text:
ዜና ኤርትራ
መራሕቲ እስራኤልን ርዋንዳን፣ ብዛዕባ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ተመያይጦም
Radio Erena: 01 October 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁን ፕረዚደንት ርዋንዳ ፓል ካጋመን፣ ኣብ ጉዳይ ናይቲ ኣብ ጠልጠል ተሪፉ ዘሎ ምምላስ ናይቶም ኣብ እስራኤል ዝርከብ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ ብዝምልከት ከምዝተዘራረቡ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቶም መራሕቲ፣ ነዚ ዝተዘራረቡ፣ ጎኒ ጎኒ'ቲ ኣብ ኑውዮርክ ዝካየድ ዘሎ መበል 73 ስሩዕ ዋዕላ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ብ27 መስከረም ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን'ዮም።
ንሳቶም ነቲ ኣቐዲሞም ተዘራሪቦሉ ዝነበሩ ምኽፋት ኤምባሲታት ክልቲኤን ሃገራትን ምጅማር ቀጥታዊ በረራታት ናይ መጓዓዝያ መንገዲ ኣየር ካብን ናብን ኪግጋልን ቴልኣቪቭ'ውን ተዘራሪቦም።
ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ዋዕላ ኢጣልያን ኣፍሪቃን ክሳተፋ ዕድመ ቀሪቡለን
Radio Erena: 01 October 2018
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ ኤንዞ ሞኣቨሮ ምስ ሚኒስተራ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነ ገበየሁን ብምርኻብ፣ ኣብ ህሉው ምዕባለታት ሰላም ክልትኤን ሃገራት ተዘረራሪቡ።
እቲ ሚኒስተር፣ ጎኒ ጎኒ'ቲ ኣብ ኑውዮርክ ዝካየድ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት፣ ምስ ሚኒስተራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተራኸበሉ፣ ኢጣልያ ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ሰላም ክልትኤን ሃገራት ብምድጋፍ፣ ምስዘን ሃገራት ኣብ ልምዓት፣ ትምህርቲ፣ ሞያዊ ስልጠናን ካልእ ጽላታትን ክትተሓጋግዝ ቅርብቲ ከምዘላ ኣፍሊጡ።
ንሱ ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብቲ ኣብ 25 ጥቅምቲ ዝካየድ ዋዕላ ኢጣልያን ሃገራት ኣፍሪቃ ክሳተፋ ዕድመ ኣቕሪቡ።
ኤርትራ፣ ናይ ዝተበየነላ ማዕቀብ ካሕሳ ሓቲታ
Radio Erena: 30 September 2018
ኤርትራ ናይቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝተበየነ ዘይፍትሓዊ ዝበለቶ ማዕቀብ ናይ ዘውረዶ ክሳራ ካሕሳ ክወሃባ ሓቲታ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ብቀዳም ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሃቦ መደረ፣ እቲ ዘይፍትሓዊ ዝበሎ ማዕቀብ ክለዓል ጥራይ ዘይኮነስ፣ በቲ ማዕቀብ ዝተፈጥረ ናይ ቁጠባ ምዝንባል እውን ካሕሳ ክወሃብ እዩ ሓቲቱ።
ኣቶ ዑስማን ኣብ መደርኡ፣ ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ብሰላም ካብ ዝዓርፍ ኣዋርሕ ኣቑጺሩ እንከሎ፣ እቲ ማዕቀብ ብዘይምልዓሉ ከምዝደንጎየ ድሕሪ ምሕባር፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ገለ ጽቡቕ ናይ ኤርትራ ዘይምነያ ሃገራት ምውሳኑ ከምዘተሓሳሰቦ’ውን ይገልጽ።
ሱዳን፣ ዝቕባበ ንምፍዋስ፣ ሓድሽ ናይ 100 ፓውንድ ባጤራ ክትዝርግሕ'ያ
Radio Erena: 01 October 2018
ብቁጠባዊ ቅልውላውን ዝቕባበ ባጤራን ኣብ ሻቕሎት እትርከብ ሱዳን፣ ሓድሽ ናይ 100 ፓውን ናይ ወረቐት ገንዘብ ክትዝርግሕ ምዃና ማእከላይ ባንክ እታ ሃገር ትማሊ 30 መስከረም ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣቐዲሙ ዝዓበየ ናይ ወረቐት ባጤራ 50 ፓውንድ'ዩ ጸኒሑ።
እንተኾነ፣ ብሰንኪ ዝቕባበ፣ እቲ ገንዘብ ናይ ምዕዳግ ሓይሉ ስለዝተዳኸመ፣ ህዝቢ እኹል ገንዘብ ክረክብ ብዘይምኽኣሉ፣ መዓልታዊ ገንዘብ ንምውጻእ ኣብ ባንክታት ክጸቓቐጥ ይረአ ኣሎ።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኢትዮጵያ የሻቕል
Radio Erena: 28 September 2018
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 11 መስከረም ድሕሪ ምኽፋቱ፣ ልዕሊ 15 ሽሕ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ተሓቢሩ።
ድሕነት ሲቪላውያንን ሰብኣዊ ሓገዝን ኤውሮጳ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነጥፋ ትካላት ስደተኛታት ብምውካስ ብ26 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ ዕለታዊ ጸብጻብ፣ ካብዞም ካብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ኣስትትታት 15 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ገሊኦም ምስ ስድራቤታትም ንምርኻብ፣ ገሊኦም ሃገር ንምብጻሕ ክኾኑ እንከለዉ፣ ብዙሓት ድማ ዑቕባ ንምሕታት ተሪፎም ኣለዉ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ኢትዮጵያ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓትቲ ዑቕባ ብኣስታት ኣርባዕተ ኦጽፊ ወሲኹ ኣሎ።


c: text/html

text:
Share List
Related posts:
- በቲ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ተባሂሉ ኣብ ከባቢ ዓሰብን ዛላምበሳን ዝተኻየደ ምኽፋት ዶባት ዕድል ተጠቂሞም ብዙሓት ኤርትራውያን ዶብ ሰጊሮም ኢትዮጵያ ከምዝኣትዉን ከምዝተሸርቡን ተፈሊጡ።
- ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ልዕሊ ወያነ ሕነ ንምፍዳይ ምስ 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተወሃሃደ መጥቃዕቲ ንምግባር ምስ ኣዘዝቲ ሰራዊት ይዘራረብ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
- ASSENNA NEWS: ብዛዕባ ዶብ ኣይተዛረብናን፡ ንሱ ካልኣዊ ጉዳይ እዩ ይብል 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ – Saturday, July 28, 2018
- ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ስምምዕ ምኽታም ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ ምፍርራሞም፡ ወደባት ብሓባር ከማዕብላኦ ምዃነን ወግዓዊ ማዕከን ዜና ኢትዮጵያ ከምዝገለጸ ሮይተርስ ሓቢሩ።
- ASSENNA NEWS: 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ተመሊሱ – ክልቲኦም መራሕቲ ውዕል ተፈራሪሞም Monday, July 09, 2018
- ASSENNA NEWS: ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣስመራ ኣትዩ። Sunday, July 08 2018
- ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ኣስመራ ከምዝኣተወ ኤረ ቲቪ ሓቢራ።
- መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክራኸቡ ምዃኖም ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ገሊጹ።
- ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ትማሊ ንልኡኽ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብድምቀት ድሕሪ ምቕባሉ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ ፍልልይ ኣብቂዑ እዩ ኢሉ።
- ንሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ምስ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ ቦምባ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ምክትል ኮምሽነር ፖሊስ ዝርከቦም 9 ኣባላት ፖሊስ ተታሒዞም ኣብ መርመራ ከምዝርከቡ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ገሊጸን።
- ጋዜጣዊ መግለጺ
- VOICE OF ASSENNA: News ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኮይኑ ማሕላ ኣብ ዝፈጸመ ዶር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ኤርትራ ዘሎ ሽግር ንምፍታሕ ቅሩብነቱ ገሊጹ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኤች ኣይቪ ኤድስ ሐዚ’ውን ሓደጋ ሃገርና’ዩ
መቐለ ነሓሰ 05/2010(ድወት)ሕማም ኤች ኣይቪ ኤድስ ኣብ ሃገርና ሐዚ’ውን ለበዳ ኮይኑ ይቅፅል ምህላው ተሓቢሩ።
ከምሓበሬታ ውድብ ጥዕና ዓለም ሓደ ሕማም ዝርግሕኡ ልዕሊ 1ሚኢታዊ እንተኾይኑ ለበዳ ኢልና ክንፅውዖ ከምንኽእል ይገልፅ።
ኣብ ሃገርና ዝርግሐ ሕማም ኤች ኣይቪ ኤድስ 1.2ሚኢታዊ ምብፅሑን ሐዚ ድማ ኢትዮጵያ ካብቲ ለበዳ ክትናገፍ ከምዘይክኣለት ቤት ፅሕፈት ምክልኻልን ምቁፅፅፃርን ኤች ኣይቪ ኤድስ ፌደራል ገሊፁ።
ጉዳይ ኤች ኣይቪ ኤድስ ካብ ኣጀንዳ ወፂኡ ትኩረት ክስእን ብምኽኣሉ ቁፅሪ ካብ ግዘ ናብ ግዘ በቲ ሕማም ይጥቅዑ ዘለው ወገናት እናወሰኸ ከምዝመፀ ድማ እቲ ቤት ፅሕፈት ሓቢሩ።
ኣብ 2009ዓ.ም ኣብ ሓደ ዓመት ጥራይ 27ሽሕ ሓደሽቲ በቲ ሕማም ዝተጠቅዑ ወገናት ከምዘለው ዝተገለፀ ኾይኑ እዚ ድማ ከምኣቖፃፅራ ፈረንጂ ኣብ 2030 ሓደ ሰብ በዚ ሕማም ከይጥቃዕ መሰረት ገይሩ ዝተትሓዘ ትልሚ ንምዕዋት ስግኣት ከምዝፈጥር ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ መናእሰይ ዘሎ ግንዛበ ትኩረት ብምሃብ ተኸታታሊ ኣስተምህሮን ስልጠናን ብምሃብ ብተመሳሳሊ ተረሲዑ ዝነበረ ኣጀንዳ ኤች ኣይቪ ኤድስ መሊስካ ብምልዓል ነዚ ፀገም ምቕራፍ ከምዝከኣልን ኩሉ ዝምልከቶ ኣካል ነዚ ትኩረት ሂቡ ክሰርሕን ድማ እቲ ቤት ፅሕፈት ፀዊዑ ኣሎ።


text:
ዝሓለፈ ሓሙስ አብ ጀነቫ መግለጺ ዝሃበ ውዱብ ጥዕና ዓለም ላይበርያ ካብ ቫይረስ ኢቦላ ነጻ ኮይና’ያ እዚ ማለት ድማ ሰለስቲአን ሃገራት ምዕራብ አፍሪቃ ካብቲ ቫይረስ ነጻ ኮይነን ማለት’ዩ ኢሉ።
እዚ መግለጺ አብ ዝተዋህበሉ ጊዜ ግን ጥንቓቐ ከምዘድልይን ሓደጋ’ቲ ቫይረስ ገና ከምዘሎን’ዮም ዳይሬክተር ክፍሊ ህጹጽ ግብረ-መልሲ ኣብ ውዱብ ጥዕና ዓለም ሪክ ብሪነን ገሊጾም ኔሮም።
ውዱብ ጥዕና ዓለም ንናይ ፈረንሳ ዜና አገልግሎት ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ አብ ዝሃቦ ሓበሬታ እዛ ትማሊ ሬሳአ ዝተረኽበ ሰብ ጓል 22 ዓመት ተማሃሪት ኮይና ዝሓለፈ ሰሙን ሓሚማ ናብ ሕክምና ድሕሪ ምኻዳ’ያ ሶሉስ ዓሪፋ።
እዚ ክስተት ድማ አብ ዝመጽእ ኣዋርሕ እቲ ሕማም ዳግም ከይረአ ልዑል ክትትል፡ግብረ-መልስን ምድላውን ከምዘድልይ መርኣያ’ዩ ይብል ውዱብ ጥዕና ዓለም። እዚ መግለጺ ውዱብ ጥዕና ዓለም ዝወጸ 42 መዓልታት ድሕሪ ብዘይ ሓድሽ ክስተት’ቲ ቫይረስ አብ ላይበርያ ክኸውን ኸሎ ከምዚ ዝዓመሰለ ክስተት ከጋጥም ከምዝኽእል ዝፍለጥ እንተነበረ'ዃ ነቲ ቫይረስ ክሳብ መወዳእታ ንምቕራፍ ሓያል ዝኾነ ምክትታል የድልይ’ዩ ይብል እቲ ውዱብ።
ወኪል ውዱብ ጥዕና ዓለም አብ ላይበርያ ኣሌክስ ጋሳሲር እቲ ውዱብ ላይበርያ ነዚ ሓድሽ ተርእዮ እቲ ቫይረስ ንምክልካል ንምቕራፍን አብ ተካይዶ ጻዕርታት ኩሉ ከምዝድግፍ ቃል ኣትዮም ኣለው።
አብ ምዕራብ አፍሪቃ ብተመሓላላፊ ሕማም ኢቦላ አስታት 11,000 ሰባት ክሞቱ ከለው አስታት 28,500 ድማ በቲ ሕማም ተጠቂኦም ምንባሮም ይፍለጥ።
ምሉእ ጥሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ግጥማት ፅዋዕ ዓለም 2014 ብራዚል ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣስታት ሰለስተ ሰሙን ንጋንታታት ካብ ሰላሳን ክልተን ናብ ኣርባዕተ ኣፃፊፉወን፣ብዙሕ ንብዓትን ስምዒታትን ኣፍሲሱን ኣለዓዒሉን ይቅፅል‘ሎ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ናብ ፍርቂ ፍፃመ ዝበፅሓ ኣርባዕተ ጋንታታት ክልተ ካብ ኣህጉረ ደቡብ ኣሜሪካ ክልተ ካብ ኣህጉረ ኣውሮዻ ኮይነን‘ለዋ።
እቲ ዘግርም ድማ ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ሓንቲ ካብ ላቲን ኣሜሪካ ሓንቲ ካብ ኣውሮዻ መፃምዲ ኮይነን‘የን ዝጣፋኣ ኣብ ኣውዲቅካ ምሕላፍ። ኣርጀንቲና ኣንፃር ብራዚል፣ሆላንድ ኣንፃር ኣርጀንቲና።
ብራዚል ናብ‘ዚ ብርኪ ዝበቅዐት ንጋንታ ኮሎምብያ ክልተ ንሓደ፣ጀርመን ንጋንታ ፈረንሳ ሓደ ንዜሮ፣ኣርጀንቲና ንቤልጅየም ሓደ ንዜሮ፣ሆላንድ ንኮስታሪካ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ኣርባዕተ ንሰለስተ ድሕሪ ምስዓረን‘ዩ።
ብመሰረት‘ዚ ፅባሕ ሰሉስ ብራዚል ምስ ጀርመን፣ረቡዕ ኣርጀንቲና ምስ ሆላንድ መን ናብ ፅዋዕ ዓተረ ትሓልፍ ጋንታ ንምንፃር ክጋጠማ‘የ። ዝተዓወታ ናብ ፅዋዕ መን ዓተረ፣ዝተሳዓራ ሜዳልያ ነሓሲ መን ወሰደ ክፃወታ‘የን።ናይ ሎም-ዘበን ግጥም ፅዋዕ ዓለም‘ውን ይዛዘም።
ብተመሳሳሊ ዜና ፅዋዕ ዓለም፣ኣብ ግጥማታ ኣዕጋቢ ውፅኢትን ምንቅስቃስን ኣየመዝገበትን ተባሂላ ብናይጀርያውያን ዝተነቀፈት ሃገራዊት ጋንታ ናይጀርያ ናብ ሃገራ ድሕሪ ምምላሳ ኣብ ሞንጎ ፊፋን ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ናይጀርያን ሓያል ምስሕሓብ ተፈጢሩ‘ሎ።
ብመሰረት‘ዚ፣መንግስቲ ናይጀርያ ንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ናይጀርያ ከፍርሶ‘የ ክብል ከሎ፣ፊፋ ግና ከይትትክፍዎ፣ተዘየለ ክእግደኩም‘የ ኢሉ ከምዘጠንቀቀ ዝዝከር‘ዩ።
ናይጀርያ ግና ንመጠንቀቂ ፊፋ ዕሽሽ ኢላ ንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪሳ ብካልእ ኣባላት ተኪኣቶ‘ላ።ፊፋ ክሳብ ፅባሕ ሰሉስ ዝተኣገዱ ኣባላት‘ቲ ፈደረሽን ምለስዎም፣ተዘየለ ጋንታ ናይጀርያ ካብ ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻዊን ግጥማት ክእግደኩም‘የ ዝብል መጠንቀቂ ኣሕሊፉ‘ሎ።
መን ይንብርከኽ? ናይጀርያ‘ዶ ፊፋ? ኣብ ቅድሜና ንረኽቦ።
ናብ ካልእ ዜና ንስገር፣ዓላሚ ጋንታ ኣልጀርያ ቫሊድ ሃሊሎድች፣ናይ‘ታ ሃገር ፕረዚደንት በጃኻ ንደልየካ ኢና ፅንሐልና ዝብል ጠለብ ዋላ‘ውን እንተቀረበሉ፣ኣይፋለይን ኢሉ ስርሑ ኣረኪቡ።
ቦስንያዊ ኣሰልጣኒ ነታ ጋንታ ናብ ካልኣይ ዙር ንክትበፅሕን ዝናኣድ ምንቅስቃስን ውፅኢትን ንክተርእይን ዝሓገዘ ምኳኑ ዝዝከር‘ዩ።ኣብ መጨረስትኡ ብጋና ክልተ ንሓደ ተሳዒራ ወፂኣ‘ያ።
ንምዝዛም፣ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ግጥማት ፍርቂ ፍፃመ፣ቀዳም ንሜዳልያ ነሓሲ፣ሰንበት ግጥም ፅዋዕ መን ዓተረ ምኳኑ ኣይትረስዑ።ስፖርታዊ ዜና ተፈፂሙ።


text:
መራሕቲ ኣሜሪካን ኣፍጋኒስታን፣ድሕሪ ምብቃዕ ኲናት ኣፍጋኒስታን ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ንዝህሉ ርክብ ዝገልፅ ውዕል ፈሪሞም።
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ነቲ ውዕል ንምፍራም ትማሊ ምሸት ንፀልማት ከውሊ ገይሮም‘ዮም ኣብ ኣፍጋኒስታን ኣትዮም።
እቶም ፕረዚደንት፣ሓይልታት ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ኣብ ኣፍጋኒስታን ዝጀመሮ ኲናት ድሕሪ ምብቅዑ፣ንትሕዝቶ ዝቅፅሉ ዓሰርተ ዓመታት ዝህሉ ስትራተጂካዊ ርክብ ንዝነፀረ ሰነደ ፈሪሞም‘ዮም።
”ሓቢርና ኲናት ብሰላም ንምቅያር ቃል ኣቲና‘ለና።ኣብ ማዕርነት ዝቆመ ሽርክነት ናብ ሓድሽ ተስፋ ኣሳጊሩና‘ሎ” ኢሎም ፕረዚደንት ኦባማ።
ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ባግራም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንወትሃደራት ኣሜሪካ ዘመስገኑ ሚስተር ኦባማ፣ንትሕዝቶ ውዕል ምስ ኣፍጋኒስታን ንህዝቦም ገሊፆም‘ዮም።
“ኣብ ሞንጎ ዩ-ስን ኣፍጋኒስታንን ንዝህሉ ሓድሽ ስትራቲጂካዊ ምሕዝነት ንዝንፅር ታሪኻዊ ሰነድ ሎሚ ፈሪመሉ‘ለኹ” እውን ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ ዘረበኦም፣ኔቶ ኣብ‘ዚ ወርሒ’ዚ ኣብ ቺካጎ-ኣሜሪካ ኣብ ዘሳልጦ ኣኼብኡ፣ሓይልታቱ ኣብ ኣፍጋኒስታን ንዝህልዎ ተዋጋኣይ ተራ ክንፅር‘ዩ ኢሎም።
ዓለም-ለኸ ሓይልታት ንሰራዊት ኣፍጋኒስታን ክዕልሙ፣ከማኽሩን ከሐግዙን‘ዮም ዝበሉ እቶም ፕረዚደንት፣ኣፍጋኒስታውያን ጉዳዮም ባዕልቶም ኣብ ዝውግንሉ መዋእል፣ናይ ኣሜሪካ ተራ ብደረጃ ድጋፍ ጥራሕ ዝሕፀር‘ዩ ኢሎም።
ኣሜሪካ ናብ ኣፍጋኒስታን ዝኣተወትሉ ቀንዲ ዕላማ፣ኣል-ቃይዳ ግብረ-ሸበራዊ መጥቃዕቲ ንከይፍፅም ምግባር ዝብል‘ዩ ነይሩ፣እዚ ዕላማ‘ዚ ተዓዊቱ እዩ ኢሎም ንኣሜሪካውያን ኣዘኻኺሮም።
እቲ ኲናት ኣብ ኣፍጋኒስታን‘ዩ ተኣዊጁ፣ዝዛመም‘ውን ኣብ ኣፍጋኒስታን‘ዩ ኢሎም ፕረዚደንት ኦባማ።


text:
Date: Friday, 01 September 2017
ኣብ ኢትዮጵያ ኣናጹ ተሓሪደን ክሽየጣ ጀሚረን። ከምዝፍለጥ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ናይ ዶላር ሕጽረት ቅልውላው ስለ ዝርከብ ቅድሚ ሕጂ ኣብታ ሃገር ተራእዩ ዘይፈልጥ ምስ ባህልን ሃይማኖትን እታ ሃገር ዘይከይድ ኣነዋሪ ነገራት ነታ ሃገር ወሪርዋ ይርከብ። ከም የእዱግ ሓሪድካ ምሻጥ፣ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሶደማውያን መናሃርያ ምግባር፣ ትሕቲ ዕድመ ኣወዳት ግብረሰዶማውያንን ንኣሽቱ ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድን ካብ ገጠራት ዓፊንካ ብምምጻእ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምሻጥን፣ መብዛሕትኦም ምስ`ዞም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት ኣነዋሪ ነገራት ዝፍጽሙ ከኣ ወጻእተኛታትን ሰበስልጣንን ምዃኖም ይፍለጥ። ሕጂ ከኣ ናብ ኣናጹ ተሰጊሩ። ካብ ሕልናኻን ክብረትካን ሃይማኖትካን ምሻጥ፣ ድኽነት ከም ዝሓይሽ ኣይፈለጡን። ምኽንያቱ ድኽነት ብስራሕ ትሰዓር እያ፣ ኩለንተናኻ ምሻጥ ግና ኣይግድን!
* ዘሕፍር ነውራም ተግባር!
*ብርሃነ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ብዙኅ ሕማሞሙ ለጻድቃን፡ ወእምኵሉ ያድኅኖሙ እግዚአብሔር/ናይ ጻድቃን መከራ ብዙኅ እዩ፡ እግዚአብሔር ግና ካብ ኵሉ የድኅኖም” መዝ. 34፡19
ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ
ወሀሎ አሐዱ ብእሲ ዘስሙ ቴዎድሮስ ዘእምዘመደ ክቡራን ካህናት ወሌዋውያን ወነገሥት ኀያላን፣ ወአውሰበ ብእሲተ እምዘመዶሙ ለካህናት ወሊቃነ ጳጳሳት ሥዩማነ ቤተ ክርስቲያን ርቱዓነ ሃይማኖት እንተ ስማ አትሮስያና ቡርክት። ወኮኑ ፈራህያነ እግዚአብሔር ወጻድቃን እሙንቱ . . . ወእምዝ ስእኑ ወሊደ ወኮኑ መካናተ እስከ ሲበት።
ተውሳክ፡ . . .ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ
ካብ ወገን ክቡራን ካህናትን ኃያላን ነገሥታትን ዝኾነ ቴዎድሮስ ዝስሙ ሰብኣይ ነበረ። ንሱ ንሓንቲ ካብ ወገን ሥዩማነ ቤተ ክርስቲያንን ርቱዓነ ሃይማኖትን ዝኾኑ ሊቃነ ጳጳሳትን ካህናትን ዝኾነት ‘ኣትሮስያና’ ዝስማ ብርኽቲ ሰበይቲ ተመርዓወ። ክልቲኦም ፍርሃት እግዚአብሔር ዝነበሮም ጻድቃን ነበሩ። . . . ክሳዕ ዕድመ እርግና ዝበጽሑ ክወልዱ ዘይክእሉ መካናት ነበሩ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን
ናይ ዘውትር ጸሎት ብቋንቋ ግእዝን ትግርኛን
ጸሎት ማለት ፈጣርን ፍጡርን ዘራኽብ እቲ ቀዳማይን ቀንድን ስነ ምግባርን እዩ። ብዘይ ጸሎትን ጾምን ምስ ፈጣሪ ምርኻብ ፈጺሙ ኣይከኣልን እዩ። ብጸሎት ኵሉ ንረክብ ብጸሎት ኩሉ ጸጋታት ካብ ኣምላኽ ንቕበል። “ለምኑ ክወሃበኩም ኢዩ ድለዩ ክትረኽቡ ኢኹም።ማዕጾ ኳሕኲሑ ክረሓወልኩም ኢዩ(ማቴ7፡7-8)። ስለዚ እንደልዩ ክንረክብ ሓሳብ ክብና ክሰልጠና ዘውትር ንጸሎት ክንነቅሕ ኣለና። ካብዚ ቀጺልና እምበኣር መዓልታዊ ክንገብሮ ዝግበኣና ጸሎት ብግእዝን ትግርኛን ከነቕርበልኩም ኢና፥
አአትብ ገጽየ ወኩለንታየ በትምእርተ መስቀል
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ በቅድስት ሥላሴ እንዘ አአምን ወእትመኃፀን እክሕደከ ሰይጣን በቅድመ ዛቲ እምየ ቅድስት ቤተ ክርስትያን እንተ ይእቲ ስምዕየ ማርያም ጽዮን ለዓለመ ዓለም።
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላክ ብቅድሥት ሥላሴ እንዳ ኣመንኩን እንዳ ተማሕጸንኩን ኣብ እዛ ኣደይ ዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስትያን ሰይጣን ይኽሕደካ ኣለኹ ንሳውን ጸግዐይን ምስክረይን ዝኾነት ማርያም ኢያ።
ነአኵተከ እግዚኦ፣
ነአኵተከ እግዚኦ ወንሴብሐከ፣ ንባርከከ እግዚኦ ወንትአመነከ ንስእለከ እግዚኦ ወናስተበቍዓከ ንገኒ ለከ እግዚኦ ወንትቀነይ ለስምከ ቅዱስ፣ ንሰግድ ለከ ኦ ዘለከ ይሰግድ ኵሉ ብርክ ወልከ ይትቀነይ ኵሉ ልሳን፣ አንተ ውእቱ አምላክ ኣማልክት ውእግዚአ አጋእዝት ወንጉሠ ነገሥት፣ አምላክ አንተ ለኵሉ ዘሥጋ ወለኵላ ዘነፍስ፣ ወንጼውዐከ በከም መሀረነ ቅዱ ወልድከ እንዘ ይብል አንትሙሰ ሶበ ትጼልዩ ከመዝ በሉ።
ኦ! ጎይታ ነመስግነካን ነኽብረካን ኣሎና ኦ! ጎይታ ኣሚንና ንግዝኣካ ኣሎና፣ ናይ ኩሉ ብርኪ ዝሰግደልካ ናይ ኩሉ ልሳን ዝግዝኣልካ ኦ! ጎይታ ንሰግደልካ ኣሎናናይ ኣማልኽቲ ኣምላኽ ንስኻ ኢኻ ናይ ጎይቶት ጎይታ ናይ ነገስታት ንጉስ ንስኻ ኢኻ ኩቡርን ምስጉኑን ወድኻ ንስኻትኩምሲ ክትጽልዩ ከለኹም ከምዚ በሉ እናበለ ከም ዝመሃረና ከምዚ ኢልና ንጽውዓካ ኣለና።
አቡነ ዘበሰማያት፣
ኣቡነ ዘበሰማያት ይትቀደስ ስምከ ትምጻእ መንግስትከ። ወይኩን ፈቃድከ በከመ በሰማይ ከማሁ በምድር ሲሳይነ ዘለለ ዕለተነ ሀበነ ዮም። ኅድግ ለነ ኣበሳነ ወጌጋየነ ከመ ንሕነኒ ንኅድግ ለዘኣበሰ ለነ። ኢታብአነ እግዚኦ ውስተ መንሱት። ኣላ ኣድኅነነ ወባልሓነ እምኩሉ እኩይ እስመ ዚኣከ ይእቲ መንግስት ኅይል ወስብሓት ለዓለመ ዓለም።
ኣብ ሰማይ እትነብር ኣቦና ስምካ ይቀደስ ፣መንግስትኻ ትምጻእ ፈቓድካ ኣብ ሰማይ ከም ዝኾነት ከምኡውን ኣብ ምድሪ ትኹን ናይ ዕለት ምግብና ሎሚ ሃበና ፣ ንሕና ንዝበደሉና ከም እንሓድግ ኣበሳናን ጌጋናን ሕደገልና መንግስትን ሓይልን ምስጋናን ንዘለዓለም ብሓቂ ናትካ ኢዩ’ሞ ካብ ኩሉ ክፉእ ዘበለ ነገር ፈጺምካ ኣድሕነናን ባልሃናን እንበር ኣብ ፈተና ኣይተእትወና ኣሜን፣
በሰላመ ቅዱስ ገብርኤል መልአክ
በሰላመ ቅዱስ ገብርኤል መልአክ ኦ እግዝእትየ ማርያም ሰላም ለኪ ድንግል በሕሊናኪ ወድንግል በሥጋኪ እመ እግዚአብሔር ጸባዖት ሰላም ለኪ ቡሩክት አንቲ እምአንስት ወቡሩክ ፍሬ ከርሥኪ፣ ተፈስሒ ፍስሕት ኦ ምልእተ ጸጋ እግዚአብሔር ምስሌኪ ሰአሊ ወጸልዪ በእንቲአነ ኀበ ፍቁር ወልድኪ ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ይሥረይ ለነ ኃጣውኢነ።
ኦ እግዝእትየ ማርያም ብናይ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ሰላምታ ሰላም እብለኪ ብሕልናኺ ድንግል እኺ ፣ ብሥጋኺ’ውን ድንግል እኺ ኣደ እግዚኣብሔርጽባኦት (ጎይታ ሰራዊት) ሰላም እብለኪ ኣለኹ ፣ ንስኺ ኣብ ኩለን ኣንስቲ ብርኽቲ እኺ ፣ ፍረ ከርስኺ’ውን ብሩኽ ኢዩ ። ኦ ! ምልእተ ጸጋ እግዚኣብሔርምሳኺ እዩ፣ ኦ ፍስህቲ ደስ ይበልኪ ሓጢኣትና ክሰርየልና ናብ ፍቁር ወድኺ ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንታና ምሕረት ለምንልና ኣሜን።
ጸሎተ ሃይማኖት፣
ጸሎተ ሃይማኖት፣ ነአምን በአሐዱ አምላክ እግዚኣብሔር ኣብ ኣኃዜ ኵሉ ገባሬ ሰማያት ወምድር ዘያስተርኢ ወዘያስተርኢ፣ ወነአምን በአሐዱ እግዚእ ኢየሱስ ክርስቶስ ወልደ አብ ዋሕድ ዘህልው ምስሌሁ እምቅድመ ይትፈጠር ዓለም፣ ብርሃን ዘእምብርሃን አምላክ ዘእምአላክዘበአማን፣ ዘተወልደ ወአኮ ዘተገብረ ዘዕሩይ ምስለ አብ በመለኮቱ፣ ዘቦቱ ኵሉ ኮነ ወዘእንበሌሁሰ ኣልቦ ዘኮነ ወኢምንትኒ ዘበሰማይኒ ወዘበምድርኒ፣ ዘበእንቲአነለሰብእ ወበእንተ መድኃኒትነ ወረደ እምሰማያት፣ ተሰብአ ወተሠገወ እመንፈስ ቅዱስ ወእማርያም እምቅድስት ድንግል፣ ኮነ ብእሴ ወተሰቅለ በእንቲአነበመዋዕለ ጲላጦስ ጴንጠናዊ ሐመ ወሞተ ወተቀብረ ወተንሥአ እሙታን አመ ሣልስት ዕለት በከመ ጽሑፍ ውስተ ቅዱሳት መጻሕፍት፣ ዐርገ በስብሐት ውስተሰማያት ወነበረ በየማነ አቡሁ ዳግመ ይመጽእ በስብሐት ይኬንን ሕያዋነ ወሙታነ ወአልቦ ማኅለቅት ለመንግሥቱ፣ወነኣምን በመንፈስ ቅዱስ እግዚእ ማሕየዊ ዘሠረፀ እምአብ ንስግድ ሎቱ ወንሰብሖ ምስለ አብ ወወልድ ዘነበበ በነብያት፣ ወነኣምን በአሐቲ ቅድስት ቤተክርስቲያን እንተ ላዕለ ኵሉ ጉባኤ ዘሐዋርያት ወነአምን በአሐቲ ጥምቀት ለሥርየተ ኃጢኣት፣ ወንሴፎ ትንሣኤ ሙታን ወሕይወተ ዘይመጽእ ለዓለመ ዓለም።
ኩሉ ብዝሓዘ ሰማይን ምድርን ዝርአን ዘይርአን ብዝፈጠረ ብሓደ ኣምላክ ብእግዚኣብሔር ኣብ ነኣምን ። ብሓደ ጎይታ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዓለም ከይተፈጥረ ምስኡ ህልው ብዝኾነ ወልደኣብ ዋህድ’ውን ነኣምን ፣ ካብ ብርሃን ዝተረኽበ ብርሃን ካብ ሓቀኛ ኣምላኽ ዝተረኽበ ኣምላኽ ፣ ዝተወልደ እምበር ፍጡር ዘይኮነ ፣ ብመለኮቱ ምስ ኣብ ማዕረ ዝኾነ ። ኩሉ ብኡኡ ዝተፈጥረ ብዘይካኡ ግና ኣብዚ ምድሪ ዘሎ ይኹን ወይስ ኣብ ሰማይ ዘሎ ምንም ዝተፈጥረ የልቦን። ምእንታና ምእንቲ ሰብ ምእንቲ ምድሓንና ካብ ሰማያት ዝወረደ ብመንፈስ ቅዱስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ስጋ ዝለበሰ፣ ሰብ ኮነ ሰብ ኮይኑ ድማ ብዘመን ጴንጠናዊጵላጦስ ምእንታና ተሰቕለ። ሓመመ መከራ መስቀል ተቐበለ፣ ሞተ ተቐብረ፣ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም ዝተጻሕፈ ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ካብ ምውታት ተፈልዩ ተንስአ ብኽብሪ ናብ ሰማያት ዓረገ ኣብ የማን ኣቡኡ ተቐመጠ ከም ብሓድሽ ንህያዋንን ንምውታትን ክፈርድ ብኽብሪ ክመጽእ እዩ። ንመንግስቱ’ውን መወዳእታ የብሉን። ጎይታን መሕወይን ብዝኾነ ካብ ኣብ ብዝሰረጸ መንፈስ ቅዱስ ንኣምን። ምስ ኣብን ወልድን ንሰግደሉን ነመስግኖን ብነብያት ዝተነግረ እዩ። ልዕሊ ኹሉ ናይ ሃዋርያት ጉባኤ ብዝኾነት ብሓንቲ ቅድስቲ ቤተ ክርስትያን ንኣምን። ሓጢኣት ንምስትስራይ ብሓንቲ ጥምቀት’ውን ነኣምን። ትንሳኤ ሙታን ንዘለኣለም ዓለም ብዝመጽእ ሂወት ተስፋ ንገብር ኣሜን።
ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚኣብሔር፣
ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ጸባዖት ፍጹም ምሉእ ሰማያተ ወምድረ ቅድሳተ ስብሓቲከ ንሰግድ ለከ ክርስቶስ ምስለ አቡከ ኄር ሰምያዊ ወመንፈስከ ቅዱስ ማሕየዊ እስመ መጻእከ ወአድኃንከነ።
እሰግድ ለአብ፣
እሰግድ ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐተ ስግደተ፣ እሰግድ ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐተ ስግደተ፣ እሰግድ ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐተ ስግድጸተ፡ እንዘ አሐዱ ሠለስቱ ወእንዘ ሠለስቱ አሐዱ ይሤለሱ በአካላት ወይትወሐዱ በመለኮት። እሰግድ ለእግዝእትነ ማርያም ድንግል ወላዲተ አምላክ። እሰግድ ለመስቀለ እግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ። ዘተቀደሰ በደሙ ክቡር።
መስቀል ኃይልነ መስቀል ጽንዕነ መስቀል ቤዛነ መስቀል መድኃኒተ ነፍስነ። አይሁድ ክሕዱ ንሕነሰ አመነ ወእለ አመነ በኃይለ መስቀሉ ድኅነ።
ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ጸባኦት ናይ ጎይትነትካ ምስጋና ፈጺሙ ሰማይን ምድርን ዝመልአ እዩ። ኦ ! ክርስቶስ መጺእካ ኣድሒንካና ኢኻ’ሞ ምስ መሓርን ሰማያውን ኣቦኻ ማህየዊ ምስ ዝኾነ ቅዱስ መንፈስካ ንሰግደልካ ኣሎና ።
ንኣብ ንወልድ ንመንፈስ ቅዱስ ሓንቲ ስግደት እሰግድ (3.ግዜ በል) ሓደ እንከለዉ ሰለስተ ዝኾኑ ሰለስተ እንከለዉ ሓደ ዝኾኑ ብኣካል ሰለስተ ብመለኮት ሓደ እዮም ። ኣምላኽ ንዝወለደት ብስጋን ብነፍስን ንጽህቲ ንዝኾነት እግዝእትነ ድንግል ማርያም እሰግድ ።ዓለም ንምድሓን ንዝተሰቕለሉ ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል ንሰግድ
መስቀል ሓይልና ኢዩ፣ መስቀል ጽንዓትና ኢዩ፣ መስቀል ቤዛና ኢዩ፣ መስቀል መድሓኒ ነብስና ኢዩ፣ ኣይሁድ ከሓድዎ ንሕና ግን ኣመናዮ፣ ዝኣመና ንሕና ድማ ብናይ መስቀሉ ሓይሊ ድሓና ኣሜን ።
ስብሐት ለአብ፡
ስብሓት ለኣብ ስብሓት ለወልድ ስብሓት ለመንፈስ ቅዱስ (፫ተ ግዜ በል)
ይ.ሕ ይደልዎም ለኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ(፫ተ ግዜ በል)
ስብሓት ለእግዝእትነ ማርያም ድንግል ወላዲት ኣምላክ
ይ.ሕ ፥ ይደልዋ ለእግዝእትነ ማርያም ድንግል ወላዲት ኣምላክ
ስብሓት ለመስቀለ እግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ
ይ.ሕ ፥ ይደልዎ ለመስቀለ እግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ
ክርስቶስ በምሕረቱ ይዘከረነ ይ.ሕ ኣሜን
ኣመ ዳግም ምጽኣቱ ኢያስተኅፍረነ ይ.ሕ ኣሜን
ለሰብሖተ ስሙ ያንቅሐነ ይ.ሕ ኣሜን
ወበኣምልኮቱ ይፅንዓነ ይ.ሕ ኣሜን
እግዝእትነ ማርያም ኣዕርጊ ጸሎተነ ይ.ሕ ኣሜን
ወኣስተሥርዪ ኲሉ ኃጢኣተነ ይ.ሕ ኣሜን
ቅድመ መንበሩ ለእግዚእነ ይ.ሕ ኣሜን
ለዘኣብልዓነ ዘንተ ኅብስተ እስመ ለዓለም ምሕረቱ
ወለዘኣስተየነ ዘንተ ጽዋዓ እስመ ለዓለም ምሕረቱ
ወለዘሠርዐ ለነ ሲሳየነ ወዐራዘነ እስመ ለዓለም ምሕረቱ
ወለዘተዓገሠ ለነ ኲሉ ኃጢኣተነ እስመ ለዓለም ምሕረቱ
ወለዘወሀበነ ሥጋሁ ቅዱስ ወደሞ ክቡረ እስመ ለዓለም ምሕረቱ
ወለዘአብጽሐነ እስከ ዛቲ ሰዓት። ይ.ሕ፥ ነሀብ ሎቱ ስብሓተ ወአኮቴተ ለእግዚአብሔር ልዑል ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ይትአኮት ወይሰባሕ ስሙ ለእግዚኣብሔር ወትረ በኲሉ ጊዜ ወበኲሉ ሰዓት።
ስብሐት ለአብ፡
ምስጋና ንአብ፡ ምስጋና ንወልድ፡ ምስጋና ንመንፈስ ቅዱስይ ኹን።(3 ጊዜ ንበል) ይበል ሕዝቢ፦ ንአብ ንወልድ ንመንፈስ ቅዱስን ምስጋና ይግብኦም። (3 ጊዜ ንበል)
ምስጋና ንእግዝእትነ ማርያም ድንግል ወላዲተ ኣምላኽ ይኹን። ይ.ሕ.፦ንእግዝእትነ ማርያም ድንግል ወላዲተ ኣምላኽ ምስጋና ይግባእ።
ምስጋና ንመስቀል ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይኹን። ይ.ሕ.፦ንመስቀል ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስጋናይግብኦ።
ክርስቶስ ብምሕረቱ ይዘከረና። ይ.ሕ.፦ኣሜን
ኣብ ዳግማይ ምጽኣቱ ኣየሕፍረና። ይ.ሕ.፦ ኣሜን
ስሙ ንምምስጋን የንቅሓና። ይ.ሕ.፦ኣሜን
ኣብ ኣምልኾቱ የጽንዓና። ይ.ሕ.፦ኣሜን
እግዝእትነ ማርያም ጸሎትና ኣዕርግልና። ይ.ሕ.፦ኣሜን
ሓጢኣትና’ውን ኣስተሥርየልና። ይ.ሕ.፦ኣሜን
ኣብ ቅድሚ መንበሩ ንጐይታና። ይ.ሕ.፦ኣሜን
ነዚ ኅብስቲ’ዚ ንዘብልዓና። ይ.ሕ.፦ ምሕረቱ ንዘለዓለም ይነብሩ ኢዩ።
ነዚ መስተ’ዚ ውን ንዘስተየና። ይ.ሕ.፦ ምሕረቱ ንዘለዓለም ይነብር ኢዩ።
መግብናን ክዳንናን ንዘዳለወልና። ይ.ሕ.፦ ምሕረቱ ንዘለዓለም ይነብር ኢዩ።
ኩሉ ሓጢኣትና’ውን ንዝተዓገሰና። ይ.ሕ.፦ ምሕረቱ ንዘለዓለም ይነብር ኢዩ።
ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ንዝሃበና። ይ.ሕ.፦ምሕረቱ ንዘለዓለም ይነብር ኢዩ።
ክሣብ’ዛ ሰዓት እዚኣ’ውን ስለ ዘብጽሓና ምስጋና ይኹኖ። ይ.ሕ.፦ ንልዑል እግዚአሔር ክብርን ምስጋናን ነቕርበሉ፤
ከምኡ ውን ንወላዲቱ ድንግል ንመስቀሉ ክብር።
ሰላም ለኪ፣
ሰላም ለኪ እንዘ ንሰግድ ንብለኪ ማርያም እምነ ናስተበቍዐኪ እም ኣርዌ ነዓዊ ተማኅፀነ ብኪ፣ በእንተ ሐና እምኪ ወኢያቄም ኣቡኪ ማኅበረነ ዮም ባርኪ፣
ሰላም ነዓኺ ኣዴና ማርያም
እናሰገድና ንዓኺ ሰላምታ ይግባእ ንብል ኦ ! ኣዴና ማርያም ካብ ሃዳናይ ኣራዊት (ድያብሎስ) ከተድሕንና ንልምነኪ ። ናባኺ ድማ ንምዕቆብ ምእንቲ ኣዴኺ ሓናን ኣቦኺ እያቄምን ኦ ድንግል ሎሚ ነዚ ማሕበርና ባርኺ ኣሜን
ጸሎተ እግዝእትነ ማርያም ድንግል ወላዲተ አምላክ፣
, ታዐብዮ ነፍስየ ለእግዚኣብሔር ወትትኃሠይ መንፈስየ በአምላኪየ ወመድኃንየ እስመ ርእየ ሕማማ ለአመቱ፣ ናሁ እምይእዜሰ ያስተበፅዑኒ ኵሉ ትውልድ፣ እስመ ገብረ ሊተ ኀይለ ዐቢያተ ወቅዱስ ስሙ፣ ወሣህሉኒ ለትውልደ ትውልድ ለእለ ይፈርህዎ፣ ወገበረ ኃይለ በመዝራዕቱ ወዘረዎሙ ለእለ ያዐብዩ ሕሊና ልቦሙ ወነሠቶሙ ለኃያላን እመናብርቲሆሙ አዕበዮሙ ለትሑታን ወአጽገቦሙ እምበረከቱ ልርኁባን ወፈነዎሙ ዕራቆሙ ለብዑላን ወተወክፎ ለእስራኤል ቍልዔሁ ወተዘከረ ሣህሎ ዝይቤሎሙ ለአበዊነ ለአብርሃም ወለዘርኡ እስከ ለዓለም፣
ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት
ነፍሰይ ንእግዚኣብሔር ተዕብዮ መንፈሰይ ከኣ ብኣምላኸይ በቲ መድሓኒየይ ባህ ይብላ ውርደት ብርያኡ ርእዩ’ሞ እንሆ ካብ ሕጂ ኩሎም ወለዶ ብጽእቲ ክብሉኒ እዮም። እቲ ኹሉ ዝኽእል ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ’ሞ ስሙ ቅዱስ እዩ።ምሕረቱ’ውን ኣብቶም ዝፈርህዎ ንውሉድ ወለዶ እዩ ። ብቕልጽሙ (ስልጣኑ) ሓይሊ ገበረ ንዕቡያት ሓሳባት ልቦም በተነሎም ንሓያላት ካብ ዝፋውንቶም ኣውረዶም። ንዝተዋረዱ ከኣ ልዕል ኣበሎም ንጥሙያት ካብ በረኸቱ ኣጽገቦም ።ንሃብታማት ከኣ ጥራይ ኢዶም ሰደዶም። ከምቲ ንኣቦታትና ኣብርሃምን ዘርኡን ዝነገሮም ንዘለኣለም ምሕረቱ እናዘከረ ንእስራኤል ባርያኡ ተቐበሎ ኣሜን።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለምስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ናብ ናይ ወላዲ ኣቡኦም ዝኾነ ሃገር ኬንያ፣ብምቕፃል ድማ ናብ ኢትዮጵያ ክጉዓዙ እዮም።እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝካየድ ዓለምለኸ ጉባኤ መራሕቲ ፈጠራ ንግዲ ክሳተፉ እዮም።
ኣብ ስልጣን ዝርከብ መራሒ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ክፍፅም ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ፈለማይ እዮም።ናይ ኢትዮጵያ ዑደቶም ሕቶታት ምልዓሉ ኣይተረፈን። ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ብቁጠባ ዝለዓለ ዓወት ዘመዝገበትን ኣብ ምግስጋስ እትርከብን ሃገር እንተኾነት እውን ዓበይቲ ሽግራት ኣለዋ።ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ከቢድ ዓፈና ይፍፀም።
ኣብዚ ኩነታት ፕሬዝዳንት ኦባማ ዑደት ምክያዶም ዝተጋገየ መልእኽቲ የሕልፍ እዩ ብዛዕባ ዝብሉ ነቐፍቲ ሪኢቶ ክህባ ዝተሓተታ ኣብ ማእኸል ዊልሰን ዳይረክተር ፕሮግራም ኣፍሪካ ሞንዴይ ሙያንጉዋ ፕሬዝዳንት ኦባማ ክልቲአን ሃገራት ኬንያን ኢትዮጵያን ንዑደት ምምራፆም ንጉዳይ ኣፍሪካ ዝከታተሉ ብገሊኦም ማሕበረሰባት ስኽፍታ ዝፈጠረ ጉዳይ እዩ ይብላ።ኣብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ምሕደራን ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላትን ዘሎ ስኽፍታ ብምሕባር።
‘’ኬንያን ኢትዮጵያን ብፋላይ ኣብ ጉዳያት ፀጥታ ቁልፊ ስትራተጂያዊ መሻርኽቲ ዩናይትድ ስቴትስ ምዃነን እውን ክንርስዕ የብልናን’’ዝበላ ንሰን ‘’ኣብ ሱማሊያን ኣብምሉኡ ቀርኒ ኣፍሪካን ዘሎ ኩነታት ንክልቲአን ሃገራት ዓብዪ ፈተና እዩ’’ይብላ። እዚ ስግኣት እዚ ንምሉእ ቀርኒ ኣፍሪካ ጥራሕ ከይኮነስ ዓለምለኸ መልክዕ እውን ኣለዎ ኢለን።በዚ መንፅር ኬንያን ኢትዮጵያን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቁልፊ መሻርኽቲ እየን።እቶም ፕሬዝዳንት ዘካይድዎ ዑደት ክልቲእን ሃገራት ኣብቲ ዞባ ሰላምን ፀጥታን ንምስፋን ከምኡ እውን ኣንፃር ኣል-ሸባብ ንምውጋእ የበርክትኦ ንዘለዋ ኣስተዋፅኦ ብኣካል ተረኺቦም ንምምዝስጋን ዕድል ይህቦም እዩ ይብላ።ዝርዝሩ ኣብዚ ይስምዑ።


