት፣ ከመክትስ ይትረፍ፣ ሓባራዊ ሚዛን ክህልወና’ውን ዘብቅዕ ከም ዘይኮነ እዩ። ኩልና ተቓልስቲ ንፍትሒ፣ ካብ ፖለቲካዊ ውድብ ክሳብ ሲቪካዊ ማሕበራት፣ እቲ ኣብ ስደት ንኽንነብርን ናይ ስደት ቃልሲ ከነካይድን ዝገደደና ኩነታት፣ እቲ ህዝባዊ ዕላማ፣ ማለት ፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ሃገርና ስለ ዘይተረጋገጸ እዩ። እዚ ኣብ መሬት ኤርትራ ክሳብ ዘይተረጋገጸ ድማ፣ ንምርግጋጹ ክቃልለስ መሪጽና ንርከብ። እንተኾነ ኣብዚ ክንግዘቦ ዝግብኣና ግን፣ ዘለናዮ ፖለቲካዊ ኣተሃላልዋ፣ ንሕልምታትናን ዕላማታትናን ንምምላሽ ዘብቅዕ ስርርዕ ከም ዘይኮነ እዩ፣ ብኣንጻር ናይዚ ድማ፣ ዘለናዮ ኣተሃላልዋ፣ ንዓና ንኽንዳኸም፣ ህግደፍ ድማ ንኽጉብልል ዘገልግል ኣተሃላልዋ ምዃኑ ክንግንዘብ የድሊ ኣሎ።
ንድሕሪት ተመሊስና ነተን 27 ናይ ናጽነት ዝበሃላ ዝሓለፋ ዓመታት ምስ እንመዝን፣ ንሕና ብውድባት ኮነ ሲቪክ ማሕበራት፣ ካብ ድኽመት ናብ ዝገደደ ድኽመት ኢና ክንጉዓዝ ጸኒሕና። እዚ ዝተባህለ እዋን ውድባትን ማሕበራትን ኣብ ምርባሕ ኢና የሕሊፍናዮ እንተበልሉ ምግናን ኮይኑ ኣይስምዓንን። ብሕጽር ዝበለ ድማ፣ ዝኾነ ውድብ ኮነ ማሕበር ካብዚ ኣተሃላልዋ’ዚ ረቢሐ ዝብል እንተሎ፣ ወይ ዕላምኡ ዝዘንግዐ እዩ፣ ወይ ድማ እናፈለጠ ግንከ ንሓቂ ከይርኢ ዓይኑ ዝዓመተ እዩ ምባል ዘድፍር እዩ። እቲ ሓቂ እዚ ኮይኑ፣ እቲ ዘተሓሳስብ ድማ፣ ነቲ እናሻዕ እንኣምነሉን እንዛረበሉን ድኽመታት ብተግባር ክንምሃረሉን ክንእርሞን ዘይምብቃዕና እዩ።
ኩቡራትን ኩቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ካስል-ስቶክሆልም፣
ሓደ ኣበሃህላ ኣሎ፣ “እታ ክትነብራ እትደሊ ህይወት፡ ባዕልኻ ጥራሕ ኢኻ ትፈጥራ” ይብል፣
ንኣተሃላልዋናን መዓልታዊ ህይወትናን ምስ እንመዝን፣ ኩልና ኣብ ስደት ተጓሒፍና፡ ናይ ሃገርና ጓኖት ኮንና ንነበር ኣለና። ካብዚ ዘለናዮ ብቱን ኣተሃላልዋ ድማ፣ ንህዝብና ይኹን ንዓና ዝረባሕናሉ ነገር ፍጹም የለን። ብወገነይ ግን፣ ከምቲ ኣብ ዋጋ ናይ ኣሽሓት ህይወት፡ “ኣይከሰርናን” ዝበሎ ከዳዕ ኢሳያስ ዘይኮነስ፣ ንሕናስ ብኣተሃላልዋና ጥራሕ ብዙሕ ከሲርና ኢና በሃላይ እየ። እዚ ድማ ባዕልና ዝፈጠርናዮ ህይወት እዩ ክብል እደፍር።
ኩቡራንን ኩቡራትን፡
ብዝወሓደ ብሃገርን ህዝብን ዝዛረብ፣ ብዓለም ደረጃ ኣቓልቦ ክረክብ ዝጽዕር ኣፈኛ፣ “ሃገራዊ ባይቶ” ከነረጋግጽ ዘይምኽኣልና፣ እቲ ዝዓበየ ክሳራና እዩ በሃሊ እየ። ስለዚ ድማ፣ ንሕና ነቲ እዚ ዘለናዮ መድረኽ ዘቕርበልና ዘሎ ጠለባት/ብድሆታት ንምግጣም ዘበቅዕ ኣተሃላልዋ ዘይምውናና፣ ኣብ ጉዳይና ተጎሰስቲ እምበር፡ ቀለስቲ ክንከውን ፍጹም ኣይበቓዕናን። እዚ ዘለናዮ “ዝሩግ” ኣተሃላልዋ ድማ፣ ንህግደፍ ናይ ተስፋ ስንቂ ክኾኖ ከሎ፣ ብኣንጻር ናይ’ዚ ድማ፣ ንንያት ናይ መንእሰያትና ብፍላይ፣ ናይ ህዝብና ድማ ብጠቕላላ ዝሰብር እዩ። ስርዓት ኢትዮጵያ ምስ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ብዛዕባ “ሰላም” ክዋሳእ ምምራጹ ድማ፣ ንሕና ዝሃብናዮ ዕድልን፣ ዝኸሰርናዮ ባይታን እዩ ክብል እደፍር። ትጽቢትን ስቓይን መንእሰያትና ብፍላይ፡ ናይ ህዝብና ድማ ብሓፈሻ ከነዳምጽ ክሳብ ዘበቓዕናን፣ “ሃገርን ህዝብን ልዕሊ ውድብ” ምዃኑ ብተግባር ክሳብ ዘይኣመናን ድማ ኣብ ጽልግልግ ክንነብር ኢና። ማለት ውድብ መሳርሒ እምበር ዕላማ ዘይምዃኑ፣ ብኣንጻሩ፣ ዕላማና ህዝብን ሃገርን ምድሓን ምዃኑ፣ ውደባ ድማ ንዕላማና ንምዕዋት እንግልገለሉ መሳርሒ ምዃኑ፣ መሳርሕታትና ድማ ምስ መድረኽን ዓይነት አቲ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭታትን ዘይውሕሃድ ምስ ዝኸውን፣ ንሕና ኣብ ድንግርግር ክነብር እምበር፡ ፍታሕ ከነምጽእ ከም ዘይንበቅዕ ክንግንዘብ መድረኽ ይሓተና ኣሎ። ሕቶ ባይቶ/ጽላል/ ኮታ ዝኾነ ስም ይሃልዎ ብዘየገስ፣ ግናኸ፣ ሓቢርና ክንሰርሓሉ እንኽእል ፖለቲካዊ ስርርዓዊ ቅርጺ/ ፎርሙላ/ ክሳብ ዘይወነንና ድማ፣ ንሕና ኣብ ጉዳይና ኣካል ናይቲ ጸገም/ሽግር እምበር፣ ኣካል ናይቲ ፍታሕ ክንከውን ፍጹም ኣይክንበቅዕን ኢና። ስለዚ፣ ንግዜ ከነርክቦን፡ ንዝመጸና ዘሎ መድረኻዊ ብድሆታት መኪትና፣ ንሃገርናን ህዝብናን ከነድሕን እንተኾንንና፣ ቅኑዕ መሳርሒ ንፍጠር፣ ቅኑዕ ዕጥቂ ንዕጠቕ፣ ብማለት ክድምድም እደሊ፡፡
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!
ዕንወት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!
ኽብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ሰማእታትና!!
ጺን ኢልኩም ስለ ዝሰማዕኩሙኒ አምውስግን – የቐንየለይ።
21.07.2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11153


text:
ኣውራጃዊ ፖለቲካን በሰላታቱን ውልቃዊ ትዕዝብቲ – ታደሰ ኪዳነ – በርሚንግሃም (8ይ ክፋል)
ኣውራጃዊ ፖለቲካን በሰላታቱን ውልቃዊ ትዕዝብቲ ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 8ይ ክፋል 20/11/2013 ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ክብሩ ክከላኸል ዘይክእል፣ ኣዝዩ ድኹምን ዝተበታተነን ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ሎሚ ዘሎ ምትርማስ መሰረቱ ትማሊ ኢዩ። ነቲ ናይ ትማሊ ከም ዘለዎ እንተዘይተዛሪብናሉ
ኣውራጃዊ ፖለቲካን በሰላታቱን
ውልቃዊ ትዕዝብቲ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
8ይ ክፋል 20/11/2013
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ክብሩ ክከላኸል ዘይክእል፣ ኣዝዩ ድኹምን ዝተበታተነን ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ሎሚ ዘሎ ምትርማስ መሰረቱ ትማሊ ኢዩ። ነቲ ናይ ትማሊ ከም ዘለዎ እንተዘይተዛሪብናሉ ድማ ጽባሕ ንኸይድገም ውሕስነት የብሉን። ንነዊሕ እዋን ስለ ዘይተዘርበሉ መሊሱ ክገድድ እምበር፣ ትም ምባልና ዘምጽኦ ፍታሕ የለን። ፖለቲካዊ ባህሊ ህዝብና እምበኣር፣ ናብቲ ናይ ትማሊ ዘይኮነስ፣ ናብቲ ናይ ቅድሚ ትማሊ ክምለስ ኣለዎ።
ጠንቂ ናይዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ፍልልያት ድማ፣ እቲ ከተማዊ ናይ በጋሚንዶ ጠባይ ሒዙ ዝዓበየ ጉጅለ፣ ነቲ ሓቅነትን ግርህነትን ዝመለለይኡ፣ ብዙሕ ተንኮላት ዘይፈልጥ ካብ ገጠራት ዝተሰለፈ መንእሰይ ከታልል ምኽኣሉ ኢዩ።
ኣብ 7ይ ክፋል በዛ እትስዕብ ሕጥበ-ጽሑፍ ኢየ ተፋንየኩም።
“ስለዚ ካብቶም ኣብ 1979/81 ኣብ ብርጌድ 51 ዝነበሩ 6 ሓለፍቲ ቦጦሎኒታት፣ ንጃበራ ገዲፍካ (ኣማኒ ምስልምና)፣ እቶም 5 ደቂ ሓደ ከባቢ (ካርነሽም) ነይሮም። እዚ ኣወዳድባ’ዚ ነቲ ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበረ ናይ ተጋደልቲ ተወፋይነት፣ ደረጃ-ትምህርቲ፣ ግድምናን ካልእን ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ‘ምኽኑይ ይገብሮ ኢዩ’ ዝብል እምነት ሓዲሩኒ ኣይፈልጥን።”
8ይ ክፋል ድማ ይስዕብ …
እዚ ጽሑፍ’ዚ ናብ መርበብ ሓበሬታ (ኢንተርነት)ቅድሚ ምዝርግሑ፣ ንሓደ ሰብ ብዛዕባ’ዚ ኩነታት’ዚ ምስ ኣዕለልኩዎ፣ ንሱ’ውን ብወገኑ፣ “ኣነ’ውን ኣብዚ ትብሎ ዘለኻ እዋን ኣብ ብርጌድ 58 ነይረ። ናይ ብርጌድና ኣተዓዳድላ ሓላፍነት’ውን ካብኡ ዝፍለ ኣይኮነን” ብምባል ኣብቲ ብርጌድ (ብርጌድ 58) ኣብ 1979/81 ዝነበሩ ዝርዝር ኣስማት ሓለፍቲ ናይቲ ብርጌድ ሂቡኒ። ኣስማቶምን መበቆል ዓዶምን ድማ ይስዕብ፣-
ኣዛዚ ብ/ድ ስዉእ ኢሰያስ ተወልደብርሃን (ወዲ ፍላንሳ) ►ኣኹሩር (ኣከለጉዛይ)
ኮሚሳር ብርጌድ = ሃይለ ሳሙኤል (ሕጂ መ/ጀነራል) ►ዓዲ መንጎልቲ (ሰራየ)
1. ቦጦሎኒ 1 – ኣዛዚ ቦጦሎኒ = ወዲ ፍሩጅ ►ማርያ (ሰንሒት)
ኮሚሳር ቦጦሎኒ = ስዉእ ተስፋኣለም በርሀ ►በለዛ (ሓማሴን)
2. ቦጦሎኒ 2 – ኣዛዚ ቦጦሎኒ = ገብረገርግስ (ቋንቁ) ►ኩትሞ’ውሊዕ (ሓማሴን)
ኮሚሳር ቦጦሎኒ = እዝራ (ወዲ ቀሺ) ►በለዛ (ሓማሴን)
3. ቦጦሎኒ 3 – ኣዛዚ ቦጦሎኒ = ሓጎስ ተኸስተ ►ንኡስ ዞባ በሪኽ (ሓማሴን ኮሚሳር = ጸጋይ ሃንስ (ወዲ ሃንስ) ►ዓዲ ንፋስ (ሓማሴን)
ኣብዚ ብርጌድ’ዚ እውን፣ ንወዲ ፍሩጅ (ኣማኒ ምስልምና) ገዲፍካ፣ 5 ካብቶም ዝነበሩ 6 መራሕቲ ቦጦሎኒታ፣ ከምቶም ኣብ ብርጌድ 51 ዝነበሩ ደቂ‘ቲ ከባቢ ነይሮም ማለት ኢዩ።
እቲ ብሰላሕታ ዝፍለጥ 7ይ ወራር ምስ ጀመረ፣ ማእከላይ ግምባር ዝብል ስም ዝተዋህቦ፣ ብኸባቢ ሓልሓል፣ መለብሶ፣ ሃበሮ፣ ከባቢታት ሸገን ሮራ-ባቕላን ሓድሽ ግምባር ተኽፊቱ። ገለ ቦጦሎኒታት ናይቲ ብርጌድ (ብርጌድ 51) ናብኡ ስለዝተሳሕባን፣ ጋንታና (ጋንታ ሃንደሳ’ውን) ንገለ ካብቲ ክፉት ቦታታት ክትዓጹ “ታባ ሰላም” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ክትሕዝ ተኣዚዛ። ሓደ ግዜ ኣብዚ ዝተባህለ ድፋዓት (ታባ ሰላም) ከለና፣ ሓደ ሓላፍነት ዘለዎ ዝመስል፣ ብኻልኦት ሰባት ተሰንዩ ኣብቲ ዝነበርናዮ ድፋዓት ይዘውር ነይሩ። “መን ድኣ’ሉ?” ዝብል ሕቶ ምስ ተላዕለ ድማ፣ ኣፎርቂ የማነ ከም ዝበሃልን፣ ቅድሚ 6ይ ወራር፣ ኣብ ግምባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ሓኪም ብርጌድ ኮይኑ ይሰርሕ ከም ዝነበረ፣ እቲ ውግእ ቅድሚ ምጅማሩ ድማ፣ ኣብቲ ዝነበሮ ኣሃዱ ኮሚሳር ቦጦሎኒ ከም ዝኾነን፣ ሕጂ ድማ ንገብርሂወት ዘሞ (ወዲ-ሊቀ) ቀይሩ ኮሚሳር ቦጦሎኒ 3 ክኸውን ተመዲቡ ከም ዝመጸን ሰሚዕና።
ብኡ ንብኡ ድማ ትሒምሒም ስዓበ። ንሱ ድማ “ኣብዚ ቦጦሎኒ ዋላ’ውን ኣብዚ ብርጌድ ሓዊ ሓዊ ዝጨንዉ፣ ኣዝዮም ሓያላት ተዋጋእቲ መራሕቲ ሓይልታት ከለዉ ድኣ፣ ብኸመይ ኢሉ ኣላይ ሕሙማትን ውጉኣትን ዝነበረ፣ ብቐጥታ ናብ ኣላይ ኲናት ተቐይሩ?” ዝብል ኢዩ። ብሓቂ’ውን ኣብቲ ብርጌድ ዋላ’ውን ኣብቲ ቦጦሎኒ ኣዝዮም ንፉዓት መራሕቲ ሓይልታት ነይሮም ኢዮም። ብርጌድና’ውን ብሕክምናዊ ሞያኦም ኣዝዮም ዝምስገኑ ናይ ቦጦሎኒን ናይ ብርጌድን ሓካይም ነይሮማ ኢዮም።
እንተኾነ ነዚኣቶም ካብቲ ንነዊሕ እዋን ክሰርሕሉ ዝጸንሑ ናይ ሕክምና ሞያ ኣልዒልካ ናብ ‘መራሕቲ ውግእ’ ክትቅይሮም፣ ንዕኦም ጥራይ ዘይኮነ፣ ነቲ ክመርሕዎ ዝመጹ ኣሃዱ’ውን ኣዝዩ ሃሳዪ ኢዩ። ናይ ኣፎርቂ የማነ ‘ካብ ኣላይ ሕሙማት ናብ ኣላይ ኲናት’ ምቕያር ድማ ምስኡ ብምንጽጻር ኢዩ ተዘሪቡሉ። ኣፎርቂ የማነ ናብቲ ቦጦሎኒ ተቐይሩ ምስ መጸ፣ ምስ ካልኦት ከምኡ ተቐይሮም ዝመጹ፣ ግን ከኣ “ልዕለኻ ንሕና ኢና ውግእ ንፈልጥ” ዝብል ስምዒት ዝነበሮም መራሕቲ ሓይልታት፣ ኣብ ህልኽ ኣትዩ ምንባሩ፣ ድሕረይ ኣብቲ ኣሃዱ ዝነበሩ ተጋደልቲ ክዛረቡ’ውን ሰሚዐ ኣለኹ።
ኣብቲ እዋን’ቲ፣ ኣብተን ሓይልታት ናይ ብዙሓት ሓለፍቲ ምቅይያራይ ይግበር ነይሩ ኢዩ። እቲ ኣዝዩ ዝገረመኒ ግን ኣፎርቂ የማነ’ውን ከም ሓድሽ ኢፍረም፣ ዓዱ ዓዲ-ንፋስ ምንባሩ ኢዩ። ብወገነይ ሓደ ተኸዊሉኒ ዝነበረ ሚስጢር ዝተጋህደለይ ኮይኑ ተሰሚዑኒ። እቲ ብድሕሪ ምቅይያር ናይ ሓለፍቲ (ተኽሊጥ) ስዒቡ ወይ’ውን ንዕኡ ጉልባብ ገይሩ ዝግበር ዝነበረ ምትእኽኻብ ደቂ ሓደ ከባቢ ናብ ናይ ሓላፍነት ቦታ ኢዩ። ሽዑ “እቶም ኣብ ሕዳይ ከለና (1979ን – 1981ን) ኣብ ብርገድ 51 ዝነበሩ ሓለፍቲ ቦጦሎኒታት’ውን ብኸምዚ ዝተኣኻኸቡ እንተዘይኮይኖም፣ ካልእ ዝኾነ ሚስጢር ክህልዎ ዝኽእል ኣይኮነን” ዝብል መደምደምታ ኢየ በጺሐ።
ካልእ ምስዚ ተኣሳሲሩ ክረአ ዘለዎ ነገር ኣሎ። ኣብቲ ኣብ 1979 ኣብ ግምባር ናቕፋ ዝነበረ ወታደራዊ ምርብራብ፣ ነቲ ግምባር ብቆዋሚ ዝዓጽዋ ኣርባዕተ ብርጌዳት (51, 58, 70, 77) ነይረን። ካብቶም ሰለስት ሕጂ ዝዘከርኩዎም ኣዘዝቲ ብርጌዳት ድማ፣ ዓሊ ኢብራሂም፣ ኢሰያስ ፍላንሳን ሳልሕ ሕሩይን ነይሮም። ሰለስቲኦም ኣዝዮም ሓያላት ወታደራዊ ኣዘዝቲ ምንባሮም ዘካትዕ ኣይኮነን። እቲ ሜላ እምበኣር ብላዕሊ ብርቱዓት ኣዘዝቲ ገርካ፣ ብትሕቲኦም ንግዜኡ ንዕኦም ዝከታተሉ፣ ውዒሎም ሓዲሮም ድማ ነቲ ስራሕ መሊኾምን ተላልዮምን፣ ናይ ሓዋሩ ኣዘዝትን ወረስትን ንምግባሮም ዝነበረ ውጥን ይመስል። ብሓቂ እውን፣ ዓሊን ኢሰያስ ፍላንሳን፣ ቅድሚ ናጽነት ክስውኡ ከለዉ፣ ሳልሕ ሕሩይ ኣብ ግንቦት 1991 ሰራዊቱ መሪሑ ኣስመራ ኣብ ዝኣተወላ ዕለት ተኣሲሩን ቦትኡ በቶም ወረስቲ ክኾኑ ዝምልመሉ ዝነበሩ ተተኪኡ። ምኽንያት መእሰሪኡ ክሳብ ሕጂ (ብዘይካ ብ03 ዝዝርጋሕ ወረ) ብወግዒ ኣይተገልጸን።
ኣብዚ ብንጹር ከብርሆ ዝደሊ፣ እዞም ክብ ኢለ ዝጠቐስኩዎም ሓለፍቲ ‘ትሕቲ ሰቦም ተዋጋእቲ ነይሮም’ ወይ’ውን ‘ውግእ ኣብ ምእላይ ድኹማት ነይሮም’ ይብል የለኹን። እኳ ድኣ ካብቶም ኣብ ብርጌድ 51 ዝነበሩ ሓለፍቲ፣ ሚኪኤል ጊለ (ወዲ ጊለ) ኣብቲ ብጥሪ 1984 ግምባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል (ውቃው እዝ) ንምድምሳስ፣ መሓሪ ጸገዳይ (ወዲ ጸገዳይ) ድማ፣ ኣብ ግንቦት 1988 ከረን ንምሓዝ፣ ኣብ ዝተገብረ ውግኣት፣ ሰራዊቶም መሪሖም ናብ ውሽጢ መስመር ጸላኢ ሰሊኾም ድሕሪ ምእታዎም፣ ብጅግንነት እናተዋግኡ ክቡር ህይወቶም ንሃገር ሂቦምን ተሰዊኦምን ኢዮም።
እቶም ዝተረፉ’ውን ከም ኩሎም መራሕቲ ኲናት ኤርትራ ነናይ ገዛእ ርእሶም ናይ ጅግንነት ታሪኽ ክህልዎም ከም ዝኽእል ርግጸኛ ኢየ። ኩሎም (እንተላይ እቶም ኣብ ብርጌድ 58 ዝነበሩ) ሓለፋ ብጾቶም ናብ ናይ ሓላፍነት ቦታ ከም ዝደየቡ ግን ዘካትዕ ኣይኮነን። ከምኡ እንተዘይከውን ነይሩ፣ እዞም ካብቲ ከባቢ ጥራይ ዝተሓርዩ ሰባት፣ ልዕሊ ኩሎም ተጋደልቲ ኣመንቲ ምስልምና፣ ልዕሊ’ቶም ካብተን ካልኦት ኣውራጃታትን ካልእ ከባቢታትን (እንተላይ ካብቲ ካልእ ከባቢታት ሓማሴን) ዝተሰለፉ ተጋደልቲ ኣመንቲ ክርስትና፣ ንበይኖም ብኽንድዚ ቂጽሪ ሓለፍቲ ንምዃን ዘብቅዖም ምኽንያት የለን።
እዋኑ እዋን ሰላሕታ ወራር ኢዩ። ኣሃዱታት ካብን ናብን ዝወናጨፋሉ ዝነበራ እዋን። ጋንታና’ውን (ጋንታ ሃንደሳ) ካብ ታባ ሰላም (ከባቢ መንድዓት) ናብ ማእከላይ ግምባር ናቕፋ ተቐይራ። ኣነ ኣብ ወርሒ ሓምለ 1983 ኣብ ስንክልና ዘብጽሕ መውጋእቲ ስለ ዘጋጠመኒ ናብ ሕክምና ኢየ ኣምሪሐ። ብሰንኪ’ቲ ዘጋጠመኒ ስንክልና ናብተን ሓይልታት ክምለስ ስለ ዘይከኣልኩ፣ ናብቲ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ መርሓ ዝነበረ ጨንፈር ትምህርቲ ተመዲበ። እቲ ብበራኺ ገብረ-ስላሴ ዝምራሕ ዝነበረ ጨ/ትምህርቲ ድማ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ ከም መምህርን ኣላይ ተማሃሮን ኮይነ ክሰርሕ መዲቡኒ። በዚ ድማ እቲ ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ዝነበረኒ ቀዳማይ ትዕዝብቲ (ምጥርናፍ ደቂ ሓደ ከባቢ ናብ ሓላፍነት) ኣብቂዑ።
ኣብ ዝቕጽል 9ይ ክፋል ጽሑፈይ፣ ቅድሚ ናብ ካልእ ምእታወይ፣ ብዛዕባ’ቶም ኣነ ካብ ዝስለፍ ክሳብ ብምኽንያት ስንክልና ካብቲ ኣሃዱ ዝወጽእ፣ ከይተቐየሩ ኣዛዚ ብርገድን መራሕ ሓይልን ዝነበሩ ክልተ ሰባት፣ ማለት ዓሊ ኢብራሂምን የማነ በርሀን ቁሩብ ክጽሕፍ ኢየ።
… ይቕጽል


text:
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ መልእኽቶም - ብምኽንያት ጾመ-ልጓም ሮመዳን ምስ ሓያሎ ኣመሪካውያን ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ምድንፋዕ ደሞክራስን ቁጠባን ኣበርክቶ ዝገበሩ ዜጋታት ተራኺቦም ክዝትዩ ምኽኣሎም ከምዘሐጎሶም ጠቒሶም።
ምስ ሓያሎ ኣመንቲ ምስልምና ምስ ዝኾኑ የዕርኽቱናን መሳርሕትናን ኣብ ዘፍጥርናሉ ን ካልኦት ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ካብ ዘፍቅርዎም ቤተሰቦም ተፈላልዮምን ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎምን ኣብ ስደት ዝርከቡ ሶርያውያን ምድንጋጽ ዘርኣናሉ ኣጋጣሚ ነይሩ ክብሉ ድማ ፕረዚደንት ኦባማ ገሊጾም።
ብኣጋጣሚ’ዚ ጾመ ሮመዳን ኣብ ሽግር ንዝርከቡ ሶርያውያን ናይ 195 ሚልዮን ዶላር ናይ መግብን ካልእ ሰብኣዊ ሃገዝ ከምዝተቐረበ ዝጠቐሱ ፕረዚደንት ኦባማ፡ ብ ሓፈሻ ንህዝቢ ሶርያ ልዕሊ 1 ቢሎዮን ዶላር ዝበጽሕ ሓገዝ ካብ ምጅማር እቲ ቅልውላው ኣትሒዙ ከምዝተለገሰሉ ኣፍሊጦም።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰረ ዜና - ዳይረክተር ድምጺ ኣመሪካ ደቪድ ኢንሶር ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ብኣጋጣሚ ዒድ ኣልፈጥር እንቃዕ ጾመ ልጓም ፈትሐልኩም ክብል መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።
ዳይረክተር ቪኦኤ ደቪድ ኢንሶር ኣብ መልእኽቱ ኣብ ቅነ ወርሒ ሮመዳን ጋዜጠኛታትና ካብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም እዋናዊ ዜና ከምኡ’ውን ምስ ጾመ ሮመዳን ዝተተሓዘ ኣገባብ ኣከባብርኡ ዝምልከት ጸብጻባት ኣብ ምትሕልላፍ ምቕናዮም ኣፍሊጡ። እዞም ጸብጻባት እዚኣቶም ንኹላትና ኣብ ምቅርራብ ተራ ነይርዎም ክኸውን ተስፋ እገብ ክብል ብተወሳኺ ደቪድ ኢንሶር ገሊጹ።


