text:
ኣብ 40ታትን 50ታትን ዝነበረ ሰላማዊ ቃልሲ ይኹን፡ ኣብ 60ታት ዝጀመረ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ናጽነትን ልኡላውነትን እዉጅ ዕላማታቱ ነይሩ። ናጽነት፡ መጀመርታ ክረጋገጽ ካብ ዘለዎ ናይ ህዝቢታት መሰል ስለ ዝኾነ። እዚ ማለት ድማ፡ ፖለቲካዊ ናጽነት፡ መጀመርታ’ምበር መወዳእታ፡ ወይ ዕላማ፡ ቃልሲታት ህዝቢ ስለ ዘይኮነ። ዝሓለፈ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲታት ከኣ ካብኡ ዝተፈለ ዕላማ ኣይነበሮን። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ዘካየዶ ቃልሲታት ኩሉ፡ ብትሕዝቶኡ፡ ዲሞክራሲ ንምርግጋጽ ነይሩ ማለት’ዩ። ብፍላይ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ተጋድሎን ክቡር ዋጋ ምኽፋልን፡ ኣብ 1991 ክዛዘም ከሎ፡ ቀዳማይ ምዕራፉ፡ ማለት፡ ምእዋጅ ናጽነትን ልኡላውነትን ጥራይ ኢዩ ኣረጋግጹ።
ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብቲ ክሳብ ሪፈረንዱም ዝነበረ ክልተ ዓመታት ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ጥራይ፡ ጉዳይ ዲሞክራሲን መሰል ተሳታፍነትን፡ እናተረስዐ ከይዱ። ንብዙሓት ረቛሒታት ኣብ ግምት ብምእታው ክርአ ከሎ፡ ብህዝቢ ይኹን ብተጋደልቲ ትጽቢት ዝግበረሉ ዝነበረ መሰላት (እንኮላይ ዲሞክራሲያዊ)፡ ኣዕጋቢ ኣወንታዊ መልሲ ክረክብ ዝከኣል ኣይነበረን። ይኹን’ምበር፡ ይቐርብ ንዝነበረ ጠለባትን ምዕዝምዛማትን ጽን ኢልካ ሰሚዕካ ክንዲ ብልቦና መልሲ ምሃብ፡ ንኩሉ ዘዕዘምዝም፡ በልማማ፡ ኣንፈት ናይ ምስሓት/ምጥፋእ ተርእዮ ዝብል ሕላገት ጥራይ ተዋሂቡዎ። ኣብ ግዜ ቃልሲ ተለሚዱ ዝነበረ ተዛማዲ ሓሳባትካ ናይ ምግላጽ፡ ሓበሬታ ናይ ምርካብ፡ ኣብ ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ መደባትን ዕማማትን ናይቲ ውድብ ምስታፍ፡ . . . ወዘተ፡ ተባሕጒጉን ቆላሕታ ስኢኑን።
ኩሉ፡ ወይ ዝበዝሐ፡ ኤርትራዊ ዝሰማምዓሉ፡ እወ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ዝብል ከም ዝኸውን ኣይጠራጠርንየ። ኣይፋል ዝብል እንተልዩ፡ እቲ፡ መሬት ኤርትራ ተጎቢጡ ከሎ ዲሞክራሲ ሕቶ ህዝቢ ኣይኮነን፡ ወይ፡ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ካብ ኣብ ዝኾነ ዓለም ዝርከብ ዝበለጸ ዲሞክራሲ ስለ ዘሎና፡ ብዛዕባ ዲሞክራሲ ምዝራብ’ውን ኣየድልን ዝብሉን እንተልዮም፡ ካብ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ተጠቀምቲን ናይቲ ስርዓት መሲሎም ክርኣዩ ዝደልዩን ጥራይ ኢዮም። እዚኦም ከኣ ብዙሕ ትርጉም ዘይብሉ፡ ንእሽቶ ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኢዮም። ስለዚ፡ እቲ ሕቶ ዲሞክራሲን ኣድላይነት ምትእትታዉ ወይ ምልዓሉ ኣብ ኤርትራን ኣድላይነት የብሉን ዝብል ምጕት ንርእሱ፡ ኣብዚ ምልዓሉ ኣድላይነት የብሉን (it is irrelevant)። ስለዚ ድማ፡ ክንዲ የድሊዶ ዝብል ሕቶ፡ ብኸመይ ይረጋገጽ ኣብ ዝብል ሕቶ ምትኳርን፡ ኣብ ቅጥዒን ኣገባብን ትግባረኡ ምድሃብን ናይ ዘሎናዮ ግዜ እዋናዊን ህጹጽን ሕቶዩ።
ብዝተፈላለየ ደረጃታት ይኹንምበር፡ ትግባረ ወይ ልምምድ ዲሞክራሲ፡ ካብ ኣብ መንጎ ኣባላት ናይ ሓደ ስድራ-ቤት ኣትሒዙ ዝጅምር ጉዳይ ኢዩ። ኣብ መንጎ ካብ ክልተ ንላዕሊ ቁጽሪ ዘለዎም፡ ብሓደ ዝነብሩ ደቂ ሰባት ዝጅምር’ዩ። ኣብ ኮማዊ ምትእኽኻባት፣ ማሕበራዊ ጉጅለታት፣ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፊታትን’ውን፡ ትሕቲኡ ካብ ዝርከብ ኣካላት ሕብረተሰብ፡ ብኣዝዩ ዝተሓላለኸ ቅጥዒታትን ምብልሓትን ተሰሪዑ ዝትግበር’ዩ። ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክረጋገጽ ልዑል ተክእሎ ኣሎ፡፡ ከምኡ ስለ ንኣምን ከኣ ኢና፡ ምስ ኩሉ ድኻማትና፡ ዘሎ ተጻብኦታትን፡ ሕጽረታትን፡ ከይተሓለልና ንጋደል ዘሎና።
ብድሆታትናን ከመይ ንገጥሞምን
ከም ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ መጠን፡ ኣብ ቅድሜና ተገቲሮም ዕማማትና ከይነሰላስልን፡ ንቕድሚት ገጽና ምንቕ ከይንብልን፡ ዝዓግቱና ብዙሓት ዕንቅፋታት ኣለዉና። ክንብድሆም እንተኾና፡ እንኮ ፍታሕ፡ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ለውጢ ብሓባር ምስራሕ ኢዩ። ብሓባር ንምስራሕ ዝሕግዙ ረቛሒታት ምልላይን ንዕኦም ምትግባር ዘኽእል ቅጥዒ ምስኣልን ከኣ የድሊ።
1. ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ/ውድብ/ሲቪካዊ ማሕበር/ምንቅስቓስ . . .ወዘተ፡ ዝለዓለ ፖለቲካዊ መደበይ ዝብሎ፡ ንድሕሪ ምልጋስ ህሉው ስርዓት ኣወንዚፉዎ ክጸንሕ፣ ዝለዓለ መደብ ማለት ፖለቲካዊ ፕሮግራም ናይቲ ዝተወደበ ኣካል ማለት’ዩ። ክሳብ እዚ ስርዓት ዘልግስን ኣብ ቦቱኡ ቅዋማዊ ስርዓት ዝምስረትን፡ እቲ ነናይ ውልቀ ውድብ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ንምትግባሩ ዕድል ኣይህሉን’ዩ። ብመሰረት እቲ ተነዲፉ ብህዝቢ (ብረፈረንዱም) ዝጸድቕ ቅዋም ኣብ ግብሪ ዝውዕል፡ እዚ ፕሮግራማት’ዚ ተቐሚጡ ይጸንሕ። ንናይ ውድባት/ሰልፊታት ዝለዓለ ፖለቲካዊ ፕሮግራማት ቅኑዓትን ኣይቅኑዓትን ኣብ ዝብል ምስሕሓብን ምትህልላኽን ግዜን ጸዓትን/ጉልበትን ምህላኽ ትርጉም-ኣልቦ ኢዩ። ልዕሊ ኩሉ ከኣ፡ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ/ሰልፊ ዝለዓለ ፖለቲካዊ መደብ/ፕሮግራም ተባሂሉ ዝፍለጥ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምስ ተተኽለ/ተመስረተ ዝውዕል ስለ ዝኾነ። ቅድሚ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ ማለት ፖለቲካዊ ፕሮግራም ኣብ ግብሪ ንውዓል ዕድል ከይፈጠርካን፡ ኣብ ህዝቢ ዘለዎ ደረጃ ተቐባልነት ከየረጋገጽካን፡ ብሓባር ንምስራሕ ከም ዘየኽእል ረቛሒ ኮይኑ ከም ምስምስ ክቐርብ ምኽኑይ ኣይኮነን።
2. ኩሉ ብዝተወደበ ኣገባብ ይኹን ብውልቂ፡ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዝቃለስ ኤርትራዊ ኣካል፡ ሓደ ናይ ሓባር ዕላማ ክህሉዎን ከለልዮን ይግባእ፣ ትጽቢትና፡ ብደረጃ ሃገር ናይ ሓባር ዕላማ ሃልዩ፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሓይሊታት ብሓባር ዘቃልስ ክኸውን’ዩ። ስለዚ፡ እንታይ ኢዩ ንኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ለውጢ ናይ ሓባር ዕላማ ኮይኑ ብሓባር ዘቃልስ? ዝብል ሕቶ’ዩ ናይ ሓባር መልሲ ክረክብ ዘለዎ። ኣብዚ ናይ መጀመርታ መድረኽ ቃልሲና፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ቅዋምን ቅዋማዊ ዲሞክራሲን ከይህሉ ዓፊኑ ሒዙ ዘሎ ስርዓት ምልጋስ፡ ቀዳማይን በይኑን፡ ናይ ሓባር ዕላማ ኪኸውን ኣለዎ።
3. ቀዳምነታት ምስራዕ፣ ናይ ሓባር ቀዳምነታት ክልለዩ ክኽእሉ ኣለዎም፣ ብመሰረት ዝተለለየ ናይ ሓባር መቃለሲ ዕላማ፡ ንዕኡ ንምትግባር ዝድለዩን ዘኽእሉን ቀዳምነታት ኣለሊኻ ምስራዕ። ቀዳምነታት፡ ኩሉ ግዜ፡ ናይ ቃልሲታትና መወከሲን ሓባራዊ ስርሓትና መተሓታተቲን ኮይኖም ዘገልግሉና ኪኾኑ ይግባእ። ኣብዚ ንህሉው ስርዓት ንምልጋስ ንቃለሰሉ ዘሎና መድረኽ/stage፡ ብሓባር ንምቅላስ ናይ ሓባር ቀዳምነታትና ተባሂሎም ዝተሰርዑ ዕላማታትን፡ ሽቶታትና ንምውቃዕ ንኽተሎ ትልሚ ዝድርቱን፡ ንሓድሕዳዊ ቊጽጽርን ምትሕስሳብን የገልግሉ።
4. ዘሰማምዑን ዝፈላልዩን ጉዳያት ፈላሊኻ ምርኣይ፡ በቶም ዘሰማምዑ ብሓባር ምስራሕ፡ ነቶም ዝፈላልዩ ምውንዛፎም፡ በብቁሩብ ከኣ ንፍልልያት ምጽባብ፣ ሓባራዊ ዕላማታትናን ቀዳምነታትናን ከነለሊ እንተ ክኢልና፡ ቀጺሉ ዝስዕብ ዕማም፡ ንዕኦም ንምትግባር እንታይ ይገበር ዝብል ሕቶ መልሲ የድልዮ። ከም ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ድሕረ-ባይታ ዘሎና መጠን፡ ኣብ ናይ ሓዋሩ ድሌታትናን መደባትናን ፍልልይ ክህልወና ባህርያዊ ኢዩ። ኣብዚ፡ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን መደባትን ምህላው፡ ከም ነውሪን መርገምን ዘይኮነ፡ ከም ጸጋን ሓጋዚን ኮይኑ ክርአ ዘለዎ’ዩ። ስለዚ ነቲ ዝተሰማማዕናሉ ናይ ሓባር ዕላማን ቀዳምነታትን ንምትግባር ዝከኣል፡ በቶም ዘሰማምዑና ነጥቢታት ጥራይ ስለ ዝኾነ፡ ነዚኦም ብንጹር ምልላይ ኣገዳሲ ኢዩ። ኣብ መስርሕ ቃልሲ ንምልጋስ ህሉው ስርዓት ዕንቅፋት ኪኾኑ ዝኽእሉ ነጥቢታት እንተልዮም ምልላዮም’ውን ኣገዳሲ ይኸውን፡ እንተ ተኻኢሉ ይፍትሑ እንተ ዘይተኻኢሉ ድማ ብኸመይ ክትሓዙ ከም ዘለዎም ናይ ሓባር መረዳእታ ይብጽሓሎም። እቶም ካብ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣረኣእያታትን እምነታትን ዝብገሱ ፍልልያት ግን፡ ከምቲ ቀዲሙ ዝተገልጸ፡ ውንዙፋት ኮይኖም ይጸንሑ። ህሉው ስርዓት ተኣልዩ ቅዋማዊ ስርዓት ምስ ቆመ ድማ፡ ብመሰረት ቅዋም ዘፍቅዶ ቅጥዒ ኣብ ህዝቢ ወሪዶም ተቐባልነት መታን ክረኽቡ፡ ብሰላማዊን ዲሞክራሲያዊን ኣገባብ ንሓድሕዶም ይወዳደሩ።
5. ኣብ መስርሕ ቃልሲ ንምእላይ ህሉው ስርዓት፡ ተራ መንእሰይ ፍሉይ ኣቓልቦ ክወሃቦ፣ ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ኣብዚ ናይዚ ዘሎናዮ እዋን ቃልሲ፡ ብዕትበትን ኣዕጋብነትን ተርኡ ተጻዊቱ ኣይብልን። ከምቲ ዝብሃልን ኩሉና ንኣምኖን፡ መንእሰይ ብምልኣት ዘይተሳተፎ መጻኢ ሃገርና፡ ንሃንቀውታ ህዝቢ ዘርዊ ኣይክኸውንን ኢዩ። መንእሰይ ኣብ ህሉው ኩነታትና ግቡእ ቦቱኡ ክሕዝ ኣለዎ። ክውደብን፡ ካብ ሕሉፍ ታሪኽ ህዝቢ ተማሂሩ ክጥቀመሉን ከማዕብሎን ክኽእል ይግባእ። ብኡ ጌሩ ድማ፡ ኣብ ቃልሲ ዝህሉዎ ናይ መሪሕ/vanguard ቦታን ተራን ክሕዝን ክጻወትን ይግባእ።
6. ህሉው ስርዓት ተኣልዩ፡ ኣብ ቦቱኡ ቀዋሚ ቅዋማዊ ስርዓት ክሳብ ዝምስረት ዝህሉ መሰጋገሪ ግዜ፡ ከም ካልኣይ ምዕራፍ ተወሲዱ፡ ንሱ ብከመይ ክስገር ከም ዘለዎ፡ ካብ ግዜ ቃልሲ ንምልጋስ ህሉው ስርዓት ኣትሒዙ ናይ ሓባር ስራሕን ምቅርራብን ክግበረሉ። እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሓይሊ ዝተጸንበሮን፡ ተርኡ ብምልኣት ዝጻወተሉን መድረኽ ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን፣ ምትእኽኻብን ብሓባር ምስራሕን ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ኣብ ምልጋስ ህሉው ስርዓት ጥራይ ዘድሃበን ብምልጋስ ናይዚ ስርዓት ዘብቅዕን ኪኸውን ዘለዎ ኣይኮነን። በይኑ ሕመረት ናይ’ዚ ቃልሲ’ዩ ኣይበሃልምበር ፡ ድሕሪ ምልጋስ ናይዚ ስርዓት ክጻወቶ ዘለዎ ተራ’ውን ኣለዎ። ኣብ ግዜ መሰጋገሪ እዋን። ዕድመ መሰጋገሪ እዋን ብዘየገድስ፡ ኣብቲ ግዜቲ ክሰላሰል ዘለዎ፡ ካብ ምልኪ ናብ ዲሞክራሲ ዘስጋግር ቅጥዒ ናይ ምስኣልን፡ ብልሙጽ ኣገባብ ናይ ምሕላፉን ዕማም’ውን ኣሎ። ኣብ መሰጋገሪ እዋን፡ እዚ ሕጂ ብደምበ ተቓውሞ ዝፍለጥ በይኑ ኣይክኸውንን’ዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ናይቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝህሉ ተቓውሞ ኣካል ኮይኑ ክርአ እንተ ኮይኑ፡ ሓደ ክፋል ናይ መሰጋገሪ እዋን ተዋሳኢ ኢዩ ክኸውን። ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋን ተራን ብዘየገድስ፡ የድሊ ዝብሃል ምቅርራብ ጌሩ ክጸንሕ ግን ኣገዳሲ’ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ከምቲ ኣብዚ ቀዳማይ ምዕራፍ ናይ ቃልሲ ክህልዉ ዘለዎም ናይ ሓባር ዕላማታትን ቀዳምነታትን ተባሂሉ ዝዝረበሎም ሕቶታት፡ ናይ መሰጋገሪ እዋን ዕላማታትን ቀዳምነታትንከ እንታይ ክኾኑ ኣለዎም ተባሂሉ፡ ክፍለጡን ክዝተየሎምን፡ ዝከኣል ምቅርራብ ተጌሩሎም ክጸንሕን ኣገዳሲ ኢዩ። ቅርጺን ትሕዝቶን ናይቲ ንጽበዮ ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ምውሳን፡ ኣብ መሰጋገሪ እዋን ብዝሰላሰሉ ዕማማትን ዝፍጠር ሓባራዊ ስኒትን ብዙሕ ክጽሎ ኢዩ።
7. ደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ማለት፡ ኣብ ስደት ዝርከብ ተቓውሞ ማለት ጥራይ ከም ዘይኮነ ምእማን፣ ኣብ ደገ ዘሎ ደምበ ተቓውሞ፡ ኣካል ናይቲ ሰፊሕ ኤርትራዊ ህዝባዊ ተቓውሞ ኣንጻር ህሉው ስርዓትዩ። ምስቲ ኣብ ውሽጢ ዝርከብ ኣካል ኤርትራዊ ተቓውሞ ብምንጽጻር፡ ኣብ ምልጋስ ናይ ህሉው ስርዓት ዝነኣሰ ተራን ኣበርክቶን ዝህልዎ’ውን ኢዩ። ኣብ ደሞክራሲያዊ ዓለም ኮይኑ ተቓውሞኡ ዓው ኢሉ ክገልጽ ስለ ዝኽኣለ ከም በይኑ ጥራይ ተቓዋሚ ጌሩ ንርእሱ ናይ ምርኣይን ምግላጽን ግዜ ኣብቂዑ ኢዩ። ዝበዝሐን ኣጸቢቑ ኣድማዒ ኣበርክቶ ኣብ ምልጋስ ናይ ህሉው ስርዓትን ዝህሉዎ። እቲ ኣብ ውሽጢ ተዓፊኑ ዘሎ ተቓዋማይ ኢዩ። ሓቂ እዚ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ደገ ዝርከብ ደምበ ተቓውሞ፡ ምስ ኣብ ውሽጢ ዝርከብ ኣካሉ፡ ናይ ምርኻብ፡ ናይ ምትሕግጋዝን፡ መደባት ናይ ምውህሃድን ዕማም፡ ሓደ ካብ ህጹጻት ቀዳምነታቱ ጌሩ ክሰርዖን ክሰርሓሉን ኣለዎ።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ)
Pretoria, South Africa
25 March 2014


c: text/html

text:
ሻምፕዮን ኵዕሶ እግሪ ዞባ ማእከል ሱፐር ዲቪዥን ‘ኤ’
ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዝተኻየደ ክልተ ግጥማት ኵዕሶ እግሪ ሱፐር ዲቪዥን ‘ኤ’ ዞባ ማእከል፡ ኣልታሕሪር ንኣኽርያ ሰላም 1ብ0 ክትዕወተላ እንከላ ደንደን ድማ ንሲቲ ሰንተር 2ብ0 ስዒራታ፣ፈለማ ንሜዳ ዝወረዳ ኣልታሕሪር ምስ ኣኽርያ ሰላም’የን ነይረን፣ ኣልታሕሪር ኣብ ካልኣይ ደቒቕ ናይቲ ግጥም ብመገዲ ፊልሞን ሰመረ ብዘመዝገባ ሸቶ 1ብ0 መሪሕነት ሓዘት፣ ኣብ መበል 35 ደቒቕ ተኻላኻሊ ቴድሮስ ክብረኣብ በደል ብምፍጻሙ ብቐይሕ ካርድ ካብ ሜዳ ዝተባረራ ኣልታሕሪር፡ ናብ ካልኣይ ፍርቂ ብመሪሕነት እያ ኣትያ፣ድሕሪ ዕረፍቲ ኣብ ዝቐጸለ ጸወታ፡ ኣኽርያ ሰላም ጸወታኣ ተመሓይሹ እዩ ቀሪቡ፣ብተደጋጋሚ ኵዕሶ ሒዛ ኣብ ጥቓ ልዳት ኣልታሕሪር ክትበጽሕ እኳ እንተኸኣለት፡ ክሰልጣ ግና ኣይከኣለን፣ ጸወታ ድማ ብዓወት ኣልታሕሪር 1ብ0 ተዛዚሙ፣ቀጺለን ግጥመን ዘካየዳ እታ ብ13 ነጥቢ ትመርሕ ዝነበረት ደንደንን ሲቲ ሰንተርን እየን፣
ደንደን ብተደጋጋሚ ሸቶ ንምቑጻር ፈተነታት ተካይድ ነይራ፣ ኣማኑኤል ደምሴ ዝፈተናን ዓንዲ ልዳት ተጸጊዓ ድማ ዝወጸትን ትጥቀስ፣ ብተወሳኺ፡ ወዲ ጋንታኡ ሮቤል ኪዳነ ንነዊሕ ርሕቀት ዝኾብኮባን ብተኻላኸላይ ሲቲ ሰንተር ዝወጸትን እውን ኣዝያ ኣስጋኢት ነይራ፣
ደንደን ኣብ 45 ደቒቕ እዩ ሰሊጥዋ፣ገብረክርስቶስ ተስፋስላሴ ብዘመዝገባ ሸቶ ድማ 1ብ0 ንዕረፍቲ መሪሓ ክትወጽእ ኣኽኢልዋ፣
ድሕሪ ዕረፍቲ ሲቲ ሰንተር ምስ ደንደን ንምምዕርራይ ተደጋጋሚ ፈተነታት ኣካይዳ፣ ኮይኑ ግን ደንደን ካልአይቲ ሸቶ ብመገዲ ዮናታን የዕብዮ ኣብ 75 ደቒቕ ብምውሳኽ ንሲቲ ሰንተር ናብ ተወሳኺ ስራሕ ኣእተወት፣
ጸወታ ክዛዘም ሓሙሽተ ደቒቕ ምስ ተረፎ ግና ሲቲ ሰንተር ፍጹም ቅላዕ ረኺባ፣ ዓብዱ ኢብራሂም ድማ ኣመዝገባ፣ ጸወታ ብዓወት ደንደን 2ብ1 ብምዝዛሙ፡ ደንደን መሪሕነታ ከተደልድል ክኢላ፣
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ሲቲ ሰንተር ካብ ኣዕሩኹ ጀርመናውያን ሓካይምን ሳሚ ከዲራን ናይ ማልያን ጫማታትን ሓገዝ ምርካባ ተፈሊጡ፣ እቲ ሓገዝ ንተጻወትቲ ቀዳማይ ዲቪዥን ከምኡ እውን ንኣትለታትን ተጻወትቲ ግራስ ሩትን እዩ፣

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዛ "ብጽድቂ ምጽናዕ" እትብል ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መጽናዕቲ መሰረታዊ ሓሳባ እቲ ኣብ ኢሳይያስ 54፣14 ዘሎ “ብጽድቂ ኽትጸንዒ ኢኺ” ዚብል ኮይኑ፣ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወትናን ኣነባብራናን ጽድቂ ኣምላኽ ክንግንዘብ ንምሕጋዝ ዝዓለመት እያ። ኣብቲ ጽድቂ ኣምላኽ ዚረኣየሉ ኣኻይዳ ክንጸንዕ፣ ነቲ ጽድቂ ኣምላኽ ዘይብሉ ድማ ካብ ህይወትና ከነወግዶ ትምህረና። በዚ ኸምዚ ምስቲ ኣምላኽ ክንኮኖ ዚደልየና እናተሰማማዕና፣ ብጽድቂ ኣምላኽ ክንዓቢ ክንጸንዕ ሓቢርና ክንጎዓዝ ኢና።
እተን ኣብዚ መጽናዕቲ እንርእየን ሸውዓተ ኣርእስታት እዘን ዚስዕባ እየን፣-
1. ቀዳምነት ንኣምላኽ
2. ስድራቤት ኣምላኽ
3. ወንጌል መንግስቲ
4. ሓሳብ ኣምላኽ ምህላው /ራእይ/
5. ብክርስቶስ ዘሎካ መንነት /ዕንቅፋታት ምስዓር/
6. ጥዑይ ስድራቤት
7. ፍጻሜኻ ምጽባቕ
ነዙ ንግባር ካብ ነፍሲ ወከፍና ዚድለ ነገር እንተሃልዩ እዚ ዚስዕብ እዩ፣-
1. ሕብረት ዝያዳ ንርእስና ዚጠቅም ስለዝኾነ ከየብኮርና ነቲ ትምህርቲ ክንከታተሎ።
2. ኣብቲ ዚግበር ምዝርራብ ኩሉ ነፍሲ ወከፍና ክንሳተፍ።
3. ዝያዳ ንሕብረትና ዚጠቅም ሕቶታትን ሓሳባትን ከነቕርብ ክንጋደል።
4. ደሃይ ሓድሕድና ክንገብር በዚ ድማ ንኣምላኽ ባህ ከነብሎ።
ሰናይ መጽናዕቲ፣ ኣምላኽ ምስ ሕብረትኩም ይኹን!!
Posted by:
Ebenezer Foundational Healing Church
Jan 13, 2012
3 Comments
2503 Views
Other christian_living


text:
ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ሕገ-መንግስቲ ንምኽባር ዝተውሃበ ሓላፍነት ከጠናክር ይግባእ…
መቐለ 04 ጳጉሜን 2010(ድወት) ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኢትዮጵያ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ናይ ምኽባር ዝተውሃቦ ሓላፍነት ኣጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ ኢሎም ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ።
ኣባላት ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እዚ ሰሜን ሓዱሽ ዓመት 2011ዓ.ም ምኽንያት ብምግባር ኣብ ከተማ መቐለ ትማሊ ኣብ ዘካየድዎ መድረኽ ዝተረኸቡ ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኢትዮጵያ ንህዝብን ሃገርን ቐዳምነት ብምሃብ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ንምኽባር ዝተውሃበ ልዑል ሓላፍነት ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ክጠናኸር ይግባእ።
ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ክልልና ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ብወገኖም ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ህዝብን መንግስትን ዝሃብዎ ሓላፍነት ምኽባር ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ብዝለዓለ ህዝባዊ ወገናውነትን ጅግንነትን ይፍፅም ኣሎ ኢሎም።
ህዝቢ ትግራይ ብታሪኽ ፀላኢ ኣብ ምምካት ቡዙሕ መስዋእትነት ዝኸፈለ እዩ ዝበሉ ዶክተር ደብረፅዮን ሐዚ እውን ኢትዮጵያ ተኸቢራ ንክትነብር ምስ ኻልኦት ኢትዮጵያውያን ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ብምዃን ኣድላይ ዘበለ ኹሉ ከምዝፍፅም ኣረጋጊፆም።
ዋና ኢታ ማዥር ሹም ጀነራል ስዓረ መኮነን ብግዲኦም ኣብ ቐፃሊ ዓመት ብቴክኖሎጂ ዝማዕበለ ሰራዊት ንምህናፅ ተተሊሙ ይስራሕ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ኣብ 2011ዓ.ም ኣብ ሃገርና ሓይሊ ባሕሪ ንምህናፅ ዘኽእል ስራሕ ከምዝስራሕ ድማ ተዛሪቦም።


text:
ወዲ ቫካሮ ሓርበኛ ኣቦና!
ከምቶም ንንየተሎም ስውኣት ኣለኻ ምሳና
ኣንታ ዶ/ር ተወልደ! ሓርበኛ ኣቦና !
ደኺመ ሓሚመ ከይበልካ ኣብ ዘዘለናዮ ዝጎየኻ ናባና
ብሩህ ተስፋ ስለ ዝዘራእካ ኣብ ልብና
ሃገር ከይባድም ከይጸንት ህዝብና
ታሪኻዊ ውዕሎኻ ንከታተል ስለ ዝነበርና
ናብ ዓወት ዝመርሓና ሓርበኛ ረኺብና!
ክውዳእ ቀሪቡ’ዩ ስቓይ ህዝብና!
ቀሪቦም’ዮም ክመሓዉ ጸላእትና
እናበልና ብኣኻ ኢና ንምካሕ ኔርና
ክንዲ ሽሕ ክትኮነልና ከኣ ተጸቢና ተመኒና
ድሃይካ ምስ ዝረሓቐና ግን ተሻቒልና ተቖሊና ቀኒና
ዓሪፉ ምስ በሉና ከኣ ብሓቂ ሰምቢድና
ኣቱም ሰብና! ሕጂ ከኣ ዘይተጸበናዮ ጉድ ረኺብና!
ሞት ሰራቒ ኮይኑ ሓርበኛ ኣቦና ዘሚቱና! ኢልና
ዝዘራእካዮ ተስፋ ዝተቐብረ መሲሉ ስለ ዝተሰማዓና
ሓርበኛ ኣፈርክቡ ከይተባህለ ከም ዝመውት ረሲዕና
ግን ዋላ ብኣካል እንተፈለየኻ ክባና
ጽንሕ ኢልና ግን ምሳና ከም ዘለኻ ምስ ነገረና ነብስና
ተደዓዓስና
ዓዲ ርሒቑ’ምበር ንስኻ ሜትካስ ዓዲ ኣይምውዓለን ህዝብና
ደጉዓ መስመዐ ንኣኻ ዝበቅዕ ንኽቡር ሓውና
ወየ! ወየ! ኣታ ሕጂ ከኣ ኮኾብ ጠፊኡና!
እናበለ ሕውስ መበለካ ምስቶም ምእንቲ ህዝቦም ዝተበጀዉ ስዉኣትና
ጉሁና’ወ ምሒር ጉሂና
ከይዛዘምካዮ ስለ ዝሓለፍካ ሕልምኻ ሕልምና
ክትርእያ ሰለ ዘይተዓደልካ ነታ ተማዕድያ ዝነበርካ ዓወትና
በል ሎሚ ምእንታኻ ጥራይ ኣይኮነን ንነብዕ ዘለና
ድቃስ ስለ ዝኸልእና’ዩ ኣውያት ናይቲ ዝጸንት ዘሎ ህዝብና
ግን ቅሰን ወዲ ቫካሮ! ዋላኳ ብኣካል እንተተፈለኻና
ደኺመ ሓሚመ ከይበልካ ስለዝጎይኻ ናባና
ሓቂ ክትነግረና
ስለ ዝሰጊርካዮ ነቲ ዘይከኣል ዝመስልና
ንሃገርን ህዝብን ተወፉኻ ስለ ዘኣቃሊስካና
ስለ ዝምሂርካና ጌጋና ኣሪምና ምኽሓስ ከም ዝከኣል ንህዝብና
ነዚ ኣረመኔ ስርዓት ክንኣልዮ ከም ንኽእል ሓቢርና
ዘቃረብካዮ ቃልሲ ብዓወት ክንዛዝሞ ንዳሎ ኢና ዘለና
ነቶም ፈሊጦም ዝጸመሙ ዝደቀሱ ገዲፍና
ግን እዋእ’ኹም እዞም ብህልቂት ላምፓዱሳ’ኳ ክትበራበሩ ዘይከኣልኩም
ኣሕዋትኩም እኮ ኢና! ርድኡና! እናበልኹም
ዓለም ኣውያቶም ሰሚዑ መዓልቲ ሓዘን እናኣወጀሎም
ንስኻትኩም ካብ ባሕሪ ተዘቒቑ እናወጽአ ሬስኦም
ከም ዘይናትኩም ዝረኣኹም ቅቡጻት ኢኹም
እንታይከ ትብሃሉ ምስ መን’ዩኸ ቁጽሩኽኩም!
ሕሉፍ ሓሊፉ ናብ ጓይላ ቦሎኛ ዞኽ ዞኽ ዝበልኩም
ካን ንህዝብኹም እሾኽ መርገም ኮንኩም ተሪፍኩም!
ብህግደፍ ተሓጺቡ ድዩ ተሪፉ ኣእምሮኹም
ባምቡላ ተቀይርኩም!?
ሕጂ’ውን ንህግደፍ ስንቂ ተቐብሉ ኣለኹም!?
‘ኣሕዋቶምን ደቆምን ዘጥፍኡ ባዕሎም!
እናበለ ዓለም
ደቅና’ምበር ከፊኦምና! ይብል ከም ዘ,ኦ ህዝብኹም
መግለጺ ስኢኑሉ ተግባርኩም
ታሪኻዊ ገድሊ ሃገር ዓቢጥኩም ዘለኹከ እንታይ ኢዩ ጉድኩም!
ንወለዶ ክተሕልፍዎ ትኽእሉ ምሃሪ ቅያ ታሪኽ ከለኩም
ብዘይተሓስበ ግዜ ሞት መንጣሊት ከም ዘላ ዘንጊዕኩም
ግፍዒ’ዚ ኣረመኔ ስርዓት እናፈለጥኩም
ኢድኩም ኣጣሚርኩም
ስለምንታይ ዓቢጥኩሞ ንሞት ትጽበዩዋ’ለኹም!?
ስለዚ ጌጋኹም ኣሚምንኩም ክሓሱዎ ህዝብኹም
ምስ ሞት ተቐዳደሙ ግዜ ከለኩም
ኣብነት ሓርበኛ ወዲ ቫካሮ መለበሚ ጌርኩም
እንታይ ዋጋ’ለዎ ኣብ ግዜ ኣፈርክቡ ሰብ እንተተቆናጠየ ብኣኹም
ቤላ ቤለው ዝሰምዐ ወየ! ወየ! እንተበለልኩም
ዘይወጽእ ጣዕሳ’ዩ ዝኸውን ንመቕርብኩም ንሃገርኩም
ስለዚ ኣስተውዕሉ! ይሓልፍ’ዩ ዘሎ ዘይምለስ ዕድልኩም
ስዉእ ወዲ ቫካሮ ሕማሙ ሸለል ኢሉ
ንህዝቡ ኣፈርኩ ኢሉ ንዝሰምዕ ኣእውዩሉ
ሞት ከይቀድሞ ናብ ኣሕዋት ዘለዉዎ ጎዩ ዘይሩ
ስለዚ ሕልናኹም መርሚርኩም ኣብነቱ ተኸተሉ
‘ንህዝብና ይቕረታ ንሕተት ንኽሓሶ!’ ምባሉ
ትኮልፍ ሞት ከም ዘላ ኣይትዘንግዑ ኣይትታለሉ
ከም ሓርበኛ ኣቦና ወዲ ቫካሮ ለብሙ
ናይ ኩሎም ንህዝቦም ክምህሩ ዝጽዓሩ ኣብነት’ውን ተኸተሉ
ህዝብና ሳላ መለበሚ ምህሮ ዝረኸበ ንቕሓቱ ሓፍ ይብል ከም ዘሎ ኣስተውዕሉ
ስለዚ ከምታ ‘ዝረኣናዮ ኣየዛርበና!’ ዝበለት ጉብጥሽ ኣይትኹኑ
ኣይንኹኑ ከም ዕትሮ ናብ ሓመድ ዝምለስ ብኽድኑ
ቀድሙዎም ነዞም ሰብናን ታሪኽናን ክቕብሩ ድቃስ ስኢኖም ዝሓድሩ
ተዃሉ
ኣገናዕ! በሉልና ከኣ ባንዴራ ትኸሉ
ነተን ድምጺ ህዝቢ ዝኾና ዜና ማዕከናት ዓወት ዝድራረን
ናይ ኣብነታውያን ተቐቢለን ናተን ወሲኸን
ናብታ ህዝብና ዘለዋ ዘብጽሓሉ
ንሓርበኛ ኣቦና ወዲ ቫካሮ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ንስድራ ቤቱን ፈተውቱን ጽንዓት ይሃብ
ምስሉ ተኪኤ 10-27-2014