text:
ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብ8 ጥሪ 2018 ነቲ ኣብ ክልቲኡ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ እንዳዓርገ ዝኸይድ ዘሎ ሓደገኛ ናይ ውግእ ደበና ብዝምልከት ዝሓደሮ ሻቕሎት ብዝምልከት መግለጺ ኣውጺኡ። ኣብ መግለጺኡ፡ ናይዚ ከባቢ መንግስታት ነቲ ኣብኣተን ዝኽፈት ናይ ግዳም ወተሃደራዊ መደበራት ክዓጽዋን ካብቲ ንመሰረታዊ ረብሓታት ናይ ህዝበን ዘየዕቁብ ምትእኽኻባት ክወጻን ጸዊዑ።
ኣቦ-መንበር ሰዲህኤ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብቲ ሰፊሕ ድሕረ ባይታ ናይቲ ምስሕሓባትን ወጥርን ዝዳህሰሰ መግለጺኡ ዝምልከቶም ኣካላት ንፍልልያትን ምስሕሓባትን ብሰላማዊ ኣገባብ ጥራይ ክፈትሕዎ ጸዊዑ።
እቲ መግለጺ ሰዲህኤ ንህዝቢ እዚ ዞባ ንነዊሕ ግዜ ግዳይ ክገብርዎ ዝጸንሑ፡ ዘይቅኑዕ ምምሕዳር፡ ወግኣትን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታትን ብሓፈሻ ጠቒሱ፡ ብፍላይ ድማ ናብ ኤርትራ ብምትኳር፡ ብሰንክቲ ኢጣልያዊ መግዛእቲ ዝፈጠሮ ሰንሰለታዊ ውግኣት ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዝሓለፈ 26 ናይ ናጽነት ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዝተኻየዱ ሰለስተ ውግኣት ዘውረድዎ ጉድኣት’ውን ሓቢሩ።
ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ መግለጺ ኣተሓሒዙ፡ ኤርትራውያን፡ ዞባውን ዓለም ለኻውን ረቛሕታት ንመጻኢ ኩነታት ኤርትራ ከም ዝጸልዉዎ ከስተውዕሉ ከም ዝግበኦም ኣተሓሳሲቡ። ስለዚ ኣብዚ እዋንዚ ናብ ዓብይ ስእሊ ናይ’ቲ ጸገም ከድህቡን ነቲ ናይ ሓባር ብደሆታት ብሓባራዊ ዓቕሚ ክገጥሞዎን ከም ዝግባእን ኣገንዚቡ።


text:
ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ኢድ ሓይልታት ፀረ-ግብረሽበራ ኬንያ ዓሰርተታት ሰባት ሃለዋቶም ከምዝጠፍአ ህይውማን ራይትስ ዎች ዝተብሃለ ተሓለቒ ሰብኣዊ መሰላት ሎማዕንቲ ረቡዕ ገሊፁ።
ሓይልታት ምክልኻል እታ ሃገር ምስ እስላማዊ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ርክብ ኣለዎም ብዝብል እንተወሓደ ን34 ሰባት ከምዝኣሰሩ ይገልፅ እቲ ፀብፃብ።ይኹን እምበር ዋላ ሓዲኦም እውን ክሲ ኣይቀረቦምን ብመሰረት እቲ ፀብፃብ።
ኣባላት ስድራ እቶም እሱራት ኣበይ ከምዘለው ከምዘይፈልጡ ይገልፁ።
ቅድም ክብል ብሓይልታት መንግስቲ ናይ ዝተኣስሩ 11 ሰባት ሬሳ ምስ ተረኸበ ብዛዕባ ካልኦት ሃለዋቶም ዘይተገልፁ ኣሰኪፉ’ሎ።
ኬንያ ከቢድ ናይ ፀጥታ ፈተናታት ከምዘለዋ ዘጠራጥር’ዃ እንተዘይኮነ ሰበስልጣን ብሓላፍነታዊ ኣገባብ ግብረ መልሲ ክህቡን መስርሕ ሕጊ ክኽተሉን ኣለዎ ይብሉ ኣብ ህይውማን ራይትስ ዎች ፈፃሚ ዳይረክተር ኬን ሮት።