text:
ሰላም፣ ደሓን ዶ ሓዲርኩም፧ ከመይ ኣለኹም፧
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተሳተፍቲ፡-
ኣቕዲመ፡ ኵሉኹም ደለይቲ ፍትሒ ሃገራውያን፡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኵርናዓት ዓለም፡ ኣብዚ ኣገዳሲ እዋናዊ ሲምፖዝዩም’ዚ ንምስታፍ ዝመጻእኩም፣ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም። ኣብዚ ድሮ ድርብ ኣውደ-ኣመታት በዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን፡ ውልቃውን ስድራቤታውን ውራይኩም ኣወንዚፍኩም፡ ብዛዕባ ኣድላዪነት ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ኣብ ሃገርና ኤርትራ፣ ብዛዕባ ኣገዳስነት ምዕዛዝ ሓባራዊ ቃልስና ንፍትሒ፣ ብዛዕባ ኣገዳስነት ኵሉ-መዳያዊ ምቅርራብ ንለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን፡ ብሓባር ንምዝታይ ናብዚ ምምጻእኩም ብልቢ አመስግን።
እዚ ሲምፖዝዩም’ዚ፡ ኣብዚ ንልዑላውነት ሃገርናን መጻኢ ህዝብናን ኣብ ቃራና መንገዲ ኣእትዩ ዘሎ ፈታኒ መድረኽ’ዚ ምክያዱ ፍሉይ ኣገዳስነት ኣለዎ። ቀንዲ ዕላማ ሲምፖዝዩም ኤርትራ 2018 - ኣድላዪነት ሓባራዊ ስራሕ፡ ሓበሬታውን ትምህርታውን ኰይኑ፣ ከም መመላእታ ናይቲ ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት ዓመታት ኪስርሓሉ ዝጸንሐ፡ ኣብ ሓባራዊ ራእይ ናይታ ናይ መጻኢ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ዝምስረት ሓባራዊ ስራሕ ምድራኽ ኢዩ። ብሓጺሩ፡ እዚ ሲምፖዝዩም’ዚ፡ ኣብ መሳርዕ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታትን ባእታታትን ኤርትራ፡-
- ሓባራዊ መረዳእታ ህሉው ኵነታት ሃገርና ንምምዕባል፣
- ሓባራዊ ራእይ ብዛዕባ መጻኢት ኤርትራ ንምሕያል፣
- ሓባራዊ ግንዛበ እዋናዊ ብድሆታትን ዕድላትን ደሞክራስያዊ ስግግር ንምድራኽ፣
ዝሓለነ ኢዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ነቶም ዘጋጥሙ ብድሆታት ንምምካትን ነቶም ዝኽፈቱ ዕድላት ንምጥቃምን ዘኽእል ኣድማዒ ስትራተጂ ንምድህሳስን፣ ሃገራዊ ሸቶታትና ንምውቃዕ ዝሕግዙ ኣማራጺ መንገድታት ንምምማይን ዝዓለመ ኢዩ።
በብወገንና ተገንዚብናዮ ከም ዘለና፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት ኣዋርሕ፡ ኣብቲ ብታሪኻዊ ግድላት ዚልለ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ግዳማዊ ጀኦፖለቲካዊ ረብሓታት ዝደረኾ፣ ብቕልጡፍ ናህሪ ዝተቐልቀለ ሰንሰለት ሃንደበታዊ ፍጻሜታት ርኢና። ኣብቲ ፈለማ፡ ህዝብታት ክልቲአን ሃገራት፡ ብሓፈሻ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብፍላይ፡ ንሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ሓንጎፋይ ኢሉ ብደስታ ተቐቢሉዎ።
ሰላምን ርግኣትን ኣብ ዞባና፡ ሰላም ምስ መዳውብትና ሃገራት፡ ሰላም ምስ ኢትዮጵያ፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡ ዝትምነዮን ሃረር ክብሎ ዝጸንሐን ኵነት ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝያዳ መብዛሕትኦም ህዝብታት ዓለም፡ ኲናት ሕጋውነት ዚለበሰ ኣልማሚ ዕንወትን ጃምላዊ መቕዘፍትን ምዃኑ ካብ ተመኵሮኡ ስለዝፈልጥ፣ ኲናትን ህውከትን ዛንታ ኰይኑ፣ ሰላም፡ ርግኣት፡ ፍትሕን ቅሳነትን ክሰፍን እቲ ዝዓበየ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
እቲ ኣብ ፈለማ ናይቲ ክስተት ዝነበረ ተስፋን ትጽቢትን ግን፡ ግዜ ከይወሰደ፡ ኣብ ብዙሓት ኤርትራውያን፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡ ናብ ሻቕሎትን ስግኣትን ተቐይሩ። ብሓጺሩ፡ እቲ ብመራሕቲ መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ተሓታትነትን ግሉጽነትን ዝጐደሎ፣ ግቡእ ሕጋውን ፕሮቶኮላውን ቅጥዒ ዝሰሓተ ፍጻሜታት፡ ንልዑላውነት ሃገረ ኤርትራን ድሕነት ህዝቢ ኤርትራን ሓደገኛ ስግኣት ዚእምቱ ምልክታት ሓዚሉ መጺኡ። እዚ መንግስታዊ መስርዕ ዘይሓዘ፣ ውሕስነት ቀጻልነት ዘይብሉ፣ ብተቐያያሪ ዊንታን ንግዝያዊ ረብሓን ናይ ሓደ ዘይርጉእ ውልቀ-መላኺ፡ ኪኸይድ ዝጸንሐ ርሱን ዳንኬራታት፣ ድግማ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ኲናትን ህውከትን ከየስዕብ፡ ንመብዝሕትኡ ሃገራዊ ኤርትራዊ ዘሻቕል ተርእዮ ኰይኑ ኣሎ።
እቲ ህዝብና ዝደልዮ ትግባረ ስምምዕ ሰላም፡ ንጹር ግዝኣታዊ ዶብ፡ ሃገራዊ ልዑላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ ሰላም ኢዩ። እቲ ህዝብና ዝደልዮ ሰላም፣ ሓርነት፡ መሰልን ፍትሕን ኣብ ሃገሩ ዘስፍን ሰላም ኢዩ። እቲ ህዝብና ምስ ጐራባብቱ ሃገራት ዝደልዮ ምሕዝነት፡ ንረብሓ ሃገር፡ ህዝብን ዜጋታትን ዘውሕስ፣ ዘቤታዊ ቀጥታዊ ወፍሪ ዘተባብዕ፣ ባህርያውን ሰብኣውን ጸጋታት ኤርትራ ብቐዳምነት ኣብ መዓላ ምምሕያሽ ደረጃ መነባብሮን ዓይነት ህይወትን ህዝቢ ኤርትራ ዘውዕል፣ ኣብ ኵሉ መዳያት ሃገራዊ ህይወት ምዕሩይ ዝምድናታትን ሓባራዊ ጥቕምታትን ዘፍሪ ምሕዝነት ኢዩ። ልዕሊ ዅሉ ድማ፡ ልዑላዊ ናጽነት ሃገርን ሰብኣዊ ድሕነት ህዝብን ዘረጋግጽ ምሕዝነት ኪኽውን ኣለዎ።
ኮታ፡ እቲ ህዝብና ዝብህጎ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን፡ ዝርዝር ትሕዝቶኡ ብወግዒ ዝፍለጥ፣ ልዑላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገር ዘውሕስ፣ ግቡእ መንግስታዊ ኣገባብ ዝሓዘ፣ ሕጋዊ ተፈጻምነቱ ዘየጠራጥር ስምምዕ ኢዩ። ስለዚ፡ እቲ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን፡ ህያው መታን ኪኸውን፣ ግሉጽነት፡ ተሓታትነት፡ ሕጋውነት ክህሉዎ፣ ንዅሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ ዝሓቍፍ ኪኸውን፣ ህዝቢ ኤርትራ ኰነ ኵሉ በዓል ሰናይ ድሌት ሃገራዊ ኤርትራዊ፡ ይጠልብ።
ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ናጽነት፡ ምእንቲ ደሞክራሲ፡ ምእንቲ ፍትሒ፡ ምእንቲ ራህዋ ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ተቓሊሱ፣ ሳላሳ (30) ዓመታት ካብኡ ብዕጥቂ ብረት። እቲ ዘሕዝን ታሪኻዊ ግሪምቢጥ ግን፡ እቲ መበገሲ ዕላማታት ፖለቲካውን ብረታውን ቃልሱ ተጠሊሙ፣ ኵሉ መሰረታዊ መሰላቱ፡ እንተላይ እቲ መሰል ናይ መሰል ምህላው፡ ተነፊጉ፣ ብኣረሜናዊ መድቈስቲ ናይ ሓደ ሕገ-ኣልቦ ምልካዊ ስርዓት እናተዳህከ፣ ኣብ ሓሳረ-መከራ ናይ ክቱር ድኽነት፡ ስእነትን ስግኣትን ክነብር ተገዲዱ ጸኒሑ። እዚ ስግንጢራዊ ክዉንነት’ዚ ውጽኢት ጥልመት ምልካዊ ስርዓት ኢዩ። ‘ንበዓል ነጐዳ በርቂ ወስኮ’ ከም ዝበሃል፣ እቲ ኣቐዲሙ ዝተፈጸመ ጥልመት መበገሲ ዕላማታት ታሪኻዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከይኣክል፡ ሎሚ ክድዓት ልዑላዊ ናጽነት ሃገረ ኤርትራ የንጸላሉ ኣሎ።
እቲ ህሉው ስርዓት ቅዋማዊ መንግስቲ ንዘይምምስራት፣ ሕጋዊ ደረቱ ዝጠሓሰ ደረት-ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምስግዳድ፣ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ዘይእዉጅ ወተሃደራዊ ምምሕዳር ንምትካል፣ ከም መመሳመሲ ኪጥቀመሉ ዝጸንሐ ኵነተ ‘ኣይኲናት፡ ኣይሰላም’ ኣብቂዑ ኣሎ። እቲ ነቲ እቲ ስርዓት ባዕሉ ዚፈጠሮ ቍጠባዊ ውድቀት ኤርትራን ሕሰም መነባብሮ ህዝብን ከም መመኽነይታ ኪጥቀመሉ ዝጸንሐ ‘እገዳ’ እውን ተላዒሉ ኣሎ። ኰይኑ ግን፡ ኤርትራ፡ ከምቲ ኣብተን ዝሓለፋ ክልተ ዓሰርተታት ዓመታት ዝጸንሓቶ፣ ህዝባ ብሰላም፡ ብፍትሒ፡ ብቅሳነት፡ ብራህዋ ኪነብረላ ዘይክእል ምድራዊት ገሃነም ኰይና ትቕጽል ኣላ።
ዘይኵነታዊ ትግባረ ‘ውዕል ሰላም’ ተኣዊጁ ከብቅዕ፣ ‘ምምልካት ዶብ ኣገዳስነት የብሉን’ እናተባህለ፣ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ጌና ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ጐበጣ ኢትዮጵያ ኣሎ። ‘እገዳ ሕሃ’ ተላዒሉ ኣሎ። ይዅን’ምበር፡ ሃገረ ኤርትራ ኰነ ህዝቢ ኤርትራ፡ ጌና ኣብ ትሕቲ እገዳ ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ይሳቐዩ ኣለዉ። ኣብ ፖለቲካዊ ኣከያይዳ፡ ኣብ ኣተሓሕዛ ዘቤታዊ ጕዳያት ይዅን ኣብ ቍጠባዊ ምሕደራ ናይቲ ስርዓት ዝተራእየ ዝዀነ ምልክት ወይ ኣመት ናይ ለውጢ የለን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ፡ እቲ ስርዓት፡ ብሓደ ወገን፡ እቲ ሓሳድ ባህርይ መራሒኡ ኣወንታዊ ምዕባለ ከምጽእ ስለ ዘየፍቅድ፣ በቲ ካልእ ድማ፡ ብዘይ ህውከት ስልጣን ገቢቱ ኪነብር ከም ዘይክእል ስለ ዝኣምን፣ ድሮ ሓደስቲ መዓስከራት ወተሃደራዊ ስልጠና ተቓወምቲ ሱዳን ከዳሉ፣ ኣብ ውሽጣዊ ግርጭታት ኢትዮጵያ ጣልቃ ኣትዩ ኲናት ሓድሕድን ህውከትን ከሳውር፣ ንመንእሰያት ኤርትራ ኣብ ዘይምልከቱዎም ኲናታት ሓድሕድ ጐረባብቲ ሃገራት መዝሓል ጥይት ኪገብር ህርድግ ይብል ኣሎ።
ፈቲና ጸሊእና፡ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ቐረባ እዋን ለውጢ ኪመጽእ ኢዩ። ግን፡ ንሕና ንዕኡ ተቐሪብና ኣለና ዲና፧ እቲ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሃገራዊ ሓይሊ ኤርትራ ለውጢ ንምቅልጣፍ እንታይ ይገብር ኣሎ፧ ‘ዝሓለፈስ ሓለፈ፡ ኣይትድገመኒ ዝተረፈ’ ከም ዝበሃል፡ ንሕና ነቲ ምልካዊ ስርዓት ንምእላይ ጥራይ ዘይኰነ፣ ከመይ ጌርና፡ እዚ ስርዓት’ዚ፡ ኣብ ኤርትራ እቲ ናይ መወዳእታ ዘይሕጋውን ዘይፍትሓውን ስርዓት ከም ዝኸውን ነረጋግጽ ኢልና ክንሓስብ ክንክእል ኣሎና። ስለምታይ ኢዩ ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 1940ታትን 1950ታትን መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከረጋግጽ ዘይከኣለ፧ ስለምንታይ ኢዩ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ዝጠሓለ፧ ስለምንታይ ኢዩ ኣብ መዋእለ ናጽነት ምልካዊ ስርዓት ሳዕሪሩ፣ ጥልመት መበገሲ ዕላማታት ብረታዊ ተጋድሎ ከይኣክል፡ ድነ ክድዓት ናይቲ ብመሪር ቃልሲ ዝተረኽበ ሃገራዊ ልዑላውነት ዘንጸላሉ ዘሎ፧ ዝብሉ ሕቶታት ከነልዕል፡ ክንመራመር፡ መልሲታት ከነናዲ፡ ዝግባእ እመስለኒ።
ሰኣን ስትራተጅያዊ መሪሕነት፡ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ቃልሲና፡ ብኣፈላላይ ዝልለ፣ ቐንጻሊ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ዝመልኦ ኢዩ። እቲ ኣፈላላይ ሃይማኖታዊ፡ ዞባዊ፡ ብሄራዊ፡ ወዘተ.፡ መልክዕ ዝሓዘ ይኸውን። መልክዑ ብዘየገድስ ግን፡ ጕጅላውነት ንሜላ ‘መቓቒልካ ግዛእ’ ምቹእ ባይታ የጣጥሕ፤ ሳዕቤኑ ድማ ‘ተመቓቒልካ ተጨፍለቕ ወይ ተረገጽ’ ይኸውን። ሎሚ’ውን ካብ ታሪኽና ዝተመሃርና ኣይንመስልን። ምኽንያቱ፡ ህሉው ክዉንነት ፖለቲካ ኤርትራዊ ዳያስፖራ ብጕድለት ስትራተጅያዊ መሪሕነት፣ ብቐንጻሊ ኣተሓሳስባን ተግባራትን፣ ብጕጅላዊነት፣ ዚተሓመሰ ስለ ዝዀነ። ዝውታረ ጻዕዳ ሓሶት፡ ውጹእ ጠቐነ፡ ስርጭት መርዛም ከፋፋሊ ፕሮፓጋንዳ፡ ወዘተ.፡ ንቡር መሳርሒታት ናይ ገለ ፖለቲካዊ ሸቃጦን ጕጅላዊ ባእታታትን ኰይኖም ጸኒሖም። ከመይ ኣቢልና ኢና ነዚ ልምዲ ናይ ቅንጸላ፡ ጸለመ፡ ጕጅላዊነት፡ ወጊድ ኢልና፣ ሃገራዊ መኣዝን ንሕዝ፧ ሓድሽ ጕዕዞ ናይ ዜግነታዊ ሃገራዊነት ነበግስ፧ ኢልና ክንሓስብ ክንክእል ኣሎና።
እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓፋኒ ጭቈና፣ እቲ ኣብ ዝምድና ኢትዮ-ኤርትራ ዚቀላቐል ዘሎ ክስተት፣ እቲ ኣብ ጋብላ ቀይሕ ባሕሪ ዝፋሓፋሕ ዘሎ ጀኦፖለቲካዊ ፈዀዅታን ኣሰላልፋ ሓይልታትን፡ ንልዑላውነት ሃገረ ኤርትራ ኰነ ንድሕነት ህዝቢ ኤርትራ ሓደገኛ ብድሆታት ዚሓዘለ’ኳ እንተዀነ፣ መስኮት ብርቂ ዕድል’ውን ዝኸፍት ኢዩ። ነቲ ወርቃዊ ዕድል፡ ሸቶታት ሓባራዊ ዕላማና ንምውቃዕ መታን ክንጥቀመሉ ግን፣ ቅኑዕ መኣዝን ምሓዝ የድሊ። ማለት፡-
(1) ካብ ፖለቲካ ናይ ህልኽን ቅርሕንትን ምግልጋል፤
(2) መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ኣመለኻኽታን ኣሰራርሓን ምትእትታው፤
(3) ዳግመ-ገምጋም ኣከያይዳን ዳግመ-ስርርዕ ቀዳምነታትን ምግባር፤
(4) ጥርናፈ ኣተሓሳስባን ጽንባረ ጸጋታትን ምርግጋጽ፤ ይጠልብ።
ብሓጺሩ፡ ናይ ሓባር ዕላማ ዘማእከለ ሓባራዊ መረዳእታ ምህላው፣ ኣብ ሓባራዊ ራእይ ዝተመስረተ ሓባራዊ መደብ ስራሕ ምስልሳል፣ ሓርነት፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሕን ራህዋን ዝሰፈና ሓዳስ ኤርትራ ንምምጻእ ወሳኒ ኢዩ።
ሎሚ ግዜ ኣብ ጐድንና ስለ ዘየለ፡ በዚ ቅኑዕ መኣዝን’ዚ፡ ለውጢ ንምቅልጣፍ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ፣ ደሞክራስያዊ ስግግር ንምርግጋጽ በብዓቕምና እጃምና ከነበርክት፣ ቅሩባት ክንከውን ይግባእ። ብፍላይ መንእሰያት። ልዑላዊ ናጽነት ሃገረ ኤርትራ ብመሪር ቃልስን ዓቢ መስዋእትን መንእሰያት ኤርትራ ከም ዚመጸ ምግንዛብ የድሊ። ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኤርትራ’ውን ከምኡ፡ ብቃልስን መስዋእትን መንእሰያት ኢዩ ክዉን ኪኸውን። ኣብዚ ዕማም’ዚ፡ መንእሰያት ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡ ከም ወረስትን ሃነጽትን ናይታ ናይ ጽባሕ ኤርትራ መጠን፡ መሪሕ ተራ ከተበርክቱ ታሪኻዊ ሓላፍነት ኣለኩም። ቀንዲ ዕጥቅኹም ንቕሓት፡ ተወፋይነት፡ ሓድነት ኪኸውን ይግባእ። ተመኵሮ ዚምህሮ ሓደ መሰረታዊ ሓቂ ኣሎ፡- ተሃላላኺ ድምጺ ንሓድሕዱ ይዳቐስ፣ ምቑል ሓይሊ መፍቶ ጸላኢ ይኸውን፤ ስሙር ድምጺ ዓቢ መቓልሕ ይዝርግሕ፣ ስሙር ሓይሊ ጸላኢ የንበርክኽ። እቲ ቁምነገር፡ ከምቲ ምስላ ኣቦዋት፡ ‘ኣሕዋት ምስ ዝሓብሩ ጸላኢ የባርሩ’ ኢዩ።
እዚ ሎሚ ንግሆ ንፍልሞ ዘለና ናይ ክልተ መዓልቲ ሲምፖዝዩም ሽዱሽተ (6) ውዕሎታት ዝሓዘ ኢዩ።
1. ግዝኣተ ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን፡-
· ሰረታዊ መትከል ግዝኣተ ሕጊ፤
· መሰረታዊ ኣምር ዘይገሃስ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰላት፤
· ፍጹም ብኵራት ግዝኣተ ሕግን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ኤርትራ።
2. ምህናጽ ዓለማዊ ዜግነታዊ መንግስቲ፡-
· ምፍልላይ መንግስትን ሃይማኖትን ኰነ ትምህርትን ሃይማኖትን ፤
· መንግስታዊ ዘይምትእትታው ኣብ ሃይማኖታዊ ጕዳያት፤
· ምውሓስ መሰል ሃይማኖት፡ እምነትን ኣምልኾትን፤
· ምህናጽ ንዅሉ ዜጋ ማዕረ መሰል፡ ማዕረ ናጽነት፡ ማዕረ ዕድል ዘውሕስ፣ ማዕረ ደሞክራስያዊ ውክልና ዘረጋግጽ ኣሳታፊ ፖለቲካዊ ስርዓት።
3. ስግግራዊ ፍትሕን ሃገራዊ ዕርቅን፡-
· ምርዓም ኣሕዋዪ ወይ ፈዋሲ ፍትሒ ዶ (restorative justice) ወይስ ፍዳዊ ወይ መቕጻዕታዊ ወይ ቀጻዒ ፍትሒ (retributive justice)፧
· ምምዝዛን ኣድላዪነት፡-
· ምኽሓስ፡ ምሕዋይ ቍስሊ፡ ምዕጻው ሓዘን፡ ግዳያትን ገበንን ግፍዕን፤
· ቀጥታውን ውልቃውን ተሓታትነት፡ ግሉጽ ጣዕሳ፡ ገበነኛታትን ገፋዕትን፤
· ሃገራዊ ዕርቅን ማሕበራዊ ሰላምን - ኣይናይ ኣማራጺ ኢዩ ዓዲ ዘጋብር፧
4. ስትራተጂ ደሞክራስያዊ ስግግር፡-
· ኣድማዒ ደሞክራስያዊ ስግግር ኣብ ኤርትራ ብኸመይ፧
· ሰላማዊ ተቓውሞ፧
· ጐነጻዊ ቃልሲ፧
· ዝንቕ ሰላማውን ጐነጻውን ተቓውሞ፧
5. ተራ መንእሰያት ኣብ ደሞክራስያዊ ስግግር፡-
· ወሳኒ ተራ መንእሰይ ኣብ መስርሕ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ኤርትራ፤
· መንእሰይ ከም ቀንዲ ኣፍራዪ ሓይሊ፤
· መንእሰይ ከም ቀንዲ ተጣባቒ ፍትሒ፤
· መንእሰይ ከም ከም ኣበሳሪ፡ ወራስን ሃናጽን መጻኢ።
6. ኣድላዪነት ሓባራዊ ስራሕ፡-
· ምዅስኳስ ሓባራዊ መረዳእታ ዘመናዊ ታሪኽን እዋናዊ ሃለዋትን ሃገርናን ህዝብናን፤
· ምስራጽ ሓባራዊ ራእይ ናይ ጽባሕ ኤርትራ፣
· ጽምዶ ኣብ ኣድማዒ ሓባራዊ ስራሕ ንለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን።
ጽን ኢልኩም ስለዝሰማዕኩምኒ አመስግን።
ዘልኣለማዊ ሓበን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
ዕድመ ንናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ!
-------------------------------------------------------------------
Held on the 14- 16 December 2018, the 'Eritrea Symposium 2018: The Imperative for Common Action’ brought together over 30 representatives of political and civil society groups from the global Eritrean Diaspora to participate in 6 engaging panels on:
1. Rule of Law and Human Rights / ግዝኣተ ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን (Link)
2. Building a Secular Civic State / ምህናጽ ዓለማዊ ዜግነታዊ መንግስቲ (Link)
3. Transitional Justice and National Reconciliation / ስግግራዊ ፍትሕን ሃገራዊ ዕርቅን (Link)
4. Strategy for Democratic Transition / ስትራተጂ ደሞክራስያዊ ስግግር (Link)
5. The Role of Youth in Democratic Transition / ተራ መንእሰያት ኣብ ደሞክራስያዊ ስግግር (Link)
6. The Imperative for Common Action / ኣድላዪነት ሓባራዊ ስራሕ (Link)
For a general perspective on the Symposium, please see the Keynote Address below.
Outcome: ኣዋጅ ፍራንክፉርት 2018 / Frankfurt Declaration 2018 / 2018 إعلان فرانكفورت
--------
For Eritrea Symposium - Keynote Address in English (Link)
--------


