text:
ውድብ መግቢን ሕርሻን ዓለም፣ጥምየትን ጉድለት ምግብናን ከይጠፍአ ቀፃላይነት ምዕባለ ክረጋገፅ ኣይኽእልን ይብል።ፋኦ ኣብ ዘውፀኦን እትንምነዮ መፃኢ ጊዜ ዘርእስቱን ሪፖርት ፖሊሲ፣ኣብ ምሕደራ መግቢን ሕርሻን መሰረታዊ ለውጢ ክትግበር ይጠልብ።
ኣብ ፋኦ ላዕለዋይ ኪኢላ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ኣልበርቶ ሳንዶቫል ”መግቢ ነፍርየሉን ናብ መኣዲ ነቅርበሉን ኣገባብ ለውጢ ክንገብረሉን ጥምየት ነቃብፀሉን ኣገባብ ክንምህዝን ይግባእ።ብኡ ኣቢልና ንድኽነት ነኪና፣ኣብ መፃኢ ዓመታት ጥዕንኡ ዝተሓለወን ፅቡቅ ዝተመገበን ማሕበረ ሰብ ክህልወና‘ዩ ማለት‘ዩ” ይብሉ።
ሚስተር ሳንዶቫል፣ኣብ ሰንሰለት ፍርያት መግቢ ኣዝዩ ብዙሕ ፀጋ ኣለና‘ዩ ይብሉ።ስሳ ሚእታዊ ማያዊ ፀጋ፣ኣብ ፍርያት መግቢ ይውዕል።ሰላሳ ሚእታዊ ግሪንሃውስ ካብ ዘፈር መግቢ‘ዩ ዝልሑኽ።ሰላሳ ሚእታዊ ኤኔርጂ ወይ ሓይሊ ዓለም ኣብ ስራሕ መግቢ ይውዕል።ሲሶ ኢድ መግቢ ብደረጃ ዓለም ይባኽን‘ሎ።እዚ ማለት ይጓሓፍ‘ዩ ዘሎ ኢሎም።
ዋዕላ ሪኦ ቅድሚ ዕስራ ዓመት ካብ ዝሳለጥ ንነዘ፣ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ተፈፂሞም‘ዮም ዝብል ፋኦ፣እንተኾነ ሕመረት‘ቲ ዋዕላ ዝነበረን ”ቀንዲ ማእከል ስሕበት ኩሎም መደባት ቀፃልነት ምዕባለ፣ደቂ-ሰባት‘ዮም”ዝብልን ኣምር ኣይተኸብረን ይብል።
ሎሚ ኣብ ጥቅሚ ይውዕል ዘሎ ኣገባብ ፍርያት ሕርሻን መግቢን፣ንከባቢ ፀር ስለዝኾነ ዳርጋ ፍሹል‘ዩ ይብል ፋኦ።ሓሙሽተ ሚልዮን ናዕሽቱ ሓረስቶት ድኻ ሃገራት፣ብርክት ዝበሉ ፀገማትን ሕፅረትን ኣጓኒፍዎም ከምዘሎ እቲ ሪፖርት ይሕብር።
ኣብ ፋኦ ኪኢላ ሃናፂ መግቢታት ፍሎረንስ ኤግል ብወገና፣ጉድለት ኣመጋግባ ንከብቅዕ ዝተማለአ መግቢ ምርካብ ግድን‘ዩ ትብል።እንተኾነ ዝተማለአ መግቢ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝተፈለየ ትርጉም ከምዝሕዝ‘ውን ትጠቅስ።
ኣብ ዘፈር ሕርሻ ዝምዝገብ ዓወት፣ንሓረስቶት ጥራሕ ዘይኮነ ንካልኦት‘ውን ከምዝረብሕ ንሳ ገሊፃ።”መርየት ወይ ሰራሕተኛ ዝረኽቡ ሰባት፣መኽሰብን ንእኽሊ ናብ መግቢ ቀይሮም ንቁጠባዊ ምዕባለ ኣዎንታዊ ፅልዋ ኣለዎም።ብመንፅር ምፍጣርን ምዕቃብን ዕድል ስራሕ‘ውን እንተኾነ ጥቅሚ ኣለዎ።ስለዚ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊን ከባቢያዊን ፅፍሕታቱ‘ውን ምርኣይ ፅቡቅ‘ዩ” ትብል ንሳ።
ውድብ መግቢን ሕርሻን ዓለም ኣብ ዘውፀኦ ሪፖርት፣ፕሮግራም ማሕበራዊ ሓለዋ፣ናይ ሓፂር ጊዜ ረብሓ እናዓቀቡ፣ንዘላቅነት ሸቶታት ምዕባለ ከቀላጥፉ ከምዝኽእሉ ይሕብር።ንፁራት ፕሮግራም ብምሕንፃፅ፣ንፅንኩራት ሕፅረት መግቢ ምውጋድ ከምዝካኣል‘ውን ይጠቅስ።
ቁፅሪ ህዝቢ ዓለም ኣብ ዝቅፅሉ ኣስታት ኣርባዓ ዓመታት፣ብክልተ ቢልዮን ወሲኹ ናብ ትሻዓተ ቢልዮን ክበፅሕ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣሎ።ብመሰረት‘ቲ ሎሚ ዘሎ ፍርያት መግቢ ድማ፣ድልየት ህዝቢ ዓለም ንምምላእ፣ፍርያት ብስሳ ሚእታዊ ክውስኽ ኣለዎ።ኣኼባ ሪኦ ዲ ጀኔሮ ድምር ዕስራ ድሕሪ 15 መዓልቲ ክኽፈት‘ዩ።


c: text/html

text:
ፈይዞን ዊኒፍሬድ ኣብ ዋና ከተማ ካሜሩን ያውንደ ኣብ ዝርከብ ከባቢያዊ ባንኪ ዓማዊል፡ ወፃኢ ናብ ዝርከብ ባንክ ብኢንቨስትመንት ፈንድ ገንዘብ ከምዝልእኹ ገሊጹ።
ምንጪ ናይቲ ገንዘብ ካበይ ከምዝኾነ ኣይንፈልጥን።ገንዘብ ክዕቕቡ ዝመፁ ብሓጎስ ኢና ንቕበሎም።እቲ ገንዘብ ካበይ ኣመፂኢኻዮ/ኺዮ ኢልካ ብምሕታት ስለምንታይ ነቲ ሰብ ተጨንቖ?ሰባት ገንዘቦም ንኽዕቕቡ ኢና ነተባብዖም።
“ሓደ ሰብ ናብ ባንኪ ዘእተዎን ዘውፅኦን ገንዘብ ደረት እንተሃሊዩዎ ተሓቲታ ከምዚ ክትብል ትምልስ።
“ኣይፋልን፣ኣይፋልን፤ኣይፋልን።ኣየገድሰናን።ደረት የብሉን።ክንድ ዝደለኻዮ ክተእትው ትኽእል፣ከምኡ ኢና ንደሊ።”
ከምዚ ዝበለ ቁፅፅር ዘይብሉ ምትሕልላፍ ገንዘብ ኣብታ ኣህጉር ልሙድ ምዃኑ ናይ ካሜሮን ሚኒስትር መንግስታዊ ኦዲትን ዋና ፀሓፊት ናይ ኣፍሪቃ ትካል ጠቕላሊ ኦዲትን ሮዝ ኣቻ ይገልጻ።ሃገራት ዋሕዚ ገንዘብ ዝቆፃፀራሉ ፅኑዕ ሕጊ ስለዘይብለን ኣፍሪቃ ብዙሕ ካብ ገንዘባ ትስእን ኣላ ይብላ።
ብዘይሕጋዊ ምንቅስቓስ ንግዲ ኣቢሉ ብኮንትሮባንድን ብሕቡእን ዝውሕዝ ገንዘብ 65 ሚእታዊት ይሽፍን።ዝተወደበ ገበንን ግብረሽበራን ንምሕጋዝ ዝልኣኽ ገንዘብ 30 ሚእታዊት፣ብብልሽውናን ግብሪ ብዘይምኽፋል ድማ 5 ሚእትዊት ከምዝወፅእ ይገልፃ።
ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ገንዘብ ዝቆፃፀር ናይ ሕቡራት ሃገራት ዝለዓለ ኣካል፡ ኣፍሪቃ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 50 ቢልዮን ዶላር ትስእን ከምዘላ ይገልፅ። ኣፍሪቃ ንስራሓት ልምዓት ካብ እትረኽቦ ወግዓዊ ሓገዝ ዳርጋ ክልተ ኢድ እዩ።
ኣብ ያውንደ ዝተኣከቡ ኣፍሪቃዊያን ክኢላታት ግብርን ኦዲትን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ገንዘብ ናብ ደገ ተውሕዝ ዝኸፍአት ሃገር ናይጀሪያ ክትኸውን ከላ ካብ 2003 ክሳብ 2012 ዓ.ም ኣብዘሎ እዋን 157 ቢልየን ዶላር ካብታ ሃገር ወፂኡ’ሎ።ደቡብ ኣፍቃካ ኣብ ውሽጢ እቶም ዝተጠቕሱ ዓመታት 122 ቢልዮን ዶላር ብምውፃእ ካልአይቲ፣ግብፂ ድማ 37 ቢልዮን ዶላር ብምውሓዝ ሳልሰይቲ ኮይና’ላ።
ኣብ ኒጀር ቤት ፅሕፈት ባጀት ዝሰርሕ ማጋጊ ታንኮ ካብ ማእኸላይን ምዕራብን ኣፍሪቃ ብዙሕ ገንዘብ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ከምዝልኣኽ ይገልፅ።በኣንጻሩ ካዝና ህዝባዊ ስራሕት እናተሸገረ ከሎ ማለት እዩ።
ካብ ምዝውዋር አደንዛዚ ዕፅ፣ኢንቨስተራት ግብሪ ንዘይምኽፋል ክብሉ ናብ ወፃኢ ዝልእኹዎም ኣቑሑት ዝተሓተ ዋጋ ብምቕራብ ካብ ወፃኢ ድማ ውሑድ ሸርፊ ወፃኢ ብምእታው ዝዓበየ ትርፎም ኣብ ወፃኢ ሃገር ኣብዝርከብ ናይ ባንኪ ሒሳቦም ይዕቕቡ።
ፀሓፊ ምምሕዳር ግብሪ ኣፍሪቃ ላጋን ዎርት ዞባዊ ስርዓት ምዝርጋሕ ኣገዳሲ ምዃኑ ይገልፁ።
መንግስታት ኣፍሪካ ነዚ ንምክልኻል ክገብሩዎም ዘለዎም ስርዓታት ፅኑዕ ናይ ግብሪ ሕጊን ፖሊሲ ቐረፅን ምዝርጋሕ እዩ።ሃገራት ኣፍሪካ ሕድ ሕደን ኣብዘካይድኦ ርክባት ንግዲ ናይ ቀረፅ ስምምዓት ምግባር ሓዊሱ ማለት እዩ።
እቶም ክኢላታት ባንኪ ዓለምን አደንዛዚ ዕፅን ገበንን ዝከታተል ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ፅሕፈትን ብሓባር ኣብ ዝገብሩዎ ፃዕርታት ተበግሶ ምምላስ ዝተሰርቀ ንብረት ንምስራሕ ወሲኖም ኣለው።ይኹን እምበር እቲ መስርሕ ነዊሕን ከቢድን እዩ፤ምኽንያቱ ድማ ብዙሓት ባንክታት ብዛዕባ ፋይናንሳዊ ዕዳግኦም ምስጢር ስለዝኾነ ይብሉ።
እዞም ክኢላታት ዝበዝሕ ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ገንዘብ ብኣዚዩ ዝተሓላለኸ ናይ ገበናት መርበብ ስለዝሓልፍ ኣኽበርቲ ሕግን ሰበስልጣን ግብርን ተኸታቲሎም ነቲ ገንዘብ ኣብ ምምላስ ድሩት ተኽእሎ ከምዘለዎም ይገልፁ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ለንደን ርእሰ ከተማ ዓዲ እንግሊዝ ሳብወይ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ መጎዓዝያ ትሕተ ምድራዊ ባቡር ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ሎሚ ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ከምዝተፈጸመ ተሓቢሩ።
ዛጊት ተረኺቡ ብዘሎ ሓበሬታ: ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ትሕተ-ምድራዊ መጎዓዝያ ባቡር ለንደን ብውሑዱ ን 18 ሰባት ጉድኣት ከውርደሎም ከሎ ንዝበዝሑ ካብኦም ሓደጋ ቃጸሎ ኣጋጢምዎም።
ፖሊስ ለንደን እቲ መጥቃዕቲ ግብረሽበራዊ ክብል'ዩ ገሊጽዎ።መንነት ናይቶም ፈጸምቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ንምፍላጥ መርመራ የካይዱ ምህላዎም ድማ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
እቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ዝተፈጸመሉ ቦታ ኣብ ምዕራባዊ ከተማ ለንደን ኮይኑ ብፍሉይ ፓርሶንስ ግሪን ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ መደበር መጎዓዝያ ባቡር ትሕተ ምድሪ እዩ።
ከንቲባ ለንደን ሰዲቕ ክሃን ነቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣመልኪቱ ንሕና ኣይክንሰናበድን ኢና ብግብረሸበራውያን ድማ ኣይክንስዓርን ኢና ክብል መግለጺ ሂቡ።


text:
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን
ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ዝገበርዎ ንጥፈታት ኣመልኪታ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ
ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ሕቶ፡- ሕራይ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ናብ ካልእ ፍልይ ዝብለ ሕቶ ከስግረካ፡ ኣብ ዝሓለፈ ግዝያት ብተመሳሳሊ ገይርናዮ ናይ ዝነበርና ሓጺር ቃለ-መጠይቕ ኣብ’ቶም ብስርዓት ህግደፍ ተረሲዖም ኣብ ከቢድ ማሕበራዊ ጸገማት ዝርከቡ ክልተ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ፡ ብፍላይ ኣብ ጽሩይ ዝስተ ማይን ቤት ትምህርትን ንዘለዎም ጸገማት ንምፍታሕ ብዓቕምኹም ገለ ክትገብሩ መደብ ከም ዘለኩም ሓቢርካና ነይርካ፡ እዚ ጉዳይ ኣበይ በጺሑ? እቲ ቤት ትምህርቲ ተሰሪሑ ኣገልግሎት ክህብዶ ጀሚሩ፡ እቲ ማይ’ከ ተዃዒቱ ህዝቢ ጽሩይ ማይ ክሰቲ’ዶ ጀሚሩ ብዝዕባ’ዚ እንታይ ክትብለና ትኽእል?
መልሲ፡- እዚ ሓደ ካብ ኣገዳሲ ሕቶን ብትኽክል ከኣ ክግለጽን ክበርህን ዘለዎ ጉዳይ’ዩ። ክኒን ቅኒቶ ኣብ ኣከለ-ጉዛይ ኣብ ከባቢ ጸሮና ዝርከባ ክልተ ዓድታት’የን። ኣስታት ን6 ዓመታት ካብ ምምሕዳር ህግደፍ ወጻኢ ዝነብራ ዘለዋ ዓድታት’የን። እዚ ማሕበር’ዚ ድማ ካብ ቅድሚ 5 ዓመት ኩነታተን ብቐረባ ክከታተል ጀሚሩ። እቶም ነበርቲ ዘለዎ ጸገም ገዚፍ’ዩ። ነጻነት ኤርትራ ኣብ ምምጻእ ኮነ ብድሕሪኡ ህግደፍ ብስም ልኡላውነት ብዝጻሐተሮ ኣዕናዊ ኲናት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ደቖም ዝገበሩ’ዮም። ስለዚ ንሕና ኩነታቶም ምስተረዳእና በቲ ድሩት ትሕዝቶና ብቐጻሊ እናተመላለስና፡ ብዝዓበየ ሰብ ከምዘለዎም፡ ብዛዕባኦም ዝቑንዞ ወገን ከም ዘለዎም ክፈልጡ፡ ብዝነኣሰ ከኣ ገንዘባውን ዓይነታውን ደገፍ ክንገብር ጸኒሕና ኢና። ገለ ካብ’ቲ ዝገበርናዮን ዘሐጉሰንን ነገር ብዘይ ትምህርቲ ዕድሜኦም ዝቑጽሩ ዝነበሩ ልዕሊ 100 ዝኾኑ ህጻናት፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ምስ ዘለው ምምሕዳራት ናይ ኢትዮጵያ ብምርድዳእ ዶብ ሰጊሮም ማዕበል ኣብ ዝተባህለ ቤት ትምህርቲ ክመሃሩ ገይርና። እዚ ብርግጽ ርሕቀት ኣለዎ። ክኸዱን ክምለሱን ነዊሕ ሰዓታት ዝወስድ’ዩ። ብዝኾነ ኣብኡ ምስ ኢትዮጵያውያን ኣሕዋቶም ትምህርቲ ምስ ጀመሩ፡ ዝተፈላለዩ ሓገዛት ማለት ናይ ኮምፒተር ናይ ጀነሬተር ሓገዝ ገይርና ምስ’ቶም ኣሕዋቶም ማሚቖም ክመሃሩ ምግባርና’ዩ።
እዞም ደቂ- 8-9 ዓመት ህጻናት ካብ ገዛኦም ናብ’ቲ ቤት ትምህርቲ ዘሎ ርሕቀት፡ ናይ መንገዲ ዘይምችኡነት ስለ ዝተገንዘብና፡ ካብ ዝተፈላላያ ሃገራት ዝመጽኡ ኣባላት ናይ’ዚ ማሕበር ብ2014 ብኣካል ከይዶም ኣብ ዝተዓዘብሉ፡ ዓበይቲ ዓዲ ናይ’ዘን ክልተ ዓድታት፡ ኣብ ቀረባና ቤት ትምህርቲ ስለዘይብልና፡ ደቅና ክኸዱን ክምለሱን ብራሕቂ መንገዲ ይደኽሙ ኣለው፡ እንተደኣ ዓቕሚ ሃልዩኩም ባዕልኹም፡ እንተዘይ ክኢልኩም ከኣ ኣብ ስደት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣእዊኹም ኣብ ዓድና ቤት ትምህርቲ ክሰረሓልና ጸዓሩ ዝብል ምሕጽንታ ስለ ዘቕረቡ፡ ምዑታት ኣባላት ናይ’ዚ ማሕበር ኣብ ክልቲኣተን ዓድታት ኣብ 2015 መበግሲ ዝኸውን ቤት ትምህርቲ ክስራሕ ገይሮም። እቶም ዓበይቲ ህጻናት ድማ ገጾም ተሓጺቦም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ክመሃሩ ጀሚሮም። ድሮ እነሆ ንካልኣይ ግዜ ወይ ዓመቶም ኣብኡ ይመሃሩ ኣለው።
ብርግጽ ናይ ዓቕምን ግዜን ሕጽረታት ተደሪብዎ ብግቡእ ከይተለሰነ እንከሎ’ዮም ክመሃሩ ጀሚሮም። ሕጂ ግን ቸሜንቶ ተገይርሉ፡ ተነኮ ተወቒዑ፡ ብሃሩር ይሳቐዩ ነይሮም በሎፎን ተገይርሉ፡ ክልተ መማህራን ተመዲበምሎም ስሩዕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን ህይወት የሕልፉ ኣለው። ደሞዝ ናይ’ዞም መማህራን ማሕበር ረድአትን ምዕበለን ኤርትራ ክትከፍል ዓቕሚ ስለዘይብላ፡ ፈተውትና ወይ እቲ ወረዳ’ዩ ዝኸፍሎም ዘሎ። ዓሚን ለብዘመንን ደብተር ርሳስን ብርዕን ዓዲልና ኢና። ንቕድሚት’ውን ካብ’ዚ ብዝሓሸ ደገፋትና ቀጻሊ ክኸውን።
እታ ካልኣይቲ ሕቶኻ ብዝምልከት፡ ንሕና ምስ ዝምልከቶም ኣካላት፡ ገበርቲ ሰናይ ኣካላትን ክኢላታትን ተዘራሪብና፡ እቲ ዘለዎ ናይ ጽሩይ ዝስተ ማይ ጸገም ክፍተሓሉ ተንቀሳቒስና ኢና። ነበርቲ እዛን ዓድታት ዕያግ ይስትዩ ከም ዘለው። ዓለቕቲ ይሰትዩ ከም ዘለው። ቆልዑ ይሓሙ ከም ዘለው። ቆርበቶም ይበላሾ ከም ዘሎ ኣረዲእና ዘተባብዕ ተስፋ’ውን ረኺብናሉ ነይርና ኢና። ሓደ ግዱስ ኢትዮጵያዊ ማይ ዘለዎ ቦታ ምስተጸንዐ ማሽነሪታት ከይደን ዃዕቲ ከካይዳን ህዝቢ ጽሩይ ዝሰተ ማይ ክስትን ክገብር’የ ዝብል ቃል ኣትዩላ ነይሩ። እንተኾነ ግን ዛጊት ክሳብ ሕጂ እዚ መደብ’ዚ ኣይተዓወተን። ስለዚ ከኣ ነበርቲ ዘለዎም ናይ ማይ ጸገም ኣይተፈትሐን። ናይ ማይ ክኢላ ተመዲቡልና ኣጽኒዑ ኣብ ክልተ ቦታ ደሓን ዝኾነ ማይ ክርከብ ከም ዝከኣል ነጊሩና ከብቅዕ፡ ኣብ’ቲ ዝሓለፈ ዓመት ብሃገር ደረጃ ኣጋጢሙ ዝነበረ ደርቅን ካልእ ምኽንያታትን ኣይተተግበረን። እቲ መብጸዓ ሕጂ’ውን ከም ዘለዎ ከም ዘሎ ኢና ንኣምን። ዋላ ግዜ ይውሰድ ቃሉ የዕብር’ዩ ዝብል እምነት የብልናን። ብቃሉ መሰረት እቲ ዝተኣትወ ቃል ክትግበር’ዩ እምነትና።
ሕቶ፡- ካብ’ተን ዝመደብኩመን ሓንቲ ተዓዊታላ ማለት’ዩ። ቤት ትምህርቲ ኣይነበረን ቤት ትምህርቲ ተሰሪሑ ህጻናት ናብ ርሑቕ ይጎዓዙ ነይሮም ኣብ ጎረቤት ገዛኦም ቤት ትምህርቲ ረኺቦም ትምህርቲ ምጅማሮም ሓደ ዓቢ ዓወት’ዩ። እቲ ዝተረፈ ናይ ማይ ጉዳይ ከኣ ከም’ቲ ዝበልካዮ ኣብ መደብ እንተሃልዩ ብትዕግስቲ ምጽባዩ። ብዝኾነ ድሕሪ ህንጸት ናይ’ቲ ቤት ትምህርቲ ናብ’ቲ ከባቢ ከይድካ እንተደኣ ነይርካ፡ ወለዲ ይኹኑ ተመሃሮ ብዝረኸብዎ ዕድል እንታይ ይብሉ እንታይ ይመስሉ ከመይ ኣንቢብካ?
መልሲ፡- ኣነ ብዙሕ ግዜ’የ ናብ’ተን ዓድታት ዝመላለስ። ንሳቶም ከኣ ናይ ወለድና ምስላ ገይሮም’ዮም ዝዛረቡ። ቅድሚ ሕጂ ዘይነበረ ቤት ትምህርቲ ክስራሕ ምኽኣሉ ሕጉሳት’ዮም። ምሳና ድማ ጥቡቕ ዝኾነ ዝምድና ኣለዎም። ከም ዝፍለጥ ኣብ ገጠር ዘይ ከም ከተማ ተማሃሮ ካብ ቤት ትምህርቲ ምስተፈደሱ ወለዶም ኣብ ምሕጋዝ’ዮም ዝወፍሩ። ስለዚ ከኣ ተመሃሮ ክኒን ቅኒቶ’ውን ነዚ ዕድል’ዚ ብምርካቦም ሕጉሳት’ዮም። እዚ ተግባር’ዚ ንሎሚ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ናይ ጽባሕ ሓዳስ ህዝባዊት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ተውሪቑ ክኽመጥን እናተዘከረ ክነብርን ምዃኑ’ዮም ዝገልጹ። ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣነ ኣብኡ ኣብ ዝነበርኩሉ ብሕማም ውጻእትን ዓሶን ዝሳቐዩ ሰባት ብዙሓት ነይሮም። ኣብ ምፍዋሶም ድማ ዝከኣለና ገይርና። ከምኡ’ውን ኣብ ከብቶም ብዝኣተወ ሓድሽ ሕማም 10 ዝሞታ ከብቲ ክጉሕፉ ስለዝረኣና፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ምስ ዘለው ኣመሓደርቲ ተረዳዲእና ኩለን ከብቶም ተኸቲበን።
ሕቶ፡- ንቕድሚት ኣብ ኩሉ መዓሰከር ስደተኛታት ዘለው ኤርትራውያን ይኹን ናይ’ዘን ዓድታት እዚኣተን ጸገማት ንምቅላል እንታይ ዝሓዝክሞ መደባት ኣሎ?
መልሲ፡- ማሕበር ረዲአትን ምዕባለን ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ፈተውትን ተደናገጽትን እናወሰኸን እናሰፍሐን ዝኸይድ ዘሎ ማሕበር’ዩ። ናይ ነዊሕ መደቡ ድማ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዝሃለው ይሃልው ጸገማቶም ኣብ ምቅላል ክዋሳእ’ዩ። ኩሉ ንገብሮ ሓገዛት ገንዘባውን ዓይነታውን ጥራሕ ማለት ኣይኮነን። ልዕሊ ኩሉ ካብ ተጸባይነት ዝወጽእሉ ርእሶም ክኢሎም ናብ ደገፍቲ ዝሰጋገርሉ፡ ብስነ-ምግባር ተሃኒጾም ባህሎምን ታሪኾምን ዓቂቦም ዝቕጽልሉ ምኽርን ኣስተምህሮን ምሃብ’ውን ዘጠቓልል’ዩ። እቲ ረድአት ግዝያዊ ሓገዝ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ምዕባለ ከኣ ካብ’ዚ ዘለውዎ ብዝተፈላለየ ሞያታት ሰልጢኖም ነብሶም ዘማዕብልሉ መደባት ምፍጣር’ዩ ናይ ርሑቕ መደባትና። ነዚ ንምዕዋት ፈተውትን ተደናገጽትን ክንፈጥር ኣለና። ጸግም ኤርትራውያን ብጭብጥ ንኹሎም ተደናገጽቲ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ነቶም ንሰለ መሰል ስደተኛታትን ክብረት ሰብኣዊ መሰላትን ዝቕሙ ገበርቲ ሰናይ ማሕበራት ኣረዲእና ከነእምን ቀጻሊ ዲፕሎማስያዊ ጎስጓሳት ምግባር ከም ዘድልየና ተረዲእና ኣለና ኢና። ምኽንያቱ እዚ ጉዳይ’ዚ ብናትና ውሱን ዓቕሚ ዝፍታሕ ስለ ዘይኮነ፡ ኩሉ ግዱስ ክረባረበሉ ወፍርና ኣውያትና ከነጽዕቕ ኢና። ኣውያትና ምጽዓቕ ጥራሕ ዘይኮነ ዝርከብ ሓገዛት ኣበይ ውዒሉ ብተግባር መተኣማመኒ ዝኸውን እናቕረብና ሓግዙና ክንብል ኢና። ብእንረኽቦ ሓገዝ ከኣ ኤርትራዊ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ናትና ግደ ክንጻውት ኢና። ንጽጉም ወገና ኣጆኻ ኣለና ምሳኻ ክንብሎ ኢና።
ኤርትራዊ ስደተኛ ጸላኢ ማለት ስርዓት ህግደፍ ዘተኣታተዎ ድሑር ስምዒታት ከለልን ፎእ ክብልን ከም ዜጋታትን ውጹዓትን መጠን ሕድሕዱ ክሳነን ክተሓቛቛፍን ናይ ምግባር ቀንዲ ዕማም ናይ’ዚ ማሕበር ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኹሉ ኣባልን ፈታውን ክግለጽ እፈቱ። ኣብ’ተን ክልተ ዝተረሰዓ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ ቅድም ኢለ ከም ዝበልክዎ ዝከኣለና ኣብ ጎኖም ኮይና ክንገብር ጸኒሕና ኣለና። እቲ ዝገበርናዮ ብዝተፈላለዩ መራኸቢታት ኣብ አእዋኑ እናተገልጸ ጸኒሑ’ዩ። ኣብ ቀረባ ርሕቀት ናይ’ተን ዓድታት ኣብ ዘሎ ህዝቢ ተሰሚዑስ ምስገና ዝቐርበሉ ዘሎ’ዩ። እዚ ንዓና ሞራል ይኾነና። ዝያዳ ክንሰርሕ የተባብዓና። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ኣብ ታሪኽ ናቱ ፍሉይ ኣወንታዊ ምዕራፍ ዝሕዝ ክኸውን’ዩ። ንቕድሚ ከኣ ዓቕምና ዘፍቅዶ ኩሉ ክንገብር ሓደ ካብ መደብና’ዩ። ብፍላይ ኣብ ቀረባኦም ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝረኽብሉ፡ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝያዳ ሰፊሑ ክሳብ 8 ክፍሊ ዝመሃርሉ ንምግባር ሕልሚ ኣለና። ሕልምና ሕልሚ ኩሎም ብህዝቦም ዝግደሱ ሰብኣዊ ኣስተሓኮ ዘለዎም ወገናት’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። ስለዚ ብናትና ተበግሶን ብልግሲ ናይ ፈተውትን ተደናገጽትን ትርጉም ዘለዎ ስራሕ ክንሰርሕ ኢና ዝብል ጽኑዕ እምነት ኣለና።
ኩሉ ግዱስ ክፈልጦ ዘለዎ ነበርቲ ናይ’ዘን ዓድታት ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ምምጻእ ነጻነት ኤርትራ ልዑል መስዋእቲ ዝኸፈለን ዘሕብን ታሪኽ ዝሰርሐን ህዝቢ ክንሱ፡ በዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጸረ-ህዝቢ መንግስታዊ ጉጅለ ምሉእ ንምሉእ ዝተረሰዐ ህዝቢ ምዃኑ’ዩ። እዘን ክልተ ዓድታት ብዙሕ ህዝቢ’ዩ ዝነብረለን ነይሩ። ብሰንኪ ህግደፍ ግን ካብ ዓዶም ርሒቖም ተባታቲኖም ዝነብሩ ብዙሓት’ዮም። እቲ ንዓይ ዝያዳ ዝሰሓበኒ ድማ እዚ ኩሉ ኣድልዎ በጺሕዎምን ተረሲዖምን ክንሶም፡ ዘለዎም ኤርትራዊ ኒሕን ሓቦን ልዑል ምዃኑ’ዩ። ስለዚ ኩሉ ግዱስ ብሓፈሻ ተወለድቲ ናይ’ዚ ከባቢ ዓድታት ኮይኖም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ ስደት ዝነበሩ ወገናት ከኣ ብፍላይ ፍሉይ ትኹረት ሂቦም ተሳትፎኦም ከረጋግጹ እላቦ።
ጸገምና ክፍታሕ፡ ብሓላፍነታዊ ስምዒት ክንደጋገፍ ድማ፡ ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ኩነታት ወዲቕና፡ መን’ዩ ከምኡ ገባሪ ወይ ተሓታቲ ዝብል ሕቶ ብምልዓል ፈታውን ጸላእን ብምልላይ ክንዋሳእ ክንክእልን ኣለና። ምኽንያት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን ግፍዕታት መግለጺ የብሉን። ስለዚ ጠንቂ ጸገምናን ውድቀትናን ንሱ ስለ ዝኾነ ነበረ ክንገብሮ ኢድን ጓንትን ኮይና ክንረባረብ ከም ዝግበኣና በዚ ኣጣሚ’ዚ ከዘኻኽር ኣፈቱ።
ሕቶ፡- ዝኸበርካ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ዘይተናኸፍናዮም ክበሃል ኣለዎ ትብሎ እንተለካ ክትብል ዕድል ክበካ?
መልሲ፡- መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ክልላውያን መንግስታት ትግራይን ዓፋርን ንዝተሰዱ ወገናት ተቐቢሎም ኣተኣናጊዶምን’ዮም እሞ ምስጋና ይብጸሓዮም። ኣብ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ ኣጋጢሙ ዝነበረ ናይ ሰብን እንስሳን ሕማማት፡ ማሕበር ረድአትን ምዕባለን ኤርትራ ብዘቕረበቶ ናይ ሓግዙና ተሓባበሩና ኣውያት፡ ዝተጎድኡ ኣብ ምፍዋስን እቲ ሕማም ከይሰፍሕ ኣብ ምኽልኻልን ወረዳ ጉሎ-መኸዳ ዝገበረልና ምትሕብባር ክጥቀስ ዘለዎ’ዩ። ንመማህራን ዝኸፍልዎ ዘለው ወርሓዊ ደሞዝ ንስለቲ ሰናይ ተግባሮም ኣመስጊነ ንኣመስገንቲ ክነግረሎም ደስ ይብለኒ። እዚ ሰናይ ተግባር’ዚ ንጽባሕ ኣብ ዝምድና ናይ’ዘን ክልተ ዓድታት ምድልዳል ናቱ ልሉይ ተራ ክጻወት’ዩ። ስለዚ ኤርትራዊ ጸገማት ተፈቲሑ ጽጉማት ወገናትና ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ሰላሞም ኣውሒሶም እፎይታ ክሳብ ዝረኽቡ ድማ እዚ ዝገብርዎ ዘለው ምድግጋፍ ዝያዳ ብምሕያል ክቕጽል ኣላቦ። ጉዳይ ስደተኛታትን ተመለስትን (ኣራ) ዝቐረብናዮ ሓገዛት ናብ’ቲ ተሓጋዚ ዘለዎ ቦታ ኣብ ምብጻሕ ዓባይ ናይ ጽዕነት መኪናን ኣናእሽቱ መካይን መዲቦም ፍሉይ ምትሕብባር ገይረሙልና’ዮም። ንሳቶም ከምኡ እንተዘይገብሩ ብናትና ዓቕሚ ንምሽፋን ዝሓተና ወጻኢታት ከቢድ’ዩ ነይሩ። ስለዚ ብልቢ ኣመስግኖም።
ሕራይ’ሞ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ሎሚ’ውን ከም’ቲ ዝሓለፈ ብዛዕባ ስደተኛታትን ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ኣመልኪትካ ንዝሃብካና ሰፊሕ መብርሂ፡ ብስም ኩሎም ሰማዕቲ ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ኣመስግነካ። ብተመሳሳሊ ካልእ ግዜ ክንሳብ እንራኸብ ሰላም። ዝኸበርኩም ሰማዕትና’ውን ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ዝገበርናዮ ቃለ-መጠይቕ ኣብ’ዚ ተዛዚሙ ኣሎ። ብዙሕ ቁም-ነገራዊ ሓበሬታ ረኺብክምሉ ከም እትኾኑ ብምትእምማን ንስለ’ቲ ምክትታልኩ ነመስግን።
ኣቶ ካሕሳይ ተካይድዎ ዘለኹም ዘይሕለል ቃልሲ ብቐጻሊ’የ ዝከታተለኩም። እዚ ዘሎ ጸገማት ተፈቲሑ፡ ኩሎም ዜጋታት ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ኤርትራ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ማለት ካብ ደንከሊያ ክሳብ ኦምኒሓጀር ብዘይ ስግኣት ንንቀሳቐሰሉ ጥጡሕ ፖለቲካዊ ባይታ ክሳብ እንፈጥር፡ ህዝብኹም ሓበሬታ ክረክብን ፖለቲካሊ ክነቅሕን ትግብርዎ ዘለኹም ቃልሲ ብዝሓየለ ክትቅጽልሉ እላቦ። ኣነ’ውን ዓቕሚ ብዘፈቐደ መጠን ኣብ ጎንኹም ከም ዘለኹ ከረጋግጸልኩም እደሊ። ኣብ መወዳእታ ኣብ 2016 ዝገበርናዮ ንጥፈታት ክንገልጽ ንዝተዋህበና ዕድል ድማ ኣመስግን የቐኒየለይ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 25-11-2016


