c: text/html

text:
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራ!!!
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ካብ ዓለም መጀመርያ ቤተ ክርትስትያን እያ። ሃዋርያ ማትዮስ፡ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ኣጠሚቑ፡ ክምለስ እንከሎ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዓረፈ። ከም ኡውን ኣደና ድንግል ማርያም ንጎይታን ዮሱስ ክርስቶስ ካብ ንጉስ ሄረድስ፡ ንኸይቀተሎ፡ ኣብ ከበቢ ደብረሲና፡ (ኣውራጃ ሰንሒት) መጺኣ ነበርት ዝብል ይዝንቶ።( ንሓቅነቱ ንተማራመርቲ ይግደፍ)።መጻሕፍቲ ብራናታት ኣብ ዓበይቲ ዩኒቨርሲታት ዓለም ምስ ክርነቱ ክገልጽ ይኽእል ይኸውን።
እሞ!!!!!ሕጂ ድኣ፡ እንታይ ተረኽበ?
እዛ ቤተ ክርስትያን! እዚኣ፡ ምስ ግዜን ኩነታትን ዓለም ኣይተጓዕዘትን ጸኒሓ።ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሲነዶስ ኢትዮጵያ፡ እንተ ኾነትውን ብዘበናዊ ዝተማህሩ ሓደ ኣቡን እዩም ፈርዮም። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ መቃርዮስ እዮም።ኣቡነ መቃርዮስ፡ ኣብ ስደት ምሳና ዝተዓቕቡን፡ ስብከተ ወንገላውነቶም፡ ክስብኩን ክምህሩ ጸኒሖም፡ ብ24 ግንቦት 1991 ኤርትራ ነጻነት ተረኽበ ኢሎምውን ንሃገሮም ተመልሱ። ኣብ ሲነዶስ ምስረታ ዓቢ ግደ ነበሮም። ኣቡነ መቃርዮስ ብ ሸሞንተ ቛንቛ ክባሩኹን ክቕድሱን፡ ብቅዓት ዘለዎም፡ ብኣካዳሚክስን እኹል ትምህርቲ ዝቐሰሙ እዮም። ስለምንታይ ኣብ ሓጺር ግዜ ንዝሓለምዎን፡ ንዝደለይዎን ኣብ ግብሪ ከይኣውዓልዎ ንስደት ተመልሱ? ንምንታይከ? ብጾቶም መነኩሳት ኤርትራ ኣሕሊፎም ሃብዎም?
ህግደፍን ተዋህዶ ርክባቶም!!!!!
03 መርበብ ህግደፍን ምስ ገለገለ ደብተራታትን፡ መነኮሳትን፡ ካህናትን፡ ዕሸላት ዲያቆናትን፡ ብምትሕብባር፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ዘድልን ዘየድልን ፈጠራታት እናተፈጥረ፡ ምስራሕ ከልእዎም። ኣብ ቤተ ክርትያን ሙዚቃ፡ ፒያኖ፡ ታቱላ፡ መናፍሕ… ወዘተ። ኣቡነ መቃርዮስ ናይ መጀመርታ ግዳይ ህግደፍ ክኾኑ ከለዉ፡ ንስደት ኣምርሑ። ምስኦም ይተሓባበሩ ንዝባሃሉ ከም፡ ኣባ ተወልደብርሃን ኣበ ምነት፡ ደብረ መንቀርዮስ ቆላ ሰርየ፡ ማእሰርት መግረፍትን፡ ገጠሞም፡ ኣብ ሓጽር ዕድመ ተቐዝፉ።
ስዒቡ፡ ነቶም ነዊሕ ጠመተ ዝነበሮም፡ ቐሺ ግብረመድህንን ፡ ቐሺ ፍጹምን (ዶክቶር) ኣብ ካርሸሊ ይማስኑ ኣለዉ። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ፡ ፓትርያርክ ቅዱስ ሲነዶስ፡ “ደቀይ ኣሲርካለይ ፍትሓዮም” ኢሎም ነዚ ገበል ኤርትራ ኢሳያስ ኣትሪሮም ስለ ዝሓተቱ፡ ካብ ስልጣኖም ክወርዱን፡ በይኖም ኣብ ዕጹው ገዛ ይልለዉ ምህልዎም እዩ፡ ዝንገር ዘሎ። ኣቦና ኣንጦንዮስ ሽግርን መከራን ክወርዶም ከሎ ሰሚዕና፡ ኡይ!!!!!!!ዘይበልናሎም፡ እዚ ጸሓፊ፡ ኣቦና ኣብ ዘለዉ ኣልዮም፡ መንፈሶም ኣይፈለየና፡ ብህግደፍ ንዘናፍሶ ሰሚዕና ዘይምክልኻልና ይቕረታ ንኽገብሩልናን፡ ንልምን። ህግደፍ፡ ንኣቦና ኣንጦንዮስ፡ ምስ ጰንጣቆስጠ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ምስ ቐሺ ገረመድህንን ዶክ ፍጹምን $700, 000 ኣብ ሆስፒታል ዝርከብ ቤተ ክርስትያን ተረኺቡ ዝብል መንፍሕ 003 ገርካ ንህዝቢ ከምዘዔወነ ዝዝከር እዩ።
ሲነዶስ ኤርትራ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ቤተ ክርስታናትን፡
- ሲኖዶስ ቀዳማይ ስራሖም ስብከተ ወንገል፡ ሃዋርያዊ ተግባራት፡ ስነ ምግባራት፡ ምእመናን ኣፍልጦ እምነቶም ንምዕሟቕ እዩ።
2. ጳጳስ፡ ካህን ይቐብእ፡ ድያቖን ይቐብእ፡ ስነ ምግባር ካህንን ምእምናንን ሃዋርያዊ ተልእኾ ክስስን፡ ይከታተል።
3. ሲነዶስ ወይ ጳጳስ ምስ ዓድታት ርክቦም ከመይ ጸንሔ ክስብ 2017? ነፍስ ወከፍ ዓዲ ከም ዓቅማን፡ ብዝሓን ቤተ ክርስትያን ትሰርሕ። ንሲነዶስ! “ታቦት” ሃቡና ኢላ ምስ ሓተተቶም፡፡ ሕቶ ዓዲ ተራእዩ ይግብኦም ወይስ ይፈቐዶም ምስተባህለ ታቦቶም ሒዞም ንዓዶም ይኸዱሞ! ጽምብል ገሮም የመርቕዎ፡ ጳጳስ መጺኦም አንተባረኹ፡ ይምዕርግን ይኸብርን ይረዝንን።
4. ኣብ ስደት ቤተ ክርስትያናት ክቖማ ከለዋ፡ መጀመርታ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ብብጹእ ኣቡነ መቃርዮስ (ቀደም መጸውዒ ኣባ በጥሮስ) ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲ ተመስረተት። ብኣባላታን ብምእምናታትን፡ ብዝግበር ጉባኤ “ሰበኻ ጉባኤ” ይምረጹ ነበሩን፡ ኣሎውን። ቀጺለን በብ ከተማኤን ቤተ ክርስትያናት በዝሓ።
5. ቤተ ክርስትያን፡ ንብረት ናይ እቶም ዘቖሙ ደቂ ማሕበር ምእመናን፡ ሓላፍነት ይውሰዱ ድኣምበር፡ ቤተ ክርስትያና ናይ ኣማናይ እዩ። ዋንነቱ ብኣመንቲ፡ ደቂ ማሕበር፡ ዝመረጽዎም ሰበኻ ጉባኤ ይማሓደር፡ ካህን ይቖጽሩ፡ ካህን ብዝተገብረሉ ውዕል፡ይቕየድ፡ ሰበኻ ጉባኤ! ንብረት ይሕሎ፡ ንኽዓቢ መጽናዕቲ የካይዱ ወይ ምስ ዝኸስር፡ንብረት ቤተ ክርስትያን ዝነበረ፡ ንኣባላት ኣይማቐልዎን! እንታይ ድኣ? ንዝብል ንዘይ ንግዳዊ ማሕበር ይዋሃብ (NGO)። እዩ ዝብል መቐየዲ ሕግታት ምዕራባውያን።
6. ካህን፡ መለኮታዊ ወይ መንፈሳዊ ተልእኾ ይፍጽም። ኣብ ንብረት ቤተ ክርስትያን ከመሓድር፡ ህርድግ ክብል የብሉን።
7. በዚ መሰረት ካህን ስደዱልና፡ ታቦት ይዋሃበና? ዝብል ሕቶታት ይቐርብ ነበረ።ሲነዶስ ድማ ካህንን ታቦትን ይሰዱ ነበሩ።
ሲነዶስ ኤርትራ ሃዋርያዊ ተግባራ ትፍጽምዶ ኣላ? ኣይፋላን እዩ! መልሲ! ከመይ ንዝብል እንሆ።
- መጀመርታ፡ ሃዋርያዊ ተልእኮ ክሳብ ሰማእታትነት! ምዃኑ ዘንጊዓ፡ ኣቦታት፡ኣቡነ መቃርዮስ፡ ስዒቡ ፓትርያርክ ኣቡነ ኣንጦንዮ፡ ቐሺ ገረመድህን፡ ዶክቶር ፍጹም፡ ክድፈሩን ክገሃሱን እንከለዉ ኣጽቂጣ ወይ ኣጽቂጦም።
2. ካህናት ብረት ንኽሕዙ ስቕ ኢሎም ክርእዩ ኣይነበሮም፡ ካህን መስቀልን ካልሽንን ብሓደ ኣይከዱን እዮም።
3. ዲያቆናት፡ መነኮሳትን ኣብ ሸዊት ዕደመኦም ንሳዋ ክግፈፉ ስቒሎም ብምርኣዮም፡ ድንግልናኡ ዘይተዓቀበ ንወልደ ክህነት ስለ ዘይበቅዕ እናፍለጡ
ንሽላ፡ ኣሕሊፎም ሃብዎም።
4. ሓደ፡ ሓደ ካህናት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኣብ ስደት፡ ስነ ምግባሮ፡ ጎደሎ፡ ስንኩፍ፡ ዘንባዕ፡ ንንዋይ ህሩፋት፡ ስጋዊ ስስዕቲ፡ ኣድልዎነት፡ ፍትሒ ምርጋጽ፡ ኣብ መንጎ ኣባልት ምፍልላይን፡ ሻራይ ሻራኻ፡ እናፈጠሩ እናራኣዩ፡ መኤረምታ ዘይምውሳዶም።
5. ካብ ካህን ዘይትጽበዮ ኣብ ዘየድልዮም ፖለቲካዊ ቆምጣዕጣዕ እናበሉ፡ ኣብ ክንዲ ምእራም፡ ሸለልትነት፡ ምእመነን ጉቡእ፡ ክብርን መንፈሳዊ ኣባትነት ተነፊጉና ኢሉ ኣብየት እናበለ፡ መፍትሒ ዘይምርካብ።
6. ኣብ ስደት ንዝቖማ ኣብያተ ቤተክርትያናት፡ ብሕግን ስርዓትን ኣብ ዝነብራሉ ሃገራት ዘግነትን፡ ንብረት ሃገራትን ምዃኑ እናፈልጡ!!! ንሕና ዝበልናኩም ግበሩ። “ካህን ኣቦ መንበር ሰበኻ ጉባኤ እንተዘይኮይኑ፡ ከቢድ መንፈሳዊ መቕጻዕቲ ክወርደኩም እዩ”። በትሪ ከዋጣውጡ ይረኣዩ ብምህላዎም።
7. ንሽዱሽተ ቤተ ክርስትያናት ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከባን፡ ን10 ካህናትን፡ን13 ኣቦ መንበራት ሰበኻ ጉባኤን፡ ሓድሽ ምርጫ ክትገብሩ ክስብ 31 ሓምለ 2017። እንተ ዘይገበርኩም ኣብኣ ትርኽብዋ። ዉግዘት ተቐሪቡ ምህላዉ።
8. ንኣቶ ተኪኤ ስዩም፡ ሲነዶስ ናይ ካድረ፡ ቃላት ክጥቀም፡ ዘልፋ ካብ ወልደ ክህነት ክወጽእ!! ንሓደ ክቡር ሰብ ኣይግባእን። ብ19 ግንቦት 2017 ተኣኪቦም ብምሉእ ድምጺ ኣገግሎት ከይረክብ፡ ይሰጎግ ዝብል ብምውሳኖም።ዓገብ!!!!ዓገብ!!!!ዓገብ!!!
9. ኣብ ሲናን ሰሃራን፡ ኣብ ባሕሪ ንዝጠለቑን፡ ዝጠልቁ ንዘለዉን፡ ህዝብና፡ ብጥምየት ተዓጺፉ ኣብ ገዛኡ፡ እናሞተ፡ ስድራቤታት፡ ፋሕብትን ኣትይዎም፡ ሃገርና በሪሱ እናረኣዩ፡ ካልእስ! ይትረፍ፡ ነዚ ወሪዱ ዘሎ መከራን ሽግርን ጾምን ጾሎትን ክገብሩ ዘይምኽኣሎም።
10. ሓደ ሓደ፡ ካህናት ተዋህዶ ኣብ ስደት፡ ሰዓብቲ፡ ሲነዶስ ኤርትራ ብኣስመራ ዝምርሑ፡ ዓይኖም እናረኤ፡ ሃገርና ጽቡቕ ኣላ እናበሉ ኣብ ሰላምዊ ሰልፍታት፡ ዘይፍትሓዊ፡ ተግባራት ኣጸያፍን፡ ዘይ መንፈሳውን፡ ክግበር ከሎ፡ ስቕ ብምባል ኣፍቀዱ።
11. ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ 15% ዕሽር ንክኸፍል ይማጎቱ ምህላዎም፡ ዘይ ፍትሓዊ፡ ዘይ ሕጋዊ፡ ኣብ ዘይ ምልከተካ ሃገራት ዜጋ መሰልን፡ መንነትን ምግሃሶም የርኢ።
ኣብ ስደት ዝነብሩ ዜጋታት ኤርትራ ኣመንቲ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን፡ ኣብ ኤርትራ ኮይኖም ሲነዶስ ዝመርሑ ዘለዉ፡ እንተ ብፍላጥ፡ እንተ ተገዲዶም፡ ስራሕ ካድረ ህግደፍ፡ ተግባራት ይፍጽሙ ስለ ዘለዉ፡ ብጽሞና፡ ርኢኹም፡ ተዓዚብኩም፡ መሰልኩም ግደታኹም፡ ፈሊጥኩም፡ እዚ ኣብ ኦርቶዶክስ ዝኽሰት ዘሎ፡ ዘራጊ ፍቕሪ፡ ፈላላዪ ሕውነት፡ እምነተ ጎዶሎ፡ ዘንባዕ ተልእኮ፡ ዘይ ሃዋርያዊ ፍጻሜ፡ ይግበር ኣሎ። “ገንዘብ ጸላኢኻ፡ ትረኽቦ ብኢድ ፈታዊኻ” ከም ዝባሃል። ኣብ ስደት ሰላም ንኸይነብር ዝግበር ተጻብኦ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ። ካብቶም ብሓደራ ቤተ ክርስትያኖም ክሕልዉ፡ ቃሎም ዘይ ዓጸፉ፡ ክሳብ ሕጂ ምእንቲ ህዝቦም ዝበኽዩ ዝነብዑን ዘለዉ፡ ኣቦና ኣቡነ መቃርዮስ ምስ ምሉእ ጥዕናኦምን፡ ኣፍልጦኦምን፡ ንኽህሉ ኣምላኻ በረከቱ የንብረሎም። ንኣቦና ፓትርያርክ ብጽእ ወቅዱስ ኣንጦንዮ፡ ንእምነቶም፡ ንቤተ ክርስትያኖም፡ ኣብ ሓለዋ ከለዉ ንዝወረዶም፡ ግፍዕን መከራን፡ ብጾቶም ኣሕሊፎም ከም ዝሃብዎም ይዘከር፡ ከም በጥሮስ ጳውሎስ፡ የውሃንስ፡ ንኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ከድሕኑ ከም ዝተበጀዉ ንኣምን።
ኣምላኽ ንህዝብና ሃገርናን፡ ፍትሕን ሰላም፡ በረከትን፡ ከውርደላ መራሕቲ ሃይማኖት ኣቦታት ሱባኤ ኣትዮም ሃዋርያዊ ተልእኮ ትምህርቲ ክርስቶስ፡ ክምህሩን ክሰብኩን፡ ንጽልየሎም።
ሃይለ ገብረትንሳኤ
ዘብሄረ ሰራየ!!!!
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና 24 ሰነ 2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 13 July 2016
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ኣጋጢምዎ ብዘሎ ጸገማት ኣብቲ ካብን ናብን ኣስመራ-ካይሮ ዝግበር በረራታቱ’ውን ምድንጓያት ተራእዩ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
በቲ መንግዲ ኣየር ካብ ግብጺ ናብ ኣስመራ ዝተበገሱ ገያሹ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካይሮ ንብዙሕ ሰዓታት ኣብ ገሊኡ ከኣ ንመዓልታት ክጽበዩ ከምዝተገደዱ ተገሊጹ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ካብ ካይሮ ብመንገዲ ካርቱም ስለእትመላለስ፣ ካብ ግብጺ ናብ ካርቱም ዝተበገሱ ሱዳናውያን ገያሾ’ውን ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካይሮ ተደናግዮም ምህላዎም’ዩ ዝጥቐስ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዝጥቐሙ ገያሹ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ’ውን፣ ካብ ዝተመደበሎም ግዜ ክሳብ ሓሙሽተ ሰዓታት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝተጸበዩን፣ ኣብ ገለ እዋናት ከኣ ክሳብ ሰለስተ መዓልታት ከምዝተመላለሱን ሬድዮ ኤረና ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምሕባራ ኣይርሳዕን።
በብእዋኑ ከጋጥሞ ብሰንኪ ዝጸንሐ ክሳራታትን ቴኒካዊ ጸገማት ነፈርትን ተደጋጋሚ እዋን ጠቕሊሉ ስርሑ ደው ከብል ተገዲዱ ዝነበረ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ብዘይካ’ቲ ካብ ኣስመራ ናብ ጂዳን ሪያድን፣ ናብ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ካይሮን ዱባይን በረራታት ከምዘለዎ ይፍለጥ።
እቲ መንገዲ ኣየር ካብ ኢስት ኣየርን መንገዲ ኣየር ዩክሬይንን ብኽራይ ብዘምጽአን ቦይንግን ኣየርባስን ዝዓይነተን ክልተ ነፈርቲ ኣብ 2014 ዳግም ስርሑ ከምዝጀመረ ይዝከር።
=====================


text:
Radio Erena: 15 September 2019
ኣብ ከተማ ኣስመራ ካብ ዝሓለፈ እዋናት ንላዕሊ ሕጽረት ዝስተ ማይ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ገሊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ግቡእ ቀረብ ኣገልግሎት ማይን ኤለክትሪክን ከቕርብ ከምዘይጸንሐ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ ቅንያት’ዚ ግና ብተዛማዲ ደሓን ዝኾነ ክራማት ብምምጽኡ፣ ህዝቢ ተስፋ ገይሩ ከምዝጸንሐ እዮም ነዚ ሓበሬታ ዝለኣኹ ምንጭታት ዝሕብሩ።
በዚ ዝተራእየ ክራማት ህዝቢ ብዝከኣሎ ናይ ዝናብ ማይ ብምዕቃብ፣ ንመተሓጻጸቢን ካልእ ኣገልግሎታትን ክጥቀመሉ እኳ እንተጸነሐ፣ ዝስተ ማይ ንምርካብ ግና ኣዝዩ ተጻጊሙ ከምዘሎ ይሕበር።
በዚ ምኽንያት፣ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ዋኒኑ ኩሉ ገዲፉ፣ ጀሪካናት ብምሓዝ ማይ ንምምእራር ካብን ናብን ክተሓላለፍ ምርኣይ ንቡር ኮይኑ ይርከብ።
ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስ ንሰርሕ ኣለና ክብሉ ብዙሕ ግዜ ዝስምዑ እኳ እንተኾኑ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣብ ሓደ እዋን ‘ማይ ኣይኮነን ዝመጻካ፣ ንስኻ ኢኻ ናብ ዘለዎ ትኸይድ’ ብምባል፣ ኣብ ከተማታት ንዝነብር ህዝቢ ዘሕልፎ ዘሎ ሕሰም ግዲ ከምዘይብሉ ኣፍሊጡ’ዩ።


text:
መጠንቀቕታ ንኣገልገልቲ ስርዓት ህግደፍ
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ኣብ ልዕሊ ስርዓት መራሕቲ ህግደፍ ጥራሕ ዘነጻጸረ ናይ እገዳ መቕጻዕቲ ውሳኔ ቊጽሪ 1907 ኣብ ዕለት 23-12-09 ከም ዘጽደቐ ዝዝከር’ዩ። በዚ መሰረት ናይ’ዚ እዋን’ዚ ውዕዉዕን ኣካታዕን ኰይኑ ዘሎ ዛዕባ ጉዳይ ማዕቀብን ስዒቡ ዝመጽእ ዘሎ ጉዳይ ሰለማዊ ሰልፍን እዩ። ኰይኑ ግን እዚ እገዳ’ዚ ስለ ምንታይ እዩ ተኸሲቱ ዝብል ንጹርን ዘየጋግን መልሲ ዝጽበን ክስገር ዘይግብኦን ሕቶ ክለዓል ባህሪያዊ ስለ ዝዀነ ኣብ ቅድመና ግትር ኢሉ እነሆ። ብተወሳኺ መን’ዩኸ ነቲ ውሳኔ ክስርዞ ዝኽእልን ዓቕሚ ዘለዎን ዝብል ሕቶ’ውን ጐድኒጐኑ ዝኸይድን ዘይንጸልን ሕቶ ኣሎ።
ብርእይቶና ናይ’ዚ ሕቶ’ዚ መልሲ ብሩህ’ዩ። ዋና ሃንዳሲኡን ንኽረጋግጽ ዝዓበየ ተራ ዘበርከተን ብዘይ ምስልካይ ድማ ዝዓየየን ኣካል ኣመራርሓ ጃንዳ ህግደፍ ብሓፈሻ ክኸውን ከሎ እቲ ዕሉል ውልቀ መላኺ ድማ ብፍላይ እዩ። ብኻልእ ሸነኹ ገላቢጥና እንተ ርኣናዮ ድማ እዚ ውሳኔ’ዚ ንኽልዓልን ክስረዝን ወሳኒ ተራ ዘለዎ እቲ ውሳኔ ንኽውሰን ቀንዲ ምኽንያት ዝዀነ ኣካል ባዕሉ ምዃኑ ከም ጽሓይ ቀትሪ ዝበርሀን ዘየተሓትትን ጉዳይ እዩ።
እቲ ጉዳይ ግን ብሩህ ክነሱ፡ “ጭጒራፍሲ ነብሳ ሃሪማስ ባዕላ ተእዊ” ከም ዝበሃል ባዕሉ ዘምጽኦ ማዕቀብ ባዕሉ መልሲ ክረኽበሉ ክንዲ ዝፍትን፡ ዝገበረ ገይሩ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ክሕባእን ክዕቈብን ይፍትን ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ዝዀነ ይኹን ቅንጣብ መሰል ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ዘየፍቅድን ብኣንጻሩ እኳደኣ ዝሓረመን ጃንዳ ህግደፍ ኣብ’ተን ናይ ሰላማዊ ሰልፊ መሰል ዝፈቕዳ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ንማዕቀብ ተቛውሞም ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ከለዓዕል ዘይፍንቅሎም ኣእማን የለዉን።
ብኻልእ ሸነኽ ድማ ውሳኔ ቤት ምኽሪ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት መንግስታት ብኸም’ዚ ወዲ-ከምዚ ክቕየር ከም ዘይክእል ንምርዳኡ ንማንም ዘጸግም ኣይመስለናን። እዚ ከም’ዚ ኢሉ ከሎ ግን ጃንዳ ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ንኽግበር ልኡኻቱ ሰዲዱ ኣብ ምሉእ ዓለም ላዕልን ታሕትን ክብል ንዕዘብ ኣለና። ንኣብነት ኣብ ሆላንድ ልኡኻቱ ንነፍስ-ወከፍ ኤርትራዊ ይኹን ንስርዓት ኢትዮጵያ ዝቋወሙ ኢትዮጵያውያን ከምኡ’ውን ሶማላውያን ሓዊሱ ኣብ ገገዝኦም እንዳኸዱ ወላ ኣብ መዕቆብ ስደተኛታት (ካምፕ-Camp) ዘለዉ ኤርትራውያን ከይተረፉ ይደፋፍኡ ኣለዉ። እዚ ገስጓስ’ዚ ድማ ንመብዛሕትኦም ኤርትራውያን ንገሊኦም ብምድንጋር ንገሊኦም ድማ ብምፍርራሕ ናብ ሰላማዊ ሰልፊ ክኸዱ ከም ዘለዎም፡ ዘይከዱ እንተኸይኖም ድማ ብውሑዱ ነፍስ-ወከፎም ብርክት ዝበለ ገንዘብ ክኸፍሉ ከም ዘለዎም የገድዱ ከም ዘለዉ ንዕዘቦ ዘለና ሓቂ እዩ። ሰላማዊ ሰልፊ ዘይድግፉ ኰይኖም ንዝተሰመዖም ከኣ “ግራት ዕፉንካ ወሰን’ያ” ዝዓይነቱ ታህዲድ ይገብሩ ኣለዉ።
እምበኣር ነዚ ጽሑፍ’ዚ ንኸነዳሉ ዘገደደና ቀንዲ ምኽንያት ከነመልክቶም እንደሊ ገለ ሓቅታት ስለ ዘለዉና’ዩ። እዚ ማዕቀብ’ዚ ንጉጅለ መራሕቲ ህግደፍ ዘነጻጸረ ክነሱ ጸረ-ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ጥራሕ ዘይከነስ ናይ ኣርባዓታትን ሕምሳታትን ታሪኽ ኣተኣሳሲሩ ዘቕርቦ ዘሎ ናይ ታሪኽ ሓሶት ምዃኑን፡ እዚ እገዳ’ዚ ድማ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ዘተኰረ ከም ዘይኰነ ንምሕባር እዩ። ነቶም ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ነዚ ናይ ባዕሉ ሕገ-ኣልቦ ዝዀነን ሕጊ ዓለም ድማ ረጊጹ ናይ ሽበራ ስራሓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ጐረባብቲ ዘካይድ ዘሎ ጉጅለ መነመን ምዃኖም በቲ ሓደ ወገን ንምቅላዖም ክኸውን ከሎ፡ በቲ ካልእ ድማ ካብ ዝኸድዎ ዘለዉ መገዲ ዕንወት ንኽቁጠቡ ንምዝኽኻር ዝዓለመ ብሕጊ ንምጽብጻቦም ዝኣመተን እዩ። ብዝያዳ ከኣ ደጊም ዕዉር ትእዛዛት እዚ ጉጅለ’ዚ ንክትፍጽም ምጉያይ ምስ ገበነኛ ብቐጥታ ምትእስሳር ምዃኑ ብሕጊ ዘሕትቶም ከም ዝዀነን ከነተሓሳስቦም ንፈቱ።
ኣብ ሆላንድ ምስ’ዚ ስርዓት’ዚ ተቛሪኖም ዝኸዱ ብርክት ዝበሉ ንህዝቢ የዳፍኡ ከም ዘለዉ ብሩህ ኰይኑ ኣሎ። ገለ ካብዞም ልዕል ኢልና ዘመልከትናዮም ኣብ ሆላንድ ዝርከቡ ዕትብቶም ምስ’ዚ ንህዝብና ከጥፍእ ድግዲጊት ተዓጢቑ ዘሎ ስርዓተ-ኣልቦ ዝዀነ ጉጅለ ህግደፍ ከገልግሉ ተኣሳሲሮም ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉን ንኻልኦት ድማ ዝልእኩን ዝለኣኹን ኣስማት ብኸም’ዚ ዝስዕብ ከነቕርቦም መሪጽና፡-
ሮተርዳም ኣምስተርዳም
ስሌማን ሑሴን ኮለነል ሃይለኣብ ተስፋይ
ነጋሲ ኣፈወርቂ ታረቀ ትኳቦ
መምህር ኣብርሃም በራኺ ክንፈ ገብረ-የሱስ
ታደሰ መንግስቱ ኢሳቕ ምናሰ
ግርማይ ተስፋይ ሓረጉ ገብረ-የሱስ
ፍጹም ገ/ስላሴ ኣሰፋው ታፍላ
የማኔ ገ/ ዮውሃንስ ልዑል ወልደጊዮርጊስ
ተኽሊት (ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ሓላፊ) ወልደጋብር የማነ
መኰነን ጸጋይ ታደሰ ገብረ-የሱስ
የስኣብ ቀለሙ ዓይነታ ስዩም
ተኽለ ያቆብ ደበሳይ ዓንደ
ኣልማዝ ማሳ ሂወት ተወልደ
ስላስ ሃብተ የማነ ተኽለ-ጊዮርጊስ
ጸጋይ ተኽለ-ሃይማኖት ሓድነት ጠኸስተ
ዮውሃንስ (ወደርባዕተ) ሕሳቡ ዚላዝጊ
ጸጋይ መንገሻ ትብለጽ ገብረ-የሱስ
ኩሉብርሃን ገ/መድህን ጸጋይ ተስፋጺዮን
ኤርትራ ሓድጉ
ነጠበ (ገብረ-መድህን)
ቴዎድሮስ (ፖተጎ – ኦሮሞ)
ሙስጣፋ
እዞም ኣስማቶም ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎን ካልኦትን ምስ ሕጊ-ኣልቦ ናይ ራዕዲ ጉጅለ ህግደፍ ዘለዎም ምትእስሳር ኣቛሪጾም ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝገብርዎ ዘለዉ ኣብ ስደት ምድንጋርን ቅሳነት ምኽላእን ከቋርጹ ብስም ህዝቢ ኤርትራ ብኣኽብሮት ንሓቶም።
ዓወት ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና!
ተቛወምቲ ኣባላትን በርገሳዊ ማሕበራትን
ኣብ ሆላንድ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=270


text:
ህዝቢ ዓፋር፡ ስርዓት ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፅእ ናብዚ መሰል ዓርሰ ውሳነኡ ተመንጢሉ ብምስለነ እቲ…
Category: News
WHO Director-General’s Remarks
As an Ethiopian from Tigray, this crisis affects me personally. But today I am speaking as…
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተንዮ ብሊንከን ኣብ ጉዳይ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኢትዮጵያ ኣድሂቡ ምስ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሊሳጎን ኣባሳንጆን ዘትዩ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ኣንተንዮ ብሊንከን ምስ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሊሳጎን ኣባሳንጆን ንጉዳይ ቅልውላው ኲናት ኢትዮጵያ…
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ዝጀመሮ መጥቃዕቲ ተመሊሱ ንገዛእ ርእሱ ከምዝበልዖ ተጋዳላይ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንስኤ ገሊፁ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ጻዊዒት ሰላም ማሕበረሰብ ዓለም ንጎኒ ገዲፉ ብዝተናበበን ዝተዋደደን መልክዕ ሓዱሽ መጥቃዕቲ ምጅማሩ ሲዒቡ፡ ጀሚርዎ…
ፕረዝደንት ጆ ባይደን ኣብ ጉዳይ ትግራይ ኣመልኪቱ ምስ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ከምዝዝቲ ተገሊፁ
እዚ ፀባሕ ክግበር ተታሒዙ ዘሎ ዘተ ምምሕዳር ጆ ባይደን፡ ኣብ ልዕሊ ነቲ ኲናት ዘስፋሕፍሑን ዘናውሑን ዘለው…
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ሓዱሽ ወፍሪ መጥቃዕቲ ጀሚረን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣምሓራን ዓፋርን ጃምላዊ ደብዳብ ከምዘካየደን ኣምባሳደር ፍሰሃ ኣገዶም ገሊፁ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ሓዱሽ ወፍሪ መጥቃዕቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣምሓራን ዓፋርን ጃምላዊ ደብዳብ ከምዘካየደን ኣብ ቐረባ ድማ…
ንብረት ማሕበር ልምዓት ትግራይ፡ ከምዝዓነወን ከምዝተዘመተን ተገሊፁ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ምስ መሻርኽቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝኸፈትዎ ወራር ስዒቡ፣ህዝብና ኣብ ታሪኹ ርእይዎ ዘይፈልጥ ሞት፣…
ህዝብን መንግስትን ትግራይ ማዓረ ምስ በዳሊ ምምዳብ ብፍትሒ ምልጋፅ ከምዝኾነ መንግስቲ ትግራይ ገሊፁ።
ኣብ ጉዳይ ትግራይ ኣመልኪቱ ብሕብረት ኣውሮጳ ዝሓለፈ ናይ ውሳነ ሓሳብ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝበጸሐ ጨፍጫፍን ዝተፈጸመ…
ኣብ ኢትዮጲያ ሓላፊት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ስነ ምግባር ናይቲ ትካል ጥሒሳ ዘይእርኑብ ቃለ መሕትት ስለዝሃበት ካብ ስራሓ ከምዝተኣገደት ተሓቢሩ።
ሓላፊት ትካል ስደተኛታት ሑቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጲያ ማዉሪንግ ኣቺንግ ካብ ትካል ኣፍልጦ ወፃኢ ምስ ሓደ ላዕለዋይ…
ኢትዮጲያ፡ ብኣጠቓቕማ ጽፉፍ ድጅታላዊ ህይወት ካብ 110 ሃገራት ብድሕሪት ቀዳመይቲ ተሰሪዓ።
ኣብ 2021 ዓ/ም/ፈ ናይ ቡዙሓት ሃገራት ኣጠቓቕማ ጽፉፍ ድጅታላዊ ህይወት “digital quality of life” ብዝተገበረ መጽናዕቲ…