text:
Document submitted to political branch of the ENCDC by Dr. Negassi Hadgu, Sept 2011
To the political branch of ENCDC; I would like to use this opportunity to direct my special thought of application and my sincere gratitude to you and your colleagues for your excellent service
To the political branch of ENCDC;
I would like to use this opportunity to direct my special thought of application and my sincere gratitude to you and your colleagues for your excellent service for freedom and liberty of Eritrean people from the tyrant and dictatorial regime of Mr Isaias Afewerki.
Well, I have looked at the four document of ENCDC for the congress and after very thoughtful consideration here are my findings.
1) Regarding the constitution: As I pointed out from day one and on different occasions, drafting a constitution for the period after the fall of tyrant Isaias Afewerki’s PFDJ regime is beyond the mandate of ENCDC, that was given to it on the Addis Ababa conference last year, therefore, this document should be shelved and never put on the agenda for the coming congress.
2) Regarding the Road Map: I am sending notes, that, I would like to be add to the existing draft.
3) Regarding the Political Charter: with few exceptions it is identical with the existing EDA political charter, therefore, I have only very minor issues I would like to either to be omitted or rephrased.
A) Second chapter/article, number 7, should be omitted, since it is a repetition of number 5. In addition, being a religious person has nothing to do with Eritrean identity uniqueness.
B) Third chapter/article, number 6, should be omitted, since once again, the contents are exclusionist nature for non-religious Eritrean citizens.
C) Eighth chapter/ article number 3 need to rephrased or tossed out
4) Regarding the Transitional Eritrean National Assembly, This document need a major editing. The problem starts with title of the document itself and reference in the introduction that says “The organizers of this document had before starting referred to documents regarding how various parliaments and national assembly in other countries function. Hence, they consulted more than 15 documents related to such topics.” About what kind of document are organizers talking here? Where are the 15 references? As for me this document looks copied from a bylaw of an assembly of a county that has only three nationalities, therefore, this document cannot be applicable to Eritrea which have multiple nationalities. In addition the whole document is base on the period after the fall of tyrant Isaias PFDJ regime. This is not what we need at the present, to put it simple right now this document alien to the Eritrean realty, therefore, I would like to advice you put a task force to look this document thoroughly as soon as possible. For my part I am sending you here a brief starting material.
I hope you will find my inputs helpful in your work.
May Almighty GOD/ALLAH bless you all with good heath for many years to come, so that you may continue to give your services to the people of Eritrea.
Sincerely yours,
Hagerawi_1 (Dr. Negassi Hadgu)
Our Cultural Diversity is a Source for Our Unity in a Democratic Eritrea !!!!!!
ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ዉልቀ-መላኽነት ኣልዩ ደሞክራሳዊት ኤርትራ ንክሃንጽ ክኽተሎ ዘልዎ ኣብ ግብሪ እተሰረተ መሪሕ ሓሳብ (road map)
ከምዝረኣክዎ ካብ ሞራፍ I-II ዘሎ ነቲ ስጋዕ ሕጂ ኲነታት ተቃዉሞ ደምበን ዝሓለፎ መስርሕን አዩ ዝሕብር ስለ’ዚ ኣብዚ ምዕራፋት ዘሎ ሓሳባት ከምዘልዉዎ ክንሰግሮም ይመርጽ ይኩን እምበር ታሪኽ ENAን EDAን ብግቡእ እንተዝግለጽ ዝሓሸ ኢዩ በሃላይ ኢየ።
ምዕራፍ III – ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ENCDC)
ኲላትና ክንርድኦ ዘሎና ኣዚ ካብ’ቶም ካልኦት ምዕራፋት ኣዝዩ ዝኸበደን ኣገዳስን ምዃኑ እዩ። ከመይሲ ካብ’ዚ ጉባኤ’ዚ ኢና፡ ካብ ዉልቀ-መላኽነት ናብ ደሞክራሲ ንምስግጋር ዘብቅዑና ትካላትን እነቁመሉን እንሕጽጸሉን መድረኽ ሰለዝኮነ።
እቶም ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ማለት ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክሓልፉ ዘልዎም ውሳነታት ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዮም፣
1. ምጽዳቕ ፖሎቲካዊ ቻርተር ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፣
2. ምጽዳቕ መሪሕ ሓሳብ (road map) ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፣
3. ምጽዳቕ መምሓደሪ ሕጊ ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፣
4. ምጽዳቅ ምስረታ ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፣
5. ምጽዳቅ ኣብ ትሕቲ ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ዝምስረታ ሽማግለታት፣
ምዕራፍ IV – ምዉዳቕ ምልኻዊ ስርዓት ኢሳያስ
ኲላንትና ከም እንፈልጦ ኣብዚ ግዜ እዚ፡ ብሰንኪ እቲ ሕጋዊ ምዃን ፈንፊኑ፡ ዓመጽ ዝመረጸ፡ ባዕደሽበራዊ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን፡ ናይ ገበን መሻርክቱ ህግደፋዉያን፡ ሃገርና ኤርትራ፡ ናብ ሓንቲ ብመላእ ሕብረትሰብ ዓለም፡ እተፈንፈነት ደሴት ተቀይራ ትርኸብ። እዚ ማለት ከኣ፡ ዕንደራ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂን፡ ናይ ገበን ምሻርኽቱ ህግደፋውያንን፡ ሓርነት ህዝብናን ልዕላዉነት ሃገርናን ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ኣሎ ማለት ኢዩ።
ሰለ’ዚ ኲሉ ዝኸኣል ኣገባብ ቃልሲ ተጠቂምና ምዉዳቅ ባርባርዉን ምልኻዉን ስርዓት ኢሳያስ እቲ ቀዲን መድረኻዉን ዕማም ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ኢዩ።
ኣብ ወትሃደራዊ መዳይ፣
ንስርዓት ዉልቀ-መላኺ ኢሳያስን ናይ ገበን መሻርኽቱ ህግደፍዋንን ካብ ዝባን ህዝብና ኣብ ዝሓጸረ እዋን ንምእላዮ መታን ክንበቅዕ እቲ ጸጥታውን ወተሃደራውን ክንፊ ህዝባዊ ቃልስና፡ ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ተማእኪሉ፡ ኣብ ትሕቲ ቤት ጽሕፈት ጸጥታዊ ጉዳያትን፡ ቤት ጽሕፈት ወተሃደራዊ ጉዳያትን፡ ተጠርኒፉ ክመሓደር ውሳኔ ከሕልፍ ይግባእ፡
ከምኡ እዉን ነዚ ዕማም እዚ ንምስልሳልን ንምቅልጣፍን ምስ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ጽኑዕ ምትእስታር ዝግበረሉ መደባትን ዉሳነታትን ንምሕንጻጽ፡ ጉባኤ ንባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ሓላፍነት ከሰክሞ ይግባእ።
ኣብ ፖሎቲካዊ መዳይ፡
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኲሉ ብምስራዕ ንምዕዋቱ ካብ ሕጂ ንብዙሕነት ከም ዕላማና፣ ከም መለለይና፣ ከም መሳርሒና፣ ኣንዳተጠቐምና ክንቃለስን ንህዝብና ከነቃልስን ከናላዓዕልን ይግባእ።
ኣብ መላእ ዓለም ቆይመን ዘለዋ ህዝባዉያን ሽማግለታት ንሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ምፍሻል ዉጥናት ባርባራዊ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን፡ ናይ ገበን መሻርክቱ ህግደፋዉያን ንምብዳህ ብዘክእለን ዉደባ ክንዉድበን ይግባእ።
ብስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን፡ ናይ ገበን መሻርክቱ ህግደፋዉያን ኣብ ልዕሊ ህብናን ዝፍጸሙ ዘለዉ ገበናት ንሕብረተ-ሰብ ዓለም ብግቡእ ከነፍልጦም ዘኽእለና ትካላት ከነቕዉም ይግባእ።
ኣብ’ዚ ዘልናዮ መድረኽ ይኩን ድሕሪ ዉድቀት ባርባርዉን ምልኻዉን ስርዓት ኢሳያስ፡ ኣብ ሞንጐ ኲልና ጥምረት ዲሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ዝፍጠሩ ዘይምርድዳኣት፡ ብሰላምዊን ብደሞክራሳዊን ኣገባብ ክፈትሖ መታን ክንበቅዕ ኣብዚ ጉባኤ እዚ፡ ናይ ዕርቅን ሕድገታትን ምጽዉዋርን ሽማግለ ክንምስርት ኣሎና።
ኣብ ዲፕሎማሳዊ መዳይ፡
ዝኾነ ይኩን ብሃገር፣ ሕብረ-ሃገራት፣ ዓለም-ለኻዉያን ማሕበረትን ደረጃ ዝግበር ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ብመገዲ ኣብዚ ጉባኤ ዝምስረት ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራን፡ ብንሱ ዘቑሞም ትካላትን ክኸውን ይግባእ።
ኣብ ፋይናንሳዊ መዳይ፣
ምጣኔ ሃብታዊ ዓቅምታት ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ንምሕያሉ ንኣብ መላእ ዓለም ተሰዲዱ ዘሎ ህዝብና ኣብ ጎድኒ ሓርነታዊ ቃልስና ከምዝስለፍ ብምልዕዓል ሓገዛቱ ከምዘዕዝዝ ምግባር።
ልዕላውነት ሃገርናን፡ ነጻነትን ሓርነት ህዝብን ኣብ ዋጋዕዳጋ ከየእቶና፡ ካብ መግንስትዉያን ዘይመንግንስታዉን ትካላት ሕብረተ-ሰብ ዓለም ሓገዝ ንክንረኽብ ጽዑቅ ጐሽጓሻት ንኽካየድ ጉባኤ ንጹር ኣዋጅ ከመሓላልፍ ኣለዎ።
ናይ ግብረ-ሰናይ ትካላት ብምቛምን ነቲ ኣብ መዓስኸራት ስደትኛታት ዝነብር ዘሎ ህዝብና ካብ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ናይ ሞራልውን ንዋታውን ሓገዛት ንምርካብ ክነጥፍ ይግባእ።
ምዕራፍ V – መሰጋገሪ ግዜ
መሰጋገሪ መድረኽ ካብ ምዕናዉ ህልዊ ምልኻዊ ስርዓት ኢሳያስ ኣፈወርቂ (ህግደፍ) ክሳብ እቲ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ መንግስቲ ዝምስረት ዚህሉ ግዜ ኢዩ። ኣብ’ዚ መስጋገሪ እዋን’ዚ ክልተ መንግትስታት ክቆሙ አዮም። ንሳቶም ከኣ፡-
ኢቲ ቃዳማይ በቶም ነቲ ምልኻዊ ስርዓት ዘዉደቁ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ብሞግዚትነት ዝቀዉም ንሃገር ንምግጋእ ብህጹጹ ዝምስረት ግዝያዊ መንግስቲ እዩ፡ ዕድሚኡ ከኣ ካብ ስዱሽተ ወርሒ ዘይነውሕ ክኸዉን ኣለዎ።
ኢቲ ካልኣይ ከኣ ብመሰረት እቲ ግዝያዊ መንግስቲን ግዝያዊ ባይቶን ዘዳልዉዎ፡ ንመላእ ሕዝቢ ኤርትራ ዘካፈለ፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤን፡ ብኣባኡ ዝጸደቅ መሪሕ ሓሳብን፡ ግዝያዊ ሃገራዊ ቻርተርን ግዝያዊ ሃገራዊ መምሓደሪ ሕግን መሰረት ዝምስረት ንግዝያዊ መንግስቲ ዝትክእ፡ መሰጋገሪ መንግስቲ ኢዩ። ዕድሚኡ ከኣ ካብ ሓደ ዓመት ዘይነውሕ ክኸዉን ኣለዎ።
ሓላፍነትን ዕምማትን ግዝያዊ መንስግትን ግዝያዊ ባይቶን
ሀ) ግዝያዊ መንግስቲ
ሃገራዊ ሃድነታዊ መንግስቲ ኮይኑ። ካብቶም ነቲ ባርባራዉን ምልኻዊ ስርዓት ዘዉደቁ ፖሎቲካዉያን ሓይልታትን፡ በርገሳዉያን ማሕበራትን ሃገራዉያን ባእታታን ከምኡ’ዉን ካብ በቢወረድኦም ብህዝቢ ተመሪጾም ዝመጹ ሃገራዉያን ባእታታት ብምጽንባር ይቀዉም።
ለ) ዕማማት ግዝያዊ መንግስቲ
1. ናይ ፖሎቲካን ሕልናን እሱራት ይፈትሕ፡፡
2. ንሓርነታት ህዝብና ዝቕይድ ሕግታት ይስርዝ፡፡
3. ነቲ ብስርዓት ኢሳያስ ዝተመስረተ ዞባዊ ምሕደራ ብምፍራስ፡ ነቲ ናይ ቀደም ዝነበረ ኣውራጃዊ፣ ወረዳዊ፣ ዓዳዊ፣ ምሕደራ ናብ’ቲ ንቡር ይመልስ።
4. ብናይ 1952-1961 ወንጀላዊ ሕጊ (Penal Code) ተጠቂሙ ሃገር የመሓድር።
5. ብናይ ዓለም ለኻዊ መሰል ደቂሰባት ተቀይዱ ሃገር የማሓድር።
6. ነቲ መሓውራት ምልኺ ዝኮነ ናይ ጸጥታ ትካል ብምፍራስ፡ ነቶም ዓበይቲ መኮንናቱ ከኣ የደስክሎም፣
7. ንቅርጺ ትካላት ሰራዊትን ሓይሊ ፖሊስን ይዕቕብ።
8. ሓገራዊ ኣገልግሎት ደዉ የብል።
9. ንኲሉ ንጥፈታት ህግደፍ የደስክል።
10. ኣብ መላእ ሃገረ-ኤርትራ ሰላምን ርግኣትን ንምስፋን ይሰርሕ።
11. ብተጋድሎ ህዝብና ዝተረጋገጸ ልኣላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ብኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ዝተኣምነሉ ዶባትን ኤርትራ ይዕቅብ።
12. ንምላእ ሕዝቢ ኤርትራ ዘካፈለ፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ የዳሉ። ቀንዲ ዕላማ ናይ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ከኣ፡
ሀ) ግዝያዊ ሃገራዊ ቻርተርን፣ ግዝያዊ መምሓደሪ ሕጊን ምጽዳቅ፣
ለ) ምቋም መሰጋገሪ መንግስቲን መሰጋገሪ ባይቶን ኢዩ።
ሐ)ግዝያዊ ባይቶ
ሃገራዊ ሃድነታዊ ባይቶ ኮይኑ። ካብ ብኣብ 2011 ኤርትዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝምስረት ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራን፡ ከምኡ’ዉን ብቅጽበት (ኣብ ዉሽጢ ሓደ ወርሒ) ፡ ካብ ነፍሲ ወከፍ ወረዳታት ኤርትራ፡ ካብቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝብና፡ ብደሞክራዊ ኣገባብ ካብ ህዝቢ ተመሪጾም ዝመጹ ሃገራዉያን ባእታታት ብምጽንባር ይቀዉም።
ሓ) ዕማማት ግዝያዊ ባይቶ፡
1. ብመሰረት 2011 ሃገራዊ ጉባኤ ዝጸድቅ ቻርተርን፡ ሕግታትን ከምእዉን ብካብ 1952-1961 ኣብ ተግባር ዘገግል ዝመበረ ወንጀላዊ ሕጊ (Penal Code) ተሞርኲሱ ንግዝያዊ መንስቲ ይከታተሎን፡ መደባትን መምርሒታትን ከኣ የዉጽኣሉን፡፡
2. መሰረታዊ ሓርነታትን ነጻ ፕሬስን ዘነጽር ሕግታት ይሕንጽጽ፡፡
3. ግዝያዊ መንግስቲ የቕውም፡፡
4. ኣብ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝቀርብ ግዝያዊ ሃገራዊ ቻርተርን ሃገራዊ መመሓደሪ ሕግን እትንድፍ ነጻ ከምሽን የቕውም፡፡
5. ጠቕላላ ቆጸራ ህዝቢ ዝካየደሉ መደብ ይሰርዕ፡፡
6. ነቲ ብነጻ ኮሚሽን ዝተነደፈ ናብ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝቀርብ ግዝያዊ ሃገራዊ ቻርተርን ሃገራዊ መማሕደሪ ሕጊን ናብ ህዝቢ ብምዝርጋሕ፡ ህዝቢ ተካቲዑ እቲ ዘድሊ መኤረምታ ምስገበረሉ ኣብ ሰፊሕ ጉባኤ ከምዝቀሪብ ይገብር።
7. ክሳብ ንምላእ ሕዝቢ ኤርትራ ዘካፈለ፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝካየድ፡ ግዝያዊ ባይቶ፡ ጎኒ ንጎኒ ኮይኑ ምስ ግዝያዊ መንግስቲ ዕማማቱ እናፈጸመ ይጸንሕ፡፡
ሓላፍነትን ዕምማትን መሰጋገሪ መንግስታት
1) መሰጋገሪ መንግስቲ
ብመሰረት ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝጸደቀ ሕግታት ዝምስረት ንግዝያዊ መንግስቲ ዝትክእ ሓድነታዊ መንስቲ እዩ። ዕማምማቱ፣ ኣመሰራርትኡ፡ ሓላፍነቱ ከኣ በቲ ንምላእ ሕዝቢ ኤርትራ ዘካፈለ፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝወጽእ ሕግታትን መምሪሕታትን ይዉሰን።
2) መሰጋገሪ ባይቶ፡
ብመሰረት ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝጸደቀ ሕግታት ዝምስረት ንግዝያዊ ባይቶ ዝትክእ ሓድነታዊ ባይቶ እዩ። ዕማማቱ፣ ኣመሰራርትኡ፡ ሓላፍነቱ ከኣ በቲ ንምላእ ሕዝቢ ኤርትራ ዘካፈለ፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝወጽእ ሕግታትን መመሪሒታትን ይዉሰን።
ዓወት ንሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ!!
ዓወት ንፍትሓዊን ደሞክራስያዊን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!!
ዘልአለማዊ ዝኽርን ክብሪን ሞጎስን ንስዉኣትና!!
erfsauo@yahoo.com
መስከረም 26, 2011
መምሓደሪ ሕጊ ጥርናፈ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ
መቅድም
ኲልና ከምእንፈልጦ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ዝለዓለ ጠለብ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ሕጋዊ ምዃን ፈንፊኑ ዓመጽ ዝመረጸ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ናይ ገበን መሻርኽቱ ህግደፋዉያንን ተገላጊሉ፡ እቲ ተነፊግዎ ዘሎ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ብምዕታር ኣብ ቅዋማዊትን ማሕበረ-ሰባዊ ማዕርነት ዝነገሳ ደሞክራሳዊት ሃገር ንምንባር ኢዩ። ማለት ካብ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ናይ ገበን መሻርኽቱ ህግደፋዉያንን ንኽገላገል፡ ህዝቢ ኤርትራ ዋና ሃገሩን ፍጹም ተጠቃሚ ሃገራዊ ስልጣኑን ምዃኑ ብኑጹር ኣቐሚጡ፡ ዘቃልሶን ዝቃለሰሉን ዲሞክራስያዊ ሓይሊ ይደሊ ኣሎ። ስለዚ ንሕና እዞም ኣብ ቅዋማዊትን ደሞክራሳዊትን ኤርትራ ረብሓ ዘሎና ኤርትራውያን ዜጋታት ብሓባር ከቃልሳና ዘኽእለና ጥርናፌ መስሪትና ነቲ ዝለዓለ ጠለብ ዉጹዕ ህዝብና ንምምላስ ክንበቅዕ ኣሎና ማለት ኢዩ፡፡
ኻብዚ ብምብጋስ ከኣ እነሆና እዞም ካብ መላእ ኩርንዓት ዓለም ኣብዚ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክርሳዊ ለውጢ ዝተካፈና ወኪላት፡1) ውድባትን ሰልፍታትን ምንቅስቃሳትን፣ 2) በርገሳውያን ማሕበራት፣ 3) ብሽማግለ ህዝቢ ንጉባኤ ተመሪጽና ናብ ጉባኤ ዝመጻእና ባእታትን፣ 4) ከምኡዉን ካብ ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ለውጢ ክመጽእ ኣለዎ ኢልና ኣሚና ናብ ጉባኤ ዝመጻእና ኤርትራዉያን ዜጋታት ንጠለብ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላስ ነዚ ዝስዕብ ቅርጻ ዝውንን ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ብምቛም ውልቀ መላኺነት ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ ሃገና ንምጥፍኡ፡ ነዚ መምሓደሪ ሕጊ ነጽድቅ።
ዓንቀጽ ሓደ: ሌላ:-
1. ስም ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ (ጥ.ደ.ሓ.ኤ)፣
2. ኣርማ፡ እታ ኣብ ግዜ ፈደርሽን ዝነበረት ባንደራ ኤርትራ፣
ዓንቀጽ ክልተ: ዕላማታት፡-
1. ኣብ ክሊ ኢቲ ብተጋድሎ ህዝብና ዝተረጋገጸ ልዑላውነትን በዚ ሓዲሽ ወለዶ ከኣ ዝተዓቀበ ሓድነት ህዝብን መሬትን ብኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝተኣምነሉ ዶባትን ኤርትራ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ምቅላስ፡፡
2. ንጸዓታት መላእ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ብምውህሃድ፡ ንባዕደሽበራዊ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ (ህግደፍ) ብኩሉ ዝክኣል ኣገባብ ቃልሲ ብምጥቃም ምልጋስ፣ ኣብ ክንድኡ ፖሎቲካውን ሰልፋውን ብዙሕነት ዝመሰረቱ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምቛም ፖሎቲካዊ ስልጣን ንህዝቢ ምርካብ፡፡
3. ሰረታት ሃገራዊ ሓድነትን ማሕበራዊ ስኒትን ፍትሕን ምድልዳል፡፡
4. ንመሰረታዊ ክብርን መሰላትን ደቂ ሰባት ምክልኻልን ምእዛዝን፡፡
5. ኣብ መንጎ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራን ኣብ ውሽጢ ህዝብናን ሕድሕድ ምጽውዋርን ምክብባርን ምስፋን፡ ማለት ሓድነትና ኣብ ኩልንትናዊ ብዙሕነትና ኢዩ ልዝብ ባህሊ ምህናጽን ምስራጽን፡፡
6. ኣብ ሃይማኖታውን፡ ብሄራውን፡ ባህላውን ብዙሕነት ምእማን፡፡ ነዚ ብዙሕነት’ዚ ንምኽባርን ምርጋግጽን፡ ኣብ ኣህጉራዊ ቻርተርን ውዐላትን ሰፊሮም ብዘለዉ ኣድማሳዊ መሰላት ምምእዛዝ፡፡
7. ንኩሎም ክፍልታት ህዝቢ ኤርትራ ሙሉእ ፖሎቲካውን ሃይማኖታውን ማሕበራውን መሰላት ምዕቃብ፡፡
8. ዝምድናታት ህዝብና ብዞናውን ኣህጉራውን ደረጃታት ብምምዕባል፡ ንሓባራዊ ረብሓ ኣብ ሰላምን ምትሕግጋዝን ዝተሰረተ ዝምድናታት ምምስራት፡፡
ዓንቀጽ ሰለስተ: ኣገባብ ቃልሲ፡-
1. ባዕደሽበራዊ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ህግደፍ ንምውዳቕ፡ ኩሉ ዝከኣል ኣገባብ ቃልሲ ምጥቃም።
2. ዓቕምታትን ጸዓታትን ህዝቢ ብዝዓበየ ኣድማዒ ንምግባር ጎሽጓሻትን ምውህሃድን ምክያድ።
3. ኣብ ሞንጎ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ንዝፍጠሩ ፍልልያትን ግርጭታትን ንምፍታሕ፡ መርሓ ዘተ ምጥቃም። ማለት ንሕግን ሕጋዉነትን ምዙዛት ብምዃን፡ ሰላማዉን ደሞክራሳዉን ኣገባብ ኣፈታትሓ ግርጭታት ምጥቃምን ምቅያድን።
ዓንቀጽ ኣርባዕተ: ኣባልነት፡-
ሀ. ምቕባል ኣባልነት
ኣብ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባዕደሽበራዊ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ናይ ገበን መሻርኽቱ ህግደፋዉያንን ሓንሳብን ንሓዋሩን ተገላገሉ፡ ህዝቢ ዋና ሃገሩን ፍጹም ተጠቃሚ ሃገራዊ ስልጣኑን ምዃኑ ኣሚኑ ዝቃለስ ፖሎቲካዊ ውድብ: ሰልፊ፡ ምንቅስቃስ፡ በርገሳዊ ማሕበርን፡ ከምኡዉን እቲ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ዝተተኽለ መሓዉራት ህግደፍ ክፈርስ ድኣ እምበር ክጽገን ኣይክእልን እዩ ኢሉ ኣሚኑ ንኽቃለስ ድሉዉ ዝኮነ ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድኡ ኤርትራዊ ዜጋ ክፉት እዩ።
ብተወሳኪ ዋንነት ሃገር ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ድኣ እምበር ናይ’ቶም ኣብ’ዚ እዋን እዚ ንምልኺ ንምዕናዉ እንቃለስ ዘሎና ደሞክሳዉያን ሓይልታት ጥራይ ከምዘይኮነ ኣሚኑ፡ ኣብዚ መድረኽ እዚ ዝዉሰኑ ዉሳነታት ብድሕሪ ዉድቀት ስርዓት ዉልቀ-መላኺ ሃገርና ከምብሓድሽ ብህዝቢ ክርኣዩ ምኻኖም ብመትከል ዝኣምን ክኸዉን ኣለዎ።
ለ. ኣገባብ ኣባልነት፡-
I. ኣባላት ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ምንቅስቃሳት፡ በርገሳውያን ማሕበራን፡ ብመገዲ ትካላቶም ኣባልነቶም የረጋግጹ።
II. ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ለውጢ ክመጽእ ኣለዎ ኢሎም ዝኣምኑ/ና ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሜኦም ኤርትራዉያን ዜጋታት ከኣ ብቀጥታ ኣባልነቶም የርጋግጹ።
ሐ. መሰላት ኣባልነት፡-
1. ሓደ ኣባል ብመሰረት ክእለቱን ተወፋይነቱን ኣብ ዝኮነ ይኹን ጽፍሒ ናይ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ብመሪሕነት ወይ’ዉን ብተመራሕነት ክዋሳእ መሰሉ ሕለው ኢዩ።
2. ኩሎም ኣባላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ፡ ማዕረ መሰል ኣለዎም።
3. ንመንፈስ ፖለቲካዊ ቻርተር፡ መሪሕ ሓሳብን እዚ መምሓደሪ ሕጊን ውሳኔታትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ ብዘይጻረር ኣገባብ፡ ሓደ ኣባል ጥ.ደ.ሓ.ኤ ናይ ሓሳቡ ምግላጽ ነጽነቱ ሕልው’ዩ።
4. ብድሌቱ ኣባልነቱ ክስሕብ ይኽእል።
5. ንዕኡ ዝምልከት ክስታት ኣብ ዝቐርበሉ ግዜ፡ ኣብ ኣኼባታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ተረኺቡ ንርእሱ ይከላኸል።
6. ንካልኦት ብዘየካፍእን እሩም ኣገባብን፡ ዕቃቤኡ ዘመዝገበሎም ጉዳያት ኣብ ኩሉ ዓውድታት ይገልጽ።
7. ነዚ ሕጊ’ዚ መሰረት ብምግባር ዝተሰጎገ ኣባል፡ ኣብ ጉባኤ ጥርዓኑ ንከቕርብ መሰሉ ሕልው’ዩ።።
ሐ.ግቡኣት ኣባልነት፡-
ኣባል ጥ.ደ.ሓ.ኤ ዝኾነ ውድብ፣ ሰልፊ፣ በርገሳዊ ማሕበር፣ ወይዉ’ን ባእታ በዞም ዝስዕቡ ግቡኣት ይምእዘዝ፡-
1. ንፖለቲካዊ ቻርተር፡ መሪሕ ሓሳብን መምሓደሪ ሕጊን ይምእዘዝን ይሕለቕን።
2. መደባትን ውሳኔታትን መሪሕነት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ይፍጽም።
3. ኣብ ምዱብን ህጹጽን ኣኼባታት ጥ.ደሓ.ኤ ተሳትፎኡ የረጋግጽ።
4. ወርሓዊ ክፍሊት ኣባልነት ይኸፍል።
5. ኣብ ንጥፈታት ትካላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ዝሳተፉ፡ ብቑዓት ኣባላት ይሓጺ/የቕርብ ከምኡዉ’ን ይመርጽን ይምረጽን።
ሰ. ምድስካል ኣባልነት፡-
ዝኾነ ኣባል ጥ.ደ.ሓ.ኤ፡ ጉዳዩ ኣብ ኣኬባ ባይቶ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ ክሳብ ዝቀርብ፡ በዚ ዝስዕብ ምኽንያታት ክድስክል ይኽእል፡-
1. ብስስምምዕ ኣቦ-መንበር ባይቶን ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን፣
2. ንፖለቲካዊ ቻርተር፡ መሪሕ ሓሳብን መምሓደሪ ሕጊን ዝግህስ ተግባራት ምስ ዝፍጽም፣
3. ወርሓዊ ክፍሊታቱ፡ ብተኸታታሊ ንሓደ ዓመት ምስዘይከፍል።
ሸ. ምውዳቕ ኣባልነት፡-
ኣባል ጥ.ደ.ሓ.ኤ፡ በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት ኣባልነቱ ይወድቕ፡-
1. ብገዛእ ፍቓዱን ብዕላዊ ጽሑፍን ካብ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ ምስ ዝስሕብ።
2. ብፖለቲካዊ ቻርተር፡ መሪሕ ሓሳብን መምሓደሪ ሕጊን ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ ምስዘይምእዘዝ፣
3. ኣባልነታዊ ግቡኡ ምስ ዘየማልእ፣
4. ብሞት ወይ ናይ ኣእምሮ ስንክልና፣
ምስጓግ ኣባልነት ብ3/4 ድምጺ ኣባላት ባይቶ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ ይጸድቕ።
ዓንቀጽ ሓሙሽተ፡-ውድባዊ ቅርጻ
ሀ. ጠቕልላ ጉባኤ፣
ለ. ኮምሽን ገደብ ሕጋዉነትን ስልጣንን ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፣
ሐ. ማእከላይ መሪሕነት ባይቶ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ፣
መ. ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፣
ሰ. ሽማግለታት፣
ረ. ጠቅላላ ተቆጻሪ
ሀ. ጠቕላላ ጉባኤ
ሌላ፡- ጉባኤ ኢቲ ዝለዓለ ስልጣን ናይዚ በዚ ጉባኤ ዝቀዉም ዘሎ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ኢዩ፡፡
ኣቃውማ፡ ብኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክርሳዊ ለውጢ ብዝሳተፉ ወከልቲ ፖሎቲካዉያን ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ምንቅስቃሳትን፡ በርገሳዊ ማሕበራትን ንሞራልን ሕልናን ቅድሚ ውልቃዊ ረብሓ ዝሰርዑ ኤርትራዉያንን ይቐውም።
ግዜ ጉባኤ፡ ኣብ ከክልተ ዓመት ይጋባእ፣ ህጹጽ ጉባኤ ከም ኣድላይነቱ ይጽዋዕ፡፡
ዕማም ጉባኤ፡
1. ጸብጻባት ባይቶን ጠቕላላ ተቆጻጻሪ ይግምግምን የጽድቕን፡፡
2. ፖለቲካዊ ቻርተር፡ መሪሕ ሓሳብን መምሓደሪ ሕጊን ጥ.ደ.ሓ.ኤርትራን ይመያየጥን የጽድቕን፡፡
3. ባይቶ ኣብ ዘቅረቦም ጉዳያት ይመያየጥን ውሳኔታት የመሓላልፍን፡፡
4. ካብ ኩሎም ኣባላቱ ኣብ ባይቶ ንዝውክልዎም ኣባላት የረጋግጽ፡፡
5. ባይቶ ካብ 59 ዘይዉሕዱ ካብ 65 ዘይበዝሑኣባላትን ከምኡዉን ብ 5 ተጠባብቅቲን ትቀዉም።
ለ. ኮምሽን ገደብ ሕጋዉነትን ስልጣንን ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ
ኮምሽን ገደብ ሕጋዉነትን ስልጣንን ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ነዝም ዝስዕቡ ክልተ ጉዳያት ጥራይ ፍጹም ስልጣን ዘለዎ ነጻ ትካል እዩ።
1. ንኣብ ጉባኤ ዝሓለፉ ውሳኔታትን ለበዋታትን ብባይቶን ፈጻሚ ቤትጽሕፈትን፡ ኣብ ግዚኡ ይትግበሩ ምህላወምን ዘይምህላዎምን ብምክትታል ኣብ ነፍሲወከፍ ሰለስተ ወርሒ ናብ መሰረታት ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ዘይሻራዊ ጸብጻባት ተቅርብን፣ ከምእዉ’ን ናይ ህዝቢ ጥርዓናትን ክሲን ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ትሰምዕን።
2. ማእከላይ መሪሕነት ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ምዱብ ግዜኡ ጉባኤ ክገብር ኣብዘይከኣለሉ እዋን፡ እቲ ዘጓነፈ ጸገማንት ንኣባላት ብዕሊ ድሕሪ ምሕባር፡ ጉባኤ ንክትጽዉዕን ከተካይድን ዕላዊ ስልጣን ይህልዋ።
ኮምሽን ገደብ ሕጋዉነትን ስልጣንን ባይቶ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ብካብ ኣብ ፖሎቲካዉያን ውድባትን ሰልፍታትን ዘየለዉ ተካፈልቲ ጉባኤ፡ ንኣመሰራርታ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዘንጸባርቅ ቅርጻ ዝሓዘት፡ ብካብ 9 ዘይዉሕዱ ካብ 11 ከኣ ዝይበዝሑ ዓበይቲ ዓዲ ኤርትራዉያን ክትቀዉም ኣለዋ።
ሐ. ባይቶ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ
ሌላ፡- ባይቶ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ኤርትራ ፡ ኣብ ሞንጎ ክልተ ጉባኤታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ዝለዓለ ሓጋግን ወካልን ኣካል ኢዩ።
ኣቃውማ፡- ባይቶ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ በዞኦም ዝስዕቡ ይቐውም፡-
1) ብካብ ኣባላት ውድባትን ሰልፍታትን ምንቅስቃሳትን፣
2) ብካብ ኣባላት በርገሳውያን ማሕበራት፣
3) ብካብ ኣባላት ሽማግለ ህዝቢ ንጉባኤ ተመሪጾም ናብ ጉባኤ ዝተካፈሉ ባእታት፣
4) ብካብ ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ለውጢ ክመጽእ ኣለዎ ኢሎም ዝኣምኑ/ና ኣብ ጉባኤ ዝተካፈሉ ኤርትራዉያን ዜጋታት ይቀዉም።
ተካፈልቲ ጉባኤ ካብ ኲሎም ተካፈልቲ ጉባኤ ብምስጢራዊ ድምጺ ኣባላት ባይቶ ጥመረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ይመርጹ፡፡ ብተወሳኪ ጉባኤኛታት ካብቶም ዝመረዝጽም ሓደስቲ ኣባላት ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣቦ መንበር ባይቶ፣ ሰክረተር ባይቶ፣ ኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት፣ ሰክረተር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት፣ ሓለፍቲ ጨንፈራት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ክምረጹ ኣለዎም። እዚ ከምዚ ዝመሰለ ኣገባብ ኣመራርጻ ካብ ድሕሪ ጉባኤ ንዘህሉ ናይ ስልጣን ባዶነት ግዜ ንዉሓት ስለ ዘሐጽር ኢየ። ብዝተካእልለ መጠን፡ ውክልና ሃገራዊ ባይቶ ንኣቀዋውማ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራን ከምእዉን ጂኦግራፊካዊ ዝርገሐ ኣባላት ጥርናፈ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኣብ ግምት ዘእተወ ኽኸውን ኣለዎ።
መሰላት ኣባል ባይቶ፡-
ኣባል ባይቶ እዚ ዝስዕብ መሰል ይህልዎ።
1. ብቕዓት ከም ዘለዎ ክሳብ ዝተኣምነሉ ኣብ ዝኾነ ጽፍሒ ሓላፍነት ባይቶ ክምረጽን ክመርጽን።
2. ኣብ ስሩዕ ኣኼባታት ባይቶ ዝወረደ ኣጀንዳ ርእይቶኡ ክህብን ክመያየጥን።
3. ብመሰረት እቲ ሕግታት ዝሰርዖ መማረጺ ሓሳባትን ትልሚ ውሳኔታትን ከቕርብ።
4. ኣብ ተታሒዙ ዘሎ ኣጀንዳ ባይቶ ቅድሚ ኣብ ሓደ ውሳኔ ምብጽሑ ብዝበለጸ ክትዓት ዘድልዮ ጉዳይ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ተቓውምኡ ከስምዕን ኣብ ዕላዊ መዝገብ ዕቃቤኡ የመዝግብን።
ዕማማት ሃገራዊ ባይቶ፡-
1. ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ኣብ ሸሽዱሽተ ወርሒ ይጋባእ።
2. ዕድመ ባይቶ ክልተ ዓመታት ኢዩ።
3. ሓፈሻዊ ፖሊሲታትን ውጥናትን ጥምረት ዲሞክራስያዉያን ሓይልታት ኤርትራ የጽድቕን ውሳኔታት ይውስን።
4. ብፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ንዝቀርቡ ትልምታትን መደባትን የጽድቕ።
5. ካብ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ዝምልከቶም ኣካላትን ዝቐርብ ዓመታዊ ባጀት የጽድቕ።
6. መድረኻዊ መደባትን ትካላዊ ኣሰራርሓን ዝሰርዕ ውሽጣዊ ሕጋጋትን መምርሕታትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ ይሕንጽጽ።
7. ካብ ሞንጎ ኣባላቱ፡ ኣቦ መንበር ባይቶ፡ ሰኽረተር ባይቶን ይመርጽ።
8. ካብ ሞንጎ ኣባላቱ፡ ኣቦ መንበር፡ ሰክረተር፡ ኣቦ-መንበራት ቤት ጽሕፈታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ይመርጽ።
9. ካብ ሞንጎ ኣባላቱ፡ ሓለፍቲ ቀወምቲ ናይ መጽናዕቲ ሽማግለታት ይመርጽ።
10. ካብ ሞንጎ ኣባልቱ፡ ኣባል መሪነት ባይቶ ዘይኮኑን ጠቕላላ ተቖጻጻሪን ተሓጋገዝቱን ይመርጽ።
11. ባጀት ጥ.ደ.ሓ.ኤ የጽድቕ።
12. ገንዘብን ንብረትን ጥ.ደሓ.ኤ ንምቁጽጻርን ምዕቃብን ዝሰርዕ መምርሕታት ይሕንጽጽ።
13. ኣፈጻጽማ ውሳኔታት ጉባኤን መምርሕታቱን ይከታተል።
14. ጉባኤ ኣብ ዝካየደሉ ግዜ ኣቀዲሙ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ክተርፎ ከሎ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ጉባኤ ይመዝዝ።
15. መጠን ውክልና ትካላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ጉባኤ የነጽር።
16. ባዕሉ ዝፈረሞ ስምምዓትን ውዑላትን ወይ ብዝምልከቶም ኣካላቱ ዝቐረቡ ስምምዓትን የጽድቕ።
17. ጠቕላላ ተቖጻጻሪ ዘቕርቦ ፋይናንሳዊ ጸብጻብ ይግምግምን የጽድቕን።
18. ንህጹጽ ሃገራዊ ጉዳያት ብምርኣይ፡ ኣገዳስነት ምስ ዝርኢ ዘድልይዎ ሕግታትን ውሳኔታትን የውጽእ።
19. ኣብ መጀመርያ ኣኼብኡ ኣባልነት ባይቶ የረጋግጽን ኣብ ፍሉይ መዝገብ ይምዝግብን።
20. ኣባል ባይቶ ምስ ዝጎድል ካብ ተባባቅቲ ኣባላት ባይቶ ነቲ ዝጎደለ መንበር ይመልእ።
21. ባይቶ ንኣባላት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ሓለፍቲ ሽማግለታትን ኣባላቶምን ብእኩብ ወይ ብውልቀ ክሓትት ስልጣን ኣለዎ።
22. ኣብ ልዕሊ ሕግታትን ውሽጣዊ መምርሕታትን ዝግህስ ኣባል ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣድላዪ ስጉምትታት ይወስድ።
23. ሕጋዊ ምልኣተ ኣኼባታት ጉባኤ ብህላወ 2/3 ኣባላቱ ይኸውን።
24. ብዘይካ ንኣገባባዊ ጉዳያት ዝምልከት፡ ውሳኔታት ባይቶ ብ3/4 ድምጺ ህልዋት ኣባላቱ ይውሰን።
25. ሓደ ካብዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ኣካላት ብዝጽዕዎ መሰረት ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ይካየድ፡፡
ሀ. ብጠለብ ኣቦ-መንበር ባይቶ፣
ለ. ብጠለብ 50%+1 ካብ ኣባላት ባይቶ፣
ሐ. ብጠለብ 2/3 ሓለፍቲ ፈጻሚ ቤትጽሕፈት፣
ኣጀንዳ ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ኣብቲ ንኣኼባ ክጽዋዕ ዘግበረ ጉዳይ ጥራይ ዝተሓጸረ ይኸውን።
ዕማማት ኣቦ-መንበር ባይቶ፡-
1. ስሩዕን ህጹጽን ኣኼባ ባይቶ ይጽውዕን ይመርሕን።
2. ብዛዕባ ኣካይዳ ዕዮን ምዕባለታትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ ይከታትልን ሓበሬታታት ናብ ኣባላት ባይቶ የመሓላልፍን።
3. ወግዓዊ ኣፈኛ ባይቶ ኢዩ።
4. ኣብ ኣባላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ዘሎ ዝምድናታት ንምሕያልን ከምእዉን ፍልልያት ኣብ ዝተመዝገበሎም ጉዳያት ምርድዳእን ምስምማዕን ንክፍጠር ይቓለስን ይዓይን።
5. ንጠቕላላ ተቖጻጻሪ ስራሓቱ ንምክያድ ዘኽእል ኩነታት ይፈጥንር ጸብጻባቱ ይቕበልን።
6. ብባይቶ ዝተዋህቦ መደባት የትግብር።
7. ስራሓት ቀወምቲ ሽማግለታት ይከታተልን የማሓድርን።
8. ስራሓት ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ንምምዕባል ዝሕግዙ መጽናዕትታት የካይድ።
9. ኣብ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓልታት ኤርትራ ኣባልነት ዝሓቱ ውድባት፡ ሰልፍታን ማሕበራትን ይቕበል፡ ጉዳዮም ንምዉሳን ከእ ናብ ምዱብ ኣኼባ ባይቶ የቕርብ።
10. ጸብጻባት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን፡ ቀወምቲ ሽማግለታትን ጠቅላላ ትርቆጻጻሪን ይቅበል።
11. ፖሊሲታትን መደብ ዕዮን ባይቶ፡ ኣብ ግብሪ ምውዓሉን ዘይምውዓሉን ይከታተል።
12. ዕድመ ኣቦ መንበር ምስ ዕድመ ባይቶ ዘብቕዕ ኢዩ።
ዕማማት ሰክረተር ባይቶ፡-
1. መዛግብቲ ኣኼባታት ይምዝግብ።
2. ኣታውን ወጻእን መልእኽትታት ባይቶ ይሰርዕን ይዕቅብን።
3. ብዛዕባ ኣኼባ ንኣባላት ባይቶ ይሕብር።
4. ማሕተም ባይቶ ይዕቅብ።
5. ብኣቦ-መንበር ባይቶ ዝተወሃቦ ዉክልና ይፍጽም።
6. ኣብ ዘይህላወ ኣቦ-መንበር ንቦትኡ ይትክእ።
መ. ፈጻሚ ቤት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡
ሌላ፡- ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡ ኣብ ሞንጎ ክልተ ኣኼባታት ባይቶ ዝለዓለ ኣተግባሪ ኣካል ኢዩ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ በዞም ዝስዕቡ ዓሰርተ ኣብያተ ጽሕፈታት ይቐውም፡፡
1. ኣቦ መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፣
2. ሰክረተር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፣
3. ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት፣
4. ቤት ጽሕፈት ፖሎቲካዊ ጉዳያት፣
5. ቤት ጽሕፈት ዜናዊ ጉዳያት፣
6. ቤት ጽሕፈት ህዝባውን ማሕበራውን ጉዳያት፣
7. ቤት ጽሕፈት ወተሃደራዊ ጉዳያት፣
8. ቤት ጽሕፈት ጸጥታዊ ጉዳያት፣
9. ቤት ጽሕፈት ገንዘባውን ምጣነሃብታውን ጉዳያት፡
ነፍሲ-ወከፍ ሓላፊ ጨንፈር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ምስ ኣቦ መንበርን ሰክረተር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ብምምኻር መሳርሕቱ ዝኮኑዎ ባእታታት ካብ መላእ ዓለም ዘለዉ ኣባላት/መሰረታት ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ናይ ምሕጻይ መሰል ኣለዎ። ብመንገዲ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣቢሉ ከኣ ነቶም ንመሳርሕቱ ክኮኑ ዝሓጸዮም ባእታታት ንኽረግኣሉ ናብ ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት የቅርብ። ባይቶ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ከኣ ንሕጹያት ናይ ምቕባልን ምንጻግን መሰል ኣለዎ። እዚ መሰርሕ’ዚ ካብ ምዝዛም ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሳዊ ለዉጢ ካብ ሓደ ወርሒ ኣብዘይነዉሕ ግዜ ክፍጸም ይግባእ።
ኣኼባታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡-
1. ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ወርሓዊ ኢዩ።
2. ህጹጽ ኣኼባ ብጻውዒት ኣቦ-መንበር፡ ወይ ብጠለብ 1/2 ኣባላት መርሒነት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ይካየድ።
3. ውሳኔታት ፈጻሚ ቤት ብ2/3 ድምጺ መሪሕነቱ ይውሰን።
ዕማማት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡-
4. መደባትን፡ ፖሊሲታትን፡ ውሳኔታትን ባይቶ የተግብር።
5. ብመሰረት ውሳኔታት ሃገራዊ ጉባኤ መደባቱ ይሰርዕን የተግብርን።
6. ውሽጣዊ መምርሕታት ቤት ጽሕፈታት ይሕንጽጽን ንጥፈታተን ይከታተልን።
7. ኣብ ኩሉ መዳያት ኣሰራርሓ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ንምምዕባል ይዓዪ።
8. መዓልታዊ ስርሓት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ይመርሕን የመሓድርን፡ ውሽጣውን ግዳማውን ገንዘባውን ፖሊሲታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ይፍጽምን።
9. ኣብ ኩሉ መጋባእያታት ብስም ጥ.ደ.ሓ.ኤ ርክባት የካይድ። ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ጉባኤታት ንጥ.ደ.ሓ.ኤ ይውክል።
10. ባጀት ጥ.ደ.ሓ.ኤ የዳሉን ንምጽዳቑ ናብ ባይቶ የቕርብን።
11. ኣዋጃትን መግለጺታትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ የውጽእ።
12. ብዛዕባ ሓደስቲ ተረክቦታትን ምዕባሌታትን፡ በብእዋኑ ስሩዕ ሓበሬታታት ናብ ኣባላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ የመሓላልፍ።
13. ወርሓዊ ጸብጻባት ነብሲ ወከፍ ቤት ጽሕፈት ይቕበል።
14. ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ኩሉ ኣህጉራዊ ፎርማት (ዓውድታት) ከምዝውከል ንምግባሩ ይዓዪ።
15. ደገፍ ናይቶም ንጡፋት ዝኾኑ ክፍልታት ሕብረተ-ሰብና፡ ማለት ከም ተመሃሮ፡ መንእሰያት፡ ምሁራትን ደቂ ኣንስትዮን ዝኣመስሉ ኣብ ጎኒ ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ተሰሊፎም ንክነጥፉ ይጽዕት።
16. ህዝቢ ኤርትራ ካብ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ሓራ ንምውጻእ ንዘካይዶ ዘሎ ደሞክራሳዊ ቃልሲ ዝድግፉ፡ ፈተውቲ ሓይልታት ሰላምን ፍትሕን ካብ ዝኮኑ ማሕበራትን ትካላትን ሃገራትን፡ ናይ ሞራላውን ገንዘባውን ደገፋት ንምርካብ ይዓዪ።
17. ንውድቀት ስርዓት ዉልቀ መላኺ ኢስያስ ዘቐላጥፉ ኣድማዒ ኣገባባትን መሳርሒታትን የናዲ።
18. እተን ኣብ’ዚ እዋን እዚ ኣብ መላእ ዓለም ቆይመን ዘለዋ ህዝባዉያን ሽማግለታት ንሃገራዊ ጉባኤ ዳግማይ ስርርዕ ብምክያድ፡ ኣብ ምፍሻል ዉጥናት ባዕደሽበራዊ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን፡ ናይ ገበን መሻርክቱ ህግደፋዉያን ንምብዳህ ብዘክእለን ዉደባ ብምኽያድ ንምብርትዐን ይሰርሕ።
19. ምስ ደሞክራስን ሰላማዊ ምቕብባል ስልጣንን ዝኣምኑ ሃገራት፡ ማሕበራትን ትካላትን ዝምድናታት ንምፍጣር ይሰርሕ።
20. ነቲ ህዝብና ኣንጻር ብዕደሽበራዊ ስርዓት ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ መኸተታት ብምምራሕ፡ ህዝቢ ንሕጋዊ መሰላቱ ክምንዝዕ ንምብቅዑ ይጽዕት።
21. ንሽርሕታት ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ዝምክቱ ፌስቲቫላትን ሰሚናራትን የዳሉ።
22. ህዝቢ ንምንቕቓሕ ዝዓለሙ ዑደታትን ሰሚናራትን ምድላውን ርኽክባት የካይድ።
23. ርእይቶታትን መግለጽታትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ህዝቢ ከም ዝበጽሑ ይገብር።
24. ንባይቶ ስሩዕ ጸብጻብ ምምሕዳራውን ፋይናሳውን ኩነታይ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ስሩዕ ኣኼብኡ የቕርብ።
25. ዕድመ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ምስ ዕድመ ባይቶ ዘብቕዕ ኢዩ።
ዕምማት ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡-
1. ስሩዕን ህጹጽን ኣኼባታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ይመርሕ።
2. ንጥፈታት ቤት ጽሕፈታት ይከታተል።
3. ዕላዊ ኣፈኛ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኢዩ።
4. ንሰክረተር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ጻውዒት ኣኼባታት ቤት ፈጻሚ ጽሕፈት ክሕብር ሓላፍነት ይህብ።
5. ዓመታዊ ባጀት፡ ትልምታትን መደባትን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ብባይቶ ንክጸድቕ ናብ ባይቶ የርቅርብ።
6. ኣፈጻጽማ ፖሊሲታትን ውሳኔታትን ባይቶ ብፈጻሚት ቤት ይከታተል።
7. ኣብ ሰነዳት ገንዘብ ይፍርም።
8. ንባይቶ ስሩዕ ጸብጻብ ምምሕዳራውን ፋይናሳውን ኩነታይ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ስሩዕ ኣኼብኡ የቕርብ።
ዕማማት ሰክረተር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡-
1. መዛግብቲ ኣኼባታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ይምዝግብ።
2. ኣታውን ወጻእን መልእኽትታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ይሰርዕን ይዕቅብን።
3. ብዛዕባ ኣኼባ ንኣባላት ፈጻሚ ቤትሕፈት ይሕብር።
4. ብኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዝተወሃቦ ዉክልና ይፍጽም።
5. ኣብ ዘይህላወ ኣቦ-መንበር ንቦትኡ ይትክእ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት፡-
1. ንኣህጉራውን ዞናውን ዓውድታት ኣብ ኣገልግሎት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ንክዉዕል ይሰርሕ.።
2. ብደረጃ ሃገርን፡ ሕብረ-ሃገራትን ዓለም-ለኻዉያን ማሕበራትን ዝግበር ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ንምብርትዑ ይዓዪ።
3. ኣብ ሃገራዊ ልዑላውነትን ሰናይ ጉርብትናን ኣብ ምርግጋጽ ዝተሰረተ ናይ ወጻኢ ፖሊሲታት ንምትግባር ይጽዕት።
4. ብኣህጉራውን ዞባውን ደረጃ ንስርዓት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ ንምንጻል ይዓዪ።
5. ንግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት ኣድላዪ ሰነዳት ብምድላውን፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታትን ክግልገለሉ ይዓዪ።
6. ረብሓ ህዝብና ዘገልግል ዝምድናታት ምስ ኩለን ማሕበራትን መንግስታትን ንምፍጣር ይጽዕት።
7. ልኡኻት ወጻኢ ቤት ጽሕፈት ምውፋርን ብኣድላዪ ሰነዳት ምዕጣቕን ንህዝቢ ኣብ ጎድኒ ጥ.ደሓ.ኤ ንክስለፍ ይዓዪ።
8. ኣብ መዳይ ወጻኢ ጉዳያት፡ ፖሊሲታትን መደብ ዕዮን ባይቶ ኣብ ግብሪ ንምዉዓሉ ይጽዕት።
9. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፖሎቲካዊ ጉዳያት፡-
1. ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኲሉ ብምስራዕ ንምዕዋቱ ህዝባዊ ምልዓልታ ንምክያድ ይዓዪ።
2. መልእኽቲ ፖሎቲካዊ ቻርተር፣መሪሕ ሓሳብ፣መምሓደሪ ሕጊ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ናብ ህዝቢ ንምቅልሑ ይዓዪ።
3. ኣብ ኣባላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ዘሎ ዝምድናታት ንምሕያልን ከምእዉን ፍልልያት ኣብ ዝተመዝገበሎም ጉዳያት ምርድዳእን ምስምማዕን ንክፍጠር ይቓለስን ይዓይን።
4. ብስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂን፡ ናይ ገበን መሻርክቱ ህግደፋዉያን ኣብ ልዕሊ ህብናን ዝፍጸሙ ዘለዉ ገበናት ንሕብረተ-ሰብ ዓለም ብግቡእ ንኽፍለጡ ይዓዩ።
5. ንሽርሕታት ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ዝምክቱ ፌስቲቫላትን ሰሚናራትን የዳሉ።
6. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ዜናዊ ጉዳያት፡-
1. ትካላት ዜና ጥ.ደሓ.ኤ የመሓድር።
2. ብስም ጥ.ደ.ሓ.ኤ ብስሩዕ ኣገባብ መጽሄት የዳሉ።
3. ንጥፈታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ የቃልሕ።
4. ንስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምቅላዕን ንቕሓት ህዝቢ ክብ ንምባልን፡ ናይ ህዝብና መንፈስ መኸተ ንምሕያልን ይጽዕት።
5. ትሕዝቶን ተልእኾን ፖሎቲካዊ ቻርተር፣መሪሕ ሓሳብ፣መምሓደሪ ሕጊ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ንምብራህ ትጽዕር።
6. ኣብ ዜናዊ መዳይ፡ ፖሊሲታትን መደብ ዕዮን ባይቶ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ግብሪ ንምዉዓሉ ይጽዕት።
7. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ህዝባውን ማሕበራውን ጉዳያት፡-
1. ነቲ ህዝብና ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ መኸተታት ብምምራሕን፡ ህዝቢ ንሕጋዊ መሰላቱ ክምንዝዕ ንምብቅዑ ይጽዕት።
2. ንሽርሕታት ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ዝምክቱ ኣስተምህሮን ሰሚናራትን የዳሉ።
3. ህዝቢ ንምንቕቓሕ ዝዓለሙ ዑደታትን ሰሚናራትን ምድላውን ርኽክባት የካይድ።
4. ዉሳኔታት፡ ርእይቶታትን መግለጽታትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ ኣብ ህዝቢ ንኽበጽሑ ብትግሓት ይሰርሕ።
5. ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለዩ ትካላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ምውህሃድን ምርድዳእን ንምፍጣር ይዓዪ።
6. ከም ሰብኣውን ፖለቲካውን ሕቶ መጠን፡ ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ፍሉይ ኣትኩሮ ሂቡ ጸገማቶም ንምቅላል ይዓዪ።
7. ናይ ግብረ-ሰናይ ትካላት ብምቛምን ነቲ ኣብ መዓስኸራት ስደትኛታት ዝነብር ዘሎ ህዝብና ካብ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ናይ ሞራልውን ንዋታውን ሓገዛት ንምርካብ ይዓዪ።
8. ጸጥታውን ጥዕናውን ትምህርታውን ቁጠባውን ስቅያትን ዓጸቦን ስደተኛታት የቓልሕ።
9. ኣብ መዳይ ህዝባውን ማሕበራውን ጉዳያት፡ ፖሊሲታትን መደብ ዕዮን ባይቶ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ይጽዕት።
10. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ወተሃደራዊ ጉዳያት፡-
1. ብመሰተረት መደብን ዉሳነኔታን ጉባኤን ባይቶን ነቲ ወተሃደራውን ክንፊ ህዝባዊ ቃልስና ንምሕያሉን፡ ነቲ ናይ ስርዓት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ ናይ ዓፈናን ጭፍጨፋን ወታደራዊ መሓውር ንምድምሳሱ ይጽዕት።
2. ንስርዓት ዉልቀ-መላኺ ኢሳያስን ናይ ገበን መሻርኽቱ ህግደፍዋንን ካብ ዝባን ህዝብና ኣብ ዝሓጸረ እዋን ንምእላዮ ነቲ ወተሃደራውን ክንፊ ህዝባዊ ቃልስና ዘድልዮ ቀረባት ምርካብ ይዓዪ።
3. ወተሃደራውን ክንፊ ህዝባዊ ቃልስና ናብ ሓደ ሃገራዊ ትካል ንምምዕባሉ ዘድልዩ ኮርሳትን መደባትን ሓንጺጹ ንምዕዋቱ ይሰርሕ።
4. ምስ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ጽኑዕ ምትእስታር ዝግበረሉ መደባትን ዉሳነታትን ብምሕንጻጽ፡ ንምዕዋቱ ይጽዕት።
5. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጸጥታዊ ጉዳያት፡-
1. ብመሰተረት መደብን ዉሳነኔታን ጉባኤን ባይቶን ነቲ ጸጥታዊ ክንፊ ህዝባዊ ቃልስና ንምሕያሉን ይዓዪ።
2. ምድምሳስ ናይ ስርዓት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ ናይ ዓፈናን ጭፍጨፋን ጸጥታዊ ማሐዉር ከም ቀንዲ ዕማሙ ብንጹር ኣቀሚጡ ይቃለስ ።
3. ንምዕናዉ ናይ ስርዓት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ ናይ ዓፈናን ጭፍጨፋን ጸጥታዊ ማሐዉር ዘክኣልዎ መሳሪሒታትን ንምዉናን ይነጥፍ።
4. ንምድምሳስ ኢቲ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ካብ ኤርትራ ስጋብ ሲናይ ተዘጊሑ ዘሎ ኣብ መሸጣ ሂወትን ኣካላትን (Human and organ trafficking) መንእሰያት ኤርትራ ተዋፊሩ መርበብ ማፍያ ይሰርሕ።
5. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ዕማማት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ገንዘባውን ምጣነሃብታውን ጉዳያት፡-
1. ጠቕላላ ገንዘብን ንብረትን ጥ.ደ.ሓ.ኤ ይቆጻጸር፡፡
2. ኣታውን ወጻእን ገንዘብ፡ ኣብ ሳጹን ዝርከብ ገንዘብን ጥ.ደ.ሓ.ኤ የምሓድር።
3. ንዕላማታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ, ምዕዋት ዘኽእል፡ ገንዘባውን ሞራላውን ደገፋት ንምርካብ ትጽዕት።
4. ውሳኔ ክውሰደሎም ዘለዎም ህጹጻት ገንዘባዊ ጉዳያት ምስ ዝርከቡ፡ ቅልጡፍ ሕጋዊ ስጉምቲ ንክውሰድ ንኣቦ መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ይሕብር፡፡
5. ጠቅላላ ተቖጽጻሪ ኦዲት ክገብር ኣብ ዝመጸሉ መዝገባቱ የርኢ/የረኽብ።
6. ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ስሩዕ ጸብጻባት ቤት ጽሕፈቱ ናብ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን የቅርብ።
ሰ. ሽማግለታት
ኣብዚ ጉባኤ እዚ ኣብ ትሕቲ ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ እዘን ዝስዕባ ቀወምቲ ናይ መጽናዕቲ ሽማግለታት ከነቅዉም ይግባእ።
1. ሽማግለ መጽናዕቲ ቅዋምን ቅዋምነት ኣብ ኤርትራ።
2. ሽማግለ መሰጋገሪ ፍትሒ፡ ዕርቂ፡ ሕድገታትን ምጽዉዋርን።
3. ብዛዕባ ብስርዓት ህግደፍ ዝተፈጸሙን ዝፍጸሙ ዘለዉን በደላትን ገበናትን እትስንድን እተጽንዕ ሽማግለ።
4. ንምርግጋጽ ዕዙዝን ዕቱብን ተኻፋልነት መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ኣብዚ ህዝባዊ ቃልስና እተጽንዕ ሽማግለ።
5. ብዛዕባ ድሕሪ ዉድቅት ስርዓት ህግደፍ ክንክተሎ ዘሎና ምጣኔ-ሃብታዊ ሜላ (policy) እተጽንዕ ሽማግለ።
6. ብዛዕባ ድሕሪ ዉድቅት ስርዓት ህግደፍ ክንክተሎ ዘሎና ዓይነት ዘይምእኩል መንግስታዊ ምሕደራ እተጽንዕ ሽማግለ።
7. ብዛዕባ ትሕዝቶ መሬትን ዋንነቱን ኣብ ኤርትራ እተጽንዕ ሽማግለ።
8. ብዛዕባ ኣመሰራርታ ብሄራትን ብሄራዉነት ኤርትራ እተጽንዕ ሽማግለ።
9. ብዛዕባ ኣብ መሰጋገሪ መድረኽ ሓለዋን ጸጥታን ሃገር ብኸመይን ብየናይ ኣገባብን ዳግማይ ስርርዕ ክነብረሉ ከምዘሎና እተጽንዕ ሽማግለ።
10. ንመሰል ሓተቲ ዑቑባን ስደተኛታትን እትጣበቅ እትስንድን ሽማግለ።
11. ንትሕዝቶ ድሕሪ ዉድቀት ስርዓት ዉልቀ መላኺ ሃገርና ክግበር ዘለዎ ሰፊሕ ሃገራዊ ዋዕላ እተጽንዕ ሽማግለ።
12. ኣብ ጽባሕ ምዕናዉ ስርዓት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ/ህግደፍ፡ ነዚ ኣብዚ ጉባኤ ንምስርቶ ዘሎና ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ብካብቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝብና ብደሞክራሳዊ ኣገባብ ዝተመርጹ፡ ካብ ነፍሲ ወከፍ ወረዳታት ሃገርና ናብዚ ባይቶ ዝጽንበርሉ ኣገባባት እተጽንዕ ሽማግለ።
ነፍሲ-ወከፍ ሓላፊ ቀወምቲ ናይ መጽናዕቲ ሽማግለታት ምስ ኣቦ መንበርን ሰክረተር ፈጻሚ ባይቶን ብምምኻር መሳርሕቱ ዝኮኑዎ ባእታታት ናይ ምሕጻይ መሰል ኣለዎ። ብመንገዲ ኣቦ መንበር ባይቶ ኣቢሉ ከኣ ነቶም ንመሳርሕቱ ክኮኑ ዝሓጸዮም ባእታታት ንኽረግኣሉ ናብ ባይቶ ደሞክራስዉያን ሓይልታት የቅርብ። ባይቶ ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ከኣ ንሕጹያት ናይ ምቕባልን ምንጻግን መሰል ኣለዎ። እዚ መሰርሕ’ዚ ካብ ምዝዛም ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሳዊ ለዉጢ ካብ ክልተ ወርሒ ኣብዘይነዉሕ ግዜ ክፍጸም ይግባእ።
ታሽዓይ ዓንቀጽ፡ ጠቕላላ ተቖጻጻሪ፡-
1. ገንዘብን ንብረትን ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ ይቆጻጸር።
2. ሕጋዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዘድሊ ጉዳይ ክኽሰት እንከሎ፡ ንኣቦ መንበር ባይቶ ይሕብር።
3. ኣድላዪ ኮይኑ ኣብ ዝረኣዮ ግዜ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት ሰነድ ኣታውን ወጻእን ክሓትት መሰል ይህልዎ። ዝምልከቶም ኣካላት በዚ ምእዙዛት ይኾኑ።
4. ፋይናንሳዊ ጸብጻብ ኣብ ስሩዕ ኣኼባታት ባይቶን ጠቕላላ ጉባኤን የቕርብን።
ዓስራይ ዓንቀጽ፡ እቶት ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ፡-
እቶት ጥ.ደ.ሓ.ኤ እዚ ዝስዕብ’ዩ፡-
1. ካብ ወርሓዊ ውጽኢታትን ካልእ ኣበርክቶታትን ኣባላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ።
2. ብወፈያታት ካብ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ።
3. ካብ እትዋት ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ።
4. ካብ ዘይቅድመ ኩነታዊ ሓገዛት ካብ ሕበረተ-ሰብ ዓለም።
ዓንቀጽ ዓሰርተው ሓደ፡ ሓፈሻዊ ጉዳያት፡-
1. ኵሎም መሪሕነት ባይቶን ኣባላት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ብምሉእ ግዜኦም ንስራሓት ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ዝነጥፉ ክኮኑ ኣለዎም።
2. ዝኾነ ውድብ፡ ሰልፊ፡ ቨርገሳዊ ማህበር ወይ ውልቀ ሰብ፡ ኣርማ ጥ.ደ.ሓ.ኤ ክጥቀም መሰል የብሉን።
3. ኣብዚ ሕጊ’ዚ ምምሕያሽ ናይ ምትእትታው መሰል ዘለዎ ጠቕላላ ጉባኤ ጥራሕ’ዩ።
4. ኣብ ሞንጎ ትካላት ጥ.ደ.ሓ.ኤ ፍልልይ ኣብ ዝፍጠረሉ ግዜ፡ ሕግታት ናይ ምትርጓም ሓላፍነት ዘለዎ ባይቶ ጥምረት ደሞክራዉያን ኤርትራ ጥራሕ ኢዩ።
5. ባይቶ ጥምረት ደሞክራስዉያን ሓይልታት ኤርትራ ብመሰረት ኣብ 2011 ዝተጋብአ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዝወጸ ውሳኔ ስተመስረተ ሕጋዊ ወኪል ጥምረት ደሞክራሳዉያን ሓይልታት ኤርትራ’ዩ።
ተፈጸመ
erfsauo@yahoo.com
መስከረም 26, 2011


