text:
ተዛሪቦም ካብ ዘዛርቡኻ የድሕን። ቅድመይ ዶ/ር ሃብተሚካኤል ድኣ ኢልዎ እንበር፡ ኣነ'ውን "ኣይበዝሔንዶ?" ክብል ኢለ'የ ነዚ ሓጺር ጽሑፍ ዘበገስኩዎ። ቅድሚ ገለ ሓዋርሕ፡ ዶ/ር ገብረ ገብረማርያም፡ ሓድነት እናበለ ደጋጊሙ ምስ ጽሓፈ፡ እስከ ይፈተን ኢለ፡ ናይ ምርድዳእ መጸዋዕታ ብስሙ ናብ መራኸቢ ኣባላት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ከም ዝሰደድኩ ዝዝከር ኢዩ። ግንከ ብዙሕ ከይጸንሐ፡ እቲ "ሓድነት" ዝብል ጥዑም ቃል ንሃልኪን ንስዉር ዕላማን ምንባሩ ንዓይ ይትረፍ ንመላእ ኣንባቢ ብሩህ ኰይኑ። እቲ ላዛ ዝሰኣነ ናይ ቈይቊ ቃላት ግን ካብ ምሁር ባእታ እንብሎ ትጽበዮ ኣይነበረን። ሓቂ'ሓይሽ፡ ንዓይ ነቲ ገለ-ገለ ሰንኮፍ ሸነኻቱ ዝፈልጥ'ውን ሓዲሽ ኰይኑኒ።
ብቋንቋ ትግረ፡ "ኢኸጅል ኽጀሎ እሉ" ኢሎም ይምስሉ። ትርጉሙ ከኣ 'ንዘይሓፍርሲ ሕፈሩሉ' ኢዩ። ሓደ ክብሃል ዘይግባእ (ዘሕንኽ) ነገር እናገበረን እናበለን እንከሎ ዘይሓፍርሲ ሕፈሩሉ ኢዩ ነገሩ። ሎሚ በቲ እናፈለጠ ሓቅታት ምጥምዛዙን፡ ተግባራቱን ዶ/ር ገብረ እንተዘይሓፈረ፡ ብቐዳምነት እቶም መቓልስቱ ዝጸናሕና ኣብ ቅድሚ ኣንባቢ ክንሓፍር ንግደድ ኣሎና። ለባም ዘየብል ኣካይድኡን ናይ ለባም ሰብ ዘይኮነ ምትእኽኻብን ከኣ ንዓና (ነቶም ምስኡ ዝጸናሕና) ሰጊሩ ነቲ ምሁር ኣካል ኤርትራ ዘሕንኽ ኢዩ ክብል እደፍር። ዶክቶር ኣይፋልካን፣ ነብስኻን ፈላጢኻን ኣኽብር!
ከም ኩሉ ሰብ፡ ሓው ገብረ ናቱ ርእይቶ/ዕግበት ክህልዎን ንርእይትኡ ከዐውት ክጽዕርን ምሉእ መሰሉ ኢዩ። ኣንባቢ ድሮ ተዓዚብዎ ከም ዘሎ ግን፡ (ነታ ትግብኦ ዶክቶርነቱ ሓንሳብ ብትግርኛ ሓንሳብ ብፊደል ላቲን እና'ውለብለባ)፡ ወናኒ ናይ " ፍጹም ሓቂ" ኰይኑ ኢዩ ዝቐርብ። ሓቂ ግን (ኣሜሪካዊ ሰነይተር ዝነበረ Moynahan/ሞይንሃን'ውን ከም ዝበሎ) ብውልቀሰብ ኣይትውነንን ኢያ። ውልቀ ሰብ ንርእይትኡ ጥራሕ እዩ ክውንን ዝኽእል። ዶ/ር ገብረ፡ ኣብ ርእሲ'ቲ መስፍን ሓጐስ ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ ልዕሊ መሪሕነት ሰዲህኤ ዝዘርግሖ ክስታት፡ ናቱ ምህዞን "ሓቅታት" ዝብሎን እናወሰኸ (ከም ፕረዚደንት ትራምፕን ብጾቱን)፡ ነቲ ብዘለዎ ሓይሊ ኣንጻር ምልኪ ንዝቃለስ ሰልፊ ከጸልም ህርድግ ምባሉ ይርኤ ኣሎ። እቲ ብሃልን ናቱ ኣቀራርባን ግን የሕንኽ ኢዩ። ማእከላይ ባይቶ ብቅዋምን ሕግታትን ሰልፊ፡ ንመስፍን 'ልዕሊ ሕጊ ክትከውን ሰዲህኤ ኣይፈቕደልካን'ዩ!' ኢዩ ዝበሎ። 'ደረቕ ሓሶት ዳርጋ ሓቂ' ብዝብል እምነትን ወፍርን ናይ ዶ/ር ገብረ ገለ ንግዚኡ ዝደናገሩ ይርከቡዶ ይኾኑ ዳኣ ትብል እምበር፡ ሓቂ እንተጠምዘዝካያ'ውን ኣይትስበርን እያ።
ኣብ መወዳእትኡ ንሰዲህኤ ዘቖመ ባእታታትን መትከላትን ትካላትን ቅድሚ ሰዲህኤ ምቛሙ ከይተረፈ ንነዊሕ ዓመታት ተጻብኦታት ዝገጠመን ዘፍሸለን ምዃኑ ዝዝንግዑ እንተልዮም ውሑዳት ኢዮም። ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሸውዓተ ዓመታት ህላዌ ሰዲህኤ እውን፡ ክንደይ ዘይተባህለን ክንደይ ተጻብኦታት ዘይተሰግረን!!
ሰዲህኤ ብመትከላዊ ጽንዓትን ንቕሓትን ኣባላቱ ሕጂ'ውን ተሪር ጒዕዞኡ ክሳዕ ዓወት ክቕጽል'ዩ። ሰዲህኤ እምነት ኣብ ጽኑዕ መትከላት እንበር ውልቀ-ሰባት ኣይኮነን። ኲልና ሓለፍቲ ኢና፡ መትከላት ግን ድሕረና ዝቕጽል ኢዩ። ካብ ሰዲህኤ መስፍን ሓጐስ እንተ ጐደለ ሰዲህኤ ምዃኑ ዝብለል ኰይኑ ኣንተተሰሚዑካ፡ ናትካ ርእይቶ ኢዩ። ከም ናይ ውልቅኻ ሓቂ ክትወስዳ እንተደለኻ ከኣ ከምኡ ግበር። ንኻልኦት ደቂ ሃገር ከተጋጊ ህርድግ እንተ ኢልካ'ውን ከምዘይትዕወት እምነት ኣሎኒ። ኣንበብትኻ እውን "ዶቶረ እንታይ ይብል ኣሎ?" እናበሉ ከም ዝግረሙን ከምዝስሕቁን ኣይትስሓት።
· በል'ስከ ሓው ዶ/ር ገብረ፡ ሰጋእ ከይበልካ ንሰዲህኤን መሪሕነቱን "ነበር" ኢልካ ምስ ህዝቢ ከተላሊ ክትፍትን ሕፍር ኣይትብልን?
· ቀንዲ ሰዲህኤ፡ እቲ ብፊተውራሪነት እትውክሎ ኣካልን ንስኻን እትውጅህዎ ንኡስ ጒጅለ ዞባና (ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ)፡ ኢዩ ኢልካ ክትእውጅ ኣይትሓንኽንዶ?
· ንተቓላስይ ሰልፍን ምልክት ጽንዓት ንዝኾነ መሪሕነቱን ብኽድዓት "ሃገር" ክትከስስ ሰማዒኸ ትረክብዶ? ብኢትዮጵያ ዝዝወር መሪሕነት ሰዲህኤ ኢልካ ንሰብ ከተረድእስ እንቋዕ እኳ ፖለቲካዊ ንቕሓት ህዝብና ካብቲ ንስኻ እትግምቶ ንላዕሊ ዝኾነ።
· ንሰዲህኤስ ሰጓጒ ኣባላቱ ክትብል? (እቶም ኣስማቶም ኣብ ቻርት ዘቐመጥካዮም ስድራ-ቤታት ከይተረፉ ይስሕቁልካ ከም ዘሎዉ ይርኣየኒ።)
· ምስቲ ኹሉ ንህዝቢ ክትሕብሮ ዝጸናሕካ 'መንፍዓትካ'፡ ብናይ ሕጂ ኣንጻር ሰዲህኤ ጐስጓስካ ንጸላኢ ክንደይ ከም እተገልግሎ ፍጹም ኣይረኣየካንዶ? ወይስ ካን ካብ ናይ መስከረም.ነት ዘይፍለ ርእይቶ ኢኻ ኣጥሪኻ?
ሓድነት ብእውሓስ-ኣግብእ ኣይመጽእን ኢዩ። ሰባት ንዝኣምኑሉ ዕላማ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ተሰማሚዖም ማሕበር ይምስርቱ፣ ንኣብነት ፖለቲካዊ ሰልፊ ንበሎ። ቀጺሎም ድማ ዝመሓደሩሉ ሕጊ ይሕንጽጹ፣ መሪሕነቶም ከኣ ይመርጹ። ካብዚ ተበጊሶም ብውሳኔታት መሪሕነቶም እናተማእዘዙ ጕዕዞ ቃልሶም ይቕጽሉ። ብናተይ ድሩት ኣፍልጦ ቅርጻ ናይ ሓደ ሰልፊ ወይ ድርጅት ከምዚዩ ዝመስል ክብል እኽእል። እዚ ጠፊኡካ ኢለ ኣይኮንኩን፡ ግን ኣንባቢ "ዶቶረ ኣይሓፍርን ድዩ"? ይብለካ'ሎ ማለተይ ኢዩ።
ንሓድነት ነጺግካ "ምእንቲ ሓድነት ኢየ ዝጽዕት ዘሎኹ" እንተበልካ ተዋቓዒ ኣበሃህላ ካብ ምዃን ክሓልፍ ኣይክእልን። ልዕልና ሕጊዶ ውሳኔ መሪሕነት ዝብል ሕቶ ይኹን መጐተ እውን ብክልተ እግሩ ድው ክብል ከምዘይክእል ጠቢባን ናይ ሕግን ስርዒትን ብዘየወላውል ኣቐሚጦምዎ ኢዮም። ተቓላሳይ ህዝብና'ውን ዝርድኦ ጒዳይ እዩ። ግን ከኣ ሓቅታት ንዝነጸገን፡ ስምዑኒ እንተዘይኰይኑ ንከይሰምዕ ዝወሰነን፡ ደጋጊምካ ሓቅታት ክትጠቕሰሉ ምፍታን ትርፉ ድኻም ጥራይ ኢዩ። በዚ መሰረት'ውን ቅድሚ ሕጂ ንእተገልጸልካ ሓቅታት ክደግም ኣይመርጽን።
ኣብ ባይታ ተቓውሞና ከም እንርእዮ፡ ኲነታት ምስ ዘይሰማምዓካ፡ ወይ እንተደኸምካ... ወዘተ ነቲ ዝርኣየካ "ሓቂ" ተኸቲልካ ሓዲሽ መንገድኻ ትጸርግ። እንታይ ስም ሒዝካ ከም እትጐዓዝ እውን ኣይትሸገር -- ዘጸግም ኣይኮነን። ብዙሕ ኣብነታት ኣሎካ። ንሰዲህኤን ሕጋዊ መሪሕነቱን ንምዑታት ኣባላት ሰልፍን ግን ዘይስምና ኣይተሃበና። ሒዝካዮ ዘሎኻ ዘየሳኒ መንገድን ናይ ዘይለባማት ቋንቋን ከኣ ግደፎ ምበልኩኻ - ንዓኻ ሓሊፉ ንሰማዒኡ'ኳ የነውር እብለካ'ሎኹ።
ስዉእ ሓርበኛ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ኣብ ጊዜ ቃልሲ፡ ሓደ ኣዋጅ ምፍንጫል ሒዙ ኣብ ጅዳ ኣኼባ ህዝቢ ጸዊዑ። ካብ ኣኼበኛታት ሓደ "ስለምንታይ ኢኹም ጸጸኒሕኩም ኣዋጃት ምፍንጫልኩም እተስምዑና?" ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ስዉእ ሳበ ከኣ "ምስ ተፈናጨልና'ውን ስለምንታይ ከይበሉ ዝቕበሉና ስለዝርከቡ፡ እቲ ምፍንጫል ይቕጽል ኣሎ" ኢሉ መለሰሉ።
ሓውና መስፍን ሓጐስ ኣብዚ ዓመት'ዚ ኣብ ከተማ ሮቸስተር (ሰሜን ኣሜሪካ) ኣብ እተገብረ ኣኼባ ናይ ውሑዳት ኣባላት ዞባና፡ "ተፈንጨሉ" ኢሉ ምስ መኸሮም ወላ ሓደ ካብኣቶም ዓገብ ዝበለ ኣይነበረን። እዚኣቶም ከኣ ተመሊሶም ንሓድነት ኢና ንሰርሕ እናበሉ ብካልኣይ መልሓሶም ክሕስዉ ሰሚዕናዮም። ዘሕዝን ኢዩ። እንሆ ከኣ ሎሚ ንሰልፍን ንመሪሕነቱን ከንውሩ ሓዲሽ መንገዲ ኣብ ምጽራግ ይርከቡ። ሓድነት ገዲፍካ ምፍንጫል ካብ ተደልየ ግን እንታይ ክንብል። ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ምፍንጫል ድማ ብኣኹም ኣይተጀመረን። ግን ከኣ ነቲ ምፍንጫልኩም ብለባም ኣገባብ እንተትተሓሓዝዎ ድሓን ኢዩ ምበልኩ።
ከይደለኹ ዘረባ ኣብዚሐ --- በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ከይበልኩዎ ዘይሕለፍ ነገር ኣሎኒ፡- ንሱ ኸኣ ካብ ውልቀ ኣባል ክሳዕ ላዕለዋይ መሪሕነታት ሰልፊ፡ በዚ ፈታኒ ጊዜ ሰጋእ ከይበሉ፡ ስርሖም እናቐጸሉ፡ ብክብ ዝበለ ሞራል ኣብ መትከሎምን ሰልፎምን ብጽንዓት ደው ምባሎም መጐስ ይብጽሓዮም። እዚ ኸኣ ንሓዋሩ ተስፋ ዝህብ ናይ ሓርበኛነት ሕላገት ኢዩ። ውሑዳት'ውን ይኹኑ እንበር፡ እቶም ብኣባላት ሰልፊ እምነት ተነቢሩሎም ኣብ ናይ ሰልፊ ላዕለውይ ጽፍሕታት መሪሕነት ተመሪጾም ዝነበሩ እሞ፡ ከም ኣወጻጽኣ ጨጒሪ ካብ ብሒቊ ዝዓይነቱ ሰተት ኢሎም ዝተዓዘሩ፡ ሕጂ ክገልጾም ይጽግመኒ። ኣብ ልዕሊ ጉብኤን ቅዋም ሰልፍን ዝፈጸምዎ ጌጋ (ጥልመትዶ ክብሎ) ካብቲ ናይ ተራ ኣባላት ውድቀት ዝተዓጻጸፈ ኢዩ። ሓው ዶቶረ ከኣ ነቲ ብቐንዱ ናይ ምፍንጣሕ ኣመለኛታት ዝፈሓስዎ ንቓልሲ ተቓውሞ ዘዳኽም ወስታ ብፊተውራሪነት ተቐቢልካ፡ ንሰዲህኤን መሪሕነቱን ከተጸልም ጊዜኻ ብከንቱ ከተሕልፍ ኣይተጸበናካን። እንታይ'ሞ 'ንዘይሓፍርሲ ሕፈሩሉ'፡ ኢዩ ነገሩ።


c: text/html

text:
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ኣሃዱታቶም ወይ ምምሕዳር ዞበኦም ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምዝፈጸሙ፤ ኣብ ኣሃዲታቶም ድማ ኣብ ንጡፍ ኣገልግሎት ከምዘለዉ ዘረጋግጽ ወረቐት እንተዘየምጺኦም ቃል ኪዳን መርዓ ከየእስሩ ንኣብያተክርስታናትን መሳጊድን ኣድባራትን ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ኩሎም ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ዞባ ማእከልን ዞባ ደቡብን ዝርከቡ ክፍልታትን እውን ኣገልግሎት ናይ ዘይገበሩ ዜጋታት መርዓን ምስክር ቃልኪዳንን ከየፍቅዳ ትእዛዝ ኣተቐቢለን ኣለዋ።
እቲ መምርሒ ወላ እቶም ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝፈጸሙ ካብ ኣሃዱኦም ከምዘይኮብለሉን ኣብ ንጡፍ ኣገልግሎት ምህላዎምን ካብ ፐርሰነል ክፍለሰራዊቶም መሰነይታ ወረቐት እንተዘየምጺኦም ስነ ስርዓት መርዓ ክገብሩ ከይፍቀዶም ዝእዝዝ መምርሒ ተመሓላሊፉ።
እዚ መንእሰያት ብዘይ ፍቓድ ስነስርዓት መርዓ ከይፍጽሙ ዝብል መምርሒ ብምምሕዳራት ብጥቡቕ ይስረሓሉ ስለዘለዉ፤ ብርክት ዝበሉ ካብዞም ኣብ ጥሪ 2017 ዝተኻየዱ መርዓታት ብዘይ ወረቐት ቃልኪዳን ይካየዱ ምህላዎም ተፈሊጡ።
እቲ መምርሒ ንኩለን ኣገልግሎት ዘይገበራ ደቀንስትዮ ካብ መርዓን ደርዓን ወጊድካ ብዘይ መርዓ ከምዝበልያ ንምግባር ዝዓለመ ኮይኑ፤ ነቶም ካብ ኣሃዱኦም ‘ኮብሊሎም’ ዝብል ቃል ተጠቒሙ ዝኸሶም መንእሰያት ድማ ንመርዓ ኢሎም ኣብ ዝመጹሉ እዋን ንምሓዞም ዝሃቀነ መጻወድያ ኢዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እንቋዕ ናብ 2018 ዓም ኣብጻሓና ርሑስ ዓመት ድማ ዪግበረልና!! ብብሌን ቀጻሊ ኣብ ታሕቲ ኣሎ።
2017 ወዲእና ናብ 2018 ንረግጽ ኣሎና። እንቋዕ ኣብዚ ኣብጻሓና ርሑስ ዓመት ድማ ዪግበረልና። ነዚ ጽቡቕ ሚንዮትና ሺሕ ግዜ ኣብ'ዚ ቀዳማይ ዕለት ክንደጋግሞ'ና።
ካብ'ቲ ዓበይቲ ሚንዮትና ንዓመታ ኣብ ሃገርና ነብዕሎ ዪግበረና'ዩ። ንሚንዮት ግን ብስራሕ ከም ንጭብጦ ብዙሓት ዝዘንጋዕና ዪመስለኒ። እዚ ዝኸዉን ንዉልቂ ህላዉየናን ረብሓናን ቅድሚ ሃገራዊ ህላውየን ረብሓን ስለ ንሰርዖ'ዩ። እዚ እንተኾነ ኣመላክታና ኣይኣሰርና ኣይቀተልና ወላ እንተበልና "ትያትር" ከም ንርኢ ሱቑታን ገለ ከኣ እንተኣጣቓዕቲ ኮና ስለ ዘሎና ካብ'ቲ ነዛ ሃገርን ህዝብታታን ደም ዘንቢዕ ዘሎ ፋሺስቲ ዝፈልየና ኣብ ቅድሚ ታሪኽን ዓለምን ኣሎዶ ኣይመስለንን።
ንሕና ክንምዘን ከሎና ብመዓቐኒ ሃገርን ሃገራውነትን ብሕጊ ሰብን ኣምላኽን ናይ ኩልና ስድራን ክብርን ጽድቕን ሃገርና'ያ። ካብ'ዛ ሃገር ዝረሓቐት ስድራ፡ ኣይትጥጥዕ ኣይትኸብር። ወላ እንተተማህረት ገንዘብ እንተቆጠበት ከም ኣብ ሑጻ ዝበቆልት ሱር ዘይብላ ገረብ'ያ።
2018 ብምንዮትን ብተስፋን ወላ ንእተዋ ማዕሪኡ ግን ከም ሓንቲ ስድራ ክንፋቐርን ክንከባበርን ብሃገራዊ ስራሕ ክንወዳደርን ንስድራናን ንቅርብናን ብቀዳምነት ጠርኒፍናን ተጠርኒፍናን ንደንበ ፍትሒ ኣብ ሓደ ሃገራዊ ጽላል ክንጥርነፍ ናይ ኩልና ኣብ 2018 መደብ ስራሕና ክኸውን ዪትስፎ። ን2018 ቓል ክንኣቱ ግቡእና ጥራይ ዘይኮነ ሃገራዊ ግዴታ ኣሎና።
ሱዉእትና ጻድቓናት እዮም፡ ነኦም ሲዒቦም ኣብ ጸልማት ብፋሺስታዊ ኣገባብ ዝሳቐዩ ዘለዉ ደቂ ሃገርና ከኣ ብጹዓት'ዮም። ኩሉ ብቕኑዕ ዕላማ ንሃገሩን ንህዝቡን ሂወቱ ዝሃበ ቀርስናን ክብርናን'ዩ። ኣብ መንደቕ ጋዛናን ኣብ Fbክን ስእልታቶም ኣንጠልጢላና ካብ ልብና ግን ስለ ዘርሓቅናዮም ብ ናኣሽቱ ፍልልያት ንዕንቐፍ ኣሎና። ንሱዉእትና ከም ኣብነት ስለ ዘይንወስዶምን ንናቶም ገድሊ በቲ ቅኑዕ ኣገባቡ ስለ ዘይተመዝገበን ግዳይ ናይ ጉጅሌ ህግደፍ ስለ ዝኾነን ኣብኡ ንጽግዖ ባላ ዘይብልና ብንፋስ ንኑኖ ኮና ኣሎና። ብዝሕነትና ጽባቐናን ጽቡቕ መልክዕ ሃገርናን ሙዃኖም ኣይንርዳኣናን
ናይ ዉልቂ መሰልና ንናይ ብጻይና መሰል ዶብ ክሰግር ንርኢ ኣሎና። እዚ ወንጄል'ዩ። ብዓቢኡ ከኣ ኣብ ምህናጽ ንዘላ ሃገርና ብባህልን ብብቅኑዕ ታሪኽን ከይንሃንጻ ዝዕንቅፉ ቀንዲ ሽግር'ውን'ዩ። ካብ ሃገርካን ሕብረተሰብካን ፈጣሪኻን ዝሃበካ ዶብካ ሰጊርካ ናይ ካልኦት ክትብህግን ክትሰርቕን ኣይግባኣን።
ስግር ዶቡ ዝኸደ መላኺ ዪድህኸና ኣሎ። ነዚ ስርዓት ዘይብሉ ስርዓት ብቁዋም ዶቡ ክይሕንጸጽ ተቓሊስና፡ ዕጭ ኢሉ ከሎ፡ ንሕናኸ ነዚ ናቱ በደል ንቃወም ኣሎና እናበልና መሰል ካልኦት ኣይንርገጽ።
ቀዳማይ ዕላማና ንኻልኦት ክንሰምዕን ክነኽብርን ዪዂን። ናተይ ጥራይ ስምዑኒ ከይበልና ማእከላይ ፍታሕ ነናድየሉ። ሕድሪ ኣሎና ንሕድርና ክንበቕዕ እንኮ ፍታሕ ተስፋን ዓቕልን ድስፕሊን ጽንዓትን ተወፋይነትን'ዩ። ኣቛራጭ የሎን። ካብ'ዚ ዕላማታት ምስ ነልግስ ግን ብዕሊ ናይ ህግደፍ ደቂ መዛምርቱ ክንከዉን ኢና።
ዓመት ፍቕርን ተስፋን እምነትን ርጡብ ሃገራዊ ስራሕን ዪግበረልና። እናበልኩ እጅጌና ነቲ ቅኑዕ ዕላማ ተኸባቢርና ክብረት ክንጭብጥ ተቓሊስና ንህዝብና ሓርነት ክንድብስ ንገብሮ ፍንሕንሕ ብፍላይ መንእሰይ ብልቦናን ብንቅሓትን ክትዕጠቑሉ እና ማዓድኩ ንኹልና ዓመት ጥዕናን ፍትሕን ዓወትን ክትኮነልና ዪምኔ። ጎይትኦም ክፍሎም ኣባል ዲሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ።
2017 አመረስ ክሽርኖ 2018 ቱነኩን እንኩንዂን። በኪት አመራ እሲን ዪነት። እና ተምኔት ኒስ ናዉክ ግርጋ ሓዲሲትል ጋእ ዪነሰና ሲሕ ወክት ጋብድር ክቱብድር ድምኖ ግን። 2017 ቋልኖኽር ሻኽኖኽር እረገዉሲና ተምኔትድ ካያ ጀርኒነዲን 2018 ትል ኮዶ ኒሰና ተምኔትድ ካያ አርኖሎም ጀረብነን ኤርነመሎም? ላዂክ ዪል ተርዮ ዪና ዋንትና ስማሳዂ ግን። ኩ ልጝልድ ኩ ብሪልድ ዳገንስሮ በለድ ገፍሩዂል መንደርትና ንስጝ ሓወናዂ እላ። ዪና ወረቢል ኣኽን ዪና ኮሊትል ሸብዲ ሰኸርዲ ቡቑተሪላ ዋንትሩ ኣፋይቲ ትንክብኖና ህንበዉሲ ጨደፍድኖ ዪና ንቡርሊ ወንተርኖ ዪና ዋጅብሲ እሲኖ ህንበኩና። ሰልፍኻ እና ብርፍስነ ህንብናዂ በሎቲካ እክብል ጨሪትን ኒ መጡ ኮዶ በሎቲክል ቱነሊ ዪናኽርክ ሻማ ወረቢዂሲ ሳዂስኖ ኒሰና እና ለመለም በለዱዂሲ ጃቢስኖ 2018 ማእኮት ቱነን 2019 ዪን ተምኔትነዉስክ ሓቆፍኖ ቀፈርነኩን። ኣን ግርም ህንበኩን ዋዲክ እና መስከብ ኒል ጋእየት ዪና ኩ ወረበስር ኩ ገቢለትስኽር ኩ በለዲትር ሚኽርና፡ ኩ ገሽ አወት ኣኽራሲ ጡፍ ዪረን ኩ ገሽል ኩ ብጭቓ ገማዂሰና ግን። እማ ሰልፍ ሻሎት እና 2018 ትል ደበልትኖ ሳደኲን። እንታ እኽርሰና ሞኾዂ ናትክ ፈርሓቱዂዲ ሰርገሉዂዲ አመራ ኢሲሮና ተምኔተኩን። እኽር ጎይትኦም ኩፍሎም


