text:
Date: 11/12/2011
(እስላም)
ቅሱን ሓዳር
موقع الشيخ إبراهيم سراج
ሼኽ ኢብራሂም ስራጅ. ኮም
http://shaikhibrahim.com/
አነ ከም ወዲ ሰብ መጠን ብዘይ ምርጫይ ዳኣ እየ መጺአ እምበር ባዕለይ ናብዛ ዓለም አይመጻእኩን እዛ ሰውነት እዚኣ ሰራሒ አለዋ ኩነታት ኣፍጣጥራይን መልክዐይ ቁመተይ ዘርአይ ሕብረይ ዓደይ ኮታ መንነተይ ኩሉ ኣነ ብዝደለኹዎ አይኮነን መጺኡ በል ጎይታ ካብ ወላ ሓንቲ ክፈጥረኒ ኮሎ በቲ ንሱ ዝደልዮ ከምዝፈጠረኒ አብ ቁርኣን ክዛረብ ከሎ ከምዚ ይብል ፡-
(يا أيها الإنسان ما غرك بربك الكريم الذي خلقك فسواك فعدلك في أي صورة ما شاء ركبك)
እዚ ሓቂዚ አይኮነን'ዶ ንሕና አስላምሲ እቲ ረቢ ምህላው ዝኽሕድ ሰብ እኳ ኣስደሚሙዎ ከምዚ ክብል ንሰምዖ ፡-
جئت وليس ادري كيف جئت ولكن أبصرت قدمي فمشيت
وسأمشي علي هذا الدرب شئت أم أبيت
إلى أين امشي لست ادري ولماذا لا أدري لست ادري
አባሃህልኡ ( ናብዛ ዓለም መጺአ ይብል ግን ከመይ ገይረ መጺአ መንከ'ዩ አምጺኡኒ አይፈልጥን እየ ፡ መጺአ ንቅድሚተይ እናጠመትኩ ኻኣ ይጓዓዝ አለኹ ፈትየ ጸሊአ'ውን ከምዚ ዘለኹዎ ክጓዓዝ እየ ናበይከ ይጓዓዝ አለኹ አይፈልጥን እየ ንምንታይከ ዘይፈልጥ አይፈልጥን እየ ይብል ) ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኻኣ (ዑለማእ) ከምዚ ይብሉ " እዛ ሂወት ሓንቲ ዘይ ተፈልጠን ጽንኩርን ሕልኽልኽ ዝበለ ሚስጢራት ዝሓዘለት ሓዳሽ ተንቀሳቃሲት መሳርሒ እያ ) ይብሉ ። እዛ መሳርሒት እዚኣ ሓደጋን ዕንቅፋትን ከይተጓነፈካ ክትሰርሕ ምእንታይ ጎይታ (ካታሎግ) አብ ሰማይ አይሪዱልና ንሱ ኻኣ እዚ ምሳና ዘሎ (ቁርአን) እዩ ፡ ነዚ ካታሎግ እዚ ብዘይ አገባብ ተረዲኡ ነዛ ሂወት ብጌጋ ከይመርሓ ካኣ ሐደ ኢንጂኔር (ሙሃንድስ) ብጽፉፍ ዘረድእ ሊኢኹልና ንሱ ኻኣ ( ነቢዩና መሐመድ ) ስለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እዮም ። ስለዚ በዛ ሚስጢር ዘይተፈልጠ ናይ ኳረንቲ መሳርሒ ጠልቀፍቀፍ እናበለ ይፈልጥ እየ ይኽእል እየ ብምባል ብዘይ ናይቲ ኢንጂኔር መምርሒ እንተዳኣ ክሰርሓ ጀሚሩ ወይ ክትባላሾ እያ ወይ ካኣ ክትባራዕ እያ ።
ከምኡ ካብኮነ አምባአር ቁሱንን ምቁርን ጡጡሕን ሓዳር ክካየድ እንተተደልዩ በቲ ነቶም ሰብአይን ሰበይትን ብድልየቱ ሰሪሑን ቀረጹን አብዛ ዓለም ዘምጸኦም ጉይታ ዝተዳለወ ናይ ሐዳር አመራራሓ መንገዲ ተኸቲሎም ክጓዓዙ ከለው ጥራሕ እዩ ንብል ። እምባርከስ ብሓጺሩ ፍጡር ሰብ ንኽምኡ ሰብ ሕጊ አውጺኡ በዚ ተመሪሕካ ተጓዓዝ ክብል መሰል የብሉን ምኽኒያቱ እቲ ንሱ ዘውጸኦ ሕጊ ብመሰረቱ ጌጋ እዩ ። አይንጋገ !! ዝፈጠረ ጥራይ እዩ ዘይጉጉይ ሕግን ደምብን ከውጽእ ዝኽእልን ዝግበኦን ።
እዚ ኹሉ መእተዊ ኢለ ዝተዛረብኩዎ ሐደ ሽቶ ክወቅዕ ስለዝደለኹ እየ ፡ ንሱ ኻኣ ነዛ ንእሽቶይ ዓለም ዝኾነት ሰብእይን ሰበይትን ዝነብሩላ (ሐዳር) እትባሃል መጀመሪያ ናብዚ ዓለም ዘቅረባ (ረቢ) እዩ ባዕሉ ረቢ አብ ቁርአን ከምዚ ይብል ፡-
(يأيها الناس اتقوا ربكم الذي خلقكم من نفس واحدة وخلق منها زوجها وبث منهما رجالا كثيرا ونساء)
ሕራይ ሕጂምባአር ናብቲ ቀንዲ አርእስትና ንእቶ ። ሐደ ሰብ ንሰበይቱ ንመጀመሪያ ክቅበላ ከሎ ከምቲ ዓረብ ዝምስልዎ بطيخ على السكين እያ ይብሉ ፡ ማለት ብርጭቅ ዕድለይ ኢልካ ኢኻ ትገዝኣ እምበር ውሽጣ ቀያሕ እያ ብጣዕሚ ምቅርቲ እያ ክትብል አይትኽእልን ኢኻ ፡ ከምኡ ክትብል ዘኽእለካ ካራ ገርካ ነታ ብርጭቅ ቅቅሕ አቢልካ ሕብራ ሪኢኻ ጣዕማ አስተማቂርካ ትገዝኣ ወይ ትገድፋ ። መርዓ ክትምርዖ ከሎኻ ግን ከምኡ ዝባሃል ነገር የልቦን ፡ ስለዚ ወላ እቲ ይፈልጣ እየ ምስ ተሓጸኹዋ ዓመት ተዓዚበያ እየ ዝብል እውን ጉጉይ ግምት እዩ ዘለዎ ። ንሳውን ነቲ ሰብአይ አይትፈልጦን እያ ። እዛ ሰብ እዚኣ አብ ሜዳ ናይ ሐዳር ወሪዳ መንነታ ምስ እትፈልጥ ጥራሕ ኢኻ ይፈልጣ'የ ክትብል እትኽእል ። ተጠንቀቅ ከምታ ብርጭቅ ዘይቀያሕን ዘይምቅርትን ኮይና ከይትጸንሓካ ።
ሕጂውን እንተኾነ እትምርዓዋ ወላእላእ ትብል ምስራኣኻያ አመራርጻ ከይትጋገ ናብቲ ዝፈጠራን ዝሰረሓን ተጸጊዕካ ምረጻ ከመይ ገይረ ? ክትብል ትኽእል ኢኻ ግን ንሕና ኻኣ ባዕልኻ አይትምረጻ ንብለካ ። አስዒብና እውን ክልተ ዓበይቲ ነገራት አለዋ ፡ ዑለማእይብሉ ንሰን እንተተኸቲልካ እቲ ናዓኻ ዝተሰወረካ ናይ መንነታ ሚስጢርን ክሳብ ዕለት ሞታ'ኸ ምስቲ ናትካ ባህሪ ትኸይድ ድያ አይትኸይድን ከብራሃልካ ዝኽእላ ክልተ መምርሒ እየን ኢሎምና ንሰን ካኣ ፡-
ቀዳመይቲ መንገዲ ፡
ንረቢ ምርጸለይ በሎ ፡ ዱዓ አብዝሕ፡ ብኸየሉ ፡ አነ አይፈልጥን እየ ንስኻ ኢኻ ትፈልጥ ወኪለካ አለኹ ኢልካ 100% ናብኡ ተጸጋዕ ። ግን ተጠንቀቅ ልብኻን መልሓስካን ብሓደ ኮይኖም እንተዘይለሚኖሞ ዓቢይ ጸገም ምዃኑ ፍለጥ ።
ካላአይቲ መንገዲ ፡-
በቲ ንሱ ዝበለካ ናይ አመራርጻ አገባብ ገርካ ምረጻ ። ብአፍ ናይ (ረሱል) ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ገይሩ ረቢ ከምዚ ይብል ፡
تنكح المرآة لأربع لمالها وجمالها ونسبها ودينها فاظفر بذات الدين تربت يداك
አሕዋትን አሓትን እዚ ኩሉ አብ ላዕሊ ከም መእተዊ ገይረ ክሳብ ሕጂ ዝዘርዘርኩዎ ነቲ ሰብአይ ዝምልከት ጥራሕ አይኮነን ፡ እዚ ኩሉ ዝተባሃለ እታ ሰበይቲውን በዚ አገባብ ንሰብአይ ክትመርጾ ከምዘለዋ ዘመልክት ምዃኑ ክንርዳእ ይግባእ ።
ሓዳር በዚ ጽቡቅ ዓይነት ኣመራርጻ ይጅምር ። ምስኣ አተሓሒዘ ካኣ ሓንቲ ብዙሕ ሰብ ዘየስተባህለላ ጉዳይ ክሕብረካ እፈቱ ። እዛ ጉዳይ እዚኣ ቀደም አብ አቦታትና አይነበረትን ሕጂ እያ አስፋሕፊሓ ትረአ ዘላ ፡- ጓል አንስተይቲ ክትምርዖ ክትሓስብ ኮላ ዓላማኣ ናዓኻ ስውር እዩ ፡ ግን ዓላማኣ ካብ ክልተ ሓንቲ እያ - ተጠንቀቅ -!! ብሕቶ መልክዕ ከቅርበልካ ፡ ( ክትምርዖ ዲያ ትደሊ ወይስ ሓዳር ክትገብር እያ ትደሊ ? ! ! ) ተመልከት እታ ትሕጸያ ዘሎኻ ካብዘን ክልተ አየነይተን እያ ?? ንምዃኑ ተረዲኡካ ዲዩ ? ቀዳመይቲ እታ ክትምርዖ እትደሊ ዓላማኣ ንቡር ፈቲና ክትባሃል (ብርካ ሰይራ) ተመርዕያ ፤ ተሰሊማ ክትባሃል ዳኣ'ምበር ናይ ሓዳር ዓላማ አይኮነን ዘለዋ ፡ ዓላማኣ ካልእ እዩ ነዊሕ ካኣ እዩ ከምኡ'ውን ጸይቂ ዓላማ ክኸውን ይኽእል እዩ ። ካብኡ ሓሊፉ እውን ንበለጽን ንግዝያዊ ጥቅምን ክኸውን ይኽእል እዩ ፡ አይሰአማዕኩምን ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ አፍሲሶም ካብ አሜሪካ ካብ ካናዳ ካብ ኤውሮፓ መጺኦም ዝተመርዓውወን መእተዊ ንአሜሪካን ኤውሮፓን ገይረን ምስ አተዋ ዝጠልሞኦም ክንደይ ክባሃላ እየን ! ካብኡ ሓሊፉ እውን አብቲ ተመርዕያ እትኸዶ ዘላ ሃገር ዓርኪ አሕሊፋ ጸኒሓ ምስኡ ተማኺራ ነቲ ዝምርዓዋ መሰጋገሪ ቢንቶ ገይራ እትጥቀመሉ አይራኣኹምን ዲኹም ? በሉ አነስ ብቴሌፎን ብዝሕ ከምዚ ጉዳይ ስለ ዝሰምዕ እዝነይ ለድዩ እዩ ። እምባአርከስ ካብ ከምዚኣ ዝአመሰለት ከዳዕ የድሕንኩም - ተጠንቀቁ ኻኣ = ።
እታ ካላአይቲ ጓል አንስተይቲ ግን ቅንዕትን ሰለማዊትን ንሓዳርን ንቁምነገርን ንውላድን ንናብራን ኢላ እትምርዖ ወርቂ ዝኾነት ሰበይቲ እያ ፡ ግን ሓደ ሐደ ጊዜ የሕዝነካ እቲ ንሓዳር ዝትምነ ቁኑዕ ወዲ ተባዕታይ ከምዚኣ አይትጓኖፎን ፡ እቲ ቀይናን ዘይተአረመ ዘይጽፉፍ ወዲ ካኣ ወረጃ ጓል አንስተይቲ ትጓኖፎ እሞ ሕማቅ ናብራ ክንብራ ንርኢ ፡ እዚ ብዙሕ እኳ እንተዘይኮነ ይረአ እዩ ፡ ከምቲ እንብሎ (ቂስማ ) እዩ ።
አብ መጨረሻ ጽሑፈይ ነቶም ብሕጂ ዝምርዓው ሓንቲ ለበዋ ከቅርበሎም እፈቱ ንሳ ኻኣ እትምርዓዋ ጓል አንስተይቲ ከምዚ ካብ ኮነት ከምዛ (ብርጭቅ) ዘይተፈልጠት ሕብራን ጣሕማን ካብ ኮነት ምሳኻ ክትነብር ዲያ ፡ አደ ደቅኻ ክትከውን ዲያ (ሸሪከት ሓያተክ) ንዘልአለም ዲያ ፡ ንመርዓ ድዩ ዓላማኣ ወይስ ንሓዳር እዚ ኩሉ ስለዘይትፈልጥ ካብ ክልተ ዓበይቲ ነገራት ትቆጠብ ይብለካ ።
1. አብ ጊዜ ሕጸኹም ብዙሕ ናይ ሂወትካ ሚስጢርን ናይ ስድራኻን ናይ ስራሕካን ዓላማኻን መንነትካን ዘሎካ ንብረትን ንሰብ ዘይንገር ሚስጥርን ኮታ ዘሎ ሚስጢራን ዘርጊሕካ ክትነግራ አይትታሃወኽ ። ገለ ገለ መንእስያት ሕጽይቱ ፍሽክሽኽ እንተበለቶ ዘሎ ዝባሃልን ዘይባሃልን ጉሕጉሕ አቢሉ ብኽልተ መዓልቲ ኩነታቱ ኩሉ የፍልጣ ፡ ብድሕሪኡ አብ መንጎ ሕጸን መርዓን ወይ ካኣ ድሕሪ መርዓ ብቁሩብ መዓልታት ዘይምርድዳእ ይርከብ ወይ ካኣ ዓላማኣ ይፈልጥ ይፈላለዩ ። አይትታሃወኽ እታ ፖቶ ጋዝ ቀስ ገርካ አህድእ አቢልካ ወላዓያ፡
2. አብ መንጎ ሕጸን መርዓን ዘሎ ጥራሕ ዘይኮነስ ወላ አብቲ መርዓ ናዓኣ ይኹን ወላ ነቲ መርዓ ብዙሕ ገንዘብ አይተጥፍእ ፡ መን እያ እዛ ተጥፋአላ ዘሎኻ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሰበይትኻ ዲያ ? እንታይ አፍለጠካ ፡ ቅድም ፍለጥ እሞ ብድሕሪኡ ካብ እግራ ክሳብ ርእሳ ሰልማ ንብለካ።
ግርም አበጋግሳ!! ሰበይቲ ተመሪጻ ብምንታይ? ብዲን ብጠባይ በቲምስጉን ታሪኽሂወታን ንጹህታሪኻን ከም'ውን በቲዘዕግብ መልካዓ ።አንቲ ሰበይቲ 'ውንነዚ ሰብአይኪ እዚአብ ላዕሊዝተጠቀሰ መልክዕን አገባብንተቀቢልክዮ ።ከም ንአብነት ክጠቅስ፡- ሐንቲጻሕሊ ብኹሉዓይነት ቀመማትን ሓዲሽስጋን ጽሩይጠስምን ዝተቃመመን ዝተደለኸንበርበረን ገርካአብ ጋዝዘይኮነስ አብፋሓም እሞድማ በታወሓለ እትባሃል ሰበይቲእንተተሰሪሓ እንታይ ዓይነትጸብሒ ከምእትኸውን ንፈልጥ። ግንእቲ ሽግርናይዛ ጸብሒእዚኣ "ምንም ጨው አይአተዋን"ስለዚ ኩላትና እዛጸብሒ እዚኣጣዕሚ የብላን ኢናንብል ።
እምባአርከስ ( ጨው ናይ ሓዳር ) እንታይ ምዃኑ መብዛሕትና ንስሕቶ ኢና ።
አሕዋት ! ብልቢ ተቀበሉኒ ጨው ናይ ሓዳር " ሸለል ምባል " (ተናዙላት) ይባሃል ። ንስኻ ጉድለትን እንከንን አሎካ ሙሉእ ፍጥረት አይኮንካን ፡ እዛ ባዓልቲ ቤትካ እውን ጉድለትን እንከንን አለዋ ። ግን አብ መዓልቲ ብርዕን ወረቀትን ሒዝካ ዝበደለቶን ዘጉደለቶን ክትምዝግብ ዊዒልካ ምሸት ምሸት ወታሃደራዊ ስርዒት ዝሐዘ ሕቶታት ከተቅርበላ እንተኾንካ እሳ ኻኣ ከምኡ ጉድለትን ዕዩብን ናትካ ክትከታተል ዊዒላ ምሸት ምሸት ቤት ፍርዲ ትኸፍተልካ እንተኾይና እዚ ሓዳር እዚ ጨው ዘይብሉ ሓዳር ምዃኑ ኩላትና ንግንዘቦ እዩ ።
ከምኡ ካብኮነ ቢስሚላህ ኢልና ሓዳር ክንጅምር ከሎና ዓንዲ ሕቆ ናይ ሓዳር ምጽውዋር ምዃኑ ክንፈልጥ ይግባእ ። ግን አብዚ ክንርደኦ ዘሎና ዓቢይ ነገር አሎ ፡ እቲ ምጽውዋርን ሸለል ምባልን ክንብል ከሎና አብ ሓዳር ተናዙላት ከም ሓራምን ገበንን ኮይኑ ዝቁጸረሎም ኩነታት አለው ።
ንአብነት ፡-
ከምዝን ከምዚ ዝአመሰሉ ገበናት ትፍጽም እንተኾይና / እንተኾይኑ አብዚ ሸለልትነትን ተናዙላትን ዘየድልዮ ኩነታት እዩ ። ካብኡ ዝተረፈ
ካላአይ ዓቢይ ነገር
አብ መንጎኹም ሽማግለ አይተእትው ወግሐ ጸብሐ ሽማግለታት ዝአትዎ ሓዳር ንፋስ አትይዎ ማለት እዩ ። ሽማግለታት አብ ውሽጥኹም ዝነበረ ሚስጢርን ጉድለትን ሒዞም ከውርዪ እንተዘይኮይኑ ካብኡ ሓሊፎም ካኣ ኩሎም እኳ እንተዘይበልና መብዛሕተኦም ሽማግለታት ከባእሱ'ምበር ከታዓርቁ አይራአናን ። ምኽኒያቱ ብልቢ ክዓርቅ ኢሉ ዝብገስ ብጣዕሚ ውሑድ እዩ ፡ ይዕወት ካኣ እዩ ። ንሽማግለታት ዝምልከት ብሓንሳብ ኮና ናይ ረቢ ሸርዒ እንተተመልኪትና ሽማግለ አብ ሓዳር ምእታው ጨሪሱ ካልእ ሜላ ምስ ሳኣንካ ዘይከውን ኮይኑ እንተረኺብካዮ ጥራሕ እዩ ።ንሳቶም ካኣ ካብ ስድራኻን ስድራአን ክኾኑ ይግባእ ፡ ከምኡውን ለባማትን ሰብ ዲንን ክኾኑ ይግባእ ፡ ከምኡውን ክንዓርቅ ኢሎም ብልብን ብኢኽላስን (ንጽህና) ክኸዱ አለዎም ። አብ ቁርአን ዝርከብ መምርሒ ከምዚ ይብል ፡-
واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن اطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا * وإن خفتم شقاق بينهما فابعثوا حكما من اهله وحكمن من اهلها ان يريدنا اصلاحا يوفق الله بينهما إن الله كان عليما خبيرا
ብደምቢ እንተተኸታቲልና ሽማግለ አብ ራባዓይን መጨረሻን ደረጃ ይርከብ ። ብድሕሪኡ ፍትሕ ጥራይ እዩ ዝመጽእ ።
አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ዝተደጎለ ሚስጢራት ክህሉ የብሉን ፡ ሰብአይ ካብ ሰበይቱ ክሓብኦ ዘይግባእ ነገር ንሳውን እንተኾነ ካብ ሰብአያ ክትሓብኦ ዘይግባእ ነገር ምስ ዝሓብኡ ቅሱን ሓዳር ክርከብ ኣይካአልን እዩ ። ሰበይትኻ ማለት እኮ ፍርቂ ሂወትካ ማለት እያ ፡ ብፍላይ እኳ እንተዳኣ ወሊድኩም ዘሚድኩም እቲ ካብኣ ትሓብኦ ሚስጢራት ብዙሕ ክኸውን አይክእልን እዩ።ልክዕ እዩ ናዓኣ ዘይምልከት ነገር ክህሉ ይኽእል እዩ ፡ ወይካኣ ሚስጢር ዘይትጸውር ቀዳድ ሎቆታ እንተኾይና ፡ ወይካኣ አተራጓጉማ ናይቲ ሚስጢር ትነግራ ብጌጋ ተርጉማ ኮርነፍ ትብል እንተኾይና ፡ ወይካኣ እዚ ሚስጢር እንተዘይነጊረያ ንጥቅማ እዩ ትብል እንተኾንካ ፡ ከምዝን ከምዚ ዝአመሰለ ምኽኒያታት እንተ ዘይኮይኑ አብ መንጎ ዝፋተው ሰብአይን ሰበይትን ዝሕባእ ሚስጢራት እንተሃሊዎም እቲ ሓዳር ነፍሲ ወከፍ ብጥርጠራን ብሓሳብን ምስተበጽበጸ ቅሱን ሓዳር በሪሩ ከምዝወጽእ ማንም ሰብ አይስሕቶን እዩ ።
አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ዘይምትእምማን አሎ ማለት ዓብይን ሕማቅን ሕማም እዩ ። ዘይምትእምማን እንተሃሊዩ ተፈላሊኻ ቀሲንካ ምንባር ይሓይሽ ይኸውን ። ንሰበይቱ ነደ ደቁ ዘይኣምን ንሳውን ንዕኡ እንተዘይኣመነት እቲ ሓዳር እንታይ ኮን ይመስል ይኸውን !!! ? ጸልማት'ዶ ክብሎ ? ግን አይኮነን ጸልማት እኳ ኮቦርታ ትኸዲንካ በጥ ኢልካ ትድቅሰሉ ። ሕማቅ ሓዳር'ዶ ክብሎ ? አይኮነን ! ክንደይ ቅማቅ ሓዳር ዝካአልን ዝጽወርን አሎ ። እሞ እንታይ ዳኣ ክብሎ እየ ?
እዚ ከምዚ ዝአመሰለ ሓዳር ፡ ከምዚ ሓደ ጸላኢ በሊሕ ርእስኻ ዝበትኽ ካራ ሒዙ ብድሕሪ ሕቆኻ ኮይኑ ካርኡ ኣልዒሉ ክቀትለካ ተቀሪቡ ዘሎ ብመሪር ስሚዒት እታ በላሕ ካራ አብ ርእስኻ ወይ አብ ሕቆኻ ክሸኽላ ትጽበዮ ዘሎኻ ጸላኢ ከምኡ እዩ ዝመስል እብል ። ምኽኒያቱ ክብረተይ ክዳነይ ናተይ ጥራሕ እያ ኢልካ ብጽኑዕ ቃልኪዳን ኣምጺእካያ አብ ክብረትካን ክብረትኩሙን አብ ልዕሊኣ ዘሎካ እምነት ክሓቅቅ ከሎ ፡ አይኮነን'ዶ ቅሱን ሓዳርሲ ምንም ቂራ ዘለው ሰብ ዝርደኦ እዩ ።
እምነት አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይቲን ብገንዘብ ዝግዛእ ኣይኮነን ። ዝርከበሉ ቦታ ክንሕብረኩም እንተደሊኹም አብ ሓንቲ ቦታ ጥራሕ እዩ ዝርከብ ። አብ ካልእ ቦታ ክረኽቦ እየ ማለት ዘበት እዩ። እዚ ቦታ እዚ ((مراقبة الله ይባሃል ። እመኑኒ ሓንቲ ሰበይቲ አብ ክብረት ናይ ሰብአያ ጠልቀፍቀፍ ክትብል ኮላ አብ ቅድሚኣ መቅጻዕቲ ናይ ረቢ ደበኽ እንተዝብላ ንመን ትዓሲ ምህላዋ አስተንቲና እንተትርዳእ አብዚ አይምወደቀትን ። ረቢ ሱብሓነሁ ወታዓላ አብ ቁርአን ከምዚ ይብል ፡-
)ولقد همت به وهم بها لو لا أن رءا ربه كذلك لنصرف عنه السوء والفحسشاء أنه من عبادنا المخلصين(
ነቢይና መሐመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ከምዚ ይብሉ ፡-( لايزني الزاني حين يزني وهو مؤمن )
ቅሱን ሓድርአብተን ክልተረቢ አብቁርአን ዝዘከረን እንተዝይተሞርኪሱ ጸልማትሓድር ክባሃል ይካአል፣ እዘንክልተ ነገራት እዚአተንመብዛሕትኡ ጊዜ(ሂያብ ናይጎይታ) ኮይነን ንረኽበን። አብቲልዕሊ ሂያብምዃነን ግንንስኻ ክብዝበለ ጻዕሪክትውስኸሉ ብጣዕሚ አገዳሲእዩ ።እዘን ክልተነገራት ዝጎደሎ ሓዳርአብ መንጎእቲ ሰብአይን እታሰበይትን ቅልውላውን ዘይቁሱንንሓዳር ብግልጺ በሪሁይረአ'ሞሓድር አብሰንከልከል ይበጽሕ ።
ዘረባ ከየንዋሕኩ እነሆ እተን ክልተ አብ ቁርአን ዝርከባ ባህሪያት ረቢ አብ ቁርአን ከምዚ ይብል ፡-
)ومن أياته أن خلق لكم أنفسكم أزواجا لتسكنوا اليها وجعل بينكم مودة ورحمة (
እዘን ክልተ ዝተሰመራ ቃላት ዓንዲ ሕቆ ናይ ሓዳር እየን ፡ እዘን ክልተ ናይ ረቢ ጸጋ ብዙሓት ሰባት ምስ ሳኣንወን ከምዝሰአንወን ብስምዒት ጥራይ ኢዮም ዝፈልጡወን አምበር ካብተን ናይ ቁሱን ሓዳር አዕኑድ ምዃነን ዝዛረበለን ብዙሕ ሰብ አይትረክብን ኢኻ ።
መወዳ (مودة) ማለት ፍቅሪ ወይ ምፍታው ማለት ክኸውን ኮሎ (رحمة) ማለት ካኣ ርህራሀ,ድንጋጸ ማለት እዩ ። ፍቅሪ ((محبة አንጻሩ ጽልኢ (كراهية) ይባሃል ፣ መቸስ ሰብአይ ንሰበይቱ ይጸልኣ እዩ ክንብል እኳ እንተዘይደፈርና ግን ምስኣ ፍቅሪ የብሉን ክንብል ንኽእል ኢና ። ምኽኒያቱ ብዙሓት ሰብአይን ሰበይትን ፍቅሪ ዘይብሎም አለው ፡ ከምኡ እናበሉ ኻኣ ይወልዱ ይዝምዱ ፡ ንሳ እንተሓቲትካያ አይፈትዎን ኢየ አይትብልን እያ ምኽኒያቱ አብ ባህልና ነውሪ እዩ ግን ብልክዕ ካኣ አይትፈትዎን እያ ምስኡ ኻኣ ወሊዳ ስለዝኾነት ካላአይ ምርጫ ዘለዋ እናተሳቀየት ደስ ከይበላ ምንባር ጥራሕ እዩ , ትነብር ካኣ ።
ትፈልጡ ዲኹም እንታይ እዩ ዘንብራ ደሎ ? እታ ካላአይቲ (ህያብ)ናይ ረቢ (ራሕማ) እትባሃል ንሳ እያ ። ምኽኒያቱ (ሰብ ሐዳር) ክሉኹም ተዓዘቡ ምስ ሰበይትኻ ፍቅሪ ዘይብልካ ኮለኻ ተኽብራ ድልየታ ትገብረላ አይፈትሓን ንሳውን ፍቅሪ ዘይብላ እንኮላ ፍትሕ አይትሓትትን ። ከምዚ ካብኮነ እዛ ራሕማ ዝብልዋ ትሰርሕ አላ ማለት ዲዩ ?? ነዓም (እወ ) ።
ትድንግጸላ ትድንግጸልካ አቦ ደቃ ስለዝኾንካ
ተኽብራ ተኽብረካ ባዓል ዋዕድኻ ስለዝኾነት
ሸለል ትብል ሸለል ትብለካ ተፈቲሓ'ኸ ናበይ ክትከይድ ኢያ ትብል
ሕማቃ አይትደልን ኢኻ ሕማቅካ አይትደልን ኢያ ምኽኒያቱ ማዓስ ትጸልኣ ኮንካ ፡ እንታይ ዳኣ - ፍቅሪ ጥራሕ እዩ ዘይብልካ ፡
ስለዚ ከምዚ አብ ላዕሊ ዝተጠቀሰ ናብራ ትነብሩ ።
ሕቶ ፡- እዚ ናብራ እዚ ቅሳነት ዘለዎ ናብራ ድዩ ወይስ ጎዶሎ እዩ?
መልሲ ፡- እዚ ምስጉን ናብራ አይኮነን እዚ ናይ ቅልውላው ናብራ እዩ ፡ እንተሓቲትካኒ - ስኒት ውላድ ናይ ፍቅሪ እዩ (ማለት ስኒት ፍቅሪ ዝወለዶ እዩ ) ፡ ስኒት ምቅድዳው ምስምማዕ ክኸውን ኮሎ ካበይ ይምጻእ ብዘይ ፍቅሪ ስለዚ ረቢ መወዳ ክብል ኮሎ ሰበይትኻ እንተጠመትካያ ናዓኻ ትመልአልካ እንተ ተዛረበትካ ናይ መላኢካ ቃላት ኮይኑ ይስማዓካ ምስኣ እንተ አዕሊልካ ሳዓት ትሻዓተ ናይ ምሸት አሎ እናበልካ ሳዓት ክልተ ናይ ወጋሕታ ይኽውን ግን እዚ ኩሉ እዚ ከመይሉ መጺኡ ?
ነዚ ሕቶ ክምልስ ሐደ ነገር ትዝ ኢሉኒ ። ካብቶም ናይ ቀዳሞት ሰባት ሐደ ዓልም ነይሩ ፡ ሐደ ጊዜ አብ ንእሽቶይ እምኒ ኮፍ ኢሉ ኮሎ ሐደ ዓርኩ መጸ ፡ እዛ እምኒ እዚኣ ንሓደ ሰብ ጥራሕ እያ ኮፍ ተብል ግን እዚ ዓልም እዚ ነቲ ዓርኩ ናዓ ምሳይ ኮፍ በል በሎ ፡ እቲ ዓርኩ ኻኣ ከመይ ገይረ ንኽልተና አይትአክልን እያ በሎ ፡ ግን እቲ ዓልም ከምዚ ክብል መለሰሉ ፡ 'ስማዕ ዓርከይ እዛ እምኒ እዚኣ ንዝፋተው ክንዲ አዱንያ እያ ፡ አዱንያ ብዓባያ ካኣ ንዘይፋተውን ንዝጻልኡን ክንዲ ኣፍ ዑንቂ እያ ክብል መልሰሉ ።
እሕዋት ናይ ሓዳር ዕድመን ናብራን ናይ ክልተ ወርሒ ስለስተ ወርሒ ጊዜ አይኮነን ንዘልአለም ክኾነኒ ኢልካ እትምስርቶ ናብራ እዩ ። ስለዚ አብ ፍቅርን ርህራሄን ስኒትን ዝተሃንጸ ሓዳር ናይ አዱንያ ጀና እዩ ንብል ።
ግን አብዚ ሓደ አገዳሲ ሕቶ አሎ ። ምስ ሰበይትኻ ፍቅሪ ክትምርዓው ኮለኹም እንተዘይነብር ድሕሪ መርዓ ክፍጠር ይካኣል ድዩ ? ነዚ ሕቶ እዚ ንምምላስ ሊቃውንትን ፈላጣትን አይንሓትትን ኢና ፡ ምኽኒያቱ ዝዓበየ ናዓናን ነቲ ፍቅርን ዝፈጠረ ጎይታ ስለዘሎ ንዕኡ እስከ ንሕተት።
መልሲ ናያዛ ሕቶ አብታ አብ ላዕሊ ተጠቂሳ ዘላ ናይ ረቢ ቃል አጸቢቅና ንመልከታ وجعل بينكم مودة ورحمة)) አብ መንጎኹም ፍቅርን ርህራሀን ምትሕልላይን ገርናልኩም ይብል ። አይትፈልጣ አይትጥይቃ ጓል አንስተይቲ አብ ሓዳርኩም እዚ ዘይባሃል ፍቅርን ምጥዓምን ይረአ ፡ ካበይ መጺኡ ? እዚ ድሕሪ መርዓ ዝተፈጥረ እዩ ምኽኒያቱ መብዛሕትና ጓል ሰብ ከነምጽእ ኮሎና ሓንሳብ ሪኢና ስድራኣ ሓቲትና ኢና ተመርዒናያ እምበር ቅድሚ መርዓ እቲ ፍቅሪ ምስኣ ፈቲነዮ አስትማቂረዮ ፈሊጠዮ አይኮንኩን ፡ እኳዳአስ እዚ ስድን ዘይሸርዓዊን መንገዲ እዩ ንብል ።
አቦታትና አደታትና አሕዋትናን አፍቂሮም አይኮኑን ተመርዒዮም ። ስለዚ መብዛሕትኡ ፍቅሪ ድሕሪ መርዓ እዩ ዝመጽእ ።
ግን ድሕሪዚ ኩሉ ትንተና ሓደ ዓብይን አገዳስን ሕቶ ደበኽ ይብለና ፡ መልሲ ደልየ ይብል ፡ ንሱ ኻኣ ''' ፍቅሪ ድሕሪ መርዓ እዩ ዝፍጠር ኢልና ግን ከመይ ገይሩ ይፍጠር . መበገሲኡ ፣ ሰበቡ ፣ ካበይ ይፍልፍል ፣ ንምንታይ'ከ ገለ ቤተሰብ አብ ሓዳሮም ፍቅሪ ዘይብሎም ገለ ኻኣ ሩሕ ብሩሕ ይተሓላለፉ ሰብኣያ ዓሰርተ ደቂቅ አብ ስራሕ እንተደንጉዩ ሰበይቲ ዓቅላ ይጸባ ቅሻቀል ትነብዕ ገለ ኣንስቲ ኻኣ ሰብአያ አብዚ አዱንያ ምህላው ካብ ስራሕ መጺኡ ማዕጾ ክኩሕኩሕ ኮሎ ጥራይ ትፈልጥ ።
ስለምንታይ አበይከሎ እቲ ፍቅሪ ከመይ ኢሉኸ እዩ አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ዝውለድ ???
እዚ አገዳስን መሳጥን ሕቶ አብ ክፍሊ ናይዚ (ቅሱን ሓዳር ) ዝብል ጽሑፍ ንከታተል ።
ስለምንታይ ?፡- እዚ ሕቶ እዚ ብሕቶ ክምልሶ ። ከምሰራሕተኛ ዲኻ አምጺእካያ ? ንውላድ ጥራሕ ዲኻ አምጺእካያ ? ሓድር አለዎ ክትባሃል ዲኻ አምጺእካያ ? ጸጽቡቁን ጠጥዑሙን መግቢ ክትምግበካ ዲኻ አምጺእካያ ? ልክዕ እዩ ገለ ዝተጠቅሰ ሓቂ ክኸውን ይኽእል እዩ ግን ናይዚ ኹሉ እዚ (ጨው)ኮይኑ ዘመቅሮ (ፍቅሪ) ጥራሕ እዩ ።
እዘን ክልተ ረቢ ዝጠቀሰን ባህርያት - ፍቅርን ርህራሀን - አብ ሓዳር ብጣዕሚ ዘገርም ነገር ይዋሳኣ ፡ ንአብነት ወድን ጓልን ይማራዓው አይፈልጣ አይትፈልጦ አብ መጀመሪያ ለይቲ ወላ አዲኣ ወላ ሓፍታ ወላ አቦኣ ወላ ሓዋ ክርኦ ዘይክእል አካል ናይ ነብሳ ቀሊዓ ተርእዮ ፡ ካብኡ ሓሊፉ እውን ድላዩ ክፍጽም ደስ እንዳበላ ተፍቅደሉ ። ካብዛ መዓልቲ እዚኣ (ፍቅሪ) ዝባሃል ይፍጠር ። ብዙሕ ሚስጢር ትነግሮ ብዙሕ ሚስጢር ይነግራ ፡ ይዋሃሃዱ ይፋተው ። እዚ ፍቅሪ እዚ ንዕስራ ንሰላሳ ዓመታት ይጓዓዝ ። ብድሕሪኡ ምምናው ዝባሃል ቅልቅል ይብል'ሞ - መቸስ ረቢ ጥዑም እንዲዩ - እቲ ራሕም ዝባሃል ካላኣይ ናይ መከላኸሊ ዕርዲ ይብገስ ምእንታን ሓዳር ከይፈርስ ፡ (ሱብሓነ'ላህ) ስለዚ ሓዳር ከም ውግእ ተወሲዱ ማለት ዲዩ ? ነዓም (እወ) ግን ምቁር ውግእ እዩ።
ከነስሕቀኩም ፡ --- ወዲ ንመጀመርያ ጊዜ ተመርዕዩ (ሰበይት እንታይ ምዃና) አይፈልጥን እዩ ፡ መጀመሪያ ለይቲ ምስኣ ምስሓደረ ንግሆ ጋው አቢሉ አብ ገጻ ጸፊዑዋ !!! ስለምንታይ ትጸፍዓኒ እንተበለቶ ክሳብ ሎሚ አበይ ነርኪ እዚ ኩሉ ዓመታት ክብል መለሰላ'ሞ ስሒቆም ሕቁፍ አበላ ይባሃል ። ግን ዝገርመኩም ድሕሪ ክንደይ ዓመታት ክማነው ጀሚሮም ግን ክሳብ ዕለት ሞቶም አይተፈለለዩን ። ስለምንታይ ??? መልሲ - እታ ካላአይቲ ርህራሀ (ራሕማ) እትባሃል ናይ ረቢ ጸጋ ክትሰርሕ ስለ ዝጀመረት ።
ፍቅሪ ዘይብሉ ሓዳር ናይ ቅልውላው ሓዳር እዩ ዝበልኩኹም በዚ ዝስዕብ ምስላ ገይረ ከረዳአኩም ክፍትን እዩ ።
ሰብአይን ሰበይትን ነይሮም ንሱ ብመልክዓ ዲዩ ብትምህርታ ብጣዕሚ እዩ ዝፈትዋ ነይሩ ንሳ ግን ፍቅሪ ዝባሃል አይነበራን ድሕሪ ቁሩብ ዓመታት ሓደ ማዓልቲ ኮፍ ኢሎም ኮለው አቶኪሩ ፍቅሪ ዝመለኦ አጠማምታ ጠሚቱ ፍሽኽ በለ ፡ ንሳ ግን ተጸዊጋ ጠመተቶ ስለምንታይ ከምዚ ትብሊ አነ ፈገግ ይብል ንስኺ ካኣ ተጸዊግኪ ትጥምትኒ ኢሉ ምስሓተታ ከምዚ ክትብል መለሰትሉ '' ትፈትዎ ነገር ሪኢኻ ፍሽኽ ኢልካ ዝጸልኦ ንገር ሪአ ኻኣ ተጸወግኩ '' በለቶሞ ከምዘይትፈትዎ ናይ ብሓቂ አረጋጊጹ አብ ስቃይ ከምዘላ ተረደአ ።
(( ስለዚ ፍቅሪ አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ብጣዕሚ አገዳሲ ምዃኑ ዝስሕት ነብሱ ዘታልል ጥራሕ እዩ ))
አሕዋት ክብሎ ዝደለኹ (ፍቅሪ ፣ ርህራሀን ፣ሓልዮትን ፣ ስጋይ ስጋኻ ዘይብሎም ሰብአይን ሰበይትን ድሩቅ ጠሊ ዘይብሉ ሂወት ከምዘሕልፉ ኩላትና ንርዳእ ኢና ። (ፍቅሪ) ክብል ኮለኹ (ስኒት) ማለተይ አይኮነን ፍቅሪ ክብል ኮለኹ እቲ ኩላትና ንፈልጦ መብዛሕትናውን ብኡኡ ዝሓለፍና እቲ ንፈልጦ ፍቅሪ ማለተይ እዩ ። ስኒት ዳኣ እንታይ እዩ ኢልካ አብ መጨረሻ እታ ናይ ረቢ ቃል ደጊመ ክጠቅሳ ንኽትሓፍዙዋ
)ومن أياته أن خلق لكم أنفسكم أزواجا لتسكنوا اليها وجعل بينكم مودة ورحمة إنا في ذلك لأيات لقوم يتفكرون (
ዘገርም እዩናይ ሓዳርነገር እቶምምሁራት እውንሓቃቶም እዮምከምዚ ክብሉ
(الحياة الزوجية أسرار)
ይብሉ ። ልክዕ እዩ ናይ ሰብአይን ሰበይትን ናብራ ምስጢር ዝመልኦ ናብራ እዩ ።
ሎሚ ሒዘልኩም ቀሪበ ዘለኹ ሐደ ካብቶም ዝዓበዩ ሓዳር ሰንከልከል ዘብሉ ጠንቅታት እዩ ይገርመኩም ይኸውን ሼኽ ኢብራሂም ስራጅ ከመይ ገይሩ ከምዚ ይዛረብ ትብሉ ትኾኑ ። መቸስ ናትና ነገር ኩሉ ጊዜ ዘየገርም ከገርመና ነቲ ሓቅን ወድዓዊ ዝኾነ ኩነታት ስለምንታይ ንምንታይ ከመይሉ እናበልና ዘድልን ዘየድልን ሕቶታት ክንጽዕኖ ንፍትን። እቲ ዘገርም ግን እቲ ሕጂ ዝዝረብ ደሎ ዘየድሊ ስለዝኾነ አይኮነን እኳዳኣስ ብጣዕሚ ኣገዳስን አብ መንጎ መብዛሕቶኦም ሰብአይን ሰበይትን ዘሎ ሽግር እዩ ። ብዛዕብኡ እውን ኩሉ ሰብ ክሰምዕ ይደሊ እዩ (የድልዮ ካኣ እዩ) ግን አሎ አይኮነን ከንቱ ምውርዛይን ለባማት ምምሳልን ጽፉፋት ምምሳልን ፡ ንሱ እንተዘይኮይኑ እቲ ሕጂ ዝዝረብ ዘረባ ብጣዕሚ አድላይን አገዳስን ምዃኑ ነፍሲወከፍና ይርደኦ እዩ ። ወረ ኣነስ ዓንዲ ሕቆ ናይ ሓዳር እዩ ኢለ እየ ዝሰምዮ ፡ ምኽኒያቱ አነ ካባኻትኩም ፍልይ ኢለ ዝራአየሉ ነገር አሎኒ ፡ ኩላትኩም ትፈልጥዎ ነገር እዩ ። ንሱ ኻኣ ካብ ሙሉእ ኩርናዓት ናይ ዓለም ብቴሌፎን ይኹን ብደብዳቤ ፣ ብፋክስ ፣ ብኢሜልን ብዝተፈላለየ መዳያት ኣዚዩ ብዙሕ ሕቶታት ስለዝመጽአኒ ካብቲ ሕቶታት ብርክት ዝበሉ አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ዘሎ ዘይምቅዳው ንዕኡ ዝምልከቱ ሕቶታት ይኾኑ ።
ከምኡ ስለዝኾነ አብ ሓደ ሓደ ካሴታተይ ከምዚ ዝአመሰሉ ሕቶታት ገሊጸ መልሲ ክህበሎም አድላይን አገዳስን ኮይኑ ስለ ዝስማዓኒ ብሩህን ግሉጽን ዝኾነ መልሲ ክህበሎም ይህቅን እሞ መሊሰ ካኣ ይሓስብ ፡ እቲ ህዝብና ገና ሓጫጭን ዳኣልን ምስ ሓቂ ዘይጓዓዝ ምዃኑ ስለዝፈልጥ ካብኡ ይቁጠብ ። ግን ብዙሕ ጊዜ ነብሰይ ትወቅሰኒ እያ ።
ሎሚ ግን እነሆ እቲ አርእስትና ባዕሉ (ቅሱን ሓዳር) ይብል ። ቅሱን ሓዳር እንተተደልዩ ካኣ ቅሱን ሓዳር አብ ከምዘን ዝስዕባ አዕኑድ ቆይሙ ብዘይሰንከልከል ንነዊሕ ዓመታት ከምዝነብር ብተግባር በጺሕናዮ ኢና ።
ካብተን አገደስቲ አዕኑድ ፡-
መጀመሪያ ፡ (ዲን) ፡ አብ ዲን ዘይተሞርኮሰ ሓዳር ረቢ ዘይቀደሶ ሓዳር ኮይኑ ንግዝይኡ እኳ እንተጠዓመ አብ አዱንያን አኼራን ርኹስን ከንቱ ሓዳርን እዩ ። እቲ አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ክኸውን ዘለዎ አብ ኩሉ ተግባራት ናይ ክልቲኦም አብ ዝኾነ ጊዜን ቦታን ረቢ ይከታተሎም ምህላው ተረዲኦም አብ መንጎኦም እምነትን ጽፈትን ክሰፍን ይግባእ ።
ካላአይ ፡ (ተናዙላት)ማለት ንዓይ ይኽፋአኒ ናዓኻ ይጥዓመካ ፡ ናዓይ ይኽፋአኒ ናዓኺ ይጥዓመኪ ዘይብሉ ሓዳር ጨው ዘይብሉ ሓዳር እዩ ። ሐደ ካብ ክልቲኦም ክሓምም ከሎ እቲ ካላአይ ምስኡ/ምስኣ እንተዘይሓሚሙ/እንተዘይሓሚማ ክስሕቅ ከሎውን ከምኡ ፡ ክጉሂ ከሎ/ክላውን ከምኡ እንተዘይኮይኑ ኮርካሕ ሓዳር እዩ ።
ሳልሳይ ፡ ሳልሰይቲ እዛ ሎሚ ሒዘያ ቀሪበ ዘለኹ ነጥቢ ትኸውን ። ንሳ ኻኣ እንታይ ኢለ ከምዝሰምያ እኳ ጠፊኡኒ ፡ (ስጋዊ ምርኽኻእ) ንበላ ኮታስ ድላይኩም ስመዩዋ ግን ብኢንግሊዝ (ሰክሻል ሳቲስፋክሽን) ይብልዎ ብዓረብ ካኣ (النشاط الجنسي) ይብልዎ ብአምሓሪኛ ኻኣ (መጣጣም) ይብልዎ ። ብዝኾነ ኾይኑ ተረዲእኩሙኒ አለኹ እዚ ጉዳይ እዚ ብሸለልትነት ዝሕለፍ አይኮነን ። እመኑኒ አሕዋት አነ ቅድሚ እዚ ካሴታት ዘርጊሐ ተሌፎናት ክመጸኒ ቅድሚ ምጅማሩ ሰብአይን ሰበይትን በዚ ጉዳይ እዚ ይጻልኡ ክሳብ አብ ምፍልላይ እውን ከምዝበጽሑ ጨሪሸ አይፈልጥን እየ ነይረ ። ካብ ብዙሓት ሐደሽቲ ዝተመርዓው ይኹኑ ነባራት ተመርዓውቲ ናይ ሓዳሮም ዕንቅፋት ዝኾኖም ነጥቢታት ክሓትኑ ኮለው ብጣዕሚ ይግረም ብኻልእ ወገን ኻኣ ይጉሂ ። ዘታሓሳስበኒ ነገር ካኣ ህዝብና ነዚ ክሰምዕ ኮሎ ምሕጫጩን ክሰምዖ እናደለየ ውርዙይ ምምሳል እዩ።
ሕጂ ሓደ ካብቲ ማእለያ ዘይብሉ ናይ ዝተፈላለዩ ሓዳራት ኩነታት ከንፍሰልኩም እየ።
(( ሓደ ቤተሰብ - ሰብአይን ሰበይትን - ተባኢሶም ፡ እታ ሰበይቲ ክትፍታሕ ትደሊ - ገለ ሰባት አብ ሞንጎኦም አትዮም ክዓርቅዎም ምስ ሓተቱኒ ካብ መጅሊስና ክልተ ለባማት ሰባት ሰዲደሎም ክልተ ሰሙን ዝአክል ክዓርቅዎም ፈቲኖም አይካኣሉን።
ሕቶ ናይ ሽማግለ፦ እንታይ ኮንኩም ?
ሰበይቲ፦ ፍትሕ ደልየ ።
ሽማግለ፦ እንታይ ኮንኪ ?
ሰበይቲ፦ ማይና ተወዲኡ ብነብሰይ አእኪለ እየ።
ሽማግለታት ነቲ ሰብአይ ገለ አጉዲልካ ከይትኸውን ኢሎም ንበይኑ ገይሮም ምስ ሓተትዎ ከምዚ ክብል መለሰ ። ካብ ንምርዖ ሽዱሽተ ዓመትና እዩ ፡ ክሳብ ሕጂ ክልተ ዓበይቲ (ጠግም) ወርቅን ዝተፈለለየ ቅርጺ ዝሓዘ ወርቅታት ማእለያ ዘይብሉ ብ 30 ዓመት ዘይእከብ አዋርቅ አብ ገዛ ወሲዱ አርአዮም ። ቀጺሉ እውን ተላጃ ከፊቱ ሙሉእ ዘይጉዱል አስቤዛ አርአዮም ። አብቲ ገዛ እውን አዝማዳን ማሓዙታን ሓሰኽሰኽ ክብሉ ከለው አዝማዱ ግን ዝራኣዩ ውሑዳት እዮም ፡ ከምኡ'ውን መብዛሕትኡ ምግቢ ካብ ደገ ሒዙ እዩ ዝመጽእ ፡ ምስዚ ኩሉ እዚ ሚዛን አይትህቦን ፡ ጸጸኒሓ ፍትሕ ትብል ።
ሽማግለታት ብዙሕ ጊዜ ተማላሊሶም ክዓርቁ ፊቲኖም አይተዓወቱን አብ መጨረሻ ድሕሪ ክልተ ሰሙን መልሲ ሒዘሙለይ መጹ ። እቲ መልሲ ከምዚ ዝብል ነበረ ፡- ንሱ ብጣዕሚ ሓዳሩ ይደሊ ንሳ ግን ወይ ፍትሕ ወይ ሞት ትብል ኢሎም ነገሩኒ ።
ዝገርመኩም ነገር አብታ ዝተመለሱላ መዓልቲ ንምሸቱ ንሳ ባዕላ ቴሌፎን ደዊላ ከምዚ ትብለኒ፡-
(( ሸኽ ኢብራሂም ብዙሕ ነመስግነካ ክትዓርቅ ፈቲንካ ዝላአኽካዮም ሰባት እውን ዝካአሎም ጽዒሮም አነ ግን ሓዳር አይደለኹን ፡ ስለምንታይ ኢልካ ትግረም ትኸውን ፡ በል ስማዕ ክነግረካ - ንመጀመሪያ ጊዜ ናዓኻ ሕሹኽ ኢለ እዚ ሚስጢር ይነግረካ አለኹ ።
ካብ ንምርዖ ሹዱሽተ ዓመት ገርና ሰብአይ አለዋ ይባሃል ፡ ልክዕ እዩ ሰብአየይ ብፋጣጥርኡ ጉድለት የብሉን ዶሞዙ'ውን ብርክት ዝበለ እዩ ምልኩዕ ዝኾነ ጓል አንስተይቲ ትምነይ ይሰግድ ይጸውም ካብ መጠን ንላዕሊ የኽብረኒ ንስድራይውን የኽብሮም አዚዩ ጡጡሕ ሓዳር እዩ ዘሎኒ።
ግን አብዚ ሽዱሽተ ዓመት ምስኡ ደቂሰ ብስጋዊ ርኽክብ ረኺአ ዝብለለን መዓልታት በጻብዕቲ ዝቁጸራ ጥራሕ እየን ። ጸገሙ ናቱ ምርካእ ጥራሕ እዩ ዘገድሶ - ወረ አነ ዝመስለንስ ሰበይቲ ስምዒት ሃሊዋ ትረክእ አይመስሎን ይኸውን ኢለ ይጠራጠር ነይረ ። ስጋዊ ምርኻብ ክንጅምርን ክውድእን ሐደ ጊዜ እዩ ። ውድእ አቢሉ ሕቁኡ ይህበኒ ግን አነ ከም ሓዊ ይቃጸል ስለዘለኹ ተገልቢጠ ብቅድሚኡ መጺአ ናበይ ኢኻ አነ ከይወዳእኩ ይብሎ'ሞ ግን ( لا حياة لمن تنادي) አን ክምሰብ መጠን ብጣዕሚ ይሓርቅ ፡ ጨሪሱ ከይነኻአኒ እኳ እንተዝኸውን ምሓሸኒ ይብል ። ናቱ ጨሪሹ ቀጥታ ድሕሪ ሓሙሽተ ደቂቅ አይትረኽቦን ኢኻ አብ ዑሙቅ ዝበለ ድቃስ ይሃምም ። አነኸ ረስኒ ጥራሕ ምስኮንኩ ነቲ መደቀሲየይ ገዲፈ ተለቪዝዮን ክርኢ ናብ ሳሎን ከይደ አብቲ ሳሎን ወዲቀ ይድቅስ ።
ድሕሪ'ዚ አነ ዘረባኣ የቋርጾ'ሞ እዚ ዳኣ ናዓይ ክትነግርኒ አየድልይን እዩ ነይሩ ቀሊል እንድዩ ኮፍ ኢልኩም ዘይትማያየጡ ጉድለቱ ነጊርኪ እንተ ሓሚምካ ተፈወስ ክሕግዘካ ዝኽእሎ ነገር እንተሃልዩ ንገረኒ ፡ ሸለልትነት እንተኾይኑ ግን ትጋገ አሎኻ ኢልኪ ዘይትመኽርዮ ብሓንሳብ ኮንኩም ክትፈትሕዎ ትኽእሉ ጉዳይ እዩ ምስ በልኩዋ ከምዚ ክትብል መለሰትለይ ።
ወይ ሸኽ ኢብራሂም ዘይተጠቀምኩሉ ሜላ የልቦን ገሊጸ እውን አነ ሰብ እኮ እየ ከማኻኮ ስምዒት አሎኒ እዩ ኢለ ክሳብ አንጸርጺረ ዝዛረቦ ኮይነ ካልእ ይትረፍሲ ቅድሚ ጂማዕ (ስጋዊ ርክብ) ንጻወት ንስሓቅ እቲ ሰብአይ ምስ ሰበይቱ ክገብሮ ዘለዎ ናይ ስምዒት ምድላው ንግበር ሸሪጥ ናይ ሸኽ ኢብራሂም ስራጅ አይሰማዕካን ዲኻ ( ከም ብዕራይ አይትውደቁወን መጀመሪያ መልእኽቲ ላአኹ) ክብል እንተበልኩዎ እሞ እዚኣ ኢያ ዘላትኒ ክብል እና ሓጨጨ ይምልሰለይ ። ሓደ ሰሙን ሓደ ወርሒ ሐደ ዓመት'ውን እንተዝኸውን ትዕግስቲ አድላይ እዩ ምበልና ግን (ሹዱሽተ ዓመት) - እቲ ጉዳይ ቀጻሊ እዩ ። እዚ ጉዳይ'ዚ ዓው ኢልካ ዘይዝረብ ኮይኑ ፡ ነደይ ዲየ ከማኽራ ወይስ ነቦይ ? ወይስ ንዕኡ ገዲፈ (ክጋገ) !!!! ? አነ አቦይን አደይን ቀጺዖም ዘዕበዩኒ ብዲን ዝተኾስኮስኩ አብ ልዕሊ ሰብአየይ ሰብአይ ከእቱ ካብኡ ሞት ይመርጽ ትብል ።
ቀጺላ ሸኽ ኢብራሂም ትብል ! ዕድመይ 26 ዓመት እዩ ክሳብ 60 ዓመት ዝገብር ከምዚ ኢልኪ ንብሪ ዲኹም ትብሉኒ ዘለኹም እናበለት እናበኸየት ትዛረበኒ ። ብምቅጻል ሸኽ ኢብራሂም ናይ ሰብአይ ስምዒት ስኢነ ኢላ ትበኪ አላ ኢልካ ትጸርፈኒ ትኸውን ግን አነ ናይዚ 6 ዓመት አይኮነን ዘጉህየኒ ዘሎ ብትዕግስቲ ሓሊፈዮ እየ ግን ናይ ዝመጽእ ሂወተይ ከምዚ ኢለ ዲየ ክሓልፎ ? ምስ ማሓዙተይ ክንራኸብ ኮሎና ብጣዕሚ ድሱታት ምዃነን ክርዳእ ኮለኹ (ሐደ ሐደ ጊዜ እውን ፍሽኽ እናበላ ብስጋዊ ርክብ ድሱታት ምዃነን ) ክገልጻለይ ኮለዋ ብልበይ ሕርር ይብል ።
ዝኾነ ኾይኑ ድሕሪ ብዙሕ ጻዕሪ ዘይከውን ኮይኑ ምስ ተረኸበ ብኽንደይ ጎንጺ ፍትሓ ረኺባ ተፋቲሓ ። ድሕሪ ሓደ ዓመትን ሹዱሽተ ወርሕን እውን ሓደ ጡዑይ ሰብአይ ተመርዒዋ እነሆ ክልተ ወሊዳ ።
አሕዋት ከምዛ ዝሰማዕኩማ ናይዛ ሓፍትና ኩነታት ከምኡ ብዙሕ ምስ ሰማዕኩ ብዛዕባ'ዚ ጉዳይ ብዙሕ መጻሕፍቲ ከንብብ ጀመርኩ ። ሓንቲ ካብተን ዘንበብኩወን መጻሕፍቲ ክሕብረኩም ንመጀመሪያ ተመርዓውቲ እውን ከንብብዋ ዝዋሰዮም (ቱሕፈቱል ዓሩስ) ዝብልዋ መጽሓፍ እያ።
ክቡራት አሕዋትን ዝኸበርክን አሓት ፡ ነወሪ አይኮነን ሓደ ሰብ ምስ ሰበይቱ ምውቅን ጥጡሕን ሓዳር ክኾኖሎም ምጽዓር ረቢ ዝፈቅዶ ሜላታት ምፍጣር ። ብዙሓት ናይ ዲን ዑለማእ ኣብ ናይ ርሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ቃላት ተሞርኪሶም ብዛዕባ ናይ ሰብአይን ሰበይትን ስጋዊ ምርኽኻብ ዝጻሓፉዎ መጻሕፍቲ አንቢብካ ገዛኻ ምዕራይ ነውሪ አይኮነን እኳ ዳአስ ቁርምነገር እዩ ።
ካብቲ ዝራኣኹዎን ዝሰማዕኩዎን ተመኩሮ እቲ ናይ ስጋዊ ርክብ ዘይምቅዳው ጉድለቱ ካብ ክልቲኦም እዩ እኳ እንተበልና እቲ ዝዓበየ ገጋ ግን ካብቲ ሰብአይ እዩ ክብል ይደፍር ። ምኽኒያቱ ንዓይ ይጥዓመኒ ብዝብል ናይ ጸብለልትነት ስሚዒት እታ ጓል አንስተይቲ እውን ከምኻ ስሚዒት ከምዘለዋ ትርስዕ ። ኩላትና ንፈልጦ ሐደ ነገር አሎ ፣ ንሱ ኻኣ ጓል አንስተይቲ ብፍላይ እኳ አሕዋትና ደቂ አንስቲዮ ብዛዕባ ስጋዊ ምርካእ አፈን ከፊተን አይዛረባን እየን ፣ ምኽኒያቱ ዓው ኢልካ ዘይዝረቦ ጉዳይ ስለዝኾነ ። ግን እቲ ሰብአይ ክሓስብ አለዎ ። እዚኣ መደበር ናይ ምርካእ ጥራሕ እያ ዝብል እንተኾይኑ ብሸሪዓ ወገን እንተሪኢናዮ'ውን ዓብይ ገበን እዩ ተቀባልነት'ውን የብሉን ።
አሕዋት (الخيانة الزوجية) ዝብልዎ ማለት (ክድዓት ወይ ኺያና ናይ ሰበይቲ) ብጉሉጽ አዘራርባ ኻኣ አብ ልዕሊ ሰብኣያ ጠልቀፍቀፍ እትብል ሰበይቲ ከምዝን ወዲ ኸምዝን ምስ ዝርከብ ምዃኑ አይንዘንግዕ ።
ብወገን ናይ አሕዋትና ደቂ አንስቲዮ ካኣ ካብዚ ዘይንእስ ጉድለት እዩ ዘሎ ። ገለ ዑለማእ ሰበይቲ ንሰብአያ ብስጋዊ ርኽኣት ኩሉ ጊዜ ዱሱት ኮይኑ ክነብር ኢላ እትገብሮ በብዓይነቱ ፈተናታትን ሜላታትን ትግሃትን (نشاط) ነዚ ተግባራት እዚ ምግባር ከምቲ ሰብአይ ሴፍ ሒዙ አብ ጂሃድ ዝቃለስ ከምኡ እዩ ዝሕሰበላ ይብሉ ።
ስለዚ ነውሪ ዝባሃል ብሕፍረት ይኹን ብሸለልትነት ነቲ ረቢ ዝሓለሎ ንኸይትግበር ንሸይጣን ሶሊኹ አብ ሓዳር ከምዝአቱ ዕድል ሂባ ከምድላዩ አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ሓዊ ክአጉድ ምግባር ፡ እዚ እዩ ዝዓበየ ነውሪ ። ንአብነት ካብቲ ሰበይቲ ክትገብሮ ዝግባኣ - ግን ዘይገብረኦ - ከም አብነት ክንጠቅስ ፡-
1) አብ ሕብረተሰብናን ባህልናን ሰበይቲ ባዕላ ስጋዊ ርክብ ምስ ሰብአያ ንኽትገብር እናደለየት ኮላ ኮነ ኢላ ባዕላ ( ባዕላ … ባዕላ … ባዕላ ) ምሕታት አይተለመደን ፡ ስለምንታይ ? እቲ ጉዳይ ናይ ክልቲኦም'ዶ አይኮነን ? ሰብአይ ሱቅ እንተበለ ወላ ነዋርሕ ንሳ ነኻኺኣ ተናኺፋ ናብ ዓራት ከምዘምርሕ ምግባር ነውሪ ዲዩ ??? በሱ አነን እቶም ዓበይቲ ዑለማእን ነዚ ተግባር እዚ ዒባዳ ኢና ንብሎ ።
ረሱል - ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም - ብዛዕባ ጂማዕ (ስጋዊ ርክብ) ክዛረቡ ከለው ንሰበይትኻ አብ ናይ አደታታ ደም ኮላን አብ መቀመጫአን ስጋዊ ርክብ ምግባር አዚዩ ኩልኩል ምዃኑ ገሊጾም ካልእ ግን ምስ ሰበይትኻ ድልየትካ ክትገብር ፈቂዶምልና ። ከምኡ ካብኮነ ስለምንታይ ሰብአይን ሰበይትን (ብሓደ ዓይነት ፎቲን) ለውጢ ዘይብሉ ናብራ ይነብሩ ?? እቲ ረብን ረሱልን (ሰ.ዓ.ወ.) ዝደረትዎ ደረት ኣይትሕለፍ እምበር ስለምንታይ ጨው ዘይብሉ ናብራ ትነብር ።
እናሳሓቅኩም ክትማሃሩ ሓደ ዝተባህለ ነገር ከም አብነት ክገልጸልኩም እየ ፡ ብድሕሪኡ እዚ ሰብ እዚ ምስ ሰበይቱ እንታይ ዓይነት ናብራ ይነብር ከምዘሎ ገምቱ ኢኹም ።
አብ ሐደ ገዛ ምሳሕ ተጸዊዕና ምስበላዕና ሓደ ዓሰርተ ሰባት ንኸውን ኢና ገለ ገለ ናይ ዲን ሕቶታት ክሓቱኒ ምስ ጀመሩ ሓደ ሓው ከምዚ ክብል ሓተተኒ ።
(( ሸኽ ኢብራሂም እዚ ሕብረተሰብና ብጣዕሚ ተባላሽዩ እኮ እዩ ዘሎ ካብ መስመር ዝወጸ ተግባራት ክገብር ይረአ አሎ ፡ ሰብኡት ምስ አንስቶም አዚዩ ነውሪ ዝኾነ ነገር ይገብሩ ከምዘለው በጺሑና ይብል ፡ አነ ኻኣ እንታይ እዮም ገይሮም ኢለ ሓተትኩዎ ፡ አስዒቡ ብጣዕሚ ነውሪ እዩ ክዛረቦ እኳ የሕፍረኒ እዩ በለ ። አነ ኻኣ አጆኻ አይትሕፈር ኩላትና ሰብኡት ኢና አንስቲ የብልናን በልኩዎ ፡ ቀጺሉ (አንታ ሸኽ ኢብራሂም ገለ ገለ ሰብኡት ነንስቶም መብራህቲ ከየጥፍኡ ብብርሃን ስጋዊ ርኽክብ) ይጃምዑወን ምስ በለኒ አብ ኢደይ ዝነበረ ክወድቀኒ ደለየ ፡ እንታይ ኢለ ክምልሰሉ እየ? ሓራም እዩ ክብሎ ሓራም አይኮነን ፡ ዝኾነ ኾይኑ ክርደኦ ብዝኽእል መንገዲ ገይረ አረዲኣዮ ። አብ መጨረሻ እውን እቲ መብራህቲ አውሕድ አብሎ ቁሩብ ጽልምትምት ከምዝብል ገርካ ምስ በልኩዎ ፈገግ ኢሉ ሳሓቀ ))
ትዕዝብቲ ውሰዱ አሕዋት እዚ ሃሰውሰው እናበለ አበይ አሎ እቲ ርእስኺ አበይ አሎ እቲ ኢድኪ እናበለ ክሓድር ማለት ዲዩ ? ካላአይ ነገር እዚ ሐውና እዚ አብ ካልእ ኩነታቱ ከመይ ዓይነት ናብራ ምስ ሰበይቱ ከምዝነብር ክርዳኣኒ አይክእልን ።
ካላአይቲ አብነት ሓደ ሐውና (አነ ንሰበይተይ ክትጠንስ ኮላ ቅድሚ ምውላዳ ብ 3 ወርሒ አይቀርባን እየ ምስበለኒ ፡ ስለምንታይ ኢለ ሓተትኩዎ ፡ ንሱ ኻኣ ሓላል ዲዩ ኢሉ ሓተተኒ ፡ ከምኡ'ውን እተን ዘሕርሳኣ ክትወልድ ኮላስ ብጥንስታስ ምስ ሰብአያ ተራኺባ ክብላኣ ነውርን ሕብረትን'ዶ አይኮነን በለኒ ።
አነ ኻኣ ኣንታ ሓውና ቅድሚ ምሕራሳ 3 ወርሒ ምስ ሓረሰት ከምቲ ባህሊ ናይ አንስቲ 40 መዓልቲ ብጠቅላላ 4 ወርሕን 10 መዓልትን ትጽበ ማለት ዲዩ ? ኢለ ምስ ሓተትኩዎ እንታይ ዳኣ ክገብር ነብስኻ ጸቂጥካ እዩ'ምበር በለኒ ።
አሕዋት አብነታት ክገልጸልኩም
እንተሓዲረ መጽሓፍ ምሉእ ምተጻሕፈ ፡ እቲ ዝገርም እቲ ካብ ሸሪዒ ዘይወጸ ረቢ ዝሓለሎ ክንዋራዘየሉን ክንሕጭጨሉን
ንረአ ፡
እቲ ረቢ
ዝኸልከሎ ግን
ብዘይስክፍታ ክንፍጽሞ ንረአ
።