text:
”ውዕል ሰላም ደቡብ ሱዳን ኣይፈሸለን።ኣስገዳድ ምኽታም ውዕል‘ውን ኣይተፈፀመን።ስለ ረብሓ ህዝቢ ኢሎም ክልቲኦም መራሕቲ ቅኑዕ ውሳነ ንከሕልፉ ኢና ፀዊዕና” ኢለን።
”ካብ ሙሉእ ኣፍሪቃ ኢና መራሕቲ ዓዲምና።ሓቂ‘ዩ ዘይተዓደሙ መራሕቲ ሃገራት ኣለው።እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ንኣብነት ምስ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘይተቃደው ክኾኑ ይኽእሉ፣ዕልዋ ከምዝፈፀሙ መራሕቲ ግብፂ፣ሪፐብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ጊኒ ቢሳውን ዝኣምሰሉ ማለት‘ዩ። ካልኦት ምስ ኣሜሪካ ሰናይ ዝምድና ዘይፀንሖም መራሕቲ‘ውን ኣይተዓደሙን። ማዕቀብ ዘንበርናሎም ወይ ክልተኣዊ ፅምዶ ምስ ኣሜሪካ ዘይብሎም መራሕቲ ማለተይ‘የ።ከም መራሕቲ ዚምባብዌ፣ኤርትራን ሱዳንን ዝኣምሰሉ የጠቃልል ይብላ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ።
ኣሜሪካ መሓዛ ግብፅን ኢትዮዽያን ምኳና ይፍለጥ‘ዩ።መርገፂ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ‘ቲ ኢትዮዽያ ትሃንፆ ዘላ ግድብ ዓብዪ ህዳሴ ክዛረባ ከለዋ ”ኣብ ልዕሊ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ምስ ክልቲኦም ወገናት ሰፊሕ ልዝብ ገይርና ኢና።መርገፂና፣ክዘራረቡ ኣለዎም ዝብል‘ዩ።ክላዘቡ ኣለዎም።ኣፈላላዮም ንከፅብቡ ክሰርሑ ይግባእ።ዝተወሰነ ልዝብ ከምዝተሳለጡ ንፈልጥ ኢና። ግን እቲ ልዝብ ክቅፅልን ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ተጠቀምቲ ማይ ኣባይ ክኾኑ ዘሕግዝ ፍታሕ ከምፅኡን ትፅቢት ንገብር“ ኢለን።


text:
ንሰን እቲ ኩነታት ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ምብጽሑን ምዝሕታል ዓለምለኸ ግብረ መልሲ ድማ ነቲ ዝጸንሓ ምዕባለ ዝዕንቕፍን ሕይወት ሰብ ዘኽፍል ምኳኑ ብተወሳኺ ነቲ ተአፋፊ ዞባ ዝያዳ ናብ ዘይምርግጋእ ዘእትው’ዩ ክብላ ገሊጸን።
ሚስ ፓተር ኣብ ሶማልን ኢትዮጵያ ህጹጽ ናይ መግቢ፡ማይን መሰረታዊ ኣገልግሎት ህክምና ዘልድዮም ክልተ ሚልዮን ሰባት ንምሕጋዝ 90 ሚልዮን ዩሮ ህጹጽ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምዘድልይ ሓቢረን።
“እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ዘሰንብድ’ዩ ። ናብዚ ዝመጻእክሉ ምክንያት ናይቲ ደርቂን ጥምየትን ኩነታት ንምዕዛብን ኣብቲ ንህቦ ሓገዝን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ንሰርሖ ሓገዝ ናይ ምሃብ ስርሓት ንምዕዛብ’ዩ።ሎሚ ኣብዚ ብዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ሓገዝ ኣብ ዝወሃበሉ ጊዜ ምስ ደቂኣንስትዮን ካልኦት ሰባት ንምዝርራብ ኣብዚ ተረኺበ ኣለኹ። ብርግጽ ዓለምለኸ ማህበረሰብ ኣብዚ በዳሂ ኩነታት ተሳትፍኡ ከዕዝዝ ኣለዎ፡ ብሪጣንያ ን1.5 ሚልዮን ሰባት ተወሳኺ ሓገዝ ክትህብ’ያ።”
ኣብ 2016 ዓ.ም ብደርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ንምሕጋዝ መንግስቲ ልዕሊ 700 ሚልዮን ዶላር ምቕራቡ ይዝከር። ሎሚ ዓመት’ውን ብሪጣንያ ነቲ ዝወሃብ ግብረ መልሲ ውጺኢታዊ ኽከውንን ቀዳምነት ግብረ መልሲ ኣብ ምስላጥን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምትሰርሕ ሓቢረን።
“ ንኣብነት ኣብ መዳይ ጥዕና ዝወሃብ ሓገዝ ብሪጣንያ ለውጢ የመዝግብ ምህላው ይፍለጥ። ሕይወት ኣብ ምድሓን ጥራይ ዘይኾነ ህይወት ኣብ ምልዋጥ’ውን ይሰርሕ ኣሎ። ብሕጽረት መግቢ ዝተጎድኡ ህጻናት፡ ነብሰጾራት ኣብዚ ማእከል ሓገዝ ይረኽባ። ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ህጻናት ኣድሕን፡ ሴቭ ዘ ችልድረን ከምኡ’ውን ካልኦት መሻርኽቲ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ብሓባር ብምዃን ዝህብዎ ናይ ጥዕና ኣገግሎትን ሓገዝ መግቢን ኣብ ህይወት ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ህጻናትን አዴታትን ኢትዮጵያ ለውጢ የመዝግብ ኣሎ።’
ብተመሳሳሊ ብሪጣንያ ኣብታ ተደጋጋሚ መጥቓዕትታት ዕጡቓት ጥሩፍ ጉጅለታት ኣብ ዝኻየደላ ሃገረ ሶማል ብደርቂ ንዝተጎድኡ ሰባት ኣብ ምሕጋዝ ጥራይ ዘይኮነ መጻኢኦምን ህይወቶምን ኣብ ምልዋጥ ትሰርሕ ከምዘላ ገሊጸን።


text:
ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ዝተጠርጠሩ 70 ኢትዮጵያዊያን ኣብ ዛምቢያ ሉሳካ ከምዝተኣስሩ መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ነዚ ዘረጋገፀ ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ፅፁይ ሓበሬታ ንምርካብን ኣገልግሎትን ሓገዝን ቆንስልን ንምሃብን ዲፕሎማት ናብ ዛምቢያ ከምዝልእኽ ገሊፁ።
ቀዳምን ሰንበትን ኣብዝተኻየደ ዳህሳስ 70 ኢትዮጵያዊያን ቻዛንካ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ክፋል ከተማ ሉሳካ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ንጉዳይ ኢምግሬሽን እታ ሃገር ዝጠቐሰት “ዛምቢያ ታይምስ” ዝተባህለ ጋዜጣ ሓቢራ።ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ ምዃኖም ዝተገልፀ ኾይኑ ዝኾነ ናይ ጉዕዞ ሰነድ ከምዘይነበሮም ተሓቢሩ’ሎ።
ነዚ ዝረጋገፁ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ኣለም ከምዚ ኢሎም።
“ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ይሰግሩ ዝነበሩ ኢትዮጵያዊያን ፍርቆም ኣብ ኮንቴነር ገሊኦም ድማ እቶም ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ኣብ ዘቐመጡዎም ቦታ እናሃለው ተታሒዞም ኣለው።ዕድሚኦም ካብ 25 ክሳብ 40 ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ ገሊኦም ንነዊሕ ግዜ ኣብቲ ኮንቴነር ክቕመጡ ስለዝተገደዱ ጉድኣት ዝበፅሖም እዮም።”
ዝተፃረየ ሓበሬታ ንምርካብን ዜጋታትና ኣገልግሎት ቆንስልን ሓገዝን ንምሃብ ኣብ ዙምባቤ ዝርከብ ኤምባሲ ዲፕሎማት ፅባሕ ናብ ዛምቢያ ከዋፍር እዩ ።
እቶም ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ዛምቢያ ብምዝርራቡ ዜጋታት ናብ ሃገሮን ንኽምለሱ ፃዕርታት ከምዝገበረ ብምግላፅ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ 147 ኢትዮጵያዊያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ተገይሩ’ሎ ኢሎም።
ብተወሳኺ ንሶም ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ዓለምለኸ ፀገም ከም ምዃኑ እቲ ፀገም ኣብ ኢትዮጵያዊ እውን ስለዘሎ መንግስቲ ግብረ ሃይል ኣጣይሹ ኣብ ምስራሕ ይርከብ ኣሎ ኢሎም።
ንሰባት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ምስጋር ወይ ድማ በዚ ኣገባብ ንምስጋር ምስምማዕ ኣብ ዛምቢያ ካብ 15 ክሳብ 20 ዓመታት ማእሰርቲ ዘቕፅዕ ከቢድ ገበን ምዃኑ ኣብቲ ፀብፃብ ተሓቢሩ’ሎ።


text:
ብምኽንያት መበል 56 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)፡
- Details
- Created: Friday, 01 September 2017 23:34
- Last Updated: Friday, 01 September 2017 23:34
ህዝብታት ኤርትራ ምእንቲ ሰብኣውን ደሞክራስያውን ክብሮምን ሃገራዊ መንነቶምን ከረጋግጹ ክብሉ፡ ንከባቢ 20 ዓመታት ዝኣክል ዘካየድዎ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣብ ዘይተዓወተሉ ግዜ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሮም ብሕታዊ መማረጺ፡ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ነጻን ልኡላዊትን ሃገሮም ከረጋግጹን ሓርነቶም ንክጭብጡን ስለ ዝነበረ፡ ምእንቲ’ዚ ፍትሓዊ ዕላማ ክውን ክገብሩ ብሓደ መስከረም 1961 ሽግ ምጅማር ብረታዊ ቃልሶም ዝወልዑ ጀጋኑ ህዝብታት እዮም። ይኹን’ዳምበር ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ምብጋሱ፡ ዝተጸንዐ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስትራተጅን መሪሕ ውድብን ብምውናን ናብ ቃልሲ ክብገስ ስለ ዘይካኣለ፡ ኣብ መስርሕ ቃልሱ መሰረታዊ ፍልልያት ኣብ ዘይብሉ ግጭት /ኲናት ሕድሕድ/


text:
ጉያ ኣብ ማእኸላይ ዕድመ ንዝርከቡ ሰባት ጥዕና ልቦም ክሕሎ ከም ዝገብር ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ።
12/07/2010 ልብና ኣብ መጀመርያ 50ታት ዕድመ እቲ ኣብ ንእስነትና ዝነበረ ስሩዕ ስርሓ ካብ ምስራሕ ምቑጣብ ትጅምር ወይ ድማ ብዝተፈላለዩ ምኽንያት ዋላ ውን ምሉእ ጥዕናና ኣብ ዝተሓለወሉ እዋን ክትንኪ ትረአ ክብሉ ይገልፁ ሰብ ሞያ ጥዕና። ኣብ ማእኸል ሕክምና ዪኒቨርስቲ ቴክሳስ በዓል ሞያ ካርዲዮሎጂስት ስፖርት ዝኾኑ ዶክተር ቤን ሌቪን ከም ዝበልዎ እንተኾይኑ ድማ ጉያ ዘዘውትሩ ሰባት ኣብ ክሊ ዕድመ 50ታትን ልዕሊኡን ኮይኖም ጥዕና ልቦም ልክዕ ናይ መንእሰይ ኮይና ብዝጠንከረ መንገዲ ስርሓ ምስራሕ ከም እትኽእል ኣረጋጊፅና ኣለና ክብሉ ገሊፆም።
ካርዲዮሎጂስት ቤን ሌቪን ወሲኾም እቲ ኣብ ክሊ ዕድመ ንእስነት ኮይና እነዘውትሮ ጉያ ልብና ልክዕ ከም ናይ መንእሰይ ኮይና ን20 ዓመታት ክትቅፅል ከም ዘኽእላ ገሊፆም ኣለው። ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ማእኸላይ ዕድመ ዝርከቡ ሰባት ጉያ እንተዘውቲሮም ጥዕና ልቦም ናብ ንቡር ስርሓ ክትምለስ ከም ዝሕግዞም ተሓቢሩ ኣሎ። እዚ ማለት ልብና እቲ ዕድመ ተኸቲሉ ክስዕባ ዝነበረ ፀገም ክንክየላ ይኽእል ማለት እዩ።
ኣብ ማእኸላይ ዕድመ ኮይኖም ዝጎዩ ሰባት ኣብ ስርዓተ ምስትንፋስ ፣ ቱቦታትን ዝውውርን ደም ፣ ድኻም ልብን ካልኦት ዓበይቲ ሕማማትን ከየጋጥሞም ይከላኸል ይብል እዚ መፅናዕቲ። መፅናዕቱ ድማ ካብ 45 ክሳብ 64 ዓመት ኣብ ዝኾኑ ሰባት ኣካይድዎ ኣሎ። እዞም ካብ 45 ክሳብ 64 ዓመት ዝዕድመኦም ሰባት ድማ ንክልተ ዓመት ዝኣክል ጉያ ኣዘውቲሮም ክሰርሑ ገይሩ ኣሎ እዚ ጉጅለ ተመራመርቲ። ውፅኢቱ ድማ እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 50ታት ዘለው ሰባት ልቦም ምስቶም ካብ 30 ክሳብ 35 ዓመት ዘለው ጥዕነኦም ዝተሓለው መናእሰያት ክመዓራረ ከም ዝኸኣለ ተረጋጊፁ ኣሎ።
ኣብ ኣሜሪካ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ማእኸል ሕክምና ደቂ ኣንስትዮ ዳሬክተር ዝኾና ካርዲዮሎጂስት ዶክተር ናይሳ ጎልድበርግ መፅናዕቲ ዶክተር ቤን ሌቪን ኣዝዩ ጠቓሚ እዩ። ብፍላይ ኣብ ክሊ ዕድመ 40ታትን ልዕሊኡን እትርከቡ ሰባት ጉያ ኣዘውቲርኩም ጥዕና ልብኹምን ጥዕና ካልኦት ክፍሊ ኣካላትኩምን ክተውሕሱ ይግባእ ክብላ ምኽረን ኣመሓላሊፈን ኣለዋ።
ፍልፍል npr.org
ብኣክሊሉ ዘሚካኤል @ድወት
ድምፂ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ማሕበር ሃገራት ዓረብ ኣብ ዘካይዶ መበል 25 ስሩዕ ኣኼባ፣ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ጅቡትን ክዝቲ'ዩ
Radio Erena: March 24, 2014
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ንመበል 25 ስሩዕ ዋዕላ ንምድላው ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ሓደ ካብ ዝዝተየሉ ዛዕባታት፣ እቲ ገና ፍታሕ ዘይረኸበ ጉዳይ ኤርትራን ጅቡትን ምዃኑ ምግላጾም ኣገልግሎት ዜና ኩዌት ሓቢሩ።
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ኣብቲ ትማሊ 23 መጋቢት ዘካየድዎ ናይ ምድላው ኣኼባ፣ ኣብ ልዕሊ'ቲ ንሓያሎ ዓመታት ዘካትዐ ጉዳያት ማእከላይ ምብራቕ፣ ከምኡ ድማ እዋናዊ ጉዳያት ሶራያ፣ ደቡብ ሱዳንን፣ እቲ ካብ 2008 ኣትሒዙ ክሳብ እዚ እዋን'ዚ መዕለቢ ዘይረኸበ ጉዳይ ኤርትራን ጁቡትን'ውን ከም ኣጀንዳ ክልዓል ምዃኑ ኣረጋጊጾም።
ሱዳን፣ ካብ እስራኤል ንዝተጠረዘ ዜጋኣ ብክሲ ስለያ ኣብ ቀይዲ የእትያ
Radio Erena: March 24, 2014
ሱዳን ንእስራኤል ክስሊ ጸኒሑ ዝበለቶ ዜጋኣ ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወት ኣል ኢንጢባህ ዝተባህለት ጋዜጣ ብምጥቓስ ዮርሳሌም ፖስት ሓቢራ።
እቲ መንነቱ ብጽኑር ዘይተሓበረ ሱዳናዊ፣ ቅድሚ 10 ዓመት ኣብ እስራኤል ብስደት ክነብር ዝጸንሐ ኮይኑ፣ ካብቶም ኣብ ዝሓለፈ እዋናት እስራኤል ናብታ ሃገር ዝጠረዞቶም ሱዳናውያን ዜጋታት ሓደ ምዃኑ'ዩ እቲ ጋዜጣ ብተወሳኺ ሓቢራ።
ሱዳን ኣብ ልዕሊ'ቶም ካብ እስራኤል ዝተጠረዙ ዜጋታታ ጽኑዕ ምክትታል ከምእተካይድ ዝጠቐሰ ዮርሳሌም ፖስት፣ እዚ ብክሲ ስለያ ተጠርጢሩ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ዘሎ ጽኑዕ ምጽንጻንን ምክትታልን ክካየደሉ ዝጸንሐ'ዩ ክብል ኣስሚርሉ።
እቲ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዙ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ዘሎ ሱዳናዊ፣ ወትሃደራዊ ዒላማታን ካልእ ኣገደስቲ ትካላት ሱዳንን እናተኸታተለ ናብ ኣባላት ስለያ እስራኤል ከሰጋግር ጸኒሑ ዝብል ክሲ'ዩ ተመስሪትሉ ዘሎ።
ኤርትራውያን ዝርከብዎም 21 ሰራሕተኛታት ዝነበርዋ ዘይሕጋዊ ነዳዲ ኣብ ምምልላስ ዝነበረት ናይ ሊብያ መርከብ ኣብ ቀይዲ ኣትያ
Radio Erena: March 21, 2014
ኤርትራውያን ዝርከብዎም 21 ሰራሕተኛታት ዝነበርዋ፣ ነዳዲ እተመላልስ ናይ ሊብያ መርከብ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ነዳዲ ኣብ ምምልላስ ኣብ ዝነበረትሉ ኣብ ቀይዲ ኣትያ ከምዘላ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ኣፍሊጡ።
እታ Morning Glory ዝተሰምየት ዓባይ መርከብ፣ ካብ ወደባቲት ከተማ ዲድራ ናይ ሊብያ ተበጊሳ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ እናምርሐት እንከላ’ያ ብፍሉያት ኣሃዱ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውዒላ።
ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ሓገዝ ከምዘይረኸቡ ኣፍሊጦም
Radio Erena: March 21, 2014
ብሬክ ማሻር ዝምራሕ ተቓዋሚ ሓይሊ ደቡብ ሱዳን ፣ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ሓገዝ ከምዘይረኸበ ኣፍሊጡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝካየድ መስርሕ ስምምዕ ሰላም ካብ ዝሳተፉ ዘለዉ ወከልቲ ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን ፑት ካንግ ኮል ብዛዕባ’ዚ ብጎረባብቲ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ብኢትዮጵያ ዝቐረብ ዘሎ ክሲ ኣመልኪቱ ንሱዳን ትሪቡን ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ ምስ ኤርትራ ዝኾነ ዝምድና የብልናን። ዝተዘራረብናዮ ነገረ’ውን የለን ክብል’ዩ ገሊጹ።
እንተኾነ ኤርትራ ከም ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ብዛዕባ ኩነታት ደቡብ ሱዳን ዘለዋ ትዕዝብቲ ናይ ምግላጽ መሰል ከምዘለዋ ኣረዲኡ።
ሜ.ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ሓለቓ ስታፍ ሓ.ም. ኤርትራ ኮይኑ ተመዚዙ፣ ማእከሎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ድማ የዕዘምዝሙ
Radio Erena: March 20, 2014
ድሕሪ ሞት ሜጀር ጀነራል ገረዝግሄር ዓንደማርያም ውጩ፣ ሜጄር ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኮይኑ ምምዛዙ፣ ሓያሎ ማእከሎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ምዕዝምዛማት የስምዑ ከምዘለዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሜጄር ጀነራል ውጩ፣ ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ዝነበረሉ፣ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኮይኑ ምምዛዙ፣ እቲ ወትሃደራዊ ጽፍሒ ብዙሕ ኣገዳስነት ከምዘይጸንሖ ዘነጽር’ዩ ዝበሉ ነቲ ኩነታት ዝተንተንቱ ሓያሎ ኤርትራውያን ድማ፣ ቅድሚ ውጩ’ውን ኣዛዚ ሓይሊ ምድሪ ነበረ ሜጀር ጀነራል ጠዊል ኣብ እዋን ሕማሙ ኣብቲ ጽፍሒ ተመዲቡ ምንባሩ ኣዘኻኺሮም።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሕገ መንግስቲ ኣፅዋር ናይ ምውናን መሰል ዘረጋገፀ እንተኾነ’ውን ጠበንጃ ብዝተዓጠቑ ሰባት ብሰንኪ ዝፍጠር ህውከት በቢ ዓመቱ ኣሽሓት ኣሜሪካዊያን ህይወቶም ይስእኑ ኣለው።
ኣብ ክፍለ ግዝኣት ከነቲኬት ከተማ ኒውታውን ዝሓለፈ ዓርቢ ንዝተፈፀመ ጭፍጨፋ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ጠበናጁ ብሽም ወላዲት ኣዲኡ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀመ ወዲ 20 ዓመት ኣዳም ላንዛ ዝኾነት ናንሲ ላንዛ ብሕጋዊ መንገዲ ዝተመስገቡ እዮም።ወላዲት ኣዲኡ ናንሲ ብውላዳ ፈላመይቲ ግዳይ እቲ መቕተልቲ ኮይና እያ።ቀፂሉ ን20 ህፃውንቲ ቆልዑን ካልኦት ሸውዓተ ዓበይቲ ሰባትን ንባዕሉ’ውን ሓዊሱ ህይወት 27 ሰባት ቐንፂሉ።
ጠበንጃ ክዕጠቑ ዘይፍቀደሎም ኣሜሪካዊያን ናይ ገበን ድሕረ ባይታ ዘለዎምን ናይ ኣእምሮ ሕሙማትን ጥራሕ እዮም።እዚኦም እንተኾኑ’ውን ጠበንጃ ብቐሊሉ ክረኽቡ ዘፀግመሎም ኣይኮነን።ናይ ጠበንጃ ቁፅፅር ንኽግበር ዝፅውዑ ተጣበቕቲ እቶም ዘለው ናይ ጠበንጃ ሕግታት ጥብቕ ንኽብሉ ይፅውዑ።ነዚ ዝቃወሙ ድማ ጠበንጃ ኣብ ምውናን ጥቡቕ እገዳ ክገበር ኣለዎ ይብሉ።
እቲ ጃምላዊ ጭፍጨፋ ምስተፈፀመ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ’ውን ብዛዕባ ኣድላይነት ቁፅፅር ኣፅዋርን ክግበር ዘለዎን ከምዚ ኢሎም።‘’ናይ ፖለቲካ እምነትና ብዘየገድስ ከምዚ ዝበለ ካሊእ ዘስካሕክህ ፍፃመ ንኸይፍፀም ሓቢርና ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ክንወስድ ኣለና።’’
ዘለኒ ስልጣን ተጠቒመ ምስ ኣኽበርቲ ሕግን ክኢላታት ናይ ኣእምሪ ሕሙማትን፡ወለድን ሙሁራንን ኮይነ ካሊእ ጭፍጨፋ ንኸይፍፀም ክሰርሕ እየ ኢሎም ኣለው ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ።
ኣብ ከተማ ኒውዮርክ እውን ትማሊ ሰኒ ናይታ ከተማ ከንቲባ ማይክል ብሉንበርግ ምስ ግዳያትን ስድራ ግዳያትን ኣልማሚት ቶኽሲ ብምዃን መሸጣ ጠበናጁ ክህእገድ ንምፅዋዕ ተኣኪቦም ነይሮም።
ከንቲባ ማይክል ብሉንበርግ ኣንፃር ዘይሕጋዊ ጠበናጁ ቁፅፅር ንኽግበር ናይ ዝሰርሕ ናይ ከንቲባታት ትካል ብኣቦ ወንበርነት ካብ ዝመርሑ ሓደ እዮም።ከንቲባ ብሉንበርግ ኣፅዋር ንምቁፅፃር ዘኽእል ሓድሽ ሕጊ ንኸውፅኡ ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ንኮንግረስን ሓቲቶም ኣለው።
ካልኣይ መመሓየሺ ሕገ መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ዜጋታት ደሕንነቶም ንምሕላው ጠበንጃ ናይ ምዕጣቕ መሰል ኣረጋጊፁሎም ኣሎ።ኣሜሪካዊያን ህፃውንቲ ደቆም እናተቐንፀሉ ደሕንነቶም ይሕሎ እንተሃሊዩ ግን ጥርጣረ ኣለዎም።


text:
ኣብ ግዜ ጳጉሜን ካብ ዝፍጸሙ ነገራት
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ኣብ ግዜ ጳጉሜን ካብ ዝፍጸሙ ነገራት
ናይ ፍቓድ ጾም
ዝኸበርኩም ናይ እግዚኣብሔር ቤተሰብ ሎሚ ፪/2 ጳጉሜን እዩ። ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብ ዘዘለናዮ ማይ ጳጉሜን እናተሓጸብና ነዚ ቅዱስ ዕለታት ጳጉሜን ከነክብር ይሓግዘና ኣሜን!
ኣብ ግዜ ጳጉሜን ብዙሕ ሃይማኖታውን ባህላውን ንጥፈታት ይካየድ ወይ ይፍጸም እዩ። እቲ ዝፍጸም ነገራት ብዙሕ እኳ እንተኾነ ንሎሚ ግና ኩልና ክንፈልጣ ኣለና ኢልና ዝሓሰብናያ ዛዕባ ሒዝናልኩም ቀሪብና ኣለና። ንሱ ድማ ኣብ ግዜ ጳጉሜን ናይ ፍቓድ ጾም ክንጸውም ከምዝግባእ እዩ።
ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ዘለዉ ናይ ፍቓድ ኣጽዋማት እቲ ሓደ ኣብ ወርሒ ጳጒሜ ዝጽወም እዩ። እዚ ጾም’ዚ ጾመ ዮዲት ተባሂሉ’ውን ዝፍለጠሉ ጊዜ ኣሎ፤ ይኹን ደኣ እምበር ብልምዲ እምበር ክንዲ እቲ ካልኣይ ናይ ፍቓድ ጾም ማለት ጾመ ጽጌ ብዙኅ ፍሉጥ እዩ ክበሃል ኣይከኣልን።
ጾመ ዮዲት መሰረቱ ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን እተፈጸመ ኮይኑ ካብቶም ኣብ ብሉይ ኪዳን እተሰርዑ ፱/9 ኣጽዋማትን በዓላትን (መጥቅዕ፡ በድር፡ መጸለት፡ ጾመ ኣይሁድ፡ ፍሥሕ፡ ልበ ምድር፡ በዓለ ሠዊት፡ ጾመ አስቴር፡ ጾመ ዮዲት) ኸኣ ሓደ እዩ።
ጾመ ዮዲት ተባሂሉ ምፍላጡ’ውን ዮዲት ስለዝጾመቶ እዩ። ምሉእ ታሪኹ ኣብ መጽሓፈ ዮዲት ከም እንረኽቦ ንጉስ ፋርስ ናቡከደነጾር ብዝነበሮ ሰራዊት ተመኪሑ ኣብ ጐረባብቱን ርሑቓት ሃገራትን እናወረረ ግዝኣቱ የስፍሕ ሃብቱ ድማ የደላድል ነበረ። ንኸምዚ ዝኣመሰለ ዕላምኡ ኸኣ ኣዛዚ ሰራዊቱ ዝነበረ ሆሎፎርኒስ ቀንዲ ትእዛዝ ተቐባሊን ኣተግባሪን ነበረ (ዮዲ2፡2-7/ ፪፥፪-፯)። ኢየሩሳሌም’ውን ከም ኣካል ናይቲ ዞባ ግዳይ ናይዚ ወራር ኮይና ብዙኅ ዕንወት ወሪድዋ ነበረ። ደቂ እስራኤል ኸኣ ኣዝዮም ሓዚኖም ኣብ መሪር ብኽያትን ቍዘማን ወዲቖም ዝነበሩሉ እዋን እዩ ነይሩ።
ኣብ ሞንጎ እዚ ግና ሰብኣያ ዝሞታን ንጽህናኣ ሓልያ ብጾምን ብቀኖናን ተወሲና ትነብር ዝነበረት ኣይሁዳዊት ዮዲት፡ በቲ ኣብ ልዕሊ ሕዝበ እስራኤል ብዝወረደ ጥፍኣትን ብዝመጸ መከራን ማቕ ተኸዲና ኣብ ርእሳ ሓሙዅሽቲ ነስኒሳ ናብ እግዚአብሔር ትበኪ ነበረት። ብዛዕባ እዚ ጕዳይ ኸኣ ሕዝቢ ዝድኅነሉ መገዲ እግዚአብሔር ከመልክታ ሱባኤ ኣተወት። ንዝልምንዎ ቀረባ ዝኾነ ፈጣሪ ኸኣ ጸሎታ ሰሚዑ ኣብ ሳልስቲ ምላሽ ሃባ። በቲ ምኽሪ ተመሪሓ ድማ እስራኤላውያን ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ፋርስ ዓወት ተጐናጺፎም እዮም።
ዮዲት ንጸላእቲ እስራኤል ከተጥፍኦም ዝኸኣለት ብጾምን ብጸሎትን ካብ ኣምላኽ ኃይልን ጥበብን ስለዝረኸበት እዩ። ምእመናን ድማ ንዮዲት ኣብነት ገይሮም ፈቓደ ስግኦም ንምስዓርን ኣብ ልዕሊ ዝጻብኦም ጸላኢሰናይ ዘበለ ኵሉ መንፈሳዊ ኃይሊ ንምርካብን ኣብ ግዜ ጳጒሜን ብፍቓዶም ይጾምዋ።
ስለዚ የሕዋት በቲ ዮዲት ዝኣተወቶ ሱባኤን ዝፈጸመቶ ጾምን ስግደትን ዓወት ከም ዝረከበት ንሕና ድማ ሱባኤ፡ ጾምን ጸሎትን ናይ ኩሉ መፍትሒ ምዃኑ ተረዲእና ወትሩ ከም ፍቓድ ኣምላኽ ጸምን ጸሎትን እና ፈጸምና ንጸላኢ ሰናያት ክንስዕር ናይ እግዚኣብሔር ሰናይ ፍቓድ ይኩን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ዓለም-ለኸ ትኻል ጥዕና(WHO) ሎሚ ተኸቢሩ ዝወዓለ መዓልቲ ኤድስ እቲ ቫይረስ ንከይባዛሕ ዝሕግዝ መድሃኒት ጸረ-ረትሮቫይራል (antiretroviral therapy) ንኹሉ ምስ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ዝነብሩ ሰባት ክባጻሕ አለዎ ዝብል ቴማ ሒዙ ክውዕል ጸዊዑ’ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ እዚ ትካል ሕ/ሃ ካብ 37 ሚሊዮን ምስ ኤች ኣይ ቪ ዝነብሩ ሰባት’ቶም 16 ሚሊዮን ነዚ መድሃኒት ይረኽቡ።
አብ ሕ/ሃ አብ ክፍሊ ኤድስ ጠቕላሊ ዳይሬክተር ሚቸል ሲዲበ ግን ገና ብዙሕ ስራሕ ከምዝተረፈ ይሕብሩ።
ብተወሳኺ ንሶም ‘ገና ብሚሊዮናት ዝቁጸሩ እቲ መድሃኒት ዘየባጻሕናሎም አለው። ካልኦት 22 ሚሊዮን እዚ መድሃኒት ከነብጽሓሎም ዘይኸአልና አለው። እቲ ስራሕ ገና ኣይተወደአን ዘሎ ገና ዝስራሕ ብዙሕ አሎ። ነዚ ስራሕ ደው ምስ ነብል ድማ ነዚ ተላባዒ ሕማም ንእውጅ አለና ማለት’ዩ። ካብ ተስፋ ምቁራጽ ኢና ናብ’ዚ ተስፋ በጺሕና ዘለና ስለዚ ነዚ ሕማም ብ2030 ደው ከነብል ንስራሕ’ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣባል ኮርፖረሽን መድሃኒትን ናውቲ ሕክምናን ኤርትራ (ፋርሚኮር)፡ ገዲም ተጋዳላይ ወልደሚካኤል ክፍሉ (ወዲ ክፍሉ)፡ ብዘጋጠሞ ሓደጋ ኣብ ሆስፒታል ኦሮታ ሕክምናዊ ረድኤት ክግበረሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብቕድሚ ትማሊ 10 ሕዳር ኣብ መበል 64 ዓመት ዕድመኡ ተሰዊኡ።
ኣብ 1975 ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ ስውእ ወልደሚካኤል፡ ካብ 1987 ምስ ማእከላይ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ሳግም) ናብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝተጸንበረ ኮይኑ፡ ፈለማ ኣብ ዝተፈላለያ ሆስፒታላት ብደረጃ ላቦራቶሪ ቴክኒሻን፡ ድሒሩ ብደረጃ ሓላፊ ክፍሊ ላቦራቶሪ፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ድማ ኣብ ኮርፖረሽን መድሃኒትን ናውቲ ሕክምናን ኤርትራ ብደረጃ ሓላፊ ዕድጊ ተመዲቡ፡ ንህዝቡን ሃገሩን ብተወፋይነት ዘገልገለ ሓርበኛ እዩ።
ስዉእ ገዲም ተጋዳላይ ወልደሚካኤል ክፍሉ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ክልተ ደቂን’ዩ። ስነ-ስርዓት ቀብሩ፡ ሎሚ ሰንበት 12 ሕዳር ፍርቂ መዓልቲ፡ ኣብ መካነ-መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ክፍጸም’ዩ።
ሚኒስትሪ ጥዕናን ኮርፖረሽን መድሃኒትን ናውቲ ሕክምናን ኤርትራን፡ ብድንገታዊ መስዋእቲ ገዲም ተገዳላይ ወልደሚካኤል ክፍሉ – ዝተሰመዖም መሪር ሓዘን እናገለጹ፡ ንስድራቤቱ፡ መሳርሕቱን መቓልስቱን ጽንዓት ይምነዩ።


text:
ሃገራትኣውሮፓ ቅድመ ኩነት የማልኣ ኢራን
መቐለ ግንቦት 16/2010(ድወት) ሃገራት ኣውሮፓ ጠለባት ኢራን ከማልኣ እንተዘይኪኢለን ስምምዕነት 2015 ከምዝሞተ ይሕሰባ ኢሎም ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን።
ኣያቶላህ ዓሊ ካመኒ ካብ ዘቀመጥዎም ቅድመ ኩነታት እቲ ሓደ ባንክታት ኣውሮፓ ንንግዲ ኢራን ከውሕሳ ይግባእ ዝብል ሓደ’ዩ።
ሓይልታት ኣውሮፓ ካብ ኢራን ዝዕድግኦ ነዳዲ ክቅፅል ዓውደ ነዳዲ ኢራን ካብ ፅዕንቶ ኣሜሪካ ክሕልዋን ሓዱሽ ስምምዕነት ክገብራን ሓቲቶም ኣያቶላህ፡፡
ዕላዊ ድረገፅ ኣባቶላህ ዓሊ ካመኒ ከምዝሕብሮ ኢራን ብፍላይ ምስ 3ተ ሃገራት ማለት ምስ ፈረንሳይ ጀርመንን ብሪታንያን ክትጓነፅ ኣይትደልን ግን ድማ ኣይትኣምነንን፡፡
ስለዚ ኢሎም ከካመኒ ሃገራት ኣውሮፓ ንመጠሻ ነዳዲ ኢራን ውሕስና ክህበኦ ዋላኳ ኣሜሪካ ነዚ ዓውዲ እንተሃሰየቶ ሃገራት ኣውሮፓ ነዳዲ ካብ ኢራን ንምዕዳግ ሂወት ክዘርኣሉ ይግባእ ኢሎም፡፡
እዚ ቅድመ ኩነት ኣብ ዘይማልኣሉ ግን ኢራን ባእታ ዩራንየም ምምዕባል ክትጅምር ምኳና ዘጠራጥር ኣይኮነን ኢሎም ዓሊ ካመኒ፡፡
ይኩን’ምበር ኣብዚ ጉዳይ ካብ ሃገራት ኣውሮፓ ዝተውሃበ ምላሽ የለን፡፡


text:
ኢትዮጵያ ካብ ዝአተወትሉ ጸገም ንምውጻእ ኢህወ ዴግ ተወሳኺ ናይ ፖለቲካ ስጉምቲ ክወስድ ይግባእ ክብሉ ዶ/ር መረራ ጉዲና ኣዘኻኺሮም።
ንሶም ኣብዛ ሃገር ፖለቲካዊ ውሳኔ ዘድልዮሉ ካብዚ ሕጂ እዋን ንላዕሊ ዘሻቅል ጊዜ የለን ኢሎም።
ካብ ቤት ማእሰርቲ ብቅድሚ ትማሊ ዝተፈትሑ ዶ/ር መረራ ጉዲና ካብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ‘ታ ሃገር ዝመጹ ደገፍቶም: ቤተሰብን ፈተውቲን ገዝኦም ተጻቢቡ ከምዘሎ ሎሚ ናብ ገዝኦም ብምኻድ ዘዘራረቦም ጋዜጠኛ ድምጺ ኣሜሪካ ይገልጽ።
“ናትና’ውን መራሕትናን አባላትን ሓዊሱ ከምትፈልጥዎ በዓል በቀለ ገርባ:ደጀኔ ጣፌ: አዲሱ ጉላላ: ጉርመሳ አያኖ ድሕሪት ተሪፎም ኣለው። ብዙሓት አባላትና’ውን ተሪፎም ኣለው። ናይ ካልኦት ፖለቲካዊ ውድባት’ውን ቡዙሕ ዓመታት ዝተሳቀዩ አባላት ኣለው። ናይ ኦነግ አባላትልዕሊ 10 ዓመታት ዝተአሰሩ ኣለ: አባላት ሓድነት ኣለው። ብዙሓት አባላት ፖለቲካዊ ውድባት ተአሲሮም’ ዮም ዘለው ሃገራዊ ምርድዳእ እንተተባሂሉ መቸም ንኩሉ’ዩ።”
ኣብ ገዛ ዶ/ር መረራ ጉዲና ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ሓደ ሓደ አጋይሽ ‘ውን ኢህወ ዴግ እሱራት ንምፍታሕ ዝተዛረቦ ክትግብሮን ኣብታ ሃገር ሰላም ከምጽእ ጻዊዒቶም ኣቕሪቦም።