text:
ናይ ሓንጎሉ ሩጉእነትን ዓቕሊ-ጽበት ናይ ጽዉያዊ-ቕመራ ክንክን-ጥዕና (Therapy) ዘድልዮ ዘሎ ናይ ስነ-ኣእምሮ ኪኢላ (ደራሲ ዓንቀጽ ምቅንጃው ገድሊ) ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት!
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ኣብ ፓልቶክ መጽዩ “ኣስተምህሮ” ክህብ እዩ ተባሂሉ ማዓት ተኣንጎት ተሸብሸብን ምልክታትን ሓቤሬታን ኣብ ዝተፈላለዩ መርበብ ሓቤሬታ ተዘርጊሑ ስለዝነበረ ኣብቲ ሳይቤር ኣዳራሽ መጋባእያ ብዕለት 3 ሚያዝያ 2010 አብ ፓልቶክ “ኤርትራዊ ኣደራሽ ንሓያልነትን ሓድነትን ተቓወምቲ“ ዚተባህለ ቀሪቡ፣ መብርሂ ንናይ ቅድሚ ሕጂ ጽሑፋቱን፣ ብዛዕባ ንፖለቲካዊ መጻብቦ ኤርትራ ኢሉ ዘማዕድዎ ፍታሕን ከብርህ ኣብ ዝሐደረሉ ተሳቲፈ እየ።
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት መጉሊሒ-ድምጺ ተሓዲግሉ፡ መጉሊሒ-ድምጺ ምስ ዓተረ ሓጺር መኽፈቲ ልሳን ሰላምታ ነቶም ኣብኡ ዝነበርና ነባሮ ምስ ሃበ፡ ነብሱ ብሓጺር ከላሊ ጀመረ። “ኣነ ዮሰፍ ገብሪሂወት ይብሃል ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርት ሳንጀርጆ መንደፈራ ይምሃር ነይረ ድሕሪኡ ንኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ድማ ኣብ ቤትምህርት ባዕደ-ማርያም ተማሂረ ካብኡ ን ክልተዓመታት ኣብ ዓሰብ ከም መምህር ኮይነ ድሕሪ ምስራሕ፡ ከምሰበይ ብሱዳን ኣቢለ ንኤዉሮጵ ቀጺለ ንኣመሪካ ኣትየ ይብል። ዝተማህሮ ትምህርት ናይ ስነ-ኣእምሮ ዓዉዲ ስለነፍልጠት ምኻኑ ይገልጽ። ኣብ ቛንቛ ትግርኛ ናይ ምዝራብን ምግላጽን ዓቕመይ ኣዝዩ ቱሑትን ኣረጊት ወይ ናይ ቀደም ቛንቛ ትግርኛ እየ ዝፈልጥ ሓሳበይ ክገልጽ ጽግም ክብለኒ እንኮሎ ገለ ገለ ቛላት እንግሊዝ እንተተጠቐምኩ ካይትቕየምኑ ብምባል ምሕጽንትኡ ይገልጽ።
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ሓሳቡ ክገልጽ እንኮሎ ብፍጹም ዝተዛባረቀን ዘይንጹሩን ሓስብ ብቛንቛ ትግርኛ ኣይተዛረበን ክንደይ እዃ ጹሩይ ትግርኛ ይዛረብ እዩ ዝባሃል: ንማሕላ እዉን ሓንቲ ባዕዳዊት ቃል ኣብ መግለጺኡ ኣይተጠቕመን። ንኣቀዲሙ ዘይምልከት ትግርኛይ ዝብሎ ምኹኑይ ንምግባር ግን ንኣብነት Romanticism ትብል ቃል ብትግርኛ ምቕንጃዉ ተባሂላ ኣላ፡ የግዳስ ብልክዕ ኣይቲገልጻን እያ ክብል መረዳታታት ክህብ ሃቂኑ እዩ። ምስቲ ሓበሻዊ ባህሊን መንነትን ኣለኒ ዝብል ጽዕደታቱ፡ ነቲ ቀንዲ መግለጺ መንነቱ ዝኾነ ቛንቛ ትግርኛ ከቛናጽብን፡ ዝስምዖ ነብሰ-ሕንከታት ክድርጉሖ ፈጺሙ ኣይተሰከፈን።
ወዲያቱ መግለጺኡ ክጅምር እንኮሎ፡ ከምዚ ብሃገርን ህዝብን “ዝተቀንዘወ” ብዘስምዕ ኣዛራርባ፡ ሰሚዕክሞ ዶ እዚ ሓድሽ ወረታት ብዛዕባ ናይ G15 ኣጋጢሙ ዘሎ ተረኽቦታት ብምባል ንነባሮ እቲ ናይ ሳይቤር ኣዳራሽ መጋባእያ ኣብ ኩቱር ስምዒታት ቋንዛን ኣእትዮ፡ ነቲ ንሱ ዘቕርቦ ናይ ሓድሽ-ነቢ ፍልስፍና ኢማሕበራዊ ኢባህርያዊ ስነፍልጠት ዝኾነ፡ ብዘይ ገለ ናይ ሓሳብ ነጋሪ፡ ተራኺን በዳሂ ሕቶታት፡ ኣመንጊጉ ከዉሕጦም መታን መዓንዘሪ ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒትን ባህርያዊ ስምዒታት ተጠቕመ።
መደርኡን “ኣስተምህሩኡ” ምሃብ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን ሕብረተሰብ ኤርትራ ቡዙሓዊ ከምዝኾነን፡ ነዚ ቡዙሓዊ ባህልታት ዘይፈልጡ ከመይ ጌይሮም ሓራ ንምዉጽኡ ተቃሊሶም? ብዝብል ሕቶ እዩ ፈሊምዎ። ሓደ ኣብ ኣስመራ ዝዓበየን ዝተወልደን ባህልታትን ጸገማት ካልኦት ክፈልጥ ስለዘይክእል ናጻን ሓራን ከዉጽኦም ክቃለስ ኣይክእልን እዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ንምብጻሕ እዉን ፍጹም ኣይኣገሞን። ብሙሉኦም ንገድሊ ዝወፈሩ ካብ ኣስመራን ንኣስመራ ሓራ ንምግባርን ከምዝነቀሉ ዶርጉሖ። ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ሃዉታትን ብነብሰ-ሕንከታት ዘዕለቕለቐ ስለዝኾነ፡ ብልክዕ ሰዉራ ኤርትራ በየናይ ከምዝጀመረ እዉን ንከይፈልጦ ሓንጎሉ ዝጋረደ እዩ ዝመስል! ኣስመራ ዋና ከተማ ኤርትራ እንበር ሃገር ወይ ኤትኒክ-ጉጂለ ኣይኮነትን። ኣብ ኣስመራ ካብ ኩሎም ኣመንት ሃይማኖታት ካብ ኩለን ኤትኒክ-ጉጂለታ ኤርትራን ዝተፈላለዩ ሓናፍጽን ወጻተኛታት ዝነብሩላ ከተማ እያ። ስለዚ ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ንሰዉራ ኤርትራ ንኣስመራ ሓራ ንምግባር ዝነቐለን ብደቂ ኣስመራ ምኻኑ ብሉዑል ኣመልኪቱ ኣስሚሩሉ። ኣቶ ዮሴፍ ንኩሉም ንኤርትራ ግምጃ ናጽነት ክስልምዋ ኢሎም መተካእታ ዘይብላ ሂወቶም ዝበጀዉ ደቂ ኣስመራን ንኣስመራ ናጻ ንምዉጻእ ዝተበጀዉ ካብ በሎም፡ ንሱ ከ ንመን ሓራ ንምዉጻ እዩ ዝጽሕፍን ዝፋላሰፍን ዘሎ? ነቲ ንቡር ባህልና ብናይ ሳሕል ባህሊ ክትክእዎ ይደልዩ ኣለዉ ክብል እንኮሎ ከ ከመይ ዝኣመሰለ እዩ ናይ ሳሕል ባህሊ ንሱ ዝብሎ? ንሱ ከ ንመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራን ባህልታት ኤትኒክ ጉጂለታትን ይፈልጦ ድዩ? ዝብሉ በዳህቲ ሕቶታት እዉን ክምለሱ ዝግብኦም እዩ።
ንኣቶ ዮሴፍ፡ ኩቡራትን ጀጋኑ ዝኾኑ ኣቦታትናን ሃንደስት ሰዉራ ኤርትራ እድሪስ መሓመድ ኣደም፡ መሓመድ ሳልሕ ሑመድ፡ እድሪስ ዑስማን ግላይዶስ፡ ስዒድ ሑሴን፡ ኣደም ማሓመድ ኣኪቶ ን ጣሃ ማሓመድ ኖር ደቂ ኣስመራን ንኣስመራ ሓራ ከዉጹ ድዮም ንሰዉራ ኤርትራ ዝሃንደስዎ ቢልካ እንተትሓቶ እንታይ ኮን ምስ በለ። ኣቶ ዮሴፍ ዘይብሎን ጤል ዘይትጣጥሞን ስለዘየለ ግን ዝኾነ መልሲ ክህበሉ ዝጽገም ኣይመስለንን። እቲምንታይስ፡ ሓደ ብመንነታዊ ቅልዉላዋትን ብነብሰ-ሕንከታት ዝተዓብለኸን ዝተደግሴን ወዲ ሰብ ንኣብ ገዛእ ርእሱ ንዝተፈጥረ ባዶሽነት ንምምላእ፡ ባይታን ሱራት ዘይብሉ ሓሳባት ሃኒጹ ንካልኦት ግዳይ ናይ ባዶሹነቱን ምንካይ ነብሰ ክብረታቱ ክገብሮም ዘጸግሞ ብዝይምኻኑ እዩ።
ኣብ ዓለምና ቡዙሓት መናፍቓንን ዘመን ዝፈጠሮም ነብያትን እዮም ተራእዮም። ኣነ ኣምላኽ እየ ቢሎም ዝጽዕዱ እዉን ኣይተሳኑን። መላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ተሳቲፉ ከቢድ ዋጋን ሰለስተ ወሎዶታት መመላእታ ተቃሊሱ ዝተሳላሰለ፡ ከም ሳዕቤኑ መሬታዊ ናጽነት ወይ መሬታዊ ልዕላዉነት ዘራጋገጽ ሰዉራ “ናይ ደቂ ኣስመራን ንኣስመራ ሓራ ንምግባር” ዝተኻየደ ሰዉራ እዩ ምባል፡ እቲ ክዉቃዕ ዝድለ ዘሎ ሾቶ እንታይ እዩ? ናይ ብሓቂ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ናብ ንቡር ሂወቱ ንምምላስ ድዩ? እንታይ እዩ ከ እቲ ንቡር ሂወት ዝብሃል?
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ዘልዓሎ ዛዕባታት ስጡሙን ቁርጡዉን ኣይነበረን። ገለ ዘልዓሎም ሕቶታት ካብ ኣቀዲሙ ብመልክዕ ሓተታ ዝጻሓፎም ዓንቀጻትን ንብሕጂ ክጽሕፎም ዝደሊ ዘሎ ሓሳባትን ካብ መንጉኦም ቡጥቁል ቡጥቕል ኣቢሉ ዘምጾ እዩ።
ቀጺሉ ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ኤርትራዊ መንነትን የሎን ናብ ዝብል መደምደምታ ከብጽሑ ዝኽእል ኩረት-ሓሳብ ክፈጥር እዩ ሃቂኑ። ንህቀናታቱ ብክልተ ህሉዋት ተጋራጨዉትን ዘይቓደዉን መንነታት ክገልጾም ፈቲኑ። ንሳተን ድማ፡-
ቀዳማይ፡ ባዕዳዊ ወይ ናይ ለቃሕ መንነት ምድላይ ይብል።
ካልኣይ፡ ተኻላኻሊ ድርዒ-መንነት ምጥራይ እዩ ይብል።
ነዘን ሓረጋት እዚኣተን ንምግላጽ ብኣብነታት እዩ ክገልጸን ዝፍትን። ነታ ቀዳመይቲ ክገልጻ እንኮሎ ኣብ ትግራይ ትግርኛ ዝዛረብ ህዝቢ ኣሎ። ንሕና እዉን ልክዕ እቲ ቋንቛ እቲ ኢና ንጥቀም። ናይ ላህጃታት ኣዳማምጻ ዝፋላለ እኳ እንተኾነ ብመሰረቱ ናይ መንነት ፍልልይ ግን የሎን ይብል። ስለዚ እዚ መንነት እዚ እንኮሎና ስለምንታይ ኤርትራዉነት ዝብል መንነት ክንፈጥር ተቃሊስና ዘስምዕ ዝዓይነቱ ሓሳባት እዩ። ከም ኣዋካክሳ ኣቶ ዮሴፍ ኤርትራ ማለት ኤትኒክ ጉጂለ ትግርኛ ጥራይ ወሲድዎ ከምዘሎ እዉን ዘጣራጥር ኣይኮነን። ኤርትራዊ መንነት ወይ ኤርትራዊ ሃገራዉነት ናይ 12 ኤትኒክ ጉጂለታት እዩ። ብዘይካ እተን ኩሉ ሰብ ዝፈልጠን ሃዉሳን ዳህሊኪያን እዉን ከምዘለዋ ክፈልጥ ይግባእ። ስለዚ ኤርትራዊ መንነት ወይ ኤርትራዊ ሃገራዉነት ክንብል እንኾሎና በዘን ኩላተን ናይቛንቛ ኤትኒክ ጉጂለታት ዝቆመን ከም ዓረ ዝኸበበን እዩ። ኣቶ ዮሴፍ ገና ዘይተረድኦ ጉዳይ ኣሎ። ሃገራዉነት ወይ መንነት ስነሓሳብ፡ ፍልስፍና፡ ሃይማኖት ወይ ዋህም ከምዘይኮነ እዩ። እንታይ ድኣ ንሓደ ዉሱን ህዝቢ ዝጠምር ስነ-ኣእምራዊ ስምዒታዉን ማሕበራዉን ህያዉ ናይ መንነት ፍሕሶ ምኻኑ እዩ። እዚ መንነት እዚ ከምዚ ንሱ ዝብሎ ዝተተምነየ ወይ ዝተፈብረኸ መንነት ዘይኮነስ፡ ኣብ ኣእምሮና ዝተቀርጸ፡ ብሓሙሽተ ህዋሳትና ክርኣን ክጭበጥን ዘይክእል ባህርያዊ ሕላገት’ዩ። ነዚ ሕላገት እዚ ምንጪ ዝኾነ ሞቆምያታትን ሰራዉሩን ዘለዎ ምኻኑ እዉን ክግንዘብ ኣለዎ።
ኣስዕብ ኣቢሉ ከምተወሳኺ መብርሂ ዘቕረቦ ናይ ሓጺና ኣብ ገለ እዋናት ዝተፈጥረ ግርጭታት ነይሩ። እቲ ኣብ መንጎ ደቂ ዓዲ ሓጺና ዝነበረ ግርጭታት ንምፍታሕ፡ እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ደቂ ሓጺና ሳሆ ንሳሆ ብምኻድ እዮም ሓገዛት ክሓቱ ፈቲኖም ይብል። እዚ ኣባሃህላ እዚ ንስለዘረባ ዝበሎ ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ሳሆ ሳሆ እዩ፡ ትግርኛ ትግርኛ እዩ….ወ.ዘ.ተ ስለዚ ሰብ ናብ መመቦቖሉ ክምለስ ግድነታዊ ስለዝኾነ ትግርኛ እዉን ንትግራይ ክኸይድ ኣለዎ ወይ ካብ ትግራይ ሓገዝ ክሓትት ኣለዎ ማለቱ ኢዩ። ስለዚ ብኣታሓሳስባ ኣቶ ዮሴፍ ኩለን ኤትኒክ ጉጂለታት ኤርትራ ነናብ ኤትኒክኣን ክኸዳ ኣለወን እታ ኤርትራ ትባሃል ዘመናዊት ሃገርን ኤርትራዊ መንነት ክፈርስ ኣለዋ ዝዓይነቱ እዩ።
ካልኣይ ሓረጉ ንምግላጽ እዉን ብኣብነት እዩ ተጠቂሙ ንምብርሁ። ንኣብነት ይብል ነቶም ትግረ፡ ቛንቓኩም ትግረ እዩ ዝብልዎም፡ እቶም ተዛረብቲ ቛንቛ ትግርኛ እዮም ይብል። ንሳቶም ግን ንመንነቶም ንምዉሓስን ንምክልኻልን ድርዒ-መንነት ስለዘድልዮም ቛንቛና ዓረብ mar 13,2010-Dr. Gaim Kibreab in Modayna room paltalk እዩ ይብሉ ብምባል ዘይተባህለን ዘይተገብረን ኣብነት ብምፍጣር ምህዉታቱ ይቕጽል። ኣብ ኤርትራ ናይዘን ክልተ መንነታት ግርጭታት እዩ ዘሎ። እዘን ክልተ ድማ ናይ ሕብረተሰብና መንነታት ኣይኮናን ብምባል ይዛዝም። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲ ወይ ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽ ኣይኮነን ዘድሊ ዘሎ። ዘድሊ ዘሎ ኤርትራ ናብቲ ንቡር ናይቀደም ማሕበራዊ ሂወታ ምምላስ እዩ ብምባል ምስ ስልጣኔ ኤርትራዊ መንነትን ስልጣኔ ፖሎቲካዊ ስነፍልጠትን ብምግርጫዉ ብዘይ ገለ ዘዕግብ መርትዖታት ነቲ ዝካታቶሎ ዝነበረ ነባራይ ሰማዒ ኣብቲ ኣዳራሽ ዘተ ይርሕርሖ። ኣቶ ዮሴፍ ናብ ንቡር ሂወት ምምላስ እዩ ዘድሊ ዘሎ ክብል እንኮሎ እንታይ ማለቱ እዩ? ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክትምለስ ኣለዋ ማለቱ እዩ። ምኽንያቱ ሓበሻዊ ስልጣኔን ሓበሻዊ መንነት ኣሎና ቢሉ ስለዝኣምን ሃገረ ኤርትራን ኤርትራዊ መንነት ዝተፈብረኸ ድኣ እምበር ሓቐኛ ኣይኮነን ኢሉ እዩ ዝኣምን። ኩሉ ፍልስፍናታቱን ጹሑፋቱን ድማ ካብዛ እምነ-ኩርናዕ እዚኣ ስለዝነቕል ናብ መወዳእታን ተገሊሉ ዘይዉዳእ ሓሸዉያ ኣእቲዎ ኣሎ።
ኣቶ ዮሴፍ ሓያል ዝኾነ መግዛታዊ ናፍቆትን ኢትዮጵያዊ መንነትን ስለ ዘሰንፎ፡ ኣብ መስርሕ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ብዉልቀ ተጋደልቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተፈጸመ በደላት ኣብነት ብምርቛሕ ሰዉራ ኤርትራ ብኩሉ እንትንኡ ኩፉእ ከምዝነበረ ከስምር እንኮሎ ከምዚ ይብል “ገድሊ ንወለዲ ክብሪ አይነበሮን፣ ሓደ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ተጋዳላይ ንሓደ ነዊሕ ተጓዒዞም ጕዳይ ክሲ ከስምዑ ዚመጹ ኣረጋዊ ወይ ዓቢ ኣቦ ንወዮ ተጋዳላይ ስለ ዚተመላለስዎ ተንበርከኹ ኢልዎም። እዚ ንህዝብና ወጻኢ ካብ ባህሉን ልምዱን ዚዀነ ጓና ስጕምቲ ነይሩ። ድሒሮም ከአ እቶም ሽማግለ ሰብኣይ ኢሎምኒ እዚኦም ተጋደልቲ ሃገር ክመርሑ ብቕዓት የብሎምን። ርኤኻ ወደይሲ ኢትዮጵያ ንህዝብናን ባህልናን ከምዚ ጌሮም ኣቋናጸበሞ ኣይፈልጡን ከም ዚበልዎ ሓው ዮሴፍ ዕግበቱ አብቲ ኣበሃህላ ወሲኹ ንነባሩ እቲ ናይ ዘተ ኣዳራሽ ተመክርኡን ግንዛቤታቱን ይገልጸልና።
ኣቶ ዮሴፍ ፈጺሙ ዘይፈልጦን ዘይሓለፈሉ ተሞክሮ ብከምዚ ኣብነታት ብምጥቃም እዩ ዘናሽዎን ዝነጽጎን። ፈጺሙ ሰዉራ ኤርትራ ኣዉንታታት ነይርዎ ኣይብልን እዩ። ነተን ብዕላል ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት ዝቀረመን ኣሉታታት ንዕኣን እንዳኣካማስዔ እዩ ድማ ነቲ ታሪኽ ሰዉራ ኣብ ጸሊም ጉሓፍ ዝጉሕፎ። ኣቶ ዮሴፍ ሰዉራ ደቃ እንዳበልዔት ከምትዕወት ኣይፈልጦን ኣይርድኦን እዩ። ኣብ ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒቱ ናይ መንነት ቅልዉላዋትን ናይተሳትፎን ዘይምስታፍ ኣብ መስርሕ ሰዉራ ሕንከታት ስለዘለዎ ንሕንከታቱን ንቕልዉላዋቱን ንስዉራ ኤርትራ ግዳይ ብምግባር እዩ ነብሱ ከዳዓዕስ ዝህቕን።
ሰዉራ ኤርትራ በቲ ሓደ ወገን ሰፍ ዘይብል ጅግንነትን ዓወትን ዘርኣየ ሰዉራ ክኸዉን እንኮሎ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ምዓት ገበናትን በደላትን ተፈጺሙ እዩ። ኩሉ ድማ ኣብዛ ሕጂ በጺሕናያ ዘሎና ደረጃ ኣብጺሕና ኣሎ። ምትራኽን ምምዛንን እንተኾይኑ ድማ ኣዉንትኡን ኣሉቱኡን ብምዉድዳር ክመጽእ ኣለዎ። ጦቕሞ-ፈሊጣዉያን ወትሩ ስንኮፋትን ኣሉታ ጽዓትን ስለዝዉንኑ፡ ብዘይካ ኣሉታ ኣዉንታ ዘንብብን ዝቕበልን ንያትን ኣእሙሮን የብሎምን።
ኣብ መጨረስታ እሞ እዚ ኩሉ ካብተረኻ መፍትሒ እንታይ እዩ ተባሂሉ ኣብ ዝተሓተሉ እዋናት፡ ኣቶ ዮሴፍ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን እዞም ብኣንጻሩ ተሰሊፎም ዘለዉ ተቓወምቲ መፍትሒ ኣይኮኑን ይብል። ኣብዛ ሓሳብ እዚኣ ክልቲኦም መፍትሒ ከምዘይኮኑ ኣነ እዉን ይሳማማዕ እየ። ክልቲኦም ክፍትሑ ዘለዎም ጸገማት ምኻኖም እዉን ይፈልጥ እየ። ግን መፍትሒታቱ ከምዚ ኣቶ ዮሴፍ ዝብሎ “እቲ ዝርኣየኒ መፍትሒ ክልተ መሰረታዉያን መገድታት እየን ይብል።
1. ነዚ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተገይሩ ዘሎ ማዕቀብ ብምጥቃም፡ ማሕበረሰብ ዓለም ወትሃደራዊ ምትእትታዉ ብምጥቃም ነዚ ስርዓት ጸራሪጉ ንኤርትራ ናብ ንቡር ሂወታ ክመልሳ። ወይ ድማ፡-
2. መንግስት ኢትዮጵያ ወትሃደራዊ ዓቕሚታት ተጠቂሙ ነዚ ስርዓት ክኣልዮ ዝብል ልሙስን ኣዝዩ ኑዕቕ መፍቲሒታት እዩ ቀሪብልና። ንመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ሓንቲ ክገብር ከምዘይክእል እዩ ዘስሙረሉ ኣብ መዛዛሚ እማሜታቱ።”
ኣቶ ዮሴፍ መፍቲሒታቱ ጥብቆነት ዝምባሌ ዘሰንፎ እዩ። ጥብቆነት ድማ ካብ ዕርበት ንያትን መንነትን ዝነቕል እዩ። ጡዑይ ሓታቲ መጽዩ እቲ መፍቲሒ ንስኻ ብኣንጻር ኣቶ ዮሴፍ ዘቕርቦ ዘሎ እንታይ ኣሎኻ ዝብል ሕቶ እንተዘቕርበለይ ከምዚ ዝስዕብ ቢለ ምስ መለስክሉ፡-
እቲ መፍትሒ ሳልሳይ መገድን ሳልሳይ ሓሳብን ምፍጣር እዩ። ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ተኾይጡ ዘሎ ጉጂለን ብኣንጻሩ ዘለዉ ተቃወምቲ ኢና ዝብሉ መፍትሒ ከምዘይምኻኖም ካብተሰማማዕና፡ ካብ እዞም ክልተ ተጻረርትን ባህሪ-ሓደን ዝተፈልየ ኣታሓሳስባን ኣዋዳድባን ዘለዎ ናይ መሰረታት (grass-roots) ምንቕስቃስ ክፍጠር ኣለው። ናይ መሰረታት ምንቕስቃስን ሓሳብን ዳይነሚክስ: ኣብ ህዝቢ ወይ መሰረታት ዝተሰረተ ሓሳብን ምንቅስቃሳዊ ቅርጻ ስለዝዉንን ብባህሪኡ ሓራ ርእሱ ዝኻኣለን ብህዝቢ ዝምዉወልን ዝድገፍን እዩ። ብቀንዱ ዓበይቲ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዉን ፖሎቲካዊ መትከላትን ዉሳኔታትን ካብ መሰረታት ዝነቅሉን ብኦም ዝዉሰኑን ስለዝኾኑ፡ እቲ ፖሎቲካዊ ስልጣን ወትሩ ኣብ ኢድ ህዝቢ ከምዘሎ ዉሑስ ስለዝገብሮ፡ ብዉሽጣዊ ዓቕምታትናን ዉሽጣዊ ዉሳኔታትና ዉሽጣዊ መሰረታዊ ለዉጢ ከነራጋግጽ ንኽእል ኢና። እዚ ብክልስ-ሓሳብን ግብርን ፉቱንን ዕዉትን መፍትሒ እዩ ዝብል መልስን በደላ መፍትሒታት ኣቶ ዮሴፍ መሰቕረብኩ።
ንኣይ ከም ዉልቀ-ሰብ ኣቶ ዮሴፍ ከምዚ ምሕሳቡን ከምዚ ምባሉን ቡዙሕ ኣይገርመንን እዩ። ኩሉ ፍሕሶታት-ሓሳብ ኣቶ ዮሴፍ ንክምሃዝን ክፍጠርን ዝገበረ ጠንቂ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። ኤርትራ በቲ ተበጊሳትሉን ዝተቃለሰትሉን ዕላማታት መሪሻ ነይራ እንተትኸዉን ናይብሓቂ ሎኽመኛታት ከምዚ ክሓስቡን ክብሉን ኣይምስካሉን ነይሮም። ካብ ኮነ ግን ዝባሃል ነገር ስለዘየሎ ማዓንጣኻ ሸጥ ኣቢልካ ምቕላስ ጥራይ እዩ እቲ ምርጫ። ኣብ ተኣፋፍን ሓደገኛ ኩናታት መስቀላዊ መገድታት ንኤርትራን ሕብረተሰብ ኤርትራ ከሳጥሕዎ ዝህቑኑን ብዝተፈላለየ ጽዕዶታት ነቲ ሕብረተሰብ ንቱኹላዊ ምትፍናን ክድቕድቕዎ ዝህቑኑ ማናፍቓን ክህሉዉ እዮም።
ኣቶ ዮሴፍ ዘምጾ ዘሎ ሓስብ ሓድሽ ሕጂ ዝተቀልቀለ ሓሳብ ኣይኮነን። ብመሰረቱ እዚ ኣታሓሳስባታት እዚ ኣብ 1948ታት ማሕበር ኣንድነት ዘንቀሎ ሕጂ ኣቶ ዮሴፍ ዝኹስኹሶ ዘሎ ሓሳብ እዩ። እቲ ለዉጢ ብሓይሊ ናይ ግዳም ወትሃደራዊ ሓይሊ ተጠቂምካ ምምጻእ ዝብል ሓሳብ ድማ ብዓል ኣቶ ረዘነ ሃብተ ዘንቀልዎ ሓሳብ ስለዝኾነ፡ ንኽብረት እዉን ምስ ሓሳብ መፍቲሒታት ብዓል ኣቶ ረዘነ ሃብተ ይሳማማዕ እየ ክብል ይግባእ ነይሩ። ወዲያቱ ግን ከምተማራሚሩ ዝቀረቦ መፍትሒ ክመስል መፍትሒ እዚ እዩ ክብል እዩ ተርሹሕዎ። ኣቶ ዮሴፍን ተቀበልቲ ሓሳቡን ዘመን ዘምጾም ማሕበር ኣንድነት እዮም። ዝፈሸለን ዝተሳዕረን ሓስብ ኣልዒልካ ዘይትኣደነ ጊዜን ጽዓትን ኣጥፊካ ክትኩብልል ምሕዳርን ምዉዓልን ናይ ብሓቂ ናይ ሓንጎሉ ሩጉእነትን ዓቕሊ-ጽበት ናይ ጽዉያዊ-ቕመራ ክንክን-ጥዕና (Therapy) ዘድልዮ ዘሎ እዩ ዝመስል።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
16/04/2010
Copyright 2009 Merid Zeru. All rights reserved. This material may be published, broadcast, or redistributed with proper citation of Merid Zeru. m.zeru@hotmail.com