text:
ንርትዕን ፍትሕን ዝቓለስ ንሓቂስ ኣይቐብርን’ዩ!!
ክቡራት ኣንበብቲ ብቀዳምነት ከምቲ ልሙድ ምውቕ ልባዊ ሰላምታይ ይብጻሕኩም።
ብምቕጻል ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ኣብ ልዕለይ ዝፈነዎ ክሲ ጭቡጥ መርትዖታት ከቕርብ ብተደጋጋሚ ተሓቲቱ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታት ክሳብ 5ይ ክፋል ዘርጊሕዎ ዘሎ ተኸታታሊ ትሕዝቶ ጽሑፋቱ ከቕርብ ኣይኸኣለን። ብርግጽ’ውን ከቕርብ ከም ዘይኽእል ብጣዕሚ ርግጸኛ’የ። ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ምሳይ ብዘለዎ ዓሚቕ ሌላን ተመክሮን ዘይኾነ ክሳብ ክንድ’ዚ ዝምድር ዘሎ፡ ካብ ገለ መሪሕነትን ኣባላትን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዝተጠጅአ መርዚ ይነዝሕ ምህላዉ በብቁሩብ በጨቕ እናበለ ምምጽኡ ክቡር ምስጋናይ የቕርበሉ። ካብቲ ብጣዕሚ ዘደንጹን ዘስደምምን ድማ ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ዜግነት ወሃብን ነፋግን ኮይኑ፡ ኤርትራዊ መንነትና መንጢሉ ብዘይድሌትና ካልእ ዜግነት ክዕድለና’ዩ ዝደናደን ዘሎ። ከምኡ’ውን ነቲ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ ዝርከብ ጨካን ሕሰምን ጥፍኣትን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኩሉ ደላይ ጽቡቕን ሰናይን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ክዛረበሉ ሕልንኡ ኣብ ዝድርኸሉ ዘሎ ህሞት፡ ግርማይ ወዲ ፍሊፖ ኣምላኽ ዝዓደለና ኣፍና ክዓብስ፡ ኣባላት ኤስደለ ብጉዳይ ኤርትራ ክዛረቡ ፍጹም መሰል ከም ዘይብሎም ክእግድ ዝመጣጠር ባእታ ምዃኑ’ዩ።
እዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ብትሕዝቶኡ፡ ካብቲ ገባቲ ኢሳይያስ ዝኽተሎ ዓማጽን ጓዕጻጽን ተግባራት ቅንጣብ ፍልልይ ዘለዎ ኣይኮነን። እቲ ኣተሓሳስባ ምስ ገባቲ ኢሳያይስ ተመሳሳሊ ምዃኑ ብዝያዳ ዘነጽር ድማ ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ኣብ ልዕለይ ክህልዎ ዝኽእል ባዕላዊ ግምትን ሚዛንን ብዘየገድስ፡ ክሳብ እዚ ዕለት’ዚ ንኩሎም ደለይቲ ለውጢ ክምህርን ልሉይ ተመክሮ ከቕስምን ዝኽእል ደሞክራስያዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ሓሳብ ብልዙብ መንገዲ ከቕርብ ኣይበቕዐን ዘሎ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቶም ብሕጓ ኮይኖም ዘተባብዕዎን ዝምውልዎን ከይተረፈ ልዙብ ፖሎቲካዊ ብቕዓትን መንነትን ዘይውንኑ ምዃኖም ብንጹር እናተጋህደ ይመጽእ ምህላዉ’ዩ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብከምዚ ዝኣመሰለ ሕሱር ጸለመታትን ዘይልዙብ ዘለፋታትን ዝሽቁረር ባህሪ ከም ዘይብለይ እናነጸረኩ፡ ከምቲ ጭዋታት ወለድና ሓቂ ተዛሪብካ ኣብ መንገዲ ባቡር ደቕስ ዝብሉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ዘይሕለል ደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልስታቱ ፈተውቱን ጸላእቱን ብግቡእ ከየለሊ ንዝቐርብ ግጉይ ኣተሓሳስባን መደምደምታን ርእይቶይ ምሃብ ቀጻሊ ምዃኑ የረጋግጽ።
ገባቲ ኢሳይያስ ክሳብ እቲ ዕለተ ሞቱ ኣብቲ ጸረ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምንባር ዘይፈጥሮ ሓሶትን ዘይላግቦ መርፍእን ፈትልን የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ መስፍነ ስርዓት ሃይለ ስላሴን ፋሽስታዊ ስርዓት ደርግን ዘለዎ ክቱር ቁጠዐን ጽልኣትን እናመዝመዘ፡ ምስቲ ብኢህወደግ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሓደ’ዮም ፍጹም ፍልልይ የብሎምን ክብል ብተደጋጋሚ ክገልጽ ይስማዕ። ኢሳይያስ ብፍላጥ ነቲ እከይ ዝኾነ ዕላማታቱን ተግባራቱን ብምጉልባብ ንህዝቢ ንምትላልን ብሕሉፍ ታሪኽ ጅሆ ንምሓዝን እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ መንጎ እዞም 3ተ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ሓይልታትን ስርዓታትን ኢትዮጵያ ማለት ብኢህወደግ ዝመራሕ መንግስቲ፡ መስፍነ ስርዓት ሃይለ-ስላሴን ፋሽስታዊ ስርዓት ደርግን ዘሎ ዓሚቕ ፖሎቲካዊ ፍልልይ ካብ ማንም ኤርትራዊ ዜጋ ንላዕሊ ዝፈልጥ ባእታ’ዩ እንተበልኩ ፍጹም ቃል ኣጋንኖ የብሉን። ኢሳያይስ ነቲ ኩሉ ሂወቱን ክቡር ደም ደቁን ገቢሩ ናብዚ ፖሎቲካዊ ሰልጣን’ዚ ዝብቕዖ ጭዋ ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ስውኣቱን ክጠልም ቅጭጭ ዘይበሎ ንህወሓት ኢህወደግ ክኽሕድ ክሓፍር ኣይኽእልን’ዩ። ስለዝኾነ ድማ ኩሎም ፖሎቲካዊ ስርዓታት ኢትዮጵያ ጽቡቕ ህዝቢ ኤርትራ ዘይብህጉ ሓደ’ዮም ብምባል ንክውንነታዊ ሓቂ ክኽሕድ ብተደጋጋሚ ይስማዕ። ወያኔ ሕልምታት ኣያታቱ መስፍነ ስርዓት ሃይለ-ስላሴን ፋሽስታዊ ስርዓት ደርግን ደጊስዎ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምንብርኻኽን ንምድኻምን ብዙሕ ጻዕርታት ኣካይዱ ኣይሰለጦን ክብል ብቀጻሊ’ውን ይምድር። ምምሕዳር ኣሜርካ ካብ ቀደም ኣትሒዙ ጸላኢ ህዝብና’ዩ፡ ሕጂ’ውን ኤርትራ ንምድኻም ንመንእስያት ብምትላል ካብ ሃገር ክወጹ የተባብዕ……….ወዘተ ዝብል ኣጉል ፕሮፓጋንዳ ይፍኑ። እዚ ጉጉይን ኣዕናውን ፕሮፓጋንዳ’ዚ ግን ኣብ ሰዓብቲ ህግደፍ ጥራይ ዝሰረጸ ኣጉል እምነታት ኣይኮነን።
ብርግጽ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ገለ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ዝርከቡ ባእታታት፡ ጉጅለታትን ፖሎቲካዊ ውድባትን ካብዚ ኣዕናዊ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተ’ዚ ሓራ ኣይኮኑን። ኩሉ ውሽጣዊ ባህግታትን ሕልምታትን ህወሓት /ኢህወደግ/ ድኽምቲ ኤርትራ ክትህሉ ምርኣይ’ዩ ይብሉ። ነዚ ስውር ኣጀንዳ’ዚ ንምዕዋት ድማ ደንበ ተቓውሞ ደልዲሉ፡ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ልሉይ ተርኡ ክጻወትን ክነፍዕን ስለ ዘይደልዩ ግቡእ ሓገዛት ኣይገብሩን’ዮም። ብኣንጻሩ ደንበ ተቓውሞ ኣብ ዕንክሊል መታን ክነብር ኣብ ሕድሕዱ ምትእምማን ክስእን ክፈናጨልን ከይደቐሱ ይሓድሩ ይብሉ። መንእሰይ ወለዶ ኣብ ቃልሲ ከይስለፍን ኣብ ፖሎቲካዊ ውድባት ከይውደብን የተባብዕ ክብሉ ይስምዑ። ካብዚ ኣብ ባይታ ዘይድህሰስ እምነት’ዚ ብምብጋስ ድማ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኢትዮጵያ ምቹእ መቓለሲ ባይታ ዘይምዃኑ ዝገልጹ ኣይተሳእኑን። ምስ ገለ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ገርናዮ ብዝብልዎ ተደጋጋሚ ርኽባትን ኣዋህሊልናዮ ብምባል ዝገልጽዎ ተመክሮታትን ነቲ ኩሉ ዝፈልጦ ድልዱል ፖሎቲካዊ መርገጻት ህወሓት /ኢህወደግ/ ብምጥምዛዝ ኣብ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ከም ዘይኣምኑ፡ ከረድኡ ብዙሕ ህርድግ ክብሉ ንዕዘብ። ካብኡ ሓሊፉ’ውን ቅድሚ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ምውጋዱ፡ ህወሓት ኢህወደግ’ዩ ክጠፍእ ዘለዎ ዝብሉ ፈላስፋታት ምህላዎም ርእሰ ግሉጽ ሓቂ’ዩ። ክሳብ’ውን መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ብካልእ ተግባራቱ ክጸድቕ ዝኽእል’ኳ እንተኾነ ኣብ ቅድሚ ፈጣሪ ቀሪቡ ብጉዳይ ኤርትራ ምስ ዝሕተት ግን ሓጥያተኛ ምዃኑ ርግጸኛታት ኮይኖም ዝቐርቡ ምህላዎም ብጣዕሚ ካብ ዘደንጹ ጉዳይ’ዩ። ብርግጽ ምስ ገለ ክፋል ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ምሉእ ፖሎቲካዊ መስመር ወይ’ውን መርገጻት ህወሓት ኢህወደግ ዘይምስምማዕ ንቡርን መሰልን’ዩ። ካብኡ ሓሊፉ ግን ኣብ ጉዳይ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ንሕሉፍን ህልውን ፖሎቲካዊ መርገጻት ህወሓት ኢህወደግ ምኽሓድ፡ ብቀንዱ መምዘንን መንዓቕን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሰብኣዊ ክብሩ ይኹን ሓርነቱ ንምጉንጻፍን ንቡር ሕውነታዊ ዝምድንኡ ምስ ኣህዛብ ኢትዮጵያ ንምምላስን ንዘካይዶ ዘሎ ዘይሕለል ቃልስታት ቅንጣብ ጣቋ ዘለዎ ኣይኮነን። ብመንፈሱ ይኹን ብትሕዝቶኡ ድማ ካብቲ ገባቲ ኢሳይያስ ብፍላጥ ወግሐ ጸብሐ ዘሰራስሮ ኣሽካዕላልን ባጫን ፍልልይ የብሉን።
ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ኣነ ኣብ ዝተሳተፍክሉ ኣኼባ ሓደ ካብ ተሳተፍቲ ንነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ከምዚ ክብል ሕቶ ኣቕሪቡ ምንባሩ ክዝኽር ግድነት ኮይኑ ኣሎ። ብገለ ዜጋታትና ህወሓት /ኢህወደግ/ ጽቡቕ ህዝቢ ኤርትራ ኣይብህጉን ወይ ድኽምቲ ኤርትራ ክትህሉ ኢዮም ዝምነዩ ዝብል ስኽፍታታትን ጥርጣሬታትን ዘለዎም ኣለዉ። ነዞም ከምዚ ዝብሉ ኤርትራውያን መልስኻ እንታይ’ዩ? ኢሉ ሓተተ። ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ “እዚ ሕቶ’ዚ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ብብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ብተደጋጋሚ ተሓቲቱ መልሲ ዝሃብኩሉ ሕቶ’ኳ እንተኾነ ሕጂ’ውን ይሕተት ክሳብ ዘሎ መልሲ ክህበሉ ግቡእ’ዩ” ክብል መለሰ። “ብሓጺሩ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምብትታን ወይ ንኤርትራ ከም ሃገር ንምድኻም ብዝኾነ መምዘኒታት ይኹን መዐቀኒታት ካብ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክበልሕን ክነፍዕን ስለ ዘይኽእል ብዙሕ ከይጸዕርኩ ምስኡ ጽቡቕ ዕርክነትን ምሕዝነትን ክገብር ኣጸቢቑ ምቐለለን ምሓሸን ነይሩ” ክብል መለሰ። ብርግጽ’ውን መልሲ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብ ቦትኡ’ዩ። ንህዝቢ ምብትታትን ንኤርትራ ንምድኻምን እንተኮይኑ ካብ ገባቲ ኢሳይያስን ስርዓቱን ዝበልሕ ወይ ዝብርትዕ ኣይህሉን’ዩ። ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝጠፍእን ዝበርስን ዘሎ፡ መንግስታት ጎረባብቲ ሃገራት ወይ’ውን መንግስቲ ኣሜርካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብዘለዎም ፖሎቲካዊ መርገጻት ኣይኮነን። ብውጽኢት እቲ ገባቲ ኢሳይያስ ዝኽተሎ ግዕዘይ ፖሎቲካዊ ምሕደራን ፖሊስታትን ካብኡ ብዘይንእስ ድማ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ህዝብን ሃገርን ካብ ሓደጋ ብርሰትን ጥፍኣትን ህግደፍ ንምድሓን ግቡእ ታሪኻዊ ሓላፍነቱ ክስከም ብዘይብቕዑን ጥራይ ምዃኑ ጸሓይ ዝወቕዖ ሓቂ’ዩ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ብወሕዱ ንጉዳይ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ብዝምልከት ኣብ ኢትዮጵያ ሰለስተ ተጻረርቲ ፖሎቲካዊ ኣረኣእያታትን መስመራትን ምህላዉ ተወሳኺ መብርሂ ኣቕሪቡ። ፖሎቲካዊ መርገጽ ህወሓት /ኢህወደግ/ ካብ ቀደም ጀሚሩ ዝተታሕዘ ክሳብ ሕጂ ዘይተቐየረ ብድሕሪ ሕጂ’ውን ፍጹም ዘይቕየር፡ ኤርትራ ርእሳ ዝኸኣለትን ብማሕበረ ሰብ ዓለም ዝተፈልጠትን ልዕላዊት ሃገር ምዃና፡ ብጽንዓት ዝኣምን’ዩ ክብል ኣረጋገጸ። ኣብ ኤርትራ ክህሉ ዝኽእል ፖሎቲካዊ ኩነታትን ምዕባሌታትን ብኣውንታ ይኹን ብኣሉታ ብቀጥታ ንኢትዮጵያ ዝጸሉ ምዃኑ ንግንዘብ ድማ በለ። ብርግጽ ብብልጽግቲ ኤርትራ ኢትዮጵያ ትርባሕ ብድኽምቲ ኤርትራ ድማ ኢትዮጵያ ትጉዳእ ምዃና ደጊሙ ደጋጊሙ ክገልጽ ኣይተማትአን። ነዚ መስመር’ዚ ብሰንጠቕ ዝጻረር ቀደም ዝኣረገን ኣብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዙሕ ተቐባልነት ዘይብሉን ካልእ ፖሎቲካዊ ኣረኣእያ ድማ ኤርትራ ርእሳ ዝኸኣለት ሃገር ዘይኮነትስ ኣካል ኢትዮጵያ ምዃና ዝኣምን’ዩ። ካልእ ፖሎቲካዊ ኣረኣእያ ድማ ብትሕዝቶኡ ካብኡ ዘይፍለ ኤርትራ ነብሳ ዝኸአለት ሃገር ትኹን ደኣንበር፡ ኢትዮጵያ ከም ሓንቲ ሰፋሕ ሃገር ወደብ ናይ ምርካብ መሰል ስለ ዘለዋ ንዓሰብ ብዲፕሎማስያዊ መንገዲ ምምላስ ዝብል መርገጽ ዘለዎም ሓይልታት ምህላዎም መብርሂ ሂቡ። እዚ ክልቲኡ ፖሎቲካዊ መስመራት’ዚ ድማ ህወሓት /ኢህወደግ/ ንልዕላውነት ኢትዮጵያ ኣሕሊፉ ዝሃበ ብስንኪ’ዚ ኢትዮጵያ ክሳዳ ክትቁረጽን ወደብ ዓሰብ ክትስእን ዝገበረ’ዩ ብምባል ክስታት ዘቕርብ ምዃኑ መብርሂ ሂቡ። በዚ ጉዳይ’ዚ ንህወሓት ኢህወደግ ታሪኻዊ ተሓታትነት ዘሰክም ፖሎቲካዊ መርገጻት ምዃኑ ብሰፊሕ’ውን ገለጸ። እዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ ዝርከብ ተጻረርቲ መርገጻት ክሳብ ዝኾነ፡ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን እቲ ቅኑዕ ንረብሓታት ኤርትራን ህዝባን ዘውሕስ ኣየናይ መስመር ምዃኑ? በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንጹር መብርሂ ክህቡ ክቡር ዕድመይ የቕርብ።
ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ነቲ ዝቐረበሉ ሕቶ ንፖሎቲካዊ መርገጽ ህወሓት ኢህወደግ ኣብ ጉዳይ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ብንጹር ብድሕሪ ምቕማጡ፡ ኣስዒቡ በቲ ለባምን ልዙብን ኣቐራርብኡ ንደምበ ተቓውሞ ነቐፊታ ከቕርብ ከሎ ከምዚ ዝስዕብ ኣቕረበ። ኩልኩም ኣብዚ ኣዳራሽ’ዚ ትርከቡ ኣሕዋት ሃገራዊ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ንምርግጋጽ ንነዊሕ ዓመታት ከም ዝተቓለስኩም ይፍለጥ። ብድሕሪ ሃገራዊ ነጻነት ምርግጋጹ’ውን ምስቲ ኩሉ ጽንኩርነቱ ደኺምና ከይበልኩም ንህዝቢ ኤርትራ ሓርነት ንምጉንጻፍ ተካይድዎ ዘለኩም ቃልሲ ዝነኣድ’ዩ። እንተኾነ ግን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብኣሽሓት ዝቁጸሩ መንእሰያት ዓዲልኩም ከብቕዕ፡ ነዞም ብጅምላ ክስደዱ ዝተገደዱን ኣብ መደበር ስደተኛታት ዝርከቡ መንእስያትን ወዲብኩም ኣብ ረብሓ ቃልሲ ከተውልዎም ዘይምኽእልኩም እቲ ምክንያት እንታይ ምዃኑ ንዓይ ፍጹም ብሩህ ኣይኮነን ኢሉ። ከምቲ ንዓሻ ደርጉሓሉ ክሳብ ክንደይ ከይፈልጦ ንለባም ኣምተሉ ክሳብ ክንደይ ከይስሕቶ ዝበሃል ብግምተይ ንስኻትኩም ከዕግብ ዝኽእል መልሓስ የብልኩምን ወይ ከኣ እቶም መንእሰያት ዝሰምዕ እዝኒ የብሎምን ጥራይ’የ ክብል ዝኽእል በለ። ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ እቲ ካልእ ገዲፍና ብድሕሪ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ቅኑዕ ራእይን ብቁዕ ኣንፈት ቃልስን ብምውናን፡ ብሓቂ ህዝብን ሃገርን ካብ ሓደጋ ብርሰትን ዕንወትን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምድሓን ክሳብ ክንደይ ይነጥፍ ምህላዉ ብዕምቆት ስለ ዝፈልጥ ካብኡ ንላዕሊ ክብል ይኽእል ነይሩ’ዩ። ንለባምን ሕልና ዘለዎን ግን ንመንእሰያት ከዕግብ ዝኽእል መልሓስ የብልኩም ጥራይ’የ ክብል ዝኽእል ብምባል ክሓልፎ መረጸ።
ብዝኾነ ብወገነይ ንርትዕን ፍትሕን ይቓለስ ምህላወይ ክሳብ ዝኣመንኩ፡ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ጸረ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ኣብ ትሕቲ ነጻነትን ልዕላውነትን ዝብል ኣንጸባራቂ ጭርሖ ተሓቢኡ ብኩሉ መኣዝናት ኣብ ዝዝርኦ እከይን ኣዕናውን ኣተሓሳስባ ዕንክሊል ክብል ወይ ብብዕለቱ ኣብ ዝተኽሎ ጓይላ ጽልእታት ክቆጻጸስ ምርጫይ ኣይኮነን። ምክንያቱ ድማ ኣጀንዳ ገባቲ ስርዓት ህግደፍን ባህግታት ህዝቢ ኤርትራን ክልተ ተጻራሪ ኣምር ምዃኑ ኣጸቢቐ ስለዝርዳእ። ብኣንጻሩ’ውን ሕልናይ ብምጥላም ተጣባቒ ህወሓት /ኢህወደግ/ ወይ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ክኸውን ኣይኽእልን። ህወሓት ኢህወደግ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ይኹን ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራት እንታይ ዓይነት ፖሎቲካዊ መርገጽን ፖሊስታትን ይኽተሉ፡ ንነብሶም ይኹን ንህዝቦም በየናይ ኣገባብ የመሓድሩን ሃገሮም ከመይ ይሃንጹን? ኣዕርዮም ዝፈልጡ ብምዃኖም፡ ንናተይ ምውዳስን ንኡስ ጥብቕናን ዝጽበዩስ ኣይመስለንን። ግን ከምቲ ናይ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ካብ ዕጥቓዊ ቃልሲ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ዘሎ ሓቀኛ ፖሎቲካዊ መርገጻት ህወሓት ኢህወደግ ንነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ምቕባር ንባዕሉ ብሕልና ይኹን ብታሪኽ ስለ ዘውቕስ ክመርጾ ኣይኽእልን’የ። ከምቲ ጭዋታት ወለድና ንጽቡቕ ዝገበረልካ ጽቡቕ ግበረሉ ወይ ንገረሉ ዝብሉ፡ በዚ ሕጂ ዘለኒ ንኡስ ዓቕምታተይ ነቲ ብገባቲ ኢሳይያስ ይኹን ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ካብ ዕለት ንዕለት ዝርአ ክሕደትን ምግልባጥን ብምኹናን ንሓቂ ምውላዕ ጥራይ’ዩ። ህወሓት ኢህወደግ ሕሉፍ ታሪኾም ንነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ይኹን ንህልዊ ደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልስታት ህዝብና ዝገብርዎ ሕውነታዊ ምድግጋፍ ባዕሉ ዓቢ ምስክር ስለ ዝኾነ፡ ንዕኡ ምቕባር ዘገድድ ብቁዕ ምክንያት ኣይህሉን’ዩ። ህወሓት ኢህወደግ ነቲ ኣብ ልዕሊ ገባቲ ኢሳይያስን ስርዓቱን ዘሎ ድልዱል ፖሎቲካዊ መርገጻትን ንደሞክራስያዊ ቃልስታት ህዝብና ንምድጋፍ ዝገብርዎ ሰናይ ምትሕግጋዝን ክሳብ ክንደይ መዝሚዝናዮ? ተመሊስና ውሽጥና ክንሓትት ምስ ንበቕዕ ክሳብ ክንደይ ለባማት ምኾንና ኔርና ክብል’ውን ይደፍር።
ኣብ ጉዳይ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ብዝምልከት፡ ብህወሓት /ኢህወደግ/ ወይ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ክሳብ ዕለተ ዕረፍቱ ዝተቐየረ ፖሎቲካዊ መርገጻትን ፖሊስታትን የልቦን። ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብምውጋድ፡ ኣብ ኤርትራ ምዕሩይ ተሳትፎ ዘረጋግጽ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዘይሕለል ቃልሲ ብክንድ’ቲ ዓቕምታቶም ዘፍቕዶ ሞራላዊ፡ ገንዘባውን ንዋታውን ሓገዛት ይገብሩ ኣለዉ። እዚ’ውን ንፖሎቲካዊ ውድባት ንምሕጓስ ወይ ንምርባሕ ዘይኮነስ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ዘለዎም ክብሪ፡ ሓልዮትን ሰናይ ዝኾነ ሕውነታዊ ጉርብትና ብምምናይን ጥራይ ምዃኑ ብጽንዓት ይኣምን። ምድኻም ተቓውሞ ኤርትራ ኢትዮጵያውያን ብሓፈሻ ህወሓት /ኢህወደግ/ ወይ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ድማ ብወልቀ ዝሕተትሉ ጉዳይ ኣይኮነን። ናይዚ ተሓተቲ ኩሎም እቶም ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝብህጉ ኤርትራውያን ብሓፈሻ እቶም ዝተወደቡ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ድማ ብፍላይ ዝሕተትሉ ሓላፍነትን ታሪኽን’ዩ። ካብዚ ሓቂ’ዚ ብምብጋስ መላእ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ዝርከብ ኣካላት ዕብየት ደረጅኡ ብዘየገድስ፡ ጠንቂ ናይ ምድኻሙ ኣብ ባዕሉ ክመልሶን ብቁዕ ገምጋም ብምግባር ኣንፈት ቃልስታቱ ንምምዕርራይ ትብዓት ክረኽብን ይግባእ ይብል። ኣብ ሕድሕዱ ዝርከብ ዘይምትእምማንን ናይ ዘይመንፍዓቱ ምክንያትን ናብ ካልኦት ምልጋብ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ብምዃኑ፡ ቅኑዕ መፍትሒታት ንምንዳይ’ውን ሓጋዚ ኣይኮነን። ብሓጺሩ ብዘይዝኾነ ቀለዓለም ደምበ ተቓውሞ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ሓደጋ ጥፍኣትን ብርሰትን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ምድሓን ዝብል ኣንጻባራቂ ዝኾነ ጭርሖ ናብ ነብሱ ብምምላስ ቅድም ቀዳድም ንድሕነቱ ክተብዕን ክሕደስን ኣለዎ ክብል ይደፍር።
ምስ ሰናይ ትምኒት
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
08/06/2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10741