text:
ፈስትቫል ኤርትራ ጀርመን 2016
ኣወሃሃዲ ሽማግለ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ጀርመን ብዕለት 20.02.16 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ኣብ ዘቃንዓቶ ኣኼባ ንጥፈታት 2015 ዓ.ም ድሕሪ ምግምጋም ፡ ን2016 ዓ.ም. ብዝሓየለ ክስርሓሉ ዝኽእል ኣገባብ ስራሕን መደባትን ሰሪዓ።
ፈስቲቫል ኤርትራ ጀርመን 2016 ካብ ዕለት 02–03 ሓምለ (02-03/07/2016) ፡ ኣብ ትሕቲ ‘ርብዒ ዘመን ኣብ መኸተን ልምዓትን‘ ዝብል ጭርሖ ከም ዝካየድ ንኹሎም ግዱሳት ዜጋታት ብእዋኑ ትሕብር። ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል፡ ፍሉይ ዝገብሮ ምስ ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ኢዮበልዩ ይካየድ ምህላዉ ድርብ ጽንብል ኢዩ።
ፈስቲቫልና ኤርትራዊ መንነት ዝግለጸሉን፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ወጻኢ ተወሊዶም ዝዓብዩ ቆልዑን መንእሰያትን ምስ ባህሎምን ህዝቦምን ዝፋለጥሉ ኮይኑ ሃገራዊ ሓድነት ንምድልዳልን እዋናዊ መልእኽትታት ንምትሕልላፍ፡ መኸተና ንምሕያል፡ ነብስና እንግምግመሉ ብሃገር ደርጃ ዓቢ ኣቕልቦ ዝወሃቦ ሃገራዊ ንግደት ብምዃኑ መጠን፡ ማሕበራትን ውዳቤታን ንጥፈታተን ዘንጸባርቓሉን ፈስቲቫል ዘማዕርጋሉን ባይታ ንምፍጣር፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ፈስቲቫል ተሳትፎኹም ክረጋገጽ ድማ ድጊማ ተዘኻኽር።
ገለ ካብ መደባት ፈስቲቫል 2016፤
• ሰሚናር ንዓበይትን መንእሰያትን፡
• ባህላዊ ንጥፈታት፡
• ዝተፈላለዩ መደባት ብመንእሰያት፡
• ምምራቕ ዕዉታት መንእሰያት ተመሃሮ ኣብ 2015/2016፡ ብሞያ (Ausbildung)፡ ንዩኒቨርሲቲ መእተዊ ነጥቢ ዝረኸቡ ( Abiturabsolventen ) ብዩኒቨርሲቲ ዝተመረቑ (Uniabsolventen)
• መዘናግዒ ህጻናትን ውድድር ተመሃሮ ቋንቋ ኣደ
• ስእላዊ ምርኢትን ድራማን
• ስፖርት
• ኣገልግሎት
ፈስቲቫልና ብዘይ ንጡፍ ተሳትፈኹም ዕዉት ስለዘይከውን:ኣብዚ መደባት’ዚ ብማሕበር ወይ ብውልቀ ምስታፍ ከምዝከኣልን፡ ንዝኾነ እወታዊ ነቐፌታን ሃናጺ ምኽርን ለበዋን ብኸምዚ ዝስዕብ ክትሰዱልና ትኽእሉ:
ተለፎን፡ 0162 283 11 83 ወይ 0178 40 94 517
ብኢመይል፡ festivalgermany@googlemail.com
ፌስትቫል ወትሩ ዕዉት ንኽኸውን ወርቃዊ ግዚኦም፡ ኣእምሮኦም፡ ጉልቦቶም ዘወፈዩ፡ መንእሰያት፡ ማሕበረኮማት፡ ሽማግለታት መኸተ፡ ጉጅለታት ህግደፍ፡ ሃማደኤ፡ ጋንታታት ስፖርት፡ ትምህርቲ ቛንቛ ኣደ፡ ስነጥበባውያንን መድያን ከምኡውን እቶም ወግሐ ጸብሐ ብደርጃ ፈስቲቫል ጀርመን ዝካየድ ንጥፈታት ብተወፋይነት ብሞራልን ብጉልበትን ከየቛረጹ ዝደጋግፉናን ሰሪሖም ዘስርሑን ተዓዊቶም ዘዕውቱ፣ ግዱሳትን ኣብነታውያንን ሃገራውያንን ተቐማጦ ጀርመን፡ ከምኡውን ንኹሉኹም ተሳተፍቲ ፌስትቫል ኤርትራ ጀርመን፡ ብስም ሽማግለ ፈስቲቫል ዓቢ ምስጋና ነቐርብ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን መጐስን ንሰማእታትና !
ዓወት ንሓፋሽ
ኣወሃሃዲ ሽማግለ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ጀርመን


text:
ኣል-ኣረብያ ትካል ዜና ንመንግስታዊ ወሃቢ-ቃል ጠቂሱ ከምዝፀብፀቦ፣ F-15 ነፈርቲ ውግእ ነታ ናብ ክልል ኣየር ስዑድያ ዝኣተወት ነፋሪት ዓጂበን ንክትዓልብ ከምዝገበራን፣እቶም ፓይለታት ብዘይምድንጓይ ዕቁባ ሓቲቶም ከምዝተፈቀደሎም ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።
ሮይተርስ ትካል ዜና ብወገኑ ንሰበ-ስልጣን ስዑድ ዓረብ ጠቂሱ ከምዝፀብፀቦ፣እታ ነፋሪት ወትሃደራዊ‘ምበር ናይ ውግእ ነፋሪት ኣይኮነትን ይብል።
ሎም-ዘበን ካብ ኤርትራ ብዝላዓለ ደረጃ ምጥፋእ ዜጋታታ‘ውን ኣጓኒፉ‘ዩ።ሚድያታት ስዑድ ዓረብ ኣብ‘ዚ ዓመት‘ዚ ሓንቲ ቅድም ኢላ ናብ ስዑድ ዓረብ ብክልተ ፓይለታት ዝተወሰደት ነፋሪት ሒዛ ንክትምለስ ዝተላኣኸት ኤርትራዊት ፓይለት ኣይምለስን ኢላ ዕቁባ ከምዝሓተተት ገሊፆም‘ለው።
ዝሓለፈ ለካቲት፣18 ተፃወቲ ሃገራዊት ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ኡጋንዳ ከምዝጠፍኡን ዳሓር ፖለቲካዊ ዕቁባ ከምዝተፈቀደሎምን‘ውን ዝዝከር‘ዩ።
ዓሚ ጥሪ ዝዓለው ወትሃደራት ንሚንስቴር ዜና ኤርትራ ንሓፂር ጊዜ ተቆፃፂሮም ነይሮም።ገለ ካብ ዘቅረብዎም ሕቶታት ኩሎም ፖለቲካዊ እሱራት ይፈትሑ ዝብል ነይሩ።


text:
ናይዚ ሓደ ኣብነት ዝኸውን ኣብ ንኡስ ዞባ ፈርቶ ሳዋ ዝርከብ ኣብ 4 ነጥቢ 2 ኪሎ ሜትሮ ዝተዘርግሐ መእለይ ውሕጅ ኣሸዳ እዩ
ከም በዓል ገርሰትን ፋንኮን ዘበሉ ዓበይቲ ዲጋታት ጥራይ ዘይኮኑ ኣቀድም ኣቢሎም ብዘይ ዝኾነ ረብሓ ፈቐዶ ጎላጉል ዝፈሱ ንዝነበሩ ወሓይዝ ናይ ምእላይ መደባት ድማ ኣብ መነባብሮ ሓረስቶት ድሮ ርኡይ ለውጢ ከርኢ ጀሚሩ ኸምዘሎ ይግለጽ። ናይዚ ሓደ ኣብነት ዝኸውን ኣብ ንኡስ ዞባ ፈርቶ ሳዋ ዝርከብ ኣብ 4 ነጥቢ 2 ኪሎ ሜትሮ ዝተዘርግሐ መእለይ ውሕጅ ኣሸዳ እዩ።
ኣብ ንኡስ ዞባ ፈርቶ ሳዋ ብመንጎ ሰለስተ ዓድታት ሰንጢቖም ዝሓልፉ ወሓይዝ ክሳብ ቀረባ ዓመታት ኣብ መዓላ ኸይወዓሉ ይባኽኑ ኔሮም። እቲ መእለዪ ውሕጅ ኣሸዳ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኾይኑ ኣብ የማነ ጸጋም ናይቶም ወሓይዝ ናብ ዘሎ ጎላጉል ከምዝፈስስ ብምግባር ልዑል ምህርቲ ክሕፈሰሉ ኽእሉ`ሎ።
ናይ ሎሚ ሰኑይ መደብ ሕርሻ ንምስማዕ ኣብ ላዕላዋይ የማን ንዘሎ ምልክት ድምጺ ክፈቱ


text:
ሉኡላዊነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ ፡ ደረት ኣልቦ ጉጅለ..PART 5
ብመስዋእቲ ተጋዳላይ ሓምድ ሕምድ ዝዛዘምኩዎ 4ይ ክፋል ጽሑፍ ኣንቢብኩም: ሃናጺ ሪእይቶታት ዝሃብኩምኒ ወገናት እንዳመስገንኩ: ንሎሚ ከኣ ብዛዕባ ኣብ ሱዳን ዝተኻየዱ ሽርሒታት ዝምልከት ሓበሬታ ይቕጽል፡፡
ከምቲ ኣብ 4ይ ክፋል ዘንበብኩምዎ፡ ሱዳን ንኣምባሳደር ሓምድ ሕምድ ሓዊሱ፡ ብዙሓት ዜጋታትና ዝተጨውዩላን፡ ዝተቐንጸሉላን፡ ሃገር እያ፡፡ ብጀካ ሓምድ፡ ካብ ኣባላት ኢምባሲ ኤርትራ ኣብ 2004 ውን፡ መንግስትኣብ መኮነንን ዝተብሃለ ምልክት (ኦፕሬተር) ኢምባሲ ዝነበረ ካብ ቀጽሪ’ቲ ኢምባሲ ወዲ ፊተውራሪ ብዘዋፈሮም ኣባላት ተጨዊዩ’ዩ፡፡ ኣብ 2006 ከኣ ሓደ ኣብርሃ ዝተብሃለ ኣባል ክፍሊ ሕርሻ ዝነበረ ተጨውዩ’ዩ፡፡ ኣብ ሱዳን ዝተጀማመረ ምንቅስቓሳት ተቓወምቲ ውድባት ዚያዳ ንምድኻም፡ ኣብ 1980ታት ኣብ ሱዳን ዝተፈላለዩ ስርሒታት ዝፈጸመ፡ ወግዓዊ መዝነት ዘይነበሮ፡ ኣባል ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝነበረ፡ ዒሳ ኣሕመድ ዒሳ ዝተብሃለ ሓላፊ ናብ ሱዳን፡ ከም Head Of mission ተላኢኹ፡፡
ዒሳ ኣሕመድ ዒሳ፡ ብዙሕ ሰብ ዘይፈልጦ፡ ከም ኮ/ል ተስፋልደት ተስፋስላሰ፡ ብድሕሪ መጋረጃ ሓያሎ ስለያዊ ዕማማት ዝዓምም፡ ኣዚዩ እሙን ኣባል ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ኢዩ፡፡ ዒሳ ብ1977 ናብ ሜዳ ዝወረደ ዕባይ ኣስመራ ተጋዳላይ ኮይኑ፡ ኣብ 1980ታት ኣብ ምዕራብ ሱዳን፡ ከም ሓላፊ ወጻእ ስለያ ተመዲቡ፡ ዝተፈላለዩ ቤ/ጽሕፈታት ተኻርዩ፡ ብፍላይ ኣብ ከባቢታት ግርማይካን ከሰላን፡ ብዙሕ ስለያዊ ስርሓት ዓሚሙ ኢዩ፡፡ ካብ 1994 ንደሓር ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ከም ሓላፊ ክፍሊ ጸጥታ፡ ደሓር ከኣ ኣብ 1998 ብጉልባብ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ሚኒስተር፡ ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ሓበሬታን ምርምርን፡ ቤ/ጽ ተፈሊዩሉ፡ ከም ላዕለዋይ ሓላፊ ምክትታል ስለያ ወጻኢ ኮይኑ ኣገልጊሉ፡፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ከይተረፉ ዘይፈልጥዎ፡ ኣብ ሜዳ ብኢሳይያስ ዝድለዩ ሰባት፡ ዶባት እንዳሰገረ ዘጥቅዕ፡ ስውር ኣባል እንዳ 72 ዝነበረ ዒሳ፡ ኣብ ፖርት ሱዳን ውን ምስ ወዲ ፊተውራሪ ብሓባር ከም ሓላፊ ስለያ ብምኻን ተመዲቡ ኔሩ፡፡
በቲ እዋን ኣጽዋራት ኣብ ምትሕልላፍ፡ ኣብ ምቕንጻል ን“ዝሃድሙ” ሓለፍቲ፡ ኣብ ምክትታልን ምልዛብን ምስ ሓለፍቲ መንግስቲ ሱዳን ተዋሲኡ’ዩ፡፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ሓያሎ ተሞኩሮ ዘለዎ ኮይኑ፡ ሕሩያ ዝተብሃለት ሰበይቱ ምስ ደቃ ውን ኣብ ሱዕድያ ኢያ ትነብር፡፡ ኣዚዩ ጎራሕ፡ ተጠራጣሪን ሰብ ዘይኣምንን ዒሳ፡ ብጀካ ሓጎስ ኪሻ ካልእ መቕርብ የብሉን፡፡ ንልዕሊ 30 ዓመታት ኣብ ሱዳን ብምስርሑን ብምምልላሱን ዘኻዕበቶ ስለያዊ ተሞኩሮ መሰረት ብምግባር፡ ሱዳናውያን ከይተረፉ “መኻቦራት ኢሳይያስ” እንዳበሉ’ዮም ዝጽውዕዎ፡፡
ኣብ ኢምባሲ ኤርትራ ካርቱም ብውግዒ ምስ ተመደበ፡ ኣቐዲሙ ብዝሃነጾ ርክባት ተጠቒሙ፡ ንሓለፍቲ ጸጥታ ብቐጥታ ሱዳን ኣእሚኑ ኣብ ሱዳን ዝነበራ ተቓወምቲ ውዳባት ኤርትራ፡ ቤ/ጽሕታተን ክዕጾን ክስጎጓን ጌሩ፡፡ ኣብቲ እዋን፡ ኣብ ኣስመራ ኮይኑ፡ ኣብ ሱዳን ዝነበረ ስርሒታት፡ ክከታተልን ናይ ኢሳይያስ መምርሒታት ከውርድን ዝተመደበ ሓላፊ ኮ/ል እምናይ ስሌማን (ወዲ ሻንበል) ዝተብሃለ ሰብ ኔሩ፡፡
ዒሳ ኣሕመድ ዒሳን ወዲ ፊተውራሪን ኣብ ካርቱም ብሓባር ድሕሪ ምጽንሖም፡ ወዲ ፊተውራሪ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ተሳሒቡ ከም ሓላፊ “ምክትታላት ብልሽውና፡ ምክትታላት ኣታዊታት ህግደፍ ካብ ማዕዳናትን ሂንቦልን” ኮይኑ ክሰርሕ ዘይወግዓዊ ሓላፍነት ተዋህብዎ፡፡ ኮ/ል ዓንደብርሃን በርሀ (ወዲ በርሀ) ከኣ ብቐጥታ ብጉልባብ “ኣካያዲ ስራሕ” ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ኮይኑ ተመዲቡ፡፡ ኣብዚ እዋናት (2003/ 2004) ዓብደላ ኣደም ንሓጺር ግዜ ከም ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሱዳን ተመዲቡ ኔሩ ኢዩ፡፡ ብሓፈሻ ክሳብ ኣለም ነጋሽን ወዲ ማንታይን ዝምደብሉ እዋናት፡ ዒሳ ብዝተፈላለዩ ጉልባባት 3ተ ግዜ ናብ ሱዳን ተመዲቡ ሰሪሑ’ዩ፡፡
ወዲ በርሀ፡ ኣብ ትሕቲ ዒሳ ኮይኑ ናብ ሱዳን ኣብ ዝተመደበሉ እዋናት፡ ህዝብን መንግስትን ከብድን ሕቖን ኮይኖም፡ ባህርያት ኢሳይያስ ዚያዳ ዝተገሃደሉ፡ ህዝብና ስደት ከም ኣማራጺ ዝጀመረሉ፡ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ናብ ጎነጻዊን ስለያዊን ሽርሒታት ዝተሰጋገረሉ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ስውር ናይ ህውከት ስትራተጅታት ዝተሓንጸጸሉ እዋናት ኔሩ፡፡ ካብ ምስሪ ክሳብ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ጅቡቲ፡ ኬንያ ዝነበረ መስርሕ፡ ብቐንዱ ኣብ ምክትታል ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ምስግጋርን ምስላጥን ኢምባሲያዊ ወረቓቕቲ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ምክትታልን ምውፋርን ንኣኼባታት ተቓወምቲ ሰልፍታት ዘፍሽሉ ሃሱሳት፡ መሸጣን ምዝውዋርን ኣጽዋር ንዝተፈላለዩ ጉጅለታት፡ ከምኡ ውን ኣብ ምጭዋይን ምቕንጻልን ዜጋታት ከድህባ ተገይረን፡፡
ውርጹጽነት ዘይብሉ ስለያዊ ኣሰላልፋን ኣሰራርሓን ምስቀጸለ፡ ኣበሳ ዘይነበሮምን ኣብ ተራ “ገበን” ዝኣተው ዜጋታት ከይተረፈ ዘሕቅቕ መስርሕ ስዒቡ፡፡ ንኣብነት ኣብ 2005 ቴድሮስ ዝተብሃለ ምስ ወዲ በርሀ ከም ተሓባባሪ ዘገልግል ዝነበረ መንእሰይ፡ ተጨዊዩ ተወሲዱ ኣብ ተሰነይ ተረሺኑ ኢዩ፡፡ ደሳለ ዝተብሃለ ሓደ ዜጋ ‘ውን ብመሸጣ ብረት ተጠርጢሩ ተጨውዩ ጠፊኡ’ዩ፡፡ ኣብ 2005 ኣብ ካርቱም ንዝተፈላለዩ ኤርትራውያን መንቀሳቐሲ ከም ዝሸይጥ ዝተጠርጠረ ግደሁን (ጋዳ) ዝተብሃለ ዜጋ፡ ብወዲ በርሀን ኣባላት ምክትታል ዶባትን ተጨውዩ ናብ ኣስመራ ተወሲዱ ኮ/ል እምናይ ስሌማን ስጉምቲ ክውሰደሉ ጌሩ’ዩ፡፡
ኣብ ማዕሰከር ሸገረኣብ ውን፡ ብዙሕ ሽርሒታት ተፈጺሙ ኢዩ፡፡ ንሓደ ሓመድ ዝተብሃለ ኣባል እንዳ ዓብደላ (ወትሃደራዊ ኣዘዚ) ዝነበረ ንምቕንጻል ክልተ ኣባላት ተላኢኾም፡ ኣብ ውሽጢ ሸገረኣብ ቦምባ ተደርቢዩሉ ኔሩ፡፡ ንሱ ከይተሃርመ ጓሉ ግን ተቐዚፋ ኢያ፡፡ ነዚ ሰብ ክቕንጽሉ ዝተለኣኹ፡ ብርሃነን ንጉሰ እንግዳን ዝተብሃሉ ኣባላት’ዮም፡፡ ንጉሰ እንግዳ ድሕሪ ስርሒታት ሱዳን፡ ኣብ ከባቢ ገርሰት ኣብ ትሕቲ ምክትታል ዶባት ተመዲቡ ኔሩ፡፡ ብርሃነ ከኣ ደሓር ብስግረ ዶብ ናብ ዓዲ ጥልያን ኬዱ፡፡
ብተመሳሳሊ ሓደ ብርሃነ (ወዲ ዛግር) ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ ኣብ ሸግረኣብ ቤት ስእሊ ዝነበሮ ዜጋ፡ ተቓወምቲ መሲሎም ብጉልባብ ዝተልኣኹ ኣባላት ተኪሶምሉ ኔሮም፡፡ ነዚ ብኮንትሮባንድን ምስግጋርን ዝተጠርጠረ ሰብ ክቕንጽል ዝተልኣኸ ድማ፡ መሓመድ ፈጊር ዝተብሃለ ኣባል እንዳዓብደላ ዝነበረ ነባሪ ሸገረኣብ ኔሩ፡፡ መሓመድ ፈጊር፡ ቀጻሊ ብዛዕባ ኣኼባታትን ኣባላትን ሓበሬታ ንወዲ በርሀ ዘቕብል እሙን ተሓባባሪ ኮይኑ፡ ወርሓዊ ክሳብ 500 ሺሕ ጅነ ይኽፈሎ ኔሩ፡፡ ከምዚኦም ንዝኣመሰሉ ኣብ ከሰላን ሸገረኣብን ንዝውሰዱ ስጉምታት፡ ምስ ኢምባሲ ኤርትራ ብምትሕብባር ዝመርሑ ምክትታል ዶባት፡ ሌ/ኮ ንኣምንን ወዲ ዳኘውን ዝተብሃሉ ኔሮም፡፡
ብሰንኪ ዝንቡዕ ስለያዊ መስርሕን ዘይምእኩል መሪሕነትን፡ ምዕራባዊ ዶባት ኤርትራ፡ መነሃርያ ዘይሕጋውያን ነጋዶን ኣብ መሸጣን ምስግጋር ደቂ ሰባትን ዝነጥፉ ኣረሜን ራሻይዳታት ክኸውን ኪኢሉ ኢዩ፡፡ ኣብ ዞባ ጋሽባርካ፡ ብምስምስ ሃገራዊ ድሕነት ህዝቢ ዘሰክሑ፡ ሰራዊት ዘጽነቱ፡ ጎባልል ሰብ ግዜ ተራእዮም፡፡ ኣብቲ ዞባ ብፍላይ ብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ፡ ሓያሎ መሓውራት ወዲቡ፡ ንህዝብና ከጽንት ኩሉ ዝከኣሎ ጌሩ፡፡ ኣብ ትሕቲ ተኽለ ማንጁስ ዝተዓስከሩ በዓል ኮ/ል ዮናስ ብጹእ ኣምላክ፡ ኮ/ል ሰሎሙን በላይ (ወዲ በላይ)፡ ኮ/ል ንጉስ ሃብተጽዮን (ዱማ)፡ ሌ/ኮ መንግስትኣብ ሳሚኤል (ማርቶቭ)፡ ሌ/ኮ ዑስማን ኣቡጠዊላ፡ ኮ/ል ገረዝጊሄር ዕንቋይ፡ ኮ/ል ጸጋዝኣብ ዕቕባማርያም (ስርናይ)ን ሌ/ኮ ፍጹም ኢሳቕ (ሌኒን)ን ውን በቢዝከኣሎም ካብቲ ዞባ እጃሞም ጓሕጊሖም ‘ዮም፡፡
እዞም ሓለፍቲ፡ ምስ ኢምባሲ ኤርትራን ገለ ሓለፍቲ መንግስቲ ሱዳንን ተኣሳሲሮም፡ ሰሌዳ ብዘይብለን መካይንን ናይ ሱዳን ሰሌዳ ብዘለውን መካይንን፡ ንዝደለይዎ ዜጋ ካብ ማእከል ካርቱም ከይተረፈ፡ ሓኒቖም የምጽኡ ኔሮም፡፡ ካብ ማዕስከራት ወደል ሒለውን ሸገረኣብን ውን፡ ብዙሓት ዜጋታት ቀዚፎም’ዮም፡፡ ማዕረ ማዕረ”ቲ መስርሕ ጭውያታትን ቅንጸላን፡ በዓል ተኽለ ማንጁስ ኣብ ዶባት ሱዳንን ኤርትራን፡ ብምስምስ ዘይሕጋዊ ንግዲ ሰባት ከራስዩ፡ ጅባታቶም ከህጥሩ፡ ኣብ ኮንትሮባንዳ ክዋፈሩ ጸኒሖም፡፡ ካብ ወደብ ባጽዕ ክሳብ ዶባት ሱዳን ዝተዘርገሐ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ መስርሕ፡ ንበዓል ተኽለ ዚያዳ ዕድላት ምስ ኣርሃወሎም፡ ምስ ኣስገርትን ሰምሰርትን ከምኡ ውን ምስ ራሻይዳ ምትእስሳር ፈጢሮም፡፡ ራሻይዳ ብናይ ምክትታል ዶባት መኻይንን መንቀሳቐሲን፡ ክሳብ ከባቢታት ሓፊር ኣትዮም ሰባት ክጨውዩ፡ ክሳብ መኻዚኖታት ተጎለል ዓሊጊደርን መኸሰራትን ኣትዮም ኣቑሑት ክዕድጉን ክሸጡን ተፈቒድሎም፡፡ ተኽለ ማንጁስ ኣብ ሓፊር ዝነብር ምስ ኣቡራሴን ዝተብሃለ ናይ ራሻይዳ ዑምዳ (ንጉስ) ምሕዝነት ፈጢሩ፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ብሕጋዊ ወረቐት ካብን ናብን እናተንቀሳቐሱ፡ ከምድላዮም ንጹሃን ዜጋታት ዘከላብቱ፡ ጉጅለታት ኣብ ሃገርና ተፈጢሮም፡፡ ብጀካ ናብ ስልጣኑ ዝወጣወጣ ኣእዳው፡ ካልእ ዘይዓጦ ኢሳይያስ፡ ኣብ ምዕራባዊ ሸነኽ ሃገርና ዝተዘርገሐ መሓውራት ብልሽውናን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ርኢዩ ከምዘይረኣየ ክሓልፎ ኢዩ መሪጹ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ምስ ጎረባብቲ ሃገራት፡ ኣብ ህድኣትን ኣብ ሓበራዊ ረብሓን ዝተሰረቱ ዲፕሎመሲያዊ ጽምዶታት፡ ኣብ ዘይሕሰበሉ ኢሳይያሳዊ መድረኽ፡ “ዲፕሎማሲ” ከም ኣምር ተሪፉ፡ መላገጺ በዓል ተኽለን ዕሱባቱን ኮይኑ፡፡ ሱዳን ምስ ሃገርና ዘለዋ፡ ባህሪያዊን ጂኦ ፖለቲካዊን ምትእስሳራት፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ረብሓና ነውዕሎ፡ መጻወቲ ውሑዳት ጎሓሉ ካብ ዝኸውን እንሆ ዓመታት ሓሊፉ፡፡ መብዛሕትኡ ህዝቢ ተሰነይን ባረንቱን ኣጸቢቑ ከምዝፈልጦ፡ ኣብ ዶባት ዝካየድ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት፡ ንግዲ፡ ዝምታ ጥሪትን ተኽለ ማንጁስ ኢዱ ከይሓወሰሉ ኣይፍጸምን፡፡ ተኽለ ምስ በዓል እዝራ ስብሃቱ ክጣላዕ እንዳወዓለ፡ ክንደይ ግፍዒን ስቓይን ከምዝፈጸመ ህዝቢ ጋሽባርካ ዝፈልጥ የለን፡፡
ፍጻመታት ተኽለ ማንጁስ ብመልክዕ ጸብጻብ፡ ብወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ገለ ሓለፍትን ናብ ኢሳይያስ ምስተልኣኸ ውን ፍታሕ ስለ ዘይተረኸበ፡ ኣብ ምዕራባዊ እዚዝነበሩ ብዙሓት ሓለፍቲ ተስፋ ቆሪጾም ኢዮም፡፡ በቲ እዋን ሓለቓ ስታፍ ምዕራባዊ እዚ ዝነበረ ብር/ጀነራል ኣብርሃም ዓንዶም (ዓፋን) ግን፡ ነቲ ብኮ መዝሚዙ፡ ምስ ተኽለ ማንጁስ ብምትእስሳር፡ ሃብቲ ከኻዕብት መሪጹ፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ተኽለን ዓፋንን፡ ካብ ማእከል ኣስመራ፡ ንሓደ ሰብ ክሳብ 3 ሺሕ ዶላር ዘኽፍላ መኻይንነ ኣስገርትን ኣዳሊዮም፡ ብኣማኢት ዝፍቀዱ ዜጋታት፡ መዓልታዊ ናብ ሱዳን (ከሰላን ካርቱምን) ኣብ ምምልላስ ጸኒሖም፡፡
ኣብ ወርሒ 4 2009፡ ኢሳይያስ ናብ ፍሊስጤማዊ ጉጅለ ሓማስ ኣጽዋር ከመሓላልፍ ምስ ኢራን ምስተሰማምዐ፡ ነቲ ስውር መስርሕ ከካይድ ዝሓረዮ ሓላፊ፡ ተኽለ ማንጁስ ኢዩ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን ምስ ሓደ ዓብዱ ለጢፍ ኣሽካር ዝተብሃለ ኣባል መሪሕነት ጉጅለ ሓማስ ተላዚቦም፡ ፋጅር 3 ዝተብሃለ ካብ ኢራን ብስውር ብባሕሪ ዝኣተወ ሮኬታት፡ ናብ ሓማስ ንምልኣኽ ተሰማሚዖም ኔሮም፡፡ ነቲ መስርሕ ኢሳይያስ ብዕቱብ ዝከታተሎ ዝነበረ ኮይኑ፡ ጸብጻባት ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ከምዘረድእዎ፡ ኣስታት 35 ብተኽለ ማንጁስ ዝተወደቡ ኣስገርቲ፡ ነቲ ኣጽዋር ብጉልባብ ምስ ስግረ ዶብ ዝኸዱ ሰባት ብሓባር ጺዒኖም፡ ካብ ሱዳን ናብ መገዲ ግብጺ ምስበጽሑ፡ ብናይ እስራኤል ደብዳብ ነፈርቲ ከምዝተቓጸለ ይገልጽ፡፡ ኣብቲ ጸብጻብ ሓያሎ ዜጋታትና ግዳይ እቲ ደብዳብ ከም ዝኾኑ ውን ሰፊሩ ኣሎ፡፡ ኣብ’ቲ እዋን ብዛዕባ ናብ ሓማስ ዝተልኣኸ ኣጽዋር ዝምልከት ሓበሬታ፡ ብማ.ወ.ስን ስለያ ሱዳንን ስለ ዝተፈለጠ፡ ኢምባሲታት ሱዳንን ኣመሪካን’ውን ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ብተደጋጋሚ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ መብርሂ ይሓታ ኔረን፡፡ ብሓፈሻ ተኽለ ማንጁስ ኢዱ ዘይሓወሰሉ፡ እኩይ ግብሪ ዳርጋ የለን፡፡ ኣብ 2014 ስደት ኤርትራውያን ብማሕበረሰብ ዓለም ኣብ መጋባእያታት መዘራረቢ ምስ ኮነ ውን፡ ን”ማዕስከራት ሱዳን ምብታን” ዝብል ውጥን ስለዝወጸ፡ ብ24 ታሕሳስ 2014 ማዓስከር ሸገረኣብ ንምፍራስ ተኽለ ማንጁስ ሃሱሳት ኣዋፊሩ ከቃጽሎ ፈቲኑ ኔሩ፡፡
ኣብ 2017ን ተወሳኺ ጽፍሒታት ዝተመጠወሉ ተኽለ ማንጁስ፡ ሕጂ ውን ምስ ወዱ (ስሙ ብዘየግድስ) ብሓባር ኣብ ምስግጋር ደቂ ሰባት ተጸሚዱ ይርከብ፡፡ ምስቶም በላዕቲ ሰባት ሰምሰርቲ ራሻይዳ ዝነበሮ ርክብ ውን ዚያዳ ብምድልዳል ምስ ንጉስ (ናዝር) ራሻይዳ ሃገረ ሱዳን፡ ኣሕመድ ሑመድ ኣልባራኺ፡ ጥቡቕ ርክባት መስሪቱ ኣሎ፡፡ ስለዚ ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ሃገረ ሱዳንን ኤርትራን ብዲፕሎማሲያዊ ርክባት ተኽለን ኣሳሰይቱን ተቐይሩ ኣሎ፡፡
ይቕጽል……….