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
1 ካብቲ ብፍቓድ ኣምላኽ ሃዋርያ የሱስ ክርስቶስ ኪኸውን እተጸውዐ ጳውሎስን ሶስቴነስ ሓውናን፡
2 ናብታ ኣብ ቈረንቶስ ዘላ ጉባኤ ኣምላኽ፡ ናባኻትኩም ናብቶም ብክርስቶስ የሱስ እተቐደስኩም፡ ምስቶም ስም እቲ ጐይታኦምን ጐይታናን ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ኵሉ ዚጽውዑ ዘበሉ ዅላቶም ከኣ ቅዱሳት ክትኰኑ እተጸዋዕኩም፦
3 ካብ ኣቦና ኣምላኽን ካብ ጐይታና የሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ይኹነልኩም።
4 ስለቲ ብክርስቶስ የሱስ እተዋህበኩም ጸጋ ኣምላኽ፡ ኵሉ ሳዕ ብዛዕባኹም ንኣምላኽ አመስግኖ እየ፣
5 ምኽንያቱ፡ ብዅሉ፡ ማለት ብዅሉ ዘረባን ብዅሉ ፍልጠትን ሃብቲምኩም ኢኹም፣
6 ብዛዕባ ክርስቶስ እተዋህበ ምስክርነት ከኣ ኣባኻትኩም ጸኒዑ እዩ፣
7 ግልጸት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ተሃንጢኹም እናተጸበኹም ድማ፡ ዋላ ሓንቲ ውህበት ኣይጐደለኩምን።
8 ኣምላኽ እውን፡ ብመዓልቲ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ መንቀፊ ዘይብልኩም ክትኰኑ፡ ክሳዕ መወዳእታ ኼጽንዓኩም እዩ።
9 እቲ ምስ ወዱ የሱስ ክርስቶስ ጐይታና ሕብረት ኪህልወኩም ዝጸውዓኩም ኣምላኽ እሙን እዩ።
10 ኣሕዋተየ፡ ኵላትኩም ሓደ ዘረባ ኽትዛረቡ፡ ብሓደ ኣእምሮን ብሓደ ሓሳብን ክትሰምሩ እምበር፡ ኣብ መንጎኹም ፍልልይ ከይህሉ፡ ብስም ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እምዕደኩም ኣለኹ።
11 ኣሕዋተየ፡ ኣብ መንጎኹም ፍልልይ ከም ዘሎ፡ ብዛዕባኹም እንዳ ቀሎኤ ነጊሮምኒ ኣለዉ።
12 ማለተይ፡ ነፍሲ ወከፍኩም፡ “ኣነ ናይ ጳውሎስ እየ፡” “ኣነስ እባ ናይ ኣጵሎስ፡” “ኣነስ እባ ናይ ኬፋ፡” “ኣነስ እባ ናይ ክርስቶስ” ትብሉ ኢኹም።
13 ክርስቶስ ተመቓቒሉ ኣሎ። ጳውሎስዶ ተሰቒሉልኩም እዩ፧ ወይስ ብስም ጳውሎስዶ ተጠሚቕኩም ኢኹም፧
14 ብዘይካ ንክሪስጶስን ንጋይዮስን፡ ንሓደ ኻባኻትኩም እኳ ስለ ዘየጥመቕኩ፡ አመስግን እየ፣
15 ስለዚ፡ ሓደ እኳ ብስመይ ከም እተጠመቕኩም፡ ኪብል ኣይክእልን እዩ።
16 ንቤተ ሰብ እስጢፋናስ እባ ኸኣ ኣጥሚቐዮም እየ። ብዛዕባ ዝተረፉ ግና፡ ንኻልእ ኣጥሚቐ እንተ ዀይነ፡ ኣይፈልጥን እየ።
17 ጕንዲ ስቅያት ክርስቶስ ከንቱ ምእንቲ ኸይከውንሲ፡ ክርስቶስ፡ ከጥምቕ ዘይኰነስ፡ ብዘይ ጥበብ ዘረባ ኸበስር እዩ ልኢኹኒ።
18 ከመይሲ፡ ዘረባ ጕንዲ ስቅያት ነቶም ዚጠፍኡ ዕሽነት እዩ፣ እንድሕን ንዘለና ንዓና ግና ሓይሊ ኣምላኽ እዩ።
19 ምኽንያቱ፡ “ጥበብ እቶም ጥበበኛታት ከጥፍእ እየ፣ ምስትውዓል እቶም ኣስተውዓልቲ እውን ከወግድ እየ” ዚብል ተጻሒፉ እዩ።
20 ጥበበኛ ኣበይ ኣሎ፧ ጸሓፊ ኣበይ ኣሎ፧ ተማጓቲ እዚ ስርዓት ዓለም እዚ ኣበይ ኣሎ፧ ኣምላኽ ንጥበብ እዛ ዓለም እዚኣዶ ዕሽነት ኣይገበሮን እዩ፧
21 ስለዚ፡ ዓለም ብጥበባ ንኣምላኽ ከም ጥበብ ኣምላኽ ገይራ ኻብ ዘይፈለጠቶ፡ ኣምላኽ ነቶም ዚኣምኑ ብዕሽነት እቲ እተሰብከ ገይሩ ኼድሕኖም ባህ በሎ።
22 ከመይሲ፡ ኣይሁድ ትእምርትታት ይልምኑ፡ ግሪኻውያን ድማ ጥበብ ይደልዩ፣
23 ንሕና ግና ነቲ ንኣይሁድ መዐንቀፊ፡ ንኣህዛብ ከኣ ዕሽነት ዝዀነ እተሰቕለ ክርስቶስ ንሰብኽ ኣለና፣
24 ግናኸ፡ ነቶም እተጸውዑ ኣይሁድ ኰኑ ግሪኻውያን፡ ክርስቶስ ሓይሊ ኣምላኽን ጥበብ ኣምላኽን እዩ።
25 ምኽንያቱ፡ ካብ ሰብሲ ዕሽነት ኣምላኽ ይጠብብ፣ ካብ ሰብ ከኣ ድኽመት ኣምላኽ ይብርትዕ።
26 ኣሕዋተየ፡ መነመን ከም እተጸዋዕኩም እሞ ተመልከቱ፣ ብዙሓት ብስጋ ለባማት፡ ብዙሓት ሓያላት፡ ብዙሓት ደቂ ዓበይቲ ኣይተጸውዑን፣
27 ኣምላኽ ግና ነቶም ጥበበኛታት ምእንቲ ኼሕፍርሲ፡ ንዕሽነት እዛ ዓለም እዚኣ ሓረየ፣ ኣምላኽ ነቶም ብርቱዓት ምእንቲ ኼሕፍር ከኣ፡ ንድኽመት እዛ ዓለም እዚኣ ሓረየ፣
28 ኣምላኽ ነቲ ሕሱር እዛ ዓለም እዚኣን ነቲ ንዑቕን ሓረየ፣ ማለት ነቲ ዚኸውን ከንቱ ምእንቲ ኺገብር፡ ነቲ ዘይከውን ሓረየ፣
29 ከምኡ ዝገበረ ኸኣ ስጋ ዘበለ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምእንቲ ኸይምካሕ እዩ።
30 ግናኸ፡ ንስኻትኩም ሳላኡ ኢኹም ምስቲ ኻብ ኣምላኽ ጥበብን ጽድቅን ቅድስናን ብጀዋን ዝዀነልና ክርስቶስ የሱስ ሓድነት ዘሎኩም፣
31 እዚ ድማ ከምቲ፡ “እቲ ዚምካሕ፡ ብየሆዋ ይመካሕ” ዚብል እተጻሕፈ ምእንቲ ኪኸውን እዩ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
1 ቈረንቶስ 1
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርትኻ ኮርሳት ብዚበሃሉ ኣሃዱታት ኣስተምህሮ ኪቐውም እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ኮርሳት ነጻጺልካ ብምውሳድ ባዕልኻ ናብ ደረጃ ዲግሪ ክተእክሎም፡ ወይ እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣየኖት ኮርሳት ከም ዚካተቱ ኣቐዲሙ ንዚወሰኖ ትምህርታዊ ፕሮግራም ክትሓርይ ትኽእል። ኵሎም ትምህርታዊ ፕሮግራማት ናብ ዲግሪ ዜምርሑ'ኳ እንተ ዀኑ፡ ብውህሉል ዲግሪ ምእንቲ ክትቅበል ነቶም ቅኑዓት ንጽል ኮርሳት ክትሓርይ ይግባእ።
ኣብ ሓደ ትምህርታዊ ፕሮግራም ተቐባልነት ምስ እትረክብ፡ ኣብ ኵለን እተን ዚካተታ ኮርሳት ምዱብ ቦታኻ ውሑስ ይኸውን። ንጽል ርእሰን ክኢለን ዚቘማ ኮርሳት ምስ እተጽንዕ፡ ኣብ እዋን ትምህርትኻ ንነፍስወከፍ ንጽል ኮርስ ኣመልኪትካ ተቐባልነት ዝረኸብካ ክትከውን ይግባእ። ስለዚ፡ ብዲግሪ ክትምረቕ ብማለት ሓደ ፕሮግራም ዘይምልከተካ ክንሱ ኮርሳት ትጸናብር እንተ ሃሊኻ፡ ኣብ ነፍስወከፍ ኮርስ ንኣኻ ዚኸውን ምዱብ ቦታ ብዛዕባ ምህላዉ ውሕስነት የልቦን።
ብምሉእ ጊዜ ኰነ ብኸፊል ክትመሃር ትኽእል። ዩኒቨርሲቲ ወይ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ናብ ዘለዋ ንእሽቶ ወይ ዓባይ ከተማ ክትግዕዝ ምስ ዘይትኽእል ወይ ምስ ዘይትደልይ፡ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል። እዚ ማለት ኣብ ቤትካ ወይ ኣብ ምምሕዳር ከተማኻ ኣብ ዚርከብ ማእከል ትምህርቲ ክትመሃር ትኽእል። እተን ማእከላት ትምህርቲ ናይ ተመሃራይን ናይ ስራሕን ምኽርን ደገፍን ዚህቡ ኣማኸርቲ ኣለዉወን። ገለ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ኮርሳት ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ሒደት ጊዝያት ብኣካል ክትቀርብ ዜገድዱ ኪዀኑ ከለዉ፡ እቶም ዝተረፉ ግና ከምዚ ኣይጠልቡን። ኣብ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ግዱድ ተሳትፎ ብኣካል ዚጠልቡን ዘይጠልቡን ኮርሳት ኣብ መርበባት ሓበሬታ ምደባ Antagning.se ከምኡ'ውን Universityadmissions.se ክትምእርር፡ ወይ “Jämför utbildning” ተጠቒምካ በበይኖም ኮርሳት ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ኣብ studera.nu ክተነጻጽር ትኽእል ኢኻ። እዚ ኣገልግሎት ብቛንቋ ሽወደን ጥራይ እዩ ዚወሃብ።
ኣወሃህባ ነጥብን ኣሃዱታትን (credits) ኮርስ
ኵሎም ኮርሳትን ፕሮግራማትን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ብርክት ዝበለ ትምህርታዊ ኣሃዱታት ኮርሳት (credits) ይህባኻ። ሓደ ናይ ምሉእ ጊዜ ትምህርቲ ሰመስተር 30 ኣሃዱታት ኮርሳት (credits) ኪህብ ከሎ፡ ሓደ ናይ ምሉእ ጊዜ ኣካዳሚያዊ ዓመት ድማ 60 ኣሃዱታት ኮርሳት (credits) ይህብ። ቀዳማይ ዲግሪ (bachelor’s) መብዛሕትኡ እዋን ናይ ሰለስተ ዓመት ፕሮግራማት (180 ኣሃዱታት ትምህርቲ [credits]) ዝሓዘ ኪኸውን ከሎ፡ ናይ ካልኣይ ዲግሪ (master’s) ፕሮግራማት ከኣ ሓደ ወይ ክልተ ዓመታት (60 ወይ 120 ኣሃዱታት ትምህርቲ [credits]) የጠቓልል።
ናይ ሓደ ተመሃራይ ዕዮን ምዕባለን ንምግምጋም፡ ናይ ነፍስወከፍ ኮርስ መምህር መርመራታት ይህብ። መርመራታት ብጊዜ ዚቕየዱን ናይ ጽሑፍን፡ ኣብ ቤት ዚስርሑ፡ ወይ ብቓል ኪዀኑ ይኽእሉ። ብዘይካ'ዚ፡ ተመሃሮ ውልቃውን ጕጅለኣውን ዕዮታት ሰሪሖም ኬረክቡ ይግደዱ እዮም። ቤተ-ምርምር፡ ጕጅለኣዊ ስራሕን ኣካዳሚያዊ መጽናዕትታትን መብዛሕትኡ ጊዜ ናይ በበይኖም ኮርሳት ጠለባት እዮም።
ተመሃሮ ብመሰረት ውጽኢት ዕዮታቶም እዩ ነጥቢ ዚተሓዘሎም። መርመራታት ክትደጋግም መሰልካ'ኳ እንተ ዀነ፡ ልዕሊ 5 ጊዜ ግና ኣይፍቀደካን እዩ። ኣብ ገለ ጕዳያት፡ ተመሃሮ ንውጽኢት ናይ ሓደ መርመራ ዚወሃቦም ነጥቢ ይግባይ ኪብሉሉ ይኽእሉ። ንመርመራታትን ኣወሃህባ ነጥብን ዚምልከት ሓበሬታ ኣብ studera.nu ብዝያዳ ምርካብ ይከኣል።
ዓይነታት ዲግሪታት
ትምህርትኻ ምስ እትዛዝሞ፡ በቲ ዜምሃረካ ዩኒቨርሲቲ ወይ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ብዲግሪ ክትምረቕ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ኪወሃቡ ዚኽእሉ ሰለስተ ዓይነት ዲግሪታት ኣለዉ፥ ሓፈሻዊ፡ ጥበባውን ሞያውን።
ኣብቲ ናይ ቅድመ-ምረቓ (ቀዳማይ ዑደት) ደረጃ ክልተ ዓይነት ሓፈሻዊ ዲግሪታት ኣለዉ፥ ዩኒቨርሲቲ ዲፕሎማ (2 ዓመታት) ከምኡ'ውን ቀዳማይ ዲግሪ (Bachelor’s Degree) (3 ዓመታት)። ብተወሳኺ፡ ክልተ ዓይነት ዲግሪታት ደረጃ (ካልኣይ ዑደት) ኣለዉ፥ ካልኣይ ዲግሪ (Degree of Master) (1 ዓመት) ከምኡ'ውን ካልኣይ ዲግሪ (Degree of Master) (2 ዓመታት)።
ንሓደ ሞያ ገለ ደረጃ ትምህርቲ (qualification) ዚህቡ ፕሮግራማት፡ ናብ ሓደ ሞያዊ ዲግሪ እዮም ዚመርሑ። ነርሲንግ፡ ምህንድስና (engineering) ከምኡ'ውን ስነ-ልቦና (psychology) ናይዞም ፕሮግራማት ኣብነታት እዮም።
Page last updated 2015-09-30


text:
ከም መቐጸልታ ናይቲ ቅዱስ ሲኖዶስ ፡ ምእመናን ኣብ ዘለውዎ ቦታ ብጉቡእ ንኽግልገሉ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ንኡስ ሃገረ ስብከታት ዝህቦ ዘሎ ታቦታት፡ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ጀርመን ፡ ውን ኣብ ከተማ ማግደቡርግ እትርከብ ማሕበረ ምእምናን መድኃኔ ዓለም ታቦት የእትዩ። ኣብቲ ብዕለት ፲፯-፲፰ ጥቅምት ፳፻ወ ፲ ዓ.ም ግዕዝ(27-28 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም ፈረ ዝተፈጸመ ስርዓት ምእታው ታቦት ፡ ካብ …
ሰንበት 9 ሓምሌ 2009 ዓ.ም. (16/7/2017 ዓ.ም.ፈ) ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ ጳጳሳት፣ ኣበምኔት ገዳማትን መነኮሳትን፡ ሊቃውንት መምህራንን መዘምራንን፡ ውሉደ ክህነትን ዲያቆናትን፡ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም (ኣሥመራ) ጸሎተ ቅዳሴ ተሠሪዑ። ንነዊኅ ጊዜ ክስርሓሉ ዝጸንሐ ናይ ዕርቀ ሠላም መገዲ ብሩኅ ተስፋ ኣርእዩናስ እነሆ ብጸሎተ ቅዳሴ ተዓጂቡ ተጀሚሩ። ነዚ ናይ …
ኣብ ሃገረ ሽወንድ ኣብ ከተማ ብሮቢ ብማኅበር ተጠርኒፎም ክግልገሉ ንዝጸንሑ ምእመናን ብዕለት 12/02/2017 ዓ.ም. ፭ የካቲት ፳፻ወ፱ ዓ.ም ታቦት ናይ ቅዱስ ገብርኤል ክብ ብዝበለ ሥነ ሥርዓት ወኪል ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ኤውሮጳ ቆሞስ ኣባ ሃብተወልድን ኣቦ መንበር ንኡስ ሃገረ ስብከት ሽወደን ዝተረክቡሉ ኣትዩ ። እዞም ልዕሊ 200 ዝኾኑ መእመን ዝተጠረነፈት ማኅበር ብመምርሒ ቅዱስ ሲኖዶስን ብሕጊን ሥርዓትን …
ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ኣብ መሪሕነት ካብ ዝመጽእ ኣትሒዙ ዝርጋሐ ዘለዎ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገራት ኤውሮጳ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያንን ማኅበራትን ከም ዝህሉ ንምግባር ኣብዕቱዑ ክሰርሓሉ ካብ ዝጅምር ድሮ ዓሠርተ ወርሒ ኣቑጺሩ ኣሎ። ዝርጋሐ ኣብያተ ክርስቲያን ኣብ ኤውሮጳ ልዕሊ 60 ኣብያተ ክርስቲያን ልዕሊ 90 ድማ ማኅበራት ዝሓዘ ክኸውን ከሎ ነዚ ሰፊሕ ዝኾነ ዝርጋሐ ሓባራውን ሓድነታውን …
ኣብ ሃገረ ጥልያን ፡ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዘማእከሎ ብቐዳም ዕለት ፮ ጥሪ ፳፻፱ ዓ.ም (14 ጥሪ 2017 ዓ. ም) ሓፈሻዊ ጉባኤ ንኡስ ሃገረ ስብከት ተኻይዱ። እዚ ኣብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ቦሎኛ ዝተገብረ ጉባኤ ንዳግመ ስርርዕ ንኡስ ሃገረ ስብከት ዝዓለመ እዩ ነይሩ። ኣብ ሃገረ ጥልያን ዝርከባ ዝበዝሓ ኣብያተ ክርስቲያን፡ ማኅበረ ምእመናን …
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ንኣስታት ሓደ ወርሒ ዝጸንሐ ሓዋርያዊ ዑደቱ ዛዚሙ ሎሚ ቅድሚ ቀትሪ ናብ ኤርትራ ንክምለስ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ለንደን ካብ ሠለስቲኤን ኣብያተ ክርስቲያን ኣብ ከተማ ለንደን ዝርከባ ብዝተወከሉ ናይ ምፍናው መደብ ተጌሩሉ። ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ኣብ ዝጸንሓሉ …
ብልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ዝምራሕ ሎሚ ኣብ ከተማ ለንደን ቀጽሪ ደብረ መድኃኒት ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ንልዕሊ 150 ዝኾኑ ውሉደ ክህነት ዝጥርንፍ ኣኼባ ተጌሩ ውዒሉ። ናይዚ ጉባኤ ቀንዲ ዕላምኡ ነቲ ኣብ መንጎ ኣብያተ ክርስቲያን ኣገልገልቲ ዝነበረ ፍልልይ ብዕርቂ ሰላም ተዛዚሙ ብኅብረት ኮይኖም ምእንቲ ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ዘገልግልሉ መድረኽ ንምፍጣር ዝዓለመ ስለ ዝነበረ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣብያተ …
በስመ ኣብ ወወልደ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ! ብቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ዝተላእኩ ኣባል ቅዱስ ሲኖዶስ ዝኾኑ ብጹዕ ኣቡነ ሉቃስ ምስ ዲያቆን ግርማይ ነቲ ኣብ ሃገረ ስብከት ኣመሪካን ካናዳን ዝነበሮም ዑደት ብሰላም ዛዚሞም፣ዕለት ፳፰ ኅዳር ፳፻፱ ዓ.ም፡ ከባቢ ሰዓት ትሸዓተ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ለንደን (London He athrow) ብሰላም ኣትዮም። እታ ንብዙሕ ግዜ ብብዙሕ መገዲ ክትእቶ …
ማኅበር ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም — ጀርመን መበል6ይ ዓመታዊ በዓል ካብ ዕ ለት 3—4 ታሕሳስ 2016 ቀዳምን ሰንበትን ( ፳፬—፳፭ ኅዳር ፳፻፱ ዓ.ም) ኣብ ከተማ ዞሊንገን ብክብ ዝበለ ድምቀት ተኸቢሩ ውዒሉ። ኣብቲ ” ዲያብሎስ እቲ መጻርርትኹም: ዚውሕጦ ደልዩ ከም ዚጓዝም ኣንበሳ ይዘዉር ኣሎ እሞ ተጠንቀቑ: ንቅሑ ።”ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኸብረ በዓል: ብብዝሒ መንእሰያት …


text:
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሰብ ተኣሲሩ ተሰዊሩ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት መጺኦም ዝብል ብህሎ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ኣባላት ጸጥታ ካብ ቤትጽሕፈቱ፥ መንበሪኡ ወሲዶሞ ወሲዶማ ዝብል ዜና ዳርጋ ልሙድ ኮይኑስ ህዝቢ እውን ከም መዓልታዊ ህይወቱ ወሲድዎ ኣሎ። ህዝቢ ከም ልሙድ ተርእዮ ምውሳዱ ድማ ማዕረ እቲ ማእሰርቲ ዘሕዝን ኢዩ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ዜጋ ብፍላይ ድማ ኣብ ክሊ ዕድመ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘሎ ተኣሲርካ ትፍፈጥዶ ዘይኮነስ ክንደይ ግዜ ተኣሲርካ ነርካ ኢዩ ዝሕተት ዘሎ። ሕጊ ንባዕሉ ካብ ዝእሰር ዓመታት ስለዝሓለፈ ድማ እቲ ማእሰርቲ ሕጋውነት፤ ፍርዲ፤ መስርሕ ዝበሃል የብሉን። ብዘይ ሕጊ ብዘይከሳሲ ብዘይጉዳይ ምእሳር ልሙድ ኮይኑስ ንሱ እውን ዳርጋ ማዓልታዊ ህይወት ህዝቢ ኮይኑ ተወሲዱ ኣሎ። ህዝቢ ንዘይሕጋውነት ከም ልሙድ ተርእዮ ምውሳዱ ድማ ማዕረ እቲ ቡኩራት ሕጊ ዘሕዝን ኢዩ።
ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ምስናይ ዘሕዝኑ ሙኻኖም ህዝቢ ንቡር ወሲድዎም ክንብል ጸኒሕና ኣሎና። ሓደ ህዝቢ ሕጂ ዝርእዮ ዘሎ ዘይንቡር ሓድሽ ተርእዮ ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ኣሎ። ንሱ ድማ ምቕያር ኣብያተ ማእሰርቲ ናብ ንግዳዊ ትካል ኢዩ። እወ ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ናብ ዲቕ ዝበላ ንግዳዊ ትካላት ሓላፍነተን ዝተወሰነ ብሕታዊ ማሕበር ንግዲ ተቐይረን ኣለዋ። ብኸመይን መዓስን ዝቕጽል ጽሑፍ ክርእዮ ኢዩ።
ምእሳር ንገለ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኤርትራ ገዚፍ ንግዳዊ ስራሕ ኮይኑ ኣሎ። እቶም ሓለፍቲ ገንዘብን ንብረትን ኣለዎም ኢሎም ንዝገመትዎም ሰባት ብብዝሒ ይኣስሩ እሞ ነቶም ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕን ምኽንያትን ዝኣሰርዎም ሰባት ብመንገዲ ናይ ኣብያተማእሰርቲ መርመርቲ ጌሮም ይኽትክትዎም ኣለዉ። እቶም እሱራት ድሕሪ ብዙሕ ጸቕጢ ክወጹ ተኾይኖም ገንዘብ ኪኸፍሉ ከምዘለዎም ይሕተቱ። ዝተዳለወ ገንዘብ እንተዘይብሉ ድማ እቶም ነጋዶ ቤትማእሰርቲን እሱራትን ኮይኖም ዘለዉ ሓለፍቲ ነቲ ኣቐዲሞም መጽናዕቲ ዘካየዱሉ ዘለዎ ንብረትን ሃብትን ብዝርዝር ነጊሮም ንዕኡ ሸይጡ ኪኸፍል ይእዝዝዎ።
እቲ ንብረቱ ኪሸይጥ ዝተገደደ እሱር ባዕሎም እቶም ሓለፍቲ ብዝወደብዎ መንገድን ኣገባብን ከምዝሽየጥ ይገብሩ እሞ ገዛእቲ ድማ ባዕሎም ንሶም ይኾኑ። ብኸምዚ ኣገባብ ገዝኡ ዝሸጠ ንብረቱ ዝሸጠ ኣዚዩ ብዙሕ ኢዩ።
በዚ መንገዲ ገዚፍ ሃብቲ ዘኻዕበቱ ዘለዉ ሓለፍቲ ብመጀመርያ ዝስራዕ ጀነራል ፍሊጶስ ኢዩ። ጀነራል ፍሊጶስ ነዚ ተግባራት እዚ ብመንገዲ ወዲከበደ ዝበሃል ቀጥቃጢ ዘሳልጦ ኮይኑ ካብ እሱራት ኣኻዕቢትዎ ዘሎ ገንዘብ ንብረት ከምኡውን ናይ ሕርሻታት ከይተረፈ መሬት ኣዚዩ ብዙሕ ሙኻኑ ይሕበር።
እዚ ንኣብያተማእሰርቲ ከም ንግዳዊ ትካል ቀይርካ ገንዘቡ ክትምንዝዖ ዝደለኻ ሰብ ምእሳር ካብ መወዳእታ 2016 ዝያዳ ድማ 2017 ብጻዕቂ ይረአ ምህላዉ ይፍለጥ። ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ገንዘቦም ንምዝማት ጥራይ ኣብ ማእሰርቲ ድሕሪ ምድርባዮም፥ ንብረቶምን ገንዘቦምን ክህቡ፤ተገዲዶም ገንዘቦምን ንብረቶምን ተዘሚቱ ኣብ ከቢድ ሰለሎን ሕማምን ኮይኖም ዝርከቡ ሃብታማት ከምኡውን ሰብ ንብረትን ብዙሓት ኢዮም።
ከምቲ ዝተገለጸ ጀነራል ፍሊጶስ ዝመራሒኦም ብዙሓት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብዚ ተግባራት ዝሳተፉ ዘለዉ ኢዮም። ካብ ኣካላት መንግስትን ግንባርን ኣብዚ ሰባት ኣእሲርካ ዝግበር ዘሎ ንግዲ ዝስርዑ ኮለነል ተስፋልደት ካብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃ ካሳን ስምኦን ገብረድንግልን ካብ ሃገራዊ ድሕነት ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ካብ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ኢዮም። ብመሰረት ሓበሬታ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ንግዲ ማእሰርቲ፤ ከነፍተሓልካ ንብረትካ ሽጥ ኣዚዩ ብዙሕ ኣታዊታት ጌሮም ዝሃብተሙ ሰባት ኮይኖም ምህላዎም ይግለጽ።
ብዘይካ እዚ እቶም ሃብታማት ኣብ ቤትማእሰርቲ ኣብ ዘለዉሉ እዋን እዞም ሓለፍቲ ናብ ስድራቤት እሱራት ሰባት እንዳለኣኹ ኣቦኹም ዓይኑ ክዓውር ደሊዩ 200 ሽሕ ኣምጽኡ ሓቢእና ከነሐክሞ፥ ጓልኩም ሕማም ጌራ ኣላ ጽባሕ ሞይታ ኢልኩም ከይትጠዓሱ ሕጂ 100 ሽሕ ኣምጽኡ ዝገበርና ጌርና ከነሐክማ እንዳበሉ ብዙሕ ገንዘብ ካብ ዝጨነቖ ሰብ ይወስዱ ምህላዎም ተገሊጹ።
ብፍላይ ኮለነል ተስፋልደትን ብሪጋደር ጀነራል ስምኦንን ብትሕተ ሃገራዊ መስመር ንዝቐርብዎም ሰባት ካብ ኩሉ መሰናኽላት ሓራ እንዳገበሩ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ካብ ማእሰርቲ ምውጻእን ናብ ወጻኢ ምስዳድን ብብዝሒ የዘውትሩ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።
ብዘይካ እዚ ወዲ ከበደ ዝበሃል ናይ ዓዲ ኣበይቶ መርማሪ ካብ ሓደ እሱር ክሳብ 80 ሽሕ ብላዕ ከምዝወስድ ካብዚ ዝተጠቐሰ ገንዘብ ንታሕቲ ንዘምጸአ ግን ‘ተሒሹካስ እሱርካ ኣብዚ ንመዋእሉ ክበሊ ኢዩ’ ኢሉ ፈኪሩ ከምዘፋኑ ተገሊጹ። ምእሳር ናብ ንግዲ ስለዝተቐየረ ድማ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ጥራይ ኣብ ሓደ ክሳብ 180 ሰባት ጥራይ ክሕዝ ዝግበኦ ንእሽቶ ሰፈር ክሳብ 2 ሽሕ እሱራት ምህላዎም፥ካብዚ ሓድሽ ዓመት ጀሚሩ እቲ ማእሰርቲ ብእብረ ማለት ብሺፍት ማለት ሓሙስ ወጺኦም ሰንበት ምሸት ዝምለሱ፤ ሰንበት ወጺኦም ድማ ሮቡዕ ዝምለሱ እሱራት ከምዘለዉ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣዲ ኣቤቶ ብዙሕ እዋን ናይ እሱራት ምልዕዓል እኳ ተወዲቡ እንተነበረ፤ ጀነራል ፍሊጶስ ኣዚዮም ብዙሓት እሱራት ተመሲሎም ዝስልዩ ሰለይቲ ኣብ መንጎ እሱራት ዘሪኡ ስለዘሎ ኣርባዕተ ግዜ እቲ ዝተሓስበ ምልዕዓል ከይተበገሰ ከምዝበርዓነ ተገሊጹ።
ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ መላእ ሕብረተሰብ ካብዚ ቀረባ እዋን ማለት መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሃገራት ኣዕራብ ገንዘብ ካብዝረኸበሉ እዋን ብዝያዳ ኣብ መንጎ ህዝቢ ትካላት መንግስቲ ሚኒስትሪታት ኣካላት ህግደፍ ምምሕዳር ዞባታት ኣዚዮም ብዙሓት ሰለይቲ ኣዋፊሩ ምህላዉ ተገሊጹ። ከም ሳዕቤን ናይዚ ሓደ ሓደ እዋን ክሳብ ኣብ መንጎ ስድራቤታት ምትእምማን ከምዘየሎ ኮይኑ ምህላዉ ይፍለጥ። ኣብ ሚኒስትሪታትን ትካላት መንግስትን ብዉሑዱ ን10 ሰባት ሓደ ሰላዩ ተመዲቡ ምህላዉ፤ ኣብ ጎደናታት ብዘይካ እቶም ሓሲምዎም ዝሽቕጡ ብዙሓት ካልኦት ናይ ጎደና ሸቐጥቲ መሲሎም ስለያዊ ተግባራት ከካይዱ ዝተዋፈሩ ምህላዎም እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብዘይካ እዚ ክፍሊ ኢምግሬሽንን ሃገራዊ ድሕነትን ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ንዝኣተዉ መንእሰያት ናይ ፓስፖርቶም ሹምን ቁጽርን ብምውሳድ ንኻልኦት ከውጽእዎም ዝደለዩ ሰባት ብምሃብ ብመንገዲ ኤርፖርት ሰባቶም የውጽኡ ምህላዎም እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።ኣብዚ እዋን እዚ ነጋዶ ደቂ ሰብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ናብ ሱዳን ካርቱም ብ 7000 ዶላር ክፍሊ ኢሚግረሽንን ዜግነትን ጸጥታን ድማ ብኤርፖርት ፓስፖርት ጌሮም ናብ ዱበይ ንምውጻእ 15000 ኣብ ዱበይ ይቕበሉ ምህላዎም ይፍለጥ።እቲ ናይ ገንዘብ ምቅብባል ዝባኑ ዝቐልዐ ቤትጽሕፈት ዘለዎ ኮይኑ፤ ዕርቡን ቅድሚ ፓስፖርት ምውሃብ 5 ሽሕ እቲ ሰብ ብኤርፖርት ናብ ዱበይ ምስበጽሀ ድማ 10 ሽህ ዝቕበሉ ወከልቲ ብልሹዋት ሓለፍቲ ኢሚግረሽን ኢዮም። መንግስቲ እዚ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታን ኢሚግረሽንን ዝፍጸም ብልሽውና ናብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሕ ምህላዉ ዝፈልጦ ኳ ተኾነ፤ ነቶም ቀንዲ ሰረቕቲን ትሕተሓገራውይና ዘይኮነስ ነቶም ብኻልእ ሕሳባት ዝደልዮም ሰባት ብልሽውና እንዳኣመኽነየ ከምዝስውር ይፍለጥ። እቲ ዘገርም እቶም ብሃገራውነት ዝወራዘዩን ንዜጋታት ብብልሽውናን ዘይሓርበኝነትን ዘነኣእሱ ሰባት ኩሉ ሕድርታት ጥሒሶም ህይወት ኤርትራዊ ብዶላር ናብ ዝሽየጥ ኣቐሓ መሸጣ ቀይሮሞ ምህላዎም ኢዩ። ። ዘሕዝን ሞት ኤርትራዊ ባንዴራን ዜግነትን ክብረትን ዝእውጅ ዘሎ ተግባር።


text:
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኬንታ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ሰሪዙ ካሊእ ኣብ ውሽጢ 60 ማዕልታት ክካየድ ኣዚዙ።እቲ ቤት ፍርዲ ብተወሳኺ ንዘይሕጋውን ዘይስርዑን ኣካይዳ እቲ ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ተሓታቲ እዩ ዝብል ብዝይን እውን ኣሕሊፉ’ሎ።ኬንያዊያን ነቲ ውሳነ ብሓጎስ ተቐቢሎዎ ኣለው።
መራሒ ተቓዋሚ ራይላ ኦዲንጋ ቤት ፍርዲ ነቲ ኡሁሩ ኬንያታ ስዒሮም ዝብል ውፅኢት እቲ ናይ ዝሓለፈ ወርሒክስረዝ ጥርዓን ኣቕሪቦም ነይሮም እዮም።
ኦዲንጋ ድሕሪ እቲ ብይን ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ‘’እዛ ማዕልቲ እዚኣ ንህዝቢ ኬንያ ብኡ ኣቢሉ ክኣ ንኣፍሪካ ታሪኻዊት ማዕልቲ እያ’’ኢሎም።’’ኣብ ታሪኽ ዴምክራሲ ኣፍሪካ ሓደ ቤት ፍርዲ ንዘይስሩዕ ኣካይዳ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ክስርዝ እዚ ፈላማይ እዩ፤ኣብነታዊ ብይን እዩ’’ኢሎም ብምውሳኽ።
በቲ ውሳነ ዘይተሓጎሱ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ክኣ በቲ ውሳነ ዘይተሓጎሱ’ዃ እንተኾኑ ንብይን እቲ ቤት ፍርዲ ክመዝቕበሉ ገሊፆም ኣለው።
‘’ሚሊዮናት ኬንያዊያን ምርጭኦም ገይሮም እዮም።ሹድሽተ ሰባት/ዳያኑ/ ግን ኣንፃር ሚሊዮናት ህዝቢ ወሲኖም።ዋላ እንተዘይተሰማማዕኹ እውን ግን ንውሳነ ቤት ፍርዲ ከኽብሮ እየ’’ኢሎም ኡሁሩ ኬንያታ።