text:
“ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝነበረ ዓብደላ ኣደም፣ ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ ዘሰከምዎ ሓላፍነት ክሒዱ ሃዲሙ ኣሎ።” ኣብ ኣጋ መወዳእታ ዓመተ-2002 ብረድዮ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ዝተቓልሐ ዜና ኢዩ ዝነበረ። ‘ሕሞር ካብ መዓር ክምቅር ክብል መጸጸ’ ከም ዝበሃል፣ ኣንቱም ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝለኣኸኩም…ካብ ህዝቢ ኤርትራ ክትጎርሑ ክትብሉስ ያኢ ተኸሺሕኩም እምበር።
ኣምባሳደር ዓብደላ ኣደም እነሃ እምበኣር እታ ብድሕሪ ኣቶ መስፍን ሓጎስ ትልጎም ዘላ ምንሽር ህዝቢ ኤርትራ ናባኻ ኢያ ክትቀንዕ። ካብ ዓመተ-2000 ክሳብ’ዚ ዓመት እዚ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ክንደይ ኣምባሳደራትን ዲፕሎማትን ሃዲሞም ክነሶም፤ እታ ጥበበኛ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ግን ኣይተዛረበትሎምን። ግርም’ዶ ኣሎና ኣቶ ዓብደላ? እምበኣር ኣብ ዝቕጽሉ ክፋላት የራኽበና። ቅድሚኡ ግን ገለ ነገር ክትዛረብ ተስፋ ንገብር። ኣብ መበል 13 ክፋል ጽሑፍና ኣብቲ ብ Word ዝተሰደደን ብ PDF ዝተሰደደን ጽሑፍ ክነጻጸር እንከሎ ናይ ገለ ቃላት ጉድለት ነይሩ ኢዩ’ሞ ኣቐዲምና ይቕሬታ ንሓትት። እቲ እሩም ጽሑፍ ድማ PDF ፋይል ኢዩ።
ቅድም ከምቲ ልሙድ ሰላምታ ኢዩ ዝግባእ ነይሩ’ሞ፣ ዓቢ ሰላምታ ንዓኹም ይኹን። ሰላም! ደሓንዶ ቀኒኹም፣ ኣለና ምሳኹም…። ካብ ንግሆ ትልሚ ዘርኢ ክርዳድ ዝተለመ ስሱዕን ክሒዳን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ (ኣባ ጎብየ) ደቀ-መዛሙርቱን ዓቀይቶት ህግደፍን ደቂሶም ይሓድሩ የለዉን።
ንግሆን ምሸትን ኣብ ቅድሚኦም ዝቕጀል ህድማ ጥራይ ኢዩ። ህግደፍ ኣብ ጉንዲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝተቐልቀለት ጫለዳ ድኣ’ምበር ካብ ናይ ገዛእ ርእሳ ዘርኢ ዝቦቐለት ተኽሊ ኣይኮነትን። ህግደፍ ከም ዋዛ ዘይኮነስ፣ ኮነ ተባሂሉ ብመደብ “ኤርትራ” ዝብል ቃል’ውን የብላን። ህግደፍ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾብለለት ሓኽሊ ድሙ ደኣ’ምበር ዋና ገዛን መርዓት ጓል ሔማን ኣይኮነትን።
ጫሌዳ ፍረ ስለዘይብሉ፣ ህግደፍ ’ውን ብዘይካ ክርዳድ ፍረ ከተውጽእ ዘይትኽእል ጭደል ፍጥረት ኢያ። ከምቲ ኣብ ዝሓለፉ ክፋላትና ብንጹር ዝተሓበረ፣ ሕጂ’ውን ኣብዚ ብተደጋጋሚ ክበርህ ዝግበኦ ኣብ መንጎ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን፣ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ኢዩ። ደጋጊምካ ክጥመት ዝግበኦ ጉዳይ ኢዩ። ኣብታ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ከተሳፍር ኢያ ኢልና እንጽበያ ናይ ተስፋ መርከብና፤ ንሓቀኛ ድሕረ-ባይታን ታሪኽን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጭቡጥ ግምት ኣእቲኻ፤ ካብ ኩሉ ብሄራት…ሃይማኖታት…ኣውራጃታት…ውድባት ማሕበራውያን ሓይልታት ወ.ዘ.ተ…ብንጹር ቅዋምን መትከላዊ ኣረኣእያን ዘሳትፍ ክኸውን ይግባእ።
እንተ ውድቀት ስርዓተ-በጋሚንዶ ህግደፍ ኣኺሉ ኢዩ። ስለዚ መፍቶ ጨካናት ጎሓላሉ ህግደፍ ከይንኸውን ካብ ሎሚ ኣከያይዳና ከነጽሪ ይድወል ኣሎ። ብሰንኪ ፕረ. ኢሳይያስ ኣብ መንጎና ክዘርኦ ዝጸንሐ ክርዳድ፣ ጨው ከይንፈሪ የሰክፍ ኢዩ’ሞ፣ ኣከያይዳና ነስምር። ሰዓቱ ይኣክል ኣሎ። ሃገራዊ ነጋሪት ይስማዕ ኣሎ። ደወል ተስፋ…ደወል ራህዋ። ‘ገገዛኹም ኪዱ ሓዊ ኣጓጉዱ’ ከም ዝበሃል፤ ሎሚ ንዝዓነወት ሃገርና እንሃንጸሉ፣ ንዝሓዘነ ህዝብና እንድብሰሉን ካብ ንድየት ናብ ትሕዞ እንሰጋገረሉን ሰናይ ግዜ ይመጽእ ኣሎ። ስለዝኾነ፣ ካብቲ ኢሳይያስ ዝተለሞን ዝዘርኦን ክርዳድ፣ ስርናይ ንፈልየሉ ግዜ ሎሚ ይኹን!
ሃገርና ኤርትራ ብሰንኪ ፋሉላዊ ኣከያይዳን ሜላን ፕረ. ኢሳይይስ ኣፈወርቂ፣ ናብ ሃው ዝበለ ጸድፊ ክትሽመም ጸኒሓ ኢያ። ስርዓት ህግደፍ ባንዴራ ዝተኸለ ሽፍታ’ምበር ብሕጊን ሰብኣዊ ስነ-ምግባርን ዝቕየድ ሰልፊ ኣይኮነን። ብዘይካ ዶላር ካልእ ኣብ ቅድሚኡ ዝረኣዮ ጉዳይ ድማ የለን። ከም እንዝክሮ ኣብ ወርሒ መስከረም 2007 ዓ.ም. ካብ ኣውስትራልያ ናብ ሱዕድያ ዝኣትዋ ዝነበራ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኣባጊዕ፣ ኣብ ጥቓ ጂዳ ምስ በጽሓ ተላጋቢ ሕማም ከም ዝኣተወን ተረጋጊጹ ነበረ። ፍሉያት ናይ እንስሳ ዶክተራት ካብ ዓዲ እንግሊዝ ተላኢኾም ነቲ ለበዳ ሕማም ምስ ኣረጋገጹዎ ከኣ፣ እተን ኣባጊዕ ናብ ባሕሪ ከይድርበያ፣ ብቐጥታ ናብ ኣውስትራልያ ክምለሳ ወይ’ውን ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ተራጊፈን ሓዊ ንክነዳ ሞያዊ ምኽሮም ለገሱ።
ሽዑ ንሽዑ መንግስቲ ኣውስትራልያ “ነዘን ሕሙማት ኣባጊዕ ናብ መሬታ ኣራጊፋ እተንድደን ሃገር እንተላ፣ ሓደ ሚልዮን ዶላር ክንህብ ድሉዋት ኢና” በለት። ኩላተን ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ተሓቲተን ከኣ ኣበያ። ነውራማት መራሕቲ ህግደፍ ግን ነተን ሚልዮን ዶላር ክወስዱ ክብሉ ነቲ ስራሕ ተቐበሉዎ። ሕሙማት ኣባጊዕ ዝጸዓነት መርከብ ኣውስትራልያ ከኣ ናብ ወደብ ባጽዕ ተጸግዐት። ከይሓፈሩ ድማ ብመራኸቢ ብዙሓን፦ “ሓካይምና ናብ ባጽዕ ወሪዶም ነተን ሕሙማት ዝተባህላ ኣባጊዕ ምስ መርመሩወን ዝኾነ ዓይነት ሕማም ኣይጸንሐንን። ስለዚ እዘን ጥዑያት ኣባጊዕ ናብ ሙሉእ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ክከፋፈላ ኢየን” በሉ።
ንዕቀትን ኣሽካዕላልን ንህዝቢ ኤርትራ መለለይኡ ዝኾነ ፕረ. ኢሳይያስ፣ ነቶም መንገደይ ከስተብህሉ ይኽእሉ’ዮም ዝበሎም ካብ ግዜ ሰብዓታት ኣጽኒተዮም’የ ኢሉ’ኳ መጽሓፍ ሳጥናኤል እንተጠቕዐ፤ ንመንገዱን ክፍኣቱን እንፈልጥሲ ኣለና! ኣባጊዕ ናብ ጋሕቴላይ ተኾመራ፣ ንመዓልቲ ኣስታት ሓደ ሽሕ ክሞታ ምስ ጀመራ ከኣ ብህጹጽ ብመካይን ጸጽዒኖም ናብ ዕዳጋታት ኩለን ከተማታት ኤርትራ እናወሰዱ ሸጥወን።
ሽዑ ብዙሕ ሕማም ውጽኣት ዝሓመመ ህዝቢ ከም ዝነበረ ዚዝከር ኢዩ። እዚ ነውራም ሕጊ ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ፣ ካብ ግዜ ናጽነት ክሳብ’ቲ ብዕላማ ዘባርዖ ኲናት ባድመ፤ ኣብ ሱዳን… ኢትዮጵያ… ኮንጎን ሃገራት ዓበይቲ ቀላያትን ዝገብሮ ዝነበረ ዓቢ ናይ ዶላር፣ ብረትን ኣልማዝን ኮንትራባንድ ወፍሪ ከም ዝነበሮ መን ክርስዖ! እቲ ንክእመን ዘጸግም ግን፣ መንግስቲ ባንዴራ ዝተኸለ ክነሱ ኣብ ምዝራእን ምሻጥን ሓሺሽ ምውፋሩ ኢዩ። ኣብ ምጽሓፍ ምስጢራተ-ኢሳይያስ፣ ግዜ ክሳብ ዝበስል ክእመኑ ኣይክእሉን ኢዮም ኢልና ዝገደፍናዮም ጉዳያት’ኳ ኣለዉ።
እቲ ብኩላተን ሃገራት ዓለም ኩኑን ዝኾነ መሸጣ ዕጸ-ፋርስ እምበኣር ካብ ቅድሚ ሸሞንተ ዓመታት ኣትሒዙ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ፋጌና ዝተባህለ ሰሜናዊ ባሕሪ ተዘሪኡ ኣሎ። ብዛዕባ እዚ ካብ ከተማ ኣስመራ ኣስታት 50 ኪ.ሜተር ርሕቀት ዘለዎ፤ ኣብ ከባቢ ፍልፍል፣ “ፋጌና” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ፍሉይ ቦታ ተዘሪኡ ዘሎ ዕጸ-ፋርስ ንምርግጋጽ ንደቂ እቲ ከባቢ ማለት ሞግኦ፣ ሳቡርን ወኪን ንዝፈልጡ ሰባት ምውካስ ጥራይ ኢዩ ዘድሊ። ዕጸ-ፋርስ ፋጌና ብፍሉያት ወተሃደራት ኢዩ ዝሕሎ። እቶም ወተሃደራት ፍሉይ ሓለፋ ዘለዎም ክኾኑ እንከለዉ ኣብ ግዜ ዕረፍቶም፣ ንሳቶም ኣይኮኑን ናብ ስድራ ቤቶም ዝኸዱ። እንታይ ደኣ፣ ኣንስቶምን ደቆምን ኢዮም ዝመጽኡዎም። ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐስ ህዝቢ ወይ ጥሪት የለን። ኣብቲ ከባቢ ሳዕሪ ንክበልዕ ዝኣተወ ብዕራይ ይኹን ካልእ እንስሳ ዘቤት ድማ ተዘሪዑ ይሕረድ።
ብስም “ሓምላይ ቅናት ኤርትራ” ዝብል መደናገሪ ሓረግ፤ ከምኡ’ውን “ንቱሪዝም ሕዙእ ከባቢ” ብዝብል ጨካን ስጉምቲ ወነንቲ እቲ ከባቢ ካብ ግራቶምን ገዛውቶምን ካብ ዝባረሩስ ዓመታት ሓሊፉ ኢዩ። ዘራእቲ ዕጸ-ፋርስ ፋጌና ኣብ ግዜ ክረምቲ ባሕሪ ካብ ሲስተሪናታት ብዝእከብ ማይ ክሰቲ እንከሎ፣ ኣብ ግዜ ሓጋይ ግን ብፍልይቲ ኤነ-ትረ ቦጥ መኪናን ፍሉይ ኣውቲስታን፣ ማይ ካብ ንኡስ ዞባ ዓዲ ተከለዛን ኢዩ ዝሰቲ።
ሓሽሽ ተኣርዩ ብለይቲ ብፍልይቲ መኪና ናብ ኣስመራ ይኣቱ። ዶላር ንምእካብ ናብ ጽዩፍ ስራሕ ዝተዋፈረ ስርዓት ህግደፍ፣ ካብ ኣስመራ ብናይ ዲፕሎማሲካዊ ባልጃ ነቲ ኣብ ፋጌና ዝፈረየ ዕጸ-ፋርስ ናብ ኬንያ፣ ናይጀርያን ኢማራት ዓረብን ይሰዶ። ካብኡ’ውን ነቲ ስራሕ ንከካይዱ ዝተመዘዙ ዲፕሎማት ኣለዉዎ። እቲ ፍሉይ ቀጠልያ ግርማ ዝተዓደለ ሰሜናዊ ባሕሪ ካብ ምፍራይ ዕፉን፣ ቡን፣ ዱባን ኣሕምልትን፤ ናብ ዘራእቲ ሓሽሽ ተቐይሩ ኢዩ። መብዛሕትኡ መሬት ፋጌና፣ ሳቡርን ሞግኦን ብናይ ጥልያን ኮንቸስዮኒታት ተታሒዙ ዝነበረ ክኸውን ከሎ፣ ካብ ግዜ ስርዓት ሃይለስላሰ ክሳብ ናጽነት ኤርትራ በብቑሩብ ናብ ዋናታቱ ደቀባት ይምለስ ነበረ።
ኣብ ዓመተ-1993-1995 ብዙሓት ኣውፈርቲ ንዝነበረ ትርፊ መሬት /ከም ኮንቸስዮነ እንዳ ቶሪ/ ካብ መንግስቲ ገዚኦም ሰፋሕቲ ስራሓት ሕርሻ ንምክያድ ተተሓሒዞሞ ነይሮም ኢዮም። /ንኣብነት ስድራ ቤት ተጋዳላይ ኤደን ፋሲል፣ ስድራ ቤት ተጋዳሊት ሰማይነሽ ኪሮስ ትሪንዳድ፣ ስድራ ቤት ግርማይ ተስፋሚካኤል ወ.ዘ.ተ…/ እቲ ግናይ ወፍሪ ሓሽሽ ህግደፍ ምስ ተጀመረ ግን፣ ብሙሉኦም እቶም ዜጋታት ብዘይ ካሕሳ ተሃገሩ።
“ስለምንታይ ኢዩ መሬት ወኪ ብመንግስቲ ብዘይ ካሕሳ ተሃጊሩ” ኢላ ስለ ግራት ዓደቦኣ ኣብ ወጻኢ ንኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ዝሓተተት ኤርትራዊት፦ “ነቲ ካልእ ተሪፉ ዘሎ መሬት’ውን ገና ክንወስዶ ኢና” ዝብል መስደምም መልሲ ተዋህባ። ፋሉላዊ ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ’ቲ ከባቢ ንምድንጋር ከኣ ሚኒስትሪ ቱሪዝም ብ2003 ዓ.ም. “መመረቕታ ቱሪዝም” ብዝብል ጥበብ፣ ቢራ ዝመልአት ዓባይ መኪና ጽዒኑ ናብ ፍልፍል ኣውረደ። ኣብቲ ባዕሉ ፕረ. ኢሳይያስ ዝተረኽበሉ መዓልቲ ከኣ፣ ከም መደዓዓሲ ንኩሉ ህዝቢ እቲ ከባቢ ጸዊዖም ከብዲ ምላሽ ቢራ ከስትይዎ ወዓሉ።
ሓመድ ከባቢ ፋጌና ኣብ ግዜ መግዛእቲ ጥልያን ምስቲ ሽዑ ካብ ኤርትራ ንመርመራ ማዕድናት ተባሂሉ ናብ ዓዲ ጥልያን ይኸይድ ነበረ። ብድሕሪ መርመራ ንሓሽሽ ከብቁል ከም ዝኽእል ተረጋጊጹ ይበሃል። ፕረ. ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ዓዲ ጥልያን ብዝረኸቦ ምስጢራዊ ጸብጻብ ኢዩ ሓሽሽ ንክዝራእ ዝኣዘዘ ይብሉ ናይ ቀረባ ፈለጥቲ። ብመሰረት መጽናዕቲ ሓመድ ኤርትራ ኣብ ካልእ ከባቢ ሰሜናዊ ባሕሪ’ውን ሓሽሽ ክዝራኣሉ ዝኽእል ቦታ ኣሎ። ህግደፍ ካልኣይ ፕሮጀክት ንምጅማር ኣብ ዓመተ 2005 መደብ’ኳ እንተነበሮ፣ ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ ክሳብ ሎሚ ኣይተጀመረን። ስለዚ እዚ ከምዚ ዓይነት መንግስቲ እዚ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይብቆል ዝብል ባንዴራ ዝተኸለ ሽፍታ መንግስቲ ኢዩ ንኤርትራን ህዝባን ዘመሓድር ዘሎ።
እቲ ፕረ. ኢሳይያስ ኣፈወርቂ “ብኣዝዮም ቅርጡዋት ሰባት ዝልለ” ዝብሎ ስርዓቱ ስርዓት ህግደፍ ብዘይካ ኣጥፊእካ ምጥፋእ ስራሕ ማፍያ፣ ብሕልና ሰባት ዝምእዘዝ ሰልፊ ኣይኮነን። ፕረ. ኢሳይያስ ኣብ ስልጣን ዘሎ ንጉዳይ ህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ኣይኮነን። ኣንቱም ከም ቁርዲድ ምስ ቆርበት ንክትሽየጡ ናብ ዋጋ-ዕዳጋ ትወርዱ ዘለኹም፣ እናረኣኹም ዕዉራት እናሰማዕኩም ድማ ጸማማት ዝኾንኩም ደቂ ኤርትራ ተንስኡ ተበራበሩ…ፓስፖርት ኤርትራ’ውን ናብ ሙሉእ ዓለም ይሽየጥ ነይሩን ገና ይሽየሽ ኣሎን። ንሎሚ ብዛዕባ እቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ናብ ‘ቡዱን’ ዝተባህሉ ዜጋታት ኩወይት ዝተሸጠ 9920 (ኣስታት 10 ሽሕ) ፓስፖርት ክንርኢ ኢና።
ህግደፍ ካብ ዓመተ2005 ክሳብ 2007 ሓደ ሚእቲ ሽሕ /100,000/ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንምሻጥ መደብ ነይሩዎም። እቲ ኣስታት 10 ሽሕ ከኣ ናብ “ቡዱን” ተሸጠ። እቶም ተኸተልቲ ሺዓ ዝኾኑ ኣብ ሃገር ኩወይት ካብ ብዙሕ ዓመታት በብቑሩብ ክእከቡ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ንመንግስቲ ኩወይት ኣብ ምምቕራሕ ስልጣን እናኣጸገሙዋ ይኸዱ ነበሩ። ወላ’ኳ ካብ ሃገራት ኣዕራብ ብሓፈሻ ካብ ባስራ ድማ ብፍላይ ዝተኣኻከቡ እንተነበሩ፣ “ቡዱን” ማለት (ብዘይ ዜግነት) ዝብል ስም ተዋሂቡዎም ኣብ ኩወይት ከም ካልኣይ ዜጋ ኢዮም ዝረኣዩ።
ኣብ ኩወይት ነቲ ጉዳይ ንከሳልጥ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ሓላፍነት ዝተዋህቦ፣ ደሓር ናብ ደቡብ ሱዳን /ጁባ/ ሓላፊ ቆንስላዊ ጉዳያት ኤርትራ ኮይኑ ዝተመዘዘ፣ ኣቶ ኣለም ነጋሽ ክኸውን እንከሎ፤ ንኩሉ ስራሕ መሸጣ ፓስፖርት ምስ ኣዋደደ፣ ነቲ ስራሕ ብሓላፍነት ዝተረከቦ ኣቶ ሙኒር ዝተባህለ ካብ ኣስመራ ዝተላእከ ሰብ ነበረ። ብወገን መንግስቲ ኩወይት ነቲ ስራሕ ንምስላጥ ቤት ጽሕፈት ከፊቱ ዝሰርሕ ዝነበረ ድማ ሚኒስተር ነዳዲ ነበር ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝዓረፈ ኣልመርሑም ዶክተር ነበረ። ዋጋ ሓደ ፓስፖርት $1000 ዶላር ኣሜሪካ ኢዩ ነይሩ።
ኩሉ ሽያጥ ገንዘብ ከኣ ብቐጥታ ናብ ሕሳብ ህግደፍ ኢዩ ዝኣቱ’ምበር፣ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኩወይት ኣፍልጦ ኣይነበሮን። ስንክልቲ ኤርትራን ስንኩል መንግስቲን ንምምስራት ጥንታዊ ሕልሙ ዝነበረ ፕረ. ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ዝመዘዞም ኣምባሳደራቱ ዲፕሎማስያዊ እንዶን ብቕዓትን ዘይብሎም፣ ወይ ከኣ ኣብ መሶብ ህግደፍ ኣጻብዕቶም ኣእትዮም ተረፍ-መረፍ ዘላምጹ ሰባት ኢዮም። ስለዚ እቶም ንከምዚ ዝኣመሰለ ኣነዋሪ ተግባራት ከም ቅዱስ ስራሕ ገይሮም ዝሰርሕዎ ኣምባሳደራት ብመጽናዕቲ ዝተገብረ ኣመዳድባ ኢዩ።
ብድሕሪ መሸጣ ፓስፖርት ኤርትራ ንቡዱን ግን ብዙሓት ተርእዮታት ክቕልቀሉ ክኢሎም። ቅድም እቶም ‘ቡድን’ ዝተባህሉ ዓሌት፣ ኣብ ስራሓት ኮንትራባንድን መሸጣ ዕጸ-ፋርስን ዝተዋፈሩ፣ ብብዙሓት ሃገራት ብዓይኒ ጥርጣረ ዝረኣዩ ዝነበሩን ኢዮም። ፓስፖርት ኤርትራ ዝሓዙ ዓሌት ቡድን ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን ርሑቕ ምብራቕን፣ ብፍላይ ድማ ናብ ከም ሶርያ፣ ኢራንን ፊሊፒንስን ዝኣመሰላ ሃገራት ክኣትዉን ክወጹን ምስ ጀመሩ፣ ፓስፖርት ኤርትራን ኤርትራውያንን ኣብ ዓይኒ ጥርጣረ ኣተዉ።
ቡድን ብሕቡእ ዝተባህለ፣ ሎሚ ብዝተጋህደ ምስጢር ህግደፍ ናይ ኤርትራ መንነት ምስ ተቐበሉ፣ ከም ኤርትራዊ እውን መሰሎም ክሓቱ ጀመሩ። መንግስቲ ኩወይት ኣብ ዓዓመት ንሓሙሽተ ኤርትራውያን ተመሃሮ ናይ ዩኒቨርሲቲ ስኮላር-ሺፕ ትህብ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ፣ እቶም ብህግደፍ ዝኾኑ ዓሌት ቡድን፣ ይግባኣና ኢዩ ዝብል ጥርዓን ስለዘቕረቡ፣ ሰለስተ ካብተን ሓሙሽተ ዕድላት ስኮላር-ሺፕ ወሰዱወን። ደቆም ናብ ዩኒቨርሲቲ ይመሃሩ፣ ደቂ ኤርትራ ከኣ ኣብ በረኻታት ሲናይን ሓላይብን ብካራ ይሕረዱ! ግርም ግርምቢጥ ስርዓተ-በጋሚንዶ እምበኣር እነሆ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘካይዶ ዓሌት ናይ ምጽናት ሕቡእ ሜላ። ገና ኣይሰማዕናዮን’ምበር፣ ደቂ ቡድን ኣብ ኤርትራ ጤሳ ንክወሃቦም’ውን ሓቲቶም ይኾኑ! ኩሉ ኤርትራዊ ክረኽቦ ዝግበኦ መሰላት እንተሓተቱ’ውን ኣይተጋገዩን።
ፓስፖርት ሃገሩ ዝሓዘ ኤርትራዊ እውን እምነት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ተነፍጎ። ካብቲ ግዜ’ቲ ንደሓር ኢዩ ከኣ፣ ካብ ማእከላይ ምብራቕ ክሳብ ኣፍሪቃን ርሑቕ ምብራቕን ፓስፖርት ኤርትራ ንዝሓዘ ሰብ፣ ብዛዕባ ጥዕና እቲ ፓስፖርት ንምርግጋጽ፣ ናይ ድጋፍ ደብዳበ ካብ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ንከምጽእ ዝተገደደ። ሓላፍነት ኣልቦ ስርዓተ-ማፍያ ህግደፍ፣ ጥራይ ዶላር ዝርከቦ ይኹን’ምበር፣ ዝኾነ ይኹን ነገር ንክሸይጥ ወትሩ ቅሩብ ኢዩ። እዞም ትልሚ ክርዳድ ብዝተለመ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ መራሒኦም እኽብካብ በጋሚንዶ ህግደፍ፣ ኤርትራ መሬታን ባሕራን ብምልእታ እንተሸጡዋ’ውን ምንም ዝግድሶም ጉዳይ የለን። ክሳብ ሎሚ ፓስፖርት ናብ ካልኦት ዜጋታት ዝሸጠት ሃገር ኣይሰማዕናን። ዝግ ኢልና ኣብ እነዋህልለሉ እዋን ድማ መመሊሶም ንምእማኖም ዘጸግሙ ምስጢራት ፕረ. ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ክንሰምዕ ኢና።
ሞት ስለዘይተርፍ፣ ፓስፖርት ኤርትራ ዝሓዘ ሓደ ተወላዲ ‘ቡድን’ ኣብ ማኒላ ርእሰ ከተማ ፊሊፒንስ ምስ ሞተ፣ ሬሳ ናብ ኤርትራ ንክለኣኽ ብመንግስቲ ፊሊፒንስ ተሓቲቱ ነበረ። መንግስቲ ኤርትራ ግን ‘ፈጺመ ኣይፈልጦን እየ’ ስለዝበለ፣ ኣብ ዝዓረፈሉ ከተማ ማኒላ ተቐብረ። እዚ ኣብ ኣነዋሪ ናይ ሽፍትነት ንግዲ ካብ ዝዋፈር ደርዘናት ዓመታት ዝገበረ ስርዓተ-ማፍያ፣ ከምቲ ደጋጊምና ክንጽሕፎ ዝጸናሕና፤ ብዘይካ ብዝተሓባበረ ጎነጻዊ ቅልጽም ደቂ ህዝቢ፣ ብካልእ ኣገባብ ክንኣልዮ ኢና ኢልካ ምህውታት፣ ፈጺሙ ዝከኣል ኣይኮነን።
ስርዓት ህግደፍ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት ጥራይ ኣማኢት ኣሽሓት ተራን ዲፕሎማስያዊን ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ሸይጡ ኢዩ። ናብ ተቓወምቲ ውድባትን ሰልፊታትን ኢትዮጵያ ከም ቅንጅት፣ ናብ ደቡብ ሱዳን፣ ሱዳናውያን ራሻይዳ፣ ዳርፉርን ወ.ዘ.ተ….ብዙሕ ፓስፖርትና ተሸይጡ ኢዩ። ኣብቲ ህግደፍ ምስ መንግስቲ ሱዳን ተባኢሱሉ ዝነበረ ግዜ፣ ንኩላቶም ተቓወምቲ ፓስፖርት ሸይጡሎም ኢዩ። ደሓር ከም በዓል ሙባረክ ኣልፋድል ኣልማህዲ ናብ መንግስቶም ምስ ተመልሱ፣ ነቲ ካብ ኤርትራ ዝገዝኡዎ ዲፕሎማስያዊ ፓስፖርትታት ኣረከቡዎ።
ዶክተር ሙስጣፋ ዓሊ ዑስማን ናይ ሱዳን ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፣ ንመንግስቲ ህግደፍ፣ ብፍላይ ድማ ንወጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ዝነበረ ኣልመርሑም ዓሊ ሰይድ ዓብደላ፣ ነቲ ፓስፖርት ኤርትራ ኣብ ተለቪዥን ኣልጀዚራ ቀዲሑ ከሲሱዎ ከም ዝነበረ ዚዝከር ኢዩ። ስለዚ ስርዓተ-በጋሚንዶ ህግደፍ መኣዝኑ ዘይፈልጥ ለኻኺሙ ክሃድም ዝደሊ ነውራም ስርዓት ኢዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ከም ዝሓበርናዮ፣ ህግደፍ /ዓብደላ ጃብር/ ኣብ መሸጣ ካብ ቤተ መዘክር ዒራቕ ዝተሰርቀ ቅርሲታት ንዝነበሮም ተራ ክግለጽ ምዃኑ ተሓቢሩ ኢዩ። ግን ብምኽንያት ንውሓት ጽሑፍ መታን ከይደራረብ ናብ ዝቕጽል ክፋላት ከነቕርቦ ምዃንና ምስናይ ይቕሬታ ንሕብር።
ኣብ መደምደምታ ክቡራት ተኸታተልትና ብእትልግሱልና ዘለኹም ዓቢ ናይ ታሪኽ ኣስተዋጽኦ፣ ምስጋናና ደጊምና ነቕርብ። ኣብ ዝቕጽል ክፋላት ጽሑፋትና ኣብ እነቕርበሉ ግዜ ከኣ ተሳትፎኹም ከም ዘይፍለየና እናኣረጋገጽና፣ በዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ኣድራሻ ይጠቅም ኢዩ እትብልዎ ሓበሬታ ንክትልእኩልና ንሕብር።
ርሑስ ሓድሽ ዓመት 2011
ርሑስ በዓል ልደት!
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፍ ብተመሳሳሊ ትሕዝቶ ክሳብ እንራኸብ ሰላም!
ናባና እትሰድዎ መልእኽቲ ድማ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ኢዩ፦
alenakoena@gmail.comThis e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
ኣለና፣ ከም ነጎዳ ሓጋይ ድምጺ ዕቡሳት ኢዩ።
ኣለኺ+ኣለኻ+ኣለኽን+ኣለኹም= ኣለና
ሞት ክናና ንኢሳይያስ! ይቕጽል…


