text:
ነዊሕ ዓመታት ተፈሪድዎም ተኣሲሮም ዝነበሩ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ፣ ኣንዷለም ኣራጌ፣ ኣሕመድ እንጀበልን ካልኦት እሱራትን ሎሚ ኣጋ-ምሸት ተፈቲሖም። ኩሎም ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ንክቕጽል ሓቲቶም፣ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተቃሊሱ’ዩ ኣፍቲሑና’ውን ኢሎም።
ብካልእ ወገን ዶ/ር መረራ ጉዲና ዝመርሕዎ ኦፌኮ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ክልል ኦሮምያ ንክላዘብ ተሰማሚዑ። ሎሚ ዝተፈትሐ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ብወገኑ ‘ብሄር ተኮርን ኣብ ልዕሊ ፋብሪካታትን ይፍጸም ዘሎ መጥቃዕቲታት ብቅጽበት ደው ንክብልን መንግስቲ ምስ ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ተቃወምቱ ንክላዘብን’ ጸዊዑ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፣ ብዛዕባ’ቲ ምፍታሕ እሱራት መግለጺ ዘውጸአ ተሓላቂ ጋዜተኛታት ሲፒጄይ CPJ ‘ጋዜጠኝ እስክንድር ነጋ ምፍትሑ ከምዘሐጎሶ ገሊጹ’።
እቲ ትካል ‘ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ጋዜጠኛታት ዝቀረበ ክሲ ተቛሪጹ ንክፍትሑን መሰል ምዝራብ ንክኽበር ዘኽእል ሱር በቆስ ለውጢ ንክትሰርሓሉን’ ጸዊዑ።
ድሕሪ ናይ 18 መዓልታት ኣኼባ ኢህወዴግ መግለጺ ዝሃቡ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ‘ብቤት ፍርዲ ዝተበየኖምን ኣብ ክሲ ዘለው፣ ስለ ሃገራዊ ምርድዳእ ተባሂሉ ክፍትሑ’ዮም’ ከምዝበሉ ዝዝከር’ዩ።


c: text/html

text:
ናይ ኬንያ ኣባላት ፓርላማ ሕድ ሕድ ኣባላት ብዙሕ ናይ ገንዘብ ሞቕሽሽ ንኽውሃቦም፣ክሳብ ዕድሚኦም ደሕንነቶም ዝሕሊ ዓጃቢን ዘዋሪ መኪና ንኽምደበሎም ከምኡ’ውን ክሞቱ ከለው መንግስታዊ ስነስርዓት ቐብሪ ክግበረሎም ዝፈቅድ ናይ ጡረታ ሕጊ ትማሊ ምሸት ኣፅዲቖም።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ሙዋይ ኪባኪ እቲ ፓርላማ ቅድም ክብል ኣፅዲቑዎ ዝነበረ ተመሳሳሊ ውሳነ ዝሓለፈ ወርሒ ነፂጎምዎ እዮም።እቶም ኣባላት ፓርላማ ኣብቲ ናይ ትማሊ ሕጊ ካሊእ መመሓየሺ ሓስብ ወሲኾምሉ።እቶም ፕሬዝዳንት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ጥሮታ ክወፁ እንተለው ናይ 300 ሽሕ ዶላር ሞቕሽሽ ንኽውሃቦም ዝእዝዝ ዓንቀፅ።
ዝተቖጥዑ ዜጋታት እታ ሃገር ሎማዕንቲ ዓርቢ ብማሕበራዊ መራኸቢ ቲዊተር ኣቢሎም ተቓውምኦም ምስማዕ ጀሚሮም።ኣብ ካልኦት ማሕበራዊ መራኸቢታት’ውን ኬንያዊያን ንቶም ኣባላት ፓርላማ ሓሳማ ብምባል የላግፁሎም ኣለው።
ኣንፃር እቶም ኣባላት ቤት ምኽሪ ዝካየድ ዘመተ ዝመርሕ ዘሎ ፍሉጥ ኬንያዊ ናይ ኢንተርኔት ፀሓፊ ሮበርት ኣላይ ኣባላት ፓርላማ ንሓሙሽተ ዓመት ጥራሕ ስለዘገልገሉ ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ኬንያ ክትኸፍሎም ግቡእ ኣይኮነን ኢሉ።
እቲ ናይ ኢንተርኔት ዘመተ ንቐልቢ ቀዳማይ ምንስቴር ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ብምስሓብ ብትዊተር ኣቢሎም ነቲ ናይ ጡረት ረብሓ ብትሪ ነቒፎምዎ ኣለው።
ፕሬዝዳንት ሙዋይ ኪባኪ ነቲ ሕጊ ከፅድቑዎ ወይ’ውን ክስዕሩዎ እታ ሃገር ትፅቢት ኣብ እትገብረሉ እዋን ኬንያዊያን ኣባላት ፓርላማ ዝሓተቱዎ መንግስታዊ ስነስርዓት ቀብሪ ክረኽቡ ተስፋ ንገብር እናበሉ ብኢንተርኔት ኣቢሎም ይቕልዱሎም ኣለው።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዳማ ኣብ መንጎ ተምሃሮ ብዝተፈጠረ ግጭት ሽዱሽተ ተምሃሮ ካብቲ ዩኒቨርስቲ ከምዝተባረሩ ተምሃሮ ኣፍሊጦም።መንቀሊ እቲ ግጭት ፕሮግራም ቴለቪዥን ንምርኣይ ብዝተልዓለ ምስሕሓብ ምዃኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ምኽንያት እቲ ግጭት ፕሮግራም ቴሌቪዥን ንምራኣይ ምዃኑ እንተተገልፀ’ውን ብዛዕባ ኣጀማምርኡ ዘዘራረብናዮም ተምሃሮ ነኒባዕሉ ዝዋቓዕ መግለፂ ሂቦም ኣለው።
ሓደ ዘዘራረብናዮ ተምሃራይ እቲ ግጭት ዝተጀመረ ኦሮሞቶት ዝኾኑ ተምሃሮ ቴለቪዥን እናረአዩ እናሃለው ሓደ ትግራዋይ ተምሃራይ ካሊእ ፕሮግራም ክንርኢ ኣለና ብምባሉ ምስ ሐደ ኦሮሞታይ ተምሃራይ ተፃሊኦም እቲ ኦሮሞ ነቲ ትግራዋይ ብበትሪ ከምዝወቕዖ ይገልፅ።
ምስ ምኽትል ፕሬዝዳንት እቲ ዩኒቨርስቲ ብምዃን ንቶም ተምሃሮ ዘዘራረበ ፕሬዝዳንት ተምሃሮ ዩኒቨርስቲታት ኢትዮጵያን ፕሬዝዳንት ተምሃሮ ዩንቨስርቲ ኣዳማን ዝኾነ የሱፍ ኢብራሂም ኣጀማምራ እቲ ፅልኢ እንትገልፅ እቶም ተምሃሮ ብቴሌቪዥን ኩዕሶ እግራ እናረአይ ከለው ብናይ ኦሮሚያ ቴሌቪዥን ዝመሓላለፍ ሰሙናዊ ድራማ ንምርኣይ ዝደለዩ ተምሃሮ ነቲ ቻናል ብምቕሮም ትግራዋይ ተምሃሪ ዝኾነ ድማ ናብቲ ዝነበሮ ናይ እግሪ ዂዕሶ ቻናል ክቕይር ኣብዝፈተነሉ እዋን ኣብ መንጎ ክልተ ተምሃሮ ባእሲ ተፈጢሩ ይብል።
ክልቲኦም ዝተፃልኡ ተምሃሮ ምስገላገልዎም ካሊእ ኦሮሞታይ ተምሃራይ ነቲ ትግራውይ ተምሃራይ ብበትሪ ወቒዑ ከምዘውደቖን እቲ ተምሃሪ ናብ ሕክምና ከምዝተልኣኸን የሱፍ ሓቢሩ።
እቲ ዩንቨርስቲ’ውን ንቶም ክልተ ዝተዋቕዑ ተምሃሮ ብመጠንቀቕታ ከምዝሓለፎምን ነቲ በበትሪ ዝወቖዐ ተምሃራይ ግን ንሓደ ዓመት ካብ ዩኒቨርርስቲ ከምዝባረረን እቲ ናይ ተምሃሮ ፕሬዝዳንት ይገልፅ።
በቲ ናይ ምብራር ስጉምቲ ዝተቖጥዑ ኦሮሞቶት ተምሃሮ እቲ ዩንቨርስቲ ንኸዘራርቦም ሓቲቶም ምስ ምኽትል ፕሬዝዳንት እቲ ዩንቨርስቲ ዶ/ር ቶላ በሪሶ ምዝርራቦም እቶም ኦሮሞ ተምሃሮ ይገልፁ።
ድሕሪ እቲ ኣኼባ ሓይልታት ፀጥታ ናብቲ ዩኒቨርስቲ ኣትዮም ን53 ኦሮሞ ተምሃሮ ከምዝኣሰሩን ንፍርቆም ፈቲሖም ንካልኦት ግን ናብ ቤት ፍርዲ ምስቐረቡ ዘዕግብ መርትዖ ስለዘይረኸቡ ተፈቲሖም ይብሉ እቶም ተምሃሮ።
ኣብ ልዕሊ ንብረት ጉድኣት ስለዘብፅሑ ተኣሲሮም ናብ ቤት ፍርዲ ከምዝቐረቡን ኣብ ናይ ኢድ ስልኮም ናይ ኦነግ ባንዴራ ብምሓዝ ብኣሸባሪነት ክሲ ከምዝተመስረቶምን መርትዖ ስለዘይቀረበ ግን ምፍትሖምን ፕሬዝዳንት ተምሃሮ ይሱፍ ይገልፅ’ሞ እቲ ቤት ፍርዲ ብነፃ እንተፈትሖም እውን ብዝፈፀምዎ ጥፍኣት ጉዳዮም ብዩኒቨርስቲ ተመርሚሩ ዝተባረሩ ከምዘለው ይሕብር።በዝሒ ዝተባረሩ ተምሃሮ ሽዱሽተ ምዃኖም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ እቲ ዝተፈጠረ ኩነት ንኽገልፁልና ንምኽትል ፕሬዝዳንት ዩኒቨርስቲ ኣዳማ ንዶ/ር ቶላ በሪሶ ኣብ ናይ ኢድ ስልኮም ንምርካብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ከይዲ ትምህርቲ ቐፂል ተምሃሮ ናይ ቀዳማይ ሰሚስተር ፈተንኦም እናወሰዱ ምዃኖም’ውን ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልፅ።


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤምባሲ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ንሕቶ ቪዛ ገየሽቲ ዝነፀገሉ ቀንዲ ምኽንያት እቶም ሓተቲ-ቪዛ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንምትራፍ'ምበር ፅዋዕ ዓለም ንክከታተሉ ዝደልዩ ኣይኮኑን ኢሉ ስለዝደምደመ'ዩ ይብሉ ሓላፊ'ቲ ትካል።
ኣቶ ግርማይ ገብረ-ሚካኤል ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ ንሕቶ'ዞም ግዳያት ንምምላእን ገንዘቦም ንምምላልስን ዓቅሚ ኣለኒ እንተኾነ ቅድም ንሕጋዊ መስርሕ ኣጣጢሔ ናብ ዓደይ ንክምለስ'የ ድልየተይ'ውን ኢሎም።
ኣብ'ዚ እዋን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ጠበቃ ቆፂሮም ኣብ ልዕሊ ፊፋን መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃን ክሲ ከምዘእትውን ድሕሪኡ ብዙሕ ከይደንጎዩ ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱን ኣረጋጊፆም።
ናይ 8 ወርሒ ነብሰ-ፆር ዝኾና ባዓልቲ-ቤቶም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታወን ከምኡውን ብቤት-ፍርዲ ከይተረጋገፀ መጠፋፍኢ ዝብል ፀብፃብ ግና ስክፍታ ፈጢሩለይ'ሎ ኢሎም ኣቶ ግርማይ ገ/ስላሴ።


text:
ሚኒስትር መከላኸሊ ኢትዮጵያ ኣቶ ስራጅ ፈጌሳ ንኣዋጅ ጊዚያዊ ህጹጽ ጊዜ ኢትዮጵያ ዝከታተል ኮማንድ ፖስት ዝባሃል ኣካል ሰክረታርያት ኮይኖም ዝመርሑ’ዮም።
ብመሰረት ንሶም ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ዕላማ’ቲ ኣዋጅን ትግባረኡን ድሕነት ህዝቢ ንምርግጋጽ፣ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ኣብ ሓደጋ ዘውድቅ ኩነታት ምስ ዝፍጠር ዝተሓዝሉ ኣገባብ ዝነጸረ ምኻኑ ገሊጾም።
ምስ ፓርላማ ኢትዮጵያ ጉጅለ ፈጠርቲ ራዕዲ ኢሉ ዝጎጀሎም ሓይልታት ርክብ ምፍጣር፣ ናይ’ቶም ኣሸበርቲ ዝተባህሉ ጽሑፋት ምብታን፣ ኣርመኦም ምሓዝን ምፍላጥን፣ ፈነወ ሬድዮን ቴለቭዥኖም ምክትታል፣ ብፍላይ ናይ ኢሳት፣ ኦሮሞ ሚድያ ኔትዎርክን ካልኦት ጉጅለታት ፈጠራ ራዕዲ ሚድያታትን ምርኣይ፣ ምክትታልን ጸብጻብ ምቅራብን ክልኩል’ዩ ይብል እቲ መምርሒ።
ንመንነት ወይ ዘርኢ መሰረት ዝገበረ መጥቃዕቲ ምፍጻም ወይ ጥቃዓት ንክፍጸም ምልዕዓልን ምዝራብን ክልኩል’ዩ።
ዝኾነ ሰብ ምስ ካልኦት መንግስታት ይኹን መንግስታዊ ትካላት ተመሳጢሩ ንሉኣላዊነት ኢትዮጵያን ንትኽተሎ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትን ዝጻባእ ዝኾነ ዓይነት ጋዜጣዊ መግለጺ ንሚድያታት ወጻኢን ውሽጢ ሃገርን ምሃብ ተኸልኪሉ’ሎ።
ዲፕሎማታት ካልኦት ሃገራት ካብ ፈቃድ ኮማንድ ፖስት ወጻኢ ካብ ኣዲሳበባ ኣርባዓ ኪ/ሜ ርሒቆም ከይጓዓዙ ተኣጊዶም ኣለው። ካልእ ምኽንያት የብሉን ስለድሕነቶም ተባሂሉ’ዩ። ሓሊፎም ክንቀሳቀሱ እንተደልዮም ኣቀዲሞም ከፍልጡ ኣለዎም ይብሉ ኣቶ ሲራጅ።
ካብ ዶብ ኢትዮጵያ 50 ኪ/ሜትሮ ንውሽጢ ቀይሕ ዞባ ተባሂሉ ተሓጺሩ’ሎ። ኣብ’ዚ ከባቢ’ዚ ብረት ሒዝካ ምንቅስቃስ ኣይካኣልን። ኣብ ልዕሊ ትካላት ልምዓት ጉድኣት ምውራድ፣ ህውከት ምልዕዓል ክልኩል’ዩ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተግበሮ ኣዋጅ ጊዚያዊ ህጹጽ ጊዜ ዘይተጸበይዎን ዘይጠቅምን’ዩ ኢሎም ኣባል መሪሕነት መድረክን ኣቦ መንበር ኦሮሞ ፌደራላዊ ኮንግረስን ዶ/ር መረራ ጉዲና።
እቲ መምርሒ መተግበሪ ኣዋጅ ጊዚያዊ ህጹጽ ጊዜ፣ ክሳብ ሎሚ ንዘይሕጋዊ ተግባራት ገንዘባዊን ንዋታዊን ሓገዝ ዘበርከተ፣ ፋምፍሌት ዝበተነ፣ ኣብ ኣድማ ዝተሳተፈን ዘለዓዓለን፣ ንሰብ ዝቀተለ፣ ንብረት ዘቃጸለ፣ ገበን ዝፈጸመን ሰብ፣ እዚ መምርሒ ካብ ዝወጸሉ ጊዜ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ 10 መዓልታት ናብ ናብ ፖሊስ ጣቢያ ኢዱ እንተሂቡ ብመንጽር ዝፈጸሞ ገበን ተጻርዩ፣ ብኮምንድ ፖስት ትምህርቲ ተሃድሶ ተቀቢሉ ክፍታሕ ይኽእል’ዩ።


text:
ሃገራት ዓለም ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ዝዓበየ ናይ ሰብኣዊነት ቅልውላው የጋጥመን ምህላው ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ። እቲ ትካል ብተወሳኺ ልዕሊ 128 ሚልዮን ሰባት ብሰንኺ ግጭት፡ካብ መነባብሮ ምዝንባል፡ ባህራዊ ሓደጋ ህጹጽ ሓገዝ የድልዮም ኣሎ ይብል።
ስለዚ ድማ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዝርኸቡ 93 ሚልዮን ሰባት ናይ ህይወት ኣድሕን ሓገዝ ንምሃብ ዝድልይ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ንምርኻብ ይግባይ ይብል ኣሎ። ኣብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ጠቅላላ ጸሓፊ ንጉዳያት ሰብኣዊነት ስቲቨን ኦብራይን እዚ ናይ 22.2 ሚልዮን ዶላር ይግባን ኣብ ህይወት በኣስርተታት ሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ዓብይ ለውጢ ዘምጽእ እዩ ይብል።
“እዚ ገንዘብ ሓደጋ ጥሜትን ንዘንጸላልዎም ዘሎ ሃገራት ቀላያት ቻድ፡ ደቡብ ሱዳን ናይ መግቢ ሓገዝ ንምዕዳል ዝውዕል እዩ። ኣብ ሶርያ፡ ዒራቕን የመንን ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዝርኸቡ ሰባት ጸግዒ ንምሃብ ዝውዕል እዩ። ብተወሳኺ ብሰንኺ ለውጢ ክሊማ ኤል ኒኖ ኣገልግሎት ትምህርቲ ክረኽቡ ዘይኸአሉ ህጻናት ኣገልግሎት ትምህርቲ ክረኽቡ ዝውዕል እዩ።”
ብዝተሓሓዘ ብመሰረት ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ኣስታት 14 ሚልዮን ነበርቲ ደቡባዊ ኣፍሪቃ ሓደጋ ጥምየት የንጸላልዎም ኣሎ።
ሕቡራት ሃገራት ቅድሚ ቀውዒ ዘለዋ አዋርሕ አስጋኢ ምዃነን እዚ ድማ ብሰንኪ ለውጢ ኩነታት ኣየር ኤል ኒኖ ብዘስዓቦ ትሑት እቶት ዝሓለፈ ዓመት ምኻኑን ካብ ዝሓለፈ 18 ኣዋርሕ ጀሚሩ ኣብቲ ዞባ ሓደጋ ጥምየት የንጸላልው ምህላው የረድእ።
አተሓባባሪ ለውጢ ክሊማ ኤልኒኖ ኣብ ቤት ጽሕፈት ምትሕብባር ሰብአዊ ጉዳያት ኣብ ደቡባዊ አፍሪቃ ቲሞ ፓካላ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“ ጽልዋ ለውጢ ክሊማ ኤልኒኖ ሕጂ ብግልጺ ይረኣይ አሎ ምክንያቱ እቶት ዓመተ 2016 በጣዕሚ ውሑድ እዩ ኔሩ። ሕጂ ድማ ኣብቲ ሓረስቶት ኣብ ሓገዝ ጥራይ ዝውኸልሉ ኣዋርሕ ኢና ዘለና። ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ደቡባዊ ኣፍሪቃ ዝቕጽል ቐውዒ ኣብ ወርሒ መጋቢት/ ሚያዝያ’ዩ ዝጅምር። ስለዚ ድማ ብዙሓት ሰባት እቲ ኩነታት የተሓሳስቦም ኣሎ።”
እቲ ሕጽረት መግቢ ምስ ምውሳኽ ዋጋ ካልኦት ሓለኽቲ ነገራትን ዘይንጡፍ ኢኮኖሚ ሃገራት እቲ ዞባን ድማ መንግስታት መግቢ ከየእትው ዕንቅፋት ኮይንዎም ኣሎ።
ብተወሳኺ ደርቂ ንኩነታት መግቢ ጥራይ ኣይኮነን ዝጸልው ኣብ ማላዊ ጥራይ ኣስታት 137,000 ህጻናት ካብ ቤት ትምህርቲ ክወጹ ተገዲዶም እዮም።
ብመሰረት ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት ብዘይ ኣብ ሶርያ ዘሎ ኩነታት ኣብ የመን፡ደቡብ ሱዳንን ናይጀርያን ሰብኣዊ ሓገዝ ካብ ዘልድየን ሃገራት ኮይነን ዝበዝሓ ቁጽሪ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ሰባት ዝረአዩለን ሃገራት እውን እየን። ካብ ደቡብ ሱዳን ካብ ዝተሰደዱ 1.2 ሚልዮን ሰባት 80 ሚእታዊት ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ምኻኖም እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ እታ ዝዓበየ ፍልሰት ምኻኑ ሕቡራት ሃገራት ወሲኹ የረድእ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ዕለት 4 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ ኡሯግዋይ ልኡከ መንግስቲ ንኽዀኑ ካብ መንግስቶም ንዝተላእኩ ሓድሽ ልኡከ መንግስቲ ማሪዮ ኹዋን ቦስኮ ካቮታ ዛፐቲኒ ዘቕረብዎ ናይ መዝነት ደብዳቤ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ቅድስቲ መንበር ሓድሽ ናይ ሃገረ ኡሯጉዋይ ልኡከ መንስቲ ማሪዮ ኹዋን ቦስኮ ካቮታ ዛፐቲኒ ዕለት 18 ነሓሰ 1936 ዓ.ም. ዝተወልዱን በዓል ሓዳርን ኣቦ ሓሙሽተ ድቅን መባእታውን ካላኣይንላ ላዕለዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ኣብ ተቛም ቅዱስ ልበ ኢየሱስ ዘኣንቲጉዋ ቤት ትምህርቲ ዘርአ ክህነት ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣጠናቒቖም ብፍልስፍና ተመሪቖም ቀጺሎም ኣብ ኣርጀንቲና መንበረ ጥበብ ላ ፕላታ ብፍልስፍና ሊቕነት ኣመስኪሮም ኣብ ኡሯጉዋይ ናይ ፍልስፍና ታሪኽ መምህርን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣቢያተ ውሉደ ዘርአ ክህነት ፍልስፍናን ታሪኽ ፍልስፍናን ዝመሃሩን ኣብ ብራዚል እውን መንበረ ጥበብ ፖትሮፖሊስ ናይ ፍልስፍና መምህር ኣብ ቺለን ቀጺሎም እውን ኣብ ኢጣሊያ ትረንቶ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ኣብ ናይ ኡሯጉዋይ ርእሰ ከተማ ሞንተቪደኦ ናይ ፍልስፍናን ናይ ፍልስፍና ታሪኽ መምህር ከይኖም ድሕሪ ምግልጋል ካብ 1976 ክሳብ 2006 ዓ.ም. ናይ ደሞክራሲያዊ ክርስቲያን ፖለቲካዊ ውድብ ኣቦ መንበር ኰይኖምን ካብ 2000 ክሳብ 2005 ዓ.ም. ናይ ርእሰ ከተማ ሞንተቪደዮ ምምሕዳር ኣማኻርን ናይ መማኽርቲ ኣቦ መንበርን፡ ካብ 2005 ክሳብ 2011 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ ኡሯጉዋይ ልኡከ መንግስትን ናይ ፍራንቸስካውያን ዓለማውያን ውፉያት ማሕበር ኣባልን ናይ ፍራንቸስካውያን ታሪኽ መጽናዕቲ ክፍሊ ላቲን ኣመሪካ ጉዳይ ሓላፍን። ኣብ ኡሯጉዋይ ኣባል ማሕበር ሓቅን ፍትሕን እውን ከምዝዀኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተም መግለጺ የመልክት።


text:
ስርዓት ህግደፍ ሓላፋይ’ዩ፡ ታሪኽ ግን ነባሪ’ዩ
ኣብ ታሪኽ፡ መንግስታትን ውልቀሰባትን፡ ብኽቱር ስስዐን ቅርሕንትን ዓዊሮም፡ ንተቀናቀንቶም ንምጽላምን ህላወኦም ንምርግጋጽን፡ ሕልናን ሞራላዊ ሓላፍነት ዝጎደሎን፡ ሰማይን መሬትን ዘላግብ ሓሶታት ክነዝሑን ሓንጎል ሰብ ክምርዙን ተዓዚብና ኢና። እቲ ካብ ኩሉ ዝኸፍአን ዘነውርን ሓጥያት ግን፡ ሰብ ሞያ፡ ንስ-ነምግባርን ክብርን ሞያኦም ረጊጾምን ሕብረተሰብ ዘሰከሞም ሞራላዊ ሕድሪ ጠሊሞምን፡ ኣንጻር ፍትሕን ህዝብን ደው ክብሉ እንከለዉ’ዩ። ጋዜጠኝነት ሓደ ካብቶም ኣብ ህይወት ሕብረተሰብ ልዑል እጃም ዘለዎም ሞያታት’ዩ። ሓቀኛ ሞያ ጋዜጠኝነት፡ ኣብ ሕብረተሰብ፡ ንህዝቢ ቅኑዕ ሓበሬታ ምምሕልላፍ፡ ኣብ ክንዲ ውጹዕ ህዝቢ ንፍትሒ ምጥባቅ፡ ሓድነትን ምክብባርን ህዝቢ ምሕላው፡ ዝተቀብረ ሓቂ ምቅላዕ፡ እሙንን ሓላፍነታውን ምዃን ከምኡ’ውን ኣብ መዓልታዊ መነባብሮ ህዝቢ ዝሕግዝ፡ ዘዘናግዕን ዘተስፉን መደባት ምቅራብን’ዩ።
ሞያ ጋዜጠኝነት፡ ዋላ’ኳ፡ ኣብ መሰል ምጽሓፍን ምዝራብን ዘይብሉ ዓምጸጽቲ ስርዓታት ሓቂ ንምዝራብ ፈታኒ ብድሆታት ዘጋጥሞ እንተኾነ፡ ዝበዝሑ ጋዜጠኛታት ግን፡ ንሞያኦም ከየመራስሑን ብግዝያዊ ረብሓ ከይተታለሉን ብዋጋ ህይወቶም፡ ሓቅን ክውንነትን ከንጸባርቁ’ዮም ዝጽዕሩ። ኣብ ሃገርና’ውን፡ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ብናጻ ሓሳብካ ምግላጽን ናይ ብሕቲ መራኸቢ ብዙሓን ስለዝኣገዶን፡ ብዘይካ’ተ ንሱ ዝደልዮ ዝዛረባ ባዕሉ ዝውንነን ወይ ዝምውለን ማሕበራዊ መራኸቢታትን፡ ጋዜጠኛ ኮይንካ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ክውንነት ከተንጸባርቅን ንስርዓት ህግደፍ ክትነቅፍን ኣይትኽእልን ኢኻ። ብሓጺሩ፡ ሓቅን ስርዓት ህግደፍን፡ ዓይንን ሓመድን ስለዝኾና ሓቢረን ክነብራ ኣይክእላን’የን።
እቲ ክውንነት እዚ ስለዝኾነ፡ ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ተዋፊርካ ወትሩ ሓቂ ከተንጸባርቅ ስለዘይትኽእል፡ ኣብ መንጎ ሓቀኛ ሞያን ስነ-ምግባርን ጋዜጠኝነትን፡ ህግደፍ ንምሕጓስ ስነ ምግባር ጋዜጠኝነት ምርኻስን፡ ናይ ሕልናን ሞያን ቃልሲ ኢኻ ተካይድ። ወይ ድማ፡ ኣቡኡ ዘፍለጠ ሞያ ጋዜጠኝነት ክትገድፎ ኣለካ ማለት’ዩ። ኣብ ከም በዓል ኤርትራ ዝኣመሰላ ክብሪ ሰብን ቅዋምን ዘይብለን ሃገራት፡ ካብ ጽፍሪ እግሩ ክሳብ ጸጉሪ ርእሱ ብጉድለታትን ትምክሕትን ዝተነድቀ ስርዓት፡ ሓቂ ከተረጋግጽ ኢልካ ምህቃን ዕምርኻ ምሕጻርን ርእሰ ቅትለት ምፍጻምን’ዩ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ሃገርና ዓንቢበን ዝነበራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ፈርዮም ዝነበሩ ጋዜጠኛታትን፡ ብስርዓት ህግደፍ፡ እናተሃድኑ ግደ ማእሰርትን ስደትን ስለዝኾኑ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝብና ኣሽምባይ’ዶ ብግሁድ ሓሳቡ ክገልጽን ጉድለታት መንግስቲ ክእርምን፡ ዓው ኢሉ ምስ ጎረቤቱን መቅርቡን ክዛረብ’ውን ንጋዳ’ዩ። ብዝተፈላላዪ ሜላታት ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ነፍስወክፍ ስድራ፡ ዓዲ፡ ክፍሊ፡ ኣሃዱ፡ ከባቢ ገጠርን ከተማን፡ ቃርማታትን ናይ እዝንን ስለዝተዋፈሩ፡ ናይ ሓባር ጸላኢኻ ከይተለሊ፡ ኣብ ሓድሕድ ምትእምማን ከምዘይህሉ፡ ምጥርጣር ከምዝስዕርርን ኮይኑ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣጋጣሚ መበል 27 ዓመት ጽምብል መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዘካየዶ ናይ ሓሶትን ጃህራን ዘመተ፡ ማዕረ-ማዕረ’ቲ ዓወት ኣመዝጊበን ዓለም ዘርያትናን ኢሉ ዘቅርቦ ጸብጻብ፡ እቲ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት መዋእል መግዛእቱ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝፈጸሞ ገበን፡ ዘስዓቦ ማሕበረ ቁጠባዊ ቅልውላው፡ ስደት፡ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰልን ዘይምርግጋእን ብዙሕ ግምት ኣይሃቦን። እቲ ምንታይ፡ ካብ ግሉጽነት ዘይብሉ ስርዓት ህግደፍ ሓቂ ይኹን ፍትሒ ምጽባይ፡ ካብ ብዕራይ ጸባ ምሕላብ ይቀልል። ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ግን፡ መዓልቲ ናጽነትን ካልእ ኣጋጣሚታትን ኣብ ዝምድበሉ እዋን ኣይኮነን ሓቂ ክዓብጥን ከሽካዕልልን ዝህቅን፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት፡ ጽልዋን ተፈላጥነትን ኣለዎም ንዝብሎም ሕልና ዘይብሎም ኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን፡ ናይ መጓዓዝያ፡ መደቀሲ፡ መግቢ ይኹን ካልእ ወጻኢታት ከፊሉ፡ ንፕሮፖጋንዳ ክጥቀመሉ ኣብ ዝተመርጸ ቦታታትን ምስ ናቱ ሰባት ብምርኻብን ዓቢ ባጀት ይስልዕን ካድራት የዋፍርን፡፡ እታ መንእሰያታ ብጥሜት፡ ግዱድ ዕስክርናን ራዕድን ናብ ስደት እናውሓዘ ትጽንቀቅ ዘላ ኤርትራ፡ መዓርን ጸባን ከምዝፈሳን ብዘይ ሓገዝ ናይ ደገ ብኽልተ እግራ ጠጠው ዝበለት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ከምዝኾነት ክገልጹ ይሕበሩ። ኣብ ቅድሚ ናይዞም መጋበርያ ህግደፍ ኮይኖም፡ ሚዛኑ ዝጎደሎ ሓበሬታ ዝህቡ ዘይሓላፍነታውያን ሰባት፡ ገንዘብ እምበር ሓቅን ሰብኣውነትን ቦታ የብሉን።
ብኣንጻር’ቲ እሩም ስነ-ምግባር ጋዜጠኝነት፡ ንሞያን ክብርን ጋዜጠኝነት ዘመራስሑን ካብ ካድራትን ፖለቲከኛታትን ስርዓት ህግደፍ ንላዕሊ፡ ካብቲ ስርዓት ዓስቢ ምጭምላቅ ሞያኦም ምቁሽሽ እናተቀበሉ ብብርዖም መጋበርያ ስርዓት ህግደፍ ኮይኖም ሕሰም ህዝብና ዘናውሑን ፍትሒ ዝጥምዝዙን ኣይተሳእኑን። እቶም ንኽነብሩ ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ዜና ህግደፍ ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት፡ ኣብ ቅድሚ ካሜራን መጉልሒ ድምጽን ቀሪቦም፡ ዝተዋህቦም ጽሑፍ ከምዘለዎ ከንብቡ ጥራሕ’ዮም ዝኽእሉ። ነዞም ሰባት’ዚኦም ኣብ ኣፍ ሓርገጽ ይነብሩ ስለዘለዉ፡ ሓቂ ዘይተዛረቡ ኢልካ ክትከሶም ጸገም’ዩ። ምኽንያቱ ድሕሪ ሓቂ ምዝራብ፡ ምእሳር፡ ምድስካል፡ ምቅታል፡ መቅጻዕቲ ስለዝጽበየካ። ንጽምብል መዓልቲ ናጽነት፡ ማዕከናት ዜናን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ስርዓት ህግደፍ ዓቀኑ ዝሓለፈ ሸፈነ ተዋሂብዎ፡ ብፍላይ እቲ፡ “ኤርትራ ደሴት ሰላም፡ ፍትሕን ምዕባለን’ያ” ዝብል ንኽትሰምዖ ዝሕርክኸካ መግለጺታት፡ ምስቲ ኣብ መሬት ዘሎ ክውንነት ስለዝጻረር፡ ዓገብን ኣይፋልን ክትብል ትግደድ። ናይዚ ዓመት’ዚ መደረ መላኺ ኢሳያስ ግን፡ ትዕግስቲ ዝመልኦ’ዩ ነይሩ። ጃህራን ምዝላፍን ንጎረባብቲ ሃገራትን ምዕራባውያን ሃገራትን ኣይነበሮም። ኣብ ኤርትራ ስማዊ ኣገልግሎት ኤለኽትሪክ ከምዘሎ ግን ዳግማይ ተኣሚኑ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ካብ ኢሳያስ ንላዕሊ መልሓሶም ዘብልሑን ኣብ ዘይፈልጥዎ ጉዳያት ሃለው ዝብሉን ሰባት ግን ነይሮም። ካብቲ ብኣጋጣሚ መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ዝቀረበ ብዙሕ ዳንኬራን ሸፈጥን ህግደፍ፡ ሓንቲ ፍጻመ ወስ ከብል። ብኣዳላዊ መርበብ ሓበሬታ ኤምባሲ መድያ፡ ምስ “ጋዜጠኛ፡ ጽሓፍን ተማራማርን” ዝብሉ ቅጽላት ዝተዋህቦ ጋዜጠኛ ሚኒስትሪ ዜና ስርዓት ህግደፍ ኣሕመድ ዑመር ሸኽ ዝሃቦ ቃለመጠይቅ፡ ንስነ ምግባር ጋዜጠኝነት ዘንዕቅ’ዩ። ዑመር ሸኽ፡ ካብቲ ብዙሕ ህውተታን ክውንነት ዘይምፍላጥን መግለጺታቱ፡ “ኤርትራ ንኸብዶም ዝተዓስቡ ቁንጣሮ መዋቃዕቲ እምበር ተቃወምቲ ዘይብላ ሃገር’ያ” ብምባል ኣዒንቲ ሰብ ኣንቁሩ። ኤርትራ ተቃወምቲ ዘይብላ ሃገር’ያ እንተተባሂላ፡ ብርግጽ ካልእ ኤርትራ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘየላ ሃገር ክትከውን ኣለዋ ማለት’ዩ።
ዑመር ሽኽ፡ ምናልባት ብስም ሞያ ጋዜጠኝነት ኣብቲ መንእሰያት ህግደፍ፡ ህዝቦም ንምስላይን ነውራም ጎስጓስን ንምክያድ ዝስልጥኑሉን ቤት ትምህርቲ ብሞያ ሓሶትን ምጽላምን ስልጠና ካብ የማነ ማንኪ ምስክር ወረቀ ተቀቢልካ እንተኾይንካ ድማ፡ እታ ጋዜጠኛ ትብል ስም ንዓኻ ትምልከት ኣይኮነትን፡፡ ዑመር ሽኽ ኣስዕብ ኣቢሉ፡ ኤርትራ ኣብ ኣገዳሲ እስትራተጅያዊ ዞባ ስለእትርከብን ኣብ ከርሳ ጥንታዊ ቅርስታትን ስልጣነ ሰባትን ስለዘለዋን፡ ብዙሓት ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ሃገራት ከምዝጥምታኣን ኣንጻራ ሽርሕን ጸለመን ከምዘካይዳን ተንቲኑ። ሓታትን መላስን ስለምንታይ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣዱሊስ ጥንታዊት ስልጣነ ሰባት ከምዝነበረትን ንበጻሕትን ተመራመርትን ኣገዳሲ ተረኽቦ ከምዝኾነትን ኣይተረዳእንን። ንስለ ዘረባ “ኣብ ኤርትራ ወርቂ ተሓፊሱ፡ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ መስሕብ ብጻሕቲ’ዩ” እናተባህለ፡ ሃብቲ ኤርትራ ግን ኣብ ጁባ ውሑዳት ይኣቱን ህዝቢ ኤርትራ ብሓለንጊ ጥሜትን ሕማምን ይማስንን’ዩ ዘሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዝያዳ ዘገድሶ፡ ሰላም፡ ጽምኡን ጥሜቱን ዘርውየሉ መግብን ማይን፡ ዝዕቆበላ ቤት፡ ሓሚሙ ዝፍወሰሉ ሕክምና፡ መጓዓዝያ፡ ፍትሕን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን’ዩ።
ንህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘድልዮ ቀዳምነታት፡ እንታይነትን ኣገዳስነትን ኣዱሊስን ከባቢኣን ምፍላጥ ዘይኮነ፡ ምትካል ቅዋማዊ መንግስቲ፡ ኣብ ስደት ተበታቲኑ ከርፋሕ ናብራ ዘሕልፍ ዘሎ ዓቢ ክፋል ህዝብና፡ ብኸመይ ናብ ሃገረ ተመሊሱ ሰላማዊ ናብራኡ ይመርሕን ብኽብረት ይነብርን’ዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዘድልዮ ጉዳያት፡ እቶም ብዘይ ፍርዲ ንዓመታት ተኣሲሮም ዘለዉ ክፍትሑ ብርሃን ጸሓይ ክሪኡን፡ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ ስድራቤቶምን ተነጺሎምን መጻኢ ህይወቶም ጸልሚቱን ጊላታት ኮይኖም ዘለዉን ኣሽሓት መንእሰያት ሰላማዊ ህይወቶም ክጅምሩ ምጽዓር’ዩ።
ራዛ ናይ ኣቡኡ ሓዛ ከምዝብሃል፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ተቃውምቲ ከምዘለዉ ብዓውታ ኣይኣምንን ንመኣዲ ልዝብ’ውን ቦታ ኣይህብን። ኣብ ክንዲ ነቶም ንግዕዘይን ዓምጻጽን ኣሰራርሓ ስርዓት ህግደፍ ዝተቃወሙን ንፍትሕን ናጽነትን ጠጠው ዝበሉ ኤርትራውያን፡ ኣደዳ ሞት፡ ማእሰርትን ምብትታንን ኮይኖም ዘለዉ ዜጋታት ምጥባቅን ቅኑዕ ሓበሬታ ምዝርጋሕን፡ ናይ ክሕደትን ንሞያ ጋዜጠኛ ዘቋሽሽን መልሲ ምሃብ ብገበን ዘሕትት’ዩ። ኣብ ኤርትራ ሓቂ ንምዝራብ ስርዓት ህግደፍ ዘየፍቅድ’ኳ እንተኾነ፡ ዑመር ሸኽ እቲ ኤምባሲ መድያ ዝሃበካ ምስሉይ ክብርን መዓርግን ወግዓውነት ክለብስን ሚዛን ክህልዎን፡ ናብቲ ኤርትራውያን ከም እንስሳ ተኣኪቦሙሉ ዘለዉ መዓስከራት ስደተኛታት፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ሊብያ፡ እስራኤል ዝኣመሰላ ሃገራት ኬድካ መነባብሮ ኤርትራውያን ተዓዘብን ሞያዊ ሓላፍነትካ ኣመስክርን። ዕላማይ፡ ንዓኻ መልሲ ንምሃብን ንሕልኩስ ጠባያት ህግደፍ ንምእራምን ኣይኮነን። እታ ንጸልማት ብርሃን ኢላ ትማጎት መርፍእ ህግደፍ ስለዝተወጋእካ ብቀሊሉ ትሓዊ ኣይመስለንን።
ስርዓት ህግደፍ ነቶም ኣብ ኤርትራ ተስፋ ምንባር ዝርሓቀቶምን ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ጭንግራሕ ኢሎም ዘለዉ ኤርትራውያንን፡ “ጸጊቦምን ብወያነን ምዕራባውያን ሃገራትን ተታሊሎም” ኢሉ ከምዝጠቀኖም ኣይፈልጥካን ዝብል እምነት የብለይን። ናትካ መግለጺ ካብ ርእሲ ህግደፍ ብናትካ መልሓስ’ዩ ዝድገም ዘሎ። እቲ ካብ ኩሉ ዝገረመኒ ድማ፡ ንመደበር ተለቭዥን ኣልጀዚራን ቢቢስን፡ ዘይቅኑዕን ዝንቡዕን ሓበሬታ ከምዝዝርጋሓን ንፖለቲካዊ ረብሓ ብሃገራት ከምዝምወላን ገሊጽካ። ምስቲ ብልሕኻን ተሞኩሮኻን፡ ኣብ ዓይንኻ ዘሎ በሰር ከይኣለኻ ኣብ ዓይኒ ካልኦት ዘሎ መንገፍ ከተውጽእ ከምዘይትኽእል ኣይትስሕቶን ኢኻ። ክቡር ሞያ ጋዜጠኝነትን ብርዕኻን ሓቂ ንምምጓት እምበር፡ ልዕሊ’ቶም ብረት ዝዓጠቁ ኣባላት ስለያ ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክትዝልፍን ንክውንነት ክትጥምዝዝን ኣየምሕረልካን’ዩ።
ተስፋ እገብር ሓደ መዓልቲ እዛ ኣነ ዝጽሕፋ ዘለኹን ንስኻ ኣብ ኤምባሲ መድያ ዝገበርካዮ ቃለመጠይቅን ሒዝና፡ መን’ዩ ሓቀኛ ክንማጎት። ክምብል በለ እምበር ኣይተኻዕወን ከምዝብሃል ዑመር ሸኽ ሕጂ’ውን ግዜ ኣለካ ናብ ልብኻ ክትምለስን ንሓቂ ጠጠው ክትብልን። ብጽሞና ኣስተውዕል ዑመር ሸኽ፡ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ነባሪ ኣይኮነን። ጽባሕ ወይ ድሕሪ ጽባሕ ክጉሓፍ’ዩ። እቲ ንስኻ ትጽሕፎን ትዛረቦን ጸለኻ ግን ነባሪ’ዩ። ናብ ደቅኻን ደቂ ደቅኻን ክሰጋገር’ዩ። ብልዒ ሓላፊ ሽም ተራፊ’ዩ። እቲ ሎሚ ኣብ ስደትን ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍን ዘሎ ህዝብና ድማ፡ እዋን ምስርሃወ ክኽዕበካ’ዩ።
ወዮ ድኣ ስርዓት ህግደፍ ዘይስቆሮ ኮይኑ’ምበር፡ እዚ በብእዋኑ ሃገሩ ገዲፉ ናብ ስደት ዘምርሕ ዘሎ ኤርትራዊ፡ ኣብ ሃገሩ ተስፋ ስለዝስኣነን ስለዝመረሮን እምበር ንስርዓት ህግደፍ ስለዘፍቅር ኣይኮነን። ስርዓት ህግደፍ ብትምክሕቲ ዝተላዕጠጠ ስለዝኾነ፡ በቲ ሓደ ኣብ ኤርትራ ሰላም ከምዘሎ እናተጃህረ፡ ግምጥል ኢሉ ድማ ንመንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ “መንግስተይ ንምዕላውን ኣብ ኤርትራ ዘይምርግጋእ ንምፍጣርን ተቃወምቲ የዕጥቃን የሰልጥናን ኣለዋ” ኢሉ ይኸስስ። ሕጊ ኣብ ዘይብሉ ስርዓት፡ ብፍትሓዊ ሕጊ ዘይምእዘዝን ልዕልና ሕጊ ዘየኽብርን ስርዓት፡ መሰል ህዝቢ ከኽብር ኣይክእልን’ዩ። ሓሶትን ሓርጭን እናሓደረ ይፎኩስ ከምዝብሃል ግን፡ ይንዋሕ ይሕጸር፡ እቲ መሰረት ዘይብሉን ኣብ ግዝያዊ ረብሓ ዝተመርኮሰን ምስ ሓቂ ተላቲሙ ከምዝሓፍርን ከምዝስዓርን ፍሉጥ’ዩ።
ብስነ ምግባርን ሞያን ጋዜጠኝነት፡ እቲ ንኸብዱ ክብል ዘዋቅዕን ምስ ጨፍላቂ ህዝብና ስርዓት ህግደፍ ዝጭፍር ዘሎ ዑመር ሸኽ እምበር፡ ኣብ ግዳም ዘለዋ ናይ ኤርትራውያን መራኸቢ ብዙሓን፡ ራድዮታት ኣሰና፡ ወጋሕታ፡ ኤረናን ካልኦትን ኣይኮናን። እቶም ብዙሕ ውረድ ደይብ ሰጊሮምን ናብራ ስደት ተጻዊሮምን፡ ኣብ ስደት ዝነብሩ ዘለዉ ጋዜጠኛታት፡ ሞያን ስነ-ምግባርን ጋዜጠኝነት ኣኽቢሮም፡ ነቲ ብስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ዘሎ ህዝብና ቃንዛኡን ሕሰሙን ዓለም ንኽፈልጦ በወለንታዊ ዝሰርሑ ዘለዉ ኣናብስ እምበር፡ ካብ ውልቀ መላኺ ጉንዖ እናተቀበሉ ወስለትለት ኣይበሉን። ስርዓት ህግደፍ ሓላፋይ፡ ታሪኽ ግን ነባሪ ምዃኑ ኣጸቢቆም ስለዝፈልጡ ድማ፡ ኣብ ክንዲ ውጹዕ ህዝቦም በጃ ክሓልፉን ብርዖም ቀለማ ክሳብ ትጽንቀቅ ንሓቂ ክቃለሱን’ዮም።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡
ድ.ሰ.ደ.ኤ 01-06-2018