c: text/html

text:
ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ መበል 37 ዋዕላ ሰብኣዊ መሰላት
ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሰምን'ዚ ኣብ ጀነቫ ሲዊዘርላንድ ብቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተወደበ ዘተ ተኻይዱ ነይሩ። ኣብቲ ኣኼባ ብዛዕባ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ብሰፊሑ ተዘትይሉ። ኣብቲ ኣኼባ ካብዝተረኽቡ ቤተሰቦም ንነዊሕ ዓመታት ዝተኣሰርዎምን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሞትዎምን ውልቀሰባት ዮና ጀርማኖ ናቲን ሳምሶም ሰሎሞንን'ዮም።
"ን17 ዓመታት ደሃይ እሱር ወላዲኻ ከይሰማዕካ ምንባር ከቢድ ስቓይ እዩ። ኣቦይ ብህይወት ኣሎ'ድዩ የሎን ንፈልጦ የብልናን። - ካብታ ብስራሕ ንደልየካ ኣሎና ኢሎም ዝወሰዱዎ ረፍዲ ሃለዋቱ ሰሚዕና ኣይንፈልጥን ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ሓቲትና እውን ምላሽ ኣይረኸብናን" መንእሰይ ዮና ጀርማኖ ናቲ ኣብ መበል 37 ስሩዕ ዋዕላ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ብዘይ ፍትሒ ዝተኣስረ ወላዲኡ ዝሃቦ ምስክርነት እዩ።
መንእሰይ ሳምሳም ሰሎሙን እውን " ድሕሪ 14 ዓመታት ዘይፍትሓዊ ማእሰርቲ፡ ኣቦኹም ብሃንደበታዊ ሕማም ዓሪፉ ኢሎም ንስድራና ሬሳ ሂቦሞም። እቲ ዘገርም ነገር ከኣ ነቦይ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ክንቀብሮ ሓቢሮሙና" ይብል ክሳብ ሕጂ ምኽንያት ማእሰርቲ ወላዲኡ ብዕሊ ዘይተነግሮ ግዳይ።
ተጋዳላይ ጀርማኖ ናቲ ምስቶም ጂ-15 ተባሂሎም ዝጽውዑ፡ ናብ ህዝብን መንግስትን ቅሉዕ መልእኽቲ ዝጸሓፉ ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ መስከረም 2011 ዝተኣስረ ተወላዲ ብሄረ ኩናማ ክኽውን እንከሎ ሓላፊ ቴክኒክ ቴሌኮሚኒኬሸን ተጋዳላይ ሰሎሞን ሃብቶም ከኣ ምኽንያቱ ብዘይተገልጸ ምኽንያት፡ ኮን'ዶ ኾን ንዑቕበ ኣብርሃ ወዲ ሓዎብኡ ብምዃኑ ተኣሲሩ ይኸውን ዝበሃል ኣብ 2003 እዩ ተኣሲሩ። ክልቲኦም ገዳይም ተጋደልቲ ብወግዒ ኣይተኸሱን ኣብ ቤት ፍርዲ እውን ኣይቀረቡን። ሰሎሞን ድሕሪ 14 ዓመታት ማእሰርቲ ሞይቱ ጀርማኖ ከኣ ሓቢሮሞ ምስ ዝተኣስሩ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝርከቡዎም ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ዒላዒሮ ተኣሲሩ ኣሎ። ንሃለዋቱ ዝምልከት ዝኾነ ይኹን ሓበሬታ የሎን።
እዞም ክልተ መሰኻኽር ስድራ ቤት ግዳያት ዮናን ሳምሶምን ኣብቲ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ንኹነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣባል ሃገራት ብዝምልከት ኣብ ዘካይዶ ስሩዕ ኣኼባ ብኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብዝተዋህቦም ዕድል እዮም ምስክርነቶም ሂቦም።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት፡ ነተን ብግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝውቀሳ ሃገራት፡ ብኣባል ሃገራትን ብኣህጉራውያንን ሃገራውያንን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይግምግመን ከመሓይሸኦ ዝግበአን ጉዳያት ንከመሓይሻ ከኣ ምሕጽንታ ይህበን። ኣብቲ ዝቕጽል ዓመት ከኣ ካብቲ ዝተዋህበን ምሕጽንታ ማዕረ ክንደይ ተግቢረንን ከመይ ሰጒመንን ተመሊሱ ይግምግመን።
ኤርትራ ከኣ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዛ ብግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ክትውቀስ ጸኒሓስ እቲ ዝተዋህባ ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ኣየመሓየሸትን። ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ኤርትራ ተፈጺሙ ንዝበሃል ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣጽኒዓ ጸብጻባ እተቕርብ መርማሪ ኮሚሽን ቆይሙ። እንተኾነ ኣብ ኤርትራ ኣትዩ ከጽንዕ ስለዘይተፈቕደሉ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ስደት ካብ ዝነበሩ ግዳያትን ከም ዮና ጀርማኖን ሳምሶን ሰሎሙንን ዝኣመሰሉ ስድራ ግዳያት ኣዘራሪቦም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ጎረባብቲ ሃገራት ብምኻድ መጽናዕቲ ብምክያድ "ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ተፈጺሙ እዩ" ብምባል እማመኡ ምቕራቡ ዝዝከር እዩ። እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ንጸብጻብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣይተቐበሎን፤ እቲ ኣብ ዜጋታት ዝወርድ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ከምዘይተመሓየሸ እዩ እዚ ናይ ሕጂ ኣኼባ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ግን ነቲ ክስታት ንኤርትራ ፓለቲካዊ ዕላማ ዘለዎ'ዩ ብምባል'ዩ ዝነጽጎ።
ፍልይቲ ልእኽቲ ኣብ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ወይዘሮ ሺላ ኪታሩዝ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ ኣብ ኤርትራ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን ምጽሓፍን፡ መሰል እምነትን ሃይማኖትን፡ መሰል ምውዳብን ምእካብን፡ ከምዘይተመሓየሸ፡ ኣብ ቀብሪ እቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሞቱ ወዲ 93 ዓመት ሽማግለ ሓጂ ሙሳ ዝተሳተፉ ወዲ 13 ዓመት ዝርከቦም ብዙሓት ሰባት ከምእተኣስሩ ገሊጻ። ብሓፈሽኡ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ክትዘራረብ ጀሚራ እኳ እንተላ፡ ኣብታ ሃገር ዝተራእየ ግብራዊ ገስጋስ ሰብኣዊ መሰላት ዘይምህላዉ ተሓቢሩ።
እቶም ግዳያት ስድራ-ቤታት መሰኻኽር ከኣ ነዚ ሓቂ እዚ እዮም ኣረጋጊጾም።
መንእሰይ ሳምሶም ንኣብነት፡ ሓላፊ ጽገና ቴሌኮሚኒኬሺን ነበር ገዲም ተጋዳላይ ወላዲኡ ሰሎሞን ሃብቶም ኣብ ሰነ 2003 ካብ ኦፊሱ ብስራሕ ትደለ ኣለኻ ተባሂሉ ምስተወስደ ክሳብ ኣብቲ ዝተኣስረሉ ሸላ ዝመውት ብዘይ ዝኾነ ይኹን ክስን ንቡር መስርሕ ፍርድን ተኸሲሱ ን14 ዓመታት ኣብ ዝተኣስረሉ ካርሼሊ ብሃንደበታዊ ሕማም ዓሪፉ፡ ኢሎም ሬሳ ከምዝሃቡዎምን፡ ድሕሪ ሞቱ ኣብቲ ንብዙሓት ኣብ ማእሰርቲ ዝዓረፉ ዝንፈግ መቓብር ሓረበኛታት ቅበሩዎ ምባሎም ከምዘገርሞ ሓቢሩ።
ንሱ ኣቐዲሙ ካብ ሃገር ብምውጽኡ ኣብ ቀብሪ ኣቡኡ እኳ ክሳተፍ እንተዘይከኣለ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ከይተረፉ ኣብቲ ቐብሪ ከምእተሳተፉ ሓበሬታ ከምዝበጽሖ ብምግላጽ እቶም ኣብ ጽንኩር እዋን ቃልሲ ካብዞም ሕጂ ኣስርትን ተኣሰርትን ኮይኖም ዘለዉ ብጾት ተወሊዶም ብሓባር ተኾስኪሶም ዝዓበዩ መዛንኡ ነዚ ክውንነት ክምስክር ከቢድ ምዃኑ ብምሕባር፡ ንመጻኢ ሓላፍነት ህዝብን ሃገርን ኣብ መንእሰይ ወለዶ ስለዝወድቕ፡ ንኤርትራ ሃገረ ፍትሕን ርትዕን ንምግባራ ክሰርሕ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ቅድሚ'ዚ እውን ብዙሓት ግዳያት፡ ኣብ መጋባኣያ ሕቡራት መንግስታት ኒውዮርክን ጀነቫን ኣብ ገዛእ ነብሶምን ስድራ-ቤቶምን ዘጋጠመ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ምስክርነቶም ኣቕሪቦም እዮም። ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተጋብአ መበል 72 ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ንኣብነት፡ክልቲኦም ተጋደልቲ ወለዳ ጴጥሮስ ሰሎሞን ኣስቴር ዮሃንስን ንዓመታት ዝተኣስሩዋ ሃና ጴጥሮስ፡ ብሰንኪ ሃይማኖታዊ እምነታ ን32 ኣዋርሕ ኣብ ኮንተይነር ዝተአስረት ወንጌላዊት ዘማሪት ሄለን ብርሃነ፡ ሓዉን ጓል ሓዉን ንዓመታት ዝተኣስሩዎ፡ ሓው ኣክቲንግ ሚኒስተር ዜና ዓሊ ዓብዱ ነበር፡ ኣቶ ሳልሕ ዮኑስ፡ ብኣካልን ቪድዮን ምስክርነቶም ምሃቦም ዝዝከር እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ ካለይ ብዝተፈጠረ ጎንፂ ሓሙሽተ ብኸቢድ ቆሲሎም
ዓርቢ 2 ለካቲት 2018
ኣብቲ ጎንፂ ዝተጎድኣ ሰብ ሕክምና እናተገበረሉ
ወኪል ዜና ፈረንሳ AFP ከምዝፀብፀቦ ዕድሚኦም ካብ 16-18 ዘርከቡ ኣርባዕተ ኤርትራውያን መናእሰይ ኣብ ከቢድ መጉዳእቲ በፂሕዎም። ንመጥባሕታዊ ሕክምና ድማ ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ተወሲዶም።
እቲ ሓምሻይ ግን ዘጋጠሞ መጉዳእቲ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ስለዘብፅሖ ንዝሓሸ ሕክምና ናብ ሊል ተወሲዱ።
ኣካላት ፀጥታ ከምዘፍለጥዎ ካልኦት ተወሰኽቲ 13 ሰባት'ውን ቆሲሎም።
ሚንስትር ጉዳያት ውሽጢ ዓዲ ፈረንሳ ናብቲ ቦታ ከምዝኸይድ ኣፍሊጡ'ሎ።
ጌራርድ ኮሎምብ "ብምኽንያት ሎሚ መዓልቲ ዘጋጠመ ከቢድ ኩነታት ናብ ካላይ ኣማሲየ ክኸይድ እየ" ኢሉ።
ንኽልተ ሰዓታት ዝኣክል ዝፀንሐ ከቢድ ብእሲ ስደተኛታት መግቢ ንምርካብ መስርዕ ኣብ ዝሕዙሉ ደቡባዊ ክፋል እታ ከተማ እዩ።
ብምኽንያት እቲ ጎንፂ 100 ኤርትራውያንን 30 ኣፍጋኒስታውያንን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ውዒሎም።
ኣብ እዋን እቲ ጎንፂ ብዙሓት ስደተኛታት ኣብትርቲ ሒዞም ነይሮም
እቲ ከቢድ ባእሲ ዝተፈጠረ ሓደ ኣፍጋኒስታናዊ ስደተኛ ተኹሲ ድሕሪ ምኽፋቱ እዩ።
ብድሕሪ'ቲ ኣብ ካለይ ዘጋጠመ ጎንፂ ኣስታት 5 ኪሎ ሜትሮ ርሒቓ ኣብ ዝርከብ ዞባ ኢንዳስትሪ'ውን ተመሳሳሊ ባእሲ ተወሊዑ ነይሩ።
"ፖሊስ ነቶም ምስ 200 ኤርትራውያን ዝገጠሙ 150 ኣፍጋኒስታናውያን ንምድሓን ኢዱ ሓዊሱ'ዩ" ምምሕዳር እቲ ከባቢ ገሊፁ።
ኣባላት ሓይሊ ፀጥታ ፈረንሳ ናብቲ ከባቢ ከምዝተልኣኹ ተሓቢሩ'ሎ።
ገበርቲ ሰናይ ታካልት ንቑፅሪ ኣብ ካላይ ዝርከቡ ስደተኛታት ክሳብ 800 እንተብፅሓ ሰበ-ስልጣን እታ ከተማ ግን ካብ 550 ክሳብ 600 ከምዝኾነ ይዛረቡ።