text:
ታሪኽ ሕይወት ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ
“ብፁዓን እለ ሞቱ በእንተ እግዚአብሔር ከመ ያዕርፋ እምነ ፃማሆሙ ወተለዎሙ ግብሮሙ/ እቶም ብእግዚአብሔር ዝሞቱ ብፁዓን እዮም . . . ግብሮም ክስዕቦም እዩ እሞ ካብ ጻዕሮም ከዕርፋ እዮም።” ራእ. 14፡13
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ካብ ኣቦኦም ተስፋይ ሃብቱን ኣደኦም ኣየነችን ብ1931 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ሽዋ ሃገረ ኢትዮጵያ ተወልዱ። ገና ኣብ 5ተ ዓመት ዕድሜኦም ኣቦኦም ተስፋይ ሃብቱ ናብ ሃገሮም ኤርትራ ኂዞሞም መጽኡ። ኣብ ንኡስ ዕድሚኦም ኣብ ዓዲ ባሪ እገላ ሓጺን ከምኡ’ውን ኣብ ገዳም ደብረ ምዕዋን ኣቡነ ብፁዓ ኣምላክ (ጐደይቲ) ትምህርተ ቤተ ክርስቲያን ግብረ ዲቁና ድኅሪ ምምሃር መዓርገ ዲቁና ካብ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ጳጳስ ዘኤርትራ ተሠየሙ። ክቱር ባህጊ ትምህርቲ ስለዝነበሮም ኣብ ዝተፈላለያ ገዳማትን ኣብያተ ክርስቲያንን እናኸዱ ድኅሪ ምምሃር፡ ኣብ ደብረ ኣባይ ግቡእ መንፈሳዊ ትምህርቶም ድኅሪ ምጽፋፍ ብብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ ኣስኬማ ምንኵስና ብምልባስ ሥልጣነ ክህነት ተቐብኡ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ናብ ጐንደር ብምኻድ ትምህርተ ፀዋትወ ዜማ ምስ ኣጻፈፉ፡ ናይቶም ኣብቲ ጊዜ ሊቀ ጳጳስ ዝዋይ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ረድእ ብምዃን ንነዊሕ እዋን ኣገልገሉ። ቀጺሎም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጽፍሕታት ብትግሃት ድኅሪ ምዕያይ፡ ናይ መንፈሳዊ ትምህርቲ ዕድል ስለዝረኸቡ፡ ናብ ግብጺ ከይዶም ካብ 1963 ዓ.ም.ፈ ክሳዕ 1970 ዓ.ም.ፈ ንሾብዓተ ዓመት ናይ ሥነ መለኮት (Theology) ትምህርቲ ተማህሩ። ብመዓርገ ዲግሪ ድማ ካብ ኢድ እቶም ኣብቲ ጊዜ እቲ መምህሮምን ኃላፊ መንፈሳዊ ኮለጅ (Dean) ዝነበሩን ኣቡነ ሺኖዳ ተመረቑ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ካብ ግብጺ ተመሊሶም በቲ ዝቐሰምዎ ትምህርቲ ንምግልጋል ኣብ መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ የገልግሉ ነበሩ። ብቕዓት ትምህርቶምን ምልከት ቋንቋታትን ተራእዩ ድማ ብመንበረ ፓትርያሪክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ተመሪጾምን ተላኢኾምን ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ ከተማ ጆርጅ ታውን ትሪንዳድን ቶባጎን (George Town Trinidad and Tobago) ንኽልተ ዓመት ሓዋርያዊ ተልእኾ ፈጸሙ።
ብድኅር’ዚ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ናብ ሃገረ ኢትዮጵያ ተመሊሶም፡ ኣካያዲ ሥራሕ ናይ ምሉእ ኤርትራ ኾይኖም ንሾብዓተ ዓመት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ትግራይን ጐንደርን ኣካያዲ ሥራሕ ኮይኖም ብትግሃት ኣገልገሉ። ደጊሞም ኣብ ኤርትራ ክሳዕ 1982 ዓ.ም.ፈ ምስ ኣገልገሉ ድማ ኣብ መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ሃገረ ሱዳን ንሽዱሽተ ዓመት ብኃላፍነት ኣገልገሉ። ኣብዚ ናይ ሃገረ ሱዳን ኣገልግሎቶም ምስቲ ዝፍትኖም ዝነበረ ፖለቲካዊ ሽግራት ከይተዓግቱ ቅድሚ ናፅነት ኤርትራ ነታ ናይ መጀመርታ ናይ ኤርትራውያን ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ስደት ዝኾነት ቅዱስ ሚካኤልን ኣቡነ ኣረጋዊን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከተማ ካርቱም ሱዳን ኣብ ምምሥራት ዝለዓለ ተራ ነበሮም።
ብፁዕ ኣቦና ኣገልግሎቶም ንምስፋሕ ብመንገዲ ሃገረ ግብጺ ኣቢሎም ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣተዉ። ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ንሓፂር እዋን ድኅሪ ምግልጋል ኣብ ወርኂ ሚያዝያ 1989 ዓ.ም.ፈ ነታ ካብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ወፃኢ ካብ ዘለዋ ናይ ኤርትራውያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቦኽሪ ዝኾነት ደብረ ሣህል ቅዱስ ሚካኤልን ኣቡነ ኣረጋውን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከተማ ሎንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ምምሥራት ዝለዓለ ተራ ነበሮም።
ብድኅር’ዚ ቅዱስ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ሺኖዳ 3ይ ብዝገበርሎም ጻውዒት፡ ምስቲ ናፅነት ሃገርና ኤርትራ ዝኾነሉ እዋን ብመዓርገ ጵጵስና ቀብእዎም።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣብ 1995 ዓ.ም.ፈ ናብ ሃገርና ኤርትራ ጠቕሊሎም ምስ መጽኡ፡ ኣባል ቅዱስ ሲኖዶስ ብምዃን ኃላፊ ወፃኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ፣ ኣባል ቀዋሚ ሲኖዶስ፣ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፣ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ብምዃን ብደረጃ ኃላፍነት ኣገልገሉ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ብምኽንያት ስእነት ጥዕና ንነዊኅ ጊዜ ዕረፍቲ ክወሃቦም ንቅዱስ ሲኖዶስ ክሓቱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብውሳነ ቅዱስ ሲኖዶስ ካብ 18 ጥሪ 2007 ዓ.ም.ግ ኣትኂዞም ካብ ኃላፍነት ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ኣዕሪፎም፣ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሚካኤልን ኣቡነ ኣረጋውን እናኣገልገሉ እኳ እንተጸንሑ፡ ብሕማም ምስ ተሰነፉ ግና ንሓደ ዓመት ዝኣክል ኣብ ኢየሩሳሌምን ሎንደንን ሕክምናዊ ምክትታል ክግበረሎም ድኅሪ ምጽናሕ ወጋሕታ 3:20፡ ቀዳም 08 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም.ፈ ብሰላም ዓሪፎም።
'ጻድቃንሰ ኢሞቱ ኀበ እግዚኦሙ ነገዱ' ከምዝብል ንብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ዕረፍቲ ነፍሲ ገነት መንግሥተ ሰማያት የውርሶም። (1ይ ቆሮ. 2፡9)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
Saturday, April 21, 2018
ክፍሊ 3 ግብረመልሲ ን ዶ/ር ሙሉወርቅ ኪ/ማርያም ጌታቸው ረዳ
ክፍሊ 3 ግብረመልሲ ን ዶ/ር ሙሉወርቅ ኪ/ማርያም
ጌታቸው ረዳ
ኣብ ዝሓለፉ ቀዳማይን ካልኣይን ከፍሊ መምህር ገብረኪዳን ደስታን ከምኡዎን ዶ/ር መምህር ሙሉወርቅ ኪዳነ ማርያምን ዘካይድዎ ዘለዎ ወፍሪ “ፋሺስታዊ ፍልስፍና ትግራዋይነት” ክንገጥሞ ከምዘለና ብዝምልከት ብርክት ዝበሉ ነገራት ተማያይጥና ነይርና። ኣብ’ዚ ሳልሳይ ክፈሊ ጽሑፍ ካብቲ ዘቋረጽናዮ ዝርርብና ንቐጽል።
(ሀ ) ሕዚ ሙሉወርቅ ናብታ ኢትዮጵያ እትባሃል ዝነበረት ከባቢት ኣየና እያ ነይራ ናብ ዝብለና ዘሎ ክወስደኩም እየ። ምስኡ ድማ ናብ ኣብ ባድመ (ለ) “ዶ” እንታይ ኮይንና ነይርና ኢና?! ባድመ ናፃ ዘውጽኡዋ እኮ ተጋሩ እምበር ‘ኢትዮጵያውያን’ ኣይኮኑን!” ናብ ዝብሎ ዘሎን ዝመሳሰሉ ዘረባ ሙሉወርቅን፤ ከምኡ’ውን (ሐ) ትግርኛን ተጋሩን ብኸመይ ኣብ ትግራይ ተቐልቀሉ ብዝብል ክንፍትሽ ኢና። (እታ ናይ ባድመን እታ አብ “ሐ” ዝተጠቕሳ ግና ነዊሕ ትንታነ ስለዘድልየን ንሎሞ ዘርክበለን ኣይመስልን ፤ግና ኣብ ዝቕጽል ክንርእያ ክፍትን እየ።)
ዶ/ር ሙሉወርቅ ብርክት ዝበሉ ጉዳያት ኢትዮጵያን ትግራዋይነትን ኣልዒሉ “መካበቢያ” መልክኣ-ምድር ትግራይ/ኢትዮጵያ/ ንሰማዕቱ ክነግሮም እንተሎ ከምዚ ይብል፤-
> ይብል ሙሉወርቅ።
(ኣብዚ እቶም ምርምር ዝሓጸሮም ‘ብትግራዋይነት አረቂ’ ዝሸገጉ (“ጢን” ዝበሉ) ዑደማት አጋይሹ፤- ኢትዮጵያ እትባሃል መሬትን ስምን ‘ሰብ ዋና ንስኹም ኢኹም’ ምስበሎም ብጭብጫባ ኣዳራሽ ከፍርሱዎ ይድመፁ)።
ሻነ! ሙሉወርቅ እዚኣ ተዛሪቡ፤ እቶም ቆሪሩዎም ዝነበሩ እውን ጢን ኣቢሉ ኣርሰኖም። ኩሉ ነገር ንሕና ኢና፤ ኩሉ ነገር ንሱኹም ኢኹም ፤ ተባታቲኹ፤ተቋራሪጹ ‘ኣብ መጨረሽታ’ ተሰየምቲ ንሱኹም ኢኹም’ ክሳብ ዝተብሃሉ እዋን ታሪኽ ይቋማጣዕ ኣይቋማጣዕ ኣይተሰከፉን። ኩሽ ወለዶ ለኢትዮጲስ ዘውእቱ አቡሆሙ ለኢትዮጵያውያን (ክብረነገሥት) ይብል እምበር ኩሽ ወለዶ ለኢትዮጲስ ዘውእቱ አቡሆሙ ለተጋሩ አይብልን። ምኽንያቱ ኢትዮጵያውያን ማለት ተጋሩ እዮም ክሳብ ዘይበለ ጊዜ ኩሎም ናይ ሎሚ ደቂ ኢትዮጵያ ደቂ ኩሽ ደቂ ኢትዮጲስ ደቂ ኢትዮጵያውያን ኢና ኢሎም፤ አታ እኒ ሙሉወርቅ “ዋላ” እንተተባታታነትስ ፤ ‘ዋላ’ እንተተሸምረረትስ እታ ኢትዮጵያ እትብል ‘መዳሕንቲ’ ምሳና ምስ ተጋሩ ናብ መረበታ እያ እትአቱ ዝብሉዋ ዘለው “መጸውዒት ስም’ ካልኦት ክሕዝዋ አይግብኦምን እዩ ዝብል ዘሎ።
ኢትዮጵያ እንትባሃል እቲ ሓደ መዳሕንቲ እቲ ካልእ ድማ መስከብ ገይርካ ዝስኣል ስእሊ ፋሽታውያን ዝምድርዎ “ኩሉ ንሕና ኢና” ዝብል መደረ መጨበጢ የብሉን። እቶም ካልኦት እውን ፤ እታ ኢትዮጵያ እትባሃል መጸውዒት፤ ልክዕ ከም እቶም ተጋሩ ምስኦም ከጽንሕዋን ፥ ክጽውዑላን ሙሉእ መሰል ከምዘለዎም ንሙሉወርቅን “ተሸምረርቲን” ክፈልጡዎ ይግባእ። እዚ ስም እዚ “ንተጋሩ ጥራሕ” ዝተውሃበ ስም ሙኻኑ ክሳብ ዘየመስከሩ እዋን ፤ ተጋሩ ኢትዮጵያ ዝብል ስም ‘ዋሃብትን ፥ ወነንቲን ፥ ከላእቲን” ንክኾኑ ሓላፍነት አይተውሃቦምን።
ባዕሉ ዶ/ር ሙሉወርቅ እውን ከምቲ ዝተዛረቦ ‘አቢሲኒያ/ኢትዮጵያ/ ማለትስ ግሪካውያን ንህዝቢ ኑባ ዝሃቡዎም ስም እምበር ንዓና ዝተውሃበ ኣይኮነን ኢሉና እዩ። እቶም አቢሲኒያ/ኢትዮጵያ ዝባሃሉ ድማ ከማና ሓጸርቲ ዘይኮኑስ ነዋሕቲ እዮም፤ ንሶም ድማ “ኑባ” እዮም “ፀለምቲ እውን እዮም’ ይብል። እሞ ከም ሙሉወርቅ እንተዳአ ኮይኑ ባዕሉ እቲ ዝማጎቶ ዘሎ  > አባባሃህላ ባዕሉ ይጻረሮ ዘሎ ሙኻኑ ኣየስተብሃለሉን።
ንሙኻኑ ኢትዮጵያ ማለት “ትግራይ ጥራሕ” ማለት እዩ ይብለና ኣሎ (ብዘይ መረዳእታ!!- እኳ ዳኣ ባዕሉ መሊሱ ኢትዮጵያ ማለት ነቶም ነዋህቲ ጸለምቲን ደቂ ኑባ እምብር ንሕና ስርናይ ንእንመስል ንቀያሕቲን ንሓጸርቲን አይኮነን እንዳበለ) ። ሻነ ፤ ዳሓን ይኹን ኢትዮጵያ ዝተውሃበ መጸውዒ “ንተጋሩ” እዩ ንብል። ግን እታ አኽሱም እትባሃል ዘላ “ኢትዮጵያ” ተባሂላ ትጽዋዕ ነይራ ንበል። እታ ከተማ (አውራጃ) ድያ? እታ ሎሚ እኒ ሙሉወርቅ “ትግራይ” እትባሃል ጥራሕ ድያስ? ወይስ ወነንቲን ገዛእቲ አክሱም እኒ ኤዛና ጽሒፎም ዝገደፉልና አኽሱም ዝባሃል ዝነበረ ከባቢ ግዝኣታቶም አስማትን ከባቢ ሃገራትን እንደጸውዑ ዝነገሩና ከባቢ ድዩ? አኽሱም ዝባሃል ዝነበረ ካበይ ናበይ እዩ?
እቲ ዝገርም ድማ ሙሉወርቅ ከምዚ ይብል፤-
‘አምሐራ’ ዝባሃል ብሱሩ ተሰሚዑ አይፍለጥን። ብዘበን አኽሱም ዝፍለጡ ዝነበሩ ጎረባብትና ዝነበሩ ህዝቢ አገው እዮም።ንሶም ድማ እይም ዝህውኹና/ዝወግኡና ዝነበሩ። ይብል። አነ እዚ ምስ ሰምዓኩ፤ “ተኽተኽ” ኢለ ስሒቐ። ታሪኽ ቆጽሊ ኣይኮነን። ከምድላይካ ‘ስልዕ፥ሰልዕ” ኣቢልካ እትድርብዮ ነገር ኣይኮነን። እንተፈተንካ እውን መሊሱ እዩ ዝጥጥዕ። አገው ቅድሚ ተጋሩ ዝነበሩ አኽሱማውያን እዮም። ነገሥታት አኽሱም አብ ሓውልቶም አስማቶም ዝጸሐፉዎም ሕዝቢ እዮም። ደቂ አኽሱም ምንባሮም አብ ካሊእ ርዕሲ ክምለሶ እየ። ናይ ሙሉወረቅ ዘረባ ንምምካት ዝኣክል ግን ከምቲ ዝስዕብ መልሰይን ሕቶን ንሙሉወርቅ ክሙጉቶ እፈቱ፡
ሙሉወርቅ ብዘበን አኽሱም ዝነበሩ፤ወነንቲ አኽሱም ንሕና ተጋሩ ኢና አገው ግን ጎረባብትና እዮም ፤ንሶም እውን እዮም ዝህውኹና ዝነበሩ ይብል አሎ። አገው ዝባሃሉ ኣብ አበርገለ (ተምቤ) ስላዋ (ሳምረ) ክሳብ ራያ ከባቢ ሎሚ ድማ ብናይ ወያነ ከበባ መሬት “ሰቖጣ፤ ኮረም ኩሎም እዚኦም “አገው እዮም። ኩሎም ኣብ ትግራይ መሬት እዮም ዘለው። ብእንዳ ሚካኤል (ናዕዴር-አኽሱም) ሃገረሰብ ውሽጢ ቆሪጽካ ንተምቤን ትአቱ -ንአበርገለ ትአቱ ፤ ካብኡ ንሳምረ/ስላዋ/ሳሓርቲ ታአቱ - ብኡ ኣቢልካ ነኮረም ወዘተ……ቆላታት ታአቱ….ኩሎም እዚኦም አገው እዮም። (አብዞም ዝተጠቕሱ ቦታታት ኣብ ገሊኦም ናይ አቦ ሓጎታተይ መሬት አለው ተባሂለ ብዓባይ ሓፍተይ ተዘሪቡኒ ከምዝነበረ እዝክር)። እሞ እዞም አበርገለ፤ሳምረ ዝባሃሉ ምድሪ አገው፤ “ጎረባብቲ” ትግራይ (አኽሱም) እምበር አካል ትግራይ (አኽሱም) ኣይነበሩን እዩ ዝብለና ዘሎ። ብሙሉወርቅ አዛራርባ ተምቤነቶት አበርገለን ደቂ ስላዋ (ሳምረ/ሳሓርቲ) አገውን ኩሎም ተጋሩ ኣይኮኑን እዩ ዝብል ዘሎ። እንደርታ፤ተምቤን ማይ-ጨው (ራያ ዓዘቦ) እዚኦም ኩሎም ምስ አገው ምድሪ ዝተታሓሓዙ እዮም። ስለዚ ሙሉወርቅ ነዞም 3 አውራጃ ትግራይ “ተጋሩ ኣይኮኑን/አኽሱማውያን” ኣይነበሩን/ኮኑን/ እዩ ዝብለና ዘሎ ማለት እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ናብታ “ዓድዋ ሽረ አኽሱም ፁሩያት ተጋሩ’ ፤ ተምቤን ራያ እንደርታ ጎረቤት አምሓሩ” ናብ እታ እትባሃል ዝነበረት “ደርፊ” ደቂ ‘አሽዓ/ደቂ አጋኣዚያን’ ይምርሓና ኣሎ ማለት እዩ። እሞ እዚኦም ናይ ምንጽል ሕቶ የልዕሉ እሞ እቶም “ተጋሩ ዝባሃሉ 3ስቲኦም ንበይኖም ይትረፉ! ሙሉወርቅ መልሲ ሃባ!
አገው ጎረባብቲ ትግራይ እንተዳአ ነይሮም እቶም አኽሱማውያን ዝባሃሉ እንመን እዮም? ተጋሩ? ሽምና እኳ ዘይፍለጥ ዝነበረ!!! አገው ዝባሃል ስም ካብ ዘመን አኽሱም ጀሚሮም ዝነበሩ ፉሉጣት መጻሕፍቲ ዝመዝገቦም አህዛብ እዮም። እሞ ተምቤን፤ራያ፤እንደርታ፤ዘርኢ አገው ስለዘለዎም እዮም እሞ “ጎረባብቲ ትግራይ” ስለዝኾኑ ካልእ ክልል ኢኹም ኢልካ ከሊልካ ሓደ ኣፊቱ ፍለዮም። ወይ ትጉዱ “ጎረባብትና እዮም?!!? እንታይ ዝብሉዎ ዘረባ እዩ?! ናበይ ኢኹም ትውጡጡዎ ዘለኹም እቲ ዘረባታት፤ አንቱም ሩጉማን!?
ጥንታውያን አገው ደቂ ኣኽሱም አብ መሬቶም ኮፍ ኢሎም አንዳሰምዑኹም እንዳሃለውስ ኣብ ኣዳራሽ ኰይንኩም “ጎረባብትና እዮም ነይሮም ክትብሉዎም”? ኣይትሓንኩን? እንዳሚካኤል (ናዕዴር-አኽሱም) ምስ ተምቤን- አበርገለ- ርሕቐቱ ዶ ትፍልጡዎ? ወይ ጽላለ? ወይ ዕብዳን? ኣነ ዝገረመኒ እዚ እንትዛረብ ኣብ ቲ ኣዳራሽ “ሓደ አገው” ዶ ተስኣነ፡ ‘ተሲኡ “ንስኻ” ብዘበን ኣኽሱም ስምካ መን ይባሃል? አነ ግና ብዘበን አኽሱም “አገው” እባሃል ኢሉ፤ ጉርብትናና ከምይ እዩ ነይሩ እሲቲ ነገረና” ኢሉ ዝውጥጦ’ዶ ተስኣነ?!
ወይ ጉድ! ኢልኩም ኢልኩም ድማ ‘ዶ አገወቶት “አበርገለን ስለዋን ራያን” ጎረባብትና እምበር ተጋሩ አክሱማውያን አይነበሩን ትብሉ ኣለኹም? ኣብ ምድሪ ትግራይ ዘለው አገወቶት እኮ እዩ ጎረባብትና ዝብሎም ዘሎ ሙሉወርቅ! ። ወያነ ምስመጸ አጥፊኡዎም ከይኾን እምበር ኣብ ኣኹሱም አውን እኮ እዮም ክሳብ ኣነ ዝነበርኩሉ ጊዜ ነይሮም። ውቕሮ፤ሠለኽለኻ፤ ኣብ ከተማ አኽሱም… “ካይላ” ይባሃሉ። ካብ ማሕበረሰብ ዝተነጸሉ “ዝጽረፉ” ዝነበሩ ፥ ንሓዳር ሞብስዎ ነንሕድሕዶም እምብር ምስ ካልኦት “ፁሩያት” ዝባሃሉ ንሞብሱዎ ዝተነፍጉ እዮም። ዝንግሪር ፥ ዑትሮ ፡ ጻሕሊ ፥ ወርቂ ፥ ቡሩር ፥መሳቕል…..ምስራሕ ዝተፈለጡ ሰብ ኢደ ጥበብ ኩሎም እዚኦም ዘርኢ አገው ዝነበሩ እዮም። አብ ተምቤን ፥ ሳምረ ፥ ራያን ግና ብሕርሻ ዝተፈልጡ “ጻዕዳ ጣፍን ፥ አጣልን ፥ ጠስሚን ፥ ማዓርን” ፍርያት ንዕዳጋ ኣብ ምቕራብ ዝተፈልጡ አካል ተጋሩ እዮም።
ወይ ጉድ! ኣኽሱም ማለት “ተጋሩ” ማለት እዩ ይብሉና አለው። አልቦ “አገው’ ማለት እዩ። ብእኒ ሙሉወርቅ ኣዛራርባ፤ “ንሕና ጥራሕ ኢና” ዝባሃል እንተዳአኮይኑ ፥ ኤዛና ንጉሠ አኽሱም ዝብለና ዘሎ ፤ ‘አክሱም ማለት ‘ትግራይ” ማለት እዩ ዝባሃል ተኾይኑ ንጉሥ ኤዛና ኮነ ካልኦት ነገሥታት ‘ጭራሽ’ ትግራይ፤ ተጋሩ ዝባሃሉ ወይ ዝባሃል ጸሪሖሞ ኣይፈልጡን። ንምንታይ ዝብል ምላሽ ክህቡና ንደሊ። ሽሞም ዝፍለጥ አገው አምበር ‘ተጋሩ’ ዝባሃሉ ወይ ትግራይ ዝባሃል አይፍለጥን። ብሙርኩዝ አገው አንዳተሳለኻ “አኽሱማዊ” እየ ከባሃል ግን ይካአል እዩ። ግን ድማ አገው ዝህውኹና ዝነበሩ “ጎረባብትና” ዝነበሩ እዮም ናብ ዝብል እንተዳአ ኣቲና ግና እታ ናይ ሎሚ ትግራይ ደቂ አገው ከይሓወሰት “አክሱማዊት’ እየ ክትብል አይትኽእልን። ጎረባበትና ዝባሃል ታሪኽ እኒ ሙሉወርቅ ከረድኡና ንሓትት።
ንምንታይ አክሱም ዝብል ‘ስያመ አገው’ ተዋሂቡዎ ክሳብ ሎሚ ፀኒሑ? ሎሚ እውን አሎ፤ እሞ አኽሱም ዝብል ስምን ከባቢን እንዳሃለወ ፤ ስለምንታይ ‘ትግራይ’ “ተጋሩ” ዝብል ስም ዘይነበርን ዘይተፈልጠን? ዳሓር እዚ ስም እዚ ተቐልቀለ? ንምንታይ ድሒሩ ደድሕሪ “አገው” ተፈሊጡ? መንከ እዩ እዚ ስም እዚ ሰምዩዎ? ወይ ድሕሪ መን ንአኽሱም ምስ ወረሩዋ እዩ እዚ ስም እዚ ተኸሲቱ? እኒ ሙሉወርቅ ክነግሩና አይኽእሉን።
ብዘበን አኽሱም ነይሮም ዝባሃሉ ዘለው ነበርቲ አኽሱም (ኩሎም ድዮም ወይ ብፍርቆም…አይፈለጥኩን። ግና ደብተራ ፍስሃ ዝብሉና ዘለው እኮ “ህዝቢ “ከለው” እዮም” ኢሎም ነጊረሙና እዮም። ከለውን በለውን ዝባሃሉ ድማ እንመን እዮም ዝብል ሕቶ ንክመልሰለይ ንሙሉወርቅ እሓቶ ኣሎኹ! እዚ መንነት ትግራዎት እንመን ከምዝነበሩ ዝነግረና አፋፍኖት (ደጋኣፍ) እዩ። እዚ ምስተራዳዳእና “ተጋሩ” ብሕታዊ አክሱማውያን ኢና ኢልካ እንተተጃሃሩ የጥዕመሎም እዩ። ግና እዞም “ከለው” ዝባሃሉ ደብተራ ፍስሃ ዝነግሩና ዘለው ዓልየቶም እንመን እዮም?
< Belew Kelew has been there since the ancient times. The Dubarwa dynasty in Eritrea is basically Belew Kelew. The Kebessan Eritreans are for the most part Belew Kelew (አከለ ጉዛይ፤ሠራየ) “Belew Kelew are tribes mixed with Bedewin Arabs and Bejazed Bedewins from the tribes such as the Halengas who populated Seraye. Now they are almost extinct. The have very few numbers in North Eastern Sudan, yet they control the Sudanese parliament to some degree. The vice president of Sudan is from Halenga tribe. He fought for EPLF during the seventies. ይብሉ ኣለው ኤርትራውያን ንባዕሎም ካብ ቤጃ ዝተዳቐሉ ተዛረብቲ ትግርኛን ትግረን ንምኻኖም እኳስ ከምቶም ተጋሩ እንተይሓብኡ ምስ ዝኾነ ዐልየትን ዝተሓውሱ ሙኻኖም ብግልጺ እንትዛረቡ እኒ ሙሉወርቅ ግና ጹሩያትን “ኮምዩተር ቺፕ” ኢና ይብሉ ኣለው።
ሓደ ሓደ ሰባት ዓረብ ወይ የመን ክላዓሉ ተለው ስክፍ ዝብሎም ወይ ናብ ምህዳም ገጾም ወይ ናብ ክሕደት ገጾም ዝኸዱ ክህሉው እዮም። ብሕልፊ ጉርዲ ዘይብልና ከም ሥርናይ “ፁሩያት” ኢና ዝብሉ ተጋሩን ኤርትራውያን (ገሊኦም)፡ ንታሪኽ ክጉዕጹጹዎን ክከትርዎን አንተፈተኑ አውን ታሪኽ ከም’ቲ እንምነዮ እንትምቅር ‘ክንውንኖ’ እንትመርር “ምህዳም” አይክቀድወናን።
ናይ ባዓል እኒ ሙሉወርቅ ብደርፊ “ወ/ት ትግራይ” ጢን ኢልካ እንዳታአነንካ ካልእ ዓልታት/ህዝቢ ምዝንጣል ግና ኣብ ጋንታ ደለይቲ ጽርየትን ዓርሰ ኳሓልቲ (ተጣጠርቲን) ልሙድ ስለዝኾነ ፥ ንሕና ከመዚ ኢና ንሶም ግና ከምዚ እዮም ናብ ዝብል ባሀረ ክእለኹ ንሰምዖም አለና። ንምሳለ ሙሉወርቅ ንህዝቢ አምሓራ ወይ አምሓርኛ ንዝዛረቡ ንህዝቢ ወልቀቶት ከመዚ ይብሎም፡-
<“ትግራይ ዓደይ ሓላል እያ፤ ካሊእ ተሪፉስ ናትና ታሪኽ ኢና ንኻልኦት ነማቕል ዘለና፡ እየ ዝብል ዘለኹ። እቲ ናትና ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ ገይርናዮ ኢና።……ሕልፊ ክንበልዕ ዘይኮነስ ከም’ቲ ንሶም ብዛዕባ ብልዒ ዝሓስቡ እምበር…. እንተ ምድራፍ ግና እንኳይዶ ንናቶም ንዓና እኳስ የሳዕስዑና እዮም” ይብል ሙሉወርቅ። እዚ ኹሉ ሐላፍ ዘላፍ ዝገርም እዩ።
ሕራይ! ትግራይ ሓላል እያ (ሓቀኛ እያ) ብዛዕባ ብልዒ እውን ኣይትሓስብን እያ ኢልና ንቀበሎ። ናይ ተጋሩ ታሪኽ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሕዝቢ ታሪኽ ምዕብላል ጎባጢ ዘብል እንተኾነ’ውን፤ ( ሻነ! ነውሪ የብሉን፤ እንተዳኣ ብጡሙር ሀጋራዊ ስድራነት እንተዳኣ ኣሚንና) እቲ ኣጸጋሚ ኮይኑ ዘሎ ግን
<<“ጨቆንትና ኣምሓሩ ምስ ታሪኽ ፀሓፍቶም
ንዓና ዓብሊሎም ታሪኽና ጐቢጦም
ኣለው ይምክሑ ብደም ወለድና
ንቃለስ ተጋሩ ክምለስ ቅያና”>> (ሙዚቀኛ ኪዳነማርያም ረዳ) ምንጪ (ይድረስ ለጎጠኛው መምህር ደራሲ ጌታቸው ረዳ ‘መጽሐፍ ገጽ 102- ዝተሓትመ 2002 ዓ.ም’)
እንዳበሉ “ደረፍቲ ወያነ” እኒ ኪዳነማርያም ረዳ እንትደርፉ፤ እኒ ሙሉወርቅ እኒ ገብረኪዳን ደስታ ድማ “አምሓሩ ዘይታሪኾም ታሪኽና ኢሎም ታሪኽ ወለድና ወሲዶም ናቶም ገይሮም ይምክሑሉ ’ኣለው” ኢሎም ኣብ መጻሕፍቲ ይጽሕፉ ኣንቢብናዮም። ኢትዮጵያውያን ናይ ኣሕዋትና ታሪኽ እዩ ኢሎም ታሪኽና ኢሎም እንተኾርዑሉ’ውን፤ ታሪኽ ተጋሩ ሠሪቕኩም ትብሉዎም ኣለኹም። ኣየናይ ኢና ክንሕዝ? ከምዚ እንዳበልኩም ህዝቢ ትግራይ ኣብ ቅርሕነቲ ኣእቲኹሞ።አነ ጥራሕ ኣይኮንኩን ወያነ ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ዓንኬል ቅርሕነቲ ኣኢትየሞ ዝብል ዘለኹ፤- መሪሕነት ወያነ አባይ ፀሓየ (አማሃ ፀሃየ) እውን ብጋህዲ ከምዚ ኢሉ እታ ሓቂ ተዛሪቡዋ እዩ፦
> ( ኣባይ ፀሃየ)
እዛ ኣርእስቲ እዚኣ ኣብ ዩቱብ ጽሒፍኩም ዘረብኡ ክትሰምዑዎ ትኽእሉ ኢኹም። እኒ መምህር ሙሉወርቅ ኪ/ማርያም ግና “ወያነ ሠራሒ ቅያ ፥ ነቶም ልዕሊ 6ሚሊዮን ህዝቢ ዝበዝሑ ክሳብ አዲስ አበባ “ኮብኪቡ” ዘጛየዮም ባዓል ስረ ፥ ‘ናይ ምዝራብን ምጽሐፍን መሰል ዘኽበረ ‘መጽዋታይ/ወሃባይ/ ዲሞክራሲ” እዩ’ ኢሉ ተይሓፈረ ተዛሪቡ እዩ።”) ምንጪ ኣብታ ዝገልጽኩዋ መመረቕታ “መጽሐፍ ወልቃይት” ዝተዛረቦ።
ክውስኸልኩም፤
እንዳተብሃለ ህዝቢ ትግራይ ጸረ ኣምሓራ ንክቃለስ እኒ ብላታታት እኒ ብላታ ሃይለማርያም ረዳን ናይ ሎሚ ብላታታት እኒ በላታ ‘ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ’ ህዝቢ ኣምሓራ ብወታሃደራት ተጋሩ ኣብ ኦሮሞ ምስ ዑጡቛት ኦሮሞን ሶማል ኦጋዴንን ግምብር ፈጢሮም ብኣሻሓት ዝቑፀሩ ህዝቢ አምሐራ አብ ሐረር፤አርሲ…ንክስጎግን ንከቕተልን ከም ጸላኢ ተበይንዎ፤ ቅርሕንቲ ክፍጠር ሰፍ ዘይብል ግደ ነይሩዎም እዩ። እዚ ድማ ኣብ ማህደር ብመሳኻኽርን ብፎቶግራፋትን ዝተደገፈ ህልቀት ህዝቢ አምሓራ “ምፅዐተ ዐማራ” ኣብ ዝብል ልዕሊ 800 ገጽ ዝሐዘ መጽሐፍ ተሰኒዱ ዝርከብ ገበን ብዘበን ወየንቲ ተፈጹሙ እዩ። ሽዋ! ሽዋ! እንዳተብሃለ “እዞም ‘ሸወቶት’ እንታይ ግበሪ እዮም ዝብሉዋ ነዛ ትግራይና” እንዳበሉ እኒ ብላታ ሃይለማርያም ፍሒሮም ፋሓሒሮም ፤ብአሰር ወያነ ዝስድሩ ሎሚ ደቆም ደቂ ደቆም ናታቶም አሰር ሒዞም ካብ ኣያታቶም ብዝገደደ ‘ጉቱር’ ዝኾነ ዓልየታዊ ‘ብሔረ ትግራይ ዘራጉድ መጻሕፍቲን መደረታትን እንደንዳዘርግሑ’ ከምዚ ነይርና ፤ብሔረ አጋኣዚ ፤ብሔረ ትግራይ ትግርኚ” ከምዚ እዩ ነይሩ፤ ንሕና፥ ንሕና ፥ንሕና ዝብል ሙኩሕ ፍሉይነት ፈኸራ ‘ዝፍክር’ (ዝጭርሕ) ዝቑዝም “ፋሽስታዊ ትግራዋይነት” ፎቖዶ ኣዳራሽ ክጋውሑ ንሰምዖም ኣለና። ብዙሕ ነብሲ ጠፊኡ ፥ ሰለይ እንዳበልና ኣብዚ ሎሚ ዘለናዮ ብርኪ በጺሕና!
እቲ ታሪኽ ተጋሩ ጹሩይ እዩ’ ዝብል ፈኸራ ንሕና ኣብ ስራሕ እምበር አብ ብልዕን ኣብ ሳዕሲዒትን የለናሉን’ ፤ እቶም ንኸብዶም ዝሓስቡን ኣብ ኩዳን/ ትልሂትን ኣብ ሆያ ሆየ ዝውዕሉን ዝሓድሩን ሕልና ዘይበሎም ኣምሓራ’ እንዳበልካ “ንሳቶም፥ንሳቶም -ንሕና፥ ንሕና” ኣብ ዝብል ሩሱን ኡቶን ኣቲኻ ምርሳን ‘ንሕና ሲም-ካርድ(Sim Card) ኢና ‘ንኺድ ንዐደየ ንዓደየ ንትግራየ” ቁዛመ (ሰንትሪክ) ደርፊ ‘እንዳጨፈርካ’ ክንደየናይ የሳሊ? እዩ እቲ ዘሎ ሕቶ።
እስኪ እታ ኣብ ላዕሊ ሙሉወርቅ “ንሕና ከምቶም ንኸብዶም ጥራሕ ዝሓስቡን ኣብ ምስዕሳዕን ዝሓድሩን’ ዝብሎም ወልቃይት አምሓራ እዩ ዝብሉ አምሓሩ ብጫፍ ተንኪፈያ ዝሃለፍኩ መዛረቢት ክጠቅስ።
ከምዚ ይብል፦
ወልቃይት ናይ አማሓራ መሬት እያ ንዝብሉ ብዝምልከት ንርአ። ክሳብ ሎሚ ዋላ ሓንቲ ዝሟጎቱሉ (ማስረጃ) ዝብሉላ ሓንቲ መጽሐፍ ክሳብ ሕዚ ዘሕተሙዎ መጽሐፍ የለን። ደርፊ ግን እወ! እንኳይዶ ንናይ ባዕሎም ሰብ ናታቶም ንዘይኮነ ሰብ ንዓና እውን አሳዕሲዖሙና እዮም።(ዶ/ር ሙሉወርቅ ኪዳነማርያም) ።” ይብል። አዳራብያ ዘረባ ትግርኛ እትፍልጡ መንበብቲ እንታይ ይብል ከምዘሎ ጉሁድ እዩ። ዝብለና ዘሎ፤ “ብደርፊን ሳዕስዒትን ውሉፋት እምብር ኣብ መጽሐፍን ፍልጠትን ሞገተን የለውን” እዩ ዝብል ዘሎ።
እስኪ እታ ምንሻው አመል ክንደየናይ ርሕቀት ክተሰድሮ ከምእትኽእል ኣብ ታሪኽ አኽሱም ንርኣይ። ብሙጉት ሙሉወርቅ ‘ተጋሩ አኽሱማውያን ኢና፡ ካሊእ ኣይውንናን ፥ ካልኦት ኣኽሱማውያን ኣይነበሩን” ናብ እታ ዝብላ ሙጉቱ ንቀበሎ እሞ’ ፤ እቲ ታሪኽ ከምኡ ካብ ኮነ ፤ ኣብ ጊዜ ዘበነ አክሱም ኣኽሱማዊ ንጉሥ ኣበይ ይሐድር? እንታይስ ይገብር ነይሩ? ዝብል ንወጥሮ (ንሕተቶ)።
እታ ሕቶ ንኹሎም ሰዓብቲ ሙሉወርቂን ገረኪዳንን ከቕርበሎም እፎቱ። እታ መልሲ ካብ ደብተራ ፍስሐ ኣብየዝጊ ዝገደፉዋ ጽሕፍቲ እነሆ፤ከሚዝ ትብል፦ እታ ጽሕፍቲ ከምታ ዝጻሓፉዋ በቲ ጊዜ እቲ ዝነበረ አጻሓሕፋን አዛራርባን ትግርኛ ፊደላት እየ ከምዘላ ቃል ብቃል ጽሕፊያ ዘለዅ። (ኣብኡ እትዕዘቡዎ አጻሓሕፋ ትግርኛ ፤ ወያነ ትግራይ ንትግርኛ ኣጻሓሕፋ ከመይ ከምዝቐየሩዎ (ብኤርትርኛ ስልቲ ትግርኛ ) ንዓና እውን ከመይ ከምዝቐየሩና ትዕዘቡ (አክሱም) (ኣኽሱም/ኣክሱም) -(አ (ኣ)- ሥ (ስ) ኃ (ሓ) ቅ (ቕ)- ጐይላ/ጕይላ (ጓይላ)------ ዕራቁቶም -----(ጥራሕ ዝባኖም)፤ አምኃራይ (አምሓራይ) እቱ (እቲ) ፥ እነቲ ከውን (እንትኸውን) ከምዝተቐየሩ ብዙሕ ናይ ቃላት ለውጢ ትዕዘቡ።
እነሆ፦
( “ኣብ ውድቀት መንግሥቲ አክሱም እቱ ዝነበረ ሐፀይ አብ ሐማሴን ዓቢይ አዳራሽ ነበሮያ። አብኡ አጕባዝን አዋልድን እናአከበ፤ ንሱ እንከይተረፈ፤ ዳርጋ ዕራቁቶም ኮይኖም ለይቲ ለይቲ ይለሀይን ይስዕስዕን ይኃድር ነበረ ያ። አጋ ጽባሕ እንቲ ከውን ፤ አብ አክሱም ይርከብ ነበረ ያ።
እዚይ እንከ አይድነቅን፡ ትግራዋይ ፈታዊ ጕይላ ምኻኑ ፍሉጥ ነገር እዩ። ሰብ ኢትዮጵያ ከምዚ ይብሉ፤ ትግራዋይ እንትጸግብ ጐይላ የዋናውኖ፤አምኃራይ እንተጸገበ ውግእ ቃሕ ይብሎ። ይብሉ።”)
(ታሪኽ ኢትዮጵያ ገጽ 39-41 ደብተራ ፍስሐ ጊዮርጊስ አብየዝጊ 1899 ዓ.ም አቆጻጽራ ፈረንጂ ኣብ ናፖሊ ዝጻሓፉዎ ካብ ብኢድ ጽሑፎም ዝተረኽበ መጽሐፍ (አምሓርኛ-የትግራይ ብሔረተኞች በአማራ ላይ ያላቸው የጥላቻ መነሻ ከምን የመነጨ ነው? ደራሲ ጌታቸው ረዳ (ገጽ 356)
እሞ እታ ሳዕስዒትን ደርፍን ዝፈትዋ መን ነበረ? ጥራህ ዝባኑ አዋልደን አጕባዝን ኣብ ኣዳራሽ ጥራሕ ዝባኖም ወጺኦም ምስ ንጉሦም ዝላሃዩን ዝስዕስዑ ዝነበሩ መን እዮም ነይሮም ኢሎም ደፍተራ ፍስሐ ይነግሩና ኣለው? ( ወይ ታረኽ! እዛ ‘ምድሪ ሓመሴን’ ዝብሉዋስ “ጥራሕ ዝባንካ” እተላሂ ናይ ሰብ ኣኽሱም ፒካዲሊ (“ሎስ ቬጋስ”) እያ ነይራ ማለት ድዩ እዩ? ክሳብ ማዕረ ናብ ሓመሴን እንታይ ኣኽየዶም? ምርምር ዘድልዩ እዩ። ጉዳም አስመራ በይዛ!)
ሕዚ ትግራይ ሓላል እያ ናብ ዝብል ቴማ ይኸዱ’ለው።
ትግራይ ሓላል (ሃቀኛ፤ቅንዕቲ) እያ ይብል ዶ/ር ሙሉወርቅ። እወ ሓላል እያ ነይራ። እንታይ’ሞ ክንገብር፤ ከማኻትኩም ዝበሉ ዘረግቲ ሓድነትን ፤ዘይነበረ ባንዴራ ክምለኽ እትገብሩ “ቀየርቲ ባንዴራ” ወሊዳ። ስም ትግራይ ብኣኹም ይድየን ኣሎ? ትግራይ ዝነበራ ሞጎስን ተፈታዊነታን ደይንኩሞ። ብሰንክኹም “ባሕሪ ወለዶም ዝሸጡ፤ ባንደታት” ተባሂልና። ትግራዋይ ኣብ ቃሕ ዝበሎ እንዳዘረ ከይነብር፤ ከም ‘ጤለ በዱ’ ይህደን ኣሎ ይባሃል ኣሎ። ህዝቢ ብኣኹም ምኽንያት ኣብ ፍርሕን ስክፍታን ይነብር ኣሎ! (‘አባይ ፀሐየ’ እውን እንተይ ሓብኤ፤ ህዝብ ትግራይ ኣብ ቅርህንቲ ኣእቲናዮ ኢሉ እዩ!)
ትግራይ ሓላል እያ እንዳበልኩም ሓላልነታ ብዕረ እንዳጣሰምካ፤ ብህዝቢ ኣምሓራን ኦሮሞን ክንጽላእ ገይርኩሙና።እምበርከ ትዛረቡዎ ዘለኹም ዘረባታት ትፍልጡዎ ዲኹም? ዶ/ር ሙሉወርቅ “ኣደብ ስኢንካ ህዝቢ ኣምሓራ “ሶሎጓት /ኮዳማት/ ሳዕሳዕቲ/ ተላሃይቲ ትብሎም ኣለኻ። እቶም ንስኻ “ኣብ ምልሃይ እዮም ዝነጥፉ፤ ጥራሕ ንከብዶም እዮም ዝሓስቡ’ እትብሎም ዘለኻን እቶም ገብረኪዳን ደስታ ኣብ ጎንደር መምህር ኮይኑ ይሰርሕ ኣብዝነበረሉ ዘበን ፤ ንተምሃሮ ደቂ ጎንደር “ናይ አኽሱም ግዕዝ” ናዓኹም ኣይምልከትን፤ ግዕዝ ኣይ ናይ ወለድኹምን ፥ኣይናትኩምን! ዝባሃል “ትዕቢት ዝወረሮ” ዘረባ ዝዛረቡ ከማኻን ከማኻ ዝበሉ ተጋሩን ካብ ሓንቲ “ሓላል” እትባሃል ከባቢት ክስማዕ ዘለዎ ኣንደበት ድዩ? እንተጸልኡና፤ ካብ ከባቢኦም እንተሰጎጉናስ እዚ እንዳተዘርበ ከመይ ዘይጸልኡና?
ህዝቢ ኣምሓራ እኮ ካብ ተጋሩ ብዝበለጸ ምስ ኩሉ ዝታሓዋወስ ባህረ እዩ ዘለዎም።
እስቲ እዚ ነንብብ።
‘<
(Christopher Calpham, Transformation and Continuity in Revolutionary Ethiopia, Cambridge: Cambridge University Press, 1988, 24 (Tecola W.Hagos- Democritization? Ethiopia (1991-1994) A Personal View)
ናይ ሓደ ከባቢ ማሕበረሰብ ኣበርክቶ ‘ከም ኣብ ሓደ ሃገር ተጠርኒፍና ምንባርና ናትና ታሪኽ ንኻልኦት ምምቓል ዜግነታዊን ጉቡእን ሓላፍነት እምበር ‘ኣብ ልዕሊ ካልኦት ጸብለልነት’ ንከተርእየሉ ኣይኮነን። ንባዕልቲ ገዛኻን፤ንስድራቤትካን እትገብሮ ‘ኢደይ -ኢድካ’ ኢልካ ዝፈሪ ፍርያት “ሽሻይ” ንስድራቤትካ ‘ገይረልኩም ኢልካ’ ኣብልዕሊ ስዳራኻ ንክትጃሃርን ጸብለልነት ንክተርእየሙን ኣይግባእን። ሓደ ካባቢ ንሓደ ካበቢ ማሕበረሰብ ወይ ንሙሉእ ሃገር ዝገብሮ አበርክቶ እውን “ኢደይ-ኢድካ” ዝተመስረተ/ዝቖመ ማሕበረሰብ/ሃገር/ እምብር ሓደ ብዘይ እቲሓደ ተደጋጋፍነት ኣይክቐውምን። ትግራይ ሓደ ነገር እንተኣበርኪታ፤ እቶም ካልኦት እውን ኣብ ትግራይ ዘየለን፤ ዘይቦቁል ኣዝርእቲን መግብን ፤ ተባላሕነትን ‘የማቕሉ’ እዮም። በዚ’ውን እዩ ኣሻሓት ዘበናት ህዝቢ ትግራይ ምስ ካልእ ህዝቢ እንዳተዳጋገፈ “ብጸላኢ እንትጥቅዑ ሓገዝ እንትደልዩ- ‘ሓግዙና ኢሎም’ ሓገዝ ይረኽቡ”፡ ከምኡ እንዳበሉ ኣብ’ዚ ክበጽሑ ክኢሎም።
እታ ሓቂን ሓላልነትን ንሳ እያ። ኣብ ባድመ ዝራአናያ፤ኣብ ዓድዋ ምስ ጣላይን ውግእ ዝረኣናያ፤ ኣብ ውግእ ዘበን ወታሃደራዊ ደርጊ ዝራኣናያ ንሳ እያ። ብዘይ ካልኦት ከባቢ ህዝብታት ሓገዝን ፍታውን ፈጺሙ ተጋሩ ንበይኖም ኣብ’ቲ ሕዚ ዘለውዎ መድረኽ ክብጽሁ ኣይኽእሉን። ክንጃሃር ንኽእል ኢና፤ እቲ ኣብ ባይቶ ዘሎ ጽሑፍ ግን ከምኡ ኣይንበብን። ሓደ ከባቢ ንበይኑ ካብ ካልኦት ረዲኤትን ምትሕግጋዝን ከይተሓጋገዘ ንበይኑ ከም ኣራዊት ናብራ ከሱኩን ፈጺሙ ሕግጋት ደቂ ሰብ ኣይኮነን።
ህይወት ብኢደይ-ኢድካ እያ እትምራሕ። አክሱማውያን ነገሥታት ክሳብ “የመን” ከይዶም ዝገዝኡ ምኽንያት ደቂ ‘ግዕዝ አገው’ ፥ ‘ደቂ ኩናማ ፥ ደቂ ቤጃ ፥ ደቂ ዓፋር፥ ደቂ ሳሆ ፥ ደቂ ትግረት (ትገረ) (አዱሊስ) ብሓባር ሒዙ ስለዝዘመተ እዩ። ደቂ ደቆም ድማ ሎሚ ኣብ የመን “ከዳሞት’ ተባሂሎም ይነብሩ ኣለው። መልከዖም ራኣይዎም። መልክዖም ከማና ጸለምቲ፤ ዝሕበሮም ከም ኩናማ፤ ከም ተጋሩ ፤ ከም ቤጃ፤ከም ዓፋር፤ከም ሳሆ ጸሊምን ከደረቶትን መልካዕ ዘለዎም ደቂ አኽሱም፤ደቂ ኤዛና (ደቂ ሃበሻ እዮም) ሎሚ’ውን ቀደም ወለዶም “አብታ ዓሪዶማ” ዝነበሩ “ጎቦ” ተጸጊዖም ብጸገም ብሙኩሓት ዓዕራብ እንዳተዋረዱ ይነብሩ ኣለው፤(ዘገርም እዩ!)።
ኣብ የመን ዘለው ደቂ አብርሃ አጽብሃ ናብ መረበቶም ክንድምምጻእ፤ (መራሒ እንተዝኾን መጀመርታ ንዖዖም እየ ከምጽእ ነይረ) ሎሚ እኒ ሙሉወርቅ እኒ ገብረኪዳን እኒ ዳዊት (ወዲ ቐኛሽ ገብረእግዚአብሔር) ከምሽንቲ ግመል ንድሕሪት የንሳሕቡ ኣለው። አቶ ዳዊት አነ ብሓሳብ ምሳኻ ኮይነ ንስኻ ብገንዘብካ፤ “በትረ አብርሃ” ብዝብል “ወፍሪ” ኣብ የመን ዘለው ደቂ ኣኽሱም ደቂ ‘አብርሃ ኣጽብሃ’ ንከነምጽኦም ተትግብር ኣብ ታሪኽ ስምካ ተመዝጊቡ ንዘልኣለም ነባራይ ምኾነ። ገንዘብካ ካብ ንእኒ መምህር ገረኺዳን ዝጽሕፉዎም ህዝቢ ዘናቑቱ መጽሐፍ ካብ ምውዓል፤ እዚይ ተትግብር ታሪኽ ንዝተ ዓለም ክዝክረካ ንነበረ።
ኣብ መደምደምታ። ሕዚ ሙሉወርቅ እታ ኢትዮጵያ እትባሃል ንሕና ኢና ዝብላ ዘሎ ብጂኦግራፊ መካበቢያ መሬት እንትገልጻ ከምዚ ይብል
> ይብል ሙሉወርቅ።
ዶ/ር ሙሉወርቅ ሕራይ ‘እዚኤን እየን ኢትዮጵያ ዝባሃላ ኢሉና ኣሎ። እታ ወልቃይት ናይ ትግራይ እያ እትብላ ዘላኻ እሞ ዳኣ ናበይ ኣተወት?
የቐንለይ ጌታቸው ረዳ
መታሓሳሰቢ- (ራብዓይ ክፋል ክትቅጽል እያ) አብ ራብዓይ ወይ ኣብ ሓምሻይ ክፋል ግና ኩሉኹም መንበብቲ ክትካታተሉዋ ዝደሊ፤ህዝቢ ትግራይ ዘይፈለጦ ገድሊ ወያነ ትግራይ ዝሳዓቦ “ፖለቲካ ትግራዋይነት” “ፋሺስትነታዊ ትግራዋይነት” ከምዝኾነ ነጥቢ ብነጥቢ ሒዘልኩም ክቐርብ እየ። ሰላም ቅነ።
(Ethiopian semay)
at 9:46 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
“ኣብ መንጎ ዓድታት ንዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ...
“ኣብ መንጎ ዓድታት ንዘሎ ዶባዊ
ምስሕሓብ መንግስቲ ከመይ ይርእዮ
Read the full PDF here
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ናይ...
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ
ናይ ዙር ጋቦን ውድድራ ፈጺማ
ብድራር ፍሰሃየ
ካብ 13-19 ጥሪ 2014 ኣብ ጋቦን ክካየድ ኣብ ዝቐነየ ብ Latropicale Amissa Bongo ኣብ ዝጽዋዕ ኣህጉራዊ ቕድድም ክትሳተፍ ዝቐነየት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ውድድራ ዛዚማ።
ኣብቲ 5 ፕሮፌሽናል ኤውሮጳውያን ጋንታታትን 8 ሃገራት ኣፍሪቓን ዝተሳተፋሉን ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ፈረንሳዊት ክለብ Europcar ናትናኤል ብርሃነ ጎብለል ዝኾነሉን ሓያል ውድድር ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ንፕሮፌሽናል ጋንታታት ፈረንሳ፣ ቤልጁም፣ ስጳኛን፣ ደቡብ ኣፍሪቃን ሃ/ጋ/ሞሮኮን ስዒባ ሻድሻይ ደረጃ ሒዛ ውድድራ ክትዛዝም እንከላ ብድምር ውጸኢት ተቐዳዳማይ መትከል ኢዮብ መበል13፣ ክንድሽሕ ደበሳይ መበል 20፣ ሜሮን ተሸመ መበል 25 ተስፎም ዑቕበማርያም መበል 29፣ ኣማኑኤል ገ/ሄር መበል 30 ከምኡ’ውን ሜሮን ኣማኑኤል መበል 35 ደረጃታት ተሰሪዖም ውድድሮም ዛዚሞም። Read more
ዝምድናታት ኤርትራን ሱዳንን ናብ ሓድሽ መድረኽ...
ዝምድናታት ኤርትራን ሱዳንን ናብ
ሓድሽ መድረኽ ኣትዩ ከምዘሎ ፕረዚደንት
ኢሳይያስን ፕረዚደንት ኣልበሺርን ኣረጋጊጾም
Read the full PDF here
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንኽብሪ ፕረዚደንት...
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንኽብሪ ፕረዚደንት ኣልበሺር ናይ
ድራር እንግዶት ገይሩ
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ንኽብሪ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ሱዳን ፊልድ ማርሻል ዑመር ሓሰን ኣሕመድ ኣልበሺር፡ ብ16 ጥሪ ኣብ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ናይ ድራር እንግዶት ገይሩ። PDF
ኮንፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ...
ኮንፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ
ንኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል ሸሊሙ
ብድራር ፍሰሃየ
ኮንፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ( CAC) ኣብ ዓመተ 2012 ከምኡ’ውን 2013 ኣብ ዝተኻየዱ ተኸታተልቲ ውድድራት ሻምፕዮና ኣፍሪቃ (African continental Championship’s) ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ መሪሑ ዝነኣድ ብቕዓትን ብሉጽ ውጽኢትን ክትዓትር ዕዙዝ ኣበርክቶ ንዝገበረ ኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል ናይ ኣፍሪቃ ዝለዓለ ናይ ኣሰልጣንነት ሽልማት ( Africa’s Distinguished Coach Award ) ምሃቡ ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ሓቢሩ። Read more


text:
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ንጽሃት ዘጋታትና ግፍዕታት ምግባር ይቅጽል። ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ተመሃሮን ስድራበታትን ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላሚያ ነቲ ብህግደፍ ዝተመደበ ምትእትታውን ምውራስን ቤት ትምህርቲ ከምኡውን ነቶም ዝተእስሩ ኣምሓደርቲ በትትምህርቲ ይፈትሑልና ብማለት ተቓውሞኦም ንምርእይ ሰለማዊ ሰልፊ ዝገበሩ ተመሃሮን ስድራቤታትን ብዘይ ንሕስያ ብጥይት ሃዲኑ ብብዝሒ ከምዝቀተለን ከምዝቐሰሉን ከምዝገበረ ኩላትና ኣብ መዲያ ንከታተሎን ንሪኦን ንርከብ።
ነዚ ኣረመናዊ ተግባራት ንምቕዋምን ነቶም ጀጋኑ ተመሃሮን ስድራን ኣመሓደርትን ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላሚያ ኣልዒሎሞ ዘለው ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ጎድኖም ከምዘለና ንምግላጽን ከምኡውን ንዓለም ቀጻሊ ሽግራትና ንምሕባርን ኣብ ፍራንክፈርት ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ብደርጃ ጀርመን ክንገብር መዲብና ከምዘለና ንሕብር።
ሰላማዊ ሰልፊ ዝገበርሉ : ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ኮይኑ ካብ ሃውትባንሆፍ ጀምሩ ብሃውትቫኸ ገሩ ኣብ ሮመር ፕላትስ ክበጽሕ እዩ።
(Frankfurt Hauptbahnhof à Hauptwache à Römerplatz)
መራኸቢ ቦታ : ፍራንክፈርት ሃውብት ባንሆፍ (Frankfurt Hauptbahnhof)
ዝግበርሉ መዓልቲ : ቀዳም ዕለት 11.11.2017
ዝግበርሉ ሰዓት : ካብ ሰዓት 11:00 ክሳብ ሰዓት 15:00 (ሰዓት 12:00 ጉዕዞ ይጅመር)
ኩሉ ደላይ ፍትሒን ሓላይ ህዝቡን ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብዚ ሰለማዊ ሰልፊዚ ሕልናን ሓቦን ብምጥራይ ዝገደፈ ገዲፉ ክርከብ ኣጥቢቕና ንላቦ።
Demonstration in Frankfurt / M am 11.11.2017 gegen Erschießung von Demonstranten in Asmara / Eritrea
Uhrzeit: 11:00 bis 15:00 Uhr
Treffpunkt: Hauptbahnhof Frankfurt (vor dem Haupteingang)
ጸዋዕቲ ሰላማዊ ሰልፊ ህዝባውያን ሽማግለታት ጀርመን
ከተማ ፍርንክፈርት : ከተማ ሽቱትጋር : ከተማ ኮሎን : ከተማ ካስልን: ካልኦት ከተማታት ጀርመንን


