text:
Radio Erena: 06 November 2015
መንግስቲ ኤርትራ ንምቕያር ባጤራ ናቕፋ ኣመልኪቱ፣ ዘውጽኦ ቅድመ ኣዋጅ ኣብ ህዝቢ ሻቖሎት ፈጢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ነቲ ናይ ወረቐት ባጤራ ናቕፋ ክቕይሮ ምዃኑ ቅድመ ኣዋጃ ዝገብር ዘሎ፣ ነቲ ብሰንኪ ዝቕባበብን ምድካም ናይ ምዕዳግ ዓቕሙን፣ ህዝቢ ኣብ’ቲ ገንዘብ ይኹን ባንክታት እምነት ስለዝሰኣነ፣ ካብ ኣብ ባንክታት ኣብ ገዝኡ ይሕዞ ስለዘሎ፣ ነቲ ገንዘብ ኣብ ባንክታት ከምዝእከብ ንምግባር፣ ህዝቢ ወኒንዎ ናይ ዘሎ መጠን ገንዘብ ከኣ ንምቁጽጻር ምዃኑ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ክኢላታት ቁጠባ የረድኡ።
መጠን ሸርፊ ባጤራ ናቕፋ፣ ምስ ናይ ወጻኢ ባጤራታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዕጽፍታት ስለዘንቆልቆለ፣ እቶም ብዝሒ ዘለዎ ገንዘብ ዝውንኑ፣ ኣብ ክንዲ ኣብ ባንክታት ዘቕምጥዎ ከም ገዛን ካልእን ዝኣመሰለ ንብረት ከሰጋግርዎ ከምዝጸንሑ’ውን ይፍለጥ።
ብነጋዶ ይኹኑ ብካልኦት ካብ ወጽኢ ዝግበር ዘይጋዊ ሓዋላ ከኣ፣ ኣብ ኤርትራ ክህሉ ንዝግብኦ ውህለላ ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣዳኺሙዎ’ዩ።
መጠን ሸርፊ ባጤራ ናቕፋ ብመንጽር ብባንክታትን ሂምቦልን ዝግበር ሸርፊ ምስቲ ብዘይሕጋዊ ብጸሊም ዕዳጋ ካብ ወጻኢ ዝግበር ሓዋላን ክነጻጸር እንከሎ ናይ ልዕሊ 200 % ፍልልይ ኣለዎ።
እዚን ካልእን ተደማሚርርሩ፣ ኣብ ባንክታት ኤርትራ ዝርከብ ብዝሒ ናቕፋ እናወሓደን፣ ኣብ ኢድ ውልቀሰባት ዝንቀሳቀስ ገንዘብ ከኣ እናበዝሐን ከምዝኸይድ ጌርዎ።
መንግስቲ ነዚ ንምቁጽጻር እቲ መንግስቲ፣ ዝኾነ ሰብ ካብ 20 ሽሕ ናቕፋ ንላዕሊ ጥረ ገንዘብ ኣብ ከይሕዝን፣ ካብ ባንክ ንዝወጽእ ብዝሒ ገንዘብ’ውን ሕጋዊ ምኽንያት ክቐርብ ከገድድ እኳ እንተጸንሐ፣ ክፈትሖ ግና ኣይከኣለን።
ካብ ዝተወሰነ ብዝሒ ገንዘብ ንምስግጋር ብመንገዲ ባንክ ክኸውን ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም ዝስርሓሉ ኣገባብ ክንሱ፣ ኣብ ኤርትራ ክስርሓሉ ኣይጸንሐን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ ንብምሉኡ’ቲ ናይ ወረቀት ባጤራ ናቕፋ ብምቕያር፣ ነቲ ፋሉል ከይዱ ዘሎ ዑደት ባጤራ ናቕፋ ኣብ ዕዳጋ ንምቁጽጻር ጻዕርታት ይገብር ምህላዉ’ዮም ዘረድኡ እቶም ክኢላታት።
ይኩን’ምበር ዑደት ሓደ ባጤራ ኣብ ዕዳጋ ምቁጽጻሩ ዝከኣል፣ ርጉእ ቁጠባ ምስ ዝህሉ ጥራይ ምዃኑ ብምትሕስሳብ፣ እዚ ሕጂ ቅድመ ኣዋጅ ዝግበረሉ ዘሎ ምቕያር ባጤራ ናቕፋ፣ ግዝያዊ እንተዘይኮይኑ ነባሪ ፍታሕ ከምዘይህልዎ እቶም ክኢላታት ብተወሳኺ የረድኡ።
ባጤራ ናቕፋ ኣብ ዝጀመርሉ እዋን፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ “እቲ ናይ ወረቀት ባጤራ ብሕብርን ዓቐንን ተመሳሲሉ ኣብ ህዝቢ ምድንጋር ኣይፈጥርን ዶ?” ንዝብል ሕቶ ኣብ ዝመለሰሉ፣ ባጤራ ናቕፋ ኣይኮነን ዶ ሰብ ህበይ’ውን ክትፈላልዮ ትኽእል’ያ ምባሉ ኣይርሳዕን።
ይኹን’ምበር ባጤራ ናቕፋ ኣብ 1997 ካብ ዝተኣታተወሉ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብሕብሪን ዓቐንን እናተመኻነየ ሰለስተ እዋናት ተወሳኺ ሕታማት ብብዝሒ ከምዝተዘርግሐ ይፍለጥ።
===================================


c: text/html

text:
ተአሲሮ ዝበሃሉ ዘለው'ውን ከም ዝተኣስሩ ተኣማኒ ሓበሬታ አለና ክብሉ ኣቦ መንበር'ቲ ሰልፊ አቶ መንግስትአብ አስመሮም ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ተዛሪቦም።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኮሚሽን ኢኮኖሚ ኣፍሪቃን ናይ ኤርትራ ኣምባሳደር አቶ ግርማ አስመሮም ብፅሑፍ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ፣ ብዛዕባ'ዚ ናይ 21 ጥሪ 2013 ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዘጋጠመ ፍፃመ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራን ብዛዕባ'ቲ ወታሃደራዊ ፈተነ ዕልዋ መንግስ ተባሂሉ ዝተፀወዔን ብሚድያ ዝተዋደደ ወፍሪ መጋገይ ሓበሬታ ይካየድ'ሎ ክብሉ ገሊፆም።
ኣምባሳደር ግርማ ኣብቲ ናይ ፅሑፍ መግለፂኦም ፣ ኣብ ኤርትራ ወታሃደራዊ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ፈፂሙ አይነበረን፣ እዚ ብርግፀኝነት ገሊኦም ወገናት ዝሓልምዎ'ዩ እብል ኢሎም።
ሙሉእ ጥሕዝቶ ንምስማዕ ናብ ምልክት ዽምፂ ብምኻድ ጠውቁ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቐዳማይ ክፋል! ኢቫን ቫሲሊየቪች ሞይሲየቭ (ብሕጽር ዝበለ ኣጸዋውዓ ወይ ሳጓ ድማ ቫንያ) ብ1952፣ ቮሎንቲሮቭካ ኣብ ዝተበሃለት ሓንቲ ቁሸት ናይ ግዝኣት ሞልዳቪያ (ኣብቲ እዋንቲ ኣካል ሕብረት ሶቭየት ዝነበረት) ካብ ኣመንቲ ስድራቤት ተወሊዱ። ኣብ ሕዳር 1970 ድማ ከም ኩሉ ዜጋ ሕብረት ሶቭየት፣ ናይ ክልተ ዓመት ሃገራዊ ኣገልግሎቱ ንምፍጻም ናብ ሰራዊት ሕብረት ሶቭየት ተጸንቢሩ። ካብታ ናብ ሰራዊት ዝተጸንበረላ ሰዓት ጀሚሩ ድማ ብሰንኪ እምነቱ ካብ ዝተፈላለዩ
ሰማእታት ካታኮምብ (8ይ ክፋል)
ኣብተን ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝጸነሓለን ውሑዳት ሳምንታት ሓያለይ ሰባት መዕቆቢ ንኽረኽቡ ሃዲሞም ናብተን በዓትታት ክኣትዉ ጀመሩ። ቅድሚ ሕጂ ክንድዚ ዝኣክል ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ተኣኻኺቦም ኣይፈልጡን ነበሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰበስልጣን ሮማ ካብቶም ክርስትያናት ነቶም ቀንዲ ዝበሃሉ እንዳመረጹ እዮም
ሰማእታት ካታካምብ 7ይ ክፋል
ህይወት ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ! ናይ ብርሃን ጩራ ዘይደፍሮ፣ ድቕድቕ ጸልማት ዝዓሰሎ ! ናይ ማርሴሉስ ህድማ ናብ ካታኮምብ ኣብጸሖ። እቶም ክርስትያናት'ውን ብሓጎስ ተቐበልዎ። ብዛዕባቲ ምስ ሓለፍቱ ተራኺቡ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክነግሮም ከሎ ድማ ብዓቢ ኣድናቖት ሰምዕዎ። ምስኦም መከራ ንኽቕበል ብምውሳኑ
ሰማእታት ካታኮምብ (6ይ ክፋል)
ናይ እምነት ጽንዓት! ብርግጽ'ውን እቶም ብክርስቶስ የሱስ ብፍርሃት እግዚኣብሄር ክነብሩ ዝደልዩ ኩሎም ክስጎጉ እዮም። እቲ መንእሰይ ሓለቓ ሰራዊት ካብ ሰፈሩ ካብ ዝፍለ ኣርባዕተ መዓልታት ሓለፋ። ኣብዚአን መዓልታት ከኣ ብዙሕ ጠቓሚ ፍልጠታት ክቐስም ከኣለ። እቶም ዝተዓዘቦም


text:
Radio Erena: 18 January 2017
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዘይሕጋዊ ባጤራታት ወኒኖም ጸኒሖም ንዝበልዎም ሓያሎ ኤርትራውያን ይኣስሩ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ፣ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ዘይሕጋዊ ዝብልዎ ዘለዉ ባጤራታት፣ ናይ ቀደም ባጤራ ናቕፋ፣ ዶላርን ኤውሮን ዘጠቓለለ’ዩ።
መንግስቲ፣ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ንዝኸደ ባጤራ ናቕፋ ንምቕያር ኣዋጅ ድሕሪ ምውጽኡ፣ ኣብ መንጎ’ቲ ዝተቐየረን ኣሪግትን ናቕፋ ናይ ዕለት እንተዘይኮይኑ ካልእ ፍልልይ ስለዘይብሉ፣ ኣረጊትን ሓድሽን ናቕፋ ተሓዋዊሱ ኣብ ዕዳጋ ተዘርዩ ከምዘሎ ኣቀዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ እቲ መንግስቲ፣ ንምንቕስቓስ እቲ ሓድሽ ባጤራ ብምድራት፣ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ከጉድል ንዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ፣ ናብ ውሽጢ ሃገር ዝኣቱ ናይ ወጻኢ ባጤራ ከምዝውሕድን፣ ዝበዝሐ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ልውውጥ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ክፍጸምን ዝኣመሰለ ካልእ ጎድናዊ ሳዕቤታን ከምዝፈጠረ’ዩ ዝግለጽ።
ብፍላይ ኣብ ኤርትራ፣ ግኑን ምስ ዝኾነ ተርእዩ ዋሕዚ ናብ ስደት፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ ኣሰጋገርቲ፣ ሕሳባቶም ብናይ ወጻኣኢ ባጤራ ኣብ ወጻኢ ናብ ዝርከቡ መሻርኽቶም ክኽፈል ይገብሩ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስዚ ብዝተኣሳሰር ንዝጠርጠርዎም፣ ኣባላት ሰራዊት፣ ነጋዶን ካልኦትን ብኣልማማ ይቕይዱ ከምዘለው ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረጋግጽ።
እቲ መንግስቲ ኣብዝ ሓለፈ ቅንያት፣ ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር፣ መርሃዊ መለስ፣ ወነንቲ ዮናን ፕሮዳክሽን ዳኒኤል ኣብርሃምን ዮናስ ሰሎምንን ዝርከብዎም ኣብ ዓውዲ ስነጥበብ፣ ምፍራይ ፊልምን ሙዚቃን ተዋፊሮም ንዝርከቡ ሓያሎ ሰኣልቲ፣ ኣወሃሃድቲ ፊልም፣ ደረስትን ኣፍረይትን ምእሳሩ ይዝከር።
=========================


text:
ብስራት ትንስኤ ኣብቲ መላእ ዓለም ኣብ ዘሕልፎ ዘሎ ጸላም፡ ዝብል ሓሳብ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቀዳም ምሸት ኣብ ዋዜማ ፋሲካ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ከም ዘስመሩሉን፡ ሰንበት በዓለ ፋሲካ ፍርቂ መዓልቲ Urbi et Orbi - ቡራኬ ንከተማ ሮማን መላእ ዓለም እንክህቡ ኩላትና ናይ ሓንቲ ስድራ ቤት ኣባላት ኰይንና ክስምዓና ዝብል ሓላፍነት ከምዘተሓሳስቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቡ ብዙሓን ዋና ርእሰ ዓንቀጽ ኣሰናዳኢ (Andrea Tornielli) ኣንድረያ ትርኒየሊ ኣብ ዘቕረብዎ ሓተታ የዘኻኽሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቀዳም ለይቲ ኣብ ዋዜማ ፋሲካ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ምእመናን ዘይብሉ ጥርሑ ክዉን ብዘይመስል ሃዋሁ ተሸፊኑ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝለገስዎ ስብከት፥ እቲ ለብዒ ኣብ ዝተቐልቀለሉ እዋን ሕዝቢ ኣብ ሰገነትን ኣብ ኣባይቲ መዓጹን ዝለጠፎን ኣብ ጨርቕን ወረቐትን ዝጸሓፎ “ኵሉ ሰናይ ክኸውን እዩ” ዝብል ጭርሖ ጠቒሶም፡ ፍቱዋቶም ንዝስኣኑን በዚ ለብዒ’ዚ ከቢድ መጉዳእታ ንዘጓነፎምን ኣባይቲ ስድራ ኵሉ ሰናይ ክኸውን እዩ ምባል ከቢድ ይኸውን፡ ምስቲ ለብዒ ተተሓሒዙ ብዝተኣታተወ ቅልውላው ንስእነት ስራሕ ዝተቓልዑን ንቤቶምን ደቃቶም ዝብላዕ ንምቕራብ ክሳብ ዝሰኣኖምን ድሕሪ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ስዒቡ ዝመጽእ ከቢድ ቅልውላው ንፍርሒ ዝተዳረጉን ዝጽበየና መጻኢ ብርግጽ ከቢድ ከምዝኸውን ርጉጽ ዝኾነን፡ ድሕሪ እዚ ዅሉ “ኵሉ ንሰናይ ክኸውን እዩ ምባል ትርጉም ይህልዎ ዶ?
“ኣብዛ ለይቲ እዚኣ - ይብሉ ር.ሊ.ጳ. - መሰረታዊ ዝኾነ መሰል ንዓትር፡ ማንም ክምንዝዖ ዘይከኣሎ፥ ናይ ተስፋ መሰል ክብረትን፡ ሓድሽን ህያውን ካብ እግዚኣብሔር ዝመጽእ። እዚ ሃውጺ ትስፉውነት ወይ ከኣ ኣጆኻ ዝብል ዝባን ጠፍ ምባልን ከከም ኣጋጣሚ በርትዕ ዝብልን ሓላፊ ፍሽኽታን ማለት ኣይኮነን፡ ካብ ሰማይ ዝመጽእ ጸጋ እዩ፡ ባዕልና ክንረኽቦ ዘይከኣለና”። ኣብ ዝስዕቡ ሰሙናት ብትብዓት ኩሉ ሰናይ ክኸውን እዩ ንበል፡ ማዓልታት ምስ ዝሓለፍን ፍርሒ ኣናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ እዋን እቲ ቆራጽ ተስፋ እንብሎ እውን ከነብንኖ ዝከኣል እዩ፡ እቲ ናይ ኢየሱስ ተስፋ ግና ፍልይ ዝበለ እዩ፡ ኣብ ልባትና እግዚኣብሔር ኵሉ ናብ ሰናይ ይቕይሮ ዝብል እዩ ርግጽነት ዘንብር። ኣብቲ ጽባቔ ሰብኣውነትና ጽሙራት ኰይንና ካብ መዓሙቕ ልባትና ናይ መተባብዒ ቃል ክሳብ ዝምንጭው። ማዓልታት ምስ ዝሓለፍን ፍርሒ ኣናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ እዋንን እቲ ቆራጽ ተስፋ እንብሎ እውን ከነብንኖ ዝከኣል እዩ፡ እቲ ናይ ኢየሱስ ተስፋ ግና ፍልይ ዝበለ እዩ፡ ኣብ ልባትና እግዚኣብሔር ኵሉ ናብ ሰናይ ክቕይሮ እዩ ዝብል ርግጽነት ዘንብር፡ ሰለምንታይ ካብ መቓብር ሕይወት ዘተንስእ ብምዃኑ።
ስለዚ ብርግጽ ኵሉ ሰናይ ኽከውን ኣይኮነን፡ እቲ ዝተሰቅለ ኣካሉ ብዘስካሕክሕ ጭካነ ዝተገረፈን ኣካሉ ዝቖሰለን እቲ ኣብ ዓርቢ ስቕለት ዘስተንተንናዮ በቲ እዚዩ መግለጺ ውርደትን ብዝዀነ ኣገባብ ዝተቕተለ ካብ መቓብር ፈንጺጉ ብሕይወት ተንስኣ እዩ እቲ ርጉጽ ዝዀነ፡ እግዚኣብሔር ስቓይን ሞትን ናይ ንጹሓን ስቓይን ኣብ ገዛእ ወዱ በይንና ከይንኸውን ብዝተመከሮ ነቲ ስለምንታይና ሕቶ መሊስዎ እዩ። ክርስቶስ፥ ተስፋይ ተንሲኡ እዩ! - ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኡርቢ ኤት ኦርቢ - ንከተማ ሮማን ንመላእ ዓለምን ቡራኬ ክህቡ እንከለዉ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ጸገማት ኩሉ ዘጥፍእ ሽሕር ኣይኰነን፡ ናይ ክርስቶስ ትንሳኤ ሽሕር ኣይኰነን፡ በንጻሩ ዓወት ፍቕሪ ኣብ ልዕሊ እቲ ናይ ክፍኣት ሱር ስቓይን ሞትን እዩ፡ ሞትን ስቓይን ነጢሩ ዘይከይድ ዓወት፥ እቲ ናይ እግዚኣብሔር ፍሉዩ ምልክታ ክፋእ ናብ ሰናይ ዝልውጥ ኣብቲ ድቕድቕ ዝበለ ደልሃመት መገዲ ኣብ ምፍጣር እዩ።
ናይ ፍራንቸስኮ መልእኽቲ ፋሲካ ብክውንነት “እዚ ዘለናዮ ጊዜ ናይ ዘይተገዳስነት እዋን ኣይኮነን” እንክብሉ ዘሎና ሓላፍነትና የተሓሳስቡና፡ “ስለዚ ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ንምብዳህ ዓለም ኩሉ ውህደቱ ክረክብ ኣለዎ” ይብሉ። እቲ ዘሎና ክልተ ህብስትን ሓሙሽተ ዓሳን ከነቕርብን ነቲ ሰራሕ ተኣምር ምስጋና ይዅኖ ነቲ ብዙሕ ሕዝቢ ዝዕግል ይገብሮ፡ “እዚ እዋን’ዚ ናይ ኢጐነት ጊዜ ኣይኮነን፡ ስለምንታይ እቲ ንገጥሞ ዘሎና ብድሆ ንኹላትን ሓደ ዝገብርን ኣብ መንጐ ሰባት ፍልልይ ዘይገብር ብምዃንን (ዘይፈላልይ)”፡ ተባዓት ንኽንከውን ይዕድመና፡ ንሕይወት ሕራይ ንኽንብልን ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዋዜማ ፋሲካ ደጋጊሞም፥ “ናይ ለይቲ ገዓር ትም ነብሎ፥ ውግእ የብቅዕ! ምህርትን ንግድን ኣጽዋር ውግእ ደው ይበል፡ ስለምንታይ እንጌራ እምበር ብረት ኣይኮነን ዘድልየና፡ ሕይወት ንጹሓን ዝቕንጽል ጽንሲ ምንጻል ይገታእ፡ ነተን ጥርሐን ዝኾና እዳው ብመሰረታዊ ኣድላዪ ኩሉ ክመልኣ መታን ልቢ ናይቶ ርዅባት ክፉት ይኹን”፡ ከምዝበልዎ።
ኣብዚ ኵነት’ዚ ንኤውሮጳ እውን ጻውዒት ንኸቕርቡ ዕድል እውን ይረኽቡ፥ ስለምንታይ ኣብዚ ናይ ጸላማ ሰዓት’ዚ ተጻባእነት ዘዕትሮ ስድር ኣይክህሉን እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ኣካል ናይ ሓንቲ እንኰ ስድራን ንሓድ ሕዶም ዝደጋገፉ ምዃንና ከነስተውዕል ይግባእ”፡ ናይ ቅዱስነቶም “ኤውሮጳ ኣብ ቅድሚኣ ናታን ናይ መላእ ዓለም መጻኢ ዝውስን መዋእላዊ ብድሆ እዩ ተዓሪድዋ ዘሎ፡ ዝተበጽሑ ሕዳሴታት እውን ብምጥቃም እዚ ኩነት እዚ ናይ ናምድግጋፍን ምትሕስሳብን ተመክሮ ኣትገብረሉ ከይኮነ ከይተርፍ ነዚ ግዜ እዚ ኣይተባኽኖ፡ ናይዚ ተጻራሪ እቲ ዓብይ ስግኣት ናይ ውልቂ ፍሉይ ረብሓታት ዝብል ኢጐነት፡ ነቲ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራን ናይ ዝመጽእ ወለዶ ምዕባለን ንከቢድ ፈተና ዘቃልዕ ናብቲ ዝተሓልፈ ታሪኽ ምምላስ እዩ ዝኸውን” ከምዝበሉ ኣንድረያ ቶርኒየሊ ጠቒሶም ዘቕረብዎ ርእሰ ዓንቀጽ ዛዚሞም።
(Andrea Tornielli)


text:
Radio Erena: 27 November 2016
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፣ ኣብ ፓርላማ ኤውሮጳ መደረ ከስምዕ ንዝተወጸ መደብ፣ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ተቓውሞታት ይገጥሞ ኣሎ።
ብኣባል ፓርላማ ኤውሮጳ ብራየን ሀይስ ዕድመ ዝተገብረሉ ሚኒስተር የማነ ገብረመስቀል፣ ንሰኑይ ዕለት 28 እዩ መደርኡ ከቕርብ።
ሓያሎ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት፣ ፖለቲከኛታትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምግሃስ ኩሉ ዓይነት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ግምት ብምእታው፣ ነቲ ኣኼባ ክስርዞ ይግባእ ክብሉ ክታሞም ኣንቢሮም።
ሓያሎ ደብዳበታት እውን ናብ ኣባላት ፓርላማ ኤውሮጳ ብውልቂ ከምዝተላእከ ንሬድዮ ኤረና ዝሓበሩ ዲፕሎማሰኛታት፣ እቶም ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ መንግስቲ ኤርትራ ተኸሲሱሉ ዘሎ ምግሃስ መሰላት ሓላፍነታዊ ምላሽ ክሳብ ዘይሃበ፣ ምስ ሰበስልጣናቱ ዝግበር ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ከቢድ ሳዕቤን ከምዘለዎ ዘዘኻኽር እዩ።
ብተመሳሳሊ ንተሳታፍነት ምኒስተር የማነ ብምቅዋም፣ ሓሙሽተ ኣባላት ፓርላማ ኤውሮጳ ኣብቲ ኣኼባ ከምዘይሳተፋ፣ ኣብ ዘውጽኦኦ ናይ ሓባር መግለጺ ኣፍሊጠን።
እተን ኣባላት ፓርላማ ኣብ መግለጺአን፣ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ መጋቢት 2016 ውሳኔኡን ካልእ ብተደጋጋሚ እዋን ከምዝገለጾን፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘካዪዶ ዘሎ ዓመጽ ክኹንን እኳ እንተጸነሐ፣ ንሚኒስተራቱ ብምዕዳም ክካየድ ዝውጠን ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ከምዘይድግፍኦ ኣፍሊጠን።
ኣቶ የማነ ‘ዕድላት ልምዓታዊ መደባትን ምህዞን ኣብ ኤርትራ’ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ንኣባላት ፓርላማ ኤውሮጳን ካልኦትን መደረ ክህብ ምዃኑ’ዮም ምንጭታት ዝገልጹ።
======================


text:
Kramfors
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኣብ ክራምፎሽ - ምስ ኦዳለንን ውርሻ ዓለም ሆጋ ኩስተንን - ሓደ ውሑስ፡ ቀረባን ኣነቃቃሕን ሂወት ንኽትነብር ዕድል ኣለካ። ከተማ ክራምፎርሽ ምስተን ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ናእሽቱን ሂወት ዝመልኣንን ገጠራት፡ ምስ ፈለግ ኦንገርማናኤልቨን ተጸጊዑን፡ ምስ ገማግም ባሕርን ዱርን ተጸጊዑ ሓደ ደስ ዘብል ናይ ተፈጥሮ ተመኩሮ ይጋብዝ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ18,353
ስፍሓት መሬት2,891 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 470 ኪሜ
- Sundsvall 94 ኪሜ
- Härnösand 43 ኪሜ
- Örnsköldsvik 98 ኪሜ
- Umeå 194 ኪሜ
- Sollefteå 41 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ክራምፎርሽ ኮሙን ዝተፈላለየ ቀረብ ናይ ኣባይትን ኣብ ጥቓ ባሕሪ ወይ ጥቓ ፈለግ ኦንገርማናኤልቨን መንበሪ ክትረክብን ዕድል ኣሎ። ንናይ ኣፓርትማ መንበሪ፡ ትውንኖ ቪላ ወይ ናይ ናጻ ግዜ ገዛ ዝምልከት ብመጠነኛ ዋጋ ብዙሕ ኣማራጽታት ኣሎ።
ሓበሬታን ናይ ርክብ ሓበሬታን ኣብ ናትና መርበብ ሓበሬታ ኣሎ። ከምኡ'ውን ነቲ ሓበሬታ ዝህበካ ኣሃዛዊ ናይ ምግዓዝ ሓባሪ ናብዚ "ብደሓን ምጻእ፡ Välkommen hit ክትርእዮ ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ብዛዕባ ናይ መንበሪ፡ ዋጋታት መንበሪ፡ ኣካረይቲ ኣባይቲ፡ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ርሕቀት፡ ኣብያተ ትምህርቲን ካልእን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቶም ዝዓበዩ ናይ ቋንቋ ጕጅለታት ኣብዚ ኮሙን፣ ዓረብኛ፡ ትግርኛ፡ ፋርሲ/ዳሪ፡ ሶማልኛን እዮም። ብጀካ'ዚኦም ኣብ ኮሙንና ን15 ዝኾኑ ናይ ቋንቋ ጕጅለታት ዝውክሉ ነበርቲ ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብዚ ኮሙን ካብ ሳላሳ ንላዕሊ ኣደነቕቲ ተፈጥሮኣዊ ሕዛእቲ ኣለዉ። ኣባና ንምንቅስቓስ ኣካላት፡ ልምምድን ዓቢ ተኽእሎታት ኣሎ፣ ከምኡ'ውን ዓመት ምሉእ ንዝተፈላለየ ናይ ደገ ሂወት።
ናይ መሓምበሲ ኣዳራሻትን መሓምበሲ ቦታታትን፡ ናይ በረድ -ስፖርትን- ቦውሊንግ ኣዳራሻት፡ ንናይ ነዊሕ ጕዕዞ መንሸራተቲ ዝኸውን መገዲ፡ ንቑልቁል መንሸራተቲ ዝኸውን ቁልቁለት ኣሎ። ብጀካ እዚ ኣባለን ክትከውን ትኽእል ካብ 300 ንላዕሊ ማሕበራት ኣለዋ። ናይ ስፖርት ማሕበራት ንኣብነት ከም ናይ ዓሳ ምግፋፍ ስፖርት፡ ሞቶር ስፖርት፡ ሳዕስዒት፡ ባህሊ፡ ስነ-ጥበብ፡ ፖለቲክን ምዝማርን ዝኣመሰላ ነቲ ኣገራሚ ብጻይነትን ርክባትን እውን የበርክታ እየን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ብደሓን ምጻእ፡ Välkommen hit ዝብል ኣሃዛዊ ናይ ምግዓዝ ሓባሪ መርበብ ሓበሬታና፡ ኣብ ቀረባ ኣከባቢ እንታይ ከም ዘሎ ብመንገዲ ሓደ ናይ ካርታ ኣገልግሎ ይርኣ እዩ። ኣብኡ ዝተፈላለየ ኣርእስቲ ብምምራጽ ንኣብነት መቖም ኣውቶቡስ፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ናይ ስፖርት ህንጻታትን ሆስፒታላትን ኣበይ ከም ዘለዉ ክትርኢ ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ንዓኻ ኣብ ገዛ ምስ ቈልዓ ዘለኻ፡ ናይ መውዓሊ ህጻናት ንጥፈታት ንቕርብ ኢና።ኣብ መንጎ 1ን 5ን ዓመት ዝዒድሚኦም ቈልዑ፡ መውዓሊ ህጻናትን ስድራ ቤታዊ ክንክን ህጻናትን ኣለና። ንተወሳኺ ሓበሬታ መርበብ ሓበሬታና ርኣ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ መርበብ ሓበሬታና ብዛዕባ ኣብ ክራምፎሽ ዘሎ መባእታዊ ኣብያተ ትምህርቲን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትታትን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ዞባ ቬስተርኖርላንድ መርበብ ሓበሬታ፡ ብዛዕባ ክንክን ጥዕናን ጥዕናን ከምኡ'ውን ናይ ማእከላት ክንክን ጥዕና፡ ሆስፒታል፡ ክንክን ስኒን ናይ ህጹጽ ኵነት ክሊኒካትን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ክራምፎሽ ኮሙን ኣብ ዘድልየሉ እዋን ናይ ተሌፎን ኣስተርጐምቲ ክቕርብ ይኽእል እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ክራምፎሽ ብኣውቶቡስ፡ ባቡርን ነፋሪትን ጌርካ ክትገይሽ ቀሊል እዩ። ኣብ ናትና መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ መራኸቢታት ብዝያዳ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ክራምፎሽ ኮሙንን ኣብ ናይ ምምልላስ ርሕቀትን፡ ዓበይትን ናእሽቱን ወሃብቲ ስራሕ ኣለዉ። ኣብ ናትና መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ክፉታት ስራሕ ኣብዚ ኮሙንን ንዓኻ ናትካ ዋኒን ንከተበግስ ትግደስን ዝከውን ሓበሬታ ኣሎ።