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራሞፕ ሎሚ ሶሉስ ኣብ መበል 73 ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ “መራሕቲ ኢራን ዕግርግር፡ሞትን ዕንወትን ኣብ ዓለም ይዘርኡ ኣለው ስለዚ ነዚ መጥቓዕቲ ደው እንተዘየብሎም ሃገራት ዓለም ንኢራን ከግልልዋ ይግባእ” ኢሎም።
“ መራሕቲ ኢራን ንጎረባብቲ ሃገራትን ዶባተንን ሉኣላዊ መሰል ሃገራት ኣየኽብሩን። ብኣንጻሩ ንጸጋታት’ታ ሃገር ናይ ገዛእ ርእሶም ሃብቲ ንምኽዕባትን ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ኪንኡን ዕግርግር ንምዝርጋሕን ይጥቀምሉ ኣለው።”
ፕረዚደንት ትራምፕ ብተወሳኺ ነቲ ናይ ኢራን ኣጽዋር ኑክሌር ደው ንምባል ኣብ 2015 ምስ ፕረዚደንት ኦባማ ካብ ዝተበጽሓ ስምምዕ ኑክልየር ኢራን ብምውጽኦም ንመራሕቲ ኢራን ውድቐት ከምዝኾነ ብምግላጽ ብሰንኪ’ዚ ኣብ የመንን ሶርያን ዕግርግር ግብረሽበራን ንምፍጣር ንወታሃደራዊ ሓይሊ’ታ ሃገር ዝውዕል ፋይናንሳዊ ባጀት ብ40 ሚእታዊት ክብል ምባሎም ሓቢሮም።
ብምቕጻል ፕረዚደንት ትራምፕ ምምሕዳሮም ኣብ ስምምዕ ኑክልያር ኢራን 2015 ተላዒሎም ዝነበሩ እገዳታት ዳግማይ ምንባር ከምዝጅምርን ተወሳኺ እገዳታት’ውን ካብ ሕዳር 5 ጀሚሮም ከምዝንበሩ ገሊጾም።
ይኹን ደአ እምበር ሰብ ሞያ እዚ መርገጺ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ንኣሜሪካ ካብ አባላት ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ክንጽላ ተኽእሎ ኣሎ ክብሉ ስግኣቶም ይገልጹ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ መደረኦም ምስ ሰሜን ኮርያ ጀሚሮሞ ዘለው ዝምድና ኣብ ውሽመጥ ኮርያ ዝነበረ ውጥረት ክጎድል ኣበርክቶ ከምዝገበረ ገሊጾም።
“ኣብቲ ውሽመጥ ዝርአዩ ዝነበሩ ሚሳይላትን ሮኬታትን ከምኡ’ውን ፈተነ ኣጽዋር ኑክሌር ደው ኢሉ’ዩ። ገለ ወታሃደራዊ መሳለጥያታት’ውን ተበቲኑ’ዩ።”
ኣብ ጉዳይ ሰሜን ኮርያ ገና ዘተረፈ ብዙሕ ስራሕ ከምዘሎ ዝገለጹ ፕረዚደንት ትራምፕ ሰሜን ኮርያ ምሉእ ንምሉእ ኑክልየር ምፍራይ ደው ክሳብ ተብል ኣብ ልዕሊ’ታ ሃገር ዝተነብረ እገዳ ክጸንሕ’ዩ ኢሎም።
ኣብዚ መዳይ እዚ ናይ ሎሚ ዓመት መደረ ፕረዚደንት ትራምፕ ንዋዕላ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣዝዩ ዝተፈልየ እዩ።
ድሕሪ ናይ ዝሓለፈ ዓመት መደረኦም ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣሜሪካ ንብዝሒ ዘለዎም ዓለምለኸ ትካላት ትህቦ ዝነበረ ገንዘባዊ ሓገዝ ደው ኣቢሎም፡ ካብ ስምምዕ ክሊማ ፓሪስን ስምምዕ ኑክልየር ኢራን ከምኡ’ውን ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ ጉዳያት ምውጽኦም ይፍለጥ።


