text:
ዕለት 25 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ንናይ ዒራቕ ርእሰ ብሔር ባርሓም ሳሊሕ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን፡ ርእሰ ብሔር ሳሊሕ ካብ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተሰናቢቶም ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡን ኣብቶም ዝተኻየዱ ርክባት፡ ብዶሆታት ዒራቕን ኣገዳስነት ጐደና ዘተን ህላዌ ማሕበረሰብ ክርስቲያን ኣብ ዒራቕን ኣብ ዝብሉ ርእሰ ጉዳያት ሰፊሕ ምይይጥ ምክያዱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ርእሰ ብሔር ሳሊሕ ካብ ቅዱስነቶም ተሰናቢቶም ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፖውል ሪቻርድ ጋላገር ምስ ዝተሰነዩ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡን፡ እዚ ሰናይ ርክብ ቅድስቲ መንበርን ዒራቕን ዘመላኸተ ክሌኣዊ ርክብ፡ ኣብ ህልው ኩነታት ዒራቕን እዛ ሃገር ኣጋጢምዋ ዘሎ ብድሆታትን ብዛዕባ ምርግጋእን ዳግማይ ሕንጸትን እማእኪሎም እውን ከምእተመያየጡን፡ ቅድስቲ መንበር ኣብ ዒራቕ ሰላም ንኽረጋገጽ ኣብ ጐደና ዘተ ከምእተተባብዕን ናይ ዒራቕ ሕዝብን ሃገርን ሉኣላውነት ዘኽብር መፍትሒ ዘለዎ ኣገዳስነት ዘስመረ ርክብ እውን ምንባሩ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ ታሪኻውን ጥንታውን ህላዌ ማሕበረ ክርስቲያንን ኣብ ማሕበራዊ ኣካሊት ዒራቕን ዘለዎ ግደን ውሑስ ክኸውንን ኣብዚ መዳይ መንግስቲ ዒራቕ ኣበርቲዑ ከምዝዓዪ ርእሰ ብሔር ሳሊህ ከምዘረጋገጹን፡ ቤተ ክርስቲያን እውን ብወገና ኣብ ዳግማይ ሕንጸትን ምርግጋጽ ሰላምን ሰላማዊ ማሕበራዊ ናብራን ብተቛማታ ኣቢላ ዝከኣላ ኩሉ ከምእትገብርን፡ ማሕብረሰብ ዓለም ንምርግጋእ ዒራቕ ኣበርቲዑ ክዓዪ ኣብ ዓለም ሓቆፍ መድረኻት እውን ድምጻ ከምእተስምዕን ዓመጽን ሕድ ሕዳዊ ግጭት ክውገድን ኣብ ሰብኣዊ ጉዳያትን ሕንጸትን ክንክን ጥዕናን ሓገዛ ከምእተበርክት ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ ከምእተሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


c: text/html

text:
ኣብ 1948 ዓ.ም. ካብ ዕለት 28 ሕዳር ናብ 29 ሕዳር ኣብ እተሰጋግር ለይቲ ሸውዓተ ኣብ ሩማኒያ ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት ክሳብ 1989 ዓ.ም. ተኣሲሮምን ንስቓይ ተዳሪጐምን እምነትና ኣይንኽሕድን ካብ ምምስካር እውን ኣይንቦክርን ቢሎም ስለ ዝመለሱ ዝተቐትሉ፡ ናይ ደም ሰማዕትነት ዝኸፈሉ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ከተማ ብላጅ ብዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅድሴ ብፅዕና ክምዝወጀሎምን እታ ከተማ ንፈለማ ግዜ ብርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ስለ ዝተበጽሔት እዚ ዅሉ ተደማሚሩ ነታ ካልኤይቲ ሮማ ተባሂላ እትጽዋዕ ከተማ ብላጅን ሕዝባን ዓቢይ ናይ ሓጐስ መዓልትን ናይ ምስጋናን ውዳሴን ከምዝነበረን፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቶም ሸውዓተ ናይ እምነት ሰማዕታት ካርዲናል ዩሊዩ ሆሱ፡ ኣቡነ ቫሲለ ኣፍተናይ፡ ኣቡነ ዮኣን ባላን፡ ኣቡን ቫለሪዩ ትራኢኣን ፍረንቲዩን፡ ኣቡነ ዮኣን ሱቺዩን፡ ኣቡነ ቲት ሊቪዩ ቺነዙን፡ ኣቡነ ኣለክሳንድሩ ሩሱን፡ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ቢላ ኣብዛ መዓልቲ ዕለት 2 ስነ 2019 ዓ.ም. ብተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮስ ክትእውጆም ብሓቂ ንመላእ ሕዝቢ ብፍላይ ንብላጅ ዓቢይ ሓጐስ ምዃኑ ናይ ፋጋራስን ኣልባ ዩሊያን ዓቢይ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ሉቻን ሙረሳን ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝፈጸምዎ ምእዋጅ ብፅዕና፡ ዝተጋህደ ሕልሚ እንክብሉ ገሊጾም፡ ነታ እምነት ናይ ደም ሰማዕትነት ብምኽፋል ንዝነበረት ቤተ ክርስቲያን፡ እምነታን ምስክርነታን ዝድነቕ ኣብነትን ምዃኑ ዝሕብር እዩ፡ ጴጥሮስ ኣብ እምነት ንኸጽንዓናን ንኽሰንየናን ኣብዛ ከተማ ይርከብ፡ ክውን ዝዀነ ምልክታ፡ ኣቑሳልና ንኽስዕምን ንኽፍውስን ኣብዚ ምሳና፡ ብሓደ እውነተይና ሕንጸት ዝነጽሔ ተዘክሮ ንምሕናጽ ኣብ እንገብሮ ዝተሓደሰ ጉዕዞ ነኸበግሱልናን ጴጥሮስ ኣብዚ ምሳና፡ ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሩማኒያ ስለ ዝተዓደለቶ ምብጻሕ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይቶም ሸውዓተ ሰማዕታት ቅዱሳት ትሩፋትን ቅዱስ ኣዶኣዊ ምስሎም ዝተነብሮ መቓን ንቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮስ ከም ገጸ በረኸት ተቕርብ ከምዝበሉን፡ ቅዱስ ኣቦና እውን ብወገኖም ብብሩር ዝተሰርሔ ጽዋዕ ገጸ በከረት ከምዝሃቡን እዛ ምብጻሕ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ንብላጅ ዘይትርሳዕ ከምዝዀነት ርግጸይና እየ ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 13 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ሕትመቱ፡ ናይቲ ጋዜጣ ዋና ኣሰናዳኢ ኣንድረያ ሞንዳ፡ ቅዱስ ኣቦና በታ ዕለት እቲኣ ኣብ ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርት ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ኣይሁድ ዝተፈጸመ ሕልቂትን ስደትን ግፍዕን ሎሚ እውን ሓሓሊፉ ዳግም ዝውለድ ዘሎ ይመስል ቢሎም፡ ኣብ ልዕሊ ኣይሁድ ዝፍጸም በደል ኢሰብኣውን ዘይክርስቲያናውን ተግባር እዩ እንክብሉ ኣበርቲዖም ጸረ-ሰማዊ ተግባር ኩሉ ኰኒኖም ኩሉ ጸረ ሰማዊ ዘበለ ተግባር ክቃወሞ ጻውዒት ኣብ ዘቕረብሉ ዕለት ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ሕንጻ ምብጻሕ ዘካየዱ ራባይ ኣብራሓም ስኮርካ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ከምዘንበበ ክፍልጥ እንከሎ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም እቲ ኵሉ ኣብ ልዕሊ ኣይሁድ ዝተፈጸመ ጸረ-ሰማዊ ተግባር ዳግም ከይተባባዕ ነቒሑ ክዓይን፡ ኣብ ልዕሊ ኣይሁኣውያን ዝተፈጸመ ሕልቂትን ኣሳዶን መከራን ዳግም ንኽምለስ ዝገብሩ ሓሓልሊፎም ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ዝረአዩ ተግባራት ኢሰብኣውን ኢክርስቲያናውን እዩ ዝበልዎ ቅዱነቶም፥ ንሕዝቢ ኣይሁድ ዘለዎም ቅርበት ንተመሳሳሊ ሕልቂት ከይቃላዕ ዘካይድዎ ልዑልን ጥልቅን ህርኵት ጻዕሪ ዝምስክር እዩ ዝበሉ ራባይ ኣብራሓም ስኮርካ ኣስዒቦም፡ እቲ ቃል ር.ሊ.ጳ. ብሓቂ ውሽጦም ከምዝተንከፎምን፡ ክምስገኑ እውን ይግብኦም ቢሎም፡ ቅዱስነቶም ዝበልዎ ኵሉ ካብ መዓሙቕ ልቦም እዩ ዝነቅል፡ ሓሓሊፉ ብፍላይ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ዝረአይ ዘሎ ጸረ-ሰማዊ ተግባራት ብሓቂ ዘሰክፍ እዩ፡ እዚ እውን እቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ኣብ ልዕሊ ኣይሁድ ዝተፈጸመ ህልቂት ዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ ግብረ ጸረ ሰማዊ ገና ደም ዝተፍእ ዘሎ ቁስሊ ክይኑ ፍፈጺሙ ከምዘይሓወየ ዘመላኽት እዩ፡ ጸረ ሰማዊ ናይ ክልተ ሺሕ ዓመታት ታሪኽ ዘለዎ እዩ፡ ካብቲ ኵሉ ናይ ኣይሁድ ገበን እዩ ካብ ዝብል ኣጻልም ስም ዝገለጽን፡ እቲ ናዛዊ ስርዓት ነዚ ገበን ናይ ኣይሁድ ዝብል ኣብ ጥንታዊ ታሪኽ ዝነበረ ህልዩ መሰረት ገይሩ ዝተበገሰ እዩ፡ …. ኣብ ስነ ሰብእ ምርምር፥ ሰባት ኣብ ሓደ ስርዓት ውሽጥን ኣብ ሓደ ዓይነት ስነ መጐታውን መጋርያ (ዕስለ) ይነብር ዝብል ኣእማኒ ዝዀነ ጥንታዊ ሓሳብ ኣሎ፡ ውልቀ ሰብ (ንሱነቱ) ዘይኰነ ዕስለነት (ጭፍራውነት) ጥራሕ ዝብልን፡ ቅዱስ መጽሓፍ ነዚ ጭፍራውነት እዚ ይኣልይ። እግዚኣብሔር ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ሓላፍነቱ ይጽውዕ፡ ይኹን ደኣ እምበር እቲ መጋርያነት ዝብል መጐት ሎሚ ሓይሊ ንኽረክብ ዝበራበር ዘሎ እዩ ዝመስል፡ እቲ ስርዓት ናዚ እውን መጋርያ ጀርመን ዝብል እዩ፡ ናዚያዊ ስርዓት ጀርመን ዘይኰነ ውልቀ ሰብ ዝሓክኽ መጋርያነትን ዕስለነትን እዩ ከዕውት ዝሓልም ዝነበረ፡ ክልተ ዓይነት ኣረኣእያ ወይ ኣመዛዝና ነገራት ኣሎ፡ እቲ ሓደ፥ ጵላጦነ ከምዝብሎ፡ ሓሳብ ቅድሚ ሰብ እቲ ካልኣይ መርኣያ ድማ ሰብ ቅድሚ ሓሳብ ዝብል ቅዱስ መጽሓፋዊ ኣረኣእያ እዩ፡ ክልተ ዓይነት ዘይራኸቡ ናብ ዝተረሓሓቕ ጫፍ ዝውንጨፉ መገድታት፡ እቲ ሓደ ውልቃውነት ዝብል ኣህላኺ ማሕበረሰብ ዝብል ህልዮነትን እቲ ካልኣይ ከኣ መጋርያነት/ጭፍራነት ዝብል፡ ውልቃውነት ዝብል ኣካይዳ ንምውጋድ መጋርያነት ወሳኒ እዩ ዝብል ክብርን ናይ ውልቀ ሰብ ናጽነት ዝግህስን ምስ ዘለዓዕሎ ማሕበራዊ ውጥረትን ማሕበራዊ ጽልእን ተረኪብ ዝደልይ ወይ ውን ፍንወተ ምኽንያት ቢሉ ዘቕርቦ ዘለዎ (ዝሕረዱ ዝሳደዱን ዝብሎም)። ሎሚ እቲ ዝርአይ ዘሎ ዘሕዝንን ዘቖጥዕን ማሕበራዊ ምስሕሓብ ካብዞም ክልተ ህልዩታት ዝነቅል እዩ ኢሎም።
ነዚ ኹሉ ግምት ብምሃብ እቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 13 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ኣብ ዝለገልሱ ዕለት ንጸረ ሰማዊ ጉዳይ ዝቃወም ዝገለጽዎ ሓሳብ ኣገዳሲ እዩ፡ ኵላትና ኣሕዋት ምዃንና ዝሕብርን፡ ብባህልን ብቋንቋን ሃይማኖትን ዓሌትን ኵሉ ካባኻ ዝተፈልየ፡ ከማኻ ሰብን ሓውኻን ምዃኑ ዘዘኻኽር እዩ፡ ጸረ ሰማዊ ኢሰብኣውን ኢክርስቲያናውን እዩ እንክብሉ ዝገልጽዎ ሓሳብ ኵሉ ከስተውዕሎ ኣለዎ ኢሎም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ሎሚ ሶኑይ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ልዕሊ 37 ሚሊዮን ኣድመፅቲ ድምፂ ንምሃብ ብቑዓት እዮም ተባሂሎም።
መረፅቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ታሪኻዊ ምርጫ ኢሎም ኣብ ዝፀውዕዎ ንሰላምን ዝሓሸት ኢትዮጵያን ንምርኣይ ተስፋ ከምዘለዎም ገሊጾም።
እየሩሳሌም መሸሻ ዝተባህለት ነባሪት እዚ ምርጫ ንኢትዮጵያ ወሳኒ እዩ ትብል።ኩሉ ነገር ድሓን ክኸውን እዩ ድሕሪ እቲ ምርጫ ድማ ሰላም ክሰፍን ተስፋ ኣለኒ ትብል።
ናይ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ገዛኢ ፓርቲ ብልፅግና ኣብ ፓርላም ዝበዝሕ ድምፂ ክረክብ ትፅቢት ይግበር።
44 ዓመት ዝዕድሚኦምን ተዓዋታይ ናይ ሰላም ሽልማትን ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ እዚ ናይ ኢትዮጵያ ምርጫ "ፈላማይ ፈተነ ነፃን ሚዛናውን ምርጫ እዩ’’ ኢሎምዎ ኣለው።
እንተኾነ ግን ናይ ሎሚ ዘመን ምርጫ ብምክልባት፣ ብምፍርራሕን ኣብ ትግራይ ብዝቐፀለ ግጭትን ንገዛኢ ፓርቲ ብምኽሳስ ገለ ፍሉጣት ተቓወምቲ ፓርትታት ነቲ ምርጫ ተሓሲሞምዎ እዮም።
ብኻልእ ዜና ስዓት 12 ክዕፀው ዝነበሮ ምሃብ ድምፂ ክሳብ ምሸት ስዓት ሰለስተ ምንውሑ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ብዝተፈላለዩ ምኽኒያታት ኣብ መስርሕ ምሃብ ድምፂ ብዝተፈጥሩ ምድንጓያት ስዒቡ እዩ እቲ ናይ ምንዋሕ ስጉምቲ ምውሳዱ'ቲ ቦርድ ምርጫ ሓቢሩ።
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ፣ፖለቲካዊ መራሕትን ደገፍትን ኩሎም ኣድመፅቲ ብነፃን ሰላማውን ኣገባብ ምምራጾም ክረጋገጽ ከምዘለዎም ናይ ሕቡራት ሃገራት ዋና ፀሓፊ ኣንትዮኒዮ ጉተረዝ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣተሓሳሲቦም።
ንወሃቢ ቃል ናይቶም ዋና ፀሓፊ ስቴፈን ዱጃሪክ ዝጠቐሰ መግለፂ እቶም ዋና ፀሓፊ እዚ ምርጫ ዝካየድ ዘሎ ኣብ ፈታኒ ፖለቲካውን ፀጥታውን ሃዋህው እዩ ኢሎም።
ኩሎም ሰብ እጀታ ኣካላት ካብ ህውከት ወይ ፅልኢ ዘለዓዕል ተግባራት ክዕገሱ ፃውዒት ኣቕሪቦም ኣለው።መራሕትን ኣብቲ ምርጫ ይሳተፉ ዘለው ተሳተፍትን ማሕበራዊ ምትእስሳር ንምሕያልን ናይ ፅልኢ መደረ ክወግዱን ክሰርሑ እቶም ዋና ፀሓፊ ኣተባቢዖም።እቶም ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ይኹን ናይ ምርጫ ምስሕሓብ ብልዝብን ዝተቐመጡ ናይ ሕጊ ኣገባባትን ክፍትሑ ኣስሚሮምሉ ኣለው ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ ካብ ንጉሆ ጀሚሮም ድምፆም ከምዝሃቡ መረፅቲ ንድምጺ ኣሜሪካ ተዛሪቦም። ድሕሪ ቀትሪ ግንናይ መረፅቲ ድምፂ መውሃቢ ወረቐት ሕፅረት ስለዝተፈጥረ ንምምራፅ ናብ ድምፂ መውሃቢ ማእኸላት ዝመፁ ኣድመፅቲ ድምፂ ከይሃቡ ከምዝተመልሱ ሓቢሮም።
ንድምጺ ኣሜሪካ ቃሎም ዝሃቡ ተወዳደርቲ ፓርትታት "በሰንኪ ሕፅረት መውሃቢ ድምፂ መሰል ዜጋታት ተደሪቱ ኣሎ’’ክብሉ ንቦርድ ምርጫ ኣተሓሳሲቦም።
አደ መንበር ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ወይዘሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ ሽም ሃዋሳ እንተዘይጠቐሳ ብዝተፈጥረ ሕፅረት ቀረብ ናውቲ ይቕሬታ ብምሕታት ናይ መአረምታ ስጉምቲ ክውሰድ እዪ ኢለን።


text:
ኩልና ከምንፈልጦ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ 1991 ናጽነታ ክትዓትር ዝኸኣለት[ ሳላ እቲ ዘይሕለለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ድማ መንእሰያት ኣዋልድን ኣወዳትን ደቃ እዩ።
ሽማግለ ንሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ናይ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ መደብ ስርሑ ድሕሪ ምግምጋም ህዝባዊ ኣኼባ ንምጽዋዕ መደባቱ ሰሪኦዑ ኣብ ምንጣፍ ይርከብ።
ኣቦ ወንበር ብጻይ ተወልደ ገብረስላሰን ፤ ኣባል ወጻኢ ጉዳያት ብጻይ ኑር እድሪስን ንመሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብምውካል ትማሊ 12 ጥቅምቲ ዋሺንግቶን ዲሲ ዉሃ ዝበለ ሰሚናር ኣካይዶም።።
ባሕቲ መስከረም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ፍልይቲ ዕለት ምኳና ንኩልና ብሩህ እዩ። እዛ ዕለት እዚኣ ኣንጻር
ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራውያን ዘልዓሉላ ዕለት ምኳና እያ። እዚ ምልዓል ብረታዊ ቃልሲ ግን
ንልዑላውነት ኤርትራ ጥራሕ ኣይነበረን።
ቅሉዕ ደብዳቤ ንኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን – ካብ ሕብረት ኢርትራውያን ስያትል
ኣቀዲመ ነቲ 05፡ ግንቦት 2008 እተካይድዎ ጉባኤ ዓወትን ኣሳልጦን ብዓብይኡ ከኣ ንህዝቢ ኤርትራ ፍናንን ተስፋን፡ ንህግደፋውያንን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራን ከኣ ራዕድን ሰለሎን ኣመዝጊቡ ንክወጽእ ሰናይ ትምኒተይ እገልጸልኩም።


text:
ምዕራፋት ሕድገት
ፍቕሪ ዝመልኦ ጥቡቕ ዝኾነ ዝምድና ምስ ካልኦት ሰባት ክንምስርትን ክህልወናን ነፍስ ወከፍና ዝምነዮ ነገር’ዩ። እንተኾነ ግን ቅድሚ ሕጂ ብኻልኦት ሰባት ኣብ ልዕሌና በደል ወይ’ውን ዓመጽ ዝገጠመናን ዘሕለፍናን ብምዃና፡ ዝፈጠረልና ቓንዛ ስምብራቱ ብዘይምግዳፉ ብሰንኩ ንሳቐ ኢና። ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ልዕሊ ኣካልና ዝፍጠር ቍስሊ ዝረክስን ዝመጕልን፡ ኣብ ውሽጥ ልብና ዝበቍል ቍስሊ’ውን፡ ምሉእ ብምሉእ እንተ ዘይፈዊስናዮ፡ ናብ ምረትን ቅሬታን’ዩ ዝልወጥ። ጊዜ ዘይፍውሶ ደግሲ ቝስሊ’ውን ኣሎ!
መብዛሕትኡ ጊዜ ነብስና ካብ ሰባት ብምግላልን ጨሪሽና ብምንጻልን፡ ነቲ ዝገጥመና ሽግር ክንገጥሞ ኢና እንፍትን። ናብ ዝኾነ ሰብ ከም ዘይንቐርብን መወዳእትኡ ብጽምዋ ተባሒትና ንበይንና ከም እንተርፍ ንኸውን። ወይ ድማ ብምቝጥዓን በቲ ኣብ ልዕሌና ዝበጽሐ በደል ሕኒን ብምባልን ሕኔና ክንፈዲ ላዕልን ታሕትን ብምባልን፡ ነቲ ሽግር ክንፈትሖ ንፍትን። እዚ ግን ወግሐ ጸብሕ ብዛዕብኡ ጥራይ ከም እንሓስብን፡ በቲ ሓሳብ ተጸሚድናን ተዓጊትናን ከም እንተርፍን ይገብረና።
ዳግማይ በደል መሊሱ ንኸይገጥመና ነብስና ንምክልኻል እንኽተሎ መገዲ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ልዕሌና ዝያዳ ቓንዛን ስቓይን ባዕልና ካብ ምፍጣር፡ ካልእ እንረኽቦ ፍረ ግን የልቦን። ብተወሳኺ በደል ዝገጠመና ስለ ዝኾና፡ ምስ ካልኦት ሰባት ዝህልወና ዝምድና’ውን ፍቕሪ ዝመልኦ ኣይከውንን። እተበደለ ሰብ ንኻልእ ሰብ ስለ ዝብድል።
እታ እንኮ ፍታሕ ካብ’ዚ መዋጽኦ ዘይብሉ ሕሱም ዓንኬል ሕድገት ምግባር’ያ። እቲ ዝገጠመና ምሒር ዘሕዝን እንተኾይኑ፡ ሕድገት ምግባር ኣዝዩ ከጸግመና ይኽእል ይኸውን። ሕድገት ጌርና ክሳዕ ዘይሰገርናዮ ግን፡ ምስ’ቲ ዝበደለና ሰብን ምስ’ቲ ዝሓለፈ ጊዜን ተላጊብና እሱራት ኮይና ኢና እንተርፍ። ነቲ ነገር ክንዓብጦን ክንዓብሶን ንፍትን ንኸውን፡ ነቲ ዝገጠመናን ዘሕለፍናዮን ቃንዛ ግን ብኸም’ዚ መገዲ ብቐሊሉ ክንርስዖ ዘይካኣል’ዩ። እግዚኣብሔር ግን ብኣንጻሩ ነጻ ኽንከውን’ዩ ዝደሊ። ካብ ተሰኪምናዮ ዘለና ቓንዛን ምረትን፡ ጨቢጡ ሒዝና ካብ ዘሎ ሕነ ናይ ምፍዳይ ባህግን፡ ካብ ኵሉ ዝሓለፈ ነጻ ኽንከውን’ዩ ድሌቱ።
ሕድገት እንታይ ማለት’ዩ?
ኣብ ልዕሊ ኻልእ ሰብ ዘለኒ ወቐሳን ክስን ምሕዳግ ማለት’ዩ። ነቲ ዘለኒ ወቐሳን ክስን ኣብ ኢድ’ቲ ፍትሓዊ ፈራዲ ዝኾነ እግዚኣብሔር ምቕማጥን ምግዳፍን’ዩ። ንዝበደለኒ ሰብ ኣብ ክንዲ ባዕለይ ዝፈርዶ፡ እግዚኣብሔር ባዕሉ ንኽፈርዶ እምነተይ ኣብ እግዚኣብሔር ይኸውን። ሰብ በዲሉኒ እናበልኩ ካብ ምጽ፟ብጻብን ካብ ምውቃስን ምርሓቕ ማለት’ውን’ዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፦ ኣብ ልዕለይ ዝበጽሐ በደልን ሳዕቤኑን እተፈጸመ ስለ ዝኾነ፡ ወትሩ ምሳይ ኣብ ዝባነይ’ዩ። ዝበጽሓኒ ነገር ድማ ንድሕሪት ክመልሶን ከም ዘይተፈጸመ ኽገብሮን ዘይክኣል’ዩ። ስለ’ዚ እምበኣር ሰላመይ ንኽረክብ፡ ነቲ ዝበደለኒ በደሉ እሓድገሉ።
እቲ ውሳኔ ኣብ ኢደይ’ዩ ዘሎ። እቲ ዝበደለኒ ሰብ ́ይቕረታ ሓቲትኒ ድዩ ኣይሓተተንን ́፣ ́ምሳይ ኣብ ጎነይ ኣሎ ድዩ የለን ́ ብዘየገድስ፡ እቲ ዝግበር ውሳኔ ኣብኡ ዝምርኰስ ኣይኮነን። ጽግዕተኛ ናይ’ቲ ዝበደለኒ ሰብ’ኳ ኣይኮንኩን።
ንዝበደለኒ ሰብ ይቕረ ኽገብረሉን በደሉ ኽሓድገሉን እንከለኹ፡ ነቲ ዝበደለ ሰብ ብርግጽ ጽቡቕ’ዩ። ልዕሊ ዅሉ ግን ንነብሰይ ዝጠቅምን ዝሓይሽን’ዩ። ምኽንያቱ ሕድገት ክንገብር እንከለና፡ ጨቢጦም ሒዞምና ካብ ዘለዉ ኣሉታዊ ስምዒታት (ፍርሒ፡ ቍጥዐ ወይ ምረት ወዘተ. ) ብሓቂ ሓራ ስለ እንወጽእን ውሽጥና ስለ እንፍውስን።
ምዕራፋት ሕድገት
ከመይ ጌርና ኢና ንኻልእ ሰብ ምሉእ ብምሉእ ሕድገት እንገብረሉ? ብሃወኽ እንገብሮ ናይ ኣቋራጭ ሕድገት፡ ምሉእ ዘይኮነ ጐደሎ ሕድገት ኮይኑ ኸይተርፍ ዘሰክፍ’ዩ። ኣብ ውሽጥ ልብና ናይ’ቲ ዝገጠመና በደል ገና ሕርኽርኽ ዝብለና ቂም በቐል ክህሉ ስለ ዝኽእል። ከም’ዚ ንኸይፍጠር ድማ፡ ብዝበለጸ ምስ ዝተሓጋገዘና ሰብ ብምዝርራብ፡
{{{1}}}
1. እንታይ’ዩ ኣጋጢሙ?
- ብዛዕባ’ቲ ዘጋጠመ ብልክዕ ብጭብጢ ምንጋር
- መብዛሕትኡ ዝግበር ጌጋታት፦ ሓፈሻዊ ዝኾነ ዘይንጹር ኢና እንዛረብን እንነግርን ።
2. እንታይ’ዩ ጐዲእኒ ዘሎ? እንታይ ዓይነት ስምዒታትከ ኣሎዉኒ?
- ስምዒታትና ኽፋል ጥዕናና ስለ ዝኾኑ የገድሱ’ዮም!
- መብዛሕትኡ ዝግበር ጌጋታት፦ ንስምዒታትና ጎሲና ተገዳስነት ከይሃብና ኣብ’ቲ ነገር ጥራይ ኢና ንጸቅጥ።
3. ንበዳሊ ብዘይሕብእብእ በዲልካ ንበሎ
- እቲ ዝበደለኒ ሰብ ከም’ዚ ከም'ቲ ብምግባር ወይ ብዘይምግባር በዲሉኒ እንብሎ ዘበለ ነገር፡ ከየጸባበቕናን ከየመኽነናን ንግለጾ።
- መብዛሕትኡ ዝግበር ጌጋታት፦ ነቲ ዝበደለና ሰብ ምኽንያት ክንፈጥሩልን ክነመኽንየሉን ንርከብ (በዳሊ እንተዘየለ’ሞ ሕድገት ዝግበረሉ ሰብ’ውን ክህሉ ኣይክእልን።)
Now we go into prayer and bring everything to God.
4. ብዛዕባ ዝገጠመና በደል ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክስና ነቕርብ።
- ኣብ ቅድሚ ፈራዲ እግዚኣብሔር ቀሪብና፡ ነቲ ዝበደለናን ዝጐድኣናን ሰብ ንኽሰሶ። እዚ ኽንገብር እንከለና፡ ኣብ ቀዳሞት ሰለስተ ምዕራፋት ዘለዋ ቀንዲ ነጥብታት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ንዛረበለን ንግለጸን።
- መብዛሕትኡ ዝግበር ጌጋታት፦ ነዛ ምዕራፋ ወይ ደረጃ’ዚኣ ትም ኢልና ንሰግራ ወይ’ውን ካብ እግዚኣብሔር ስምዒታትና ንሓብኦን ንኽውሎን።
5. ሕድገት ብቓላትካ ምግላጽ
- ሕጂ እምበኣር ነቲ እንገብሮ ሕድገት ትኽ ኢልና ብቓላትና ንግለጾ („___ ብምግባሩ/ብምግባራ ን___ (ኽስቶ) በደሉ/በደላ እሓድገሉ/እሓድገላ“)። ንዅሉ ነገር ድማ ንእግዚኣብሔር ክነረክቦን ኣብ ኢዱ ኽንሓድጎን ንወስን።
- መብዛሕትኡ ዝግበር ጌጋታት፦ እግዚኣብሔር ነቲ ዝበደለና ሰብ እንታይ ክገብሮ ከም ዘለዎ መምርሒ ኽንህቦ ንፍትን። ወይ’ውን ሕድገት ክንገብር ድሌት ከም ዘለና („ጎይታይ፡ ሕድገት ክገብር ሓግዘኒ“) ንገልጽ ጥራይ እምበር፡ ሕድገት ንኽንገብር ግን ኣይንውስንን።
ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ብዛዕባ ዝገጠመካ በደል ክስኻ ምቕራብ
እግዚኣብሔር ፈራዲ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ ዝገጠመካ በደል ኣብ ቅድሚኡ ኽተቕርቦ መሰል ኣሎካ። ኣብ መወዳእታ ዓለም ካብ ፍርዲ እግዚኣብሔር ዘምልጥ ዋላ ሓደ ኻባና የልቦን። ድሕሪ ፍርዲ ድማ ፍትሒ ኽትከልን’ዩ። ሕጂ ግን ፍርዲ ኽንህብ ንዓና ዝምልከት ስራሕ ኣይኮነን። ንኻልኦት ክንቀጽዕ ወይ ሕነና ክንፈዲ መሰል የብልናን።
ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ቅድሚ ሓደ ዓለማዊ ፈራዲ ኽስና እነቕርብን እነስምዕን፡ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር’ውን ክስና ኽነቕርብን ክነስምዕን ይከኣል'ዩ። ንእግዚኣብሔር ቅር ከይነብሎ ኢልና ክንፈርሖ የብልናን። ብዘይሕብእብእ ኣብ ቅድሚኡ ሓቀኛታት ክንከውን፡ ዝስመዓና ዘበለ ኽነርእዮን ክንገልጸሉን ይፍቀደና’ዩ። እዚ ምስ ገበርና ድማ ተሰኪምናዮም ዘለና ወቐሳን ክስን ካባና ነጊፍና፡ ንዅሉ ነገር ናብ ኢድ እግዚኣብሔር ነረክቦ። ነቲ ዝበደለና ሰብ ክንፈርድ ኢልና ድሕሪ’ዚ ደጊም ኣይክንፍትንን ኢና። እቲ ፍርዲ ንእግዚኣብሔር ገዲፍናሉ ኢና።
ተወሳኺ ሓበሬታ
- ሓገዝ ናይ ሰብ ምቕባል
- ኣብ ጸገምን ሽግርን ስለ ዘለና፡ ክንከዶ ዘለና ናይ ሕድገት መገዲ ንበይንና ክንሓልፎ ከሸግረና'ዩ። ኣብ’ቲ እንኸዶ መገዲ ዘገድሱ ሸነኻት ከይረኣናዮም ክንሓልፎም ስለ ንኽእል፡ በተን እንኸደን ናይ ሕድገት ምዕራፋት ወይ ደረጃታት ዝመርሓካን ምሳኻ ሓቢሩ ዝጽልን ዝተሓጋገዘካ ሰብ ክትረክብ ኣለካ!
- ብወገንና ዝግበር ስሕተት
- ኣብ ልዕሊ’ቲ ዝበደለና ሰብ’ውን በደል ንፍጽም ኢና። ምስ ተበደልና ንኣብነት ፍቕሪ ብዘይብሉ ኣገባብ መልሰ ግብሪ ብምውሳድና፡ በደልቲ ዄና'ውን ንርከብ ኢና። ነዚ ነገር’ዚ ሸለል ብምባል ከይተገደስናሉ ክንሓልፎ ኣይግባእን። ንነብስና ምእንቲ ሕድገታ'ውን ክንልምንን ክንናሳሕን ከድሌና’ዩ። ብዝተኻእለ መጠን ብቕልጡፍ ነዚ ነገር’ዚ ኣጻርዮን ኣነጽሮን!
- ንገዛእ ርእስኻ ሕድገት ምግባር
- ንነብስና ንሓርቀላን ንወቕሳን ንኸውን። ከመይ ጌሩ በደልና ከም ዝሓድገልናን ከም ዘንጽሃናን፡ እግዚኣብሔር ብመድሓኔ ዓለም ኢየሱስ ጌሩ መገዲ የርኤናን ይቕርበልና’ዩ። ንነብሰይ በደላ ምሕዳግ ማለት፡ ነቲ ዘቕርበልና ዘሎ መገዲ ምውሳድን ምኻድን ማለት’ዩ።
- ሕድገት ንእግዚኣብሔር
- ሓደ ሓደ ጊዜ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ኣሉታዊ ዝኾነ ሓሳብ ይህልወና። ብእግዚኣብሔር 'ውን ንቍጣዕ ንኸውን። እግዚኣብሔር ግን ስሕተት ዘይብሉ ፍጹም ስለ ዝኾነ፡ ሕድገት ክንገብረሉ ዘይሕሰብ'ዩ። ካብ’ቲ ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሔር ዘለና ኣሉታዊ ስምዒታትን ሕርቃንን ግን ክንናገፍን ክንነጽህን ከድሌና’ዩ።
- ካብ መገዲ ሕድገት ዘይምውጻእ
- ሕድገት ቅድሚ ምግባርካ ዝነበሩኻ ስምዒታት ዳግማይ ክግንፍሉ እንድሕር ጀሚሮም፡ ነቲ ነገር ሕድገት ጌርካ ከም ዝወዳእካዮን ዝዓጸኻዮን ዘክር። እቶም ዝተመልሱ ስምዒታት ሽዑ ከም ሃፋ ኽበኑ’ዮም። ናይ’ቲ ገጢሙካ ዝነበረ በደል ርኢኻዮ ዘይትፈልጥ ሓዲሽ ሸነኻት ወይ ብውሽጢ ተሓቢኡ ዝነበረ ስምዒት ክስመዓካን ክፍለጠካን እንተጀሚሩ ግን፡ ከም ብሓዲሽ መሊስካ ብመስርሕ ሕድገት ክትከይድን ክትሓልፍን ይግባኣካ። ነዚ ነገር’ዚ’ውን ኣጻርዮ።
ባዕልኻ ንነብስኻ ምምርማር
ዘድሊ ጊዜ ሂብካ፡ ንእግዚኣብሔር ነዞም ዝስዕቡ ሕቶታት ኣቕርበሉን ዝመጸካ ሓሳብ ብጽሑፍ ኣስፍሮን፦
ኦ እግዚኣብሔር፡ ንመን’የ በደሉ ኽሓድገሉ ዘለኒ?
ንእግዚኣብሔር ስምዓዮን ምስ ካልኦት ሰባት ዘለካ ዝምድናን ርክብን (ምስ ወለዲ፡ ስድራ ቤት፡ ኣዝማድ፡ ኣዕሩኽ፡ ጎሮባብቲ፡ መሳርሕቲ፡ መማህርቲ፡ መምሃራን፡ ሓለፍቲ፡ ገዛእ ርእስኻ፡ እግዚኣብሔር፡ ...) ብሓሳባትካ ኣሰላስሎን። ኣበይ'የ ተበዲለ ዘለኹ? ብመን’የ ተበዲለ ዘለኹ?
ምስ ሰብ ዘለካ ዝምድና ደሓን ምዃኑ ወይ ደሓን ዘይምዃኑ፡ ማለት ብእኡ ተቐይምካ ዲኻ ኣይተቐየምካን ንምፍላጥ ዝሕግዘካ ምኽሪ፦
- ብዛዕባ’ቲ ሰብ ሕሰብ፦ ካብ ውሽጢ ልብኻ ብሓቂ ጽቡቕ ክትምነየሉ ትኽእል ዶ?
- ንበል እቲ ሰብ ኣብ መገዲ የጓነፈካን ትረኽቦን፦ እንታይ ይስመዓካ? ኣብኡ ገና ቒምታ ኣለካ ዶ?
ናብ ግብሪ ምትርጓም
ኣየናይ በደል ወይ ጕድኣት’የ መጀመርያ ክገጥሞ ዝደሊ?
ኣብ’ዚኸ መን’ዩ ኽተሓጋገዘንን ክድግፈንን ዘሎዎ? ድሕሪ’ዚ ምስ’ቲ ዝተሓጋገዘካ ዄንካ፡ ክውሰድ ዘለዎ ቐጻሊ ስጕምቲ ሓቢርኩም ኣነጽርዎ ኢኹም!


