text:
ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ መማህራን፡ ተጋደልቲ ነበርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከቡዎም ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ብቐዳም 23 ሚያዝያ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም እሱር፡ ኣብ ስደት ከኣ ከም ጅሆ እናተታሕዘ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዋላ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ከይተረፈ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስቅያትን ግፍዕን ዘሕልፍ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ መዓታቱ ኣብቂዑ፡ ከም ንቡር ጸዋሪ ስድራቤትን ሕብረተሰቡን ክኸውን መታን ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተጸሪጉ ኣብ ኤርትራ ሓዱሽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ብዘየወላውን ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ተዓቝቦም ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ልዕሊ 17000 በቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ልዕሊ 400 ኤርትራዊ ትንፋስ ዘህለቐ ትራጀዲ ዝተሰምዖም
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ደቡባዊ ካሊፎርንያ ማለት ኣብ ሎስኣንጀለስ፤ ሳንበርናርዲኖ፤ ሳንድያጎ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ሳንድያጎ ብምእካብ ንዋዕላ ዝኽዱ ሰባት መሪጾም። እቶም ዝተመርጹ ሰባት ካብ ሰለስቲኡ ዓበይቲ ከተማታት ዝመጹ እዮም።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሙዘቀኛታት “ክብሪ ሞያና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ተኣኪቦም፡ ዓውዲ ሙዚቃ ኤርትራውያን ንምግምጋምን ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ሞያውያን ሙዚቀኛታት ንምትብባዕን ዝዕላምኡ ውራይ ከም ዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ እስቶትጋርትን ከባቢኡን ዝርከቡ ሽማግለታት ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲ ለውጢ ትማሊ ሓሙስ ዕዉት ኣኸባ ብተለ ኮንፈረንስ ኣካይዶም።
እታ ጉጅለ ኣቐዲማ ‘ውን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ኣበርክቶ ገይራ ነይራ እያ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ውሑድ ዓቐን ዘለዎ ገንዘብ ናብ ብዙሓት ሰባት ብምምቕራሕ፡ ወርሓዊ ኣበርክቶ ብምግባር ንቐጻልነት ድምጺ ኣሰና ከውሕስ ይኽእል እዩ ብዝብል እምነት ነቲ ተበግሶ ከምዝወሰደት ኣረዲኣ።
ኣብ ኣመሪካ፡ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ወኪል ኣኽሩኽ ኣሰና ኣብ ኣመሪካ ተስፊት ክፍሉ ንወርሒ 20 ዶላር ብምውጻእ ዘዋህለሉዎ 780 ዶላር፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ገባር ሰናይ ዳኒኤል ተወልደ 120 ዶላር፡ ኣብ ሚሽንጋን እትርከብ ሓንቲ ብመደባት ኣሰና ዝተመሰጠት ግድስቲ ስድራቤት 100 ዶላር ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብድምር ሓደ ሽሕ ዶላር ከበርክቱ ከለዉ። ኣብ በይ ኤርያ ዝነበር ሓደ ካልእ ግዱስ ኤርትራዊ 200 ዶላር ኣወፍዩ።
ናብ ሰሜን ኣመሪካ ንምእታው ኣብ ጉዕዞ እንከለዉ ኣብ ፓናማ ሲቲ ተታሒዞም ኣብ ቤትማእሰርቲ ዝርከቡ 25 ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት በስገዳድ ናብ ኤርትራ ክምለሱ ምዃኖም ስለዝተነግሮም ኣብ ከቢድ ጭንቀት ከምዝርከቡ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ሓንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ዝተበገሰት፡ ዝነቐለትሉ ዕለት ዘይተፈልጠ ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝርከቡ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ኣለዉ።
ኣብ ወጻኢ ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝመደበረን ኤርትራውያን ሲቪካውያንን ናይ ምትሕግጋዝን ማሕበራት፡ ናይ ሕጊ ክኢላታትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ተሓባቢሮም፡ ነተን ዲፕሎማስያዊ ውሕስነት ተጠቐመን፡ ብግብሪ ግን መሓውር ብልሽውናን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ሓርነትን ኤርትዊ መበቆል ዘለዎም ዜግታት ኮይነን፡ እኩይ ተልእኾ ኣብ ምትግባር ተዋፊረን ዘለዋ ኣበየ ሃገሩ ዝርከባ ኤምባሲታት ስርዓት ህግደፍ ክስታት መስሪቶም ኣብ ቅድም ሕጊ ከቕርቡወን ኣሰና ሚድያ ፋውንዴሽን ጸዊዑ።
ሎሚ ሰንበት 22 ለካቲት ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣብቲ ብ ተቓወምቲ ውድባት፡ ኣባላት ሲቪካውያን ማሕበራት፡ ናይ ሚድያ ማዕከናትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ብምትሕብባር ዝወደቡዎ ኣብ ከተማ ለንደን ኣፍደገ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተኻየደ ውዕዉዕ ሰላማዊ ሰልፊ ብምስታፍ ምእንቲ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያንን ድሕነት ሃገርና ኤርትራን ድምጾም ኣስሚዖም ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያን ዝርከቡ ኤርትራውያን መንግስቲ ምስሪ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣገዲዱ ናብ ኤርትራ ምምልሱ ብምቅዋም ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። ዝርዝር ዜና ብቭድዮ ንምክትታል ኣብ’ዚ ጠውቑ።


c: text/html

text:
ኣብ 15 ሚያዚያ 2013 ዓ.ም ኣብ ናይ ቦስተን ማራቶን ዝተተኮሰ ነታጉ ንዓለም ዘሰንበደ ፍፃመ ነይሩ።ኣብ ናይ መወዳእታ መስመር ጉያ፣ ኣብ ናይ 12 ሰኮንዳት ኣፈላላያት ብዝተተኮሱ ክልተ ቦምብታት ሰለስተ ሰባት ተቐቲሎም፣264 ዝግመቱ ድማ ቆሲሎም ኣብ 27 ሆስፒታላት እቲ ከባቢ ተሓኪሞም።እንተወሓደ 14 ሰባት ኣእዳዎም ወይም ኣእጋሮም ስኢኖም።ንዝኽሪ እዚ ፍጻመ ድማ “መዓልቲ ሓረበኛታት” ዘርእስቱ ፊልም ነቲ ሓደጋ ምስ ወረደ ብዛዕባ ዝነበሩ ዘደንቑ ፍፃመታት ተዳልዩ።እንተኾነ ግን ጆን ደንሃም ኣብ ቀረባ ጊዜ ዝሰርሓ “ቦስተን” ዘርእስታ ዶክመንተሪ ፊልም ግን ኣብ ዝኽሪ ምትኳስ ናይቶም ቦምብታት ዝዓዘዘ ታሪኽ ኣርእያ’ላ።እቲ ደራሲ እቲ ውድድር ካብ ዝውጠን 1897 ዓ.ም ክሳብ ድሕሪ ሓደ ዓመት ናይቲ መጥቓዕቲ ማለት 2014 ዓ.ም ዘሎ ታሪኽ ኣብዚ ፊልም የዘንትው።
ብመጠን ወይ ብዝሒ ተሳተፍቲ 36 ሽሕ ተወዳደርትን መንፈሶም ክብ ዝበለ ማሕብረሰባትን ኣብ ግምት ብምእታው ናይ 2014 ዓ.ም ቦስተን ማራቶን እታ ከተማ ቅድሚ ሓደ ዓመት ግብረሽበራዊ መጥቓዕቲ ዘጋጠመ ኣይመስልን ።ዝተተኮሱ ነታጉታት ኣብ ልቢ ሰራሒ ፊልም ጆን ደንሃም ዝለዓለ ክብደት ኣለዎም።ንርእሱ ተሳታፊ ጉያ ማራቶን ዝኾነ ደንሃም ቅድሚ እቲ መጥቓዕቲ ብዛዕባ እዚ ታሪኻዊ ውድድር ዶክመንተሪ ንምስራሕ ንዓመታት ኣብ ምድላው እዩ ፀኒሑ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣካለ-ስንኩላን ኣቐዲሞም ብዝመዝገብዎ ፍሽኽታ፡ ምንቅስቓስ ሸፋሽፍቲ ዓይኒን ካልእን ኣንቢቡ ዝድውልን መልእኽቲ ዘሕልፍን ቴለፎን ኣንድሮይ ከም ዝሰርሕ ኩባንያ ጉግል ኣፍሊጡ።
እዚ ዕዮ፡ ምልክታት ገጽን ምንባብ ማሺንን ኣጣሚሩ ዝሰርሕ ፈተነ ኰይኑ፡ ተጠቀምቲ ብፍሽኽታ፡ ምኽፋት ኣፍን ምንቅስቓስ ገጽን ኣቢሎም ጥራይ ክድውሉ ብመገዲ ቴለፎን ክበሃሃሉን ከም ዝኽእሉ ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ ዝካየድ ዘሎ ፈተነ ኣካል’ቲ ጉግል፡ ብመገዲ ኣንድሮይድ ኣቢሉ፡ ንዅሉ ዘካተተ ፍርያት ቴክኖሎጂ ንምስራሕ ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣመልኪቱ።
ብመሰረት ጸብጻባት ማእከል ምክልኻል ሕማማት ኣመሪካ፡ ኣስታት 61 ሚልዮን ዝኾኑ ኣካለ-ስንኵላን ኣመሪካውያን ኣለዉ። ነዚ ሃጓፍ’ዚ ንምምላእን ቅድሚ መወዳድርቱ ኣፕልን ማይክሮሶፍትን ንምብላጽን እምበኣር’ዩ ኩባንያ ጉግል ነዚ ብምልክት ዘንብብ ቴለፎን ዝሰርሐ።
ጉግል ብድምጺ ትእዛዝ ዝህብ ማሺን ሰሪሑ ደኣ ይጽናሕ እምበር፡ እዚ ሓድሽ ቴክኖሎጂ ግን ነቶም ክዛረቡ ዘይክእሉ ኣካለ-ስንኵላን ኣኽእሎ ንምፍጣር ዝዓለመ’ዩ።
እዚ ብናጻ ዝዝርጋሕ ኣፕ ኣብ ኣመሪካ፡ ካናዳ፡ ብሪጣንያን ኣውስትራሊያን ንተጠቀምቲ ውዒሉ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 22 April 2019
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ንሱዳን ናይ ኣስታት 3 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ መዲበን።
እዘን ክልተ ሃገራት፣ ነቲ ሓገዝ ከም መርኣያ ናይቲ ንበሺር ብዕልዋ ብምእላው ስልጣን ሒዙ ዝርከብ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ዘለወን ደገፍ ንምርግጋጽ’ዩ።
ብጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣል ቡርሃን ዝምራሕ ዘሎ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ንዝሃቦ ውሳኔ ብህዝቢ እታ ሃገር ተቓውሞ ይገጥሞ እኳ እንተሎ፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራትን ግብጺን ምሉእ ደገፈን ኣረጋጊጸን ኣለዋ።
እዚ ናይዘን ሃገራት ሓገዝ፣ ነቲ ቀጠርን ቱርኪብ ኣብ ሱዳን ዝጸንሐ ምትእትታው ንምብታኽ ዝዓለመ ምዃኑ’ውን ይንገር።
መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ነቲ ኣብ ወደብ ስዋኪን ዓስኪሩ ዝርከብ ሰራዊት ቱርኪ ክዓጹ ትጽቢት ከምዘሎ ዝተፍላለዩ ወገናት እታ ሃገር ይእንፍቱ።
ብፍላይ እታ ብጉዳይ ናይልን ዶባትን ምስ ሱዳን ኣብ ምርድዳእ ክትበጽሕ ዘይክኣለት ግብጺ፣ ብዘይካ’ቲ ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዝህሉ ርክብ ክብተኽ ዘለዋ ድሌት፣ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ርጉእ መንግስቲ ክፍጠር ኣንጻር ረብሓኣ ከምእትጥምቶ ተንተንቲ ፖለቲካ ዘረድኡ።
መራሒ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ብዘይካ’ዚ ናይ ኣመሪካ ደገፍ ንምርካብ ምስታ ሃገር ዝርርብ የካይድ ከምዘሎን ናብ ዋሽንግተን ምብጻሕ መዲቡ ምህላዉን ይጠቐስ።
ጀነራል ኣል ቡርሃን፣ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኩነታት ድሕሪ ምርግግኡ ስልጣኖም ብህዝቢ ንዝተመርጸ ሲቪላዊ መንግስቲ ከረክቡ ምዃኖም’ዩ ዘመልክት።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ፕረዚደንት ነበር፣ ዑመር ሓሰን ኣል በሽር፣ ኣማኻሪኡ ዓሊ ናፍዕ ዓሊ፣ ምክትል ፕረዚደንት ዓሊ ዖስማን ጣሃ ዝርከብዎም ናይ ቀረባ መሳርሕቲ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ሰሜናዊ እታ ሃገር ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ኮባር ከምዘለዉ ኣረጋጊጹ።
ኣብ መንበሪ ቤት ፕረዚደንት ነበር በሺር፣ 7 ሚልዮን ኤውሮ ተሓቢኡ ከምዝጸንሐ ዝጠቐሰ እቲ ጀነራል፣ ኩሎም ብገበን ዝኽሰሱ ሰበ ስልጣን ናብ ፍርዲ ክቀርቡ ምዃኖም ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 27 November 2017
ሱዳን፣ ሱ-35 ዝዓይነተን ዝተራቐቓ ነፈርቲ ውግእ ካብ ሩስያ ክትሽምት ምዃና ሓደ ካብ ኣገልግሎት ዜናታት ሩስያ፣ ሪያ ኖቮጺ ሓቢሩ።
እቲ ኣገልግሎት ዜና ንመግለጺ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፣ መራሕቲ ሱዳንን ሩስያን ኣብ ዝተራኸብሉ፣ ብዛዕባ ተወሳኺ መሸጣ ነፈርቲ ውግእ ብዝምልከት ከምዝተመያየጡ ኣረጋጊጻ።
ሓደ ሰሙን ቅድሚ መገሻ እቲ ፕረዚደንት ክልተ ሱ 35 ዝዓይነተን ነፈርቲ ውግእ ሩስያ ናብ ካርቱም ከምዝኣተዋ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ሱዳን፣ ኤስ- 300 ዝዓይነቱ ረጸ ነፈርቲ፣ ሚሳይላትን ጸረ ነተጕትን ዝኣመሰሰሉ ኣጽዋር’ውን ተገዲሳትሎም ከምዘላ ፕረዚደንት በሺር ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ሱዳን ንዝኾነት ሃገራት ንምጥቃዕ ዕላማ ከምዘይብላ ዝሓበረ እቲ ፕረዚደንት፣ ዕላማ እዚ ሸመተ፣ ኣብ ምክልኻል ዘድሃበ ጥራይ’ዩ ክብል ገሊጹ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሩስያ ኣብ ዝካየዶ ናይ ክልተ መዓልታት ዑደት፣ ምስ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ብምርኻብ፣ ክልቲኤን ሃገራት ወትሃደራዊ ዝምድናታተን ከደልድላ ከምዝተሰማምዓ’ዩ ተገሊጹ።
ኣብቲ ስምምዕ፣ ሱዳን ተወሰኽቲ ወትሃደራዊ ልኡኻት ናብ ሞስኮ ክትሰድድ፣ ሩስያ ድማ ንሰራዊት ሱዳን ብዘመናዊ ኣጽዋር ከተዕጥቕ ዝብል ከምዝርከቦ ወትሃደራውያን ምንጭታት የመልክቱ።
==================


text:
ዝፈልዮ ኣይነበረን ግን ከኣ ፍሉይ እዩ ነይሩ!
“ከምዚ ዝገበርክዎ ክትገብሩ ኣርኣያ ሓዲገልኩም“ ኣለኹ። መሊሱ’ውን “ካባይ ተመሃሩ..” ዝበለ መን ምኻኑ ኣይንስሕቶን ኢና። የሱስ ከምዚ ኢሉ እንክዛረብ ድፍረት ወይ’ውን ግብዝና ኣይነበረን። የሱስ ንዓና ኩሉ ግዜ እንቋመቶ ምሳሌና እዩ። ኣካይዳኡ፣ ኣነባብርኡ፣ ኣዘራርብኡ፣ ኣከዳድንኡ፣ ኣጠማምታኡ ኩሉ ዝወጾ የብሉን። ክትቀድሖ ክትመስሎ ዘብህግ እዩ። ካብ ኣፉ ዝወጽእ ናይ ጸጋ ቃል ክትሰምዖ ሃረር እዩ ዘብል። የዒንቲ ኩለን ድማ ናብኡ’የን ዝጥምታ። ቆላሕታ የዒንቱ ውነኻ ዝምስጥ እዩ። መልክዕ ጽባቄኡ ብዙሕ ዘየብህግ ክነሱ፣ ምስኡ ውዓል፣ ምስኡ ቀኒ ዝብለካ ባህርይ ኣለዎ። ዓበይትን ንኣሽቱን፣ ሰበ ስልጣናትን ጭዋታትን፣ ሃብታማትን ድኻታትን፣ ምሁራት፣ ናይ ሃይማኖት ሰባት ካብ ጥበብ ኣፉ ክጸግቡ ሃረር ይብሉ። ገሊኦም ክንድቅስ ከነዕርፍ ከይበሉ ብለይቲ ዝመጹ፣ ዝናኡ ሰሚዖም ካብ ርሑቅ ዝጓዓዙ ውሑዳት ኣይነበሩን። ከብዶም ምዕንጋል ክሳብ ዝርስዑ ብየሱስ ውኑኦም ዝተመሰጠ ታእላው ኣይነብሮምን። ስልጣን ዘረባኡን ዕምቆት ፍልጠቱን ስፍሓት ምስትውዓሉን ብኣእምሮኻ ከተዕቅሮ ኣይክኣልን እዩ። ገሊአተን ካብ ማህጸነን ዝወጸ ዝተወልደ ክኸውን ተምንየን። ገሊኦም ቃላቱን ግብሩን ምስ ረኣዩ መንዚዖም ከንግስዎ ፈቲኖም። ኣዝዩ ፍሉይ ስለ ዝዀኖም ምስ ማንታይ ከም ዝምድብዎ፣ እንታይ ኢሎም ከም ዝጽውዕዎ ሕርብት ኢልዎም። ከምዚ ዝበለ ቅድሚ ሕጂ ኣይተርየን ብእዝኒ ኣይተሰምዐን ብምባል ንኽገልጽዎ ክሳብ ዝሽግሮም የሱስ ዓቢ ኰይንዎም እዩ፣ ግምቶም ድማ ሓቂ እዩ። ብድንጋጸ ከምኡ ዝድንግጽ፣ ብፍቅሪ ከምኡ ዘፍቅር፣ ብምሕረት ከምኡ ዝምሕር ኣይተራእየን፣ ኣብ እዝኒ ኣይተጸውየን። ከም ቃሉ ዝነብር፣ ኢሉ ዝገብር፣ ንሓደ ዘይዓመጸ፣ ንርእሰይ ከይበለ ንኻልኦት ዘገልገለ ከም የሱስ ዝበለ ኣይተዘንተወን። ብፍላይ ዝምህሮ ዝነብሮ፣ ዝነብሮ ኸኣ ዝምህሮ ብርቱዕ ሰብኣይ እዩ ዝነበረ። ትሕቲ ኩሉ ወሪዱ ዘኽብር፣ ተሸኪሙ ንሸኸም ዘዕርፍ ጐይታን መምህርን። ብሓይሊ ኣገዲዱ ዘይፈልጥ፣ ብኣእምሮ ድማ ንማንም ዓዚሙ ዘይፈልጥ ሓቂ እዩ።
የሱስ ክሳብ ክንድዚ ዓብይን ግኑን እኳ እንተነበረ፣ ሰባት ካብ ደቀ መዛሙርቱ ፈልዮም ከለልይዎ ይሽገሩ ነበሩ። ብደገ እንክትርእዮ ካብቶም ዝስዕብዎ ዝፈልዮ ወለሓደ ኣይነበሮን። ዝኽደንዎ ዝኽደን፣ ዝረግጽዎ ድማ ዝረግጽ ኣርኣያ ዝነበሮ መምህር እዩ ነይሩ። ዝፈልዮ ዘንጸባርቅ ክዳን፣ ወይ’ውን ክቡር ዓዕናቅ ስለ ዘይነበሮ፣ ንሰባት ግር ይብሎም ነበረ። ሰባት ዝለመድዎ መራሕን መምህርን እንክብሃል፣ ምርኡይ ዘብለጭልጭ ክዳን ዝተኸድነ እዩ። የሱስ ግና ዘለዎ ዝህብ፣ ብናይ ሰብ ህያብ ፍሉይ ኰይኑ ክርአ ዘይፍትን ጓሳ እዩ። ርእሱ ዘጽለሉ ገዛ ወይውን ኣጉዶ ኣይነበሮን። ካብ ቦታ ንቦታ ክጎዓዝ፣ ኣድጊ ወይ’ውን ፈረስ ዓድጉለይ ኣይበለን። ዓስቢ ኣገልግሎቱ ክህብዎ ኣይተጸበየን፣ እንተዝህብዎ’ውን ብዝረኸቦ ኣጋጣሚ ንድኻታትን ሽጉራትን ምርዳእ ልማዱ እዩ። ምድራዊ ኣገልጉሎቱ ምኽንያት እቶት ክጥቀመሉ ኣይፈተንን። የሱስ ካብ ዓስቢ ኣገልግልት ንልዓሊ፣ ኣገልግሎት ዝሓቶ ዋጋ ኣዝዩ ይርዳእ ስለ ዝነበረ፣ ወዲ ሰብ ከገልግል እምበር ክግልገል ኣይመጸን ኢሉ። እዚ ድማ ዓሚቅ እዩ።
ኣብ መንጎ ብዙሓት ሰባት እንክቅመጥ፣ ኣብ ማእከል እምበር ኣብ ቅድሚት ኣብ ኣውራ መቀመጢ ክቅመጥ ኣይደለየን። ልዕልን ፍልይን ዝበለ ወንበር’ውን ኣይተመነየን። ኣብ ክንዲ ክቡር ዝዋግኡ ክዳን፣ ብዓለባ ዝተሰርሐ ተራ ክዳን ክለብስ ክብረቱ እዩ። ብደጋዊ ትርኢቱን ኣካውንኡን ሰብት ከም ዝፈርሕዎ ኣይኰነን። ካብ ናብ ሃብታማት ናብ ድኻታንን ብሰብ ናብ ዝተናዕቁ ይቀርብ ነበረ። ኣብ ማሕፍዳኡ ክንደይ ገንዘብ ከም ዝነበሮ ፈጺሙ ኣይፈልጥን ነበረ። የግዳስ ዝተቀበልዎ ገንዘብ ንዝተጸገሙ ክውዕል ኣሕሚሙ ይዛረብ ነበረ። ዘጽልለላ ገዛ ክገዝእ ወይ’ውን ክሰርሕ ዘይምሕሳቡ ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ብግዕዞ የዕሪፉ እኳ ዘይፈልጥ እንተነበረ፣ መጓዓዝያ ክውንን ግና ተዛሪቡ ኣይፈልጥን እዩ። እንተዝደሊ ከም ግዜ ሆሳእና፣ ፈቲሕኩም ኣምጽኡለይ። ሰብ እንተሓተተኩም ድማ ጎይታ ይደልያ ኣሎ በልዎ ኢሉ ክእዝዝ ይኽእል ነይሩ እዩ። ንሱ ግና ብኣርኣያ ምምራሕን ምምሃርን ቅዲ ህይወቱ እዩ።
የሱስ ኣብ መንጎ ኣተሓሳስባ ዓለምን፣ ናቱ ትምህርቲ ዘሎ ፍልልይ እንታይ ምኻኑ ከረድኦም ብዙሕ ፈቲኑ እዩ። ኣብ ዓለም ሓለፍቶም ከም ዝገዝእዎም ትፈልጡ ኢኹም፣ ኣነ ግና ይብለኩም ኣለኹ እቲ ምርኡይ ክኸውን ዝደሊ፣ ግዝእኩም ይኹን በሎም። ካብ ኩሎም መን ከም ዝዓቢ ምስ ሓተትዎ፣ እቲ ክዓቢ ዝደሊ ግዙእ፣ ትሕቲ ኩሉ ይኹን ኢሉ ኣስተሚህርዎም እዩ። የሱስ ምስ ከበረ፣ ሓደን ብየማን እቲ ሓደ ድማ ብጸጋም ክቅመጥ ምስ ሓተቱ፣ ንዕኡ ምስዓብ ዋጋ ዘኽፍል ምኻኑ፣ ኣገልግሎት ዝቅርበሎም ጽዋእ ክሰትዩ ድልዋት ክዀኑ መዓዶም። እዚ የሱስ ዝመሃረ ብቃል ጥራይ ኣይነበረን። ንሱ ባዕሉ እንተኰነ እዛ ናይ መከራ ጽዋእ ካባይ ትሕለፍ፣ ግና ፍቅድካ እምበር ፍቃደይ ኣይኹን ኢሉ እዩ። ዘለዎ ኩሉ ገዲፉ፣ ገዛ ርእሱ ድማ ባዶ ገይሩ። ስለ ዝዀነ ክስዕብዎ ምስኡ ክዀኑ ንዝሓተትዎ፣ ዕሽር እንተዘይ ኣምጺኹም ኣይበሎምን። ወይ’ውን ዘለካ ኩሉ ሽይጥካ መጀመርታ ናባይ ኣምጽኣዮ ኣይበለን። ኪድ ንድኻታት ሃብ ድሓር ድማ ስዓበኒ ደኣ ኢሉ ይምህር ነበረ። ገዛእ ርእሱ ሰብ ገይሩ፣ ከም ባርያ ድማ ስለ ዝተኣዘዘ፣ ባሮት ኩኑ ክብል ድፍረት ረኺቡ። ጎይታን መምህርን ክነሱ፣ በታ ዝኸብረላ ግዜ ዓለባ ተዓጢቁ እግሪ ደቀ መዛሙርቱ ሓጺቡ። ዝገበርክዎ ክትገብሩ ድማ ኣርኣያ ይህበኩም ኣለኹ ኢሉ። ውነኻ ዝምስጽ ግሩም ጓሳን መምህርን።
ካባይ ተመሃሩ፣ ኣካይዳኹምን ኣነባብራኩም ከምዚ ናተይ ግበሩ፣ ክትገብሩ ኣርኣያ ይሓድገልኩም ኣለኹ ዝበለ መምህን መራሕን ኣብ ዘመን ህይወተይ ኣጋጢሙኑ ኣይፈልጥን እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ዘበን ፣ ኣብዚ ወለዶ ። ኣገልግሎት መጋብሮ ረብሓ ኣብ ዝዀነሉ ዘመን። የሱስ ኣንግሱኒ፣ ሽሙኒ ኣይበለን። ከንግስዎ ክሸምዎ ምስ ደለዩ’ውን ምሉቅ ኢሉ ሃደመ እምበር፣ መጎስ ኣምላኽ በዚሑለይ ብምባል መለኸት ኣይነፍሐን። ናይ ምህላዉን ምግልጋሉን ዕላማ ጥራይ ዘገድሶ ብርቱዕ መራሕን መምህርን እዩ ዝነበረ። ንከምዚ ዝበለ መምህርን መራሕን፣ ብጻዕዳ ኢድካ ከዲፍካ ብጸሊም ኢድካ እንክትግዝኦ ብሓቂ ብቁዕን ግቡእን እዩ። የሱስ ሰዓብቲ ከብዝሕ ኢሉ ሓሲቡ ኣይፈልጥን፣ ንዝሰዓብዎ ግና ንጻውዒት መንግስቲ ኣምላኽ ብቁዓት ክገብሮም ብዙሕ ይጽዕር ነበረ። ንገሊኦም ሃቀናኦም ፈሊጡ ንምዉታት ምውታት ይቅበርዎም “ሰዓበኒ” ደኣ በሎም። ንገሊኣቶም ድማ ወዲ ሰብ እትደይዎ ዘለኹም ስጋዊ ጥቅሚ የብሉን፣ ስለዚ ካብ ምስዓብ ተመለሱ በሎም። ብዓቢኡ ድማ ንደቀ መዛምርቱ “ንስኻትኩም ክትከዱ ትደልዩ’ዶ ኢኺም” ብምባል፣ ብጥዑይ ሓቀና ክስዕብዎ መታን ኣዋጢርዎም እዩ። የሱስ ሰዓብቲ መታን ከብዝሕ ኢሉ ምስ ፈሪሳውያን ተዳፊኡ ኣይፈልጥን እዩ። ንፈርሳውያን መታን ክኸስቦም ግና ይግስጾምን የዋጥሮም ነበረ።
የሱስ ንደቀ መዛምርቱ ምስኡ ክዀኑ ክልእዀምን እዩ ዝጸውዖም። ቅድሚ ምልኣኹ ግና ክምህሮምን ከሰልጥኖም ናይ ግድን እዩ። ብዛዕባ ሓደ ነገር ከኣ ርግጸኛ ነይሩ። ንመንግስቲ ኣምላኽ ብቁዓት ኰይኖም መታን ክመላለሱ፣ ንሱ ባዕሉ ደኣ ከገልግሎም እምበር ንሳቶም ከም ዘየገልግልዎ እዩ። የሱስ ኣገላግልኡ ኣመራሓሑ ፍልይ ዝበለ እዩ ነይሩ። በይኑ ከይተርፍ፣ ብዘይ ሰዓብቲ ከይከውን ተሰኪፉን ሓሲቡን ኣይፈልጥን። ከምቶም ካልኦት መራሕቲ ክስከምዎ ዘይክእሉ ኣርዑት ከሰክም ኣይፈተነን። ንሱ ከገብሮ ፋቃደኛ ዘይኰነ፣ በጻብዑ ክትክንዮ ዘይደለየ ንሰዓብቱ ክገብርዎ ኣይሓተቶምን። ውሽጡን ደጊኡን ሓደ እዩ። ኩሉ ባዕለይ ኣይበለን። ንሱ ዝገብሮ መታን ክገብሩ ባይታን መድረኽን የዳልወሎም ነበረ። ብቃልን ብግብርን ምስ መሃሮም ድማ፣ “ኣነ እንተኸድኩ ይሕሸኩም” በሎም። ንዕኡ ዝመስሉ ስለ ዝመሃረን ዘፍረየን፣ ሕጂ እንተኸድኩ ምንም ስክፍታ የብለይ ኢሉ። ክንደይ ግሩም መምህርን መራሕን። ኣባታቶም ዝዘርኦ ስለ ዝፈለጠ፣ እንተሊኢኽዎም ብዘይ ፍረ ከም ዘይኰኑ ርግጸኛ እዩ። ሕድሪ ከሰክሞም ኣይተወላወለን። ኣባታቶም ዝነበረ ናይ ምምራሕ ብቅዓት ንኽግለጽ ብቃልን ብግብርን ስለ ዝመሃሮም፣ መንግስቲ ኣምላኽ መታን ክትሰፍሕ ንኽለቆምን ክልእዀምን ኣይተጠራጠረን።
ኣብ ማሕፉዳ ኣቀሚጡ፣ ናይ ዕለት እንጌራና ሎሚ ሃበና ኢሎም ክጽልዩ ኣይመሃሮምን። ብልዑን መስቲኡን ፍቃድ ኣምላኽ እዩ ዝነብረ። ኣብ ማሕፉዳ ገንዘብ ሒዝካ ውይ’ውን ገንዘብ ደሊኻ ከም ዘይግልገል ብቃልን ብግብርን ምሂርዎም እዩ። ኣብ ኢድኩም በትሪ ድኣ እምበር ልዋጥ ክዳን ኣይትማልኡ በሎም። ንኣገልግሎት ምስ ዝገሹ ድማ ኣየናይ ብቁዕ ሰብ ምኻኑ ክሓቱ፣ ኣብኡ ድማ ክዓርፉ እምበር፣ ዝበለጸ ዋግኡ ክቡር ዝዀነ መዕረፊ ኣጋይሽ ክጽበዩ ከም ዘይብሎም ኣርኢዎም እዩ። ተመሊሶም ዝሓስብዎ፣ ንልቦም ዘኽብድ ጥሪትን ሓልዮት እዛ ዓለምን ክገብሩ ከም ዘይብሎም ኣሕሚሙ መሃሮም። የሱስ ብኹሉ ሸነኽ ዋጋ ኣገልጋሊ እንታይ ምኻኑ ብቃልን ብግብርን ምሃሮም። እዚ ድማ ፍሉይ ይገብሮ። ኣብ ኣገልግሎት ዘለካ ትህብ እምበር፣ እቶት ትረኽበሉ ከም ዘይኰነ፣ ብውርደት ትሓልፈሉ እምበር ክብረት ትጽበየሉ ከም ዘይኰነ፣ ትሕቲ ኩሉ ትሕት ትብለሉ እምበር ልዕል ንኽትብል ትመርጸሉ መድረኽ ከምዘይኰነ ብቃልን ብግብርን ምሂሩ እዩ።
ይሁዳ ንየሱስ ኣብ ጌተሰማኔ ከትሕዞ ከሎ እንተዀነ፣ ነቶም ሓላቁ ዝበሎም ኣዝዩ ዘገርም እዩ። “እቲ ኣነ ዝስዕሞ ንሱ እዩ፣ ንዕኡ ሓዝዎ በሎም።” ንየሱስ ካብ ደቀ መዛምርቱ ፈሊኹም ክትፈልጥዎ ክትሽገሩ ኢኹም። ኩሉ ነገሩ ከምኦም እዩ። ዝኽደንዎ ይኽደን፣ ዝረግጽዎ ድማ ይረግጽ ። ንሳቶም’’ውን ንዕኡ ክመስሉ ስለ ዝጽዕሩ፣ ዘረባኦምን ኣካይድኦም ከም ናቱ እዩ። ምስኦም ግዜ እንተዘይየሕሊፍኩም ክትፈልይዎም ክትሽገሩ ኢኹም በሎም። የሱስ’ውን እንተዀነ፣ “ንመን ትደልዩ ኣለኹም ኢሉ ምስ ሓተቶም፣ ንዓኻ ኣይበልዎን። ካብቶም ምስኡ ዝነበሩ ፈልዮም ከለልይዎ ስለ ዘይክኣሉ፣ “ንየሱስ ናዝራዊ ንደሊ ኣለና” ድኣ በልዎ። ኣነ እየ እንተዘይብሎም፣ ይሁዳ መጺኡ እንተዘይስዕሞን ክለልይዎ ምተሸገሩ። ሓቂ እዩ፣ የሱስ ፍሉይ ዝገብሮ፣ ገና ደቀ መዛምርቱ ዘይበጽሕዎ ውሽጣዊ ጽባቄኡን ባህሪኡን ጥራይ እዩ። ብደገ እንክርአ፣ የሱስ ሰዓብቱ ዘይነበሮም ምንም ነገር ወኒኑ ኣይፈልጥን እዩ። ንሳቶም ዘይብሎም፣ የሱስ ሃልይዎ ኣይፈልጥን እዩ። እንተዝነብሮ’ውን ከማቅሎም፣ ከካፍሎም ልማዱ እዩ። ዋጋ ኣገልጋሊ ከምኡ ምኻኑ ይፈልጥ እዩ።
ኣብ ጌተሰማነ ንየሱስ ክሕዝው ምስ መጹ፣ ጴጥሮው ኣብ የሱስ ርእይዎ ዘይፈልጥ፣ ዘይተማህሮ ተግባር ፈጺሙ እዩ። ሰይፉ ኣውጺኡ እዝኒ ባርያ ቀያፋ ቆሪጹ። የሱስ ዝበሎ እንተነይሩ፣ “ሰይፍኻ ናብ ስፍርኣ ምለሳ” እምበር፣ ንፉዕ ተባዕ ኢሉ ኣይነኣዶን። የሱስ ኣናዒቡ ወይስ ዓሚጹ ኣይፈልጥን እዩ። ወዲ ዳዊት፣ ንጉስ ይሁዳ ክነሱ ኣብ ኣጻብዕ ኣድጊ ተወጢሑ ናብ የሩሳሌም መጸ እምበር፣ ከም ብርቱዕ ተዋግኣይ ንውግእ ከም ዝተዳለወ ብፈረስ ኣይመጸን። ንሱ ንሰላም ልዕሊ ኩሉ ይመርጻ እዩ። ንስዕብዎ ድማ ብግብርን ብቃልን ምሂርዎም እዩ። የሱስ ኣብ ናይ መጨርሽታ ትኣምሩ እዝኒ ዝፈወሰ ኣዚና ክንሰምዕ ስለ ዘደለየና ይኸውን። ኣታ ወለዶ መንፈስ እቲ ንማሕበራት ዝብለን ዘሎ ስማዕ ዝብል ዘሎ ይመስል።
ሃዋርያ እንተዀኑ ትምህርትን ህይወትን የሱስ እናርኣዩ ስለ ዝዐበዩ፣ ከም ሰብ ቅረጤስ ኣክብዲ ኣይነበሩን። ብገዛእ ኢድካ እናጸዓርካ ካብ ማንም ከይደለኻ ምግልጋል ከም ክብረት ይቆድርዎ ነበሩ። ካብ ማሕበር ደሞዝ ተጸብዮም ኣይፈልጡን እዩም። እዚ ድማ ኣዝዩ’ዩ ዘገርም። ጳውሎስ ዝዓበየ ናይ ሓዲሽ ኪዳን ኣገልጋሊ ክነሱ፣ ብወንጌል ክምገብ’ውን ግብኡ ክነሱ ኣይተማጎተን። ካብታ ዘላቶም፣ ካብ ጥልቂ ድኽነቶም ክህቡ ከለዉ፣ ንዘይብሎም ከማቅል እምበር ንሱ ባዕሉ ካብኡ ክጥቀም ከም ነውሪ ይዀኖ ነበረ። ዘይሃበ ክርገም እዩ ኢሉ ተዛሪቡ ወይስ ጽሒፉ ኣይፈልጥን። ንሱ ባዕሉ ኩሉ ስኢኑ፣ ንኻልኦት ከጸግው መዓልታዊ ጉያኡ ነበረ። ብዛዕባ ካልኦት ምንም ግዲ የብሎምን፣ ጥቅሚ ገዛእ ርእሶም ጥራይ እዮም ዝሓስቡ ብምባል ንወንጌል ዝበቅዕ ንብረት ስለ ዘይነበሮም እናነብዐ ጽሒፉል ኣሎ። ከምቲ ንኤሊ ዝተነግሮ መርገም፣ ንእንጌራ ዝግዛእን ዘገልግልን ናይ ሓድሽ ኪዳን ካህን ኣይነበረን። “ንማንም ኣይዓመጽኩን፣ ኩሉ ምኽሪ ኣምላኽ ድኣ ኣፍለጥኹም። ስለዚ ካብ ደም ኩላትኩም ንጹህ እየ” በሎም። ዓሚቅ ዘረባ። ከምዚ ኢሉ ዝዛርብ ኣገልጋሊ ብጹእ እዩ። ኣብ መጨርሽታ እንተዀነ፣ ጉያኡ ከም ዝወድአ፣ ዝተዋህቦ ሕድሪ ከም ዝፈጸመ፣ መዝገቡ ኣብ ሰማያት ስለ ዝገበረ፣ ኣምላኽ ዘዳለወሉ ዓስብን ኣኽሊልን ይጽበ ከም ዘሎ ብድፍረት ተዛረበ።
ዎ’ኣምላኽ ደድሕሪ ገዛእ ርእሶምን ጥቅሚ ርእሶምን ዘይኰነ፣ ብቃልን ብግብርን ኣርኣይ ዝኰኑ ኣገልገልቲ ግበረና!