text:
Radio Erena: 25 January 2018
ገለ ካብተ ብጉዳይ ናቕፋን ሓዋላ ናይ ወጻኢ ሸርፍን ተዓሺገን ዝርከባ ትካላትን ወሃብቲ ኣገልግሎታትን ክኽፈታ ጀሚረን።
እዘን ዝኽፈታ ዘለዋ ትካላት፣ ንሓደ ወርሒ ክዕሸጋን ከከም ዕብየተን ክሳብ 100 ሽሕ ዝግመት ናቕፋ ናይ ገንዘብ መቕጻዕትን ተበይኑለን ዝጸንሓ'የን።
ካብዘን ተዓሺገን ዝጸንሓ'ሞ ኣብዚ ቅንያት እዚ ዝተኸፍታ ትካላት ወሃብቲ ኣገልግሎታት፣ ከም ሆቴላትን ኣብያተ መንግብን መስተን ክሪስታልን ላዮንን ይርከብአን።
ናቕፋ ናብ ባንክ ከተእትዉ ኣይጸናሕኩምን ብዝብልን ከምኡ’ውን ብሓዋላ ናይ ወጻኢ ሸርፍን ዝተጠርጠራ ኣብ መላእ ኤርትራ ዝተዓሸጋ ትካላት ልዕሊ ሓደ ሽሕ ክበጽሓ እንከለዋ፣ ካብ ሓደ ክሳብ ሸሞንተ ኣዋርሕ ክዕሸጋ'ዩ ተወሲኑለን።
ብዘይካ'ዚ ከከም ዕብየተን ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ ክብየነለን እንከሎ፣ እተን ትካላት ተዓሺገናሉ ኣብ ዘለዋ እዋን ደሞዝ'ቶም ደው ኢሎም ዘለዉ ሰራሕተኛታተን ክኸፍላ'ውን ብመንግስቲ ይግደዳ ከምዘለዋ ምንጭታት ካብ ኣስመራ የመልክቱ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከባቢ ወደባዊት ከተማ ዓሰብ ካብ ዝርከብ መደበረን ዝዋፈራ ነፈርቲ ዓረብ ኤምረይትስ ኢድሪስ ራድዮ ዝበሃል ኤርትራዊ ዓፋር ቀቲለን 6 ካለኦት ከም ዘቑሰላ “ገዳብ ነውስ” ሓቢራ። ካብዞም ዓሳ እንዳገፈፉ ግዳያት ዝኾኑ ሓደ ኣጋፍፋ ዓሳ ዝለማመድ ዝነበረ ህጻን ጥራይ ብዘይጉድእት ከም ዝደሓነ ተፈሊጡ። እዞም ኤርትራውያን ዝተቐትሉን ዝቖሰሉን፡ ካብ ወደብ ዕዲ ንውሽጢ ኣብ ናይ 8 ኪሎሜተር ርሕቀት ኣብ ጥቓ ኣበይል ዝተባህለ ንእሽቶ ደሴት እዩ። ነቶም ግዳያት ካብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ቦታ ናብ ሕክምና ዓሰብ ዝወሰድዎም ኣካላት መንግስቲ ኤርትራ ወይ ዓረብ ኤምረይትስ ዘይኮኑ ከምኣቶም ኣብ ምግፋፍ ዓሳ ተዋፊሮም ዝነበሩ ዜጋታት እዮም።
እቲ ዜና ከም ዝጠቐሶ፡ እዚ ጉድኣት ዘውረደ ደብዳብ ኣካል ናይቲ ኣብቲ ከባቢ ዝካየድ ዘሎ ቀጻሊ ደባባት እዩ። ምግፋፍ ዓሳ ኣብቲ ቦታ ኣዝማድን ቤተሰብ ብሓባር ዘካይድዎ ስለ ዝኾነ እቲ ዝሞተ ሓው ናይ ክልተ ካብቶም ዝቖሰሉ 6 እዩ። መብደብ ሓይሊ ኣየር ዓረብ ኤምረይትስ ካብ ከተማ ዓሰብ ንወገን ደቡብ ኣብ ጥቓ ዶብ ኤርትራን ጅቡትን እዩ ዝርከብ።
ኤምረይትስ ኣካል ናይቲ ብሳዑዲ ዓረብያ ዝምራሕ ኣብዚ እዋንዚ ኣብቲ ንከተማታት የመን ዘዕነወን እዚ ኢልካ ክትገልጾ ዘጸግም ሰብእዊ ውድቀት ዘኸትለን ኣንጻር ዓሌት ሆውቲ ዝካየድ ምሕነት ውግእ እያ። ኣብዚ እዋንዚ መነባብራኦም ኣብ ልምዳዊ ምግፋፍ ዓሳ ዝተመስረተ ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝነብሩ ኤርትራያን ብሰንክቲ ዝካየድ ውግኣት ኣብ ጸገም ወዲቖም ኣለዉ።
ገዳብ ንማዕከን ዜና ዘጋርድያን ጠቒሱ ከም ዝገለጾ ከኣ ቅድሚ ሕጂ እውን ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ የመን 42 ሶማላውያን ስደተኛታት ብናይ ሄሊኮፕተር ደብዳብ ተቐቲሎም እዮም። ተቓዋሚ ውድብ፡ “ደሞክራሲያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ” ነዚ ኩነታት ብምቅዋም መግለጺ ከም ዘውጸአ እውን ኣብቲ ካብ ገዳብ ዝተረኽበ ሓበረታ ተመልኪቱ።


text:
ዕስክርና ትሩቡሊ እምብዛ መሪርን ሕሱምን ምንባሩ ዝገልጹ ሓያሎ ደርፍታትን ግጥምታትን ኣለዉ። ኣውራ ኣወራ ድማ ኣብ ባሕሪ ጠፊኣ ትብሃል ኣብ ምድረ በዳ ጠፊኣ ሊብያ ብጽም ኢ ማይ ሃሊቖም’ወን ይብሃል ። (ሻምነይቲ ቦጦሎኒ) ኣብነት’ያ እዛ ብ 500 መብዛሕት ኦም ኤርትራውያን ዓሳክር ዝቆመት ቦጦሎኒ ምንባራን ይግለጽ።
ኢሌና ረጂና ‘ ትብሃል መርከብ ንሊብያ እናተጓዕዘት ኣብ ባሕሪ ጥሒላ ከም ዝጠፍአት ይግልጽ። ዝኾነ ኾይኑ ብዛዕባ’ዛ ቦጦሎኒ ህቡባት ግጥምታት’ ንዓኹም ክቡራት ኣንበብቲ።
‘ከም ስቲም ዝረኸበ’ዶ ሎ?
ብቀያሕቶም መሲሎም ጸለሎ
ኣንቲ ኢሌና
ለኪምክዮም ከይድኪ ጀጋኑ ኣሕዋትና
……………………………….
ናይ ስቲም ‘ሲ ንበይኑ’ዩ ዕጫ
ንፈረስ’ዶ ኮይኖ መራሃጫ
ንጉራደ ኾይኖም መጋሃጫ
ኣብ ቀላይ ሎምዘመን
ዓሚ ኣብ ሑጻ”
ታሪኽ ‘ ብጭልፍላፍ ስለዝተኣኻኸብ ‘ ካልእ ብንባብ ድዩ ብዛንታ ዝረኸብኩሞ’ ከተካፍሉና ዕድመና’ዩ
ዋልታ መድሓኒት
Updated Thursday 10, January 2013, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
ኣውሮጳውያን፣ ን ኣፍሪቃ ክገዝኡ ከንግሁ ኸለዉ፣ ብድንቁርናን ጥሜትን ዝተሓመሰ ህዝቢ’ምበር፣ ኮማንደራቶም ብምንሽር ረጪኑ ክፍንሽር ዝኽእል ሰብ ዝጸንሖም ይመስሎም ኣይነበረን። ፍላይ ነታ ንሊብያ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ትገዝእ ዝነበረት ኢጣላ ዘጋጠማ ስዕረታት ካዕቦ እዩ ነይሩ። እቲ ዝ ኣክል ውዳበ ዘይነበሮ ተቓውሞ ኤርትራውያን፣ ኣብ ፈቐድኡ እስትሂና! ኣቢልዎም’ዩ። ዘማት ወድ ኡክድ ኣብ ላዕላይ ባርካ፣ ደግያት ኣበራ፣ ማሕራይን ኣባ ጥመርን ኣብ ከበሳታት፣ እኩ ተቓውሞ ዓሊ መሓመድ ዑስማን ቡሪ (ሰባር ናኹራን) ብጾቱን ካልኦትን ክንጠቅስ ንኽእል።
ኣብዚ ሓጺር ጽሑፍ’ዚ ግን፣ ብዛዕባ ኣብ 1840 ኣቢሉ ኣብ ጸዓዘጋ ዝተወልደ ደግያት ኣበራን እታ ውዕሎኡ ዝፈጸመላ ዋልታ መድሓኒትን ኢና ክንርኢ። ደግያት ኣበራ ኣብ’ዛ ብዋልታ መድሓኒትን እትፍለጥ ኣብ መሬት ደቂ ሽሓይ ( ምስ ቃል ነብሪ) እትርከ ቦታ ቅያኡ ምስ ፈጸመ ንደቡብ ገጹ እዩ ዶብ ሰጊሩ። ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ሃጸይ ምኒልክ ተሰሊፉ ኸኣ ኣብ ኩናት ዓድዋ( 1896) ውዒሉ። ንሃጸይ’ወን “ ከሺ ኣማራ ኣንድ ኣበራ” ክሳብ ዝብሉ ገይርዎም’ዩ ይብሃል።
ደግያት ኣበራን ብጾቱን ጥልያን ነስመራ ክድይብ ከሎ ከይተረፈ ክዓግትዎ ፈቲኖም ነይሮም’ዮም ። የግዳስ፣ ምስቲ ዝነበረ ዓቕሚ ጥልያን ክብድሁ ኣይከኣሉን። ድሕሪ’ዚ ድማ እዮም ናይ ደባይ ዝመስል ቅዲ ክኽተሉ ዝመረጹ።
በዚ ዝሰግአት መንግስቲ ጥልያን፣ ንደግያት ኣበራ ሓባቢላ ክትሕዞ ፈተነት። በታ ንብዙሓት ገርሀኛታት እተስድዕ ሽመት ከይተረፈ ኸኣ ፈተነቶ። ድግያት ግን ኣይተዳህለለን። ኣይተዳህለለን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ተገልቢጡ ንዓኣቶም ኣዳህሊልዎም’ዩ።
ሚእቲ ዝኾኑ ሰራዊት ጥልያን ካፒታኖ ቤቲኒ መሪሕዎም ናብ መሬት ደቂ ሽሓ ወሪዶም። ኣብዛ ዋልታ መድሓኒት ትብሃል ከኣ በጺሖም። ኣድብዩ ዝጸንሐ ድግያት ንውዮም ካፒተኖ ጥልያን ካብ ፈረሶም ጨርጊፉ ባይታ ኣዝበጦም። ወዮም ተኸቲሎም ዝነበሩ ሰራዊት ከኣ ብህድማ ፣ ድሕነት ካ እግሮም ደለይዎ። ፋሕ ጭንግራሕ ከኣ ኣተዎም። ካፒታኖ ኣየምለሱን። ኣብዛ ሕጂ” ሞት ቤቲኒ” ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ፣ ጥልያን ንዝኽሪ ኢሎም መስቀል ተኺሎምላ ዘለዉ ቦታ ዓረፉ።
“ሞት ቤቲኒ” ግን እቲ”ዋልታ መድሓኒት” ዝብል ጥንታዊ ስማ’ወን ብኸንቱ ዝወጸ ኣይነበረን። ኣብ ጥንቲ እቶም ኣዋልድ ብምፍታዎም ዝፍለጡ ዝነበሩ ቱርካውያን፣ ንሓንቲ መድሓኒት ዝስመን ፈላሲት ኣጓይዮመን’ሲ ኣብታ ኣብቲ ከባቢ እትርከ ፍሉይ ቅርጺ ዘለዋ እምኒ ተዓቑበን ድሒነን ይብሃል። እዚ ድማ እዩ። “ዋልታ መድሓኒት ብዓልቲ ድርብ ቅያ” ዘብላ።
ብልክዕ መዓስ ከም ዝተፈጸመ ‘ኳ እንተዘይተረጋገጸ ሽዑ ናይ ኤርትራ ገዛኢ ዝነበረ ( ጀነራል በራቴሪ) ብዛዕባ ሞት ካፒታኖ ‘ባቲኒብ ብ 18 መጋቢት 1892 ናብ ኢጣልያ ሚኒስተር ኩናት ዝጸሓፎ ጸብጻብ ስለዘሎ እቲውግእ ካብ መጀመርያ መጋቢት 1892 ዝድሕር ኣይመስልን።
ኣፋዊ ያታታትና
ኣፋዊ ያታታት ተባሂሎም ዝግለጹ ፣ እቶም ኣብ ኣእምሮ ሰባት ጥራይ ተኸዚኖም ዝርኸቡን ካብ ወለዶ ናብ ውለዶ ብኽኢላታት ናይቲ ዓውዲ ብ ኣፍ ዝመሓላለፉን ኣካላት ያታዊ ባህልና እዮም። ንሕና ኤርትራውያን ብሳላ ሃብታም ብዙሕነትና ኣብ ውሽጢ ባህሊ ናይ ነፍሲ ወከፍ ብሄር ዝሕቖፉ ማእለያ ዘይብሎም ኣፋዊ ያታታት’ዮም ዘለዉና። ምስ ብዝሖም ንዝርዝራቶም ኣብዚ ምቕማጥ፣ ስለዘይከኣል፣ ሓፈሻዊ መረዳእታ ንምሃብ ኣሃዱ ክንብል።
ን ኣብነት ንኣፋዊ ያታታት ትግርኛ ፣ እንተደኣ ወሲድና፣ ንማሰ( ኣውሎ) ንወየ( መልቀስ) ዘጠቓልል ኣፋዊ ስነ ግጥሚ፣ ምስላታት፣ ጽውጽዋይ ፣ሕንቕል ሕንቕሊተይ፣ ያላኻ፣ ኣዝግነኒ፣ ኣብ መስርሕ ማሕረስ ፣ ጻህያይ፣ ዓውድን ወፈራታትን ዝዝውተሩ ወግዕታትን ድርፍታትን፣ ኣብ መርዓ ይኹን ሓዘን ዝዝየሙን ዝዝንተዉን ያታታት፣ ጨፈራታት፣ ኣፋዊ ታሪኽ፣ ንመበቖልን ታሪኻዊ ኣመጻጽኣን ደቂ ሰብ ዝገልጹ ሓረግ ወለዶታት፣ ንሕብረተ ሰብ ብሕጂ ተማእዚዙ ከም ዝኸይድ ገይሮም፣ ዓመጽ ኣወጊዶም ፍትሒ ብምናስ ርጉእ ህይወት ንኽመርሕ ዝሕግዙ ሕግታት እንዳባ፣ ኣብ ሃይማኖታውያን ህዝባውያን ብዓላት ዝዝውተሩ ደርፍታትን ኣበሃህላታትን፣ ከም ኣብ ቤት ምሕጻን፣ እንዳ ሓራስን ፣ ምፍዋስ ሕሙማትን ዝመሰሉ ውሱን ክፋል ናይቲ ሕብረትሰብ ዝሳተፎም ዕጽዋት ኣጋጣሚታት ዝብሃሉን….ገለ ካብቶም ዝጥቐሱ እዮም።
ን ኣገዳስነት ኣፋዊ ያታታትና ኣብዚ እዋን’ዚ ዘዕዝዙ ማእለያ ዘይብሎም ረቛሒታት’ኳ እንተ’ለዉ ፣ክልተ ነጥብታት ግን ጎሲኻዮም ዝሕለፉ ኣይኮኑን።
እቲ ሓደ ዕዙዝ ኣገዳስነቶም፣ ኣፋዊ ያታታትና ንዝበዝሐ ክፋል ባህልና ምስ ታሪኽና ደሪቦም ዓቂቦም ዘለዉ ሃብትና ብምዃኖም እዩ። ብሕጽር ዝበለ እቲ ዝበዝሐ ክፋል ን ኤርትራዊ መንነትና ዝገልጽ ባህልና ብታሪኽ ተህንዝዩ፣ ኣብ ከርሶም’ዩ ዘሎ። እቲ ኤርትራዊ ኤርትራዊ ዝሽትት መበቆላዊ ስነጥበብና’ውን ኣብኦም’ዩ ዘሎ። ዝተባህለ እንተተባህለ፣ ዝተማህዘ እንተ ተማህዘ፣ “ኣብ ሓቐኛ ሰራውር ዘይተተኽለ ኤርትራዊ ስነ ጥበብ ከፍሪ እየ” ኢሉ ዝሃልል ስነ ጥበባኛ እንተ ሃለወ ኸኣ፣ ካብቲ” ማንቲለስ ዘሊላ ዘሊላ………..” ዝብል ምስላን ዝሓልፍ ኣይኮነን። ኩሎም ካብ ካልኦት እንልቅሖም መመላእታታት ነቲ ናትና ዘጎልብቱ ደኣ’መበር ንባዕሎም ናትና ክኾኑ ኣይክእሉን’ዮም። እዚ ኸኣ እቶም ንናይ ስግር ባሕሪ ስነ ጥበብ ከድንቑን እቲ “ምዕቡል”
ዝብሃል ንሱ ምዃኑን ብቐንዱ ድማ ንዕ ኡ መወከሲ ጌርካ ወይ ብሀሁ ናይ ወጻእተኛታት ጥራይ ክትምዕብል ከም እትኽእልን ጌሮም ዘምልኹ ገለ ካብ ስነጥበበኛታትና ኣተኩሮ ክገብርሉ ዘለዎም ኣገዳሲ ኩርናዕ’ዩ ። እቲ ቐዳማይ ጠመተና ናብ ሰራውር ባህልና ክኸውን ይግባእ። ኣብዚ ኣካል ሰራውር ባህልና ዝኾነ፣ ኣፋዊ ያታታትና ታሪኽ፣ ጽባቐ፣ ቋንቋ፣ ብዓቢኡ ድማ ባህላዊ መንነት ተሓቑፉ ኣሎ። እስከ ነዛ ሓንቲ ብኣፍ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰት ዝመጸት፣ ብግምት ካብ 1795-1885 ዓ.ም ከም ዝነበሩ ዝዝንተወሎም ኤርትራዊ ፣ ኣቦ ማሰን መልቀስን ዝኾኑ ብዓል መስሓል ወደከለ ( ን ኡስ ዞባ ሰንዓፈ) ኣይተ ወልደ ድንግል ቀሺ ገድሉ ኣብ ቀብሪ ናይ ሓደ ናይቲ ከባቢ ኣመሓዳሪ ዝነበሩ አብ ናይ ዝበልዋ ወየ ገለ ክፍላ ንመልከታ፣ መጠን ክንደይ ሓይሊ ከም ዝነበሮ።
እምባዶ ኽብለካ እምባ ሳይም
ዝባን ሰብኣይ ጸጊእካ ትኣይም
ኩርንዒት ትህቦም ከም ሓያይም።
እምባዶ ኽብለካ እምባ ናይ ሰንዓፈ
ካብ ኣቦታቱ ዘይሓለፈ፣
ካብ መሓዙቱ ዘይተረፈ።
እምባዶ ኽብለካ ናይ ምራራ
ኣርዑት ሓጺን መጽረዩ ፍራራ
ለይቲ ዝሓሰባ ቀትሪ ገበራ።
እምባዶ ኽብለካ ናይ ኸሽዓት
ብኽሳዶም ትሕዞም ከም መንደዓት
ጠጠቕሊልካ ትውሕጦም ከም ገዓት።
እምባዶ ኽብለካ እምባ ቤት ሽማዕቲ
ጥዑም ቃና ከም ስርኤል ለይቲ።
እምባዶ ኽብለካ እምባ ዳልኽ
ብሓደ ጉራደ ሽሕ ዝመልኽ
ሜትካ’ዶ ተውዲኡ ህልኽ።
ኣቱም ዓድና ዓድና
ትብሉ ኔርኩም በርቲዑና
ዝኽእል እንተሎስ ሕጂ ይፍተና
እንተ ተኻኢሉስ ሕጂ ሂና።
እምባዶ ኽብለካ እምባ ዘርኢ ሞሲ
ሰይጣን ቀላይ ራዛ ዘየናሕሲ።
እምባዶ ኽብለካ እምባ ጉረረ
ብ እጉሞም ዝጎብጦም ከየንፈረ።
ስለዚ ዜርና ዜርና፣ ሱር መሰረት ባህልናን ታሪኽናን ንምእላሽ፣ ኣፋዊ ያታታትና ንፈትሽ።
ማመት
ብዛዕባ ማመት ብዙሕ ይብሃል። ኩሉ ግን ዳርጋ ካብ ኣፋዊ ብሂል ዝሓልፍ ዘይሙዃኑ፣ ምልኡነት ትስእነሉ። ዝኾነ ኮይኑ፣ ካብ መጽሓፍ ድርፍታት ትግርኛ ብ ኮንቲ ሮሲኒ ዝተጻሕፈ ብዛዕባ ማመት ዝጸዊ፣ ውሑድ ማመት ጓል ጸባኡ እትብሃል ቀላይ ብዓልቴት (ኣከለ ጉዛይ) ዝዓዳ ኣመንዝራ፣ ንገዛእ ርእሳ፣ መሰንቆ እናሃረመት ዝደረፈቶ፣
ማመት ማመት ስኒ ሮጾ፣
ከናፍራ ከም መዓር ዝጽጾ፣
ስለፋታ ከውሒ መንደልህጾ።
ጓል ኣገላ ጓል ዕዳጋ ረቡዕ
ውሰድዮ’ቲ ዓጓ ዝራብዕ
ጽጉሪ ርእሳ ኣዳጉራ ዘሕብእ
ቅርኒብ ዓይና ድብኦ ማይ ዘድብእ
እንጉይ እንጉይ ወድኡኒ ኣዛብእ
ነቲ ማዕጾ ኣብልዮ ኣግባእብእ
ከይርኢ ዝሓልፍ ዝገብእ።
ማመቴ ጓል ጸባኡ ነብሪ
ከም ኳደረ ለይቲ ተዛውሪ
ከም ወደባይ ለይቲ ተናግሪ
ሳግላ ይመክን ኣፈከሜ ይፈሪ
ዕስራ ናብ ቤት ሳላሳ ናብ ቁሪ፣
ከም ምሕዳርና ኣሕድርና እምበሪ
ገለ ማይ ንወርድ ዕጭ ንኣሪ
ከም እዝግና ትቐትሊ ትምሕሪ።
ጓል እገላ ጓለያ እንቀፉ
ጸጉሪ ርእሳ ባላ መደገፉ
ቅርኒብ ዓይና ኩሕሊ መራግፉ
እንኳን ዓለም ኣቕሽቲ ሓነፉ።
ጓል ጨዓሎ ጓል ሩባ ሃዳድም
ቆቋሕ ኩኒ ክኸውን ጽግድም
ሒዘኪ በረኻይ ክሃድም።
ጓል መረታ ጓል ሩባ ሰበነ፣
ትኾብለይ ማርያም ትሃብክነ
ብዘይ ሎሚ ዘይፈልጥ ለሚነ።
ጓል እገላ ጓል እገላ ሓጺን
ኣፋ መጣቐሻ ልባ ሳጹን
ነቦኺ ‘ዶ ንኖኺ ከማሕጸን
ገዛ ከይበጻሕኩስ ኣይቀብጽን።
ወዮ ዙቦይ ጅጎ ዙዕዋኖ፣
ንማመት ፈጢሩ ከይኮኖ
ግምጃ ባጽዕ መረባዕ ድኾኖ።
ብዘይ መሰነይታ ዘይትወጽእ
ከም መኮነን ብዓይና ትቐጽዕ
ጻዕዳ ዝኽዳና ከም ሰብ ባጽዕ።
ጓል እገላ ጓል እንዳ ኣርባእንሳ
ሰብኡትኪ ክልተ ሓምሳ
ከይጠፍኡ ግበርሎም ጓሳ።
ናበቦይ ናብ ኖይ ካብ በልኪሲ
ፍቕሪ ክንማቐል ሃቢ ዕሲ
ንኣይ ብፍቒ ንኣኺ መሰለሲ
ነምበሳኸ ይብለኪ ንጎራሲ
ንተመን’ከ ይብለኪ ንነኻሲ
ንውሕጅ ይብለኪ ንጎሳሲ።