text:
ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕለት 1 ጥሪ ዓመታዊ ክብረ በዓል ቅድስተ ማርያም እመ ኣምላክ እተብዕለሉ ዕለት ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ንማርያም ዝተወሃበ ቅዱስ መጸውዕ ስም ካብ ርሑቕ ክልተ ሺሕ ዓመታት ኣትሒዙ ንብዙሓት ናይ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንቲ ናይ ዝለዓለ ምርምርን መጽናዕትን ኣስተንፍሶ ዝዀነን፡ ሰብ ክንየው ምድራዊ ሕይወት ናብ ሰማየ ሰማይ ከቕንዕ ዘኽእሎ እግዚኣብሔር ይኹን ዝብሎ ተመክሮ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ድሕነት ታሪኽ ብመሰረቱ ዕርቃናውነት ዝተሸፈነሉ፡ ካብ ሕፍረት ተላቒቕካ ክብርኻ ዳግም እትረኽበሉ ታሪኽ እዩ፡ ኣዳም ዕርቃኑ ስነ ዝነበረ ካብ መንግስተ ሰማይ እቲ ካብኡ ዝውለድ መላእ ዘርኢ ሰብ ለኪሙ ይሃድም፡ ኣብ መንጐ እቲ ቃልሲ መንፈስ ሰናይን መንፈስ ክፍኣትን ካልእ ሳልሳይ እቲ ሓድሽ ዕርቃን ዝሽፍ ሓድሽ ልብሲ እትኣልም ገባሬ ኣካል እታ ሎሚ ዓመታዊ ክብረ በዓል እመ ኣምላክ ዝብል መጸውዕ ዝተወሃበ ቅድስቲ መርያም ዝበልካዮ ይኹነለይ ብምባል ትዋሳእ፡ ማርያም ናይ ጓለንስተይት ተክለ ሰብነት ተብርህ፡ እቲ ሰብኣዊ ክብሪ ዘመልክት ልብሲ ትኣልም።
ማህሌት ቅዱስ ኤፍሬም
ሓደ ካብቶም ማእለያ ዘይብሎም ንማርያም ዝትወሃበ መጸውዕ ስም፡ ኣደ እግዚኣብሔር ዝብል እዩ፡ እዚ ንታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ዓቢይን ክቡርን ዝዀነ፡ ካብ ጥንቲ ብዙሓት ኣበው ቤተ ክርስቲያን ነዚ መጸውዕ ስም ሃልዮምን ዘሚሮምን ድርሳናት ኣቕሪቦምን እያቶም፡ እቲ ብዓብይ ዝጥቐስ ኣብ ሓምሻይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ኤፍሮም ሶሪያዊ ዲያቆን ናይ ስነ ቅዱስ መጽሓፍን ሊጡርጊያን ሊቅ፡ እቲ ብዛዕባ ናይ ማርያም ኣደነት ብልደትን ግልጸትን ኣቢሉ ዝገልጾ ጥልቂ ማህሌት ምጥቃስ ዝክኣል እዩ።
ናይ መለኰታውነት ኣገልጋሊት
“እቲ ወልደ ከሃሌ ኵሉ መጸን ኣባይ ሓደረን ኣነ ከኣ ኣዴኡ ኰንኵ (…) እቲ ናይ ኣዲኡ ልብሲ ዝለበሰ ስጋይ ስጋኡ ገይሩ ዝለበሰ ንሳ ድማ ንኽብሩ ለበሰት” እንክብል ኤፍሬም ድሕሪ ብስራት ገብርኤል ዘሎ ኩነት ማርያም ይገልጸልና፡ ማርያም ይብል ቅዱስ ኤፍሬም፡ ንወዳ “ኣነ ኣገልጋሊት መለኰታውነትካን ኣደ ሰብኣውነትካን” ዝብሉ ቃላት ኣብ ልሳና የንብር፡ ናይ ማርያም ፍጽመ ፍጹማን ኣደነታ ንኽገልጽ ነቲ ኣብ መንጐ ፈጣርን ፍጥረትን ዘሎ ደልሃመት ይገልጽ።
ቅዱስ ኣምብሮዚዩስ ንስኺ ፍጹም ሰብ ንኽትኰኒ መታን፡ ንሱ ሕጻን ኰነ ብኣጭርቕቲ ተጠቕለለ ንስኺ ካብ መግነዝ ሞት ናጻ ክትኰኒ መታን፡ ንኣኺ ኣብ መንበረ ታቦት ንኸንብር፡ ንሱ ኣብ መብልዒ ማል ተወልደ ንሱ ኣብ ምድሪ ንስኺ ናብ ከዋኽብቲ ክትበጽሒ መታን እንክብሉ እቲ ማርያም ኣደ እግዚኣብሔር ምዃና ኣደ ሰብኣዊ ኩሉ ፍጥረት ናይ ምዃን ሓለፋ ከምዘዕስላ ይገልጽ።
ዘይቋረጽ ኣደነት
ካብቲ ህሞት ትስብእቲ ንደሓር ይብሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 1 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ንኽብረ በዓለ እመ ኣግዚኣብሔር ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝለገስዎ ስብከት፡ ኢየሱስ ኣብ ገዛእ ርእሱ ሰብኣውነትና የንብር፡ ብዘይ ሰብ እግዚኣብሔር የሎን የብል፡ ኢየሱስ ዝለበሶ ስጋ ካብ ኣዲኡ ተቐበለ፡ በዚ ርክብ’ዚ ኣቢሉ ሕጂን ንሓዋሩን ኣዴኡ ክትከውን ፈቐደ፡ ኣደ እግዚኣብሔር ዝብል ስያሜ ንማርያም ኣደ እግዚኣብሔር ቢልና ክንጽውዓን እግዚኣብሔር ንሰብኣዊ ፍጥረት ኣብታ ኣብ ማሕጸና ዝተሰከመቶ ኣደ ሕጻን ብምዃን ቀረባ ኰነ” እንክብሉ ዘለዓለማውነት ኣደነት ማርያም ይትንትኑ።


text:
ምስጢራውነት ወይ „Intimität“ ከባድ ቃል እያ።
እዚ ማለት: ንሓደ ሰብ ክቱር እምነት ኣለኪ ማለት እዩ።
እቲ ሰብ ድማ ከምኡ እምነት ኣባኺ ኣለዎ።
ካብዚ ሰብ ትሓፍርሉ ነገር ዋላሓደ የለን።
ክልቴኹም በይንኹም ምስ ትህልዉ፡ ሕቡእኪ ከተርእይዮ ትኽእሊ
እዚ ኣብ መንጎ ፍቑራት ዝፍጠር ኮይኑ:
ኣዚኻ ምቅርራብ ማለት እዩ።
ዓይኒ ዓይንኻ ትጠማመት።
ቀስ ኢልካ ብትሑት ድምጺ ነሓድሕዳ ምዝርራብ።
ነሓድሕድካ ትተናኸፍን ትደራረዝን‘ውን።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ክልቴኻ ምስ ትደሊ ስጋዊ ርክብ ክትፍጽም ትኽእል።
እዚ ግን ኩሉግዜ ከምኡ ይግበር ማለት ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ እዋን ክትደራረዚ ጥራይ ትደልዪ ትኾኒ።
እዚ ማለት: ልሳብ ኣብዚኣ ዕግብቲ ኢኺ ካብኡ ንላዕሊ ምቕጻል‘ውን ኣይትደልዪን ትኾኒ።
ኣገዳሲ ነገር: ክልቴኹም ትደልይዎ ነገር ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
እወ ሓቃ ኣላ። ብዘይ ድሌታ ክትከታተላ ኣይፍቀደካን እዩ።
ምስ ዓርክኻ ምፍልላይ ኩሉ ግዜ መሪር እዩ።
ፍቕሪ እንተ ኣለካ ኸኣሞ መሊሱ ዝገደደ ቃንዛ ኣለዎ።
ፍቑራት ንኽበሃል ግና ክልተ ሰባት ክኾኑ ኣለዎም።
ዓርክኻ ኽትፍለየካ ከላ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ከቢድ እዩ።
ምሳኻ ክትከውን ግን ክትግድዳ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ፍቕሪ ዝምቅር ኩሉ ግዜ ብኽልቲኡ ሸነኽ ድሌት ምስ ዝህልው እዩ።
እዚ ማለት ክልቴኹም ብሓንሳብ ክትኮኑ ክትደልዩ ኣለኩም።
ነዓካ እውን እንተተገድደካ ደስ ኣይምበለካን ነይሩ።
ብሕጊ እውን እንተ ኮነ ንሓደ ሰብ ምክትታል ፍቑድ ኣይኮነን።
እዚ ማለት፡ ብዘይ ድሌታ ደድሕሪኣ ምኻድ ማለት እዩ።
ብዝተኻእለ መጠን ነብስኻ ክትጥብራን ኣብ ካልእ ጉዳይ ኣቲኻ ክተረሳስዓን ፈትን።
ከምዚ ኩነታት ንምርሳዕ ክጠቕሙ ዝኽእሉ ነገራት፡
ምስ ካልእ ሰብ ብዛዕባዚ ምዝራብ።
ምናልባሽ ኣጸቢቕካ ምብካይ።
ስፖርታዊን ካልእ ንጥፈታት ምግባርን።
ሓንቲ ሰብ ጽብቕቲ ወይ ጥዕምቲ ወይ ደስ እንተ ኢላትካ
ኣፍቂርካያ ኣለኻ ማለት እዩ።
መጀመርያ ግን ክትላለያ ኣለካ።
ብድሕሪኡ ኢኻ ትኾነካ ድያ ኣይትኾነካን ትፈልጥ።
ወይ ንሳ እውን ትፈትወካ ድያ ኣይትፈትወካን ትፈልጥ።
ክትዛረባ እንከለኻ ብትሕትና ክኸውን ኣለዎ።
ነገራት ከይከብድ ድማ ነዞም ጠቐምቲ ነገራት ኣብ ምልላይ ተገንዘብ:
- ክትላለያ እንከለኻ ኣብ ጽቡቕ ሙድ ወይ መዓልቲ እንከለኻ ክኸውን ኣለዎ።
- ዘኒጥካ ግን ከኣ ምቹእ ክዳን ገይርካ (መታን ዓቕልኻ ከይጸበካ) ርኸባ።
- ኣብ ጥቓኣ ኮይንካ ግን ከኣ እኹል ርሕቀት ሓሊኻ ተዛረባ።
- ዓይና እንዳ ሓለኻን ገጻ እንዳ ረኣኻን ኣዛርባ።
- „ብዝያዳ ንኽላለየኪ ፍቓደኛ ዲኺ?“ ኢልካ ሕተታ።
- ሕራይ እንተ ኢላትካ ዝኾነ ነገር ሕተታ። ንኣብነት ትፈትዎ ሙዚቃ ወይ ዝንባለኣ ሕተታ።
- ኣብታ ሰብ ዘለካ ተገዳስነት ኣርእያ።
- ኣድናቖትካ ግለጸላ ወይ ኣብኣ ደስ ዝብለካ ነገራት ወይ ትፈትዎ ነገራት ንገራ።
- እተን ቀዳሞት ኣድናቖታት ግን ብዛዕባ ኣካላታ ክኾና የብለንን።
- ንኣብነት ትሰምዖ ሙዚቃ ወይ ድማ ኣዘራርባኣ ከም ትፈትዎን ደስ ከም ዝብለካን ንገራ።
- ንዓኣ እውን ደስ እንተ ኢልካያ ኣብኡ እንከሎ ክርደኣካ እዩ።
ንሓደ ሰብ ክትዛረቦ ብዙሕ ድፍረት ይሓትት እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ንሓንቲ ጓል ትሓታ እሞ ድሌት ከም ዘይብላ ትነግረካ።
እዚ ድማ ከም ዘሕርቐካ ፍሉጥ እዩ።
ይኹን ደኣምበር ምፍላጥካ እውን ጽቡቕ እዩ።
ኩለን ጀርመናውያን ሓደ ኢየን ክበሃል ኣይከኣልን።
ንቡዝሓት ኣዋልድን ኣንስትን ግን እዞም ዝስዕቡ ነገራት ብጣዕሚ ኣገደስቲ እዮም:
ልክዕ ከም ኣወዳት ንሳተን እውን ናይ ሂወት ናጽነት ክህልወን ይደልያ።
እዚ ማለት: ምስ ደቂ ተባዕትዮ ብዘይ ኣዳላው ወይ ብማዕረ ክረኣያ ይደልያ።
እዚ ማለት ግን ካልእ ዓርኪ ይደልያ ማለት ኣይኮነን።
ናይ ባዕለን ርእሰ-ውሳኔ ስለ ክገብራ ዝደልያ እዩ።
ዝደለየኦ ነገር ባዕለን ክውስና ይደልያ። ንኣብነት:
ዝደለየኦ ዓይነት ክዳውንቲ ክኽደና ይደልያ።
ምስ መሓዙተን ዋላ እውን ንበይነን ክራኸባ ይደልያ።
ምስ ካልኦት ኣወዳት እውን ክመሓዘዋ ይደልያ እየን።
እዚ ግን ምስ ዝምድናኹም ወላሓንቲ ዘራኽብ የብሉን።
ዓርክኻ ብጣዕሚ ትፈትወካ እያ።
ይኹን ደኣምበር ምስ ካልኦት ሰባት፣ ኣዋልድ ኮና ኣወዳት ርክባ ከተቋርጽ ግን ኣይትደልን።
ካብ ጓል ናብ ጓል እውን ፍልልይ ኣሎ።
ብዛዕባ ዘለካ ስምዒታት ኣብዚ ጉዳይ ምስ ዓርክኻ ተዛራረብ።
ነንሓድሕድኩም ከኣ እንታይ ከም ትምነዩን ትደልዩን ተመያየጡ።
ብድሕሪ እዚ ዝሓሸ ክትሰማምዑ ኢኹም።
ኣብ ጀርመን ደቂ ሰብ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ይነብሩ።
ኣብዚ ውሑዳት ኣብነታት ክንህበኪ:
ገሊእን ኣዋልድን ኣወዳትን ተመርዒዮም ውላድ ይወልዱ።
ገለ ኣሰብኡትን ኣንስትን ከይተመርዓዉ ይወልዱ።
ገለ ኣሰብኡትን ኣንስትን ድማ ተመርዒዮም ብዘይ ውላድ ይነብሩ።
ገለ ሰብ ሓዳር ድማ ይፈላለዩ ወይ ይፋትሑ።
እዚ ማለት ዝምድንኦ ተበቲኹ ማለት እዩ።
ገለ ካብዚኣቶም ቆልዑ ኣለውዎም።
እቶም ቆልዑ ከኣ ወይ ምስ ኣብኦ ወይ ምስ ኣዲኦም ጥራይ ይቕመጡ።
ገለ ኣሰብኡትን ወይ ደቅንስትዮ homosexuell እዮም።
ምስ ተመሳሳሊ ጾታ ዘለዎ ሰብ ዝምድና ይገብሩ ።
ገለ ሰባት ድማ ኣብ ናይ ሓባር ገዛ ይነብሩ።
እዚ ማለት: እቶም ሰባት ዋላ እኳ ኣብ ሓደ ገዛ እንተ ተቐመጡ ፍቑራት ወይ ስድራቤት ግን ኣይኮኑን።
ብዙሓት ኣወዳትን ኣዋልድን እውን ልዕሊ ዕድመ ምስ ኮና ንበይነን ይቕመጣ እየን።
ዝኾነ ሰብ እንታይ ይደሊ ባዕሉ ክውስን ኣለዎ።
ኩሉ እዚ መነባብሮታት ኣብ ጀርመን ፍቑድ እዩ።
ካብዞም ዝተጠቕሱ ኣብነታት ዝበለጸ ወይ ዝሓመቐ ዝበሃል የለን።
ዝኾነ ይኹን ሰብ እውን ብሰንኪ እዚ ክንጸልን ክዋረድን ኣይፍቀድን እዩ።
ስለዚ ክትምርዓዊ እንተ ዘይደሊኺ ሕማቕ ኣይኮነን።
ብዘንክ እዚ፡ ንስኺ እውን ሕማቕ ጓል ኣይኮንክን
ልክዕ ከም ቀደምኪ ኩኒ።
ንሳ ምስ ከምኣ ጾታ ዘለዋ ሰብ እያ ፍቕሪ ሒዝዋ።
ምስ ናትኪ ኣንጻር ዝኾነ ሰብ ፍቕሪ ምስ ዝሕዘኪ “heterosexuell” ትበሃሊ።
ምስ ከም ናትኪ ጾታ ዘለዋ ሰብ ምስ ተፍቅሪ ከኣ “homosexuell” ትበሃሊ።
ጓል ምስ ጓል እንተ ኮይኑ “lesbisch” ይበሃላ።
ወዲ ምስ ወዲ ድማ “schwul” ይበሃሉ።
ስሚዒቱ ባዕሉ ክመርጽ ዝኽእል ሰብ ዋላ ሓደ የለን።
ገሊኦም ሰባት ስሚዒቶም እንዳ ተቐየረ ይመጽእ።
ደሓር ሓንሳብ homosexuell ይኾኑ ሓንሳብ ድማ heterosexuell ይኾኑ። እዚኦም ድማ “bisexuell” ይበሃሉ።
እዚ እውን ንቡር እዩ።
ኣዚ ዝተፈላለየ ዓይነት ዝምድና ኣብ ኩለን ሃገራት እዩ ዘሎ።
ሕማቕ ኮይኑ ግን እዚ ተግባር ኣብ ኩለን ሃገራት ኣይኮነን ፍቑድ።
ንቡዝሓት ደቀንስትዮ ኮነ ንቡዝሓት ደቂ ተባዕትዮ homosexuell እንተ ኮይኑም ኣዝዩ ከቢድ እዩ።
ስለዚ መሓዛኺ እንተ ኮምኡ ኢላ ክትነግረኪ ከላ ቀሊል ኣይነበረን ንዓኣ።
ቁሩብ ድፍረት እውን የድሊ እዩ።
እዚ ዘርእየካ ነገር ግን፡ መሓዛኺ ብጣዕሚ ከም ትኣምነኪ እዩ።
ምናልባት ኣይርደኣክን ይኸውን ስለምንታይ ንሳ ንጓል ኣፍቂራ።
ክትርድእዮ እውን የብልክን።
ኣገዳሲ ነገር ግን፡ እታ መሓዛኺ ጠባያ ወላሓንቲ ኣይተቐየረን።
ምናልባት ምሳኺ እውን ፍቕሪ ከይሕዛ ፈሪሕኪ ትኾኒ።
መብዝሕትኡ ግዜ ግን ኮምኡ ኣየጋጥምን እዩ።
ከም ቀደምክን መሓዙት ክትኮና ትኽእላ ኢኽን።
ጽን ኢልኪ ክትሰምዕያ ኣለኪ ከምኡ ‘ውን ክትጻወቲ ትኽእሊ ኢኺ።
መሓዛኺ ድማ ኩሉ ግዜ ማሓዛኺ ክትከውን ትስፉዋት ኢና።
ትፍቶ መሓዛ ክትህልወካ ኩሉ ግዜ ጽቡቕ እዩ።
ሰብ ምፍታው ጽቡቕ ስምዒት እዩ ኣብ ጀርመን ድማ ንመን ብዘየገድስ ፍቑድ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ሓንቲ ጓል ንኻልእ ጓል ተፍቅር።
ሓደ ሓደ እዋን ድማ ወዲ ንኻልእ ወዲ የፍቅር።
እዚ ጸገም የብሉን።
ኩልኩል ውን ኣይኮነን፡፣
ኣብ ሓደ ሓደ ሃገራትን ሃይማኖትን ሓጢኣት ምዃኑ ሰባት ይዛረቡ።
ምናልባት ብሰንኪ እዚ እውን ስሚዒትካ ሕማቕ እዩ ኢልካ ትሓስብ ትኸውን።
ምናልባት ብሰንኪ እዚ እውን ከተፍቅር ኣይትደልን ትኸውን።
ሓደ ነገር ክትፈልጦ ዘለካ ግን፡
ስምዒታትካ ተፈጥራዊ ባህርያት ድኣምበር ሓጥኣት ከምዘይኮነ ክንሕብረካ ንፈቱ።
ስምዒታቱ ባዕሉ ክመርጽ ዝኽእል ሰብ የለን።
ስለዚ ስምዒትካ ሕማቕ ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ ግዜ እዚ ነገራት ንሰብ እንተ ገሊጾም ይፈኽሶሎም።
ንሰብ ብዛዕባ እዚ ምንጋር ግን ቀሊል ኣይኮነን ብዙሕ ሓቦ ውን ይሓትት።
ምናልባት ንተኣምኖ ሰብ ብዛዕባ ምፍቃር ወዲ ከተዕልሎ ትኽእል ኢኻ።
ኣብዚ መርበብ ኢንተርነት ዘድሊ ሓገዝ ትረክብ ኢኻ: www.sextra.de
ሰብ ከተፍቅር ጽቡቕ ነገር እዩ።
ብዙሕ ጊዜ ውን ምስኣ ከተሕልፍ ትደሊ።
ከም ትፈትዋ ውን ክትገልጸላ ትደሊ።
እዚ ድማ ጽቡቕን ንቡሩን ኢዩ!
ሓደ ሓደ ግዜ ውን ግዜ በሊዕ ኢልካ ትሓስብ።
ምናልባት እሳ ውን ትፈትወካ ትኸውን።
ምናልባት ውን ርግጸኛ ኣይኮነትን።
ምናልባት ድማ ኣየፍቀረትን ትኸውን።
ድሌት ናይቲ ካልእ ሰብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ።
እንታይ ከም ትደሊ ኩሉ ግዜ ክትነግር ትኽእል ኢኻ።
ስምዒትካ ውን ክትገልጽ ትኽእል ኢኻ።
እታ ጓል እንታይ ከም ትደሊ ሕተታ
ንሳ ውን ባዕላ ስሚዒታን ድሌታን ክትነግረካ ኢያ።
እንተ ዘይደልያ ድማ ክትትንክፋን ክትስዕማን መሰል የብልካን።
ንስኻ ተዘይደሊኻ ውን ንሳ ክትትንክፈካን ክትስዕመካን መሰል የብላን።
ኣብዚ ሃገር ጓል ኣንስተይቲ ብኸመይ ክትላለያ ትኽእል፧
ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ስፖርት፡ ኣብ ክለባት፡ ዲስኮን ፓርቲን።
የዕርኽቱኻ ጓል የላልዩኻ።
ኣዋልድን ኣወዳትን ክዘናግዑ ይደልዩ።
ኣከዳድነእን ውን ካብቲ ንስኻ ትፈልጦ ፍልይ ክብል ይኽእል ኢዩ።
ኣብዚ ዓዲ ዋላሓንቲ ጸገም የለን።
በከዳድነእን ሕማቕ ሰብ ማለት ኣይኮናን።
ክብረት ይጽበዩ እዮም።
ዋላ ቃልዕ ክዳይ ይከደና እምበር ወዲ ክሕዘን ኣይደልያን እየን።
ምሳኻ ብዙሕ ከዕልላ ይደልያ።
መብዝሕተኦም ኣወዳትን ኣዋልድን ነንሕድሕዶም ይከባበሩ እዮም።
ክረዳድኡ ይኽእሉ ድዮም ኣይክእሉን ይረኣኣዩ።
ብድሕሪ እዚ ይፋቐሩ።
ብድሕሪ ናይ ክልቲኦም ውሳኔ ውን ይሰዓዓሙ።
ክልቴኹም ትፍተዉ እንተኾንኩም ጽቡቕ እዩ።
ሕጂ ድማ ዓርክኺ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ደሊዩ።
ኩሉ ሰውነቲ ክተናኽፈኪ ይደሊ ከምኡ ውን ሓቢርኩም ስምዒትኩም ከተርውዩ ይደሊ
ብመሰረቱ እዚ ቅቡል እዩ።
እስኺ ግን እንተዘይትደልዩ ኮይንኪ
ዘይመድለይኺ ምኽንያት ውን ቅቡል እዩ።
ክልተ ዝፋቐሩ ሰባት ኩሉ ትምኒቶም ሓደ እዩ ማለት ኣይኮነን።
ክሳብ ክንደይ ከም ትፈትውዮ ግለጽሉ።
ንስጋዊ ርክብ ግን ቅርብቲ ከምዘይኮንኪ ግለጽሉ
ምናልባት ይኹሪ ይኸውን ንስኺ ውን ኣይተፍቅርዮን ኢኺ ኢሉ ይሓስብ ይኸውን።
ንባዕልኺ ንኸምዚታት ግዜ ከምዘድልየኪ ኣብርህሉ።
ስጋዊ ርክብ ዕጋበት ዝህልዎ ውን ብክልተኹም ሸነኽ ብድሌት ምስ ተተግብርዎ እዩ።
ንኻልእ ሰብ ደስ ክብሎ ኢልካ ተዘውትሮ ስጋዊ ርክብ ጽቡቕ ኣይኮነን።
ምናልባት ንስኺ ንስጋዊ ርክብ ቅርብቲ ስጋብ ትኾኒ ይጽበ ይኸውን።
ምናልባት ውን ሓሳብኪ ክትቅይሪ ይደፋፍኣኪ ይኸውን።
ምናልባት ውን ይገድፈኪ ይኸውን
ስጋዊ ርክብ ግን ንሱ ምሳኺ ንዘልኣለም ንኽነብር መረጋገጺ ኣይኮነን።
ስለዚ ንስኺ ንነብስኺ ክትሕልዋ ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ንዓኺ ጽቡቕ ጥብልዮን ንዓኺ ጠቓሚ ዝኾነን ክትፈልጢ ኣገዳሲ እዩ


text:
ተሬዛ መይ ናብ ቻይና ዝኸዳሉ ምኽንያት ንግዳዊ ርክባት ንምጥንኻር ዝዓለመ'ዩ ተባሂሉ።
ቀዳመይቲ ሚንስትር እንግሊዝ ተሬዛ መይ ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ቻይና ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን፡ ኣብ ምጥንኻር ንግዳዊ ርክባትን ወፍርን ክዝትያ እየን።
ፅባሕ ረቡዕ ናብታ ሃገር ዝኣትዋ መይ፡ ናብ ዉሃን፣ ቤጂንግን ሻንጋይን ክበፅሓ ትፅቢት ይግበር።
ምስ ፕረዚደንት ቻይና ሺ ጂን ፒንግ፣ ሰብ ሃፍትን ተማሃሮን ዘተ ከምዘካይዳ ድማ ተሓቢሩ።
ኣብ ከም ጉዳይ ሰሜን ኮርያን ለውጢ ኩነታት ኣየርን (ክሊማ) ዝኣመሰሉ ዛዕባታት ዘተ ከምዝካየድ'ኳ እንተተሓበረ፡ ኣብ ሆንግ ኮንግ ንዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣልዒልን ክዘራረባ ድየን? ንዝብል ሕቶ ንፁር ምላሽ ኣይተዋህቦን።
ተሬዛ መይ ርክብ ምህላው "ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ግልፂ ዘተ ንምክያድ" ከምዝፈቅድ ተዛሪበን።
ክልትኤን ሃገራት ካብ ቀረባ እዋናት ንደሓር "ወርቃዊ እዋን" ብዝተሰመየ ጥቡቕ ርክባት ድልዱል ዝምድና እናፈጠራ እየን።
ቻይና ኣብ ዝተፈላለዩ ፕሮጀክትታት መሰረተ-ልምዓት እንግሊዝ ክትሳተፍ ድልየታ ከምዘለዋ ትገልጽ። እንግሊዝ ምስ ቻይና ዘለዋ ንግዲ'ውን ኣብ 2010 ብ60 ሚኢታዊት ዓብዩ ኣሎ።
ተሬዛ ቅድሚ ዑደት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ምስ ቻይና ኣብ ጉዳያት ፀጥታ፣ ሰሜን ኮርያ፣ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዓለም፣ ንግድን ካልኦትን ብሓባር እናሰርሓ ምፅንሐን ሓቢረን።
"እንግሊዛውያን ሰብ-ሃፍቲ ክርብሑሎም እንደልዮም ዕድላት ኣብ ቻይና ኣለው" ክብላ'ውን ተዛሪበን።
ንሆንግ ኮንግ ንመወዳእታ ግዘ ዘመሓደሩ እንግሊዛዊ ሎርድ ፓተን፡ ቅድም ክብል ግዝኣት እንግሊዝ ኣብ ዝነበረት ሆንግ ኮንግ ካብ ቀረባ እዋናት ንደሓር ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ናፅነትን ይፍፅሙ ምህላዎም ብምዝኽኻር፡ መራሒት ሃገሮም ነዚ ዑደት ከም ዓብዪ ኣጋጣሚ ብምውሳድ ክዝትያሉ ብደብዳበ ሓቢሮምለን።


text:
ሓረስቶት ዋዲ-ላባ – ንኡስ ዞባ ሽዕብ፡ ብሩባታት ማይኡለ፡ ላባ፡ ግርግር፡ ማይ-ኣዋልድን ገርሰሊን ንዝወረደ ወሓይዝ ናብ ሕርሻታቶም ንምእላይ ብዝተወስደ ስጉምቲ፡ ዘራእቶም ብግቡእ ሰትዩ ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ከምዝበጽሐ ገሊጾም።
ዝሓለፈ ዓመት ካብ ከበሳ ዝኣክል ውሕጅ ብዘይምውራዱ፡ በቲ ዝወረደ እውን ብሰንኪ ምስባር ዓግማትን ሕጽረት ማሽነሪታትን ግራውቲ ስለዘይሰተየ – ዝረብሕ እቶት ከምዘይረኸቡ ዝሓበሩ’ቶም ሓረስቶት፡ ሎሚ ዓመት ግና ግራውቶም ብምድልዳልን ዓግማት ብምጽጋንን ብኣጋ ሳላ ዝተዳለዉ፡ ርቡሕ እቶት ክረኽቡ ዘለዎም ተስፋ ገሊጾም።
ጥሪቶም እውን ዘተኣማምን ምንጪ ማይን ዝብላዕን ከምዝረኸባ፡ እዚ ኹሉ ድማ፡ ድምር ውጽኢት ናይ’ቲ ብመንግስቲ ዝተገብረሎም ደገፍን ኮማዊ ወፈራታትን ምዃኑ ሓቢሮም።
እቶም ሓረስቶት፡ ምስ ምሕያል ክራማት፡ ባልዓት ተቐላቒሎም ምንባሮም፡ ዛጊት ግዳ ዘውረዱዎ ጉድኣት ከምዘየለ ብምሕባር፡ ተርእዮ ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒን ኣንበጣን ንምግታእ ሚኒስትሪ ሕርሻ ንዝወሰዶ ቅልጡፍ ስጒምቲ ሞጒሶም።