text:
ታሕሳስ 20፡ 2005 ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን ምስ ፕረዚደንት ህግደፍ ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ካልኣይ ክፋል
ታሕሳስ 20፡ 2005
ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን
ምስ ፕረዚደንት ህግደፍ ነበር
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ
ካልኣይ ክፋል (ፈጠራ)
ብክኢላታት ሕግን፡ ካብ ኩሉ ከባቢታት ኤርትራ ህዝቢ ብዝመረጾም ወራዙትን ዓበይቲ ዓድን ዝቖመ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብተሊቪዝዮን ኣብ ዝተመሓላለፈ ቅሉዕ መደብ፡ ንፕረዚድነ ትህግደፍ ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ምስኡ ብዝተሓሓዝ ጉዳያት ድማ፡ ንሊቅ ዶክተር ዶክተር ወልደኣብ ይሳቕ ዝቀረበሎም ሕቶን መልስን እንሆ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ሕቶን መልስን፡ ብዛዕባ ኣብ ዘበንካ ዝተራእየ ምዕባሌን ዕንወትን ሃገር ብዝምልከት፡ ሓደ ክልተ ኣማቲ ጉዳያት ተሓቲትካ ምንባርካ ዝዝከር ኢዩ። ሎሚ ድማ፡ ነቲ ትማሊ ዘቋረጽናዮ፡ ሕቶታት ድሕሪ ምንጻር፡ ናብ፡
(1) ጉዳይ ምህጋር መሬትን፡
(2) ጉዳይ ተመሃሮ ኤርትራን
ሰጊርና፡ ሕቶታት ከርቕርብ ኢና። እቲ ጉዳያት ሰፊሕ ይኹን'ምበር፡ እኹል ግዜ ስለዘለና፡ ነገራት ፈርሶም ክወጹ ከይደለና፡ ህዝቢ ሓፈሻዊ ስእሊ ክረክብ፡ እዚ ሽማግለ ድማ፡ መሰል እሱር ከይተጋህሰ ኣብ ዝቀልጠፈ እዋን ናብ ፍርዲ ከቕርበሉ ዝኽእል ጭብጥታት ክእክብ ዘኽእሎ ሕቶታት ስዒቡ ይቐርብ።
ኣቶ ኢሳያስ፡ ናብ ናይ ትማሊ ኣርእስትና ንመለስ። ብዛዕባ ኣባኺንካዮ ዝብሃል በላይን ሰልዲ ክትምልስ ዘኽእለካ ሰነዳት ቀሪብካ ክትከውን ተስፋ ንገብር። እንታይ ኢዩ መልስካ?
ኢሳያስ፡ ብዛዕባ ትማሊ ዝተሓተትኩ ዎ ሕቶ፡ ሓፈሻዊ መልሲ ክህብ ድሉው ኢየ። ብጉዳይ ፋብሪካ መድሃኒት ከረን ክጅምር። ፋበሪካ መድሃኒት ከረን፡ ብጽቡቕ ሕልና ዝተበገሰ ወፍሪ ኢዩ ኔሩ። ምስ ሓደ ናይ ጥልያን ኣፍራዪ መድሃኒት ብዝተበጽሐ ምርድዳእ፡ መቐጸልታ ናይቲ፡ ኣብ ሳሕል፡ ብገለ መጠን ነብስና ኣኽኢሉና ዝነበረ ንእሽቶ፡ ግን ከኣ፡ ኣመና ውጽኢታዊ ፋብሪካ መድሃኒት፡ ኣብ ሓራ ኤርትራ ክንተክል ወሲንና። ብመሰረት እዚ ውሳኔ ድማ፡ እዚ ዝተባህለ መላይን ፈሲሱ ዎ ኣብ ከረን ተሰሪሑ። ጸኒሑ ግን፡ እቲ ኩባንያ ጥልያን መደቡ ከም ዘቋረጸ ሓቢሩና። ብሰንኩ ድማ፡ እቲ ኣብ 1994 ዝተሰርሐ ፋብሪካ ፍረ ክህብ ኣይከለን። እቲ ዕላማ ግን፡ ብሓቂ ቅዱስ ምንባሩ ክዝከር ዝግብኦ ይመስለኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እቲ ናይ ጥልያን ኩባንያ ዝሃቦም ምኽንያታት ኣለዉ ዶ? ቅድሚ ምስራሕ እቲ ፋብሪካ ዝተበጽሐ ወግዓዊ ስምምዕ ኣይነበረን ድዩ?
ኢሳያስ፡ እቲ ወፍሪ ብቅዱስ ድሌት ክልቲኡ ወገናት፡ ብዘይ ፍሩም ስምምዕ ኢዩ ተበጊሱ። እቲ ናይ ጥልያን ኩባንያ ዘቋረጸሉ ምኽንያታት ግን፡ ብዘይካ ምቁራጹ ዝሃቦ ምኽንያት ክዝክሮ ኣይከኣልኩን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ኢድና ዘሎ ሰነዳት ከም ዝሕብሮ ግን፡ ከምዚ ትብሎ ኣይኮነን። ናባኻ ካብ ዝተጻሕፈ ደብዳቤታት ትፈልጦ ነገር ከይህሉ ደጊመ ክሓተካ ኣቶ ኢሳያስ።
ኢሳያስ፡ ዝፍለጦ የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጸሓፊ፡ ነዚ ሰነድ ንኣቶ ኢሳያስ ኣቐብሎ። ኣቶ ኢሳያስ፡ ነዚ፡ ኩሉ ምእንቲ ክርድኦ ናብ ትግርኛ ዝተተርጎመ ሰነድ እሞ ኣንብበልና፡ ብድሕሪኡ፡ ኣብ ትርጉሙ ጌጋ ከይህል ዎ ኣስተውዒልካ ትብሎ ክንሰምዕ።
ኢሳያስ፡-
ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሃገር ኤርትራ፡
ናብ ሚኒስትሪ ጥዕና - ኣስመራ
ኣብ ከረን ፋብሪካ መድሃኒት ተሰሪሑ ኣብ ምዝዛም ከም ዘሎን፡ ኣብ ዝቕጽል ዓመት ስራሕ ክጅምር ድሉው ምዃኑን ዝሕብር ደብዳቤ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት በጺሑና። ይኹን'ምበር፡ በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት ካብቲ ዝተሓስበ ሽርክነት ክንስሕብ ከም ዝተገደድና ንሕብር። ኣብ ዓለም፡ ዝኾነ ኣፍራዪ መድሃኒት ከም ዝፈልጦ፡ ፋብሪካ መድሃኒት ቅድሚ ምትካሉ፡
- ንመፍረ መድሃኒት ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ፡ ብዝተኽእለ መጠን ጽሩይ ማይ ዘለ ዎ ቦታ
- ኣቀማምጣ እቲ ሃገር ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዝተኻእለ መጠን ዝመችአ ክሊማ ዘለ ዎ ዝሑል ከባቢታትን
- ብዝተኻእለ መጠን፡ ናብ ወደባት እቲ ሃገር ዝቐረበ ቦታታትን ኣጸቢቑ ክጽናዕ ዘለ ዎ ጉዳይ ኢዩ።
እንተኾነ፡ ክኢላታትና ከም ዘረጋገጹዎ ፡ እዚ ተሰሪሑ ዘሎ ፋብሪካ፡ ቀድማይ፡ ኣብቲ ጽሩይ ማይን ምቹእ ዝሑል ክሊማን ዘለዎ ከበሳ ኤርትራ ኣይኮነን። ካልኣይ፡ እዚ ፋብሪካ፡ ኣብቲ ሓፊስ ማይን ውዑይ ክሊማን ስለዘ ዎ ፡ ንምጽራይ ማይን ንመዘሓሓልን ኣዝዩ ብዙሕ ወጻኢ ዝሓትት ከረን ኢዩ ተተኺሉ። ሳልሳይ፡ እዚ ፋብሪካ ኣብቲ ናብ ወደብ ቅርበት ዘይብሉ ከረን፡ ማለት ኣብ ዘይግባእ ከባቢ ስለዝሰራሕኩሞ፡ ፋይዳ ኣብ ዘይርከቦ ትካል ገንዘብ ከነዋፍርን ዝወጠናዮ መደብ ከነተግብርን ከም ዘይንኽእል እናጎሃና ንሕብር። ንሓበሬታኹም፡ ኣገዳስነት እዞም ዝበልናዮም ምኽንያታት ዘነጽሩ፡ ኩሉ ኣፍራዪ መድሃኒት ክፈልጦም ዝግባእ ቅቡላት መዕቀኒታት መፍረ መድሃኒት ምስዚ ደብዳቤ ኣተሓሒዝና ንሰድድ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሂ ኣቶ ኢሳያስ? እንታይ ትብልö? እቲ ምክንያታት ዘኪርካዮ ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ ዘኪረዮ። እንተኾነ፡ ኣብ ሳሕል ዝነበረና ፋብሪካ መድሃኒት፡ ኣብ ውዑይ ከባቢ ኢዩ ኔሩ። ስለዚ፡ ብወገነይ፡ እዚ ምኽንያት መህደሚ ዝትጻሕፈ ከም ዝኾነ ኢየ ዝርድኦ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ሳሕል፡ ካብ ዓራርብ ዝዝሕል ውሑስ ቦታ ኣይነበረናን። ብዛዕባ መህደሚ ምኽንያታት ዝበልካዮ ግን፡ መላይን ዶላር ብላሽ ከይፈሰሰ፡ ኣቐዲምካ፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ተቐባልነት ዘለዎ ስምምዕ ክፍረም ምተገብ አ። ይኹን'ምበር፡ ኣብዚ ክንጠቕሶ ዘይንደሊ፡ እዚ ትካል፡ ብውልቃዊ ድሌትካ፡ ተጽዕኖ ሓዊስካ፡ ኣብ ከረን ከም ዝተሰርሐ ዘረጋግጹ ብዙሓት ጭብጢታት'ውን ኣለዉና። እቲ ዘሕዝን ጉዳይ፡ ኤርትራ፡ ብፍልጠት ደቃ ዘይኮነ፡ ብወለንታኻ ትምሓደር ብምንባራ ዝወረደ ዕንወት ኢዩ።
ናብ ዝቕጽል ክንሰግር። ብዛዕባ'ቲ ካልእ ወፍሪታት ክትነግረና እትደሊ ጉዳይ እንተሎ፡ ቀጽል ኣቶ ኢሳያስ።
ኢሳያስ፡ ብዛዕባ መምከኽ ሓጻውን ኣስመራ'ውን፡ ነቲ ኣብ ምልእቲ ኤርትራ ፋሕ ኢሉ ዝነበረ፡ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ኲናት ካብ ዝዓነወ ንብረት ጸላኢ ክርከብ ዝኽእል ዝነበረ ኣማኢት ኣሽሓት ቶናት ሮታመ ብምምካኽ፡ ናብ ኣገልግሎት ህንጻ ውሽጢ ሃገርን ን ኤክስፖርትን ዝውዕል ሓጺን ንምርካብ ዝዓለመ ኢዩ ኔሩ። ስለዚ፡ ጉድለት እዚ ወፍሪ ኣይርኣየንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጉድለት ዘይነበረ እንተኾይኑ፡ ስለምንታያ እዚ መላይን ዶላር ዝፈሰሶ ትካል ሓጻውን ኣምኪኹ ዝተወጠነ ሽቶ ዘይወቕዐ?
ኢሳያስ፡ እዚ ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ኢንዱስትሪ ዝሕተቱሉ ጉዳይ ኢዩ። ኣነ ከም ፕረዚደንት መጠን፡ ነቲ ወፍሪ ኣፍቂደ። ብድሕር'ዚ ግን፡ ምስ ምብዛሕ ስራሕ ኣይተኸተታልከ ዎ ን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ኢድና ዘሎ ናይ 1996 ሪፖርት ግን፡ እዚ ሓድሽ ፋብሪካ'ዚ፡ ንስኻ ብእትፈልጦም ዝተፈላለዩ ንጹራት ምኽንያታት ክሰርሕ ከም ዘይከኣለ ኢዩ ዝጠቅስ። ከንበብልካ፣
(1)እዚ ፋብሪካ እዚ ሓጺን ምምካኽ ክጅምር እንተኾይኑ፡ ምልእቲ ኣስመራ ኣጸልሚትካ፡ ሓይሊ መብራህቲበለዛ ዘፍርዮ ጸዓት ብምሉኡ፡ ሓጺን ንምምካኽ ከም ዝውዕል ክግበር ኣለ ዎ ። እዚ ግን፡ ግብራዊ ኣይኮነን። ስለዚ ድማ፡ ስራሕ ክጅምር ኣይክእልን ኢዩ።
(2) ከምዚ ዓይነት መጠነ - ግዙፍ መምከኽ ሓጻውን፡ ዘይተሓስበ ኣዕናዊ ሓደጋታት ንምውጋድ፡ ብዝተካእለ መጠን፡ ጻዕቂ ህዝቢ ኣብ ዘይብሉ ከባቢታት ክኸውን ኢዩ ዝምረጽ። እዚ ፋብሪካ'ዚ ግን፡ ኣብ ማእከል ኣስመራ ምዃኑ ስግኣት ዝፈጥር ኢዩ። ሃንደበታዊ ባርዕን ምትኳስን ምስ ዘጋጥም ድማ፡ ኣብ ቀረባ ጸኒሐን ዝጎያ መጥፋእቲ ሓዊ ክህልዋ የድሊ።
ኣቶ ኢሳያስ፡ ብዛዕባ'ዚ ሪፖርት ትህቦ መልሲ እንታይ ኢዩ?
ኢሳያስ፡ እዚ ዝብሃል ዘሎ፡ ብገለ መጠን ሓቅነት ኣለ ዎ ። ሓይሊ መብራህቲ ዘፍርዮ ጸዓት ክሳብ ክንድኡ ውሑድ ምዃኑ ድሒርና ኢና ፈሊጥናዮ። እቲ ኣብ ማእከል ህዝቢ ኮይኑ ዝብሃል ዘሎ ግን፡ ኣብ ክንደይ ዓለማት ኣብ ውሽጢ ዓበይቲ ከተማታት መምከኽ ሓጻውን ኣሎ። ስለዚ፡ እዚ ካልኣይ ምኽንያት፡ ከም ኣብ ብዙሕ ነገራት ዘሎ፡ ክጋነን ዘይብሉ ስግኣት ኢዩ። እቲ ቀዳማይ ግን፡ ሎሚ ንድሕሪት ተመሊስካ ክርአ እንከሎ፡ ኣቐዲሙ ክጽናዕ ዝግብኦ መዳይ ከም ዝነበሮ ኢዩ ዘነጽር። ተበግሶና ቅዱስ ምንባሩን፡ ንረብሓ ሃገር ዝገበርናዮ ምዃኑን ግን ዘጠራጥር ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልስኻ መዝጊብናዮ ኣለና። ናብ ዝቕጽል ጉዳይ ንስገር።
ኢሳያስ፡ ብዛዕባ ኣሪጉ ተባሂሉ ዝተዓጽወ ፋብሪካ ጠራሙዝ መሬንጊ ክዛረብ። እቲ ፋብሪካ፡ ካብ ክቱር እርጋን ዝተላዕለ ካብ ክሳርኡ ስለዝዓቢ ኢዩ ከም ዝዕጾ ተጌሩ። ንሱ ምስ ተዓጽወ፡ ኣብ ጊንዳዕ ፋብሪካ ክትከል መምርሒ ኣመሓላሊፈ ኔረ። እንተኾነ ኣይተተግበረን። እዚ ድማ፡ ሚኒስትሪ ኢንዱስትሪ ይተሓተቱሉ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሰነዳትና ግን፡ ምስ ፋብሪካ ጥርሙዝ ዝነበረካ ፍሉይ ምትእሳስርን እቲ ጉዳይ ብዘይካኻ ተሓታቲ ከም ዘይብሉ ኢዩ። ቅድም ቀዳድም፡ ሓድሽ ፋብሪካ ከይተሰርሐ፡ ዘዕጹ ምኽንያት ከም ዘይነበረ፡ ብስታቲስቲክስ ዝተሰነየ ሰንጠረጅ ጭብጢ ቀሪቡ ኣሎ።
ከም ካልኣይ፡ እቲ ጥረ ነገር ዝመጽእ፡ ኣብ ጽርግያ ደቀምሓረ - ጾሮና፡ ከባቢ ማይ ዓይኒ ክንሱ፡ ንስኻ፡ ፍርቁ ዝጎሓፍ ሓመድ ተሰኪምካ ብምምጻእ፡ ኣብ ጊንዳዕ ክትከል ኣዚዝካ። እዚ ንባዕሉ ዘደንጹ ኢዩ። ንሓመድ ከተጎዓዕዝ ጥራይ ዝኸፈል ገንዘብ፡ ኣብ ዝተናውሐ፡ ዋጋ እቲ ፋብሪካ ከም ዝኾነ ዝተዘከረ ኣይመስልን። ከም ሳልሳይ፡ እቲ ፋብሪካ፡ ኣብቲብትእዛዝካ ክባድም ዝተገድፈ ሕርሻ ጅራዲን ጊንዳዕ፡ ኣብ ማእከል ህዝቢ ክትከል ስለዝወሰንካ፡ ምስ ምምሕዳር ሰምሃር ዘይምቅዳው ተፈጢሩ። ኣብ ከባቢ ደቀምሓረ ክስራሕ ብዙሕ ርእይቶታት ቀሪቡልካ ኔሩ። እንተኾነ፡ ኣይደለኻዮን። ብሰንኩ ድማ፡ እቲ ትካል ከይተሰርሐ ዓመታት ሓሊፉ። ስለዚ፡ እዚ ዝሃብካዮ መልሲ፡ ካብቲ ሓቂ ኣዝዩ ዝረሓቀ ምንባሩ በሪሁልካ ክኸውን ተስፋ እገብር።
ካብዚ ከይወጻና፡ ብዛዕባ ፋብሪካ ማርሞ ጊንዳዕ ግለጸልና።
ኢሳያስ፡ ፋብሪካ እምነ በረድ ጊንዳዕ፡ ንህሉው ሃብቲ እምነ በረድ ኤርትራ ብምዝማዝ፡ ንዓናን ንኤክስፖርትን ዝኸውን ከነፍሪ ስለዝተደልየ፡ ንብዙሕ ነገራት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብ ጊንዳዕ ክትከል ተወሲኑ። ይውሓድ ይብዛሕ፡ የፍሪ'ውን ኣሎ። እንተኾነ፡ እቲመፍረ ከምቲ ትጽቢት ዝገበርናሉ ክኸውን ኣይከኣለን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ድማ፡ ነቲ ምዕቡል መሳርሒ ብብቕዓት ክጥቀሙሉ ዝኸኣሉ ሰብ ሞያ ስለዘይብልና ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልሓስ ጥዑም ዝብሎ ብዙሕ ኢዩ ኣቶ ኢሳያስ። ጭብጥታትና ከም ዝሕብሮ ግን፡ እቲ መፍረ ካብ መጸበቒ ገጽ መቓብር ሃብታማት ዘይሰግር ፈጺሙ ትሑት ብምዃኑ፡ ህግደፍ ባዕሉ፡ ንዝሰርሖ ህንጻታት ዘድለዮ እምነ በረድ፡ ካብ ግብጺ ይዕድጎ ከም ዝነበረ ኢዩ። ብቀንዱ ግን፡ ኤክስፖርት ንምግባር ዝተጸንዐ ዕዳጋትት እውን ፈጺሙ ኣይነበረን ኢዩ ዝብሃል። ምስ'ዚ ተኣሳስሩ ድማ፡ ወላ ነቲ ጥረ እምኒ'ውን ሸይጥካ እቶት ከይርከብ፡ ብመምርሒ ከልኪልካዮ። እምነ በረድ ኣፍሪኻ ምሻጥ ካብ ዘይተኻእለ፡ እምኒ ምሻጥ ስለምንታይ ይኽልከል?
ኢሳያስ፡ እምኒ ክሽየጥ እንተፍቂድና፡ ሃብቲ ሃገር፡ ኣብ ዝቕጽል ወለዶ ከይበጽሐ ከይጉሕጓሕ ስለዝሰጋእና፡ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ሃብቲ ሃገር ከይጉሕጓሕ፡ እዚ ዘሎ ወለዶ ይጥመ ዲኻ ትብል ዘለኻ? ጥሙይ ሃገር፡ እኩብ - ድምር ጥሙይ ሰብ ከም ምዃኑ መጠን፡ “ካብ ንዓመታ ደርሆስ፡ ሎም ዘበን እንቋቕሖ” ዝብለሉ ግዜ ከም ዘሎ ዘኪርካ ዶ ትፈልጥ?
ብዛዕባ ናይ ሎሚ ወለዶ ዘይሓሰብካ፡ ብዛዕባ ናይ ጽባሕ ወለዶ ክትሓስብ? ወለዶ ሎሚ ፡ ብስርናይ ልማኖ ፍርቁ ከብዱ እናኸደ፡ ናይ ጽባሕ ሓልዮት ኢዩ ክትብል፡ ዘይመስል ኢዩ። ንስኻ፡ ህዝቢ ኢኻ ተመሓድር ኔርካ። ከም ዝገበርካዮ ዝኸውን" ከም ዝጓዕጸጽካዮ ዝጥወ" ብዲሲፕሊን ቀይድካ ተኺዶ መስኪን ተጋዳላይ ኣይኮንካን ተመሓድር ኔርካ።
ንስካ ከብድኻ ስለዝመልአ፡ መላይን ፈሲሱ ፋይዳ ዘይተረኽቦ ክንሱ፡ ጉድለትኩም ተ ኣሚንኩም ምምሕያሽ ኣይገበርኩምን። ብኣንጻሩ፡ ዝገደደ ካልእ" ዝዝኸፍአ" ዘዝበኣሰ ኢኹም ክትሰርሑ ጸኒሕኩም። ስለዚ፡ ኩሉ ብዛዕባዚ ሕሉፍ ኣርእስታት ዝተዋህበ መልስኻ፡ ከም ኣብነት ኣኻሊ ኮይኑ፡ ብዛዕባ እንዳ ፈሬዶ ኣስመራ ዘለና ጭብጥታት ብሓጺሩ ክንገልጸልካ።
ፋብሪካ ፈሬዶ ኣስመራ፡ ኣብ ሰብዓታት ካብ ስራሕ ደው ዝበለ ተክኖሎጂ ስለዝኾነን" ቀታሊ ሕማም ዘኸትል ጥረ ነገራት ስለዝጥቀምን፡ ፈጺሙ ከይተጸንዐ ዝተዓደገ ምዃኑ ዘማትእ ኣይመስለናን። ዝተረኽቦ ፋይዳ'ውን ፈጺሙ የለን። እኳ ድኣ፡ ንዕዳጋ ኢትዮጵያ ተ ኣማሚንካ ዝተዓደገ ስለዝነበረ፡ ዝዓበየ ስሕታን ንሱ ኢዩ። ስለዝኾነ፡ ብምስምስ ክሕለፍ ዝከኣል ኣይኮነን።
ከም ርእይቶይ፡ ግዜና ከይወዳእና፡ ናብ ካልእ ሓድሽ ኣርእስቲክንቅጽል ስለዝሓይሽ፡ ኣቶ ኢሳያስ ክትብሎ ትደሊ እንተሎ ሰሚዕና ክንሰግር።
ኢሳያስ፡ ዝብሃል የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ዝቕጽል ኣርእስትና፡ ጉዳይ ምህጋር መሬት ኢዩ። ንስኻ እትመርሖ ዝነበርካ መንግስቲ፡ ደርጊ ዝሃገሮ ኣባይቲ ናብ ዋና መሊሱ ከብቅዕ፡ ደርጊ ዘይገበሮ ስራሕ፡ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዘሎ መሬት፡ ብሓይሉ መንዚዑ ንብረት መንግስቲ ገይሩዎ ። እዚ ሓቂ ድዩ?
ኢሳያስ፡ እወ ብርግጽ ደርጊ ዝሃገሮ ኣባይቲ ናብ ዋንኡ ተመሊሱ ኢዩ። ኩሉ መሬት ድማ፡ ንብረት መንግስቲ ከም ዝኸውን ኢዩ ተጌሩ። እዚ ግን፡ ብሓይሊ ዝተገብረ ኣይኮነን። ብሕጋዊ ኣዋጅ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓይሊ መንግስቲ እኮ በትሪ ኣይኮነን። “ሓይሊ ማይ ብውሕጁ፡ ሓይሊ መንግስቲ ብ ኣዋጁ!” ዝብሃል ምስላ ኣሎ። ብካልእ ኣበሃህላ፡ “ካብ ሎሚ ንድሓር፡ መሬት ኤርትራ ናይ መንግስቲ ኢዩ!” ኢልካ እንድሕሪ ኣዊጅካ" ዋና መሬት ህዝቢ ድማ፡ ካልእ ይትረፍ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ከይገብር'ውን እንድሕር ከልኪልካ፡ ብድሌት ህዝቢ ዘይኮነ፡ ብሓይልካ መንዚዕካ ወሲድካዮ ማለት እኮ ኢዩ።
ብዝኾነ፡ መሬት ሃጊርካ ብነጻ ንዜጋ ሃገር እንተዝዕደል፡ ኣይምኸፍአን። እቲ ዘደንጹ ነገር፡ መዋእል ተጋዲሎም ፍርቂ ኣካላቶም ዝወፈዩ ስንኩላን ገዲፍካ" ዓጽመ ደሞም ዝለገሱ ጥዑያት ተጋደልቲ ገዲፍካ" ኣብ ከተማታት ኤርትራ ዘሎ ስኡን ህዝቢ ገዲፍካ፡ መሬት እንዳማትካ ሃጊርካ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገር ኣብ ምቾት ንዝነብሩ ሰብ ዶላር ምሻጥ ኢዩ።
ካብ ፈለማኡ፡ እቲ ዕላማ፡ መሬት ሃጊርካ ንምሻጥ እንተኔሩ፡ ዋና መሬት ባዕሉ መሬቱ ሸይጡ ክነባበር ድዩ ፍትሒ፡ ወይስ በትረ ስልጣን ዓቲርካ፡ ዘይንብረትካ ራሲኻ፡ እቶት ምርካብ?
ስለዚ፡ ኣቶ ኢሳያስ ብዛዕባ'ዚ ዘለካ መልሲ ክትህብ ትሕተት ኣለኻ።
ኢሳያስ፡ ብሰንኪ ኩነታት ወያኔ ዝፈጠሮ ቁጠባዊ ጸገማት፡ መሬት ክንሸይጥ ተገዲድና። ንምክልኻል ሃገር ዝገበርናዮ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብሰንኪ ፖሊሲኻ፡ ሃገር፡ ብሰብ ርእሰማላውያን ተፈንፊና ምንጪ እቶት ምስ ጨነቓ፣ ብሰንኪ ፖሊሲኻ፡ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ዝተሓረማ ሃገር ንምክልኻል፡ ተረካቢ ይዓድዩ፡ ሕንሕነ ናብ ህዝቢ ከተውርዶ?
ኣብ ክንዲ ምብልሓትስ፡ ኣብ ቀረባ ዝጸንሓካ ንብረት ጭቁናት ኣብ ዕዳጋ ከተወርዶ? እሞ ከኣ ብክሳራ ደሞም ዘፍሰሱ ተጋደልቲ? ብክሳራ ኣብ ዓዲ ዘሎ ስኡን?
እቲ ኣብ ቻይና ዝተመሃርካዮ ፍልስፍልና ማኦ ኣይበለየልካን ድዩ ኣቶ ኢሳያስ? ኮሚዩኒዝም፡ ሃይማኖት ተበልጽቲ ምዃኑ ኣይበርሃልካን ድዩ ክሳብ ሕጂ?
ዝገደደ፡ መሬት ከተማታት ሸይጥካ፡ መሬት ባድመ ክትመልስ? ንሰብ ባድመ፡ መሬቶም ክትመልሰሎም፡ ንሰብ ከባቢ ኣስመራ ድማ፡ መሬቶም ኣሕዲግካ ክትሸጠሎም? ግዜ ነዊሑ፡ ኩነታት ወያኔ ዓሰርተ ዓመት እንተዝጸንሕስ፡ መሬት ከተማ ወዲእካ ናብ መሸጣ ሰብ ምተሰግረ ማለት እኮ ኢዩ። ብወገነይ፡ እዚ ሽፍትነት ኢዩ" ከንቱነት ኢዩ" ምስሉይነት ኢዩ፡ በሃላይ ኢየ።
ኣቶ ኢሳያስ፡ ብዛዕባ'ዚ እንታይ ትብል?
ኢሳያስ፡ ከም መንግስቲ፡ ንሕና ነቲ ሽግር ንምቅላል ቅኑዕ ዝመሰልና ስጉምቲ ኢና ወሲድና። ሕጂ እቲ ኩነታት ምስ ተሰግረ ግን፡ እቲ ካብ መሸጣ ዝተረኽበ ገንዘብ'ውን ዝጠቅም ስለዘይነበረ፡ ብኻ ተሪፉና ዘየብል ኣይኮነን። ግን፡ ዝኾነ ስለዘይምለስ፡ ኪኖ ጣዕሳ ዝግበር የለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ናብ መሬት ሕርሻ፡ ብፍላይ ከባቢ ጋሽን ተሰነይን፡ ንመለስ። ናይ ባራቶሎ ዝነበረ መሬት፡ ጥልያን ካብ ዝወስዶ፡ ካብ ዋንነት ህዝቢ ወጻ ኢ ስለዝነበረ፡ ዝብሃል የልቦን። እቲ ኣብኡ ክግበር ዝተፈተነ ምጥያስ ተጋደልቲ'ውን፡ ብሰንኪ ድኽመታት መንግስቲ ውጽኢት ኣይተረኽቦን'ምበር፡ ቅኑዕ ስጉምቲ ከም ዝነበረ ንኣምን።
እቲ መሬት ደቂ መሬት መመንዚዕካ፡ ንዘርከበ በዓል ሰላዲ ክወሃብ ግን፡ ፍትሒ ኣይኮነን ዝብል እምነት ኣለና። ደቂ መሬት'ውን መርገጾም ንሱ ኢዩ። “መሬት ናይ መንግስቲ ኢዩ፡” ዝብል ኣዋጅ ተጠቒምካስ፡ ወዲ መሬት ብኮፉ፡ ኣብ ኣፍ ደገ ገዝኡ፡ ጎላጉል ሰሰሊዕካ ምዕዳል እንታይ ይብሃል? ጉልበት ወይ ገንዘብ ሃልዩካ መሬት ካልእ ምሕራስ እኮ፡ ካብ ኣቦታትና'ውን ዝጸንሐ ኢዩ። ኣብ ኣቦታትና ግን፡ ወይ ብክራይ ሰልዲ፡ ወይ ብስምምዕ ክሕረስ ንፈልጥ።
ካበይ ዝመጸ ፍልስፍና ኢዩ ንወዲ መሬት ጎኒጽካ መሬት ምዕዳል?
ኢሳያስ፡ ንሕና፡ መሬት ሃገር ብዝበለጸ ተጠቒምካ ዝለዕለ ፍርያት ንምርካብ ካብ ዝብል እምነት ዝገበርናዮ ኢዩ። ሕጂ ክትሓስበሉ ከለካ ግን፡ እቲብገንዘቡ ወይ ብጉልበቱሓሪሱ ከፍሪ ዝደሊ ሰብ፡ ካብ መኽሰቡ ንመንግስቲ ኣብ ክንዲ ዝኸፍል፡ ነቲ ዋና መሬት፡ ክራይ ክከፍል ዝያዳ ግብራዊ ይመስል ይኸውን። ኣብቲ ግዜ ግን ኣይተራእየናን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብመሰረቱ'ምበር ብከመይ ተቐልቂሉኩም እቲ፡ ፍሹል ኮሚዩኒዝም ዝጥቀመሉ ዝነበረ፡ ዘይመሬትካ ከም ድሌትካ ከተመሓድር ምፍታን?
መንግስቲ እንታይ ከም ዝሰርሕ ድዩ ጠፊኡካ ኣቶ ኢሳያስ? እንታይ ኢዩ ጸገምካ?
ካብ ውሉድ ወለዶ ዝነበረሉ መሬት፡ ባዕሉ ህዝቢ ብከመይ ይሓርሶን የሕርሶን ዝያዳ ዝኾነ ኣፍልጦ እናሃለ ዎ ስ፡ እንታይ ገደሰካ ኣብ ዘይጉዳይካ ኢድካ የእቲካ ነገራት ተበላሹ? እሞ ድማ ዒሚም ንዝበለ ዋና መሬት ት ኣስር?
ብሰንኪ እዚ ጉዳይን ምትእሳሳራቱን፡ ክንደይ ሰብ ከም ዝተኣስሩን፡ ዝተሃርሙን፡ ዝተኸላበቱን ዶ ትፈልጥ? ኣሽሓት! ኣሽሓት! ኣብ ምንትምንታይ? ኢሉ ንዝሓስብ ሰብ ድማ፡ መልሲ ዝርከቦ ግድል ስለዘይኮነ፡ ክትገልጸልና ትሕተት ኣለካ። ፖለቲካዊ መኽሰብ ኔሩዎ ድዩ?
ኢሳያስ፡ ንሕና ንጽቡቕ ሃገር ዝገበርናዮ ኢዩ። ግን። ፖለቲካዊ መኽሰብ ዝብሃል ግን ኣይነበሮን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ። ናብ ዝቕጽል ኣርእስቲ ክንሰግር።
ጉዳይ ተመሃሮኸ? እስከ ተመሃሮን ህይወቶምን ኣብ ዘበንካ ዘበን ህግደፍ ግለጸልና።
ኢሳያስ፡ ንሕና ንተመሃሮ በቲ ዝበለጸ ኣገባብ ምሂርና፡ ኣብ ዳመ ህንጻ ኤርትራ ኣዎንታዊ ተራ ክጻወቱ ከም ዝነበሮም ስለእንኣምን፡ መደባትና ነዚ ኣብ ግምት ዘእተዉ ኢዮም ኔሮም። ክንዲ ዝኾነ፡ ኣብ ገጠራትን ርሑቕ ኩርናዓት ሃገርን ኣብያተ ትምህርቲ ብምስራሕ፡ ብዝሒ መምህራን ንምዝያድ ዘይተሓለለ ጻዕሪ ኣካይድና። ካብ ወጻ ኢ ሃገር ከይተረፈ ዶላር ከፊልና ዘምጻኣናዮም ብዙሓት መምህራን ከም ዘለዉ ዝከሓድ ኣይመስለንን። ብሓጺሩ፡ እዚ ኢየ ክብል ዝኽእል ኣነ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ከይረሳዕና፡ ስለምንታይ ኢካ ዘይኮነ ኣሃዛት ምጥቃስ ስርሐይ ኢልካ ሒዝካዮ ዝነበርካ? ነቲ ሓውላል ደርጊ ዝያዳ የሕዊሊልካ ንስካ ክትጽብቕ ንምንታይ ትደሊ? ሓቂ ተዛሪብካ ክትሙገስ እናከኣልካ፡ ንምንታይ ዘይኮነ ሓበሬታ ትነግር?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ 1991፡ ኤርትራ 40 ሽሕ ተመሃሮ ጥራይ ኔርማ ኢልካ። ኤርትራ ግን፡ ከባቢ ክልተ ሚእቲ ሽሕ ተመሃሮ ኔርማ ሽዑ። ኤርትርት፡ ዓዲ ጅሃድ ኢያ፡ ኢልካ። ተቃወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ብቢን ላደን ኢየን ዝምወላ ኢልካ። ኤርትራ ግን፡ እሩም ኣስልማይ ምስ እሩም ክስታናይ ብስኒት ዝነብረላ ዓዲ ኢያ። እዚ ዘረባ ከርብሓካ ሓሲብካ ዝበልካዮ ምንባሩ፡ ግሁድ ኢይዩ። እንተኽዕነ፡ ሳዕቤኑ ንዓቐብ ምሻን ኢዩ ኮይኑ።
ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን፡ ካብ ዘረባኻ ተበጊሰን፡ ኣብ ወጻ ኢ ንዝብነብር ህዝቢ ብዓይኒ ጥራጣረ ክርእይኦ ጅሚረን። ምዕቡላት መንግስታት፡ ዜጋታተን፡ ቢን ላደን ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ ከባቢታት ከዋፍሩ ስለዘይደልያ፡ ነቲግዕዙይ ኮሚኒስታዊ ፖሊሲኻ ኣህዲሙ ዎ ዝነበረ ቖላሕታ ኣውፈርቲ፡ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ህልም ዘብል ሕማቅ ሪፖርት ጽሒፈናላ።
ብዛዕባዚ እንታይ ትብል?
ኢሳያስ፡ እቲ ቁጽሪ ተመሃሮ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኢዮም ኣጋግዮምኒ። ብዝዕባ ጅሃድን ቢን ላደንን ግን፡ ኣብ ስለያዊ ስርሓት ተዋፊሮም ካብ ዝነበሩ ኣባላት ዝተረኽበ ዝተጋነነ ሓበሬት ምኳኑ ድሒሩ በሪሁለይ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ጉዳይ ተመሃሮ ብሓጺሩ ንምብራህ፡ ጉዳይ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ጥራይ ኣልዒልና ክንሓተካ።
ዝገበሩ ይግበሩ፡ ዘይደቅኻ፡ ኣኪብካ ናብ ዝደለኻዮ ቦታ ክትወስዶም መን ኣፍቂዱልካ? መን መሰል ሂቡካ?
ኢሳያስ፡ ተጋግየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እቲ ዝገበሩ ዎ ፡ ኩሉ ተመሃራይ ዝገብሮ፡ ንጹሕ ምዕዝምዛምን ምሕሳምን ኢዩ። ግን፡ ሕራይ ድሓን፡ ወላ ዓቢ ሽርሒ ምሂዞም ክቕጽዑ ይደለ። ንዊዓ ክትሰዶም፡ ሕልና የብልካን ድዩ?እዞም ቖልዑት ኣቦን ኣደን ዘለዉ ዎ ም ደቂ ሰብ'ምበር፡ ደቂ ከልቢ ከም ዘይኮኑ ትፈልጥ ዶ?
ሰብ ዲኹም ክትቀትሉ ደሊኹም ወላ እንታይ? ኣብ ዝለመዱ ዎ ክሊማ ዘለ ዎ ቦታ ዘይትወስዱ ዎ ም? ነዴታቶም ከ ብበትሪ ትሃርሙወን? ክብሪ ሰብ ክሳብ ክንደይ ዲኹም ረሲዕኩሞ ኔርኩም?
ሕጂ ነዞም ኣብ ደገ ጉዳይካ ክከታተሉ መጽዮም ዘለዉ ደቅካን ስድራካን፡ ሓንቲ ብርጌድ ጸዊዕና፡ ድግድግ ድግድግ ኣቢልና፡ ሕስክብ እንተሰደድናዮም ፍትሒ ዶ?
ኢሳያስ፡ ኣይፍትሕን። ብሓቂ ኣይፍትሕን። በዚ ጉዳይ ተመሃሮ፡ ድቃስ ለይቲ ረኺበ ኣይፈልጥን። ብርግጽ፡ ብኣፈይ ኣውጺአ ተዛሪበሉ ኣይፈልጥን ኢየ። እንተኾነ፡ እቲ ተመሃሮ ዝሓተቱ ዎ ሕቶ ቅኑዕ ከሎ፡ ”ሕማቅ ኣብነት ከይኮኑ - ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዘለዉ ተመሃሮ ከኣ ኣብያ ከይጅምሩ” ዝብሉ ስግኣታት ኣዕዊሮምኒ፡ ግጉይ ስጉምቲ ወሲደ። ብሓቂ ግጉይ ስጉምቲ!
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ግዜካ ብዙሕ ሰብ ተሞቍሑ፡ ተሃሪሙ" ሞይቱ ተቐቲሉ ኢዩ። ብግዜ ኡ ክለዓል ኢዩ። ንሎሚ ግን፡ ናይቶም ብሰንኪ ስጉምትካ ዝሞቱ ተመሃሮ ነገር፡ መን ከም ዝሕተተሉ ክንጸር ድሌትና ኢዩ።
ኢሳያስ፡ እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሓለፍቲ ሰራዊትን፡ ነቶም ተመሃሮ ክከታተሉ ዝተመደቡ ሓካይምን፡ ሓለፍቲ ዩኒቨርሲቲን ዝሕተቱሉ ይመስለኒ። ኣነ ግን፡ ንዊዓ ውሰዱ ዎ ም'ምበር፡ ማይን መግብን ክልኡ ዎ ም ኣይበልኩን። ዊዓ ድማ፡ ማይ ኣለ ዎ ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዶ? ስለዚ በቲ ዝሓለፈ ትንፋስ ሰብ ኣይሕተትን ኢካ ትብል ዘለካ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ። ዶክተር ወልደኣብ ይሳቕ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባዚ ጉዳይ ክንሓተካ ከለና ዝሃብካዮ መልሲ ብምዝካር፡ ብሞት ናይቶም ተመሃሮ ዝሕተት መን ኢዩ ትብል?
ወልደኣብ ይሳቕ፡- ክቡራት ሽማግለን፡ ዓበይቲ ዓድን!
ክቡራት ሊቃውንቲ!
ክቡርት ወከልቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ!
ክቡራት ኣሕዋት!
ኣነ ብወገነይ፡ ካብቲ ነቲ ስራሕ ዓለማኢ ባንክ ዝሰልዖ መላይን ዶላርት፡ ነቶም ተመሃሮ ክኽፈል ዝግብኦ ገንዘብ ክንደይ ከም ዝኾነ መምርሒ ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ምስ መጸኒ፡ ንተመሃሮ ነጊረዮም። ተመሃሮ፡ ነጺጎሞ። ኣነ ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት፡ ብናብ ኢሳያስ መሊሰዮ። ኢሳይስ ድማ፡ “ጽጋብ ኢዩ እዚ። ወላ ብጥርሑ ስርሑ እንተተባሂሎም ክሰርሑ ከም ዘለ ዎ ም ይፈልጡ ድዮም? ንገሮም። በዚኦም ተኸኽ ክንብል ኣይኮናን። ኩሉ ሰብ ግበር ይብሃል፡ ይገብር። ኣይገበረን ከ? ይቕፈድ፡ ይቕጥቀጥ። ልዕሊዚ ዝግበር ነገር የለን። ድሕሪ ሕጂ፡ ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ርክብካ ምስ ወዲ ካሳ ኢዩ” ኢሉኒ። ተመሃሮ ምስ ኣበዩ ድማ፡ ወዲ ካሳ፡ ከም ዝተባህሎ ተመሃሮ ንዊዓ ክኸዱ ከም ዝግተወሰነ ነጊሩኒ። ልዕሊ'ዚ ንዓይ ዝምልከተኒ ጉዳይ የለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሂ ኢሳያስ፡ ሓሙሽተ ክረምታዊ ማእቶትን፡ ክልተ ዓመት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምስ ፈጸመ፡ ዝመሰሎ ስለዝተዛረበ፡ “ጸጋብ ኢዩ” ኢልካዮ?
ርእይቶኡ፡ ከም ተመሃሮ ኩለን ሓርነት ዘለወን ሃገራት፡ ሳላ ሰማእታቱ ዝረኸቦ መሰሉ ኮይኑ፡ እምቢ ዝበለስ፡ ኣብ ምንታይ ውዒሉካ ክእሰርን ክቕጥቀጥን ትፈርዶ?
መን ከ መሰል ሂቡካ ኣብ ልዕሊ ደቅና?
ኣብ ልዕሊ ኣቦን ኣደን ጨፈፍ ኢሎም ዘዕበዩ ዎ ም ቖልዑት ዳኛ ዝገበረካ መን ኢዩ? መልሽካ ድማ፡ ኣነ ኣይሕተትን ትብል?
ብዝኾነ መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ንሎሚ ድማ፡ በዚ ወዲእና ኣለና። ኣብ ዝቕጽል መዓልቲ፡ (1) ማዕከናት ሓሶት ህግደፍን ስምብራተንን፡ (2) ዕላማ ምስረታ ህግደፍን ስምብራቱን ዝብሉ ኣርእስታት ብምልዓል ሕቶታት ከነቕርበልካ ኢና። የቐንየልና።