text:
“ ኣገዲድካ ዝፍፀም መደብ መወዳእትኡ ውድቀት እዩ”
ኣይተ ግርማይ ገ/ሄር
ካልኣይ ክፋል
“መደብን ሸቶን ብኣቋራፂ ንምዕዋት ከይፈተና ዘመናዊ ድኹዒ ክንወስድ ንግደድ ነይርና። ተሓራሲ መሬት የብልናን፤ ዋላ ዘለና እውን እቲ መሬት ሙቐት ዝበዝሖን ረቂቕን ስለዝኾነ ዘመናዊ ድኹዒ ኣየድልዮን እንተበልና ሰማዒ ኣይረኸብናን።እቲ ዝኸፍአ ፀገም ድማ ‘ዘመናዊ ድኹዒ ኣይንወስድን’ እንተበልና ክሳብ ተገዲድና ንኣምን ስራሕና ኣቋሪፆም ኣብ ማእኸል ጣብያ ኣኪቦም የውዕሉና። በዚ ድማ ስራሕና ገዲፍና ካብ ኮፍ ኢልና ንውዕል ከይፈተውና ንክንኸፍል ተገዲድና። እቲ ፀገም መዓዝ እዚ ጥራሕ ኮይኑ፤ ገንዘብ ‘ሴፍቲኔት’ ኣብ እንቕበለሉ እዋን ምስ ፈረምና ኣብኡ እናሃለወ ናይ ዘመናዊ ድኹዒ ተባሂሉ ይውሰድ። ከይኣመንናሉ ተገዲድና ብመስመር ክንዘርእ ምግባር እውን ካልእ ፀገም እዩ። ‘ብመስመር ዘሪእና ኣይነስልጥን’ እንተበልና ኣብ ክንዲ ምትእምማን ብሓይሊ ተገዲድና ክንዘርእ ይግበር። ‘ኣዘራርእኡ ኣይንኽእሎን’ እንተበልና እውን ኣመራርሓ ጣብያ ‘ዝገበርኩም ገይርኹም ዝርእዎ’ ዝብል መምርሒ የውርዱ። ነዚኣ እንተዘይፈፂምና ግን ክሳብ ኣብዑርና ክንፈትሕ ዝተገበረሉ ኩነታት ብጭቡጥ ተራእዩ።” ዝብሉን ካልኦትን ጥርዓናትን መረረታትን ነበርቲ ወረዳ እንዳ መኾኒ ጣብያ ታሕታይ ሓያ ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ምቕራብና ይዝከር። ብዛዕባ እቶም መረረታት ምላሽ ንምርካብ ዝምልከቶም ኣካላት ጣብያን ወረዳን ኣዘራሪብና ኣለና፤ ምላሾም ድማ ከም ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ።
ኣይተ ንጉስ ኣብርሃ ዋና ኣመሓዳሪ ጣብያ ታሕታይ ሓያ እዮም። ህዝቢ ዘመናዊ ድኹዒ ንክወስድ ኣብ ክንዲ ምእማን ከይፈተወ ይግደድ ምንባሩ ይዛረቡ። “ኣይወስድን” ንዝበለ እውን ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ክእከብ ይግደድ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምንባሩ ድማ እቶም ሓረስቶት “መሬትና ሰለስተ ፅማድ እያ” እንትብሉ ኣመራርሓ ጣብያ ብግዲኦም “ኣርባዕተ ፅማድ እያ” ብምባል ብዓይኒ ዕሙተይ ምግዳድ፤ እምቢ እንተበሉ ምእሳር ነይሩ። እዚ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ 2009 ዓ.ም ብዝርዝር ተላዒሉ ተገምጊሙ እዩ።
እቲ ኣመራርሓ ጣብያ እውን ይቕርታ ሓቲቱ እዩ። ኣብዚ ክስመረሉ ዝግባእ ግን ሐዚ እውን ብዘይዘመናዊ ድኹዒ ምዝራእ መንገዲ ድኽነት እዩ። ስለዚ ምጥቃም ዘመናዊ ድኹዒ ክቕፅል እዩ፤ ግን ኣብ ምትእምማንን ነቲ መሬት እቲ ጠለብ ማዳበርያ ዘድልዮን ዘየድልዮን ምዃኑ ነፂርካ ኣብ ምፍፃምን ዝተደረኸ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ነዚ ንምዕዋት ከዓ ውዳበታት ዝለዓለ ኣበርክቶ ንክህልወን ብዕቱብ ምስራሕ የድሊ። ንኣብነት ብብርኪ ጣብያ 80 ጉጅለታት ልምዓት ስለዘለዋ በዚአን ኣቢልካ ስራሕቲ ምትእምማን ክሳለጡ እዮም። ኣብ ክሊ እዚ ክሳብ መወዳእታ ዘይኣመኑ ሓረስቶት እንተኣጋጢሞም ምግዳድ ዝብሃል ኣይህልውን፤ እቲ ጭቡጥ ኣፈላላይ ናብራ ባዕሉ ከምህሮም እዩ።
ካልእ ፀገም እውን ነይሩ፤ ሴፍቲኔትን ዘመናዊ ድኹዕን ክተኣሳሰሩ ምግባር ተራእዩ እዩ። እዚ ማለት ገንዘብ ሴፍቲኔት ንዘመናዊ ድኹዒ ክኽፈል ምግባር ብዕሊ ኣጋጢሙ። “ኣይንኸፍልን” ንዝበሉ ሓረስቶት ድማ ብግዴታ ገንዘቦም ይቑረፅ ነይሩ። እዚ እውን ኣብ መድረኽ ተሃድሶ ብዝርዝር ተገምጊሙ ኣመራርሓ ጣብያ ይቅረታ ዝሓተትሉን ንከይድገም ቃል ዝኣተውሉን እዩ። ብመሰረት እዚ ሴፍቲኔትን ዘመናዊ ድኹዕን ዝኾነ ይኹን ዘተሓሕዝ ስለዘይብሎም ክኽፈል እንተኾይኑ እውን ኣእሚንካ ካብ ኢድ ሓረስቶት እምበር ብስልጣንካ ሰብ ዝደኸመሉ ጥሪት ምምንጣል ክህልው ከም ዘይብሉ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ። እዚ ተግባራዊ ከም ዝኸውን ድማ ኣይተ ንጉስ የረድኡ።
ብተመሳሳሊ ምስ ብመስመር ምዝራእ ተተሓሒዙ ኣብ እቲ ጣብያ ፀረ ዴሞክራሲ ኣካይዳ ነይሩ እዩ። ብመስመር ምዝራእ ንሓረስቶት ኣዝዩ ጠቓሚ እዩ።ብመስመር ዝዘርአን ብመስመር ዘይዘርአን ኣብ እቶት ሰፊሕ ኣፈላላይ ኣለዎ። ኮይኑ ግና እቲ ረብሓን ሳዕቤንን ኣረዲእኻ፣ ነቲ ሓረስታይ በሰሪሕካ ምርኣይ ኣእሚንካ ኣብ ክንዲ ብመስመር ክዘርእ ምግባር ብኣልማሚት ብመስመር ክዝራእ ካብ ምድላይ ዝብገስ ኣብ መንጎ ኣትዩ ብዘይመስመር ክዘርእ ዝተረኸበ ሓረስታይ ኣብዑሩ ክፈትሕ ተገይሩ እዩ። እዚ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ ብዝርዝር ዝተገምገመ ጉዳይ እዩ። ስለዝኾነ በዚ መዳይ ኣመራርሓ ጣብያ ዓርሰ ነቐፌታ ገይሮምሉ እዮም። ብመስመር ምዝራእ ድኽነት ኣብ ምቕናስ ወሳናይ ግደ ዘለዎ እታዎት ስለዝኾነ ንሓረስቶት ንምእማን በብውዳበታቱ ኣቢሉ ኣስተምህሮን ስልጠናን ብምሃብ ምትእምማን ከምዝግበር ኣብቲ መድረኽ ኩሉ ኣመራርሓ ጣብያ ቃል ኣትዩ ኣሎ።
ምክትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገፀርን ወረዳ እንዳመኾኒ ኣይተ ግርማይ ገብረእግዚኣብሄር እውን ኣብዚ ጉዳይ ተወሳኺ መብርሂ ኣለዎም። ኣይተ ግርማይ፣ ምስ ዘመናዊ ድኹዒ ተተሓሒዙ ብህዝቢ ዝተልዓለ ቅርታ ትኽክል ከም ዝኾነ ኣረጋጊፆምልና። መደብካ ብሓይሊ ንምዕዋትን “ፅቡቕ ኣፈፃፅማ” ዝብል ክብሪ ውልቀ ንምርካብን ዓሊምካ ዴሞክራስያዊ መሰል ህዝቢ ኣብ ግምት ብዘይምእታው ፀረ- ዴሞክራሲ ኣካይዳ ከም ዝነበረ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ገንዘብ ሴፍቲኔት ብቀጥታ ናብ ክፍሊት ዘመናዊ ድኹዒ ይውዕል ምንባሩ እውን ተወሳኺ ፀገም ነይሩ።
እዚ ህዝቢ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ ብዝርዝር ኣልዒሉ ገምጊምዎ እዩ፤ ብብርኪ ወረዳ እውን ተገምጊሙ። ድሕሪ እቲ ገምጋም ድማ ጠለብ ዘመናዊ ድኹዒ ንክውስኽ እቲ መፍትሒ ስራሕቲ ምትእምማን ምስራሕ፣ ምሃብ ስልጠናታትን ኣስተምህሮታትን ወሰንቲ ከም ዝኾኑ ኣብ ሓደ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ስራሕቲ ምእማን ዝዋፈር በዓል ሞያ ሕርሻ ይኹን ኣመራርሓ ጣብያን ወረዳን እኹል ዝኾነ ግንዛበ ሒዙ፣ ንህዝቢ ኣእሚኑ ንክሰርሕን ናብ ባይታ ወሪዱ ደገፍ ንክገብርን ከም መደብ ተታሒዙ እናተሰርሐ ይርከብ።
ከም ኣገላልፃ ኣይተ ግርማይ ብመስመር ምስ ምዝራእ ተተሓሒዙ “ንግደድ ኣለና” ዝብል ካብ ህዝቢ ዝተልዓለ ሓሳብ ትኽክለኛን ኣብ ባይታ ዝተርኣየ ፀረ ዴሞክራስን ምዃኑ የስምርሉ። ነቲ ሓረስታይ ንባዕሉ ዝጠቅም መደብ ኣብ ክንዲ እኹል ስልጠናን ኣስተምህሮን ብምሃብ ክፍፅሞ ምግባር ኣገዲድካ መደብ ንምፍፃም ካብ ዘሎ ድልየት እቲ መደብ ክወድቕ ምኽንያት ይኸውን።
እዚ ብዋናነት ክትደክም ካብ ዘይምድላይ ይብገስ። ናብ ጉጅለታት ልምዓት ወሪድካ ዘይምሕጋዝ ዝፈጠሮ ፀገም እውን ቀሊል ኣይኮነን። ካብኡ ሓሊፉ ተሓራሲ መሬቶም ብመስመር ንክዝራእ ዝተፀንዐ ምዃኑ ዘይተነገሮምን ዘይፈልጡን ሓረስቶት እውን ተረኺቦም እዮም። እዚ ድማ እቲ ፈፃሚ ኣካል ክሳብ ታሕቲ ወሪዱ ኣብ ምእማንን ምርዳእን ዝደኸመ ምዃኑ እዩ ዘመላኽት። ናይዚ መበገስታት ከዓ ክትሰርሕ ዘይምድላይ፣ ዘይምውፋይን ምንኣስ ዓቕምን እዩ። ብተወሳኺ ኣብዚ ጉዳይ ክልተ ፀገማት ተራእዮም እዮም። ሓደ፣ መደባት ብመልክዕ ወፍሪ ይስራሕ እሞ እኹል ሞያ ኣለዎ ዝብሃል ኣካል ናብ ኩሎም ሓረስቶት ከይተባፅሐ ይተርፍ። ምኽንያቱ ኩሉ ክኢላን ኣመራርሓን እዩ ክዋፈር ዝግበር። ብመሰረት እዚ ስኣን ብቑዕ ክእለት እቲ ዘርኢ ኣዝዩ ዓሙቕ ይዝራእ እሞ ከይቦቖለ ይተርፍ።
ካልኣይ፣ ብመስመር እንትዝራእ ሓደ ኩንታል ንሓደ ሄክታር ክኸውን እዩ ብሰብ ሞያ ሕርሻ ዝምከር።ኮይኑ ግና ክሳብ ሓደ ኩንታልን ፈረቓን ምዝራእ ኣጋጢሙ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ብዕፅፊ ማለት እውን ክሳብ ክልተ ኩንታል ምዝራእ ከምዝነበረ እዩ ተራእዩ። ብምኽንያት እዚ ድማ ኣዝዩ ይፅዕቕ። ስለዚ ብክልተ ጫፋት ፀገም ከምዘጋጠመ እዩ ተራእዩ።ብሓደ ወገን ተቐቢሩ ይተርፍ፤ በቲ ካልእ ወገን ከዓ ካብ መጠን ንላዕሊ ፅዒቑ ፍረ ኣልቦ ይኸውን።ስለዝኾነ ነቶም ክልተ ጫፋት ንምምዕርራይ ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ ክወሃብ ግድን ይኸውን።እዚ ድማ ንፈፃምን ሓረስቶትን ከም ዝወሃብ እዮም ኣይተ ግርማይ ዘረድኡ።
ኣብዚ ጉዳይ ክስመረሉ ዝግባእ ሓረስቶት ኣድላይነትን ረብሓን ብመስመር ምዝራእ ብልቢ ክሳብ ዘይኣመንሉ ብዝለመድዎ ክዘርኡ ግድን እዩ።ነቲ ከምዚ ዝበለ ፀገም ንምፍታሕ ናይ ምትእምማን ስራሕቲ ምስራሕ ቅንዕናን ተወፋይነትን ይሓትት።ብርግፅ ኣብ ማእኸል ኣትዩ ካብ መስመር ወፃእ ክዝራእ ከም ዘይብሉ ከም መስርሕ ተቐሚጡ እዩ።ምኽንያቱ ብኩታ ገጠም /ብክላስተር/ እዩ ዝዝራእ።እዚ ምዃኑ ንሓረስቶት ምእማን ድማ ካብቲ በዓል ሞያን ኣመራርሓን ትፅቢት ይግበር።እዚ ንጎድኒ ገዲፍካ ካብ መስመር ወፃእ እናዘርአ ዝተረኸበ ኣብዑሩ ክፈትሕ ምግባር ግን ፀረ ዴሞክራሲ ጥራሕ ዘይኮነስ ፀረ ልምዓት እውን እዩ።እዚ ዝገብር ኣመራርሓ ድማ ኣብታ ዝተመደበላ ክላስተር ክሰርሖ ዘለዎ መደብ ብምውዳቑ ምኽንያት ንምንታይ ከምዚ ዓይነት ድኽመት ተራእዩ ንከይበሃል ከየእመነ ዝገበሮ እዩ።ከምኡ እውን “ፅቡቕ ሰሪሐ” ንምባል ምስ ውልቀ ክብሪ ዘተሓሕዞ ስለዘሎ እዩ።በዚ መዳይ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ 2009 ዓ.ም ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ጠጠው ኢሎም ክግምገሙ ዝተገበሩ ሰብ ሞያ ከምኡ እውን ኣመራርሓ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን ኣለዉ።
ብመሰረት እቲ ገምጋም ድማ ኣብ ሰብ ሞያ፣ ኣመራርሓ ጣብያ ይኹን ወረዳ ስጉምትታት ተወሲዶም እዮም።ንኣብነት ምስ ኣገዲድካ ዘመናዊ ድኹዒ ምሃብ ብመስመር ምዝራእን ተኣሳሲሮም ኣርባዕተ መተሓባበርቲ ከይዲ ስራሕቲ መጠንቀቕታ ተዋሂብዎም ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ጣብያ ዝርከቡ ክኢላታትን መተሓባበርትን ካብ መጠንቀቕታ ፅሑፍ ክሳብ ካብ ሓላፍነት ምውራድ ዝበፅሑ ስጉምትታት ተወሲዶም እዮም። ብመሰረት እዚ ኣርባዕተ ካብ መተሓባበሪ ናብ ተራ ክኢላ ዝተሸጋሸጉ እንትኾኑ ክልተ ሰብ ሞያ ድማ መጠንቀቕታ ተዋሂቦም እዮም።
ብኣጠቓላሊ ዘለናሉ መዋእል ገሊአን ሃገራት ኣብ ዝለዓለ ጠርዚ ምዕባለ ንምብፃሕ፣ ገሊአን ከዓ ካብ መስመር ድኽነት ንምውፃእ ሓዝ ክሕዝ ቃልሲ ዝገጠማሉ እዩ። ኣብ ሃገርና እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ ካብ መስመር ድኽነት ወፂእና ማእኸላይ እቶት ናብ ዘለወን ሃገራት ሪጋ ንምፅንባር ንፁራት ፖሊስታትን ስትራቴጅታትን ተቐሪፆም ኣብ ምትግባር ይርከቡ። ሓረስቶት ብቴክኖሎጂ ክዕጠቑን በዚ ኣቢሎም ምስ ዕዳጋ ዓለም ዝወዳደር ምህርቲ ከፍርዩን ዘሎ ርብርብ ካብኣቶም ሓደ እዩ። በዚ መዳይ ዝተረኸበ ውፅኢት ድማ ዓብይ እዩ።
ኣብዚ ክስመረሉ ዝግባእ ግን እቶም በብእዋኑ ዝተኣታተዉ ቴክኖሎጅታት፣ ሓረስቶት ክኣምንሎም ይግባእ። ምኽንያቱ እንተዘይኣሚኖምሎም ካብ ዝህብዎ ውፅኢት ንላዕሊ ጉድኣቶም እዩ ክዛይድ። እዚ ድማ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ጉዕዞ ዕብየትን ለውጥን ዕንቅፋት ይኸውን። ስለዝኾነ ኣብቶም በብእዋኑ ዝተኣታተዉ ዘለዉ ዓንዲ ሑቐ ፍርያት ሕርሻ ዝኾኑ እታዎታትን ቴክኖሎጅታትን ልዑል ምትእምማን ምግባር የድሊ። ኮይኑ ግና በዚ መዳይ ኣብቲ ፈፃሚ ኣካል ፀገማት ኣፈፃፅማ ከም ዘለዉ ካብ ሓረስቶት ይስምዑ እዮም።
ብሓረስቶት ወረዳ እንዳ መኾኒ ጣብያ ታሕታይ ሓያ ዝተልዓሉ ጥርዓናትን መረረታትን ኣብ ኩሉ ጣብያታትን ቁሸታትን ትግራይ ዝርኣዩ ሕመቓትን ጉድለታትን ከምዝኾኑ ምርዳእ ኣየፀግምን። ብርግፅ ዘመናዊ ድኹዒ ይኹን ብመስመር ምዝራእ እቲ ሕርሻ ዘላቒ ውሕስነት ንክህልዎ ወሰንትን ኣድለይትን ምዃኖም ዝሳሓት ኣይኮነን። ይኹን እምበር እቲ ረብሓ ክሳብ ክንድዙይ ምዃኑ ክፈልጥዎ ኣብ ምግባር በቲ ዝድለ ስለዘይተሰርሐሉ ካብቲ ልሙድ ኣካይዳ ንክወፁ ኣይመርፁን። ብዓብይኡ ድማ እቲ ከእምንን ሞያዊ ደገፍ ክገብርን ዝተዋፈረ ክኢላ ይኹን ኣመራርሓ ነቲ ዝተዋፈረሉ ዕላማ በቲ ዝተነፀረ መስርሕ ዘይኮነስ ብሓይልን ግዴታን ስለዝፍፅም ከንፀርፅሩን ከማርሩን ይግደዱ ከም ዘለዉ እቶም ሓረስቶት ብኣንደበቶም ገሊፆምልና እዮም።
ኣብዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ኣመሓዳሪ ጣብያ ታሕታይ ሓያ ከምኡ እውን ምክትል ሓላፊ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን ወረዳ እንዳ መኾኒ ዝሃብዎ ምላሽ ርእይና። ኮይኑ ግና እቲ ዝሃብዎ መብርሂ ተወሳኺ ሓሳብ ዘድልዮ ኮይኑ ስለዝረኸብናዮ ዋና ኣመሓዳርን ሓላፊት ዴስክ ኣጠቓቕማን ምምሕዳርን መሬት ገፀር ወረዳ እንዳ መኾኒን ኣዘራሪብናዮም ኣለና። ኣብ ዝቕፅል ሕታም እንድህስሶ እዩ ክኸውን።


text:
ምሉእ ናይ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ቅድስቲ መንበርን ናይ ወንጌላውያን ልኡካን ማሕበር ስካላብሪኒያኒ ዓለም ለኸ ናይ ስደተይናታት መርበብ ማሕበርን ማሕበር ኮንራድ ኣደናወር ብሓባር “ውህደትን ምዕባለን፡ ካብ ርእይቶ ናብ ግብሪ” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘዳለዉዎ ሻድሻይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ዛዕባ ፍልሰትን ሰላምን ካብ ዕለት 21 ክሳብ ዕለት 22 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ከምእተኻየደ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን ቤት ጽሕፈ ካብ ዝወጽኦ መግለጺ ክፍለጥ እንከሎ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም፥ “ንሰላምን ንውሁድ ናይ ሰብኣዊ ስድራ ቤት ምዕባለ ብርግጽ ስደት ካብ ኣድላይነት ናብ ዕድል ምልዋጥ ኣገዳሲ እዩ” ዝብል ሓሳብ ዝተሰምሮ ምዕዳን ከምዝለገሱን፡ ብዙሕ እዋን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን እቲ ናይ እዋናዊ ዓለም ከቢድን ዓቢይን ብድሆ ዝዀነ ክስተተ ስደት ከም ናትካ ጸገም ጌርካ ናይ ምርኣይ ዝምባለ ክህሉ ዘተሓሳሰቡ ምዃኖምን ኣብቲ ብዓውሎማነት ዝልለይ እዋናዊ ስርዓት ዓለም ሰላምን ምዕባለን ምኽባር መሰረታውያን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተማራዃሲ ምዃኑ ተነጺሩ ይምልከት። እዚ ድማ ኣብ መንጐ መንግስታትን ኣሕዛብን ኣብ ዘሎ ርክብ ክረጋገጽ ዘለዎ ናይ ሓባር ዕማም ዝሕብሩ ምልክታ ምስትውዓል የድሊ ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ፍልሰት ኣብ መቓን ናይ እዋናዊ ዓለም ሓቆፍ ፖለቲካ
ናይ ዓለም ፖለቲካ ውጥን፥ ብተቐያያሪ ረብሓታትን ብዘይምርግጋእን ብዘይርጉጽነትን ብፍርህትን ብዝገራጨዉ ፖለቲካዊ እማመታትን ዘይምዕቡልነትን ንሰናይ ተግባር ዝስላዕ ሓብቲ ገንዘብ ኣብ ግቡእ መዓላ ዘይምፍሳስን መወዳእታ ዘይብሎም ግርጭታትን ዓመጽን ጥሕሰት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ፍርሒ ንናይ ምህዳር ነባሪ ኣየር ምልውዋጥ ሳዕቢናቱን ገና ዘይተኣልየ ቅልውላው ኤኰኖምን ኣብ ምብጻሕ ናይ ሰብኣዊ ረድኤት ጸቕጢ ፖለቲካዊ ርእየተ ዓለምን ምኽዋንን እናንቆልቆለ ዝኸይድ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሰብኣውን ምህዳራውን ኩነትን ንግድ ዘይሕጋዊ ምህርትን ሰብን ሃብቲ ዓለምን ፍልሰት ዝወልዱ እያቶም፡ ካብኡ ሓሊፉ እውን ብቑዕ ናይ ስደተይና መመሓደሪ ሰብኣውነት ብቕዓት ዘለዎ ሕጊ ንኸይክወን ይዳርግ፡ ከምዚ ብምዃኑ ድማ እቶም በቶም ኣብ ላዕሊ ብዝተጠቕሱ ጠንቅታት ተደሪኹ ዝስደድ ሰብ ካልእ ሰብኣዊ ክብሪ ዘሕስሩ ኣማራጽታት እናተጠቐመ ሕይወቱ ናብ ሓደጋ ብዘቃልዑ ሰባት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታት ኣቢሉ ክስደድን እዚ ዘይሕጋዊ ስደተይና ምዃን’ዚ ድማ ንዓመጽን ምዝመዛን ሞትን የቃልዖ ምህላዉ ርኡይ እዩ። ስለዚህ ነቶም ናይ ገበን ጉጅለታት ንምዕጋትን ነቲ እከይ ተግባሮም ንምውጋድ ዝግበር ጻዕሪ ናብተን ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ዝነቑሉለን ሃገራት ፖለቲካውን ኤኮኖምያዊን ሓገዝ ክቐርብ ይረአይ፡ እዚ ኣሰራርሓ’ዚ ግና እተን ፍልሰት ስደተይና ዝብገሰለን ሃገራት ነቲ ዝረኽብኦ ኤኮኖሚያውን ፖለቲካውን ሓገዝ ብትኽክል ኣብ ናይ ሰብኣውን ኤኮኖሚያውን ድጋፍ ስኡናትን ንሰላምን ንምኽባር ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንምርግጋጽ ኣብ ዝኽእል ዕማም ዘይኰነ ኣብ ካልእ መዓላታት ከውዕለኦ እዩ ዝረአይ ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።
ፍልሰት፡ ዓለም ለኻዊ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ብምዃኑ ተኸባርነቱ ምርግጋጽ የድሊ
ዓለም ሓቆፍ ፍልሰት ከም ሓደ ኣብ ገለ ገለ እዋን ዝቐላቐል እሞ ዘይብቝዕ ማሕበራዊ ክስተት ጌርካ ምርአዩ ጌጋ እዩ። ስለዚህ ምስዳድ ንገዛእ ርእሱ ሓደ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክፍሊ እዩ። ብምዃኑ ድማ ንኹሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ዝምልከት ጉዳይ እዩ። ነዚ ዓቢይ ግምት ብምሃብ ፍልሰት ዘንቅሉ ጠቅታት ካብ መሰረቶም መፍትሒ ክረኽቡ ምግባሩ የገድስ። እቲ መፍትሒ ድማ ብሔራውን ዓለም ለኻውን ከይዲ ክህልዎ ይግባእ። ናይ ፍልሰት ተሓታቲ ስደተይና ዘይኰነስ እቲ ፍልሰት ዝፈጥር ፖለቲካውን ኤኮኖምያውን ማሕበራውን ከይዲ እዩ፡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ድማ ነዚ ተረዲኡ ናይ ሕዝብታትን ናይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ሰላምን ምዕባለን ዘረጋግጽ መደብ ከለልይን ክትግብርን ይግብኦ። ከምዚ ምስ ዝኸውን እቲ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ናይ ምንቅስቓስ መሰል ሰብ ናጻን ድላይን ኰይኑ ይተፍ ዝበሉ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን፥
ፍልሰት ክቡር ናይ ሰብኣዊ ሃብቲ እዩ
ስደተይናታት ኣብ ናይ ሓንቲ ሃገር ማለት ኣብታ ዝእንገደላ ሃገር ኤኮኖምን ፖለቲካውን ማሕብራውን ባህላውን ስነ ፍልጠትን መዳይ ዘበርክትዎ ክቡር ኣስተዋጽኦ ብዙሕ ጊዜ ትሑት ግምት ዝወሃቦን ወይ ድማ ዘይስትውዓል እናዀነ ይረአየ፡ ስደተይና ናይታ ዝእንገደላ ሃገር ማሕበራዊ ናይ ሓባር ናብራ ሰላሙ ዘውሕስ ሕግን ስርዓትን እናኽበረን ካብታ ኣብ ናይ ስደት ሃገር ካብ ዝኣትወላ እዋን ኣትሒዙ ሰብኣዊ ክብሩን መሰሉን ብፍላይ ድማ ናይቶም ብቐሊሉ ንዝተፈላለየ ሓደጋ ክቃልዑ ዝኽእሉ መሰልን ክብርን ክኽበረሉን ከምዘለዎ እውን ገሊጾም ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 4 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ናይ ሱታፌ ኤኮኖሚ ተግባእያን ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን እዋኑ እቲ ዓለም ዝኽተሎ ናይ ኤኮኖምን ማሕበራውን ሕግን ስርዓትን ስልቲ ምልዋጥ ዘለዎ ሕጽጹ ኣድላይነት ሓባሪ እዩ ከምዝበሉ ብምዝኽኻር እቲ ዝንጽል ከይዲ ኤኮኖምን ምዕባለን ካብ ዝተሰናኸለን ዝተጐብጠን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ምህዳራውን ማዕርነት፡ ካብ ዘሰናኽልን ዝጐብጥን ሜላ እዩ ዝውለድ። ስለዚህ ድማ ነዚ ዘይማዕርነት ከይዲ ንምውጋድ ናይ ተኻፊልካ ምንባርን ምትሕስሳብን ባህሊ ብምርግጋጽን ብምስፋሕን ናይ ኵሉ ናይ ስደተይናን ዘይስደተይናን ተሳትፎ ዘዋስእን ናይ ኩሉ ረብሓን መሰረታዊ ድላይን ምውሓስ የድሊ። እዚ ድማ ሕድ ሕዳዊ ምክብባር ዝዓሰሎ ሕውነትን ተሓባባርነትን የረጋግጽ። ንክርስትና እምነት ድማ እዚ ተግባር’ዚ ግብረ ሓልዮትን ሰናይን ይበሃል ቢሎም ዘስምዕዎ ዘረባ እንከጠቓልሉ፥
ዘዋስእ ኤኮኖሚ ምፍጣር የድሊ፡ ኵሉ ዘዋስእ ብምዃኑ ሕይወት ዝፈጥር እዩ። እዚ ማለት ድማ ኩሉ ድኻን ሃብታምን ዘዋስእን ሱታፌ ዝፈጥር ሓድሽ ተስፋ ዘነቓቕሕን ሰብኣውን ማሕበራውን ርክባት ዘሀብትም ሰብኣዊ ክብሪ ዘኽብርን መኽሰብ ሱታፌን ምትህብባርን ኣብ ዘረጋግጹ መደባት ክውዕል ይገብርን። ገንዘብ ድማ ብዓይኒ ወንጌል ክረአይ እንከሎ ንዝቕበሎ ኰነ ንወሃቢኡ ኣብቲ ማሕበራዊ ርክብ ንናይ ኩሉ ምዕባለን ፍስሃን ምኽንያት እዩ ዝኸውን፡ ስለዚህ ኩሉ ዘዋስእ ኤኮኖሚ ምፍጣር የድሊ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ሓድግታት መለስ
“ ናይ መንግስቲ ግብሪ ክእክብ ዝተዋፈረ ሰብ ናይ ባዕሉ ግብሪ ክእከብ ይርአ’ዩ’’
ኣብቲ ናይ መንግስቲ መሓውር’ውን ኣጭበርቢሩ ክህፍትም ብዝደሊ ዝተፀለወን ነዚ ከምዙይ ዓይነት ዓብላላይ ኣተሓሳስባ ናይ ባዕሉ ውፅኢት ዘወፍን ኣሎ።ናይ መንግስቲ ግብሪ ክእክብ ዝተዋፈረ ሰብ ናይ መንግስቲ ግብሪ ኣጥፊኡ ናይ ባዕሉ ግብሪ ክእክብ ዝወፍረሉ ኩነታት ነይሩ እዩ።ንመፍረይቲ ኣካላት ክድግፍ ዝተዋፈረ መንግስታዊ ሓይሊ---- እኻ ድኣስ መሐንኮሊ ዝኾነሉ ኩነታት ይስትውዓል’ዩ።ስለዚ እቲ ዘለና መንግስታዊ መሓውር ብኣተሓሳስብኡ፣ስነ-ምግባሩ፣ብኣዋዳድብኡ ንልምዓታዊ እጃም ንምፍፃም ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ንምብፃሕ ዝግበር ዘሰሎ ርብርብ ተጠናኺሩ ክቅፅል ኣለዎ።’’
“ ቅድሚ ኩሉ እተን ብኣቛራጭ ንምህፍታም ዕድል ዝኸፍታ ዘለዋ ማዓፁ ክልኮታ ኣለወን’’
“ካብ ውድድር ወፃኢ ብዘይሕጋዊ መንገዲ፣ብክራይ ኣካብነትን ብኣቃራጭን ንምህፍታም ዝገብራ በሪታት ብሙሉአን ኣላሊና ክንዓፅወን ኣለና። ብተወሳኺ ብልምዓታዊ መንገዲ ንምህፍታም ዘኽእል በሪ ጋሕ ኣቢልና ከፊትና ኣብኡ ዘሎ ሓርጎፅጎፅ ክነስተኻኽሎ ኣለና። መንገዲ ስርቂ ብምጥፋእ መንገዲ ስራሕ እንተኣስፊሕናዮ እቲ ክህፍትም ዝደሊ ሰብ ብልምዓታዊ መንገዲ ጥራሕ ከም ዝህፍትም ተረዲኡ ናብኡ ክውሕጅ ‘ዩ።ናብኡ እንተውሒጁ ከዓ ንባዕሉ ክህፍትም ‘ዩ። ልዕሊ ኩሉ ግን ነቲ ከባቢ ከልምዕን ገፊሕ ዕድል ስራሕ ክፈጥርን’ዩ።’’
‘’ዋጋ ሸቀጣት ብምቁላል ክህፍትም’የ ዝብል ኣተሓሳስባ ክልወጥ ኣለዎ’’
‘’እቲ ሓደ ግብሪ እንከይከፈለ ነቲ ግብሪ ዝኸፍል ዝስዕረሉ ፣እቲ ሓደ ድማ ፍቓድ ንግዲ እንከየውፀአ ዝስዕረሉ፣እቲ ሓደ ዓቑሑት ኣብ መኽዘኑ ዓፅዩ ዋጋ ሸቐጣት ምስቆለለ ክኸስብ
ዝደሊ ወዘተ…. ዝዓይነቶም ኣብ መፍረይነት፣ፅርየት ፍርያትን ቀፃሊ ልምዓትን ዘይተመስረተ ሃፍቲ ዝናዲ ናይ ንግዲ ሕብረተሰብ ክፍጠር የብሉን።እዚ ሕብረተሰብ’ዙይ ተወዳዲሩ ብዘኸበደን ትክክለኛን መንገዲ እንከይኮነስ ብቲ ዝቐለለ መንገዲ ናይ መንግስቲ ግብሪ ብዘይምኽፋል፣ዋጋ ብምቑላል ብኣጠቓላሊ መፍረይትን ናይ ፍርያት ፅርየትን መሰረት ዘይገበረ ሃፍቲ ምምናይ ክተርፍ ኣለዎ።በዙይ ኣቢልካ ልምዓት ምምፃእ ግን ኣይከኣልን።ልምዓታዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን ሒዞም ዘይኸዱ ነጋዶ ብዙሓት’ዮም። ምስ ናይ መንግስቲ ስልጣን ተጐዛጊዙ ኣጭበርቢሩ ብኣቋራጭ ክህፍትም ዝደሊ ኣሎ።’’
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 41 guests and no members online