text:
ዕለት 16 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ረፓብሊካዊት ከይፕ ቨርድ ርእሰ ብሔር ኾርገ ካርሎስ ኣልማይዳ ፎንሰካ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን፡ ናይ ከይፕ ርእሰ ብሔር ካብ ቅዱስነቶም ምስ ተሰናቢቱ ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ሚሮስላው ስታኒስላው ዎቾውስኪይ ምስ ዝተሰነዩ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ኣምሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብቶም ዝተኻየዱ ርክባት ሰናይ ክሌኣዊ ርክብ ሃገረ ቫቲካንን ከይፕ ቨርደን እቲ ኣብ 2014 ዓ.ም. ብኽልቴኣተን ሃገራት ዝተኸተመ ናይ ስምምዕ ሰነድ ምሕያል ኣብ ዝብል ነጥቢ እውን ዝርርብ ከምእተኻየደን፡ እቲ ልባዊ ምቅርራብ ዝተራእየሉ ክሌኣዊ ርክብ እቲ ናይ ስምምዕ ሰነድ ንመጻኢ ብዝኣመተ ኣገባብ እውን ንምስፋሕን ንምትግባርን ዘለዎ ኣገዳስነት ብኽልቲኤን ሃገራት ከምእተገልጸ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከይፕ ቨርድ ኣብ መዳይ ሕንጸት፡ ብፍላይ ናይ ስድራ ቤትን ሕብረተሰብ ክብርታት ንምንቕቓሕ ኣብ ዝኣመተ ኣብ ግብረ ገብን ሃይማኖትን እተበርክቶ ሕንጸት ብወገን መንግስቲ ከይፕ ቨርድ ዝኽበርን ዝነኣድን ምዃኑን ኣብ መዳይ ክንክን ጥዕን ኣውን ዝምስገን ምዃኑ ከምእተሓበረን፡ ብዛዕባ ኪደት ኣዋጅ ብፅዕና ተወላዲ ከይፕ ቨርድ ብስርዓት ጊልያነት ዝተሳቐየ ማኑኤል ጉዳይ እውን ክምክተለዓለን፡ ብዛዕባ ከይፕ ቨርድን ክፍለ ዓለም ኣፍሪቃን ዓለም ለኻዊ ተንከፍ ጉዳያትን ብፍላይ ዕቃበ ሰላም ኣብ ኣፍሪቃን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ሰፊሕ ምይይጥ ከምእተኻየደ የመልክት።


text:
ተባዓት ኤርትራውያን መንእሰያት ተቐማጦ ኦስሎ ንህግደፍ ኣብ ራዕዲ ከም ዝሽመም ጌሮሞ
ብዕለት 12.02.2012፡ ”ኣገዳሲ ሰሚናራት ንኤርትራውያን ተቐማጦ ኦስሎ” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ህግደፍ ኣብ ከተማ ኦስሎ ክፉት ሰሚናር ንህዝቢ ዓዲሞም። ናይቲ ኣኼባ ዛዕባታት እዘን ዝስዕባ ነበራ፡- ህልው ኩነታት ሃገር ብተኽለ መንግስቱ፡ ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት፡ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስዊድን ዕደና
ብዕለት 12.02.2012፡ ”ኣገዳሲ ሰሚናራት ንኤርትራውያን ተቐማጦ ኦስሎ” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ህግደፍ ኣብ ከተማ ኦስሎ ክፉት ሰሚናር ንህዝቢ ዓዲሞም። ናይቲ ኣኼባ ዛዕባታት እዘን ዝስዕባ ነበራ፡-
- ህልው ኩነታት ሃገር ብተኽለ መንግስቱ፡ ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት፡ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስዊድን
- ዕደና ኣብ ኤርትራ፡ ብፕሮፌሰር እምባየ ፈሮው፡ ማናጀር ዕደና ኤርትራ
ገለ ክፋል ካብቶም ዝተሳተፉ መንእሰያት ዘርኢ ስእሊ
እቲ ኣኼባ ብዝኽረ-ሰማዕታት ድሕሪ ምኽፋቱ፡ ኣቶ ተኽለ መንግስቱ ዘረባኡ ጅምር ምሰበለ ኢዩ በቶም ተባዓት መንእሰያት ዘይተጸበዮ ናይ ሕቶ መደረጋሓት ዘዝነብሉ።
እቲ ወይጦ፡ ኣመሪካ ኣብ ዞባና ብዙሕ ሽግር ትፈጥር ከምዘላ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኤርትራ ንልዕሊ 40 ዓመታት ብቐጻሊ ሸርሕታት ትገብር ምህላዋ፣ ከም ውጽኢቱ ከኣ መሪር ሓርነታዊ ቃልሲ ከም ዘካየድና፣ ሕጂ’ውን ብኻልእ ኣሳቢባ ንሃገርና ኤርትራ ማዕቀብ ኣዊጃትልና ከም ዘላ ብምባል መደርኡ ምስ ጀመረ፡ ”ሓንሳብ ጠጠው በል፡ ሕቶ’ሎና” ዝብል ዘይተጸበዮ ድምጺ ኣብቲ ቤት ተሰምዐ።
እቲ ልኡኽ፡ ኣስታት ክልተ-ሰሙን ይገብር ብተባዓት ኤርትራውያን መንእሰያት ተቐማጦ ትሮንድሃይም ስለ ዝተዳህለ፡ ሕጂ’ውን ተመሳሳሊ ፍጻሜ ብምግጣሙ፡ ብስንባደ ካብታ ጠጠው ኢሉ ዝዛረበላ ዝነበረ ቦታ ሃዲሙ ናብቶም ሰማዕቱ ተጸንቢሩ ዑቕባ ሓተተ።
እቶም ብውሽጢ ዝዓወሩ፡ ብደገ ግን ዝርእዩ ዝመስሉ ኣባላት ህግደፍ፡ ናይቲ መንእሰይ ሕቶታት ክሰምዕዎ ኣይደለዩን፡ ከመይ ንሕልናኣቶም ዝወግእ ሕቶታት ስለ ዘልዓለ። ”ስቕ ኣብሎ፡ ኣውጽኣዮ…” ክብሉ ምስ ጀመሩ ከኣ፡ እቶም ከይተፈልጡ ኣትዮም ዝነበሩ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ካልኦት መንእሰያት ብሓንቲ ምልክት ብምትሳእ፡ ”ስምዕዎ፡ ሕቶታቱ’ውን መልስሉ” እናበሉ ደገፋቶም ኣስምዑ። በዚ ከኣ ህግደፍ ቀባሕባሕ በሉ። ኩነታቱ ዘሻቐሎም ገለ ካብቶም ተሳተፍቲ ግን ነቶም መንእሰያት ከህድእዎም ኣብ ልመናን ምምስሳልን ኣተዉ። እቶም ተባዓት መንእሰያት ግን ኣብ ርሱን ጕይላ ከም ዝኣተወ ወናም ሳዕሳዒ፡ ነታ ክፍሊ ተሓምበለ በሉላ። ብኸምዚ ከኣ መልእኽቲታቶም ናብቶም ኣባላት ህግደፍ ኣመሓላለፉ፡-
- ንሕና ኣመሪካ እናበልኩም ብዙሕ ስለዘታለልኩምና፡ ነዚ ኣርእስቲ’ዚ ክንሰምዖ ኣይንደልን ኢና። ኣርእስቲ ቅይሩ ከመይ ቅድሚያ ዝግብኦን ክምለስ ዘለዎን ሕቶታት ስለዘሎና።
- ሃገርና ቅዋምን፡ ብቕዋም ዝምእዘዝ መንግስቲን የድልያ ኣሎ።
- እሱራት ኤርትራ መኣስ ኣብ ሕጊ ክቐርቡ ኢዮም?
- መንእሰይ ኤርትራ ክሳዕ መኣስ ኢዩ ኣብ ዕስክርናን ባርነትን ክበሊ?
- ኤርትራ ብቐዳምነት ፍትሕን መሰል ደቂ-ሰባትን እምበር ማዕድን ኣይኮነን ዘድልያ።
- መንእሰይ ኤርትራ ካብ ጨካን ስርዓት ክሃድም ኣብ ዶብ ይርሸን ኣሎ። ካብኡ ዘምለጠ ከኣ ኣብ ባሕርን ምድረበዳ-ሲናይን ህይወቱ ይስእን ኣሎ።
- ስማዕ ሓፋሽ፡ በዚ ስርዓት’ዚ እንዳተታለልካ ክሳዕ መኣስ ኢኻ ክትነብር? ተልዓል፡ ንመሰልካን ንኽብርኻን ከኣ ተቓለስ ዝብሉን ካልኦት ሕቶታትን ዘጠቓለለ መድረታት ኣስሚዖም።
እዚ ኣብ ዝኾነሉ ህሞት፡ ሓደ ቁሩባት ተሳተፍቲ ኩነታቱ ኣስጊእዎም በተግ ኢሎም ካብቲ ቦታ ተሰዊሮም ኢዮም። ኣዳለውቲ ኣኼባ ከኣ ነገራቱ ኣዚዩ ስለዘፍርሆም፡ ፖሊስ ክጽውዑ ተገደዱ። ኣስታት ዓሰርተ ዝኾኑ ፖሊስ ናብቲ ቦታ ምምጻእ ከኣ ነቶም ተባዓት መንእሰያት ካብቲ ናይ ሰሚናር ክፍሊ ከም ዝወጹ ገበሩዎም።
ናይቶም መንእሰያት ቀንዲ ዕላማ፡ መልእኽቲታቶም ናብቲ ተሳታፊ ሰሚናር ምትሕልላፍ ክኸውን ከሎ፡ ዓወታቶም ግን ብሓንቲ እምኒ ክልተ ጨራሩ ከምምቕታል ይግምገም፡-
- ናይ ህዝቦም ስቓይን መከራን ኣቃሊሖም፡ ወላ’ውን እቶም እናፈለጡ ዝጸመሙ ተበለጽቲ ክሰምዕዎ እንተዘይደለዩ።
- ኦስሎ ኣብ ሃገራት ኖርዲክ ዝመደበሩ ኤምባሲ ኤርትራ ዝንየተላ ናይ ነዊሕ ዓመታት ናይ ህግደፍ መናሃርያ ምንባራ ዝፍለጥ ኢዩ። ካብ ሎሚ ንንዮው ግን ከምኡ ከምዘይትኸውን ኤርትራውያን መንእሰያት ብግብሪ ኣመስኪሮም ኢዮም።
ጸባ ስተዩ ተባዓት መንእሰያት ኦስሎ!!