text:
እዚ ቫይረስ ሃፐፒሎማ (HPV)ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ንደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ከኣ ይሃሲ ፡ኣብ መንእሰያት ልሙድ ተርእዮ እዩ ዳርጋ 80% ከኣ ኣብ መንእሰያት ይረአ;ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ቫይረሳት ኣሎዉ፡መብዛሕትኦም ንሕማም ወይ ምልክታት ናይ ሕማም ዘኸትሉ ኣይኮኑን፡30 ካብኦም ኣብ መትሎ ኣብ ኣፍን ኣብ ጎሮሮን ሕማም ዘኸትሉ እዮም፡
መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት ነዚ ዓይነት ቫይረስ እዚ ብቐሊሉ እዮም ዘሸንፍዎ ፡ብሳዕቤናቱ ውን ብዙሕ ኣይሳቐዩን።ውሑዳት ክብኦም ጥራሕ እዮም ክባዘሑ ዝኽእሉ፡
መንሽሮ ኣብ ክሳድ ናይ ማህጸን፡ኣብ ብልዕትን ኣብ ጎረሮን ወይ ኣብ ከባቢ መዓኮር መቁሰልትን ዕንፍሩርን ኣብ ደቂ ኣንስትዮ የኸትል የኸትል።ኣብ ኣወዳት መንሽሮ ኣብ መትሎ መቁሰልቲን ጡብ ኣድግን ከኣ ኣብ ከባቢ መዓኮርን ኣብ ጎረሮን የኸትል።
እቶም ንዕንፍሩር መሳሊ ጡብ ኣድጊ ዘኸትሉ ቫይረሳት፡ ነቲ ኣብ ክሳድ ማሕጸን ዝወጽእ መንሽሮ ዘኽትል ኣይኮነን።
እቲ ክታበት ኣብ ዝሰኣነሉ ግዜ ፡መብዛሕትኦም ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ደቂ ሰባት በዚ HPV ኣብ ሂወቶም ምሉእ ብሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ብዝተፈላለዩ ዓይነት ቫይረሳት ክጥቕዑ ይኽእሉ።
በዚ HPV ቫይረስ ብኸመይ ትጥቃዕ?
ዝኾነ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ወዲ ተባዕታይ ወይ ጛል ኣንስተይቲ ፡በቲ HPV ቫይረስ ንኽጥቓዕ ኣብ ሓደጋ ይርከብ ፡መብዛሕትኦም ካብቶም ዝጥቕዑ ከኣ ምልክታት ኣይረኣዮምን።ትርጉም ናይዚ ከኣ ብዘይፍላጥ እቲ ቫይረስ ንኻልኦት ከመሓላልፉሎም ይኽእሉ ማለት እዩ።
እቲ HPV ቫይረስ ካብ መጀመርታ ደረጃ ናይ ጾታዊ ርክብ ክመሓላለፍ ተኽእሎ ኣሎ፡እቲ ሰብ እቲ ቫይረስ ዘሎዎ እንተኾይኑ ብምትንኻፍ ናይ ቆርበት ምስ ቆርቤት ዋላ ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ፡በዚ ምኽንያት እዩ ከኣ ኮንዶ ምሉእ ብምሉእ ካብቲ ቫይረስ ክከላኸል ዘይክእል ።
ብHPV ቫይረስ ከምዝተጠቓዕኩ ብኸመይ እፈልጥ?
HPV ቫይረስ ብዘይ ምልክታት እዩ ዝረአ ፡በዚ መሰረት ከኣ መብዛሕትኦም በዚ ቫይረስ እዚ ዝተጠቕዑ ከም ዝተጠቕዑ ኣይፈልጡን።
ምስ መንሽሮ ዝተሓዙ ዓይነታት፡መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ድሕሪ ምግባር እዩ እቲ ቫይረስ ከምዘሎወን ዝገሃድ፡እዚ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ናይ ማሕጸን ምርመራ ኮይኑ ኣብ ከባቢ ክሳድ ናይ ማህጸን ዝርከቡ ትሹ ዘይጥዑያት ምኻኖም የግህድ እሞ እዚ ከኣ ናብ መንሽሮ ክምዕብል ይኽእል ማለት እዩ።
ምስ ናይ ጡብ ኣድጊ ዝመስሉ ዝተሓሓዝ ዓይነት፡እቶም ከም ሳዕቤን ናይዚ ቫይረስ እዚ ኣብ ከባቢ መትሎ ዝረኣዩ ከም በዓል ጡብ ኣድጊ ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ብምሓዝ ወይ ከኣ ብምድህሳስ ክፍለጡ ይኽእሉ እዮም ፡ብሓፈሻ ኣብ ኣወዳትን ኣዋልድን ኣብ ጫፍ መትሎ ወይ ኣብ ማእከል ወይ ከእ ኣብ ከባቢ መዓክር ይረኣዩ እዮም ዝርከቡ።ከሕክኹና ክኸቀይሑ ከቀንዝዉን ዘይምቹእነትን ክስመዓና ይኽእል እዩ።ንመብዛሕትኦም እዚ ጡብ ኣድጊ እንብሎ ባዕሉ እዩ ድሕሪ ኣዋርሓት ወይ ዓመታት ዝጠፍእ፡ኣብ ገለ ኩነታት ግን ብዝልከ መድሃኒት ክሓዊ ይኽእል፡ከምኡ ውን ብምዝሓል፡ወይ ከኣ ብምቅጻል ወይ ብምሕራር ክጠፍእ ይኽእል።ዝኾነ ዓይነት ነዚ ቫይረስ ካብ መሰረቱ ከጥፍእ ዝኽእል መድሃኒት የለን ፡ዘይጠፍእ ስለዝኾነ ፡መብዛሕትኡ ግዜ እዞም ንጡብ ኣድጊ መሰል ዕንፍሩር ዘኸትሉ ዓይነት ቫዩረሳት መንሽሮ ኣየኸትሉን እዮም።
ነቶም በዚ HPV ቫይረስ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኸመይ ንከላኸሎም?
ኣብዚ እዋን እዚ ገለ ንደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዝኸውን ክታበት ኣሎ፡
እቲ ክትባት ኣብ ሰለስተ ደረጃታት ዝኽፈል ኮይኑ ኣብ ውሽጡ ፍርቒ ዓመት ይወሃብ፡እቲ ክታበት ከኣ ኩሉ ክሳብ መወዳእታ ክንወስዶ (3 መራፍእ) ይግባእ ፡እዚ ከኣ እቲ ክታበት ውጽኢታዊ ምእንቲ ክኸውን እዩ
እቲ ክታበት ከኣ ናይ ዶክተር መሰነይታ ኣብ ናይ እንሹራንስ ጥዕና ማእከል ክውሰድ ይከኣል እዩ
እቲ ክታበት ካብ ካልኦት ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣይከላኸልን እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ነፍስ ወከፍ ጾታዊ ርክብ ኮንዶም ክንጥቀም ይግበኣና ።
ሕቶታት ኣሎኩም ዶ?
ናብዚ ናይ ሕክምና ናይ ምኽሪ መስመር ተለፎን 037919704፡ተወሳኺ ሓበረሬታ ንምርካብ ከኣ ብመስመር ኢንተርነት www.safe –sex.co.il
.ብተወሳኺ ናይ ፎሩም ኣድራሻ /http://www.starmed.co.il.forum-84 መልሲ ምርካብ ይከኣል እዩ።
ሰራሕተኛታት ናይዚ ሕክምና ንኽሕግዙኹም ድሉዋት እዮም።


text:
Radio Erena: 09 March 2016
ስዑዲ ዓረብ ንኤርትራን ጅቡቲን ኣኣብ ዘዋስን ከባቢታት ወትሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም ምዃና ወትሃደራውያን ምንጭታት የመልክቱ።
እታ ሃገር ኣብ ጅቡቲ መዓስከር ንምኽፋት ኣብዚ ቀረባ ምስ መንግስቲ ጅቡቲ ስምምዕ ክትክትም ምዃና ኣምባሳደር ጅቡቲ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ድሕያዲን ባማክራማ’ውን ኣረጋጊጹ ኣሎ።
መራሕቲ ጅቡትን ስዑዲ ዓረብ፣ ድሕሪ ዘካየድዎ ርክባት፣ ኣብ ጅቡቲ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምቛም ከምዝተሰማምዑን፣ ወራስ ዓራትን ሚኒስተር ምክልኻልን ስዑዲ ዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማ ነቲ መደብ ንምትግባሩ ብሰኑይ 7 መጋቢት ካብ ካቢነ ሚኒስተራት ስዑዲ ዓረብ ደገፍ ከምዝረኸበ ጋልፊ ኒውስ ሓቢሩ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣብ ከባቢ ወደብ ዓሰብ’ውን ግዝያዊ ወትህደራዊ መዓስከር ከምዘለወን ይግለጽ እኳ እንተኾነ፣ መነግስቲ ኤርትራ ግና ንወደብ ዓሰብ ኣብ ሊጂስቲካዊ መሳለጥያታት ይግልገላሉ ምህላወን ጥራይ’ዩ ኣረጋጊጹ።
ብስዑዲ ዝተመርሐ ወትሃደራዊ ኪዳን ሃገራት ዓረብ ኣብ የመን ኣብ ንዘካይዶ ዘሎ ወትሃደራዊ ስርሒታት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ካብ ዝርከባ ሃገራት፣ ግብጺ፣ ሱዳን፣ ኤርትራን ጅቡትን ደገፍ ከምዘለዎ ይፍለጥ።
ብፍላይ ጅቡትን ሱዳንን ንስዑዲ ንዘለወን ደገፍ ንምርግጋጽ ምስታ ንተቓወምቲ ሑቲ ናይ የመን ትድግፍ’ያ እትብሃል ኢራን ዝነበረን ዝምድና ምሉእ ብምሉእ በቲኸን ይርከባ።
ኣምሳያ ናይቲ ንስዑዲ ዘበርክታላ ዘለዋ ወትሃደራዊ፣ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያዊን ደገፍ ከኣ፣ ቢልዮናት ዶላራ ሐገዝ ይግብብበረለን ኣሎ።
ኤርትራ ግና ኣምሳያ ናይቲ ንሶኡዲን ኢማራት ዓረብን ብ ወደብ ዓሰብ እትህቦ ዘላ ኣገልግሎት ሎጂስቲካዊ መሳለጥያታት ዝኾነ ነገር ከምዘይረከበተ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዑስማን ሳልሕ ምስ ሮይተርስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ምግላጹ ይዝርከር።
ኣብ ስትራቴጅያዊ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ ጅቡትን ኤርትራን ኣብ 2008 ድሕሪ ዘካየድኦ ኵናት ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ምስህሓብ ይርከባ።
እንተኾነ ምስዚ ኣብ የመን ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ብዝተሓሓዝ፣ ሃገራት ዓረብ ነቲ ናይ ኤርትራን ጅቡትን ኩነታት ንምፍታሕ ተደጋጋሚ ጻዕርታት የካይዳ ምህላወን’ዩ ዝንገር።
እቲ ብመንጎኝነት ቀጠር ዝተጀመረ ተበግሶ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ክዕወት ዘይክኣለሉ ምኽንያት ከኣ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ምሕባር ስለዝሓንደገ ምዃኑ መንግስቲ እታ ሃገር ይወቕስ።
ፕረዚደንት እስማዑል ዑመር ጉለ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ኣሚር ቀጠር ሸሕ ሓማድ ቢን ከሊፋ ኣልታኒ ኣብ ዝገብሮ ርክብ’ውን፣ መንግስቲ ኤርትራ ሀላዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡትትቲ ከየፍለጠ፣ ምስቲ መንግስቲ ቀጥታዊ ዝርርብ ከምዘየካይድ ምግላጹ ዲፕሎማስውያን ምንጭታት ካብ ዶሓ ምጥቃሶም ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ሃለዋት ምሩኳት ኵናት ጅቡቲ ይኹን ብጅቡቲ ተማሪኾም ናይ ዘለዎ ኣባላት ሰራዊቱ ብዝምልከት ዝኾነ መግለጺ ሂቡ ኣይፈልጥን።
======================================


text:
Radio Erena: 10 September 2017
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሶማል ብዘካየደቶ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ሓደ ካብ ሓለፍቲ ኣልሸባብ ከምዝተቐትለ ኣፍሊጣ።
ወሃብ ቃል ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ለተናል ኮማንደር ኣንቶኒ ፋልቮ ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኣብቲ ብሓሙስ 7 መስከረም ኣብ ከተማ ባራወ ዝተኻየደ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ መጥቃዕቲ፣ ሓደ ካብ መራሕቲ ጉጅለ ኣልሸባብ ከምዝተቐትለን፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝወረደ ጉድኣት ከምዘየለን ኣነጺሩ።
እንተኾነ መንነት ናይቲ ተቐቲሉ ዝተባህለ ኣባል ጉጅለ ኣልሸባብ ኣይሓበረን።
ፕረዚደንት ትራምፕ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ፣ ኣብ ሶማል ወተሃደራዊ ምትእትታው ክዛይድ ትእዛዝ ብዝሃቦ መሰረት፣ ኣመሪካ ኣብ ሶማል ኣብ ልዕሊ ዝንቀሳቐስ ጉጅለ ኣልሸባብ ተደጋጋሚ መጥቃዕታት ኣካዪዳ ኣላ።
ዝሓለፈ ረቡዕ’ውን ኣመሪካ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ብምጥቃም ካብ ከተማ ሞቓድሾ 75 ኪሎሜተር ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ከባቢታት ደብዳብ ብምክያድ ኣባላት ጉጅለ ኣልሸባብ ከምዝደምሰሰት ኣፍሊጣ’ያ።
===================


text:
Radio Erena: 19 November 2017
ኣብ ኬንያ ከተማ ናይሮቢ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ራይላ ኦዲንጋን ፖሊስን ብዝተኻየደ ግጭት ብውሑዱ ሓሙሽተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣሶሼትድ ፕረስ ካብታ ከተማ ሓቢሩ።
እቲ ብዓርቢ 17 ሕዳር ዝተኻየደ ግጭት ራይላ ኦዲንጋ ካብ ናይ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዑደቱ ኣብ ዝተመልሰሉ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ናይሮቢ ክቕበልዎ ንዝምርሹ ዝነበሩ ደገፍቱ፣ ሓይሊ ፖሊስ ክብትኖም ኣብ ዝፈተነሉ እዩ ተላዒሉ።
ኣብቲ ግጭት ፖሊስ ዘንብዕ ጋዝ ድሕሪ ምትኳሶም ናይ ሓቂ ጠያይት ክጥቀሙ ብምጅማሮም ሓያሎ ሰባት ከምዝተጎድኡ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። እንተኾነ ኣዛዚ ፖሊስ’ታ ከተማ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ናዕበኛታት ንብረት ውልቀሰባት ክዘምቱ ድሕሪ ምጅማሮም ዝተቖጡዑ ወገናት እዮም ጉድኣት ኣውሪዶሙሎም ኢሉ።
እንተኾነ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ጸብጻባት፣ እቶም ዝሞቱ ሰላማውያን ሰባት ናይ ጥይት መጉዳእቲ ከምዝነበሮም፣ ካልኦት ሓያሎ እውን ቆሲሎም ናብ ሕክምናታት ተወሲዶም ብምህላዎም ቁጽሪ ምዉታት ክብ ክብል ከምዝኽእል ይሕብሩ።
ኣቐድም ኣቢሉ ራይላ ኦዲንጋ ካብ መገሹኡ ኣብ ዝተመልሰሉ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ንደገፍቱ መግለጺ ክህብ ንዝወጸ መደብ፣ ፖሊስ ከተማ ናይሮቢ ነቲ መደብ ከምዘይቅበሎን፣ ዝኮነ ምትእኽኻብ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዘየፍቅድን ገሊጹ’ዩ።
ንፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ስዒቡ ዝተወለዐ ቅልውላው መግለጺ ንምሃብ ሕጹይ ተወዳዳሪ ራይላ ኦዲንጋ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ብሪጣንያን ዑደት ከምዘካየደ ኣቐዲሙ ተገሊጹ’ዩ።
ተጣበቕቲ መሰላት ኬንያ፣ ነቲ ሓይሊ ፖሊስ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝወሰዶ ስጉምቲ ይኹንኑ። ፖሊስ ኬንያ ንቅዋም’ታ ሃገር ብምኽባር ኣብ ክንዲ ድሕነት ሰላማውያን ሰባት ዝሕልው፣ ናይ ሓደ ወገን ጸግዒ ኮይኑ መጥቃዕቲ ብምውራዱ፣ ዋላ ካብቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ’ውን ዝኾነ ተቓውሞ ስለዘይተሰምዐ፣ መሰል ምእካብን ሓሳብካ ምግላጽን ተረጊጹ ኣሎ ክብሉ ቃሎም የስምዑ።
ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ድሕሪ ምንጻጉ ብዝተላዕለ ግጭት፣ ዛጊት ልዕሊ 70 ሰላማውያን ሰባት ህይወቶም ስኢኖም ኣለዉ።
=========================


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኢንተርኔት ምጥቓዕቲ የካይድ ኣሎ ክብል ዓለምለኸ ተሓላቒ ጉጅለ ሰብኣዊ መሰላት/Human Rights Watch / ይኸስስ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ባዕሉን ናይ ካልኦትን ሕግታት ኣኽቢሩ ከምዝሰርሕ ሓደ ናይ ኢትዮጵያ ዲፕሎማት መሊሶም ኣለው።
ካብዚ ካብ ኣሜሪካ ዝመሓላለፍ ናይ ኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቪዥን /ኢሳት/ ካብ ዝተላኸሉ ናይ ዲጂታል መልኽቲ ንገሊኡ ዝፈተሸ Citizen Lab ዝተብሃለ ትካል 30 ለካቲት 2007 ዓ/ም ኣብ ዝወፅኦ ሪፖርት መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ናይ ኢሳት ኮምፒተራትን ናይ ሰራሕተኛታት ናይ ኢሜይል ኣደራሻን ንምእታው ሓደሽቲ ፈተነታት ገይሩ’ሎ ክብል ኣፍሊጡ’ሎ።
ነዚ ናይ Citizen Lab ሪፖርት መሰረት ዝገበረ Human Rights Watch/ ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዚ ዝበለ ተግባር ክፍፅም ንፈለማ ግዜ ኣይኮነን ክብል ኣብ ዝሓለፈ ቅነ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ።
ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን መራኸቢ ብዙሃንን ዝፍፅምዎም ናይ ኢንተርኔት መጥቓዕትታት ብህፁፅ ጠጠው ከብሎን ነቲ ቴክኖሎጂ ዝሸጥሉ ናይ ወፃኢ ትካላት እውን ቴክኖሎጂኦም ንምጥሓስ መሰል ዜጋታት ይውዕል ስለዘሎ ክምርምርዎን ፀዊዑ’ሎ።
ኣብ ህይውማን ራይትስ ዎች ንጉዳያት ኢንተርኔት ዝከታተላ ስንቲያ ዎንግ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንቪኦኤ ኣብዝሃብኦ መግለፂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ወፃኢ ቴክኖሎጂታት ብምጥቃም ካብ ኢትዮጵያዊ ወፃኢ ንዝርከቡ ናይ ውልቂ መራኸቢ ብዙሃንን ናይ ተቓወምቲ መራሕቲ ኮምፒተራት ናይ ዲጂታል መጥቓዕቲ ብምፍፃም ኣብ ውሽጢ እቲ ኮምፒተር ዝርከብ ሓበሬታ ንምውሳድ ይፍትን ኣሎ ኤልን።እቶም ርክባት ናይ ቪዲዮም ካሜራን ማይክሮፎንን ከምኡ እውን ብስካይፕ ኣቢሉ ዝካየዱ ርክባት ዝሓውስ ምዃኑን ከምዚኦም ዝበሉ ክትትላት ንትካለን ከምዘተሓሳስብን ወሲኸን ሓቢረን ሲንቲያ።
እቲ ቴክኖሎጂ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ሸይጡ ዝተብሃለ ዋና ቤት ፅሕፈቱ ጣሊያን ዝኾነ ናይ ኢንተርኔት ትካል The Hacking Team ሓለፊ ክፍሊ ዕዳጋ ኤሪክ ሬብ ኣብ ምሉእ ዓለም ንዝርከቡ ኣፈፀምቲ ሕግን መንግስታዊ ትካላትን ገበናትን ካልኦት ዘይሕጋዊ ተግባራትን ንምክትታል ዘኽእሉዎም ናይ ኢንተርኔት ፕሮግራማትን ሶፍት ዌራትን ከምዝሸጡ ይገልፁ።
እዞም ትካላት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣድላዪ ዘይኮነ ስለያ ከካይዱ ምሕጋዝዶ ኣይኮነን ንዝብል ሕቶ ‘’ስለያ ዝብል ቃል ምጥቃም ኣይደልን።ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ሕጋዊ ዝኾነ ናይ ክትትል ስራሕ ንኽፍፅሙ ዘኽእሎም እዩ’’ ክብሉ ኤሪክ ሬብ መሊሶም።
እዚ ቴክኖሎጂ ንኢትዮጵያ ሸይጦም እንተኾይኖም ዝተሓተቱ ኤሪካ ሬብ ናይ ዓማዊልና መንነትን ኣበይ ከምዝርከቡን ብደረጃ ፖሊሲ ኣይንገልፅ።ምኽንያቱ ናትና ፕሮግራም ወይም ሶፍት ዌር ዝጥቀምሉ ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ገበነኛታትን ሽብርተኛታትን ንምክትታል ስለዝኾነ ዕላዊ ኣይንገብረሎምን ኢና ኢሎም።
ይኹን እምበር ዝሸጥናሎም ሶፍት ዌር ብዘይኣግባብ ይጥቀምሉ ኣለው ዝብል ሓበሬታ እንተበፂሑና ምርመራ ክነካይድ ኢና ኣብኡ ተደሪኽና ድማ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢሎም ኤሪክ ሬድ።
ንምዃኑ ኢትዮጵያ ወናኒት እዞም ዝብሃሉ ዘለው ቴኮሎጂታት ዲያ?ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያያ ሓላፊ ፓብሊክ ዲፕሎማስኒን ኮሚኒኬሽንን ኣቶ ተስፋየ ወልዴ እቲ ኽሲ ከምዝሰምዕዎ ብምግላፅ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብዘለው ሕግታት ከምኡ እውን ናይ ካልኦት ሃገራት ሕግታት ኣኽቢሩ እዩ ዝሰርሕ ኢሎም።ምስ ከምዚኦም ዝበሉ ጠቐነታት ርክብ የብልናን መንግስቲ ከምዚ ንምግባር ዝሰርሐሉ ዋላ ሓደ ምኽንያት እውን የለን ኢሎም።


text:
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 19/03/10፤ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓ/ብሪጣንያ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ግላስጎ (ስኮትላንድ) ናይ ኤርትራውያን ኣኼባ ከካይድ ዕድመ ኳ እንተገበረ፡ ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከቡ 300 ኤርትራውያን 25 ጥራይ ንዕድሚኡ ተቐቢሎም ኣብቲ ኣኼባ ተረኺቦም።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ሙሴ ኤፍሬም ዝባሃል ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ዜጋ ኣባል ጸጋማዊ ሰልፊ (Vänsterpartiet) ዝኾነ፡ ኣብዚ ጽባሕ (7 ሰነ 2009) ዝውዳእ መዓልቲ ምርጫ፡ ንፓርላማ ኣውሮጳ ይወዳደር ከምዘሎ ክነላልየኩም ንደሊ፡፡ ኩሉኹም ኣብ ሽወደን ትቕመጡ ኤርትራውያን፡ መሰል ምርጫ ዘለኩም፡ ድምጽኹም ነዚ መንእሰይ ንክትህብዎ ነዘኻኽር። እቶም ከተድምጹ ዘይትኽእሉ ድማ፡ ከድምጹ ንዝኽእሉ፡ የዕሩኽትኹምን ቤተሰብኩምን ድምጾም ንሙሴ ኤፍሬም ክህቡ ከተተባብዑዎም ነዘኻኽረኩም።


text:
Radio Erena: 03 February 2017
ኮርፐረሽን ኤሌክትሪክ እስራኤል፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብብዝሒ ንዝነብርሉ ኣባይቲ፣ ከባቢ ፔታህ ቲክቫ ናይ ከተማ ቴልኣቪቭ ፣ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ምሃብ ከቋርጽ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኮርፐረሽን ናብዚ ውሳኔ ዝበጽሐ፣ ከንቲባ እታ ከተማ ይስሓቕ ብራቨርማን ብዘቕረቦ ሕቶ መሰረት ምዃኑ፣ ቴሌቪዥን ቻነል 10 ኣብ ናይ ሰሉስ ፈነወኣ ሓቢራ።
እስራኤላውያን ነጋዶ ኣብቲ ከባቢ ንዝርከብ ህንጻታት እናገዝኡ፣ ኣብ ንኣሽቱ ክፍልታት እናመቓቐሉ፣ ንዘይሕጋውያን ስደተኛታት የካርይዎም ኣለዉ ክብል ዘማረረ እቲ ከንቲባ፣ ናይ ኤሌክትሪክ ኣገልግሎት ብምቁራጽ፣ ኣብታ ከተማ ንዝነብሩ ብዝሒ ስደተኛታት ንምጉዳሉ ክሕግዝ ከምዝኽእል ይጠቅስ።
“ናይ ግዜ ገደብ ካብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምህዳም፣ ንኤርትራውያን ፖለቲካዊ ዑቕባ ከውህቦም ኣይክእልን’ዩ፣ ክብል ቤት ፍርዲ እስራኤል ዝሓለፈ ሰሙን ውሳኔ ምሕላፉ ይዝከር።
ኣብ እስራኤል፣ ክፉት ቤት ማእሰርቲ እናተባህለ ኣብ ዝግለጽ ኾሎት ተኣሲሮም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊኦም ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ ንምቅዋምን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ድማ ንጉዳይ ኤርትራውያን ብዕቱብ ስለ ዘይተገንዘቦ፡ ኣብ ብይኑ ንመንግስቲ እስራኤል ዝሕግዝ ውሳኔታት ከሕልፍ ብምጽንሑን ብሓሙስ 26 ጥሪ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም’ዮም።
======================


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ደቡብ ሱዳን፣ ትግባረ ስምምዕ ሰላም ተደናጕዩ
Radio Erena: 23 October 2018 ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብዚ ወርሒ'ዚ ናብ ትግባረ ክሰጋገር ዝነበሮ ስምምዕ ሰላም ተደናጕዩ። መንግስትን ተቓወምትን ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ 12 መስከረም ኣብ ካርቱም ዝኸተምዎ ስምምዕ፣ ናብ ትግባረ ከ [...]
ብሪጣንያ፣ ን’ልዩ ፖሊስ’ ገንዘባዊ ደገፍ ገይራ ንዝብል ክሲ ነጺጋቶ
Radio Erena: 21 October 2018 ብሪጣንያ፣ ኣብ ክልል ሶማል ናይ ኢትዮጵያ ንዝርከብ ፍሉይ ኣሃዱ ጸጥታ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ለጊሳ ተባሂሉ ንዝወጸ ሓበሬታ ናይ ኣሉታ መልሲ ሂባትሉ። ሓላፊ ክፍሊ ኣህጉራዊ ምዕባለ ኣብ ኢትዮጵያ [...]
ሱዳንን ቀጠርን፣ ወትሃደራዊ ዝምድንአን ይግምግማ
Radio Erena: 18 October 2018 ሱዳንን ቀጠርን፣ ዘለወን ወትሃደራዊ ዝምድና ገምጊመን። ጋልፍ ኒውስ ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ቀጠር፣ ሉዩተናንት ጀነራል ጋነም ቢን ሻሂን ኣል ጋነም ምስ ጠቕላሊ [...]
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ማእከል ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ 36 ሄክታር መሬት ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ክትህብ’ያ
Radio Erena: 18 October 2018 ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ 36 ሄክታር መሬት ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከተረክብ ምዃና ዘ ሪፖርተር ሓቢሩ። ብትእዛዝ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ንኣውፈርቲ ንጉሳው [...]
ሶማል፣ ኣብ መኪና ቦምብ ብምጽዋድ ኣስታት 600 ሰባት ዝቐተለ ክሱስ ብሞት ተቐጺዑ
Radio Erena: 16 October 2018 ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ሶማል ከተማ ሞቛድሾ፣ ኣስታት 600 ሰባት ኣብ ዝቐተለ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ተሳቲፍካ ተባሂሉ ተኸሲሱ ዝጸንሐ ሶማላዊ፣ ትማሊ ብሞት ተቐጺዑ። እቲ ሓሰን ዓደን ኢሳቕ ዝተባ [...]
ጉዳይ ናይቲ ኣብ ቱርኪ ዝሞተ ስዑዳዊ ጋዜጠኛ፣ ኣብ ዕዳጋ ነዳዲ ጽልዋ ከይፈጥር ተሰጊኡ
Radio Erena: 15 October 2018 ጉዳይ ናይቲ፣ ኣብ ቱርኪ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ስዑዲ ዓረብ፣ ደሃዩ ጠፊኡ ድሕሪ ምቕናይ ከምዝሞተ ዝግለጽ ዘሎ ስዑዳዊ ጋዜጠኛ ጀማል ካሾጊ ኣብ ዕዳጋ ነዳዲ ጽልዋ ክፈጥር ከምዝኽእል ተንተንቲ [...]
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ኣብ ሶማል ንዝጸንዐ ማዕቀብ ኣጽዋር ከምዝጠሓሰት ክሲ ቀሪቡ
Radio Erena: 14 October 2018 ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ሶማልያ ተነቢሩ ዘሎ ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ ብተደጋጋሚ ትጥሕስ ኣላ ክብል ተቖጻጻሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከሲሱ። እቲ ገና ንሕትመት ዘይበጽሐ ዘሎ ጸብጻብ ከምዘ [...]
ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብ ወደብ ሖደይዳ ተዋፊሩ
Radio Erena: 09 October 2018 ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብ የመን፣ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ከምዝተዋፈረ ኣል ዓረብያ ሓቢሩ። ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ንወደብ ሖደይዳ ናይ የመን ንምቑጽጻር ድሕሪ ዘካየድኦ ጽዑቕ ደብዳባት'ዩ [...]
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ 154 ኡጋንዳውያን ሰጕጓ
Radio Erena: 09 October 2018 ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ 154 ኡጋንዳውያን ናብ ዓዶም ከምዝሰጎጎት ንኤምባሲ እታ ሃገር ካብ ኣቡዳቢ ብምጥቃስ ደይሊ ሞኒተር ገሊጹ። ገለ ካብ’ቶም ናብ ዓዶም ተጠሪዞም ዘለዉ ኡጋንዳውያን፣ ሕጋዊ [...]
‘’ኢትዮጵያ መሰረታዊ ደሞክራስያዊ ለውጥታት ክትገብር’ያ’’ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ
Radio Erena: 07 October 2018 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ደሞክራስያዊ ኣሰራርሓ ትካላት ንምዕዛዝ ዓበይቲ ለውጥታት ክገብር ምዃኑ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ገሊጹ። እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ነዚ ዝገለጸ፣ ኣብ መዛዘሚ መበል 11 ዋዕ [...]


text:
ኣስተንትኖ ቃል አምላኽ ግንቦት – 29.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር.10:28-31
ጴጥሮስ ከአ “እንሆ እምበአር ንሕና ኹሉ ኃዲግና ሰዓብናካ” ኪብሎ ጀመረ። ኢየሱስ ድማ መሊሱ ኸምዚ በሎ፦ “ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ምእንታይን ምእንቲ ወንጌልን ኢሉ፥ ቤት ወይ አኅዋት ወይ አኃት፥ ወይ አደ፥ ወይ አቦ፥ ወይ ሰበይቲ፥ ወይ ውሉድ፥ ወይ ግራሁ ዝኃደገ፥ ሕጂ አብዚ ዓለም እዚ ምስ ስደት፥ ቤት፥ አኃዋት፥ አኃት፥ አደ፥ ውሉድ፥ ግራሁ ሚእቲ ካዕበት ዘይክፈል፥ አብ ዚመጽእ ዓለም ከአ ሕይወት ዘለዓለም ዘይቅበል ሓደ እካ የልቦን። ብዙኃት ቀዳሞት ዳኅሮት ኪኾኑ እዮም፥ ዳኅሮት ድማ ቐዳሞት ኪኾኑ እዮም።”
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ጸዋዕታ ይምህረና፡ ጴጥሮስ ንመድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ “እንሆ እምበአር ንሕና ኹሉ ኃዲግና ሰዓብናካ” እናበለ ክዘረቦ ንርእዮ። “ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ምእንታይን ምእንቲ ወንጌልን ኢሉ፥ አብ ዚመጽእ ዓለም ከአ ሕይወት ዘለዓለም ዘይቅበል ሓደ እካ የልቦን።
ዝከበርኩም አኅዋትን አኃትን እዚ ናይ ሎሚ ወንጌል ብፍላይ ነቶም ብፍሉይ መንገዲ ንተል እኾ ወንጌል ዝጽውዑ ማለት ዝርኢ እካ እንተኾነ፤ ንኹሉና ክርስቲያንውን ዝር ኢ ኢዩ፡ ምክኒያቱ ነፍሲ ወከፍና አብ ተልእኾ ወንጌል ጽውዓት ስለዝኾና።
ጸዋዕታ ኣብ ምስጢረ ጥምቀት ዝተመስረተ ኵለንተናኻ ንአምላኽ እትውፈዮ ኮይኑ “ጥልቅን ውሽጣውን ዝኾነ ተወፋይነት ዝግለጸሉ ሓደ ዓይነት ሕይወት እዩ። ብመንፈስ ቅዱስ ዝተንቀሳቐሱ ምእመናን ክርስቶስ፣ ልዕሊ ኩሉ ንዚፍቀር ኣምላኽ ርእሶም ምእንቲ ከወፍዩ ኣብ ኣገልግሎት መንግስቲ እግዚኣብሔር ፍጽምና ፍቕሪ ተኸቲሎም ከኣ፣ ኣብ ቤተክርስትያን ናይቲ ዚመጽእ ሕይወት ማለት መንግሥተ አምላኽ ክብሪ ምልከቱን መበሠረቱን ብምዃን ንክርስቶስ ብዝቀረበ ኣገባብ ክኸተልዎ ዝመደቡ እዮም። እናበለ ይምህር መዝገበ ሃይማኖት (916)
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ እንተ ተመልከትና ከኣ እቲ ቀዳማይ ተበግሶ ናይ ጸዋዕታ ዝወስድ እግዚኣብሔር አምላኽ ባዕሉ እዩ። እግዚኣብሔር ንወዲ ሰብ ብዘለዓለማዊ ፍቕሪ ምስ አፍቀሮ ድሕነት ክምስርት ምስ መደበ ንሕዝቢ እስራኤል ክጽውዖ ይርኤ። ነቶም ዝተጸውዑ ኸአ ነቲ ዝተጸውዑሉ ዕላማ ብቑዓት ኮይኖም ከምዝርከቡ ሓይሉን መንፈሱን ይህቦም።
ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ እንክጽሕፍ “ናብ’ቶም ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝተቐደሱ ምስቶም ኣብ ኩላ ሥፍራ ስም እቲ ጐይትኦምን ጐይታናን ዝኾነ ኢየሱስ ጎይታ ዚጽውዑ ኹሎም ቅዱሳን ንምዃን ዝተጸውዑ እዮም። (1ቆሮ. 1᎓2) ስለዚ ነቲ ዝተጸዋዕኩምሉ ጽዉዓ ብቁዓት ኬንኩም ክትነብሩ እልምነኩም ኣሎኹ። (ኤፌ.4᎓1) እቲ ናብ መዓሙቕ ዝወረደ ከኣ ንኩሉ ብህላዌ ምእንቲ ክመልእ ልዕሊ ኩሉ ሰማያት ዝዓረገ ንሱ እዩ። ንሱ ከኣ ንገሊኦም ሓዋርያት፡ ንገሊኦም ነቢያት፡ ንገሊኦም ሰበኽቲ ወንጌል፡ ንገሊኦም ናይ ነፍሳት ጓሶት ንገሊኦም መምህራን ገበሮም። (ኤፌ.4᎓10-11) እዚ ኸኣ እታ ሰብነት ክርስቶስ ዝኾነት ቤተክርስትያን ምእንቲ ክትነጽሕ እቶም ቅዱሳን ኣብ ኣገልግሎቶም ፍጹማን ምእንቲ ክኾኑ እዩ። (ኤፌ.4᎓12)
አምላኽ ነዓ ሰዓበኒ እናበለ ብነጻ ዝኾነ ብመለኮታዊ ድላዩ ንደቂ ሰባት ይመርጽን ይጽው ዕን። “እዚ እቲ ዝፈትዎ ወደይ በኣኡ ደስ ዝብለኒ እዩ ስምዕዎ እናበለ ከአ ንዑዑ ብምስማ ዕ ንኽርስቶስ ጎይታና ብቐረባ ክንስዕቦ ይዕድመና። ደቂ ሰባት ነዚ ፍሉይ ጸዋዕታ ብውሽጣዊ ተመስጦ ተሓጊዞም ነዚ ጸዋዕታ ናቶም ይገብሮዎ፤ ሙሉእ ብምሉኡ ኣብ ኣገልግሎቱ ንዝጽውዖ ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ይምዕቆቡን ንኣምላኽን ኣብ መደብ ድሕነቱን ከኣ ይወፈዩ 1ቆሮ. 7᎓32-34
እግዚአብሔር እምበአር ሓዋሪያት ይመርጽ ምእንቲ ወንጌል፥ ኢሎም ቤት አኅዋት አኃት፥ አደ፥ አቦ፥ ሰበይቲ፥ ውሉድ፥ መሬት፤ ክገድፉ አብ ዚመጽእ ዓለም ከአ ዘለዓለምዊ ህይወት የተስፍዎም። ስለዚ ጳውሎስ “ምእንቲ እቲ መዘና ዘይብሉ ፍልጠት ናይቲ ጐይታና ዝኾነ ክ.ኢ ንኩሉ ነገር ከም ክሳራ እቆጽሮ ኣሎኹ (ፊሊጵስዩስ 3᎓8)
ንኹሉ ሓዲካ ንጸዋታ እግዚአብሔር ተቐቢልካ ምእንቲ ንመንግስተ ሰማይ ኢልካ ገዛእ ርእስኻ ምውፋይ ፡ ኣሰር ክርስቶስ ምስዓብ፡ ንክርስቶስ ምኽታል ወዲ መዝሙር ምዃን የስምዕ። ንዓይ, ካብ ኩሎም ቅዱሳን ዝነአስኩ እካ እንተ ኾንኩ፥ ነቲ ዘይምርመር ሃብቲ ክርስቶስ ንሕዛብ ክሰብኽ፥እዚ ሰጋ እዚ ተዋህበኒ። ኤፌ.3᎓8 ስለዚ ጸዋዕታ ጸጋ ኢዩ፡ ነዚ ጸጋ እዚ ከአ ከምቲ ዝድለ ንክነብሮ ናይ አምላኽ ደገፍ የድሊየና። ኩሉ ክንገዲፍ የዲሊ፡
ክኽተለኒ ዝደሊ መዓልቲ መዓልቲ መስቀሉ ተሸኪሙ ይስዓበኒ (ሉቃ.) ስለዚ ምኽታል ወይ ምስዓብ መግለጺ ናብ ክርስቶስ ምምላስ ሕይወቱ ሕይወትካ ክትገብሮ ምጽዓር የስምዕ። እቲ ኣምላኽን ሰብን ዝኾነ ክርስቶስ ንሱ እቲ እንኮ ንፍቃድ እግዚኣብሔር ብኩሉ ወገናቱ ዝነበረ እዩ። ትማልን ሎምን ንዘለዓለምን ስለ ዝኾነ ከኣ ነቶም ብስሙ ዝተኣከቡ ሰባት ጸጋኡ የፍስሰሎምን ነዓኡ ከም ዝስዕቡ ይገብሮም።
ኩሉ ገዲፍካ ንክርስቶስ ኣሰሩ ምስዓብ፣ ንተልእኾ ክርስቶስ ምቅጻል ማለት ኢዩ፡ ኣሰሩ ምስዓብ ማእሰር ሓድነት እዩ ኣብ ክርስቶስ ምስኡን ነዓኡን ኣብ ድላይ እግዚኣብሔር ጸኒዕካ በቲ ንሱ ዝሓለፎ መንገዲ ምጉዓዝ ማለት እዩ። ንዑ ሰዓቡኒ በሎም። ብኡብኡ ድማ መርበቦም ኃዲጎም ሰዓብዎ፣
ክርስቶስ እምበአር ነቶም ብፍሉይ መንገዲ ተካእቲ ሓዋሪያት ኮይኖም ክስዕብዎ ዝደሊዮ ሰባት፡ ነቲ ኩሉ ናይዚ ዓለም ነገራት ገዲፍካ፡ ናይ ስድራቤት ርክብን፤ ናይ ሥራሕ ርክብን ኣቋሪጽካ ወይ በቲካ ብወንጌል ተመሪሕካ ንአገልግሎትን ድኅነት አሕዛብን ምስራሕ የስ ምምዕ። ኣብቲ ናይ ክርስቶስ ዕጫ ኣብ ስቓዩን ሕይወቱን ክካፈል ድልው ክኸውን ኣለዎ “እቲ ድሕረይ ኪስዕብ ዝደሊ ገዛእ ርእሱ ይመንን፣ መስቀሉ ኣልዒሉ ከኣ ይስዓበኒ፣ (ማር.8᎓34)
መስቀል ማለት ኣብ ገዛእ ርእስኻ ኣብ ሰብን ዘሎካ ተኣማንነት ምምናንን ንኽትምንን ቅሩብ ምዃንን ማለት እዩ። እምነት ምሕላው “ኣብ ቅድሚ ሰብ ንዝእመነኒ ኹሉ፣ ወዲ ሰብ ድማ ኣብ ቅድሚ መላእኽቲ ኣምላኽ ክእመኖ እዩ (ሉቃ.12᎓8) ኣሰሩ ምኽታል ማለት ንሱ ዝገበሮ ምግባር ማለት እዩ። ኣብነቱ ምኽታል “ካብ መምህሩ ዝዓቢ ተማሃራይ ካብ ጐይታኡ ዚበልጽ ኣገልጋሊ የልቦን….. ንበዓል ቤት ብዔል ዘቡል ካብ በልዎ ንቤተሰቡ ግዳ ክንደይ ኣዝዩ ብዙሕ ዘይብልዎ። ኣሰሩ ምኽታል ማለት ወንጌል መንግስቲ ኣምላኽ ምብሣርን እቲ ንሱ ዝፈጸሞም ተኣምራትን ትእምርትን ምፍጻም ማለት እዩ። ነዚ ኢዩ ከአ አክርስቶስ ንሓዋሪቱ ዝመርጾም፡፤
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::