text:
ኣብ ጃፓን ከተማታት ሒሮሺማን ናጋሳኪን ዝወረደ መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምቢ ናይ ብዙሓት ሕይወት ንጥፍኣትን ህልቂትን ዝዳረገ እንክብሉ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዝገለጽዎ ዘስካሕክሕ መጥቃዕታዊ ለምዘበን ዝኽሪ 73 ዓመት ኣብ ዝዝከረሉ እዋን ምልስ ቢልና ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝሓለፉ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብ ዝኽሪ መጥቃዕታዊ ኣቶሚክ ቦምብ ዘመሓላለፍዎ ዝነበረ ቃለ ኣስተንትኖ ምልስ ቢልና ነስተንትን፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሒሮሺማን ናጋሳኪን [ … ] ንመጀመሪያ ጊዜ ኣብ ታሪኽ ዓለም ቀዳሞት ኣደዳ ኣቶሚክ ቦምብ እያተን [ … ] ናይ ብዙሓት ስም … ከቢድ ሕልቂትን ዝዝከረሉን ብፍላይ እቶም ካብቲ ኣደዳ ዝተረፉ ዝህብዎ ቃል ምስክርነት ዝቃልሓሉን ውግእ ዘስዕቦ መዓት ዝዝከረሉ እዩ ብዝብል ቃል ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎ ዳግማዊ ኣብ 1981 ዓ.ም. ዝክረ ሰላም ንሒሮሺማ ኣብ ዝተኸበረሉ ዕለት ዘቃልሕዎ ቃል ክኸውን እንከሎ፡ ዕለት 6 ስዒቡ እውን ዕለት 9 ነሓሰ 1945 ዓ.ም. ቀዳሞት ኣደዳ መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምብ ከተማታት ሒሮሺማን ናጋሳኪን ብዙሓት ዜጋታትን ኣባይቲ ስድራን ዝተቐትልሉን፡ ዘስካሕክሕ ህልቂት ዝተፈጸመሉን እዩ።
ታሪኽ ዘይምርሳዕ ንህርኩት ጻዕሪ መጻእን ሰላምን ይድርኽ
ር.ሊ.ጳ. ቅዱስ ዋይቲይላ ሒሮሺማ ማለት ይብሉ፡ ንመጻእን ሰላምን ሕርኩት ጻዕሪ ማለት እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ ፍጥረትን ሰናይ ኣብ ምግባርን ቅኑዕ ዝዀነ ኣብ ናይ ምሕራይ ናጽነቱን ክህሎቱ ዘሎና እማነ ንሓድስ፡ እዚ ተዘክሮ’ዚ ንኹሉ ዝውክል ብኹሉ ክፍጸም ዘለዎ እዩ፡ ብፍላይ ከኣ እቶም ኣብ መሬት ሕይወት ዘፍቅሩ፡ መንእሰያት ምስ ሕቶ ሰላም ዝሳነይ ተግባራት ክፍጽሙ ዝተባብዑ ይኹኑ፡ ሰላም ወትሩ ሸቶ ይኹን፡ ንስዓቦን ኣብ ዝዀነ ይዅን እዋንን ኩነን ንሰላም ጠበቓን ተሟገትን ንኹን ከምዝበሉ ይዝከር።
ወትሩ ህልው ዝዀነ ዓቢይ ሓደጋ
ተዘክሮ ምኽዋን ማለት ውግእ ከስዕቦ ዝኽእል ዕንወትን ጥፍኣትን ብዓንተውኡ ከይኽሰት ምግባር ማለት እዩ ዝበሉ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1981 ዓ.ም. ብኣቶሚክን ኑክለሳውን ኣጽዋር ንምድላብ ዝግበር ውደራን ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምሕርቲ እውን ንውግእ ቅሩባት ምኻን እዩ ዘመላኽት፡ ውግእ ንምብጋስ ስንድው ምዃን፡ እዚ ደላይን ድላይን ውግእን ኣብ ዝዀነ እዋንን ሰዓትን ቦታን ስግኣት ውግእ ምህላዉ የረጋጽ፡ እዚ ናይ ዕንወትን ረፍራፊ ኵሉ ፍጥረን ዝዀነ ውግእ ከለዓዕል ዝክእል ምዃኑ ዓቢይ ስግኣት እዩ ከምዝበሉ እውን ይዝከር።
ዕለት ተዘክሮ ሒሮሺማን ናጋሳኪን ብዛዕባ ሕይወት ዓቢይ ሕቶ ንዘቕርቡ ጻውዒት እዩ
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ድሕሪ ክልተ ዓበይቲ ውግእ ዓለም [ … ]፡ ሒሮሺማን ናጋሳኪን እንነብረሉ ዓለም ወትሩ ኣብ ቀዳም ስዑር ብቐጻልነት ክነብር ዝገበረ እዩ ዝመስል እንክብሉ ዕለት 2 ግንቦት 2010 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ቶሪኖ ሓውጾተ ኖልዎ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ዘስመሩሉ ሓሳብ እዩ፡ ጽሉም እዋናዊ ኵነት ነቶም ብዛዕባ ሕይወት ገዛእ ርእሶም ንዝሓቱ ዓቢይ መጠይቕ እዩ፡ ብፍላይ ነቶም እኣምን እንብል። ንሕና እውን ምስቲ ጽሉም ኩነት ዝገጥሙ ኢና ከምዝበሉ ይዝከር።
ጻውዒት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 9 ነሓሰ 2015 ዓ.ም. ልክዕ ከምቶን ቅድሚኦም ዝነበረ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ምጥቃም ኑከሳዊ ኣጽዋር ዓቢይ ስግኣትን ሓደጋን ምዃኑ ብምቅላሕ፡ ኵለንተናዊ ምርጋፍ ኣጽዋር ክኽወን ጻውዒት ከምዘቕረቡን፡ ዝኽሪ መበል 70 ዓመት መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምቢ ኣብ ሒሮሺማን ናጋሳኪን ኣብ እንዝክረሉ ዘሎና እዋን፡ ካብ ዝፍጸም ነዊሕ ዓመታት ዘሕለፈ እውን እንተዀነ ሎሚ እውን ናይቲ ውግእ ራዕድን ንጽገት ውግእን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ የለዓዕል። ሰብኣዊ ፍጥረት ስነ ምርምራዊ ምዕባለ ንጥፋኣት ክጥቀመሉ ከምዝኽእል እዩ፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ውግእ ዝነጽግን ኑክለሲያዊ ኣጽዋር ክእግድ ንምግባር ዝጽውዕ ዓቢይ ናይ መጠንቀቕታ ደወል እዩ፡ ከምዝበሉ ይዝከር።
ዕለት 2 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ንዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ናብ ባንግላደሽ ኣብ ዝነቐልሉ እዋን፡ ነቲ ኣብ ልዕሊዓለም ፍጥረት ሰብን ዝወጣወጥ ዘሎ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ወናኒ ናይ ምዃን ዓቢይ ስግኣት ኰኒኖም፡ ኵሉ ህዝቢ ዓለም እውን ኣይዅን ኣብላጺ ሕዝቢ፥ ውግኣ ኣይፋል ንምባል ጻውዒት እዩ ከምዝበሉ እንክዝከር፥
ቅዱስ ኣቦናን እቲ ሕጻን ናጋሳኪን
ቅዱስ ኣቦና ኣብታ መበል 22 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ናብ ቺለ ኣብ ዝጓዕዙላ ዝነበረት ነፋሪት ምስ ዝተረኽቡ ኣብ ዘካይድዎ ጉዕዞ ነዘሰንይዎም ዝነበሩ ሰብዓ ንናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ዜና ማዕከናት ውሽጥን ወጻእን ልኡካን ቃሎሞ ቅድሚ ምልጋሶም ኣብ 1945 ዓ.ም. ኣብ ናጋሳኪ ዝተፈጸመ ናይ ኣቶሚክ ቦምብ መጥቃዕቲ ዘስካሕክሕ ሳዕቤኑ ዝገልጽ፡ ሓደ ሕጻን ናይቲ መጥቃዕቲ ኣደዳ ዝዀነ ናይ ሓዉ ሬሳ ሓዚሉ ንኽቐብሮ እናተጓዕዘ እንከሎ ዘርእይ ብናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ኩነታት ብስእሊ ዝስንድ ጋዜጠይና ጆሰፍ ሮጀር ኦዶነል ብጻሊምን ጻዕዳን ዝተሳእለ ዘስካሕክሕ ሳዕቤን ኵናት ብጭቡጥ ዝገልጽ ስእሊ ክታሞም ናይ ኵናት መጻኢ ዝብል ሓሳብ ፥ ናይቲ ሕጻን ዓቕሊ ጽበት ዝገልጽ ከናፍርካ ነኺስካ ኣብ ኣካላትካ ግዕየት ረሓጽ ደም ዘመንጭው ጭቡጥ ኩነት ኵናት ዝብል ጽሑፍ ዘንበርሉ ካርቶሊና ብናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ክዕደል ከምዝገበሩን ብሓቂ ማንም ከይሓሰቦ ብኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝተሰነየ ውግእ ክባራዕ ከምዝኽእል ዘመላኽቱ ኩነታት ኣሎ እንክብሉ ዘለዎም ስግኣት ገሊጾም፡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ምርጋፍ ኑከለሳዊ ኣጽዋር ኣገዳሲ እዩ፡ ናብ ቺለ ዝገብርዎ ዝነበረ ዓለም ሓቆፍ ሓዋያዊ መገሻ እውን ንምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ጻውዒት ከምዘቕረቡ ይዝከር።
ክንየው ኩሉ ስቓይ ተስፋ ሰላም
ጭካነን ሞትን ይሃሉ ተስፋ ሰላም ዝዓሰሎ ዓለም ህልው እዩ፥ ዮሓንስ ጳውሎ ዳግማዊ ኣብ 1981 ዓ.ም. ኣቲ ንዝኽሪ መጥቃዕቲ ኣቶሚክ ቦምቢ ዝቖመ ሓወልቲ፡ ጻውዒት ሰላም ምዃኑ ናይ ሒሮሺማ ሰበ ስልጣናት ምውሳኖም ብሓቂ ምኽንያታዊ ጥራሕ እውን ዘይኰነ ዓቢይ ጥበብ እውን እዩ፡ በዚ ዓይነት ኣመለኻኽታ’ዚ ተቀማጦ ሒሮሺማን መላእ ሕዝቢ ጃፓንን በቲ ንዝኽሪ ሕልቂት ኣቶሚክ ቦምቢ ኣብ ሒሮሺማ ዝቖመ ሓወልቲ እቲ ውግእ ከለዓዕል ዝኽእል ሰብ ሰላም እውን ከምጽእ ዝኽእል ምዃኑ ይሕብር፡ እቶም ኣብ እግዚኣብሔር ዝኣምኑ ፍቕርን ሱታፌን ዘይብጽሑ ጦቢያ ዘይኰኑስ ናብ ሰላም ናብቲ ናይ እግዚኣብሔር ሰላም ዝግበር ጉዕዞ ዘበራትዕ ምዃኑ ከይዝንግዑ ከምዝበሉ ይዝከር።


text:
ኣብ ሳዋ ኤርትራ ኣብ ዝተኻየደ ፈስቲቫል መንእሰያትን ተማሃሮን፡ ብሳይንስን ተክኖሎጅን ብሉጽ ምህዞታት ንዘቕረቡ መንእሰያት ሽልማት ዘውህብ ውድድራት ተኻይዱ ኔሩ።
ካብ`ቶም ዝተዓወቱ ሓደ መንእሰይ እንጅነር ኣሕፈሮም ተኸስተ፡ “ብዓውዲ መካኒካል እንጅነሪንግ ሓንቲ ናይ ጽርየት ማሽን” ከምዘቕረበን፡ ንሳ`ውን ከምጎማ ኾይኑ ብዝሰርሕ ጅርስ ተጠቒማ እናኾስተረት ነቲ ርስሓት ናብ ውሽጢ ከምተእትዎ ይገልጽ።
ንሱ ነታ ከም `ቫክዩም` ኾይና ተገልግል ማሽን ብምስራሕ ካልኣይ ደረጃ ብምውጻእ 7ተ ሺሕ ናቕፋ ከምዝተሸለመ ይገልጽ።
ካልኣይ ኣቤል መሓሪ ይብሃል፡ ኣብ ዕደና፡ ኣብ ወተሃደራውን ካልእን ክተገልግል ትኽእል ናይ ርሑቕ መቆጻጸሪ ወይ `ሪሞት` ሰርሑ።
ዕላማና ኣብ ከባቢና ለውጢ ንምምጻእ ዝሰራሕናያ`ያ ይብል ካልእ ፍትሓዊ በረኸት ምስ ዝተባህለ መንእሰይ ኾይኖም ከምዝሰርሕዋ ንምግላጽ።
ወኪል ቪኦኤ ብርሃነ በርሀ ንሰለስቲኦም መንእሰያት ተዓወቲ ምህዞታት ፈስቲቫል ሳዋ ኣዘራሪቡ ዝለኣኾ መደብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
እታ መጽሓፍ ኣብ ረብሓ ልምዓት ንህቢ ዝጠመተ ስርጸት ንምፍጣርን ኣብ ሓረስቶት ዝረአ ዘሎ ሃህታ ፍልጠትን ክእለትን ንምምላእ ብምሕሳብ ዝተሰናደአት መጽሓፍ እያ ይብሉ ኣይተ ታደለ ኣለምሰገድ፡፡
እታ መጽሓፍ ዝላዓለ ረብሓ ከምዘለዋን ብፍላይ ድማ ንሓረስቶት ብዝርደኦም ቋንቋን ቅልል ዝበለ ኣቀራርባን ኣብ ፍርያት ንህብን ኣብ ሓለዋ ከባቢን ልዑል ኣበርክቶ ትህብ፡፡ ብተወሳኺ ንክኢላታት ሕርሻ ሞያዊ ዓቕሞም ንምዕባይ ትሕግዝ፡፡ ሰብ ሃፍቲ ኣብዚ ዓውዲ ልምዓት እዚ ክወፍሩ ተመራመርቲ መጽናዕቲ ከካይዱ ከምኡ’ውን ተፈጥራዊ ህይወት ንህቢ ንዝንእዱ ተወሳኺ ፍልጠት ኽረኽቡ ትረድእ መጽሓፍ ምዃና ጻሓፍቲ እቲ መጽሓፍ ይነግሩና፡፡
“ንንህቢ ተባሂሉ ዝለምዕ ተኽሊ ስለዝህሉ ኣግራባት ከይበርሱ ይገብር፡፡ ሃፋዊ ቆጽሊ ወሲኹ መጠን ማይ ይውስኽ” ኢሎም ሓደ ካብቶም ጻሓፍቲ ኣይተ ታደለ ኣለምሰገድ፡፡
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ምትስሳር ሃገራዊ ሰላም ምስ ዞናዊ ሰላም፣ ባህርያት ስርዓት ኤርትራ
ወልደስላሴ ዑቕበ
ኣብቲ ካብ ዕለት 20 ክሳብ 22 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም – ሽወደን ዝተኻየደ ሰፊሕ በዓል ኤርትራ – ካስል ዝቐረበ
- ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኣሰናዳእቲ ፈስቲቫል ካስል-ስቶክሆልም
- ዝኸበርክንን ዝኽበርኩምን መሪሕነት ውድባትን ማሕበራትን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል
- ዝኸበክንን ዝኸበርኩምን ዕዱማት ፈስቲቫል
- እንኳዕ ብደሓን ኣብዚ ኣገዳሲ ዓውዲ ቃልሲ ብሓባር ክንራኸብ ኣብቅዕና
ብምቕጻል ኣብዚ ታሪኻዊ ፈስቲቫል ካስል ተረኺበ፡ ሓሳበይ ከሳትፍ ዝዓደመትኒ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ብኽብሪ አመስግን፣
ኩቡራትን ኩቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል፣
ሎሚ ዝገብር እምብር ዝዛረብ ኣይተሳእነን፣ ኮይኑ ከይተዛረብካ ሓሳብካ ከተዋስብ ስለ ዘይከኣል፣ ክንዛረብ ግዴታ ይኸውን፣
ሰላም ክበሃል ከሎ ኣብ ብዙሕ ደረጃ ዝግለጽ ኮይኑ፣ ምስ ናጽነት፣ ቅሳነት፣ መሰል፣ ፍትሒ፣ ዲሞክራሲ፣ ምዕብልና፣ ጥዕና፣ ራህዋ፣ ወዘተ ዝተሓሓዝ ህይወት ኣብ ውሽጢ ሓደ ሕብረተሰብ ምርግጋጽ ማለት’ዩ።
ዞባዊ ሰላም ክንብል ከለና ድማ፣ ብውሕዱ ንካብ ሓንቲ ሃገር ንላዕሊ ዝኾና ፣ እሞ ኣብ ሓደ ዞና ዝርከባ ሃገራት ዝምልከት ዝምድናታት ዝምልከት እዩ። ስፍሓት ናይቲ ዞናን ብዝሒ ናይተን ብናይ ሓባር ዞና ዝገለጻ ሃገራትን ካብ ከባቢ ናብ ከባቢ ክፈላለ ይኽእል እዩ። እተን ኣብ ሓደ ዞና ዝርከባ ሃገራት ድማ፣ ኣብ ሕድሕደን፣ ብኣወንታዊ ይኹን ብኣሉታ፣ ናይ ምጽልላው ተኽእሎታት ኣለወን።
ናብ ጉዳይና ክንኣቱ፣.. እተን ኣብዚ እንምልከተን ብዞና ዝግለጻ ሃገራት፣ እተን ብዞና ምብራቕ ኣፍሪቃ/ቀርኒ ኣፍሪቓ ዝፍለጣ ሃገራት ኮይነን፣ ሕጂ እነተኩረሉ “ጉዳይ ሰላም” ግን፣ አቲ ኣብ መንጎ እተን ንነዊሕ እዋን ኣብ ኲናትን ናይ ኲናት መዝሙርን ተጸሚደን ዝጸንሓ፡ እሞ ኣብ ዝሓለፈ መቓልታት፣ መስርሕ ሰላም ብዘይተኸተለ ኣገባብን፣ ንዓለም’ውን ዘገረመን፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተቓልሐ ዓይነት ሰላም እዩ።
ልክዕ እዩ፣ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብ”መዝሙር ሰላም” ዝፍለጥ “መቓልሕ ሰላም” ክቃላሕ ክንሰምዕ ወሪሕና ኢና። ሰላም ከም ኣምር፣ ወዲ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ኩሉ ፍጡር እንስሳ ከይተረፈ’ውን ዝደልዮ ናይ ወፍታ ባይታ እዩ። እሞ ከምቲ ክዝመር ዝጸንሐ፡ ሰላም ኣብ ሃገርናን ዞባናን ክሳብ’ውን ኣብ ዓለምና ክሰፍን እንደልዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ንምርግጋጹ’ውን ክንቃለሰሉ ዝጸናሕናን ዘለናን ባይታ ናይ ህይወት እዩ።
ኩቡራንን ኩቡራንን፣
ኣብዚ ግን 2 ሕቶ ክልዓሉ ኣገዳሲ ይኸውን፣
- ሰላም ክበሃል ከሎ ብሓፈሻ፣ ብመንን ብኸመይን ዝረጋገጽን፧ ንረብሓ መን ዘገልግልን፧ እንታይ ዓልነት ትሕዝቶ ዘለዎን ሰላም፣ ወዘተ ሰላም እዩ ዝብሉ፣ ንሓቀይና ትርጉምን ዕላማን ናይ ሰላም ንምምዛን ዝሕግዙ ሕቶታት፣
- ብፍሉይ ኣብ ሃገርና ኤርትራ “ሰላም” ክበሃል ከሎኸ፣ ብምንታይ ዝዕቀንን፧ ኣብ ትሕቲ ኣየናይ ፖለቲካዊ ህይወት ዘረጋግጽን፣ ነየኖት ሕቶታት ብቐዳምነት መሊሱ ዝመጽእ ሰላም እዩ ሓቀይና ሰላም ክበሃል ዝከኣል፧
- ኣብዚ ብዛዕባ ሰላም ክንዛረብ ከለና፣ ዛዕባና ንኣብ መንጎ ሃገርናን ዞናናን፣ ብፍላይ ድማ፡ ንኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምልከት ሰላም ዘተኮረ እዩ።
ኣብዚ ንዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ከም ሓደ ገዛ ብምውሳድ፡ ከም ኣብነት ክገልጽ ክፍትን እየ፣
ሓደ ገዛ፣ ንኣብነት ህድሞ፣ ክትሃንጽ ከለኻ፣ መጀመርያ መሰረት ኣደልዲልካ ብምምስራት፣ ብክሊ መንድቕ ትነድቕ’ሞ፣ ኣብ ውሽጡ ድማ የዕኑድ ትተክል። ብቐጻሊ ኣብ ላዕሊ ገመል፣ ሰረወ፣ መሖጽ፣ ቆጽሊ፣ ሳዕሪ/ሓሰር ገርካ ብምዕባስ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ብሓመድን መዝበብን/ቃጽዖን ገርካ ትዛዝሞ። ድሕሪዚ ድማ ምሉእ ገዛ ሰሪሐ ክትብል ትኽእል። ኣብዚ እቲ መስርሕ ካብ ታሕቲ/ካብ መሰረት/ ንላዕሊ ዝኸይድ እዩ። እዚ ድማ ገዛ ክትሃንጽ ብርእሲ፡ ብመዝበብን ሓመድን ጀሚርካ ንታሕቲ ናብ መሰረት ክትሰርሕ ከም ዘይከኣል ይምህረና።
እምበኣርከስ፣ ኣብዚ እተን ከም መሰረትን የዕኑድን ናይቲ ክህነጽ ዝድለ ዘሎ “ዞናዊ ሰላም”(ዞናዊ ገዛ) እተን ኣብቲ ዞና ዝርከባ ሃገራት ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ክኾና ከለዋ፣ እቲ ካብ ገመል ጀሚሩ ንደሓር ክሳብ ሓመድን መዝበብን ዝተጠቕሰ መዛዘሚ ድማ፣ እቲ ነቲ ዞናዊ ሰላም ኣመልኪቱ ዝግበር ተክኒካዊ ስራሕን ጉዕዞን፣ ክሳብ ምክትታም/ምዝዛም ክፍጸም ዘሎዎ ነገራት ዝምልከት እዩ፡፡
ኣብ ጉዳይና እምበኣር፣ እቲ ዝበሃል ዘሎ ሰላም ብቐዳምነት ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ናይተን መሰረትን የዕኑድን ናይቲ ሰላም ክኾና ዘለወን ሃገራት፣ መጀመርያ ኣብ ገገዝአን ሰላም ዝነገሶ ፖለቲካውን ማሕበራውን ህይወት ከውሕሳ ኣለወን። ማለት ፍትሒ፣ ንኹሉ ዝምድናታት ዘጠቓልለ ሓድነት፣ መሰል፣ ናጽነት ህዝቢ ከም መሰረት ክረጋገጽ የድሊ። ምኽንያቱ፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ብኣብነት ገዛ ዝተጠቕሰ፣ ሰላም ኣብ ዞና ንኸተዕውት፣ መጀመርያ ኣብ ውሽጢ ነፍሲ ወከፍ እተን ንዞናዊ ሰላም ተሓጼን ዘለዋ፣ መሰረትን የዕኑድን ናይቲ ዞናዊ ሰላም ክኾና ዘለወን ሃገራት፣ ውሽጣዊ ሰላም/ርግኣት ክረጋገጽ የድሊ። እዚ ምስ ዝረጋገጽ ጥራሕ እዩ፣ አቲ ዝሰፍሐ ሰላም ክረጋግጽ ዝከኣል። ከምቲ ኣብ ገዛኻ ዘየፍረኻዮ/ዘይወነንካዮ ንሰደድ ክትሰድድ ዘይከኣል፣ ኣብ ገዛኻ ዘየረጋገጽካዮ ሰላም ድማ፣ ናብ ጎሬቤት ሃገር ከተሰጋግሮ ይኹን ምስ ጎሬቤት ሃገር ክትዋስእሉ ምፍታን፣ ከም “ዓይንኹም ተዓመቱለይ እሞ ክዘምተኩም እየ” እዩ ዘስምዕ። ንርእሱ ብዛዕባ ኣብ ገዛኻ ዘይትውንኖ ሰላምን ፍትሕን ክትዛረብ ኣይክኣልን እዩ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ዘሕፍር እዩ’ውን፣ ምኽንያቱ ዋንኡ ስለ ዘይኮንካ።
ኤርትራ ሃገርና ድማ ሎሚ ሓንቲ ካብተን ብስእነተ-ሰላምን ፍትሕን ትሕመስ ዘላ ሃገር እያ። ስለዚ ድማ፣ ኣብ ውሽጣ ዘይወነነቶን ህዝባ ኣብ ገዝኡ ዘየስተማቐሮን ናይ ሰላም ህይወት፣ ምስ ጎሬቤት ሃገር ክትዋስኣሉ ምህቃን፣ ዘይስነሞጎታውን ዘይስነምግባራውን ዝኾነ ናይ ምትላል ፈተነ እዩ።
ስለዚ እምበኣር፣ ዞናዊ ሰላም ንምርግጋጽ፡ መጀመርያ እቶም ኣህዛብ ናይተን ሃገራት ኣብ ገገዝኦም ትርጉም ናይ ሰላም ከስተማቕሩ ክበቕዑ ኣለዎም። ከምዚ ምስ ዝኸውንን፣ ካብዚ ምስ ዝብገስን ጥራሕ እዩ ድማ፣ እቲ ቅኑዕን ዘላቕን ዝኾነ ጉርብትናዊ ሰላም ንምርግጋጽ ዝግበር ወፍሪ፣ ትርጉምን ኣፍራይነትን ዝህልዎ፡ ብተግብር’ውን ናይ ምዕዋት ኣኽእሎ ዝረክብ።
ኩቡራትን ኩቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ካስል-ስቶክሆልም
እዚ ዝኸይድ ዘሎ ደወል ናይ ሰላም እምበኣር፡ ነዚ ዝተባህለ ዘንተሞጎታዊ መስርሕ ዘማልእ ዘይኮነስ፣ ብኣንጻሩ፣ ነዚ መስርሕ’ዚ ዝረገጸ እዩ ከብል ዘድፍር እዩ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ እዚ ተርእዮ’ዚ “የዕኑድ ከይተኸልካ፡ ዳስ ክትሰርሕ” ከም ምፍታን እዩ ዘስምዕ።
ነዚ ብኹንነት ሃገርና ንምብራህ ድማ ናብ ካልኣይ ነጥበይ ክሓልፍ እደሊ፡
- ሀ. ኣብ ሃገርና ኤርትራ ሰላም ክበሃል ከሎ፡ ብምንታይ ዝዕቀን ሰላም እዩ፧
ለ. ንርእሱ አቲ ኣብ ኢርትራ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለኸ ናይ ሰላም ተጣባቒ ክኸውንዶ ይበቕዕ፧
መ. ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሕለፈ ናይ ናጽነት መዋእልከ ብኸመይ ይግለጽ፧
ንኹልና ብሩህ እዩ፣ ኤርትራ ሃገርና ሎሚ ሓንቲ ካብተን ብስእነተ ሰላምን ፍትሕን ትሕመስ ዘላ ሃገር ምዃና። ስለዚ ድማ ኢና ገና ኣብ ቃልሲ እንርከብ ዘለና። እሞ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎዳጒዲ ኣስፊሩ፣ ምስ ጎሬቤት ሃገር ሰላም ክብል ከሎ፣ ካብ ብቐጻሊ ከታልል ምፍታን ሓሊፉ፣ ካልእ መግለጺ ክወሃቦ ፍጹም ኣይክእልን እዩ።
ንድሕሪት ተመሊስና እስከ ንርአ፣ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ተቓሊሱ፡ ብዋጋ ደም ናጽነቱ ዘረጋገጸ ህዝቢ እዩ። አንተኾነ፡ እዚ ዋጋኡ ንምትማን ዘጽግም ዝተኸፍሎ ናጽነት’ዚ፣ ካብቲ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ፣ ኣብ ጽብሑ እዩ ብጉጅለ ህግደፍ ተጨውዩ ተሪፉ። አቲ ሃገር ወኒኑ፡ ዝሓሸ ህይወት ከሕልፍ ተስፋ ዝነበሮ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፣ ብኡ ብኡ ናብ ቀጻሊ ድቕድቕ ጸልማት እዩ ኣትዩ። ን27 ዓመታት ድማ፡ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ማእሰርቲ፣ ጭውያ፣ ቅንጸላ፣ ስነ ኣእምራዊ ራዕድን ዳግማይ ስደትን ኮይኑ እዩ ዝነብር ዘሎ። ብሕጽር ዝበለ፡
ኤርትራ ሃገርና ሎሚ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ዜጋታታ ኣብ ብግሃነም-እሳት ዝግለጽ ጎዳጒዲ ተዳጒኖም ዝሳቕዩላ ዘለዉ ሃገር ኮይና እያ ትርከብ ዘላ፣
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ መዓልታዊ ዕጫኡ፣ ካብ ዕለት ናብ ዕለት፡ “እንታይ’ኮን እወርደኒ፣ አንታይ’ኮን እርኢ፣ እንታይከ እሰምዕ ይኸውን”፣ ኣብ ዝብል ስነ-ኣእምራዊ ጭንቀትን ራዕድን ተዋሒጡ እዩ ኣብ ስቓይ ዝነብር ዘሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ኩሉ ኣድማሳዊ መሰሉ ተገፊፉ፣ ኣብ ፍርሕን ጭንቀትን ራዕድን ተሸሚሙ፣ ፍትሕን ፍርድን ስኢኑ፣ ኣብ ትሕቲ ኢሰብኣዊ ዝኾነ ህይወት ይነብር ኣሎ፣
ኤርትራዊ ወላዲ ሎሚ ናይ ውላዱ መሰል ተመንዚዑ፣ ኣላዪ ስኢኑ፡ ወላድ መኻን ኮይኑ እዩ መሪር ሕሰም ዝኸበቦ ህይወት ዘሕልፍ ዘሎ፡
ኤርትራዊ መንእሰይ ክመሃርን፣ ስድርኡ ክሕብሕብን፡ ተመርዕዩ ክወልድን ክፈርን ዝነበሮ፣ ኣብ ደረት ይኹን ትርጉም ኣልቦ ዝኾነ ጊላዊ ዕስክርና ተቖሪኑ፣ ኣገልጋሊ ጀነራላት ህግደፍ ኮይኑ እዩ ዝሳቐ ዘሎ፣ እቲ ዕድልን ዓቕምን ዝረኸበ ድማ፣ “ካብ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ኮንካ ምስቓይን፣ ንሂወትካ ኣብ ኢድካ ሒዝካ ምንባርን፣ ዝረኸበ ይርከበኒ፣ ካብዚ ዘለኹዎ ህይወት ዝኸፍእ የሎን፣ ካብ ተኾርሚኻ ምሟት፣ አናጎየኻ ምሟት ይሓይሽ” ኣብ ዝብል ናይ ዓቕሊ ጽበት ምርጫ ኣትዩ፡ ነታ ዝፈትዋን ብዙሕ ዋጋ ዝኸፈለላን ሃገሩ ራሕሪሑ፣ ናብ መወዳእታ ኣልቦ ስደታዊ ፍልሰት ተሳጢሑ እዩ ዝጠፍእ ዘሎ።
እዚ ድማ መግለጺ ሕሰም ናይ ሕሰም እምበር፡ ፍታሕ ዘምጽእ ምርጫ’’ውን ኣይኮነን፣ ከመይሲ፣ እኳደኣ ብቐጻሊግዳይ ምድረበዳውን ማያውን ስቓይን ሞትን ኮይኑ እዩ ዝጠፍእ ዘሎ፣ ከም ኣብነት ናይዚ፡ ንተረኽቦ ላምፓዱዛ ምዝካር እኹል ምስክር እዩ።
ኤርትራዊት ኣደ ሎሚ ሬሳ ውላዳ ስኢና፣ ንቡር ተሓሪማዋ፡ ክትነብዕ እያ ትውዕልን ትሓደርን ዘላ።
ኩቡራትን ኩቡራንን!
እሞ ኤርትራ ሃገርና ሎሚ፣ ድሕሪ 27 ዓመታት ናይ ናጽነት ዕድመ፣ ብሰንኪ ባርባራዊ መግዛእቲ ጉጅለ ህግደፍ፣ ኣብዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ናይ ጸልማት ጸልማት ኣትያ፣ ካብ ዓለም ተነጺላ፣ ከም ሓንቲ “መሳቐይትን በላዒትን” ህዝባ ኮይና ኣብ ትንበበሉ ዘላ እዋን፣ ንመን ዝምልከትን ብመን ዝተወከለን እዩ እዚ ኩሉ ዝውጠየሉ ዘሎ “ሰላም”፧
ኣረምየናዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ኣብ ኩሉ ወፍርታቱ፣ ንኤርትራዊ ዜጋ፣ ነቲ “ኤርትራዊ” ዝብል ኒሑን መንነቱን ብምቕታል፣ ከምቲ ክንሪኦ ዝቐነና፣ ንሃገርና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣውሪዱ፣ ንውልቀ ዝናኡ ክጣልዓላ መሪሕ ዕላምኡ ገይሩ እዩ ክሰርሓሉ ጸኒሑ። ነዚ ንምዕዋት ድማ ንመንእሰያት ኤርትራ፡ እቲ ብዕድሜኦም ደረጃ ኣብ ምህናጽ ሃገሮም ክጻወትዎ ዝነበሮም ሃገራዊ ግደን ኒሕን ዘዳኽምን ዘብኩርን ህግደፋዊ ግፍዕታት ተጠቒሙ ስለ ዘማሰኖም፣ ሃገር ገዲፎም ኣብ ስደት ኣብ ዝነብርሉ ዘለዉ እዋን’ውን ከይተረፈ፣ ናብ ምጥርጣርን፣ ዘይምትእምማንን ዝገዝኦ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሁመት ከም ዝሳጥሑ ገይርዎም ይርከብ። እዚ ከምዚ ዝኣምሰለ፣ ህዝቢ ኤርትራ ንምጽናት ዝዓለመ፡ ርኹስ ተግባር ድማ፣ እቲ ናይ ንጕሆ ዕላማ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዚ ድማ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ሒዝዎ ዝጉዓዝ ዝነበረ እከይ ተግባር እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ብባህርያቱ፣ ብህዝቡ ዝቐንእ ሓሳድ ስርዓት ኮይኑ፣ ህዝቢ ኤርትራ ተደሪሩ ከይሓድር ዝቃለስ ጉጀለ እዩ። ነዚ ዘግብሮ ድማ፣ ካብ ንጒሆኡ ብደም ህዝቢ ዝተሓጽባ ኣእዳው ስለ ዝውንን፣ እሞ ብነብሱ ስለ ዘይትኣማመን እዩ። ከምዚ ዝመስል ስርዓት እምበኣር ብፍጹም ንረብሓ ሃገርን ህዝብን ዘገልግል ሰላም ክውክል እዩ ኢልካ ምሕሳብ፣ ፖለቲካዊ ዕሽነት እዩ ካብ ምባል ሓሊፉ፣ ካልእ መግለጺ ክወሃቦ ኣይክእልን እዩ፡፡
ኩቡራትን ክቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ካስል – ስቶክሆልም፣
እሞ ውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራ ከምዚ ኣቐዲሙ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ክነሱ፣ ፕራይ ሚኒስተር (ፕ.ሚ.) ሃገረ ኢትዮጵያ፣ ዶ. ኣቢይ፣ ብኸመይን ንመንን ዝምልከት ሰላም ከረጋግጽ እዩ፣ ኣብ ኣስመራ ይኹን ኣብ ኣ. ኣበባ፡ ምስቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዘጽንት ዘሎ ውልቀ-ሰብ፣ ናይ ሰላም ውዕል ክፈራረም ዝቐነየ፧
ሰላም ከም ኣምር ኩሉ ዝጽውዖን ዝቕበሎን ኩቡር ነገር እዩ፣ ግን ንመን ዝምልከትን ብመን ዝውከልን፣ ንረብሓ መን ዝውዕልን ሰላም እዩ እዚ ኩሉ ዝዝመረሉ ዘሎ፧
“ሰላም” ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት፣ ብህዝቢ ዝግለጽ እምበር፣ ብውልቀ-ሰብ ወይ ብጉጅለ ዝግለጽ ኣምር ከም ዘይኮነ ፕ.ሚ. ኢትዮጵያ ይስሕቶ እዩ ኣይብልን። ከምኡ’ውን፣ ኢሳያስ ሃገር ብኣፍ ሙዝ ዝመርሕ ዘሎን፣ ንርእሱ “ፕረሲደንት” ኢሉ ዝሰየመን ኣምባገነናዊ ስርዓት ምዃኑ ዶ. ኣብይ ይስሕቶ እዩ ኣይብልን፣ ከመይሲ እዚ ዓለም ዝፈልጦ ሓቂ ስለ ዝኾነ። እቲ ንሃገር ከም ኣቕሓ ክሸጣ ዘይሓፍር ዲክታቶር ኢሳያስ፣ ንመራሒ ናይ ኢትዮጵያ “መራሒ ሃገረ ኤርትራ” ክኸውን፣ “ንስኻ ኢኻ መራሒና” ብማለት ክሸሞ ርኢና። እዚ ግን ናይ ጥዑይ ሓንጎል ዘሎዎ ሰብ ኣበሃህላ ከም ዘይኮነ ዶ. ኣብይ ኮነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብቐጻሊ ይስሕትዎ እዮም ኣይብልን።
እምበኣርከስ፣ ናይ ዶ. ኣብይ ናይ ሰላም ተልእኾ/ ሚሽን/፣ ከም ተበግሶ እኳ ብሩኽን ንረብሓ ክልተ ህዝቢ ከገልገል ዝኽእልን እንተኾነ፣ ብተግባር ግን ምስ መን ይገብሮ ከም ዘሎ ዳግማይ ክሓስበሉ ይጥለብ። ከመይሲ፣ እታ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት 3 መራሕቲ-ሃገር ዝቐየረትን፣ ብናይ ህዝቢ ተሳታፍነት እትምራሕን ኢትዮጵያ፣ ምስ ንህዝቡ ጨፍሊቑ ብኹርማጅ ዝመርሕ ዘሎ፣ እሞ ትማሊ ካልእ ክብል ጸኒሑ፣ ሎሚ ብ24 ሰዓት 360 ዲግሪ ብምጥዋይ፣ ናይ ሓሶት ካባ ሰላም ለቢሱ፡ ዝገብሮ ዘሎ ን”ሰላም” ዝምልከት ውዑላት፣ ጽባሕ ንጒሆ ንህዝቢ ኤርትራ ቀያዲ እዩ ዝብል እምነት እንተደኣ ኣለዎ ኮይኑ፣ ይጋገ ኣሎ በሃሊ እየ። ዶ. ኣብይ ነዚ ዳግማይ ክሓስበሉን፣ ኩሉ ዝገብሮ ውዕላት ድማ፣ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ዝኸውን ጥራሕ ሕጋውነትን ህዝባውነትን ዝሕልዎ ክግንዘብ ይጥለብ፡፡ ከመይሲ፣ ምስ ጸረ ህዝቡ ዝኾነን፣ ምስ ህዝቡ ዘይተዓርቀን፣ ብኣንጻሩ ንኣሽሓት ደቂ ሃገር ገና ኣብ ጎዳጉዲ ዳጒኑ ዘማስን ዘሎ ሕጊ-ኣልቦ መላኺ ጉጅለ ዝግበር “ዕርቂ” ወይ “ውዕል”፣ ዝከላኸለሉ ኤርትራዊ ቅዋም ክሳብ ዘይብሉ፣ ፈጺሙ ንህዝቢ ኤርትራ ክውክል ወይ ክቕይድ ከም ዘይክእል ዶ. ኣብይ ይኹን ህዝቢ ኢትዮጵያ ክግንዘቦ ዝግባኦ ሕጋውን ፖለቲካውን ግዴታ እዩ።
ኩቡራትን ኩቡራንን!
- ኣብ መደምደምታ ክጠቕሶ ዝደሊ ድማ፣ (ዋላኳ ቀጥታ ምስ ኣርእስተይ ዝተተሓሓዘ እንተዘይኮነ) ጉዳይ ናይተን ነዚ ልዕሉ ዝተጠቕሰ ኩነታት ህዝብና ብምግንዛብ፣ “ንሕና ኣካል መድሕን ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ክንከውን ኢና’’ ብማለት ኣብ ደንበ ተቓውሞ እንርከብ ውድባትን ማሕበራትን ዝምልከት እዩ።
ኣብዚ ከልዕሎ ዝደሊ ሕቶ ድማ፡ ንኣተሃላልዋናን፧ ሳዕቤናቱን፧ ዝምልከት እዩ፡
እዚ ዘለናዮ ኣተሃላልዋ ይኹን ኣወዳድባ ብግዜ ዝተቐደመ ኣወዳድባ አዩ። ነዚ ዘረጋግጽልና ድማ፣ እዚ ኣተሃላልዋ’ዚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መድረኽ ዝኽሰት ዘሎ ተርእዮታት፣ ከመክትስ ይትረፍ፣ ሓባራዊ ሚዛን ክህልወና’ውን ዘብቅዕ ከም ዘይኮነ እዩ። ኩልና ተቓልስቲ ንፍትሒ፣ ካብ ፖለቲካዊ ውድብ ክሳብ ሲቪካዊ ማሕበራት፣ እቲ ኣብ ስደት ንኽንነብርን ናይ ስደት ቃልሲ ከነካይድን ዝገደደና ኩነታት፣ እቲ ህዝባዊ ዕላማ፣ ማለት ፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ሃገርና ስለ ዘይተረጋገጸ እዩ። እዚ ኣብ መሬት ኤርትራ ክሳብ ዘይተረጋገጸ ድማ፣ ንምርግጋጹ ክቃልለስ መሪጽና ንርከብ። እንተኾነ ኣብዚ ክንግዘቦ ዝግብኣና ግን፣ ዘለናዮ ፖለቲካዊ ኣተሃላልዋ፣ ንሕልምታትናን ዕላማታትናን ንምምላሽ ዘብቅዕ ስርርዕ ከም ዘይኮነ እዩ፣ ብኣንጻር ናይዚ ድማ፣ ዘለናዮ ኣተሃላልዋ፣ ንዓና ንኽንዳኸም፣ ህግደፍ ድማ ንኽጉብልል ዘገልግል ኣተሃላልዋ ምዃኑ ክንግንዘብ የድሊ ኣሎ።
ንድሕሪት ተመሊስና ነተን 27 ናይ ናጽነት ዝበሃላ ዝሓለፋ ዓመታት ምስ እንመዝን፣ ንሕና ብውድባት ኮነ ሲቪክ ማሕበራት፣ ካብ ድኽመት ናብ ዝገደደ ድኽመት ኢና ክንጉዓዝ ጸኒሕና። እዚ ዝተባህለ እዋን ውድባትን ማሕበራትን ኣብ ምርባሕ ኢና የሕሊፍናዮ እንተበልሉ ምግናን ኮይኑ ኣይስምዓንን። ብሕጽር ዝበለ ድማ፣ ዝኾነ ውድብ ኮነ ማሕበር ካብዚ ኣተሃላልዋ’ዚ ረቢሐ ዝብል እንተሎ፣ ወይ ዕላምኡ ዝዘንግዐ እዩ፣ ወይ ድማ እናፈለጠ ግንከ ንሓቂ ከይርኢ ዓይኑ ዝዓመተ እዩ ምባል ዘድፍር እዩ። እቲ ሓቂ እዚ ኮይኑ፣ እቲ ዘተሓሳስብ ድማ፣ ነቲ እናሻዕ እንኣምነሉን እንዛረበሉን ድኽመታት ብተግባር ክንምሃረሉን ክንእርሞን ዘይምብቃዕና እዩ።
ኩቡራትን ኩቡራንን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ካስል-ስቶክሆልም፣
ሓደ ኣበሃህላ ኣሎ፣ “እታ ክትነብራ እትደሊ ህይወት፡ ባዕልኻ ጥራሕ ኢኻ ትፈጥራ” ይብል፣
ንኣተሃላልዋናን መዓልታዊ ህይወትናን ምስ እንመዝን፣ ኩልና ኣብ ስደት ተጓሒፍና፡ ናይ ሃገርና ጓኖት ኮንና ንነበር ኣለና። ካብዚ ዘለናዮ ብቱን ኣተሃላልዋ ድማ፣ ንህዝብና ይኹን ንዓና ዝረባሕናሉ ነገር ፍጹም የለን። ብወገነይ ግን፣ ከምቲ ኣብ ዋጋ ናይ ኣሽሓት ህይወት፡ “ኣይከሰርናን” ዝበሎ ከዳዕ ኢሳያስ ዘይኮነስ፣ ንሕናስ ብኣተሃላልዋና ጥራሕ ብዙሕ ከሲርና ኢና በሃላይ እየ። እዚ ድማ ባዕልና ዝፈጠርናዮ ህይወት እዩ ክብል እደፍር።
ኩቡራንን ኩቡራትን፡
ብዝወሓደ ብሃገርን ህዝብን ዝዛረብ፣ ብዓለም ደረጃ ኣቓልቦ ክረክብ ዝጽዕር ኣፈኛ፣ “ሃገራዊ ባይቶ” ከነረጋግጽ ዘይምኽኣልና፣ እቲ ዝዓበየ ክሳራና እዩ በሃሊ እየ። ስለዚ ድማ፣ ንሕና ነቲ እዚ ዘለናዮ መድረኽ ዘቕርበልና ዘሎ ጠለባት/ብድሆታት ንምግጣም ዘበቅዕ ኣተሃላልዋ ዘይምውናና፣ ኣብ ጉዳይና ተጎሰስቲ እምበር፡ ቀለስቲ ክንከውን ፍጹም ኣይበቓዕናን። እዚ ዘለናዮ “ዝሩግ” ኣተሃላልዋ ድማ፣ ንህግደፍ ናይ ተስፋ ስንቂ ክኾኖ ከሎ፣ ብኣንጻር ናይ’ዚ ድማ፣ ንንያት ናይ መንእሰያትና ብፍላይ፣ ናይ ህዝብና ድማ ብጠቕላላ ዝሰብር እዩ። ስርዓት ኢትዮጵያ ምስ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ብዛዕባ “ሰላም” ክዋሳእ ምምራጹ ድማ፣ ንሕና ዝሃብናዮ ዕድልን፣ ዝኸሰርናዮ ባይታን እዩ ክብል እደፍር። ትጽቢትን ስቓይን መንእሰያትና ብፍላይ፡ ናይ ህዝብና ድማ ብሓፈሻ ከነዳምጽ ክሳብ ዘበቓዕናን፣ “ሃገርን ህዝብን ልዕሊ ውድብ” ምዃኑ ብተግባር ክሳብ ዘይኣመናን ድማ ኣብ ጽልግልግ ክንነብር ኢና። ማለት ውድብ መሳርሒ እምበር ዕላማ ዘይምዃኑ፣ ብኣንጻሩ፣ ዕላማና ህዝብን ሃገርን ምድሓን ምዃኑ፣ ውደባ ድማ ንዕላማና ንምዕዋት እንግልገለሉ መሳርሒ ምዃኑ፣ መሳርሕታትና ድማ ምስ መድረኽን ዓይነት አቲ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭታትን ዘይውሕሃድ ምስ ዝኸውን፣ ንሕና ኣብ ድንግርግር ክነብር እምበር፡ ፍታሕ ከነምጽእ ከም ዘይንበቅዕ ክንግንዘብ መድረኽ ይሓተና ኣሎ። ሕቶ ባይቶ/ጽላል/ ኮታ ዝኾነ ስም ይሃልዎ ብዘየገስ፣ ግናኸ፣ ሓቢርና ክንሰርሓሉ እንኽእል ፖለቲካዊ ስርርዓዊ ቅርጺ/ ፎርሙላ/ ክሳብ ዘይወነንና ድማ፣ ንሕና ኣብ ጉዳይና ኣካል ናይቲ ጸገም/ሽግር እምበር፣ ኣካል ናይቲ ፍታሕ ክንከውን ፍጹም ኣይክንበቅዕን ኢና። ስለዚ፣ ንግዜ ከነርክቦን፡ ንዝመጸና ዘሎ መድረኻዊ ብድሆታት መኪትና፣ ንሃገርናን ህዝብናን ከነድሕን እንተኾንንና፣ ቅኑዕ መሳርሒ ንፍጠር፣ ቅኑዕ ዕጥቂ ንዕጠቕ፣ ብማለት ክድምድም እደሊ፡፡
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!
ዕንወት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!
ኽብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ሰማእታትና!!
ጺን ኢልኩም ስለ ዝሰማዕኩሙኒ አምውስግን – የቐንየለይ።
21.07.2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11153