text:
ኮንጎ፡ ንተቓወምቲ ፕረዚደንት ካቢላ ዘነፃፀረ ቅትለት ተፈፂሙ
ሓይልታት ጸጥታ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊ ኮንጎ ሸውዓተ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ቀቲሎም።
ሓይልታ ጸጥታ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎ ብውሑዱ ሸውዓተ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ከምዝቐተሉ፡ ዓቃቢ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
እቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ፕረዚደንት ጆሴፍ ካቢላ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ'ዩ ነይሩ። ፖሊስ ግና ሰለስተ ሰባት ጥራይ ከምዝሞቱ ብምግላጽ፡ ሞት ናይቶም ክልተ ሰባት ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ተቓወምቲ ሰልፍታትን ጎስጎስቲ ፖለቲካ ኣብያተ-ክርስትያናትን'ውን ነቲ ሰልፊ ደጊፎሞ።
ብመሰረት ቅድሚ ሓደ ዓመት ዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ፕረሲደንት ካቢላ ኣብ መወዳእታ 2017 ካብ ስልጣኑ ክእለ ነይርዎ።
እዚ ድማ ሓደ ዓመት ድሕሪ ምብቃዕ ናይ ካልኣይ እዋን ፕረሲደንትነቱ ማለት'ዩ።
ንዕኡ ዝትክእ ፕረሲደንት ንምምራጽ ዝግበር ምርጫ ድማ ንታሕሳስ 2018 ተናዊሑ'ሎ።
መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንሰንበት ሰላማዊ ሰልፊ ጸዊዖም'ኳ እንተነበሩ፡ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ግን እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ከይካየድ ከልኪሎም።
ፖሊስ ድማ ጠያይትን ዘንብዕ ጋዝን ተጠቒሞም ሰልፈኛታት ኣብ ኣብያተ-ክርስትያናት ይኹን ካልእ ቦታታት ከይእከቡ ከልኪሎሞም።
ክልተ ሰብኡት ኣብ ርእሰ-ከተማ ኪንሻሳ፡ ኣብ ጥቓ ሓደ ቤተ-ክርስትያን ብጥይት ከምዝተቐትሉ ሂዩማን ራይትስ ዎች ዝተባህለ ተጣባቒ መሰል ደቂ ሰባት ኣፍሊጡ።
ዋሃቢት ቃል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፍሎረንስ ማርሻል ድማ፡ ብዘይካ'ቶም ኣብ ከተማ ኪንሻሳ ዝተቐትሉ ሸውዓታ ሰባት፡ ሓደ ካልእ ሰልፈኛ'ውን ኣብ ማእከላዊት ከተማ ካናንጋ ተቐቲሉ ኢሉ።
ልዕሊ 120 ሰባት ተኣሲሮም ከምዘለዉ ድማ ሓቢራ። ን"ምጥቃም ሓይሊ ኣንጻር ሰላማውያን ሰልፈኛታትን" "ጎንጻዊ ምርጋጽ መሰረታውያን መሰላትን ነጻነትን ብሓይልታት ጸጥታ" ድማ ኮኒና።
ፕረሲደንት ካቢላ ካብ 2001ን ኣትሒዙ ኣብ ስልጣን ጸኒሑ'ሎ። እቲ ካልኣይ ናይ ስልጣን እዋኑ ምስ ወድአ፡ ኣብ 2016 ካብ ስልጣኑ ክእለ'ኳ እንተነበሮ፡ ምርጫ ከይተኻየደ ጸኒሑ'ሎ።
እቲ ምርጫ ብዘይምክያዱ ድማ ብዙሕ ሞት ዘስዓቡ ሰላማዊ ሰልፍታት ብደገፍቲ ተቓወምቲ ሰልፍታት ተኻይዶም። ብደርዘናት ዝቑጸሩ ሰልፈኛታት ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ከምዝተቐትሉ ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይሕብር።
መንግስትን ተቓወምቲ ሰልፍታትን ስልጣን ንምክፋል ስለዘይተሰማምዑ፡ ብመንጎኛ ካቶሊካዊት ቤተክስትያን ተበጺሑ ዝነበረ መሰጋገሪ መንግስቲ ናይ ምምስራት ስምምዕ ድማ ፈሺሉ ተሪፉ።


text:
ወታሃደራትን ተቓወምትን ሓይልታት ሱዳን ተስማዕሚዖም
መቐለ 07 ግንቦት 2011(ድምፂ ወያነ) ወታደራትን ተቓወምትን ሓይልታት ሱዳን ን3 ዓመታት ዝፀንሕ ስግግር መንግስቲ ንምምስራት ተስማዕሚዖም፡፡
ክልቲኦም ወገናት ናይ መወዳእታ ስምምዕነት መጣየሺ ቤት ምኽሪ ኣብ ውሽጢ 24 ስዓታት ንኽዛዘም ከምዝወሰኑ ድማ ተሓቢሩ ኣሎ፡፡
ወታሃደራዊ ሓይሊ ሱዳን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንነበር ፕረዚደንት እታ ሃገር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ካብ ስልጣኖም ብምልዓል ነታ ሃገር ኣብ ምምራሕ ዝርከብ ኮይኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ን3 መዓልትታት ዝፀንሕ ስግግር መንግስቲ ብምምስራት ናብ ስቪላዊ ምም/ር ንምስግጋር ከምዝተስማዕምዑ ኣዛዚ ሰራዊት ምክልኻል ሱዳን ኣፍሊጦም፡፡
ኣዛዚ ሰራዊት ምክልኸል ሱዳን ሌተናንት ጀነራል ያሴር ኣል-ኣታ ትማሊ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣብታ ሃገር ነፃነትን ምዕባለን ንምርግጋፅ ብዛዕባ ቀፃሊ መንግስቲ ዝምልከት ሓበሬታን ቤት ምኽሪ እታ ሃገርን ሓዊሱ ክፍፍል ስልጣን ንኽህሉ ዘኽእል ስምምዕነት ኣብ ውሽጢ 24 ስዓታት ከምዝፍረም ተዛሪቦም፡፡
እቲ ስምምዕነት ድማ ንድሌት ህዝብታት ሱዳን ዘማልእ ከምዝኸውን እቶም ኣዛዚ ሰራዊት ገሊፆም እዮም ከም ፀብፃብ ኣልጀዚራ፡፡


text:
ኣብ መንጐ እቲ ዓለም ዘቕርቦን ክርስቶስ ዘምጽኦን ሕዳሴን ዓቢይ ፍልልይ ከምዘሎ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 10 መስከረም 2018 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ክኸውን እንከሎ፡ ወንጌል ሰብ ብምሉእ ዝልውጥን ምስሉይነት ዘይቅበልን እዩ፡ መገዲ ክርስትና ሰማዕትነት እምበር ኣብ ክጥዕመኒ ዝብል ኣይኰነን ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብላቲን ስርዓት ኣብ ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ምንባብ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ. 5፡ 1-8፡ ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 6፡ 6-11 ኣሞርኵይዞም፥ “ኣሕዋተይ! ኣብ ኣረመን እኳ ተራእዩ ዘይፈልጥ፡ ነውራም (ኢግብረ ገባዊ ሕይወት) ኣብ ማእከልኩም ኣሎ” ንስኻትኵም ክርስቲያን እንከለዅም ከምዚ ኢዅም ትነብሩ እንክብል ቅዱስ ጳውሎስ ብዛዕባ እቶም ድርብ ወይ ማንታ ሕይወት ንዝነብሮ ክርስቲያን ብዙሕ ተቖጢዑ ይዛረብ፡ ክፉታት ዝተፈላለየ ሓሳብ ንዘእንግዱን ክርስቲያን ብምዃኖም ንዝሕበኑን፡ ንኢየሱስ ክርስቶስ ምእማንን ነውራም ወይ ኢግብረ ገባዊ ሕይወት ምንባር ዘይጣመር እዩ፡ “ነቲ ኣረጊት መባዅዕቲ ኣጽሪዅም ደርብይዎ፡ ሓድሽ መባዅዕቲ ተቐበሉ” እዩ ዝብል።
ወንጌል ሕይወት ብምልኣት እዩ ዝልወጥ
ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቀ መዛምርቱ፡ ሓድሽ ወይኒ ኣብ ሓድሽ ሓርቢ ቢሉ እዩ ዝምዕዶም፡
ናይ ወንጌል ሕዳሴን ናይ ዓለም ሕዳሴን
ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፥ ናይ ቆሮንጦስ ማሕበረ ክርስቲያን፡ እቲ ርእየተ ዓለም ወይ ከኣ ናይ ረሲኣን ኣገባብ ማሕበራዊ ሕይወት ዘይኰነስ ኵለንተናዊ ሕዳሴ ዝዀነ ወንጌላውነት ዘይተረደኦም እዮም ዝመስሉ ዝነበሩ፡ ናይ ወንጌል ሕዳሴ እቲ ኣብ ሕይወትና መታን ከሰንየና መንፈስ ቅዱስ ዝለኣኸልና ናይ ክርስቶስ ትንሳኤ እዩ፡ ኣንሕና ክርስቲያን ናይ ሕዳሴ ሰብ እምበር፡ ናይ ሕዳሴታት ሰባት ኣይኰናን፥
ድኻምነትካ ምቕባልን ምስሉይነት ግና ኣይፋል
ቅዱስ ጳውሎስ ዘውግዞም ሰባት እቶም ኣይ ውዑን ኣይ ዝሑልን ዝዀኑ ማለት ዝሁማት ዝኾኑ እዩ፡ ነውራማት ዝዀኑ ( … ) ተምያናትን … ቀጥዓውያንን ምስሉያትን የውግዝ፡ “ናይ ክርስቶስ ጸዋዕታ ናይ ሕዳሴ ጸዋዕታ እዩ”፡
ክርስቶስ ናይ ዝስዕብ መገዲ ሰማዕትነት እዩ
ኢየሱስ ክስዕቦ ንዝደልይ ኣየሕፍርን ኣየደናግርን ምስ በሉ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፡ ናይቶም ናይ ክርስቶስ ሕድሴ እንተዘይኰነ ካልእ ሕዳሴታት ክነብሩ ናይ ዘይደልዩ መገዲ እንታይ ዓይነት መገዲ እዩ ዝብል ሕቶ ኣልዒሎም፡ ሎሚ ዝተነበ ወንጌል መምሃራን ሕግን ፈሪሳውያንን በቲ ኢየሱስ ዝምህሮ ዝነበረ ነደሩ፡ በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ እንታይ ከም ዚገብርዎ ኣብ ልዕሊኡ ተማኸሩን ክቐትልዎ ድማ ወሰኑ፡ ስለዚህ እቶም ናይ ክርስቶስ ሕዳሴ ዝቕበሉን ዝስዕቡን መገዲ ሰማዕትነት እዩ፡ ሰማዕትነት ከበሃል እንከሎ ናይ ደም ሰማዕትነት ማለት ጥራሕ ኣይኰነ፡ ናይ ክርስቶስ ሕዳሴ ኣብ ዕለታዊ ሕይወት እውን ምንባር ማለት እዩ፡ ካብቲ ዓቢይ ከሳሲና እቲ ከሰስትና ካብ ዘለዓዕል ንጠንቀቕ፡ ምስ ሕዳሴታት ኣይንዋገይን ምዝታይ እውን ኣይንምረጽ፡ ወንጌል ብዅለመናኡ ማይ ዘእትው ኣይንገበሮ ሓደራ እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ኣጠቓሊሎም።


text:
ናጽነትን ሉዑላውነትን ሕዝቢ ኤርትራ ብረፈረንዱም ምስ ተረጋገጸ፣ ኤርትራ ብዓለምለኸ ከምሉዑላዊት ሃገር ምስተፈልጠት፣ድሕሪኡ ዝሰዓበ እቲ ክኽወን ዘነበሮ መእዋጅ መረታዊ ዶብን፣ ኣቋቁማ ሃገረ ኤርትራን፣ ኣቋቁማ መንግስታዊ ቅርጻን፣ ሕዝባውን ግላውን ትካላት፣ በብመዳዩ ማለት ፖሊቲካውን ፣ምጣነሃብታውን ፣ማሕበራውን ንባህርያዊ ክብረታት ዚጋታት ኤርትራ ማዕረን፣ፍትሕን፣ ሰላምን ኣብ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘእተው ኣጀማምራ ኣይነበረን፣ ብኣንጻሩ መን ዘምጻልካ ናጽነት ኢኻ ትዛረብ ዘሎኻ ፈቲኻ ጸሊእካ ንሕና ኢና ንገዝኣካ ብዝብል ትምክሕታውን ጸብለልታውን ስለዝነበረ፣ እቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰላት ዘይምኽባርን፣ ንሕልና ወዲ ሰብ ዘቈጥዕ ባርባራዊ ተግባራትን፣ሕዝቢ ኤርትራ ሓሳባቱ ብነጻ ዘይምግላጽን፣ ናይ እምነትን ሓርነትን ምስኣኑ ብሰንኪ እዚ ኣተሓሳስባ ኢዩ።
ናይ ኤርትራውያን ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ታሪኽ ( The Historical Idea of Eritrean Nationalism) ድሕሪት ተመሊስና ማለት ካብ ፖሊቲካዊ ቃልሲ ሓምሳታት ቀጺሉ ኣብ ናጽነታዊ ቃልሲ፣ ድህሪኡ ድማ ድህሪ ናጽነት ይኹን ክሳብ ሕጂ ዝወረስናዮ እዚ ድሑርን ዘይስልጡንን ኣተሓሳስባ ኢዩ፣ከም ሕዝብን ሃገርን ናይ ሓድሕድ እምነት ስኢና ንሕዝብና ክንመርሕን ክንምራሕን ኣይከኣልናን፣ ግዳያት ውሁዳት ባእታት ኰና ድማ እዚ ዘሎናዮን ዘሕለፍናዮን ግዜ እኹል ምስክር ኢዩ። ካብዚ ባርባራዊ ስርዓት ክንገላገል ናይ ዝሓለፈ ተመክሮታትን ኣተሓሳስባን ምርኣዩ ኣገዳስነት ኣለዎ፣፡
ያኣክል ምልክነት ካብ ንብል እኳ ሓደ 27 ዓመታት ሓሊፉ ዝሰምዓና ድኣ ስኢና፣ ሕጂ እውን ኣይደንጐየን ማዕበል ያኣክል ብወገነይ ብምሉእ ዕግበት እድግፎ። ነዚ ጻዋዒትዚ ናብ ክውንነት ንምልዋጥ ግን ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ኣብ ኣድማሳዊ መሰላትን፣ ክብርታት ሕዝብታት ኤርትራ፣ ብማዕረ ካብ ናይ ትምክሕትን ኣግላልን ኣረኣእያ ነጻ ኩይኑ ምስ ዝውደብ ኢዩ ዕዉት ዝኸውን፡፤
ሎም ቅነ ዝካየድ ዘሎ ሕዝባዊ ምልዕዓላት ኣብ ወጻኢ በብሃገሩ ዝነኣድ ኢዩ፣ ኣብ ሕዝብና ድማ ተሰማዕነት እናረኸበ ይኸይድ ኣሎ፣ ከምቲ ናይ 2001 ውልዕ ኢሉ ከይጠፍእ ግን ክንህመል የብልናን፡፤እወ ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደምክራስያ ብዙሕ ሓጐጽጐጽን መሰናኽላትን ዘመልኦ ኢዩ።
ናህና ቃልሲ እውን ካብዚ ዕንቅፋታት ነጻ ኣይኮነን፣ ሎሚ ቃልስና ኣብ ባይታ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘይኮነስ ብማሕበራዊ መራኸቢ ሰለዝኾነ መን ምስ ኣንጻር መን ይቃለስ ናይሓድሕድ ኣፍልጦ ዘይብሉ ኣብ ዘይተረጋገጸ ሓበረታ እናተመርኰስካ ብበላ በለው ሓድሕድ ምንዕዓቅን ምንእኣስን ስለዝበዝሖ ወኒ ናይ ቃልስኻ ዝቀትል መርዛም ኣዘራረባ ይፍኖ ኣሎ፣ ገለ ባእታት ከም ፈላጣት ፍልጠቶም ድማ ኣብ ሰባት ኣብ ምጽልላም ጥራሕ ተሓጺሩ፣ ትምህርታዊ ዘይኮነ 24 ሰዓት ኣብ facebook ሃተፍ ተፍ ክብሉ ዝውዕሉ ኣለዉ እዚኣቶም ንጻዋዒት ያኣክል ዕንቅፋት ኢያቶም።
መስርሕን ኣወዳድባን "ጻዋዒት ያኣክል" ኣብ ባይታ በብሃገሩ ተጀሚሩ ዘሎ ንኩሉ ኤርትራዊ ብሓባር ኣብ ሓደ ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ንምብጻሕ ቃልሱ መጀመርያ ነፍሱ ወዲቡ፣ መጀመርያ ንምልካዊ ሰርዓት ካብ ሱሩ መንቊሱ፣ ካልኣይ ድማ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ንጽባሕ ኤርትራ ስማዊ ደሞክራስያን ፍትሕን ዘይኮነ ግብራዊ ውዕል ቅዋም ሃገር ብኩሉ ሕዝቢ ኤርትራ ተቀባልነት ዘለዎ መሰል ኩለን ብሔራት ምኽባርን ፍትሕን ሰላምን ጸጥታን ዘውሕስ መንግስታዊ ትካላትን፣ ነጻ ቁጠባውን፣ማሕበራውን፣ ባህላውን፣ ሲቪላውን፣ ፖሊቲካውን መሰላት ዝኽበር ው ዕል ባይታ ክፈጥር ድማ ካልኣይ መደብ ቃልሲ ናይዚ ጻዋዒት ያኣክል ክኽወን ኣለዎ፣ ከምቲ ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓበ ኣፈላላዪ መን ዘምጻልካ ሓርነት ኢኻ ትዘራብ ዘሎኻ እንተ ድኣ ኮይኑ ከይዱ ከይዱ ተሓጺብካ ኣብ ምልክነት ምምላስ ኢዩ ዝኸውን መኽሰቡ፣ ኣብዚ ግዜዚ ገለገለ ባእታት ሓደ ዞቦ ኤርትራ ጥራሕ ኢዮም ዝቃለሱ ዘለዉ ዝብል ናይ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓን ዝንዛሕ ንጥቅሚ ኩልና ኣይኮነን፣ሰለዚ በዞም ከምዚ ዝብሉ ክንድሃል የብልናን፣ በብዞባና ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ምልዓል ኣዎንታዊ ኢዩ፣ ምእንቲ ንካልኦት እውን ኣብነታዊ ክኸውን ግን፣መስርሕ ዘተ፣ ዕርቂ፣ ምስ ካልኦት ሃገራውያን ክራኸብን፣ እናኣትኣተወን፣ ሓድሕዳዊ ምትእምማን ኣብ ምፍጣር ክቃለስ ኣለዎ፡፤ ውሽጣዊ ግርጭታት ብሰላማዊ መገዲ ዝፍትሓሉ ትሕተ ቅርጻ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ክሕሰበሉ ኣለዎ፡፤ ናይ ቅድም ደም ምፍሳስን፣ ሓድሕድ ውግእን ዝነበረ ጠባይ ናይ ጥርጠራን፣ ዘይምትእምማንን ተሪፉ፣ ኣብዚ ግዜዚ ካብ ተመክሮናን ተመክሮ ካልኦት ሃገራትን ተማሂርና ዘተ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣገዳሲ ኢዩ ትምህርታዊ መጽናዕትታት ኣህጉራዊ ትካል ንደምክራስያውን፣ ምርጫውን ስቶክሆልም ( IDEA) ዝመደበሩ ከምዝምስክሮ፣ ንሕና ንደምክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንቃለስ ካብዚ መጽናዕታትዚ ክንቀስም ይሕግዘና ኢዩ፡፤
ቐንዲ ኣትኩሮና ነዚ ብሓዲሽ ወለዶ ተጀሚሩ ዘሎ ኣብ ትሕቲ ጻዋዒት ፣ ያኣክል፣ ናብ ሰናይ ምእንቲ ክቅንዕ ብሓሳብ ይኹን ብግብሪ ንሕና እቶም ብዕድመ ዝደፋእና ተመክሮን ምኽርን ብምልጋስ እጃምና ነበርክት፡፤ እወ ልክዕ ኢዩ ሉዕላውነትን ናጽነትን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ኣሎ እዚ ድማ ብናይ ሓደ ውልቀ መላኺ ስርዓት ዘይኮነስ ብናህና ምዝሕታልን ኣብ ሓድሕድ ቁርቁስ ስለዝነበርናን ዘሎናን ኢዩ ሰለዚ መጀመርያ ነዚ ጠባይ ናይ ሓድሕድ ተጻቦኦታት ነፍሰ ወከፍና ካብ ሕልናና ነውጽኣዮ፡፤ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ካብ ዝፍጠር ኣብ ምዝራግን፣ ተጻብኦን፣ ሕግታት መሰላት ሕዝብታት ዝነጽግ ፣ ኣብ ምግህሃር ውግእን ወረ ውግ እን ዝነብር ስርዓት ምዃኑ ኩሉ ዓለም ዝፈልጦ ኢዩ፡ ካብዚ ባህርያት ጸረ ሰላም ድማ ክወጽእ ኣይኽእልን፣ እዚ ሕጂ ምስ ኢትዮጵያ ሰላም ገርና ዝብል እውን ሽፋን ኢዩ እምበር ሓቀኛ ሰላም ኣይኮነን ድሮ እኳ ምልክታት ሓቀኛ ዘይምዃኑ ይርኤ ኣሎ። መራሕቲ ያኣክል ጻዋዒት ብቅልጡፍ ዝምድና ምስ ሕዝቢ ኢትዮጵያን መንግስትን በቲ ሓቀኛ መንገዱ ክኸይድ ክረባርቡ ኣለዎም ከምኡ ድማ ነቲ ኣብ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ሕዝባዊ ማዕበል ንደምክራስያዊ ለውጢ ብኣዋጅ ክድግፉ ኣለዎም።
ጻዋዒት ያኣክል ኣንጻር ምልክነት እናተቃለሰ ምሕዝነት ምስ ጉረባብቲ ሃገራትን ኣህጉራዊ ትካላትን ናይ ምምሃዝ ዓቅሙ ከልዕል ኣለዎ ምኽንያቱ እዚ ዞባውን ኣህጉራውን ምሕዝነት ኣብ ምውዳቅ ምልክነት ዓብይ ተራ ኣለዎ፡፤
መቆምያታት/ መሪሕ- ሓሳባት/ Principles ጻዋዒት ያኣክል እንታይ ክኸውን ኣለዎ። መሪሕ ሓሳባት ናይ ያኣክል
- ሓድሕዳዊ ምትእምማን ምፍጣር 2. ኣብ ናይ ሓባር ጥቅሚ ምትኳር 3. ምትሕልላይ 4. ምኽብባር
እምበኣር በዚ መቆምያታት/ Principles ተማእዚዙ ዝኸይድ ቃልሲ ዓወቱ ናይ ግድን ሰለዝኾነ፣ ጻዋዒት ያኣክል ኣትኮሮኡ ኣብ ጽፋፍን ቀጻልን ስትራተጂ ኣብ ምውጣን ኮይኑ ነዚ ሕዝብና ብጅምላ ዘሳቂ ዘሎ ምልክነት ኣልጊሱ ደሞክራስያዊ ዝኾነ ማሐበረ ሰብ ንምሕናጽ ክረባረብ ኣለዎ፡፤
ውከሳ ጽሕፋት
- IDEA, Democracy Capacity building
- Universal Human Rights
- International Conventions on Economic, Social and Cultural Rights
- International Conventions on Civil and Political Rights