text:
Home
ደምዳሚ መግለጺ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ (ዲምሓኩኤ)
- Details
- Published on Thursday, 15 February 2018 07:57
ማእከላይ ኮሚቴ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ (ዲምሓኩኤ) ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣሰላሲሉ፡፡ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ካብ ሓሙሻይ ውድባዊ ጉባኤ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ ናይ ስራሕ ንጥፈታት ሰፊሕ ምይይጥን ምክክር ድሕሪ ምክያድ ኣገዳሲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉ፡፡
ኣብዚ ኣኼባ ዓለማዊን ከባቢያዉን ሃገራዉን ምዕባለታትን ፖለቲካዊ ኩነታት ደንበ ተቓወመን ውድባውን ተመያይጡን ሚዛኑ ኣስፊሩ፡፡ ስርዓት ህግደፍ ቀጻሊንኡ ምምርግጋጽን ንምውሓስ ኣብ ልዕሊ ኣብ ብሄረ ኩናማን ህዝቢታት ኤርትራን ዘወርድ ዘሎ ስቅያትን ኩሉ መዳያዊ በደላት ብኣርባዕቲኡ ማእዝናት ፈቲሹ፡፡
መሪሕ ውድብ ዲምሓኩኤን ቃልሲ ብሄረ ኩናማ ኤርትራን፡- ሓሙሻይ ውድባዊ ጉባኤ ብዓወት ድሕሪ ምዝዛም ኣብ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባኡ ዝሓንጸጾም መደባት ብሙሉኦም ኣብ ስራሕ ከም ዝወዓሉ ኣብዚ ኣኼባ ኣረጋጊጹ፡፡ ኣብ ሓሙሽትኡ ኣብያተ ጽሕፈት ከጋጥሙዎ ንዝጽንሑ ብድሆታት ብትብዓት ሰጊሩ ናብዚ መድረኽ ምስግጋሩ፡ ዝተሰመረሉ ዝላ ናይ ውድብ ምኻኑ ኣረጋጊጹ፡፡ ሓርነታዊ ቃልሲ ብሄረ ኩናማ ኣብ ጽቡቅ ደረጃን ናብ ሓዲሽ ናይ ለውጢ ኣንፈት ምስግጋሩ ዝፈትውና ብጾትናን መሓዙትናን ጥራሕ ዘይኮኑ ጸላኢ እውን ኣብ ዘረጋገጸሉ ብርኪ ከም እንርከብ መዚኑ፡፡ ብቁጽሪና ውሑዳት እንተኾና እውን ንመሰልናን ንቀጻልነትና ኣብ እነካይደ ዘለና ቃልሲ ንበቆ መስዋእቲ ከም ዘይብልና ኣብ ባይታ ኣርኢና ኢና፡፡ ተወዲቡ ዝነቅሔ ህዝቢ ኣብ ምዕቃብ መሰሉ ኮነ ቀጻልነቱ ዋርዲያ ከም ዝኾነ ብተግባር ኣርእዩ፡፡ ኩናማ ቀጻልነትኡ ብምውሓስ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ከም ዜጋ እንታይ ከበርክት ከም ዝኽእል ንጸላኢና ስርዓት ህግደፍ ብግልጺ ኣርኢና፡፡ ብሄረ ኩናማ ኤርትራ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢታት ኤርትራ ኮነ ድሕሪ ናጽነት መሰሉን ቀጻልነቱ ንምውሓስ መስዋእቲ ከፊሉ ታሪኽ እንተመዝገበውን፡ መበቆላዊ መሬት ከም ዘይብሉ፣ ብሄረ ኩናማ ካብ ጥንቲ ኣባሓጎታቱን ኣያታቱን ዝወረሶን ዝዓቀቦን ታሪኽ ከም ዘይብሉ ቆጺሮም የስተናዕቁዎን ከም ዝጸንሑን፣ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ኣብ ዝዝተዩ መድረኻት ተረኺቡ እጃሙ ንከየበርክት ኣግሊሎም ከም ዘይጸንሑን ንውድብ ካብ ብሔሩ ንምንጻል ብሓዲሽ ናይ ኣቀራርባ ምሕዞ ተንቂሳቒሶም “ታሪኽ ኩናማ ክዕከብ ኣለዎ፤ ነዚ ጅግና ህዝቢ ቦትኡ ክንህብ ይግባእ” ኢሎም ንክከሽሹና ተበጊሶም ኣሎዉ፡፡ መሬቱን ጥሪቱን ጉልበቱን ህይወቱን መዘሚዝካን ኣጽንትካን ነዚ ብሄር ካብ ኤርትራ ንምጽራግ ዝሓለነ ምህዞ ኣብ ባህልኡን ያታቱን ዘሚቶም ከም ዘሎዉ ካብ መድረኻት ሽንግሩዋ ክዕዘብ ከም ዝኸኣልውን መዚኑ፡፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ብረታዊ ቃልሲ ናጽነት ኤርትራ ኣትሒዙ ንብሄራት ኤርትራ ዘይባህልኦምን ያታቶም ብምጥፋእን በምዕዳል ሓድሽ ህዝቢ ከምዘይፈጠረ ሎሚ ከኣ ንብሄር ኩናማ ዘይባህላዊ ደርፊታቱን ኣኸዳደናን ብምሓብ ነቲ ካብ ትዉልዲ ናብ ትዉልዲ ክዉረስን ክስገር ዝግብኦ ያታትን ደርፊታትን ባህሊታት የጠፊእ ከምዘሎ መርሕነት ተገንዚቡ፡፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ብሄር ኩናማን መሬቱን ባህልኡን መንነቱን ሰላህታዊ ኩናት ኣዊጁን ንቀጸልነት ስርዓት ህግደፍ ንብሄር ኩናማ ቤጃ ንምግባር ከም ተበግሰን ከም ልማዱ ንመሬትን ምምህዳራዊ ከባቢ ብሄር ኩናማ ናብ ዓውደ ኩናት ናይ ምቅያር መደብ ከምዘለዎ መርሕነት ውድብ ገምጊሙ፡፡ ስለዚ ህዝቢታትን ብሄራት ኤርትራ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊኦም መዲቡ ዝግብር ዘሎ ዉዲት ነቂሖም ከፍሽሉ ይግባእ፡፡
ማሕበራዊ ናብራ ብሄረ ኩናማን ኣብ ምምሕዳራዊ መዳይ ዘጓንፉዎ ዘለው ብድሆታት፡- ብሄር ኩናማ ኣብ ቁጠባዊ መዳይ ካብቲ ዝነበሮ ብዝያዳ ካብ እዋን ናብ እዋን እንዳንቆልቆለ ይመጽእ ኣሎ፡፡ ካብ ጸጋታት እታ ሃገር ከም ተነጸለን ከም ኣሕዋት ብሄራት ኣፍደገ ባሕሪ ዘወነነት ሃገርና ኣብዚ ሕጂ እዋን ነዚ ጸጋታት እዚ ክትጥቀመሉ ብዘይምኽኣላ መዋጽኦ ዝተሓረማ ሃገር ንክትኸውን ገይሩዋ፡፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኩናትን ጽልኢን ሸሚሙ ክልተ ኣሕዋት ህዝቢታትን ብሄራትን ኣባቲኹ ኣብ ጽቡቅና ኮነ ጸገማትና ንረዳድኣሉ ዝነበርና ጽቡቅ ጉርብትና ዘርጊዎ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ምስ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ምፍጣጥ ኣቲዩ፡ ናብ ኤርትራ ዝኣትዩ ዝነበረ ሃለኽቲ ኣቕሑ ኮነ ቁጠባዊ መስመር ብምዕጻዉ፡ ህዝብና ናይ ጥምየትን ዓጸቦን ደመና ኣንጸላልዩዎ ተስፋ ኣብ ዝቆረጸሉ ብርኪ ይርከብ፡፡ ብሸነኽ የመን መተንፈሲ ንከይርከብ ከኣ፡ ኣብ የመን ተፈጢሩ ኣብ ዘሎ ቅልውላው ብምትእትታው ንኤርትራ ናብ ዘይቅዱስን ዘይንረብሃሉ ምሕዝነት ኣላፊንዎ፡፡ ህግደፍ ዘስዓቦን ብሁቲ ብምዕብላሉ በዚ መዳይ ዝርከብ ቁጠባ ኮነ ማሕበራዊ ርግኣት የልቦን፡፡ ኣብ ልዕሊ እዚ ስርዓት ህግደፍ በትረ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ምስ ርሑቅን ናይ ቀረባ ዘይተዛመድቲና ሃገራትን ሃይሊታት ተመሓዚዩ፡ ብዘይ ንያት ህዝቢ ንኤርትራ ናብ ዓውደ ኩናት ከም ዝቀየረ ገምጊሙ፡፡ ስለዚ ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ ናይ ካልኦት ሃገራት መዔንደሪት ኮይና፡ ብኣንጻሩ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛ ሃገሩ ጓናን ውሳኔ ኣልቦ ህዝቢ ኮይኑ ይርከብ፡፡ ትማሊ ብሄረ ኩናማ መሬት ዘይብሉን፡ ጋሽ ከኣ ዋና ዘይብሉ መሬት ኢሉ ከም ዘይጨደረ ሎሚ ከኣ ኤርትራ ዋና ዘይብላን ንዜጋታቱ ከኣ መሪህን ዉሳኔ ናብ ዘይብሎም ህዝቢታትን ብሄራት ኣብጺሑና፡፡ ስለዚ ትሽዓቲኡ ብሄራት ኤርትራ ብቆራጽነት መበቆላዊ መሬቶምን ተፈጥሮኣዊ ጸጋታቶም ንምውሓስ ተቢዖም ክቃለሱ ከም ዝግባእ ማእከላይ ኮሚቴ ዲምሓኩኤ ኣብ ኣኼብኡ ኣሚቱ፡፡
መድረኽ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራን ዝርኤ ዘሎ ፖለቲካዊ ምዕባሌታትን፡- ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ኣብ ኤርትራ ዝርኤ ዘሎ ምዕባሌታት ኮነ ዘንጸላልዎ ዘሎ ብድሆታት ኣብ ግምት ይእቱ የለን፡፡ ሓድነቱ ኣትሪሩ ስርዓት ህግደፍ ንምእላይ ኣብ ክንዲ ዝቃለስ፡ ኣብ ምቅድዳዉ ይርከብ የለን፡፡ ዘሎ መማረጺን ተሪፉና ዘሎ ዕድል በብዝመሰሎምን ዘድምዓሉ ኣገባብ ብምዉዳብን ብምልፋን ኣብ ትሕቲ ሓንቲን ዝሰፍሔ ሃገራዊ ጽላል ብምዕሳል ክደምዕ ምግባር እዩ፡፡ መሪሕ ውድብ ዲምሓኩኤ ንሓድነት ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ዝኸፈሎ መስዋእቲ ረዚን ምኻኑ ኣረጋጊጹ፡፡ ከምኡ እውን ብሄረ ኩናማ ከም ዋሕዱ ቁጽሩ፡ ካብኡ ዝድለ እጃም ኩሉ ገይሩን ፈጺሙን፡ ካብ ተገብረሉ ትጽቢት ንላዕሊ ምፍጻሙ እውን ንከበርሕዉን ፈቲኑ፡፡ ብድሕሪ ሕጂ እውን ካብ መሪሕ ውድቡ ዲምሓኩኤን ብሄረ ኩናማ ዝድለ ኣበርክቶ ንምፍጻም ድልው ከም ዝኾነ ደጊሙ ኣስሚሩሉ፡፡
ብሓሙሽቲኡ ኣብያተ ጽሕፈታት ዝቀረቡ ናይ ሽድሽተ ኣዋርሕ ናይ ስራሕ መደባት ተመያይጡ ኣጽዲቁ፡፡ ንዝካየድ ናይ ኣርባዕተ መሓዙት ውድባት ኮንፈረንስ ድልውነቱ ኣረጋጊጹ፡፡ “ካብ ሓድነታዊ መድረኻት ዘይምህዳም ክሳብ ዘፍርሱኻ ከኣ ዘይምጽባይ” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ኣብ ግምት ዘእተወ ምኻኑውን ኣስሚሩሉ፡፡ ኣብ ምዝዛም ኣብ ኹሉ ጽቡቕናን ሕመቕናን ዝበጽሑና ህዝቢታትን መንግስታት ኢትዮጲያን ሱዳንን ምስጋንኡ ኣቕሪቡ፡፡
ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ዲምሓኩኤ
ለካቲት 3 2018


text:
ናይ ሎም-ዘበን ኣተኣናጋዲ ኣኼባ ብኢንዱስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት (ጂ-፰) ዝኾኑ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ውሕስነት መግቢ ኣፍሪቃ ኣብ ኣጀንዳ ክኣቱ ገይሮም‘ዮም።ስካት ስተርንስ ተወሳኺ ኣለዎ።
ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ዓመታዊ ናብ ኣፍሪቃ ብሓገዝ መልክዕ ይኣቱ‘ውን እንተሃለወ፣እታ ኣህጉር ብተደጋጋሚ ሕፅረት መግቢ ትሳቀ።ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓሚ ብከቢድ ደርቂ ክውቃዕ ከሎ፣ሶማልያ ድማ ንጥምየት ተቃሊዓ።ሰፊሕ ከባቢ ምዕራብ ኣፍሪቃ‘ውን ሕፅረት መግቢ ኣጓኒፍዎ‘ሎ።
ከምኡ ኮይኑ‘ውን፣ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ንመራሕቲ ኣርባዕተ ሃገራት ማለት ንፕረዚደንት ቤኒን ቦኒ ያዪ፣ንቀ/ሚ ኢትዮዽያ መለስ ዜናዊ፣ ንፕረዚደንት ታንዛንያ ያኪያ ኪክዌቴን ንፕረዚደንት ጋና ጆን ኣታ ሚልስን ዓዲሞምዎም‘ለው።
እቶም መራሕቲ ምስ ሓለፍቲ ንግድን ሲቪላዊ ማሕበራትን ክራኸቡን፣ኣብ ሕርሻዊ ምዕባለን ውሕስነት መግቢ ኣብ ኣፍሪቃን ክዘራረቡን‘ዮም።
ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ጆንይ ካርሰን፣እቲ ኣኼባ ኣካል‘ቲ ፕረዚደንት ኦባማን ምምሕዳሮምን ኣብ ፕሮጀክታት ኣፍሪቃ ንክነጣጠፉ ዘለዎም ተበግሶ‘ዩ ይብሉ።
እቶም መራሕቲ ፅባሕ ዓርቢ ኣብ‘ቲ ብቤት ፅሕፈት ዓለም-ለኻዊ ጉዳያት ቺካጎ ዝተዳለወን ምስ ኣፍሪቃ ሓድሽ መብፃዓታት ንሕርሻ ኣፍሪቃ ኣብ ዝመክር ኣኼባ ክሳተፉ መደብ ኣሎ ኢሎም ጆኒ ካርሰን።ከምኡውን ብጠንቂ ዓለም-ለኸ ቁጠባዊ ቅልውላው ንዝተላዕለ ፀገም ጥምየትን ድኽነትን ከልዕሉ‘ዮም።
ጆኒ ካርሰን ኣብ ዘረበኦም፣ምምሕዳር ኦባማ ዝጀመሮ ፕሮጀክት ”ቀልብ ንመፃኢ”፣ከም‘ቲ ኣብ ስሳታትን ሰብዓታንን ኣብ ላቲን ኣሜሪካን ኤስያን ተካይዱ ውፅኢታዊ ዝኾነ ወፍሪ ፀረ-ጥምየት፣ኣብ ኣፍሪቃ‘ውን ንምድጋም ምኻኑ ይጠቅሱ።
ካርሰን ወሲኾም ”ኣፍሪቃ ኣብ ሕርሻ ሰፊሕ ዕቁር ዓቅሚ ኣለዋ።ኣፍሪቃ ንሕፅረት መግቢ ትቃለዐሉ ምኽንያት ፈፂሙ ክህሉ ኣይኽእልን።ካብኡ ሓሊፋ‘ውን ካብ ንርእሳ ሓሊፋ ንካልኦት ሕልፊ ምህርቲ ዘይትሓፍሰሉ ምኽንያት የለን”።
ፅባሕ ዓርቢ ዝካየድ ኣኼባ መራሕቲ፣ነቶም ንሕፅረት መግቢ ዝያዳ ዝተቃልዑ ሓምሳ ሚልዮን ሰባት ብሕርሻ ንምድጋፍ ክመክር‘ዩ።ኣብ ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ኣስታት ሰማንያ ሚእታዊ መግቢ ዝፈርይ ብናእሽቱ መርየት ዝሓርሱ ሰባት ምኻኑ ይዝከር።


text:
ብ 10 ሰነ 2011፣ ሕጋውነት “ገበናት እንግሊዛዊ ትካል PVI ን ኣባላቱን ኣብ ኤርትራ” ብዝብል ኣርእስቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንተጠቀስቲ እንግሊዛውያን ዜጋታት ዘሰከሞም ገበናዊ ሓላፍነትን መሰጋገሪ ሕጊ ኤርትራ ንተኸሰስቲ ዝህቦም ናይ ሕጊ መሰልን ኣብ ልዕሊኦም ዝተፈጸመ ግህሰት መሰልን ኣመልኪትና ብምዝርዛር፣ ንሓቀኛ ባሕርያት እቲ ስርዓት ምስ ኣቐዲሙ ኣብ ዜጋታቱ…
ትግርኛ
ሕጋውነት “ገበናት እንግሊዛዊ ትካል PVI ን ኣባላቱን ኣብ ኤርትራ”
ሕጊ ከም ማሕበራዊ ስነ ፍልጠት መጠን ኣብ ጊዜን ቦታን ዝድረት፣ ካብኡ ምስ ዝዝምብል ናብ ዘይሕጋውነት ዝቕየር፣ ጥንቃቐ ዘድልዮ ሞያ ኮይኑ፣ ግህሰት ናቱ ከቢድ ሃሰያ ኣብ ሰብን ንዋትን ዘስዕብ፣ ካብ ፖለቲካን ሃይማኖትን ወገንን ነጻ ዝኾነ ዓውዲ እዩ።
ጸብጻብ ዕውት ናይ ዘተ ኣኼባ ኣብ ሚላኖ፡
ረቡዕ ዕለት 18 ግንቦት 2011 ብኣጋጣሚ መበል በዓል 20 ነጻነት ኤርትራን ፣ብማተዮ ሲስቲ ዝተባህለ ናይ ስነ ማሕበራዊ ተመራመሪ ዝተዳለወት መጽሓፍ ምስ ኣንበብቲ ንምፍላጥን ዝተመደበ ናይ ዘተ ምሸት ብዓወት ተዛዚሙ። ኣርእስቲ ናይታ መጽሓፍ “ ማሕበራዊ ቃልስታት ኣብ ኤርትራ – ካብ ምትሓዝ ባጽዕ ክሳብ ምምስራት ሃገራዊ ኮንፈደረሽን ሰራሕተኛታት…
ቃል ኤልሳ ጭሩም ኣብ ዝኽሪ ኤርትራውያን ግዳያት ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ
ክቡራትኤርትራውያን ኣሓተይን የሕዋተይን፣ ሎሚምዓልቲ ኣብዚ ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝወረዶም ኣደራዕ ባህጎምን ሕልሞምን ኮሊፎም፣ ካብታ ብዕድመ ንእስነቶም ዓንዲሮምዘይጸገቡላ ሃገሮም ሃጽ ኢሎም ናብ ደይፈልጥዎ በረኻን ዓድን ንስደት ዝተቓልዑ መሳኪን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣጋጢምዎም ዘሎ ናይሞት ሓደጋ ምኽንያት ብምግባር፣ ነዚ ቀጺለ ዘቕርቦ መደረ ከቕርብ ከለኹ ዓሙቕ ሓዘን ይስምዓኒ።…
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውረድ ይኣኽለካ!
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ። ጭራኻ ደጉልካ፡ ዲኖ ህበይ ተኸዲንካ ተኣለ። “ውረድ ዘይበቕልኻ ልቐቅ ዘይርስትኻ” እዋን ከም ቀደም ኣይኮነን። ዓለምና ጸቢባ ከምዝከማኻ ብገበን ዝሕተቱ ክሕብኡሉ ዝኽእሉ…
ስምዕታ ንላዕለዎት ሰበ ስልጣናትን መኮንናትን ኤርትራ
ሰላምታ ናይ እግዚኣብሄር ጥራይ ስለዝኾነ ኣይኮነን ብሰላምታ ዝጅምር ዘሎ ስምዕታና። ሰላም ዝምነ ሰብ ናይ ሰላምታ ኣድልዎ ስለ ዘይገብርን መቐረት ሰላም ከኣ ኣብ ኩሉ ምስ ትሰፍን ምዃኑ ስለእንፈልጥ እዩ። ንሕና ደለይቲ ሰላም ነቲ ሕማቁ እንዳዘከርና ኣይኮናን ንጸባጸብ፡ ንኽንዲ ፍረ ኣድሪ ትኸውን ጽቡቕ’ውን ኣይንርስዕን ኢና።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ስምዓዮ ነቲ ዝህረም ዘሎ ነጋሪት
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ። ጭራኻ ደጉልካ፡ ዲኖ ህበይ ተኸዲንካ ተኣለ። “ውረድ ዘይበቕልኻ ልቐቅ ዘይርስትኻ” እዋን ከም ቀደም ኣይኮነን። ዓለምና ጸቢባ ከምዝከማኻ ብገበን ዝሕተቱ ክሕብኡሉ ዝኽእሉ…
ድምጺ ስቅያት ኤርትራውያን (ፊልም)
ብሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝተዳለወ ፊልም ብዛዕብ መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብ ቤት ማእሰርትን ስደትን ዘሕለፍዎ ስቅያት
ቃለ መጠይቕ ምስ ኣቶ እዮብ ባህታ ኣባል~ነበር ሓለዋ ቤት ማእሰርቲ
ኤልሳ ጭሩም ኣካያዲት ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ምስ ኣቶ እዮብ ባህታ ኣባል~ነበር ሓለዋ ቤት ማእሰርቲ እምባትካላን ዒራዒሮን ዚገበረቶ ቃለ መጠይቕ
እገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ፡ ንረብሓ ህዝቢ’ዶ ንጉድኣቱ?
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ብቑጽሪ መዝገብ (ውሳነ) 1907/2009 ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ክጸንዕ ወሲንዎ ዘለዎ እገዳ፡ ብደገፍትን ተቓወምትን እቲ ስርዓት ዝተፈላለየ ግብረ-መልስታት ክወሃቦ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ስርዓትን ደገፍቱን ከምቲ ወትሩ ግዜ ዝገብርዎ፡ ካብ ሓቂ ሓኪሎም፡ ዝጥዕሞምን ክኸውን ዝደልይዎን ትንተናታት ይህቡሉ ከም…
መደረ ኤልሳ ጭሩም – ኣብ ጽንብል 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ
ኤልሳ ጭሩም፡ ኣካያዲት ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት – ኤርትራ ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን፣ ሎሚ ብምኽንያት ሸሞንተ መጋቢት ኣህጉራዊ ምዓልቲ ደቀንስትዮ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ ካብቲ ብዙሕ መዳርግቲ ዘይብሉ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሽኡን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮና ብፍላይ ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን ኣደራዕን ንኽዛረብ ዕድል ብምርካበይ ዝስምዓኒ ሓጎስ ወሰን የብሉን።…
እገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ፡ ንረብሓ ህዝቢ’ዶ ንጉድኣቱ?
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ብቑጽሪ መዝገብ (ውሳነ) 1907/2009 ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ክጸንዕ ወሲንዎ ዘለዎ እገዳ፡ ብደገፍትን ተቓወምትን እቲ ስርዓት ዝተፈላለየ ግብረ-መልስታት ክወሃቦ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ስርዓትን ደገፍቱን ከምቲ ወትሩ ግዜ ዝገብርዎ፡ ካብ ሓቂ ሓኪሎም፡ ዝጥዕሞምን ክኸውን ዝደልይዎን ትንተናታት ይህቡሉ ከም…
ጭሕሚ ብጻይካ ክላጸ ጭሕምኻ ማይ ልኸ
ሎሚ ቅነ ይሃምምን ይነጉድን ኣሎ። ስለናይቲ ደመናን ሰርብን ሓርየት ይሽትት ኣሎ። እሞ’ኸ ድኣ እዚ ኣዝመራ ይምልከተና ድዩ? እሂናይ ድኣ ከመይ ዘይምልከተና። ኣይ ንሕና እንዲና ግዳ ንጥላለት ፍትሒ ልዕሊ ዝኾነት ሃገር መስዋእትነት ዝኸፈልና። መን ኮን ኣሎ ከማና ፍረ ቃልሱ ካብ ዓውዱ ተዘሚቱ ዝተገፍዐ? ብጽምኢ ዲሞክራሲ ምሳጸና እንዶ…
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ


text:
ኣብ ኒካራጉዋ ዝተባርዐ ሕዝባዊ ናዕቢ ጸረ መንግስቲ ኦርተጋ ሕጂ እውን ካብ ዝነበሮ ዛይዱ ይቕጽል ከምዘሎን፡ ኣብ መንጐ ኣድመይናታትን መሰል ሓይሊ ምክልኻል ደገፍቲ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ብዝተፍጠር ዘሎ ግጭት ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጥሞም ዜጋታት ብዝሒ ክብ ይብል ኣሎ፡ ብፁዕ ካርዲናል ብረነስ ኣብ ቀረባ እዋን ካብቶም ዕጡቓት ሓይሊ ደገፍቲ ኦርተጋ መሰል ሓይሊ ምክልኻል ማይዘይቲ ዝወረዶም፥ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ሓደራ ዝብልዎ ሕጂ እውን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኑካራጉዋ ዘተ ከምእተናቓቕሕ የረጋግጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ጸረ መንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ዝሓቀነ ሕዝባዊ ተቓውሞ ኣብ ኒካራጉዋ ሕጂ እውን ይቕጽል ከምዘሎን፡ ዕለት 13 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ከተማ ማሳያ ዝነበረ ሕዝባዊ ኣድም ንምብታን ሃይሊ ጸጥታ ከቢድ ብረት ብምጥቃም ብዝውሰዶ ስጉምቲ ብውሑዱ ክልተ ሰባት ከምእተቐትሉ ይንገር። ሎሚ ዕለት 14 ሓምለ ከኣ መንግስቲ ዝድግፉ ብወገኖም ኣብ ማናጉዋ ነቶም ብበዓልቲ ቤቶም ኣቢሎም ኣብ ምግባረ ብልሽውና ኣብ ኣድልዎን ዝተኣልከ ምልካዊ ስርዓት ኣቑይሞም ዝብል ክሲ ዝቐርበሎም ንዘሎ መንግስቲ ኦርተጋ ዝቃወሙ 200 ተመሃሮ ዝተዓቖቡሉ ቤተ ክርስቲያን መለኮታዊ ምሕረት ከቢቦም ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
ልዕሊ 350 ዜጋታት ናይ ሞት ሓደጋ ከዘጋጠሞም
ካብ ዕለት 18 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. እቲ ሕዝባዊ ተቓውሞ ካብ ዝተበገሰሉ እዋን ንነጀው ሎዕሊ 350 ዝዀኑ ዜጋታት ከምእተቐትሉን፡ ተቓዋሚ ናይ ፖለቲካ ውድብ እቶም ካብ 2007 ዓ.ም. ኣትሒዞም ንሳልሳይ ጊዜ ምስ በዓልቲ ቤቶም ሮሳሪዮ ሙሪሎ ብሓባር ዝመርሑን ኣብ ስልጣን ዘለዉን ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ስልጣኖም ክለቑ ይሓትት ከምዘሎን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቅዱስ ኣቦና፡ ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ ንሕዝቢ ቀረባ ይኹኑ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ኒካራጉዋ ኩነት ከምዘሻቕሎም ገሊጾም፡ ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ ንሕዝቦምን ነቶም ዝሳቐዩን ኵሎም ቀረባ ብምዃን ኣብ ሰላም ምእንቲ ክብጻሕ ዘተ ከተባብዑ ሓደራ ከምዝበሉ ዝሓለፈ ሰኑይ ዕለት 8 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ብሓባር ምስቶም ኣብ ኒካራጉዋ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ስታኒስላው ሶመርታግን ናይ ማናጉዋ ተሓባባሪ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሲልቪኦ ባኢዝ ንሕዝብን ነተን ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይድ ንዝነበረ ካብ ናይ ሓይሊ ጸጥታ መጥቃዕቲ ንዘምለጡ ንዘእንገዳ ቁምስናታት ቅርበቶም ኣብ ምግላጽ እንከለዉ በቶም ደገፍቲ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ መሰል ሓይሊ ምክልኻል ማህሰይቲ ዝወረዶም ናይ ማናጉዋ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ለኦፓልዶ ብረነስ ምስ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ትቩ2000 መደብር ተለቪዥን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም።
ካርዲናል ብረነዝ፥ ቅዱስ ኣቦና ተልእኾና ክንቅጽል የተባብዑና
ዝዀነ ይኹን ጸገምን ዘይምርድዳእን ብቑዕን ነባርን መፍትሕ ዘተ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ኣርጊጾም ብምትሕስሳብ ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሓድነቱ ኣጽኒዑ ዘተን ሰላምን ከነቓቕሕ ከምዘለዎን ንድኻን ሕዝብን ቀረባ ኰይኑ ሰላምን ዕርቅን ብቓልን ሕይወት ክምስክር ይዕድሙ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ከምዘተሓሳስብዎ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ ብሔራዊ ዘተን ዕርቅን ኣብ ምንቕቓሕ ከምእትርከብ ብፁዕነቶም ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣመልኪቶም።
ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን፥ መሰል ሓይሊ ምክልኻል ዓመጽ ይዘርኡ
ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ዘሎ ህልዉ ኩነታት ኣመልኪቶም ኣብ ዝገለጽዎ ቃል፡ ንሕዝብን ንመላእ ሃገረ ኒካራጉዋ ቅርበት ቅዱስ ኣቦናን ቅርበት ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ገሊጾም፡ ሰራዊት መሰል ሓይሊ ምክልኻል ዘራእ ዓመጽ እዩ ኢሎም። ዘተ ናይ ሕዝብን ናይቲ ኣብ መርሕነት ዘሎ መንግስቲ ምርጫ ክኸውን ጻውዒት ኣቕሪቦም ከምዝነበሩ ይዝከር።
ልኡከ ቅድስቲ መንበር ኣብ ኒካራጉዋ ቅዱስ ኣቦና ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር ይጽውዑ
ኣብ ኒካራጉዋ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ስታኒዝላው ሶመርታግ እውን ብወገኖም፥ ቅዱስ ኣቦና ህልው ኩነታት ኒካራጉዋ ኣዚዩ ከምዘሻቕሎምን ዕለት 8 ሐምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ልዕሊ ብፁዓን ጳጳሳት ዝተፈነወ መጥቃዕቲ እውን ኣዚዩ ከምዘተሓሳሰቦም ኣመልኪቶም፡ ኩሉ ስግኣት ኣብ ዘለሉ ሓዲግና ኣብቲ ናይ ታሪኽን ሕይወት ነፍሲ ወከፍ ሰብ ጐይታ ዝዀነ እግዚኣብሔር ንእመን ኢሎም።
ኦርተጋ ካብ ስልጣኖም ከምዘይለቁ ገሊጾም
ኣርጀንቲናን ካናዳን ቺለን ኮሎምቢያን ኮስታ ሪካን ፐሩን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ሸሞንተ ነጥቢ ዝሓዘ ነቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት ንምፍታሕ ዝሓቀነ ንናይ ኩለን ኣገራት ኣመሪካ ዝጥርንፍ ውድብ ዝቐርብ ናብ ርእሰ ብሔር ዳኒኤል ኦርተጋ ዝለኣኽ ብቐጥታ ኣብ ኒካራጉዋ ህዝባዊ ምርጫ ዝካየደሉ ዕለት ከመልክቱ ዝሓትት ናይ ስምምዕ ሰነድ ከምዘውጽኡ እንክሕበር፡ ዳንኤል ኦርተጋ ብወገኖም ክሳብ እቲ ንሳልሳይ ጊዜ ዝተሓረይሉ ናይ ተልእኾ ዘመን 2021 ዓ.ም. ዝቕጽል ስልጣኖም ከምዘይኰልፉን ካብ ስልጣኖም እውን ከምዘይወርዱ ብወግዒ ከምዘፍለጡ ይንገር።


text:
ዞባዊ ዋዕላ ስነ-መሬት ተዛዚሙ።
ብሰሉስ 4 ጥቅምቲ ዝጀመረ፣ ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃገራትን ኩባንያታት ዕደናን ዳህሳስን፣ ዓለማዊ ተፈላጥነት ዘለዎም ክኢላታ ስነ-መሬት፣ ኣውፈርትን ወሃብቲ ኣገልግሎትን ዝርከብዎም ልዕሊ 300 ሰባት ዝሳተፍዎ ዞባዊ ዋዕላ ስነ-መሬት ‘ዓረብ-ኑብያን ሺልድ’ ተዛዚሙ።
ኣብ’ቲ ዞባዊ ዋዕላ፣ ንኣጠቓቕማን ኣቀማምጣን ማዕድን፤ ዕደና ቢሻ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን ዝጥቀመሉ ዘሎ ቴክኖሎጂን፤ ንጥፈታት ፕሮጀክት ዛራ፤ ዕደናዊ ዳህሳስ ድባርዋ፤ ርኽበታት ፖታሽ፤ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝተኸስተ እሳተ-ጎመራን ካልእን ዝምልከት መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ብክኢላታት ቀሪቡ፣ ሰፊሕ ክትዕ ድማ ተኻዪዱሉ።
ብተወሳኺ፣ ‘ዓረብ-ኑብያን ሺልድ’ ኣብ ዝመጽእ 25 ዓመታት ኣብ ዕደና ዝህልዎ መጻኢ፤ ኣብ’ቲ ከባቢ ዘሎ ጸጋታት ፖታሽ፤ ሃገራት ክረኽብኦ ዝግብአን ኣታውን ዝጥቀማሉ ዘለዋ ቴክኖሎጅን፤ ድሕነት ኣከባቢ ንምውሓስን ዓይኒ ማያት ካብ ብከላ ንምክልኻልን ዝብሉ ዛዕባታት ብዕምቈት ተዘትዩሎም።
ብዘይካ’ዚ ተሳተፍቲ፣ ብጕጅለታት ተመቓቒሎም ዕደናዊ ጥፈታት፣ ከምኡ’ውን መጽናዕትታትን ዳህሳስን ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ቦታታት ሃገርና፣ ማለት ከባቢ እምባደርሆ፣ ዓዲ-ንፋስ፣ ቢሻን ድባርዋን በጺሖምን፣ ብክኢላታት ናይ’ተን ኣብ’ቲ ከባቢ ዝነጥፋ ዘለዋ ኩባንያታት ዕደና መግለጺ ተዋሂብዎምን።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ኣካየድቲ ስራሕ ናይተን ኩባንያታት፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖሊሲ ዕደና ንጹርን ዘየማትእን ብምዃኑ ርእሰ-ማሎም ከውፍሩ ከምእተተባብዑን ከምዝኸኣሉን፤ ኤርትራ ከኣ ብሉጽ ጸጋታት ማዕድንን ርግኣትን ስለእትውንን፣ መስሕብ ኩባንያታት ዕደና ምዃና ጠቒሶም፣ ኣብ ቀረባ መጻኢ ኣብ ዕደናዊ ንጥፈታት ፍሉይ ቦታ ከምእትሕዝ ዘለዎም ጽኑዕ እምነት ገሊጾም።
ተፈጥሮኣዊ ስነ-ምድራውን ቱሪዝማውን ጸጋታት ሃገርና ንምልላይ ድማ፣ ኣብ መስመር ኣስመራ – ባጽዕ ኣብ ዝርከብ ከባቢታት፣ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ፣ ደሴት ዳሰን ካልኦት ቦታታትን ዑደት ኣካዪዶም።
***** ኣ.ዜ.ኤ.*****


text:
ብባሕሪ መዲትራኒያ ኣቢሎም ናብ ኤወሮጳ ንምእንታው ዝፈተኑ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ዘሳፈረት ንእሽተይ ጐማዊት ጀልባ ብዘጋጠማ ሓደጋ ልዕሊ 100 ዝግመቱ ዘይሕጋውያን ዝደተይናታት ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘጋጠሞም ይንገር።
ሲሞነ ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካብቶም ኣብ በሪ ባሕሪ ሊቢያ ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጠሞም ውሽጢ ናይ ሰለስተ ሕጻናትን ሬሳ ከምእተረኽበን ካልኦት 16 ብናይ ሊቢያ ዶባት ባሕሪ ሓለዋ ጸጥታ ሓይሊ ካብ ሞት ሓደጋ ከምዝተረፉን፡ ካልኦት ቁጽሮም ካብ ሚእቲ ንላዕሊ ዝግመት ከኣ ሃለዋቶም ገና ከምዘይተፈልጠ ይንገር።
እቲ ሓደጋ ዘጋጠመ እታ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ኣሳፊራ ትጓዓዝ ዝነበረት ናይ ጐማ ጀልባ ብብዝሒ ተሳፈርቲ ስደተይናታት ብዘጋጠማ ናይ ምግልባጥ ሓደጋ ምኽንያት ዘጓነፈ ናይ ሞት ሓደጋ ምዃኑ ክንገር እንከሎ፡ ከምዚ ዓይነት ተመሳሳሊ ሓደጋ ብተደጋጋሚ ዝረአይ ከምዝዀነን፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ እዋን ወቕቲ ሃሩር ካብ ከባቢ ሰሜን ኣፍሪቃ ሃገራት ብዙሓት ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ብብዝሒ ናብ ኢጣሊያን ብኢጣሊያ ኣቢሎም እውን ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክኣትዉ ክፍትኑ ከምዝኽእሉ እውን ክፍለጥ ኣንከሎ፡ ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 29 ሰነ 2018 ዓ.ም. ልዕሊ 300 ዝግመቱ ናብ ኢጣሊያ ንኽጓዓዙ ዝሰናደዉ ዝነበሩ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ብናይ ሊቢያ ወሰናስን ባሕሪ ሓለዋ ጸጥታ ተታሒዞም ካብ ከባቢ ወደባት ሊቢያ ክርሕቑ ከምእተገብረን፡ ዝሓለፈ ሰሙን ልዕሊ 2 ሺሕ ዝግመቱ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ናብ ሊቢያ ከምእተሰጉን እዚ ምስጓግ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት እውን ዝቕጽል ምዃኑ ብዙሓት ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ መንግስታት ዝገልጽዎ ሓሳብ ኰይኑ፡ ናይ ኢጣሊያ ምኒስተር ጉዳያት ውሽጢ ማተዮ ሳልቪኒ ኣብዚ እዋን ወቕቲ ሃሩር ዝዀነት ዓይነት ናይ ዘይመንግስታውያን ግብረ ሰናይ መራኽብ ናብ ናይ ኢጣሊያ ወደባት ፈጺመን ናይ ምእታው ፍቓድ ኰነ ዕድል ከምዘይረኻባ እንክሕንብሩ፡ እቶም ኣብ ጉዕዞ ባሕሪ ሓደጋ ዘጋጥሞም ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ግብረ ሰናይ ዘቕርባ ዘመራኽብ ዘይመንግስታውና ግብረ ሰናይ ዘቕርባ ጉዳይ ኣብ ሕብረተ ኤውሮጳ ቀንዲ መካትዒ ኣርእስቲ ኰይኑ ከምዘሎን ብዙሓት ናይ ፖለቲካ ኣካላት እውን ነዘን ሓገዝ ዘቕርባ ናይ ግብረ ሰናይ መራኽብ ናይ ስደተይናታት ታክሲ እንክብሉ ብምግላጽ ናብ ወደባት ኢጣሊያ ናይ ምእታው ፍቓድ ከይወሃበን ዝብሉ እውን ከምዘለዉ ይንገር።


text:
ድሕሪ እቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብመንጽር ወንጌል ኣብ እተቕርቦ ኣስተምህሮታት፥ ናይ ሞት ፍርዲ ተቐባልነት ዘይብሉ ከምዝዀነን፡ እዚ ኸኣ ፍርዲ ሞት ነቲ ክገሃስ ዘይብሉ ናይ ሰብኣዊ ሕይወት ክብሪ መጥቃዕቲ ብምዃኑ፡ ኣብ መላእ ዓለም ሎሚ ካብ ቀደም ኣበርቲዓ ናይ ሞት ፍርዲ ከይህሉ ብቖራጽነት ክትዓዪ ምዃና ብምርግጋጽ እቲ ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ-ጽሑፍ 2267 ዝሕደስ ዝሃብዎ ውሳኔ ኣደጊፎም ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሪኖ ፊዚከላ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየደዎ ቃለ መሕትት፥ ናይ ሞት ፍርዲ ጸረ ሰብኣዊ ክብሪ እዩ፡ ስለዚህ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ውሳኔ ትሕዝቶ እምነትን ሰብኣዊ ክብሪ ንምክልኻልን ካብ ዝብል መሰረተ ሓሳብ ዝነቐለ እዩ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ውሳኔ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝተነጸለ ዘይኰነ ሕያውነት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዘረጋግጽ ናይ ዝሓለፉ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ዘእውንን መቐጸልታን እዩ ዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ፊዚከላ፥ ዕለት ክልተ ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ቅዱስነቶም መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ ጽሑፍ 2267 ዝሕድስ ናይ ሞት ፍርዲ ተቐባልነት ዘይብሉ እዩ፡ ስለምንታይ ኣብ ልዕሊ እቲ ክገሃስ ዘይብሉ ሰብኣዊ ክብሪ መጥቃዕቲ እዩ እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ፡ ናይ ሞት ፍርዲ ምኽንያታዊ ዘብሎ ምንም ዓይነት መርትዖ ክህሉ ከምዘይክእል ዝገልጽ እዩ ኢሎም።
ናይ እምነት ትሕዝቶ ዘብርህ
ብፁዕነቶም ኣብቲ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 3 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ሕትመቱ ንንባብ ዘብቅዕዎ ጽሑፍ፡ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ውሳኔ እውነተይና ናይ ዓንቀጸ ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምዕባሌኡን ግስጋሰኡን ዘመላኽትን፡ ናይ እምነት ትሕዝቶ ዘነጽር እዩ፡ ነዚ ስዒቡ ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ሞት ፍርዲ ምጽዋሩ ዘይከኣል ምዃኑን ዝተበጽሐ ሰብኣዊ ብስለትን ምዕባለ ርእየትን ዘመላኽት እዩ ይብሉ።
ሕዳሴ መዝገበ ሃይማኖት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ ጽሑፍ 2267
ቀዳማይ ናይቲ ሕዳሴ መርትዖ ይብሉ ብፁዕነቶም፡ ድሕሪ ዝዀነ ይኹን ገበንን ከቢድ ገበንን ይኹን ሰብኣዊ ክብሪ ጠሪሹ ዘይሕከኽ እዩ ዝብል ከምዝዀነን፡ ካልኣይ መርትዖ ከኣ ናይ ሕዝበ ክርስቲያን እወታዊ ግንዛበ እዩ፡ እቲ ሳልሳይ ከኣ ኣብዚ እዋን’ዚ መንግስታት እቲ ከቢድ ገበን ብዓይኒ መቕጽዒ ሕጊ ፍርዲ ሞት፡ ናይ ሞት ፍርዲ ዝተፈርዶ ተመሊሱ ካልእ ገበን ከይፍጽም ዘኽእል ዝኽተልዎ ጽኑዕ ናይ ቤት ማሕቡስ ሜላ እዩ፡ ተኽእሎ ምልዋጥን ድሕነትን ናይቲ ገበነይና ሰብ ግምት ብምሃብ እውን እዩ፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝወሰንዎ ሕዳሴ ዘሰንይ ናብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዘመሓላለፎ ሰነድ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ውሳኔ ናይ ዝሓለፉ ናይ ቤተ ርክስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ መቐጸልታ ምዃኑ ብዑምቀት ዘብርህ እዩ፡
ናይ እምነት ቅዱስነትን ምዕቃብ እምነትን ማለት እምነት ምቕምሳልን ዓቢጥካ ምሓዝን ምቕባርን ማለት ኣይኰነን፡ እምነት ንገዛእ ርእሱ ብባህርይኡ ህያው እዩ፡ ስለዚህ ናይ እምነት ሓቂ ንናይ ነፍሲ ወከፍ ወለዶ ሕቶ መልሲ ምዃኑ ዘረጋግጽን ህያውነት እምነት ምብሳርን ማለት እዩ፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ወንጌላዊ ግንዛበ ዘርእዮ ምዕባለን ካብዚ ነቒልካ ጠመቓዊ ትምህርቲ ምንባብን ኣብ ቀጻልነት ህዳሴኡ ምልላይን ኣገዳሲ እዩ እንክብል ከምዘብርህዎ እዩ።
ናይ ሞት ፍርዲ ጸረ ክርስቲያናዊ ግልጸት እዩ
ብፁዕ ኣቡነ ፊዚከላ ቤተ ክርስቲያን እቲ ከቢድ ገበንን ዓመጽን ኢሰብኣዊ ተግባራትን ናብ ሞት ፍርዲ ከብጽሕ ዘኽእል እትብሎ ገበን ኩሉ ትፈልጦን ትጻረሮን እውን እያ፡ እቲ ናይ ሞት ፍርዲ ንኽስረዝ ዝብል ድላይ ቤተ ክርስቲያን ናይቶም ኣደዳ ብገበነይናታ ዝዀኑ ስቓይን ኣደዳ ናይ ዝዀኑ ኣባይቲ ስድራ ስቓይን ኢፍትሓውነት ስለ እትዝንግዖ ወይ ኣፍልጦ ስለ ዘይትህበሉ ኣይኰነን፡ እንታይ ደኣ ፍትሒ ካብ ምቕርሓም ኣስናንን ድላይ ሕነ ምፍዳይን ናጻ ምዃንን ዝብልን ክንየው ህልው ኩነት ምባልን ማለት እዩ። ስለዚህ ምጽቃጥን ምንጻልን ሕይወት ጸረ ክርስቲያናዊ ግልጸት ምዃኑ ኣብ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ዘውጽኦ ጽሑፎም የብርሁ።


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | Resurscentrum
- | Redo
Redo
Redo ማለት ናይ ሓባር ቦታ ኮይኑ ምውህሃድ ምልምማድ ናይ ቃንቆ ከሙኡ አውን ናይ ሕብረተሰብ ምልላይ ንስደተኛታት ኣብ ሶደርሃምን Söderhamn እዩ። ኒክላስ
ኣብዚ ቦታ ባሓባር ዝተፈላለየ ዕድመ መንአሰያትን ዓበይትን ካብ ዝተፋላለይ ልዕሊ ዕዓሰርተ ሃገራትን ዝተፋላለየ ቃንቃታትን ይርከቦም።
ዝበዝሑ SFI ዝመሃሩ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ፍርቂ መዓልቲ ከኣ ኣብ Redo ይመሃሩ።
Redo ምስ ዝተፈላለያ ማሕበርን፣ጡርኑፋት ሕብረታትን ከምኡዉን ኣብያተ ቤት ትምህርትታትን ብሓባር ይሰርሕ።
ኣብ Redo ዝተፈላለየ ሞያዊ ትምርትታትን ምስ ኣካላዊ ብቅዓት ንኹሉ ሰብ ዘሳቲፍ ጸወታታት ንኣብነት ምጽዋት ባስከት ቦል፣ምግፋፍ ዓሳ፣ምንሽርታት ኣብ በረድ፣ምሕንባስ ክምኡዉን ምዝዋር ብሽክለታ የጠቃሊል።
ኣብ Redo ክትልቅሑ ትኽእሉ ብነጻ ዝደለኹሞ ናውቲ ስፖርት ካብ መኽዘን ናዉቲስፒኦርትና።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ርሑስ በዓል መስቀል 2017
- Details
- Created: Tuesday, 26 September 2017 00:12
- Last Updated: Tuesday, 26 September 2017 00:12
ብቀዳምነት ንመላእ ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት ክርስትና፡ ንኩሎም’ቶም ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ጸረ-ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብምውጋድ ሓቀኛ ደሞክራሲ፡ ምዕሩይ ማሕበራዊ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ዘውሕስ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ ኣብ ዘይሕለል ቃልሲ ዝርከቡ፡ ነቶም ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምውሓስ ልዕላውነትን ንነዊሕ ዓመታት ተዘሪዖም ንሕሱም መነባብሮን ማሕበራዊ ምዝንባልን ዝተፈረዱ ውጹዓት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ድማ ብፍላይ፡ ርሑስ በዓል መስቀል 2017 ዝብል ሰናይ መልእኽተይ የመሓላልፍ። ከምኡ’ውን ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ንኣምንቲ መንፈሳዊ እምነት ክርስትና ዮሃና ይብል። በዓል መስቀል በዓል ሰላም፡ ቅሳነትን ብልጽግናን ክኸውን ልባዊ ትምኒተይ ይገልጽ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብቲ ኣብ ፊሊፒንስ ርእሰ ከተማ ማኒላ ካብ ዕለት 18 ሓምለ ክሳብ ዕለት 22 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ናብ ዝካየድ ዘሎ ናይ መላእ ሃገራት እስያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓምሻይ ጉባኤ ዛዕባ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ንሓዋርያነትን ንወንጌላዊ ተልእኮ ለውጥን ኣብ ፊሊፒንስ ጥራሕ ዘይኰነ ኣብ መላእ ክፍለ ዓለም ሃገራት እስያን ካብኡ ሓሊፉ እውን ኣብ መላእ ዓለም እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ክትገጥሞ ዝግብኣ ብድሆ እዩ ይብሉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ናብቲ ኣብ ማኒላ ዝተኣንገደ ናይ መላእ ሃገራት እስያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዓውደ ጉባኤ ዛዕባ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ተጋባእያን ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ሕውነታዊ ሰላምታኦም ዘቕረብሉ ብይብጻሕ ኣብ ፊሊፒንስ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጋብርኤለ ካቻ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ብናይ ማኒላ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ኣንቶኒዮ ታግለ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ከምእተነበ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፡ ብፁዕ ኣቡነ ካቻ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ Evangelii Gaudium-ወንጌላዊ ሓሴት ዘርእስቱ ሓዋርያዊ ምዕዳን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስክ ተወኪሶም፡ “ሕይወታውነት ቤተ ክርስቲያን ወንጌል ንኹሉን ኣብ ኩሉ ስፍራን ኣብ ኩሉ ኣጋጣምንታትን ሰጋእመጋእ ከይበለትን ብዘይ ምንጻግን ብዘይ ጽልኣትን ብዘይ ፍርሕን ንምብሳር ምውጻእ እዩ፡ ስለምታይ ናይ ወንጌል ሓሴት ማንም ዘይነጽግ ንዅሉ ፍጥረት ሰብ ብምዃኑ” (ወንጌላዊ ሓሴት፡ ፍቕዲ 23 ረኣ) የነጽሩ።
ቍምስና ዕዮ ስድራ ቤት
እቲ ኣብ ፊሊፒንስ ርእሰ ከተማ ማኒላ ዝካየድ ዘሎ ናይ መላእ ሃገራት እስያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዓውደ ጉባኤ ዛዕባ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ከም ውዱዕ ዘንብሮ ናይ ኢየሱስን ቤተ ክርስቲያንን ናይ ተልእኮ ወንጌልን ጽኑዕን ኣእማንን ተመክሮ ንምቕራብ ዝብል ኰይኑ፡ “ኣብ ኢየሱስ ስሩታት ኰይንና ናይ ምትራፍ ዕድል ዝምልከት” ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ታግለ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ገሊጾም፡ “ኣብቲ ሓድሽ ብስራት ኣብ ዝዀነ ኢየኡስ እንተድኣ ስሩታት ዘይኰንና ወንጌላውነት ክህሉ ኣይክእልን፡ ኢየሱስ ወንጌል እዩ” ከምዝበሉ ዝገለጸ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ ኣዚ ካብ ዕለት 18 ሓምለ ተበጊሱ ክሳብ ዕለት 22 ሓመለ 2018 ዓ.ም. ዝቕጽል ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እስያ ካብ 2013 ዓ.ም. ዝተበገሰ ካብቲ ናይ መላእ ሃገራት እስያ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ጉባኤታት ዝተፈልየ ኰይኑ ኣብ ቁምስናን ሕንጸትን ዕዮን ስድራ ቤትን መንእሰይን ብስነ ኣሃዝ ዝተራቐ መራኸቢ ብዙሃንን ማሕበራዊ መረብትን ትምህርተ ክርስቶስን ተልእኮ ወንጌልን ሓድሽ ስርዓት ኣገልግሎት ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ዝብሉ ነጥብታት ኣማእኪሉ በቢ ዓመቱ ዝካየድ ምዃኑ የዘኻኽር።