text:
ቃልስናን ታሪኽናን በርኔንተ ኮይኑ ከይተርፍ (Lest Our Labour Come to Naught)
ቃልስናን ታሪኽናን በርኔንተ ኮይኑ ከይተርፍ (Lest Our Labour Come to Naught) ብ ኣማኑኤል ሳህለ ኣቦታትና ቀደም፡ ኩሉ እቲ ዝጸዓሩሉን ዝደኸሙሉን ተስፋ ዘንበሩሉን ዕማም ይኹን ዕላማ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ከም ትኪ ኪበንን ከሎ ኪርእዩ ከለዉ፡ ዓሕ! በርኔንተ፡ ማለት
ቃልስናን ታሪኽናን በርኔንተ ኮይኑ ከይተርፍ
(Lest Our Labour Come to Naught)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣቦታትና ቀደም፡ ኩሉ እቲ ዝጸዓሩሉን ዝደኸሙሉን ተስፋ ዘንበሩሉን ዕማም ይኹን ዕላማ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ከም ትኪ ኪበንን ከሎ ኪርእዩ ከለዉ፡ ዓሕ! በርኔንተ፡ ማለት ንብላሽ ደኺመ ይብሉ ነይሮም። እዛ በርኔንተ እትብል ቃል፡ ሽሕኳ ናይ ጣልያን ቃል እንተ ነበረት፡ በርኔንተ! ኪብሉ ኸለዉ ግን፡ እቲ ኣበሃህላ ነቲ ንብላሽ! ዚብል ቃል፡ ፍሉይ ሓይልን ስፍሓትን ትርጉምን ይህቦ ነይሩ አዩ።
ኣብዚ ዘለናዮ እዋን፡ ማለት ሃገርና፡ ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ብረታውን ደማውን ቃልሲ፡ ናብቲ ቅድመ-ገድሊ ዝነበረ ግዜ ክትምለስ ቀሪባ ኣብ ዘላትሉ ኩነታት፡ ነቲ ኣሕ በርኔንተ ዚብል ናይ ብርቱዕ ጓህን ቅብጸትን ቃል ክንደግሞ ንግደድ ኣሎና። ነቶም ነዚ ቃልዚ ከይደገሙ ዝሓለፉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን፡ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ሰላም ይኹኖም!!
ኣብቲ ግዜቲ፡ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ፍትሓዊ ብዘይኮነ መገዲ ክትጽምበር ዝኸኣለት፡ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዓሚቝ ምትእስሳር ኣለዎ ብዚብል ርድኢትን፡ ኤርትራ ብቑጠባውን ፖለቲካውን መዳይ ርእሳ ከተመሓድር ኣይትኽእል እያ ብዚብል ግጉይ ግንዛበን እዩ ነይሩ። ኣብዚ ግዜዚ ድማ እቲ ፊልም ከም ብሓድሽ ብፍሉያት ተዋነይትን ሰብ ድራማን ኦርከስትራን ኣብ ናይ ህግደፍ ስቱድዮ ተሰሪሑን ተሰኒዑን ቀሪቡስ ርኢናዮ ድማ። ህዝቢ ንደመር ዚብል መዝሙር ከም ዚዝምር ተገይሩ፡ እታ ብመደብ ናብ ዑና እተቐየረት ኤርትራ ድማ ብቑጠባ ርእሳ ባዕላ ከተመሓድር ከም ዘይትኽእል ኮይና ቀሪባ። ካብዚ ዚዓብን ዝደምቕን ናይ ዕዳጋ ረክላም የልቦን!!
ሓደ እዋን፡ ብግዜ ጣልያን፡ ሓደ ኤርትራዊ ኣቦ፡ ብዕራዩን ካልእ ጥሪቱን ሸይጡ ንወዱ ኣብ ዓዲ ጥልያን ንኺምሃር ይሰዶ። እቲ ውላድ፡ ድሕሪ ገለ ዓመታት ኣብ ዓዲ ጣልያን ኮይኑ ትምህርቱ ምስ ኣጠናቐቐ፡ ናብ ኣቦኡ ደብዳበ ይጽሕፍ፡ ከምዚ ዚብል፥ ከመይ ኣሎኻ ኣቦይ መዓረይ፡ ኣነ ጽቡቕ ኣሎኹ ወዘተ ወዘተ። ድሕሪ ገለ ናይ ሰላምታን ናፍቖትን ቃላት፡ እቲ ጽሑፍ ይቕጽል፥ ከምዚ ዚብል፥ ኣታ’ቦ፡ ኣነ ካብ ኩሉ ዝገረመንስ፡ እዛ ወርሒ ናይ ዓዲ ጣልያን እባ ልክዕ ነታ ወርሒ ናይ ዓድና እያ እትመስል። ሽዑ ኣቦኡ ነዚ ምስ ኣንበበ፥ ኣሕ በርኔንተ! ቅርሸይ ንብላሽ፡ በለ ይብሃል።
ሓደ መራሒ፡ ናብቲ ንሰላሳ ዓመት እተቓለሶን ሃገሩ ዘብረሶን ምኩሕ ጸላኢን ደመኛን ዝቕመጠሉ ሃገር ብምኻድ፡ ኣብቲ ኣደራሽ መራሕቲ ብምእታው፥ ኣንቱም! ብርሑቕ ኢኹም ጸላእትና ትመስሉ ኔርኩም እምበር፡ ብቐረባስ እባ ከማና ኢኹም፡ ኢሉ ኪዛረብ ከሎ፡ ቀዳማይ ነዚ ዝንቡዕ ትዕዝብቲ ንኽርዳእ ሰላሳ ዓመታት ስለ ዝወሰደሉ፡ ካልኣይ ድማ ደም ኣማኢት ኣሽሓትን ብርሰት ሃገርን ሰለ ዘይገደሶ፡ ገለ ኣብቲ ኣደራሽ ዝነበሩ ለባማት ሰዓብቱ ብልቦም፡ ኣሕ! በርኔንተ ኢሎም ይኾኑ እዮም። ከምቲ እቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ኣቦ፡ ቅርሸይ ንብላሽ ዝበለ፡ ኣብዚ ግዜዚ ድማ፡ እቶም ለባማትን መስተውዓልትን ሓለይቲ ህዝቦምን ፈተውቲ ሃገሮምን፡ ቃልስናን ደምናን ደም ደቅናን ንብላሽ ከይዱ ከይበሉ ዚተርፉ ኣይመስለንን።
ኤርትራ፡ ናጻ ንኸውጽኣን ዶባታ ንኸረጋግጸላን ብማለት ደቃን ንብረታን ስድራቤታን ንመስዋእቲ ኣዳልያ ዝለኣኸቶ “ውላዳ”፡ ድሕሪ ዓሰርተታት ዓመታት ዝወሰደ ቃልስን መስዋእትን ተመሊሱ፡ ”ወዮ ዶብ ደኣ ኣብ ካርታ እዩ ዚረኣየካ እምበር ለካ ኣብ ምድርስ ኩሉ ሓደ እዩ፡ ደሓር ከኣ ኩልና እባ ሓደ ኢና ወዘተ” ዚብል ዘስደምም ሓበሬታ ከቃልሕ ከሎ፡ ኤርትራ፡ ሓንቲ ክትብሎ እንተሎዋ ” በርኔንተ! መስዋእተይ ንብላሽ” ጥራይ እንተ ዘይኮይኑ ካልእ እትብሎ የብላን። ግን ከኣ፡ እዚ ጉዳይዚ በርኔንተ ኢልካ ጥራይ ዚሕለፍ ኣይኮነን። ነቲ ከቢድ መሰዋእትን ብርሰት ሃገርን እተኸፍሎ ቃልሲ ኣእዳውካ ኣጣሚርካ ስቕ ኢልካ ምርኣይ፡ ናይ ሞት ሞት እዩ። ሳዕቤኑ ድማ ንዕቀትን ሕስራንን፡ መጸናንዒ ዘይርከቦ ታሪኻዊ ውርደትን እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ንህልውና ሃገሩ ብዘለዎ ዓቕሚ ኪቃለስ ይግባእ።
እቲ ሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ፡ እቲ ልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ንኤርትራ ዘድመየን ዘብረሰን ግን ከኣ ብዓወት እተዛዘመ ህዝባዊ ሰውራ፡ ተዋስኦ ወይ ድራማ ድዩ ነይሩ? ኣብ ምባል ትበጽሕ። ዕላማኡ ደኣ እንታይ እዩ ነይሩ? ህዝቢ ድዩ ተዓሽዩ ወይ ተገሪሁ? እዚ ኹሉ ”ሽገይ ሃቡኒ” እዚ ኹሉ ”እቲ ገዛና ዓቢ ህድሞ” ”ወደባት ዓደይ ይረኣየኒሎ” ”እዛ ጉማየ …… ትመጽእ ኣላ ብለይቶ ከም ቀደማ”፡ እዚ ኹሉ ስደት፡ እዚ ኹሉ መስዋእቲ፡ እዚ ኹሉ ኣብ ምድረበዳታት ምንክርታትን ኣብ ባሕርታት ምጥሓልን ወዘተ ኪርሳዕ ድዩ ተደልዩ? ህግደፍ ኩሉ ዚከኣሎ ስለ ዚመስሎ፡ ናይ ህዝባዊ ምርሳዕ ወይ ሓባራዊ ምርሳዕ (cultural or colletive dementia) መደብ ከይሃለዎ ኣይተርፍን እዩ።
ናይ ይሁዳ ምስዓም ብዚመስል ኣገባብ (kiss of death)፡ መራሒና ብምስዓምን ክምስምስ ብምባልን ኣፍልቡ ብምህራምን ነታ ደማ ዝጸንቀቐላን ዘብረሳን ሃገር ናብ ዕዳጋ ከውርዳ ዚዋገ ዘሎ ይመስል ኣሎ። ኤርትራ ነዚ መዓልት’ዚ ክትርእይ ኢላ ተፈጢራ እንተ ነይራ፡ ከይተፈጥረት ተሪፋ እንተ ትኸውን ምሓሻ ነይሩ!!
ወድሰብ ንነብሱ ባዕሉ ናጻ እንተ ዘይኣውጺኡዋ፡ ካልእ ሰብ ናጻ ከውጽኣ ኪጽበ የብሉን፡ ከመይሲ እቲ ናጻ ዘውጽእ ባዕሉ ናጻ ስለ ዘይወጸ፡ ናጽነት እንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥን እዩ። ንርእሱ ናጻ ዘይወጸ ”ተቓላሳይ” ድማ ሕቡእ ኣጀንዳ እንተ ዘይሃሊዩዎ ንናጽነት ኪቃለስ ኢሉ ኣይብገስን እዩ። ሕሙም ሓኪም ኣብ መጥባሕቲ ኪቐትለካ ዘሎዎ ተኽእሎታት ብዙሕ እዩ። ንርእሱ ዘይሓወየ ሓኪም፡ ከመይ ገይሩ ንኻልእ ከሕዊ ይኽእል?
ሽሕኳ እቶም ሃንደስቲ ሻዕብያ ብሓፈሻ ጥዑያት እንተ ነበሩ፡ ኣብ መንጎኦም ተንኮለኛ ተሓቢኡ ይነጥፍ ከም ዝነበረ ግን ብኣጋኡ ኪፈልጡ ኣይከኣሉን። ዕላማኦም ናጽነትን ራህዋን ሃገሮም ንምርግጋጽ ብምንባሩ፡ ነቲ ፍልይ ዝበለን ብርቅን ሕቡእን ባህርያት ሰባት ከስተብህሉሉን ኪጥንቀቑሉን እዋኑ ኾይኑ ኣይተሰመዖምን።
ሌባ ሌባ እናበልካ ንሓደ ሰራቒ ክትጎዮ ከሎኻ፡ ሓድ ሓደ ግዜ እቲ ሰራቒ ባዕሉ ብኻልእ መገዲ ተጠውዩ ወይ ኣሽኪዑ፡ ምሳኻ ተሓዊሱ፡ ሌባ ሌባ እናበለ ምሳኻ ይጎዪ እዩ። በቲ ጫውጫውታን ዕግርግርን ከተስተብህለሉ ስለ ዘይትኽእል ድማ፡ ሌባ ሌባ እናበለ ብምጭዳር ጥዑይ መሲሉ ምሳኻ ተጎዝጒዙ ከም ዘይተለልዮ ይገብር። ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ሰራቒ ኣበይ ከም ዝኣተወ ይጠፍኣካሞ፡ ነንሕድሕድካ ትጠማመት። እቲ ተንኮለኛ ሰራቒ ግን ኣብ መንጎኻ እዩ ዘሎ። ኪሰርቀካን ከጋግየካን ናብ ገደል ኪመርሓካን ድማ ስርሑን ሞያኡን እዩ።
ሓደሓደ ሰብ፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደገኛ ተርእዮ ኣቕሊሉ ይርእዮ እዩ። ኣብ ታሪኽና ምልስ ኢልና ምስ እንርእይ ግን፡ ሃገርና ኤርትራ ዋና ከም ዘይብሉ ንብረት ካብ ገዛእቲ ናብ ገዛእቲ ክትሰጋገር ዘመናት ሓሊፉ እዩ። ቱርኪ ቅር እናበሎ ንጣልያን የቐብሎ፡ መነሊክ ንጣልያን ባሪኹ የቐብሎ፡ ጣልያን ደስ ከይበሎ ንእንግሊዝ የቐብሎ፡ እንግሊዝ ተቐቢሉ ብሽጣራ ንሃይለስላሴ የቐብሎ፡ ሃይለስላሴ ንደርጊ ገዲፉሉ ይኸይድ፡ ደርጊ ንህግደፍ ገዲፉሉ ይሃድም፡ ህግደፍ ድማ ተቐቢሉ ቲሮ ብምውቃዕ ነዛ መከረኛ ሃገር ናብ ኢትዮጵያ ጎል ከእትዋ ይፈታትን ኣሎ። ከምዚ ክትርእይ ከሎኻ፡ ስምዒት ሃገራውነትካ ብሓደ መዳይ ይመክኽ፡ በቲ ሓደ መዳይ ድማ ይፈልሕን ይግንፍልን።
ስለዚ ንሃገርና ካብቶም ከም ኵዕሶ እተጻወቱላን፡ ኪጻወቱላ ዚደልዩን ጎረባብቲ ሃገራትን ባዕዳውያን ገዛእትን ከነድሕና እንተ ኾንና፡ ክንበራበር ይግበኣና። ነቲ ናብ ጀነቫ ምኻድ ተበግሶ፡ ከምቲ ኣብ 60ታት ናብ ሜዳ ዝኽየድ ዝነበረ ጌርና ክንቆጽሮ ይግበኣና። ሃገርና ካብ ጸወታ ቁማር ማፍያታትን ጠለምትን እነድሕነላ ግዜ ሕጂ እዩ (It is now or never)!!


text:
ተቐቢሉ እዞም ዚስዕቡ እዮም:-
- ኣክሊለ ሶክ። ኣኽሊል እሾኽ ዝደፍእሉ 2. ተኰርዖ ርእስ። ብኢድ ኣይሁድ ርእሱ ዝተሃርሞ። ማቴ. 27፦24: 3. ተጸፍዖ መልታሕት። “ተነበይ ለነ መኑ ጸፍዐከ፧” ፡ እናበሉ ኸም ዚጸፍዕዎ: ዮሐ፦ 19:2-4: ማቴ፦27:27። 4. ተወክፎ ምራቅ። ጡፍ ከም ዝበሉሉ: ኢሳ፦50:6። 5. ሰትየ ሐሞት። ሓሞት ዘስተይዎ: መዝ፦69:21, ማቴ፦27:34-48። 6. ተአሥሮ ድኅሪት። ኢዱ ንድኅሪት ዝኣሰርዎ: ዮሐ፦18:12። 7. ተቀስፎ ዘባን። ዝባኑ ብሓለንጊ 6666 ዝወቕዕዎ: ኢሳ፦50:6። 8. ርግዘተ ገቦ። ወይፀዊረ መስቀል። የማናይ ጐድኑ ብዅናት ተወግአ: ዮሓ፦ 19:33። 9. ኃሙሽተ ቅንዋተ መስቀል: ዮሐ፦20:25። 10. ሳዶር። 11. ኣላዶር: 12. ዳናት: 13. ኣዴራ: 14. ሮዳስ: ማቴ፦26:26-28 (ትርጓሜ ወንጌል)።
እዛ ዕለት እዚኣ እዚ ዅሉ ጐይታና ዝተቐበሎ ፀዋትወ መከራ እናዘከርና ልባዊ ሓዘን ንሓዝን: ከምኡ’ውን ብተወሳኺ ሾብዓተ ነገራት ተፈጸሙ:-
- ምጥፋእ ፀሓይ። ፀሓይ ጸልመተ: 2. ወርኂ ናብ ደም ምቕያራ: 3. ከዋኽብቲ ረገፉ: 4. መጋረጃ ቤት መቕደስ ኣብ ክልተ ተተርተረ: 5. ኣኻውሕ ተጨዱ: 6. መቓብራት ተኸፍቱ: 7. ምዉታት’ውን ተንሥኡ:
ከምኡ’ውን እቶም ሾብዓተ ጽራሓተ (ኣጽራሐ) መስቀል ዚባሃሉ ዝተናገረሉ ዕለት እዩ: ንሳቶም ድማ እዞም ዚስዕቡ እዮም:-
ሾብዓተ ጽራሓተ (አጽራሓ) መስቀል
- ኦ ኣቦይ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ኣይትኃዘሎም: ሉቃ፦23:34።
- ብሓቂ ብሓቂ እብለካ ኣሎኹ ሎሚ ኣብ ገነት ምሳይ ክትህሉ ኢኻ: ሉቃ፦ 23:43።
- እንሆ ወድኺ። እንሀት ኣዴኻ: ዮሐ፦19:26-27።
- ኤሎሄ ኤሎሄ ላማ ሰበቅታኒ: ማቴ፦27:46።
- ጸማእኩ: ዮሐ፦19:30።
- ኦ ኣቦይ ነፍሰይ ናብ ኢድካ አማዕቊባ ኣሎኹ: ሉቃ፦23:46።
- ኵሉ ተፈጸመ: ዮሐ፦19:30።
ኣብ ዕለተ ዓርቢ ብሓደ ወገን እኳ ገበርቲ ኽፉእ እንተበዝኁ: ጽቡቕ ዝገብሩ’ውን ኣይተሳእኑን: ፍቕሩ ስሒብዎም። ቅድም’ውን እናኸዱ ዚመሃሩ ዝነበሩ። ኣብ ቅድሚ መስፍን ኣሕዛብ ጲላጦስ ቀሪቦም ካብ ዕፀ መስቀል ኣውሪዶም ንኺቐብርዎ ሓቲቶም ፍቓድ ዝረኸቡ እሞ ኣብቲ ንእኦም ኢሎም ዘዳለውዎ ብውቕሮ ኻብ ከውሒ ዝተሠርሐ መቓብር ዮሴፍ በዓል ኣርማትያስን ኒቆዲሞስን ገኒዞም ኣብታ ዮሴፍ ንእኡ ኢሉ ኣዳልይዋ ዝነበረ ሓዳስ መቓብር ዝቐበሩሉ ዕለት እያ: ሎሚ’ውን ከምዞም ክልተ ሰባት ዝፈጸምዎ ጽቡቕ ግብሪ ክንገብር ብዕፀ መስቀሉ ይደግፈና።
ሰብዓቱ ጽራሐተ መስቀል
ወልደ እግዚአብሔር ሕያው ወልደ ማርያም ሥግው ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቀራንዮ ንድኅነት ኵሉ ዓለም ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ኣብ ስቓይን መከራን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ንዅላትና ሕይወት ዚዘርኡ ቓላት ተናገረ።
ኣብ ጊዜ መከራኡን ሕማሙን: ኬሳቕይዎ: ኺጸርፍዎ: ሕቶ ኺሓትዎ: ወይ’ውን ኪዛረቦም ኬገድድዎ ኸለዉ መልሲ ዝሃበሉ ውሑድ እዩ። ኪዛረብ ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉ ጊዜ እዩ ተዛሪቡ። እቶም ኣብ መስቀል ኮይኑ ዝተዛረቦም ቃላት ንጥቕምናን ንድኅነትናን ነበሩ። ሓንቲ ቓል’ውን ትኹን ብኸንቱ ኣይተዛረበን። ነፍሲ ወከፍ ቃል ናይ ገዛእ ርእሱ ዓሚቚ ትርጉም ኣለዎ። ናብ ዝርዝር ኣቲና በብሓደ ቕድሚ ምርኣይና ግና ንሕጂ ሓፈሻዊ ብዛዕባ እቶም ዝተዛረቦም ቃላት ንርአ።
ጐይታ ኣብ መስቀል ኮይኑ ዝተዛረቦም ቃላት ክንዝክር ከሎና ህያባት ዘበሥሩ ስለዝኾኑ እቲ መዓልቲ ናይ ህያብ መዓልቲ ከም ዝኾነ ኢና ነስተውዕል:-
- ንዘከላበትዎ ይቕሬታ ሃበ (ሉቃ. 23:34)።
- ብየማኑ ንዝተሰቕለ ሽፍታ ገነት ዓደለ (ሉቃ. 23:33)።
- ወሊዳን ተኸናኺናን ዘዕበየቶ ኣዲኡ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ንኺከናኸናን ንኺኣልያን ወዲ ንኺኾናን ንዮሓንስ ሃቦ (ዮሐ. 19:26)።
- ነቲ ዚፈትዎ ወደመዝሙር ዮሓንስ ንዚፈትዋ ኣዲኡ ሃባ (ዮሓ. 19:27)።
- ገዛእ ርእሱ ሥሙር መሥዋዕቲ ኾይኑ ናብ እግዚኣብሔር ኣቦ ቐረበ።
- ንዅሎም ደቂ ሰባት ሥርየት ኃጢኣትን ዘለዓለማዊ ድኅነትን ሃበ።
ብሓፂሩ ብዘይካ መከራን መጺጽ ሓሞትን ካብ ደቂ ሰባት ካልእ ዘይተቐበለ ጐይታ ንነፍሲ ወከፍ ዘዝብጽሖ ዓደለ። ቀጺልና ከነስተውዕለሉ ዝግብኣና ነጥቢ እንተኣልዩ “ኦ ኣቦይ! ዝገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ኅደገሎም” ዝብል ናይ መጀመርታ ቓልን “ኦ ኣቦይ! ነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኣማዕቝባ ኣሎኹ” ዝብል ናይ መወዳእታ ቓልን ክልቲኡ ንናይ ባሕርይ ኣቦኡ (ንእግዚአብሔር አቦ) ዝተነግረ ቓላት እዩ። ኣብዚ ንሕና ክንመሃረሉ ዚግባእ ዓቢይ ቅዉም ነገር ኣሎ። ንሱ ኸኣ ናይ መጀመርታን ናይ መወዳእታን ዝርርብና ምስ ሰማያዊ ኣቦና እግዚኣብሔር ኪኸውን: ሕይወትና ምስኡ ጀሚሩ ምስኡ ኪውዳእ ከም ዘለዎ እዩ። ጀማሪ እምነትናን መንነትናን ባዕሉ’ዶ ኣይኮነን፧ (ዕብ. 12:2)።
ሕጂውን ኣብ መንጎ ናይ መጀመርታን ናይ መወዳእታን ቃላት “ኦ ኣቦይ! ንምንታይ ኃደግካኒ፧” ዝብልን “ተፈጸመ” ዝብልን ንእግዚአብሔር ኣቦ ዝተነግሩ ኽልተ ቓላት ንረክብ። “ተፈጸመ” ዝብል ቓል ዋላኳ ብቐጥታ ንመን ከም ዝተነግረ እንተዘየመልከተ ንእግዚኣብሔር ኣቦ ኸም ዝተነግረ ግና ብምሥጢር ይፍለጥ። ምኽንያቱ ኣቐዲሙ ኣብ ወንጌለ ዮሓንስ 17:4 “ክገብሮ ዝሃብካኒ ሥራሕ ፈጸምኩ” ኢሉ ተዛሪቡ ኔሩ እዩ። ስለዚ ጐይታ ኣብ መስቀል ኮይኑ ኻብ ዝተዛረቦም ሾብዓተ ቓላት እቶም ኣርባዕተ ማለት እቶም ዝበዝኁ ምስ ሰማያዊ ኣቦኡ ዝተዛረቦም ሰማያውያን ዝርርባት እዮም። ንዓናኸ “ካብቲ ዝተዋህበና ዕድመ እቲ ዝበዝኅ ሰማያዊ ነገር ብምሕሳብን ምስ ሰማያዊ ኣቦና ብምዝርራብን ከነኅልፎ እዩ ዝምህረና ዘሎ”።
ብሣልሳይ ደረጃ ከነስተውዕሎ ዚግባእ ነጥቢ እንተኣልዩ ምስ እግዚአብሔር ኣቦ ኺዘራረብ ከሎ “ኣቦይ” እናበለን “ኣምላኸይ” እናበለን ብኽልተ ዓይነት መንገዲ ምዃኑ እዩ። መጀመርታ ኣብ ሕቝፎኡ ኸም ዘሎ ኸም ሓደ ወዱ (ዮሓ. 1:18)። ቀጺሉ ድማ ጊዜኡ ምስ በጽሐ ኸምቲ ካብ ኣደ ዝተወልደ ሕፃን (ገላ. 4:4)።
“ኣቦይ” ኣብ ዝብል ቃሉ “ንስኻ ወዲ ኣምላኽ እንተዄንካስ እስኪ ኻብ መስቀል ውረድ፧” እናበሉ የላግጹሉ ንዝነበሩ ሰባት ብሓቂ ንሱ ወዲ ኣምላኽ ከም ዝኾነ ይገልጸሎም ነበረ።
“ኣቦይ“ ዝብል ቃል ንመለኮትነት ዚገልጽ ኪኸውን ከሎ : “ኣምላኸይ” ዝብል ቃል ከኣ ሥጋ ለቢሱ ፍጹም ሰብ ከም ዝኾነ ዚገልጽ ቃል እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ “ኣቦይ” ዝብል ቃል ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ መለኮታዊ ባህርይ ክሒዱ ንዝመሃረ ክሕደት አርዮስ ትምህርቲ ኑፋቄ ኸውድቕ ከሎ: “ኣምላኸይ” ዝብል ቃል ከኣ ኣብ ኃሙሻይ ክፍለ ዘመን “ጐይታ ፍጹም ሰብ ኣይኮነን” ኢሉ ንዝመሃረ ኑፋቄ ኣውጣኪ ዘውድቕ እዩ። “ኣቦይ” ዝብል ቃል ወልደ አብ ምዃኑ ኺገልጽ ከሎ “ኣምላኸይ” ዝብል ቃል ከኣ ወልደ ማርያም ምዃኑ ይሕብር። ብኽልተ ዓይነት ኣዘራርባ ዚዘራረብ ዝነበረ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሥጋ ዝተገልጸ ኣምላኽ ከምዝኾነ ንኸርኢ እዩ።
ካልእ ምስትውዓል ዝሓትት ጉዳይ’ውን ኣሎ። ንሱ ኸኣ ጐይታ ኣብ መስቀል ኮይኑ ንእግዚኣብሔር ኣቦ ጥራይ ዘይኮነስ ንደቂ ሰባት’ውን ኣዘራሪቡ እዩ።
- መጀመርታ ንኃጢኣተኛታት: ብየማኑ ተሰቒሉ ዝነበረ ሽፍታ ዚመሰሉ።
- ቀጺሉ ንቕዱሳን : ብኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያምን ብዮሓንስ ፍቁረ እግዚእን ዚመሰሉ።
ክርስቶስ ኣብ መስቀል ኮይኑ ንደቂ ሰባት ከዘራርብ ከሎ እቲ ኣዘራርባ ኽርስቲያናዊ መምርሕን መስርዕን ዝኃዘ ዝርርብ እዩ ኔሩ። ሥጋ ምልባሱ ንኻልኦት ጥቕሚ ስለዝኾነ ገዛእ ርእሱ ኣጽኒሑ ንኻልኦት ኣቐደመ። ቅድሚ ፈተውቱ ኣቓልቦ ረኺቦም ዘዘራረቦም ጸላእቱ ነበሩ። ናይ መጀመርታ ዘረባኡ መከራ ዘትርርሉን ዘሳድድዎን ንዝነበሩ ነበረ። ካልኣይ ከኣ ነቲ ኣብ የማኑ ዝነበረ ሽፍታ: ድኅር’ዚ ዅሉ እዩ ኸኣ ንፈተውቱን ናብ ገዛእ ርእሱን ዝመጽአ። ጐይታ ኣብ መስቀል ኮይኑ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣይፈረደን። ንዋላ ሓደ’ውን ኣይነቐፈን: ንማንም ኣይቐጽዐን: ስቓዩን መከርኡን ንጐድኒ ገዲፉ ይቕሬታን ድኅነትን ዘበሥሩ: ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝሓቘፉ ቃላት ምሕረት ተዛረበ። “ንዓለም ከድኅን’ምበር ንዓለም ከጥፍእ ኣይመጽአን” ዮሓ. (3:16) ። ስለዚ ኸኣ ናይ መስቀል ቃላቱ ብይቕሬታ ምሕታት ጀመሮ። ቀጺሉ እቲ ኣብ መስቀል ዚፈስስ ዝነበረ ክቡር ደሙ ናይ ኃጢኣት ሥርየት ሥራሑ ከም ዝጀመረ ፈሊጡ ድኅሪ ሥርየት ኃጢኣት ዚርከብ ምርሓው ኣፍደገ ገነት ዘበሥር ካልኣይ ቃል ተዛረበ። “ሎሚ ኣብ ገነት ምሳይ ክትከውን ኢኻ” በሎ።
መድኃኒና ኣብ መስቀል ኮይኑ ሥራሕ ድኅነት ጥራይ ዘይኮነስ ሥራሕ ምምሃር ውን የካይድ ነበረ።
- ቀዳማይ ቓሉ ንጸላእትና ኸነፍቅሮም ከም ዝግብኣና ብግብሪ ምሂሩና።
- ኣብቲ ናይ መወዳእታ ቓሉ “ነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኣማዕቝባ” ምባሉ ነፍሲ መዋቲት ከም ዘይኮነት: ነፍሲ ጻድቕ ሰብ ድኅሪ ሥጋዊ ሞት ናብ ኣምላኽ ከም እትዓርግ ምሂሩና።
- ብሣልሳይ ቃሉ ንኣዲኡ ድንግል ማርያም ብምኽባር ከመይ ኢልና ኣብ ልዕሊ ስድራና ሓቀኛን ግብራውን ፍቕርን ሓልዮት ከነኅድር ከም ዝግብኣና ንምርኣይ ካብቶም ዓሠርተ ትእዛዛት ነቲ ኃሙሻይ ብግብሪ ተርጐመልና።
ካብኡ ንደኃር እዩ’ምበአር ብዛዕባ ፈተውቱ ማለት ብዛዕባ እታ ዚፈትዋ ኣዲኡን: ብዛዕባ እቲ ዚፈትዎ ወደ መዝሙሩን ዮሓንስን ዝተዛረበ። ካብዚ እንመሃሮ ሓቂ ኸኣ ኸምቲ ኣቐዲሙ ኣብ ስብከተ ወንጌሉ “ንሕሙማት’ምበር ንጥዑያት ሓኪም ኣየድልዮምን እዩ” ዝበሎ ዕላምኡ ነቶም ዝጸልእዎ ናብኡ ንምቕራብ ስለ ዝነበረ ካብ ፈተውቱ ኣብሊጹ ብዛዕባ ጸላእቱ ኸም ዝግደስ እዩ።
ጐይታ ኣብ መስቀል ኣብ ዝነበረሉ ኻብ ዝተዛረበን ሾብዓተ ቓላት እተን ቐዳሞት ሠለስተ ብዛዕባ ኻልኦት ዝተዛረበን’ምበር ብዛዕባኡ ኣይነበራን። ነዚ እዩ ኸኣ ጐይታ ኻብ ርእሱ ኣብሊጹ ንኻልኦት ዝሓሊ: ንኻልኦት ኣቐዲሙ ንገዛእ ርእሱ ዘጽንሕ ዝበልና።
እዚ ቓል እዚ ኣብ ኢድ እቶም ስሌኦም ዝጽልየሎም ዝነበረ ሰባት ተታኂዙ ኣብ ዝበርትዐ ስቓይን ሕማምን ከሎ ዝተዛረቦ ቓል እዩ። ብወገኖም ጽልኢ፡ ብወገኑ ግና ፍቕሪ ነበረ። ካብዚ ዝዓቢ ፍቕሪ ንዋላሓደ እኳ ኺህልዎ ኣይኽእልን እዩ። ንሳቶም ኣብ ልዕሊኡ ዘለዎም ጽልኢ እናዓበየ ኸደ: ብኣንጻሩ ድማ ንሱ ኣብ ልዕሊኦም ዘለዎ ፍቕሪ እናኃየለ መጽአ። ርእሱ ብዘንጊ ሓጺን ዝሃረምዎ ንሱ: ኣብ ዓንዲ ኣሲሮም ዝገረፍዎ ንሱ: ብመስማር ሸንኪሮም ዘሳቐይዎን ዝሰቐልዎን ንሱ ነበረ። እቲ ዝገርም ግና ይቕረ ዝተባህለሎም ኣየስተውዓልዎን። እኳ ደኣ ኻብቲ ገበን ሓራ ዝወፅኡ መሲልዎም “ደሙ ኣባናን ኣብ ልዕሊ ደቅናን ይኹን” በሉ። ጐይታ ግና ደሙ ናብ ደቂ ደቆም ኪኃልፍ ይትረፍ ኣብ ልዕሊኦም’ውን ክኸውን ኣይፈተወን። “ኣብ ኣፉ ተንኮል ኣይተረኽቦን። ንዝጸረፍዎ መሊሱ ኣይጸረፈን: መከራ ምስ ኣጽገብዎ’ውን ኣኅሊፉ ኣይሃበን” 1ይ ጴጥ. 2:23። እኳ ደኣ እዚ ዅሉ ጥፍኣት ምስ ዘይምፍላጥ ቈጺሩ “ዝገብርዎ ኣይፈልጡን” በለ። ገበኖም ኣብ ቅድሚ ሰማያዊ ኣቦኡ ኪቐርብ ኣይደለየን። ሕጂ’ውን ፍቕሩ ኣዝዩ ዓሚቝ ስለ ዝነበረ ንሱ ዝደልዮ ይቕረ ኺበሃለሎም ጥራይ እዩ። ይቕረ ኺበሃለሎም ከኣ ገበኖም ክሽፈን ኔርዎ። ኣዝዩ ዘደንቕ ደረት ኣልቦ ፍቕሪ።
- ካብ መራሕቲ እምነት ይሁዳውያን ጽልኢ: ቅንኢ: ስም ምኽፋእን ናይ ሓሶት ምስክርን ተቐበለ።
- ካብ ሕዝቢ ጸርፊ: ውርደትን: ሕስረትን ተቐበለ።
- ወተሃደራት ጲላጦስን ኣገልገልቲ ካህናትን ብጽፍዒት እናሃረሙ የላግጹሉን ጡፍ ይብሉሉን የሽካዕልሉሉን ነበሩ።
- ጴንጠናዊ ጲላጦስ’ውን እንተኾነ “ ኣብዚ ሰብ እዚ ዋላ ሓንቲ ገበን ኣይረኸብኩን “ እናበለ ኽንሱ ንሥልጣኑ ፈሪሁ ናይ እንታይ ገዲሱኒ ፍርዲ ፈረደ። ስለዚ ኸኣ ገሪፎም ንኺሰቕልዎ ኣኅሊፉ ሃቦም። ብሓቂ ዓቢይ ዘይፍትሓውነት እዩ። ብዓቢኡ ኸኣ ንኺስቀል ብምፍራዶም ብገበን ነፍሲ ምቕታል ተሓተቲ እዮም።
በዞም ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሮም ዘለዉ ጭብጥታት ኣብ ልዕሊ ክርስቶስ ዝኣክል ጐይታ ማዕረ ኽንድዚ ኸቢድ ገበን ዚፈጸሙ ሰባት ንሕና ናይ ሞት ፍርዲ ምፈረድናዮም። ናትና ርእይቶን መደምደምታን ካብኡ ዝቐልል ኣይምኾነን። እዚ ዅሉ በደል ኣብ ርእሱ ዝተሰከመ ጐይታ ግና መደምደምታኡ ኻብ ናትና ፍልይ ዝበለ ኾነ። “ካብ ዘይምፍላጥ ዝነቐለ” ዝብል ነበረ። ኣቤት! ለውሃት ጐይታ’ስ ከመይ ዕፁብ ድንቂ እዩ። ብሓቂ ጐይታ ኣብ ልዕሌና ዘለዎ ፍቕሪ ልዕሊ ርድኢት ኣእምሮ ደቂ ሰባት እዩ።
ክርስቶስ ንዝበደልዎ ይቕረ ምባሉ ትእዛዙ ኸመይ ጌርካ ኸም ዚፍጸም ብግብሪ ኣርኣያ ኾይኑና እዩ። ኣቐዲሙ’ውን “ደቂ እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦኹም ክትኮኑስ ንጸላእትኹም ፍተዉ: ንዝረግምኹም መርቑ: ንዝጸልእኹም ጽቡቕ ግበሩ: ንዘሳድድኹም ጸልዩ …” ኢሉ ትእዛዝ ሂቡና እዩ። ኣብዚ ኸኣ እቲ ክንትግብሮ ዝተነግረና ትእዛዝ ባዕሉ ብዘይ ጕድለት ፈጺሙ ኺምህረና ኸሎ ንርኢ ኣሎና። ንሱ ዘይፈጸሞ “ፈጽሙ” : ዘይገበሮ “ግበሩ” ኢሉ ንሰባት ኣይኣዘዘን። ትእዛዙ ኸቢድ ከም ዘይኮነ ኽንፈልጥ’ሞ ዅላትና በብመንገድና ኸይነመኽኒ “ከምዚ ምግባር ይከኣል እዩ” ኢሉ ብግብሪ ምሂሩና። እዚ እዩ ኸኣ እቲ ሓቀኛ: መጽሓፍ ቅዱሳውን መንፈሳውን ኣመሃህራ።
ኣብ ሰሙነ ሕማማት ወይ’ውን ኣብ ካልኦት ጉባኤ ኣብያተ ክርስቲያናት እዚ ቓል እዚ ክንበብ ክንሰምዕ ኸሎና : ወይ’ውን ባዕልና ኸነንብብ ከሎና ዝስምዓና ስምዒት ኣሎ’ዶ፧ “ ኦ ጐይታ: ንስኻ ንዝፈጸምካዮ ኽፍጽም እየ: ንዝብድሉንን ንዅሎም ዘሳድዱኒንን ይቕረ ኽብለሎም እየ” ኢልና’ዶ ምስ ነፍስና ቓል ኣቲና፧ ብዝኾነ መንገዲ ሰባት ኣብ ልዕሌና ዘውርድዎ በደልን ክፉእ ግብርን መንቀሊኡ ካልእ ዘይኮነስ “ካብ ዘይፍላጥ ጥራይ” እዩ ኢልና ተረዲእና: “ኦ ኣቦይ! ኅደገሎም” ክንብል ይግብኣና እዩ። ከምዚ እንተጌርና ናይ ፍቕር ክርስቶስ ናይ በረኸት ለውሃቱ ተኻፈልቲ ኾይንና ኣሎና ማለት እዩ። ክርስቲያን ኢና ምባልና’ውን ብተግባር ዝተሰነየ’ምበር ስማዊ ጥራይ ኣይከውንን።
ይቕረ ብዘይ ምባልና ኻብ ኣምላኽ ክንረኽቦ ዝግብኣና በረኸት ንሕሰም ኣሎና ማለት እዩ። ስለዚ ኸምቲ መድኃኒና ምስ ኵሉ ጥፍኣትና ይቕረ ዝበለልና ንሕና’ውን ንብጾትና ምስ ኵሉ ጥፍኣቶም ይቕረ ኽንብለሎም ግዴታና እዩ።
ዝበደልና እንተበደልና : ዕላማ ክርስቶስ ይቕረ ምባል እዩ። ብርግጽ በዲልናዮ ኢና: ዕዳ ኃጢኣት ውን ኔሩና እዩ። ግናኸ መድኃኒና “ፍርዶም ተሰኪመ ዕዳኦም ከፊለ እየ: ድኅሪ ደጊም ዝኽፈል ዕዳ ስለ ዘይብሎም ይቕረ በለሎም። ኣብ ክንዲ ጸላእተይን ፈተውተይን ነፍሰይ በጃ ኣኅሊፈ እየ። ስለዚ ኸኣ ኣብ ውሽጢ እቲ ኣብ መስቀል ዝፈሰሰ ኽቡር ደመይ ኪኅብኡ ንዝደልዩ ዅሎም ይቕረ በለሎም” እዩ ዝብል ዘሎ። “ምእንት’ዚ እንድየ ናብዛ ዓለም እዚኣ ዝበጻሕኩ ….” ዮሓ. 12:27 “ይቕረ በለሎም: ዝገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም”።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ልዑል፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።
መንበረ ፓትርያርክ


text:
ብኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ዝካየድ ተቓውሞ መራሕቶም ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብዝእሰሩ ንድሓር ከምዝሃድአ ተገሊፁ።መንግስቲ ኣብ ልዕሊ እዞም ተቓወምቲ ዝወስዶ ስጉምቲ ኣብ መንጎ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣመንቲ ምስልምናን ውጥሪ ከምዝፈጠረ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከቡ ምስጊዳት ብሓደ ንእሽተይ ጉጅለ ዝተዋደደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝጀመረ ኣብ ፈለማ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ፈረንጂ ዓመት ነይሩ።መንግስቲ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ጣልቃ ይኣቲ ኣሎ ብዝብል።
እቲ ወጥሪ ኣብ ጫፍ ዝበፅሐ 13 ሓምለ ኣ/ፈ እቶም መራሕቲ ምስልምና ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ምስጊድ ኣወሊያ ንቐፃሊ ተቓውሞታት ምድላው ይገብሩ ነይሮም ብዝብል መንግስቲ ናብቲ መስጊድ ጥሒሱ ብምእታው እዩ።መንግስቲ ቀንዲ ኣባላት ኣዋደድቲ ሓዊሱ ንልዕሊ 70 ሰባት ከምዝኣሰረ ይገልፅ።
ድሕሪ ሓደ ሰሙን ኣሽሓት ሰዓብቲ ምስልምና ንዝተኻየደ ማእሰርቲ ንምቅዋም ኣብ ኣናውር መስጊድ ተኣኪቦም።ምስ ፖሊስ ብዝተፈጠረ ግጭት ብዙሓት ሰባት ድማ ተኣሲሮም።
ኮሚሽነር ፖሊስ ፌደራል ወርቅነህ ገበዮህ ብቴለኢቪዥን ኢትዮጵያ ኣቢሎም ኣብዝሃብዎ መግለፂ ንቶም ናይቲ መስጊድ ኮሚቴ ዘይምርግጋእ ንምፍጣር ይሰርሑ ነይሮም ክብሉ ኸሲሶምዎም ኣለው።
መንግስቲ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ካብዝወስድ ጀሚሩ እቲ ተቓውሞ ምሉእ ብምሉእ ዋላ እንተዘይጠፍአ እውን ኣዐሪዩ ነኪዩ ኣሎ።
ብመዳይ ፖለቲካ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ፓርቲ መላእ ኢትዮጵያ ነቲ ምንቅስቓስ ደጊፉዎ’ሎ።ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኢንጅነር ሃይሉ ሻውል ኣብ መንጎ ናይ ሙስሊም ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስን ፓርቶም ኣንፃር ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ዘካይዶ ቓልስን ተመሳሳልነት ኣለዎ ይብሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ዝተፈላለዩ እምነታት ንኽህልዩ ብምፍቃዱን ኣብቲ ከባቢ ንዘሎ እስላማኢ ኣኽራርነት ብምውግኡን ካብ ምዕራብ ናእዳ ረኺቡ እዩ።
ስግኣት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሱማሊያ ከምዘሎ ብናይ ደገ ናዕበኛታት ዝድገፍ ምንቅስቓስ ኣል-ሸባብ ኣብ ሃገሩ ከይህሊ እዩ።ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዘውፅኦ መግለፂ ነቲ ኩነት ብቐረባ ይከታተሎ ከምዘሎን ኩሎም ወገናት ክሃድኡ፡ሕግን ናይ ሃይማኖት ነፃነትን ንክኽብሩ ፀዊዑ ነይሩ።