text:
መምርሒ ንዓኻ ሓደ ናይ ወጻኢ ትምህርቲ ዘሎካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 31 7 2018
ኣብቲ መምርሒ ሓደ ናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርቲ እንተ'ለካ ኾይኑ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ከተንብብ ትኽእል።
-
ካብ ስዊድን ወጻኢ ካብ ዝኾነት ሃገር ዚመጽእ ሰነዳት?
ናይቲ ናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርትኻ ሓደ ግምገማ ረኺብካ እንተ ዄንካ፡ ስራሕ ክትደሊ፡ ናብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ወይ መማልእቲ ትምህርቲ ከተመልክት ከሎኻ፡ ንዓኻ፡ ነቲ ውሃብ ስራሕን ነቶም ትምህርቲ ዘዳልዉን የቃልለኩም እዩ።
እቲ ምስክር ወረቓቕቲ፡ ብሽወደንኛ፡ ብእንግሊዝኛ፡ ፈረንሳይኛ፡ ስጳንኛ ወይ ጀርመንኛ ወይ ገለ ካብቶም ናይ ስካንዲነቭያ ቋንቋታት እንተዘይኮይኑ፡ ክትርጐም የድልዮ እዩ።
-
ሰነዳት ምስዘይህሉ
ዋላ ናይ ኵሉ ወይ ከፊል ድሕረ ካልኣይ ደርጃ ትምህርትኻ ሰነድ ዘይብልካ እንተ ዄንካ፡ ናብ ናይ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ሽማግለ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ። ሽዑ ምናልባት ኣብ ክንዲ ሓደ ርእይቶ ናይ ትምህርትኻ፡ ሓደ መግለጺ ናይ ትምህርትኻ ድሕረ-ባይታ ክወሃበካ ይኽእል ይኸውን።
እቲ መግለጺ ስራሕ ወይ ቀጻሊ ትምህርቲ ክትደሊ ከሎኻ ከም መሰረት ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
-
ክትርጐም ዝድለ ሰነዳት
እቲ ዘለኩም ዲፕሎማታት ወይ ምስክር ወረቓቕቲ ካብ ስዊድንኛ ወጻኢ ብዝኾነ ቛንቋ፡ ብሓደ ካብ ቛንቋታት ካልኦት ሃገራት ስካንድነቭያ፡ ብእንግሊዝኛ፡ ጀርመርንኛ፡ ፈረንሳይንኛ ወይ ስጳንኛ ዝተዳለወ እንተዘይኮይኑ ከተተርጉምዎ የድልየኩም እዩ።
እዚ ድማ ኣስራሒ፡ እቲ ዘለኩም ብቕዓት ምስቲ እተመልክትዎ ዘለኹም ዓይነት ስራሕ ዚሰማማዕ እንተኾይኑ ክፈልጥ መታን ክኽእል እዩ። ኣብ ኮሌጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ንኽትምሃሩ ንምምልካት ወይ ተወሳኺ ትምህርታት ንኽትወስዱ ንምምልካት ከገልግል ይኽእል እዩ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ኣገልግሎታት ሽቕለት ዝተመዝገብኩም እንተዄንኩም፡ ኣብ ምትርጓም ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። ዝተመዝገብኩም እንተዘይኴንኩም፡ ንዝተመስከረሉ ተርጓሚ ባዕልኹም ክትረኽቡ ከድልየኩም እዩ።
ከመይ ዝበለ ዓይነት ትምህርቲ ኣለኩም?
እቲ ገምጋም ኽግበረሉ ዘድልዩ ብቕዓትኩም ብዚምልከት ንመን በዓል-መዚ ከምእትውከሱ፡ ኣብቲ ዘዳእክሙዎ ዓይነት ትምህርቲ ዚምርኮስ እዩ።
-
ዝተወድኤ ላዕለዋይ ትምህርቲ
ናይ EU/EES ሃገር ዜግነት ዘለካ ወይ ከኣ ኣብ ሽወደን ናይ መንበሪ ፍቓድ ዘመልከትካ ናይ ትምህርቲ ሰነዳትካ ብቤት ምኽሪ ዩኒቨርሲቲን ላዕላዋይ ትምህርትን ክግምገሙልካ መመልከቲ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ። ከም ሓታቲ ዑቕባ እውን ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝተወድአ ትምህርቲ ዪኒቨርሲቲ ብቤት ምኽሪ ዩኒቨርሲቲን ላዕላዋይ ትምህርትን ከምዝግምገም ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ኣየናይ ዲግሪ ስዊድን ምስቲ ዘለካ ትምህርታዊ ብቕዓት ከምዝሰማማዕ ብሓጺሩ ዚገልጽ ጸብጻብ ክውሃበካ እዩ።
-
ዝተጀመረ ላዕለዋይ ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ክትውድኦ ትደሊ ኣብ ወጻኢ ሃገር ሓደ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ጀሚርካ ኔርካ እንተ ዄንካ፡ ገለ ክፋል ናይቲ ትምህርቲ ክሕሰበልካ ይኽእል እዩ። እቲ ትምህርቲ ይሕሰበልካ ማለት፡ ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ኣብ ሽወደን ምምሃር ኣየድልየካን ማለት እዩ።
እቶም ምልክታ ተእትወሎም ዘሎኻ ዩኒቨርሲቲ ወይ ኮለጅ እዮም ኣየኖት ክፋላት ናይቲ ዝቐደመ ትምህርትካ ክሕሰበልካ ከም ዝኽእል ዝውስኑ። ከምኡ'ውን ንሶም ናብቲ ትምህርቲ ከተመልክት ብቕዓት ዘሎካ እንተ ኾይኑ ይውስኑ።
ሓባሪ መምርሒ ንኽትረኽቡ፡ ነቲ ዘገድሰኩም ትምህርቲ ዚህብ ቤት ትምህርቲ ተወከሱ።
-
ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ
ቤት ምኽሪ ዩኒቨርሲቲን ላዕለዋይ ትምህርትን ንናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርቲ ገምጋም ይገብር።
ናይ EU/EES ሃገር ዜግነት ዘለካ ወይ ከኣ ኣብ ሽወደን ናይ መንበሪ ፍቓድ ዘመልከትካ ናይ ትምህርቲ ሰነዳትካ ብቤት ምኽሪ ዩኒቨርሲቲን ላዕላዋይ ትምህርትን ክግምገሙልካ መመልከቲ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ። ከም ሓታቲ ዑቕባ እውን ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
እቲ ግምገማ ንዓኻ ኣብ ሽወደን ስራሕ ትደሊ ሓደ ደገፍ እዩ። ከምኡ'ውን እቲ ግምገማ ኣብ ሽወደን ትምህርትኻ ክትቅጽል መደብ እንተ ኣሎካ ኾይኑ ደገፍ ክኾነካ ይኽእል እዩ።
ናብ ዝልዓለ ትምህርቲ ንኸተመልክት ናይ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ሽማግለ ግምገማ ክህልውካ ጠለብ ኣይኮነን። እቲ ትምህርትካ ኣብታ ተመልክተ ዘሎኻ ዩኒቨርሲቲ ወይ ኮለጅ ምስ ምልክትኻ ተተሓሒዙ ክግምገመልካ እውን ይኽእል እዩ።
-
ሞያዊ ትምህርቲ
ናይ EU/EES ሃገር ዜግነት ዘለካ ወይ ከኣ ኣብ ሽወደን ናይ መንበሪ ፍቓድ ዘመልከትካ ናይ ትምህርቲ ሰነዳትካ ብቤት ምኽሪ ዩኒቨርሲቲን ላዕላዋይ ትምህርትን ክግምገሙልካ መመልከቲ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ። ከም ሓታቲ ዑቕባ እውን ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝተወድአ ትምህርቲ ዪኒቨርሲቲ ብቤት ምኽሪ ዩኒቨርሲቲን ላዕላዋይ ትምህርትን ከምዝግምገም ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ኣየናይ ዲግሪ ስዊድን ምስቲ ዘለካ ትምህርታዊ ብቕዓት ከምዝሰማማዕ ብሓጺሩ ዚገልጽ ጸብጻብ ክውሃበካ እዩ።
-
ናይ ምሞያ ወረቐት መንነት
ኣብ ሽወደን ቍጽጽር ዝግበረሎም ሓደ ሓደ ሞያታት ኣሎዉ። እዚ፡ በቲ ሞያ ንኽትሰርሕ እንታይ ከም ዝጥለብ ኣብ ናይ ሽወደን ሕጊ ተነጺሩ ኣሎ ማለት እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ሞያ ክትሰርሕ ንኽትክእል ካብ ነቲ ሞያ ዝምልከቶ ብዓል መዚ ወረቐት ምስክር ንኽወሃበካ ናይ ግድን ከተመልክት ኣሎካ።
-
ካልእ ብቕዓት ስራሕ


text:
መላለዪ፥ እዚ ቃለ-መጠይቕ እዚ ኣብ ጥሪ 2017 ዝተኻየደ እዩ። ጸኒሕና ከነራጋግጾ ከም ዝፈተና ከኣ እተን ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒነን ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ የካቲት 2017 ንኤርትራ ከም ዝተሰጓ ሓበሬታ ረኺብና።
መተሓስሰብ፥ ንድሕነቱ ክንብል ስም መኮንን ኣባል ጸጥታሱዳን ከም ዝለወጥናዮ ከነዛኻኽር ንፈቱ።
ኣብ ናይ ሓንቲ ሱዳናዊት መሓዛይ ሰነ-ስርዓት መመረቅታ ንምስታፍ ኣብ ዝተጸንበርኩሉ ኣጋጣሚ እዩ። መሓዛይ ምስ ኣባላት ስድራቤታ ኣላለየትኒ። ኤርትራዊት ዜግነትን ካብ ሃገረይ ሃዲመ ኣብ ሱዳን ዝቕመጥ ዘለዂ ስደተኛን ምዃነይ ኣብ ምልላይና ዝፈለጡ ስድራኣ ጽቡቕ ኣቀራርባ እየ ርእየሎም። ድግስ ኣብ ምውዳኡ ኮይኑ ንገዛይ ኣብ ዝተበገስኩሉ ሰሚር ዝስሙ ዓቢ ሓዋ ንመሓዛይ ናብ ደገ ወጺኡ ተደሃየኒ። ኣባል ጸጥታ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ከምዝኾነ ድሕሪ ምሕባር፥ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ተቐዪደን ዘለዋ ዓሰርተታት ኤትራውያን ደቀኣንስትዮ ዘሕልፈኦ ዘለዋ ጸገምን ህልዊ ኩነታት ንኽትርዳእ ዘሎ ናይ ቋንቋ ግድላትን ዘርዚሩ ሓበረኒ። ኣገዳስነት ናይቲ ኩነታት ሻቡ ተገንዚበ ድማ ንሓዊ መሓዛይ ከይተደናጎየ ናብቲ ቤት-ማእሰርቲ ክወስደኒ ሓተትኩዎ እሞ እወታዊ ግብረመልሲ ረኸብኲ።
ዝተቛጸርናሉ ሰዓት ኣኺሉ፥ ምስ ሰሚር ተተሓሒዝና ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ በጻሕና። እቲ ቤት ማእሰርቲ – ናብ ሱዳን ብሓፈሻ ናብ ከተማ ካርቱም ድማ ብፍላይ ክኣትዉ ዝተሓዙ፥ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ካርቱም ኣብ ዝካየዱ ኣልመምቲ ግፋታት ዝቕየዱ ስደተኛታት ከምኡ ድማ ከበድቲ ገበናት ዝፈጸሙ ሱዳናውያን ዝእሰሩሉ ማእከል እዩ። ሰሚር ኣባል ጸጥታ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብምዃኑ ናብ ውሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ጸገም ክኣቱ ክኢለ።
ሰሚርንውሽጢ ሒዙኒ ክኣቱ እንከሎ መንፈስ ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ክብድብድ ኢሉኒ። ኣብታ ጸባብ ቤት-ጽሕፈቱ ምስ ኣተዂ፣ ሰሚር ሓፈሻዊ ስእሊ ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ሂቡኒ። ‘’እተን ዝበልኩኺ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ገሊኤን ንከተማ ኻርቱም፣ ገሌን ድማ ንግብጺ ከምኡ ውን ንሊብያ ክኣትዋ ከለዋ ዝተታሕዛ እየን ። ብፍላይ እተን ንካርቱም ክኣትዋ ዝተታሕዛ ዝኾነ ናይ ቋንቋ ዓረብ ኣፍልጦ ዘይብለን እየን። ኣብ ንገብረአን መርመራ ድማ ብጣዕሚ ኣሸጊረናና ኣለዋ። ካብ 3 ክሳዕ 6 ኣዋርሕ ዝገበራ እየን። ንሕጂ እተን 6 ወርሒ ገይረን ዘለዋ ናብዚ ከምጻልኪ እየ ኣዘራርብየን።” ኢሉኒ ንውሽጢ ገጹ ኣተወ ።
ድሕሪ ከባቢ ርብዒ ሰዓት ሰሚር 4 ኣዝየን ቀጠንቲ፡ ጸጉረን ዝተበታተነ፡ ገጸን ዝተደወነን ዝማደወን ዕባያ ዝተኸድና ኤርትራውያን መሪሕወን መጸ ። ስንባደይ ክቆጻጸሮ ኣይከኣልኩን። ብጣዕሚ ድማ ኣደንጊጸናኒ። ኣብ ክሊ ዕድመ 20ታት ዝርከባ ጎራዙ እየን። ሰሚር ማይ ቀሪብልና፡ ከይስከፋ ብምባል ካብቲ ዝነበርናዮ ክፍሊ ወጸ ። ንገለ ደቓይቕ ዓይኒ ንዓይኒ ተጠማመትና። “ከመይ ቀኒኺን ሓፍትኺን ጓል ዓድኽን እየ፡ ኩነታትክን ክዕዘብ እየ መጽአ ዘለኹ። እዚ ሱዳናዊ ኣባል ጸጥታ እዩ ኩነታትክን ነጊሩኒ ። ከም ኤርትራዊት ድማ ብጣዕሚ ሰለ ዝተሰማዓኒ እየ ክመጽእ ዝወሰንኩ።” ብምባል ናይ ምቅርራብ መንፈስ ከንጽፍ ፈተንኩ።
ንእለቱ ኣብ ገጸን ገለ ተስፋ ተራእየኒ። ምስኣተን ብኸመይ ከም ዝተታሕዛ፡ እንታይ ጸገማት የጋጥመን ከም ዘሎ ሕጽር ዘበለ ዕላል ኣካይደ። መጀመርያ ምሉእ ስመንን ዕድማኤንን ብተርታ ኣብዚ ታሕቲ ክጠቅሰልኩም ።
- ሂወት መንገሻ ተስፋጋብር፤ ዕድመ፡ 29
- ዝያዳ መልኣከ ሃብቶም፤ ዕድመ፡ 25
- ንግስቲ ሕሩይ ዘርኣይ፤ ዕድመ፡ 21
- ሳሌም ንጉሰ ተስፋይ፤ ዕድመ፡ 21
ንሳተን ካብ ግርባን ሓጀርን ንከተማ ካርቱም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክኣትዋ ከለዋ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን እየን ተታሒዘን። ተታሒዘን ናብ ቤት-ማእሰርቲ ሁዳ ካብ ዝዳጎና ዛጊት ንኩነታተን ዝፈልጥ ዝኾነ ቤተሰብ ወይ መቕርብ የለን።
ቀጺለ እምበኣር ምስኣተን ብተርታ ዝገበርኩዎ ዕላል ከስዕበልኩም።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ ፧
ሂወት መንገሻ ተስፋጋብር ይበሃል። ካብ ንኡስ ዞባ ዓዲ ዃላ እየ መጽአ ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ፈለማ ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ሓምዳይት ንሱዳን ኣቲና። እቲ ዘስግረና ዘነበረ ሰብ ብ100 ሽሕ ብር እዩ ተዋዓዒሉና። ካብ ሓምዳይት ኣብ ዓባይ ማኪና ተጻዒንና ናብ ሕጂ ብንጹር ክዝክሮ ዘጸግመኒ ቦታ በጺሕና። ድሕሪኡ ኣብ 3 ንኣሽቱ ትዮታ ዝዓይነተን ፒክ-ኣፕ ተመቓቒልና ናብ ሓጀር በጺሕና። ኣብ ሓጀር ገንዘብ ክንከፊል በቶም ኣሰጋገርቲ ዝለዝተሓበረና ኩሉና ገንዘብና ክሳዕ ንኸፊል ኣብቲ ከባቢ ን 3 ሰሙናት ኮፍ ኢልና። ኩሉና ምስ ከፈልና ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ`ተን ናብ ሓጀር ዘብጸሓና ፒክ-ኣፕ ተጸፍጺፍና ናብ ካርቱም ኣምራሕና። ንከባቢ4 ሰዓት ምስ ተጓዓዝና ግና እታ ኣነ ተሳፊረላ ዝነበርኩ መኪና ኣብ ትሕቲ ከባባ ወተሃደራት መንግስቲ ሱዳን ኣትያ። ንመራሒ መኪናን ነቲ ኣስጋራይን ድሕሪ ምምቋሕ ድማ ንዓና ኣብ ወተሃደራዊት መኪና ኣኪቦም ናብ’ዚ ሕጂ ንርከበሉ ዘሎና ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ዳጒኖሙና።
- ሰለምንታይ እዮም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኢዂም ኢሎም’ዮም ሒዞምና።
- ናብዚ ቤት ማእስርቲ ምስ ኣተኽን እንታይ ስዒቡ፧
ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን፣ ብቤት ፍርዲ ድማ ግቡእ ፍርዲ ክሳብ ዝብየነልክን ኣብዚ ክትጸንሓ ኢኽን ኢሎምና። እቲ ዝገርም ዝኾነ ደሃይ ናይ ስደራ የብልናን። ስድራና ኣበይ ከምዘለና ‘ውን ዝፈልጡ ኣይመስለንን። ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ ድሮ 6 ወርሒ ጌርና ኣሎና። ኩነታት ስደራና ክንፈልጥ ወይ ውን ስድራና ዘለናዮ ቦታ ክፈልጡ እንተበልናዮም ሰማዒ ስኢና ዘዝሓተትካዮ ጸማም እዝኒ እዩ ዝህበካ…..(ን…ብ…ዓ…ት… )…..
- ደሓን ኣጆኺ ርግእ በሊ ደሓን ክተሓባበረክን እየ። ብቤት ፍርዲ’ኸ ዝተዋህበክን ፍርዲ ኣሎ’ዶ፧
ከምዚ ተፈሪድክን እንተ ዝብሉና ደኣ ጽቡቕ እንድዩ። በቃ ኩነታትና ክፈልጥ ዝመጽእ ሰብ የለን ።
- ኩነታት ጥዕናኽን፡ ሓፈሻዊ’ኸ ኩነታትክን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ፧
ንኽትገልጾ ዓቐብ እዩ። ዳርጋ ናይ ካልኦት ዜጋታት ብብዝሒ የለዋን ኣብዚ። በቃ እተን ዝበዛሕና ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ኢና። ኩነታት ናይዚ ቤት ማእሰርቲ ድማ ከምዚ ትዕዘበዮ ዘለኺ እዩ። ብጣዕሚ ሕማቅቕ፡ እንዲዒ ክገልጾ ኣይክእሊን እየ ።
ሕራይ የቀንየለይ ሂወት ።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻክን`ዶ ክትሕብርኒ፧
ዝያዳ መልኣከ ሃብቶም ይበሃል፡ ካብ ሰገነይቲ እየ መጽአ። ኣብኡ ተወሊደ ኣብኡ ድማ ዓብየ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ኣባል 22 ሃገራዊ ኣገልግሎት`የ። ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘሕልፍ ነጥቢ ሰለ ዘየምጻኹ ኣብ ሃገራዊ ማእከል ሞያዊ ስልጠና ሳዋ (ሃማሞስ) ድሕሪ ምስልጣነይ፡ ኣብ ኩባንያ ህንጻ ብደሆ ተመዲበ ኣብ ተሰነይ ነይረ። ምስቲ ኩባንያ ድማ ክሳብ ዓሊግድር ይንቀሳቀስ ነበርኩ። ድሕሪ’ዚ ምስ ሓደ መሳርሕተይ ብምዃን ንሱዳን ኣቲና። ኣነ ኣብ ከሰላ መቕርብ ሰለ ዝነበሩኒ ምስኦም ክቕኒ ከለኹ፡ እቲ መሳርሕተይ ጉዕዞኡ ቀጺሉ። ኣነ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ብመንገዲ ግርባ ንከተማ ካርቱም ክኣቱ ከለኹ ኣብ ካብ ግርባ ውጽእ ኢልካ ኣብ ዝርከብ ጎላጉል፡ ማለት ንሓጀር ገጽና ክንከይድ ከለና ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዝና ናብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣምሪሕና።
- ሰለምንታይ እዮም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
ካብ ግርባ ውጽእ ኢልና ክንገዓዝ ከለና ጉዕዞና ብእግሪ`ዩ ነይሩ። ጸኒሐና ግን ማለት፡ ሩባ ኣሎ፡ ነቲ ሩባ ምስ ሰገርናዮ እተን መኻዪን ኣብኡ ጸኒሐናና። ኣብተን መኻዪን ተጻዒና ገለ ሰዓታት ምስ ተጓዓዝና ረሻሽ ዝጸዓና 2 ወተሃደራውያን መካዪን እግሪ እግሪታ ተጻዒናያ ዝነበርና መኪና ሰዓባ። ብመጀመርያ ራሻይዳ እዮም መሲሎምና ጸኒሖም ግን እቶም ወተሃደራት ናይ ሱዳን ጠያይት ንላዕሊ ምስ ቶኮሱ እቲ ናህና ኣውቲስታ ደው ድሕሪ ምባል ንኹልና ኣውሪዶም ዝኾነ ሰብ ከይንቀሳቀስ እሎም ምልክት ገበርሉና። ኣስዒቦም ድማ ንኹልና ኣብተን ረሻሽ ጺዒነን ዝነበራ 2 ወተሃደራውያን መካዪን ሰቐሉና። ንመራሒ እታ ተሳፊርናላ ዝነበርና መኪና ግን ኣብኡ ገዲፎሞ።
- ስለምንታይ ንመራሒ መኪና ገዲፎሞ፧
ንዓይ`ዉን ክርደኣኒ ኣይከኣለን።
- ናብ ቤት-ማእሰርቲ ሁዳ ምስ ኣምጹኽን እንታይ ኢሎምኽን፧
ንከባቢ ሓደ ወርሒ ዝኾነ ነገር ኣይበሉናን። ድሕሪኡ ግን ብተናጸል ኪምርምሩና ጀሚሮም። ምስቲ ቋንቋ ዘይንመልኮ ምዃና ድማ ምስኦም ክንሰማማዕ ኣይንኽእልን ዝነበርና። ንሳቶም ድማ ብጣዕሚ ጸርጸር ይብሉልና። ድሕሪኡ ሓደ ብዙሕ ትግርኛ ዘይመልኽ ሰብ ኣምጽኦም ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ ተራእዩ፡ ቤት ፍርዲ ዝወሰነልክን መቅጻዕቲ ክትቅብላ ኢኽን ኢሎምና ።
- እዚ መዓስ እዩ ዝኸውን ዘሎ፧
እዚ ቅድሚ 2 ኣዋርህ ኣቢሉ እዩ ። ድሕሪኡ ግን ዝኾነ ይኹን ፍታሕ ወይ ‘ውን እቲ ዝብልዎ ዘለዉ መቕጻዕቲ ኣየፍለጡናን። ልዕሊ ኩሉ ሓርቢትና ዘሎ ግን ህላወና ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ስድራና ዘይፈልጡ ምኻኖም እዩ። ኣብ ከተማ ካርቱም ዝነብር ዝኾነ መቕርብ ወይ መሓዛ ኣብዚ ከም ዘለና እንተ ፈለጠ ‘ውን ክረኽበና ዝከኣል ኣይኮነን።
- ደሓን ዝያዳ እቲ ዝከኣል ክንገብር ኢና። ኩነታትክን እውን ንዝምልከቶም ኣካላት ክንሕብር ኢና፡ ኣጆኺ የቀንየለይ ።
ኣነ ውን የቀንየለይ።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ፧
ምሉእ ስመይ ንግስቲ ሕሩይ ዘርኣይ ይበሃል ካብ ጎሉጅ እየ መጽአ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ኣብ ጎሉጅ ሻሂ እንዳሸቀጥኩ እየ ዝናበር ነይረ። ድሕሪኡ ግን፡ ሓደ ብቐረባ ዝፈልጦ ሰብ ንሱዳን ከስግረኪ፡ 15 ሽሕ [ናቕፋ] ትኸፍልኒ ዲኺ እሉኒ። ኣነ ናይ ምኻድ ሓሳብ ሰለ ዝነበረኒ ኣይተማታእኩን። ብመንገዲ ሓፊር ዲማ ሱዳን የእቲዩኒ። ካብኡ ብመንገዲ ቀይሕ መስቀል [UNHCR ማለታ እዩ] ንሸገራብ በጺሕና። ኣብ ሸገራብ ከባቢ 2 ወርሒ ገይረ ይኸኡውን የ። ሂወት ናይቲ ማዓስከር ኣዝዩ ከቢድ እዩ፣ ካብ ኩሉ ሕማማት ኣለዎ እቲ ቦታ። ሰለዚ፡ በቃ ካርቱም ክኸይድ ወሲነ ሂወተይ ኣብኡ ክመርሕ። ምስ ሓደ ሱሌማን ዝስሙ ደላላይ ብ2000 ጂነ ሱዳን ንካርቱም ከስግረኒ ድሕሪ ምስምማዕ ዲማ ንከተማ ካርቱም ተበጊስና ። ካብ ሸገራብ ነዊሕ ድሕሪ ምጉዓዝ ድማ ነቲ ኣብ ቅድሚ ሸገራብ ዝርከብ ዓቢ ሩባ ብጃልባ ሰጊርናዮ፡ መካይን መጽአን ክወስዳና እንዳ ተጸበና ግን ብወተሃደራት ናይ ሱዳን ተታሒዝና።
- ሰለምንታይ እዮም ወተሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
እዋእ፡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾና እዩ መስለኒ። ኣብቲ ፈለማስ ሸፋቱ እዮም መሲሎምና፡ ድሕሪና ግን ምሉእ ወተሃደራዊ ክዳን ዝለበሱ፣ ኣብ መንኩቦም ድማ ንኣሽቱ ባንደራ ሱዳን ድሕሪ ምርኣይና ወተሃደራት ሱዳን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ኢልና። ካብኡ ቀጺሎም ኣብታ ሒዞማ ዝመጹ ሃይላክስ ዝዓይነታ ዓባይ ማኪና ብድሕሪት ጽዒኖም ናብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣምጽኦምና። ኣብ ሰዓታት ለይቲ ኢና ናብዚ ቤት ማእሰርቲ መጺእና። ኣበይ ኣቲና ምህላውና እዉን ንጹር ስእሊ ኣይነበረናን። ከባቢ ሰዓት 10፡00 ቅ.ቀ – ቁርሲ ኢሎም ምስ ኣውጹና ሓደ ኣተርጓሚ መጽኡ፡ ንስኻትክን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ ክርኤ እዩ ኢሉና። እንታይ ከምዝተፈረድና ግና ዛጊት ዝኾነ መረዳእታ የብልናን።
- ንኩነታት ጥዕናኽን ብቐረባ ዝከታተል ወገን`ከ ኣሎዶ፧
ሰሙናዊ እትመጽእ ሓንቲ ነርስ ኣላ። ንሳ እያ ትከታተለና። እዚ ግን እኹል ኣይኮነን፡ ብፍላይ እዚ እስርቤት ንርእዮ ከምዘለና ጽሬት ዘለዎ ኣይኮነን። ኣብዚ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ኢኻ ትቃላዕ። ካልእ ከምዚ የሕዋተይ ክገልጾኦ ዝጸናሓ ጉዳይክን ቤት ፍርዲ ክርአ እዩ ኢሎም ከባቢ 5 ወርሒ፡ ገሌና`ውን 6 ወርሒ ጌርና ኣሎና። ዝኾነ ዝመጻና [የለን]። ልዕሊ ኩኩ ኣጨኒቚና ዘሎ ግና ጉዳይ ስድራና እዩ፣ ኣበይ ከምዘሎና፤ ብሂወት እዉን ኣሎና ዲና ዝፈልጡዎ ነገር የልቦን።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ፧
ሳሌም ንጉሰ ይበሃል። ኣብ ኣስመራ፡ ኣብ ቀሓውታ እየ ተወሊደ ዓብየ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
መጀመርያ፡ ኣነ ካብ ኣስመራ ነፍሲ ወከፍና 4 ሽሕ ዶላር ከፊልና ብሓደ ወዲ ከረን ዝባህል ሰብ፡ ኣነን መጓዕዝተይን ተበጊስና። ኣብ ሓንቲ ሎሪ ተጻዒንና ድማ ብመንገዲ ሃይኮታ ከሰላ ኣቲና። መብዛሕትና ደቀኣንስትዮ ኢና ኔርና። ኣብ ከሰላ ድማ ኣብ ሓደ መኽዘን ሰሙን ምሉእ ተዓጺና። ዝኸፈልናን ዘይከፈልናን፡ መንገዲ ሕማቕ ሰለ ዘሎ ኣሎም እዮም ዘመኽንዩ እቶም ዝወስዱና ዝነበሩ። ካብኡ ንሸገራብ ክንወስደክን ኢና ኢሎምና። መብዛሕትና ግን ኣቢናዮም ምኽንያቱ እቲ ስምምዕ ንካርቱም ሰለ ዝነበረ። ጸኒሕና ግና ካብ ከሰላ ጸልማት ተጎልቢብና ኢና ተበጊስና። ድሕሪ ነውሕ ጉዑዞ ኣብ ከባቢ ካርቱም ምስ በጻሕና ግን ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዝና ኣብዚ ንርከብ ኣለና ።
- ኣብዚ ምስ መጻእክን ከመይ ተቐቢሎምኽን፧ እንታይ ከ ኢሎምኽን፧
ንሲኽን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ እዩ ክረአ። ክሳብ ሽዑ ግን ኣብዚ ቤት-ማእሰርቲ ኣለኽን ኢሎምና። ክሳብ ሕጂ ድማ ብዘይ ዝኾነ ፍርዲ ዓቕልና ጸቢቡና ኮፍ ኢልና እንሀና ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ።
- ጉዳይክን ንምፍላጥ ካብ ወገን ኤምባሲ ኤርትራ ይኹን ካልኦት ንሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ዝግደሱ ማሕበራት መጽኦምኽን ይፈልጡ ዶ፧
ኣሽንካይ ጉዳይና ክፈልጡ ዝመጹ ማሕበራት ኮነ ኤምባሲ ኤርትራ ነዛ ተለፎን ክንድውልን ምስ ስድራና ክንራኸብን እንድዮም ዝኣብዩና። ኣዞም ክትብልዮም ዝጸንሕኪ እሞ ኣለዉ ድዮም የለዉን ውን ንፈልጦ ነገር የልቦን ።
- ብጣዕሚ የመስግን። ጉዳይክን ሰናይ መዕልቦ ክረክብ ኣንዳ ተመነኹን ኩነታትኪን ግንዛቤ ንኽረክብ ክንጽዕር ምዃንና እንዳሓበርኲን ስለቲ ዝሃብክናን ዝርዝራዊ ሓበሬታ ነምስግነክን።