text:
ዓመት መጽአ 16 - 21 ነሓሴ፡ ትንሣኤን ዕርገትን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብምዕሩግ ሥነ ሥርዓት ይኽበር። ካብ 33 በዓላተ ማርያም ዝኾነ በዓለ ፍልሰታ፡ “ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ አንተ ወታቦተ መቅደስከ/ ኦ ጐይታ ናብ ዕረፍትኻ ተንሥእ፡ ንስኻን ታቦት መቕደስካን” እናበሉ ሕዝበ ክርስቲያን ብምስጋናን ውዳሴን የኽብርዎ። (መዝ. 132፡8)
በዚ ዕለት’ዚ ዓቢይ ሓጐስን ፍሥሓን ኮነ። እዚ ድማ ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ፍቁር ወዳ ኻብ መቓብር ተፈልያ ዝተንሠኣትሉን፡ ናብ ሰማይ ዓሪጋ ኣብ የማን ወዳ ዝቖመትሉን ዕለት ስለዝኾነ እዩ። ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ወዳ ተንሢኣ ስለ ዝዓረገት ከም ካልእ ሰብኣዊ ፍጡር ትንሣኤ ዘጉባኤ ኣይትጽበን እያ።
ከምኡ’ውን እዚ ዕለት’ዚ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ፍቁር ወዳ “ በዛ ዕለት’ዚኣ (16 ነሐሴ) ተዝካርኪ ዝገበረ፡ በዓለ ዕርገትኪ ዘብዓለን ዘኽበረን ከምኡ’ውን በዛ ዕለት’ዚኣ ቅዱስ ቍርባን ዝተቐበለ ኣነ ኃጢኣቱ ክድምስሰሉ ፣ ምሕረተይ ክህቦ፣ እሳተ ደይን ድማ ኣይከርእዮን እየ . . . ” ዝብል ቃል ኪዳን ዝተቐበለትሉ ክቡር ዕለት እዩ።
ኣብዚ ዕለት'ዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳዕ 21 ነሐሴ ኣብ ዘለዉ መዓልታት 'በዓላተ ማርያም' ተባሂሉ፡ ነገረ ትንሣኤኣን ዕርገታን እናተነግረ፣ ጣዕማን ፍቕራን እናተሰብከ ይኽበር እዩ።
በረከተ ጸሎታ ውኩፍ፡ ወሀብተ ረድኤታ ትሩፍ፡ ወምሕረተ ፍቁር ወልዳ ምልዕተ አጽናፍ፡ የሀሉ ምስለ ኵልነ ሕዝበ ክርስቲያን ለዓለመ ዓለም አሜን።
ብእግዚአብሔር ቅቡል ዝኾነ በረኸት ጸሎታን ሃብተ ረድኤታን ክሳዕ ጽንፊ ዝመልአ ምሕረት ፍቁር ወዳን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን። ንሃገርና ኤርትራ ድማ ብቓል ኪዳና ይሓልወልና!
ስብሐት ለእግዚኣብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፣ አሜን!


text:
Radio Erena: 17 August 2017
ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ የመን ካብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ክትስሕብ ከምእትደሊ ቀዳማይ ወራሲ ዓራትን ሚኒስተር ምክልኻልን እታ ሃገር መሓመድ ቢን ሳልማን ንሰበ ስልጣን ኣመሪካ ምሕባሩ ተቓሊዑ።
ስዑዲ ዓረብ ካብቲ ክትዕወተሉ ዘይክኣለት ንኽልተ ዓመታት ዝቀጸለ ኵናት የመን ክትስሕብ ከምእትደሊ ዝቓላዕ ዘሎ፣ ኣምባሳደር ኣመሪካ ኣብ እስራኤል ማርቲን ኢንዲክ ናብ ኣምባሳደር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ኣመሪካ ዮሱፍ ዖጣይባ ዝልኣኾ ናይ ኢመይል መልእኽታት ድሕሪ ምልሓዅ’ዩ።
ብመሰረት እቲ ዝልሓዅ፣ ካብ ወርሒ ለካቲት 2017ኣትሒዞም ዝተለዋወጥዎ ናይ ኢ መይል መልእኽታት፣ ኵናት ኣንጻር ሑቲ ናይ የመን ዝመርሐ መሓመድ ቢን ሳልማን ምስ ኣማኻሪ ጸጥታ ኣመሪካ ነበረ ስቴፋን ሃድለይ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ሶኡዲ ነቲ ኣመሪካ ኣንጻር ኢራን እትኽተሎ መርገጺ ከምዝድግፍ ብምርግጋጽ፣ ካብቲ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኵናት ግና ክትስሕብ ከምእትደሊ ኣነጺሩ።
ነቲ ልሑዅ ዘሎ መልእኽታት ከም መርትዖ ሒዛቶ ከምዘላ ዝገለጸት ማዕከን ዜና ሚድል ኢስት ኣይ (Middle East Eye)፣ ንኣምባሳደር ኢንዲክ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ተወኪሳቶ፣ ኣብ ውልቃዊ ናይ ኢመይል መልእኽታት ርእይቶ ክህብ ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ከምዝሓበራ ጠቒሳ።
ኣብ 2015 ዝተጀመረ ኵናት ኣንጻር ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ የመን ከቢድ ሰባውን ንዋታን ዕንወት ኣውሪዱ እኳ እንተሎ፣ ነቲ ኵናት ንዝመርሐት ስዑዲ ዓረብ ከኣ ኣብ ፖለቲካዊ ነውጺ ሸሚሙዋ ከምዘሎ ተንተንቲ የመልክቱ።
ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኵናት ኣንጻር ሑቲ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክዛዘም ከምዘይክእል ርጉጽ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፣ ፖለቲካዊ ዘተ ከም ኣማራጺ ክቐርብ ተደጋጋሚ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ተመሪሑ ኣብ የመን ኣንጻር ሑቲ ንዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝደገፋ ኤርትራ፣ ሱዳንን ጅቡቲን ወትሃደራዊን ሎጊስቲካውን ሓገዛት የበርክታ ከምዘለዋ ዝፍለጥ’ዩ።
=========================


text:
ኣብ ኢትዮጲያ ብፍላይ ኣብ እዋን ሕርሲ ንዘጓንፍ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ኣብ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ግልጋሎት ሃንደበታዊ መጥባሕቲ ዝህቡ 282 ሰብ ሞያ ይስልጥኑ ኣለዉ::እቲ ስልጠና ኣብ ዩኒቨርስቲታት ጎንደር፣ሃዋሳ፣ሃሮማያ፣መቐለን ጅማን እዩ ዝዋሃብ ዘሎ::
እቶም ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝሰልጠኑ 19 ሰብ ሞያ ጥዕና ናብ ስራሕ ኣምሪሖም ኣለዉ::
ኣዴታት ኣብ እዋን ሕርሲ ህይወት ዘለዎ ሕንጠይ እንትወልዳ ህይወተን ክስእና የብለንን ዝብል ጭርሖ ዳርግ ዓለምለኻዊ ኮይኑ’ሎ:: መንግስቲ ኢትዮጲያ ድማ ነቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዋሕዲ ላዕለዎት ክኢላታት ማህፀንን ጥንስን ንምቅላል ሰብ ሞያ ማሕበረሰባዊ ጥዕና ብናይ ሰለስተ ዓመት ማስተርስ መደብ ትምህርቲ ንምስልጣን ቅድሚ ሰለስተ ዓማውቲ ጀሚሩ::
ኣብቲ ቐዳም ለካቲት 10 ኣብ መቐለ ዓይደር ሆስፒታል ዝተኻየደ ጽምብል ኣብ ልዕሊ እቶም ግልጋሎት ሃንደበታዊ መጥባሕቲ ዝህቡ 19 ሰብ ሞያ ብተወሳኺ 65 ሓኻይም፣ 6 ሰብ ሞያ ማሕበረሰባዊ ጥዕና ከምኡ’ውን 30 ብሞያ ፋርማሲ ተመሪቖም ‘ዮም::
ኣብቲ ዕለት ዝተረኸቡ ሚኒስትር ሓለዋ ጥዕና ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም “ክሳብ ሐዚ ኣብቶም ዝሓለፉ 4 ዓማውቲ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ዘኽእለና ስርዓት ጥዕና ኢና ክንዝርግሕ ፀኒሕና፤ ውጽኢቱ ካብ ሕጂ ንዳሓር እዩ ክረአ” ኢሎም::
ኣብ ኢትዮጲያ ሞት ኣዴታት 40 ኢድ ሚኢታዊ ዋላ እንተነከየ ብዙሕ ጻዕሪ እዩ ዝተርፈና እውን ኢሎም ዶ/ር ቴድሮስ::
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኤርትራ መዓልቲ ግዝረት ደቀንስትዮ ንሻዱሻይ ግዚኡ ተኸቢሩ፡ ኣብ`ታ ሃገር ተግባር ግዝረት ደቀንስትዮ እናነከየ ይኸይድ ኣሎ፡
ጸብጻብት መቐለን ኣስመራን ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ፡


text:
Hörby
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 1 2021
ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ፡ ኣዝዩ ንእሽቶይ ምምሕዳር ከተማ ግን’ከ ኣብ ክንፊ ዓበይቲ ከተማታት ዝርከብ ሃብታም ተፈጥሮኣዊ ከባቢ ተጎልቢቡ ዝርከብ ምምሕዳር ከተማ እዩ። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ በረኻ ዘለኻ ኮይኑ ዝስመዓካ ግን’ከ ሰብን ዕዳጋን ኩሉ ዘድልየካን ኣብ ጥቓኻ እዩ። እዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ ሰፊሕ ኮይኑ፡ ሆርቢ እትርከበን ብርክት ዝበላ ዓድታት ይሓቁፍ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ15,687
ስፍሓት መሬት433 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Lund 37 ኪሜ
- Kristianstad 44 ኪሜ
- Malmö 54 ኪሜ
- Ystad 54 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ፡ መብዛሕትኡ ፍልይ-ፍልይ ኢሉ ዝርከብ ነኣሽቱ መንበሪ-ኣባይትን፡ ከምኡ ውን ዝካረን ዝሽየጥን መንበር-ኣባይቲ፡ ይርከብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ፡ ብብዝሒ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት (ሽወደን ወጊንካ) ዓረበኛን ኢራነኛን እዮም። ካልእ ቋንቋታት ከም ፖላንድ፡ ኣልባንያ፡ ሰርብያ፡ ክርኦሽያ ውን ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ፡ ኣብ መዳይ ስፖርትን ባህልን ዝነጥፋ፡ ኣስታት 120 ንጡፋት ምዝጉባት ማሕበራት ይርከባ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ፡ ነቶም ስደተኛታት ዝኾኑ ሰባት ብማሕበራት ተጠርኒፎም ክነጥፉ ንምትብባዕ ዝዓለመ፡ ኢንቲግራኹን ኢ ፎረኒን (ምጥርናፍ ኣብ ማሕበራት) ፕሮጀክቲ ውን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ሆርቢ፡ ንመዓልታዊ መነባብሮ ዘድሊ ነገራት ብቐረባ ትረኽብዎ። ኣብታ ማእከል ምምሕዳር ናይቲ ከባቢ ዝኾነት ከተማ ሆርቢ ንኣብነት፡ ፋርማሲ፡ ባንኪ፡ ቤት-ንባብ ከምኡ ውን ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ይርከብ። ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ድኳናት ዘገልገለ ንብረ ውን ኣለኩም። ኣብ ሕምብርቲ ናይታ ከተማ፡ ክፉትን ዕጹውን መሐንበሲ-ማእከላት፡ ማእከል ኣካላዊ ልምምድ ከምኡ ውን ማእከል መውጻወቲ ቦዊሊንግ፡ ኣለኩም። ኣብተን ምስዚ ምምሕዳር ከተማ ዝጽንበራ ዓዲታት፡ ብዙሕ ከምቲ ዝድለ ድኳናትን ካልእን ዘይክርከብ ይኽእል። ስፍሕ ዝበለ ዕድጊ ክትገብሩ ወይ ውን ናብ ኣብያተ ጽሕፈታት መንገስቲ (ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ ቤት-ጽሕፈት በዓል-መዚ ቐረጽ ከምኡ ውን ቤት-ጽሕፈት ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት) ክትበጽሑ ምስ እትደልዩ ግን፡ ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ዓበይቲ ከተማታት፡ ሆር ወይን ኤስሎቭ፡ ምኻድ ከድልየኩም እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ሆርቢ፡ መንስታውን ግላውን ማእከል መውዓሊ-ህጻናት ኣለኩም። ኣብ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ክወሃበኩም ነዊሕ ግዜ ክትጽበዩ ኣይደልየኩምን እዩ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ፡ 7 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን፡ ሓንቲ፡ ናይ ምምሃር ጸገማት ዘለዎም ተመሃሮ እትአንግድ ቤት-ትምህርትን ካልእ ነጻ መባእታዊ ቤት-ትምህርትን ትርከብ። 3 ካብዘን ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ማእከል ከተማ ሆርቢ ክርከባ እንከለዋ፡ እተን ዝተረፋ ኣርባዕተ ከኣ፡ ኣብተን ውጽእ ኢልካ ዝርከባ ዓዲታት ይርከባ። እታ ፍልይቲ ናይ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ከባቢ ቤት-ትምህርቲ ጆርጂስሂልስ ትርከብ። እታ ነጻ መባእታዊት ቤት-ትምህርቲ ከኣ፡ ኣብ ሉድቪግስቦሪ ትርከብ።
ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ፡ ባዕሉ ዘመሓድራ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምህርቲ የብሉን። ይኹን እምበር፡ ኣብቲ ከተማ ሓንቲ ናይ ግሊ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ኣላ። እዛ ቤት-ትምህርት፡ ሆርቢ ማያዊ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ተባሂላ ትጽዋዕ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ማእከል-ትምህርቲ ሆርቢ፡ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣሎ። ኣብዚ ማእከል'ዚ፡ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) ከምኡ ውን መእተዊ መደብ-ትምህርቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል ከተማ ሆርቢ፡ ሕክምና ኣሎ። እዚ ሕክምና'ዚ፡ ፍሉይ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታትን ህጻናትን ከምኡ ውን ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ (ፎልክ-ታንድቮርደን) ኣሎ። ብዜካ'ዚ፡ ናይ ግሊ ጥዕናዊ ማእከላት ውን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ከባቢታት ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ ትቕመጡ ምስ እትኾኑ፡ ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት ተርጓሚ ክቁጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ከተማ ሆርቢ ነቲ ቃና ጽርግያ ዝኾነ (E22) ተጎዝጒዛቶ ትርከብ። ናብ ማልሞ፡ ሉንድ፡ ከምኡን ውን ኪዃንስታድ ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ብኣውቶቡሳት ኣሎ። ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣብዚ ዞባ፡ ብትካል ስኮነኤክስፕረሰን እዩ ዝምእከል። ካብ ሓደ ቦታ ናብቲ ካልእ ኣብ እትጎዓዙሉ እዋን ካልኦት ኣተኣሳሰርቲ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን፡ ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ፡ ነኣሽቱን ዓበይትን ወኣህብቲ-ስራሕ ኣለዉ። መብዛሕትአን ኣብዚ ቦታ ዝርከባ ትካላት ኣብ መዳያት ተኤክኒን-መድሃኒታትን ጽላት መካይንን ይነጥፋ። ምምሕዳር ከተማ ሆርቢ ውን ንባዕሊ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ወሃብቲ-ስራሕ እዩ። ከተማ ሆርቢ ኣብ ከባቢ ዓበይቲ ከተማታት፡ ማልሞ፡ ሉንድ፡ ክዃንስታድን ካልእ ከተማታትን ስለዝርከብ፡ ኣብኡ ብምኻድ ምስራሕ ውን ኣጸጋሚ ኣይከውንን።


text:
ኣብቲ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ዝተሳለጠ መድረኽ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝርከባ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝወከሉ ተዓወትቲ ውፅኢት ስራሕቶም ሒዞም ቀሪቦም፡፡ በዚ መሰረት መንእሰይ ሙሉኣለም ንዩኒቨርሲቲ መቐለ ወኪሉ ዘቕረቦ ምህዞ ንፍልፍል ሓይሊ ዝውዕል ውፅኢት ምርምር ዝበለፀ ኮይኑ ተሓርዩ ተሸሊሙ’ሎ፡፡
ሙሉኣለም ነቲ ዋኒን ምምርማር ተምሃራይ ካልኣይ ዓመት እንሃለወ ከምዝጀመሮ ይገልፅ፡፡ ኣብ ምጥቃም ነዳዲ ዘድሀበ ኮይኑ ኣብ ከባቢያዊ ሃፍቲ ወላ ሓደ ኣሉታዊ ፀቕጢ ዘይፈጥርን ካብ ተፈጥሮኣዊ ተኽሊ ዝርከብን እዩ፡፡
ሙሉኣለም ነዳዲ ካብ Ethanolን Biodieselን ብኸመይ ከምዝርከብ ኣብ ውፅኢት ምህዝኡ ብተግባር ኣርእዩ’ሎ፡፡ እቲ ሓሳብ ቅድሚ ሰለስተ ዓማውቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ዝነበሩ ነብስሔር መለስ ዜናዊ ዝፀሓፍዎ ኢትዮጵያ ካብ ብኽለት ነፃ ዝኾነ ቁጠባዊ ዕብየት ክተምፅእ ኣብ ዝሕብር መፅሓፍ መበገሲ ክኾኖ ከምዝኻኣለ ይዛረብ፡፡
እዚ ካብ Biodiesel ዝርከብ ነዳዲ ፍልፍሉ ሓረስቶት ኢትዮጵያ ዘፍርይዎ ጃትሮፋ ዝባሃል ተኽልን ከም ሰናፍጭ ዝኣመሰሉን ባእታታት ከምዝተጠቐመ ድማ ሙሉኣለም ይነግረና፡፡
እዚ መንእሰይ እዚ ምሂዙዎ ዘሎ ንነዳዲ ዝውዕል ፍልፍል ሓይሊ ርኡይ ሓለፋታት ኣለዎ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብሃገር በቆል ቴክኖሎጅን ሓይሊሰብን እዩ ዝሰናዳእ፡፡ ሓረስታይ ንፍልፍል እቶት ዝጠቕሞ ምህርቲ እታወት ነዳዲ ኣፍርዩ ኣብዚ ዓውዲ ልምዓት እዚ ንዝወፍሩ ሰብ ሃፍቲ ኣቕሪቡ ክጥቀም የኽእሎ፡፡
በዚ መንገዲ ‘ዚ ድማ ሕብረተሰብ ይርባሕ፡፡ እዚ ድማ ፅሩይን ቀፃልነት ዘለዎ ክሕደስ ዝኽእል ምንጪ ነዳዲ ስለዝኾነ ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮ ፅዕንቶ ዘይፈጥርን ብልሙድ ናይ ዓለምና ዋዒ እንብሎ ፀገም ንዘይምውሳኽ ዝረድእን ውፅኢት ምርምር ምዃኑ ሙሉኣለም ገሊፁ’ሎ


text:
ኢትዮጵያዊ ሓረስታይ ኣሕመድ ኢብራሂም ነቲ ቀንዲ ምንጪ አታዊኡ ዝኾነ ሕርሻ ጫት ዝወረሩ ኣምበጣ ንምብራር ይቃለስ።
“ ናብ ዕዳጋ ነቕርቦ ዋላ ሓደ ነገር የብልናን። ነቶም ሸሞንተ ደቐይ እንታይ ከምዝምግብ ኣይፈልጥን።” ክብል ኢብራሂም ነቶም ደቑ ዘባርርዎም ዝነበሩ ነቲ ቦታ ዝወረሩ ኣምበጣ ይጥምት።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብወራር ኣምበጣ ምድረበዳ ዝባደመ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸር ሄክታር ዝስፍሓቱ መሬት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ይረአ ምህላው ዓለምለኸ ትካል መግብን ሕርሻን (ፋኦ) ይገልጽ።
“እዚ ወራር ኣምበጣ ነቲ ብምዕልቕላቕ ውሕጅን ደርቂን ዕንቅፋት ገጢምዎ ንዘሎ ውሕስነት መግቢ ኬንያን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ስግኣት ዝፈጥር እዩ” ክብሉ ተሓጋጋዚ ዳይሬክተር ፋኦ ቡካር ታጂና ይገልጹ። ንሶም ወሲኾም እቲ ወረራ ኣምበጣ ሰፊሕን ሓድሽ ተርእዮ ምኳኑ’ውን የረድኡ።
እቲ ወረራ ኣምበጣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኢትዮጵያን ሶማልን ናብ ምብራቓዊን ሰሜናዊን ክፋል ኬንያ ብምዝርጋሕ ኣብ ምህርቲ መግቢን ቁጠባ’ታ ሃገርን ስግኣት ፈጢሩ ምህላው ሚንስትር ሕርሻ ኬንያ ሓቢሮም።
ኬንያ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል’ታ ሃገር ካብ ጥሪ 4 ጀሚራ ምንጻግ ጸረ ባልዕ ምጅማራ ተፈሊጡ’ሎ።
ብተመሳሳሊ ማሕበር ሓረስቶት ኬንያ ዞባ ሰሜናዊ ላኪፓ ነቲ ድሕሪ 1954 ንመጀመርያ ጊዜ ዝተራእየ እዚ ወረራ ኣምበጣ ንምምካት ፈውሲ ባልዕ ናይ ምንጻግ መደብ ከምዘለዎ ይሕብር።
ነቲ ኣቐዲሙ ክጠፍእ ጀሚሩ ዝነበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ኣብቲ ቦታ ዝተራእየ ወራር ኣምበጣ ብዝምልከት ኣብ ቤት ጽሕፈት ሕርሻን ሃብቲ ተፈጥሮን ክልል ሶማል አካያዲ ስራሕ ምክትታል ምህርቲ ኣቶ አብዲ አደን “ክልል ሶማል ምስ ፈደራል መንግስቲ ብምትሕብባር ምንጻግ ጸረ ባዕል የካይድ ኣሎ” ኢሎም።
ብመሰረት ሓበሬታ ፋኦ ሓደ ወራር ኣምበጣ ካብ 40 ኪ.ሜ ክሳብ 60 ኪ.ሜ ስፍሓት ዘለዎ መሬት ከምዝሽፍን ይሕብር።


text:
ዝኽሪ ንጂግና ተጋዳላይ ነብሲሄር ስዩም
ኣርብዓ ዓመት ንሃገሩን ህዝቡን ክብል ኣብ ቃልሲ
ንዝኣመንካሉ ጹኑዕ ምስ መረሽካ ዘይብልካ መላሲ
ስዮማይ ብዙሕ ተቓሊሱ ክተክል ስርዓት ዲሞክራሲ
ኣንታ በሊሕ ጂግና ሂሮ ናይ ቃልሲ
ህዝብና ከሲሩ እስኻ ብሞት ክትፍለሲ
ጠበቓ ውጹዓት ንዓመጸኛ ብመርትዖ ከሳሲ
ስዩም ጽኑዕ እናተባሃካ ብኹሉ ይጻሓፍ ኣሎ
ምረት ሓዘን ብኹሉ ኩርናዕ ይግለጽ ኣሎ
ዝተወፈኻሉ ቓልሲ ክዕወት ቃል ይእቶ ኣሎ
መቃብር ሓርበኛ ስዩም ምእንቲ ክቐስን
ፍልልይ ይወገድ ሓደ ክንከዉን ንወስን
ህዝቢ ክርህዎ ብሰላም ክነብር ክቐስን
ጀጋኑ ይሓልፉ ታሪኽ ክኣ የትርፉ
ሕድሪ ክትግበር ብቅለም ተጻሒፉ
ጂግና ስዩም ከይዱና ክብረት ተነጺፉ
ጽንዓት ሚሂሩ እንታይ ከ ገዲፍፉ
ኣጋባብ ናይ ቃልሲ ኣራኣእያ ፍልልይ ንቡርዩ
መስዋእቲ ሓርብኛ ተቃላሳይ ግን መሪርዩ
ዓለም እዚኣያ ትርፋ ፍልልይ ክውገድ ተጓየዩ
መስዋእቲ ሰዩም ዓቢ መቐይሮ ለውጢ ክኾዉንዩ
ናይ ጂግና፥በጠል፥ ሂሮ፡ ምስዋእቱ ንብላሽ ኣይኮውንንዩ
ዲክታይተር ስርዓት በስገዳድ ካብ ስልጣን ከልግስዩ
ህዝብና ደቁ ዝኸፈለሉ ስልጣኑ ክርከብ ግድንዩ
ሳላ ብዓል ስዩም እናላ ክኣ ክዝክር ኢዩ
ካብ ገብሪሂይወት (ኣቡዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2192


text:
እዚ ሒዝናዮ ዘለና መዋእል፡ ኤርትራ ግዳይ ናይ ዝፈሸለ መንግስቲ ኮይና ኣብ ተኣፋፍን ኣሰካፍን ኩነታት ብምህላዋ፡ ተወሃሂድና ብልዙብ ምርድዳእ ሰሚርና፡ ህዝብና ካብቲ ዘንጸላልዎ ዘሎ ሓደጋ ውድቀት ከነድሕኖ፡ ካብን ናብን ክንጓየየሉ ዝግባእና ዘበን’ዩ።
ኣባለት ውድባት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን በርገሳውያን ማሕበራትን ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ልዕሊ ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ዝተበየነ ማዕቀብ ምኽንያት ብምግባር ናይ ሓደ መዓልቲ ሰሚናር ኣካይዱ። እቲ ሰሚናር ንማዕቀብ ብይን ቁጽሪ 1907 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ፡ ዓሙቕ ዘተ ብምክያድ፡ ሕጋውነቱን ኣድማዕነቱን፡ ኣብ ልዕሊ መሓውር ስርዓት ህግደፍን ገባቲ ፖሊስኡን ዘነጻጸረ ውሕሉል ማዕቀብ ብምዃኑን፡ ንጸረ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዓለምን ግጉይ ፖሊስኡ ዝገትእ ከም ዝኾነ ተገንዚቡ። ምዕራፍ ቁ. 7 ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ብምኻድ ዘትይሉ።
ኣብ ዓባይ-ብሪጣንያ ዝመደበሮም ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን፡ ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም ምጅማር ሓርነታዊ ቓልሲ ኤርትራ (ባሕቲ መስከረም) ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ዝወደቡዎ “ፈስቲቫል ሰላም”፡ ንሃገራዊ ናይ ቃልስን ሓርነትን መንፈስ ብዘለዓዕል ፍሉይን ምዕሩግን ኣገባብ ትማሊ 23 ነሓሰ ኣብ ለንደን ብዓወት ተኻይዱ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም፡ 13 ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምቕያር ዝኣምኑን ዝቃለሱን ግዱሳት ኤርትራውያንን ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ንፈለማ ግዜ ኩሎም ብሓባር ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ብምርኻብ ብፍልይ ዝበለ ድምቀት ጸምቢሎማ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራት፡ መደበራት ዜናን ግዱሳት ውልቀሰባትን፡ ሎሚ 2 ሕዳር ኣብ ለንደን ኣብ ዘካየዱዎ ኣኼባ፡ ንውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምምካትን ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእን ኣብ ሓደ ጽላል ሰሚሮም ዝተወሃሃደ ሓባራዊ ዕማም ከካይዱ ብምሉእ ድምጺ ተሰማሚዖም። ነቲ ብስምረት ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ናይ መኸተ ዕማማቶም እተወሃህድ ሓባራዊ ሽማግለ ‘ውን ኣቝሞም።


text:
እስራኤል ኣብ ልዕሊኣ ንዝተፈፀመ ናይ ተወንጫፊ መጥቓዕቲ ግብረ መልሲ ብምሃብ ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ ዘይተለመደ ደብዳብ ነፈርቲ ሎሚ ሓሙስ ብዝለዓለ ምቕፃላ ሰበስልጣን ሊባኖስ ገሊፆም።
ወታሃደራዊ ሓይሊ እስራኤል ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ነፈርቱ ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ተወንጨፍቲ ንዝተተኮሱሎም ቦታታትን ንእስራኤል ንምጥቓዕ ዝተጠቐሙሎም ዒላማታትን ደብዲበን ኣለዋ ኢሉ።
ሓይልታት ምክልኻል እስራኤል ኣብ ልዕሊ እስራኤል ንዝተፈፀመ ደብዳብ ንሊባኖስ ብምኽሳስ ንእስራኤላዊያን ስቪላትን ልኡላውነት እስራኤልን ንዝጎድእ ኣጠንቂቑ ኣሎ።
እስራኤልን ናይ ሊባኖስ ናዕበኛታት ጉጅለ ሂዝቦላህን ኣብ 2006 ንሓደ ወርሒ ዝጸንሓ ደማዊ ኵናት ኣካይዶም በቲ ውግእ መብዛሕቲኦም ስቪላት ዝኾኑ 1,200 ሊባኖሳዊያንን መብዛሕቲኦም ወታሃደራት ዝኾኑ 160 እስራኤላዊያን ምሟቶም ይዝከር።እቲ ኵናት ካብቲ ጉጅለ ንዝመፅእ ተወንጫፊ ኣየፍሸለን። ሰበስልጣን እስራኤል ሂዝቦላህ ንዝኾነ ይኹን ክፋል እስራኤል ከጥቅዕ ዝኽእል ዝተመሓየሸ ሚሳይል ወኒሉ ኣሎ ክብሉ'ውን ይገልፁ ኣለው።


text:
Radio Erena: 19 April 2018
ሓይልታት ሑቲ፣ ኣብ የመን ዓስኪሩ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ሰራዊት ሱዳን ብዘካይድዎ ናይ ድብያ መጥቃዕቲ 10ታት ወትሃደራት ከምዝቐተሉ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ንወትሃደራውያን ምንጭታት ብምጥቃስ ሓቢሩ።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፣ ሰራዊት ሱዳን ኣብ 2015 ናብ የመን ካብ ዝዋፈር ዝኸበደ ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራ ከምዘብጽሓሉ እቲ ምንጪ ይጠቅስ።
ሑቲ ብወገኑ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣብ የመን፣ ኣብ ጎኒ ስዑዲ ዓረብ ተሰሊፉ ዝርከብ ሰራዊት ሱዳን ከቢድ ናይ ሞትን መቑሰልትን ሓደጋ ከምዝበጽሖ ብምጥቃስ፣ ህዝቢ ሱዳን ደቁ ካብ የመን ክስሕቡ ንመንግስቲ ሱዳን ጸቕጢ ክገብረሉ ጸዊዑ።
ነዚ ስዒቡ፣ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ሱዳን፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ የመን ተዋፊሩ ዘሎ ሰራዊት ክስሕብ ዝጽውዕ ጥርዓናት የቕርቡ ኣለዉ።
እንተኾነ፣ ኣብ የመን፣ ኣብ ልዕሊ ሰራዊቱ ወሪዱ ዘሎ ክሳራታት ናይ እወታ ይኹን ናይ ኣሉታ ምላሽ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ ዘሎ መንግስቲ ሱዳን፣ ሰራዊቱ ካብ የመን ከምዘይስሕብ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዶር ነዚ ዘፍለጠ፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝተኻየደ መበል 29 ዋዕላ ሃገራት ዓረብ፣ ምስ ሚኒስተራት ጉዳያት ግብጺ፣ ሕቡራት ኢማራትን ስዑዲን ብፍሉይ ተራኺቡ ኣብ ዝተዘራረበሉ እዋን’ዩ።
ሱዳን፣ ኣብ ጎኒ ሰራዊት ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝተሰለፉ ኣስታት 1 ሓደ ሽሕ ወትሃደራት ኣብ የመን ኣዋፊራ ከምዘላ ይፍለጥ።
======================


text:
ህግደፍ ብሒትዎ ዝጸንሐ ትካላት ፣ ናብ ኤርትራውያን ብብርኪ ክሸጦ ንዘቕርቦ ዘሎ ሕቶ ብጥርጣረታት ይረኣ ኣሎ።
እዚ ከም ትካላት ሸርፊ፣ ህንጻን ቴሌኮሚኒኬሽንን ዘጠቓለለ ብህግደፍ ተባሒቱ ዝጸንሐ ትካላት፣ ብብርኪ ክሽየጥ ምዃኑ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ኤምባሲታት ይሕበሮም እኳ እንተሎ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዘተባብዕ ግብረ መልሲ ከምዘይተረኽቦ ይንገር።
እቲ ኣቐዲሙ ኤርትራውያን ይኹን ወጻእተኛታት ኣውፈርቲ ኢዶም ክሕውስሉ ፍቑድ ዘይነበረ፣ ኣገልግሎት ቴሌፎን- ኤሪቴል፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራውያን ኣውፈርቲ ብርክታት ክዕድጉ ጻውዒት ይግበረሎም እኳ እንተሎ፣ ኤርትራውያን ኣውፈርቲ ንዝሓለፈ ተሞክሮታት ብምውካስ ስግኣት የሕዲሮም ኣለዉ።
ከምዝፍለጥ፣ ኣብ ኤርትራ ኣገልግሎት ሞባይል ቴሌፎን ኣብ ዝጀመረሉ ትካላት ኮስሞስን ሲሜንስን ኣብዚ ጽላት እዚ ከውፍሩ ምሉእ ምድላዋት ኣካይዶም ክነሶም ብመንግስቲ ተከልኪሎም’ዮም።
መንግስቲ ኤርትራ በዚ ሕጂ ካብ ዝሓለፈ ጌጋታቱ ተማሂሩ ከመሓይሾ ምዃኑ ተመባጽዒሉ ዘሎ ናይ ወፍሪ ባይታ፣ ኣብ ኢንሹራንስ፣ ትካላት ህንጻ፣ ሆቴላትን ካልኦት ብመንግስቲ ዝውነና ትካላትን ኣውፈርቲ ብርክታት ክዕድጉ ክፉት ጌርዎ ምህላዉ’ዩ ዝጠቕስ ዘሎ።
እንተኾነ፣ ቅዋምን ኣተኣማማኒ ናይ ቁጠባ፣ ወፍርን ንግንድ ፖሊሲ ኣብ ዘይብላ ሃገር ኣውፈርቲ ገንዘቦም ከፍስሱ ሕሉፍ ተሞክሮታት ህግደፍ የሻቕሎም ምህላዉ’ዩ ዝሕበር።