text:
ዕለት 18 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም. ስነ ስርዓት ጸሎተ ሓሙስ ቅዱስ ኣቦና ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት ኣርባዕተን ፈረቓን ኣብ ካባቢ ሮማ ኣብ እትርከ ከተማ ቨለትሪ ኣብ ዘሎ ቤት ማሕቡስ ክሰርዑ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ እንከመልክት፡ ናይቲ ቤት ማሕቡስ ቤተ ጸሎት ቆሞስ ኣባ ፍራንኮ ዲያማንተ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና መደብ ምብጻሕ ምስ ተነገሮም ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እቲ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ነቲ ምንጻል ዝብል እብ ማሕበረሰብ ዝሰፍሕ ዘሎ ሕማም ተላገ ዝፍውስ እዩ እንክብሉ ገሊጾም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ቨለትሪ ምስ እሱራትን ናይቲ ቤት ማሕቡስ ሓይሊ ጸጥታን ምስቶም ኣብቲ ቤት ማሕቡስ ዝዓዩ በረገሳውያንን ክራኸቡን ሕጽበተ እግር ዘጠቓለለ ናይ ጐይታ ናይ መወዳእታ ድራር ሊጡርጊያ ክሰርዑ እዮም፡ ቅዱስ ኣቦና ጸሎተ ሓሙስ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣባይቲ ማሕቡስ ምስራዕ ካብ ዝጅምሩ እዚ ንሓምሻይ ግዚኦም ምዃኑ ክዝከር እንከሎ፡ ዕለት 13 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ተሓርዮምን ዕለት 29 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ዝተብዓለ ጸሎተ ሓሙስ ሮማ ኣብ ዝርከብ ካዛል ደል ማርሞ ኣብ እተሰምየ ቤት ማሕቡስ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ምብጻሕ ኣካይዶም ኣብኡ ከምዝሰርዑን፡ ዕለት 2 ሚያዝያ 2015 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ ረቢቢያ ቤት ማሕቡስን፡ ዕለት 13 ሚያዚያ 2017 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ኣውራጃ ፍሮዚኖነ ኣብ ዝርክብ ፓሊያኖ ቤት ማሕቡስን ዕለት 29 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ ንግስተ ሰላም ኣብ እተሰምየ ቤት ማሕቡስ ከምዝሰርዑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የዘካኽር።
ቅዱስ ኣቦና እዚ ጸሎተ ሓሙስ ኣብ ቤት ማሕቡስ ምስራዕ ዝመረጹ ገና ናይ ቦኖስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳስ እንከለዉ ዝነብርዎ መንፈሳውነት ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ከም ካህንን ጳጳስን ኣብ ምግልጋል እሱራት ክርከብ ካብ ልቢ ዝነቕል ግብእ ሓላፍነተይ እዩ ይብሉ ከምዝነበሩን ነዚ ካብታ ዝመርሕዋ ዝነበረት ሰበኻ ቦኖስ ኣይረስ ዘበገስዎ መደብ እነሆ ድሓር እውን ከም ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ተሓርዩ ካብ ዝተሓረዩሉ ዓመት ኣትሒዞም ብዘይ ምቁራጽ ዝፍጽምዎ ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመላኽት።


text:
ህግደፍ ብንቕሓት፡ ብእምነት፡ ብምርጫ ዜጋታት ዘይኮነ፡ መብዛሕቲኡ ኣገዲዱ ብግፋ ብራዕዲ ብዝኣከቦ ሓይሊ ሰብ ዝሓበጠ ስማዊ መንግስታዊ ጉጅለ’ዩ። እቶም ኣባላተይ ዝብሎም፡ ንሳቶም ድማ ውድብና መንግስትና ዝብልዎ መብዛሕቲኦም ምርጫ ኣልቦ ግዱዳት’ዮም። ንሱ ብሓቂ ኣባላተይ ዘብል፡ ንሳቶም ’ውን ውድብና መንግስትና ዘብል ናይ መትከል ናይ ፖለቲካዊ መስመር ዝምድና የብሎምን። ህግደፍ ብዘለዎ ዓመጻዊ ሓይሊ’ዩ ብመን ሓታቲ ኣለኒ ኣብ ክንዳኦም ዝዛረብ። ንሳቶም ፖለቲካዊ ነጻነት ዘይብሎም ዝሩዓት ክንሶም ፈሪሖም’ዮም መን ከማኻ ዝብልዎ። ቃል ኪዳኖም ኣብ እምነት ዘይኮነ ኣብ ሓይልን ፍርሕን ዝተመሰረተ’ዩ። ኣብ መንጎ መሪሕነታዊ ኣካልን መሰረታትን ዝነበረን ዘሎ ዝምድና፡ ግዜ ናይ ዝሰገሮ፡ ታሪኽ ናይ ዝኾነ ስርዓተ ጎይታን ጊላን ‘ዩ ዘዘኻኽር። ህግደፍ ካብ ፖለቲካዊ ውልደቱ ማለት ካብ ሰልፊ ነጻነት ጀሚሩ፡ ብባህሪኡ ኢ-ደሞክራስያዊ፡ ብተግባሩ ፋሽስታዊ’ዩ። ኢ-ደሞክራስያውን ፋሽስታውን ድቂ ሒዙ ዝተወልደ ፖለቲካዊ ሓይሊ ድማ ሽዑ ንሽዑ ኣብ ገዛእ ርእሱ ግጉይ ነብሰ ግምት ዘለዎ፡ ብመንፈሳውን ዓለማውን ሕጊ ዘይቅየድ፡ ህዝባዊ ባህሪ ዘይብሉ፡ ጸረ-ሰብኣዊ ፍጡር ክኸውን ባህሪያዊ’ዩ። ታሪኽ፡ ባህርን ተግባርን ጉጅለ ህግደፍ ከምኡ’ዩ ዘርእየና። ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ፡ ካብ ስድራቤታዊ ወይ ሕብረተ-ሰባዊ ማዕበያ ዘይኮነ፡ ካብ ፖለቲካዊ ማዕበያኡ’ዩ ዝብገስ።
መራሕቲ ሰልፊ ነጻነት/ህግደፍ መብዛሕቲኦም ካልኣይ ደርጃ ክሳብ ድርኲዂት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዝበጽሑ፡ ምሁራት ኢና ኢሎም ገዛእ ርእሶም ብጌጋ ዘእመኑ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብመሃይምነት ዝንዕቁ ዘቆናጽቡ፡ ግን ከኣ ብትምህርቲ ዝወዳደር ሰብ ክጽንበሮም ዘይደልዩ “ ምሁር ተወላዋሊ’ዩ” በታኒ’ዩ፡ ንሰውራ ኤርትራ ዘድሊዮ፡ ፖለቲካዊ ራኢ ዘለዎ፣ ብዝተቐርጸ ስትራተጂን ስልትን ዝምራሕ ቀለም ጸገም ኣይኮነን። እቶ ኣብ ዝበልካዮ ስለምንታይ ከይበለ ዝቕበል፡ ኣብ ውግእ ኣትዩ ብትብዓት ዝረጋረግ ጨጓር ዳንጋ ( ዘይተማህረ ሓረስታይ)’ዩ። ውድብና ናይ ተግባር’ዩ። ናይ ዘረባ ኣይኮነን። መሪሕነትና ፍጹማዊ’ዩ። ኣይጋገን። መሰረታት ማለት ተዋጋኢ ሰራዊትን ሓፋሽ ውድባትን ብቐጢን ደሞክራስያዊ ጥርናፊ ነግ ፈረግ ከይበለ ካብ መሪሕነት ዝወረደሉ መምርሒ ፈጻሚ’ዩ። ህዝቢ ኣምር ፖለቲካ ስለ ዘይብሉ ብበትሪ ‘ምበር ብሓሳብ ክረዳዳእ ኣይክእልን ዝብል ደፋር ግን ከኣ ፖለቲካዊ ሚዛኑ ዝወረደ ኣረኣእያ ዝነበሮን ዘለዎን ጉጅለ’ዩ።
ናይ ሎሚ መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ መሰረቱ ሰልፊ ነጻነት’ዩ። ካብ ሰልፊ ነጻነት ክሳብ ህግደፍ ከኣ፡ ከም’ዚ እንተንገብር ወይ እንተዝኸውን ወይ’ውን ተጋጊኻ ኣለኻሞ ተኣረም ክብሎ ዘይደፍር፡ ዓይኑ ቋሕ ኣቢሉ ዘይጥምቶ ሓደ ከም ፈጣሪ ዘምልኾ ጎይታ ኣለዎ። ኢሳያስ ኣፈወርቂ። ብሓጺሩ መሪሕነት ህግደፍ ብመንጽር መሰልን ረብሓን ህዝቢ ንነብሱ ገባሪ ሓዳጊ ጎይታ፡ ብትሕቲኡ ዘለዎ ዜጋታት ከኣ ከም ተዛረብቲ ኣቕሓ ዝቆጽር፡ ብኣጉል ትምክሕታዊ ኣረኣእያ ዝዓወረ ብሓደ ናይ ፖለቲካ ደንቆሮ ዝምራሕ፡ ናተይ ዝብሎ ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሉ ጻህያይ ሕብረተ-ሰብ’ዩ።
ህግደፍ ኢ-ደሞክራስያዊ ባህሪኡን ፋሽሽታዊ ባትሩን ካብ ማይ ቤቱ’ዩ ዝጅመር። ካብ ሰልፊ ነጻነት ክሳብ ህግደፍ፡ ኣብ ውሽጢ ኮይኖም ኣካይዳና ኣይግድን ካብ ህዝቢ ንንጸል ኣለና፡ ካብ መስመር ንወጽእ ኣለና ዝብል ርእይቶ ዘማዕበሉ ተጋደልትን ሓፋሽ ውድባትን ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ግዳይ ፈራሕ ጨካን በትሩ’ዮም ኮይኖም። ኣብ’ቲ ሓለዋ ሰውራ ዝተሰምየ፡ ብተግባር ንሓለዋ ስልጣን ንጉስ ባርነት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘገልግል ዝነበረ፡ ሕጂ ስሙ ናብ ሃገራዊ ድሕነት ቀይሩ ዝቕጽል ዘሎ ምድራዊ ሲኦል ልቢ ኢሉ ንዝግምግም ሰብ፡ ጸረ-ህዝብነቱ ጥራሕ ዘይኮነ ኢ-ሰብኣውነት ኮለል ኢሉ’ዩ ዝረአ። እቲ መሪሕነታዊ ኣካል ዝምከሓሉ ቀለማዊ ትምህርትን ግድምና ገድልን ብግልጺ ንህዝቢ ዝንዕቕ’ዩ። “ገባር ደንባር” ኢሉ’ዩ ዝገልጾ። እዚ መግለጺ ድሑርን ድኻን ትምክሕታዊ ፖለቲካዊ ተረድኦኡ’ዩ።
ከም ዝፍለጥ ህግሓኤ/ህግደፍ ድሕሪ’ቲ ኣብ ልዕሊ ተሓኤ ዝኸፈቶ ኣዕናዊ ደማዊ ኲናት ሕድሕድን ዝሓሰቦ ሰሊጥዎ ሜዳ ኤርትራ ምቁጽጻሩን ንህዝቢ ብንቕሓት ብእምነት ኣይኮነን ኣብ ጎኑ ዘሰልፎ ነይሩ። ብሃንደበት ብሓይሊ ብረት ኣገዲዱ ብግፋ’ዩ ዘዕጥቆ ነይሩ። ነቲ በዓል ቤትን ጾር ሰውራ ዝተሰከመን ህዝቢ ከየማኽርካ፡ ደቁ ገፊፍካ ናብ ውግእ ምእታው ብዝኾነ መዕቀኒ ቅቡል ኣይኮነን። ፍትሓዊ’ውን ኣይኮነን። እዚ ካብ ውልደቱ ኣብ ህዝቢ ካብ ዝነበሮን ዛጊት’ውን ዘለዎን ሕሉፍ ንዕቀት መግለጺ’ዩ። መሰል ናይ’ቶም ገፊፉ ዝወስዶም ዝነበረ ዜጋታት፣ ደቆም ብሓይሊ ዝተወስድዎም ወለዲ፡ መን ይለኣኮም ይናብዮም፣ ስድራ ቤታት ከይጸንታ ኣብ ግምት ዘእቱ ሓላፍነታዊ ኣጠማምታ ኣይነበሮን። ሕጂ’ውን የብሉን። ብሰንኩ ገለ ስድራ ቤታት ተበታቲነን ገለ ኸኣ ወላድ መኻን ክይነን ጸኒተን’የን። እዚ ካብ ድሕነት ህይወት ሰብ ወይ ህዝቢ ተንታናዊ መግለጺ ዘይብሉ ድሕነት ሃገር ቅድሚ ኩሉ ዝብል ግልቡጥ ስነ-መጎት ዘቐድም ፖለቲካዊ ሃላልነት’ዩ።
ናይ ሃገር በዓል ቤት ህዝቢ’ዩ። ንሃገር ሃገር ዘጸወዓ ህዝቢ’ዩ። ምኽንያት ናይ’ቲ ቃልሲ ብቐንዱ ግኡዝ ነገር ንምኽባር ኣይኮነን። መሰል ሰባት ንምኽባርን ንምጥቃም’ዩ። ብካልእ ኣዘራርባ ሃገር ማለት ህዝቢ’ዩ። ኤርትራውያን ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእቲ ክጋደሉ፡ ክቡር መስዋእቲ ክኸፍሉ እንከለው፡ ከም ሰባት፡ ህዝብታት ሰብኣዊ መሰልና ክኽበር’ዩ፣ ከም ዜጋታት ደሞክራስያዊ መሰልና ክሕሎ’ዩ፣ ወነንቲ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰልና ክንከውን ኢና፣ ብድሌት ውልቀ ሰባትን ጉጅለታትን ዘይኮነ ብዘይኣድልዎ ብማዕረ ብህዝባዊ ቅዋም ክንመሓደር ኢና፣ ብቕኑዕ ናይ ልምዓት ፖሊሲ ካብ ሕሱም ድኽነት ክንገላገል ኢና፣ ኣብ ሃገርና ማሕበራዊ ፍትሒ ክነገስ’ዩ ዝብል መሰረታዊ እምነት ስለ ዝነበሮም’ዩ።
እዚ ቅኑዕ ርድኢት’ዩ። ይኹን ግን እዚ ቅኑዕ ርድኢት’ዚ ዝምራሓሉ ሕጊ ኣይነበረን። ተሓታትነት ኣይነበረን። ኣብ ምሉእ ምሕረት መሪሕነታዊ ጉጅለ ብሓፈሻ ሓደ ወሳኒ ባእታ ኸኣ ብፍላይ ዝወደቐዩ ነይሩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ’ዩ ኤርትራ ዚጋ ብዘይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ምንቕቓሕን ዘተን ተገፊፉ ኣብ ኲናት ክኣቱ ዝግበር ዝነበረን ዘሎን። ግዱድ ግፋ ራእይኻ፡ ድሌትካ፡ እምነትካ ተዐውተሉ ኣገባብ ኣይኮነን።
ግፋ ድሌት ናይ’ቲ ኣገዲዱ ዝገፍፍ ዘሎ ኣካል መፈጸሚ’ዩ። ንኣብነት ካብ’ቶም ተገፊፎም ኣብ ሓይልታት ዝውዝዑ ዝነበሩ ዜጋታት ንሓደ ቅርብ ኢልካ እንታይ’ዩ ዕላማኻ፡ ፖለቲካዊ ፕሮግራምካ፡ መጻኢ ራእይኻ ኢልካ ምስትሓቶ ዝበካ መልሲ፡ እንድዒ ተገፊፍና መጺእና፡ ኣብ ክስቶ ዝተባህለ ቦታ፡ ወዲ ክስቶ ዝበሃል ዓሊሙና። ናብ’ዚ ድማ ተወዚዐ፡ ብረት ዓጢቐ ውድብ ዝበለኒ ይፍጽም ኣለኹ ዝብል መልሲ’ዩ ዝበካ። ስለዚ መሪሕነት ህግሓኤ/ህግደፍ ቅድሚ 1991 ሓደ ተጋዳላይ ክውንኖ ዝግባእ፡ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ፣ ፖለቲካዊ ፕሮግራም፣ ስትራተጂን ስልትን ንቕሓት ዘዕጥቕ ዘይኮነ ሃገር ሃገር ብምድግጋም፡ ዝነበረካ ኣጥፊኡ ዘደንቁር ኣስተምህሮ’ዩ ዝህብ ነይሩ። ህዝባዊ ክብርን ህዝባዊ ልኡላውነትን እንታይ ማለት’ዩ ዘይፈልጥ፡ ሓይሊ ሓሳብ ዘይብሉ ብካላሽን ጥራሕ ጸገሙ ክፈትሕ ዝተመልመለ ሓርበኛ ተዋጋኣይ ስነ-ኣእምሮ’ዩ ቀሪጹ። ናይ ሓሳብ ልዕልናን ኣማራጽን ዘይብሉ ስነ-መጎት ሓይሊ ድማ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ፡ ህዝባዊ ውድቀት’ዩ ዘስዕብ። ንመሰሉ ዘይጣበቕ ዝደንዘዘ ትውልዲ’ዩ ዘፍሪ። ኣተሃላልዋና ከም ህዝቢ እንታይ ይመስል ብልቦና ብሓላፍነት ብምግምጋም ንረኽቦ ሓቂ ንሱ’ዩ።
እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ምስ ህዝባዊ መሰልን ረብሓን ምትእስሳር ዘይብሉ፡ ከም ደመኛ ጸላኢ ንህዝቢ ኣብ ገዛኡን ዋኒኑ እንከሎ ኣኽቢብካ ዝካየድ ዘሎ ጃምላዊ ግፋ መቐጸልታ ‘ምበር መጀመርያ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ግፋ ዘካይደሉ ወቕቲ ንገዛእ ርእሱ ፍሉይ ዕላማ ዘለዎ’ዩ። መብዛሕቲኡ ኣብ ወርሒ ሰነን መስከረምን’ዩ ግፋ ዘካይድ። ወርሓት ሰነን መስከረምን ኣብ ኤርትራዊ ሓረስታይ ዘለወን ቦታ ድማ ኩልና ንርደኦ ይመስለኒ። ስለዚ ስለምንታይ ግፋ ኣብ ወርሒ ሰነን መስከረምን ብፍሉይ ክስቆረና፡ ኣዕሚቑና ክንግምግሞ ኣለናን ይግባእን። ዝበዝሕ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ብማሕረስ’ዩ ዝነባር። ምንጪ ሃገራዊ ቁጠባዊ እቶት ድማ ንሱ’ዩ።
እኽሊ ዝዝረኣሉ ማእከላይ ወቕቲ ወርሒ ሰነ’ዩ። ምስላ’ውን ኣለዎ። “ ወርሒ ሰነ ትኸል ንቐል’ዩ”። “ ሰነ ዝዘርአ ተተኽለ፡ ሰነ ዘይዘርኣ ተነቕለ” ዝብል። ኣብ ወርሒ ሰነ ምስ መሬት ዘይተራኸበ ሓረስታይ መስከረም ምህርቲ ክሓፍስ ኣይጽበን። ኣብ ሰነ ዝተኸለ ይትከል ዘይተኸለ ኸኣ ይንቀል ስለ ዝኾነ ከሎ ገና ምስ ስድራ ቤቱ ኣብ ድኽነት ይኣቱ ከም ዘሎ ተረዲኡ’ዩ ዝሻቐል። ስለዚ ወርሒ ሰነ መጻኢ ቀጻሊ ዓመት ሓረስታይ ኤርትራ ቁጠባዊ መሰረት ዘንጽፈላ ኣገዳሲት ወርሒ’ያ። ብካልእ ኣዘራርባ ወርሒ ሰነ ጉልበት ሰብ፣ ብዕራይ፡ ናውቲ ማሕረስ፣ ምሩጽ ዘርኢ፣ ፖለቲካዊ ርግኣት ዘድሊያ ወርሒ’ያ ወርሒ ሰነ። እሞ ቅድሚ’ዚ ጥረ ሓቂ’ዚ ዝስራዕ እንታይ ዓይነት ሃገራዊ ዋኒን ስለ ዘሎ ደኣዩ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ዓመት መጽአ፡ ኤርትራዊ ዓያዪ ጉልበት ብግፋ ናብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዝጓርቶ ዘሎ? ሓደጋ ግዳማዊ ወራር ኣሎ ከይበሃል እቲ ዝገፍፍ ዘሎ ሓይሊ ዝሃቦ ሓበሬታ የለን። ብኣንጻሩ እኳ ደኣ ተጻብኦታት ነይሩ ግን ሰጊርናዮ ኢና። ሕጂ ብዓለም ደረጃ ኣብነታዊ ሰላም ዘለዋ ሃገር ኤርትራ’ያ ዝብል ፕሮፖጋንዳ ክነፍሕ ኢና ንሰምዕ ዘለና። ኣብ’ዚ ወሳኒ ናይ ትኸል ንቐል ወቕቲ ተጸቢኻ ግፋ ድኣ ዕላምኡ እንታይ ክኸውን ይክእል? እቲ ንነብሱ ከም መንግስቲ ዝፈልጥ ጉጅለ ሓረስታይ ግዜኡ ብግቡእ ክጥቀም፡ መሬት ሰኣን ሰብኣዊ ጉልበት ጾም ከይሓድር፡ ክኢላታት ኣዋፊሩ፡ ምሩጽ ዘርእን ጸረ-ባልዕን ኣቕሪቡ፡ ቁጠባዊ ዓቕሚ ሃገር ክንዲ ዝፈቐዶ ትራክተራት ኣዳልዩ ከተባብዕ ነይሩዎ። እዚ ኩሉ ዋኒን ሓላፍነታዊ መንግስቲ በዂሩ ሓረስታይ ብዝዓቕሙ ተረጋጊኡ መሬቱ ኣለሳሊሱ ኣብ እዋኑ ከይዘርእ፡ ከይኹስኩስን ከይጻእን ምጽባእ ደኣ ካበይ’ዩ ዝብገስ? እንታይ’ዩ ስትራተጂኡ?
መስከረም ብተመሳሳሊ ጉጅለ ህግደፍ ብጻዕቂ ግፋ ዘካይዳላ ወርሒ’ያ። ወርሒ መስከረም ኤርትራዊ ሓረስታይ ዓመት ምሉእ ዝረሃጸሉ ውጽኢት ሕርሻ ዝእክበሉ፡ ፍረ-ጻምኡ ረኺቡ ኣይረኸበን፣ ቀለብ ዓመት ይኣኽሎ ኣይኣኽሎን፣ ከም መርዓን ካልእን ዝበሉ ብዙሕ ወጻኢታት ዝሓቱ ዘይተርፉ ማሕበራዊ ጉዳያት ንምግባር ዓቕሚ ኣለዎ የብሉን ዝግምግመላ፣ መደባት ዘውጸኣላ ወሳኒት ወርሒ ምዃና ይፍለጥ። ወርሒ መስከረም ኩሎም ዘራእቲ ፍረ ዝብሉ፡ ጸያቒቶ ዝናብ ከቢድ ሓደጋ ዘንጸላልወሉ፣ ብተነጻል ዘይኮነ ተኣኪብካ ብመልክዕ ወፈራ ትሰርሓላ ብዙሕ ሰብኣዊ ጉልበት ትሓትት ወርሒ’ያ። ስለምንታይ ደኣሞ ኣብ’ዚ ወቅቲ’ዚ መንግስታዊ ግፋ? ብፍላይ ከኣ ናይ ለብዘበን ዓለማዊ ተርእዮ ሕማም ኮሮና (ኮቢድ 19) ኣብ ቁጠባ ዓለም ኣሉታዊ ጽልዋ ኣብ ዘሕደረሉ፡ ወራር ኣምበጣ በረኻ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣብ ዝኣተወሉ፡ ክሊማ ኣብ ዝተዛብዓሉ ኩሉ ሽነኻዊ ዘይቅስን ሻቕሎት ኣብ ዝነገሰሉ ኩነታት፡ ካብ’ዚ ዝዓቢ እንታይ ዓይነት ህዝባውን ሃገራውን ዋኒን ስለዝተረኽበ’ዩ ዓያዩ ጉልበት ተገፊፉ ዝውሰድ ዘሎ? እንታይ ንምርካብ’ዩ ኣብ ዘየፍርየሉ ወተሃደራዊ መደበር ሳዋን ትርጉም ኣልቦ ናይ ቀንፈዘው ድፋዓትን ብጅሆ ክተሓዝ ዝተደልየ?
ቁጠባ ዓለም ኣንቆልቊሉ ሓላፍነት ዝስመዖም መንግስታትን ኣህጉራውያን ትካላትን ካብ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ከመይ ንወጽእ? ብተናጽልን ምስ ህዝቦምን ምስ መሻርኽቶም ብሓባርን ብመልክዕ ኣኼባ፡ ጉባኤ፡ እንታይ ንግበር? ከመይ ንስገሮ ኣብ ዝዛተይሉ ዘለው ኣዝዩ ኣሰካፊ ወቕቲ፡ ኤርትራዊ ሓረስታይ ሰነ ከይዘርእ፡ መስከረም ከይዓጽድ ገፊፍካ ምውሳድ ፍጹም ሓላፍነት ዝጎደሎ ናይ በጋሚዶ ውሳኔ’ዩ። ህዝቢ ከም ህዝቢ ንምጽናት ናይ ዝተታሕዘ ፋሽሽታዊ መደብ ኣማቲ’ዩ። ወዲ-ሰብ ብዘይ መግቢ ብህይወት ክነብር ኣይክእልን። ኣቐዲሙ’ውን ምስ ድኻሙ ዝመጣጠን ርብሑ ምህርቲ ዘይረክብ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ዝእቶቱ ምስኪን ድኻ ሓረስታይ ኤርትራ ብምግፋፍ ካብ ሕርሻዊ ማእቶት ክበኩር፡ ስለዚ ከኣ ዘራእቲ ንከንቱ ክጠፍእ ምፍራድ ህዝብን ሃገርን ንሞት ምፍራድ’ዩ። ካልእ ዕላማ የብሉን። ዓሳ ካብ ማይ እንተወጺኡ ሽዑ ንሽዑ’ዩ ዝመውት። ኣብ ወሳኒ ወርሓት ካብ ምንጪ ቁጠባዊ እቶቱ ዝኾነ ሕርሻ ብሓይሊ ክርሕቕ ዝተፈርደ ሓረስታይ ዘለዎ ዕድል ድማ ዘገምታዊ ሞት ምዃኑ ንምግማቱ ኣየጸግምን። ስለዚ እቶም ካብ ህግደፍ ተስፋ ዘይቆረጽኩም ወገናት ነዚ ጉዳይ ኣስተማቕርዎ’ሞ ኣብ ልብኹም ተመሊስኩም ስለምንታይ በሉ? እቶም ኣብ ዙርያ ደምበ ደሞክራስያዊ ለውጢ ክትዋስኡ ዝጸንሓኩምን ዘለኹምን ከኣ፡ ካብ ቀሚሽ ኣደይ ዓንቂፉኒ ናይ ጋም ማን ፖለቲካዊ ህይወት ወጺእኩም ህዝቢ ከይጸንት ናይ ቀዳምነት ቀዳምነት ዝኾነ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ሰሪዕኩም ብተግባር ተረባረቡ። ንረባረብ።
ካብ ዛራ ማና
10-10-2020
Hits: 350


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 30.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 13. 31-35
ክልእ ምሰላ ኸምዚ ኢሉ ነገሮም፦ “መንግሥተ ሰማያት ሰብ ወሲዱ አብ ግራቱ ዝዘርእ ፍረ አድሪ እያ እትመስል። ንሳ ድማ ኻብ ኩሉ አዝርእቲ ትንእስ፥ ምስ በቑለት ግና አዕዋፍ ሰማይ መጺአን አብ ጨናፍራ ኻሳብ ዜዕርፉ፥ ካብ ኩሉ ተኽሊ አሕምልቲ ዝዓበየት ኦም ትኸውን።” ካልእ ምስላውን ነገሮም፥ “መንግሥተ ሰማያት ሰበይቲ ወሲዳ፥ ኩሉ ክሳዕ ዚበኩዕ፥ አብ ሠለስተ መስፈር ሓሪጭ ዝለወሰቶ ማይ ብሑቕ ትመስል። ኢየሱስ እቲ ብነብይ “አፈይ ብምሰላ እኽፍት፥ እቲ ዓለም ካብ ዚፍጠር ተሠዊሩ ዝነበረ እዚ ኹሉ ብምሰላ ተዛረቦም እምበር፥ ብዘይ ምስላስ ሓንቲ እካ አይተዛረቦምን።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ክርስቶስ ብምሳሌ ዝመሃሮ ብዛዕባ መንግስተ ሰማይ ኢና ክነስተንትን ንዕደም ዘለና፤ ዕላማ ናይዚ ከአ ሚስጢረ መንግስተ አምላኽ አብ መንጎ አሕዛብ ንምግላጽ ኢዩ፡ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል ክልተ ሓጸርቲ ምሳላ የቕርበልና። ምሰላ አድሪን ማይ ብሑቕን። መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ንፍጡራቱ ንደቁ ብዛዕባ ምስጢረ መንግስተ አምላኽ ንኽንርዳእ ንምሕጋዝ በዞም ምሰላታት ገሩ ክልተ ታሪኽ አብ መዓልታዊ ሕይወትና እንጥቀመሎም ይትርኽ።
ክርስቶስ ከምዚ እናበለ ብምሰላ ይዛረቦም “መንግሥተ ሰማያት ሰብ ወሲዱ አብ ግራቱ ዝዘርእ ፍረ አድሪ እያ እትመስል። ይብል ቀጺሉ ኢቲ ታሪኽ ይትርኽ። ንሳ ድማ ኻብ ኩሉ አዝርእቲ ትንእስ፥ ምስ በቑለት ግና አዕዋፍ ሰማይ መጺአን አብ ጨናፍራ ኻሳብ ዜዕርፉ፥ ካብ ኩሉ ተኽሊ አሕምልቲ ዝዓበየት ኦም ትኸውን።” መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይቲ ምሰላ ትርጉም ግና አይገልጽን። አብዚ ታሪኽ እዚ ናይ ነፍሲ ወከፍና ስራሕ ይኸውን ነቲ አብ መንጎና አብ ሕይወትና ተዘሪኡ ዘሎ መንግስተ አምላኽ ንምፍላጥ። ስለዚ መንግሥተ አምላኽ ሓደ ሓሳብ አይኮነን፡ መንግሥተ አምላኽ ህያብ አምላኽ አብ መንጎና ዝነብር ኢዩ። እቲ ሰብ ዝብሎ ዘሎ አብዚ ቃል እዚ ክርስቶስ ጎይታ ባዕሉ ኢዩ፡ እቲ ፍረ አድሪ ከአ ቃል ወንጌል ኢዩ። እቲ ወዲ አምላኽ ዝኾነ ክርስቶስ ጎይታ ካብ ሰማያት ሰማያት ወሪዱ አብዚ ዓለም እዚ ቃል ሕይወት ዘሪኡዎ። ስለዚ እዚ ቃል እዚ አብ መንጎና ተዘሪኡ ይርከብ። አብ ሉቃስ 17:21 ፈሪሳውያን “መንግሥተ አምላኽ መአዝ እያ እትመጽእ ፧”ኢሎም ምስ ሓተትዎ፥ “መንግሥተ አምላኽሲ ብምትሕልላው አይትመጽእን እያ። መንገሥተ አምላኽ እነሃ አብ ውሽጥኹም” እያ ዘላ እንዳበለ ይምልሰሎም። እዛ ፍረ እዚአ እግዚአብሔር አብ ሊቢ ነፍሲ ወከፍና ዘሪኡዋ ይርከብ፡ ንኽትዓቢ ንኽትፈሪ ንብዙሓት ንኽተጽልል ምክኒያት ድኅነቶም ንኽትከውን ግና ነፍሲ ወከፍና ተቐቢልና ከምቲ ዝድለ ክንኩስኩሳ ይግበአና፤፡
ካልእ ምስላውን ነገሮም፥ “መንግሥተ ሰማያት ሰበይቲ ወሲዳ፥ ኩሉ ክሳዕ ዚበኩዕ፥ አብ ሠለስተ መስፈር ሓሪጭ ዝለወሰቶ ማይ ብሑቕ ትመስል። እዚ ምሰላ እዚውን ካብቲ ናይ መዓልታዊ ተመክሮ ሕይወትና ዝተወስደ ኢዩ። ከምቲ መባኹዕቲ ቀስ ብቀስ ነቲ ኩሉ ብሑቕ ከብኩዖ ዝርከብ፡ ከምኡውን ቤተክርስቲያን ቀስ ብቐስ አብዚ ዓለም እዚ መባኹዕቲ ኮይና ነቲ “እምበአር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም አሕዛብ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቕኩም ደቂ መዛምርተይ ግበርዎም” ዝብል ቃል አምላኽ ተቐቢላ ነህዛብ መባኹዕቲ ኮይና ትርከብ አላ። ብተወሳኺ መባኹዕቲ ምልክት ናይ ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ኢዩ፡ ጸዋዕታ ነፍሲ ወከፍና ንቕድስና ርእስና ጥራይ አይኮነን። ናብ ኩሉ መንገድታት ብምኻድ ንኅዋትና መገዲ ድኅነት ምሕባርን ብ አር አያና ቃላትና ምኽኒያት ድኅነቶም ኮይና ምርካብን ኢዩ፡፤ ግልጸት – መደብ አምላኽ ካብቶም ብግሩህ ልቢ ዘይቅበሉዎ ሕቡእ ኢዩ። አብቶም ብትሑት ሊቢን ከም ሕጻናት ኮይኖም አብ ቅድሚ አምላኽ ዝቀርቡ ግና ይግለጸሎም። ስለዚ ንቃል ወንጌል ንምቅባል ትሑታትን ክፉታትን ክንከዊን ይግበአና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::


text:
ካብ መዝነቱ ካብ ዝእለ ልዕሊ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣቝጺሩ ዘሎ ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፣ ብሰንኪ ናይ ጥዕና ጸገም ናብ ወጻኢ ከይዱ ንኽሕከንም ዘቕረቦ ጠለብ ብቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ከምእተነጽገ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ንነዊሕ ዓመታት ሚኒስተር ፋይናንስ ዝነበረ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፣ ብዘይ ኣፍልጦ ካቢነ ሚኒስተራትን ብዘይወግዓዊ መንገድን ካብ ስልጣኑ ከምዝትኣየ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ ንሕክምና ናብ ወጽኢ ሃገር ክኸይድ ንዘቕረቦ ጠለብ ድማ፣ ናይ ቪዛ ሕቶኻ ናብ ኢምግሬሽን ኣቕርብ ዝብል ኣቖናጻቢ ምላሽ ከምእተዋህቦ ገሊጾም።
ብዛዕባ ጉዳይ መውጺኢ ቪዛ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ ድማ፣ ጉዳዩ ብቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት እምበር ብሚኒስትሪ ጉዳያት ወጽኢ ዝርአ ከምዘይኮነ ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ብዘይወግዓዊ መንገዲ ከምዝሓበሮ እቶም ምንጭታት ኣቃሊሖም።
ኩሎም’ቶም ናይ ወጻኢ ሕክምና ኣብ ምጽባይ ተራ ሒዞም ዝጸንሑ ሰበ ስልጣናትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን፣ ኣብ ኢናይል ኣብ ዘሎ ናይ ሓይሊ ኣየር ሕክምና ምክትታል ክግበረሎም፣ እቶም ግድን ናይ ወጻኢ ሕክምና ዘድልዮም ድማ ኣብ ሱዳን -ካርቱም ኣብ ዘሎ ሆስፒታል ጥራይ ክሕከሙን’ዩ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ፈቒዱ ዘሎ።
ኣቐዲሙ፣ ኣብ ወጻኢ ሰብ ዘለዎምን እኹል ገንዘብ ክኸፍሉ ዓቕሚ ዝወነኑን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ናይ ደገ ሕክምና ኣብ ዝሓትሉ፣ ብፍቓድ ብቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ኢጣልያ፣ ጀርመን፣ ፈረንሳ፣ ቤልጁምን ኣመሪካን ክሕከሙ እንከለዉ፣ እቶም ካልኦት ግና ሕክምንኦም ኣብ ቀጽሪ ሓይሊ ኣየር ኣብ ዝነበረ ወትሃደራዊ ሕክምና’ዩ ዝሕጸር ኔሩ።
ብመሰረት እዚ ሓድሽ ውሳኔ ግና ምስ መንግስቲ ሱዳን ብምስምማዕ፣ ብዘይካ ሒደት ሰበ ስልጣን ህግደፍ እቶም ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ጥራይ ክሕከሙ’ዩ ዝፍቀዶም።
ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ ዝርከብ ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ ግና ነቲ ብውልቁ ወጻኢ ሃገር ከይዱ ክሕከም ዘቕረቦ ሕቶ ብሓፈሽኡ ከምእተነጽገ’ዩ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ዘመልክት።
ጠቕላሊ ኦዲተር ኤርትራ ነበር ኣቶ ብርሃነ ሃብተማርያም፣ ንቦታ እቲ ደስኪሉ ዘሎ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ብምትካእ ብዘይወግዓዊ መንገዲ ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ኮይኑ ምህላዉ’ውን ክረጋገጽ ክኢሉ ኣሎ።
ሓድሽ ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ ኣቶ ብርሃነ ሃብተማርያም፣ ተሓታትነት ዘለዎ ኣተሓሕዛን ምቁጽጻርን ገንዘብ መንግስቲ ንምድንፋዕ፣ ሞያዊ ጻዕሪ ካብ ዝገበሩ ኦዲተራት ተባሂሉ ኣብ ጥሪ 2007 ኣህጉራዊ ሽልማት ዝወሰደ እንኮ ኣፍሪቃዊ ጠቕላሊ ኦዲተር ምዃኑ ሰነዳት ይሕብሩ።