text:
ተመክሮይ ምስ ተመክሮ ሰውራ ኤርትራ፡ ብፍላይ ድማ ምስ ህዝባዊ ግንባር ዝተኣሳሰር እዩ። ስለ’ዚ፡ ሓፈሻዊ ንህዝብን ተጋዳላይን/ሰራዊትን ዘስግእ ለበዳታትን ካልእ ጥዕናዊ ስግኣታትን ኣብ ዝተቐልቀለሉ ግዜ ህዝባዊ ግንባር እንታይ ይገብር ከምዝነበረ ቅሩብ ካብ ተዘክሮታተይ ከካፍል።
- ዓበቕ፡ እዚ እቲ ቀዳማይ ዘጋጠመኒ ለበዳ ነይሩ። ኣብ 1977 ይኸውን ንእሽቶ ጉጅለ ደረፍትን ተዋሳእትን ዝሓዘት ጉጅለ ንሓራ ከተማታት ዜርና ምስ ተመለስና፡ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ብሕማም ዓበቕ ተጎቢኡ ጸንሓና። ሓካይምን ነርሳትን ካብ ማእከላይ ሕክምና ናይቲ ውድብ ምስተን ናይቲ ቤት ትምህርቲ ነርሳት ኮይኖም ነቲ ለበዳ ክቖጻጸርዎ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ጸኒሖምና።
ሀ- ካብ ጋንታ ናብ ጋንታ ምንቅስቃስ ተኸልኪሉ
ለ- ነቶም በቲ ለበዳ ዝተለኽፉ ተፈልዮም (ብዙሓት እዮም ነይሮም፡ ንሶም እውን ኣብ ንኡሳን ጉጅለታት ከፋፊሎሞም)
ሐ- ጽሬት ሰውነትን ክዳውንትን
መ- ንሕና ምስ ተመለስና ናብ ጋንታታትና ከይንኣቱ ተወሲኑ ናብ ፍልይ ዝበለ ቦታ ከም ንጸንሕ ተገይሩ ( ብናይ ሎሚ ቋንቋ፡ ተወሺብና ማለት እዩ)
ሰ- ኣብኡ ሕጂ ክዝክሮ ዘይክእል ዓይነት ፈሳሲ መድሃኒ ገይሮም ምሉእ ሰውነትና ይሓጽቡና ነይሮም (ወላ ነቶም ዓበይቲ፡ ንመጀመርታ ግዜ ጓል ኣንስተይቲ ሓጺባትኒ—ሕውውውውው!!!—፡)
እቲ ለበዳ ኣብ ሓጺር ግዜ ጸርዩ፡ ድሕርኡ ካብቲ ኣጋጣሚ ተመክሮ ተወሲዱ እቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ጽሬት ዝያዳ ኣቓልቦ ገይሩ። እታ ጅግና ናይ’ዚ ኩሉ ጻዕርታት ዝኾነትን ነቲ ወፍሪ ዘወሃሃደትን ናይ ነዊሕ ዓመታት ሓላፊት እቲ ክሊኒክ፡ ነርስ /ሓኪምና ተጋዳሊት ኣወጣሽ እያ ነይራ። ኣብ ዘላቶ ዕድመን ጥዕናን እምነየላ። ኣወጣሽ ዘይሓከመቶ ኣባል ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዳርጋ የለን። ምስ ኣወጣሽ ብዙሕ ዝኽርታት ኣለና። ሓደ ግዜ ምስ በራኺ ገብረስላሴ፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለን ሓላፊ እቲ ጨንፈርን ክትቋየቕ ጸኒሓትኒ። ብዛዕባ ሕጽረታት መድሃኒታት ኣጥቢቓን ኣምሪራን ክትዛረቦ ምስ ረኣኽዋ ኣዝየ ፈትየያ።
- ድሮ ሻድሻይ ወራር በቲ ውድብ ዝተዋህበ ጎስጓስ ኣንጻር ቀማማዊ ጋዝ ኣዝዩ ሓያል እዩ ነይሩ። ብዘይካ እቲ በቲ ግዜ ዝነበረ መጽሔታትን ድምጺ ሓፋሽን ዝወሃብ ዝነበረ ኣስተምህሮታት፡ ከም ስርዓት ሓካይም ኣኼባታትን ሰሚናራትን እና ገበሩ፡ ምልክታት ቀማማዊ ጋዝን ኣገባብ ምክልኻሉን ንዓመት ዝኣክል ጎስጋስ ኣካየዱ። እቲ ዝመጽእ ዝነበረ ሓበረታት ኣዝዩ ዘፍርሕን ከምዘለዎ ብጥረኡ እዩ ነይሩ። ነብሳ ዘይኣመነት ነቲ ውድብ ሽዑ ራሕሪሓቶ ከይዳ። እቲ ዘይንመስዋእቲ እየ ወፊረ ኢሉ ዘትከለ ድማ ነቲ መድረኽ ሰጊርዎ። ሻድሻይ ወራር ምስ ተጀመረ ብዙሕ ዝጋነን ቀማማዊ ጋዝ ኣይረኣናን። ብጻጋማይ ጫፍ ናይቲ ዝነበርክዎ ግንባር፡ ጸላኢ ከም ናይ ፖሊስ ዝመስል ዘንብዕ ናይ ትኪ ቦምባታት ከምዝደርበየ ሰሚዕና። ኣብ ካልእ ቦታታት እውን ተመሳሳሊ ፍጻመታት ነይሩ። ሻድሻይ ወራር ወላ ሓያል ይንበር እምበር እቲ ዝተገብረ ስነ-ኣእምሮኣዊ ምድላዋት ከም ካልኦት ወራራት ከም ዝሓልፍ ጌርዎ።
-
ኣብ 1983 ወይ 84፡ ሕማም ኣንቅጺ ዝበሃል መጺኡ ተባሂሉ፡ መዓት ማሕበራዊ ምግላላትን ካልእ ሕጂ ዝረሳዕክዎ ስጉምትታት ተወሲዱ። መከላኸሊ መድሃኒ እውን ተዓዲሉና ይመስለኒ። እዚ ዝበሃል ለብዒ ከይገበረ ብኣጋኡ ኣብ ቁጽጽር ውዒሉ።
-
ኣብዚ ዝበሃል ዘሎ ግዝያት ድማ ሕማም ሸሮኽ ንትግራይ ሃስዩ ናብ ኤርትራ ክኣቱ እውን ጀማሚሩ መስለኒ። ሽዑ እውን ሓፈሻዊ ጎስጋሳትን መድሃኒታትን ካልእ ናይ መከላኸሊ ስጉምትታትን ተወሲዱ። ብዙሕ ከይኣድመዐ ኣብ ቁጽጽር ውዒሉ።
እዚ ገለ ዝዝክሮ እዩ’ሞ ናይ ግዜና ለበዳ ኮሮና እውን ከምቶም ቀዳሞት ምሕላፉ ኣይተርፍን። ጥራይ ሃሰያኡ መታን ክውሕድ ክንጥንቀቕ ኣለና። ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ፡ ሕማማት ለበዳታት ንምቑጽጻር፦
- ንፉዓትን ውፉያትን ካድረታት (ክኢላታት) ሕክምና የድልዩ። ንባህርታት ለበዳ ከምኡ እውን ኣገዳስነት ህዝባዊ ጥዕና (public health) ዝርድኡን ንሕብረተሰቦም ዝፈልጡን
-
ውፉይ ፖለቲካዊ መሪሕነት፡ ውሳነታቱ ኣብ ሳይንስን ምኽሪ ክኢላታትን ዝምርኮስ
-
ንቑሕ ሓፋሽ፡ ህዝቢ ንሓደጋኛነት ለበዳ ፈሊጡ ብውልቅን ስድራን ገዛውትን ዞባታትን ነቲ ብክኢላታት ዝወሃብ ሓበረታ ዘተግብር
-
ብሓፈሽኡ ኣብ መሪሕነቱ እምነት ዘለዎ ሕብረተሰብ፡ ዝወሃብ ምኽርታትን ትእዛዛትን ንጠቕሙ ምዃኑ ዝርዳእ
ኤርትራ ነዞም ኣብ ላዕሊ ዘለዉ ረቛሒታት ትውንን እያ። ዝተረፈ ናይ ብቕዓት ጉዳይ ይኸውን፡ ምድላው ብቑዕ ትካላት ጥዕናን ክኢላታትን፡ ዳግመ ውደባ ኣጋር ሓካይም ዓድታትን ናብዚ ፍሉይ ለበዳ ዝቐንዐ ኣስተምህሮታት ምሃቦም፡ መድሃኒታትን ተክኖሎጅን ከም ዓቕሚ ሃገር ምትእትታው።
እቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ኤርትራዊ ኣብዚ “መከተ” እጃሙ ከበርክት እዋናዊ እዩ። ብርግጽ ህይወት ክነተርፍ ክንሕግዝ ንኽእል። እንተዘይኮይኑ እውን ናይ ሕልና እፎይታ ክንረክብ ንኽእል። ኩሉ ብኣንጻር እዚ ዝመጽእ ናይ ቆምሽ ኣደይ ሓንኪሉኒ ፖለቲካ ቅቡል ኮይኑ ኣይረኣየንን።
ኤርትራ ዘመሓድራ መንግስቲ ኣሎ። ሚኒስተራት ኣለዋ። ሓካይም ኣለዉዋ። ኣብዚ ኮይንካ እታ ሃገር መንግስቲ ከምዘይብላን ሓካይም ከምዘይብላን ኣምሲልካ ዝግበር ምንእኣስን ምቁንጻብን ትርጉም የብሉን። ኣብ ስቡሕ ሶፋ ኮፍ ኢልካ መንግስቲ ጸብጻባት ሕሙማት ክህበካ ትጽበ እንተለኻ፡ ቅሩብ ተደራቢሹካ ኣሎ (It may amount to a state of delusion)። ንመን ክንኣምን ዝብል እውን ቅቡል ኣይኮነን። ንዘይትቆጻጸሮም ፕሮጀክትታት ገንዘብ እና ኣዋጻእካስ ናብዚ ፍሉጥ ዝኾነ ዕላማ ዝቐንዕ ጻዕርታት ንምጉዳም ዝግበር ፈተነታት ዘሕፍር እዩ። ክትሳተፍ እንተዘይመሪጽካ ሱቕ ምባል’ኮ ኣሎ እዩ። ሱቕ ምባል ዝመስልዎ የለን። ነዚ ንጹህ ተበግሶታት’ዚ ዝሓናኹልን ቊንቊ ከውጸኣሉ ዝህቅንን ወገን እንታይ ዓይነት ተቃውሞ እዩ? ህዝቢ ዝስዕበካ’ኮ ኣብ ግዜ ሽግሩ ንፖለቲካዊ ሕሳባትካ ንጎኒ ኣቐሚጥካ ኣብ ጎኑ ምስ እትስለፍ እዩ።
እዚ ናብ ሓደ ወይ ናብ ክልተ ዝቐንዐ ወቀሳ ኣይኮነን። ንማሕበራዊ ሚድያታት ሸፈፍ ኢለ ኮሊለስ ከምኡ ዘስምዕ ምኽንያታት ስለዝረኣኹ እየ ኣልጊበዮ ዘለኹ።


text:
ሎሚ ዕለት 9 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊጳ. ፍራንቸስኮ ከምቲ ልሙድ ናይ ዕልተ ረቡዕ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ነቲ ኣብታ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመሃረና ጸሎት ኣቡነ ዘበሰማያት ኣማእኪሎም ዘበገስዎ ኣብ ጸሎት ዘተኰረ ትምህርተ ክርስቶስ ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ቢሎም ብምቕጻል፡
ካብታ ጸሎት እተግበርላ ሰዓት ድሮ ኣብ ልዕሊ ጽምዋን ቀቢጸ ተስፋነትን ትዕወት፡ ኣብ ጸሎት ድሮ እታ ጸሎት ኣብ እተቕርበላ ሰዓት ዓወት ዝተረጋገጸ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ሓሳብ’ዚ ኣብ ናይ ሎሚ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ኣጽኒዖም፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እግዚኣብሔር ንጸሎትና ዝምልስ ምዃኑ ርግጸይና ምዃን! ብእግዚኣብሔር ከይተሰምዐ ዝተርፍ ሓድ’ኳ የልቦን፡ ምእንቲ’ዚ እዩ ከኣ ኢየሱስ ብዘይ ምቁራጽ ጸልዩ ቢሉ ዝዕድመና፡ እቲ ናይ ሎሚ ትምህርተ ክርስቶስ
ኣብ ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 11 ካብ ፍቕዲ 9-13፥
ኣነ ኸኣ ለምኑ ኺወሃበኩም እዩ፡ ጽለዩ ኽትረኽቡ ኢኹም፡ ማዕጾ ኳሕዃሕ ንዜበለውን ይኽፈተሉ እዩ፡ ካባኻትኩም እንታዋይ ኣቦ እዩ ወዱ እንጌራ እንተ ለመኖ እምኒ ዚህቦ ወይ ዓሳ እንተ ለመኖ ኣብ ክንዲ ዓሳስ ተመን ዚህቦ፡ ወይ እንቋቝሖ እንተ ለመኖ ዕንቅርቢት ዚህቦ፡ እምበኣር ንስኻትኩም እኳ ኽፉኣት ከሎዅም ንደቕዅም ሰናይ ህያብ ምሃብ ካብ ፈለጥኩም እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦ ግዳ ንዚልምንዎ ኽንደይ ኣብዚሑ መንፈስ ቅዱስ ዘይህቦም!
ኣብ ዝብል ቃል ኢይሱስ ኣሞርኵይዞም፡ ሕተቱ ክወሃበኩም እዩ ዝብል ናይቲ ሎሚ ናይ ዘቕረብዎ ትምህርተ ክርስቶስ ቃል መርሓ ገይሮም፡ ጸሎት ብጸጋ መንፈስ ቅዱስ ጭቡጥ ኩነት ይቕይር፡ ወይ ልባትና ይልወጥ፡ ካብታ ጸሎት እተቐርበላ ሰዓት እቲኣ ኣብ ልዕሊ በይናውነትንን ቀቢጸ ተስፋነትን ዓወት ውሑስ እዩ፡ ብርግጽ ኣብ ድምዳሜ ሕይወት፡ እቲ ኣእዳዊ ዘርጊሑ ሓንጐፋይ ቢሉ ንኽቕበለና ዝጽበየና ኣቦ ኣሎ።
ኢየሱስ ምእንታይ ዝጽልይ ምዃኑ ብሓቂ ምጽንናዕ ኣባይ የሕድር፡ ንነፍሲ ወከፍና ይጽልይ፡ ስለምንታይ እምነትና መታን ከይደክም፡ ኣብ ቅድሚ ኣብኡ ሕጂ እውን ስሌና ይጽልይ፡ ቅድሚ ዅሉ ኢየሱስ ጸላይ እዩ፡ ጸላይ ምዃኑ ኸኣ ወንጌላውያን ኣብ ዝተፈላለዩ ፍጻሜታቶም የረጋግጹልና፡ ካብ ደብረ ታቦር ክልወጥን ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ክጥመቕን ክሳብ ሞቱን ክሳብ መወዳእታ ጸላይ እዩ፡ መላእ ናይ ኢየሱስ ሕይወት ኣብ ሃዋሁ ጸሎት ዝጠሓለ እዩ፣ ጸሎት ነቶም ጐነጻውያን ስምዒታትናን ሕነ ምፍዳይ ንዝብል ድላይናን የስክን፡ ንሰብ ምስቲ ቀንዲ ጸላኢኡ ዝዀነት ሞት እውን የተዓርቕ።
ሓደ ካብቶም ደቀ መዝሙር ጸሎት ንኽምህሮም ምስ ሓተቶ እቲ ኢየሱስ ዝምህሮም ጸሎት፡ ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር ዝብል ጸሎት እዩ፡ ኵሉ ክርስቲያን በዛ ጸሎት እዚኣ ኣቢሉ ናብ እግዚኣብሔር ይቐርብ፡ ኣቦ እንክብል ይጸውዕ።
ኣቦ፥ ኣቦ እትብል ቃል ንኽትደግማ ኣዚያ ምቕርቲ ዝዀነት ቃል እያ፡ ኣቦ ዝብል ቃል ጥራሕ፡ ኣብዛ ቃል እዚኣ ንሰዓታት ምጽላይ ዝከኣል እዩ፡ ኣቦ፡ ኣቦ ከምዘሎና ክስምዓና እንከሎ፡ ዘይመላኽን ናይ ወሰን ኣቦ ዘይኰነን ብሓቂ ኣቦ እዩ፡
ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም እቲ ዝጽልይ ኣማኒ ክህልዎ ዝግብኦ ባህርያት እንክሕብሩ፡ ዘይተጸበኻዮ ዓርኪ ማዕጾኻ ክኩሕኩሕን ዝጠመየ ውላድ ዘለዎ ኣቦን፡
ኵላትን ወለድን ኣቦ ሓጐታትን ኣደ ሓጐታትን፡ ኣብዚ ዝተረኸብኩም፡ ደቕኹምን ደቂ ደቃትኩምን፡ ጠምየ ቢሉ ክሓትተኩም እንከሎ ብዘይ ምቁራጽ ደጋጊሙ ይሓተዅምን ኣብ ምወዳእታ እውን ዓው ቢሉ ጠምየ ይብለኩም እሞ፡ ኣክንዲ እቲ ዝሓተቶ መግቢ ተመን (ሉቃ. 9, 11) ኣይኰነን፡ እቲ ዝሓተተኩም መግቢ ኢኻትኩም ተቕርቡሉ፡ ንስለ ጽቡቑ፡ በዛ ቃል እዚኣ ኣቢሉ፡ እምበኣር ኢየሱስ እግዚኣብሔር ካብ ምስማዕና ዘይቋርጽ ምዃኑ ይምህረና፡ ከይተሰምዐን ከይተመለሰን ዝተርፍ ሓደ ጸሎት’ኳ የሎን፡ ስለ ምንታይ እንተበልና እግዚኣብሔር እቲ እንጽልዮ ኣቦ ስለ ዝዀነ እዩ፡ ንዝሳቐዩ ደቁ ዘይርስዕ።
እዚ ርግጸይናነት’ዚ ብዙሕ እዋን የቕለውልው እዩ፡ እቲ እነቕርቦ ጸሎት ከምቲ ዝሓሰብናዮ መልሲ እቲ እንደልዮ መልሲ ስለ ዘይረክብ የቕለውልው፡
ክንደይ ግዜ ሓቲትና ንኽውን እሞ መልሲ ዘይረኸብና ኰይኑ ከኣ ይስምዓና፡ ኩላትና ናይዚ ዓይነት ኵነት ሙኩራት ኢና፡ ኳሕኩሕና ዘይተኸፈተልናን፡ ኢየሱስ እምበኣር ብዘይ ምቁራጽ ጸልዩ እንክብሉ የተሓሳስበና፡ ናይ ተሰዓርነት መንፈስ ከይህልወና ይሓትተና፡ ጸሎት ክውንነት ይቕይር፡ ኵሉ ሳዕ፡ ይልውጥ፡ ኣብ ዙሪያ ዘሎ ጭቡጥ ኵነት ዘይተለወጠ እውን ኰይኑ እንተተሰመዓና፡ ልብና ይልወጥ፡ ንነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ኢየሱስ መንፈስ ቅዱስ ቃል ኣትይ እዩ፡ መንፈስ ቅዱስ መታን ክንቅበል ኢየሱስ ንከፍሲ ወከፍን መንፈስ ቅዱስ ጸልዩልና እዩ፡
እግዚኣብሔር ዝምልስ እዩ፡ እቲ ምቕልውላው ርግጸይናነት ናይ ግዜ ሕቶ እዩ፡ ዝምለስ ምዃኑ እምነት ጥራሕ ይሃልወና፡ ምናልባት ናይ መላእ ሕይወትና ግዜ እውን ክኸውን ይኽእልን ናይ ምሉእ ሕይወትና ግዜ ዝሓትት እውን ይኸውን፡ ነፍሲ ወከፍና እቲ ኣብ ምዃንና ብኑባሬ ዘሎ ድላይ ሓሴት ሓደ መዓልቲ ክፍጸም እዩ፡ እግዚኣብሔር ንምሩጻቱ ነቶም መዓልትን ለይትን ናብኡ ዝግዕሩ፡ እታ መዓልቲ እቲኣ ንኣኣቶም ዓወት ክትከውን እያ፡ ትንሳኤ!
ጸሎት ኵነት ዝቕይር እዩ፡ ከምዚ ከምዝኸውን ኣይንዘንግዕ፡ ወይ ኩነት ይቕየር ወይ ከኣ ልብና ይልወጥ፡ ምልዋጥ፡ ካብዛ ሰዓት እዚኣ ምጽላይ፡ ኣብታ እትጽለያ ሰዓት ዓወት ድሮ ኣሎ፡ ኣብ ልዕሊ በይናውነትን ኣብ ልዕሊ ቀቢጸ ተስፋን ትዕወት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዘንድድ ናይ ታሪኽ ሽርፍራፍን ኣብ ነፍሲ ወከፉ ሽርፍራፍ ተፈጥሮን ሰለምንታይ ንዝብል ሕቶ እውን መልሲ እተዘይረኸብናሉ ኣብቲ ነፍሲ ወከፍ ሽርፍራፍ ዘሎ ፈጣሪ ከም ምስትውዓል ማለት እዩ፡ ምስጓም ጥራሕ፡ ኣብ መወዳእታ ነፈሲ ወከፍ መገዲ ጸሎት ኣሎ፡ ኣብ እንጽልየላ ሰዓትን ኣብ ፍጻሜ ሕይወትን፡ ኣእዳዉ ዘርጊሑ ዝጽበየና ኣቦና ኣሎና፡ ነዚ ኣቦ’ዚ ንጠምትን ነማዕዱውን፡ የቐንየለ!
ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዛዚሞም፡


text:
“ መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ክልል ትግራይ ክግበር ዝጸንሐ ኲናት ዝነበሮ ምትእትታው ክሓብእ ኢሉ ንውጉኣቱ ኣብ ኲናት ይቐትሎም ወይ የዳግሞም ኣሎ” ዝብል ወረ ክላባዕ ጸኒሑ። ኣካል ናይ’ቲ ወያነ ዘዋፈሮ ናይ ሓሶትን ምድንጋርን ዘመተ እዩ ዝብል እምነት ስለዝጸንሓኒ፡ ንወያነ ድማ ከም ሓደ ሓሶት ዝሽትት ግዛዕ ስለእንፈልጦ፡ እንታይ ሓድሽ ኣለዎ ኢለ ክኸይድ ጸኒሐ። ብዛዕብኡ ክሕንጥጥ ኣይመረጸንኩን።
ይኹን እምበር ትማሊ ኣብ ስራሕ ከለኹ ጋዜጠኛ ሓረጉ ቀለታ ርኢቶይ ክህብ ሓቲታትኒ። ነዚ ጉዳይ ርኢቶይ ክህበሉ ስለዝተወከሰትኒ፡ ንሓረጉ ከመስግን እፈቱ። ርኢቶይ ድማ ኣብ ናይ ሎሚ መደብ ራድዮ ኤረና ወጺኡ ኣሎ። ኣብ ዩትዩብ እንተኮይኑ ርኢቶይ ኣብ መበል 7፡55 ደቂቃ ናይ’ቲ መደብ ክስማዕ ይከኣል እዩ። ናይ ግዜ ገደብ ስለዝነበረ፡ ርኢቶይ ከስፍሕ ኣይከኣልኩን፡ ጽማቑ ናይ’ዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ምጉታዊ ዓንቀጽ እዩ ነይሩ እቲ ኣብ ራድዮ ኤረና ዝተፈነወ። ሕጂ እየ ድማ ነቲ ርኢቶይ ምስ ሰማዕኩ፡ ብዝያዳ ነቶም ጽሑፍ ጥራይ ዘንብቡ ኣሕዋት እውን የገድስ ብምባል እየ ዝሕንጥጦ ዘለኹ። ሰናይ ንንባብ።
ነዚ ጉዳርይ ብዝምልከት ርኢቶይን ንዕኡ ደጋፊ ዝኾነ መማጎቲ ነጥብታትን በዚ ዝስዕብ ከቕርቦ ክፍትን እየ።
1- ብቀዳምነት፡ ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ጃንዳ ወያነን ክግበር ዝጸንሐ ኲናት ከም ዝኣተወት ዘርኢ ጭብጢ የብለይን። ኣትያ እንተኮይና ግን ብፍቃድን ዕድመን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ስለ’ዚ፡ ወራሪት ኣይኮነትን። ምስዓር ወያነ ንሃገራዊ ረብሓ ኤርትራ ስለዝኸውን ድማ ሕብእብእ ኣየድልያን እዩ።
2- ኣብቲ ኲናት ኣትያ እንተኴንና፡ መስዋእትን መውጋእትን ክህሉ ንቡር እዩ። ይኹን እምበር ውጉኣት ይዳገሙ ኣለዉ ዝብል ወረ ካብ ናብ ሓቂ ዝያዳ ናብ ሓሶት ዝተጸገዐ ይመስል። ምስቲ ዝፈልጦ ባህሪ ሰራዊት ኤርትራ ስለዘይከይድ።
3- ናይ ዓይኒ ምስክር ስለዘይኮንኩ፡ ካብ ባህሪ ሰራዊት ኤርትራ ተበጊሰ እየ እዚ ዝበሃል ዘሎ ፍጻመ ተገይሩ ድዩ ኣይተገብረን ንዝብል ክምልስ ዝኽእል። እዚ ናይ ሎሚ ሰራዊት ኤርትራ መቀጸልታ ናይ’ቲ ኣነ ኣባሉ ዝነበርኩ ንኤርትራ ሓራ ዝገበረ ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ እዩ። ኣይኮነን’ዶ ንብጻዩ ከዳግም ንውጉኣት ምሩኻት እውን ዝከናኸን እዩ ነይሩ። ስለ’ዚ ኣይባህሩን።
4- ስለምንታይ ከ ኣድለየ? መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ኲናት ኣትዩ እንተኮይኑ ካብ መን ክሓብእ ደልዩ እዩ ነዚ ጸኒሑ ዓቢ ዋጋ ዘኽፍሎ ተግባር ክፍጸም ዝእዝዝ? ሓደ ብስነ-ሞጎት ተንቲኑ ዝሓስብ ኣእምሮ ብኣንጻር ናይቲ ዝበሃል ገይሩ ገልቢጡ እውን ነቲ ነገር ክርእዮ ክፍትን ኣለዎ።
ሰናዕቲ ናይ’ዚ ወረ ብሓደ ገጽ ጥራይ እዮም ርእዮሞ። “ዝደርበናሎም ዝጉስሙ ተኸታተልቲ ኣለዉና። ሓንጎሎም ተቖጻጺርናዮ ኢና” ካብ ዝብል ድፍረትን ኣጉል ትምክሕትን ዝነቅል እዩ።
እስኪ ገምጢልና ክንሓቶም፡ መንግስቲ ኤርትራ ንምትእትታዉ ክሓብእ ክብል ውጉኣቱ ክርሸኑ ኣዚዙ ንበል። እቶም ነዚ ዝተሰነዐ ወረ ዘንበድብዱ ዘለዉ ወገናት፡ መንግስቲ ኤርትራስ ነዚ ናይ ምርሻን ስጉምቲ ንሓዋሩ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተሓቢኡ ክተርፍ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ይህልዎ እዩ ኢሎም ብሓቂ ኣሚኖም ድዮም ዘጋውሕዎ ዘለዉ? ኣየናይ እዩ እቲ ዝኸበደ? ኣብቲ ኲናት ምእታው ምቕልዑን ዘስዕቦ መሽክላ‘ዶ ይዓቢ ወይስ ህዝቢ ኤርትራ ውጉኣት ደቁ ኣብ ኲናት ተረሺኖም ዝብል ጭብጢ ምስ ቀረበ ዝስዕብ ሰበብ? ነዚ ዘየመዛዝን ኣእምሮ ዘለዎም መትራሕትን ኣዘዝትን ሰራዊት ኤርትራ ከ ከመይ ኢሎም እዮም ነቲ ንወያነ ዘሕቐቐ ረቂቕ ብዓቕልን ትዕግስትን ብልሓትን ክስዕርዎ ክኢሎም? ንሓቂ ምውሓጣ ኣየጎድእን። መኣዛ እያ ትኸውን።
ወያነ ይኹኑ ብወያነ ፕሮግራመድ ኮይኖም ዝንቀሳቐሱ ኤርትራውያን ወየንቲ ኮለል ዘብሎም ዘሎ ነገር እንተሃልዩ፡ ብመሪሕነትን ንህዝብን ኤርትራ በዚ ናይ ደናቁር ፍሕሶታት ይመዝንዎምን ይግምግምዎምን ስለዘለዉ እዩ እቲ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ክግበር ዝጸንሐ ዘመተታትን ውደባታትን በርዒኑ ክተርፍ ክኢሉ። ህዝቢ ኡኤርትራ ዝሃብካዮ ዝጉስም ኣይኮነን። ዘይትመስል እንተኾይና፡ “እዚኣስ ገለ ኣላታ” ይብለካ እዩ። ናይ ብሓቂ ከኣ እዚኣስ ገለ ኣላታ ኢልና ኢና ክንጅምር ንኽእል።
ደሓር ከ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውልቀመላኺ እዩ፡ ገባርን ሓዳግን እዩ እንድዩ ዝበሃል!! ሓደ ገባርን ሓዳግን ከ ካብ መን ፈሪሑ እዩ ክሓባብእ ዝፍትን? እስኪ ንቀጽል….
5- ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ሰላምን ምትሕግጋዝን ስምምዕ ኣለወን። እቲ ስምምዕ ናይ ጸጥታን ምክልኻልን መዳያት የጠቓልል። ኢትዮጵያ ሓቲታ እንተትኸውን፡ ኤርትራ ድማ ነቲ ሕቶ እንተተቐበለቶ፡ ብዘይሕብእብእ ክትሳተፍ ትኽእል ነይራ። ምኽንያቱ ወያነ ጸላኢ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነስ ደመኛ ጸላኢ ኤርትራ እውን እዩ። ጸላኢ ድማ ዶብካ ክሳብ ዝጥሕስ ኣይትጽበዮን ኢኻ። ኣብ ዘለዎ ቦታ ምድሳቑ ይምረጽ። ስለ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንጃንዳ ወያነ ከም ደመኛ ጸላኢ እዩ ዝቖጽሮ። ጃንዳ ወያነ ንሰራዊት ኢትዮጵያ እንተዘዳኽም፡ ወይ ጸረ-መጥቃዕቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሑልን ልሙስን እንተዝነብር፡ እቲ ጃንዳ ካብ ሰሜን እዚ ዝማረኾ ኣጽዋራትን ዓቕምታትን ተጠቒሙ ናብ ኤርትራ ገጹ ወራር ምፍታኑ ኣይምተረፈን ነይሩ። ስለ’ዚ፡ ኤርትራ ኣትያ ድያ ኣይኣተወትን ብዘየገድስ፡ ዝሕንሕነላ ጸላኢ ክሳብ ዓንቀሩ ዓጢቑ ምንባሩ ትፈልጥ እያ። ንርእሰ-ምክልኻል ድልውቲ ከም ትኸውን ኣየጠራጥርን። ንጡፍ ጸረ-መጥቃዕቲ ድማ ኣካል ምክልኻል እዩ።
በዚ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ውግእ ዝተኸፈሉ ስዉኣትን ውፍጉኣትን እንተሃልዮም፡ ከም ዋጋ ምዕቃብ ልኡላውነት ከም ዝሓስቦም ጥርጥር የብለይን። ብወገነይ ብዙሓት ናይ ቀረባ ኣዝማድ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኣለዉኒ። እቲ መደምደምታ እዚ ይኹን እቲ፡ እቲ ዝኽፈል መስዋእቲ ብመንጽር እዚ እየ ዝርእዮ። በዚ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ተርኡ ክሓብእ ንዉጉኣቱ ዝርሽነሉ ምኽንያታት ኣይረኣየንን።
6- “ ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክሓብኦ ደልዩ” ከይበሃል ከኣ፡ ከምቲ ሰናዕቲ እቲ ወረ ዝብልዎ እንተኮይኑ፡ ኤርትራ ዓስርተታት ክ/ሰራዊታት እያ ኣእትያ ዘላ ( ተውሳኺቶም፡ ሰናዕቲ ዘይኮኑስ ኣቀባበልቲ ዝተሰነዐ ወይ ትምዩን ወረ ንበሎም። ዘይ እቲ መራሕቲ እቲ ጃንዳ ዝብልዎ እዮም ዘቀብሉና ዘለዉ)። ብዝኾነ፡ ከምቲ ዝብልዎ እንተኮይኑ፡ ኤርትራ መካናይዝድን ኣጋርን ዘካተተ ዓስርተታት ክ/ሰራዊታት ኣሰሊፋ ንትግራይ ትሓርሶ ኣላ ማለት እዩ። ህዝቢ ትግራይ ይኹን ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝርእይዎን ክኸውን እዩ ማለት እዩ። ካብ መን ክትሓብእ ኢላ ደኣ እያ ንውጉኣታ ትርሽን? ዘይመስል ነገር!!!
7- ካብ ዓለም ክትሓብኦ ደልያ ከይንብል እውን ዘይመስል እዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ እንኮ ኣብ ልኡላውነት ኢትዮጵያ ስልጣን ዘለዎ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ እዩ። ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕግን ልምድን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝግበር ዝኾነ ይኹን ነገር ልዕሊ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስልጣን ዘለዎ ወገን የለን። ስለ’ዚ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንጸጥታኡ ብዝምልከት ምስ ዝደለዮ ወገን ክሻረኽ ይኽእል። ንዝኾነ ወገን ክዕድም ክነጽግን ይኽእል። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ናይ ሰላምን ምትሕግጋዝን ስምምዕ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ድማ፡ ኤርትራ ካብ ዓለም ክትሓብእ ኢላ ስዉኣታ ኣተቃብጸሉ ምኽንያት ኣይረኣየንን። ኩሉ እዚ፡ ከምቲ ዝብልዎ እምንተኾይኑ እዩ፡ እምበር ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ቀጥታዊ ምትእትታው ኤርትራ ዘርኢ ናጻ ዝኾነ መረጋገጺ ኣይረኣኹን።
ኣብ መወዳእታ ክሕተት ዘለዎ ኣገዳሲ ጉዳይ ግን ኣሎ። መን እዮም እቶም ነዚ ወረታት ዝፍብርኹን ዘዋፍሩን ዘለዉ ምባል ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ፡ መንነትን ባህርን ኣመንጫውቲ እቲ ወረ ምፍላጥ ጥንቁቓት ክንከውንን የተሓሳስበና። መደምደምታ ቅድሚ ምሕላፍ (ማለት ምቅባሉ ወይ ምንጻጉ) ክንገብሮ ዝግበኣና ዕዮ ገዛ ክንሰርሕ ኣለና የገድደና። ብኻልኦት ተኣመንቲ ምንጭታት ክነረጋግጾ ንኽእል ዲና? እነመን እዮም ነዚ ወረ ዘበገሱን ዘካውሱን ዘለዉ፡ ስለምንታይ ክኸውን ይኽእል? ኣቀዲሞም ከ ሓቅነት ኣብ ምንጋር ታሪኾም እንታይ ይመስል (Are they credible)? ብሓሶት ዝፍለጡ እንተኾኑ እውን፡ ደረጃታት ምሕሳዎም ከመይ እዩ? ቅሩብ ሃሰው ኢልካ ደሓን ይርከቦም ድዩ ወይስ ኣመለኛታት ሓሰውቲ እዮም? እቲ ወረ ከ ምስቲ ኣቀዲምና እንፈልጦ ባህርያት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ይገጣጠም’ዶ?—ወዘተ—ወዘተ ኢልና ዕዮ ገዛና ወዲእና ኢና ርኢቶ ክንህበሉ ዝግባእ ወይ ድማ ናብ ሓደ መደምደምታ ክንበጽሕ ዝምረጽ።
ኣብ መወዳእታ—-
ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ እቶም ሰናዕትን ዘርጋሕትን ናይ’ዚ ወረ ኣጸቢቕና ንፈልጦም እዮም። ብዙሕ ዘደናግሩ ኮይኖም ኣይረኸብክዎምን- ጃንዳ ወያነን ናይ ፕሮፓጋንዳ መሓውራቱን እዮም። ኤርትራውያን ወየንቲ ከኣ ተቐቢሎም ዝያዳ የንበድብድዎ ኣለዉ። ንሰራዊትን ንህዝብን ኤርትራ ከም ወረርትን ራሰይትን ዝገልጹ ዘለዉ እዮም። እዞም ኣካላቶ እዚኦም ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክወራዘዩ ዝኾነ ይኹን ሞራላዊ ልዕልና ይኹን ሓላፍነት ዘይብሎም ኣካላት እዮም። በብግዚኡ ናይ ሓሶት ወረታት ከናፍሱ ዝጸንሑ እዮም። ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ክሰዓርን ኤርትራ ክትደንን ከም ዝምነዩ ዓው ኢሎም ይነግሩና ኣለዉ። መኸርትን ኣዘኻኸርትን ናይ’ቲ ዝነዓቖምን ዝረሰዖምን ህዝቢ ኮይኖም ክቀርቡ ምፍታኖም ግን እቲ ሓዳሪ ሕማም ይኸፍኦም ከምዘሎ ጥራይ እዩ ዘመላኽት።
ንጃንዳ ወያነ፡ ኣብ ዓውዲ ኲናት ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ሚድያ እውን ክንስዕሮ ኣለና። ብፍላይ ንኤርትራውያን ወየንቲ ኣብ ዓውዲ ምጽራይ ሓቅታት ኣላሽ ክነብሎም ኣለና። ህዝቢ ክኸስቡ እንተ ኮይኖም በቲ ቅኑዕ መገዲ ይግበርዎ። ብምፍርራሕን ምትላልን ምድንጋርን ምድንቋርን ዝግበር ፈተነታት ግን ኣበደን ክንብሎም ኢና። እቲ ብእርይራይ ሓሶት ዝለቓቕብዎ ዛንታታት ኣብ ቅድሚ ሓቅን ሞገትን ሰውነት ኣይክለብስን እዩ። በናኒ እዩ።