text:
ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ኦስሎ: 15 የካቲት 2013
ብዕለት 15.02.2013፡ ኣብ ከተማ ኦስሎ፡ ሃገረ-ኖርወይ፡ ብዓይነቱ ዝተፈልየ ሰላማዊ ሰልፊ ይግበር ስለ ዘሎ፡ ኩሉ ደላዪ ፍትሕን ለውጢን፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ተላዒሉ ዘሎ ሰራዊት ደገፉ ክገልጽን፡ ኣብ ሱዳንን ግብጽን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ኢሰብኣዊ
ብዕለት 15.02.2013፡ ኣብ ከተማ ኦስሎ፡ ሃገረ-ኖርወይ፡ ብዓይነቱ ዝተፈልየ ሰላማዊ ሰልፊ ይግበር ስለ ዘሎ፡ ኩሉ ደላዪ ፍትሕን ለውጢን፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ተላዒሉ ዘሎ ሰራዊት ደገፉ ክገልጽን፡ ኣብ ሱዳንን ግብጽን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ኢሰብኣዊ ግፍዒ ዓገብ ክብልን ብኽብሪ ይዕደም።
ኣብ ኦስሎን ከባቢ ኦስሎን ዝርከቡ ኩላቶም ደለይቲ ለውጢ ኤርትራውያን፡ ኦስሎ ስርሒት-2013 እትበሃል ናይ ሓባር ኮሚቴ ብምቛም፡ ብዓይነቱ ዝተፈልየ ሰላማዊ ሰልፊ የዳልዉ ኣለዉ። እዛ ኮሚቴ’ዚኣ ካብ ማሕበራትን ግለ-ሰባትን ዝቖመት ኮይና፡ ነዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ምዕዋት ኢዩ ዕላማኣ።
በዚ ኣጋጣሚ፡ ኦስሎ ስርሒት-2013፡ ነዚ ፍሉይ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ከተዐውት፡ ኣሎ ዝበሃል ምድላዋት ትገብር ከምዘላ ክትሕብር ትፈቱ። ኣብ ርሑቕ ሃገራት እትርከቡ ግዱሳት ዜጋታት ብሞራል ክትሕግዙ፡ ኣብ ሃገረ-ኖርወይን ጐረባብቲ ሃገራት ኤውሮጳን እትቕመጡ ከኣ ብኣካል ክትጽንበሩ ዕድመ ትገብረልኩም ኣላ።
ካብቶም ዝቃልሑ እዋናውያን ጭርሖታት እዞም ዝስዕቡ ምጥቃስ ይከኣል፡-
ቅዋም ኣብ ግብሪ ይወዓል!
Stop human trafficking!
እሱራት ይፈትሑ!
Protect the right of refugees!


text:
- Other languages
ቀሳቢ ድርኺት
ብዙሓት ሰባት ምስ ቅሳበ ዝመሳሰል ሓሳባት ከም ንኣብነት፡ እቶን ኣጥፊአዮ`ዶ፡ ማዕጾ ተዓጽዩ`ዶ እንዳበልካ ምቊጽጻር፡ ክህልወኦም ይኽእል። እዚ ቀሳቢ ድርኺታት፡ ነቲ ሰብ ህይወቱ ክሕምሰሉ ኣብ ዝኽእል ደረጃ ምስ ዝበጽሕ ከም ሕማም እዩ ዝቊጸር። እዚ ኸኣ ሕክምናዊ ረድኤት ክርከበሉ ዝኽእል ሕማም እዩ።
ቀሳቢ-ድርኺት እንታይ እዩ?
ምሒር ምምዝባል ውሽጣዊ ድራኺ (obsessive compulsive disorder) ሕማም ኮይኑ፡ ነቲ ግዳይ ዘይተደልየ ነገራት ክገብር ዝእዝዞ ቀሳቢ ሓሳባት ክወሮ ይገብር። እዚ ረባሺ ዝኾነ ቀስቃሲ ድፍኢት ኣብ መዓልቲ ብውሑዱ ንሓደ ሰዓት ኣቢሉ ዝጸንሕ ወይ ውን ብኻልእ ኣዘራርባ ንህይወትኩም ዝሰናኽል ምስ ዝኸውን፡ ዘይደለኻዮ ነገር ክትገብር ዝደፋፍኣካ (tvångssyndrom) ሕማም ሒዙኩም ኣሎ ማለት እዩ። እዚ ጸገም እዚ ብብዝሒ ኣብ ህጻናትን ኮተቴን ዝርአ ኮይኑ ንኣስታት 2% ናይ ህዝቢ ሽወደን ኣጥቒዑ ዝርከብ ሕማም እዩ።
እቲ በዚ ሕማም ዝተጠቕዐ ሰብ፡ ባህሩ ቅጥዒ ዘይብሉ ወይ ሓላፍ ዘላፍ ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ነቲ ውሽጡ ግበሮ ኢሉ ዝድርኾ ስምዒት ውን ሸለል ኢልዎ ክሓልፍ ይደሊ እኳ እንተኾነ፡ ብሰንኪ`ቲ ጸገም ዝፈጥሮ ሻቕሎትን ካልእ ኣሸጋሪ ስምዒት ግን፡ ነቲ ውሽጡ ዝእዝዞ ዘሎ ነገር ክገብሮ ይግደድ።
ቐሳቢ ስምዒታት (tvångstankar) ቕሱብ ተግባራትን (tvångshandlingar) እንታይ እዩ?
ቐሳቢ ስምዒት፡ ቊጥዐን ፍርህን ዝዘርእ ወይ ዘይምምሻው ዝፈጥር ውርር ዘብለካ ሓሳብ እዩ። እቲ ዝወረካ ሓሳብ፡ ንኣብነት ንስኻ ወይ ውን ናይ ቐረባ ቤተ-ሰብካ ጸገም ከጋጥመኩም ወይ ውን ንስኻ ሰብ ክትሃሲ ኢኻ ዝብል ሓሳባት ንኣእምሮኻ ይወሮ። እቲ ዝወረካ ሓሳብ ወትሩ ብኸምዚ ዝስዕብ ዝጅምር እዩ..“ሕሰብ እስከ______እንተኣጋጢሙ“
እቲ ዝወረካ ሓሳብ ዘይደለኻዮ ነገር ክትገብር ይደፋፍኣካ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ግዳይ፡ ነቲ ዝወሮ ዘሎ ሓሳብ ንምግታእን ሻቕሎት ንምፍዃስን ገለ ነገር ክገብር ይግደድ። ንኣብነት፡ እቲ ግዳይ ሓደ ነገር ተበላሽዩ ኣሎ ዝብል ሓሳብ የምጽእ እሞ፡ ነቲ ነገር ክሳብ “ተዓርዩ“ ዝብል ከኣ፡ ደጋጊሙ ሓደ ነገር ይገብር።
ግዳያት ናይዚ ጸገም ተገዲዶም ዝገብርዎም ልሙድ ነገራት፡ ደጋጊምካ ነብስኻ ምሕጻብ፡ ማዕጾን እቶንን ተዓጽዩ ምህላዉ ምቊጽጻር ወይ ውን ሓደ ነገር ንነብስኻ ምድግጋም ዘጠቓለለ እዩ። ብዜካ`ዚ እቲ ግዳይ፡ መቕርቡ ካብ ሓደጋን ካልእ ናጤባታትን ክድሕኑ ምእንቲ ዝኾነ ጸሎተ-ሃለውለው የንብበሎም።
እዚ ጸገም ንህይወተይ ብኸመይ ይጸልዎ?
እቶም ብጸገም ቐሳቢ-ስምዒት ዝሳቐዩ ሰባት መብዛሕትኡ ግዜ ቁጽጽርን ቅጥዒ-ኣካይዳን ይደልዩ። እቶም ግዳያት ባህሮም ስለዘሕፍሮም ካብ ሰብ ክንጸሉ ልሙድ እዩ። ዋሕዚ ሓሳባትን ቁጽጽርን ስለዝብሕቶም ካብ ዝሓሰብዎ ምኻድ ክደናጎዩ ወይ ውን ኣብ ግዛ ጥራይ ተሓጺሮም ክተርፉ ይኽእሉ። ቅጥዒ ዘይብሉ ደጋጊምካ ነብስኻ ምሕጻብ ውን ናይ ኣእዳው ቁስሊ ወይ ውን ምቕያሕ የስዕብ።
ግዳይ ቐሳቢ ስምዒታትን ተግባራትን ምዃን ዕጫ እምበር ምርጫ ኣይኮነን። እቶም ዝፍጠሩ ኣሸገርቲ ዝኾኑ ሓሳባትን ስምዒታትን እቲ ሕማም ዝፈጠሮም እምበር፡ መሰረት ሰብኣዊ-መንነት ናይቲ ሰብ ኣይኮኑን። ከም ቤተ-ሰብ ናይ ሓደ በዚ ሕማም ዝተጠቕዐ ሰብ፡ እቲ ዝፍጠር ጸገማት ናብቲ ግዳይ ኣይተውርድዎ። ምኽንያቱ፡ ንሻቕሎቱ ናፍታ ከይትውስኹሉ።
መዓስን ኣበይን ሓገዝ ክሓትት ይኽእል?
ንስኹም ወይ ቤተ-ሰብኩም በዚ ጸገም ትሳቐዩ ምስ እትህልዉ እሚ ኸኣ ንሱ ዝፈጠሮ ሻቕሎት መዓልታዊ ህይወትኩም ይዝረግ ምስ ዝህሉ፡ ክግበረልኩም ዝኽእል ክኢላዊ ሕክምናዊ ረድኤት ኣሎ እዩ`ሞ፡ ሓገዝ ሕተቱ። ብመጀመርያ ምስ ማእከል ጥዕና ወይ ውን ክፉት ማእከል ሲካትሪያዊ ክንክን ተራኸቡ። ዕድሜኹም ትሕቲ 18 ምስ ዝኸውን ምስ ማእከል ክንክን መንእሰያት፡ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ቤት-ትምህርቲ ወይ ውን ምስ ሲካትሪያዊ ማእከል ህጻናትን ኮተቴን ተራኸቡ። ደፊርካ ሕክምናዊ ሓገዝ ክትሓትት ምእንቲ ዘተባባዕ ዘመድ ወይ ውን ናይ ቐረባ ዓርከ-መሓዘ የድልየካ እዩ።
እቲ ፍወሳ፡ ሳይኮተራፒ (ፍወሳ ሕማም ኣእምሮ)፡ መድሃኒታት ወይ ውን ክልቲኡ ዘጠቓለለ ክኸውን ይኽእል። እቲ ተገንዝቦኣዊ ባህሪኣዊ ፍወሳ (Kognitiv beteendeterapi (KBT) ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣገባብ ፍወሳ፡ ነዚ ሕማም ኣብ ምፍዋስ ውጽኢታዊ ኮይኑ ምርካቡ ይፍለጥ። እዚ ኣገባብ ፍወሳ፡ ነቲ ግዳይ ቀስ-ብቀስ ምስቲ ዘይምምሻው ዝፈጥረሉ ነገራት ከምዝለማመድ ብምግባር ኣብ ዝተናውሐ ሻቕሎት ከምዝንክየሉ ንምግባር ዝዓለመ እዩ። ኣዛናዪ ዝኾነ ንጥፈታትን ኣካላዊ ምንቅስቓሳት ውን ሓጋዚ እዩ።


text:
ApploadForHelp/ናይ ሓገዝ ሕቶ ምቕራብ
ብጀርመንኛ ዝተፅሓፈ ደብደቤ ንኣብነት ካብ መንግስታዊ ምምሕዳር እንተበፂሕዎም ነገር ግን እቲ ቋንቋ እንዲሕር ዘይተረዶኦም ወይም ታይ ክገብሩ ከምዘለዎም ንዘይፈልጡ ብ ApploadForHelp ኣቢልና ሓገዝ ንህብ
ናይዚ ኣፕ ኣጠቓቕማ?
- ApploadForHelp ዝህል ኣፕ (app) ኣብ ሲልኮም ይፅዓኑ.
- ሕቶኦም በዚ ኣፕ ኣቢሎም የቕርቡ
- መልሲ ዝወሃበሎም ቋንቋ ካብ ኢንግሊዝኛ ወይም ብጀርመኛ ይምረፁ
- ናይቲ ዝቕረቡዎ ሕቶ መልሲ ይወሃቦም
ታይ ዓይነት ምላሽ እየ ክረክብ?
ኣብ ናይ ጽሑፍ ደብዳቤኦም ግዜ ወሲድና ብምርኣይ ኣብ 48 ሰዓታት ብ ኢንግሊዝኛ ወይም ብ ጀርመንኛ መልሲ፣ቐፃሊ ክገብርዎ ዝግበኦም ን ካበይ ሓገዝ ኽረኽቡ ከምዝኽእሉን ነፍልጦም።
ሕጋዊ ሓገዝ ዘኮነ ነገር ግን ምስ ናይ ደብዳቤኦም ዝተትሓዘ ኣንፈት መትሓዚ ዝኾን ሓገዝ ንህብ
ንመልሶም ምላሽ ክንህብ ኣይንኽእልን፤ንምንታይ?
ብዝተኽኣለና መጠን ኩሉ ሓታቲ ናይ ግልጋሎትና ተጠቃሚን ኣብ ግዜ ምላሽ ንክረክብ ንፅዕር ኢና ።በቢ መዓልቲ ብቁፅሪ ብዙሓት ዝኾኑ ሕቶታት ስለ ነስተኣናግድ ብበዝሒ ፅዕንቶ ስራሕ ምኽንያት ንመልሶም ምላሽ ክንህብ ኣይንኽእልን።
ነገር ግን እንህቦ መልሲ ብደምቢ ግልፂ ብዝኾነ መልክዕ ናይ ሓታቲ ሕቶታት ብግልፂ ዘብራህርህን ዝበለፀ ሓገዝ ከመይ ከምዝረክብን ዝሕብር።ምስ እዚ ኣፕ ዝተትሓሓዘ ሓገዝቲ ዝብልዎም ሓሳባት ወይም ሃነፅቲ ርኢቶታት እንተሃልይዎም በዚ ዝስዕብ ኢሜል ኣድራሻ ኣቢሎም ይፅሓፉልና apploadforhelp@allesrechtens.de


text:
ካልኣይ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ክቡር ዶክተር አብይ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ረፓብሊካዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ።
ካልኣይ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ክቡር ዶክተር አብይ ኣሕመድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ረፓብሊካዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ።
ዝኸበርካ ዶክተር አብይ፡
ብዕለት 5 ሰነ 2018፡ ነዚ ብኣኻን በቲ ብመንግስትኻን ናብ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝቐረበ ንብይን ኣልጀርስ ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ ከፍጽም ድልውነቱ ዘረጋገጸ ናይ ሰላም ጻውዒት ኣመልኪትና ኣብቲ እዋን ዝተሰመዓና ባህታን እቲ ጻውዒት ሰላም ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ክወሃቦ ብዘዕባ ዝኽእል እወንታዊ ወይ ውን ኣሉታዊ ምላሽ ብዝምልከት ዘለና ስክፍታታት ብንጹር ክንገልጽ ፈቲንና ኔርና። እዚ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ሰላም፡ ከምቲ ኣቐዲምና ዝገመትናዮ፡ ብወገን ኤርትራ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተሰዊሩ፡ ብገለ ውሑዳት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኤርትራን፡ ብቐንዱ ድማ ብኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ድልየትን ፋሉላዊ ዕንደራን ጥራይ ይፍጸም ብምህላዉ ድማ፡ ፍርህናን ስክፍታናን ካብ ባዶ ዝመንጨወ ዘይኮነስ ኣብ ዱልዱል መርትዖ ዝተሰረተ ብቑዕ ምኽንያት ከም ዝነበረ ዝያዳ ጋህዲ ኮይኑልና ኣሎ።
ዘይከምቲ ላእለዎት ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ መገሻ ክፍጽሙ ከለዉ ብመንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ዝተገብረሎም ዉዕዉዕ ኣቀባብላ፡ ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ክገብሮ ወጢኑ ዘሎ መገሻ፡ ምስቶም ሃገራዊ ውሳኔታት ክህቡ ትጽቢት ዝግበረሎም ኣካላት ማለት፥ ርክብ ምስ ኣባላት ባይቶን ሚኒስቴራትን፡ ሃለፍቲ ሞያውያን ማሕበራትን መሰል ሰብኣውያን ተጣበቕትን ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ሃልዩዎም ኣብ ምሕደራ ሃገርን ህዝብን ጸላዊ ተራ ዘለዎም ፖለቲካውያን ውዳበታትን ብነጻነት ሃሳቦም ዝገልጹ መራሕቲ ሃይማኖትን ኣይክትራከቡን ኢኹም። ምኽንያቱ፡ ባህሪ መንግስቲ ኤርትራ ከምዚኦም ድኣመሰሉ ሃገራውያን ትካላትን ውዳበታትን ኣብ ውሽጢ ሃገር ክዕንብቡን ኣብ ዕብየት ኤርትራ እወንታዊ ኣበርክቶ ክህልዎም ስለ ዘይፈቅድ እዩ።
እወ፡ ምስ ሓደ ዘይቅዋማዊ፡ ስሩዕ ሓጋጊ፣ ፈጻሚን ፈራዲን ኣካላት ምስ ዘይርከቦ ቅርጻ መንግስቲ ዝግበሩ ውዕላትን ስምምዓትን ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን መዐቀኒታት ሕጋዊ ተቐባልነት ክህሉዎም ከም ዘይክእሉ፡ ካባኻን ካብ ኩሎም ናይ ስራሕ ብጾትካን ዝኽወል ሓቂ ኣይመስለናን። ስለዚ ምስሓደ ንህዝቢ ወኪሉ ውዕላትን ስምምዓትን ከጽድቕ ዝኾነ ፖለቲካዊ፡ ሰብኣውን ሞራላዊ ብቕዓትን ምስ ዘይብሉ ፋሉላዊ ጉጅለ ግዜኻ ምብኻን፡ ካብ ህውተታ ሓሊፉ ኣብ ምምስራት ዱልዱልን ውሑስን ዝምድናን ዕርቕን ክልተ ህዝቢታት ከምጸኦ ዝኽእል ቀጻልነት ዘለዎ ትስፉው ለውጥን ክህሉ ከም ዘይክእል፡ ብኣግኡ ክትርደኣልና ንደሊ።
ስለ ዝኾነ፡ ሓቐኛን ነባሪ ፍታሕን ኣብ ምምዕርራይ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክረጋገጽ እንተድኣ ተደልዩ፡ ምስቶም ሓሳቦምን ራኢኦምን ብነጻነት ክገልጹ ጸገም ዘይብሎም ኣብ ግዳም ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ብመንገዲ ጥርናፈታቶምን መራሕቶምን ርክብ ክግበር ኣጥቢቕና ንላቦ።
ንዓና ንኤርትራውያን ጉዳይ ዶብ ኣዝዩ ዘገድሰናን ከም ሃገር ክንክበር ዝገብረናን ምዃኑ ገና ብዓንተቦኡ ስለ ዝተረዳእና ኢና ዶባትን ሉኣላዊ ግዝኣታት ኤርትራን ንምኽባር ንኣስታት 32 ዓመታት ሂወትና፣ ኣካላትናን ንብረትናን ነዛ ፍትውቲ ሃገር፡ ሃገረ ኤርትራን ንነጻነትን ሓርነትን ሉኣላዊ ግዝኣታታ ዝተጋደልናን ዝወደቕናን። ምእንቲ እዚ፡ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ዶብ ማለት ትንፋስ እምበር ከም ኣርቲፊሻል ዝግለጽ ደረት ኣልቦ በረኻ ኣይኮነን።
ሃገርና ኤርትራ፡ ማዕረ እተን ኩለን መዛኑኣ ሃገራት፡ ዝተኸብረን ዝተሓፍረን መርየታዊ፡ ሰማያዊን ማያዊን ዶባት ኣለዋ እሞ፡ ዶባታ ናይ ምውሓስን ናይ ምሕላውን ሓላፍነት ድማ ብቐንዱ ንህዝባ ዝግደፍ ብምዃኑ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቀጻሊ ሰላምን ቅሳነትን ኣብዞም ክልተ ህዝብታት ክነግስ ሓቀኛ ድልየት እንተድኣ ሃልዩዎ፡ ነዚ ብሰንኪ ዶብ ዝመጸ ኲናትን ወረ ኲናትን ሃንሳብን ንሓዋሩን ብወግዒ ደው ኣቢሉ፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ነቲብመሰረት ውዕል ኣልጀርስ ዝተዋህበ ብይን ክትግብርን ቀዳምነት ሂቡ ክዓየሉን ይግባእ ንብል።
ብተወሳኺ፡ ከምቲ ኣብቲ ቀዳማይ ቅሉዕ ደብዳቤና ዝሓተትናዮ፡ መንግስታትን መራሕትን ሓለፍቲ፡ ሃገራትን ህዝቢታትን ድማ ነበርቲ እዮም እሞ፡
ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ህዝቢ ኢትዮጵያ ንህዝቦም ዝጥምቱን ብህዝቦም ዝግደሱን መራሕቲ ገና ኣይዓደሎን። ምእንቲ እዚ፡ ዝበዘሐ ክፋል ካብ ሕብረተሰብ ንሃለዋቱ ኣብ ዘይፍለጠሉ፡ ብግፍዓዊ ጭካነ ዝቕተለሉ፣ ዝግረፈሉ፣ ኣብ ፈቐዶ ሹርጓና ዝእሰረሉ፣ ኣብፈቐዶ ሃገራት ዓለምና ፋሕ ብትን ዝበለሉን ዝተሰደሉን ኣብ ፈቐዶ በረኻታት ቀለብ ኣሞራ ዝኾነሉን ኣብ ማያት ድራር ዓሳ ክኸውን ዝተፈርደሉን፣ ኣዋልድና ብዘይፍቓደንን ድልየተንን ዝዕመጻሉን ኣብ እህህታን ስነ ኣእምሮኣዊ ነውጺ ዝነብራሉን፣ ሰበይቲ ብዘይ ሰብኣይ፣ ሰብኣይ'ውን ብዘይ ሰበይቲ ኣብ ዝተፈላለዩሉን፣ ውሉድ ድሃይ ወላዲ ክገብር ኣብዘይፍቐደሉን ወላዲ'ውን ተስፋን ድሃይን ውላዱ ጠፊኡዎ ዝርንዝሕ ኣብ ዝነብዓሉን፣ ኣረጋውያንና ኣላዪን ጠዋሪን ስኢኖም ብጥምየት፣ ብጽምኢ፣ ብዕርቃን ኣብ ዝሳቐዩሉን ምስ ክቱር ናፍቖቶም ኣብ ዕጹው ገዛ ዝሞቱሉን ሑመት ኢና እንርከብ ዘለና። ስለዚ፡ ንዓና ቅዱስ የውሃንስ ኮነ መስቀል ሎሚ ኣይንታይናን እዩ። ኣብ መዋእል ሓዘን እምበር ኣብ መዋእል ፍሰሃ'ውን ስለ ዘየለና፡ ከምቲ ንፌስታን ደስታን ድሉው ኮይኑ ዘሎ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክንከውን ገና ኣይበቓዕናን እሞ ኣብ ክንዲ ንሕዙን መንፈስ ብዳንኬራን ብጨፈራን ጌርካ ኣብ በዓል መስቀል ንህዝብና ምህዋጽ፡ ብመሰረት ብይን ውዕል ኣልጀርስ ዶባትና ንኽሕንጸጽ ቀዳምነት ሂብኩም እንተትዓዩሉ፡ ህዝብና ከም ናይ ሓዘኑ ደበስቲ ጌሩ ምረኣየኩም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ክብ ኢልና ዝገለጽናዮ፡ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ስርዓት፡ብድልየትን ባርኾትን ገዛእ ህዝቡ ናብ ስልጣን ዘይመጸ ብምዃኑ፡ ስልጣኑ ካብ ኢዱ ሸተት ከይትብሎ ጥራይ ካብዝብል ከንቱ ስግኣት፡ ኣብ መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ናይ ራዕድን ሽበራን ምሕደራ ስለ ዘተኣታተወ፡ ደቂ ሃገር ብሰንኪ ኢቲ በዚ መላኺ ስርዓት ዝወረዶም ኣደራዕ ከይፈተዉ ንዝብህጉዋ ሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ፈቐድኡ ሃጽ ኢሎም ንኽነብሩን ክስደዱን ተገዲዶም ኣለዉ። ስለ ዝኾነ ድማ ሎሚ ትሕቲ ዕድመ፣ ኣረጋውያን፣ ጥርኑፋት በተሰባት፣ ስንኩላንን ደቀንስትዮን ዝርከቡዎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኩለን እተን ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት ከርፋሕ ናብራ የሕልፉ ኣለዉ።
ሰላም ከም ስማ ጽብቕትን ተበሃጊትን እኳ እንተኾነት፡ እዚ ዝዕየየሉ ዘሎ መስርሕ ሰላም ምስ መንግስቲ ኤርትራ ግን፡ ምስቲ ሓላፍነት ሃገርን ህዝብን ዘይስምዖ ግፍዓዊን መላኺን ስርዓት ይግበር ብምህላዉ፡ ኣብ ኩለን መዓስከራት ስደተኛታትን ከተማታትን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድሕነትን ህላወን መጻኢኦም ኣብ ግምት ብምእታው፡ እዚ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ሰላም ዝነበሮም ቅሳነትን ሩፍታን ከም ዝርሕቕ ጌሩዎ ምህላዉን ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ዘይ ውሑስ ቀጻልነትን ዓቕሊ ጽበትን ይርከቡ ምህላዎም ክንሕብረካ ንፈቱ። ምእንቲ እዚ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ'ውን ከም ትማሊ ድሕነትን ህላወን ናይ ኩሎም ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክከታተልን፡ እንተተኺኢሉ ውን መንፈሳዊ ዕረፍቲ ንኽረኽቡ ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ምርግገኦም መደባት ክሰርዑን ብዑቱብ ክከታተሉዎንም ውሑስ ሂወት ንኸሕልፉ ኣድላዪ ዘበለ ኩሉ ብምግባር ክተሓጋገዙዎምን ደጊምና ንምሕጸን።
ቀጻልነት ዘለዎን ነባርን ሰላም ንምርግጋጽ ዝከኣል ምስ ብህዝቡ ልዑል እምነት ዝተነብረሉ፣ ብሕግን ቕዋምን ዝምራሕ ስለ ህዝቡ ወትሩ ዝሓስብን ዝሓልን ብዘመናዊ ኣዕኑድ ዝቖመ ቅርጸ መንግስቲ ዝውንንን ህዝባዊ ተሓታትነት ምስ ዝስመዖ ኣካል ብምዝታይ እምበር፡ ምስ ልዕሊ ሕጊ እየ ኢሉ ንነብሱ ዘተዓባቢ ባርባራዊ መላኽን ህልኸኛኝ ቂመኛን ቀጻልነት ዘለዎ ሰላም ንምርግጋጽ ከቶ ከም ዘይከኣል ደጊምና ነስምረሉ።
ኤልሳቤጥ ጭሩም
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ለንደን፡
ዓዲ ኢንግሊዝ።


text:
ሰለኽለኻ እየ ተወሊደ ዓብየ። ድሕሪ ትምህርቲ ፈለገ ሂወት ብ 1989 ዓ/ም ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሰለኽለኻ ዘመናዊ ትምህርቲ ጀሚረ።
ግንቦት 1990 ዓ/ም ካልኣይ ክፍሊ እናሃለውኩ ፃምእ ትምህርተይ ዝገትእ ነገር ተኸሲቱ፦ ወራር ሻዕብያ ተወሊዑ። ድምፂ ነፈርትን መዳፍዕን፣ ብሬድዮ ዝምሓላለፉ ንዕድሜና ዘኢይዀኑ ዜናታት ውግእ ወረ ውግእን ክንከታተል ድቃስ ስኣንና። በቲ ንሰምዖ ተፀሊውና ድማ ውሽጥና ኣብ ልዕሊ ኢሳያስ ዝብሃል ወራሪ ፅልኢ ኣብቆለት። ንዝቕፅል ሓደ ዓመት ኵሉ ነገረይ ኣብዚ ጉዳይ ነይሩ።
ኣብ ሂወተይ ፈፂመ ዘይርስዖ ኵነት ግን ኣሎ። ኣብ ጋዜጣን ኣብ መንደቕን ዝልጠፉ ምልክታታትን ዝርኣኹዎ ናይ ሓንቲ ብደብዳብ ነፋሪት ኣብ ቤት ትምህርቲ ዓይደር መቐለ ተወቒዓ ዝሞተት ህፃን። ኣብ ዕድመ ንእስነተይ ነቢዐላ። ቤት ትምህርቲ እንትኸየድ ከምኣ ብኣየር ተወቒዐ ዝምወት እንዳመስለኒ እፈርሕ ነይረ። “ንምንታይ ግን ንቤት ትምህርቲ ይድብድብ እዚ ኢሳያስ” ድማ እብል ነይረ። ነዚ ሕቶይ ግን ድሕሪ ዓመታት መልሲ ረኺበሉ።
27 ታሕሳስ 2013 ዓ/ም ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታትን ገጠራትን ትግራይ ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ብሰራዊት ሻዕብያ ዝተፈፀመ ታሪኽ ከውግዓኩም። ታሪኽ፣ መንነት፣ ንቕሓትን ተጋሩ ነብርስ ዝብል መልእኽቲ ዝተሓንገጡ ልኡኻት ሻዕብያ ፅባሕና ከፀልምቱ፣ ትማልና ካብ ኣእምሮና ከጥፍኡ ንሓደ ሰይጣናዊ ዕላማ ተበገሱ። ትካላት ትምህርትን ሕክምናን ምዕናው ዝብል ሰይጣናዊ ዕላማ።
ቀዳማይን ካልኣይ ብርክን ቤት ትምህርቲ በለስ፣ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዝባን ገደና (ሸራሮ)፣ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሰለኽለኻ፣ ከምኡ ድማ ታሪኸይን ንእስነተይን ዝሓዘት ቤት ትምህርተይ፡ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሰለኽለኻ ብ ሓዊ ኣቃፂሎሙወን።
ኣብ መኪናኦም ላምባን ከራቢትን ፅዒኖም ኣብ በሪ ቤት ትምህርተይ፡ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሰለኽለኻ፡ ወረዱ። ናብ ቤት ዕዮታትን ቤተ-ንባብን እቲ ቤት ትምህርቲ ኣትዮም ድማ ላምባ ነሳነሲም ሓዊ ኣእትዮሙሉ ናብ ቀፃሊ ዕላምኦምን ዝቃፀል ቤት ዕዮን ተበገሱ።
ቤት ትምህርተይ ሓዊ ኣትዩዋ። ኣነ ታሪኽ እየ እዝክር ዘለኹ። ናይ ሎሚ ህፃናትን ሰጋናትን ተምሃሮ ግን ኣካል ሆወቶም እያ። እቶም ተምሃሮ፡ ታሪኾምን መፃኢኦምን ክቃፀል ምስ ርአዩ፡ ከካብ ገዝኦም ተፀዋዊዖም ከድሕኑ ተጓየዩ። ገሊኦም እቲ ዝተወልዐ ሓዊ ከጥፍኡ፣ ገሊኦም ዘኢተቓፀሉ ወይ ፍርቆም ዝነደዱ መፅሓፍቶም ከድሕኑ ፅዓሩ። ግን ከም ድልየቶም ኣይኰነሎምን። እቲ ብንእስነተይ ዝፀልኦ ዝነበርኩ ኢሳያስ ድሕሪ 23 ዓመታት ኣብ እዞም ህፃናት እውን ሕማቕ በሰላ ገዲፉ ኣሎ። ታሪኾም፣ ዓሌቶም፣ መንነቶም፣ መፃኢኦም ከብርስን ከጥፍእን ከም ዝተበገሰ ግልፂ መልእኽቲ ኣሕሊፉሎም።
እዞም ህፃናት፡ ብሰንኪ ኮሮና፡ ዓመት ኣብ ገዝኦም ተዓፅዮም፣ ብፃምእ ትምህርቲ ኣብ ዝሳቐይሉ ጊዜ ኢሳያስ ድማ ልዕሊ ኮሮና ብኸበድቲ ኣፅዋራት ደብዲቡዎም። ገዝኦምን ዓዶምን ገዲፎም ተሰዲዶም ቀንዮም እንትምለሱ፣ ዓዶም ኣዕኒዉ፣ ዝበልዕዎ መንጢልዎም ምፅንሑ ከኢይኣክል፡ መፃኢኦም ከፅልምተሎም ምዃኑ ኣግሂዱሎም።
በኽዮም፣ ተስፋ ቈሪፆም። ኣሽንኳይ ንሶም ኣነ እኳስ ታሪኸይ ኣጥፊኡለይ ኢለ ጕህየ ኣለኹ። ሰብ ግን ከመይ ከመይ ኢሉ ፀረ ንፁህ ሰብ፣ ፀረ ትምህርትን ንቕሓት ይስለፍ?
ሓደ ካብቶም ቤት ትምህርቶም ተቓፂሉዎም መፅሓፍቲ ንምድሓን ዝጓየዩ ዘለዉ ሰገናት ብ ሓዘንን ሕርቃንን ከም ዝስዕብ በለ:- “ፕሬዚዳንት ክልል ትግራይ ንህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ወግሐ ፀብሐ ኣሕዋት ኢና ክብል፣ በቢ ገዛና እውን ኤርትራውያን ኣሕዋትኩም እዮም ክንብሃል ኢና ንፈልጥ። ኣሕዋትና እንተዀይኖም ድኣ ከመይ ኢሎም ቤት ትምህርትና የቃፅሉልና፣ ከመይ ኢሎም ዓድና ይድብድቡልና፣ ከመይ ኢሎም ንፁሃት ኣሕዋትና ይቐትሉልና፣ ከመይ ኢሎም ኣሓቶም ይዕምፁ፣ ከመይ ኢሎም ክነጥፍአኩም ኢና ይብሉና ኣለው? እሞ ደብረፅዮንን ወለድናን ሓስዮሙና እዮም።”
ቀደም ቤት ትምህርቲ ዓይደር ዝደብደቡ ብጌጋ ይመስለኒ ነይሩ። ሎሚ ግን ብጌጋ ከም ዘኢኰነ በሪሁለይ ኣሎ። ቤት ትምህርተይ ኣይተደብደበትን። ኰን ተባሂሉ እዩ ብ ላምባን ክርቢትን ተቓፂላ። ግን እኮ ኤርትራዊ መንነት ትግራዋይ መንነት ብምጥፋእ ኣይኰነን ዝፍጠር። ልዕሊ ዒስራን ሰለስተን ዓመታት ኢሳያስን ስዓብቱን ፈለማ ህዝቦም ኣንፂቶም፣ ኣሰዲዶም፣ ካብ መኣዲ ትምህርቲ ኣርሒቖም። ድሕሪኡ ድማ ንእቲ ዝተረፈ ክሓትትን ከገናዝብን ከም ዘኢይኽእል ገይሮም፣ ብሳንብኦም ዝትንፍስ ትርግታ ልቦም ዝደግምን ከይለኣኹዎ ናበይ ዝብልን ሰራዊትን ስርዓትን ፈጢሮም። ኵሉ ገዲፎም ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘለዎም ፅልኢ መላሊኦም ኣዕጢቖም ናብ ትግራይ ድሓን እቶ ኢሎም ኣፋንዮሞ። ዝረኽብካዮ ቅተል፣ ውሰድ፣ ዝረፍ ዓምፅ ኢሎም ብዝለኣኹዎ መሰረት ድማ ልዕሊ ዝበልዎ ገይሩ ብተግባር ኣሕቢንዎም።
ዓይኒ ዓይኖም እናሓለወ ትእዛዛቶም ተተቐቢሉ ሰይጣናዊ ስራሕቲ ብዘኢንሕስያ ክፍፅም ጀመረ። ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብያተ እምነትን ኣብያተ ዕዮን ከም ዘኢነበሩ ገበረ። ህፃውንቲ ደፊሩ ክንደይ ኣረሜናዊ ስራሕቲ ፈፀመለን። ግን ንኤርትራውያን ኣሕዋቱ ደቂ ሓንቲ ማህፀን ዘኢምሓረ ዶ ንተጋሩ ክገድፍ ይብሉ ገለ ኤርትራውያን። ሃገር ብትምህርቲ እንተዘኢተሃኒፃ መወዳእትኡ ኤርትራ እያ ትዀን።