text:
መስራትን ሓድነታውን ጉባኤ ሰለስተ ውድባት
እዚ ካብ ረቡዕ 26.1.2005 ክሳብ 30.1.2005 ህዝብና ንምድሓን ንቃለስ ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ መስራትን ሓድነታውን ጉባኤ ሰለስተ ውድባት (ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ, ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከምኡውን ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ) ኣብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ተጀሚሩ።
ኣብዚ ቀዳማይ መዓልቲ ጉባኤ ወኪል መንግስቲ ሱዳን, ወኪል መንግስቲ ኢትዮጵያ, ብርክት ዝበሉ ወከልቲ ማዕከናት ዜና, ኣቦ ወንበር ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን, ወከልቲ ብርክት ዝበላ ተቓወሚ ውድባት ከምኡውን ካብ ቀረባን ርሑቕን ዝመጹ ወከልቲ እዘን ዝሰምራ ዘለዋ ሰለስተ ውድባት ኣብ ዝተረኽብሉ ብኽብ ዝበለ መዓርግ ተኸፊቱ።
ኣቦ ወንበራት እዘን ዝሰምራ ዘለዋ ውድባት ተሞክሮ ውድባቶም ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብ ሃገርና መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝጽበየና ዘሎ ዕማማት ድሕሪ ምግላጽ ቃል መልእኽቶም ደምዲሞም።
ውጽኢት ጉባኤ ብቐጻሊ ክሕበር ምኻኑ ድማ በዚ ኣጋጣሚ ክንሕበር ንደሊ
ጉጅለ ክፍሊ ዜና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=3025


text:
ብተመሳሳሊ ኣብ የመን ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ኤርትራ ምስ ኣሜሪካ ምሕዝነታ ከተሐድስ ዕድል ክኸፍት ይኽእል’ዩ ክብሉ ኣብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነበሩ ሄርማን ኮሃን ተስፍኦም ይገልጹ።
መስመር ቀይሕ ባሕሪ ካብ ዓለምና እቲ ዝበዝሓ ናይ ንግዲ መራኸቢ ዝመላለሳሉ መስመር’ዩ። እዚ መስመር’ዚ ኽትራን ባሕሪ፡ ግብረ ሽበራ፡ሸቀጥ ዕጸ-ፋርስን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ኣጽዋራት’ውን የስግኦ’ዩ። ነዚ ስግኣት’ዚ ኣብ ግምት ብምእታው ስዑዲ ዓረብ ኣብ ግጭት የመን ምትእትታው ኻብ ዝጀመረትሉ እዋን ኣትሒዛ ምስ ከም ኤርትራ ዝበላ ሃገራት ቕይሕ ባሕሪ ክትሰርሕ ተገዳስነት ኣርእያ።
ኤርትራ ኣብ’ቲ 12 ሃገራት ዝሓቆፈ ኣንጻር ዕጡቓት ሑቲ ዝካየድ ወታሃደራዊ ኪዳን ኣባል ኣይኮነትን እንተኾነ ግን ኢማራት ዓረብ ኣብ ወደብ ዓሰብ መዓርፎ ነፈርትን ካልእ መሳለጥያታትን ብምሃብ ኣገዳሲ ተራ ትጻወት ከምዘላ ይግለጽ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Kävlinge
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ምምሕዳር ከተማ ኸቭሊንገ፡ ኣብ ማእከል ዞባ ኦረሱንድ ዝርከብ ኣስታት 30000 ተቀማጦ ዘለዎ ክተንብሮ እትብህጎ ከተማ እዩ። ዓበይቲ ነጋዶ፡ ሸቀጥን ኣገልግሎታትን ገለ ካብቲ ዉዕዉዕ መለለዪ ናይ’ዛ ከተማ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ31,730
ስፍሓት መሬት293 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Lund 14 ኪሜ
- Malmö 29 ኪሜ
- Helsingborg 46 ኪሜ
- Köpenhamn 77 ኪሜ
ካብ ከተማ ኸቭሊንገ ናብ ከተማታት ማልሞ፡ ሉንድ፡ ኮፐንሃገን፡ ላንድስክሩናን ህልሲንግቦርን ኣዝዩ ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣለኩም። ካብ ኸቭሊንገ ናብ ሉንድ ብባቡር 10 ደቓይቕ ናብ ማልሞ ከኣ 20 ደቓይቕ ይወስድ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ኸቭሊንገ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት መንበሪ-ገዛ ኣለኩም። ከቢብታት ናይቲ ከተማ ኣዝዩ ዓይነታዊ ፍልልይ ዝለዎ ኮይኑ፡ ሓምላይ ከባቢታትን ካልእ መናፈሲ ቦታታትን ይርከቦ። ናብ'ዚ ከተማ'ዚ ክትግዕዙ ትሓስሙ ምስ እትህልዉ፡ ዝተፈላለየ ኣብ ትሕቲ'ዚ ምምሕዳር ዝተጠነፋ ዓዲታት ክትመርጹ ትኽእሉ። ንተወሳኺ ዝርዝር ናይዘን ዓዲታት ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ክተንብቡ ትኽእሉ። ኣብዚ ምምሕዳር ከባቢ'ዚ ዝዕእበየት ትካል ክራት ኣባይቲ እታ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን፡ ኬቢቢ ዝተባህለት ትካል እያ። ንዝርዝር ናይተና ብዚ ከተማ'ዚ ዝርከባ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ፡ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ትረኽብወን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቋንቋ ሽወደን ገዲፍካ፡ እተኣብዚ ቦታ'ዚ ብብዝሒ ዝዝረበለን ቋንቋታት፡ ታይላንድ፡ ዓረበኛ፡ ፖላንድን እየን። ካልእ ኣብቲ ከተማ ካብ ዝዝረባ ቋንቋታት፡ ኢራን፡ እንግልዝኛ፡ ዳሪ፡ ፑንጃቢ፡ ሶማለኛ፡ ኣልባንያ፡ ቻይና፡ቱርኪ፡ ሰርብያ፡ ስዋሂሊ፡ ፖርትጓል፡ ስጳኛ፡ ክሮኦሽያ፡ ሊትዌንያ፡ ሆላንድ፡ ራሻ፡ ሃንጋሪ፡ ጀርመን፡ ተሉጉ፡ ታሚል፡ ኩርዲ፡ ኩርማንጂ፡ ባዲናኒን ኣምሓርኛን፡ የጠቓልል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ዝተፈላለየ ሲቪካዊ-ማሕበራት ተጠርኒፍካ ምውሳእ፡ ኣብ ሽወድን ዳርጋ ልሙድ እዩ። ኸቭሊንገ ኮይኑ ከኣ፡ ብርክት ዝበላ ከምዚአን ዝኣመሰላ ማሕበራት ሓቍፉ ይርከብ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ኣብዚ ከተማ'ዚ ንኹሉ ክል-ዕድመ ዝሓቁፍ ብርክል ዝበላ ባህላውን መዘናግዕን ንጥፈታት ይርከብ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው፡ ዝርዝር ናይዘን ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ኸቭሊንገ፡ ብርክት ዝበላ ድኳናት፡ ባንኪታት፡ ቤት-ንባብ፡ ፋርማሲ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማን ቤት-ጽሕፈት ዜጋታት (መድቦርያር-ኮንቱር) ይርከብ። ኣብ ከተማ ሎደሾፒንገ፡ ቤት-ንባብ ከምኡ ውን እቲ 60 ድኳናት፡ እንዳ-ሻሂታትን ኣብየተ-መግብን ዝሓዘ ማእከል-ዕድጊ (ሾፒንሰንትረት-ሰንተር ሲድ)፡ ይርከብ። ዘገልገለ ክዳውንቲ ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ ኣብ ፍሩሉንድ ኣለኩም። ዘገልገለ ኣቍሑ ገዛ ከኣ፡ ኣብ ኸቭሊንገ ኣለኩም። ኣብ ማእከል-ዕድጊ ሰንተር-ሲድ ውን ሕሱር ኣቍሑ ትረኽቡ ኢኹም።
ኣብዚ ከባቢ'ዚ ውን ክልተ መሐንበሲ ማእከላት ኣለኩም። እታ ሓንቲ ቪከንባደት ትበሃል ኣብ ፍሩሉንድ ትርከብ ክትከውን እንከላ፡ እታ ካልኣይቲ ቶልቭኦከርባደት ከኣ፡ ኣብ ሎደሾፒንገ ትርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኸቭሊንገ 15 መንግስታዊ 4 ከኣ ናይ ግሊ መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ። ክፉት መውዓሊ-ህጻናት፡ ኣብ ኸቭሊንገን ሎደሾፒንገን ኣለዋ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኸቭሊንገ፡ 13 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ብቐረባ ከተማ ሉንድ ይርከባ። ኣብ ኸቭሊንገ፡ ነቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 16 ክሳብ ዕስራ ዘለዉ መንእሰያት መእተዊ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ፡ ከምኡ ውን ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ፡ ይወሃብ። ነዚ ናይ ቋንቋ ኣደ ትምህርቲ ንኽወሃብ ግን ሓደ ካብ ወለዲ ህጻናት ካብ ቋንቋ ሽወደን ወጻኢ ካልእ ቋንቋ ዝዛረብ ክኸውንን እቲ ቋንቋ ውን ኣብ ገዛ ዝዝረበሉን ክኸውን ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ኸቭሊንገ፡ ብምምሕዳር ከተማ ዝእለ ማእከል ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ኣሎ። ኣብዚ ብላርሰንትሩም ዝፍለጥ ማእከል-ትምህርቲ፡ መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ከምኡ ውን ካልእ ዝተፈላለየ ኮርሳትን መደብ ትምህርትን፡ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ምምሕዳር ከተማ ኸቭሊንገ ንሓደስቲ ስደተኛታት ዝወሃብ፡ መደብ ትምህርቲ ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ውን ኣብ ምሃብ ይነጥፍ። ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርታዊ ማእከላትን ዩኒቨርስታትን ኣብ ከተማታት ማልሞን ሉንድ፡ ኮፐንሃገንን ሄልስንቦሪን፡ ኣለኩም።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ኸቭሊንገን ሎደሾፒንገን፡ ክልተ ማእከላት-ጥዕና፡ ፍሉይ ክፍሊ-ሕክምና ኣዴታትን ህጻናትን ከምኡ ውን ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒን ይርከብ። ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልጎት ዝህብ ናይ ቀረባ ሆስፒታል ኣብ ከተማ ሉንድ፡ ማልሞ፡ ላንድስክሩናን ይርከብ። ፍሉይ ሕክምናዊ ክንክን ዝህብ ሆፕሲታል ውን ኣብ ከተማ ኤስሎቭ ኣሎ። ንሕቶታትን ሓበሬታን ብዛዕባ ጥዕና፡ ንሓባሪ ጥዕናዊ-ጉዳያት (ቮርድ-ጋይደን) ብቁጽሪ ስልኪ 1177 ክትውከሱ ትኽእሉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምምሕዳር ከተማ ኸቭሊንገ፡ ምስ መንግስቲ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ብተሌፎን ወይ ውን ብኣካል ናይ ምትርጓም ሓገዝ ይገብረልኩም። እቲ ምምሕዳር ብመንገዲ ናይተን ኣብ ሉንድ፡ ላንድስርኩና፡ ከምኡ ውን ሄልሲንቦሪ ዘለዋ ናይ ትርጉም ትካላት ኣቢሉ ተርጎምቲ ይቆጽር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ከተማ ኸቭሊንገ ናብ ኩሉ ኩርንዓት ንምጕዓዝ ዝሕግዝ ምቹእ ጅኦግራፊካዊ ኣቀማምጣ ኣለዋ። ንሉንድ፡ ማልሞ፡ ኮፐንሃገን፡ ሄልሲንቦሪ ከምኡ ውን ናብ ላንድስኩና ብዘይ ዝኾነ ሽግር ክትጎዓዙ ትኽእሉ። መጎዓዝያ ኣብቲ ዞባ ብትካል መጎዓዝያ ኣውራጃ ስኮነ (ስኮነትራፊልክ) እዩ፡ ዝመሓደር። መዕረፍን መበገስን ባቡራት ኣብ ከተማታት ኸቭሊንገን ዶስየብሩን ኣለኩም።
ነዊሕ ክትጎዓዙ ምስ እትደልዩ ንኣብነት ናብ ዮተቦሪ፡ ስቶክሆልም ወይ ውን ካልኦት ዓበይቲ-ከተማታት ሽወደን፡ ምስ ትካል ባቡራት ኤስ.ጀይ ክትጎዓዙ ትኽእሉ። ምስዘን ባቡራት ካብ ማልሞ ወይ ሉንድ ኢኹም ትብገሱ። ካብ ከተማ ሉንድ ብኣውትቡስ ምስ ትካል ስዌቡስ ወይ ውን ትካል ኔትቡስ ናብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ሽወደን ክትከዱ ትኽእሉ። መዕርፎ-ነፈርቲ ብቐረባ ኣብ ማልሞ (ስቱሩፕ) ከምኡ ውን ኣብ ኮፐንሃገን (ካስትሩፕ) ይርከቡ።
ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣብዚ ኮሙን
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኸቭሊንገ ዳርጋ መንበሪ ከተማ እዩ ክበሃል ይከኣል። ስለዝኾነ ከኣ፡ መብዛሕቶኦም ነብርቲ ናይቲ ከተማ ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት (ሉንድ፡ ማልሞ፡ ኮፐንሃገን) እንዳተመላለሱ ይሰርሑ። ኣብ ከተማ ኸቭሊንገ ዝዓበየ ቦታ-ስራሕ እቲ ብሰንተር-ሲድ ዝፍለጥ ቦታ እዩ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ኣብዚ ከተማ ይኹን ኣብ ከባቢ ዘሎ ክፍቲ ናይ ስራሕ ዕድላት ክትርእዩ ትኽእሉ። ትካል ንምምስራት ዝምልከት ሓበሬታ ከኣ፡ ኣብ መርብብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ኣለኩም።


text:
ዓመታዊ ዕዳጋ ሀምስተደ ሰንበት 29 ነሓሰ ኢዩ።
ዓመታዊ ዕዳጋ ሀምስተደ ሰንበት 29 ነሓሰ ከም እንደገና ክካየድ ኢዩ። እቲ ዕዳጋ ኣብ Binnenweg ከምኡውን ኣብ Raadhuisstraat ካብ ሰዓት 11፡00 ቅ.ቀ ክሳብ 5 ድ.ቀ ክካየድ ኢዩ ኣብዚ ድማ ሸቃጦ ካብ ማእከል ሀምስተደ ከምኡ ውን ነጋዶ ካብ ካልእ ቦታ ኣብዚ ዝተፈላለዩ ጽቡቅ ነገራት ብርትዓዊ ዋጋ ከምኡውን ምቁር ዝብላዕን ዝስተን ሒዞም ይውዕሉ።
እዚ ዕዳጋ ኣዝዩ ጽዑቁን ከምኡውን ምስ ሰባት ትላለየሉ ባታ ኢዩ።ኩሎም እዳ ሻሂታት ኩፉታት ኢዮም።ኣብ ሀምስተደ ብዙሓት እንዳ ሻሂታት ኣሎ።ንዓበይቲ ይኹን ንመንእሰያት ዝኸውን መዘናግዒ ኣለዎ። ንኣብነት ‘de Silent Disco area’
እዚ እንታይ መለት ኢዩ? ርኣዮ……… ኣብዚ ሓደ ቦርሳ ናይ ኣስበዛ መግበሪ ይወሃበካ ኢዩ። ኣብዚ ሙዚቃን ከምኡውን ፎቶግራፋትን ብ Mario Kart photobooth ዝተዳለወ ኣሎ።ቆልዑ ድማ ኣብዚ ገጾም ሕብሪ ይለኽዩዎ ከምኡውን kindercocktails ካብ COCO LOCO ይሰርሑ።
ሕግታት ኮሮና ብዝተማልአ መንገዲ ይካየድ።እቶም ኣብዚ ዝስርሑ ደዃኩ ድማ ርሕቀቶም ዝሓለው ኢዮም ዝኾኑ።በጻሕቲ ድማ ሓደን ፈረቃን መትሮ ርሕቀት ክህልዎም ይሕተቱ።
ደኳኩን ናይ ሀምስተደ ኩሉ ግዜ ዓመት ዓመት ብጽቡቅ ስጉምቲ ኢዮም ዘሕልፍዎ ሎሚ ዓመት ውን ከምኡ ከምዝኸውን ኣይንጠራጠርን።


text:
ናይ ናይጀሪያ ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ተዋጋእቲ ቦኮ ሓራም ብጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ/ISIS/ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ስልጠና ምውሳዶም ገሊፆም።
እቶም ፕሬዝዳንት ነዚ ዝገለፁ መራሒ ቦኮ ሓራም ኣቡበከር ሸካው ውድቡ ኣብ ሶሪያን ዒራቕን ንዝመደብሩ እስላማዊ መንግስቲ ዘለዎ ተኣማንነት ብወግዒ ድሕሪ ምግላፁ ድሕሪ ኣርባዕተ ማዕልታት እዩ።
ትማሊ ረቡዕ ምስ ቪኦኤ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ተዋጋእቲ ቦኮ ሓራም ዝሰልጠንሉ ዝርዝር ቦታ ኣይገልፁን።እቲ እስላማዊ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣብ ወፃኢ ምስ ዝርከቡ ተመሳሰልቲ ጉጅለታት ርክብ ከምዘለዎ ግን ንፈልጥ ኢና ኢሎም።
‘’እቲ ርክብ ንፈልጦ ኢና’’ ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ደረጃ ርክቦም፣ካብኦም ዝረኽቡዎ መጠን ገንዘብ፣ በዝሒ ኣፅዋርን ዜግነቶም ካበይ ምዃኑን ሎሚ እውን ዘይክንፈልጦ ንኽእል።ገሊኦም ኣባላት ቦኮ ሓራም ኣብ ናይ ISIS ካፕም ሰልጢኖም ዝተመልሱ ግን ኣለው እዮም’’ይብሉ።
ፕሬዝዳንት ጆናታን ዝቕፅል 28 መጋቢት ኣብ ዝካየድ ንሕንሕ ዝተመልኦ ምርጫ ዳግም ክምረፁ ይወዳደሩ ኣለው።ቀንዲ ተነሓናሒኦም ንAll Progressives Congress party ብምውካል ዝወዳደሩ ናይ ቀደም ወታደራዊ ገዛኢ ሙሓማዱ ቡሃሪ እዮም።ኣብ መፋርቕ ወርሒ ለካቲት ክካይድ ዝነበሮ ምርጫ ተናዊሑ እዩ።ወታደራት ናይጀሪያ ምስ ወታደራት ቻድ፣ካሜሩንን ኒጀርን ብምትሕብባር ንቦኮ ሓራም ካብ ገሊአን ከተማታት ደፊኦምዎ እዮም።
ፕሬዝዳንት ጆናታን ማዕበል ናዕበኛታት ክዕገት ዝኽኣለ ሳላ ምትሕብባር ጎረባብቲ ሃገራትን ምውናን ሓደሽቲ ኣፅዋርን እዩ ኢሎም።
ናይ ወፃኢ ወታደራት ናብ ውሽጢ ግዝኣት ናይጀሪያ ኣትዮም ንቦኮ ሓራም ንኽደፍኡ ኣይፍቀደሎምን ምስ በሉ እንተኾነ ግን ወታደራት ናይጀሪያ ንኣጠቓቕማ ዝወነኑዎ ሓድሽ ኣፅዋር ዘስልጥኑ ናይ ወፃኢ ቴክሊሻናት ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ከምዝርከቡ ሓቢሮም እቶም ፕሬዝዳንት።
ኣብቲ ስልጠና ክልተ ኩባኒያታት ይሳተፉ ከምዘለው ብምሕባር ዜግነትን በዝሕን እቶም ኣሰልጠንቲ ግን ንምግላፅ ፍቓደኛ ኣይኮኑን።ቀዳማይ ዘመን ስልጣኖም ብናይ ቦኮ ሓራም ናዕቢ እዩ ዝግለፅ ንዝብል ኣይተቐበሉዎን።
ፀጥታ ቀንዲ ዛዕባና፤ከም ሃገር እውን ቁፅሪ ሓደ ጉዳይና እዩ ብቦኮ ሓራም ግን ኣይንግለፅን ኢሎም።
ብዙሓት ሃገራት ይሳተፋሉ ዘለዋ መጥቓዕቲ ኣብ ዝቐፀለሉ እዋን ፕሬዝዳንት ጆናታን ሰሜናዊ ምብራቕ ክፍለግዝኣታት ዮብን ኣዳማዋን ኣብ መፋርቕ ዝቕፅል ሰሙን ካብ ቦኮ ሓራም ነፃ ክኾና እየን ክብሉ ተንቢዮም።እቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ውግእ ዝጀመረሉ ክፍለግዝኣት ቦሮኖ እውን ኣብ ዝቕፅሉ ሰለስተ ሰሙናት ካብቲ ጉጅለ ነፃ ክትኸውን እያ ኢሎም ኣለው።
ቦኮ ሓራም ንናይ ዕዳጋ መደብራትን ኣብያተ ትንህርትን ብቦምብ ምጥቕዑ ክቕፅል ትፅብት ይግብሩ እቶም ፕሬዝዳንት።ስትራተጂ መንግስቶም ስራሕቲ ስለያ ብምምሕያሽ ከም ናይ ነዊሕ እዋን ስትራተጂ ነቲ ጉጅለ ንምጥፋእ ዕድላት ስራሕን ትምህርትን ከምዘመሓይሽ ሓቢሮም።


text:
ብምዃኑ ድማ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ንሓዋርያት “ሑሩ ወመሀሩ ውስተ ኵሉ ዓለም” ኢሉ ንዝሃቦ ናይ መወዳእታ ትእዛዝ ኣብ ምፍጻም ቅዱሳን ሓዋርያትን በብዘመኑ ዝተንሥኡ ሊቃውንትን ኣበውን ብዙኅ ተጋድሎ ፈጺሞምን ጸዋተወ መከራ ተቐቢሎምን። ኣብ ቤት መቕደስ ኮነ ኣባይቲ ጸሎት፡ ኣብ ቤት ይኹን ኣብ ጉባኤ፡ ኣብ ምድሪ ቤት ይኹን ኣብ ዝባን ናሕሲ፡ ኣብ ጸልማት ይኹን ኣብ ብርሃን፡ ኣብ ምድሪ ይኹን ኣብ ባሕሪ፡ ኣብ ጊዜኡን ዘይጊዜኡን ተጊሆም ስለዝመሃሩ ድማ ነቲ ዝጸልመተ ዓለም ብርሃን፡ ኣልጫ ንዝነበረ ዓለም ድማ ጨው ኮይኖም ኣብሪሆምን ኣመቂሮምን። ዘይኃልፍ ክብሪ ድማ ተጐናጺፎም።
በዚ መሠረት ኣሠረ ፍኖት ሓዋርያት ተኸቲሎም ንሕዝበ እግዚአብሔር ከገልግሉ በብዘመኑ ዝተጸውዑ ዅሎም ኣገልገልቲ፡ ንትምህርቲ ቀዳማይ ዕዮኦም ገይሮም ክዓዩ ምርጫ ዘይኮነስ ግዴታኦም እዩ። ትእዛዝ ሕያው ኣምላኽ ድማ እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ትእዛዝ “ኣነ ወንጌል እንተ ሰበኽኩ፡ ብግዲ በጺሑኒ እዩ እሞ፡ ዝምክሓሉ የብለይን። ወንጌል እንተ ዘይሰበኽኩ ግና ወይለይ።” ብምባል ገሊጽዎ ኣሎ። (1ይ ቆሮ 9፡16) ስለዝኾነ’ውን ኣገልግልቲ መስቀሉ ጸይሮም ዝተሠየሙሉ ሰማያዊ ዕላማን ረዚን ኃላፍነትን ብዝግባእ ክፈልጡን ክስከሙን ግድን ስለዝኾነ፡ ኣገልግሎቶም ሥሙር ክኸውን ንትምህርቲ ቀዳምነት ክህቡ ኣለዎም። ብትብዓትን ብቕዓትን ክምህሩ እንተኾይኖም ኣቐዲሞም ከምቲ ዝግባእ ክመሃሩ፡ መዋዕል ሕይወቶም ድማ ካብ ቅዱሳት መጻሕፍትን ቃለ እግዚአብሔር ክፍለ ኣይግባእን። “ዘይተምሃረ ኣየድኅን . . .” ከምዝተባህለ ዘይተማህረ ክምህር፡ ይትረፍ ንካልኦት ንርእሱ’ውን ከድኅን ኣይኽእልን ማለት እዩ። ዝተማህረ ድማ “መብራህቲ፡ ኣብ ቤት ንዘሎ ዅሉ ኼብርህ፡ ኣብ ቀዋሚ ቐንዴል ኪሰቕልዎ እምበር፡ ኣብ ትሕቲ ኸፈር ኬንብርዎ ኣየብርሁን እዮም” ከምዝተባህለ ቃሉ ምስ ግብሩ ኣሰማሚዑ ድማ ክምህርን ንካልኦት ከብርህን እምበር ፍልጠቱ ክሓብእ ኣይግባእን። (ማቴ. 5፡15)
እምበኣር ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ላዕለዋይ ሓጋግን ወሳኒን ኣካል ዝኾነ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ ዕላማ መሪሕነቱን ኃላፍነቱን ኣብ ዘነጸረሉ ሕገ ቤተ ክርስቲያን (ቃለ ዓዋዲ) ኣንቀጽ 29፡ “ወንጌለ መንግሥት ምስባኽን ትምህርቲ ወንጌል ምስፋሕን” ብምባል ንትምህርተ ወንጌል ብቀዳምነት ምጥቃሱ ነዚ መርሐ ሃይማኖት መሠረት ዝገበረ እዩ። ንትምህርቲ ቀዳምነት ዘይትህብ ቤተ ክርስቲያን ከምቲ ዝግባእ ኣገልግሎታ ክማላእ ኮነ ተልእኾኣ’ውን ክትፍጽም ከምዘይትኽእል ብምርዳእ፡ ዓውደ ትምህርትታት ኣብ ምስፋሕን ምኅያልን ክሠርሓሉ ዝጸንሐ መንፈሳዊ ዕዮ እዩ። ጥንታዊን ሓዋርያዊን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖትን ሥርዓትን፡ ዶግማን ቀኖናን፡ ትውፊትን ታሪኽን፡ ሕግን ጥበብን፡ መንበራትን ጉባኤያትን በብሞያኡ፡ ወዘተ . . . ብሓፈሻ ዅሉ ኣስተምህሮ ጸኒዑ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ክሰጋገርን፡ ቤተ ክርስቲያን ንዘሎን ዝመጽእን ወለዶ ዝምጥንን ዝበቕዕን ኣገልግሎት ንምሃብ ዘኽእል ዓውደ ትምህርታት ኣብ ምስፋሕ ተጸሚዳ ትርከብ።
በዚ መሠረት ኣብ ኅዳር ፳፻ወ፮ (2013) ድኅሪ ዝተኻየደ ሣልሳይ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤን ዝጸደቐ እማመን፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ኣብ ምኃያልን ምስፋሕን ዓውደ ትምህርታት ዘተኮሩ በበይኑ ፕሮጀክትታት ቀሪጹ ክትግብር ጸኒሑ እዩ። ገለ ካብቶም ዓበይቲ ፕሮጀክታት ንምጥቃስ ድማ፦ ምዕባይ መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ፍኖተ ብርሃን ናብ ደረጃ ኮሌጅ (ትሕተ ቅርጻዊ፡ ምምኅዳራዊ፡ ሥርዓተ ትምህርታዊ)፡ ምእኩል ምደባ መምህራን ፍኖተ ብርሃን ናብ ገዳማትን ኣድባራትን ኤርትራን ምስፋሕ ጥንታዊ ትምህርቲ ወንበርን፡ ምምሥራት ኮሌጅ ነገረ መለኮት፡ ወዘተ ኣብ ቀዳማይ ገጽ ዝጥቀሱ ኮይኖም፡ ምምሥራት መዳለዊን መቅድምን ኮሌጃትን ምምሥራት መሠልጠኒ ካህናትን በብሃገረ ስብከቱ፡ ወዘተ እቶም ኣብ ካልኣይ ገጽ ዝተሠርዑ እዮም። ኣብ ዝኃለፉ ኃሙሽተ ዓመታት’ውን ትምህርታዊ ባጀት ቤተ ክርስቲያን ብኃሙሽተ ዕጽፊ ከምዝዓቢ ብምግባር፡ 15% ጠቕላላ መካየዲ ባጀት ቤተ ክርስቲያን ንትምህርትን ትምህርታዊ ጉዳያትን ከምዝውዕል ይግበር ኣሎ። ካብ ልምዓታዊ ባጀት’ውን ልዕሊ 60% ኣብ ትሕተ ቅርጺ ትምህርቲ ኣብ ምውዓል ይርከብ። ብደረጃ ሃገር ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ከምኡ’ውን ኣብ ነፍስ ወከፍ ሃገረ ስብከታት ዓቕሚ ሠራሕተኛታትን ኣገልገልትን ክብ ዘብል በበይኑ ሥልጠናታት ክወሃብ ኣብ ርእሲ ምጽንሑ፡ ሥልጠና ብደረጃ ሃገረ ስብከት ብቀጻሊ ከም ሓደ ክተርፍ ዘይብሉ ዕዮ ቤተ ክርስቲያን ተወሲዱ፡ ባጀታዊ ርእሲ ተዋሂብዎ ብሥሩዕ ይወሃብን ይሥርሓሉን ኣሎ። ሓደስቲ ንዝተሠየሙ ኤጲስ ቆጶሳት ከይተረፈ፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ምስ ቀጻሊ ኣገልግሎቶምን ኃላፍነቶምን ዘላሊ በበይኑ ዓይነት ትምህርትታትን ሥልጠናታትን ን40 መዓልቲ ከምዝወሃቦም’ውን ተገይሩ እዩ።
እምበኣር ብድሩት ዓቕሚ ቤተ ክርስቲያንና ክረአ ከሎ እዚ ገዚፍ ወፍሪ፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ንትምህርቲ ዝሃቦ ፍሉይ ትኩረትን ኣቓልቦን ብግልጺ ዘመልክት እዩ። “ሰብ ዝዘርኦ እዩ ዝዓጽድ” ከምዝተባህለ፡ ዘርኢ ሎሚ ፍረ ጽባሕ እዩ እሞ፡ ሎሚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትገብሮ ዘላ ጻዕሪ፡ ጽባሕ ክትሓፍሶ እትጽብዮ ምቁር ፍረ እዩ። እንሆ ድሮ ኣብ መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ፍኖተ ብርሃንን ኮሌጅ ነገረ መለኮት ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴን ዝረአ ዘሎ ፍረን ኣብ ውሉደ ክህነት እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ድሌትን ተበግሶን ብቝዕ ትምህርቲ፡ ሓደ ካብቲ ክሕፈስ ዝጀመረ ፍረ ጻዕሪ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ እዩ።
ብፍላይ በዅሪ መመረቕታ ተማሃሮ ኮሌጅ ነገረ መለኮት፡ ከም ሰብ ቆጸራ ድማ ድኅሪ ኃሙሽተ ዓመት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኃሙሻይ ፓትርያርካ ንብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቄርሎስ ቀዳማዊ፡ ወርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘሃገረ ኤርትራ ሸይማን፡ ጳጳሳታ ቀቢኣን ቅዱስ ሲኖዶሳ ኣደልዲላን ኣብ ትርከበሉ እዋን ዝተፈጸመ ብምዃኑ ተስፋ ትንሣኤ ቤተ ክርስቲያን ዝያዳ ጋህዲ እናኾነሉ ምምጽኡ ዘረጋግጽ እዩ እሞ ነዚ ዘርኣየና ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ኣምላኽ ዝተመስገነ ይኹን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!