text:
ዕንወት ከም መደብ (The Eritrean Trojan Horse)
ብ ኣማኑአል ሳህለ ሰስኑ ሴፍን ዋልታን ኩኑ፡ ዝዓድና ከይኣትዎ ጓና፡ እትብል ጥንታዊትን ያታዊትን ከምኡውን ፍቕሪ ሃገር እትቕስቅስን ደርፊ፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብተደጋጋሚ ክትድረፍ ኣገዳሲ እዩ፣ ይኹንምበር፡ እቲ ቓላታ ተለዊጡ ከምዚ ዚስዕብ እንተ ዚኸውን ኣብዚ ግዜናዚ ዝያዳ
ብ ኣማኑአል ሳህለ
ሰስኑ ሴፍን ዋልታን ኩኑ፡ ዝዓድና ከይኣትዎ ጓና፡ እትብል ጥንታዊትን ያታዊትን ከምኡውን ፍቕሪ ሃገር እትቕስቅስን ደርፊ፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብተደጋጋሚ ክትድረፍ ኣገዳሲ እዩ፣ ይኹንምበር፡ እቲ ቓላታ ተለዊጡ ከምዚ ዚስዕብ እንተ ዚኸውን ኣብዚ ግዜናዚ ዝያዳ ኣድማዒት ምኾነት ነይራ፥ ማለት፡ ሰስኑ ንቑሓት ኩኑ፡ ኣእምሮና ከይኣትዎ ጓና።
ኣብዛ ዓለምና፡ ብዙሕ ዘይተፈትሑን ዘይተገልጹን ምስጢራት ኣለዉ። ገሊኣቶም ኣብ ቀረባ ግዜ፡ ገሊኣቶም ድማ ኣብ ርሑቕ ግዜ ምፍታሖም ኣይተርፍን። ካብዞም ምስጢራት እዚኣቶም፡ እቲ ንሓደ ኤርትራዊ ብቐረባ ኪብድሆ ዚኽእል፡ እቲ ናይ ሃገርና ጉዳይ እዩ።
ክልተ ከም ሉላት ዚጥቀሳ ወደባትን፡ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ኪሎመትር ዝምንዋሑ ገምገም ባሕርን፡ ዓሳን ውጽኢት ባሕርን፡ ወርቅን ነሓስን ካልኦት ክቡራት ሜታላትን እትውንን እኹል ትሕተ ቅርጺ ዘለዋ ሃገር፡ ኣብ ርእሲዚ ኸኣ፡ ምእዙዝን ናይ ስራሕ ተመክሮ ዘለዎን ብሃይማኖትን ባህልን ቀቢላን ዘይፋላለ ህዝቢ ዝሓቖፈት፡ ናጽነታ ዘይጸገበት ሓዳስ ውልዶ ሃገር፡ ብደቃን ዜጋታታን ከምዚ ዝበለ ግፍዒ ኪወርዳን፡ ቕድሚ ሰብ ከም ዘይነበረት፡ ደኽያን ደንቍራን ኮይና ክትነብር፡ ህዝባ ኣብ ኩሉ ዓለም ተሰዲዱ ፋሕ ኪብልን ኪዋረድን፡ ኣብ ምድረበዳታትን ባሕርታትን ኪጠፍእ…..እዚ ኹሉስ ብምንታይ ስነመጎት አዩ ምኽኑይ ኪኸውን ዚኽእል?
እታ ቅርጻ ኣብ ጥቓ ፒራሚድ ዘሎ፡ ኣካላታ ኣንበሳ፡ ርእሳ ግን ሰብ ዝኾነ ስፊንክስ እትብሃል ያታዊት ፍጥረት፡ ብጥንቲ ንኹሉ ሓላፍ መገዲ ሕንቅሊተይ ብምቕራብ ኪፈትሖ ትጽበዮ ነይራ ይብሃል። እቲ ሓላፍ መገዲ ነቲ ሕንቅሊተይ ምስ ዘይፈትሖ ድማ ቀቲላ ትበልዖ ነይራ። ንሳ ሎሚ ነይራ እንተ ትኸውን፡ ነዚ ናትና ሕንቂሊተይ እናኣቕረበት፡ ብዙሕ ሓላፍ መገዲ ቀቲላ ምበልዐት ነይራ። ከመይሲ ነዚ ናትና ምስጢር ዚፈትሖ ፍጡር ስለ ዘየልቦ።
ኣእምሮ ናይቲ ዝበዝሐ ክፋል ህዝብና፡ ዘይናቱ፡ ሰሚዑዎ ዘይፈልጥ፡ ጓና ዝኾነ ኣተሓሳስባን ኣረኣእያን እዩ ኣትዩዎ ዘሎ። ከምቲ ሓደ ናይ ኮምፕዩተር ቫይረስ ኣብ ኮምፕዩተር ምስ ኣተወ፡ ነቲ ናይታ ኮምፕዩተር ኣካይዳን ኣተገባብራን ዚልውጦን ዘበላሽዎን፣ ምስ ባህርያትን ባህልን ታሪኽን ኤርትራ ዘይቃዶ ጓና ዝኾነ ኣተሓሳስባ ድማ፡ ነቲ ናይቲ ህዝቢ ኣካይዳን ባህርያትን ስነስርዓትን ክብርታትን ይልውጦን የባላሽዎን እዩ። ገለ ካብቶም ሓደስቲ እታዋት ኣተሓሳስባታት ወይ ባህርያት ድማ፡ ፍልልይነት፡ ጉድለት ርእሰ-ተኣማንነት፡ ፋሉልነት፡ ተገዛእነት፡ ሕማቕ ርኢኻ ዓገብ ዘይምባል ወዘተ. ይርከቡዎም።
ናይ ውሑዳት ግን ከኣ ሕቡእ ዕላማ ዘለዎም ሰባት ግጉይን እኩይን ኣፍራስን ኣተሓሳስባ፡ ነታ ሃገርን ንህዝባን ዘይዕረ ጸገማት ኣምጺኡላ ኣሎ። እቲ ንኤርትራ ኣብዚ ኣትያቶ ዘላ ዓዘቕቲ ንኽትሽመም ዝገበረ ናይ ግጉይን ኣዕናውን ኣተሓሳባ ቫይረስ ካበይ መጺኡ? መንከ እምጺኡዎ? ብኸመይ መገዲኸ ኣብዛ ሃገር ኪኣቱ ኽኢሉ? ኢልካ ምሕታት ኣገዳሲ እዩ።
ናይዚ ሕቶዚ መልሲ ንምርካብ፡ ናይቶም ኣብዚ እዋንዚ ነዛ ሃገር ኣብ ናይ ድኽነትን ስቓይን ጸበባን ረግረግ ሸሚሞምዋ ዘለዉ ናይቲ መሪሕነት ባእታታት፡ ብፍላይ ድማ ናይቲ ውልቀመላኺ ስዉር ዕላማን ኣጀንዳን፡ ብዕምቆት ምምርማር የድሊ። ኣብዚ ኣብ ኤርትራ ዚካየድ ዘሎ ናይ ዕንወት ወራር፡ እቲ ናይቲ ውልቀመላኺ ትሕተ-ውኖ (sub-conscious mind)፡ ዓቢ ተራ ተጻዊቱ እዩ፡ ይጻወትውን ኣሎ። ትሕተ-ውኖ ኪብሃል ከሎ፡ እቲ ወድሰብ ኪቆጻጸሮ ዘይክእል ናይ ኣእምሮ ውሻጠታት እዩ። ወድሰብ ነዚ ጸልማት ዝኾነ ውሻጠ ኣእምሮ ኪቆጻጸሮ ኣይክእልን ይኸውን፡ ንኺሰርሕ ኣቐዲሙን ከይተፈለጦን ሓበሬታታትን መምዘኒታትን ዚህቦ ግን ባዕሉ እቲ ወናኒ ኣእምሮ እዩ። እምበኣር፡ እቲ ውልቀመላኺ፡ በቲ ኣቐዲሙ ኣብ ዝሓለፈ ህይወቱን ተመክሮኡን ባዕሉ ኣብ ትሕተ-ውኖኡ ከይተፈለጦ ዘቐመጦ ተንኮላትን እኩይ መደባትን ተመሪሑ እዩ ነቲ ኣዕናዊ ሃገራዊ መደባትን ፖሊሲታትን ዘተግብሮ ዘሎ።
ዝኾነኾይኑ፡ ብዛዕባ ዕንወት ክንዛረብ ከሎና ብኽልተ መዳያቱ ክንርእዮ ንኽእል፥ ብሓደ ወገን ኣብ ኣእምሮን ኣተሓሳስባን ሰብ ዚካየድ ዘሎ ሲስተማቲካዊ ዕንወት፣ ብኻልእ ወገን ድማ ኣብቲ ናይታ ሃገር ተፈጥሮኣውን ቁጠባውን ሃብቲ፡ ኣብ ዓቕሚ ሰብን፡ ኣብ ኣቃውማ ሕብረተሰብን ኣብ ስድራቤትን ኣብ ማሕበራውን ባህላውን ትካላትን ዚካየድ ዘሎ ናብ ቀረባን ናብ ርሑቕን ዝዓለመ ናይ ምፍራስን ምብራስን መደባት እዩ።
እዞም ናይዚ እኩይ ዕላማ ፈልሰፍትን ኣተግበርትን ከመይ ጌሮም ንኤርትራዊ ኣእምሮ ኪወሩዎ ክኢሎም? ገለ ኣጀንዳ ነይሩዎም ዲዩ? ሓደ መራሒ ምስ ሰዓብቱ ኾይኑ ንሓንቲ ሃገር ከምዚ ገይሩ ከዕኑዋ ምድላዩስ፡ ብዘይካ ሕቡእ ኣጀንዳ፡ እንታይ ካልእ ምኽንያት ኪህሉዎ ይኽእል?
ውልቀመላኽያን ኣብ ዘዘመኑ ዚፍጠሩ፡ ኣብ ኣእምሮኦም ገለ ጸገም ዘለዎም ጸረ-ማሕበረሰብ እዮም። ሰብ ብምግፋዕን ብምቕታልን ኣይጸግቡን። ኣብ መንጎ ህዝቦምን ኣብ ባዕዳዊ ህዝብን ዘሎ ፍልልይ ድማ ጎሊሑ ኣይረኣዮምን እዩ፡ ከመይሲ፡ እቲ ናይ ምግፋዕን ምቕታልን ሕማም፡ ነቲ ኣብ መንጎ ፈታውን ጸላእን ዘሎ ፍልልያት የህስሶ እዩ። ብሓቂ ድማ፡ ሓደ ውልቀመላኺ፡ ነቲ ኣብ ኢዱ ዘሎ ህዝቢ እዩ ዝያዳ ዚጸልኦ፡ ከመይሲ፡ እቲ ኣብ ቀረባኻ ዘሎ እዩ ዝያዳ ዘጥቅዓካ ዚብል ግጉይ ርድኢት ስለ ዘለዎ። ውልቀመላኽያን ካብ ሃገር ናብ ሃገር፡ ካብ ዘመን ናብ ዘመን ይፈላለዩ እዮም። ይኹንምበር፡ እቲ ናይ ጭከናኦም ደረጃ እንተ ዚዕቀን፡ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ውልቀመላኺ ዝለዓለ ነጥቢ ምረኸበ ነይሩ።
እሞኸ፡ ከምዚ ዝበለ ግፍዕን ጭከናን ዘካይድ መራሕን ስርዓቱን፡ ነቲ ታሪኹ ከም ፊልም ሪዋይንድ (rewind)ጌርና ናብቲ መጀመርታ መደባቱን ንጥፈታቱ እንተ ንኸይድ፡ እንታይ ምረኸብና ኔርና?
እቲ ፊልም ነዊሕ ስለ ዝኾነ፡ እስከ ብገለ ምሳሌ ገይረ ክገልጾ። ኣብዛ ዓለምና፡ ዘይተነግረ እምበር ዘይተገብረ ነገር የልቦን። እዚ ከም ምሳሌ ከምጽኦ ደልየ ዘለኹ ያታዊ ዛንታ፡ ሽሕኳ ምስቲ ከረጋግጾ ደልየ ዘለኹ ኩነታት፡ ካብ መንጎ ሚልዮናት ተኽእሎታት፡ ሓንሳእ ጥራይ ዘጋጥም ተኽእሎ ዘለዎ እንተ ኾነ፡ ፈጺሙ ዘይከውን ሕልሚ ግን ኣይኮነን። ይኹንምበር፡ እዚ ዚስዕብ ግሪኻዊ ያታ፡ ብስእላዊ (figuratively) መገዲ እንተ ወሲድናዮ፡ ነቲ ከቕርቦ ደልየ ዘለኹ ሓሳብ ከብርሆ ይኽእል እዩ።
ኣስታት ሰለስተ ሽሕ ዓመታት ኣቢሉ ይኸውን፡ ወትሃደራት ግሪኽ ብመራኽቦም ገይሮም ኣብ ገማግም ናይታ ትሮይ ተባሂላ እትጽዋዕ ዝነበረት ከተማ ይበጽሑ። ዕላማኦም ድማ ብሓጺሩ ንኣኣ ንምሓዝ ነበረ። ትሮይ፡ ሓውሲ ዕርድን ከተማን ብምንባራ፡ ናብኣ ንኽትኣቱ፡ መጀመርያ ነቲ ኩሉ ግዜ ዕጹው ዝኾነ ነታ ከተማ ውሕስነታ ዘረጋግጸላ ዓቢ ብረታዊ ማዕጾ ክትከፍቶ ወይ ክትሰብሮ ኣድላዪ አዩ ነይሩ። ፈተነ ግሪኻውያን ግን ኣይተዓወተን። ብድሕርዚ ሓደ ኡሊሰ እተባህለ ተባላሓታይ ግሪኻዊ፡ ግሩም ዝኾነ ስልቲ የቕርብ። ንሱ ድማ ከምዚ ዚስዕብ እዩ፥ ብኣዕጻው እተሰርሐ ኣብ ውሽጡ ምኩራት ውትሃደራት ዘቐምጥ ዓቢ ናይ ፈረስ ተምሳል (ባምቡላ) ኪሰርሑ፡ ደሓር ንኣኡ ኣብ ጥቓ ናይታ ከተማ ዕጹው ማዕጾ ገዲፎምዎ፡ ንዓዶም ከም ዚምለሱ መሲሎም ኣብ ክዉል ቦታ ተሓቢኦም ኪጸንሑ ዚብል እዩ። ከምኡ ድማ ገይሮም።
ብድሕርዚ፡ ደቂ ትሮይ ነቲ ፈረስ ምስ ረኣዩዎ፡ ግሪኻውያን ከም ዘንሰሓቡ ድማ ምስ ኣረጋገጹ፡ ነቲ ፈረስ፡ ማዕጾ ከፊቶም ጎቲቶም ኣብታ ከተማ ኣእትዮምዎ። ካብ ግሪኻውያን እተዋህበ ገጸበረከት እዩ መሲሉዎም። ከውታ ለይቲ ምስ ኮነ፡ እቶም ኣብ ውሽጢ ፈረስ ዝነበሩ ወትሃደራት ግሪኽ በብሓደ ወጺኦም ነቲ ናይታ ከተማ ማዕጾ ከፊቶምዎ። አቶም ኣብ ደገ ኪጽበዩ ዝጸንሑ ወትሃደራት ግሪኽ ድማ ሳቮያ ብምእታው ነታ ከተማ ወሪሮምዋ። ዝቕተል ቀቲሎም፡ ነቲ ዝተረፈ ህዝቢ ኣብ ትሕቲኦም ኣእትዮምዎ።
ኣብ 60ታት፡ ከም ህዝቢ ኤርትራ ገይሩ ኩሉ ገዲፉ ንናጽነቱ ዝሃረፈን፡ ልኡላውነቱን መሰላቱን ንኽጎናጸፋ ድማ ኩሉ ንብረቱን ህይወቱን ኪስውእ ድሉው ዝነበረን ህዝቢ፡ ኣብ ካልእ ዓለም ኣይተራእየን። ግን እቲ ከም መምጽእ ናጽነት ኮይኑ ኣብ ልቢ ህዝቢ ዝኣተወን፡ ህዝቢ ድማ ልቡን ኣእምሮኡን ከፊቱ እተቐበሎ መሪሕነት፡ ተመሊሱ ነቲ ብእምነት እተቐበሎ ገርሂ ህዝቢ፡ ከሳቕዮን ኪገፍዖን ግዜ ኣይወሰደሉን።
ትሮጃን ሆርስ ዚብሃል ናይ ኮምፕዩተር ቫይረስ ተመሳሳሊ ብልሃት እዩ ዚጥቀም። ንኺኣቱ የዐሽወካ እሞ፡ ምስ ኣተወ፡ ነቲ ብብዙሕ ድኻምን ጥበብን ዘጥረኻዮ ናይ ፍልጠት መዛግብቲ የዕንወልካ።
ህግደፋዊ ትሮጃን ሆርስ፡ ነቲ ናይ ዕንወት መደባቱ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ነቲ ኣእምሮኡን ልቡን ህይወቱን ዝወፈየሉ ህዝቢ፡ ምስ ሃብቱ ከም ዚደኪ፡ ምስ ልቦናኡ ድማ ከም ዝዕሹ ገይሩዎ። ነቲ ድልዱልን ትቱዕን ፈትልታት ስድራቤት በታቲኹዎ። ነቲ ጎረቤትን ጓናን ዘኽብር ህዝቢ፡ ምስ ኩሉ ከም ዚጻላእን፡ እምነት ከም ዘጥፍእን ገይሩዎ። ኣብ ኣእምሮ መንእሰያት ባንዴራ ፋሉልነትን ስድነትን ተኺሉ። ኣብ ኣብያተትምህርቲ፡ ድንቍርና ዘርጊሑ። ጥበብ ምሁራትን ሽማግለታትን ብምንዓቕ፡ ኣብ መንእሰያት ተመሳሳሊ ስምዒት ከም ዚሰርጽ ገይሩ።
ካብዚ ዚኸፍእ ቫይረስ ድማ የልቦን። ብመዓር እተሸፈነ መርዚ!!
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ዕለት 9 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ዝዛዘም እምነትን መንፈሳውነትን ኣብ ርክብ ክርስቲያንን እስላምን ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ጉባኤ ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ሓልዮ ኣባይቲ ድርገት ሓምሻይ ዓውደ ጉባኤ ዕለት 7 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ኣብ ኣልባኒያ ከተማ ስኩታሪ ከምእተጀመረ ክምልከት እንከሎ፥ ሃይማኖት ምስልምና ከመይ ክንበር ከምዝግብኦ ዘተሓሳስብ እዚ ድማ ቀያዲ ናይ ሕግታት እኩብነት ብዝብል ጉጉይ ኣገላልጻ ዘይኰነስ ናይ ገዛእ ርእሱ መንፈሳውነትን ቲዮሎጊያዊ ኣስተንትኖ ብቐረባ ብምፍላጥ እዩ፡ ሃይማኖት ምስልምና በዚ መንጽር እዚ ንኽንበብ ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝዝትይ ዓውደ ጉባኤናይ መላእ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዘካይዶ ናይ ሓባር ዘተ ካብ ዕላማታቱ ሓደ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ብጥልቂ ምልላይ ዝብል ክኸውን እንከሎ እቲ ዓውደ ጉባኤ ነዚ ሓሳብ ዘቃልሕ ምዃኑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ኣድሪያና ማሶቲ ሓቢረን።
ናብቲ ዓውደ ጉባኤ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዝሓልይ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ዣን ልዊስ ታውራን፥
እስላምን ዓመጽን ዘመዓራርይ ዘይቅኑዕ ኣመለኻኽታ ምግሳጽን ምውጋድን ግድን እዩ ዝብል
ሓሳብ ዘማእከለ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ማሶቲ ኣስዒበን፥ ክርስቲያንን እስላምን ሕድ ሕዳዊ ምክብባር ብምንቕቓሕን፡ ሓደ ሃይማኖት ብዛዕባ ካልእ ሃይማኖት ክጽሕፍን ክዛረብን ውድዓውነት ክህልዎን፡ ድማዕን ርህራሄም ምሕረትን ዝብሉ ኣብ ባህሊ ሃይማኖት ምስልምና ማእከል ምዃኑን ከምኡ እውን ኣብ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስልጣናዊ ትምህርቲ ማእከል ምዃኑ ኣብሪሆም፡ እምነትን መንፈሳውነትን ኣብ ክልቲኣተን ሃይማኖታት ርክብ ዝብል እቲ ዓውደ ጉባኤ ዝዝትየሉ ሓሳብ ኣድኒቖም ብብዙሓት መራኸቢ ብዙሓን ክህልው ዝገብረኦ ጉጉይ ርድኢትን ከምኡ እውን ካብቶም ውሑዳት ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ኢና ዝብሉ ዝፍጸም ዓመጽ ንሃይማኖት ምስልምናን ንሰዓብቱን ንመለሳ ኣልቦነትን ንቅድመ ፍርድን ከቃልዕ የብሉን ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ማሶቲ ኣስዒበን፥ ኣብቲ ነቲ መልእኽቲ ንተጋባእያን ዘንበቡ ኣብቲ ጉባኤ ዝሳተፉ ዘለዉ ምስ ኩለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ምኽትል ኣቦ መንበር ምስ ምስልምና ሃይማኖት ንዝግበር ርክብ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ብፁዕ ኣቡነ ካለድ ኣካሸሕ፥ ኣብ ሃይማኖት ምስልምና ኣብ ካልኦት ኣብ ህልዎተ ሓደ እግዚኣብሔር ኣብ ዝኣምና ዝተፈላለያ ሃይማኖኣታት ዝርከቡ ናይ ሓባር ረቛሒዝዀኑ ሃብትታት ግብረ ገብን መንፈሳውነትን ከምዘለዉ ገሊጾም፥ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ኣልባኒያ ንኽካየድ ምውሳኑ ነቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኣብ መንጐ ሱኒታውያንን በክታሺ ምስልምና ሃይማኖት ሰዓብትን ማሕበረ ክርስቲያንን ንዘሎ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ምድናቕ እዩ፡ እቲ ብብፁዕ ኣቡነ ካልደ ኣካሸሕ ዝተነበ ናይ ብፁዕ ካርዲናል ታውራን መልእኽቲ እቲ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ባህሊ ድማ እታ ውድስትን ተደናቒትን ጓል ኣልባኒያ ቅድስቲ እናቴ ተረዛ ዘካልኵታ ኣብ ስርወ መበቆላን ኣብ ወንጌልን እምንቲ ኴይና ብፍላይ ንድኻታትን ኣብ ዝነበረቶ ኣሓቲነትን ኣደነትን ተንጸባርቖ ብዝብል ሓሳብ ከምዝዛዘም ኣመልኪተን።


text:
ኢትዮጵያ ድኽነት ንምውጋድ እናሰርሐት መፂኣ እያ…
መቐለ መስከረም 02/2010(ድወት) ኢትዮጵያ 3ይ ሚሊንየም ካብ ትጅምር ናብዚ ቐንዲ ፀላኢኣ ዝኾነ ድኽነት ንምውፃእ ኣበርቲዓ ትሰርሕ ከምዘላ ቐዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ተዛሪቦም።
ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 10ዓመታት ብማእኸላይ 10ሚኢታዊ ዕብየት እናመዝገበት ምምፅኣ ዝገለፁ ኾይኖም መላእ ኢትዮጵያውያን ቐፃልነት ዘለዎ ዕብየት እዛ ሃገር ንምግሃድ ፃዕሮም ከሐይሉ ፀዊዖም።
ዘመናዊ ሕርሻ፣ ኢንዳስትሪያላዊ ምዕባለ፣ ማእኸለዎትን ኣናኣሽቱን ኢንተርፕራይዛት ምትብባዕን ቐጥታዊ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ምስሓብን ኣብዚ ሓዱሽ ዓመት ትኹረት ካብ ሞንጎ ዝወሃቦም ጉዳያት ምዃኖም ድማ አመልኪቶም።
ካብዚ ብዝሰገረ መናእሰይ ኢትዮጵያ ብዕድላት ስራሕ ክተኣሳሰሩን ቴክኖሎጂካዊ ዕብየት ከምፅኡን አበርቲዕኻ ከምዝስራሕ ዝገለፁ ኾይኖም ደቂ ኣንስትዮ ተሳትፎአንን ተጠቃምነተንን ከዕብያ ፍሉይ ቆላሕታ ከምዝግበረሎም ሓቢሮም።
ብኻልእ ወገን ስርዓት መድብለ ፓርቲ እዛ ሀገር ንምጥንኻር ዝሕግዝ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ምህናፅ መንግስቲ አበርቲዑ ክሰርሕ’ዩ ኢሎም ኣይተ ሃይለማርያም። (በርናማ ኒውስ)


text:
ብኽነት ማይ ኣብ ከተማ ካይሮ ግብፂ
መቐለ መጋቢት 03/2010(ድወት) ኣብ ከተማ ካይሮ ብመዓልቲ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ኲቢክ ሜትር ማይ ከምዝባኽን መንግስቲ ግብፂ ኣፍሊጡ።
ዋና ከተማ ግብፂ ዝኾነት ካይሮ በቢ መዓልቱ ልዕሊ 1 ሚልዮን ኲቢክ ሜትር ማይ ጥንቃቐ ብዝጎደሎ ኣጠቓቕማ ብዘይ ዝኾነ ረብሓ ከምዝባኽን ኣማሓዳሪ ከተማ ካይሮ ኣቴፍ ዓብድል ሓሚድ ገሊፆም።
ኣብታ ከተማ ይረአ ንዘሎ ብኽነት ማይ ንምቁፅፃር ድማ ጥንኩር ምምሕዳራዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ከምዝሓሰበ ንማዕኸናት ዜና ውሸጢ ዓዲ እታ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣመልኪቶም።
ማይ ብኣግባቡ ምጠቃም ጉዳይ ሃገራዊ ድሕንነት ሃገሮም ምዃኑ’ዮም ገሊፆም።
ኣብ ካይሮ ዝረአ ዘሎ ብኽነት ማይ ምቁፅፃር ኣገዳሲ እዩ፤ ብዘይ ኣገባብ ልዕሊ ዓቐን ማይ ከባኽኑ ንዝተረኸቡ አካላት ጥንክር ዝበለ ስጉምቲ ከምዝውሰድ ድማ ኣጠንቂቖ ኣማሓዳሪ እታ ከተማ ኣቴፍ ዓብድል ሓሚድ ።


text:
ደረጃታቱ ደኣ ይፈላለ እምበር፡ ፍጹም ምፍልላይ ፍጹም ምስምማዕ ዝበሃል የለን። ምናልባት እውን እቲ ሓደ ነቲ ሓደ መመቀሪኡ እዩ ምባል ይከኣል ይኸውን። ኣብ ሓደ ጉዳይ ምምፍልላይ ዝመጽእ ተፈላለይቲ ነናቶም ተረድኦ ሒዞም ተገቲሮም እቲ ሓደ ናይቲ ካልእ ሓቂ ክቕበል ቅሩብ ስለ ዘይከውን እዩ። ከምቲ ግቡእ ግና ኣብቲ ግጉይ ኢልካ እትነጽጎ ሓሳብ ቅኑዕን ዘቀራርብን ከም ዝህሉ፡ ኣብቲ ቅኑዕን ኢልካ ናተይ እትብሎ ከኣ ዘይቅኑዕ ከም ዝህሉ ክትቅበል ዘይምኽኣል ዘምጸኦ ጸገም እዩ። እቲ ዝኸብድን ኣብ ዘይምስምማዕ ዘነብርን ከኣ ነቲ ኣብቲ ግጉይ እትብሎ ዘሎ ሓቅን ኣብቲ ቅኑዕ እትብሎ ዘሎ ድኽመትን ከተለሊ ምብቃዕን ዘይምብቃዕን እዩ።
እምበኣር እቲ ጸገም ኣብቲ ፍልልይ ምፍጣሩ ወይ ምግጣሙ ኣይኮነን ዘሎ። ኣብ ኣተሓሕዛኡ እዩ ዝፍጠር። ብዓብይኡ ከኣ ንኹሉ ጉዳያት ከከም ጠባዩ ከመሓድር ዝኽእል ሰፊሕ ኣተሓሳስባን ክጾሮ ዝኽእል ሃብታም ትዕግስትን ክትውንን ዘይምብቃዕ እዩ። ነቲ ጌጋ ግጉይ፡ ነቲ ቅኑዕ ከኣ ቅኑዕ ክትብል ርትዓዊ ምዃን የድሊ። እዚ እንተዘየልዩ ግና ወርትግ ነታ ሓቂ ዝበልካያ ናባኻ ክጐትት ነታ ግግይቲ ዝበልካያ ድማ ናብ ካልእ ክትደፍእ ኢኻ እትነብር። እዚ ምስሓብን ምድፋእን ኣብ ርትዓዊ መሰረት ስለ ዘይተመስረተ ትደክም እምበር ሓቀኛ ውጽኢት ወይ ፍታሕ ዘይተመዝግበሉ እዩ።
እዚ ማለት ንቅኑዕ ኣይትንኣድ ወይ ኣይተተባብዕ፡ ንጌጋ ከኣ ጌጋ ኣይትበል ማለት ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ንሓቂ ክትንእድ እንከለኻ ነቲ ናትካ ሓቂ ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ናይ ካልኦት ሓቂ’ውን ካብቲ ጌጋኦም እትብሎ ፈሊኻ ምንኣድ ኣገዳሲ እዩ። ንጌጋ ክትነቅፍ እንከለኻ እውን ነቲ ናይ ካልኦት ድኽመት እትብሎ ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ ንስኻ ከም ሓቂ ሓቚፍካዮ ዘለኻ ዘሎ ናትካ ሕጽረት እውን ካልእ ክሳብ ዝነግረካ ከይተጸበኻ ኣሚንካ ንቐፎ ንምባል ዝኣክል እዩ። ንናትካ ጌጋ ኣሚንካ ምንቃፍ ኣብ መጻኢ ኣሪምካ ብዝሓሸ ቅኑዕ ክትትከኦ ስለ ዘኽእለካ ርትዓዊ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ ንስኻ ቅኑዕ እትብሎ ግጉይ ዝብልዎ፡ ነቲ ግጉይ እትብሎ ድማ ቅኑዕ ዝብልዎ ወገናት ከም ዘለዉ ምእማን ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳያት ነብሱ ዝኸኣለ ውሕልነት እዩ። ንስኻ ዘይረኣኻዮ ጌጋ ዘርእየካ ከኣ ሓጋዚኻ እምበር ጸላኢኻ ጌርካ ክትወስዶ ኣይግባእን። “ብጻይካ መስትያትካ’ዩ” ከም ዝበሃል።
ኣየናይ ቅኑዕ ኣየናይከ ግጉይ ኣብ ምልላይ ካብ ዘጸግሙና ምኽንያታት ንሓደ ተረኽቦ፡ ኣብ ክንዲ ብኹሉ ኩርነዓቱ ብሓደ ዓይኒ ጥራይ ምርኣይ እዩ። ንኣብነት ሓደ ሽግር ክትፈትሕ እንከለኻ ሓደ መዋጸኦ ኢልካ ዘቕረብካዮ ሓሳብ ምስራሕ ምስ ኣበየካ፡ ኣብ ክንዲ ግድን እዚኣ ጥራይ እያ እታ መንገዲ ኢልካ ኣብኣ ምድራቕ ወይ ድማ ዘይፍታሕ ግድል እዩ ኢልካ ካብ ቃልሲ ምብኳር ካልእ ኣማራጺ ሓሳብ ምድላይ፡ ሓደ መርኣያ ናይ ኣብ ሓደ ጉዳይ ዘይምድራቕ እዩ። ኣብ ሓደ ስጉምቲ ፈቲንካዮ ምስራሕ ዝኣበየ ሓሳብ፡ እንደገና ናብ ካልእ ፈተነ ሒዝካዮ ኣብ ክንዲ ምቕራብ፡ እቲ ካልእ ፈተነ ብኻልእ ሓድሽ ሓሳብ ክግጠም ይግበኦ። ንኣብነት ኣብ ደንበ ተቓውሞና ኩልና ከም ዘይዝንገዖ ኣብቲ ኣርባዕተ ቻርተራት ዘጽደቕናሉ መስርሕ ብሓባር ምስራሕ፡ ክፈላልዩና ዝጸንሑ ሓሳባት ኣብ መጻኢ ፈተናና መሊስና ሒዝናዮም ክንቀርብ ኣይግበኣና።
ብመሰረቱ ክሳብ ሕጂ ጽላል ፈጢርና ብሓባር ንምስራሕ ዝገበርናዮ ፈተነታት ኣይሰረሐን ኢልካ ጠጠው ኣይክበሃልን እዩ። ብኣንጻሩ “ሎምስ ክንዕወት ኢና” ኢልካ ናብ ሓድሽ መኣዲ ፈተነ ክትብገስ እንከለኻ ኣብ ከባቢ እቲ ክሳብ ሕጂ ክፈላልየካ ዝጸንሐ ጉዳያት ሓድሽ ኣተሓሳስባ ሒዝካ ምቕራብ ናይ ግድን እዩ። እቲ “ሎምስ ክንዕወት ኢና” ዘብለካ ከኣ እዚ ሓድሽ ኣተሓሳስባ ሒዝካ ምቕራብካ ጥራይ እዩ። ንኣተሓሳባኻ ናይ ብሓቂ ሓድሽ ዘብሎ ከኣ ናይ ርኢቶኻ ሓድሽነት ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዘይቃለዓለም ብኽሱትነት ናይ ካልኦት ሓሳብ ዝቕበል ትዕግስትን ጹረትን ኣጥሪኻ እንተሊኻ እዩ።
ትብዓት ድፍረት ልግሲ … ወዘተ ዝብሉ ቃላት፡ ገሊኦም ካብ ትብዓትን ድፍረትን ንገሊኦም ድማ ካብ ነገራዊ ልግሲ ኢና እንመዝኖም። ምስዚ ሒዝናዮ ዘለና ኣርእስቲ ክንመዝኖም እንከለና ግና፡ “ኣብዚ ጉዳይ እቲ ቅኑዕ እዚ ጥራይ እዩ” ክትብል ጸኒሕካ፡ ድሓር ንስኻ ከይረኣኻዮ ብዝጸናሕካ ጭብጥን መርተዖን ዝጐልበተ፡ ካብቲ ናትካ ዝሓይሽ ሓሳብ ክቐርበልካ እንከሎ ንናትካ ገዲፍካ ክትቅበሎ ምኽኣል ትብዕት፡ ትብዓትን ልግስን እዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። መብዛሕትኡ ተጋዳላይ ዝነበረ ኤርትራዊ ከም ዝዝክሮ፡ ኣብ ኩሉ ህይወት እንተላይ ኣብ ሞትን ሕየትን “ቅድመይ ንዓኻ ይጥዓምካ፡ ኣነ በጃ ክሓልፈልካ” ዝብል ተወፋይነትን ለውሃትን፡ ባህሊ ኤርትራውያን ኮይኑ ከም ዝነበረ ንፈልጥ ኢና። ሎሚ ኢሳያስ ነቶም “ንስኻ ንበር ክንስወኣልካ” ዝብልዎ ዝነበሩ ብጾቱ ኣይኮነንዶ ክሞተሎም፡ ምእንቲ ስልጣን ክብል ከም ኣራዊት ኣብ ገዳጉዲ ኣስፊርዎም ኣሎ። እቶም ብሰንኪ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ብሓባር ምስራሕ ስኢና ዘለናኸ፡ ምእንቲ እቲ ብሰንኪ ህግደፍ ጸቢብዎ ዘሎ ህዝብናን ብሞትን ስደትን መንእሰያትና ዝግለጽ ዘሎ ዝተደወነ ምስልና ናብ ንቡር ክምልስን ኢልና ሕድገት፡ ምጽውዋርን ምክእኣልን ምስኣና ምስ ምንታይ ይቑጸር? ምእንቲ ህዝቢ ኢሉ ዝስዋእ ዝነበረ ትውልድን ተካኢኡን ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ኢሉ ፍልልያቱ ምግዳፍ ዘይኮነስ ምምሕዳሩ ክስእን እንከሎ ከኣ ካልእ ዘገርም እዩ እሞ ሕጂ እውን ረፊዱ እምበር ኣይዓረበን እሞ ንሕሰበሉ።
ርሑስ በዓል ትንሳኤ ንኣመንቲ ክርስትና!


text:
ሰራዊት ሚያንማር፡ ኣብ ጉዳይ ቅትለት ሮሂንግያ፡ ንጹህ እየ ይብል
ሰራዊት ሚያንማር 'ኣካይደዮ' ናይ ዝበሎ ምርመራ ውፅኢቱ ዕላዊ እንትገብር፡ ኣብ ቅትለት ሙስሊም ሮሂንግያ ኢደይ ኣየእተኹን ክብል ኣፍሊጡ።
ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ፡ እቲ ሰራዊት መንበሪ ገዛ ሮሂንጋውያን ከምዘየቃፀለን ህይወት ሰባት ከምዘየጥፍአን ሓቢሩ።
ኮይኑ ግን እቲ ጸብጻብ ምስቲ ጋዜጠኛ ቢቢሲን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዘረጋገፅዎ ሓቂ ዝፃባእ ኮይኑ'ሎ። ወድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ተግባር "ዓሌታዊ ጭፍጭፋ" ክብል ምኽሳሱ ይዝከር።
ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ዝተብሃለ ዓለም-ለኻዊ ትካል ድማ "ብሓሶት ተላዕጢጡ ዝወፅአ ፀብፃብ" ክብል ገሊፁዎ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ ባይታ ወሪዱ ከፅርዮ'ውን ሓቱቱ።
መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ዝተኸልከለሉ ኣጋጣሚ ነቲ ኩነታት ከጻሪ ዕድል ዝረኸበ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ጆናታን ሄድ፡ ሰዓብቲ እምነት ቡድሂስት፡ ብሰራዊት ሚያንማር ተሓጊዞም፡ መንበሪ ኣባይቲ ሙስሊም ሮሂንግያ ከቃጽሉ ምዕዛቡ ፀብፂቡ'ዩ።
ካብ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ብዝተፈጠረ ጎንፂ፡ ፍልቂ ሚልዮን ዝኾኑ ሙስሊም ሮሂንግያ ካብ ሚያንማር ከምዝወፁ'ውን ገሊፁ።
ካብ ሞንጎ ናብ ባንግላዲሽ ዝኣተዉ፡ ብጥይት ዝተወቕዑ ሮሂንግያውያን ነቲ ኩነታት እንተረድኡ፡ እቲ ሰራዊትን ሰዓብቲ እምነት ቡድሂስትን ንሰላማውያን ሰባት ይቐትሉን ገዛውቲ የቃፅሉን ምንባሮም ተዛሪቦም።
እቲ ሰራዊት ኣብ ፌስቡክ ኣብ ዘሕለፎ መግለፂ፡ ጎንፂ ኣብ ዝተፈጠረሉ ከባቢ ካብ ዝነብሩ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ቃሎም ከምዝተቐበለን እቲ ሰራዊት ዝኾነ ዓይነት ገበን ከምዘይፈፀመ ምዝራቦምን ሓቢሩ።
"ሰራዊት ሚያንማር ንሰላማዊ ሰብ ኣይቀተለን፤ ፆታዊ መጥቃዕቲ ኣይተፈፀመን፤ ማእሰርቲ ኮነ መግረፍቲ ኣይተፈፀመን። ስርቂ ኣይተኻየደን፤ መሳጊድን መንበሪ ገዛውትን ኣይተቓፀሉን፤ ዝኾነ ሰብ እውን ኣይተፈናቐለን" ይብል እቲ ፀብፃብ።
"በቶም ዝተቓፀሉ ገዛውትን ዝተሰደ ሰባትን ተሓታቲ ዝኸውን 'ቤንጋሊ' ተባሂሉ ዝፅዋዕ ኣሸባሪ ጉጅለ ሮሂንግያ'ዩ" ክብል ኣፍሊጡ።
ዘይእሙን ፀብፃብ
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ጆናታን፡ እቲ ትኽክለኛን ተኣማንነት ዘለዎን ፀብፃብ ንምርካብ ግዜ ከምዝወስድ ይገልፅ።
ብዘስደምም ኩነታት እቲ ሰራዊት ካብቲ ገበናት ንዓርሱ ነፃ ምግባሩ ዘይእሙን ፀብፃብ ይገብሮ። እቲ ዝውቀስ ዘሎ ሰራዊት ሚያንማር በዓሉ ዘካየዶ ምርመራ ምዃኑ'ውን ካልእ ፀገም ከምዝኾነ ይሕብር።
ንሱ ከምዝብሎ፡ ካብ ሙስሊም ሮሂንግያ ዝስማዕ ብተፃራሪ ምዃኑን ዘረድእ ጆናታን፡ ከቢድ ኣፅዋር ኣይተጠቐምናን እንተበለ'ኳ፡ ንሱ ግን ጎንፂ ናብ ዝተፈጠረሉ ከባቢ እንትጓዓዝ ድምፂ ከቢድ ኣፅዋር ከምዝሰምዐ ገሊፁ።
"ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝተፈላለዩ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፡ ናይቶም መንበሪኦም ገዲፎም ዝወፁን ንባንግላዲሽ ዝኣተዉን ሙስሊም ሮሂንግያ ቃል ተቐቢሎም ዘውፅእዎም ፀብፃባት፡ እቲ ሰራዊት መጥቃዕቲ ከምዝፈፀመ እምበር ካብቲ ገበን ነፃ ከምዝኾ ዘርእዩ ኣይኮኑን" ክብል ትንታንኡ ይዛዝም።
ቀፃሊ...
ወሃቢ ቃል ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ከምዝብልዎ፡ ተሓታትነት ሰራዊት ሚያንማር ከምዘረጋግፅ ግልፂ'ዩ።
"ዓለም-ለኸ ማሕበረሰብ ኢዱ ሓዊሱ ነዚ ግፍዒ ደው ከብልን ፈፀምቲ መጥቃዕቲ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከቕርቦምን ይግባእ" ኢሎም።
ሚንስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ታይለርሰን፡ ጽባሕ ረቡዕ ኣብ ሚያንማር ዑደት ከካይዱ ትፅቢት ኣሎ።


text:
ዓቢ ጉያ ደቂ ኣንስትዮ ክካየድ እዩ…
መቐለ ለካቲት 06/2009(ድወት) ካብ መሸጣ ቦንድን ዓቢ ጉያን ደቂ ኣንስትዮ ንህንፀት ዓቢ ግድብ ህዳሰ 50ሚልዮን ቅርሺ ክእከብ ትልሚ ተታሒዙ።
“ምዕባይ ባህሊ ምዕቋር ደቂ ኣንስትዮ መሰረት ዓወት ህዳሰን ሕብረተሰብን እዩ” ብዝብል መሪሕ ቃል በዓል ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ብፍላይ ድምቀት ንምኽባር ምድላዋት ከምዝወገኑ’ውን ተገሊፁ።
ኮሚቴ ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን ትግራይ ኣከባብራ በዓል ማርች 8 ቐንዲ ዕላማታቱን ኣመልኪቱ ጋዜጣዊ መግለፂ ሂቡ።
ሓላፊት ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክልል ትግራይ ዶክተር የትምወርቅ ገብረመስቀል ኣብዚ ጋዜጣዊ መግለፂ ከምዝሓበርኦ።
እዚ ሎሚ ዘበን ብደረጃ ሃገር ንመበል 41 ግዘ ብደረጃ ዓለም ንመበል 106 ግዘ ዝኽበር ማርች 8 ደቂ ኣንስትዮ ባህሊ ምዕቋር ከዕብያ ዓበይቲ ምልዕዓላት ዝካየደሉ ኣብ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ዘለወን ተሳትፎ ኣጠናኺረን ዝቕፅላሉን ኣብ ፅሬትን ፅባቐን ከባቢኣን እጃመን ሓፍ ዘብላሉን በዓል ክኸውን እዩ።
ኣብዚ በዓል ደቂ ኣንስትዮ ግንዛበኣን ዘዕብያሉ ተሞክሮኣን ንኻልኦት ዘካፍላሉን መድረኽ እውን ከምዝተዳለወ ዶክተር የትምወርቅ ይገልፃ።
ኣዶ መንበር ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ወይዘሮ ዘነበች ፍስሃ ብወገነን እዛ ብታሪኻዊት ዕለት 11 ለካቲት ተዓጂባ እትኽበር መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ - ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ልምዓት ሃገርን ቐንዲ ተሳተፍትን ተጠቀምትን ክኾና ፍሉይ ትርጉም ኣለዋ ኢለን። ወይዘሮ ዘነበች ወሲኸን ድማ ኣብዚ በዓል ግዜ የብልናን ክንጎይ ኢና ንግድብና ክንዓቑር ኢና” ብዝብል መሪሕ ቃል ዓብይ ጉያ ደቂ ኣንስትዮ ብደረጃ ክልል ከምዝሰናዳእን ኣስታት 60ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ክሳተፋሉ ትፅቢት ከምዝግበር ኣመልኪተን።
ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ህንፀት ዓቢ ግድብ ህዳሰ ልዑል ከምዝኾነ ዝገላፀ ወይዘሮ ዘነበች እዚ ሎሚ ዘበን ዝኽበር በዓል ደቂ ኣንስትዮ’ውን ተሳትፎኣን ዝያዳ ዘዕዝዛሉ ክኸውን ትፅቢት ይግበር ድሕሪ ምባል ካብ ዓቢ ጉያን ካብ 20 ክሳብ 29 ለካቲት ካብዝካየድ መሸጣ ቦንድን 50ሚልዮን ቅርሺ ንምርካብ ትልሚ ከምዘሎ ገሊፀን።