text:
መንግስቲ ሱዳን ነቲ ምስ ተቃወምቲ ዝሓለፈ ነሓሰ ዝተኸትመ ውዕል ሰላም ንምትግባር ቅሩብ ከምዝኾነ ሚኒስትር ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ገሊጾም።
እዚ መግለጺ ዝተዋሃበ፣ ደቡብ ሱዳን ብመሰረት ውዕል 26 ነሓሰ፣ ሰራዊቱ ካብ ጁባ ምስሓብ ድሕሪ ምጅማሩ’ዩ።
ሚኒስትር ወጻኢ በርናባ ማርየል ቤንጀሚን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንትግባረ’ቲ ውዕል ሰላም ሎጂስቲካዊ ሓገዝ ዝልግሰሉ እዋን ሎሚ እዩ ኢሎም። ብተወሳኺ ንሶም ገለ ምድንጓይ እንተጋጢሙ ተሓተቲ፣ ተቃወምቲን ኢጋድን’ዮም’ውን ኢሎም።
ሚስተር ቤንጀሚን መንግስቶም ንትግባረ’ቲ ሰነድ ሰላም ዝከአሎ ከምዝገበረ ንህዝቢ ደቡብ ሱዳንን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ዘርእየሉ ወቅቲ ኢና ንርከብ'ውን ኢሎም።
ሰነድ ሰላም 26 ነሓሰ፣ ልፍንታዊ መንግስቲ ቆይሙ 30 ኣዋርሕ ዝዕድሚኡ መሰጋገሪ መንግስቲ ንክምስርቱን ድሕሪ 3 ዓመት ምርጫ ንክካየድ ብዘይካ’ዚ ኣብ ጁባ ዝተመደቡ ዕጡቃት ኣብ ውሽጢ 3 ኣዋርሕ ካብ’ታ ከተማ ብ15 ማይል ንክርሕቁ ይጽውዕ።


text:
Radio Erena: 28 November 2016
ብጉዳይ ምኽፋት ወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ጅቡቲ ዑደት ዘካየደ ልዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ቻይና፣ ኣብ ታንዛንያ’ውን ተመሳሳሊ ዑደት ምክያዱ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
እቲ ብጀነራል ፋን ቻንጊዮንግ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ቻይና ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ፕረዚደንት ታንዛንያ ጆን ማጉፉሊ ኣብ ዝተራኸበሉ፣ ሃገሩ ምስ ታንንዛንያ ክትገብሮ ብዛዕባ እትኽእል ወትሃደራዊ ምትሕግጋዛት ከምዘዘተዩ እተን ማዕከናት ዜና ጠቒሰን።
ቻይና ኣብ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ መዳያት’ውን መሻርኽቲ ታንዛንያ ክትከውን ድሌት ከምዘለዎ ፕረዚደንት ማጉፋሊ ገሊጹ።
ኣብ ገማግም ህንዳዊ ቅውያኖስ እትርከብ ታንዛንያ፣ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ እታ ዝዓበየ ቁጠባ ዘለዋ ሃገር ጥራይ ዘይኮነት፣ ብጸጥታኣን ርግኣታን’ውን ኣብቲ ዞባ እታ ዝሓሸት ሃገር’ያ።
ቻይና፣ ካብ መሬታ ወጻኢ ኣብታ ኣብ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ጅቡቲ ፈላሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምኽፋት ኣብ እትጓየየሉ ዘላ እዋን፣ ኣብ ታንዛንያው’ውን ካልኣይ መዓስከር ንምኽፋት መደብ ከምዘለዋ ምዕከናት ዜና ታንዛንያ ትንታነታትን ይህባ።
======================


text:
እንተ ክትድቅስ ኣነጻጺፍካ
እንተ ክትትኲስ ኣነጻጺርካ
ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ
ጥቅምቲ 05-2005
ደመበ ተቓውሞን መሰረታዊ ጸገማቱን
ሐደ ዝተገፍዐ ህዝቢ ካብ ግፍዒ ክገላገል ኣብ ዝህቅነሉ እዋን ብመጀመርያ ዓቐን ናይ ግፍዕታቱ (ወጽዓታቱ) ይመዝንሞ ብዝተፈላለየ መልክዕ ድማ ፍትሒ እንተረኸበ ኣቤት ይብል። ኣቤቱታ ከም ኲነታቱ ብውልቀ-ሰብ ብጒጅለ ክኸውን ይኽእል፡ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ ክበጽሕ ከሎ ድማ ብዝተወደበ ሂወት ካብ ቍጠባዊ ይኹን ፖለቲካዊ ጸቕጥታት ክገላገል ናይ ተቓውሞ መርሖን ኣገባባቱን ይቐርጽ። ንመርሖታቱን ኣገባባቱን ዘስርሕ ቅርጻ ድማ ይህንድስሞ ንዕኡ ዝበቕዑ ኣካየድቲ (መራሕቲ) ካብቲ ክርከብ ዝከኣል ዓቕሚ ይሰዂዓሉ።
መራሕቲ ኣብ ባህሪ ናይቲ ጨቆና ተሰሪቱ ዘወጸ ዕላማ ተመርኲሶም ምስቲ ምዕባሌታት ናይቲ ግርጭት ዝዓብዩን ዝበላሓቱን ክዀኑ የድሊ። መበቆል መትከላት ናይቲ መደብ ዕዮ ካብ ባህሪ ናይቲ መሰረታዊ ግርጭት ናይቲ ዝኸይድ ዘሎ ጭቆና ስለዝኾነ ብሓላፍነት ዝተመዘዙ መራሕቲ ክንዲ ፍረ ኣድሪ እትዀውን ምልክታት ናይ ምዝላቕን ዋጋ ዕዳጋን ክገበሩ የብሎምን። እንተገበሩ ግን ውክልንኦምን መዝነቶምን ብመትከላዊ ዓይኒ ኣብ ህዝቢ ዘይኮነስ ከም ቆብዕ ወይ መጠምጠምያ ኣብ ርእሶም ጥራይ ኢዩ ኮፍ ዝብልን ዝጥቕለልን።
ደምበ ተቓውሞ ብሓፈሻ ኤርተራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ክኣ ብፍላይ እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ርእዮት ኣብ ግምት ኣእቲዩ ክኸይድ ኣለዎ ጥራይ ዘይኮነስ መሰረታዊ ናይ እንታይነቱን መለለይኡን መግለጺ ስለዝኾነ ኣተሃላልውኡ ምስ ነብሱ ድዩ ወይስ ምስ ህዝቢ ክመዝን ይግባእ። ንኹሉ ተቓዋሚ ርእይቶና ብሓፈሽኡ ብምዝርጋሕ ምእንቲ ክጸበልና ግን ናብ ኪዳን ዘለና ሚዛንን ትዕዝብትን ከነንብር ስለዝቐልል ናብኡ ከነዘምብል ኢና።
ኪዳን ዝተሓተ ፕሮግራሙ ብሓባር ኰንካ ኣቀላልሳኻ ኣተሓባቢርካ ዝለዓለ ፕሮግራም ምዕዋት ኢዩ። ንሱ ድማ ንምልካዊ ስርዓት ኣዕኒኻ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ልዕሊ መቓብሩ ምትካል ክኸውን ኣለዎ ማለት ኢዩ፡፡ ብተግባር ኪዳን ከምኡ ዲዩ ኣይኮነን ኢልካ መጎተ ክትከፍት ንኽቃለስ ዝደሊ ናይ ግድን ክኸውን ኣለዎ።
ኪዳን ኣብ ምንታይ ኲነታት ይርከብ ክትዝርዝር ብዙሕ ኰለል ካብ ምባል ግዜ መስዋእ ስለዝዀነ ኣብዚ ናይ ለንቅነ ዝዘርግሖ ውሳኔታት ጥራይ ምፍታሽ ዝቐለለ ኢዩ። ኪዳን እንታይ ኢሉ? ብኹሉ ዓይነት ኣገባብ ማለት ብኹሉ ዝብሉ ስለ ዘይሰኣኑና ወይ ስለ ዘለዉና ንስርዓት ኣስመራ ነዕንዎ፡ ብሰላማዊ መንገዲ ማለት በመንገዲ ዘተ ጌርና ነዕንዎ እዚ ድማ ሓንቲ ጥይት ቶግ ከይትብል እነተዘየኰይኑ ክንኲንን ኢና ዝብሉ ስለዘለዉና፡ ነዚ ውዕልና ሕርኽርኽ ዝብሎምን ዘይሰማምዕሉን ንዘበሉ ድማ ካብ ማእከልና ብዝተፈላለየ መኽንያት ከምዝግለሉ ምግባር እቲ ቀንዲ ኰይኑ፡ እቲ ዝተረፈ ከም ሃገርና ሓልዮት ስደተኛታትን ምስጋና ጐረባብቲ ሃገራትን ጠቓቒስና ብዓወት ተዛዚሙ ምባል ንግዜኡ ክሳዕ እቲ ዝቕጽል ኣኼባ እኹል ኢዩ ኢልካ ተሰማሚዕካ ወጺእካ ብድሕሪኡ ከም ቀደምካ መመንገድኻ ምፍሕታር ኢዩ።
ሚዛንና እንታይ ኢዩ? እቲ ንሕና ኣዚዩ ዘገድሰና ከም ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ መጠን እዚ ዝስዕብ ኢዩ፡ – ንሰልፊ ባይቶ ኤርትራ ካብ ኪዳን ምንጥልጣሎም መለለይናን መለለይኦምን እንዳበርሀ ዝኸደሉ ኲነት ይፍጠር እምበር ዘኰራሪ ኣይኮንን። ንሕና ዲና ነብስና ኣዐሪና ንሳቶም ክቕበሉና ወይስ ንሳቶም ነብሶም ኣዐርዮም ንሕና ክንቅበሎም እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ መድረኽ ከም ውጽኢት ኣቃላልሳና ክምስክሮ ኢዩ። እቲ ንሕና እንርድኦ ልክዕ ከምቲ ውሳኔኦም ኣብዚ እዋንዚ ናብ ኪዳን ትኸይድ እግርና ጠልጠል ኣቢሎማ ኣለዉ፡ ናብ ህዝብና ዝኸዳ ኣእጋርና ግን ብዘይ ስኽፍታ ይስጒማ ምህላወን ንፈልጥ። ብሕጽር ዝበለ ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ ኣብ ኪዳን ምህላዉ ዘይምህላዉ ብዙሕ ኣገዳሲ ኣይኮነን፡ እቲ ዘገድስ ኪዳን ይኹን ወጻኢ ካብ ኪዳን ዘሎ ተቓዋሚ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘሎ ጭቆናን ኣፈታትሕኡን ስለዝኾነ ኣብኡ ከነተኲር ኢና።
– ኪዳን ዝተሓዋወሰ ውሳኔታትን ኣገባብ ቃልስን ዘጠቓለለ “ሰሙር ግንባር” ስለዝዀነ ብባህርያቱ ሓያል ተቓውሞ ኰይኑ ክቐርብ ብምንም ትኣምር ኣይክእልን ኢዩ።
– ኪዳን ንሓደ ህዝቢ ብዘይ ኣፈላላይ ጨፍሊቑ ዝገዝእ መላኺ ስርዓት ካብ ባህርያቱ ወጻኢ ብዝዀነ ኣገባብ ተመሓዚኻ ሽግሩ ንኽትፈትሕ ዝጽዕር ግናዕ ዘጠቓልል ስለዝዀነ ዝተወሃሃደ ቃልሲ ክህልዎን ክሕይልን ሽግር ህዝቢ ክፈትሕን ብምንም ትኣምር ኣይክእልን ኢዩ።
– ኪዳን ኣብ ባህሪ ናይ ቃልሲ ምልላይ ከቢድን ወሳንን ነጥበ-ስንኩፍናታት ተሸኪሙ ስለዝኸይድ መዓስከራት ፖለቲካ ጎሮባብቲ ሃገራት ከም ዝሰመረ ናይ ንጹር ዕላማ ሓይሊ ስለዘይዓግባሉ ከከምዝምባልኤን ብተናጸል ማዕጾ ክኸፍታሉን ከገፍትናሉን ስለዝውዕላ ብምንም ትኣምር ናብ ሓያልነት ክሰጋገር ኣይክእልን ኢዬ።
ኪዳን ንውሽጣዊ ጸገማቱ ብደረጃ መነባብሮ ናይ ምጥማት ድኽመታት’ውን ስለዘጠቓልል ብዝተፈላለየ ውልቀ ጥበራታት ስለዝጥቃዕ ናይ ቀልዓለም ሓድነቱ ከይተበትከ ብዝዀነ ይኹን ትኣምር ተቐባልነት ናይ ህዝቢ ክረክብ ኣይክእልን ኢዩ።
ኪዳን ቅድሚ ኣኼባ ዘጒረምርመሎም ወቐሳታትን ኲነኔታትን ኣብ ኣኼባ ከመይ ጌሩ ከም ዝሰገሮም ብግሉጽነት ናብ ህዝቢ ስለዘይቀርብ እምነት ናይ ህዝቢ ከዋህልልን ብተሳትፎ ህዝቢ ሓያል ስሙር ግንባር ክፈጥርን ብምንም ትኣምር ኣይክእልን ኢዩ።
ኪዳን ኣብ ኤርትራዊ ክዉንነት ውዕሉ ኣብ ሕድ-ሕድ መራሕቱ ዘይኮነስ ኣብ መንጉኡን ኣብ መንጎ እቲ ተገፊዑ ዘሎ ህዝብን ከመዓራሪ እንተዘይክኢሉ ናይ ኣመራርሓ ህዝባዊ ውክልና ከጥሪ ብምንም ትኣምር ኣይክእልን ኢዩ።
ኪዳን በዚ ኣብዚ እዋንዚ ዘሎ ኣተሃላልውኡ ክገብሮ ዝኽእል ነገር ኣሎ፡ ንሱ ክኣ ሸንኮለል ክትብል ምንባርን እንተ ብጅምላ እንተ በብታራ ኣብ ጥበራታት ዝተፈላለዩ ሓይልታትን ጥበራታት ህልዊ ስልጣንን ምጽጋዕ ብሐደ ወገን ክኸውን ከሎ በቲ ካልኣይ ወገን ድማ ቃልሰኻ ኣነጺርካ ኣራእያኻ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ኣተኻኺልካ ናብ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ምጽጋዕ ኢዩ፡፡
–
ሰውራዊ ምኽርና/ርእይቶና፡ ሰውራዊ ምኽሪ ከይንብል ምኽሪ ጠፊኡኩም ኣይንብልን ምኽንያቱ ተማኺርኩም ትውስኑ ስለዘለኹም፡ ስለዚ ሰውራዊ ርእይቶና ምቕማጥ ጥራይ ይሓይሽ። ኪዳን ናይ ህዝቢ ተቐባልነተ ክህልዎ ሓያል ናይ ለውጢ ግንባር ምእንቲ ክኸውንን ሰውራ፡ ማለት መሰረታዊ ለውጢ ከተግብር ምእንቲ ክበቅዕ ዝሰመረ ኣራኣእያ ኣብ ልዕሊ መላኺ ስርዓት፡ ዝሰመረ ኣራኣእያ ኣብ ኣገባብ ኣፈታትሓ ግርጨት ክህልዎ ግድን ክኽውን ኣለዎ ኢልና ርእይቶናን እምነትናን ንገልጽ።
ንጹር እምነት ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ፡ –
– ህ.ግ.ዲ.ፍ. (ስርዓት ኣስመራ) መላኺ ስርዓት ኢዩ
– መላኺ ስርዓት ምስ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ዘተኣሳስር ወይ ዘራኽብ የብሉን
– እዚ ስለዝኾነ ድማ ሽግርና ብዘተ ዝፍታሕ ኣይኮነን
– ምስ ስርዓት ኣስመራ ኣብ ናይ ስልጣን ሽርክነት ምእታው ህዝባዊ ጥልመት
– ስለዝዀነ ዘተ ምስ መላኺ ስርዓት ኣብ ቅድሚ ዓይንና ዝንበብ ፊደላት ኣይኮነን።
– መላኺ ስርዓት ኣስመራ ብሓይሊ ክድምሰስ ኣለዎ፡
– መላኺ ስርዓት ኣስመራ ብተሓታትነት ኣብ ሕጊ ክቐርብ ኣለዎ
– መላኺ ስርዓት ኣስመራ ዓለም ለኻዊ (ኣህጉራዊ) ክሲ ክቐርቦ ይግባእ
– መላኺ ስርዓት ኣስመራ ንምስዓሩ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ብኹሉ ዓይነት ኣገባብ ክበሃል ከሎ ብትርጉምና ብሩህ ኢዩ። ንሱ ድማ ብሓይሊ ተገዲዱ ኣላሽ ኣብ ዝብለሉ ኣዋን በትሪ ከነዋጣውጥ ክንነብር ኢና ማለት ዘይኮነስ ናብ ሕጋዊ መንገዲ ክንሰጋገር (ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ብዝፈቕዶ) ክንጠያየቕ ክንካሰስ ብስርዓተ ሕጊ ክንተሓተትን ሕጊ ከነማልእን ኢና ማለትና ኢዩ። ሕጊ ንመላኺ ስርዓት ጥራይ ዘይኮነስ ንኹላትና ዝምልከት ክኸውን ኢዩ ማለትና’ውን የጠቓልል።
ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ እንዳማዕበለ ዝኸይድ ሰልፊ ከም ምዃኑ መጠን ጌጋታቱ ክእርምን ካብ ጌጋታቱ ክመሃርን ድሉው ኢዩ። ጒድለታት ከም ዘለዎን ውስጠ-ፓርታዊ ቃልሲ ከምዘድልዮን ተረዲኡ ደማ ንሕጽረታቱ ብዘይንሕስያን ብውሕልነትን ከከምኩነታቱ ክውግድ ይቃለስ። ብምትንኻፋት ናይ ዝኾነ ይኹን ባእታ ተጸልዩ ግን ናብ ፖለቲካዊ ዕሽነት ዘጥቅዖ ሃታ-ሃታ ኣየምርሕን ኢዩ።
ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ ከጋጥሙ ንዝኽእሉ ጸገማትን ሕጽረታትን ኣማዕድዩ ስለዝጥምት ንምናልባታት ናይ ቃልሲ ሕልኽልኻት ብግሉጽነት ኣቐዲሙ የቐምጦም። ብዓወት ዛዚምና ጥራይ ማለት ድማ ኣየዕግቦን።
ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ ብፌርማታት ናይ ስምረት ስለዘይዓብድን ዘይዓግብን ገምጋም ናይ ቃልሲ ክህብ ከሎ ኣበይ ከምዝበጽሐን እንታይ ከመዝተረፎን ድሕሪ ምሕባር ኣኼብኡ ብዓወት ከምዝዛዘመ ይገልጽ። እዚ ስለዝዀነ ድማ ኣብዚ በጺሕና እቲ ቃልሲ ግን ኣሎ ገና ብማለት ንሃንደበትነት ዕድል ኣይህቦን።
መጸዋዕታ፡ –
ከምቲ ኣቐዲምና ኣብ ዝሓለፈ ሕታማትና ዝበልናዮ ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ ሕጂ’ውን ምስ ዝመሳሰሉና ዲሞክራስያውያን ኣብ ዝዀነ ይኹን ኣተሃላልዋ ይሃልዉ ብዘየገድስ ክቐርቡናን ክንቀርቦምን ክጽውዑናን ክንጽውዖምን ድሉዋት ኰንና ንጽውዕ ኣለና።
ዕድል ክቕበረና ኣብ ዝገማገመሉ ዘሎ እዋን ኣቐዲምና ንሕብር አለና፡፡ ወይ ኢድካ ሂብካ ኣነጻጺፍካ ምድቃስ ወይ ከኣ ቀላጽምካ ኣልዒልካ ኣነጻጺርካ መትኳስ ስለዝዀነ ዲሞክራስያውያን ተለዓሉ ንዝደቀሰ ክኣ ኣበራብሩ ንብል።
ሰልፊ ባይቶ ኤርትራ (ክፍሊ ዜና)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2683


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 10 ሕዳር 2019 ዓም. ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ፡ ህልው ኩነታት ቦሊቪያ እናሓሰቡ፡ እቲ ሰሙናት ዘቑጽር ዘሎ ኣብ ቦሊቪያ ዕለት 20 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ድሕሪ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ተተሓሒዙ እቲ ምርጫ ምትላል ዝተራእዮ ነይሩ ቢሉ ነቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ብርእሰ ብሔር ሞራለስ ዝምራሕ ናይ ፖለቲካ ሰልፊ ዝቃወም ፖለቲካዊ ውድብ ዝጠለቦ ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ስዒቡ ዝተኣታተወ ፖለቲካውን ማሕበራውን ዘይምርግጋእ ሰላማዊ መፍትሒ ክረክብ ንጸልይ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ማርኰ ጉወራ ኣስዒቦም፡ ናይ ቦሊቪያ ርእሰ ብሔር ኤቮ ሞራለስ ዕለት 10 ሕዳር 2019 ዓ.ም. መዓስ ይካየድ ብትኽክል ዕለት እውን ኣይግለጹ ኣቲ ሕዝባዊ ምርጫ ዳግም ክካየድ ኣለዎ ዝብል ውሳኔ ከምዘመሓላለፉ ኣፍሊጦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እታ ነታ ንዝተወለድኩላ ሃገረይ ፍቕርቲ ቀረባ ዝዀነት ቦሊቪያ ምእመናን ክጽለይ ሓደራ ዝበሉ ቅዱስነቶም፡ እቲ ድሕሪ ዕለት 20 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ስዒቡ ዝተኣታተው ዘሎ ፖለቲካውን ማሕበራውን ዘይምርግጋእ ሰላማዊ መፍትሒ ክረክብ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ናይቲ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካውን ማሕበራውን ዘይምርግጋእ ቀንደይና ምኽንያት ዝዀኑ ናይ ፖለቲካ ኣካላት፡ እቲ ናይቲ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ተቖጻጻርን ድምጺ ቆጻሪ ኣካል ብሓላፍነትን ብዘይ ተጻብኦን ምእንቲ ሰላምን ምርግጋእን ኣሚቱ ዳግማይ ምጽራይ ውጽኢት ሕዝባዊ ምርጫ ከሳልጥ እምሕጸን ከምዝበሉ ዝሓበሩ ገወራ ኣተሓሒዞም፥
ናይ ሃገራት ኣመሪካ ውድብ
ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 3 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ናይ መላእ ሃገራት ኣመሪካ ውድብ እቲ ዕለት 20 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ኣብ ቦሊቪያ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ግልጽነት ዝጐደሎን ብግልጺ ተጽእኖ ዝተራእዩ እዩ ኔሩ ቢሉ ክስረዝን ዳግማይ ሓድሽ ሕዝባዊ ምርጫ ክካየድ ብዛዕባ እቲ ዝተኻየደ ምርጫ ኣመልኪቱ ኣብ ዘቕረቦ ጽብጻብ ከምዝሓበረ ገሊጾም፥
ናይ ሕዝባዊ ምርጫ ተቕጻጻሪ ቤት ፍርዲ
ርእሰ ብሔር ሞራለስ፥ ኣብ ርእሰ ከተማ ላ ፓዝ ዕለት 10 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ድሕሪ እቲ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ናይቲ ብዙሕ ነቐፌታን ህየሳን ዝፍነወሉ ዘሎ ነቲ ናይ ድምጺ ቆጸራ ማንም ከይተጸበዮ ንኽቋረጽ ዝገብረ ናይ ሃገሮም ናይ ሕዝባዊ ምርጫ ተቖጻጻሪ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣካላት ብሓደስቲ ኣካላት ክትክኡ ዝብል ውሳኔ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበሩ ገወራ ኣስዒቦም፡ ርእሰ ብሔር ሞራለስ ኣብ 2006 ዓ.ም. ኣብ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ስዒሮም ርእሰ ብሔር ኰይኖም ዝመርሑ ዘለዉን ናይቲ ዕለት 20 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ዝተኻየደ ምርጫ እውን ተዓዋቲ ምዃኖም ከምዝገለጹን፡ ናይ ሃገራት ኣመሪካ ውድብ ዝህቦ ውሳኔ እውን ክቕበል ስንድው እየ እንክብሉ ገሊጾም ከምዝነበሩ የዘኻኽሩ።


text:
ኤርትራ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐብጣን
330.00 kr
Out of stock
Reviews
There are no reviews yet.
Only logged in customers who have purchased this product may leave a review.
You may also like…
ኤርትራ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐብጣን
… ቅዲ ኣጸሓሕፋኻ ኣዝዩ ዝድነቕ እዩ። ትሕዝቶ መጻሕፍትኻ ሓደ ተመራማሪ ወይ ጸሓፊ ታሪኽ ዘዳለዎ እዩ ዝመስል፤ ኣብ ዋሕዚ ኣዝዩ መሳጢ ስለዝኾነ ግን ፍሉይነት ትርእየሉ። ኣብነት፥ ኣብዛ ናይ ሕጂ መጽሓፍካ፡ ንኸም በዓል ባህታ ሓጎስ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሰብ ታሪኽ፡ ክስሕቁ፡ ክሓርቁ ትርእዮም። ልክዕ ከምኡ ጌርካ ኸኣ ኣብ ኣእምሮኻ ትቐርጾም።
… ዕሙቕ ዝበለ መጽናዕቲ ኣብ ምግባር ዝተመርኰሰ ኣጸሓሕፋኡን ፍጻመታት ናይ ምትእስሳር ክእለቱን ኣዝየ አድንቕ።
…
ምንጪ: Qedie manche


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ኩሉ ሃምን ቀልብን መላእ ቤተክርስትያን ኣብቲ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃገረ ኣየርላንድ ዳብሊን ንዓለምለኸ ርክብ ሥድራቤታት ኣብ ዝከታተለሉ ዘሎ ቅዱስነቶም ሎሚ ድሕሪ ፍርቂ መዓልቲ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ሓጺር መልእኽቲ እንከመሓላልፉ ንኣገልግሎት ዜና ቫቲካን ወኪሎም ኣብኡ ዝርከቡ ኣቶ ኣለሳንድሮ ጂሶቶ ተጋባእያን ነዚ መልእኽቲ ቅዱስነቶም ብዓቢ ሓጐስ ከምዝተቀበልዎ እንከመልክቱ ክሊማ ሃገረኣየርላንድ ወትሩ ዝናም ዘይፍለዮ እኳ እንተኾነ ተሳተፍቲ ጉባኤ ግን ንኩሉ ተጻዊሮም ኩሉ ከምቲ ዝተመደቦ ጽቡቅ ይካየድ ከምዘሎ ገሊጾም። ነዚ ፍጻሜ እዚ ካብ ሰለስተ ዓመት ኣትሒዞም ዝሳነድውሉ ዝነበሩ ደቂ ዓዲ መንገዲ ምስ ወዲ ዓዲ ከምዝበሃል ነቶም ዝቅበልዎም ኣጋይሽ መዕቀሊ ማይ ዝኸውን ጎማ ስለዝዓደሉ ማይ እንተሃረመ እውን መዕቀሊ ኣሎ ኢሎም።
ከም መግለጺ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ እዞም ካብ 116 ሃገራት ኣብቲ ጉባኤ ዝተረኽቡ ከባቢ 35 ሺሕ ከምዝኾኑ ካብዚኦም ካብ 6 ሽሕ ንላዕሊ መንእሰያት ምዃኖምን ኣብ ኩሉ ዝግበር ኣስተምህሮታትን ክትዓትን ናይ ናእሽቱ ጉጅለ ዘተን ብዕቱብ ይሳተፉ ከምዘለው ገሊጾም።
ብዛዕባ ሥድራቤት እንትክትዛረብ ወትሩ ሕጻናት ኣብ ግምት ክተእቱ ግድን ስለዝኾነ ኣብዚ ዓለምለኸ ርክብ ሥድራቤት እውን ንሕጻናት ዝኾኑ ሰፋሕቲ ቦታታትን መዘናግዕን ወለድን ሕጻናትን ብሓንሳብ ኮይኖም ዝዕርፉሉን ዘድልዮም ነገራት ዝፍጽሙሉን ክሳብ መጻወትን ካልእ ነገራትን ከይተረፈ በሰፊሑ ተሳናድዩ ዳርጋ ብመለክዒ ሕጻናት ዝካየድ ርክብ ክትብሎ ዘድፍር እዩ እንክብሉ ኣብዚ መዳይ ንዘሎ ተቅባልን እንግዶትን እውን ንኢዶም።
እቲ ጉባኤ ካብ ዝክፈት ጀሚሩ ኩሉ ብኣምሳል ቅድስት ሥድራቤት ናዝሬትን መምርሒ ድሕረ ሲኖዶሳዊ ሓዋርያዊ ምዕዳን ኣሞሪስ ለቲስያ ሓሴት ወንጌል ናይ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስን እንክካየድ ኣብ ልሙዕ ሜዳ ምሸት ምሸት ኩሉ ብቅዳሴ ከምዝዛዘም እውን ኣመልኪቶም።


text:
ዕለት 6 ግንቦት 2021 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዓውደ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ብጹዓን ካርዲናላት መማክርት ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተመሪሑ ብመረብታዊ ውሕዘት ከምእተኻየደን እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መምርሒ ዝኸውን ነቲ ዝነበረ ዝሓደሰን ሓደስቲ ዓንቀጻት ዝተወሰኾን ሓድሽ ሓዋርያዊ ቅዋም ምልስ ቢሉ ዝተመልከተን ንገሊኡ ሓጋጊ ጽሑፋት ዝኣረመን እውን ምንባር ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 6 ግንቦት 2021 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ ብምኽንያት እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19ን ነዚ ለብዒ’ዚ ንምብዳህ ዝተደንገገ ህጹጽ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገ መሰረት፥ ቤት ምኽሪ ብጹዓን ካርዲናላት ዓውደ ኣኼባኡ ብመረብታዊ ውሕዘት ከምዘካየደ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ናይቲ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ብጹዓን ካርዲናላት ኣባላት ከካብ ሃገሮም፥ ብጹዕ ካርዲናል ኦስካር ሮድሪገዝ ማራዲያጋን ብጹዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስን ብጹዕ ካርዲናል ሲን ፓትሪክ ኦምለይን ብጹዕ ካርዲናል ኦስዋልድ ግራሲያስን ብጹዕ ካርዲናል ፍሪዶሊን ኣምቦንጎ በሱንጉን ካብ ሃገረ ቫቲካን ከኣ ብጹዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊንን ብጹዕ ካርዲናል ጁሰፐ በርተሎን ናይቲ ናይ ብጹዓን ካርዲላት ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ኣቡነ ማርኮ መሊኖን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከኣ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ካብ ዝርከብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ መንበሮም ብመረብታዊ ውሕዘት ኣብ ዝተኻየደ ዓወደ ኣኼባ ከምእተሳተፉ ገሊጹ፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዝስምዕዎ ቃለ ሰላምታ ተበጊሱ፥ ነፍሲ ወከፍ ካርዲናል ብዛዕባ ህልው ኩነታት ከባቢኡ ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ስዒቡ ዝተኣታተወ ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ቅልውላውን ነዚ ጽንኵር ኩነት’ዚ ኣብ ምብዳህ ግደ ቤተ ክርስቲያንን፥ ኣብ ክንክን ጥዕናን ሰብኣዊ ሓገዝን ብፍላይ ነቶም ኣብ ሕሱም ድኽነት ዝርከቡ ክፍሊ ሕብረተሰብን እተቕርቦ ኵለ መዳያዊ ሓገዝ ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ምይይጥ ከምእተኻየደ ኣፍሊጡ።
ኣስዒቡ ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ብጹዓን ካርዲናላት ኣብ መጻኢ ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ ስራሕ ዝውዕል ሓዋርያዊ ቅዋም፥ ነቲ ዝነበረ ዝሓደሰን ዝተወሰኾ ሓጋጊ ጽሑፋትን ምልስ ቢሎም ከሊሶም ክእረም ዘለዎን ከምዘመላኸቱን እቲ ቅዋም ንተወሳኺ ሓሳብት ክፉት ገይሩ ዝሓደጐ ንድፈ ጽሑፍን ኣረኣእያታቱን መሰረት ገይሩ እውን ከምእተመያየጠን ኣብ መወዳእታ ኣብ ወርሒ ሰነ ንቐጻሊ ኣኼባ ብዝተወስደ ቆጽራ እቲ ዓውደ ኣኼባ ከምእተዛዘመ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ኣመሓዳሪ ክልል ትግራይ፡ ኣብቲ ክልል ኣብዘን ዝሓለፋ 22 ዓመት ክእከብ ዝጸንሐ ኣጽዋራት ኲናት ኢትዮጵያ ንምምራኽን ኣብ ልዕሊ ናይ ሰሜን እዚ መጥቃዕቲ ከም ዘካየደ ብተዘዋዋሪ ይእመን። እዚ ከም pre-strike ወይ ንዘይተርፍ ነገር ኣቀዲምካ ንምምካን ዝግበር ወተሃደራዊ ስልቲ ኣብዚ ሓጺር እዋን ንወያነ ይጠቅም ይኸውን። ኣብ ዝተናወሐ እዋን ግን ዘዋጽእ ኣይኮነን። በዚ ስጉምቲ እዚ ድማ፡ ማለት ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ምክልኻል ሃገሩ መጥቃዕቲ ብምፍናው፡ ወያነ ተጎቲቱ ዘይኮነስ ባዕሉ እዩ ኲናት ናብ ትግራይ ዓዲሙ ወይ ስሒቡ ዘሎ። ኣብ ትግራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ እቲ ሃገር ክውልዖ ምዃኑ እውን ተጃሂሩ ኣሎ። ንህዝቢ ኤርትራን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን እውን ጸዊዑ ኣሎ። “ብሓባር ንወረርቲ ክንቀብር” ኢሉ ኣሎ። በቲ ኣብ ትግራይ ሒዘዮ ዝብሎ ኣጽዋር ተመኪሑ ኣሎ። ከምዚ ዓይነት ዓጀውጀው ርእየ ኣይፈልጥን። ንኤርትራ ዝህድድ ዝመስል ሕቡእን ቅሉዕን መልእኽታት ኣመሓላሊፉ ኣሎ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ኩሉ ፖለቲካዊ ፍልልያት ደው ኢሉ፡ ናብቲ ዝቐርበካ ወገን ምጽጋዕ እዩ። እዚ ዓይነት ጸወታ እዚ ካብ ባእሲ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ወይ ውድባት ሓሊፉ ብዛዕባ ልኡላውነት ጉዳያት ስለዝኾነ፡ ዝኾነ ኤርትራዊ ክደናገር የብሉን። ወያነ ኣብዚ ግዜ እዚ ንነባራት ዝኾና ሃገራት ኣፍሪሱ ሓድሽ ናይ ገዛእ ርእሱ ሃገር ክምስርተሉ ዝኽእል ሃዋሁ ንምፍጣር ይመጣጠር ኣሎ። ኣብ ናይ መወዳእታ መድረኽ እስትራተጂኡ በጺሑ ኣሎ። ወያነ ንሰናይ ኤርትራ ሓሲቡ ኣይፈልጥን። ሕልሙ ድማ እንተክኢሉ ኤርትራ ንምብትታንን ብስም “ኣሕዋት ኢና” ንምልሓቓን እዩ። እንተዘይተኻእለ ድማ፡ ነቲ ብዕሊ ኣዊጅዎ ዘሎ ናይ ዓይኒ-የብለይን ስኒ የብለይን ኲናት ደጀን እትኾኖ ድኽምቲ ሃገር ብድሕሪት ገይርካ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምቑማት ቀዳማይ ውጥኑ ከይኮነ ኣይተርፍን። ኣብ ልዕሊ ሰራዊቱ መጥቃዕቲ ዝፈጸመ ሓይሊ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ መጥቃዕቲ ዘይፍጽመሉ ምኽንያት የለን። ስለ’ዚ ኸኣ፡ ናይ ውሽጥና ፍልልያት ኣጽቢብና ንድሕነት ሃገር ደው ንብለሉ እዋን ሕጂ እዩ። ፖለቲካዊ ቃልሲ ግዜ ኣለዎ፡ ንድሕነት ልኡላውነት ዝትንክፍ ብደሆታት ኣብ ዘጋጥመሉ ድማ ቀዳምነት ድሕነት ሃገር ዝስረዓሉ እዋን ኣሎ። ብኣዝዩ መዓር ወለላ ዝመስል ኣቀራርባታት ክንግራህ የብልናን። ሽሕ ግዜ ንስርዓት ህግደፍ እጽላእን ክልወጥ እድለን፡ ነዚ ብቕሉዕ ንሃገረይ ክወርር ዘፈራርሕ ዘሎ ጃንዳ ዝኾነ ናይ ሞራል ይኹን ናይ ማተርያል ሓገዝ ዝህበሉ ምኽንያት የለን። እዚ ጃንዳ እዚ ኣብታ ዝወለዓ ኲናት ክጥበስ ኣለዎ። ካንሰር ናይ እዚ ዞባ ኮይኑ ጸኒሑ ሕጂ ድማ ገዲዱ ኣሎ (exacerbated ኮይኑ ኣሎ)። ኣብ ኤርትራ ክመጽእ እንደልዮ ለውጢ ብመገዲ ወያነ ንዝብል ሰሓቢ ወይ ኣወናዋኒ ዝመስል ኣቀራርባ ጉጉይ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ከምዚ ናይ ኲናት እዋን ናብ ሃገራዊ ክሕደት እውን ክብ ክብል ይኽእል እዩ።ብዝኾነ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ኩላትና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኢና። ጫውጫውታ ናይ ፖለቲካ ፍልልያት ሃዲኡ ነዚ ኩነታት ክንከታተሎን ነቲ ብዝተፈላለየ “ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ” ዝወሃብ መግለጺታት፡ ካብ ስምዒታውነት ወጺእና ብነቐፌታዊ ዓይኒ ክንምርምሮን መርገጺና ክነነጽርን ሃገራዊ ግቡእ እዩ። ብዛዕባ ኲናት ክዛረብ ደስ ኣይብለንን እዩ። ኣተኩረይ ኣብቲ ኣብ ውሽጢ ሃገረይ ክረአ ዝደልዮ ለውጥታት ክኸውን እዩ ወሲነ ጸኒሐ። ግን ኣብ ጎረቤትና ሃገር ኲናት ተወሊዑ ኣሎ። ክትሃድመሉ ዘይትኽእል ድማ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ኣብቲ ዞባ፡ ንኤርትራ ከይተረፈ ክልብልብ ዝኽእል መጋሃርያ እሳት ክፈጥር ዝፍክር ዘሎ ጃንዳ’ዚ፡ ክሳብ ሎሚ ንትግባረ ውዕል ኣልጀርስ ተሓሲሙ ኣብ ልኡላዊ መሬትና ኮፍ ኢሉ ዘሎ እዩ። ሕጂ ድማ ንሱ ወሳኒ ዝኾነላ ኤርትራ ክፈጥር ብዓውታ ይህድድ ኣሎ። እንታይ እዩ መርገጺኻ? ኣብ ግዜ ተዛማዲ ሰላም ኣቓልቦና ንውሽጢ ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ደመናታት ኲናት ሃጢሩ ኣብ ዘንጸላልወሉ ዘሎ እዋን ግን ኩልና ንሃገርና ዋርድያ ክንከውን ይግባእ። እዚ ሓይሊ እዚ ኣመና ሓደገኛን ግዲ-ኣልቦን (reckless) ምዃኑ በቲ ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ሰራዊቱ ዝፈጸሞ መጥቃዕቲ ኣርእዩና ኣሎ። ብቓላቱ እውን ኣይሓብኦን።ንሎሚ እዛ ተለቂባ ዘላ ቪድዮ ዘለዓዓለቶ ሓተታ ኣብዚ ይውዳእ። ኣብ ቀጻሊ መዓልታት ግን ሰፊሕ ትንተና ክስዕብ እዩ።
Categories