text:
Dunning-Kruger Effect ካብ ክውንነት ዝረሓቀ ሉዑል ነብሰ-ግምገማ ናይ ዘይፈልጡ ወይ ዘይክእሉ ሰባት ዝገልጽ ሰረተ-ሓሳብ`ዩ። ዘይክእሉ ወይ ዘይፈልጡ ሰባት መጠናዊ ግምገማ ናይ ኽእለቶምን ፍልጠቶምን ንኽህልዎም ኣጸጋሚ`ዩ። እዚ ድማ እቲ ኣለና ዝብልዎ ፍልጠት ወይ ክእለት ስለ ዘየለ`ዩ። ነዚ ባህሪ`ዚ ተዓዚቦም ከለልዩ ዝኸኣሉ ሰባት David Dunning ከምኡውን Justin Kruger ይበሃሉ ። ካብ 1999 ጀሚሩ ድማ ቲ'ባህሪ ብ'ስሞም ይጽዋዕ።
እቶም ተመራመርቲ ከም ዝገልጽዎ ድሕሪ ብዙሕ መርመራታት ንኣብነት ጸወታ ቸስ ፣ ምጽሓፍ ፣መኪና ምዝዋር ወ.ዘ.ተ ዘይምፍላጥ ልዑል ርእሰ-ተኣማንነት የስዕብ ካብ ፍልጠት።እዚ ዓይነት ባህርያት ዘለዎም ሰባት ድማ
- ክእለቶም ኣልዒሎም ይግምቱ
- ናይ ካልኦት ክእለት ኣየለልዩን
- ሕምቀቶምን ጉድለቶምን ብ`ትኽክል ኣይፈልጡን
ሓደ ሰብ ዘይፈልጥ ወይ ዘይክእል እንድሕሪ ድኣ ኮይኑ ደረት ፍልጠቱን ክእለቱን ክግምግም የሸግሮ፣ እቲ ምኽንያት ድማ ደረት ፍልጠትካን ክእለትካን ን'ምፍላት ፍልጠትን ኽእለትን ስለ ዘድሊ እዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ መጠኑ ዝሓለፈ ኣወንታዊ ነብሰ-ግምገማ የስዕብ፦
ናይ ሎሚ ሕቶና እዚ ዝስዕብ ዩ።
ነዞም ይጠቕሙ`ዮም ዝበልናዮም ሕቶታት ኣብ ብሕቲ ብጽሑፍ መልሶም፡ ሙሉእ ሓሳብ ውን ተጠቀም።


text:
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣደስኪሉዎም ንዝጸንሐ ተጋደልቲ መሓሪ ሰለሙን፣ ወዲ ርእሶም ከምኡ ‘ውን ተስፋንኪኤል “ሸሪፎ” ከምዝኣሰሮም ተፈሊጡ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ድሕሪ ናጽነት ንነዊሕ ዓመታት ኣደስኪሉዎም ንዝጸንሐ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ነበር መሓሪ ሰለሙን፣ ፈለማ ኣብ ክራይ ኣባይቲ ዝሰርሕ ዝነበረ ወዲ ርእሶም ከምኡ ‘ውን ንተስፋንኪኤል “ሸሪፎ” ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ከምዝኣሰሮም ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እዞም
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ድሕሪ ናጽነት ንነዊሕ ዓመታት ኣደስኪሉዎም ንዝጸንሐ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ነበር መሓሪ ሰለሙን፣ ፈለማ ኣብ ክራይ ኣባይቲ ዝሰርሕ ዝነበረ ወዲ ርእሶም ከምኡ ‘ውን ንተስፋንኪኤል “ሸሪፎ” ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ከምዝኣሰሮም ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እዞም ግዳያት ኮይኖም ዘለዉ ተጋደልቲ ብመላኺ ኢሳይያስ ንነዊሕ ዓመታት ደስኪሎም ዝጸንሑ ክንሶም ሃንደበት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም፣ እቲ ስርዓት ብፍርሒ ጽላሎቱ ምእማን ስኢኑ ዓወንወን ይብል ምህላዉ ዘመልክት ‘ዩ ክብሉ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።


text:
ኡጋንዳዊያን መረጽቲ ሓሙስ አብ ዘካይድዎ ምርጫ: ንፕረዝደንት ይወሪ ሙሰቨኒ ንሓሙሻይ ጊዜ ነታ ሃገር ፕረዝደንት ኮይኑ ክመርሕ ወይ’ውን ካብ 1986 ዓ.ም.ፈ ንመጀመርያ ጊዜ ሓድሽ መራሒ ካብ ደንበ ተቓወምቲ ክመርጹ ክውስኑ’ዮም።
ፕረዝደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ድሕሪ ብዕልዋ ስልጣን ምሓዞም አብ ምርጫ 2006ን 2011 ዓ.ም.ፈ ብተከታታሊ ተዓዊቶም ነታ ሃገር ክመርሑ ዝጸንሑ ክኾኑ ከለው ተቃወምቲ ግን አብዘን ዝሓለፋ ምርጫታት ምጥፍፋእ ድምጺን ምርፍራሕ ከምዝነበረ ይከሱ።
ትማሊ ሶሉስ መራሒ ተቃወምትን ሕጹይ ተወዳዳራይ ኪዘይ በሲጀይ ብፖሊስ’ታ ሃገር አብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝወዓሉን ካብ ርእሰ ከተማ’ታ ሃገር ካምፓላ ወጻኢ ናብ ዝኾነ አከባቢ’ውን ከምተወሰዱ ተገሊጹ ኔሩ እንተኮነ ግን አብዚ ሕጂ እዋን እቶም መራሒ ተቃዋመቲ ነጻ ከምተለቐቑ ክፍለጥ ተካኢሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዝቕባበ ባጤራ ናቕፋ ካብ መወዳእታ 2012 ጥራይ ብልዕሊ 20 ሚእታዊት ከምዝንሃረ ተገሊጹ።
ኣብ ቁጠባ ሃገራት ዘተኩር ሙንዲ ኢንዴክስ፣ ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ኣተኩሩ ኣብ ዘቕረቦ ዝርዝራዊ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ኣብ መንጎ ወጻኢታትን ኣታውን ዘሎ ጋግ ክሳብ 217 ሚልዮን ዶላር ከምዝበጽሕ ብምሕባር፣ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ እቲ ኣውራ ጠንቒ ዝቕባበ ምዃኑ የረድእ።
80 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ መነባብርኡ ኣብ ሕርሻ ዝተመርኮሰ ደኣ ይኹን’ምበር፣ ሓፈሻዊ ዓመታዊ እቶት ኤርትራ ካብ ኣርባዕተ ቢልዮን ዶላር ዘይሓልፍ ብምዃኑ ምስተን ኣዝየን ድኻታት ዝብሃላ ሃገራት ከምእትስራዕ’ውን እቲ ጸብጻብ የመልክት።
27 ሚእታዊት ካብ ዓመታዊ ሓፈሻዊ እቶት ኤርትራ ካብ ግብርን ካብ ወጻኢ ዝርከብ ሓዋላን ክርከብ እንከሎ፣ ካብ ወፍርን ንግድን 27.5 ሚእታዊት እቶት ከምእትረክብ ይጥቀስ።
ልዕሊ 50 ካብ ሚእቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት’ዩ ዝነብር ዝበለ ጸብጻብ ሙንዲ ኢንዴክስ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ዳርጋ ፍርቂ ካብ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ማለት እቲ 1.9 ሚልዮን ዝግመት ዓያዩ ሓይሊ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እንተኾነ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ውትህድርናን፣ ብዝሒ ሽቕለት ኣልቦነት ብልክዕ ክግምገም ኣይከኣለን።
ብመምዘኒ ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን ቁጠባ ኤርትራ ካብቲ ወዲቕሉ ዘሎ ብኣስታት 7 ሚእታዊት ክትንስእ ትጽቢት እኳ እንተሎ፣ ኣብ መነባብሮ ህዝቢ ዝኾነ ልውጢ ከምዘየምጽእ ይግለጽ።
ኣብ ባንክታት ኤርትራ ንሓደ ዶላር ኣመሪካ 15.38 ናቕፋ ይሽረፍ እኳ እንተሎ፣ ምስዚ ንሂሩ ዘሎ መጠን ዝቕባበ ግና ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ንሓደ ዶላር ኣመሪካ ክሳብ 4 ሽሕ 500 ናቕፋ ዝሽረፈሉ እዋናት በጺሑ ኣሎ።


text:
ይርጋኣለም ፍስሃ*
ሳልሳይ ክፋል
“ሰለስተ ሰብኡት ኣይመድለዩን፣ ብሽጉጥ ክትቀትሉኒ ትኽእሉ ኔርኩም”
ሓሙስ 21/10/2010 ንሓካይም ቤት-ማእሰርቲ ማይ-ስርዋ᎓ ሓንቲ ካብተን ዘይጥዑማት ዕለታት ምንባራ እግምት። ቅድሚኡን ድሕሪኡን᎓ ሎሚ ክጠቕሶ ግዜኡ ዘይኣኸለ᎓ ብዙሕ ኣሰቃቒ ትርኢታት ከም ዝርኣዩ ርግጸኛ’የ። ምስ ምሉእ ጕልበቱን ጥዕናኡን ናብ መርመራ ክውሰድ ዝረኣኻዮ ጐበዝ ድሕሪ ገለ ሰዓታት᎓ ብወተሃደራት ተጸይሩ ወይ ተደጊፉ ክምለስ ምርኣይ ልሙድ’ዩ። ናተይ ከኣ ሓደ ኣብነት ናይቲ ተመሳሳሊ መስርሕ ደኣ’ምበር እቲ ዝኸፍአ ትርኢት ኣይነበረን።
ኣብዛ እዋን እዚኣ ቀንዲ መዛረቢ ኣርእስቲ እቲ መዓስከር ኰንኩ። ሃለዋተይ ኣታዊን ወጻኢን ነበረ። ኵሉ ነብሰይ ስለ ዝቘሰለ᎓ በትሪ ዘይዓለቦ ክፋል ድማ ከብደይን ኣፍ-ልበይን ጥራይ ብምንባሩ᎓ ሓንሳብ ብኸብደይ ምስ ደቀስኩ᎓ ክግምጠልስ ይትረፍ ሳዕሪ’ኳ ክትትንክፈኒ ዘየፍቅድ መጠኑ ዝሓለፈ ሕበጥን ቃንዛን ተሰኪመ᎓ ምሉእ ለይቲን መዓልቲን ብሓካይም እቲ ቤት-ማእሰርቲ እናተሓለኹ፣ ሓሙስን ዓርቢን ሓሊፈን ቀዳም’ውን ተፋረቐት። ኵነታተይ ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ይዓርግ ምንባሩ ጸብጻብ የመሓላልፉ ከም ዝነብሩ እግምት።
ዕለት 23/10/2010 ሆስፒታል ሓሊበት እትወስደኒ መኪና ተላእከት።
ኣብዚ እዋን ኣብ ዓዲ-እንግሊዝ ዝርከብ᎓ ሽዑ ኣብ ክፍሊ ህጹጽ ረዲኤት ዝተቐበለኒ ሓኪም᎓ ኣዝየ ተዳኺመን መላእ ሰብነተይ ሓቢጡን ስለ ዝነበረ᎓ ገላቢጡ ክርእየኒስ ይትረፍ ደም ክወስደለይ᎓ ኢንፊጅን ክገብረለይ (ክቕይረለይ) ኣዝዩ ተጸጊሙን ሰንቢዱን ከሎ ይዝከረኒ። እዚ ሓኪም’ዚ ኣብ ተሓከምቲ-እሱራት ብዘርእዮ ምድንጋጽ᎓ ኣብ ስራሑ ጸገም ከም ዘጋጠሞ’ውን ሰሚዐ’ለኹ።
ሆስፒታል ሓሊበት – ፕሪዝን ዋርድ ከም ዝድቅስ ተገብረ። መርመራታት ተገይሩለይ፣ መድሃኒታት ተኣዘዘለይ። ንዓይ ንጹር ብዘይነበረ ውጽኢት ሕክምናዊ መርመራይ ንዋርድያታትን እሱራትን ዘስግእን ዘሻቕልን ኰይነ ቀጸልኩ። ስሞም ክነግሩ ፍቓደኛታት ዘይኰኑ᎓ ኵነታተይ ዝከታተሉ ደወልቲ፣ ዓሚል ቴለፎን ፕሪዝን ዋርድ’ውን ነበሩ።
ሓደ ካብ ውጽኢት ሕክምናዊ መርመራይ᎓ ብህጹጽ ደም የድልየኒ ምንባሩ ኣመልከተ’ሞ᎓ ዓይነት ደመይ ዝውንን ሰብ ንምርጋካብ ጋዳ ኰነ። ነፍሲ-ወከፍ እሱር ማይ-ስርዋ ዓይነት ደሙ ተሓተተ–“ኣይተረኽበን” ተባህለ። እሱራት ዓዲ-ኣበይቶ፣ ኣባላትን ገለ መርመርትን’ውን ከም ዝተሓተቱ ደሓር ብዕላል ሰሚዐ። ደም ናይ ምድላይ መስርሕ ነቲ ምስጢር ንኸይወጽእ ተባሂሉ ዝተነፍገኒ᎓ ናይ ሕክምና ዕድል ፈንጢሱ᎓ ወረይ ኣብ እዝኒ ህዝቢ ንኽበጽሕ ተራ ነበሮ። ኣብ መወዳእታ እታ ጸገም ብኸመይ ተፈቲሓ ኣይፈልጥን፣ እቲ ዝተደልየ ደም ከም ዝዋሃበኒ ተገብረ።
ኣብዛ እዋን ኣብ ፕሪዝን ዋርድ ዝነበሩ እሱራት-ተሓከምቲ፣ ዋርድያታትናን ሓካይምናን ብሰንከይ ንዘሕለፉዎ ኣሰቃቒ ግዜ እንታይ ክብሎም ከም ዝኽእል ኣይፈለጥን። ብጸሎት᎓ ብሞራል᎓ ብሞያን ርህራሀን ንዘርኣዩኒ ክንክን ኰነ ደገፍ ፈጺመ ከም ዘይርስዖ ግን ምስ ልዑል ምስጋና ክነግሮም እደሊ። ሓካይም ኣብ ዝቀያየሩሉ ሰዓት፣ ፈለማ ተግባር ወይ ሕቶ – ብህይወት ሓዲረዶ? ውዒለዶ? ምርግጋጽ ዝነበረሉ ግዜ’ውን ተሓሊፉ። ብሰንኪ ሃለዋተይ ምጥፋእ ብዙሕ ዘይዝክሮ ነገራት ነይሩ’ዩ።
ድሕሪ ከቢድ ስግኣትን ሳላ ሓያል ጻዕሪ ሓካይምን ትንፋስ ረኸብኩ። ክዛረብን እኽሊ ክለክፍን ምጅማረይ ዝያዳ ኵሉ ንመርመርቲ ዓቢ ዜና ነበረ። ኣብዚ እዋን ሓላፊ ቤት ማእሰርትታት ዓዲ-ኣበይቶን ማይ-ስርዋን ክርእየኒ መጸ።
“መግቢ ጀሚራዶ?” ናብ እሱራትን ዋርድያን ዝቐንዐ ሕቶ ሓተተ።
“እወ ጽሟቕ ጀሚራ᎓” ተመለሰሉ።
“ከመይ ኣለኺ?” ናባይ ቀንዐ።
ብቐጥታ ሕቶኡ ኣይመለስኩን። ነታ ኣጋጣሚ ክጥቀመላ ስለ ዝደለኹ ሓይለይ ኣኻኸብኩ። “ፈለማ ምስ ተኣሰርና ንስኻ እንዲኻ መርማርየይ ዝነበርካ?” ሕቶ ደኣ ኣጥዒመዮ’ምበር ሕቶ ኣይነበረን።
“ደሓን ሕጂ ውራይ ጥዕናኺ ግበሪ። ካልእ ግዜ ክመጽእ’የ። ሽዑ ክትብልዮ ትደልዪ ክሰምዓኪ’የ᎓” ክሃድም’ዩ ደልዩ። ኣብቲ ክፍሊ 5-6 እሱራት ተሓከምቲን ዋርድያን ነበርና።
“ዝባን ስውኣት! ዘረባይ ከይወዳእኩ ካብ ጥቓይ ከይትኸይድ᎓” ኣብ ሓደ ኢደይ ኢንፊዩጅን ኣብታ ካልኣይቲ ድማ ደም ተሰቒሉለይ ነበረ። ብግብሪ ድሮ ዝተጣሕሰት ኣይሰግራን ይኸውን ዝበልኩዋ ሓጹር ኣንበርኩ። ክልተ-ክልተ ኰይኑ ደው በለ።
“እቲ ዝተሓተትኩዎ ሕቶታት ፈጺሙ ከም ዘይምልከተኒ ትፈልጥ ኢኻ። ክቕተል ድየ ተደልየ? ሰለስተ ሰብኡት ኣይመድለዩን፣ ብሽጉጥ ክትቀትሉኒ ትኽእሉ ኔርኩም።”
“ደሓን ሕጂ’ሞ ሕክምናኺ ግበሪ…”
“ኣይወዳእኩን…” ስሙ ረቚሐ ቀጸልኩ።
“እተን ሕቶታትኩም ብኣኻ ተሓቲተየን’የ። ኣብ ግዜኡ ከኣ መሊሰየን። ክልተ ዓመተይ ኰይኑ ሎሚ’ዶ ጽባሕ ይወጽእ እናበልኩ፣ እንታይ ሓድሽ’ዩ ተረኺቡ? እዞም ሰባት ሓቂ ክፈልጡ ዘይኰነ᎓ ከመይ ገበነኛ ይገብሩኒ’ዩ ነይሩ ጻዕሮም። ገበን
ምስ ተፈጸመ ዲኹም ገበነኛ ትደልዩ? ወላስ ንዝደለኹሞ ሰብ ኣሲርኩም ኢኹም ገበን ትደልይሉ? መርመርቲ ሓቂ ዘውጽኡ’ምበር ገበን ዝሰርሑ ሞያውያን ይመስሉኒ ኣይነበሩን…” ከም ዝመጸልይን ዝኸኣልኩዎን ሓሳባተይ እናተቘራረጸን፣ ብቐንዱ
ከኣ ንኽዛኣረብ ትንፋስ እናመለስኩ ተዛረብኩ። ንሱ ግና ክሰምዓኒ’ምበር ክምልስ ድሉዊ ኣይነበረን፣ ኣነ’ውን መልሲ ኣይተጸበኹን።
ምጥዓይ’ዶ ዘይምጥዓይ?
ኣብ ዝሰዓበ ሰሙናት ለውጢ ኣርእየ። ዋርድያታትን እሱራትን ኣብ ዓረብያ ሰቒሎም ከንቀሳቕሱኒንን ክምግቡንን ጀሚሮም። ጎድኒ-ጎድኒ እዚ ዘርእዮ ዝነበርኩ ናይ ምሕዋይ ኣንፈት፣ ምንጩን ጸዋሪኡን ዘይፍለጥ ብዙሓት ወረታት ተናፈሱ። ክወጽእ ንዘሎኒ ተኽእሎ ኣንፈት ዝህቡ ኰይኖም፣ ገለ ካብኦም፤ “ከውጽኡኺ’ዮም”፣ “ኣብ ኢዶም ከይትሞቲ ተሻቒሎም ኣለዉ”፣ “ቀልጢፍኪ እንተሓዊኺ ከውጽኡኺ ግን ንዘለዎም መደብ ክስርዙዎ ይኽእሉ’ዮም᎓” ካብ መዓስከር’ዩ ዝናፈስ።
እንትርፎ ብርሃን ጸሓይ ንምርኣይ ሃንቀው ምባል᎓ ወሳኒት ዕድለይ ዘይምንባረይ ግን ካብ ምትስፋው ዝሓልፍ ውጽኢት ኣይነበሮን። ነብሰይ ፈሊጠ᎓ ከመዛዝንን ክርዳእን ምስ ከኣልኩ’ውን ከምዚኦም ብዝኣመሰሉ ነጥብታት ተሸገርኩ። ምጥዓይ ድዩ ዘይምጥዓይ’ዩ ዘዋጻኣኒ ምፍላይ ሓርበተኒ።
ካብቲ ሰብ ዘዝመሰሎ ዝዛረበሉ ዘይተጨበጠ ወረ ወጺአ ክሓስብ ደለኹ። ብዘይካ ሓካይም ዝፈልጡዎ ውሽጣዊ ጸገማት፣ ዝዀነ ሰብ ዝርእዮ፣ ናይ ሕቖ ማህሰይትን ቃንዛን ከምኡ’ውን ምስናፍ ጸጋመይቲ እግረይ ስዒቡ ነበረ። ምእንቲ ክወጽእ–ንሱ’ውን ምናልባት’ዩ–ዓራት እንተሒዘ ዝበኣሰ ክስዕብ ይኽእል’ዩ።
“ክሕከም’ኳ ምስጢር ከይወጽእ ኢሎም ዝኸልከሉንስ ምስ ስንክልናይን በሰላይን ከውጽኡኒ ትብዓት ኣይህሉዎምን’ዩ። ክንዲ ዝዀነ᎓ ሕጂ ብዛዕባ ምውጻእ ዘይኰንኩ᎓ ብዛዕባ ምጥዓይ ክሓስብ ኣሎኒ። መድሃኒት ብግቡእ ክወስድ᎓ ብግቡእ ክምገብ᎓ ክትንስእን ነብሰይ ክሕግዝን ኣሎኒ…” ምስ ውሽጠይ ወዳእኩ።
ፍቓድ ፈጣሪ ኰይኑ᎓ ተበግሶይ᎓ ሓገዝ ምሳይ ዝነበሩ ሰባትን ጻዕሪ ሓካይምን ተደማሚሩ᎓ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ጥዕናይ ተመሓየሸ። ካብ ዓረብያ ናብ ተደጊፍካ እትንቀሳቐሰሉ ሓጺን ተሰጋገርኩ። በብቝሩብ ሓጺን ገዲፍካ ሰብ እናተደገፍኩ ሰለይ ምባል በጺሐ። ጸኒሐ ቃንዛኻ ክኢልካ ብዘይ ደገፍ ምስጓም ጀመርኩ።
ምዕባለታት ቀጸለ…
ኣብ ፕሪዝን ዋርድ᎓ ብዘይካ ነርሳትን ተሓጋገዝቲ ነርሳትን᎓ እቶም ቀንዲ ሓካይም ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰለስተ ወርሒ’ዮም ዝቀያየሩ’ሞ፣ ኵሎም ዓይነት ሓካይም ማለት ደንገጽትን ሓገዝትን በቲ ካልእ ድማ ዘይግዱሳትን ጨካናትን እናረኣኹ᎓ ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ኣብ ትሕቲ ዑቝባ እዚ ሆስፒታል ጸናሕኩ።
ናይ ምውጻእ ተስፋታት ወረ ኰይኑ ተረፈ።
ድሕሪ’ዚ ምምላስ ናብ ቤት-ማእሰርቲ ማይ-ስርዋ ኰነ። ከም ሓዳስ እስርቲ ወይ ከም ደጊመ ዝተፈጠርኩ ሰብ!
(ይቕጽል)
______________________________________
*ገጣሚትን ጋዜጠኛን ይርጋኣለም ፍስሃ፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻትን ማዕከናት ዜናን ኤርትራ ስራሓታ ዘሕተመት’ያ። ይርጋኣለም ካብ መስከረም 2003 ጀሚራ ኣብ ትምህርታዊ ሬድዮ ባና ክትሰርሕ ድሕሪ ምጽናሓ፡ ምስ ምዕጻው
ናይታ መደበር ሬድዮ ብዕለት 19 ለካቲት 2009 ንማእሰርቲ ድሕሪ ምውሳዳ፡ ብዘይ ዝዀነ ፍርዳዊ መስርሕ ኣብ ወተሃደራዊ ቤት-ማእሰርቲ ድሕሪ ምጽናሓ ዕለት 21 ጥሪ 2015 ተፈቲሓ። ደራሲት ካብ ወርሒ መጋቢት 2018 ኣትሒዛ
ኣብ ስደት ትርከብ።


text:
ከቦሮ ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ብሓዳስ ከቦሮ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተተኪኣ። ናብቲ ገፊሕ ዳስ ዘተን ምርድዳእን ዋዕላን፡ ገጻ እትመርሕ ከቦሮ መንእሰይ፡ “ንዑ ኩሉኹም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ በዚ’ዩ መንገዱ ሰዓቡኒ ተጸንበሩ ተዛተዩ!” ክትብል ኣምስያ።
ብዕለት 10/16/2010 ኣብ ኦክላንድ ብኣባላት ሃገራዊት ኮሚሽን ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ፡ 25 ዝኣባላት ቦርድ ከም ከምእተመርጸ ይዝከር። እዚ ቦርድ እዚ፡ ሽማግለ ንጉባኤ- በይ ኤርያ ኦክላንድ ዝብል መጸዋዕታ ተዋሂብዎ፡ ብዕለት10/24/10 ተኣኪቡ ነብሱ ክሰርዕ ውዒሉ።
ክቡራትን ክቡራንን ነበርቲ በይ-ኤያን ከባቢኡን ብመጀመርያ ዕዙዝ ሃገራዊ ሰላምታና ነመሓላልፍ።
ክቡራትን ክቡራንን ነበርቲ በይ-ኤያን ከባቢኡን ብመጀመርያ ዕዙዝ ሃገራዊ ሰላምታና ነመሓላልፍ። ኣስዒብና ነዚ ዝስዕብ ኣገዳሲ ህዝባዊ ጸዋዒትና ኣኽቢርኩም ኣብ ኦክላንድ በይ-ኤርያ በዚ ኣብ ታሕቲ ተጠቂሱ ዘሎ ኣድራሻን ዕለትን ኣብ ዝግበር ህዝባዊ ኣኼባ ንክትርከቡ ብኽብሪ ንጽውዕ።
ኣብ ኦኩላንድ ካሊፈርነያ ንምዕዋት መስርሕ ዋዕላ ንዲመኩራስያዊ ለውጢ ብዕለት 5/6/2010 ተኻይዱ ኣብዚ ኣኬባዚ ብግዳይ ህዝብን ሃገርን ዝሕለቁ ተሳተፍቲ ኣኼባ ሃናጺ ንዋዕላ ዘዕውት ሓሳብን ምኽርን ለበዋን ሒዞም ናብ ኣኼባ ተሳቲፎም ኣኼባ መስርሕ ናይ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ መኽፈቲ ዝኽረ ሰማእታት ናይ ሕልና ጾሎት ተከፊቱ።
ኹቡራት ኣንበብቲ ኣርእስቲ ናይዛ ስነ-ጽሑፍ ከም እተንብብዎ፡ ነዚ አብ’ዚ እንነብረሉ ከባቢ በይ ኤርያ (Bay Area) ብፍላይ ከአ ሳን-ሆዘ (San Jose) ካብ ዝሓለፈ ሓያለ ዓመታት ኣትሒዙ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ንጥፈታት ሓበሬታ ንመሃብ ተባሂሉ እተጻሕፈ እዩ። እንተ ኾነ ግን እሞ ኣብ ሳን-ሆዘ እትፈጸመ ፍጻመ ነዓና ዘገድሰና አይኮነን ብምባል ሸለል ኢልኩም ጎሲኹሞ ከይትሓልፉ ሓደራ ንብለኩም፡ ምኽንያቱ እዚ ዓይነት ፍጻመ ብዘይ ምግናን ሎሚ ኣብ ኩለን እተን ኤርትራዊ ዝቕመጠለን ከተማታት ኤውሮጳ ኮነ ኣሜሪካ ዝፍጸም ዘሎ ኩውንነት ስለ ዝኾነ ኢዩ።
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
መራኸቢ ብዙሃን የልምዕ መራከቢ ብዙሃን ድማ የጥፍእ። ክንዲ ዝኾነ መራኸቢ ብዙሃን ሚዛናዊን ሓቀኛን ኪኸውን ይግባእ።እንተኾነ ብዙሓት ቴክኖሎጂ ብዝፈጠሮ ምዕባለ ተጠቒሞም ሕሱር ፕሮፖጋንዳ የካይዱ። ካብ ኩሉ ዘስደመም ድማ ብኣፎም ጸፍ ዝብሉ ወይ ብኻልኦት ዝወራዘዩ ምዃኖም ኢዩ።ገለ ዉሑድ ካብቲ ብዙሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ሰፊሕ ፈስቲቫል ብምኽንያት ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ባሕቲ መስከረም ኣብ በይ ኤርያ፡ ከተማ ኦክላንድ፡ ካሊፈርነያ፡ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ (U.S.A)


text:
ኣባል ናይ ቡርለንጌ ኤሮብክስ ክለብ ኩኑ።
መዝገባ ናብ ዝተፈላለያ ጉጅለታት ድማ ናብ ናይ ኢንተርነት ኣድራሻና ብምስዳድ ይፍጸም። www.borlangegk.se
ኣብ መጀመርታ ሕጡበ-ጽሑፍ ናይ ኢንተርነት መርበብ ኣድራሻና ፡ እንቛዕ ደሓን መጻእኩም ዝብል ድሕሪ ምምባብኩም ፣ ቀጺሉ ኣብ ታሕቲ ፣ ኣብ’ዚ ክሊክ ግበሩ ዝብል ሊንክ ኣሎ። ድሕሪ ኣብኡ ክሊክ ምግባርኩም ድማ፡ ኣባልነት እትመልእሉ ፎርም ይኽፈት። ድሕሪ ፎርም ምምላእኩም ድማ፡ ብቐጥታ ኣብ ናይ ተጸበይቲ መዝገብ ትምዝገቡ። ክሳብ ክፉት ቦታ ዝርከብ። ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ድማ ይወስድ ክሳብ ኩፉት ቦታ ረኽብና ንዕድመኩም። ተራኹም ምስ ዝበጽሕ ድማ መልእኽቲ ብኢመይል ንሰደልኩም።
ክፍሊት ናይ ኤሮቢክስ / ኣክራባት ድማ ካብ ጉጅለ ናብ ጉጅለ ዝተፈላለየ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ብዝሒ ናይ ልምምድ ሰዓታት/መዓልታት ኣብ ሰሙን ይምርኮስ። ክፍሊት ከኣ ካብ 600 ክሳብ 800 ክሮነር ኣቢሉ ይኸውን።
ከም ኣባል ናይ ቡርለንጌ ኤሮቢክስ ክለብ መጠን ክፉት ዕድል ናይ ምልምማድ ኣለኩም። ልምምድ ድማ ኣብ Hammargatan 4, på Södra Backa ዝርከብ ምችኣት መለመማዲ ክፍልታትና ተሰላስሉ።
ኩሎም ዓለምቲ/መማህራና ድማ ናይ ኤሮቢክስ/ኣክራባት ዕሉማት/ምሁራት እዮም። እዚ ድማ ንተማሃሮና፣ ኣገዳሲ ውሕስነት ይፈጥረልኩም። ንነፍሲ-ወከፍ ተማሃራይ ድማ እንታይ ምዃኑ ድሌቱ ብግቡእ ይከታተሉ።
ንሕና ካብ ኩሎም ተማሃሮን ስድራቤትን ንጽበዮ ሓድሕዳዊ ምክብባር እዩ።
ተማሃሮ ሰዓታት ናይ ልምምድ ከኽብሩ ፣ ኣወንታውያን ፣ ምስ ካልኦት ተማሃሮ ዝተሓባበሩን ከም’ኡ ውን ንናይ መለማመዲ መሳርሒታት ብግቡእ ክትሕዙ።
ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ተርሚን፣ ክልተ ካብ ስድራቤት ተማሃሮ ኣብ ምውዕዋዕን መሸጣን ክተሓጋገዙና ዝኽእሉ ንደሊ።
ኢፖስት - borlange.gk@telia.com
ናይ ኢንተርነት ኣድራሻና-www.borlangegk.se
ገጽ መጽሓፍ (ፈይስቡክ)- Borlänge Gymnastikklubb


text:
ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ፡ ሎሚ ዘበን፡ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት ተዓቝቦም ዝጸንሑ 100 ኤርትራውያን መንእሰያትከስተምህር ፍቓደኛ ኮይኑ፡ ድሮ ዳርጋ 90 ካብ ሚእቲ ናይቶም ሕጹያት ንምህርቲ ኣብ ምቅርራብ ከምዝርከቡ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቱም ሰባት ሎምስ ጉድ አዩ ወሪዱና ምስ ወለሓደ ከተወዳድሮ ዘይትኽእል ጉድ እዚ ክብል ከለኹ ዝስምዓኒ ጓሂ መዳርግቲ የብሉን። ማለተይ ብደም-ረሃጽ ብጊዜ ብሉጻት የሕዋትና ዝመጸት ሃገር መጻወቲ ጉጅለ ህግደፍ ክትከውን ዓይንና እንዳርኤና ስቕ ምባልና ሓደ ካብቲ ዘሕዝን ፍጻመታት ታሪኽ ‘ዩ እንተበልኩ ዝተጋነነ ከምዘይኮነ ዝስሕቶ ከምዘየለ ርጉጽ እዩ:: ማለተይ ሎሚ ጊዘ ኤርትራ ካብ ኣብ ሶማል ዘሎ ሕጊ ኣልቦ ኩነታት ዝባሰ እንታዘይኮይኑ ዝሓይሽ ከምዘይኮነ በዛ እትስዕብ ማንካ ካብ ባሕሪ ንእሽተይ ምሳሌ ኤርትራን ሶማልን ከወዳድረን ክፍትን ካብኡ መልሲ ነንባባይ ክገድፎ::
ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን፣ ሰላም ንኣኹምን ንወገንኩምን። እወ ነዛ ሰላም ተተምኒና፣ ደቅና ሓንጊጥና፣ ጎቦን ባሕርን ሰጊርና ኣብ እዚ ሃገር በጺሕና ኣምላኽ ይመስገን ድማ ንሕናን ደቅናን ኣብ ማእከል ፍትሕን ሰላምን ንነብር ኣሎና።
ሎሚ ዘበን ጽቡቕ ክራማት እንተዘይተረኺቡ። “ እታ ምእንቲ ‘ርእስኻ ምኽኣል’ ክትብል ረዲኤት መግቢ ኣጕዲላቶ ዝጸንሐት ንድርቂ ዝተቓልዐት ኤርትራ ናይ ወጻኢ ረዲኤት ከድልያ እዩ” ክብል ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘጠንቀቐ፡ ሎሚ 22 ሰነ ሮይተርስ ካብ ኣስመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።