text:
ክቡር ኣንባቢ በዚ ኣርእስቲ እዚ ገይረ ብዙሕ ንኡስ ኣርእስቲ ክጽሕፍ ስለ ዝኾንኩ ንጽሑፈይ ብጽሞና ክትከታተሉ ይላቦ ::
ክቡር ኣንባቢ በዚ ኣርእስቲ እዚ ገይረ ብዙሕ ንኡስ ኣርእስቲ ክጽሕፍ ስለ ዝኾንኩ ንጽሑፈይ ብጽሞና ክትከታተሉ ይላቦ ::
ኣብ ነዘርላንድ ዝርከብ በርጌሳዊ ማሕበር ንጉዳያት ምስናይ ጭብንጥታቶም ብምትእስሳር ኣስዒብና ምስ ምሉእ ስእሎምን መንነቶምን ኣሰኒና “እዞም ሰባት መን ኢዮም?’’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዓምዲ ጽሑፍና መቕድም ሂብና ደቂቕ ዝርዝር ኩነታቶም ናብ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ከኣ ናብ ነባሪ ተቐማጢ ሆላንድ ከነቕርብ እንከለና እቲ ናብ መንግስቲ ሆላንድን ትካላቱ ዝኾኑ ፖሊስን ጸጥታን ትካል ኣታዊ ውሽጢ ሃገር “ብላስቲን ደኒስትን” ብቐንዱ ኸኣ ናብ ክፍሊ ኢመግረሽን IND ዝቐንዐ ፍልይ ዝበለ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣቕሪብና
ንስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ከም ወኪል ሓደ ዓሌት ወይ ኣውራጃ ወይ ሃይሞኖት ገይርካ ክትውስኖ ምፍታን፡ ንስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ በደሉ ምሕባእ፡ ንሕዝቢ ኤርትራ ድማ ሕሰሙ ምቕባር ኢዩ ዘስምዕ።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ባዕዳዊ መግዛእቲ ስደት ካብ ዝጅምር ፍርቂ ዘመን ሓሊፉ ኣሎ። እቲ ነቦሓጎታትና ዝቐዘፈ ወፍሪ ትሩቡሊ ኣብ ጸብጻብ እንተ ኣእቲናዮ ድማ ዳርጋ ናብ ሓደ ዘመን ይጽጋዕ። ስደት መሪር ምዃኑ ንማንም ሰብ ብሩህ ስለ ዝኾነ ብዛዕባኡ ብዙሕ እንተ ተዛረብኩ መደረ’ዩ ክኸውን። ስለዚ፣ ብቐጥታ ናብቲ ዘገድሰኒ ጉዳይ ክኣቱ’የ።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
ኣልማዝ፡ (ምዕጉርታ ብንብዓት ጠልቅዩ፡ ንዘረባ ‘ውን ሓይሊ ስኢና)፡ ‘ ይኣክል በጃኻ ኤፍሬም ሓወይ! (ትብል ብድኹም ድምጺ)
ኤፍሬም፡ ናተይስ ድኻ መውጋእቲ እያ፡ ታሪኽ የብላን። ድሕሪ ኩነታት እንዳ ቐረምና ከለና እንዳኣላ ሓንቲ ኣብ ኣፍ ሞት ዝነበረት ዘማች መንሺራ ገዲፋትኒ፡
ኤፍሬም፡ (ንበይኑ የስተንትን) ብናይ ገዛእ-ነብሰይ ንእስነትን ከርተትን ደንጊጸ ኣይፈልጥን ‘የ ‘ሞ፡ ነዞም ዕሸላት እዚኣቶምስ ‘ባ እዛ መሬት ልቢ የዕብያ ንናጽነት ዓቝራቶም ትህሉ! ኣብ ክንዲ ዶክተር፡ መምህር ሲ፡ ካን ክሳብ ሕጂ “ተጋዳላይ” ጥራይ ኮይኑ ‘ቲ ሞያ።
“ እዞም ንኣእሙሮ ንእስነተይ ሓቅን ቅንዕናን፡ ተወፋይነትን ጅግንነትን ዘዕጠቑዎ ብጾት፡ ከመይ ኢሎም ዝናርካ ፍታሕ ይብሉኒ ኣለዉ? ኣነ ክውዛዕ፡ ክጋደል፡ ኣብ ልዕሊ መሬት ይኹን ትሕቲ መሬት ብጻይ ተጋዳላይ ኮይነ ቅያ ክሰርሕ ‘ምበር፡ ከመይ ኢለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዛንታ ተጋዳላይ ከድንቕ እነብር…! መልክዐይ መስዋእቲ፡ መስትያተይ ታሪኽ እዩ። ጽባቐይ ከኣ ካልኦት ‘ምበር ኣነ ክርእዮ ህርፋን የብለይን!”
መን ኣመገልጋሊ መን መውደልደሊ? (መኸተ ለንደን)
ኤፍሬም፡ (ሃንደበት ስምብድ ኢሉ ሰገጥ ይብል። ክልቲኡ ኣእዳዉ ንድሕሪት ናብኣቶም ዘርጊሑ) እስከ፡ እስከ ኩሎኹም በጥ በሉ (ኢሉ የብሩኽ።) እዚኣ ደኣ ባንዴራ ኢትዮጵያ እንድያ! (ፍርሕን ስምባደን ሕርቃንን ተሓዋዊሱዎ) እቲ ኣብ ኩሎም ተዋህሊሉ ዝጸንሀ ተስፋ ብኡ ንብኡ ክበንን ይረአ።
ኣሕመድ፡ ሕጂ ሞ ናበይ ‘ዩ ክምለስ ኤፍሬም፡ ብቕድሚት ምድረበዳ ብድሕሪት ምድረበዳ
ወዲ መሓመድ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ተሓቢኦምሉ ዘለዉ ከውሒ ኮይኑ፡ ሃንደበት ስምብድ ኢሉ፡ “ እስከ እስከ ወዲ ሕድሩ ጢን በል ደረባ ይሰሚዐይ” ብየማናይ ኢዱ ንወዲ ሕድሩ እናተንከፈ በቲ ሓደ ጉምቦ ኢዱ ኣእዛኑ ደጊፉ ዝያዳ ንኽሰምዕ ጽን ይብል።
ጉሒላነት ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስትና ብቐጥታ ጥራይ ኣይኮነን ንህዝብና ኣረኻኺቡሉ። እቲ ዕንደራ ኣመና ሓሊፉስ ንህዝብና ዕላማ ርእሰሓያል ጌርካ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላው ምእታው ድማ ይመስል እዚ ናይ ሕጂ ስትራቴጂ።
ርግኣት፡- ስማዕ ስከ ኣንታ ኣለም ንዓይ ኳ ጉዳይ በዓል ኤፍሬም ጽውጽዋይ ኢዩ ኮይኑኒ ብሓቂ ከዲዖም ማለት ዲዩ?
ኤፍሬም፡
ክዳውንተይ ከሪጺት ፊኖ
መዓስከረይ መሬት ልማኖ፡
ኣነ ብጸሓይ ነብሰይ መጊጉ፡
መተዓብይተይ ይረጋረጉ
ቶኽሲ ሰሚዐ ከሊኡኒ ድቃስ
ዕርዲ ጀጋኑ ናይ ሜዳ ንፋስ
ምስ መን ኮን ኣላ ‘ታ ካላሽነይ
ክንዲ ዝዓትራ ተኣሲረ ኢደይ፡…….
ንገለ ዘይናቱ እንክምጥዎ፡
ንገለ እታ ዘላቶ ይምንጥሎ፡
መንዩ እንተበሉኹም መን ትብለዎ፡
ሚርያም፡ ኣየ ገባር፡ ናጽነት ኮ ናይ መግዛእቲ መወዳእታ ምበር ናይ ቃልሲ መወዳእታ ኣይኮነትን። ከምዚ ሕጂ ናጽነት ዝናር ዝዓጠቑ ተጋደልቲ ዘድልዩዋ፡ ሽዑ ኸኣ፡ ምበር ምእንቲ ምዕባለ ኣእምሮኦም ፈልጠት ዝዓጠቐ ሃነጽቲ ከድልዩዋ ኢዮም ‘ዛ ሃገር።
ኤፍሬም፡- ደሓን ግን ፊተ-ዓይነይ፡ ካብዛ ማእሰርቲ ጥራይ ንፈታሕ እምበር፡ ግርም ምኽሪ መኪረ ኣለኹ። ወዲ መሓመድ ኢደይ እንተኣሰረ ኣእምሮይ ኣይተኣሰረን።
ምራቕ ንእስነተይ ዝሰተኺ ጎርዞ
መን ኣጋግዩኪ ልቢ ከይኣዘዞ
ግደይስ ሂበኪ ግዴኺ ተሪፉ
ጣዕሳ የብለይን እንቋዕ ኣይበደልኩ
ኣልማዝ፡- መሰለ፡ ልብኻ ዝደልዮ ካልእ ኣፍካ ዝብሎ ካልእ፡ እንታይ ገደሰካ ብልብኻ እናፈተኻ ብኣፍካ ትጸልእ ወደይ፡ ኣብታ ናይ ጸልማት ጉጅምጅም ስ ባ ኸኣ ንስኻ ትገድድ። መኪና ሻዕቢያ! ።
ብሓቂ ዕድለኛያ ኤርትራ ክበሃል ይከኣል፣ ሕፉራት ሰባት ንዕኦም ኮሪዕም ንዓዶም ዘኹርዑ ደቂ ከተፍሪ ብምኽኣላ። ሰብ ወዲ ሰብ ዘኹርዖ እንታይ እንተ ኢልና፣ ብዙሕ ክበሃል ይከኣል ኢዩ። ብዓቢኡ ግን ብወገን
ኤፍሬም ፡ ኣብ ጥራዝ ዘይኮነ፡ ኣብ ሜዳ “ብጾት ተጋደልቲ” ክንከውን ንደሊ ‘ለና። ንሕና ኢና ብጾት ተጋደልቲ! (ይብል ብነድርን ዓውታን)
መበል 15 ትርኢት
ኤፍሬም፡- “እምባእ! እዚ ኮ ርኡይ ኣንጻርነት ኢዩ” (ናብ መታርፍቱ ኣሕመድ ቁሊሕ ኢሉ) ዓይኒ ንዓይኒ ኣድልዎ ! ኣሕ! (ነቲ ኩነታት ፍጹም ምእማን ይስእኖ፡ ሕርቃን ኣብ ገጹ እናተነበ ይፍክር፡ ኣስናኑ ይሕርቅም።) ደሓን ክንረአአ ኢና ናይ ኣንጻርነት ሲ (ርእሱ ይንቕንቕ።)
መነን፡- ልብኺ ፍርቀ-ፍርቂ ኮይኑ ደኣ ኣየስተብሃልክን ምበር ዘይኩልና ካብ ሓደ ተኽሊ ኢና ሰሊዕናዮ። ውልዶ ዘይትሰልዒ ዝነበርኪ፡ እንኪ’ስኪ ካብዚ ናተይ፡ (ሰው ተብለላ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና።….. (ሰናይ ንባብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
7ይ ትርኢት፡ (ተዘክሮኣዊ ትርኢት/ ፍላሽ ባክ) ጉዕዞ ምዝላቕ (1978)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
..ኤረየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬየ ኩሕሎ፡ ኤሬየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬና ቦኽሪ ገዛና…” ሰናይ ንባብ
ኪዳን ምስ መን? – ኣብ ሓቀኛ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ዝተመርኮሰት ንፊልም ተባሂላ ዝተነድፈት ዛንታ እያ። ግዜ ተሓባቢሩዋ ፊልም ምዃን ክሳብ ዝሰምረላ ግን እንሀትልኩም። በብትርኢት ተኸፋፊላ ክትቀርብ እያ። ንመዘከርታ ተባሂሉ፡ ኣስማት ጠባያታ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ናይ ዝተሰውኡ ብጾት ኣስማት እዩ። ሰናይ ንባብ።


text:
Radio Erena: 14 April 2019
ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት የመን ዓቡልራቦ መንሱር ሓዲ፣ ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ሃገራዊ ባይቶ ተሳቲፉ።
ቅልውላው የመን ካብ ዝጅምር ንፈለማ እዋን ዝጋባእ ዘሎ ሃገራዊ ባይቶ፣ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ስልጣን ቁርቁስ፣ ኣብ ሰለስተ ተጋማሚዑ እዩ ዝርከብ።
ካብ 301 ኣባላት’ቲ ባይቶ፣ እቶም 141 ምስ መንግስቲ ዝወገኑ ኣብ ዘካየዱዎ ዋዕላ፣ ኣብ ስዑዲ ዓርብ ዝነብር ዘሎ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ጻውዒት ሰላም ብምቕራብ እዩ ከፊቱዎ።
ሓያሎ ኣባላት ማሕበረሰብ ዓለም፣ ነቲ ዋዕላ ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም ኣለዉ። ሃገራዊ ባይቶ ምእካቡ ስርዓተ መንግስቲ ዳግም ክቐውም ከምዝኽእል ተስፋ ዝህብ’ዩ ክብሉ’ውን መጎሶም ገሊጾም።
ርእሰ ከተማ ሰንዓ ኣብ ትሕቲ ሑቲ ስለእትርከብ፣ እቲ ሓፈሻዊ ዋዕላ ባይቶ ኣብ ከተማ ዓደን’ዩ ክካየድ ተወጢኑ ኔሩ። እንተኾነ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝወገኑ ሰበስልጣን ከተማ ዓደን፣ ባይቶ ኣብ ከተምኦም ክእከብ ብዘይምፍቃዶም ኣብ ምብራቕ የመን እትርከብ ከተማ ሳዩን እዩ ተኻዪዱ።
ሑቲ ብወገኑ ኣብቲ ተቖጻጺሩዎ ዘሎ ከባቢታት የመን፣ ህዝቢ ወከልቱ ክመርጽ ጎስጓሳት ከካዪድ ምጅማሩ፣ ካብ ከተማ ሰንዓ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ውግእ ሓድሕድ የመን ንምዕራፍ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቐረበ እማመ ሰላም ካብ ወርሒ ታሕሳስ ኣትሒዙ ግብራዊ ከይኮነ እዩ ዝቕጽል ዘሎ።


text:
Radio Erena: 14 January 2021
ኣብ ጉዳይ ሉኣላዊ መሬትና ንዕገሰሉ ምኽንያት የለን ክብል ኣቦ መንበር መሰጋገሪ ባይቶ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣልቡርሃን ገሊጹ።
እቲ ጀነራል፣ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ውግእ ዝተኻየደሉ ከባቢታት ኣልፋሽጋ ተረኺቡ፣ ንሰራዊት ሃገሩ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ምስ ኢትዮጵያ ዝምድናና ንምሕላው ክንብል፣ ንልዕሊ 25 ዓመታት ተጸሚምማ ኢና ድሕሪ ምባሉ፣ ሕጂ’ግን ንዕገሰሉ ምኽንያት የለን ክብል ኣስሚርሉ።
ኢትዮጵያ፣ ዘይሓሰብና’ዮ ኣብ ልዕሌና ክድዓት ፈጺማ ዝበለ ጀነራል ኣልቡርሃን፣ ቅድሚ ኣስታት ሓደ ወርሒ ኣብ ሓለዋ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ሰራዊት ሱዳን መጥቃዕቲ ምኽፋታ ኣዘኻኺሩ።
ንሱ ብተወስኺ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዶብ ሱዳን ሰጊሩ ቆልዑን ደቂንስትዮን ስለዝቐተለ፣ ንሕናው’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክንወስድ ባህልናን እምነትናን ዘየፍቅድ እኳ እንተኾነ፣ ደም ሱዳናውያን ግና ሕሱር’ዩ ማለት ከምዘይኮነ ብቁጥዐ ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ ድማ፣ እዚ መሬት ሱዳን’ዩ፣ መሬትና ድማ ንዝኾነ ወገነ ኣሕሊፍና ኣይንህብን ኢና ብምባል፣ ኣብ መሬትና መስዋእቲ ክንከፍል ድሉዋት ኣለና ዝብል ናይ ነድሪ ቃል ኣስሚዑ።
መሬታ ሱዳን ክወስድ ዝደሊ፣ ንሱዳናውያን ቀትሉ ምስ ወድአ ጥራይ’ዩ ክወስድ ዝኽእል ድማ ኢሉ።
ኢትዮጵያ፣ ብወገና ብዛዕባ’ቲ ብመራሒ ሱዳን ዝተዋህበ መግለጺ ወግዓዊ መልሲ እኳ እንተዘይሃበትሉ፣ ናብ ዶባት ኣጽዋርን ሰራዊትን ትጓርት ከምዘላ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ’ውን ነፋሪት ውግእ ኢትዮጵያ፣ ዶብ ሱዳን ከምዝሰገረት፣ ሰራዊት ሱዳን ተወሳኺ ወቐሳ ኣስሚዑ’ዩ።
ሱዳን ንዝበዝሐ እቲ ብኢትዮጵያ ን26 ዓመታት ተታሒዙ ዝጸንሐ መሬታ ከምዘምለሰት ክትገልጽ እንከላ፣ ኢትዮጵያ ድማ ብኣንጻሩ፣ ሱዳን ዶብ ሰጊራ ወራር ትፍጽም ከምዘላ’ያ ኸሲሳ።
ሱዳንን ኢትዮጵያን ናብ ዝኸበደ ጎንጺ ከምርሓ ይኽእላ’የን ኣብ ዝብሃለሉ ዘሎ እዋን፣ ዝተፈላለያ ጉጅለ ባህልታት ሱዳን፣ ኣብ ዶባ ናብ ዝርከብ ሰራዊት እናተንቀሳቐሱ ብናይ ጎስጓስን ደርፍታት የዛንያ ምህላወን ተፈሊጡ።
ኢትዮጵያ፣ ምስ ሱዳን ዘለዋ ጎንጺ ንምፍትሑ፣ መራሕቲ ኤርትራ፣ ሕቡራት ኢማራትን ደቡብ ሱዳን ከም መንጎኛታት ክኣትዉ ንዝተኻየደ ፈተነታት ዛጊት ኣይተዓወትን።
=================


text:
ኣብ ኮሌጅ መሰልጠኒ መምህራን ኮተቤ ኣዲስ ኣበባ ሓላፊ ክፍሊ ጂኦግራፊን ተሓጋጋዚ ፕሮፈሰርን ኣቶ ብርሃኑ በላቸው ግና፣እዚ ፅቡቅ ምዕባለ‘ዩ፣ማዕፆ ዓፂኻ ካብ ምፍርራሕን ካብ ምጉብዕባዕን ተመራፃይ‘ዩ” ይብሉ።
ንሶም ወሲኾም ”ከም‘ቲ ግቡእ፣ኢትዮዽያ ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ እንተትወስዶ እዩ ተመራፃይ ነይሩ።ምኽንያቱ መራሕቲ ግብፂ ኣብ ኣደባባይን ብግልፂን ንኢትዮዽያ ክንሕምሳ ኢና፣ኣድላዪ እንተኾይኑ‘ውን ብነፈርቲ ክንድብድባ ኢና እናተባሃለ ምፍርራሕ ዝተቃለሐሉ ኩነታት ስለዘሎ ንሕና ናብ ቤት ፍርዲ እንተንኸይድ መምሐረልና“ይብሉ ኣቶ ብርሃኑ።
ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ ሰሙን ዝፀደቀ ሓድሽ ሕገ-መንግስቲ ግብፂ ዋንነትን ኣጠቃቅማን ማይ ናይል/ኣባይ ከም‘ቲ ዝፀንሖ ክቅፅል ኣለዎ ዝብል ዓንቀፅ ዝሓዘ‘ዩ።
ኣቶ ብርሃኑ በላቸው ”ግብፃውያን ካብ መግዛእቲ ናፃ ወፂና ኢና እናበሉ ተገልቢጦም ብመግዛእታዊ ሕጊታት ክንማሓደር ይግባእ ክብሉ ከለው ከምመጠን ፖለቲከኛታት ክሓፍሩ‘ዩ ዝግባኦም“ ዝብል መልሲ ይህቡ።


text:
Radio Erena: 01 July 2021
ሶማል፣ ኣብ 10 ጥቅምቲ ሓድሽ ፕረዚደንት ክትመርጽ ምዃና ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር መሓመድ ሑሰን ሮብለ ኣፍሊጡ።
ምስ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ቀቢላታትን ሶማል ኣብ ዝተበጽሐ ስምምዕ፣ ወኪላቶም ብምልኣኽ፣ ሓድሽ ፕረዚደንት ከምዝምረጽ’ዩ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብረቡዕ 30 ሰነ ገሊጹ።
ኣብ 8 ለካቲት ስልጣኑ ዘብቅዐ ፕረዚደንት መሓመድ ፋርማጆ፣ ምስ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ኣይተሰማማዕናን ብምባል፣ ብዘይምርጫ ንክልተ ዓመታት ክጸንሕ ዘሕለፎ ውሳኔ፣ ካብ ህዝብን ዕጡቓት ቀቢላታትን ተቓውሞ ምስ ገጠሞ መደቡ ክቕይር ከምዝተገደደ ኣይርሳዕን።
ኣስታት 10 ሽሕ ዝግመቱ ወትሃደራት ሶማል፣ ብዘይኣፍልጦ ኣባላት ባይቶን ኣካላት መንግስትን ብምስጢር ናብ ኤርትራ ንታዕሊም ከምዝልኣኸ ዝኽሰስ ዘሎ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ብዛዕባ መጻኢ ፖለቲካዊ መደባት ይኹን ዝኽሰሰሉ ዘሎ ጉዳያት ብዝምልከት መግለጺ ኣይሃበን።
ንዝበዝሐ ጉዳያት ሶማል፣ ብዝምልከት መግለጺ ዝህብ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል፣ መሓመድ ሑሰን ሮብለ፣ ብዛዕባ’ቶም ናብ ኤርትራ ምስ ተላእኩ ደሃዮም ጠፊኡ ዝብሃል ዘሎ ወትሃደራት ሶማል እተጻሪ፣ ሚኒስተራትን ወትሃደራውያን ኣዘዝትን ዘለዋ ኮሚተ ኣቝሙ ይርከብ።
ሶማል፣ ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ሓድሽ ፕረዚደንት ክትመርጽ ምዃና ኣፍሊጣ እኳ እንተሎ፣ እታ ሃገር ኣንጸላልዩዋ ንዘሎ ፖለቲካዊን ጸጥታውን ሃጓፋት ክመልእ’ዩ ዝብል እምነት ከምዘየለ፣ ተንተንቲ ፖለቲካ እታ ሃገር የረድኡ።
=================


text:
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን ዘሎን 20ዓመታት ናይ ዉርደትን መከራን መዋእል ንምዝካር፡ ከምኡ እዉን ኣቓልቦ ሕዝብን መንግስትን ሽወደንን ብኡ ኣቢልካ እዉን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ጎድኒ ሕዝቢ ኤርትራ ደዉ ብምባል ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ከዛይዱ ዝጽዉዕ ሰለማዊ ሰልፊ ብምድላዉ ብድሙቕ ኣገባብ ሎሚ 18 ግንቦት ኣማስይኡ ኣብ ኣፍደገ ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ተኻይዱ፡፡
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ማሕበረሰብ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ጸቕጡ ከዛይድ ዝጽውዕ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ራሕሪሖም ኣብ መገዲ ስደት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ንዝጠፍኡ 400 ኤርትራዉያን ሎሚ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃገረ ሽወደን ናይ ሽምዓ ምዉላዕ ስነ-ስርዓት ብምድላዉ ንግዳያት ዝኽሪ ጌሮምሎም ኣምስዮም፡፡
ኩሉ ኤርትራዊ ከም ዝዝክሮ 18 መስከረም 2001 ኣብ ሃገርና ኤርትራ መራሒ ጉጅለ ስርዓት ህ ግ ደ ፍ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ላዕለዎት ሰበስልጣን ናይ መንግስትን ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ወነንትን ኣሳናዳእቲ ናይ ብሕቲ ጋዘጣታትን ተመሃሮ ዩንቨርስትን ኣሲሩ ካባ ዲክታተርነት ዝኣወጀሉ ዕለትዩ;
– ሓላፊ ጸጥታ ኤርትራ፡ ኣብርሃ ካሳ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን “ገንዘቦም አምበር ንዓኣቶም ኣይደለናን” ይብል
– ስዉር ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ ኣብ ማእከል መንበሪ ኣባይቲ ህዝቢ የስፋሕፍሕ


text:
ዋና ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ቀረባ ኣብ ጋዜጣ ኒው ዮርክ ታይምስ ኣብዝፀሓፉዎ ፅሑፍ ኣብ ዙሪያ ዓለም ዝርከቡ ክታበታት ኮቪድ 19 ይመናጠላ ኣለዋ ኣብ ልዕሊ ዝበሉወን ሃገራት መረርቲ ቃላት ተጠቒሞም።
ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረየሱስ ናይ ክታበት ሃገራዊነት ‘’Vaccine Nationalism’’ ብዝብል ክታበት ዘድልየን ሃገራት እቲ ክታበት ንክረኽባ ውድብጥዕና ዓለም ንዘበገሶ ፕሮግራም COVAXኣዳኺሙዎ ኣሎ ኢሎም።ኣብ ክንድኡ ኣብ ዓለም ዝርኣይ ዘሎኩባኒያታት ኣፍረይቲ መድሓኒት ዝለዓለ ዋጋ ንዘቕርቡ ዓደግቲ ኣብ ዝሸጣሉ እዋን ሒደት ሃብታም ሃገራት ብበዝሒ እናዓደጋ ዝተረፈ ዓለም ድማ ነታ ዝተረፈት ሻማ ሻማ ክብል ድኻታት ኣብቲ ዝነበረሉ ክፀንሑ ዝገብር ዝፀንሐ ኣካይዳ እዩ ዝቕፀል ዘሎ ኢሎም።
መፍትሒ ናይቲ ለበዳ ኢሎም እቶም ሓላፊ ውድብ ጥዕና ዓለም ‘'ናብታ ቀላል ምርጫ መፂኢኻ ምምቓል ወይ ዘይምክፋል’’ እዩ ኢሎም።
ኮቪድ 19 ኣብ ህንዲ ብዘተሓሳስብ ደረጃ ይውስኽ ኣሎ።ሎማዕንቲ ዓርቢ ጥራሕ ክብረ ወሰን ዝሰበረ 332,736 ሓደሽቲ ዝተትሓዙ ተመዝጊቦም ኣለው።ትማሊ ሓሙስ 314,835 ተመዝጊቦም ኣለው።
ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስቲ ኣብ ህንዲ 16 ሚሊዮን ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣስታት 32 ሚሊዮን ሰባት ተመዝጊቦም ኣለዎ።
ኣብ ዙሪያ ዓለም 145 ሚሊዮን ሰባት ብኮቪድ ዝተትሓዙ ልዕሊ3 ሚሊዮን ሰባት ድማ ዝሞቱ ተመዝጊቦም ኣለው።


text:
ሰክስን ኣልኮሆልን ሓሽሽን
ኣድላይነት ናይ ኣልኮል ኣብ ሂወትና ዳርጋ ገለ ክፋል መዘናግዒና ተቐይሩ ኣሎ፡እዚ ጽቡቕ ተግባር ድዩ ወይስ ሕማቕ ?ንኽትፈርድ ከቢድ እዩ።ኣልኮል ብዓቐን ምስታይ ገለ ኣብ ኣካላትና ተዓጽዩ ዝነበረ ክፈትሕ ይኽእል እዩ፡ቁሩብ ጭንቂ የጉድል፡ሕብሪ ይውስኽን ንኹሎም ህዋሳትና ከኣ ጽቡቕ ስምዒት ይውስኸሎም።
ኣብ መንጎ ዝጠቕመናን ዝጎድኣናን ናይ ኣልኮል ምስታይ ዘሎ ፍልልይ ኣዝዩ ንእሽቶ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ናብ ደረጃ ስኽራን ኣብ እንበጽሓሉ ግዜ ነቶም ህዋሳትናን ስምዒትናን ነጥፈኦም ዘይ ገዛእ ርእስና ከኣ ንኸውን፡ጽቡቕን ሕማቕን ከኣ ክንፈላሊ ኣይንኽእልን፡ኣብዚ ደረጃ እዚ ከኣ እዩ ኣልኮል መዘናግዒ ምኻኑን ጥዕና ምኻኑን ተሪፉ ናብ ኣብ ከባቢ ዝተጻወደ መሳርሒ ኣጽዋር ዝዓይነቱ ኩነታት ዝቕየር።ኣልኮል ናይ ፍርዲ ወይ ምምዝዛን ዓቕምና ይሃሲ እዩ ፡በዚ መሰረት ከኣ ቕድሚ ኣልኮል ምስታይና ዘይንገብሮም ዝነበርና ናብ ዓመጽ ክንበጽሕን ሓይሊ ክንጥቀምን ይገብረና ፡ከም ዝፍለጥ “ስኽራን ውድድር ኣይኮነን”ስለዚ ኣልኮል ኣብ ሂወትና ከሽካዕልል ኣይነፍቀደሉ።ብተወሳኺ ክንፈልጦን ክንጥንቀቐሉን ዝግበእና ኣልኮል ንሂወትና ሓደገኛ ምኻኡ ክንፈልጥ ይግባእ-ክንዕምጽ ንኽእል፡ከምኡ ውን ብጾታዊ ሕማማት ዝመሓላለፉ ሕማማት ክንተሓዝ ንኽእል፡
እቲ ዘስካሕክሕ ታሪኽ ናይ ጛል 20 ዓመት ናብ ማዕዶን ክትዘናጋዕ ዝኸደት፡” ብመዓሪብ” ዝተብሃለ ናይ ጋዜጣ ጽሑፍ ከምዝሕብሮ ኣብ ቅድሚ እቶም ኩሎም ኣብኡ ዝዘናገዑ ዝነበሩ ሰባት እያ ተዓሚጻ። ብዛዕባ ከቢድን ኣሰቃቕን ዝኮነ ፍጻሜታት እና እንዛረብ ዘሎና ገና ውን ብዛዕባ ሓላፍነት ናይቶም ወነንቲ ክለብ/መዘናገዒን ብዛዕባ እቶም ዝዘናገዑን እንመሃሮ ነገር ኣሎ፡እንተኾነ ግን እዚ ፍጻሜ እዚ ጥራሕ እዩ ንደገ ብምውጻኡ እንሰምዖ ዘሎና ምኽንያቱ ፍሉይ ስለዝኾነ ።ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ናይቶም ኣልኮል ዝሰትዩ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ጾታዊ ዓመጽ ዝገጥሞም ቁጽሪ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ።እዚ ማለት ግን ምስታይ ወይ ምዝንጋዕ ይትረፍ ማለት ኣይኮንን፡እንታይ ደኣ ነዚ ኣሰቃቒ ፍጻሜታት ኣብ ግምት ከነእትዎን ክንፈልጦን ክንጥንቀቐሉን ንምዝኽኻር እዩ። እዚ ካብቲ ገለ መዘኻኸሪ እዩ፡
1.ኣብ ጥራሕ ከብድኺ ኣይትስተዩ፡ቕድሚ ምውጻእኪ ገለ ብልዒ
- ኣካላትኪ ክትቆጻጻረሉ ብእትኽእልሉ ዓቐን ስተዪ፡ከምኡ ውን ኣካላዊ ድኻም ብዘይዘይገብረልኪ ዓቀን ስተዪ።
3.ምስ መሓዙትኪ እንተወጺእኪ ነሓድሕድክን ተሓላለዋ ፡እታ ሓንቲ ካባኽን ሃለዋታ ኣጥፊኣ ምስ ኣወዳት እንተኸደት፡ኣብ ዝሰተየትሉ ኩነታት ካልእ ክፉእ ንኽትገብር ኣይተፍቅዳላ ሓደራ
4.ንመስተ ድየን ዓዲመናኺ ?ብትሕትና ኣመስጊንኪ ክትሰትዪ ግን ናይ ግድን ኣይኮነን።ክትሰትዩ እንተኾንኪ ከም እትሰትዩ ባዕልኺ ትውስኒ።እንተዘይሰቲኺ ውን ሕማቕ ወይ ከኣ ዘይትረብሒ ኣይኮንክን፡እዚ ማለት ንጥዕናኺ ትከናኸኒ ኣሎኺ ማለት ጥራሕ እዩ።
5.ብሰንኪ መስተ ጾታዊ ርክብ ክትገብሪ እንተተገዲድኪ፡ኮንዶም ንምጥቃም ዘይከተስተውዕልልሉ ትኽእሊ ኢኺ፡ብሰንኪ እዚ ከኣ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም በዓል ኤድስ ክትቃልዒ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣልኮሆል ብሕጊ መስረት ካብ 18 ዕድመ ጀሚርካ ይፍቐድ እዩ፡ሓሽሽ ግን ንኹሉ ኣይፍቐድን፡ሓደጋነት ብሓሽሽ ምጥቓም እምበኣር ካብ ብኣልኮሆል ምጥቃም ኣዝዩ ዝበኣሰ እዩ ።ዋላ እቶም ቀለልቲ ሓሽሻት ከም በዓል “ማርኦሃና”ወይ ክኣ እቶም ብርቱዓት ሓሽሽ ዝበሃሉ ከም በዓል ኤል ኤስ ዲ ወይ ሃይሮኢን፡ናብ ዝበኣሰ ጸገምን ናብ ሃለዋትካ ምጥፋእን ከኸትሉልካ ይኽእሉ።
(ካብ ናትና ወብ ሰይት እየ ወሲደዮ)
ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ እስራኤል ናይ ጾታዊ ዓመጽ እንዳበዝሐ ይኸይድ ኣሎ ቁጽሪ እቶም ግዳያት ውን ይውስኹ ኣሎዉ።ትካላት ምክልኻል ናይ ጾታዊ ዓመጽ ከምዝጸሓፍዎ ሓንቲ ካብ ኣርባዕተ ወይ ሓደ ካብ ሽዱሽተ ቅድሚ 18 ዓመት ብውሑዱ ሓደ ግዜ ጾታዊ ዓመጽ የጋጥሞም ወይ የጋጥመን።
ጾታዊ ዓመጽ ኣብ ዝኾነ ዓይነት ሕብረተሰብ ልሙድ እዩ።ሃገር ሃይማኖት ፡ካበየናይ ማሕበረሰብ ብዘየፈላላይ ማለት እዩ።ናይ ጾታዊ ዓመጽ ግዳይ እንተደኣ ኮንካ፡ከም ዓመጽ፡ንሓገዝ ሕተት፡ብናትኩም ጉድለት ኣይኮነን፡ኣብ ሕክምና ልቪኒስኪ መርመራ ክትገብሩ ንምሕጸነኩም፡ከም ትካል ወሃብቲ ሓገዝ ንግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ኣብ እስራኤል ማለት እዩ።ዶክቶራት ሓካይም ሰራሕተኛታት ናይ ማሕበራዊ ጉዳይ ሰራሕተኛታት ኩሎም ብጥንቃቐን ብሞያዊ ሓላፍነትን ከገልግሉኹምን ክሕግዙኹምን ዘድልየኩም ናይ ሕክምና ሓገዝ ክገብሩልኩም እዮም።በዚ ናይ ነጻ ዝኾነ ናይ ሓገዝ ማእከል መስመር ተለፎን ብምድዋል ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።
ተለፎን ንሓገዝ ደቂ ኣንስትዮ 1202
ተለፎን ንሓገዝ ደቂ ተባዕትዮ 1203