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንማሕበረሰብ ሕይወት ክርስትና ምንቅስቓስ ሰዓብቲ መንፈሳውነት ቅዱስ ኢግናዚዮ ዘሎዮላ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ኣርጀንቲና ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ፍልዩ መንፈሳውነት ቅዱስ ኢግናዚዮ ዑምቆቱን ንክርስቶስ ኣብ ኣሕዋት ምርካብን ዝብል ሓላፍነት ዘቃልሕ ምዃኑ የተሓሳስቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
“እትስዕብዎ መንፈሳውነት ንቤተ ክርስቲያንን ንዓለምን ዓቢይ ህያብ ምዃኑን ክቕጽል መታን ዘለዎ ዓቢይ ዑመቀት ኣብ ምንባር ጐይታ ክድግፈኩም ጸልዩን ኣስተንትኑን” ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 9 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ናይቲ ኣብ ኣርጀቲና ርእሰ ከተማ ቡወኖስ ኣይረስ ክሳብ ዕለት 31 ሓለ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ናይቲ ምንቅስቓስ ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምስረታ ናብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉብኤ ብይብጻሕ ናብ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ሕይወት ክርስትና ምንቅስቓስ ሰዓብቲ መንፈሳውነት ቅዱስ ኢግናዚዮ ዘ ሎዮላ ወሳኒ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ማውሪሲዮ ሎፐዝ ብቛንቋ እንግሊዝ ዝተጸሓፈ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እዩ።
ጥባረ ኣግኖስጦሳውነት (ህልዎተ እግዚኣብሔር ምፍላጥ ዝክኣልእ ኣይኰነን ዝብል ፍልስፍና) ኣንፈት ከየስሕት
ቅዱስ ኣቦና ነቶም ካብ 70 ሃገራት ዝተዋጽኡ ብጠቕላላ 250 ተጋባእያን፥ “ነቲ ዝተቐበልክምዎ መንፈሳውነት ተኸናኸኑን ብሓጐስ ኣወፍይዎን” ቢሎም፡ ስለ እቲ ካብጐይታ ዝተቐበልክምዎ “ደጋን ህያብን” ኢየሱስ ርእዩ ስለ ዝሓረየኩም ብትሕትና ኣመስገንቱ ኩኑ፡ ስለምንታይ ዘለኵም ጽርያት (quality) ኰነ ብልጫ ብዘየገድስ ኣባኹም እማኔ ስለ ዘንበረ እዩ። እዚ ኸኣ ካብ ገዛእ ርእስኹም ንኽትወጹን ምስ ካልኦት ንኽትራኸቡን በቲ ፍሉዩን እንኰን ልቢ ሰብ ዘርውይ እንጌራ ዝዀነ ፍቕሪ ክርስቶስ እትዕንግልዎ ጸዋዕታን ሓላፍነን እዩ፡ እቲ ጥባረ ኣግኖስጦሳውነት ኣንፈት ከየስሕተኵም ሓደራ ኢሎም።
ክርስቶስ ኣብ ኣካል ተኣፋፊ ሰብኣዊ ፍጥረት
ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ፥ እቲ ማሕበረሰብ ሰዓብቲ ቅዱስ ኢግናዚዮስ ዘሎዮላ ኣስተንፍሶ ዘንብረሉ መንፈሳነት ማእከል፡ ኣስተንታኒ ኣብ ግብሪ ምዃን ዝብል ድላይ ዝተነብሮ እዩ፡ ኣስተንትኖን ተግባርን ክልተ ኩርናዕ ኣብ ኣሃድነት ኣያቶም፡ ስለዚህ ናብ ልቢ እግዚኣብሔ ዘእትው በሪ ስቓይ ክርስቶስ እዩ፡ ክርስቶስ ኣብ ዝጠመዩን ዝተረስዑን ዝተናዕቁን ኣብ ኣረጋውያንን ህሙማንን እሱራትን ዝዓረቑን ኣብ መላእ እቲ ተኣፋፊ ሰብኣዊ ፍጥረት ህልው ምዃኑ ምፍላጥ እዩ።
ብፍቕሪ ክርስቶስ ንኽንቅረጽ ገዛእ ርእስና ንኣኡ ንሕደግ
ኣገባብ ሕይወት ክርስትና ይብሉ ቅዱስ ኣቦና፡ ጽዑቕ መንፈሳውነትን ዕዮን ዝብል እዩ፡ እዚ ማለት ከኣ ሕይወትካ ብፍቕሪ ክርስቶስ ክቕረጽ ምፍቃድ ማለት እዩ፡ ናቱ ስምዒት ኣባኻ ህልው ምግባር ማለት እዩ፡ ስለዚህ ኣነ ንኽርስቶስ እንታይ እገብር፡ ንኽርስቶስ እንታይ እገብረሉ፡ ንኽርስቶስ እንታይ ክገብር ይግብኣኒ ዝብል ሕቶ ነቕርብ፡ ኣብ መወዳእታ ንተጋባእያን ኩሎም ኣመስጊኖም፡ ንዕለታዊ ዕዮኹም ኹሉ ሓዋርያዊ ትርጉም ብምሃብ ኣብ ንጥፈታትኩም ኵሉ ክርስቶስ ህልው ክትገብሩ አተባብዓኩም እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዛዚሞም።


text:
“ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ.ዲ.ህ.ኤ) ከም ማእከላዊ መቆሚያኡ ቅዋማዊትን ዲሞክራሲያዊትን ኤርትራ ንምህናጽ ዝቃለስ ሰልፊ ኢዩ። ናጽነት ሃይማኖትን እምነትን፣ ናጽነት ምሕሳብን ሓሳብካ ምግላጽን፣ ህላወ ናጻ ጋዜጣታት፣ ናጽነት ሰላማዊ ምትአኽኻብን ምውዳብን፣ ናይ ምንቅስቓስ ናጽነትን ክህሉ ይኣምን።” (ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ አዲህኤ፡ ራእይ ካብ ዝብል ንኡስ ክፍሊ ዝተወስደ)
ኩልና ከም ዘይንስሕቶ ኩሉ ተግባራት ህግደፍ መስደመም እዩ። ካብቲ መስደመምነቱ ዝግለጸሉ ኣገባብ ከኣ እቲ ዝጭረሖን ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቅን ዘይሰማምዑ ምዃኖም እዩ። ከም ናይዚ ነጸብራቕ ከኣ ኣብዚ ዝሓለፈ ዝኽሪ መበል 27 ዓመት ናጽነት ኤርትራ መሪሕ ጭረሖኡ “ራእይ ብዕዮ” ዝብል ምንባሩ ኣዘራራብን ብዙሓት ሕቶታት ዘልዕልን ኮይኑ ኣሎ።
እቲ ንራእይ ብዕዮ ናይ ምግላጹ ኣገዳስነት ኣየባእስን እዩ። ቅድሚ ብዛዕባ ኣተገባብራኡ ወይ ኣተዓይያኡ ምዝራብ እቲ ዝያዳ ኣዛራቢ ክኸውን ዝግበኦ መሰረታዊ ትሕዝቶ ናይቲ ራእይ እዩ። ራእይ ከተተግብሮ ዝሓዝካዮ ነዊሕ ዝጠመተ ዕማም እዩ። ዕዮ ከኣ ናይ ኣተገባብራኡ መስርሕ እዩ። እቲ ራእይ ዘይጥዑይ እንተኾይኑ ኣብ ኣተገባብራኡ ዝተሓዝ መስርሕ ዝኾነ እንተኾነ ንመሰረታዊ ትሕዝቶ ናይቲ ራእይ ክቕይሮ ኣይክእልን እዩ። ራእይ እንታይ ዓይነት ናይ ኣተገባብራ ኣተሓሳስባ ከም እተመንጩ ናቱ ግደ ኣለዎ። ህግደፍ ራእይ የብሉን ማለት ኣይኮነን። ትሕዝቶ ራእይኡ ግና ብመሰረቱ ኣንጻር ህዝብን ሃገርን እዩ። ክሳብ ኣብ ባህርን ትሕዝቶን ናይዚ ራእይኡ ለውጢ ዘየምጸአ ከኣ ብዛዕባ ዕዮን ኣተገባብራኡን ዝኾነ ጭረሖ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ እንተቃልሐ ዘምጸኦ ሓድሽ ነገር ኣይህሉን እዩ። ናትና ቃልሲ ከኣ ብመሰረቱ ኣንጻር’ቲ ህግደፍ ህዝብና ዝውጸዓሉ ዘሎ ሳራምን ድሑርን ኣተሓሳስባ እዩ።
ራእይ ህግደፍ ብጥቕልሉ፡ ኮነ ኢልካ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ንምውዳቕ ዝተሃንደሰ ጸይቂ እዩ። ገለ ካብ ዝርዝር ትሕዝቶኡ እንጥቀስ እንተኢልና ከኣ፡ ራእይ ህግደፍ፡ ጸረ ዲሞክራሲ እዩ። ኩሉ መሰላት ህዝቢ ዝዕፍን እዩ። ንመሰል ህዝቢ ደቚሱ ዝና ውልቀሰባት ዘግንን እዩ። ህዝቢ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ሰሪሑ ከይነብር ዕድል ዝኸልእ እዩ፡ ኮታ ራእይ ህግደፍ ከም’ዚ ኩልና እንዕዘቦ ዘለና ሃገር ኣብ ቀራና መንገዲ ሸሚሙ ዘሎ እዩ። ስለዚ ህግደፍ ነዚ ዝተበከለ ራእይ ሒዙ ህዝቢ ብዕዮ ከሰንዮ ከም መሪሕ ጭረሖ ከቕርብ እንከሎ ጸረ-ህዝቢ ባህርያቱ ደኣ ዳግማይ ኣቃለዐ እምበር ሓድሽ ኣየመጸአን።
ኣብ ከም መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ዝኣመሰለ ረዚን ታሪኻዊ ዕለት እቲ ናብዚ ዘብጸሐ ዝሓለፈ መስርሕ ቃልሲ ኣይዝከርን ማለት’ኳ እንተዘይኮነ፡ እቲ ቀንዲ ቆላሕታኡ ክኸውን ዝግበኦ ግና ህልዊ ገምጊምካ ኣብ መጻኢ ዘለካ መደባት መተንብሂ እዩ። ህግደፍ ግና ኣብዚ ናይ ሎሚ ዘመን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ዝሓለፉ ተመሳሳሊ ኣጋጣምታት እውን እቲ ዝኽእሎ ኣብ ንዝሓለፈ ታሪኽን ስርሒታትን ዘንጸባርቕ ተቐሪጹ ዝተቐመጠ መደባት እዩ። ናይዚ ዓመትዚ መደባቱ’ውን ካብዚ ዝተፈልየ ኣይነበረን። እቲ ጉጅለ ነዚ ንድሕሪት እምበር ንቕድሚት ዘየመዓዱ ኣገባብ ዝመረጸሉ ምኽንያት ክሓባበኦ’ኳ ዝፍትን እንተኾነ ንቕድሚት ዘማዕዱ ራእይ ዘየብሉ ስለ ዝኾነ እዩ። ስለዚ “ራእይ ብዕዮ” ክብል እንከሎ ወይ ነቲ ጨቋኒ ሓሳቡ ንምዕማቝ ወይ ድማ ኣብ ዘየለ ራእይ ብዛዕባ ራእይ ይዛረብ ከምዘሎ ኢና እንርዳእ። ትማሊ ናብ ጽባሕ ዘየማዕዱ እንተኮይኑ ከኣ ጐናይ እዩ ዝኸውን።
ሓደ ግዜ “ኣብ ኤርትራ መሬት ናይ መንግስቲ እዩ” ዝብል ኣበሃህላ ኣብ እንዳ ህግዲፍ ልሙድ ነይሩ። እዚ ኣበሃህላ ብብዙሓት ወገናት “እቲ መሬትስ ናይ መንግስቲ፡ እቲ መንግስቲኸ ናይመን?” ዝብል ሕቶ የልዕል ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። እነሆ ከኣ ሎሚ’ውን “እቲ ራእይ ብዕዮስ ሕራይ ይጨራሕ፡ እቲ ራእይከ ናይመን?” ዝብል ሕቶ ከልዕል ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ናይዚ ጉጅለ ኣበሃህላ ነቲ ኣብ ባይታ ዘየለ ሓቂ ብቓላት ኮሓሒልካ ከተጸባብቖ ምፍታን ካብ ምዃን ዝሓልፍ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ከምኡ ምባሉ ዝሕደሰካ’ኳ እንተኾነ እምብዛ ኣዛራቢ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እዚ ሽፋጢ ኣበሃህላኡ ልሙድ ስለ ዝኾነ። እቲ ኣዛራራቢ ዝኸውን እቶም በዚ ሸፋጢ ኣካይዳ መዓንጣና ዝሓርርን ካልእ መዋጸኦ ዝኸውን መንገዲ ክርከብ ከም ዝግበኦ እንኣምን ኤርትራዊ ወገናትከ እንታይ ንገብር ኣለና? ዝብል እዩ።
ህግዲፍ ካብዚ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ርሙስ ራእይ ዝተፈልየ ጥራይ ዘይኮነ፡ ፊትንፊት ኣንጻሩ ዝኾነ ህዝቢ ዝማእከሉ ራእይ ክሕዝ ነጊርናዮን ጸሚዕናዮን ኢና። መልሱ ከኣ “እምቢ ቀጣን” ካብ ዝኸውን ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ሕጂ እታ ኩዕሶ ኣብ ሜዳና ኣብ ሜዳ ህዝብን ደላይ ለውጢ ውዳበታትን ካብ ትኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ እቲ ጉጅለ ጸረ-ህዝብን ኩሉ መሰላቱን ዝገፍፍን ምዃን ብብደዐ ነጊሩና እዩ። ምሒር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብዘለዎ ንዕቀት ከኣ ነቲ ኣይኮነንዶ ንዓና ንኤርትራውያንን ንኹሎም ደለይቲ ራህዋን ፍትሖን ወገናት ኣዝዩ ኣሻቓሊ ኮይኑ ዘሎ ክንሱ፡ ንሃለዋት ኤርትራን ህዝባን “ጽቡቕ ኣለዉ” ብዝብል ናይ ትዕቢት ድዩ ናይ ትምክሕቲ መንፈስዩ ዝገልጾ ዘሎ። ስለዚ ነቲ ርኡይ ዘይህዝባዊ ራእይ ህግደፍ ብምንቃፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ራእይኡ ዝብድህ ህዝባዊ ራእይ ሒዝና ክንቃለስ ንጥለብ ከምዘለና ኣይንዘንግዕ።


text:
ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣብ ልዕሊ ህፃውንቲ ዝፍፀም ዓመፅ ከምዝተጋፍሐ ሓድሽ መፅናዕቲ ትካል ህፃውንቲ ሕቡራት መንግስታት /UNICEF/ ኣፍሊጡ።ኣብ 2012 ኣ/ፈ ገለ 95 ሽሕ ትሕቲ ዕድመ ህፃውንቲ ተቓቲሎም፤120 ሚሊዮን ኣዋልድ ድማ ፆታዊ ዓመፅ ኣጋጢሙወንን።
ኣብ ልዕሊ ህፃውንቲ ዝፍፀም ህውከት ስለዘይርኣናዮ ኣይፍፀምን ማለት ኣይኮነን፤ይብል መልእኽቲ "Hidden in Plain Sight," ብተቐራራቢ ትርጉሙ ‘’ኣብ ቕሉዕ ዝተሓብአ’’ ብዝብል ዝወፀ ሓድሽ ፀብፃብ UNICEF።እቲ ሪፖርት ኣብ 190 ሃገራት ኣብ ልዕሊ ህፃውንቲ ዝተፈፀመ ህውከት ዝግምግም እዩ።
ምኽትል ዋና ፈፃሚት ዳይረክተር ዩኒሴፍ ጊታ ራኦ ጉብታ ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣብ ልዕሊ ህፃውንቲ ዝፍፀም ህውከት ቁጠባውን ማሕበራውን ኩነታቶም፣ባህሎምን ሃይማኖቶምን ከይፈለየ እዩ ዝፍፀም ክብላ ትማሊ ሓሙስ ገሊፀን።
ፆታዊ ዓመፅ ኣካላዊ፣ፆታዊን ውሽጣዊ ስምዒትን ክኸውን ይኽእል።ህፃውንቲ ኣብ ገዛውቲ፣ኣብያተ ትምህርቲን ማሕበረሰባትን ከምዝፍፀም ምስገለፃ ኣስዒበን ‘’ብኣባላት ስድራን መምህራንን፣ብጎባብትን ዘይፍለጡን ሰባት ከምኡ እውን ብኻልኦት ህፃውንቲ ይፍፀም’’ኢለን።
እቲ ህውከት ካብ ገዛ ይጅምር።ኣብ ምሉእ ዓለም ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ህፃውንቲ ብወለዶም ወይ ብዘዕብዩዎም ኣካላዊ መቕፃዕቲ የጋጥሞም ይብሉ መፅናዕቲ ዘካይዱ ክኢላታት።ብመሰረት ክኢላታት ሕቡራት መንግስታት 120 ሚሊዮን ትሕቲ 20 ዓመት ኣዋልድ ብሓይሊ ይድፈራ ወይ ተግባራት ፆታዊ ዓመፅ ይፍፀመን።
ብመሰረት እቲ መፅናዕቲ ከምዚ ዝበለ መግሃስቲ ከም ቅቡል ይውሰድ።ኣብ ዙሪያ ዓለም ካብዝርከባ ኩለን ኣዋልድ እተን ፍርቂ ሰብኣይ ንሰበይቱ ምውቅዑ ሓድ ሓደ ግዜ ቕቡል እዩ ዝብል እምነት ኣለወን።
ነቲ ፀብፃብ ዝፀሓፋ ክላውዲያ ካፓ ህፃውንቲ ዝፍፀሞም ህውከት ንስቓይን ውርደትን ጥራሕ ኣይኮኑን ዝቃልዑ።ህይወቶም እውን ዘጥፍእ እዩ ይብላ።ኣብ 2012 ኣ/ፈ ጥራሕ ኣስታት 95 ሽሕ ትሕቲ 20 ዓመት ህፃውንትን ኣባፅሕን ብሰባት ተቐቲሎም ይብላ ብምውሳኽ ካፓ።
ብዛዕባ ምውቃዕ ህፃውንቲ ማሕበራዊ ኣመለኻኽታ ንምቕያር ፃዕርታት ክግበሩ ኣለዎም ይብሉ ነቲ ሪፖርት ዝፀሓፉ።ኣብ ገዛ ዝፍፀም ህውከት ንምንካይ ኣብ ኣወንታዊ ስርዓት ኣተዓባቢያ ኣስተምሃሮ ክውሃብ ኣለዎ እውን ይብሉ።


text:
ዎር ድ ኦ ርድ ኦ ኣባይ ሃላ ዲብ ዓድና : ርዳእ ርዳእ ርጉም ስብ ኣሎ ኣብ ሃገርና
ብፍስሓ ናይር
“ኣብ ናይ ሎሚ ሓተታይ፣ ዎ ርድ ኦ ርድ ኦ ኣባይ ሃላ ዲብ ዓድና ብዝብል ኣርእስቲ ንህልዊ ኩነታት ሕዝብናን ሃገርናን ከምኡ ድማ ዞባ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሕዝብታት ብርሰት ብውለቀ መላኺ ኢሳያስን ብፓስቶር ኣቢዩ ኣሕመድ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሓሶት ሰላምን ፍቅርን ኣብ ትሕቲ ጭርሖ ንደመር”
በታ ኣብ ስ ሳታት ኣብ ምዕራባውን ምስራቃውን መታሕት ኤርትራ ግዜ ሃጸይ ሃይለ ስላሰ ዓድታት ከጥፍ እ ከሎ ዝድረፍ ዝነበረ ንምዝካር ኢዩ ከም ኣርኣስተይ መሪጸያ፣ ሎሚ ልክዕ ልጅ ኢሳያስ ወዲ ኣፎም ይደግሞ ስለዘሎ፣ ዎ ር ድ ኦ ርድ ኦ እናበልኩ መጀመርያ ንምሉእ ሕዝቢ ኤርትራ ንኽልዓል ኢለ ኢየ ኣስፊረያ።
እቲ ሒዞም ዘለዉ ናቶም ዘይኮነስ ካብ ናይ ዘመና ሓያላን ሃገራት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን፣ሓድነት ኤውሮጳን ዝተኣልመን ዝተሃንደሰን፣ከምኡ ድማ ብመስፍናውያን ስርዓታት ሃገራት ኸሊጅ ዝምወል ዕላማኡ ንሕዝብታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይኮነስ፣ ንጥቅሚ እተን መወልቲ ብምሕዝነት ሱዑዲ ዓረብን ኤሚራትን ዝካየድ ዘሎ ናይ ሕዝቢ ምጽናት ውግእ ኣብ የመን ነዚ ገርሂ ልቡ ሕዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ናብዚ ውግእዚ ንምእታው ኢዩ፣ ብዛዕባዚ ሓቅነቱ ንምፍላጥ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ኣለክስ ደዋል ርኤ( see the studies of Alex De Waal) ኣለክስ ደዋል ብዙሕ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ ውድድር ኣብ መንጎ ቺናን ኣመሪካን ፣ንሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ መቃቂልካ ሓዝ ኣብ ዝብል ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ከም ስትራተጂካዊ መእተዊ ናብ ውሽጢ ሃገራት ንምእታው በቶም ስሱዓት መራሕቶም ገርካ ንሰብኣውን መረታውን ምንጭታት ሃገራት ኣፍሪቃ ጓሕጊሕካ ንምውራር ኢዩ። ኢስያስ ድማ ኣብ ከምዚ ናይ ሕዝቡ ብርሰት መጀመር ያኡ ኣይኮነን ዝሓቶ ሰብ እውን ክሳብ ሕጂ ኣብዛ ንፈልጣ ኤርትራ ኣይተወልደን ዘሎ፡፤ ክልቲ ኦም መራሕቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ትማሊ ኣብ ኢማራት ናይ ሰላም ሽልማት ሎሚ ድማ ናይ ሰላምን ካልእ ወዕልታት ምስ ምሕዝነት ሱዑድያ ናይ ሰላም ሽልማት ፣ ጸኒሖም ድማ ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ናይ ሰላም ሽልማት ክቅበሉ ይጽበዩ ኣለዉ።
እዞም ናይ ሰላም ሽልማት ዝህቡ ዘለዉ መራሕቲ ሃገራት ኽሊጅ ኣብ ውሽጦም ምስ ሕዝቦም ሰላም ዘይብሎም ይመስለኩምዶ ንኣና ኣፍሪቃውያን ሰላም ዝደልዩ፣ እቲ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኩናት ናይ ህዝቢ የመን ኣይኮነን እንታይ ድኣ ብሱ ዑድያን ኤሚራትን ተመዊሉ ናይተን ሃያላን መንግስታት ኣብ መንጎ ኢራንን መሓዙታን ኢዩ፣ እዚ ናይ ብርሰት ውግ እ ከይዱ ከይዱ ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ መጀመርያ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሳጊሩ ሃይማኖታዊ ብሔራውን መንነታ ዝሕዘ ውግ እ ሓድሓድ ኣብዚ ቀረባ እዋን ክጅመር ምዃኑ ብዙሓት ተመራመርቲ ግርጭታት ዓለም ይገልጹ ኣለዉ፡፤ ድሮ እኳ ኣብ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ኣሎ፣ከይዱ ከይዱ ናይ ሱ ዑድያ ምሕዝነት ኣብ ኣሕላቂ ዝኾነ ሃይማኖታዊ ውግ ኣት ነዚሕዝብታት ከናቊት ምዃኑ………………. ኣብ ጭብጥታት ዝተመርኰሰ መቀጸልታ……….ናይዚ ሓታተ ክቕጽሎ ኢየ……………………………..
ይቅጽል………………………
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11156


text:
1
‘’ጎረቤትካ ክላጻ ንስኻ’ውን ርእስኻ ማይ ኣጠልቂ’’
ኸም ኩሎም ናይ እምነታት ቅዱሳን መጽሓፍቲ ዝብልዎ ‘’ሰላም ባዕሉ ኣምላኽና’ዩ’’ሰላም ኣምላኽ ዝሃበና ጸጋ’ዩ። ‘’ብሰላም ክነብር ምስ ኩሉ ብሰላም ንመላለስ’’፣ሊቕና ጳጳሳት መንቆርዮስ ካብ ኣትላንታ ኣብ እዚ ወርሒ ንህዝቢ ዝሃብዎ ምዕዶ’ዩ። ልብኻ ሸፍጥን ኣብ እኩይ ስራሕን ተዋፊርካ ከሎኻ ሰላም ኣብ ሃገርን ጎረባብትን ክተንግስ ግን ከም ዘይከኣል ሊቓዉንቲ ዪምዕዱና። ከም ህዝቢ ኤርትራ ንሰላም ዝደለየን ዝተቓለሰን ዝተሰዉኤን ዝጾመን ዝጸለየን የሎን።
‘’ንሰላም’’ እኮ ዘሚርናላን ቀዲስናላን ተሰዊእናላን ንደቅና ድማ ስም ኣዉጺእና ኣጠሚቕናላን ንትካላትና ድማ ሰላም ዝብል ስም ሂብና ደሊናያ’ና። ደለይቲ ሰላም ስለ ዝኾና ሃንቀዉ ስለ ንብላ ዝኾነት ሕማቕ ቓል ኣንጻር ሰላም ኣይነተንፍስ’ና።
ኣብ ግብሪ ግን ካልእ ከም ዘሎ ይዕዘብ ስለ ዘሎኹ ናተይ ሻቕሎት ክገልጽ ከሎኹ ንሰላም ካብ ልቢ ስለ ዝደልያን ዝትምነያን ሙዃነይ ክትርድኡኑ በዓል ተስፋ’የ። ሰላም ዝብሉ መርሕነታት ክንሰሚዕ ከሎና ድማ ‘’ኣምላኽ ዪግበሮ’’ ‘’ኣምላኽ ዪተሓወሶ’’ ክንብል ንግደድ።
ምኽንያቱ ሰላም ካብ ኣምላኽ ስለ ዝኾነ።
ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ይዝመርን ቅኑዕን ወንጀለኛን ድማ ይድመር ከም ዘሎ ንርኢ ኣሎና። ክንዛረበሉ ዘገደደኒ ግን ናይ ኢትዮጵያ ንኢትዮጵያዉያን ኢለ ብጸሎትን ብትምን ምተዓዘብኩ፣ ግን ከምኡ ኣይኮነን ኢሳያስ’ውን ንህዝቡ ይቕሬ ከይሓተተ፣ በሪ ፍትሒ ከይከፈተ ደሚረኩም ኣሎኹ‘’መራሒኹም ድማ ድሕሪ ሕጂ ጠ/ሚ/ ኢትዮጵያ ዶር ዓቢይ’ዩ’’ ኢሉና ኣሎ። ‘’ንቓልዓለም ከይመስለኩም ክደግመልኩም ድሕሪ ሕጂ ዶር ዓቢይ’ዩ ዝመርሕና’’ ክብል ኩልና ስለ ዝሰማዕና፣ ጉዳዩ ሰላም ከም ባርኖስ ዝተኸደኖን ካትም ዝመለሶን ዶ ኮይና ኢያ? እቲ ምዕዶ ሊቓዉንቲ ዘምሃሩና ናይ ሰላም መሰረትን ናይ እስያስን ናይ ክቡር ዶር ዓቢይን ተወቢዳትና ስለ ዘላ ምስ ንሓትት ጸርፍን ካልእ ናይ ድኹማት ምዉንጃልን ገዲፍኩም፣ እቶም ትፈልጡ ብጭቡጥ መልሲ ሃቡና። እቲ ሜዳ ናይ እቲ ምድማርን ሙጉዳልን ግን ኣብ ኢትዮጵያ ይግበር ስለ ዘሎ፣ ክሳብ ሕጂ ዝጎደሉ ጎዲሎም ኣሎዉ። ድሕሪ ሕጂ ክስዕቡ ኣብ መደብ ዘለዉኸ? እኒ መን እዮም? ዝብል ከልዕል’የ። ብዝተረጋገጸ ህወሓት’ያ።
ታሪኹ ነዊሕ’ዩ ብሓጺር ግን ህወሓት ምስ ደገፍታ ውድባትን ህዝብታት ኢትዮጵያን ንደርጊ ምስ ሰዓረት ኣብ ኢትዮጵያ ዝጎትትን ዝጉተትን ሓይሊ ሕብረተሰብ’ያ ተረኪባ። ከም’ቲ ናይ ኤርትራ ሕብረተሰብ ደቅና መንግስቲ ሒዝኩሙልና እንታይ ትእዝዙና? ዝብል ኣይነበረን። ብፍላይ ህወሓት ኣብቲ ቀዳማይ ካቢና ባቡር ስለ ዝነበረት ኣብ’ዚ ሙጉታት እቶም ተጎተቲ ተቓዉሞ ክለዓል ከሎዉ ብቐዳምነት ትጥቃዕ ንሳ’ያ ዝነበረት። ድሕሪ ረፈረንዱም ኤርትራ ድማ እቲ ተጎታቲ ህወሓት ናይ ኤርትራ ናጽነት ኣሚነ ኣሎኹ ስለ ዝበለት ዝያዳ ዓይኒ ትምክሕቲ ናብኣ ቑልሕ ክብል ጀሚሩ። ህግደፍ’ውን ንሓጺር ግዜ ደኒና፣ ናታ መደባት ስለ ዝነበራ ምስ እዚ ሓይሊ ተደሚራ ናይ ዶብ ሕሳብ ክትገብርን ንዂናት ክተባርዕን ሓደ’ዩ ዝኾነ።
እቲ ዂናት ዝበልዔ በሊዑ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ምቅጻላ ኣብ ሕቶ ስለ ዝኣተወን፣ ጸቕጢ ናይ ወጽኢ ስለ ዝኸበደን፣ ናይ ኣልጀርስ ዉዕል ምፍርራም ንኽልቲኡ ወገን ዘርብሕ ኮይኑ። ነቲ ዉዕል ግን ክልቲኦም ብልቢ ስለ ዘይፈረሙ ነቲ ኲናት ብዝተፈላለየ መንገዲ ክሳብ እዛ ዕለት ይቅጽልዎ ኣለዉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ሳላ ብቑዕ መርሕነት ጠ/ሚ/ መለስ ምስ ኩሉ ናይ ተቓዉሞ ጸገማትን ተንኮላት ጎረባብትን ሺርሒ ባንክታት ዓለምን ብትምህርትን ብሕክምናን ብቑጠባን ኣብ ሓጺር ግዜ ምዕባሌ ክርኤን ናይ ዓለም ኣቓልቦ ክስሕቡን በቒዖም’ዮም።
ህግደፍ ግን ኣብ ተንኮሉ ጥራይ ኣድሂቡ ብድኽነትን ብፍትሒ ምስኣንን ንሃገርን ንህዝብን ጭራ ዓለም ሰሪዕዋ ተረፈ። መደቡ ንህወሓት ንምፍራስን ነቲ ቅኑዕ ቁጠባዊ መስመር ምስባርን ስለ ዝኾነ ለይቲ ምስ መዓልቲ ናተይ’ሉ ክሰርሓሉ ንርኢ ጸኒሕና። ሕጂ’ውን ምቅናይ ጥራይ።
2
ኣብ ዝሓለፈ ሰፊሕ ጹሑፈይ ናይ ዓለምና ወነንቲ ርእሰማል ነቲ መስመር ጠ/ሚ መለስ ንኣፍሪቃ መርሃ ቑጠባ ከይከዉን ስለ ዝፈርሑ ክሳብ ሞት መለስ ከምዝኸዱን ንኢህወደግ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ሰዩም ክብልዋ መደብ ከም ዘለዎምን ገሊጸ ኔይረ።
http://blina.org/images/stories/pdf-files/conspir.pdf
ተመልከቱ። ሕጂ እነሆ ካብ ኢህወደግ ገለ ጎኑ ቆሪጾም ብፍላይ ንህወሓት እታ እንኮ ነቲ ራኢ መለስ (ብግብሪዶ ብኣፍ ዪሰርሑሉ ንግዜኡ ገዲፍና) እንኮ ውድብ ሪዕማ ዘላ ንሳ ኢያ ኢሎም ስለ ዝወድኡ እቲ ምድማር ዝብልዎ ምስ ኣዛብእ ቀትሪ ነበር ወዲኦም ክድምሱሱዋ ዝተቀራረቡ ዪመስሉ። እዚ መደብ’ዚ ብላዕሊ ኢሳያስ ብታሕቲ ገለ ጎኒ ኢህወደግ ንህወሓት ክጭፍሉቑ እጆኹም ዝብልዎም ከም ዘለዉ’ውን ክሽልሙዎምን ቁጠባዊ ጸገማቶም ክፈትሑሎምን ንዕዘብ ኣሎና። ኣብ ክልል ሶማልያ ዘሎ ወጥሪ ናይ’ዚ መደብ ንኡስ ስርሒት ክየከዉን ንግዜኡ ‘’እዩ’’ ክብል እኳ እንተዘይከኣልኩ ንግዜ
ንሂብና ንተዓዘብ። ገለ ሰባት ነቲ ወፍሪ ዘይተረድኡ ‘’ህወሓት ኢዳ ማይዶ ዓሚኹ’’ ‘’ህዝቢ ትግራይ ድማ ታሪኽ ምስራሕ ካብ ቀደሙ ልምዱ ስለ ዝኾነ ንኡ ሒዛ ሓንቲ ኣይመጽኣን’ዩ’’፡ ኣይት ጃጁ ዝብሉኒ ብዙሓት’ዮም። ኣነ ግን
ንግዜ ብግዜ ምምዛን’ዩ ተባዕ ዘብለካ እንበር ምፍካርሲ መዉደቂ’ዩ። ትግራይ ከም እስትራተጂ ናይ ድብያ ኲናት ካብ ሰብዓታት ሙችእቲ’ያ ዝነበረት። ሎሚ ግን ግዜ ጉሎባልዘሽን’ና ዘሎና። ስልኪ ናይ ኢድ ሎሚኣብ ጁባ ኹሉ ኣላ። ስለ’ዚ ኣብ ቀዋሚ ኲናት ኣብ ሳጹን ስለ ዘላ ኣይንፈክር። ከም ቦታ ምስ ባሕሪ ርክብ ዘይብላ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዋ ዝምድና ድማ ንፍልጦ ኮይኑ ደሚሒትን ግንቦት 7 ሃገሮም ከም ካልኦት ከይምለሱ ተኸልኺሎም ዘለዉ ብድሕሪት ክወግኡ ኣጆኹም ክብልዎም ቀሪቦሙሎም ስለ ዘለዉ
እቲ ሓደጋ ቀሊል ኣይኮነን። ሰራዊት ኤርትራ’ውን ‘’ተመን ኣብ ቅድሜኻ በትሪ ኣብ ኢድካ’’ እንተኢሎሞ እሞ ሎሚ ባድሜ መሬትካ ሓዝ ምስ ዝበሃል ተኣዛዚ’ዩ። ብኹሉ ኣውሪድካ ኣደዪብካ ምስ ዝረኤ ንነዊሕ ኲናት ዝተዳለወ ውድብን ህዝብን እስትራተጂን ስለ ዘይብሎም ጉዳዩ ዘተሓሳስብ’ዩ። ህወሓት ሎሚ ብሓደ ልቢ ዘይኮነ ከም’ቲ ንሕና ንብሎም ነቲ ዓሰርተ ልቢ ክጥቀሙሉ
ኣለዎም። ክሓስቡሉ ዝግባእ ግዜ ከም ዘኣተዉ ብትሕትና ከዘኻኽሮም ዪፈቱ። እንሻላ ድማ ኣነ ተጋግየ እህሉ። ዘሕርቐኒ ድማ ቅድም እዚ ኩነታት ከይመጽኤ፡ በታ ዘላትኒ ዓቅሚ ምስ ኣሕዋት ተጋሩ ብዓይኒ መትከልን ዕርክነትን ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዕርቂ ክገብሩ እንበር ብሽግሩ ክንየቱ ከም ዘይብሎም ተወቃቂስና’ና። ብለጀንድ መለስ ሰኺሮም ግደፉ ንኤርትራዉያን ወላ ንህዝቦም ረሲዖሞ’ዮም። ንኹሉ ዝተበሃሃልንዮን ዝመልሱለይ ዝነበሩን ክገልጸሉኩም ኣይትጸበዩኒ። እንተ ግን እዚ ሓደጋ ብወገነይ ዘይተርፍ ከም ዝኾነ ዪረኣየኒ ኔይሩ’ዩ። ተጋሩ ብፍላይ ኣብ ስልጣን ዝነበሩ ግን ዕልልታን ዋዜማን ቁጠባን ኣዲስ ኣበባ ኣስኪርዎም ብህዝቦምን ብፈተዉቶምን ዝመጽኦም ዝነበረ ነቀፈታን ምኽርን እዝኒ እህቡሉ ኣይነበሩን። ህግደፍ’ውን ሎሚ ዝተዓወተ ዝመስሎ ዘሎ ድሕሪ ህወሓት ንሱ ክዓርብ’ዩ። ካብ’ዚ ተበጊሰ ክስራሓሉ ዝግባእ ግዜ ስለ ዝሓሸሽዎ ንሱ ድማ ብግዜኡ ከይሕሽሾም ሕጂ’ዉን ካብ ትምክሕቲ ወጺኦም ጉድለታቶም ብግብሪ ኣሪሞም፡ ንፍታሕ ክቐዳደሙ ጥራይ’ዩ ዝላበዎም። ንሕና ጭቁን ህዝቢ ኤርትራ ብድኻምናን ንሶም ነቲ ኩነታት ክርድእዎ ሰለ ዘይከኣሉ (ገለን ስለ ዘይደለዩ፡) እነሆ ህግድፍ ንግዜ ስለ ዝተጠቅመ ንመሬትና ክድምር ንኣና ከጉድል ኣብ ኣደባባይ ኣዲስ ኩልና ሪኢና። እንተኾነ ሕጂ’ዉን እዚ ግበሩ እዚ ኣይትግበሩ እኳ ክብሎም ዓቕምን መሰልን እንተዘይብለይ ንህወሓት ሙዉቓዕ ግን ንህዝቢ ትግራይ’ዉን ለኪምካ ሙዉቓዕ ስለ ዘይተርፍ፡ ህዝቢ ትግራይ ድማ ኣብ ዕጹዉ ሳጹን ከእትዎዎ ስለ ዝኾኑ ሂወቱ ከድሕን ንኤርትራ ክስደድ ኣብኡ ዘሎ ስርዓት ድማ ንህወ ሓት ፋሕፋሕ ኣቢሎም ትግራይ+ ኤርትራ (ብዘይ ህዝቢ) ክድምሩ መደብ ስለ ዘለዎ ዳግም ጉድኣት ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤርትራን ከይንርኢ ንህወሓት መዋጽኢ ጥበብ ከይተቀደሙ፡ ክቕድሙ ህግሓኤ ድማን ካብ’ዚ ንወልዶታት ዝተርፍ ሓማቕ ታሪኽ ኢዶም ክእክቡ ምኽረይ ወስ ዘብል ዘሎኹ። እንታይ ክገብሩ ኣለዎም ግን ኣብ’ዚ ዝዝርዘር ኣምስለንን፡ ሓንቲ ግን ሕጂ ግዜ ፈኸራ ኣይኮነን፡ ከም ኣብ
ታሪኾም ዘሎ “ምኽሪ ዓዲ ግራት ተሪፉ” ከይከዉን ሰፊሕ ምኽሪ ካብ ሰቦምን ካብ ኣምላኾምን ክደልዩ ኣለዎም። ተ/መለስ ሞት ቀዲማቶ እንበር ምስ ኢሳያስ ህልኽ ከም ዘየዋጽእ ደጋጊሙ ገሊጹ’ዩ። “ኣይሰላም ኣይኲናት” ንረብሓ ጭቑናት ኣይነበረን። ምስ ኮነ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ክጠፍእን ክስደድን ከሎ ካብ’ቲ ገርናሉ ዝብልዎ ንላዕሊ ክገብሩሉ ኔርዎም። ምኽንያቱ ንታሪኾም ምስ ዝዉከሱ ብዙሕ ጽቡቕ ናይ ምድርን
3
ህዝብን ኤርትራ ንሂላዊኦም ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ብዘይመምህር ምህሮ ኔርዎ’ዩ። ሕጂ’ዉን ምስ ግዜ ክጎዓዙ ነዚ ሕማቕ ንፋስ ከዉሊ ሕዞም ክስግርዎ ትምኒተይ’ዩ። ሚኽንያቱ ሞትን ስቓይን ብኽያትን ጭቁን ህዝብታት ዘይግድሶም ኣጋንንቲ ተደማሚሮም ኣለዉ። ህዝቢ የመን ሓንቲ ኣይኣበሰን። ጡፍ ጡፍ እዚ ኣብ ዞባና ክመጽእ ዝትንቤ ኮይኑ ከይስማዓኩም። ዝገድፉ ግን ኣይኮኑን። ካልእ ሕጂ ዝቅልቀል ዘሎ ንሓይሊ ተጋሩ ዝብትን ንህዝቢ ኤርትራ ዘቀይም ገለ ካብ ዩንቨርስቲ መቀለ ዝነቅል ዘሎ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ ንኤርትራ ናይ ሓንቲ ብሄር ትግሪኛ ገይሮም ዝሰብኩ ኣብ ወጻኢ ኮይኖም ድማ መቓልሕ ዝመልሱ ኣለዉ። ተጀሃርትን ጽባሕ ዘይፈልጡን’ዮም። ነቲ ጉድኣት ዘቀላጥፉ እንበር ድሕነት ዘየምጽኡ መሳርሒ’ዮም። ቅድሚ ትግሪኛ ቦኹሩ ዉላዱ ንግእዝ ትግረ ከም ዝኾነ ዘይርድኡ ባሃማት ኣብ ተዋህዶ እምነት ተጸጊዖም ኣሕዋት ኢና ዝብሉ ነቲ ሽግር ሽግር ዝዉስኹ ስለ ዝኾኑ ብህጹጽ ደዉ ክተብልዎ፡ ዪላቦ። ኤርትራ ከም ትኣምኑላ ናይ ትሽዓተ ብሄራትን ክልተ እምነታት ኮይና ናጻ ዝኾነት ሃገር’ያ። ንኤርትራ ብሃይማኖትን፣ ብሄራትን ኣዉራጃዊ ስሚዒትን ክመቃቅል ዝፍትን ባዶ ሓላሚ ግዚኡ ጥራይ እዩ ዘቃጽል እንበር ንህዝቢ ኤርትራ ክምህ ከብሎ ከም ዘይክእል ምስትውዓል
ይግባእ። እዚ ኣብ ስደት ንርእዮ ዘሎና ኣውራጃዊ ኮነ ጸቢብ ሃይማኖታዊ ስሚዒት ብሰንኪ ጸላእትና ዝዘርእዎ ኣጉል ፈተነ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ከም “ግዚያዊ ክስተት” ተራእዮም ዝሓልፉ ጉዳያት ጥራይ እዮም። ኤርትራ ኣብ ሻብዓይ ሰማይ ጣልጠል ዝበለት ሃገር ኣይኮነትን። ህዝባ’ውን ናይ ቀረባን ሩሕቕን ዝምድና ብስጋን ዓጽምን ብባህልን ብፕሎቲካን ብእምነትን ብሄርን ምስ ጎረባብታ ኣለዋ። ብሰላም ክትነብርን ንዘለኣለም ክትህሉን በሪቓ ከይትጠፍእን ምስ ኩሎም ህዝብታት ጎረባብታ ጽቡቕ ዝምድና ክህልዋ ኣለዎ። ከም ቛንጣ ንሓደ ክጠንጠልጥል ንሓደ ክትጎምድ ግን ባህልናን ናይ ህዝብና ድልየትን ኣይኮነን። ስለ’ዚ ኣማሪጽካ ዝምድናን ኣማሪጽካ ምድማርን ደዉ ክብል ኩልና ብትግሃት ንቓለሶ። እወ ህዝቢ ኤርትራ ንጭቖና ስለ ዝፈልጦ ምስ ጭቁናት ኣህዛብ ባህርያዊ ዝምድና ኣለዎ። እዚ ባህርያዊ ዝምድና ከኣ እዩ ዘለኣለማዊ ሰላምን ሕዉነትን ምክብባርን ዝፈጥር ስለ’ዚ ነዚ ቕኑዕ መስመር ነዕዉቶ። ፍትሒ ማእከል ዝገበረ ምድማር እንኮ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘሰማሚዕ። ጭቑን ህዝቢ ጸላኢኡ ጨቛኒኡ’ዩ። ቀንዲ ሽግርና ንሕና ኤርትራዉያን ምልኪ ህግደፍ’ዩ። ላዕሊ በሉ ታሕቲ በሉ፣ ክሳብ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ንኤርትራዉያን ከምኡ’ዉን ንጭቁን ህዝብታት ጎረባብትና ክጥዕምና’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ሕልሚ’ዩ። መስመር መለስ እዚ’ዩ ዝነበረ። ነዚ ከፍርሱ ዝህቅኑ ንግዜኡ ክዕወቱ ዪኽ እሉ ነቲ ኲናት ግን ክስዕርዎ ኣይኮኑን። ካብ ጎቦ ዳሽን ዝዓቢ ሓይሊ ጭቁን ህዝብታት ደጊሙ ተወዲቡ
ንጸላኢኡ ኣለልዩ ከፍርሶም’ዩ። ክቡር ጠ/ሚ/ ዓቢ’ዉን ብኣጋኡ ምስ ጩቑን ህዝብታት ክዉግን ሓደራ= ይብሎ። ሰይጣን ቤተክርስትያን ስለ ዘእቶኻዮ ግብሩ ኣይገድፍን’ዩ። ፍትሒ+ ምድማር+ ዪቅሬ ምብህሃል ክስርሕ ይኽእል’ዩ። እንተ ምድማር + ፍትሒ ዘይብላ ግን ጸረ ጭቑናት ዝግበር ዝምድና ጨቆንቲ’ዩ። ትግራዋይ ዪኹን ካልእ ዜጋ በደሉ ተራእዩ ብናጻ ቤት ፍርዲ ምስ ተፈርደ፡ ሹዑ ወንጀል ፈጺሙ ወይ ነጻ ኮዩኑ ክንብል ንኽእል። ኩሎም ኣብ ኣሜሪካ ኮይኖም ስም ዉልቐሰባት ዘጥፍኡን ንህዝብታት ኢትዮጵያ ኲናት ዝኣወጁን ሎሚ ቅኑዓት ክብሉናን፣ ነቲ ብ1500 ብር ደሞዝ ነዛ ሃገር ካብ ዝ ወደቀቶ ከተንስእ
ንዝቓለስን ሳላ ረሃጹን ቓልሱን መሬት ዝወግሓትሉ ሎሚ ‘’ናይ ቀትሪ ኣዛብእ’’ ኢልካ ብጉልባብ ንኹሎም ሙዉንጃል ፍትሓዊ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ ጸለመ’ዩ። ጌጋ ኣሎ ግርም ጌጋ ምስ ሰብ ዝፍጠር ሰለ ዝኾነ ኩሉ ጌጋ ከም ዘሎ ንኣምን፣ እንተኾነ ፖሊሲ ሃገርን ፖሊስን ነዚ ዝሰርቐ ንምሕላዉ
’ዩ ተቆጺሩ ቤት ፍርዲ ድማ ንክሱስን ከሳስን ሰሚዑ ዪፈርድ። እዚዶ ኣይኮነን እቲ ሓቂ። ኮር ተገምጠለኒ ኣብ ሃገርና እኮ በዚ ጸለመ ዝተኣስሩን ዝሞትን ዝሓቐቑን ኣለዉና። በዚ ጸለመ’ዚ ሪእናን ዝተጎዳእና ስለ ዝኾና ዝኾነ ብዓሌትን ብእምንቶ ፕሎቲካን ብእምነትን ግፍዒ ክወርድ ከሎ እንተሓመቕና ክንኩኖ ዪግባእ። ጸለመ ከይዱ ከይዱ ከም ኮሊን ሬድዮ ናይ ሩዋንዳ ኣብ ግብሪ ሞትን ጥፍኣትን ከየምጽእ ንሓቂ ደዉ ንበል።