text:
ኣቶ የማነ ገብረኣብ ንእማመ ሰላም 3ተ ዲፕሎማት ኣመሪካ ምላሽ ይህብ
Cultural Diplomacy in the Promotion of Democracy and Peacebuilding Ambassador Andebrhan Welde Giorgis
ናይ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ መንግስት ኣብ ስደት {government in exile [1]} ኣብ ዕለት 3/1/2014 ኣብ ኦታዋ (ካናዳ) ተኣዊጁ:
ካብ ተሞኩረይ ዘስተብሃልኩሉ ጉዳይ እንተሃልዩ፡ ኣብ ፖሎቲካ እንነጥፍ ኤርትራዉያን ዜጋታት መብዛሕትኡ ጊዝያት ኣብ ፍጻሜታትን ሳዕቤናት ስለነተኩር፡ ብጎኒ ዝመጸና ሓደገኛ ፖሎቲካዊ ንጥፈታት ኣይነተኩረሉን ኢና። ኣብ ዚ እዋናት እዚ ኣዝዮም ዓበይቲ ንጥፈታት ኣብ ፖሎቲካዊ ዳይነሚክስ ኤርትራ ይካየዱ እንዳሃለዉ፡ ኣቶኩረና ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ኣብ ክልተ ጉዳያት ተጸሚዱና ኣሎና። ንሳተን ድማ፡-
1.ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ፡
2.ተዘክሮ ፍጻሜ ፎርቶ/ኣስመራ ኣብ 21 ጥሪ 2013 ብኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝተኻየደ እየን።
ብዛዕባ እዚ ክልተ ዛዕባታት ኣይንዛረበሉን ኣቶኩሮ ኣይንሃቦ ማለተይ ዘይኮነስ፡ ጎኒ ጎኑ ዝኸይድ ዘሎ ዓበይቲን ሓደገኛታት ስጉምታትን ዉሳኔታት እዉን ኣቶክሮ ክንገብረሉ ይግባኣና ማለተይ እዩ። ካብቶም ኣተክሮ ክግበረሎም ዝግብኦም ጉዳያት ንምጥቃስ ዝኣክል፡-
1.ገባቲ ስርዓት ኣስመራ ዳግመ-ስርርዕ መንግስታዊ ቅርጻ ኣስተርሕዩ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ ኣዋናት፡
2.ገባቲ ስርዓት ኣስመራ ወረቀት ዜጋዊ-መንነት ክቅይር ምቕርራባቱ ወዲኡ ኣብ ምንጣፍ ተዳልዩ እንዳሃለወ ከንሱ፡
3.ገባቲ ስርዓት ኣስመራ ብመገዲ መንግስቲ ሱዳን ዘይቀጥታዊ ዝርርብ ምስ ኢትዮጵያ ይካየድ ኣሎ ተባሂሉ ኣብዝዝረበሉ ወቅቲ፡
4.ምብጋስ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ (ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ) ንካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብዝሃለወሉ እዋናት።
5.ምእዋጅ መንግስቲ ኣብ ስደት ናይ ዓፋር ቀይሕ-ባሕሪ…ወ.ዘ.ተ ካልኦት ዘይተጠቅሱን እንከለዉ፡ ማኣዝና ብምድራቱ እዩ።
ህዝቢ ዓፋር ኣብ ሰለስተ-ኩርንዓት ሃገራት ቀሪኒ ኣፍሪቃ ማለት:- ኣብ ኢትዮጵያ (ኣስታት 1,276,374): ኣብ ጁቡቲ (ኣስታት 277,000): ኣብ ኤርትራ(ኣስታት 480,000) ዝብዝሑ [3] ኣብ ሰለስተ ሃገራት ተኸፋፊሉ ዝነብር ህዝቢ እዩ:: እዚ ህዝቢ ‘ዚ: ከም ነፍስ-ወከፍ ኤትኒክ ጉጅለታት: ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝበጽሖ ዕድላት ምምቕቓል በጺሕዎ እዩ:: እዚ ኤትኒክ-ጉጅለ’ዚ ኣብ ሓደ ተጠርኒፉ ናይ ገዛእ ርእሱ ብሄርን ብሄራዊ መንግስትን ክድኩን ዝግብኦ ህዝቢ ‘ኳ እንተነበረ: ብመሰረት ኣመሰራርታ ሃገራት ኣፍሪቓን መንግስታተን: ከም ካልኦት ኣፍሪቃዉያን ኤትኒክ ጉጅለታት ተመቓቒሉ ተኾሊፉ ዝተረፈ ህዝቢ ኢዩ:: ነዚ ክዉንነት’ዚ ጋህዲ ዝገበረ መስርሕ: ሓያላት ናይ ኤዉሮጳ ሃገራት ንኣፍሪቃ መቓቒልካ ንምግዛእ: ካብ ሕዳር 1884 ክሳብ ጥሪ 1885 ኣብ በርሊን ብኣቦ መንበርነት ናይ ቢስ ማርክ ኣብ’ቲ እዋን መራሒ ሃገረ ጀርመን ዝነበረ: ንኣፍሪቃ ኣብ 54 ዶባዊ-ጉልቲ ብምምቕቓል ህዝቢ ኣፍሪቃ ብሓይሊ ኣብ መግዛእታዊ ስርዓታት ተመቓቒሉ: ብመልክዕ መንግስቲ ከምዝመሓደር ተገብረ:: ብኡ መሰረት ድማ: ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝተፈላለያ ሃገራት ቆማ:: ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ሃጸይ ምኒሊክ: ጅቡቲ ኣብ ትሕቲ ፈረንሳ: ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጥልያን: ሶማል ፍርቃ ኣብ ትሕቲ እንግሊዝ: ፍርቃ ድማ ኣብ ትሕቲ ጥልያን ከምዝመሓደራን ዝግዘኣን ኮና:: እዚ መስርሕ ዝፈጠሮ ምምቕቓልን ምጭፍላቓትን ኤትኒክ ጉጅለታት ድማ ጋህዲ ኮነ:: እዚ ከይኣክል: ኣብ ክንዲ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተፈጸመ: ዘይርትዓዉነትን ግዱድ ኣቃዉማ ሃገራትን ምምቕቓልን ምጭፍላቕ ኤትኒክ ጉጅለታት ከይተመዓራረየ: ኣብ 1960 ዉሳኔ 1514 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዓለም: ንመግዛእታዊ ዶባት ሃገራት ኣፍሪቃ: ካብ ኤዉሮጳዊ መግዛእቲ ናጻ ወጽዩ: ልዑላዉነቱ ማዕረ እተን ብታሪኽ ዝተሰረታ ካልኦት ሃገራት ክኾናን ክሕሰባን ዝጸደቐን ዝተወሰነ ዉሳኔ: ከም መቐጸልታ ናይ’ዚ ህሉው ዓለም-ለኻዊ ዉሳኔ ዉድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ካይሮ (ግብጺ): ኣብ 1964 ደጊሙ ሪዒምሉን ብተማሳሰሊ ዉሳኔ ኣሕሊፍሉን እዩ::
ስለ’ዚ: ምፍራስ ዉሳኔታት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዓለምን ዉሳኔ ዉድብ ሕብረት ኣፍሪቃ: ማለት:- ምፍራስ ዓለም-ለኻዊን ክፍለዓለማውን ሕግታት ይጽብጸብ:: ብተወሳኺ ምፍራስ እዚ ክልተ ዉሳኔታት’ዚ: ምፍራስ ሃገረ-መንግስቲ (nation-state) ኣፍሪቃ: ከምዘስዕብ ፍሉጥ እዩ:: ድንዕታታትን ፍግራ ምፍራስ እዚ ዓለም-ለኻውን ክፍለዓለማዊ ዉሳኔ: ኣብ 2011 ደቡብ ሱዳን ካብ ሃገረ ሱዳን ምንጻል: ከም ፖሎቲካዊ ዉሳኔ ጋህዲ ኮይኑ እዩ:: እዚ ተርእዮ እዚ ንብዙሓት ከተባብዕ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን:: እዚ ድማ ሓድግታት ኤዉሮጳዊ መግዛእቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝሓደገልና በሰላታት እዩ:: ናይ ምዕራብ ሃገራት ንህዝቢ ኣፍሪቓ ነንሓድ-ሕዱ ከዋድእዎ እንተወሲኖም: ንናይ1960 ዉሳኔ ብይን 1514 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ብምስራዝ: ከሳልጥዎ ከምዝኽእሉ ኩሉ ሰብ ክግንዘብ ኣለዎ::
ምንቅስቓስ ዓፋር: ከም ሓድሽ ነገር ድሕሪ ኤርትራ ከም ናጻን ሉዑላዊት ሃገር ምዃና ዝነቐለ ኣይኮነን:: ኤርትራ: ናጻን ልዕላዊት ሃገር ንምግባር ኣብ ንቃለሰሉ ዝነበርና እዋናት ዝነቐለ እዩ:: ኣብ 1975 ብሱልጣን ዓሊ-ሚራሕ ዝምራሕ: ናይ ዓፋር ሓርነታዊ ግንባር (A.L.F.) ነይሩ እዩ:: ስርዓት ደርግ ምስ’ቲ ናይ ራስ-ገዝ መደባቱ ኣብ ኤርትራ ግምት ብምእታዉ: ራስ-ገዝ ምምሕዳር ዓሰብን ከባቢኡን ከምዝድኮን ገይሩ እዩ:: ድሕሪ ዉድቀት ደርግ: ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ምንጋፋ: ኣብ 1991 ናይ ዓፋር ሰዉራዊ ዲሞክራስያዊ ሓድነታዊ ማሕበር (A.R.D.U.U.) ቀጺሉ:: ሱሉጣን ዓሊ-ሚራሕ ካብ ስደት ሱዑድ-ዓረብ ብምምላስ: ኣብ መጋቢት 1993: ናይ ዓፋር ሰዉራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር (A.R.D.U.F.) ዝተባህለ ውድብ ብምምስራት ክነጥፍ ከምዝጀመረ: ታሪኽን ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ:: ብዘይካ እዚ: ኣቐዲመ ዝዳህሰስክወን ምንቅስቓሳት ድሒረን ‘ውን: ዓፋር ሰዉራዊ ሓይልታት (A.R.F.): ምንቅስቓስ ዓፋር (A.F.A.R. UGUGUMO [4]) A.U.D.F.: ከምኡ ‘ዉን ናይ ቀይሕ ባሕሪ ዓፋር ዲሞክራስያዊ ዉድብ (R.S.A.D.O.) ዝበሃሉ ጸኒሖም እዮም:: ካልእ ‘ዉን ገና ዘይፈለጥክወን ምንቅስቓሳት ክህልዋ ይኽእላ ይኾና እየን:: እቲ ኮይኑ እዚ ግን: ናይ ዓፋር ምንቅስቃሳት ኣብ ሓሙሽተ መሰረታዊ ነግሒ-ኣተሓሳስባን ስትራተጂን ዝተኸፋፈላ ኢየን:-
1.ኤርትራዊ ዓፋር ምዃኑ ተቐቢሉ: ኣብ ትሕቲ ሃገረ ኤርትራ: ወይ:- ክሳብ ምንጻል ዝኣመተ ናይ ገዛእ ርእሱ ናጻ ዉሽጣዊ ምሕደራ ዝሓትት ዘሎ እዩ::
2.ጁቡታዊ ዓፋር ምዃኑ ተቐቢሉ: ኣብ ትሕቲ ሃገረ ጅቡቲ: ወይ:- ክሳብ ምንጻል ዝኣመተ ናይ ገዛእ ርእሱ ናጻ ዉሽጣዊ ምሕደራ ዝሓትት ዘሎ እዩ::
3.ኢትዮጵያዊ ዓፋር ምዃኑ ተቐቢሉ: ኣብ ትሕቲ ሃገረ ኢትዮጵያ: ወይ:- ክሳብ ምንጻል ዝኣመተ ናይ ገዛእ ርእሱ ናጻ ዉሽጣዊ ምሕደራ ዝሓትት ዘሎ እዩ::
4.ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጁቡትን ዝርከቡ ዓፋር ጠርኒፍካ: ሓደ ናይ ህዝቢ ዓፋር ሃገር: ብሄርን ብሄራዊ መንግስቲ ዓፋር ንምፍጣር ዝጽዕድን ዝነጥፍን ዘሎ ሓይሊ እዩ::
5.ግርጭትን ዞናዊ ፖሎቲካ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝፈጠሮ መሳርሒ: ናይ ኢደ-ዙር (ኢደ-በይዛ) ኹናት ገለ ሃገራት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጥቀማሉ ሓይሊ: ዘካተተ እዩ::
እዚ ምፍልላያትን ክዉንነት ዘገንዝበና ቁም-ነገር እንተሃልዩ: ህዝቢ ዓፋር ኣብ ሰለስቲኡ ሃገራት ዘሎ: ኣብ ነንሓድ-ሕዱ ዘለዎ ፍልልይን ሓድነትን ማዕረ ክንደይ ዝተራሓሓቐን ዝተቐራረበን ምዃኑ ጥራይ ዘይኮነስ: ብዝያዳ ኣብ ዉሽጢ ህዝቢ ዓፋር: ኣብ ገዛእ-ርእሱ ዘለዎ ፍልልይ ማዕረ ክንደይ ዕምቆትን ምትሕልላኻትን ከም ዘለዎ እዩ:: ነዚ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ከሕምሶ እንተሃቂኑ ድማ: ብሓፈሻ ንሰለስተ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ንስትራተጂካዊ መመሓላለፊ መራክብ ዓለምለኸ፡ ዓለምለኻዊን ሃገራዊ ናይ ጸጥታ ስትራተጂ ስለዝትንክፍ: ነፍሲ-ወከፍ ሃገር ወይ ሃገራት ዓለም ብስቕታ ዝዕዘብዎ ኣይመስለንን::
ሕቶ ህዝቢ ዓፋር: ቁኑዕ ድዩ ኣይቁኑዑን ዘተሓታትት ጉዳይ ኣይኮነን:: ሓደ ህዝቢ ኣብ ዉሽጢ ልዑላዊት ሃገሩ: ናይ ገዛእ-ርእሱ ምምሕዳር ክሓትት ዘይሕከኽ መሰሉ እኳ እንተኾነ: ክሳብ ምንጻልን: መንግስቲ ኣብ ስደት ክእዉጅ ግን: ንዝግብኦ መሰላት ኣታሓታቲ ዝገብሮ እዩ:: ሕቶ ዓፋር፡ ሕቶ ሲቪክ መሰላት ዓፋር ጥራይ ዘይኮነ፡ ሕቶ ኩሉ ኤርትራዊ እዩ፡ ብመንጽሩ ድማ ሕቶ ኩሉ ኤርትራዊ ሲቪክ መሰላት ሕቶ ዓፋር ሙኻኑ ክፍለጥ ኣለዎ። ንመላእ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ንኤርትራ ዘቆማ ኤትኒክ-ጉጂለታት ዓፊኑ ሒዙ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ስለዘሎ፡ ኤርትራዉያን ቀዳምነታትና ነዚ ገባቲ ስርዓት ኣሊኻ፡ ግዝኣተ-ሕጊ ዝተራጋገጸላ ኤርትራ ብምፍጣር፡ ብፍላይ ሲቪክ መሰል ዉልቀ-ዜጋ፡ ቀጺሉ ብናጻ ወይ ብቅድመ-ሱሩት ዝምድናታት ዝተሃንጻ እኩባት ኮሚኒታት ሲቪክ መሰላቶም ከምዝራጋገጽ ምግባር እዩ። ስለዚ ሰረገላ ቅድሚ ፈረስ ኣይእሰርን እዩ። ብኤርትራዊ ሃገራዉነት፡ ኤርትራዊ መንነት፡ ኤርትራዊ ሓድነት መሬት ን ኤርትራዊ ሉዕላዉነት ዝርዕም ሰብ ቀዳምነታቱ ከነጽር ይግባእ። ጸገመይን ቃንዛይ፡ ኣነ ጥራይ እየ ዝፈልጦ፡ ናይ ካልእ ኣይግድሸንን ዝባሃል እንተኾይኑ፡ ብዛዕባኻ ዝግድሾ ሰብ እዉን ኣይክህሉን እዩ። እዚ ድማ ተታሓሒዝካ ዉድቀት ከስዕብ እዩ። ሕቶ ባህሊ፡ ሕቶ ኤትኒክ-ጉጂለ፡ ሕቶ መሬት፡ ሕቶ ዲሞክራስያዊ መሰላት፡ ሕቶ ዉሑዳን…ወ.ዘ.ተ ሕቶታት ሲቪክ-መሰላት ስለዝኾኑ፡ እዞም ሕቶታት እዚኣቶም ድማ ኣብ ምርግጋጽ ጊዝኣተ-ሕጊ ብሙሉኣቶም ዝምለሱ ስለዝኾኑ፡ ኣብ ጭቡጥ መፍቲሒታት ከነቶክር ሃገራዊን ሞራላዊ ሓላፍነታት ኣሎና። ኣይፋለይን ህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራን ሕጂ ተዳኺሙ ስለዘሎ፡ ኣብዚ ሙችኡ ጊዝየ ሓድሽ ቅያ ክሰርሕ ዝባሃል እንተኾይኑ….ኣይግድን ክባሃል ኣለዎ።
ዓለም-ለኻዊ ድንጋጌ ሰብኣዊ-መሰላት ብክልስ-ሓሳብን ተግባርን (universal human rights in theory and practice): ብግቡእ ምርዳእ ከድሊ እዩ [5]:: ጎኒ ጎኑ መሰለላቱ ድማ: ኣብ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ሓላፍነታት ከምዘለዎ ምግንዛብ ከድሊ እዩ:: ነዚ ኣባሃህላ’ዚ ተዛማዲ ሓቕታት ዘራጋግጾ: ኣብ ዓለም-ለኻዊ ድንጋጌ ሰብኣዊ-መሰላት: ኣብ 10 ታሕሳስ 1948 ብሓፈሻዊ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ዝጸደቐን ዝተኣወጀን ድንጋጌ 217 A-111 ምውካስ ይክኣል [6]:: ን3 መሰረታዉያን ዓንቀጻት ናይቲ ዝጸደቐ ድንጋጌት ንምዉካስ:-
1.ኣብ ዓንቀጽ 22 ከም’ዚ ይብል።- ዝኾነ ይኹን ሰብ: ኣባል ሕብረተ-ሰብ ከም ምዃኑ መጠን: መሰል ማሕበራዊ ዉሕስነት ኣለዎ:: ከምኡ ‘ዉን: ብሃገራዊ ጻዕርን ብዓለም-ለኻዊ ምትሕብባርን ምስ ዉደባን ሃብትን ኣድለይቲ ዝኾኑ ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዊን ባህላዉን መሰላቱ ከረጋገጽ መሰል ኣለዎ::
2.ኣብ ዓንቀጽ 29 ከም’ዚ ይብል።- 1. ዝኾነ ይኹን ሰብ: ነቲ ብሕታዊ መረጋገጺ: ናጻን ዝተማልኤ ምዕባሌ ሰብኣዊ- መንነቱ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ: ዝፍጽሞም ግቡኣት ኣለዉዎ:: 2. ዝኾነ ይኹን ሰብ: ኣብ ኣጠቓቕማ መሰላቱን ናጽነቱ ንመሰላትን ናጽነት ካልኦት ንምቕባልን ንምኽባርን ኣብ ሓደ ደሞክራስያዊ ሕብረተ-ሰብ ዘድልዮ ስነ-ምግባር: ጸጥታን ድሕነት ንምምላእ ተባሂሉ: ብሕጊ ዝተወሰነሉ ማዕቀባት ጥራሕ ተገዛኢ ይኸዉን:: 3. እዞም መሰላትን ናጽነታትን እዚኣቶም: ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ኣንጻር ዕላማታትን መምሪሒታትን ማሕበር ሕቡራት ዓለም ክትግበሩ ኣይክእሉን::
3.ኣብ ዓንቀጽ 30 ከም’ዚ ይብል።- ካብ ዉሽጢ እዚ ድንጋጌ እዚ: ዝኾነ ይኹን መንግስትን ጉጅለን ዉልቀ-ሰብን ኣብ’ዚ ድንጋጌ እዚ ካብ ዝሰፈሩ መሰላትን ናጽነታትን ንገሊኦም ንምጥሓስ ኣብ ዝዓለመ ምንቅስቓስ ክሳተፍ: ወይ:- ዝኾነ ይኹን ተግባር ንክፍጽም መሰል ከም ዘለዎ ዝሕብር ተገይሩ ዝትርጎም ዉሳኔ የለን::
ኮይኑ ግን: ምስ ክዉንነት ናይ ዝነብሩሉ ሃገርን ሃገራዊ ናይ ጸጥታ ስትራተጂ :ግርጭታት ናይ’ቲ ዞናን ዝትከሉ ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓታት…ወ.,ዘ.ተ ተዛሚዱ ዝርኤ ጉዳይ እዩ:: ንመረዳእታ:- ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኤትኒክ-ፈደራል ዝተመስረተ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣሎ:: ኢትዮጵያዉያን-ዓፋር: ናይ ገዛእ-ርእሶም ክልልን ምሕደራን ኣለዎም [2]:: በቲ ተረኺቡ ዘሎ ናይ-ገዛ ርእሱ ምሕደራ: ዕጉብ ድዩ? ካብ’ቲ ተረኺቡ ዘሎ ዕድላት ንላዕሊ ዘንቃዕረረ ጥሙሓት ከ: እንታይ ኣለዎ? ከምኡ እንተኾይኑ: ስለምንታይ ምንቅስቓስ ኣሎ?…ወ.ዘ.ተ ብዙሓት ክጽኑዑን ክንጸሩ ዝግቡኦም ነጥብታት ከም ዘለዉ: ክዝንጋዕ ኣይግባእን እዩ::
ኣብ ፖሎቲካዊ ንጥፈታት ኤርትራ: እዚ መንግስቲ ኣብ ስደት ዝብል ጣቛ ፖሎቲካ: ዳርጋ ካብ 1975 ዓ.ም. ዝዝረበሉ ዝነበረ ምዃኑ ኣቐዲመ ከዘኻኽር ይደሊ:: ቅድሚ ምስ ሕሉፉን ህልዉን ፖሎቲካዊ ድሕረ ባይታታት ኤርትራ ምዝማደይ: ፖሎቲካዊ ትሕዝትኡ ኣብ ከመይ ኩነታት መንግስቲ ኣብ ስደት ክትግበርን ክእወጅን ይኽእል: ምስ ዓለም-ለኻዊ ተቐባሉነቱ ብምዝማድ ክገልጾ ክፍትን እየ::
መንግስቲ ኣብ ስደት [7] ዝብል ከም ፖሎቲካዊ ኣምርን ትግባሬን: ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለም ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ግዘያት: ብጻዕቂ ዝተዘዉተረ እኳ እንተኾነ: ከም ፖሎቲካዊ ኣምር ሓደ ፖሎቲካዊ ጉጅለ ንጉጅሉኡ ከም ሓደ ሕጋዊ ወኪል: ህዝባዊ ስልጣን ሃገሩ ኣብ ስደት ኮይኑ ዝጽዕደሉ እዩ:; ሕሉፍ ታሪኽ ከምዝምህረና: መንግስት ኣብ ስደት መብዛሕትኡ ግዝያት: ኣብ ወቕቲ ኩናትን ወራርን ጎበጣን ዝተራእየን ዝተዘዉተረ ጽዕዶ ምዃኑ እዩ::
መንግስቲ ኣብ ስደት: መብዛሕትኡ ግዝያት ኣብ ታሪኽ ዓለምና: ብነገስታት: ወይ መሳፍንቲ {monarchs or feudalist} ዝተዘዉተረ እኳ እንተኾነ: ብኻልኦት ‘ዉን ዝጻዓድ እዩ:: መሳፍንቲ: ወይ ነገስታት ጸኒሓዊ ሕጋዉነት ዉናኔ ፖሎቲካዊ ስልጣን {traditional legitimacy} ኣሎና ስለ ዝብሉ: ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ብዉሽጣዉያን ዜጋታቶም: ወይ ድማ:- ብናይ ግዳም ጎቦጣ ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ክምንዛዕ እንኮሎ: ወይ ድማ:- ሓደ ብሕጋዊ ህዝባዊ ምርጫ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ ፖሎቲካዊ ጉጅለ: ብወትሃደራዊ ዕልዋ: ወይ:- ናይ ግዳም ጎበጣ ዝተረከቦ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክምንዛዕ እንከሎ: ወይ ድማ:- ንሓንቲ ልዕላዊት ሃገር: ካልእ ናይ ግዳም ሃገር ብጎቦጣ ኣብ ትሕቲ ግዝኣታ ከተእትዋ እንከላ: ዜጋታታ ኣንጻር ጎቦጣን መግዛእትን ልዕላዉነት ሃገሮም ሓራ ንምግባር ኣብ ዝነጣጠፍሉ እዋናት: መንግስቲ ኣብ ስደት ተባሂሉ ከም ዝእወጅን ከም ዝነጣጠፍን ታሪኽ ብጽኑዕ የዉክኣልና እዩ::
እቲ መንግስቲ ኣብ ስደት ኢሉ ዝእዉጅ ፖሎቲካዊ ጉጅለ: ሓንቲ መዓልቲ እንተኾይንሉ: ናብ መቦቆላዊ ዓዱ ተመሊሱ: ነቲ ነይሩኒ: ወይ:- ክህልወኒ ኣለዎ ዝብሎ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክመርሕ እየ ኣብ ዝብል ግምታት: ዝነብርን ዝነጣጠፍን እዩ::
ኣብ መላእ ዓለም: ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣስታት 11 ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት: መንግስቲ ኣብ ስደት ዝኣወጃ ኣለዋ:: ኩነታታተን ዝተፈላለየ ዝገብረን እኳ እንተኾነ: ኩለን ሓንቲ መዓልቲ እንተኾይንለን: ናብ መቦቆላዊ ሃገረን ተመሊሰን: ነቲ ነይሩና: ወይ:- ክህልወና ኣለዎ ዝብልኦ ፖሎቲካዊ ስልጣን: ክንመርሕ ኢና ኣብ ዝብል ግምታት ዝነብራን ዝነጣጠፋን እየን:: ዓለም-ለኻዊ ሕጊ:- ንግብራዊ ስጉምቲ ኣዋጅን ንጥፈታትን መንግስቲ ኣብ ስደት ክቕበሎ: እቲ መንግስቲ ኣብ ስደት ዝእዉጅ ፖሎቲካዊ ጉጅለ: ከማልኦ ዝግብኦ ረቛሒታት እኳ እንተሃለወ: ነዚ ረቛሒታት ኣማሊኡ እዉን: ተመሊሱ ንሃገሩ እቲ ዝጠልቦ ዝነበረ ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን ከም ሕጋዊ ዉሕስነት ዝህቦ: ወይ ዝቕበሎ የሎን:: ስለ’ዚ: ዳግም ንመበቖላዊ ሃገሩ ብምእታዉ: ብሕጋዊ ምርጫታት ፖሎቲካዊ ስልጣን ክዓትር ኣለዎ ማለት እዩ::
እዚ ኣቐዲመ ዝዳህሰስክዎ ሓቅታት ካብ ኮነ: እቲ ሓቕታት ትርጉምን ተግባርን ናይ መንግስቲ ኣብ ስደት: እንታዋይ ፖሎቲካዊ ጉጅለ እዩ ሕጂ:- ኣብ ኢትዮጵያ: ጅቡቲ: ወይ ኤርትራ መንግስቲ ኣብ ስደት ኢሉ ዝእዉጅ? እንታይ ሕጋዉነት ኣለዎ? መን እዩ ኸ ተዋጋያይ? ነጻሊ ሃገር? ወይ: ተካኢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ገይርዎ? እንታይ እዮም እቶም ጭቡጣት ዳይናሚክስ ንመንግስቲ ኣብ ስደት ክእዉጁ ዝደረኹ?….ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ሕቶታት ክምለሱ ኣለዎም:: ስለ’ዚ: ኣብ ሰለስቲኡ ልዑላዉያን ሃገራት ዝርከብ ህዝቢ ዓፋር: ኣካል ናይ’ቲ ዝነብረሉ ልዑላዊ ህዝብን ሃገር ስለዝኾነ: ኣብ ናይ ሃገሮም ክዉንነት ክምርኮሱ ኣለዎም:: ብዓለም-ለኻዊ ሕግን: መዐቐኒታትን ኣብ ኢትዮጵያን ጅቡቲ ወይ ኤርትራ ድማ ዝኾነ ይኹን ኤትኒክ ጉጅለ: መንግስቲ ኣብ ስደት ክእዉጅ ሕጋዊ ኣይኮነን:: ብቐሊሉ መንግስቲ ስለ ዝኣወጅካ: መንግስቲ ይኽወንን: ዓለም-ለኻዊ ተቐባልነት ዝርከብ ነይሩ እንተዝኸዉን: ርሑቕ ከይከድና: ሶማሊ-ላንድ ሪፓብሊክ ኢሎም ኣዊጆም:: ክሳብ ሕጂ ከም ልዑላዊት ሃገር ኣባል ማሕበረሰብ ዓለም ዝኾነት ሃገር ዝተቐበሎም ዓለም የሎን:; ካብ’ዚ ጭቡጥ ክዉንነት እዚ ብምንቃል: እቲ መንግስቲ ኣብ ስደት ዝበሃል ሓሳብን ዘረባታትን ንጥፈታትን ጽዉጽዋይ ምዃኑ ክገልጽ ይደሊ::
ነዚ ጽዉጽዋይ ዝፈጥሮ ዘሎ ሓይሊ: መን ምዃኑ ብቐሊሉ ክግመት ዝክኣል እኳ እንተኾነ: ወደን ከይሓምያ: ሰይቲ ወደን ይሓምያ መታን ከይኮነና: ንኣሕዋተይ ኤርትራዉያን ዓፋር ይሓሚ ኣሎኹ:: ዝኾነ ጸገማትን ጉዳይን ይሃልዎም: ምስ ህዝቦም: ህዝቢ ኤርትራ ብምትሕብባር ጥራይ እዮም ክፈትሕዎ ዝግብኦም:: ነዚ ሕጂ ኣብ ካናዳ ተኣዊጁ ዘሎ: ናይ ዓፋር ቀይሕ-ባሕሪ መንግስቲ ኣብ ስደት ንምክንዋን: ናይ ሕጊ ፕሮፎሴር ዝኾነ ካናዳዊ Joseph Eliot Magnet [8] : ከም ሕጋዊ ኣማኻርን ኣከናዋንን ብምዃን: ን3 ዓመታት መመላእታ ይሰርሕ ኣሎ:: ነዚ ናይ ሕግን ቅዋምን ኪኢላ፡ ኣብዚ ዕማም ክነጥፍ ገንዘብ ይኽፈሎ ዲዩ? መን ይኸፍሎ? ክንደይ ይኽፈሎ? ክምለስ ዘለዎ ሕቶ እዩ:: ፕሮፎሰር ጆሴፍ ማግነት: ከም ሕጋዊ ወኪሎም ኮይኑ ኣብ ዓለም-ለኸ ተቐባልነት ክረኽቡ ድማ ይጽዕት ኣሎ::
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ዘተሓታትት ጉዳይ ኣይኮነን: ሓደ ጨፍላቂ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍን ብመንጽሩ ድማ ጭፍሉቛት 99% ዝኾና ዜጋታት ኣሎና:: ኩሉ ኤትኒክ ጉጅለታትና: ኩሉ እምነታትናን ኩሎም ዜጋታትና ድማ ንሓደጋ ተሳጢሖም ከምለዘዉ ፍሉጥ እዩ:: ስለ’ዚ ሓደ ገባቲ ስርዓት ስለ ዘሎ: ዝኾነ ኤትኒክ ጉጅለ: መሰሉ ንምዉሓስን ንምርግጋጽ መንግስቲ ኣብ ስደት ክእዉጅ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን:: ከምኡ እንተኾይኑ: ልዕሊ 12 መንግስትታት ኣብ ስደት ክእወጅ ማለት እዩ:: ኣሽንካይዶ ናይ ኤትኒክ-ዓፋር ምንቅስቃስ ብዉልቁ: ንብዙሓት ምንቅስቓሳት ዝጠርነፈ ባይቶ ኣዋሳ እዉን እንተኾነ: መንግስቲ ኣብ ስደት ኣዊጁ ነይሩ እንተዝኸዉን: ሕጋዉነት ዘልብሶ ሓቕታት ፈጺሙ ኣይክህሉን እዩ::
ድሕሪ ዝሑል ኩናት ዓለም ምዉድኡ: ቡዙሓት ዘይንቡራት ፖሎቲካዊ ስጉምትታትን ምዕብልናታትን ኣብ ዓለምና ከምእተራእዩ ዝከሓድ ሓቂ ኣይኮነን:: የግዳስ ኩሉም ካብ ዉሽጣዊ ኩዉንነትን ማሕበራዊ ጸጋታት ናይተን ዝተፈላለያ ሃገራት ስለዘይነቐሉ: ኣብ ክንዲ ፍታሕ ክፍትሑ ዘለዎም: ተወሰኽቲ ሽግራት ኮይኖም ኣለዉ። ድሕሪ 2000 ዓ.ም. ጥራይ: መንግስቲ ኣፍጋኒስታን ኣብ ጀርመን ተሰሪሑ: ንዉሽጢ ኣፍጋኒስታን ኣትዩ:: መንግስቲ ዒራቕ ኣብ ኣመሪካ ተሰሪሑ: ንዒራቕ ኣትዩ:: መንግስቲ ሶማል ኣብ ኬንያ ተሰሪሑ: ንሶማል ኣትዩ…ወ.ዘ.ተ: ከም ሳዕቤኑ ግን: ዛጊት ተዛማዲ ቅሳነት ኣይተረኽበን:: ርእሱ ዝኸኣለ ሃገራዊ መንግስቲ እዉን ዛጊት ኣይተረጋገጸን ዘሎ:: ኣብ ኣፍጋኒስታን: ብሰራዊት ናቶ: ኣብ ዒራቕ ብሰራዊት ኣመሪካን ኣዉስትራልያን ካልኦት ሃገራትን ክሕሎ ድሕሪ ምጽንሑ ሕጂ ብገዛእ-ርእሱ ደው ክብል ይህቕን ኣሎ፡ ዛጊት ምርግጋእ የሎን: ኣብ ሶማል ድማ: ብሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ኡጋንዳ…ወ.ዘ.ተ ዝሕሎን ዝምራሕን ዘሎ እዩ::
ስለ’ዚ ኤርትራዉያን: ካብ’ዚ ኣብ ከባቢናን ዓለምናን እንርእዮ ዘሎና ሓደገኛ ተሞክሮታት ክንጥንቀቕ ኣሎና:; ልዕሊ ኹሉ ግን: መንግስቲ ኣብ ስደት ምቛምን ምእዋጅን: ኣብ ክንዲ መፍትሒ ዘሎና ሽግራት: ንገዛ ነብሱ ክፍታሕ ዘለዎ ሽግር ምዃኑ ክንፈልጥ ኣሎና:: ብወገነይ ክብሎ ዝደሊ ቁም-ነገር እንተሃልዩ: ናይ ኩላትና ኤርትራዉያን ጸገማት: ብምትሕብባር ናይ ኩላትና ዝፍታሕ እንበር: በብጉጅለ ኮይንካ ዝፍታሕ ነገር የሎን። በዚ ኣጋጣሚ ንኣሕዋተይ ዓፋር ብትሪ ይጽዉዕ ኣሎኩ፡ ምስ ኣሕዋቶምን ኣሓቶም ኤርትራዉያን ሓቢሮም ክቃለሱ ብምጽዋዕ መልእኽተይ ይዛዝም ኣለኹ።
መወከሲታት፡-
[1] http://aigaforum.com/articles/EASE-Press-Release-010414.pdf
[2] http://www.ethiopia.gov.et/stateafar
[3] http://orvillejenkins.com/profiles/afar.html
[4] http://abbaymedia.com/2009/05/23/afar-movement-press-release/
[5]http://books.google.nl/books/about/Universal_Human_Rights_in_Theory_and_Pra.html?id=6O7SZp9djJQC&redir_esc=y
[6] http://www.un.org/en/documents/udhr/
[7] http://en.wikipedia.org/wiki/Government_in_exile
[8] http://www.youtube.com/watch?v=OLaWbtwsrDY
[9] https://www.youtube.com/watch?v=YxBx69hot1I
ወድሓንኩም!!!
መርዕድ ዘርኡ
24/01/2014
m.zerut@gmail.com
መስፍን ሓጐስ ንእሱራት ጒጅለ 15 ብዝምልከት ኣብ ኣኼባ ኣህጉራዊ ማሕበር ባይቶታት መዲሩን: ጠለባት ኣቕሪቡን
መስፍን ሓጐስ ንእሱራት ጒጅለ 15 ብዝምልከት ኣብ ኣኼባ ኣህጉራዊ ማሕበር ባይቶታት መዲሩን: ጠለባት ኣቕሪቡን
Last Updated on Saturday, 18 January 2014 05:52
ቤት/ጽ ዜና ሰዲህኤ
18 January 2014
ሓው መስፍን ሓጐስ: ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ: ብዕለት 16 ጥሪ 2014: ኣብ ከተማ ጅኔብ ኣብ እተጸውዐ ኣኼባ ሽማግለ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ኣህጉራዊ ሕብረት ፓርላማታት/ኣሕፓ (Inter-Parliamentary Union, IPU)
ተረኺቡ ብጒዳይ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ጂ-15ን እሱራት ኣባላት ባይቶ ነበርን ሰፊሕ መግለጺ ኣቕሪቡ። እቲ ኣወሃሃዲ ኣካል ባይቶታት ዓለም: ነቶም 11 እሱራት ኣባላት ባይቶ ኤርትራ-ነበር ኮነ. ብሓፈሻ ንኹሉ ኣብ ዘጸግም ሃለዋት ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ዝግሕዝ ስጒምትታት ክወስድን በተን180 ዝኾና ባይቶታት ኣባላት ተሪር ጠለባት ኣቕሪቡ።
ወዲ ቺለ ዝኾነ ፕረዚደንት ኮሜተ ሰብኣዊ መሰላት ኣሕፓ/IPU: ሚስተር ፓብሎ ለተሊየር: ኣብ ኣኼባ ምርካብ ናይ መስፍን ሓጐስ ኣገዳሲ ተረኽቦ ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ: ኣብ መግለጺ ንዝጽበይዎ ነጥብታት ጠቒሱ ንሓው መስፍን ኣብ መድረኽ ዓዲምዎ።
ሓው መስፍን ነቲ እተገብረሉ ዕድመ ኣመስጊኑ: ሕብረት ባይቶታት ዓለም ን11 እሱራት ባይቶ ኤርትራ ብዝምልከት ቀጻሊ ተገዳስነት ብምግባሮም ኣመስጊኑ: ነዚ ዝስዕብ ነጥብታት ብምጥቃስ ኣብ ዝርዝር መግለጺ ኣትዩ።
ጉጅለ 15 ብ2001 ናብ ፕረዚደንት ሃገር ጠለባቶም ከቕርቡ ምኽንያት ካብ ዝኾኑ ገለ ረቛሒታት ክጠቅስ እንከሎ:-
• ኣብ ህዝባዊ ግንባርን መንግስትን ኤርትራን ንነዊሕ ግዜ ከም ልሙድ ኣገባብ ኮይኑ ዝጸንሐ ናይ መደባት ኣብ ግዜኦም ዘይምትግባር፡ ብፍላይ ኣብ ምግባእ ጉባኤታት፡ ኣኼባታትን ኣብ ግንባር፡ ከምኡ’ውን ምስረታ ቅዋማዊ ስርዓትን ናብኡ ዘብጽሕ መስርሓትን፡ ኣሉታዊ ሳዕቤናቶም ኣዝዩ ጎሊሑ ስለተራእየን ምጽዋሩ ስለ ዝኸበደን፤
•ብፍላይ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝምልከት፡ ጠንቁ ብንጹር ስለ ዘይተፈልጠ፡ መስርሕ ኣከያይድኡን ኣመራርሕኡን ኣዕጋቢ ስለ ዘይነበረ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ውጽኢቱ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ኣሉታዊ ስለ ዝነበረ፤
•ሕቶ ሓባራዊ መርሕነትን ውሳነን ብውልቃዊ መርሕነትን ውሳነን ስለ ተተክአን ርኡይን ንምጽዋሩ ዘይክኣልን ኣሉታዊ ሳዕቤን ስለ ዘኸተለን፡ . . . . ወዘተ።
ምንቅስቓስ ጒጅለ 15: ነዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ ምልዋጥ ቀዳምነት ክወሃቦ ዝጠለበ ኣካል ኢዩ ነይሩ።
1.11 ኣባላት ጒጅለ 15 ስለምንታይ ተኣሲሮም?
•ብመሰረት ቀዲሙ፡ ኣብ መስከረም 2000 ዓም፡ ዝሓለፈ ውሳነ፡ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ተመደበሉ ግዜ ስለ ዘይተተግበረን፡ ክትግበር ጠለብ ስለ ዘቕረቡ። ኣብ ተጠቒሱ ዘሎ ኣኼባ ብሃገራዊ ባይቶ ካብ ዝሓለፉ ውሳነታትን ዘይተተግበሩን፡-
* ሕጊ ምቛም ፖለቲካዊ ሰልፊታትን፡ ሃገራዊ ምርጫን ዝነድፋ ኮሚቲታት፡ ዝነደፍኦ ሕጊታት ብሃገራዊ ባይቶ ጸዲቑ ክእወጅ፡።
* ጉባኤ ግንባር ኣብ መጀመርታ 2001 ኪጋባእ።
* ኣብ ዝተፈላለ ዓውደ ስርሓት ክነጥፋ ኣብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ዝቖማ ኮሚቲታት ስርሐን ክጅምራ።
* ጉባኤ ግንባር ንምስንዳእ ኣብ 1997 ቆይማ ሓውሲ ስራሕ ዘይጀመረት ዝነበረት ኮሚቲ ናይ ምስንዳእ ስርሓታ ክትጅምር …. ወዘተ፡ ዝብል መተሓሳሰቢ ናብ ፕረዚደንት ስለ ዝለኣኹ።
•ናይ መጀመርታ ዝተላእከ መተሓሳሰቢ ብፕረሲደንት ምስ ተነጽገ፡ ብትሕዝቶ ፍልልይ ዘይነበሮ፡ ተደጋጋሚ መተሓሳሰቢታት ተላኢኹሉ። ንብሙሉኡ ከኣ ኣሉታዊ መልሲ ሂቡዎ።
•ድሕሪ ናይ ሰለስተ ወርሒ ናይ ደብዳቤታት ምምልላስ፡ ኣብ መፋርቕ ወርሒ ግንቦት 2001፡ ዳርጋ ኩሎም ጉጅለ 15፡ ምስ ብሕታውያን ጋዜጣታት ብምርኻብ ናብ ፕረዚደንት ናይ ዘቕረቡዎ መተሓሳሰቢ መብርሂታት ክህቡ ጀሚሮም።
•ምስቲ ዝህቡዎ ዝነበሩ መብሪሂታት ድማ፡ እቲ ናብ ፕረዚደንት ዝልእኩዎ ዝነበሩ ደብዳቤታትን ንሱ ዝህቦም ዝነበረ መልሲታትን ብመገዲ’ተን ብሕታውያን ጋዜጣታት ናብ ህዝቢ ዘርጊሐሞ።
•ብወገን ቤት ጽሕፈት ህግደፍ፡ ኣንጻር ጉጅለ 15 ዝቐንዐ ናይ ምፍርራሕን ምክፋእን ዘመተ፡ ገለ ናይ ደገፍቶም ኣኼባታት ብምግባር፡ ገለ ድማ በቲ ወግዓዊ ናይ መንግስቲ ጋዜጣታት፡ ዘመተ (campaign) ጀሚሩ። ብወገን ጉጅለ 15 ድማ መልሲታት እናተውህበ ክሳብ ዕለተ ማእሰርቲ (መስከረም 18) ቀጺሉ።
•ቀንዲ ብፕረዚደንትን ደገፍቱን ዝወሃብ ዝነበረ ናይ ጸለመን ምፍርራሕን ዘመተ፡ ጉጅለ 15 ናይ ደገ ሓይሊታት ዕሱባት ምዃኖም፣ ምስ ወያነን ሲኣይኤን ርክብ ኣለዎም (ብናቶም ኣጀንዳ ኢዮም ዝኸዱ)፣ ኩናት ወያነ ዘሰንበዶም ተንበርከኽቲ ኢዮም፣ መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ወያነ ከሎ፡ ጉባኤ ግንባር፣ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ፣ ሃገራዊ ምርጫን፣ ኪግበር ኣይከኣልን ኢዩ፤ ንህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ልዑላውነት’ምበር ዲሞክራሲ ቀዳምነት ኣይኮነን፣ . . . ወዘተ፡ ዝብሉ ነይሮም።
•ናይ ምፍርራሕን ጸለመን ዘመተታት ምስ ኣጠናቐቑን፡ ናይ መስከረም ኣብ ኒውዮርክን ዋሽንግተንን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣቓልቦ ዓለም ስሒቡ ስለ ዝነበረ ንዕኡ ብምምዝማዝን፡ ናይ ማእሰርቲ ስጉምቲ ተወሲዱ።
•ኢሳያስ፡ ንዝወሰዶ ናይ ማእሰርቲ ስጉምቲ ሕጋውነት ዝለበሰ ንምምሳል፡ ኣብ ለካቲት 2002 ንሃገራዊ ባይቶ ብምእካብ፡ ንዝወሰዶ ስጉምቲ፡ ብባይቶ ጸዲቑ ብስም ባይቶ ከኣ ከም ዝግለጽ ጌሩ።
•ሃገራዊ ባይቶ፡ ብኢሳያስ ንዝተወስደ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ሕጋዊ ንምምሳል ብለካቲት 2002 ካብ ዝእከብ ክሳብ ሕጂ ኣይተኣከበን (12 ዓመት ኮይኑ)።
•ካብ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ፡ 17 ኣብ ቤት ማእሰርቲ፤ 7 ኣብ ደገ፤ 6 ድማ ዝመቱ ኣለዉ። ኣዚኦም ካብቶም ናይ ህግደፍ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ዝኾኑ 75 ጥራይ ኢዮም። ካብ ባይቶታት ኣውራጃታት ናብ ሃገራዊ ባይቶ ካብ ዝኣተዉ፡ ክንደይ ኣብ ተመሳሳሊ ኲነታት ከም ዘለዉ ንግዚኡ ሓው መስፍን ክሕብር ኣይከኣለን።
•ንምጥቕላል፡-
* ብዙሕ ሰብ፡ ንዕላማ 15 በብዝመስሎ ይገልጾ ኢዩ። ጉጅለ 15 ከም ንዝተረስዐ ዕማም ንምዝኽኻርን ንምእራምን’ምበር፡ ንፕረዚደንት ንምቅዋም፡ ወይ ናይ ፖለቲካን ምሕደራን ጽገና ንምግባር ኢሉ ኣይተበገሰን።
* ከም ኣሰራርሓ ፕረዚደንት ይኹን ናይቲ ግንባር ዝቃወም ኮይኑ ክዛረብ/ክገልጽ ዝጀመረ፡ ድሕሪ ኣሉታዊ መልሲታት ፕረዚደንትን፡ ናይ ምፍርራሕን ጸለመን ዘመተን ጥራይ ኢዩ።
* ናይ ኣሰራርሓ ለውጢ ንምትእትታው ድሌት’ኳ እንተ ነበረና፡ በሰላማዊን ዲሞክራሲያዊን ኣገባብ፡ ኣውራ ድማ ምስ ምስረታ ቅዋማዊ ስርዓት ብምትእስሳር ጥራይ ንርእዮ ኔርና።
2. ህሉው ኩነታት እሱራት ጉጅለ 15፡
•ክብ ኢሉ ተጠቒሱ ከም ዘሎ፡ ምእሳር ኣባላት ጉጅለ 15፡ ፍጻመ መስከረም 18 ብምምዝማዝ ተኻይዱ።
•መብዛሕትኦም ኣባላት ንጕሆ ዕለት 18 መስከረም፡ ገሊኦም ካብ ድቃሶም ብምትንሳእ፡ ገሊኦም ድማ ምውስዋስ ኣካላት ክገብሩ ካብ ገገዝኦም እናወጹ ከለዉ ኣብ ኣፍ ደገታቶም ተተቐቢሎም ኣሲረሞም። ንስድርኦም ክፋነዉ፡ ወይ ክዳውንቶም ክቕይሩ’ውን ዕድል ኣይተዋህቦምን።
•ነቲ ናይ ምእሳር ተልእኮ ክዓምም ዝተመዘዘ ሓይሊ፡ እቲ ፍሉይ ናይ ፕረዚደንት ሓለዋ ኣሃዱ ኢዩ።
•ኣስቴር ፍስሓጼን፡ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዝኣ ስለ ዘይነበረት፡ ኣብ ካልኣይ መዓልቲ፡ ኣብ ከረን ከይዶም ኢዮም ኣሲሮማ።
•ገለ ካብ ስድራቤታት ጉጅለ 15፡ ኣቦታቶም ክእሰሩ ከለዉ ስለ ዝበኸዩን ዝወጨጩን፡ በባትር ዝተሀርሙን ምስ ወደቑ ብእግሪ ወተሃደራት ዝተረግጹን ነይሮም።
•መጀመርታ ኣብ እምባትካላ ዝተባህለ ቦታ (ከባቢ 30-5 ኪሜ ካብ ኣስመራ) ኢዮም ተኣሲሮም ነይሮም። ካብ እምባትካላ ናብቲ ቀጺሎም ዝገዓዙሉ ቦታ (ዒላ ዒሮ) መዓስ ከም ዝኸዱ ብልክዕ ኣይፈለጥኩዎን።
•ዒላ ዒሮ ካብ ኣስመራ ንሰሜን ናይ 70-75 ኪሜ ኣቢሉ ናይ መሬት ርሕቀት ኣለዎ። ካብ 600 ሜተር ዘይበዝሕ ብራኸ (altitude above sea level) ካብ ጽፍሒ ባሕሪ ዘለዎ፡ ጸቢብ ስንጭሮን ብርቱዕ ሃሩር ዘለዎን ኢዩ። ኣብ 70ታትን መጀመርታ 90ታትን ንብርክት ዝበለ ግዜ ተቐሚጠሉ ዝነበርኩ ቦታ ስለ ዝኾነ ናይ ግዜ ሃሩር ይኹን ሓጋይ ኣየሩ ብዙሕ ኣስተማቒረዮ ኢየ።
•ንኩነታት ኣተሓሕዛኦም ዝምልከት፡ ንምግላጹ ዘኽእል ፍልጠት ዘለዎ ሰብ፡ ዋላ ካብቶም ምስ ኢሳያስ ዘለዉ፡ የለን። ሓደ ዶክተር፡ ሕጂ ናይ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ክፍሊ ሕክምና ሓላፊ ዘሎ፡ ሃይለ ምሕጹን ዝተባህለ ጥራይ ኢዩ ዝፈልጥ ይብሉዎ። እቶም ካልኦት፡ ኣብ ሓለዋ ዝተዋፈሩ ይኹኑ ኣብ ካልእ መዓልታዊ ናይ እሱራት ጉዳይ ዝሰርሑ፡ ንርእሶም ዳርጋ እሱራት’ዮም። መታን ምስጢር ኩነታት እሱራት ንካልእ ከይገልጹ፡ ካብቲ ቦታ ከይንቀሳቐሱ ክልኩላት ኢዮም። ኣብ ከባቢቲ ተኣሲሮሙሉ ዘለዉ ቦታ ተወሳኺ ሓለዋታት ዘካይዳ ወተሃደራዊ ኣሃዱታት’ውን ኣለዋ። ስለዚ ዝኾነ ሰብ ኣብቲ ከባቢ ክበጽሕ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኢዩ።
•ንህላወኦም ዝምልከት፡ ብርግጽ ብሂወት ኣለዉ ድዮም፡ ዝፍለጥ የለን። 1-2 ካብቶም ሓለዋ ዝገብሩሎም ዝነበሩ (ድሓር ግን ዝሃደሙ) ከም ዝኾኑ ንርእሶም ኣላልዮም፡ እከለ መይቱ፡ እከለ ሓሚሙ፡ ዝብሉ ነይሮም። ሓቂ ወይ ሓሶት ክብሃል ኣሸጋሪ’ዩ። ምስ ካብ ግዜ ቃልሲ ኣትሒዙ ዝተዋህለለን ብቑዕ ክንክን ዘይተገብረሉን ሕማማቶም፡ ናይ መግቢ (መኣዛታት) (nutrition) ሕጽረት፡ ኩነታት ኣየር፡ ከምኡ’ውን ዕድሚኦም፡ ኣብ ግምት ኣትዩ ክርአ ከሎ፡ ብሂወት ናይ ምህላዎም ተኽእሎ ጸቢብዩ ዝብል ግምት ኣሎኒ።
3. ካብ ኣህጉራዊ ፓርላማዊ ሕብረት እንጽበዮ፡
•ናይዚ ሕብረት ኣባላት ናይ ዝኾና ፓርላማታት፡ ንነናይ ሃገራተን መንግስታት፡ ኩነታት እሱራት ጉጅለ 15 ይኹን ካልኦት ኤርትራውያን እሱራት ንምፍላጥን ናብ ፍርዲ ቀሪቦም ውሳነ ክወሃቦምን ዝተወሃሃደን ቀጻሊን ጽቕጢ ኪግበር፡ እዚ ሕብረት’ዚ ውሳነ ክሕልፍን ንኣባላቱ መምርሒ ክህብን።
•ንምኽባር ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ዝጣበቓን ዝንቀሳቐሳን ኣህጉራውያን ትካላት፡ ናብ ኤርትራ ብምእታው ኩነታት እሱራት ክፈልጣን ሰብኣዊ ክብረቶም ተሓልዩ ክትሓዙን ጻዕሪ ክገብራ መተሓሳሰቢ ምሃብ።
•ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቃልሲ ምእንቲ ዲሞክራሲ ስለ ዝኾነ፡ ኣህጉራዊ ሕብረት ፓርላማ ድማ ሕቶ ዲሞክራሲ ካብ መሰረታዊ ንምርግጋጹ ዝሰርሓሉ ምዃኑ ኣብ መትከላቱ ገሊጹዎ ኣሎ። ኣብ ወጻኢ ኣብ ስደት ንርከብ ኣባላት ጉጅለ 15፡ ምቕጻል ጠለባት ናይቲ ጉጅለ ንምርግጋጽ፡ ምስ ካልኦት ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ውድባት ኰንና ክንሰርሕ ካብ ንጅምር እነሆ ልዕሊ 12 ዓመት ጌርና ኣሎና። ዕላማ ጉጅለ 15 በቲ ስርዓት ተጠምዚዙ ኮይኑ) ስለ ዝግለጽ፡ ነቲ ናይ ሓቂ ዕላማታት ጉጅለ 15 ንምግላጽን፡ ህዝቢ ንዲሞክራሲያዊ መሰላቱ ክቃለስ ብቐጻሊ ክንሰርሓሉ ዘኽእለና ናይ ሚዲያ መሳርሒታት ይጎድለና (ከም ናይ ጽሑፋት፡ ራድዮን፡ ተለቪዥን ዝኣመሰሉ)፡። ስለዚ፡ ኣብዚ ዓውዲ’ዚ ምትሕግጋዝ ኪግበረልና።
•ብሰንኪ ዘይእሩምን ዘራጊን ዝኾነ፡ ዞባዊን ኣህጉራዊን ዝምድናታቱ፡ ካብ ኣህጉርዊያን ትካላት ይኹን ውልቀ ሃገራት ንመንግስቲ ኤርትራ ዝግበር ዝነበረ ናይ ንዋት ደገፍ ደው ከም ዝበለ ንሰምዕ። ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ድማ መነባብርኡ ብትሕቲ ማእከላይ ገምጋም (below average) ብዝኾነ ኢዩ ዘሕልፎ ዘሎ (ብፍላይ ኣብ መሰረታዊ ናይ መግቢ ቀረብ፡ ስእነት ብቑዕ ትምህርቲ ንህጻናት፡ ሕክምናዊ ክንክን፡ ጽላል– shelter: ዝኣመሰሉ)። ስለዚ፡ እቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝወሃብ ዝነበረ ሓገዛት ነዞም ሽጉራት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ምሕጋዝ ክውዕል መደባት (projects) ምውጻእን ንካልኦት ምዝኽኻርን፡ ብወገን ኣሕፓ ክሰርሓሉ ነተሓሳስብ።
•ዞባውያን ምስሕሓባት ናይ ዘይምርግጋእን ስእነት ጸጥታን ጠንቂ ምዃኖም፡ ስእነት ጸጥታን ምርግጋእን ብወገኑ ጠንቂ ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን ግህሰት ምዃኑ፡ ኣሕፓ ኣሚኑሉን ንዕኡ ንምፍታሕ ከም ዝነጥፍን ጠቒሱ’ሎ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ምስሕሓብ፡ ብመሰረት ብይን ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ዝሓለፈ ውሳነ ክልቲኦም ወገናት ተቐቢለሞ’ኳ እንተ ነበሩ፡ ብወገን ኢትዮጵያ ግን፡ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዘይቅበሎ ኩነት ኣተኣሳሲሩ፡ ኣብ ባይታ ክሕንጸጽ ኣይተቐበሎን። መንግስቲ ኢሳያስ ድማ ናይ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ መሬት ኤርትራ ዘይምውጻእ ከም ምስምስ ወሲዱ፡ ቅድሚ ሰብኣዊ መሰልን ዲሞክራሲን ሰሪዑ፡ ቅድም ሃገራዊ ልዑላውነት ይብላሎ’ሞ፡ ኣሕፓ ነቲ ብይን ከተግብሮ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጸቕጢ ክግበር ክሰርሓሉ።
•ጉዳይ እሱራት ጉጅለ 15ን ካልኦት ኤርራውያንን መታን ከይርሳዕ፡ ኣሕፓ ነዚ ዝሕግዝ ኣጋጣሚታት ክውድብ። ንሕና እዞም 4 ኣብ ደገ ዘሎና ኣባላት ጉጅለ 15’ውን ኣብዚ ጉዳይ ዝከኣለና ክንገብር ኢና። ብዛዕባዚ ምስቶም ካልኦት ብጾተይ ክዘራረብ እኽእልየ።
•ንሕቶ ግህሰት ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ኣብ ልዕሊ ተኣሲሮም ዘለዉ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ድማ ብፍላይ፡ ንምቅልሑ ቀጻሊ ኣጋጣሚታት ምፍጣር እቲ ጉዳይ ከይርሳዕ ወይ ሸለል ከይብሃል ስለ ዝሕግዝ፡ ኣሕፓ ከምዚ ዝበለ ኣጋጣሚታት ኣብ ምፍጣርን ምውዳብን ብቐጻሊ ክሰርሓሉ ነተሓሳስብ። እዞም ኣብ ደገ ንርከብ ኣባላት ጉጅለ 15 ዝነበርና ከኣ፡ ኩሉ ዘድሊን ንኽእሎን ኣበርክቶ ምግባር ከም ግቡእና፡ ከምኡውን ፖለቲካዊን ሕልናውን ግዴታና ስለ ንርእዮ፡ ኣብዚ ሜዳ’ዚ ምትሕብባር ከም ዕማም ንወስዶ።
ኣብቲ ኣኼባ ብዘይካ ኣባላት ሽማግለ ሰብኣዊ መሰላት ኣህጉራዊ ሕብረት ፓርላማታት: ዋና ጸሓፊ ኣሕፓ ዝኾነ ሚስተር ኣንደርስ ጆንሶን ምስ መሳርሕቱን: ናይ ሰዲህኤ ናይ ወጻኢ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ: ሓው ወልደሱስ ዓማርን ተረኺቦም ነይሮም።
http://www.harnnet.org/index.php/articles-corner/tigrinia-articles/5910-mesfinhagosipa15-2