text:
በዓለ ጰራቅሊጦስ – ግንቦት 27.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ግ.ሓ.2:1-11
ዮሓ.20:19-25
በታ ቐዳመይቲ መዓልቲ ሰሙን፥ ምድሪ ምስ መሰየ፥ እቶም ደቂ መዛሙርቱ ነቶም አይሁድ ስለ ዝፈርሁ መዓጹ ተሸጉሩ ነበረ። ኢየሱስ ከአ አብታ ተ አኪቦሙላ ዝነበሩ መጸ፥ አብ ማ እከሎም ደው ኢሉ ድማ “ ሰላም ንአካትኩም ይኹን” በሎም። እዚ ምስ በሎም ከአ አ እዳውን ጎድኑን አርአዮም፤ እቶም ደቂ መዛሙርቱውን ንጎይታ ምስ ረአይዎ ተሓጎሱ። ሽዑ ኢየሱስ ከም ብሓድሽ “ ሰላም ንአኻትኩም ይኹን፤ ከምቲ አቦ ንአይ ዝለአኸኒ አነውን ከምኡ እልእከኩም አሎኹ” በሎም። እዚ ኢሉ ኡፍ በለሎም እሞ “መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ”። ኃጢአቶም ንዝሓደግኩምሎም ኪኅደገሎም፥ ንዘይኃደግኩምሎም ግና አይኪኅደገሎምን እዩ” በሎም።
- አስተንትኖ
ሎሚ በዓለ ጰራቅሊጦን ክነብዕል ኸለና ነቲ ኣብ በዓለ ሓምሳ ኣብ ልዕሊ ሃዋሪያት ዝኾነን ዝተፈጸምን ኢና ንዝክርን ነስተንትንን። እቲ ሽዑ ኣብ ልዕሊ ሓዋሪያት ዝተፈጸመ ሎሚውን ኣባና ከምዝፍጸም ኣብ ልዕሌና መንፈስ ቅዱስ ወርዱ፣ ሕይወትና ከምዝልውጥን ንአምን። ኢየሱስ ቅድሚ ንሰማይ ምዕራጉ፣ማለት ካብዚ ምድሪ እዚ ምስንባቱ ንሓዋርያቱ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ብመንፈስ ቅዱስ ከም ዝጥመቁን፣ ካብ ላዕሊ ሓይሊ ከም ዝቅበሉን። ተፍቕርሩኒ እንተኾንኩም ትእዛዛተይ ሓልዉ፥ ኣነ ከኣ ነቦይ ክልምኖ እየ፥ ንሱ ድማ ንዘለዓለም ምሳኻትኩም ዝነብር ካሊእ መጸናንዒ ክሰደልኩም እዩ” እናበለ ቃል ኣቲሎም ነሩ ኢዩ።
ኣብ መበል ሓምሳ መዓልቲ ድሕሪ ፋሲካ ግብረ ሓዋሪያት ምዕ.2 ከምዘዘንትወልና “ኩላቶም ሓቢሮም ብሓንሳብ ነበሩ”። “ብሃንደበት ከኣ ኸም ሓደ ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስ፥ ካብ ሰማይ ሓደ ድምጺ መጸ”፣ “ነታ ተቐሚጦሙላ ዝነበሩ ቤትውን ሓደ መለኮታዊ ሓይሊ መልኣ። ኣብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፎም ከኣ ክዓልብ ተረኽበ። ልሳናት ሓዊ ዚመስልውን ተራእዮም። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ሓዊ፣ ኣምሳል ናይ መንፈስ ቅዱስ ኢዮ።ኣብዚ ግዜ እዚ እምበኣር ሓዋሪያት መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ። ብቋንቋታት ኬኣ “ቃል ኣምላኽ” ክዛረቡ ጀመሩ።
ጰራቅሊጦስ ድሕሪ 50 መዓልቲ፣ ህዝቢ እስራኤል ኣብ እምባ ሲና “ምስ ኣምላኽ ዝተራኸበሉን”፣ “ሕጊ ዝተቀበለሉን”፣ በዚ ሕጊዚ መሰረት ከኣ “ምስ ኣምላኽ ኪዳን ዝኣተወሉ” ይዝክሩ ነበሩ። ህዝቢ እስራኤል ካብ ግብጺ ነጻ ምስ ወጹ ኣብ እምባ ሲና ምስ ኣምላኽ ምስ ብምርኻብ፣ በቲ እግዚኣብሔር ብሙሴ ዝሃቦም ሕጊ ተማእዚዞም ክነብሩ ምስተቀበሉ፣ ምስ ኣምላኾም ሓደ ኪዳን ተፈጺሙ። ኣብ መዓልቲ ጰራቅሊጦስ ኣምላኽ ብመልክዕ ንፋስን ሓውን ምስ ሓዋርያት ይራኸብ፣ በዚ ኸአ ከምቲ አብ ብሉይ ኪዳን ኣብ እምኒ ተወቂሩ ዝተጻሕፈ ሕጊ፣ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ ሓዋሪያትን ኣመንቲ ይውቀጥ።
ቅ. ጳውሎስ “ሕጂ ነቶም ኣብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዘለዉ፣ ኰነኔ የቢሎምን፣ ምኽንያቱ እቲ ኣብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዘሎ ሕይወት ዝህብ ሕጊ መንፈስ፣ ካብቲ ሕጊ ሓጢኣትን ሞትን ሓራ ኣውጺኡና ኢዩ” ይብል (ሮማ. 8. 2-2)። እቲ ሕጊ ኃጢአትን ሞትን ባራዩ ይገብረና። ነጻ ክገብረና አይክእልን። ስለዚ ሕጊ መንፈስ ቅዱስ ይመጽእ፡ ንሱ ምንጪ ናይ ሕይወትና፡ ጽቡቕና፡ ናጽነትና፤ ድኅነትና ኮይኑ ይርከብ።
“እቲ ኣቦይ ብስመይ ዚሰዶ መጸናንዒ መንፈስ ቕዱስ፥ ንሱ ኹሉ ኪምህረኩም ነቲ ኣነ ዝነገርኩኹም ዘበለውን ኬዘክረኩም እዩ።14.26 መንምፈስ ቅዱስ ኣብ ውሽጥና ኾይኑ፣ነቲ ክንገበሮ ዝግብኣና ይምህረና፣ ናብቲ ቅኑዕ መንገዲ ይመርሓና። ነዚ ቃል ብልቢ ብምስትንታንን ብምቕባልን: እቲ ናቱ ትሕዝቶ መልእኽትን ምስእንርዳእ፣ ምስ እግዚኣብሔር ዘለና ርክብ ክነሕድስን ክንቅይርን ጸገም ኣይክህልወናን። እግዚኣብሔር እቲ ካባና ዝጽበዮ ኣብ ሕይወትና ክንቅበሎን ቦታ ክንህቦን እዩ። ልባትና ማሕደሩ ክኸውን ክነፍቕድ፡ መንፈስ ቅዱስ አባና ክሰርሕ ሕይወትና ክልውጥ ክነፍቅድ ወትሩ ክንደኪም የዲሊ። ኣብዚ ስራሕ/ ተልእኾ መንፈስ ቅዱስ እንታይ እዩ ኢልና ክንሓትት ንኽእል፦ መምህር ኢዩ፡ዘኻኽር፡ ዘጸናንዕ፡ ዝመርሕ ሓይሊ ኢዩ። ስራሕ መንፈስ ቅዱስ እምበኣር ሓዲስ ትምህርቲ ምምሃር ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ነቲ ኩሉ ብብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰብከ ሓቂን ትምህርትን ደጊሙ ዝምህርን ..ዘዘካኽርን – ዓሚቕ ትርጉሙን መልእኽቱን ግልጺ ዝገብርን ሓይሊ እዩ።
እዚ ሓይሊ እዚ እምበአር አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ከም አንልወጥን እንሕደስን ይገብረና። አብ አገልግሎት ቤተክርስቲያንን አኅዋትን ከም እንጽመድን እንተግህ ይገብረና። መንፈስ ቅዱስ ነቲ ባህሪያዊ ናብ መንፈሳዊ፣ ነቲ ብስሚዕት ዝምራሕ ስጋና ብመንፈስ ከም ዝምራሕ ዝገብር ሓይሊ ኢዩ። ኣምላኽ ጽሩይ ማይ ነጺጉ የጽርየና፣ ካብ ኩሉ ርኽሰትናን ካብ ኩሎም ጣዖታትና የንጽሓና። ሓዲሽ ልቢ ይህበና ሓዲሽ መንፈስን ከኣ ኣብ ውሽጥና የሕድረልና። ነቲ ንኣምላኽ ዘይእዘዝ ናይ ልቢ እምኒ ኣውጺኡ፣ ንኣምላኽ ዝምእዘዝ ናይ ስጋ ልቢ ይህበና። መንፈሱ ኣብ ውሽጥና ኣሕዲሩ ከኣ ትእዛዛቱ ብምሕላው ከም እንሕጐስ፣ ብድሌቱ ከም ንመላለስን ይገብረና፣ በዚ ከኣ ንሕና ሕዝቡ ንኸውን፣ንሱ ከኣ ኣምላኽና ይኸውን:: ሕዝ. 36. 25-28
ጴጥሮስ ነቶም ብስብከቱ ተሳሒቦምን ተማሪኾምን “እንታይ ክንገበር” ኢሎም ዝሓተትዎ “ተነስሑ”፣ ኅድገት ሓጢኣት ምእንቲ ክትረኽቡ ኸአ ነፍሲ ወከፍ ብስም ኢየሱስ ይጠመቕ፤ እግዚአብሔር ዚህቦ መንፈስ ቅዱስ ከአ ክትቕበሉ ኢኹም” ይብሎምዑ። ሰላም ንዓካትኩም ይኹን፤ ከምቲ አቦ ንአይ ዝለአኸኒ አነውን ከምኡ እልእከኩም አሎኹ” በሎም። እዚ ኢሉ ኡፍ በለሎም እሞ “መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ”። ኃጢአቶም ንዝሓደግኩምሎም ኪኅደገሎም፥ ንዘይኃደግኩምሎም ግና አይኪኅደገሎምን እዩ” በሎም፡: ሓዋሪያት መንፈስ ቅዱስ ብምቕባል እምበአር እዚ ተልእኾን ሥልጣንን ይቕበሉ። ብሓይሊን መሪሕነትን መንፈስ ቅዱስ አብ ምድሪ ኃጢአት ክፈትሑን ክአስሩን። እዚ እንታይ ማለት ኢዩ ነዚ ተልእኾን ሥልጣንን ከአ ናብ እኖና ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ተመሓላሊፉ ሎሚ ቤተክርስቲያን ብመርሒነት መንፈስ ቅዱስ ነዚ ተልእኾ እዚ ክትፍጽም ትርከብ።
ስለዚ ንሕና ነዚ ተልእኾ እዚ ተቐቢልና፤ብመሪሕነት ቤተክርስቲያና ንመንፈስ ቅዱስ ኣምላኽና ልብና ንኽፈተሉ: እንታይ ክንገብር ከም ዘለና ንሕተቶ: ንሱ እቲ ሓቀኛ መገዲ፤ ትምህርቲ ክመርሓና ኢዩ። ንሱ እቲ መገዲ ድሕነት: መገዲ ሰላም: መገዲ ፍቕሪ ክምህረና ኢዩ። ከምቲ አብ መዝ.51, ኦ ኣምላኸይ፥ ምእንቲ ዘለዓለማዊ: ምሕረትካ ኢልካ ይቕረ በለለይ፥ ምእንቲ ዓቢይ ርሕራሔኻ ኢልካ ኸኣ: ኣበሳይ ደምስስ። እንዳበልና ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ክንዝምር ክንልምን ክንምህለልን ይግበኣና። መንፈስ ቅዱስ እምበኣር ኣሓዋት እቲ ዓሚቅ ተልእኾ ክርስቶስን ትምህርቱን : ዝምህረናን .. ዘረደኣናን መንፈስ ኢዩ። ንዕኡ ልብና ምስእንኸፍት፤ ልብና ምስ ዝቕበል እታ ሓቂ: ክንፈልጣ ኢና። እግዚአብሔር አምላኽና አውደአምትና ይባርኽን ይቐድስን! አሜን
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
20 ኤርትራውያን ተመሃሮ ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ማህደረ ትምህርቲ ከምዝተዋህቡ ካብ ኣቡ ዳቢ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
እቶም ኣርባዕተ ደቀንስትዮ ዝርከብኦም 20 ኤርትራውያን ተመሃሮ ዝሓለፈ ሰምበት ናብ ዛይድ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ዝኣተዉሉ፣ ኣመሓደርቲ’ቲ ዩኒቨርሲቲ ናይ ኣቀባብላ ስነስርዓት ገይሮምሎም።
ብዋሕዲ መማህራንን መሳርሒታትን ዝተጠቕዐ ስርዓተ ትምህርቲ ኤርትራ፣ ዩኒቨርሲቲ ተዓጽዩ ናብ ኮሌጃት ፋሕ ካብ ዝበለሉ እዋን ኣትሒዙ ደረጃኡን ብቕዓት ኣሰራርሕኡን እንዳንቆልቆለ እዩ ክመጽእ ጸኒሑ።
እንተኾነ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ማእከል ብዕለት 17 ነሓሰ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኣብ ዓመተ ትምህርቲ 2015-16 ካብ ዝተመዝገቡ 150 ሽሕ ተመሃሮ፣ 87 ሚእታዊት ናብ ዝቕጽል ደረጃ ብምሕላፎም፣ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዝነኣድ ምዕባለ ኣርእዩ ከምዘሎ’ዩ ገሊጹ።
እዚ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ሶርቦን ዝእለ ናይ ኣቡ ዳቢ ዛይድ ዩኒቨርሲቲ፣ ብዘይካ’ቶም 20 ኤርትራውያን፣ ን250 ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ተመሃሮ’ውን ናይ ማህደረ ትምህርቲ ዕድል ብምሃብ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣካዳምያዊ ስርሑ ክጅምር ምዃኑ የፍልጥ።
እቶም ኤርትራውያን ተመሃሮ ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ተክኖሎጂ ዘጽንዑ ምዃኖም፣ ፕሮፈሰር ሪያድ ኣልመሓይደብ ይገልጽ።
ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ መማህራን ልክዕ ከም ኣብ ካልእ ሞያ፣ ሃገሮም ገዲፎም ናብ ስደት ስለዘምርሑ፣ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ርኡይ ናይ ሰብ ዓቕሚ ጸገም ከጋጥሞ ምጽንሑ ይፍለጥ።


text:
ሞያታት ጥዕናን ሕክምናዊ ክንክንን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 27 6 2019
ኣብዚ ኣብ ሞያ ኣገልግሎት ጥዕና ትምህርቲ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ኣየኖት ሕግታት ከም ዘገልግሉ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ሞያታት ጥዕናን ሕክምናዊ ክንክንን፡ ክትትል ዚገብረሉ ዓይነት ሞያታት እዩ። እዚ ድማ እቶም ካብ ወጻኢ ሃገር ዲግሪ/ዲፕሎማ ዝረኸቡ ዶክተራት፡ ነርሳት ወይ ሓካይም ስኒ ብሞይኦም ከገልግሉ ሽወደናዊ ምስክር ወረቐት ክረኽቡ ኣለዎም። ቦርድ ጥዕናን ድሕነትን ሞያዊ ምስክር ወረቐት ዝህብ በዓል መዚ እዩ።
ካብ ወጻኢ ንዝተረኽበ ዲግሪ ዚግበር ገምጋም
ንስኻ ካብ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ ኮምን ሃገራት ወጻኢ ዝተመሃርካን፡ ኣብ ሽወደን ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ክትሰርሕ ትደሊን፡ ንሓደ ሓደ ሞያታት ወረቐት ፍቕድ የድልየካ እዩ። እቲ ግምገማ ንብምልኦም 21 ቍጽጽር ዝግበረሎም ሞያታት ናይ ኣገልግሎት ጥዕና፡ ብሽማግለ ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን እዩ ዝግበር። ወረቐት ፍቓድካ ክትረክብ ንኽትክእል፡ ከም ቀዳማይ ስጕምቲ ሽማግለ ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን ነቲ ናትካ ናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርቲ ምምርማር የድልዮም እዩ። እቲ ምምርማር፡ እቲ ትምህርትኻ ምስቲ ናይ ሽወደን ትምህርቲ ደረጃ፡ ንውሓትን ትሕዝቶን ክወዳደር ዝኽእል እንተ ኾይኑ ንምርኣይ እዩ። እቲ ቀጻሊ ስጕምቲ፡ ኣብቲ ሞያ ዘሎካ ኣፍልጦ ንምርኣይ ሓደ ናይ ፍልጠት መርመራ ክትገብር እዩ። እንተ ሓሊፍካ፡ ኣብ ናይ ሽወደን ኣገልግሎት ጥዕና ዘገልግሉ ሕግታትን መምርሒታትን ትምሃረሉ ሓደ ናይ ሽወደን ሕገ-መንግስቲ ኮርስ ክትወስድ ኢኻ። ከምኡ'ውን ኣብቲ ሞያ ዘሎካ ኣፍልጦን ዓቕምን ንምርኣይ ዕድል ትረኽበሉ ሓደ ተግባራዊ ስራሕ ክህልወካ እዩ። ሽወደንኛ ምምሃር እውን ከድልየካ እዩ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ናይ ሽማግለ ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን መርበብ ሓበሬታ ትረክብ ኢኻ።
ተወሳኺ ትምህርቲ
ነዓኻ ናይ ወጻኢ ሃገር ኣካደሚካዊ ትምህርቲ ዘሎካ፣ ተወሳኺ ትህምርቲታት ኣሎ። እቲ ትህምርቲታት ንናይ ይምህርቲ ቁተባዊ ሓገዝ መሰል ይህብ፣ ከምኡ'ውን 1-2 ዓመት ዝወሰድ ኮይኑ ነዓኻ ንሓኪም፣ ናይ ስኒ ሓኪም፣ ነርስ ወይ ናይ መድሃኒት ክኢላን፣ እሎ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 31፡2017
ሰንበት ዘኖላዊ
- ጸሎት
ኦ እግዚአብሔር አምላኸይ በቲ አብ መስቀል ዝወዓለ ወዲኻ፤
ንወዲ ሰብ ካብ ውድቀት ዘድኃንካ፤
ሰላም ዘለዎ መዓልቲን ሰንበትን ሃበኒ፤
ምኽንያቱ ካብ ሓጢአት ነጻ ኮይነ፤
አብቲ እተዳልወለይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ክሳተፍ። አሜን!
ዮሓ.10.1-21
አብዚ ናይ ሎሚ ሰንበት ዘኖላዊ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “አፍደገ አባጊዕ አነ ኢየ። ብ አይ ዚአቱ ኪድኅን ኢዩ፤ ኪአቱን ኪወፍርን ኢዩ፤ መጋሰይውን ክረክብ ኢዩ” እናበለ ይምህረና። ንሱ እቲ ሓቀኛ ጋሳ፡ ሕይወቱ በጃ አባጊዑ አኅሊፉ ዝህብ ፈቃር አምላኽ ኢዩ። ንሱ ጋሳ ጥራይ ዘይኮነ እቲ አፍደገ ደንበ አባጊዕውን ምኻኑ ባዕሉ ይገልጸልና። ስለዚ ንሱ እቲ ናብ እግዚአብሔር አብ ዝወስደና መገዲ ኢዩ፡ ኩሉ እቲ ብአኡ ዝኣቱን ዝወጽእን ኣብ እግዝኣብሔር ይበጽሕ። እተን ድምጹ ዘለልያን ዝሰምዓን ጥራይ ከአ አብቲ መጋስኡ ይ አትዋ። በዚ ኸአ እቲ ኣብ መንጐ ኣቦን ወድን ዘሎ ሓድነት፡ ሕብረት ኣብ መንጐ መጓሰን ጓሳን’ውን ይምስረት። ነዚ ኢዩ ኸአ ክርስቶስ ናብዚ ዓለም ዝመጸ።
እቶም ኩሎም ብእግዚአብሔር ዝተሳሕቡን ቃሉ ዝስምዑን እንታይነቶም ብዘየገድስ አብ መጓስኡ ይኣትዉ። ክርስቶስ ከኣ ናይ ሓድነትን ሕብረትን ምኽንያቶም ይኸውን። ምኽንያቱ እቲ ጓሳ ሓደ እንተ ድኣ ኮይኑ ዝተፈላለየ መጓሰ ክህብ ኣይኽእልን ኢዩ’ሞ ሓደ መጓሰን ሓደ ጓሳን ጥራይ ከምዝህሉ ይገብር። ብክርስቶስ ሓዲሽ ሕይወት ሓዲስ መጋሰ ኣይሁድን ኣረማውያንን ዝሓቆፈ ይፍጠር፡ እዚ ከኣ እታ ብደም ክርስቶስ ዝተሃንጸት ቤተክርስትያን የመልክት። ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ክሳብ መፈጸምታ ዓለም ምሳኹም ኢየ ስለ ዝበላ ናይ ቤተክርስትያኑ ጓሳ ኮይኑ ይተርፍ።
ዝኸበርኩ አኅዋትን አኃትን ክርስቶስ አብ መስቀል ንነፍሲ ወከፍና አእዳዉ ዘርጊሑልና ኢዩ፡ ስለምንታይ ንነፍሲ ወከፍና አብ ሓደ መጋሰ ንኽእክበና – ሕይወት ምእንቲ ክህበና። ብወገናውን ነንሕድሕድና ሕይወትና ንኽንወሃሃብ – ነፍሲ ወከፍና ንሕድሕድና ጋሶት አኅዋትና ምእንቲ ክንከውን፡ ነፍሲ ወከፍ ግና ከከም ጸዋዕታኡን ህያባቱን። ሎሚ ካብቶም ጋሶት መሲሎም ዝቐሩቡና ግና ከአ ክርስቶስ ተኻሉ ገሩ ዘቕርቦም ክንሃድም ከምዘለና ይመኽረና። ሎሚውን እንተኾኑ አብ ዓለምና፡ አብ መንጎና ንድምጺ ክርስቶስ አብ ክንዲ ምስማዕ ንድምጺ ገዛእ ርእሶምን፡ ስልጣኖምን፡ ክብረቶምን ዝሰምዑ አኅዋትን አኃትን ከምዘለዉና ምፍላጥ የድሊ። ከምቲ ቃል አምላኽ ዝብለና “ ነዚአቶም ብፍርኦም” ክንፈልጦም ንኽእል ኢና”። ክርስቶስ ንሕብረት፡ ንሓድነት – ንነፍሲ ወከፍና ናብ ሓደ መጋሰ ክእክበና ክሰርሕ ከሎ፡ ንክብሪን ዕጋበትን ርእሶም ክብሉ ንደቂ ሰባት ብዝተፈላለየ መገዲ ዝፈላሊዩ’ውን አለዉ። እዚአቶም ነዚ ሕብረት ዘይቅበሉ፡ አብ ሓደ መጋሰ ንኽአትዉ ዘጸግሞም፡ እቲ ናቶም ክብሪን ስልጣንን ከይጎድሎም ኢያቶም። ስለዚ ነታ ብክርስቶስ እትምራሕ ቤተክርስቲያና ክርስቶስ ሎሚ ብአአ ከምዝዛረበና ብምእማን ወትሩ ድምጻ ክንሰምዕን ክነለልን አብቲ መጋሰአ ጽኑዓትን እሙናትን ኮይና ክንርከብ እግዚአብሔር ይሓግዘና። አሜን!
- ጸሎት
ኦ ጎይታይ ብርሃንካን ሓቅኻን ልአኽ፤
ንሳተን ከአ ይምረሓኒ፤
ናብ ጽዮን ናብታ ቅድስቲ እምባኻን፤
ናብታ መኅደሪኻን ዝኾነት ቤት
መቕደስን የብጸሓኒ። አሜን
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
August 21, 2021
መርሃዊ ገብረሚካኤል
ሓዳስ ኤርትራ ሰሉስ 17 ነሓሰ 2021
መበል 34 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምኡ’ውን መበል 12 ኮርስ ማእከል ሞያዊ ስልጠና (ማሞስ)፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ዕዱማት ኣጋይሽን ኣለይቲ ተመሃሮን ኣብ ዝተረኽቡሉ፡ ብቐዳም 14 ነሓሰ 2021 ወግዓዊ ናይ ምምራቕ ስነ-ስርዓት ተኻዩዱሎም። እዚ ኣብታ ሕብረ_ብዙሕነት ዝማዕርጋ፡ ካብ ዝተፈላለያ ዞባታት ሃገርና ናይ 12 ክፍሊ ኣካዳምያውን ወተሃደራውን ንጥፈታቶም ንምክያድ፡ ከምኡ’ውን ዝተፈላለዩ ሞያዊ ክእለት ንምስናቕ ዘይትጽገም፡ ፍቕሪ ሃገራውነት፡ ተወፋይነት፡ ጽንዓት ዝሕላገታ፡ መንእሰይ ኣብ ኣካዳምያዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ኣካላዊ፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ፡ ማሕበራዊ ኮታስ ኣብ ኩሉ መዳያት ብኹለንትንኡ ብቑዕ ኮይኑ ንኽወጽእ መሪሕ ተራ እትጻወት ቀላሲት መጻኢ መንእሰይ ማእከል መዲና መንእሰያት ሳዋ’ዩ ተኻዩዱ።


text:
ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ትግራይ ዝተፈላለዩ ኵናት፣ ዕንወትን ኪሳራታትን ዘለዎ ምኳኑ ብምዝኽኻር እንተኾነ ግን ‘’ከምዚ ናይ ሎሚ ኵናት ኣብ ሓሙሽተ ወርሒ ዝተፈፀመ ግፍዒ፣ጥፍኣትን ዕንወትን ኣብቶም ዝሓለፉ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ ተኸሲቱ እዩ ዝብል እምነት የብለይን’’ ክብል ይገልፅ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህርን ተመራማራይን ኣብዚ ሕዚ እዋን ንስራሕቲ መፅናዕቲ ኣብ ጀርመን ሃምቡርግ ዝርከብ ዶክተር ሓጎስ ኣብርሃ ። ንፖለቲካ ኢትዮጵያ ብቀረባ ከምዝከታተል ዝገለፀ ኣብዚ ኣብ ሲያትል ዋሽንግተን ዝነብር ኣቶ ኣበበ ተስፋይ ብወገኑ ህዝቢ ትግራይ በዚ ኵናት ኣዚዩ ከምዝተሃሰየ ይገልፅ።
እቲ ኵናት ዝርከበሉ ደረጃ፣ዘውረዶ ዕንወትን ካብዚ ዓፅቕቲ ኢሎም ዝፀውዕዎ ዕንወትን ብርሰትን ከመይ ክ ወፃእ ከምዝክኣልን መፍትሒ ሓሳባት እውን ሂቦም ኣለው ዶክተር ሓጎስን ኣቶ ኣበበን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክ ኣል ።።


text:
ሎሚ ዕለት 16 መስከረም 2019 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ህንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ንጐሆ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን፡ ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ ቀዳመይቲ መልኽቲ ሓዋርያዊ ጳውሎስ ናብ ጢሞቴዎስ ምዕ. 2 ካብ ፍቕዲ 1 ክሳብ 8ን ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 7 ካብ ፍቕዲ 1 ክሳብ 10 ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥ ብፍላይ ኣብ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ጢሞቴዎስ ኣማእኪሎም፡ ቅድሚ ኵሉ ምህለላን ጸሎትን ኣተሓሳሲቦም፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብዚ እዋን’ዚ ምእንቲ ካልእ ካብ ምጽላይን ናብ እግዚኣብሔር ካብ ምቕራብን ምጽራፍን ምውራድን ዝቐለለ ኰይኑ ኣሎ፡ ጸርፍን ውርደትን ይግብኦ እዩ ዝብል ኣዘራርባ ዝስመዓሉ ኰይኑ ከምዘሎ ገሊጾም፡ ምእንቲ መንግስታትን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን፡ ዝተቐበልዎ ጸዋዕታ ብግብእ መታን ክጥቀምሉ ምጽላይ የድሊ፡ በዘይ ቁጣዔን ክርክርን ምእንቲ ኵሉ ምጽላይ፡ ክሳብ ንእግዚኣብሔር ዝተወከፈ ክቡርን ርጉእን ሰላማዊ ሕይወትን ክንበር፡ ንሓድ ሕድ ምጽልላይ።
ምእንቲ እቲ ካባኻ ዝተፈልየ ኣመለኻኽታ ዘለዎ ምጽላይ
ብዙሓት ናይ ፖለቲካ ኣካላላት ገለ ገለ ካህናትን ጳጳሳትን እውን ኣደዳ ጸርፊ ዝዀኑ ኣለዉ፡ ጸርፊ ግብኦም እዩ ዝበሃሉ። … ስለ መንግስታት ካብ ምጽላይ ጸርፍን ወቐሳን ጥራሕ ምቕራብ ልሙድ ከይኑ ኣሎ፡ ቅዱስ ጳውሎስ ግና ስሌኦም ጸልዩ ይብል።
ምልዋጥ
ናይ ዕለቱ ምንባብ ወንጌል ሉቃስ፥ ብዛዕባ እምነት ሓደ ሓለቓ ሚእቲ ዝብሎ ጠቒሶም፡ ጸላይ ምዃንን ጸሎት ዘለዎ ሓይልን ኣብሪሆም፡ ፖለቲካ ረሳሕ እዩ ካብ ምባል ምቑጣብ የድሊ፡ ጳውሎስ ሻድሻይ ከምዝብለዎ ፖለቲካ ዝለዓለ ናይ ፍቕሪ ስራሕ መግለጺ ስለ ዝዀን፡ ስለዚህ ምእንቲ መንግስታት ምጽላይን መንግስታት እውን ስለ ሕዝቦ ክጽልዩ ይግባእ ቢሎም ዝለገስዎ ስብከት ዛዚሞም።


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ይፍፀምን ብሄር ተኮር እዩ ክብሉ ዝገለፁዎን ቅትለት ዝኾነኑ ሰልፈኛታት ሎማዕንቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክልል ኣምሓራ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
ሎማዕንቲ ኣብ ከተማታት ባህርዳር፣ደብረ ማርቆስ፣ወልዲያ፣ደሴ፣ሃይቅን ካልኦት ከተማታትን እዩ ተኻይዱ።እቶም ተሳተፍቲ ብሄር ተኮር ክብሉ ዝገለፁዎ ቅትለትን ምንክልባትን ጠጠው ክብል ብምሕታት ኣብ ልዕሊ ክልል መንግስትን ፌደራል መንግስትን ናይ ተቓውሞ ድምፂ ኣስሚዖም።
እቶም ሰልፈኛታት የስምዕዎ ካብ ዝነበሩ ጭርሖታት ንኣምሓራ ምንክልባት ጠጠው ይበል፣ኣብ ልዕሊ ኣምሓራ ዝፍፀም ቅትለት ንመንግስቲ ከተሓሳስቦ ይግባእ፣ንህፃናት ምቕታልን ኣባይቲ ምፍራን ጅግንነት ኣይኮነን፣ናይ ወገነይ ደም የሕመኒ እዩ ዝብሉ ይርከቡዎም።
ኣብ ባህርዳር ኣብዝተካየደ ሰልፊ ዝተሳተፉ ሓደ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ይፍፀም ዘሎ ቅትለት ብህፁፅ ጠጠው ይበል ኢሎም።
‘’ኣምሓራይ ፈቖዶ እናተጨፍጨፈን ብገጀራ ይቕተል ዝወፃእኹ’’ ኢሎም።ኣብ ኩለን ከተማታትዝተኻየደ ሰልፊ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ናይ ፀጥታ ፀገም ከምዝተዛዘመ ኣተሓባበርቲ ገሊፆም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ሰላም ምንስትሪ ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ዜጋታት ይወርድ ዘሎ ቅትለት ከምዘሕዘኖ ገሊፆም።
ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝተወደቡ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ዝበሎም ህዝቢ ምስ ህዝቢ ንምርፃም ሓድነት ህዝቢ ንምፍራስን ይንቀሳቐሱ ኣለው ኢሉ።
እቲ ህዝቢ ምስ ሓይልታት ፀጥታ ብምትሕብባር ነቲ ፀገም ንምፍታሕ ክረባረብ ኣለዎ ኢሉ እቲ ምንስትሪ።መንግስቲ ፀጥታ ንምዝራግ ኣብ ልዕሊ ዝንቀሳቐሱ ጉጅለታት ተኸታታሊ ስጉምቲ ብምውሳድ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅን ዘተኣማምን ሰላም ንምስፋንን ኣብ ምንቅስቓስ ከምዝርከብ ወሲኹ ሓቢሩ።
ትማልን ሎማዕንት ብዛዕባ ዝተኻየዱ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ብዝምልከት ካብ ክልል ይኹን ፌደራል መንግስቲ ዝተውሃበ ወግዓዊ መግለጺ የለን።