text:
(እዚ መዘከር ሓተታዊ ቃና ከይህሉዎ ዝከኣለኒ ፈቲነ ዝተዓወትኩ ግን ኣይመሰለንን’ሞ ምስናይ ይቕረታኡ።)
ብዕለት 5 ሰነ ገዛኢ ሰልፊ ኢትዮጵያ–ኢህወደግ–ንዘተ ሰላም ስምምዕ ኣልጀርስ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝተቐበሎን ንትግባረኡ ድሉዊ ምህላዉን ድሕሪ ምሕባሩ᎓ እቶም ፊስካ ክንፍሓሎም’ሞ ናብ ዝተመልከተሎም ኣንፈት ክነብሑ ዝጽበዩ ተጣበቕቲ ጭቆና ገዲፍና᎓ እቲ ንፍትሒ ዝቃለስን ዝጣበቕን ወገን ማዕረ ጽንብል ናጽነት ብዝቃረብ ደስታ’ዩ ተቐቢሉዎ።
ልዕሊ ክልተ ሰሙን ሓሊፉ ብዘይ ዝዀነ ወግዓዊ መልሲ ብወገን ኣስመራ ስቕ ምስ ተባህለ ድማ ብዙሓት ንኤርትራ ኣመልኪተን ዝዓያ መራኸቢ ብዙሃን (ብቐንዲ ከኣ ሓይሊ ተቓውሞ) ነቲ ዘይምኽኑይ ስቕታ ኣትሪሩ ኰኒኑዎ። ኰኒኑዎ ጥራይ ዘይኰነ ከኣ ሰላም’ውን ንኢሳይያስ ውጽኢታዊ ዘይምዃኑን ከም ዘይምነዮን ብዙሕ ተጻሒፉን ተዘሪቡን። (ብወገነይ እኳ ኢሳይያስ ንሰላም ፍጹም ቅሩብ ዘይምዃኑ ኣምልኪተ ክልተ ዓንቀጻት እዚን እዚን ጽሒፈ።)
ልክዕ ኣብ ክልተ ሰሙኑ᎓ ብምኽንያት ዝኽሪ መዓልቲ ሰማእታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መደረ ግን ፕረሲደንት ኢሳይያስ ንጻውዒት ሰላም ኢትዮጵያ ከም ዝተቐበሎ ጥራይ ዘይኰነስ ብኣካል ንምዝርራብ ልኡኽ ክሰድድ ኣብ ምድላው ከም ዘሎ ጠቒሱ። በዛ መደረ’ዚኣ እቶም ሓበሬታ ደንጒዩዎም ከቕለልዉ ዝጸንሑ ደገፍቲ ኣንፈት ስለ ዝተሓበሮም ከም ወትሩ ክነብሑ ከለዉ᎓ ንሓያሎ ዘገረመ ግን እቶም ተሓለቕቲ ሰላም ምዃንና ክንምድር ዝጸናሕና ኣስቂጥና ጥራይ ዘይኰነስ᎓ ራዕዲ ዝኣተወና’ውን መሲልና።
ኣብ ውሽጢ ሰዓታት “ኢሳይያስ ኣይእመንን’ዩ”፣ “ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ”፣ “መን’ዮም ዝውክሉና?” ወዘተ. ግን ከኣ ብኽቱር እስትሕቃርን ናይ ዳእላ ቃናን ግብረ-መልሲ ክውሕዝ ጀሚሩ።
ብወገናይ ኣብ መደረ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣመና ዘቖጥዓኒ ቃና ነይሩ። ንኣብነት᎓ ኣብዚ ናይ ዘተ ጕዳይ ወሳኒ ተራ ክጻውት ምዃኑ ዘይዝንጋዕን ቀንዲ መሻርኽቲ ምዃኑ ዘይተርፍን ንገዛኢ ሰልፊ ክልል ትግራይ ህውሓት ምንሻው ሓላፍነታዊ ኣይነበረን ጥራይ ዘይኰነስ ንሕማቕ ኣንፈት ዘርኢ ዝተክል’ዩ። ብቐንዱ ሃንደስቲን ኣተግበርቲን እዚ ህይወት ኣሽሓት ዝወሰደ ኲናት ክልተ ናይ ቀረባ ውድባት ህውሓትን ህግደፍን ኣብ ክንዲ ጌጋኻ ኣሚንካን ንህዝቢ ብቕኑዕ ልቢ ይቕረ ምሕታት᎓ ሕጂ ከኣ ካልእ ተዃታዂ ቋንቋ ምዝውታር ዝገደደ ሳዕቤን ክህሉዎ’ዩ። እቲ ዝኸፍአ ድማ እቶም ነባሖ ካብታ መደረ እናጨራረሙ ከጋውሑ ምዃኖምን ምህላዎምን’ዩ።Continue reading
ከምዚ ዝበለ ቅሉዕ ዓፈናን ውሁድ መስርሕ ኲናት ድንቍርናን እናተኻየደ ትም ኢልካ ምርኣይ ምትሕብባር’ውን ምዃኑ ስለ ዝዘከርኩ’የ እዚኣ ዝጽሕፍ ዘለኹ።
(ሕስድና’ውን ይኸውን።)
ንነፍሲ-ወከፍ ቈርበት ዘአፍፍ ተርእዮታት ክመጽእ ከሎ ከንፈር ጥራይ ረምጢጥካ ምሕላፍ’ውን ብተመሳሳሊ ምትሕብባር ወይ ድማ ታሪኻዊ ሓልፍነት ምጕዳል መሲሉ ይስመዓኒ።
ኣብዚ መስርሕ በበይኑ ደረጃን ዓይነትን ምትሕብባር’ዩ ዝርአ። ኣብ ዝለዓለ ቅርጺ ዘለዉ እናፈለጡ ዘሕሽዉ’ዮም። ካብኡ ውርድ ኢሎም ድማ ከከም ደረጃኡን ዓይነቶምን ተዓሽዮም ዘሕዕሽዉ፣ ብልቢ ዝዕሸዉ፣ ንኽዕሸዉ ባዕላቶም ባይታ ዘጣጥሑ ኣለዉ።
“ዓለማዊ ሽልማት ረሚ”
ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ-ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ፊልምታት ኤርትራን መራኸቢ-ብዙሃንን ሃገርናን ድሙቕ ከበሮ ዝተሃርመላን “ምስ ዓለም ተወዳዲርና ፊልምታትና ክሽለማ በቒዐን” ዘብል ተርእዮ ምርካብ ሽልማት ረሚ’ዩ ነይሩ። እዚ ኣብ ህዩስተን ቴክሳስ ዝመደበሩ ዓመታዊ ፈስቲቫል ፊልም᎓ ብንኣሽቱ ቋንቋታት ንዝፈረያ ፊልም ዘተባብዕ ደኣ ይዅን እምበር᎓ ደረጃኡስ ክንድ’ቲ ኣብ መራኽቢ-ብዙሃን ኤርትራ ዝወዓወዖ ኣይኰነን። ሓንሳብ እታ መስርሕ ምስ ተፈልጠት’ውን ዳርጋ ብዙሓት ኣፍረይቲ ፊልም ኤርትራ ተወዳዲሮም “ዓወት ክጓናጸፉ” በቒዖም’ዮም። (ኣነ ዝጸሓፍኩዋ ሓጻር-ዛንታ “ድሕሪ ውግእ”’ውን ናብ ሓጻር ፊልም ተሰሪሓስ ኣብዚ ውድድር “ተዓዊታ” ነይራ። ዝዀነ ተራ ግን ኣይነበረንን፣ ክህልወኒ’ውን ኣይደልን።) ተገዲሱ ንእሽቶ ንዝፍትሽ ደረጃ’ዚ ውድድር ፈስቲቫል ንምግምጋም ኣየጸግምን’ዩ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ᎓ ኣዳልወቲ᎓ ፊልምታት ኣወዳዲሮም ክሽልሙ ድሌት ከም ዘይብሎምን ከም ዘይኰኑን ኣቐሚጦም ኣለዉ። “We do not believe in awarding just one Gold, Silver & Bronze, as it is impossible to pick just three winners with so many wonderful entries.” ከኣ ይብሉ።
እንተስ ሰኣን ምስትውዓል ወይ’ውን ብፍላጥ ነብስኻ ምዕሻው᎓ ኣብቲ ተደጋጊሙ ዝግበር ሸፈነ መራኸቢ-ብዙሃን ግን ኣብዚ ውድድር ክንደይ ዕዉታት ከም ዘለዋ ዘይምሕባር’ዩ። ወይ’ውን መምዘኒ እዚ ውድድር ከይገለጽካ ምሕላፍ ሓደ ካብቲ ኰነ ኢልካ ዝግበር ሃስያ’ዩ። ተወዳደርቲ ስራሕቶም ክልእኩን ምስክር ወረቐት ከዳልዉን ገንዘብ ስለ ዝኸፍሉ እቲ ዳርጋ እንኮ ቅጥዒ ውድድር’ዩ። ንኣብነት እዘን ናይ 2017 ዕዉታት ረሚ ምስ እንርኢ ልዕሊ 900 ምዃነን ንግንዘብ። እታ ብደረስቲ᎓ ዳይረክተራን ጋዜጠኛታትን ሸፈፍ ኢላ እትስገር ነጥቢ ግን ብዝሒ ዕዉታት ዘይምግላጽ’ዩ። እቲ ተራ ተዓዛቢ ከኣ “ወርቂ”᎓ “ብሩር” ወይ “ነሓስ” ተሸሊማ ክሰምዑ ከለዉ ምስኣ ኣማኢት ከም ዘለዋ ኣይፈልጡን።Continue reading
“ኣብዚ ናይ ክረምቲ ዕረፍቲ ደኣ ንኤርትራ ክትበጽሕ ዲኻ?” ዝብል ዘረባ መማህረትይ ዘንቀሎ ሓሳብ’ዩ። ብዘይካ ኣይፋል ካልእ ኣይበልኩዎን᎓ ብውሽጠይ ግን ገለ ካብቲ ምኽንያታት እጽብጽብ ነይረ፤
- “ኣብ እንዳ ፊሊጶስ ኢና ተኣሲርና ኔርና” ዝብል’ሞ (ዝበዝሓ ኣብያተ-ማእሰርቲ ኤርትራ ናይ ኣዘዝቲ ሰራዊት ትካላት እምበር ገበነኛታት ዝቕጽዑለን ስለ ዘይኰናስ ብኣስማት ኣዘዝቲ ክጽውዓ ንቡር’ዩ) ድሕሪ ዓመት ማእሰርቱ ብሰበ-ሰብ ወጺኡስ (እንኮላይ ካብታ ሃገር) ንዅነታቱ ምስ ሓተትኩዎ “ዳርጋ ኣብ ሕጽኖት ዝነበርኩ’የ ዝመስል። ከምዚ ኣነ ዝነበርኩዎስ ንኻልኦት ይፍጠረሎም’ዩ ዘብል” ኢሉኒ። ዝርርብ ቀጺሉ ብዛዕባ እቶም ተሪፎም ዘለዉ መተኣስርቱ ምስ ተላዕለ ድማ᎓ “ብሓቂ ጽቡቕ’ዮም ሒዞሞም ዘለዉ፣ ብዓል እገለ ዘየድልዮም ምስ’ቶም ዋርድያ ይጓረፈጡ ነይሮም᎓“ ይቕጽል። ኣብ መጨረሽታ–ዋላ ሓንቲ ምኽንያት መእሰሪ ኣይሃሉዎም ደኣ’ምበር–እቲ ፍታሕ ኢሉ ዘቕርቦ፤ “ሕጂ ንዓርኪ ፊሊጶስ ዝዛረባ ኢና ንደሊ ዘለና። ንሳ እንተ ተዛሪባቶስ ክወጽኦም ይኽእል’ዩ።”
ኣነ ከኣ ብገርሀይ ዓርኪ ጀነራል ፊሊጶስ መን ምዃና ይሓትት። “እታ ኣብ ኣስመራ ፓላስ ዘቝርሳ ዝነበረ ‘በይቢ’ ዝብላ ዝነበረ በዓልቲ ማርካቶ እኳ ገዲፉዋ’ዩ። እዛ ሕጂ ሒዙዋ ዘሎ ግን ዓርኪ እገለ ዝነበረት… ኵስቶ ሽማ ኣብ ከተማ ድኳን ቡቲክ ከፊቱላ ዘሎ…። ከመይ ጌርካ ንስኻ ዘይትፈልጣ?” ለካስ ኵሉ ሰብ’ዩ ዝፈልጣ። ኣብ ዩትዩብ ደልዩ ከኣ ኣቕሪቡለይ።
-
- Continue reading
ክትምዕድን ክትምህርን ናይ ምድላይ ክቱር ድሌት ዝስዕርር ዘሎ መሲሉ ተሰሚዑኒ ነይሩ። ዳሕራይ ሕስብ ምስ ኣበልኩዎ ግን ሕጂ ደኣ ብናጻ ዕድላት ማሕበራዊ መራኸቢታት ተሓጊዙ ዝተጋነነ መሲሉ እምበር ካብ ቀደሙስ እኹል መንጸፍ ጸኒሑዎ’ዩ። ንውሰድ እንዶ…
…ሙሳ ኣሮን ኣብ መቕድም ቀዳመይቲ ልብ-ወለዱ ወርቅሃ “እቲ ጽሑፍ ነቶም ክቡራንን ሕፉራንን መምሃሪ እምበር᎓ መጻወቲ” ከም ዘይኰነ ኣመልኪቱ ኣሎ። ሙሳ ኣሮን ጥራይ ዘይኰነስ ኵሎም ናይ ሽዑ ጸሓፍቲ ልብ-ወለድ ንዕኡ ዝመስል ማዕዳን መጠቀቕታን’ዮም ዝህቡ ነይሮም። በቲ መጠኑ ዝሓለፈ “ክትምህር ናይ ምድላይ ጽቡቕ ድሌት” ዝተናደደ በየነ ሃይለ ድማ ኣብ ዓቢዱ’ዶ ትብልዎ? (1965) ᎓ “እዚ ጽሑፍ ክምህር ወይ ክግስጽ ቢለ ኣይጸሓፍኩዎን” ኢሉ ኣቐሚጡ። ምናልባት ግን ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ብዙሓት ዘመናዊ ስነ-ጽሑፍ ደንጉዩ ዝጀመረን ሃገራት ጸሓፍቲ ልብ-ወለድ ነገርቲ ዛንታ ጥራይ ዘይኰነስ መምሃራን እንኮላይ’ዮም። ንዝያዳ “The Novelist as Teacher” ዝብል ጽሑፍ ቺንዋ ኣቸበ ምውካስ ይከኣል።
[ናይ መምሃራን ካብ ተላዕለ ብዘይካ ኣብ ኤርትራ “መምህር” ካብ ሞያ ሓሊፉ ናብ መዓርግ ዝቕይረሉ ሕብረተሰብ’ሲ ኣሎ’ዶኾን?]
ኣብ ዘልዕሎ ኣብነታት ሓቀኛ ኣስማት ኣይክጠቅስን’የ።
ኣብ ፈለማ 2000 ኣቢላ ኣብ ኤርትራ “ዝረዓመት” መጽሓፍ᎓ ኣብ መቕድማ᎓ “እገሊት ጓለይ ‘ባባ ንህዝቢ ኤርትራ በጃኻ ምሃሮ᎓’ ኢላ ኣምሪራ ተላብያትኒ’የ ዝጽሕፍ ዘለኹ” ዝብል ኣለዎ።
እቶም “ብሩህ መጻኢ” (እንታይ ምዃኑ እንድዒ) ክህሉዎም እንደልዮም ህጻናት ኤርትራ እንተስ ኣቦይ ንዋዩ ወይ ኣቦይ ባጃይን ኣማኢት መሰልቶምን ተማዒዶም ክስንብሩ ቍሩብ’ዩ ተሪፉዎም። እዛ ንሓደ ጨሓምን ጭራ ነስነስ እናበለን ንምዝራብ ዝጽገም ወሓለ ሰብኣይ ቅዲ መበቈላ ኣበይ ምዃና ኣይፈልጥን። ኣብ ዝበዝሕ ናይ ተዋስኦን ምዕዶን ኣጋጣሚታት ግን ካብተን ኣዝየን ዝውቱራት ኣገባባት’ያ።
ምርኢት መጽሓፍቲ ኤርትራ ጽቡቕ ተበግሶ ደኣ ይዅን እምበር᎓ “ነንብብ ክንዕንብብ” እትብል መዝሙር ናይቲ ኣጋጣሚ ክሰምዕ ከለኹ ወትሩ እዝነይ እዃዅየኒ ነይሩ።
ካብተን ሓደ ሓድሽ ስራሕ ኣዝያ ኣገዳሲት ምዃና እንጥቀመላ ዝውትርቲ ኣገባብ ኣወዓውዓ᎓ “መሃሪትን ኣዘናጋዒትን” ተዋስኦ᎓ መጽሓፍ᎓ ፊልም ምዃና ምንጋር’ዩ። ክመዓድ ኢሉ ናብ ሲነማ ከፊሉ ዝኸይድ’ሲ ከመይ ከመይ’ዩ?
መስፍን ገብረሂወት ቀደም ተመሃራይ ካልኣይ ደረጃ ከለኹ ደጋጊመ ዘንብባ ዝነበርኩ ናይ ዋዛታት መጽሓፍ ኣላቶ። ኣርእስታ? እናሰሓቕና ንመሃር። ዳሕራይ ቍሩብ ምስ ጐበዝኩ እታ ኣርእስታ ተሕስበኒ፣ ሰብ ስሒቑ ጥራይ እንተኸደስ እንታይ ሓጢኣት ኮን ነይሩዎ? ስለምንታይ’ከ ካብ ነፍሲ-ወከፍ ዋዛ ትምህርቲ ክቕስም ዝድለ?Continue reading
“ስራሕና ቦምባ ምትኳስ’ዩ ኣበይ ከም ዝዓልብን ንመን ከም ዝሃርምን ንዓና ዝምልከት ኣይኰነን፣ ንሱ ናይ ካልእ ክፍሊ ስራሕ’ዩ።”
እዘን ከም መእተዊ ተጠቒመለን ዘለኹ ሕደማ ናይ ሓንቲ ደርፊ ኰይነን ኣብ ሓንቲ መጽሓፍ ካብ ዘንብበን ልዕሊ 10 ዓመት ሓሊፉ፣ ገና ክርስዐን ኣይከኣልኩን᎓ ስም ደራፊ ስለ ዘይሓዝኩ ከኣ ተመሊሰ ከስተማቕራ ኣይከኣልኩን። ተደጋጋሚ ሓላፍነት ዝጐደሎ ስራሕ ጎፍ ክብለኒ ከሎ ግን እዘን መስመራት ህሩግ ይብላኒ። ስሙ ዘይሓዝኩዎ ደራፊ ነቲ ኣብ እዋን ዝሑል ኲናት ዝነበረ ወጥሪ ኒክለሳዊ ኣጽዋር–ናይ ገለ መራሕቲ ሸለልትነት ከስዕቦ ዝኽእል ሃስያ–ንምግላጽ ዝደረፎ’ዩ። እታ ደርፊ ከም እተርእዮ᎓ ኣዘንታዊ ምስቶም ቦምባ ዝትኵሱ ክፍሊ ኰይኑ ስራሑ ነታ ቦምባ ምትኳስ እምበር ኣበይ ከም እትዓልብን ንመን ከም እትሃርምን ግን ንኻልእ ክፍሊ ዝምልከት ምዃኑ ይሕብር። እቶም ካልእ ክፍሊ᎓ ምናልባት’ውን ነታ ቦምባ ተመሊሳ ኣብ ልዕሊኡ ከም እትወድቕ ገይሮም ከነጻጽሩዋ ይኽእሉ’ዮም፣ እዚ ግን ንዓኡ ዝገድሶ ኣይኰነን።
(መእተዊስ እንተ ሓጸረ’ዩ ጽቡቕ፣ ክሰግር)
ሰፊሕ ቃለ-መሕተት ኣቦይ ሃብተማርያም ኣብርሃ ዘበገሶ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ረድዮን ምልልስ ዘንቀሎ ሓሳብ’ዩ። ኣጋጣሚ ኰይኑ ብዝለዓለ ጥርዚ–ናይ ኣማኑኤል ኢያሱ ናይ ረድዮ መልሰ-መጥቃዕቲ–ምስ ሰማዕኩ’የ ተመሊሰ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምልልስ ተኸታቲለዮ።
ኣቦይ ሃብተማርያም ልዑልን ትኵርን ዝኽሪ ከም ዘለዎም ዘጠራጥር የብሉን፣ ምስ ዕብየት ዕድመ᎓ ንውሓት ግዜን በበይኑ ምዕባለታትን ከኣ ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ናይ እርጋን ምትሕውዋስ ዝኽሪን ንምፍላጥ ኣየጸግምን። ኣፋዊ ዛንታ እናተደጋገመ ምስ ከደ መበቈሎን ርጡብነትን ብዘየገድስ “ሓቂ” እናመሰለ’ዩ ዝመጽእ። ኣብዚ ናይ ኣቦይ ሃብተማርያም ኣጋጣሚ’ውን ነዊሕ ስደትን ጽምዋ ዝወለዶ ምጽርራብ ናይቲ ዝኽሪን ናብ ሓደ መስርዑ ዝሓለወ ዛንታ ንኽሰፍዩዎ ኣኽኢሉዎም። ኣብ ርእሲ’ቲ ርኡይ ኵርናዕ ኣጠማምታ᎓ እቲ ዝዝርዝሩዎ ዛንታታት ኣዝዩ ተኣፋፊን ምስጢራዊን ስለ ዝዀነ᎓ ብማዕዶ ተዓዛቢ ኴንካ ጥራይ ደምዳሚ መልሲ ክትህበሉ ዝከኣል ኣይኰነን። ካብ ዕላሎም ንጹር ከም ዝዀነ ከኣ ኣብቲ ኣዝዩ ተኣፋፊ ዛንታታት ናይ ማዕዶ ተዓዛቢ ጥራይ’ዮም ነይሮም። ንውሓት ዕድመ᎓ ምድብላቕ ዝኽሪ᎓ ነዊሕ ዝተዓቝረ ነድሪ ከስዕቦ ዝኽእል ምዝባዕ ሓበሬታ እምበኣር ምዝርዛሩ’ውን ኣየድልን። ኣብ ከምኡ መደምደምታ ንዝበጽሕ ሰማዒ’ውን ግድን ጌጋ ወይ ዝተጋነነ ስእሊ ክህቦ’ዩ። Continue reading
ብሓቂ ድዩ ኣዛራቢ ጉዳይ ኰይኑስ ብዛዕባ ህሉዊ ተርእዮታት “ተስፋጽዮን”ን ካልኦት ብነብሰ-በታኽነት ዝሕመሉ ዘለዉ ክጽሕፍ ኢለ ደጋጊመ ሓሲበ። ኣብ መጨረሽታ ግን ኣመጻጽኣ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣወጻጽኣ ብሪጣንያ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ኣፈላልቓ ሓደገኛታት መራሕቲ ዓለምና ከም እኒ ሂትለር ብዓቢኡ፣ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ድማ ብደረጃ መዐቀኒ ብልቃጥ ዘኪረስ ሓሳባተይ ክገልጽ ተደፋፊአ።
ክቱር ነድሪ ውጽኢት ነዊሕ ዝኸደ ዓመጽ፡ መወዳእታ ዘይብሉ ቀንፈዘው ስደት (እቲ ዝኸፍአ ድማ ኣብ መዕረፊየይ በጺሐ ኣብ እትብለሉ እዋን ምዃኑ)ን “ተሓታትነት” ዘይብሉ ኣገባባት ማሕበራዊ መራኸቢታት ተደሚሩዎን ብዙሕ ሰብ (ነብሰይ ሓዊስካ) ዕርቃኑ ክወጻእ ተቐሲቡ ኣሎ። ስለዚ ድማ’ዩ፡ ሎሚ ኣብ ዓንኬላት ማሕበራዊ መራኸቢታት ኤርትራ ዝዀነ ኣቓልቦ ዝሰኣነ ብሓንቲ ለይቲ ዝና ንኽረክብ ዕድል ገይሩ። ሰማእታት ዝጸርፍ፡ ባንዴራ ዘቃጽል፡ ንቓልሲ ዘከሻምሽ… ከከም ግዜኦምን ኵነታቶምን–ንሳቶም’ውን ብዝዀነስ ይዅን ጥራይ ኣዛራቢ ኣርእስቲ ንፍጠር ብዝመስል ተበግሶ–ኣቓልቦ ንኽጥምዝዙ ባይታ ተጸሪጉሎም። ብዘይ ዝዀነ ርጡብ ሓሳባትን ብዘይካ ጥሪፍሪፍ ዝብላ ዘለፋ ንሓንቲ ደቒቕ’ውን ክኸይድ ዘይክእል ምጕት ሒዝካ ኣቓልቦ ክትስሕበሉ እትኽእል ምቹእ ሃዋሁ ስለ ዘሎ ከኣ ንብዙሓት “ኣህቢቡዎም”። እቲ ህቡብነት ግን ግድን ንሓደ ጽቡቕ ኣንፈት ኣብነት ዘይክኸውን ይኽእል’ዩ። [ንኣብነት እኳ ኣቓልቦ ክስሕቡን ኣብ መራኸቢ-ብዙሃን ክዝረበሎምን ኢሎም ጥራይ ኣብ ግብረ-ሽበራዊ መጥቃዕቲ ዝዋፈሩ መንእሰያት ኣመና ብዙሓት’ዮም። ብሕልፊ ኣብ ሃገራት ምዕራብ፡ እዚ ዝመስል ተርእዮ ብተደጋጋሚ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ህጻናት ብምቕታል ክፍጸም ይርአ።]
ምናልባት ግን ብዝሒ ድምጺ፡ ድጋፍን በጻሕቲን ማሕበራዊ መራኸቢታት ንደረጃ ሓሳባት ዝገልጽ ዘይምዃኑ ኣከራኻሪ ኣይኰነን። ካልእስ ይትረፍ ስእሊ ሓደ ሓዊ ዝነድድ ዘሎ ቈልዓ ብምጥቃዕ፡ “ኣምላኽ ምሕረቱ ከውርደሉ ‘ኣሜን’ ጸሓፉ” ብምባል ጥራይ ልዕሊ ሚልዮን ዝኸይድ ድጋፍ ምርካብ ኣሸጋሪ ኣይከውንን።Continue reading
(ኣብ መርበብ ሓበሬታ ፐን ኤርትራ ካብ ዝተሓትመ)
ብ1971፡ ካብታ ሸውዓተ ቈልዑ ዝወለደት ስድራቤት ኣስራት መብራህቱን ኣብርሃጽዮን ሃይለን ኣብ ኣስመራ ዝተወልደ ኣማኑኤል: ምንኣስ ቦኽሪ ኰይኑ: መባእታ ኣብቲ ሽዑ “ሰሜናዊ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ፣ ማእከላይ ደረጃ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሽወደን ኣኽርያ፣ ካልኣይ ደረጃ ድማ ኣብ ሳንታ-ኣና (ናይ ሎሚ ሰማእታት) ወዲኡ። ብድሕሪኡ ኣብ 1989 ናብ ባህርዳር ብምኻድ ፔዳጎጂ (ትምህርቲ ስነ-ምምህርና) ንሓደ ዓመት ተኸታቲሉ። ኣብ 1990 ድማ ናብ ህዝባዊ ግንባር ብምንጽባር: ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ ክሳብ መስከረም 1992 መምህር ኰይኑ ኣገልጊሉ። ድሕሪኡ ኣብ 1992 ናብቲ ሽዑ ዳግም ዝተኸፍተ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ብምእታው፡ትምህርቲ መሬትን ዕቃበ ማይን (soil science and water conservation) ኣጽኒዑ። ኣማኑኤል (ስድራቤቱን ናይ ቀረባ የዕሩኽቱን ዝምስክሩሉ) ንኻልኦት ከረድእን ንሰብ ከሕግዝን ዝያዳ ጸዓት ዘጥፍእን ብውልቁ ከጽንዕ ዘይረአን ደኣ ይንበር እምበር (ከም ኣብ ካልእ ዓውዲ ዝነበሮ ትኵርነትን ትዕድልቲን): ኣብ ትምህርቲ’ውን ጸብለልታ ስለ ዝነበሮ: ብዝለዓለ ነጥቢ ተመሪቑ። ድሕሪ መመረቕታኡ ኣብ ኣብ ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባቢን ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ ድማ ኣብ ዶባዊ ኲናት ኤርትሮ-ኢትዮጵያ ከቲቱ ኣብ ኣሃዱ ሃንደሳ ተመዲቡ ክሳብ ግዜ ማእሰርቱ የገልግል ነይሩ።
ዋና–ኣሰናዳኢ ኣማኑኤል ኣስራት
ኣማኑኤል ኣስራት ዋና ኣሰናዳኢ ናይታ ብለካቲት 1999 ዝጀመረት ጋዜጣ ዘመን ኰይኑ: ናብ ሰንበት ዕለት 23 መስከረም 2001 ኣብ ዘውግሐ ንግሆ ካብ ገዛኡ ብኣባላት ጸጥታ ምስ ተወስደ ክሳብ ሎሚ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዒራዒሮ ከም ዘሎ ዳሕረዎት በብወገኖም ዝፈለቑ ክሳብ ሕጂ ወጺኦም ዘለዉ ዝደሓሩ ሓበሬታት የመልክቱ። ምእሳር ኣማኑኤል ምስ ምዕጻው ብሕታውያን ጋዜጣታትን ምእሳር ኣሰናዳእተንን ዝተሓሓዝ ምዃኑ ርዱእ ኰይኑ: ምስ ብጾቱ ጋዜጣኛታት: ኣድማ ምሕሳም መግቢ ገይሮም ክሳብ ዝግዕዙ: ኣብ ቀዳማይ መደበር ፖሊስ ኣስመራ ንውሑድ እዋናት ጸኒሑ ነይሩ።Continue reading
(ኣብ መርበብ ሓበሬታ ፐን ኤርትራ ካብ ዝተሓትመ)
ፎቶግራፍን ተንቀሳቓሲን ስእሊ ኤርትራ ክለዓል መለቀብታ ቅጽል ዘየድልዮ ስዩም ጸሃየ፡ ኣብ 1952 ካብታ 12 ቈልዑ ዝፈረየት ስድራቤት ኣቶ ጸሃየ ወልደማርያምን ወ/ሮ ሮማ ሰሎሞንን ኣብ ትዅል ተወሊዱ። ኣብ ትዅል ደኣ ይወለድ እምበር፡ ኣብ ከባቢ ጸጸራት ኣስመራ ክዓቢ ከሎ፡ ትምህርቱ’ውን ኣብ ኣስመር’ዩ ተኸተቲሉ። እዛ ብዙሓት ቈልዑ ዝወለደት ስድራ ማዕረ ብዝሒ ዝፈረየቶም ደቂ’ያ ንቓልሲ ናጽነት ኣሰሊፋ። ስዩም ዝርከቦም ሸሞንተ ደቂ ንገድሊ ተሰሊፎም፣ እስቲፋኖስ ዝተባህለ ኣባል እዛ ስድራ ንስለ ናጽነት ኣብ ዝተኻየደ ቃልሲ ክስዋእ ከሎ፡ እቶም ሸውዓተ ግን ብሰላም ተመሊሶም። ኣደ ስዩም ወይዘሮ ሮማ እውን ብተመሳሳሊ ኣብ ኣስር ደቀን ብምጽናዕ፡ ሓፋሽ-ውድብ ኰይነን ንነዊሕ ዓመታት ሰሪሐን። ስድራቤት ጸሃየ ወልደማርያም ደሓን ደረጃ መነባብሮ ስለ ዝነበሮም (ኣብ ኣስመራ ከባቢ መዓስከር ቃኘው እትርከብ ሲማፎሮ ዘላ ባር ዳኦስታ’ውን ዋንነታ ናይዛ ስድራ’ያ)፡ ስዩም ናብ ዝሓሸ ቤት ትምህርቲ ክለኣኽ ኣኽኢሉዎ።
(ምስ ስዩም ጸሃየ ውልቃዊ ሌላ ኣይነበረናን፣ ኣብዚ ዝጠቕሶ ሓበሬታ ግን ሓያሎ መጋድልቱ ዝነበሩ’ሞ ስሞም ክዕቀበሎም ካብ ዝሓተቱ ወይ ድማ ቤተሰቡ ዝትረኸበ ሓበሬታ’ዩ።)
ስዩም ተመሃራይ ኣላይንስ ፍራንስ ብምንባሩ፡ ብዘይካ’ቲ ምልከት ቋንቋታት ፈረንሳይ፡ ጣልያንን እንግሊዘኛን ኣብ ባህሪ’ውን ካብ ብዙሓት መዛንኡ ዝተፈልየ ጽልዋ ከም ዝነበሮ መሳቱኡ ይምስክሩ። ስዩም ፈለማ ኣብ ኣስመራ ትምህርቱ ድሕሪ ምክትታል፡ ናብ ኣዲስ-ኣበባ ብምኻድ ኣብ ፍረንች-ኮለጅ ትምህርቱ ቀጸለ’ሞ ድሕሪ ምውዳኡ ድማ መምህር ቋንቋ ፈረንሳይ ኰይኑ ንሓደ ዓመት ኣብ ኣስመራ ሰርሐ። ሕጂ’ውን ኣብ ኣስመራ ዝነበረ እብኡብ ህይወት ክጸሮ ስለ ዘይክኣለን በቲ-በቲ’ውን ምስ ቃልሲ መስመር ስለ ዝጸንሖን ድማ ኣብ 1977 ናብ ቃልሲ ወጸ።
ድሕሪ ታዕሊም ስዩም ናብ ኣሃዱ ሃንደሳ’ዩ ተመዲቡ። ሓያሎ መጋድልቱ ዘዘንትዉዋን ስዩም ባዕሉ’ውን ቀጻሊ ዝጠቕሳ ዝነበረትን ዘይትርሳዕ ግዜ ኣብ ኣሃዱ ሃንደሳ ተመዲቡ ኣብ ዝነበረሉ ፈለማ ዓመታት ቃልሲ’ዩ። እታ ጋንታ ሃንደሳ ንጸላኢ ኣብ ዝቐርብ ድፋዓት ቅድመ-ግንባር (ምናልባት ከባቢ ግንባር ከረን) ተፈልያ ነዊሕ ጸኒሓ። ኣብታ ጋንታ ዝርአ ዝነበረ መለሳ-ኣልቦ ህይወትን ኣንጻር ምሁራን ዝቐንዐ መልክዑ ዝሓዘ ኣጠማምታን’ውን ንብዙሕ ክገልጽ ዝኽእል ይመስለኒ። ስዩም እቲ “ደርቢ ምስባር” ዝብል ኣካይዳ ስለ ዘይኣመነሉ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ቃልሲ ዝህሉዎ ኣሉታዊ ጽልዋ ከም ዝዓቢ ስለ ዝተገንዘበ፡ ብሸዓኡ’ዩ ኣንጻሩ ደው ኢሉ። እታ ጋንታ ምስ ካልኦት ኣሃዱታት ኣብ ዘይትራኸበሉ ሓዲግ ቦታ ብምዃናን ብተዛማዲ ስራሓ’ውን ኣብ ቀጻሊ ወተሃደራዊ ንጥፈታት ትሳተፍ ብዘይ ምንባራ፡ ኣብ መንጎ ኣባላት ዝህሉ ምጥምማት ዝዓበየ ስራሕ ኰነ።Continue reading


text:
ዕዳጋታት ኤርትራ ምስ ምዕጻው ዶብ ሱዳን ተኣሳሲሩ ካብ ዝነበሮ ብዝኸፍአ ገረውረው ኢሉ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
ብተግባር ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ጀሚሩ ትንፋስ ንግዳዊ ንጥፈታት ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ህዝቢ ኣብ ዕለታዊ ህይወቱ ብቐጥታ ዝጥቀመሎም ሃለኽቲ ነገራት ድማ ብፍላይ፡ ሱዳንን ምስ ሱዳን ዘዋስኑ ቦታትን ኮይኑ ምጽናሑ፡ ፕረሲደንት ሱዳን ዑመራል በሽር ብሰንኪ ህግደፍ ዝገበሮ ሓላፍነት ዘይብሉ ፖለቲካዊ ገልበጥበጥን ብዝሓደሮ ጸጥታዊ ስግኣትን ካብ ቁጽጽር ወጻኢ እናኾነ ዝመጽአ ዘይሕጋዊ ንግድን ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ ዶባት ካብ ዝሓጸወሉ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ 2018 ጀሚሩ ዕዳጋታት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ከም ዝርከብ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ከሰላ ሱዳን ሓቢሮም።
ኣመሓደርትን ኣባላት ጸጥታን ህግደፍ ነቲ ብሱዳን ገጢምዎም ዘሎ ቁጠባዊ ጽፍዒት ክኽውሉ፡ እዚ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ጸገም ኣይኮነን። መንግስቲ ሱዳን’ውን ከም መንግስቲ ዝሕመየሉ ኣይኮነን። ኣብ’ቲ ስልጣን ቦታ ዘለዎም ፍሉያት ጉጅለታት ሱዳን ዝገበርዎ’ዩ። ካብ ቁጽጽርና ወጻኢ ኣይኮነን ክንኣልዮ ኢና።
ዘጨንቅ ከኣ የብልናን ሱዳን ዶባታ እንተዓጸወት መተንፈሲ መዓስ ስኢና ክልተ ወደባት ኣለና ዘድሊየና ሸቐጣት ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ሸሚትና ከነምጽእ ኢና። 30 ዓመታት ዝተቓለሰን ልዑል ናይ ምጽዋር ባህሊ ዘጥረይን ህዝቢ ኤርትራ በዚ ጠርቋሽ ምኽንያታት ኣይጸዓድን’ዩ ዝብል ጎስጓሳት የካይዱ ከም ዘለው፡ እንተኾነ ግን፡ እቲ ዘጋጠም ሽግር ከቢድ ተጽዕኖ ፈጢሩ ምህላውን ኣረጋጊጾም።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ መንግስቲ ሱዳን ሕጂ’ውን ናብ’ቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ቦታታት ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስን ጸጥታን ኣዋፊሩ ምቁጽጻሩ የሐይል ምህላው’ውን ወሲኾም ኣረጋግጾም።
በዓልቲ ቤቱ ንሚኒስተር ገንዘብ ህግደፍ ዝነበረ ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ ከም ዝተኣስረት ተገሊጹ።
ጉጅለ ህግደፍ ፍንሕኒሕ ንዝብሉ ባእታት ብምእሳር፣ ብምጭዋን ብምቕንጻልን ህዝቢ ንምርዓድ ዝሓዞ መደብ ብምቕጻል፡ በዓልቲ ቤቱ ሚኒስተር ገንዘብ ጉጅለ ህግደፍ ንዝነበረ ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ፡ ወ/ሮ ኣልማዝ ሃብተማርያም ቅድሚ ክልተ ሰሙን ከምዝኣሰራ፡ ብ10 ለካቲት 2018 ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ዝተዘርገሐ ዜና ኣፍሊጡ።
ግዳይ ማእሰርቲ ኮይና ዘላ ኣልማዝ ሃብተማርያም ብልዑል ፍቕሪ ሃገርን ኣኽብሮት ንህዝብን ትፍለጥ ዜጋ ከምዝኾነት ዝገለጸ እቲ ዜናዊ ሓበሬታ፡ ዛጊት ግን ብምንታይ ምኽንያት ከምዝኣሰራ ኣይገለጸን።
ሚኒስተር ገንዘብ ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ ብርሃነ ኣብረሀ፡ ኣብ ኣኼባ ናይ’ቲ ብካቢነ ሚኒስተራት ዝጽዋዕ፡ ህዝብን ሃገርን ብከም’ዚ ንኸዶ ዘለና ክቕጽል እንተደኣኮይኑ ቅኑዕ ኣይኮነን። ሃብቲ ሃገር ብቐጥታ ናብ ካዝና ሚኒስትሪ ገንዘብ ክኣቱ፡ ህግደፍ ዝገብሮ ኢድ ምትእትታው ገደብ ክግበረሉ፡ ውጽኢት ስራሕ ብቕንዕና ክግምገም ኣለዎ ዝብል ርእይቶ ብምቕራቡ ካብ መዝነቱ ከም ዝወረደን ወሲኻ ኣረዲኣ።
ትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ብጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ምስ መንግስቲ’ታ ሃገር ይዘራረብ ኣሎ ተባሂሉ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (UNHCR)፣ ብጉዳይ ምስጓግ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስ መንግስቲ እስራኤል ይዘራረብ ከምዘሎ፡ መሰረት እቲ ዝርርብ፡ መንግስቲ እስራኤል ንገለ ካብ’ቶም ወይ ትባረሩ እንተዘይኮነ ትእሰሩ ዝብሎም ዘሎ ስደተኛታት ሕጋዊ ኣፍልጦ ሂቡ ሕቶ ዕቑባኦም ተቐቢሉ ከንብሮም፡ ነቶም ዝተረፉ ከኣ ዩ ኤን ኤች ሲ ኣር ናብ ካልእ ውሑስ ሃገር ክሳብ ዘሰጋገሮም ዕድል ክህቦም ዝብል ከም ዝኾነን ረድዮ ኤረና ንማዕከናት ዜና እስራኤል ብምጥቃስ ብ9 ለካቲት 2018 ጸብጺባ።
ወኪል UNHCR ኣብ እስራኤል ሻሮን ሃረል፣ ከምዚ ዓይነት ምርድዳእ ምግባር ፍታሕ ከምጽእ ተኽእሎ ከም ዘሎ ብምትስፋው ብዝሓየለ መልክዑ ክድፈኣሉ ከምዘለዎ ከም ዝገለጸት፡ ይኹን ግን ብዝሒ ናይ’ቶም መንግስቲ እስራኤል ፖለቲካዊ ዕቑባ ክህቦም ዘለዎ ኮነ እቶም ዝተረፉ ዝጣየሱለን ሃገራት ከምዘየነጸረትን ኣፍሊጣ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ እቶም ኣብ ሽግር ወዲቖም ዝርከቡ ኤርትራውያን ከም መቐጸልታ ናይ’ቲ ብ22 ጥሪ 2018 ኣብ ቴል ኣቪቭ ኣካይዶም ዝነበሩ ሽግርና ይሰማዕ ባራዩ ኣይኮናን ኣይንሽየጥን ዝብል ሰላማዊ ሰልፊ ብ8 ለካቲት 2018’ውን ተመሳሳሊ መልእኽቲ ዘለዎ ሰላማዊ ሰልፊ ከም ዝገበሩን ኣቓልቦ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ይረኽቡ ምህላዎምን ኤረና ኣረዲኣ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 12-02-2018