text:
"ዝሑል ወይ ምዉቅ ብዘይ ምዃንካ ካብ አፈይ ጡፍ ክብለካ እየ።" አብ ቁርአንውን ተመሳሳሊ ሓሳብ ይህሉ ይኸውን ዝብል እምነት አሎኒ።
እዚ ዘይምግዳስ፡ እንታይ ገደሰኒ፡ ሸለልትነት፡ ፍሉጥ መርገጺ ዘይብሉ አከያይዳ ንባዕሉ ንሞት ዘቃልዕ ሓደገኛ ባህርይ ምዃኑ ንግንዘብ። ስለምንታይ ሓደ ሰብ ላንጋላንጋ ይኸውን ዝብል ሕቶ ክምለስ ዝግብኦ ሕቶ እኳ እንተኾነ፡ ንሎሚ ከካፍለኩም ደልየ ዘለኹ ሓሳብ ግና፡ ዝበዝሐ ክፋል ሕዝቢ ኤርትራ በዚ ካብ ኩሉ ሕማማት ዝኸፍአ ሓደገኛ ሕማም፡ "ሕማም እንታይ ገደሰኒ" ተለኺፉ ከምዘሎን፡ እቲ አውራ ዝከፍአ ነገር ድማ በዚ "ሕማም እንታይ ገደሰኒ" ተለኺፉ ምህላዉ ዘይምፍላጡ እዩ።
ከም ናተይ (ምሉእ ዘይኮነ) ትዕዝብቲ፡ ኣብ ስደት ዝነብር ሕዝቢ ኤርትራ ብመንጽር እዚ አብ ሃገርና አጋጢሙ ዘሎ አደራዕ ዝህቦ ዘሎ ግብረ መልሲ ኣብ አርባዕተ ቀጸላታት ክኽፈል ይኽእል። እቶም ቀዳሞት ወገን፡ አሚኖሙሉ ንመንግስቲ ዝድግፉ፡ ካልአይ ብዝተፈላለየ ረብሓ ንመንግስቲ ዝድግፉ፡ ሳልሳይ ተቓወምቲ መንግስቲ፡ ራብዓይ ጉጅለ እንታይ ገደሰኒ እዮም። እቲ አብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ክፋል ሕብረተሰብ ኣብ ናይ ባርነት ኣርዑት ተቆሪኑ ስለዘሎ ኣብዚ ትዕዝብቲ እዚ ከተእትዎውን ኣጸጋሚ እዩ።
ደገፍቲ መንግስቲ (አሚኖሙሉ)
እዞም ኣብዚ ምድብ ዝምደቡ ሰባት፡ መንግስቲ ጉድለት ከምዘለዎ እኳ እንተፈለጡ፡ እንተኾነ ግና መንግስቲ ካብኡ ዝሓይሽ ስራሕ ክገብር አይክእልን እዩ ዝብል እምነት አለዎም። መንግስቲ እንታይ ዘይገበረ፡ መጀመርያ ኣብ ኩናት፡ ድሓር ከኣ ኣብ "ኣይ ኩናት ኣይሰላም" ሃዋህው ስለዘሎ፡ ሕቶ ምርጫ፡ ዴሞክራሲ፡ ምጥያስ ሰራዊት ግዚኡ ኣይኮነን ይብሉ። ኩሉ ጊዜ ኣብ ተጠንቀቕ እንተጸናሕና ይምረጽ ወያኔ ሃገር ነበረያነበረት ከይገብራ ዝብል ስክፍታ አለዎም። ወዲ አፎርቂ ናይ ዘበንና ዝበልሐ መራሒ(መሲሕ) ስለዝኾነ፡ ንሱ ዝበላ ኣብ ባይታ ኣይትወድቅን እያ፡ ስለዚ ብምሉእ ልቦም ይስዕብዎ ማለት እዩ።
እዞም ኣብዚ መደብ እዚ ዝምደቡ ሰባት፡ ጌና ካብ ድቃሶም አይተበራበሩን ዘለዉ። ነቕኒቑ ዘይኮነስ ጎቲቱ ዘተንስኦም ዝደልዩ እዮም። ናይ ግዜ ባቡር ጠንጢናቶም ክትከይድ ምዃና ኣይፈለጡን ዘለዉ። ቁጽሮም ውሑዳት እዮም ብሓርፋፍ ገምጋም ሓሙሽተ ካብ ሚእቲ ይኾኑ ይኾኑ።
ደገፍቲ መንግስቲ (ብረብሓ)
እዚኣቶም ገለ ረብሓ ከይጎድሎም ኢሎም ንመንግስቲ ዝድግፉ እዮም። መኣስ ፈቲና ኴንና ዘይ ጤሳ መሬት ክንረክብ ኢልና ኢና፡ ዘይ ስድራና ክንርኢ፡ ክረምቲ ዓድና ኬድና ከነዕርፍ፡ ተዛዊርና በለስ በሊዕና ክንምለስ ብምባል ኢና ንመንግስቲ ንድግፍ፡ ኣብ ናይ መንግስቲ መደባት ድማ ንሳተፍ ዘለና ዝብሉ እዮም። እቶም ዝገደዱ ከኣ ካብ መንግስቲ ገለ ናይ ገንዘብ ጉንዖ እንዳረኸቡ ኣብ ናይ መንግስቲ ሕቡእ ስራሕ ዝተጸምዱ ክኾኑ ይኽእሉ። እዚኦም 'ውን ቁጽሮም ኣዝዩ ውሑድ ኮይኑ ብገምጋም ዓሰርተ ካብ ሚእቲ ንበሎም።
ተቓወምቲ መንግስቲ
እዞም ጉጅለ እዚኦም፡ ናይ ፖለቲካ ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራትን ግለ ሰባትን ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ንመንግስቲ ብዝተፈላለይ መልክዕ ዝቓወሙ ዘለዉ እዮም። ገለ ናይ ተቓውሞኦም አገባባት ንምጥቃስ፡ ብመልክዕ ሰሚናር ሰባት ብምጉስጓስ፡ ብመርበብ ሓበሬታ ኢንተርኔት ጽሑፋት ብምዝርጋሕ፡ ኣብ ኢንተርኔት መኣዲ ዘተ ብምድላው፡ ብሰላማዊ ሰልፊ፡ ብሬድዮ፡ ቲቪ፡ ወዘተ መንግስቲ ዝገብሮ ዘሎ ምግሃስ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ሕጊ ኣልቦነትን ዝቃወሙ እዮም። ቅዋም ይተግበር፡ ፓርቲታ ይመስረታ፡ ምርጫ ይገበር፡ ብሕጊ ዝግዛእ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ይተኸል ዝብሉ እዮም። እዚኦም ከኣ እስከ ዓሰርተ ሓሙሽተ ካብ ሚእቲ ንበሎም።
ጉጅለ እንታይ ገደሰኒ
እዞም ጉጅለ እዚኦም እቲ ዝበዝሐ ክፋል ኣብ ስደት ዝርከብ ሕዝቢ ኤርትራ (ብገምጋም ሱሳ ካብ ሚእቲ) ዝሓቆፈ ኾይኑ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣይ ደገፍቲ ኣይ ተቓወምቲ፡ ላንጋላንጋ ዘለዉ እዮም። እቶም አብ ላዕሊ ኣይ ምዉቅ ኣይ ዝሑል ዝተባህሉ እዮም። ዋላኳ ንምንታይ ከምኡ ኾይኖም ዝብል ሕቶ ካብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዝተፈላለየ መልሲ ክወሃቦ ዝኽእል እንተኾነ፡ ገለ ገለ ሓፈሻዊ ምኽንያታት ክጠቅስ ክፍትን።
ሀ. ቅድሚ ሕጂ ዝተቓለሱ እንታይ ረኺቦም፡ (ዘ ካምፓላ "ኣቦታትና ተቃሊሶም እንታይ ረኺቦም" ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ መሰለይ ዝጸሓፎ ጽቡቅ ጌሩ ነዞም ጉጅለ እዚኦም ገሊጽዎም ኣሎ።)
እዞም ጉጅለ እዚኦም ተስፋ ዝቆረጹ እዮም። ቅድሚ ሕጂ ኣቦታትና፡ ኣዴታትና፡ ኣያታትና፡ ዓበይቲ ኣሕዋትና ኣሓትና ተቓሊሶም እንታይ ረኺቦም። ወይውን ኣብዚ ዝሓለፈ ሃገራዊ ክተት ከቲቶም ዝነበሩ እሞ ኩነታት ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሕርሕራይ ጌሮም ዝፈልጡ፡ ጸበል ባርነት ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ክሳብ ጸላዕላዕ ዝብሎም ዝሰተዩ ክኾኑ ይኽእሉ። ስለዚ ቃልሲ ፍጊዕ ዝበሎም ዓይነት ዶ ክንብሎም፡ ቶባእ ድሕሪ ደጊም... ዝበሉ ገጽ ዝኾነ ዓይነት ቃልሲ ኣየርእየኒ ዝበሉ ሰባት እዮም። ሓንሳብ ተዓሺና ኢና፡ ድሕሪ ሕጂ ግና ፈጺምና ኣይንዕሾን ዝብል መርገጺ ዝሓዙ ሰባት እዮም። ቃልሲ ክሳራ ጥራሕ እዩ ኢሎም ዝደምደሙ እዮም።
ለ. ኣነ እንታይ እሞ ክገብር እኽእል እዞም ጉጅለ እዚኦም ኣነ ተቓዊመ ኣይተቓዊመ ዘምጽኦ ለውጢ የለን ዝብል እምነት ዘለዎም እዮም። መንግስቲ ከምዚ ይብድል ኣሎ ኢልካ ናይ ዝጸሓፍካ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ዝገበርካ፡ እሱራት ይፈትሑ ኢልካ ናይዝገዓርካ ዋላሓንቲ ዘምጽኦ ለውጢ የለን ዝብል መርገጺ ዘለዎም እዮም። ኣብዚ ናይ ሃገርና ኩነታት፡ ተቓዊምካ ለውጢ ከተምጽእ ኣይትኽእልን ኢኻ ስለዚ ተቓዊምካ ኣይተቓዊምካ ኩሉ ሓደ እዩ ይብሉ። ነብሶም ኣነኣኢሶም ዝርእዩ፡ ምስ ከምኦም ዓይነት ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሰባት ሓቢሮም ለውጢ ከምጽኡ ከምዝኽእሉ ዘይበርሃሎም ዓይነት ሰባት እዮም።
ሐ. ዝረብሑ ተቓወምቲ የለዉን (ኩሎም ሓደ እዮም) ኩሎም ተቓወምቲ ይኹኑ ኣብ ስልጣን ዘለዉ ሓደ እዮም። ኩሎም ንጠቕሞም እዮም ዝቃለሱ እምበር ንሕዝቢ ሓልዮም ኣይኮኑን። ንስልጣኖም እዮም ዝቃለሱ። ስለዚ ንሕና እንታይ ገደሰና ናቶም መጋበሪ ንኸውን ዝብል ዓይነት እምነት ዘለዎም እዮም። ኣብ ስደት እኳ ብቀንጠመንጢ እንዳተባእሱ ሕብረት ክገብሩ ዘይከኣሉ ከመይ ጌሮም ሃገር ክመርሑ ይክእሉ። እቶም ተቓወምቲ ካብዚ ሕጂ ዘሎ መንግስቲ ኣይሕሹን እዮም፡ ስለዚ "ካብ ዘይትፈልጦ መልኣኽ፡ ትፈልጦ ሸይጣን" ዝብል መርገጺ ዘለዎም ዓይነት እዮም። ብኹነታት ተቓወምቲ ተስፋ ዝቆረጹ እዮም።
መ. እዞም ተቓወምቲ እንታይ እዩ ዕላማኦም ዕላማ ናይዞም ተቓወምቲ ፈጺሙ ዘይርድኦም ሰባት እዮም። ብዛዕባ ፖለቲካ ዘይግደሱ ዶ ክንብሎም። እዞም ተቓወምቲ እምበር ሰብ ፈላልዮሞ ይብሉ። እዞም ዓይነት ሰባት እዚኦም ካብ ክውንነት ርሒቆም፡ ኣብ ናይ ድቃስ ዓለም ዘለዉ፡ ነቲ መንግስቲ ዝገብሮ ዘሎ ግፍዒ ዋላ ዘየቕለቡሉ እዮም። በቲ ሓደ መዳይ ከኣ፡ መንግስትን ሃገርን ፈላልዮም ክርእዩ ዘይክእሉ እዮም። ንመንግስቲ ምቕዋም ከም ንሃገር ምኽሓድ ጌሮም ዝርድእዎ እዮም።
ሰ. ተበለጽቲ እዞም ጉጅለ እዚኦም ደይ መደይ ኢሎም ፍሉጥ መርገጺ ክሕዙ ዘይደልዩ ሰባት እዮም። ምስ መንግስቲ ደገፍቲ መንግስቲ ይኾኑ፡ ምስ ተቓወምቲ ከኣ ጸላእቲ መንግስቲ ኮይኖም ዝቐርቡ ሰባት እዮም። ወይ ከኣ ንገለ ረብሓ (ንኣብነት ከም ስደተኛታት ተቐባልነት ንኽረኽቡ ዝሕግዞም ናይ ኣባልነት ወረቐት ንምርካብ) ኢሎም ንተቓወምቲ ዝድግፉ፡ ወረቐት ምስ ረኸቡ ኸኣ ምስ ኤምባሲ ጽግዕግዕ ዝብሉ ክኾኑ ይኽእሉ። ገሊኦም ከኣ ከይፍለጡ ብድሕሪ መጋረጃ ኮይኖም ክቃወሙ ዝደልዩ እዮም።
ረ. ፍርሒ ዘይገደፎም ኦ... ሻዕብያ ዋላ ኣብዚ ኮይኖም ከማን የረኻኽቡልና፡ ሓለንጊ ሰውራ ነዋሕ እያ ትብል ሓረግ ጌና ካብ ልቦም ዘይወጸት እያ። ወይ ከኣ ኣነ እንተተቓዊመ ስድራይ ገለ ከይብልዎም ዝብል ፍርሒ ዘለዎም እዮም። እዚ ፍርሒ እዚ መበገሲ ዘለዎ እኳ እንተኾነ (ብፍላይ ኣብ ሱዳን ንዘለዉ ኤርትራውያን) ግና መጠኑ ዝሓለፎ ፍርሒ የጃጅወካ እዩ። ንሻዕብያ ከም ሓደ መሎኮታዊ ሓይሊ ዘለዎ ምፍራሕ ሚዛን ምስሓት እዩ።
ሸ. እንታይ ገደሰኒ ኣነ ጥራሕ እንቛዕ ወጻእኩላ እምበር፡ ናይቶም ተሪፎም ዘለዉ ከኣ መዋጽኦ ይፍጠረሎም። ንዓይ ዘገድሰኒ ኣይኮነን። ሕጂ ኣነ ዘገድሰኒ ከመይ ኢለ ናብራይ የመሓይሽ፡ ከመይ ኢለ ብሰላም ሕወተይ ይመርሕ ጥራሕ እዩ እምበር ቃልሲዶ፡ ንመንግስቲ ምቅዋምዶ፡ ኤሽ ወኤሽ... ንዓይ ዝምልከት ኣይኮነን። ሃገሮም ገዲፍናሎም ኣለና ዝደለዩ ይግበርዋ ዓይነት ዝመርገጺኦም እዮም። ኣነ እንተኽኢለ ስድራይ እሕግዝ፡ ወይውን ኣሕዋተይ ካብ ኤርትራ ከምዝወጹ እገብር፡ ብዛዕባ ካልእ ግን ዘገድሰኒ ኣይኮነን ዝብል መርገጺ ዘለዎም እዮም።
ፈውሲ ዘይብሉ ሕማም እዚ ኣብ ላዕሊ ክዝርዝሮ ዝፈተንኩ "እንታይ ገደሰኒ" ዝመለለይኡ መርገጺ ናይ ዝበዝሑ (ልዕሊ ሱሳ ካብ ሚእቲ ዝኾኑ) ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን እምበኣር ብፈውሲ ዘይርከቦ ሕማም ክምሰል ይከኣል። መበገሲ ናይዚ ሕማም እዚ ክንፈልጦ እኳ ኣገዳሲ እንተኾነ፡ ናይ መጀመርያ ስጉምቲ ግና ከም ሕማም ክንቅበሎ የድልየና። ሓሚምና ምህላውና ክንፈልጥ የድልየና። እኳ ድኣ ኣዝዩ ሓደገኛ ሕማም። ቀልጢፍና ፈውሲ እንተዘይረኺብናሉ ከኣ ብውሽጢ ውሽጢ ኣማሲኑ ክቐትለና እዩ። እዚ "እንታይ ገደሰኒ" ዝብል ኣተሓሳስባ ምስ ሕማም ጋንግሪን ክመሳሰል ይኽእል።
ሕማም ጋንግሪን ከም ናይ በዓል ሞያ ዘይኮነ ብተራ ኣገላልጻ፡ ገለ ክፋል ኣካላትና ዘመሽምሽ ሕማም እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ከኣ ሓደ ሰብ ገለ ሓደጋ ምስ ኣጋጠሞ እቲ ዝቆሰለ ኣካሉ ኣብ ግዚኡ ግቡእ ሕክምና እንተዘይረኺቡ፡ ወይውን እቲ ንኣካል ወዲ ሰብ ዘድልዮ መግብን ኦክሲጂንን እንተዘረኺቡ እቲ ዝቆሰለ ኣካሉ ይመውት ማለት እዩ። ንኣብነት እግሩ ተመን ዝነኸሶ ሰብ፡ እቲ መርዚ ናብ ኩሉ ኣካሉ ከይብተን ኢልካ ደም ምዝውዋር ክሳብ ዝስእን ካብ መጠን ንላዕሊ ቀጥ አቢልካ እንተኣሲርካዮ፡ እቲ ንኣካልና አገዳሲ ዝኾነ ምግብን ኦክሲጅንን ናብቲ ታሕተዋይ ክፍሊ ኣካል ምሕላፍ ይስእን እሞ እቲ ታሕተዋይ ክፍሊ ኣካል ይመውት ማለት እዩ። ኣይግበሮ እዚ ኩነታት እንተኣጋጢሙ እታ ሓንቲ መፍትሒ ኦፐረሽን ጌርካ ነቲ ታሕተዋይ ኣካል ካብቲ ዘይሓመመ ኣካል ወሲኽካ ምቁራጽ ጥራሕ እዩ።
እዚ "ሕማም እንታይ ገደሰኒ" ቀልጢፍና እንተዘይቆሪጽናዮ ልክዕ ከም ሕማም ጋንግሪን ቀስ እንዳበለ ክቐትለና እዩ። ክገድፈካ ተመኒካ ኣይገድፈካን እዩ፡ ፈቲኻ ጸሊእካ ነቲ ዝሓመመ ኣካል ቆሪጽካ ክትኣልዮ ኣለካ። እቲ ኣውራ መለለዪ ናይዚ ሕማም እዚ ግዜ ዘይህብ ምዃኑ እዩ። መጠን ስጉምቲ ከይወሰድካ ዝተደናጔኻ፡ መጠኑ ድማ እቲ ሕማም ናብ ኩሉ ኣካላት እንዳስፋሕፍሐ ይኸይድ። እቲ ክሳራ እንዳገደደ እዩ ዝኸይድ። ንሕና ኤርትራውያን ድማ ነዚ "ሕማም እንታይ ገደሰኒ" ቀልጢፍና ካብ ልብና ኣውጺእና ዓቅምና ዝፈቕዶ ስጉምቲ እንተዘይወሲድና እቲ ኣብ ሃገርና ዝወርድ ሓደጋ መጠኑ እንዳዓበየ ክኸይድ እዩ።
እንታይ ድኣሉ እቲ መፍትሒ
እቲ ናይ መጀመርያ መፍትሒ መብዛሕትና ኣብ ስደት ንርከብ ኤርትራውያን በዚ "ሕማም እንታይ ገደሰኒ" ተለኺፍና ምህላውና ምእማን እዩ። ከምዝሓመመካ እንተዘይኣሚንካ ሓገዝ ናይ ሕክምና ክትሓትትውን ኣይትኽእልን ኢኻ። ካብዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሱ ጉጅለታት ኣበይናይ ጉጅለ ነብስኻ ትምድባ?
ካብቶም "ተቓወምቲ" እንተዄንካ፡ ኣጆኻ ተስፋ ከይቆረጽካ ቀጽል። እቲ መዓልታዊ ዘጋጥመካ ሓጐጽጐጽ ከጉድመካ ዘይኮነ መሊሱ ከብልሓካ ኣለዎ። ልዕሊ ኹሉ ክስራዕ ዘለዎ ሕዝብኻ ምዃኑ ግና ዘይምዝንጋዕ። ከምቶም ምእንቲ እዛ ሃገር ዝሓለፉ፡ ብሽምዓ እንምስሎም ስውኣት፡ ንሕዝቢ ከተገልግል ድኣ እምበር ብሕዝቢ ክትግልገል ኣይትጸበ። ንሕዝቢ ኣነ እፈልጠልካ ትብሎ እንተዄንካ ግና ካብቲ ትቓወሞ ዘለኻ ሻዕብያ መለሳ የብልካን።
ካብቶም "ቅድሚ ሕጂ ዝተቓለሱ እንታይ ረኺቦም" ዝብሉ እንተዄንካ፡ ሓቅኻ ዝረኸብዎ የብሎምን ብጀካ ውሑዳት። ፈቲኻ ጸሊእካ ግና ካብ ቓልሲ ክትሃድም ኣይትኽእልን ኢኻ። ምኽንያቱ እቶም ዝእሰሩ፡ ዝግፍዑ፡ ዝቕተሉ፡ ዝጠምዩ ዘለዉ ወለድኻን፡ ኣሕዋትካን፡ ኣሓትካን ስለዝኾኑ። ዝወረደካ ኣደራዕ ስለዝኾነ፡ ነዚ ኣደራዕ ፊት ንፊት ክትገጥሞ ጥራሕ እዩ ዘዋጽኣካ። ዘይተርፈካ ጋሻ ኣጥቢቕካ ስዓሞ እዩ ነገሩ።
ካብቶም "ኣነ እሞ እንታይ ክገብር እኽእል" ዝብሉ እንተዄንካ፡ ሓቕኻ ንስኻ በይንኻ ሓንቲ ክትገብር ኣይትኽእልን ኢኻ። ምስ ካልኦት ከማኻ ዝበሉ እንተሓቢርካ ግና ለውጢ ከተምጽእ ትኽእል ኢኻ። ነብስኻ ኣይተነኣእስ። ካብ ጻጸ ተምሃር። ንሓደ ካብ ነብሶም ብኣማኢት ዕጽፊ ዝዓቢ ብሕብረት ተሰኪሞም ወይ ጐሲሶም ናብ ጉድጓዶም ከእትውዎ ከለዉ ኣይረኣኻን ዲኻ።
ካብቶም "ዝረብሑ ተቓወምቲ የለዉን" ዝብሉ እንተዄንካ፡ ሓቅኻ ሕማቃት እዮም ግና ካባኻ ኣጸቢቆም ይሕሹ። ምኽንያቱ ብዓቕሞም ገለ ይገብሩ ኣለዉ። ንስኻ እንተተሓዊስካዮ ግና ዝሓሸ ደንበ ተቓውሞ ክኸውን እዩ።
ካብቶም "ዕላማ ናይ ተቓወምቲ ዘይርድኦም" ወገን እንተዄንካ፡ ተበራበር፡ ተንስእ፡ ውሕጅ ይወስደካ ኣሎ፡ በቲ ገደል ከይጸደፍካ ከለኻ ነብስኻን ነብሲ ስድራኻን ኣድሕን።
ካብቶም "ጉጅለ እንታይ ገደሰኒ" እንተዄንካ፡ መሲሉካ ድኣ እምበር ኣጸቢቑ እምበር ይግድሰካ። እግርኻ ጋንግሪን ሓሚሙ ከሎ ከመይ ዘይግድሰካ። እንተዘይኮነ ግና ነብስኻ ኢኻ ተዓሹ ዘለኻ።
ካብቶም "ተበለጽቲ" እንተዄንካ ዝብለካ የብለይን ምኽንያቱ ተበላጺ ባህርዩ ክቕይር ቀሊል ስለዘይኮነ።
ካብቶም "ፍርሒ ዘይገደፎም" እንተዄንካ 'ውን ፈሪሐ ንዝበለካ ትባዕ ኣይትበሎ እዩ ነገሩ። ግና ምስ ተባዓት እንተተሰሊፍካ እዚ ናይ ፍርሒ ሕማም ክገድፈካ ተስፋ እገብር።
መደምደምታ
ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ ነገር እንተልዩ፡ እቶም ንመንግስቲ ብፍሉጥ ዝድግፉን ዝቓወሙን መርገጺኦም ስለዘፍለጡ ክድነቁ ዝግብኦም እዮም። ዘሰክፈካ ግና ናይቶም ሓዲገ መዲግ ዘለዉ፡ "ጉጅለ እንታይ ገደሰኒ" ዝተባህሉ እዩ። እዞም ጉጅለ እዚኦም ከኣ ሰብ ኣይፈትዎም እዝጊ ኣይፈትዎም። ካብ ኣይምዉቅ፡ ኣይዝሑል ይሰውረና ፈጣሪ ኩሉ-ኣለም።
ኢያሱ
ደቡብ ኣፍሪቃ
ሰነ 2009


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ኣብ ኣሰር ብፁዕ ኣባ ፒኖ ፑሊሲ ኣብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኢጣሊያ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሰማዕትነት ኣብ ዝዝከረሉ እዋን ኣብ ሲቺሊያ ዘካይድዎ ዘለዉ ካልኣይ ሓውጾተ ኖልዎ ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ሰዓት ሽዱሽተን ፈረቓን ካብ ቻምፒኖ ምዓርፎ ነፈርቲ ነቒሎም እታ ዝተሳፈሩላ ሂሊኮፕተር ልክዕ ሰዓት 08.30 ኣብቲ ቀዳማይ ናይ ሲቺሊያ ሓዋርያዊ ዑደቶም ዘበግስሉ ኣደባባይ ኣርመሪና ኣትዮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣብ ቅዱስ ኢፖሊቶ ናይ ስፖርት ሜዳ ካብ ዝተሳፈሪ።ኣ ሄሊኮፕተር ምስ ወረዱ ብናይ ሰበኻ ፒያዛ ኣርመሪና ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሮሳሪዮ ጂሳናን ናይ ዞባ ኤና ህየንተ መንግስቲ ማሪያ ኣንቶኔታ ከርሚሊያን ናይታ ከተማ ከንቲባ ኒኖ ካማራታን ኣስታት 17 ሺሕ ዝግመቱ ህሙማንን ኣረጋውያንን እሱራትን ዝርከብዎም ብጠቕላላ ልዕሊ 40 ሺሕ ብዝግመቱ ምእመናንን ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎምን ናይ ከተማ ኣደባባይ ኣርመሪና ከንቲባ ኒኖ ካማራታ ከዝሓበርዎ ንቕዱስነቶም ነቶም ብካሪታስ ብዝጽዋዕ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ረድኤት ማሐር ንዝድገፉ ድኻታት ሕገዝ ዝውዕል ናይ ረድኤት መዋህቢ ማእከል ንኽብሮም ክምዘቕረቡ ክፍለጥ ተኻኢሎ ኣሎ።
ብፁዕ ኣቡነ ጂሳና፡ ኣብ ጐድኒ ሰማዕት ኣባ ፒኖ ድኻን ንድኻታትን ንዝዀነት ቤተ ክርስቲያን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ከተማ ኣደባባይ ኣመሪና ኣብ ዝርከብ ቅዱስ ኢፖሊቶ ናይ ስፖርት ሜዳ ኣቀባብላ ካብ ዝገበሩሎም ናይታ ከተማ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሮሳሪዮ ጂሳና ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ቅዱስነቶም ንሕዝቢእታ አተማን ኣብኡ ንእትርከብ ቤተ ክርስቲያን በጽሑ ብምምጻኦም ኣመስጊኖም።
ብዘይ ምንም ዓይነት ቅድመ ኵነት ወንጌል ምስዓብ የድሊ እንክብሉ ዘበገስዎ መደረ ቀጺሎም፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን እውን እቲ እንነብረሉ ዓለም ዘጥቅዕ ዘሎ ቅልውላው ሕውነታውነት ነቲ ዝተቐበለቶ ንተልእዀ ወንጌል ይትንክፍ ምህላዉ ከመልክቱ እንከለዉ፡ “ነቶም ሓገዝ ዘድልዮም ድጋፍ ምቕራብ ጥራሕ እዅል ኣይኰነን፡ ነቲ ዝሳቐይን ሓገዝ ዘድልዮን ቀረባ ምዃንን ናይ ስቓዩ ስምዒታትን ኵሉ ተኻፋሊ ኴይንካ ናይቲ ካብ መዓሙቕ ልቢ ዝግለጽ ናይ መሲሕ ሓልዮትን ቡቕባቔን ዘረጋግጽ ምስክርነት ምቕራብ የድሊ” ኢሎም።
ነቲ ካብቲ ዝርአይ ዘይተረጋግኤ ኵነት ምሩኽ ምዃንን እቲ ግዳማዊ ዝዀነ ሓይሊ ዲያብሎስ ብናይ ገበን ጉጅለታት (ማፊያውያን) ኣቢሉ ብዘንቅሎ ሰይጣናዊ ተግባር ምቕባል ማለት ድኽነት ምቕባል ማለት እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ከምዚ ዓይነት ድኽነት ነቲ በቲ ዝተገልጸ ዓይነት ድኽነት ዝተጠቕዔ ሕዝብና እሙንን ኣእማንን ዝዀነ ወንጌላዊ ወስታ ምቕራብ የድሊ፡ ቃልን ሕይወትን ብዘጣመረ ወንጌላዊ ምስክርነት ቀረባ ምዃን እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ህልው ኵነት ግዲ ይብል፡ ምስክርነት ወንጌል ማለት ቃልን ሕይወትን ማለት እዩ።
ሓዋርያዊ ምብጻሕኩም ክንዕደል ልክዕ ከምቲ ኣብ ሉቃስ ወንጌል ምዕ. 17.15 ዝብሎ፡ ካብቶም ዝተፈወሱ ዓሰርተ ለምጻማት እቲ ሓደ ተመሊሱ ስለ እቲ ዝተገብረሉ ፈውሲ፥ ድምጹ ዓው ኣቢሉ ንኣምላኽ ዘመስገነ፡ እቲ ዝስምዓና ሓጐስ ልክዕ ከምኡ እዩ ኢሎም፡ ካህናትን ገዳማውያንን ውፉያንን መንፈሳውያን ምንቅስቓሳትን ማሕበራትን ዓለማውያን ምእመናንን በርገስዋውያን ማሕበራትን ክፍሊ ሓይሊ ምክልኻልን ኣብዚ ምሳኹም ሓቢርና ንእግዚኣብሔር ክብርን ምስጋናን … ዓው ብዝበለ ድምጺ ምድሓን ካብቲ ኣብ ዝፋን ተቐሚጡ ዘሎ ኣምላኽናን ካብቲ ገንሸልን እዩ ዝመጽእ (ዮሓ. ራእይ. 7.10) ዝመጽእ እዩ ንብል።
ናይ ሕይወትና ምሉኡ ትርጉም ኣብ ኢየሱስ ጥራሕ እዩ፡ ከምቲ ንስኹም ቅዱስ ኣቦና ኣብ ወንጌላዊ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን ኣብ ፍቕዲ 266 ዝጠቐስክምዎ፡ ሕይወት ምስ ኢየሱስ ምልኣት እዩ፡ ምስኡ ናይ ኩሉ ነገራት ትርጉም ንምርካብ ቀሊል እዩ፡ ናይ እምነት ኑዛዜና ምሳኹም ሓቢርና ንጸሎትኩም ነቕርብ። … ናይ ኢየሱስ ኢና ክንከውን ንደሊ፡ ወንጌል ብዘይ ምንም ዓይነት ምኽኒት ክነብሮን ከነስፍሖን ንደልይ፡ ኣብ ጉዕዞና ቅዱስ ኣቦና ብፍቕራዊ ሓዋርያዊ ጉስነትኩም ኣቢልኩም ኣብ ጐደና ለውጥን ሕዳሴን ከነብል ደግፉና … እቲ ኢየሱስ ኣብ ኣዋንና ስግው ንኸይንገብሮ ዝዕንቅጸና ከቢቡና ካብ ዘሎ ኢጐነትን ካብቲ ሰላሕታ ተመናዊ ግብረ እከይን ክንርሕቕ ከምዝግብኣና ንፈልጥ ኢና፡ ቃልኵም ነቲ ብውድቀትና ምኽንያት ንዘጓንፈና ኣቑሳልና በለሳን እዩ፡ ነቲ ኣብ ዓለምን ኣብ ቤተ ክርስቲያን እውን ከይተረፈ ዝርአይ ቅልውላው ሕውነታውነት ተልእዀ ወንጌል ዘተዓናቕፍ ክሉ ክነሰንፎ ብቓልኩም ተደግፉና ንብል፡ ቤተ ክርስቲያን የዕንታ ካብቲ ንድኻታት ሓለፋ ዝብል ኢየሱስ ክተልዕል ዘይከኣላ እዩ፡ … ብኣነባብራኣ ብዅሉ መዳይ ካልአ ኢየሱስ ክርስቶስ ኰይና ክትነብር ዝተጸውዐት ከምዝዀነት ገሊጾም፡ ድኽነት ንቤተ ክርስቲያን ወሳኒ ህልውናኣ እዩ፡ መሰረተ ኣስፍሆተ ወንጌል እዩ።
ቅዱስ ኣቦና ንኢየሱስ ክንመስል ኢና እንደልይ … ቤተ ክርስቲያን ናይ ምድሪ ጨውን ብርሃን ኣብ ዓለም ክትከውን እያ እትደልይ (ማቴ. 5. 13-16 ረኣ)፡ … ድኽነት … እቲ ብነጻ ዝተቐበልክምዎ ብነጻ ዓድልዎ (ማቴ. 10,8 ረኣ) ማለት ምዃኑ፡ … ድኻ ዝዀነት ናይ ድኻታትን ንድኻታትን ዝኸነት ቤተ ክርስቲያን ክርእይ ክንደይ ባህ ይበለኒ ዝበልክዎ ቃል የረጋግጸልና፡ እዚ ኸኣ ናይ ኣባ ፑሊዚ ናይ ደም ሰማዕትነት የዘኻኽረና፡ ድኽነት ጐደና ቅድስና እዩ፡ … ሰማዕታን ቅዱሳትን ዓለማውያን ምእመናንን ነቲ ኣብታ ተፈስሑ ወተሓሰዩ ዘርእስታ ሓዋርያዊት ምዕዳንኩም ኣብ ቍ.70 ቅድስናን ድኽነት ዝተኣሳሰሩ እያቶን ቢልክሙ ዝገለጽክምዎ ሓሳብ የዘኻኽረማ፡ … ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ እምነትና ከጽንዓና ናይቲ ንኢየሱስ ክርስቶስ ብምትንሳእ ህያው ተስፋ ዝሃበና ብብዝሒ ምሕረቱ ብሓድሽ ልደት ውሉድ ዝገበረና ኣምላኽ ኣቦ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ (1 ጴጥ. 1.3-4) እግዚኣብሔር ዝተባረኸ ይኹን እንክብሉ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣጠቓሊሎም።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ቀጥታ ዝኾኑ ግብሪታት/ታክሲ
ዝኾነ ይኹን ውልቀ-ሰብ ወይ ትካል ካብ ዝረኸቦ ኣታዊ መሰረት ብምግባር ግብሪ/ታክሲ ዝትመነሉ ወይ ዝምደበሉ ኣገባብ ብቀጥታ ኣብ’ቲ ሰብ ዝዓርፍ ኮይኑ ኣብዚ ዝካተቱ ድማ
ሀ. ካብ ቑፃር ዝርከብ ኣታዊ ግብሪ፣
እዚ ግብሪ‘ዚ ሰባት ተቖፂሮም ካብ ዝረኽብዎ ኣታዊ ዝሕሰብ ግብሪ እዩ። ዝኾነ ሰብ ኣብ መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ይኹን ኣብ ካልኦት ውልቀ ትካላት ብምቑፃር ወርሓዊ መሃያ ካብ ብር 150.00 ንላዕሊ ብጥረ ገንዘብ ይኹን ብዓይነት ዝኽፈሎ ግብሪ ይውሰነሉ።
ለ. ካብ ገዛ ክራይ ዝርከብ ኣታዊ
ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ካብ ገዛ ምክራይ ዝርከብ እቶት ኣብ ኣዋጅ ቁፅሪ 286/94 ዓንቀፅ 15 ብዝተቐመጠ ሰደቓ መሰረት ግብሪ ይኽፈሎ። እቲ ገዛ ምስ ካልኦት ንብረታት (ኣቕሑ) ሓዊሱ ዝተኻረየ እንተኾይኑ እቲ ዝርከብ እቶት ብድምር ግብሪ ይሕሰበሉ።
- መካረይቲ ብሕጊ ሕጋዊ መሰል ሰብነት ዝተውሃቦም ትካላት እንተኾይኖም ግብሪ ካብ ዝኽፈሎ መጠን 30% ይኸፈሉ።
- መካረይቲ ውልቀ ሰባት እንተኾይኖም ድማ ስዒቡ ብዘሎ ስደቓ መሰረት ይውሰነሎም።
ሐ.ካብ ንግዲ ስራሕ ዝርከብ ኣታዊ ግብሪ ከምኡ ‘ውን፣
እዚ እቶት ‘ዚ ብመሰረት ኣዋጅ ቑፅሪ 286/94 ካብ ስራሕቲ ምንቅስቓስ ንግዲ ዝእከብ ግብሪ እዩ። ዝኾነ ይኹን ትካል ንግዲ ወይ ውልቀ ሰብ ኣብ ዓመት ካብ ዘንቀሳቕሶ ስራሕቲ ንግዲ ኣታዊ ብመሰረት ሰደቓ “ሐ” ግብሪ ክኽፈል ይግባእ።
ካብ ስራሕቲ ንግዲ ምንቅስቓስ ዝርከብ ኣታዊ ግብሪ ነፃ ዝኾኑ እንመን እዮም?
- ሓዱሽ ቴክኖሎጂ ንሓደ ዕላማ ዝስርሑ ስራሕቲ ኣሳልጦን ወፃኢ ብዝቕንስ መንገዲ ብዘኽእል ንክውዕል ንዘተኣታተው ዝወሃብ መበረታትዒ ወይ ብዝኾነ መንገዲ ዝበለፀ ተግባር ብምፍፃሙ ዝወሃብ ሽልማት፣
- ኣብ ኢትዮጵያ ብዘሎ ሕጊ፣ ወይ ብዓለም ለኸ ስምምዕነት መሰረት እቲ በዓል መዚ ግብሪ ንዘይምእካብ ፍቓድ እንትህብ፣
- ብስራሕቶም ኣጋጣሚ ዝርከብ እቶት እሞ ድማ ናይ ፌደራልን ክልልን መንግስታት ኣብያተ-ዕዮ ከምኡ ‘ውን ከከምኩነታቱ ናይ ከተማ ምምሕዳር ኣብያተ ዕዮ፣ናይ ኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ እዮም።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 82 guests and no members online


text:
ኣብ ትግራይ ዓብዪ ጉያ ክሳለጥ’ዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 ሚያዚያ፣2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ትግራይ ካብ 20 ጉንበር ጀሚሩ ዓብዪ ጉያ ክሳለጥ’ዩ።
እቲ ዓብይ ጉያ ብዓርሰ ተበግሶ መናእሰይ ትግራይን ማሕበር ባዶ ሓደን ከምዝተዳለወ ቤት ፅሕፈት ምልሻ ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ።
እቲ ቤት ፅሕፈት ምስ መዳለዉቲ ኣካላት ብሓባር ብምዃን ሎሚመዓልቲ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ እዮ ነዚ ዝተብሃለ።
ሓላፊ እቲ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ገብረፃድቃን ገብረስላሴ ከምዝበልዎ፥ ምልሻ ትግራይ ካብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ጀሚሩ ክሳብ ሐዚ ሰላም ትግራይ ውሑስ ንክኸውን ፃዕሪ ይገብር ኣሎ።
ብተወሳኺ ኣብ ልምዓት ትግራይ ግድኡ እናበርከተ ከምዘሎ ተዛሪቦም።
ኣካያዲ ስራሕ ማሕበር ባዶ ሓደ ኮነሬል ሽመንዲ ብግደኦም፥ እቲ ምልሻ ክብሪ ስለዝግበኦ ኩሉ ሰብ ኣብቲ ዓብይ ጉያ ንክሳተፍ ፃውዒቶም ኣቕሪቦም።
እቲ ዓብይ ጉያ ኣብ ኩለን ከተማታት ትግራይ ካብ 20 ጉንበት ክሳብ 15 ሰነ 2011 ዓ.ም ክሳለጥ እዮ።
ብዮናታን ግዛቸው