text:
ቤትትምህርቲን ሓልዮት መዋዕለ-ሕጻናትን
ID82
”መባእታዊ-ቤትትምህቲን” ”ቅድመ-ትምህርቲን” (መዋዕለ-ሕጻናትን)
”መባእታዊ-ኣብያተት-ትምህርቲ” ከምኡ ውን ”ቅድመ-ትምህርቲ” ከም ቀደሞም ክፉታት ኰይኖም ኪቕጽሉ እዮም። እቶም ዝሓመሙ ቆልዑ ግን መታን ንኻልኦት ተመሃሮ ከይልብዱ፥ ካብ ቤትትምህርቲ በዂሮም ኣብ ገዝኦም ኪጸንሑ ይግባእ። እቶም ጥዑያት ዝዀኑ ቆልዑን፡ እቶም ምልክት-ሕማም ዘይኣርኣዩ ቆልዑን፥ ናብ ቤትትምህርቲ ምኻድ ኪቕጽሉ እዮም።
ኣብ ኣብያተትምህርትን ኣብ ህዝባዊ መጎዓዝያን ጽቕጥቅጥ ንኸይፍጠር ብማለት፡ መንግስቲ ነተን 2ይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ብናይ ርሕቀት ትምህርቲ ትምህርቲ ኪህባ ወሲኑ። እቲ ውሳነ ካብ ጥሪ 11 ኣብ ግብሪ ይውዕል።
ኣብ ሓደ ፍሉይ ”ቤትትምህርቲ” ወይ ”ቅድመ-ትምህርቲ” እንታይ ሕጊ ከም ዘገግልግል ሓበሬታ ምስ ትደልዩ፥ ምስቲ ሓለቓ ቤትትምህርቲ ወይ ብዓል ስልጣን ኣብያተትምህርቲ ርክብ ግበሩ።
ሓደጋ ዝርገሐ ለብዒ ክብ ምስ ዝብል፡ እቲ ሓላፊ ትካል መዋእለ-ሕጻናት ወይ ቤ/ትምህርቲ ዝኾነ ሰብ ምስ ሓኪም ምክልኻል ለብዒ ብምምኻር፡ እቲ መዋእለ ሕጻናት ወይ ቤት ትምህርቲ ክዕጸው ክውስን ይኽእል እዩ።
- ሓበሬታ ብዛዕባ ምንካይ ሓደጋ ምስፍሕፋሕ-ለበዳ (ብሽወደንኛ ዝተጻሕፈ ሓበሬታ)
- ሕጊታት ብዛዕባ’ቶም ኪኽፈቱ ዘሎዎምን ወይ ውን ምዕጻዎም ዘድሊን ”ኣብያተ-ትምህርቲን” ”ቅድመ-ትምህርቲን” (ብሽወደንኛ ዝተጻሕፈ ሓበሬታ)
- ቤትስልጣን ቤትትምህርት፡ ብዛዕባ ”ቅድመ-ትምህርት”፡ ቤትትምህርቲን ”ትምህርቲ-በጽሒታትን” ዘውጽኦም ሕቶታትን መልሲታት (ብሽወደንኛ ዝተጻሕፈ ሓበሬታ)
ኣብያተ ትምህርትታት ከም ሓፈሻዊ መራኸቢ ቦታ ኣይቊጸሩን እዮም
ካብ 8 ንላዕሊ ዝኾኑ ሰባት ናይ ምእካብ ከክልከላ ወይ እገዳ ንኣብያተ ትምህርትታትን መዋእለ-ሕጻናትን ኣይምልከቶምን እዩ። እቲ ክልከላ ከም ኣገባብ ወይ ልሙድ ነገር ንኽሕሰብ’ዩ ወጺኡ። ወላ’ኳ እቲ ክልከላ ንኣብያተ ትምህርትታትን መዋእለ ሕጻናትን ኣይመልከቶም ደኣም’በር፡ ዘይምፍንታትን ምጽቕጻቕን ኣብ ናይ ሓባር ቦታታት ከም ኣዳራሽን ካንቲናን(መግቢ ዝብለዓሉ ቦታ) ንከይፍጠር ግን ኣድለይቲ ዝኾኑ ምምዕርራያት ክግበሩ በዓል መዚ ትምህርቲ ይመክር።
ID83
ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህትታትን መምሃሪ ቦታታትን ካልኦት ላዕለዎት ደረጃ ትምህርትን
ነፍስወከፍ ሓለቓ ቤትትምህርቲ እዩ ነቲ ትምህርቲ ከመይ ኢሉ ክካየድ ከም ዘለዎ ዚውስን። እቲ ኣብዛ ሃገር ዚካየድ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ከም ሕውስዋስ ናይ ማዕዶኣዊ ትምህርትን (fjärrundervisning) ናይ ርሕቀት ትምህርትን ናይ ቀረባ ትምህርትን ኮይኑ ኪካየድ ኢዩ፡ ይኹንምበር፡ ድሕሪ ሓጋያዊ ዕረፍቲ እተን 2ይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ናብቲ ንቡር ኣገባብ ትምህርቲ ኪምለሳ ተኽእሎ ከም ዘሎ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና ይግምግም።
ብመሰረት በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ላዕለዋት ናይ ትምህርቲ ትካላትን፡ ናይ ሞያ ኣብያተትምህርትን፡ ህዝባዊ ላዕለዎት ኣብያተትምህርትን ከም ናይ ስራሕ ቦታታት ኢየን ዚቑጸራ፡ ስለዚ ድማ እቲ ንሕብረተሰብ ዚምልከቶ ህዝባዊ ምኽርን መምርሒታትን ንኣታተን ድማ ይምልከተን ኢዩ።
ID84
ትምህርታዊ ደገፍ-ገንዘብ
ኣብ ”CSN” ነዚ ሓድሽ ናይ ኮሮና-ቪሩስ ለበዳ መሰረት ብምግባር፥ ምስቲ ኩነታት ዝሰማማዕ ናይ ኣሰራርሓ ኣገባባት ኣተኣታትዩ ኣሎ። ከምኡ ውን ንዓኻ ነቲ ልቓሕ-ትምህርትኻ ንኽትመልስ ዘሎካ ሰብ፥ እንተ ደኣ ቁጠባኻ ብሕማቕ ተጸልዩ እሞ ንምኽፋል ዓቕሚ ስኢንካ፥ ንዓኻ ዚኸውን ሓደ ናይ ”ውሕስነት-ሕጊታት” (trygghetsregler) ዝተባህለ ኣገባብ ኣውጺኡ ኣሎ።
ብምኽንያት ”ኮቪድ-19” ብዛዕባ ትምህርታዊ ደገፍ-ገንዘብ” ዚምልከት፥ ብCSN” ዝተኣከበ ሓበሬታ (ብሽወደንኛ ዝተጻሕፈ ሓበሬታ)


text:
ኣብ 1963 ኣቆፃፅራ ኣውሮዻ፣ካብ መግዛእቲ ናፃ ዝወፃ ሃገራትን ኢትዮዽያን፣ነቲ ውድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተባሃለ ማሕበር መስረታ። መደቦም፣ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ንዝነበራ ሃገራት ናፃ ንምውፃእ።
እቲ ውዳበ ድሕሪኡ ነዊሕ ተጓዒዙ‘ሎ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ 54 ኣባል ሃገራት ልዕሊ 17 ሽሕ ዓቀብቲ ሰላም ኣብ ሶማልያ ኣዋፊሩ፣ዞባዊ ቅልውላው‘ውን ይፈትሕ።
ካብ ዩኒቨርስቲ ሂረከስ ኣሜሪካ ናብ‘ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ዘሎ ሰሚናራት ዝኣተወ ሆራስ ካምፕቤል፣ኣፍሪቃ ክንደይ ርሕቀት ተጓዒዛ? ንዝብል ሕቶ ይምልስ።ጉዕዞ ቀሊል ኣይነበረን።ግን ሕብረት ኣፍሪቃ ዘይናዓቅ ኣካል ኮይኑ‘ሎ ይብል።
”እቶም ዝሓለፉ ሓምሳ ዓመታት ብርክት ዝበሉ ፀገማት ነይሮም።እንተኾነ ምቅባፅ መግዛእቲን ኣፓርታይድን፣ኣፍሪቃ ንዓለም መንነታ ዘርአየትሉ ኩነታት‘ዩ ፈጢሩ” ኢሎም።
ብመሰረት ቴማ ናይ ሎም-ዘበን ባዓል ሕብረት ኣፍሪቃ ኣፍሪቃዊነትን ህዳሴን‘ታ ኣህጉር፣መራሕቲ ነቶም ዛጊድ ዝተመዝገቡ ኣዎንታታት ዓቂቦም ንዝላዓለ ውፅኢት ንክሰርሑ ክውጥኑ‘ዮም።
ቁጠባ ኣፍሪቃ፣ካብ‘ቶም ቀዲሞም ዝስርዑ ብናህሪ ይዓብዩ ዘለው ቁጠባታት ዓለም‘ዩ ዝበላ ኮምሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ንኮሳዛና ድላማኒ-ዙማ፣እቲ ምዕባለ ኣብ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ቀፃላይ ዕብየትን ግና ኣበርክቶ ኣይገበረን ዘሎ ኢለን።
”ንድሕሪት ክንጥምት ከለና፣ኣፍሪቃ ትሕበነሉ ፍፃመታት ኣለው‘ዮም። እንተኾነ ብዝሓሸ ኣገባብ ክንዓዮም ዝግባኣና ዘፈራት‘ውን ከምዘለው ክፍለጥ ኣለዎ።ስለዚ እዋኑ፣እዋን ተዘክሮን መብፃዓ ንኣትወሉን እዋን‘ዩ” ይብሉ።
ኣብ‘ቲ ፅባሕ ቀዳም ዝኽፈት ኣኼባ ዝኽሪ ሓምሳ ዓመት፣ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ባንኪ ሙን፣ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ኬርይ፣መራሒ ፈረንሳ ፕረዚደንት ፍራስዮስ ሆላንድ፣ፕረዚደንት ብራዚል ዲልማ ሩሰፍን ካልኦት መራሕቲን ክርከቡ‘ዮም።


text:
ዘፍ.2:18
ኣብ 1ይ ጽሑፈይ “ዕላማ ኣምላኽ ኣብ መርዓ” ቅድሚ ምትንታነይ፣ “ሰብ” ዝብል ክንርድኦ ኣገዳሲ ምኻኑ ብምጥቃስ፣ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ “ሰብ” ዝብሎ ብሕጽር ዝበለ ክገልጽ ፈቲነ ኣለኩ። ኣብ ልዕሊኡ ንምህናጽ ድማ ጽቡቅ መበገሲ ሓሳብ እዩ። ብምቅጻል እምብኣር “ሓጋዚት ንምንታይ” ዝብል ክንርኢ ኢና። ሓቂ እዩ "ሰበይቲ ደጋፊት ሰብኣይ ክትከውን" ኣምላኽ ገበራ። ሰብኣይ ድማ ከፍቅራን ክከናኸና መታን ኢሉ ወሰዳ። ካብ ኣተዓባብያ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ነዚ "ሓጋዚት" ዝብል ብጌጋ መገዲ ዝተረድእዎ ሒደት ኣይኰኑ። ገሌና ንሰበይቲ ኣብ ዘይግብኣ ቦታ ኣቀሚጥናያ። ኣብ ሓሳብና ይኹን ብተግባር ኣብ ጸቢብ (limited) ሓጺርናያ ኣለና። ድሕሪ ሓጢኣት ዝማዕበለ ዓለማውን ባህላውን ኣተሓሳስባ፣ ነቲ ኣምላኽ ቅድሚ ሓጢኣት ዝወጠኖ ናቱ መደብ ኣብ ሓሳብ ብዙሓት ኣደብዚዝዎ እዩ። ብፍላይ እኳ ባህሊ ሕብረተሰብና ንዕላማ ሓዳር ኣብ ዘግባእ ቦታ ኣቀሚጥዎ ኣሎ። ስለዚ ምርዳእና ብሓቂ ብቃል ኣምላኽ ክጸሪ ኣለዎ። ዝዓበናሉ ኣተሓሳስብ ብፍልጠትን ምርዳእን ሓሳብ ኣምላኽ ክሕደስ ኣለዎ። ካብዚ ናይዛ ዓለም ዝተፈለየ ኣመለኻኽታ ክህልወና ግቡእ እዩ። መጨረሽታኡ ድማ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝኸውን ፍረ ክንፈሪ የኽእለና። ቅድሚ ናብቲ ቀንዲ ሓሳብ ምእታወይ እምበኣር ሰብኣይ ሰበይቲ ዘይተድልየሉ ሒደት ነጥብታት ኽጠቅስ ክፍትን እየ።
ሰብ ካብ ሓሳብ ኣምላኽ ምስ ወደቀ ዘማዕበሎ ዓለማዊ፣ ስጋዊ፣ ሰይጣናዊ ኣተሓሳስባ ታእላው የብሉን። ብፍላይ እኳ ደኣ ሰብ በብወገኑ ካብ ካልእ ፍሉይ ዝገብሮ ናይ ኣተሓሳስባን ኣነባብራን ባህሊ ክማዕብ ካብ ዝጅምር፣ ኣብ ሰብኣይን ሰበይትን ዘለዎ ኣጠማምታ ካብቲ ኣምላኽ ዝወጠኖ ኣዝዩ እናተፈለየ፣ ምስ ሓሳብ ኣምላኽ ድማ ዝጻረር ኣናዀነ መጺኡ። ብፍላይ ኣብዚ ዘመን ልቢ ሰብ ኣዝዩ ስለ ዝኸፍአ፣ ሰባት ንነውሮም ከዕፍርዎ ኣብ ዘይሓፍርሉ ደረጃ በጽሖም ኣለዉ። ገለን ሕብረአሰብ ንሰበይቲ ከም ሕስርቲ ቆጺሮም ብዘይግባእ መገዲ ክሕዝዋ ከለዉ፣ ካልኦት ድማ በቲ ሓደ ጫፍ ብምቅማጥ፣ ሓዳር ፍረ ዘይብሉ ገይርዎ ኣሎ። ስለ ዝዀነ ማሕበር ኣምላኽ ነቲ ጥዑይ ትምህርቲ፣ ንነፍሲ ዘድሕን ትኹል ቃል ብግዚኡን ብዘይግዚኡን ብትብዓት ክትምህርን ክትመክርን ክትእውጅን ይግብኣ።
“ሓጋዚት” ንዝብል ሓሳብ ገለ ሰባት ዘለዎም ጌጋ ኣረዳድኣ ክንትንትን ክንፍትን ኢና። ብምቅጻል ድማ ብቃል ኣምላኽ ዝብሎ ትኽክል ምርዳእ ከንዕርዮ ኢና። ኣቐዲመ ክጠቅሶ ዝደሊ ሓሳብ እንተሃልዩ፣ እዚ ቀጺለ ዝጠቅሶ ሓሳብ ኣየድልን እዩ ንምባል ኣይኰነን። የግዳስ ከም ቀዳማይ ክንሰርዖ ግቡእ ኣይከነን። እስኪ ሕብረተሰብ ዘለዎ ጌጋ ምርዳእ ክንርኢ፣
1. “ሓጋዚት” ዝተባህለ “መግቢ ንምስራሕ” ኣይነበረን።
ሰበይቲ ንሰብኣይ እትሕግዞስ ኣብ መግቢ ምስራሕ ድዩ? እ/ሔር ንሰብ መደቡ ምስ ኣፍለጦ፣ መጀመርያ ዝቐረበሉ ቀረብ “ዝብላዕ መግቢ” እዩ ነይሩ። ኣብ ልዕሊ ኩሉ ምድሪ ዘርኢ ዘለዎ ኩሉ ኣሕምልትን ዚዝራእ ዘርኢ ዘለዎ ፍረ ኦም ናይ ኩሉ ኣእዋም ድማ ሃቦም (ዘፍ1፣30)። ንኹሎም እንስሳ ድማ ለምለም ሳዕሪ ሃቦም። ስጋ እንስሳ ክበልዑ ኣብ መደብ ኣምላኽ ኣይነበረን። ክምዚ ሕጂ ኰይንዎ ዘሎ፣ ንምብሳል መግቢ ሓዊ ከንዱዱ የድልዮም ኣይነበረን። ስለ ዝዀነ ምስራሕ መግቢ ከም መዓልታዊ ጉዳይ ኣይነበረን። ኣምላኽ’ውን ንሰብኣይ ሓጋዚት ክገብረሉ ከሎ “ምስራሕ መግቢ” ሓሲቡ ኣብ ምኽሻን መታን ክትሕግዞ ኣይነበረን። ንሰበይቲ ኣብዚ ሓሳብ ምሕጻር ግቡእ ኣይኰነን።
2. “ሓጋዚት” ዝተባህለ “ንምሕጻብ ክዳውንቲ” ኣይነበረን፣
ምሕጻብ ክዳውንቲ’ውን ምኽንያት ነይሩ ከይብልሲ፣ ዝኽደንዎ ክዳውንቲ ኣይነበሮም። ጥራዮም ነበሩ፣ ኣይሓፍሩን ድማ ነበሩ። ስለዚ ምሕጻብ ክዳውንቲ ኣብ ኣጀንዳ ኣምላኽ ኣይነበረን። ምኽዳን ምሽፋን ዝበሃል ድሕሪ ሓጢኣት ዝኣተወ ልምምድ እዩ። ኣይንከደን ንምባል ይኰነን፣ ንሰበይቲ ግና ኣብ ከምዚ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ክንውስና ፍቃድ ኣምላኽ ኣይኰነን።
3. “ሓጋዚት” ዝበላ “ንምርዋይ ፍትወት” ወዲ ተባዕታይ ኣይነበረን።
“ሰብኣይ ብፍትወት ስጋ ካብ ምርሳን ክምርዖ ጽቡቅ እዩ” ክብል ቅዱስ መጽሓፍ ይምህረና እዩ። እዚ ግና ድሕሪ ሓጢኣት ዝኣተወ ምኽሪ እምበር ካብ መጀመርያ ዝነበረ ሓሳብ ኣምላኽ ኣይነበረን። ንኣዳም “ትምኒት ስጋ” የሸግሮ ኣይነበረን። ሓጢኣት ገና ናብ ዓለም ስለ ዘይኣተወ፣ ሓይሊ ሓጢኣት ገና ንሰብ ኣየመለዀን ነበረ። ትምኒት ስጋ ኣብ መዝገብ ኣዳም ኣይነበረን። ስለዚ “ትምኒት ስጋ” ክስዕር ሰበይቲ ኣየድለየቶን። ብፍላይ ኣብዚ ዘመን ብዝኸድካዮ ስጋዊ ስምዒት ዘለዓዕል ኣብ ዝበዝሓሉ፣ ኣእምሮ ሰባት ድማ ብ ”ስጋዊ ርክብ” ዝብል ኣብ ዝተታሕዘሉ ዘመን እኳ እንተለና፣ ንስጋዊ ርክብ ከም ምኽንያት መርዓ ምግባር ግና መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣይኰነን። ትምኒት ስጋ (lust) ዘሸግሮ ኣንተኰይኑ፣ ቅድሚ ምምርዓዉ ካብ ዘሸግሮ ምንጋፍ ክረክብ ኣለዎ። መርዓ መፍትሒ “ትምኒት ስጋ (lust)” ኣይኰነን። ሓቂ እዩ! ስጋዊ ርክብ ሰባት ክንሕጎሰሉ ኢሉ ኣምላኽ ዝፈጠሮ እዩ። ብትኽኽል ክንጥቅመሉ ድማ ግባእ። ሓደ ሓው/ሓፍቲ ግና ገዛእ ርእሶም ክመልኩ ስለ ዘይክኣሉ፣ ንመርዓ ከም ፍታሕ ክመርጽዎ ግና ሓደገኛ እዩ።
4. “ሓጋዚት” ዝበላ “ኣብ ቁጠባ (እቶት ገንዘብ)” ንኽትሕግ ኣይነበረን፣
ኣብዚ ዘለናዮ ዘመን፣ ዝቅባበ ኣዝዩ ስለ ዝነሃረ፣ ክብደት ሓዳር ሰብኣይ በይኑ ክስከሞ ስለ ዝኽእል፣ ሰብይቲ ክትሕግዞ ናይ ግድን እናዀነ ይመጽእ ኣሎ። ሰበይቲ ንሰብኣይ እንተሓገዘቶውን ነውሪ ኣይኰነን። እዚ ምኽንያት ምምስራት ሓዳር ክኸውን ግና ካብ መጀመርያ ዝነበረ ምኽሪ ኣምላኽ ኣይኰነን። ሰበይቲ ክትሰርሕ የብላን ንምባል ኣይኰነን። የግዳስ ነዚ ምኽንያት ኢልካ መጻምቲ ምምራጽ ግና ካብ መኽሰቡ ክሳራኡ ይዓቢ። ናይ እ/ሔር ቀረብ (provision) ንሰብ ምሉእ ስለ ዝነበረ፣ ሰብኣይ ቁጠባኡ ንኸኻዕብት ሓጋዚት ሰበይቲ ኣየድለየቶን። ኣምላኽ’ውን ንሰብኣይ “ሓጋዚት ክገብረሉ እየ” ክብል ከሎ፣ “ቁጠባዊ እቶት” ስለ ዝሓሰበ ይነበረን። “ኣምላኸይ ከም መጠን ሃብቱ ብክርስቶስ የሱስ ክመልኣልኩም እዩ” ዝብል ናይ ተስፋ ቃል ብሓቂ ዝተኣምነ እዩ።
5. “ሓጋዚት” ዝበላ “ካብ ጽምዋ (ሎንሊነስ)” ንምግልጋል ኣይነበረን።
ኣዳም በይኑ (single) እኳ ኣንተነበረ፣ ጽምዋ (lonely) ግና ኣይነበሮን። “ጽምዋ” ካብ ብኣካል በይንኻ ምዃን ዝሓለፈ፣ ስምዒታዊ ቃንዛ፣ ስምዒታዊ ባዶነት፣ ናይ ምቅባል ናፍቆት ምህላው ዘለዎ ጽቡቅ ዘይኰነ ተመክሮ እዩ። ሰባት ምሳኻ እናሃለው፣ ብጽምዋ ዝተወሓጥካ ከትከውን ዝከኣል እዩ። መርዓ’ውን እንተዀነ ፍታሕ ከይከውን ይኽእል እዩ። ኣዳም ግና እዚ ጸገም ኣይነበሮን። እ/ሔር’ውን እንተዀነ፣ ንሰብኣይ ሓጋዚት ክገብረሉ ዝደለየ፣ እዚ ጸገም ኣብ ኣዳም ስለ ዝረኣየ ኣይነበረን። እ/ሔር ቀረባ ኣዳም ስለ ዝነበረ፣ ኣዳም’ውን ምስ እ/ሔር ግጡም ርክብ (intimacy) ስለ ዝነበሮ ናይ “ጽምዋ” ጸገም ኣይነበሮን። ኣብዚ ዘመን ግና ብዙሓት ሰባት ነዚ ስምዒታዊ ቃንዛ ንምፍዋስ፣ መርዓ ከም ኣማራጺ ክወስድዎ ይፍትኑ እዮም። የግዳስ ፍታሕ ኣይኰነን ጥራይ ዘይኰነ፣ ናይ ሓዳር ፍረ ዝሓንቅ ኣብ ምኽሪ ኣምላኽ ዘየለ ምርዳእ እዩ።
6. “ሓጋዚት” ዝተባህለት “ንምውላድ ቆልዑ፣ ሓድጊ ንምግዳፍ” ኣይነበረን፣
ውሉድ ውህበት ኣምላኽ ምዃኖም ኣየጠራጥርን እዩ (መዝ127)። “መርዓ”ቆልዑ ንምውላድ እዩ ዝብል ግና ዝምቡዕ ምርዳእ እዩ። "ምውላድ ቖልዑ" ከም መገዲ (means) እምበር፣ መወዳእታ (end) ናይ ኣምላኽ ሓሳብ ኣይነበረን። “ምድሪ ምልእዋ” ዝብል ናይ ኣምላኽ ትእዛዝ እዩ ነይሩ። ንሱ ግና ናይ መጨረሽታ መደብ ኣምላኽ ኣይነበረን። ሓሳብ ኣምላኽ ኣብ ምውላድ ቆልዑ ጥራይ ዝተወሰነ ኣይነበረ። መጨረሽታ ዕላሙ “ንምድሪ ክመልክዋ” እዩ ነበረ። እዚ ድማ ካም “ምውላድ ቆልዑ ጥራይ” ዝብል ኣዝዩ ዝዓዘዘ ናይ ኣምላኽ ዕላማ እዩ። ነዚ መጨረሽታ ዕላማ ኣምላኽ ምፍላጥ ድማ፣ ኣመንቲ ሰብ ሓዳር ኣብ ምዕባይ ቆልዑ ተዋሒጦም፣ ሰማያዊ ጉያ ከይሓድጉ ይሕግዞምን ይረድኦምን። ነዚ ሓሳብ ኣብ ዝቅጽል ጽሑፈይ ኣስፊሐ ክገልጾ እየ።
እዚ ኩሉ ዝጠቀስክዎ ኣየድልን እዩ ንምባል ኣይኰነን። ኣብ ንሓድሕድና ብምርድዳእን ምትሕግጋዝን ክነንብር ግቡእ እዩ። የግዳስ እዚ ኩሉ ብካልኣይ ደረጃ ክስራዕ ዘለዎ ናይ ሓዳር ጉዳያት እዮም። ሰብ ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስናዮም ነጥብታት ከም ቀዳማይ ኣጀንዳ ኣቀሚጡ እንተተመጣጢርሎም፣ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝህልዎ ፍረ ሒደት እዩ ዝኸውን። ብሓቂ ከምቲ ኣምላኽ ዝደልዮ ሓዳር ክህልወና እንተዀይኑ፣ ልቢ ኣምላኽ ክህልወና ኣለዎ። ድሕሪ ሓጢኣት ዝተሃንጸ ዓለማዊ ሓሳብ ዘይኰነ፣ ካብ መጀምርያ ካብ ዘልኣለም ኣብ ሓሳብ ኣምላኽ ዝነበረ መደብ ክርድኣና ናይ ግድን እዩ። ምስ ሓሳብ ኣምላኽ እተተሰማሚዕና ጥራይ እዩ ፍሬና ዝበዝሕ። እዚ ኹሉ ቀንዲ ዕላማ ሰብኣይን ሰበይትን እንተዘይ ኰይኑ፣ እሞ ቀንዲ ዕላማ ምምስራት ሓዳር እንታይ እዩ? ሰብኣይ ሓጋዚት ሰበይቲ እተድልየሉ ምኽንያት እንታይ እዩ?
ይቅጽል!


text:
ዓላማ መከራ እንታይ እዩ፧ ንሎሚ ሓሙሽተ ዓላማታት መከራ ዝብል ሓሳብ እንሆ። መቸም ዝኾነ ብመከራ ኽሓልፍ ዝፈቱ ሰብ የለን። ኮይኑ ግና መከራን ክርስትያንን መናብርትን መባልይትን እዮም። ብዙሕ እዋን መከራ ዘይብሉ ክርስትና፡ ቁሩብ ዘተሓታት እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ እዛ ህይወት ናይ ክርስቶስ ካን’ዶ ተላቢሰያ እየ፧ ወይስ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ መሲለ እየ ዝነብር ዘለኹ ኢልካ ምሕሳብን ርእስኻ ምሕኻኽን ጽቡቕ እዩ። ግና ብዙሕ እዋን መከራን ፈተናን፣ ጥዑም ስለዘይኮነ፡ ደስ ኢልዎ መከራ ዝቕበል፡ ኣዝዩ ሒደት እዩ። ግና እቲ ቅዱስ ጽሑፍ ከምኡ ኢሉ ሚሂሩና ኣሎ። ኣብ መከራን ጸበባ ክንዕገስ። እምበኣር ንሎሚ፡ ሓሙሽተ ዓላማታት መከራ፡ ብፍላይ ኣማኒ መከራ ዝሓልፈሉ ክንጠቅስ ኢና። ኣብ መከራ ክንኣቱን ብመከራ ክንሓልፍን እንከሎና ድማ ኩሉ ግዜ ንርእስና በዘን ሓሳባት ንፈትሻ።
ነቶም ንኣምላኽ ዜፍቅሩ፡ ከም ምኽሩውን እተጸውዑ ግና ኵሉ ንሰናዮም ከም ዚድግፎም፡ ንፈልጥ ኢና። (ሮሜ 8.28)
ኣብ እዋን መከራ፡ ሳሕቲ እንተዘይኮይኑ፣ ነቲ ዓብዩን ንእምነትና ከንብር ዝኸኣሎ ዓላማ ኣምላኽ ኣይነቃጽሮን ኢና። የግዳስ ኣብቲ ደቀቕቲ ንሽዓን ዝሓልፉ ምኽንያታት መከራ ብብዙሕ ጉልበት ነጥፍእ ኢና። ስለዚ ነቶም ቀንድን ኣገደስትን ዓላማ ኣምላኽ ኣብ እዋን መከራና ክንዝኽሮም ኩሉ ግዜ ኣገዳሲ እዩ። ምናልባት ብገለ ሓሳብናን ወንናን ካብቲ ቀንዲ ነገር እንተዘበለ ወይ’ውን ንገለ ኣብ መከራ ንዘለዉን ብመከራ ንዝሓልፉን ንርህራሄን ድንጋጼን ክንኮኖምን ክንድግፈምን ምእንቲ ኣዝዮም ጠቀምቲ እዮም። እዞም ነገራት እግዚኣብሄር ኣምላኽና፣ ኣብ ሓቂ ቃሉ ምእንቲ ክንትከል እምበር ተስፋና ብዘይ መልህቅ ኮይና ክንዛውንን ተስፋና ከነጥፍእን ኣይኮነን።
እተን ቀንዲ፡ ሓሙሽተ ዓላማታት መከራ ወይ ድማ ኣብ እዋን መከራ ክንዝክረን ዘለዋን እምበኣር እነሀዋ (ወይ ድማ እንተኪኢልካ፡ ካብተን ሰለስተ ወሲድካ ዘክረን ተላመደንን) ድማ –
ዓበይቲ ዓላማታት እግዚኣብሄር ኣብ እዋን መከራ፣
ንስሓ፡ መከራ ኩሉ ግዜ ጻውዒት ናይ ምምላስ እዩ። ገጽና ናብ እግዚኣብሄር እንመልሰሉን ካብ ካልእ ነገራውነትን ምድራዊ ነገርን ወጺእና ናብ እግዚኣብሄር እንምህለለሉን ደገን ይኸፍተልና እዩ። ሉቃ 13:4–5፣
ወይስ እቶም ኣብ ሰሊሆም ግምቢ ዝወደቖም እሞ ዝቐተሎም ዓሰርተ ሾሞንተኸ ኻብቶም ኣብ የሩሳሌም ዚነብሩ ዅሎም ሰብ ዚበዝሕ ሓጥኣት ዝነበሮምዶ ይመስለኩም፧ ኣይፋሎም፡ እንተ ዘይተነሳሕኩምሲ፡ ኵላትኩም ከምኡ ኽትጠፍኡ ኢኹም፡ እብለኩም አሎኹ።
እምንቶ/ ትውክልቲ፡ መከራ ጻውዒት ንትውክልቲ እግዚኣብሄር እዩ። መከራ፡ ንሓጺር እዋን ኣብ ዓለም እንከሎና ዝበጽሓና እዩ’ሞ ብምሉእ ልብና ን ኣምላኽ ክንውከሎ ዕድል ይህበና። 2 ቈረ 1:8–9፣
ኣሕዋተየ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ እስያ ዝረኸበና ጸበባ፡ ህይወትና እኳ ኽሳዕ እንቐብጽ፡ ሓለፋ ዓቕምና እምብዛ ኸም ዝኸበደና፡ ክንሐብኣልኩም ኣይንፈቱን ኢና። ኣብቲ ንምዉታት ዜተንስእ ኣምላኽ እምበር፡ ኣብ ገዛእ ርእስና ምእንቲ ኸይንውከልሲ፡ ሞት ከም እተፈርደና ኣብ ውሽጥና ይስምዓና ነይሩ።
ጽድቂ፡ መከራ ቀይድን ስርዓትን ዘትሕዝ፣ ነቲ ፈቃር ኣምኽና ድማ በቲ ካብኡ ዝተኻፈልናዮ ጽድቅን ቅድስናን ኣብ ህይወትና ዝግለጸሉ መገዲ እዩ። እብ 12:6, 10–11፣
እቲ ኸም ንውሉድ ገይሩ፡ ወደየ፡ እግዚኣብሄር ነቲ ዜፍቅሮ ይቐጽዖ እዩ እሞ፡ ነቲ ዚቕበሎ ዘበለ ውሉድውን ይገርፎ፡ ስለዚ ቕጽዓት ጐይታ ኣይትንዓቕ፡ እንተ ገንሓካውን ሕሊናኻ ኣይተዕርብ፡ ኢሉ ዚዛረበኩም ዘሎ ምዕዶ ኸኣ ረሲዕኩምዎ አሎኹም።
እቲኣቶምሲ ንቕሩብ መዓልቲ ኸም እተራእዮም ገይሮም ቀጽዑና፡ ንሱ ግና፡ ካብ ቅድስናኡ ምእንቲ ኽንማቐል ኢሉ፡ ንጥቕምና እዩ ዚቐጽዓና። ቅጽዓት ዘበለስ ንጊዜኡ ንጓሂ እምበር፡ ንሓጐስ ከም ዚኸውን ኣይመስልን እዩ፡ ንዳሕራዩ ግና ነቶም ዝለመድዎ ናይ ሰላም ፍረ ጽድቂ እዩ ዚፈሪ።
ዓስቢ፡ መከራ ኣብ ህይወትናን ኣብታ እትመጽእን ዓለም ዝዳለወልና ሽልማት ዘዳልወናን፡ ነቲ ኣብዚ ምእንቲ ጐይታ ዝኸሰርናዮን ንኻሕሳን ረዚን ሽሕ ኣፍ ደበሳን እንረኽበሉ እዩ። 2ቈረ 4:17፣
እቲ ሽዓ ዚሐልፍን ቀሊልን ጸበባና ማእለያ ዜብሉ ብሉጽ ናይ ዘለኣለም ምሉእ ረዚን ክብሪ የዳልወልና እዩ እሞ፡ እቲ ናይ ወጻኢ ሰብና እንተ በስበሰ እኳ፡ እቲ ውሽጥና ኣብ ጸጽባሕ ይሕደስ ኣሎ፡ ስለዚ ኣይንሕለልን ኢና።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ መዘኻከሪ፡ መከራ ኩሉ ግዜ፡ እግዚኣብሄር ኣቦ ንወዱ የሱስ ክርስቶስ ምእንታና ናብ ዓለም ከምዝለኣኾን፡ ምእንቲ ሓጢኣትናን ምእንቲ ጽድቕናን ሰብ ከምዝኾነ እንዝኽረሉን፣ ከም ኡ ድማ ንሕና ብእኡ ንክንመስሎን ክንሓብሮን ዘዘኻክረና ዕድሎት እዩ። ፊሊ 3:10፣
ብዝዀነ ዀይኑ ናብ ትንሳኤ ምዉታት እንተ ኣርከብኩ ኢለ፡ ብሞቱ እናመሰልክዎ፡ ንእኡን ሓይሊ ትንሳኤኡን ሕብረት መከራኡን ምእንቲ ኽፈልጥ፡ ኵሉ ኸም ወጽዓ እቘጽሮ አሎኹ።
ስለዚ፣ ኣብ እዋን መከራ ኣመንቲ ልቦም ክጉህን ክሓዝንን ብዙሕ ዝገርም ኣይኮነን ማለት እዩ። ግና፡ “ስለምንታይ፧” ምኽንያቱ መብዛሕትኡ እዋን እቶም ቀንዲ ዓላማታት መከራና ኣይንዝክሮን ጥራይ ዘይኮነ ፈጺምና’ውን ኣይነስተውዕሎም ኢና። እቲ መብዛሕትኡ እዋን እንብሎ — ስለምንታይ እዚ ኣጋጢሙኒ፧ ስለምንታይ ሕጂ፧ ስለምንታይ ክሳብ ክንድዚ፧ . . . . ስለምንታይ፧ ስለምንታይ፧ ግና፣ እዞም ደቀቕትን ናይ ሽዓ ዝሓልፉ ምኽንያታት ነቲ ቀንዲ ዓላማ ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ክዕእግቱን ከታርፉን ዕድል ኣይንሃቦም። ነተን ን ኣሽቱ ወኽእሩ ነቲ ክቡር ነገር ከምዘባለሸዋ፡ ብሓላፊ መከራ ኣይንታረፍ። ሓሳብ ኣምላኽ ሒዝና ነቲ ጽባሕ ዝግለጽ ብሉጽ ክብሪ ብክርስቶስ የሱስ እንዳ ኣማዕደና፡ ኣብ እዋን መከራና’ውን እንተኮነ ንመርሽ ደኣ።
ኣጆኻ ሓወይ! ኣጆኺ ሓብተይ!
“ኣቱም ኣሕዋተይ፡ ነቶም ብስም እግዚኣብሄር እተዛረቡ ነብያት፡ ኣርኣያ ሓሳረ መከራን ትዕግስትን ግበርዎም።” (ያእ 5:11).