text:
ምስ ዓብየቲ ዓዲን መራሕቲ ሃይማኖትይን ነበርቲ ከተማ ድሪዳዋ ትማሊ ሓሙስ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ኣብ ሰስምዕዎ መደረ ኣብቶም ዝሓለፉ ማዕልታት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ተላዒሉ ዝነበረ ተቓውሞ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ንምፍራስ ብዝደልዩ ሓይልታት ብሓሰት ብዝተዋደደ በለካ ለኽዐካ እዩ ኢሎም።
ብቴለቪዥን ኢትዮጵያ ኣብዝተመሓላለፈ ዜና ከምዝበልዎ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ዙሪኣን ዝርከቡ ናይ ኦሮሚያ ከተማታት ንምልማዕ ዝተዋደደ ማስተር ፕላን መንቀሊ እቲ በለካ ለኽዐካ እዩ ኢሎም።
ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ናይ ኦሮሞ መሬት ተወሲዱ’ሎ? ንምንታይ ይውሰድ? እዚኮ ሕገ መንግስቲ ዝሃበና መሰል እዩ ኢሉ እቲ ህዝቢ ንኽልዓል ከምዝገብር ምስ ገለፁ ነገር ግን ሓሰት እዩ ኢሎም።ኣስዒቦም ‘’ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ዝሰፈረ እቲ ህዝቢ ዝወሰኖ ዴሞክራሲያዊ ብሄረተኝነትን ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ሃኒፆም እዮም።ኩሉ ንክልሉ ባዕሉ ንባዕሉ እናመሓደረ፣ኣብ ክልሉ እናወሰነ፣ነገር ግን ናይ ሓባር ሃገር እናሃነፀ ዝኸደሉ ስርዓት እዩ።እንበታተነሉ ስርዓት ኣይኮነን’’ኢሎም።
ናይ ቀደም ስርዓት ናፈቕትን ፀበብትን ዝበሉዎም ነቲ ህውከት ከምዘልዐልዎ ብምሕባር ተፈጢሩ ዝነበረ ፀገም ምርግግኡን መንግስቲ ቀንዲ ተዋሳእስቲ እቲ ህውከት ንዝኾኑ ብምፍላይ መንግስቲ ኣዳልዪ ስጉምቲ ክወስድ እዩ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ብዝተኣሳሰረ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኦን ከምኡ እውን ካብ ዝተፈላለያ ክፍለ ግዝኣታት ዩናይትድ ስቴት ዝተኣኻኸቡ ኢትዮጵያዊያን ተወላዶ ኦሮሞ ኣብ ልዕሊ ኦሮሞ ይፍፀም ኣሎ ንዝበልዎ በደል ብምውጋዝ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዋይት ሃውስን ቤት ፅሕፈት ምንስቴር ጉዳያት ወፃእን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣስሚዖም።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ካብ ሞንጎ‘ቶም ትሻዓተ እቶም ሸውዓተ እቲ ዝቀረቦም ክሲ ኣይዋዓልናዮን ኢሎም ነፂጎምዎ‘ለው።ሻድሻይ ተኸሳሲ ግና፣እቲ ዓቃቢ-ሕጊ ዘቅረቦ ክሲ ዝፈፀምኩ፣ብዘይፍላጥ ስለዝኾነ ቤት-ፍርዲ ብናፃ የፋንወኒ ዝብል መልሲ ሂቡ።
ሻምናይ ተኸሳሲ ብወገኑ ምስ ሻድሻይ ተኸሳሲ ዝምድና ስለዘለና ብሕድሪ ኣፅነሐለይ ንዝበለኒ ሓደ ክላሽንን ሰለስተ ሙሉእ ካርታ ጠያይትን ተቀቢለዮ፣ሓሙሽተ ሽሕ ቅርሺ ኣለቅሐኒ ኢሉኒ ሂበዮ‘የ ኢሉ።
ተኸሳሲ ፀጋው ካሳ በዚ ምኽንያት‘ዚ ከምዝተታሓዝኩ ኣይፈለጥኩን፣ፖሊስ ክሕዘና ከሎ‘ውን ከቢድ ድብደባ ገይሩልና ኢሎም።ኣባል ሸውዓተ ግንቦት ድዮም? ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ፣ዝተኣሰርኩሉ ዕለት ሰለስተ ግንቦት‘ዩ፣ ሸውዓተ ግንቦት ዝብል ቃል ዝሰማዕክዎ ኣብ እዋን ምርመራ‘ዩ ኢሎም።
ዓቃቢ-ሕጊ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ መልሰ-ነገር፣ክልቲኦም ተኸሰስቲ ኣባላት ሸውዓተ ግንቦት ኣይኮናን እንተበሉ ግብሮም ግና ኣሚኖም‘ዮም።ኣብ ልዕሊ‘ቶም ካልኦት ተኸሰስቲ ዘለኒ መርተዖ ካልእ ጊዜ ከቅርብ‘የ ኢሉ‘ሎ ይብል ሪፖርት መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ኣብ ትግራይ ወረዳ እንደርታ ገፊሕ ገረብን ማይ ኣንበሳን ኣብ ዝተባሃሉ ከባብታት መሬት ዘይሽየጥን ዘይልወጥን ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን እዩ ንዝብል መትከል ሕገ መንግስቲ ኢትዮዽያ ጥሒሶም ታሓራሲ መሬት ዝዓደጉ ሰባት ገዛውቶም ከፍርሱ ኣብ ዝተዋሃቦም ግዜ ገደብ ኣፍሪሶም ኣለዉ።
ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ኣይተ ተስፋኣለም ይሕደጎ ነዚ ተግባር እዚ ዝመርሕዎ ዝነበሩ ደላሎን ውልቀ ኣማሓደርቲ ጣብያን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዝወዓሉ ይገልፁ።
እቶም ዘይሕጋዊ ገዛውቲ ዝሃነፁ ሰባት እውን ፀገም ገዛ ደፊእዎም እምበር ተግባሮም ዘይሕጋዊ ምዃኑ ኣይካሓዱን። ንሬድዮ ኣሜሪካ ርኢተኦም ዝሃቡ ድያቆን ሃፍቶም ተኽለሃይማኖትን መልኣከ ምህረት ሕሉፍ ገብረእግዚኣብሄርን ወላ’ኳ ተግባሮም ዘይሕጋዊ እንተኾነ መንግስቲ ብእዋኑ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ ሓደ ማዓልቲ ከፅድቐልና እዩ ብዝብል ተስፋ ነቲ ተግባር ከምዝቐፀልሉ ይዛረቡ።
ግርማይ ገብሩ ኣብቲ ከባቢ ብኣካል ተረኺቡ ነቲ ዝተወሰደ ሕጋዊ ስጉምቲ ሪኡ ኣሎ። ኣብ ዘይሕረስ መሬት ብፍቓድ መንግስቲ ዝተሃነፁ ኣባይቲ ኣይፈረሱን። ብኻልእ ገፅ ፖሊስ ኣብ ከይዲ እቲ ምፍራስ ሰብ ዋና ዘይተረኸቦ ንብረት ይሕሉ ኣሎ።


text:
ናይ ኣፍሪካ ምርጫታት ናብ ህውከት፣ግዕዝይናን ከም ድላይኻ ምግባርን ዘዘምብሉ እዮም።ኣብታ ክፍለ ዓለም ከይዲ ምድማፅ ነፃን ሚዛናውን ንክኸውን ዴሞክራሲያዊ መስርሕ ክጠናኸር ኣለዎ ይብሉ እቶም ክኢላታታ።
ኣብ ያውንደ ኣብዝተዳለወ ኮንፈረንስ ዝተሳተፉ ከም እኒ ኮምሽነር ሃገራዊ ምርጫ ካሜሩን ታምቤ ቲኩ ክርስቶፈር ዝኣመሰሉ ክኢላታት ድሕሪ ምርጫ ኣብ መንጎ ዓሌታት ህውከት ዝተወልዐሉ ናይ 2007 ኣ/ፈ ናይ ኬንያ ፕሬዝዳብታዊ ምርጫ፣ኣብ 2011 ኣ/ፈ ኣብ ዴሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ዝስዓበ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን ኣብ ኣይቨሪ ኮስት ቅድሚ ሰለሰት ዓመታት ንዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውፅኢቱ ኣይቅበልን ዝበልሉ ቀንዲ መርእያታት እቲ ሽግር እዮም።
ኣብ ኣፍሪካ ክዋደዱ ዝፀንሑ ስርዓት ምርጫታት ኣይሰርሑን ዘለው ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ስለዚ እውን እዩ ልዕሊ 80 ምእታዊ ውፅኢት ምርጫታት ዘሰሓሕቡ ዘለው።ምርጫ ብዝግባእ ኣይተኻየደን፣ተሰሪቑ እዩ ዝብሉ ሰባት ኢኻ ትረክብ።ክንሰርሐሉ ዘለና ጉዳይ እዩ’’ኢሎም።
ደቡብ ኣፍሪካ፣ናምቢያን ሰኔጋልን ብሕገ መንግስቲ ዝተጣየሹን ናይ ምጭብርባር ዕድል ዘትሕቱን ብተነፃፃሪ ፅኑዕ ነፃ ኮምሽናትን ምርጫ ዘለወን ሃገራት እየን ይብሉ ክኢላታት።
ዴሞክራሲያዊ መስርሕ እናዓበየ ኣብዝኸደለን ሃገራት ተኣማኒ ምርጫ ንኽህሊ ዝሰርሕ The International Foundation for Electoral Systems ዝተብሃለ ትካል ኣብ ከይዲ ምርጫ ናይቲ ህዝቢ ኣረኣእያ ቁልፊ ታራ ኣለዎ ይብል።ንሰራሕተኛታት ምርጫ ምስልጣን፣ምውፃእ ሕጊ ምርጫ፣ምዝገባ መረፅቲ፣ናይ ምርጫ ናውቲ ምዝርጋሕን ውፅኢት ብግልፂ ዕላዊ ዝግበረሉን ኩሉ ብግዜ ዝተቐመጠ ስርዓት ምድላዋ ምርጫ ኣብ ቦትኡ ክህሊ ምግባር ማለት እዩ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ካብ ሞያሌ ተመዛቢሎም ኬንያ ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ብሕፅረት መግቢ እናተፀገሙ ምዃኖም ገሊፆም።ዝውሃቦም መግቢ ንህፃናት ስለዘይኸውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ህይወት ሰለስተ ህፃናት ከምዝሓለፈ ሓቢሮም።ረድኤት ኣብ ምቕራብ ዝርከብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ሞት እቶም ህፃናት ብምእማን መንቀሊ ሞት ግን ባህላዊ ሕክምና እዩ ኢሉ’ሎ።
ካብ ናይ ኢትዮጵያ ሞያሌን ከባቢኡን ብምምዝንባል ኣብ ከባቢ ሶሎሎ ተዓቑቦም ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን ሕጽረት መግቢ የጋጥሞም ከምዘሎ ይገልፁ።ብፍላይ ነፍሰ ጾራትን ኣዴታትን ህፃናትን ጉድኣት ይወርዶም ከምዘለውን ኣብዝሓለፈ ሰሙን ሰለስተ ህፃናት ከምዝሞቱን ስደተኛታት ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ምስ ኣርባዕተ ደቀን ኣብዚ ግዚያዊ መፅለሊ ይነብራ ዘለዋ ወ/ሮ ደርሚ ገልማ ከምዚ ይብላ።
“ሕቡራት ሃገራት እዩ ዝሕግዘና ዘሎ።ዝተመጣጠነ መግቢ ኣይንረክብን ዘለና።ዝህቡና ማሸላ ህፃናት ኣይበልዑዎን።ካልእ ተወሳኺ መግቢ እውን የለን።ንህፃናት እንህቦም መግቢ የለን።ሰብ ብሕፅረት መግቢ ይጉዳእ ኣሎ።ኣብዚ መዕቖቢ ስደተኛታት እኹል መግቢ ብዘይምርካቦም ሰለስተ ህፃናት ሞይቶም፤ካልኦት ዝሓመሙ እውን ኣለው።”
ኣደ ኣርባዕተ ቆልዑት ወ/ሮ ቀበሌሳ ፈቶ ወዲ ሰለስተ ዓመት ውላደን ብፅኑዕ ከምዝሓመመ ይዛረባ።እቶም ስደተኛታት እኹል ሓለዋ ስለዘይግበረሎም ስግኣት ድሕነት ኣለና’ውን ይብላ።
ብዛዕባ ቅሬታ ስደተኛታት ዝተሓተቱ ኣብ ኬንያ ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ይቮን ንዴጌ ኣብ ቀረባ ኣብ ደምበላ ፈቻ ሰለስተ ህፃናት ብባህላዊ ሕክምና ብዝተውሃቦም መድሓኒት ተጎዲኦም ብውፅኣት ምሟቶም ገሊፆም።ብስእነት ተመጣጣኒ መግቢ ዝሞተ ህፃን ከምዘየለን ነዚ ንምክልኻል ን20 ህፃናት ተመጣጣኒ መግቢ ይውሃብ ከምዘሎን ሓቢሮም።
ፖሊስ ኬንያ ኣብቲ ግዚያዊ መዕቖቢ ሓለዋ ከምዝገብርን መፃኢ ኩነታት ናይቶም ስደተኛታት ንምውሳን ምስ መንግስቲ ኬንያ ይዘራረቡ ከምዘለው ሓቢሮም።


text:
ነበርናን ላህጃን ኣብ ኣገልግሎት ምልኪ እንክውዕል
ኣብ ነብሱ፡ ኣብ ህዝብን ልዕልና ግዝኣተ ሕግን ዘይተኣማመን ጃንዳ ህግደፍ፡ ንድሩት ፖለቲካዊ ንቕሓት መዝሚዙ ከም ፖለቲካዊ ዕርዲ ዝጥቀመሉ ሜላታት ብዙሕ ዓይነት’ዩ። ኩሎም እቶም ዝጥቀመሎም ሜላታት ከኣ ዜጋታትን ህዝብታትን ናብ ሓደ ዘምጽኡ፡ ምትእምማን ፈጢሮም ሓድነት ዘደልድሉ፡ ካብ ድሕረትን ድኽነት ዘናግፉ ኣይኮኑን፡፡ ገሊኡ ፈጺሙ ዘይፈላሊ፡ ገለ ከኣ ንኡስ ወይ ዘይመሰረታዊ ፍልልያት ክንሱ፡ ብውሽጢ ውሽጢ ብመደብ ኣረሳሲኑ መሰረታዊ ኣምሲሉ ብምጉላህ፡ ኣብ መንጎ ውጹዓትን ግዙኣትን ናይ ዘይምትእምማን መንፈስ ፈጢሩ፡ ሕድሕድ ኣተፋኒኑን ኣብ ሓደ መድረኽ ምስ’ቲ ሓደ፡ ካልእ መድረኽ ድማ ምስ’ቲ ካልእ እናተገላበጠ፡ ከም ፖለቲካዊ ቃርሳ ብህይወት ዜጋታት ዝጻወት ጉጅለ’ዩ። መሰረታዊ ዕላማ ናይ ከም’ዚ መግበሪኡ ከኣ፡ ብፖለቲካዊ ድሕረትን ቁጠባዊ ድኽነትን ዝተዳህከ ኣመት ፖለቲካዊ ስልጣንን ምሕደራን ዘይገብር፡ ተጸጊመ፡ ደኽየ፡ ክብረተይ መሰለይ ኢሉ ዘይሓትት ኣብ ምሉእ ምሕረቱ ወዲቑ ኣሜን ኢሉ ተማእዚዙ ዝነብር ክብሪ ዘይብሉ ድኹም ሕብረተ-ሰብ ንምፍጣር’ዩ።
እቲ ወሳኒ ውዲታዊ መሪሕነታዊ ጃንዳ፡ ከም ውድብ ካብ ዝተፈልጠሉ ግዜ ክሳብ ሎሚ ኢዱ ብደም ንጹሃት ዝተጨማለቐ’ዩ። ሓቅነት ናይ’ዚ ንምርግጋጽ ቅድሚ ምምላስ ሃገራዊ ነጻነት ካብ መጀመርያ 70ታት ፍጥር ጥቕር ኣቢሉ ኣስማቶም ብምጽላምን ዘይገበኖም ገበነኛታት ብምባልን ዝቐተሎም፣ ብስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ኣይን ዓዲ ኣይን ዓውዲ ዘርምዘርሞ ኮይኖም ክተርፉ ዝገበሮም፡ ካብ’ቲ ፍትሓዊ ቃልሲ ከልግሱ ኣርሒቖም ክስደዱ ዘገደዶም ተቓለስቲ፡ በዓል መን መዓስ ብኸመይ ምዝካር ወይ ድሕሪ ነጻነት ምስ’ዚ ጉጅለ ዝነበሮም ዝምድና ዝበተኹ፡ ኣብ ምሉእ ጉዕዞ ነብሶምን እቲ ዝነበርዎ ውድብን ሚዛናዊ ፖለቲካዊ ገምጋም ብምግባር፡ ንህዝቢ ኤርትራ ነጻነት ኣብ ምምጻእ’ኳ ጽቡቕ እንተገበርናሉ ብፖለቲካዊ ደሞክራሲ መዳይ ግን፡ ንባዕልና ተበዲልና በዲልናዮ ኢና። ለኪምናዮ ኢና ኢሎም ዝናስሑን እቲ ውድብ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ከም ዘይነበሮ፡ እቲ ወሳኒ መሪሕነታዊ ጉጅለ ካብ ናቱ ዝተፈልየ ርእይቶ ንዝሓዙ ወይ ዘማዕበሉ ሰባት ካብ ተጋደልትን ህዝብን ንምንጻል ኢሉ’ውን ንምጥፋኦም ዝጥቀመሉ ዝነበረ ሜላ፡ በዓል መን? መዓስ? ብናይ መን ትእዛዝ? ግዳይ ከምዝኾኑ፡ ኣስማት በደልትን ብዱላትን ብጽሑፍን ብድምጽን ናብ ህዝቢ ዝዝርግሕዎ ዘለው ኣገዳሲ ሰነዳት ኣናዲኻ ምንባብ’ዩ።
እዚ ጉጅለ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራ ሃይማኖት ዝሰረቱ መሰረታዊ ዘይምቅዳው ከም ዘሎ ገይሩ ይጉስጉስ። ብደሞክራስያዊ ዘተን ምይይጥን ንዝፍታሕን ዝመሓደርን ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፡ ነብሱ ካብ ኩሉ ኣበራት ሓራ ገይሩ፡ ካልኦት ንዝሓዝዎ ዝተፈልየ ሓሳብ ከም ጸረ-ህዝብን ሃገርን ገይሩ ይሰብኽ። ንቦታዊ ወይ ኣውራጃዊ ምምሕደራዊ ቅርጻ ከም ስሩት ደማዊ ቅርሕንቲ ዘሎ ኣምሲሉ፡ ንስኻ’ኮ ከም’ዚ ኢኻ እከለ ብኸምዚ’ዩ ዝጥምተካ ኣይትእመኖ ኣይትቕረቦ ግን እንታይ ይብልን ይገብርን ተኸታተሎ እናበለ፡ ፍልልይ ንምፍጣር ዝከኣሎ ኩሉ ወፍሪ የገብር። ከበሳን ቆላን፣ ወዲ-ከተማን ወዲ ገጠርን፣ ፊደል ዝቖጸረን ዘይቆጸረን፣ ኣብ’ቲ ፊደል ዝቖጸረ፡ ሕኑንን ልሙስን፣ ኣብ’ቲ ወዲ ገጠር ገዲምን ሓድሽን እናበለ እቲ ሓደ ኣጉል ነብሰ ልዕልነት ክስመዖ፡ እቲ ካልእ ብነብሰ ትሕተት ክጥቃዕ ዝገብር ሜላ ይጥቀም።
ንኣብነት ወተሃደራዊ መሳርዑ ካብ ዝተሓተ መራሒ መስርዕ ክሳብ’ቲ ዝለዓለ ኣዛዚ እታ ዝመረሓ ዘሎ ክፍሊ ወይ ኣሃዱ ብስሙ ትጽዋዕ። እዚ እቶም ሓላፍነት ዝወሃቡ ዘለው ሰባት፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ዝመርሕዎም ዘለው ተጋደልቲ ናይ ገባሪ ሓዳግነት መላኺ ስምዒት ከሕድሩ፡ ነቶም ልዕሊኦም ዘለው ሓለፍቲ ከኣ እሺ በሃልቲ እሙናት ኣገልገልቲ ክኾይኑ ዝገብር ዝረቐቐ ሜላ’ዩ። ሰባት ኣብ ክንዲ ብፖለቲካዊ ንቕሓቶም፡ ተወፋይነቶምን ናይ ስራሕ ኣበርክቶኦምን ዝምዘኑ፡ ናብ’ቲ ውድብ ዝተጸንበርሉ ግዜ ከም መምዘኒ ብቕዓት ተቖጺሩ፡ ይከኣሎ፣ ኣርከበ፣ ወጋሕታ፣ ዋርሳይ፡ ኣብ’ቶም ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ተገፊፎም ዝተጸንበሩ ከኣ ቀዳማይ ዙርያ ንካልኣይ ዙርያ ክንዕቆ፣ ካልኣይ ዙርያ ንሳልሳይ ዙርያ ክንዕቆ ‘ሞ ውሽጣዊ ምትእምማን ስኢኖም ዝተባህልዎ ፈጸምቲ ክኾኑ ዝገብር ሜላ’ዩ ክኽተል ጸኒሑን ዘሎን።
እቲ ጉጅለ ዝጥቀመሉ ሜላ እዝን ከምዝን ምዃኑ እናተፈልጠ፡ ገለ ኣብ ደምበ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተሰለፉ ወገናት፡ ኣብ ክንዲ ከም ደራሲ መጽሓፍ “ሳሕል ወፊርና እንታይ ኣምጺእና” ተባዕ ተጋዳላይ የማነ ተስፋገርጊስ ተመክሮኦም ብግቡእ ገምጊሞም ነብሶም ዝሓቱ፡ ካብ ሕሉፍ ጌጋኦም ዝመሃሩን ብወግዒ ኣብዝን ኣብዝ ጽቡቕ ነይርና ኣብዝን ኣብዝን ከኣ ሕማቕ ሰሪሕና ኢሎም ርትዓዊ ሚዛን ዘቐምጡ፡ ናቶም ሓቢኦም ብካልኦት ይወራዘዩ። ኣብ’ቲ ውድብ ኣወንታ ‘ምበር ዝኾነ ኣሉታ ከምዘይነበረ፡ ኣብኡ ምንባሮም ጥራሕ ከም ምሉእ ፖለቲካዊ ሰብነት ዘውህቦ ገይሮም ክገልጹን ክጀሃሩን ይስምዑ። ዝሓለፍካዮ ናይ ገድሊ ህይወት መሰረት ገይርካ ክትዛረብ ክትጽሕፍ ጌጋ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ካብ ዝፈኾሰ ረሃጽ ክሳብ’ቲ ዝኸበረ ኣካላዊ መጉዳእቲ ዝተኽፍሎ ብዙሓት ብጾት ድማ ብጀግንነት ዝሓለፍሉ ስለዝኾነ፡ ተራ ዛንታ ኮይኑ ከይተርፍ ኣኹል ግዜ ፍልጠትን ገንዘብን ተመዲብሉ ብግቡእ ተጸኒዑ ብዘየደናግር ኣገባብ ተሰኒዱ ናብ መጻኢ ወለዶ ክሰጋገር’ዩ ክግበር ዘለዎ። እቲ ጌጋ ዝኸውን ኣወንታን ኣሉታ ዘይፈሊ ንኹሉ’ቲ መስርሕ ውሽጣዊ ምቖትን ብቕዓት ኣመራርሓን ከም ዝነበሮ፡ ከም መቐጸልታ ናቱ ድማ ሕጂ’ውን ብቕኑዕ ኣገባብ ይኸይድ ከም ዘሎ፡ እቲ ኣሎ ዝበሃል ጸገም ውድባዊ ወይ መንግስታዊ ናይ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ጉድለት ዘይኮነ፡ ናይ ዝተወሰኑ ሰባት ገበናዊ ጥፍኣትዩ ብዝብል ክኸወሉ ምፍታኖም’ዩ።
ነበረና ብዛዕባ ህልውን መጻእን ኣይኮነን ዝዛረብ ዘዘንቱ። ታሪኽ’ዩ። ታሪኽ ድማ ቅኑዕን ቅቡልን ዝኸውን እቲ ዝነበረ ከምዘለዎ ክቐርብ እንከሎ’ዩ። ዝናኻ ዘጉልህ ኣብ ኣእምሮ ህጻናት መታን ክሰርጽ ብመደብ ክትወፍረሉ ክትምህረሉ፡ ዘሕትተካ ጎደሎታት ከም ቃል’ውን ከይመሉቕ ተቐቢሩ ክነብር ዝግበር ድኹም ፈተነ፡ ሓደ ካብ’ቶም መላኺ ውዲታዊ ጉጅለ ከም መከላኸሊ ዕርዲ ዝጥቀመሎም ዘሎ ሜላታት’ዩ። ብመሰረቱ’ውን ወዲ-ሰብ ኣብ ነበርና ኣይነብርን። ዝነበርካዮን ዝሰራሕካዮን ብግቡእ ሰኒድካ ከከም ኣድላይነቱ ንናይ ቅድሚት ውጥናትካ ከም መወከሲ ትጥቀመሉ ‘ምበር፡ ዕድሜኻ ምስ ግዜ ንቕድሚ ይሕንበብ፡ ኣተሓሳስባኻ ድሕሪት ተመሊሱ ኣብ ነበርና ገበርና ተኣሊኹ ክነብር ቅኑዕ ኣይኮነን። ወዲ-ሰብ ሩሕ ክሳብ ዝሃለዎ ታሪኽ እናሰርሐ’ዩ ክነብር ዘለዎ። እዚ ነበርና ዝብል ብገለ ወገናት ኣብ ጠቕሚ መላኺ ጉጅለ ይውዕል ከምዘሎ ንምርዳእ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ናይ ተመክሮ፣ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ፣ ኣሰራርሓ፣ መሪሕነት፡ ፍልልይ ከም ዘሎ፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝኾነ ሓጥያት ዘይብሉ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ዝነበሮ ህዝባዊ፡ ህግደፍ ግን ንህዝባዊ ግንባር ኮነ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል ሓድሽ ድሕሪ ነጻነት ዝተወልደ ጸረ-ህዝቢ ሰልፊ ከም ዝኾነ፡ ስለዚ ከኣ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካልእ ውድብ፡ ህግደፍ ካልእ ውድብ’ዩ ኢሎም ከይተሰከፉ ኣፎም መሊኦም ዝማጎቱ ሰባት ምህላዎም’ዩ። እዚኦም ነዚ ዝንቡዕ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ’ዚ ክሳብ ዘይኣረምዎ፡ ይረደኣዮም ኣይረደኣዮም፡ ንመከላኸልቲ ዕርዲ ህግደፍ ዘገልግል ርእይቶ ዝተሓንገጡ’ዮም። ብኻልእ ኣገላልጻ ምስቲ መላኺ ጉጅለ ብነበርና ዝራኸቡ፡ ኣብ ውልቀ ሰባት ‘ምበር ኣብ’ቲ ስማዊ ስርዓት ከም ስርዓት ጸገም ዘይብሎ ወገናት’ዮም።
ካልእ ካብኡ ዘይፍለ ግን ከኣ ብዙሕ ሰብ ዘየቓልበሉ ንጸላኢ ድኹዒ ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ፡ ከባብያዊ ኣጠቓቕማ ቋንቋ (ላህጃ) መሰረት ዝገበረ ንሰባት ወይ ህዝቢ ምንዓቕ’ዩ። ቋንቋ ትግርኛ ናይ ህዝቢ ናይ መንነት መግለጺ’ዩ። ሰብ ቤት ናይ’ዚ ቋንቋ ከኣ ኣብ ኤርትራን ትግራይን ዘለው ህዝብታት’ዮም። ኣብ ኣጠቓቕማ ናይ’ቲ ቋንቋ (ላህጃ) ኣብ ኩሉ እኳ እንተዘይተባህለ ኣብ ገሊኡ ፍልልይ ኣሎ’ዩ። ኣብ ትግራይን ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተፈላለያ ናይ ቃላት ኣደማምጻ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ትግራይ’ውን እቲ ኣገላልጻ ናይ ቃላት (ላህጃ) ሓደ ኣይኮነን። ፍልልይ ኣሎ። እዚ ግን ነቲ ቋንቋ ትግርኛ፡ ትግርኛ ምዃኑ ዘህስስ ወይ ብካልእ ዝተከአ ኣይኮነን። ህዝቢ ከከም ከባቢኡ ሓደ ካብ’ቲ ካልእ ብመጠኑ ዝፍለየሉ ኣደማምጻ ምህላው ኣብ ኤርትራን ትግራይን ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ብዙሓት ሃገራትን ህዝብታትን ዘሎ’ዩ። ከምኡ ምህላው ከኣ ኣብ’ቶም ህዝብታትን እቲ ቋንቋ ዘምጸኦ መሰረታዊ ፍልልይ የለን። መን ከማና እናበሉ ዝጀሃሩ ልክዖም ዘይፈልጡ፡ ካብ ዓንኬል ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ዘይወጽኡ ገለ ወገናት ግን፡ ነቲ ናይ ላህጃ ፍልልይ፡ ጽሩይን ዘይጽሩይን፡ ምዕቡልን ድሑርን ዝብል መፈላላዪ ዶብ ሰሪሖም ንነብሶም ሓፍ ነቲ ካልእ ኣትሕት ኣቢሎም ክጥቀምሉ ይስምዑ፡፡ ነዚ መሰረት ዘይብሉ ካብ ድሑር ኣተሓሳስባኦም ዝመንጨወ ኣጉል፡ ናትና ይበልጽ ንሕና ንምዕባል ኣተሓሳስባ፡ ከም ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ተታሒዙ ኣብ ፖለቲካዊ መዓላ ክውዕልን ብተዘዋዋሪ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ክግልገለሉን ይረአ ኣሎ። እዚ ጽሩይን ዘይጽሩይን ምዕቡልን ዘይምዕብሉን ዝብል ድሑር ኣረኣእያ ዶብ ሰጊሩ ኣብ መንጎ ተዛረብቲ ትግርኛ ዝኾኑ ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ፍልልይ ንምፍጣር ዝተደረተ ኣይኮነን። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ’ውን ብፍላይ ኣብ’ቲ ወተሃደራዊ መሳርዕ ጸላኢ፡ መን ካበየናይ ኩርናዕ ናይ ኤርትራ ከም ዝመጽአ ብኣዘራርባኡ ወይ ላህጃኡ ተለልዩ ኣብ መንጎ’ቶም ውጹዓት ሰራዊት ስኽፍታ ፈጢሩ፡ ፖለቲካዊ ዕርዲ ጸላኢ ኣብ ምሕያል ድኹዒ ኮይኑ የገልግል ምህላው’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 01-01-2018