text:
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝካየድ ርክብ “ነባሪ ሰላም ዘየምጽእ እንተኾይኑ ሕጂ’ውን ገደል ይእቶ ዝብል’ዩ ኣብ ውድብ ዘሎ መርገጺ” ክብሉ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ህውሓት አቶ አለም ገብረዋህድ ተዛሪቦም።
“ኣብ መሰረታዊ ነባሪ ሰላም መፍትሒ ከይተረኽቦ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ ክንቀሳቀስ’ዩ ክለዓል’ዩ ዝብል’ዉን ፈፂምና አይንቅበሎን” ክብሉ’ውን ገሊጾም።
አቦ መንበር ህውሓት ዶ/ር ደብረጽየን ገብረሚካኤልን አቶ አለም ገብረዋህድን ምስ ስነ ጥበብዊያን ተወላዶ ትግራይ ኣብ ዘካየድዎ አኼባ ንዝቀረበሎም ሕቶታት ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ነዚ ዝበሉ፡ ንዝሓለፈ 17 ዓመታት’ታ ሃገር ኣብ ዝነሃረ ለውጢ’ያ ኔራ ሕጂ ካልእ ሓድሽ ለውጢ ዝስምዓሉን ዝረአየሉን ምኽንያት ፈጺሙ የለን ክብሉ’ውን ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ኩነታት አቶ አለም ገብረዋህድ ተዛሪቦም ኣለው።
እዞም ክልተ መራሕቲ ህውሓትን ሰብ ስልጣን ክልል ትግራይን ምስ ስነጥበበኛታት ትግራይ ዘካየድዎ ኣኬባ ዝምልከት አለም ፍሰሃ ካብ መቐለ ዝለኣኾ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣሰንዩ ኣብቲ ካብ 31 ግንቦት ክሳብ 1 ሰነ 2010 ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ Nice ዝተኻየደ መበል 25 ዋዕላ ፈረንሳን-ኣፍሪቃ ዝተሳተፈ ኣባል ቤትጽሕፈት ፕረሲደንት ስምኦን መሓሪ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኤውሮጳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ቆንስል ኤርትራ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኣቶ ሳልሕ ኢማን ማሕሙድ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኣመሪካ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ እሙናት ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ቁጽሪ ናይቶም ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ ሰሙናት ንስርዓት ህግደፍ ብምርሕራሕ ንግዚኡ ክንጠቕሶ ኣብ ዘይደለና ሃገር ወጻኢ ዑቕባ ዝሓተቱ ኣባላት ሓይሊኣየር ኤርትራ 19 በጺሑ ከምዘሎ፡ ገለ ካብኣቶም ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓጺር ቃለመጠየቕ ኣረጋጊጾም።
15 ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ መዓልታት ካብ ስርዓት ህግደፍ ብምምላጥ፡ ምእንቲ ድሕነቶም ንግዚኡ ክንጠቕሳ ኣብ ዘይደለና ሃገር ኣትዮም፡ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ጽዩን ስርዓት ህግደፍ፡ ክሳዱ ኣብ መሸንቆቛ እገዳ ተቐሪባትሉ ኣብ ዘላትሉ ሰዓት፡ ኣብ ወጻኢ ፈቐዳ ጎደናን ገዛን ቶርሞስ ዝብሉ ሃሱሳት ኣዋፊሩ፡ ነቲ ብደምን ረሃጽን ድምጽን ዘረጋገጾ ናጽነት ንድሕሪት ገዲፉ፡ ካብ ዝፈትዋ ሃገሩ ናብ ዓዲ ጓና ዘሳጎጎ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ተመሊሱ፡ “ነዚ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሌና በይኑዎ ዘሎ እገዳ ክትኵንን ናብ ጀኔቫ፡ ኒውዮርክ “ኣዋፍረኒ፡ ኣባዝሓኒ” “ርድኣኒ፡ ርድኡኒ” ኢሉ ‘ከማዓልካ’ ኢሉዎ ንዘይፈልጥ ሰብ ክልምን፡ “ይርዳእካ” ኣብ ዝብሃለሉ ግዜ ኸኣ፡ “ሎሚ ኣብ ሰልፊ ህግደፍ ዘይተሰለፈ፡ ካብ ውራይ ረፈረንደም ከምዝተረፈ” ኢሉ ብዅርምትኻ ዘስሕቕ፡ ዓቕሊ ጽበታዊ ሃተፍተፍ የስምዕ ኣሎ።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኩወየት ዝነበረ ማሕሙድ ዑመር ጭሩም ንስርዓት ህግደፍ ብምርሕራሕ ምስ ስድራቤቱ ኣብ ካናዳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ ከምዘሎ ብቐጥታ ዘዘራረቡዎ ምንጭታት ኣሰና ካብቲ ካናዳ ኣረጋጊጾም።
ብሰንኪ ‘ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ ስጉምትታን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ኣምባሳደራት ኤምባሲታት ከፊተን ክዓያ ዝጸንሓ ሃገራት ኤምባሲታተን ክዓጽዋ፡ ገሊአን ናብ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ጥራይ ክሓጽሮኦ፡ ገለ ድማ ብተንቀሳቓስቲ ኣምባሳደር ቆንስላዊ ቤት-ጽሕፈተን ከስርሓ መደብ ሒዘን ከም ዘለዋ ንዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓሳት ናይቲ ከባቢ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
መሰል ሕቶ ዑቕባ ብኣህጉራውን ዘቤታውን ሕግታት ‘ዩ ዝመሓደር። በዞም ሕግታት እዚኣቶም ዝተሰማምዑ መንግስታት ከኣ፡ መምዘኒታት ዑቕባ ንዘማልኡ ሰባት ድሕነቶም ክሕልዉሎም ግዴታ ኣለዎም። መሰል ሕቶ ዑቕባ ኣካል ዘቤታዊ ሕጊ ዓባይ-ብሪጣንያ እዩ።
መሰል ሕቶ ዑቕባ ብኣህጉራውን ዘቤታውን ሕግታት ‘ዩ ዝመሓደር። በዞም ሕግታት እዚኣቶም ዝተሰማምዑ መንግስታት ከኣ፡ መምዘኒታት ዑቕባ ንዘማልኡ ሰባት ድሕነቶም ክሕልዉሎም ግዴታ ኣለዎም። መሰል ሕቶ ዑቕባ ኣካል ዘቤታዊ ሕጊ ዓባይ-ብሪጣንያ እዩ።
መንእሰይ ኻልድ ዓብዱ : ኣብ ሽወደን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ከም ኣማኻሪ ስደተኛታት ኮይኑ ዝሰርሕን: ንኣስታት 2 ዓመታት ከም ኣባል ናይ ብደረጃ ሃገር ስዊድን ዝቖመ NTG ASYL ዝተባህለ : ብናይ ሽወደን ሚኒስተር ኢሚግረሽን ዝነበረት ኣኒታ ግራዲን ናይ ዝምራሕ reference group ኣባል ብምኻን ዘገልገለን: ከምኡውን መስራቲ ኣብ ሽወደን ብ 2003 ናይ ዝቖመ ማሕበር ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ :ጋሻ ናይ ,,Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ ዓዲምናዮ አሎና።
ቁጽሪ ናይቶም ኣብዚ ዝሓለፈ መበል ሳልሳይ ርብዒ ዓመት 2008 ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ካብ ናይ ዝሓለፈ ሰለስተ ወርሒ ብ 40 ሚኣታዊት ክብ ከምዝበለ፡ ዝበዝሑ ሓተትቲ ዑቕባ ኸኣ ኤርትራውያን ምዃኖም ስዊዝ ኢንፎ ዝተባህለ ናይታ ሃገር መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ዓባይ ብሪጣንያ ክዓዪ ኣብዚ ቐረባ እዋናት ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተላእከ ሜጀር ሃብቶም ኪዳነ፡ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ።
ኣብ ናይጀርያ ሓላፊ ቆንስላዊ ጉዳያት ኤርትራ ኮይኑ ዝዓዪ ዝነበረ ዘርአስላሰ ረድኢ ንውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብምቅዋም ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ 2008 ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ።
ሰለስተ ላዕለዎት ወተሃደራዊ መኮንናት ኤርትራ ኣብ ሱዳን ዑቕባ ከምዝሓተቱ ኣል-ሳሓፋ ዝተባህለት ብዓረብ እትሕተም ናይ ሱዳን ነጻ ጋዜጣ ኣብ ናይ ሎሚ ዓርቢ 28/12/07 ሕታማ ገሊጻ።
ሓላፊ ጨንፈር ህግደፍ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት ዝነበረ ኣቶ ነጂብ ኣሕመድ ዝሓለፍ ሰሙን ናብ ሱዳን ብምምላጥ ፖለቲካዊ ዑቕብ ከምዝሓተተ ዖማል ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ ሓቢራ።
ግዳያት ግጭት ኤርትራ ኢትዮጵያን (1998-2000) ዝኾኑ፡ 700 ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቝቦም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተወለድቲ ብሄረ ኩናማ፡ መሰል ዑቕባ ተዋሂቡዎም ኣብ ኣመሪካ ሓድሽ ህይወት ክጣየሱ ናብ ኣመሪካ ይኸዱ ከምዘለዉ ላዕዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ደቡባዊ ኢጣልያ ሰራሕተኛታት ሕርሻ ንብዝበዝ ኣለና ክብሉ ብምቅዋም ሎሚ ረቡዕ ተቓውሞን ኣድማን ኣካይዶም።እቲ ተቓውሞም ኣድማን ዝተለዓለ 16 ሰራሕተኛታት ሕርሻ ዝኾኑ ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙናት ምሟቶም ስዒቡ እዩ።
እቶም ሰራሕተኛታት ኣብ ልዕሊኦም ይፍፀም ኣሎ ዝበሉዎም ስልታዊ ብዝበዛ ደው ክብል ይፅውዑ።‘’ሞት ኣብ ስራሕ ቦታ ይኣክል’’፣’’ድሕሪ ሎሚ ባርነት ይኣክል’’ ዝብሉ ጭርሖታት ብምሓዝ ፈቐዶ ጎደናታት ናይታ ሃገር ድምፆም ኣስሚዖም ኣለው።
እቶም ሰልፊ ዝካየዱ ዘለው ፎጊያ ኣብ ዝተብሃለ ከባቢ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብሰንኪ ዘጋጠሙ ክልተ ሓደጋታት ትራፊክ 16 ስደተኛታት ሰራሕተኛ ሕርሻ ብምሟቶም እዩ።ቅድሚ ክልተ መዓልታት 12 ስደተኛታት ኣብ መኪና ብፅቕጥቕጥ ተሳፊሮም ካብ ስራሕ ናብ ገዝኦም ይጉዓዙ ኣብዝነበርሉ እዋን ብዘጋጠመ ሓደጋ ሞይቶም።ኩሎም ግዳያት ስደተኛታት ሰሜን ኣፍሪቃ ምኳኖም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ባርዕ ሓዊ ንህንጻ ፓርላማ ካሜሮን ምዕናው ተገሊጹ።ጠንቂ’ቲ ባርዕ ሓዊ ዝምልከት ምርመራ ይኻየድ ምህላው’ውን ተገሊጹ። ነቲ ትማሊ ለይቲ ዝተላዕለ ባርዕ ሓዊ ንምጥፋእ ብኣማኢት ዝቑጸሩ አባላት መጥፋእቲ ሓዊ ኣብ ህንጻ ፓርላማ ካሜሮም ምውፋሮም’ውን ተገሊጹ።
ሓደ ካብ አባላት መጥፋእቲ ሓዊ ሱል ኑዱንዳት ከምዚ ይብል።
“ራብዓይ ደርቢ እቲ ህንጻ ምሉእ ንምሉእ ነዲዱ’ዩ ጸኒሑና ስለዚ ነቲ ክድሕን ዝኽእል ጥራይ ከነድሕን ተቓሊስና።”
ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ኣርባዕተ ደርብታት እቲ ህንጻ ምዕናዎም ተገሊጹ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ካሜሮን ኢሳ ትስሮማ ጠንቂ እቲ ባርዕ ንምጽራይ ምርመራ ይካየድ ምህላው ሓቢሮም።
“ እቲ ባርዕ ሃንደበት እዩ ጀሚሩ። እቲ ሃገራዊ ባይቶ ኩሉ ጊዜ ልዑል ስልጠና ዘለዎም እሙናትን ውፉያት ኣባላት ኣብ ጽኑዕ ሃለዋ እዩ።” ድሕሪ ምባል “ እቲ ቅድሚ ክልተ መዓልታት ዝጀመረ አኼባ ፓርላማ እታ ሃገር ግን ክቅጽል እዩ” ኢሎም።
እንተኾነ ቀንዲ ተቓዋሚ ፓርቲ ኤስ ዲ ኤፍ ንኣኼባ ፓርላማ ከምዘተዓናቕፍ ድሕሪ ምግላጾም ድሕሪ ክልተ መዓልታት እቲ ባርዕ ምግጣሙ ሕቶታት ኣልዒሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኣብ ጉዳይ እቲ ኣብ ክልተ ቋንቋ እንግሊዝ ተዛረብቲ ዝኾነ ዞባታት እታ ሃገር ንነዊሕ ዝጸንሓ ተቓውሞ መዓልቦ ክረኽብ 15 አባላት ፓርላማ ክሓቱ ምጽንሖም እውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 22 July 2018
ፓርላማ ኢትዮጵያ ንናይ ፖለቲካ እሱራት ነበር ምሕረት ዝህብ ብካቢነ ሚኒስተራት’ታ ሃገር ዝቐረበ እማመ ኣጽዲቑ።
ሓያሎ መራሕቲ ፖለቲካውያን ውድባት ዝርከብዎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ናይ ፖለቲካ እሱራትን ክሱሳትን፣ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ዝርከቦም ሓያሎ ክስታት ተመስሪቱሎም ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ምሕረት ንኽግበረሎም ካቢነ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ብ 5 ሓምለ እማመ ምቕራቡ ይዝከር።
እቲ ናይ ምሕረት ውሳኔ፣ ተኸሲሶም ኣብ ቀይዲ ንዝጸንሑ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዘየለዉሉ ክስን ፍርድን ንዝተዋህቦም’ውን ዘጠቓልል ምዃኑ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ሓበሬታ የነጽር። ብኣማኢት ካብቶም ክሲ ተመስሪቱዎም ዝጸንሑ ፖለቲከኛታት፣ ኣብ ኤርትራ፣ ኬንያ፣ ሶማልያን ካልኦት ሃገራትን ይርከቡ።
ባይቶ ኢትዮጵያ ብተወሳኺ፣ ንግንባር ሓርነት ኦሮሞ፣ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ከምኡ’ውን ግንቦት 7 ዝኣመሰሉ ፖለቲካውያን ውድባት፣ ካብ መዝገብ ሽበራ ክስረዙ ኣብ ውሳኔ በጺሑ።
ካብዞም ምሕረት ዝተገብረሎም ኣባላት ፖለቲካውያን ውድባት ካብ ስደት ድሮ ናብ ሃገሮም ዝኣተዉ ከምዘለዉ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
==================


text:
ምዝገባ መረፅቲ ዝለዓለ ብድሆ ከምዘጋጠሞ ኮሚሽን ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ስእነት ሰላምን ናይ መጎዓዚያ ፀገማት ካልኦት ተጠቀስቲ ብድሆታት ምዃኖም ተሓቢሩ'ሎ።
ኣብ ልዕሊ ሕፁያት ተቓዋሚ ፓርቲታት ዝወርድ ዘሎ ተፅዕኖ ንናይ ሕፁያት ምዝገባ ምዝሕታል ምኽኒያት ምዃኑ ተሓቢሩ ኣሎ። ተወካሊ ገዛኢ ፓርቲ ብዘጋጠመ ብማእሰርቲ ሕፁያት ይቕሬታ ሓቲቶም ኣለው።
ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ምርጫ 2013 ከምዝወዳደሩ ምስ ዘፍለጡ ተወዳደርቲ ፓርቲታት ንምዝታይ ዝፀወዖ ኣኼባ ካብ መፋርቅ መጋቢት ጀሚሩ ስጋብ መፋርቅ ሚያዝያ ክሳለጥ እዩ ዝተባህለ ምዝገባ መረፅቲ ዝጠመተ ነይሩ ።
ብመሰረት መብርሂ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ: ምርጫ ክካየደሎም እዩ ተባሂሎም መደብ ካብ ዝተታሕዘሎም ከባቢ 50,000 ዝኾኑ ናቁጣታት ምርጫ ተኸፊቶም ስሩዕ መዝገባ መረፅቲ ዝጀመሩ 25,171 ጥራሕ እዮም። ከምኡ'ውን ኣብ መላእ እታ ሃገር ስጋብ ሐዚ ምዝገባ መረፅቲ ኣዝዩ ትሑት ምዃኑ መራሕትን ሰብ ሞያ ምርጫን ኣፍሊጦም ።ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ 200 ሽሕ ብዝተወሰነ ቁፅሪ ዝዛይድ መራፃይ ጥራሕ እዩ ተመዝጊቡ ።
ንምዝገባ መረፅቲ ምድንጓይ እቲ ዝዓበይ ዕንቅፋት ኮይኑ ዝርከብ መጉዓዝያን ኣብታ ሃገር ዝረኣ ዘሎ ዘይምርግጋእን ስእነት ሰላምን ምዃኑ ኣካቢት ቦርድ ምርጫ ወይዘሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ ኣብነት ጠቂሰን ገሊፀን ።
"ሓደ ኣብ ክልል ኦሮምያ ምዕራብን ምብራቅን ወለጋ ፣ ሆሮጉድሩን ቄለምን በብእዋኑ ዝለዓሉ ጎንፅታት ከምዘለዉ ዝፍለጥ እዩ ። ብምኳኑ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እናሃለወ ቦርድ ምርጫ ምንም ከምዘይተፈጥረ ወይ ፀገም ከምዘየለ ገይሩ ከይዲ ምርጫ ከካይድ ኣይኽእልን ኣይደልን 'ውን ። እዚ ማለት ስልጠና ምክያድ፣ ኣፈፀምቲ ምርጫ ናብቲ ቦታ ምልኣኽ ፣ ምክፍፋል ናውቲ ምርጫን ነቁጣ ምርጫ ምኽፋትን ዝብሉ ምንቅስቃሳት ይርከብዎም ።"
ተወዳደርቲ ውድባት'ውን ንምድንጓያት መዝገባ መረፅቲ ምኽንያት እዮም ዝበልዎም ፀገማት ኣብቲ መድረኽ ኣቅሪቦም ነይሮም ።ብፍላይ ካብ መንግስቲ ፌደራል ወፃኢ ብዘለዉ መሓዉራት መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ሕፁያት ተወዳደርቲ ፓርትታት ዝፍፅምዎም ተግባራት ማእሰርትን ምፍርራሓትን ከምኡ'ውን ዝተፈላለዩ ዕንቅፋታት ድልየት መረፅቲ ከምዘዘሓሓሎ ኣባላት ዝተፈላለዩ ፓርትታት ገሊፆም ።
በዚ ሓሳብ ኣካቢት ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ወይዘሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ 'ውን ይሰማምዓ ። "እቲ ሓደጋ ኣብ ልዕሊ እቲ ቀንዲ ዓንዲ ምርጫ ዘነፃፀረ እዩ ።ማእሰርትን ምክልባትን ሕፁያት ተወዳደርቲ ውድባት ካብኣቶም ሓሊፉ ኣብቲ መራፃይ 'ውን ድምፀይ ኣይቁፀርን ድምፀይ ኣይስማዕን ዝብል ስግኣት ስለዝፈጥር ክኸውን ኣይነበሮን ። ይኹን 'ምበር ነቲ ዘይሕጋዊ ተግባር ክእረም ቅልጡፍ ምላሽ ንዝሃቡና ኣካላት ከነመስግኖም ይፈቱ" ኢለን።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ገዛኢ ፓርቲ ብናልፍ ኣንዱኣለም ፓርቲኦም እዚ ምርጫ በቲ ዝተተለመሉ እዋን ክሳለጥ ዘለዎ ድልየት ገሊፆም። ነቲ አጋጢሙ ዝተባህለ ፀገም ንምፍታሕ ፓርቲኦምን መንግስቶምን ዝለዓለ ፃዕሪ ይገብሩ ምህላዎም ሓቢሮም ።
ከምኡ'ውን ነቲ ኣብ ልዕሊ ሕፁያት ተወዳደርቲ ፓርቲታት ይበፅሕ ኣሎ ንዝተባህለ በደል ብሽም ውድቦም ይቅሬታ ይሓትት ኢሎም ።
"ምስ ምእሳር ተወዳደርቲ ፓርቲታት ተአሳሲሩ ዝተላዕለ ሓሳብ ኣነ ብውልቀይ የሕፍረኒ እዩ።ፈፂሙ ክኸውን ዘይነበሮ ተግባር እዩ። ዋላ ንፍርቂ መዓልቲ'ውን ክእሰሩ የብሎምን ዓብዪ ጥፍአት እዩ ኢልና ኢና ንኣምን በዚ ኣጋጣሚ ይቅሬታ ክሓትት ይደሊ ። ደጊሙ ክፍፀም ዘይግበኦ እዩ።"
ተወዳደርቲ ውድባት ብፍላይ ንምድንጓይ ምዝገባ መረፅቲ ፍታሕ ክኾኑ እዮም ዝበልዎም ሓሳባት ኣቅሪቦም ። ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ'ውን ኣብቶም ዝቀረቡ ሓሳባት ተሞርኪሱ ነቲ ዘሎ ኩነታት ንምልዋጥ ከምዝሰርሕን ገምጋማቱ ድማ ናብ ህዝቢ ከምዘቅርብ ወይዘሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ ንጋዜጠኛታት ሓቢረን ።


text:
ዋንነታ ናይ ሳይፕረስ ዝኾነት ናይ ንግዲ መርከብ ኣብ ክልተ መራኽብ ዝጉዓዙ ዝነበሩ 72 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓና ሓደ ትካል ግብረ ሰናይ ኣውሮጳ ገሊጹ።
እቲ ኣብ ብርሊን ዝመደበሩ ዘይመንግስታዊ ትካል ግብረ ሰናይ ኤስኦኤስ ሜዲተራኒ ቀዳም መጋቢት 3, 2018 ኣብ ክልተ መራኽብ ተጻዒኖም ዝጉዓዙ ዝነበሩ 72 ስደተኛታት ምድሓኖም ገሊጾም። ብመሰረት ሓበሬታ አባላት እቲ ትካል 30 ካብቶም ስደተኛታት ሓገዝ ረኺቦም ድሕሪ ምድሓኖም እቶም ዝተረፉ 42 ብካልእ ንእሽተይ ጀልባ ምህዳሞምን ድሒሮም ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ከምዝተረኽቡ ሓቢሮም።
ካብቶም 30 በቲ ኣውሮጳዊ ትካል ሓገዝ ዝረኸቡ ስደተኛታት 14 አላይ ዘይብሎም ህጻናት ምዃኖምን ዝበዝሑ ድማ ካብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝመጹ ምኳኖም ተገሊጹ።
ብመሰረት ካብቶም ዝደሓኑ ዝተረኽበ ሓበሬታ 21 ሰባት ምጥሓሎምን ካልኦት 90 ዝኾኑ ድማ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ናብ ትሪፖሊ ምምላሶም ሓቢሮም።
ካብ ወርሒ ሓምሊ ጀሚሩ ቁጽሪ ካብ ሊብያ ተበጊሶም ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ዝበጽሑ ስደተኛታት ምጉዳሉን ብሕቡራት ሃገራት ዝሕገዝ መንግስቲ ሊብያ ኣብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ምቁጽጻር ክገብር ጸቕጢ ይግበረሉ ከምዘሎን ኢጣልያ’ውን ብወገና ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ስደተኛታት ቅድሚ ምብጋሶም ኣብ ምዕጋት ዝገብርዎ ጻዕርታት ዝተፈላለየ ሓገዝ ከተበርኽት ምጽንሓ ይፍለጥ።
ብተወሳኺ ኢጣልያ ኣብ መዳጎኒ ስደተኛታት ሊብያ ኣብ ዘይሰብኣዊ ኩነታት ንዝጸንሑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ክተጣየስ ምጅማራ ይግለጽ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ግንቦት – 17.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.17:20-26
‘ምእንቲ እቶም ብቓሎም ብኣይ ዚኣምኑ ድማ እምበር ምእንቲ እዚኣቶም ጥራይ ኣይኮንኩን ዝልምን ዘለኹ። ኦ ኣቦ! ንስኻ ከም ዝለኣክካኒ ዓለም ምእንቲ ኽትኣምንሲ፥ ኩላቶም ሓደ ምእንቲ ኺኮኑ፥ ከምቲ ንስኻ አባይ ዘሎኻ አነውን አባኻ፥ ከምኡ ድማ ንሳቶም አባና ም እንቲ ኺኾኑ፥ እልምን አሎኹ። ንሕና ሓደ ኸም ዝኾንና ንሳቶምውን ሓደ ምእንቲ ኺኾኑ እቲ ዝሃብካኒ ኽብሪ ሃብክዎም። እዚ ድማ ኸምቲ አነ አብአቶም ንስኻውን አባይ ዝኾንካ፥ ንሳቶምውን ብሓድነት ፍጹማት ምእንቲ ኪኾኑ፥ ከሙኡ ድማ ንአይ ከምዝለአኽካኒ፥ በቲ ዘፍቀርካኒ ፍቕሪውን ንአአቶም ከም ዘፍቀርካዮም ዓለም ምእንቲ ክትፈልጥ እዩ። ኦ ኣቦ፥ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ስለ ዘፍቀርካኒ፥ እዞም ዝሃብካኒ ኸአ ነቲ ዝሃብካኒ ኽብሪ ምእንቲ ኺርእዩ፥ አብቲ አነ ዘለኽዎ ንሳቶምውን አብኡ ኺህልዉ እደሊ አሎኹ። ኦ ጻድቕ አቦ! ዓለም አይፈለጠትካን፥ አነ ግና ፈሊጠካ አሎኹ። እዚአቶምውን ንስኻ ኸም ዝለአኻኽካኒ ፈሊጦም አለዉ። እታ ንአይ ዘፍቀርካኒ ፍቕሪ አብአቶም ምእንቲ ኽትህሉ፥ አነውን አብ አቶም ምእንቲ ኽነብር፥ ስምካ አፍሊጠዮም አሎኹ፥ ከፍልጦምውን ኢየ።
- ኣስተንትኖ
ናይ ሎሚ መዓልቲ ቃል ኣምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክህነታዊ ጸሎቱ ናብቲ ሰማያዊ ኣቡኡ የቕርብ። አብዚ ክርስቶስ ንመጻኢ ይጥምት። እቲ ናይ ሕብረት ዘለዎ ድልየትን ሃረርትና ይገልጽ። ሕብረት አብ መንጎ ኩሎም አመንቲ፡ አብ መንጎ ሓዋሪያቱ፡ ሕብረት አብ መንጎ ቤተክርስቲያኑ። ሕብረት አብ መንጎ ነፍሲ ወከፍና። ኩላቶም ሓደ ምእንቲ ኺኮኑ፥ ከምቲ ንስኻ አባይ ዘሎኻ አነውን አባኻ፥ ከምኡ ድማ ንሳቶም አባና ምእንቲ ኺኾኑ፥ እልምን አሎኹ።
ክርስቶስ ጎይታና አብ ጸሎት ይጽመድ ‘ምእንቲ እቶም ብቓሎም ብኣይ ዚኣምኑ ድማ እምበር ምእንቲ እዚኣቶም ጥራይ ኣይኮንኩን ዝልምን ዘለኹ። ኦ ኣቦ! ንስኻ ከም ዝለኣክካኒ ዓለም ምእንቲ ኽትኣምንሲ፥ ኩላቶም ሓደ ምእንቲ ኺኮኑ፥ ከምቲ ንስኻ አባይ ዘሎኻ አነውን አባኻ፥ ከምኡ ድማ ንሳቶም አባና ምእንቲ ኺኾኑ፥ እልምን አሎኹ። አብዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ እቲ አብ ማሕበር አመንቲ ክህሉ ዘለዎ ሕብረት ሻቕሎቱ ይገልጽ። አብዚ ሕብረት ማለት አብ ፍቕሪ ዝተመስረተ ሓድነት ማለት ኢዩ። ፍቕሪ ጥራይ ኢዩ ንማሕበር አመንቲ አብ ሓደ መአዲ ክጥርንፎም ዝኽእል። ከምቲ ንስኻ አባይ ዘሎኻ አነውን አባኻ፥ ከምኡ ድማ ንሳቶም አባና ምእንቲ ኺኾኑ፥ እልምን አሎኹ። እቲ አብ እግዚአብሔር አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ዝነበረ ሕብረት እምበአር ንዓና አብነትና ኢዩ ክኸውን ዘለዎ። ነቲ ሕብረት ኢቲ ኢና ክንስ ዕብ ኸአ ንጽዋዕ። በዚ ጥራይ ኢና ከአ ከምቲ እግዚአብሔር አቦ አብ ክርስቶስ፤ ክርስቶስ ከአ አብ እግዚአብሔር ዝነበረ ንሕና ነፍሲ ወከፍና አብአቶም ክንህሉ ንኽእል። ንሕና ማሕበር አመንቲ በቲ አብ መንጎና ዘሎ ሕብረትን ፍቕርን ከአ እቲ ዓሚቕ ሓቀኛ መል እኽቲ ክርስቶስ ክነመሓላልፍ ንኽእል። አብ ፍቕርን ሕብረትን መሰረት ዘይገበረ እምነት ወይ ማሕበር አመንቲ ግና ፍረ የብሉን። ኩሉ ግዜ ከአ ንጸጋም ገጹ ይጎዓዝ። አብ ሕብረት ዘይአምን ዝኾነ ምንቅስቓስ ይኹን ማሕበር ከአ ወላእካ ናይ ክርስቶስ ኢየ፤ ኢና እንተተባህለ ናይ ክርስቶስ ወይ ንኽርስቶስ ዘምልኽ ክኸውን አይክእልን። እንታይ ደአ ብስም ክርስቶስ ንገዛእ ርእሱ ዘምልኽ ምንቅስቃስ ወይ ማሕበር ኮይኑ ይተርፍ።
ኦ ኣቦ፥ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ስለ ዘፍቀርካኒ፥ እዞም ዝሃብካኒ ኸአ ነቲ ዝሃብካኒ ኽብሪ ምእንቲ ኺርእዩ፥ አብቲ አነ ዘለኽዎ ንሳቶምውን አብኡ ኺህልዉ እደሊ አሎኹ። ክርስቶስ ፍቕሪ ኢዩ፡ ክርስቶስ ንበይኑ ክኸውን አይደሊን፡ኦ አቦይ! አብቲ አነ ዘለኽዎ ንሳቶምውን አብኡ ኺህልዉ እደሊ አሎኹ” እናበለ አብቲ ንሱ ዘለዎ ቦታ ብምህላው ክብሪ አምላኽ ክርእዩን ከስተንትኑን ይልምን። ክርስቶስ ምስ እግዚአብሔር አብ ዘለዎ ተመክሮ ሓዋሪያትውን እዚ ተመክሮ ክገብሩ ይደሊ። ንሱ ንሕና ነፍሲ ወከፍና ን እግዚአብሔር አብ ክንፈልጦ ይደሊ። አብ ቅዱስ መጽሓፍ ምፍላጥ ክንብል ከለና ንሕና ነፍሲ ወከፍና ምስ ነፍሲ ወከፍ አኃዋትናን አኃትናን ብፍቕሪ ብምንባር ህላዌ አምላኽ አብ ሕይወትና እነስተማቕረሉ ወይ ተመክሮ እንገብረሉ ኢዩ። ፍቕሪን ሕብረትን እምበአር ሓደ ምልክት ናይ ሕላዌ አምላኽ አብ መንጎ ማሕበር አምነቲ ። እዚ ዘይብላ ማሕበር አመንቲ ሕላዌ አምላኽ ክህልዋ አይክእልን። ብመንፈስ አምላኽ ትምራሕ አላ ክንብልውን አይንኽእልን፡ “ነሕድሕድኩም ፍቕሪ እንተ አላትኩም በዚ ደቂ መዛሙርተይ ምኽንኩም ኩሉ ኪፈልጥ እዩ” ዮሓ13፡34-35
ኦ ጻድቕ አቦ! ዓለም አይፈለጠትካን፥ አነ ግና ፈሊጠካ አሎኹ። እዚአቶምውን ንስኻ ኸም ዝለአኻኽካኒ ፈሊጦም አለዉ። እታ ንአይ ዘፍቀርካኒ ፍቕሪ አብአቶም ምእንቲ ኽትህሉ፥ አነውን አብ አቶም ምእንቲ ኽነብር፥ ስምካ አፍሊጠዮም አሎኹ፥ ከፍልጦምውን ኢየ።አብዚ ናይ መጨረሽታ ጸሎት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቅድስና አምላኽ ንሱን ሓዋሪያቱ ከምዝፈለጥዎ፤ ዓለም ግና ነቲ ብርሃን ዝኾነ ክርስቶስ ስለዝነጸገቶ ንእግዚአብሔር አምላኽ ክትፈልጦ ክትፈልጦ አይከአለትን። ስለዚ ሎሚውን እግዚአብሔር አምላኽና አብዚ ምድራዊ ሕይወትና ብሕብረትን ሓድነትን ፍቅሪን ክንጎዓዝ ይዕድመና’ሞ እግዚአብሔር ብአማላድነት እኖን ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ይሓግዘና።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 25 January 2019
ኢትዮጵያ፣ ናብ ወጻኢ ሃገራት ካብ እትልእኮ ሰደድ ክትረኽቦ ዝወጠነት ኣታዊ ብ38% ከምዝጎደለ ተሓቢሩ።
ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ፣ ንጸብጻብ ሚኒስትሪ ንግዲ እታ ሃገር ብምጥቃስ ኣብ ዘቕርብኦ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብ ሰደድ 1.96 ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ንምርካብ መዲቡ እኳ እንተነበረ፣ 62% ናይዚ ጥራይ ኣታዊ ከምዝገበረ ኣገንዚበን።
ሚኒስተር ንግዲ ኢትዮጵያ፣ ብ24 ጥሪ ንፓርላማ እታ ሃገር ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ፣ ካብ መጀመርያ ሓምለ 2018 ክሳብ መጀመርያ ጥሪ 2019 ኣብ ዝነበራ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፣ ካብ ሰደድ ዝረኸቦ ኣታዊ 1.21 ቢልዮን ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ዓሚ፣ ኣብ ተመሳሳሊ ግዜ ምስ ዝተመዝገበ ናይ ሰደድ ኣታዊ ክነጻጸር እንከሎ፣ ብ10% ከምዝጎደለ እቲ ጸብጻብ የነጽር።
ኣታዊታት ሰድድ ኢትዮጵያ፣ ቅድሚ ሸሞንተ ዓመታት ኣስታት 3 ቢልዮን ዶላር ምንባሩ ይግለጽ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ስልጣን ዝመጸሉ፣ ቅድሚ ሽዱሽተ ወርሒ ዝተሓንጸጸ ውጥን ኣታዊታት ሰድድ፣ ብ38% ዝጎደለሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምርግጋእ ምዃኑ ኣብቲ ጸብጻብ ሰፊሩ ኣሎ።
ምስዚ ተኣሳሲሩ፣ ፍርያምነት ሓርሻን ኢንዱስትሪን እታ ሃገር ምድኻሙ፣ ንኣታዊታት እታ ሃገር ከምዘንቆልቁል ጌርዎ ኣሎ።