text:
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!
ንዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ጉጅለ ኢሳይያስ ኣመልኪተ፡ ኣብ ዘዳለኹዎ 2ይ ክፋል ጽሑፍ፡ ንሓገዝ ተቓወምቲ ጉጅለታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደ/ሱዳን፡ ጁቡቲን ዝምልከት ሓበሬታ ዘርጊሐልኩም ነይረ፡፡ ጉጅለ ኢሳይያስ ካብ ምምስራት ኤማሰ (ሕቡእ ሰልፊ) ጀሚሩ፡ ብድፊኢት ኢሳይያስ ኣብ ጽግዕተኝነት ዝተመረኮሰ ስነ-ሓሳብ ተኸቲሉ’ዩ፡፡ እዚ ሓዱሽ ስነሓሰባዊ ውድቀት፡ ንኹሉ መትከላት ብረታዊ ቃልሲ ህዝባዊ ግንባር፡ ጎድናዊ ሳዕቤናት ኣኸቲሊሉ ኢዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ሃገርና ኤርትራ ይትረፍ”ዶ ንህዝባ ንካልእ ዝተርፍ ጸጋታት ከምዘይተዓደለት፡ ኢሳይያስ ኣብ ዘይሕጋዊ ቁጠባዊ ንጥፈታት ዝተሰረተ ኣጀንዳታት ሰሪዑ፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ጥራይ ከይተወሰነ፡ ክሳብ ኮንጎን ምብራቕ ኤውሮጳን መሓውራት ዘርጊሑ ተንቀሳቒሱ’ዩ፡፡
ብፍላይ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ነዚ ኣብ ናይ ጽግዕተኛነት ኣጀንዳ ከፈጽም ከምዘይክእልን፡ ኣብቲ ዞባ ብጀካ ኣብ ሓበራዊ ረብሓ ዝተመስረተ፡ ሕጋዊ ቁጠባዊ ምትእስሳር፡ ካልእ ኣማራጺ ዕጽው ምኻኑ ምስተረድአ፡ ኢሳይያስ ስነ-ሓሳባቱ ብጎነጽ ንምትግባር ብኢደ ዋኒኑ ንሃገርና ኣብ መጋርያ ኩናት ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ክሸማ ወሰነ፡፡ ኣብ ቀጥታዊ ኩናት ኣሉታዊ ሳዕቤናት ምስ ኣጓነፎ ከኣ፡ ተዘዋዋሪ ኣጀንዳታት ኣሊሙ፡ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ወትሃደራዊን ንዋታዊን ሓገዛት ክገብርን፡ ከም ወኪሎም ኮይኑ ከገልግልን ኢዩ መረጹ፡፡ ንሎሚ ኣብ ሓገዝ ንግበረ ሽበራውወን ጉጅለታት ሶማል ዝምልከት ሓበሬታ የስዕበልኩም፡፡
ሓራካት ኣልሸባብ ኣል ሙጃሂድን (Harakat al-shabaab al-mujahideen)
ንልዕሊ 20 ዓመታት፡ መንህብ ኩሎም ጥሩፋት ጉጅለታት ዝኾነት ሶማል፡ ዳግማይ ንምሕራርን ኣብ ከባቢታት ቀይሕ ባሕርን ህንዲ ውቅያኖስን ዝነበረ ምንቅስቓስ ቅርሰና ንምእላይ፡ ብማሕበረሰብ ዓለም ፍሉይ ጠመተ ምስ ረኸበት፡ ጉጅለ ኢሳይያስ ውን ማዕረ ማዕሪኡ ኣብ ሶማል ሓደስቲ “ዲፕሎማሲያዊ” መደባት ከሰላስል ጀመረ፡፡ ዳርጋ መብዛሕትአን ሃገራት ዓለም፡ ኣብ ሶማል፡ ብህዝቢ ሶማልን ብኣህጉራውያን ውድባትን ተቐባልነት ዘለዎም ውድባት ምሕብሓብን ምሕጋዝን ምስ ጀመራ፡ ብወገን “መንግስቲ ኤርትራ” ግን ነቶም ንጹጋት ግበረሽበራውያን፡ “ከም ሓርነታዊ ሓይልታት” ተቐቢሉ፡ ኣስማት ኣጠሚቑ፡ ሓገዛት ክገብርን ኣንጻር ወያነን ስትራተጅካዊ ረብሓ ናይ ዘለወን ካልኦት ሃገራት ድሌት ከማልእ ብቀጥታን ብተዘዋዋሪን መደባት ክዓምምን ኢዩ ዝመረጸ፡፡
ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ኣብ ታሪኽ ቃልስና ዘይፍለጡ ኣዳኸርቲ ሰብ ግዜ “ቆጣቑጢ” ሰሪዑ፡ ክሳብ ሶማል፡ ኬንያ፡ ደቡብ ሱዳንን ኡጓንዳን ዝተዘርግሑ፡ መርበባት ስለያ ዘርጊሑ ዕግሽግሽ ክብል ተራእዩ፡፡ ኣብዚ እዋናት ኢዩ፡ እቶም ኣብ ጸብጻባት ኣህጉራውያን ውድባት ዝተረቑሑ፡ ከም በዓል ብ/ጀ ጎይቶኦም ጠዓመ (መቐለ)፡ ኮ/ል ኣማኒኤል ኪዳነ (ወዲ ኪዳነ)፡ ሌ/ኮ ግርማጽዮን የውሃንስ (ሃጸይነት)ን ካልኦትን ዝኣመሰሉ እሙናት ክግብሉ ዝጀመሩ፡፡
ብጀካ እቶም ዝጸንሑ ጽሑፋት፡ ኣብ ማሕበራዊ ቤ/ት ካድር ናቕፋ ዝቐርቡ ስልጠናታት ውን፡ ኣብ ጉዳይ ሶማል ኣድሂቦም ንህዝቢ ከምእምን በዘኽእል መገድታት ትሕዝቶታት ከዳልው ኢሳይያስ ኣዚዙ ኔሩ፡፡ የማነ ማንኪን ዓብደላ ጃብርን ኣብ ዝህብዎ ኣስተምህሮታት “…ብወያነ ትምራሕ ኢትዮጵያ፡ ዋላ ናብ 10 ክፍልታት ትፈናጨል፡ ፋሕፋሕ ትበል! ኣየግድሰናን፡፡ ወያነ ዝዳኸመሉ ኩሉ መገድታት ክነናድን ክንሰርሓሉን ኢና፡፡ ማሕበረሰብ ዓለም ዘምጸኣልና ስኑዕ ጸለመታት ሓዲግና፡ ሶማላውያን ኣብ ግዜ ሽግርና ሰብ ውዕለትና ስለዝነበሩ፡ ንሕና ውን ንሰናይ ዳግመ ምቋም ሶማል፡ ክንሰርሕ ኢና፡፡ ናይ ማንም ምፍርራሕን ጉትጎታን ከይዓገተና፡ ንዕጡቋት ጉጅለታት ሶማል ሓገዝ ካብ ምውፋይ ኣይንበኩርን፡፡ ኣብ ሶማል እንኽተሎ ፖሊሲ፡ ንሶማላውያን ጥራይ ዘይኮነ፡ ንወያነ ዘንቀለ ‘ፖሊሲ ገረብ ብሓኽላ’ ውን ኢዩ፡፡” ዝብሉ መደረታት ይስምዑ ነይሮም፡፡ ድሕሪ’ዚ፡ ፈለማ ንኣልኢትሃድ ቀጺሉ ከኣ ንእስላማዊ መጋባእያን ኣልሸባብን ዝተብሃሉ ዕጡቋት ጉጅለታት ሶማል ሓገዛት ክግበር ተጀሚሩ፡፡
ኣብ ታሪኽ ሃገርና ሪእናዮም ዘይንፈልጥ “ጨሓማት” ኣኽረርቲ፡ ኣብ ኣስመራ፡ ባጽዕ፡ ዓሰብን መደበራት ታዕሊምን ክዕንድሩ ጀሚሮም፡፡ ምስ ኣልቃዒዳ (ደሓር ውን ምስ ዳዓሽ) ርክብ ዝነበሮም ሓሰን ዳሂር ኣዌይስ፡ ሸኽ ሸሪፍ ኣሕመድ፡ ሙኹታር ሮቦ፡ ዓሊ ራገ፡ ኣሕመድ ዓብዲ ጎዳነ ዝተብሃሉ ሓለፍቲ ‘ቶም ጥሩፋት ጉጅለታት፡ ኣብ ሆቴላት ኢንተር ኮንቲኔታል፡ ኒያላ፡ ሬድሲ፡ መዕረፊ ተፈሊዩሎም፡ ምቕናይ ምሕዳሮም ኣብ መሬትና ኮነ፡፡ ሓ/ኣየር ከም ሓደ ውግዓዊ ዕማም፡ ነዞም ጥሩፋት ናብ ዓሰብን፡ ባይዶዋ (ሶማል)ን ከመላልሶም ተኣዚዙ፡፡ ወትሃደራዊ መደበር ታዕሊማት ዊዓ፡ ዒን፡ ኣፋምቦን ኪሎማን፡ ካብ ምብራቓዊ እዚን ካብ ማእከል ስልጠና ፍሉይ ሓይልታት ዊዓን፡ ዝተዋጽኡ ኣባላት ከዚኑ፡ ንዓኣቶም ክዕልሙ መደባት ተዋሂብዎም፡፡ ካብ ሩስያ ብናይ ወጻእ ሸርፊ ዝተዓደጉ ዘይሕጋውያን ወነንቲ ነፈርቲ፡ ብጸላም ናብ ዓሰብ እንዳተመላለሱ ነቶም ተዓለምቲ ናብ መቋደሾ፡ ባይደዋን ኪስማዮን የብጽሕዎም ኔሮም፡፡ ብፍላይ ኣንቶኖቭ 24/5K544 ዝብል call sign ዘለዋ ነፋሪት ብተደጋጋሚ ተዋፊራ ኢያ፡፡
ኣብ ዞባዊ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ፡ “ብማዕረ ምጽልላው” ዝብል መርሓ ተሪፉ፡ ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ብሓደ ገጽ ምስ ጁቡቲ፡ ብካልእ ገጽ ከኣ ምስ ሶማል ዘይተኣደነ ወጻኢታት እንዳተሓለበት ብተዘዋዋሪ ኣብ መጋርያ ኩናትን ዝተሸመት ሃገርና፡ ስማ ኣብ ጸብጻባት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ተቆጻጻሪ ጉጅለ፡ በርጌሳውያን ማሕበራትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ክርቋሕ ጀሚሩ፡፡ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ፡ ኢሳይያስ ዝኽተሎ ንኹለን ጎረባብቲ ሃገራት ተናኻኺፍካ፡ ዞባዊ “ጎብለል” ምኻን ዝብል ድጉል ጥሙሕ (ambition) ብጭብጥታት ተቓሊዑ፡፡
ኣቐዲመ ኣብ ትሕቲ “ኣግራብ ምስ ዝውድኡ ቆጣቑጢ ይረኣዩ” ዝብል ኣርእስቲ፡ ብ3 ክፋላት ዝዘርጋሕኹዎ ጽሑፋት፡ ኣብ www.sacttisim.com ክትውከሱ እንዳሓበርኩ፡ ክሳብ ሕጂ ዘይተዘርግሑ ንዕጡቋት ጉጅለታት ሶማል (ሒዝቡል ኢስላም-ARS፡ እስላማዊ ግንባር ሶማል፡ ኣል ኢትሃድን ኣል ሸባብን) ካብ ዝግበሩ ዝነበሩ ሓገዛትን ወትሃደራዊ ታዕሊማትን ገለ ተወሳኺ ጭብጥታት ክውስኸልኩም፡፡
• ፈለማ ጉዳይ ሓገዝ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ሶማል፡ ከም ምንጪ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ገይሩ ክጥቀመሉ ምስ ሓሰበ፡ ኣብ ሶማል ቀጥታዊን ተዘዋዋሪን ረብሓ ምስ ዘለወን ሃገራት ወኪል ኮይኑ ኢሳይያስ ምስ በዓል ኣሕመዲን ነጃት ክውል ልዝብ የካይድ ኔሩ፡፡ ብፍላይ ኣብ ስትራተጅካዊ ዞባ ቀይሕ ባሕሪን መስመር ነዳዲ ባቢኤል መንደብን መትረብ ስዊዝን ሃገራዊ ረብሓ ዘለወን ሃገራት ኢራን፡ ምስሪን ቀጠርን ሓሪዩ ኣብ ጉዳይ ሶማል ኣእዳወን ክሓውሳ ብምእማን ዘይተኣደነ ኣታዊታት ረኺቡ’ዩ፡፡
• አእግሪ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ሶማል ምእታው፡ ኣብ ወርሒ 7/2006፡ 7 ወትሃደራዊ መኮነናት ንኣል-ሸባብ ብዝተፋለየ ወትሃደራዊ ማዳያት ከስልጥኑ፡ ናብ መቋደሾ ተላኢኾም ‘ዮም፡፡ በቲ እዋን ብቴሌግራም ናብ “ጠዊል” (ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ናይ ኢሳይያስ ናይ ሬዲዮ መጸውዒ ኮድ ስም) ተባሂሎም ዝተልኣኹ መልእኽታት ከምዝሕብርዎ፡ እቶም መኮነናት ኣብ ሶማል ንክልተ ወርሒ ናይ ስልቲ፡ ታንኪ፡ ነተጉቲ፡ ስቲንጀር፡ ካርታን ሓበሬታን ስልጠና፡ ኣፍደወ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ከምዝተውሃቦም ተሓቢሩ፡፡ ኣብቲ እዋን ዝሰልጠኑ ብዝሒ ኣባላት 367 ከምዝነበሩን፡ ኣብ ምእላዮም በዓል መቐለን ወዲ ኪዳነን ከምዝተሳተፉ፡ ናይ ተኮስትን ተተኮስትን ሕጽረታት ከምዘጓነፎም ውን ተገሊጹ፡
• ኣብ ሓደ ናይ ሬዲዮ መልእኽቲ (ብ Data com) እቶም ጋዜጠኛታት (ተስፋልደትን ሳልሕ ጋማን) ደንጊዮም ከምዝበጽሑን፡ ኣብ ኢድ ጸላኢ ከምዝኣተውን ይገልጽ፡፡ (ኣብ ቀረባ እዋናት እዞም ጋዜጠኛታት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተፈትሑ ይሕበር ኣሎ)
• ክሳብ 2007 ወርሒ ሰለስተ 2314 ኣባላት ኣልሸባብ፡ ብፍላይ ከኣ ጉጅለ ዳሂር ኣዌይስ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ሰልጢኖም ‘ዮም፡፡ ኣብ ወርሒ 10/2008፡ ቁጽሮም 20 ዝኾኑ ፍሉያት ዕጡቋት ጉጅለ ኣልሸባብ፡ ኣብ ባጽዕ ናቫል ቤዝ፡ ብኣዚዩ ሚስጢራዊ ኣገባብ ሰልጢኖም ኢዮም፡፡ እዞም ዕጡቋት ናይ “ነብስኻ ምጥፋእ” (Suicide mission) ውሳነ ከምዝወሰኑ ዝተኣመነሎም ኮይኖም፡ ኣብ ሶማል ኣትዮም ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ ሞቋደሾ ኣብ ዝርከቡ ትካላትን ዕደጋን፡ ነብሰ ቅትለት ብምፍጻም “ቅያ” ክሰርሑ ዝተወደቡ እዮም፡፡ እዞም ኣባላት ናይ ካርታ፡ GPS፡ ነተጉትን ንገሊኦም ድማ ናይ ፈጣን ጃላቡን ስልጠና ዝወሰዱ ኮይኖም፡ ብትእዛዝ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ካብ ሓ/ባሕሪን ሃንደሳ ምክልኻልን ዝዓለምዎም ኣባላት 1. ሜጀር ተስፉ ስዩም- ማንጃግሮ (ሓላፊ ስለያ ሓ/ባሕሪ)፡ 2. ሌ/ኮ ሰለሙን ኢያሱ -ወዲ ኢያሱ (ካብ ሃንደሳ ምክልኻል)፡ 3. ም/ተለንተ ተስፋኣለም ባይረ- ወዲ ባይረ (ኣባል ሓ/ባሕሪ)፡ 4. ገብረሂወት ዓንደ- ወዲ ዓንደ (ኣባል ሓ/ባሕሪ ክፍሊ ካርታን ሓበሬታን)፡ 5. ሳልሕ ዓሊ (ኣባል ስለያ ሓ/ባሕሪ ከም ትርጁማን)፡ 6. ጀማል ዓሊ (ኣባል ጸረ ስለያ ሓ/ባሕሪ)ን 7. ተለንተ ኣደም ዝተብሃለ ካብ ክፍሊ ጎስጓስን ሓበሬታን እዮም፡፡ ነዚ ስውር መደብ ብሓላፍነት ክከታተልን ክመርሕን ዝተመዘ፡ ሓለቓ ስታፍ ሓ/ባሕሪ ነበር ብርጋዴር ጀነራል ፍጹም ገብረህይወት (ወዲ መምህር) ነይሩ፡፡
• ንፍሉይ ድብያን መጥቃዕትን ዝለኣኹ ኣባላት ጉጅለ ኣልሸባብ፡ ናብ ሶማል ብባሕሪ ካብ ደሴት ሓሌብ ይብገሱ ነይሮም፡፡ ደሴት ሓሌብ ካብ ዓሰብ ንደቡባዊ ምብራቕ፡ ኣስታት 91 ኪ/ሜ ብመሬት ርሒቓ እትርከብ፡ ኣብ 1988 ብደርግ ዝተደኮነት ምጭውቲ ደሴታዊት ከተማ ኢያ፡፡ ብኣግራብን ብጽቡቕ ቅዲ ብዝተሃንጸ ህንጻታት እተወቀበት፡ ንበጻሒ እትስሕብ ደሴት ኢያ፡፡ እዛ ደሴት ጀላቡን ማእከለዎት መራኽብን ክዕሸጋሉ ዘኽእል፡ ክልተ ጀቲ ትውንን፡፡ እቲ ሓደ ጀቲ ንኣገልግሎት ሓሬና ምህናጽ ጀላቡ፡ ዘገልግል ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ጀቲ ኣብ ልግስ ዝበለ ቦታ ዝተደኮነ ኮይኑ፡ ንሓይልታት ሓ/ባሕሪ ዝተገዝአ ኢዩ፡፡ ምህናጽ ጀላቡ ሓሬና፡ ክንዮ እቲ ቀንዲ ዕላምኡ፡ ከም መነሃርያ ሓገዝ ንኣልሸባብ ዘገልግለሉ እዋን ውን ኔሩ ኢዩ፡፡ ብትእዛዝ ሓላፊ ስለያ ምብራቓዊ እዚ ነበር ሌ/ኮ ግርማጽዮን የውሃንስ (ሃጸይነት)ን ብሓለፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ዞባ ደ/ቀ/ባ ነበር ደብሩ ኪዳነ (ተኾሳተር)ን፡ ንተቓወምቲ ሶማል ዘገልግላ፡ ናይ ጣውላ ጀላቡ፡ ኣብ ሓሬና ከምዝጽገናን ክሳብ መደብ ስራሕ ዝወሃበን ከኣ፡ ምስ ካፒተናተን ኣብ ሓሬና ክጸንሓ ይግበር ነይሩ፡፡ ብድሕሪኡ ብበጣሕ ንብረት ምስ መጸ፡ ኣብቲ ናይ ሓይሊ ባሕሪ ጀቲ ተራጊፉ፡ ብኡ ንብኡ እተን ጀላቡ፡ ብጽልማት ግዒዘን ከምዝጸዓና ይግበር፡፡ እዚ ብኣዚዩ ጥንቁቕ ሚስጢር ክተሓዝ ኢሳይያስ ይእዝዝ ኔሩ፡፡ እተን ንኣልሸባብ ዝወሃባ ጀላቡ፡ ዓቢ ናይ መጽዓኒ ሳልቬታ ዘለወን፡ ብጠዋሉ ዝተስርሓ ኮይነን፡ ብየመናውያን ካፒተናት ከኣ ይምርሓ፡፡ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት፡ ኣብ ኢንተርናሽናል መስመር ከም ገፈፍቲ ዓሳ የመናውያን ኣምሲልካ፡ ናብ ሶማል ንምሕላፍ ኢዩ፡፡ ኣብ ባሕሪ ኤርትራ ናይ ኤርትራ ባንዴራ ይግበረለን፡፡ ካብኡ ምስ ሓለፋ ከኣ፡ ናይ የመን ባንዴራ ተገይሩለን ብለይቲ ለይቲ ይጓዓዛ፡፡ ድሕሪ ዝተወሰነ እዋን ከኣ፡ ንብረት ኣብ ሶማል ኣራጊፈን ይምለሳ፡፡ እቶም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ኣባላት “ነብሰ ቅትለት”፡ ብዕለት 21 ጥቅምቲ 2008 ብዩሱፍ ኣብሳሜ ዝተብሃለ መራሕ ጋንታ ተመሪሖም፡ ብሓሌብ ኣቢሎም ናብ ሶማል ዝተልኣኹ ኢዮም፡፡
• ጉዳይ ሶማል ካብ ዞባ ሓሊፉ፡ ኣህጉራዊ ጠመተ ኣብ ዝረኸበሉ እዋናት፡ ኣብ ሞንጎ እቶም መሪሕነት ጉጅለ ዕጡቋት ኣልሸባብ፡ ምፍንጫል ተፈጢሩ፡፡ ንክልተ ዓመታት ዝኣክል፡ ኣብ ኣስመራ ኣብ ኢንትርኮንቲኔታል ሆቴል ሸናዕ ክብል ዝጸንሐ፡ ሸኽ ሸሪፍን ብጾቱን፡ ንኢሳይያስ ራሕሪሖም፡ ንዕርቂ ናብ ጁቡቲን ኢትዮጵያን ኣትዮም፡፡ ብኡ ንብኡ ኣብ ሶማል ዝነበሮ ተስፋታተት ማህሚኑ ተሪፉ፡፡ “ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ” ዝመረጸ ኢሳይያስ፡ 3ተ ዜጋታትና ኣብ ሶማል ምስተማረኹ ውን “ኣይንፈልጦምን” ክብል ኢዩ ተሰሚዑ፡፡ ኣታ መን ክሓፍረሉ! የለኹምን ዲኹም ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና? ካልእ ይትረፍ ብማእከላይ ቤ/ጽ ሚ/ሪ ምክልኻል ዝዳሎ፡ ናይ መደብ “ዋልታ” ኣዳላዊ ዝነበረ፡ ዳርጋ ኩሉ ህዝቢ ዝፈልጦ ንጋዜጠኛ ሳልሕ ጋማ ከይተረፈ፡ “ኣይፈልጦን” ምባሉ ሃየንታ ዶ ኣይኮነን? ኩሉ ምስተፈደሖ ከኣ፡ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰለስተ ዓመታት እንሆ ኣንጻሮም ክዋጋእ ከምዘይጸንሐ፡ ንሓዱሽ ግዚያዊ መንግስቲ ሶማል “ከም ህጋዊ መንግስቲ ተቐቢልናዮ ኣለና” ኢሉ ብኣፈኛታቱ መግለጺታት ከውጽእን መግለጺታት ሓዘን ክልእኽን ተዓዚብናዮ ኣለና፡፡
• ኩሉ ዝመገዱ ኣባጓይላ ኢሳይያስ (A man of all destinations)፡ ሓደ ግዜ፡ ከም ብጻጸ ዝተነኽሰ ተመን፡ ካልእ ግዜ ከኣ ከም ኣንበሳ እንዳተለዋወጠ፡ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ሃገርና፡ ካብ ዞባዊ ናብ ትሕተ ሃገራዊ፡ ካብ ምምልላእ ናብ ምጉድዳል፡ ካብ ሕብረት ናብ ምፍንጫል፡ ካብ ክልተኣዊ ናብ ጉጅላዊ ርክባት እንዳውረደ፡ ነታ ሃገር ምስ ሰሜን ኮርያ ክተመሳሰል ቀሲብዋ ኢዩ፡፡ ሕጂ ውን ሓድጊ እቶም ጉጅለታት ኣል ሸባብ ዝኾኑ፡ ከባቢ 30 ኣባላት ጉጅለ ኣልሸባብ ኣብ ዊዓ ብሎክ ሓልሓል ኣለው፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ወትሃደራዊ ታዕሊም ኣባላት ኣልሸባብ ዝተሳተፉ እቶም ቀንዲ ሓለፍቲ ዝስዕቡ ኢዮም፡፡ 1. ሌ/ኮ ጀማል መሓመድ (ሓላፊ ማ/ስ/ፍሉይ ሓይልታት ዊዓ፡ 2. ካፒተን ተኹሉ ወልደስላሰ (ም/ሓላፊ ማ/ስ/ፍሉይ ሓይልታት ዊዓ) 3. ካፒተን ሮሞዳን ኣሕመድ (ኣዛዚ ብሎክ ሓልሓል) 4. ካፒተን በረኸት ሃይለ (ኣዛዚ ብሎክ ዓራግ)፡ 5. ካፒተን ሳልሕ ዑሞር (ኣዛዚ ብሎክ ፈንቅል) 6. ሳልሕ ብልዖ – ወዲ ብልዖ (ኣባል ብሎክ ሓልሓል) ‘ዮም፡፡
ኣብ 4ይ ክፋል ኣብ ሱዳን ዝተዋፈሩ ኣባላት ስለያን ዝተኻየዱ ስርሒታትን፡ ኣብ ታዕሊም ንየመናውያን ጥሩፋት ጉጅለታት ሑቲን ካልኦትን ዝምልከት ሓበሬታ ክፍንወልኩም ኢየ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ሕጂ ውን ኣብ ውሻጠ ህግደፍ ኮይንኩም በቢእዋኑ ሓበሬታ ተስንቑኒ ሓለፍትን ካልኦትን ግዱሳት ዜጋታት ከየመስገንኩ ክሓልፍ ኣይደልን፡፡
ወደሓንኩም
ንኹሉ ንምብጻሕ ሼርን ላይክን ኣይተውሕዱ፡፡
By: SACTTISM