text:
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝፈልየና መሪር ሓዘና ንገልጽ።
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ሎሚ ዕለት 26-09-2016 ዓ.ም. ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝተፈልየና መሪር ሓዘን እስምዓና። ብጻይና ዑስማን ኣሕመድ ንነዊሕ እዋን ደኺመ ሓሚመ
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ሎሚ ዕለት 26-09-2016 ዓ.ም. ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝተፈልየና መሪር ሓዘን እስምዓና። ብጻይና ዑስማን ኣሕመድ ንነዊሕ እዋን ደኺመ ሓሚመ ከይበለ ኣብዚ መደበር ከሰላ ውጉኣት ሓርነት ብጽንዓትን ትዕግስትን ተኣማንነትን ከገልግል ምጽናሑ ኵሉ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ንሕና ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ብሞት ሓውናን ብጻይናን ዑስማን ኣሕመድ ከቢድ ሓዘን ኣንዳተሰመዓና ንዓኡ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ንቤተ ሰቡ ድማ ጽንዓት ይሃቦም እንዳበልና ናይ ሓዘና ተኻፋልነት ንገልጽ።
ተስፋይ ተኽለዝጊ ኣቦ መንበር ኣካለ ጽጉማን ማሕበር ኤርትራ


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ምዕራብ ጎንደር ወረዳ ቋራ ከተማ ገለጎ ናብ 22 ጥቅምቲ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ መንነት መሰረት ዝገብረ መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀመ ግዳይ መጥቓዕቲ ኮይንና ዝበሉ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ንህይወቶም ክብሉ ኣብ ናይ ፌደራል ካምፕ ኣዕቒቦም ከምዝርከቡ ዝገለፁልና ዘዘራረብናዮም ብንግዲ ዝመሓደሩ ነበርቲ እታ ከተማ ዒላማ እቲ መጥቓዕቲ ተጋሩን ኣባላት ብሄረሰብ ቅማንትን ምዃኖም ይገልፁ።በቲ መጥቓዕቲ ሓደ ሰብ ምማቱን ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ሰባት ናይ ኣካል ጉድኣት ከምዝወረደን ሓቢሮም ኣለው።ሓሙሽተ ናይ ዓለባ መሸጢ ቡቲካት፣ሓደ ናይ ነዳዲ መከፋፈልን ናይ ሓፂን መፂን መሸጢ መደብርን እውን ንብረት ተዘሪፉ በራሚል ነዳዲ ከምዝተቓፀለ ሰብ ንብረት ገሊፆም ኣለው።
ተወላዲ ብሄረሰብ ቅማንት ዝኾነን ድሕሪ እቲ ግጭት ኣብ ከተማ ጭልጋ ከምዝርከብ ዝገለፀን ኣቶ ሃይለማሪያም ኣባተ እቲ መጥቓዕቲ መንነት ምሰረት ዝገበረ እዩ ይብል።
‘’እዚ ሽግር ቅድሚ ምፍጣሩ ቅምናትን ተጋሩን ካብ 21 ጥቅምቲ እንተድኣ ዘይወፂእኹም ስጉምቲ ንወስድ ኢና ዝብል መጠንቀቕታ ወረቐት ተለጢፉ ነይሩ’’ይብል።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ወረዳ ቋራ ኣቶ ፈጠነ ጌጡ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ብህዝቢ ዝተልዓለ ሕቶ ፀገም ሰናይ ምሕደራ እንተሃለወ እውን ንወራር ዝተዋፈሩን ንዝኾነ ይኹን ዘይውክሉ እዮም ዝበሉዎም ነቲ መጥቓዕቲ ለይቲ ከምዝፈፀምዎ ሓቢሮም።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፈጠራዊ ኣተሓሳስባ ብ Ghirmay Abraham
ፈጠራዊ ኣተሓሳስባ፡ ኣብ ህይወት ደቂ-ሰብ ውልቃዊ ደረጃ ዘዕብን ናብ ዘይተበጽሐ ክውንነት ወይ ንዓለም ብኻልእ ሸነኽ (ዘይተለምደ) ኣጠማምታ ንኽንርእያ ዝሕግዝን ጥበባዊ ክእለት’ዩ። ዋላ’ኳ ኣብዚ እዋን’ዚ ኵሉ ሰብ ምስ ፈጠራዊ ዓቕሙ ከም ዝውለድ እተረጋገጸ እንተዀነ፡ ክሳብ’ዚ ቀረባ እዋን፡ ፈጠራ ምስ ስነ-ጥበበኛታት፡ ሙዚቀኛታትን ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠትን ጥራይ’ዩ ክተኣሳሰር ጸኒሑ። ኤድዋርድ ዴ ቦይ ዝተባህለ ናይዚ ዓውዲ’ዚ ክኢላ ከም ዘመልከቶ፡ “ብዘይ ፈጠራ ዕቤት ኣይምሃለወን። ንዘሎ ኣካይዳ ክንደጋግም ከኣ ምነበርና” ይብል። እቲ ጽቡቕ ዜና፡ ፈጠራኻ ከተበራብር ከም እትኽእልን ዝኣረጉ ኣተሓሳስባታት ብምእላይ ሓደስቲ ናይ ምፍጣር ተኽእሎ ከም ዘሎን’ዩ።
ፈጠራዊ ኣተሓሳስባ፡ ህላወ ሓሳባት’ዩ። እቲ ናይ መወዳእታ ዕላማ መበቈላውን ባህላውን ተቐባልነት ዘለዎ ኰይኑ፡ ጠቐምቲ ዝዀኑ ነገራት ኣብ ህላወ ከተምጽኦም እንከለኻ’ዩ። ፈጣሪ ሓሳብ ክትከውን፡ ሓሳባት ኣብ እትውድነሉ እዋን ፈጠራዊ ምዃን የድሊ። እዚ ማለት ኣስፊሕካ ምሕሳብ፡ ብዙሕ መገድታት ምንዳይ፡ ኣብ ውድዓውነት ምእማን፡ ንነብስኻ ኣብ ተበግሶ ምትብባዕን ምትንታንን’ዩ። ንእተለምዱ ናይ ኣተሓሳስባ መገድታት ምስባር፡ ተዓጻጻፊ ምዃን፡ ብመገዲ ሓደስትን ዘይተለምዱን ውህደታትን ተኽእሎታትን ኣብ መንጎ ዘይራኸቡ ዝመስሉ ነገራትን ሓሳባትን ምፍጣር ፈጠራዊ ኣተሓሳስባ ዝጠልቦ’ዩ። ብተወሳኺ ፈጠራዊ ኣተሓሳስባ ዘይንጹር ኰይኑ ንዝተሰምዓካ ምጽዋር፡ ንነገራት ብእተፈላለየ ሸነኻቶም ክትርእዮም ምኽኣል፡ ካብ ኣብ ሓደ ደው ምባል ስትራተጂታት ወይ ሜላ ምቕያር ማለት’ዩ።
ገለ ካብ ጠባያት ፈጠርቲ ሓሳባት፡ ሓድሽን ዘይተለምደን ነገራት ከምጽኡ ባህ ይብሎም። ዋላ’ውን ይጋገዩ ወይ ዓያሹ መሲሎም ይረኣዩ፡ ኣብ ፈተነ ክኣትዉ ወይ ሓደስቲ ሓሳባት ንምምጻእ ክፍትኑ ኣይፈርሁን። ጆሃን ዎልፍ ጋንግ ቮን ግዩዝ ዝተባህለ ገጣሚ፣ “ደፋራት ፈጠርቲ ሓሳባት ልክዕ ከም ዳማታት ቸዝ (chess men) ንቕድሚት’ዮም ዝምርሹ። ከወድቁ ይኽእሉ’ዮም። እንተዀነ ነቲ ጸወታ ክዕወትሉ’ውን ዘይከኣል ኣይኰነን፡” ይብል።
ከም ኣበሃህላ ተመራማሪ ስነ-ልቦና ሆዋርድ ግሩበር፡ “ናይ ፈጠራ ሰብ ካብ ባዶ ኣይኰነን ዝብገስ። ብራኢኡ፡ ተስፋኡ፡ ናይ ምፍታሽ ወይ ምድህሳስ ደስታኡ፡ ፍትወት ሓቂ፡ ኣብ ፈጠራዊ ንጥፈቱ ብዝፍጠር ታሕጓስ ተደሪኹ’ዩ ስርሑ ዘካውን።”
ፈጠርቲ ውልቀ-ሰባት፡ ልክዕ ከም ቈልዓ ናይ ምጽዋት፡ ምድናቕን ህርፋን ንዕግበተ-ህይወቶምን ይረኣዮም’ዩ። ልክዕ ክዓብዩ ከም ዘይክእሉ ይዀኑ። ንገራት ከኣ ኣኽቢዶም ኣይርእይዎን። ተፈጥሮኣዊ ተውህቦኦም ከኣ ይዕቅብዎ። መስርሕ ኣተሓሳስባኦም ናብ ዘሰልኪ ነገራት ክኸይድ ወይ ደው ክብል ኣየፍቅዱን። ሓደ ሓደ እዋን ፈጣሪ ሓሳባት ንኽትከውን ዳርጋ ተኣምራታዊ ምዃን የድልየካ’ዩ። ንዝዓግቱኻ መናድቕ ከም ዘየለዉ ቈጺርካ ፈናጢስካዮም ትሓልፍ።
ንገለ ሓሳባትን ክልሰ ሓሳባትን (concepts and theories) ብምትሕውዋስን ብምስፋሕን’ውን ክትፈጥር ትኽእል ኢኻ። ስነ-ጥበበኛ ቪንሰንት ቫን ጎኽ፡ ካብ ሓደስቲ ሓሳባት ስነ-ጥበበኛታት ሞነትን ጂዮርጂስ ሲወራትን ብምብጋስ ኣዝዩ መበቈላውን ገላጽን ቅዲ ክፈጥር ክኢሉ’ዩ። ፓብሎ ፒካሶ ንባዕሉ፡ ብናይ ገለ ስነ-ጥበበኛታት ሓሳባትን ምንቅስቓሳቶምን ኣዝዩ’ዩ ተጸልዩ።
ሓደ ሓደ እዋን፡ ንቑሕ ኣእምሮ (conscious mind) ግድላት ክፈትሕ ኣብ ዘይክእለሉ ግዜ፡ ኣእምሮ ትሕተ-ውነ (subconscious mind) ኪንዮ ትርኢታት ብምኻድ ስራሑ የካይድ። ድሕሪ ገለ ምንጭጫሕ ሓሳባት ከኣ ብዘይተጸበናዮ መገዲ ፍታሕ ይመጽእ። ከምዚ ዓይነት ክስተት ካብ ዘጋጠሞም ስነ-ጥበበኛታት ሓደ ጀርመናዊ ገጣሚ ራይነር ማርያ ሪልክ’ዩ። ንሱ፡ “ዲኖ ኤሌግስ” ንዘርእስታ ነዋሕ ግጥሙ ንምጽሓፍ ንዓሰርተ ዓመታት ዝኣክል ተኸላቢቱ። ኣብ መወዳእታ ግና ኣብ ውሽጢ ሒደት ግዜያት ብዘይ ዳግመ-ምንባብ 1,200 መስመራት ዘለዋ ግጥሚ ኰይናትሉ። እዚ ብዘይ ጻዕሪ ወይ ብሃንደበት ዝመጽእ ሓይሊ፡ “እዋን ዋሕዚ” (period of flow) ይበሃል።
ሕልምታት ሓሳባት ዘፍልቑ ዓበይቲ መበገሲታት’ዮም። ሓያሎ ስነ-ጥበበኛታት፡ ጸሓፍትን ሙዚቀኛታትን ብሉጽ ስርሓቶም ደቂሶም ከለዉ ከም ዝውለድ ይገልጹ። ንኣብነት ሜሎዲ ናይታ ሓንቲ ካብተን ፍቱዋት ደርፍታት ክትከውን ዝበቕዐት ናይ ቢትልስ ደርፊ (የስተርደይ)፡ ንፓውል ማክ ካራትኒ ኣብ ሕልሙ ዝመጽአቶ’ያ። ዋላ’ኳ ኣብ ፈለማ ብዛዕባ መበቆላውነታ እንተ ተጠራጠረ፣ ጥዕምትን ፍትውትን ደርፊ ክትከውን በቒዓ’ያ።
ናይ ቀትሪ ሕልሚታት (ደይ ድሪምስ) እውን ኣብ መስርሕ ፈጠራ ኣገደስቲ’ዮም። ምኽንያቱ፡ ኣእምሮ ኣብ ኣዝዩ ዓሚቝ ሓሳባት ስለ ዝሽመም። እዚ ምስ ውሽጥና ኣብ እነዕልለሉ እዋን’ዩ ዝኽሰት። እዚ ክስተት’ዚ “ኣልፋ ስቴት” ተባሂሉ ይጽዋዕ። እንትርፎ ኣብ ዝተወሰነ ነገር ምሕሳብ ንኻልእ ኣድህቦ ኣይትገብርን። ቅድሚ ምድቃስና ዘሎ ግዜ፡ ንኸምዚ ዓይነት ሓሳብ ኣዝዩ ምቹእ’ዩ። መኪና እንተድኣ ክትመርሕ ጸኒሕካ’ሞ፡ ንጕዕዞኻ ክትዝክሮ እንተ ዘይክኢልካ፡ ኣብ ኣልፋ ስቴት ኣቲኻ ነይርካ ማለት’ዩ። ጸሓፊት ሜሪ ሼሊ፡ ነታ ናይ ራዕዲ ዛንታ ዝሓዘለት፡ ‘ፍራንክስተይን’ እትብል ስርሓ፡ ለይቲ ኣብ መንጎ ድቃስን ምብርባርን እንከላ ዝደረሰታ’ያ። ናብ ከምዚ ዓይነት ኵነተ-ኣእምሮ ንምምጻእ ኣዕሚቝካን ሃዲእካን ብምስትንፋስ ኣእምሮኻ ኣንጽሃዮ። ኣብ ህድኣትን ዝለዓለ ንቕሓትን ንኽትኣቱ፡ ሰብነትካን ኣእምሮኻን ካብ ጸቕጢ ኣናግፎ። ሰብነትካ እናተሓጸብካ’ውን ኣብ ከምዚ ዓይነት ኵነተ-ኣእምሮ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ።
ብዘይካ’ዚ ንፈጠራዊ ኣተሓሳስባኻ ዝሕግዙ ካልኦት ፈኰስቲ ነገራት ኣለዉ። ንኣብነት ልስሉስ ወይ ድማ ክላሲካል ሙዚቃ ምስማዕ ጽቡቕ’ዩ። ገለ ንፈጠራዊ ኣተሓሳስባኻ ካብ ዝጸልዉ ነገራት ንምጥቃስ ደማ፣-
• ስሩዕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባር
• እተመጣጠነ መግቢ ምውሳድ
• ርእሰ ተኣማንነትካ ምዕባይ
• ዝረኣኻዮም ፍጻመታት እትምዝግበሉ ጥራዝ (ጆርናል) ብምድላው፡ ግጥሚታት፡ ሓጸርቲ ዛንታታት፡ ደርፍታትን ካልእን ምጽሓፍ
• ስእለ-ኣእምሮኣዊ ልቢ-ወለድ (imaginative fiction) ምንባብ
• ንኣጠቓቕማ መዓልታዊ ንጥፈታት ብዝምልከት ኣማራጺታት ምንዳይ
• ንዘይመሳሰሉ ነገራት ዘመሳስሎም ክትረኽበሎም ምፍታን
• ንኽትሓስብ ዝድርኹ ቦታታት ምብጻሕን ካልእን
ምንጪ፡ መጽሓፍ Test Your Creative Thinking
ግርማይ ኣብርሃም
ካብ ውልቃዊ ፋይሉ ዝተወስደ ጽሑፍ እዩ።
From Tesfit Abreham’s timeline
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
ወዲ-ሰብ ንዘለዎ ኩነታት ምቕባል እንተተጸጊሙ ፡ ኣብ ሞንጎ ክልተ ምርጫታት እዩ ዝቕርቐር ፡ ንዘለኻዮ ኩነታት ክትቕይር ምፍታን እቲ ሓደ ክኸውን ከሎ ፡ እቲ ካልኣይ ኣማራጺ ከኣ ፡ ካብ ዘለኻዮ ኩነታት ምህዳም ወይ ምልጋስ’ዩ ። ኩነታት ኤርትራዊ ነዚ ካልኣይ ኣማራጺ ከም ሓደን ዘየወላውልን ምርጫ ተወሲዱ : መዓልታዊ እልቢ ዘይብሉ መንእሰይ ፡ ዓዱ ገዲፉ ፡ ዶብ ክሰግር ምርኣይ ዳርጋ ንቡር እናኾነ ይመጽእ ኣሎ ። ምስ ስደት ተተሓሒዙ ዝኸይድ ብዙሕ ነገራት እዃ እንተሃለወ ፡ እዚ’ዩ እቲ ናይ መጨረሽታ ክበጽሖ ዝደልን ፡ ዝኽእልን ክሳብ ዘይተባህለ ክኣ ፡ ዓቐን ንውሓት ግዜ ብዘየገድስ ”ዓቢ-ሰንፈላል” ክርአ ባህርያውን ንቡርን ኮይኑ ንረኽቦ ።
ከም ኩሉ ካልእ ኤርትራዊ ስደተኛ ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስደተኛ ፡ እዚ ዝተጠቕሰ ኩነተ-ሰንፈላልነት ፡ ንዝበዝሐ ኩነታቱ ዓብሊሉ ምዩቕ እናኣበለ ሰላም ካብ ዝኸልኦ ቐንዲ ምኽንያት ኮይኑ ንረኽቦ ። ኣምሳያ ናይዚ ከኣ ንዘለዎ ኩነታት ንምቕያር ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ክብል ንዕዘብ ። ዋላ’ዃ እቲ ዝውሰድ ስጉምትታት ካብ ‘ተባህለን ኢሎሞን’ ዝብገስ እንተኾነ ፡ ዓቕሊ-ጽበታዊ ፈተነታት ፕሮሰስ (process) ዘይክፈል ዋጋ ክሕተቱን ፡ ዝኾነ ይኹን ፍረ ከይተረኽቦ ኣደዳ ደላሎ (speculators) ኮይኖም ዝተረፉ ብቑጽሪ ውሑዳት ኣይኮኑን።
ከም ኣብነት ንምጥቓስ ፡ ዝኾነ ስደተኛ ከም ሃገር ይመርጸን’ዩ ንዝተባህላ ሃገራት ከም ኣመሪካ ፡ካናዳ ፡ኣውስትራሊያ ፡ኒው-ዚላንድ ካልኦትን እናጠቐስካን ፡ እናወናወንካን ፡ ከነሳልጠልካ እናተባህለ ክንደይ ገርሂ ተለኪሙ እዩ ። ዋላ’ዃ እቲ ዝሕተት መጠን ገንዘብ ዝፈላለ እንተኾነ ካብ 20-35 ሽሕ ዶላር ይበጽሕ ።ቕድሚ ዝኾነ ይኹን መስርሕ ምጅማሩ ፡ ንይምሰል ዓቐን ፓስፖርት ስእልታት ፡ ካልእ ፎቶ-ኮፒ ዝኾነ ዶኩመንታት ፡ ከተምጽእ ብምሕታት ፡ እቲ ዝበሃል ዘሎ መስርሕ ከም ዝጀመረ ኣምሲልካ ፡ ‘ ንመሳለጢ ዝኸውን ገንዘብ ሃበና ‘ እናተባህለ ፡ብዙሕ ሰብ ይድህለልን ፡ ኣብ ዘይትሓሰበ ካልእ ሽግር ክኣቱ ይርአ ። ካልእ ነዚ ዝመስል ምስዚ ተትሓሒዙ ዝኸይድ ጉዳይ ፡ ኣድላዩ ንዝበሃል ዶኩመንታት ፡ ከም ምስክር-ወርቐት ቓል -ኪዳን ፡ ልደት ፡ ከምኡ’ውን መንቐሳቐሲ ወረቐት ንምሓዝ ዝኽፈል መጠን ገንዘብ ጠገለ ዘይብሉ እናኾነ ይመጽእ ምህላዉ ፡ እዚ ከኣ ነቲ ” መርዓ ኣብ ኣብያተ – ምምሕዳራት ንግዚኡ ደው ኢሉ ኣሎ ” ዝብል ዘይተረጋገጸ ሓውሲ መምርሒ ዝመስል ሓበሬታ ብምምዝማዝ ዝግበር ዘሎ ጸደፍደፍ ኣሰካፊ ኮይኑ ትርኽቦ ።ዋላ’ዃ ርጉጽ ዝኾነ መረዳእታ ኣይሃሉ ፡ እዚ ዝተባህለ መምርሒ ዳርጋ ሓቒ ይመስል ። ካብ ኩሉ እቲ ዘሕዝን ፡ ኣብዚ ዝተባህለ ተርእዮታት ውሑድ ድኣ ይኹን’ምበር ኤርትራዊ ስደተኛ ኢዱ ሓዊሱ ክትርኢ ባህ ዘየብል ነገር ኮይኑ ኣሎ ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ኣስልጦ ፕሮሰስ(process) ፡ ዝሓሸ ዕድላት ኣለወን ዝበሃላ ጎረባብቲ ሃገራት እናጠቐስካን ወረ እናነዛሕካን ፡ ከም ኬንያ ፡ ኡጋንዳ ፡ ሱዳንን ካልኦትን ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስደተኛ ፡ ናብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ኣብ ምኻድ ዘይተኣደነ መጠን ገንዘብ ይሕተት ምህላዉን ርኡይ እዩ ።ከመ መርኣያ ናይዚ ዝበሃል ዘሎ ተርእዮታት ከኣ ፡ ብዙሕ ቑጽሪ ክኸውን ዝኽእል ስደተኛ መዓልታዊ ናብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ከምዝውሕዝ ግሁድ ሓቒ ኮይኑ ኣሎ ።
ንኣተሓሕዛ ስደተኛታት ብፋልይ ንኣብ ከተማ ዝቕመጡ ፡ ብይብጽሓና ዝብሃላ ትካላት መንግስቲ ኮነ ግብረ-ሰናይ ማሕበራት ድሓን’ዃ እንተኾነ ፡ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ግን ፡ ‘እንታይ’ዩ ዝግበር ዘሎ ? ‘ ዘብል ኩነታት ትዕዘብ ። ንኣብነት ዝኾነ ጉዳይ ሃልዩካ ናብ ቤት-ጽሕፈት ስደተኛታት (ARRA) ወይ UNHCR ምስ እትኸይድ ፡ ብዙሕ ባህ ዘየብል ተርእዮታት ትዕዘብ ፡ ዜርካ ዜርካ ‘ ኣበይ ከይበጽሑ ?’ ዝዓይነቱ ኣተሓሕዛ የምስል ። ብዙሕ እዋን ኣብ ነንበይኑ ኣጋጣሚታት እዚ ዝተጠቕሰ ሽግር ፡ ከም ቕሬታ ክልዓል’ዃ እንተተራእየ ፡ ኣዕጋቢ ዝኾነ ለውጢ ግን ኣይተራእየን ። ካልእ ኣብ ቤት- ጽሕፈት UNHCR ዝርአ ንንውሕ ዝበለ እዋን’ውን ከም ንቡር ተወሲዱ ፡ ንብዙሕ ስደተኛ ስክፍታ ዝፈጥር ዝነበረ ፡ verification letter ክውሃበካ ኣብ እትሓተሉ እዋን ናብ መዓስከራት ኬድካ ክውጻእ ከምዘለዎ ክግበር ተጸኒሑ ። እዚ ከኣ ነዛ ብጣሽ- ወረቐት ፡ ግን ከኣ ኣዝያ ኣገዳሲት ምስ ምዃና ፡ ብዙሕ ስደተኛ ይሽገር ምህላዉ ይስትውዓል ። ብውሑድ ዓቐንን ድሩት ዓቕምን ይኹን ድኣምበር ፡ ገለ ገበርቲ ሰናይ ማሕበራት ከም CRS ፡ ካልኦትን፡ በተኻት ዝኾኑ፡ ዝኾነ ይኹን ሓገዝ ዘይብሎም ስድራ-ቤታት ይኩኑ ውልቐ ሰባት ኣለሊኻ ዝግበር ናይ ሓገዝ ተበግሶታት ክምስገን ዝግብኦ’ዩ ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝጀመረ ዘይርጉእ ኩነታት እዛ ሃገር ፡ ንኣብ ከተማታት ዝነብር ስደተኛ ዝያዳ ካልእ ዜጋ ኣሰካፊን ፡ ጎቦ-ልቡ ካብ ዝገብሮ ካልእ ተርእዮ እዩ ። ዋላ እቲ ኩነታት ብሩኡይ እንተተመሓየሸ ፡ ነቲ ኔሩ- ኔሩ ዝርአ ደቐቕቲ ፍጻሜታት ፡ ካልእ መልክዕ ንከይሕዝ መዓልታዊ በጨቕ ዝብል ዕላል ጠረጴዛ ኮይኑ ንረኽቦ ።ኣብ ካልእ ጉዳይ ማሕበራዊ ሸነኽ ፡ ዋላ’ዃ እቲ 90% ዝኸውን ስደተኛ ብዘይስራሕ ዘወን ክብል ዝውዕል እንተኾነ ፡ ካብቲ ኣቐድም ኣቢሉ ዝተጠቕሰ ሰንፈላል ንምህዳም ብዝብል ምኽኒት ፡ ኣብ ኣብያተ-መስተ ፡ ሳሕቲ ንዘጋጥም ባእስን ዕግርግርን ፡ ሓደ ካብቲ ኣሰካፊ ተርእዮታት እዩ ። ብቐንዱ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ስራሕ- ምንዳይ ንዘሎ ኣተሓሕዛ ንጹር ዝኾነ መምርሒ’ዃ እንተዘይሃለወ ፡ ክሰርሕ ኢሉ ንዝወፍርን ዝፍትንን፡ ኣተባባዒ ከምዘይኮነ ተዓዚበ ኣሎኹ ። ካልእ ይትረፍ ፡ መምርሒ- ፍቓድ መኪና ይኹን ፡ ፍቓድ ዋኒን እታ ዝነኣሰት ትካል’ውን ትኹን ክትውንን ከምዘይፍቐድ እዩ ዝውረ ።ዝበዝሐ ስደተኛ ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ- ሻሂ ፡ ኢንተርነት ካፈታትን ፡ ካልእ መዘናግዒ ቦታታን ከምዘሕልፎ ርኡይ ኮይኑ ፡ ገለ ውሑዳት ግን ኣብ ንዓይ ትኾነኒ እያ ዝበሉዋ ዓይነት ስራሕ ተጸሚዶም ከትርኢ ፡ ባህ ዘብል ኣጋጣሚ ኮይኑ ትረኽቦ ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ መዓስከራት ኣሰካፊ ብዝኾነ መልክዑ ይቕጽል ምህላዉ ፡ እቶም ካብ መዓስከራት ናብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝኣትዉ ስደተኛታት ኣፎም መሊኦም ዝዛረብሉ ጉዳይ እዩ ። ዋላ’ዃ ኩነታት መነባብሮ ኣብ መዓስከራት ደሓን ምዃኑ እንተተዘርበ ፡ ኣብ ቐረብ መሰረታዊ ነገራት ከም ማይ ፡ መዕቐሊን ምስቲ ቕድም ኣቢሉ ዝነበረ ግዜያት እናኣነጻጸሩ ፡ ብርኡይ ከም ዝጎደለ ፡ ብፍላይ ኣብ ቐረብ ዝስተ-ማይ ኣብ ገለ መዓስከራት ፡ ስክፍቶም ክገልጹ ሰሜዐ ኣለኹ ። ካልእ ምስ ኩነታት መዓስከር ዝተኣሳሰር ፡ ወላ’ዃ ብዙሕ ዝጋነን ኣይኹን’ምበር ጉዳይ ወገነይ-ወገንካ ፡ ምስኡ ተትሓሒዙ ዝመጽእ ዘየድሊ ተርእዮታት ፡ ከም’ኡ ውን ናብ ዝነብሩሉ ከተማታት ብሓውሲ ለመምታ ሒዞሞ ከምዝመጹ ይስትብሃል ።
ካልእ ንኣብ መዓስከራት ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ህዝባዊን ሃይማኖታውን በዓላት ዝግበር ናይ ምጥርናፍን፡ ምውህሃድን መደባት ሓደ ካብቲ ደስ ዘብል ኣጋጣሚታት እዩ ። ኣብ ምፍጣር ዕድላት ትምህርቲ ዘሎ ኣተሓሕዛ ኣዝዩ ዝምስገን ኮይኑ ካብ መባአእታ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ክሳብ ቐዳማይ ደግሪ ፡ ዝኾነ ስደተኛ ክመሃር ዝፍቐደሉ ኮይኑ ፡ ንኣብ ካልኣይ ደግሪ ንምቕጻል ግን ፡ ዘይፍቐድ ምዃኑ ገለ ውሑዳት ቕሬትኦም ክገልጹ ሰሚዔ ኣለኹ ። ዝኾነ ይኹን ስደተኛ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ፡ ኩነታት’ታ ገዲፉዋ ዝመጸ ስድራ-ቤቱን ፡ ዓዱን ካብ ምጥያቕ ዓዲ ዝውዕል ኣይኮነን ፡ስለዚ እዩ ከኣ ነቲ ከም ጸጋ ዝቑጸር ፡ ኣብ አዱ ንዘሎ ኣገልግሎት ኢንተርነት ፡ ደሃይ ዓዱን ስድራ-ቤቱን ኣብ ምሕታት ዘውዕሎ ። ብዝተጋነነ መልክዑ ኣይኹን’ድኣ እምበር ፡ሳሕቲ ዘጋጥም ፖለቲካውን፡ ህሉው ኩነታት ሃገርን ፡ ዝግበር ክትዓት ይርአ እዩ ።ዋላ’ዃ ዕምቖት ዘይብሉን ላዕላይ-ላዕላይ ዝበዝሖን እንተኾነ ፡ ሓሳብ ንሓስብ ምልውውጥ ፡ እሂን-ምሂን ምብህሃል ክሳብ ዝኾነ ፡ ውጽኢቱ ብዘየገድስ ኣይጽላእን እዩ።
ብኣጠቃላሊ ክርአ ከሎ ህሉው ኩነታት ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ አትዮጵያ ፡ ኣብ ደሓን ዝኾነ ሃዋሁው ኣሎ ክበሃል ይከኣል ። እዚ ነቲ ኣቐድም ኣቢሉ ንዝተጠቕሰ ደቐቕትን ዓቐናዊ ናይ ኣሰራርሓ ጸገማት ኣብ ግምት ብምእታው ክኸውን ከሎ ፡ ከም ንቡርን ቕቡልን ተወሲዱ ማለት ግን ከምዘይኮነ ርዱእ ይኸውን።