text:
ብ ገብረንጉስ መስመር፡
ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ብዙሕ ዓመታትት ዝወሰድን፣ ብዙሕ መስዋእትነት ዝተኸፍሎ ነጻነትና ንክጉዕጹጹ ዝተፈላለየ እከይ ተግባራት ካብ ምግባር ጌና ኣይተዓገሱን ዘለዉ። መእተዊ ዝኾኖም ነቓዕ ስለ ዝሰኣኑ እቲ ሕጂ ዝወስዱዎ ዘለዉ ምርጫ ሃሱሳት ደቂ ሃገር ከም መሳርሒ ተጠቒምካ ንህዝብና ብወገንን ዓለትን ክምዝበታተንን፣ ንሰላም ሃገርናን ህዝብናን ከምዝዝረግ ምግባርን’ዩ።
እቶም ነዚ ዝህንዱሱ ዘለዉ ሓያላን መንግስታት ብዓቢኡ ከኣ መንግስቲ ኣሜሪካ ንጃንዳ ወያኔ ከም ቀዳማይ መሳርሒ ብምዕሳብ መንግቲ ኤርትራ ገምጢልካ ንዕኦም ዝምእዘዝ ባምቡላዊ መንግስቲ ንምቛም ምዃኑ ባዕሎም ኣንዳዕዲዖም ዝዛረቡሉ ዘለዉ ጉዳይ እዩ። መንግስቲ ምቕያር ዘይምቕያር ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ጉዳይ ድኣምበር ንኻልእ መንግስታት ይኹን ሃገራት ዝምልከት ኣይኮነን።
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ደጋጊሙ ዝዛረበሉ ዘሎ ጸረ ሃገርን መንግስቲ ኤርትራን ካብቲ መንጉስቱ ሃይለማርያም ኣብ ዕርበቱ ዝለፍለፎ ዘይፍለ መደረ’ዩ። ንሕና ግን ኣብ ክንዲ ብሓምሓም ከውሒ ክትጨድድ ትፍትን፡ ኣቓልቦኻ ነቶም ብጥሜት ዝሳቐዩን ዝሞቱን ዘለዉ ንጹሃት ኢትዮጵያውያን እንተ ተተኩርን ደቆም ከም ደቅኻ እንተትርእዮምን ንሶም ምደሓኑ ኣምላኽ’ውን ምተሓጎሰልካ ንብል።
ናይ ወያኔ ዝኾነ ምኾነ ፡ እቲ ኣዝዩ ዘሕንኽ ግን ናይቶም ብወያኔ ተዓሲቦም ጸረ እቲ ሓያል ገድሊ መኪቱ ከቢድ መስዋእትነት ከፊሉ ልእላውነቱ ዘረጋገጸ ጅግና ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዳግመ ባርነትን መስዋእትነትን ንክኣቱ መሳርሒ ናይ ብዕሱብ ዝተዓስቡ ኤርትራውያን’ዩ። ገለ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኤርትራውነት ኣጽሊሎም ዘይ ኤርትራውያን፣ ገለ ከኣ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ እከይ ተግባር ዝፈጸሙ ብገበን ዝሕተቱ፣ ገለውን ጽምኢ ስልጣኖም ንምርዋይ ሕጊ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ስለ ዘየፍቀደሎም ዝኾብለሉ ምዃኖም እዩ።
እንተ እቶም ዝተፈላለዩ ምትእኽኻባት ንዲሞክራሲ ከም ስጋ ጉዚ እናተማቐሉ መጸውዒ ጉጂለታቶም ጌሮማ ዘለዉ፡ ሓንሳእ ሰሚርና ፡ ጽንሕ ኢሎም ከኣ ተፋላሊና እናበሉ ዝዝምሩ ዘለዉ፡ ንዘሎዎም ድኹም ዓቕሚ መግለጺ ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ክኸውን ከምዘይክእል ክንፈልጥ የኽእለና። መንእሰያትናን ብሓፈሻ ኩሉ ህዝብናን ነዞም ንርእሶም ክጥርነፉ ዓቕምን ፍልጠት ዲሞክራሲ ዘይውንኑ ውልቐ ሰባት ወይ ጉጅለታት ስም ኣዕብዮም ብቁጽሮም ቁንጣሮ ህዝቢ ዘደናግሩ ዘለዉ ብዝግባእ ከነለልዮም መድረኽ ዝጠልቦ እዋን እዩ።
ዲሞክራሲ ትርጉሙ ሓደ’ዩ። ብዘሰማማዓካ ብሓባር ትሰርሕ፣ ነቲ ዘይትሳማማዓሉ ከኣ ብንጽህናን ብስነፍልጠታዊ ኣገባብን ትዛረበሉ፡ ትካታዓሉ ወይ ትዓግብ ወይ ከኣ ተዕግብ። ኣብ መወዳእታ ብዝበዝሔ ድምጺ ውሳኔ ይውሰን። እዚ እናኾነ ከሎ ግን ጉቡእ ኣገልግሎት ንህዝብኻን ሃገርካ እንዳሃብካ ዝግበር መስርሕ’ዩ። ሓሳበይ ብብዙሓት ስለ ተዓብለለ ካብ ሎሚ ንንዮው ጉጅለይ ካብዚ ጥርናፈ ወጺእና እሎና ዘብል መስርሕ ኣይኮነን። ሓሳብካ ስለ ዘይተሰምዔ ኮሪኻ ፈጨው ምባል ሕጊ ደሞክራሲ ኣይኮነን። ሕጊ ደሞክራሲ ኣብ ኣኸባ ዝተሰማማዕካሉ ኣብ ደገ ወጺእካ ኣነ እኳ ኣይሰማማዓሉን’የ ዘብል ኣምር ይብሉን።
1) ኣነ ደሞክራሲያዊ’የ ወይ ጉጅለና ዲሞክራሲያዊ ጉጅለ’ዩ እንዳበልካ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝፈላሊ ኣብ ታሪኹ ዘይነበረ ዓሌታውን ወገናውን ፍልልያት እናፈጠርካ ሕቡእ ዝመስል ግን ከኣ ግሁድ ቅርሕንቲ ከተማዕብል ምፍታን።
2) ኣብ ልዕሊ ሃገርናን ህዝብናን በቶም ቀደም ዝበደሉናን ዝዓመጹናን፣ ናጽነትና ዘይተዋሕጠሎም ገበቲ ዓለምና ብፍላይ ከኣ መንግስቲ ኣሜርካ ዝተፈብረኸ፡ መሰረታዊ ጭብጢ ዘይብሉ እገዳ ደጋፊ ምዃን።
3) ነቲ ሕብሪ ዓይኒ ኤርትራውያንን መበቆል ኤርትራ ዘለዎም ኢትዮጵያውያን ደስ ዘይበሎ ጃንዳ፡ ንብረቶም ገፊፉ፡ ስድራ በቶም ፈላልዩን ኣባሳቢሱን፡ ካብ ህጻን ቆልዓ ክሳብ ዝኣረገ ሽማግለ ብካብ ሰብኣዊ ርህራሄ ወጻኢ ዝኾነ ኣገባብ ኣሽሓት ሰባት ዝሰጎገ፡ ጸግዒ ጌርካ ወዲ ዓሻ ክልተ ግዜ ይጽፋዕ ዝዓይነቱ ምስቶም ኣጋፋዕቲ ኮንካ ህዝቢኻ ምግፋዕ።
4) ነቶም ነዚ ሕጂ ተረኺቡ ዘሎ ሰላምን ራህዋን ንክንርከብ ሂወቶም ከፊሎም ጸልማት ቀንጢጦም ብርሃን ነጻነት ዘጨበጡና ሰማእታትና፣ መቓብሮም ዝፈሓርን ኣዕጽምቶም ዝዛሕዝሔን ወያኔ ጸጊዕ ጌርካ፡ ንጸረ ህዝብን መንግስት ኤርትራን ምክልኻል ሓይልታትና ንምጥፋእ ዘዳለዎ ኣጀንዳ ሒዝካ ናይ ጥፍኣት ምእዙዝ ምዃን። ( ኣብዚ ወይ ኣቡኡ፣ ኣዲኡ፣ ሓብቱ ሓዉ፡ ናይ ቀረባ ቤተ ሰቡ መተዓብይቱ፡ መማህርቱ መሳርሕቱ ካብኡ ሓሊፉ ወዲ ሃገሩ ዘይተሰውኦ/ኣ የሎን/ላን)
5) ደቂ ኣንስትዮና ፍርቂ ገድሊና ከም ዝኾናን ብትብዓት መኪተን ዘስተንክር ቅያ ከምዝፈጸማ ዓለም ዝምስክሮ ሓቢእካ ዘይሕባእ ሓቂ እዩ። እዚ ክብል ከሎኹ ኣብ ሜዳ ዝተሰለፋን፣ ኣብ ከተማታት ተሰሪዔን፡ ኣብ ብልሒ መላጸ ጸላኢ ተተርኢሰን ክሳብ ክኸፍሎኦ ዘይደልያ ዋጋ ከፊለን ምእንቲ ሰውራታት ኤርትራ ሽቶኡ ክሃርም ፡ ሰነዳት ጸላኢ እናወሰዳ ንሰውራታት ኤርትራ ዝምግባ ዝነበራ፣ ሎሚ ብጉዕዙያት ባእታታት ስመን ከጸልሙ ክትሰምዕ ከሎኻ ዘሕዝን’ዩ፡ ግን ከኻ ዘገርም ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ባህርያት ጠላማት ኮምኡ ስለ ዝኾነ።
እቲ ቅኑዕ ኤርትራዊ ግን ኩሉ ጊዜ ብጓል ኣንስተይቲ ኤርትራዊት ኩሩዕን ሕቡንን እዩ። ( ኣብዚ ከይጠቐስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ነገር ኣሎ። ገለ ሰባት ህዝቢ ኤርትራ ብበረኻ ተጋዳላይ ብረት ሒዙ ንሞት ከም ቁቡል ወሲዱ ክቓለስ ከሎ፣ ብዓድታትን ከተማታትን ኣብ ውሽጢ ጸላኢ ኮይኑ ክውፈ ከሎ፡ ገለውን እምንቶ ቃልሱ ከይከሓደ ንስደት ከይዱ ንገድሊ ትንፋስ ክኸውን ከሎ ፡ማለት ሰሪሑ/ሓ ገድሎ ክምግብን ክፍውስን ከሎ፡-(ኣብነት ኣደታት ዓዲ ጥልያን) ሓደ ክልተ ኣብ ኩሉ ዘይነበሩ፡ ፈቲኖም ዝተዓንቀፉ፣ ነጻነት ብህ.ግ ስለ ዝመጸት ኣብ ረፈረንዶም እወ ንናጽነት ካብ ምባል ዝሓንገዱ ሎሚ ተኣኻኺቦም ጸረ መንግስቲ ኤርትራ ደው ምባሎም ክትሰምዕ ብጣዕሚ ዘሕዝን እዃ ይኹን እንበር ዘገርም’ እይኮነን)።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ እቲ ኩሉ ጽንኩር ቃልሲ ምቕላስ ዓወቱ ድሕሪ ምጭባጥ፡ ህ.ግ. በቲ ዝተረኽበ ዓወት ከይተዛነየ ረፈረንዶም ክካየድ’ዩ መደቡ ዘውጽኤ። ምክንያቱ ዓወቱ ድርዒ ክገብረሉ ስለ ዝደለየ። ካብዚ ንላዕሊ መሰል ሰቡ ዝሕሉ መንግዝቲ የለን። ረፈረንዶም እንተዘይግበር ኔሩ እዛ ሃገረ ሰማኣታት ሎሚ እንታይ ምኾነት ኢልካ ዘሕስብ ጉዳይ’ዩ።
6) ሰብኣዊ መሰል ተጣበቕቲ ዝብላ ማሕበራት ኣለዋ። መሰል ናይ ወዲ ሰብ ክሕሎ ብሓሳብ ዝኾነ ሰብ ዝሰማማዓሉ ይመስለኒ። ኣብ ግብሪ ዘውዕልኦ ሃገራት’ውን ኣለዋ። ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ንመሰል ህዝባ ዝተቓለሰትን መሰሉ ክሕሎ ብውሕሉል ኣገባት ኣብ ቅድሚ ዓለም ዘመስከረትን ሃገር እያ። ብዙሕ ክጥቀስ ይከኣል፡ ከም ኣብነት ግን ህዝባዊ ግንባር ነቶም ክሳብ ብዓለም ዝተወገዘ ጋዝ ተጠቒሞም ከጥፍኡና ዝፈተኑ ሰራዊ ደርግ ኣብ ዝተማረኹሉ ግዜ ብዓለምለኻዊ ዘፍቕዶ ሕጊ ናይ ኲናት ምሩኻት ኣተሓሕዛ ጥራሕ ዘይኮነ ሒዝዎም፣ እንኮላይ ብሕውነታዊ መንፈስ ዝሰፈኖ ኣገባብ ጌሩ’ዩ ሒዝዎም። ኣብቲ እዋን’ቲ ብዙሓት ካባና ካብኩቱር ግፍዒ ጸላኢ ተበጊስና ህ.ግ. ንዝወሰዶ ኣታሓሕዛ ሙሩኻት ኲናት ተቛውሞታትና ኣርኢና ኢና። ክሳብ ንሕና ንውድብና ክንሕግዝ እምበር ንቐተልትና ክንምግብ ፍቓደኛታት ኣይኮናን’ውን ተባሂሉ እዩ። (ኩሉ ብፍላይ ግን ህዝቢ ሽዕብ ብሂወቱ ብታንክታት ደርጊ ተጨፍሊቑ ኣካላቱ ከም ኤነትረ ዝረገጸቶ ከልቢ ዝተቐየረሉ ግዜ ስለ ዝነበረ)። ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብቲ እዋንቲ እንታይ በላ? ወይስ ብድሕሪኡ’የን ተመስሪተን። እዘን ብስም ኤርትራውያን ሰብኣዊ መሰል እናበላ መደልደሊ ግላዊ ናብረኤን ገረንኦ ዘለዋ ብዛዕባ’ዚ ተዛሪበንዶ ይፈልጣ?
7) ኤሪትራውያን ንሰብኣዊ መሰል ንጣበቕ ባሃልቲ፡
1./ ሰብኣዊ መሰል ምጥባቕ እንታይ ማለት’ዩ።
2./ መሰል ደቅሰባት ንክትጣበቕ እንታይ ክተማልእን ዓይነት ኣታሓሳስባ ክህልወካ ይግባእ።
3./ ንምንታይ ዘጋጠሞም ሰባት(ህዝቢ)ትጣበቕ።
4./ መዓስን ኣበይን ኮንካ ትጣበቕ።
5./ መጣብቕትኻ ብኸመይን ባዓልመንን ክኾኑ ይግባእ።
6./ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ምንታይ ጽልዋታት ነጻ ክኾኑ ይግባእ።
7./ ቁጠባዊ ትሕዝቶኻ ምንጩ ካብ ምንታይ ነጻ ዝኾነ ክኸውን ኣለዎ።
8./ ተጽዕኖታት ብከመይ ትምክቶም። ዝብሉን ካልኦት ሕቶታትን ክምለሱ ዘለዎም ኮይኑ ይስማዓኒ።
ነዚ ነጥብታት’ዚ ምርኩስ ብምግባር እዞም/ዚኤን ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ንመሰል ኤርትራውያን ዝብሃሉ ክርኢ ከሎኹ ነዘን ኣብ ላዕሊ ካብ 1 ክሳብ 8 ዘለዋ ነጥብታትን ካልኦትን ክምልሱ ብቕዓት ዘለዎም/ወን ኣይኮኑን። ምኽንያቱ ኣገባብ ኣባጋግሶኦም ካብ ውልቓውን ድሑር ዝንባለታትን መርትዖ ዘይብሉ ሓሳባትን ዝተበገሰ እዩ። እኳድኣ ብሰንኪ እዚ ማሕበር’ዚን መወልቱን ዝፍንውዎ ግጉይን ዝንቡዕን ምስሊን ኩነታት ኤርትራን፣ ንክንደይ መንእሰያት ኣብ ፈቖዶ ምድረበዳታትን ሰላማዊ ውቅያኖስ ሂዎቶም ከም ዝጠፍእ ዝገበረ ማሕበር’ዩ። መስቶም ቀደም ንጥፍኣትና ዝተቓለሱ ተጻባእትና ብምትሕብባር ኣብ እከይ ተግባር ዝተዋፈረ ማሕበር’ዩ። ሎሚ ድማ ባዕዳውያን ሓይልታት መንነትታ ንምጥፋእ ምስ ዝሰርሑ ተጸጊዑ፡ ናይ ጥፍኣት ዕድመ እናዓደመ ካብ ሃገር ከምዝሞልቁን ኣብ ፈቖዶ በረኻታት ልብያን ሰላማዊ ውቅያኖስን ከም ዝጠፍኡ ዝገበረን ዝገብር ዘሎን ጉጅለ ጥፍኣት’ዩ።
ብኻልእ መዳይ መንእሰያትና ነቲ ሓርበኛታት ኣቦታቶምን ኣደታቶምን ዝፈጸምዎ ጅግንነት ከይወርሱን፡ ነቲ ንመንእሰያትና ብነጻ ዝወሃብ ዘሎ ኣገልግሎት ትምህርትን ወዘተ… ተጠቀምቲ ንከይኮኑ፡ ንኢትዮጵያ ከምዝሰግሩ እናገበርካ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ወያኔ ኣደዳ ብስጭትን ጥሜትን ሕማምን ሞትን ከምዝኾኑ ዝገበረን ዝገብርን ዘሎን ጉጅለ’ዩ።
ኣብ ማዕስከር ስደተኛታት ትግራይ ዘለዉ ኤርትራውያን መረረኦም ሰማይ ዓሪጉ ሰማዒ እዝኒ ሲኢኖም፡ ስሞም ኣብ ኤሮፓን ካናዳን ሕ.መ. ኣ. ኣካላቶም ድማ ኣብ ትግራይ ተዳጉኑ ንወያኔ መለመኒ ትዃቦ ኮይኑዋ ከም ዘሎ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ’ዩ። ሓለፍቲ መዓስከር ስደተኛታት ወያኔ ብስም ኤርትራዊ ቤተሰቦም ንወጻኢ እናሰደዱ፡ ወዮም ተጣበቕቲ ኣፎም ጥርቅም። ምክንያቱ ኣብቲ ብወያኔ ዝዋሃቦም መምርሒ ስለ ዘየለ እናፈለጡዎ ኣይዛረቡሉን’ዮም። እዚ ጉጅለ’ዚ ፈተውቱን ጸላእቱን ንምልላይ ዓቕሚ ዘይብሉ፡ ድራር ከብዱ ዝመልኣሉ እንተረኺቡ ጥፍኣት ህዝቡ ዘይግድሶ ካብ ጽንዓትን ተባዕነትን ሕብረተሰቡ ሓንቲ ውርሻ ዘይወረሰ ዓቕሙ ትሕቲ ባዶ ዝኾነ ጉጅለ’ዩ። ንህዝብኻ ኣፉ ክንሎግሞ ኢና እናተባህለ ግርም ይሎጎም ምሳኹም ኣለኹ ዝብል ማሕበርዩ። ማሕበር ኢልካ ዝጽዋዕ እንተኾይኑ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ከኣ Commission of Inquiry on Human Right in Eritrea ከቕርቦ ተዳልዩ ዘሎ ጸብጻብን እገዳ ከይለዓልን ካልእ ሓሶታት ክውሰኾ ዝጽውዕ ብተቓወምቲ ጸረ ሓፋሽ ንብዓት ሓርገጽ እናተነብዔ እዩ። ወያኔ 15,000,000 ህዝቢ ኢትዮጵያ ብጥምየት ተጠቂዑ እንከሎ ንዑኡ ክትዕንግል ኣብ ክንዲ ምሕሳባ ነዞም ጽባሕ ከም ዓፍራ ሃፊፎም ዝበኑ ኣንጻር መን ከም ዝቋወሙ ዘይፈልጡ ተቛወምቲ በሃልቲ ዕጥቂ ቅርሕንቲ እናዕጠቐት’ያ። ህዝቢ ኤርትራ እንዃንዶ ኣብ ነንሕድሕዱ ምስጓኖት’ውን ቅርሕንቲ ክፈጥር ዝደሊ ህዝቢ ኣይኮነነ።
ኣብነት ዝኾነና፡ ደርጊ ድሕሪ ተ.ሓ.ኤ ካብ ሜዳ ኤርትራ ፈጺማ ምውጽኣ ፡ ንህ.ግ. ኣብ ሰሙናት ዘይኮነ ኣብ ማዓልታት ክድምስሶ ከምዝኽእል ብኣዋጃቱን ዕጥቅታቱን ንህዝቢ ዓለም እናነገረ ሆይ ኢሉ ተሲኡ፡፡ ለኣንዴና ለመጨረሻ ኦሮማይ ዝብል ዘረባታት’ውን ተሰሚዑ።
ግንዛቢኡ ዝነበረ 1) ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ. ፍርቂ ሰውራ ኤርትራ ስለ ዝነበረ 2) ህዝቢ ኤርትራ እንተወሓደ ፍርቂ ሰዓቢ ተ.ሓ.ኤ ስለ ዝነበረ፡ እዚ ክልቲኡ ተደሚሩ ከም ዝጠፍኤን ቃልሱ ዝደምደመን ጌሩ ስለ ዝወሰዶ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ዋላዃ ዘዝኣምኖ ውድብ እንተነበሮ ውግእ ሕድሕድውን መሪር እንተነበረ፣ መበገሲ ዓላማኡ ንናጽነት ኤርትራ ስለ ዝኾነ እንትርፎ ዉሑዳት ገዲፍካ፡ ህዝቢ ብሙሉኡ፡ ተጋዳላይ ተ.ሓ.ኤ. ዝነበረ ከኣ ኣብ ዝኸደ ከይዱ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምዕዋት ካብ መትከላዊ እምንቱኡ ነቕ ኣይበለ። ብንብረቱን ብጉልበቱን ብገንዘቡን ልክዕ ከምቶም ስሩዓት ህዝባዊ ግንባር ዘበርክትዎ ዝነበሩ ኣበርክቶ ኣብ ምብርካት’ዩ ተጸሚዱ። ምኽንያቱ፡ ብባህልና ኣሽንኳይዶ ኣብ ነንሕድሕዳ ዝፍጠር ጸግም ናይ ካልኦት ጸገም’ውን ናይ ምፍታሕ ዓቕምን ባሕልን ስለ ዘሎና። ኣብነት ዕርቂ ሱዳንን ተቓለስቲ ሰሜን ሱዳን።
ሎሚ ሃጸያውያን ሓይልታትን ሚድያታተንን ንሓቅን ሓቀኛን ኣይሰምዕኦን እየን። ጥቕምታት ኣጒሲመን ጸረ መንግስትኻን ህዝብኻን ከምትምክት’የን ዝገብራኻ። ጥቕመን ምስ ኣረጋገጻ ከኣ ከም ብላይ ክዳን ይድርብያኻ። ኣብነት መራሕ ግብጺ ነበር ሑሴን ሙባረክ ኣብታ ኣጣራዒት እዋን መንግስቲ ኣመሪካ እንታይ ገበሩዎ። ኣብ ናትና ምስ እንርኢ ኣኼባ ኣዋሳ እንታይ ኣፍረየ? ሓደ ክልተ ብጭቕ ከምዘብሉዎ ናይ ሕፍረት ኣኼባ ምንባሩ ትሰምዕ። ብመራሕቲ ወያኔ ኣይትረብሑን ተባሂልና ዝብሉ’ውን ኣይተሳእኑን። ኣብ ልዕሊ ህዝብኻ ግፍዒ እናውረዱ ጫሞኦም ምልሓስ እንታይ ኣድለየ።
ኩላትና ኤርትራውያን ካብ ቅርሕንቲ ተበጊስና፡ ዘይወጽእ ጣዕሳ ካብ ምፍጻም ንቆጠብ። ምስ ባዕዳውያን ተሻሪክና ዘይንፈትዎ ሰብ ወይ ሰባት ወይ ብሄራት ከም ናይ ጠንቂ መበገሲ ጌርና ምስቶም ባዕዳውያን ግን ከኣ ኤርትራዊ ዝመስል ጉልቡባት ዝተጎልበቡ ጸላእትና ተሻሪኽና ሃገርናን ህዝብናን ዘዕኑ ነገራት ካብ ምግባር ንቆጠብ። ደጋጊምና ንሕሰብ። ሎሚ ዝተባህለ ነገር ዘይስማዕ የሎን። እቲ እንብሎ ብግህዶ ድኣምበር ወዲ ዓዲ እናፈተሽካ “እዚ መንግስቲ’ዚ ኣይውክለናን’ዩ፡ ኣሕዋትና ኣብ ስልጣን የሎዉን። ደቂ ዓዲከለ ስልጣን ሒዞሞ” እናተባህለ ንጉሩሃትን ስንኩፋትን ምድንጋር ንውልቅና ይኹን ንሃገርና እንትርፎ መስሓቕ ጸላእቲ ምዃን፡ ንነብስኻ ምድንጋርን ናብ ሃገር ኮነ ናብ ህዝቢ ዘምጽኦ ኣዎንታዊ ነገር የሎን፡፡ ካበየናይ ቦታ ኤርትራ ምዃን ብዘየገድስ ብቑዕ ሰብ፡ ኣብ ብቁዕ ቦታ ኮይኑ ከማሓድር፡ ብቕዓቱ ትሑት ዝኾነ ተማሂሩ ወይ ተሞኪሩ ኣብ ዝበቕዖ ቦታ ክሰርሕ መትከል መንግስቲ ኤርትራ’ዩ። ብዱሑር ዝምባለ ዝተላዕጠጠ ባእታ ግን ብቕዓቱን ፍልጠቱን ብዘየገድስ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ብቑዕ ኣይኮነን። ትምህርቲ ናይ ፍልጠት መዔቀኒ ድኣምበር ናይ ብቕዓት መለክዒ ኣይኮነን። ክሳብ ብቑዕ ስራሕ ዘይተሰርሔ። ከም ተሞኩሮ ገድልና ዝምስክሮ እቶም ሀ ሁ ዘይቆጸሮ፡ ብብቕዓት ስርሖም ግን ዓለም ዘስደመሙ ክንዝክር ይግብኣና። ንሕና ኤርትራውያን ኩሉ ህዝብና ክመሃር ንደሊ። መንግስቲ ከኣ ምስ ኩሉ ግዳማዊን ውሽጣዊ ተጻብኦታት ንብሙሉኡ ህዝቢ በብዓቕሙን ደረጅኡን የምህር ኣሎ። ህዝቢ ከኣ ብቕዓቱ ብተግባር በቲ ዝተሞኮሮን ዝተማህሮን የመስክር ኣሎ።
እዞም ሓደ ክልተ ሙሁራት ኤርትራውያን ንርእዮም ዘሎና ከም ኣብነት ክንጠቕስ ንኽእል።
ሀ) ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ቅድሚ ሙማቶም ሓንቲ ሃገር ኮይነን ክርእዩ ዝምነዩ ትሰምዕ። ብኣንጻሩ ከኣ ጀጋኑ ረሃጾም እንዳንጠብጥበ ኣብ ግዜ ዝጠልቦ ከኣ ደሞም እንዳዛረየ፡ ልዕላውነት ሃገር ከውሕሱ ንኹሉ ናብራን ትምህርትን ገዲፎም ሃገር ወይ መስዋእትነት ይብሉ ኣለዉ። ንኹን ቑንዓት ፈረድቲ መንዩ ንሃገርና ጥዕናኣ ንምውሓስ ብቑዕ።
ለ) ኣብ ኤርትራ ደቀንስትዮ ይዕመጻ ዝብል ፈጠራ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ባሃልቲ ክስታት ክውረ ትሰምዕ። ፈጺሙ የሎን ክትብል ኣይከኣልን። ከም ተርእዮ ኣብ ኩሉ ዓለም ኣሎ። ባህርያዊ ስሕተት ካኣዩ። ኣብ ሃገርና ግን ከምዚ ዛመሰለ ጸገም ምስ ዝርከብ ብዘይ ውዓል ሕደር ብሕጊ እንዳባ ጉቡእ መዕረፊ ይግበረሉ። ኣብ ክሲ ከይተበጽሔ ብሕጊ እንዳባ ተመርሚሩ ንዓማጽን ተዓምጽን ክብረቶም ንምሕላው ቕኑዕን ሓቀኛን ፍታሕ ተጌሩ ተመርዕዮም ብሰላም ከም ዝነብሩ ይግበር። ብመርዓ ምስ ዘይሰማምዑ ዓማጺ ጉቡእ ካሕሳ ብምኽፋል ጉዳዮም ብሰላም ይድምደም። ኣብ ባህልና ከምዚ ሕጂ ብዕርቃኖም/ነን ዝቕልዑን/ዓን ዝበሃል ዘሎ ነገር የሎን።
ሕጂ ግን ትደልዮ ዓላማ ንምዕዋት መንነትካን ክብርኻን ንምሻጥ፣ ድሕር ዘይብሃሎ ግዜ ስለ ዝኾነ መንግስቲ ንምጽላም ኢልካ ዝግበር ነብሰ ሕስረት ኣብ ልዕለኻን ልዕሊ ቤተሰብካን ዘሕድሮ ኣሉታዊ ጽልዋታት ከይገመትካ ያኣይ ምዕብልና ተሓሲቡ ከምዚ እንተገበርኩ’የ ዝስማዓ ብዝብል ኣጉል ሓሳብን ፈጠራታት ክትሰምዕ ዘገርም ኣይኮነን። ጸላእቲ መንግስት ኤርትራ ክሳብ እቲ ዘይዕወት ዓላማኦም ዝበንን ከም መኽሰሲ ክጥቀሙሉ ክፍትኑ እዮም። ነዚ ግዕዙይ ተግባራት ብሓሶት ዝምስክሩሎም ካብ ምዕዳግ ዓዲ ኣይክውዕሉን’ዮም። ንኣብነት ወታሃደራት ኣሜሪካ ኣብ ዒራቅ ንብዙሓት ደቀንስትዮ ኣባላሽዮም ብፍላይ ከኣ ንሓንቲ መንእሰይ ኣብ ቅድሚ ስድራኣ ኣባላሽዮም ቀቲሎም ደርቢዮማ። እዚ ብኹሉ ማዕከናት ዜና ዓለም ዝተመስከረ እዩ። Human Rights እንታይ ጌሮም? መንግስቲ ኣመሪካ ስለምንታይ ኣይተኸሰን?
ብኻልእ ወገን ኣብ ኣፍሪቓ ዋላውን ኣብ መብዛሕተን ሃገራት ዓለምና ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ውሑዳት ሃገራት ሰላም ዝነገሳ ሃገር ምዃና ብብዙሓት ወጻእተኛታትን በጻሕትን ካብ ኣብኣ ዝበጽሑ ጋዜጠኛታት ዝተመስከረላ ሃገር’ያ። ኣብ ኤርትራ 24 ሰዓታት ዓቢ ይኹን ንእሽቶ፣ ተባዕታይ ይኹን ኣንስታይ መን ኢኻ ናበይ ደሊኻ ዘይበሃለሉ ሃገር’ዩ። ከም ኩሉ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ንሕና ምንቀኛ ጎረቤት ከም ምህላውን ካብ መደቡ ብዘይ ፍቓድ ዝኸደ፡ ከሕትት ዘኽእል ተርእዮ ምስ ዝህሉ ዝኾነ ኤርትራዊ ካብ ዝለዓለ ክሳብ ዝተሓተ ክሕተት ጉቡእ’ዩ። ተሓቲቱ ማለት ግን ገበን ጌሩ ማለት ኣይኮነን። እኳድኣ ብዝያዳ ሓበን ክስምዖ ይግባእ። ምኽንያቱ መንግስትና ንድሕነት ህዝቦኡ ክሳብ ክንደይ ዓቢ ቁላሕታ ሂቡ ከም ዝሰርሓሉ ክንርዳእ የኽእለና። ካብ መኣዲ ትምህርት ዝሓከለ፡ ጉቡኡ ካብ ምፍጻም ዝተሓብኤ፡ ሓላፍነቱ ዝዘንግዔ፡ መደቡ ብዘይጉቡእ ዝራሕረሔ ምሕታት ጉቡእ’ዩ። ኣብ መኣረምታኡ ከከም ምኽንያቱ ይፈላለ። መንግስቲ ኤርትራ ናይ ገበን እሱራት ኣምሂሩ ክሳብ ብዲግሪ ኣመሪቑ ዘፋኑ መንግስቲ’ዩ።
ነቶም እከይ ስለያ ክገብሩ ዝፍትኑ ኤርትራውያን ይኹኑ ኣይኹኑ ብዘየገድስ ህዝቢ ኤርትራ ድሕነት ሃገሩን ህዝቡን ንምሕላው ከምቀደሙ ሓላፍነቱ ኣየውድቕን፡ ከውድቕ ከኣ ኣይኮነን። ወያኔን መወልታን መስሎኺ ስለ ዝሰኣኑ ብኣፍ ዕሱባት ደቂ ሃገር ጌሮም ከምዝዛረቡ ማንም ኤርትራዊ ድሕነት ሃገሩን ህዝቡን ዘገድሶ ዘበለ ዝፈልጦ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ጉዕዞና ንድሕነት ሃገርናን ህዝብናን ከምቀደምና። ወይጦታት ዝገዓሩ እንተ ጋዓሩ ሓበስቲ ንብዓት ዓይኖም ይገደሱሉም።
ኣብ መደምደምታ ጽባሕ ብሕማቕ ታሪኽ ከይንዝከር፡ ሎሚ ጽቡቕ ታሪኽ ንስራሕ። ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ ታሪኽ ነባሪ ስለ ዝኾነ ንደቕና ደቂ ጽቡቕ ሰራሒ ታሪኽ ከም ዝበሃሉ ድእምበር፣ ዸቂ በዓል ሕማቕ ታሪኽ ከም ዝበሃሉ ኣይንግበር። ኣብ ገለ እዋናት ማለት ቅድሚ ብረታዊ ቃልሲ ምጅማሩ ንገለ ኣቦታትና ኣንድነት ምስ ኢትዮጵያ ዝብል መርገጽ ዝነበሮም ንወቕሶም ኢና። ኣብ ድሕሪ ነጻነት ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ኤርትራ ኣብ ዳግመ መግዛእቲ ንክትምለስ ወይ ከኣ ምስሊ ተጻብእቲ ዝውክል መንግስቲ ንኽህልዋ ዝዋስኡ ደቂ ሃገር ክትርኢ ከሎኻ ብጣዕሚ ዘሕዝን”ዩ።
ስለዚ ኩልና ነቲ ዓቢ ስእሊ ልዕላውነት ጠሚትና፡ ነዚ Human Rights ክቕርቦ ተወጢኑ ዘሎ ክሲ ንህዝብና ኣብ ነንሕድሕዱ ንምኑቛት ዝዓለመ ስለ ዝኾነ፣ ኩሉ ዘፈላልየና ነገራት ንድሕሪት ገዲፍና በቶም ዓዶም ከይኣትዉ ንኤርትራ ኩቦ ዝደርበዩላ ከይተታለልና እንቢ ንእገዳ ዝብል ድምጺ ከነስምዕ ኣሎና። እምቢ ንእገዳ ምባል ንህ.ግ.ድ.ፍ. ወይ ንሰበ ስልጣናት መንግስቲ ኤርትራ ደጊፍካ ማለት ኣይኾነን። እዚ ጉዳይ’ዚ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን እዩ። ነገራት ፈላሊናን ኣስተውዒልናን ክንርእዮ ይግባእ። ስለ ዝበሉ ኢልና መምስ ዝሃለሉ ኣይንህለል።
1./ ኣብዚ ተቛወምቲ መንግስቲ ኤርትራ ኢና በሃልቲ ዝጽውዕዎ ዘለው ሰልፊ ዘይምክፋል።
2./ እምቢ ንእገዳ ዝብል ድምጺ ብምስማዕ ተቛውሞኹም ምርኣይ።
መንእሰያትና ዝነበረ ይኹን ሕጂ ዝመጸ ሃገሩን ህዝቡን ኣሕሊፉ ስለ ዘይህብ። ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ዘይርትዓዊ እገዳ ክሳቐ ክርኢ መትከላዊ እምንቱ ስለ ዘይኮነ፡ ነዞም ብስም ህዝቢ እናሸቀጡ መናሰያትና ከታልሉ ዝፍቱኑ ዘለዉ ብጉቡእ ከነንብቦምን ክንፈልጦምን እሎና። ኣብ ሃገራዊ ጉዳይ ምስ ንመጽእ ነሓፍነት፡ ሸለልትነት፡ ወገንነት፡ ዕርክነት ዓዳውነት፡ ቤተሰብነት፡ ዝበሃሉ ነገራት ቦታ ከምዘይብሎም ክንግንዘብ ኣሎና። ሓድነትና ልክዕ ከምቲ ኣብ ፈታኒ መድረኻት ጉዕዞ ብረታዊ ቃልሲ ዝነበረሉ ክንከውን ኣሎና። ድሕነት ሃገርን ህዝብን ንምውሓስ ናይ መንግስቲ ወይ’ውን ናይ ውልቀ ሰባት ሓላፍነት ጥራሕ ኣይኮነን። ዕማም ሓፋሽ እዩ።
ሓድነትና ዝበርትዔ ዋልታና’ዩ።
ሓድነትና ክበታትን ዝፍትን ብሙሉእ ዓቕምና ክንምክቶ ኢና።
ብሰንኪ እገዳ ህዝብና ጠምዩ ከምዘይሓድር ይፍለጡ።
ጉዕዞ ልምዓትና ዝገትኦ ሓይሊ የሎን።
ህዝብና ሕድሪ ሰማእታቱ ኣይጠልምን።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና።
ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን ንሓደ ክርስቲያን፤ ሃይማኖት ዘየብሉ ጎረቤት ነበሮ። ንሱ ድማ ንግሆ ንጉሆ እናጸረገ ጐሓፍ ደምበኡ ናብ ገዝኡ ይድርብየሉ ነበረ። ነዚ ክፉእ ተግባር ከኣ ሥርሐይ ኢሉ ተተኃኃዞ። እቲ ክርስቲያን'ውን ኣይሓመቐን እቲ ተጸሚምካ ምኻድን ሕነ ክትፈዲ ሃሰውሰው ዘይምባልን ናተይ ቢሉ ተተኃኃዞ። ነቲ ናቱን ናይ ጎረቤቱን ድማ ብሓባር ናብ ወጻኢ ይጉሕፎ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። ምኽንያት ስቕለትስ እንታይ ኮን ይኸውን፧ ነዚ ቃል ዝተዛረበ ካብቶም ዓበይቲ ነብያት ዝበሃሉ ነብይ ኢሳይያስ እዩ። ኢሳይያስ ማለት ‘መድኃኒት’ ማለት እዩ። […]
ነታ ኣብ ማህጸና ትሽዓተ ወርሒ ዝጾረቶ፡ በጥባታ የዐንጊላ ኣእጋሩ ክሳዕ ዝተክል ታተ ዘበለቶ፡ ብዘይ ዝኾነ ዶሞዝ መምህር ቋንቋ ብምዃን በሃምነት ኣጥፊኣ ቋንቋኣ ዘምለኸቶ፡ ስለቲ ቆጺርካ ዘይውዳእ ሠናይ ተግባራታ፡ ዓስቢ ኩሉ ከርተታ፡ ስለኹሉ ሓልዮታ፡ ውሬታ ክመልሰላ ዘይደሊ ሰብ የልቦን። ምናልባት እንተሎ ግን ምሥጢር ኣደነታ ዝተኸወሎ ጥራይ እዩ። ቤተ ክርስቲያን ከኣ ካብ ኣደ ንላዕሊ እያ። ሥጋዊት ኣደ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ አሜን። ዓመት መጸ 31 ጥቅምቲ 2019 ኣብ ዓለምና ብድምቀትን ብስፍሓትን ካብ ዝበዓሉ በዓላት ሓደ ሃለዊን (Halloween of All Hallows’s eve.) እዩ፡ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ከምዝገልጽዎ ብፍላይ ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ክሳብ $ 8 ቢልዮን ዶላር ዝኣክል ወፃኢ እናተገብረሉ፡ ብዕብየቱ ካልኣይ ደረጃ ኂዙ ዘሎ በዓል እዩ። እዚ በዓል’ዚ ብፍሉይ ንሕፃናት ከምዝስሕብ […]
በስመ አበ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። ምስባክ ነገሥተ ተርሴስ ወደስያት አምኃ ያበውኡ ነገሥተ ሳባ ወዐረብ ጋዳ ያመጹኡ ወይሰግዱ ሎቱ ኩሎም ነገሥተ ምድር። መዝ ,71 (72)-10። ገላ.4፣1-12። 1ይዮሓ.4፣9- ፍጻሜ ግ.ሓዋ.13፣16-22። ወንጌል.2፣1-21። ቅዳሴ ጎርጎርዮስ ካልእ እቲ መልኣኽ ድማ፡ እንሆ፡ ሎሚ መድኃኒ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊድልኩም ስለ ዘሎ፡ - ንሱ ኸኣ ክርስቶስ ጐይታ እዩ፡ - ንዅሉ ሕዝቢ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላኽ አሜን። እንፈትዎ ሰብ ብሞት ካባና ክፍለ ከሎ ንሓዝንን፡ ንበክን። ብርግጽ ምብካይ ብሥርዓትን ብኣገባብን እንተኾይኑ ጠቓምን ኣድላይን ነገር እዩ። ብመሪር ሓዘን ንዝተቖጥዐ ሰብነትና መተንፈሲ (መፍትሒ)ንብዓት እዩ። ከምቲ ኣብ ሰብነትና ማይ ዝቛጸረ ነገር እንተኃልዩና ምስ ዝፈስስ ዕረፍቲ ዝስመዓና፡ ብሓዘን ዝተጎድአ ኣካል’ውን ንብዓት ምስ ዘፍስስ ዕረፍቲ ምርካቡ ዘይተርፍ እዩ። እምበአር እግዚአብሔር ሰብ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። እንቋዕ ናብ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ልደት አብጽሓና። ምስባክ ነገሥተ ተርሴስ ወደስያት አምኃ ያበውኡ ነገሥተ ሳባ ወዐረብ ጋዳ ያመጹኡ ወይሰግዱ ሎቱ ኩሎም ነገሥተ ምድር። መዝ ,71 (72)-10። ገላ.4፣1-12። 1ይዮሓ.4፣9- ፍጻሜ ግ.ሓዋ.13፣16-22። ወንጌል.2፣1-21። ቅዳሴ ጎርጎርዮስ ካልእ «ተወልደ ኢየሱስ በቤተልሔም ዘይሁዳ» ኢየሱስ ኣብ ቤተልሔም ዘይሁዳ ተወሊዱ። መጽሐፈ […]
ተስፋ ማለት ነቲ ዘይርአ ከም ዝርአ። ነቲ ዘየሎ ከምዘሎ። ነቲ ዘይከውን ድማ ከምዝኸውን ጌርካ ብእምነት ንእግዚኣብሔር ምጽባይ እዩ። ተስፋ ሓንቲ ካብተን ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንቶስ ጽሒፍሎም ዘሎ መሰረት እምነት እያ (፩ይ ቆሮ. ፩፫።፩፫)፣ እምነት ኣብ እግዚኣብሔር ተስፋ የሕድር። ተስፋ ድማ ፍቕሪ ኣምላኽ የንግስ እዩ እሞ ንሕና’ውን ትስፍዋት ክንከውን ይግባኣና እዩ። ከመይሲ ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ […]
ህዝበይ ኣነ ኣምላኽ ምዃነይ ሰኣን ምፍላጦም ይጠፍኡ ኣለዉ፣ ይጠፍኡ ኣለዉ፣ ሆሴዕ ፬፡፮ ካብ ዝተዋህቦም ርስቲ ወጺኦም ኣብ ዘይግብኦም ቦታ ንዝርከቡ ሰባት ኩሉ ግዜ ኣበይ ኣሎኻ ዝብል ሕቶ ጻውዒት ናይ እግዚኣብሔር ልሙድ እዩ። ኣቦና ኣዳም ኣብ ዘይቦትኡ ኣትዩ ስለዝነበረ “ኣዳም ኣበይ ኣሎኻ” ዝብል ናይ እግዚኣብሔር ሕቶ ምስ ሰምዐ ትእዛዝ እግዚአብሔር ኣፍሪሱ ኣብ ሓጢኣት ምህላዉ ስለዝፈለጠ “ነቲ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ትርጉም ቤት-መቅደስ ቤተ መቅደስ ዝብል ሓረግ ናይ ክልተ ቃላት ኮይኑ ፣ ቤት ማለት መሕድሪ ፣መንበሪ፣ ስራሕ ዝስርሓሉ ፣ ጉባኤ ማኅበር ( ቤተ እስራኤል ፣ ቤተ ክርስቲያን ከምዝበሃል) ማለት ኪኸወን ከሎ፣ መቅደስ ፣- ማለት ድማ መቀደሲ ፣መመስገኒ፣ መሥዋዕተ ጸሎት መቅረቢ ማለት እዩ። ስለዚ ቤት-መቅደስ ዝብል ሓረግ ሓደ ቤተ-እግዚአብሔር […]
- 1
- 2