text:
ራእዪ ብዕዮ!
መንእሰያት
ደረኽቲ ምዕባለ ሕብረተሰብ ተባሂሎም ክጥቀሱ ዝኽእሉ ረቛሒታት ብዙሓት እኳ እንተኾኑ፡ ርእሲ ኩሎም ግን ሰብኣዊ ጸጋ እዩ። ሃገራዊ ቻርተርና፡ “ኣብ ምህናጽ ቁጠባ እቲ ወሳኒ ሰብ እምበር ባህርያዊ ሃብቲ ወይ ርእሰማል ኣይኮነን. . . ንኤርትራ እንሃንጻ ብቐንዱ ብብርቱዕ ድልየት፡ ተጻዋርነት፡ ትግሃት ናይ ስራሕ ዲሲፕሊንን መሃዝነትን እዩ” ክብል፡ እቲ ኣብ ባህሊ ሕብረተሰብናን ክብርታት እዋን ሓርነታዊ ቃልሲን ዝሰረተ፡ ኣብ ጻዕርኻን ዕዮኻን ናይ ምምርኳስ መትከልን እምነትን፡ ንህንጸት ሃገር እውን ቀንዲ ዕጥቂ ምዃኑ ብንጹር ኣስፊርዎ እዩ። ብርግጽ ድማ ንጉዕዞ ምምሕያሽ ዓይነት ህይወትን መጻኢ ዕድልን ዝውስን፡ ጻዕርን ኣፍራይነትን ወዲ ሰብ እዩ። “ራእይ ብዕዮ” ዝብል ናይ ሎሚ ዓመት መሪሕ ቴማ ጽምብል ናጽነትና፡ ነዚ መሰረታዊ መትከልን እምነትን ደጊሙ ዝዂልዕ እዩ።
በዚ ጽኑዕ መትከልን እምነትን’ዚ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት፡ መሰረት ፍትሓዊን ዘላቒን ዕብየት ንምጥጣሕ፡ ከቢድ ናይ ጻዕርን ተወፋይነትን መድረኽ ተሰጊሩ እዩ። ረብሓ ህዝቢ ዘቐድም ውፉይ ጻዕሪ ዜጋታት ድማ ብዙሕ ነገር ኣሳሊጥና፡ ቀሊል ዘይኮነ ዓቕሚን ገስጋስን ከነዋህልል ኣብቂዑና ኣሎ። ዕዮ ግብራዊ መምህር ብምዃኑ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኩሉ ዓውድታት ማለት ኣብ ህንጸት መሰረታዊ ትሕተ- ቅርጺታትን ካልእ ልምዓታዊ መደባትን ክሰላሰል ብዝጸንሐ ዕማም ተጠርዩ ዘሎ ክእለትን ሞያን፡ ዓቕሚ ትግባረና ከነዕቢ ኣኽኢሉና እዩ።
ሳላ’ዚ ዘዂርዕ ባህሊ ዓያዪነትን ርእሰ ምርኰሳን፡ ዓመት መጸ ኣብ ዝበረኸ ጽፍሒ እናሓዀርና ናብ ኣጸደ ራህዋን ቀጻሊ ዕብየትን እናተቓረብና ኣብ እንኸደሉ ዘለና እዋን እምበኣር፡ እዚ ንሃገራዊ ራእይ ናብ ተጨባጢ ውጽኢት ዝቕይር መሰረታዊ ረቛሒ’ዚ፡ ዝያዳ ክሕይልን ክስስንን የድሊ። ዛጊት ተነጺፉ ዘሎ ባይታን ዝተዋህለለ ገስጋስ ከኣ፡ ዝዓበየን ዝበለጸን ዕዮ ንምዕማም ተወሳኺ ድርኺት ዝፈጥር እዩ።
ኣብ ህንጸት ሃገር መሰረት ምንጻፍ እቲ ዝኸበደ ዕማም’ዩ። ዝሓለፈ 27 ዓመታት፡ ንዘላቒ ቁጠባዊ ዕብየት ድልዱል መሰረት ዝኸውን ባይታ ኣብ ምንጻፍ ኢና ጸኒሕና። ድሕሪ መሰረት ምንጻፍ ዝቕጽል ጉዕዞ ከኣ፡ ብስሉጥነትን ዕብየቱን እናተዓጻጸፈ ክኸይድ ይግባእ። ስለዚ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ በዳሂ መድረኽ ተኣምር ዝሰርሐ ጻዕርን ተወፋይነትን ዜጋታት ኣቐልቂልዎ ዘሎ ተስፋ ዝያዳ ደሚቑ፡ ሞሳ ድኻምን ተወፋይነትን ኣብ ዝሕፈሰሉ ደረጃ ቀልጢፍካ ክብጻሕ፡ እቲ ዝጸንሐ ናይ ዕዮ ባህሊ እናሓየለ፡ ሱታፌ መላእ ህዝቢ ኣውራ ድማ መንእሰያት ኣብ መደባት ልምዓት ዝያዳ እናዓዘዘ፡ ውዳበ እናጠንከረ፡ ጥበብ ኣሰራርሓ እናወርጸጸ፡ ብኡ መጠን ድማ ኣድማዕነት እናተዓጻጸፈ ክኸይድ የድሊ።
ወትሩ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ተልእኾና፡ ምርግጋጽ ዘላቒን ፍትሓዊን ቁጠባዊ ዕብየት እዩ። ድርዒን ዋሕስን ሓርነት ንሱ ስለዝኾነ። እዚ ተልእኾ’ዚ ብዝሓየለ ጸዓት ቀጺሉ፡ ኣብ ኩሉ ጽላታት፡ኣፍራይነት ዝድንፍዓሉ ኵነት ምፍጣር እምበኣር መድረኻዊ ተልእኾና እዩ። ሕሉፍ ተሞኩሮናን ተሞኩሮ ካልኦት ህዝብታትን ከምዘረጋግጾ፡ ኣብ መእተዊ ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ተጠቒሱ ከምዘሎ ወሳኒ ረቛሒ ንዕብየት ኣፍራይነት፡ ሓይሊ ገንዘብን ካልእ ጸጋታትን ዘይኮነ፡ ብቐንዱ ንቑሕ፡ ውዱብን ንጡፍን ሱታፌ ዜጋታት እዩ። እዚ ድማ፡ ተበግሶን ናይ ስራሕ ዲሲፕሊንን ብዘሐይል ምሕደራ እዩ ዝፍጠር። ስለዚ፡ ኩሎም ህዝባዊ፡ መንግስታውን ምምሕዳራውን ኣካላት፡ ኣገዳስነት ሰፊሕ ሱታፌን ውዳበን ዜጋታት ኣውራ ድማ መሪሕ ተራን ግደን መንእሰያት ብምግንዛብ፡ ኣፍራይነትን ናይ ስራሕ ዲሲፕሊንን ዜዕርግ ኣገባባት ስራሕ ንምምዕባል ልዕሊ ዝኾነ እዋን ኪተግሁሉ ኣብ ዝግባእ መድረኽ ኢና ዘለና።
ብተግባር ከምእተረጋገጸ፡ ምስጢር ምዕባለ፡ ንስራሕ ዝተዓደለ ኣእምሮን ኣእዳውን፡ ማለት ድሌትን ተበግሶን እምበር ካልእ ኣይኮነን። የግዳስ፡ ድሌትን ተበግሶን ውጽኢት ክህልዎ ዝጠልቦም ኣገደስቲ ረቛሒታት ኣለው። ምኽንያቱ እቲ ጭቡጥ ለውጢን ምዕባለን ዘረጋግጽ ኣድማዒ ስራሕ፡ እቲ ኣብ ጽፉፍ ውጥንን ሜላታት ትግባረን ዝምርኰስ ስራሕ እዩ። ጽፉፍ ውጥንን ሜላታት ትግባረን፡ መጻሕፍቲ ስነ-ምሕደራ ተወኪስካ ብቐሊሉ ከተረጋግጾ እትኽእል ውዱእ ፍልጠት ኣይኮነን። ብቐንዱ ካብ ብልጫታትን ድኻማትን ሕሉፍ ተሞኩሮ እዩ ዝምንጩ። ክንዲ ዝኾነ፡ ኣብዚ ካብ ምንጻፍ መሰረት ናብ ዝቕጽል ሰፊሕ ዕማም እንሰጋገረሉ ዘለና መድረኽ መቐይሮ፡ ጽላት ብጽላት ዝተተግበረ ዕዮታትን ዘረጋገጾ ዕብየትን ብምግምጋም፡ ንመጻኢ ጉዕዞ ሓይልን ድርኺትን ዝፈጥር ተሞኩሮ ብምቕሳም፡ ጥበብ ኣሰራርሓ ምምዕባልን ኣድማዕነት ምሕያልን የድሊ።
ምዕባለ ሰለስተ ጸጋታት ይጠልብ። ሓሳብ፡ ማል፡ ዕዮ። ሓሳብ ብሃገራዊ ራእይ፡ ዕላማታት፡ ፖሊሲታትን ውጥናትን ዝግለጽ ክኸውን እንከሎ፡ ማል ንሰብኣዊ፡ መሬታዊ፡ ፋይናንስያውን ንዋታዊን ጸጋታት ዜጠቓልል እዩ። ዕዮ ከኣ ብቐንዱ ንጻዕሪ ሰብ፡ ጥበብ፡ መሃዝነትን ቴክኖሎጂን ዝምልከት እዩ። ሕሉፍ ዕዮ ኣብ ምግምጋም እምበኣር፡ እዚ ሰለስቲኡ ጸጋታት ምዕባለ ዝርከበሉ ደረጃ ብልክዕ መዚንካ መሐየልን መመሓየሺን ሓሳባት ምፍልፋል የድሊ።
ኣብ ዝተፈላለየ ትካላትን ኣብያተ ጽሕፈትን ዝርከቡ ሓለፍቲን ሰራሕተኛታትን እምበኣር፡ ኣብዚ ናብ ዝሰፍሐን ቅልጡፍን ዕብየት እንመጣጠረሉ ዘለና መድረኽ፡ ዛጊት ካብ ዝተቐስመ ተሞኩሮ ትምህርቲ ብምውሳድ ዝበለጸን ስሉጥን ውጽኢታዊን ምሕደራ ዕዮ ምትእትታው፡ ሰብኣዊ ጸጋታት፡ ኣውራ ዓቕሚ መንእሰያት ብቐጻልነትን ምስልጣንን ምምዕባልን ብኣድማዕነት ዝዋስእሉ ባይታ ምፍጣርን፡ በዚ መገዲ’ዚ ድማ ናይ ምግባር ተኽእሎታት ምስፋሕን ምሕያልን ይጠልቦም። ብሓጺሩ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ኣፍራይነት ምዕራግ የድልዮም።
ዛጊት ካብ ዘረጋገጽናዮ መኽሰባት እቲ ዝዓበየ፡ ባህሊ ረድኤትን ተመጽዋትነትን ካብ ሱሩ ምምሓውና እዩ። እዚ መቚሕ ድሕረትን ድኽነትን ዝኾነ፡ ኣብ ሓያሎ ሕብረተሰባት ሳዕሪሩ ዝርከብ ባህሊ ተመጽዋትነት ብባህሊ ርእስኻ ምርኰ ክንትክኦ ምኽኣልና እቲ ዝዓበየ ብልጫና እዩ። ብነብስና ክንሓድር፡ ኣብ ጻዕርና ክንምርኮስ ስለዝወሰንና፡ ሳዕቤናት እቲ ካልእ ምርጫ ኣይጸለወናን። በዚ መንፈስ’ዚ፡ ዉሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ተጨበጥቲ ስራሓት ክንዓምም ክኢልና ኢና። መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ሃገር ንምብጻሕ ዘሰላሰልናዮ ስራሕ፡ ንኻልኦት ሃገራት ብኣርኣያነት ዘገልግል ተባሂሉ ዝጥቀስ ዘሎ እዩ። ርሑቕ ገጠራትን ከተማታትን ብመርበብ ጽርግያታት ተራኺቡ፡ ኣገልግሎታት መጓዓዝያ፡ መራኸቢታትን ኤሌክትሪሲቲን ዓቢ ዝላ ከርኢ በቒዑ እዩ። ከዘንቲ ማይ ትሕተ-ቅርጺታት ብምህናጽ ተፈጢሩ ዘሎ ማይ ናይ ምውህላል ዓቕሚ ድማ፡ ኩሉ ዓይነት ምህርቲ ሕርሻን ሃብቲ እንስሳን ንምድንፋዕ ሰፊሕ ባብ ኣርሕዩ ኣሎ። እዚ ኹሉ ዉጽኢት ውፉይ ዕዮ ዜጋታት እዩ።
ቀንዲ ምስጢር ምዕባለ ዕዮ ይኹን’ምበር ደረጃ ኣፍራይነት ብመጠን ሞያዊ ክእለት፡ ናዉቲ ማእቶትን ቴክኖሎጂን ይፈላለ እዩ። ሞያዊ ክእለትን ምልከት ቴክኖሎጂን ንጻዕሪ ወዲ ሰብ ብዕጽፊታት ዘራብሕ ብምዃኑ፡ እዚ ረቛሒ’ዚ ልዑል ኣተኩሮ ክወሃቦ ዝግባእ እዩ። ሓደ ካብ ቀንዲ መለለዪ ዜጋታት ኤርትራ፡ ሞያዊ ብቕዓት፡ ኪነታዊ ክእለትን ምብልሓትን፡ ምልከት ዘመናዊ ቴክኖሎጂን ማሺነሪታትን እዩ። እዚ ብልሒ’ዚ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ንናጽነት፡ ነቲ ቃልሲ ካብ ዘዐወቱ ዓበይቲ ረቛሒታት ሓደ ምንባሩ ናይ ትማሊ ታሪኽና ምስክር እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ እውን እንተኾነ፡ ዓቕሚን ብቕዓትን ብልሒን ዜጋታት፡ ኣብቶም ብዉሽጣዊ ዓቕሚ ዝህነጹ ዘለዉ ሓጽብታት፡ ጽርግያታት፡ ቢንቶታት፡ ካልኦት ትሕተ-ቅርጻዊን ልዕለ ቅርጻዊን ስርሓት ደሚቑ ይርአ ኣሎ።
ዘለናዮ መድረኽ እምበኣር፡ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ኣውራ ድማ ነቶም መሪሕ ኩለንተናዊ ለውጢ ዝኾኑ መንእሰያትና፡ መድረኽ ምጥንኻር ዕዮን ምሕያል ናይ ምግባር ዓቕሚን ምስሳን ሞያዊ ክእለትን ቴክኖሎጂን እዩ። ራእይናን ባህግናን ብኣድማዒ ዕዮ ስለዝጭበጥ!
ኣብ ሓያሎ ናይ ዕላል ኣጋጣሚታት ኣድማዒን ውጽኢታዊን ስራሕ ብህጡር ክፍሊት ጥራይ ከምዝርከብ ዘምስል ኣገላልጻ ይስማዕ እዩ። ግደ ሓቂ ግን፡ ናይ ስራሕ መንፈስ፡ ዲሲፕሊንን ኣፍራይነትን ዝውስን፡ ናይ ስራሕ ሃዋህው ድኣ እምበር፡ ብዝሒን ዋሕዲን እቶት ኣይኮነን። ርግጽ’ዩ፡ ብመጠን ድኻምካ ጻማኻ ክትረክብ ኣብ ዕግበት ተራ የብሉን ክበሃል ኣይከኣልን። ወሳኒ ተራ ግን ኣይኮነን። ካብኡ ዝዓቢ ናይ ዕግበት ረቛሒ ኣሎ። ሰባት ከም ዝኾነ መሳርሒ ኣቕሓ ወይ ማሺን፡ ዝተዋህቦም ትእዛዝ ጥራይ ዝትግብሩ ኣይኮኑን። ብመሰረቱ ንስራሕ ክብገሱ እንከለው ንዕግበት እምበር ንገንዘብ ኢሎም ስለዘይብገሱ፡ ኣብቲ ስራሕ ኣእምሮኦም ክጥቀምሉ ይደልዩ እዮም። ኣእምሮኦም ዘፈልፍሎ ሓሳባት ኣብ ግብሪ ከውዕልዎ ባህጊ ኣለዎም። እቲ ዝያዳ ኩሉ ናይ ዕግበት ረቛሒ፡ ሓሳብካን ጻዕርኻን ብግብሪ ለውጢ ከምጽእ እንከሎ እዩ።
ኣብ ምሕደራ ስራሕ እምበኣር፡ እዚ ዝተጠቕሰ ናይ ዕግበት ረቛሒ ዝዓበየ ግምት ኣለዎ። ሓያሎ ተጋደልቲ፡ ነቲ ኣብ ሜዳ ዝነበረ ልዑል ትግሃት፡ ተወፋይነትን መሃዝነትን ናይ ተጋዳላይ ከስተንትዎ እንከለው፡ ዝሓለፍዎ ተሞኩሮ ክንሱ ተመሊሱ ንባዕሎም ከምዘገርሞም ይገልጹ። ክፍሊት ኣብ ዘይብሉ፡ ከምኡ ዝዓይነቱ ትግሃትን ተወፋይነትን ዝፈጠረ ረቛሒ እንታይ ኮን ይኸውን ምስ እትብሎም ድማ፡ ዝበዝሑ ምስ እምነት ኣብ ዕላማን ሃገራዊ ፍቕሪን ኣተኣሳሲሮም ክገልጽዎ ይፍትኑ። ርግጽ’ዩ ሃገራዊ ፍቕሪን እምነት ኣብ ዕላማን ዝፈጥሮ ድርኺት ቀሊል ኣይኮነን። እንተኾነ ግዳ፡ እቲ ቀንዲ ረቛሒ እቲ ናይ ስራሕ ሃዋህው እዩ። እቲ ህዝባዊ ግንባር ዝፈጠሮ ንኹሉ ኣባል ዋና ናይ ስርሑን ዕማማቱን ዝገብር፡ ውድባዊ ህይወት እዩ። ህይወት ተጋዳላይ ከም ህይወት ሓንቲ ስድራቤት እዩ ነይሩ። መራሕ መስርዕ ወይ ሓላፊ ናይቲ ስራሕ ከም ኣቦ እንተዘይኮይኑ፡ ከም ሓለቓ ወይ ኩብራረ ኣይኮነን። ዝመስለካ ርእይቶ ትህቦ፡ እንተተጋግዩ እውን ክትነቕፎ ትኽእል። ንሱ ብወገኑ፡ ኣባላቱ ርእይቶ እናቕረቡ ኣሰራርሓ ዘማዕብል ሓድሽ ሓሳባት ከፈልፍሉ ብቐጻሊ’ዩ ዘተባብዕ። ሓላፊ፡ ኣባላቱ ዝበሎም ጥራይ ዝትግብሩ ብድፉን ኣእምሮ ዝንቀሳቐሱ ሮቦታት ክኾኑ ኣይደልዮምን እዩ።
ኣብ ውልቃዊ ህይወቶም ከይተረፈ ምዕዶታት እናለገሰ ይሕብሕቦም። ኣባላት፡ ርእይቶን ነቐፌታን ዘቕርብሉ፡ ንጥፈታቶም ዝግምግምሉ ኣኼባታት ብስሩዕ የካየድ። ንሳቶም ድማ፡ ብዘይ ዕቃበ፡ ብምሉእ ሓርነት ዝተሰምዖም ይገልጹ፡ ዝረኣይዎ ድኽመታት ይነቕፉ፡ ሓጋዚ ሓሳባት የቕርቡ። ተጋዳላይ ዘደንቕ ታሪኽ ክሰርሕ ካብ ዘኽኣልዎ ብዙሓት ረቛሒታት እምበኣር፡ እቲ ኣብ ውድቡ ዘሕደሮ ናይ ዋንነት ስምዒት እዩ። ሰብ ከኣ ናይ ዋንነት ስምዒት እንተሕዲሩ ክበልሓቶን ክገብሮን ዘይክእል ነገር የለን።
ካብዚ ከም እንርድኦ፡ ዝሓለፈ ታሪኽናን ተሞኩሮናን ከም ህዝቢን ሃገርን ዝበለጸን ዝሓየለን ምሕደራ ንምፍጣርን ኣድማዒ ስራሕ ንምስራሕ ዘኽእል ዓቢ ምስጢር ዝሓቘፈ እዩ። ኣብ ካልእ ናይ ስነ- ምሕደራ መጻሕፍቲ ከይኣተና ምስጢር ጽፉፍን ኣድማዒን ምሕደራ፡ ተሞኩሮና ይነግረና እዩ። እቲ ቀንዲ ምስጢር ናይ ኣድማዕነት፡ ኣባላት ኣብ ስርሖም ዕግበት ከምዝስምዖምን ኣብቲ ስራሕ ናይ ዋንነት ስምዒት ከምዘሕድሩን ምግባር እዩ። ዕግበትን ናይ ዋንነት ስምዒትን ድማ፡ ብስቡሕ ደሞዝ ወይ ካልእ መተባብዒ ጥራይ ክፍጠር ኣይክእልን። ርግጽ’ዩ ዘተባብዕ ክፍሊት ዝጽላእ ኣይኮነን። ናቱ ግደ ኣለዎ። ዕግበት ኣብ ስራሕ ግን ብቐንዱ ብኩለንተናዊ ሱታፌን ናይ ዋንነት ስምዒትን እዩ ዝመጽእ።
ኣባላት ናይ ሓደ መንግስታዊ ይኹን ህዝባዊ ትካል፡ ብሕልፊ ድማ መንእሰያት ኣብ ስራሕ ልዑል ፍቕሪን ዕግበትን ተምሳጥን ክስምዖም እምበኣር፡ ሱታፌኦም ዘሐይል ምሕደራን ኣገባብ ኣሰራርሓን ክህሉ ኣገዳሲ እዩ። ነዚ ንምግባር ቅድም ቀዳድም ንውጥን ናይቲ ስራሕ ብንጹር ከምዝፈልጥዎ ምግባር የድሊ። ኣብቲ ዓቢ ውጥን ናቶም ኣበርክቶ እንታይ ምዃኑ ክርድኡ፡ ነቲ ዕላማ ተረዲኦም ብሓሳቦም ከህብትምዎ ዕድል ምሃቦም፡ ናይ ዋንነት ስምዒት ከምዝሓድሮም ዝገብር እዩ። ብተወሳኺ ኣብ ሓደ ዕዮ ወይ ትካል ዝነጥፉ ዜጋታት ንሓድሕዶም፡ ጉድለታቶም ዝተኣራረምሉ፡ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ታሕተዎት ንልዕሊኦም ዘለው ሓለፍቲ ዝቈጻጸሩሉን ግጉይ ኣሰራርሓ ዝነቕፍሉን መድረኽ ምፍጣር ሓጋዚ እዩ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ፡ ህዝባዊ ግንባር ነዚ ዕድላት’ዚ ስለዝፈጠረ’ዩ ተኣምር ሰሪሑ። ሕጂ’ውን ንስራሕ ዘዳኽም ከም ትህኪት፡ ዘይምግዳስ፡ ጎታቲ ኣሰራርሓን ካልእ ድኽመታትን ክውገድ፡ ኣድማዒ ስራሕ ክስራሕ፡ ዜጋታት ኩሉ ዝነጥፍሉ ሃገራዊ ትካላት ዋናታቱ ባዕላቶም ምዃኖም ክፍለጡ፡ ኣብ ሕሉፍ ተሞኩሮና ዝተጠርየ ክብሪ ምዂስኳስ ክድፍኣሉ ዘለዎ እዩ። ምኽባር ግዜን ናይ ስራሕ ዲሲፕሊንን፡ ጽፉፍ ኣገልግሎት ንህዝቢን በዚ መገዲ’ዚ እዩ ዝረጋገጽ። ዝኾነ ትካል ንተሓታትነትን ቊጽጽርን ንምፍልፋል መመሓየሺ ሓሳባትን ዝግባእ ቦታን ዕድልን እንተሂቡ ዕብየትን ኣድማዕነትን ስርሑ መዕገቲ የብሉን። ብሕልፊ እቶም ምስ ሓድሽን ብሩህን ኣእምሮ ኣብ ስራሕ ዓለም ዝጽንበሩ ሓደስቲ መንእሰያት ንገዛእ ዕግበቶም፡ ብምሉእ ድሌት ብፍቕሪን ተምሳጥን ዝሰርሑሉ ባይታ እንተተፈጢሩሎም፡ ክፈጥርዎን ከማዕብልዎን ዘይክእሉ ነገር የለን።
ዘለናዮ መድረኽ እምበኣር፡ መድረኽ ምጥንኻር ዕዮን ኩለንተናዊ ገስጋስን፡ መድረኽ ምምዕባል ሞያ፡ ብቕዓትን ናይ ምግባር ተኽእሎን እዩ። ነዚ ተልእኾ’ዚ ብብቕዓትን ብምልኣትን ፈጺምና፡ ብዕዮና ኣብ ሃገራዊ ራእይና ከም እንዓልብ ድማ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ራእይ ብዕዮ ስለዝብጻሕ! ክብርን መጎስን ነቶም ቅድሚ ውልቃዊ ረብሓ፡ ሃገራዊ ረብሓ ብምቕዳም ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገር ተዘርጊሖም ዝውፈዩ ዘለው ሃገራውያን፡ ምስጋና ንሰራሕ ተኣምር ኤርትራዊ መንእሰይ! ስብሓት ንልኡኻት ልምዓት!


text:
ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣቶ በቀለ ገርባ ንክፍትሑ ዝሃቦ ትእዛዝ መኣረሚ ቦታ ቂሊንጦ ተወሳኺ መብርሂ ብምሕታት ሎሚ እውን ኣይተፈትሑን።ካብ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ወፃኢ ቤት ህንጸት ክኣስር ሕጊ ኣይፈቕደሉን ኢሎም ጠበቓ ናይ ኣቶ በቀለ ገርባ።መለስካቸው ኣምሃ ዝለኣኾ ፀብፃብ ገብረ ገብረመድህን ከቕርቦ እዩ።
ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣቶ በቀለ ገርባ ብ30 ሽሕ ብር ዋሕስ ክፍትሑ ትማሊ ዝሃቦ ትእዛዝ ኣይተፈጸመን።ምኽንያቱ ድማ ኣቶ በቀለ ገርባ ንክፍትሑ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ዝሃበሉ ቁፅሪ መዝገብን ክኽሰሱ ከለው ዝተኸፍተ ቁፅሪ መዝገብን ዝተፈላለዩ ብምዃኑ ቤት ህንፀት ቂሊንጦ መብርሂ ብምሕታቱ ምዃኑ ናይ ቀረባ ስድርኦምን ኣባላት ኣመራርሓ ኦፌኮን ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ምኽትል ኣቦ መንበር ኦፌኮ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ፡ ኣቶ በቀለ ሎሚ ጥርዓን ብምቕራብ ቤት ፍርዲ ደጊሙ እንተኣዘዘ እውን ናይቲ መኣረሚ ቦታ ተወካሊ ካብቲ ቤት ፍርዲ ምስ ወፀ ናይቲ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ከምዘየፈጸም ገሊፁለይ ኢሎም።
ጠበቓ ናይ ኣቶ በቀለ ገርባ ዝኾኑ ኣቶ ኣምሃ መኮነን እውን ብመሰረት ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ኣቶ በቀለ ክፍትሑ ነይሩዎም ምስ በሉ ኣብ ኩሎም መአረሚ ቦታ ብደረጃ ንትእዛዝ ቤት ፍርዲ ናይ ዘይምኽባር ኩነታት ኣሎ ኢሎም።
“ይፈትሑ ተባሂሎም ኣለው።ድሕሪ ሕዚ ተኣሲሮም ዝፀንሕሉ ምኽንያት ብናይ መን ስልጣን እዩ ክኸውን?ካብ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ወፃኢ መአረሚ ቦታ ንሓደ ሰብ ኣሲሩ ከፅንሖ ዋላ ሓደ ዝፈቅድ ሕጊ የለን።እንተወሓደ ሎሚ ንጉሆ ክፍትሑ ነይሩዎም።ክሳብ ሕዚ ግን ኣይተፈትሑን ዘለው።”
ኣቶ ኣምሃ ብተወሳኺ ዝውሃብ ዘሎ ምኽንያት ተቐባልነት የብሉን፤ስድርኦም እውን ብዘይግቡእ ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለው፤መንግስቲ ኣብ ኣብያተ ህንጸት ይርኣይ ዘሎ ኣሰራርሓ ክፍተሽ ኣለዎ ኢሎም።