text:
‘ነገር ካብ ሥሩ ማይ ካብ ምንጩ’ ስለዝኾነ ቀዳሞት ወለዲ ኣቡነ ያዕቆብ ርቱዓነ ሃይማኖትን ፍጹማን መንፈሳውያንን እዮም ነይሮም። ንገዳም ፃዕዳ እምባ ሥላሴ ምሉእ ኣእምሮኦምን ዓቕሞምን ንብረቶምን ዝወፈዩ ከምኡ’ውን ፍርያም መሬቶም ዝመጽወቱ እዮም። ቅድም ኣቦይ ቀላቲ ደኃር ድማ ክልተ ደቁ ሥዕለጽዮንን ዑቍባጽዮንን እዮም። ዑቍባጽዮን ካብቶም ክልተ ደቁ ማለት ተስፋጊዮርጊስን ዓምደጊዮርጊስን ንሓደ መጽዊቱ ንገዳም ፃዕዳ እምባ ሥላሴ ክውፍዮ እኳ እንተ መደበ እቶም ዓበይቲ ዓዲ እድርባ ግና ‘ሓደ ከምዘይተወልደ ክልተ ኸኣ ክንዲ ሓደ’ዶ ኣይኮነን፡ ስለዚ ክወልዱ ክፈርዩ ግደፎም’ ብምባል ካብ መደቡ ኣታረፍዎ።
እንሆ ድማ ንዓምደጊዮርጊስ ምስ ሓንቲ ፈራሂተ እግዚአብሔር ወለተ ቅዱሳን ዓምደሚካኤል ኣመርዓውዎ እሞ ፍሬኦም ዝኾኑ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ያዕቆብ ብዕለተ 05 ሐምሌ 1917 ዓ.ም.ግ. (1925 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ዞባ ዓንሰባ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ ምምኅዳር ከባቢ እድርባ ብፍላይ ኣብ ወሰን ሰሩቅ ተወልዱ።
ኣብ ኣርብዓ መዓልቶም ኣብ ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ጸጋ ጥምቀት ተቐቢሎም ‘ተክለማርያም’ ዝብል ስም ተዋህቦም። ብክንክን ወለዶም ዓብዮም ንዓቅመ ትምህርቲ ምስ በጽሑ፡ ኣቦኦም ዓምደጊዮርጊስ ናብ ከባቢኦም ዝርከብ ገዳም ፃዕዳ እምባ ቅድስት ሥላሴ ንኽመሃሩ ኣብጽሕዎም። ኣብዚ ገዳም ድማ ብዝግባእ ንባበ ግእዝን መዝሙረ ዳዊትን ናይ ቃል ትምህርቲ፡ ጸሎተ ሰዓታትን ብሓፈሻ ንመዓርገ ዲቁና ዘብቅዕ ምስ ተማህሩ፡ ካብ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ጳጳስ ዘኤርትራ መዓርገ ዲቁና ምስ ተሠይሙ፡ ኣቦኦም ሓሚሙ ሞተ። ኣቦኦም ኣብ ዕዮ መንፈሳውን ሥጋውን ዝዋሣእ፡ ክሳብ ጭቃ ዓዲ ኮይኑ ዘገልገለ፡ ኣብ ምሕናፅ ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ዓብላሊ ተራ ዝተጻወተ፡ ልዑል ክእለትን ትግሃትን ስለዝነበሮ ምስ ሞተ፡ እቶም ዓበይቲ ዓዲ ‘ክንዲ ኣቦኦም ሥድራ ክኣልዩን ኃላፍነት ክስከሙን ክወልዱን ክዝምዱን’ ነዲኦም ወለተቅዱሳን ኂዞም ብምኻድ ንኣቡነ ያዕቆብ ለመንዎም።
ንሶም ግና ሓሳቦም ምንኵስና ስለ ዝነበረ፡ ካብ ቦታኦም ርኂቖምን ካብ ቤተሰቦም ተፈልዮምን ሓሳብ ልቦም ክፍጽሙ ናብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ገዳም ደብረ ድኁኃን ኣቡነ ዮናስ ከይዶም ተቐመጡ። ንኣረጋውያን መነኮሳት እናረድኡ፡ መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ትሩፋትን እናፈጸሙ ትምህርቶም ቀጸሉ። ኣብዚ ገዳምን ካብኡ ወፃእን’ውን ካብ በበይኖም መምህራን ጸዋትወ ዜማን ሰዋስወ ግእዝን ትርጓሜ መጻሕፍትን ኣቋቋምን፡ ብፍላይ ድማ መዝገበ ቅዳሴን ቅዉም ጽሕፈተ ብራናን ተማሂሮም ብደረጃ መምህርነት ተመዲቦም ኣገልገሉ።
ኣብዚ ገዳም’ዚ መንፈሳዊ ኣገልግሎቶምን ርድእናኦምን ተመስኪርሎም፡ ንሶም ባዕሎም’ውን “አነ ምዉት በዓለም ወዓለምኒ ምዉት በኀቤየ” ብምባል ኣስኬማ ዘመላእክት አርዑተ ምንኵስና ብ1938 ዓ.ም.ግ. ምንኵስና ተቐቢሎም፡ ‘አባ ተክለማርያም’ ተባህሉ። መዓርገ ክህነት’ውን ብአቡነ ማርቆስ ተቐብኡ። ከምኡ ድማ መዓርገ ቁምስና ካብ ኢድ ኣቡነ ኣትናቴዎስ ተቐበሉ።
‘አባ ተክለማርያም’ እናተባህሉ ብመምህርነት መንበር ዘርጊሖም ጉባኤ ኣስፊሖም ንዓሠርተ ዓመታት ደቀ መዛሙርቲ ኣፍረዩ።
ኣብ ማኅበረ መነኮሳት ብዝነበሮም ተፈታውነት፡ ናይቶም ብዕድመ ሸምጊሎም ዝነበሩ ኣበምኔት ገዳም ደብረ ድኁኃን መምህር ኃይለሥላሴ መድኃኔ ኣፈ መምህር ኮይኖም ከገልግሉ ተመሪጾም ንአርባዕተ ዓመታት ዚኣክል ኣገልገሉ።
ብአፈ መምህርነት እናገልገሉ ድማ ብ1953 ዓ.ም.ግ. ብመጸዋዕታ ኣቡነ ኣትናቴዎስ ሊቀ ጳጳስ ዘኤርትራ ናብ ኣሥመራ ተጸዊዖም ኣብ መንበረ ሊቀ ጵጵስና ብዋና ጸሓፍነትን መንፈሳዊ ዳንነትን ተጊሆም ኣገልገሉ። ከምኡ’ውን ኣብ ኣብያተ ክርስቲያን ኣሥመራ ብብቕዓትን መንፈሳውነትን ከገልግሉ ከለዉ ብፍላይ ከኣ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ከም ‘ሰባኬ ወንጌል’ ተመዲቦም ኣገልገሉ።
ኣብ ሃገርና ብዝነበረ ቃልሲ ናጽነት፡ ንቤተ ክርስቲያን ብምውካል ኣብ ዝቖመ ናይ ሰላም ጉባኤ ብኣባልነት ብምስታፍ ክብ ዝበለ ኣበርክቶ ወፈዩ። ከምኡ’ውን ኣብ ምዝርጋሕ መሠረተ ትምህርትን ምጥፋእ ድንቁርናን ብዘበርከትዎ ዝተዋህቦም ናይ ምስጋና ምስክር ወረቐት ሕያው ሰነድ እዩ።
ኣገልግሎተ ቤተ ክርስቲያን ንኽሰፍሕን ሃይማኖት ንኽጸንዕን ኣብ ዝግበር ዝነበረ መንፈሳዊ ጉባኤ፡ ኣብ ሃገረ ስብከት ኤርትራ ክሳብ ክልል ቤተ ክርስቲያን ዑደት ብምግባር፡ ሰበካ ጉባኤ ኣብ ምቛምን ምጥንኻርን ከምኡ’ውን ተመሃሮ ትምህርቲ ሰንበት ኣብ ምትእኽኻብን ምስትምሃርን ከቢድ ጻዕሪ ገይሮም እዮም።
ናይ ብፁዕ ኣቡነ ያዕቆብ መንፈሳዊ ተልእኾን ውፅኢት ሥራሕን ዝተገንዘበ ቅዱስ ሲኖዶስ ኢትዮጵያ፡ ንዝሰፍሐ ኣገልግሎት ‘መዓርገ ጵጵስና ይግብኦም እዩ’ ኢሉ ምስ ብዙኃት ኤርትራውያን ቆሞሳት ኣወዳዲሩ ቀዳማይ ኮይኖም ስለ ዝተመርጹ፡ ብዕለት 07 ግንቦት 1980 ዓ.ም.ግ. ብብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ሣልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ፡ “አባ ያዕቆብ ዘአዲስ አበባ” ተባሂሎም መዓርገ ኤጲስ ቆጶስነት ተቐብኡ።
ኣቡነ ያዕቆብ፡ ብተኣማንነት ኣብ ሃገረ ስብከቶምን ምስ ቅዱስ ፓትርያርክ ዘኢትዮጵያ ብምዃን ሓዋርያዊ ተልእኾኦም እናፈጸሙ፡ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ ስለ ዝዓረፉ፡ ብሓድሽ ራብዓይ ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስ ናይ ጎንደር ሊቀ ጳጳስ ኮይኖም ተመደቡ። ኣብ ጎንደር ከኣ ብሊቅነትን ትሕትናን እናኣገልገሉ ከለዉ፡ ናይ ኤርትራ ናፅነትን ናይ ኢትዮጵያ መንግሥታዊ ለውጥን ኣብ ዝኾነሉ እዋን ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ መርቆሬዎስ ናብ ስደት ስለዝኸዱ፡ ብምልኣተ ድምፂ ቅዱስ ሲኖዶስ ኢትዮጵያ ተሓርዮም ዓቃቤ መንበርን ኣካቢ ጉባኤ ምርጫ ፓትርያርክ ኢትዮጵያን ኮይኖም ተመርጹ። በዚ ዝተዋህቦም ልዑል ኃላፍነት ክሳዕ ኃሙሻይ ፓትርያርክ ዘኢትዮጵያ ዝምረጹ ብብቕዓት ፈጺሞም ኃላፍነቶም ኣረከቡ።
ድኅር’ዚ ኣብ ዝኾነ ጽፍሒ ሥራሕ ቤተ ክርስቲያን ተመዲቦም ምእንቲ ከገልግሉ ወሲኖም ናብ ሃገሮም ኤርትራ ምስ መጽኡ፡ ካብ 1986 ዓ.ም.ግ. ጀሚሮም ላዕለዋይ ኃላፊ ምምኅዳር መንበረ ጵጵስና፡ ተሓጋጋዚ ፓትርያርክ፡ ምክትል ኣቦ መንበር ቅዱስ ሲኖዶስ ኮይኖም ኣገልገሉ።
ቀዳማይ ፓትርያርክ ኣቡነ ፊልጶስ ምስ ዓረፉ ቅዱስ ሲኖዶስ ብዝመረጾም መሠረት ዓቃቤ መንበር ኮይኖም ንሠለስተ ወርኂ ጸንሑ። ኣብ ሣልሳይ ወርኂ ኸኣ ቅዱስ ሲኖዶስ ተጋቢኡ ብምዝታይ ንብፁዕ ኣቡነ ያዕቆብ ብሥምረትን ብምልኣትን ብዘይ ተወዳዳሪ ብ25 ኅዳር 1995 ዓ.ም.ግ. (4 ታኅሣሥ 2002 ዓ.ም.ፈ.) ካልኣይ ፓትርያርክ ገይሩ መረጾም።
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ልዑላዊት ርእሳ ብርእሳ እትመኃደር፡ ሊቃነ ጳጳሳት ዘለዉዋ ስለዝኾነት ናታ ፓትርያርክ ባዕላ ክትሠይም ኣለዋ ዝብል ጽኑዕ መርገጺ ነበሮም። በዚ መሠረት ብውሳኔ ቅዱስ ሲኖዶስ ብሢመተ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ዘኤርትራ፡ ብፁዕ ኣቡነ ያዕቆብ ‘ካልኣይ ፓትርያርክ’ ኮይኖም ተሠይሙ። ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ንፈለማ ጊዜ ባዕላ ንባዕላ ፓትርያርክ ክትመርጽን ክትቀብእን ዝበቕዓትሉ ታሪኻዊ ፍጻሜ እዩ።
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ያዕቆብ፡ ንሕዝበ ክርስቲያን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝቕመጡ እናተዛወሩ ብምስትምሃር ከምኡ’ውን ንፈለማ ጊዜ ናብ ወፃኢ ሃገራት ሓዋርያዊ ዑደት ብምግባር ቃለ ምጽንናዕ ብምሃብ ብሓፈሻ ብዓቢይ ትግሃትን መንፈሳዊ ፍቕርን ኣገልገሉ።
ንሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ባይታ ኣገልግሎት ኣብ ምፍጣር፣ ንተመሃሮ ትምህርተ ሰንበትን መንእሰያትን ኣብ ምትብባዕ ዝነበሮም ፍሉይ ትግሃት ኵሉ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ።
ኣዝዮም ትሑት፡ መንፈሳዊ፡ ጸሎተኛ፡ . . . ብምንባሮም ብውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን እምብዛ ፍቱው ነበሩ። ቅዱስ እግዚአብሔር፡ ቅድስናኦም ኣብ ቅድሚ ሰብ ክገልጸሎም ስለዝፈቐደ ብተኣምራት የሰንዮም ነበረ። ንምሳሌ፦ ኣብ ክብረ በዓል ቅድስት ሥላሴ (7 ሐምሌ) ናብ ቤተ ክርስቲያን እናኣተዉ ቀቅድሚኦም ብምሥራቕ መጺኡ ናብ ምዕራብ ዘላገሰ ቀስተ ደመና ከምዝመርሖም ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ብዓይኑ ርእዩ ዝመስከሮ፡ ብቪድዮ ካሜራ’ውን ተቐሪጹ ዝተሰነደ እዩ።
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ያዕቆብ፡ ኣብ ርእሲ እቲ ዝሰብክዎ ዝነበሩ ቃለ ወንጌል ‘ብቃል ዘሎ ይርሳዕ ኣብ መጽሓፍ ዘሎ ግና ይውሳእ’ ብምባል “መጽሓፍ እምነትን ሥርዓተ አምልኾን፣ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን፡ ክብረ ድንግል ማርያም” ዝኣርእስቶም ዘይተኃትሙ ሠለስተ መጻሕፍት ኣዳልዮም እዮም።
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ያዕቆብ፡ ደኺምኒ ከይበሉ ኣብ ጽኑዕ ኣገልግሎትን ጽሙድ ተልእኾን ከለዉ ፍቓድ እግዚአብሔር ኮይኑ ብዕለት 21 ኅዳር 1996 ዓ.ም.ግ. (1 ታኅሣሥ 2003 ዓ.ም. ፈ.) ብሕማም ዓረፉ።
ንጊዜኡ ሥርዓተ ቀብሮም ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም እኳ እንተተፈጸመ ደኃር ግና ኣብታ “ ዛቲ ይእቲ ምዕራፍየ ለዓለም/ ናይ ዘለዓለም መዕረፊተይ እዚኣ እያ . . . ” ኢሎም ብሕይወቶም ከለዉ ዝኃረይዋ ቦታ ኣብ ገዳም ደብረ ድኁኃን ብሰላም ዓስከሬኖም ዓሪፉ።
“ዝክሩ ስመ አበዊነ ሊቃነ ጳጳሳት እለ ኖሙ ከመ የሀብ እግዚእ ዕረፍተ ለነፍሳቲሆሙ ወይሥረይ ለነ ኃጣውኢነ / ጐይታ ነፍሶም ከዕርፍን ንኣና’ውን ኃጢኣትና ክሠርየልናን፡ ናይ ዝሞቱ ሊቃነ ጳጳሳት ኣቦታትና ስም ዘክሩ” (ቅዳሴ ባስልዮስ ቍ. ፸፯/77) ከምዝብል ኣሰረ ፍኖት ናይዞም ቅዱስ ኣቦ ክንስዕብን ረድኤቶም ከይፍለየናን ቅዱስ ፍቃድ እግዚአብሔር ይኹን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
‘ኩሎም ፓለቲካዊ እሱራት ሱዳን ብቕጽበት ንክፍትሑ መራሒ ሱዳን ፕረዚደንት ኦማር ኣልባሽር ከምዝኣዘዙ’ ትካል ዜና ሱዳን (ሱና) ሎሚ ሰሉስ ገሊጹ።
እቲ ምንጪ ዜና ከምዝጸብጸቦ ‘እቲ ናይ ሎሚ ስጉምቲ ንስለ ሃገራዊ ዕርቂ፣ ስኒትን ሰላምን ተባሂሉ ይውሰድ ከምዘሎ’ ሓቢሩ።
ንተቃውሞ ጸረ መንግስቲ ንምጭፍላቕ ተባሂሉ ኣብ’ዚ ሰሙናት’ዚ ጅምላዊ ማእሰርቲ ከምዝቐነየ’ውን እቲ ዜና ይጠቅስ።
እንተኾን ክንደይ እሱራት ከምዝፍትሑ ወይካኣ ኣስማቶም ንጹር ኣይኮነን።
ሱዳን ብሕጽረት ሸርፊ ወጻኢን ሓያል ዝቕባበን ድሕሪ ምውቃዓ ዋላ’ውን ኣድማ እጉድ እንተኾነ ህዝባዊ ነውጺ ኣጋጢሙዋ’ሎ።
ፕረዚደንት ኣል-ባሽር ዝሓለፈ ወርሒ ሰማንያ ፖለቲካዊ እሱራት ንክፍትሑ ከምዝኣዘዙ ዝዝከር’ዩ። ተቓወምቲ ግና 50 እሱራት ሎሚ’ውን ኣይተፈትሑን ይብሉ።
ኤምባሲታት ኣሚሪካን ኣውሮጳን ኣብ ሱዳን ብወገነን ኩሎም እሱራት ይፈትሑ ኢለን ኣለዋ።


text:
www.eri-platform.org
24 ግንቦት 2021
24 ግንቦት 1991፦ ታሪኻዊት መዓልቲ ሓበን ህዝቢ ኤርትራ
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡
ጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡
24 ግንቦት 1991፡ ሓርነት መላእ መሬት ኤርትራ ዘበሰረት ታሪኻዊት ዕለት፡ መዓልቲ ሓበን ህዝቢ ኤርትራ ኢያ። ቅድሚ 30 ዓመታት ከምዛ ሎሚ መዓልቲ፡ 24 ግንቦት 1991፡ ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ (ህሰሓኤ) ንርእሰ-ከተማና ኣስመራ ፍጹም ብምቍጽጻር፡ ንመላእ ኤርትራ ናጻ ኣውጺኡ። ካብታ ዕለት እቲኣ ኣትሒዙ፡ ኤርትራ ሃገርና ሓንሳእ ንሓዋሩ፡ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ተገላጊላ። ኣብታ ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ደቃ ዚተሰውኡላ ሃገር ሰላም ሰፊኑ። ኣብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ሽግ ፍጹም ደስታ፡ ሓበንን ተስፋን ተወሊዑ። ተስፋ ንሓርነት፡ ተስፋ ንፍትሒ፡ ተስፋ ንራህዋ።
እምበኣርከስ፡ 24 ግንቦት 2021፡ ኵሉ ሃገራዊ ኤርትራዊ፡ መበል 30 ዝክረ-ዓመት ናይታ ባዕዳዊ ሰራዊት ካብ መሬት ኤርትራ ተሓግሒጉ ዚተጸርገላ ታሪኻዊት መዓልቲ ሓበን ብዓቢ ድምቀት የብዕል ኣሎ። እቲ ብተባዕ ቃልስን ከቢድ መስዋእትን ዚተጨበጠ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት መሰረት ናይ ልዑላዊ ናጽነት ሃገረ ኤርትራ ኣንጺፉ። ኣብዚ መበል 30 ዝክረ-ዓመት ሓርነት መሬትን መበል 28 ዝክረ-ዓመት ልዑላዊ ናጽነትን ሃገረ ኤርትራ እንጽንብለሉ ዘለና ዕዙዝ ኣጋጣሚ’ዚ ድማ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ምዉቕ ዮሃና ከቕርብ፡ ዓቢ ሓበን እስምዓኒ። ብመንጽር እዚ ሓበን’ዚ፡ ነቲ ብኣረሜናዊ ጭቈና፡ ጨካን መድቈስቲ፡ ክቱር ድኽነትን ሓሳረ-መከራን ዚልለ ህሉው መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ክዕዘብ እንከለኹ ድማ መሪር ጓህን ዓሚቝ ሓዘንን እስመዓኒ።
ህዝቢ ኤርትራ ሓርነት፡ ፍትሒ፡ ራህዋ ንምርካብ ተጋዲሉ፤ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ፡ በርጌሳዊ ኰነ ሰብኣዊ መሰልን ክብረትን ንምጕንጻፍ ተቓሊሱ፤ ሰላምን ቅሳነትን ንምስፋን ተበጂዩ፤ ዘፍቅሮም ብሉጻት ደቁ፡ ህይወቱ፡ ንብረቱ ከይበቐቐ ወፍዩ። ኣንጻር’ቲ ዅሉ ሽዑ ዚነበረ ትጽቢታት ፈተውትን ጸላእትን፣ ነቲ ደርማስ መግዛእታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኰነ፣ እንተላይ ንገዚፍ ምትእትታው ናይቶም ናይ መበል 20 ዘመን ሓያላት ዓለም ስዒሩ፣ ፍጹም ዓወት ዘመዝገበ ጅግና ህዝቢ ኢዩ። ነቲ ብሰሪ’ቲ ዚተፈጸመ ጥልመት መሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልስና ኣጋጢሙዎ ዚጸንሐ ናይ ታሪኽ ግሪንቢጥ ንምእራም፣ ነቲ ሓርነት፡ ፍትሒ፡ ሰብኣዊ ክብረት፡ ቅሳነት ኰነ ራህዋ ንምጕንጻፍ ዘለዎ ዓሚቝ ሃረርታ ክዉን ንምግባር፡ ሓንሳእ ቈሪጹ እንተ ተላዒሉ ድማ፡ ዓጋቲ ከም ዘይብሉ ዘመናዊ ታሪኹ ህያው ምስክር ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ኵሎም ህዝብታት፡ ብሰብኣውን ባህርያውን ጸጋታቱ ደረጃ መነባብሮኡ ንምምዕባል፡ ስድርኡ ብግቡእ ንምንባይ፡ ሕብረተሰቡ ንምስሳን ብዘይ ምሕላል ዚሰርሕ ህርኩት ህዝቢ ኢዩ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ግን፡ ሃገራዊ ቍጠብኡ ብብሕትውና ትካላት ህግደፍ ተዓብሊሉ፣ ዕድላት ናጻ ንግዳዊ ንጥፈት ተነፊጉ፣ ኣደዳ ስእነት፡ ድኽነትን ስደትን ከም ዚኸውን ተገይሩ። ኣብዘን ዚሓለፋ 30 ዓመታት፡ ጓንጓ ጭርሖታት፡ ዘይትግበሩ መደባት ልምዓት፡ ዘይፍጸሙ መብጽዓታት፡ ዘይጭበጡ ተስፋታት፣ ኪሰምዕ ጸኒሑ። ጃህራ ፋይዳ ስለ ዘይብሉ ግን፡ ቍጠባና ተረሚሱ፣ ፖለቲካና ተዘሪጉ፣ ሕብረተሰብና ተደቚሱ፣ ስድራቤታትና ተበታቲኑ፣ መንእሰይና ብጃምላ ተሰዲዱ። ዞባውን ኣህጕራውን ቍመና ሃገርና ተበላሽዩ፣ ህዝብና ተዋሪዱ፤ ሃገርና ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት ተመሊሳ፣ መስሓቕ ሸራፋት ኰይና።
ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ኣብቲ ብመሪር ቃልሲ ናይ ዝያዳ ፍርቂ ዘመን ዚተረጋገጸ ልዑላዊ ናጽነት ሃገረ ኤርትራ፡ ንዚተጋህሰ ግዝኣታዊ ምሉእነት ንምምላስን ህላዌኣዊ ስግኣት ንዘንጸላለዎ ሃገራዊ ድሕነት ንምውሓስን፡ ኣብ ኲናት ኪኣቱ ተገዲዱ። እቲ ምእንቲ ልዑላውነት ህዝቢ ዚቃለስ ሃገራዊ ሓይሊ ብኣግኡ፡ ነባሪ ሰላም ንምስፋን ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ኪኽበር፣ ስርዓታዊ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነትን ሓድነትን ከብቅዕ፣ ተጣቢቑ። ኣብቲ ደበና ኲናት ዘንጸላልወሉ እዋን፣ ኲናት ብዘይካ ጃምላዊ መቕዘፍትን ዕንወትን ፋይዳ ስለ ዘይብሉ፤ ኪውገድ ከም ዚግባእን ከም ዚከኣልን፤ ኣዘኻኺሩ።
ሕጂ’ውን፡ ሰላም መተካእታ ስለ ዘይብሉ፡ ኢትዮጵያውያን ንኵሉ ግጭታቶም ኰነ መዋቕራዊ ሽግራቶም፡ ብልዝብ ንኪፈትሑ፡ ደጊሙ የዘኻኽር። ኰይኑ ግን፡ ኲናት ኣብ ኢትዮጵያ ንኢትዮጵያውያን ዚምልከት ውሽጣዊ ጕዳይ ኢትዮጵያ ኢዩ። ንሕና ኤርትራውያን ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ ናይ ገዛእ ርእስና ሃገራዊ ጕዳይ ኣለና።
ግዝኣት ኢሳያስ ሓሳድ፡ ጨፍላቒ፡ ዓመጸኛ ኢዩ። ብግብሪ፡ ንሃገራዊ ረብሓ ኤርትራ ዚጐድእን ንዕላማታት ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዚጻረርን ጠላም ሜላታትን ተግባራትን ከሰላስል ጸኒሑ። ነቲ ብሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ ተነዲፉ ብቅዋማዊ ባይቶ ዚጸደቐ ቅዋም ኤርትራ ረጊጹ፡ ግዝኣተ ሕጊ ዚግህስ ጨቋኒ ስርዓት ተኺሉ። ንዕላማታት ሃገራዊ ቻርተር ደርብዩ፡ ሃገርን ህዝብን ከም ዊንትኡ እናደሃኸ ኣብ መንገዲ ቍልቍለት ጸሚዱ ብዅሉ መዳያት ናብ ውድቀት ኪደፍእ ጸኒሑ። ብሓጺሩ፡ እቲ ኣረሜናዊ መድቈስቲ ግዝኣት ኢሳያስ ንኤርትራ ሃገርና ናብ ህዝባ ከነብረላ ዘይክእል ምድራዊት ገሃነም ቀይሩዋ ኣሎ። ኮታ፡ እንስሳዊ ስነመጐት ናይ ‘ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቈላ’ ብምኽታል፡ ንሃገርን ህዝብን፡ ብዅሉ መለክዒታት፡ ኣመና ኣዳኺሙ ንናጻ ልዑላዊ መጻኢ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ኣውዲቑ።
እምበኣርከስ፡ እቲ ዚዓበየ እዋናዊ ዕማምና፡ ነቲ ሓሳድ ዓመጸኛ ግዝኣት ኣሊኻ ኣብ ሃገርና ቅዋማዊ መንግስቲ ብምትካል ነቲ ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደጋ ምዅላፍ ኢዩ። እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክዉንነትን ህጹጽ እዋናዊ ጠለብን እዚ ካብ ኰነ፣ ተቓውሞ ንኣረሜናዊ ግዝኣት ኢሳያስ ናብ ዚተወሃሃደ ኣድማዒ ሓባራዊ ስራሕ እምበር ናብ ምግፋር ምስ ኣስፋሕፋሒ ህርፋን ወያነ ይዅን ምቅላሕ ናይ መርዛም ኣነዋሪ ጠቐነታቱ ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከምርሕ ኣይምተገብአን። እዚ ኣጸያፊ ተግባር’ዚ፡ ብዚዀነ ሃገራዊ መምዘኒ ኰነ ፖለቲካዊ ቅማረ፡ ምኽኑይ ኣይኰነን።
ኰይኑ ግን፡ ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ሓያሎ ኤርትራውያን፡ ምስቲ ንህዝቢ ትግራይ ዘየርብሐ፣ ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኪዘርግ፡ ንኤርትራዊ መንነት ኪስርዝ ዚጽዕር፣ ንግዝኣታዊ ምሉእነት ኤርትራ ዚግህስ፡ ንህላወ ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ ዚጻባእ ወያናዊ ኣስፋሕፋሒ ህርፋን ወጊኑ ምርኣይ ኣዝዩ ዘገርም ኢዩ። ካብኡ ሓሊፉ፡ ነቲ ምእንቲ ግዝኣታዊ ምሉእነት፡ ሕብረብሄራዊ ሓድነት፡ ልዑላዊ ናጽነት ኤርትራ ዚጣበቕ ሃገራዊ ሓይሊ ኪዘልፍ ምዕዛብ ዘስደምም ኢዩ።
ኣብዚ መበል 30 ዝክረ-ዓመት ናጽነት እንጽንብለሉ ዘለና እዋን፡ እቲ ውልቀ-ምልካዊ ግዝኣት እቲ ዚዓበየ ህላዌኣዊ ስግኣት ኤርትራን ህዝባን ኰይኑ ኣሎ። ኣደራዕ ስቓይን ሓሳረ-መከራን ህዝብና ንከብቅዕ፣ ኵሉ ሓርነት፡ ፍትሕን ደሞክራስን ዚደሊ ኤርትራዊ፡ ኣብ ግዳም ይሃሉ ኣብ ውሽጢ፡ ቅኑዕ ሃገራዊ መኣዝን ብምሓዝ፣ ረብሓ ህዝቡን ሃገሩን ብቐዳምነት ሰሪዑ፡ ነቲ ዓመጸኛ ስርዓት ንምእላይ ብዚለዓለ ጥርናፈ ኪቃለስ ታሪኻዊ ሓላፍነት ከም ዘለዎ አተሓሳስብ። ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ (ሓምኤ) ምሉእነት መሬቱ ኣምሊሱ፡ ልዑላውነት ሃገሩ ኣውሒሱ፡ ንዅለን ኣሃዱታቱ ናብቲ ኣህጕራዊ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኪስሕብ፣ ንኤርትራ ኣብ ሰልሚ ውሽጣዊ ቅልውላው ኢትዮጵያ ተሸሚማ ዝያዳ ካብ ምድማይን ምድካይን ከናግፍ፣ ሃገሩ እናተኸላኸለ፡ ዋልታ ህዝቡ ብምዃን፣ ነቲ ህላዌኣዊ ስግኣት ኰይኑ ዘሎ ሓሳድ ግዝኣት ኣብ ምእላይን ርጉእ ስግግር ናብ ቅዋማዊ መንግስቲ ኣብ ምርግጋጽን እጃሙ ከበርክት እጽውዕ።
ምስዚ ተተሓሒዙ፡ ሰረት ናይ ነባሪ ሰላም፡ ጽቡቕ ጕርብትናን ክልተኣዊ ምትሕግጋዝን ንምንጻፍ፣ እቲ ብመሰረት’ቲ መግዛእታዊ ውዕላት ኣብ ባይታ ክዉን ኰይኑ ዘሎ ምምላስ ግዝኣታዊ ምሉእነትን ምኽባር ልዑላውነትን ሃገረ ኤርትራ ብወግዓዊ ስምምዕ ክልቲአን ሃገራት ሕጋውነት ኪለብስ፣ ብመሰረቱ ድማ፡ እቲ ኣህጕራዊ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዚሓጸረ እዋን ኪኽለል አተሓሳስብ።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ሓይልታት ፍልስጤምን ሰራዊት እስራኤልን ቅድሚ ሳልስቲ ዚተበጽሐ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ መርሓባ እናበልኩ፡ ኣህጕራዊ ኮም ንጕዳይ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ህዝቢ ፍልስጤም ፍትሓዊ ነባሪ ሰላም ዘረጋግጽ መዕለቢ ንምርካብ ኵሉ ዚከኣሎ ጻዕሪ ኪገብር እጽውዕ።
ኣብ መወዳእታ፡ ኤርትራ ሃገርና ንዅሉ ኤርትራዊ ማዕረ ስለ እትብጻሕ፡ ኵሉ ዜጋ ብማዕረ ናጽነት፡ ማዕረ መሰል፡ ማዕረ ዕድል ዚነብረላ፣ ብውልቃዊ ዊንታ ዘይኰነስ ብቅዋማዊ ሕጊ እትመሓደር፣ ፍትሒ፡ ቅሳነት፡ ራህዋ ዚሰፈና፣ ህዝባ ዚኽበረላ፡ ዚሕጐሰላን ዚሕበነላን ሃገር ንኺትከውን ብምሉእ ዓቕምና ክንጽዕር ይግባእ። ኣብዚ ንሃገራዊ ልዑላውነትና ዚደናደን በጨቕታ ኣስፋሕፋሒ ህርፋን ሰብ-መዝን ፖለቲካዊ ልሂቃንን ኢትዮጵያ ዚደጋገመሉ ዘሎ እዋን’ዚ ብፍላይ፡ ኵሉ ሃገራዊ ኤርትራዊ፡ ልዑላውነት ሃገር ንምውሓስ ኰነ ልዑላውነት ህዝቢ ንምርግጋጽ፡ ነቲ ዘለዎ ናይ ኣመለኽኽታ ፍልልያት ኣወንዚፉ፣ ጥርናፈኡ ከዕዝዝ፡ ታሪኻዊ ሓላፍነት ከም ዘለዎ አዘኻኽር።
ኣብዚ፡ መንእሰይ ኤርትራ ብፍላይ፡ ከም እቲ ቀዳማይ ግዳይ ናይቲ መላኺ ግዝኣት መጠን፡ ኣንፈትካ ከይሰሓትካ፡ ብነባሪ ፍታሕ ክትሓስብ፣ ነቲ ጀጋኑ ኣቦታትካን ኣያታትካን ዘምጽኡዎ ሃገራዊ ልዑላውነት ብምውሓስ፡ ነቲ ተመንዚዑ ዘሎ ልዑላውነት ህዝቢ ንምርግጋጽ ኪትሰርሕ፣ ታሪኻዊ ግዴታ ኣለካ። ኣብ ታሪኽ ዓለምና ክሳብ ሕጂ ምእንቲ ሃገሩን ህዝቡን ዚቃለስ መንእሰይ እምበር፣ ምስቲ ሃገራዊ መንነቱ ኪስርዝ ዚጽዕር ይዅን ምስቲ ብህርፋን ን ባሕርን ኤርትራ ዓዊሩ ነቲ ዕዙዝ ክብሪ መዓልቲ ናጽነቱ ዘቋናጽብ ባዕዳዊ ሓይሊ ዘሻሩ ኣይተራእየን’ሞ፣ ንዅሉ ኣስፋሕፋሒ ሕልምታት ብምምካን፣ ልዑላዊ ናጽነት ኤርትራ ንዘልኣለም ብሓበን ኪጽንበል ከም ዚነብር ግበር።
ብኣጋጣሚ ናይዚ ክቡር ጽንብል’ዚ ንመላእ ህዝብና ደጊመ ዮሃና እብል።
ዕድመ ንናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ!
ዘልኣለማዊ ሓበን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
ፈጣሪ ንኤርትራን ህዝባን ይባርኽ!
www.eri-platform.org


text:
Unser erster Artikel auf Tigrinha ! (Hauptsprache in Eritrea)
Von Michael Okubamariam
ኣብ ሓንቲ ካብ ዝምስጣኒ ኣብ ጀርመን ትርከብ ብተዛማዲ ንእስ ዝበለት ከተማ ፖትስዳም እየ ዝነብር ዘለኹ። ብዙሕ ግዜ ካብ ሳልሳይ ደርቢ ብመስኮት ምዕዛብ ይፈቱ። ብዝሒ ጽርግያታት ኣብ ዝቆራረጸሉ ንሕጊ ሴማፎሮ ተኸቲለን ብቐደም ተኸተል ንምሕላፍ ጽቕጥቅጥ ናይ መኻይን ይዕዘብ። ዳርጋ መዓልታዊ ወይ እውን ክልተ ሰለስተ ግዜ ኣብ መዓልቲ፡ „ዊው ዊው“ ዝብል ረባሺ ድምጺ እናገብራ ብስራሕ ዝንቀሳቐሳ ናይ ናይ መጥፋእቲ ሓዊ፡ ናይ ፖሊስ፡ናይ ሕክምና መኻይን ድምጸን ብጣዕሚ እዩ ዝምስጠኒ ምክንያቱ ኩለን ንድሕነትን ረዲኤትን እየን ዝንቀሳቐሳ። እቲ ዘስሕቐኒ ኣብ እዛ ዝጽሕፈላ ዘለኹ እዋን እውን ከይተረፈ ድምጺ ናይ ሓንቲ ኣምቡላንስ ይሰምዕ ኣለኩ ንዓይ ግን ይምስጠኒ ጥራይ ዘይኮነ ኣመና እዩ ባህታ ዝፈጥረለይ። ቀትሪ ሴማፎሮ ተጸብዮም ዝሓልፉ ብውልቂ ይኹን ብሓባር ካብዝን ናብትን ክብሉ ገለ ብስራሕ ገለ ብምዝንጋዕ ለይቲ ከኣ ሕልፍ ሕልፍ ኢሎም መስተ ዓትዒቶም ዝንቀሳቐሱ መንእሰያት ሂይወት ከስተማቕሩ፡ ሓደ ምስ ሓንቲ ተተሓሒዞም ዝንቀሳቐሱ ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ ክዕዘብ እንከለኹ ብጣዕሚ ይስሕቡኒ። ሕልፍ ሕልፍ ኢሎም ኣብ ከንፈሮም ይሰዓዓሙ ኣካል ናጽነቶምን ምትእምማኖምን ስለዝኾነ እዮም ዝሰዓዓሙ ዝኾኑ ኢለ ይሓስብ። ሰብ ጸጋ ዕድመ ኣብ ኤርትራ ሃገረይ ኣብ ጎደናታት ክሰዓዓሙ ዘይልሙድ እዩ። ኣብ ፖትስዳም ግን ንቡር ኮይኑ ጸኒሕኒ። ኣብ እዛ ዘለኽዋ ቦታ ኮይነ ንግዳም ብምዕዛብ ካብ ተግባራት ደቅ-ሰባት ብዙሕ እየ ዝመሃር። ገለ ተሓቛቖፉ ገለ ይሰዓዓሙ ገለ ይተሓላለዩ፡ ገለ ይደጋገፉ፡ ገለ ይጸራረፉ ገለ ካልእ በቃ ህይወት ብብዙሕነት ዝቖመት እያ። ብዙሕነት ከኣ ጽባቐ እዩ። ካልእ ኣብ ብመስኮት ኮይነ ክሳብ ርሑቕ ብምምዕዳው ዝምስጠኒ ሰጥ ዝበለ በግራብ ዝተሸፈነ ብማያዊ ክፍሊ ዝቆራረጽ ቅርጺ-መሬት ከኣ ናብ ልበይ ኣትዩ ናይ ጽባቐ ጠለስታ እዩ ዝፈጥረለይ። ግን ድማ ንእግረመንገደይ ሕቶ የልዕል እዘን ንምንባር መቐረት ወሲኸናሊ ዘለዋ ኣዚየን ብዙሓት መኻይንሲ ክንድምንታይ ብዝሒ ዘለዎ ነዳዲ የጥፍኣ ይኾና፧ ኣብ ክሊማዊ ለውጢኸ ኸመይ ይጸልዋና ይህልዋ፧ ይሓስብን የተሓሳስበንን።
Deutsche Übersetzung:
Ich habe geschrieben, was ich durch das Fenster meiner Wohnung beobachte. Ich habe zu erst versucht zu erklären, dass ich in einer Wohnung an der Kreuzung in dritte Etage Wohne. Um die Regeln der Ampel zu halten, warten die Autos. Ohne Regeln wäre das Leben schwer. Daher gibt es fast immer Stau. Es gibt auch Lärm von Rettungsdienst. Dieser Lärm gefällt mir trotzdem, weil ich gleichzeitig an Rettung der Menschen denke. Was ich noch geschrieben habe ist auch über die Aktivitäten der Potsdamer, wie die Freiheit der junge und ältere Menschen ein bisschen von den Aktivitäten der Menschen meines Lands unterscheidet. Alles was ich beobachte gefällt mir, da ich in andere Welt lebe. Ein weitere Beobachtung ist, dass die Landschaft mir gefällt. Die Bäume, die Flüsse sind ganz attraktiven.