text:
Updates
ድሕንነታውነት ኤርትራ፡- ሃገር ኣብ ጅሆ!
05 March 2018
“The Securitisation of Eritrea: Holding a Nation Hostage” – English Translation and PDF
ትግርኛ PDF print
እቲ ድሕሪ ናይ ሰላሳ ዓመት ኲናት ዚተጸንበለ ምውላድ ናጻ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ብዋጋ ናይ (1) ዚተናውሐ፡ ጽንኩርን ጥውይዋይን ብረታዊ ቃልሲ፣ (2) ዓርሞሸሻዊ መስዋእቲ ናይቶም ዚበለጹ መንእሰያት ኤርትራ፣ (3) ሰፊሕ ዕንወት ሃገራዊ ቍጠባ ኤርትራ፣ (4) ከቢድ ጕድኣት ደረጃ መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ፣ (5) ዓቢ ዝርገት ስድራቤታዊ ህይወትን ማሕበራዊ እልሞን (fabric) ሕብረተሰብ ኤርትራ ዚተሓፍሰ ድሙቕ ዓወት ኢዩ። ኣብ ጽባሕ ናጽነት ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ፡ ነቲ መስዋእትታቱ ዚድብስ ኰነ ነቲ ናይ ዘመናት ሃረርትኡ ንሰላም፡ ፍትሒ፡ ልምዓትን ራህዋን ዘማልእ ደሞክራስያዊ ስርዓተ መንግስቲ ከቕውም ኣይከኣለን።
ጥልመት ምልካዊ ስርዓት ነቲ መሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልስን ዓሚቝ ሃረርታታት ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነትን፡ ነቲ ንህዝብን ሃገርን ዘሳቒ ዘሎ ተካል ሕሰም ኣስዒቡ። ሎሚ፡ ዕስራን ሸውዓተን ዓመታት ድሕሪ ናጽነት፡ ኤርትራ ዚለዓለ ደረጃ መነባብሮ፡ ዚበለጸ ዓይነት ህይወትን ንቡር ሰብኣዊ ድሕነትን ዚሰፈና፡ ህዝባ ኪነብረላ ዚብህጋ ሃገር ኪትከውን ምተገብአ ነይሩ።
እቲ መንግስቲ፡ ኣሽንኳይ ዶ ነቲ ልዑል ትጽቢታት ከማልእ፡ ነቲ መሰረታዊ ጠለባት ህዝቢ’ውን ከቕርብ ኣይበቕዐን ጥራይ ዘይኰነስ፡ ነታ ሃገር ብዘንሕስያ እናረገጸ ኣብ ሕሱም ስቓይ ሸሚሙዋ ይርከብ። እቲ ስርዓት ከመይ ገይሩ ኣብቲ እከይ ስርሑ ከም ዚተዓወተ፣ ማለት፡ ሓደ ስትራተጅያዊ ጽውያ ፈጢሩ ንመላእ ሃገር ንነዊሕ እዋን ጅሆ ኪሕዝ ከም ዚኸኣለ ምርዳእ ከድሊ ኢዩ። መስርሕ ድሕንነታውነት ነቲ ንኤርትራ ናብቲ ዘላቶ መንቀራቕሮ ዘምርሐ ሰንሰለት ፍጻመታት ንምርኣይን ብዚበለጸ ንምርዳእን ዘኽእል መነጸር የወፊየልና።
ድሕንነታውነት (securitisation)፡ ሓደ መንግስቲ ወይ ፖለቲካዊ ተዋሳኢ (1) ህላወ ንምርግጋጽ (2) ምልላይን ምምልካትን ናይ (3) ሓደ ከም ጽንኩር ወይ ዘንጠጠወ ታህዲድ ዚረአ ጕዳይ እሞ (4) ነቲ ታህዲድ ንምዝሃም ፍሉይ ኣገባባት ከም ዘድሊ ዚሕብር ኢዩ። ብሰንኪ ጽንኩርነት ናይቲ ኵነታት፡ እቲ ነቲ ታህዲድ ንምብዳህ ዚውሰድ ፍሉይ ስጕምቲታት ንቡር ትካላዊ ይዅን ደሞክራስያዊ ሰንሰለት ኣወሳስዳ ውሳነታት ወይ ሜላታት ኪኽተል ኣድላዪ ኣይከውንን። ንኣብነት፡ ዋላ’ኳ ዘይእዉጅ ይዅን እምበር፡ ኣብ ክሊ ዚተናውሐ ህጹጽ ኵነታት፡ ብግብሪ ወተሃደራዊ ግዝኣት ወይ ኣገዛዝኣ ምስግዳድ።
ዕዉት ድሕንነታውነት ኣብ ሰለስተ ቀንዲ ረቛሒታት ይምርኰስ፡-
- ነቲ ኵነት ናይ ሞትን ሕየትን ዚቐርብ ታህዲድ ንምቕናይን ነቲ ሰማዒ (ህዝቢ) ንምእማንን ሓባባሊ ክእለት (ጽውያ)፤
- እቲ ሓደጋ ሓቂ ይዅን ኣይዅን ብዘየገድስ፡ ምቕባል ናይቲ ጽውያ ብህዝቢ፤
- ነቲ ጽውያ ብምርዓም እሺ ኢሉ ንምምእዛዝ ዘስገደድ ዝውታረ ጸጥታዊ መሳርዕን ካልኦት ትካላትን መንግስቲ።
ንኤርትራ ብዚምልከት፡ ኣንጻር ሳልሳይ ዓለማዊ ገዛኢትን ዚዓበየት ጐረቤት ሃገርን፡ ንሰላሳ ዓመታት (1961-1991) ኲናት ሓርነት፣ ስዒቡ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ድማ፡ ኲናት ዶብ ኣካይዳ። እቲ ኲናት ዶብ፡ ኣስታት 90 % ናይ ኤርትራ ጠቕላላ ዘቤታዊ ምህርቲ (Gross Domestic Product) ኣብ 1999 ዘቕውም፡ 580 ሚልዮን ዶላር ኣመሪካ ወዲኡ፣ ነቲ ድሮ ድኹም ዚነበረ ቍጠባ ብዝያዳ ድዋዕዋዕ ኣቢሉ፣ ነቲ ኣዐሪዩ ዘይሓወየ ቍስሊ ብምጕዳእ ሓድሽ ደም ኣፍሲሱ፣ ኣማእት ኣሽሓት ህዝቢ ኣመዛቢሉ። ኣብ መወዳእትኡ፡ እቲ ኲናት ዶብ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዚቕጽል ዘሎ ጐበጣ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣብ ሰፊሕ ቦታታት መሬት ኤርትራ ኣስዒቡ።
ጐበጣ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብኢትዮጵያን፡ እቲ ቀጻሊ እምቢታኣ ካብቲ ወሪራ ሒዛቶ ዘላ መሬት ኤርትራ ንምንስሓብን፡ ነቲ በቲ ስርዓት ብዛዕባ’ቲ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት፡ ግዝኣታዊ ምሉእነት ኰነ ድሕነት ኤርትራ ዘንጠጠወ ሓደገኛ ታህዲድ ኢትዮጵያ ዚተሃንጸ “ወግዓዊ” ጽውያ ይዕንግልን የሐይልን። ብመሰረቱ፡ ነዚ ኣብ ኣፍደገ ኤርትራ ኵድጭ ኢሉ ዘሎ ርኡይ ጸጥታዊ ታህዲድ ከም ድሉው መሳርሒ ብምጥቃም፡ ብዛዕባ ኣድላዪነት ምውሳድ ፍሉይ ስጕምቲታት ንሰማዒ ንምእማን ይዅን ምኽኑይ ንምግባር ውሑድ ጻዕሪ ዚሓትት ኢዩ። እቲ ዚተናውሐ ባህርይ ናይቲ ንሰላሳ ዓመታት ዚተኻየደ ብረታዊ ቃልሲ ሓርነት ነቶም ምእንቲ ናጽነትን ርእሰ-ውሳነን ደርማስ መስዋእቲታት ዚኸፈሉን መሪር ስቓይ ዘሕለፉን ወለዶታት ኤርትራውያን ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዘሳተፈ ኢዩ። ብመንጽር እቲ ምስቲ ኲናት ሃገራዊ ሓርነትን እቲ ንናጽነት ዚተኸፍለ ልዑል ዋጋን ዚተኣሳሰር ፍሉይ መንፈስ ሰውራዊ ባህሊ፣ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ኤርትራ፡ እቲ ዚኽፈል ዋጋ ብዘየገድስ፡ ኪሕሎ ይግባእ።
ከም ሳዕቤኑ፡ እቲ ግዝኣታዊ ጐበጣ፡ ምስቲ ድስኩል ኵነት ናይ ‘ኣይሰላም፡ ኣይኲናት’ ተደሚሩ፡ ንትግባረ ናይቶም ንማሕበራዊ፡ ቍጠባዊ ኰነ ፖለቲካዊ እልሞ ኤርትራ ብመሰረቱ ዚቐየሩ ተኸታተልቲ ለውጥታት ንምትእትታው ዘድሊ ምቹእ ባይታ ኣንጺፉ። እቲ ካብ ኵሎም ንላዕሊ ኣዝዩ ኣዕናዊ ዚዀነ ለውጢ ድማ፡ እቲ ንዚዀነን ንዅሉን ግዳማዊ (ኢትዮጵያዊ) ወራር ኪምክት ዚኽእል ቀዋሚ ሰራዊት ምዕቃብ ብዚብል ምኽኒት፡ ነቲ ግዴታዊ ንጡፍ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብግብሪ ደረት-ኣልቦ ከም ዚኸውን ምግባር ኢዩ። መንእሰያት ኤርትራ መሰል ንቡር ስድራቤታዊ ኣተዓባብያ ኰነ ዕድል ላዕለዋይ ትምህርቲ ተነፊጎም ጥራይ ዘይኰነስ፣ እንተላይ ኣብቲ ንገዛእ ርእሱ ጸቢቡ፡ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ክትትልን ጥቡቕ ቍጽጽር ኣትዩ ዘሎ ዕዳጋ ዕዮ፡ ሃፈጻማ ዘለዎ ሽቕለት ስኢኖም፣ እቶም ዘይተኣደነ ጕድኣት ዚወርዶም ዘለዉ ኢዮም።
እቲ ሕማቕ ኣመሓዳድራ ናይቲ ኣዝዩ ዚኸበረ ጸጋ ኤርትራ (መንእሰይ) ዘስዓቦ ቍጠባዊ ጕድኣት ድማ፡ ነቲ ኣብተን ቀዳሞት ውሑዳት ዓመታት ናጽነት ተመዝጊቡ ዚነበረ ተስፋ ዚህብ ልምዓታዊ ግስጋሰ ብምቕልባስ፡ ነታ ሃገር ናብ ዘየቋርጽ ምንቍልቋል ኣብ ምምላስ ኣበርኪቱ ኢዩ።ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ነቲ ኣብ መስርሕ ናይቲ ዚተናውሐ ብረታዊ ቃልሲ ሓርነት ዚዓነወ ትሕተ-ቅርጺ ኤርትራ ዳግም ንምህናጽን ነቲ ዚተረመሰ ቍጠባ ብቕልጡፍ ንምብርባርን ዚዓለመ ኰይኑ፣ ኣብቲ ፈለማ እዋን፣ ንዓሰርተው ሸሞንተ ኣዋርሕ፡ ማለት ሽዱሽተ ኣዋርሕ ወተሃደራዊ ታዕሊም፡ ዓሰርተው ክልተ ኣዋርሕ ድማ ወለንታዊ ስራሕ፡ ተሓሊኑ ኢዩ ተበጊሱ። ብቐንዱ ድማ፡ ነታ ኣብቲ ብቐጻሊ ሓድሕዳውን ዘቤታውን ህውከት ዚልለ፡ ኣዝዩ ተቐያያሪ ዞባ እትርከብ፡ ዓቢ ቀዋሚ ሰራዊት ኪትውንን ዘየድልያን ዓቕማ ዘየፍቅደላን ሓዳስ ሃገር፣ ኣብ ዘድለየሉ እዋን ዘተኣማምን ዓቕሚ ነብሰ-ምክልኻል ከም ዚህልዋ ንምርግጋጽ፡ ነቲ ናይ ስዊዘርላንድ ኣርኣያ (ሞደል) ከም ኣብነት ብምውሳድ ዚተወጠነ ኢዩ።
እቲ ስርዓት፡ ንዅሉ መዋቕራት ንቡር ቍጽጽር ብምግባት፣ ነቲ ወግዓዊ ሰንሰለት እዚ ብምዝራግ፣ ጥቡቕ ሕብረተሰባዊ ክትትል ብምስራብ፣ ንመላእ ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ሓለዋ ዘእቱ ኣወዳድባ ብምትእትታው ኰነ ሃዋህው ጥርጣረን ፍርሕን ብምስፋን፣ ነቲ ኣገባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ መዓላ ናይ ገዛእ ርእሱ ረብሓታት መታን ከውዕል ኣዘንቢዑዎ። ምብጋስ መንእሰያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ውሽጢ’ቲ ጽኑዕ ቍጽጽር ናይቲ ናይ ኩፖን ስርዓተ መቝነን ዚተነጽፈ ኰይኑ፣ ብመንገዲ እቲ ምትሓዝ ወተሃደራዊ መልክዕ ናይ ትምህርቲ ኣቢሉ፣ ኣብቲ ኣጋ ዓቕመ ኣዳም ዚበጽሑሉ መወዳእታ ዓመት ናይ ካልኣይ ደረጃ ኢዩ ዚጅምር። ሓንሳእ ምስ ተኸትቡ፡ እቶም መንእሰያት ግዜኡ ኣብ ዘይተወሰነ፣ ምስ ስድራኦምን ቤተሰቦምን ድሩት ርክብ ኣብ ዘፍቅድ፣ ኣገልግሎትን ተኣማንነትን ነቲ ስርዓት ጥራይ ኪህቡ ኣብ ዚጠልብ ኣገልግሎት ብስም ኤርትራ ተዋፊሮም ናብ ዚተፈላለዩ ኵርናዓት ናይታ ሃገር ፋሕ ይብሉ። እቲ ብዘይ ግቡእ ደሞዝ ዚሰላሰል ንጡፍ ደረት-ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ መንእሰያት ተመርዕዮም ናይ ገዛእ ርእሶም ስድራቤት ከም ዘይምስርቱ፣ ርጡብ ሓዳር ከም ዘይህሉዎም ኰነ ስድርኦም ከነባብሩ ከም ዘይክእሉ ብምግባር፣ ነታ ቀንዲ ሰረት ሕብረተሰብን ሃገርን እተቕውም ስድራቤታዊ ኣሃዱ የዳኽም።
እቲ ብቐንዱ ከም ምንጪ ናይ ኮማዊ ክትትልን መሳርሒ ናይ ፖለቲካዊ ቍጽጽርን ንምግልጋል ዚዓለመ ናይ ኩፖን ቍጠባ ኤርትራ፡ ከም መግብን ነዳድን ዚኣመሰሉ መሰረታውያን ኣድለይቲ ኣቕሑ ብመቝነን የመቓርሕ። እቲ ንህዝቢ ዘሳቒ ዘሎ ቀጻሊ ሕጽረት ናይ ኣድለይቲ ኣቕሑን ኣገልግሎታትን ብመሰረቱ ሰብ-ሰርሖ ኢዩ። ብርግጽ፡ ውጽኢት ናይ ሕማቕ ኣመሓዳድራ ሃገራዊ ቍጠባ፣ ዝምቡዕ ዘቤታዊ ዕዳጋ፣ እቲ ቀንዲ ኣካል ቍጠባ ክነሱ ግቡእ ኣቓልቦ ዚሰኣነ ሕርሻዊ ጽላት ኢዩ። ተደጋጋሚ ደርቂ፡ ዘይምስሳን ዘረእቲ፡ ዋሕዲ ምህርቲ ንሳዕቤናት ናይቲ ግጉይን ዘይርጉእን ቍጠባዊ ኣከያይዳ ናይቲ ስርዓት ኣጋዲዱዎ።
እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት፡ ነቲ ኣብ ጽባሕ ናይቲ ዶባዊ ኲናት ዚተኸስተ ሰንፈላል ኵነት ናይ ኣይኲናት፡ ኣይሰላም፣ ነቲ ኣጠቓላሊ ሰንሰለት እዚ ብስሩዕ ኣገባብ ኣብቲ ዚለዓለ ጥርዚ ኣብ ትሕቲ’ቲ ፕረዚደንት ንምምእካል ከም ምቹእ ኣጋጣሚ ተጠቒሙ፣ ንዅሉ’ቲ ደድሕሪ ናጽነት፡ ደሞክራስያዊ ስግግር ኤርትራ ንምፍጻም ኣድላዪ ዚነበረ ሜላዊ፡ ሓጋጋዊ ይዅን ትካላዊ መስርሓት ኣደስኪሉ። ምድስካል ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ፣ ዘይምትግባር ናይቲ ኣብ 1997 ዚጸደቐ ቅዋም፣ ርትዓውን ናጻን ምርጫታት ዘይምክያድ፣ ርኡይ ኣብነታት ናይ ብኸመይ ዚበለ ኣገባብ ደሞክራስን ደሞክራስያውነትን እቶም ቀዳሞት ግዳያት ናይ መስርሕ ድሕንነታውነት ከም ዚዀኑ ኢዮም።
ከም ሓዳስ ሃገር መጠን፡ ኤርትራ ነቲ በይናዊ ውሳኔታት ምምእካል ስልጣን ንምብዳህ ዘኽእል፣ ደሞክራስያዊ ምእዘዛን ተሓታትነትን ዘረጋግጽ ቢሮክራስያዊ ኰነ ትካላዊ ዓቕሚ ኣይነበራን። ብሰንኩ፡ እቲ ብሕታዊ ፕረስ ተበቲኑ፣ እቶም ተቓውሞ ዘርኣዩ ላዕለዎት ወተሃደራዊ መኰነናት ኰነ ሰበስልጣን መንግስቲ፡ ታሕተዎት መኰነናትን ሰብመዝን፡ ነቐፌታዊ ኣመለኻኽታ ዘለዎም ተራ ወተሃደራትን ኣባላት ግንባርን፡ ጋዜጠኛታትን፣ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ፡ ብሰረት-ኣልቦ ጠቐነ ክድዓትን ምንዕዓብን፡ ብሃውሪ ተኣሲሮም ኣብ ቀይዲ ኣትዮም። ኣብቲ ኣብ 2001 ዚተወስደ ዓመጸኛ ስጕምቲ፡ እቶም ከስምዑ ዚኽእሉ ዚበሃሉ፣ ፍልይ ዚበለ ርእይቶ ዚነበሮም፣ ነቲ በይናዊ ውሳነታት ኪጻረሩ ወይ ነቲ ሓደ-ጐድናዊ ጽውያ ከቃልዑ ዚኽእሉ ዚነበሩ፣ እቶም ቀዳሞት ዚተገለፉን ብኣፎም ዚተለጕሙን ኢዮም። እቲ ዅሉ ብኣልማማ ዚተወስደ ስጕምትታት ድማ፡ ፕረዚደንታዊ ስልጣን ንምድልዳል ዚዓለመ ኢዩ ነይሩ።
ምቕጻል መድቈስቲ ተቓዋሚ ድምጽታት በቲ ስርዓት፡ ምስቲ ‘ወግዓዊ’ ጽውያ ንዚዀነ ዚተፈልየ ኣረኣእያን ተቓዋሚ ርእይቶን ዘለዎ ነቓፊ ከም መሳርሒ ወያነ (ኢትዮጵያ) ወይ ሲኣይኤይ (ወኪል ማእከላይ ስለያ ኣመሪካ) እናዀነነ፣ ብፍርሒ ናይ ከም ቀይድን ስቅያትን ዚኣመሰሉ ሳዕቤናት ዚድረኽ ኮማዊ ነብሰ-መመያ (self-censorship) ኪሳለጥ ጸኒሑ ኢዩ። እቲ ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ናይ ከቢድ ድሕንነታውነት ሜላታት፣ ንነገራት ከም ጻዕዳን ጸሊምን ዝርኢ ኣዝዩ ጥሩፍ ዚዀነ ፖለቲካዊ ኣጠማምታ ወሊዱ፣ ኣብ ገለ ደገፍትን ተደናገጽትን ናይቲ ስርዓት፡ ብፍላይ ኣብ ዳያስፖራ፡ ኣዕሚቑ ሰሪቱ ወይ ሰሪጹ ይርከብ። ኪግመት ከም ዚከኣል ድማ፡ ከምዚ ዓይነት ማኒክያን ኵነተ-ኣእምሮ፣ ንዚተሓላለኹ ጕዳያት ናብ ቀሊል ድርባዊ ኣረኣእያ ህላወ ናይ ንሳቶም ብመንጽር ንሕና ዘውርድ፣ ንክፉት ክትዕ ወይ ምቕሉል ልዝብ ቦታ ዘይህብ ኢዩ።
ብኸምዚ ኣገባብ’ዚ ድማ፡ እቲ ብደገፍቲ ናይቲ ስርዓት ዚሰላሰል መድረኻት ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ‘ኣብ-መስመር’ (online) ከም ዘረጋግጾ፣ ነቲ ንኤርትራውያን ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዚትንክፍ ኣቃጫጭን ሃዋህውን ናይ መጥቃዕቲ፡ ጽልእን ጥርጣረን የተባብዕ። እቲ ብማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኪፍጸም ዚከኣል ስመ-ስዉርነትን ቅልጡፍ ምስግጋር ሓበሬታን ንአጀንዳ ናይቲ ስርዓት ኪሕግዝ ጸኒሑ። ብፍላይ ኣብ ከም ትዊተር ዚኣመሰሉ መስመራት፡ ምስልታት ናይ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ኲናት ዚተፈጸሙ፣ ብጸሊምን ጻዕዳን ዚተቐርጹ ስእልታት ናይ ጅግንነታዊ ተግባራትን መስተንክር ስርሒታትን፣ ናይቲ ዘደንቕ ባህርያዊ ጽባቐ ቅርጸ-መሬት ኤርትራ ወይ ናይ ብጥንቃቐ ዚተሓርዩን ዚተዀሓሓሉን ፎቶግራፋት ናይ ከተማዊ ከባቢታት፡ ብፍላይ ኣስመራ፣ ብንዓወታትን ፍረታት-ዕዮን ዚውድስ ሓጺር ጽሑፋዊ ምግለጺታት ዚተሰነዩ፡ ብዙሕ ግዜ ምስቲ ስርዓት ዚተኣሳሰሩ፡ ስእልታት ብስሩዕ ኣገባብ ብተደጋጋሚ ይዝርግሑ።
ሓደ ብዙሕ ግዜ ብስመ-ስዉር ዚሰርሕ ንኡስ ሰራዊት ናይ ‘ኣብ-መስመር’ ሕሳባት፡ ነቲ ‘ወግዓዊ’ ጽውያን ነቲ በቲ ስርዓት ብዓቢ ጥንቃቐ ዚተቐርጸ ስኑዕ ክዉንነትን ዘንጸባርቕ ምስሊ ናይ ሓንቲ ርግኣት፡ ሰላምን ራህዋን ዚሰፈና ሃገር ኪዅስኵስን ከስገድድን ይዕልም። ብኸምኡ ድማ፡ ነቲ ስርዓትን ነቲ ዚተዀሓሓለ ምስሉን ‘ኣብ-መስመር’ ዚድግፉ ውሑዳት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ዳያስፖራ ይኸስብን ይኸትብን ኣሎ። እዚ ዘይመስል ዓወት እዚ፡ በቲ ዕዙዝ መቐረት ናይ ሓበንን ሓባራዊ መንነትን ናይቶም መንእሰያት፣ ምስቲ ኣብተን ዚነብሩለን ኣእንገድቲ ሃገራት ብዙሕ ግዜ ዘጋጥሞም ተነጽሎ ኰነ በቲ ናይ ‘ተጻብኦ ታሪኽ’ ዘለዎ ኣህጕራዊ መራኸቢ ብዙሃን ጐድኒ-ንጐድኑ ብቐጥታ ተሰሪዑ ዚቐርብ ተጻይ-ጽውያ ናይቲ ደረቕ ክዉንነት እናተራጸመ ዚፍጠር ኢዩ። ኣብነታት ናይ ኣጥቃዒ ተገባብሮን ዘለፋን ኣብ ትዊተር፣ ምስ ዚተወሃሃዱ ዘለፋታት ንዚዀነን ንዅሉን ነቲ ህሉው ስርዓት ዚነቅፍ ዚመስል ወይ ንመዳያት ቍጠባዊ ዕብሰት፡ ፖለቲካዊ ልምሰት፡ ሕብረተሰባዊ ዝርገት ወይ ጽልሙት ኵነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዘጕልሑ ትዊታት ልሙዳት ኢዮም።
እዚ ሽግር ናይ ኣጥቃዒ ተገባብሮ ኣብ ውሽጢ ገለ ክፋላት ኤርትራዊ ኮም ኣብ ዳያስፖራ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ብዙሓት ዚርአ ነቲ ኣብ መንጎ ሃገረ ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ መንግስቲ ኤርትራ ዘሎ ፍልልያት መሚኻ ምርዳእ ዘይምኽኣል ዚፍጠር ኢዩ። መንግስቲ እቲ ኣብ ትሕቲ ሓልዮት ናይቲ፡ ምስቶም ዚበዝሑ ናይቶም ኣዝዮም ፍሉጣት ኣባላት ናይቲ ካብ ነዊሕ እዋን ዚደስከለ ማእከላይ ሽማግለኡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ወይ ኣብ ስደት ምህላው፡ ዳርጋ ምዉት ዘሎ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን (ህግደፍ) ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ኢዩ። እቲ ኣብ ውሽጢ’ቲ ስርዓት ኣብ ገለ ላዕለዎት ወተሃደራዊ መኰነናትን ፍሩያት ሰብመዝን ሳዕሪሩ ዘሎ ምምሽጣር፡ ምትሕብባርን ምትላልን ካብቲ ንዚፍጽሙዎ በዳሊ ተግባራት ካብ መቕጻዕቲ ናጻ ምዃን ከም ዚነቅል ዘረባ ዘድሊዮ ኣይኰነን። እዚ ድማ ብኣምሳያ ናይቲ ዚግበረሎም ቀጻሊ ምክልኻል ነቲ ስርዓት ዘለዎም ተኣማንነትን ደገፍን ዘደልድል፡ ንሓባራዊ ረብሓ ዚሰርሕ ስርርዕ ኢዩ። ገለ’ውን ብምኽንያት ናይቲ ናይ ቀደም ሕሉፍ ኣበርክቶ ናይቲ ቅድሚኡ ዚነበረ (ቀዲም) ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሕኤ)፣ ኣብ ስርዓት ህግደፍ፡ ግጉይ ይዅን እምበር፡ ዕዉር ተኣማንነት ዘንብሩ ኣለዉ። ከምዚ ዓይነት ደገፍ ዘስደምም ኢዩ፣ ብፍላይ ምስቲ ርኡይ መርትዖታት ናይቲ በቲ ስርዓት ዚፍጸም ተደጋጋሚ ምክልባትን ጥልመትን ህዝቢ ኤርትራ ይዅን ክድዓት ናይቲ መበገሲ ዕላማታት ብረታዊ ቃልሲ፡- ናጻ፡ ደሞክራስያዊትን ብልጽግትን ኤርትራ ንደቅናን ንመጻኢ ወለዶታትን።
እቲ ድምር ናይ ኣረመናዊ ቀስቢ፣ ዝውታረ ናይ ሓያልን ኣድማዕን መሳርሒታት መመያ(censorship) ኰነ ስርጭት ናይ ሓሶት ሓበሬታን ኣደናጋሪ መግለጽን፤ ክትትልን ቍጽጽርን መርበብ ኢንተርነት፤ ተደጋጋሚ ምዕጋት መርበብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን፣ ንዚዀነን ንዅሉን ተጻይ ጽውያታት ንምድቋስን ንምጥፋእን ይሰርሕ። ክዉንነት ኵሉ ግዜ በቲ ‘ወግዓዊ’ ጽውያ ናይቲ ስርዓት ጥራይ ይግለጽ፣ በቲ ቀዳምነታቱ፡ ረብሓታቱን ንዕኡ ዚርኣዮ ጸጥታዊ ስግኣታትን ድማ ይቕረጽ። ዚዀነ ተቓውሞ፡ ዘይምስምማዕ ይዅን ነቐፌታ ብጭካነ ይድቈስ። እዚ ዅሉ ድማ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ድሕነት ሃገርን ድሕነት ስርዓትን ዘሎ መስመራት ፍልልይ ውጅብርብር የብሎ።
ኣብ ክዉንነት፡ ኣብ መንጎ ድሕነት ሃገረ ኤርትራን ድሕነት ናይቲ ስርዓትን መሰረታዊ ፍልልይ ኣሎ። ይዅን’ምበር፡ እቲ ኣብ መንጎ ሃገርን ስርዓትን ዘሎ ፍልልይ ብዕላማ ሓደን ዘይፈላለን ንምምሳል ጽልግልግ ከም ዚብል ይግበር። ነቲ ጽልግልግ ብዚለዓለ ደረጃ ብምምዝማዝ፡ ኣብ ኣገልግሎት ነብሰ-ዕቃበ ናይቲ ስርዓት፡ ብእኡ ኣቢሉ ድማ ነቲ ንዕኡ ዘጋጥሞ ‘ታህዲዳት’ን ‘ሓደጋታት’ን ከም ጕዳይ ድሕነት ሃገረ ኤርትራ ገይሩ የቕርብ። ካብዚ ዚተላዕለ፡ እቶም ታህዲዳት ብቕልጡፍ፡ ብጭካነን ብዘይን ንሕስያን ኪግጠሙ ኣለዎም።
እታ ኣብ መሰንጥቖ ናይ ክልተ ዘይርጉእ ተቐያያሪ ዞባታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ሓውሲ ደሴት ደቡብ ዓረብን እትርከብ ኤርትራ ብተጻባእቲ ዚቝጸራ ወይ ተጻባእቲ ዚተገብራ ጐረባብቲ ብቐጥታ ዚተኸበት ኢያ፡- ጂቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ የመን። ኪኖ እቲ ናይ ቀረባ ከባቢኣ፡ ኤርትራ ሎሚ፡ ልክዕ ከምቲ ኣብቲ እዋን ቃልሲ ምእንቲ ርእሰ-ውሳነ፡ ኣህጕራዊ ተነጽሎ ኣጋጢሙዋ ኣሎ። ይዅን እምበር፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ኵነታት ዓቢ ፍልልይን ኣገዳሲ ፍሉይነትን ኣሎ። ተነጽሎ ኤርትራ ኣብ እዋን ፖለቲካውን ብረታውን ቃልሲ ንርእሰ-ውሳነ በቲ ኣህጕራዊ ኮም ተስገዲዱ ዚነበረ ኪኸውን እንከሎ እዚ ህሉው ተነጽሎ ግን በቲ ናይ ገዛእ ርእሳ መንግስቲ ዝተደፋፍአ ኢዩ። ብርግጽ፡ እቶም ቀንዲ ደረኽቲ ናይዚ ህሉው ተነጽሎ ኤርትራ እቶም ዘቤታዊ ተግባራትን ግዳማዊ ሜላዊ መልሰ-ግብርታትን ናይቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ኢዮም። ነቲ ‘ዕላማ ዚምችእ’ ስትራተጅያዊ ውሳነ ነቲ ስርዓት ብዘይ ክትዕ፡ ብዘይ ትንታነ፡ ብዘይ ተሓታትነት፡ ብዘይ ገምጋም ናይ ሳዕቤን፡ ከም ዚተራእዮ ንኪውስን የፍቅደሉ። እዚ ስርርዕ’ዚ፡ ምስቲ ኵሉ ትርጉም-ኣልቦ ቅልበሳታት ሜላ፣ ጐዳኢ ጥልየታት፣ ኣረሜናዊ መድቈስቲ፣ ንውሽጣዊ ፖለቲካ ኤርትራ ሕንፍሽፍሽ ከእትወሉ እንከሎ እቲ ግዳማዊ ሜላ ድማ፡ ብሰሪ’ቲ ኣብ ውሽጢ’ቲ ፖለቲካዊ ኣካል ኤርትራን ኣብታ ሃገርን ቀጻሊ ኵነተ ውጥረት ዚዘርእ ዘይምዕሩይ ውሳነታት ዚባኸኑ ተኸታተልቲ ዕድላት የንጸባርቕ።
ንተነጽሎ ኤርትራ ብዚምልከት፡ እቲ ተኣሊሙ ንህዝቢ ዚሽየጥ ጽውያ፡ ብሓቂ፡ ነቲ ክዉንነት ይዅን ነቲ እሙት ተራ ናይቲ ስርዓት ኣየንጸባርቕን ኢዩ። ኣብ ክንድኡ፡ ታሪኻዊ ተዘክሮታት ናይ ተነጽሎን ብዕላማ ዳግም ምቕልቃሉን መበገሲ ብምግባር፡ እቲ ስርዓት ነቲ ኣህጕራዊ እገዳ ከም ምኽኒት ዘይብሉን ዘየድልን ተግባራት ናይ መጥቃዕቲ ኣንጻር ኤርትራ ገይሩ ይገልጾ። ብርግጽ፡ እዚ ምጕት’ዚ ፍርቂ ሓቂ ኣለዎ። ብዓይኒ ፍትሕን ርትዓውነትን፡ ብመንጽር ቻርተር ሕሃን ኣህጕራዊ ልሙድ ሕግን፡ እቲ ኣንጻር ኤርትራ ዚተወስደ እገዳ ብሓቂ ፈልዩ ዘጥቅዕ፡ ዘይምኽኑይን ዘየድልን ኢዩ፤ ብርግጽ ግን ዘይተደፋፍአ ኣይኰነን። የግዳስ፡ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ሃገር፡ ምስ ጐረቤት ንዘጋጠመ ርኡይ ዶባዊ ግጭት ምእማን ብምእባይን መርትዖ ብዘይብሉ ክስታት ደገፍ ንኣሸባሪ ጕጅለ ብምውንጃልን፡ እገዳ ምግባር፤ ኣብ ልዕሊ እታ ኣህጕራዊ ሕጊ ብግልጺ እትጥሕስ፣ ውዕላዊ ግዴታኣ ምፍጻም እትኣቢ፣ ልኡላዊ መሬት ጐረቤታ ብቕሉዕ እትጐብጥ ካልእ ሃገር ተመጣጣኒ ስጕምቲታት ዘይምውሳድ፣ ብርግጽ ድርብ መለክዒታት ምዝውታር ኢዩ። ብተወሳኺ፡ እቲ ስርዓት፡ ልክዕ ከምቶም ተጻባእቲ ጐረባብቲ ስርዓታት፡ ነቲ “ጸላእ ጸላኢ ዳርጋ ፈታዊ” ዚብል ግጉይን ኣርሒቑ ዘይጥምትን ሜላ ብምኽታል፡ ብዋጋ ዞባዊ ርግኣት፡ ንናይ ሓድሕድ ፖለቲካውን ብረታውን ተቓወምቲ ጕጅለታት ከም ዚድግፍ ኪፍለጥ ይግባእ።
ብዚዀነ፡ ኣህጕራዊ እገዳታት ዘየድምዑ መሳርሒታት ግትኣት ምዃኖምን ኣብ ልዕሊ’ቲ ህዝቢ ዘይመጣጠን ጽዕነት ከም ዘንብሩን ብተደጋጋሚ ተረጋጊጹ ኢዩ። ብግልባጡ፡ ነቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ከም መበጀዊ ናይ ሳዕቤናት ፖለቲካዊ ጌጋታቱን ሕማቕ ቍጠባዊ ኣከያይዳኡን ዘገልግል ጠቓሚ መዳይ ኣለዎም። ክንዲ ዚዀነ፡ እቲ ስርዓት ነቲ ቀጻሊ ሕጽረታት ናይ መሰረታውያን ተደለይቲ ኰነ ኣድለይቲ ኣቕሑን ኣገልግሎታትን፣ ነቲ ቍጠባዊ ልምዓትን ማሕበራዊ ግስጋሰን ኣልሚሱ ዘሎ ስእነት ርእሰማልን ግዳማዊ ቀጥታዊ ወፍርን፣ ከም ሳዕቤናት ናይቲ ተጻባኢ ኣህጕራዊ እገዳታትን ከም ታህዲድ ንድሕነትን ራህዋን ኣርትራ ገይሩ ይሸጦም።
ስለዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመንገዲ ተደጋጋሚ ጽውያታት፡ ሕጂ’ውን ከም ቀደሙ፡ ‘ሓድነቱ’ ከደልድልን ናብቲ ዳርጋ ጽውጽዋያዊ ‘ርእሰ-ምርኰሳ’ ኪምለስን ይጽዋዕ፣ ዓቢ ጻዕሪ ኪገብርን ደርማስ መስዋእቲ ኪኸፍልን ይግደድ ኣሎ። ብመፈለምታ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ብሰሪ ስእነት እኹል ኣህጕራዊ ደገፍ ካብ ኣድላዪነት ዚተላዕለ፡ ርእሰ-ምርኰሳ፡ ብቐንዱ ምስቲ ክምህ ዘይብል ቈራጽነትን ምሕዝነትን ኣብ ጽላል እቲ ልዑል ኤርትራ ሃገራዊ መንነት፡ ናጽነት ኣብ ምጭባጥ ሓጊዙ። ብመሰረት ግጉይን ብፍላጥ ዚተገብረን ዝንባዐ ናይ መትከል ርእሰ-ምርኰሳ፡ ክቱባት ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ብስም ምህናጽ ሃገር፡ ኣብ ስራሓት ምህናጽ ትሕተ-ቅርጺ ወይ ኣብ ዕደና፡ ብዘይ ዋላ ነቲ ብዚተሓተ ዘድሊ መቝነን ኩፖን ዘየኽፍል ግቡእ ወይ ብቑዕ ደሞዝ ተዋፊሮም። ኣብዚ ዘመነ ምዕቡል ኢንዱስትርያዊ ስነኪነት (technology)፡ እቶም ክቱባት ኣብ መወዳእታ ዘየብሉ፡ ሕቘ ዚሰብር፡ ብርቱዕን ጽዑቕን ኣካላዊ ጻዕሪ ዚሓትት ዘየርብሕ ጕልበታዊ ስራሓት ከም ዚለፍዑ ይግበር። ኣሰቃቒ ክዉንነት ብመንጽር’ቲ ኣዝዩ ኣኽሳቢ ዕደናታት ወርቅን ፖታሽ! ብዘይ ዚዀነ ግሉጽነት ወይ ተሓታትነት ኣብቲ ናይታ ሃገር መንግስታዊ ፋይናንስ፡ እቲ ኣታዊታት ናይተን ዕደናታት ዚተሓሳሰቦ የብሉ ዋላ ኣብ መዓላ ረብሓ ናይታ ሃገርን ህዝብን ኣይውዕል።
እቲ መሪር ክዉንነት ናይዚ ተስፋ ዘይብሉ ስርዓት ኤርትራ ጃምላዊ ስደት፡ ብፍላይ ናይ መንእሰያት፡ ደሪኹ፤ ብዙሓት ግዳያት ናይ ሰብኣዊ ፍልሰትን ባርነትን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ፣ ናይ ምህርቲ ኣካላት ኣብ ሲናይ፣ ናይ ሞት ኣብ ምድረበዳ ሳሃራ፣ ናይ ጥሕለት ኣብ ማእከላይን ቀይሕን ባሕርታት፣ ኰይኖም። ነዚ ዓይነት ሓደጋታት ዘድፍር ውሳነ ሰራሪ ምርጫ ዚኸውን እቲ ኣማራጺ ካብኡ ኣመና ዚኸፍአ ምስ ዚኸውን ጥራይ ኢዩ። እቲ ካብ ብዝሒ ናይቶም ካብ ኤርትራ ብከም ምስቓይ፡ ስቅያትን ቀይድን ዚኣመሰሉ ምኽንያታት ዚሃድሙ ሰባት ዚቐርብ ብሃር ጸብጻባትን እናዛየደ ዚመጽእ መርትዖን፡ በቲ ስርዓትን ደገፍቱን ብኣሉታ፡ ብስንብታ ወይ ነቲ ወቐሳ ናብ “ካልኦት” ብምዝባል ኢዩ ዚምለስ። እቲ ‘ወግዓዊ’ ጽውያ ናይቲ ስርዓት፡ ሓላፍነት ናይቲ ስእነት ግስጋሰ ይዅን ክዉንነት ናይቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዚወርድ ማእለያ ዘይብሉ ስቓይ ንከም ኣመሪካ፡ ሕቡራት ሃገራት ወይ ወያነ ዚኣምሰሉ ንድሕነት ኤርትራ ዚህድዱ ናይ ግዳም ተጻባእቲ ኣካላት የሰክም። ኣብቲ ንመንቀራቕሮ ኤርትራ ብግዳማዊ ጠንቅታት ዚገልጽ ዘየቋርጽ ኣቀራርባ፡ እቲ ሰኪዔት ናይ ወቐሳ ኣብ 2018 እንተላይ ንኣዴታትን ናይ ቀረባ ኣባላት ስድራቤትን ናይቶም ክቱባት ከም ኣተባባዕቲ ህድማ ንምሕዋስ ብዝያዳ ስፍሓት ተዘርጊሑ ኣሎ።
ከም ህዝቢ፡ ኤርትራውያን፡ ብፍላይ ኣብ ዳያስፖራ፡ ብክፉት ልዝብ ናብ ዕርቅን ሓድነትን ዘምርሕ መንገዲ ከናድዩ የድሊ። እቲ ድምር ናይቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዚኸደ ቀጻሊ ግዳማውነትን ጥሩፍ ፖለቲካውነትን ሽግራት ኤርትራ፣ በቲ ዘይፋርግ ጽውያ ናይቲ ስርዓት እናተዓንገለ፣ መፍቶት ናይቲ ኣብ ህሉው ስርዓት፣ ተጠርኒፉ ኣብ ውሁድ ኣወንታዊ ስራሕ ኪሰማማዕ ዘይክእል፣ ዚተመቓቐለ፡ ዚተፈናጨለን ዚተተፋነነን ዳያስፖራ ወሊዱ። ዋላ እቶም ብዝያዳ ኣኽብሮታዊ ተገባብሮን ምቕሉል ልዝብን ዚውሰዱ ዚነኣሱ ስጕምትታት፡ ንናይ ቀደም ቅርሕንቲታት ኣብ ምሕዳግን ቍስልታት ኣብ ምሕዋይን ኪሕግዙ ይኽእሉ ኢዮም። ንሕና ከም ህዝቢ ኣብ ሓባራዊ መረዳእታን ሓባራዊ ክብርታትን ዚተመስረቱ ድንድላት ብምህናጽን ኮማዊ ምትእስሳርና ብምድልዳልን፣ ኵነታትና ክንፈልጥ፡ ዋንነት ሎሚና ክንሕዝ፡ መጻኢና ክንምንዝዕ ግዜኡ ኣኺሉ ኣሎ።