text:
ነጋድያን ሀገር ቅድስት ኢየሩሳሌም፡ ሰንበትን ሰኑይን ኪብገሱ እዮም!
ብቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ተማእኪሉ ዝካየድ ንግደት ናብ ሀገረ ቅድስት ኢየሩሳሌም፡ ኣብ በዓለ ዕርገተ ሥጋሃ ለማርያም (ፍልሰታ) ወርኀ ነሐሴ 2010 ዓ.ም.ግ. ናብ ኢየሩሳሌም ንምንጋድ ነጋድያን ኵሉ ምድላዋቶም ኣጽፊፎም።
በዚ መሠረት፡ ነጋድያን ሀገር ቅድስት ኢየሩሳሌም ብኽልተ ፍሉያት ናይ ኩንትራት ነፈርቲ (charter flight) ንዕለተ ሰንበት 13 ነሐሴ 2010 ዓ.ም. (19/08/2018 ዓ.ም.ፈ) ከምኡ’ውን ንዕለተ ሰኑይ 14 ነሐሴ 2010 ዓ.ም. (20/08/2018 ዓ.ም.ፈ) ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሥመራ ኪብገሱ እዮም።
እዚ ተሠሪዑ ዘሎ ጕዕዞ፡ ንፈለማ እዋን ኣብ ጾም ፍልሰታ ዝተሠርዐ ኮይኑ፡ ብዝሖም ልዕሊ 300 ምእመናንን ምእመናትን ይነግዱ ኣለዉ።
ነጋድያን፡ ኣብዘን ናይ ኽልተ ቅነ ጻንሖቶም ብጸሎተ ቅዳሴን ውዳሴን ዝማሬን ኣብ ብዙኃት ቅዱሳት መካናት ዑደት ኽፍጽሙ እዮም።


text:
እተበላሸወ ኣቕሓ
ንዝገዛእካዮ ኣቕሓ ኩሉ ቐልጢፍካ ምቝጽጻር ግበረሉን ንኽርከብ ዝኽእል ብልሽትውን ብቕጽበት ነቲ ዝሸጠልካ ኣካል ሓብር።
ነቲ ንብረት ናብ መኽዘን ውሰዶ ወይ ነቲ ብልሽት ብዝርዝር ዝገልጽ ናይ ካሕሳ ደብዳቤ ብሓደራ ልኣኽ። ምስቲ ምምሕዳር ንምዝራራብ ኣይትሰከፍ።
እቲ ሸያጢ፡ ንጉዳይ እተበላሸወ ንብረት ብዕቱብ ይምልስ ጥራይ ከይኮነስ፡ ኣብ ግዜ ዕድጊ ንእትገዝኦ ኣቕሓ ጽሬቱ ዝተሓለወ ንምቕራብ ንኸም ደረጃታት ድምጺ፡ ምህላኽ ማይ ወይ ጸዓት ቃል ይኣትወልካ እዩ። ኣብ ግዜ ዕድጊ ብንጹር ዝተጻሕፈ ወረቐት ውሕስነት ክወሃበካ ሕተት።
ቅሬታኻ ንኸተስምዕ ክንደይ ዝኣክል ግዜ ኣለካ
ድሕሪ ዕድጊ ምግባርካ ወይ ንብረት ምቕባል ቀልጢፍካ ቀሬታኻ እንተ ዘይገሊጽካ፡ ብመሰረት ሕጊ ነቲ ዓይነት ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ከም ዝተቐበልካዮ እዩ ዝቝጸር። ስለዚ ኸኣ ካሕሳ ንምርካብ ዘለካ መሰል ብዘይካ ንምስ ግዜ ዝገሃድ ብልሽት ትስእን ማለት እዩ።
ስዉር ብልሽት እንተ ኣጋጢሙ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ደሕሪ ዕለት ዕድጊ ክትከስስ ትኽእል ኢኻ። ይኹን እምበር ልክዕ ነቲ ብልሽት ምስ ኣስተብሃልካ ከተፍልጥ ትግደድ ኢኻ።
እቲ ዝተሸጠልካ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ውሕስነት ዝህብ እንተ ኾይኑ፤ ኣብቲ ናይ ውሕነት ግዜ ካሕሳ ንኽትሓትት መሰል ኣለካ።
ኣስተውዕል!
ኣገባብ ናይ ውሕስነት ኣብ ናይ ሓራጅ ንብረትውን ብተመሳሳሊ እዩ ዝሰርሕ እንተ ደኣ ሸያጣይ ብግልጺ ኬውጽኦ እንተ ዘይደልዩ።


text:
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ ድሮ’ቲ ዋዕላ ንጋዜጣ ዋሽንግተን ፖስት ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ እቲ ሓደገኛ ስግኣት ንደሕንነትን ሰላምን ዓለም ምርባሕን መሰረታዊ ምጥቓምን ኑክለራዊ ኣጽዋር ምዃኑ ገሊጾም። ብተወሳኺ ንሶም ዋና ዕላማ’ቲ ዋዕላ ግብረ-ሽበራዊያን ኣጽዋር ኑክልየር ከይውንኑን ከይጥቀሙን ምክልኻል ምኳኑ ሓቢሮም።
ቅድሚ ናብ መዝነት ምምጽኦም ኣትሒዞም ደሕንነት ኑክልየር ቀንዲ ዛዕባ ፖሊስ ወጻኢ ጉዳያት ክኸውን ዝገበሩ ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ 2009 ዓ.ም.ፈ ናብ ስልጣን ምስ መጹ ድማ ኣብ ፕራግ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነዚ ብወግዒ ሓቢሮም። ንሶም ኣሜሪካን ሩስያን 90 ሚእታዊት ካብ ኣጽዋር ኑክልየር ዓለም ከምዝውንናን እዘን ሃገራት ነቲ ዝውንነኦ እኩብ ኣጽዋር ንመጻኢ ዘጉድላሉ መንገዲ ክዳለዋ ከም ዘለወን ዝገለጹ’ካ እንተኾነ ሩስያ ግን ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዋዕላ ኑክልየር ኣይትሳተፍን።
ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ጆስ ኤርነስት ሩስያ ምስ ኢራን ኣብ ዝተካየደ ስምምዕ ኑክልየር ግን ኣገዳሲ ተራ ከምተጻወተት ገሊጾም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝተጋበአ ሰለስተ ዋዕላታት ኑክልየር 2010 ዓ.ም ኣብ ዋሽንግተን፡ 2012 ዓ.ም ኣብ ሶል፡ ኣብ 2014 ዓ.ም ኣብ ዘ ሄግ ንልዕሊ 13 ሃገራት ንታይዋን ወሲኹ ንዝአከብዎ ዩራንየም ዝተባህለ ንጥረ-ነገር ከጉድሉ ምስምማዖም ዝሓበሩ ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ: ብተወሳኺ ኣብ እዞም ዋዕላታት ሃገራት ኣብ ምጉዕዓዝን ምእካብን’ቲ ንምስራሕ ኑክልየር ዘገልግል ንጥረ-ነገር ኣብ ምክትታል ክክተልዎ ዘለዎምን ትሕቲ-ቕርጺ ንምድላው ከምዝሓገዘ ገሊጾም።
ሓንቲ ካብ ተሳተፍቲ እዚ ዋዕላ ኑክልየር ዝኾና ኒኮላስ ሮዝ ተሓጋጋዚ ተመራማሪት ኣብ ሃርቨርድ ዩኒቨርሲቲ በልፈር ማእከል ሳይንስን ዓለም-ለከ ጉዳያትን ብዛዕባ ኣገዳስነት እዚ ዋዕላ ድሕሪ ምግላጽ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓለም ካብቲ ኣብ ምጅማር እዞም ዋዕላታት ካብ ዝነበረ ስግአት ግብረ-ሽበራ ኑክልየር ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከምትርኸብ ከምዘይጠራጠራ ገሊጸን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዝሃፍታ ኣብ 8ይ ክፍሊ ፈተና 99.94 ውፅኢት ኣመዝጊባ ናብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ቃላሚኖ ኣትያ፡፡ ካብ ታሽዓይ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ሓንቲ ካብቶም ብሉፃት ተምሃሮ ብምዃን ዘሊቓ፡፡ ብፍላይ ኣብ ዓስራይ ክፍሊ ኣብ ዝወሃብ ሃገራዊ ፈተና ምሉእ 4 ነጥቢ ኣመዝጊባ፡፡
ኣብ 11 ክፍሊ ካብቶም ንምውርራስ ልምዲ ባህልን ምዕባለን ናብ ኣመሪካ ዝኸዱ ሕሩያት 9 ተምሃሮ ኢትዮጵያ ብምዃን ኣብ ከንታኪ ኣመሪካ ሓደ ዓመት ፀኒሓ፡፡ ሻቡ ብዘርአየቶ ናፃ ሕብረተሰባዊ ግልጋሎት ንሳ ብዝመረፀቶ ገንዘብ ተዋፂኡ ብሽማ ኣብ ትውልዲ ዓዳ ወረዳ ታሕታይ ማይጨው ጣብያ ዓዲሑፃ ክልተ ጎዳጕዲ ማይ ተዃዒቱ ህዝቢ ፅሩይ ዝስተ ማይ ረኺቡ፡፡
ብድሕሪኡ ናብ ዓዳ ተመሊሳ ኣብቲ ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ ፈተና 12 ክፍሊ ልዑል ፀብለልታ ኣመዝጊባ፡፡በዚ ድማ ካብ ትግራይ ካብ ክልቲኡ ፆታ ቀዳመይቲ ካብ ኢትዮጵያ ድማ ካብ ደቀንስትዮ ቀዳመይቲ ብምዃን ታዓዊታ፡፡ ዝሃፍታ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ትካል ቴክኖሎጂ መቐለ MIT ራብዓይ ዓመት ተምሃሪት ኮምፒተር ሳይንስ ኢንጅነሪንግ እያ፡፡ ዛጊድ ምሉእ ኣርባዕተ ነጥቢ ብምሓዝ ትመርሕ’ላ፡፡
ጓል 24 ዓመት ዝሃፍታ ንቐፃሊ ብዙሕ ክትበፅሖን ክትፍፅሞን ትሓስቦ ሕልምታታ ክተግህድ ኣብ ህርኩት ፃዕሪ ትርከብ፡፡


text:
ምስ ቪኦኤ ኣገልግሎት ትግርኛ ቃለ መጠይቅ ዘካየደ ኣቶ ሰረበ ‘ኣብ ወልቃይት ፀገዴ ብዛይካ ብስራሕን ዝኣምሰሉን መደባት ዝመጹ ሒደት ሰባት ኣምሓርኛ ዝዛረብ ሰብ የብልናን’ ይብል።
እቲ መዘራረቢ ኮይኑ ዘሎ ‘ሕቶ መንነት’ ሕጋዊን ሰላማዊን መዕለቢ ንክግበረሉ እንታይ ክግበር ኣለዎ ትብል? ንዝብል ዝቀረበሉ ሕቶ ‘ሕቶ ህዝቢ እንተኾይኑ፣ በቢደረጅኡ ኣብያተ-ምኽሪታት ኣለው ናብ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ክበፅሕ ምኻኣለ። እዚ ኣነ ይፈልጠልካ’የ ኢልካ ካብ ደገ ኮይንካ፣ ኣነ ክመርሓካ’የ፣ ኣነ ይፈልጠልካ’የ ወይ ኣነ ዝበልኩኻ ስማዕ ዝብል ዘረባ፣ ብሕጊ መልክዕ ክሕዝ ኣለዎ’ ዝብል መልሲ ይህብ።
ኣብ ልዕሊ ‘ሕቶ መንነት’ ህዝቢ ወልቃይት ፀገዴ፣ናይ ክልቲኡ ወገን ሪኢቶ ኣቅሪብናልኩም ኣለና። ዝተርፈና ታሪኻዊ መኣዝኑ’ዩ። ህዝቢ ወልቃይት ናብ ጎንደርን ትግራይን እናተካለለ ዝመፀ ስለምንታይ’ዩ? ኣብ ሕሉፍ መዋእል እንታይ ተፈፀመ? ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ ክትንቱ፣ ንሙሁር ታሪኽን ንወልቃይት ፀገዴ ኣብ ሓደ እዋን ዝረገፁን ዶ/ር ገላዴዎስ ኣርኣያ ኣብ ቀፃሊ መደባትና ክነቅርቦም ኢና።


text:
ኣሜሪካዊያን ናይ ነፃነት ህንፃ ‘’Freedom Tower ‘’ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ዝተሰርሐ ሓድሽ ህንፃ ንግዳያት ሽበራዊ መጥቓዕቲ 11 መስከረም ዘኪሮም።
ስድራን ፈተውትን ግዳያት ሓደ ብሓደ ኣስማቶም ብምፅዋዕ:ካብ ከተማ ኒው ዮርክ ክሳብ ጥቓ ፔንስሊቫኒያ ዝርከብ ሻንክስቪልን ፔንታጎንን ኣሜሪካዊያን ርእሶም ኣድኒኖም ብሕልንኦም ዘኪሮምዎም።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ፔንታጎን ናይ ዕምባባ ዕታር ብምንባር ናይ ሓድነት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም ኣለው።
ንሶም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል: "ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም፣ሕብሪ፣ኩሉ ሃይማኖት፣ድሕረ ባይታ ዝመፃእና ሓደ ህዝብን ሃገርን ኢና ዝብል ናይ መስረትና ወይ ወለድና እምነት ሒዝና ንጉዓዝ ሃገር ምዃና ሎሚ እውን ደጊምና ክነረጋግፅ ኣለና" ኢሎም።
‘’ዘይፈረሰ ንእሽተይ ቻፕል’’ ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ጳውሎስ ቻፕል እቲ መጥቓዕቲ ኣብዝተፈፀሉ ቦታ ይርከብ።
ድሕሪ እቲ መጥቓዕቲ ሰራሕተኛታት ረድኤትን ሓደጋን ንሰሙናት ከም መዕረፍን መፅለልን ተጠቒሞምሉ እዮም።
ቀሺ ዶክተር ዊሊያም ሉፕፈር እቲ ማሕበረሰብ በብዕለቱ ምስ ሓዘኑ እናነበረ ግን ድማ ንዕርቂ ምፅላዩ ከምዝቐፀለን ይገልፁ።
መብዛሕቲኦም ካብቲ ሓደጋ ዘምለጡ ሰባት ብዛዕባ ዘጋጠሞም ስቓይን ስዒቡ ኣብ ጥዕንኦም ዝወረደ ምፅባዕ ጥዕናን ከይዘከርዎ ዝሓልፍ ማዕልቲ የለን። ፈይዝ ፊሽኪን በቲ መጥቃዕቲ ወላዲኣ ዝሰኣነት እያ።
ንሳ: "ኣባል ፖሊስ ኒው ዮርክ፣ናይ ስድራ ሰብ፣ዓርኪ፣ኩልሻዕ ንምሕጋዝ ቅሩብ ዝነበረ ሰብ እዩ።ወላዲ ኣቦይ ንኹሉ ሰብ ንምሕጋዝ ኣብ ኩሉ ቦታ ዝርከብ ከምዝነበረ እየ ዝምስክር" ኢላ።
ዊሊያም ሮዲርጉዌዝ ኣብ ህንፃታት ዓለምልኸ ማእኸል ንግዲ መጥቓዕቲ ክፍፀመ ከሎ ሰራሕተኛ ፅረይት ኮይኑ ይሰርሕ ነይሩ።
ንኹሉ በሪ ብዝኸፍት ቁልፊ’’Master key’’ እናጎየየ ክንዲ ዝኽእሎ በርታት እናኸፈተ ከሎ ከይወፀ ብህይወቱ ተደፊኑ።
ሮዲርጉዌዝ " ኣብ ትሕቲ ፍርስራስ ክደልዩ ጀሚሮም፤ድሕሪ ስዓታት ካብቲ ዝፈረሰ ምስ ወፃእኹ ኣዚየ እየ ሰንቢደ።ስለምንታይ? ምኽንያቱ ካብቶም ህንፃታት ዋላ ሓደ እውን ኣይረኸብኩን" ኢሉ።
ሎሚ ሮድሪጉዌዝ ኣብ ክንዲ ካብቲ ሓደጋ ዘምለጡ ሰባት ኮይኑ ይሕልቕ ኣሎ።ብዙሓት ተረሲዖም ኣለው ዝብል ስግኣት ኣለዎ።ብህይወት ዝተረፉ ከም ኩሎም ግዳያት እቲ መጥቓዕቲ ክዝከሩ እምበር ክርስዑ ከምዘይብሎም ተስፋኡ ይገልፅ።


text:
ሓምሻይ ጉባኤ ተልእኾ ወንጌል ኣብ ኣመሪካ ካብ ዕለት 9 ክሳብ ዕለት 14 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቦሊቪያ ከተማ ሳንታ ክሩስ ደ ላ ሲየራ፥ “ኣመሪካ ኣብ ተልእኾ ወንጌል፡ ወንጌል ሓሴት እዩ!” ብዝብል ቅዉም ነገር ተመሪሑ ክካይድ ምዃኑ እንክንገር፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ጉባኤ ንኽውክልዎም ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ዝሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፈርናንዶ ፊሎኒ ይሰምዩ።
ሲሞነ ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ጉባኤ ተልእዀ ወንጌል ጳጳሳዊ ግብረ ተልእኮ ምስ ናይ መላእ ላቲን ኣመሪካ ካሪቢያንን ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽርን ምስ መላእ ኣብቲ ክፍሊ ዓለም ምዝ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ናይ ተልእኮ ወንጌልን ማሕበራት ክውንነታት ብምትሕብባር ዘበገሶ ጉባኤ ምዃኑ ክምልከት እንከሎ፥
ታሪኻው ኣናስር ጉባኤ ተልእኮ ወንጌል ላቲን-ኣመሪካ
እቲ ቀዳማይ ካብ ዕለት 20 ክሳብ ዕለት 23 ሕዳር 1977 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ መክሲኮ ከተማ ቶረእን፥ ኵላዊ ድሕነት፡ ጻዕርታት መክሲኮ ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ጉባኤ’ዚ ኣብ ጓዳሉፐ መነቓቕሒ ወንጌላዊ ልኡክነት ማእከል ክቐውምን ካህናትን ዓለማውያን ምእመናንን ኣብ ልኡካነ ወንጌላውነት ክተግሁ ኣብ መላእ ሰበኻታት ላቲን ኣመሪካ ጳጳሳዊ ግብረ ተልእኮ ወንጌል ምንቕቓሕ ዝብል ውሳኔ እውን ዘመሓላለፈ ምንባሩ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ይዝከር።
እቲ ካልኣይ ጉባኤ፥ ካብ ዕለት 17 ክሳብ ዕለት 22 ግንቦት 1983 ዓ.ም. “ብሓባር ምስ ማርያም ናይ ክርስቶስ ልኡካን” ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ኣብ ሃገረ መክሲኮ ከተማ ትላክስካላ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ንፈለማ ጊዜ ጉባኤ ተልእኾ ወንጌል ኣብ ላቲን ኣመሪካ ዝብል ወግዓዊ መጸውዕ ስም ከምእተወሃቦን፡ ንናይ Fidei donum-ጸጋ እምነት ብዝብል መጸውዕ ንዝፍለጥ ኣባላት ልኡካነ ወንጌል ካህናት ድጋፍን ምትብባዕን ክቐርብን ናይ ሰበኻ ካህናት ካብተን ብዙሓት ካህናት ዘለወን ሰበኻታት ናብተን ዋሕዲ ካህናት ዘለወን ሰበኻታት ምልኣኽን ናይ ሰበኻ ካህናት ኣብ ልኡካነ ወንጌላውነት ምትብባዕን ዝብሉ ኣብ ወንጌላዊ ልኡክነት ቤተ ክርስቲያን ሱታፌ ኩሉ ክርስቲያን ምንቕቓሕ ዝብሉ ውሳኔታት ከምእተመሓለለፈ ዘዘኻኸረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥
ሳልሳይ ጉብኤ ላቲን ኣመሪካዊ ተልእኮ ወንጌል ኣብ ኮሎምቢያ ከተማ ቦጎታ ካብ ዕለት 5 ክሳብ ዕለት 8 ሓምለ 1987 ዓ.ም. “ኣመሪካ ልኡካነ ወንጌል እትዀኑሉ እዋኑ በጺሑ እዩ” ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ተመሪሑ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ወንጌል ሓይሊ ምድሓን እግዚኣብሔር ንኹሉን ንዝኣመነን ድሕነት ምብጻሕ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ መልእኽቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናብቲ ጉብኤ ኣመሓላሊፎም ከምዝነበሩን እቲ ናይ ቦጐታ ጉባኤ ነዚ ሓሳብ ዘቃልሕ ምንባሩ ይገልጽ።
እቲ ራብዓይ ኣብ ሃገረ ፐሩ ከተማ ሊማ ካብ ዕለት 3 ክሳብ ዕለት 9 ለካቲት 1991 ዓ.ም. “ላቲን ኣመሪካ ካብ እምነትኪ ወንጌላውያን ለኣኺ” ብዝብል ቅውም ሓሳብ ተማእኪሉ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ሓንቲ ሃገር ወይ ክፍለ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ህያውነት ክብ ዝብል ካብ ዶባታ ወጻኢ ወንጌላውያን ምስ እትልእኽ ምዃኑ ዘስመረን፡ እቲ ነሕዛብ እተሰምየ ውሳኔ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ማእከል ዝገበረ ምዃኑ ፊደስ እንከመልክት፡
ራብዓይ ጉባኤ ካብ ዕለት 18 ክሳብ ዕለት 23 ሐምለ 1995 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ብራዚል ከተማ በሎ ሆሪዞንተ፥ “ወንጌል ኣብ ባህልታት፡ ከይዲ ሕውየትን ተስፋን” ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዮ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናብዚ ናይ ብራዚል ጉባኤ፥
ዝብል ቃለ ምዕዳን ዘማእከለ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎን ከምዝነብሩ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት የዘካኽር።


text:
ኣብ ስራሓት ንግዲ ባኒ ዝተዋፈረት ኣሰገደች ኣለሙ ዝተባህለት ነባሪት ከባቢ ኡራኤል አዲስ አበባ ናይ ባዕላ መሰንኸቲ ባኒ ስለዘይብላ ካብ ካልኦት እናዓደገት ትሸይጥ ከምዚ ዝበለ ግምት መዓልታዊ እቶት ሪእየ ኣይፈልጥን ትብል።ትርፋን ኪሳርኣን ብግልፂ ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ ግምት መንግስቲ ግን ነቲ ሓቂ ኣየንፀባርቑን ትብል።
“ኣብ መዓልቲ 300 ባኒ የምፁኡለይ፤390 ብር እየ ዝሸጦ።ኣብ መዓልቲ 45 ብር እየ ዘትርፍ፤እቲ 345 ድማ ናይቶም ሰብ ባኒ እዩ።ብሽኮትን ቦምቦሊኖን እውን ይሸይጥ እየ፡እቶም ገመቲ ኣብ መዓልቲ 2,000 ብር ከም ዝረክብ ገይሮም እዮም ገሚቶምዎ።ኣብ ዓመት ልዕሊ 26 ሽሕ ብር ክኸፍል ተገይሩ ተገሚቱ አሎ።”
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ኣብ ነአሽቱ ስራሓት ንግዲ ዝተዋፈሩ ካልኦት ሰባት እውን ተመሳሳሊ መረረት ብምስማዕ መንግስቲ ጥርዓኖም ክፈትሓሎም ፀዊዖም።
ኣብ በዓል ስልጣን እቶትን ግምሩክን ናይ ኣዲስ ኣበባ ምኽትል ዋና ዳይረክተር ፕሮግራም ኣብ ዓውዲ ግብርን ስራሓት ልምዓትን ወ/ሮ ነፃነት ኣበራ ቀንዲ ምንጪ ቅሬታ ኣብ መዓልታዊ ግምት እቶትን ካብቲ ግምት ዝኽፈል ግብርን ታክስን ሓዋዊስካ ናይ ምርኣይ ፀገም እዩ ኢለን።
ብግምት ስለዝስራሕ ብዝተጋነኑ ግምታት መዓልታዊ እቶት ዝተበደሉ ነጋዶ ክህልው ይኽእሉ እዮም፤ ጉዳዮም ንእእዮ ኣለና ኢለን።
“ጥርዓናት እናተቐበልና ኣብ ምርኣይን ንርከብ።ካብ በብወረድኡ ዝተምልኡ ቅጥዒታት እናኣከብና ኢና ዘለና።”
እቲ ገማቲ ኮሚቴ ካብ ዓውዲ እቶት፣ንግድን ፋይናንስን ዝተዋፅአ ኮሚቴ ምዃኑ ዝገለፃ ወ/ሮ ነፃነት ንኣባላት እቲ ኮሚቴ ዝርዝር ስልጠና ከምዝተውሃቦም እውን ሓቢረን።


text:
ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ውሽጠን ብዘሎ ኩነታትን ናይ ደገ ምንቅስቓሳትን እቲ ዞባ ዝተፈላለዩ ፀገማት ተፈሊዩዎ ከምዘይፈልጥ ይዛረቡ ነቲ ዞባ ዝከታተሉ ዶ/ር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ኣቶ ሓገስ ገብረን።
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝነባርነቶም እዞም ምሁራን ብዛዕባ እቲ ከባቢ፣ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዛዕባ ዘለው ኩነታት፣ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራትን ክልቲኡ ህዝብን ክህሊ ዘለዎ ርክብ፣ክልተ ጫፋት ብዛዕባ ዝረገፁ ፖለቲካዊ መርገፂታት/Political Polarization/፣ሃናፂ ፖለቲካዊ ፅምዶ ኣብ ምስፋን ሙህራን ክህልዎም ዝኽእል ታራን ካልኦትን ጉዳያት ሓሳቦም ኣካፊሎምና ኣለው።
ዶ/ር በርሀ ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ንልዕሊ 30 ዕመታት መምህር ዩኒቨርስቲ ኮይኖም ዝሰርሑ ሕዚ ኣብ ጡረታ ዝርከቡን ቅድም ክብል ኣብ ግዜ ደርጊ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛ መንግስቲ ኮይኖም ዘገልገሉን እዮም።ኣቶ ሓጎስ ገብረ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ንነዊሕ ዓመታት ዝተቐመጡ ናይ ብዚነስ ምዕባለታት ዘማኽሩን ዝፅሓፉን ቅድም ክብል ኣብ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛ መንግስቲ ዝነበሩን ብዓል ሙያ ስነ ቁጠባ እዮም።