text:
Radio Erena: 12 March 2020
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣብ መንጎ ክልተ ቀቢላታት ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ካብ ዝቐውም ወርሒ ንዘይገበረ ናይ ሓድነት መንግስቲ ከየፍርስ ሓያሎ ዲፕሎማሰኛታት ስግኣቶም ይገልጹ ኣለዉ።
ናይ ሓድነት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣብ 22 ለካቲት ድሕሪ ምቛሙ፣ ድሕሪ ሒደት መዓልታት ኣብ መንጎ ሉ ኑዌርን ሙርለን ዝተባህሉ ቀቢላታት ብዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ 40 ሰባት ከምዝሞቱን ኣስታት 180 ድማ ከምዝቖሰሉን’ዩ ድሒሩ ተሓቢሩ።
ብሰንኪ’ቲ ኣብ ከባቢታት ፒቦር፣ ኣብ ዝርከባ ቁሸታት ሉካንጎለ፣ ዋት፣ ማንያቦልን ኣኒዲን ዝተወልዐ ግጭት፣ ኣሽሓት ስድራቤታት ካብ መነባብርኦም ከምዝተመዛበሉ ኣገልግሎት ዜና ኣናዱሉ ኣረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ሚያርዲት፣ ሓድሽ ናይ ሓድነት መንግስቲ ንምቛም፣ ንመላእ ካቢነኡ ድሕሪ ምብታን መራሒ ተቓዋሚ ሬክ ማቻር ዝርከቦም ኣርባዕተ ምክትል ፕረዚደንታት ክምዝዝ እኳ እንተኸኣለ፣ ኣብ ዞባታት ፖለቲካዊ መሪሕነት ከቕውም ብዘይምኽኣሉ እቲ ግጭት ከምዝተጎሃሃረ’ዩ ዝውቀስ።
ተልእኾ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ደቡብ ሱዳን ብወገኑ፣ ኣብ ዞባታት፣ ፖለቲካዊ መሪሕነት ዘይምህላዉ ሓደ ካብ ጠንቅታት እቲ ግጭት’ዩ ኢሉ ከምዝኣምን ገሊጹ።
ኣብ እዋን’ቲ ግጭት፣ ብክልቲኦም ወገናት ዝተጨውዩ ደቂንስትዮን ቆልዑን ብዝቀልጠፈ ናብ ስድራቤታቶም ክምለሱ፣ ሓላፊ ናይቲ ተልእኾ ዳቪድ ሺረር፣ ብ9 መጋቢት ኣብ ከተማ ጁባ ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ መግለጺ ጸዊዑ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሓያሎ ዞባታት ደቡብ ሱዳን፣ በቲ ዝቖመ ናይ ሓድነት መንግስቲ ዝተመዘዘ ወግዓዊ ኣማሓዳሪ የብለንን።
እዚ ድማ፣ ንሓያሎ ኣብ ምትፍናን ዝርከባ ቁሸታትን ቀቢላታትን ናብ ግጭት ከምርሑ ዕድል ዝህብ ምዃኑ’ዩ እቲ ወኪል ሕቡራት ሃገራት ስግኣቱ ዝገልጽ።


text:
ንዓመታት ዝኣክል ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድሕሪ ምጽናሕ ; ካብቲ ዝነብርኩዎ ቤት ጽሕፈት ክፋኖ ብዙሕ ጽዒረ ክኾነለይ ግን ኣይከኣለን። መወዳእትኡ ከኣ ቤተሰብይ ንዝኾነ ሓላፊ ኩነታተይ ኣካፊለዮ ። ክንርእዮ ኢና ኢሉ ብዙሕ ተስፋ ከይሃበ ሰዲዱኒ። ንሱ ኣብ ካልእ ቤት ጽሕፈት እዩ ዝሰርሕ ኔሩ። ኣብቲ ዝነበርኩዎ ቤት ጽሕፈት ግን ዝፈልጦ ሓላፊ ኔርዎ። ድሕሪ ገለ ሰሙናት ከኣ ናብ ገዝኡ ጸዊዑኒ። ምጥያስ ደውኢሉ እዩ ዘሎ ግን ድሕሪ ቁሩብ ኣዋርሕ ክጅምር እዩ ፣ ስምኪ ምስቶም ዝጣየሱ ከእትዎ ገለ ገንዘብ እንተ ሂብናዮም ክገብሩልና ይኽእሉ እዮም ኢሉኒ። ገንዘብ ኣይነበረንን ግን ሕራይ ጸገም የለን ይጣየስ ጥራይ ኢለዮ። ዝኸፈልኩ ከፊለ ክጣየስ ኣለኒ ኢለ ንስድራይ እየ እቲ ሓሳብ ኣካፊለዮም። ንዓመታት ብነጻ ዘገልገልኩዎ ከይኣኽለኒ ከፊልኪ ኢኺ ትገላገሊ ተባሂለ። ዝገብሮ ነገር ኣይነበረንን ክኸፍል ነይሩኒ።
ገንዘብ ኣይነበረንን ንስድራይ ከኣ ኣማኺረዮም። ወላዲተይ ድማ ንኣብ ኣሜሪካ ዝቕመጥ ቤተሰብ ደዊላ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኣዕሊላቶ። መጀመርያ ብጣዕሚ ሓሪቑ ። ግና ንሱውን ክጣየስን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ብጣዕሚ ድልየት ስለዝነበሮ ነቲ ሓሳብ ተቐቢልዎ ። 50 ሽሕ ከፊሉለይ ከኣ ክጣየስ በቒዐ። ፓስፖርት ኣውጺኤ ድማ ናብ ሱዳን ኣምሪሔ። ሱዳን ሰሙን ምስጸናሕኩ ብዙሕ ናይ ጭውያ ወረታት ክሰምዕ ምስ ስለዝጀመርኩ ናብ ኢትዮጵያ ክኸይድ ወሲነ። ኣብ ካርቱም ዝርከብ መዓርፎ-ኣውቶቡስ ከይደ ትኬት ናብ ኢትዮጵያ ኣቑሪጸ። ዝፈልጦ ወልሓደ ኣይነበረንን ግን በዚ መንገዲ ዝኸዱ ዝፈልጦም ሰባት ደሓን እዩ ብዙሕ ጸገም የብሉን ስለዝበሉኒ ተበጊሰ። ጉዕዞ ተጀሚሩ ። ኣብ ኬላታት ንኣባላት ጸጥታ ሱዳን ብላዕ እንዳሃብና ሓሊፍና። ከምዚ እንዳ በልና ናብ ገዳርፍ ምስ በጻሕና ናብ መተማ ሓጹር ተሳጊርና ኣቲና። እቶም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ከኣ ናብቶም ወትሃደራት ኢትዮጵያ ኣረኪቦምና።
ወተሃደራት ኢትዮጵያ ምስ ተቐበሉና ናብ ሆቴል’ዮም ወሲዶምና ። መንግስቲ ንስደተኛታት ዝሃበና ባጀት ስለዘየለ ባዕልኹም ኢኹም ንዘድልየኩም ነገራት ኮነ ናይ መደቐሲኹም ትኸፍሉዎ ኢሎምና። ናይ መደቀሲ ከፊልና ከኣ ምስ ካልአይተይ ክፍሊ ሒዝና። ኣብኡ ልዕሊ ሰሙን ጸኒሕና ። ቀስ ብቐስ እውን ካልኦት ከማና ስደተኛታት ክውሰኹና ጀሚሮም ። ኣኪቦም ከኣ ናብ እንዳ ኣባጉና ፡ ኣብኡ ናብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ወኪል ንጉዳይ ስደተኛታት ማለት UNHCR ኣረኪቦምና ሻቡ’ውን ተመዝጊብና። ካብዚ ቀጺለ ናብ ዓዲ ሓሩሽ መዓስከር ስደተኛታት ወሲዶምኒ። ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዓዲ ሓሩሽ ሰለስት ወርሒ ምስ ጸናሕኩ ፋክስ ካብ ዓርከይ ካብ ማልታ ተላኢኩኒ ከኣ ናብ ኣዲስ ኣበባ መጺኤ። ናብ ኣዲስ ኣበባ ምስ መጻኩ ንሱውን ካብ ማልታ መጺኡ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከኣ ተመርዒና ወሊድና ከኣ።
ምስ በዓል-ቤተይ ክጽንበር ሕጋዊ መስርሕ እንዳ ተጸበኹ ፡ ዓዲ ክቕይር እየ ናብ ኣሜርካ እሞ ናብኡ ክወስደኪ እየ ድሕሪ ምባል ንዓመታት ተጸብየዮ። ከም ዝበሎ ዓዲ ቀይሩ ናብ ኣሜርካ ከኣ ኣትዩ። ኣሜርካ ምስ ኣተወ ሕጋዊ መንገዲ ናብ ሰብኣየይ ጀሚረ። ፕሮሰስ ተጀሚሩ ቆልዓይ እንዳ ኣኣዕበኹ ከለኹ ከኣ ኤምባሲ ኣሜሪካ ጸዊዖምኒ። ኣብ ሓምለ 2014 እዩ ኔሩ ፣ ሪጋይ ተጸብየ ከኣ ነሓሰ ቃለ-መሕትት ጌረ። ድሕሪ ቃለ-መሕትትውን ናይ ሕክምና ግበሪ ተባሂለ ፣ እዚውን ጌረ። እዚ ጌረ ከኣ ቪዛይ ክመጽእን ናብ ሰብኣየይ ክኸይድ እንዳ ተጸበኹ ዘይሓሰብኩዎ ተሌፎን ተደዊሉኒ።
ሰብኣይኪ ወረቐትኪ ደው ኣቢሉዎ እዩ ኢሎምኒ። ዝሓስቦን ዝገብሮን እዩ ጠፊኡኒ። ስድራቤቱ መርዓና ከምዘይደለይዎን ከምዘይደገፍዎን ይፈልጥ ኔረ እየ። ንሱ ግና ንሓሳባቶም ነጺጉ ተመርዒና ወሊድና። ኣብ ልዕሊ እዚ ከኣ ስለዝወለድኩ ጨኪኑ ከምኡ ይገብረኒ ኣይበልኩን ኔረ። ኣቐዲሙ ገለ ነገራት ይገብር ኔሩ እዩ ግን ክሳዕ ክንድኡ ይበጽሕ ኣይበልኩን እምበር ከም ሰብ ሓዳር መጠን ገለ ነገራት ነናይ ውልቅና ዘየሰማምዓና ነገራት ኔሩ እዩ። እታ ዝኸበደት ግና ንወደይ ምስ ወለድኩዎ ጌና ኣብ ሆስፒታል ከለኹ ፣ ምስ ነገርዎ ወደይ ኣይኮነን ኢሉ ኔሩ እዩ። እዚ ዘግበሮ ከኣ ኣብ ሸውዓተ ወርሒ ወደና ስለዝተወልደ እዩ።
ከም ዝሓረስኩ ምስ ፈለጠ ፡ ጌና ካብ ዓራት ክትእስ ይኽእለሉ ኣብ ዘይነበርኩ እዋን እዚ ቆልዓ ኣይኣመንኩሉን ኢሉኒ ነይሩ እዩ። ከምዚ ምስበለኒ ብዙሕ ሽግር እየ የሕሊፈ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ቤተሰቡ ከኣ ከማኡ እንተኾይኑ ናይ ዲኤንኤ መርመራ ይገበር ኢሎም። ንስኻ ግን ጽባሕ ንግሆ ከይትሓፍር ኢሎሞ። ከምዚ ምስበልዎ ግን በቃ ተጋግየ እየ ፣ ኣብ ሸውዓተ ወርሒ ስለዝተወልደ እየ እምበር ደሓን ኣይትግበር ወደይ እዩ ኢሉ። ከምዚ ምስበለ ከኣ ናባይ ደዊሉ ተጋግየ እየ ክወስደኪ እየ ኢሉኒ። ከምዚ ምስ በለኒ ደሃይ ከይገበረ ነዊሕ ግዜ ክጠፍእ ጀሚሩ። ይድውል እሞ ዝተፈላለየ ምኽንያታት እንዳ ኣምጸአ ከምዘይጠዓሞን ይሓምም ከምዝነበረን ይነግረኒ ኔሩ።
መወዳእታኡ ግና ጠቕላላ ጥፊኡ ተሌፎኑ ቀይርዋ ፣ ኣነ ይኹን ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ቤተሰቡ ክንረኽቦ ኣይከኣልናን። እቲ ኣብ ኣሜርካ ዝነብር ቤተሰበይ ኣነ ክኸፍለካ የእትዋ ጥራይ ኢልዎ። መጀመርያ ዝብሎ ዝነበረ ኣብዚ እንተመጺኣ ምስካልእ ክትምርዓው እንድያ ይብሎ ኔሩ ጸኒሑ ግና ኣብዚ ክትመጽእ ኣይደልያን እየ ኢልዎ። መወዳእትኡ ኩሉ ሰብ ረብሪቡ ገዲፍዎ። ኣነ ዘገብሮ ነገር ኣይነበረንን ። ቆልዓ ሒዘ ስለዝኸበደኒ ድማ ናብ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታትን ተመለስትን (ARRA) ብምኻድ ጸገማተይን ዝጎነፈኒ ሽግርን የዕሊለዮም። ጉዳየይ ሰሚዖም ከኣ ናብ ናይ ነርዎይ ግብረ ሰናይ ማሕበር ሰዲዶምኒ። ንሶም ከኣ ንሓደ ዓመት ዝኣክል ወርሓዊ ሓደ ሽሕ ብር እንዳሃቡ ሓጊዞሙኒ። ካልኦት ውልቀሰባትውን ጉዳየይ ፈሊጦም ሓገዝ ጌሮምለይን ይገብሩለይን ኣለዉ።
እዚ ኩሉ ክጋጥም ከሎ ኣብ ኣእሙሮይ ዝመላለስ ሓሳብ ኣሎ። ዝመላለሰ ሓሳብ ናይ ባሕሪ እዩ። ብባሕሪ ከይደ ንኩሉ ጸገማተይ መፍትሒ ዝረክብ ኮይኑ እዩ ዝስመዓኒ ። ርግጸኛ እየ ከኣ ምረኸብኩ ኔረ። ግና ወደይ ንኢሽተይ ምዃኑን ንሱ ብዘይገበሮ ሓጢያት ከኣ ናብ ጸገምን መከራን ከእትዎ ካብ ዝብል ንሰለስተ ዓመታት ጸኒሔ። ኣብዚ እዋን ግና መደባተይ ከምኡ እዩ ዘሎ። ሰብኣየይ ኣስመራ ከይዱ ከምዝተመርዓወ ሰሚዔ ኣነ ከኣ ሕጋዊ ናይ ፍትሕ መስርሕ ንሱ ኣብዘይብሉ ጌረ። ክሳዕ ሕጂ ናብ ልቡዶ ይምለስ ይኸውን ዝብል ተስፋ ኔሩኒ ሕጂ ግን ቀቢጸ ፣ ጭኪነ ከኣ ናብ ሊብያ ክብገስ ወሲነ።