text:
ጸብጻብ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ደንቨር፣ ኣሜሪካ
ዝሰርሔን፡ ዘይተምበርከኸን ከምዝዕወት ጥርጥር የልባን።
ቃልስና ድማ ክዕወት ምኻኑ፡ ካየተሓልመ ዝተፈልጠ ኢዩ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ወርሒ ሓምለ 31-ነሓሰ 9, 2010 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘሰከሞ ሓላፍነት መሰረት ሃገራዊ ኮምሽን ንዲሞክራስያዊ ዋዕላ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ህዝባዊ ኣኼባታት ከካይድን ህዝባዊ ሽማግለታት ከቕውምን ጸኒሑን ኣሎን። ከም ኩለን ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ፡ ከተማና ደንቨር ኮሎራዶ ብዕለት 28 ሕዳር 2010 ዕዉት ህዝባዊ ኣኼባ ብኣቦ-መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ጨንፈር ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ተኻይዱ። እዚ ብሃገራውያን ብጾት ኣባላት ውድባትን ስቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ዜጋታትን ዝተዳለወ ብብዝሒ መንእሰያት ዝተኻፈልዎ ህዝባዊ ኣኼባ ኢዩ ኔሩ።
ኣኼባ ከምቲ ልሙድ ብዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምኽፋት፡ ኣቶ ተስፉ ኣጽብሃ ነቲ ኣኼባ ብምምራሕ ንኣቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ምስ ኣኼበኛታት ኣላልዩ። ብድሕሪዚ መድረኽ ንብጻይ ኣቶ ሃይለማርያም ተዋህበ። ኣቶ ሃይለማርያም እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ 2010 ኣብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተሰላሰለ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ እንታይ ይመስል ከምዝነበረ ካብ መጀመርያ ክሳብ መጠረሽታ፡ ዘጋጠምዎ መሰናኽላትን፡ ዝሰገሮም ሕልኽላኻት፡ ዘዐወቶም ዛዕባታትን፡ ዝወሰዶም ውሳኔታትን መሰረት ብምግባር ዓሚቝ ዝርዝራዊ መግለጺታት ሂቡ። ኣቶ ሃይለማርያም ኣብ መግለጺኡ ኣብ ምምላሽ ሕቶ ሃገራዊ ሓድነት፡ ሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ ምርግጋጽ እቲ ሓደን መተካእታ ዘይብሉ እዋናዊ ጉዳይ ምዃኑ ዋዕላ ብዕምቍት ከምዝዘተየሎም፡ ከም ውጺኢቱ ድማ እዚ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝግበር ዘሎ ወፍሪ ምልዕዓል ህዝባዊ ተቛውሞን ምቛም ህዝባዊ ሽማግለታት ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ብድሕሪዚ ዕድል ንሕቶ መልስን ተኸፊቱ ሓያልን ርሱንን ክትዕ’ውን ተኻይዱ። ገለ ካብቶም ዝቐረቡ ኣገደስቲ ሕቶታት
- ጉዳይ ኣብ ወጻኢ ዘለዋ ሃገራውያን ውድባትን ምንቅስቓሳትን ከመ’ዩ ክትሓዝ
- እቲ ክሕንጸጽ ተሓሲቡ ዘሎ መሰጋገሪ ቅዋም መን’ዩ ከተግብሮ፡ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝጸደቐ ቅዋም እንታ’ዩ ፍሉይ ዝገብሮ
- እቲ ዝቐውም ባይቶ ተሓታትነቱ ንመን’ዩ ክኸውን
- ድሕሪ ምቛም ባይቶ ንኽተሎ ኣገባብ ቃልሲ እንታ’ዩ ክኸውን? ወዘተ… ዝብሉ ሕቶታት ቀሪቦም ግቡእ ምላሽ ድማ ተዋሂቡዎም።
ካብዚ ቀጺሉ እቲ ኣኼባ ኣብ ናይ ምቛም ህዝባዊ ሽማግለ ብምእታው ብዲሞክራስያዊ መንገዲ 15 ዝኣባላታ ሽማግለ ቆይማ። ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ማለት 29 ሕዳር 2010 እታ ዝተመርጸት ሽማግለ ዳግም ተራኺባ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ መራሕታ መሪጻ፡ ወግዓዊ ቅርጺ ክትሕዝ ተጌሩ። ኣብዚ ዝተኻየደ ርክብ እዚ ቆይሙ ዘሎ ሽማግለ ዕዮታቱ ብግቡእ ንምስላጥ ብክፍልታት ክውደብ፡ ክፍልታት ድማ ዕዮ ገዝኤን ብዝቀልጠፈ ክጅምራ ብምስምማዕ ብቆጸራ ኣኼብኡ ዛዚሙ።
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ከይጠቐስናዩ ክሕለፍ ዘይብሉ ከተማና፡ ከተማ ደንቨር ሓደ ካብቲ ህግደፍ ዝምክሓሉ መዓስከር ከምዝነበረ፡ እንተኾነ ብሓያል ቃልስን ጽንዓትን ሓያሎ ሃገራውያን ኣብ ሓጺር ግዜ ነበራየ ነበረ ከምዝኾነ፡ ናይዚ ነጸብራቕ ድማ እዚ ብቐጻሊ ዝምዝገብ ዘሎ ዓወታት ኢዩ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ኩለን ከተማታት ነዚ ኣብነት ጌረን ተበግሶ ክወስዳ ንላቦ።
ንሎሚ እዚ ወድሓንኩም
ምቕናይ ምቕናይ፡ ኩሉ ንምርኣይ።
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ምጎስን ንጀጋኑ ስማእታኣትና
ይንዋሕ ይሕጸር ዲሞክራስያዊ ቃልስና ክዕወት ኢዩ !!!!
ንዘመናት ተንበርኪኹ ዝነብር ህዝቢ የልቦን !!!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1904


text:
ኢጋድ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ኣብ ደቡብ ሱዳን ምክትታል ንክጅምር ነቲ ፍሉይ ልኡኽ ኣዚዙ’ሎ።
ንዝርርብ ዕርቂ ደቡብ ሱዳን ይመርሕዎ ዘለው ኣቶ ስዩም መስፍን ነቲ ውሳነ ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ገይሮም ኣለው።
እቲ ቶቖፃፃሪ ኣካል ነቲ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ውዕል ዝከታተል ሓደ ዓብዪ ጉጅለ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ኣገልግሎ ዜና ሮይተርስ እቲ ተቖፃፃሪ ጉጅለ ከቢድ ውግእ ኣብ ዝተኻየደለን ኣርባዕተ ከተማታት ቦር፣ቤንቱ፣ማላካልን ዋና ከተማ ጁባን ከተኩር እዩ።
ኣብ ናይ ደቡብ ሱዳን ቅልውላው ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ይኹን ናይ ካልኦት ምዕራባዊያን ሃገራት ፖለቲካዊ ወይ ወታደራዊ ሓገዝ ናይ ምሕታት ትልሚ የብልናን ኢሉ’ሎ ሕብረት ኣፍሪካ።
ምኽትል ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካ ኢራስቱስ ዌንቻ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካ ቅልውላው ደቡብ ሱዳን ንምፍታሕ ኩሎም ኣገደስቲ ስጉምትታት ወስደን ኣለዋ ኢሎም።


text:
ዓወተ ንኾርዓሉ ጅግና ደኣምበር መሸቀጢ ክኸውን ኣይንፈቕድን!!
ዝነደየ ነጋዳይ’ሲ ሕሉፍ መዛግብቱ ይግጽል ከምዝበሃል፡ ሕጂ ነቲ ኣብ ኢድ ዘሎ መድረኻዊ ዕማም ምእላይ ገባቲ ስርዓት ህግደፍን ብድሕሪኡ እንታይ ይገበር? ንዝብል ንጹር መደባትን ዝጸልመቶም ፖሎቲካዊ ውድባት ንልዕሊ ሱሳ ዓመት ንድሕሪት ተመሊሶም ጉዳይ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ንህዝቢ ከም መወደቢ ክጥቀምሉ ሕፍር ከይበሉ ይንቀሳቐሱ ኣለዉ።
ድሕረ ባይታ ናይ ሎሚ ጽሑፍና፡-
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣይንቕድሚት ኣይንድሕሪት ኮይኑ ይሰሓግ ምህላዉ ጸሓይ ዝወቕዖ ምስጢር ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ኤርትራ ንዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ዝምባሌታት ዝጥርናፍ ቅኑዕ ኣርኣያ ብምዃኑ፡ ክሳብ እዚ ዕለት’ዚ ሂወት ክለብስን ደልዲሉ ክጎዓዝን ዝኸፈልናዮ ጻዕርታት ቀሊል ስለዘይኾነ፡ ኣብ ውሽጡ ዝኾነ ጸገማት ከጋጥም ከሎ ብሸለልትነት ንርእዮ ጉዳይ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘንጸባርቕ ጸገማት ንምፍታሕ ክሳብ መጨረሽታ ከይተሓለልና ክንሰርሕ ጸኒሕና። ብርእይቶና ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘንጸባርቕ ጌጋታት ብመን ተፈጺሙ ብዘየገድስ ካብ ሕኸኸኒ ክሓከካ ሓራ ብምዃን ንጸሊም ጸሊም፡ ንጻዕዳ ድማ ጻዕዳ ክንብል ዘይዕጸፍ መትከላዊ ምርጫና’ዩ። ንውሳኔታትን ስምምዓትን ብምጥሓስ ኢደ-ውነናዊ ስርሓት እናሰርሑ ሓድነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዘናግዑ ኣካላት ድማ ኣትሪርና ንቃለስ።
ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘጋጥሙ ካልኣዊ ፍልልያት ዘይመልክዑ ብምሃብ፡ ለይትን ቀትርን ፖሎቲካ ክሰርሑን ጸቢብ ረብሓታቶም ንምርግጋጽ ህርድግ ዝብሉ ኣካላት ካብቲ ኣብ ኢድ ዘሎ እዋናዊ ዕማም ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምውጻእና ዘየዕርፉ’ኳ እንተኾኑ ካብ ናይ ሳልስቲ ዕንቅፋት ሓሊፉ ሱር ዝሰድድ ጸገማት ኣይኮነን ብምባል ሸለል ክንብሎ ጸኒሕና። ይኹን እምበር እንተተደጋጊሙስ ሓቂ ስለ ዝመስል ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ህሞት ድማ ህዝቢ ንምትላል ዝግበር ኣጉል ፈተነታት ንምቅንጣጥ፡ ነቲ ጽኑዕ እምነትና ስለዝኾነ ደኣምበር ንማንም ንምፍታው ወይ ጸቢብ ግዝያዊ ረብሓታት ንምርካብ ዘይንሕዞ ቅኑዕ ኣረኣእያናን መርገጽናን ከነብርህ ንግደድ።
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ጀማሪ ብረታዊ ቃልስን ግቡኡ ፈጺሙ ዝተሰወአ ጅግናን ምዃኑ፡ ድልዱል እምነት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)’ዩ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ፍሉይ ርእይቶ ኣለኒ ዝብል ኣባል’ውን የብልናን። ብዝተፈላለየ ምክንያታት እንተዝህሉ’ውን ካብ ውድብ ዝባረረሉ ኣይኸውንን። ንሓደ ኣባል ውድብና ኣባል ዘብሎ ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ንጥፍኣት ዳሪጉ ዘሎ ኣዕናዊ ስርዓት ህግደፍ ብምድሓን ንሓዋሩ ኣብ ውሽጡ ይኹን ምስ ጎረባብቱ ንሰላምን ደሞክራስን ብልጽግናን ንምርግጋጽ ዝጽዕት ኣብ ህዝቢ ዘርጊሕናዮ ዘለና ፖሎቲካዊ መደብ-ዕዮ ምስ ዝኣምንን ንምዕዋቱ ምስ ዝጽዕርን ጥራሕ’ዩ። ምስቶም ጉዳይ ዓዋተ ናይ ሕጂ ውዑይ ኣጀንዳ ጌሮም ሒዞሞ ዘለዉ ውድባት ፍልልይና ድማ እዚ ዝስዕብ’ዩ።
ንሳቶም ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ንፍሉይ ጉጅለ ዝያዳ ከምዝብጸሖ ጌሮም ብምውሳድ ዝያዳ ተሓለቕቲ ኮይኖም ክቐርቡ ይህቕኑ። ብርእይቶና ከኣ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ብረታዊ ቃልስና ክዕወት እንተኾይኑ ሙሉእ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ክጽንበሮ ኣለዎ ኢሉ ንስለ ሙሉእ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዝተቓለሰ እምበር ንስለ ፍሉይ ጉጅለ ጥራሕ ዘቕነዐ ዕላማ ከም ዘይነበሮ ንኣምን። ስለዚ ንዓኹም ጥራሕ ከም ዝብጸሓኩም ጌርኩም ኣይትሸቅጡ ንብሎም። ኣብ ርእሲኡ፡ ካብዚ ሕጂ ዘለናዮ ዝኸፍእ ኩነታት ስለዘየለ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ብሂወቱ ኔይሩ እንተዝኸውንስ፡ “ሓደራኩም ብስመይ ኣይትሸቅጡ ናይ ብሓቂ ብኣይ ትሕበኑ እንተኮንኩም መድረኻዊ ዕዮ ገዛኹም ጥራይ ግበሩ፡ እቲ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ንምድሓኑ ብረታዊ ቃልሲ ዝጀመርኩሉ ውጹዕ ህዝቢ፡ ሕጂ ብደቂ ሃገሩ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝኸፍአ መነባብሮ የሕልፍ ኣሎ’ሞ ንዕኡ ንምድሓን ተጓየዩ፡ ኣነ ብሰላም ዓሪፈ ኣለኹ፡ ስመይን ጅግንነተይን መተኣኻኸቢ ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ስለዝኾነ፡ ንዝተወሰነ ጉጅለ ከም ዝውክል ጌርኩም ኣይተነኣእሱኒ” ምበለ ኔይሩ።
ብርግጽ እቶም ብሓምድ እድሪስ ዓዋተ ንሕበን ዝበልና፡ ሓቀኛ ታሪኹን ጅግንነቱን መታን ክዕቐብ መጻሕፍቲ ንጽሓፈሉ። ካብ ወለዶ ንወለዶ ዝሰጋገር ካብ ጫፍ ንጫፍ ኣብ መላእ ኤርትራ ዘነጸባርቕ ሓውልቲ’ውን ንስራሓሉ። ብዝተፈላለየ ምክንያት ድማ ኣብ ልዕሊ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ቅሬታ ዘለዎም ዜጋታት ኤርትራዊ መሰሎም ክንፈጉ ኣይግባእን። ንሕና ንኣምነሉ ጉዳይ ግድን ናይ ካልኦት እምነት ክኸውን ኣለዎ ብምባል ተጽዕኖ ምግባር ቅኑዕ ኣይኮነን። ኣገባቡ ብዝሓለወን ንሓድነት ህዝቢ ብዘየናግዕ መንገድን ዝኾነ ዜጋ ነጻ ኮይኑ ሓሳቡ ምግላጽ መሰሉ ሕሉው ክኸውን ይግባእ። እዚ ዘይነፍቅድ ምስ ንኸውን ካብዚ ሕጂ ዘሎ ጸረ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ፍልልይ ኣይህልወናን’ዩ። ብካልእ ኣዘራርባ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ነቶም ንሓምድ እድሪስ ዓዋተ ከም መሪሕን ጅግናን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ዘይቕበሉ ባእታታት ይኹኑ ውድባት፡ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ክነፍጎም ምስ ንፍትን ኣብታ ጽባሕ ክትህነጽ ትጽቢት ዝንበረላ ኤርትራ ንህዝብና ምስ ዝተፈላለየ ኣተሓሳስብኡ ኩሉ መሰላቱ ብዘይደረት ከነኽብር ኢና ዝብል መብጽዓታት ኣዝዩ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ’ዩ ዝኸውን። ከምቲ ብተደጋጋሚ ዝስማዕ ኣጉል መብጽዓታት ገባቲ ኢሳይያስ ከይኸውን’ውን የሰኽፍ’ዩ።
ብዝኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ንጉዳይ ሓምድ እድሪስ ዓወት ከም መፈላለዪ ክጥቐምሉ ዝደልዩ ሓይልታት መድረኻዊ ዕማምን ናይ ጽባሕ መደባትን ዝጸልመቶም ኣብ ሕልምታት ትማሊ ዝነብሩ ምዃኖም ንኣምን። ሕጂ’ውን መንፈስ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ መቓብር ናይቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምፍሓር ደኣ ንፍዑን ተቓለሱን ደኣምበር፡ ብወገነይ ኣብቲ ግዜይ ብክንድ’ቲ ዓቕምታተይ ዘፍቕዶን ህዝቢ ዝሓቶ ዝነበረን ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን ዝግብኣኒ ዕማም ገይረ ብሰላም ኣዕሪፈ ኣለኹ በጃኩም መቓብረይ ኣይትሰንጥቑ’ዩ ዝብል ዘሎ። ኣብ ልዕለይ ክህሉ ዝኽእል ኣረኣእያን ኣጠማምታን ቁኑዕ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ፡ ምእንቲ ድሕነት ኤርትራን ህዝባን ጥራይ ተቓለሱ። ኣብ ህልውናይ’ውን እንተኾነ፡ ኣገልጋሊ ህዝቢ ኤርትራ ደኣምበር ብፍጹም ልዕሊኡ ኣይነበርኩን። ሕጂ’ውን ልዕሊኡ ክኸውን ኣይኽእልን’የ። ጉዳይኩም ብግቡእ እናማሓደርኩም ነዚ ውጹዕ ህዝቢ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ሕሰምን ስቓይን ንምንጋፍ ንፍዑን ተቓለሱን’ዩ ዝብል ዘሎ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
11 ነሓሰ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9839


text:
ምሕጽንታ ንህዝብን ፓለቲካዊ ሓይልታትን ኢትዮጵያን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን፡ ብዛዕባ ህሉዉ ፖለቲካዊ ኩነታት ከባቢና
እዚ፥ ንህልው ፓለቲካዊ ምዕባለታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፥ ንዘይንቡር ዝምድናታት መራሕቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ብፍላይ ስዒቡ ዝርአ ዘሎ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ተርእዮታት ኣብ ግምት ምእታው ዝቐርብ ዘሎ ምሕጽንታ እዩ። ኣብ ህዝብታት እዘን ክልተ ሃገራት ዘጋጥም ዘሎን ከጋጥም ዝኽእልን፡ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ቅልውላዉ፡ ብሰብኣውነትን ብሰላምን ቅሳነትን ህዝብታት እዘን ሃገራት ዝግደስ ዘበለ ኩሉ፡ ብዝተፈላላየ መንገድን መልክዕን፡ ብዓውታን፡ ኣቤት … Read more ምሕጽንታ ንህዝብን ፓለቲካዊ ሓይልታትን ኢትዮጵያን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን፡ ብዛዕባ ህሉዉ ፖለቲካዊ ኩነታት ከባቢና
ሽ.ኤ.ማ.ፍ.ሰ.መ. — ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተኸሲቱ ዘሎ ቕልዉላዉ ብሰለማዊ መንገዲ ጥራይ’ዩ ክፍታሕ ዘለዎ
ሽወደናዊ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ንፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን፡ ኣብቲ ብዕለት 18 ሓምለ፡ 2020 ዘዉጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ነቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ተኸሲትሉ ዘሎ ቕልዉላዉ፡ ሃገራት እዚ ዞባ ኣብ ዉሽጣዊ ጉዳያት ካልኦት ጣልቃ ከይኣትዋን፡ ንኹሉ ተራእዩ ዘሎ ፖለቲካዊ ሽግራት ሰለማዊ ፍታሕ ክረኽባሉ ክጽዕራን ከምዝግብአን ጠቒሱ። ካብ ሰለማዊ ዘተ ወጻኢ ዝሕሰብ ኣገባብ መፍትሒ ሽግራት ድማ ክዕወት … Read more ሽ.ኤ.ማ.ፍ.ሰ.መ. — ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተኸሲቱ ዘሎ ቕልዉላዉ ብሰለማዊ መንገዲ ጥራይ’ዩ ክፍታሕ ዘለዎ
ሓገዝ ንምምካት ለበዳ ኮሮና-19 ይቕጽል፤ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን 30,000 ክሮና ተወፍይ
ሃገረ-ስብከት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን፡ ንሓገዝ ኣብ ዝተፈላለየ መዓስከራት ዘለዉ ዜጋታት፡ ኣብ ምምካት ለበዳ ኮሮና-19 ዝዉዕል ናይ 30,000 ክሮና ሓገዝ ኣበርኪቶም። ነቲ ብኤርትራዉያን ደለይቲ ፍትሒ ሓይሊ ዕማም ኮቪድ-19 ሽወደን ክግበር ዝጸንሐ ጻዉዒት ብምኽባር፡ ነቲ ተበጊሱ ዝጸንሐ መደብ ምሕጋዝ ኣብ ዝተፈላለዩ መዓስከራት ስደት ዝርከቡ ጽጉማት ኤርትራዉያን ዓቢ ግምት ብምሃብ ዝወሰድዎ ተበግሶ፡ ብዝለዓለ ክሙጎስ ዝግብኦ ሰብኣዉን ሕልናዉን ተግባር … Read more ሓገዝ ንምምካት ለበዳ ኮሮና-19 ይቕጽል፤ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን 30,000 ክሮና ተወፍይ
ደለይቲ ፍትሒ ዮተቦርን ከባቢኣን፡ ንመዓልቲ ሰማእታት ብኽብሪ ኣብዒሎም
ምትእስሳር ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዮተቦርን ከባቢኣን፡ መንእሰያትን ደቀ-ኣንስትዮን ዝርከብኦም፡ ኣስታት 50 ዝኾኑ ኣባላት፡ ንመዓልቲ ሰማእታት፡ ኣብ ኤርትራዊ ባህላዊ ማእከል፡ ቀዳም 20 ሰነ ዘኪሩ ዊዒሉ። ንዝኽረ ሰማእታት፡ ንምትእስሳር ብምዉካል ፡ ኣቦ – መንበር ምትእስሳር ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዮተቦርን ከባቢኣን፡ ኣቶ በረኸት ፍራይ፡ ቃል ኣስሚዑ። ኣብቲ ዘስምዖ ቃል፡ ኣቶ በረኸት፡ ሰማእታት፡ … Read more ደለይቲ ፍትሒ ዮተቦርን ከባቢኣን፡ ንመዓልቲ ሰማእታት ብኽብሪ ኣብዒሎም
ብናይ ሓባር ስራሕ፡ ንምምካት ለበዳ ኮሮና፡ ኣብ ሓጺር እዋን 600000 ዶላር
ኩልና ከም ንፈልጦ፡ እዚ ኣብ መጨረሻ ኣዋርሕ ዝሓለፈ ዓመት ዝተራእየ ለበዳ ኮቪድ-19፡ ኣብ ዓለምና እዚ ዘይበሃል ዕንወት ኣስዒቡን የስዕብን ኣሎ። እዚ ኣብ መላእ ዓለምና ተስፋሕፊሑ ዘሎ ለበዳ’ዚ፡ ክብደቱን ሓደገኛነቱን፡ እቲ ኣብተን ኩሉ ቐረባትን ኣገልግሎት ጥዕናን ኣለወን ዝበሃላ መራሕቲ ሃገራት ቀዳማይ ዓለም ዘብጽሖ ዕንወት ብምግንዛብ ጥራይ ክግመት ይከኣል’ዩ። ስለዝኾነ ድማ’ዩ ዓለም ብሙሉኣ፡ ኣብ ሳልሳይ ዓለም ከዉርዶ … Read more ብናይ ሓባር ስራሕ፡ ንምምካት ለበዳ ኮሮና፡ ኣብ ሓጺር እዋን 600000 ዶላር
ኤርትራዉያን ነበርቲ ሽወደን፡ ልዕሊ ርብዒ ሚሊዮን፡ ንሓገዝ ኣብ ፈቐድኡ መዓስከራት ስደተኛታት ዘለዉ ኤርትራዉያን ይዉፍዩ
ብስም ’መኸተ ኮቪድ-19’፡ ነቶም ኣብ ፈቐዶ መዓስከር ስደተኛታት ዘለዉ ኤርትራዉያን ንምሕጋዝ ዝዉዕል፡ ካብ ሽወደን ክሳብ ሕጂ ከባቢ 300,000 ሽሕ ክሮነር ከም ተኣከበ፡ ብሓይሊ ዕማም ኮቪድ-19 ሽወደን ተገሊጹ። እዚ ካብ መላእ ሽወደን ዝተኣከበ ገንዘብ፡ ምስቲ ብዝተፈላለያ ሃገራትን ማሕበራትን ዝተኣከበ ገንዘብ ተሓዊሱ፡ ብመገዲ ዓለም-ለኻዊ ይኣክል ሓይሊ ዕማም ኮቪድ-19 ንኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ዘለዉ ስደተኛታት … Read more ኤርትራዉያን ነበርቲ ሽወደን፡ ልዕሊ ርብዒ ሚሊዮን፡ ንሓገዝ ኣብ ፈቐድኡ መዓስከራት ስደተኛታት ዘለዉ ኤርትራዉያን ይዉፍዩ
ምንቅስቃስ ይኣክል፤ መድረኻዊ ውጽኢት ሓድሽ ክውንነት
ብተስፋልደት መ. ኣብ ዝኽሪ ኩሉና ከም ዘሎ፣ ሕጋዊ፡ ታሪኻዉን፡ ፓለቲዉን ምኽንያት ዝነበሮ፣ ህዝቢ ኤርትራ መሰል ርእሰ-ውሳንኡ ንምርግጋጽ ኣብቲ ዝገበሮ መሪር ቃልሲ፣ ክዕየር፣ ክምዘንን ክግመትን ዘይከኣል ዋጋታት’ዩ ተሓቲቱ፤ ብኣዉርኡ ድማ እቲ ሰብኣውን ንዋታውን ሸነኹ። ቅያታት ድሕሪ ቅያታት ብምፍጻም፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መጨረሽትኡ ንኹሉ ብዘስተንከረ ስራሕ፣ ኣብ ግንቦት 24፡ 1991 ሃገሩ ሓራ ድሕሪ ብምግባር፣ ኣስዒቡ በቲ ዓለም … Read more ምንቅስቃስ ይኣክል፤ መድረኻዊ ውጽኢት ሓድሽ ክውንነት
ጸብጻብ መስራቲ ጉባኤ ደለይቲ ፍትሒ ሽወደን
ምምስራት ሽወደናዊ ኤርትራዊ ማሕበረ-ሰብ ንፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን ጸሓፊ፡ ተስፋልደት መ. እቶም ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ 2018 ከም ንጹላትን ፍንዋትን ዝተበገሱ ግን ከኣ ንጹራት ዕላማታትን መልእኽትን ዝነበሮም ምንቅስቃሳት፣ ጥርኑፍን ዝተወሃሃደን ኣሰራርሓ ከተኣታትዉ፣ ኣድላይን ቀዳምነት ዝወሃቦ ዕማም ምዃኑ ርዱእ ነይሩ። ነቶም ተበግሶታት፣ ኣብ ብዙሕ ኩርንዓት ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፣ ዳርጋ ብተመሳሳሊ ኣገባብ`ዮም ኣሰላሲሎሞም። ኣብ ሃገረ ሽወደን ዝርከቡ … Read more ጸብጻብ መስራቲ ጉባኤ ደለይቲ ፍትሒ ሽወደን
ንተቐማጦ ሽወደን፡ ንምምካት ለበዳ ኮቪድ-19፡ ዳግማይ ጻዉዒት ይቐርብ
ሓይሊ ዕማም ንምምካት ለበዳ ኮቪድ-19 ሽወደን፡ ኩሉ ኤርትራዊ ተቐማጣይ ሃገረ ሽወደን እጃሙ ከበርክት፡ ዝሓለፈ ሰሙን ብዝዘርግሖ ጽሑፍ፡ ዳግማይ ጻዉዒት ኣቕሪቡ። – ደለይቲ ፍትሒ፡ ምእንቲ ህዝቢ ንቃለስ ከምዘለና፡ እነመስክረሉ እዋን ሕጂ እዩ ይብል እቲ ብዕለት 23 ሚያዝያ 2020 ዝተዘርግሐ ጻዉዒት። ነቲ፡ ንምምካት ለበዳ ኮቪድ-19 ተባሂሉ፡ ካብ መላእ ዓለም ዝእከብ ዘሎ ገንዘብን ንብረትን፡ ንምጥርናፍን ንምዉህሃድን፡ ዓለም-ለኻዊት ሓይሊ … Read more ንተቐማጦ ሽወደን፡ ንምምካት ለበዳ ኮቪድ-19፡ ዳግማይ ጻዉዒት ይቐርብ