text:
ብሰንኪ ዘጋጠመ ደርቂ እንስሳታቶም ከምዘስኣኑዎም ገለ ተሓገዝቲ ገሊፆም ኣለው።ሓለፍቲ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያን ናይ ኣሜሪካ ትካል ዓለምለኸ ልምዓት (USAID)ን እቲ ደርቂ ዘስዓቦ ጉድኣትን ምንቅስቓስ ረድኤትን ብኣካል ኣብቲ ከባቢ ተረኺቦም ተዓዚቦም ኣለው።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ክልል ሶማል ዞባ ኮሪሆ ወረዳ ኩቱምቡር ነባሪ ዝኾኑ ዓብዱላሂ ካሊፍ ብሰንኪ እቲ ደርቂ ካብ ዝነበሩዎም ሓደ ሚእቲ ኣግማልን 250 ኣጣልን መብዛሕቲኦም ከምዝሞቱዎም ይገልፁ።
ካልኦት እውን እንስሳቶም ከምሃለቁዎም ገሊፆም ኣለው።ፈቖዶ መንገዲ ዘሎ ሕፅረት ማይን ዝሞቱ እንስሳትን ናይቲ ደርቂ ክብደት ዝሕብር እዩ።
እዚ ሓድሽ ደርቂ ስዒቡ ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ብመንግስትን መሻርኽቱን ወግዓዊ ኣብ ዝገበሩዎ ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ መሕተቲ ሰነድ 5.6 ሚሊዮን ኢትዮጵያዊያን ህፁፅ ረድኤት መግቢ የድልዮም።ካብዚኦም 1.7 ሚሊዮን ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ክልል ሶማል ይርከቡ።
መብዛሕትኡ ህዝቢ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ብምንቅስቓስ እንስሳት ብምርባሕ ዝናበረሉ እዚ ክልል ረድኤት ዘድልዮም ሰባት ናብ ዝርከብሉ ሓገዝ ንምቕራብ ኣፀጋሚ እዩ።
ናይቲ ክልል መንግስቲ መግብን ማይን ዝዕደልሉ ጊዚያዊ ኑቕጣታት ብምዳልው ኣድላዪ ዘበለ ረድኤት ይቕርብ ከምዘሎ ይገልፅ።
እቲ ደርቂ ካብ ዝኽሰት ጀሚሩ እንስሰታቶም ዝስኣኑ ተሓገዝቲ ዝተኣኻኸብሎም ኑቕጣታት ክስራሕ ከምዝፀንሐ ናይ ኢትዮጵያ ሶማል ክልላዊ መንግስቲ ፕረዝዳንት ዓብዲ መሓመድ ዖማር ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
እቲ ደርቂ ንምምካትን ንተሓገዝቲ ንምርዳእን ብዝተፈላለዩ መሻርኽቲ ዝሕገዝ ምዃኑ እውን ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ገሊፆም።
ኣብ ኢትዮጵያ ፈፃሚ ጉዳይ ኤምባሲ ኣሜሪካ ፒተር ቡርማን ዘድሊ ሓገዝ ወግዓዊ ካብ ዝኸውን ጀሚሩ ሃገሮም ዝተፈላለዩ ሓገዛት ክትህብ ከምዝፀንሐትን ገሊፆም።
እዚ ኮይኑ ግን ህፁፅ ረድኤት መግብን ማይን ብፌደራላዊን ክልላዊ መንግስታትን መሻርኽቲ ትካላት ረድኤትን ይኻየድ ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ባድመ: ድልድል ፍቕርን ሕውነትን
ባድመ መናሃሪያ ኲናት ዝነበረት፡ ድልድል ናይ ኣህዛብ ሕውነትን ፍቕርን ክትከውን ካብ ብዙሕ ኩርንዓት ይዝመረላ ኣሎ። ሰናይ ንኹሉ ኣህዛብ ቀርኒ ኣፍሪቃ! ገለ ወጻእተኛታትን ኤርትራውያንን፡ ባድመን ከባቢኣን ከውሒ ምዃኑ ይዛረቡ‘ዮም። ነገራት ንምልስላስ ዝኣመተ መደረታት እንተዀይኑ ጽቡቕ። ብዝተረፈ፡ ባድመን ከባቢኣን ጐልጐል ‘ዩ። ይትረፍ ባድመ፡ ምድረበዳታት ክለምዑ ብውሕዱ ብወረ ሰሚዖም ክዀኑ ይኽእሉ ‘ዮም፤ ከም ኩሉ እንናፍቖ ዓድታት ከኣ ባድመ፡ ንነባሪኣ ህዝቢ ትንፋሱ ኢያ!። እቲ ዝጥለብ፡ ብምንእኣሳ ዘይኰነስ፡ ከም ኣህዛብን ዜጋታትን ከመይ መፍትሒ ክንቅርብን ኣብ ፍጻሜ ከነብጽሖ ንኽእልን ‘ዩ።
እቲ ባድመ ናይ ኲናት ምኽንያት ኣይነበረትን፤ ኣይኰነትን ዝብል መደረታቶም ግን ሓቂ ብሓቂ ዝሰማምዓሉ‘ዩ። ኲናት ምስ ተጀመረ’ውን፡ ብምትሕግጋዝ ሓው ብርሃነ ወልደገብርኤልን ዶ/ር ሱሌማንን (ሱዳናዊ ሓውና፡ ዳይረክቶር ናይ IFAA ዝነበረ) ኣንጻር ኲናት ምንቅስቓስ ኣካይደ ነይረ እየ። ብ2014 ዓ.ም ጸቢብ ሰሚናር ኣብ ሎንዶን ጽዊዐ። ዝመስለኒ መብርሂ ሂበ ነይረ’የ። ነዚ ኣብዚ መድረኽዚ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ኣርሕይዎ ዘሎ ቆራጽ ናይ ፍትሒ መንቀልን ኣብ ህዝቢ ኣንቢርዎ ዘሎ ዓቢ ተስፋን፡ ከም ውልቀ-ሰብ ኤርትራዊ፡ ብፍቓድ ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ፡ ከተባብዕ ደስ ይብለኒ! ከምዚ እዚ ናይ @ሕውነትን ፍቕርን@ ጭርሖ ፈጢርዎ ዘሎ ጽቡቕ መንፈስ፡ ብሰላምን ፍቕርን ክዛዘም፡ ናይ ክልቲኡ ሃገራት ዜጋታት ትዕግስትን ኣዚርካ ምርኣይን ዝጠልበና ግዴታ ከኣ ይኸውን።
ብርግጽ፡ ብኹሉ ሸነኻት ኣዝዮም ዝመሩ ተሞክሮታትን ተረኽቦታትን ኣጋጢሞም ኢዮም። ይኹን’ምበር፡ ካብ ሕጋዊ መፍትሕን ዕርቅ ሰላምን ወጻኢ ካልእ ዘላቒ መፍትሒ ህልው ስለ ዘይኰነ፡ ሽግር ካብ መጋንዝቲ ክኸውን ምሽካሙ ንኣሕዋት ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ህያብ ምትራፍ ኣዝዩ ዝበልጽ ባህላዊ ልቦና ‘ዩ። ኣብ ክልቲኡ ኣህዛብ ካብ ትርግታ ልቡ ዝምንጩ ናይ ፍቕርን ሰላምን ድሌቱ ብዙሕ ክብደት ኣለዎ።
ኣብዚ ሰዓት’ዚ፡ ንዝልዓሉ ስግኣታት ፍርሕን ጥርጠራታትን ‘ውን ኣብ ግቡእ ቦትኦም ምህላዎም ምእማንን ምቕባልን ይሓትት። ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵን ዝግበር ናይ ሰላምን ፍቕሪን መስርሕ ዘላቒ መፍትሒ ዝረክብ፡ ብቐዳምነት ስምዒታትን ተግባራዊ ሕቶታትን ህዝቢታት ትግራይን ኤርትራን ክጽናዕን ናይ ሓባር ባይታ ክፍጠረሉን የድሊ። ሰላሙን ሕውነቱን ካብ ነዊሕ እዋናት፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት፡ ክቛሰሉ ጸኒሖም ‘ዮም። ክሳብ ናብ ጽልኢ ክምዕብል ተገይሩ ‘ዩ። ብሰንኪ’ቲ ናይ ዶብ ኲናት ከኣ፡ ዓውዲ ኲናት ዝዀነን፣ እቲ ቦታ ዝህቦ ቁጠባዊ ጥቕሚ፣ ብፍላይ ነቲ ኣብቲ ዝድረት ቦታ ዘሎ ህዝብን ክፈጥረሉ ዝኽእል ምግልባጥን፣ . . . ብቐሊሉ ጐሲኻ ዝሕለፉ ጉዳያት ኣይዀኑን። እቲ ሽግር ጌና ኣብ እንግድዓ ናይቲ ህይወቱን ንብረቱን ዘጥፍአን፣ ዝሰንከለን ዝቘሰለን ህዝብታት ‘ዩ ዘሎ።
ከምቲ ክሳብ ሕጂ ክካየድ ዝጸንሐ፡ ህዝቢ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዘገላብጥ ስጉምትታት ከይውሰድ ከኣ ተስፋ እገብር!! ካብ ዝጸንሑን ዝተለምዱን ስውራት ኣሰራርሓታት ምውጻእን፣ ካብ ልዕሊ ሓባራዊ ምሕዝነት ዝስራዕ፡ ሓይልኻ ዝኸፋፍልን ባዕላዊ ተኣማንነት ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ዝብርዝን ናይ ወጻኢ ጣልቃ ክትብድህ ምብቃዕን ይሓትት። ብዓቕምና ክንነብር እናኻኣልና፡ ኣብ ሓድሕድና ንምጥቕቓዕ ዝዓለመ፡ መሳርሒ ናይ ወጻኢ ሓያላን መንግስታት ካብ ምዃን ምድሓን!!
ብ1979 ዓ.ም ክልተ ውድባት (ተ.ሓ.ኤን ህ.ወ.ሓ.ትን) ኣብቲ ዘሰሓሕብ ዝነበረ ቦታታት በቲ ዝሓይሽ ዝመስለካ መፍትሒ ምስ ህዝቢ ኴንካ ባይታ ምፍጣር ዘድሊ ምንባሩ ጽቡቕ ጌሩ ዝተገንዘቦን ጀሚርዎ ዝነበረን ክነሱ፡ ኣብ ናይ ሓባር ሽምግልና ኣብ ዝነበርናሉ እዋን (ኣነ ኣባል ናይታ ሽማግለ’የ ነይረ)፡ ሃንደበት ብመሪሕነት ህ.ግ ሓጺርን ወሓለን መልሲ ተረኽበ። ንሱ ኸኣ ባድመን ከባቢኣን ኢትዮጵያ (ትግራይ) ምዃኑ ንህ.ወ.ሓ.ትን ነቲ ናይ ከባቢኡ ህዝብን ኣፍለጡ። ሽዑ ኣብ ክንዲ ኢሳያስ ወይ ስብሓት፡ ከም ሸያጢ ባድመ ለማ ንዝብሃል ተጋዳላይ ህ.ግ (ቅድሚ 5/ 6 ኣዋርሕ ናይቲ ውዲት፡ ካብቲ ዘካይዶ ዝነበረ ጐስጓስ ክቝጠብ ኣሲርና ኣጠንቂቕናዮ ዝነበርና) ይድረፈሉ ነይሩ።
ካብኡ ንድሓር ዝቐጸለ፡ እቲ ብጣልቃ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ዝተመርሐን ህ.ወ.ሓ.ት ዝተዋደየትሉን ኣብ ኤርትራ ተ.ሓ.ኤ ንምቕንጻል ዝተኻየደ ኲናት ሓድሕድ ‘ዩ ነይሩ። ሎሚ ካብዚ ተሞክሮ’ዚ ክንምሃሮም እንኽእል ክልተ ነገራት ኣሎው። 1) ካብ ምስጢራዊ ኣሰራርሓ ወጻኢ ክልቲኡ ኣህዛብ፡ ከምታ ጭርሖ ናይ ዶ.ር ኣብዩ ኣሕመድ፡ @ሕውነቱን ፍቕሩን@ ካብ ሓጺርን ወሓለን መፍትሒ ወጻኢ፡ ዘገም ኢሉ ክሰርሕ ይህልዎ! 2) ጣልቃ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ዝኸፋፍልን ብህይወት ኣህዛብናን ንብረትናን ዝጻወትን ስለ ዝዀነ፡ ካብ ከምኡ ዝበለ ርኽክባት ምቝጣብን!!!
እምብኣር፡ ኩሉ ዝካየድ መስርሓት ናይ ዘተ፡ ብግሉጽ፣ ናይ ህዝቢ ውከሳ ዝካየደሉን ህዝቢ ዝጋባኣሉን ክኸውን ይህልዎ። እቶም ናይ ምውሳን ሓላፍነት ዝህልዎም ሰበ ስልጣን ከኣ፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ እውን ክትምሃሮ ዝህልዋ ፖሊትካዊ ምስጢር ኰይኑ፡ ብተሓታትነት ዝምእዘዙን ዝቕየዱን ክዀኑ ይግብኦም። ክሳብ ዝተኻእለ መጠን፡ ሓቢርካ ብፍቕርን ሕውነትን ንምንባር ክንበቅዕ፡ ክንዓቢ ዝግባእ ክነሱ፡ መንነትን ክብርን ምርጫን ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ዝምንዝዕ፡ ዝዀነ ይኹን ናይ ልዑላዊነት ምትእትታው መደባትን ውጥናትን (ኣብነታት፡ ምስጢራዊ ዘተ መሪሕነት ህ.ግ ምስ ደርግ፡ በርሊን 1978 ዓ.ም፣ መደብ ኮርፖረሽን (corporate body)፡ ሕሩይ ተ. ባይሩ 2016 ዓ.ም ገጽ 265)፡ ዝተተምብሁ መፍትሒታትን ግን ክእቶዉ ኣይግባእን። ንቕድሚት ብዝያዳ ከተሓቛቚፈና ዝኽእል ዘይኰነስ፡ ከምቲ ዝሓለፈ ተመሊሱ ከቚስለናን ንድሕሪት ክጐተናን ስለ ዝኽእል።
ብዛዕባ’ዞም ነጥብታት እዚኣቶም ዝዀነ ይኹን ቁም-ነገር ዝህልዎ ስጉምቲ ንምውሳድ ክብቃዕ እንከሎ፡ መንግስት ኢትዮጵያ’ውን ጥንቃቐ ክትወስደሉ ዝግብኣ ጉዳይ ‘ዩ። ብሓጺሩ ዘይምግራህ!
ተጋ/ ነበር ሃብተጊዮርጊስ ኣብርሃ (1979 ዓ.ም፡ ጀ.ዓባይ ብምውካል ናይ ዶብ ናይ ዕርቂ ሽማግለ ኣባል)
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 09-07-2018


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ኣብ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ፅዑቕ ናይ ሽዱሽተ መዓልታት ዑደት ናብ ሃገሮም ምምላሶም ይፍለጥ።ሕዚ እቲ ሕቶ እዚ ዝፈጠሩዎ ሓድሽ ርክብ ኣብ ልዕሊ ብቕልጡፍ ይልወጣ ካብዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓንቲ ኣብ ዝኾነት ኢትዮጵያ እንታይ ፅልዋ ይህልዎ ዝብል እዩ።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝተጉዓዙለን ናይ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣታት ምስ ደገፍቶም ተራኺቦም እዮም።ኣብ ከተማታት ዋሽንግተን፣ሎሳንጀለስን ሚኒሶታን ኣብዝነበሩ ኣጋጣሚታት ኢትዮጵያዊያን ዳያስፖራ ሓደ ካብቶም መናእሰይን ንቑሓትን ኣፍሪቃዊያን መራሕቲ ንዝኾኑ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ብውዕዉዕ ተቐቢሎምዎም።
ዶ/ር ኣብይ ምስ ናይ ሃይማኖት ጉጅለታት፣መራሕቲ ተቓወምትን ምኽትል ፕረዚዳንት ኣሜሪካ ማይክ ፔንስን ተራኺቦም፡ ትማሊ ረቡዕ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለው፤እዚ ሓድሽ ምትእስሳር ናብ ሓደሽቲ ዕድላት ክልወጥ ብዙሓት ተስፋ ኣለዎም።
“ምስ ማሕበረሰብ ኢትዮጵያዊያን ኣሜሪካዊያን ንምርኻብ ነዊሕ ዝፀንሐ ሸቶና ኣዐዊትና ተመሊስና ኣለና።ቀንዲ ሸቶ ፃንሒትና ኣብ መንጎ ኢትዮጵያዊያን ዘሎ ናይ ፅልኢ መንድቕ ንምፍራስን ናይ ፍቕርን ምትእስሳርን ድልድል ንምህናፅን እዩ።እዚ ግሁድ ዝኾነ ሳላ ድልውነትን ልባዊ ድልየትን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን እዩ።
ዳግም ክራኸቡ ድልዋት ዝኾኑ ዳያስፖራ ለውጢ ዝመፅእ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ፅን ኢሎም ንምስማዕ ድልየት እንተሃኢሉዎም እዩ ይብሉ።ሓደ ካብኦም ሰራሕተኛ ባንኪ ጌታቸው እግዛብሄር እዩ።
“ኣብ ኢትዮጵያዊያን ዳያስፖራ ዘሎ ፀጋታት ብዝግባእ ዝተረድኡ እዮም።ብዙሓት ዝተማሃሩን ሰብ ሞያን ኢትዮጵያዊያን፣ብዙሓት ኢትዮጵያዊያን ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣለው።”
ኢትዮጵያ ማዕጾኣ ከፊታ ኣውፈርቲ ንዘለው ፀጋታት ክትጥቀመሎም ድልየት ኣለዋ።ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንሰተር ኣብይ ኣሕመድ ኣቶ ፍጹም ኣረጋ ከምዚ ይብሉ።
“ክንዛረቦም ንኽእል ንኸውን።ግን ብዘለዎም ቅልዑነትን ተመኩሮን ካብኡ ንላዕሊ ክርእዩ ዝኽእሉ እዮም።”
እቶም ተሞክሮታት መነባብሮ ደቂ ኣንስትዮ ዘመሓይሹ ዕድላት ምፍጣር ይሓውስ።ፍረህይወት ደርሶ ናይ ጡብ ካንሰር ትካል ዝጀመረት ነርስ እያ።ንሳ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ማሕበረሰበንን ሃገረንን እምነ ኩርናዕ እየን ትብል።
“ትካልና ኣብቶም ዝሓልፉ ሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ዳያስፖራን ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ንዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ክሕግዝ ፀኒሑ’ሎ።ኣብ ኢትዮጵያ ብሕጊ ንምምዝጋብ ኣብ ከይዲ ኣለና።ኣብታ ሃገር ናይ ካንሰር ማእኸል ንምህናፅ ተስፋ ኣለና።”
መሓቡብ ኣባዋጂ በዓል ሞያ ሕጊ ኣባል ተቓዋሚ ውድብ እዩ።ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝሰርሖ ስራሕ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ምቹእ ሃዋህው ክፍጠረሉ ተስፋ ኣለዎ።
“እዚ ክእለት እዚ፣እዚ ተመክሮ እዚ ሒዘ፤ናብ ሃገረይ ወሲደ ንብዙሓት ሰባት ስራሕ ንምፍጣር ክፍትን እኽእል እዩ።”
ገሊኦም ዳያስፖራ ንምሕጋዝ ድሉዋት እዮም፤ወድዓዊ ክኾኑ ከምዘለዎም ድማ ይርድኡ።
ወሰን ደበላ ኣብ ናይ ኢትዮጵያዊያን ደቂ ኣንስትዮ ማእኸል ሰብኣዊ መሰላት ትሰርሕ።
“ነታ ሃገር ናብ ቅድሚት ዘሰጉም መንእሰይ መራሒ ኣለና፤ሕጉስ እየ።ኢትዮጵያዊያን ትዕግስቲ ንክገብሩ ፃዊዕተይ የቕርብ ኣለኹ፤ምኽንያቱ ኩሉሻዕ ለውጢ ኣብ ሓደ ለይቲ ኣይመፅእን።ዕድል ሃብዎ፤ሰባት ነታ ሃገር ንቕድሚት ኣብዘሰጉም ተግባር ኣበርኽቶ ክገበሩ ኣለዎም ክብሎም እደሊ።ዶ/ር ኣብይ ከምዝበሉዎ ናይ ኣፍሪቃ መራሕቲ ክንኸውን ኣለና።”
ንግዚኡ ጠመተ መንግስቲ ኣብ ዞባዊ ውህደትን ምትእስሳር ምስ ዳያስፖራን እዩ ዝበሉ ኣቶ ፍፁም ኣረጋ ወሲኾም ከምዚ ኢሎም።።
“እዋኑ ኢትዮጵያዊያንን ዳያስፖራ ማሕበረሰብን ናብ ሓድነት ምምፃእ እዩ።ንድሕሪት ዝጎተቱና ብዙሓት ኣፈላላያት ኣለውና።ብዝግባእ ክንረዳዳእ ኣይፀናሕናን።”
ኣብቶም ኣጋጣሚታት ኣብ ኢትዮጵያዊያን ኣሜሪካዊያን ሓያል ተስፋ ይስትውዓል።ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ናብ ኣሜሪካ ቅድሚ ምምፅኦም እውን እንተኾነ ካብ ዳያስፖራ ናብ ውሽጢ ሃገር ዝልኣኽ ገንዘብ ወሲኹ ነይሩ።ኢትዮጵያ ቁጠብኣ ናብ ናይ ውልቂ ዓውዲ ንምዛር እትገብሮ ፃዕሪ ብምቕልጣፍ ካብ ናይ መሰረተ ልምዓት ኢንቨስትመንት ወፂኣ ጠመትኣ ናብ ናይ ንግዳዊ ዓውዲ ክኸውን እዩ እቲ ኣንፈት።


text:
ካብ ሰነዳት ታሪኽ
ሃብትኣብ ጽገ
ሻብዓይ ክፍሊ
ቀረብ 1989/1990
እዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ምብ/ጀርመን ዝተዋህበ መግለጺ ብዛዕባ ውድዓዊ ኩነታት ኢትዮጵያ: ኣብ ፈለማ 1989 ብጋህዲ ክርአ ጀሚሩ:: መንግስቱ ሃይለማርያም ብዙሕ ትርጉም ዘይብሉ: ብዕለት 7.3.1989 ደብዳበ ናብ አሪክ ሆነከር ጺሒፉ:: ማዕረ ማዕሪኡ ከኣ ንሚስተር ፋሲካ ሲደሊል ናብ ምብ/ጀርመን: ብዕለት 17.3.1989: ብምልኣኽ: ንሚስተር ሆርስት ዶሉስ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት ብኣካል ክገልጸሉ ፈቲኑ:: እዚ ልኡኽ መንግስቱ ከኣ: እቲ ኣዝዩ ሕማቕ ዘሎ ኩነታት ገሊጹ:: በበሃህልኡ: ህ.ግ.ሓ.ኤ. ን ህ.ወ.ሓ.ትን ብሓባር ኣብዚ ሓጺር ግዜ ብዘመዝገበኦ ዓወታት ንሰራዊት ኢትዮጵያ: ኣብ ሓደጋ የእትየነኦ ኣለዋ:: ክልቲአን ውድባት ከኣ ሓባራዊ ኮንፈደራላዊ ስርዓት ከቑማ መደብ ኣለወን:: እሳተን ሓደ ሓባራዊ መሪሕነት ዘለወን ኮይነን: እቶም ኣባላት መሪሕነት ከኣ ነሓድሕዶም ይዛመዱ ኢዮም:: ኢትዮጵያ: ካልእ ምርጫ ስለዘይብላ: ሓገዝ ክትልምን ምግዳዳ: ከምዘየሐጉሳ ገሊጻ:: ስለዚ: T-62 ዝዓይነተን ታንክታት 100 ሓባ የድልያ:: ብተወሳኺ: ንኽልተ መዕርፎ-ነፈርቲ ዝኸውን ናይ ባይታ መሳርሕታት: አለክትሮኒካዊን ሂድራውሊክ መሳርሕታት: የድሊ ኣሎ::
መሪሕነት ምብ/ጀርመን። ነዚ ጠለባት’ዚ ከማልእ ብመትከል ቁሩብ ብምንባሩ: ንኣተገባብራ ዝምልከት ተወሳኺ ዘተ ከካይድ: ንሚስተር ሆርስት ዶሉስ ምምዛዙ ኢዩ:: ኣብዚ። ዝተጋህደ ሓደ ጸገም ግን: ብወገን ኢትዮጵያ: መንግስቲ ምብ./ጀርመን ነተን ታንክታት ብጥርሑ ዝህቦ ኢዩ መሲልዎ:: ኣብ ከምኡ መዕለቢ ክብጽሕ ከኣ ዝደፍእ ከምዝነበረ ይግለጽ:: እዚ: ግን ጌጋ ትጽቢት ምዃኑ: ምብ./ጀርመን ብህጹጽ ዝኣረምዎ ኢዩ:: ኣብ ሓደ ብኣባላት ሰራዊት ምብ.ጀርመን ዝተጻሕፈ ጸብጻብ ዝተገልጸ: „ኣብ ሞንጎ ኣምባሳደር ምብ.ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያን: ኣባል ፖሊት-ቢሮን ጸሓፊ ማእከላይ-ጀርመንን ዝኾነ ብጻይ ሆርስት ዶሉስን: ብዝተኻየደ ዝርርብ: ነቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ዝሰዓበ ጌጋ ኣተረጓጉማ ኣሪሞሞ ኢዮም:”ይብል:: በዚ ግጉይ ሓበሬታ ከኣ ትጽቢት መሪሕነት ኢትዮጵያ ስለዘስዓበ: መሪሕነት ምብ/ጀርመን: ንመሪሕነት ኢትዮጵያ: ከየጉህን ተስፋ ከየቖርጽን: 30 ታንክታትን። ንመዐርፎ-ነፈርቲ ዝኸውን መሳርሕታትን: ብድምር ኣስታት 12 ሚሊዮን ማርክ ዘወጽእ: ከም “ምሕዝነታዊ ህያብ” ተባሂሉ ክወሃባ ክውስኑ ከለዉ: እተን ዝተረፋ 70 ታንክታት ግን ብንግዳዊ ቅጥዕታት: ብኣስታት 28 ሚሊዮን ማርክ ክሽየጣ ተወሲኑ::
ኣብ ፈለማ ወርሒ 5/1989: ዳግማይ ዘተ ኣብ መንጎ ወከልቲ ምብ/ጀርመንን ኢትዮጵያን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ:: እቲ ዘተ ብዛዕባ ቀረብ ናይተን ተሪፈን ዘለዋ ታንክታትን: ብዘይክኡ ከኣ ቀረብ AKM ዝዓይነተ ሸጓጉጥን 500 ዝኾና L-60 ዝበሃላ መኪና ጽዕነትን: ንምዝርራብ ኢዩ:: ኣብዚ ዘተ’ዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ: 70 T-55 ዝዓይነተን ታንክታትን: 500 L-60 ዝበሃላ መኪና ጽዕነትን ክትገዝእ ከምእቲደሊ ገሊጻ:: ኣብቲ ዘተ ግን: እቲ መሸጣ ብዝወሓደ ዋጋ ክኾነላ ተማሕጺና:: እቲ ዋጋታት ብዓሰረተታት ኣሽሓት ክኸውን: ትጽቢታ ገሊጻ:: ብተወሳኺ: ምብ/ጀርመን 22000: AKM ዝዓይነቱ ብረት ብነጻ ክትህብ ተሓቲታ:: እዚ ሕቶ’ዚ ግን ብወገን ምብ/ጀርመን ተቐባልነት ኣይረኸበን: ጥራይ ዘይኮነ: ንነፍሲ ወከፍ ታንክ 180 000 ዶላር: 23125.- ዶላር ንነፍሲ ወከፍ L-60 ዝዓይነተን መኪና: ዋጋ ክትክፈል ጠሊባ:: ነቲ AKM ዝዓይነቱ ብረት’ውን ብጥርሑ ዘይኮነ: ዕዳጋ ብዝውስኖ ዋጋ ክትሸጦ ከምትደሊ ኣፍሊጣ:: ወከልቲ ክልቲአን ሃገራት ኣብ መመርገጺኦም ምስ ተረሩ ከኣ: ወገን ምብ/ጀርመን ካብ ኢትዮጵያ ክወጽኡ ተነጊርዎም::
ድሕሪኡ እንታይ ኣጋጢሙ: ክሳብ ሕጂ ዝፍለጥ የለን:: ሓደ ጭቡጥ ነጥቢ ግን ኣሎ:: ብዛዕባ ቀረብ ታንክታት። ሓደ ምርድዳእ ተፈጺሙ ክኸውን ኣለዎ:: ምኽንያቱ: ኣብ ድሕሪኡ ዝስዓበ ግዜ: T-55 ዝዓይነተን ብዙሓት ታንክታት ንኢትዮጵያ ተዋሂበን ኢየን:: ምናልባት: እዚ ምርድዳእ’ዚ ኣብ ወርሒ 5/ 1989 ኣብ መንጎ መንግስቱ ሃ/ማርያምን አሪክ ሆነከርን ዝተገብረ ክኸውን ይኽእል ኢዩ::
እታ T-55 ዝዓይነታ ታንክ: ሓንቲ ኣረጊት ሞደል ናይ ክፍላ ሓምሳታት ኢያ:: ብምኽንያት ምንካይ ኣጽዋር ምብ/ጀርመን ከኣ ንካልእ „መዓላታት“ ነጻ ተለቒቐን:: እቲ ብቐዳምነት ዝተዋህባ ንብረት ብ27.3.1989 ኢዩ:: ኣብዚ 400 ቦንባታት ናይ T-55 ናብ ኢትዮጵያ ተላኢኹ:: ኣብ ወርሒ 5 ወርሒ 6 1989 ከኣ ታንክታት ተዋሂበን:: ብልክዕ ክንደይ ታንክታት ከምዝተዋህባ: ካብ’ቲ ጽሑፍ ዝርከብ ኣይኮነን:: ሰነዳት ምብ/ ጀርመን ብልክዕ እንተተርጒምናዮ ካብ 100-200 ታንክታት: ብመሰረት ውዕልን ምርድዳእን ክወሃባ ከምዝኾና ተረጋጊጹ:: ሓንቲ ምዕራባዊ ምንጪ: 140 ታንክታት ከምዘተቐረባ ኣቃሊዓ:: ኣብ ሓንቲ ምንጪ ምብ/ጀርመን ዝረኸብክዎ ሓበሬታ ኸኣ: 152 ታንክታት ከምዝነበራ ኢዩ:: ኩሎም ምንጭታት ዝረዳድእሉ ሓደ ሓባራዊ ርእይቶ: ኩለን ኢትዮጵያ ዝጠለብተን ታንክታት ከምዘይተዋህባ ኢየን:: እዘን ታንክታት’ዚአን ኣብ ኢትዮጵያ ሰሪሐን’ዶ ኣይሰርሓን ዝፍለጥ የለን::
ኣብቲ ኣብ ወርሒ 5/1989: ኣብ መንጎ መንግስቱ ሃይለማርያምን አሪክ ሆነከርን ኣብ ዝተኻየደ ዘተ: ጠንቂ ናይቲ ዝተጠልበ ኣጽዋር: ተሓቢሩ ኣሎ:: ኣብቲ ዘተ: መንግስቱ። እቲ ወተሃደራዊ ኩነታት ኣዝዩ እንዳተባልሐ ይኸይድ ስለዘሎ: ወተሃደራዊ ደገፋት ኣገዳሲ ይገብሮ:: „ኢትዮጵያ“ ይብል ኣብቲ መግለጺኡ „ ካብ ሕብረት ሶቭየት ወተሃደራዊ ሓገዝ ዘጥለባ: ናይ ገዛእ ርእሳ ኣጽዋር ስለዘይትውንን ኢያ:: ናይ ገዛእ ርእሳ ኢንዱስትሪ ኣጽዋር ክትተክል ትጽዕር ኣላ:: ኣብ መወዳእታ ከኣ: መንግስቱ ነቲ ምብ/ጀርመን: ወተሃደራዊ ቀረብ ክብ ኣብ ምባል: ዘርኣየቶ ቁልጡፍ ግብረ-መልሲ ኣመስጊኑ:: ዘረብኡ ብምቕጻል: እዚ ሓገዛት’ዚ ካልእ ኣገዳሲ ዝገብሮ ምኽንያት ከምዘሎ ገሊጹ:: ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ: ብሓንቲ ካናድያዊት ኩባንያ: ኣዝዩ ሰፊሕ ዝኾነ ነዳዲ ከምዘሎ ተዳህሲሱ ኣሎ:: እቲ ዳህሳስ ተዛዚሙ ስለዘሎ: እቲ ምህርቲ ኣብ ሓጺር ግዜ ክጅመር ኢዩ:: እዚ ኣዝዩ ትስፍው ዝኾነ ፕሮጀክት’ዚ: ነቲ ቁጠባዊ ኩነታት ናይ’ዛ ሃገር ክፈትሕ ክሕግዝ ይኽእል’ዩ:: ማዕረ-ማዕሪኡ ግን: እቲ ፕሮጀክት: ነቶም „ተነጸልቲ“ ሰሓቢ ስለዝኾነን ሓለዋ ክግበረሉ ስለዘለዎ: ኢዩ:: እቲ ትጽቢት ንመዓልቲ ናይ ኣስታት 20 ሚሊዮን ዶላር ዘውጽእ ባረል: ምፍራይ ኢዩ:: ስለዚ: ንሓለውኡ ታንክታት ከድልያና ኢየን:: አሪክ ሆነከር ነዚ ምስ ሰምዐ: ተመሲጡ: ኢትዮጵያ ኣብ ዳህሳስን መፍረ ናይ’ቲ ነዳዲን ደገፍ ምብ/ጀርመን ዘድልያ እንተኾነ ንመንግስቱ ተወኪስዎ:: መንግስቱ ግን ሕቶ ጥውይውይ ኢሉ ከይመለሰ ሰጊርዎ:: እቲ ምስ ካናዳ ዝተገብረ ስምምዕ „ምቹእ“ ከምዝኾነን: እቲ ብወገን ካናዳ ዝግበር ኣገልግሎት ብቀረብ ኣጽዋር ዝዳቀስ ምዃኑን ኢሉ::
ተዋሳእትን መስርሕ ውሳኔታትን
ንኢትዮጵያ ብዝምልከት። ኣብ ፖሊሲ ምብ/ጀርመን ቀንዲ ተዋሳእት በዓል መን ነይሮም? መስርሕ ውሳኔታት ከመይ ነይሮም? ነዞም ሕቶታት’ዚኦም ዝምልሱ: እቶም ኣብ ቤት ጽሕፈት ቨርነር ላምበርትስ ዝርከቡ ዲፕሎማስያዊ ፋይላት ኮይኖም: ንኹሉ ንጥፈታት ምብ/ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ ብንጹር ከምዘብርሁን ይግለጽ:: እቶም ውሳኔታት መብዛሕትኡ ግዜ ናብ’ዞም ዝስዕቡ ሰባት የምርሑ ነይሮም:- ሀርማን ኣክሰን: ቨርነር ላምበርትስ: ፓውል ማርኮቭስኪ: ክላውስ ቪለርዲንግ: ኣለክሳንደር ሻልክ: ኦስካር ፊሸር:አሪክ ሆነከር: ቪሊ ሽቶፍ ::
ኣብቲ: መሰረታዊ ሕቶታት ክኸውን ከሎ: ሆነከርን ፊሸርን ይሕበሩ ነሮም:: ንኣብነት: ብዛዕባ ጻውዒት ሓገዝ ኢትዮጵያ ናይ 1977 እሞ ቀረብ’ዚ ኣጽዋርን መኻይን ጽዕነትን ብቀረብ ቡን ለውጢ ክግበር ዝተገብረ ስምምዕ ክጥቀስ ይኽእል:: (…) አሪክ ሆነከር: ኣብ 15.6.1977 ናብ ቨርነር ላምበርትስ ኣብ ዝለኣኾ ተለግራም: 500: W 50 ዝዓይነተን መኻይን ጽዕነት ናብ ኢትዮጵያ ክልኣኻ ዝብል ርእይቶ ሰፊሩ ይርከብ:: ብምቕጻል: ምብ/ጀርመን ንኢትዮጵያ ሓደ ሚእቲ ሚሊዮን ማርክ (ሓያል ባጤራ) ለቓሕ ክትህባ ከምእትኽል ይገልጽ:: ቪሊ ሽቶፍ: ኣብ ሓጋይ 1977 ናብ ፖሊትቢሮ ብዘቕረቦ ጽሑፍ: ካብቲ ሃገራዊ መኽዘናት ዕቑር ንብረት: ሓድ ሓደ ኣቑሑት ንኢትዮጵያ ክልኣኽ ዝብል ጠለብ ኣለዎ:: ኣብዚ ዝጥቀሱ: ማርመላታ: ዕሹግ ስጋ: ዓሳ: ተንዳታት: መከላኸሊ መሸፈኒ: ባደላታት:: (….)
ኣብ መወዳእታ: ብዛዕባ ተወሰኑ ስጉምትታት ናይ ምውሳን ሓይሊ ዝነበሮም: ሆነከርን ሽቶፍን ኢዮም ነይሮም::
ብግብሪ ክርአ ከሎ: መብዛሕትኡ ግዜ: ላምበርትስን ሽቶፍን: ኣብቲ ቅድመ-ምድላዋትን ትግባረን ናይ’ዚ ሓገዛት’ዚ ዝዋስኡ: ጉንተር ሚታግ: ቨርነር ላምበርትስ: ፓውል ማርኮቪስኪ: ኣለክሳንደር ሻልክ ኢዮም::(…)
ኣብሞንጎ’ዞም 4 ሰባት’ዚኦም ዝነበረ ምቅሊት ስራሕ: ከምዚ’ዝስዕብ ነይሩ:-
ኩሉም ጉዳያት „ነገራዊ ደገፍ“: ንኣብነት ቀረብ ኣጽዋር: ንኣለክሳንደር ሻልክ ጎሎድኮቪስኪ ይምልከቱ:: (…) ኩሉ’ቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ኣጽዋር ይኹን መኻይን ጽዕናት እሱ ይቆጻጸሮ ነይሩ:: ኣብቲ መስርሕ: ጸገማት ምስ ዘጋጥሙ ቅልጡፍ ፍታሕ ከምዝረኽቡ ይገብር ነይሩ:: ንኣብነት: እታ ንኢትዮጵያ መኻይን ክትልእኽ ዝተበገሰት ኩባንያ: ፍሉይ ድልየታት ኢትዮጵያ ብመገዲ ኤምባሲኦም ምስተነግሮ: ሚስተር ሻልክ: ኩሉ’ቲ ጉዳይ መስርሕ ምልኣኽ ብቤ.ጽሕፈቱ ከምዝሓልፍ ጌሩ:: ንኩሎም’ቶም ሃጓፋት ዝፈጠሩ ሰባት ከኣ ብዲስፕሊናዊ ስጉምትታት ናይ’ቲ ሰልፊ ኣፈራሪህዎም:: (…) ኢትዮጵያ: ሚሊሺያታታ ካብ ዓሰብ ናብ ምጽዋዕ ብመራኽብ ምብ/ጀርመን ክግዕዙ ንዘቕረበቶ ጠለብ’ውን ተኽእሎ ተግባራውነቱ ኣጽኒዑ ኢዩ:: ምእንት’ዚ: ብሮከን: ላይፕሲግ: ፍሪድሪክ አንጀልስ: ሚተንቫልደ ዝተባህላ: ንግዳዊ መራኽብ ምብ/ጀርመን: ኣብ ውሽጢ 4 ሰዓት ነፍሲ ወከፈን 1200 ሰባት ከግዕዛ ዓቕሚ ነይርወን:: እንተኾነ ኣህጉራዊ ሕግታት ባሕሪ ኣብ ግምት ብምእታው: እተን መራኽብ: ወተሃደራውያንን ናይ ውግእን ኢየን ከብለን ስለዝኽእል: በዚ ምኽንያት ከኣ ብካናል ሱወዝ ምሕላፍ ክእገዳ ይኽእላ: ክብል ነቲ ጸገማት ዘርዚሩ::
ንፖለቲካዊ ሸነኽ ናይ’ቲ ጉዳይ ሓለፍቱ ላምበርትስን ማርኮቭስኪን ኢዮም:: ምስ ወከልቲ ሶማልያ: ኢትዮጵያ: ኤርትራ ዝካየዱ ዝነበሩ ዘተታት: ውዕላትን ስምምዓትን የካይዱ ነይሮም:: ነዚ ዝኸውን ባይታ ብመልክዕ ንድፊ ዘንጽፉ ዝነበሩ ኣሳቶም’ኳ እንተነበሩ: እቲ ንድፍታት ብ ኣክሰንን ሆነካርን ክጸድቁ ነይርዎም:: እዚ ኸኣ ኣሳቶም ጥራይ ወዳእቲ ከምዘይነበሮ የብርሃልካ:: ንኣብነት: እቲ ቨርነር ላምበርትስን ፓውል ማርኮቭስኪን ምስ መንግስቱ ሃይለማርያምን ብርሃኑ ባየህን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘካየድዎ ዘተ ይጥቀስ:: እዚ ዘተ’ዚ መሰረታዊ ዝኾነ ብዛዕባ መጻኢ ሽርክነታት ዝምልከት ምርድዳእ ዘጠቓለለ ብምንባሩ: ሓፈሻዊ ኣንፈት ዘትሕዝ ትርጉም ጥራይ ኢዩ ነይርዎ:: እዚ ኸኣ ነቲ ዛጊት ኣብ ሓጋይ 1977 ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ሰፊሕ ቀረብ ኣጽዋር: ሕጋውነት ኣልቢሱ:: ነቲ ኣብ 1978 ዝተገብረ ቀረብ መኻይን ጽዕነት: ባይታ ኮይንዎን ንኢንዱስትርያዊ ምትሕግጋዝ ከኣ ባብ ከፊቱ::
ንመጥቃዕቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ሶማልያ: ከገልግላ ተባሂለን ንኢትዮጵያ ዝተዋህባ ዓበይቲ መኻይን: ብተበግሶ ቨርነር ላምበርትስ ኢየን:: እሱ: ኣብ ካልኣይ ፍርቂ ወርሒ 2/ 1978: በቲ ፍሉይ ልኡኽ ኢትዮጵያ ገሰሰ ወልደኪዳን: ብዛዕባ ህሉው ግንባር ሶማልያ/ኢትዮጵያ ተሓቢሩ ኢዩ:: ኣብቲ ኣብ 16.2.1978 ናብ አሪክ ሆነከር ዝጸሓፎ ደብዳበ: እዚ ዝስዕብ መርትዖታት ኣስፊሩ ይርከብ:- ኣብቲ መጥቃዕቲ ሶማልያ ንምክልኻል ዝግበረሉ ዝነበረ መስርሕ: በጋጣሚ: ኣብ መስመር ምክልኻል ሶማልያ ሓደ ሃጓፍ ብምፍጣሩ: ወተሃደራት ኢትዮጵያ ነዚ ቦታዚ ኣትዮሞ:: ሕጂ ካብዚ ብምብጋስ: ንሰራዊት ሶማልያ ንምኽርዳን ተኽእሎ ኣሎ:: ስለዚ: ብወገኑ (ላምበርትስ) ነዚ ድልየት ኢትዮጵያ ከነማልእ ኣገዳሲ’ዩ ዝብል ርእይቶ ስለዘለዎ: እተን ነቲ መጥቃዕቲ ዘድልያ ዘለዋ ዓይነት መኻይን ክወሃባ ለበውኡ ኣስፊሩ:: ብመሰረት’ዚ ርእይቶዚ ከኣ: 1000 ዓበይቲ መኻይን (W 50): ንኢትዮጵያ ስለዝተዋህባ: በዚ ኸኣ ሰራዊት ሶማልያ ናብ ዶብ ሶማልያ/ኢትዮጵያ ክድፍኡ ኣበርኪተን:: (…)
ቨርነር ላምበርትስን ፓውል ማርኮቭስኪን ኣብ ኣተሓሕዛ ብዙሓት ጉዳያት ምስ ሀርማን ኣክሰን ይረዳድኡ ነይሮም ኢዮም:: ዳርጋ መብዛሕትኡ ግዜ: እቲ ሓበሬታ ንኣክሰን የቕርብሉን ውሳኔኡን ይጽበዩ:: እዚ ዘሪአና ከኣ እሱ ልዕሊኦም ዘሎ ሓላፊ ወይ ጽፍሒ ምዃኑ ኢዩ:: ነዚ ዝኸውን: ኣገዳሲ ኣብነት ዝሓቖፈ ሰነድ ኣብ ቤ.ጽ. ቨርነር ላምበርትስ ዝተረኽበ ይግለጽ:: ኣብ ወርሒ 12/ 1977 ሚስተር ፍሪደል ትራፐን: ቨርነር ላምበርትስ ብዝሃቦ ዕማም መሰረት: ናብ ሱዳን ብምኻድ: ምስ መራሒ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብቐጥታ ናይ ምርኻብ ተኽእሎ ክድህስስ ነይርዎ:: እሱ: ኣብኡ ከይዱ ብዝገበሮ ዳህሳስ: በቶም ቅድሚ ሕጂ ዝነበሩ መጋጠምቲ (mediaters) ዝነበረ ዕድል ከምዘይከኣል ስለዘረጋገጸ: ብካልኦት ከራኽቡ ዝኽእሉ ሰባት: ምስ ኢሰይያስ ኣፈወርቂ ንምርኻብ ክፍተን ርእይቶ ኣቕሪቡ:: እዚ ርእይቶ’ዚ ኸኣ ከም ኣዝዩ ምስጢራዊ ጉዳይ ብተለግራም ናብ ሰለስተ ሰባት: ማለት ናብ ሀርማን ኣክሰን: ቨርነር ላምበርትስ: ፓውል ማርኮቭስኪ ተላኢኹ:: እዚ መልእኽቲ’ዚ ናብ ካልኦት ኣካላት ጨሪሱ ክዝርጋሕ ከምዘይብሉ ምሕጽንታ ተጻሒፉ ይርከብ:: ( እቲ ምኽንያት ከኣ: ምናልባሽ: ኣብቲ ተለግራም ኣስማት ናይቶም ከም ናይ ምብ/ጀርመን መጋጠምቲ ተጠቒሶም ዘለዎ ሰፊሩ ስለዝርከብ’ሞ ነዚኦም ሓደ ጸቢብ ዓንኬል ሰባት ጥራይ ስለዝፈልጥዎ: ከይቃልዑ ስለዝትፈርሀ ኢዩ::) ላምበርትስ: ካብዚ ብምብጋስ ኣብ 13.12.1977 ን ኣክሰን: ነዚ ናይ ትራፐን ርእይቶ ተግባራዊ ክኸውን ሓሳባት ኣቕሪብሉ: ማለት በቶም ሓደሽቲ መራኸብቲ ሰባት እቲ ጻዕሪ ክፍተን ማለት’ዩ:: ኣክሰን: ነቲ ተለግራም ብ 16.12.1977 እዚ ስዕብ ሓበሬታ ኣስፊሩ ናብ ላምበርትስ ሊኢኹዎ: „ በቲ ቀሪብዎ ዘሎ ብ 14.12.1977 ተረጋጊጹ ኣሎ::“ ኣክሰን ብሸነኹ ንሆነከር ምውካሱን ዘይምውካሱን ካብቲ ሰነድ ኣይፈለጥን ኢዩ:: እቲ ኣገዳሲ ግን ላምበርትስ ካብ ኣክሰን ደገፍ ምሕታቱ ኢዩ:: (…) እዚ ኸኣ ኣብ ውሽጣዊ ኣሰራርሓ ናይቲ ሰልፊ: ኣክሰን ኣብ ክፍሊ ኣህጉራዊ ዝምድናታት: ካብቶም ወሰንቲ ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲ ምንባሩ ኢዩ:: (…)
ኣብ ቤ.ጽ. ላምበርትስ ብዙሓት መደባትን ዕላማታትን ዝጠቕሱ ክታማት ዘይብሎም ሰነዳት ይርከቡ:: እቲ ትሕዝቶ ናይቲ ሰነዳት ክትሪኦ ከለኻ: ሓደ ሓላፊ ናይ’ቲ ሰልፊ ዝነደፎ ክኸውን ከምዝኽእል ትግምግም:: ስለዚ ኣብ ግምት ዝኣትዉ: ሀርማን ኣክሰን: ቨርነር ላምበርትስ: ወይ ከኣ ፓውል ማርኮቭስኪ ኢዮም:: እቲ ሰነዳት ኣብ ቤ.ጽ. ላምበርትስ ብምርካቡ: እሱን ማርኮቭስኪን ከምነደፍቲ ክበሃሉ ዝርኣየካ ኢዩ:: ብኻልእ ወገን ክርአ ከሎ ከኣ: ሀርማን ኣክሰን’ውን ክኸውን ይኽእል ኢዩ:: ምኽንያቱ: እሱ ዝያዳ ኣብቲ ምንዳፍ ዕላማታትን መደባትን ይሳተፍ ብምንባሩን: ሓያል ጎድኑ ኣብከምኡ ከምዝኾነን ስለዝፍለጥ ኢዩ:: ናይ’ዚ ሕቶ’ዚ ደምዳሚ መልሲ ክርከቦ ዝኽእል: ኪኢላታት ቋንቋ: ነቲ ሰነዳት ተንቲኖም ምስዝመምይዎ ኢዩ:: ስለዚ: እቲ ሕቶ ገና ክፉት ኢዩ::
ሓድሓደ ሰነዳት: ነቲ ምሕንጻጽን ትግባረን ፖሊሲ ምብራቕ ጀርመን: ከበድቲ ትርጉማት ዘለዎም ብምዃኖም: እቲ ሕቶ ክምለስ ኣገዳሲ ኢዩ:: ንኣብነት: እዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ሰነድ: ነተን ኤርትራውያን ሓርነታውያን ግንባራት “ንምፍንጫል” ዝብል ትሕዝቶ ከምዝነበሮን: ስለዘይተኸተመ ከኣ መን ጸሓፊኡ ኣይፍለጥን ኢዩ::
…ይቕጽል