text:
ኣብ ዝኾነ ሃገር፡ ኣብ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ ህዝቢ ብህዝቢ ዝመንቀሊኡ ዝኸረረ፡ ኣብ ደማዊ ወግእ (ኲናት)ዝበጽሐ ባእሲ ኣብ ታሪኽ ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን። ብርግጽ መንቀሊኡ መሰረታዊ ድዩ ዘይመሰረታዊ ወይ ምኽንያታዊ ድዩ ዘይምኽንያታዊ ዝብል ሕቶን መልስን ንጎኒ ገዲፍና፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራትን መንግስታት ተጻብኦታት፣ ምስሕሓባት፣
ደማዊ ውግኣት (ኲናት)፣ ተኻይዱን ዛጊት’ውን ክካየድ ንዕዘብ ኣለናን ኢና። ናይተን ብምኽንያታዊ ድዩ ዘይምኽኒያታዊ ኣብ ግጭት ዝኣተዋ ሃገራት ዜጋታት ብዝተደናገረ ውዴታ ድዩ፡ ብሓይሊ ተደፊኦም ብግዴታ ንድሌትን ፖሊስን ሃንደስቱ ወይ መንግስትኹም’የ ዝበሎም ትካል ክፍጽሙ፡ ብጉልበት፣ ብገንዘብ፣ ብፍልጠት፣ ብዓይነት፣ ክሳብ’ውን ብህይወት ክግብሩ ምርኣይ’ውን ሓድሽ ኣይኮነን። ህዝቢ ከም ህዝቢ በቲ ዝተፈጥረ ተጻብኦታት ድዩ ውግእ ብኣሉታ ክጽሎ፡ ደጋፊ ኣብ ሃገሩ ዘሎ መንግስቲ፡ ብኣንጻሩ ጸላኢ ናይ’ቲ ብኣንጻሩ ዘሎ ህዝብን መንግስትን መሲሉ ዝረኣየሉ ኣጋጣሚ ድማ የለን ክበሃል ኣይከኣልን። ብተግባር ኣሎ’ዩ።
ኣብ መንጎ ክልተን ካብኡ ንላዕልን ወገናት ዝተፈጥረ ዘይምቅዳው መበገሲኡ ክትፈልጥ፡ ፈሊጥካ ድማ ፍትሓውን ርትዓውን ዝኾነ ርእይቶ ክትህዝብ ወይ ክትዳኒ ግን፡ ካብ ስምዒት ሓራ ዝኾነ ቅኑዕ ሕልና ምውናን የድሊ። ንኣብነት ብትምክሕታዊ ኣረኣእያ ዝሰኸረ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ ርትዓዊ ዝኾነ ዳንነት ክህብ ኣይክእልን። ብጸቢብ ኣረኣእያ ዝዓወረ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ሰብ’ውን ጠንቅን ሳዕቤንን፣ ብዱልን በዳልን፣ ትማልን ሎምን፣ ሎምን ጽባሕን ብግቡእ ኣንቢቡን ኣጠዓዒሙን ፍትሓዊ ብይን ክህብ ትጽቢት ኣይግበርን። ካብ ሃልሃልታ ሓዊ፣ ጥሜትን ዕርቃንን፣ ጸሓውን ቁርን ርሒቖም ኣብ ማእከል ኮይኖም፡ ሓይሊ ሚዛን እናረኣዩ ዘዳምቑ መጋበርያታት ወይ ደላሎ ፖለቲካ ከኣ’ሞ፡ ፍትሓዊ ርእይቶ ዝበሃል ፈጺሙ ኣብ ጥቓኦም ዝቐርብ ኣይኮነን። ስለምንታይ’ሲ ነገራዊ ረብሓ ደኣምበር ፍትሓዊ ሕልናዊ ዕግበት ዝበሃል ረዚን ስነ-ምግባራዊ መልእኽቲ ኣይርደኦምን።
ስለዚ ጠንቂ ኣብ መንጎ ክልተ ልኡላውያን ሃገራት ዝተፈጥረ ግርጭት ወይ ደማዊ ኲናት ንምፍላጥ፡ መጀመርያ ካብ ዜግነታዊ፡ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ወገንነትን ግዝያዊ ነገራዊ ረብሓን ሓራ ዝኾነ ነጻ ሰብ ኮይንካ ምርካብ የድሊ። ብካልኣይ ኣብ ርትዓዊ ሚዛን ምሃብ ዘብጸሓካ ጥሉል መጽናዕታዊ ጭብጢ ንምርካብ፡ ታሪኽ ተንከፍ ሰነዳት ምግልባጥ፡ ምንባብ፡ ሚዛናዊ ርእይቶ ዘለዎም ሰብ ጸጋ ዕድመን ኣብ’ቲ ዝተፈጥረ ጉዳይ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ተዋሳእቲ ዝነበሩን ሰባት ንምርካብን ረኺብካ ሓበሬታ ንምውሳድን ብዘይ ምስልካይ ኩለ-መዳያዊ ስራሕ ይሓትት። ካብ’ዚ ወጻኢ ጠንቂ መን’ዩ ብግቡእ ከፈለጥካ “ቅድሚ ምራኽ መስከብ” ከም ዝተባህለ ኣብ’ቲ ካልእ ህዝቢ ዝተፈጸመ ግፍዒ ግምት ከይሃብካ፡ ኣባኻ ዝበጽሐ በደል ጥራሕ ብምቑጻርን ብምጉላህን ሳዕቤት ቅድሚ ጠንቂ ሰሪዕካ ፍትሒ ይደሊ ኣለኹ ምባል ተቐባልነት ዘይብሉ ፍረ ኣልቦ ድኻም’ዩ።
ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓፈሻ፡ ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ከኣ ብፍላይ፡ ብታሪኽ፣ መበቆል ወይ ትውልዲ፣ ሃይማኖት፣ ባህሊ፣ ቋንቋ፣ ደረጃ ማሕበረ ቁጠባዊ ምዕባለ ክትፈላልዮም ዘይትኽእልን፡ ካብ ፖለቲካዊ ጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣ (ካርታ) ዝቐረበ ደማውን ስነ-ኣእምሮኣውን ምትእስሳር ዘለዎም ህዝብታት ምዃኖም ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ይምስክር። ገለ ብናይ መንነት ቅልውላው ዝሳቐዩ ጠላማትን፣ ንኸብዶም ዝሓደሩ ሕልና ኣልቦ ደላሎ ፖለቲካን ብዝኾነ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ብኢደ ወነኖም ብዝተቖጻጸርዎ ፖለቲካዊ ስልጣን፣ ሃገራዊ ቁጠባዊ መትንታት፣ መራኸቢ ብዙሓን …ወዘተ ተጠቒሞም ዝፍንውዎ ድሑርን ሕሱርን ፕሮፖጋንዳዊ ነፍሕታት፡ ኣብ ህዝብታት ክፈጥሮ ዝኽእል ግዝያዊ ድንግርግር ከይሰንጋዕና፡ እቲ ባህሪያዊ ዝምድና ብፖለቲካዊ ተጽዕኖ ከም ዘይብተኽ ምርዳእን ምቕባልን ኣገዳሲ’ዩ።
ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ብዓይኒ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ልኡላውነት እንተተወሲዱ ብርግጽ ክልተ ነናቶም ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ሕጋዊ ልኡላውነት ዘለዎም ህዝብታት’ዮም። ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር’ያ። ትግራይ ድማ ኣብ ክሊ ልኡላዊት ሃገረ ኢትዮጵያ ትርከብ ክልል’ያ። ብመሰረት’ቲ ልዕል ክብል ዝተገልጸ ደማውን ስነ- ኣእምሮኣውን ምትእስሳር ግን ብርግጽ ሓደ’ዮም።
ዶብ ምኽንያት ዝገበረ ኣዕናዊ ኲናት ኣብ መንጎ ኤርትራ ኢትዮጵያን ተኻይዱ ክበሃል እንከሎ’ኮ ብቐንዱ ኣብ መንጎ ኤርትራን ትግራይን’ዩ ተኻይዱ። ብሳዕቤን እቲ ኲናት ኩለ-መዳያዊ ዕንወት ዝበጽሖም ክልቲኦም ህዝብታት’ዮም። ክልቲኦም ህዝብታት ግን ኣብ ተጻብኦን ምብጋስን ኲናትን ኢድ ኣይነበሮምን። ስለዚ ከኣ ጠንቂ ኣይኮኑን። ተሓታቲ ድማ ኣይኮኑን። ግዳያት’ዮም። ጠንቂ እንኮ-ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ’ዩ። እንኮ-ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ ብመደብ ዘይምኽንያታዊ ኲናት ክውላዕ ብምግባር፡ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ኣሕዋት ህዝብታት ዘውረዶ ሰብኣውን ነገራውን ዕንወት ኣዝዩ ከቢድ’ዩ። ህዝቢ ምስ ህዝቢ ከም ዝተባእሰ ኣምሲሉ፡ ዶብ ብተተኮስትን ተኲስካ ቅተል መምርሒ ዝተዋህቦም ወተሃደራትን ንልዕሊ 20 ዓመት ዓጽዩ፡ ክዘርኦ ዝጸንሐን ዛጊት ዝቕጽለሉ ዘሎን ኣብ ተራ ጽልኢ ዝተሰረተ ፈጠራዊ ወፍሪ ድማ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ መንገዲ ዕንወት’ዩ።
እቲ ንሱ ኮነ ኢሉ ዝዘርኦን ርቡሕ ናይ ጽልኢ ምህርቲ ክሓፍሰሉ ኣንቂዱ ዝተበገሰሉ መደብ ግን፡ ብዙሕ ደኺምሉ ክንሱ ብተግባርን ከም ድሌቱ ኣይተዓወተሉን። ኣብ ትሕቲ ፍጹም መላኺ ጃንዳዊ ውዲታዊ ጉጅለ ዝወደቑ ውጹዓትን ብዙሓትን ኤርትራውያን ህይወቶም ከድሕኑ ናብ ኣሕዋቶም መጺኦም ክዕቆቡ’ዮም ተራእዮም። ዘይብተኸ ሕውነታዊ ዝምድና ዘለዎም ህዝብታት’ዮም ዘበለኑ’ውን እቲ ሓቂ ከምኡ ምዃኑ ርዱእ ስለ ዝኾነ’ዩ።
እንኮ ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዘይኣለሞ ውዲት የለን። ዘየሰርሖ መጻወዲያ የለን። ዘይተዛረቦ ሕሱር ቃላት የለን። ህዝቢ ምስ ህዝቢ ክጠራጠር ክተፋነን ንሕና ወይ ንሳቶም ክበሃሃል ሓንሳብን ንሓዋሩ ዶባቱ ተዓጻጽዩ ተፈላለዩ ክነብር ዘይገበሮ ነገር ፍጹም የለን። ኣብ ክንዲ ውጥን ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት ሒዙ ዝወፍር፡ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘቀሓሕር መደባት ከም ዕለታዊ መንግስታዊ ዋኒን ወሲዱ’ዩ ክሰርሕ ጸኒሑን ዘሎን። ብመንጽር ድሌቱን ጻዕሩን እንተመዚና ግን ከሲሩ ‘ምበር ኣይከሰበን።
ዜጋታት ኤርትራ ዕድል ዘይገበሩ ብተመልከተለይ ብጥይት ተሃሪሞም ክቕዘፉ እንከለው፡ ንስክላ ኣምሊጦም ናብ መሬት ትግራይ ዝሰገሩ፡ ኣብ ኤርትራ ዘለው ወለዶምን መቕርቦምን ብምእሳር፡ ብጉልበትን ብገንዘብን ብምቕጻዕ ኣሳቕይዎም’ዩ። ንክልቲኦም ህዝብታት ዘራኽብ መስመራት መንገድታት ብምዕጻው ብቐንዱ ነቶም ብዘቤታዊ ጸላኢ ዝሳቐዩ ዘለው ህዝብታት ኤርትራ ከም ዝሃሰዮም ርዱእ’ዩ። ብካልኣይ ከኣ ህዝቢ ትግራይ ሰላም ብግቡእ ከየስተማቕር ዓንቂፍዎ። ኣብ ጉዳይ ልምዓቱ ከይተኩር በት በትን ኣብ ስግኣት ክነብር ገይርዎ። ኣብ ከባቢኡ ብዝሰፈሩ ሽሾ ወተሃደራት ማሕበራዊ ህይወቱ ክናወጽእ ገይሩ።
ነዚ ጉዳይ’ዚ ንምፍታሕን ርክብ ህዝብታት ናብ ንቡር ንምምላስን ዝተዓጽወ መንገዲታት ክኸፈት ዝተፈላለዩ ወገናት፡ ክጽዕሩ ጸኒሖም። ይጽዕሩ’ውን ኣለው። “ፈሊጡ ዝደቀሰ ነቅኒቅካዮ ነይሰምዕ” ከም ዝተባህለ ግን ንጻውዒት ሰላም ዶባና ከይተጠረረ ልኡላውነትና ከይተኸብረ ብዝብል ጉልባብ ክነጽጎ ጸኒሑ። ንሰላም ዝተሓሰመሉ፡ ከምኡ ዘግብር ምኽንያት ስለ ዝነበሮ ኣይኮነን። ንህዝብታት ኤርትራ ቀፊዱ ብምሓዝ፡ ኣድኪዩን ኣርዒዱን ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝተኸተሎ ሓላፍነት ኣልቦ ድኹም ሜላ’ዩ ነይሩ።
እቲ ኣብ 20 ሰነ 2018 ብሃንደበት ንጻውዒት ሰላም ተቐቢለ ኣለኹ ዝበለሉ፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ መጺኡ፡ ኣይከሰርናን፡ ሕጂ እዋናዊ ዛዕባና ጉዳይ ዶብን ልኡላውነትን ዘይኮነ፡ ካብኡ ዝቐደመን ዝገዘፈን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ዘለው ልዕሊ 480 ሚሊዮን ዝኾኑ ህዝብታት ሰላም ምውሓስን ብቁጠባ ምትእስሳርን’ዩ ክብል ዝገለጾን እኹል መረጋገጺ’ዩ። ንነዊሕ ዓመታት ተዓጽዮም ዝጸንሑ ዜጋታት ኤርትራ ግን ነቲ “ብቋሕ ሰብ” ዝምሰል ሓንሳብ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዝተኸፍተሞ፡ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ድማ ዝተዓጽወ መራኸቢ መንገድታት ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ብምጥቃም፡ ናብ ትግራይ ክግዕዙ ተራእዮም። ኣብ ትግራይ ኢትዮጵያ በጺሖም ቤተሰቦም ዝሪኡን ተሓኪሞም ዝምለሱን ምርኣይ ልሙድ ኮይኑ። መሬት ኤርትራ ብዋሕዲ ሰብ ብጽምዋ ክብላዕ፡ መሬት ትግራይ ኢትዮጵያ ከኣ ብብዝሒ ኤርትራውያን መሬት ኤርትራ መሲሉ ይርከብ።
ኣብ’ቲ ቀንዲ ዘበገሰኒ ጉዳይ ኣገልግሎት ጥዕና ከተኩር። እቶም ጠቕሊሎም ካብ ኤርትራ ዝገዓዙ ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮይኑስ፡ ካብ ኤርትራ ተሓቢኦም ዝሰግሩን ተሓኪሞም ዝምለሱን ኤርትራውያን ኣዝዮም ብዙሓት’ዮም። ኣብ ዛላንበሳ፡ ዓዲ ግራት፡ ሽረ፣ ኣኽሱም፡ ዓድዋ፡ ሆስፒታል መቐለን መወከሲ ሆስፒታል ዓይደርን ኤርትራውያን ብደረጃ ሕማሞም ልክዕ ከም ደቂ ሃገር፡ ገለ ደቂሶም ገለ ድማ እናተመላለሱ ነጻ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክረኽቡ ተዓዚበ። ኣብተን ትካላት ጥዕና ዝሰርሑ ኣለይቲ ሕሙማት፣ ተክኒሻናት፣ ዝለዓሉ ደኳትር’ውን ብምቕሉል ኣተሓሕዛ ሞያዊ ኣገልግሎት ክህቡ ብዓይነት ርእየ ብልቢ ተመሲጠን ኣመስጊነን።
ንገለ ተሓኪሞም ዝተፈወሱን ገና ሕክምናኦም ዝከታተሉ ዝነበሩን ኤርትራውያን ረኺበ’ውን ብዛዕባ’ዚ ዝገበረልኩም ዘሎ ሕክምናዊ ኣገልግሎት እንታይ ርእይቶኹም ክብል ተወኪሰዮም ነይረ። ዝሃቡኒ መልሲ ብሓጺሩ፡ ሓካይም እንታይ ሕማምካ ‘ምበር ካበይ መጺእካ ኢሎም ኣይሓቱን።ብሓቂ ብሞያዊ ስነ-ምግባር ዝተሃንጹ’ዮም። ኣብ ኤርትራ እንከለና ብዛዕባ ትግራይን ተጋሩን ንሰምዖ ዝነበርናን ኣብ’ዚ ምስ መጻእና ንዕዘቦ ዘለናን ፈጺሙ ኣይራኸብን። ብዘይ ስኽፍታን ትርጉም ዘይብሉ ገንዘባዊ ወጻእን ንዓመታት ተሰኪምናዮ ካብ ዝነበርና ሕማም ተፈዊስና። እንቋዕ ከማና ኣይኮኑ፡ እንቋዕ ኣብ’ዚ ደረጃ’ዚ በጽሑ ኢልና ካብ ምምስጋን ወጻኢ እንታይ ክንብል ኢሎምኒ።
ኣነ ድማ ሓቅኹም ትካላት ጥዕና ትግራይን ሰብ ሞያ ሕክምና ትግራይን ዝምድና ህዝቢ ምስ ህዝቢ ብተግባር የሽርፍዎ ኣለው። ልዑል ምስገናን መጎሳን ከኣ ይግበኦም። ብዓብይኡ ኸኣ ነዚ ዝፈቐደ መንግስትን ህዝብት ትግራይ የቐኒየልና። ሞሳ ንኸፍለሉ፡ ከም ህዝብታት ተኣማሚናን ተደጋጊፍናን ሰላምና ነውሓሰሉ፡ ኣብ ልዕሊ ስትራተጂካዊ ጸላኢና ድኽነት ንዘምተሉ ግዜ ክመጽእ’ዩ በርትዑ ምባል የድሊ ኢለዮም።
ብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ብግዕዝይና ገለ ኣባላት ጸጥታን ምምሕዳር ኣራን ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚሮም ከማርሩ ምጽናሖም ዝዝከር’ዩ። ብፍላይ ካብ ቤት ጽሕፈት ኣራ ክሳብ ሽረ፡ እንዳባጉናን መዓስከር ስደተኛታትን ዝተዘርግሑ ኣባላት ጸጥታ፡ ስለያንን ምምሕዳርን ተወለደቲ ትግራይ ኣብ ልዕሊ’ቲ ተሸጊሩ ዝመጽኦም ኤርትራዊ ዜጋ፡ ክፍጽምዎ ብዝጸንሑን ዘለውን ዓይነተ ብዙሕ ግዕዝይና፡ መንግስቲ ክልል ትግራይ ዝምድና ህዝቢ ምስ ህዝቢ ክብል እንከሎ፡ ብኣፎም ዝምድና ይብሉ፡ ብተግባር ከኣ ብስምናን ነብስናን ይነግዱ። ንሕና’ኮ ሻዕብያ ኣይኮነናን። ሻዕብያ እንተበዲልዎም ንዕኡ ይተሓሳሰብዎ። ንዓና ምብዳል ግን ህዝቢ ምብዳል’ዩ። ከብድና ብጥምዩን ዝባና ብዕርቑን ካብ መዓስከር ናብ ኣዲስ ኣበባ ንምእታው ክሳብ 4-5 ሚኢቲ ዶላር ብላዕ ኣኽፊሉና ኣለው። ብገንዘብና ኣባይቶም ይሃንጹ ኣለው። ናብ ሳልሳይ ሃገር ንምጥያስ ዝረኸብናዮ ዕድል ገለ ንቤተሰቦም ገለ ኸኣ ብገንዘብ ይሸጥዎ ኣለው …ወዘተ ዝብል ሰፊሕ መረረ ነይሩን ዛጊት’ውን ኣሎን’ዩ።
ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ከመሃሩ ፈቒድናሎም ኢሎም ከብቅዑ፡ ዝተደኸምናሉ ኦርጂናል ሰርቲፊኬት ኣይህቡናን። ስለዚ ዝዝረብን ዝትግበርን በበይኑ’ዩ ዝብል መረረ’ውን ከምኡ ዝነበረን ዘሎን’ዩ። ነዚ ተግባራት ግዕዝያና መንግስቲ ክልል ትግራይ ሃስስ ክብሎ ይግባእ። እንተተ ትካላት ጥዕና፡ ሓካይምን ትግራይ ግን ደጊመ ደጋጊመ ስለቲ ብዓይነይ ዝረኣኽዎን ካብ ኤርትራውያን ተጠቀምቲ ዝረኸብክዎ ሓቀኛ ምስክርነትን ክብሪ ምስገና ይብጻሕኩም እብሎም። ኤርትራውያን ድማ እቲ ዝበጽሖም በደል ብብላዕ ብዝተጨማለቑ ውልቀ ሰባትን ጉጅለታትን ደኣምበር ብህዝብን መንግስትን ትግራይ ከምዘይኮነ ተገንዝቦም፡ ነቲ ኣወንታዊ ሸነኹ ከተባብዑ፡ ነቲ ኣሉታዊ ሸነኹ ከኣ፡ ተመን ካብ ሳዕሪ ፈልዮም ምስ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ኮይኖም ክቃለስዎ ኣለዎምን ይግባእን እብል።
ሮቤል በርሀ ካብ ናዝሬት
20 ጥሪ 2020Hits: 1034


text:
Radio Erena: 17 September 2018
ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ሶማልያ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ኣካዪዱ።
ወግዓዊ ልሳን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃቦ ሓጺር መግለጺ፣ እቲ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ መጥቃዕቲ ክፍኑ ዝዳሎ ዝነበረ ጉጅለ ኣልሸባብ ንምድምሳስ ዝዓለመ ምንባሩ ገሊጹ።
ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ብርጌደር ጀነራል ይልማ መርዳሳ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ መጥቃዕቲ መጽናዕቲ ዝተገብረሉ ምንባሩን ዕዉት ከምዝነበረን ድሕሪ ምግላጽ፣ 70 ዝኾኑ ኣባላት ኣልሸባብ ከምዝተቐትሉ ሓቢሩ።
ብተመሳሳሊ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ’ውን ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ኣልሸባብ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ኣካዪዳ።
ኣፍሪኮም፣ በቲ ኣብ ዕለት 11 መስከረም ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዝወረደ መጉዳእቲ ከምዘይነበረ ካብ ምግላጽ ሓሊፉ፣ ዝርዝራዊ መብርሂ ኣይሃበን።


text:
እንተ ደኣ ደስ ኢልኩም ኣብ እዋን ጽግያት እውን ስጋዊ ርክብ ክትፍጽሙ ትኽእሉ ኢኹም።
እዛ ቃል „ረስሓት“ ጥዕምቲ ቃል ኣይኮነትን።
ከምኡ ማለት: ሓንቲ ጓል ኣብ እዋን ጽግያት ኣዴታታ ጥዕይቲ ኣይኮነትን ማለት እዩ።
እዚ ግን ትኽክል ኣይኮነን።
ኣዋልድን ኣንስትን ዋላ እውን ኣብዚ እዋን ቀጻሊ ብጽሬት እየን ነብሰን ዝከናኸና።
ባኞ ይገብራ ነብሰን ይሕጸባ።
እቲ ደም ናይ ጽግያት ኖርማል ደም እዩ።
ደም ስለ ዝደመየት „ረሲሓ“ ማለት ኣይኮነን።
እቲ ደም ሕማቕ ነገር ኣይኮነን።
ጥዑም ስጋዊ ርክብ ንምፍጻም ዝተፈላለዩ ኣማራጺታት ኣለው።
ዋላ እውን ኣብ ግዜ ጽግያት።
ንኣብነት መትሎኻ ካብ ብልዕቲ ወጻኢ ኣብ ቅንጢር ምፍሕፋሕ።
እዚ ንብዙሓት ኣዋልድን ኣንስትን ጽቡቕ ስምዒት ይፈጥረለን እዩ።
ወይ ከኣ መትሎ ብምሓዝ ምድራዙ።
እዚ ፐቲንግ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ብዙሓት ኣዋልድን ደቀንስትዮን ኣብ እዋን ጽግያተን ነብሰን ይፎኽሰን እዩ።
ኣብዚ እዋን ስጋዊ ርክብ ፍልይ ዝበለ መቐረት ይህበን።
እንታይ ደስ ከም ዝብለኩም ምስ ዓርክኻ ብዛዕባ እዚ ተዛራረብ።


text:
መስመሪ ጉባኤና ሰደተኤ ህደግኤ ይቕጽል ኣሎ
ብሓሙስ 16 ታሕሳስ 2010 ብድሙቕ ጣቕዒትን ዕልልታን ተሰኒዩ ዝተጀመረ መስመሪ ጉባኤ ሕብረ-ብሄራውያን ደሞክራስያውያን ውድባትና ህደግኤን ሰደተኤን ካልኣይ መዓልቱ ሒዙ ብርሱን ናይ ቃልሲ መንፈስ ይቕጽል ኣሎ።
መስመሪ ጉባኤ ህደግኤ ሰደተኤ፡ ኣብ’ዚ ናይ ካልኣይ መዓልቲ ውዕሎኡ፡ ንጉባኤ እትመርሕ ኣካል ካብ ጉባኤኛታት ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ዝተመርጸት ኣካል ብወገና ነብሳ ወዲባ መደባታ ሰሪዓ ብምሕባር’ያ ስራሓ ጀሚራ።
ብመሰረት’ቲ ዝተሰርዐ መደብ ድማ ጉባኤኛ ንህልዊ ኩነታት ሃገርናን ደምበ ተቓውሞን ዝምልከት ፖለቲካዊ ጸብጻብ ቀሪቡን ካብ ተሳተፍቲ ጉባኤ ዝኣክል ርእይቶ ቀሪቡ፡ ክትዓት ተኻይድሉን ብሙሉእ ድምጺ ጸዲቑን።
ቀጺሉ ኣብ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መደብ-ዕዮ ክካታዕ ኣምሲዩ። ጽባሕ ዕለት 18 ታሕሳስ 2010 ቀጺሉ ኣብ ዝተረፉ መደባት ክመያየጥ’ዩ።
ካብ ቦታ ጉባኤ
17 ታሕሳስ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1955


text:
Radio Erena: 09 May 2017
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝካየድ ዘሎ ኣኼባታት ህግደፍ፣ ተቓውሞ ይገጥሞ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
ብመሰረት እቶም ምንጭታት ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ ብሰንበት 7 ግንቦት ኣብ ስቱትጋርት ክካየድ ዝተወጠነ ኣኼባ ህግደፍ ካብ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ድሕሪ ዝቐረበ ተቓውሞ፣ ኣቐዲሞም ካብ ዝተኻረይዎ ኣዳራሽ ተኸልኪሎም።
እንደገና ብምስጢር ካልእ ኣዳራሽ ብምክራይ ኣኼባኦም ከምዝቐጸሉ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት ካብ ስቱትጋርት፣ ኣብኡ’ውን እንተኾነ ደለይቲ ፍትሒ ኣንጻር እቲ ኣኼባ ተቓውሞ ከምዘካየዱ ገሊጾም።
ኣብ ፍራንክፈርት’ውን ብተመሳሳሊ ኣንጻር ኣኼባ ህግደፍ ተቓውሞታት ተኻይዱ’ዩ።
ኣብ ካልኦት ከተማታት ጀርመን ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ኣኼባታት ህግደፍ’ውን ካብ ተቓውሞታት ናጻ ከምዘይከውን ብኣግኡ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣብ ሆላንድ ክካየድ ኣብ ዝተወጠነ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ብሰንኪ ተቓውሞ ደለይቲ ፍትሒ ከምዝተሰናኸለ ኣይርሳዕን።
ስእሊ፣ ካብ ተቓውሞ ኣንጻር ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ
====================


text:
Radio Erena: 14 November 2018
ኣብ ፈረንሳ፣ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዝፈጸመ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተኸስቲቱ ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታትን ዝምድና ምስ ኤርትራን ብዝምልክት ምስ ፕረዚደንት ኢማኑዌል ማክሮን ከምዝተዘራረቡ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ገለ፣ 11 ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል ምዝዛም ቀዳማይ ኵናት ዓለም ንምስታፍ ናብ ፓሪስ ድሕሪ ምእታዉ’ዩ ምስ ፕረዚደንት ማክሮን ምይይጥ ዘካየደ።
ክልቲኦም ፕረዚደንታት ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ፣ ታሪኻዊ ዝምድና ፈረንሳን ጅቡቲን ሕጂ ዘለዎ መድረኻትን ድሕሪ ምግምጋም፣ ኣብቲ ዞባ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ዝተወስደ ናይ ሰላም ተበግሶን ጅቡቲ ዘለዋ መርገጽን ተመያይጦም።
ብዘይካ’ዚ ኤርትራን ጅቡትን ዘለወን ዘይተፈትሐ ጉዳያት ብምዝምልክተ ድሕሪ ምዝርራብ፣ ምልዓል ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ዘትየሙሉ።
ንትሽዓተ ዓመታት ኣብ ምስሕሓብ ዝርከባ ኤርትራን ጅቡቲን ናብ ቀጥታዊ ዘተን መስርሕ ሰላምን ንምስግጋርን ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝተወስደ ተበግሶ ክዕወት ብዘይምኽኣሉ፣ ነቲ ጉዳይ ንጉስ ሳልማን ናይ ስዑዲ ዓረብ ከምዝጽንበሮ’ዩ ኮይኑ።
እንተኾነ እቲ ናይ ንጉስ ሳልማን ተበግሶ’ውን ንፕረዚደንታት ኤርትራን ጅቡትን ብኣካል ካብ ምርኻብ ሓሊፉ፣ ዘይተፈትሐ ጉዳያት ክልትኤን ሃገራት መዕለቢ ኣብ ምርካብ ክሰልጦ ከምዘይክኣለ ዲኢፕሎማሰኛታት የረድኡ።
ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ፈረንሳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየደ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ ምስ ፕረዚደንት ኢማኑዌል ማክሮን ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ፈረንሳ ምስ ጅቡቲ ብዘለዋ ታሪኻዊ ምትእስሳር ምስ ኤርትራ ንዘለዋ ምስሕሓብ ኣብ ምፍታሕ እጃሙ ከበርክት ከምዝሓተተ ኣይርሳዕን።
ፕረዚደንት ማክሮን ብወገኑ፣ ኣብ ቀረባ ምስ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ብምርኻብ ክዘራረብ ምዃኑ ቃል ከምዝኣተወ፣ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ጠቒሱ’ዩ።
ጅቡቲ፣ ኣብቲ ኣብ ግንቦት 2008 ኣብ ከባቢ ራስ ዱሜራ ዝተኻየደ ኵናት ብኤርትራ ዝተማረኹ ወትሃደራታ፣ ሃለዋቶም ክሳብ እትፈልጥን ዶባዊ ምስሕሓብ ብሰለማዊ መንገዲ ክሳብ ዝፍታሕን ምስ ኤርትራ ዝምድና ንኸይትምስርት መርገጺ ሒዛ ምህላዋ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ብዛዕባ’ቲ ምስ ጅቡቲ ዘሎ ምስሕሓብ ዝርዝራዊ መግለጺ ካብ ምሃብ፣ ነዚ ዝሓለፈ ትሽዓተ ዓመታት ተቖጢቡ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ትሕቲኡ ዝነበሩ ኣርባዕተ ጁቡታውያን ምሩዃት ኵናት ኣብ መወዳእታ ወርሒ ናይ 2015 ከረክብ እንከሎ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ግና ሃለዋት ናይ 12 ወትሃደራቱ ገና ከምዘይተሓበሮ’ዩ ዝወቅስ።
ንሸሞንተ ዓመታት መንጎኝነት ቀጠር ሰለይ ዝበለ መስርሕ ሰላምን ዕርቕን ኤርትራን ጅቡቲን፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መንጎ ሃገራዊ ወሽመጥ ዓረብ ዝተራእከ ምክፍፋል፣ ክልትኤን ሃገራት ምስ ስዑዲ ዓረብ ብምውጋነን፣ ቀጠር ነቲ መስርሕ፣ ዝሓለፈ ዓመት ደው ከምዘበለቶ ኣይርሳዕን።
======================


text:
ደሓንዩ ንነፍሰይ
ብሆራትዮ ስፓፎርድ
ሰላም ከም ወሓይዝ መገደይ ክኸድን ከሎ፣
ጓሂ ከም ማዕበል ባሕሪ ከንከባልለኒ ከሎ፣
ብዘየገድስ ትዕድልተይ፣
ምሂርካኒ እንዲኻሞ ንስኻ፣ ክብል
ደሓንዩ ደሓንዩ ንነፍሰይ።
ኣዝማች
ደሓንዩ ንነፍሰይ
ደሓንዩ ንነፍሰይ
ደሓንዩ ደሓንዩ ንነፍሰይ።ሰይጣን እንተጸፍዐ፣ ፈተና እንተመጸ
ይኾነለይ ንበረኸተይ መቆጻጸሪ ንእምነተይ
ክርስቶክ ክዕዘቦ ነቲ ድሩት ዓቅመይ
ደሙ ኣፍሲሱዩ ስለ ዛ ሂወተይ።
ሓጥያተይ፣ ደስታ ናይቲ ክቡር ሓሳብ
ሓጥያተይ፣ ብኸፊል ኣይኮነን ብምልኣት
ደጊም ኣይስከሞን፣ ተሸንኪሩዩ ኣብቲ መስቀል፣
ዎ ነፍስይ፣ ስብሓት ንኣምላኸይ ስብሓት ንኣምላኸይ።
ይኹነለይ ካብ ሕጂ ምንባረይ ንኽርስቶስ
ዮርዳኖስ እንተሓለፈ ብልዕለይ
ከምቲ ንሂወት እንተኾነ ውን ንሞት
ኣይንታየይንዩ ሸቕታ፣ እንተቀዘዝኩ እኳ፣
ኣሎዎ ንነፍሰይ ናይ ሰላም ሕሹኽታ።
ጎይታ ተሃወኻ ታመዓልቲ፣ ትርኣየላ እምነተይ
ደበና ክንካባለል ከም ብራና
ከድምጽ መለኸት፣ ጎይታይ ክወርድ
ሽዑ ውን ደሓንዩ ንነፍሰይ።
ብድሕሪ እታ መዝመር ዘሎ ዛንታ
እታ ህብብቲ መዝሙር "ደሓንዩ ንነፍሰይ" ኣብ መፋርቅ 1800 በቲ ፍሉጥ ኣብ ቺካጎ ዝነበረ ጠበቃ ሆራትዮ ጂ. ስፓፎርድ እያ ተጻሒፋ። ከምዚ ዝበለ ናይ ኣምልኾ መዝሙር ዝጸሓፈስ ምናልባት እቲ ዕዉትን ሃብታምን ጠበቓ ናይ ቺካጎ እዩ ትብል ትኸውን። ብርግጽ ዕዉት ጠበቃዩ ነይሩ። ግናኸ እተን "ጋሂ ከም ማዕበል ባሕሪ ከንከባልለኒ ከሎ........ ደሓንዩ ንነፍሰይ"፣ ዝብላ ቃላት ኣብ ሕጉስ እዋን ሂወት ስፓፎርድ ኣይኮናን ተጻሒፈን። ነገር ግን፣ ካብ ሓደ ንምግማቱ ውን ፍጹም ዘይከኣል ዘሕዝን ፍጻሜ ዝገጠሞ ሰብ እምበር ተዘሚረን።
ስፓፎርድን በዓልቲ ቤቱ ኣናን ኣብ ናይ 1860ታት ቺካጎ ኣዝዮም ዝተፈልጡ እዮም ነይሮም። እዚ ግን ብምኽንያት ናይ ሕዚ ሞያ ሆራትዮ ወይ ውን ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት ብዝነበሮ ጻዕሪ ኣይኮነን። እዞም ሰብ ሓዳር ናይ ሙዲ ዝተባእለ ፍሉጥ ሰባኺ ውፉያት ደገፍትን ናይ ቀረባ ኣዕሩኽን እዮም ነይሮም። ኣብ 1870 ግና ነገራት ክበላሸዉ ጀመሩ። እንኮ ወዲ ስፓፎርድ ኣብ 4 ዓመቱ ብሕማም ንፍዮ ሞተ። ድሕሪ ሓደ ዓመት ብ 1871 እቲ "ብገዚፍ ባርዕ ቺካጎ" ዝፍለጥ ሓደጋ ባርዕ ኣጋጠመ፣ በዚ ድማ እቲ ስፓፎርድ ኣብ ገማግም ቀላይ ሚቺጋን ኣውፊርዎ ዝነበረ ገዚፍ ንብረትን ገንዘብን ተሃሞኸ።
ሆሪቲዮ እዚ ዕንወት እዚ ኣብ ስድርኡ ዘምጸኦ ክሳራ ብምግንዛብ፣ ንሰበይቱን ንኣርባዕተ ኣዋልድ ደቁን ኣብ ግዜ ዕረፍቲ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ክወስደን ወሰነ። ኣብኡ ከዕፍፉ ጥራይ ኣይነበረን ሓሳቦም፣ እንታይ ደኣ ነቲ ኣብ እንግሊዝ ኣብ ዕዮ ስብከት ተወፊሩ ዝነበረ ሙዲ ንምድጋፍ ውን። ኣብቲ እዋን እቲ ሙዲ ኣብ መላእ ዓባይ ብርጣንያ እናዞረ ወፈራ ናይ ወንጌልዩ ዝገብር ዝነበረ(ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ዝበሃሉ ዕዮታቱ)። ኣብ መወዳእታ 1873 ሆሪቲዮን ኣናን ንሙዲ ክጽንበርዎ መደቡ። በዚ መሰረት እንበኣር እዛ ስድራ ኣብ ወርሒ ሕዳር ናብ ኒውዮርክ ክትጎዓዝ ነይሩዋ፣ ምኽንያቱ ነታ "ቪለ ዲ ሃቭረ" ዝተባህለት መርከብ ፈረንሳ ረኺቦም ንኣትላንቲክ ክጓዓዙ ስለ ዘለዎም። ሰዓት ምብጋስ ኣብ ምእካሉ ሆሪትዮ ሃንደበት ህጹጽ ጉዳይ ስለ ዝረኸበ ክዳናጎ ተገደደ። ናይ ስድራቤቱ መደብ ዕረፍቲ ከይሰናኸል ብማለት ንስድርኡ ንበይኖም ከም ዝብገሱ ገበረ፣ ንሱ ድማ ድሒሩ ክስዕቦምዩ። በዚ መሰረት ኣናን ኣርባዕተ ኣዋልዳን ናብ ምብራቕ መገዲ ኤሮጳ ገጸን ተንሳፈፋ፣ ስፓፎርድ ግና ንወገን ምዕራብ ናብ ቺካጎ ተመልሰ። ልኽዕ ድሕሪ ትሽዓተ መዓልታት፣ ስፓፎርድ ካብ ሰበይቱ ካብ ዌልስ መልእኽቲ ተሌግራም ተቐበለ፣ ከምዚ ትንበብ ፣ "በይነይየ ድሒነ"።
ኣብ 2 ሕዳር 1873፣ "ቪለ ዲ ሃቭረ" ምስ ናይ ዓዲ እንግሊዝ መርከብ "ሎክሄርን" ተጋጨወት። ብደቃይቅ እያ ጥሒላ። 226 ትንፋስ ድማ ወሰደት። ኣና ስፓፎርድ ኣብ ባይታ እታ መርከብ ብትብዓት ደው በለት፣ ደቃ ኣኒ፣ ማጊ፣ ቤሲ፣ ታኔታን ድማ ምዓቅሊ ጽበት ጨቢጠን ሓዘኣ። ኣና እታ ናይ መወዳእታ ትዝክራ ነገር፣ ብርተዐ ናይቲ ማይ ንጓላ ካብ ኢዳ ብሓይሊ ክምንዝዓ ከሎ ጥራይያ። ኣና ሃለዋታ ኣብ ዘጥፈአትሉ ብትሕቲኣ ትንሳፈፍ ዝነበረት ሉሕ ንላዕሊ ሰፍ ስለ ዘበለታ እያ ካብ ናይ ደቃ ዕጫ ክትድሕን ዝኸኣለት። እቶም ካብታ ዝዓነወት መርከብ ብሂወት ዝተረፉ ምስ ደሓኑ፣ ወይዘሮ ስፓፎርድ ከቢድ ተስፋ ቁርጸት እዩ ኣጎልቢብዋ። ከምዚ ዝብል ድምጺ ድማ ሰምዐት " ንዓላማ ኢኺ ተማሒርኪ"። ብቅጽበት ድማ ከምዚ ዝብል ቃላት መሓዝኣ ተዘከራ፣ " ኩሉ ኣብ ዝመልኣልካ ከተመስግንን ሕጉስ ክትከውንን ቀሊልዩ፣ ግናኸ ኣስተውዕል ንስኻ ናይ ጥዑም ኩነታት ዓርኪ እግዚኣብሄር ኣኮንካን''።
እዚ ዘስደምም ወረ ዝሰምዐ ስፓፎርድ፣ ነታ ተመንዚዓ ዝነበረት ሰበይቱ ንምርካብ፣ በታ ንግሆ ካብ ኒውዮርክ ትብገስ መርከብ ገስገሰ። በርዛ ስፓፎርድ (ደሓር ዝተወደት ሓሙሸይቲ ጓሎም)፣ ንኹነታት ጉዕዞ ኣቡኣ ክትገልጾ ከላ ከምዚ ትብል፣ እቲ ካፕተይን ናይታ መርከም ነቦይ ናብቲ ገምገም ጸውዖ እሞ፣ ብጥንቃቀ ድሕሪ ምግማት፣ ከምዚ በሎ፣ "እቲ መርከብ ቪለ ዲ ሃቭረ ዝጠሓለትሉ ባታ እዚ ንሓልፎ ዘሎና እዩ፣ ሰለስተ ማይልስ ዝኸውን ዕምቆት ድማ ኣለዎ"። ድሕሪ እዚ ስፓፎርድ ናብ ወንበሩ ብምምላስ ግጥሚ ናይታ ፍልጥቲ ዝኾነት መዝመሩ ጸሓፈ።
እተን ኣብቲ እዋን ስፓፎርድ ዝጸሓፈን ቃላት ኣብ ካልኣይ መጽሓፍ ነገስት 4፣26 ዘሎዋ እየን። መቃልሕ ድምጺ ናይታ እንኮ ወዳ ዝሞታ ሽናማዊት ሰበይቲ የድምጻ። ነፍሳ ኣብ ውሽጣ ከም ዝመኸኸት እዃ እንተተገልጸ፣ ንሳ ግና ገና "ደሓንዩ" ትብል ነበረት። ልክዕ ከምቲ ናይታ ሽናማዊት ሰበይቲ፣ ናይ ስፓፎርድ መዝሙር ነዚ እያ እትገልጽ፣- ኣብ እግዚኣብሄር ዝውከል ሰብ ከም ዘየንደልህጽዩ።
ንዝኾነ ይኹን ካባና ከምዚ ናይ እንዳ ስፓፎርድ እንተዝገጥሞ ከመይ ምኾነ ነይሩ፣ ንምግማቱ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ግናኸ እቲ ንኣኣቶም ዘጽንዐ ኣምላኽ ምሳና ውን ከም ዘሎ ንፈልጥ ኢና።
ዝመጸ እንተመጸ ንነፍስኻ ደሓን ሙዃኑ፣ ኣብ እግዚኣብሄር ትተኣማመን ዶ?
"ደሓንዩ ንነፍሰይ" ብድሕሪ እታ መዝመር ዘሎ ዛንታ
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ቪዛታትን ዶብን
ናይ ጕዕዞ ዓቐብ/ምክልኻል
ናይ ኣውስትራሊያ ዜጋታትን ነበርቲ ንዘይኾኑ ኩሎም ናብ ኣውስትራሊያ ንከይኣትዉ ንምክልኻል ናይ ጕዕዞ ዕቐባ ተቐሚጡ እዩ።
ካብ ጕዕዞ ዕቐባ ነፃ ብዝኾኑ ሰባት ውስጢ ዚኻተት ናይ ኣውስትራሊያ ዜጋታትን ቋዋሚ መንበሪ ፍቓድ ንዘለዎም እሞ ናይ ቐረባ ስድራቤት ኣባላት ከም ሰብዓይ/ሰበይቲ፤ ብዕድመ ንዘይበጽሑ ጽግዕተኛታት፤ ሕጋዊ ንዝኾኑ ሞጕዚታት ከምኡ’ውን ሕጋዊ ንዘይኾነ ሓዳር ዘኻተተ እዩ። ኩሎም ተጕዓዛይ ድሕሪ ኣውስትራሊያ ምብጻሕ ናይ 14 መዓልታት ክሳብ ዝጠናቐቕ ኣብ በይንኻ መገለሊ ቦታ ክጸንሑ ኣለዎም።
ግዜያዊ ቪዛ ንዝሓዙ መረዳእታ
ኣውስትራሊያ ውሽጢ ቪዛ ዘለዎም ካብቲ ዝተፈቐደሎም መዓልቲ ንላዕሊ ንምጽናሕ ዝደልዩ እሞ ሕጂ ዘለዎም ግዘ ቪዛ ምእንታን ክናዋሕ ከምልክቱ ኣለዎም። ቪዛ ዘለዎም በቲ ዝሰማማዕ ኵነታ ሓዱሽ ቪዛ ንምርካብ በቲ ዘሎ መማረጺ ምዕላሽን እሞ ነዙይ ማመልከቻ ምእታው ዘይምእታው ከምዘለዎም ከጻርዩ ኣለዎም።
ብዛዕባ ጕዕዞ ዕቓበ/ምክልካልን ቪዛ ዝበለጸ መረዳእታ ንምርካብ ኣብ ዌብሳይቲ፡ covid19.homeaffairs.gov.au ኣትኻ ምርኣይ