text:
መንግስቲ ሕቶ ህዝቢ ንክምልስ ግዘ ክወሃቦ ይግባእ ተባሂሉ
መቐለ ለካቲት 07/2010(ድወት) መንግስቲ ማእከላይ ኮሚቴ ኦህዴው ብዘቀመጦ ኣንፈት ክሰርሕ ህዝቢ ግዘ ክህቦ ይግባእ ኢሉ ቢሮ ጉዳያት ኮሙኒኬሽን መንግስቲ ክልል ኦሮምያ፡፡
ምክትል ሓላፊት እቲ ቢሮ ወ/ሮ ኡሚ ኣባጀማል ኣብዚ ቅነ ኣብ ገለ ከባብታት ኦሮምያ ዝተፈጥረ ስራሕቲ ንግዲ ምዕፃው፣መንገዲ ምዕፃው ኢሉ’ውን ናብ ህውከትን ዕግርግርን ዘምርሑ ተርእዮታት ከምዝነበሩ ሓበራ’ሞ ከምመበገሲ ዝተርኣዩ ድማ ዝተረፉ እሱራት ይፈትሑን ሕቶ ተጠቃምነት ልምዓትን ዝብሉ ኮይኖም ናብ ናዕቢ ዝተቀየረሉ ኩነታት ከምዝነበረ ገሊፀን፡፡
ከምውፅኢቱ ድማ ኣብ ባቱ፣ለገጣፎን ጅማን 8ተ ሰባት ሓደጋ ዝበፅሖም ኮይኑ ትካላት መንግስትን ውልቀን’ውን ዓንዮም’ዮም፡፡
ካብ ክልል ሶማሌ ተመዛቢሎም ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ኦሮሚያ ኣማሬሳ ዝተዓቖቡ 4 ሰባት ከምኡ’ውን ኣብ ዞባ ባሌ ወረዳ መዳወላቡ ብዝተፈጥረ ጎንፂ 3ተ ሰባት ብሓፈሻ 7ተ ሰባት ከምዝተቀተሉ’ውን ገሊፀን፡፡
መንግስቲ ሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ይሰርሕ ኣብዘለሉ ኣብዚ ሐዚ እዋን ከምዚ ዓይነት ናዕቢ ኣግባብ ከምዘይኮነ ዝገለፃ ወ/ሮ ኡሚ መንግስቲ ክልል ኦሮምያ ሐዚ’ውን ተባራዕቲ ሕቶታት ንክምለስ ይረባረብ ከምዘሎ ኣረጋጊፀን፡፡
ጎና ጎኒ ድማ ሓደጋ ዘብፅሑ ኣካላት ናብ ሕጊ ክቀርቡ ከምዝስራሕን ሕብረተሰብ ድማ ምድምማፅ ህዝብን መንግስትን ዘተዓናቅፍ ተግባር ካብ ምፍፃም ክቁጠብ ፀዊዐን፡፡
መንግስቲ ዝተነፀሩ ኣንፈታት መሰረት ጌሩ ክሰርሕ ድማ ህዝቢ ግዘ ክህቦ ይግባእ በላሞ መራሕቲ ሃይማኖት ኣባገዳታትን ዓበይቲ ዓዲን ዝጀመርዎ ስራሕቲ ምርግጋዕ ከጠናክሩ ፀዊዐን፡፡
መንግስቲ ክልል ኦሮምያ በቲ ጎንፂ ንዝጠፍአ ሂወት ሰብ ዝተሰምዖ ሓዘን ገሊፁ፡፡


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 48 guests and no members online
- Details
- Written by ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)
- Published: 06 February 2018
ናይ ሓዘን መግለጺ
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ብጻይና ገዲም ሓረበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ፡ ኣቦ-መንበር ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራ ብዝሓደሮ ሕማም ኣብ ዝነብረሉ ዝጸንሐ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽንሑ ምስውኡ መሪር ሓዘን ተሰሚዕዎ።
ስውእ ሓረበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ካብ ግዜ ንእስነቱ ዓቕሚ ኣዳም ኣብ ዝበጽሓሉ ተመሃራይ እንከሎ ብዝሓደሮ ልዑል ሃገራዊ ፍቕሪ፡ ኣብ ናይ ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ (ጀብሃ) ውሽጣዊ ስርርዕ ተሓቚፉ ግቡእ ዝፍጽም ዝነበረ ተቓላሳይ’ዩ ነይሩ።
ስርዓት ሃ/ስላሴ ወዲቑ ፋሽሽታኢው ስርዓት ደርግ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ ህሞት፡ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ተሰጋጊሩ፡ ብዝለዓለ ኣገባብ ቃልሱ ክቕጽል ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰለፈ። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ( ጀብሃ) ካብ 1974 ክሳብ 1982 ኣብ ዝነበረ ግዝያት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት ናይ ቃልስን ጽፍሒ ሓላፍነታትን ተሰኪሙ ኣብ ናይ ውሽጣዊ ናይ ከተማታት ስርርዕን ናይ ፈዳይን ናይ ደባይ ስራሓትን ካብኡ ቀጺሉ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ወተሃደራውን ጸጥታውን ስራሕ፡ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ዝተቓለሰ ብጻይ’ዩ ነይሩ። ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ ካብ ሜዳ ኤርትራ ምስ ወጽአት ከኣ፡ ኣብ’ቲ ሽዑ ንምሕዳስ ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ ዝቃለስ ዝነበረ፡ ናይ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ተበግሶን ምንቅስቓስን ድሕሩ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ዝተፈልጠ ውድብ ኣብ ናይ ምጣነ ሃብታውን መጎዓዝያን ጽገናን ዓውደ ስራሓት ተመዲቡ፡ ብዝነበሮ ሞያዊ ክእለትን ኣፍልጦን ብጽንዓትን ተወፋይነት ካብ ዝተቃለሱ ብጾት ሓደ’ዩ ነይሩ።
ብድሕሪኡ ብዝነበሮ ማሕበራዊ ጸገማት ንሱዳን ካብኡ ቀጺሉ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ’ኳ እንተተሰደ፡ እዚ ቃልሱ ካብ ምቕጻል ኣይዓገቶን። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ተወዲቡ ናቱ ኣስተሃዋጽኦ ይገብር ነይሩ። ብድሕሪ’ዚ ካብ ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነት ምስተፈልየ’ውን ዝተፈላለየ ውዳቤታት ክሳብ’ዚ ሕጂ ብመስዋእቲ ዝተፈልየሉ ውዳብ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራ ዝተመስረተሉ፡ ኣቦ- መንበር እቲ ውድብ፡ ኣባል መሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ኣባል ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኮይኑ፡ ከይተሓለለ ክቃለስ ዝጸንሐ ብጻይ’ዩ።
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ ብመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ብጻይና ኣብራሃም ነጋሲ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንመላእ ኣባላት ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራን ስድራ ቤቱን ኣዕርኽቱን ጽንዓት ይሃብኩም ይብል።
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
1 ለካቲት 2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ሱዳን ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ዞባ ከሰላ ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስ ኣዋፊራ
Radio Erena: 09 February 2018
ሱዳን ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ዞባ ከሰላ ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስ ከምዘዋፈረት ንመደበር ቴሌቪዥን ኣሽሩቕ ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
ብመሰረት እቲ ማዕከን ዜና ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣምሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣደማ ጃማ፣ እቲ ኣብ ካርቱም ተዋፊሩ ዘሎ ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስ፣ ኣብ ምቁጽጻር ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብን ኣጽዋርን ከምኡ ድማ ዘይሕጋዊ ንግዲን ሃለኽቲ ነገራትን ክነጥፍ'ዩ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኣቐዲሙ ዝተዋፈረ ሰራዊት ውሕስነት ጸጥታ ዶባት ከረጋግጽ እንከሎ፣ እዚ ሕጂ ተላኢኹ ዘሎ ሓይሊ ፖሊስ ከኣ ንውሽጣዊ ኩነታት ዞባ ከሰላ ክቆጻጸር ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ሱዳን፣ ካብ 5 ጥሪ ኣትሒዛ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ብምዕጻው፣ ናብቲ ዞባ ሰራዊታ ኣዋፊራ ከምዘላ ዝፍለጥ'ዩ።
ሱዳን ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ተዋሳኺ ሓይሊ ፖሊስ ተዋፍር ዘላ፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር ምስ ኩለን ጎረባብቲ ብዶባት ዝካየድ ሕጋዊ ንግዲ ክቕጽል ኣብ ዝኣዘዘሉ ዕለት'ዩ።
=======================


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ኢየሱስ ከኣ ተንሥእ ዓራትካ ኣልዕል እሞ ኪድ በሎ። እቲ ሰብኣይ ብኡብኡ ሓወየ ዓራቱ ኣልዕሉውን ከደ። ዮሓ.5፣8-9።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾምና ይባርኸልና!
ቁጽሪ 4 መፃጉዕ መጋቢት ፪/11 (2004) ዓ.ም (2012)
ናይዚ ሰሙን ጽሑፍ ለ. ንጹህ ልብሲ (ክዳን ) ምኽዳን ። ትብል እያ። ሠናይ ንባብ
ለ. ንጹህ ልብሲ (ክዳን ) ምኽዳን ።
ቤተ መቅደስ ምዑዝ መኣዛ ዘለዎ ዕጣን ንእግዚአብሔር ዝቀርበሉ፣ ምእመናን ናይ ልቦም ምንዮት ናይ ከንፈሮም ፍረ ዝኾነ ጸሎቶም ዘቅርብሉ ፣ ናይ ሓዲስ ኪዳን በጊዕ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝሥወኣሉ ንጹህ ቤተ ከብካብ (መርዓ) እዩ። ኣብዚ ቤት ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰባት ብነፍስን ሥጋን ዝፈርድ ናይ ጐይቶት ጐይታ ናይ ነገሥታት ንጉሥ እግዚአብሔር ኣሎ። ኣብ ቤት'ዚ ብነፍስን ብሥጋን ንጽህት ዝኾነት ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣላ። ቅዱሳን ኣለዉ።
ስለዚ ንጸሎተ ቅዳሴ ፣ ንጸሎተ ኪዳን ፣ ንሰዓታት ጸሎት ናብ ቤተ መቅደስ ዝኸይድ ሰብ ነዚ ክርድኦን ክሓስብን ይግብኦ። ንሰማያዊ ከብካብ ( መርዓ) ኣብ ቅድሚ ንጉሥ ሰማይን ምድርን ደው ከምዝብልን ፣ ምስ ቅዱሳን ብኽብሪ ከምዝዕደም ሓሲቡ ልብሱ ንጹህ ብምግባር ምድላው ይግብኦ። ሰብ ከምቲ ጎረቤት ወይ ዓርኩ መቕርቡ ንመርዓ ምስ ዝጽዎዖ እንታይ ከምዝለብስ ብምሕሳብ ከምዝጭንነቅ ኩሉ፣ ናብቲ ዝዓበየ መርዓ ቅዳሴ ክቀርብ ከሎ ንዓይኒ ደስ ዘይብል ብዘየገድስ ተራ ልብሲ (ክዳን) ተኸዲኑ ዝኸይድ ኣሎ። ኣብ ቅድሚ ምድራዊ በዓል ሥልጣን ክቐርብ ከሎ ንልብሱ ሓጺቡ ኣጽርዩ ማዕርጉ ዝቐርብ ሰብ፣ ኣብ ቅድሚ ንጉሠ ሰማይ ወምድር እግዚአብሔር ክቐብር ከሎ ግና ግዲ ዘይብሉ ሸለልትነት ዘብዝሕ ሰብ ኣሎ፣ እዚ ግና ዝዓበየ ጌጋ እዩ።
ኣቦና ያዕቆብ ኣብ ናይ ኣብኡ ላባ ቤት ንዓሰርተ ኣርባዕተ ዓመት ድሕሪ ምንባሩ እግዚአብሔር ናብ ቤትኤል ተመሊሱ መሥዋእቲ ክሥውእ ምስኣዘዞ ንኹሎም ቤተሰቡ ክዳኖም ክቅይሩ ኣዚዝዎም እዩ ።  > ዘፍ.35፣2።
ስለዚ ናብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ኣብ ንኸደሉ እዋን ካብቲ ናብ ስራሕና ኮነ ዝተዓደምናዮ ምድራዊ መርዓ (ከብካብ) ንዳለዎ ንላዕሊ ተዳሊናን ጸሪናን ንጹህ ልብሲ ለቢስና ክንከይድ ይግበኣና። ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ክብረ በዓላትን ኣብ ካልእ እዋንን ካብ ብዝሒ ምእመናን ዝተላዕለ ክዕፈን ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበል እዋን ንጹህ ልብሲ ዘይለስቡን ተዳልዮም ብዘይመጹ ሰባት ሽታ፣ ጸገም ይፍጠር እዩ። ምእመናን ሕልናኦም ኣኪቦም ብኣንቃዕዶ ልቦና ክጽልዩ ኣይክእሉን። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ድማ ብሰማያዊ ክብሪን ኣምሳልን ዝተሸለመትን ዝመዓረገትን ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ነርስሓ እሞ ተሓተቲ ንኸውን። እዚ ከምዚ ከይከውን ካህን ምእመን ከይተባህለ ኩሉ ዓቅሙ ብዝፈቅዶ ተዳልዩ ብንጽህና ክቐርብ ይግባእ።
1. ልብሲ ምዕጣቕ ወይ ብትእምርተ መስቀል ምኽን:
ናብ ቤተ መቅደስ ክንከይድ ከለና ጻዕዳ ክዳን ክንክደን ይግባእ እዩ። ጻዕዳ ነጸላ፣ ጋቢ ተዓጢቅና ወይ ድማ ብትእምርተ መስቀል በዚ መልክዕ ተኸዲንና ናብ ቤተ መቅደስ በጺሕና ደው ኢልና እንሓስቦም ምሥጢራት ኣለዉ።
1.1 ንምንታይ ብትእምርተ መስቀል ንኽደን፤
ናይ ክርስቶስ መከራ ንምሕሳብ። -ነጸላ ናብ የማንን ጸጋምን ብትእምርተ መስቀል ኣምሳል ይዕጸፍ። ኣብዚ እዋን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕለተ ዓርቢ ዝተቐበሎም ጸዋትወ መከራን ኣብ ቀራንዮ ኣብ መልዕለተ መስቀል ምስቃሉ የዘኻኽረና። እዚ ዝተማሳቀለ ነጸላ ዝርኢ ኩሉ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መከራ መስቀል ምቕባሉ ይዝክር።
1.2 ንምንታይ ጻዕዳ ንለብስ ። -እቲ ንኽደኖ ነጸላ ጻዕዳ ምዃኑ ዝተፈላለየ ምኽንያት ኣለዎ።
ካቡኡ ዝተወሰነ፣-
ካቡኡ ዝተወሰነ፣-
ዝጽበየና ሰማያዊ ክብሪ ንምሕሳብ:-
ኣብ ልዕሊ ምድሪ ብብዙሕ መከራ ተፈቲኖም ዝሓለፉ፣ ዳሕራይ ንኽብሪ ዝበቅዑ ቅዱሳን፣ ኣብ ሰማይ ናይ
ክብርን ቅድስናን ምስክር ( መግለጺ) ጻዕዳ ክዳን ይወሃቦም ማለት ብርሃን ይለብሱ ፣ ብሓድነት ይዝምሩ።
<< ነቲ ሓምሻይ ማሕተም ምስ ፈትሖ ከኣ ነፍሳት እቶም ስለ ቃል ኣምላኽን ስለቲ ዝነብሮም ምስክርን
እተሓርዱ ኣብ ጥሕቲ መሰውኢ ርአኹ። ዓው ብዝበለ ድምጺ ከኣ ዎ ቅዱስን ሓቐኛን ጎይታ ክሳብ መዓስ ኢኻ
ዘይትፈርድ ነቶም ኣብ ምድሪ ዘለውኸ ክሳብ መዓስ ኢኻ ሕነ ደምና ዘይትፈድዮም እናበሉ ጠርዑ። ንነፍሲ
ወከፎም ድማ ጻዕዳ ኽዳን ተዋህበቶም እቶም ከማታቶም ኪቕተሉ ዘለዎም ብጾቶም ባሮትን ኣሕዋቶምን ክሳዕ
ዝምልኡ ከኣ ገና ቕሩብ ኪዐርፉ ተባህለሎም።>> ራእ. 6፣-9-11።
> ራእ.7፣9። ። ብምባል ኣብ ሰማይ ብክብሪ ዝነብሩ ቅዱሳን ብርሃን ለቢሶም ብርሃን ተጎናጺፎም ከምዝረኣዮም ቅዱስ ዮሓንስ ገሊጹልና። ንሕና̕ውን ብሃይማኖት ምግባርን ጸኒዕና እንተሓሊፍና ኣብ ሰማይ እዚ ዓቢ ክብሪ ይጽበየና ፣ ነዚ ብምሕሳብ ጻዕዳ ክዳን ንኽደን።
ካብዚ ብተወሳኺ ጻዕዳ ክዳን ክንክደን ከለና ብርሃን ዝለበሱ ቅዱሳን ምሳና ምህላዎም ኣብ ከባቢና'ውን ከምዝለዉ ብዛዕባና ስለና ከምዘማልዱ ንዝክር። እብ. 12፣1።
ቅዱሳን መልኣኽቲ ምሳና ምኻኖም ንምሕሳብ:-
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሙስን መቃብርን ኣጥፊኡ ንሞት ሲዒሩ ድሕሪ ምትንሥኡ ንሥጋኡ ቅዱይ ቅብኢ ክቐብእዎ ናብ መቓብር ዝወረዳ ቅዱሳን ኣንስቲ፣ ቅዱሳን መልኣኽቲ ካብ በረድ ንላዕሊ ዝጻዕደወ ጻዕዳ ክዳን ተኸዲኖም ተገሊጾምለን እዮም።  > ። ዮሓ. 20፣11-12።
ጻዕዳ ተኸዲንና ከነቀድስ ከለና ናይ ቅዱሳን መልኣኽቲ ረዲኤቶምን ሓለዋኦምን ካባና ከምዘይፍለ፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ጎንና ከምዝዀኑ ንዝክር።
ምስ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዘለና ንሓስብ:-
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃነ መለኮቱ ኣብ ደብረ ታቦር ክገልጽ ከሎ ክዳኑ ከም በረድ ጻዕዳ ኮይኑ እዩ።  > ማቴ. 17፣1-2።
ኣብ ደብረ ታቦር ብርሃነ መለኮቱን ምሥጢረ መንግሥቱን ዝገለጸ ኣብ ቅድሚ ኣእማደ ሓዋርያት ገጹ ክልወጥ ደቂ መዛሙርቱ ክርእይዎ ዝፈቀደ ኣምላኽ ምሳና ከምዘሎ ብምሕሳብ ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ጻዕዳ ክዳን ተኸዲንና ንቀውም፣ ንመላለስ። ከሙኡ ከኣ ምሥጢረ ሥላሴ፣ ምሥጢረ ሥጋዌ ዝእመነላ፣ ዝንበበላ፣ ዝትርጎመላ፣ ኣማናዊት ደብረ ታቦር ቤተክርስቲያን ከምዝዀነት ብምሕሳብ ጻዕዳ ንኽደን።
ሐ. መባእ (ህያብ) ሒዝካ ምቅራብ።
ይቕጽል……. ብሰላም የጽንሓና።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከቱን ረዲኤቱን የብዝሓልና። ወላዲተ አምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
(For those who do not have Geez try this link): BETE MEKDES EGZIABHER (3)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ካብዚ ፀገም እዚ ብምብጋስ እተን ኣደታት ኣብ ገበላን ወሰና ወሰንን መተሓላለፊ እቲ ሆስፒታል ኣብ መሬት ይህርሳ፡፡
ካብ ዓዲ ግራት ዝመፀት ወላዲት ኣብቲ ቤት ሕክምና ምስ ሓረሰት ግቡእ ክትትል ከምዝተገበረላ ትገልፅ፤ ኾይኑ ግና ውሉዳ እኹል ዋዕን ክትትልን ናብ ትረኽበሉ መፅንሒ ምስኣተወት ንሓሙሽተ መዓልታት ኣብ ባይታ ሃሪሳ ትከታተል ከምዘላ ትገልፅ።
ኣባላት ሓለዋ እቲ ቤት ሕክምና ነተን ኣደታትን መላዐልተንን ዋላ እኳ "ተስኡ! ውፅኡ!" ኢሎም እንተገደድዎም ካልእ መማረፂ ስለዘይብሎም ካብቲ ዘፍ ኢሎም ዝሃረስሉ ወሰና ወሰን መንገድን ገባላን ክትስኡ ኣይከኣሉን።
ካብ ከተማ መቐለ ዝመፀአት ወላዲት በብኽልተ ሰዓት እናተመላለሰት ጓላ ክተጥብው ከምዝተነገራን እዚ ድማ ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ከምዝዀነን ትገልፅ፡፡ ቀትሪ ብባጃጅ እናተመላለሰት ንኽተጥብው ከምዝኸብዳን ብፍላይ ከዓ ምሸት ኣብኡ እንተዘይሃሪሳ ክትመላሰት ምሒር ስለትፅገምን ምስ በዓል ቤታ ን11 መዓልቲ ኣብ መሬት ሃሪሶም ጓሎም ከሕክሙ ከምዝተገደዱ ትዛረብ።
እተን ኣደታት ቁርን ኣሳሒታን፣ሃፋን ሕማቕ ጨናን ፀይረን ኣብ ባይታ ወዲቐን ምህራሰን ንተወሳኺ ሕማም ከይቃለዓ ሰጊአን ንዝምልከቶም ኣካላት እቲ ሆስፒታል ጠሪዐን ፍታሕ ከምዘይረኸባን የግዳስ ገዛ ተኻረያ ከምዝበሉወንን ኣምሪረን ይዛረባ።
ሓላፊ ክፍሊ ሕክምና ሆስፒታል ዓይደር ዶክተር ርእየ ኢሳይያስ ብዛዕባ እዚ ሓቲተዮም እቲ ፀገም ኣብ ውሽጢ እዚ ክልተ ኣዋርሕ እዚ ከምዝተኸሰተ ገሊፆም፤ እተን ኣደታት ምሉእ ሕክምና ዝወሰዳን ከም ተሓከምቲ ዘይረአያን ምዃነን ይዛረቡ። ኣብቲ ሆስፒታል ዝሓረሳ ኣደታት ግቡእ ክትትልን ሕክምናን ወሲደን እቲ ሆስፒታል ዘድልየን ነገር ብምሉኡ ኣማሊኡለን እዩ።
ህፃውንቲ ደቀን ብቐረባ ንኽምግባ ኣብ ባይታ ምህራሰን ድማ ቅቡል ከምዘይኰነን እዚ ጉዳይ እዚ ግና ነቲ ሆስፒታል ዘይምልከትን ሓላፍነት ቢሮ ማሕበራዊ ጉዳይ ከምዝዀነን ገሊፆም። ኮይኑ ግና እቲ ሆስፒታል ብዘለዎ ውሱን ዓቕሚ ነተን ህፃውንቲ ደቀን ዘሕክማ እሞ ድማ ዝበኣሰ ፀገም ዘለወን ኣደታት ካብ 6 ክሳብ 10 ዓራት መዲቡ ይሕብሕበን እዩ።
እቲ ፀገም ግና በዚ ደረጃ እዚ ጥራሕ ዘይፍታሕን ንሰብ ሃፍቲ፣ ንገበርቲ ሰናይን ካልኦት ኣካላትን ዝምልከት እምበር ኣብ እንግደዓ እቲ ሆስፒታል ዝድርበ ጉዳይ ከምዘይኰነ ዶክተር ርእየ ንድምፂ ኣመሪካ ተዛሪቦም።
ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከቡ ሰብ ሃፍቲ ብኸመይ ክሕግዙ ይኽእሉ ንዝብል ኣብ ከይዲ ምዝርራብ ኢና ዘለና እውን ኢሎም።
ብዛዕባ እዚ ፀገም እዚ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ክልልን ማእኸላይ መንግስትን ሓበሬታ ከምዘይብሎም ካብ ዘረባ ዶክተር ርእየ ምርዳእ ይከኣል፤ ኰይኑ ግና ምስ ቢሮ ጥዕና ትግራይ ወላ ብስሩዕ መንገዲ ኣይኹን ብዛዕባ እቲ ፀገም ብቓል እውን እንተዀነ ከምዝተነገሮም ሓቢሮም።
ዶክተር ርእየ ኢሳይያስ ቁፅሪ ተሓከምቲ ምብዝሖም፣ ናብ ላዕለዋይ ሕክምና ዓይደር ክመፅኡ ዘይግበኦም ሕሙማት ምእታዎም፣ ኣደታት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ካልኦት ማእኸላት ጥዕና ክወልዳ ዘይምግባር ኣብ ልዕሊ ሆስፒታል ዓይደር ከቢድ ፅዕንቶ ይፈጥር ምህላዉ ገሊፆም፤ ብቐፃሊ ተወሳኺ ላዕለዋይ ቤት ሕክምና ምህናፅ መማረፂ ዘይብሉ መንገዲ እዩ እንትብሉ ተላብዮም።


text:
ምምሕዳር ትራምፕ ኣሜሪካ ንዓለምለኸ ረድኤት እትህቦ ብዙሕ ገንዘብ ከምዝንኪ ንድፊ ኣብ ዘቕረበሉ ዘሎ ኣፍሪቃ ከቢድ ቅልውላው ጥምየት ኣንፀላሊዩዋ ይርከብ።20 ሚሊዮን ሰባት ከቢድ ሕፅረት መግቢ ዘጋጠሞም ክኸውን ከሎ ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ናይጀሪያ፣ሶማልን የመንን ጥምየት ይረአ’ሎ።
ኣሜሪካ ናይ ፕሮግራም መግቢ ዓለም/WFP/ ዝዓበየት ሓጋዚት ሃገር እያ።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ልዕሊ 2 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ኣወፊያ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ወሃቢት ቃልትካል መግቢ ዓለም ቻሊስ ሚክዶኖ ትካለን ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ሎሚ ሓገዝ ከምዘድልዮ ይገልፃ።
20 ሽሕ ሰባት ኣብ ዝነብርሉ ርሑቕ ከባቢ ደቡብ ሱዳን እቲ ትካል ህይወት ሰባት ንክቕፅል በነፈርቲ መግቢ ከምዝድርብ ይገልፃ።
ብመሰረት ሓደሽ ዝቐረበ በጀት ኣሜሪካ ከም ናይ ኣሜሪካ ትካል ዓለምለከ ረድኤት ዝኣመሰሉ ናይ ወፃኢ ፕሮግራማት ዝወሃብ ረድኤት ብኣስታት 30 ሚእታዊት ጎዲሉ’ሎ።
ኣብ ለንደን ናይ ዝመደብሩን ኣብ ሰብኣዊ ሓገዛት ትኹረት ገይሩ ናይ ዝሰርሕ ማእኸና ዜና ኢሪን(IRIN) ዋና ኣሰናዳኢን ተንታኒን ቤን ፓርከት ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ረድኤት ንዝኸፍአ ነገር ክዳሎ ኣለዎ ይብሉ።
ናይ ዋይት ሃውስ ናይ በጀት ዳይረክተር ሚክ ሙልቫኒ ንሕቡራት ሃገራት ዝምደብ በጀት ከምዝንኪ ተዛሪቦም እዮም። ኣሜሪካ ብሕታዊት ዝዓበየት ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓጋዚት እያ።
ኣሜሪካ ወግዓዊ ኣብ ዝገበረቶ ናይ በጀት ንድፊ ንምክልኻል ዝውዕል ወፃኢ ትርጉም ብዘለዎ ወሲኹ’ሎ።ዓለም ሓደገኛ እናኾነት ትምፅእ ከምዘላ ዝገለፃ ሚክዶኖ ውሕስነት መግቢ እንተድኣ ዘይተረጋጊፁ ምርግጋእ ኣብ ሓደጋ ከምዝወድቕ ይከራኸራ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኢትዮጵያን ኬንያን ሓዊሱ 28 ሃገራት ኣብ ቻይና ኣብዝካየድ ጉባኤ ክሳተፋ እየን…
መቐለ ሚያዝያ 13/2009(ድወት) ኣብ ቐፃሊ ወርሒ ግንቦት ኣብ ቻይና ክሳለጥ ዝተትሓዘ ጉባኤ ቤልት ኤንድ ሮድ ፎረም ፎር ኢንተርናሽናል ኮኦፕሬሽን ኢትዮጵያን ኬንያን ሓዊሱ 28 ሃገራት ንኽሳተፉ መረጋገፂ ከምዝተውሃበ ድረ-ገፅ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ቻይና ገሊፁ።
ብሓፈሻ ኣብቲ ጉባኤ 1200 ሙሁራን፣ ሰበ ስልጣን መንግስትን ተወከልቲ መራኸብቲ ሓፋሽን ከምኡ’ውን ካብ 110 ሃገራትን 61 ዓለምለኸ ትካላት ዝተውፃእፅኡ ተሳተፍቲ ክርከቡ እዮም።
ኣብቲ ጉባኤ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ ዘተ ክሳለጥ እዩ ዝበለ እቲ ድረ-ገፅ በዚ ድማ ቻይና ምስ 20 ሃገራት ሓበራዊ ስምምዓት ክትፍርም ትፅቢት ዝግበር ኮይኑ 20 ዓለምለኸ ኩባንያታት ድማ መማረፅታት ብምፈላይ ኣበ ሓደሽቲ ፕሮጀክታት ከምዝሳተፉ ተገሊፁ።
እቲ ጉባኤ ኣብ መሰረተ-ልምዓት ኢንቨስትመንት ኢንዳስትሪ፣ ቑጠባን ምትሕብባርን ንግድን ብሓይሊን ሃፍቲ ተፈጥሮ ብገንዘብን ልውውጥ ልምዲ ባህሊ እተን ሃገራትን ቐንዲ ትኹረት ዝገበረ እዩ።


text:
ዕላማን ኣበረክቶን መሃሪ ጸወታ ፍልጠት
እዚ ጸወታ እዚ ንቖልዑት፣ ንዓበይቲ ከምእውን ንምሉእ ስድራቤት ከገልግል ዝኽእል መሃሪ ጸወታ እዩ። ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ኣበርክቶ ናይዚ ጸወታ እዚ ድማ ቖልዑትን ስድራቤትን ሓቢሮም ንኽጻወቱ ዓቢ ዕድል ይኸፍትን ይዕድምን። ብሓውሲ ጸወታ ኣቢሉ ድማ ስነ ጽሑፍ ግእዝን ካልኦት ብፊደላት ግእዝ ዝጸሓፉ ቛንቛታት ይምህርን ምስኣቶም ንኽትላለ ዕድል ይህብ።
እዚ ናይ ስድራቤትን ቖሉዕትን መሃሪ ጸወታ፡ ብመገዲ ምዝንጋዕ ኣቢሉ እዞም ዝስዕቡ አገደስቲ ነጥብታት የኽስብ፤ ፊደላትን ስነ-ጽሑፍን ግእዝ ይምህር፤ ቛንቛታት ግእዝን ክልኦት ብፊደላት ግእዝ ዝጸሓፉ ቛንቛታትን ንምጽናዕን ንምምሃርን ይሕግዝ ገለ ባህላዊ ጸወታታት ዞባታት ቀርኒ ኣፍሪቃ የላሊ እዚ ጸወታ እዚ ካብ ኣበረክቶ ምዝንጋዕን ምጽዋትን ሓሊፉ ድማ ብዛዕባ ባህልን ታሪኽን ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምፍላጥን ምስኣቶም ንምልላይን ባይታ ይኸፊት ናይዚ ከባቢ ሓጸርቲን፤ ኣፋዊ ልቢ ወልድን ጽውጽዋያትን ንምፍላጥን ንምዝካርን ይጠቅም ባህላውን፤ ዘመናውን ድርፍታትን መዛሙርን ንምድራፍን ንምዝማርን ይሕግዝ።
ብተወሳኺ እዚ መሃሪ ጸወታ እዚ፣ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ኣብ ምምዕባል ዓቢ ግደ ክህልዎ ኸሎ፡ ኣብኦም ዘሎኩም ክእለት ንምግፋሕን፤ ንምትብባዕን፤ ይሕግዝን ይጠቅምን።
ኣትክሮን እድህቦን ኣብ እትመራመረሉ ወይ እትዛረበሉ ሓሳብ ንምብሳል ይጠቅም (Concentration)
ሓሳባት ንምምዕርራይን ንምእላይን ይሕግዝ (Coordination)
ከምኡውን ንግብረ-መልሲ ሓሳባት ኣብ ዝርርብን ክትዕን የማዕብል (Trains the Reaction)
ብመስመር ደንበ ፍልጠት ክጥለብ ዝከኣል መሃሪ ጸወታ ፍልጠት!
ደንበ ፍልጠት


text:
እቲ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ "ሃገራዊ ዋዕላ ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ" ዝተሰየመ ኣኼባ ንኤርትራውያን ዘይወከለን ክንዮ ሓድነት ኤርትራን ትሕቲ ሃገራዊነት ዝመንፈሱ’ዩ ብምባል ነቲ ዋዕላ ሓዲጉ ዝወፀ ብንያም ሚካኤል ካብ ሎንደን፡ ዋዕላ ብመሰረቱ ቅዱስ ኣምር’ዩ ግን ከመይ ይካየድ፡ ኣበይ ይካየድ ፡ብኸመይ ይካየድ፡ ብዓል መን የካይድዎ ዝብል ሕቶታት ክምለስ ዘለዎ ሓላፍነታዊ ሕቶ ኾይኑ ይስምዓኒ ኢሉ’ሎ።
ንምንቅስቃስ ዓለም ለኸ ምሕዝነት ኤርትራ Eritrean Global Solidarity ወኪሉ ኣብቲ ዋዕላ ዝተኻፈለ ተኽላይ ኣብርሃ ካብ ኒዮርክ ኸኣ፡ እቲ ዋዕላ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅመሉ ደአምበር ዝጎድአሉ ምኽንያት አይተራእየን ገለ ብሃይማኖት ገለ ብብሄራት ካልእ’ውን ዝተፈላለየ ርኢቶታት ዘለዎ ተቃውሞ ኤርትራ ኹሉ ኣብ ሐደ ገዛ ኾይኑ ኣብ ልቡ ዘሎ ኣውፂኡ ክዛረብ ዝረአኽዎ እዚ ንመጀመርያ ግዜ’ዩ፡ ኣብ መወዳእታ ኸአ ተረዳዲእና ወፂእና ኢሉ’ሎ።