text:
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ሎሚ ሶሉስን ትማ ሶኑይን 441 ስደተኛታት ብክልተ ስርሒት ካብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ እታ ሃገር ምድሓኖም ሓቢሮም።
ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ስርሒት ኣድሕን ካብ ዝደሓኑ 324 ስደተኛታት 35 ደቂ ኣንስትዮ ክኾና ከለዋ 16 ህጻናት ምዃኖም ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ገሊጹ።
እቶም ካብ ሃገራት ቻድ፡ኒጀር፡ ማሊን ሊብያን ምኳኖም ዝተገልጸ ስደተኛታት ኣብ ከባቢ ገማግም ባሕሪ ከተማ ዛዊያ ኣብ ክልተ ጀላቡ ዝተረኽቡ ኽኮኑ ከለው ሞተር ናይተን ተጻዒኖምለን ዝነበረ ጀላቡ ምብልሻው ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ይሕብሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ሊብያ ዝጸንሑ 250 ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለው።
እዚ ብምትሕብባር ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታትን ሰበ ስልጣን ሊብያ ዝተዳለወ ፕሮግራም ኣብ መዳጎኒ ማእከል ሊብያ ዝጸንሑ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ዝምለስሉ ናይ ኣየር ቲኬት ብምድላው ይመልሶም።
ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝነጥፍ ኤጄንሲ ዝሰርሕ ሳልሕ ኣቡ ዳቦስ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ቃል 150 ካብቶም ናብ ሃገሮም ዝተመልሱ ስደተኛታት ኣብ ከተማ ሚስትራ ከነብሩን ክሰርሑን ዝጸንሑ ምኳኖምን ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ይምለሱ ከምዘለው ሓቢሩ።
ንሱ ብተወሳኺ እቶም ዝተረፉ 100 ግን ካብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት እታ ሃገር ዝተመልሱ ምኳኖም ሓቢሮም ኣለው።
ካብ 2014 ዓ,ም ጀሚሩ ልዕሊ 600,000 ስደተኛታት ብሊብያ አቢሎም ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ዝበጽሑ ክኾኑ ከለው ኣብዚ ዓመት’ዚ ግን ካብ ሊብያ ኢጣልያ ዝበጽሑ ቁጽሪ ስደተኛታት 3,500 ጥራይ ምኳኑ ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ይሕብሩ።


text:
መግለጺ መሪር ሐዘን
ንፍትሒ ብጻይና ገዛኢ ኪዳነ ካብ ግዜ ንእስንቱ ጀሚሩ ኣብ ዝተኻየደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ንምእንቲ ነጻነትን ሓርነትን ክብል ምስ ደሞክራስያዊት ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብምስላፍ ሃገራዊ ተራኡ ዘበርከተ ተባዕ ተቓልሳይ እዩ ነይሩ። ብድሕሪ ምርግጋጽ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ’ውን እንተኾነ ነቲ ብጊሓቱ ዘስተበሃለሉን ዝኣመነሉን ፍትሓዊ ቃልሲ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንምፍታሕ፡ ብምሉእ ዓቅሙን ክእለቱን ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ክቃለስ ዝጸንሐ ሓርበኛ ተቓልሳይ እዩ ኔሩ።
ሕጂ ውን ከምቶም ዝሓለፉ ጀጋኑ ብጾትና ሓደ ወዲ ህዝቢ ነቲ ዝተቃለሰሉ ፍትሓዊት ኤርትራ ከይረኣየ ካባና ብመስዋእቲ ምፍላዩ፡
ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ ንብጠቅላላ ስድራቤቱን ናይ ቃልሲ ብጾቱን ጽንዓት፡ ንክቡር ተቃላሳይ ንፍትሒ ጅግና ስውእ ብጻይና ገዛኢ ኪዳነ ከኣ መንግስተ ሰማያት ከዋርሶ ንትምነ።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ዝኽርን ክብርን ንሰማዕታት ኤርትራ!!ሓርበኛ ተቓልሳይ ክቡር ብጻይና ገዛኢ ኪዳነ ድሕሪ ነዊሕ ሕማምን ብግቡእ ክእለ ድሕሪ ምጽንሑን
ብዕለት 19 ስነ 2018 ካብዛ ዓለም ብመስዋእቲ ካባና ብምፍላዩ መሪሕነትን ጠቅላላ መስረታትን ውድብ ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ መሪር ሓዘን ይስመዓና።
ስዉእ ተቓልሳይ ገዛኢ ኪዳነ
ፈጻሚ ኣካል ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ


text:
ሕብረት ኣውሮፓ 100 ቢልዮን ዩሮ ስኢኑ
መቐለ 28 ጥቅምቲ 2011(ድምፂ ወያነ) ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ብሰንኪ ዝደንገጎም ማዕቀባት 100 ቢልዮን ዩሮ ከምዝሰኣነ ሩስያ ገሊፃ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ ምስ ጋዜጣ ስፔን ኤል ፓያዝ ኣብ ዝገበርዎ ቃለ ምልልስ ንድጋፍ ኣሜሪካ ምስ ሃገራት ዝላተማ ሃገራት ኣውሮፓ ተሃሰይቲ ይኾና ከምዘለዋ ገሊፆም።
ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ሩስያን ዘሎ ርክብ ካብ ዓዲ ጥዕና ዝረሓቀ ምኳኑ ዝሓበሩ ላቭሮቭ ብቀጥታዊ ትእዛዝ ኣሜሪካ ሃገራት ኣውሮፓ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ማዕቀባት ምድንጋገን ይዛረቡ።
ይኹን ምበር እዚ ብትእዛዝ ኣሜሪካ ዝተደንገገ ማዕቀብ ንሩስያ ዘይኮነስ ነተን ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣውሮፓ’ዩ ዋጋ ኣክፊልወን ይብሉ ላቭሮቭ ልዕሊ 100 ቢልዮን ዩሮ ከምዝሰኣና ብኣብነት ብምግላፅ።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ቁጠባ ሩስያ ዘነፃፀረን ክሳብ 2019ዓ.ም.ፈ ዝፀንሕን ማዕቀባት ኣብ ወርሒ ሓምለ ምድንጋጉ ይዝከር።RT News


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ዝመጽእ ረቡዕ ጀሚሩ ናብ ኣስመራ በረራ ከምዝጅምር አፍሊጡ።
እቲ መንገዲ ኣየር ዘመናዊ ቦይንግ ድሪም ላይነር 787 ነፋሪት ናብ ኣስመራ ዝገብሮ በረራ ድሕሪ 20 ዓመታት ተቋሪጹ ምጽንሑ’ዩ።
እዚ ስጉምቲ ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድን ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ስምምዕ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነት ትማሊ ሶኑይ ድሕሪ ምፍርራሞም’ዩ ተወሲኑ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ናይ ቀዳማይ ሚንስተር አብይ አሕመድ ናይ ኣስመራ ዑደት ስዒቡ ዝጀመረ መስመር ቴሌፎን ዜጋታት ክልቲኣን ሃገራት ብስሩዕ መስመር ኾነ ብተንቀሳቃሲ ቴሌፎን ኣገልግሎት ቴሌፎን ክዘራረቡ ጀሚሮም ኣለው።
ኢትዮ ቴሌ ኮም ብዛዕባ ቁጽራት መደወልን ቀረጽን መግለጺ ሂቡ’ሎ። እቲ ዝምድና ክልቲኣን ህዝብታት ኣብ ግምት ብምእታው’ውን ናይ ቀረጽ ምትዕርራይ ኣብ ቀረባ ከምዝገበር ወሃቢ ቃል ኢትዮ ቴሌ ኮም አቶ ዓብደራሕማን አሕመድ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም ኣለው።
ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ክድውሉ ዝደልዩ 291-1 ቁጽሪ፡ ናብ ሞባይል ዝድውሉ ድማ 291-7 ቁጽሪ ብምጥቃም ክድውሉ ከምዝኽእሉ አቶ ዓብድራሕማን ገሊጾም ።


text:
ሓንቲ ሃገር ንኢትዮጵያ ልቃሕ ክትፈቅድ ከላ ንናይ ኢትዮጵያ ረብሓ ተገዲሳ ዘይኮነትስ ንናይ ባዕላ ረብሓ ኣቀዲማ"ዩ ዝብሉ ኣቶ በላይ ገሰሰ ቻይና ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዋ ጣልቃ ምትእትታው ጠጠው ንክተብል መፀዋዕታ ዝቀረበ እቲ ርክብ ካብ ማዕርነታዊ ናይ ንግዲ ናይ ኢንቨስትመንት ናይ ኢኮኖሚ ሰጊሩ ክሳብ ወትሃደራዊ ምትእትታው ከይዱ'ሎ።ቻይና ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ርካሽ ኣቕሓ መራገፊ ናይ ባዕላ ስራሕ ዝሳኣኑ ሰባት'ውን ብሓገዝ መልክዕ ናብ ካልኦት ሃገራት ትራንስፈር መግበሪ ረኺባታ ዘላ ድንግል ሃገር ኢትዮጵያ'ያ ይብሉ።ስለዝኾነ'ውን'ዩ ዝተቃወምዎ ኢሎም።
ኣቶ መስፍን ኣየነው ብወገኖም ኢትዮጵያ ምስ ኣሜሪካ ኣውሮጳ ርክብ ኣለዋ።ድልየት ቻይና ሓንቲ ድንግል ሃገር ኢትዮጵያ ረኺበ'ለኹ እሞ ክምዝምዛ'የ ዝብል ዘይኮነስ ሓቂ ንምዝራብ ቻይና ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዘለዋ ሓፈሻዊ ኢንቨስትመንት እቲ ዝተሓተ ኢንቨስትመንት ኣብ ኢትዮጵያ'ዩ ዘለዋ።ስለዚ ንፕሮፓጋንዳ ኢልካ ምዝራብ ፅቡቅ ኣይኮነን።ኢትዮጵያ ሎሚ መንገዲ ዝሰርሓላ መንግስቲ እንተመፂኡ እሞ እዚ መንግስቲ'ዚ ኣይ እዚ ሓገዝ ዝህበካ ዘለኹ እዚ ምስትገብረለይ'ዩ ኢሉ ንሃገራዊ ረብሓና ዝትንክፍ ኩነት ክሳብ ዘየቀመጠ ኣብ ልምዓትና ክንተሓባበር ንኽእል ኢና ይብሉ።
ክልቲኦም ኢትዮጵያውያን ኣጋይሽ ፍሉይ መደብ ዓርቢ ኮይኖም ዘለው ብምኽንያት እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዋሽንግተን ዲ-ሲ ዝተካየደ ሰላማዊ ሰልፊ ድጋፍን ተቃውሞን ድሕሪ ምስ ተካየደ'ዩ።በትረ ስልጣን'ዩ ዓዲሙ ኣዘራሪብዎም።


text:
Monthly Archives: April 2018
ልዕሊ 100 ሽሕ መናእሰይ ናብ ዝተፈላለዩ ዕድል ስራሕ ፈጠራ ከም እተዋፈሩ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ገሊፁ፡፡
ኣብ ትግራይ ኣብ ገጠርን ከተማን ሓዊሱ ልዕሊ1.8 ሚልዮን መንእሰይ ከም ዘሎ መፅናዕትታት ይሕብሩ ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን እቲ ልዕሊ 295ሽሕ ስራሕ ኣልቦ እዩ፡፡ መንእሰይ ኣብ ዘየድልዩ ቦታታት ከይዉዕል መንግስቲ ብመናእሰይ ፓከጅ ኣቢሉ ናብ ዝተፈላለዩ ዕድል ስራሕ ፈጠራ ክተኣሳሰሩ ብምግባር ዛጊድ ልዕሊ 100ሽሕ መናእሰይ ናብ ስራሕ ክዋፈሩ ከም እተገበረ ኣብ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ም/ቢሮ ሓላፊት ወ/ሮ ኪሮስ ንጉስ ገሊፀን፡፡
ስምምዕ ምጅማር ስራሕ ፕሮጀክት ትራንስፎርሜሽን ሃፍቲ እንስሳ ሎሚ 18 ሚያዝያ 2010 ዓ/ም ዕላዊ ኾይኑ፡፡
ኣብ ሞንጐ ሚኒስትር ሳይንስን ቴክኖሎጂን፣ መቐለ ዩኒቨርስቲን ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ስምምዕ ምጅማር ስራሕ ፕሮጀክት ትራንስፎርሜሽን ሃፍቲ እንስሳ ሎሚ 18 ሚያዝያ 2010 ዓ/ም ዕላዊ ኾይኑ፡፡
ኣብቲ “ዝተዋደደን ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈን ምንቅስቓስ ንትራንስፎርሜሽን ልምዓት ሃፍቲ እንስሳ” ብዝብል መሪሕ ቃል ዝተሳለጠ ዋዕላ ተረኺቦም መግለፂ ዝሃቡ ሚኒስተር ምኒስትር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ኢትዮጵያ ዶ/ር ኢንጂነር ጌታሁን መኩሪያ፤
ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ዘሳለጦ 5ይ ዘበን 11 ስሩዕ ጉባኤ ሰለስተ ዝተመሓየሹ ኣዋጃት ኣፅዲቑ፡፡
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ መመሓደሪ ደንቢ ሰራሕተኛታት ኣብያተ ፅሕፈት ቤት ምኽሪ፣ ዝተመሓየሸ ኣዋጅ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ዳግም ንምምሕያሽን ስልጣንን ተግባርን ቤት ፅሕፈት ዋና ኦዲተር ንምውሳንን ዝወፁ ኣዋጃት ብዕምቆት ብምድህሳስ ኣፅዲቑ፡፡
በዝሒ ተገልገልቲ መድሕን ሳልሳይ ወገን ካብ እዋን ናብ እዋን ለውጢ እናርአየ ይኸይድ ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት መድሕን ፈንድ ጨንፈር ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ፡፡
ግልጋሎት መድሕን ሳልሳይ ወገን ኣብ ክልልና ብ2006ዓ.ም. ስርሑ ዝጀመረ ምዃኑ ዝተወከሱ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት መድሕን ፈንድ ጨንፈር ትግራይ ኣይተ ኣይናለም ገብረየሱስ ዝዀነት ትኹን ብሞተር እትንቐሳቀስ ተሽከርካሪት መድሕን ሳልሳይ ወገን ክትኣትው ብሕጊ ከምትግደድ ብምጥቃስ እዚ መጠን ግልጋሎት ኣብ ክልልና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ ሓቢሮም፡፡
ሎሚ ዘመን ኣብ ክልልና ልዕሊ 324 ሽሕ ተምሃሮ ሃገራውን ክልላውን ፈተና ክወስዱ እዮም፡፡
ኣብ ዘመነ ትምህርቲ 2010 ዓ.ም. ንዝወሃብ ሃገራውን ክልላውን ፈተና ዛጊድ ብደረጃ ክልል ከይዲ ምድላው ፈተና፣ ምልመላ ዘድሊ ሓይሊ ሰብ፣ ምዝገባ ተፈተንቲ ተምሃሮን ካልኦት ምድላዋትን ከምዝተወገኑን ልዕሊ 324 ሽሕ ተምሃሮ ሃገራውን ክልላውን ፈተና ከምዝወስዱን ኣብ ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ ዳይሬክተር ምዘና ትምህርትን ብሄራዊ ፈተናታትን ወይዘሮ ኣለም ነጋ ገሊፀን፡፡


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣዋጅ ሓባራዊ ሰላምን ምሕዝነትን ብምፍርራሞም ናእድኡ ገሊፁ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ንምቕፃል ዝተበፅሐ ስምምዕ ሓድሽ ምዕራፍ ምሕዝነትን ሸሪክነትን ዝኸፈት እዩ ኢሉዎ’ሎ።
ኣብቲ ሓሙሽተ ነጥብታት ዝሓዘ መደብ ንውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንምትግባር ምስምምዓን’ውን ንኢዱዎ’ሎ።
እቲ ታሪኻውን ኣገዳስን ምዕባለ ኢሉ ዝፀውዖ ስምምዕ ንቀርኒ ኣፍሪቃን ንካልኦትን ኣወንታዊ ሳዕቤን ዘለዎ እዩ ኢሉዎ’ሎ።
እቲ መግለፂ ብተወሳኺ ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ስምምምዕ ክትግብራ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ንምሕጋዝ ቅሩብ እዩ ይብል ።ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ከይዲ ንምሕጋዝ ዝሃቡዎ ቃል ዝሓበረ እቲ መግለፂ ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ እቲ ሓድሽ ምዕባለ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ምዕራፍ ምትሕብባርን ሰናይ ጉርብትናን ዝኸፍት እዩ ምባሎም እውን እቲ መግለፂ ሓቢሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ መግለጺ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 12.2018
ሉቃ. 6: 20-26
ኢየሱስ ናብ ደቂ መዛሙርቱ እናጠመተ ኸምዚ በለ፦
“ አቱም ድኻታት፥ መንግሥቲ አምላኽ ንአኻትኩም እያ እሞ ብፁዓን ኢኹም። አቱም ሕጂ እትጠምዩ፥ ኽትጸግቡ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። አቱም ሕጂ እትበኽዩ፥ ክትስሕቁ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። ብምኽንያት ወዲ ሰብ ሰባት እንተ ጸልኡኹም፥ እንተ ፈለዩኹም፥ እንተ ጸረፉኹም፥ ሸምኩኩምውን እንተ አነወርዎ ብፁዓን ኢኹም። እንሆ አቦታቶም ድማ ንነብያት ከምኡ ይገብርዎም ነይሮም እዮም እሞ፥ ዓስብኹም አብ ሰማይ ብዙኅ ኪኸውን እዩ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ባህ ይበልኩም ብሓጎስውን ተሰራሰሩ። አቱም ሃብታማት ግና ሓጎስኩም ወዲ እኩም ኢኹም እሞ ወይልኹም። አቱም ሕጂ እትስሕቁ፥ ክትበኽዩን ኽትሓዝኑን ኢኹም እሞ ወይሉኹም። አቦታታቶም ንነብያት ሓሶት ከም ኡ ገይሮም ዎም ነይሮም እዮም እሞ፥ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ እንተ ተዛረበልኩም ወይልኹም።


text:
ንእስራኤል ጠንጢኑ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ዝተመልሰ ኤርትራዊ
ቢንያም እስጢፋኖስ ኣብ ሱዳን - ፖርት ሱዳን ተወሊዱ። ካብ ሃገሩ ወፃኢ'ኳ እንተተወለደ ናብ ኤርትራ ምኽያዱ ግን ኣይተረፎን።
ናብታ ብደም፣ ብባህልን መንነትን ዝተኣሳሰረላ ሃገሩ ተመሊሱ ትምህረቱ ክከታተል ጀሚሩ።
"ተምሃራይ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ካብ ሞንጎ'ቶም ፅቡቕ ውፅኢት ይረኽቡ ዝነበሩ ተምሃሮ ሓደ'የ ነይረ" ዝብል ቢንያም ሕልሙን መፃኢ ድልየታቱን ብትምህሩ ኣቢሉ ምዕዋት ነይሩ።
ካብዚ ወፃኢ ካልእ ሓሳብ ኣይነበሮን። ኮይኑ ግን ከምቲ ዝሓሰቦ ዘይኮነስ ካልእ'ዩ ፀኒሕዎ።
"ኣብ 2006 ካብ መንግስቲ ኤርትራ ሓደ መፀዋዕታ ቀሪቡ። ተምሃሮ ትምህርቶም ኣቋሪፆም ናብ ኣገልግሎት ክወፍሩ ሕቶ ምስቀረበ ኣይተቐበልክዎን። ኣብ ክሊማ ካብ ዝወሃብ ታዕሊም ተሪፈ" ክብል ዝዛረብ ድሕሪ ሓደ ዓመት ግን ብግፋ ተታሒዙ ኣብ ዊዓ ታዕሊም ወሲዱ ኣብ 2008 ናብ ውትህድርና ምእታው ይገልፅ።
ካብ ድርኩኺት ሞት
ኣብቲ ከይፈተወ ከምዝኣተዎ ዝዛረበሉ ውትህድርና ክፀንሕ ስለዘይደለየ፡ ቅድሚኡ ሓሲብዎን ተመንይዎን ዘይፈልጥ ውሳነ ወሲኑ።
ውሳንኡ ድማ ስደት ነይሩ። ነታ ዕትብቱ ዘይተቐበረላ ግን ድማ መሰረት መንነቱ ዝኾነት ሃገሩ ገዲፉ እግሩ ናብ ዝመርሖ ክጓዓዝ መሪፁ።
ፈተና ቢንያም ጉዕዞ ስደት ሓደ ኢሉ ካብ ዝተበገሰሉ ሓፂር ርሕቐት ይጅምር። "ካብ ከሰላ ናብ ሸገራ ክወርድ ከለኹ ፈተነ ጭውየት ተኻይዱለይ ነይሩ። ክተርፍ ዝኸኣልኩ ግን ምልክት ናይ ቋንቋ ስለዝነበረኒ'ዩ" ይብል።
ብዚ መሰርት፥ ኣብቲ ቦታ ምስ ዝረኸቦም ሰባት ስምምዕ ይገብር። ስምምዖም ናብ ሓደ መዓስከር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት መንግስታት (UNHCR) ንኸብፅሕዎ ነይሩ።
ብመኪና ገይሮም እንትወስድዎ ግን ዝዘራረብዎ ነገርን ዝኸዱሉ ዝነበረ መገዲን ኣይጠዓሞን። ምስቲ ኸባቢ ቁሩብ ሌላ ስለዝነበሮ መገዲ ቐይሮም ናብ ራሻይዳ መስቱራ ዝበሃል ዓዲ ይወስድዎ ከምዘለው ተገንዚቡ።
"ብድሕሪኡ 'ናበይ ትወስዱኒ ኣለኹም' ኢለ ምስሓተትክዎም 'ኣብዚ ዝፍረም ወረቐት ኣሎ'ሞ ምስፈረምካ ናብቲ ዝደለኻዮ ቦታ ክነብፅሓካ' ኢሎምኒ" ዝብል ቢንያም፡ ካብታ ትኸይድ ዝነበረት መኪና ዘሊሉ ብምውራድ ብኣውያት ሰባት ንኸድሕንዎ ከምዝፀውዐ ይዛረብ።
እቶም ክጨውይዎ ዝፈተኑ ሰባት ሽጉጥ ኣውፂኦም ብምፍርራሕ ናብታ መኪና ከደይብዎ እንትፍትኑ ሰባት በፂሖም ኣድሒኖምዎ።
ሓንሳብ ካብ ሃገሩ ስለዝወፀ በዚ ቀዳማይ ፈተና ኣስካሕኪሑ ናብ ድሕሪት ክምለስ ኣይደለየን። እኳ ድኣስ መገዱ ቀፀለ'ምበር።
እቶም ካብ ጭውያ ዘድሓንዎ ሰባት'ዮም ናብቲ ዝሓሰቦ መዓስከር ኣብፂሖምዎ። ኣብ ሸገራ ሓደ ወርሒ ምስፀንሐ ድማ ጉዕዞ ናብ እስራኤል ኮይኑ።
ተስፋን ጭካነን
ናብ በረኻ ሲናይ ንምብፃሕ ኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ወሲዱሉ። ኣብኡ ንዘሕለፎ ህይወት እንትዝክር "ማይን መግብን ካብዘይምህላዉ ብተወሳኺ፡ ንሱዳን ሰጊርካ ናብ ኢድ ግብፃውያን ኣሰጋገርቲ ምስኣተኻ ዘስካሕክሕ ጭካነ ይፅበየካ፤ ብጭጉራፍ ፈረስ'ዩ ሰብ ዝህረም" ይብል።
"እቶም ኣሰጋገርትን ደላሎን ዝጥቀምዎ መዕወኒ ዕፅ ኣብ ዝወስዱሉ እዋን ዝገብርዎን ዝኾንዎን ካብ ዝቆፃፀርዎ ንላዕሊ ይኾኖም። ሽዑ ህፃናት፣ ኣዴታት ወይ ካኣ መንእሰይ ከይበሉ ብጭካነ መግረፍቲ የውርዱልካ።"
ኣብ ሓንቲ ንኢሸተይ መኪና ካብ ሰላሳ ክሳብ ኣርባዓ ሰባት ይፅዕኑ። ኣብ ርእሲኡ ብኣባላት ፀጥታ ንኸይኽሸፉ ብቴንዳ ሸፊኞም'ዮም ዝወስድዎም።
ኣብ ዝባኖም ንዝወርድ ማህረምቲ ተፃዊሮም ኣብ ዝኸዱሉ እዋን ምስኡ ካብ ዝነበሩ ስደተኛታት ኣስናኖም ዝተሰበሩ ምንባሮም ይዝክር።
ካብ ሕልንኡ ዘይወፅእ ነገር ግን ኣሎ። "ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዘይርስዓኒን ኣብ ዓይነይ ዝተረፈን ነገር እንተሃለወ፤ ሓንቲ ኣደ ነይራ። ንጓላ ኣብ ዝባና ሓዚላታ'ያ ምሳና ኣብ መኪና ተፃዒና" ዛንትኡ ይቕፅል።
እታ ኣደ ብታሕቲ ተፀቒጣ፥ ህፃን ጓላ ግን ብላዕሊ ስለዝነበረት እቲ ኹሉ ጭካነ ዝተመልኦ መግረፍቲ ኣብ ልዕሊ'ታ ገለ ነገር ዘይትፈልጥ ህፀን ይዓልብ ከምዝነበረ ይዝክር።
እዚ ኹሉ ሓሊፉ፤ ተስፋን ኣካለትን ደኺመን ናብ በረኻ ሲናይ በፂሑ። ኣብ'ውን ዝገደደ'ምበር ዝሓሸ ኣይፀንሖምን።
ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ንሓደ ግዜ ጥራሕ እትወሃቦም መግቢ ዝደኸመት ትንፋስ ሰሪዖም ክፀንሑ ካብ ምግባር ብዝሰገረ ኣካላቶም ተማእዚዙሎም ክንቀሳቐሱን ንነብሶም ካብቲ ብጭካነ ይወርዶም ዝነበረ መግረፍቲ ከድሕኑን ዘኽእሎም ኣይነበረን።
ኣብዚ በረኻ ዝረኣዮ ካልእ ዘስካሕክሕ ተግባር ጎማ እናቃፀልካ ናብ ሕቖ ሰባት ምንጥብጣብ'ዩ። ነብሲ ነዚ'ውን ኪኢላ ናብ ፅባሕ ሰጊራ።
ህይወት ጎደና
ከምዘይከኣል የለን፥ ኣብ 2010'ዩ ናብ እስራኤል በፂሑ።
"ካብ እስራኤል ዝነበረና ትፅቢት ካልእ'ዩ ነይሩ። መሰል ተዋሂቡና፤ ዕድል ስራሕ ረኺብና ክንሰርሕ ነይሩ ሓሳብና። ኮይኑ ግን ዕድል ስራሕ ኣይነበረን" ይብል።
ዝሓሰቦ ስለዘይፀንሖ ንኽልተ ወርሒ ኣብ ጎደና ክድቅስ ተገዲዱ'ዩ። ዛሕልን ንፋስን ድማ ንፈተንኡ ተፈራሪቖሞ።
ብድሕሪ'ዚ ብሰባት ኣቢሉ ዝረኸቦ ስራሕ ኣብ ሓደ ሬስቱራንት ከም ሰራሕተኛ ፅርየት ኮይኑ ከገልግል'ዩ። ስራሕ ምርካቡ'ኳ ከም ዓብዪ ዕድል እንተቖፀሮ ንውሽጡ ዘቕስን ነገር ግን ኣይረኸበን።
"እስራኤላውያን ኣብ ፀለምቲ ዘለዎም ኣመለኻኽታ ፅቡቕ ኣይኮነን። ንፀሊም 'ኣድጊ' እናበሉ እዮም ዝፅውዕዎ" ይብል።
በዚ ነገር ውሽጡ ይጉሂ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፥ መንግስቲ እስራኤል ንስደተኛታት ካብ ሃገሩ ከምዝሰጉግ ኣፍሊጡ።
እዚ ዜና ንቢንያምን ከምኡ ዝበሉ ብተስፋ ናብታ ሃገር ዝኣተው ኤርትራውያንን ድቃስ ዝኸልእ ነይሩ።
"ስደተኛታት 'ነናብ ዝመፁሉ ወይ ድማ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር' ክበሃል ከሎ፤ ዘሕሰበኒ ነገር እቲ ናብዚ ንኽበፅሕ ኣብ ኤርትራ ካብ ዘለው ሰባት ብልቓሕ ዝወሰድክዎ ገንዘብ ከይመለስኩ ክምለስ? ኢለ ይጭነቕ ነይረ። ካልኦት'ውን ኣብ ተመሳሳሊ ጭንቂ ኣትዮም"
ሓደ መዓልቲ…
ቢንያም ሓደ መዓልቲ ሕጉስ ዝኾነ ሓዳር ንኽህልዎ ድልየት ነይርዎ። ኣብ ምውቕ ሓዳሩ ቆልዓ ወሊዱ ክሓቁፍን ክስዕምን ይሓልም።
ነዚ ክሓስብ ከሎ ግን ነታ ኣብ ሃገሩ ኤርትራ ዘላ ግን ድማ ብኣካል ዘይፈልጣ ሄዋኑ ብምዝካር'ዩ።
ብቤተሰብ'ዩ ተላልይዋ። ኣብ እስራኤል ኮይኑ ሓደ መዓልቲ ከምዝረኽባ ይሓስብ ነይሩ።
ናታ እምነት'ውን ልክዕ ከምቲ ናቱ'ዩ። ኣበይን መዓዝን ከምዝረኽባ ግን ርግፀኛ ኣይኮነን።
እታ ንሓዳር ዝሓረያ ብኣካል ዘይፈልጣ ሰብ፤ ልክዕ ከምቲ ናቱ ብስደት ናብ ኢትዮጵያ ኣትያ።
እዚ ድማ ቢንያም ኣብ ውሳንኡ ንኽፀንዕ ዝገበረ ቀንዲ ምኽንያት ኮይኑ።
ከይድገም
ቢንያም፡ ኩሉ ነገራት እናሓሰመ እንትኸይድ ምስቲ ዜጋታት እስራኤል ኣብ ልዕሊ ፀለምቲ ስደተኛታት ዘለዎም ሕማቕ ኣመለኻኽታ ተደሚሩ ናብ ሓደ ውሳነ በፂሑ።
ኣብ ውሽጢ መዓስከር ስደተኛታት እስራኤል ካብ ምፅናሕ ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ክምለስ ከምዘለዎ ወሲኑ።
"ቁሩብ ገንዘብ ኣዋህሊለስ ስድራይ'ዶ ምሓገዝኩ ካብ ዝብል እምበር ጥዒሙኒ ኣይኮንኩን ክፀንሕ መሪፀ" ይብል።
ንሰለስተ ዓመታት ዝኣክል ግዜ ንኹሉ ተፃዊሩ ኣብታ ሃገር ፀኒሑ። ኣብ መወዳእታ ድማ ንኽምለስ ዘኽእሎ መገዲ ምስተወድኣሉ ናብ ኢትዮጵያ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ተመሊሱ።
ምስታ ኣብ ልቡ ዝነበረትን ብእምነት ዝተፀበየቶን ኣፍቃሪቱ ድማ ተራኺቡ። ናብቲ መዓስከር እንትኣቱ ዝተስምዖ ስምዒት ዝተፈለየ ነይሩ።
"ብባህሊ፣ መንነትን ሃይማኖትን ዝመሳሰለኒ ወገነይ ምርካበይ ዝተፈለየ ሓጎስ ፈጢሩለይ።" ክብል ንስምዒቱ ይገልፅ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን በተን ካብ እስራኤል ዘምፅአን ቁሩብ ገንዘብ ንኢሽተይ ሹቕ ከፊቱ መነባብርኡ ይመርሕ።
ካብታ ኣሚኑ'ውን ቆልዓ ወሊዱ'ዩ። ዝሓለፎ ህይወት ይትረፍ ንሱ ክደግሞ ካልኦት'ውን ከይፍትንዎ ማዕዳ ይልግስ።