text:
Radio Erena: 04 November, 2014
ፕረዚደንት ቡርኪናፋሶ ብሌዝ ካምፓኦረ ብዝባዊ ናዕቢ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምእላዩ፣ ግዝያዊ መራሒ እታ ሃገር ኮይኑ ኣብ ስልጣን ደይቡ ዝርከብ ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር ኮለነል ኢሳቕ ያቆብ ዚዳ፣ ስልጣኑ ብህዝቢ ንዝተመርጸ መራሒ ከረከብ ምዃኑ ቃል ኣትዩ።
ምስቲ ካብ ስልጣን ዝተኣልተ ብሌዝ ካምፓኦረ ቀረባ ምሕዝነት ከምዘለዎ ዝንገረሉ ጠቕላሊ ሓለቃ ስታፍ ኮለነል ዚዳ፣ ናይ ሰራዊት ምሉእ ደገፍ ከምዘለዎ ብምርግጋጽ ንስልጣን እቲ ፕረዚደንት ከምዝተረከቦ እኳ እንተገለጸ፣ ህዝቢ እታ ሃገር ግና ፕረዚደንታዊ ስልጣን ብምርጫ ናብ ዝመጸ መራሒ ክሰጋገር ብምጥቃልብ እቲ ናዕቢ ይቕጽሎ ኣሎ።
ኮለነል ዚዳ፣ ምርጫ ክሳብ ዝካየድ ኣብ ብግዝያውነት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ እኳ እንተሓተተ፣ ህዝቢ ቡርኪናፋሶ ግና፣ ኣብ ወትሃደራውያን መራሕቲ እምነት ስለዘጉደለ፣ እቲ ኣዛዚ ሰራዊት ብዝቐልጠፈ ካብ ስልጣን ክእለ ብምጥላብ ከተማ ኡጓዱጉ ናዕቢ ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ሰራዊት ቡርኪናፋሶ፣ ንሰልፈኛታት ንምብታን ጎነጽ ይጥቐም ከምዘሎ እኳ እንተተሓበረ፣ ድሕሪ ምእላይ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢ ዝተቐተለ ሰብ ከምዘየለ’የን ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ዘመልክታ።
ጎረባብቲ ሃገራት ቡርኪናፋሶ፣ ኣባላት ሃገራት ኤካዋስን ሕብረት ኣፍሪቃን ስልጣን ሒዙ ዝርከብ ሰራዊት እታ ሃገር ቅዋማዊ መንግስቲ ንምትካል ብዝቐልጠፈ ምርጫ ክእውጅ ጸዊዖም።
ቡርኪናፋሶ፣ ካብ 1983 ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ብዝመጹ ክልተ መራሕቲ ጥራይ’ያ ክትመሓደር ጸኒሓ።
ቡርኪናፋሶ ካበይ ናበይ?
ኣብታ ንሽዱሽተ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዘዳወበት ቡርኪናፋሶ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ህዝባዊ ናዕቢ ምክያዱ፣ ነቲ ብምስፍሕፋሕ ኢቦላ ኣብ ሻቕሎት ዝጸንሐ ዞባ ምዕራብ ኣፍሪቃ ተወሳኺ ስግኣት ፈጢርሉ ይርከብ።
ሀገረ ቡርኪናፋሶ እንክትልዓል፣ ኣፍሪቃዊ ቸ ጉቬራ እናተባህለ ዝጥቐስ፣ መራሒ እታ ሃገር ቶማስ ሳንካራ ብቀዳምነት ካብ ዝልዓሉ ዜጋታት እታ ሃገር ምዃኑ እዚ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ፍጻሜ ዝመስክሮ ሓቒ’ዩ።
ቶማስ ሳንካራ፣ ናይ ቀረባ ዓርኪ እዚ ሕጂ ብህዝባዊ ናዕቢ ስልጣኑ ክለቐቕ ተቐሲቡ ዘሎ ብሌዝ ካምፓኦረ ምንባሩን፣ ብውዲት ፈረንሳን ኣመሪካን ከኣ ብገዛእ ዓርኩ ዝተጠልመን እሙን መራሒና’ዩ ክብሉ’ዮም – ብቡርኪናበ ዝፍለጡ ዜጋታት ቡርኪናፋሶ ዝገልጽዎ።
ቶማስ ሳንካራ፣ ነቲ ምስ ገዛእቲ እታ ሃገር ንዝነበሩ ሓይልታት ብሪጣንያን ፈረንሳን ጥቡቕ ምሕዝነት ዝነበሮን ነታ ሃገር ናብ ኢዱ ኣዙር መግዛእቲ ዘውደቃን መንግስቲ ዕልዋ ብምክያድ ጥራይ ዘይኮነ፣ ነታ ምስላን ስማን ተደዊኑ ዝነበረት ሃገር፣ ሓድሽ ተስፋ ዝሃበን ካብቲ ብገዛእቲ ሓይልታት ዝተዋህባ ሪፑብሊክ ኦፍ ኣፐር ቮልታ ዝብል ስም ከኣ ናብ ቡርኪናፋሶ ዝለወጠን’ዩ።
ቶማሳ ሳንካራ ኣብ 1983 ብወትሃደራዊ ዕልዋ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ፣ ኣንጻር ረብታት ምዕራብ ደው ክብል ስለዝተባህለ፣ ነቲ ናይ ቀረባ ዓርኩ ዝነበረ ብሌዝ ካምፓኦረ ስልጣኑ ከውሕሳሉ ምዃነን ብምስምማዕ፣ ገዛእ ዓርኩ ክሳብ ምቕታል ደፋፊኤንኦ።
ኣብ ኣብ 1987 ንገዛእ ዓርኩ ብምቕንል ዕልዋ መንግስቲ ብምክያድ ናብ ስልጣን ዝመጸ ብሌዝ ካምፓኦረ፣ ነዚ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ነታ ንይምሰል ክልተ እዋን ፕረዚደንታዊ ምርጫ ከካይድ እኳ እንተኸኣለ፣ ንርኣዩለይ ስምዑለይ ደኣ’መብር ስልጣን ንምስግጋር ዝዓለመ ከምዘይነበረ ካብ ዓይኒ ማሕበረሰብ ኣይተኸወለን።
እታ ንሓያሎ ዓመታት ገዚኣታ ዝነበረት ፈረንሳ’ውን ንረብሓታታት ዝጻረር ክሳብ ዘይኮይነ፣ ኣብ ቡርኪናፋሶ ጥራይ ዘይኮነ ኣብተን ካልኦት ግዝኣታ ዝነበራ ሃገራት’ውን ደሞክራሲ ሃልዩ ኣይሃልዩ፣ ህዝቢ ብፍትሒ ተመሓዲሩ ኣይተመሓዲሩ ኣይንታያን’ዩ።
ብሌዝ ካምፓኦረ፣ ስልጣን ደኣ ጨቢጡ’ምበር፣ ነታ ሃገር ናብየናይ መኣዝን ክመርሓ ምኻኑ ዝውስን ሓይሊ ኣይነበሮን። እዚ ኣካይዳ’ዚ ከኣ ነታ ካብ እዋን ናጽነታ ካብ ፈለማ 1960ታት ካብ ጽልዋን ዓብላልነትን ፈረንሳን ክትገላገል ዘይክኣለት ቡርኪናፋሶ፣ ከም ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ምልክን ድኽነትን ክገላግላ ኣይከኣለን።
ካምፓኦረ ድሕሪ ናይ 27 ዓመታት ስልጣን፣ እንደገና ንተወሳኺ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘጽንሖ ሓድሽ ቅዋም ብምንዳፍ ምርጫ ንምክያድ ኣብ ዝዳለወሉ ዝነበረ ግዜ ከኣ ህዝቢ እታ ሃገር ቡርኪናበ ይኣኽለኻ ክብሎ ተሰሚዑ።
መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ጉዳይ ምስግጋር ስልጣንን ምርጫን እንተተላዒሉ፣ ቀዳማይ ከመዛብልዎ ዘንቕድሉ ቅዋም’ዩ። ኣብ ኤርትራ’ውን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ብተሳትፎ ህዝቢ ኣብ 1997 ዝተነድፈ ቅዋም ጉሒፉ፣ ሓድሽ ቅዋም ከዳሉ ምዃኑ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መዓልቲ ናጽነት ንህዝቢ ምሕባሩ፣ ካብ ባህርያት መለኽቲ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝፍለዮ ነገረ ከምዘይብሉ ብወግዒ ዘበሰረሉ ዕለት’ዩ።
ቡርኪናበ፣ ኣብ ሓጺር ግዜን ብሓያሎ ናዕብን ስለዝተላዕሉ፣ ፕረዚደንት ካምፓኦረ፣ ከምቶም ቅድምኡ ዝነበሩ ውልቀመለኽቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ክሳብ መወዳእታ ክረባረብ ኣይመረጸን። ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልታት ናይቲ ተቓውሞ ስልጣኑ ክሓድግ ተቐሲቡ።
ኣብዚ ኣበርክትኦ ሰራዊት ክምስገን ዝግብኦ እኳ እንተኾነ፣ ሰራዊት ነቲ ኣጋጣሚ ተጠቑሙ ናብ ስልጣን ከይመጽእ’ውን ካልእ ሻቕሎት’ዩ።
ሰራዊት ቡርኪናፋሶ፣ ምስ ህዝቢ ብምውጋን ነቲ ከጋጥም ዝኽእል ናይ ስልጣን ሃጓፍ መሊኡ፣ ብዝግያውነት ነታ ሃገር ከምርሕ ጀሚሩ ኣሎ። ይኹን’ምበር ህዝቢ እታ ሃገር እቲ ብግዜያውነት ስልጣን ተረኪቡ ዘሎ ኣዛዚ ሰራዊት ኮለነል ዚዳ፣ ምስቲ ተገሊፉ ዘሎ ፕረዚደንት ነበረ ካምፓኦረ ቅርበት ስለዝነበሮ ክኣምኖ ኣይከኣለን ዘሎ።
እቲ ኣዛዚ ሰራዊት ብዝቐልጠ ብዝህቢ ናብ ዝተመርጸ መራሕ መንግስቲ ስልጣን ከሰጋግር ድፍኢት ንምግባር ከኣ ቡርኪናበ ናዕቢ ይቕጽልዎ ኣለዉ።
ቡርኪናፋሶ፣ ናብ ምልኪ ዶ ናብ ደሞክራሲ ገና ሕጂ’ውን ኣብ ቀራና መንገዲ’ያ ትርከብ።
እዚ ኣብ ቡርኪናፋሶ ዘጋጠመ ፍጻሜ፣ ግና ነቶም ብሕጋዊን ሰለማውን መንገዲ ስልጣን ናይ መስግጋር መደብ ዘይብሎም ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም መለኽቲ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ መጠንቐቕታ ምዃኑ ተንተንቲ ፖለቲካ ዝገልጽዎ ዘለዉ’ዩ።
ስልጣን ብሰለማዊ መንገዲ ዝሰጋገረሉ መስሕን ባይታን ኣብ ዘይተነጽፋ ሃገር፣ መራሒ ዝእለየሉ እንኮ ኣማራጺ ሞት ወይ ከኣ ጎነጽ ምዃኑ’ውን ቡርኪናፋሶ ናይ መጀመርያ ኣብነት ኣይኮነትን።
ኣብ ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት፣ ብምርጫን ይኹን ካልኣ ኣገባብ ስልጣን ንምስግጋር ዝሓንገዱ መራሕቲ ብዝህባዊ ናዕቢ ዝተገለፉ፣ ቀዳማይ እቲ ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መራሒ ሊብያ ሙዓመር ቀዛፊ ክኸውን እንከሎ፣ ሑስኒ ሙባረ ናይ ግብጺ፣ ቤን ዓሊ ናይ ቱኒዝያን፣ ሎረን ባግቦ ናይ ኮት ዲ ቫኽን፣ ብሌዝ ካምፓኦረ ከም መጠንቐቕታ ክጥቐመሎም ብዘይምኽኣሉ ንሱ’ውን ኣሰሮም ክስዕብ ተገዲዱ ኣሎ።
እዚ ንብሌዝ ካምፓኦረ ዝለብለበ ህዝባዊ ናዕቢ 23 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብሒቱ ዝርከብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ካልኦት መለኽቲ ኣፍሪቃ ኣብ ቤቶም ተወሊዑ ክሳብ ዝልብልቦም ከይተጸበዩ ስልጣን ንምስግጋር ባይታ ንምጥጣሕ ዝጥንቐቕሉ ዕድል ክኸውን ይኽእል’ዩ። ብምልኪ ዘልኣለም ስልጣን ብሒቱ ዝነበረ ዝኾነ መራሒ ከምዘይለ’ውን ደጊሞም ክሓስብሉ ዝግባእ ኣጋጣሚ’ዩ ህዝባዊ ናዕቢ ቡርኪናፋሶ።
==========================================


text:
Radio Erena: 18 December 2019
ብደረጃ ዓለም፣ ብዝሒ ደቂንስትዮኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን እናዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ ኣብዚ ዓውዲ ብምትኳር ዝተኻየዱ መጽናዕታት ይሕብሩ።
ካብ 1960 ክሳብ 2015 ኣብ ዝነበረ 55 ዓመታት፣ 108 ደቂኣንስትዮ ኣብ 70 ሃገራት ብደረጃ መራሕቲ ሃገራትን ሚኒስተራትን ስልጣን ሒዘን።
ካብ 1997 ክሳብ 2009 ኣብ ዝነበረ 12 ዓመታት ድማ 44 ደቂኣንስትዮ ብደረጃ መራሕቲ ሃገርን መንግስትን ብምዃን ጽፍሒ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሚኒስተርን ክሕዛ ክኢለን።
ክሳብ እዛ ክንፋነዋ ሒደት መዓልታት ተሪፉዋ ዘላ ዓመት ድማ ብዝሒ ደቂንስትዮ ኣብ ላዕለዋይ ፖለቲካዊ ስልጣናት ብ47% ዕብየት ኣመዝጊቡ።
እዚ ማለት ካብ 2009 ክሳብ 2019 ኣብ ዘሎ 10 ዓመታት፣ 65 ደቂንስትዮ ብደረጃ መራሕቲ ሃገራት፣ መንግስታትን ሚኒስተራትን ጽፍሒ ሒዘን።
ዝልዓለ ስልጣን ሃገር ዝጨበጠ ናይ ፈለማ ጓለኣነስተይቲ፣ ኣብ 1960 ኮይኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ስሪላንካ፣ ሲሪማቮ ባንዳርናይክ’ያ።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ 1969 ኣብ እስራኤል፣ ጎልዳ መየርን ኣብ ህንዲ፣ ኢንድራ ጋንዲን፣ ኣብ 1974 ኣብ ኣርጀንቲና፣ ኢዛበል ማርቲነዝ ፔሮን፣ ኣብ 1975 ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ሪፖብሊካ፣ ኤሊዛቤት ዶሚትያ፣ ኣብ 1979 ኣብ ኣብ ብሪጣንያ፣ ማርገሪት ታርቸር፣ ኣብ 1980 ኣብ ደመኒካን ሪፖብሊክ ሪፖብሊክ፣ ኡጂንያ ቻርለስን ካልኦትን ዝልዓለ ስልጣን ሃገርን መንግስትን ክጭብጣ ክኣላ።
ኣብ ኣይስላንድ ኣብ 1980 ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ናብ ስልጣን ዝመጸት ፕረዚደንት ቪግዲስ ፊንቦጋዶቲር፣ ነፍሲ ወከፉ ኣርባዕተ ዓመታት ዝጸንሐ ተኸታታሊ ኣርባዕተ እዋናት ብምዕዋታ፣ ን16 ዓመታት ኣብ ስልጣን ጸኒሓ።
ንሳ፣ ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐት ጓለነስተይቲ ፕረዚደንት ተባሂላ ክብረ ወሰን ጨቢጣ ትርከብ።
ኣብዚ ዘለናዮ እዋን፣ ካብ 2005 ኣትሒዛ ን14 ዓመታት፣ ዝነውሓ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘላ ጓልኣነስተይቲ፣ ቻንስለር ጀርመን፣ ኣንግላ መርከል’ያ።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንመጀመርያ እዋን ጓለነስይቲ ናብ ዝልዓለ ጽፍሒ ስልጣን ሃገርን መንግስትን ዝመጸት ኣብ 1975 ኣብ ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃ ኮይኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር ኤሊዛቤት ዶሚትያ’ያ። ዕድመ ስልጣና ንሓደ ዓመት ጥራይ’ዩ ጸኒሑ።
ድሕሪ’ዚ እዋን፣ ክሳብ 2006 ኣብ ኣፍሪቃ ናብቲ ዝልዓለ ጽፍሒ ሃገር ዝደየበት ጓለነስተይቲ ኣይነበረትን።
ፕረዚደንት ምዕባር ኣፍሪቃዊት ሃገር ላይበርያ ነበር፣ ኤልን ሰርሊፍ ጀንሰን፣ መበል 24 ፕረዚደንት ላይበርያ ኮይና ኣብ 2006 ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኣ ንደቂኣንስትዮ ኣፍሪቃ ሓድሽ ምዕራፍ ዝኸፍት ዝብል ተስፋታት ዘሕደረ ፍጻሜ’ዩ።
ተዓዋቲት ስልማት ኖቤል ዝኾነት ኤሊን፣ ንላይበርያ ን12 ዓመታት መሪሓ ኣብ 2018 ብህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ነበር ጆርጅ ዎያ ተሳዒራ፣ ስልጣና ብሰለማዊ መንገዲ ኣሰጋጋጊራ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ከም በዓል ፈረንሳ፣ ካናዳን ኢትዮጵያን ዝኣመሰላ ሃገራት ፍርቂ ካብ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ብደቂንስትዮ ዝተባሕተ’ዩ።
ኣብ ብዙሓት ሃገራት’ውን ብዝሒ ደቂንስትዮ ኣብ ኣባልነት ባይቶ እናዛየደ ክመጽእ ይርአ።
ብሕጊ ሸሪዓን ዓቃባዊ እምነታትን ኣብ ዝመሓደራ ሃገራት፣ ደቂንስትዮ ናብዚ ስልጣን’ዚ ንምምጻእ ገና ብድሆ ኮይኑወን ይርከብ።
ብኣመንቲ ምስልምና ኣብ ዝተዓብለለት ሃገራት፣ ናብ ስልጣን ዝመጸት ናይ መጀመርያ ጓልኣነስተይቲ ኣብ ፓኪስታን ኮይኑ ኣብ 1988፣ ቀዳመይቲ ሚኒስተር በናዚር ቡቶ’ያ።
ኣብ ፊንላንድ ድማ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ብ10 ታሕሳስ 2019፣ ሳና ማሪን ዝተባህለት ጓል 34 ዓመት መንእሰይ፣ ኣብ ታሪኽ ዓለምና ብዕድመ ዝነኣሰት ጓለነስተይቲ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ኮይና ተመሪጻ።
==========================


text:
Radio Erena : 27 May 2015
ነርወይ፣ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንዝነጸገቶም ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ንምምላስ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክትዘራረብ ምዃና ተገሊጹ።
ማዕከን ዜና ዘ ሎካል ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብሕሉፍ የመናዊ ሰልፊ ዝቖመ መንግስቲ ነርወይ፣ ነቶም መንበሪ ፍቓድ ዘይሃቦም ኤርትራውያን ብግዴታ ናብ ዓዶም ንምምላስ ንሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ ስልጣናቱ ናብ ኤርትራ ብምልእኽ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክዘራረብ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ጸሓፊ ሚኒስትሪ ፍትሒ ኖርወይ ዮራን ካልሚር፣ ኣብዚ ቀረባ ናብ ኤርትራ ብምምራሕ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ክዘራረብ ምዃኑ ዝሓበረ እቲ ማዕከን ዜና፣ ነርወይ ነቲ ብሕቡራት ሃገራት ዝቐረበጸ ጸብጻብ ኩነታት ሰባዊ መሰላት ኤርትራ ዕሽሽ ብምብላ፣ ዑቕባ ንዝነጸገቶም ኤርትራውያን ብግዴታ ናብ ዓዶም ክትመልስ ምሕሳባ ነቒፉ።
እቲ ናብ ኤርትራ ዑደት ከካይድ ምዃኑ ዝተገልጸ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ነርወይ ንቴሌቪዥን እታ ሃገር TV2ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቶም መንበሪ ፍቃድ ዘይተዋህቦም ኤርትራውያን ክሳብ መወዳእታ 2015 ናብ ዓዶም ክምለሱ ተኽእሎ ምህላዉ ኣፍሊጡ።
ዮራን ካልሚር ብተወሳኺ፣ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዕዉት ዝርርብ ከካይድ ዘለዎ ተስፋ ብምግላጽ፣ እቲ መንግስቲ ሰብኣዊ መሰላት ከኽብር ትጽቢት ምህላዉ ጠቒሱ።
መብዛሕቶም ኣብ ነርወይ ዑቕባ ዝሓቱ ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ግዱድ ወትሃደራዊ ዕስክርናን ንዕኡ ስዒቡ ዝመጽእ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ዝሃደሙ ምዃኖም’ዮም ዝገልጹ።
ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክምርምር ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ኮሚሽን፣ ኣብ ኤርትራ ብመንግስቲ ዝፍጸም ከበድቲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ምህላዉ ኣረጋጊጹ ክነሱ፣ ነርወይ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንዝነጸገቶም ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ክትመልሶም ምሕሳባ፣ ካብ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ነቕፌታ ክወርዳ’ዩ።
ስዊዘርላንድ’ውን ተመሳሳሊ ውጥን እኳ እንተነበራ፣ ብዛዕባ’ዚ ንምዝርራብ ናብ ኤርትራ ዑደት ዘካየደ ወኪል መንግስቲ እታ ሃገር ግና ዜጋታት ኤርትራ ናብ ዓዶም ም,ምላስ ከምዘይከኣል ደሚዲሙ’ዩ።
ብሪጣንያን’ውን ተመሳሳሊ መጽናዕቲ ድሕሪ ምክያድ፣ ካብ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንዝሃደሙ ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ዑቕባ ምሃብ ኣካታዒ ጌራቶ ምህላዋ ይፍለጥ።
ሃገራት ኤውሮጳ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓደ ካብቲ ኣውራ ዝዘራረባሉ ዘለዋ ጉዳይ ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት’ዩ።
========================================


text:
ኣብ ጃፓን ከተማታት ሒሮሺማን ናጋሳኪን ዝወረደ መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምቢ ናይ ብዙሓት ሕይወት ንጥፍኣትን ህልቂትን ዝዳረገ እንክብሉ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዝገለጽዎ ዘስካሕክሕ መጥቃዕታዊ ለምዘበን ዝኽሪ 73 ዓመት ኣብ ዝዝከረሉ እዋን ምልስ ቢልና ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝሓለፉ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብ ዝኽሪ መጥቃዕታዊ ኣቶሚክ ቦምብ ዘመሓላለፍዎ ዝነበረ ቃለ ኣስተንትኖ ምልስ ቢልና ነስተንትን፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሒሮሺማን ናጋሳኪን [ … ] ንመጀመሪያ ጊዜ ኣብ ታሪኽ ዓለም ቀዳሞት ኣደዳ ኣቶሚክ ቦምብ እያተን [ … ] ናይ ብዙሓት ስም … ከቢድ ሕልቂትን ዝዝከረሉን ብፍላይ እቶም ካብቲ ኣደዳ ዝተረፉ ዝህብዎ ቃል ምስክርነት ዝቃልሓሉን ውግእ ዘስዕቦ መዓት ዝዝከረሉ እዩ ብዝብል ቃል ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎ ዳግማዊ ኣብ 1981 ዓ.ም. ዝክረ ሰላም ንሒሮሺማ ኣብ ዝተኸበረሉ ዕለት ዘቃልሕዎ ቃል ክኸውን እንከሎ፡ ዕለት 6 ስዒቡ እውን ዕለት 9 ነሓሰ 1945 ዓ.ም. ቀዳሞት ኣደዳ መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምብ ከተማታት ሒሮሺማን ናጋሳኪን ብዙሓት ዜጋታትን ኣባይቲ ስድራን ዝተቐትልሉን፡ ዘስካሕክሕ ህልቂት ዝተፈጸመሉን እዩ።
ታሪኽ ዘይምርሳዕ ንህርኩት ጻዕሪ መጻእን ሰላምን ይድርኽ
ር.ሊ.ጳ. ቅዱስ ዋይቲይላ ሒሮሺማ ማለት ይብሉ፡ ንመጻእን ሰላምን ሕርኩት ጻዕሪ ማለት እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ ፍጥረትን ሰናይ ኣብ ምግባርን ቅኑዕ ዝዀነ ኣብ ናይ ምሕራይ ናጽነቱን ክህሎቱ ዘሎና እማነ ንሓድስ፡ እዚ ተዘክሮ’ዚ ንኹሉ ዝውክል ብኹሉ ክፍጸም ዘለዎ እዩ፡ ብፍላይ ከኣ እቶም ኣብ መሬት ሕይወት ዘፍቅሩ፡ መንእሰያት ምስ ሕቶ ሰላም ዝሳነይ ተግባራት ክፍጽሙ ዝተባብዑ ይኹኑ፡ ሰላም ወትሩ ሸቶ ይኹን፡ ንስዓቦን ኣብ ዝዀነ ይዅን እዋንን ኩነን ንሰላም ጠበቓን ተሟገትን ንኹን ከምዝበሉ ይዝከር።
ወትሩ ህልው ዝዀነ ዓቢይ ሓደጋ
ተዘክሮ ምኽዋን ማለት ውግእ ከስዕቦ ዝኽእል ዕንወትን ጥፍኣትን ብዓንተውኡ ከይኽሰት ምግባር ማለት እዩ ዝበሉ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1981 ዓ.ም. ብኣቶሚክን ኑክለሳውን ኣጽዋር ንምድላብ ዝግበር ውደራን ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምሕርቲ እውን ንውግእ ቅሩባት ምኻን እዩ ዘመላኽት፡ ውግእ ንምብጋስ ስንድው ምዃን፡ እዚ ደላይን ድላይን ውግእን ኣብ ዝዀነ እዋንን ሰዓትን ቦታን ስግኣት ውግእ ምህላዉ የረጋጽ፡ እዚ ናይ ዕንወትን ረፍራፊ ኵሉ ፍጥረን ዝዀነ ውግእ ከለዓዕል ዝክእል ምዃኑ ዓቢይ ስግኣት እዩ ከምዝበሉ እውን ይዝከር።
ዕለት ተዘክሮ ሒሮሺማን ናጋሳኪን ብዛዕባ ሕይወት ዓቢይ ሕቶ ንዘቕርቡ ጻውዒት እዩ
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ድሕሪ ክልተ ዓበይቲ ውግእ ዓለም [ … ]፡ ሒሮሺማን ናጋሳኪን እንነብረሉ ዓለም ወትሩ ኣብ ቀዳም ስዑር ብቐጻልነት ክነብር ዝገበረ እዩ ዝመስል እንክብሉ ዕለት 2 ግንቦት 2010 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ቶሪኖ ሓውጾተ ኖልዎ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ዘስመሩሉ ሓሳብ እዩ፡ ጽሉም እዋናዊ ኵነት ነቶም ብዛዕባ ሕይወት ገዛእ ርእሶም ንዝሓቱ ዓቢይ መጠይቕ እዩ፡ ብፍላይ ነቶም እኣምን እንብል። ንሕና እውን ምስቲ ጽሉም ኩነት ዝገጥሙ ኢና ከምዝበሉ ይዝከር።
ጻውዒት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 9 ነሓሰ 2015 ዓ.ም. ልክዕ ከምቶን ቅድሚኦም ዝነበረ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ምጥቃም ኑከሳዊ ኣጽዋር ዓቢይ ስግኣትን ሓደጋን ምዃኑ ብምቅላሕ፡ ኵለንተናዊ ምርጋፍ ኣጽዋር ክኽወን ጻውዒት ከምዘቕረቡን፡ ዝኽሪ መበል 70 ዓመት መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምቢ ኣብ ሒሮሺማን ናጋሳኪን ኣብ እንዝክረሉ ዘሎና እዋን፡ ካብ ዝፍጸም ነዊሕ ዓመታት ዘሕለፈ እውን እንተዀነ ሎሚ እውን ናይቲ ውግእ ራዕድን ንጽገት ውግእን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ የለዓዕል። ሰብኣዊ ፍጥረት ስነ ምርምራዊ ምዕባለ ንጥፋኣት ክጥቀመሉ ከምዝኽእል እዩ፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ውግእ ዝነጽግን ኑክለሲያዊ ኣጽዋር ክእግድ ንምግባር ዝጽውዕ ዓቢይ ናይ መጠንቀቕታ ደወል እዩ፡ ከምዝበሉ ይዝከር።
ዕለት 2 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ንዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ናብ ባንግላደሽ ኣብ ዝነቐልሉ እዋን፡ ነቲ ኣብ ልዕሊዓለም ፍጥረት ሰብን ዝወጣወጥ ዘሎ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ወናኒ ናይ ምዃን ዓቢይ ስግኣት ኰኒኖም፡ ኵሉ ህዝቢ ዓለም እውን ኣይዅን ኣብላጺ ሕዝቢ፥ ውግኣ ኣይፋል ንምባል ጻውዒት እዩ ከምዝበሉ እንክዝከር፥
ቅዱስ ኣቦናን እቲ ሕጻን ናጋሳኪን
ቅዱስ ኣቦና ኣብታ መበል 22 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ናብ ቺለ ኣብ ዝጓዕዙላ ዝነበረት ነፋሪት ምስ ዝተረኽቡ ኣብ ዘካይድዎ ጉዕዞ ነዘሰንይዎም ዝነበሩ ሰብዓ ንናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ዜና ማዕከናት ውሽጥን ወጻእን ልኡካን ቃሎሞ ቅድሚ ምልጋሶም ኣብ 1945 ዓ.ም. ኣብ ናጋሳኪ ዝተፈጸመ ናይ ኣቶሚክ ቦምብ መጥቃዕቲ ዘስካሕክሕ ሳዕቤኑ ዝገልጽ፡ ሓደ ሕጻን ናይቲ መጥቃዕቲ ኣደዳ ዝዀነ ናይ ሓዉ ሬሳ ሓዚሉ ንኽቐብሮ እናተጓዕዘ እንከሎ ዘርእይ ብናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ኩነታት ብስእሊ ዝስንድ ጋዜጠይና ጆሰፍ ሮጀር ኦዶነል ብጻሊምን ጻዕዳን ዝተሳእለ ዘስካሕክሕ ሳዕቤን ኵናት ብጭቡጥ ዝገልጽ ስእሊ ክታሞም ናይ ኵናት መጻኢ ዝብል ሓሳብ ፥ ናይቲ ሕጻን ዓቕሊ ጽበት ዝገልጽ ከናፍርካ ነኺስካ ኣብ ኣካላትካ ግዕየት ረሓጽ ደም ዘመንጭው ጭቡጥ ኩነት ኵናት ዝብል ጽሑፍ ዘንበርሉ ካርቶሊና ብናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ክዕደል ከምዝገበሩን ብሓቂ ማንም ከይሓሰቦ ብኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝተሰነየ ውግእ ክባራዕ ከምዝኽእል ዘመላኽቱ ኩነታት ኣሎ እንክብሉ ዘለዎም ስግኣት ገሊጾም፡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ምርጋፍ ኑከለሳዊ ኣጽዋር ኣገዳሲ እዩ፡ ናብ ቺለ ዝገብርዎ ዝነበረ ዓለም ሓቆፍ ሓዋያዊ መገሻ እውን ንምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ጻውዒት ከምዘቕረቡ ይዝከር።
ክንየው ኩሉ ስቓይ ተስፋ ሰላም
ጭካነን ሞትን ይሃሉ ተስፋ ሰላም ዝዓሰሎ ዓለም ህልው እዩ፥ ዮሓንስ ጳውሎ ዳግማዊ ኣብ 1981 ዓ.ም. ኣቲ ንዝኽሪ መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምቢ ዝቖመ ሓወልቲ፡ ጻውዒት ሰላም ምዃኑ ናይ ሒሮሺማ ሰበ ስልጣናት ምውሳኖም ብሓቂ ምኽንያታዊ ጥራሕ እውን ዘይኰነ ዓቢይ ጥበብ እውን እዩ፡ በዚ ዓይነት ኣመለኻኽታ’ዚ ተቀማጦ ሒሮሺማን መላእ ሕዝቢ ጃፓንን በቲ ንዝኽሪ ሕልቂት ኣቶሚክ ቦምቢ ኣብ ሒሮሺማ ዝቖመ ሓወልቲ እቲ ውግእ ከለዓዕል ዝኽእል ሰብ ሰላም እውን ከምጽእ ዝኽእል ምዃኑ ይሕብር፡ እቶም ኣብ እግዚኣብሔር ዝኣምኑ ፍቕርን ሱታፌን ዘይብጽሑ ጦቢያ ዘይኰኑስ ናብ ሰላም ናብቲ ናይ እግዚኣብሔር ሰላም ዝግበር ጉዕዞ ዘበራትዕ ምዃኑ ከይዝንግዑ ከምዝበሉ ይዝከር።


text:
መግለጺ ንጥፈታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ብኣቶ ተወልደ ሃብተሚካኤል፡ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን፡ ብሓጂ ጀሚል ኣማንን ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህንን፡ ኣባላት ባይቶ፡ ዝምራሕ ልኡኽ ብሚያዝያ 16, 2012 ምስ ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም። ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን ኣስፊሖም ዘትዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግፍዓውን ጨካንን ጉጅለ ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ሓሳርን መከራን ዝመልኦ ናብራ ብዝርዝር ኣብሪሆም።
ክምኡ ድማ መንግስቲ ኣመሪካ ነቲ ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመሓላለፈ ማዕቀብ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ግብሪ ክትርጎም ከም ዘለዎን ከምኡ ‘ውን ነቲ ህግደፍ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝእክቦ ግብሪ (2%) ደው ክብል ከምዘለዎ ኣጥቢቖም ሓቢሮም።
ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ ኣቃውማ ሃገራዊ ባይቶን ዕላምኡን ከምኡውን እዚ ባይቶ ዳርጋ ናይ ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን፡ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን፡ መንእሰያትን ከምኡ ‘ውን ሲቪካውያን ማሕበራትን ወካሊ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ሃገራዊ ባይቶ ካብቲ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን፡ ምስ ዝተፋላለያ መንግስታትንን ዓለም-ለኻውያንን ዞባውያን ውድባት ዘካይዶ ዘሎ ዝምድናታት ኣብሪሆም። እዚ ዝምድናታት ‘ዚ ድማ ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝተመርኮሰ ኮይኑ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለ ዝኸደሉ ኩነታት ኽልቲኦም ወገን ዘትዮሙሉ።


text:
ኣብ ካዛኪስታን ርእሰ ከተማ ኣስታና 80 ካብ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ባህልታትን ዝተዋጽኡ መንፈሳዊ መራሕትን ናይ ባህል በርገሳውያን ማሕብራትን ላዕለዎት ኣካላትን ዘሳተፈ ሻድሻይ ዓውደ ጉባኤ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ባህልታትን፥ ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ንውሑስ ዓለም ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዩ ንኽልተ መዓልቲ ከምእተኻየደን ብብፁዕ ካርዲናል ኮኮፓልመሪዮ ዝተመርሐ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ልኡካ ጉጅለ እውን ከምእተሳተፈ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብቲ ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ንውሑስ ዓለም ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዩ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ፡ ናይ ካዛኪስታን ርእሰ ብሔር ኑርሱልታን ናዛርባየቭን ናይ ምስልምናን ኣቢያተ ክርስቲያናትን ቡድሃውያንን ናይ ኣይሁድን እሂንዱን ታኦስምን ዛሮኣስትሪዝምን መንፈሳዊ መራሕትን ናይ ዝተፈላለያ ባህልታትን በርገሳውያን ማሕበራትን ወከልቲ ኣሳቲፉ ዝተኻየደ ኽከውን እንከሎ፡
ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ላኡካን
ኣብ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ሓልዮ ዘተ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት፡ ናይ ሓባር ዘተ ምስ ሃይማኖት ምስልምና ዝከተተል ቤት ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ብፁዕ ኣቡነ ካለድ ኣካሸሕን ሓዋርያዊ ልኡኽ ቅድስቲ መንበር ኣብ ካዛኪስታንን ታጂኪስታንን ኪርጊዚስታንን ብፁዕ ኣቡነ ፍራንሲስ ኣሲዚ ቹሊካትን፡ ኣብ ኣዘርበጃን ህየንተ ሓዋርያዊ መስተናብር ኣባ ቭላድሚር ፈከተን ኣብ በይሩት ናይ ቅዱስ ዮሴፍ መንበረ ጥበብ ኣቦ መንበር ኣባ ሳሊም ዳካቸን ኣብ ኖትረ ዳም ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ቅዱስ መስቀል መንበረ ጥበብ ፕሮፈሰ ፓውላ በናርዲኒ እትሓቁፍ ጉጅለ ልኡካን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መሪሖም ዝተሳተፉ ሰነዳት ሕጊ ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ልሂቅ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ፍራንቸስኮ ኮኮፓልመሪዮ እዮም።
ኣስተዋጽኦ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ናይ ፖሊቲካ መራሕትን ኣብ ምስናፍ ጸንፈይናነትን ኣኽራርነትን
ናይ ኤውሮጳ ናይ ጸጥታን ደሕንነትን ምትሕብባርን ውድብ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ቶማስ ግረሚንገር ከምእተሳተፉ እውን ክሕበር እንከሎ፡ ኣብዚ ዓውደ ጉባኤ ኣስተዋጽኦ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ናይ ፖለቲካ መራሕትን ኣብ ምብዳሕ ጸንፈይናነትን ኣኽራርነትን እንታይ ከምዝመስል ከምእተገልጸን፡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ቫቲካን ናዝራዊ ስድራ ቤት ኣቦ መንበር ሳልቫቶረ ማርቲነዝ ኣብ ውድብ ደሕንነት ምትሕብባርን ኤውሮጳ ብዘለዎ ናይ መንግስቲ ኢጣሊያ ወኪል ስልጣን ንመንግስቲ ኢጣሊያ ወኪሎም ከምእተሳተፉን፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኩለን ሃይማኖታትን ባህልታትን ብሓባር ኣብ ቃልሲ ጽልእ ዓሌትን ጽልእ ሰብን ዘይምክብባርን ኣድልዎን፡ ኣድልዎ ኣብ ምእመናን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ኣማእኪሉን ምስ እዚ ኣተሓሒዙ ዓመጽን ጽልእን ካብ ዓለም ንምውጋድ ኣብ ዝብል ሕቶ እውን ሰፊሕ ምምጥ ከምዘካየደ ተገሊጹ።