text:
ኣብ ሽወደን ኣንጻር ካልኦት ሰባት ዝቐንዐ ጽልኢ ምርኣይ ወይ ጎነጽ ምጥቃም ክልኩል እዩ። ከምዚ ምግባር ከም ገበናዊ ተግባር ጥራይ ዘይኮነስ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ናይ ካልኦት ውን እዩ።
ኣብ ስድራቤት እውን ዓመጽ ምጥቃም ብሕጊ ክልኩል‘ዩ። ኣብ ውሽጢ ቤተ-ሰባዊ ዓንኬል (Våld i nära relationer) ዚግበር ዓመጽ ክበሃል እንከሎ፡ ኣብ መንጎ ቤተ-ሰብ ወይ ኣባላት ስድራ-ቤት ዝካየድ ዓመጻዊ ተግባር ማለትና እዩ። ናይ ቀረባ ቤተ-ሰብ ክበሃል እንከሎ፡ ንኣብነት ፍሉየ-ጾታ ውይ ውን ሓደ-ጾታዊ መጻምዲታት፡ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ከምኡ ውን ቤተ-ሰብ ወይ ውን ኣዝማድ ማለት እዩ። ውላድካ ወይ ውን መጻምዲኻ ምህራም ክልኩል እዩ ንምባል እዩ። እዚ ኾይኑ ግን ኣብ ውሽጢ ስድራ-ቤት ዓመጽ ኣይተረፈን። መብዛሕትኡ ግዜ ኣስብኡትር እዮም እቶም ነንስቶም ዝሃርሙ። ኣብ ቤት ዝካየድ ዓመጽ ኣካላዊ፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ፡ ቁጠባዊ፡ ነገራዊ ወይ ወሲባዊ ክኸውን ይኽእል።
ከም ቆልዓ ኴንካ ወላዲኻ ኪህረም ክትርእይ ከሎኻ እቲ ዝኸፍአ ናይ ኣእምሮ ስቓይ እዩ። ኣብ ስድራ-ቤት ዝካየድ ዓመጽ ወትሩ ዳርጋ ኣይንገረሉን እዩ። እንታይ ንምባል እዩ፡ እቲ ዝሃረመ ይኹን ዝተሃርመ ክልቲኦም ከም ዘጋጠመ ውን ይኽሕድዎ። ቆልዑ ግን ይርእዩን ይሰምዑን እዮም። ሓድሓደ ግዜ ውን እቲ ቆልዓ ውን ከይተረፈ ይውቃዕ እዩ። እቲ ሰሃሮ ዘስዕብ ፍርሂ ናይ ዓመጽ ንባዕሉ ንጥዕናና ሰፍ ዘይብል ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ተጽዕኖ የስዕበሉ።
ኣካላዊ-መጥቃዕቲ ዚበሃል ሓደ ሰብ ምስ ዚውቃዕ: ጸጕሩ ምስ ዚምንጨጭ ወይከኣ ምስ ዚድፋእ’ዩ። ስነ-ኣእምሮኣዊ መጥቃዕቲ ዚበሃል ከኣ፡ ንኣብነት ከም ምፍርራሕ ምድሃል ወይ ውን ምንዓቕ ክኸውን ይኽእል። ሓደ ሰብ ብዛዕባ ካልእ ሰብ ኣነዋሪ ዝኾነ ነገራት ምዝራብ ውን ስነ-ኣእሮኣዊ መጥቃዕቲ እዩ። ሓደ ሰብ ዓርከ-መሓዝኡ ካብ ምርካብ ምስ ዝእገድ ውን ብተመሳሳሊ ክትርጎም ይኽእል። ቍጠባዊ ዓመጽ ዚበሃል ምግባት ኮይኑ፡ ንኣብነት እቲ ሓደ ካብ መጻምዲ ነቲ ገንዘባዊ ኣታዊታት ይቆጻጸሮ እቲ ኻልእ ከኣ ብሕጽረት ይሳቐ። ዓመጽ ንዋታዊ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ሓደ ሰብ ናይ ካልእ ሰብ ንብረት ምስ ዘዕኑ። ወሲባዊ ዓመጽ ክበሃል እንከሎ፡ ብዘይድልየት ወይ ብሓይሊ ዝካየድ ስጋዊ-ርክብ ወይ ውን ካልእ ዓይነት ወሲባዊ ተግባራት የጠቓልል።
ንኽብረት ዚምልከት ዓመጽ
ኣብ ውሽጢ ስድራ-ቤትን ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮን ዝካየድ ዓመጽ ኣብ ኩሉ ሃገራትን ኣብ ኩሉ ባህሊታትን ኣሎ እዩ። ምስ ክብረት ዝተተሓሓዘ ዓመጽ ክበሃል እንከሎ፡ ኣንጻር ሓደ ባህልን ልምድን ናይ ሕብረተ-ሰብ ጥሒሱ ብምባል ዝካየድ ዓመጽ እዩ።
ስእሊ: Ida Edgren
ዚበዝሕ እዋን: ምስ ክብረት ዚዛመድ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ምስ ናይ ኣንስትን ኣዋልድን ጾታወነት እተተሓሓዘ እዩ። ኣዋልድ ኪምርዓዋ ከለዋ ምስ ድንግልንአን ክጸንሓ ኣለወን ዝብል እዩ። ክብረት ዝመሰረቱ ዓመጽ ብተሪር ቁጽጽርን ክትትልልን መልክዕ ውን ክካየድ ይኽእል። ንኣብነት ሓደ ሰብ መናብርቲ ወይ ዝምርዓዎ ሰብ ክመርጽ ዘይፍቀደሉ፡ ምፍርራህን ምህራምን ካብኡ ሓሊፉ ውን ክሳብ ሞት ዘብጽሕ ማህረምትን ከጠቓልል ይኽእል። ኣብ ሽወደን ኣንጻር ካልኦት ሰባት ዝቐንዐ ራዕዲ ወይ ወን ጎነጽ ምጥቃም ክልኩል እዩ ጥራይ ዘይኮነስ ገበናዊ ተግባር እዩ።
ዝበዝሕ ግዜ፡ ግዳያት ናይቲ ምስ ክብረት እተተሓሓዘ ዓመጽ ዝኾና ኣዋልድን ነኣሽቱ መርዑትን እኳ እንተኾና፡ ንኣወዳት ውን የረኻኽበሎም እዩ። ግብረ-ሰዶመኛታት (HBTQ-personer) ብፍሉይ ነዚ ሓደጋ ዝተቓልዑ ጕጅለ‘ዮም። ክብረት ዝማእከሉ ዓመጽ፡ ኣብ ሓደ ብጥምረት ብሓባር ዝነብር ወይ ከኣ ሰብኡት ካብ ኣንስቲ ኣብ ዝሕይሉሉ ሕብረተ-ሰብ ልሙድ ተርእዮ እዩ። ነቲ ምስ ክብረት እተኣሳሰረ ዓመጽ ኣብ ልዕሊቲ ነቲ ናይ ስድራ-ቤት ወይ ናይ ዘመድ ልምድን ስርዓትን ዝጠሓሰ ሰብ ዝገጥሞ ዓመጽ ብደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ይፍጸም እዩ። ብሓደ ኮይኖም ከኣዮም ነቲ ዓመጽ ንምፍጻም ዚውስኑ።
ሽወደን ንሓፈሻዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣጽዲቓን ተቐቢላን እያ። ላህመት ናይዞም መሰላት እዚኣቶም፡ ዝኾነ ሰብ ንመጻኡን ናብርኡን ኣመልኪቱ ናይ ምውሳን መሰል ኣለዎ ዝብል እዩ። እዚ ማለት ከኣ: ኵላቶም ሰባት ኣብ ነብሶም: ጾታኦምን መጻምድቲ ኣብ ምምራጽን ባዕላቶም ኪውስኑ ኪኽእሉ ኣለዎም ማለት‘ዩ።
ሕጊ ከም‘ዚ ይብል
እቲ ኣብ ቀረባ ዝምድና ኣብ ልዕሊ ጓልኣንስተይቲ ዓመጽ ዚጥቀም ሰብ: ብጽንኩር ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ‘ (grov kvinnofridskränkning) ተኸሲሱ ኪፍረድ ይኽእል‘ዩ። ንኻልእ ዓይነት ዝምድና ዚምልከት እንተ ኾይኑ: እቲ ዓመጽ ዚጥቀም ሰብ ብጽንኩር ዓመጽ (grov fridskränkning) ተኸሲሱ ይፍረድ። ኣብ ቀረባ ዝምድና ዓመጽ ዝተጠቀመ ሰብ ብስም መጥቃዕቲ ወይ ምፍርራሕ ኪፍረድ ይኽእል‘ዩ።
ሓገዝ ምርካብ ይከኣል‘ዩ
ነቶም ብቐረባ ኣዝማዶም ዓመጽ ዝወርዶም ቆልዑ፡ ኣንስቲን ሰብኡትን ሓገዝ ናይ ምሃብ ዓቢ ሓላፍነት ዝውንን መንግስታዊ ኣካል በዓል-መዚ ማሕበራዊ ኣገልግሎት (Socialtjänsten) እዩ። ምምሕዳር ከተማታት ብወገነን፡ ነቶም ዓመጽ ዝወረዶም ወገናት ናብ ውሑስ-መዕቆቢ (skyddat boende) ይወስደኦም።
መስመር-ድጋፍ ወይ ክቪኑ-ኹር (kvinnojour): ነቶም ኣብ ክሊ ስድራ-ቤት ግዳያት ዓመጽ ዝኾና ኣንስትን ቆልዑን ድጋፍን መዕቆብን ዝህብ ማሕበር እዩ። መብዛሕትአን ማሕበራት ክቪነ-ኹር፡ በተን መብዛሕእትአን ኣባላተን ወለንታውያን ዝኾኑ ኢረብሓዊ ማሕበራት እዩ ዝምእከል። ንኣንስትን ኣዋልድን ንምሕጋዝ ዝዓለመ መስመር-ድጋፍ ኣብ ምሉእ ሽወደን ኣሎ። ዝርዝር ናይዘን ማእከላት ብደቂቕ ክትርእዩ ምስ እትደልዩ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ ኣቲኹም www.unizon.se ኣንብቡ።
ኣብ ብዙሕ ኮምዩናት ዓመጽ ንዝወረዶም ንኣንስትን ቆልዑን ዝዓለመ ናይ ጸገማት መቐበሊ ቦታ krismottagningar ኣለወን። ንሰብኡት ናይ ዓመጽ ተግባራቶም ደው ንኸብሉ ዝዓለመ ፍሉይ መቐብሊ ቦታውን ኣሎ። ንስኻ ከም ሰብኣይ ናይ ዓመጽ ግዳይ ምስ እትኸውን ከኣ መዕቆቢ ቦታ ኣሎ።
ዓመጽ ምስ ዚጓነኪ: እሞ ሓገዝ ትደልዪ እንተ ኾይንኪ: ናብ‘ክቪኖፍሪድስ ሊንየን‘(Kvinnofridslinjen) ደውሊ። ‘ክቪኖፍሪድስሊንየን‘ ኵሉሳዕ ክፉት‘ዩ። ገንዘብ ድማ ኣየኽፍልን። ክትድውሊ ከለኺ መን ምዃንኪ ምንጋር ኣየድልየክን‘ዩ። ኣብ መርበብ ኢንተርነት ‘ክቪኖፍሪድስሊንየን‘ www.kvinnofridslinjen.se ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ሓበሬታ‘ሎ። ስልኪ፣ 020-50 50 50።
ንስኺ ከም ሰበይቲ ናብ ተራፈም Terrafem እውን ክትድውሊ ትኽእሊ ኢኺ። እቶም ኣብኡ ዘለዉ ሰራሕተኛታት 50 ቋንቋታት ይዛረቡ። ኩሉ ግዜ ካብ ሰዓት 8 ንግሆ ክሳዕ 5 ድ.ቀ. ክትድውሊ ትኽእሊ። ገንዘብ ኣይክፈሎን እዩ። ስምክን ቍጽሪ ተለፎንክን ምስ እትገድፍሎም ድማ ባዕላቶም ኪድውሉልኪ ይኽእሉ እዮም። ተለፎን ቍጽሮም፣
020-52 10 10
ወሲብ ዝዕላምኡ ሽርሙጥናን ንግድ ሰብን
ወሲብ ዝዕላምኡ ሽርሙጥናን ንግድ ሰብን (människohandel): ብመንግስቲ ሽወደን ከም ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ‘ዩ ዚቝጸር። ምእንትዚ‘ዩ ድማ ነተን ብወሲብ ዝዕላምኡ ሽርሙጥናን ንግድ ሰብን ንዝተቓልዓ ኣንስቲ ዘይፈርድ ሕጊ ኪሕግግ መሪጹ። ኣብ ክንዳኡስ እቶም ወሲባዊ ኣገልግሎት ዚዕድጉ ወይ ንኻልኦት ክብረተን ኪሸጣ ዘገድዱን እዮም ከም ገበኛታት ተቖጺሮም መቕጻዕቶም ዚቕበሉ።
ጾታዊ ኣካል ደቀንስትዮ ምጕዳል
ኣዋልድ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ጾታዊ ኣካለን ይጐድላ‘የን። ጾታዊ ኣካል ምጕዳል ማለት ንኽፋል ብልዕቲ ቈሪጽካ ምእላይ ማለት‘ዩ። ጾታዊ ኣካል ምጕዳል ኪበሃል ከሎ: ናይ‘ታ ጓለንስተይቲ ብልዕቲ ቈሪጽካ ምእላይ ማለት‘ዩ። ንብምሉኡ እቲ ብልዕቲ ቈሪጽካ ብምእላይ ዝተረፈ ርሕሚ ምስፋይ ማለት‘ውን ኪኸውን ይኽእል‘ዩ።
ጠንቂ ኣብ ልዕሊ ጥዕና
ኣብ ልዕሊ ጥዕና ዚስዕቡ ሓደጋታት ኣዋልድን ኣንስትን ጾታዊ ኣካለን ምስ ጎደላ ብዙሕ ጸገም ኬጋጥመን ይኽእል። ብዙሓት ኪሸና የጸግመን ምኽንያቱ እቲ ሻምብቆ ሽንቲ ስለ ዚጕዳእ። ብዙሓት ደቀንስትዮ ምሉእ ህይወተን ብልዕተን የቐንዝወን፣ ወሲባዊ ህይወተን ድማ ብኣሉታ ይጽሎ። ኣብ ጽግያተን ጸገም የጋጥመን፣ ረኽሲ ድማ የስዕበለን። ኪሓርሳ ከለዋ ድማ ጸገም የጋጥመን።
ኣብ ሽወደን ጸረ ምጕዳል ጾታዊ ኣካል ዚግበር ስራሕ
ምጕዳል ጾታዊ ኣካል ደቀንስትዮ ኣብ ሽወደን ክልኩል’ዩ። እቲ ሕጊ: እቲ ሰብ ይድለ ኣይድለ: ምጕዳል ጾታዊ ኣካል ክልኩል’ዩ ይብል። ጾታዊ ኣካል ደቀንስትዮ ዘጕድል ሰብ ንማእሰርቲ ኪፍረድ ይኽእል’ዩ። ዋላ ውን እቲ ምጕዳል ኣካል ኣብ ካልእ ሃገር ይገበር’ምበር እቲ ሰብ ኣብ ሽወደን ተኸሲሱ ኪፍረድ ይኽእል’ዩ። ርሕሚ ጓለንስተይቲ ምስፋይ’ውን ክልኩል’ዩ፣ ንኣብነት ድሕሪ ሕርሲ።
ኵላቶም ኣብ ሽወደን ምስ ቈልዑን መንእሰያትን ዚሰርሑ: ሓንቲ ቈልዓ ጾታዊ ኣካላ ጐዲሉ: ወይ ኪጐድል‘ዩ ኢሎም ዚጥርጥሩ እንተ ኾይኖም ንማሕበራዊ ኣገልግሎት (socialtjänsten) ግድን ኬፍልጡ ኣለዎም።
ኣብ ሽወደን ጸረ ምጕዳል ጾታዊ ኣካል ደቀንስትዮ ዚሰርሓ ሓያለ ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነት ከም ማሕበር ‘ምጕዳል ጾታዊ ኣካል ደቀንስትዮ ደው ይበል’ (Riksföreningen stoppa kvinnlig könsstympning, RISK) ከምኡ’ውን ’ፈደረሽን ጾታዊ ሓበሬታ’ (Riksförbundet för sexuell upplysning, RFSU)። ክልቲኤን እዘን ውድባት ብዛዕባ ምጕዳል ጾታዊ ኣካል ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ሓበሬታ ይህባ።
ክንክንን ሓገዝን ንጾታዊ ኣካለን ዝጐደላ ደቀንስትዮ
ሕቶታት ዘለወን ወይ ክንክን ዚደልያ ደቀንስትዮ እንተለዋ ምስ መቐበል መንእሰያት (ungdomsmottagning) ከምኡውን ምስ ጋይነኮለጅያዊ መቐበሊ (gynekologisk mottagning) ወይ ከኣ ኣብቲ ሆስፒታል ምስ ዚርከብ ክሊኒክ ደቀንስትዮ (kvinnokliniker) ርክብ ኪገብራ ይኽእላ‘የን። ብዙሓት ደቀንስትዮ ሓገዝ ረኺበን‘የን፣ ድሕሪ ሕክምና ኸኣ ናብ ንቡር ናብረአን ይምለሳ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ምዕራፍ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ቀደም ዘመን ንብዓት ኣዝዩ ክቡር ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ ይነግሩና። ጀርመናውያን ብፍላይ ከኣ ወተሃደራት ጀርመን ዝነበሩ፣ ኣብ ዓውደ ኩናት ንዝወደቑ ብጾቶም ክቐብርዎም ከለው፣ እቲ ንስለኦም ዘፍስስዎ ንብዓት ኣኪቦም ምስ ዓስከሬኖም ጌሮም ሓምድ ኣዳም የልብስዎ ነይሮም።
ትነብዑ’ዶ?
ንብዓት ካበይ ይምንጩ? ስለምንታይ’ከ ሰብ ይነብዕ? ንምዃኑ ብኽያት እንታይ’ዩ? ኣዒንትና ንምንታይ ንብዓት የፍስሱ? ኣዒንትና ምስ ናይ ሓደ ወይ ካልእ ሰብ ሓዘን እንታይ ዘራኽብ ኣለዎም? ብዛዕባ ንብዓት ምስ ዝልዓል ክሕተት ዝግባኦ ሕቶ’ዩ።
ቅድሚ ዕስራ ዓመት፣ ተመራማሪ ንብዓትን ምንጩን ዝኾነ ኣሜሪካዊ ዶ/ር ዊልያም ፍሬይ፣ ንብዓት እናኣከበ ንንውሕ ዝበለ ግዜ መርመራ ኣካይዱ ነይሩ። ዶ/ር ፍሬይ ከም ዝበሎ፣ ኣብ ሓዘን ይኹን ኣብ ሓጎስ ንብዓት ናይ ወዲ ሰብ ተፈጥሮኣዊ ውሽጣዊ ስምዒት’ዩ።
ኣብቲ ሰፊሕ ናይ ምርምር ስራሕ ዶ/ር ፍሬይ፣ ብዛዕባ ንብዓት ንዘሎ ኣፍልጦ ዘዕቢ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣሰለሲሉ። ኣብቲ ዝተኣከበ ንብዓት ብዝተገብረ ፍሉይ ምርምር፣ ሰብ ዝበኽየሉ ምኽንያት ንምፍላጥ ተኻኢሉ። ንብዓት ውሽጣዊ ስምዒት ይኹን’ምበር፣ መንብዒ ምኽንያት ንምፍላጥ ሰፊሕ መጽናዕቲ ተኻይዱ። ዶ/ር ፍሬይ ኣብ መጽናዕቱ ነቲ “ንብዓት ሓርገጽ” ዝብሃል ኣበሃህላ ወን ከይገለጸ ኣይሓለፈን።
ሓርገጽ ነቲ ዝቐተሎ፣ ክብለዖ እንከሎ ይነብዕ። ብ ኣጠማምታ ሰባት ክርኤ እንከሎ፣ ካብ ክሳድ ንላዕሊ ንዝሓዘን ሰብ “ንብዓት ሓርገጽ” ይብሃል። ይኹን’ምበር ፣ ሓርገጽ ዝነብዖ ንብዓት ካብ ውሽጡ ደኣ ‘ምበር ካብ ክሳዱ ኣይኮነን። ካብ ውሽጢ’ዩ ዝነብዕ ክንብል እንከሎና ግን፣ ነቲ ዝቐተሎ ብልቢ ሓዚንሉ ማለት ኣይኮነን። ከም ኣበሃህላ፣ ካብ ጥንቲ ዝጸንሐ ኣተሓሳስባ፣ ንብዓት ናይ ሓርገጽ ነቲ ዝቐተሎ ስለዝሓዘነሉ’ዩ ዝብል እምነት’ዩ ነይሩን ዘሎን።
ሓርገጽ ንምንታይ’ዩ ቀቲሉ ዝሓዝን? (ዝነብዕ) እንተዝድንግጽ ስለምንታይ ከይቀተለ ዘይገድፎ? ዝብል ሕቶ ክልዓል ባህርያዊ’ዩ። ብመሰረት ምርምር ፍሬይን ካልኦት ሊቓውንትን፣ “ሓርገጽ ከም ጥፍጣፍ ዘኣመሰሉ ፈሰስቲን ንብዓትን ዘመንጭወሎም ህዋሳት ዝተጸጋግዑ ብምዃኖም፣ ነቲ ዝቐተሎ ክብልዖ እንከሎ፣ እቶም ህዋሳት ፈሰስቲ ንብዓቱ ከም ዝፈሱ ይኾኑ’ሞ ይነብዕ” ይብሉ።
ንብዓት ወዲ ሰብ ግን ከም ንብዓት ሓርገጽ ብናይ ህዋሳት ምጽግጋዕ ዝፍጠር ኣይኮነን። ኣብ ሓጎስ ይኹን ሓዘን ዝኽሰት ንብዓት፣ ብዓቢኡ ካብ ውሽጣዊ ስምዒት ዝተላዕለ’ዩ። “እገለ ንብዓት ንንብዓት ኮይኑ፣ ከም ውሕጅ ንብዓት ኣዛርዩ” ክብሃል ንሰምዕ ኢና። ዘሎን ዝነበረን ከኣ እዩ። እዚ ነገር’ዚ ግና ከምኡ ኢልና ጥራይ ብዋዛ ዝሕለፍ ኣይኮነን። እንታይ ኾይኑ? ኢልካ ምኽንያት መንብዒኡ እንታይ ምዃኑ ይሕተት። ሓዘን እንተኣጋጢምዎ ምስኡ ትሓዝን፣ ሓደጋ ገጢምዎ እንተኾይኑ ከኣ ምፍትሒ ተናድየሉ። ናይ ሓጎስ ንብዓት እንተኾይኑ ግን ብጽቡቕ ትምኒት’ዩ ወይ ኣበሃህላ “ተደፋኒቑ” ይብሃል።
ቀደም ዘመን ንብዓት ኣዝዩ ክቡር ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ ይነግሩና። ጀርመናውያን ብፍላይ ከኣ ወተሃደራት ጀርመን ዝነበሩ፣ ኣብ ዓውደ ኩናት ንዝወደቑ ብጾቶም ክቐብርዎም ከለው፣ እቲ ንስለኦም ዘፍስስዎ ንብዓት ኣኪቦም ምስ ዓስከሬኖም ጌሮም ሓምድ ኣዳም የልብስዎ ነይሮም።
ብኻልእ ወገን’ወን፣ ሮማዊ ንጉስ ኔሮ፣ ሮማ ማዕቢላ ጽብቕቲ ከተማ ምስ ኾነት፣ ብሓጎስ ዝነብዖ ንብዓት ኣብ ታኒካ መሊኡ ኣቐሚጥዎ ምንባሩ ይንገር። ከምኡ ወን ሰባት ተኣኪቦም ዝነብዕዎ ተዋህሊሉ ናብ ሰማይ እናዓረገ ማይ ኮይኑ ተመሊሱ ክመጻና’ዩ ተባሂሉ ይእመን ነይሩ።
ኣብ ገለ ገለ እዋን፣ ንብዓት ናይ ሕልፈት ዕድልካ ምልክት ምዃኑ’ወ ይእመን ነይሩ። ንብዓት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ይብገስ። ን ኣብነት፣ ኣሌክሳንደር እቲ ዓቢ፣ ወተሃደራቱ ንሓደጋ ኣብ ዝቓልዕሉ ግዜ ወይ ወን ናይ ስዕረት ኩነት ክኽሰት እንከሎ፣ ሕርቓኑ ብንብዓት ይግለጽ ከም ዝነበረ ይንገር። “ኣሌክሳንደር እቲ በኻዩ” እናተባህለ ክሳብ ሎሚ ይግለጽ።
ብምንብዖም ብሕፍረት ርእሶም ዘድነኑ ውሑዳት ኣይኮኑን። ካብዚኣቶም፣ ሆሜር፣ ኦዲሲዩስ፣ ኣልቺል፣ ቢስማርን ውኒስተን ቸርችልን …ይርከብዎም። ከምኡ’ወን ናይ ጀርመን ፈደራላዊ ሶሻል ዲሞክራቲክ ፓርቲ መራሒ ቢሊ ብራንድት መሪሕነቱ ክገድፍ እንከሎ፣ ናይቲ ሰልፊ ዋና ጸሓፊ ዝነበረ ኤጎን ዝርንዛሕ ከም ዝነብዐ ይዝንቶ።
ፍርቂ ሚልዮን ሰራዊት ኣሜርካ ናብ ናይ ህልቂት ማዕበል - ናብ ቬትናም ኣብ ዝወፈረሉ፣ ናይቲ ግዜ’ቲ መራሒ ዝነበረ ጆንሰን ንሃገረ ህንዲ ኣብ ዝበጽሓሉ ኣዋን፣ እቲ ዝቐራረበሉ ዝነበሩ ኩናት ረሲዑ፣ ኣብ መቓብር ናይቲ ፈታዊ ሰላም ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሓርበኛ ማህተማ ጋንዲ ብምብጻሕ ዕታር ዕምባባ ብምንባር ንብዓት ኣፍሲሱ።
ብኻልእ ወገን፣ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ጀራርድ ፎርድን ጂሚ ካርተርን ብሓንሳብ ከልቕሱ (ክነብዑ) ዝተራእይሉ ኣጋጣሚ ወን ነይሩ። መበገሲ ንብዓቶም ግን፣ ፎርድ ስዕረት ዝፈጠሮ ሕርቓን ክኸውን እንከሎ፣ ናይ ካርተር ከኣ ዓወት ብምጉንጻፍ ነበረ።
ዋላ’ቲ “ኣነ” ዝበለ ምኩሕ ልክዕ ከምቲ መጻወቲኡ ዘግደፍካዮ ህጻን ሓይሉ (ዓቕሙ) ብብኽያት (ንብዓት ብምፍሳስ) ዝገልጾ ወሽጣዊ ስምዒቱ ዝተተንከፈ እኹል ሰብ’ወን ንብዓቱ ክቆጻጸሮ ከም ዘይኽእል ንግንዘብ። እትምንታይ’ሲ ስምዒት ንብዓት ከልካሊ የብሉን።
ዶ/ር ፍሬይ ምስ ተሓጋጋዚቱ ዝነበረት ዶ/ር ማርጋሬት ክሬይ፣ ደቀ’ንስትዮን ደቀ ተባዕትዮን ዝተሳተፈዎ መጽናዕቶም ብጽኑዕ ዝሓመመ ሰብ ከም ዘይበኪ፣ በንጻሩ እቶም ግዚያውን ፍኹስ ዝበለ ሕማም ዘጥቕዖም ዝያዳ ለይትን መዓልትን ብእህህታ ከም ዘልቕሱ ኣረጋጊጾም። በዚ ምኽንያት እቶም ብጽኑዕ ዝሓመሙ ምድራቕ ቱቦታት ንብዓት ከጋጥሞም ከም ዝኽእልንዘይነብዕ ሕሙም ካብቲ ዝነብዕ ሕሙም ኣቐዲሙ ከም ዝመውትን ጸቒጦም ይገልጹ።
ብኽያት ዘሕፍር ወይ ሚዛንካ ዘፍኩስ መሲሉ’ኳ እንተተራእየ በንጻሩ ዘይምንባዕ ውሽጢ ውሽጢ እናሕረረ ንዘይተደልየ ሕማም ብምቕላዕ ን ኣዕጽምትኻ ሴሩ ዘይወጽእ ሕዱር ሕማም ክፍጠር ይኽእል። ስለዚ ሕርቓን ንብዓት ኾይኑ ክፈስስ ከም ዝሓይሽ ይመኽሩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ቅዱሳት መጻሕፍቲ:- ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ብቅዱሳን ሰባት ዝተጻሕፉን ዝኸበሩን ዝተቐደሱን መንፈሳውያን መጻሕፍቲ እዮም። ኣብ ዓለም ብኣእምሮ ፍጡራን ዝተደርሱ ዝተፈላለዩ መጻሕፍቲ ኣለዉ። ካብዚኣቶም ግና ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝተፈልዩ’ዮም። ንቕዱሳት መጻሕፍቲ ክቡራትን ካብ ካልኦት መጻሕፍቲ ፍሉያትን ዘብሎም ፦
* ካብ ቅዱስን ክቡርን እግዚአብሔር ስለ ዝተረኽቡ (ዘሌ. ፲፱፥፪/ 19፥2) ፤ (ኢሳ. ፴፬፡፲፮/ 34፡16)
*ብቅዱሳን ሰባት ስለ ዝተጻሕፉ (2ይ ጴጥ. ፩፥፳-፳፩/1፥20-21) ፤ (ዘፀ. ፲፯፡፲፬/ 17፡14)
*ትኅዝቶኦም ሰማያዊ፣ መንፈሳዊ ስለ ዝኾነ ፤ ንዘንብቦምን ዝሰምዖምን ናብ ቅድስና ስለ ዝመርሑ (ራእ. ፳፪፥፯/ 22፥7)፣
በረኸት ስለ ዝህቡን (ራእ. ፩፥፫/ 1፥3፣ ፫፥፲፭-፲፱/ 3፥15-19)፤
*ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብቀኖና ስለ ዝተቐበለቶም፤ (ፍትሓ ነገሥት ኣንቀጽ ፪/2)
*ንዅሉ ኃላፍያትን መጻእያትን ብሓቅነት ስለዝናገር (ዘፍ. ፩፡፩/ 1፡1፣ ዘፍ. ፲፪፡፩-፫/ 12፡1-3፣ ኢሳ. ፯፡፲፬/ 7፡14፣ ኢሳ. ፱፡፰/ 9፡8)
ዓይነት ቅዱሳት መጻሕፍቲ
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና “ቅዱሳት” ብዝብል ቅጽል ስም ሂባ፣ ብቀኖና ዝተቐበለቶም መጻሕፍቲ፦ ብቝጽሪ ብዙኃን ኮይኖም ዋላ እኳ ኣብ ዝተፈላለየ ጊዜን ቦታን፣ ብዝተፈላለየ ሞያን ደረጃን ናብራን ዝነበሮም ቅዱሳን እንተ ተጻሕፉ፣ ብመሪሕነት ሓደ እግዚአብሔር ስለ ዝኾነ፡ ናይ ሓሳብ ምትሕንፋጽ ኮነ ምግርጫው የብሎምን። ( 2ይ ጴጥ. ፩፥፳፩/ 1፥21)
*ኣስማቶም ውን ብዝተፈላለየ መጸውዒ፦ ብትኅዝቶኦም፣ ብስም ጸሓፊኦም፣ ብስም ሃገር ወይ ዓዲ፣ ብስም ዝተላእከሎም . . . ወዘይመስሎ ይጽውዑ።
*ምእንቲ ንመጽናዕቲ ክጥዕም ኣብ ክልተ ዓበይቲ ንኸፍሎም ፦
*መጽሓፍ ቅዱስ ( ኣሥራው )
*ኣዋልድ መጻሕፍቲ
* መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ:- እቲ ክቡርን፣ ፍሉይን፣ ዓቢይን ምንጭን መምርሕን ሃይማኖት እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ውሽጡ ሓቝፍዎም ዘሎ መንፈሳዊ ትምህርቲ ጊዜ ዘይስዕሮም: ዘይምነዉን: ዘይኣርጉን ዘለዓለማውያን እዮም። ወለዶ ኃሊፉ ወለዶ ኪትካእ ቃል መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ከይተለወጠ ጣዕሚ ዕቤት መልእኽቱ ወትሩ ሕይወት ኮይኑ ይነብር። መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ውሽጡ ኂዝዎ ዝርከብ ምሥጢራት ካብ ሑፃ ዝበዝኅን ንዕቤቱ ዝወዳደሮ ዘይብሉን ዘለዓለማዊ ቓል ናይቲ ዘለዓለማዊ ኣምላኽ እዩ። (ማቴ. ፳፬፥፴፭/ 24፥35)።
*መጽሓፍ ቅዱስ፦ ብቝጽሪ ዝጥርንፎም 81 መጻሕፍቲ እዮም። 46 መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳን፡ 35 መጻሕፍቲ ሓዲስ ድማ ኪዳን ተባሂሎም ኣብ ክልተ ይኽፈሉ።
1. ብሉይ ኪዳን
ብሉይ ኪዳን፦ ናይ ጥንቲ፣ ናይ ቅድም ስምምዕ ወይ ውዕል ኣብ መንጎ እግዚኣብሔርን ሰብን ዝተገብረ ማለት እዩ።
መጽሓፍ ብሉይ ኪዳን፥ ናይ ኵሉ ፈጣርን መጋብን እግዚአብሔር ኣምላኽ ንሰብ ኣኽቢሩ ከም ዝፈጠሮን ቀዳማይ ሰብ ኣዳም ብዝበደሎ ግና ብሞተ ሥጋ፡ ሞተ ነፍሲ ናብ ኵሉ ከም ዝተሳገረ፣ ን5500 ዓመት ደቂ ሰባት ውን ኣብ መንጸፈ ደይን ወዲቖም ብእግሪ ኣጋንንቲ እናተረግጹ ኣብ ኃዘንን ጸልማትን ከም ዝነበሩ፣ በዚ ውን እግዚአብሔር ዝሃቦም ተስፋ ምድኃን እናተጸበዩ ይልምኑ ከም ዝነበሩ፣ ብዛዕባ ምምጻእ እቲ መሢሕ ክርስቶስ ዝተዘርቡ ትንቢታት ዝትንትን እዩ።
*ብሉይ ኪዳን፦ ካብ 1486 ዓመተ ዓለም ኣቢሉ፡ ዘሎ ጊዜ ብልዕሊ 40 ሰባት ከምዝተጻሕፈ ይንገር።
*ብሉይ ኪዳን፥ ብዝያዳ ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝነበረ ታሪኽ ናይቶም ኣመንቲ ሓደ ኣምላኽ ዝኾኑ ዕብራውያን ስለ ዝገልጽ ከኣ ብመጀመርታ ብቛንቋ ዕብራይስጢ እዩ ተጻሒፉ። ደኃር’ውን ብ284 ቅ.ል.ክ. ኣብ ዘመን መንግሥቲ ንጉሥ በጥሊሞስ ናብ ቋንቋ ጽርኢ ተተርጒሙ። ቀጺሉ ብዘመን መንግሥቲ ሄሮዲሞስ፣ ብጂሮም ዝተባህለ ኣቦ ላቲን ቤተ ክርስቲያን ብ356 ዓመተ ምሕረት ናብ ቋንቋ ላቲን ተተርጒሙ። ናብ ቋንቋ ግእዝ ዝተተርጐመሉ ድማ፡ ሓደ ሽሕ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ፡ ብዘመን ንግሥተ ሳባ ምዃኑ ይንገር።
*መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳን ብቝጽሪ 46 ኪኾኑ ኸለዉ፣
ኣብ 4ተ ክፍሊ ይምደቡ፦
* ብሔረ ኦሪት (ክፍሊ ሕጊ) ፦
*ኦሪት፥ ማለት ሕጊ እዩ። ንመጻሕፍተ ኦሪት ኣብ ምድረ በዳ ሲና ዝጸሓፈ ሊቀ ነቢያት ሙሴ እዩ። ሙሴ፥ ኣብ ግብጺ ተወሊዱ፣ ኣብ ቤተ መንግሥቲ ፈርዖን ብሞግዝይነት ኣደኡ ዝዓበየ፣ ብቕንኣት ሕዝቡ ተሰዲዱ ኣብ ምድያም ከሎ ብኣምላኽ ተጸዊዑ፣ ጽላተ ሕጉ ተቐቢሉ ንሕዝበ እስራኤል መሪሑ ካብ ግብጺ ዘውፅአ ነቢይ እዩ።
*ኣብዚ ዝጥርነፉ መጻሕፍቲ (6)፦ ካብ ኦሪት ዘፍጥረት ክሳብ ኦሪት ዘዳግም ከምኡ ውን መጽሓፈ ኩፋሌ እዮም።
* ክፍሊ ታሪኽ ፦
*ዝበዝኀ ክፋሉ ታሪኽ እስራኤላውን ዝገልጽ እዩ።
*ኣብዚ ዝጥርነፉ መጻሕፍቲ (16)፦ መጽሓፈ ኢያሱ ክሳብ መጽሓፈ ኣስቴር፣ ከምኡ ውን መጽሓፈ ዮሴፍ ወልደ ኮርዮን እዮም።
* ክፍሊ መዝሙር፣ ጥበብን ቅኔን ፦
*ኣብዚ ዝጥርነፉ መጻሕፍቲ (8)፦ ካብ መጽሓፈ ኢዮብ ክሳብ ማኅልየ መኃልይ ዘሰሎሞን፣ ከምኡ ውን መጽሓፈ ጥበበ ሰሎሞን ምስ መጽሓፈ ጥበበ ሲራክ እዮም።
* ክፍሊ ትንቢት ፦
* ብመንፈስ እግዚአብሔር እናተመርሑ ነቢያት ንዝመጽእ ዝንበይዎ ዝነበሩ ዝገልጽ እዩ።
* ኣብዚ ዝጥርነፉ መጻሕፍቲ (16)፦ ካብ ትንቢት ኢሳይያስ ክሳብ ትንቢት ሚልክያስ እዮም።
2. ሓድሽ ኪዳን
ሓድሽ ኪዳን፦ ብዛዕባ ልደተ ክርስቶስ ከምኡ ኸኣ ኣብዛ ዓለም እዚኣ 33 ዓመትን 3 ወርኅን እናመሃረ ከም ዝጸንሐ፣ ብድኅሪኡ በደል ከይብሉ ብኣይሁድ ተታኂዙ ከም ዝተገርፈ፣ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ከም ዝሞተ፡ ከም ዝተንሥአን ከምዝዓረገን ዳግማይ ከም ዚመጽእን ዘረድእ እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ኸኣ ሥራሕ ኣቦታትና ቅዱሳን ሓዋርያትን ታሪኽ ፍጻሜኦምን ራእይ ዮሓንስን ዝኃዘ እዩ። ኣብ ከባቢ 41-49 ዓ.ም. ካብ ዘሎ ጊዜ ጀሚሩ ዝተጻሕፈ እዩ።
* ንሓድሽ ኪዳን ዝጸሓፍዎ ቍጽሮም ልዕሊ 8 እዩ። ካብ መንጐ እዞም ንሓድሽ ኪዳን ዝጸሓፉ መብዛኅትኦም ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተማህሩ ኣብ ዝወዓሎ ዝወዓሉ፥ ኣብ ዝኃደሮ ዝኃደሩ እዮም። ምእንቲ'ዚ ንጐይታ ብዓይኖም ዝርኣይዎ ብኢዶም ዝዳኅሠሥዎ ብእዝኖም ዝሰምዕዎ እዮም ጽሒፎሞ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ ካብ ጸሓፍቲ ብሉይ ኪዳን ፍልይ ዝበሉ እዮም።
*መጻሕፍቲ ሓዲስ ኪዳን ብቍጽሪ 35 ክኾኑ ከለዉ፣ ኣብ 5ተ ክፍሊ ይምደቡ፦
* ክፍሊ ወንጌል ፦
* ኣብዚ ዝጥርነፉ መጻሕፍቲ (4)፦ ወንጌል ማቴዎስ፣ ወንጌል ማርቆስ፣ ወንጌል ሉቃስ፣ ወንጌል ዮሓንስ እዮም።
* ክፍሊ ታሪኽ ፦
* ኣብዚ ዝጥርነፍ መጽሓፍ (1)፦ ግብረ ሓዋርያት እዩ።
* ክፍሊ መልእኽቲ ፦
*ኣብዚ ዝጥርነፉ መጻሕፍቲ (21)፦ ካብ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ መልእኽቲ ሮሜ ክሳብ መልእኽቲ ዕብራውያን (14 መልእኽታት ቅዱስ ጳውሎስ)፣ መልእኽቲ ያዕቆብ፣ 1ይ ን 2ይ ን መልእኽታት ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ፣ 1ይ : 2ይ ን 3ይን መልእኽታት ዮሓንስ፣ መልእኽቲ ይሁዳ እዮም።
*ክፍሊ ትንቢት ፦
*ኣብዚ ዝጥርነፍ መጽሓፍ (1)፦ ራእየ ዮሓንስ እዩ፤
* ክፍሊ ሥርዓት ፦
*ኣብዚ ዚጥርነፉ መጻሕፍቲ (8)፦ መጽሓፈ ሥርዓተ ጽዮን፣ መጽሓፈ ትእዛዝ፣ መጽሓፈ ግፅው፣ መጽሓፈ ኣብጥሊስ፣ 1ይ መጽሓፈ ኪዳን፣ 2ይ መጽሓፈ ኪዳን፣ ቀሌምንጦስ፣ ዲድስቅልያ እዮም።
* ኣዋልድ መጻሕፍቲ
ካብ ዓቢይ መጽሓፍ ቅዱስ፥ ተዋፂኦምን ተቐዲሖምን ንእኡ መሠረትን ጽላልን ገይሮም ዚተጻሕፉ መጻሕፍቲ፥ ኣዋልድ መጻሕፍቲ ይበሃሉ።
“ኣዋልድ” ፦ ካብ ‘ወለደ’ ዝብል ሥርወ ግሢ ዝወፀኣ ኾይኑ፣ ንኣንስታይ ጾታ ብነጸላ ኣካላዊ ቅጽል ‘ወለት’ ኢልካ ንብዙኃት ድማ ‘ ኣዋልድ’ ከም ትብል ትርጕሙ ውሉዳት ማለት እዩ። ብምሥጢር ክትርጐም ከሎ ብኣንስታይ ጾታ ዝተጸውዑ መጻሕፍቲ፥ ብትኅዝቶኦም ንመጽሓፍ ቅዱስ መሲሎም ዝተወልዱ ከምኡ’ውን ካብ ዓሚቝ ዒላ መጽሓፍ ቅዱስ ዝተቐድሑ ማለት እዩ።
“ኣዋልድ መጻሕፍቲ”፦
* ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንባቡ ንዝሓፀረ የንውኁ፣ ንዝተረፈ ይምልኡ።
*ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንዝተጠቕሰ ጥቕሲ የብርሁ፣ ንዝተመሰለ ምሳሌ ይትርጕሙ።
*ንንባብ ብሉያትን ንምሥጢር ሓዲሳትን ኣሰማሚዖም፣ ንመሠረቱ ከይገደፉ ንዝረቐቐ ኣጕሊሖም እናኣብርሁን እናተርጐሙን የረድኡ።
*ቅድስናን፣ ክብርን ኣማላድነትን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን መላእኽትን ቅዱሳን ሰባትን ይገልጹ።
*ምስጋናን ጸሎትን ይምህሩ። ምኽርን ልቡናን ይህቡ።
ንኣዋልድ መጻሕፍቲ ዚጸሓፉ ዝተፈላለዩ ቅዱሳን ሰባት ኮይኖም ብዝያዳ ክጽሕፉ ዝጀመሩ ቤተ ክርስቲያን፥ መናፍቕነት ረቲዓ ሃይማኖት ኣጽኒዓ፣ ሰላም ረኺባ ክትሰፍሕን ክትዓብን ካብ ዝጀመረትሉ ጊዜ ንደኃር እዩ።
ምሥጢርን ትርጕምን ዚገልጽ፡ እግዚአብሔር፥ ንቐዳሞት ነቢያትን ሓዋርያትን ዚሃቦም ጸጋ ክሳዕ መወዳእታ ዓለም ደረት ስለዘይብሉ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ቅዱሳን እናኃደረ ትምህርቲ ሃይማኖት: ጸሎት፡ ጸዋትወ ዜማን: . . . ቤተ ክርስቲያን ትግልገለሎም መጻሕፍቲ ከምዝጽሕፉ ይገብር።
ሓዋርያት ነዚ ክገልጹ ኣብ ሲኖዶሶም “ንሕና ዘጕደልናዮ እንተኣልዩ፣ ኣብ ኵልና መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኃደረ ንስኻትኩም ከምዝግባእ ገይርኩም ፍረዱ” ይብሉ። (መጽሓፈ ሲኖዶስ)።
*ኣዋልድ መጻሕፍቲ፥ ብመሠረት ዓይነቶምን ትኅዝቶኦምን እናተመደቡ ይኽፈሉ እዮም።
*ናይ ትርጓሜ መጻሕፍቲ፦ ኣቦታትና ሊቃውንት፥ ንንባባት ብሉይን ሓዲስን ካልኦት መጻሕፍትን ንመሠረቱ ከይገደፉ ንዝረቐቐ ኣጕሊሖም፣ ኣመሥጢሮም፣ ታሪኽ ጠቒሶም፣ ሓተታ ወሲኾም ብትርጓሜ (መግለጺ) ዘዳልውዎም መጻሕፍቲ እዮም።
ንምሳሌ፦ ትርጓሜ መዝሙር ዳዊት፡ ትርጓሜ ወንጌል፡ ትርጓሜ ጳውሎስ፡ ትርጓሜ ቅዳሴ፣ ትርጓሜ ውዳሴ ማርያም . . .
* መጻሕፍቲ ነገረ ሃይማኖት ፦ መሠረታዊ ትምህርቲ ሃይማኖት እናጠቐሱ ሃይማኖትና ቅንዕቲ ምዃና ንኸረድኡ ዝተጻሕፉ ሃይማኖታዊ ትኅዝቶ ዘለዎም መጻሕፍቲ እዮም።
ንምሳሌ፦ ሃይማኖተ አበው፡ መጽሓፈ ምሥጢር፡ ኣዕማደ ምሥጢርን ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያንን
* መጻሕፍቲ ጸሎት ፦ ንውልቃዊ ጸሎት ኮነ ንናይ ማኅበር ጸሎት ዘገልግሉ ብመልክዕ ንባብን ዜማን ዝዳለዉ መጻሕፍቲ እዮም።
ንምሳሌ፦ ንዕለታዊ ዘገልግሉ ፦ ውዳሴ አምላክ፣ ውዳሴ ማርያም፣ ሰዓታት፣ መልክዓት፣ አርጋኖነ ማርያም . . .
*ኣብ ፍሉይ ጊዜያት ዘገልግሉ ፦ ድጓ፣ ማኅሌተ ጽጌ፣ ሰቆቃወ ድንግል፣ ኃምስቱ ጸዋትወ ዜምዝ፣
*ምሥጢር ኣብ ምፍጻም ዘገልግሉ ፦ መዝገብ ቅዳሴ፣
መጽሓፈ ተኽሊል፣ መጽሓፈ ጥምቀተ ክርስትና. . .
*መጻሕፍቲ ሥርዓት ፦ ኣፈጻጽማ ምሥጢራት ቤተ ክርስቲያን፣ ኣሠራርሓን ምምኅዳርን ቤተ ክርስቲያን፣ ሥርዓተ ኣገልግሎትን ሢመትን ውሉደ ክህነትን መነባብሮ ምእመናንን. . . ዝተሓገጉን ዝተሠርዑን ዝተጻሕፎም እዮም።
ንምሳሌ፦ ፍትሐ ነገሥት፡ መጻሕፍተ መነኮሳት
* መጻሕፍተ ታሪክ ፦ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ፈተናን ተጻብኦን መንፈሳዊ ጕዕዞ ገዳማትን ኣድባራትን፣ . . . ብሓፈሻ ንዝኃለፉ ፍጻሜታት ዝትርኹ መጻሕፍቲ እዮም።
ንምሳሌ፦ ስንክሳር፡ ክብረ ነገሥት
*መጻሕፍቲ ጥበብ ፦ ብዛዕባ ሥነ ፍጥረት፣ ኣቈጻጽራ ዘመን፣ ማኅበራዊ ናብራ . . . ሥጋውን መንፈሳውን ጥበባት ዝተጻሕፎም እዮም።
ንምሳሌ፦ ኣክሲማሮስ፦ ሥነ ፍጥረት
አቡሻክር፦ ሓሳበ ዘመን፣ ኣንጋረ ፈላስፋ
*ገድላት ፦ መዓዛ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ ቅዱሳን ነቢያት: ሓዋርያት: ሰማዕታትን ጻድቃንን ስለ እግዚአብሔር ኢሎም ዝተጋደልዎ ገድልን ዝተዋህቦም ቃል ኪዳንን ከምኡ ውን ዝተደርሰሎም መልክዕ ዝተጻሕፎም እዮም።
ንምሳሌ፦ ገድለ ኣዳም፡ ገድለ አቡነ ፊልጶስ፡ ገድሊ አቡነ ተክለ ሃይማኖት።
* ድርሳናት፦ ናይ ቅዱሳን መላእኽቲ ክብሪ: ተልእኾ: ተራዳእነት: ተኣምራትን ቃል ኪዳንን ዝተደርሰሎም መልክዕን ዝገልጹ እዮም። (ዕብ. 1፥14)
ንምሳሌ፦ ድርሳነ ሚካኤል፡ ድርሳነ ገብርኤል፡ ድርሳነ ሩፋኤል።
* ተኣምራት ፦ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝገበሮ ተኣምራት፣ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝገበረቶ ተኣምራት . . . ዝኃዙ መጻሕፍቲ እዮም።
ንምሳሌ፦ ተኣምረ ኢየሱስ፡ ተኣምረ ማርያም።
ንቅዱሳት መጻሕፍቲ ንኸነንብብን ኣተግቢርና ሕይወት ክንረክብን እግዚኣብሔር ኣምላኽ ብጻጋኡ ይደግፈና፡
ምንጪ፦ መጽሔት ‘ሰኣሊ ለነ ቅድስት’ ቍ. 8