text:
ሒደት መዓልታት ድሕሪቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ካልኣይ ኮይኑ ኣብ ውድ ድር ማራቶን ኦሎምፒክ ኣብ ዝተዓወተሉ ምልክት ተቓውሞ ብምርኣዩ ናብ ሃገሩ እንተተመሊሱ ዝኾነ ጸገም ኣይገጥሞን እዩ ኢሉ መግለጺ ድሕሪ ምውጽኡ፤ ስድራቤት ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ንመግለጺ መንግስቲ ብምእማን ፈይሳ ከይምለስ ኣጠንቂቖም።
ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ኣብ ኦሎምፒክ ሪዮ ኢዱ ንላዕሊ ዘርጊሑ ኣመሓላሊፉ ብምጥማር ንምልክት ተቓውሞ ህዝቢ ኦሮሞ ኣብ ናይ መዛዘሚ መስመር ጉያ ማራቶን ካልኣይ ኮይኑ ብምርጋጽ ናይ ብሩር መዳልያ ተሰሊሙ።
ክልል ኦሮሞ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ኣብ ልዕሊ ናይ መንግስቲ ኣተሓሕዛ መሬትን ሰብኣዊ ጉዳያትን ዝቐንዐ ተቓውሞ ዝተራእየላ ክልል እያ።
ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ድሕሪቲ ውድድር በቲ ዘንጸባረቖ ምልክት ናብ ሃገሩ እንተተመሊሱ ስጉምቲ ክውሰደሉ ከምዝኽእል ብምጥቃስ ምምላስ ከምዘስግኦዩ ሓቢሩ። ወላዲቱ ቢሪቱ ፉላሳውን ንውሳነኡ ትድግፎ’ያ።
ንሰን “ መንግስቲ ዝብሎ ብሓቂ ዝእመን ድዩ። ኣነ ኣይኣምኖን እየ። ኣብቲ ዘለዎ ክጸንሕ ኣለዎ። ክምለስ ደስ ምበለኒ ግን እንታይሞ ክገብርየ። ትማሊ ብዙሕየ ነቢዐ። ሕጂ ግን ደሓን ኣለኹ። ኣብኡ ክጸንሕየ ዝደልዮ። ጽቡቕ ውን ይምነየሉ” ድማ ኢለን።
ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣብቲ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ንገለ ክፋል መሬት ክልል ኦሮሞ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝጸንበረ ንድፊ ብውሑዱ ናይ 400 ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ዝነበሩ ብሓይልታት ጸጥታ ምቕታሎም ገሊጹ ነይሩ።
ዋላ'ኳ እቲ መደብ ትግባረቲ ንድፊ ብኡ ንብኡ እንተተቛረጸ እቲ ተቓውሞ ግን ናብ ናይ መሰል ሕቶ ብምዕራግ እሱራት ክፍትሑ ናብ ዝጽውዕዩ ቀጺሉ።
ኢፍቱ ሙሊሳ ዝተባህለት በዓልቲ ቤት ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ብወገና መላእ ቤተሰባ ኣብ ስግኣት ከምዝርከብያ ትገልጽ።
በዓል ቤታ ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ንቓልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ዘንጸባርቕ ምልክት ምርኣዩ ከምዘየገረማ ትሕብር። ንሳ በዓልቤታ ኣትለት ፈይሳ ሰባት ክቕጥቀጡ ክእሰሩን ክቕተሉን ክርኢ እንከሎ መሪር ይሓዝን ምንባሩ ትገልጽ።
“ፈለማ ኣዝየ ፈሪሐምበር ኣይተገረምኩን። ምኽን ያቱ ይፈልጦየ። ብውሽጡ ሕሩርዩ ነይሩ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት እቲ ዝፍጸም መውቃዕቲ ማእሰርትን መቕተልትን ይርኢ ስለዝነበረ። በዚ ድማየ ብውሳነኡ ፍጹም ዘይተረገርምኩ ምኽንያቱ ብውሽጡ ሕሩር ብምንባሩ” ትብል ኢፍቱ ሙሊሳ።
መንግስቲ ንዝወሃብ ቁጽሪ ዝተቐትሉ ልክዕ ዘይምዃኑ’ዩ ዝሕብር። እቲ ተቓውሞታት ብዘይሕጋዊ ኣገባባታ ዝተኻየደን ብተወቓወምቲ ጉጅለታትን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩን ዝተቐናበረ’ዩ ድማ ይብል።
ሶኮ ፈይሳ ዝተባህለት ጓሉ ንኣትለት ፈይሳ ኣቡኣ ኣብ ማራቶን ቶክዮ ንዝተሰለሞ ወርቂ መዳልያ ኣብ ክሳዳ ኣንጠልጢላ ትርአ። ንሳ ንወላዲኣ ከምዝናፈቐቶን ኣበይ ከምዘሎ ክትፈልጥ ከምእትደሊ ድማ ትሕብር።
ጉጅለ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሰሉስ ነሓስ ምዃኑዩ ሓደ ወርቂ ክልተ ብሩር ሓሙሽተ ነሓስ መዳልያ ሒዞም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተመሊሶም ኣለው።


text:
ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ብፈፃሚ ስራሕ ዝቐረበሉ ናይ ውህደት ሕቶ ብምሉእ ድምፂ ኣፅዲቑ።ፅባሕ እውን ንሕገ ደንቢ ናይቲ ሓድሽ ፓርቲ ከፅድቕ ትፅቢት ይግበር።ህወሓት ግን ኣብቲ ኣኼባ ከምዘይሳተፍ ኣፍሊጡ’ሎ።
ፈፃሚ ስራሕ ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር/ኢህወዴግ/ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብብዝሒ ድምፂ ንዘፅድቖ ውህደት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ሎሚ ሓሙስ ብምሉእ ድምፂ ከምዘፅደቖ ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ኣቶ ፈቃዱ ተሰማ ገሊፆም።
እቲ ፓርቲ ማእኸላይ መርገፂ ሒዙ ከምዝንቀሳቐስ ኣቶ ፈቃዱ ገሊፆም ኣለው።
“ናብ ፀጋም ወይ ናብ የማን ከይዛዘወ፣መደብ ከይፈለየ ማእኸላይ ጭቡጥ ኩነታት ሃገርና ኣብ ግምት ዘእተወ ኣብ ዝብል ጉዳይ ብግልፂ ተዘራሪቡ መርገፂ ሒዙ’ሎ።ዝሓለፈ ኣወንታ ንክቕፅል ጉድለታት ድማ ብዘይምሕረት ንክእረም፣ናይ ሎሚን መፃእን ወለዶ ብማሕበራዊ ቁጠባውን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታት ብልፅግና ንምርግጋፅ ክቃለስ እዩ።”
እቲ ቤት ምኽሪ ንፕሮግራም ናይ ኢትዮጵያ ብልፅግና ፓርቲ ተባሂሉ ዝተፀውዐ ፓርቲ ተዘራሪቡ ብምሉእ ድምፂ ኣፅዲቑዎ’ሎ።ረቂቕ ሕገ ደንቢ ናይቲ ፓርቲ ፅባሕ ክፀድቕ ትፅቢት ይግበር።
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህውሓት/ ኣብዚ ናይ ሎሚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኣይተሳተፈን።
ቤት ፅሕፈት ህወሓት ትማሊ ረቡዕ ንቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣብዝለኣኾ ደብዳቤ ‘ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ፣ ንናይ ውህደት ኣጀንዳ ተመያይጡ ንክውስን ሕጋዊን ፖለቲካዊ ስልጣን የብሉን’ ኢሉ’ሎ።
‘ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ ኣብ ልዕሊ ውጽኢት መጽናዕቲ ንክዘራረብ ዝሓዞ መደብ ንጎኒ ገዲፉ፣ ናብ ውህደት ንሳገር ብዝብል ሕጋዊነት ዘይብሉ ውሳነ ብቤት ምኽሪ ንክድገም ይሰርሕ ኣሎ፤እዚ ድማ ‘ብውህደት ኣሳቢብካ ንህወሓት ንምፍራስ ዘኽእል ሕጋዊ ስልጣን ስለዘይብልና፣ ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ተሳቲፍና ንናይ ህወሓት ምውሃድ ክንውስን ኣይንኽእልን፤ ዕጫ ህወሓት ዝውሰን ብጉባኤ ህወሓት ስለዝኾነ፣ ህወሓት ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣይትሳተፍን ክብል ትማሊ ኣብ ዝለኣኾ ብደብዳቤ ኣረጋጊፁ’ሎ።


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታትን ሬሳ ክልተ ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ምርካቡን ናብ ወደባዊት ከተማ ኦጉስታ ሲሲሊ ትማሊ ሶሉስ ምውሳዱ ተገሊጹ።
ኣቐዲሙ ብቐዳም ጥሪ 27, 2018 ኣስታት 800 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ይፍለጥ።
አባላት እቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘካየዱ ትካል ኤስኦኤስ ሚደተራኒ ኣስታት 83 ስደተኛታት ካብ ትጥሕል ዝነበረት ጀልባ ምድሓኖምን እንተኾነ ህይወት እተን ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ግን ከትርፉ ከምዘይኸአሉ ይገልጹ።
አባል እቲ ትካል ዝኾነት ነርስ ኣይፊ ኒ ሙርቺኒ “ናብታ ጀልባ ኣብ ዝበጻሕናሉ ጊዜ ሰባት ድሮ ኣብቲ ባሕሪ በጺሖም እዮም ጸኒሖምና። ብጣዕሚ ዘሕዝን ፍጻሜ’ዩ ኔሩ። ኣእዳዎም ዘንቀሳቀሱ፡ ዝእውዩን ንህይወቶም ዝቓለሱ ሰባት ርኢና” ክትብል ነቲ ህሞት ትገልጽ።
ንሳ ብተወሳኺ ንኣስታት 9 ሰባት ካብኣቶም እቶም 6 ህጻናት ናይ ህይወት ኣድሕን ሓገዝ ከምዝተገብረሎምን ሸውዓት ክድሕኑ ከለው ህይወት እተን ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ግን ከትርፉ ከምዘይኸአሉ ትሕብር። እቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘካየደ ትካል ብወገኑ ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ብዙሓት ሰባት ኣብቲ ባሕሪ ጠፊኦም ኽኮኑ ከምዝኽእሉ ይሕብር።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብቲ ኣብ መጋቢት 4 ,2018 ዝኻየድ ሃገራዊ ምርጫ ኢጣልያ ቀንዲ ዛዕባ ጉዳይ ስደተኛታት ምኳኑ ይጥቀስ ኣሎ።


text:
ዜናታት ደንበ ህግደፍ
ምንጭታት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)
- ህዝቢ እናተበታተነ፡ እቲ ኣብ ኲናትን ወረ ኲናትን ዕድመ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ምንዋሕ ከም ቀዳማይ ምርጭኡ ዝወሰደ ገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ሕጂ’ውን ንህዝቢ ንምትላልን ንመንእሰያት ጅሆ ንምሓዝን ኢትዮጵያ ንኤርትራ ንምውራር ምሽብሻብ ትገብር ኣላ ዝብል ሓድሽን ጽዑቕን ጎስጓስ የካይድ ምህላዉ ተሓቢሩ። እዚ ስልቲ’ዚ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ንመበል 28 ዙር ሃገራዊ ኣገልግሎት (ሃገራዊ ዕንወት) ዘጋጠሞ ጭቡጥ ተቓውሞ ብምዝሕሓል፡ መንእሰያት ንምግፋፍ ክጠቐመሉ ዝምህዞ ዘሎ ኣጉል ሽጣራን ሽሕጣንን ምዃኑ’ውን ተገሊጹ። እዚ እከይ ዕርቓኑ ዝወጸ ጎስጓስ’ዚ፡ ንዜጋታት ዘረጋግእ ዘይኮነስ፡ መሊሱ ዘበርግግ ብምዃኑ፡ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ዋሕዚ ስደት መንእሰያት ካብቲ ዝነበሮ ናህሪ ብምውሳኹ፡ ካብ 15 ክሳብ 17 መስከረም 2014 ዘሎ እዋን ልዕሊ 350 ዝኾኑ፡ 108 ደቂ-ኣንስትዮ፡ 50 ትሕቲ ዕድመ ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣብ ኣውራጃ ከሰላ ሱዳን ምእታዎም፡ ኣብቲ ምስግጋር ዝነበረ ጉዕዞ ድማ ካብ 10 ዘይውሕዱ ዜጋታት ብሓለዋ ዶብ ህግደፍ ከም ዝተቐተሉ፡ ምንጭታት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ሓቢሮም።
- ኣብዚ ወርሒ’ዚ መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ኢሳይያስ ንግብጺ ዑደት ኣብ ዘካየደሉ እዋን፡ ኤርትራ ኣብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ገሉጅ ጀበል ሓምድ፡ ከባቢ ባረንቱ ኣውላ ዝተባህለ ፍሉይ ቦታታት ንግብጺ ወተሃደራውን ስለያውን ስርሓት ንምክያድ ራዳራት ትተኽለሉ መደበራት ንምሃብ ናብ ስምምዕ ምብጽሑ ተሓቢሩ። ምስ ፕረዚደንት ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ ናብ ስምምዕ ብድሕሪ ምብጽሑ፡ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ሓደ ጉጅለ መጽናዕቲ ካብ ግብጺ ንኤርትራ ኣትዩ ምህላዉ’ውን ተገሊጹ። ኩሉ ወጻኢታት ናይቲ ዝህነጽ መደበራትን ዝተኸል ራዳራትን ብመንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሽፈን ምዃኑ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
- ጉጅለ ህግደፍ ብሓፈሻ ገባቲ ኢሳይያስ ድማ ብፍላይ ንህዝቢ መሰረታዊ ቀረብ ዘይምቕራብ፡ ኣገልግሎት መብራህቲ፡ ጽሩይ ማይ፡ ሕክምና………..ወዘተ ዘይምሃብ መቐጸልታ ናይቲ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምብታንን ንምጥፋእን ዝኽተልዎ ዘለዉ ኣዕናዊ ፖሊሲ ምዃኑ፡ ገለ ምሁራት ኤርትራ ኣረዲኦም። መላእ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ እቲ ብገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝካየድ ዘሎ ፖሊሲ ምብትታንን ዕንወትን ፖሎቲካዊ ትርጉሙ ይኹን ርሕቀቱ ብምግንዛብ፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን ሓላፍነቶም ክብ ከብሉ’ውን ጸዊዖም።
- ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ብኩሉ-መዳያዊ ደገፍ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ንምስላኽ ብሓፈሻ፡ ኣብ ዲጋ ኣባይ መጥቓዕቲ ንምፍጻም ድማ ብፍላይ፡ 280 ዝኾኑ ብኣፍ ድቡእ መአይተ ኣትዮም ኣብ ከባቢ ዳንሻ ዝርከብ ሕርሻታት ተዘርጊሖም ምህላዎም ተገሊጹ። እቶም 620 ብመሬት ሱዳን ክኣትዉ ተታሒዙ ዝነበረ መደባት፡ ብሰንኪ’ቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝተበጽሐ ወተሃደራውን ጸጥታውን ስምምዕ ተሰናኺሉ፡ ኣብ ሓሬና ዓስኪሮም ከም ዘለዉ ተሓቢሩ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ሓበሬታን
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ-ኤስደለ
24 መስከረም 2014
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8921


text:
እንቋዕ ማርያም መሓረትክን!
ናይ donum vitae ናይ ጥንሲ ኣማኸርትክን ድሕሪ ሕርሲ እውን እንተኾነ ግዚኤን ወሲደን ሕቶታትክን ክምልሳ ድልዋት እየን።
1. ልክዕ ድሕሪ ሕርሲ ብዙሓት ዝሳለጡ ነገራት ኣለው። እቲ ቀንዲ ነገር ኣብቲ ፋልማይ ሰሙናት ግን ኣደን ህጻንን ዕረፍትን ሰላምን ክረኽቡ ኣለዎም። ድሕሪ ሕርሲ እውን እንተ ኾነ እታ ኣደ ጸጸኒሑ ዝመጽእ ቓንዛ ሕርሲ፡ ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ኦሞሮድዮ፡ እንዳ ሓወየ ዝኸይድ ናይ ሕርሲ ቁስሊ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ምርሃጽን ጸባ ካብ ጡብ ክወጽእ ከሎ ኣዝዩ ዘቐንዙ ኩነታትን ከጋጥማ ይኽእል እዩ። በቲ ጥንሲ ዝመጸ ለውጢ ኣካላዊ ስርዓት ናብ ቦትኡ ስጋብ ዝምለስ ሰሙናት ክወስድ ይኽእል እዩ። ስቕ ኢልክን ትሓርቃ ወይ ዘይሑጉሳት እንተ ኾንክን እውን ካብኡ ዝብገስ ስለ ዝኾነ ንቡር ኩነታት እዩ። እንተ ደኣ ንነዊሕ እዋን ዝቕጽል ዘይልሙድ ባህርያት ከም ሞራልካ ምውዳቕን ጭንቀትን ፈጢሩልክን ግን ናብ ኣማኸርትኽን ወይ ሓኪምክን ወይ ንሄብ ኣመኽን እንተ ተወከስክን ዝተመርጸ እዩ።
2. እታ ሄብ ኣመኽን ኣብ መጀመርያ ድሕሪ ሕርሲ እንዳ ተመላለሰት ክትከታተለክን እያ። ኩነታት ጥዕና እታ ኣደ ኣብ ንቡር ክምለስ እንከሎ፡ ምዕባለ እቲ ህጻን፡ ኣብ ምጥባው ዝኣመሰሉ ባእታታት ትከታተል። ህጻን ምስ ተወለደ ክሕቆፍን ጨና ኣደ ከስተማቕርን ኣድላዪ እዩ። ኣብ መጀመርያ እቲ ህጻን ቅሩብ ንዕኡ ግና ኣጽጋቢ ጸባ እንዳ ጸንሐ ይጠብው። ኣብቲ መጀመርያ መዓልቲ ድሕሪ ሕርሲ ህጻናት ክብደት ክቕንሱ ንቡር እዩ። ቀጻሊ ህጻናት ምስ ዝሕቆፉ ሰውነት ኣደ ነቶም ሆርሞናት ነጋጊፉ ጸባ ከም ዝምንጭው ይገብር። ጸባ ምውጻእ እንተ ኣብዩክን ከኣ ብዙሕ ኣይትሰከፋ። ኣብ ጀርመን ምስ ጸባ ኣደ ዝነጻጸርን ዘድልዮም ምኣዛታት ዝዕንግልን ምግቢ ህጻናት ኣሎ። በዚ ኣገባብ ድማ ህጻናት ብግቡእ ክዓብዩ ይኽእሉ። ተመሳሰልቲ ጸገማት ምስ ዘጋጥምክን ንሄብ ኣመኽን ወይ ንኣማኸርቲ ምጥባው ተወከሳ።
3. እቲ ህጻን ግቡእ ናይ ክንክን ሕክምና ክገብር ናብ ሓኪም ህጻንክን ውሰድኦ። እዚ U1 ዝበሃል መርመራ ልክዕ ህጻን ምስ ተወልደ ይግበር፡ U2 ድማ ኣብ መንጎ 3ን 10ን መዓልታት ድሕሪ ሕርሲ ይግበር U3 ከኣ ካብ 3 ወይ 4 ወርሒ ድሕሪ ሕርሲ። እታ/እቲ ሓኪም ህጻን ንኹሉ ውጽኢት መርመራታት እትምዝግብ ሓንቲ ብጫ ደብተር ክትህበክን ወይ ክህበክን እዩ። ንውሕስነት ሓደጋ ሞት (SIDS) መታን ክኽበር፡ ህጻን ኩሉ ግዜ ኣብ ናቱ ዓራት ብናቱ ኮቦርታ (ብዘይ ተወሳኺ ኮቦርታ)፡ ብዘይ ዝሕቆፉ ባምቡላታት፡ ብዘይ መተርኣስ፡ ብሕቖኡ ጥራይ ኣደቅስኦ። ህጻን ደቂሱ ከሎ ሙቖት ከይኮኖን፡ ሽጋራ ዘትክኽ ሰብ ኣብ ገዛ እንተ ኣሎ ድማ ካብ ትኪ ሽጋራ ነጻ ከም ዘስተንፍስ ግበራ። ምጥባው እውን ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ክንክን ህጻን እዩ። ብኸምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ዓይነት ክንክን ህጻን፡ ኣብ ጀርመን ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብኣስታት 80% ናይ ሞት ሓደጋ ክጎድል ክኢሉ።
4. ጥዕና ህጻን ጥራይ ዘይኮነ ጥዕና ኣደ እውን ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ዝተፈላለየ ማኣዛታት ዘለዎ ምምጋብን ብዙሕ ፈሳሲ ምዝውታርን ከምኡ ድማ ሰላምን ዕረፍትን ከድልየክን እዩ። ናይ ሕቖ ጂምናስቲክ ብኸመይ ኣገባብ ከም ትገብራ ድማ ነታ ሄብ ኣመኽን ሕተታ። ምናልባሽ ቀልጢፍክን ክም እንደገና ክትጠንሳ ዘይትደልያ ኮይንክን ምስ መጻመድትኽን ብዛዕባ ክንክን ጥንሲ እንተ ተመያየጥክን ዝሓሸ እዩ። እተን ኣማኸርቲ ሕንሲ ድማ ብዛዕባ መከላኸሊ ጥንሲ ዝምልከት ዝኣክል ሓበሬታ ክህባኺን ክሕግዛኽን ይኽእላ እየን።
5. ጡብ ኣብ ተጥብዋሉ እዋን ማህጸንክን ምሉእ ብምሉእ ድቂ ክሕዝ ኣይክእልን እዩ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ። ብፍላይ ድማ ብመጥባሕቲ ምስ ትሓርሳ ኣብ ዳግማይ ጥንሲ፡ እንተ ሓጸረ ክሳብ ሓደ ዓመት እንተ ተጸበኽን እዩ ዝምረጽ። ድሕሪ ሕርሲ ካልኣይ ጥንሲ ከይሕዘክን እንተ ደሊኽን ውሑስ መንገዲ ኮንዶም ምጥቃም ወይ ከኣ ሉፕ (Diaphragma) እዮም። ሆርሞን ዝልውጡ (Östrogenhaltig) ዓይነት ፈውሲ ጥንሲ ኣብ እዋን ምጥባው ህጻን ክትጥቀሙሉ ኣይግባእን እዩ። ካልኦት ቀጻሊ ዝውሰዱ መድሃኒት ፈውሲ ጥንሲ (Gestagenhaltig) ከም Minipille, die Hormonspirale, das Hormonimplantat ከምኡ ድማ die Dreimonatsspritze ብመሰረቱ ጠቐምትን ቅቡላትን እዮም። ንኣጠቓቕመኦም ዝምልከት ምስ ሓኪምክን ተመያየጣ።
6. ውላድኩም ምናልባሽ ብዙሕ ዘየሸግር ክኸውን እዩ። ገሊኦም ህጻናት ግን ኣብ መጀመርያ ሰላም ዘይህቡን ብዙሕ ዝበኽዩን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ጨና ኣደ ክቐስሙ ብዙሕ ክትሓቕፍኦምን ዝደልይዎ ነገራት ክትልግሳሎም ዝበለጸ እዩ። ሓድሽ ዝተወልደ ህጻን ገና ስለ ዘሎ ቀበጥበጥ ከይብል ኢልክን ኣይትሕሰባ። በዚ ፍቕሪ ዝዓሰሎ ጥጡሕ መንገዲ ህጻን ምስ ዝዓቢ ጥራይ እዩ ተኣማንነት ኣብ ወለዱን እዛ ዓለምን ከሕድር ዝኽእል። እዚ ተኣማንነት ከኣ ሰንደቕ ዕላማ ናይ ውሑስ ምዕባለ እዩ። ውላድክን ብዙሕ ምስ ዝበኪ ካብ ዓቕምኽን ንላዕሊ ምስ ዝኸውን ድማ ሓገዝ ናይ ሄብ ኣመ ወይ ከኣ ናይ ኣማኸርቲ ጥንሲ ክትወስዳ ትኽእላ ኢኽን። ልዕሊ ዓቕሚ ምስ ዝኸውንን ስክፍታ ምስ ዝብእስን ናብ ተስፋ ሙቕራጽን ቁጠዐን ክቕየር ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ፍሉይ ኩነታት ምስ ትኣትዋ ነቲ ህጻን ኣብ ውሑስ ቦታ (ዓራቱ) ኣቐሚጥክን ካብቲ ክፍሊ ተኣሊኽን ማዕጾ ዓጺኽን ሓንሳብ ክሳብ ትዝሕላ ንቑሩብ ደቓይቕ ንደገ ውጻ። ምኽንያቱ ኣብ ከምዚ ኩነታት ሓደ ሓደ ግዜ ወለዲ ብሓጺር ውሳኔ ነቲ ህጻን ስቕ ስጋብ ዝብል ይንውንውዎ እሞ፡ እቲ ተኣፋፊ ሓንጎል ህጻን ኣብ ክሓዊየሉ ዘይክእል ስንክልና ዘእቱ ሓደጋ የጋጥም እዩ። ኣብ ጀርመን ንኸምዚታት ከወግድ ዝኽእል ጽቡቕ ናይ ኣደን ውላድን ሓገዝ መንገድታት ኣሎ። ገለ ካብኣቶም ሓደስቲ ህጻናት ዝዓብዩሉ ቦታታት፡ ዩገንድ ኣምት፡ ኣለይቲ ስድራቤት፡ ሓገዝቲ ስድራቤት ብፍላይ ድማ ናይ ጥንሲ ኣመኻሪትኪ ምኽርን ሓበሬታን ክትህበክን ወይ ናብ ዝምልከቶ ቦታ ክትወስደክን ትኽእል እያ። ብኣጋ ሓገዝ ምድላይን ናብ ክኢላታት ምኻድ ምስ ድፍረትን መንፍዓትን ደኣምበር ምስ ድኽመት ዝቑጸር ነገር ኣይኮን!
7. ምስላጥ፡ ድሕሪ ሕርሲ እውን ብዙሕ ዝሰላሰል ነገራት ኣሎ። ክብሪ መዝገብ እቲ ህጻን ኣብ ማዛጋጃቤት ኬድክን ትወስዳ (ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ኣብቲ ዝሓረስክናሉ ክሊኒክ)። ናይ ግብሪ መኽፈሊ ቁጽሪ እቲ ህጻን (Steuer ID) ድማ ምስ መጻክን ኣብ ጽቡቕ ኣቐምጥኣ እታ ደብዳቤ። ብድሕሪ እዚ ናብ ኢሚግረሽን (BAMF)፡ ጆብ ሰንተር፡ ናብ ሶሻልክን፡ በዓል ስራሕ እንተ ኮይንክን ድማ ኣብቲ ናይ መድሕን ትካልክን ኬድክን ከም ዝወለድክን ሓብርኦም። መሰል ናይ ህጻን ክፍሊት፡ ናይ ስድራ ክፍሊት፡ ናይ ገዛ መንበሪ ክፍሊት፡ ናይ ባየር ኣላይነት ክፍሊት (ኣብ ባየር ጥራይ) ምስ መንበሪ ወረቐትክን ዝተሓሓዝ እዩ። ነዚ ዝምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወክን ንኣማኻሪትክን ተወከሳ። ናይ ኣቦነት ተፈላጥነት ኣብ እዋን ጥንሲ እንተ ዘይኣተግቢርክንኦ (ብዘይ ቃል-ኪዳን እንተ ወሊድክን ጥራይ)፡ ናብ ምምሕዳር ወይ ዩገንድ ኣምት ብምኻድ እቲ ህጻን ብስም ኣብኡ ከም ዝጽዋዕ ክትገብራ ትኽእላ ኢኽን። ብዛዕባ ዘሎ ናይ መውዓሊ ህጻናት ቀረብ ሓበሬታ ውሰዳ። ምኽንያቱ መብዝሕትኡ ግዜ ብሻቡ ኣቐዲምክን ከተምዝግብኦ ስለ ዘለክን።