text:
2ይ መጽሓፍ ነገስት 2፣23-24
እዚ ኣርእስቲ ምስ ነበብኩምዎ፣ ንገሌኹም ግር እንተኢልኩም ኣይምገረመንን። እዛ ኣርእቲ ካብ ባዕለይ ዝመንጨወ ኣይኰነን፣ ዋላ እኳ ደሌተይ እንተኰነ። እርኑብ ዘረባ’ውን ኣይመስልን ። ኣነ ባዕለይ’ውን እንተዀነ መጀመርታ ምስ ሰማዕክዎ፣ በቲ ሓደ ወገን ስሒቀ፣ በቲ ካልእ ድማ ሓሳበይ ተቀሲቡ። ግዜ ብዝሓለፈ ድማ ዕምቆቱ እናተገልሃለይ መጺኡ። ሓውና ኣገልጋሊ ገብሩ ኣብ ሓደ ከተማ ተዓዲሙ እናኣገልገለ ክብሎ ዝሰማዕክዎ እዩ። እዚ ምስ በለ፣ ኣነ ዝቀዳማዮም፣ ኩሉ ጉባኤ ስሒቁ። መበግሲ ሓሳቡ ካብ 2 ነገ ኰይኑ፣ ኤልሳእ ካዕበት ቅብኣት ተቀቢሉ ካብ ስግር የርዳኖስ ክምለስ ከሎ፣ ኣብ ቤት-ኤል ዝገጠሞ እዩ ዝትርኽ። ቁጽሮም ሒደት ዘይኰኑ ቆልዑ ደድሕሪኡ ኣናሰዓቡ፣ “ኣታ በራሕ ተመለስ” እናበሉ ከም ዘቃለልዎን ዝጸረፍዎን ይነግር። እዚ ዝነበበ ኣገልጋሊ ሓውና ድማ፣ ኣብታ ከተማ “ዕዋላ መንፈስ ነይሩ” ኢሉ ተዛርቡ።
ብዛዕባ “ኤልሳእ” ብዙሕ ክዛረብ ዘድልየኒ ኣይመስለን። እንተዝደሊውን በዛ ሓጻር ጽሑፈይ ክገልጾ ኣይምኽኣልኩን። ክፈልጥ የድልየኒ እዩ ንዝብል ግና 2ይ መጽሓፍ ነገስት ከንብብ ይኽእል እዩ። ብሕጽር ዝበለ ግና፣ ኤልያስ ንሓደ ንጹር ዕላማ ብኣምላኽ ዝተጸውዔን ዝተሓረየን ኣገልጋሊ እዩ ዝነበረ። ኤልያስ ብሰረገላ ሓዊ ምስ ተነጥቀ፣ ብዕጽፊ ቅብኣት ዝተንሰአ ኣገልጋሊ እዩ። ቅብኣት ኣምላክ ኣብ ልዕሊኡ ብሓይሊ ይዓይይ ስለ ዝነበረ ድማ ኣብ ዝኸዶን ዝኣተዎን ንፈውሲ ነይሩ። ተጽዕንኡ ኣብ ልዕሊ ነገስታትትን ባህሊ ሕብረተሰብን ዓቢ ነይሩ። ልቡ ኣርሒቡ ንዝተቀበሎ’ውን ንበረኸት ዝዀነ ብሩኽ ናይ ኣምላኽ ሰብ እዩ ዝነበረ። ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ኣገልጋሊ ኤልያስ፣ ዕጽፊ መንፈስ ስለ ዝተቀበለ፣ ዕጽፉ ትኣምራት ዝገበረን፣ ኣጀንዳ ኣምላኽ ዘፈጸመን እዩ። ብሕጽር ዝበለ ብኣምላኽ ዝተጸውዐ፣ ንኣምላኽ ድማ ነቢሩ ዝሓለፈ እዩ።
ናብ ቤተሊሄም ምስ መጸ ግና፣ ኣብ ክንዲ ብኽብርን ብሓጎስን፣ ብጸርፍን ውርደትን ተቀበልዎ። ነቲ ኣብኡ ዝነበረ ጻውዒትን ቅብኣትን ሰለ ዘይፈለጥዎ፣ ብንዕቀት ጠሚተምዎ። እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝበሎ፣ “እቲ ንዓኹም ዝንዕቅ፣ ነቲ ኣባኹም ቅዱስ መንፈሱ ዘንበረ ከኣ እምበር ንኣኹም ጥራይ ኣይኰነን ዝንዕቅ” ዝብል ኣይተገልጸሎም። እንተ ዝቅበልዎ፣ ከምቲ ብምኽንይት ፊሊጶስ ኣብ ሰማርያ ዝዀነ (ግብ 8)፣ ነታ ከተማ ዓቢ ሓጎስ ምዀነላ። ንጻድቅ ብስም ጻድቅ ዝቅበል፣ ዓስቢ ጻድቅ ይረክብ” ከም ዝተባህለ፣ ካብቲ ኣምላኽ ኣብ ህይወቱ ዘቀመጦ ቅብኣት ተጠቀምቲ ምዀኑ። ብሓቂ ዓቢ መኽሰብ ምኸሰቡ። ብዙሓት ሕሙማት፣ ድኑሳት፣ ዕውራት፣ ሓንካሳት ምተፈወሱ። ከምቲ ኣቀዲሙ ኣብ ያሪኰ ዝዀነ (2 ነገ 2፣21) ምድሮም ምተፈወሰት። ንዝጸቅጦምን ዝዕምጾምን ምተዋግኣሎም። ብኣንጻሩ ግን ነታ ኣብኡ ዝረኣይዋ ጉድለት ትመስል ጠሚቶም። “በራሕ” ኢሎም ድማ ኣቃሊሎሞ። እዚ ድማ ብሓቂ ስድነት እዩ። ካብቲ ኣብኡ ዝነበረ ብርቱዕ ውህበት ኣምላኽ፣ ነታ ንእሽቶ ጉድለት ትመስል ክዛረቡላ ፈትዮም። እዚ ድማ ስነ ስርዓት ዘይተማህረ ኣእምሮን፣ ዘይተገዝረ ልሳን ስለ ዝነበሮም እዩ። ብዛዕባ ከምዚ ዝበለ ኣገልጋሊ ብድፍረት ክዛርቡ ምኽኣሎም፣ ብሓቂ ስድነት እዩ። “ዕዋላ መንፈስ” ድማ ኣብታ ክተማ ይገዝእ ነይሩ እንተተባህለ፣ ካብ ሓቂ ዝረሓቀ ኣይኰነን።
ነዚ ፍጻመ ኣዝዩ ዘሕዝን ዝገብሮ ድማ፣ እቲ ዝዀነ ኣብ “ቤት-ኤል” ምንባሩ እዩ። ኩልና ንፈልጦ ይመስለኒ፣ “ቤት-ኤል”፣ ቤት እ/ሔር ዝብል ትርጉም ዝሓዘ እዩ። መለለይ ቤት-እ/ሔር ድማ እምነትን ስርዓትን እዩ። ኣብ ቤት እ/ሔር በረኸትን ምጽንናዕን ክህሉ ናይ ግድን ክኸውን ነይርዎ። እንተዘይኰይኑ ናይ ሓቂ ማንነቱ ዝሰሓተ እዩ ዝኸውን። እ/ሔር ኣብ ቤቱ ስለ ዝርከብ፣ ምክብባርን ምቅብባልን ክህሉ ንቡር እዩ። ኩሉ’ውን ከከም ዓቅሙ ምሕረትን ድንጋጸን ኣምላኽ ስለ ዝርዳእ፣ ድኻም ሓዉ ክጸውር፣ ንሓዉ ብዘይ ፍርዲ ክቅበል ዝቀለለ ባይታ ክህልዎ ነይርዎ። ብኣንጻሩ ግና፣ ኣብዚ ቦታ ስድነትን ቅለትን ገኒኑ ይርአ። ድፍረት ዘረባን፣ ሕሜትን ድማ ታእላው ኣይነበሮን። ብፍላይ ኣብ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ዝነበሮም ኣጠማምታ ብሓቂ ዘሰክፍ እዩ። ንዝርኣይዎ ኣገልጋሊ ከነውሩን፣ ድኻሙ ክዛረቡን ቶጓእ ዝብሉ ኣይነበሩን። እዚ ድማ “ዕዋላ መንፈስ” ኣብቲ ቦታ ክሰርሕ ምቹእ ባይታ ስለ ዝነበሮ እዩ። ከም ሳዕቤኑ ድማ፣ ኣብ ክንዲ ምጽንናዕ፣ መስበርቲ ኰይኑ። ኣብ ክንዲ ፈውሲ፣ ሞት በዚሑ። ኣብ ክንዲ ሓጎስ፣ ሓዘን ዓብሊሉ። “ቤት እ/ሔር” ከም ማንነቱ ኰይኑ ስለ ዘይተረኽበ፣ እቲ ኣብ ቤት እ/ሔር ዝርከብ ፍረ ድማ ተሳኢኑ። እዚ ድማ ሳዕቤን “ዕዋላ መንፈስ” ስለ ዝገዝአ እዩ።
ገሌካትኩም እዚ ዝገበሩ “ቆልዑ” እዮም ዝብል ምጉት ይህልወኩም ይኸውን። መልሰይ “እወ” እዩ። “ስድነትን ዕሽነትን ምልክት ቁልዕነት እዩ። ልቢ ቆልዑ ዕሽነት ተቋሪንዎ ኣሎ። ዝኣልዮን ዝምህሮን እንተዘይተረኺቡ ድማ ናብ ስድነትን ዕውልነትን ክዝንብል ዓቢ ተኽእሎ ኣለዎ። ኣብዚ ከተማ ኸኣ ካብ ንቡር ዝወጸ ነገር ንምልከት። ቁጽሮም ሒደት ዘይኰኑ ቆልዑ ደድሕሪ ኣገልጋልን ቅቡእ ኣምላኽን እናሰዓቡ፣ ጸርፍን ቅለትን ክዛረቡ ብቀሊል ዝጥመት ኣይኰነን። ሓደ ወይ ክልተ ቆልዑ ኣይኰኑን፣ የግዳስ ካብ 40 ዘይውሕዱ ብስድነት ክመላለሱ፣ ኣብታ ከተማ ገለ ዝተበላሸወ ነገር ከም ዝነበረ ንምግማቱ ዘሸግር ኣይመስለንን። እዚ ድማ “ዕዋላ መንፈስ” ይሰርሕ ስለ ዝነበረ እዩ። ብዙሕ ሕቶ ክንሓትት ዝገብር ፍጻሜ እዩ። እመበርከ ነቶም ቆልዑ ወለዲ ኔሮሞም’ዶ? እንተነይሮሞም፣ ብቀረባ ይከታተልውም ነይሮም’ዶ? ዝገንሕን ዝቀጽዕን ኣይነበረን ድዩ? ዓገብ ኢሉ ዝኣሊ ተሳኢኑ? ቆልዑ ስለ ዝዀኑ ድሌቶም ክገብሩን ክዛረቡን ተፈቂድሎም እዩ ዝበለ የለን። ያዕ ዝብሎምን እታ ቅንዕቲ መገዲ ዝምህሮም፣ ዝገንሖምን ዝቀጽዖምን እንተዘይተረኺቡ፣ ልጓም ከም ዘይብሉ ፈረስ ክፋንኑ፣ ብስድነት ክመላለሱ ናይ ግድን እዩ። መስበርቲ መታን ከይከውን፣ ስነ ስርዓትንን ኣገባብን ዘትሕዝ ለባም ኣቦ፣ መምህር፣ መራሒ እንተዝርከብ!


text:
ኣብ ኲናት ብኻልእ ኣገባብ ኢና ዘለና። ታሪኽና ከም ነናሹን ንጽይንን ዝግበር ዘሎ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት ቃል ቃል ይብል ኣሎ። ናይ መን ኢኻ/ኢኺ? ናይቶም ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ መሳርሒ ታሪኻውያን ጸላእቲ ዝኾኑ ዘለዉ ዲኻ/ኺ ወይስ ኣብ ደምበ ናይቶም ቤቶም ከመሓይሹ፡ ክጽግኑ፡ ከጽርዩ፡ ክዕምሩ / ከልምዑ ፍሕትሕትን ሕፍንፍንን ዝብሉ ዘለዉ ሰብ ተስፋን ሰብ ጽባሕን ኢኻ/ኺ?
ታሪኽና ሰራውር ህላወና እዩ። መሰረት መንነትና እዩ። ታሪኽና ዘባጩ፡ ንመንነትና ናብ ምልክት ሕቶ ዘእቱ እዩ። ንመንነትና ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእቱ ድማ ብዛዕባ ህላወ ኤርትራ ይግደስ እዩ ክትብል የጸግም። ምኽንያቱ ኤርትራዊ መንነት ቅድሚ መሬት ኤርትራ እዩ ሕርያኡን ናጽነቱን ኣዊጁ።
ነብሰ ወከፍ ወለዶ ኣብ መንደቕ ህንጻ ሃገርነት ናቱ መስመር ወይ ቀጸላ የንብር እዩ። ኣብ ገሊኡ እዋን ገለገለ ወለዶታት ካብ ብጽሒቶም ንላዕሊ ክስውኡ ታሪኽ ይጠልቦም። ወለዶ ገድልን ዋርሳይን ካብ ብጽሒቶም ንላዕሊ መስዋእቲ ከፊሎምን ይኸፍሉ ኣለዉን፡ ብፍላይ እቶም ኣብ ኤርትራ ልኡላውነት ንምውሓስን መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽን ዝረባረቡ ዘለዉ ዜጋታትና። ታሪኽ ሓላፍነት ኣሰኪምዎም። ንኡስ ወለዶ፡ ክተዕርፎም ድሉው ዲኻ?
( ወለዶ ክበሃል ከሎ ንኹሉ የጣቓልል፣ ሲቪል፡ ተጋዳላይ፡ዋርሳይ… ብዘይ ኣፈላላይ)።
ሰላምና ነውሕስ፡ መነባብሮ ህዝብና ይረጋጋእ፡ መሰረት ፖለቲካ መጻኢት ኤርትራ ድማ ጎኒ-ጎኑ ይነጸፍ። ግድን ክኸውን ዘለዎ ነገር እዩ። ናይ ሃገራዊ ድሕነት ሕቶ እዩ።
ጸላእትና ንኡስን ውሁድን ናይ ሚድያ ሰራዊት ኣቐሚጥናሎም ናብ ውራይና። ክንምክቶምን ዓጸፋ ክንምልሰሎምን ኣገዳሲ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ እነምጸኦ ጭቡጥ ለውጥታት እዮም እቶም ቀንዲ ክስዕርዎም ዝኽእሉ። መራሕቲ ወያነ ክጽረፉን ክርገሙን ‘ኳ እንተለዎም፡ ንዕኦም ምስዓር ናይ መወዳእታ ዕላማ ኣይኮነን። ንዝንቡዕ ስነሓሳቦምን ውዲታቶምን ምስዓር ከም ኣካል ናይቲ ሰፊሕ ጽምዶ እዩ። ብቀጥታን ብርኡይን ንልኡላውነትና ስለዘስግኡ ኢና ንቃለሶም። ብዝተረፈ፡ ስዕረቶም ንባዕሉ ማይን እንጀራን ቤትን ስራሕን ኣይኮነናን እዩ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝምዝገቡ ጭቡጣት ለውጥታት እዮም መዐቀኒ ዓወታትና ዝኾኑ።
ሓላዊ ወሰን ከኣ ከም ቀደሙ፡ ዋርድያ ኣውጺኡ ናብ ዳግመ ሕውየት ቁጠባ ኤርትራ! ከም ቆፎ ንህቢ…መዓስ ንዋዛ ኮይኑ ሰራዊትና ንህቢ ዝተባህለ።
As always, Eritrea will be defended and built by its patriot, optimistic and committed citizens. Let us help it become strong and wide enough to accomodate our diverse inputs and opinions. Become part of the endeavor: Reform and transform.
እቲ ብሉጽ ታሪኽናን ሓድግታትናን ዓቂብና፡ ነቲ ክግለፍ ዘለዎ ገላሊፍና፡ ኣብ መጻወድያ ጸላእቲ ከይንድቕደቕ ንቑሕ ጥንቃቀ እናገበርና፡ብሓባር ሃገርና ናብ ዝበረኸ ደረጃ ከም ትድይብ ንግበር። ብመሪሕነት ፕረሲደንት ኢሳይያስ፡ ህዝባዊ ግንባር ከምቲ ንሓርነታቂ ቃልስን ንመዋእል መኸተን ዘዐወተ፡ ነዚ መድረኽ እዚ ከም ዘዕውቶ ጥርጥር የብለይን። ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣብዚ መድረኽ እዚ ዝያዳ የድልየና ዝበልኩ ብዘይምኽንያት ኣይነበረን። (ምውሓጥ ዝኣበዮ ቅሩብ ማይ ጨው ይሓውሰሉ)።
ደጋጊመ ከም ዘስመርኩሉ፡ እዚ መድረኽ እዚ ኣዝዩ ተኣፋፊ እዩ። ኣብዚ መድረኽ እዚ፡ ዓወት መንግስትና ዓወት ኤርትራ እዩ። ውድቀት ናይ’ዚ መንግስቲ ድማ መወዳእታ ናይታ ንፈትዋ ሃገርና እዩ።
ኣይትተሃመል መንእሰይ፡ ውሽጣዊ ጸገማትና ባዕልና ብውሽጣዊ ቃልሲ ጥራይ ኢና ፈቲሕና ወይ ኣመሓዪሽና ደራኺና ዝኸውን ውጽኢት ክነመዝግብ ንኽእል።
እዚ ክኸውን ድማ ህዝባዊ ግንባር ነቲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ደንበ፡ ናጽነት ርኢቶ ዝጻወርን ፍልልያት ዝእንግድን ኣሳታፍን ኣተባባዕን ክኸውንን ክገፍሕን ብሓላፍነት ክሰርሕ ኣለዎ።
ከምዚ ዓይነት ሜላ ናይ ህንጻ ሃገር ጥራይ እዩ መንፈስና ከሕድስ ዝኽእል። እዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ሃዋሁ እዩ መሃዝነት መንእሰያትና ኣብ ኩሉ ዓውዲ ስራሕ ከተባብዕ ዝኽእል። እዚ ዓይነት ሃዋሁ እዩ ንጸላእትና ክስዕር ዝኽእል። እዚ ኣገባብ እዩ መንጮም ከጽንፍፍ ዝኽእል።
ኣርሕብ፡ ተፈደል፡ ተዛተ፡ ገስግስ!
ዐውቴ እግል ርሒብ ገቢል!!


text:
Radio Erena: 11 May 2020
ኣብ ፈረንሳ፣ ምብራቓዊ ሸነኽ ፓሪስ ናብ ዝርከባ፣ ሞንትሮይን ከባቢኣን፣ ንህዝቢ ብናጻ ክዕደል ዝተላእከ 500 ሽሕ ማስክ (መሸፈኒ ኣፍንጫን ኣፍን) ኣብ መንገዲ ተሰሪቑ።
እቲ ማስክ፣ ናብ ምምሕዳር እቲ ከባቢ ተላኢኹ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ብመኪና እናተጓዕዘ እንከሎ፣ ሰረቕቲ ተኸታቲሎም ብመኪና ብምዕጋት ከምዝዘረፍዎ ከንቲባ ናይታ ምምሕዳር ናብ ነበርቲ ብኢመይል ኣብ ዝልኣኾ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ይኹን’ምበር፣ ብመሰረት እቲ ተኣትዩ ዝነበረ መብጽዓ፣ ካብ 9 ግንቦት ጀሚሩ ንኣስታት 50 ሽሕ ስድራቤታት ነበርቲ እቲ ከባቢ ነናብ ገዝኦም ማስክ ብናጻ ክልኣኸሎም ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ነቲ 112 ሽሕ ኤውሮ ዝዋግኡ ማስክ ብመጽናዕትን ብዝተወደበን ኣገባብ ዝዘረፉ ገበነኛታት ብፖሊስ ይህደኑ ምህላዎም ጋዜጣ ዘ ፓሪዚያን ጠቒሳ።
ዛጊት ልዕሊ 26 500 ሰባት ብሰንኪ ኮሮና ቫይረስ ህይወቶም ኣብ ዝሰኣኑላ ፈረንሳ፣ ን2 ኣዋርሕ ዝጸንሐ፣ ህዝቢ ኣብ ገዛውቱ ክዕጾ ዘገድድ ኣዋጅ ካብ ሎሚ ሰኑይ 11 ግንቦት ከተፋዅስ ጀሚራ ኣላ።
እንተኾነ፣ ህዝቢ ኣብ ዝገብሮ ምንቅስቓስ ብፍላይ ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣፉን ኣፍንጭኡን ብማስክ ክሽፍን ክግደድ’ዩ።
ነዚ ዝጠሓሰ ወይ ብማስክ ከይተሸፈነ ኣብ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ተሰቒሉ ዝተታሕዘ ድማ 135 ኤውሮ ክቕጻዕ’ዩ።
እታ ሃገር ነዚ ኣዋጅ ቅድሚ ምሕላፋ፣ ኣብ ዕዳጋታት ተሳኢኑ ንዝጸንሐ ማስክ፣ ናብ ፋርማሲታት፣ ሱፐርማርኬታት ከምኡ ድማ ብመንገዲ ምምሕዳራታ ናብ ህዝቢ ከምዝበጽሕ ክትገብር ድሕሪ ምኽኣላ ምዃኑ’ያ ኣገንዚባ።
ይኹንደኣ ‘ምበር ማስክ ሓደ ካብቲ ዝልዓለ ጠለብ ነበርቲ ፈረንሳ ብምዃኑ፣ ብቀሊሉ ዝርከብ ኣይኮነን።
ንሓደ ማስክ 95 ሳንቲም ክሽየጥ እኳ እንተተመደበሉ፣ ምስ ዘሎ ስእነት፣ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ካብ 10 ክሳብ 15 ኤውሮ ክሽየጥ’ዩ ጸኒሑ።
ምስኡ ተተሓሒዙ ድማ ስርቂ ማስክ ሓደ ካብቲ ኣብዚ ክልተ ኣዋርሕ ገኒኑ ዝተራእየ ገበን ምዃኑ ጸብጻብ ፖሊስ የመልክት።
================


text:
ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና) ክብርን ሉኣላዊነትን ዓባይ ትግራይ ንምርግጋፅ ኣብ ቅድሚት ተሰሊፉ ኣብ ምቅላስ ፀኒሑን ይርከብን። እዋናዊ ኩነታት እዛ ሃገር ድሕሪ ዝተፈላለዩ ምንቅስቃሳትን ተግባራትን ዑደቱ ወዲኡ ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ በፂሑ ይርከብ። ናይ ጥፍኣት ሓይሊታት ግንባር ፈጢሮም ሉኣላዊነት ህዝብና ንምድፋር ኣብ ውዑይ ምርብራብ ይርከቡ።
ኣብ ፬ ኪሎ ዝዓረደ ዘይሕጋዊ ኣሃዳዊ ስርዓት ብልፅግናን ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ናይ ነዊሕ ዓመት ልምዲ ህውከት ዘጥረየ ስርዓት ህግደፍን ተዋዲዶም ነቲ ኣንፃር ዓባይ ትግራይ ዝግበር ወፍሪ ይመርሕዎ ኣለዉ። እቲ ክውልዕዎ ዝዳለውሉ ዘለው ኲናት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ቕድሚት ኮይኑ ኣብ ምምራሕ ይርከብ። ብድምሩ እቲ ኩነታት ብወሳናይ መልክዑ ንድሕሪት ኣብ ዘይዕፀፈሉ ጫፍ ከምዝበፅሐ ብየማንን ፀጋምን ዘሎ መረዳእታ ይሕብር ።
ምኒስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ነበር፣ መንግስቲ ትግራይ ዝሃቦ መግለፂ ስዒቡ ዘውፅኦ መግለፂ ናይ ብልፅግና መራሕቲ ብኢደ-ዙር ዘውፅእዎ መግለፂ ከምዝኾነ ንኹሉ ግልፂ እዩ። ናይ ምኒስተር ምክልኻል መሪሕነት ነቲ ሰራዊት ዘይውክል ናይ ብልፅግናን ሻዕብያን ውቅዒት-ልቢ ጥራይ ዘዳመፀ መግለፂ ምውፃኡ፣ ክንደይ ዝኣክል ናይ ኢሕገመንግስታውን ዘይሕጋዊን ጉጀለታትን መሳርሒ ከምዝኾነ ዘርኢ እዩ።
ላዕለዎት መራሕቲ ሰራዊት ምክልኻል ብግፍዒ እንትቕንፀሉ ብሕጭ ዘይበለ ትካል፣ ከምኡ እውን ብልፅግና ስልጣኑ ንምንዋሕ ሕገ መንግስቲ ብግልፂ እንትጥሕስን ሻዕብያ ሉኣላዊነት ኢትዮጵያ ጥሒሱ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት እንትፍትፍትን ብጩቕ ዘይበለ ምክልኻል ምኒስተር ነበር ሎሚ በፂሑ ንሕጋዊን ፍትሓዊን ሕቶ መንግስቲ ትግራይ ዝፃባእ መግለፂ ምሃቡ ኣብ ምዉቕ ገዝኦም ደኲኖም ዘለዉ ላዕለዎት ኣመራርሓ እቲ ትካል፣ ቀንዲ ተልእኾኦም ስሒቶም መሳርሒ ፖለቲካ ጉጅለ ብልፅግና ከምዝኾኑ ዘመላኽት እዩ።
ባይቶና፣ መንግስቲ ትግራይ ዘውፅኦ መግለፂ ሕጋዊ፣ እዋናውን ትኽክልን ከምዝኾነ ይኣምን!
ብእምነት ባይቶና ድሕሪ ሕዚ በዚ ዘይሕጋዊ ጉጅለ ዝምራሕ ኮነ ዝእዘዝ ትካል የለን። ኣብዪ ኣሕመድን መጫፍርቱን ንሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ናይ ምእዛዝ ሕገ መንግስታዊ መሰረት የብሎምን። ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብመረፃ ስልጣን ዝሓዘ ቀደማይ ሚኒስተር ጥራሕ እዩ ዋና ኣዛዚ ሓይልታት ምክልኻል ሃገር ክኾን ዝኽእል።
ኣብ ፬ ኪሎ ዘሎ ጉጅለ ዕድመ ስልጣኑ መስከረም 25 ዝወደአ ስለዝኾነ ድሕሪ ሐዚ ሕጋዊነት የብሉን፣ ንሰራዊት ናይ ምእዛዝ ስልጣኑ ዘብቀዐ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ፬ ኪሎ ዘሎ ጉጅለ ዘይሕጋዊ ስለዝኾነ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ሎሚ እውን ከም ትማሊ ምስ መንግስቲን ህዝቢን ትግራይ ጠጠው ክብልን ሕገ መንግስታዊ ግቡኡ ክፍፅምን ንፅውዕ፡፡
መንግስቲ ትግራይ ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ዝቖመ ሕጋዊ መንግስቲ እዩ።
ኣፈላላያትን ጎንፅታትን ንምፍታሕ ዝኾነ ይኹን መማረፅታት ሰላማዊ ፍታሕ ዝድገፉን ዝተባብዑን እኳ እንተኾኑ፥ ዝግበሩ ድርድራትን ዘተታትን መንግስቲ ትግራይ ንኹሎም ፖለቲካዊ ውድባት፣ ስቪክ ማሕበራት፣ ፅልዋ መሕደርቲ ሰባትን የገድሰኒ እዩ ንዝብሉ ኣካላትን ብዝሓቁፍ አገባብን፥ መንጎኛ ዓለም ለኸ ትካላት ብዝሳተፉሉ መንገዲን ክመርሖ ንፅውዕ።
እቲ ተጀሚሩ ዝተቋረፀ ናይ ትግራይ ፎረም ውድባት ፖለቲካ ብቕልጡፍ ናብ ስሩዕ ስራሕ ኣትዩ እጃሙ ከበርክት ባይቶና ይፅውዕ። መንግስቲ ትግራይ ነቲ ህልው ኩነታት ብዝምጥን መልክዑ ንኹለን ናይ ዓባይ ትግራይ ውድባትን ሙሁራትን ከማኽርን ፣ ዘትዩ ናይ ሓባር ኣንፈት ብምቕማጥ ታሪኻዊ ሓላፍነቱ ክፍፅም፣ ኢሉ እውን ንሞራልን ክብርን ህዝቢ ትግራይ ዝምጥን ስትራቴጂክ መሪሕነት ክህብን ኣንፈቱ ኣነፂሩ ድማ ካብ ወፍሪ ምክልኻል ሓሊፉ፣ ነቲ ዘይቐሪ ወፈሪ ምውሓስ ድሕነትን ምርግጋፅ ሃለዋትን ብዝምጥን መልክዑ ብቕልጡፍ ክመዓራረ ንፅውዕ፡፡
ባይቶና ትግራይ ሃገር እያ ኢሉ ይኣምን። ጉዕዞ ሃገርነት ትግራይ ከይተዓናቐፍን ንድሕሪት ከይምለስን ድማ መንግስትን ህዝብን ትግራይ መዓንጣኡ ሸጥ ኣቢሉ ክቃለስ ኣለዎ ንብል። ባይቶና ትግራይ ” ዓባይ እያ ነይራ፣ ሀዚ እውን ብዓበይቲ ሓሳባትና ዓባይ ክንገብራ ኢና” ዝብል ጭርሖኡ ንምግሃድ ድማ ውሽጣዊ ነፃነትን ሉኣላዊነትን ትግራይ ዘውሕስ፣ ምስ ጎረባብትና ብሰላምን ብምትሕብባርን ንምንባር ዝምረፅን ህዝብታት መሰል ዓርሰ ውሳነኦም ተጠቒሞም ኣብ ግዝኣቶም ዝደለይዎ ትካል ክተኽሉን ዝረብሖም ፖሊሲ ክፍፅሙን ዝፈቅድ ስርዓት ኮንፌዴሬሽን ከምዝኾነ ክገልፅ ፀኒሑ እዩ። ስርዓት ኮንፌዴሬሽን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኮነ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ፣ ሓብራዊ ረብሓ፣ ራህዋን ቅሳነት ንምርግጋፅ፣ ከምኡውን ህዝብታት ውሽጣዊ ዓቕምታቶምን ፀጋታቶምን ተጠቒሞም ልምዓት ንምርግጋፅ ዘኽእል ከምዝኾነ ብዙሓት ዝሰማምዑሉ ስርዓት እዩ። ስለዝኾነ፥ ኩሎም ውድባት ትግራይን መንግስቲ ትግራይን ባይቶና ዘቕርቦ ዘሎ መፍትሒ ኣድላይነቱ ኣስተማቒሮም ከደንፍዑዎን ንተግባራውነቱ ክቃለሱን ንፅውዕ።
ንነዊሕ እዋን ሰላም ቀርኒ ኣፍሪካ ብምዝራግን ህዝቢ ኤርትራ ናብ ኩናት ኣሳዊሩ ከም ህዝቢ ዘብርስ ዘሎ ስርዓት ሻዕብያ ምስ ውቃበኡ ዝኸይድ ጉጅለ ኣብ 4 ኪሎ ስለዝረኸበ ሰላም ትግራይ ንምዝራግ ዝገብሮ ዘሎ ሕቱኽቱኽ ባይቶና ምስ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ኮይኑ ብዘይሕንከት ከምዝቃለሶ ይገልፅ። ፍንጫሕ መሰንገልና ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን እውን ህዝቢ ትግራይ ዝገብሮ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ደጊፎም ኣንፃር ሻዕብያን ብልፅግናን ንዝግበር ቃልሲ ክወፍሩን፣ ክልቲኡ ህዝቢ ናብ ራህዋን ቅሳነትን ክምለስ እጃሞም ከበርክቱን ባይቶና ብኽብሪ ይፅውዕ።
ህዝቢ ትግራይ ሕቱኽቱኽ ኣሃዳውያንን ውልቀመለኽትን ስርዓታት እንተየደንገፆ፣ ወራር ኣንበጣ ንምጥፋእ ዝገብሮ ዘሎ ዘሐብን ቃልሲ ባይቶና ልዑል ኣድናቖቱ እናገለፀ፣ ሉኣላውነቱ ንምኽባርን ህልውንኡ ንምርግጋፅን ኣብ ዝገብሮ ቃልሲ እውን ሓድነቱ ኣጠናኺሩ ክቕፅል ውድብና ይፅውዕ።
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ፣ እቶም መንነትካ ጨፍሊቖም ዘርእኻ ከጥፍኡ ዝህንደዱ ዘለዉ ሓይልታትን፣ ኣብ ልዕሌኻ ኣዊጀምዎ ዘለዉ ቅሉዕ ኲናት ንምምካትን፣ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ሰራውሮም ሚሒኻ ንምቕባርን ነቲ ዘይተርፍ ኩለመዳያዊ ቃልሲ ድልው ክትኾን ንፅውዕ። በዚ አጋጣሚ፣ ባይቶና ሎሚ እዉን ከም ትማሊ ንትግራይ ክጉዕፅፅ ንዝመፀ ሓይሊ ኣብ ቅድሚት ኮይኑ ምስ መንግስትን ህዝቢን ትግራይ ጠጠው ኢሉ ክቃለስን ቃልሲ ክመርሕን፣ ስለ ትግራይ ናይ ሂወት መስዋእትነት ንምኽፋል ድልዋት ምዃንናን በዚ ኣጋጣሚ ክነረጋግፅ ንፎቱ።
ዓወት ንህዝብና!!
ዓወት ንባይቶና!!
ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና)
ጥቅምቲ ፳፬/፳፻፲፫ ዓ/ም
መቐለ፣


text:
ከይዲ ምስማዕ ምስክርነት ገበን ቅንፀላ ጀነራል ሰዓረን ሜ/ጀነራል ገዛኢን 22 ሰነ 2012 ዓ.ም ክጅመር ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ከይዲ ምስማዕ ምስክርነት ገበን ቅንፀላ ጀነራል ሰዓረን ሜጀር ጀነራል ገዛኢን 22 ሰነ 2012 ዓ.ም ከምዝጅመር ኣፍሊጡ።
ቀዳማይ ችሎት ገበን ፀረ ግብረራዕዲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ከምዝበሎ፥ ኣብ ልዕሊ ብቕትለት ጀነራል ሰዓረ መኮነን ዝጥርጠር ኣስራኣለቃ መሳፍንት ጥጋቡ ዝግበር ከይዲ ምስማዕ ምስክርነት ዓቃቤ ሕጊ ብፕላዝማ ካብ 22 ሰነ 2012 ዓ.ም ጀሚሩ ምስማዕ ክጅመር ኢዩ።
እቲ ጥርጡር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ብርጋዴር ጀነራል ኣሳምነው ብዝተቐበሎ ትእዛዝ ክልቲኦም ጀነራላት ቀንፂሉ ኢዩ ብዝብል ኣብ ሕገ መንግስትን ስርዓት ሕገመንግስትን ኣብ ዝግበር ገበን ላዕለዋይ ዓቃቤ ሕጊ ፌዴራል ክሲ ከምዝተመስረተሉ ይዝከር።
ነዚ ስዒቡ ቀዳማይ ችሎት ገበን ፀረ ግብረራዕዲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ኣብ ልዕሊ እቲ ተኸሳሲ ካብ 22 ክሳብ 24 ሰነ 2012 ዓ.ም ንተኸታተልቲ ሰለስተ መዓልታት ናይ ምስክርነት ቃል ንምስማዕ ቆፀሮ ሒዙ ኣሎ።
ኣብቶም ዝተገለፁ መዓልታት፥ ተኸሳሲ ኣብ ቤት ህንፀት ኮይኑ ጠበቓታት ድማ ኣብ ችሎት ብምዃን ምስክር ናይ ምስማዕ ከይዲ ከምዝግበር ተገሊፁ።
ፍልፍል፦Ethiopian Broadcasting Corporation
እዋናዊን ሓዱሽን ሓበሬታ ንምርካብ ናይ ቴሌግራም ገፅና ሰብስክራይብ ይግበሩ/ራ!