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ (ቅዱስ ሲኖዶስ)
ናይ ቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ ምሕደራ ፡ሕጊን ሥርዓትን፡ ዋንኡ እግዚአብሔር እዩ። ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሕድራ ካብ እግዚአብሔር ዝተረከበቶ፣ ኣብ ሰማይ ዘለዉ ነገደ መላእክት ዝምርሕሉ፡ ቀዳሞት አበው ዝጥቀምሉ ዝነበሩ፡ ብሕገ ኦሪትን ሕገ ወንጌልን ብግብሪ ዝተገልጸ እዩ። ሰብ ዝበሃል ፍጡር ኣብ ኩሉ ዘመናት ማለት ኣብ ሕገ ልቦና ፡ ሕገ ኦሪትን ሕገ ወንጌልን ብመንፍሳዊ ምሕደራ ምስ ዓለመ መላእክቲ ርክብን ተዛምዶን ዘለዎ እዩ።
፩. መንፈሳዊ ምሕደራ ኣብ ዓለመ መላእክት
ናይ እግዚአብሔር ዙፋን ዝሽከሙ ኪሩቤል (ዐርባዕቱ እንስሳ) መንበሩ ዝዓጥኑ ሱራፌል [ዕስራን ኣርባዕተን ካህናተ ሰማይ] ብመንፈሳዊ ምሕደራ ነናይ ገዛእ ርእሶም ዕዮ ተዋሂብዎም እዩ። ኃይላት ብመንፈሳዊ ሕይወት ድኽመት ዘርኣዮ ክርስቲያን ከበራትዑ ብኣምላካዊ ጥበብ ተኣዚዞም ዝተሾሙ ክኾኑ ከለዉ፣ ኣርባብ [ዝዓርዱ] ናይ እግዚአብሔር መንበር ብክንፎም ይሽፍንዎ። ስልጣናት ፍጥረት ዓለም ንክሕልዉ ምጽኣት ወልደ እግዚአብሔር ከበስሩ ዝተወሰነሎም እዮም። ካልኦት መላእክቲ ውን ኣብ ፍጥረት ዝተሾመ እዮም። ናይ ስልጣን ደረጃ (ማዕርግ) ዘርኢ ኣገባብ ነቶም ተስዓን ትሽዓተን ነገደ መላእክቲ (መራሒ) ተሸይሙሎም እዩ። (ኢያ ፭:፲፬, 5፥ 14)
ናይ ስራሕ ምምቅራሕን ሕልቅነትን ጥራሕ ዘይኮነስ መጸውዒ ስም ሂቡ ቦታ ፈልዩ ኣስፊርዎም። “ኪሩቤል፡ ሱራፌልን ኃይላትን ኣብ ኢዮር፣ ኣርባብ፡ መናብርትን ስልጣናትን ኣብ ራማ፡ መኳንንትን ሊቃናትን ኣብ ኤረር” ኣስፈሮም። ክብል ቅዱስ ኤጲፋንዮስ ኣብ ኣክሲማሮስ ገሊጽዎ ይርከብ። ብተወሳኺ ውን ኣብ ኢዶም ዝሕዝዎ፡ ኣብ ርእሶም ዝገብርዎ፡ ብኣምላካዊ ናይ ምሕደራ ሥርዓት ተወሲንሎም እዩ። “ናይ ብርሃን ዘውዲ ገበረሎም፡ ናይ ብርሃን ዘንጊ ጽሓፈሎም ፡ ኣስኬማ መላእክቲ ቀረጸሎም።”(ኣክሲማሮስ)።
በቲ ዝተሰርዓሎም፣ዝተሓገገሎም ሥርዓትን ኣገልግሎትን ጸኒዖም ዝርከቡ ቅዱሳን ክቡራን ንኡዳን መላእክቲ ተባሂሎም ኣብ ምድርን ሰማይን ተመስጊኖም እዮም። ነቲ ዝተሠርዓሉ ናይ ምሕደራ ሓላፍነት ዘየኽበረ ዲያብሎስን ሠራዊቱን ግን ናብ ሲዖልን መዓሙቕ ጉድግጓድ ተደርቢዩ።(ኢሳ 14፡14)። እዚ ድማ ኣብ ምሕደራ ዘሎ ተሓታትነት ዘርኢ እዩ። ብሓፈሻ ኣብ ዓለመ መላእክቲ ናይ ስራሕ ምምቅራሕ፡ ናይ ስልጣን ደረጃ (ተዋረድ) ናይ ኣገልግሎት ሥርዓትን ተሓታትነት ዘለዎ ከም ዝኾነ ክንምሃር ይከኣል። ኣብ ሓደ ናይ ምሕደራ ዓንኬል ዘለዉ (ዝተራእዩ) ተግባራት ኣብ ዓለመ መላእክት ምርዳእን ምንባብን ይከኣል።
“ቤተ ክርስቲያን ብናይ ሰማይ ምሳሌ ብብዙኅ መብራህቲ ዝበርሀት ትኹን” ብፍላይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ክንበብ ክለው። ዝብል ኣብ ቤተክርስቲያን ንዝግበሩ ነገራት ኩሎም ኣብ ሰማይ ብዘሎ ሥርዓት (ዓለመ መላእክት) ኣምሳል ከም ዝኾነ ዘመልክት እዩ። (ፍትሐ መንፈሳዊ ኣንቀጽ 1፥3) ሊቃውንቲ ውን ኣብ ድርሳኖም “ዘተሰርዓ በሰማይ ተሰርዐ በምድር፣ ከምቲ ኣብ ሰማይ ዝተሰርዐ ኣብ ምድሪ ተሰርዐ” ክብሉ ኣብ ላዕሊ ንዝተገልጸ ሥርዓተ ምሕደራ ኣጉሊሖም ይገልጽዎ።
1.2 መንፈሳዊ ምሕደራ ኣብ ሕገ ልቦና
ኣብ ወረቐት ዝተጻሕፈ ሕጊ ኣብ ዘይነበረሉ ሰብ ንርእሱን ኣብ ዓለም ዘለው ፍጥረታት ከማሓድሮም ዝክእለሉ ዓቕሚ ብእግዚአብሔር ተዋሂብዎ እዩ። (ዘፍ፥28)። ከምኡ ውን ክሳብ ሕገ ኦሪት ዝነበሩ ቀደምት ኣበው ንጉሥ፡ ካህን፡ ነቢይ ኮይኖም ቤተሰቦም ፡ ሃገሮም፡ሕዝቦም፡ መሪሖም እዮም። ምሕደርኦም ድማ እግዚአብሔር ዘይተፈልዮ ረዲኤት እግዚአብሔር ዝነበሮ ነይሩ። ኣብ ሕገ ልቦና ዝነበረ መንፈሳዊ ምሕደራ ርእስካን ቤተሰብካን ብትእዛዝ ካብ ምምሕዳር ጀሚሩ ክሳብ ብሔራዊ ምሕደራ ጠሊቁ ዝቐጸለ እዩ ነይሩ። ንኣብነት ናይ ሣሌም ንጉሥ መልከጼዴቅ ምጥቃስ ይከኣል። (ዘፍ ፲፬:፲፰, 14፥18)
ናይ ኣቤል ቅቡል መስዋዕቲ ንዘለዓለም ዝዛረብ ናይ ጽድቂ ተግባር እዩ። እንተ ኮነ ግን ናይ መስዋዕቲ ሕጊ ኣብ ጉባኤ ሰብ ኣይሓገጉሉን።[ኣብኡ ኣዳም ሰሪዑ ዘርኣዮ ተኸቲሉ ክፍጽም ስለዝኸኣለ እዩ።] ኖኅውን ቀለልትን ከበድትን ፈልዩ ዓለም ኣብ ሓንቲ ንእሽቶይ ጸባብ መርከብ ዘማሓደረ ብናይ እግዚአብሔር ጥበብ እዩ (ዘፍ፷፡፱, 8፥9)። “ካብ ሞንጎኹም ወዲ ዝኾነ ኩሉ ይገዘር ዝብ
፡ ሕገ እግዚአብሔር ኣብራሃም ንገዛእ ርእሱ ፡ንቤተሰቡን ዘማሓድሮም ዝነበረ ኩሎም ድሓር ውን ንዘርኡ መምርሒ ኮይኑ። (ዘፍ ፲፯፥፲, 17፥10)።
ኣብ ሕገ ልቦና ዝነበረ መንፈሳዊ ምሕደራ ካብ ቤተሰብን ነገድን ሓሊፉ ሃገራዊ መልክዕ ሒዙ ጎሊሑ ዝተራእየሉ ዘመን እዩ። ካብዚኣቶም ዮሴፍ ዝነበረሉ ዘመን ምጥቃስ ይካኣል። ዮሴፍ ኣብ ምድረ ግብጺ ኣብ ዝነበረሉ ብመንፈሳዊ ኣመሓድርኡ ብዙኅ ግብርታትን ኣደነቕቲ ዓወታትን ፈጺሙ እዩ። ኣብ ዮሴፍ ሕይወት ጎሊሑ ዝርአ ዝነበረ መንፈሳዊ ምሕደራ ኣዝዩ መንፈሳዊ ጥበብ ዝተራእየሉ እዩ።
ሀ ጥበብ
ናይ ዮሴፍ መስተውዓሊ ምዃን ብፈተውቱን ጸላእቱን ዝተመስከረሉ እዩ። ናይ ጥበብ ምንጪ እግዚአብሔር ስለ ዝኾነ፥ እግዚአብሔር መንፈስ ዘለዎ ከም ዮሴፍ ዓይነት ሰብ ምርካብ ናይ ቤተክርስቲያንን ሃገርን ሰላም ሓድነት፡ ዓወት ከም ዘረጋግጽ ይገብር።(ዘፍ ፵፩፡፴፰, 41፥38) እዚ ድማ ናይ ምሕደራ ሕይወት [ተግባር] ርእሱ ዝኸኣለ ጥበብ ፍልጠት ከም ዝሓትት የረጋግጸልና።
ለ ረድኤት እግዚአብሔር
ዮሴፍ ግብጺ ምልእቲን ስደተኛታት ወገኑን የማሓድር ዝነበረ ብፍልጠት ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ እግዚአብሔር ረድኤት ስለዘይተፍልዩ እዩ። እግዚአብሔር ንዮሴፍ ኣብ ኩሉ ስርሑ ኣይተፈልዮን።(ዘፍ ፴፱:፪, 39፥2)
ዮሴፍ ነታ ከመሓድር ሓላፍነት ዝተዋህበቶ ቤት ጲጥፋራ ብቑዕ ኮይኑ ከም ዝርከብ ዝገበሮ ንርእሱ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ድማ ንእግዚአብሔር እሙን ኮይኑ ስለ ዝተረኽበ እዩ። ሰይቲ ጲጥፋራ ደጋጊማ ዘቅረበቶ ናይ ክፍኣት ሕቶ በቲ ዝሃቦ መልሲ እሙን ከም ዝኾነ ኣረጋጊጹ እዩ። “ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ከመይ ጌረ ክፋእ ነገር ክገብር ፧ክብል ነቲ ርክሰት ዝተሸከመ ሕቶኣ ኣይተቀበሎን። እዚ ድማ ምሕደራዊ ተግባር ንርእስኻን ንሕዝብኻን ካብ ኩሉ ንላዕሊ ድማ ንእግዚአብሔር እሙን ምኳን ከም ዝኮነ ኣረጋጊጹልና።
መ. ምእንቲ ሓቂ መከራ ምቅባል
እግዚአብሔር ኣብ ዝሃቦ ናይ ምሕደራ ተግባር ብጥበብን ፍጹም ብዝኾነ እምነትን ክሰርሓሉ ከሎ ብዝተፈላለዩ ሰባት መከራ ምቅባሉ ዘይተርፍ እዩ። ዮሴፍ ንሰይቲ ጲጥፋራ ድሌታ ክገብረላ ስለዘይከኣለ ብናይ ሓሶት ሴራ ካብ ሹመቱ ወሪዱ ፤ናብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝድርበ ጌራቶ እያ። ኣብ ዘይፈልጦ ሃገርን ሕዝብን ንብዙሕ መከራን ስቃይን ግዳይ ኮይኑ እዩ። ምስኡ ሓቢሮም ተኣሲሮም ዝነበሩ ቅድሚኡ ዝተፈትሑ ውን እንተኾኑ ክዝክርዎ ኣይካኣሉን።(ዘፍ 38፥18)። ንግዚኡ ብናይ ሓሶት ክሲ ተከሲሱ ካብ ሓደ ዓቢይ ዝነበሮ ሽመት ዋላ እኳ እንተ ደስከለ እግዚአብሔር እምነቱ ርእዩ ናይ ሃገረ ግብጺ ኣማሓዳሪ ከም ዝኸውን ገበሮ። ግብጺ ብጥሜትን ጽጋብን ከይትጉዳእ ብመንፈሳዊ ምሕደራ ኣማሓዲርዋ እዩ። ኣብ ግዜ ጥሜት ውን ንቤተሰቡ መዕቆቢ ኮይኑ ዝተረኽበ ጻድቕ ሰብ እዩ።
ኣብ ሕገ ልቦና ዝነበረ መንፈሳዊ ምሕደራ ካብ ቤተሰብ ጀሚሩ ናብ ሃገራዊ ናይ ምሕደራ ቅርጺ እናዓበየ ዝኸደ ከም ዝነበረ ክንርዳእ ይከኣል። ካብ እግዚአብሔር ቃል ብቃል መምርሒ ተቀቢሎም ንርእሶም ፤ቤተሰቦምን ሕዝቦምን ዘመሓደሩ ኣርእስተ ኣበው ተረኪቦምሉ እዮም። ነቲ ኣብ ሕገ ኦሪት ዘገልገለ ሕጊ መሠረት ኮይኑ ዝተረክበ ናይ ምሕደራ ተግባር ሕገ ልቦና እዩ።
1.3 ናይ ደብተራ ኦሪት ምሕደራ ኣብ ሕገ ኦሪት
ኣብ ሕገ ኦሪት (ዘመነ ሙሴ) ዝነበረ መንፈሳዊ ምሕደራ ካብ ቤተ መቅደስ ሓሊፉ ሎሚ ንዘሎ ዘመናዊ ናይ ምሕደራ ትምህርቲ መሠረት ከም ዝኾነ ይእመነሉ። “እግዚአብሔር ድማ ንሙሴ ካብ ዓበይቲ እስራኤል ካብቶም ኣብ ሕዝቢ ዓበይቲን ሓለቓታትን ከም ዝኾኑ ንስኻ እትፈልጦም ሰብዓ ሰብኣይ ኣክበለይ። ናብቲ ኣነ ዝርከበሉ ድንኳን ከኣ ኣምጽኣዮም፣ ኣብኡ ምሳኻ ደው ኣብሎም። ወሪደ ኣብኡ ምሳኻ ክዛረብ እየ፣ ካብቲ ኣብ ልዕሌኻ ዘሎ መንፈስ ክወስድ እየ። ኣብ ልዕሊኦም ከኣ ክገብር እየ። ንስኻ በይንኻ ከይትጾሮ ድማ ጾር እቶም ሕዝቢ ኪጾሩ እዮም።………” ዝብል ቃል ናይ ምሕደራ ተግባር ናይ ብዙኃት ሸኸም ከም ዝኾነ (ተመቓቂልካ ከም ዝስራሕ) ዘርኢ እዩ። (ዘኁ ፲፩:፲፮–፳፬,11፥16-24)። ናይ ምሕደራ ጸጋ ካብ ኣቦታት ናብ ውሉድ ካብ ዓበይቲ ናብ ንኣሽቱ እናተመሓላለፈ ብፍቃድ እግዚአብሔር ዝወሃብ እዩ። ሎሚ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ውን ኣብ ምሕደራ ዘለዉ ብጹዓን ጳጳሳት ካብቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ጳጳሳት ተመሪጾም ብቅዱስ ፓትርያሪክ ዝተሾሙ እዮም።
ኣብ ሕገ ኦሪት ዝነበረ ናይ መንፈሳዊ ምሕደራ ክእለት መምዘኒ ዝነበረ ምርጫ ናይ ስልጣን ደረጃታትን ናይ ስራሕ ምምቕቓል (ምምቅራሕ)ጎሊሑ ዝርኣየሉ ከም ዝነበረ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብሰፊሕ ገሊጸምዎ ይርከቡ። ሰብ ከም ዓቕሙ ዝሓስበሉ ፥ከም ደረጅኡ ዝሰርሓሉ፥ ልዕሊኡ ንዘለዉ መንፈሳዊ ናይ ምሕደራ ጸጋ ዝተዋህቦም ብኣኽብሮት ተኣዚዙ ዝኸደሉ ፥ ምክብባር፥ ምትሕልላው፥ ተኣዛዝነት ዝሰፈኖ ከም ዝነበረ ናይ ሕገ ኦሪት ጀማሪ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ኩሉ ከም ዝከውን ኣብ ምግባር እሙን ዝነበረ ነቢይ ሙሴ ኣብ ዝጸሓፎ መጽሓፍ ብኸምዚ ይገልጾ፥
“ዮቶር ድማ ንሙሴ “እዚ ንስኻ እትገብሮ ዘለኻ ነገር ጽቡእ ኣይኮነን። ንስኻን እዚ ምሳኻ ዘሎ ሕዝቢን ክትደኽሙ ኢኹም። እዚ ነገር እዚ ንዓኻ ኣዝዮ ከቢድ እዩ እሞ በይንኻ ክትገብሮ ኣይትኽእልን ኢኻ። ሕጂ ኸኣ እግዚአብሔር ምሳኻ ይኹን ክመኽረካ ቃለይ ስማዕ። ንስኻ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምስሌነ ሕዝቢ ኹን። ነቲ ነገሮም ድማ ንስኻ ናብ ኣምላኽ ኣብጽሓሎም። ሥርዓታትን ሕጊጋትን ምሃሮም። ከመይ ኢልኩም ከም ዝነብርኩም እንታይ ክገብሩ ከም ዝግብኦምን ከኣ ንገሮም። ካብ ኩሉ ሕዝቢ እግዚአብሔር ዝፈርሑ እሙናት፣ ረብሓ ዓመጻ ዝጸልኡ፣ ክኢላታት ሰባት ሕረ። ንሳቶም ከኣ ሓላቑ ሽሕን ሓላቑ ሚእትን ሓላቑ ሓምሳን ሓላቑ ዓሠርተን ጌርካ ኣብ ልዕሊኦም ሽሞም። ወርትግ ድማ ንሕዝቢ ይፍረዱ ዓቢ ነገር ዝኾነ ኩሉ ናባኻ የምጽእዎ። ንእሽቶ ነገር ዘበለ ግና ባዕላቶም ይፍረድዎ። ነቲ ጾር እንተ ኣጻወሩኻ ኸኣ ንስኻ ይፈኹሰካ።”(ዘጸ ፲፰:፲፯–፳፪, 18፥17-22)።
ነቢይ ሙሴ ካብ እግዚአብሔር ዝተዋህቦ ጸጋ “ኣብ ደብተራ ኦሪት ናይ መስዋዕቲ ኣቐራርባ ኣገባብ ፥ ናይ ካህናት ኣሸያይማን ኣለባብሳን ፥ ከምኡውን እቲ ሕዝቢ ኣብ ማኅበራዊ ናብርኡ ዝጥቀመሎም ናይ ምሕደራ ሥርዓት ቅርጺ ከም ዝሕዝ ኣብ ምግባር ዓቢይ መሠረት ዘንጸፈ እዩ። ካብ ዘመነ ሙሴ ክሳብ ዘመነ ሳሙኤል ዝነበሩ ኣቦታት ክህነት ምስ መስፍንነት ደሪቦም ናይ ቤተ ክህነትን ብሔራዊ ምሕደራን ተሸኪሞም ይሰርሑ ነይሮም።
ድሕሪ ነቢይ ሳሙኤል ክህነት ምስ መስፍንነት ደሪብካ ምምሕዳር ዋላ እኳ እንተ ተረፈ ፥ ፈሪሓ እግዚአብሔር ዝነበሮም ነገሥታት ሕዝቦም ንምምራሕ ዝጥቀምሉ ዝነበሩ መምርሒ መንፈሳዊ ምሕደራ ስለ ዝነበረ ዕውት ናይ ንግሥነት ዘመን ከሕልፉ ምክንያት ኮይንዎም እዩ። እስራኤላውያን ናይ ጌዴዎን ዘመን መሪሕነቱ ስለ ዘሐጎሶም ከምዚ ክብሉ ተዛሪቦምዎም “ንስኻ ምርሓና፥ደቅኻ ውን ይምርሑና” (መሳ፷፥፳፪,8፥22)። ሕዝቢ እስራኤል ናይ ጌዴዎን መሪሕነት ከሐጉሶም ዝኸኣለ መሪሕነቱ (ምሕደርኡ) ናይ ሙሴን ሳሙኤልን ይመስል ስለዝነበረ እዩ።
ኣብ መንፈሳዊ መሪሕነት ንሰብ ዝማርኾ፥ ዝገዝኦ ዘንበርክኾ ፍቅሪ እግዚአብሔር እዩ። ፍቅሪ እግዚአብሔር ክመርሓና እንተ ዘይክኢሉ ንሰብ ሰብ ክገዝኦ ክመርሖ ኣይክእልን እዩ። ጌዴዎን ውን ዝነበሮ ነገር እንተ ነይሩ ዝገዝእ ዘመሓድር እግዚአብሔር ከም ዝኾነ ኣሚኑ ኣብ መሪሕነት ዝተቐመጠ፤ ናብ ምሕደራ ዘምጽኦውን እግዚአብሔር ከም ዝኾነ ኣሚኑ ዝተቐበለ፥ ስለዝነበረ ነቶም ንስኻ፥ደቅኻ፤ ደቂ ደቅኻ ይምርሑና ክብሉ ዝለመንዎ ሕዝቢ ከምዚ ኢሉ መለሰሎም። “ጌዴዎን ከኣ “ኣነስ ኣይገዝኣኩምን እየ፣ ወደይ ውን ኣይገዝኣኩምን እዩ። እግዚአብሔር ደኣ ይግዝኣኩም በሎም።”(መሳ፷፥፳፫,8፥23)። ናይ ኣማሓደርቲ ኃይሎም ዕውት ዘመን ናይ መሪሕነቶም ፤ ጥበቦም ሰንደቅ ዕላምኦም ፥ ነዚ ጌሮም ከመሓድሩ እንተ ዝክእሉ ሓደ ዝሃይማኖቱ ሕዝቢ ጥራሕ ዘይኮነ ፥ ሓደ ዝቋንቁኡን ሓደ ዝሃገሩን ሕዝቢ ከም ሓደ ልቢ መካሪ ከም ሓደ ቃል ተዛራቢ ኮይኑ ከም ዝኸይድ ኣብ ምግባር ኣይምተጸገሙን።
ምኽንያቱ ናይ መንፈሳዊ ምሕደራ ብዓወት ምውዳእ ምስጢሩ ፈቃደ እግዚኣብሔር ዝኣምን፥ፍቅሪ እግዚኣብሔር ዘለዎ፥ ሕዝቢ ናቱ ዝኾነ ናይ እግዚኣብሔር ከም ዝኾነ ኣሚኑ ነቲ ካብ ኣምላክ ዝተዋህቦ ሓደራ እሙን ኮይኑ ንምፍጻም ዝተሾመ ከም ዝኾነ ኣሚኑ ካብ ዘመሓድር፥ መራሒ ዝርከብ ፍረ እዩ።
ናይ ቤተ መቅደስ ምሕደራ ውን ብሊቀ ካህናት ዝምርሑ ጉባኤ ብኣገባብ ኣብ ዝተሾመሉ ከም ዝምርሑ ኣብ ምግባር እናሰርሐ ክሳዕ ሕገ ወንጌል ኣገልግሎቱ ቀጺሉ። ሊቀ ካህናት ዝመርሖ ጉባኤ(ሎሚ ቅዱስ ሲኖዶስ )ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝእዝዝ ዝእክብ ዘመሓድር ብኣገባብ ከም ዝሰርሑ ዝገብር ዝነበረ ናይ ምሕደራ ኣገባብ ዝነበሮ ከም ዝገበረ፥ ናይ ኣመራርሕኡ ሥርዓት ውን ካብቶም ሰብዓ ሽማግለታት ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ናይ መሪሕነት ኣገባብ ብትውፊት እንዳ ተመሓላለፈ ንዝመጸ ይጥቀም ነይሩ።(ዘኁ፲፬:፲፮, 14:16)።
ጎይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዝነበረሉ ዘመን (መዋዕለ ሥጋዌ)ኣብ ዝምህረሉ ዝነበረ ግዜ ብሊቀ ካህናት ቀያፋ ዝምራሕ ሰብዓ ኣባላት ዝነበርዎ ጉባኤ እዩ ኔሩ። እዚ ሰብዓ ኣባላት ዝነበርዎ ምሕደራ ናይ ኢየርሳሌም ጉባኤ እናተባህለ ይጽዋዕ ነበረ። (ማቴ ፳፮፥፶፯–፷፩, 26:57-61)። ናይ እዚ ኣባላት ኮይኖም ዘማሓድሩ ካብ ዝነበሩ ፥ ድሓር ንጎይታ ዝስዓብዎ ኒቆዲሞስ፥ናይ ኣርማትያስ ዮሴፍ ነይሮም። ከምኡ ውን ሓናን ገማልያልን ናይ እዚ ጉባኤ ኣባላት እዮም ኔይሮም። ኣብ ብሉይ ኪዳን (ኣብ ሕገ ኦሪት) ዝነበረ መንፈሳዊ ምሕደራ ብርቱዕ ስለዝነበረ ናይ ቤተ ክህነት ሓዊሱ ንቤተ መንግሥቲ ከይተረፈ ዝተርፍ ብቕዓት ዝነበሮ ስለዝነበረ ቤት መንግሥቲ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ቤተ ክህነት ኮይኑ ይእለ ነይሩ። ካብዚ ሓሊፉ ንሕገ ወንጌል መሠረት ኮይኑ ዝተረኽበ እዩ። ነዚ ዘመናዊ ምሕደራ ፍትሓዊ ከም ዝኸውን ኣብ ምግባር ዝገበሮ ጽልዋ ውን ዓቢይ እዩ።
1.4 ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሕደራ ብሕገ ወንጌል
ናይ ሓድሽ ኪዳን ምሕደራ ጀማሪ ጎይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ስለዚ ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሕደራዊ ስልጣን ናይ ክርስቶስ ስልጣን እዩ። ምክንያቱ ናይ ኩሉ ስልጣናት በዓል ቤት ንሱ ስለ ዝኾነ። ማቴ 28:18።
ጎይታናን መድኅኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብስልጣኑ፥
-
ምሂሩ (ማቴ ፯፥፳፱)
-
ኣጋንንቲ ኣውጺኡ(ሉቃ ፬፥፴፮)
-
ኃጢኣት ሓዲጉ (ማር ፪፥፲)
ዝገብሮ ዝነበረ ኩሉ ብስልጣኑ የግብሮ ኔሩ። ንናይ ቤተ ክርስቲያን ኣመሓደርቲ ብመገዲ ሓዋርያት ጌሩ ስልጣኑ ሃቦም። ቅዱሳን ሓዋርያትን ኣብ ዝተፈላለየ ዘመን ዝነበሩ ቅዱሳን ኣቦታት ብክርስቶስ ዝተላእኩ ስለ ዝነበሩ ናይ ክርስቶስ ሥልጣን ኔርዎም። (ማቴ ፳፰:፲፰–፳, 28:18-20)
ቅዱሳን ሓዋርያት ኣብ ቤተ ክርስቲያን መሪሕነት ኣብ ዝነበሩሉ ዓበይቲ ግብሪታት ጌሮም እዮም።
-
ትምህርተ ሃይማኖትን ናይ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓትን (ቀኖናን) ሓጊጎም። ሕዝቢ ክገብሮ ዝግባእ መንፈስ ቅዱስ ምስኦም ከም ዝኾነ ኣረጋጊጾም ውሳኔታት ኣመሓላሊፎም ።(ሓዋ ፲፭:፳፱15:29)
-
ሓሰውቲ መምሃራን ተመኺሮም ክምለሱ ዘይካኣሉ ካብ ቤተክርስቲያን ከም ዝፍለዮ ጌሮም። (ሓዋ ፭:፮,5:6 ማቴ 10:18)
-
ናይ ቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊን ማኅበራዊን ኣገልግሎት ሙሉእ ከም ዝኸውን ንምግባር ብሕዝቢ ንዝተመርጹን ብጽቡቅ ኣገልግሎቶም ንዝተመስከረሎም ብኣንብሮተ እድ ማዓርግ ሂቦም።( ሓዋ ፮:፩–፲፮, 6:1-16)። ነቲ ስራሕ ዝመርሕዎ ዝነበሩ ድማ ንሳቶም እዮም።
-
ዓለምለኻዊ ቅዱስ ሲኖዶስ
ናይ ቤተክርስቲያን ሰላምን ሓድነትን ኣብ ሓደ እምነት ዝርከቡ ሊቃነ ጳጳሳት ጳጳሳት፥ ኤጲስ ቆጶሳት ዝገብርዎ ጉባኤ እዩ። ነዚ ከም ኣብነት ኮይኖም ክግለጹ ዝግባእ ብዙኃት ጉባኤታት ኣብ ታሪክ ቤተ ክርስቲያን ተገይሮም እዮም። ድሕሪ ናይ ጎይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዕርገት ኣብ መበል ፶ ዓመተ ምሕረት ኣብ ኢየርሳሌም ዝተገብረ ጉባኤ ሓዋርያት ካብቶም ናይ መጀመርታ ተጠቀስቲ እዩ። ቤተ ክርስቲያን ዘመናት ተሳጊራ ብዙሕ ናይ ስደትን ሰማዕትነትን ገጻት ሓሊፋ ኣብ ናይ ሰላም ዘመን ምስ በጽሐት ብደረጃ ቤተ ክርስቲያን ዓበይቲ ኣጽናፋውያን ዝኾኑ ሠለስተ ጉባኤታት ከም ኣድላይነቱ ኣብ ዝተፈላለየ ዘመናት ጌራ እያ። ንሳቶም ድማ፥
-
ጉባኤ ኒቅያ ኣብ 325 ዓ.ም
-
ጉባኤ ቁስጥንጥንያ ኣብ 381 ዓ.ም
-
ጉባኤ ኤፌሶን ኣብ 431 ዓ.ም ዝተገብሩ እዮም ።
እዚኣቶም ኣጽናፋውያን ጉባኤ ሲኖዶስ ተባሂሎም ይፍለጡ። ኣብተን ጉባኤታት ዝተሓገጉ ሕግታት ዝተጻሕፉ መጻሕፍቲ ፥ ዝተወገዙ መናፍቃን፥ ብሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ማዕከላዊ ምሕደራ ብዝኾነ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተወሰኑ ስለዝኾኑ ናይ ሓንቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መግለጺ እዮም ኔሮም። ኣብ መበል ራብዓይ ክፍለ ዘመን ዝነበሩ ቅዱሳን ኣቦታት ኣብ ኩሉ ኣጽናፍ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ከም ትሕዝ ኣብ ምግባር ምሕደራኣ ቅርጺ ከም ዝሕዝ ኣብ ምግባር ውሳነ ዘመሓላለፍሉ እዮም።
ብሔራዊ ቅዱስ ሲኖዶስ
ብሔራዊ ቅዱስ ሲኖዶስ ብሓደ ሲኖዶስ ዝመሓደር ብሓደ ቅዱስ ፖትርያሪክ ሊቀ መንበር ዝምራሕ ናይ ሊቃነ ጳጳሳትን ኤጲስ ቆጶሳትን ጉባኤ እዩ። ብሔራዊ ሲኖዶስ ዝምራሕ ኣሐት ቤተ ክርስቲያን ናይ ኤርትራ ሲኖዶስ፤ ናይ ግብጺ ሲኖዶስ ፤ናይ ኣርመን ሲኖዶስ፣ ናይ ህንዲ ሲኖዶስ ናይ ኢትዮጵያ ሲኖዶስ ናይ ሶርያ ሲኖዶስ እየን። ናይ ኤርትራ ኦርተዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ውን ርእሳ ዝኸኣለት ብሔራዊ ቅዱስ ሲኖዶስ ዘለዋ ሃገር ንምዃን በቒዓ እያ። ናይ ዝኾነት ሃገር ሲኖዶስ ብሔራዊ ሲኖዶስ ክብሃል እንተ ኮይኑ እቲ ሲኖዶስ ኣብታ ዝውከላ ሃገር ክህሉ ክኽእል ኣለዎ። ምኽንያቱ ኣብ ማእከል ኣመንቲ (ቤተ ክርስቲያን )ዘላቶ ኮንካ እምበር ብሪሞት ዘመሓድር ቅዱስ ሲኖዶስ የለን።
ይቕጽል


text:
ዜና ኤርትራ
ኢትዮጵያ፣ ብብዝሒ ደቂንስትዮ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ምስ ስጳኛ፣ ፈረንሳን ካናዳን ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ
Radio Erena: 17 October 2018
ፓርላማ ኢትዮጵያ፣ ስልጣን ናይቶም ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝተመዘዙ 10 ደቂንስትዮ ዝርከብኦም 20 ኣባላት ካቢኒ ሚኒስተራት ኣጽዲቑ።
ትማሊ ሰሉስ 16 ጥቅምቲ ዝተጋብአ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ኣቐድድዲሙ ናይ ዝነበረ 28 ብዝሒ ካቢነ ሚኒስተራት ስልጣን ድሕሪ ምምይያጥ፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንዝተረቁሑ፣ ፍርቂ ስልጣን ናይቲ ካቢነ ደቂንስትዮ ዝዓብለልኦ ናይ20 ሚኒስተራት ጽፍሒ ኣጽዲቑ።
ብዝሖም ካብ 28 ናብ 20 ዝጎደለ ሓደስቲ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ፣ ስልጣኖም ብባይቶ እታ ሃገር ድሕሪ ምጽዳቑ፣ ቃለ መሓላ ፈጺሞም ስርሖም ጀሚሮም ኣለዉ።
ፕረዚደንት ግብጺ፣ ምህናጽ መደበር ኑክሌር ሃገሩ ንምቕልጣፍ ምስ ፕረዚደንት ሩስያ ይዝቲ
Radio Erena: 17 October 2018
ግብጺ፣ ኣብ ገማግም ማእከላይ ባሕሪ ክትሃንጾ መዲባ ዘሎ መደብር ኑክሌሳዊ ጸዓት ንምቕልጣፍ ዝዓለመ ርክብ ፕረዚደንታት ግብጽን ሩስያን ተኻይዱ።
ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ፣ ኣብ ሩስያ ኣብ ዘካየዶ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ፣ ምስ ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲንን ቀዳማይ ሚኒስተሩ ዲሚትሪ መድቨደቭን ብምርኻብ፣ ኣብ ሓያሎ ክልትኣውን ዞባውን ጉዳያት ከምዝተመያየጡ ማዕከናት ዜና ካብ ክልቲኡ ወገን ሓቢረን።
ኣውራ ዕላማ ዑደት ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ናብ ሩስያ፣ ኣብ ምኽታም ስምምዕ ምህናጽ ኑክሌሳዊ ጸዓት ግብጺ ዘተኮረ ምዃኑ ይግለጽ።
ካብ ትግራይ ዝኣቱ ዘሎ ባኒ፣ ኣብ ኤርትራን ንሓያሎ ዓመታት ንዝጸንሐ ዋሕዲ ብመጠኑ ፈቲሑ
Radio Erena: 15 October 2018
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምኽፋቱ፣ ኣብ ኤርትራ ንሓያሎ ዓመታት ዝጸንሐ ዋሕዲ ከም ባኒ ናይ ዝኣመሰለ መሰረታዊ መግብታት ብመጠኑ ፈቲሕዎ ኣሎ።
ዶባት ካብ ዝኽፈት፣ ከም ባኒ ፓስታ፣ እንቋቁሖ፣ ሽኮር፣ በርበረ፣ ዘይትን ካልእ መግብታትን ብመንገዲ ትግራይ ናብ ከተማታት ኤርትራ ይጓረት ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይሕብሩ።
ብፍላይ፣ መሰረታዊት ዕለታዊ መግቢ እናተባህለት እትግለጽ ባኒ፣ ኣብ ኤርትራ መጀመርያ ብኩፖን፣ ደሓር ድማ ጠቕሊላ ጠፊኣ ድሕሪ ምንባራ፣ ካብዚ ቀረባ ዓመታት ከኣ ንሓንቲ ባኒ ካብ 3 ክሳብ 6 ናቕፋ ብደገ ደገ ክትሽየጥ ጸኒሓ'ያ።
ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ብሰንኪ ተራእዩ ዘሎ ሕማም ቺኩንግያ ሰባት ይሞቱ ከምዘለዉ ተገሊጹ
Radio Erena: 16 October 2018
ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን፣ ብሰንኪ ተራእዩ ዘሎ ሕማም ቺኩንግያ ካብ ክልቲኡ ወገን ሰባት ይሞቱ ከምዘለዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብወገን ኤርትራ ኣብ ከባቢታት ኣርባዕታ ዓሸር፣ ታላታ ዓሸር፣ ዓሊግድር፣ ግርባ፣ ተሰናይን ከባቢኡን በዚ ሕማም ዝተጠቕዑ ኣሽሓት ሰባት ከምዘለዉ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ምስዚ ሕማም ብዝተሓሓዘ 11 ሰባት ከምዝሞቱ'ዮም ዝጠቕሱ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ፣ ኣብቲ ምስ ሱዳን ዘዳውብ ከባቢታት ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰባት በቲ ሕማም ከምዝተጠቕዑ ኣቐዲሙ ኣሚንሉ'ዩ።
ወሰኽ ደሞዝ ንምጥላብ፣ ናብ ቤት መንግስቲ ንዝኸዱ ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ደፋፊእኩም ዝተባህሉ ሰባት ይእሰሩ
Radio Erena: 15 October 2018
ኣስታት 200 ዝኾኑ ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ንምጥላብ ናብ ቤት መንግስቲ ንክኸዱ ዝደፋፍኡ ኣልት እባ ትሕቲ ቁጽጽር ይኣትዉ ከምዘለዉ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ሰዓረ መኮነን ሓቢሩ።
እቲ ጀነራል፣ እቶም ወትሃደራት፣ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ንምጥላብ ተኣኪቦም ናብ ቤት መንግስቲ ምዃዶም፣ ካብ ወትሃደራዊ ስነ ስርዓትን ሕገ መንግስትን ወጻኢ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እቶም ወትሃደራት፣ በቲ ዝፈጸምዎ ተግባር ከምዝተጣዕሱን ይቕሬታ ከምዝሓተቱን ዝሓበረ ጀነራል ሰዓረ፣ ብድሕሪት ኮይኖም ዝደፋፍእዎም ሰባት ግና ይእሰሩ ምህላዎም ኣረጋጊጹ።


text:
ኣብ ከተማ ናይሮቢ ኣብ ዝርከብ ስታድዮም ኣብ ዝተኻየደ ድሙቕ ስነስርዓት ኬንያዊያን ነፃ ዝፀወፅሉ ወርቂዮብል በዓሎም ኣኽቢሮም።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት እሁሩ ኬንያታ ኣብቲ ስነስርዓት ኣብዘስምዕዎ መደረ ነፃነት ብቐሊሉ ኣይተረኸበን ንናይ ሃገር ሰላምን ልምዓትን ከምኡ’ውን ሓድነት ስግኣት ዝኾነ ኣብ መንጎ ዓሌታት ዝፍጠር ህውከት ፈተና ኮይኑ ምቕፃሉ ሓቢሮም።
ናይ ሓባር ዕላማና ነዚ ትርጉም ኣልቦ ናይ ዓሌታት ወጥሪን ፅልኢትን ንኸብቅዕን ንኹሎም ዜጋታትና ሓድነት ምፍጣርን እዩ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’እዚ ክቡር ዕላማ ኣብ ግብሪ ንኽውዕል መሪሕነት ንምሃብ ቆሪፀ ኣለኹ’’ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ኬንያታ ብምውሳኽ ኬንያ ንቕድሚት ንኽትስጉም ምስ ሃገራት ኣፍሪካ እንተሓቢራ እዩ ኢሎም።እዚ ግብራዊ ንክኸን እውን ናብ ኬንያ ንዝጉዓዙ ኣፍሪካዊያን ናይ መእተዊ ቪዛ ምችው ኩነታት ምፍጣርን ሓዊሱ ሓደሽቲ ተበግሶታት ዕላዊ ገይሮም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ኬንያታ ወዲ ፈላማይ ፕሬዝዳንት እታ ሃገር ዝኾኑ ጆሞ ኬንያታ እዮም።ፕሬዝዳንት ጆሞ ኬንያታ 12 ታሕሳስ 1963 ኣ/ፈ መግዛእታዊ ባንዴራ ብሪታኒያ ወሪዳ ንፈለማ ግዜ ባንዴራ ኬንያ ደይባ ንኽትንብልበል ዝገበሩ መራሒ እዮም።