text:
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ቶኒ ብሊንከን ሎሚ ሓሙስ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኣገዳስነት ክልቲኣዊ ዝምድና ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኢትዮጵያን ምዝርራቦም ኣፈኛ’ቲ ሚኒስትሪ ኔድ ፕራይስ ገሊጹ።
ኣብቲ ርክብ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ቶኒ ብሊንከን ኣብ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ሰብ ኣዊ ቅልውላው ብዓሙቕ ከምዘተሓሳሰቦም ገሊጾም። ተወሳኺ ሞት ንምክልኻል ድማ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይ ዝኾነ ዕንቕፋት ክባጻሕ ከምዘድልይ ምግላጾም ተሓቢሩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ቶኒ ብሊንኪን ብዘይካዚ ኣመሪካ ኣብ መደባት ተሃድሶ ኢትዮጵያ ዘለዋ መብጽዓ ዳግማይ ኣረጋጊጾም። ሃገሮም - ኣብ መጻኢ ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ፣ ዞባዊ ሰላምን ጸጥታን፣ ደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን፣ ፍትሕን ተሓታትነትን ከምኡውን ቁጠባዊ ብልጽግና ኩሎም ኢትዮጵያውያን ክትተሓጋገዝ ምዃና ምርግጋጾም እቲ ካብ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዝተዋህበ ሓበሬታ ጠቒሱ።


text:
ትካል ጥዕና ዓለም (WHO) ኬንያ ንስግኣት ቫይረስ ኢቦላ ብዝለዓለ ብርኪ ዝተቓልዐት እያ ክብል መዲቡዋ።እቲ ሕማም ኣብታ ሃገር እትዩ እንተኾይኑ ዝትረኽበ ሓበሬታ ዋላ እንተዘይሃለወ እውን ኬንያ ማእኸል ቀንዲ መጎዓዚያ ኣየር ስለዝኾነት እታ ምብራቓዊት ኣፍሪካ ነቲ ሕማም ብዝዓበየ ዝተቓልዐት ይገብራ ይብል እቲ ትካል።
እዚ ኢቦላ ናብ ምብራቕ ኣፍሪካ ክጋፋሕ ከምዝኽእል ክሳብ ሎሚ ብWHO ዝተውሃበ ከቢድ መጠንቀቕታ እዩ።
ወኪል WHO ኣብ ኬንያ ዶ/ር ካስቶዲያ ማንድልሃት ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብዝሃብኦ ጋዜጣዊ መግለፂ ትካለን ኬንያ ናብ ደረጃ ክልተ ክብ ኣቢሉዋ’ሎ ኢለን።
ሓድ ሓደ ተጎዓዝቲ ናብታ ሃገር ኣብዘእትው ኖቕጣታት ብፍላይ ድማ ኣብ መዕረፎ ነፈቲ ዝካየድ ምርመራ ትሑት ምዃኑ ምግላፆም መራኸቢ ብዙሃን ኬንያ ፀብፂበን ኣለዋ።እቲ ሕማም ናብ ናይጀሪያ ዝኣተወ ብመርዕረፊ ነፈርቲ ኣቢሉ ምንባሩ ይዝከር።
እቲ ሕማም ዛጊድ ን1,069 ሰባት ከምዝቐተለ WHO ገሊፁ’ሎ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ጀርመን ዜጋታታ ካብ ሲየራ ሊዮን፣ግኒን ላይበሪያን ክወፁ ኣዚዛ።እቲ ፃውዒት ንሰራሕተኛታት ጥዕናን ዲፕሎማስን ኣይምልከትን።
ብኻሊእ ዜና ካብ 3 ክሳብ 7 መስከረም 2014 ኣ/ፈ ኣብ ዋና ከተማ ቡርኪና ፋሶ ዋጋ ዱጉ ክካየድ ተታሑዙ ዘሎ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብቲ ዝተትሓዘሉ ቦታን ግዜን ከምዝካየድ ሕብረት ኣፍሪካ ኣፍሊጡ።
ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ መግለፂ ዝሃቡ ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኮሚሽነር ማሕበራዊ ጉዳያት ዶ/ር ሙስጠፋ ካሎኮ ምስ ትካል ጥዕና ዓለምን ኣብ ቡርኪና ፋሶ ምስ ዝርከብ ኣሰናዳኢ ኮሚቴን ብዛዕባ ክግበር ዘለዎ ጥንቃቐ ከምዝተዘራረቡ ብምግላፅ እቲ ኣኼባ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪካ ናይ ምክያድ ትልሚ ከምዝደፍእሉ ተዛሪቦም።
ጎኒ ንጎኒ እቲ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪካ ንለበዳ ኢባለ መከላኸሊ ዝኸውን ገንዘብ ከምዘተኣኻኽቡ እቶም ኮሚሽነር ሓቢሮም።
ብዝግባእ ዘይተፈተሸ ዚማፕ ዝተብሃለ መድሓኒት ኢቦላ ኣብ ጥቕሚ ንክውዕል ከምዝድግፍ እውን ሕብረት ኣፍሪካ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ሂበይ ጥራሕ ዝተፈተነን ፅቡቕ ውፅኢት ዘርኣየን እዩ ዝተባሃለሉ መድሓኒት ኣብ ሰባት ዝህልዎ ውፅኢትን ዘሕድሮ ጉድኣትን ግን ዝተፈልጠ የለን።
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝተኣከቡ ሰብ ሙያ ትካል ጥዕና ዓለም እቲ መድሓኒት ንሰባት ምሃብ ንስነ ምግባር እቲ ሙያ ኣይፃረርን ኢሎም።ሃገራት ምዕራፍ ኣፍሪካ እውን ነቲ መድሓኒት ንምጥቃም ተዳሊየን ኣለዋ።
ኮሚሽነር ሙስጠፋ ካሎኮ እውን ነቲ መድሓኒ ደገፎ ገሊፆም ኣለው።


text:
UPDATE:መብርሂ ብዛዕባ ‘ታ ብ 28 ሰነ 2014 ካብ ሊብያ ምስ ተበገሰት ደሃይ ኣጥፊኣ ዘላ ጃልባ።
UPDATE: ብዛዕባ ‘ታ ብ 28 ሰነ 2014 ካብ ሊብያ ምስ ተበገሰት ደሃይ ኣጥፊኣ ዘላ ጃልባ። ኣብ’ዚ ሳልስቲ፣ መርድእ ናይ ሓደ ካብቶም ኣብ ሊስታ ደሃይ ዘጥፍኡ ኤርትራውያን፣ ተመዝጊቡ ዝነበረ ሓምደ ዩኤል ከም ኣሰር ናይታ ካብ 28 ሰነ
UPDATE: ብዛዕባ ‘ታ ብ 28 ሰነ 2014 ካብ ሊብያ ምስ ተበገሰት ደሃይ ኣጥፊኣ ዘላ ጃልባ።
ኣብ’ዚ ሳልስቲ፣ መርድእ ናይ ሓደ ካብቶም ኣብ ሊስታ ደሃይ ዘጥፍኡ ኤርትራውያን፣ ተመዝጊቡ ዝነበረ ሓምደ ዩኤል ከም ኣሰር ናይታ ካብ 28 ሰነ ኣትሒዛ ደሃይ ኣጥፊኣ ዝወረሐት፣ ኣፈናዊ ሓበሬታ ሂብናኩም ኔርና። እንተኾነ፣ ሓምደ ዩኤል ኣብ ሓምለ መወዳእታ (28 ሓምለ ኣቢሉ) ካብ ሊብያ ምስ ዝተበገሰት ካልእ ኣስታት 180 ሰባት ሒዛ እናተጓዕዘት ዝጠሓለት ጃልባ ከምዝነበረ ምስ ስድራቤቱ ብምዝርራብ ከነረጋግጾ ክኢልና ኣለና።
ስለ’ዚ እታ ብ 28 ሰነ ምስ ተበገሰት ደሃይ ኣጥፊኣ ዘላ ጃልባ፣ ገና ኣሰራ ኣይተረኽበን።
ቤተሰብ ግዳያትን ተኸታታልትን ኣሰና፣ ሰንፈላልን ጭንቀትን ቤተሰብን ምስ ተዓዘብና፣ ገለ ኣሰር ንምርካብ እንተጠቐመ፣ ንቤተሰብ ክንድግፍ ብምባል ኣስማትን መንነትን ናይቶም ምስታ ብ 28 ሰነ ካብ ሊብያ ተበጊሳ ደሃይ ዘጥፍአት ጃልባ ዝነበሩ ግዳያት ክትሕብሩና ኣተሃሳሲብናኩም ኔርና፣ እንተኾነ፣ እቲ ናይ ጃላቡን ስደተኛታትን ጉዕዞ፣ ሃለዋት ምጥፋእን ምጥሓልን፣ ቀጻልን ተደጋጋሚን ብምዃኑ፣ ጭቡጥ ሓበሬታ ምርካብ ስለዘጸግምን ኣዳናጋሪ ብምዃኑን፣ ብኸምዚ ኣገባብ ኣሰር ምርካብ ቀሊል ከምዘይኮነ ኣስተብሂልናሉ ስለዘለና፣ ነቲ ጀሚርናዮ ጻዕሪ ደው ከነብሎ ተገዲድና ኣለና።
ነቶም ሃለዋት ኣጥፊኦም ዘለዉ ኣሕዋት ኣምላኽ የድሕኖም


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘንቆልቁል ዘሎ ኩነታት ጸጥታ ኣተሓሳሳቢ ደረጃ ምብጽሑ የጠንቕቅ። ብሰንኪ ኣብ ፓጆክ ዝተባህለ ኣብ ምብራቓዊ ዞባ ኢኳቶርያ ዝርኸብ ከባቢ ብዝተላዕለ ግጭት ካብ ሚያዝያ3,2017 ዓ.ም ጀሚሩ አስታት 6,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ኡጋንዳ ምብጽሖም ይሕብሩ።
ብተወሳኺ እቲ ትካል ኣብታ ሃገር ግጭትን ኩናትን ብምግፍሑ ካብ ጎነጽ፡ግጭትን ጥምየትን ንምህዳም በግምጋም ኣብ መዓልቲ 2,000 ስደተኛታት ናብ ኡጋንዳ ይኣትው ይብል።
ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ባርባር ባሎች ናብ ኡጋንዳ ዝመጹ ሓደሽቲ ስደተኛታት ዓድታቶም ብናይ ደቡብ ሱዳን ሰራዊት መጥቓዕቲ ከምተፈጸሞም ብምሕባር አሰቃቂ ዛንታ የዘንትው ይብል።
“እቶም ስደተኛታት ፈተውቶም ኣብ ቅድሚኦም ተተኹሱሎም ክሞቱ፡ ብዙሓት ክቕተሉ፡ ካልኦት ህጻናት ከይተረፉ ክእሰሩ ከምተዓዘቡ ይገልጹ።ስድራቤታት ናብ ዝተፈላለዩ ኣንፈት ከምዝሓድሙ ሕሙማንን ዕድመ ዝደፍኡን ድማ ከምዝቕተሉ ይገልጹ።”
እቶም ወሃቢ ቃል ወሲኸን ብዙሓት ኣብ ጫካታት እታ ሃገር ተሓቢኦም ከምዘለውን መንግስቲ ኡጋንዳን ትካላት ረድኤትን ድማ ቁጽሪ ስደተኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ከምዝኾኖም ይገልጹ ምህላዎምን እቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝቕንስ ከምዘይመስል ይሕብሩ።
ሰብኣዊ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ነዞም ስደተኛታት ንምሕጋዝ እኹል ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምዘይብሎምን ነቶም ኣብ መዓስከራት ዝርኸቡ ንምምጋብ፡ ጽሩይ ዝስተይ ማይ ንምርቕራብን መጽለሊ ንምንዳይን ኣብ ቃልሲ ከምዝርኸቡ ወሃቢ ቃል ባሎች የረድኡ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምሃብ ካብ ዝሓተቶ 782 ሚልዮን ዶላር 11 ሚእታዊት ጥራይ ከምዝረኸበ ተገሊጹ’ሎ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ልዕሊ 832,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ኡጋንዳ ይርኸቡ ካብዚኦም እቶም 192,000 ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ዝመጹ ምኳኖም ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 15 May 2015
ኣብ ዘይሕጋዊ ምስጋር ስደተኛታት ተሓባቢርካ ተባሂሉ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ተቀይዱ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ብ12 ግንቦት ርእሰ ቅትለት ፈጺሙ ክብላ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
እቲ መንነቱ ዘይተገልጸ ኤርትራዊ ምዃኑ ጥራይ ዝተሓበረ እሱር፣ ኣብቲ ኣብ ሶሊስያኖ ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ብሰንኪ ጭንቀት ናይ ስነ-ኣእምሮ ሕክምና ይካየደሉ ምንባሩ’ውን ፖሊስ እታ ሃገር ገሊጹ።
ኢጣልያን ጀርመንን ዝርከብአን ሃገራት ኤውሮጳን ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዘን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንዝነጥፉ 10ታት ደላሎን ተሓባበርቶምን ኣብ ቀይዲ ምእታወን ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ካብ ሊብያ ናይ ዝብገሱ ዘለዉ ብዝሒ ስደተኛታትን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ ሞትን እናተዓጻጸፈ ኣብ ዝመጸሉ ድማ፣ 28 ኣባላት ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ነቶም ኣብ ሱዳን፣ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ዝርከቡ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰብን ደላሎን ተሓባበርቶምን ብዝልዓለ ክህደኑ ይጽዕራሉ ኣለዋ።
ብኻልእ ወገን ዋሕዚ ዘይሕጋዊ ስደት ንምግታእ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ክልተ ዓመት ን20 ሽሕ ስደተኛታት ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ክህባ ምዃነን’ውን ይግለጽ ኣሎ።
እንግሊዝ፣ ኣየርላንድን ደንማርክን ኣብቲ ሕብረት ብዘለወን ፍሉይ መሰል፣ ነቲ ንስደተኛታት ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ናይ ምሃብ መስርሕ ክነጽግኦ እንከለዋ፣ እተን ካልኦት ግና ከከም ዕብየተንን ቁጠባዊ ዓቕመንን ንዝተሰልዓለን ብዝሒ ስደተኛታት ብሕጋዊ መንገዲ ከጣይሳ’የን።
በዚ መሰረት ድማ ፈረንሳ፣ ጀርመንን ኢጣልያን ንዝበዝሑ ስደተኛታት ሕጋዊ መንበሪ ፍቃድ ክህባ’የን።
ኣብ ኤውሮጳ ፋሕ ኢሎም ካብ ዘለዉ ልዕሊ 100 ሽሕ ስደተኛታት እቶም ኣስታት 50 ስሕ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም’ዮም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣባላት ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ብዛዕባ ተመሳሳሊ ዛዕባ ዋሕዚ ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ ንምዝታይ ኣብ ፖርቱጋል ከተማ ሊስበን ኣኼባ ኣካይዶኦም።
====================================


text:
ዕለት 6 ሕዳር 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ነቲ ኣብ ሰላም ለኪ ኣሞርኵይዞም ብናይ ኢጣሊያ ብፁዓ ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ቲቪ 2000 እተሰምየ መደብር ተለቪዥን ኣቢሎም ኣባ ማርኮ ፖዛ ብዘቕርብሎም ቃለ መሕትት መሰረት ዝገበረ ወትሩ ሰሉስ ዘቕርብዎ ኣስተንትኖ ብምቕጻል ሎሚ ምሸት ሰዓት ትሽዓተን ሓሙሽተ ደቓይቕ ክመሓላለፍ እዩ፡
እቲ ራብዓይ ፍጻሜ፡ ቅዱስነቶም ውላድ ቡራኬ ምዃኑ እንከመልክቱ፡ ሓንቲ ኣደ ጽንሲ ዝሓዘት እሞ ሕማም መንሽሮ ከመዘለወን ምስ ተነግራ፡ እቲ ጽንሲ ክስደድ እሞ ዘድሊ ጸረ መንሽሮ ሕክምና ክትከታተላ ምስ ተነግረን፡ እቲ ጽንሲ ካብ ዝሰዶ እቲ ሕክምና ይትረፈኒ ቢለን ሕይወተን ስለ እቲ ዝተጸንሰ ሕጻን ዝሰዋ ዘኪሮም የብርሁ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ውላድ ቡራኬ እዩ እንክብሉ ኣብቲ ብቲቩ 2000ን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ጉዳይ ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ብምትሕብባር ኣብ ዝተዳለወ ኣባ ፖዛ ብዘቕርብዎ ቃለ መሕትታዊ ኣብ ዝምራሕ መደብ ዝለገስዎ ራብዓይ ኣስተንትኖ ሰላም ለኪ ውላድ ቡራኬ ጥራሕ ዘይኰነስ ንሓንቲ ኣደ መስቀል እውን ክኸውን ከምዝኽእል ነታ ጽንሲ ከብ ምስዳድ ሕይወተን ክስውኣ ዝመረጻ ተወላዲት ሮማ ኢጣሊያዊት ኣደ ጠቒሶም፥
ሓልዮትን ለውሃትን ኵለን ኣዴታት
ናይ ሓንቲ ኣደ ኣደነታ ብዘይ ለውሃት ኣደ ክትርድኦ ዝከኣል ኣይኰነን፡ ኣደ ጥራሕ እያ ውላዳ ክትርዳእ እትኽእል፡ ገና ኣብ ማሕጸና ዕርቃኑ፡ ክትወልዶን ዕራቅኑ ምስ ተወልደ እውን ክትሓቑፎ እንከላ ዕርቃኑ፡ ማርያም እዚ ኹሉ ገይራ ከተብቅዕ ኣብ ትሕቲ መስቀል እውን ወዳ ኢየሱስ ጥራሕ ዝባኑ ትቕበሎ እሞ ከደነቶን ሸፈነቶን፡ ማርያም እታ ኩለንተናና እትፈልጥ ኣደ እያ፡ ሓጢኣት ጥራሕ ዝባንና ከትርፈና ንሳ ግና ሓቑይፋ መሊሳ ትኸድነና፡ ማርያም ከዳኒት ዕርቃንና ምዃና የብርሁ።
ጸጋ መንፈስ ቅዱስ
ማርያም ከሃሊተ ኵሉ ኣይነበረትን፡ ተራ ኣደ እያ ዝነበረት፡ ይኹን ደኣ እምበር ጸጋ ዝተመልኤት ኣደ እያ፡ ሓይሊ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ጉዕዞ መላእ ሕይወታ የሰንያ፡ ኵላትና ነዴታትና ዕዳ ሕይወት ዘሎና ኢና፡ ሰላም ነዓኺ ኦ ማርያም ክንብል እንከለና ምስ ማርያም ንራኸብን ምስ ኣዴታትና እውን፡ ክላትና ዕዳ ሕይወት ኣዴታት ኣሎና።
ኣብዚ ራብዓይ ፍጻሜ ተዋሳኢት ስነ ጥበባዊት ካርላ ሲናሪስን ገና ኣብ ሕጻን ዕድሜኣ ኣዴኣ ዘዘኽተመታ መንእሰይ ልዊዛ ቨሉቲን ከምዝሳተፋን ነቲ ቅዱስ ኣቦና ዝሃብዎ ትንታኔ ኣደነት ኣሞርኵይዘን ሓሳበን ክገልጻን ሕይወትን ኣደነትን ዘለዎ ምትእስሳር ብቃል ቅዱስ ኣቦና መሰረት ገይረን ከብርሃ እየን፡
ሰላም ለኪ ዘረእስቱ መጽሓፍ
ቅዱስ ኣቦና እዚ ኣብ ሰላም ለኪ ርእሰ ጉዳይ ኣሞርክ1ይዞም ዝልግስዎ ዘለዉ ቃለ ኣስተንትኖ ኣብቲ ኣባ ማርኮ ፖዛ ዘቕርቡሎም ቃለ መሕትት ዝተመስረተ ኰይኑ ተሓቲሙ ንናብ እውን ከምዝበቕዔ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 16 December 2016
ኣብ ኣመሪካ ከተማ ኒውዮርክ ዝመደበሩ ኮሚተ ምጥባቕ ጋዜጠኛታት፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ ብዝሒ እሱራት ጋዜጠኛታት፣ ግብጺ 25 ጋዜጠኛታት ብምቕያድ ኣብ ኣፍሪቃ ቀዳማይ ቦታ ክትሕዝ እንከላ ኤርትራ ከኣ 17 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ካልኣይቲ ኮይና ትስዕባ ኣላ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ብዝዘርግሖ ጸብጻብ መሰረት፣ ኣብዛ ንዛዝማ ዘሎና ዓመተ 2016 ብደረጃ ዓለም 259 ጋዜጠኛታት ተቐይዶም ኣለዉ።
ብብዝሒ ቀይዳቶም ዘላ ጋዜጠኛታት ብደረጃ ዓለም ቀዳማይ ቦታ ሒዘ ዘላ ቱርኪ ክትከውን እንከላ፣ ኣብታ ሃገር 81 ጋዜጠኛታት ኣብ ቀይዲ ኣለዉ።
ብደረጃ ዓለም ካልኣይ ቦታ ሒዘ ዘላ ከኣ 38 ጋዜጠኛታት ብምቕያድ ቻይና’ያ።
ብምእሳር ጋዜጠኛታት ኣብ ኣፍሪቃ ቀዳማይን ካልኣይን ደረጃ ዝሓዛ ግብጽን ኤርትራን ብደረጃ ዓለም ከኣ ንቱርኪን ቻይናን ስዒበን ሳልሳይን ራብዓይን ደረጃ ሒዘን ይርከባ።
ብመሰረት ጸብጻብ ኮሚተ ምጥባቕ ጋዜጠኛታት፣ ኢትዮጵያ’ውን ፣ 16 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ኣብ ኣፍሪቃ ሳልሳይ ብደረጃ ዓለም ከኣ ሓምሸይቲ ኮይና ኣሰር ኤርትራ ትስዕብ ኣላ።
ብዘይካ’ዘን ሰለስተ ሃገራት ማለት ግብጺ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ዓመተ 2016 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ምስ ቀዳማኦት 10 ሃገራት ዓለም ዝተሰርዐት ካልእ ኣፍሪቃዊት ሃገር የላን ሃገር የላን።
ኣብ ኤርትራ ተቐይዶም ካብ ዝርከቡ ኣስታት 17 ጋዜጠኛታት እቶም፣ ዝበዝሑ ብዘይፍርድን ሕጋዊ መስርሕን ንኣስታት15 ዓመታት ዝተቐየዱ ኮይኖም፣ ሃለዋቶም’ውን ኣይፍለጥን።
ኤርትራ ብብዝሒ ቀይዳቶም ዘላ ጋዜጠኛታት ብደረጃ ዓለም ኣብ ራብዓይ ደኣ ትሰራዕ እምበር፣ ብናጽነት ፕረስ ግና ነዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ካብ 189 ሃገራት ኣብ መወዳእታ’ያ ተሰሪዓ እትርከብ።
ኣብ ኤርትራ ብዘይካ’ተን ብመንግስቲ ሚኒስትሪ ዜና ዝውነና ሓንቲ ጋዜጣ፣ ሓንቲ መደበር ሬድዮን ቴሌቪዥንን ዝኾነ ናይ ብሕቲ ማዕከን ዜና ከምዘየለ ይፍለጥ።
===================


text:
ኣብርሃ ደስታ ዝርከቦም ብገበናት ሽብር ዝተኸሰሱ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርትታት ብዝቐረቦም ኽስታት ናይ እምነት-ክሕደት ቃሎም ክህቡ ተኣዚዞም ኣሸበርቲ ንሕና ከይኮናስ ህውሓት/ኢህወዴግ እዩ ኢሎም።
ናይ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ናይ ሎማዕንቲ ሓሙስ መጋባእይኡ ዝጀመረ ኩሎም ተኸሰስቲ ናይ እምነት ክሕደት ቃሎም ክህቡ ዘለዎም ነቲ ተግባር ፈፂመለኹ ወይ ድማ ኣይፈፀምኩን ብዝብሉ ቃላት ጥራሕ ክኸውን መጠንቀቕታ ብምሃብ ነይሩ ነቲ መጋባእያ ዝጀመረ።
ቀዳማይ ተኸሳሲ ዘልኣለም ወርቃገኘሁ ንዝቐረበሉ ሕቶ ‘’እቲ ኽሲ ብዓቃቢ ሕግን ብፖሊስን ተዋዲዱ ዝቐረበ ናይ ሓሶት ኽሲ ብምዃኑ መልሲ የብለይን’’ ኢሉ።
ካልኣይ ተኸሳሲ ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ዝነበረ ሃብታሙ ኣያሌው ‘’ኣብ ዝቐረበ ኽሲ ሓሳብ ይኹን ድልየት ስለዘይብለይ ዝኸሰሰኒ ኣካል ይፍለጥ እዩ፤ንዓይ ብምእሳር ጠጠው ዝበልኩሉ ፓርቲ ስለዘፍረሶ ንዓቃቢ ሕጊ የመስግን’’ ኢሉ ቃሉ ይህብ ኣብዝነበረሉ እዋን ቤት ፍርዲ ሃብታሙ ዘረብኡ ንከይቕፅል ጠጠው ኣቢሉዎ።
ሳልሳይ ተኸሳሲ ዳንኤል ሽበሺ እውን ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ነይሩ።ንሱ እውን ‘’ብዛዕባ ሽብር ክዝረብ ንፈለማ ዝሰምዕኹዎ ካብ ኦሳማ ቢን ላዲን እንትኸውን ንኻልኣይ ግዜ ዝሰማዕኹ ድማ ካብ ኣቶ መለስ ዜናዊ እዩ።ኣነ ኾንኩ ጠጠው ዝበልኩሉ ዕላማ ነዚ ዝገልፅ ኣይኮነን።ኣሸባሪ ኢህወዴግ እምበር ኣነ ኣይኮንኩን።እዚ ኹሉ ዝኸውን ዘሎ ንፓርተይ ንምፍራስ እዩ’’ ምስ በለ እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ እውን ደው ኣቢሉዎ።
ራብዓይ ተኸሳሲ ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ዓረና ትግራይ ኣብርሃ ደስታ ቃሉ ቅድሚ ምሃቡ እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ መምርሒ ክኽተል ኣተሓሳሲቡዎ።ይኹን እምበር ‘’ንሱ ናተይ ሓሳብ ኣይኮነን፤ንስኹም ዝደለኹምዎ ፀሓፉ።ናይ ምዝራብ መሰለይ ኣይትንፈጉኒ’’ ክብል ሕቶ ኣቕሪቡ። ኣብርሃ ዘርብኡ ብምቕፃል ‘’ኣሸባር ህውሓት/ኢህወዴግ እዩ፤ንንፁሃን ኣብ ምሽባር ዝርከብ ንሱ ባዕሉ እዩ።ኸሳሲን ደሕንነትን ተጎጂሎም…’’ክብል እቲ ቤት ፍርዲ ጠጠው ኣቢሉ ነቲ ተግባር ኣይፈፀምኩን ብዝብል ቃሉ ከምዝተመዝገበ ገሊፅሉ።
ሓምሻይ ተኸሳሲ ኣባል ኣመራርሓ ሰማያዊ ፓርቲ የሺዋስ ኣሰፋ ‘’ንናይ መወዳእታ ግዜ ይዛረብ ስለዘለኹ ኣይተቋርፁኒ’’ ክብል ፈለማ ነቲ ቤት ፍርዲ ምሕፅንታ ኣቕሪቡ።ቤት ፍርዲ ንክዛረብ ምስ ፈቐደሉ ‘’ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 78 ንኡስ ቁፅሪ ኣርባዕተ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ንምጥያሽ ዝኽልክል ዋላ እንተኾነ እውን ወታደራዊ ቤት ፍርዲ ብዝመስል ኣሰራርሓ መበል 19 ናይ ገበን ቤት ፍርዲ እናንከላበተና ይርከብ’’ክብል እቲ ቤት ፍርዲ መሊሱ ጠጠው ኣቢሉዎ።
ብፓርቲ ኣባልነቶም ዘይፍለጡ ካልኦት ኣባላት እውን ብተመሳሳሊ መንገዲ ቅሬትኦም ዝገልፁ ቃላት ብምስማዕ ናይ እምነት ክሕደት ኣወሃህባ ስርዓት ብምስሕሓብ ተዛዚሙ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ እቶም ተኸሰስቲ ብምሉእ ክሒዶም ዝተኸራኸሩ ብምዃኖም መሰኻኽረይ ከስምዕ ቆፀሮ ይውሃበኒ ክብል ብምሕታቱ ንዕለት 13፣14ን 17 ግንቦት 2007 ዓ/ም መሰኻኽሩ ኣቕሪቡ ንኸስምዕ እቲ ቤት ፍርዲ ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ንኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ተቓወምቲ ፓርትታት ሓዊሱ ብድምር ን10 ተኸሰስቲ ብገበናት ሽብር ኸሲሱዎም ንኣዋርሕ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ይዝከር።


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ኢትዮጵያ ንመግለጺ በዓል ስልጣን ስዑዲ ዓረብ ነጺጋቶ
ኢትዮጵያ ንእትሃንጾ ዘላ ሓጽቢ ብዝምልከት ብላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተዋህበ መግለጺ፣ ከምዘይትቕበሎ ኣፍሊጣ። እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስዑዲ ዓረብ፣ ምህናጽ ዲጋ ተሃድሶ ናይ ኢትዮጵያ፣ ነታ [...]
ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጽኑዕ ሓለዋ
ሰንበት 27 ጥሪ ኣብ ዝጅምር ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጽኑዕ ሓለዋ ከምዘላ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። ዛጊት ተረጋጊጹ ብዘሎ ሓበሬታ ኣስታት 40 ዝኾኑ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብዚ ዓ [...]
ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ኣውስትርያዊ ተቐቲሉ
ኣብ ኢትዮጵያ ከባቢ ባህር ዳር ኣብ ልዕሊ ኤውሮጳውያን በጻሕቲ ሃገራት ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ሓደ ኣውስትርያዊ ከምዝተቐትለ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኦስትርያ ኣፍሊጡ። ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኦስትርያ፣ ማርቲን ዌስ ንኣገልግ [...]
ኣብ ዳርፉር ሰለስተ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ተቐቲሎም
ሓደ ኣባል ናይቲ ኣብ ዳርፉር ተዋፊሩ ካብ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ብጾቱ ብዝኸፈቶ ቶዅሲ ሰለስተ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ከምዝቐተለ ሬድዮ ዳባንጋ ሓቢራ። እታ ሬድዮ ንዝምልከቶም ሰበ ስልጣን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረ [...]
ክልተ ፖለቲከኛታት ኢትዮጵያ፣ ን10 ዓመት ተፈሪዶም
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ፣ ምስ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ርክብ ኣለኩም ንዝበሎም ክልተ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ንኣስታት 10 ዓመት ክእሰሩ ከምዝፈረዶም ሱዳን ትሪቡን ሓብሩ። እቶም ኦልባና ለሊሳ፣ በቀለ ገርባ ዝተባህለ መራሕቲ ፖለቲ [...]
ኣብ ካርቱም ሰለማዊ ሰልፊ ተኻየዱ
ኣብ ካርቱም ኣንጻር መንግስቲ ዝቐንዐ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻየዱ።እቲ ብሰንበት ኣብ ዓበይቲ ጎደናታት ካርቱም ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ዳርፉር ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ኣርባዕተ ተማሃሮ ድሕሪ ምቕታሎም’ዩ ተወሊዑ። [...]
ቀ. ሚኒስተር ቐጠር ንጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሽምግል ተኽሎ’ሎ ተባሂሉ
ንኣርባዕተ ዓመታት ተበቲኹ ዝጸንሐ ዝምድና ኢትዮጵያን ቐጠርን ናብ ንቡር ድሕሪ ምምላሱ፣ ቐጠር ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘሎ ዘይተፈትሐ ጉዳያት ንምሽምጋል ተበግሶ ክትወስድ ተኽእሎ ምህላዉ ዲፕሎማሰኛታት ይእምቱ። ቀዳማይ ሚኒስ [...]
ፕ.ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከይዱ
ሓሚሙ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ እዋን ክግለጽ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝኸደ ንመንግስታዊ ማዕከን ዜና ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ። እቲ ማዕከን ዜና ኣቕሪብዎ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኣልበሽር [...]
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ግራት ብውሕዱ 14 እሱራት ሞይቶም
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ዓዲ ግራት ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ብምፍራሱ ብውሕዱ 14 እሱራት ከምዝሞቱን 35 ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ከምዘለዉን ዘ ሪፖርተር ኣረጋጊጹ። ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ፣ ልዕሊ 1300 [...]
ኣብ ኬንያ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ተኻዪዱ
ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ፣ ብውሑዱ ሓደ ፖሊስ ክመውት እንከሎ ትሽዓተ ካልኦት ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቚቦም ከምዘለዉ፣ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ። እቲ ኣብ ዞባታት መስሕብ ቱሪዝም ምዃኑ ዝተ [...]