text:
ትልሂት ዓድና ከመይ ኣሎ?
ግርማይ ኣብርሃም
“ሰብ ምስ ባህሉን መንነቱን ጥራይ’ዩ ክላገብ ዝኽእል” ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት
ዝሓለፈ 21 መስከረም 2017፡ ኣዳራሽ ጁንየር ከምቲ ልሙድ መድረኽ ስነ-ጥበብ ኰይኑ’ዩ ኣምስዩ። ትልሂትን እንታይነቱን፡ ኣብ ሃገርና ዘሎ ርድኢትን ኣሰራርሓኡን ኣመልኪቱ፡ ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት ዘለዎ ፍልጠትን ሓሳብን ኣካፊሉ። እቲ ብስላይድ ሸው ተሰንዩ ዝቐረበ ኣስተምህሮ፡ ብትልሂት ጕጅለ ባህሊ ዋሪን ተሳተፍትን ማሚቑ ኣምስዩ።
ትልሂት፡ ውሽጣዊ ስምዒት ዝገልጽ ናይ ምንቅስቓስ ወይ ኣካላዊ ቋንቋ ጥበብ ምዃኑ ዘብርሀ ኣቶ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ስምዒት ሓጐስ፡ ሓዘን፡ ፍርሒ፡ ቍጠዐ ሓቚፉ ኣብ ኣርባዕተ ቀንዲ ነጥብታት ከም ዝኽፈል ገሊጹ። ስምዒት ብዘይካ’ዚ ላንጋ-ላንጋ ወይ’ውን ሕውስዋስ ናይዚኦም ክኸውን ከም ዝኽእል’ውን ኣተንቢሁ።
ትልሂት በዚ እዋን’ዚ ጀሚሩ ክበሃል ኣጸጋሚ’ኳ እንተዀነ፡ ካብቶም ወዲ ሰብ ፍጥር ክብል ዝመሃዞም ጥበባት ምዃኖም ኣብ ታሪኽ ከም ዝንገር ዝገለጸ ኣቶ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ቅድሚ ቋንቋ ምምሃዙ ሰብ፡ ብትልሂት ገይሩ ሓሳባቱ ይገልጽ ምንባሩ ሓቢሩ። “ኣብ ፍልማዊ ታሪኽ፡ ጥንታዊ ወዲ ሰብ ብሃድን ይናበር ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ንትልሂት ከም መዘንተዊ ይጥቀመሉ ነይሩ። እዚ ኣብ ነዊሕ ግዜ ዝተዀስኰሰ ባህሊ ዀይኑ፡ ጸኒሑ ስነ-ጥበብ ተኣታትዩ። ስነ-ጥበብ ከኣ ሓደ ካብ መግለጺታት ባህሊ’ዩ። ትልሂት ከኣ ሓደ ክፋል ስነ-ጥበብ’ዩ። ስለዚ ባህሊ ምስ መጸ ባህላዊ ሳዕስዒት ዝበሃል መጺኡ።”
ኣህዛብ ነናቶም ባህሊ ምስ ኰስኰሱ ኸኣ ትልሂት ከም መግለጺ መንነቶም ክኸውን ከም ዝኸኣለ ዝሓበረ ኣቶ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ካብዚ ተበጊስና ያታዊ ወይ ባህላዊ ትልሂት ከም እንብል ይገልጽ። “ብኸምዚ መገዲ ደረጃታት ትልሂት ዓብዩ። ቀዳማይ ጥንታዊ ሳዕስዒት (primitive dance)፡ ካልኣይ ያታዊ ሳዕስዒት (traditional dance)፡ እቲ ሳልሳይ ከኣ ክላሲካዊ ሳዕስዒት (classical dance) ይበሃል።”
ኣብ 15 ክፍለ-ዘመን፡ ክኢላታት ትልሂት ምስ መጹ ያታዊ ትልሂት ከም መበገሲ ገይሮም ሓደ መልክዕ ከትሕዝዎ ክኢሎም ዝበለ ኣቶ ካሕሳይ፡ እንተዀነ፡ እዚ ክላሲካዊ ዝበሃል ሳዕስዒት’ዚ ቀይዲታት ዝበዝሖን ኣሰልካዪን ምስ ኰነ፡ ኣብ 19 ክፍለ-ዘመን ዘመናዊ ትልሂት ዝበሃል መጺኡ ኢሉ። ከም በዓል ሳምባቻቻ፡ ብሬክ ዳንስን ሂፕሆፕን ከም ኣብነት ክጥቀሱ ከም ዝኽእሉ ድሕሪ ምሕባር ከኣ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ቅዲ ኮንቴምፖራሪ ዳንስ ከም ዝተቐልቀለ ኣብሪሁ። “ብዙሓት ዓይነት ሂፕሆፕ ዝሓቘፈ ቅዲ’ዩ። ነዚ ዅሉ ሓቚፉ ዝሕዝ ኮርዮግራፊ ዝበሃል ሞያ ግን ኣሎ። ኮርዮግራፊ ጽሑፍ ናይ ትልሂት ማለት’ዩ። ስነ-ጽሑፍ ብቓላት፡ ስእሊ ኸኣ ብሕብርታት ይቐውም። ኪርዮግራፊ ኸኣ ብኣካላዊ ምንቅስቓስ ሰብ ይግለጽ።”
ኣብ ሃገርና ምስ እንመጽእ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ ከባቢ 200 ትልሂታት ብስእሊ ተሰኒዱ ከም ዘሎ ድሕሪ ምሕባር፡ እዚ 200 ዝበጽሕ ያታዊ ትልሂታት’ዚ ኣብ እዋን መግዛእቲ ህላወ ነይሩዎ ክበሃል ከም ዘይከኣል ገሊጹ። ኣብ እዋን ሓርነት ንምዕቃቡ ዝተወስደ ሓያልን ኣተባባዕን ተበግሶን፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ብፍላይ’ኳ ብዞባታት ሓያል ነጸብራቕ ምስ ተራእየን ከኣ ንመንእሰያትና ክጸሉ ግዜ ከም ዘይወሰደሉ ኣቶ ካሕሳይ ሓቢሩ። “ንሕበነሉ ያታዊ መግለጺ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ፡” ድማ ኢሉ። “ጐደሎ 15 ዝኸውን ትልሂት ዘለወን ብሄራት የብልናን። ኣብ ከም በዓል ናራን ኩናማን ከኣ ክሳብ 70-80 ዝበጽሕ ትልሂት ኣሎ።”
ያታዊ ባህሊ ኤርትራ ብመልክዕ ዳንስ ኣካዳሚ ቈይሙ ክንመሃረሉ ዘይምኽኣልና ዘተሓሳስብ ምዃኑ ዝገለጸ ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ካብ ፈስቲቫላት ካብ ዝተራእየ ተበጊስካ ገለ ስርሓት ይፍተን እኳ እንተሎ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት፡ ኣብ ክሊፓት ይኹን ኣብ ናይ ዞባታት ምርኢት ዋላ’ውን ኣብ ሃገራዊ በዓላትና መበቈሎም ዝሰሓቱ ትልሂታት እናዓብለሉና ይመጽኡ ከም ዘለዉ መስኪሩ። ውዕዉዕ ዝዀነ ምርኢት ንምቕራብ ተባሂሉ ዝግበር ክኸውን ዝኽእል’ኳ እንተዀነ፡ መንነት ያታዊ ባህልና ከይፈሓቝ ክንሰርሓሉ ዘለና ግዜ ሕጂ ምዃኑ ሓቢሩ። “ሕጂ እንተዘንጊዕና ደሓር ንደቅና ክንእርም ወይ ክንምህር 30-40 ዓመት’ውን ኣይኣኽለናን’ዩ። ነዚ ንምትግባር ዋላ’ውን ብንኡስ መጠን ይኹን ትምህርቲ ናይ ኣሰልጠንትን ሳዕሳዕቲን ክህሉ ጽቡቕ’ዩ፡” ድማ ኢሉ።
ኣስዒቡ ኣቶ ካሕሳይ፡ ሓደ ዳይረክተር ትልሂት ከማልኦም ዘለዎ ሓሙሽተ ነጥብታት ዘርዚሩ። ኣሰራርዓ፡ ሓሳባዊ ስእሊ፡ ምንቅስቓስ፡ ህርመትን ድምጺ ኣልቦ ድራማዊ ትልሂትን ምዃኖም ድሕሪ ምሕባር ከኣ፡ ብክልሰ-ሓሳብን ተመኵሮን ክጸፉ ዘለዎም ምዃኖም ኣስሚሩሉ። “በዚ መገዲ’ዚ ንያታዊ ትልሂታትና ዘመናውነት ብምልባስ ብደረጃ ዓለም ፍቱዋትን ፍሉጣትን ክንገብሮም ንኽእል ኢና፡” ዝበለ ኣቶ ካሕሳይ፡ ከምቲ ኣብ ዓዲ ወይ ኣብ ገጠር ዝግበር ብዘይ ለውጢ ይኺድ ክበሃል ከም ዘይከኣል፡ እንተዀነ፡ መበቈላዊ ቅርጺን መበቈላዊ ትሕዝቶን ናይቲ ሳዕስዒት ክዘባረቕ ከም ዘይብሉ ኣገንዚቡ።
ኣብ መወዳእታ ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ “ዝዀነ ኣብዚ ሞያ’ዚ ዝነጥፍ ሰብ፡ ኣብ ያታዊ ትልሂት ናይ ኩለን ብሄራትና ጽጹይ መጽናዕቲ ክገብር፡ ስልጠና ክወስድን ንያታዊ ትልሂታትና ብስነ-ፍልጠታዊን ሚዛናዊን መገዲ ክዕቅቦን ከዕብዮን ኣለዎ፡” ኢሉ።
ድሕሪ’ዚ መብርሂ’ዚ፡ መድረኽ ንሕቶን ርእይቶን ናብ ተሳተፍቲ’ዩ ተገዲፉ።
ሕቶ፤ ኣቐድም ኣቢልካ ከም ዝገለጽካዮ፡ ዛጊት ክሳብ 200 ዝዀኑ ያታዊ ትልሂታት ተለልዮም ኣለዉ። ኣብዚ እዋን’ዚ ዝስራሕ ዘሎ ትልሂት ብመንጽር እዞም ያታዊ ትልሂታት ከመይ ትርእዮ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ይዕቀቡ ዘይኰኑ ይፈሓቑ ኣለዉ። ኣብ ሃገራውያን በዓላትና ይዂን ክሊፓትና ዝረአ ዘሎ ኩዳ ትግርኛ ከም ኣብነት እንተ ወሲድና፡ መዓስ’ዩ ሓረስታይ፡ “ይሓርስ ኣለኹ፡ ደበናይ እና’መዓደኹ፡” ዝብል፧ ኣብ ግንቦተ-ሰነ’ዩ። ሽዑ’ዩ ደበናን ማሕረስን ዝኸውን። እዞም ንርእዮም ዘለና ተላሃይቲ ግን ናይ ቀውዒ ትልሂት እዮም ዘርእዩና ዘለዉ። ስለዚ፡ ተሰማሚዑዶ ኣይተሰማምዐን፧ ኣይተሰማምዐን። ነዚ’ዩ ኸኣ እቲ መጽናዕቲ ዘድልዮ። እቲ ደርፊ መዓስ ይድረፍ፧ ምስኡ ዝኸይድ ምንቅስቓስ’ከ ከመይ ክመስል ኣለዎ ከተጽንዕ ኣለካ። ጻህያይ ናይ ጻህያይ፡ ማሕረስ ናይ ማሕረስ፡ ዓውዲ ኸኣ ናይ ዓውዲ ትልሂት ኣለዎ። መንእሰያትና እምበኣር፡ ዘቕርብዎ ዘለዉ ኣብ መጽናዕትን ምርምርን ዘይተመርኰሰ ትልሂት ዳግመ-ግምት ክገብሩሉ ይግባእ።
ሳምሶን ዘርኣጽዮን፤ ትልሂት መግለጺ ስምዒት’ዩ እንተ ደኣ ንብሎ ሃሊና፡ እቲ ንዕዘቦ ዘለና ትልሂትና ብሓቂ ንስምዒትና የንጸባርቕ ድዩ ኣየንጸባርቕን የጠራጥር’ዩ ብርእይቶይ። ኣብቶም ኣለዉና ዝበልካዮም 200 ዝኣኽሉ ያታዊ ትልሂታት፡ ነቶም ኣርባዕተ ስምዒታት ሓጐስ፡ ቍጠዐ፡ ሕርቃን፡ ብኽያት ብልክዕ ዝገልጹ ኣለዉናዶ፧ ካልአይቲ ሕቶ፡ እዚ ኣብ ትልሂታትና ዝረአ ኣከዳድና ምስ ትልሂት እንታይ ምትእስሳር ኣለዎ፧
መልሲ፤ ነተን ኣርባዕተ ስምዒታት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ንዝሓለፈን ዘሎን ታሪኽና ብግቡእ ዝገልጽ ትልሂት’ውን ኣለና። ብተወሳኺ፡ 200 ያታዊ ትልሂት ክንብል ከለና ኣፈናዊ መጽናዕቲ እምበር፡ መወዳእታ ኣይኰነን። እዚ ይዂን’ምበር እዚ ተረኺቡ ዘሎ 200 ያታዊ ትልሂታትና ንኹሉ እንተናና ክገልጽ ዓቕሚ ዘለዎ ትልሂታት’ዩ።
ኣከዳድና መግለጺ መንነት’ዩ። ምስ ትልሂት ተዛሚዱ ኸኣ ይኸይድ። ምስቲ ሳዕስዒት ከኣ ተዛሚዱ ክኸይድ ኣለዎ። ሳዕስዒትን ኣከዳድናን ዕቱብ ቈላሕታ’ዩ ዘድልዮ። ምስ መልእኽቲ ናይቲ ደርፊ’ውን ክሳነ ኣለዎ። እቲ ንርእዮ ኣከዳድና ኩሉ ሕማቕ’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። ግን ጌጋ ኣከዳድና ይረአ’ዩ። ኩዳ ናይ ትግርኛ እንተ ርኢና ምስ ሓበን፡ ኵርዓት፡ ምትእስሳር ምስ መሬት ዝኸይድ ዓይነት ትልሂት’ዩ። እቲ ከበሮ ካብ ዕንጸይቲ ክስራሕ ከሎ ንሕርሻ’ዩ ዝውክል። እቲ ዝህረም ካብ ቈርበት ዝስራሕ ከበሮ ኸኣ ንእንስሳ ይውክል። ሰብ ከኣ ኣሎ፣ ወኑ፡ ስምዒቱን መንነቱን ይገልጽ። ሳዕስዒት ብዘይ ኣልባሳት እንተ ቐሪቡ ንባዕሉ ሕማቕ ስእሊ ናይ ህዝቢ’ዩ ዝህብ።
ሕቶ፡ ሳሙኤል ገብረብርሃን፤ ኣብ መንጎ ሳዕስዒትን ትልሂትን ፍልልይ ኣሎዶ፧ ብመሰረት ዝገበርኩምዎ መጽናዕቲ፡ ናይዚ እዋን’ዚ ክሊፕ ከመይ’ዩ ዝግምገም፧
መልሲ፤ ሳዕስዒትን ትልሂትን ናይ ትርጒም ፍልልይ የብሉን። ብእንግሊዝኛ ዳንስ ይበሃል፣ ብዓረብኛ ኣልረቕስ ይበሃል፣ ብትግርኛ ሳዕስዒት ወይ ትልሂት ክትብሎ ትኽእል ኢኻ። ኩዳ ህዝቢ ትግርኛ ሓደ ክልተ ጥራይ ዘይኰነ፡ ልዕሊ 15 ዝኸውን ትልሂታት ወይ ምድባት ናይ ትልሂት ኣለዎ። ነዚኦም ኣጽኒዕና ኣብ ክሊፓት ከነእትዎም ዝግብኣና፡ ጥፍዕ-ጥፍዕ እና’በልና ነቕርቦም ስለ ዘለና፡ ተዓዛባይ ይቕበለና የለን። እዚ ገምጋም’ዚ ናተይ ጥራይ ዘይኰነ ናይ ብዙሓት’ዩ። ቅቡል’ዩ ኸኣ።
ስታዝ መሓመድዑስማን፤ ትልሂት ካብ 90ታት’ዩ ጀሚሩ። ቅድሚኡ ግን እቲ ዝቐርብ ዝነበረ ትልሂት ያታዊ’ዩ ነይሩ። ብናተይ ርእይቶ እታ ኣነ ቀዳመይቲ ዝብላ እታ ብስብሪት ብሲዲ ዝተዘርግሐት ትልሂት’ያ። ብድሕሪኡ ብዓይኒ ትልሂት ርኢኻ ተሰሪሑ ክትብል ኣይትኽእልን ኢኻ። ብዙሕ ጌጋታት’ዩ ዘሎ። ካብዚ ንርእዮ ዘለና ከም ኣብነት እንተ ወሲድና፡ እቲ ሰረት ተሳሒቱ ኣሎ። ቀንዲ ሰረት ናይ ትግርኛ ሳዕስዒት ክቢ’ዩ። ክቢ ኸኣ ጠፊኡ። ክቢ እንተ ጠፊኡ ኸኣ ኩሉ’ቲ ወግዒ ጠፊኡ’ሎ ማለት’ዩ። መኣድና ክቢ’ያ። ሳዕስዒትና ክቢ’ዩ። ግርጭት እንተ ተላዒሉ ብክቢ’ዩ ዝፍታሕ። እዚ ኸኣ ናቱ መልእኽቲ ኣለዎ። ክቢ ኣብ ብሄረ ትግረ፡ ብሌንን ትግርኛን ቀንዲ ትልሂት’ዩ። እዚ እናጠፍአ፡ ኣብ ክንዲ ሳዕስዒት ምኻድ’ዩ መጺኡ ዘሎ። ምኻድን ሳዕስዒትን ከኣ በበይኑ’ዩ። ወኒ ኣብ መበቈልካ’ዩ ዝርከብ።
ካልእ’ውን ምትሕውዋስ ኣሎ። ናይ ሓዘንን ሓጐስን ብሓደ፡ ሶምያን ሸሊላን ብሓደ ይቐርብ ኣሎ። ሸሊል ኣብ ትግርኛ መጺኡ። ምስ ትልሂት ዘይከይድ ኣከዳድና ተራእዩ። መን’ዩ ዋና ናይዚ ጕዳይ፧ ብኸምዚ ዘለዎ እንተ ቐጺሉ ድሕሪ ሒደት ዓመታት ሓንቲ ኣይክህልወናን’ዩ። ስለዚ ተራ ማሕበር መንእሰያት ኣገዳሲ’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ኤፍረም ሃብተጽዮን፤ ሳዕስዒት ወይ ትልሂት መግለጺ ባህሊ’ዩ። ባህሊ ኸኣ ቀዋሚ ኣይኰነን። ምስ ግዜ ተለዋጢ’ዩ። ነዞም ዘለዉ መንእሰያት ናይ ግድን ኩዳ ሳዕስዑ ክንብሎም ንኽእል ዲና፧ እቲ ግዜ፡ ግዜ ኩዳ ድዩ፧ ስታዝ መሓመድስዒድ መኣዲ ክብል ሰሚዐዮ። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት መኣዲ ናብ ቢያቲ ተቐይራ እያ። ስለዚ መርገጺና ዓቃባዊ ድዩ ዘሎ ወይስ እቲ ለውጢ መስርሑ ስለ ዘይሓለወ እዩ እቲ ስክፍታ፧ ባህሊ ግድን’ዩ ዝልወጥ። ንኣብነት፡ ባህሊ ናይ ቀደም ኣመሪካውያን ከምዚ ሕጂ ንርእዮ ኣይነበረን። ምኽንያቱ፡ መነባብሮኦም ተቐይሩ’ዩ። ሳዕስዒት ከኣ ምስ መነባብሮን ባህሊን ዝኸይድ ይመስለኒ። ኣብ ዓውድን ማሕረስን ዘሎ ሕብረተ-ሰብ ምስኡ ዝኸይድ ያታ የካይድ። ሕጂ፡ እቲ ሳዕስዒት ንባዕሉ መግለጺ ኣነባብራ ዘይኰነስ ርእሱ ዝኸኣለ ሞያ ኰይኑ’ዩ። ኣነባብራና ኸኣ ተቐይሩ’ዩ ዝብል ግምት ኣሎኒ። ስለዚ፡ ባህልና ብእኡ መንጽር ናይ ግድን ክቕየር’ዩ። ሕጂ፡ እቲ ለውጢ ድዩ ከሰክፈና ዘለዎ ወይስ ስርዓቱን መስርሑን ስለ ዘይሓለወ’ዩ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ብርግጽ ባህሊ ይቕየር’ዩ። ግን ከመይ ኢሉ’ዩ ዝቕየር፧ መስርሕ’ዩ። እንተዀነ፡ እቲ መሰረታዊ ባህሊ ደቂ ሰብ ኣይቅየርን’ዩ። ማሕረስ ብብዕራይ ነይሩ ናብ ትራክተር ይቕየር። እዚ ኸኣ ብዘገምታ ድሕሪ ኣሽሓት ዓመታት ዝመጸ’ዩ። ኣብ ዓሰርተ-ዕስራ ዓመት ባህሊ ይቕየር’ዩ ኢልካ ክትዛረብ ግን ኣሸጋሪ’ዩ። ሕብረተሰብ እንተ ተቐይሩ’ዩ ባህሊ ዝቕየር። ንሕና ከይተቐየርና ሳዕስዒትና ይቕየር ኣሎ ኢና ንብል ዘለና። ካብ ባህልና ከይተቐየርና ሳዕስዒትና ይቕየር ኣሎ። ሰብ ምስ ባህሉን መንነቱን ጥራይ’ዩ ክላገብ ዝኽእል። ንርእዮ ዘለና ትልሂት ብደገ ይመጽኣና ስለ ዘሎ’ዩ እምበር ዓቃባውያን ስለ ዝዀንና ኣይኰንናን። መበቈል ዘለዎ ዘመናዊ ትልሂት ይቕረብ ኢና ንብል ዘለና። ሕጂ ግን ዝቕየር ባህሊ ኣይኰንናን ንርኢ ዘለና፣ ዝጠፍእ፡ ዝደባለቕን ዝሃስስን ትልሂት ደኣ’ምበር።
ኣበሹሽ፤ ካሕሳይ ምስቲ ዓቕምኻ፡ እቲ ኣስተምህሮ ከተስፍሖ’የ ተጸብየካ ነይረ። ቅሩብ ኣጽቢብካዮ እብል። ኣብ ውሽጢ’ዚ 25 ዓመታት ናይ ኤክስፖን ናይ ሃማመተኤን ፈስቲቫላት ክካየድ ጸኒሑ’ዩ። ትልሂት ብኸመይ’ዩ ዝምዘን፧ ካልእ ብርግጽ ባህሊ ተለዋጢ’ዩ ይበሃል’ዩ። ግን ብኸመይ መገዲ፧ ቅድም ባህልኻ ፍለጦ፣ ደሓር ኢኻ ክትልውጦ ዘለካ። መኣድና ቢያቲ’ዩ ክበሃል ጸኒሑ። ግን ኣገባብ ኣለዎ። እቲ ኣገባብ’ዩ ዘዛርበና ዘሎ።
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ እተን ናይ ዞባታት በቶም ካብዚ ዝኸዱ ኣለይቲ ተጸልየን ኣለዋ። በዚ ኸኣ ብዞባታት ስለ ዝመጽኣና፡ መበቈላውያን እየን ክንብል ኣይንእኽልን ኢና። እቶም ሳዕሳዕቲ መበቈላውያን ክዀኑ ይኽእሉ’ዮም። እቶም ካብ ኣስመራ ዝኸድዎም ዘለዉ ኣሰልጠንቲ ግን ንባዕሎም ክስልጥኑ ዝግብኦም’ዮም – ብዘይ ቀልዓለም ንምዝራብ። እተን ዞባታት ኣይቅየራን’የን። ከምቲ ኣቐድም ኣቢልና ዝበልናዮ ትም ኢልካ ኣይኰንካን ትቕየር። ክትቅየር እንተ ዄንካ፡ ናብራኻ፡ ደረጃ ባህልኻን ትምህርትኻን ወሳኒ’ዩ። ንባህሊ ዝጸልዉ ረቛሒታት ሓያሎ እዮም። እዚኦም ከይተቐየሩ ክሳዕ መን ምዃንካ ዝጠፍኣካ፡ መልክዕካ ክሳብ ትስእኖ ምቕያር ኢና ንርእይ ዘለና። እቲ ሕማቕ ነገሩ ኸኣ፡ ንዞባታትናን ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ዘለዉ ዜጋታትናን ብኣሉታ ይጸሉ ምህላዉ’ዩ። ብርግጽ ብዕቱብ ክተሓዝ ኣለዎ። ሓላፍነት መላእ ሃገር ድማ’ዩ። ቅድም ኣብ መበቈላዊ ያታና ጸቒጥና ክንሰርሕ ኣለና። ገለና ኸኣ ደሓን ዋላ ኣብ ሂፕ ሆፕ ንስራሕ። ዘመናውነት ከይቀርበና ኣይኰንናን ንብል ዘለና። ብስም ዘመናውነት ግን ናትና ስእሊ ካባና ክርሕቕ የብሉን።
ርእይቶ፤ ኣብ ሃገራዊ በዓላትና ዝቐርብ ትልሂት፡ ንህዝቢ ይርድኦ’ዩ ዝብል ርእይቶ የብለይን። ናይ ኩለን ብሄራትና ደርፊ እናሰማዕካ፡ እቲ ዝቐርብ ትልሂት ግን ዘመናዊ ድዩ ዋላ እንታይ’ዩ ኣይርድኣንን’ዩ። ስለዚ ህዝቢ መልእኽቲ ናይቲ ትልሂት እንታይ ምዃኑ ምእንቲ ክርድኦ፡ ባህላዊ ጕዳያት ድዩ ዋላ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን መንቋሕቋሕታ እንተ ዝፈጥሩዶ ኣይምሓሸን፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ካብ ዝዀነ ህዝቢ ወይ ሃገር ንሕና ኤርትራውያን ቀዲሕና ንጥቀመሉ ምኽንያት የብልናን። ተመኵሮ ክንቀስመሉ ንኽእል ኢና። እቲ ቀዲሕካ ምምጻእ ግን ብስነ-መጐት ስነ-ጥበብ ንባዕሉ ሞት’ዩ ዝበሃል። ክንውከስ፡ ክንመሃር ከለና ብዋጋ ባህልናን ያታናን ክኸውን የብሉን። ንኹሉ መዳይና ንዓና ዝገልጽ ጥበብ እናሃለወና፡ ካብኡ ተፈሊና ናይ ካልኦት ጽባቕ ከነንጸባርቕ ጌጋ’ዩ።
ተስፋኣለም፤ ከባቢ 200 ዝዀኑ ያታዊ ትልሂት ብሄራትና ተሰኒዶም ከም ዘለዉ ክትነግረና ጸኒሕካ። ናትካ ተበግሶ ኣብዚ መዳይ’ዚ እንታይ’ዩ ዘሎ፧ ብዙሕ ነገር ይተርፈና ኣሎ። ንስኻ’ኸ ብወገንካ እንታይ ዝገበርካዮ ኣሎ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ኣነ ጥራይ ዘይኰንኩ፡ ሓያሎ ክኢላታት ኣለዉ። ብወገነይ ግን ነዘን ዝጠቐስኩወን 200 ትልሂታት ክስንደን እጽዕር ኣለኹ። ሓገዝ ናይ ቋንቋ ክኢላታት የድልየኒ’ዩ። ብሓደ ቋንቋ ምስ ተጻሕፈ ኣብ ምትርጓሙ ዝሳተፉ ማለት’ዩ። ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ’ውን ንደቅና ከም መምሃሪ ክኸውን ዝብል ሓሳብ ኣለኒ። ዕድመን ጥዕናን ይሃበና። ምስ ሃማመተኤ፡ ካልኦት ትካላትን ናይ ትልሂት ጕጅለታትን’ውን እዘራረብ ኣለኹ። ብሓባር ተመኵሮ ክንለዋወጥ ከኣ ክሕግዘና’ዩ።
ዓውድያ ዓሊ፤ እቲ እንሰርሖ ስራሕ ናብ ባህላዊ ገጹ ዝዛዘወ ክኸውን ኣለዎ ይበሃል ኣሎ። ግን መብዛሕትኦም እዞም ንሰምዖም ዘለና ደርፍታት ባህላዊ ክንገብሮ ኣይዕድሙናን’ዮም። እቶም ደረፍቲ ወይ ሳዕሳዕቲ ነዚ ብኸመይ ክንብድሆ ንኽእል፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ጽቡቕ ሕቶ’ዩ። ንስነ-ጥበበኛ መላእ ሃገር እትምልከት ሕቶ’ያ። ደርፍና ንባዕሉ ያታዊ መበቈል ሒዙ ዝተበገሰ ደርፊ ክኸውን ኣለዎ። ከምቲ ኣብ ትልሂት ንብሎ ዘለና፡ ያታዊ ኰይኑ ብዘመናዊ ኣገባብ ክቐርብ ኣለዎ። እቲ ጸገም ከኣ እንተላይ ኣብ ደርፊ’ዩ። ዜማ፡ ህርመት ኣካይዳ ናይቲ ደርፊ፡ ካብ ኣየናይ ዓዲ ወይ መበቈል ኣምጺእካዮ ክሕተት ዘለዎ’ዩ። እቲ ትልሂት ከኣ ነቲ ደርፊ’ዩ ዝመስል። ከምኡ ስለ ዝዀነ’ዩ ኸኣ ኣብ ህዝቢ ቅሬታ ዘሕድር ዘሎ። ስለዚ ደርፍታትና’ውን ንያታዊ ትልሂታትና ዝሕግዙ ክዀኑ ከም ዘለዎም ምሳኺ ተሰማሚዐ ኣለኹ።
መሓመድ ዓሊ መሓመድ ዳፍላ፤ ከምቲ ኣብ ድራማ ምመያ ወይ ሳንሱር ዘሎ፡ ኣብ ትልሂት’ከ ስለምታይ ምምያ ዘይተኣታቶ፧ እቲ ናይ ብሓቂ ትልሂት ክህልወና’ኸ ኣብ መጠረሽታስ እንታይ’ዩ ክግበር ዘለዎ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ሳዕስዒት ብባህሪኡ ድራማዊ’ዩ። ትያቲሪካል ዳንስ ከኣ ይበሃል። ካብቲ ፍልማዊ ፍጥረት ወዲ ሰብ ክሳዕ እዚ ሰዓት’ዚ ድራማዊ መልክዕ’ዩ ዘለዎ። ነቲ ኣብ በዓላትና ዝቐርብ ሳዕስዒት ርእይቶ ይወሃበሉ’ዩ። እቲ መንፊት ግን ገና ገፊሕ’ዩ ዘሎ። ከምኡ ስለ ዝዀነ’ዩ ኸኣ ዘየብህገካ ትልሂት ዝሓልፍ ዘሎ። እቲ መምዘኒ ክጸብብ ኣለዎ። ግን ኣብ ሽማግለታት ጥራይ ክንወድቕ የብልናን። ንባዕልና እቶም ድራማ ንገብር ሰባት ክንቈጻጸሮ ይግብኣና’ዩ። እቶም ደረፍቲ ኸኣ ደርፍና ምስ ሃብና እንታይ ዓይነት ትልሂት የሰንዮ ኣይንፈልጥን ኢና። ኣብ መወዳእታ ሰዓት ንመጽእ፣ ደርፍና ካልእ ሳዕስዒትና ኸኣ ካልእ ኰይኑ ይጸንሓና። ኣብ ገሊኡ ኸኣ ጽቡቕ ይሰጥም።
ሕቶ፤ ኣብዚ እዋን’ዚ ብፍላይ’ኳ ኣብቲ ናይ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ኣልባሳትን ስልማትን ምትኳር፡ ዝያዳ ኣብ ደኮረሽን ምትኳር በዚሑ ዘሎ ኰይኑ ይስምዓኒ። እዚ ኸኣ ነቲ ዝድለ ትልሂት ይድውኖ ኣሎ። ኣብዚ እንታይ’ዩ ርእይቶኻ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ መጸባበቒታት ዝበሃሉ ኩሎም ኣብ ባህልና ኣለዉና። ነዚ ኣብ ግምት ከየእተና ኢና ንገሰርሕ ዘለና። ኣዝማልቶታት፡ ኣብ ኣፍ ዝግበሩ መጸባበቒታት፡ ኣብ ዓይኒ ዝግበሩ መኰሓሓሊታት ኩሎም ጥንቃቐ ዝሓቱ’ዮም። ኣብ ዓይኒ፡ ክሳድ፡ እግሪ፡ ኣእዳው እንታይ ዓይነት ስልማት ትገብር ክሕሰበሉ ዘለዎ’ዩ። ደስ ኢሉኒ ኢልካ ዝግበር ነገር ኣይኰነን። ኣላዪ ሓላፍነቱ ክስከም ኣለዎ። ስልማት ዝተመዛበለ ክኸውን የብሉን። ልክዕነትን መልክዕን ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። ጾታ፡ ዕድመ ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ። ግን ናይ ኣልያ ጸገም ስለ ዘለና ከምዚ ዝኣመሰለ ጸገማት ይኽሰት ኣሎ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ንጉዳይ ተስፋ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮና ኣውርድ ኣቢሎም ቅልል ብዝበለ መንገዲ ንክንርድኦ ኣብነት ሓንቲ ነፍሰጾር የምጽኡ እሞ እዛ ምሉእ ብምሉኡ ተስፋኣን እምነታን ኣብ ጐይታ እትገብር ሕያው ፍጡር ኣብ ከርሣ ሒዛ እትጐዓዝ ፍጥረት ካብ ጽንሲ ክሳብ ምላድ ናይቲ ሕጻን ብዓቢ ተስፋ ነቲ መጠን ኣልቦ ደስታ ምሕቋፍ ውሉዳ ትጽበ። ነቲ ገና ክውለድ ዘለዎ ኣብ ከርሣ ንዘሎ ዕሸል ከኣ ዕለት ዕለት ንከብዳ ብኢዳ ብምሽሓር ፍቅራ ትገልጸሉ። ተስፋ ክርስትያን እውን ልክዕ ከምኡ እዩ ከምቲ እዛ ነፍሰጾር ሓደ መዓልቲ ውላዳ ኣብ ብርሃን ዓለም ኣምጺእ ክትርእዮን ክትሓቚፎን ክትሕጐሶን ንዘለዋ ነገራት ብምሉእ ተስፋ ከምትጽበዮ ክርስትያን እውን ከምኡ ኣብ ዕለት ዕለት ምስ ኢየሱስ ዝገብሮ ንኣሽቱ ርክባት ተመስሪቱ ጥበብ ብዝመልኦ ኣገባብ ብሃንቀውታ እንክጽበ እዩ ኢሎም።
ዜግነትን ውርሻን!
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ኤፌውሶን 2.12-22 ዝተወስደ ኰይኑ “በቲ ዘመን እቲ ብዘይ ክርስቶስ ነበርኩም፡ ምስ እስራኤል’ውን ርክብ ኣይነበረኩምን፡ ነቲ ተስፋ ኺዳን እውን ኣጋይሹ፡ ብዘይ ተስፋ ነበርኩም፡ ኣብዚ ዓለም እዚ ድማ ብዘይ እግዚአብሔር ከም ዝነበርኩም ዘክርዎ። ቀደም ርሒቅኩም ነበርኩም ሕጂ ግና፡ ብሳላ ጸጋ ደም ክርስቶስ ብኣኡ ቐረብኩም። ንሱ ነታ ኣብ ሞንጎኦም ጋሪዱ ፈልዩዎም ዝነበረ፣ ናይ መንደቕ ጽልኢ ብሥጋኡ ኣፍሪሱ፣ ክልተ ዝነበሩ ሓደ ሕዝቢ ዝገበሮም ዓራቒ እዩ። ንሱ ነቶም ክልተ ዝነበሩ ኣብ ርእሱ ሓደ ሓዲስ ሰብ ምእንቲ ክገብሮም ነቲ ጽሑፍ ሥርዓታትን ሕግታትን ዝነበረ ብሥጋኡ ኣፍሪሱ ሰላም ገበረ። ንኽልቲኦም ምስ እግዚአብሔር ዓሪቑ ሓደ ኣካል ምእንቲ ክገብሮም ብመስቀሉ ገይቱ ነቲ ዝጸንሔ ጽልኢ ኣብ ነፍሱ ቐተሎ። ንኣኻትኩም ርሑቕኩም ንዝነበርኩም ሰላም ኬበሥረኩም መጸ፣ ነቶም ኣብ ቀረባ ዘለው እውን ሰላም ኣበሠሮም። ብኣኡ ገይርና ክልቴና ናብ’ቲ ሓደ ኣቦና ብሓደ መንፈስ ንቐርብ ኣሎና። እምበኣርከስ ደጊም ንስኻትኩም ንእግዚአብሔር ቤተሰቡን ማሕበር ቅዱሳኑን ኢኻትኩም እምበር ወጻእተኛታትን ኣጋይሽን ኣይኰንኩምን። ንኢየሱስ ክርስቶስ እምኒ መኣዝንኩም ገይርኩም ኣብ መሠረት ነቢያትን ሓዋርያትን ተሓኒጽኩም ኢኻትኩም። ቤተመቅደስ እግዚብሔር ምእንቲ ኪኸውን ኵሉ እቲ ህንጻ ኣብ ክርስቶስ እዩ ተኣሣሲሩ እናዓበየ ዚኸይድ ዘሎ። ንስኻትኩም’ውን ብመንፈስ ቅዱስ ማሕደት እግዚአብሔር ምእንቲ ክትኮኑ ምስ ካልኦት ትህነጹ ኣሎኹም” ዝብል ነበረ።
ብኢየሱስ ሰማያዊ ዜግነት ካብ ሃለወና መዋረስቲ ቅዱሳን ካብ ኮና ኸስ ዜግነትና ብጐይታ ዝሓወና ኰና ኣብታ ማሕበሩ ተሃኒጽና ኣብ ውሽጥና መንፈስ ቅዱስ ክህልወና ኣለዎ። በዚ ከኣ እግዚአብሔር ናብቲ ዘለዓለማዊ ውርሻ ገጽና ንክንምርሽ ይሕግዘና። እዚ ውርሻ እዚ ኣብ ጉዕዞና እናጠመትና ክሳብ መጨረሻ ምስ መረሽና እንረኽቦ እዩ። ኮይኑ ከይደለኻ ሃሰስ ከይበልካ ዝርከብ ነገር ስለዘየልቦ ዕለት ዕለት ክንደልዮ ኣሎና። ነዚ ከይሰልከና ክንገብሮ ዝሕግዘና ከኣ እታ ተስፋ እያ። ዝነኣሰት መለኮታዊ ሓይሊ ትመስል ንክትርድኣ እውን ዝጸንከረት ትመስል ኰይኑ ግን እንኮ መንገድና ንሳ እያ። ከመይ ብተስፋ ስለዝደሓና ወትሩ ተስፋ ግበር ጨሪሽካ ከኣ ዝተተስፎኻዮ ኣይክትስእንን ኢኻ ከመይ እቲ ተስፋ ዝሃበ ቃለ ኣይዕጽፍን ኪዳኑ ከኣ ኣይጠልምን እዩ።
ተስፋ እንተደኣ ገርካ ዝተተስፋኻዮ ፈጺምካ ኣይክትስእኖን ኢኻ!
ከምቲ ቤተክርስትያን እትምህረና እተን ሰለስተ መለኮታውያን ሓይላት ማለት እምነት ተስፋ ፍቅሪ ኩሉ ካብ ኣምላኽ ዝወሃበና ጸጋ እዩ። እምነትን ፍቅርን ብዙሕ ተቃሊስካ ክትርደአን ክፍተን ይከኣል ናይ ተስፋ ግን ጽንክር ዝበለ እዩ። ተስፋ እንታይ እዩ እንተበልና ንመንግሥተሰማያት ምትስፋው ምስ ቅዱሳን ክትራኸብ ምትስፋው ዘለዓለማዊ ታሕጓስ ዘለዎ ሕይወት ንምርካብ ምትስፋ ክንብል ንኽእል ኮይኑ እዚ ሰማይ ንብሎ እንታይ ኮን ይኸውን ኢሎም ይሓቱ እሞ ከምዚ ቢሎም ይምልሹ!
‘ብተስፋ ምንባር ማለት ንቅድሚት ምምራሽ ምግስጋስ እዩ! ሓደ ትበጽሖ ነጥቢ ወይ ትቅበሎ ሽልማት ኣልዩካ ናብኡ ገጽካ ምግስጋስ እዩ። እዚ ሽልማት እዚ ኣብዚ ክንረኽቦ ዘይከኣልና ዘለዓለማዊ ታሕጓስ እዩ። ኰይኑ እዚ ብቐሊሉ እርድኦ ኣይኮነን። ስለዚኸስ ትሕትና የድሊ ከመይ እዛ መልእልተ ባሕርያዊ ሓይሊ እዚኣ ብጣዕሚ ትሕቲ እያ። ኮይኑ ግን ፈጺም ዘይትጠልም ዘይተጣዕስ እያ። ብጭብጢ ኣብ ኢድና ዘላ እውን እያ። ምናልባት ኣብ ሓሳባትና ዋእ ነቲ ሰማያዊ ሕይወት ኣይፈልጦን ነቲ ዝጽበዮ ደኣ ከመይ እዩ ክብል እየ! ዝብል ሓሳብ ቅጅል ክብለና ይኽእል። ተስፋና ኣብቲ ዘለዓለማዊ ታሕጓስና ዝኾነ ኣብ ሰማይ ዝጽበየና ዘሎ ጐይታን ንኣኡ ንምርካብን ብምዃኑ ነዚ ከኣ በቲ ዘይዕጸፍ ቃሉ ስለዝነገረና ርግጽ እዩ ሓደ ሓሳብ ኣይኮነን። ኣብ ቦታ ታሕጓስ ኰንካ ደስ ኢሉካ ምንባር ኣይኮነን ንጐይታ ምርካብ ምሳኡ ምንባር እዩ። ተስፋናኸስ ምሳኡ ንክንራኸብ ሃንቀው እናበልና እንገብሮ ጉዕዞ እዩ።
ንውሉዳ ክትሓቑፍ ብምጽባይ እትነብር ነፍሰጾር!
ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ሉቃ 12.35-38 ብዛዕባ ምጽኣት ጐይታ ዝገልጽ እሞ እቶም ተጊሆም ዝጽበይዎን መጺኡ ማዕጾ ኳሕኳሕ ምስ ኣበለ ብኡ ንብኡ ዝኸፍትዎን እሞ ክሳብ ክንደይ ዕደለኛታት ከምዝኾኑን የዘንቱ። ቅዱስነቶም ነዚ ንኽገልጹ ከምዚ ይብሉ።
በተን ዕለት ዕለት ዘጋጥማና ናኣሽቱ ርክብ ኢየሱስ ተሓጐስካ ምኽኣል!
ቅዱስነቶም እዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስዎ ኣብነት ነፍሰጾር ሓደ ክልተ ብዛዕባ እንታይነት ተስፋ ክንሓትትን ክነስተንትንን ይዕደመና ኢሎም።
ቅዱስነቶም ስብከቶም እንክዛዝሙ ኣብታ መንነት ውርሻን ዝብላ ቃላት ምልስ ይብሉ እሞ በቲ ዝተዓደልናዮ መንነትን ክንወርሶ ናብኡ ገጽና እንምርሽ ዘሎና ዘለዓለማዊ ውርሻን ብተስፋ ንቅድሚት ከምእንግስግስ ዝገብረና ሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ስለዝኾነ ከም ክርስትያን እዚ ነገርዚ ጭቡጥ ምዃኑ ኣሚና ክንጐዓዝ እንተዘየለ ክርስትናና ከምዘጠራጥር ብምግላጽ ስብከቶም ዛዚሞም።