text:
ትካል PVI ኣብ ሉኣላዊ ማያውን ደሴታውን ግዝኣታት ኤርትራ ብኣፅዋር ዝተሰነየ ተግባራት ወራር ፈፂሙ፣ኣብ ደሴት ሃርሚልን ከባቢኣን ንዘሎ ምንቅስቃስ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ስለያዊ ተግባራት ብምፍፃሙ፣እቲ ትካል 11 ዕጡቃት ካብ ደሴት ሮምያ ሃዲሞም ከምዝስወሩ ምግባሩ ብገበን ተሓታቲ‘ዩ፣ከምኡውን ብምድላው ሽበራን ሽርሒን ምኽዋል መርተዖታትን ተሓተቲ‘ዮም ከምዝበለ ዝዝከር‘ዩ።
PVI ‘ከ እንታይ ይብል? እቲ ኩባንያ ናብ‘ቲ ምስሕሓብ‘ቲ ዝኣተወ ከመይ ኢሉ‘ዩ? ”እቲ ንኣርባዕተ ሰራሕተኛታት PVI (Protection Vessels International) ኣድማሳዊ ኩባንያ ሓለዋ መራኽብ ማለት‘ዩ፣ናብ ምትሓዝ ዘብፀሐ ተጓንፎ ይብል ፖል ጊብንስ፣ዘይተፀበናዮን ሃንደበትን‘ዩ ነይሩ።እቲ ፀገም ዝጀመረ ሓንቲ መርከብ PVI፣ነዳዲ ንምምላእን ንፅገናን ኢላ ብሃንደበት ኣብ መደብና ዘይነበረ ኣብ ወደብ ምፅዋዕ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን‘ዩ።ፒቪኣይ ነቲ ኣብ ዘይንፈልጦ ከባቢ ዘሎ ወደብ ምፅዋዕ ዝመረፀ ድሕሪ ሓያል ገምጋም‘ዩ” በለ።
ፖል ጊብንስ ወሲኹ ”ብዝኾነ መዐቀኒ ኣብ ተግባር ስለያ ኣይተሳተፍናን፣ ኣንፃር መንግስቲ፣ኣንፃር ፕረዚደንት ድዩ ኣንፃር ህዝቢ ኤርትራ ዝዓለመ ተፃባኣይ ይኹን ንቅንፀላ ዝወጠነ መደብ ፈፂሙ ኣይነበረናን።እቲ ተጓንፎ፣ሓደ ኩባንያ ፀጥታ ኣብ ዘይፈልጦ ወደብ፣ነዳዲ ክመልእን ንዝተበላሸወት መርከቡ ንክፅግንን ካብ ዝወሰዶ ሃንደበታዊ ምዕራፍ’ዩ ተፈጢሩ።ኣቃውማና፣ፆርናን ኩነታትናን ፍኹስ ዝበለ ንክመስል ብዙሕ ፃዕሪ‘ኳ እንተገብርና ዘጋጠመና ተፃብኦ ግና ልዕሊ ትፅቢትና እዩ” ይብል።
ከምኡ ኮይኑ‘ውን ንመንግስቲ፣ፕረዚደንትን ህዝቢን ኤርትራ ይቅሬታ ሓቲትና ኢና ይብል ፖል ጊብንስ።ይቅሬታ ሓቲትና ኢና ምባልካ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ዘቅረቦ ክሲ ወረራ፣ሽርሕን ሽብራን ትቅበል ኣለኻ ማለት ድዩ? ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ “ድሕሪ ምልቃቆም’ውን እንተኾነ፣ሓደ ነገር ክንዝክር ዝግባኣና ነገር ኣሎ። እቶም ኣርባዕተ እንግሊዛውያን፣ዘይተኸሰሱን ዘይተኣሰሩን ምንባሮም‘ዩ።እቲ ትጠቅሶ ዘለኻ መንግስታዊ መግለፂ፣ከምዚ‘ባ ገይሮም፣ከምዚ‘ባ ገይሮም ካብ ምባል ዝሓለፈ ኣይኮነን” ኢሉ።


text:
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. እቲ መንፈስ ክፍኣት ማሕበረ ክርስቲያን ክገማምዕ ንዝፍጽሞ መጥቃዕቲ ንምብዳህ ዝሃቀነ ናይ ጸሎት ጐስጓስ ክካየድ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብዚ ንቤተ ክርስቲያን ምእመናንን ጽንኩር ኩነት’ዚ ናይ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ቅድስቲ ድንግል ማርያም ብጸሎት መቑጸሪያ ክማህለሉን ሓለዋ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ክምሕጸኑ ኣተሓሳሲቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ምእመናን ቅድስቲ ድንግል ማርያምን ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤልን ንቤተ ክርስትያያን ካብቲ ክገማምዓ ዝፈታተን መንፈስ ክፍኣት ንምክልኻል መዓልታዊ ጸሎት መቑጸርያ ክደግሙ ኣተሓሳሲቦም፡ ቅዱስ ኣቦና እዚ ጻውዒት’ዚ በቲ ዓለም ሓቆፍ መረብታዊ ምእንቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. ናይ ጸሎት ሓሳብ ዋና ኣመሓዳሪ ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ፈደሪክ ፎርኖስ ኣቢሎም ዕለት 11 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዘዕረጉሉ ዕለት ዘመሓላለፍዎ መደብ ክኸውን እንከሎ፡ ጸሎት ነቲ ናይ ክፍኣት መንፈስ ዝስዕር ሓይሊ የጸግው፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ እዋን’ዚ መንፈስ ክፍኣት ተፈቲሑ ብምኽሳስን ዕንቅፋት ብምስፋሕን ይንቀሳቐስ ስለ ዘሎ፡ ናይ ላቲን ስርዓተ ኣምልኰ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕለት 1 ጥቅምቲ ዓመታዊ በዓል ቅድስቲ ተረዛ ዘሊዚየ ኣብ እተብዕለሉ ዕለት እቲ ናይ መቑጸርያን ምህለላ ቅዱስ ሚካኤል ሊቀ መላእክትን ዝጅመረሉ ክኸውን ከምዝተሓሳሰቡን፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝተፈጸሙ ጌጋታትን ናይ ወሲብ ዓመጽን ተኣሚና ህርኩት ጻዕሪ ሕዳሴ ብምንቕቓሕን መንፈስ ክፍኣት ተዓዋቲ ከይከውን ኣበርቲዓ ክትቃለስ ዘተባብዕ ናይ ጸሎት ጐስጓስ እዩ።
ኣባ ፎርኖስ ብዛዕባ እዚ ናይ ጸሎት መደብ ኣመልኪቶም ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥
ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓመታት ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘጋጠመን ዝተራእየን ጽንኩር ኩነት እዚ ኸኣ ብኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽን ዓመጽ ሕልና ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ኸኣ ነቲ ዝገማማዕ መንፈስ ክፍኣት ጥጡሕ ባይታ ከይኑ ኣብ መንጐ ምእመናን ቤተ ክርስቲያንን ዘተኣታትዎ ምግምማዕ ንምብዳህ ከምቲ ቅዱስ ኢግናዚዩስ ዘሎዮላ ዝብሎ “ነቲ ፍጹም ጸላኢና” መከላኸሊ ፍጹም መጋበርያ ጸሎት እዩ፡ መንፈስ ክፍኣት ብዝተፈላለየ መገዲ እዩ ዝግለጽ፡ ምግምማዕን ዘይምስምማዕን ብምዝራእ፡ ዲያብሎስ ዝብል ግሪክዊ ቃል ዝገማምዕ ማለት እዩ፡ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ እውን ንዓለም ዝማርኽ ኣቦ ሓሶት ምዃኑ ይግለጽ፡ ናይ ብርሃን መልኣኽ ተመሲሉ ዝቐርብ፡ መታተሊ ማለት እዩ፡ ኣብ ተልእዀ ኣስፍሆተ ወንጌል ቤተ ክርስቲያን ሓደጋታት ዘስዕብን ንዘይተኣማንነት ሓደጋ ዘቃልዕን፡ ብገዛእ ፍቃድካ ነዚ ኣታላሊ’ዚ ምሩኽ ንኽትከውን ነቲ ንእውነተይና ሕይወት ንዘይገልጹ ተግባራት ተመቻችእ፡ እዚ ኸኣ፡ ጣዕምን ሃብትን ትዕቢትን የተኣታትው ሰለይ እናበለ ኸኣ ከም ልኡኽ ክጥቀመልካ ይጅምር፡ ነዚ መንፈስ ክፍኣት’ዚ እምበኣር ብግልን ብማሕበርን ኩሉ ማሕበረ ክርስቲያን ብጸሎት መቑጸሪያ ኣቢሉ ክዋግኦን ክስዕሮን ክሳብ መወዳእታ እምንቲ ዝዀነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣማላድነታ ክምሕጸን ቅዱስ ኣቦና ይዕድሙ፡ ንመጥቃዕቲ መንፈስ ክፍኣት ቤተ ክርስቲያን ክትብድህን ክትግስጽን መታን ንሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል መልኣክ ክንጽልይ የተሓሳስቡ፡ ቅዱስ ሚካኤል መልኣኽ ኣዛዚ ሰራዊተ እግዚኣብሔር እዩ ኣዛዚ ጸባዖት ሰማይ እዩ።
እቲ ነናይ ዕለቱ ጸሎት መቑጸሪያ ከኣ ብጸሎት Sub tuum presidium - ትሕቲ ሓለዋኺ ዝብል ናይ ሳልሳይ ክፍለ ዘመን ጸሎት ምህለላ ንማርያምን ብር.ሊ.ጳ. ሊዮነ መበል 13 ብዝተደርሰ ጸሎት ናብ ቅዱስ ሚካኤል መልእኽን ብምድጋም ክዛዘም ቅዱስ ኣቦና ከምዘተሓሳሰቡ ኣባ ፎርኖስ ገሊጾም ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
(ድምፂ ወያነ ትግራይ)
መእተዊ
————
ስፖርትን ኪነ-ጥበብን እዮም ካብቶም ቅድሚት ዝስርዑ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ወይ ህዝቢ መሰረት ሰላምን ፍቕርን። ብስፖርት ሰላምን ፍቕርን ይዓቢ፤ ይስራሕ። ብኪነ-ጥበብ’ውን ከምኡ። ብርክት ዝበላ ሃገራት’ውን ከም መንግስቲ ዝቖመ ኣካለን ፈላማይ ስርሑ ኣብዞም ክልተ ዓበይቲ ማሕበራዊ ማዕኸናት እንትሰርሕ ይርአ። ኣብ ሃገርና’ውን ካብ ፌደራል ቤት ዕዮ ጀሚሩ ክሳብ ታሕቲ ብርክት ዝበሉ መሓውራት ተዘርጊሖም ኣብ ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ሓፂር ትንታነ እዚ ስፖርት ከም ዛዕባ ኣልዒልና በቶም ዝተገለፁ ፀጋታት እቲ ዓውዲ ኣቢልካ ሓይሊ ስፖርት ኣብ ምምዕባል ስምዒታት ሰላምን ፍቕርን ንምርኣይ ተፈቲኑ ኣሎ።
ስፖርት ከም ልምዓት
————————–
ጥንታዊ ታሪኽ ኣለዎ ስፖርት። ስፖርት፡ ህዝብታት ብውሁብ ብዝተፈላለየ መንገዲ ብፍላይ ድማ ከም ኣካል ፀወታ ገይሮም ዝጥቀሙሉ ኰይኑ ናብዚ ሕዚ በፂሕዎ ዘሎ ብርኪ ከምዝበፀሐ ሊቃውንቲ እቲ ዓውዲ ይገልፁ። እቲ “ፀወታ” ዝብል ምስ ታሪኽ ስፖርት ተታሓሒዙ ዝልዓል ባዕሉ ምስ ሰላምን ፍቕርን ብቐጥታ ምትእስሳር ኣለዎ። እዚ ምትእስሳር’ዚ ካብ መሰረታዊ ባህሪ እቲ ዓውዲ እዩ ዝብገስ።
ስፖርት ጉዳይ ሰላም እዩ። ስፖርት ጉዳይ ፍቕሪ እዩ። ብዝኾነ ይኹን ተኣምር ካብ ምምዕባልን ምጉህሃርን ሰላምን ፍቕርን ዝዘለለ ትርጉም ክህልዎ ኣይግባእን። ካብዚ ተበጊሶም ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዙሓት ሃገራት ስፖርት ናብ ልምዓት ኣእቲዮምዎ ይርከቡ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣውሮፓውያን ሃገራት ብፍላይ ድማ እንግሊዝ ስፖርት ልክዕ ከም ሓደ ዓብዪ ሴክተር ልምዓት ኮይኑ የገልግለላ ኣሎ። መናእሰይ እንግሊዝ ስብእንኦም ይህነፅሉ፣ እታ ሃገር ቁጠበኣ ሓፍ ይብለሉ። ማሕበራዊ ፀጋታት፣ ባህልን መንነትን እንግሊዝ ይሰነደሉን ይዝርግሐሉን። ዓለም ብዓለማ ዓይነ-እዝና ናብ እንግሊዝ እንትትገብር እቲ ጉዳይ ካብ ስፖርት ንላዕሊ ምዃኑ ምርዳእ ይከኣል። በዚ መሰረት ብኣግባቡ እንተተታሒዙ ስፖርት ዓንዲ ሑቖ ልምዓት ሓንቲ ሃገር ኮይኑ ዘገልግለሉ ኩነት ኣሎ ምባል ይከኣል።
እዚ ጉዳይ’ዚ መሰረት ብምግባር ዓለምለኸ ነዚ ጉዳይ ዝጥምት ትካል ተጣይሹ(ፊፋ) ህዝብታት ዓለም ኣብ ስፖርት ብፍላይ ድማ ኣብ ኵዕሶ እግሪ ክህልዎም ዝግባእ ግደን ክረኽብዎ ዘለዎም ረብሓን እንታይ ክኸውን ኣለዎ ኣብ ዝብል ይነጥፉ። ብዙሓት ኣፍሪካውያን ሃገራት’ውን ልምዓት ስፖርት ትኹረት ክወሃቦ ብፍላይ ድማ ኵዕሶ እግሪ ክዓቢ ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ እንትስርሑ ይርእዩ። ብኣፍሪካ ደረጃ ዝካየድ ናይ ፅዋዕ ውድድር ናይዚ ሓደ ኣብነት እዩ። ሃገርና’ውን ብመልክዕ ፌደሬሽን ዝተጣየሸ ኣብ ኩለን ክልላት ዘለዉ ጋንታታት ኵዕሶ ጠሚሩ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ክወፅኡ ይስራሕ ኣሎ። እቲ ዝስራሕ ዘሎ ስራሕ እኹል ድዩ ኣይእኹልን፣ ምሉእ ድዩ ኣይምሉእን ወዘተ ዝብል ኣብዚ ምልዓሉ ዘገድስ ኣይኮነን።
ብምዃኑ ኣብዚ ፅሑፍ እዚ ዝተልዓሉ ነጥብታት ገምጋማዊ ኣይኮኑን። ኣፍሪካ ዋንጫ እንታይ ፅቡቕን ሕማቕን ጎኒ ኣለዎ? ፌደሬሽን ኵዕሶ እግሪ ሃገርና እንታይ ይመስል? መናእሰይ ኣፍሪካ፣ ኢትዮጵያ ኮነ ተጋሩ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ እንታይ ይመስሉ? ዝብሉ ሕቶታት ምልዓል ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ኰይኑ ግና ስፖርት ልምዓት ብዛዕባ ምዃኑ ስለዝኾነ እቲ ፅሑፍ፤ እቲ መሓውራዊ ዝርግሐ ንምርኣይ ጥራይ እዩ።
እዚ ብዓለም ብርኪ ተኣሚኑሉ፣ ብኣፍሪካ ብርኪ ተሓሲቡሉ፣ ብሃገር ደረጃ’ውን ተኣሚኑሉ ዝኽየድ ዘሎ ናይ ስፖርት ዓውዲ ማሕበራዊ ልምዓት ከምፅእ ብዝኽእል መገዲ ክውሰድ ክኽእል ኣለዎ። ምእንቲ እዙይ ድማ ብውሑድ ፍቕርን ሰላምን ዝስበኸሎም ሓድነት ህዝብታትን መፃኢ ራእይ እዛ ሃገርን ከዐውቱ ዝኽእሉ ናይ ሕብረት መድረኻት ክኾኑ ኣለዎም። ሓድነት ህዝብታት ዝስብኸሎም መድረኻት ክኾኑ ኣለዎም። እዚ ከይኾነ ተሪፉ ግና ፀገማት ይርኣይሉ ኣለዉ።
ስፖርትን ፖለቲካን
————————–
ስፖርት ትግራይ ኮነ ኢትዮጵያ ሓኒቖም ከምዝሓዙ ካብ ዝእመንሎም ነጥብታት እቲ ሓደ እቲ ዓውዲ ምስ ፖለቲካ ተላዕጢጡ እናኸደ ምንባሩ እዩ። ፖለቲካዊ ልኻይ ክልምጠጥ ዝኽእል ተኣናፊ ዓውዲ እውን እዩ እናኾነ መፂኡ፤ ካብ ሰናይ ቀደሙ። ቅድሚ 1983ዓ.ም ኣብዝነበረ እዋን እተን ጋንታታት ነቲ ዝነበረሉ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ሰለዝመሰለ እቶም ፀወታታት መሳርሒ እቲ ላዕለዋይ መሪሕነት ዝኾነሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ ሓደ እዋን “ጋንታ ትግራይ” ናብ ማእኸል ሃገረ ኣብ ዝኸደትሉ እዋን “ትግሬ” ኢልኩም እንተዘይሰይምኩም… ኢሎም ጎንፂ ፈጢሮም ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ግፍዒ ከምዝበፅሐ ይዝረብ። እዚ ከም ሓደ መርኣያ ምትሕውዋስ ስፖርትን ፖለቲካን ገይርካ ክውሰድ ዝኽእል እዩ።
ካልእ ዓብዪ ጉዳይን ግና ልምዓታዊ ኣተሓሳስባ ዘይነበሮ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ስለዝገበረ ነዚ ጉዳይ’ዚ ትኹረት ሂቡ ብቐፃልነት ብምልማዕ ፍቕርን ሰላምን ዝስበኸሎም መድረኻት ኣብ ምዃን ብዙሕ ዝጎድሎም እዮም ነይሮም። ኣብ ክንድኡ ፍልፍል ምቅርሓናት እዮም ኮይኖም ዘሊቖም።
ጋንታታት ትግራይን ትፅቢት ህዝብናን
—————————————————–
ኵዕሶ እግሪ ትግራይ ኣበየናይ ዘበን፣ ብመን፣ ብስሩዕ ተጀሚሩ? ዝብል ንተመራመርቲ ታሪኽ ገዲፍካ እተን ሕዚ ዘለዋ ጋንታታት (ብፍላይ ናብ ፕሪምየር ሊግ ዝተፀንበራ) ታሪኸንን ኣመፃፅአአንን ምርኣዩ እሞ ድማ ብኣንፃር ምግፋሕ ሰላምን ፍቕርን ዘለዎን ግደ ምርኣዩ ኣገዳሲ እዩ።
ጋንታ ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራትን ጋንታ መቐለን እየን፤ እዘን ናብ ፕሪምየር ሊግ ኣትየን ዘለዋ ጋንታታት ትግራይ። ኣብ ፕሪምየር ሊግ ዝሳተፍ ጋንታ ንዘይነበራ ትገራይ ናይዘን ክልተ ጋንታታት ምፅንባር ፕሪምየር ሊግ ብሓቂ ዓብዪ ዜና እዩ ክኸውን ዘለዎ። እዘን ጋንታታት ሕጋዊ ዋንነት ክህልወን ኣለዎ፤ ኣለወን’ውን። ጋንታ ወልዋሎ ኾነ ጋንታ መቐለ ናይ ደገፍተን እየን ኢልካ ብቐሊል ገለፃ (definition) ምሕላፍ ይከኣል። እዘን ጋንታታት እብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ምስፋሕ ሰላምን ፍቕርን ክህልወን ዘለዎ ብፅሒት ካብቲ ሕጋዊ ዋንነት ዝብገስ ሓላፍነት ኣለወን። ደገፍቲ እዘን ጋንታታት ጋንታታቶም በሊፀን ክወፃ እዮም ዝደልዩ፤ ወይ ከምኡ ተባሂሉ እዩ ዝሕሰብ። ፈቃራትን ሰበኽቲ ሰላምን ክኾኑ ዝግባእ ህውከትን ዕግርግርን ንማንም ስለዘይጠቅም ጥራይ ኣይኮነን። እትፈትዎ ጋንታኸ ብኣሉታ ክርኣየሉ ዘይኽእል ባይታ እውን ኢኻ እትፈጥር። ሸቶ ምብላፅ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ምስፋሕ ሰላምን ፍቕርን እውን ተጠቃሳይ እጃም ክህልወካ እዩ ዘለዎ።
እቲ ካልእ ካብ ደገፍቲ ጋንታታት ትግራይ ትፅቢት ዝግበር ባህልን ክብርን እቲ ዝበቖለሉ ማሕበረሰብ ዘንፀባርቑ ክኾኑ ምኽኣል እዩ። ህዝቢ ትግራይ ካብ ጥንተ-ቀደሙ ገዝኡ ከፊቱ ሰቲ ነስኒሱ ዝቕበል ወረጃ ህዝቢ እዩ። ህዝቢ ክቡር እዩ ኣብ ቅድሚ ዓለም። ኣባና ኣብ ትግራይ ድማ ነዚ ሓቂ’ዚ ዝድግፉ ብርክት ዝበሉ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚታት ኣለዉ። ትማሊ እኳ ትማሊ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ፀላእቱ ማሪኹ ከም ሰብ ጥራይ ዘይኮነስ ከም ሓዉ እዩ ፀላእቲ ሓብሒቡ፣ ማይ ኣስትዩን ኣዒቚቡን፤ ኣብ ገሊኡ’ውን ኣምሂሩን ኣስተምሂሩን ዘንበረ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ህዝቢ ዝበቖለ ጋንታ ነዚ ክብሪ ህዝቢ እዚኣ ዓቂቡ ክኸይድ ትፅቢት ይግበረሉ። ምዕቃብ ጥራይ ዘይኮነስ ነዚኣ ምስፋሕ፤ በቲ ዘበን ዝጠልቦ መድረኽ ቃኒኻ ሓፍ ናብ ዝበለ ብርኪ ምውፃእ ኣገዳሲ ይኸውን።
ኣብዚ ሕዚ ሰዓት ህዝቢ ትግራይ ዝፅበዮ ዘሎ’ውን እዚ’ዩ። ጋንታታቱ ግድን እየን ባህሉ ክገልፃሉ፤ መንነቱ ሓፍ ከብለሉ፤ ንዘበናት ዓቂብዎ ዝፀንሐ ክብሩ ብዓፀበ-ቐለለ ከይራኸስ ጋንታታትና ክጥንቀቓ፣ ንደገፍተን ከምህራን ክሃንፃን ግድን ይኸውን።
ህልዊ ኩነታት
————————
ህልዊ ኩነታት ስፖርት ብፍላይ ኵዕሶ እግሪ ሃገርና ምስ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ዓዲ ተላሕሲሱ እዩ ዝከይድ ዘሎ ዝመስል። ኣብ ፖለቲካዊ ኩነታትና ዘሎ ሃፋ ብቐጥታ ነዚ ፍልፍል ስላምን ፍቕርን ክኸውን ዝግብኦ ዝንበረ ስፖርት ይፀልዎ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ሕሉፍ ክልተ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዘነፃፀረ ዘርኣዊ መጥቃዕቲ ናብቲ ስፖርት’ውን ሸሊኾም ዝኣትውሉ ኩነታት ተራእዩ እዩ።
ዳርጋ ኩሉ ፖለቲካዊ ቅልውላው እዛ ሃገር “ናይ ተጋሩ ልዕልነት ኣሎ” ኣብ ዝብል ዘየለ፣ ዘይነበረን ክህልው ዘይኽእልን መደምደምታ እዩ ዝካተት። ኣብ ፌደራላዊ ስርዓት፤ ብሄራት ነናይ ባዕለን መንግስቲ ኣጣይሸን እየን ዝሰርሓ። ኣብቲ ቀንዲ ዝኾነ ሓድነት ድማ እንታይ ብፅሒት ኣለወን ዝብል ብሕገ-መንግስቲ ተነፂሩ ተቐሚጡለን እዩ። ስለዚ እቲ ልዕልነት ተጋሩ ዝብሃል ነገር ዝኣረገ ታክቲክ ስዑራት ፖለቲከኛታት ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ዝኣረገ ታክቲክ እንብሎ ንዘበናት ዝተሰርሐሉ ንማለት ድኣምበር ከምሓዱሽ መቃለሲ ነጥቢ ገይሩ ዘይቕበሎ ሰብ የለን ማለት ኣይኮነን። ብፍላይ እቲ ኣብ ስፖርት ዘሎ መንእሰይ ናይ ታሪኽ ፍልጠቱን ናይ ፖለቲካ ብስለቱን’ውን ገና ብምዃኑ ቀልጢፉ ኣረጊት መቃለሲ ክስከም ይርአ ኣሎ። እዚ ኣብ ስፖርት ዝግለፀሉ ዝተፈላለየ መልክዕ ኣሎ።
እቲ ሓደ መልክዕ ሕዚ ሕዚ ይወፅእ ዘሎ ነበር መንፈስ ሰዓራይነት ስፖርተኛታት ትግራይ ምኽንያት እናፈጠርካ ክዳኸም ምግባር እዩ። ዕውትነትካ ብምዕጋት እዩ “ፀላኢኻ” እትስዕሮ ዝብል ዝሞተ ኣረኣእያ ኣሎ። እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ወልድያ ዝተርኣየ’ውን እዚ እዩ። ምስ ስፖርትን ስፖርት ዝጠልቦ ምስፍሕፋሕ ሰላም ወ ፍቕርን ብዘይዛመድ መልክዑ እዩ ረብሻ ክፍጠር ክኢሉ። ኣብቲ ረብሻ መን እንታይ ብፅሒት ነይርዌዎ ዝብል ዘፃሪ ኣካል ከፃርዮ ዝኽእል ዋላ እኳ እንተኾነ ድሕሪ ሰዓት ኣብ ዝካየድ ፀወታ ንጉሆ ረብሻ ምልዓል ግና ዘይጥዕና እዩ ዘርኢ። እዚ ጉዳይ’ዚ ኩሉ ንቝሕ ክቃለሰሉ ዝግባእ መሰረታዊ ነጥቢ እዩ።
እቲ ካልኣይ ነጥቢ ባዕሉ እቲ ሓደ ዝኾነ ህዝቢ፤ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መንጉኡ ጎንፂ ክልዓል ብምግባር ኣብ ትሕቲ ትግራዋይነት ሕቱኽቱኽ ክብል ምግባር እዩ። እዚ ከም ሓደ ኣንፈት ሒዞም ቑሸት ንቑሸት ኣብ ናይ ምንኻስ ስራሕ ስርሐይ ኢሎም ዝተፀመዱ ብዙሓት እዮም። እዚ ኣብ ጋንታታት መቐለን ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራትን ተራእዩ እዩ። እዚ ምፅኣት ትግራይ ተባሂሉ ክውሰድ ዝኽእል ብሓይልታት ጥፍኣት ዝስጎም ናይ ኣሕዋት ባእሲ፤ ካብዚ ህልው ኩነታት ኣጥሊልካ ምርኣይ ዘድልየሉ ወቕቲ ኣለና።
ክግበር ዘለዎ
———————-
ስፖርት መሰረታዊ ናይ ሰላምን ፍቕርን ፍልፍል ክኸውን ኣለዎ። እዚ ንምግባር እተን ጋንታታት ኮነ መንግስቲ ዋላ ህዝቢ ነናይ ባዕሉ ብፅሒት ክፍፅም ኣለዎ።
ብመዳይ መንግስቲ፡-
————————–
ጋንታታት ትግራይ ፈለማ ክሕገዛ ኣለወን። ዳርጋ ኩለን ካብ ባዶ እየን ዝብገሳ ዘለወን። ክሕገዛ ዝግብአን ድማ ናይ ህንፀት መድረካት ስለዝኾና እየን። ፖለቲካዊ ትርጉም ኣለዎ ነዚአን ምሕጋዝ። መንእሰይ ካብ ብዙሕ ሕመቓት ዘድሕና መንገድታት ድሕነት እየን። ሓገዝ ግድን ገንዘብ ኣይኮነን። ባዕለን ዝኸኣለ ዓበይቲ ሓይልታት ልምዓትን ምስጓም ፍቕሪ ወሰላምን ክኾና ምምሕዳራዊ፣ ሞራላዊ፣ ቴክኒካውን ፋይናንሳውን ሓገዛት ኣድለይቲ እዮም። በብእዋኑ ዝልዓሉ ዘለዉ ሕቶታት ደገፍቲ’ውን እቲ ደጋፋይ ክፍቲ መድረኽ ፈጢርካ ስምዒቱ ዝገልፀሉ መልሲ’ውን ዝረኽበሉ ባይታ ክመቻቸው ኣለዎ። እዚ ወዓል ሕደር ዘድልዮ ኣይኮነን።
ብመዳይ ጋንታታትና፡-
—————————–
ጋንታታትና ኣደዳ ፖለቲካዊ ተልእኾ ዘለዎ ሓይሊ ይኾና ዘለዋ ብስሩዕ ስለዘይተዳራጀዋን ዝተወደበ ሓይሊ ዘይምዃነንን እዩ። ካብቲ ኣብ ስታድዮም ተረኺቡ ድጋፉ ዝገልፅ ኣሽሓት ደጋፊ ንላዕሊ ኣባላት የድልይዎ። ዝተመዝገቡ፣ ዝተወደቡ፣ ፅዕንቶ ዝፈጥሩ ስምን ኣርማን ጋንትኦም ክሳብ ምቕያር፣ መተሓዳደሪ ደንቢ ክሳብ ምምሕያሽ ወዘተ… ዝበፅሕ ሓላፍነት ዝተውሃቦም ኣባላት ክህልዉ ኣለዎም። እዚ ኣብ ምግባር ጋንታታትን ማሕበር ደገፍትን ዘይትካእ ግደ ኣለወን። እቲ ካብ ፖለቲካዊ ኢድ ኣእታውነት ምድሓን ዝብሃል ዋላ ካብቲ ኣብ መሪሕነት ዘሎ ውድብ’ውን ማለት እዩ። ጋንታታት ካብ መንግስትን ውድብን ዝደልኦ ይሓታ’ምበር ናይ ማንም ኢድ ዝኣትወለን ክኾና ኣይብለንን። ስለዝኾነ ባዕለን ንባዕለን ዝተኣማመና፣ ኣብ ዓርሰ ምርኮሳ ዝተደረኸ ዓቕሚ ዘለወንን ፈጠርቲ ፅዕንቶ ዝኾናን ጋንታት ንክኾና ኣብ ጋንታ ኣብ ባዕሉ ዝስራሕ ስራሕ ሰፊሕ እዩ፤ ክንዲ ሰማይ።
ደገፍቲ፡-
———————-
ደገፍቲ’ዮም እቲ ናይ ሰላምን ፍቕርን ኣጀንዳ ዝስከሙ። እቲ ሕማቕ ይኹን ፅቡቕ በዞም ደገፍቲ ኣቢልካ’ዩ ተግባራዊ ዝግበር። እቲ ደጋፊ ዝበዝሕ መንእሰይ’ዩ። መንእሰይ ንመንእሰዩ’ውን ፊደል ዝቖፀረ እዩ። ልዕሊ ዝኾነ ኣካል ሰላምን ፍቕርን ዘለዎ መድረኽ ነዚ ኣካል’ዚ እዩ ዝጠቅም። ስለዝኾነ ደገፍቲ ከምዜጋታት፤ ሰላም ከም ብሌን ዓይኖም፤ ፍቕሪ ከም ሃይማኖቶም ዝሓስቡ ክኾኑ ኣለዎም።
መጠቓለሊ
—————–
ስፖርት ካብ ተፈጥሮኡ ፍልፍል ሰላም እዩ። ፍቕሪ ክዓቢ ደቂሰባት ሓድነቶም ክጠናኸሩ’ዩ ተፈጢሩ። ብዙሓት ድማ ናብ ልምዓት የውዕልዎ ኣለዉ። ኣብ ሃገርና ኵዕሶ እግሪ ከም ሓደ ዓብዪ ሴክተር ማሕበራዊ ልምዓት ተወሲዱ ኣብ ስራሕ ኣሎ። ካብ ቀረባ እዋን ናብዚ ግን ምስ ህልው ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ሃገር እናተኣሳሰረ ሕማቕ መልክዕ እናሓዘ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። ብፍላይ እቲ ልዕልነት ተጋሩ ኣብ ዝብል ዝኣረገ መቃለሲ ነጥቢ ኣንጠልጢሉ ንትግራይ ከጥፍእ ከይደቀሰ ዝነብር ሓይሊ ንስፖርት’ውን ከም ድፋዕ ይጥቀመሉ ኣሎ። እዚ ድማ ነታ ብመስዋእቲ ኣሽሓት ዝመፀት ሰላም ንምዝራግ ብዙሕ ፃዕሪ ይግበር ኣሎ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ መንግስቲ ጋንታታትን ማሕበር ደገፍትን ከምኡ’ውን ኩሉ ኣፍቃሪ ስፖርት ነናይ ባዕሉ ግደ ክፃወት ኣለዎ።
ስፖርት ንሰላምን ፍቕርን!


text:
ንስኻ ነቲ ናይ ዑቕባ ምልክታኻ፤ ኣየነይቲ ሃገር ከም እትምርምሮ፤ ክትመርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ። (ናይ ዳብሊን ኣዋጅ)
Du kan inte välja vilket land som prövar din asylansökan (Dublinförordningen) – tigrinska
ብመሰረት ናይ ዳብሊን ኣዋጅ፤ ሓደ ናብ ኤውሮጳ ተሰዲዱ ዝመጸ ሰብ፤ ኣብታ መጀመርታ ዝኣተወላ ርግጸኛ ዝኾነት ሃገር፤ ኣብኣ ዑቕባ ይሓትት።
ኣብ ሃገር ሽወደን ዑቕባ ምስ ሓተትካ፤ ሚግራሾንስቨርከት እቲ መጀመርታ ዚገብሮ፤ ናይ ዑቕባኻ ጉዳይ ሓላፍነት እትወስድ ሃገር፤ ሽወደን ወይ ካልእ ናይ ኤውሮጳ ሕብረት ሃገር ምዃና መጽናዕቲ ይገብር። ንኽትኣቱ ቪዛ ዝተቐበልካላ፤ ገለ ዓይነት መቐመጢ ፍቓድ ተዋሃብካላ ዝጸናሕካ፤ ወይውን ናብዚ ናብ ምምጻእካ ኣብ ካልእ ናይ ኤውሮጳ ሕብረት ሃገር ዑቕባ እንተደኣ ሓቲትካ ኔርካ፤ ናብኣ ክትምለስ ከድልየካ ይኽእል እዩ። እዚ ሕጊዚ ኣብ ናይ ዳብሊን ኣዋጅ ሰፊሩ ዘሎ እዩ።
እቲ ናይ ዳብሊን ኣዋጅ፤ ኣብ 1 ጥሪ 2014 ምቅይያር ተጌሩሉ ኣሎ። ኣብዚ ታሕቲ ሰፊሩ ኣብ ዘሎ ሓበሬታ፤ ብዛዕባቲ ንዓኻ ብድሕሪ ጥሪ 2014 ኣብ ሽወደን ዑቕባ ዝሓተትካ ዚምልከት ሓድሽ ሕጊታት፤ ክተንብብ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ናይ ዳብሊን ኣዋጅ ነንበይኖም ክፋላት ዚገልጽ፤ ኣብ ኣርባዕተ ጥራዛት ተዳልዩ ቀሪቡ ኣሎ።
ናይ ዳብሊን ኣዋጅ ብድሕሪ 1 ጥሪ 2014
ሓበሬታ ንዓኻ ብድሕሪ 1 ጥሪ 2014 ዑቕባ ንምሕታት ምልክታ ዘእቶኻ።
”ምልክት-ኣጻብዕ (ዓሻራ) ከምኡውን ኤውሮዳክን”
"ኣነ ኣብ ውሽጢ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ዑቕባ ምልክታ ኣእትየ ኣሎኹ፤ ነቲ ጉዳየይ ሓላፍነት እትወስደሉ፤ ኣየነይቲ ሃገር እያ?”
"ኣነ ኣብቲ ናይ ዳብሊን መስርሕ ኣሎኹ ማለት - እንታይ ትርጉም ኣሎዎ?"