text:
ጋዜጣ ሰቲት ዓርቢ ነሓሰ 2001 - ዓሚዲ ንመኻኸር
ናይ ዝመጽእ ዝዀነ ይኹን ሳዕቤን ተሓታቲ መንዩ?
ሄለን ዩኒቨርስቲ ኣስመራ
ከም ዝፍለጥ ፕረዚደንት ማሕበር ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ተማሃራይ ሰመረ ከሰተ ብሰሉስ ዕለት 31/07/01 ከባቢ ሰዓት 7፡45 ቅድሚ ቀትሪ ካብ ገዝኡ ብኽፍሊ ጸጥታ ካብ ዝውሰድ ንነጀው፡ ኣብ መንጎ ምምሕዳር ዩኒቨርስትን ተማሃሮ ዩኒቨርስትን ዘይምርድዳእ ክርአ ጸኒሑን ኣሎን። የዕሚቑ ንዝሓስብ ሰብ እዚ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ (ማእሰርቲ ሰመረ ከሰተ) ሳዕቤኑ ተጸኒዑ ዝተገብረ ኣይመስልን ኢዩ።
ንዝኾነ ነገር ካብ ኣብ ጥርዙ ምስ በጽሐን ምስ ተፈንጀረካን ንምእላዩ ላዕልን ታሕትን ምባል፡ ከሎ ገና ህድእ ኢልካ ምሕሳብን ምዝታይን ኣድላዪ ኮይኑ ይስምዓና። ንነገራት ብጎነጽን ታህዲድን ክትፈትሕ ትፍትን እንተድኣ ኮይንካ ግን፡ ውጽኢቱ ከም ኣብ ባሕሪ ምሕራስ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል።
ናብ ቀንዲ መዛረቢ ነጥበይ ክኣቱ፡ ድሕሪ ማእሰርቲ ሰመረ ከሰተ፡ ሰለስተ ነጥብታት ዝሓዘ ጠለብ ቀሪቡ ነይሩ። እቲ ጠለብ ከኣ ሕጋውን፡ ንዝኾነ ይኹን ዜጋን ዝግብኦን ከምምዃኑ መጠን ንምንታይ ብእዋኑ ተዘትዩሉን ተራእዩሉን ፍታሕ ዘይርከቦ? ምፍትሑ ቀሊል ዩ፡ እንተኾነ ግን ንነገራት ጓዕጺጽካን ናይ ምርኣይ መንፈስ ስለዘሎን ከይተተግበረ ጸኒሑን ኣሎን። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ነዚ ዝርአ ዘሎ ንተማሃራይ ኣገዲድካ ውፈር ምባልን ምዕጻው ቤት መግብን መደቀስን ተማሃሮ፡ ብዓቢኡ ከኣ ምዕጻው ዩኒቨርስቲ ኣኸቲሉ ይርከብ። ቅድሚ ናብዚ ደረጃ ዚ ምብጽሑ ብዝቐልጠፈን ዝጸፈፈን ኣገባብ እተን ዝቐረባ ክልተ ነጥቢ ንጉዳይ ሰመረ ዝምልከታ ጠለባት ተተግቢረን፡ ተማሃራይ ብምሉእ መንፈስን ተበግሶን ኣብ ዝተባህለሉ ወፊሩ እንተዝኸውን እቲ ወፍሪ ዕዉትን ውጽኢታውን ክኸውን ምኽኣለ። ሕጂ ውን ማይ ኣይሓለፎን ዘሎ፡ ጉዳይ ሰመረ ከሰተ ብዕቱብን ብህጹጽን ተራእዩ ፍታሕ ረኺቡ ብዛዕባ ወፍሪ ይዘረብ። እንተዘይኮነ ግን ቤት መግቢ (ካፍተርያ)ን መደቀስን ተማሃሮ ዓጺኻ ንተማሃይ ከተሻቕል ምፍታን፡ ኣብ ርእሲ ጌጋ ጌጋ ምፍጻም ካልእ መኣዝን (ሳዕቤን) ከይሓዘን ምእላዩን ንምእላዩ ህጹጽን ፍትሓዉን ስጉምቲ ይወሰድ። እንተዘይኮነ፡ ፕረ.ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ዶ/ር ወልድኣብ ዉን ባዕሉ ኣብ ኣፍደገ ዩኒቨርስቲ ንተማሃሮ “ኣይፈልጠኩምን ኢየ ዋላ ዉን ንገዛኹም ክትከዱ ትክእሉ ኢኹም” ስለዝበለ፡ ተመሃራይ ኣብዚ ብጥሜትን ብስእነትን መደቀስን ተሳቕዩ ንወፍሪ ብግዴታ ዝበገሰሉ ጉዳይ ኣይክህሉን ኢዩ። ስለዝኮነ ከኣ ተማሃራይ ነናቱ ስጉምቲ ክወስድ ኢዩ። ንዝመጽእ ዝኾነ ይኹን ሳዕቤን ተሓታቲ ከኣ ባዕሉ ፕረ.ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ወልድኣብ ምዃኑ ብዓቢኡ ኸኣ ህዝቢ ክፈልጥ ይግባእ። ምኽንያቱ ናይ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ናይ ቀረባ ተሓታቲ ንሱ ምበር ካልእ ኣካል ስለዘየለ።
ሄለን ዩኒቨርስቲ ኣስመራ
ኣነ'ውን ኣብ ኣፈታትሓ ግርጭት ርእይቶይ ክህብ፡-
ኣበድ ተስፋይ
እዞም ኣብ ስልጣን ዘለዉ መሪሕነት ህ.ግ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ክልተ ዓይነት ግርጭት ከምዘለዉ፡ እዚኣቶም ብስነ-ሞጎት መሰረታዊ ግርጭትን ዘይመሰረታዊ ግርጭትን ወይ ድማ ተጻራርን ዘይተጻራርን ግርጭት እዮም። ተጻረርቲ ወይ መሰራታውያን ግርጭታት ብረብሓ ፍጹም ዘይራኸቡ ብስዕረት ናይ ሓዲኦም ጥራይ ዝፍትሑ ምዃኖም፡ ንኣብነት ኣብ መንጎ ሰውራ ኤርትራን መግዛእቲ ኢትዮጵያን ዝነበረ ግርጭት ኪጥቀስ ይከኣል።
ዘይመሰረታውያን ዘይተጻራርን ድማ ኣብ መንጎ ናይ ሓባር ጥቕምን ረብሓን ዘለ ዎ ም ኣባላት ሕ/ሰብ፡ ኣብ ምቕያስ ስልትን እስትራተጅን ኣየናይ ዝሓሸ መገዲ እዩ ዘዐውት ኣብ ዚብል ሓሳብ ዚሰሓሓቡ፡ ወጽኢት ግርጭቶም ንምዕባለ ዚሕግዝ ወይ ዚደፍእ'ዩ። ካብዚ ብምብጋስ እምበኣር፡ ግርጭት መሪሕነትና ዘይመሰረታውን ድፋኢ ምዕባለን ብምዃኑ ግዚኡ ሓልዩ ዝመጸ ተርእዮ እዩ። እንተኾነ ቅኑዕ ኣተሓሕዛን ኣፈታትሓን ጥራሕ'ዩ መርኣያ ዘየመሰረታውነት ዘረጋግጽ።
እዞም ግርጭታት እዚኣቶም፡ ቅድሚ ምሕንጻጽ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምምጽኦም ኣይተሓጐስናሎምን ክውንነት ሃገርና ካብ ኣመጽኦምከ ብኸመይ ነኣንግዶም ዚብል ዓቢ ግድል ግን፡ ንኹልና ብጉዳይ ሃገርና ንግደስ ኤርትራውያን ዓቢ ሓላፍነት ክንስከም ክንክእልን እጃምና ከነበርክትን ይግባእ።
ግርጭት ብኣኼባን ዘተን ምጽውዋርን ጥራሕ'ዩ ዚፍታሕ። ኣብ ውሽጢ ህ.ግ.ደ.ፍ ካብዚ ወጻኢ ዝኾነ ኣገባብ ኣይንፈልጥን ኢና፡ ኣይንቕበልን ድማ። ባይቶታት በቲ ህዝቢ ዝሃቦም ሓላፍነት ብደረጃታቶም ይፍትሕ ዎ ፡ ዘይተሰማምዑሉ ነጥብታት ድማ ኣብ ህዝቢ ወሪዱ መዕለቢ ይገበረሉ። ነዚ ግርጭት'ዚ መዕለቢ ከይገበርካ፡ ጉባኤን ምርጫ ባይቶን ኪግበር ዚከኣል ኣይኮነን። ስለዚ መሪሕነትና፡ ግርጭት ብዘተ ይፍታሕ፡ እዚ ጉዳይ፡ ጉዳይ ፖለቲካ እዩ፡ ክሳብ ሕጂ ተረዲእናዮ ከምዘለና። ካልእ ጉዳይ ብልሽውና፡ ጉዳይ ጥልመት ሃገር፡ ጉዳይ ትሕተ ሃገራውነት እንተልዩ፡ ንሕጊ ስለዚምልከት ግዜ ከይወሰደ ምስ መርትዖታቱ ናብ ሕጋዊ ኣብያተ ፍርዲ ጥራሕ ከቐርብ ኣለ ዎ ። ክሳብ ክንድ'ቲ ንህዝብን መንግስትን ሓሸውየ ከብል ኣይግባእን።
ኣነ ከምሓሳብ፡ መሪሕነት ህ.ግ ግርጭት ፈቲሓ ተጻዋዊራ ከም ሓደ ግንባር ክትከይይድ ክትክእል ኣለዋ እየ ዝብል። እዚ እንተዘይተኻእለኸ? ኣነ ምስ ህ.ግ ነዊሑኒ፡ ምስ መስመራ ኣይሳነን'የ፡ ናተይ ሃገራዊ ፖለቲካዊ መስመር'የ ክኽተል ዝደሊ፡ ንዚብሉ ሃገራውያን ድማ ህ.ግ ናጻ ዕድል ኪህብ ኣለ ዎ ።
ሕጊ ሰልፍታት ተወዲኡ፡ ኣብ ስራሕ ከምዚውዕል ኪግበር፡ ትግባረ ቅዋማዊ ስርዓትና፡ ጸገማትና ፈቲሕና ነቀላጥፎ። ብዝተረፈ፡ ተረዳዲእካ ኣብ'ዚ ግንባር ኪስራሕ ካብዘይተኻእለ፡ ግርጭታትካ ክትፈትሕ ካብ ዘይከኣልካ፡ “ካብ ግንባር ዚፍንጨል ወይልኡ፡ ፈትዩ ጸሊኡ ንህ.ግ ኪቕበላ ኣለ ዎ ፡ እንተዘየሎ ዚብል ግደ ምፍርራሕ ጸጥታን መቕጻዕትን ኪኸውን'ዩ” ዚብል ስዉር ተግባር እንተመጺኡ፡ ንስርዓትና ናብ ናይ ጸጥታን ወተሃደራዊ ስርዓትን ዘቐይርን ፖለቲካዊ መሰል ዜጋታት ዚግህስ፡ ርግኣትን ጸጥታን ህዝቢ ዝነፍግ ስለዝኾነ፡ እዚ ምርጫ ህ.ግ.ደ.ፍ ኪኸውን ኣይግባእን።
ኣብ ርሱን ፖለቲካዊ ምፍሕፋሕ ኣብ ዘለናሉ ግዜ፡ እዋስኡ ንዚበሃሉ ሚኒስተራት ካብ ስልጣን ምእላይ መገደዲ ደኣ'ምበር መፍትሒ ግርጭት ኣይኮነን። ውሕሉላት መራሕትና ተጻዋርነትኩም ላሕሊሑ የሰክፈና'ሎ፡ ኮፍ ኢልካ ግርጭትካ ካብ ዘይምፍታሕ ንላዕሊ ዘሰክፍ እንታይ ኣሎ? ንወጥናት ሶቬት ሕብረት፡ ንመግዛእቲ ደርጊ፡ ንተጻብኦታት ሰውራ፡ ነዚ ሕጂ ዝመጸ ወራር መኪትኩም ኣፍሺልኩሞ፡ ሕጂ ኣብ ውልቃዊ ህልኽን ጽልእን ትኣትዉ፡ ንኣረኣእያታትኩም ቀዳምነት ትህቡ እዝስ ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት'ዩ። እቲ ክልተ ሳዕ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ፡ ጻምኡ ክፈል ዎ ፡ ታሪኽ ንድሕሪት ኣይምለስን'ዩ። ነገሩ “እታ እምኒ ጸምበለል በለት” “እታ ኩቦ ጠሓለት” ከይከውን ጉዳይና ብዓቢ ጥንቃቐን ተገዳስነትን ንሓዞ።
ኣበድ ተስፋይ
ደ/ምብራቕ ኣስመራ
ኩነታት ከተማ ከረን ከመይ ኣሎ
ቴድሮስ ካብ ከረን
ከም ዚፍለጥ ኣብ መጀመርያ ሓርነት ኤርትራ (1991) ዝተገብረ ገምጋም፡ ከረን ካብ ከተማታት ኤርትራ ደድሕሪ እታ ዋና ከተማና ኣስመራ፡ ብ2ይ ደረጃ እትርከብ ዝነበረት ከተማ ምንባራ ማንም ዚፈልጦ እዩ። ብድሕሪኡ ምስ ካልኦት ከተማታት ኤርትራ ምስ እነዋዳድራ፡ ነቲ ዘርኣይኦ ለውጢ ርኢኻ፡ ከረን ኣብ ትሕቲ ኣየናይ ማእከላይ መንግስቲን ከምኡ ድማ ፖለቲካዊ መግዛእታዊ ካርታን(political territorial map) ከምዘላ ንምፍራድ ኣብ ዘሸግር ሃዋህዉ ኣላ፡ እንተበልና ዳርጋ ብዙሕ ምግናን ኣይመስለንን። ጭቡጥ መርትዖ (ጭብጢ) ናይ'ዚ ድማ ዓይንና የማነ ጸጋም ኣብ ዘለዋ ካልኦት ከተማታት ግልጽ እንተበልናዮ እኹል ኮይኑ እስመዓኒ። ምስ ምምጻእ ናጻ ኤርትራ፡ ማለት (1991) ጠሓኒት እኽልን ቤት ቁርስን ጥራሕ ዝነበረን ከተማታትና፡ ሎሚ እንታይ ዓይነት ደረጃ በጺሐን ምህላወን ኩልና ንፈልጦ ሓቂ'ዩ። እዚ ክብል እንከለኹ ግን ሰይጣናዊ ቅንኢ ኣሕዲሩለይ ዘይኰነስ፡ እቲ ቈላሕታ ንኹሉ ዘይድህስሶ በሃላይ ስለዝዀንኩ እየ። ልዕሊ ኩሉ ከረን፡ ንንግዲ ይኹን ካልእ ነገራት ማእከል መራኸቢት ከም ምዃና መጠን፡ ኣዝዩ ምቹእ ዝኾነ ስትራተጂ እያ ትውንን። ኮይኑ ግን፡ ድሕሪ ናጽነት ዘርኣየቶ ለውጢ ዳርጋ የለን። እቲ መጺኡ ዚበሃል ለዉጢ ድማ፡-
1) መፍረ መድሃኒት ዚብል ስም ዝለበሰ፡ ሓቅነቱ ዘይተረጋገጸ ብእንዳ ቻይና ዚፍለጥ ጽፉፍ ናይ እኽሊ መኽዘን ዝመስል ህንጻን፡-
2) ምስኡ ለጊቡ ዚርከብ ዊናን ዶብዓትን ኩባንያ ህንጻ፡ ተባሂሉ ዚስመ ዘሎ (ናይ ብሓቂ ዶብዓት ዘብል'ዩ) ኣብዚ ግዜ'ዚ ዚበዝሕ ስርሑ ተሰላሲሉ ኣብ ምዝዛም ዚርከብ፡ ቪላ ዚብል ስም ተሓንጊጡ፡ ብነጸብራቅ ናይ ዚንጎ ዓይንኻ ዚደጉሕ ንኽትርእዮ ዘሰልቹ ገዛውቲ ኮይኑ፡ ካብቲ ናይ ቀደም ኣብኡ ዝነበረ ገዛውቲ ኣምሓሩ ዚፈልዮ ነገር እንተሎ፡ ብራኸ ጥራሕ'ዩ፡ ምስ ተዛዘመ ድማ ብሕብሪ ኪበልጾ ይኽእል ይኸውን።
ንምዃኑ፡ ጎላጉል መጋርሕ ቪላታት ጥራሕ ንኽስራሕ ሕልና መን ፈቐዶ? ንከተማ ከረን ከማዕርግ ልዑል ትንቢት ተነቢርሉ ዝነበረ ጎላጉል ከም ምዃኑ መጠን፡ ከምዚ ጌርካ ክትሓድጎ ካብኡ ዝዓቢ ሃየንታ ዘሎ ኮይኑ ኣይስመዓንን። ከም ሓቂ፡ እዚ ጎላጉል'ዚ ወላ'ኳ ከም ናይ ሰምበል ኣይንበል'ምበር፡ ከም ናቱ ቅዲ (ቃቅዘቕዋቦ) ከምኡ'ውን እንተወሓደ ናይ መሬት ወሲኽካ፡ 2 ደርቢ ዝሓዘ ንሓድሕዱ ዝተኣሳሰረ ኪኸውን ነይር ዎ ። ብተወሳኺ፡ ዝኾነ ገለ ሰብ በዓል 3, 4..... ደርቢ ኪሰርሕ ምስ ዚደሊ፡ መሬትካ ክንድኡ ኣይስከምን'ዩ (ክሃምም'ዩ) ተባሂሉ መን ከሊእ ዎ ፡ ቪላ ከረን ኪሰርሕ ይግደድ። አረ ሕጅስ በዛ ነብሰይ ቀጢን ብምዃነይ፡ ንኣምላኸይ ብጣዕሚ'የ ዘመስግኖ። ምኽንያቱ ክብደት ዘለ ዎ ም ሰባት ኣብዚ ሓጺር ግዜ ክትሃሙ ኢኹም ከይተባህሉ ኣይክተርፉን'ዮም። እዚ ኮይኑ ከየብቅዕ መጋርሕ መንበሪ ገዛ ጥራሕ ኪኸውን ኣየናይ ነቢይ ተነብዩ ነይሩ? ምስኡ ዚተኣሳሰር ሕቶ'ዩ።
ብተመሳሳሊ፡ መደመርያ ናጽነት ኣቶ ሙሳ ኣመሓዳሪ ከተማ ከረን ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ዝሓንጸጾ መደብ ምልባጥ ካትራመ ጎደናታት ንድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ግርም መዛረቢ መደብ ኮይኑ የገልግል ኣሎ። ነዚ ኣርእስቲ'ዚ ቅድሚ ግብራውነቱ፡ ህዝቢ'ታ ከተማ በዝን ወዲኸምዝን እናተዘኻኸረ፡ ነቲ ተስፋ ቘሪጹሉ ረሲዕ ዎ ዝነበረ ተስፋታት፡ ደጋጊሙ ንኺሰምዖ፡ ምስታ እንኮ ሬድዮና ዓቢ ጽልኢ እዩ ዘሕድር ዘሎ።
ካልእ ክብሎ ዝደሊ እንተድኣሎ፡ ከም ዝረዳኣኒ ከረን ዚምደቡ ኣመሓደርትን ኢንጅነርታትን፡ ምስታ ከተማ ወይ ምስቲ ህዝቢ እሉኽ ጽልእን ዝይሃስስ ቅርሕንትን ዘለ ዎ ም ጸረ ምዕባለ ዝጉዓዙ ሰባት ከይኮኑ ኣይተርፍን'ዮም። እዚ ሕቶ'ዚ ግን ንኣንባቢ ዘይኮነስ፡ ኣንቢቡ ምላሽ ኪህበሉ ንዚኽእል ኣካል ብዝያዳ ዚምልከት ኮይኑ፡ መልሲ ግን ኣብ ወረቐት ወይ'ውን ሬድዮ ዘይኮነስ ኣብ ባይታ እንተኾነ ተመራጺ እመስለኒ።
ምናልባት ስምዒት ዘበገሶ ዘረባ ኪመስል ይኽእል ይኸውን። እንተኾነ ነዚ እንዳረአኻ ስቕ ዘብል ስምዒት ዝተዓደለ ሰብ ኪህሉ ኣዝዩ ጸቢብ ዕድል'ዩ።
ቴድሮስ
ካብ ከረን


text:
መንግስቲ ኲናት ኣዊጁ ክብል ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/ ከሲሱ።ኣስመራ ዝተኻየደ ውዕል ተግባራዊ ከይኸውን መንግስቲ ዕንቅፋት ይፈጥር ኣሎ ክብሉ ኣቦ መንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ዳዊት ኢብሳ ገሊጾም።
ብኻልእ ወገን ፈፃሚ ስራሕ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኦሮሞ ትማሊ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ሓይልታት ጥፍኣት ንኦሮምያ ዓውዲ ኲናት ንኽትኸውን እናተንቀሳቐሱ ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ፀጥታ ቕትለት እናተፈፀመ ምዃኑ ገሊፁ’ሎ።
እቲ ፈፃሚ ስራሕ ኣብ ጉዳያት ሰላምን ፀጥታን እቲ ክልል ኣመልኪቱ ኣብዘካየዶ ህፁፅ ኣኼባ ዝተፈላለዩ ውሳነታት ኣሕሊፉ’ሎ።
እቲ መግለፂ ኣብ መንጎ ኦሮሞ ዝካየድ ዕጥቓዊ ቓልሲ ሰዓራይን ተስዓራይን ዘይብሉ እዩ ዝበለ እቲ መግለፂ ናይቲ ህዝቢ ሰላም ክዝረግ፣ህዝቢ ብሰላም ወፂኡ ከይኣቱን ስግኣት ክስምዖን፣ናይቲ ህዝቢ ፀገማት ዝፈትሑ ፕሮጀክትታት ደው ክብሉን ዝተኣተወ መፅብዓ ከይዕወት ናይ ውሽጥን ወፃእን ሓይልታት ጥፍኣት ኦሮሞ ሃገር ክመርሕ ኣይክእልን ብዝብል ውዲት መዓልቲ ምስ ለይቲ ይሰርሑ ኣለው ይብል ።
ፀላእቲ ብዝኣለምዎ ብናይ ባዕልትና ሰባት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ህዝቢ ጨካን ናይ ሽብር መጥቓዕቲ እናተፈፀመ ህይወት ሰብ ይሓልፍ፣ደቂ ኣንስትዮ ይድፈራ፣ንብረት ይዓኑን ህዝቢ እውን ናይ ምንቅስቓስ መሰሉ እናተደረት፣ኣባላት ኣመራርሓ ኦዴፓን ፖሊስ ኦሮሚያን ብዘሰቅቕ ህይወቶም ሓሊፉ’ሎ ይብል።


text:
ልዕሊ 100 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ሎሚ ረቡዕ ካብ ሞሮኮ ሓጹር ስጳኛ ሰጊሮም ምእታዎም ወሃቢ ቃል ፖሊስ’ታ ሃገር ሓቢሮም።
ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ምስልታት እቶም ስደተኛታት ናብ ግዝያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ኣብ ዝኣተውሉ ናይ ሓጎስ ጭርሖታት የስምዑ ከምዝነበሩን መብዛሕትኦም ነቲ ሓጹር ክሰግሩ ከለው መሓውራቶም ዝቆሰለን ዝደመየን ምዃኑ ተገሊጹ’ሎ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ልዕሊ 3,800 ስደተኛታት ንዶብ ሞሮኮን ብምስጋር ናብ ስጳኛ ምእታዎም ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ዝገለጸ ኽከውን ከሎ እዚ ቁጽሪ ሓደ ሲሶ ናይቶም ናብታ ሃገር ዝ ኣተወ ስደተኛታት ምዃኖም ብሓፈሻ ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ሓምለ እዚ ዓመት’ዚ ኣስታት 27,600 ስደተኛታት ብባሕሪን መሬትን ናብ ስጳኛ ምእታዎም እቲ ትካል ወሲኹ የረድእ።
ካብቶም ትማሊ ናብ ስጳኛ ዝኣተው ልዕሊ 100 ስደተኛታት 5 ከቢድ መቁሰልቲ ዘጋጠሞም ክኾኑ ከለው 7 አባላት ፖሊስ ድማ ካብቶም ስደተኛታት ብዝተደርበየ ነገራት ከምዝቖሰሉ ፖሊስ’ታ ሃገር ገሊጹ።


text:
Täby
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 7 2020
ታቢ ሓንቲ ካብ ናይ ሽወደን ኮምዩናት ዝጸበቐት እያ። ንሳ ናብ ናይ ስራሕ ቦታትትን፡ ልሙዕ ቦታታትን ደሴታትን ቀረባ እያ። ኣብ ቅድሜና ብርሃን ስለ እንርእይ ቀጻሊ መንበሪ ኣባይቲ ንሰርሕ፡ ቀጻሊ ዋኒናት ንቕበል፡ ንዝተመሓየሸን ናጻ ምርጫ ዘለዎን ኣገልግሎት ድማ ንጽዕር።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ71,961
ስፍሓት መሬት71 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 18 ኪሜ
- Uppsala 60 ኪሜ
- Västerås 107 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ሕጽረት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ። ታቢ ናይ በይና ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ የብላን፡ ስለዚ ኣብቲ ኮምዩን መስርዕ ንገዛ ኪራይ የልቦን። እቲ ወይ ንመሸጣ ወይ ንኪራይ ዘሎ ገዛውቲ ብውልቃውያን ኣካረይቲ ወይ ደላሎ እዩ ዚካየድ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ታቢ ብዙሓት ወጻእተኛ ዜጋታትን ቋንቋታትን ኣለዉ፡ ከም ፋርስ/ዳሪ፡ ዓረብ፡ ኩርድ፡ ሶማሊ፡ ስፓኛ። ቋንቋ ኣደኦም ሽወደን ዘይኮነ ህጻናትን መንእሰያትን ኣብ መባእታ ቤትትምህርቲ፡ ኣብ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ኣብ ፍሉይ ቤትትምህርቲ፡ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ብቛንቋኦም ረድኤት ትምህርቲ ኪረኽቡ ይኽእሉ። እቲ ናይ ታቢ ኣብያተትምህርቲ ነቶም ቋንቋ ኣደኦም ሽወደን ዘይኮነ ተመሃሮ ከምዚ ዓይነት ትምህርቲ ብልዕሊ 30 ቋንቋታት ይህብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ታቢ ዓቢ ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። ልዕሊ 400 ማሕበራት ኣብ ስፖርትን ባህልን ናይ በረኻ ዙረትን ኣብ ናይቲ ቦታን ተቐማጢኡን ምክንኻንን ይነጥፋ።
ኣብ ታቢ ሓያሎ ሃይማኖታውያን ማሕበራት ኣለዋ፡ ከም፤
ናይ ፊላደልፍያ ማሕበር፡ ናይ ኢራን ባህላዊ ማሕበር፡ ቤትክርስትያን የሱስ ክርስቶስን ቅዱሳን ዳሕረዎት መዓልትን፡ እስላማዊ ማሕበር፡ ሽወደናዊ ቤትክርስትያን፡ ታቢ ኣፍሪካግሩፕ፡ ናይ ታቢ ባፕቲስት ማሕበር፡ ናይ ታቢ ማሕበር ናይ ጀሆቫ መሰኻኽር፡ ቮር ፍሩስ ካቶሊካዊ ማሕበር።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ናይ ህዝቢ ኣገልግልቶ ከም ቤትጽሕፈት ዕዮን ማሕበራዊ ኣብያተጽሕፈትን ኣሎ፡ ግን ቤትጽሕፈት ቀረጽን ትካል መድህንን ኣብ ታቢ ቤትጽሕፈት የብልንን። ኣብ ስቶክሆልም እዩ ዘሎ። ኣብ ውሽጢ ከተማ ታቢ እተፈላለየ ድኳናትን ኣብያተመግብን ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ኣብያተንባብ ኣሎ።
ኣብቲ ናይ ቤተክርስትያን ሰከንድሃንድ፡ ዘገልገለ ኣቕሑ ገዛ፡ ናይ ተክኒክን ስፖርትን መሳርሒታት፡ ኣጫርቕ፡ ክዳውንቲ፡ ፈናጅልን መጻሕፍትን ይርከብ።
ኣብቲ ፕሮታ ስቨንስካ ካፈ፡ ቋንቋ ሽወደንትለማመድ፡ ትመሃር፡ ብዛዕባ ሃገር ሽወደንን ባህላን ሓበሬታ ትረክብ፡ ቅድሚ ሰበስልጣን ምርካብካ እንታይ ክትገብር ከም ዚግበኣካ ምኽሪ ትቐስም።
ታቢ ጥቓቲ ዓጊ ቫርታን ስለ ዚርከብ፡ ናብቲ ኣዚዩ ጽቡቕን ግሩምን እኩብ ደሴታት ቀረባ እዩ። በዚ ምኽንያት ናይ ዓሳ ምግፋፍን ምሕምባስን ተኽእሎ ኣሎ። ኣብ ታቢ ብዙሕ ናይ መሐምበሲ ቦታታትን ናይ ስፖርት ኣደራሻትን ሜዳታትን ኣሎ። ታቢ ናይ ንምንቅስቓስን ምዝንጋዕን ዚጠቕም ናይ ጎልፍ ሜዳን ናይ ውሽጥን ደገን መወሳወሲ ኣካላትን፡ ናይ መንሸራተትን መጋለብን ኣገልግሎት ኣለዋ። መብራህቲ ዘለዎ ናይ ምንቅስቓስ መገዲውን ኣለዋ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ታቢ ንደቂ 1-5 ዝኸውን ቤትትምህርቲ ህጻናትን ካልእ ናይ ህጻናት መደባት ከም ንደቂ 1-9 ዝኸውን ናይ ስድራቤት ናይ ህጻናት መውዕሊ ኣሎ። ኣብ ታቢ መብዛሕትኡ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ናጻ እዩ። ክልተ በቲ ኮምይን ይምራሕ። ባዕልኻ ኣብ መንጎ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ካልእ ናይ ህጻናትንጥፈታትን ምረጽ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ታቢ ብዙሕ መባእታን ካልኣይደረጃን ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ኣብዚሓደስቲ መጻእቲ ተመሃሮ ምስቶም ካልኦት ኣብ ሓደ ምሹእ ክፍሊቤት ይተሓዋወሱ።
ናይ ታቢ ካልኣይ ደረጃቤትትምህርቲ ተዮሪያውን ሞያውን ከምኡውን ብፍላይ እተቐየሰ መደባት ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ታቢ ብመገዲ ኩንስካፕስሰንትሩም ኖርዶስት ገይሩ ናይዓበይቲ ትምህርቲ የቕርብ። ኤስኤፍኢ (ሽወደን ንስደተኛታት) ብዘይ ክፍሊት ክትመሃር መሰላካ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ዘይተመሃርካ እንተ ነበርካ ድማ ኣብ መባእታ ቤትትምርቲ ክትመሃር ትኽእል። ምሉእ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ንዘይብሎም ዓበይቲ፡ ኺመሃሩ ይኽእሉ። ድሕሪ ካልኣይ ደረጃውን ንፍሉይ ክእለት ዘድልዩ ኮርሳት ክትወስድ ትኽእል።
ምልላይ ምስ ሕብረተሰብ ዚብል ኮርስ ነቶም ሓደስቲ መጽእቲ እዩ። ንሱ 60 ሰዓታት ይወስድ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ብቛንቋ ኣደ ይወሃብ። እቲ ኮርስ ነቲ ሕብረተሰብ ክትፈልጦን ኣብቲ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ቀልጢፍካ ንኽትኣቱን ዝዓለመ እዩ። ነዚ ኮርስ እትወስዶ ኣብ ሽወደን ከም ስደተኛ ኴንካ እንተ መጺእካ ወይ ድማ ብቤትጽሕፈት ዕዮ ናይ መተሓዳደሪ መደብ እንተተዋሂቡካ እዩ። ብዘይ ከምዚ ምኽንያትውን ነቲ ኮርስ ክትወስዶ ትኽእል። ነቲ ሓጋዚኻ ተወከሶ።
ለርቩክስ ኮርሳት ምስቲ ግዴታዊ ፍሉይ ትምህርትን ሃገራዊ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፍሉይ ትምህርትን ይመሳሰል ወይ ይወዳደር።
ኣገልጎት ጥዕና
ታቢ ኮምዩን ክትውከሶ እትኽእል ብዙሕ ናይ ገዛሓኪምን ናይ ህጻናትማእከል ጥዕናን ናይ መሕረስን መንእሰያትን ክሊኒክ ኣለዎ።
ኣብ ታቢ ህዝባውን ብሕታውን ሓኪም ስኒ ኣሎ። ዝቐረበናይ ቀዳማይ ወይህጹጽ ረድኤት ድማ ኣብዳንደሪድ ይርከብ፡ ካብ ታቢ ኣስታት 10 ኪሎመትር ርሕቕ ኢሉ።
ኣብ ናይ ታቢ ከባብያዊ ሆስፒታል፡ ሕጂ ኣለሪስ ፍሉይክንክን ታቢ ዚብሃል፡ ብሓደእተኣከቡ ክኢላታት ሓከምቲ ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሽወደን ክትዛረብን ክትርዳእን ምስ ዘይትኽእል፡ ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ። ናይ ምስማዕን ምዝራብን ጸገም እንተ ኣሎካውን ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣውቶቡስ
ካብ ታቢ ሰንትሩም ዚለዓላ እተፈላለያ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ኣብ ውሽጢ ታቢን ካብኡ ወጻእን ክሳዕ ስቶክሆልም ኣውቶቡስ ክትወስድ ትኽእል።
ሮስላግስባናን
ሮስላግስባናን ቅርጺ ናይ ሰሜናዊ ክፍሊ ትራፊክ እዩ። ብኣኡ ቀልጢፍካ ናብ ታቢ ትበጽሕ። እቲ ጕዕዞ ካብ ኦስትራ ስተሽን ክሳዕ ታቢ ኣስታት 20 ደቓይቕ ይወስድ።
ኣብ ኦስትራ ስተሽንን ሞርቢ ስተሽንን ካብ ባቡር ናብ ቱነልባና ይስገር፡ ካብኡ ድማ ብቐሊሉ ናብ ስቶክሆልም ይብጻሕ።
ብዛዕባ ናይ ሰዓታትን መደባትን ሰሌዳ ኣብቲ ናይ ስቶክሆልም ሎካል ትራፊክ ኣንብብ (SL)።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ዓቢ ወሃብ ስራሕ እዩ። ብዘይካኡ ኣብ ታቢ ኣስታት 7000 ዋኒናት ኣለዋ፡ ግን ንዝይዳውን ቦታ ኣሎ። መብዛሕትአን ነኣሽቱን ኣገልግሎት ኣቕረብትን፡ ናይ ንግድን ኤለትሮኒክን/ኣይ ቲ ሰክቶር እየን። ብዙሓት ከኣ ኣብ ንግድን ህንጻን መሬትን ገዛን ቤትትምህርቲ ህጻናትን ሕክምናን ክንክንን ዚነጥፋ እየን። ከምዚ ዝምብዘሐን ኣብ ትምህርትን ሕክምናን ክንክንን ዋኒናት ኣብቲ ቁጠባዊ ህይወት ምእታወን ኣብ ናይ ሽወደን ኮምዩን ብርቂ እዩ።