text:
ናትካ ግምገማ ምስ ተወድኣ እቲ ቀጻሊ ስጕምቲ ናትካ ውጥን ምውጻእ እዩ።
እቲ ውጥን ብከምዚ ኣገባብ ንገብሮ።
እቲ ውጥን ምሳና ብሓብር ኴንካ ትገብሮ። ናብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ምእንቲ ክትቀርብ ኣየኖት ንጥፈታት ክትገብር ከም ዘለካ ንርኢ። ንኣብነት ምምሃር ሽወደንኛ፡ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ወይ ልምምድ ስራሕ።
እቲ ውጥን ምስ ናትካ ድልየትን ተመኹሮን ከም ዝሰማማዕ ይግበር። ከምኡ’ውን ኣብ ሽወደን ናይ ስራሕ ምርካብ ዕድል ከመይ ከም ዝመስል ዘሎ። እቲ ውጥን ጽቡቕ ምእንቲ ክኸውን፡ ከነውጽኦ ኸለና ንስኻ ተሳታፊ ክትከውን ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ውጥን ምስ ምዕባለኻ ዝተኣሳሰረ እዩ
ኣብ ናይ ስራሕ ምድላይ መንገድኻ ነተባብዓኻን ምኽሪ ንህበካን። ንድግፈካን ብመጠን ግስጋሰኻ ነቲ ውጥን ነሓድሶን።
ስራሕ ንምድላይ ዝቐለለ
እቲ ውጥን ስራሕ ንምድላይ ከም ዝቐልል ክገብሮ እዩ። ምኽንያቱ ስራሕ ንምርካብ እንታይ ክትገብር ከም ዘለካ ስለ ትፈልጥ። ናትካ ውጥን ኣብ ሞባይል ክትሪኦ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ’ውን ኵሉ ሓገዛት ኣብ ሓደ ቦታ ተኣኪቡ ኣለካ።
ዘተባብዑ ንጥፈታት
ዕላማ ናይ’ቶም ንጥፈታት፡ ከተባብዑካ፣ ክምህሩኻን ኣብ ናይ ስራሕን ሕብረተሰብን ሂወት ንኽትኣቱ ከቃልሉልካን እዩ። ኣብ’ቲ ናይ መትከል እግሪ መደብ ብዝያዳ ብዛዕባ ክትገብሮም ትኽእል ንጥፈታት ኣንብብ።