text:
ኻልኣይ ዙርያ ፎረም ቑጠባን ቢዝነስን ኣፍሪካ ቱርኪ ይካየድ ኣሎ…
መቐለ 01 ጥቅምቲ 2011(ድወት) ፕረዝደንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ዝተረኸብሉ ካልኣይ ቱርኪ ኣፍሪካ ቢዝነስ ፎረም ኣብ ኢስታንቡል ይካየድ ኣሎ።
ኣብቲ ፎረም መኽፈቲ ስነ-ስርዓት መደረ ዘስምዑ ዶክተር ሙላቱ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ርክብ ኣፍሪካን ቱርኪን ክልቲኣዊ ምጥንኻር እናዓበየ ከምዝኾነ ተዛሪቦም።
ቱርኪ ኣብ ዓውደ ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ብቐዳማይ ካብ እትፅራሕ ሰለስተ ሃገራት ሓንቲ እንትትኸውን እዚ ድማ ካብ ክልቲኤን ሃገራት ዝጠንከረ ምዃኑ ዘመላኽት እዩ።
ብተወሳኺ እውን መንግስቲ ናይቲ ዓውዲ ተሳትፎ ንምዕባይን ዓቅሚ ኤክስፖርት ንምዕባይ ብዝለዓለ ኩነታት ህንፀት ኢንዳስትሪ ፓርክ ይሃንፅ ከምዘሎ ዶክተር ሙላቱ ተዛሪቦም።
ፕረዝደንት ቱርኪ ኤርዶጋን ብወገኖም ሃገሮም ምስ ኣፍሪካ ዘለዋ ርክብ ብብዙሕ ዓውድታት ኣጠናኺራ ከምትቕፅል ገሊፆም።


text:
ኣዛዚ ማእከል ስልጠና ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኮሎኔል ደበሳይ ግደ፡ ሃገራዊ ግቡኦም ንኽፍጽሙን ናይ 12 ክፍሊ ኣካዳሚያዊ ትምህርቶም ንኽዛዝሙን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሳዋ ንዝወረዱ ተሳተፍቲ መበል 32 ዙርያ ሰሚናር ኣካዪዱ።
ኣብ’ቲ ናይ 4 ነሓሰ ሰሚናሩ፡ ተራ ሳዋ ኣብ ኣካዳሚያውን ሞያውን ብቕዓት መንእሰያት፡ ምዂስኳስ ሃገራዊ ክብርታት፡ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ህንጸት፡ ዜግነታዊ ኣረኣእያን ሓባራዊ ህይወትን ብሰፊሑ ዝገለጸ ኮሎኔል ደበሳይ፡ ኣብ ዝሓለፈ 23 ዓመታት ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ገስጋስ ወፍሪ ልምዓትን መኸተን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዝገበረት ኣብሪሁ።
“ነፍሲ-ወከፍ ወለዶ፡ ናቱ ምዕራፋት ታሪኽ’ዩ ዝሓልፍ” ዝበለ ኮሎኔል ደበሳይ፡ እዚ ኣብ ትስፉው መድረኽ ሰላም ንሳዋ ወሪዱ ዘሎ ወለዶ፡ ፍልጠቱን ንቕሓቱን ብምብራኽ፡ ራኢ ወፍሪ ልምዓት ብኣድማዕነት ንምትግባርን ብሩህ መጻኢ ንምውሓስን ከይተሓለለ ክሰርሕ ተላብዩ።
እቶም ተሳተፍቲ፡ ፍልጠት ደሊቦም ብግብራዊ ስራሕ ንህዝቦምን ሃገሮምን ንምግልጋል ብዘይተጒላባነት ክሰርሑ ድሉዋት ምዃኖም ገሊጾም።


text:
ዜና ኤርትራ
'ኤርትራ፣ ኣብ ዲፕሎማሲ እምበር፣ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ወላሓንቲ ለውጢ የለን' HRW
Radio Erena: 07 October 2018
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ምምሕያሻት የርእይ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ዘቤታዊ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ግና ወላሓንቲ ለውጢ ከምዘይገበረ፣ ህዩማን ራይትስ ዎች ገሊጹ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ተጣባቒ መሰላት ብዕለት 3 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ክፈትሕ፣ ኣብታ ሃገር ዕርቂ ከውርድ ትጽቢት ሓያሎ ወገናት’ኳ እንተነበረ፣ እቲ መንግስቲ ብኣንጻሩ ዜጋታቱ ኣብ ምቕያድ ተጸሚዱ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ብሃገራዊ ቴሌቪዥን መግለጺ እናሃበ እንከሎ፣ ጡፍ ዝበለ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ይንቀፍ
Radio Erena: 03 October 2018
ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሩ ሙሴቬኒ፣ ኣብ ቴሌቪዥን ቀሪቡ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ብምትኳር መግለጺ እናሃበ እንከሎ፣ ጡፍ ብምባሉ፣ ኣብታ ሃገር መዘራረቢ ኮይኑ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ብ2 ጥቅምቲ፣ ብቴሌቪዥን እታ ሃገር ብቀጥታ ዝመሓላለፍ መግለጺ እናሃበ እንከሎ፣ ኣብ መንጎ ንኣስታት 20 ሰኮንድ ዝኸውን፣ ብመሐበሲ ኣፍንጭኡ ድሕሪ ምጽራግ፣ ካልእ መሐበሲ ብምስሓብ፣ ከይተኸወለ'ዩ ጡፍ ኢሉ።
ካብ 1989 ኣትሒዙ፣ ንኣስታት30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘሎ ፕረዚደንት ሙሴቬኒ፣ ንህዝቢ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ፣ ኣመንጉዩ፣ ከይተኸወለ ጡፍ ምባሉን ይቕሬታ ብዘይምሕታቱን፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኡጋንዳ ዘለዎ ንዕቀት ዘንጸባርቕ'ዩ እናተባህለ ይንቀፍ ኣሎ።
ኣብ ከሰላ ዝላባዕ ዘሎ ሕማም፣ ንሓያሎ ኤርትራውያን የጥቅዕ ኣሎ
Radio Erena: 04 October 2018
ኣብ ሱዳን፣ ዞባ ከሰላ ዝላባዕ ዘሎ ሕማም ንሓያሎ ኤርትራውያን ግዳያት ይገብር ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ወከልቲ ሬድዮ ኤረና ኣብቲ ከባቢ ምስ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ፣ እቲ ሕማም ኣብ መላእ እቲ ዞባ ኣስፋሕፊሑ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ ሓያሎ ካብቶም ግዳያት ኣብቲ ዞባ ዝነበሩ ኤርትራውያን ምዃኖም ገሊጾም።
ኣብቲ ዞባ ዘስፋሕፍህ ዘሎ ሕማም "ቺኩንጉንያ" ንምግታእን ንግዳያት ህጹጽ ረዲኤት ንምብጻሕን፣ መንግስቲ ሱዳን ተበግሶታት ከምዝወሰደ ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ከምቲ ዝድለ ኣኻሊ ከምዘይኮነ ምምሕዳር ዞባ ከሰላ የመልክት።
ሱዳን፣ ክልተ ወትሃደራውያን ነፈርቲ ብምግጫወን ሸሞንተ ሰባት ቆሲሎም
Radio Erena: 03 October 2018
ስርሓት ሩስያ ዝኾና ኣንቶኖቭ ዝዓይነተን ክልተ ወትሃደራውያን ነፈርቲ ሱዳን፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም ብምግጫወን ብውሕዱ ሸሞንተ ሰባት ቆሲሎም።
እተን ናይ ሰብን ንብረትን ኣብ ምምልላስ ዝነጥፋ ወትሃደራውያን ነፈርቲ፣ ብሮቡዕ 3 ጥቅምቲ፣ ንበረራ ኣብ ዝዳለዋሉ ጽርግያ እናተጓዓዛ እንከለዋ'የን ተጋጭየን።
ጠንቂ እቲ ግጭት፣ ኣብ ናይ ኣየር ትራፊክ መቆጻጸሪ ብዘጋጠመ ቴክኒካዊ ጌጋ ክኸውን ከምዝኽእል ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ምጽራይ ይካየደሉ ከምዘሎ ኣፈኛ ሰራዊት ሱዳን ብርጋዴር ጀነራል ኣሕመድ ኸሊፋ ሻሚ ገሊጹ።
ኣብ ሱዳን፣ ኣብ ሓደ ወርሒ ጥራይ፣ ሓደጋ ወትሃደራውያን ነፍርቲ ከጋጥም እዚ ንሳልሳይ እዋኑ ምዃኑ ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ይጠቕስ።
ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሃገራት ኢጋድ፣ ኣብ ካርቱም ከካይድዎ ዝወጠኑ ኣኼባ ተሰሪዙ
Radio Erena: 04 October 2018
ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣባላት ሃገራት ኢጋድ፣ ንሮቡዕ 3 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ከካይድዎ ዝወጠኑ ኣኼባ ከምዝተሰረዘ ኣል ሳርቕ ኣል ኣውሳጥ ሓቢሩ።
መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ናብ ትግብራ ኣብ ዝሰጋገረሉ፣ ጸጥታውን ወትሃደራውን ኩነታት እታ ሃገር ንምክትታል ኣብ ዝብል ነጥቢ ብምትኳር ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ኣኼባ ዝተሰረዘሉ ምኽንያት ኣይተገልጸን።
ኣብ ካልእ እዋን ክካይድ ብዛዕባ ምዃኑ'ውን ዝተሓበረ ነገረ የለን።
ኣቐዲሞ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፣ ብዘይካ'ቲ ዶባቶም ካብ ህላዌ ሰራዊት ክልትኤን ሃገራት ናጻ ንምግባሩ ዝኣትዎ ስምምዕ፣ ኣብ ጸጥታዉ ኩነታት ብሓባር ዝነጥፍ ሓባራዊ ሰራዊት ንምቛም'ውን ተረዳዲኦም።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዝቕፅሉ ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመታት ሃገራት ኣፍሪካ ቕልጡፍ ሓይልታት ዓቃቢ ሰላም ንኸማዕብላ በብዓመቱ 110 ሚሊዮን ዶላር ከም እትምድብ ኣፍሊጣ።ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ነዚ ሓድሽ ተበግሶ ዕላዊ ዝገበሩ ዩናይትድ ስቴትስ ምስ 50 መራሕቲ ኣፍሪካ ዘካየደቶ ጉባኤ ብምዝዛም ኣብ ዘስምዕዎ ናይ መዕፀዊ መደረ እዩ።
ካብ ናይ ናይጀሪያ ቦኮ ሓራም ክሳብ ናይ ሱማሊያ ኣል-ሸባብ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ኣኽረርቲ ጉጅለታት ዝፍነወን መጥቓዕትታትን ህውከትን ንምምካት ይቃለሳ ኣለዋ።
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካን ናይ ሞሪታኒያ ፕሬዝዳንትን ዝኾኑ መሓመድ ኦውልድ ዓብድል ዓዚዝ ኣብ ጉባኤ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ናይታ ኣህጉር ዝዓበየ ፈተና ዘይምርግጋእ እዩ ኢሎም።
ዕጥቃዊ ግጭት፣ዘይሕጋዊ ዝውውር፣ዝተወደበ ገበን፣ዘይሕጋዊ ዝውውር እንስሳ ዘገዳም፣ኮንትሮባንድ መድሓኒታት ብዝኣመሰሉ መዳያት ሰላምን ፀጥታን ዓበይቲ ፈተናታት ኣፍሪካ እዮም ኢሎም።
ስዒቦም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሓድሽ ተበግሶ ሽርክነት ዕላዊ ገይሮም።ህፁፅ ግብረ መልሲ ዓቃቢ ሰላም ብዝብል ዝፅዋዕ።ሃገራት ብተልእኾታት ሕቡራት መንግስታት ወይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣቢለን ህፁፅ ሓልታት ከዋፍራ ዘኽእለን ሓገዝ እዩ ኢሎም።
‘’ኣብ ቀረባ ዓመታት ኣብ ምዕቃብ ሰላም ብቕዓተን ምስ ዘረጋገፃ ሽዱሽተ ሃገራር ሓቢርና ክንሰርሕ ኢና።ምስ ጋና፣ሴኔጋል፣ሩዋንዳ፣ታንዛኒያ፣ምስ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ክንሰርሕ ኢና’’ኢሎም።
ካብ ኣፍሪካ ወፃኢ ንዘለዋ ካልኦት ሃገራት እውን ዓዲሞም ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ብምውሳኽ ኣብ ሱማሊያን ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካን ንዝተዋፈሩ ኣፍሪካዊያን ዓቀብቲ ሰላም ተወሳኺ ዘድሊ ኣቑሑት ከምዘቕርቡ ቃል ኣቲዮም ኣለው።
ካብ 2009 ኣ/ፈ ጀሚሩ ዩናይትድ ስቴትስ ኣፍሪካዊያን ዓቀብቲ ሰላምን ትካላትን ንምሕያል ናብ 900 ሚሊዮን ዶላር ንምውፍይ ቃል ከምዝኣተወት ዋይት ሃውስ ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ኣብ ከባቢ ከተማ ደርባን ገሊኦም ንብረቶም ተዘሪፉ ተቐቲሎም፤ ገሊኦም ድማ ንብረቶም ከይተዘረፈ ተቐቲሎም።
ኣብ ከተማ ደርባን ብንግዲ ዝመሓደር ኢትዮጵያዊ ዮናስ ፍቅሩ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃል ‘መጺኦም ይዘርፉ ይቕትሉ።እረ ሎሚስ ምዝራፍ ገዲፎምዎ እዮም።ሓደ ሬስኡ ገና ንዘይተልኣኸ ኢትዮጵያዊ፣ሰኑይ እዩ ክልኣኽ፣መጺኦም ንብረቱ ዘሪፎም ቤንዚን አርከፍኪፎም ኣቃጺሎምዎ።ቅድሚኡ ዝሞቱ ክልቲኦም ሰባት ግን ከይተዘረፉ እዮም ቀቲሎምዎም።’ኢሉ።
ካልኦት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዜጋታተን ዝፍጸም በደል ይከታተላ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ግን ጉዳይና ብዙሕ ኣይከታተሎን ኢሎም ኣለው ኣቶ ተገኝ።ኣብ ከተማ ደርባን ዝርከብ ናይ ኢትዮጵያዊያን ማሕበረሰብ ብዛዕባ እቲ ሓደጋ ንኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጦም ካብ ጆሃንስበርግ ናብ ደርባን ሰኑይ ክንመጽእ ኢና ኢሎምና ክብሉ ሓደ ኣባል እቲ ኮሚቴ ንድምጺ አሜርካ ክፍሊ አምሓርኛ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 49 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 06 February 2018
ኣብ ከተማ ካለ ፈረንሳ ኤርትራውያንን ኣፍጋኒስታናውያንን ተባኢሶም ኣርባዕተ ሰባት ብከቢድ ተጎዲኦም።
መበገሲ ምኽንያት ብልክዕ ዘይተፈልጠ ኣብ መንጎ ኣብ ወደባዊት ከተማ ካለ ፈረሳይ ተዓቚቦም ዝርከቡ ዜጋታት ኤርትራን ኣፍጋኒስታንን ብዝተፈጥረ ባእሲ ኣርባዕተ ብከቢድ ዝተሃስዩ ዝርከብዎም ብዙሓት ሰባት ከም ዝቖሰሉ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ቋንቋ ኣምሓርኛ ብ 2 ለካቲት 2018 ኣብ ዘቃልሓቶ ዜና ኣፍሊጣ።
እቲ ግጭት ብዕለት 1 ለካቲት 2018 ከም ዘጋጠመ፡ ኣባትር፡ ጠራሙስን ካልእ በላሕቲ ነገራት ከም ዝተጠቕሙ፡ መን ዝተኮሶ ዘይተፈልጠ ብጥይት ዝተሃረሙ ከም ዘለውዎም፡ ፖሊስ ፈረንሳ ኣብ መንጎ ኣትዩ ነቲ ሓደገኛ መልክዕ ሒዙ ዝነበረ ግጭት ደው ከም ዘበሎ፡ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ ዠራርድ ኮሎምብ ብኣካል ኣብ’ቲ ቦታ ከይዱ ከም ዝተዓዘቦን ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ ዶብ ድሕሪ ምዕጻው፡ ኣብ ኤርትራ ሕጽረትን ክብርን ዋጋ ሃለኽቲ ነገራት ኣጋጢሙ ከም ዘሎ ተገሊጹ
ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ካብ ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ህዝቢ ዓለታዊ ዝጥቀመሎም ሃለኽቲ ነገራት ብወሳኒ መልክዑ ካብ ሱዳን’ዩ ክኣቱ ጸኒሑ፡ ሃላሊ ጉጅለ ህግደፍ መጋበያ መንግስቲ ግብጺ ብምዃን ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ዝተፈላለየ ሽርሕታት ከካይድ ምስ ጀመረ ግን፡ መንግስቲ ሱዳን ልኡላውነቱ ንምኽባር ደረጃ ብደረጃ ዝተፈላለዩ ስጉሚታት ክወስድ ተገዲዱ።
ካብ ኩሉ ዝተረረን ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ስንብራት ዝፈጠረን ስጉምቱ ከኣ፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይ 2018 ምስ ኤርትራ ኣብ ዘራኽቦ ቦታት ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኣዋፊሩ፡ ደቡ ብወግዒ ዓጽዩ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ኣብ መንገዲ ዝነበረ ዝተፈላለየ ሸቐጣት ምህጋሩ’ዩ ዝበሉ እቶም ምንጭታት፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ብሕጽረትን ክብርን ዋጋ ሃለኽቲ ነገራት ኣብ ከቢድ ጸገም ወዲቁ ከም ዝርከብ ሓቢሮም።
ጉጅለ ህግደፍ ብመንገዲ ሱዳን ሕጋዊ ጉልባብ ዘለዎን ዘይብሉን ዝተፈላለየ ንግዳዊ ሽቐጣት ብምእታው፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን መኽሰብ ክረክብ ምጽናሑ፡ ሕጂ ግን እዚ ኩሉ ምስተዓጽወን ዝምድና ግብጽን ሱዳንን ድማ ዘይከምቲ ንሱ ዝሓሰቦ እናለዘበ ምምጻኡን ኣብ ከቢድ መዋጥር ኣትይሉ ዘሎ ወቕቲ’ዩ ክብሉ ኣረዲኦም።
ግዱሳት እስራኤላውያን መንግስቶም ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ንዝገብሮ ጸቕቲ ተቓውሞኦም ይቅጽሉ ኣለው።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ትሑት ደረጃ ዘለዎ ስራሓት ተዋፊሮም ብረሃጾምን ንዝነበሩ፡ ኣስታት 40 ሽሕ ከም ዝኾኑ ዝግመቱ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ብሓይሊ ንምብራር ንዝሓዞ መደብ በብውዳቤታቶም ወይ ማሕበሮም ኣብ ጎኒ’ቶም ስደተኛታት ብምዃን ብወግዒ ተቓውመኦም ይቕጽሉ ኣለው።
ሃገረ ስራኤል ብስደት ዝተመስረተት፡ ፈራሚት ናይ’ቲ ንመሰል ስደተኛታት ዝምልከት ኣድማሳዊ ቻርተርን ክንሳ፡ ኣብ ሃገሮም ብሰላም ምንባር ስኢኖም ህይወቶም ከዕቅቡ ናብ ሃገራ ንዝተኣው ግዳያ ፖለቲካ ዝኾኑ መሳኪን ዝበዝሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብወግዓውን ዘይወግዓውን ብምብራርን ማእሰርቲ ንትፍጽሞ ዘላ በደል እስራኤላውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል፣ ጠበቓታት፣ ትካላት መራኸቢ ብዙሓን፣ ኣብ ረርቲ ነፈርቲ ተቓውሞኦም ከስምዑ ካብ ዝጸንሑ ወገናት ክኾኑ እንከለው፡ ሕጂ ድማ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሓካይም ነቲ ናይ ምብራር መደብ ዝቃውም ደብዳቤ ናብ መንግስቶም ከም ዘቕረቡ ይግለጽ ኣሎ።
እቶም ዝቃወሙ ዘለው ሓካይም፡ ንሚኒስትሪ ጥዕና ብምውካል ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ወይ ኤሜግሬሽን ንዝነጥፍ ዘሎ ዶክተር ካብ ሞያዊ ስነ ምግባር ወጻኢ ስደተኛታት ካብ’ታ ሃገር ንምብራር ካብ ዝዋስኡ ዘለው ሓደ ብምዃኑ ኣይውክለናን ክሳብ ምባል ከም ዝበጽሑ፡ ሃገሮም መሰል ስደተኛታት ከተኽብር፡ ናይ ዕቑባ ሕቶኦም ክትሰምዕን ጸዊዖም ኣለው። ምንጪ፡ መርበብ ኣሰና።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 05-02-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እቲ ንምርኻብ ኣባላት ስድራ ቤት ን3 ዓመታት ክደናጎይ ዘግድድን ንብረት ስደተኛታት ምህጋር ዘፍቕድ ሓድሽ ሕጊ፣ ብዳርጋ ሙሉእ ድምጺ ረኺቡ'ዩ ጸዲቑ።
እንተኾነ ግን ላዕለዋይ ጉዳይ ስደተኛታት ሕ/ሃን ካልኦት ዓለም-ለኻዊ ትካላትን፣ ነዚ ሓድሽ ሕጊ ዴንማርክ ኣውጊዞምዎ’ለው።
ወሃቢ-ቃል ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ኣድሪያን ኢድወርድስ ‘እቲ ዴንማርክ ዘሕለፈቶ ሕጊ፣ ብደረጃ ኣውሮጳ ሓድነትን ስምረትን ኣብ ዘድልየሉ እዋን’ዩ’ ኢሉ።
ሸውዓተ ኣዋርሕ ዝዕድሚኡ መንግስቲ ዴንማርክ ነዚ ዳሕረዋይ ሕጊ ዘሕለፈ፣ ካብ ማእከላይ ምብራቅ፣ ኣፍሪቃን እስያን ካብ ኹናትን ድኽነትን ንዝሃድሙ ስደተኛታት ናብ ግዝኣታ ከይኣትው ንምትዕንቃፍ’ዩ።
ብመሰረት ሓድሽ ሕጊ ዴንማርክ፣ ስደተኛታት ዝውንንዎ ልዕሊ 1,450 ዶላር ዝዋግኡ ንብረት ክህገር’ዩ። እዚ ሕጊ ንውልቃዊ ንብረት ከም ናይ ቃል-ኪዳን ቀለበት ግና ኣየጠቃልልን።
ዴንማርክ ዝሓለፈ ዓመት 20 ሽሕ ስደተኛታት ምቅባላ ይዝከር።
ዴንማርክ ጥራሕ ኣይኮነትን ንንብረት ስደተኛታት ክትወርስ ወሲና ዘላ፡ ስዊዘርላድም ብወገና ስደተኛታት ንዝውንንዎ ልዕሊ 985 ዶላር ዝዋግኡ ንብረት፣ ጀርመን ድማ ልዕሊ 380 ዶላር ንዝዋግኡ ንብረት ክንህግር ኢና ኢለን ኣለዋ። ካልኦት ሃገራት ኣውሮጳ’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢለን’የን።


text:
ስእላዊ ጸብጻብግጥም ፍጻሜ ዋንጫ ዓለም 2018 ፈረንሳን ክሮኤሽያን
ዋንጫ ዓለም 2018 ብዓወት ፈረንሳ 4 ብ 2 ትማሊ ተዛዚሙ።
ፈረንሳ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2018 ኮይና አላ።
ፈረንሳ ኣብቲ ሎሚ ምስ ክሮ ሽያ ዝተኻየደ ግጥም 4 ብ 2 ብምዕዋት እያ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2018 ክትኸውን ዝበቕዓት።
ተጻዋታይ ጋንታ ፈረንሳ ዝኾነንን ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዋንጫ ዓለም ኣርባዕተ ሸቶታት ዘመዝገበ ኬይላን ማባፐ ዝበለጸ ብዕድመ ዝነኣሰ ተጻዋታይ ተባሂሉ ተመሪጹ'ሎ።
ዋንጫ ዓለም 2018
ግጥም ፍጻመ ዋንጫ ዓለም ብመሪሕነት ፈረንሳ 2 ብ 1 ፍርቂጸወታ ተዛዚሙ’ሎ።
ፈረንሳ ንዝረኸበታ ፍጹም ቅላዕ ብመንገዲ ኣንቱዋን ግሪዝማን ሸቶ ብምምዝጋብ 2 ብ 1 ትመርሕ አላ።
ሎሚ ኣብ ዝዛዘም ዋንጫ ዓለም 2018 ፈረንሳን ክሮእሽያን ንናይ ፍጻመ ግጥም ቀሪበን ኣለዋ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ጸወታ 1 ብ 1 ይቕጽል ኣሎ።