text:
Västerås
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ከተማ ቨስተሮስ ኣብ መላረን ዝበሃል ዞባ ናይ ሽወደን እትርከብን ሓንቲ ካብተን ሃብታም ታሪኽ ዘልዋ ናይ ቀደም ከተማታት ሽወደን እያ። ከተማ ቨስተሮስ ኣብ ምስፍሕፋሕን ዕብየትን ትርከብ። ኣብዚ እዋን’ዚ እታ ከተማ ኣስታት 147 000 ተቐማጦ ኣለዋ። ተክኒካዊ ትምርህታት ዘአንግድ ዩኒቨርስቲ። ንጡፍ ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ጽዑቕ ንግዳዊ ምንቅስቓስን ገለ ካብ መለለዪ ከተማ ቨስተሮስ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ154,602
ስፍሓት መሬት1,138 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 101 ኪሜ
- Enköping 34 ኪሜ
- Uppsala 79 ኪሜ
- Örebro 95 ኪሜ
- Eskilstuna 47 ኪሜ
ማይን ተፈጥሮኣዊ ጸጋን ኣካል ከተማ ቨስተሮስ እዩ። በሓሪ መላረን ነቲ ከተማ ነጻ ናይ ንፋስ ሃዋህው ይፈጥረሉ። ምሕንባስ፡ ምግፋፍ-ዓሳ፡ ምጅላብ፡ ምንሽርታት በረድን ካልእ ኣዘናጋዒ ንጥፈታት ገለ ካብ ዓኣመታዊ ጸጋታት ባሕሪ መላረን እዩ። እተን ኣብ ባሕሪ መላረን ዝርከባ ደሴታት ብመራኽብ ይኽየዳ። ከተማ ቨስተሮስ ሓንቲ ካብተን ዝበለጻ ከተማታት ንዘወርቲ ብሽክለታ እያ። እታ ከተማ ኣስታት 37 ማይል ዝኸውን በሳጢ መንደዲታት ብሽክለታ ኣለዋ። እቲ ከተማ ናይ ገዛእ ርእሱ መዕረፊ-ነፈርቲ ሃልይዎ ብጅኦግራፊካዊ ኣቀማምጥኡ ኸኣ ኣብ ቀረባ ርሕቀት ናይ ዓበይቲ ከተማታት ይርከብ። ካብቲ ከተማ ብቐረባ ካብ ዝርከባ ዓበይቲ ከተማታት፡ ስቶክሆልም፡ ኦረብሩን ኡፕሳላን ይረከብአን።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከም ቨስተሮስ ዝኣመሰላ ዓበይቲ ከተማታት፡ ዝተፈላለየ መንበሪ-ከባቢታትን፡ ቪላታት፡ ዝካረን ዝሽየጥብ ኣባይቲ ክህሉ ንቡር እዩ። ኣብ ቨስተሮስ ገዛ ክትካረዩ እትደልዩ ሰባት ብመጀመርያ ምስቲ ሚመር ተባሂሉ ዝፍለጥ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ምርኻብ ከድልየኩም እዩ። እዚ ትካል'ዚ ኣብ ማእከል ከተማ ቨስተሮስ ዝርከን ብጠቕላላ 11200 ኣባይቲ-ክራይ የመሓድር።
ትካል ክራይ-ኣባይቲ ቨስተሮስ ዝህነጽን ዝተሃንጸን መሬት ናይቲ ከተማ የመሓድር። ንሓደስቲ ገዛውቲ ናይ ምስራሕ ውጥናት ዝምልከት ከኣ፡ እኹል ሓበሬታ ኣለዎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ቨስተሮስ ዝርዝር ሓበሬታ ብዛዕባ ግላውያን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ካብቶም ኣስታት 147000 ዝኾኑ ነባሮ ከተማ ቨስተሮስ፡ 26000 ካብ ሽወደን ወጻኢ ዝተወልዱ እዩም። ነቶም ካብ ከባቢ ሽወደን ካብ ዝርከባ ሃገራት ዝመጹ ወጊንካ፡ ካብዚ ዝተጠቕሰ ዙጽሪ ስደተኛታት እቶም ዝበዝሑ ካብ ዕራቕ፡ ኢራን፡ ሶማል፡ ቱርኪ፡ ቦስንያን ሀርዞጎቪንያን ዩጎስላቭያን ዝመጹ እዮም። ንናይ ስካንድናቭያ ቋንቋ ወጊንካ፡ እቶም ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ብብዝሒ ዝዝረቡ ቋንቋታት ዓረበኛ፡ ስፓኛ፡ ሶራኒን ሶማልያን እዮም።
እቶም ቋንቋ ኣዲኦም ሽወደን ዘይኮነ ተመሃሮ፡ ናይ ቋንቋ-ኣደ ትምርህቲ ከም ዝወሃቡ ይግበር። ነዚ ዘመሓድር ከኣ፡ እቲ ብማእከል ክልተ ቋንቋነት ዝፈልጥ ትካል እዩ። እዚ ትካል'ዚ ንተመሃሮ መባእታውን ካልኣይን ደረጃ ከይተረፈ ናይ ትምህርቲ ድጋፍን ምኽርን ኣብ ማሃብ ይነጥፍ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ዝተፋላለያ ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነይ ማሕበር ባህላዊ ጉዳያት፡ ስፖርታዊ ንጥፈታት ከምኡ ውን ማሕበር ጥሮተኛታት የጠቓልላ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ናይቲ ከተማ ዘገድሰኩም ማሕበር ንምድላይ ባዕልኹም ክትገናጽሉ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣብዚ ከተማ'ዚ ብርክት ዝበላ ሽወደናውያንን ስካንድናቭያውያን ሃይማኖታዊ ማሕበራትን ምትእስሳራትን ይርከባ። ኣብ ከተማ ቨስተሮስ እዘን ዝስዕባ ኣብያተ-ክርስትያን፡ ምትእኽኻባትን ማሕበራትን ይርከባ፡
- ቦስንያዊ ኢስላማዊ ምትእኽኻብን ባህላዊ ማእከልን
- ሶርያዊ ኦርቶዶክሳዊ ቤተ-ክርስትያን
- ኢስላማዊ ባህላዊ ማእከል ቨስተሮስ
- መስጊድ ቨስተሮስ
- ኢስላማዊ ማእከል ቨስተሮስ
- ካቶሊካዊ ሃይማኖታዊ ማሕበር ቮር ፍሩስ
- ማርያ ፎሽ ካቶሊካዊ ሊበራላዊ ቤተ-ክርስትያን ቨስተሮስ
- ሳልቫዶራዊ ርእሰ-ጳጳሳ ኦስካ ኦ ሮመሮ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ማእከል ከተማ ቨስተሮስ ብሓደስቲ ዘመናዊ ህንጻታትን፡ ጥንታዊ ታሪኻዊ ህንጻታትን ዝወቀበ እዩ። ኣብ ማእከል ከተማ፡ ብርክት ዝበለ ድኳናትን ኣብያተ-መግቢ ይርከብ። ኣብ ጫፋት ናይቲ ከተማ ከኣ፡ ዓቢ ትካል ዕድጊ ንብረት ማለት ኢክያ ይርከብ። ቤት-ጽሕፍተ ዕዮ፡ ቤት-ጽሕፈት ማዕከን ማሕበራዊ ውሕስነትን ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት ማምሕዳር ከተማን ኣብ ማእከል ከተማ ተደኲኖም ይርከቡ። ምምሕዳር ከተማ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ቨስተሮስ ዝርከብ ኮይኑ ክትኣትዉ እንከለኹም ብቋንቋታት ፊንላንድ፡ ዓረብን ሶማልን ናይ ቋንቋ ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ብተወሳኺ ሌላ ምስ ሕብረተሰብን ናይ መጻኢ መገዲ ዝሕብርን ክፍሊ እውን ኣብ ቬስተሮስ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ናይ መውዓሊ ህጻናት ቦታ ከም ዝወሃቦም ይግበር። ዳርጋ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይታ ከተማ፡ መውዓሊ-ህጻናት ይርከብ።
ክፉት ምወዓሊ-ህጻናት መራኸቢ-ማእከል ውለድን መላለዪ ማእከላት ህጻናትን ወልድን እዩ። ክፉት መውዓሊ-ህጻናት፡ ብምምሕዳራዊ ኣካል ማእከል ስድራ-ቤታት ዝእለ ኮይኑ፡ ምስ ማእከል መቀበሊ ሓካይም ኣዴታት፡ ጥዕናዊ ማእከል ህጻናት፡ ትምህርትን ምምሕዳር ማሕበራዊ ጉዳያትን ብምትሕባብር ይሰርሕ።
ሓደስቲ ስድተኛታት ህጻናት ናብ ትካል ኦሪጎ ድሕሪ ምምልካት እዮም ዝሰማምዖ መውዓሊ-ህጻናት ከም ዝምደበሎም ይግበር።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማ ቬስተሮስ፡ መንግስታውን ናይ ግሊ መባእታዊ ከምኡ ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ይርከባ። ኩሎም ህጻናት ኣብ ኣዚለ ክፍሊ ድሕሪ ምጅማሮም ቀጺሎም ኣብቲ 9 ዓመታት ዝወስድ ናይ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ይሳተፉ። ንመንሃሪ ቦታ ንህጻናት ብዝምልከት፡ ዝኾነ ህጻን ኣብቲ ኣብ ከባቢኡ ዝርከብ መንግስታዊ ቤት-ትምርህቲ ወትሩ ሕዙእ ቦታ ኣለዎ። ወለዲ፡ ቦታ ምስ ዝርከበብ፡ ንደቆም ዝደልይዎ ቤት-ትምርህቲ ማለት ናይ መንግስቲ ወይ ውን ናይ ግሊ ክኸውን ዝኽእል ቤት-ትምርህቲ፡ ክመርጹሎም መሰል ኣለዎም። እቶም ክሳብ 19 ዓመት ዝዕድሚኦም ሓደስቲ ስደተኛታት ዝኾኑ ህጻናት፡ ናይ ትምርህቲ ቦታ ብትካል ኦሪጎ ይምደበሎም። እዚ ትካል'ዚ ህጻናት ወይ መንእሰያት ምስ ድሌታቶም ዝሳነ ቅኑዕ ናይ ምትህርቲ-መኣዲ ከም ዝቕረበሎምን፡ ዘድልዮም ሓገዝ ከምዝረኽቡን ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ክመሃር ንዝደሊ ሰብ፡ ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ኣማራጺታት ዕድላትን ኣሎ። ኣብዚ ከተማ'ዚ ካብ ዝርከቡ ትምህርታዊ ትካላት፡ ህዝባዊ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ፡ ዩኒቨርስቲ፡ ሞያዊ ዩኒቨርስቲን ፍሉይ መባእታውን ናይ ካልኣይ-ደርጃ ኣብያተ-ትምርህታትን ይርክብ። ፍሉይ ኣብያተ-ትምህርታት፡ ነቶም ብሰንኪ ዝሕቱል ናይ ምምሃር ዓቕሞም መባእታዊ ትምርህቲ ክውድኡ ዘይክእሉ ተመሃሮ ዝዓለመ ቤት-ትምህቲ እዩ።
ማእከል ትምርህቲ ንኣባጽሕ ብወገኑ፡ ናይ ትምርህቲ ሓገዝን ዘዐውተኩም ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስትንን ልዕል ዝበለ ትምርህቲ ቋንቋን ንኽትመርጹን ዝድግፈኩም ትካል እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ከተማ ቨስተሮስ ብደረጃ ዞባ ምስ ዞባ ቨስትማንላንድ እያ እትጥርነፍ። እቲ ጥዕናዊ ክንክን ወይ ውን ምኽሪ ዝደሊ ሰብ ከኣ፡ ብቀጥታ ናብ ሕክምና ብጽሖት ክገብር ኣለዎ። ኣብ ከተማ ቨስተሮስ፡ ብዞባ ዝመሓደርን ናይ ግሊ ጥዕናዊ ማእከላት ይርከብ። ኣብ ጥዕናዊ ማእከላት፡ ዓበይቲ ሓካይም፡ ናይ ወረዳ ኣለይቲ ሓካይም፡ ሓካይም ኣዴታት፡ ሓኪም ህጻናት፡ ክኢላታት ኣካልት ዝኾኑ ሓካይምን ሓካይም ስነ-ኣእምሮን ይርከቡ። ናይ መንእሰያት ክፍሊ-ሕክምና ውን ብመንገዲ ጥዕናዊ ማእከል ኣቢልካ እዩ ክርከብ ዝኽእል።
ዞባዊ ሕክምና ቨስትማንላንድ፡ ኣብ ቨስተሮስ ዝርከብ ኮይኑ፡ ብቐዳምነት ንህጹጽ ጥዕናዊ ጸጋማት የስተኣናግድ። ማእከል ጥዕና ሓተቲ ዑቕባን ሓደስቲ ፍቓድ ዝወሰዱን ሰባት ከኣ፡ ንጥዕናዊ ሕቶታት ሓተቲ ዑቕባን ሓደስቲ መንበሪ-ፍቓድ ዝወሰዱን ሰባት የመእክል። እዚ ድሒሩ ዝተጠቕሰ ጥዕናዊ-ማእከል ሓደስቲ፡ ጥዕናዊ ዝርርብን፡ ሕክናዊ ብጽሖትን፡ ርክብ ምስ ሓኪምን፡ ድጋፋዊ ምኽሪ ካብ ክኢላ ስነ-ኣእምሮን ካልእን የስተኣናድግ። ድሕሪ ብጽሖት ውን ዝምልከቶም በጻሕቲ መድሃኒት ክእዘዘሎም ወይ ውን ምስ ዝምልከቶም ክኢላታት ሓካይም ክራኸቡን ዕድል ይፍጠረሎም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ትካል ኣገልግሎት ትርጉም ኣብ ዞባ ቨስትማንላንድ፡ ብ 80 ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝትርጉሙ ኣስታት 300 ንጡፋት ተርጓሞ ጠርኒፉ ይርከብ። ሓኪም ወይ ውን ተወካሊ ናይ ዝኾነ መንግስታዊ ትካል፡ እቲ በጻሒ ወይ ተገልጋሊ ቋንቋ ሽወደን ዘይክእል ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ባዕሉ እዩ በቲ ዝምልከት ቋንቋ ተርጓሚ ናይ ምቍጻር ሓላፍነት ዝህልዎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ዳርጋ ስሉጥ እዩ ክበሃል ይከኣል። ኣብዚ ከተማ'ዚ 37 ማይል ዝንውሓቱ ናይ ብሽክለታ ሕዙሕ ጽርግያ ኣሎ። ከተማ ቨስተሮስ ሓንቲ ካብተን ዝበለጸት ብሽክለታ ክትዝውረላ ምችእቲ ዝኾነት ከተማ እያ። ካብ ማእከል ከተማ ቨስተሮስ ናብ ዝተፈላለየ ኩርነዓት ከተማን ካብኡ ወጻእን፡ ብባቡር ወይ ብኣውቶቡስ ብቐሊሉ ክትጎዓዝ ትኽእል። መዕርፎ-ነፈርቲ ቨስተሮስ ውን እንተኾነ ካብ ማእከል ከተማ ብመኪና ናይ ደቓይቕ ጉዕዞ'ዩ ርሒቑ ዝርከብ። እተን ዳርጋ ጥብቕ-ጥብቕ ኢለን ዝጎዓዛ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ምስ ስራሕን ትምርህትን ዝተተሓሓዘ ኣብ ዞባ ቨስትማንላንድን መላርዳለርን ዝግበር ምንቕስቓስ ኣብ ምቅላል ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብራ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቨስተሮስ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ኮይኑ፡ ንኣብየተ-ትምርህታት፡ ማእከል መእለዪ-ኣረጋውያን ጎደናታትን መናፈሻታትን የመሓድርን የማእክልን። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ቨስተሮስ ኣስታት 11000 ሰባት ተቆጺሮም ይሰርሑ። ኣብ ኢንዱስትርያዊ መዳይ ካብ ዝነጥፋ ዓበይቲ ፋብሪካታት፡ እቲ ኣብ መዳይ ተክኒካዊ ፍርያት ዝነጥፍ ትካል ኦ.ቢ.ቢ ኮይኑ፡ ኣስታት 4500 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ካልእ ዓበይቲ ወሃብቲ-ስራሕ ከም ኢካ፡ ዞባ ቬስትማንላንድ (ኣገልግሎት ሕክምና) ቨስትማንላንድን ትካል ቦምባርድየርን ወስቲንሃውስን ይርከብዎም።
ንስራሕ ምርካብ ብዝምልከት፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ ቨስትሮስ ክተሓባበረኩም ይኽእል እዩ።


text:
ራዕድን ሓሶትን ህግዲፍ ክተሓዋወስ ድሕሪ መዘና ዘይብሉ መስዋእቲ ብረታዊ ተጋድሎ ንነጻነት፡ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ስርዓት ደርግ ነጻ ኣብ ዝወጸትሉ፡ህዝቢ ኤርትራ ደቐይ’ሉ ንዝሕደሮ ፍጹም እምነት ብግርህነቱ እንከሎ መላኺ ጃንዳ ህግዲፍ ስልጣኑ ንምድልዳል ዝዓለመ፡ ኣትኵሩ ሰርሓሉ ዝነበረ ማሕበራዊ ዝምድናታት ምብታኽ’ዩ። ብፍላይ ድሕሪ ነጻናት ከኣ ኣብ ቃልዕ ወጺኡ ብዛዕባ ቅዋምን ፍትሕን፡ ሰላም ደሞክራስን፡ ራህዋን ሓድነትን ስኒት ንዝሓቱ ኤርትራውያን መልሲ ዘይምሃብን፡ መልሲ እንተሎ ከኣ
Read more
ቃልሲ ህዝቢ ኣይዕገትንሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበርሰላም ከመይ ቀኒኹም የሕዋት ተኻታተልቲ ወይብ-ሳይታት፡ሎሚ’ዉን ከም ወትሩ ‘’ቃልሲ ህዝቢ ኣይዕገትን’ዝብል ኣርእስቲ ሒዝና ፣ ሓሳብና ከነካፍል ምምጻእንና፡ መስከረም ወርሒ ናይ ባዕዲ-ግዝኣት፣ካብ ሃገርናተባሕጒጉ ዝውጸሉ፣ብረታዊ ቃልሲ ዝተጀመርሉን፡እቶም ንግዝኣተ ሕጊን፣ስልጣን ናብ ዋኑኡ ህዝቢ ክዋሃብ፣ብቅዋም እትማሓደርን ፍትሕን ዲሞክራስን ጉዑዙኡ ክጅምር ዝሓተቱ፣ ዝተሓየሩሉ ምዃና እትዝከረሉን፡ኩሉደምበ ፍትሒ ዝዋሳእ ነናቱ መዘከርን፣ምሕጽንታን፣ለበዋ፣ጽዊዒት ዘማሓላልፈሉ እዋን ኮይኑስ፣ባዓጀባንትኩርነት መልእኽቲ ሰሚዕናን ንሰምዕ ኣሎና።ንሕና’ውን እዋኑ ዝጠልቦ ብምዃኑ መጠን
Read more
መላእ ኣባል ሓደለ ዝተሳተፎ ኣኼባ ተኻይዱ ፡ መላእ ኣባል ሓ.ደ.ለ ዝተሳተፎ ኣኼባ ብቀዳም ዕለት 12 መስከረም 2020 ተኻይዱ። ኣቦ መንበር ሓ.ደ.ለ ኣቶ ተስፋሚኪኤል ዮሃንስ ኣብ መእተዊ ኣኼባ ንኣባላት እንቋዕ ደሓን መጻኹም ድሕሪ ምባል፡ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ጽንኩር ኩነታት ብፍላይ ከኣ ኮሮና ቫይረስ ብምምኽናይ ኣብ ህዝብና ዝፍጸም ዘሎ ዓመጽን በደላትን፡ ንሃገርና ከቢብዋ ዘሎ ውሽጣውን ግዳማውን ፖለቲካዊ ሓደጋታት ገሊጹ። ሓ.ደ.ለ ንምልካዊ ስርዓት
Read more


text:
ናይ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት፡ ኢ-ለጊቲማኹን እውን ይጥርንፍ እዩ። ኢ-ለጊቲማኹን ምስቲ ዝውቱር ዝኾነ ናይ መንነት ሰነድ ይመሳሰል እዩ፡ ማለት ምስ ወረቐት መንነት ወይ ምስ ፍቓድ ምዝዋር ማኪና። ብኢ-ለጊቲማኹን ኣብ ኢንተርነት ብውሑስ መገዲ መን ምዃንካ ክትገልጽ ትኽእል።
ብኢ-ለጊቲማኹን መንነትካ ምስ ገለጽካ ካብቲ ናይ ስካተቨርከት መዝገብ ብዛዕባኻ ወይ ብዛዕባ ዋኒንካ ዚምልከት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ብኢንተርነት ጌርካ ድማ ምስ ባንክታትን መንግስታዊ ትካላትን ዋኒናትን ጉዳይካ ከተሳልጥ ትኽእል።
ናይ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ናይ ተልያ ኢ-ለጊቲማኹን Telia e-legitimation ኣለዎ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ ኣብቲ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ክትሓትት ከሎኻ ናብቲ ናይ ተልያ ኢ-ለጊቲማኹን ዘእቱ መገዲ ትረክብ ማለት እዩ። ኣብኡ ድማ ነቲ ናይ ተልያ ኢ-ለጊቲማኹን ቅድመ-ኩነት ከተንብብ ትኽእል።
ኢ-ለጊቲማኹን ክትጥቀም ከሎኻ ፒን ኮድ ከተዘውትር ይግባእ። እቲ ፒን ኮድ ብፖስታ ገይሩ ናብቲ ምዝጉብ ኣድራሻኻ ይለኣኽ።
ስካተቨርከት ነቲ ናትካ ፒንን ፑክን ኮዳት ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ኪረኽበልካ እዩ። ምስ ተወህበካ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ነቲ ኮዳት ምስ እተጥፍኦ ኣባና ሓድሽ ክትእዝዝ ትኽእል ኢኻ።
ሓደ ወርሒ ምስ ዚሓልፍ ግን ሓድሽ መንነት ወረቐት ክትሓትት ይግበኣካ። ሓድሽ ኮዳት ንምርካብ ዋጋኡ ልክዕ ከም ሓድሽ ኣይዲ ካርድ/መንነት ወረቐት እዩ።
ነቲ ኣብ ወረቐት መንነትካ ዘሎ ኢ-ለጊቲማኹን ክትጥቀመሉ እንተ ደሊኻ፡ ኮምፕዩተር፡ ኣንባቢት ካርድን kortläsare ናይ ነት ኣይዲ Net iD ፕሮግራምን የድልየካ።


text:
ዜና ቫቲካን
ሎሚ እውን ከም ትማሊ ቅዱስነቶም `ስለ እቶም ሕሙማንን ዘገልግልዎም ኣለይትን ብዝተፈለለየ መንገዲ በዚ ለበዳ ሕማም ስለ ዝሳቀዩ ንጸሊ’ እንክብሉ ቀንዲ ሓሳብ ጸሎቶም ምስ ኣመልከቱ ናብቶም ጓሶት ነፍሳት ዝኾኑ ካህናት ዘቅነዔ መልእኽቲ ከኣ ` ስለ ካህናት ንጸሊ! ምናዳ ኣብዚ ሕሱም ግዜ ንሕሙማንን ንዝኣልይዎምን ንምብቻሕ ትብዓት ምእንቲ ክረኽቡ ስለኦም ንጸሊ። ካህናት ናብ ኩሎም ሓይሊ ቃል እግዚአብሔርን ቅዱስ ቊርባንን ከብጽሑ ትሑዛት ብምዃኖም ኣብ ጸገም ንዝርከቡ በዘን ክልተ ዓበይቲ ሓይልታት ንከስንይዎም ጐይታ ትብዓት ክህቦም ንጸሊ` ኢሎም።
ቅዱስነቶም ኣብ ስብከቶም ነቲ ትማሊ ብዛዕባ ሓጢኣትካ ምፍላጥን ግቡእ ኑዛዜ ምፍጻምን ዝበልዎ ዘኪሮም።
ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ሎሚ ንባባት ምልስ ኢሎም `ሎሚ ከኣ ጐይታ ብዛዕባ ሓጢኣትና ምስኡ ክንዛተ ክንጸባጸብ ስለዝደለ ብኢሳይያስ ነቢይ ገቢሩ ከኣ ‘ኣቱም ሓላቑ ሶዶም፡ ቃል እግዚኣብሄር ስምዑ፡ ኣታ ህዝቢ ጎሞራ፡ ንሕጊ ኣምላኽና ጽን በሎ’ ይብለና ኣሎ ኢሎም።
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ኢሳ 1.10,15 ኰይኑ ‘ክትጽልዩ ኢልኩም ኣእዳውኩም ምስ ዘርጋሕኩም፡ ቊሊሕ ኣይብለኩምን እየ። ኣንዊሕኩም እኳ እንተጸለኹም፡ ኣይሰምዓኩምን እየ፡ ከመይ ኣእዳውኩም ደም ብምፍሳስ ረኺሰን እየን። ተነስሑ፡ ካብ ሓጢኣትኩም ተሓጸቡ፡ ገዛእ ርእስኹም ኣንጽሑ! ኣብ ቅድመይ ክፉእ ምግባር ሕደጉ። ሠናይ ምግባር ተመሃሩ፡ ብቅንዕና ፍረዱ፡ ንጥቑዓት ርድእዎም፡ ንዘኽታማት ፍትሒ ኣውጽኡሎም፡ ንመበለታት ተጣበቑለን። እምበኣር ሕጂ ንዑ ንሓድሕድና ንማጐት፡ ይብል እግዚኣብሄር፡ ብሓጢኣትኩም እኳ ከም እንተ ቔሕኩም፡ ከም በረድ ክጻዕድወኩም እየ። ከም ዝዋውዕ እኳ እንተ ቔሕኩም ከም ጻዕዳ ጸምሪ ክትኮኑ ኢኹም። ሕራይ እንተ በልኩምንን እንተ ተኣዘዝኩምንን፡ ምድሪ እተፍርዮ ሠናይ ዘበለ ኽትበልዑ ኢኹም። ምእዛዝ እንተ ኣቤኹምን እንተ ዐሎኹምን፡ ግና ኣፍ እግዚኣብሄር ተዛሪባ እያ እሞ፡ ብሰይፊ ኽትቅተሉ ኢኹም።’ ዝብል ነበረ።
ቅዱስነቶም ነዛ ንባብ እዚኣ ሕጽር ብዝበለ ሓጢኣት ከም እንሕባእ ይገብረና እግዚኣአብሔር ግና ክዛረበና ይደሊ ብማለት ገሊጾምዎ።
ሓጢኣት ከም እንሕባእ እግዚኣአብሔር ግን ክዛረበና ይደሊ!
ቅዱስነቶም ኣብ መጀመርያ ፍጥረት ምልስ ይብሉ እሞ ኣቦና ኣዳምን ሔዋንን ሓጢኣት ምስ ገበሩ ቀዳመይቲ ዝገበርዋ ካብ ቅድሚ እግዚአብሔር ምሕባእ ምንባሩ ዘኪሮም ንሕና እውን በቲ ዝገበርናዮ ሓጢኣት ብዝስመዓና ሕፍረት ክንሕባእ ንጽዕር ኢሎም። ሓጢኣትከስ ኣብ ውሽጢ ገዛእ ነፍስና ተዓጺና ክንሕባእ ይደፋፍኣና እግዚአብሔር ግን ንዑ ደኣ ንዛተ ንማጐት ይብለና ኢሎም።
ጐይታ ሓጢኣትና ክህንቦ ይደሊ!
ቅዱስነቶም ነዚ ንከረድኡ ታሪኽ ናይ ሓደ ቅዱስ የዘንትው። እዚ ቅዱስ እዚ ይብሉ ቅዱስነቶም ብኩሉ ኩሉ ተስፋ ቈሪጹ ዝገበረ እንተገበረ ምንም ዕጋበት ይህቦ ኣይነበረን። ይንሳሕ ብዙሕ ተጋድሎ ይገብር ይጽሊ ይጸውም ይጋደል ኰይኑ ግን ጨሪሹ ዕጋበት ሰኣነ። ኣብ መወዳእታ ንኩሉ ገዲፉ ‘ጐይታየ እንታይ እዩ ጐዲሉ ዘሎ ርድኣኒ ተሳቅየኒ እንታይ እዩ ጐዲሉ ዘሎ ግለጸለይ’ ክብል ኣበርቲዑ ምስ ጸለየ ጐይታ ብግልጸት ገሩ ሓንቲ ነገር ጐዲላ ኣላ ይብሎ። ጐይታ መሊሱለይ ኢሉ ብታሕጓስ ‘እንታይ እያ እዛ ጐዲላ ዘላ ጐይታይ` ኢሉ ደጊሙ ምስ ተማህለለ ጐይታ `ሓጢኣትካ ኣረክበኒ እዚኣ እያ ዝጐደለት` ምስ በሎ ወዮ ቅዱስ ሓጢኣቱ ኣረኪቡ ካብ ጐይታ ጽድቂ ረኸበ ኢሎም። ነዚ ከኣ እቲ ብኢሳያስ ነቢይ ገቢሩ `ሓጢኣትካ ከም ደም እኳ እንተቄሐ ከም በረድ ከጻዕድዎ እየ’ ዝብል ይምልሾ ኢሎም።
ጐይታ ከም ደም ንዝቄሐ ከም በረድ ዘጻዕዱ ኣምላኽ እዩ!
ቅዱስነቶም ናብ ናብራና ምልስ ይብሉ እሞ ወትሩ ካብ ጌጋ ከይንመሃር ዝተዓዘዝና ኰና ክንዲ ምስ ጐይታ ንዛረብ ምስ ገዛእ ርእስና ንዛረብ እሞ ዝገደደ ሓጢኣት ከምዘይብልና ከም ንጹሓት ባዕልና ንባልና ንፈርድ። እዚ ከኣ ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ማቴ 23 እቲ ጐይታ ንሊቃውንቲ ሕጊ ድሕሪ ምግናሕ ነቶም ዝሰምዑ `ዝብሉኹም ግበሩ ዝገብርዎ ግን ኣይትግበሩ’ እናበለ ይገንሓና። ሊቃውንቲ ሕጊ ሰብ ንክርእየሎምን ንክንእዶምን ዘይገብርዎ ኣይነበሮምን። ነቲ ሕጊ ኣዳቂቆም ስለዝፈልጥዎ ንሶም ተኸተልቱ ምዃኑ ሰብ ከይክዕቦም ኣሎ ዝበሃል ግብዝነት ተላቢሶም ኣብ ርእሲ ምጒዓዞም ኣርዑት ንምኽባድ ድሕር ዝብሉ ኣይነበሩን።
ጸሎት ሓቀኛ ክኸውን ይኽእል!
ኣብ መደምደምታ ስብከቶም ቅዱስነቶም ቃል ኣምላኽ ጸሎትና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅቡል ክኸውን ከምዝኽእል ይገልጸልና ስለዚ ስለ ሓጢኣትና ንጸሊ ኢሎም።
ጐይታ ንሕና ነፍስወከፍና መን ምዃና ይፈልጥ እዩ። ከንቱነት ግን ነዚ ሓቂ እዚ ሸፊኑ ኣብ ገዛእ ርእስና ተዓጺና ክንተርፍ ይፈታተነና። ካብዚ ክንድሕን ጐይታ ይደግፈና እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 4 መስከረም 2019 ዓ.ም. ሮማ ካብ ዝርከብ ፊውሚቺኖ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ንጐሆ ሰዓት ሸሞንተ ናብ ሃገረ ሞዛምቢክ ከምዝነቐሉን ብናይ ሞዛቢክ ሰዓት ኣቆጻጽራ እቲ 7,866 ኪሎ ሜትር ዘጠቓልል ናይ 10 ሰዓትን ፈረቓን ናይ ነፋሪት ጉዕዞኦም ፈጺሞም ሰዓት ሽዱሽተን ፈረቓን ከምዝኣተዉ ክሕበር እንከሎ፡ እቲ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ሞዛምቢክን ማዳጋስካርን ሞሪሸስን ዘጠቓልል ምዃኑ ዝፍለጥ ኰይኑ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ናብ ሞዛምቢክ ንኽነቕሉ ካብ ሃገረ ቫቲካን ቅድሚ ምስንባቶም ካብተን ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተዋጽኡ ብናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር መእለዪ ስደተይናታት ኣስታሊን ብማሕበር ቅዱስ ኤጂዲዮን ምስ ዝእለዩ ብናይ ጳጳሳዊ ቤተ ምጽዋት ሓላፊ ብፁዕ ካርዲናል ኮርናድ ክራየውስኪ ምስ ዝተሰነዩ 12 ስደተይናታት ከምእተራኸቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ፊውሚቺኖ መዓርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሑ ናብታ ዝሳፈሩላ ነፋሪት ኣትዮም ምስቶም ናይታ ነፋሪት ኣዛዚ መራሒ ፓይለትን ክልተ ናይታ ነፋሪት ኣአንገድትን ሰላምታ ምስ ተለዋወጡ ንዅሎም ነቶም ኣብቲ ሓዋርያዊ መገሻ ንዘሰንይዎም ሰላምታ ከምዘቕረቡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ኣብ ማፑቶ ምስቶም ኣብ ሞዛምቢክ ሰላም ንኽረጋገጽ ምስቲ ረናሞ እተሰምየ ተቓዋሚ ግንባር ዕለት 6 ነሓሰ 2019 ዓ.ም. ናይ ሰላም ስምምዕ ዝፈረሙን ዕለት 15 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ኣብታ ሃገር ኣብ ዝካየድ ናይ ርእሰ ብሔር መረጻ ሕጹይ ኰይኖም ብዝቐርቡን ርእስ ብሔር ፊሊፐ ንዩሲ ወግዓዊ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎም ንምሕዳሮም ኣብ ማፑቱ ናብ ዝርከብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ህንጻ ከምዝኸዱ ኣፍሊጡ።
ር.ሊ.ጳ. ዕለት 5 መስከረም 2019 ዓ.ም. ንኽብሪ ሃገርን ሕዝብን ርእሰ ብሔር ሞዛምቢክን ናብ ናይ ርእሰ ብሔር ሕንጻ ምብጻሕ ኣካይዶም ናይ ግሊ ርክብ ምስ ኣካየዱ ምስ ናይ ሞዛምቢክ ዓበይቲ ናይ መንግስትን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት ሓለፍትን ኣብታ ሃገር ምስ ዝርከቡ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ክራኸቡን ርእሰ ብሔር ንዩሲ ድሕሪ ንኽብሪ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘስምዕዎ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም መደረ ኣስዒቦም ቀዳማይ መደረ ከቕርቡ እዮም። ኣስዒቦም እውን ምስ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕትን መንእሰያትን ክራኸቡን ድሕሪ ቐትሪ ምስታ ኣብ ሞዛምቢክ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳትን ገዳማውያንን ካህናትን ደናግልን ውፉያንን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን መምሃራን ትምህርተ ክርስቶስን ምስ ተራኸቡ ቀጺሎም እውን ኣብቲ ወንጌል ማቴዎስ ምዕ. 25 እስተሰምየ ግዳም ሓደር ሕጻናትን መንእሰያትን ዝእለይሉ ማእከል ምብጻሕ ከካይዱ ምዃኖም ይሕበር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፥ ቅዱስ ኣቦና ናብ ሞዛምቢክ ኣብ ዝነቐልሉ እዋን ነተን ናይ በረራ ኣየር ዶባታን ንዘቋርጹለን ሃገራት፡ ማለት ንናይ ረፓብሊክ ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላን ንናይ ረፓብሊካዊት ግሪኽ ርእሰ ብሔር ፕሮኮፒስ ፓቫሎፑሎስን ናይ ምስሪ ረፓብሊካዊት ዓረብ ርእሰ ብሔር ኣብደል ፋታሕ ኣል ሲሲን ንናይ ረፓሊካዊት ሱዳን መንግስቲ ናይ መሰጋገሪ ወተሃደራዊ መንግስቲ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ኣብደል ፋታህ ኣብደልራሕማን ቡርሓንን ንናይ ረፓብሊካዊት ደቡብ ሱዳን ርእሰ ብሔር ሳልቫ ኪር ማያርዲትን ንናይ ረፓብሊካዊት ኡጋንዳ ርእሰ ብሔር ዮወሪ ሙሰቨኒን ንናይ ሕብራት ረፓብሊካዊት ታንዛኒያ ርእሰ ብሔር ጆን ማጉፉሊን ንናይ ረፓብሊካዊት ማላዊ ርእሰ ብሔር ፒተር ሙታሪካን ንናይ ረፓብሊካዊት ዛምቢያ ርእሰ ብሔር ኤድጋር ሉንጉን ናይ ሰላምንታን ዕርቅን ሰላምን ሰናይ ምንዮት መግለጺ መልእኽቲ ተለግራም ከምዘመሓላለፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 18 November 2020
ኣብ ከባቢ ሰንዓፈ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ደብዳብ ከቢድ ብረት፣ እምባር ሓጎዳ ኣብ ዝተባህለት ቁሸት፣ ክልተ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ከምኡ ድማ ጎረቤት ዝኾና ዓባይ ሰበይት፣ ብጠቕላላ ሰለስተ ሰባት ተቐቲሎም።
ኣብቲ ብሰንበት 15ሕዳር፣ ካብ ትግራይ ዝተኻየደ ደብዳብ ከቢድ ብረት፣ ናብታ ቁሸት ተደጋጋሚ ቦምባታት ክዓልብ እንከሎ፣ ኣብ ሓንቲ ገዛ ንዝነበራ ሰለስተ ደቂንስትዮ ድማ ከምዝቐተለ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ኣብ ከባቢ ሰንዓፈ እትርከብ እምባዳ፣ ሓንቲ ካብተን ሓሙሽተ ዓድታት እንዳዳሽም ተባሂለን ዝጽውዓ ቁሸታት’ያ።
ካብ 13 ሕዳር ኣትሒዙ፣ ካብ ትግራት ናብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ደብዳብ ከቢድ ብረት፣ ጸጸኒሑ’ ውን ይቅጽል ኣሎ።
ዛጊት ዝርዝር ናይቲ ዘውረዶ ዕንወት ብዝርዝር ክፍለጥ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ህዝቢ እቲ ከባቢ ግና ገሊኡ ናብ እምባ መጠራ፣ ኣብ ዝርከብ በዓቲታት ክዕቖብ እንከሎ፣ ገሊኡ ድማ ውሑሳት ናብ ዝበለን ዓድታት ተበታቲኑ ይርከብ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ሹቕ (ሰንዓፈ ኣሽጢ)፡ ጾቶራ፡ መጠራን እንዳዳሽም ኣብ ዝተባህለ ገጠርን፣ ከም ኣተኮስቲ ከቢብ ብረት ኮይኖም ተዋፊሮም ጸኒሖም ዝተባህሉ ኣርባዕተ ሰባት ከምዝተታሕዙ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ጠቒሶም።
============