text:
ኣብ ዶሎ ኦዶ ካብ ዝርከብ ናይ ሱማሊያዊያን መዕቖቢ ስደተኛታት ወፃኢ ዘሎ መጠን ሞት እናነከየ እንተኾነ’ውን ካብ ሓሙሽተ ዓመት ንታሕቲ ዘለው ህፃናት ግን ሕዚ’ውን ዘተሓሳስብ እዩ ተባሂሉ።ብጎዴ በሪ ኣቢሎም ብሓድሽ በሪ ናብ ኢትዮጵያ ንዝኣተዉ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት እውን ሓገዝ እናበፅሖም ምዃኑ ኮምሽን ስደተኛታት ኣፍሊጡ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኮምሽን ስደተኛታት ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ብፅሑፍ ኣብዝዘርግሖ መግለፂ ከምዝሓበሮ ኣብ ዶሎ ኦዶ መፅለሊ ስደተኛታት ኮቤ ዝርአ ዝነበረ መጠን ሞት ብውሕድ እንተኾነ’ውን ናይ ምንካይ ዝንባለ ኣርእዩ’ሎ።
ቅድም ክብል ኣብ ማዕልቲ ካብ መንጎ 10 ሽሕ ስደተኛታት እቶም 5.7 ህይወቶም ይስእኑ ነይሮም።ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን ናይ ዝሞቱ መጠን ናብ 4.9 ወሪዱ’ሎ።
እቲ ሪፖርት ብምውሳኽ ኩነትታ ካብ ሓሙሽተ ዓመት ንታሕቲ ዘለው ህፃውንቲ ግን ሎሚ’ውን ዘተሓሳስብ እዩ ይብል።ቀንዲ ምኽንያት ሞት እቶም ህፃውንቲ ሕማም ንፍዮ ምዃኑ መሻርኽቲ ሕቡራት መንግስታት ይጥርጥሩ።መንቀሊ 68 ሚእታዊ ሞት ህፃናት ሕማም ንፍዮ ምዃኑ’ውን ይግመት።
ካልኦት ምኽንያትታ ሞት ጉድለት ኣመጋግባ፡ኒሞንያን ውፃእትን ምዃኖም እቲ ሪፖርት ኣረጋጊፁ’ሎ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ብሓድሽ መእተዊ በሪ ጎዴን ከባቢኡን ካብ ሱማሊያ ንዝሰገሩ 18,500 ስደተኛታት ኮምሽን ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ኣዝዮም ኣድለይቲ ዝኾኑ ናይ ረድኤት ናውቲታት ዝሓለፈ ረቡዕ ከምዘብፅሐ እቲ ሪፖርት ኣፍሊጡ።
ኣብ ከባቢ ጎዴን ኣፍዴርን ንዝተኣኻኸቡ ናይዞም ስደተኛታት ኩነታት ተፃሪዩ ምስተመዝገበ ብመሰረት ምርጫ እቶም ስደተኛታት ናብ ጂጂጋ ወይ’ውን ናብ ዶሎ ኦዶ ናይ ሱማሊያዊያን ማእኸል ስደተኛታት ከምዝጉዓዐዙ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
መጻኢ ኤርትራ ብሩህ ምዃኑ፤ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ናጽነት ዝተሳለጠ ስራሕ ድማ ነዚ ከምዘረጋግጽ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ጋዜጣ ኣልኣህራም ኣብ ዘካየዶቃለ-መሕትት ገሊጹ።
መጻኢ ኤርትራ ብሩህ ምዃኑ፤ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ናጽነት ዝተሳለጠ ስራሕ ድማ ነዚ ዘረጋግጽ ጕሉሕ ውጽኢት ከምዝኾነ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ጋዜጣ ኣልኣህራም ናይ ምስሪ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ኣብ ጕዕዞ ናጽነት ኤርትራ፤ ዝምድና ኤርትራ ምስ ጐረባብታን ሃገራት ዞባናን፤ ኩነታት ሱዳንን መጻኢ ኣመታቱን፤ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብን ኣተሓሕዛኡ ንጉዳያትን፤ ፍንው ምልዕዓላት ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ኢድ ግዳማውያን ሓይልታትን፤ ጉዳይ ማይ ኒልን ኣፈታትሓኡን ዘተኰረ ሰፊሕ ቃለ-መሕትት፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኤርትራ ኣብ 20 ዓመታት ዕድመኣ ከም ናጻን ልኡላዊትን ሃገር፣ ዘላቒ ቍጠባዊ ምዕባለ ንምርግጋጽ – ኣብ ጽላታት ሕርሻ፣ ትሕተ-ቅርጺን መሰረታዊ ኣገልግሎታትን ድልዱል መሰረት ተነጺፉ ከምዘሎ ብምምልካት፣ እዚ ድማ ምስ ርኽበት ተፈጥሮኣዊ ጸጋታትን ዝግበረሎም ግቡእ ምሕደራን፣ ንመንኰርኰር ጕዕዞ ምዕባለኣ ከምዘቀላጥፎ ሓቢሩ።
ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ካብ እትውንኖ ነዊሕ ገማግም፣ ዓመታዊ ክሳብ 120 ሽሕ ቶን ዓሳ ክትገፍፍ ከምእትኽእል፤ እዚ ንመላእ’ቲ ዞባ ከርብሕ ዝኽእል ጸጋ ግን ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብግቡእ ከምዘይተመዝመዘ ዝጠቐሰ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ምስ ምስሪ ንምትሕብባር ዝተገብረ ፈተነ ከምዘይተዓወተ፤ ሕጂ’ውን ኣብ መንጐ ኤርትራ፣ ምስሪ፣ ስዑዲ ዓረብን ካልኦት ጐረባብቲ ሃገራትን ሽርክነታዊ ምትሕግጋዝን ምትሕብባርን ክህሉ ኣዝዩ ኣገዳሲ ከምዝኾነ ኣስሚሩሉ።
ንደቡብ ሱዳን ብዝምልከት ኣብ ዝተሓተተሉ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ንምርግጋጽ መሰል ርእሰ-ውሳነ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ምስ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ሱዳን ክትሰርሕን ክትመኻኸርን ምጽናሓ ጠቒሱ፣ “ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፣ ተስፋና ኣብ መንጐ ክልተ ሱዳናት ሰናይ ጕርብትናን ዝምድናን ክህሉ፤ እቲ ዝተረፈ ሰሜን ሱዳን ድማ ርግእትን ሓድነትን ክሰፍኖ’ዩ” ኢሉ።
ራኢኡ ኣብ ምቕርሐ ማይ ኒልን ኣብ መንጐ ሃገራት ተፋሰስ’ቲ ፈለግ ዝህሉ ዝምድናን ኣብ ዝተሓተተሉ ድማ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ማይ ፈለግ ኒል ንህልው ወለዶ ጥራይ ዘይኮነ ንዝመጽእ ወለዶታት’ውን ዝኣክል ሃብታም ከምዝኾነ፤ ስለዚ ድማ ምንጪ ገነት ኣብ መሬት እምበር ጠንቂ ምትፍናንን ግጭትን ክኸውን ከምዘይግባእ ብምሕባር፣ ሃገራት’ዚ ዞባ እቲ ዝሓደሰ ተክኖሎጂ ተጠቒመን ንምትሕብባርን ቍጠባዊ ውህደትን ክሰርሓ ከምዝግባእ ኣነጺሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ዓረባዊ ዓለምን ሰሜን ኣፍሪቃን ንዝተኸስተ ፍንው ምልዕዓል ብዝምልከት ኣብ ዝቐረበሉ ሕቶ፣ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ናታ ክውንነት ከምዘለዋ፤ ከም ኣብነት ድማ ጠንቂ ናይ’ቲ ኣብ ምስሪ ዝተራእየ ምልዕዓል ንዓሰርተታት ዓመታት ዝተዋህለለ ቍጠባዊ፣ ዘይምዕሩይ ምቕርሐ ጸጋታትን ካልእን ሽግራት ምዃኑ ብምሕባር፣ “ይኹን’ምበር፣ ኣብ’ዚ ጕዳይዚ ኣበርክቶ ዝገበሩ ዞባውን ኣህጕራውን ሓይልታት ከምዘለዉ ክዝንጋዕ ኣይግባእን” ኢሉ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዮጵያ እትልግሶ ሰብኣዊን ልምዓታዊን ሓገዝ ከምእትቕፅለሉ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ማይክል ረይነር ገሊፆም።ከም ቻይና ዝኣመሰላ ኣብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘይሳተፋ ሃገራት እውን ክሳተፋ ኣተባቢዖም ኣለው።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዘፈራት ሰብኣዊን ልምዓታዊን ሓገዝ በብዓመቱ ንኢትዮጵያ ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ዶላር ክትሕግዝ ፀኒሓ’ላ።እቲ ሓገዝ ኣብ እዋን ምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕ እውን ከምዝቕፅል ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ማይክል ረይነር ገሊፆም።
‘’ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዮጵያን ንህዝቢ ኢትዮጵያን ንምሕጋ ዘለዋ ድልውነት ፅንዑን ነዊሕ ዝዘለቐን እዩ’’ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ክሳብ ዘለው ሰብኣዊ ሓገዝ ምሃብና ክንቕፅለሉ ኢና’’ኢሎም።ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ብምሃብ ብደረጃ ዓለም ቀዳማይ ምዃናን ኣብ ዓመት ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ዶላር ሰብኣዊን ልምዓታውን ሓገዝ ኢና ንልግስ ኢሎም ብምስዓብ።
ንዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
ዛንታ ኣሕመድ – ግድነት ዝሕለፍ መስገደል
“እዞም ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝውለዱ ምናልባት እዚ ኣይርድኦምን ይኸውን፤ ግና ንሕና ነዚ ጉዕዞ ክንጅምሮ እንከሎና እንታይ ከም ዝገጥመና ንፈልጥ ኔርና ኢና” ይብል ኣሕመድ፡፡ “ኣብቲ ምድረበዳን ባሕርን ከም እንመውት ንፈልጥ ኔርና፡፡ ግና እንታይ ምርጫ ኸ ኔሩና፡፡” ይብል ዝሓሸ ህይወት ንምንዳይ ካብ ኤርትራ ድሕሪ ምስንባቱን ዝሓለፎ ኣዝዩ ሓደገኛ መንገዲ እናዘከረ፡፡ ኣሕመድ ብ 2014 እዩ ካብ ኤርትራ ወጺኡ፡፡ ኣብ ሱዳን ዓሰርተ መዓልታት ድሕሪ ምቕማጥ ከኣ ናብቲ ኣዝዩ ሓደገኛ ጉዕዞ ሊብያ ኣተወ፡፡ ጉዕዞ ጅምር ምስ በለ ከኣዩ ኣሕመድ እቲ መጠን ጽንኩርነቱ ክርዳእ ዝኸኣለ፡፡
ኣሕመድ ምስ ካልአት ብምዃን ካብ መኪና ወሪዶም ንትሽዓተ መዓልታት ብዘይ እኹል ማይን መግብን ኣብቲ ምድረበዳ ሊብያ ተደርብዮም፡፡ ኣብቲ ግዜያት ሽዱሽተ ሰባት ብጽምእን ጥሜትን ክሞቱ ኣሕመድ ብዓይኑ ርእዩ፡፡
“እቲ ዝኸፍአ ነቶም ብጽምኢ ዝሞቱ ንጣብ ማይ ንክረኽቡ ክረድኦም ኣብ ዘይክእለሉ ኩነታት ምንባረይ እዩ” ብምባል ይዝክር፡፡
ውዒሉ ሓዲሩ እቶም ኣስገርቲ ካልኦት ሰገርቲ ጽዒኖመ ተመልሱ፡፡ ከም ተራ ኣቕሓ ተጨቓጪቖም ናብቲ ገያጽ ጎቦታት ጉዕዞኦም ቀጸሉ፡፡
ዛንታ ጉዕዞ ኣሕመድ ናብ ሊብያ ኣብዚ ስማዕ፡፡
ጃልባኦም ብምሒር ጽዕነት ሰብ ማይ ክተልሑኽ ጀሚራ ብ ሓይልታት ሓለዋ ገማግም ኢጣልያ ምስ ደሓኑ ኣሕመድ ካልእ ጉዕዞ ይጽበዮ ነበረ፡፡ ኣካላውን ኣእምሮኣዊን ምድላው ዝሓትት ጉዕዞ፡፡ ኣብ ኣውሮጳ ኣትየ እየ፤ ደጊም ካብ ሓደጋ ናጻ እየ ኢሉ ሓሰበ፡፡ዝያዳ ብድሆ ይጽበዮ ምህላዉ ኣይገመተን፡፡
ኣሕመድ ኣብ ኢጣልያ ዓሰርተ መዓልታት ተቐመጠ፡ ናብ ብሪጣንያ ክኸይድ ከኣ ወሰነ፡፡
“ኣብ ጣልያን ሰባት ኣብ ጽርግያ ይድቅሱ፤ ዝግደሰሎም ሰብ ውን የሎን” ይብል፡፡ “ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት እዮም ዘለዉ፤ ማንም ቁሊሕ ኢሉ ዝርእዮም የሎን “ ይብል ርእሱ እናነቕነቐ፡፡
ካብ ጣልያን ናብ ፈረንሳይ ተጓዒዙ ናብቲ ሕሱም ጫካ ካላዪስ ኣተወ፡፡ ምሸት ምሸት ናብራ ስደተኛታት ናብ ጭርጭር ድሙን ኣንጭዋን እዩ ዝቕየር፡፡ ካብ ኣኽበርቲ ሕጊ ክትሕባእን መካይን ጽዕነት ተሳፊርካ ናብ እንግሊሽ ቻናል ክትከይድ ምፍታንን ኩሉ ጭርጭር ዓበደ እዩ፡፡
ድሕሪ ብዙሕ ፈተነታት ኣሕመድ ኣብ ሓንቲ ሎሪ ተጻዒኑ ናብ ብሪጣንያ ኣተወ፡፡ እዚ ቃለ መሕትት ኣብ ዝተገብረሉ ግዜ ኣሕመድ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣሕሊፉ ኣሎ፡፡ ብዙሕ ሽግራት እዩ ኣሕሊፉ፤ ይኹን እምበር ብዛዕባ መጻኢ ሕጂ እውን ትስፉው እዩ፡፡
ዛንትኡ ኣብዚ ስማዕ፡፡


text:
አባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ዓመት መጸ ንሓደስቲ ጳጳሳት ኣብ ዝወሃብ ዓውደ መጽናዕትታት ንዝሳተፉ ሓደስቲ ኣቡናት ሓደራ ከምዝብልዎ ሎምዘመን እውን ነቶም 75 ዝኾኑ ኣብ ምሉእ ዓለም ከገልግሉ መዓርገ ጵጵስና ንዝተቀበሉ ኣቡናት መንፈስ ኣባትነት ክለብሱ እምበር ካብ ርሑቅ ቦታ ዘመሓድሩ ጐይቶት ክኾኑ ከምዘይብሎም ብምምሕጻን ኣሰር ናይቲ ሕያዋይ ጓሳ ዝኾነ ኢየሱስ ብምስዓብ ኣብ መንጎ መጓሲኦም ብምምልላስ ንወንጌል ክሰብኩ ክሳብ ገዛእ ርእሶም ምሥዋዕ እውን ስንዱዋት ክኾኑ ኣዘኻኺሮም። ቅዱስነቶም ብንጹር ቃላት ዝገለጽዎ ነገር እንተሃልዩ ፍሉይ ኣተኲሮ ኣብቶም ዝተገለሉ ኣካል ሕብረተሰብ ክገብሩ እዩ።
ቅዱስነቶም ደጋጊሞም ከምዘዘኻኽርዎ ሓደ ኣቡን ክኽተሎ ዘለዎ መስመር ወትሩ ናይቲ ሕያዋይ ጓሳ መስመር ኮይኑ ‘ሕያዋይ ጓሳ ንገዛእ ርእሱ ከምዘይነብር እኳ ደኣ ንሕይወቱ ምእንቲ እተን መጓሲኡ በጃ ክሳብ ምሃብ ስንድው ከምዝኾነ’ ክስቈሮም ከዘለዎ ኣዘኻኺሮም። ምናዳ ኣብዚ ዘመንና ነቶም ማንም ዘይዝክሮም ዝገደደ ከኣ ካብ ማሕበረሰብ ተጐሲዮም ዝኣልዮም ንዘይብሎም ፍሉይ ኣተኲሮ ክገብሮ ሓደራ ኢሎም። ሓደ ኣቡን ነዚ ንምግባር ዘኽእሎ ናይ ጸሎት ሰብ ምስ ዚኸውንን ወትሩ ምስ ጐይታ ሓድነቱ ዝዕቅብን ክኸውን ኣለዎ።
ጳጳስ ምስ ጐይታ ጸኒዑ ዝነብር ናይ ጸሎት ሰብ ይኹን!
ዘይብሉ ክህብ ስለዘይክእል ሓደ ኣቡን ሃብቱን ጸጋኡን በረኸቱን ካብ ኣምላኽ ስለዝኾነን እዚኤን ክህልዋኦ ከኣ ብጸሎት ወትሩ ምስ ጐይታ ክወሃሃድን ፍቃድ ጐይታኡ ክፈልጥን ኣለዎ ይብሉ እሞ ናብ ተግባራዊ ነገር ምልስ ኢሎም ንነፍሲ ወከፍ ኣቡን ‘ኣብ መዓልቲ ክንደይ ሰዓት ኣብ ጸሎት ተሕልፍ?’ ኢሎ ክሓትት ደስ ምበለኒ ይብሉ። እዚ ከኣ ጸሎት ኣብ ሕይወትን ተልእኮን ሓደ ኣቡን ክሳብ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ንምግላጽ እዩ። ኮይኑ ግን እዚ እውን ክንድዚ ሰዓታት እጽሊ ኢልካ ዝሕለፍ ዘይኮነስ ስለመጓሲኡ ክሳብ ክንደይ ምስ ጐይታ ይማጐት ይምህለል ማለት ከምቲ ሙሴ ስለሕዝቢ እስራኤል ምስ እግዚአብሔር ዝማጐቶን ዘማልዶን ዝነበረ ዓይነት ጸሎት ኮይኑ ብንጹሕ ልቢ ዝግበር ክኸውን ከምዘለዎ እውን ኣጽኒዖም ተማሕጺኖም። ብድሕሪዚ ዚስዕብ ናይ ምምሕዳርን ስብከተወንጌልን ጉዳይ ስለዝኾነ ቅዱስነቶም ሓደ ጳጳስ ከም ማንም ኣመሓዳሪ ናይ ሓደ ትካል ገባርን ሓዳግን ዘይኮነስ ሰባኬ ወንጌል ሠናይ ዜና ወንጌል ዘበሥር ክኸውን ከምዘለዎ እውን ገሊጾም።
ጳጳስ ኣመሓዳሪ ትካል ዘይኮነስ ናይ ብሥራት ሰብ እዩ!
ቀንዲ መለለይ ሓደ ኣቡን ‘ናይ ስብከተወንጌል ሰብ’ ዝብል ኮይኑ እዚ ከኣ ሓንሳእ ገርካ ጥራይ ጠጠው ዝብል ዘይኮነስ ቀጻሊ ኣብ ጒዕዞ ዝርከብ ሥራህ እዩ። ተመቻቺኡካ ኣጠጢሕካ እትነብረሉ ሕይወት ዘይኮነስ ሕይወት ገድሊ እዩ! ሕይወት መስፍንነት ወይ ጐይትነት ዘይኮንስ ሕይወት ኣገልግሎት እዩ።
ኣቡን ከም ሓደ ኣመሓዳሪ ትካል ኣብ ቤትጽሕፈት ዝቅመጥ ዘይኮነስ ከም ኢየሱስ ኣብ ጐደናታት ዓለም ምስ ሕዝቡ ዝነብር እዩ። ነቲ መምህሩን ጐይታኡን ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብቲ ዘይተፈልጠሉ ከባቢታት የብጽሕ ኣብቲ ዘይመልክዑ ዝለበሰሉን ኣብ ትሕቲ ስደት ዝርከበሉን የብጽሖ። ካብ ገዛእ ርእሱ ብምውጻእ ንገዛእ ርእሱ ዳግም ምስቲ መጓሲኡን ምስ ጐይታን ይረኽቦ። ኣብዚ ሓደ ሓደጋ ኣሎአ ሓደጋ ሥልጣንን ዓለማውነትን ከአ ይበሃል። እዚ ከኣ ብዘይ መስቀልን ትንሣኤን ንኢየሱስ ጥራይ ተቀበል ዝብል ኮይኑ ነቲ ንስብከተወንጌል ሕይወትካ ክሳብ ምኽፋል ስንድው ክትከውን ኣሎካ ንዝብል መምርሒ ስብከተወንጌል የምክኖ። ብሓጺሩ ሓደ ኣቡን ምስ እግዚአብሔርን ምስ መጓሲኡን ውህደት ክህልዎን ወትሩ ካብ ሰበኻኡ ንከይርሕቅ ዝተኻእሎ ክገብር ከምዝለዎን ካብ ሓደጋ ጐይትነትን ኣኽራርነት ቤተክህነትን ክሕሎ ብምዝኽኻር ቃሎም ሂቦም።


text:
Tigrinska
ናብ ናይ ምዕራባዊ ዮታላንድ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ብደሓን ምጹ።
Inför ditt besök hos Folktandvården
ሓፈሻዊ ሓበሬታን ምኽርን ብዛዕባ ምብሕጓግ ኣስናን
Råd och information om erosioner
ምኽርን ሓበሬታን ናይ ግርጻን ነድሪን ነድሪ ሱር ኣስናንን
Råd och information om gingivit och porodontit
ምኽርን ሓበሬታን ብዛዕባ ምዕታኽ ስኒን ፍሎርን
Råd och information om karies och fluor
ምኽርን ሓበሬታን ብዛዕባ ኣህዳእቲ መድሃኒታት ኣብ እዋን ፍወሳ ኣስናን
Råd och information om lugnande medicin vid tandläkarbehandling
ኣድላዪ ሓበሬታ ብዛዕባ ክንክን ኣስናን ንዓበይቲ
Råd om munhälsa för vuxna
ምኽሪ፡ ንዓኻ/ኺ ስኒ ንዘጉረፍካ/ኪ
Råd till dig som tagit bort en tand
ናብ ናይ ምዕራባዊ ዮታላንድ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ብደሓን ምጹ።
ናባና ክትመጽእ እንከለኻ፡ ኣቐዲምካ ክትፈልጦም ዘለካ ኣገደስቲ ነገራት
ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ኣብ መላእ ሽወደን ኣሎ። ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ምዕራባዊ ዮታላንድ ድማ፡ ኣብ ኩለን 49 ምምሕዳራት ምዕራባዊ ዮታላንድ ኣሎ።
ኣብ ምዕራባዊ ዮታላንድ፡ ክሳብ እታ 24 ዓመት ዝመላእካላ ዓመት፡ ነጻ ናይ ክንክን ኣስናን ኣገልግሎት ትረክብ። ካብዚ ንላዕሊ ዕድመ ንዝደፋእካ ድማ ክልተ ምርጫታት ኣሎካ፡ ንስን ድማ፡ ወይ ድሕሪ ናብ ማእከል ክንክን ኣስናን ምብጻሕካ ብቐጥታ ምኽፋል፡ ወይ ድማ ክንክን ጥዑይ ኣስናን ማለት ክንክን ኣስናን ብቀዋሚ ኮይኑ ግን ወርሓዊ ዝኽፈል ክፍሊት። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ክንክን ጥዑይ ኣስናን ወይ ድማ ዋጋታት ናይ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎት ሕክምና ስኒ፡ ምስቶም ብቐጻሊ እትራኸቦም ማእከል ጥዕና ኣስናን ተዘራረብ። ናብ ሓደ ማእከል ክንክን ኣስናን ብቐጻሊ ርክብ ምስ ዘይጸንሓካ ግን፡ ምስቲ ኣብ ቀረባኻ ዝርከብ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ተራኸብ።
ክንክን ኣስናን ኣብ ህጹጽ ኩነታት
ኣብ ህጹጽ ወይ ሃንደበታዊ ጸገማት፡ ብቐዳምነት ናብ'ቲ ብተኸታታሊ እትኸዶ ማእከል ጥዕና ኣስናን ተወከስ። ምስ ማእከል ክንክን ኣስናን ርክብ ምስ ዘይጸንሓካ ድማ፡ ናብ'ቲ ናይ ከባቢኻ ዘሎ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ብምርኻብ ምኽሪ ሕተት። እቲ ማእከል ጥዕና ዕጹዉ ምስዝኸዉን ድማ፡ ኣብ'ቲ ትርከቦ ከባቢ ዝርከብ ናይ ህዝባዊ ክንክን ኣስናን፡ ጨንፈር ህጹጽ ክንክን ኣስናን ተራኸብ። ናብ ሓበሬታ ክንክን ሕማም፡ ብቁጽሪ ስልኪ 1177 ብምድዋል'ዉን ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል።
ኣስተርጓሚ
ኣብ ናይ ቀጻሊ ቆጸራኻ ምስ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን፡ ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ዘድልየካ ምስ ዝኸዉን፡ ምስ ማእከል ጥዕና ኣስናን ብምርኻብ ሓብር። ናይ ኣስተርጓማይ ሓገዝ፡ ካብ ክፍሊት ነጻ እዩ።
መዘኻኸሪ ብኤስ ኤም ኤስ ወይ SMS
ናይ ሞባይል ቁጽሪ ስልክኻ ሂብካ ምስ እትኸዉን፡ ሓደ ክስብ ክልተ መዓልታት ኣቐዲሙ፡ ናይ ቆጸራኻ መዓልቲ ብኤስ ኤም ኤስ SMS መልእኽቲ ብምልኣኽ የዘኻኽረካ። ኮይኑ ግን እቲ ናይ ኤስ ኤም ኤስ SMS መልእኽቲ ብዝኾነ ናይ ተክኒክ ጸገማት እንተዘይበጽሓካ፡ እቲ ዝተዋህበካ ቆጸራ ንዓኻ ሕዙእ እዩ።
ምምሕልላፍ ወይ ምቕያር ዘሎካ ቆጸራ
ናብ ዝተዋህበካ ቆጸራ ክትመጽእ ዘይትኽእል ምስ እትኸዉን፡ ባዕልኻ፡ ብሓገዝ ኣብቲ ናይ ቆጸራ ወረቐትካ ዘሎ ናይ ሚስጢር ቃለት ብምጥቃም፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታና webbplats www.folktandvarden.se/vgregion ብምእታዉ፡ "ቆጸራኻ ንኻልእ መዓልቲ ክትቅይሮ" ትኽእል። ናብ ናይ ማእከል ክንክን ኣስናን ናይ ቀጥታ ስልኪ ቁጽሪ ብምድዋል ወይ ድማ ኢ-መይል ብምልኣኽ'ዉን ቆጸራኻ ክትቅይር ትኽእል። ምሳና ናይ መራኸቢ ሓበሬታት፡ ብቐሊሉ ኣብ መርበብ ሓበሬታና www.vgregion.se/folktandvarden/hittamottagning ብምእታዉ ክትረክብ ትኽእል።
ቆጸራኻ ክትስርዝ ምስ እትደሊ፡ ኩሉ ግዜ ምስ'ቲ ማእከል ተራኸብ
ቆጸራኻ ናይ መስራዝ ሓሳብ ምስ ዝህልወካ፡ ብዝቐልጠፈ ሓብረና። ምኽንያቱ እቲ ናይ ቆጸራኻ ግዜ ንኻልእ ክንህቦ ስለ ዝሕግዘና። ከምዚ ስለ ዝኾነ ድማ፡ ነቲ ማእከል ክንክን ኣስናን ብስልኪ ኮነ ብኢ-መይል እንተደንጎኻ ሰዓት 12 ደሮ ናይ ቆጸራ መዓልትኻ ኣፍልጥ። ኣብታ ናይ ቆጸራ መዓልትኻ ብሕማም ምኽንያት ክትመጽእ ዘይትኽእል ምስ እትኸዉን፡ እንተደንጐኻ፡ ኣብ ዉሽጢ ሓደ ሰዓት ድሕሪ ማእከል ክንክን ኣስናን ምኽፋቱ፡ ደዊልካ ሓብር።
ኣብ ቆጸራ ከይመጸ ዝተረፈ ይኸፍል እዩ (እዚ ድማ ንቆልዓ ኮነ ዓቢ ይምልከት)
ኣብ ቆጸራኻ ደንጕኻ ምስ እትመጽእን ከይመጻእካ ምስ እትተርፍን፡ ነቲ ዝተመደበልካ ቆጸራ ክትከፍለሉ ትግደድ። ደንጕኻ ቆጸራኻ ምስ እትስርዝ'ዉን ብተመሳሳሊ።
ንዝወሃበካ ኣገልግሎት ብኸመይ ክትከፍሎ ከምእትደሊ ምረጽ
ንኣገልግሎት ክንክን ኣስናንካ፡ ብጥረ ገንዘብ ወይ ድማ ብናይ ባንካ ካርድ ክትከፍሎ ትኽእል። ገለ ገለ ማእከል ክንክን ኣስናን ናይ ካርድ ክፍሊት ጥራሕ እየን ዝቕበላ። ኣብቲ እትኸዶ ማእከል ክንክን ኣስናን ከመይ ዓይነት ኣከፋፍላ ከምዝቕበሉ ንምፍላጥ፡ ምስኦም ተራኸብ።
ብዝተግበረልካ ኣገልግሎም ዕጉብ ምስ ዘይትኸዉን
ንሕና፡ ኣብ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን፡ ንስኻ ከምተገልጋሊ፡ ብሓካይም ኣስናን፡ ኣለይቲ ጽርየት ኣስናን ኮነ ናይ ኣስናን ነርሳት ዝወሃበካ ኣቀባብላን ክንክንን ኣገልግሎትን ዕጉብ ክትከዉን'ዩ ዕላማና። ኮይኑ ግን ብዝኾነ ምኽንያት ዕጉብ ምስዘይትኸዉን፡ መታን ክንመሓየሽ ክትሕብረና ብጣዕሚ ድልየት ኣለና።
ብመጀመርያ ምስ ኣላዩኻ ተራኸብ'ሞ እንታይን ስለምንታይን ከምዘየዕገበካ ተዘራረብ። ድሕሪ'ዚ ድማ ኢኻ ናብ ላዕለዋይ ሓላፊ ናይ ማእከል ክንክን ኣስናን ክትሓልፍ እትኽእል።
ርእይቶታትካ ብኢ-መይል ናብ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ሓላፍቲ ዓይነታዊ ብቕዓት ክትሰድድ'ዉን ትኽእል ኢኻ፡ ናይ ኢ-መይል ኣድራሻ፡ synpunkter.folktandvarden@vgregion.se እዩ።
ሕቶታት
ዝኾነ ሕቶታት ምስ ዝህልወካ፡ ኩሉ ግዜ ናብ ህዝባዊ ማእከል ክንክን ኣስናን ክትመጽእ ሓንጎፋይ ኢልና ንቕበለካ። በመጀመርያ ምስ'ቲ ብቐጻሊ እትኸዶ ማእከል ጥዕና ተራኸብ።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውድብ ሓልዮ ሕጻናት ብምኽንያት ዕለት 22 መጋቢት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ማያት ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፥ ኣብ ዓለም ኣብ ዓመት ልዕሊ 700 ሕጻናት ብምኽንያት ዘይጽሩይ ማይን ጉድለት ክንክን ጥዕናን ናይ ሞት ሓደጋ ክመዘጋጥሞምን፡ ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ሕዝቢ ዓለም እቲ 2,1 ሚሊያርድ ዝሽፍን ዝስተይ ጽሩይ ማይ ዘይረክብን ኣስታት 236 ሚሊዮን ዝግመት ከኣ ዝስተይ ጽሩይ ማይ ንምርካብ ኣብ ንልዕሊ 30 ደቓይቕ ክጓዕዝ ዝተገደ ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብስእነት ቀረብ ጽሩይ ማይ ኣዚዩ ዝሳቐይ ክፍሊ ሕብረተሰብ ሕጻናት ከምዝዀኑን ዝገለጸ ዓለም ሓቆፍ ውድብ ሓልዮ ሕጻናት መግለጺ ኣስዒቡ፥ ሕጻናት ጽሩይ ማይ ምስ ዝረኽቡ ካብ ዝተፈላለዩ ንሞት ሓደጋ ካብ ዘቃልዑ ዓይነት ሕማማት ከምዝናገፉ እንከመልክት፡ ኣብ እንነብረሉ እዋናዊ ዓለም ጽሩይ ማይ ምርካብ ንብሚሊያርድ ዝቑጸር ሕዝቢ ዓለም ከም ጣዕሚ ዝሕሰብ ከምዝዀነን ነቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውድብ ሓልዮ ሕጻናት ዘውጽኦ ጸብጻብ ኣደጊፎም ጋዜጣዊ መግለጺ ዝሃቡ ኣብ ኢጣሊያ ናይቲ ዓለም ሓቆፍ ውድብ ጨንፈር ኣቦ መንበር ጃኮሞ ጉወረራ፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዓለም ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ሕጻናት ንኣኣቶም ንኣባይቲ ስድራኦምን ጽሩይ ማይ ንምቕራብ ብኪሎ ሜትራት ከምዝጓዓዙን፡ ኣብዚ ከምዚ ዓይነት ጉዕዞ ድላይ ጽሩይ ማይ እውን ንዝተፈላለየ ሓደጋ ከምዝቃልዑን ጽሩይ ማይ ንምድላይ ዝገብርዎ ጻዕሪ ካብ መኣዲ ትምህርትን ከም ሕጻን ኰይኖም ክዓብዩን እናተገብኦም ካብ ዕሸላዊ ሕይወቶም እውን ከምዘርሕቖምን ጠቒሶም፡ ሓደ ሕጻን ጽሩይ ማይ ናይ ምርካብ ሰብኣዊ መሰሉን ክብሩን ዝኽበረሉ እንተድኣ ኰይኑ ኣብ ዕብየት ኣካላቱ ዓቡይ ድጋፍ ምግባር ከምዝኸውን ገሊጾም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዓለም ሓቆፍ ምድሓን ሕጻናት እውን ብወገኑ ከምዝሕብሮ ብስእነት ጽሩይ ማይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሓንቲ ደቒቕ ሓደ ሕጻን ንሞት ሓደጋ ከምዝቃላዕን፡ ካብቶም ብዝተፈላለይ ምኽንያት ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጥሞም 5 ሕጻናት ውሽጢ እቲ ሓደ ምስ ስእነት ጽሩይ ማይ ተተሓሒዙ ብዝመጽእ ሓደጋ ንሞት ከምዝዳረግን ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድመኦም ሕጻናት ውሽጢ እቲ 8 ሚእታዊ ዝሽፍን ብስእነት ጽሩይ ማይ ስዒቦም ብዝመጹ ዝተፈላለዩ ዓይነት ሕማማት ዝሞቱ ከምዝኾኑ የመልክት።
ኣብ ዓለም ንሕጻናት ንሞት ሓደጋ ካብ ዘቃልዑ ምኽንያት ቀንዲ ስእነት ጽሩይ ማይ ከምዝዀነ ዘመልከተ መግለጺ ውድብ ኣድሕን ሕጻናት ኣስዒቡ፥ 159 ሚሊዮ ሕዝቢ ዓለም ማይ ካብ ወሓይዝን ዕላን ዝረክብ ክኸውን እንከሎ ኣብ 2025 ዓ.ም. ውሽጢ እቲ ዝረአይ ዘሎ ምስፋሕ ምድረ በዳነትን ደርቅን ምኽንያት ስዒቡ ብዝተኣታተው ዋሕዲ ማያት ብዙሓት ዜጋታት ዓለም ናብ ንስእነት ማይ ክምዝዳርግ እውን የነጽር። ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ምስቲ ዝረአይ ድርቅን ከምእዉ እውን በቲ ኣብቲ ከባቢ ዝረአይ ውጥረትን ዕግርግን ነቲ ናይቲ ከባቢ ሕብዚ ንሓደጋ ጥምየትን ስእነት ስእምነት መሰረተ ሰብኣውን ብዝያዳ የቃልዕ ምህላውን፡ ዝሓለፈ 2017 ዓ.ም. ኣብ ኢትዮጵያን ከንያን ሶማሊያን ብድምሩ 131,200 ምስ ስእነት ጽሩይ ማይ ተተሓሒዙ ብዝመጽእ ከቢድ ሕማም ከምእተተቕዑን ኣብ ሶማሊያ 21 ሚሊዮን ካብዚኣቶም ከኣ 1,2 ሚሊዮን ሕጻናትን ኣብ ኢትዮጵያ ሰለስተ ሚሊዮን ዝግመቱ ካብዚኣቶም ውሽጢ 333,500 ሕጻናትን ዝርከብዎም ኣብ ደቡብ ሱዳን 1.8 ሚሊዮን ኣብ ከንያ 483 ሺሕ ሕጻናት ብስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ከምእተጠቕዑ የዘኻኽር።