text:
ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍሎ ቃልስታት ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ናጽነትን ልዕላዉነት ተራጋጊጹ እኳ እንተኾነ፡ እዚ ሓደ መዛዘሚ ናይ ሓደ ዓቢ ዝተሓላለኸ መድረኽ ምዕራፍ ታሪኽን ጉዕዞን ኮይኑ፡ ከም መሳጋገሪ ታንካ ንሓድሽ መጻኢ መድረኽ እዩ። ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነትን ልዕላዉነትን፡ ከም መሰረት መህነጺ ቀጻሊ ምዕባሌና ኣብ ሃገራዊ ፖሎቲካ፡ ምጣኔ–ሃብቲ፡ ማሕበራዊ ሂወት፡ ባህልን ዝምድናታትና እምበር፡ ንኩሎም ወድሰብን ባህርን ዝፈጥሮም ጸገማት ወይ ጸላእቲ ወዲሰብ ዝፈትሕ ኣይኮነን። ብዓቢኡ ግን ምህናጽ ሃገር ሃገራዉነት ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ኣሎ።
ከም ሃገርን ህዝብን ኤርትራዉያን፡ ከምነፍስወከፍ ኣህዛብን ሃገራት ዓለምን ናይ መጻኢ ራእይ {vision} ክህልወና ግድነታዊ እዩ። ራእይና ካብ መጠን ኣልቦ ስስዔ፡ ካብ ቕንኢ፡ ካብ ናይ ካልኦት ሃገራት ቕዲ ሓሳብን ተግባርን ቅዳሕ፡ ዘይግብራዊ ኣብ ሓንጎልና ዝቕረጽ ሕልሚን ሃዉታትን ዘይኮነስ ካብ ሕሉፍ ዝሓለፍናዮታሪኽናን ብድሆታቱን፡ ካብ ህሉዉ ኩሉእንትናዊ ሓቆፍ ህላዌናን {status quo} ብዶሆታቱን ዝነቕልን ራእይ ክኸዉን ኣለዎ። እዚ ራእይ”ዚ ኣብ ዋህም ነፍስወከፍ ዜጋ ከም ዝትግበር ሕልምን መንፈስን ሰሪጹ፡ ነፍስ–ወከፍ ዜጋ ንምዕዋቱ ዝናዓዓበሉን ዝጣራነፈሉን ሓባራዊ ዕላማ እዩ።
ኤርትራዉያን ከም ህዝብን ሃገርን፡ ዝሓለፍናዮም መድረኻት ኣዉንታዉን ኣሉታዉን ኣለልዩ፡ ነቲ ኣዉንታ ከም ኣዉንታ ዓቂቡ፡ ነቲ ኣሉታ ድማ ከምኣሉታ ንከይድገም ከቢድ ጥንቃቄ ክገብር ሃገራዉን ሞራላዊን ግዴታታት ኣለዎ።ልዕሊ ኹሉ ግን ናይ መጻኢ ራእይኡ ክፈልጥ፡ በጺሕዎ ዘሎ መድረኽ እዉን ከለሊ ኣለዎ። ኣበየናይ መድረኽ እዩ ዘሎ፡ እንታይ ንምግባር ይደሊ ብንጹር ዘይፈልጥ እንተኾይኑ፡ ዝኾዶም ጉዕዞታት ኣብ ደርበስበስ ዝተመስረተ ስለዝኾኑ ቀጻሊ ምብርዓናት ጉዕዞ ሂወት ከጋጥሞ እዩ።መጻኢ ጉዕዞና ብደንበርበር ክኸይድ ስለዘይብሉ፡ ንዝሓለፍናዮ ተሞክሮታትን ዉጽኢቶምን ክንመዝን ክንበቕዕ ኣሎና።
ወድሰብ ጡዑይ ሂወትን ጡዕይ ምሕደራን ክህልዎ ስለዝደሊ፡ ናይ ዝሓለፈን ናይ ህሉዉን ኩነታት ገምጊሙን ቀሚሩ ብዛዕባ ጽባሕ ክሓስብ፡ ንጹር ባህግታትን ራእይታትን ከጥሪ ናይ ግድን እዩ። ካብዚ ግድነታዊ ማሕበራዊ ሕጊታት ብምንቃል ድማ ዝበጽሖ ዕላማታት ኣብ ቅድሚኡ ብራእይ የቀምጥ። ራእይኡ ንምቕማጥ ግዕዝኡ ኣበይ ደረጃ ክዉድኦ፡ በየናይ መገዲ ክበጽሖ ከምዝደሊ እዉን ብዝተሓተ ደረጃ መባእታዊ ኣፍልጦ ክህሉዎ ኣለዎ።
እዚ ሕጂ ዘሕዝን ተሞክሮ ገጢምና ዘሎ፡ ንኹሉ እቲ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈልናዮ ኣባኺኑ፡ ንህዝብናን ሃገርናን ንመጻኢ ንሓደጋታት ዘሳጥሐ ብምኻኑ፡ ከምቲ ንሃገራዊ ናጽነት ንምጉንጻፍ ሓደ ንጹር ሓባራዊ ፖሎቲካዊ ራእይ ዝነበረና፡ ሕጂ እዉን ሓደ ንጹር ራእይ ኣብ ኤርትራ ሰላምን ማሕበራዊ ፍትሕን ክነግስ፡ ራህዋን ምልዓል ደረጃ መናባብሮን ህዝብና ክዕንብብ፡ ምኽባር ሰብኣዊ ዲሞክራሳዊ መሰላት ክዝዉተር፡ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ ክራጋገጽ፡ ሙሉእ ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ኩሉ ሂወቱ ክዉስን ዘኽእል፡ ጥዑይ ምሕደራ ከታኣታቱ፡…ወ.ዘ.ተ ዘኽእሎ ጥሙር ሓባራዊ ራእይን ጉዕዞን የድሊ ኣሎ።
ኣብዚ ሓድሽ መድረኽ ኣብ ክንዲ ብቐጥታ ንምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ንኣቱ፡ ተወሳኺ ጫሊዳ መድረኽ ምእላይ ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ስለዘሎ፡ ናይ ቀረባን ርሕቁን ፖሎቲካዊ ራእይታትን መትከል–ዋልታ {strategy} ክህልዉና ምኻኖም ንጹር እዩ። መሰረታዉያን ዝኾኑ ራእይናን ናብኡ ንበጽሓሊ ስልትታትን መትዓየይን ድማ ከነነጽር ኣሎና።
ሓባራዊ ራእይ ብሃዉሪ ኣብ ሓንጎል ዜጋታት ዝቕረጽ ባህግታት ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ቃልስን ጻዕርን ዘድልዮ እዩ። ራእይ እዉን ደቂ ሰባት ኣብ ዋህምን ቀልቢን ካልኦት ሰባት ዘታኣታትዎ ናይ ረብሓ–ፖሎቲካ {real-politick} ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ካብ ሕሉፉን ህሉዉን ኩነታት እቲ ሃገርን ህዝብን ናቂሉ ናይ መጻኢ ዝእምት እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ንጡፋት ፖሎቲከኛታት ካብ ኩዉንነትን ማሕበራዊ ጸጋታትን ህዝቦም ነቂሎም፡ ንመዓላ እቲ ሕብረተሰብ ዘገልግል ንጹር መትከል–ዋልታን ስልትን ሓርፋፍ ግምታት ብዝዕባ ክወቕዕዎ ዝደልዩ ዕላማ ክህልዎም ኣለዎ።
ንህዝቢ ብቐጥታ ካልእ ኣማራጺታት {alternative} ናይ ህሉዉ ኩነታቱ ከምዘሎ ብጭቡጥ ከተርእዮ ክትበቕዕ ኣሎካ። ኣብ ምጥራይ ሓባራዊ ራእይ እቲ ኣዝዩ ኣካታዒ ሕቶ ኣማራጺታትን መተካእታን ዝብሉ ሕቶታት እዮም። ነዚኦም ከምሓሳብን ተግባርን ነቲ ህዝቢ ከተእምን እንተበቂዕካን ህዝቢ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊ ክብርታትካ ከም ሓሳብን ትግባሬን ከለሊ እንተኺኢሉ፡ እቲ ናይ ሓባር ራእይ ስለዘጥሪ፡ ንህሉዉ ኩነታቱ ንምቕያር ኩሉ ካብኡ ዝጥለብ ተወፋይነትን መስዋእት ክኸፍል ድሉዉ እዩ ዝኸዉን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዘለወሉ ኣዝዩ ሓደገኛ መስቀላዊ መገድን መድረኽን፡ ከም ሃገርን ህዝብን እንታይ ከምዝደሊ እኳ ብመልክዕ ፍሉይ መጽናዕትን ምርጫን እንተዘይትሓተ፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ኣብ ሕሉፍ ታሪኹ ዘመስከሮን ዝተቃለሶን ንምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነትን ተቃሊሱ ጋህዲ ዝገበሮ፡ ሕጂ እዉን ተቃሊሱ ጋህዲ ክገብሮ ዝደሊ ራእይ ንመጻኢ እዚ ዝስዕብ እዩ፡–
1. ምርግጋጽ ግዝኣተ ሕጊ ጥዑይ ምሕደራን፡ ኣብ ኤርትራ ብናጻ ተሳትፎን ዕግበትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝረግእ ቅዋማዊ ስርዓተ–መንግስት ብምትካል፡ ነንሕድሕሩ ዝማዛዘንን ዝቆጻጸርን ፈጻሚ፡ ፈራዲን ሓጋግን ኣካላት መንግስት ምቛም። ኣብ ክንዲ ግዝኣተ ሰብ ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽ።
2. ህዝባዊ ልዕላዉነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ብሕጊ ህዝቢ ኤርትራ ዝላዓለ ወናኒ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብግብሪ ምኻኑ መሰሉ ምርግጋጽ። ኣብ ፖሎቲካዊ ምጣኔ–ሃብታዉን ማሕበራዉን ምሕደራን ዉሳኔታት ሂወቱ፡ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ንጡፍ ተራ ከምዝህሉዎ ምርግጋጽ።
3. ሃገራዊ ስኒትን ሰላም ምርግጋጽ፡ ሃገራዊ ስኒት መሰረት ናይ ሰላም {peace enforcement} ስለዝኾነ፡ ካብ ፖሎቲካዊ ፍጹምነት ርሒቁ ኣብ እንካን ሃባን ዝቶሞርኮሰ፡ ሓድሕድ ኢሂን ምሂን ብምባል፡ ንሓድሕድ ብምቅብባልን፡ ንሓድሕድ ብምክብባርን ምጽዉዋርን፡ መሰል ኤርትራዊ ዜጋ፡ መሰል ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰልን ዝተነጸረ ግቡእን መሰል ዜጋ ዝዝዉተረሉ፡ ብዘይ ገለ ኣፋላላይን ኣድልዎን ሓላፈታትን ብኤርትራዉነቱ ኮሪዑ ዜጋ ዝነብረሉ ክዉንነት ንምርግጋጽ።
4. ኣብ ምጣኔ–ሃብታዊ፡ ማሕበራዉን ባህላዉን ቀጻልነት ዘለዎ ዕብየት፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ቀጻሊ ዕብያት፡ ሙዕሩይ ኣገልግሎት፡ ሙዕሩይ ኣታዓዳድላ፡ ሙዕሩይ ቆላሕታ፡ ማሕበራዊን ምጣኔሃብታዊ ፍትሒ ዝራጋገጸሉ ኩዉንነት ምርግጋጽ።
5. ዘይሻራዊ ከባብያዉን ዓለምለኻዊ ዝምድናታትን {solidarity} ምትሕብባራትን ምዝዉታር፡ ከም ሃገርን ህዝብን በይንና ተነጺልና ክነብር ስለዘይንክእል፡ ምስ ጎሮባብትናን ስግረ–ጎራባብትና ዓለምለካዊያን ሃገራት ኣብ ሰላም፡ ምዕብልና፡ ምክብባር፡ ምትሕግጋዝ…ወ.ዘ.ተ ዝቶሞርኮሰ ንዉሽጥና ከባቢናን ዓለምናን ብኣዉንታ ኣበርክቶ ክጸሉ ዝኽእል ሃገርን ህዝብን ክንከዉን ዘብቕዓና ናይ ግዳም ፖሊስታት ምርግጋጽ ኮይኑ ክነብር ዝብህግ ህዝቢ እዩ።
ነዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ራእይ ኣብ ሓደ እዋንን ኣብ ሓጼር ግዝየን ክንበጽሖ ከምዘይንኽእል ፍሉጥ እኳ እንተኾነ፡ ሓንሳብ መስመሩ እንተ ኣትሒዝናዮ ግን ጽኑዕ መሰረት ስለዘንጸፍና ቀጻልን ማዕባልን እዩ። ደቅና ደቂ ደቅና ድማ ክረብሑሉን ክሕበንሉን ክዛዙሙዎን እዮም። ብኣንጻሩ እዉን ነዚ ራእይ”ዚ ንምዕዋት ቃልሲ ኣብ ዝሳላሰለሉ እዋናት ነዚ ራእይ እዚ ዓምጺጾም ጉጂላዊ ረብሓታቶም ንምርግጋጽ ዝንቃሳቀሱ ጉጅላዉያን {sectarian} ኣንጻሩ ደዉ ክብሉ ምኻኖም ፍሉጥ ፖሎቲካዊ መስርሕ እዩ። ብተኻእለ መጠን ነቶም ጉጅላዉያን ከም ዜጋታት መጠን፡ ጉጅላዊ ባህርያቶምን ምጥርናፋቶምን ሰንድዮም፡ ኣብ ኣድማሳዊ ፖሎቲካዊ ኣይዶሎጅን ሃገር–ለኸ ወይ ህዝቢ ጠቀስ ዕላማታት እንዳወነኑ ኣብ ዉሽጡ እንዳተኣረሙን መታን ክመጹ ክንቃለሶም መስርሕ ዲሞክራስን ማሕበራዊ ሂወትን እኳ እንተኾነ፡ እቲ ነዚ ንፖሎቲካዊ ራእይ ንምዕዋት ዝቃለስ ወገናት ድማ፡ መተግበሪ ንዋት ኣብ ህዝቢ ዝተሰረተ ዉድባዊ ቅርጻ ናይ ሓባር ተግባራዊ ዉደባን ቃልስን {collective organization and action} ከማዕብል ኣለዎ።
ንጹር ራእይ፡ ዕላማ፡ ስልቲን መትከል–ዋልታ ሃሊካ፡ ነዚ ንምዕዋት ዘኽእሎ መትከላት {principles} ን ሓባር ተግባራዊ ዉደባን ቃልስ፡ ኣብ ሃገርን መላእ ህዝብን ዝተሰረተ ቀጻሊ ዝዓቢን ዝሰፍሕን ዉድባዊ ቅርጻ እንተዘይሃሊካ፡ ኩሉ ትርጉም ዝህልዎ ኣይኮነን። እቲ ትምራሓሉ ትናጣጠፈለን መትከላት ሃገራዊ ክብርታት፡ ሃገራዉን ህዝባዉን ረብሓ፡ ወሳኒ ተራ ሰብን ዜጋን፡ ትኹላዉን ጋድማዉን ዝምድናታት ዉድብን ህዝብን፡ መሰረታትን ህዝብን መሪሒነታትን፡ ሃገራዊ ሓድነት፡ ግደን ንጡፍ ተሳትፎ ህዝቢን ምልፋን ሃገራዉን ማሕበራዉን ሰዉራ እየን።
መደምደምታ፡ ብሕጽር ዝበለ ብልሓት ኣቐዲመ ዝጣሕመስክዎም ፖሎቲካዊ ራእይና፡
መሰረታዊ ዕላማና፡ መትከላትና፡ መትከል–ዋልታናን ስልትታትናን መግለጺን መወከስን ግብራዊ ንጥፈታትናን ፖሎቲካዊ እምንቶናን ስለዝኾኑ፡ ንኩላህና ኤርትራዉያን ብደረጃ ሃገር–ለኸ ክጠምረና ዝኽእል ናይ ሓባር ሃገራዊ ፖሎቲካዊ ራእይ ክህልወና ኣለዎ። ኣብ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ጉጅለታት ምዉዳብ፡ መግለጺ ፍሉይ እምነትካ ናይ እቲ ዝተወደብካሉ ፖሎቲካዊ ጉጅለ ፖሎቲካዊ መደባት ዕዮ እምበር፡ መግለጺ ናይ ሓባር ሃገራዊ ፖሎቲካዊ ራእይ ኣይኮነን።
ናይ ሓባር ጸላኢ ወይ ጮቓኒ ምህላዉን፡ ናይ ሓባር ፖሎቲካዊ ራእይ ምህላዉ ክልተ ዝተፈላለዩ ሙሑዱጋት ነገራት እየን። ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ጉጅለታት ናይ ሓባር ሃገራዊ ራእይ ሃሊወን፡ ዝተፈላለየ ኣድማሳዊ ፖሎቲካዊ ኣይዶሎጂታት ክኣምናን ብኡኡ እዉን ክፋላለያ ይኽእል እየን፡ ኤርትራዉያን ናትና ግን ከምኡ ኣይኮነን።
በቲ ሓደ ወገን ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ ምልካዊ ስርዓት ጉጅለ ኣሎና፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ዕልመናዉያን፡ ሃይሞኖታዉያን፡ ብሔራዉያን፡ ኣዉራጃዉያን፡ ናጻ ኣብ ኩሎም ዘይተጸንበረ ወይ ተጸንቢሮም ነይሮም ዝሓደጎዎ ዝበዝሐ ቁጽሪ ዘለዎ ጉጅለታት ኣለዉና። ዋላካ ኩሎም ሓተቲ መሰል እንተኾኑ፡ ኩሎም ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ራእይ ንመጻኢት ኤርትራ ዘለዎም እዮም። ሓደ ዝተነጸረ ናይ መጻኢ ፖሎቲካዊ ራእይ ከምዘይብልና እዉን ዝኾነ ሰብ ዝኽሕዶ ሓቂ ኣይኮነን። ስለዚ ዝካየድ ቃልስታት ህዝባዊ ተቀባልነት ክረክብን ንመጻኢ እዉን ሰላምን ራህዋን ቀጻልነት ዘለዎ ምዕብልና ኣፍደገ መታን ክንከፍት ናይ መጻኢ ፖሎቲካዊ ራእይና ከነነጽር ኣሎና ባሃላይ እየ።
መዛኻኸሪ፡ እዛ ጽሕፍት እዚኣ ከዳልዋ እንኮሎኹ፡ ፊን ስለዘበለኒ ዝጽሕፋ ዘለኹ ኣይኮንኩን፡ ቀዳማይ መቀጸልታ ናይቲ ኣቀዲመ ዝጽሕፎ ዝነበርኩ ዓንቀጻት እዩ። ካልኣይ ብቀንዱ ንጹር ናይ መጻኢ ፖሎቲካዊ ራእይ ክህልወና ስለዘድሊ እዩ፡። ሳልሳይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ ኣብ ሓደ ናይ ተቃወምቲ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋናት፡ ካብቶም ተሳተፍቲ ንመራሕቲ እቲ ኣኼባ ፖሎቲካዊ ራእይኹም ንመጻኢት ኤርትራ እንታይ እዩ ኢሎም እንተሓተትዎም፡ ብዓቢኡ ፖሎቲካዊ ዉድባዊ መደብ ዕዮና ንበብዎ። ብተወሳኺ ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንምቕያር እዩ ዝብል መልስ ስለዝሃቡ እየ። ሓተቲ እዉን ዳግም ፖሎቲካዊ ራእይን ፖሎቲካዊ መደብ ዕዮ ፖሎቲካዊ ዉድብን ዝተፈላለየ እዩ ኢሎም ክምክትዎም ምስጀመሩ ፖሎቲካዊ ራእይኦም ክገልጹ ብዘይምኽኣሎም ዘንቀሎ እዩ።


text:
March 17, 2018
ንምውራስን ግን፡ እቲ ታሪኽ ኪንገር ግቡእ`ዩ።”
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብቕያታት ዝመልኦ ሕልፍ ዝበለ ተመክሮ ምዃኑ ንግንዘቦን ንደጋግሞን ኢና። ይኹን`ምበር፡ ዛጊት መሊእናስ ይትረፍ ብኣፈና`ውን ስለዘይተረኸናዮ እናሓደር ዝኸብድ ዓቢ ሸኽም ኰይኑና ምህላው ማዕረኡ ንግንዘቦን ንደጋግሞን ኢና። እቲ ጸገም እናተፈልጠ ይቕጽል ምህላው ኸኣ ብርግጽ ሓደ ስግንጢር ኩነት`ዩ። እዚ ቅያዊ ታሪኽ ጅግንነትን ሓርበኝነትን`ዚ፡ ነጋርን ጸሃፍን ሳኢኑ ዳርጋ ዓባስ ኰይኑ ምህላው እምበር ፍጹም ክምኽነን ክጽወርን ኣይክእልን። እዚ ስግንጢር`ዚ ከይተፈትሐ ክቕጽል ምግዳፉ፡ ስግር ሃላፍነት ምዝንጋዕ፡ ንታሪኽና፡ ንታሪኽ ሰማእታትና፡ ነቲ ኩሉ ዘይተነግረ ቅያታቱን ጅግንነቱን፡ ተወፋይነቱን እምነቱን፡ ዝደረኾን ዝጸሮን ንጹህ ሕልናን ኣተሓሳስባን ምብዳል`ዩ። ታሪኽና ምብዳል ከኣ ንነብስናን መጻኢ ወለዶታትናን ምብዳል ስለዝኰነ መዘዙ ብዙሕን ነባርን`ዩ። ስለዚ፡ ንታሪኽና፡ ምስቲ ኩሉ ሓይሉን ህያውነቱን፡ ዕብየቱን ድምቀቱን፡ ስፍሓቱን ዕምቈቱን፡ ክንትርኾ፡ ክንገልጾ፡ ክንርዳኦ፡ ከነመሓላልፎ ግድን ክንፍጽሞ ዘለና ህጹጽ ሃገራዊ ሓላፍነት`ዩ። ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ደቁን ታሪኽ ክሰርሑ ዘይኣገሞም ዘይጸገሞም፡ ታሪኽ ክጽሕፉ…


text:
ኩቡራት እሰንዳቲ ሽማገለን አባላት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ማሕበር ጀርመን!
ኩቡር አቦ መንበር ኩብራት መራሕቲን ኣባላትን ሰልፊ ደሞክራስያዊ ህዝቢ ኤርትራ!
ኩብራት ተወከልቲ ውድባትን ዕድማት አጋይሽን!
አቐዲመ አብዚ ልሙድ ዓመታዊ ባዓል ኤርትራ ክንሳተፍ ዝገብርኩምልና ዕድመ ብስመይን ብስም ውድብና ሰደግኤ ከመስግን ይፈቱ። ቀጽለ ከአ እዚ ኤርትራዊ ባዓል'ዚ ንዓኹም ከም ሰልፊ ድሞክራሲያዊ ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ አባልኩም ተራኺቡ ዓመታዊ ኩሉ መዳይዊ ቃልሱ ክግምግምን ስራሓቱ አጻፊፉ ክሕዝን ዝገብር ኮይኑ፡ ንእግረ መገዱ ከአ ንአብዚ ከባቢ ዝቕመጥ ህዝብናን ተቓልስቲ ውድባቱን ተራኺብና ኢህን ሚህን እንብለሉ ምቹእ ኣፍደገ ዝኸፍት ኣገዳሲ ናይ ቃልሲ መድረኽን ቦታን እዩ። ስለዚ እዚ ከምዚ ዝበለ ባዓል ጥቕሙ ብግቡእ ተረዲእና ኩልና ተሓባቢርና ከነህብትሞን ከነማዕብሎን ናብ ረብሓ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከነውዕሎን ስለ ዝግባእ፡ ከይተሓለልኩም ነዚ ክውን ንምግባር እትራባረቡ ውድባትን ውልቀ ባእታታትን ክትምጎሱ ይግባእ። እንቋዕ ብሰላም አብዚ ጽንብል እዚ ክንራኸብ አብቃዓኩምን አብቃዓናን ንብለኩም።
ኩብራትን ኩብራንን ተቓልስቲ ሰልፊ ደሞክራስያዊ ህዝቢ ኤርትራ፥ ተቓለስቲ ውድባት ኤርትራ፥ ብቐንዱን ብዓቢኡን ከኣ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ወጥርን መስገድልን እናሕለፈ መጺኡ ኣብ ታሪኽ ማሀደራትና ጥራይ ተመዝቡ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ዋናታትን ተዋሳእቲን ባዕላትና ዝተዋደቕናሉን ንዋደቐሉ ዘሎና ጉዳይ'ዩ። እዚ ሎሚ አብዚ ተራኺብና ክንጋባእ መድረኽ ተኸፊቱልና ዘሎ እውን ብጊዲኡ አካል ናቱ'ዩ። ኤርትራውያን አብ ስደት እንርከብ ገና ንውራይና ነኺስና ሒዝና ከምዘሎና እውን ዘማላኽት'ዩ።
አብ ዝሓለፈ ጉዕዞና ቃልስና ኩላትና ከም ንፈልጦን ከም መስርሕ ናይ ቃልሲን ከአ ዓወታትን ውድቀታትን ብቢእዋኑ ዝግለጹ ከነመዝግብ ከም ዝጸናሕና ብግብሪ ዝተራጋግጸ ነገር'ዩ። ሐደ ካብቶም ዓወታትና ብልዕልነት ጎሊሑ ዝረኤ፡ ንባዕዳዊ መግዛእቲ ሲዕርና ሃገርና ሐራ ምግባርን ምዕቃቡን ዝምልከት ኮይኑ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ከአ ከም ውድቀትን ፍሽለትን ዝረአዩ ህዝቢ ማእከሉ ዝገበረ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓተ መንግስቲን ምሕድራን ስጋብ ሕጂ ክንሃንጽ ዘይምብቃዕናን ዘይምኽአልናን ቀንዲ ረቛሒ መሰረታዊ ሽግርና'ዩ። ካብዚ ፈሊኻ ዘይርኤ እውን ሃገራዊ ዕርቅን ስኒትን ዘውሐሰ፥ አብ ነብሱን ሕድሕዳዊ ምትእምማን ዝተከለ ጽኑዕ ማሕበረሰብን ሕበረተሰብን ከይንገብር፡ ብውሽጥን ብደገን ስለ ዘተስርሓሉ በቲ ሐደ ወገን፡ ብካልእ ወገን ከአ ነዚ አብ ንቡር ቦትኡ ዝመለስ ወይ ዘስተኻክል ብሓያል ህዝባዊ ውዳበ ዝተሰነ ዕቱብ ቃልሲ ስለ ዘይተገብረ ሎሚ ከም ህዝብን ሃገርን ንሓደጋ ተቓሊዕና ንርከብ ከምዘለና ከም ጸሐይ ቀትሪ ንኹሉ ብሩህ'ዩ።
ብወግና ጠንቂ ናይ'ዚ ክውንነት'ዚ ቀንዲ ተሓታቲ፡ ብቐዳምነት ዝስራዕ ውልቀ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ/ህግደፍ እዩ። መኽንያቱ ንህዝቢ ኣብ ኩሉ መዳያቱ ማለት ፖሎቲካዊ፥ ኢኮኖምያዊ፥ ማሕብራዊ ሰረቱ ኮነ ኢሉ ክለምስን ክማስንን ዝገብር እስትራተጂ ብምኽታል፡ ህዝብን ሃገርን አራኺሱ እንሆ ሎሚ ተግባሩ ፈጢጡ ኣብ ቅርዓት ወጽኡ ብጋህዲ ይረኤ አሎ። ሎሚ ከምህዝቢ (ከም ከብቲ) ተኸብኪብና አበይናይ ዕዳጋ ንወርድ አሎና፡ ከም ሃገር ከአ አብይ ገጽና ሸታሕታሕ ንብል አሎና ንምርአይ ዘጸግም ነገር ከምዘይለ፡ ጊዜ ባዕሉ ቁልጭ አቢሉ የረኤና አሎ። ስለ'ዚ ነዚ እቕረ ዘይባሃሎ ጸላኢና፡ ንጥፍአትና ተዋፊሩ ዘሎ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ/ ጉጅልኡን ዝስዕር ንጹር ዕላማ አብ ቅድመና አቐሚጥና፡ አብ ናይ ቀዳምነት ቦታ ሰሪዕና ሓይልታትና ከነዋሃህድን ብሓባር ክንሰርሕን ነዚ ዘገልግል ናይ ሓባር ጽላል ከነቕውምን ሰፊሕ ህዝቢ ኣብኡ ዓሲሉ ብተግባር ክንሰርሕ ጸላኢና ከነውግድን ይግባእና።
ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ እዚ ክንገበር እንተ ዘይበቕዕና፡ ብካልአይ ቦታ ናይቲ ውድቀት ታሓታቲ ይገብረና። እቲ ዘገርም መብዛሕቱ ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ ነቲ ጸገም ካብ ዓንተብኡ አለልይዎ ከብቅዕ፡ መኽንያቱ ወፍሪ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ንመን የገልግል? ዕላምኡኸ እንታይ ንምግባር'ዩ? ኣቐዲሙ አሚቱ ከብቅዕ፡ ነዚ ዝዓጽፍ ቃልሲ ብዝተዋሃሃደ ውደባ ዝተስነ ስጋብ ሕጂ ዘሎ እዋን ሰፊሕ ህዝቢ አብ ጎኑ አሰሊፉ ተሰማዓይን እምነት ክንበረሉ ዝኽእል ሐይሊ ክገብርን ክመርሖን ዘይምብቅዑ ዘሎ ክፍተትን ሕመቕን'ዩ። ውድባት ነዚ ክፍተት'ዚ አብ ቀረባ ጊዜ ክንሽፈን እንተ ዘይበቒዕናን፡ ሕመቓትና ቀልጢፍና እንተ ዘይአማዓራሪናን ከአ ካብ ታሪኻዊ ተሓታትንነት ተጋላገልና ማለት ዘበት'ዩ። ሰለ'ዚ ካብ ዝጸናሕናዮ ቲሐዘ ጸኒሓዊ አረአእያ ተጋላጊልና ነዚ መድረኽ ዝብቅዕ ቃልሲ ከነታአታቱን ከነተግብርን መድርኽ ካብ ማንም ጊዜ ንላዕሊ ይጠልበና አሎ። ህዝብን ሃገርን ማእከል ዝገብር ሰውራዊ መሪሕ ሓሰብ ተረሲዑ፡ እቲ ዝበዝሕ ስጋብ ሕጂ ክካየድ ዝጸንሐ ናብ ውሽጥኻ ዝግብር ቁርቁስን ምትንዃላትን ከይዱ ከይዱ ከአ ብበትሪ ጸላኢኡ ዝጓሰ ደምበ ተቛውሞ ኣገልግሎቱ ንጸላኢ እምበር ንሃገር ህዝብን ዘድሕን ከም ዘይኮነ ብንጹር ክፍለጥን ክቕመጥን ይግባእ።
ስለዚ ስጋብ ሕጂ ክንክተሎ ዝጸናሕና ናይ ቃልሲ ጥብብ ደጊምና ክንፍትሾ፡ ስለምንታይ ከምኡ ኮይኑ? መኽንያቱ ፈሊጥና፡ ጌጋታትና ቀልጢፍና ክንእርም ብኡ መጠን ከአ ሓድሽ ነዚ መድረኽ ዝበቅዕ ናይ ቃልሲ አንፈትን አሰላልፋን ክንሕዝ መተካእታ ዘይብሉ ምኻኑ ፈሊጥና ነብስና አዳሊና ክንቀረብን ክንውሳአሉን ይግባአና።
ብወገና ከም ውድብ ሰደግኤ ነዚ እዋን ዝበቅዕ መልክዕ ውዳበ ቀሪጽና፡ መንንግስቲ ኣብ ሃይማኖት ሃይማኖት ድማ ኣብ መንግስቲ ኡዱ ዘይተአታቱ ሰፊሕ ሕብረ ብሐራዊ ግንባር ህዝቢ ማእከሉ ዝገብረ፡ ተመራጻይ መልክዕ ውዳበ እዩ ንብል። ብዚ መጠን ከአ 4 ውድባት ብሓባር ተሳማምዕና ሐደ ሃገራዊ ግንባር ኤርትራ (ኤሃግ) አቑምና ብሓባር ክንሰርሕ ጀሚርና አሎና።
ብወገን ስልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እውን ብተማሳሳሊ ብዓል አርባኦተ ነጥቢ እማመኹም ድሮ ክልተ ዓመት ዝገብረ ከም ዘሎ ንፈልጥ ኢና። ነዚ ናብ ዝለዓለ ደረጅኡ ንምስግጋር ግን ብትብዓት ናብ ዘተ ኮፍ ኢልካ ክእቶ ዘይምግባር ዝርኤ ሕመቕ ብኽልቲኡ ወገን ከም ዘሎ ክንሕብር ንፈቱ። ትብዓት ወስኺና ከአ አብ ዘተ ክንአቱ በዚ አጋጣሚ'ዚ ነዚ ዝምልከቶ አካላትና ከንዘኻኽር ንደሊ።
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ጊዚ ክጭወ ተፈቲኑ እዩ።፡ ሓጂ እውን ድሕሪ 27 ዓመት ልዑላውነት ኤርትራ ከም ሃገር፡ አብቲ ዝነበርናዮ መግዛእቲ ንድሒሪት ዝመልስ ፈተነ ይቀላቐል ኣሎ። በዚ ጊዜያዊ ሓድሽ ምዕባለ ተሰኪምዎ ዝመጽእ ህቦብላ ንፋስን መአዝና ከይንስሕት፡ ህድእ እልና፡ ቅኑዕ ኣንፈት ናይ ሰላም መገዲ ኣጽኒዕና ብምሓዝ ውሽጣዊ ኤርትራዊ ዕዮ ገዛና ብግብእ ክንምልስ አልና። ሰላም ቅድም አብ ገዛና ክትሰፍር ስለ ዝግብአ፡ ንቀጻሊ ዘላቒ ሰላም ዘጎልብት ዓቕሚ ከነጥሪ ኩሉ መዳያዊ ቅድመ ምድላው ክንገብርን ህዝቢ ዝግባእ ሐበረታ ረኺቡ ብንቕሓት ክሳተፍን ብኡ መጠን ዋናን ባዓል ውራይን ኮይኑ፡ ንረብሕኡ መሊኡ ክዋሳእ ኣብ ምግባር ዝካየድ ቃልሲ ብጊዜያዊ ሓደሽቲ ኩነታት ከይተዳናገረ ክቕጽል ይግባእ።
ብስም ናይ ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰላም ተኸዊሉ ዝመጸና ዘሎ መዘዝ አውንትኡን አሉትኡን ብግቡእ አለሊና ንልዑላውነት ህዝብን ሃገርን ጥቕምን ረብሓን ዝዕቅብ ጽኑዕ መረገጽ ከይተሸራረፈ ተግባራዊ ኮይኑ ክቕጽል ዘሎና ሓላፍነት ፈሊጥና ውራይና ቀጥ አቢልና ሰፊሕ ህዝቢ ከም ቀድሙ ኣብ ቃልሱ ጽኒዑ ሕላፍነቱ ክዋጻእ ኩልና ኢድ ንኢድ ተታሐሒዝና ሓባራዊ ስራሓት ክነማዕብል፡ ፖሎቲካዊ ውድባትና ከአ ጉብእ ኣንፈት አማራርሐ ክህባ በዚ አጋብጣሚ'ዚ ክንሕብርን ከነዘኻርን ንፈቱ። ሰድግኤ ውድብና ከአ ከም ዎትሩ አብዚ መዳይ'ዚ ነብሱ ቅሩብ ገይሩ ይርከብ ከም ዘሎ ደጊምና ነረጋግጸልኩም። ብዝተረፈ ናይ ሎሚ አኼባና ድሙቕን ብሱልን ክትዕ አካይዱ ንቃልስና ዝጥቅም ስንቂ ሒዝና ክንከይድ ዘሎና ስነናይ ትምኒት ይገልጸልኩም። ጽን ኢልኩም ዝሰማዕኩሚኒ የመስግን የቕንያልና።
ምሕዝነት ሓይልታት ኤርትራ ይደልድል!
ምዩቕ ዘይንብለላ ኤርትራ ክንሃንጽ ኢና!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ሰማእታትና!!
ሰደግኤ ዞባ ኤውሮጳ
04/05 ሐምለ 2018


text:
ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ ንታሪኻዊ ስፍራታት ፓልሜራ የጥፈኦ ከምዘሎ፣ ሓላፊ ጥንታዊ ቅርስታት ሶርያ ገሊፆም።
ሚስተር ማሙን ዓብዱልከሪም ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ እቶም ምልሻታት 103 ዓመተ-ዓለም (ቅድሚ ልደተ-ክርስቶስ) ንዝተሰርሑ ሰለስተ ስፍራታት መካነ መቃብር ኣፍሪሶምዎ ኢሎም።
ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ እስላማዊ መንግስቲ፣ ኣብ እዋን ዘበነ-ሮማዊያን ንዝተሃነፁ ኣብያተ-ኣምልኮ ንቤተ-መቅደስ ቤል ሓዊሱ ከምዘዕነው ዝዝከር’ዩ።
ኣብ’ዚ ቅነ’ዚ መግለፂ ዘውፀአ ዩኔስኮ፣ ተግባር’ቲ ፈጠራ ራዕዲ ኣብ ፓልሜራ ‘ኣብ ልዕሊ ስልጣነ ዝተፈፀመ ዘይትፃወሮ ገበን’ ኢሉ ምግላፁ ዝዝከር’ዩ።
ጉጅለ እስላማዊያን ግና እዞም ይዝረበሎም ዘሎ ቅርስታትን ሕድግታትን፣ ኣምልኮ ጣኦት ዘስዕቡ’ዮም ይብል።
ብዩኔስኮ ዝተመዝገበት ፓልሜራ፣ ኣብ እዋን ዘበነ ሮማዊያን - ናብ ህንዲ፣ ቻይናን ፐርሽያን ቀንዲ መተሓላለፊት ከተማ’ያ ነይራ።