text:
Top
ኣሕተምቲ ሕድሪ ብቋንቋ ትግረ ዘሕተሞም መጻሕፍቲ ኣላልዩ
ዝሓለፈ ዓርቢ 29 መስከረም ኣሕተምቲ ሕድሪ ብቋንቋ ትግረ ምስ ዝተሓትሙ መጻሕፍቱ ዘላሊ መደብ ኣካዪዱ። ኣብቲ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስቲ፡ ደረስቲ፡ ተመሃሮ፡ ተርጐምቲን ዕዱማት ኣጋይሽን ዝተረኽቡሉ ምሸት፡ ኣሕተምቲ ሕድሪ ብቋንቋ ትግረ ዘዳለዎ መበቈላውን ናብ ቋንቋ ትግረ ዘተርጐሞን 17 መጻሕቲ ኣላልዩ።
ብዘይካ’ዚ ኣሕተምቲ ሕድሪ፡ ብቋንቋ ትግረ ዝተዳለወ ትሽዓተ መጻሕፍቲ ኣብ ቤት ማሕተም ከም ዘለዎ፡ ነቲ ዕዮ ዝከታተል ዘሎ መሓመድስዒድ ዑስማን ገሊጹ። ዝበዝሕ ካብቲ ምስ ህዝቢ ዝተላለየ ስራሓት ኣቐዲሙ ዝተሓትመ ኰይኑ፡ “ሕሳል ዓፍየት” ዝተሰምየት ብዮስፍ እድሪስ አሚር ዝተተርጐመት መጽሓፍ ግን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተመሪቓ።
ኣሕተምቲ ሕድሪ ኣብ 1995 ዝተመስረተ ኰይኑ፡ ንምዕባለ ቋንቋታት ሃገርና ይሰርሕ። ዛጊት ዳርጋ ብኹለን ቋንቋታት ሃገርና ዝተፈላለየ መጻሕፍቲ ኣሕቲሙ ኣሎ።


text:
ሓደ ኣብ ምሉእ ፈደራልዊ ዞባ ካብ ዝርከቡ 41 ናይ IvAF- ናይ ርክብ መርበብ እዩ።
ዕላማ ናይ'ዚ ፕሮጀክት'ዚ ሓተትቲ ዑቕባን፡ ናይ ምጽማም መቐመጢ ዝሓዙን (Geduldete) ስደተኛታትን ኣብ ምድላይ ሞያዊ ስልጠናን ስራሕን ወይ'ውን ኣብ ምድላይ ስሩዕ ትምህርቲ ንምድጋፍ እዩ። እዚ ናይ ርክብ መርበብ'ዚ ካብ 01.07.2015 ጀሚሩ ኣብ ህላው ይርከብ። ብ Landkreis Hersfeld-Rotenburg ኣቢሉ ኸኣ ይመሳራዕ።
ፕሮጀክት "ምውህሃድ ኣብ ማእቶታዊ ህይወት ብምጽንባር ፡" ኣብ ሓጹር ኪዳን ናይ ESF መምርሒ ውህደት (ESF-Integrationsrichtlinie Bund) ኣብ ቀንዲ ነጥቢ ዕዮ "ምውህሃድ ናይ ሓተትቲ ዑቕባን ስደተኛታትን" (IvAF) ብፈደራላዊ ሚኒስትሪ ስራሕን ማሕበረሰባዊ ጉዳይን፡ ብናይ ኤውሮጳ ማሕበረሰባዊ ናይ ሓገዝ ቅሩብ ገንዘብን (Sozialfonds) ይናበይ።


text:
ገበር | እትፈትዎ ሰብካ ምስ ዚሞተካ
ንሓዘንካ ኽትክእሎ ዚሕግዘካ ነገራት
ንሓዘንካ ኽትክእሎ ብዛዕባ ዚሕግዘካ ነገራት ብዙሕ ምኽሪ ትርክብ ኢኻ። እንተዀነ ግና፡ ኵሉ ዚጠቅም እዩ ማለት ኣይኰነን። ንኣብነት፡ ገሊኦም ከይትበኪ ወይ ስምዒትካ ኸይትገልጽ ይመኽሩካ ይዀኑ። ገሊኦም ከኣ ክትበክን ኵሉ ስምዒትካ ኽትገልጽን ይደፋፉኡኻ ይዀኑ። መጽሓፍ ቅዱስ ግና ሚዛናዊ ምኽሪ እዩ ዚህብ፣ እዚ ድማ ኣብ ቀረባ እዋን እተገብረ መጽናዕቲ እውን ዚድግፎ እዩ።
ኣብ ገሊኡ ባህልታት፡ ሓደ ወዲ ተባዕታይ እንተ በኽዩ፡ ሰብኣይ ከም ዘይኰነ ጌርካ እዩ ዚቝጸር። ግናኸ፡ ኣብ ቅድሚ ሰባት ምንባዕ ዜሕፍር ድዩ፧ ክኢላታት ጥዕና ኣእምሮ፡ ኣብ ግዜ ሓዘን ምንባዕ ባህርያዊ ምዃኑ እዮም ዚዛረቡ። ምንባዕን ስምዒትካ ምግላጽን በብቝሩብ ንሓዝንካ ክትጻወሮ ይሕግዘካ እዩ። ንስሚዕትካ ምዕባጥ ግና ይጐድእ እምበር ኣይጠቅምን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ እውን ምብካይ ናይ ሰብኡት ከም ዘይኰነ ወይ ከኣ ጌጋ ኸም ዝዀነ ኣይምህርን እዩ። ንኣብነት፡ ንየሱስ እሞ ንርአ። የሱስ፡ እቲ ዚፈትዎ ዓርኩ ኣልኣዛር ምስ ሞተ፡ ካብ ሞት ኬተንስኦ ሓይሊ ኸም ዘለዎ እኳ እናፈለጠ፡ ብሞቱ ኣብ ቅድሚ ሰባት ነቢዑ እዩ።—ዮሃንስ 11:33-35።
መብዛሕትኡ ግዜ ሞት ሰብና፡ ብሕልፊ ኸኣ ሃንደበታዊ ሞት የሕርቐና እዩ። ንሓደ ኣብ ሓዘን ዘሎ ሰብ ኬሕርቖ ዚእኽል ብዙሕ ነገራት ኣሎ፣ ገለ ኻብዚ ኸኣ እቲ ኻብ ዜኽብሮም ሰባት ዚውሃቦ ሓልዮት ዘይብሉን መሰረት ዘይብሉን ርእይቶታት እዩ። ማይክ ዚብሃል ደቡብ ኣፍሪቃዊ ሰብኣይ፡ “ኣቦይ ኪመውት ከሎ ወዲ 14 ዓመት እየ ነይረ። ኣብ ቀብሪ ኸለና ሓደ ኣገልጋሊ ቤተ ክርስትያን ኣንግሊካን፡ ኣምላኽ ነቶም ጥዑያት ሰባት ስለ ዚደልዮም ቀልጢፉ ኸም ዚወስዶም ተዛረበ። * እዚ ንዓይ ብዙሕ እዩ ኣሕሪቑኒ፡ ምኽንያቱ ኣቦና ናይ ብሓቂ የድልየና ነይሩ እዩ። ሕጂ፡ ድሕሪ 63 ዓመት እውን እቲ ዘረባ እቲ ይጐድኣኒ እዩ” ይብል።
ብዛዕባ ናይ ጸጸት ስምዒትኸ እንታይ ኪብሃል ይከኣል፧ ሃንደበታዊ ሞት ምስ ዜጋጥም እቲ ኣብ ሓዘን ዘሎ ሰብ፡ ‘ከምዚ እንተ ዝገብር ነይረ፡ እዚ ዀይኑ ዘሎ ኣይመጋጠመን ነይሩ’ ኢሉ ብተደጋጋሚ ይሓስብ ይኸውን እዩ። ምናልባት ድማ ኣብታ ምስቲ ዝሞተ ሰብ ንመወዳእታ እተራኸብካላ ግዜ፡ ምስቲ ሰብ ተቛይቝካ ኔርካ ትኸውን፣ እዚ ኸኣ ነቲ ናይ ጸጸት ስምዒት የጋድዶ እዩ።
ምስ ከም ጸጸትን ሕርቃንን ዝኣመሰለ ስምዒታት ትቃለስ እንተ ኣሊኻ፡ ነዚ ስምዒታትካ ኣይትዕበጦ። የግዳስ፡ ጽን ኢሉ ሰሚዑ፡ ብዙሓት ሐዘን ዘጋጠሞም ሰባት ከምዚ ኸም ዚስምዖም ንዜረጋግጸልካ ፈታዊኻ ንገሮ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ናይ ሓቂ ፈታዊ፡ ኵሉ ግዜ የፍቅር፣ ንግዜ ጭንቂ እተወልደ ሓው ድማ እዩ” ይብል።—ምሳሌ 17:17።
ኣብ ሓዘን ንዘሎ ሰብ፡ ካብ ኵሉ ዝበለጸ ዓርኪ ኪዀኖ ዝኽእል ግና እቲ ፈጣሪና ዝዀነ የሆዋ ኣምላኽ እዩ። ንሱ፡ ‘ይሓልየልካ’ እዩ እሞ፡ ብጸሎት ኣቢልካ ኣብ ልብኻ ዘሎ ኣፍስሰሉ። (1 ጴጥሮስ 5:7) ብዘይካዚ፡ የሆዋ ነቶም ከምኡ ዚገብሩ፡ “እቲ ኻብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ” ከም ዜጸናንዖም ቃል ኣትዩ እዩ። (ፊልጲ 4:6, 7) ኣምላኽ በቲ ዜጸናንዕ ቃሉ መጽሓፍ ቅዱስ ኣቢሉ ኺሕግዘካ እውን ፍቐደሉ። ዜጸናንዕ ጥቕስታት ጽሓፍ። (ነታ ኣብዚ ዘላ ሳጹን ርአ።) ምናልባት ንገሊአን ጥቕስታት ብቓልካ ኽትወጸን ትደሊ ትኸውን። ከምዚ ምግባርካ ምሸት ምሽት ጽምዋ ኺስምዓካን ድቃስ ኪኣብየካን ከሎ፡ ብዛዕባ እተን ጥቕስታት ምስትንታን ኪሕግዘካ ይኽእል ይኸውን እዩ።—ኢሳይያስ 57:15።
ኣብዚ ቐረባ እዋን፡ ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ጃክ ኢልና እንጽውዖ፡ ወዲ 40 ዓመት ዝዀነ ሓደ ሰብኣይ፡ ዚፈትዋ ሰበይቱ ብሰንኪ ሕማም መንሽሮ ሞተቶ። ጃክ ሓድሓደ ግዜ ብጽምዋ ኸም ዚብላዕ ይገልጽ። እንተዀነ ግና፡ ጸሎት ሓጊዝዎ እዩ። ከምዚ ዚስዕብ ድማ ይብል፦ “ናብ የሆዋ ምስ ዝጽሊ፡ በይነይ ከም ዝዀንኩ ኣይስምዓንን እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ለይቲ እበራበር እሞ ተመሊሰ ኸኣ ክድቅስ ኣይክእልን እየ። ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣንቢበ ምስ ኣስተንተንኩሉን ብጸሎት ኣቢለ ናይ ልበይ ምስ ኣውጻእኩን ግና፡ እሃድእ፡ ሰላም እረክብ፡ ኣእምሮእይን ልበይን ይዓርፍ፡ ድቃስ ድማ ይወስደኒ።”
ቫኔሳ እትብሃል ሓንቲ መንእሰይ፡ ኣዲኣ ሓሚማ እያ ሞይታታ። ቫኔሳ እውን ጸሎት ሓይሊ ኸም ዘለዎ ብተመክሮ ኸም ዝረኣየት ክትገልጽ ከላ፡ “ኣብቲ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዋናት፡ ስም ኣምላኽ ጸዊዐ እበኪ ነይረ። የሆዋ ድማ ጸሎተይ ሰሚዑ ዜድልየኒ ሓይሊ ይህበኒ ነይሩ” ትብል።
ገሊኦም ክኢላታት ኣማኸርቲ ሓዘንተኛታት፡ ዝሓዘኑ ሰባት ንኻልኦት ኪሕግዙ ወይ ድማ ኣብ እተወሰነ ግዜ ኣብ ማሕበራዊ ንጥፈታት ኪሳተፉ ይመኽሩ እዮም። ከምዚ ምግባሮም ሓጐስ ኬምጽእሎምን ሓዘኖም ኬፍኵሰሎምን ይኽእል እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 20:35) ብዙሓት ሓዘን ዘጋጠሞም ክርስትያናት ንኻልኦት ኪሕግዙ ምጽዓሮም ብዙሕ ኣጸናኒዕዎም እዩ።—2 ቈረንቶስ 1:3, 4።
^ ሕ.ጽ. 5 እዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ትምህርቲ ኣይኰነን። መጽሓፍ ቅዱስ ሰብ ዚመውት ብሰንኪ ሰለስተ ነገራት ምዃኑ እዩ ዚገልጽ።—መክብብ 9:11፣ ዮሃንስ 8:44፣ ሮሜ 5:12።


text:
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ርእሲኡ ተጻዒኑ ዘሎ ዓመጽ ከይኣኽሎ እቲ ዓመጽ እውን ሌላን ጉሌላን ዓሌትን ሃይማኖትን ይኣትዎ ምህላዉ ተሓቢሩ። በዚ መሰረት ኣብዚ እዋን እዚ መስርሕ ምእሳርን ምልቃቕን፡ ከምኡ እውን ህይወት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ብእትፈልጦም ሰበስልጣን ዝውሰን ኮይኑ ምህላዉ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ ንሓደ ዓይነት ‘ክሲ’ ዝተፈላለዩ ስጉምታት ይውሰደሉ ምህላዉ ናይዚ መርኣያ ሙኻኑ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ብኣብነት ኣሰኒዮም ኣብ ዝለኣኽዎ ሓበሬታ፡ ንኣብነት ስድራቤት ናይ 4 ብኮንትሮባንዳን ስግረዶብን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ እንዳ ኬዝ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ መኻዚኖ ዝተኣስሩ ዜጋታት፡ ብመንገዲ ምስ ጀነራል ፍሊጶስ ፍሉይ ቅርበት ዘለዋ ሰብ ጌሮም ኣዝማዶም ብቕጽበት ካብ ዓዲ ኣቤቶ ከውጽኡ ከምዝኸኣሉ ሓቢሮም። ብኻልእ መዳይ ስገረ ዶብ ክትከዱ ተረኺብኩም ተባሂሎም ልዕሊ 5 ዓመት ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ዝተኣስሩ ሰባት ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ምእሳርን ምኽራር ውሳነን ዘሎ ኩነታት ኣመልኪቶም ኣብ ዝለኣኽዎ ሓበሬታ ፡ ሓለፍቲ ምስ እሱር ወይ ዘመድ እሱር ዘለዎም ፍትወት ወይ ጽልኢ ኣብ ምንዋሕ ወይ ምሕጻር ማእሰርቲ ዓቢ ጽልዋ ከምዘለዎ ሓቢሮም።
ምስ ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን፡ ኮለነል ተስፋልደት፡ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ፡ብሪጋደር ጀነራል ጋይም ወዘተ ቅርሕንቲ ንዘለዎም ሰባት ኣብ ማእሰርቲ ከምዝበልዮ ብኣንጻሩ ቅርበት ዘለዎም ሰባት እንተኾይኖም ካብ ማእሰርቲ ነጻ ከምዝበሃሉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም።
እቲ በዞም ሰበስልጣን ‘ፍታሕ ግበረሉ’ እንዳተባህለ ዝፍጸም ሕድገታት ካብ ማእሰርቲ ነጻ ምልቃቕ፡ስግረዶብ ተረኺቦም ከለዉ ነጻ ምስዳድ፡ ቪዛ ምሃብ ወዘተ ዘጠቓልል ኮይኑ ምስ ክፍሊት ገንዘብ ዝተኣሳሰር ኢዩ ዝበሉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ እቲ ብብሪጋደር ጀነራል ስምኦንን፡ ኮለነል ተስፋልደትን፡ ወይዘሮ ሳባ ሃይሉን ዝግበር ፍታሓት ብዝያዳ ምስ ዓዳዊ ኣውራጃዊን ምትእስሳር ዝተተሓሕዘ ኢዩ ክብሉ ገሊጾም።
ብዘይካ እዚ ኣብ ፍሉይ ቤትፍርዲ ዘለዉ ሓለፍቲ ንሓደ ጉዳይ ካብ 10 ክሳብ 15 ሽሕ ዶላር ብምውሳድ ኣብ እዋን ፍርዲ ንውሓት ዓመታት የሸላሽሉ ምህላዎም ተገሊጹ። በዚ መሰረት ብርክት ዝበሉ ሃብታማት መንእሰያት ነጋዶ ብመንገዲ ፍሉይ ቤትፍርዲ ብመልክዕ ዋሕስ ካብ ማእሰርቲ ከምዝወጹ ከምዝግበርን ጸኒሖም ድማ ናብ ወጻኢ ከምዝለኣኹን እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ብኻልእ ወገን ኣብ ክፍሊ ኢሚግረሽንን ዜግነትን ዘሎ ብልሽውና ኣብ ዝለዓለ ደረጃኡ በጺሑ ምህላዉ ዝገለጹ እቶም ምንጭታት፤ ዜጋታት ብፍላይ ሃብታማት ኣርባዕተ ስእሊን 15 ሽሕ ዶላርን ሂቦም ድሕሪ ኣርባዕተ መዓልቲ መውጽኢ ቪዛ ዝተሃርመ ፓስፖርት ኣብ ገዘኦም ይወሃቡ ምህላዎ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ከምዝሓበርዎ እቲ ናይ ኢሚግረሽን ብልሽውና ብታሕተዎት ሓለፍቲ ዝፍጸም ከምዘይኮነ ብኣንጻሩ ከምስርዓት ትካላዊ መልክዕ ዝሓዘ ሙኻኑ ሓቢሮም። እዚ ናይ ኢሚግረሽን ብልሽውና ኣብ ዱበይ እውን ቤትጽሕፈት ተኸፊቱሉ ምህላዉ ዝፍለጥ ኮይ፡ ምናልባት እውን ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዘወሃህዶ ኪኸውን ከምዝክእል ይሕበር።
ብኻልእ ወገን ብኮንትሮባንዳን ስግረዶብን ተባሂለን ዝህገራናይ ነጋዶን ካልኦት ናይ ፖለቲካ እሱራትን መካይን፤ ስድራቤት ሰበስልጣን ሃገራዊ ድሕነትን ሚኒስትሪ ምክልኻልን ይጥቀሙለን ምህላወን ተሓቢሩ። ቤተሰብ ናይቶም እሱራት ብዛዕባ እትን ብእሱራት ኣዝማዶም ዝውነና መካይን ንምጥያቅ ናብ መጓዓዝያ ምድሪ ኣብ ዝኸዱሉ እዋን፡ እተን መካይንን ዋንነተን ከምዝተሰረዛን ናብ መንግስታዊ ኣካል ከምዝተመሓላለፋን ብሓለፍቲ ክፍሊ መጓዝያ ምድሪ ይሕበሩ ምህላዎም ተፈሊጡ። ካብዘን መካይን ብርክት ዝበላ ብእዚ ምዕራብ ተሃጊረን ምህላወን ዝፍለጥ ኮይኑ ንግዳዊ ንጥፈት በተሰብ ሓለፍቲ እዚ ምዕራብ ኣስፋሕፊሑ ምህላዉ ተሓቢሩ።


text:
“ህዝባዊ ግንባር ኣብ’ቲ ኣብ ዝውዓሎ ዘይሓድረሉ ዝነበረ ጽንኩር እዋን ውን ሓያል ውድባዊ ስርዓትን ራኢን ዝነበሮ ውድብ’ዩ” ተጋ መንግስ ዓ/ማሪያም 6ይ ክፋል ቃለ መሕተት…
Got something to say? Go for it!
-
ረድዬ አዳል ከመይ ቀኒኩም፥ መደብ ቃለ መሕትት ብጻይ መንግስ ንዘሐለፈ ክልተ ሳምንታት ተቋሪጹ አቃልቦኩም ኩሉ ኣብቲ አገዳስን እዋናዊ ወፍሪ ጀነባ ዝቀጸለ ዉዕሎ ለንደን መዓልታዊ ሐበሬታታት እናስነቆኩም ዝሰራሕኩሞ ዓብን አዝዩ አድማዒ ስርሒት ከም ርዱእን ዕዉትን ተወሲዱ፣ ዕላል ምስ ብጻይ መንግስ አብ ምልአት ልብንና ዘሎ ታሪኽና ስለዝኾነ እነሆ ሻድሻይ ክፍል ብዉሕሉል አገባብን በታ አቃልቦ ኩላትና ዝመሰጠት ስቅት ዘርእስታ ነቀፈታዊትን አባራበሪት ጽሕፍቲ ብምፍላምኩም ብስመይን ብስም ተቀማጦ ዋሽንግቶን ዲሲ ምስጋና ይብጻሕኩም። 6ሻይ ክፍል ቃለ መሕትኩም አብ ሐደ ገጂፍ አርእስቲ ዓቢ እምነ ኩርናዕ ታሪኽ ሰዉራና ዝኾነ እስትራተጅካዊ ምዝላቅ ተታናኪፋ ናብ ዝቅጽል ስሙን ክም ዝቅጽል ሰሚዒና አሎና። ከምቲ አብ ዝሐፈ ግዜ ብሕቶ መልክዕ ዝለአክልኩም ብዝሰፈሐ ክበርህን አብ ህዝብን ሰራዊትን ዘሕደሮ ማሕበር ሰነ አእምሮ ለዉጢ ክሳብ ክንደይ ሐይልን ሞራልን ከምዝቀየረ ብሰፊሑ ክግለጽ ይላቦ የቀነለይ። ብኡ መጠን ከአ ንብጻይ መንግስ ነቲ ስቅታ ዝኩሕኩሕ ዘሎ አብዮታዊ አስተምህሮካ ካብቲ ዉረስ ተዋራረስ ዝሰረጸ ባህሪ ተጋዳላይ ዝመንጨወ ስለዝኾነ አጆካ በሉለይ።
ሰላሙን ደበሳይ ዋሽ/ዲሲ
Sent from my iPhone
>
LikeLike