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ምሥጢረ ክህነት
ምሥጢረ ክህነት ዓቢይ ምሥጢር’ዩ። ናይ ምእሳርን ምፍታሕን ሥልጣን ዘለዎ፣ ነቶም ካልኦት ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ዘኽብር . . . እግዚአብሔር ዝመሥረቶ እዩ።
‘ካህን’፦ ማለት ኣገልጋሊ እግዚአብሔር ፣ ናይ ሕዝቢ መንፈሳዊ መራሒ፣ መምህር፣ ኣቦ እዩ። ‘ክህነት’ ዝብል ከኣ ካህን ምዃን፣ መንፈሳዊ ሢመት ምቕባል፡ ምግልጋል የመልክት። ሥልጣነ ክህነት፦ ንኵሉ ብክርስቶስ ኣሚኑ ንዝተጠምቀ ክርስቲያን ዝዕደል መንፈሳዊ ሢመት ዘይኮነስ ብፍቃደ እግዚአብሔር ብኣንብሮተ እድ ብፁዓን ጳጳሳትን ጥራይ ዝወሃብ መንፈሳዊ ሥልጣን እዩ።
ዝኾነ ምእመን ነቲ ንካህናት ጥራይ ዝምልከት ኣገልግሎት ኪፍጽም ኣይክእልን እዩ። ብሥልጣነ ክህነት ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ደው ኢሉ ከገልግልን መሥዋዕቲ ከቕርብን፣ ንሕዝቢ ክጽልን ከጥምቕን ከነስሕን ከቝርብን ክባርኽን፣ ንዋየ ቅድሳት ክቕድስን ከኽብርን . . . ሥልጣን ዘለዎ ካህን ጥራይ’ዩ።
ምሥጢረ ክህነት ዝተጀመረ በቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም’ዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንኣዳም ፈጢሩ ናይ ጸጋ ወዱ ጌሩ ኣኽቢሩ ነቢይን ካህንን ጌሩ ሸሞ። ብኦሪት ሥርዓተ ክሳዕ ዝውሰን ካብ ኣዳም ጀሚሮም ክሳዕ ሙሴ ዝነበሩ ኣበው ብበረከተ አበው ካብ እግዚአብሔር እናተሸሙ ብነቢይነቶም ነቲ ዝኃለፈን ዝመጽእን ክነግሩ፣ ብክህነቶም ድማ መሥዋዕቲ ከቕርቡ፡ ብጸሎቶም ንኣምላኾም ክጽውዑን ቃል ብቓል ክዘራረቡን ነበረ።
ኣዳም ካብ ገነት ምስ ወፅአ፡ በቲ ዝሠርሖ ኃጢኣት ተጣዒሱ እናኃዘነን እናበኸየን ካብ እግዚአብሔር ምሕረት ንምሕታት መሥዋዕቲ ኣቕረበ። “ኣዳም በታ መዓልቲ ካብ ገነት ምስ ወፅአ ጽቡቕ መኣዛ ጌሩ ንኽቕበሎ ንግሆ ፀሓይ ክወፅእ ከሎ ዕጣን ዓጠነ” (ኩፋ. 5፥1)።
ናይ ክህነት ተግባር ንእግዚአብሔርን ንሰብን ምግልጋል’ዩ። ንእግዚአብሔር ምግልጋል ማለት ካህናት ንቅዱሳን መላእኽቲ መሲሎም ብመዓልትን ብለይትን ንእግዚአብሔር ዘቕርብዎ ምስጋና’ዩ። ንሰብ ምግልጋል ማለት ከኣ ምጥማቕ፣ ምቝራብ፣ ምንዛዝ፣ ብሞት ንዝፍለዩ ጸሎተ ፍትሓት ምግባር . . . ብሓፈሻ ብስብከትን ብትሩፋትን ንክርስቶስ መሲሎም ኣርኣያ ምእመናን ምዃን እዩ። (ማቴ. 13፡1-14፣ ግብ.ሓዋ. 6፡4)
ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ሕዝበ እግዚአብሔር እስራኤላውያን ብኃጢኣቶም ምስ እግዚአብሔር ኣብ ዝበኣሱሉ እዋን፡ መሥተስተረዪ ኃጢኣት መሥዋዕቲ ዘቕርቡ ዝነበሩ ካህናት እዮም። እዚ ኸኣ ኣብ መጽሓፈ ሙሴ ከምዚ ተጻሒፉ ኣሎ፦ “ብዛዕባ እቲ ዝገበሮ ኃጢኣት ድማ ንመሥዋዕቲ በደሉ ኻብ መጓሴኡ ንመሥዋዕቲ ኃጢኣት ሓንቲ ሽበን ወይ ኣርሕዶ ንእግዚአብሔር ይቐርበሉ። እቲ ካህን ድማ ብዛዕባ ኃጢኣቱ የስተሥርየሉ” (ዘሌ. 5፡6)።
ከምኡ’ውን ብዛዕባ ዝገበርዎ ኃጢኣት ሥርየት ካብ እግዚአብሔር ይረኽቡ ዝነበሩ ብካህናት ኣቢሎም ኔሮም። እቲ ሕዝቢ ኃጢኣቱ ንካህን ይናዘዝ እቲ ካህን ከኣ ስለቲ ሕዝቢ ኃጢኣት መሥዋዕቲ ብምቕራብን ብምጽላይን ሥርየት ኃጢኣት ከምዝረኽቡ ይገብር። (ዘሌ. 5፡4-10, ዘሌ. 4፡1-26)። ሎሚ ውን ምእመናን ንኃጢኣቶም ንኣበ ንስሓ ብምንጋር ካብ ኃጢኣቶም ይፍትሑ። ጐይታ “ኣብ ምድሪ ዝኣሰርክምዎ ኣብ ሰማይ ዝተኣስረ ይኸውን፡ ኣብ ምድሪ ዝፈታሕክምዎ ኣብ ሰማይ ዝተፈትሐ ይኸውን” ብምባል ካብ ኃጢኣት ናይ ምፍታሕ ሥልጣን ሂብዎም’ዩ። (ማቴ. 18፡18)
ስለዚ ምእመናን ንኃጢኣቶም ንካህን ብምንጋር ካብቲ ካህን ዝወሃቦም ቀኖና (መቕጻዕቲ) ብዝግባእ ወዲኦም ካብ ማእሠርቲ ኃጢኣት በቲ ካህን ክፍትሑ ይግብኦም።
ኻልእ ሕዝቢ ክትንክፎን ክሠርሖን ዘይግብኦ ካህናት ጥራይ ዝሠርሕዎ ኣገልግሎት ኣለዎም። እንተኾነ ግና ሥልጣነ ክህነት ከይተሸሙ ብትዕቢት ነቲ ካህናት ጥራይ ኪፍጽምዎ (ክትንክፍዎ) ንዝግብኦም ፈጺሞም ወይ ተንኪፎም ቍጥዐ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊኦም ዝነደደትን ዝተቐስፉን ሰባት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ታሪኾም ተመዝጊቡ ይርከብ።
- ክዓጥኑ ዝፈተኑ ዳታንን ኣቤሮን ምድሪ ኣፋ ኸፊታ ወሓጠቶም። (ዘኁ. 16፡1-50)
- ንጉሥ ዖዝያን ኣብ መቕደስ ኣትዩ ብምዕጣኑ ክሳዕ ዝመውት ለምጻም ኮነ። (2ይ ዜና. 26፡19-25)።
ሢመተ ክህነት፦ ዲቁና፣ ቅስና፣ ኤጲስቆጶስ እዩ። ካብዚ ንላዕሊ ጳጳስ፣ ሊቀ ጳጳስ፣ ፓትርያርክ ኣሎ። ከከም ማዕረጉ ኸኣ ሥርዓተ ሢመትን ጸሎትን ኣለዎ።
ኣብ ኣፈጻጽማ ምሥጢረ ክህነት ብዝርአ ኣገልግሎት ዘይረአ ጸጋ ይወሃብ። እቲ ጳጳስ ብኣንብሮተ እድ (ኢዱ ብምንባር) ብጸሎት ክሸይም ከሎ፡ እቲ ክህነት ዝቕበል ከኣ ብሰቂለ ሕሊና፣ ብሰፊሓ ኢድ፣ ብኣንቃዓድዎ ኣዕይንት፣ ብኣድንኖ ርእስ ተመሲጡ ይጽሊ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ውን “ነቲ ብቓል ትንቢትን ብምንባር ኢድ መራሕቲ ቤተ ክርስቲያንን ዝተዋህበካ ጸጋ ሸለል ኣይትበሎ።” ተባሂሉ’ዩ (1ይ ጢሞ. 4፡14)።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 109 guests and no members online
- Details
- Written by ብኣማኑኤል ሳህለ:
- Published: 06 May 2018
ጽላሎትነት ፍትሒ (The Illusion of Justice)
ኣስታት 20 ዓመታት ይገብር፡ ኣብ ኣስመራ፡ እቲ ኣብ ጥቓ ገዛይ ኣብ ቤትጽሕፈት ህግደፍ ተሰቒሉ ዝነበረ ታቤላ፡ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ዚብል ጽሑፍ ዝሓዘ እዩ ነይሩ። ብልበይ ድማ፡ እዛ ፍትሒ እትብል ቃልሲ ክሳዕ ክንደይ እያ ተናዒቓ ዘላ፡ ክሳዕ መኣስከ እያ ተናዒቓ ክትነብር ተመዲቡላ ዘሎ፡ ብምባል ደጋጊመ እሓስብ ነይረ። ናይ ደሞክራሲ ጉዳይውን ከምኡ። ኣብ ኤርትራ እዘን ክልተ ኣምራት እዚኣተን፡ ባዕላተን እውን ናይ ትርጉምን ናይ ትግበራን ፍትሒ ዝረኸባ ኣይመስላን። ከምቲ ህግደፋውያን ዚብሉዎ ግን፡ ናይ ሓቂ ትርጉመን ዚትግበረሉ፡ ማለት ከምቲ ህዝቢ ዚግምቶን ኣብ ዓለምና ድማ ዝውቱር ዝኾነ ትርጉመን ኣብ ግብሪ ዚውዕለሉ ሃገር እንተሎ ንምፍላጥ፡ ናብ ጁፒተር ክንከይድ ጥራይ ከም ዘሎና ብህግደፍ ተነጊሩና እዩ።
ገለ ብጭቆና ዝፍለጡ መራሕቲ ሃገር፡ ነታ ኣብ ትሕቲ እግሮም ዚረግጹዋ ሃገሮም፡ ከይሓፈሩን ሰብ እንታይ ይብለኒ ከይበሉን፡ ደሞክራቲክ ሪፓብሊክ ዚብል ውሕሉል ስም እዮም ዘጠምቑዋ። እቲ ደሞክራሲ ዚብል ቃል ዲዩ ዘይተረድኦም ኮይኑ ወይስ ከምኡ ኢልና እንተ ጸዋዕናያ እዩ ሰብ ዘኽብራ ወይ ድማ ሰብ እነታልል ማለቶም እዩ? ዕላማኦም ግን ነቲ ዚመጽእ ስቓይን ግፍዕን ብኣጋኡ ግሩም ዝኾነ መሸፈኒ ወይ መጠቕለሊ ኪገብሩሉ ስለ ዝደለዩ እዩ። ንሕሱር ነገር ብኽቡር ዋጋ ክትሸጦ እንተ ደሊኻ፡ ዘብለጭልጭ መጠቕለሊ ኢኻ እትገብረሉ።
ዝኾነኾይኑ፡ ኣብቲ ዓለሞም ኣቲኻ ክትርእዮ ከሎኻ፡ ሓቃቶም ኪኾኑ ይኽእሉ እዮም። ንሳቶም ንደሞክራሲ ከምቲ ንኹሉ ሰብ ብሓደ ዓይኒ ዚርኢ ምሕደራ ገይሮም እዮም ዚወስዱዎ ንብል እንተሎና፡ ደሞክራሲ ይኽተሉ ኣለዉ ክንብል ንኽእል ኢና፡ ምኽንያቱ እቲ ዘስዕቡዎ ስቓይን ሞትን፡ ንገለ ከይነሓፈ ንኹሉ ሰብ ብማዕረ እዩ ዝበጽሖን ዚዕደሎን ዘሎ። ሓደ እዋን ሓደ መንፈሳዊ ሰብኣይ፡ ንገሃነም እሳት ኣመልኪቱ ኪዛረብ ከሎ፡ ኣብኡ ስቓይን ምሕርቃም ኣስናንን ኣሎ ዚብል ሓበሬታ ብምሃብ መግለጺ ሂቡ። ሽዑ ሓደ ካብቶም ሰማዕቱ፡ እሞኸ እቶም ኣስናን ዘይብሎም (ጓህማማት) ኣረግቶት ደኣ ከመይ ኪኾኑ እዮም ብማለት ሓቲቱ። ኩሎም ብማዕረ ኣስናን ኪዕደሉ እዮም፡ ዚብል መልሲ ድማ ተዋሂቡዎ።
ስም ይመርሕ፡ ጥዋፍ የብርህ ተባሂሉኳ እንተ ኾነ፡ ኣብ ዲክታቶርያዊ መንግስቲ ግን፡ እቲ ደሞክራስን ፍትሒን ዚብል ስም፡ መገዲ ኣጋጊዩ ኸጥፍኣካ ኸሎ፡ እቲ ከብርህ እተመደበ ጥዋፍ ድማ ነዊሕ ከይከደ ተኺኹ እዩ ዚተርፍ። ኣብዛ ዓለምና ብሓፈሻ ፍትሒ ከም ዘየሎ ኩሉ ሰብ ይእመኖ እዩ። ከምቲ ኣቦታትና ዚብሉዎ፡ ፍትሒ እንተ ዚህሉስ፡ እቲ ዘኽይድ ብዕራይ ኣፉ ኣይምተኣስረን፡ እቲ ኪሓርስ ዝኸረመ ብዕራይ ድማ ድቋ ምስተየ ነይሩ።
ቤትፍርድን ጉቦን ብሓደ እዮም ተፈጢሮም፡ ፍትሒ ድማ ሽዑ እያ ክትቅህም ዝጀመረት። ኣብ መወዳእታ ድማ ጽላሎታዊት ኮይና ተሪፋ። ፍርድን ጉቦን፡ እቲ ሓደ ብዘይ እቲ ሓደ ኪነብሩ ኣይክእሉን። ኣብ ሃገርና ብጥንቲ፡ ንዳኛ መማለጃ ዚኸውን ለቖታ መዓር ወይ ደርሆ ምውሳድ፡ ነውሪ እኳ እንተ ነበረ፡ ካብ ምዝውታር ግን ዓዲ ኣይወዓለን።
ይኹንምበር፡ ሽሕኳ ዓለም ናይ ፍትሒ ቦታ እንተ ዘይኮነት፡ ናይ ምሒር ግፍዒ ቦታ ክትከውን ግን ኣይግባእን። ብሓጺሩ፡ ኣብ ዓለም ፍትሒ የልቦን ብምባል ስቕ ክንብል ኣይግባእን። ምናልባት ፍትሓውነት ኣብቲ ናይ ሰብ ዘገምታዊ ምዕባለ ዘይነበረ ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ ይኹንምበር፡ ወድሰብ ኣእምሮኡ ብምዝውታርን፡ ምስቲ ደመነፍሳዊ ባህርያቱ ብምቅላስን፡ ኣብ ፍጹም እኳ እንተ ዘይኮነ፡ ኣብ ተዛማዲ ፍትሓውነት ኪበጽሕ ክኢሉ እዩ።
ዓይኒ ዘይብሉ ግፍዒ ግን፡ ናይ ፋሉልነት ባህርያት እዩ። ዝኾነ ዓይነት ናይ መንግስትነት ስም ዝለበሰ ምሕደራ፡ ብሓደ ሓደ ናይ ፍትሓውነት ጉድለት ኣብቲ ህዝቢ ስቓይ ከስዕብ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ባህርያዊ እዩ። ከምዚ ናትና ናይ መንግስትነት ቅርጽን ተምሳልን ዘይብሉን ካብ ጌጋታቱ ኪምሃር ዘይደልን፡ ንምሁራን ዚንዕቕን ኣብ ማሕበራዊ ምዕባለ ዘይኣምንን ፋሉል ዝኾነ ስርዓት ግን፡ እቲ ፍትሓውነት ዚብል ኣምር ኣብ ኣእምሮኡን ንቕሓቱን ሰለ ዘየልቦ፡ ከመሓድር እንተ ፈተነውን ነቲ ግፍዓዊ ተግባራቱ ደው ከብሎ ከቶ ኣይክእልን። ፋሉላዊ ስርዓት ብባህርያቱ ንምሕደራ ካብ ግፍዒ ፈልዩ ኪርእዮን ከተግብሮን ኣይክእልን።
ፋሉልነት እኮ ናቱ ዝኾነ፡ ባዕሉ ዝፈጠሮ ፍትሓውነት ኣለዎዩ፡ ንሱ ድማ ካብቲ ናይ ጫካ ፍትሓውነት ብምንም መገዲ ኪፍለ ኣይክእልን። ሓንቲ ሓራስ ነብሪ ንደቃ ከተዐንግል ብማለት ንሓንቲ ሓራስ ጤለበዱ እንተ ቐተለታ፡ እዚ ተግባርዚ ሽሕኳ በቶም ደቂ እታ ጤለበዱ ፍትሓዊ እንተ ዘይኮነ፡ በቶም ደቂ እታ ነብሪ ግን ፍትሓዊ እዩ። ኣብ እንስሳታት፡ ፍትሒ ማለት ጥቕምን በለጽን ዕብለላን ማለት እዩ። ኣብ ደቂ-ሰብ ግን ከምኡ ኪኸውን ኣይግባእን።
እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን ግን፡ ናይቲ ዘይፍትሓውነት ምንጪታት፡ እተን ስልጡናትን መበቆል ደሞክራስን ፍትሕን እየን ዚብሃላ ሃገራት ምዃነን እዩ። ኩሉ ጽቡቕን ሕማቕን ካብኣታተን እዩ ዚነቅል። ንሳተን መምጻእቲ ደርፊ፡ ንሳተን መጥፋእቲ ደርፊ። ንሳተን ሓገግቲ፡ ንሳተን ሰረቕቲ፡ ንሳተን ተጣበቕቲ፡ ንሳተን ፈረድቲ። ደሞክራሲ ተቐበል ኢለን ንሓንሳእ ይሰብካኻ፡ ንሓንሳእ ድማ ቦምቢታት ይድርብያልካ። ደሞክራሲ ተቐበል ኢለን ንሓንሳእ የጓጥጣልካ፡ ንሓንሳእ ድማ ነቲ ውልቀመላኽነትካ መርሚረን ዘትየን ደሓን ክሳዕ ካልእ መምርሒ እንህበካ ብኡ ቐጽል ይብላኻ።
ኣብዘን ዝሓለፋ 60-70 ዓመታት፡ ብኣመሪካን ብምዕራባውያን ሃገራትን ሰዓብተንን ኣብ ልዕሊ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም እተፈጸመ ግፍዕን ዘይፍትሓውነትን መዘና ኪርከቦ ኣይክእልን። በዘን ሃገራት እዚኣተን ተሳቕየን ፍትሒ ዝሰኣና ሃገራት፡ ኣልጀርያ፡ ኮንጎ ኪንሻሳ፡ ቪየትናም፡ ዓራቕ፡ ኣፍጋኒስታንን ሶርያን ከም ኣብነት ኪጥቀሳ ይኽእላ። ምዕራባውያን ሃገራት፡ መበቆል ዘመናዊ ምሕደራን ደሞክራስን ብምዃነን፡ ናይ ፖለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን ፍትሒ ኣብነት ኪኾና ይግባአን ነይሩ፡ ብኣንጻሩ ግን፡ ናይ ዘይፍትሓውነት ኣብነታት ኮይነን፡ ነቶም ተምሳሌት (role model) ሃሰው ዚብሉ ዝነበሩን ዘለዉን ናይ’ዛ ዓለም መራሕቲ ግሩም መወከሲ ኾይነን ይነብራ ኣለዋ።
ኣብዚ ናይ ዘይፍትሓውነት ጕዕዞዚ፡ ናይ ሃገርና ኤርትራ ጉዳይ ከም ሓደ ናይዚ ዘመንዚ መሪር ዘይፍትሓውነት ኣብነት ኮይኑ ኣብ ታሪኽ ኪምዝገብ ይኽእል እዩ። ኤርትራ ከምተን ከምኣ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝነበራ ሃገራት ዝረኸባኦ ፍትሓውነት ከይረኸበት ብሃጸያዊት ኢትዮጵያ ከም እትጉበጥ እተገብረት፡ ብናይ ኣመሪካ ዘይፍትሓዊ ውሳኔ እዩ። እዚ ኣጸያፊ ተግባርዚ ድማ ነታ ሃገር ንልዕሊ 30 ዓመታት ኣብ ስቓይን ሞትን ሸሚሙዋ ሓሊፉ። ፍትሒ ብሓደ ኢድካ ሒዝካ፡ በቲ ኻልእ ኢድካ ድማ ሃብቲ እንዳማትካ ክትዘምት፡ ቁጠባዊ ግዝኣትካ ከተስፋሕፍሕ፡ ናይ ዓለም ፖሊስ ዄንካ ከም ድላይካ ጸፋዕፋዕ ክትብል ስለ ዘይትኽእል፡ ኣመሪካን ተኸተልታ ምዕራባውያን ሃገራትን ብሱሩ ናይ ፍትሓውነት ኣምር እተሰቖረን ኣይመስላን እየን። ይኹንምበር፡ እዘን ሃገራት እዚኣተን ንኻልኦት ህዝቢ ደኣ እየን እምበር፡ ንህዝበንሲ ብተዛማዲ መገዲ ጽቡቕ ገይረን እየን ዚሕዛኦ። እዚ ናትና ስርዓት ግን፡ ንህዝቡ ኣሳቕዩስ፡ ንጎረቤት ሃገራት ደጊሙ፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንዓለም ሃዊኹዋ ይነብር ኣሎ።
ኣንታ ብዘመን ጣልያንሲ ኣይትዛረቡ ጥራይ ኢና ንብሃል ኔርና እምበር፡ ንበልዕ ንሰቲ ኔርና ኢና፥ እንተ ብዘመን እንግሊዝ እሞ ተዛረቡ ጥራይ እምበር ብልዑ ዚብል ኣይነበረን፡ ይብሉ ኣቦታትና። ኣብዚ ግዜዚ ድማ ገለ ሰባት ነዚ ዘሎ ኩነታት ብምግላጽ፡ ሎምስ ከይትዛረቡ ከይትበልዑ ዚብሉ ኣዛብእ መጺኦምና፡ ይብሉ ኣለዉ። አረ በዚ ይሕለፈልና፡ ኣይትሕሰቡ ጥራይ ከይብሉና። እንተ ዚከኣሎምስ ኣይትሕለሙ ኪብሉውን ድሕር ኣይምበሉን። ባዕልና ክንሓስበልኩም፡ ባዕልና ክንሓልመልኩም ኢና ኪብሉ ቅሩብ እዩ ተሪፉዎም።
ኣብ ትሕቲ ሓደ መንግስቲ ዚቕመጥ ህዝቢ፡ ፍትሒ ምስ ሰኣነ ይሽፍት ከም ዝነበረ ኣብ ናይ ሃገርና ታሪኽ ምዝጉብ እዩ። ኣብ ትሕቲ ሓደ ንባዕሉ ሽፍታ ዝኾነ መንግስቲ፡ ፍትሒ ስኢነ ኢልካ ምሽፋት ግን፡ ኣብ ልዕሊ ሽፍትነት፡ ሽፍትነት ምፍጣር ማለት ስለ ዝኾነ፡ ህዝብና ኣብ ዓቢ ወጥርን ስግኣትን ቅልውላውን ይርከብ ከም ዘሎ ክንፈልጥ ይግበኣና። ዝኾነኾይኑ፡ ንህዝብና ከነድሕኖ እንኽእል፡ ነዚ ዘሎ ዘይፍትሓዊ መንግስቲ ከም ዚዳኸም ብምግባር እንተ ዘይኮይኑ፡ ካልእ ኣማራጺ ኪህሉ ኣይክእልን።
ፍትሓውነት፡ ፍጹምነት ከም ዘይብሉ ንጹር እዩ፡ ምኽንያቱ ድማ ኣብዛ ዓለም ፍጹም ፍትሓዊ ዚብሃል ኣካይዳ ኣይነበረን ሕጂውን የልቦን ንኺህሉ ድማ ዘመናት ዚወስድ ቃልሲ ከድልዮ እዩ። ይኹንምበር፡ እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘይፍትሓውነት፡ ኣዚዩ ብርቅን ፍሉይን ጥራይ ዘይኮነስ ኣዕናውን ኣብራስን ድማ እዩ። ፋሉላውን ኪዕረ ዘይክእልን ኣዕናውን ብምዃኑ ድማ፡ ከተሓሳስበና ይግባእ። ስለዚ ነዚ ከቢድ ብድሆዚ ብኹለንትናኡ ብምምካትን ብምግጣምን፡ ነቲ ምሒር እተሳቐየ ህዝብና፡ ብተዛማዲ መገዲ ቁጠባውን ፖለቲካውን ማሕበራውን ፍትሒ ሒዙ ዘመሓድር መንግስቲ ክንፈጥረሉ ክንጽዕር ይግበኣና።
ኣማኒኤል ሳህለ
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.