text:
ዝኸበርክን/ኩምን ኣዳለውቲ ፈስቲቫል 2018
ዝኸበርክን/ ኩምን መሪሕነትን ተወከልቲን ሰልፍታትን ውድባትን ማሕበራት
ዝኸበርክን/ኩምን ዕዱማት ኣጋይሽን ተሳተፍቲ ፈስቲቫልን ብሓፈሻ፡
ብመጀመርታ ኣብ ፈስቲቫል 2018 ንኽንሳተፍ ዝገበርኩምልና ዕድመ ብስመይን ብስም ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ጀርመንን ንኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል እንዳኣ መስገንኩ፡ ልባዊ ሰላምታይ የቕርብ። እንቛዕ ከኣ ኣብዚ መኣዲ ዘተ ዝዓለመ ፈስቲቫልዚ ብሰላም ኣራኸበና እናበልኩ፡ ፈስቲቫልኩም ዕውት ኾይኑ፡ መንጸብረቕትኡ ነቲ ርሑቅ ዘለው ውጹዕ ህዝብና ዘተስፉን፡ ንህዝቢ ዘዕጥቅ፡ መገዲ ሰላምን ራህዋን ዝሕብር ክኸውን ትምኒትና ወሰን የብሉን።
ናይ ደንሃክ ኮንፈርንስ ዕውት ኮይኑ ንክውጽእ ከም ሰልፊን ከም ውልቀ ሰባትን ዘርኣክሞ ተውፋይነት፣ ንኣይን ንኩለን ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንመስልክን ምልዓልክን፣ኣሎና ኣብ ጎንክን፣ ጻውዕትክን ብሰራት ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ሰለ ዝኮነ፣ እድ ንእድ ተታሓሕዝና ከነዔውቶ ምኻና ዘመስክር እዩ።
ሎሚ ድማ ነቶም ሎሚ ፈሰቲቫል ተካይዱ ዘሎኩምን ከምእውን ካብዚ ገዛ ወጻኢ ዝርከቡ ኣባላትኩም፣ ኣብዚ ገዛ ዘሎኩም ኣባላትን መሪሕነትን ናይ ዝተፋላለያ ምንቅስቃሳት ማሕበራት ወፈያኩም ብዝተፈላለየ መንገዲ ዘበርከትኩም/ክንን ደጊመ ከመስግን በዚ ኣጋጣሚ ፍቀዱለይ።
ውዕሎ ደንሃክ ዕውት ኮይኑ ወጺኡ ፣ ብዝተካእለና ኣብ ኤውሮፓ ዘሎና ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ተወዲበና ንመሰልና ደዎ ምስ እንብል ሩሕ ዲክታተርነት ዘብቅዓሉን፣ ሰጥመትና እነረጋግጽሉን እዩ።
መቀጽልታ ኮንፈርንስ ደንሃክ ንዝመጽእ ዓመት ኤውሮፓ ለከ ጉባኤ ንክግበር ንዳለው ኣሎና ንኩሉ እትህቡና ኣውንታዊ ሓገዘት ኣብ ማዕላኡ ክውዕልን ዕውታት ኮና ክንወጻን ዝለዓለ ጻዕርና እዩ ሓገዝኩም ኣይፈለየና ደጊመ የመስግን።
ኤርትራ ከም ሃገር፡ ኣብ ናይ ዓለም ካርታ ንኽትህሉ ኩሉ ዝካኣሎ ዝኸፈለ ህዝብና፡ ሰላምን ራህዋን፡ ፍትሕን ተሐሪምዎ ኣብ ዘስካሕክሕ ሕሰምን መከራን ክሳብ ምጽናትን ኣብጺሑዎስ፣ እዚ ትልክ ዝብል ዘሎ ስርዓት ድማ ከም ሓደ ድኑስ ህዝቢ ወሲድዎስ ንህና ቀደም ኮነ ሎሚ ወዳእትካ ኢና ሸግርካ ድማ ብቡን ምቅዳሕ ቁርሲ ምዕዳል ወዲእናዮ ዝብሉ ኣጋንንቲ ለይቲን ስራኤል መዓልቲ
ዝኮኑ ውልቀ-ሰባት ክዝምሩን ልቦም ክሃርሙን ተዓዚብና።
ዓጀብ በሉ እዛ ምቅናይስ ገለ ከተስምዓን ዶ ኮን ትከውን?
ኣብ ዕርበቶም መንፈርፈር ኣውጺኦ ክጸድቁ ደልዮምይኮኑ፣
እቲ ዘገድስ ሕጂ ሎሚ ክንሰርሖ ዘሎና ሰላምን ቅሳነትን ህዝቢ ኤርትራ ንኤርትራውያን ይምልከተና መበገሲና ድማ ቁጽሪ ዘይኪነስ ነባሪ ልዝብ፣ ቀጻሊ ዘተን፣ሰለ ዝኮነ ሕጂውን ዝዓግተና የሎን መኣዲ ዘተ ነዳሉ ፣ከም ደቂ-ኣንስትዮ ድማ ኣብቲ ኩሉ ድስቲ ኩስኩስቲ ናይዚ መስርሕ ወሳኒ ግደ ክንጻወት ድልዋት እና።
ጻውዕትና
1, መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ይኩን ኣብ ደገ ዘሎካ ውጽኢት ቃልስካ እዩ ነባሪ ውሕስነትካ፣ ሰለ ዝኮነ ንዝሓልፍ ስርዓታት ዘይኮነ ጠመቴካ መጻኢ ወሎደካ እዩ ።
2, ዕጡቅ ሰራዊት ኤርትራ ሓለዋ ህዝብካ ኣብ እድካ ኣሎ እወ ንህዝበይ በል።
3, ኣብ ዲያስፖራ እትርከብ፣ካብ ዝሃጎጎ ግራት ዝሕፈስ ምህርቲ ዮሎን ፣ህዝቢ ከይ ባደመ ንዘተ ዕጠቅ
4, ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ብፍላይ፣ ኣዚ ኣትዩና ዘሎ ጛህሪ ሓሙክሽቲ ኮና ከይንቅህም ንህዝብና ዘዝሕልን ዝዕንግልን ከነብርክት ካብ ዘሎናዮ ዓሮ ንበል ከምተን ወሓሉ እኖታትና።
5, መንእሰያት ኤርትራ ዝተበድልካዮ በድል ኣብ ደቅካ ከይትርእዮ፣ ሎሚ ደዎ በል ሓድግካ ክቀስን።
6, ምሁራንን/ትን ሞያ ነባሪ ዳኣምበር ሓላፊ ኣይኮነን፣ ሞያኩም ህያው ገበርዎ/በርኦ ህዝቢ ንምድሓን።
7, ለባማት ካብ ኩሉ ወሎዶን ጾታን ልቦና ናይ ተፈጥሮ ህያብ ሰለ ዝኮነ ልቦናኩም ተቀቢሩ ክይተርፍ እንሆ ግዜ ይሓቶኦኩም ኣሎ ናይ ዓገብን ኣሰይ ክትብሉ።
ንዝሰማዕኩምኒ ብትሕትና የመስግን
ራህዋን ቅሳነት ንዝተሸገረ ህዝቢ
ሓባራዊ ዘተና መራሒ ቃልሰና
ክንዕወት ኢና !!
ብሰም ደቂ ኣንስትዮ ጀርመን
ደጊመ ዓወት ንፍስቲቫል ይምነ
መኣዲ ልዝብን ዘተን ይዓንብብ!
ፍራንክፎርት 04.8.2018


text:
ጨንፈር ኢንድያናፓሊስን ከባቢኡን ሰዲህኤ ምስ ምክትል ኣቦ-መንበር ሰልፊ ኣኼባ ኣካይዱ
ጨንፈር ኢንድያናፓሊስን ከባቢኡን ሰዲህኤ
ምስ ምክትል ኣቦ-መንበር ሰልፊ ኣኼባ ኣካይዱ
ብዕላት 29 ግንቦት 2018 ምክትል ኣቦ-መንበርን ሓላፊ ወጻኢ ጉዳይትን ሰዲህኤ ኣቶ ኣለም ዮሃንስ ምስ ኣባላት ሰዲህኤ ኢንድያናፖልስን ከባቢኡን ኣኼባ ኣካይዱ። ኣቶ ኣለም የሃንስ ንኣባላት ነቲ ዘይሕለል ቃልሶም ንፍትሕን ዲሞክራሲን ሃገርና ብድሕሪ ምምጓሱ፡ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን፡ ዘሕልፎ ዘሎ ሃለዋት ብሓፈሻ ብፍላይ፡ ድማ ሰልፊ ክሓልፎም ዝጸንሐንን፣ ኩነታት ገሊጹ። ከምእውን ህልዊ ኩነታት ሰልፊ ኣስፊሑ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሕጂ ሰልፊ ሒዝዎ ዘሎ ፡ ናይ መጻኢ ዕማማት ብዕምቆት ኣብሪሁ። ኣብዚ ምዱብ ናይ ጨንፈር ኣኼባ፡ ኣባላት ፡ዓሚቕን ዉዕዉዕን ምይይጥ ኣካይዶም። ኣኼባ ብትኹረት ዝርኣዮ ጉዳይ ፥ ቀጻሊ ስደት መንእሰያት ዘጓንፎም ዘሎ ከቢድ ሓደጋታት፡ ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ምዕባሌ ብፍላይ፥ ንሃገርና ብኣወንታ ይኩን ብኣሉታ ክጸሉ ስለ ዝክእል መርሕነት ሰልፊ ብ ቀረባ ክከታተሎ ከም ዘለዎ ብምልባው ኣኼብኡ ዛዚሙ።
ዓወት ንፍታሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዘላለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና።
ሰዲህኤ ጨንፈር ኢንድያናፖሊንስን ከባቢኣን


text:
መንእሰይ ሻም መስፍን ብትግርኛን እንግሊዝን እትሰርሕ " ናትና" ዝሰመያ ናይ ኮምፕዩተር ኦፐረቲንግ ሲስተም ዝመሃዘ መንእሰይ'ዩ።
እዚ ኦፐረቲንግ ሲስተም ኣብ ናይ ቀደም ኮምፒተራት ተጻዒኑ ብዘይጸገም ሰባት ብቀሊሉ ክጥቀምሉ ከምዝኽእሉ'ውን መንእሰይ ሻም ይገልጽ።
ሻም መስፍን ኣብ 1991 ኣብ ኣስመራ (ሓዝሓዝ) ተወሊዱ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርቱ ድሕሪ ምውዳእ ኣብ 2016 ካብ ኮሌጅ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ ብዓውዲ ትምህርቲ ኮምፕዩተር ኢንጅነሪንግ ብዲግሪ ተመሪቑ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ መቐለ ካብ ዝተደርበዩ ሓፂነመፂነ ዝተሰርሐት ብኢድ ትሰርሕ ማሽን ዝመሃዘ መንእሰይ የማነ መሓሪ'ዩ።በታ ማሽን ኣቢሉ ካብ ዝተጓሓፈ ወረቓቕቲ፣ ልሕጽን ቆጽላመጽልን ተጠቒሙ ንኹቦን ዕንጸይትን ዝትክእ ውጽኢት'ውን ረኺቡ’ሎ፡፡
ምስዞም ክልተ መንእሰያት ብዛዕባ ምህዞታቶም ብዝምልከት ዝተካየደ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
(ዮሓ 14፡28) “ኣቦይ ካባይ ይዓቢ እዩ” ዝብል ቃል ኣሎ እዚ ከመይ እዩ?
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ዝኸበርኩም ናይ እግዚኣብሔር ቤተሰብ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና እንቋዕ ናብ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ቤተመቕደስ ዝኣተወትሉ ወርሓዊ ብዓል (ባእታ ማርያም) ኣብጽሓና እንበልና ሎሚ’ውን ከም ወትሩ ካብ ተኻተትልትና ንዝመጸና ሕቶታት ከምፍቓድ ኣምላኽ ክንምልስ ኢና ኣምልኽ ምስጢሩን ጥበቡን ንቅዱሳኑ ዝገለጸ ምስጢሩን ጥበቡን ይግለጸልና
ሕቶ፡– ዝኸበርኩም ኣሕዋት ኣብ (ዮሓ 14፡28) “ኣቦይ ካባይ ይዓቢ እዩ” ዝብል ቃል ኣሎ እዚ ከመይ እዩ ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦ ይንእስ እዩ ማለት ዲኡ፧ ወይ ኣማላዲ እዩ ዘስምዕ ድዩ፧ ከም ፍቓድ ኣምላኽ እባ ኣስፍሕ ኣቢልኩም ግለጹለይ ምስናይ ይቕረታ፧
መልሲ፥ ሰላም ኣምላኽ ምሳኻ ይኹን ክቡር ሓውና ስለቲ ተገዳስነትካ እናኣመስገና ነዚ ቃል ናይ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ትርጉሙ ዘይተረድእዎ ወገናት ወልድ ከምዚ ስለዝበለ፡ ካብ ኣቦ ይንእስ እዩ ክብሉ ይስምዑ እዮም። ነገር ግና እዚ ኣዘራርባ እዚ ኣንፈቱ ዝሰሓተ እዩ። እግዚኣብሔር ኣቦ ካብ እግዚኣብሔር ወልድ ብባህርን ብኣምላኽነትን ኣይበልጽን፡ ኣይዓብን ድማ እዩ። ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ወልድ ምስ እግዚኣብሔር ኣቦ ሓደ ስልጣን፡ ሓደ ህልውና፡ ሓደ ኣምላኽነት፡ ሓደ ፍቓድ ስለ ዘለዎ፡ ብኹሉ ነገርን ኣብ ኩሉ ነገርን ማዕረ እዩ።
ስለምንታይ ደኣ “ኣቦይ ካባይ ይዓቢ” በለ፧ እንተበልና፡ ንምሥጢረ ሥጋዌኡ ንኸረድእ እዩ። ካብ ኣካላት ሥላሴ ብፍሉይ ኣካሉ ስጋ ዝለበሰ ወልድ ጥራይ እዩ። ኣምላኽ እንከሎ ኣብ መብልዕ ማል ተወልደ፡ በብቑሩብ ከም ሰብ ዓበየ፡ ኣብ ምድሪ’ውን ተመላለሰ፡
መልክዕ ባርያ ወሰደ፡ ተገርፈ፡ ተሳቐየ፡ እቲ ዝኸፍአ ናይ መስቀል ሞት’ውን ምእንቲ ደቂ ስባት ብስጋ ሞተ። እዚ ኩሉ ትሕትና ብስግኡ ደኣ ይቀበል እምበር፡ ካብ ኣምላኽነቱ ኣብ ግዜ ሥጋዌኡ ዝጐደሎ የብሉን። ነዚ ሥጋዌኡ ነኸረድእ እምበኣር፡ “ኣቦ ካባይ ይዓቢ” በለ። ነዚ ዝስዕብ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መረዳእታ ንመልከት።
“ንሱ ብባህርዩ ኣምላክ እኳ እንተ ኾነ፡ ነቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ማዕርነት ኣይገድፍን ኢሉ ኣይተኸራኸረን። እንተኾነ ሰብ ብምዃን፡ መልክዕ ባርያ ብምውሳድ፡ ብገዛእ ፍቓዱ ንርእሱ ድኻ ገበረ። ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት አረ እኳ ደኣ ክሳብ ኣብ መስቀል ሙማት ተኣዘዘ።” (ፊል 2፤6-8)
ኣብዘን ጥቕስታት ኣብ ፍቕዲ 6 ምስ እንምልከት፡ “ንሱ ብባህሪኡ ኣምላኽ ክንሱ ነቲ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ከም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን” ይብል። ማዕረ ኣምላኽ ወይ ባህርይ ኣምላኽ ከምኡ’ውን ምስሊ ኣምላክ ክንሱ፡ ኣምላኽ እየ ከይበለ ንፍጡሩ ከይነዓቐ መልክዕ ባርያ ወሰደ። (2ይቆሮ 4፤4) ነዚ መልክዕ ብምውሳዱ ኣብ ኣምላኽነቱ ዝኾነ ዝውሰኾ ወይ ዝጐድሎ ኣይኮነን። ስጋ ሰብ ለቢሱ መልክዕ ኣገልጋሊ ብምውሳድ ገለ እኳ ከምዘይብሉ መሰለ። ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀደም ብዘማሪ ዳዊት ኣቢሉ ብዛዕባ’ዚ ክገልጽ እንከሎ ከምዚ በለ፡ “ኣነ ሓሰኻ እምበር ሰብ ኣይኮንኩን። ብሰብ ዝተነዓቕኩን ኩሉ ሰብ ዘላግጸለይን እየ።” (መዝ 22፤6) እዚ ብዛዕባ መከራ ስቕለቱ ዝተዛረቦ እዩ። “ሰብሲ ኣይኮንኩን” ዝብላ ቃላት ከኣ ኣምላኽ ምዃኑ ንምብራህ ዝተዛረበን እየን።
ኣብ ዘመነ ሥጋዌኡ ናይ ኣምላኽነቱ ግብሪ ይገብር ነይሩ እዩ። ኣብ መሬት ኣብ ዝተመላለሰሉ ኸኣ ኣብ ዝፋኑ ይምስገን ነበረ። ግና ከምቲ ኣቡነ ሽኖዳ 3ይ ኣብ መግለጺ ጸሎተ ሃይማኖት መጽሓፎም ዝበልዎ፤ እቲ ወዲ ሰብ ብስግኡ ዝተጻወሮ ውርደት፡ ካብቲ ኣብ መስቀል ዝተሳቐዮ ይዓቢ፤ እቲ ኣምላኻዊ ህልውና ናይዚ ዝተሰገወ ሰብነት ግና ምስኡ ህልው ነበረ፡ ስጋ ብምልባሱ ካብ ኣምላኽነቱ ዝጐደሎ የብሉን።
ወልድ ባዕሉ “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና።” በለ። (ዮሃ 10፤30) “ኣነ ኣብ ኣቦ ከም ዘለኹ፡ ኣቦ እውን ኣባይ ከምዘሎዶ ኣይትኣምንን ኢኻ፧” (ዮሃ፤14፤10) ሓደ ክብሪ ከም ዘለዎም ከረድእ ድማ፡ “ከምቲ ነቦ ዘኽብሮ ጌሩ ኩሉ ሰብ ንወልድ ምእንቲ ከኽብሮ እዩ።” (ዮሃ 5፤23) “እቲ ንዓይ ዝረኣየ ነቦ ረኣየ።” (ዮሃ 14፤9) “ንሱ ንዘለኣለም ብሩኽ ኣምላኽ ልዕሊ ኩሉ እዩ፡ ኣሜን።” (ሮሜ 9፤5)
ስለዚ እዚ ዝበለ ንስጋዌኡ ንኸረድእ ዝተዛረቦ ደኣምበር፡ ካብ ኣቦ ዝንእስ ኮይኑ ከምዘይኮነ ክንርዳእ ኣሎና።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!


text:
ብዛዕባ ክስተት ስደተይናታትን ዓለም ሓቆፍ መራኸቢ ብዙሓን ብዛዕባ ስደተይናታት ዝነዝሕዎ ስግኣታዊ ሓበሬታ ነቲ ሕዝቢ ብዛዕባ ስደተይና ዘለዎ ርእይቶ ንኽመሓየሽ ዘይድፍ ፍርሒ ዘስፍሕ ኣብ ሓቂ ዘይተመርኰዘን ዘይብቑዕ ኣገልግሎት ይህብ።
ብዛዕባ እቲ ዕለት 14 ሰነ 2018 ዓ.ም. ንኽካየድ ዝተወሰነ ዛዕባ ስደተይናታት ዝምልከት ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ኣመልኪቶም እቶም ኣብኡ ዝሳተፉ ኣብ ሮማ ጳጳሳዊ ሳሊዚያኑም መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ምርምር መራኸቢ ብዙሓን መምህር ፕሮፈሰር ፓውሎ ስፒንገቲ ምስ ቫቲካን ረዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ብዛዕባ ስደተይናታት ዝምልከቱ ብብሔራዊ ድዩ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ እውን ይኹን ዝፍነዉ ሓብሬታ ስግኣት ዝነዝሕን ኣድልዎ ዝተመልኦ ምዃኑ ገሊጾም፡ ስለዚህ እዚ ኸኣ ዜጋታት ብዛዕባ ስደት ከም ሓደ ኣርእስቲ ዘይኰነስ ከም ሓደ ሽግር ወይ ስግኣት ክርእይዎ ዝድርኽ እዩ፡ መራኸቢ ብዙሓን ስደትን ስግኣት ብሓደ ኣጣሚሩ ብዛዕባ ስደተይና ይዛረቡ ነዚ ድርኽከ እንታይ ምዃኑ ብምልላይ ናይቲ ስደትን ስደተይናን ከም ኣርእስቲ ወሲድካ ኣብ ሓቂ ዝትመርኰዘ ጥልቂ ምይይጥ ምክያድ የድሊ ኢሎም።
ዓለም ሓቆፍ ዘተ ብዛዕባ ስደተይናነት ወይ ፍልሰት
ፍልሰት ወይ ጸዓት ስደተይናታትን መራኸቢ ብዙሓንን ብመንጽር ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ብዝብል ኣርእስቲ ፕሮፈሰር ስፒንገቲ ኣብቲ ዕለት 14 ሰነ 2018 ዓ.ም. ዝካየደ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ መደረ ከቕርቡ ምዃኖም ይሕብሩ። እቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ቤት ጽሕፈትን ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ ሃገረ መክሲኮ ልኡከ መንግስቲ ቤት ጽሕፈት ምስ ጳጳሳዊ ናይ ስነ ምርምር ተቕዋምን ናይ ስደተይናታትንት ተመዛበልትን ጉዳይ ወኪል ቤት ጽሕፈቱ ኩለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ብምትሕብባር ዝተዳለወ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ሕንጻ ፒዮስ ራብዓይ ኣብ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፍ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምኡ እውን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ርቻርድ ገላገር ዝሳተፉ እውን ምዃኖም በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ዘዘኻኸረ ቫቲካን ረዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣስዒቡ፥
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
እቲ ዕለት 14 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ዘተ ዛዕባ ፍልሰት/ስደት እቲ ኣብ ወርሒ ሐምሌ 2014 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ ሃገረ መክሲኮ ልኡከ መንግስቲ ቤት ጽሕፈትን ቅድስቲ መንበርን ዓለም ሓቆፍ ስደትን ምዕባለን ብዝብል እርእስቲ ተኻየዱ ንዝነበረ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ዝስዕብን ነቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብቐጻልነት ብዛዕባ ስደትን ስደተይናታትን ኣመልኪቶም ዘመሓላልፍዎ ትምህርትን ዝህብዎ ስልጣናዊ ምዕዳንን ኣብ ሓልዮ ስደትይናታትን ተመዛበልትን ዘነቓቕሕዎ ግብረ ሰናይ ስዒቡ ዝካየድ ምዃኑ የመልክት።
ኣርእስቲ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ
ብመሰረት ናይቲ ዓውደ ጉባኤ ዋና ኣርእስቲ ነቲ ንዝተረጋገጸ ስደት ዝብል ዓለም ሓቆፍ ውዕል ዝብሎ ሰብኣዊ ክብሪ ብጥራሽ ዘይጥሕስ ብዛዕባ ስደትን ስደተይናን ዝዝርጋሕ ሓበሬታ ኣብ ሓቂ ዝቖመ እምበር ከም ስግኣት ዘየቕርብ ፈነወ ሓበሬታ ብምርግጋጽ ናይ ስደትን ስደተይናን ሰብኣዊ ጐድኑ ኣብ ትሕዝቶ ዓለምን ኣብ ታሪኽ ሕዝብታትን ዝብሉ ነጥብታት ብሰፊሕ ክትንተኑን ዕላማኡ ከኣ ማሕበራዊ ርእይቶ ብዛዕባ ስደትን ስደተይናን ትኽክለይና ኣብ ምግባር ንምድጋፍ ዝብል ከምዝዀነ ዝገለጸ ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ፍክሊ ዜና ኣስዒቡ፥ እቲ ካልእ ዕላማ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ ኸኣ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን በርገሳዊ ማሕበረሰብ እውን ስደተይና ኣብ ምእንጋድ ኰነ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብ ዝዀነ ይኹን እዋን ክኽበር ኣብ ዘተባብዕ ኣገልግሎት ዘበርክቶ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ንኽፍለጥን ንምድጋፍን ዝብል ምዃኑ የመልክት።


text:
ጂምናስቲክ ብውልቂ ይኹን ብጉጅለ ኣብ ውድድር ዊንተር ኦሎምፒክ ሜዳሊያታት ዘርክብ ዓይነት ስፖርት እዩ።ሎሚ ድማ ንፈለማ ግዜ Figure Skating ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ናይ በረድ ምንሽሕታት ውድድር እውን መዳሊያ ዘርክብ ስፖርት ኮይኑ’ሎ።
ኣብዚ ዓይነት ስፖርት 10 ሃገራት ጥራሕ እየ ዝሳተፋ።ሕድ ሕድ ጋንታ ሓደ ወዲ ተባዕታይ፣ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ፣ሓደ ፅምዲ ከምኡ’ውን ሰብኣይን ሰበይትን ዝሓቖፈ ሓደ ናይ በረድ ዳንስ ዝሓቖፈ እዩ።
ትማሊ ሓሙስ ፀሊም ባሕሪ ኣብ ዝርክበ ናይ ሶሺ ኦሎምፒክ ፓርክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ፊገር ስኬትን ናይ ውልቂ ውድድር ኣብ 2006 ኣ/ፈ ናይ ቱሪን ኦሎምፒክ ወርቂ፣ኣብ ሶልቲ ሌክ ሲቲ ኣብ 2002 ኣ/ፈ ኣብ ቫንኮቨር ድማ ኣብ 2010 ኣ/ፈ ኣብ ክልቲኡ ብሩር ዝረኸበ ሩሲያዊ የቩገኒ ፕላይ-ሺሺንኮ ድሕሪ እቲ ውድድር ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃቦ ሪኢቶ ብዘርኣዮ ምንቅስቓስ ሕጉስ እየ ኢሉ።
ኣብ መዋእሉ ንራብዓይ ግዜ ኣብ ኦሎምፒክ ከምዝተሳተፈን 12 መጥባሕትታት ከምዝተገበረሉን ወሲኹ ሓቢሩ።
ዝረኸቦ ውፅኢት ኣብ ካልኣይ ደርጃ ክስራዕ ገይርዎ’ሎ።ጃፓናዊ ዩዙሩ ሃንዩ ቀዳማይ እንትኸውን ካናዳዊ ፓትሪክ ቻን ሳልሳይ ኮይሙ’ሎ።።ንዩናይትድ ስቴትስ ወኪሉ ዝተሳተፈ ጀረሚ ኣቦት ኣብቲ ምንሽሕታት ብምውዳቑ ሻብዓይ ደረጃ ሒዙ’ሎ።
ናብቲ መኽፈቲ ስነስርዓት እንትንምለስ ናይ ሶሺ ውድድር ብወግዒ ኣብዝተጀመረሉ ኣብ ፊሽት ናይ ኦሎምፒክ ስታድዮም ኣሽሓት ሰባት ተኻፊሎም።
ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲንን ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኩሙንን ሓዊሱ ርእሰ ብሄራትን መራሕትን ዓለም ኣብቲ ስነስርዓት ተረኺቦም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ገለ መራሕቲ ሕብረት ኣውሮፓን ኣብቲ ስነስርዓት ኣይተኻፈሉን።ሩሲያ ኣንፃር ግብረሰዶማዊያን ብዘውፅአቶ ሕጊ ኣደዳ ነቐፌታ ኮይና እያ።
ክፍፀም ዝኽእል መጥቓዕቲ ሽበራ ንምክልኻል ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብቲ መንደር ኦሎምፒክ ፅኑዕ ሓለዋ ፀጥታ ተጠናኺሩ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ዓለምለኸ ኮሚቴ ኦሎምፒክ ቶማስ ባች ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶዎ ግን ውድድር ሶሺ ዝተፈለየ ስግኣት ፀጥታ ከምዘለዎ ምቕማጥ ሚዛናዊ ኣይኮነን ኢሎም።
ኣብ ውድድራት ኦሎምፒክ ስድኒ፣ኣቴንስንከተማ Salt Lakeን ሓዊሱ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ካልኦት ናይ ኦሎምፒክ ውድድራት እውን ስግኣታት ከምዝነበረ ገሊፆም ባች።
ሰበስልጣን ሩሲያ ንሓለዋ ፀጥታ ውድድር ሶሺ ኦሎምፒክ ናብ ክልተ ቢሊዮን ዶላር ዝግመት ገንዘብ ከምዘፍሰሱ ተፈሊጡ’ሎ።ተንተንቲ ኣብ ልዕሊ ናይ ባቡር ጣቢያታት ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ዒላማታት መጥቓዕትታት ሽበራ ክፍፀም ይኽእል እዩ ክብሉ የጠንቅቑ።
ብኻሊእ ዜና ኣብ መንጎ ዩናይትድ ስቴትስን ሩሲያን ብዘሎ ምስሕሓብ ንግዲ ኣሜሪካዊያን ኣቲሌታት ዝፈትዉዎ ርግኦ ክረኽቡ ኣይክኣሉን።ኣብ ኒው ዮርክ ዝመደብሩ ኮሃኒ ዝተብሃለ ናይ ግሪክ ርግኦ ፍልዩ ስፖንሰር ጋንታ ዩናይትድ ስቴትስ እዩ።
ሩሲያ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ሕርሻ ኣድላዩ ናይ ጉምሩክ ወረቐት ምስክር ብዘይምቕራቡ ክኣቲ ኣይኽእልን ኢላ’ላ።


text:
ንብዙሓት ጅግና፣ተባዕ፣ውፉይን ብዓል ራኢይን ነይሮም።ትሑት፣ሰሓቢ፣እሙንን ብዛዕባ ካልኦት ብዙሕ ዝግደሱን እውን።
ኔልሰን ማንዴላ ፀለምቲ ደቡብ ኣፍሪካዊያን ኣብ ዝነበሩላ ኣብ ትራንስከይ 18 ሓምለ 1918 ኣ/ፈ ተወሊዶም።
ከም መንእሰይ ንቑሕ ተሳታፋይ ምንቅስቓስ ፀረ-ኣፓርታይድ ብምዃን ኣብ 1940ታት ናብ ናይ ኣፍሪካ ሃገራዊ ኮንግረስ /ANC/ ብምእታው መራሒ ክንፊ መናእሰይ እቲ ምንቅስቓስ ኮይኖም።
ማንዴላ ምስ ናይ ANC ብፃዮም ኦሊቨር ታምቦ ናብ ኮሌጅ ብምእታው ብናይ ሕጊ ትምህርቲ ተመሪቖም፤ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ መጀመሪያ ዝኾነ ጥብቅና ሕጊ ኣጣይሾም።እዚ ኣብ ጆህናስበርግ ዝተኸፈተ ትካል ጥብቅና ንፀለምቲ ነፃ ኣገልግሎት ወይ ብዝተሓተ ኽፍሊት ናይ ሕጊ ምኽሪ ይህብ ነይሩ።
መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ 1960 ኣ/ፈ ንANC ብሕጊ እንተኣገዶ’ውን እቲ ውድብ ብሕቡእ ምንቅስቓሱ ቐፂሉ።ማንዴላ ብቐፃልነት ካብ ፖሊስ እናተሓብኡ፣ካብ ካልአይቲ ብዓልቲ ቤቶም ዊኒ ከይፈተው ተፈሊዮም ክነብሩ ተገዲዶም።ዊኒ’ውን ኣብ ምንቅስቓስ ፀረ-ኣፓርታይድ ንቕሕቲ ተሳታፊት ነይረን።
ANC ስርዓት ኣገዛዝኣ ኣፓርታይድ ንኸብቅዕ ብርቱዕ ስጉምቲ ክውሰድ ኣለዎ ኢሉ ድሕሪ ምውሳኑ ማንዴላ ኣብ ልዕሊ ወታደራዊ ሓይሊ ደቡብ ኣፍሪካን ዒላማታት መንግስትን ናይ ዘጥቅዕ ናይቲ ውድብ ሓድሽ ወታደራዊ ክንፊ መራሒ ኮይኖም።
ኣብ 1962 ኣ/ፈ ኔልሰን ማንዴላ ኣንፃር መንግስቲ ፈፂሞምዎ ብዝተብሃለ ተግባር ኣብ ቀይዲ ምስውዓሉ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም።ንሶም ግን ህዝቢ ኣፍሪካ ነፃ ንክኸውን ዝገበርኩዎ ቓልሲ እዩ ክብሉ ንምንቅስቓሶም ተማጎቶም።ድሕሪ ናይ ክልተ ዓመታት ከይዲ ፍርዲ ዕድመ ልክዕ ተፈሪዱዎም፣ኣብ ወሰን ማይ ኬፕ ታውን ኣብ ዝርከብ ዘስካሕክሕ ቤት ማእሰርቲ ደሴት ሮቢን ን18 ዓመታት ተኣሲሮም።ኣብ 1989 ኣ/ፈ ንናይ ANC ዕጥቓዊ ቓልሲ እንተድኣ ኣዊግዞም ካብ ማእሰርቲ ክፍትሑ ብመንግስቲ ንዝቐረበሎም ፃውዒት ነፂጎምዎ፤ ኔልሰን ማንዴላ።
እንተኾነ ብፕሬዝዳንት ፍረደሪክ ዲ ክለርክ ዝምራሕ ናይ ፀዓዱ መንግስቲ ኩሎም ፖለቲካዊ ፓርትታት ሕጋዊ ንክኾኑ ኣብዝፈቐደሉን መብዛሕቲኦም ፓለቲካዊ እሱራት ኣብዝፈትሕሉን እዋን ኣብ 1990 ኣ/ፈ ንሶም እውን ነፃ ወፂኦም።27 ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ ፀኒሖም።
ኣብ 1991 ኣ/ፈ ማንዴላ ፕሬዝዳንት ANC ብምዃን ተመሪፆም።ኣብ 1994 ኣ/ፈ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ANC ምስ ስዓረ ኣብ መበል 75 ዕድሚኦም ናይታ ሃገር ፈለማይ ፀሊም ፕሬዝዳንት ብምዃን ተመሪፆም።
ከምዚ ድማ በሉ።’’እዛ ውቅብቲ መሬት ፈፂማ፣ፈፂማ፣ፈፂማ ዳግም እቲ ሓደ ነቲ ኻሊእ ዝጭቁነላ ኣይክትኸውንን እያ።’’
ሄርማን ኮሀን ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናትድ ስቴትስ ተሓባባሪ ምንስቴር ጉዳያት ኣፍሪካ ብምዃን ካብ 1989 ክሳብ 1991 ኣ/ፈ ዘገልገሉ እዮም።መብዛሕቲኦም ፀለምቲ ደቡብ ኣፍሪካዊያን መነባብርኦም ከመሓይሽ ዝኽእል ሰብ ማንዴላ ክኸውን ይኽእል እዩ ክብሉ ተስፋ ኣሕዲሮም ይብሉ ኮሀን።
ፕሬዝዳንት ማንዴላ ሓደ ናይ ስልጣን ዘመን ጥራሕ ከምዘገልግሉ ቃል ኣቲዮም።ማንዴላ ፕሬዝዳንት ኣብ ዝነበሩለን ሓሙሽተ ዓመታት ደቡብ ኣፍሪካ ንሃገራዊ ዕርቂ ዝሓዘትሉ ኣገብባ ዓለምለኸ ኽብርን ናእዳን ረኺቦም።
ማንዴላ ብህይወት ኣብዝነበርሉ እዋን ኣማእቲ ሽልማታት ተሸሊሞም እዮም።ኣብ 1993 ኣ/ፈ እውን ኣብ ሓደ እዋን ፀላኢኦም ምስ ዝነበሩ ፕሬዝዳንት ዲ ክለርክ ናይ ሰላም ኖቤል ብሓባር ተሸላሚ ኮይኖም።ኣብ ከይዲ ሰላም ደቡብ ኣፍሪካ ብዘበርከትዎ ኣስተዋፅኦ።