text:
ብኢሳይያስን ዕሱባቱን ዝፍጸሙ ጠንቂ ናይ ኩሎም ዓይነት ግፍዕታትን ገበናትን፡ ኣብ ሃገርና ቅዋምን ቅዋማዊ ስርዓትን ስለ ዝተጨወየ እዩ፡፡ ን27 ዓመታት ዝቐጸለ ጎናጻዊ ኣታኣላልያ ውን ሳዕቤን ናይዚ መሰረታዊ ርግጸት ቅዋም እዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ክሳብ ሕጂ፡ ኣብ ሃገርና ሕግን ልዕልና ሕግን ተጎሲዩ፡ ብምልኪን ጎነጽን ዝተዓብለለ፡ ህዝባዊ ሓልዮት ዘይሕሰበሉ፡ ኣንጻር ክብርታት ወዲ ሰብ ዝቖመ፡ ብኢሳይያስን ሒደት ወትሃደራውያን መኮናንትነ ዝዝወር፡ ዝንቡዕ ኣገባብ ፍርድን ፍርዳዊ መስርሕን ተኸሲቱ’ዩ፡፡
ልዕልና ሕግን ስርዓትን፡ ኣብ ዝሰፈነለን ሃገራት ዓለም፡ ጥሕሰት ሕግን ቀይዲ በተኽ ዝንባለታትን፡ ብሲቪላዊ ኣገባብ፡ ብኣካላት ፍትሕን ፖሊስን እዩ ዝዕመም፡፡ ብርግጽ ኣብ ሃገርና ውን ብኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ ዝእዘዝ ኮሚሽን ፖሊስ፡ ከምኡ ውን ብወ/ሮ ፎዝያ ሓሽም ዝምራሕ ሚኒስትሪ ፍትሒን ኣሎ፡፡ ካብ ኮማዊ ቤት ፍርዲ ክሳብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝተዘርገሐ፡ ቅርጺ ዘለወን “ኣካላት ፍርዲ” እውን ኣለዋ፡፡ ብዓይኒ ሓቂ ግን፡ እዘን ሲቪላውያን ትካላት፡ ብግብሪ ጥር ትብል ጽልዋ ዘይብለን፡ ብጀካ ከም ስርቂ፡ ጾታዊ ዓመጽን ምጉዳል እምነትን ዝኣመሰሉ ገበናት፡ ኣብ ካልኦት ጉዳያት ከይነጥፋ ዘይተፈቐደለን ኣካላት መንግስቲ እየን፡፡
ኣካላት ፖሊስን ፍትሕን፡ ብሰብኣዊ ዓቕሚ ሰብ፡ ብጠለባትን ቀረባትን ብምድኻም ኣብ ዕንክሊል ክጥሕላን ትርጉም ኣልቦ ትካላት ንክኾናን ተገይረን እየን፡፡ ካልእ ይትረፍ፡ ኣብተን ዝርካበን ኣብያተ ፍርዲ ዝምደቡ ኣባላት፡ ቐለልቲ ገበናት፡ መርሚሮም ፍርዲ ንምሃብ ክሳብ ሕጂ ዝውከስሉ መጻሓፍትን ሰነዳትን”ውን፡ ኣብ እዋን ሃይለስላሰን ደርግን ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተዳለው’ዮም፡፡ ኣብ ውሽጢ 27 ዓመታት፡ ብቋንቋ ትግርኛን ካልኦት ቋንቋታትን ዝተዳለወ ናይ ገዛእ ርእሳ ሕጋዊ ሰነዳትን ናይ ሕጊ መጻሕፍትን ዘየዳለወት ሃገር ተሓቒፍና ምትራፍና ካልእ መርኣያ ምልካዊ ባህግታት ኣባጓይላ ኢሳይያስ እዩ፡፡
ኣብ ኮሚሽን ፖሊስን ኣብያተ ፍርድን ዝተወዝዑ ብዙሓት ተጋደልቲ፡ እቶም ኣብ ሜዳ ኣብ ትሕቲ እንዳ 72 ምስ ጴጥሮስ ሰለሙን ተዋፊሮም፡ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ዘስደምም ስለያዊ ስርሓት ዝዓመሙ፡ ገዳይም ተጋደልቲ’ዮም፡፡ ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ እንዳ 72 ሕዱር ስግኣት ስለዝነበሮ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ፈለማ ዓመታት ብስም ተኽሊጥ ንእንዳ 72ን ሙኩራት ኣባላቱን ፋሕ ክብል ጌርዎ እዩ፡፡ ነቶም ኣባላት እንዳ 72 ውን ናብ ፖሊስን ድጓናታትን ፋሕፋሕ ክብሉን ብዝተፈላለየ ምስምሳት ክድስከሉን ገይርዎም እዩ፡፡ ሰብ ቅያ ተጋደልቲ፡ ሞስኦም ተረሲዑ፡ ተጠሊሞም፡ ብዕድመን ብሕማማትን ተሃሲዮም ደልዓስዓስ እንዳበሉ፡ ኣብዚ ሕሱም እዋን ውን፡ ሃገርና መዕንደሪት በዓል ጀነራል ፍሊጶስ ኮይና እንዳተዓዘቡ፡ ከም ሰቦም ተረጊጾም፡ ደኒኖም ይነብሩ ኣለው፡፡
ቅዋም፡ ስርዓተ ሕግን ኣግባባቱን፡ ግሉጽነትን ተሓታትነትን፡ ኣብ ዘይሕሰባላ ሃገር፡ ቅድም ቀዳድም ናብ ጥሕሰትን ሕጊ ኣልቦነትን ዝሽመም ዓውዲ እንተሎ፡ ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ህዝቢ እዩ፡፡ ለይትን ቀትርን ከይደቀሰ፡ ንዓመታት “ከይተሓለለ”፡ ንጥፍኣት ኤርትራዊ መንነት ዝተዓጥቐ ኣባጓይላ ኢሳይያስ፡ ቅዋምና ነጺጉ፡ ትካላት ሕጊ ኣዕኒዩ ከብቅዕ፡ መጋበርያ ምልካዊ ባህግታቱን መናውሒ ዕምሪ ስልጣኑን ብምኻን፡ ንመሰረታዊ ዕማማት ፖሊስን ፍትሕን ተኪኦም ክዓዩ ዝሓረዮም ድማ፡ ከም በዓል ጀነራል ፍሊጶስ ዝኣመሰሉ እሙናት ኣገልገልቱን ብስም “ፍሉይ ቤት ፍርዲ” ዝርቋሕ ትካልን፡ ማእለያ ዘይብለን ቤት ማእሰርታት ብምቋምን እዩ፡፡
ኣብ ስርሓት ሕግን ሕጋዊ መስርሕን፡ ብጀካ ምቅይያር ሓለፍትን ዕሱባቶምን፡ ኣብ ዝሓለፈ 18 ዓመታት ዝተለወጠ ዋላ ሓደ መስርሕ የልቦን፡፡ ኣብ ዞባ ማእከል ክሳብ 2005፡ በዓል ጀነራል ውጩ፡ ቅጫ፡ ወዲሙቁር፡ ወዲወለላን ኮሎኔል እዝራን ህዝቢ የበሳብሱ ኔሮም፡፡ ካብ 2006 ጀሚሩ ድማ ብጀነራል ፍሊጶስ ዝምርሑ በዓል ወዲ ከበደ፡ ሚኪኤለ ኢሳቕን ካልኦት መርመርትን ንህዝቢ የበሳብሱ ኣለው፡፡
ኣብዚ ቅንያት፡ ብተኸታታሊ ዝፍንወልኩም ዘለኹ ሓበሬታ፡ ኢሳይያስ መስርሕ ሕግን ልዕልና ሕጊን ንምጥሓስን ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕን ብዛዕባ ዝደኮነን ቤት ማእሰርታት እዩ፡፡ ኣብዝሓለፈ ክፋላት ብዛዕባ ህልው ኩነታት ቤት ማእሰርታት ዓላ፡ ዓዲኣቤቶ፡ ቀሓውታን ፍሊጶስ ዝጎበጦ ሃገራዊ ንዋትን ዝምልከት ሓበሬታ ምስ ፈነኹልኩም፡ ብዙሓት ኣንበብቲ ደንጺይኩም እዩ፡፡ እንሆ ብኢሳይያስ ሙሉእ ዘይጉዱል ስልጣን ዝተዓደሎ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ንሙሉእ ነባሪ ሓንቲ ዓዲ ዝቐየደሉ ሓጺር ዛንታ ብምቕዳም ናብቲ ናይ ሎሚ መደብ ከስግረኩም፡፡
ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓዲኻላ እትርከብ ዓዲወደርኪ፡ ብሰንኪ ሓደ ኩብሉል ኣባል ክ/ሰ 84 ብዝተፈጠረ ዕግርግር፡ ቆልዓ ሰበይቲ ከይፈለየ ንሙሉእ ነባሪ እታ ምምሕዳር ዓዲ፡ ክልተ በጣሓት ሊኡኹ ብጃምላ ተሰቒሎም ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ክእሰሩ ጌሩ ኔሩ፡፡ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሕልፊ ስልጣን ዝተዓደሎ ፍሊጶስ፡ ካብ ዝመርሐን ቤት ማእሰርታት፡ ንሎሚ ድማ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ቤት ማእሰርቲ ማይ ስርዋ ዝምልከት ሓበሬታ እንሆ፡፡
ህልው ኩነታት ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ
ኣብ ኣስመራን ከባቢ ኣስመራን ንዝነብር ዜጋ፡ ከባቢታት ማይስርዋ፡ ብሰለስተ ጉዳያት ይፍለጥ፡፡ ቀደም ብእንዳ ሕርሻን መናፈሻ ማይስርዋን፡ ካብ ፈለማ 2000 ንደሓር ድማ ብቤት ማእሰርትን ኣሰቃቒ ግፍዕታትን፡፡ ብልሙድ ኣጸዋውዓ፡ ኣብ ማይስርዋ ዝተደኮና ቤት ማእስርታት፡ ናይ “ዝረኣዩ”ን ናይ “ዘይረኣዩ”ን ተባሂለን ይምቀላ፡፡ ንሎሚ ኣብታ ብ “ዘይረኣዩ” ትጽዋዕ ላዕላይ ማይስርዋ፡ ወይ ከኣ ሸላ ኣድሂበ ሓበሬታ እፍንወልኩም፡፡
ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ፡ ካብ ኣስመራ ብኣስታት 6 ኪ/ሜትር ርሕቐት፡ ኣብ ጥቓ ዓዲ ሃብተስሉስ እትርከብ ቤት ማሕቡስ እያ፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ኣስታት 18 ዓመታት፡ ፈለማ ኣብ ትሕቲ ሜጀር ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ)፡ ደሓር ድማ፡ ኣብ ትሕቲ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ ክትመሓደር ጸኒሓ እያ፡፡
ቀቅድሚ ምቋም ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ፡ ኣብ ፈለማ 2000 ብ“ፖለቲካዊ” ገበናት ንዝጥርጠሩ ዜጋታት ንምቕያድን፡ ብዝተፈላለየ ምስምስ ብፍሉይ ቤት ፍርዲ ኣቢሎም ንዝመጹ ፍሩዳትን ብትሪ ንምሓዝ ዝቖመት ቤት ማእሰርቲ እያ፡፡ ከም ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ንክልቲአን (ማይስርዋን ዒራዒሮን) ዝሃነጸን ሓላፊ ድማ፡ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብሰንኪ ጸቕጥታት ውሽጣዊ ጸጥታ፡ ኣብ ኢናይል ዝሞተ እሙን ኢሳይያስ ነበር ኮሎኔል ገረዝጊሄር ኣስመላሽ እዩ፡፡
ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ንምሕላው ዝቖማ ሰቪላዊ ትካላት፡ ኣብ ትሕቲ ስጡም ወትሃደራዊ ትካላትን መኮነናትን ከም ዝኾና ብወግዒ ንምርኣይን፡ ንካልኦትን ንምፍርራህን፡ ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ ምስተደኮነት፡ ፈለማ ብምስምስ “ኣባላት ማወስ (CIA) ፖለቲካዊ ዕላልን’’ ዝተኣሰሩ ዜጋታት ውን፡ ሓለፍቲ ኮሚሽን ፖሊሰ ኤርትራ ኔሮም፡፡ በቲ እዋን፡ ኣብ ኮንቴኔራት ንልዕሊ ሓደ ዓመት ካብ ዝተኣሰሩ ሓለፍቲ ፖሊስ፡ ኮ/ል የማነ ፍስሃየ (ወዲ ርግኦ)፡ ሌ/ኮ ንጉስ ኣልኣዛር (ችንቶ)ን ኮ/ል ካሕሳይ እምባየ ይርከብዎም፡፡
ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ኣብ ውሽጢ ማይስርዋ ብሜ/ጀነራል ውጩ ዝተሃንጻ 37 ሸላታት ጥራይ ኔረን፡፡ ኣብ 2007 ድማ፡ ጀነራል ፍሊጶስ ኣዛዚ ስርሒት ዞባ 05ን ተወርዋሪ እዝን ምስ ኮነ፡ ተወሳኺ 39 ሸላታት ተሃኒጸን፡፡ ዓይነትን ትሕዝቶን ዝተጠርጠረሉ ገበናት መሰረት ብምግባር፡ እቶም እሱራት ኣብ ጸልማት ሸላታት ወይ ድማ ኣብ ኮንቴነራት ይቕየዱ፡፡
ናይቶም “ዘይረኣዩ” እሱራት፡ ጨንፈር ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ፡ ዚንጎ ማዕጾ ዘለዎ፡ ብደጊኡ ጽኑዕ ቤት ማሕቡስ ዘይመስል፡ ብሓጹር ኳና ዝተኸበበ፡ ኣብ ውሻጠኡ ሸለታትን ኮንቴኔራትን ዝሓዘ ቤት ማእሰርቲ እዩ፡፡ ማዕጾ ሓሊፍካ ምስ ኣተኻ፡ ንኢድ የማን ሓደ ናይ መርመርቲ ገዛ ትረክብ፡ ቁሩብ ምስ ሰጎምካ ድማ ክፍሊ ሕክምና ናይ ተኣለይቲ እሱራት ትረክብ፡፡ ድሕሪ ክፍሊ ሕክምና ናእሸቱ ቀጽርታት ሓሊፍካ ንኢድ ጸጋም እቶም እሱራት ዝዳጎንለን 76 ሸላታትን 85 ኮንቴናራትን ትረክብ፡፡ ብካልእ ሸነኽ፡ ነተን ሸላታትን ናይ መርመርቲ ክፍልታት ሓሊፍካ፡ ትኽ ኢልካ ምስትቕጽል፡ መንበሪ ኣባላትን ምግብናን ትረክብ፡፡ እተን ሸላታት በቢ 6ተን ልዕሊኡን ተላጊበን ዝተሃንጻ ኮይነን ኣቀማምጠአንን ዝተዓደለም መጸውዒ ኣስማትን ድማ ዝስዕብ’ዩ፡፡
– ካብ 1 – 12 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 12 ይጽውዓ
– ካብ 13- 24 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 24 ይጽወዓ
– ካብ 25- 36 ዘለዋ ሸላታት እንዳ 36 ይጽውዓ
– ካብ 37- 42 ዘለዋ ሸላታት እንዳ 42 ይጽውዓ
– ካብ 43- 48 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 48 ይጽውዓ
– ካብ 49- 54 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 54 ይጽውዓ
– ካብ 55- 60 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 60 ይጽውዓ
– ካብ 61 – 66 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 66 ይጽውዓ
– ካብ 67-72 ዘለዋ ሸላታት ብእንዳ 72 ዝጽውዓ ኮይነን ሸላ ቁጽርታት 73፡ 74፡ 75ን 76 ድማ እንዳ 76 ዝብል ሓበራዊ ስም ኣለወን፡፡
ኩለን ሸላታት ብካሳሽስትሮስ ዝተሃደማ፡ ነፍሰወከፈን ክሳብ 2 ብ 2 ሜትሮ ስፍሓት ዘለወን፡ ናይ 30 cm ምስ ማዕጾ ዝለገበት መቐበሊት መግቢ ፊኒስትራን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ናሕሲ ጸቢብ መንፊት መተንፈሲ ዘለወን እየን፡፡ እቶም እሱራት ኣብ መሸማዕ ወይ ከኣ ተንኮበት እዮም ዝድቅሱ፡፡ ኣብ ቀጽሪ እቲ ቤት ማእሰርቲ፡ ካብ ዒራዒሮ ዘይፍለ ተሪርቲ ሕጋጋት እዮም ዝትግበሩ፡፡ ዝኾነ እሱር፡ ብጀካ ንቀልቀል፡ ካብ ውሽጢ እተን ሸላታትን ኮንቴነራትን ክወጹ ኣይፍቀደሉን፡፡ ካብ ምዱብ ሰዓታት ወጻእ እሱራት ደገ ምውጻእ እንተደሊዮም ኣብ ውሽጢ እታ ሸላ (ኮንቴነር) ዝርከብ ቆራዕራዕ ክጥቀሙ ይግደዱ፡፡ ዝኾነ እሱር፡ ኣብ ውሽጢ’ተን ሸላታት ድምጺ ክገብር፡ ወይ ከኣ ምስ ኣብ ካልእ ሸላ ዝርከብ እሱር ከዛረብን ከዕልልን ፍጹም ኣይፍቀድን፡፡ ኣብ ውሽጢ ሸላ ዝኾነ ዓይነት ወረቐት፡ ጋዜጣ፡ ሬዲዮ፡ ፒሮ፡ ሓጺን ክጥቀሙ ኩልኩል እዩ፡፡ ነቶም ብቀጥታ ብጀነራል ፍሊጶስ ዝተፈረዱ ካብ ሰብ ዝተኸወሉ “ዘይረኣዩ” እሱራት፡ ካብ ስድራ ዝመጽእ መግቢ ወይ ከኣ ኮሎኪዮ ክኣትዎም ኣይፍቀደሎምን፡፡
ንሕና ኤርትራውያን ኣዴታትና፡ ኣቦታትና፡ ደቅና፡ ጎረባብትናን መቕርብናን ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ብዘይፈጸምዎ ገበናት ካብ ጥቓና ተሓኒቖም ክውሰዱ እንከለው “ገለ ገበን ተረኺብዎ/ዋ ይኸውን” ምባል ኣብ ዘመነ ኢሳይያስ ዝተምሃርናዮ ካብቶም ስረ ዝፈታሕናሎም ባህልታት ሓደ እዩ፡፡ ብዝተፈላለዩ ምስምሳት፡ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ተጨውዮምን ተሓኒቖምን፡ ካብ ዝውሰዱ ዜጋታት፡ ናይ ገሊኦም መዕለቢ፡ ኣብቲ ናይ ዘይረኣዩ ሸላታትን ኮንቲኔራትን ቤት ማእሰርቲ ማይ ስርዋ እዩ፡፡ ብናይ ልኡኻት 03 ወፍርታት፡ ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ ብፖለቲካዊ ገበናት ዝተጠርጠሩ እሱራት ዝቕየዱላ ከም ዝኾነት ተገይሩ ይዕለል እዩ፡፡ እንተኾነ ማይ ስርዋ ውን፡ ከም ዓዲኣቤቶ፡ ብኹሉ ዓይነት ገበናት ዝተጠርጠሩ እሱራት፡ ዝዳጎንላ ማእለያ ዘይብሉ ክውል ተግባራት ዝሓቖፈት ቤት ማእሰርቲ እያ፡፡
ኣብ ቀጽሪ ማይስርዋ፡ ብዘይሰማዒ ኣውያት፡ ክሳብ ሕጂ ዝማስኑ ዘለው ዜጋታት፡ ብምስምስ ፖለቲካ፡ ፈተነ ቅትለት፡ ምትህልላኽ ምስ ሓለፍቲ፡ ሓዋላ፡ ኮንትሮባንድ፡ ባህላዊ እምነት፡ ዘይሕጋዊ ዕደና፡ ስግረዶብ፡ ወዘተ ዝተጠርጠሩ’ዮም፡፡ ፍርድን ፈራድን ከይፈለጡ፡ ኣብ ቀጽሪ ማይስርዋ ተሰዊኦም ብኸውሊ ዝተቐበሩ’ውን ብዙሓት’ዮም፡፡ ቅድሚ ገለ ዓመት ኣቢሉ፡ ተስፋገርግሽ ዝተብሃለ ብስገረዶብ ተተርጢሩ ዝተኣሰረ ብሌናይ (ወዲ ከረን)፡ ብሰንኪ ሕሱም ማህረምትን ሕጽረት ሕክምናን ኣብ ሸለኡ ነቐጹ ዘልዕሎ ስኢኑ እቲ ከባቢ ብጨና ተበኪሉ ኔሩ፡፡
ከም”ቶም ኣብ ዒራዒሮ ዝርከቡ ብጾቶም፡ ትሕቲ ህልዋት ልዕሊ ሙውታት ብምኻን፡ ጸሓይ ብርሃን ዝተሓረሙ፡ ብሰንኪ ሕርቃንን ኣመጋግባን ጋስትራይት ዝገበሩ፡ ብሰንኪ ዛሕልን ሙቐትን መሓውራቶም ዝነቐጾም፡ ብሰንኪ ዶሮና ሕጽረት እስትንፋስ ዘጓነፎም፡ ብሰንኪ ጸልማት ጸገም ዓይኒ ዘጋጠሞም እሱራት፡ ሕጂ ውን ኣብ ቀጽሪ ማይስርዋ ንሞት ይጽበዩ ኣለው፡፡ መብዛሕትኦም እሱራት ብሰንኪ ሕሱም ኣተኣላልያን ኣመጋግባን፡ ግዳይ ሕማማት ውጽኣት፡ ብሮንካይት፡ ልምሰት፡ ድኻም ዓይኒ፡ ድኻም መሓውርን ጸገም ኣእምሮን ዝኾኑ እዮም፡፡ ብሰንኪ ዝፈጸምዎ ገበን ብዘይግቡእ ፍርዳዊ መስርሕ ዝተኣሰሩ ገለ እሱራት ዋላ እንተሃለው፡ ኣብ ልዕሊ ሕማማት፡ በቶም ኣባላት ሓለዋ ብቐንጠመንጢ ጌጋታት ብኣባትር ዝስልዑ፡ ፍኒስትራ ዝዕጸወሎም፡ ኦቶ ዝቕጥቀጡ ንጹሃን እሱራት’ውን ብዙሓት’ዮም፡፡
ክሳብ ቀረባ ዓመታትን ኣብዚ እዋንን፡ ኣብ ቀጽሪ ማይስርዋ ተሓይሮም፡ ኣምላኽ ዝዓደሎም ብርሃን ጸሓይ ጩራ ከይሪኡ፡ ብጀነራል ፍሊጶስን ኣሳሰይቱን ዝተሓረሙ፡ ዝርዝር ናይ ገለ እሱራትን ዝርከብሉ (ዝነበርሉ) ሸላታትን ዝስዕብ እዩ፡፡
1. ኮ/ል ኣስመሮም ገብረወልድ (ወዲ ገረወልድ)፡ ሓላፊ ገበን ምክልኻል ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ፡ ብጉዳይ በዓል ፍቕረን ሳምሶምን ዝተኣሰረ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 46 ኣሎ፡፡ ብጸገም ዓይንን ዝሕታለ መሓውራትን ይሳቐ ኣሎ፡፡
2. ኮ/ል ጎይቶኦም ገብረትንሳኤ (ወዲ በኺት)፡ ሓላፊ ገበን መርመራ ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ፡ ብጉዳይ በዓል ፍቕረን ሳምሶምን ካብ 2007 ጀሚሩ ዝተኣሰረ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 6 ይርከብ፡፡ ብሕማማት ሳምቡእ ምጥላም መሓውር ይሳቐ ኣሎ፡፡
3. ኮ/ል ሰለሙን ብርሃነ፡ ሓላፊ ምምሕዳርን ፋይናንስን ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ ብጉዳይ በዓል ፍቕረ ዝተኣሰረ፡ ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
4. ኮ/ል ኢሳያስ ዮሴፍ (ወዲ ዮሴፍ)፡ ምክትል ሓለፊ ገበን መርመራ ፖሊስ ኤርትራ፡ ብጉዳይ በዓል ፍቕረ ዝተኣሰረ ኣብ ኮንቴነር ኣሎ፡፡
5. ሜጀር ኣስመሮም ኣስገዶም (ባርባ)፡ ሓለፊ መርመርቲ ፍሉይ ገበናት ዝነበረ፡ ብጉዳይ በዓል ሳምሶም ዝተኣሰረ ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
6. ሜጀር ፍረዝጊ ሃብታይ፡ ኣብ ኮሚሽን ፖሊስ ሓላፊ ጨንፈር ድራግን ናርኮቲክን ዝነበረ መቕረብ ሳምሶም ወዲ ቀሺ ዝነበረን ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
7. ሜጀር ክብረኣብ ኣብርሃ፡ ኣብ ኮሚሽን ፖሊስ መርማሪ ዝነበረ፡ ብጉዳይ በዓል ሳምሶም ዝተኣሰረ ኣብ ኮንቴኔር ኣሎ፡፡
8. ሜጀር ጎይቶኦም ሰጊድ (ወዲ ቢኒ) ብጉዳይ በዓል ስምኦን ዝተኣሰረ ኣባል እንዳ ጸጥታ (ኣካል ግብረሽበራ ዝነበረ) ኣብ 2012 ተፈቲሑ ንካልኣይ ግዜ “ፈቐዶ ባራት ሃተፍተፍ ክብል ጀሚሩ” ብዝብል ዝተኣሰረ ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
9. ካፒተን ተስፋልደት እያሱ፡ ሓላፊ ንኡስ ጨንፈር ገበን መርመራን መርማሪን ዝነበረ ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
10. ተለንተ ተኪኤ ገብረሂወት፡ ኣብ ኮሚሽን ፖሊስ ሓላፊ ምክትታልን ሓበሬታን ጨንፈር ድራግን ናርኮትክስን ዝነበረ ብጉዳይ በዓል ፍቕረ ዝተኣሰረ ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
11. ሰርጌንቲ ኪሮስ ዓንደብርሃን፡ ወኪል ኮሚሽን ፖሊስን ኣብ ካርሸሊ መርማሪን ዝነበረ ኣብ ሸላ ኣሎ፡፡
12. ሳሚኤል የዕብዮ፡ ኣባል ክፍሊ ድራግ ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ ኣብ ኮንቴነር ኔሩ
13. ሳሚኤል ትኩእ፡ ኣባል ክፍሊ ድራግ ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ ኣብ ኮንቴነር ኔሩ፡
14. ተስፉ ዘካርያስ፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ነባሪ ከባቢ ገዛ ባንዳ ኣብ ሸላ ቁሪ 52 ምስ ሰለስተ ዲሒሮም ዝተቐየዱ መንእሰያት ኣሎ
15. ተስፉ፡ ብጉዳይ በዓል ፍቕረን ሳምሶምን ዝተኣሰረ ኣባል ሃ/ኣገልግሎትን ኣውቲስታ ሜ/ጀ ውጩን ዝነበረ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 8 ይርከብ
16. ተስፋአለም (ታማኮ)፡ ብጉዳይ በዓል ፍቕረን ሳምሶምን ዝተኣሰረን ንብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ዝተጠርጠረ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 42 ኣሎ፡
17. ወዲ ሃብተ፡ ዝተብሃለ መራሕ ብርጌድ ክ/ሰ 28 ሰብኣይ ሓፍቱ ንሳምሶን ወዲ ቀሺ፡ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 76 ንበይኑ ዝተኣሰረ ኮይኑ፡ ካፒተን የማነ ዝተብሃለ መርማሪ ውን ኣብ ጥቕኡ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 75 ኣሎ፡፡
18. ዘርኣጋብር ገብረሂወት፡ ምስ በዓል ሳምሶምን ፍቕረን፡ ኣብ ኣታዊን ሰደድን ብዝነበሮም ምትፍናን ተኣሲሩ ኣብ ኮንቴነር ኣሎ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንሽቓቕ ክወጽእ ከሎ ብናይ ሰርዲን ዚንጎ መትኒ ኡዱ ቆሪጹ ነብሰ-ቅትለት ክፍጽም ፈቲኑ ኔሩ፡፡ ቀልጢፎም ስለዘርከብሉ ናብ ፕሪዚን ዋርድ ተወሲዱ ተሓኪሙ፡፡ የማነ ዘርኣጋብር ዝተብሃለ ወዱ ውን ኣብ ሸላ ተኣሲሩ ኣሎ፡፡
19. ተኽለ ኢሳቕ (ወዲ ኢሳቕ) ብጉዳይ ፈተነ ቅትለት ስምኦን ዝተቐየደ ንበይኑ ኣብ ሸላ 71 ኣሎ፡፡
20. ኣስገዶም ዓዲንፋስ ኣውቲስታ ቀያሕታይ ዝነበረ ብተመሳሳሊ ገበን ተጠርጢሩ ንበይኑ ኣብ ሸላ 28 ኣሎ፡፡
21. ጸጋይ ዕቑባይ ዝተብሃለ ኣባል 5ይ ዙርያ መራሕ ሓይሊ ቤት ማእሰርቲ ብድሆ፡ ቅዩድ ንበይኑ ኣብ ሸላ ኔሩ ኣብ ጥቕኡ ተስፋልደትን ተስፉን ዝተብሃሉ ኣባላት ቤት ማእሰርቲ ብድሆ ኣለው፡፡
22. ሕሩይ ኣስመላሽ፡ ዝተብሃለ ቅዩድ ንበይኑ ኣብ ሸላ ኔሩ፡ ከምኡ ውን ወናኒ እንዳፌራሜንታ ወዲ በኹረ ካብዞም ክልተ ቅዩዳት ንኢድ ጸጋም፡ ኣብ ትርከብ ሸላ ኣሎ፡፡ ብጀካ ብጉዳይ ፍቕረን ሳምሶምን ካብ ዝተቔዱ እሱራት ካልኦት ንምጥቃስ፡
23. ሜጀር ግርማይ ምስግና (ወዲ ምስግና) ብጉዳይ ቤ/ት ማእስርቲ ብድሆ፡ ብናይ ፍሊጶስን ተኽለ ማንጁስን ምትፍናን ዝተቐየደ፡ ኣብ ትሕቲ ቤ/ጽ ምክትታል ዶባት ሓላፊ ክፍሊ ምምሕዳር ተቓወምቲ ጉጅለታት ኢትዮጵያ ዝነበረ፡ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 49 ኣሎ፡፡
24. ወልዱ ዘርኣይ፡ መርማሪ ቤት ማእሰርቲ ብድሆ ዝነበረ፡ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 56 ኣሎ፡፡ ኣብ ጥቕኡ እዮብ ዝትብሃለ ናይዛ ቤት ማእሰርቲ ብድሆ ፐርሰኔል ውን ኣሎ፡፡
25. ዑመር፡ ዝተብሃለ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ነባራይ ባጽዕ፡ ብባሕሪ ሰብ ኣስጊሩ ተባሂሉ ዝተጠርጠረ፡ ኣብ ሸላ ቁሪ 53 ኣሎ፡፡ ምስኡ ሚሊየን ዝተብሃለ መንእሰይን፡ ኣይናለም ዝተብሃለ ኢትዮጵያዊን ሓዊሱ ካልኦት 2 መንእሰያት ኣለው፡፡
26. ሰመረ ሰለሙን (ወዲ ዓዲቀይሕ)ን ህንጻ ፍስሃየ (ወዲ ከባቢ ማይምነ)ን ብጉዳይ ስግረ ዶብ ተጥርጢሮም ኣብ ሸላ ቁጽሪ 54 ይርከቡ፡፡
27. ሃብተ ተወልደ (ወዲ ዓዲኳላ)፡ ሓበን ጠዓመ (ወዲ ዓዲቀ)፡ በረኸት (ወዲ ማይምነ) ከምኡ’ውን ሓደ ነባሪ ዓዲ ኳላ ዝኾነ ቀሺ፡ ብስግረ ዶብ ተርጢሮም ኣብ ሸላ ቁጽሪ 55 ይርከቡ፡፡
28. ተኽለ መንግስትኣብ፡ ኣባል ክ/ሰ 53፡ ኣቦይ ተስፋይ ዝተብሃሉ ኣቦ (ነባራይ ባረንቱ)፡ ዳኒኤል ራሻይዳ ዝተብሃለ (ወዲ ማይተመናይ)፡ ብርሃነ ዝተብሃለ (ወዲ ዓዲኳላ)፡ ብተመሳሳሊ ብጉዳይ ስግረ ዶብ ተጥርጢሮም ኣብ ሸላ ቁጽሪ 58 ብሓባር ተዳጊኖም ይርከቡ፡፡
29. ዮሴፍ መኮነን (ወዲ ሞኬ)፡ ዝትብሃለ ሓላፊ መጓዓዝያ ሓራት፡ ምስ ሓቢብ ዝትብሃለ “ናይ ተቓወምቲ ሬዲዮ ሰሚዕኻ” ተባሂሉ ዝተጠርጠረ (ወዲ 4 ኣስመራ) መንእሰይን፡ ሚሊዮን ዝተብሃለ ብ”ምሕጻብ” መንቀሳቐሲ ዝተጠርጠረ (ወዲ ባጽዕን) ብሓባር ኣብ ሸላ ቁጽሪ 64 ተኣሲሮም ኣለው፡፡
30. ተስፋለም ምሕረትኣብ፡ ዝተብሃለ ምስ ጀነራላት ብምሽራኽ ዘይተኣደነ ሃብቲ ወኒንካ ተባሂሉ ዝተኣስረ፡ ካብ 2007 ጀሚሩ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 69 ንበይኑ ተኣሲሩ ኣሎ፡፡
31. ዳዊትን ማቲዎስን፡ ዝተብሃሉ ኣሕዋት ብምኽንያት ብርጋዴር ጀነራል ስምኦን ዝተጠርጠሩ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 43 ተኣሲሮም ኣለው፡፡
32. ለገሰ ገብረመድህን፡ (ኢትዮጵያዊ) ኣብ ኣስመራ ፍሉጥ ጠበቓ ዝነበረ ምስ ሳምሶም ወዲቀሺ ርክብ ኔሩካ ተባሂሉ፡ ኣብ ሸላ ዝተኣሰረ፡ ብክቱር ማህረምቲ ብክልተ ሙርኩስ ክኸይድ ዝተገደደ ኣብ ሓድሽ ዓመት 2018 ፍሊጶስ፡ ዑደት ክገብር እንከሎ ሃንደበት ፍትሕዎ ስለዝበለ ተፈቲሑ እዩ፡፡
33. ተስፋልደት፡ ዝተብሃለ ካብ ዓሰብ ተዓፊኑ ዝመጸ ናይ 90 ተጋዳላይ ኣብ ሸላ “እንዳ 12” ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ ብዝተፈላለየ ምስምስ ተጠርጢሮም (ተዓፊኖም) ናብ ማይስርዋ ካብ ዝኣተውን፡ ኣብ ጸልማት ሸለታታን ኣብ ኮንቴነራትን ንበይኖምን ብሓባርን ካብ ዝርከቡ እሱራት ገለ ንምጥቃስ፡
34. ወ/ሮ ስላስ ዝተብሃላ ኣደ ምስ በዓልቤተን፡
35. ኣደይ በላይነሽ፡ ዝተብሃላ ካብ ዓሰብ ዝመጻን ኣደይ ኣብርሀት ዝተብሃላ ኣዶን
36. ሰላም ዝተብሃለት ሰርሕተኛ ሰቪል ኣቬሽን ነበር
37. ወዲ ኣስራት ዝተብሃለ ገዲም ተጋዳላይ
38. ኣቦይ ሓዱሽን፡ ደበሳይ ዝትብሃለ ስንኩልን፡ (ፍሊጶስ ብብልሽውና ዝጠርጠሮም)፡
39. ኣቦይ ተስፋስላሰን ኣብርሃም ዝተብሃለ መንእሰይን
40. በሪሁ ዝተብሃለ ኢትዮጵያዊ ዘለው ኮይኖም፡ ካብ “እንዳ 12” ክሳብ “እንዳ 76” ኣብ ዝርከባ ሸላታት ድማ፡ በዓል ዘካርያስ፡ ወዲ ዓጻኒት፡ ኣሚት፡ ወዲ መሓሪ (ካብ ቤ/ጽ ቀሓውታ)ን ወዲ ዮሴፍ (መርማሪ ዓዲኣቤቶ)ን ተዳጊኖም ኣለው፡፡
41. ሃለቃ በርሀ (ወዲ ዓዲያቆብ)፡ ምስ ፍሊጶስን ኢሳይያስን ጽቡቕ ሌላ ዝነበሮ ፈላጣይ ኮይኑ፡ ኣብ ኮንቴነር ኔሩ፡፡ ጥቓ እዚ ፈላጣይ ብምንጻል ጥንሲ ዝተጠርጠራ ኣይዳ፡ ሑሩያ ፡ ዳናይትን ሚካልን ዝተብሃላ ኣዋልድ ኣብ ኮንቴነራት ኣለዋ፡፡ ኪኖ እዘን ኣዋልድ ዝርከባለን ኮንቴነራት ድማ፡ ኪዳነ ጎባጥ ዝተብሃለ (መራሕ ሓይሊ ዓዲኣቤቶ)፡ ወዲ ዕምረ ዝተብሃለ (ኣባል ቤት ማእስርቲ ቢንቢና) ሓጂ ሙሳ ዝተብሃሉ (ኣውቲስታ ዓዲ ኣቤቶ)፡ ወዲ ጅኦሜትራን መሓሪ ቢንቶን ዝተብሃሉ ቅዩዳት ኣብ ኮንቴነራት ኣለው፡፡
ካብቶም ኣዚዮም ኣብ ሕማቕ ጥዕናዊ ኩነታት ዝርከቡ እሱራት ሓደ ንልዕሊ 9 ዓመት ዝተኣሰረ ሄኖክ ንዋይ ዝተብሃለ ኢትዮጵያዊ እዩ፡፡ ሄኖክ ንዋይ፡ መንነት ስድራቤቱ ንምፍላጥ ስድርኡ ከናዲ ናብ ኤርትራ ዝመጸ ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ዝፈልጦ ስድራ ስለዘይነበሮ፡ “ናይ ወያነ ሰላሊ” ተባሂሉ እዩ ተዳጊኑ፡፡ ብተኸታታሊ ብበዓል ሚኪኤለን ሳንዲያጎን ብሕሱም ስለዝተቐጥቀጠ የማነይቲ እግሩ መሽሚሻ፡ ዓጽሙ ዝተቐልቀለን፡ የማናይ ኡዱ ዝሰንከለን እሱር እዩ፡፡ ንበይኑ ኣብ “እንዳ 24” ኣብ ትርከብ ሓንቲ ሸላ ኣሎ፡፡ ኣብ ጥቓ እሱር ኢትዮጵያዊ ሄኖክ ንዋይ ኣብ ምዕራባዊ እዚ ስታፍ ስለያ ዝነበረ ሜጀር ተኸስተ ዘውደ (ወዲ ዘውደ) ውን ኣብ ሓንቲ ሸላ ኣሎ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ደሃይ እሱራት ንዘይፈልጡ ስድራቤታት፡ ሎሚ ናይ ዝፈነኹዎም እሱራት ዝርዝር፡ ገለ ሩፍታ ከምዝኾኖም ብምእማን፡ ብጀካ እዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ እሱራት፡ ብዝተፈላለየ ምስምስ ዝተኣሰሩ ኣስታት 12 ዝኾና ኣዴታት ዝርከብኦም 40 እሱራት፡ ሕጂ’ውን ኣብ ሸለታትን ኮንቴነራትን ማይስርዋ ከምዘለው በዚ ኣጋጣሚ ክሕብረኩም እፈቱ፡፡ ከም ኣድላይነቱ ኣብ ቀጻሊ ዝርዝር ናይቶም ዝተረፉ እሱራት ክፍንወልኩም እየ፡፡
ይትረፍ ዶ ንዓመታት ንመዓልታት እኳ፡ ኣብ ሸላታትን ኮንቴነራትን ማይስርዋ ዝተቐየደ ሰብ፡ ብሓደ ግዜ ናብ ጸማልያ እዩ ዝልወጥ፡፡ ጥዕናዊን ኣካላዊን ኩነታት ናይ እቶም ንልዕሊ 5 ዓመታት ዝተኣሰሩ ዜጋታት ኣብ ኣዚዩ ኣሰካፊ ደረጃ በጺሑ ኣሎ፡፡
ኣብ ትሕቲ ጀነራል ፍሊጶስ ዝመሓደራ ቤት ማእሰርታትን፡ ኣብ ካርሸሊ ዝርከቡ እሱራትን፡ ጥዕናዊ ኩነታቶም ምስተጋደደ ዝለኣኹሉ ክፍሊ ሕክምና፡ ኣብ ትሕቲ ሆስፒታል ሓሊበት ዝርከብ “ፕሪዚን ዋርድ” ተባሂሉ ድጽዋዕ ጨንፈር እዩ፡፡ ኣብዚ ጨንፈር፡ ሓደ “ክፋእ ምስረኣየ” ብወለንትኡ ክሕግዝ ዘፍቀደ፡ ኣሌክስ ዝተብሃለ ራሻዊ ሓኪምን ገለ ተሓጋገዝቲ ሓኻይምን ዘለው ኮይኖም፡ ነቶም ዕለታዊ ተጸይሮም ዝመጽዎም እሱራት ብጀካ ቀዳማይ ረዲኤት ካልእ ሓገዝ ክገብሩ ዘኽእል ቀረባት የብሎምን፡፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ ውን ኣብ ኣዚዩ ተኣፋፊ ጥዕናዊ ኩነታት ዝርከቡ ከም በዓል ወዲ ገረወልድ፡ ዘርኣጋብርን ወዲ በኺትን ዝኣመሰሉ እሱራት እቲ ራሻዊ ሓኪም (ኣሌክስ) ብቕልጡፍ ደገ ሪፈር ክኸዱ ዋላ እንተጸሓፈሎም፡ ጀነራል ፍሊጶስ ግን፡ ካብ ሃገር ከይወጹ ስለዝኸልከሎም ብዘይዝኾነ ፍታሕ ይሳቐዩ ኣለው፡፡
እቶም ብዘይፈጸምዎ ገበን ተጠርጢሮም፡ ንልዕሊ 4 ዓመትን ፈረቓን፡ ኣብ ሸላታት ማይስርዋ ዝማሰኑ፡ ኣባላት ራዲዮ ባና ‘ውን፡ መብዛሕትኦም ኣብ ንኡስ ዕድሜኦም ግዳያት ዝተፈላለዩ ሕዱር ሕማማት ኮይኖም እዮም፡፡ ካብኣቶም እታ ደንጊያ ዝተፈትሐት ጋዜጠኛ ይርጋለም ፍስሃየ፡ ብዘጋጠማ ጥዕናዊ ጸገማት ዳርጋ ናይ “ፕሪዚን ዋርድ” ዓሚል ኮይና ነይራ፡፡ ኣብዚ ቅንያት ድማ ብምኽንያት “ስርሒት ፎርቶ” ኣብ ካሜራታት ካርሸሊ ካብ ዝተጓሓፉ ሓለፍቲ ዓብደላ ጃብር፡ ሚኒስተር ኣሕመድ ሓጂዓሊን ካልኦትን ይመላለሱ ኣለው፡፡
ንሕሙም መድሓኒት፡ ንምውት መሬት ዓዲቦ ኣብ ዝተነፈገላ ሃገር፡ ብጀካ ዛንታ ጥፍኣትን ጥልመትን ካልእ ቅያ ምስማዕ ሕሩም ኮይኑና ኣሎ፡፡ እንሆ! በዓል ጀነራል ፍሊጶስ ውን፡ ዕለታዊ ሃብቲ ሃገር እንዳጓሕጉሑ፡ ንጹሃት እንዳቀዘፉ፡ ዕምሪ ስልጣን ኣባጓይላ የናውሑ ኣለው፡፡ እቲ ጎራሕን ኣዲቢዩ ዝጎብጥ ጨካን ጀነራል ፍሊጶስ’ውን፡ ብጀካ ኣብ ቤት ማእሰርታት ሃንደበታዊ ዑደት ክገብር እንከሎ ዘፍትሖም እሱራት፡ ነቶም ዝተረፉ ዳርጋ ረሲዕዎም’ዩ፡፡ ነቶም ዕድል ገይሮም ዝፈትሖም ገለ እሱራት ውን፡ ምስተፈትሑ ክረኽቦም እንከሎ ንብዓት ሓርገጽ እንዳነብዐ መእሰሪ ምኽንያቶም ከምዘይፈልጥ ከምስል እዩ ዝረአ፡፡ ካብቶም ዕድል ጌሮም ዝተፈትሑ እሱራት ገለ፡ ሓላፊ ክፍሊ ኦዲት ገዲም ተጋዳላይ ገብረስላሰ መሓሪን፡ ማናጀር ዕደና ወርቂ ቢሻ ነበር፡ ዶክተር ኮሎኔል እዮብ ተኸስተን ይርከብዎም፡፡
ገዲም ተጋዳላይ ገብረስላሰ መሓሪ፡ ኣብ 2013 ብትእዛዝ ፍሊጶስ ካብ መንበሪ ገዝኡ ተዓፊኑ፡ ናብ ማይስርዋ ኮንቴነር ኣትዩ ኔሩ፡፡ ቀንዲ መእሰሪ ገረላሰ፡ ምስ ሓለፍቲ ብምትህልላኹ ኮይኑ፡ ድሕሪ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ፍሊጶስ ሃንደበት ናብ ማይ ስርዋ ምስገሸ፡ ብናይ ኣባላት ጥቆማ ምስ ዘከሮ፡ ናብ ቤ/ጽሕፈት ቀሓውታ ኣጸዊዑ “ብምትእስሳር ምስ ጉጅለ-15ን ኣውራጃውነትን” ከም ዝተኸሰሰ እንተኾነ፡ ብናይ ባዕሉ ሓላፍነት ከምዝፈትሖ ብምጥባር እዩ ፈኒይዎ፡፡
ብተመሳሳሊ ንሓላፊ ዕደና ወርቂ ቢሻ ዝነበረ፡ ዶክተር እዮብ ተኸስተ’ውን፡ ንሓደ ዓመት ኣሲርዎ ኔሩ፡፡ ዶክተር እዮብ፡ ምስ ሜ/ጀነራል ውጩን ብ/ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህርን) ብሰንኪ ዝነበሮ ቅርበት፡ ስሪኡ ከርኢዮ፡ ብ“ብልሽውና” ኣመሳሚሱ፡ ኣብ ማይስርዋ ምስኣሰሮ፡ ድሕሪ ዓመት ድማ፡ ከም ዘይፈለጠ ኮይኑ ክፍታሕ ጌርዎ እዩ፡፡ ማእሰርቲ ዶክተር እዩብ ካልእ ዋጢጥ ውን ነይርዎ’ዩ፡፡ በዓልቲ ቤቱ ንዶክተር እዮብ ገዲም ተጋዳሊት ዘምዘም ሙሳ፡ ምስ በዓልቲ ቤት ሜ/ጀነራል ሃይለ ሳሚኤል ቻይና፡ ገዲም ተጋዳሊት ዘምዘም ዓብደላ ደቂ ክልተ ኣሕዋት እየን፡፡ ንቻይና ብቀጥታ ከርክበሉ ዘይከኣለ ፍሊጶስ፡ ብሰብኣይ ሓፍታ ንሰበይቱ ኣቢሉ ከርክበሉ እዩ ፈቲኑ፡፡ ብዝኾነ፡ ግዳይ ምትፍናን ናይዞም ሓራምዝ ዝኾነ ዶክተር እዮብ’ውን፡ ድሕሪ ማእሰርቲ ብዙሕ ከይጸንሐ ናብ ስደት ኣምሪሑ ‘ዩ፡፡
ብኣባጓይላ ኣብ እትምራሕ ሃገርና፡ ብሰንኪ ምትፍናን ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ኣብ ሞንጎ ግዳይ ሞትን ማእሰርትን ዝኾኑ ብዙሓት ዜጋታት ሪእና ኢና፡፡ ኣብ 2012 ምዕጣቕ “ህዝባዊ ሰራዊት” ምስ ተኣወጀ፡ ከም ሓለፍቲ ህዝባዊ ሰራዊት ኮይኖም ዝተመዙ ብርጋዴር ጀነራል ተኽለ ማንጁስን፡ ብ/ጀነራል ፍጹም ገበረሂወት (ወዲ መምህርን) ናብ ስልጣን ምስተወጥሑ፡ ኣብ መላእ ሃገር ንዝርከቡ ኣቦታትናን ኣያታትናን የከላብቱ ምንባሮም ዝፍለጥ’ዩ፡፡ በቲ እዋን ተኽለ ማንጁስ ብግዲኡ፡ ከም ናይ ፍሊጶስ ዓይነት ቤት ማእሰርታት ኣብ ዞባ ማእከል ናይ ምድኳን ባህጊ ስለዝነበሮ፡ ኣብ ከባቢ ፊንላንድ ሚሲዮን፡ ፊት ቤት ትምህርቲ ብድሆ፡ ብስም “ብድሆ” እትጽዋዕ 3 ኣንደራት ዘለዋ ቤት ማእሰርቲ ኣቑሙ ኔሩ፡፡ እዛ ቤት ማእሰርቲ’ውን፡ ከም ዓዲኣቤቶ ንኹሉ ዓይነት “ገበናት” ብምብሓት መወዳደርቲ ቤት ማእስርታት ፍሊጶስ ምስኮነት፡ ኣብ ሞንጎ ፍሊጶስን ተኽለ ማንጁስን ሓያል ምትፍናን ተፈጢሩ ኔሩ፡፡ ፍሊጶስ ሓለቓ ስታፍ ሓ/ም/ኤ ኮይኑ ምስተመዘ፡ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ካብ ዝወሰዶም ውሳነታት ሓደ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ኣሳሰይቲ ተኽለ ማንጁስ ዝነበሩ ኣባላት ምቕያድን ቤት ማእሰርታት ምቁጽጻርን እዩ ኔሩ፡፡ ብውጽኢቱ ድማ፡ ኣብ ከባቢ ቪላጆ ናይ ግለ ሰብ ገዛ ወሲዶም፡ ሰባት ዝዕፍኑ ዝነበሩ 12 ኣባላት ተኽለ ማንጁስ፡ ዓፊኑ ናብ ቤት ማእሰርቲ ማይስርዋ ዳጊንዎም ‘ዩ፡፡
ካብዚኣቶም የማናይ ኢድ ተኽለ ማንጁስ ብምኻን፡ መላእ ኣስመራ ዘናወጸ፡ ኣባል ምክትታል ዶባት ነበር፡ እድሪስ ዝተብሃለ መንእሰይ ሓደ እዩ፡፡ እድሪስ ንተኽለ ማንጁስ ተኣማሚኑ፡ ንመላእ ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ብምእታው፡ ብዝተፈላለየ ምስምስ ንጹሃት ዜጋታት ብምጥቃንን ብምፍርራህን ማእለያ ዘይብሉ ሃብቲ ገቢቱ ኔሩ፡፡ ብዛዕባ እድሪስ ዝምልከት ሓበሬታ ንካልእ እዋን ሓዲገ፡ ፍሊጶስ ኣባላቱ ሊኢኹ ክኣስሮ እንከሎ፡ ካብ መንበሪ ገዝኡ ጥራይ ፍርቂ መሸማዕ ዶላርን 5 መሸማዕ ናቕፋን ተሃጊሩ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት ቃሓውታ (ናብ ፍሊጶስ) ኣታዊ ከምዝተገብረ ክሕብረኩም እፈቱ፡፡
ንተኽለ ማንጁስ ተኣማሚኖም ኣብ ትሕቲ እድሪስ ብምኻን ህዝቢ ከበሳብሱ ዝጸንሑ በዓል ስምረት፡ ዓንዶም፡ ዑስማን፡ ያኢቆብን ተስፋለምን ዝተብሃሉ ኣባላት ውን ተቐይዶም’ዮም፡፡ እቶም ክብ ኢሎም ኣብ ተራ ቁጽሪ 23ን 24ን ዝተጠቕሱ (ሜጀር ግርማይ ምስግናን ወልዱ ዘርኣይን) እውን ብምኽንያት ምትፍናን እዞም ሓራምዝ ዝተቐየዱ ‘ዮም፡፡ ፈለማ ነዞም ኣባላት ብምእሳር ስሪኡ ከርኢ ዝጀመረ ፍሊጶስ፡ ኣብ 2015 ወርሒ 1 እውን ንባዕሉ ንተኽለ ማንጁስ ን8 መዓልታት ኣብ ቀጽሪ ማስርዋ ኣብ ሸላ ቁጽሪ 1 ዳጊንዎ ኔሩ፡፡
…….ይቕጽል
By: SACTTISM