text:
ነባሪ ፍቕሪ እምበር ነባሪ ጽልኢ ከምዘየለ ኣብ ታሪኽ ዓለምና ብዙሕ ምስክራት ኣሎ። ንኣብነት መንግስቲ ጀርመንን መንግስቲ ሆላንድን፥ መንግስቲ ሆላንድን መንግስቲ ስጳኛን ወዘተ ክንደይ ውግኣትን ግፍዕን ዝተኻየዶ ኩነታት ኣሕሊፎም እዮም። ሎሚ እዘን ሃገራት ነቲ ናይ ቅድም ዝነበረ ጽልእን ቅርሕንትን ወጊደን ኣብ ነንሓድሕደን ብቁጠባን፥ ማሕበራርውን ፖለቲካውን መዳያት ተራኺቦም ብሰላም ካብን ናብን ብዘይገለ ጸገም እናተጓዕዝዛ ሓደ ሕብረተሰብ ኮይነን ኣለዋ። ነፍሲ ወከፍ ሃገር ነናታ ዶባት ሕልው ኮይኑ ብዓለም ለኻዊ ሕጊ ተማእዚዘን ብሰላም ይነብራ ኣለዋ። እቲ ብሰላም ምንባሮም ድማ ንዓተን ኮይኖምስ እነሆ እኳ ንስደተኛታት መላእ ዓለም ሓንጎፋይ ኢለን ይቕበላን ይከናኸናን ኣለዋ።
ሰላም ብመሰረቱ ብዕርቅን ይቕረምባልን ዝመጽእን ዝድልድልን እምበር ብጽልእን ቅርሕንትን ወይ እውን ነቲ ሕሉፍ ኣብ ህልዊ ኣምጺእካ ሰላም ክሰፍን ኣይክእልን እዩ። ልክዕ እዩ እቲ ሕሉፍ ኣሉታውን ሕማቕ ስምብራትን በሰላትን ገዲፉ ከምዝሓልፍ ርዱእ እዩ። እቲ በሰላን ስምብራትን ግን ብቅኑዕ ሕልናን ተኸባቢርካ ምንባርን ክፍወስ ይከኣል እዩ። ሰላም ዝድለየሉ እምበኣር ነቲ ቅድሚ ሎሚ ንዝተፈጸመ ጉድለታትን ግፍዕታትን ዝምልከት ሕድገት ብምግባር እዩ።
ሕድገት ክበሃል እንከሎ ተመሊስካ ሕነ ንምፍዳይ ሕጊግ ምባል ዘይኮነስ እንታይ ደኣ ብሓባር ዘንብረካ ንጹህ ሕልና፡ ክፉት ልብን ተጻዋርነትን ክህልወካ ይግባእ ማለት እዩ። ሰላም ምስ መባእስትኻን ምስቲ ዝገፍዓካን ዘዋርደካን እዩ እምበር ምስቲ እንከሎ ገና ፍቕርን ሕያውነትን ዘሎካ ኣካል ኣይኮነን፥ ማለት ዕርቀ-ሰላም ምስቲ መባእስትኻ እዩ ዝግበር።
ክልቲአን ሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ንሰላሳ ዓመታት ዝኣክል ተዳምየን እየን። ካብ ክልቲኡ ኣህዛብ እውን ብዙሕ ህይወት ተቐዚፉ እዩ። ንሱ ከይኣክል ነቲ ዘሰሓሓብ ብሰላም ኣብ ክንዲ ዝፍታሕ ኣብዚ ዳሕረዋይ ግዜ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ተደላይነት ዘይነበሮ ኲናት መሊሱ ነቲ ክልቲኡ ኣህዛብ ኣቕሒርዎን ምትእምማን ኣብ ዝስእነሉ ደረጃ ኣብጽሕዎን ኢዩ።
እዚ ኣብ መንጎ ክልተ መንግስታት ዘሎ ፍልልያት እምበኣር ከምኡ ኢሉ ተተፋኒኑ ናብ ሳልሳይ ውግእ ዝኣትወሉ ኩነታት ደጊም ከብቅዕ ኣለዎ። ከብቅዕ እንተኾይኑ ድማ ክልቲኡ መንግስታት ኣብ ናይ ሓባር ረብሓታት እምበር ኣብ ናይ ምዕምጻጽን ምዕማጽን ሓሳባት ክሽከል የብሉን። ስለዝኾነ ድማ እነሆ እቲ ኣብ መንጎ ክልተአን ሃገራት ዝነበረ ‘ኣይሰላም ኣይውግእ’ ኣብ ምቕንጣጥ ገጹ ይጎዓዝ ኣሎ። እዚ እዩ ድማ እቲ ሰላም ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ምስ ዝነግስ እቲ ህዝቢ ክረብሕ ዝኽእል።
እወ! ጨቋኒ ስርዓት እንከሎ ሰላም ከምዘይነግስን ከምዘይሰፍንን ርዱእ’ኳ እንተኾነ እቲ ጨቈንቲ ዝሕብእሉ ኩነት ግን ይሕምሸሽ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ዘፈላሊ ዝነበረ እንተተወጊዱ ጨቈንቲ ካልእ ምኽኒት እንተዘይፈጢሮም ዘመሳምሱሉ ኣይረኽቡን ኢዮም።
እንተ እቲ ኣብ መንጎ ኢሰያስን ደምበ ተቓውሞን ዘሎ ግርጭት ጌና ዘይተዓጽወ ሕሳብ እዩ። እዚ ሕሳብ እዚ ዝውደኣሉ ኩነታት ድማ ኣብ ኢድ እቲ ጨቋኒ ስርዓት እዩ ዘሎ። እዚ ጨቋኒ ስርዓት ቅድም ቀዳድም እሱራት ክፈትሕን ነቶም ብምኽንያት ናይ ዶብ ዘይምሕንጻጽ ኣመሳሚሱ ኣብ ጎዳጉዲ ዳጒንዎም ዘሎ መንእሰያት ከጣይሶምን ካብ ስልጣኑ ከለቅቕ ኣለዎ። እዚ ምስ ዝገብር ጥራሕ እዩ እቲ ሕሳባት ‘ሀ’ ኢሉ ብምጅማር ህዝቢ ኤርትራ እንተስ ይቕረ ክብሎ ወይ እውን ኣብ ቤት ፍርዲ ከቕርቦ ድሒሩ ዝመጽእ እዩ።
ካብኡ ብዝተረፈ ሎሚ ኢሰያስ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ወይ ውን ቅኑዕ ምሕደራ ክኽተል እዩ ማለት ዘበት እዩ። ንሕና እዞም ኣብ ዲያስፖራ ኰይና ኣንጻር ምልኪ እንቃለስ ተቓወምቲ ግን ነቲ ብመንግስታዊ ደረጃ ዝካየድ ክንገትኦ ኣይንኽእልን ኢና። ምኽንያቱ ደምበ ተቓውሞ ንገዛእ ርእሱ ሓቢሩን ተጣሚሩን ሓደ ሃገራዊ ራኢ ዝጠምሮ ስለዘይብሉ ተዛሪቡ ከስምዕ ይኹን ብትግባረ ከድምዕ ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ እዩ ዘሎ። ብሓጺሩ ደምበ ተቓውሞ ኣይተጠርነፈን፥ ኣይተጠርነፈን ጥራሕ ዘይኮነስ ሽግራቱ ከመሓድርን ክኣልን እውን ኣይክእልን ዘሎ።
ስለዚ ደምበ ተቓውሞ ከከምድሌቱ እናኸደ እንከሎ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ክልተ መንግስታት ኣብ ዝካየድ ርክብ “ኣነ እውን ኣለኹ” ክብል ኣይክእልን። ቅድሚ ሎሚ ሓያላን መንግስታት ንድሌት ህዝቢ ኤርትራ ዓምጺጾም ምስ ኢትዮጵያ ከምትቑረን ገይሮማ። ሄርማን ኮሀን ካለኣይ ግዜ ኣብ ናይ ለንደን ኣኼባ ከሰማምዖም እንከሎ ንሃገራውያን ውድባት ኣብ ግምት ከየእተወ ዝኸዶ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ዓቢ ሽግር ጥሒሉ። ሕጂ ድማ ንሳልሳይ ግዜ ማለት እቲ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ዘየለ ክንሱ፡ ንሱ ዝለዓለ ኢድ ስለዘለዎ ስምምዓት ይካየድ ኣሎ። እዚ ስምምዓት እዚ ምናልባት ንልኡላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ከይከውን ደምበ ተቓውሞ ተራኺቡ ነቲ ምዕብልናታት ሓባባር ክከታተሎን ሓደ ኣካል ክኸውንን መድረኽ ይጥለቦ ኣሎ።


text:
ግብፃዊያን ኣብታ ሃገር መንግስታዊ ለውጢ ካብዝግበር ንድሓር ፈለማይ ኣብ ዝኾነ ፓርላመንታዊ ምርጫ ድምፆም ንምሃብ ንሰዓታት ሪጋ ሒዞም ከምዝወዓሉ ተፈሊጡ።ቀረብ ናውቲ ትሑት እንተነበረ’ውን ኣድመፅቲ ድምፆም ንኽስማዕ ዝደልዩ ይመስሉ።
ኣብ ካይሮ ኣብዝርከብ መውሃቢ ድምፂ ከድምፅ ብዝመፀ ነዊሕ ሪጋ ህዝቢ ተመሊኡ ይርአ።ገሊኦም ኣድመፅቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ክካየዱ ካብዝፀንሑ ምርጫታት ብዝተፈለየ ድምፆም ንኽስማዕ ዘለዎም ተስፋ ዝለዓለ እዩ።
ተምሃሪት ፋራህ ጨጉራ ከይሸፈነት ኣብ መንጎ ጨጉረን ዝተሸፈና ደቂ ኣንስትዮ ንኹሎም ግብፃዊያን ሰናይ መፃኢ ግዜ ንክኾነሎም ንምርግጋፅ ድምፃ ንምሃብ ከምዝመፀት ትዛረብ።ንሳ ከምፍቓድ ፈጣሪ ኮይኑ ድምፀይ ብርግፀኝነት ክስማዕ እዩ ትብል።እቲ ምሃብ ድምፂ ኣብ መብዛሕቲኡ ካይሮ ሰላማዊ እዩ ነይሩ።
ናይቲ ንኽልተ ተኸታተልቲ ማዕልታት ዝወሃብ ድምፂ እቲ ፈላማይ ድምፂ ክካየደላ ዝወዓለ ኣብ ኣለግዛንደሪያ እውን መረፅቲ ከድምፁ ውዕሊሎም ኣለው።ወሃቢ ቃል ፓርቲ ነፃነትን ፍትሕን እስላማዊ ሕውነት ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ሰራዊት ግብፂ ኣብ ድምፂ መውሀቢ ከባቢታ ኩነታት ፀጥታ ኣብ ምርግጋእ ዘደንቕ እዩ ዝብለዎ ምትሕብባር እናገበሩ ምዃኖም ተዛሪቦም።
ፓርቲ ነፃነትን ፍትሕን ከምኡ’ውን እቲ ኣኽራሪ ዝኾነ ሳላፊስ ኣል-ኑር ዝተባሃለ ኣኽራሪ ፓርቲ ክልቲኦም እስላማዊያን ኣብዚ ምርጫ እዚ ፅቡቕ ድምፂ ንምርካብ ተስፋ ይገብሩ።
ማርዋ ሞሓመድ ድምፃ ንሳላፊስ ንምሃብ ኣብ ካይሮ ኣብዝርከብ መውሀቢ ድምፂ ትርከብ። ማርዋ እቲ ፓርቲ ንዕኣ ከምዝውክላ ትዛረብ።መፃኢ ድልየተይ ዘማልእ እዩ ትብል ብምቕፃል።
ካሊእቲ ናይ ስኒ ሓኪም ዝኾነት መደመፂት ድማ ንመብዛሕቲኡ ዝውክል መንግስቲ ንኽህሊ ተስፋ ትገብር።እታ ሜሪየም ዝተብሃለት ወሃቢት ድምፂ እዚ ህዝባዊ ተሳትፎ ንክቕፅል ተስፋ ትገብር።ንሳ ከምዚ ትብል ‘’ ከመይ ከምዝኸይድ ርግፀኛ ኣይኮንኩን።ደቅና ዝበለፀት ግብፂ ንኽሪኡ፡ብዙሕ ምንቅስቓስ ዝገብሩ ሰባት ዝርከቡሉ ሕብረተሰብን ከምቲ ቅድሚ ሕዚ ዝነበረ ከይኮነስ ብዙሕ ዝተምሃረ ማሕበርሰብን ንኽህሊ እዩ ናተይ ሕልሚ።’’ትብል።
እቲ ፈላማይ ዙር ምሃብ ድምፂ ፅባሕ ሰሉስ ክዛዘም እዩ።ድሕሪ ክልተ ሰሙን ዳግማይ ምርጫ ንኽግበር ተወሲኑ’ሎ።ካልኦት ክፍለግዝኣታት እታ ሃገር ዝቕፅል ወርሒ ድምፂ ምሃብ ክጅምሩ እዮም።


text:
ዘመነ ምጽኣት እቲ ንኽራኸበናን ኣብ ኣሕዋት ንኽንራኸቦን ምፍቃር መታን ክንመሃር ናባና ዝመጽእ ጐይታ ንኸነእንግድ ዝወሃበትና ግዜ እዩ፡ እቲ ሓድሽ ዓመት ሊጡርጊያ ዘበግስ ዘመነ መጽኣት ዓሚዩቕ ትርጉሙ ካብ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስልጣናዊ ኣስተምህሮታት ብሓጺሩ ንመልከት፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዕለት 3 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና፥ ዘመነ ምጽኣት እቲ ንኽራኸበና ቢሉ ዝመጽእ ጐይታ ኣብ ሕይወትና ንኸነእንግድን ንቕድሚት እናጠመትናን ንዳግማይ ምጽኣት ክርስቶስ ገዛእ ርእስና ንኸነቀራርብ እቲ ዘሎና ሃረርታ ንእዚኣብሔር ሓቅነቱ እነረጋግጸሉ ግዜ እዩ። ብትሑት ሰብኣዊ ኩነት ብበዓለ ልደቱ ኣቢሉ ናባና ክምለስ እዩ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ንኣኡ ንምቕባል ስንድዋት ኣብ እንዀነሉ እዋን ኣብ ነፍሲ ወከፍና ውሽጢ ይመጽእ። ህያዋይንን ሙታንን ክፈርድ ኣብ መወዳእታ ዓለም እውን ዳግም ክመጽእ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ነቒሕና ንጐይታ ብተስፋ ንኽንራኸቦ ንጽበይ።
ሰለስተ ግዜ ምብጽሕ ጐይታ
ዕለት 27 ሕዳር 2016 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ኣስተንትኖ፡ ሰለስተ ምጽኣት ጐይታ ከምዘሎን፡ እታ ቀዳመይቲ፡ ብትስብእቱ፡ ኣብ ቤተ ልሔም በዓቲ ውልደት ኢየሱስ፡ እታ ካልአይቲ፡ ኣብ ህልውነት ዝግለጽ፡ እዚ ኸኣ ዕለት ብዕለት ኣብ ጉዕዞና ንኸሰንየና ዝገብሮ ምጽኣት እዩ፡ እታ ሳልሰይቲ ምጻእት ከስ፡ ቅዱስነቶም ብወንጌል ማቴዎስ ምዕ. 25 መሰረት ገይሮም እንከረድኡ፡ እታ ናይ መወዳእታ ፍርዲ ንኽህብ ዝመጸላ ሰዓት እትገልጽ ምዃና እንክሕብር፥ ጠምየ ነበርኩ እሞ፡ ኣብላዕኩምኒ። ጸሚኤ፡ ኣስቴኹምኒ። ገይሸ፡ ተቐበልኩምኒ። ዐሪቀ፡ ከደንኩምኒ። ሐሚመ፡ በጻሕኩምኒ። ተኣሲረ፡ መጻእኩምኒ ኣብዛ ናይ መወዳእታ ፍርዲ፡ ፍቕሪ መሰረት ዝገብር እዩ ከምዝበሉ ይዝከር።
ንምእንጋድ ነቒሕካ ምጽባይ ንምፍቓር ዕድል እዩ
ዕለት 3 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖ፡ ኢየሱስ ኣብ ዘመነ ምጽኣት እቲ ዝጽገወና ፍቕሩ ከይነባኽን ይምዕደና፡ በቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ጫውጫውን ዕግርግርን በቲ ዝረኣይ መዘንግዕን ወይ ካብ ሓቅነት ዝረሓቐ ኣፍኣውነትን ከይተናወጽና ንኻልኦት ኣቃልቦ ብምግባር ብምልኣት ኣገባብ ንኽንነብር እንጽውዓሉ እዋን እዩ፡ በዚ ዓይነት ኵነት’ዚ ምስ እንነብር ናይ ኣሕዋት ንብዓትን ዘድልዮም ኩሉ ኣባና ይስቆርን ናብ ንብልን ከምዝበሉ ይምልከት።
ምጥንቃቕን ምንቃሕን ማለት ብቀቢጸ ተስፋነትን ብምድንጋራትን ከይተዓብለልናን ኣብ ሓጢኣትና ጠፊእናን እምነት ኣብ ሙግዳል ተዋሒጥና ትኽስ ከይበልና ነቒሕና ነቲ ኣብ ህልውናና ትርጉምን ክብርን ምልኣት ሰናይን ርህራሄን ንኽንብር ዝመጽእ ጐይታ ንምቕባል ዘብቅዕ ክነት እዩ።
ጽቡቕ ገድሊ እምነት
ብዘመነ ምጽኣት ጉዕዞና ናብ ጐይታ ነበግስ፡ ሓሴትን ጓህን ብርሃንን ጸልማትን ዝተመልአ ጉዕዞ እውን ይኹን፡ ጉዕዞ ገድሊ ይኸውን፡ ሰናይ ገድሊ እምነት ዝንበሮ፡ እግዚኣብሔር ፍጹም ሓያል እዩ፡ እዚ እምንቶ’ዚ ንኣማኒ ቅሳነትን ምርግጋእን ትብዓትን ጽንዓትን ኣብ ቅድሚ ተጻረርትን ጸላእትን ሓይሊ ጽንዓት ይኸውን፡ ዋላ’ኳ መንፈስ ክፍኣት ምስ ጭፍራታት ይፈነው ክርስቲያን እቲ ናይ መወዳእታን መደምደምታን ቃል ካብ እግዚኣብሔር ምዃኑ ኣሚኑ ከይተንበርከኸ ጸኒዑ ደው ክብል የበርትዖ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ዝበሉ ዕለት 29 ሕዳር 2015 ዓ.ም. ቀዳማይቲ ሰንበት ዘመነ ምጽኣት ኣብ ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ርእሰ ከተማ ባንጉይ ኣብ ዝርከብ ካቴድራል ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝለገስዎ ስብከት እዩ።
እዚዩ ዘገድስ ምስ ጐይታ ምርኻብ እዩ
ዕለት 27 ሕዳር 2016 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖ፡ ዘመነ ምጽኣት ኣብ ሕይወት ናይ ሕይወት ዓቢይ ኣገዳስነት ይሕብረና፡ እዚ ኸኣ እቲ ክበጽሓና ናባና ዕለት ብዕለት ምስ ዝመጽእ ጐይታ ምርዃብ ዝብል እዩ … ስለዚህ እዚ ኵነት’ዚ ብናይ ዓለም ነገራት ከይተዓብለልካ ብህድኣትን ርእሰ ምቍጽጻርን ምንባር ይሓትት … ከምዚ ዓይነት ምንባር እንተድኣ ዝጐደለ ኰይኑ እቲ ኣብ ሕይወት ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝዀነ በቐንዱ ምስ ጐይታ ምርኻብ ዝብል ይሰሓት፡ ናይ ኩሉ ነገርን ኵነትን ደረት ትርኢቲ ምስ ጐይታ ምርኻብ ዝብል እዩ ክኸውን ዘለዎ ምስ በሉ፡
ማርያም ኣእንዳውና ሒዛ ናብ ኢየሱስ ትመራሓና
ኣስዒቦም፡ መላእ ዘርኢ ሰብ ንማርያም ኣወኪፎም፡ ናይ ምጽኣት ቅድስተ ድንግል ማርያም፡ ገዛእ ርእስና ወነንቲ ናይ ገዛእ ርእስና ሕይወት ገይርና ከይንጥምት ትደግፈና፡ እቲ ንሕይወትና ንኽቕይር ንዝመጽእ ጐይታ ዝቃወሙ ከይንኸውንን፡ መደባትናን ውጥናትናን ኩሉ ዝቕይርን ዝሕድስን ዝተገብኤንን ጽቡይ ዝዀነ ጐይታ ክበጽሓና ዝፈቕዱ ክንከውን ትደግፈና ከምዝበሉ ይዝከር።


text:
ፖለቲካ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ መንእሰይን ደቂ ኣንስትዮን የሳትፍ'ዶ?
ፖለቲካ ተቓውሞ ኢትዮጵያ ዝመርሕዎ ዘለዉ፡ ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ኣርበዓ ወይ ሓምሳ ዓመታት ክቃወሙ ዝፀንሑ፡ ዕድመ ዝደፍኡ ፖለቲከኛታት ምዃኖም ኣዘራራቢ ዛዕባ ኮይኑ'ሎ።
ፖለቲካዊ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይ ተባዕትዮን ኣበይ ኣሎ? ዝብል መሰረታዊ ሕቶ ጎሊሁ ንኽለዓል ምኽንያት ኮይኑ ክበሃል'ውን ይከኣል።
ብኻልእ ወገን፡ ደቂ ኣንስትዮ ተቓወምቲ ምርኣይ 'ኣሊሽካ' ብምዃኑ፡ "ደቂ ኣንስትዮ ዘየሳትፉ ተቓወምቲ ክንቃወሞም ኢና" ዝብሉ ርእይቶታት ኣብ ማሕበራዊ መራኸብታት ክረኣዩ ጀሚሮም ኣለዉ።
ኣማኻሪት ስርዓተ ፆታን ሕግን ህሊና ብርሃኑ ነዚ ተቓውሞ ካብ ዘስምዑ ሰባት ሓንቲ'ያ። "ኣብቲ ዘሎ ስርዓት ንዝረኣዩ 'ክፍተታት ክመልእ እየ' ኢሉ ዝለዓል ተቓዋሚ ሰልፊ፡ ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ተሳተፍቲ ኣብ ምግባር ፀገም ኣለዎ" ትብል።
"ስርዓት ከመሓይሽ እናበልካ ኣሳታፊ ዘይምዃን፡ ፍትሕን ፍታሕን ከይሓዝካ ምምፃእ፡ ዝጠዓዓሙ ኣይኮኑን። ኣሳታፊ ከይኮንካ ተቓዋሚ ምዃን ኣይከኣልን" ክትብል ተረድእ።
ህሊና፡ መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮ ብኽልተ መገዲ ካብ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ክወፃ ከም ዝግበር ትኣምን። መንእሰይ ክበሃል ከሎ ወዲ ተባዕታይ፡ ጓል ኣንስተይቲ ክበሃል ከሎ ዓበይቲ (ብዕድመ ዝደፍአ) ገይርካ ምውሳድ ከም ምኽንያት ተቐምጥ።
- ቀዳማይ ሚንስተርን ተቓወምትን እንታይ ዘተዩ?
- "ዝቐሰነ ዜጋ ኣብ ዘይብሉ ብዛዕባ ምርጫን ዴሞክራሲን ምዝራብ ትርጉም የብሉን"
- "ደቀንስትዮ መስዋእትነት ዝኸፈላሉ ቃልሲ ስርዓት ብርዥዋ እዩ ሃኒፁ''
ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ መናእሰይ ዝኾና ከይሓዝካ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ምፍጣር ከም ዘይከኣል እትዛረብ ህሊና፡ 'መንእሰይ ተረካቢ ሃገር እዩ' ከምኡ'ውን 'ናይ ደቂ ኣንስትዮ ተሳትፎን ናብ መሪሕነት ምድያብን ብኸይዲ ግዜ ይረጋገፅ' ንዝብሉ ኣባሃህላታት ኣይትቕበልን።
"መንእሰይ ናይ ፅባሕ ተረካቢ ሃገር ዝብል ንፅባሕ እምበር ኣብ ሎሚ ረብሓ የብሉን። መንእሰይ ዝኾንኩ፣ ሰብ ዝኾንኩን ጉዳይ ዘለኒን ንሎሚ እዩ። ስለዝኾነ ናይ ሎሚ እምበር ናይ ፅባሕ ኣይኮንኩን" ትብል።
ንሳ ከም እትብሎ፡ ተቓወምቲ፡ ሰልፊ (ውድብ) ኮይኖም ክምዝገቡ ንዝደልዩ፡ ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ከሳትፉ፡ ብቑፅሪ ዝንፅር ሕጊ ብቦርድ ምርጫ ክቕመጥ ኣለዎ።
"በዚ ኣገዳዲ ሕጊ እተን ሰልፍታት ኣሳተፍቲ ክኾና እየን" እትብል ህሊና፡ እዚ ድማ እተን ሰልፍታት ንፁር ዝኾነ ፖሊሲ ስርዓተ ፆታን መንእሰይን ንኸዳልዋ ከም ዝግደዳ ዘለዋ እምነት ትገልፅ።
"ቃልስና ክቕፅል እዩ"
መስራቲት ፓርቲ ዓረናን ነባር ተጋዳሊት ህወሓትን ወይዘሮ ኣረጋሽ ኣዳነ፡ ፖለቲካ ተቓውሞ ኢትዮጵያ ዝተደረተ ምዃኑ፡ ኣብ 1960ታት ኣቆፃፅራ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረ ርሱን ፖለቲካ ብዝተሳተፉ ናይ ሕዚ ሰብ ፀጋ ዕድመ ንክምራሕ ምኽንያት ከምዝኾነ የልዕላ።
"እቲ ባይታ ዝተገደበን ናፅነት ዘይብሉን ነይሩ። ክሳብ ሕዚ ናብቲ ተቓውሞ ደፊሮም ዝወፁን ዝተዛረቡን እቶም ናይ ስሳታት እዮም። መንእሰይ ግን ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን፡ ሊግ መናእሰይ ብዝብል ተቐይዱ ፀኒሑ" ይብላ።
እቲ ባይታ ንኹሉ ክፉት ኮይኑ፡ ሰባት ኣብ ዝደለይዎ መገዲ ብናፅነት ዝውደብሉ ዕድል እንተዘይተፈጢሩ፡ ሕዚ'ውን እቶም ዝፀንሑ ክቕፅሉ ዘይተርፍ ምዃኑ ኣመልኪተን።
ደቂ ኣንስትዮ ዘይምስታፍ ድማ፡ ውፅኢት ኣቦነት ዝዓብለሎ ስርዓት ከም ዝኾነ ዝዛረባ ወይዘሮ ኣረጋሽ፡ ደቂ ኣንስትዮ ተወዲበን ብምቅላስ ክቕይርኦ ከም ዝግባእ ሓቢረን።
ፖለቲካ ተቓውሞ ንምንታይ ብዓበይቲ ተመሊኡ?
ወሃቢ ቃል ፓርቲ ሰማያዊ ዝነበረ ዮናታን ተስፋዬ፡ ብደረጃ ሚንስትር፣ መሪሕነት ሰልፊን መንግስትን ናብ ቅድሚት ይምዘዙ ዘለዉ ሰባት ብምርኣይ፡ ኢህወዴግ ኣብ ዝሓሸ ዓቕሚ ኣለዎ ዝብል እምነት ከም ዘለዎ ይገልፅ።
ብተፃራሪ "እቶም ናይ 60ታትን 70ታትን ተቓወምቲ ፖለቲከኛታት፡ ብዝለዓለ ደረጃ ዝተቖፃፀርዎ፡ ፖለቲካ ተቓውሞ ብደዉ ተሪፉ ኣሎ" ይብል።
እቲ ናይ ተቓውሞ ፖለቲካ ብዓበይቲ ዝተመልኣሉ ምኽንያት፡ እቶም መራሕቲ ፍልይ ንዝበለ ሓሳብ ቅሩባት ስለዘይኮኑን እቲ መንእሰይ ድማ፡ ኣብቲ ዝፀንሐ 'ዘልማዳዊ ፖለቲካ' ግዚኡ ካብ ዘጥፍእ፡ ንውልቁ ተጓይዩ ናብቲ ዝደልዮ ደረጃ ክበፅሕ ስለዝደልይ ከም ዝኾነ የረድእ።
ይኹን ደኣ'ምበር ተወሳኺ መፅናዕቲ ዝሓቱ ካልኦት ምኽንያታት ክህልዉ ከም ዝኽእሉ'ውን ዮናታን ይዛረብ።
"እቲ ዝፈተነ'ውን ብሽርሕን በቲ ብልሙድ ክስራሕ ዝፀንሐ ስራሕን ተሓሊኹ ይወድቕ። ናተይ ፃንሒት'ውን በዚ ውሽጢ ዝሓለፈ እዩ። 'ትማሊ መፂእኹም ፖለቲካ ክተምህሩና ድዩ' ይበሃል" ክብል ገሊፁ።
ብዙሓት ሰልፍታት ተቓውሞ፡ ዝበዝሑ ኣባላተን መናእሰይ ከም ዝኾኑን ኣብ ኣወዳድባ'ውን ናይ መናእሰይ ጉጅለ ከም ዘለወንን ይገልፃ። ከምኡ እንተኾይኑ፡ ንምንታይ መናእሰይ ንቕድሚት ዘይወፁ?
ዮናታን ከም ዝብሎ፡ ዋላ'ኳ እቲ ኣወዳድባ ይሃሉ፡ በዚ 'ብጣዕሚ ዝተዓፈነ' ፖለቲካዊ ስርዓት ሰጊርካ ንምውፃእ ነቲ መንእሰይ ዝለዓለ ዓቕሚ ይሓቶ። "መራሕቲ ሰልፍታት ተቓውሞ'ውን ብጀካ ንሶም ካልእ ጎሊሁ ክወፅእ ኣይደልዩን" ይብል።
"መናእሰይ'ውን ነቶም ዓበይቲ ይደልይዎም"
ኣቦ መንበር ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ዶክተር መረራ ጉዲና፡ ውድቦም ብኣሰራርዓ ዝተወደበ ሊግ መናእሰይ ከም ዘለዎ ይዛረቡ። "እቲ ናይ መናእሰይ ክንፊ'ውን ብላዕለዋይነት ዝመርሕ'ዩ" ይብሉ።
80 ሚኢታዊት ኣባል ሰልፎም መንእሰይ ከም ዝኾነ ዝዛረቡ ዶክተር መረራ "ካብ ማእሰርቲ ዝወፃእና፣ ካብ ደገ ክኣትዉ ዝኸኣሉን ናብ ቤተ-መንግስቲ ዝኣተናን እኮ ብቓልሲ እቲ መንእሰይ እምበር ብኻልእ ኣይኮነን" ክብሉ የረድኡ።
ኣብቲ መሪሕነትከ ንምንታይ ናይ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ተሳርፎ ዘይተርኣየ? ንዝብል፡ መንግስቲ ልዕሊ ተቓወምቲ ውድባት ተሓታቲ ከም ዝኾነ ዶክተር መረራ ይዛረቡ።
"ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ ኣርባዓን ሓምሳን ዓመታት፡ ካብ ቅልውላው ናብ ቅልውላው ዝሰጋገር እዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን መንግስቲ ንመናእሰይ ከሰጉግ፣ ክገርፍን ክቐትልን ፀኒሑ። በዚ ድማ እቲ መንእሰይ ኣብ ማእሰርቲ ወይ ድማ ኣብ ስደት'ዩ ፀኒሑ" ኢሎም።
"መናእሰይ'ውን ዓበይቲ'ውን የድልዩ እዮም" ዝብሉ ዶክተር መረራ፡ ኣብቲ ናቶም ሰልፊ ኣብ ሞንጎ መናእሰይን ዓበይትን ዝረኣይ ፀገም ከም ዘይረኣይን፡ እቶም ዓበይቲ ዝዓፀውዎ መገዲ ከም ዘየለን ይገልፁ።
እቲ ዝረብሕን ቀፃልን ክኸውን ዘለዎ ነገር፡ እቲ መንእሰይ ይኹን እቶም ዓበይቲ ሰስርሖም እንተዝሰርሑሞ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንምንጋስ ዝቃለሱ ሰባት ነቲ ቃልሲ እንተዘቐፅልዎ ዝብል ከም ዝኾነ ሓቢሮም።


text:
ሓድሽ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክዘራረብ ከምዝደሊ ገሊጹ
Radio Erena: 02 April 2018
ሎሚ ሰኑይ 2 ሚያዝያ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኮይኑ ቃለ መሓላ ዝፈጸመ ዶ/ር ኣብዩ ኣሕመድ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘሎ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ቅሩብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ብቴሌቪዥን ሃገሩ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ መንግስቲ ኤርትራ'ውን ብወገኑ ተመሳሳሊ ቅርቡነት ከርኢ ጸዊዑ።
ይኹን'ምበር፣ "ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመ ከይወጸ ዝኾነ ምዝርራብ የለን" ኣብ ዝብል መርገጺ ጸኒዑ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዚ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝቐረበ ጻውዒት እወታዊ ምላሽ ክህበሉ ከምዘይኮነ ይግመት።
ዶ/ር ኣብዩ ኣሕመድ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ 180 ኣባላት ባይቶ ኢህወደግ ናይ 108 ናይ ደገፍ ድምጺ ብምርካብ ኣቦ መንበር ናይቲ ኣርባዕተ ውድባት ብምሕቋፍ ን27 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘሎ ግንባር ክኸውን ከምዝኸኣለ ይዝከር።
ኣብ ባይቶ ኢትዮጵያ'ውን ዓብላሊ መናብር ዘለዎ ኢህወደግ፣ ሎሚ ሰኑይ 2 ሚያዝያ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ዶ/ር ኣብዩ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር ንኽከውን ደገፉ ሂብዎ።
ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ኣቶ ሃይለማርያም ደሰላኝ ብወግዒ ተረኪቡ።
ብመሰረት ቅዋም ኢትዮጵያ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ካብ ኣባላት ባይቶ እታ ሃገር'ዩ ዝምረጽ።
====================


text:
መወዳእታ እቶም ክልተ ሰብ ቁምነገር
14 ሕዳር 2011(ድምፂ ወያነ) ናዕቢ ኣፅዋር እትቃወም ሳንድራ ፓርክስ ፣ህይወታ ምስ ሬይ ቻቬዝ ፣ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ሓሊፉ። ሬይ ቻቬዝ ስነ ምግባር ካብ ህይወት ዝተመሃርዎ ቀንዲ ትምህርቲ ሙካኑ ሓደ እዋን ገሊፆም ነይሮም።
ሬይ ቻቬዝ ሃገረ ኣሜሪካ ፣ናብ ካልኣይ ዉግእ ዓለም ክትኣቱ ሓደ ምክንያት ካብ ዝኮና፣መጥቃዕቲ ነፈርቲ ዉግእ ጃፓን ኣብ ፔር ሃርበር፣ብህይወት ካብ ዝተረፉ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኣሜሪካ ብዕድመ ዝዓበዩ ብሄራዊ ጅግና ሙካኖም ሓበሬታ ሲኤንኤን የመልክት።
7 ሕዳር 1941ዓ ም ፈ ኣብ ፔር ሃርበር ዝበፀሐ ጥቅዓት ነፈርቲ ዉግእ ፣ኣብ ህይወት ሬይ ቻቬዝ ዝሓደጎ በሰላ ሉዑል ሙካኑን ብዝረከቡዎ ኣጋጣሚ ፣ነቲ ዝነበረ ኩነታት ምዝራብ ልማዶም ነይሩ ይበሃል።
ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ቻቬዝ ሓይሊ ምክልካል እታ ሃገር ፣ኣብ ዘጋዕዛ መራኽብ ክሰርሑ ፀኒሖም ብሄራዊ ጅግና ኮይኖም ኣብ ክብረ በዓላት እናተረከቡ ታሪክ የዘንትዉ ነይሮም። ኣብ 106 ዕድሚኦም ምስ ደቀሱ ህይወቶም ምሕላፋ ሲኤንኤን ሒዝዋ ገሊፁ።
ሳንድሪ ፓርክስ ብዛዕባ ናዕቢ ኣፅዋር ዝፀሓፈቶ ፁሑፍ ተዓዋቲት ሽልማት ቡሉፅ ትንተናዊ ፅሑፍ ዝኮነት ጋል13 ዓመት ሰገን ኣሜሪካዊት እያ።ንሳ፦ኣብ ከባቢኣ ኣብ ሚሊዋኩ ኣብ ሃገራ ኣሜሪካን ብኣፅዋር ዝሓልፍ ህይወት ኣመና ትሓስብ ምንባራ
ኣዲኣ ቤራኒስ ፓርክስ ትዛረብ።
ሳንድራ እምበኣር ብጥይት ተወቂዓ ህይወታ እንትሓልፍ ንመወዳእታ ካብ ኣንደበታ ዝወፀ ቃል ተወጊኤ ዝብል ልቢ ዝሰብር ቃል እዩ ትብል ወላዲታ።ምስ ሞታ ተታሒዙ ክልተ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዉዒሎም ኣለዉ።
ወላዲት ኣዲኣ ቤራኒስ ፖርክስ ጋለይ ፀላኢት ጎንፂ ነይራ ክትብል እቲ ሳንድራ ሰገናት ግዳይ ናዕቢ ኣፅዋር ክንከዉን ተገዲድና ክትብል ቅድሚ 2 ዓመት ዝተሸለመትሉ ትንተናዊ ፅሑፍ ደጊማ ገሊፃቶ። ኣብ ክልተ ጫፍ ዕድመ ግን ከዓ ዝከኣሎም ዘበርከቱ ዜጋታታ ኣሜሪካ ሬይ ቻቬዝን ሳንድራ ፖርክስን።
ዳኒኤል ገ/እግዝኣብሄር


text:
ኣርቲስት ተጋዳሊት ፍረወይኒ ሰለሙን ብዝሓደራ ሕማም ኣብ ከተማ ለንደን ሕክምዊ ክንክን ክግበረላ እኳ እንተጸንሖ ኩነታት ጥዕንኣ ክምሓየሽ ብዘይ ምክኣሉ ብ 23 ግንቦት 2016 ብተሰዊኣ።
ኣርቲስት ተጋዳሊት ፍረወይኒ ሰለሙን ካብ ዞባ ደቡብ ኣብ 1978 ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰዉራ ተጸንቢራ ስጋብ ዕድሚኣ ዝኣክል ድማ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰዉራ ዓቢያ ዕድሚኣ ምስ ኣከለ ሱሩዕ ፖለቲካዉን ወተሃደራዉን ታዕሊም ብምቅሳም ኣብ ዝተፍላለዩ ኣሃዱታት ተመዲባ ስጋብ ዕለተ ናጽነት ድማ ናጽነት ጋሕዲ ንምግባር ብጅግንነትን ተወፋይነትን ጽንዓትን ቆራጽነትን ምእንቲ ሕዝባን ሃገራን ተጋዲላ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ብምምጻእ ንእተፍቅሮ ሞያ ናይ ካሜራ ስእሊ ንምምዕባሉ ንሸዉዓተ ዓመታት ኣብ ጹዑቅ ትምህርቲ ተጸሚዳ ትምህርታ ብዓወት ዛዚማ።
ኣርቲስት ተጋዳሊት ፍረወይኒ ሰለሙን ብዝቀሰመቶ ሞያ ንንጥፍታትን መከተን ሕዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ኣብ ምስናድ ስጋብ ዕለተ መስዋእታ ብዘይ ዝኮነ ይኩን ጻማ ብተወፋይነት ንሕዝባን ሃገራን ኣገልጊላ ንውሉድ ዎለዶ ዝምሓላለፍ ብኣማኢት ዝቁጸር ንጥፍታት ኤርትራዊያን ብናይ ደረቅ ስእሊ ሰኒዳ ሓሊፋ’ላ፤ ሙሉእ ታሪክ ህይወት ኣርቲስት ተጋዳሊት ፍረወይኒ ሰለሙን ምስ በጽሓና ከነቅርቦ ኢና።
በዚ ኣጋጣሚ ቤት/ጽ ኢምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ብምክኒያት መስዋእቲ ኣርቲስት ተጋዳሊት ፍረወይኒ ሰለሙን ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን ብምግላጽ ንስድራቤታን ፍተዉታን መቃልስታን ቡጾታን ጽንዓት ይሃብኩም ኢሉ።
ኣዳል ድምጺ ኤርትራዊያን


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!
ሓንቲ ርግቢት ፡ ሓደ ጻጸ ናብ ፈልፋሊ ማይ ክወድቕ ረኣየት እቲ ጻጸ ናብ ወሰናስን እቲ ሩባ ክወጽእ ብሓይሊ ይቃለስ ብምንባሩ እታ ርግቢት ብኹነታቱ ሓዘነት’ሞ ናብ ጥቕኡ ሓንቲ ሓሰር ደርበየት።
እቲ ጻጸ ከኣ፡ ልክዕ ከም ሓደ መርከቡ ተሰይራ ዝጠሓለትን ፡ ስባር ኣካላ ሒዙ ዝሕምብስ መርከበኛ፡ ነታ ሓሰር ኣትሪሩ ብምሓዝ እና ተንሳፈፈ ናብ ገምገም እቲ ሩባ ብሰላም ወጸ። ድሕሪ እዚ ካልእ እዋን፡ እቲ ጻጸ፡ ሓደ ሰብ ነታ ርግቢት ክቐትላ እናተዳለወ እንከሎ ረኣዮ።
ነታ ሒዝዋ ዝነበረ እምኒ እናደርበያ እንከሎ፡ እቲ ጻጸ ኣብ እግሩ ነኸሶ እሞ ዕላምኡ ሰሓተ። እታ ርግቢት ከኣ ሃዲማ ብሰላም ከደት።
ርኢኹም ህጻናት ጽቡቕ ዝገበረ ጽቡቕ እዩ ዝረክብ። ስለዚ ጽቡቕ መታን ክትረኽቡ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ጽቡቕ ግበሩ። ሕራይ ዶ፧ ንፉዓት!!!
በሉ ኣብ ቀጻሊ ብካልእ ትሕዝቶ የራኽበና ኣሜን!!!