text:
ኣብ ልዕሊ ኣፍሮ ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተፈጸመ መቕትልቲ ዘቖጠዖ ሕብዚ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እታ ሃገር ንዱርን ጐነጻውን ሕዝባዊ ዓመጽ ብቐጻሊ የካይድ ከምዘሎን፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ኣዚዩ ዘተሓሳሰባ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዘይ ምቁጽራጽ ፍትሒ ብምንቕቓሕ ጽልእን ኣድልዎ ብዘርእን ፈጺሙ ክጥፍእ መታን ቅድም ቀዳድም ካብ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ልቢ ክውገድ ከምዘለዎ ጻውዒት ኣቕሪባ፡ ናይታ ሃገር ርእሰ ብሔር ትራምፕ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ከቢድን ንዱርን ተቓውሞ ውሳጣዊ ግብረ ሽበራ እንክብሉ ገሊጾም፡ ነዚ ሁከት’ዚ ንምቁጽጻር ሓይሊ ምክልኽል ክጥቀሙ ምዃኖ ከምዘጠንቀቑን፡ ኣብ 14 ግዝኣትን ኣብ ርእሰ ከተማ ዋሽንግቶን ብሔራዊ ሓይሊ ጸጥታ ንኸዋፍሩ ክግደዱ ምዃኖም ከምዘፍለጡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ፋዉስታ ስፐራንዛ ኣፍሊጠን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሕዝባዊ ናዕብን ሁከትን ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ናይ ቀረባ ታሪኽ ተራእዩ ዘይፈልጥን እቲ ኣብ ልዊስቪለ ከተማ ካንታክይ ብኣባል ብሓይሊ ጸጥታ ዝተቐተለ ኣፍሮ ኣመሪካዊ ጆርጆ ፍሎይድ ዘቖጠዖ ሕዝቢ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ሕዝባዊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ሓደ ዜጋ ማህሰይት ከምዝወረዶን ካልኦት ክልተ ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘጋጠሞምን ዝሓበራ ስፐራንዛ ኣስዒበን ካልእቶ ኣርባዕተ ኣባላት ሓይሊ ጸጥታ ካብቶም ኣድማ ካብ ዘካይዱ ሰባት ብዝተተኮሰ ጥይት ማሕሰይቲ ከምዘጋጠሞምን፡ እቲ ዘጋጠሞም ማህሰይቲ ንሕይወቶም ከምዘየስግእን፡ ልዕሊ ኣርባዕተ ሽሕን ኣርባዕተ ሚእቲ ዝግመቱ ዜጋታት ከምእተኣሰሩን ኣብ 20 ግዝኣት ኣብ ዝረከባ ሎስኣንጀለስን ዋሽንግቶትንን ሳን ፍራንሲስኮን ሚነያፖሊስን ኣትላንታን ቺካጎን ደንቨርን ሚያሚን ዘጠቓልል ኣብ ኣርብዓ ከተማታት ኣዋጅ እቶ እቶ ከምእተደንገገን፡ እቲ ግብረ ቅትለት ዝፈጸመ ድሮ ነበር ኣባል ሓይሊ ጸይታ ኮይኑን ዕለት 8 ሰነ 2020 ዓ.ም. ንቐዳማይ ክሂሎት ክቐርብ ከምዝኾነን ኣፍሊጠን።
ካብ ርሑቕ ዓመታት ኣትሒዙ ዕሽሽ ክበሃል ናይ ዝጸንሔ ኣድልዎ ብዘርኢ ውጽኢት
“ትርጉም ዘይብሉን ጭካኔ ዝተመልኦ ግብረ ቅትለት፡ ናብ ሰማየ ሰማያት ፍትሕ ዝግዕር ሓጢኣት” ነዚ ዝበሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብጹዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ሎስኣንጀለስ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ኾሴ ጐመዝ ብስም ኣብታ ሃገር ብእትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ድሕሪ እቲ ዝተፈጸመ ቅትለት ሰንበት ዕለት 2 ሰነ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ክኸውን እንከሎ፡ ምእንቲ ጆርጅ ፍሎይድን ስድራ ቤቱን እጽሊ ቢሎም፡ ብስም መላእ ብጹዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣመሪካዊ ማሕበረሰብ ጸለምቲ ዘረእይዎ ዘለዉ ቑጥዔ ከምዝሻረኽዎን ኣብ ሚኒያፖሊስ ድዩ ኣብ መላእ ሃገሮም ዝርአይ ዘሎ ቁጥዐ ናትና ቁጥዐ እውን እዩ” ቢሎም ንሶምን መላእ ብጹዓን ጳጳሳት ሰሜን ኣመሪካ መንግስትን ዝምልከቶ ኣካል እቲ ዝተፈጸመ ከቢድን ዘቖጥዕን ዘስቅቕን ገበን ከጻርን ነቲ ዘሎ ቁጥዐን ብስጭትን ካብ ርሑቕ ዝመጽእ ዘሎ ብሕብሪ ቆርበቶም ምኽንያት ጥራሕ ዘጓንፎም ውርደትን ሕስራን ኣድልዎን ግምት ዝህብን እዚ ዓይንት ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ንኸበቕዕ ዝድርኽ ፍርዲ ንሓተት፡ ግቡእ ፍርዶም ንኽረኽቡ ዝውሑስ ውሳኔ ከተግብሩ ጻውዒት ነቕርብ ከምዝበሉን ስፐራንዛ ኣፍሊጠን።
እቲ ሎሚ ዝርአይ ዘሎ ኣድልዎ ብዘርእን ዓሌታውነትን ዝበጽሓሉ ደረጃን ካብ ርሑቕ ዕሽሽ ክበሃል ከምዝጸንሔ ዘረጋግጽ እዩ ዝበሉ ብጹዕነቶም፡ ሎሚ እውን በዚ ዓይነት ለብዒ ኣድልዎ ብዘርኢ ዝተለኽፉ ኣብ ብዙሓት ዞባታት ሰሜን ኣመሪካ ከምዘለዉን እዚ ጸገም እዚ ግቡእ መፍትሒ ክረክብ ናብቲ ኣናስሩ ምኻድን ካብ ስሩ ንኽመሓው ዘኽእል መገዲ ምልላይ እምበር ጐነጻዊ ዓመጽ መልሲ ኣይኮነን፡ ዓምጽ ቀጻሊ ምኽንያት ዕንወትን ጥፍኣትን እዩ፡ እሞ ናይ ፍሎይድ ትርጉም ኣልቦ ሞት ክም ቅቡልን ከጋጥም ዝኽእል ብሓደ ግለ ሰብ ዝተፈጸመ እዩ ቢልና ክንርእዮን ከምዚ ዓይነት ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ክንለማመዶ ኣይግባእን፡ ንፍሎይድ እነኽብሮ ዓሌታውነትን ኣድልዎ ብዝርእ ብምውጋድን ብምጥፋእን እዩ። እዚ ኸኣ ካብ ልብና ዝጅምር ኪደት ክኸውን ኣለዎ፡ ካብ ልብና እቲ ጸገም እንተድኣ ዘይኣለናዮ ኣብ ማሕብረሰብና ከይህሉ ዝግበር ደጋዊ ጻዕር ኵሉ ከንቱ እዩ ዝኸውን ሃገርና ሕይወትን ናጽነትን ማዕርነትን ውሑስ ብዝገብር ሕብረተሰብ ዝቖመት እያ እንክብሉ መልእኽቶም ከምዘጠቓለሉ ስፐራንዛ ኣፍሊጠን።
ናይ ትራምፕ ውሳኔን ናይ ቤተ ክርስቲያን ግብረ መልስን
ርእሰ ብሔር ትራፕ ካብ ዋይት ሃውስ ካብ ዝርከብ ናይ ኣታኽልቲ ስፍራ ብኣባላት ሓለዋ ጸጥታ ተኸቢቦምን ካብ ቀጽሪ ወጻኢ ዋይት ሃውስ ብዙሓት ኣሽሓት ዝቑጸረ ዜጋታት ተቓውሞኦም ኣብ ዘስምዕሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፡ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ነቲ ናይ ብርቱዕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ “ውሳጣዊ ግብረ ሽበራ” እንክብሉ ገሊጾም፡ ናይ 1807 ዓ.ም. ሕዝባዊ ናዕቢ ንምእላይ ዝምልከት ሕጊ ጠቒሶም “ኣነ ናይ ሕጋውነትን ስርዓትን ርእሰ ብሔር እየ” ስለዚህ ነቲ ዝቕጽል ዘሎ ሰለማዊ ሰልፉ ዝብትኑን ከይህሉ ዝገብሩን ኣባላት ሓይሊ ምክልኻል ናብ ከተማታት ከዋፍር ስንድው እየ” ከምዝበሉን እቲ ሰላማዊ ኣድማ በቶም ክኢላታት ስርዓት ኣልቦነት ደለይትን ፋሉላትን ይጽለውን መስመሩ ይስሕት ኣሎ ከምዝበሉ ስፐራንዛ ሓቢረን።
ቀጺሎም እውን ኣብ ፊት ቅዱስ ዮሴፍ ኤጲስቆጶሳዊ ቤተ ክርስቲያን መጽሓፍ ቅዱስ ብኢዶም ሒዞም ንላዕሊ ሓፍ ከብሉ ከምእተራእዩን እዚ ዘቆጠዔን ናይ ዋሽንግተን ኤጲስቆጶሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኣቡን ክቡርቲ ማሪያን ኤድጋር ቡደ ካብቲ ናይ ትራፕ ተግባር ገዛእ ርእሰን ነጺለን እቲ ናይ ትራምፕ ተግባር ከምዘቖጠዐን ገሊጸን ነቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይዱ ዘለዉ ዜጋታት ሓይሊ ጸጥታ ዝወስድዎ ስጉምቲ ዓመጽ ከምዝኾነ ገሊጸን ከምዝኾነነኦ ስፐራንዛ ኣፍሊጠን።
ነፍሰሄር ፍሎይድ ንኡስ ሓዉ ኣመጽ ከብቕዕ ጻውዒት የቕርብ
ኣባላት ሓይሊ ጸጥታን ኣብ ናይ ጸጥታን ደሕንነትን መዳይ ዝዓዩ ብዘይ ፍልልይ ሕብሪ ቆርበት ጸዓዱን ጸለምትን ፍትሕን ሓቅን ዝሓትቱ ብዙሒ ክብ ይብል ከምዘሎን፡ ምስቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይዱ ሰላማውያን ኩሎም ብሓባር ነቲ ዝተፈጸመ ግብረ መቕተልቲ የውግዙን ፍትሒ ይሓትቱን ከምዘለዉ ዝሓበራ ስፐራንዛ ገሊጸን፡ ናይ ኣመሪካ እግሪ ኩዕሶ ስፖርተይና ኮሊን ካኤፐርኒክ፥ “ጐነጽ የብቅዕ ዕንወትን ደው ይበል - ቢሎም - ፍትሕን ሓቅን እዩ ክሕተት ዘለዎ፡ እዚ ኸኣ ዓመጽ ዘይኮን ሰላማዊ መጋበርያ ብምጥቓም ክኸውን” ጻውዒት ከምዘቕረቡን ናይ ነፍሰ ሄር ጆርጅ ፍሎይድ ምንኣስ ሓዎም ተረንሰ ኣብ ብሪክልይን ተቐማጢ ኣብቲ ሓዉ ዝተቐተለሉ ሚነኣፖሊስ ኣብ ዝርከ ጉደና ቺካጐ ተረኺቦም፥ “ኵሉ ነዕንው ኣሎና፥ ኣባይቲ መሸጣን ኣባይትን ናይ ገዛእ ርእስናን ንብረት ንዕንው ኣሎና፥ ደሓርከ እንታይ እዩ ክተርፈና?” ቢሎም እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣልቦ ዓመጽን ዘይጐነጻውን ክኸውን እላበው” ከምዝበሉ ዝሓበራ ስፐራንዛ ኣስዒበን፥
ኣብ ሚነኣፖሊስ ዝተፈጸመ ኢሰብኣዊ ተግባር
ዕለት 25 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ኣፍሮ ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ሚነኣፖሊስ ናብ ዝርገብ መሸጣ ሽጋራ ብምእታው ዕስራ ዶላር ምስ ሃበ እቲ ዶላር ተምያን ብምንባሩ እቲ ኣብቲ መሸጣ ዝሰርሕ 911 ደዊሉን ፖሊስ ናብቲ ከባቢ ምስ በጽሑ ደሪክ ቻውቪን እተሰምየ ኣባል ሓለዋ ጸጥታ ፍሎይድ ኣብ መሬት ብኸብዱ ኣደቒሱን ብርኩ ኣብ ልዕሊ ክሳዱ ብኸዲድ ጸቐጥ ምስትንፋስ ክሳብ ዝስእን ገይርዎ ከብቕዕ ብጥቓኡ ዝሓልፉ ዝነበሩ ዜጋታት እቲ ዝኸውን ዝነበረ ብናይ ኢድ ተለፎኖም ከምዝቐረጽዎን ፍሎይድ ከተንፍስ ይሰኣነኒ ኣሎ በጃኻ ካብ ኪሳደይ እግሪኻ ኣልዕል እናበለ ክልምኖ እንክብሎ ዘስምዕ ዝተቐርጸ ኢሰብኣዊ ተግበር ብመርበብ ሓበሬት እቶም ዝቐረጽዎ ሓለፍቲ መገዲ ስለ ዝፈነውዎ እምበር እቲ ዝተፈጸመ መቕተልቲ ተኸዋዊሉ ምተረፈ ነይሩ፡ ብማሕበራዊ መረብት እተዘይዝርጋሕ ነይሩ እንታይ ኮን ምተባህለ? ነቲ ብመርበብ ሓበሬታ ዝተዘርገሔ ብምስማዐ ርእየት ዝተቐርጸ ኣቀታትላ ፍሎይድ ዝረኣዩ ዜጋታት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንኸካይድ ከምዘለዓዓለን ናይ ጸለምቲ ሕይወት ቀጻሊ እዩ ዝብል ታሪኻው ጭርሖ ኣብ ኣመሪካ ዳግም ዘበራብር ኮይኑ እቲ ሕዝባዊ ናዕቢ ይቕጽል ከምዘሎ ስፐራንዛ ኣፍሊጠን።


text:
ኣሰልጣኒ እንግሊዛዊት ክለብ ኣርሴናል ኣርሰን ቨንገር: ህይወት ላይበርያዊ ብሉጽ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዝነበረን ሎሚ ድማ መራሒ ሃገር ላይበርያ ኮይኑ ዝተመርጸ ጆርጅ ዊያ: ክትኣምኖ ዘጸግም ንኹሎም ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ድማ ኣብነታዊ'ዩ ክብል ገሊጹዎ።
ቨንገር ነዚ ዝገለጸ: ኣብዚ ቕንያት ምስ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ: ንድሕሪት ተመሊሱ ተዘክሮታቱ ብዛዕባ ኣብዚ ቀረባ ግዜ መራሒ ሃገር ላይበርያ ክኸውን ዝተመርጸ ጆርጅ ዊያ ተሓቲቱ ኣብ ዝመለሰሉ'ዩ። ንሱ ናይ ፈለማ ፍልጠቱ ምስ ጆርጅ ዊያ ኣብ ሞናኮ ምዃኑ ብምጥቃስ: “ክመጽእ እንከሎ ቁሩብ ዝተደናገሮ ይመስል ነይሩ። ንወላ ሓደ ይፈልጥ ኣይነበረን። ከም ተጻዋታይ እውን ደረጃ ዝተዋህቦ ኣይነበረን። ከምኡ ኮይኑ ከብቅዕ: ኣብ 1995 ድማ ብሉጽ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዓለም ኮይኑ። ሎሚ ድማ መራሒ ሃገሩ ኮይኑ። ክትኣምኖ ዘጸግም ታሪኽ እዩ” ክብል ገሊጹ።
ኣሰልጣኒ እንግሊዛዊት ክለብ ኣርሴናል ኣርሰን ቨንገር ፥ ንጆርጅ ዊያ ኣብ ዝፈለጠሉ ግዜ ኣብ ላይበርያ ኩናት ሓድሕድ ምንባሩ ብምዝካር: ሽዑ “ማዕረ ክንደይ ብሃገሩ ከምዝተጸገመ ርእየዮ ኣለኹ። ከም ካልኣይ ነጥቢ ድማ ኩሉ ግዜ ኣብ ህይወቱ ዝርአ ዝነበረ ፍቕሪ ሃገሩ እዩ። ብደቂ ሃገሩን ካልኦትን ምድንጋጽ የርኢ ነይሩ” ኢሉ።
ጆርጅ ዊያ መራሒ ሃገር ክኸውን ይኽእል’ዩ ዝብል ትጽቢት ኣንቢርካሉ ትፈልጥ ዲኻ ተባሂሉ ቨንገር ኣብ ዝተሓተተሉ ዝሃቦ መልሲ ኣይፋሉን ዝብል መልሲ ሂቡ። ብመሰረት መግለጺ ቨንገር “ጆርጅ ዊያ ኣብቲ ግዜ’ቲ መራሒ ሃገሩ ክኸውን ይኽእል’ዩ ዝብል ግምት ኣይነበረንን: ሎሚ ግን ንድሕሪት ተመሊሰ ክርእዮ ከለኹ ክኸውን ዝኽእል’ዩ ነይሩ” ኢሉ። “ኣብ ሃገሩ ኩናት ኣብ ዝነበረሉ ክበኪ ርእየዮ ኣለኹ” ዝበለ ኣርሰን ቨንገር “ እዚ ሕጂ ዝተበጽሐ ደረጃ ዘሐጉስ እዮ። ሓጎስ ዝመልኦ መሪሕነት ክኾነሉ ድማ ይምነ። እዚ ሰብዚ ንኹሎም ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ኣብነታዊ ክብል ድማ ይደሊ” ክብል ኣብ ልዕሊ ጆርጅ ዊያ ዘለዎ ኣድናቖትን ሰናይ ምንዮትን ገሊጹ።
ህይወት ናይ ጆርጅ ዊያ ናይ ብሓቂ ሰሓቢ’ዩ። ክትኣምኖ ዘጸግም ብምኻኑ ድማ ብሉጽ ፊልም ክትዓየሉ ትኽእል ኢኻ ኢሉ።


text:
ዝተፈላለዩ ኣገባባት ሓቢርካ ንምንባር፡
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 16 10 2020
ኣብ ሽወደን፡ ከይተመርዓኻ ብሓደ ምንባርን ቆልዓ ምውላድን ልሙድ’ዩ። ብዙሓት’ውን፡ ተጻሚዶም ብሓደ ክነብሩ'ምበር ንኸይምርዓዉ ይውስኑ’ዮም። 'ሳምቦ(sambo)' ተባሂሉ ብዝፍለጥ ናይ ኣነባብራ ኣገባብ ድማ፡ ብሓደ ይነብሩ።
ስእሊ: Colourbox
ቃልኪዳን
ቃል ኪዳን ማለት፡ ምምርዓው ማለት እዩ። ኣብ ሽወደን፡ 18 ዓመት ዕድመ ምስ መላእካ ኢኻ ቃል ኪዳን ክትኣስር ትኽእል። ኣብ ሕጊ'ውን ሰፊሩ'ሎ። እዚ ሕጊ'ዚ፡ ኣብ ሽወደን ዝቕመጥ ዘበለ ሰብ፡ ዋላ ሽወደናዊ ዜጋ ኣይኹን፡ ንዂሉ'ዩ ዝምልከት። ኣብ ካልኦት ሃገራት፡ ካልኦት ሕግታት ክህልዉ ይኽእሉ'ዮም። ትካላት መንግስቲ ሽወደን ግን፡ ነቶም ሕጊ ሽወደን ዝኽተሉ ቃል ኪዳናት ናይ ወጻኢ ጥራይ'ዮም ዝቕበሉዎም።
ቅድሚ ምምርዓውካ፡ ግድን ምርመራ ዕንቅፋት (hindersprövning) ክትገብር ኣሎካ። እዚ ማለት ከኣ፡ ንኸይትምርዖ ዝዕንቅፍ ምኽንያት ከይህሉ ይምርመር ማለት'ዩ። ምርመራ ዕንቅፋት፡ ኣብቲ እትቕመጠሉ፡ ማለት ናይ ክብሪ መዝገብ ዝሓዝካሉ ዞባ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ግብሪ፡ ማለት 'ስካተቨርከት' (Skatteverket) እዩ ዝፍጽሞ። ዝዕንቅፍ ነገር እንተዘየልዩ፡ እቲ ዝውሃበካ ናይ ምስክርነት ወረቐት፡ ን4 ኣዋርሕ የገልግል። ናብ ዝምልከቶ ክፍሊ ፈጻሚ ቃልኪዳን ኢኻ ሒዝካዮ ትኸይድ። ሓደ ካብ'ቶም ዝምርዓዉ፡ ኣብ ሽወደን ከም ተቐማጢ ምዝጉብ፡ ማለት ናይ ክብሪ መዝገብ ዘለዎ እንተዘይኮይኑ: እቲ መርመራ፡ ኣብቲ ዝተመዝገበሉ ሃገር ክግበር ኣለዎ።
ብመሰረት ሕጊ ሽወደን፡ እዞም ዝስዕቡ ሰባት፡ ቃልኪዳን ከይኣስሩ ዝኽልክል ዕንቅፋት ኣሎ፡-
- ዕድመኻ/ኺ፡ ትሕቲ 18 ዓመት እንተኾይኑ፡
- ምስቲ ክትምርዓዎ ትደልዮ ሰብ፡ ናይ ቀረባ ዝምድና እንተለካ፡
- ንስኻ ወይ መጻምድኻ ምርዑው እንተ ኾይኑ፡ ወይ ከኣ፡ ሓደኹም ምዝጉብ መጻምዲ (registrerad partner) እንተ እንተኾይኑ፡
ሕጊ ሽወደን፡ ግዱድ ቃል ኪዳን ይኽልክል'ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ 'ዝኾነ ሰብ፡ ንዝኾነ ሰብ፡ ንመን ክምርዖ ከም ዘለዎ ከገድዶ የብሉን' ማለት እዩ። እቲ ዝምርዖ ሰብ፡ ንዕኡ ዘድልዮ ሰብ ዝውስን፡ ባዕሉ'ዩ።
ምምርዓው ክትኣቢ'ውን ናይ ኩሉ ግዜ መሰልካ'ዩ።
እቲ መርዓ፡ በስገዳድ ዝተገብረ እንተኾይኑ፡ ትካላት መንግስቲ ሽወደን፡ ነቲ ካብ ሽወደን ወጻኢ ዝተኣስረ ቃል ኪዳን፡ ክነጽገኦ ይኽእላ'የን።
ስነ ስርዓት ቃል ኪዳን፡ ክልተ መጻምዲ ዝምርዓዉሉ ጽምብል'ዩ። ጽምብል ቃል ኪዳን፡ ሃይማኖታዊ ወይ ሲቪላዊ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ሕጊ ንኽለብስ ግን፡ ብሓደ ምዝጉብ ወይ ቅቡል ፈጻሚ-ቃልኪዳን (vigselförrättare) ዝተገብረ ክኸውን ይግባእ። ንኣብነት ብቐሺ፡ ብኢማም ወይ ከኣ ብሲቪላዊ ፈጻሚ ቃል ኪዳን ክኸውን ይኽእል። ሲቪላዊ ስነ ስርዓት ቃል ኪዳን፡ ብምምሕዳር ዞባ (länsstyrelsen) ብዝተመዘዘ ሰብ'ዩ ዝፍጸም። ሲቪላዊ ስነ ስርዓት ቃል ኪዳን፡ ምስ ዝኾነ ዓይነት እምነት ወይ ሃይማኖት ምትእስሳር ዘይብሉ ጽምብል'ዩ። ቃልኪዳን፡ ብሓደ ሕጋውነት ዘይብሉ ኣፈጻሚ መርዓ ተመሪሑ ብሃይማኖታዊ መገዲ እንተ ዳኣ ተፈጺሙ ግን፡ እቲ ቃል ኪዳን፡ ሕጋውነት ዝለበሰ ኣይኮነን። ሕጊ ንኽለብስ፡ ግድን ብሲቪላዊ ኣገባብ ድማ ክፍጸም ኣለዎ።
ኣብ ሽወደን፡ ቃል ኪዳን፡ ኣብ ጾታ ዝተሰረተ ኣይኮነን። እዚ ማለት ከኣ፡ "ክልተ ሕደ ዝጾተኦም ውልቀ ሰባት፡ ክማራዓዉ ይኽእሉ እዮም" ማለት እዩ። ሓደ ሲቪላዊ ፈጻሚ ቃል ኪዳን (borgerlig vigselförrättare)፡ ክልተ ሕደ ዝጾተኦም ሰባት፡ 'ቃልኪዳን ክንኣስር ደሊና' ምስ ዝብሉዎ፡ 'ኣይፋሉን' ክብሎም ኣይክእልን'ዩ። ሃይማኖታውያን ፈጸምቲ ቃልኪዳን፡ ንኣብነት ኣቕሽሽቲ ቤተክርስትያን ሽወደን፡ 'እወ ወይ ኣይፋል' ክብሉ ይኽእሉ'ዮም። ሓደ ቐሺ 'ኣይፋል' ምስ ዝብል ከኣ፡ ካልእ ቀሺ ምንዳይ እዩ።
ነቶም ምርዑዋት፡ 'ሕጊ መውስቦ (äktenskapsbalken)' ዝብሃል ሕጊ ይምልከቶም'ዩ። ኣብቲ ሕጊ መውስቦ፡ ንውርሻ ዝምልከቱ ሕግታት'ውን ኣለዉ። ኣብዚ ሕጊ'ዚ፡ እቲ ድሕሪ ሞት ብጻዩ ዝተርፍ ሰብ፡ ምስ'ቶም ቆልዑ ኮይኑ ንኹሉ ይወርሶ።
ስእሊ፡ ዮነር
ሳምቦ
ቃል ኪዳን ከይኣሰሩ፡ ብሓደ ዝቕመጡ ክልተ መጻምዲ፡ 'ሳምቦ' ተባሂሎም ይፍለጡ።
ኣብ ሽወደንን ሃገራት ኖርድን፡ ሳምቦ ዄንካ ምንባር ልሙድ'ዩ። ቃል ኪዳን ከይኣሰርካ ቆልዓ ምውላድ'ውን ልሙድ'ዩ። ንሳምቦ ዝምልከት ሕጊ፡ 'ሕጊ ሳምቦ (sambolagen)' ይብሃል። እዚ ሕጊ'ዚ ነቶም ሳምቦኣውያን መናብርቲ፡ ዝነብሩዎ ገዛን ዝውንኑዎ ንብረትን ዝምልከት ሕግታት ዝሓቖፈ እዩ። ሓደ ካብ'ቶም ሳምቦ ምስ ዝመውት፡ እቲ ካልኣይ መናብርቲ፡ ኣብቲ ብሓንሳብ ዝነብሩዎ ዝነበሩ ገዛ፡ ናይ ምንባርን ብሓባር ዝውንኑዎ ዝነበሩ ንብረት ናይ ምውራስን መሰል ኣሎዎ። ካልእ ሃብቲ ንምውራስ፡ ንኣብነት፡ ኣብ ባንኪ ዝተቐመጠ ገንዘብ ንምውራስ ግን፡ መዋቲ ዝገደፎ ኑዛዜ ክህሉ ይግባእ።
ፍትሕ
ኣብ ሽወደን፡ ካብ ሰበይትኻ ወይ ካብ ሰብኣይኪ ክትፋትሑ ትኽእሉ ኢኹም። ዋላ እቲ ካልኣይካ ወይ ካልአይትኻ ፍትሕ ኣይድለ/ኣይትድለ፡ ምፍታሕ ይክኣል እዩ። ክፋታሕ ዝደሊ ሰብ፡ ኣብቲ ዝነብረሉ ኮምዩን ናብ ዝርከብ ከባብያዊ ቤት ፍርዲ (Tingsrätten) ብምኻድ፡ ብዛዕባ ፍትሕ ከመልክት ይኽእል'ዩ።
ሰብ ሓዳር ክልቲኦም፡ ብሓደ ኮይኖም፡ መመልከቲ ቅጥዒ ፍትሕ ከእትዉ ይኽእሉ'ዮም። እንተዘይተሰማሚዖም ግን: ሓዲኦም ንበይኑ፡ መመልከቲ ቅጥዒ ፍትሕ ክመልእን ከመልክትን ይኽእል'ዩ።
ቆልዑ ዘይብሎም ሰብሓዳር፡ ናይ ፍትሕ ጠለብ ምስ ዘቕርቡ፡ ቤት ፍርዲ፡ ቀልጢፉ ፍትሕ ክውስነሎም ይኽእል። ትሕቲ 16 ዓመት ዝዕድሚኡ ቆልዓ ምስ ዝህሉዎም ወይ'ውን ሓዲኦም ክፋታሕ ምስ ዘይደሊ፡ ቤት ፍርዲ፡ ንኽውስን ግዜ ክወስድ ይኽእል'ዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ፡ እቶም ክፋትሑ ዝደልዩ ሰብ ሓዳር፡ ነቲ ጒዳይ ክሓስቡሉ ግዜ ክህቦም ብምሕሳብ'ዩ። እዚ ኸኣ፡ ናይ ዳግመ ግምት ግዜ (betänketid) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ናይ ዳግመ ግምት ግዜ፡ እንተሓጸረ ሽድሽተወርሒእንተነውሐ ኸኣ፡ ሓደ ዓመት እዩ።
እቶም 6 ናይ ዳግመ ግምት ኣዋርሕ ምስ ሓለፉ፡ እሞ ኸኣ ነቲ ናይ ምፍታሕ ውሳነኹም ምስ ዘይትቕይሩዎ፡ ምስቲ ቤት ፍርዲ ተራኺብኩም ክትዘራረቡ ኣለኩም። እዚ ኸኣ ነቲ ዝጀመርኩሞ ናይ ፍትሕ መስርሕ ኣብ መፈጸምትኡ ምብጻሕ ይብሃል። ነቲ ፍትሕ ናብ መፈጸምትኡ ንምብጻሕ ዝብል ደብዳበ ናብ ቤት ፍርዲ ምስ ዘይትልእኩ፡ ቤት ፍርዲ ነቲ ዝጀመርኩሞ ናይ ፍትሕ መዝገብኩም ይዓጽዎ። ቤት ፍርዲ፡ ሓደ ካባኻትኩም፡ ናብቲ ሓዳር፡ ብድልየቱ ዘይኮነ ብግዴታ ከም ዝኣተዎ ምስ ዝግንዘብ፡ እቲ ናይ ፍትሕ ጠለብኩም ብዘይ ናይ ዳግመ ግምት ግዜ ከም ዝውሰን ይገብር።
መጒዚትነት ቆልዓ
መጒዚትነት ቆልዓ ማለት፡ እቲ ኣላዪ፡ ዝበዝሕ ግዜ ግን ወላዲ፡ ሕጋዊ ሓላፍነት ናይቲ ቆልዓ ኣለዎ ማለት እዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነቲ ቆልዓ ናይ ምእላይ መሰልን ግቡእን ኣሎዎ ማለት'ዩ። ብመሰረት ሕጊ፡ ቆልዓ 18 ዓመት ክሳዕ ዝመልእ፡ መጒዚት (መዕበዪ) ክህሉዎ ኣሎዎ። መንእሰይ ውላድኩም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዝምሃር ምስ ዝኸውን፡ ክሳብ 21 ዓመት ዝመልእ፡ ናይ ምዕንጋሉ ወይ ናይ ምጣሩ ሓላፍነት ዝህልወኩም፡ ንስኻትኩም ኢኹም።
ሓባራዊ መጒዚትነት ማለት፡ ክልቲኦም ወለዲ፡ ኣብ ውላዶም ሓባራዊ ሓላፍነት ኣሎዎም ማለት'ዩ። ንውላዶም ዝምልከት ጒዳይ'ውን ብሓባር ክውስኑ ኣለዎም። ክልቲኦም ወለዲ፡ ብሓደ ዘይቅመጡ ዋላ ይኹኑ፡ ሓደ ዓይነት ግቡእን ሓላፍነትን ኣሎዎም። መጒዚት እንተ ዄንካ፡ ብዛዕባ ውላድካ ሓበሬታ ክትረክብ መሰል ኣሎካ። እዚ ማለት ከኣ፡ ካብ መውዓሊ ህጻናት፡ ካብ ቤት ትምህርቲ፡ ካብ ሓለዋ ጥዕና፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ካብ ፖሊስን ካልኦት ትካላት መንግስትን፡ ንውላድካ ዝምልከቱ ጒዳያት ክትፈልጥ፡ መሰል ኣሎካ ማለት'ዩ።
ንጽል መጒዚትነት ክብሃል ከሎ፡ ሓደ ካብ ወለዲ ጥራይ ሓላፍነት ቆልዓ ኣሎዎ ማለት'ዩ። እዚ ወላዲ'ዚ፡ በይኑ'ዩ ንጒዳይ ናይቲ ቖልዓ ኣመልኪቱ ናይ ምውሳን መሰል ዘሎዎ። ምርዑዋት እንተ ዄንኩም፡ ንሓላፍነት ደቅኹም ብዝምልከት ቀጥታዊ ሓባራዊ መጒዚትነት ኣሎኩም ማለት'ዩ። እንተ ዘይኴንኩም ግን፡ ናብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት (ቤት ጽሕፈት መሰል ስድራቤት) ኬድኩም ኣቦ ቖልዓ፡ መን ምዃኑ ወረቐት ክትመልኡ ኣለኩም። ሽዑ ኸኣ ነቲ መጒዚትነት ካብ ሓደኹም ናብ ክልተኹም ከተቐይሩዎ ትኽእሉ።
ክትፋትሑ እንተ ወሲንኩም፡ እሞ ድማ 'መንኩም መጒዚትነት ቆልዓ ይውሰድ?' ኣብ ዝብል ሕቶ፡ ኣብ ስምምዕ እንተ ዘይበጺሕኩም፡ ምስ ቤት ጽሕፈት 'መሰል ስድራቤት (familjerätten)' ክትዘራረቡ ትኽእሉ ኢኹም። ንሳቶም ከኣ፡ ነቲ ዘከራኽረኩም ጒዳይ፡ ፍታሕ ኣብ ምርካብ ክሕግዙኹም እዮም። እቲ ጒዳይ፡ ብመንገዶም ክፍታሕ ምስ ዘይክእል ግን፡ ሕጋዊ መዕለቢ ክግበረሉ ስለዘሎዎ፡ ናብ ቤት ፍርዲ ክሓልፍ ግድን ይኸውን። ቤት ፍርዲ ብወገኑ፡ 'እዚ ወላዲ'ዚ ሓላፍነት ቆልዓ ይወሃቦ! ምስ'ዚ ይቀመጥ!' ዝብል ውሳነ ቅድሚ ምውሳዱ፡ ንቤት ጽሕፈት መሰል ስድራቤት፡ ነዚ ጒዳይ'ዚ ብዝምልከት፡ መጽናዕቲ ክገብር ይሓቶ።


text:
ኣብ ሃገረ ኔዘርላንድ ዑቕባ ምስ ተሓትት፡ መብዝሕትኡ ግዜ፡ ናይ መጽለሊ ቦታ ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ። እቲ መጽለሊ ቦታ፡ መሕደሪ፡ ምግቢ ወይ ድማ ንዕኡ ዝኸውን ገንዘብ፡ ናይ ጁባ ገንዘብ፡ ምእላይን ናይ ሕክምና ክንክንን ዝሓቖፈ እዩ። እዚ፡ ኣብ ሕጊ ሃገረ ኔዘርላንድ ተጠቒሱ ይርከብ።
እቲ Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)፡ ንመንግስቲ ኔዘርላንድ ብምውካል፡ ነዚ መጽለሊ የማእክሎ። መንበሪ ፍቓድ ምስ ትርከብ ድማ፡ ክሳብ መንበሪ ገዛ ዝርከበልካ፡ ናይ ማእከል ሓተትቲ ዑቕባ መጽለሊ ቦታ ተጠቃሚ ትኸውን። ክሳብ ቤት ዝርከበልካ፡ ኣብ መዓስከር ትጸንሕ።
ዘቕረብካዮ ናይ ዑቕባ ሕቶ ምስ ዝንጸግ ድማ፡ እቲ ናይ መጽለሊ መሰልካ ደው ይብል።
ማእከል ሓተትቲ ዑቕባ፡ ዝተፈላለዩ ዓይነት ዘለዎም፡ ኣብ መላእ እዛ ሃገር ዝርከቡ መጽለሊ ቦታታት ኣለውዎ። እቲ ትረኽቦ መጽለልን ምእላይን፡ ከከም ቦትኡ ይፈላለ።
ማእከል ሓተትቲ ዕቕባ፡ ብዛዕባ ዘቕረብካዮ ናይ ዑቕባ ሕቶ ውሳኔ ኣይህብን እዩ። ንሱ፡ ብ Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) እዩ ዝርአ። ማእከል ሓተትቲ ዑቕባ፡ ምስ ትካል ኢ ኤን ዴን ካልኦት ከም GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA) ዝኣመሰሉ ትካላትን ሓቢሩ ይሰርሕ።