text:
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ኣሜን።
ሰላመ እግዚኣብሔር ምስ ኩላትና ይኹን ስድራቤት እግዚኣብሔር፡ ከመይ ቀኒኹም ልዑል እግዚኣብሔር ጾምናን ስእለትናን ይቀበለልና ተቐቢሉ ንሓጢኣት መደምሰሲ ንመንግስተሰማይ መውረሲ ይግበረልና።
እምበኣር ኩቡራት ማሕበር ፡-
ንዕለት 11-11-2017 ቀዳም
ናይ ጥቅምቲ መድሓኔዓለም
ናይ ቁስቓምን
መበል 14 ዓመት ምጅማር ቤተክርስትያን።
ምኽንያት ብምግባር ቤተክርስትያና ፍሉይ መደብ ኣዳልያትልና ኣላ ኩላትና ናይዚ ክብረበዓል በረኸት ተሳተፍቲ ክንከውን ቤተ ክርስትያን መልእኽታ ተመሓላልፍ ። ኩላትና ድማ ኣብዚ ዕለትዚ ካልእ መደብ ኣይንሓዝ ቆጸራና ኣብ ደብረ ሰላም መድሓኔዓለም።
መተሓሳሰቢ፡-
እዚ ዕለት ምስ ናይ ቅዱስ ጊዮርጊስ ብሓደ ይብዕል ስለ ዘሎ ሎሚ ዓመት ተፈላሊና ከነብዕል ኢና ንዓመታ ግን ኣቐዲምና ብምውህሃድ ብሓደ እንውዕለሉ መደብ ክንፈጥር እግዚኣብሔር የሓግዘና።
ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም


text:
ናይ መስክሲኮ ማሕበራዊ ጸጥታን ደሕንነት ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ኣብ 2019 ዓ.ም. ቀዳማይ ሰለስተ መፋርቕ ናይ ህዝቢ ጸጥታን ደሕንነትን ኣደጊፉ ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ 8,493 ዜጋታት ከማተቐትሉ ከመልክት እንከሎ፡ ኣብ ዝቐጸለ ሰለስተ ኣዋርሕ እውን ናይ ዝቕተሉ ዜጋታት ቍጽሪ ክብ ከምዝበለ ናይ ላቲን ኣመሪካ ጉዳይ ሊቅ ኣቨኒረ ናይ እተሰምየ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዕለታዊ ጋዜጠይና ጋዜጠይና ሉቺያ ካፑዚ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ብዛዕባ ህልው ኩነታት መክሲኮ ኣመልኪትን ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ መክሲኮ ናይ ገበን ጉጅለታትን እቶም ዕጸ ፋርስ ዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታት ከባብታትን ክፍል ከተማታትን ዝቆጻጸሩ እዮም ዝመስሉ፡ ኣብ ልዕሊ ንጹሓን ዜጋታት ዝፍጽምዎ ግብረ ቕትለት እውን ኣብ ዘሰንብድ ደረጃ እዩ በጺሑ ዘሎ፡ ምኽንያት መቕተልቲ ድማ፡ ብጠቕላላ ናይ ገበን ጉጅለታት መክሲኮ ናብ ሕዝባዊ ምርጫ ኣብ እትቀራረበሉ እዋን ናይቲ ከባቢ ዳግም ውዳቤ ንምክንያድን ነዚ ንምፍጻም ምስቶም ኣብ ምግባረ ብልሽውና ዝተኣልኵ ሰበ ስልጣናትን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ብምትሕብባር እቲ ዝሕረይ ወይ ክስዕር ዝኽእል ሓይሊ ብዓንተውኡ ምስኦም ብምትሕብባር ክዓይን ንዳግመ ውደባ ከባቢታት ፍቓደይና ክኸውን ጸቕጢ ንምግባር ዝጥቀምሉ ኣገባብ ምዃኑ የብርሃ።
ቤተ ክርስቲያንን ላልኡካንን
እቲ ሰላማዊ ሕዝቢ የዕንቱ ናብ ቤተ ክርስቲያንን ጓሶትን ልኡካነ ወንጌልን እዩ ዘቕንዕ፡ ኣብ ኣቶም ድጋፍን ጽንዓትን እውን ይረክብ፡ ኣብ ፖለቲካን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ዘለዎ ኣመኔታ ብዙሕ ኣይኰነን፡ መክሲኮ ኣብ ዓለም እታ ብቑጽሪ ብዙሕ ካቶሊክ ምእመን ዘለዋ ሃገር እያ፡ ስለዚህ ናይ ገበን ጉጅለታት ካህን ወይ ልኡካነ ወንጌል ኣብ ምቕታል ዓቢይ መልእኽቲ እዮም ዘመሓላልፉ ንማሕበረሰብ መክሲኰ ዓቢይ ናይ መፈራርሒ መልእኽቲ ዝፍንዉ።
መንእሰያት መጋበርያ ናይ ገበን ጉጅለታት
ኣብ ደጋዊ ክፍለ ከተማታት መክሲኮ ዝቕመጥ ሕዝቢ ካብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝተነጸለ ብምዃኑ እዚ ዝነብሮ ማሕበራውን ሰብኣውን ድኽነት መጋበርያ ናይ ገበን ጉጅለታት ንኽኸውን ከምዝድርዀን መብዛሕቲኦም እውን ንናይ ገበን ጉጅለታት ኣይፋል ምስ ዝብሉ ይቕተሉ፡ ስለዚህ እዚ መቕተልቲ’ዚ ንተቐማጢ ደጋዊ ክፍለ ከተማታት ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ምዃኑ ይሕብራ።
ርክብ በርገሳውያን ማሕበራት
በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ምቅዋም ናይ ገበን ጉጅለታት ጽኑዓት እያተን፡ እንተዀነ ኣብዚ ማሕበራዊ ገድሊ’ዚ ካብ ናይ መንግስቲ ተቕዋማት ድገፍ ስለ ዘይረኽባ ብቐሊሉ በቶም ናይ ገበን ጉጅለታት ይህደና፡ ርእሰ ብሔር ኦብራዶር መንእሰያት ኣብ ናይ ገበን ጉጅለታት መጻወዲያ ንኸይኣትዉ ማሕበራዊ ኣቀራርባ ዘለዎ ፖለቲካ ንምርግጋጽ ክዓዩ ምዃኖም ዝኣተውዎ ቃል ኣይተግበርዎን፡ ናይ ገበን ጉጅለታት ንምብዳህ ዝቖመ ሓለዋ ሃገራዊ ሓይሊ ኣሎ፡ እዚ ሓይሊ እዚ ጸዓት ስደተይናታት ንምዕጋት ስለ ዝዋፈር እውን ኣብ ናይ ጸረ ናይ ገበን ጉጅለታት ሓላፍነቱ ብዙሕ ክጐድል ይረአይ እንክብላ ዘካየደዎ ቃለ መሕትት ዛዚመን።


text:
ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፣ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ሃገራትን ኣሽሓት ህዝብን ኣብ ዝተረኽበሉ ትማሊ 2 መስከረም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈጺሙ።
ኣብቲ ስነ ስርዓት ቀብሪ፣ ብዘይካ ፕረዚደንት ኤርትራ ብሙሉኦም ፕረዚደንታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ካልኦትን ልዕሊ 20 ዝኾኑ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ክርከቡ እንከለዉ፣ ሚኒተራት ወጻኢ ጉዳያት፣ ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን ኣምባሳደራትን ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ከምኡ ድማ ከም ወናኒ ማይክሮሶፍ ዝኾነ ቢልዮነር በዓል ጸጋ ቢል ጌትስን ዝኣመሰሉን’ውን ከምእተረኽቡ ቢቢሲ ሓቢሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብ ቤልጁም ሳን ሉክ ዩኒቨርስቲቲ ሆስፒታል ኣብ ሕክምና ኣብ ዝነበረሉ እዋን’ዩ ብ20 ነሓሰ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብቲ ትማሊ ዝተፈጸመ ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ምስታፉን ዘይምስታፉን ዛጊት እኳ እንተዘይተረጋገጸ፣ ኣብቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተዳለወ ናይ ጽንዓት ይሃብኩም መዘክር ግና ብ27 ነሓሰ ክታሙ ከምዘንበረን፣ ንበዓልቲ ቤት መለስ ዜናዊ ወይዘሮ ኣዜብ መስፍን ጽንዓት ይሃብኪ ብምብላ ሰላም ከምዝበላን ክረጋገጽ ክኢሉ’ዩ።
ማዕከን ዜና መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ሞት ቀዳማይ ሚኒስተር ዜናዊ ብዝምልከት ዝኾነ ሓበሬታ ካብ ምህብ ተቖጢቡ ምህላዉ ይፍለጥ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀ.ሚ. ኣቶ መለስ ዜናዊ ተፈጺሙ
ስነ ስርዓት ቀብሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፣ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ሃገራትን ኣሽሓት ህዝብን ኣብ ዝተረኽበሉ ትማሊ 2 መስከረም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈጺሙ።


text:
ብ ተስፋ ኒውስ፡
ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝርከቡዎም 13 ላዕለዎት ሓለፍቲ ስርዓት ወያነን፡ በቲ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ዓለምለኻዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኹናት ሎሚ ብወግዒ ክስ ከምዝተመስረተሎም ካብቲ ከባቢ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።
እዞም ክሱሳት ሰብስልጣን ኢትዮጵያ፡ ብጉዳይ ጃምላዊ ቅትለት፡ ምእማጽ ደቂ ኣንስትዮን፡ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንዜጋታት ምእሳርን ምክልባትን ብዝብሉን ካልኦት ዓይነታት ክስታት ቀሪቡሎም ብጠበቓታት ሽወደን ሎሚ ተኸሲሶም ኣለዉ።
እቲ ክሲ ወግዓዊ ኮይኑ፡ ኩሉ ዘድሊ ዘበለ መረዳእታታትን ጭብጥታትን ን ናይ ገበን መርማሪ ፖሊስ ሽወደን ተመሓላሊፉ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ እዞም ተኸሰስቲ ኣብ ልዕሊ ግዳያት ንዝፈጸምዎ በደል ናይ 130 ሚሊዮን ክሮነር ሽወደን ካሕሳ ከኸፍሉውን ብተወሳኺ ተሓቲቶም ኣለዉ። Continue reading 13 ላዕለዎት ሓለፍቲ ወያነን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣብ ዓለምለኻዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኹናት ክሲ ተመስሪቱሎም


text:
ብደቂ ተባዕትዮ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝግበር ጎነጽ: ኣብ ቀረባ ዝምድና ዘሎ ጎነጽ: ምስ ክብሪ ስድራ ምትንካይ ዝተሓሓዝ ጎነጽን ጭቆናን: ኣብ ናይ ፈሸክሪንስካሳን (Försäkringskassan) ዕማም ካብ ዝጠቓለሉ እዮም:: ንከምዚ ነገራት ዝተቓላዕካ ሰብ እምበኣር: ክንሕግዘካ እንተደኣ ኮይንና: ነዚ ዝመስል ተመኩሮ ኣለካ እንድሕር ኮይኑ ክንፈልጥ የድልየና እዩ::
እዚ ዕማም መበገሲኡ ካብ ክጥቀሱ ዝከኣሉ ንብሎም እምበኣር: ናይ ዉዱብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ሰብኣዊ መሰላት ውዕላት: ውዕላት ናይ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ባይቶ ኤውሮጳ: ውዕል ናይ ኢስታንቡል: ኣጀንዳ 2030: ሕጊ ናይ ሃገረ ሽወደን: ዝርከብዎም እዮም::
ፈርሸክሪንስካሳን (Försäkringskassan) ናይ ማዕርነት ፖሎቲካዊ ዕላማታት ንኽብጻሕ ተረኡ ከበርክት እዩ:: ከምኡ’ ውን: እቲ ነዚ ክዉን ዝገብር ቀንዲ ስትራተጂ: ማዕርነት ጾታዊ ውህደት ክኸውን እዩ:: ንብደቂ ተባዕትዮ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍጸም ጎነጽ ዝከላኸልን ዝቃለስን ሃገራዊ ስትራተጂ እውን ኣሎ:: ኣብዚ ክንሰርሕ ‘ውን ዕማም ኣለና::
Nationell strategi för att förebygga våld (ብሽወደንኛ) (regeringen.se)
Mäns våld mot kvinnor ska upphöra (ብሽወደንኛ) (regeringen.se)
ብተወሳኺ ኣብዚ ናይዚ ትካል’ዚ መምርሒ ይኹን: ካልእ መንግስታዊ መምርሒታትን: ፍሉይ ናይ መንግስቲ ዕማማትን: ፈርሸክሪንስካሳን (Försäkringskassan) ኣብዚ ዓውዲ ዝተፈላለዩ ጻዕርታት ከካይድ ከምዘለዎ ሰፊሩ ይርከብ::
ስለምንታይ እዩ ምንጋር ኣገዳሲ ዝኸውን?
ግዳይ ናይ ጎነጽ ዝኾነ ሰብ: ብዙሕ ግዜ ብ ከቢድ ሕማምን: ክሳራ ናይ ስራሕን ኣታውን እዩ ዝጽሎ:: ጎነጽ ኣብ ኩሉ ጉጅለታትን ደረጃታትን ናይ ሕብረተሰብ እዩ ዝርአ:: ተመኩሮ ናይ ጎነጽ ኣለካ ማለት: ዓቢ ስነ-ኣእምራዊን ኣካላዊን: መጉዳእቲ ከውርድ ዝኽእል ገደባትን መከራን: ማለት ክኸውን ይኽእል:: ኩሉ ሰብ ካብ ጎነጽን ጭቆናን ነጻ ዝኾነ ሂወት ክመርሕ መሰል ኣለዎ:: ክወሃብ ዝኽእል ሓገዝ ኣሎ፣ እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ ትወስዶ ከኣ: ንስኻ ባዕልኻ በዚ ጉዳይ ተጸሊኻ እትርከብ: ብዛዕባ ተመኩሮታትካ ንክሕግዘካ ዝኽእል ገለ ሰብ ወይ ከኣ መንግስታዊ ትካል: ምንጋር እዩ::
Att bli utsatt för våld i en nära relation (ብሽወደንኛ) (1177.se)
Brott i nära relation – här får du hjälp och stöd (ብሽወደንኛ) (polisen.se)
ገለ ጉጅለታት: ብኣድልዎን ብተነጽሎን ዝመጸ: ኣብ ሓደ ፍሉይ ተነቃፊ ዝኾነ ኩነት: ክርከቡ ይኽእሉ:: እዚኦም ድማ፥ ኣካለ ስንኩላን: ነኣሽቱን ዕድመ ዝደፍኣ ደቂ-ኣንስትዮን: ኣባላት ስግረ ጾታዊ መንነትን ስምዒትን (HBTQ): ወይ ከኣ መበቆሎም ወጻእተኛታትን ዝኾኑ ሰባት ክኾኑ ይኽእሉ::
ፈርሸክሪንስካሳን (Försäkringskassan) እንታይ ክገብር ይኽእል፧
ፈርሸክሪንስካሳን (Försäkringskassan) ኣብ ሓገዛት ናይ ንጥፈት መተካእታ ደሞዝ (aktivitetsersättning): ናይ ተሃድሶ መተካእታ ደሞዝ (rehabilitetsersättning): ናይ ቀለብ ህጻን ሓገዝን (underhållsstöd) ከጻሪ እንከሎ: ንጎነጽ ዝምልከቱ ሕቶታት ብምሕታት: ብቐረባ ይሰርሕ:: እዚ ንገብሮ ከኣ: ንዓኻ: ንናይ ጎነጽ ተመኩሮታት ዘለካ ሰብ: ሓበሬታ ክትወስድን: ናብቲ ሓገዝን ደገፍን ክትወስደሉ ትኽእል ኣካል ክንውክሰካን እዩ::
ንስኻ ምስ እትሓምምን: ወይ ከኣ ኣካላዊ ጉድለት ምስ ዝህልወካ: ስራሕ ምእንቲ ክትጅምር ወይ ከኣ ካልእ ዕዮ ንኽትረክብ: ናይ ተሃድሶ ጻዕርታት ክግበረልካ: ሓገዝ ክትወሃብ ትኽእል:: ናይ ቀለብ ሓገዝ (underhållsstöd) ትወስድ እንተደኣኾንካ ከኣ: እቲ ነቲ ጎነጽ ቃልዕ ምዃን: ነቲ ትወስዶ ዘለኻ ሓገዝ ቀጻልነት ክህልዎ እዩ ማለት ክኸውን ይኽእል:: ብዛዕባ ዘጋጠመካ ጎነጽ ምንጋር: ናብ መንገዲ ሓገዝን ለውጥን ዝመርሕ: ቀዳማይ ስጉምቲ እዩ::


text:
“ነፈርቲ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ መደበር ዕደና ወርቂ ኤርትራ ደብዲበን” (ሳሓፋ፣ ሱዳናዊ ጋዜጣ)
ብመሰረት ሓበሬታ ብዓረብ ዝሕተም ሱዳናዊ ጋዜጣ ሳሓፋ ነፈርቲ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ንመደበር ዕደና ወርቂ ቢሻ ድሕሪ ምድብዳበን፣ ኣብቲ ቦታ ቃጸሎ ኣጋጢሙ። ጋዜጣ ሳሓፋ ግምታት ተዓዘብቲ ጠቒሱ ኣብ ዘስፈሮ ዜና፣ ኤርትራ ብመንገዲ እቶም እትሕብሕቦም ዘላ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ
ብመሰረት ሓበሬታ ብዓረብ ዝሕተም ሱዳናዊ ጋዜጣ ሳሓፋ ነፈርቲ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ንመደበር ዕደና ወርቂ ቢሻ ድሕሪ ምድብዳበን፣ ኣብቲ ቦታ ቃጸሎ ኣጋጢሙ።
ጋዜጣ ሳሓፋ ግምታት ተዓዘብቲ ጠቒሱ ኣብ ዘስፈሮ ዜና፣ ኤርትራ ብመንገዲ እቶም እትሕብሕቦም ዘላ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዝመጽእ ምርጫ ንምዝራግ ውጥን ኣለዋ ዝብል እምነት ስለዘለዋ ዝወሰደቶ መጥቃዕቲ ከይኮነ ከምዘይተርፍ ኣሚቱ።
እቲ ጋዜጣ ኣብ ናይ ኣስመራ ምንጭታቱ ተመርኵሱ ኣብ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ስርዓት ህግደፍ ካብ ዕደና ወርቂ ቢሻ ካብ 300-400 ሚልዮን ዶላር ንዓመት ኣታዊ ይረክብ። ( ነቲ ካብ ዓረብ ብ google ናብ እንግሊዝ ዝተተርጎመ ዜና ከምዘለዎ ንምንባብ ንባብ ቀጽሉ)
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ዚ ተፈጺሙ ዝብሃል ዘሎ ደብዳብ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን። ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ‘ውን ከምኡ ብወግዒ ዝዘርግሖ ሓበሬታ የልቦን።
ኣብዝ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ 18 ኪሎሜተር ናብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምክያድ፣ ብወግዒ ስጉምቱ ኣብ ዝኣወጀሉ ግዜ ከይተረፈ፣ ብዛዕባ ‘ቲ ሃገራዊ ጸጥታዊ ፈተነ ብጋህዲ ተዛሪብካ ንህዝብን ዓለምን ኣብ ክንዲ ምፍላጥ፣ ከም ብዓል ደሓን ጽፍዒቱ ቆርጢሙ ውርደቱ ምሕባእ ከምዝመረጸ ናይ ቀረባ ተዘክሮ እዩ።
እቲ ዘሕፍር፣ ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት፣ ነዚ ኣሽንባይ ዶ ግብረመልሲ ክህብ ተተዅቡ ቂቕ ምባል ስኢኑ ዘሎ ምዉት ስርዓት “ልኡላውነት ሃገር ይሕሉ ኣለኹ” እናበለ ዝዝርግሖ ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ ሰኒቖም እናጣቕዑ ይነብሩ ምህላዎም እዩ። ብተደጋጋሚ ግዜ ከምዝተረእየ ግን፣ ኤርትራ ተኸላኻሊ ዘይብላ ሃገር ኮይና ኣብ ጥራይ ጎልጎል እያ ተሪፋ ዘላ። እዚ ድማ ነቲ ኤርትራውያን ተጋደልቲ ኣብቲ መሪር ሓርነታዊ ቃልሲ ብዘርኣዩዎ ጅግንነት ጎሊሑ ዝነበረ ሓበን ኤርትራውያን ዝድውን፣ ውጽኢት ፍሽለት ስርዓት ኢሳይያስ እዩ።
እዚ ተረኽቦ’ዚ ጭቡጥ እንተደኣ ኮይኑ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ’፣ ነቲ ሃገር ክከላኸል ንዝግብኦ ዝርካቡ ሰራዊት፣ መግዛእቱ ተመንዩዎ ብቐጻሊ ዝደፍሮ ዘሎ ህዝቢ ሓይሉ ብምርኣይ ከርዕሞ መታን ኣባይቲ ኣብ ምዕናው ኣዋፊሩሉ ኣብ ዘሎ እዋን ምግጣሙ ስግንጢራዊ ካብ ምዃን ሓሊፉ፣ እቲ ስርዓት ስማዊ ህላወ ጥራይ ከምዘለዎ ዘመልክት እዩ።
Continue reading for the google English translation form the Sudanese Arabic newspaper – Sahafa
Ethiopian aviation bombed gold mine for Eritrea
Asmara: Exclusive (Sahafa: Sudans’ Newspaper)
Ethiopian air force bombed the Bisha gold mine 150 kilometres from Kailua Asmara and flames were seen rising from it.
According to our sources from Asmara that the Bisha mine for gold pour s into the Eritrean Treasury annually between 300 to 400 million dollars, which observers considered a blow to the Eritrean economy in depth?
The observers most likely reckon that the blow came as a result of the belief of Ethiopia’s that Eritrean intention to foil the upcoming Ethiopian elections untapped in the Ethiopian opposition hosted by Eritrea.


text:
ስጋብ ክንደይ ኢና – ነቲ ስጋብ ሞት ዘፍቀረ አምላኽ ክነፍቅሮ እንጽዋዕ፧
ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና በይኑ እግዚብሔር እዩ። ንስኻ ድማ ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ። ዘዳ.6:5
እግዚአብሔር ፍቅሪ ኢዩ። ንፍቅሪ ከአ ይጽወዓካ። ብፍቅሪ ኩሉ እቲ ክትስዕቦ፡ ክትኸዶ፡ ዘለካ መገዲ ከአ ሓቢሩካ ኢዩ። ንሱ ኸአ መገዲ ፍቅሪ ኢዩ። ስለዚ ዝለምንታይ ኢዩ እግዚአብሔር አምላኽ ስጋብ ክንዲዚ አፍቂሩኒ ወይ ዘፍቅረና ኢልና እሞ ንገዛእ ርእስና ንሕተት፧ ቅድስቲ በርናርዲና “ እግዚአብሔር ስጋብ ክንዲዚ ብዓቢ ፍቕሪ ዘፍቀረካ ንስኻውን ብዓቢ ፍቕሪ ንኽተፍቅሮ ኢዩ “ ትብል። ሙሴውን ነዚ ሓቂ እዚ ኢዩ ዝምስክር።
“ኦ ሕዝቢ እስራኤል፥ ሕጂኸ ንእግዚአብሔር አምላኽኩም ክትፈርህዎ፥ ብኹሉ መገዱ ድማ ኽተፍቅርዎ፥ ብኹሉ ልብኹምን ብኹሉ ነፍስኹምን ከተገልግልዎ፥ ምእንቲ ኺጽብቐልኩም፥ እዚ አነ ሎሚ ዝእዝዘኩም ዘሎኹ ናይ እግዚአብሔር ትእዛዛትን ሕግታትን ክትሕልዉ እንተ ዘይኮይኑስ፥ እግዚአብሔር አምላኽኩም ካባኻትኩም ዚደልዮ እንታይ አሎ፧ዘዳ.10:12
ስለዚ እታ ናይ መጀመርታ ትእዛዝ አብ ህይወትና ክንፍጽማ ዘለና “ኦ እግዚብሔር ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና በይኑ እግዚብሔር እዩ። ንስኻ ድማ ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ “እትብል ኢያ።
ቅዱስ ጴጥሮስ ፍቕሪ መፈጸምታ ሕጊ ኢያ ከምዝበለ ሮሜ.13:10 “መፈጸምታ” ክብል ከሎ አብ ናይ ግሪኽ ቃንቃ ምልአት ሕጊ የስምዕ። እቲ መፈጸምታ ወይ ምልአት ሕጊ ከአ ፍቕሪ ኢዩ። ግና መን ኢዩ ኢቲ ብሓቂ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍቕሪ ተደሪኹ አብ መስቀል ከምዝወዓለን ከምዝሞተን እናፈለጠ ነዚ ፍቅሪ እዚ ክነጽጎ ዝኽእል፧ እቲ ብፍቅርና ዝዓበደ አምላኽ ነቲ ሓደ ወዱ ክስውዕ ተረኽበ። ስለዚ እቶም መሳምር አብ አእዳው፡ አብ አእጋሩ ዝተሸንከሩ፤ እቲ ዝፈስስ ዝነበረ ደም፡ ነቲ ዘፍቀረ አምላኽ ንኸነፍቅር ይሕጉዙና፡ ወይ እግዚአብሔር አብ ፍጡራቱ ዘለዎ ዓቢ ፍቅሪ አምላኽ ይገልጹልና። እቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ አምላኽ – ንሓደ ወዱ ምእንቲ ድሕነት ሰብ ከምዝመውት ገይሩዎ።
ቅዱስ ጳውሎስ
“እቶም ብሕይወት ዝነብሩ፥ ነቲ ምእንትኦም ዝሞተን ዝተንሥአን እምበር ንገዛእ ርእሶም ምእንቲ ኸይነብሩ ክርስቶስ አብ ክንዲ ኩላቶም ሞተ”። 2 ቆሮ. 5:15 መጽሓፍ ሲራክ ከምዚ እንዳበለ የሰምዓልና፦
“ነቲ ሕያዋይ ኮይኑ ዝተዋሕሰካ አይትረሰዓዮ፤ ከመይ ንሱ ምእንታኻ ሕይወቱ አኅሊፉ ሂቡ ኢዩ” እናበለ አብ ሲራክ.29:15 ንነፍሲ ወከፍና ዝኸውን ሓገዝን ምኽርን የወፍየልና። ዝለዚ ዝከበርኩም አመንቲ ክርስቶስ ልብና አይንዕጾ፡ ነቲ ምእንቲ ድኅነትና አብ መስቀል ዝወዓለ ንዘክር። ስጋብ ክንደይ ኮን ምተሓጎሰ መዓልቲ መጸ ንሕና – ደቂ ሰባት ነቲ ሕማማቱ እንተ ነስተንትን፧ ምእንቲ ፍቅሪ ሓደ ዓርክና ኢልና ክንጽረፍን ክንዋረድን ከለና፤ እቲ ዓርክና ግና ነዚ እንተዝርስዕ ከመይኮን ምተሰመዓና፧
ነብያት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብዚ ዓለም እዚ ክመጽእ ተነብዮም ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዓቢ ሃረርታውን ተጸበይዎ። ሎሚ ንሕና ሰብ ኮይኑ ከምዝመጸ፡ አብ መስቀል ምእንቲ ድኅነትና ከምዝሞተን እንፈልጥን እንአምንን፡ ሎሚ ነዚ መድኅን ሕይወትና ዝኾነ ንጉስ ሰማይን ምድርን ዝያዳ ክነፍቅሮን አብ መዓልታዊ ህይወትና ክንደሊዮዶ አይምተገብአን፧ ምኽንያቱ አብ መስቀል ከም ሰራቂ ሞይቱልና ኢዩ። ቅድሚ ካብዚ መሬት እዚ ምስንባቱ ከአ፦ “አመስጊኑ ቆረሰ እሞ፥ “ውሰዱ፥ ብልዑ እዚ ምእንታኻትኩም ዚወሃብ ሥጋይ እዩ፥ እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ” በለ። ከምኡ ኸአ ድኅሪ ድራር ነቲ ጽዋዕ አልዓለ እሞ “እዚ ጽዋዕ እዚ ብደመይ ዚኸውን ሓድሽ ኪዳን እዩ። ብትሰትይዎ ጊዜ ኹሉ ንመዘከርታይ ግበርዎ”1ቆሮ. 11:24- 26 እናበለ መግለጺ ፍቅሩ ክቡር ነገር ሓዲጉልና ከይዲ ኢዩ። ስለዚ ኢያ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን አብቲ መስዋዕተ ቅዳሴአ ከምዚ እንዳበለት ትጽሊ “ኦ ጎይታና፡ ሞትካን ቅድስቲ ትንሣኤኻን ነበስር አሎና። ዕርገትካን ካልአይ ምጽአትካን እውን ንአምን ኢና። ኦ ጎይታናን አምላኽናን፡ ነመስግነካን ንእመነካን፡ ንልምነካን ንምኅጸነካን አሎና”።
ስለዚ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቅለሉ ቦታ ብብዙሓት ቅዱሳት “ቦታ ፍቅሪ” ተባሂሉ ይጽዋዕ ። “አነ ነቶም ዜፍቀሩኒ አፍቅሮም፥ እቶም ዚደልዩኒ ኸአ ይረኽቡኒ” ምሳ.8:17 ከምዝበለ ነቲ ልዑል አምላኽና ነፍቅሮ፡ ንሱ ከአ ከፍቅረና ኢዩ።
“ እቲ ንትእዛዛተይ ተቀቢሉ ዚሕልዎ ንሱ እዩ ዜፍቅረኒ፤ ነቲ ዜፍቅረኒ ድማ አቦይ የፍቅሮ እዩ፥ አነውን አፍቅሮ እየ፤ ርእሰይ ከአ እገልጸሉ”። የሓ. 14:21-23 “ንሕናውን ነታ አምላኽ አባና ዘላቶ ፍቅሪ ፈሊጥናያን አሚናያን አሎና። አምላኽ ፍቅሪ ኢዩ፥ እቲ አብ ፍቅሪ ዚነብር ከአ አብ አምላኽ ይነብር፥ አምላኽውን አብኡ ይነብር” ። 1ዮሓ.4፡16
“ፍቅሪ ከም ሞት ሓያል ኢያ” ይብል። መኃ.8:6 ስለዚ አብዚ ዓለም እዚ እቲ ቀንዲ አብ ክርስቲያናዊ ጉዑዞና ክንፍጽሞ ዘለና። “ንእግዚአብሔር ምፍቃርን ፍቃዱ ምፍጻምን ኢዩ። እዚ ኢዩ እቲ ምኽንያት መፍጠሪናን ጸዋዕታናን። እዚ ኢዩ እቲ ሓቀና መንገዲ ናብቲ እ ግዚአብሔር ዘደላወልና መንግስቲ ክንወርስ እንኽእል። ካብ ቅዱስ ጳውሎስ ንላዕሊ ብዛዕባ ሓቀና ፍቅሪ አምላኽ ክምህረና ዝክእል ሓደካ የልቦን፡
ብፍላይ አብታ ቀዳመይቲ መልእኽቱ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ እንክጽሕፍ፡ ብዘይ ፍቅሪ ኩሉ ኮንቱ ምካኑ ይምህረና። ብቃንቃታት ሰብን መላእኽትን እንተዝዛረብ፥ ግና ፍቅሪ እንተ ዘይህልወኒ፥ ከም ዜድሂ አስራዚ ወይ ጭልጭል ከም ዚብል ጸናጽል ምኾንኩ። ውህበት ትንቢት እንተ ዚህልወኒ፥ ኩሉ ምሥጢራትን ኩሉ ፍልጠትን እንተ ዝፈልጥ፥ እምባታት ክሳብ ዘግዕዝ ከአ ኩሉ እምነት እንተ ዚህልወኒ፥ ግና ፍቅሪ እንተ ዘይህልወኒ ከንቱ ምኾንኩ ነይረ። ኩሉ ገንዘበይ ከአ ንድኻታት እንተ ዝዕድል፥ ሰብነተይ ንምንዳድ አኅሊፊ እንተ ዝህብ፥ ግና ፍቅሪ እንተ ዘይህልወኒ ሓንቲ እካ አይጠቅመንን ኢዩ።
“ፍቅሪ ዓቃል እያ፥ ፍቅሪ ለዋህ እያ፥ ፍቅሪ አይትቀንእን እያ፥ ፍቅሪ አይትጀሃርን እያ፥ አይትዕበን እያ። ፍቅሪ ስዲ አይኮነትን፥ ንአይ ይጥ ዓመኒ ብዚብል አይትምራሕን ኢያ። ፍቅሪ አይትቁጣዕን… አይትቅየምን እያ፡ ብሓቂ ትሕጎስ እምበር ብዓመጽ ባህ አይብላን። ፍቅሪ ንኹሉ ትጸውር፥ ንኹሉ ትአምን፥ ብኹሉ ድማ ተስፋ ትገብር ንኹሉ ትዕገስ” ቆሮ.13:1-7 እናበለ እቶም ሓቀና ምልክታት ፍቅሪ ዘርዚሩ ይነግረና። ነዞም ምልክታት ፍቅሪ እዚኦም አብ መዓልታዊ ሕይወትና እናዘውተርና አብ ፍቅሪ ክርስቶስ ክንመላለስ እግዚአብሔር ብጽግኡ ይሓግዘና! አሜን።
ናይዚ መቀጸልታ ትምህርቲ አብ ዝመጽእ ሕታም ንከታተል።
እግዚአብሔር ስለ ኩሉ ነገር ዝተመስገነ ይኹን! አሜን።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
Aba Hagos Tesfagabir


text:
Radio Erena: 28 October 2016
ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ፣ ንኣተገባብራ ወሰኽ ደሞዝ ይቃወሙ ምህላዎም ካብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ኣባላት ሰራዊት ንኣተገባብር ወሰኽ ደሞዝ ዝቃወሙ ዘለዉ፣ መንግስቲ ደሞዞም ክሳብ 1800 ናቕፋ ክብ ከምዘበሎ እኳ እንተሓበሮም፣ ኣብ ኢዶም ዝበጽሕ ገንዘብ ግና ካብ 300 ናቕፋ ዘይበዝሕ ብምዃኑ’ዩ።
እቲ መንግስቲ፣ ካብ ወርሒ ሓምለ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ዝሕሰብ ንመብዛሕትኦም ኣባላት ሰራዊት ዘጠቓለለ ናይ 1800 ናቕፍ ወሰኽ ደሞዝ ከምዝገበረሎም ብምግላጽ፣ ናይ ስድራ ቤት፣ ቅሙጥ ትሕጃ ሕሳብ፣ መስርሒ መንበሪ ኣባይቲ፣ ግብሪ፣ ደበስ ስውኣት፣ መማቕርትን ናይ ህግደፍ ወርሓዊ ክፍሊትን ዝብሉ ተቖራጺ ሕሳባት ከምዘለዎም’ዩ ዘርዚርሎም።
ተቖራጺ ሕሳብ ጎዲሉ ኣብ ኢዶም ዝበጽሕ ጽሩይ ደሞዝ 300 ናቕፋ ጥራይ ምዃኑ ዘሻቐሎም ኣባላት ሰራዊት፣ ኣብ ኣኼባታት ተደጋጋሚ ሕቶታት የቕርቡ ምህላዎም ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ዘሎ ናይ ናብራ ክብሪ፣ ኣብ ኣሰራርሓ’ቲ መንግስቲ ‘ውን እምነት ስለዘይብሎም ምዃኑ የረድኡ።
ብመሰረት እቲ ወጺኡ ዘሎ መምርሒ፣ 32 ሚእታዊት ናይቲ ዝውሰኽ ደሞዝ፣ ተቖራጺ ንስድራቤታት ኮይኑ፣ ስድራቤታት ዘይብሎም ከኣ ኣብ ባንክ ተቐማጢ ክኾነሎም’ዩ እቲ መንግስቲ ወሲኑ ዘሎ።
16 ሚእታዊት ናይቲ ዝውሰኽ ደሞዝ ከኣ ንመስርሒ መንበሪ ኣባይቲ ምዃኑ’ዩ ዝንገሮም ዘሎ።
እንተኾነ፣ እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ ንተጋደልቲ ክሰርሓሎም ዝተመባጽዖ መንበሪ ኣባይቲ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ 20 ዓመታት ሓሊፉ፣ እቲ መብጽዓ ከምዘይተተግበረ ብምዝኽኻር’ዮም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንኣተገባብራ ወሰኽ ደሞዝ ዝቃወሙ ዘለዉ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓለፍቲን ሰብ ፍሉይ ረብሓን እንተዘይኮይኑ፣ ንዝበዝሑ ተጋደልቲ ኣብ ኣስመራ ከባቢ ማይ ሑጻን ካልእ ከተማታትን ክሰርሓሎም ዝተኣተዎ መብጽዓ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ከምዘየተግበረ ይፍለጥ።
በንጻር’ዚ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ ጥራይ ንዝኸፍሉ ኣብ ወጺኢ ንዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ፣ ብዶላርን ኤውሮን መሬት ክሸጠሎምን፣ ቅድሚ ናይዞም ተጋደልቲ ንኽሃንጸሎም ይጓየን ምህላዉ’ዩ ዝንገር።
ሓያሎ ገዳይም ተጋደልቲ፣ መንግስቲ ንዝኣተወሎም መብጽዓታት ብምጥላሙ ጥራይ ዘይኮነ፣ ገዛውቲ መንግስቲ ንምውራስ’ውን ብሰበይ ሰብካን ምስ ሓለፍቲ ብዘለካ ቅርበትን ጥራይ ይስርሓሉ ምህላዉ’ዮም ዘማርሩ።
ብዘይካዚ’ውን ንስንኩላን ተጋደልቲ ኣብ ማይተመናይ ከባቢ እንዳ ኮካ ክህነጸሎም ምዃኑ ተመባጺዑ እምነ-መሰረት ዘንበረሉ ህንጻ፣ ነቶም ንሓያሎ ዓመታት ሃረር ዝበሉ ስንኩላን ዛጊት ከምዘይተዋህበ ይፍለጥ።
=========================


text:
ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ደቡብ ኢትዮጵያ ኣቶ ርስቱ ይርዳው ህወሓት ኣነ እንተዘይመሪሐ ሃገር ክትፈርስ ኣለዋ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ክፍጽም ድሕሪ ምጽናሕ፥ ኣብ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዝፈጸሙ መጥቃዕቲ ካብ ስነልቦናን ሞራልን ኢትዮጵያ ዝወጸ እኩይ ተግባር'ዩ ኢሉ ። ንሱ ኣስዒቡ ኢትዮጵያ ሓድነታ ተሓልዩ ክቕጽልን ሰባት በሰላም ወፊሮም ክኣትዉን፡ ብዝለዓለ ትኹረት ክንሰርሕ ኢና ኢሉ።
ርእሰ ምምሕዳር ክልል ሲዳማ ኣቶ ደስታ ሌዳሞ ብወገኑ፥ ተስፋ ዝቖረጸ ጉጅለ ህወሓት ኣብ ልዕሊ መዓስከር ሰራዊት ምክልኻል ዝፈጸሞ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ሃገር ንምፍራስ ዝግበር ግልጺ ፈተነ'ዩ ድሕሪ ምባል፥ ሰራዊት ምክልኻል ንልኡላውነት ሃገር ንምኽባር ብዘለዎ ሓላፍነት ነቲ መጥቃዕቲ ዝተኻየደሉ ከባብታት ብምቁጽፃር ነቲ ጽንፈኛ ጉጅለ ኣብ ናይ ምድምሳስ ስራሕ ይርከብ ኣሎ ኢሉ ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ' መንግስቲ የለን እናበሉ ካብ ሕጊ ወጻኢ ኣብ ዝኾነ ተግባራት ክንቀሳቐሱ ዝጸንሑ 37 ውልቀ ሰባት ሒዘ ክብል ኮሚሽን ፖሊስ"ቲ ኽልል ኣፍሊጡ።
ኮሚሽነር ፖሊስ ዓብደልዓዚዝ መሓመድ 30 ካብኣቶም ኣባላት ሕወሓትን ሰብ ሃብትን ክኾኑ ኸለዉ 7 ድማ ኣባላት ኦነግ ሸነ'ዮም ኢሉ ።
ገለ ነበርቲ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሓበረታ ድማ ተጋሩ ስለዝኾና ጥራሕ ንእሰርን ንከላበትን ኣለና ኢሎም።
ብተመሳሳሊ ኩነታት ኣብ ክልል ጋምቤላ'ውን ብሄር ምስ ብሄር ንምግጫው ሸርሒ ዝፍጽሙ ዝነበሩ'ዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ 19 ውልቀ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅጽር ከምዝወዓሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድሕነትን ስለያን ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ኤርትራውያን ካናዳውያን ተቐማጦ ቶረንቶን ከባቢኣን ሎሚ መዓልቲ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ባይቶ ኦንታርዮ ብምስላፍ፡ ጉዳይ ናይቶም ብ22 መጋቢት ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ 400 ኤርትራውያን ክጽናዕ ጻውዒት ኣቕሪቦም።


text:
Radio Erena: 08 December 2014
ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ሃና ስምኦን፣ ኣርተ ንዝተባህለ መደበር ቴሌቪዥን ብዛዕባ ስቓይ ኤርትራውያን ኣብ ሲናይ ዘርኢ ደኩመንታሪ ብምቕራቡ ወግዓዊ ናይ ነቐፌታ ደብዳቤ ልኢኻ።
እታ ኣምባሳደር ኣብቲ ብ14 ጥቅምቲ 2014 ናብ ሓላፊት ናይታ መደበር ቴሌቪዥን ቬሮኒክ ካይላ ኣብ ዝልኣኸቶ ናይ ነቀፌታ ደብዳቤ ብካረን ሻዮን ሜሮን እስቲፋኖስ ዝተዳለወት ድምጺ ስቅያት (Sound of Torture) ዘርእስታ ደኩምንታሪ ፊልም ብ17 መስከረም ምቕራቡ ብምጥቃስ፣ እታ ደኩመንታሪ ፊልም ንህሉው ኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያንን ዘይትውክል’ያ ክትብል ነጺጋቶ።
ኣብታ ደኩመንታሪ ፊልም ካብ ዝቀረቡ ግዳያት ሲናይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ዝሃብዎ ምስክርነት፣ ዋላ’ውን ካብ ሲናይ ክወጹ እንተኽኣሉ ናብ ዓዶም እንተተመሊሶም ግና ማእሰርትን ካልእ መቕጻዕትን ከምዝጽበዮም ንዝሃብዎ ሓበሬታ’ውን ኣምባሳደር ሃና ኣብ ደብዳቤኣ ሓቅነት ከምዘይብሉ ብምሕባር፣ ናብ ኤርትራ እንተተመሊሶም መንግስቲ ኤርትራ ጽቡቕ ኣቀባብላ ከምዝገብረሎም ኣረዲኣ።
ብዛዕባ መንግስቲ ኤርትራ ምልካዊ ስርዓት’ዩ ንዝብል መደምደምታ’ውን ተቓውሞኣ ዝገለጸት እታ ኣምባሳደር፣ ኤርትራ ኣብ ናይ ኣይ ሰላም ኣይኵናት ሃዋሁ ምህላዋ ብምምልካት፣ እቲ ዘለዎ ወትሃደራዊ ኩነታት’ውን ልኡላውነታ ንምቕቃብ ትገብሮ ዘላ ጻዕሪ’ዩ ክትብል ሓቢራ።
ሬድዮ ኤረና ነቲ ኣምባሳደር ሃና ስምኦን ናብ ሓላፊት መደበር ቴሌቪዥን ‘ኣርተ’ ብሓደራ ዝልኣኸቶ ደብዳቤ ድሕሪ ናይ ሓደ ወርሒ ግዜ’ያ ክትረኽቦ ክኢላ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ እታ ብቋንቋታት ፈረንሳን ጀርመንን እትፍኖ ሓንቲ ካብ ዓበይቲ መደበራት ቴሌቪዥን ኤውሮጳ ዝኾነት ኣርተ ዝቀረበት ድምጺ ስቕያት ዘርእስታ ደኩመንታሪ ፊልም፣ ንጽባሕ ሰሉስ 9 ታሕሳስ’ውን ኣብ ፓሪስ ንምርኢት ክትቀርብ’ያ።
ኣብቲ ናይ ምርኢት ኣጋጣሚ’ውን ሓያሎ ፖለቲከኛታት፣ ጋዜጠኛታትን ካልኦት ዕዱማትን ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ዋሕዚ ስደትን ዘተኮረ ዘተ ከካይዱ ምዃኖም ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ኣምባሳደር ሃና፣ ባርባራዊ ጉዕዞ ኣብ ሲናይ ዘርእስታ ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝቐረበት ተመሳሳሊት ደኩመንታሪ ፊልም’ውን ብኣካል ተረኺባ ምስዚ ደብዳቤ ዝመሳሰል መግለጺ ክትህብ ብምፍታና ካብ ተዓዘብቲ ተቓውሞ ከምዝገጠማ ብሬድዮ ኤረና ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ደኩመንታሪ ፊልም ባርባራዊ ጉዕዞ ብዘይካ’ቲ ብባይቶ ፈረንሳ ኣብ እትውነን ቴልኢኤቪዥን ፕኡኡኡብሊክ ሰና ምቕራባ፣ ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ሃገራዊ ምሕደራ’ውን ንምርኢት ቀሪባ ዘተ ተኻይዱላ’ዩ።
ኣብቲ ዘተ ኣባላት ባይቶ ፈረንሳ፣ ጋዜጠኛታት ተማሃሮ ሕጊ፣ ፖለቲካን ምሕደራ ሃገረን ካልኦት ዕዱማትን ተረኺቦም ኔሮም።
ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን ሓደ ካብ ዓበይቲ ዛዕባታት ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ክፍሊ ሓተቲ ዑቕባ ፈረንሳን ካልኦት ዝምልከቶም ፖለቲከኛታትን ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራ መጽናዕቲ የካይዱ ምህላዎም ሬድዮ ኤረና ከተረጋግጽ ክኢላ ኣላ።
=================================


text:
‘መደረ ፕረዝደንት ሃገረ-ኤርትራ፡ ብኣጋጣሚ ጽንብል 25 ዓመት ብሩራዊ እዮበልዩ’
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን፡
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን፡
ኣቐዲመ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ንኹሎም ፈተውቱን፡ ዮሃና ንኽብሪ 25 ዓመት ዝኽረ ዓመት ናጽነት እንዳበልኩ፡ ነቲ ንናጽነቱ ክውን ንምግባርን ክብሪ ልዑላውነቱን ሓርነቱን ንምሕላውን፡ ጸሚእና ከይበልናዮ ማይ፡ ጠሚና ከይበልናዮ እኽሊ ብምቕራብ ዘስተየናን ዝዓንገለናን ህዝቢ ኤርትራ፡ መዘና ዘይርከቦ መስዋእቲ ከፊልካ ኢኻ እሞ፡ ሓበንን ሞሳን ንዓኻ። ንኹሎም እቶም ነዚ ‘ርብዒ ዘመን፡ ኣብ መኸተን ልምዓትን’ ብዝብል ቴማ እንጽንብሎ ዘለና ኣጋጣሚ ንምምዕራግ ኣበርክቶ ዝገበሩ ዜጋታት፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ልዑል ምስጋናይ የቕርብ።
ዓመት መጸ ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኣብ እነብዕለሉ፡ ዝሓለፍናዮ ጒዕዞ እንዳገምገምና፡ ንመጻኢ እንታይ ክጽበየና ኢዩ ዘይኮነስ፡ ሕጂ እንታይ ክንዓምም ይግብኣና እንብለሉ ኣጋጣሚ ኢዩ። ኣብዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት ዝተሰግሩ ሓያለ ብድሄታትን ተጻብኦን፡ ኣንፈት መኣዝና ንምስሓት ዝተጠጅኡ ውዲታትን፡ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዋላ’ኳ ዘነይተና እንተዘይኮነ፡ ተዛማዲ ክበሃል ዝከኣል ልምዓታዊ ገስጋስ ኣመዝጊብና ኢና። ብውህደት ሓያል መኸተ ህዝብን ሰራዊትን ግንባርን ክዕመሙ ዝጸንሑ፡ ኣብ መስርሕ ዘለውን ልምዓታዊ መደባት ብዝሓየለ ናህሪ ተደሪዖም ክቕጽሉ ምኻኖም ድማ ከዘኻኽር እፈቱ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ጎድኒ ጎድኒ ልምዓታዊ ግስጋሴና፡ ንዝበረኽ ዝላ ኣቲናዮ ዘለና ሓድሽ ዓውለማዊ መድረኽ ዝምጥን፡ ሕሉፍ ኣከያይዳና ብምግምጋም፡ ሱር-ነቐል ጽገናዊ ለውጢ ክንገብር መድረኽ ዝጠልቦ እዋባዊ ዕማም ኢዩ። ክንሰርሓሎም ዝጸናሕና ኣገባብ ምሕደራ፡ ኣብ ጽላት ፖሊቲካ፡ ቊጠባን ወተሃደራዊ መዋቕራትናን ብፍላይ፡ ለውጢ ከምዘድሊ ኣሚናን ተገንዚብና ኣለና።
ፖለቲካዊ ጽገናን፡ ሃናጺ ጽምዶን
ብሰሪ እቲ ኣብ ልዕሌና ዝተኣወጀ ኲናት፡ ፖለቲካዊ ግስጋሴና ጂሆ ተታሒዙ ከምዝጸንሐ ኩላትና ዘይንስሕቶ ጉዳይ ኢዩ። እንተኾነ፡ ኣብ ተዛማዲን ዝሓሸ መድረኽ ሰላምን ርግኣትን ስለእንርከብ፡ መጻኢ ወለዶ ብሰላምን ቅሳንትን ዝነብሩላ ሃገር ክውንቲ ንምግባር፡ ምስ ዝቐያየሩ ስርዓታት ዘይቀያየር፡ ምትእትታው ሕገ-መንግስታዊ ስርዓተ-ምሕደራ ኣማራጺ የብሉን። ንወለዶታት ዝዘልቕን፡ ቀጻልነት እዛ ሃገር ዘውሕስን ዓንዲ፡ ልዕልና ሕጊ ዝነገሶ ትካላዊ ኣሰራርሓ ጥራሕ ኢዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣቐዲሞም ንዝተኣትው መብጽዓታት ሰውራዊ ቃልስና ክውን ኣብ ምግባር ዘንጊዕና እኳ እንተጸናሕና፡ ሕጂ ግን እቲ ግዜ በሲሉ፡ እዋኑ’ውን ዝኣኸለ ይመስለና። እቲ ንብዙሕነትና ዘተኣናግድን ብህዝባዊ ተሳትፎ ዝተነድፈን፡ ግን ከኣ ተወጊኑ ዝጸንሐ ሃገራዊ ቅዋም፡ ኣብ ግብሪ ከከምኣድላይነቱ፡ በቲ ዝምስረት ሓድሽ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ክለሳ እንዳተገብረሉ፡ ኣብዘን ቀረባ መዓልታት ኣብ ግብሪ ከምዝውዕል፡ ብእውጅ መልክዕ ንህዝቢ ክሕበር ምኻኑ ከበስረኩም እፈቱ።
ምስ ትግባረ ቅዋም ተተሓሒዞም ክለዓሉ ዝኽእሉ፡ ሓያለ ኣገደስቲ እዋናዉያን ሕቶታት ከምዘለው ኣይንስሕቶን። ትግባረ ቅዋምን፡ ኣቲናዮ ዘለና ሓድሽ ፖሊቲካዊ መድረኽን ተኣሳሲሩ፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተው ዜጋታት፡ ዝፈጸምዎ ገበናትን፡ ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑሉ ግዜን ብዕቱብ ተመርሚሩ፡ ብምሕረት ከምዝልቀቑ በዚ ኣጋጣሚ ክሕብር እፈቱ። ብዘይ ኣገባብ ዝተኣስሩ ዜጋታት እንተልዮም፡ ንዝወረዶም ኣካላዊ ይኹን ስነ-ኣእምሮኣዊ በደል፡ ኣጻርያ እትመሚ ኮምሽን ዕርቕን ካሕሳን ከምእትቐውም፡ ነዚ ስራሕ ንምስላጥ ዝሕግዝ፡ ፍሉይ ባጀት መንግስቲ ሰሊዑላ ከምዘሎን እንተገንዘብኩ ጽቡቕ እመስለኒ። ብዘይካ’ዚ እዛ ኮምሽን፡ ንዝተዋህቦም ህዝባዊ ሓላፍነት ብምጉዕጻጽ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝዓገቡ መራሕቲ ወተሃደራውያን ይኹኑ ሲቪል እንተልዮም፡ ጉዳዮም ብጭቡጥ ኣጻርያ፡ ኣብ ፍርዲ ከተቕርቦም ምሉእ ስልጣን ከምዝህልዋ፡ ንኣንፈይ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ኣይደልን።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
ከምዝፍለጥ ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ሓያለ በሰላ ኣብ ርእሲ ምግዳፉ፡ ዝሓለምናዮ ዘቤታዊ ልምዓታዊ መደባትና ከይትግበሩ’ዉን ገቲኡ ጸኒሑ ኢዩ። ኣብ ድሮ ምብቃዕ እቲ ኲናት፡ ተኣፈፍትን ዘይእዋናውያንን ሕቶታት ኣልዒልኩም ተባሂሎም፡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተዉ፡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ግንባርን ነበር ከምዘለው ኣይዝንጋዕን። ዝፈጸምዎ በደላት ዋላ’ኳ ከቢድ እንተኾነ፡ ንሃገራዊ ዕርቅን፡ ነዛ እነብዕላ ዘለና ዕዝዝቲ ዕለተ-ናጽነት ክውንቲ ንምግባር፡ ንረዚን ኣበርክቶኦም ብምዝካር እምበኣር፡ መንግስቲ ብምሕረት ብነጻ ክለቆም ወሲኑ ኣሎ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ካብ ቦታ ተሓድሶ ወጽዮም፡ ንዕኦም ብፍሉይ ኣብ ዝተዳለወ ግዝያዊ መጽንሒ ከምዝርከቡ ክሕብር እፈቱ። እዚ ምሕረት፡ ነቶም ምስኦም ኣብቲ እዋን እቲ ዝተኣስሩ ኣዳለውቲ ብሕታውያን ጋዜጣታት፡ መራሕቲ ሃይማኖትን ከም ዝሕውስ’ዉን ከየዘኻኸርኩ ክሓልፍ ኣይደልን።
ዝኸብርኩምን ዝኸበርክንን
ኣብ እዋን ብረታዊ ተጓድሎና፡ ፖሊቲካዊ መርገጺ ዝመበገሲኦም ፍልልያት፡ ብሰሪ ጉድለት ዓቕሚ ኣፈታትሓ ግጭት፡ ኣድላይነት ናብ ዘይነበሮ ኲናት ሕድሕድ ተኣትዩ፡ እዛ ሃገር ህይወት ሓያለ ዕሸላት ደቃ ከምዝኸሰረት፡ ሕሉፍ ታሪኽና ዝሰነዶ ዘሕዝን ሓቂ ኢዩ። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ ናጽነት’ውን እንተኾነ፡ ብዘይካ ሒደት ሓያለ ካብ ነባራት ተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ነበር፡ ናብዛ ሃገር ዘይኣተው ከምዘለው ኣይዘንጋዕናን። ኣብቲ ከነቚሞ እንውጥኖ ዘለና ቅዋማዊ ስርዓተ-ምሕደራ ንምስታፍ፡ ብጥርኑፍ ይኹን ብውልቂ ክኣትውን፡ እጃሞም ከበርክቱን ድላይ ንዘለዎም፡ እቲ ባብ ወትሩ ርሕው ምኻኑ ክሕብር እፈቱ። ብዘይካ እዚ፡ እቶም ብሰሪ ምንዋሕ ግዜ ምጥያስ ተማሪሮም፡ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተሰዱ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበሩ መንእሰያትና፡ ዓዶም ክምለሱን፡ ኣብ ቊጠባዊን ፖሊቲካውን ዳግመ-ሕውየት እዛ ሃገር ብምስታፍ፡ አእጃሞም ከበርክቱን መጸዋዕታይ የቕርብ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ከምቲ ቤት ብዘይ ዓንዲ፡ ሃገር’ውን ብዘይ መንእሰይ ቀጻልነታ ክውሓስ ኣይክእልን። ኣተኣታቲናዮ ዝጸናሕና ደረት-ኣልቦ ወተሃደራዊ ዕስክርና፡ ኣብ መንእሰያትና ተስፋ ናይ ምቊራጽ መንፈስ ኣሳዕሪሩ፡ ኣፍራዮ ዕድሚኦም በሊዑን ኢዩ። ብፍላይ እኳ ደቀንስትዮ ክወልዳሉን ክዘምዳሉን ዝግብአን ዕድመ ሓሊፍወን፡ ናይ ፍርያምነት ዕድለን በኺኑ ዝተረፈ ሓያለ ኢየን። መንእሰያትና፡ ክብደት እቲ ዝኸፍልዎ ዘለው ረዚን ዋጋ እንተዝልካዕ፡ ንዕኡ ዝድብስ ሞሳ ኣምበይ ምተረኽበን። ካብ ማሙቕ ቤቶምን፡ ሓዳሮምን ንነዊሕ ግዜ ተኣልዮም ከብቅዑ፡ ሕጅስ ይኣኽለና ደኺምናን ሰልኪናን እንከይበሉ፡ ብዘይ እኩል ዓስቢ፡ ነዛ ሃገር ኩለንትንኦም ከምዝወፈዩ ንኹላትና ግሁድ ሓቂ ኢዩ። በዚ ምኽንያት እዚ እምበር፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ዋሕዚ መንእሰያትና ንስደት ኮይኑ ዘሎ፡ እቲ ክንክተሎ ዝጸናሕና ደረት-ኣልቦ ግዱድ ዕስክርና፡ ዝፈጠሮ ኣሉታዊ ሳዕቤን ምኻኑ ብምግንዛብ፡ ደረት ግዜ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ናብ ንቡር ከምእተመልሰ ክሕብረኩም እፈቱ።
ቀጻልነት ህላዌና ንምውሓስ ኣብ እነካይዶ መኸተ፡ ኣብ ናይ ምክልኻል ወተሃደራዊ ዓቕምታትና ምትእምማን ክህልወና ኣገዳሲ እኳ እንተኾነ፡ ዲፕሎማሲ እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ መፍትሒ ግርጭት ጌርካ ምውሳድ ግን፡ ዝቐርዓወ ስልቲ ኢዩ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እምበኣር፡ እቲ ኣስታት 20 ዓመቱ ክተምም ቀሪቡ ዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብዲፕሎማስያዊ ኣገባብ ንምዕራፉ፡ ኩሉ ዝከኣለና ቅሩብነት ጌርና ከምዘለና ከበስረኩም እፈቱ።
ህዝብታት ክልቴአን ሃገራት ዝኸሰርዎም ዓበይቲ ዕድላት ሓባራዊ ምዕባሌን ብልጽግናን፡ ከም ሕማቕ ታሪኻዊ ተረኽቦ ተወሲዶም፡ ኣብ ሃናጺ ጽምዶ ብምእታው፡ ዝተፈጥረ በሰላ ንምሕዋይ ዘይጽዓድ እምንቶን ድሌትን፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ምኻኑ እኣምን። ብምምሕያሽ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት፡ ብዓቢኡ ንሕና ከምእንጥቀም ግን፡ የዋህ ዝግዘቦ ሓቂ ኢዩ። እቲ ቅድሚ ምብራዕ ኲናት ዕሙር ወደባዊ ኣገልግሎት ዝህብ ዝነበረ ክልቲኡ ወደባትና፡ ኢትዮጵያ ክትጥቀመሉ እንተደልያ ከነሐድሶን፡ እዚ ድማ ንሓያለ እቶም ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝጣየሱ መንእሰያትና፡ ናይ ስራሕ ዕድላት ከምዝፈጥር ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብዘይካ’ዚ እቲ ካልእ ንህዝብና ኣዝዩ ኣሸጊሩ ዘሎ ጉዳይ፡ ድሩት ዓቕሚ ቀረብ ጸዓት ኢዩ። ካብ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝህነጽ ዘሎ ናይ ተሓድሶ ግድብ፡ ብሕሱር ዋጓ ብምዕዳግ፡ ዝበለጸ ኣገልግሎት ጸዓት ክንቅርብ ከኽእለናን፡ ንብሕታዊ ቁጠባዊ ጽላትን ወፍርን ዘተባብዕ ሃውህውን ክንፈጥር ዝድርኽ ኣጋጣሚ ኢዩ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ ናይዛ ዝሓለፈት ዓመት፡ ሓድሽ ባጤራ ናቕፋ ብምትእትታው፡ ንዘይሕጋዊ ሸርፊን ቅርሰናን ኣብ ምግታእ፡ ልዑል ኣስተዋጽኦ ከምዝነበሮ ተገንዚብና ኣለና። ይኹን እምበር፡ ካልእ ጎድናዊ ኣሉታዉ ሳዕቤናት ኣይነበሮን ክበሃል ግን ዝከኣል ኣይኮነን። ህዝቢ ብሰሪ ሕጽረት ዝርግሐን ቀረብን ባጤራ ይጽገም ከምዘሎ ብምርዳእ፡ ኣራሚ ስጉምቲ ክንወስድ ጀሚርና ከምዘለና ክሕብር እፈቱ።
መንግስትን ግንባርን ክሰርሕሉ ዝጸንሑ ምእኩል ኣገጋብ ምሕደራ ዕዳጋ፡ ዋጋታት ኣብ ምርግጋእ እኳ ዘይንዓቕ ግደ እንተነበሮ፡ ከቢድ ሕጽረት ቀረብ ብምኽታሉ ግን፡ ዘላቒ ፍታሕ ኮይኑ ኣይተረኸን። ካብዚ ሕሉፍ ተመኲሮ እዚ ብምምሃር እምበኣር፡ ዘይምእኩል ኣገባብ ቁጠባዊ ምሕደራ ከምዝድፍኣሉ ብምግባር፡ ንብሕታውያን ነጋዶን ኣውፈርትን ከነተባብዕ ብልዑል ቅሩብነት ኪንሰርሓሉ ጀሚርና ከምዘለና ከበስረኩም እፈቱ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ፡ ንኹሎም እቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ሰብ ርእሰ-ማል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን፡ ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ዝርከቡ ዜጋታትናን፡ ዓዶን ብምእታው፡ ተጠቀምቲ ናይዚ ተጀሚሩ ዘሎ ዕድላት ወፍሪ ኪኾኑ፡ መጸዋዕታይ ከቕርበሎም እደሊ።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ኣብዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት፡ ክንድ’ቲ ክንከዶ ዝወጠናዮ ዝላ ከይንስጒም፡ ብዘጋጠሙና ግዳማውያንን ዘቤታዉያንን ተጻብኦታት ከምዝተጎናደበን፡ ሓያለ ዕድላት ከምዝተኸስሩን ምእማን ምኽኑይ እመስለኒ። እንተኾነ፡ እቲ ዝሓለፈ መድረኽ ከም መምሃሪ ተወሲዱ፡ ድኹምን ድልዱልን ጎድንና ገምጊምና፡ ጉድለታትና ኣሪምና፡ ሓያል ጎድንና ዓቂብና፡ ዕቱብ ህዝባዊ ተሳትፎ ማእከል ዝገበረ ልምዓታዊ መደባት ቀይስና፡ ብኣውርኡ ድማ ንመንእሰያትና፡ ናይ ትምህርትን ስራሕን ዕድላት ኣብ ምፍጣር ከቢድ ዕማም ይጽበየና ኣሎ።
ልዕልን ቅድምን ኩሉ ግን፡ እቲ ከነተኣታትዎ ጀሚርና ዘለና ሱር-ነቀል ጽገናዊ ለውጢ፡ ብዘይ ዕዙዝ ተሳትፎ ውዑይ ሓይሊ መንእሰይ ወለዶ፡ ክውን ክኸውን ስለዘይሕሰብ፡ በብእብረን ደረጃን፡ መንግስታዊን ውድባውን ስልጣን፡ ናብ መንእሰይ ወለዶ ብምስግጋር፡ እቶም ኣብ ዓዲ ሱሳታትን ሰብዓታትን ዕድመ ረጊጽና ዘለና፡ ጥሮታ እንወጸሉን እነዕርፈሉን እዋን ከምዝኾነ፡ ባህሪ ዘዘኻኽረና ዘሎ እመስለኒ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እምብኣር፡ እቶም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ልዑል ኣካዳምያዊ ብቕዓት ዝደለቡ ዜጋታት፡ ዓድኹም ክትኣትውን ሃገርኩም ኣብ ምህናጽ መሪሕ ግደ ክትጻወቱን፡ ሃገራዊ ጻውዒተይ ከቕርበልኩም እደሊ። ናጽነት ክውን ዝገበረን ንምዕቃቡ ከይተሓለለ ክሰርሕ ዝጸንሐን ወለዶ፡ ድሮ ሓደ እግሩ ኣብ ጉድጓድ ኣትዩ’ዩ እሞ፡ ርህውትን ብልጽግትን መጻኢት ኤርትራ ክውንቲ እትኸውን፡ ሕድሪ በጃ እዛ ሃገር ዝሓለፉ ሰማእታት ተሰኪምኩም፡ ግቡእ እጃምኩም ከተበርክቱ ምስ እትጅምሩ ጥራሕ ኢዩ።
ዘይከይድ ነይዕንቀፍ፡ ዘይሰርሕ ነይጋገ ከምዝበሃል፡ ብሰሪ ጉድለት ዓቕሚ መንግስትን ግንባርን ጌጋታት ክፍጸሙ ከምዝጸንሑ ምግላጽ፡ ንቀባሪ ምርዳእ ጥራሕ ኢዩ ክኸውን። በዚ ኣጋጣሚ እምበር፡ ኦ ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ በዳሊ ተረስዐ ተበዳሊ ኣይርስዕን እዩ እሞ፡ እቕሬታ ክንሓተካን፡ እትጸባጸበና እንተልዩካ እውን፡ ካብ ብርክኻ ዝወጻና ደቕኻ ኢና እሞ፡ ከምቲ ወላዲ ንውሉዱ ዝምዕዶን ዝግስጾን፡ ንእትህበና ውሳነ ብጸጋ ኣሜን ኢልና ከም እንቕበል፡ ቃል ክንኣትወልካ ንፈቱ። እዛ ሃገር ብገንዘብ ወይ ብወርቂ ዘይኮነ፡ ቀያሕቲ ደቕኻ ብምኽፋል ኢኻ ጨቢጥካያ እሞ፡ እቶም ዝተረፉ ደቕኻ’ኳ ዘይነብሩላ ሃገር እንዳኾነት ክትከይድ ግን ሃየንታ ኣለዎ እሞ፡ እቲ ምሕደራ ፈቲና ካብ ዘይክኣልናዮ፡ ደጊም በተረ-ስልጣን ናትካ ኢዩ። ድሕሪ ደጊም’ውን፡ ኣብ ልዕሌኻ ዝጉይትት ልዕሊና ሕጊ እምበር፡ ማንም ዓኻይ ኣይክህሉን ኢዩ።
ደጊመ ርሑስ መዓልቲ ናጽነትን፡ ጽቡቕ ጅማሮ ሓድሽ መድረኽን ቅዋማዊ መንግስትን ይግበረልና።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪን ክብሪን ንሰማእታትና፡
እዚ በቲ ሓቐኛ ሓልዮት ህዝቡ ዝስምዖ ናይ ሕልሚ ፕረዝደንት፡ ክውሰዱ ብዛዕባ ዝግብኦም እዋናውያን ስጉምትታት ኣብ ግምት ብምእታው ዝቐረበ ናይ ፈጠራ መደረ ኢዩ።
ብቴድሮስ ኣብርሃም


text:
Radio Erena: 29 May 2020
ብሰራዊት ዝተደገፉ ሚሊሻ ኢትዮጵያ ኣብ ዶባት ሱዳን መጥቃዕቲ ከምዝፈጸሙ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሱዳን ከሲሱ።
ኣፈኛ ሰራዊት ሱዳን ብርጋድየር ዓምር መሓደም ኣል ሓሰን ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ፣ ብሓሙስ 28 ግንቦት፣ ካብ ሩባ ኣጥባራ ማይ ክጓርቱ ንዝመጹ ሚሊሻ፣ ሰራዊት ሱዳን ክኽልክሎም ኣብ ዝፈተነሉ’ እዋን’ዩ ኣቲ ግጭት ተጓሃሂሩ።
ኣብቲ ግጭት ፈለማ ሓደ ሚሊሻ ኢትዮጵያ ክቖስል እንከሎ ድሒሩ ግና እቶም ሚሊሻ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ተደገፊፎም ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሱዳን መጥቃዕቲ ከምዝኸፈቱ እቲ ኣፈኛ ኣረዲኡ።
መግለጺ ናይቲ ኣፈኛ ብተወሳኺ፣ ኣብቲ መጥቃዕቲ ሓደ ናይ ካፕቴን ማዕረግ ዘለዎ ወትሃደራዊ መኮነን ሱዳን ክቕተል እንከሎ፣ ሽዱሽተ ድማ ከምዝቖሰሉ ጠቒሱ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብቲ ዝኸፈቶ መጥቃዕቲ ኣርፒጂን ብሬንን ዝዓይነቱ ጠበናጁ ከምዝተጠቕመ ተመልኪቱ።
መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ብሰራዊት ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ ከምዝተፈነወሉ ብወግዒ ክገልጽ እዚ ንፈለማ’ዩ።
ኢትዮጵያን ሱዳንን ብሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት ኣልፋሽጋ ክሰሓሓባ ከምዝጸንሓ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዘን ግና ሰራዊት ኣኢትዮጵ ካብቲ ከባቢ ክስሕብን ብሰራዊት ሱዳን ድማ ክትካእን ኣብ ዝብል ነጥቢ ከምዝተረዳድኣ’ዩ ክግለጽ ጸኒሑ።
እዚ ትማሊ ዘጋጠመ ፍጻሜ፣ ነቲ ስምምዕ ንድሕሪት ክመልሶን፣ ንሱዳን ካብ ጉዳይ ዶብ ሓሊፉ ኣብ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ንዘለዋ መርገጺ ዝሓላልኽ ክኸውን ከምዝክእል ተንተንቲ ይእምቱ።
==============


text:
ቻይና ንለበዳ ኮቪድ19 ሓላፍነት ክትወስድ ኣለዋ ክብል ናይ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ሚዞሪ ከሲሱ: ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ቻይና ግን ነቲ ክሲ ነጺግዎ’ሎ።
ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ክፍለ ግዝኣት ሚዞሪ ኤሪክ ሽሚት ሰበስልጣን ቻይና ኣብ መላእ ዓለም ኣስታት 2.6 ሚሊዮን ሰባት ክሓሙ፣ብዓሰርተታት ሚሊዮን ዝቑጸሩ ሰባት ካብ ስራሕ ወፃኢ ክኾኑን ናይ ቻይና ሓዊሱ ከባቢያዊ ቁጠባ ክዓኑ ገይሮምን ክብሉ ትማሊ ሰሉስ ክሲ መስሪቶም ኣለው።
ሲሚት መንግስቲ ቻይና ብዛዕባ ሓደጋ እቲ ቫይረስ ሓሲዩ ምስፍሕፍሑ ንምግታእ ዝኣክል ስራሕ ኣይሰርሐን ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ቻይና ጀንግ ሹዋንግ እቲ ዝብሃል ዘሎ ክሲ
ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ ተንኮል እዩ ክብሉ ሎሚ ዝሃብዎ ረቡዕ ጋዜጣዊ መብርሂ ኣፍሊጦም።ቻይና ኣብዚ ኹሉ ቅልውላው ግልፂ ምንባራን ብዛዕባ ኩነታት ቫይረስ ኮሮና ኣብ እዋኑ ንውድብ ጥዕና ዓለም ከምዘፍለጠትን ሓቢሮም።
ሰበስልጣን ቻይና ካብ 3 ጥሪ ጀሚሩ ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ምስ ሰበስልጣን ኣሜሪካ ርክብ ከምዝነበሮም ሹዋንግ ሓቢሮም።