text:
ህግደፍ፡ ስርዓት ዘይብሉ ስርዓት’ዩ።
ህዝቢ ዝመርሑ መንግስታት ብባህሪኦም ደሞክራስያውያን ዲዮም ኣይኮኑን፡ ህዝባዊ ወገንነት ዝስመዖም ድዮም ዘይስመዖም ዝብል መፈላለዪ ረቛሒታት ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ንባህሪኦም ዘንጸባርቕ፡ መንግስቲ ዘብሎም፡ ብስርዓት ዘጸወዖም መርሆታት፣ ሕጋጋት፣ ፖሊሲታትን ናይ ተግባር መደባትን ግን ኣለዎም’ዩ። ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ባህሪ ዘለዎም እንተኾይኖም፡ ዝምርሕሉ ቅዋም፣ ዝኽተልዎ ስትራተጂ፡ ፖሊሲን መደባትን ህዝቢ ማእከሉ ዝገበረ ስለዝኾነ፡ መንግስቲ ወይ ስርዓት ምዃኖም ጥራሕ ዘይኮነ፡ ህዝባዊ መንግስቲ ከም ዝኾኑ ርእሱ ዝኸኣለ ዘየካትዕ ጭቡጥ መረዳእታ’ዩ። ብጉልባብ ህዝባዊ ምርጫ ድዩ ወይስ ካልእ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ዝደየቡ፡ ናይ ምግባት፡ ዝና፣ ድሑር ወይ ጸቢብ ወግንነት ባህሪ ዘለዎም፡ መለኽትን ፋሽሽታውያንን እንተኾይኖም ድማ፡ ሕጊ ኢሎም ዝሰምይዎ ሃልይዎም ግን፡ ጸረ-ህዝባዊ ደሞክራሲ፣ ጸረ-ህዝባዊ ልምዓት፣ ጸረ-ህዝባዊ ፍትሒ ዝኾነ ንናይ ውሑዳት ረብሓን ልዕልነት ዝጣበቕ ዓፋኒ ሕግን ስርዓትን ምዃኑ ባዕሉ’ዩ ዝሕብርን ዝዛረብን።
ኣብ ዓለም ኣስታት 200 ዝኾና ሃገራት ኣለዋ። ዳርጋ ኩለን ከኣ ኣባላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት’የን። ከም ኣባላት መጠን ድማ ንኣድማሳዊ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ይህባ።ንኸኽብራኦን ክትግብራኦን ከኣ ናይ ተሓታትነት ግዴታ ከም ዘለወን ብክታመን ኣረጋጊጸን’የን። ኣድማሳዊ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣስፊርዎ ዘሎ ዓንቀጻት ብኹሉ ሸነኻቱ ፍትሓዊ’ዩ። ደሞክራስያዊ’ዩ። ማዕርነታዊ’ዩ። ንናይ ዜጋታትን ህዝብታትን ነጻነትን መሰረታዊ ሓርነታዊ መሰላትን ዝጣበቕ’ዩ። ኣብ ምትግባሩ ወይ ኣፈጻጽማኡ ዝልቀት ስለዘለዎ ግን፡ ኩሎም ከተምቲ ሃገራት ወይ መንግስታት ብማዕረ የኽብርዎን ይትግብርዎን ማለት ኣይኮነን። እቶም ብሓቂ ብህዝቢ ዝተወከሉን ብሕጊ ዝመርሑን ዝምርሑን ደሞክራስያውያን ዝኾኑ መንግስታት ብግቡእ ይምእዘዝሉን ይጥቀምሉ’ዮም። ካብኡ ብጌጋ ሸተት እንተደኣ ኢሎም’ውን ተሓተቲ ይኾኑን ይእረሙን’ዮም። ገለ ኣብ መንጎ ሓቀኛ ህዝባዊ ደሞክራስን ጸረ-ህዝባዊ ደሞክራስን ኒዮው ነጀው ዝብል ባህሪ ዘለዎም ከኣ፡ ብምሉእ ኣፍልጦ ሂቦም፡ ብከፊሉ ክምእዘዝሉን ካብ ተሓታት ከሃድሙ ከዕለብጡን ይረኣዩ። እዚኦም’ውን ምስ ኩሉ ክህልዎም ዝኽእል ጎደሎታት፡ መንግስቲ ወይ ስርዓት ተባሂሎም ክጽውዑ ዘኽእሎም መምዘኒታት ዘለዎም’ዮም።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ግን፡ በቲ ልክዕ ዝኾነ ስነ-ፍልጠታዊ መዕቀኒ ናይ መግስታት ወይ ስርዓታት፡ ኣፍካ መሊእካ መንግስቲ ወይ ስርዓት ኢልካ ክትጽወዖ ዘድፍር ረቛሒታት የብሉን። ኣብ’ቲ ዘለዎ ስልጣን ብሓይሊ ‘ምበር ብውክልና ህዝቢ ኣይደየበን። ትሕዝቶኡ ብዘየገድስ ዝመርሓሉን ዝምረሓሉን ሃገራዊ ቅዋም የብሉን። ኣብ ጽላላ ህዝቢ ዝሓቖፈት ንጹር ካርታን ዶባትን ዘለዋ፡ ብዓለም ደረጃ ፍልጥትን ቅብልትን ዝኾነት ልኡላዊት ሃገር ሒዙ ስለዘሎ እንተዘይኮይኑ፡ በዝን በዝን ከም ስርዓት ዘግልጹ መትከላትን ጭብጢታትን ኣለዎ ተባሂሉ ክቐርበሉ ዝኽእል ጭቡጥ መረዳእታ የለን። ብዝኾነ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝደየበ ጉጅለ፡ መንግስቲ’ዩ፡ ስርዓት’ዩ ዝብል ዕሙት መጎተ እንተዘይሃልዩ፡ በቲ ንፖለቲካዊ ሓይልታት ከም መንግስቲ ወይ ስርዓት ቅቡል ዝገብር መዕቀኒታት ፈጺሙ ኣብ ሚዛን ዝድይብ ኣይኮነን።
ህግደፍ መንግስቲ ወይ ስርዓት ኢልካ ክትገልጾ ኣጸጋሚ ዝኸውን ግን፡ ብደርባዊ ባህሪኡ ጸረ-ህዝቢ ስለዝኾነ ጥራሕ ኣይኮነን። ሃገራዊ ቅዋም ስለ ዘይብሉ ጥራሕ ኣይኮነን። ውክልና ህዝቢ ስለዘይብሉ ጥራሕ’ውን ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ስሩዕ ውድባውን መንግስታውን ህይወት የብሉን። ብረት ዝዓጠቐ፡ ቁጠባዊ መትንታት ሃገር ዝተቖጻጸረ ብምዃኑ፡ ንህዝቢ ከም ህዝቢ ዘርዕድ ዘሳቒ ኣረኣእያ ኣለዎ። ብተግባር ድማ ንዜጋታት ይኣስር የቐትል፣ ንብረት ውልቀ ሰባትን ህዝብን ይዘምት’ዩ። እቲ ወሳኒ መሪሕነታዊ ጉጅለ ንዝጸልኦም ሰባት ከጥቅዕ፡ ንብረት ህዝቢ ክዘምት፡ ኲናት ክጽሕትር ክደሊ እንከሎ፡ ፖሊሲ ወይ መምርሒ ኢሉ ዝገልጾ ጽሑፍ ይጠቅስን የንብብን’ዩ። መን ዝበሃል ሕጋዊ ትካል ኣውጺእዎ ግን ንጹር ኣይኮነን። ንኣብነት፡ እንታይ ዘማለአ ፖለቲካዊ ስልጣን ይሕዝ፡ እንታይ ዘየማለአ ኣይሕዝን፣ ሓደ ዜጋ ከመይ ኣብ ደረጃ ሚኒስተርነት ወይ ኣማሓዳሪ ደይቡ ብወግዒ ከይተፈልጠ፡ ሚኒስተር ወይ ኣማሓዳሪ ክስቶ፡ ሳላ መንግስቲ ዝተኸተሎ ቅኑዕ ፖሊሲ ህዝቢ ኣብ ገነት ይነብር ኣሎ ክብል ገሊጹ ዝብል ብእግረ መንገዳዊ ዜና ይሕበር። እቲ ኣቐዲሙ ሚኒስተር ድዩ ኣማሓዳሪ ዝነበረ ከኣ ወይ ቦታ ቀይሩ ወይ ኣእዳው ንድሕሪት ኣጣሚሩ ኣብ ጎደናታት ጎሰስ ክብል ይረአ። ምስ ጎረባብቲ መሰረት ዘይብሉ ኣብራሲ ኲናት ይውልዕ። ስለምንታይ ብናይ መን ሓላፍነት ርጡብ ሕጋዊ መልሲ የለን። ልኡላዊ መሬት መዕንደሪ ናይ ግዳም ሓይልታት ክኸውን የፍቅድ የካሪ። ምስ መንግስቲ እከለ ክልተኣዊ ጉዳያት ኣብ ዘገድሱ ተዘራሪበን ተሰማሚዐን ክብል ጸንሑ፡ ከመይ ከም ዝተፋትሐ ከይተፈልጠ ነቲ ቀዳማይ ገዲፉ ካልእ ጎይታ ይውሸም ….ወዘተ። ነዚ ዓይኒ መርፍኡ ዝጠፍኦ ኣካይዳኡ ከኣ መንግስቲ’የ ስርዓት’የ ኢሉ ይገልጾ።
ንኣብነት ኣብ’ዚ እዋናት’ዚ ህዝቢ ዓዲ ክስቶ ኣብ መዳይ ጥዕናን ትምህርትን መሰረት ገይሩ ተመያየጡ። ኣብ ማሕበራውን ምምሕዳራውን መዳያት ዘሎ ጸገማት፡ መንግስቲ ንዝሃቦ ዕድላት ብግቡእ’ዶ ንጥቀመሉ ኣለና የለናን ኣብ ዝብል ገማጋም ገይሩ። ህዝቢ ዓዲ ክስቶ ብጭኻሮን ባዴላን ገይሮም ጽርጊያ ሰሪሖም ዝነበሮም ሽግሮም ኣቃሊሎም። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዕውት ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ኣካይዶም .. ዝብል ሰፊሕ ጎስጓሳት ኣብ ምክያድ ተጸሚዱ ኣሎ። ህዝቢ እንታይ መወከሲ ገይሩ ከም ዝተመያየጠ፣ ከም ዝገምገመ ናብ ስራሕ ከም ዝወፈረን ዘረድእ ግን የለን። ኣብ’ቲ ዝኻየዱ ተገይሩ ዝበሃል ዘሎ ገምጋም፡ እቲ ጠንቂ ናይ’ዚ ሃገር ከደን ሕሰም ዝኾነ፡ መትንታት ሃገር ከም ቃሕታኡ ዝዝውር ዘብርስ ዘሎ ወሳኒ ጉጅለ ከም ዛዕባ ኣይለዓልን። ምኽንያቱ ብዛዕባኡ ክትዛረብ ክትነቅፍ ዋሕስ ዝህብ ሕግን ኣሰራርሓን የለን። ህዝቢ ተኣከብ ይበሃል ይእከብ፡ ኣመሓዳሪ ወይ ካድር ይመጽእ፡ ነቲ ወሳኒ ጉጅለ ዘመጉስ መደረ የስምዕ ተኣካባይ የጣቕዕ። ትእዛዝ የወርድ ናብ ተግባር ይወፍር። ኣብ ቅዋም ዝሰፈረ ዓንቀጻት መሰረት ገይርካ መሰለይ ምባልን ኣይፍለጥን። ስለምንታይ? ቅዋም የለን። ስለምንታይ ቅዋምን ንሱ ዘፍቅዶ ሕግታት ዘይንገብር ኢልካ ክትሓታት ዘተባብዕ ፖለቲካዊ ባይታ የለን። ንላዕሊ ገጽካ ኣጻብዕትኻ ምምልካት ንህይወት ኣብ ሓደጋ ዘእቱ’ዩ። እቲ ዝገበር ኣኼባን ገምጋምን፡ ትእዛዝ ምስማዕን ምጥቓዕን ኩሉ ጸገማት ናብ ትሕተኻ ዘሎ ምርጋፍን’ዩ።
ኣብ ንቡራት መንግስታትን ስርዓታትን ኣብ ታሕቲ ህዝቢ ዝመሓደረሎም ሕግታትን መምርሒታትን ካብ ሃገራዊ ቅዋም ዝውለዱ ንኡሳት ሕግታት’ዮም። ህግደፍ ኣብ ዘመሓድራ ዘሎ ኤርትራ ግን፡ ካበይ ዝመንጨው ሕግታት ምዃኖም ከይተፈልጠ’ዩ ህዝቢ ተመያይጡ ገምጊሙ ኣጽዲቑ ዝበሃል። ብዛዕባ ሃገራዊ ቅዋም ኣይሕተትን። ብዛዕባ ካቢነ ሚኒስተራት ኣይሕተትን። ብዛዕባ ሓጋጊ ፈራድን ኣካላት ኣለው’ዶ የለውን እንተሃሊዮም ብኸመይ ይግለጹ ምሕታት ምግምጋም ኣይከኣልን። ደፋር ሓታቲ እንተተረኽበ’ውን ዘይምልከተካ ኣይትሕተት ዝተባሃልካዮ ግበር’ዩ እቲ መልሲ። ስለዚ ሕጋዊ መሰነይታ ዘይብሉ ልምዓት፣ ገምጋም፣ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ብዘይካ ኣብ እንዳ ህግደፍ ኣብ ካልእ ልሙድ ኣይኮነን። 26 ዓመት ስሩዕ ቅዋማዊ ሕጋዊ መንግስታዊ ቅርጻ ዘይኽተል፡ ግንባራዊ ጉባኤን ኣኼባን ዘየካይድ፡ ትካላዊ ኣመራርሓኡን ኣሰራርሓኡን ዘይፍለጥ በጋሚዶኣዊ ጉጅላዊ ምትእኽኻብ ህግደፍ፡ ብዘይካ ስርዓት ዘይብሉ ስርዓት ካልእ መግለጺ የብሉን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 22-12-2017


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ግንባር ሓርነት ምዕራባዊ ሶማሌ ስምምዕ ሰላም ተፈራሪሙ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስቲ ብሸኽ መሐመድ ሑሰን ዝምራሕ ጉጅለ ግንባር ሓርነት ምዕራባዊ ሶማሌ ስምምዕ ሰላም ተፈራሪሙ’ሎ። እቲ ስምምዕ ኣብ ዝተፈረመሉ ግዜ በአጋጣሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝነበሩ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ዝነበሩን ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ጆርጅታውን ዩኒቨርስቲ ዝምህሩ ዘለዉ ኣምባሳደር ደቪድ ሽን ገሊፆም።
ንኹነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝኸታተሉ ኣምባሳደር ሽን ንኩነታት ኦጋዴን ብቀረባ ከምዝከታትሉ ንጋዜጠኛ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ሰሎሞን ኣባተ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቅ ገሊፆም።
ኣምባሳደር ደቪድ ሽን ሰለስት ጉጅለታት ኦጋዴን ከም ዘለውን እቲ ነባርን ዝፀንሐን ብመሐመድ ዖማር ዖስማን ዝምራሕ፡ እቲ ሓድሽ ጉጅለ ብሰላሓዲን ዓብድራሕማን ማኦ ዝምራሕ፡ እቲ ሳልሳይ ጉጅለ ኸኣ ግንባር ሓርነት ምዕራባዊ ሶማሌ’ዩ ኢሎም።
ኣብቲ ኽልል ወታሃደራዊ ምንቅስቃስ ዘካይድ ኣብቲ ልዝብ ሰላም ዘይተፀንበረ እቲ ብመሓመድ ዖማር ዖስማን ዝምራሕ ጉጅለ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ገና ብድሆ ክኾኖ’ዩ ኢሎም ኣምባሳደር ደቪድ ሽን።


text:
ዘይተቋርጽ ፍቕሪ ኽትህሉ ትኽእልዶ፧
‘ረስኒ ፍቕሪ ኸም ረስኒ ሓዊ፡ ሃልሃልታ እግዚኣብሄር እዩ።’—መሃ. 8:6።
1, 2. ንመሃልየ መሃልይ ብምምርማር ኪጥቀም ዚኽእል መን እዩ፧ ስለምንታይከ፧ (ኣብዛ ገጽ እዚኣ ዘላ ስእሊ ርአ።)
ሓደ መደረ መርዓ ዘቕረበ ሽማግለ፡ ነቶም ሓደስቲ መርዑት ኪርእዮም ከሎ፡ ‘ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ብፍቕሪ ንሓድሕዶም ኪጠማመቱ ኸለዉስ፡ ክንደይ ኰን እዩ ዜጸብቐሎም! ኣዝዮም ከም ዚፋቐሩ ኣየጠራጥርን እዩ’ ኢሉ ሓሰበ። እቶም ሓደስቲ መርዑት ኣብ ውራዮም ብምዕሩግ ኣገባብ ኪስዕስዑ ኸለዉ፡ ‘ዓመታት እናሓለፈ ምስ ከደ፡ ሓዳሮም ይቕጽል ደዀን ይኸውን፧ ፍቕሮምከ እናሓደረ ይዓምቝ ደዀን ይኸውን ወይስ ቀስ ብቐስ እናቐሃመ እዩ ኪኸይድ፧’ ዚብል ሕቶታት ኣብ ኣእምሮ እቲ ሽማግለ ይመላለስ ነበረ። ኣብ መንጎ ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ፍቕሪ፡ ጽኑዕን ድልዱልን እንተ ዀይኑ፡ ብሓቂ ባህ ዜብል እዩ ዚኸውን። ይኹን እምበር፡ ኣዝዩ ብዙሕ ፍትሕ እዩ ዜጋጥም ዘሎ፣ ስለዚ፡ ‘ዘይተቋርጽ ፍቕሪ ኽትህሉ ትኽእልዶ፧’ ኢልና ንሓትት ንኸውን።
2 ናይ ሓቂ ፍቕሪ፡ ብግዜ እቲ ንጉስ ጥንታዊት እስራኤል ዝነበረ ሰሎሞን እውን እንተ ዀነ፡ ሳሕቲ እትርከብ ነገር እያ ነይራ። ሰሎሞን ብዛዕባ እቲ ብግዜኡ ዝነበረ ስነ ምግባራዊ ዅነታት ኪገልጽ ከሎ፡ “ካብ ሽሕሲ ሓደ ሰብኣይ ረኺበ፡ ኣብ ማእከል ኵላቶም ግና ሓንቲ ሰበይቲ ኣይረኸብኩን። እንሆ፡ ኣምላኽ ንሰብ ቅኑዕ ገይሩ ኸም ዝፈጠሮ ግዳ ረኸብኩ፡ ንሳቶም ግና ብዙሕ ብልሓት ደለዩ” ኢሉ ጸሓፈ። (መክ. 7:26-29) ብግዜ ሰሎሞን፡ ንኣምልኾ በዓል ዚስዕባ ብዙሓት ጓኖት ኣንስቲ ስለ ዝነበራ፡ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ኣዝዩ ኣንቈልቊሉ ነበረ፣ በዚ ምኽንያት እዚ ድማ እዩ ሰሎሞን፡ ጽቡቕ ስነ ምግባር ዘለዎ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ምርካብ ኣጸጋሚ ዀይንዎ ዝነበረ። * ኰይኑ ግና፡ እታ ኣስታት 20 ዓመት ኣቐዲሙ ብመልክዕ ግጥሚ ዝጸሓፋ መሃልየ መሃልይ፡ ኣብ መንጎ ሰብኣይን ሰበይትን ናይ ሓቂ ፍቕሪ ኽትህሉ ኸም እትኽእል እተርኢ እያ ነይራ። ብዘይካዚ፡ እታ መጽሓፍ፡ ፍቕሪ እንታይ ምዃናን ብኸመይ ከም እትንጸባረቕን ብንጹር ትገልጽ እያ። ስለዚ፡ ሰብ ሓዳር ኰኑ ገና ዘይተመርዓዉ ኣምለኽቲ የሆዋ፡ ነታ ኽፋል መጽሓፍ ቅዱስ ዝዀነት መሃልየ መሃልይ ብምምርማር፡ ብዛዕባ ናይ ሓቂ ፍቕሪ ብዙሕ ኪመሃሩ ይኽእሉ እዮም።
ናይ ሓቂ ፍቕሪ ኣላ
3. ሰብኣይን ሰበይትን ናይ ሓቂ ፍቕሪ ኽትህልዎም እትኽእል ስለምንታይ እያ፧
3 መሃልየ መሃልይ 8:6 ኣንብብ። እታ “ሃልሃልታ እግዚኣብሄር” እትብል ሓረግ፡ ንፍቕሪ እትገልጽ ሓያል ሓረግ እያ። ናይ ሓቂ ፍቕሪ፡ “ሃልሃልታ እግዚኣብሄር” እያ፣ ከመይሲ፡ ምንጪ እታ ፍቕሪ እቲኣ የሆዋ እዩ። የሆዋ ድማ ንሰብ ብመልክዑ ስለ ዝፈጠሮ፡ ሰባት ፍቕሪ ኼርእዩ ይኽእሉ እዮም። (ዘፍ. 1:26, 27) ኣምላኽ ነታ ናይ መጀመርታ ሰበይቲ ዝነበረት ሄዋን ፈጢሩ ኣብ ቅድሚ እቲ ናይ መጀመርታ ሰብኣይ ዝነበረ ኣዳም ምስ ኣምጽኣ፡ ኣዳም ካብ ምሕጓሱ እተላዕለ ግጥሚ ገጠመላ። ሄዋን ካብ ኣዳም ‘ስለ እተወስደት፡’ ክልቲኦም ኣዝዮም ይቀራረቡ ነይሮም ኪዀኑ ኣለዎም። (ዘፍ. 2:21-23) የሆዋ ንደቂ ሰብ፡ ፍቕሪ ኼርእዩ ዘኽእሎም ዓቕሚ ስለ ዝሃቦም፡ ሰብኣይን ሰበይትን ንሓድሕዶም ናይ ሓቅን ዘይተቋርጽን ፍቕሪ ኼርእዩ ይኽእሉ እዮም።
4, 5. ነቲ ኣብ መሃልየ መሃልይ ዚርከብ ዛንታ ኣጽሕር ኣቢልካ ግለጾ።
4 ኣብ መንጎ ኣንጻር ጾታ እትህሉ ፍቕሪ፡ ነባሪትን ዘይተቋርጽን ኣብ ርእሲ ምዃና፡ ካልእ መለለዪ እውን ኪህልዋ ይኽእል እዩ። ገለ ኻብዚ መለለዪ እዚ፡ ኣብ መሃልየ መሃልይ ብዜደንቕ መገዲ ተገሊጹ ኣሎ። መሃልየ መሃልይ፡ ምስ ጽሑፍ ኦፐራ (ሙዚቃ ዜጠቓልል ተዋስኦ) ብዚመሳሰል መገዲ እያ ተጻሒፋ፣ ሹነም ወይ ሹለም ካብ እትብሃል ቍሸት ብዛዕባ ዝመጸት ጓልን ብዛዕባ ሓደ እተፍቅሮ ጓሳን እትገልጽ ዛንታ ድማ እያ። ንጉስ ሰሎሞን ብመልክዕ እታ ጓል ስለ እተሳሕበ፡ ናብቲ ሰፈሩ ኸም እትመጽእ ገበረ፣ ሰፈር ሰሎሞን ኣብ ጥቓ እቲ እታ ጓል እትሕልዎ ዝነበረት ኣታኽልቲ ወይኒ እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ካብ መጀመርታኡ ኣትሒዙ፡ እታ ጓል ነቲ ጓሳ እያ ኣፍቂራ ነይራ። ሰሎሞን ንኸተፍቅሮ ኼእምና እኳ እንተ ጸዓረ፡ ንሳ ግና ምስቲ ፍቱዋ ኽትከውን ዘለዋ ባህጊ እያ እትገልጽ ነይራ። (መሃ. 1:4-14) እቲ ጓሳ እውን እንተ ዀነ፡ ናብ ሰፈር ሰሎሞን ብምእታው፡ ምስታ ፍትውቱ ባህ ብዜብል ፍቕራዊ መግለጺ ተዘራሪቡ እዩ።—መሃ. 1:15-17።
5 ሰሎሞን ነታ ጓል ሒዝዋ ናብ የሩሳሌም ተመልሰ፣ እቲ ጓሳ ድማ ስዒብዋ ኸደ። (መሃ. 4:1-5, 8, 9) ሰሎሞን፡ እታ ጓል ምእንቲ ኸተፍቅሮ ብዙሕ እኳ እንተ ጸዓረ፡ ኣይተዓወተን። (መሃ. 6:4-7፣ 7:1-10) ኣብ መወዳእታኡ ድማ፡ ናብ ቤታ ንኽትምለስ ፈቐደላ። መሃልየ መሃልይ፡ እታ ጓል ንፍቱዋ፡ ‘ከም ሜዳቝ ቐልጢፉ’ ናብኣ እናጐየየ ንኺመጽእ ባህጋ ብምግላጽ ትዛዘም።—መሃ. 8:14።
6. ነቶም ኣብ መሃልየ መሃልይ ተገሊጾም ዘለዉ ገጸ ባህርያት ከነለልዮም ኣጸጋሚ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
6 እታ ሰሎሞን ዝጸሓፋ ብልጽቲ መዝሙር ዝዀነት “መሃልየ መሃልይ፡” ትርጕም ዘለዋን እተደንቕን እኳ እንተ ዀነት፡ ኣብቲ ምይይጥን ምስ ነብስኻ ዚግበር ዝርርብን ሕልምን ዜጠቓልል ሓሳባት፡ መን ይዛረብ ከም ዘሎ ምፍላይ ኣጸጋሚ እዩ። (መሃ. 1:1) ዘ ኒው ኢንተርፕረተርስ ዲክሽነሪ ኦቭ ዘ ባይብል ከም ዝገለጾ፡ ‘ሰሎሞን ብቐንዱ ኣብቲ ንድፍን ዛንታን ኰነ ኣብቶም ገጸ ባህርያት ኣይኰነን ዜተኵር ነይሩ።’ ስለዚ፡ እቲ ኣንባባይ ኣብቲ ግጥምን ኣብቲ ግጥማዊ ኣገላልጻን ጥራይ ምእንቲ ኼተኵር፡ መንነት እቶም ተዛረብቲ ኣይተገልጸን። ኰይኑ ግና፡ መኖም እንታይ ይብል ከም ዘሎን ንመን ይዛረቦ ኸም ዘሎን ብምርኣይ፡ ነቶም ገጸ ባህርያት ከነለልዮም ንኽእል ኢና።
“ፍቕርኻ ኻብ ወይኒ ይጥዕም”
7, 8. ብዛዕባ እቲ ኣብ መሃልየ መሃልይ ዚርከብ መግለጺታት ‘ፍቕሪ’ እንታይ ኪብሃል ይከኣል፧ ኣብነት ሃብ።
7 መሃልየ መሃልይ በቲ ሓንቲ ጓልን ሓደ ጓሳን ዚለዋወጥዎ ቓላት ‘ፍቕሪ’ ዝመልአት እያ። እቲ ኣብኡ ዚርከብ መግለጺታት፡ ነቲ ኣስታት 3,000 ዓመት ይገብር ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝነበረ ኣገላልጻ ዜንጸባርቕን ነቲ ሎሚ ዘሎ ኣንባቢ ቝሩብ ዜገርምን እኳ እንተ ዀነ፡ ትርጕም ዝሓዘለ እዩ፣ እቲ ኣብኡ ተንጸባሪቑ ዘሎ ስምዒት ድማ ሓድሽ ኣይኰነናን እዩ። ንኣብነት፡ እቲ ጓሳ ነቲ ርሕራሐን ሕያውነትን ዚንበቦ ኣዒንቲ እታ ጓል፡ ምስ ‘ኣዒንቲ ርግቢ’ ኣመሳሲልዎ ኣሎ። (መሃ. 1:15) ንሳ ድማ ንኣዒንቱ ምስ ኣዒንቲ ርግቢ ዘይኰነስ፡ ምስ ርግቢ ኣመሳሲላቶ ኣላ። (መሃልየ መሃልይ 5:12 ኣንብብ።) እቲ ብጻዕዳ እተኸብበ ጸሊም ዓይኑ፡ ልክዕ ከምተን ኣብ ጸባ ዚሕጸባ ርግብታት ኣዝዩ ምልኩዕ እዩ ነይሩ።
8 ኣብ መሃልየ መሃልይ ዚርከብ መግለጺታት ‘ፍቕሪ፡’ ብምሉኡ ኣብ ኣካላዊ መልክዕ ጥራይ ኣይኰነን ዜተኵር። እቲ ጓሳ ብዛዕባ ዘረባ እታ ጓል ኪገልጽ ከሎ እንታይ ከም ዝበለ እሞ ርአ። (መሃልየ መሃልይ 4:7, 11 ኣንብብ።) ከናፍር እታ ጓል፡ “መዓር ወለላ የንጠብጥብ።” ስለምንታይ፧ መዓር ወለላ ኻብቲ ንፋስ ዝወቕዖ መዓር ዚበልጽ መቐረትን ጣዕምን ስለ ዘለዎ እዩ። ብዘይካዚ፡ “መዓርን ጸባን ኣብ ትሕቲ መልሓስኪ አሎ” በለ፣ እዚ ኸኣ፡ ዘረባ እታ ጓል ልክዕ ከም መዓርን ጸባን ባህ ዜብልን ጥዑምን እዩ ማለት እዩ። ብንጹር እምበኣር፡ እቲ ጓሳ ነታ ጓል፡ “ኵለንትናኺ ጽብቕቲ ኢኺ፡ ሕፍቲ የብልክን” ኪብላ ኸሎ፡ ካብ ኣካላዊ መልክዕ ንላዕሊ እዩ ዚሓስብ ነይሩ።
9. (ሀ) ኣብ መንጎ ሰብ ሓዳር ዘላ ፍቕሪ እንታይ ተጠቓልል፧ (ለ) ሰብ ሓዳር ንሓድሕዶም ፍቕሮም ኪገልጹ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
9 ሓዳር፡ ፍቕሪ ዘይብሉ ውዕል ወይ ስምምዕ ኣይኰነን። ብኣንጻሩ እኳ ደኣስ፡ መለለዪ ክርስትያናዊ ሓዳር፡ ፍቕሪ እያ። እዚኣ ፍቕሪ እዚኣ ግና እንታይ ዓይነት ፍቕሪ እያ፧ ብስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ እትምራሕ ፍቕሪ ድያ፧ (1 ዮሃ. 4:8) ነታ ኣብ መንጎ ኣባላት ስድራ ቤትን ኣብ መንጎ ናይ ሓቂ ኣዕሩኽን ዘላ ፍቕሪ እውን እተጠቓልል ድያ፧ (ዮሃ. 11:3) ፍቕሪ ኣንጻር ጾታ እውን እትሓቝፍ ድያ፧ (ምሳ. 5:15-20) እታ ሰብ ሓዳር ዘላቶም ፍቕሪ፡ ነዚ ዅሉ እተጠቓልል እያ። ፍቕሪ ብቓላት ክትግለጽ ከላ እያ ዝያዳ ትርጕም ዚህልዋ። ስለዚ፡ ሰብ ሓዳር፡ መዓልታዊ ንጥፈታት ንሓድሕዶም ፍቕሮም ንኸይገልጹ ንኺዓግቶም ኪፈቕዱ የብሎምን። ከመይሲ፡ ከምዚ ዓይነት መግለጺ ፍቕሪ፡ ንሓዳር ኬደልድሎን ዜሐጕስ ኪገብሮን ይኽእል እዩ። ኣብ ገሊኡ ባህልታት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ወለዲ እዮም መጻምድቲ ዜማጽኡ፣ እቲ ሰብኣይን እታ ሰበይትን ድማ ክሳዕ እታ መዓልቲ መርዓኦም ኣይፋለጡን እዮም፣ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኵነታት፡ እቶም መጻምድቲ ፍቕሮም ዚገልጹ እንተ ዀይኖም፡ እታ ኣብ መንጎኦም ዘላ ፍቕሪ ኽትዓብን ሓዳሮም ኪሰምርን ይኽእል እዩ።
10. ሰብኣይን ሰበይትን ንሓድሕዶም ፍቕሮም ዚገልጹ እንተ ዀይኖም፡ ኣብ ሓዳሮም እንታይ ጽልዋ ኺህልዎ ይኽእል፧
10 ሰብ ሓዳር ንሓድሕዶም ፍቕሮም ዚገልጹ እንተ ዀይኖም፡ ካልእ ጥቕሚ እውን ኣለዎ። ንጉስ ሰሎሞን ነታ ሹላማዊት፡ “ኣድሪ ብሩር ዘለዎ ስልማት ወርቂ” ኸም ዚሰርሓላ ነገራ። ብዙሕ ድማ ወደሳ፣ “ከም ወርሒ ጽብቕቲ፡ ከም ጸሓይ ድምቕቲ” ምዃና እውን ነገራ። (መሃ. 1:9-11፣ 6:10) እታ ጓል ግና ነቲ እተፍቅሮ ጓሳ እያ እምንቲ ነይራ። ምስቲ ጓሳ ኣብ እተፈላለየትሉ እዋን ዘበራትዓን ዘጸናንዓን እንታይ እዩ፧ እንታይ ከም ዝበለት እስከ ንርአ። (መሃልየ መሃልይ 1:2, 3 ኣንብብ።) ንመግለጺ ‘ፍቕሪ’ እቲ ጓሳ ምስ ዘከረት እያ ተጸናኒዓን ተበራቲዓን። እቲ ተዘክሮ ንዓኣ ኻብቲ ንልቢ ዜሐጕሶ ‘ወይኒ ንላዕሊ ይጥዕም፣’ ስም እቲ ፍቱዋ ድማ ልክዕ ከምቲ ኣብ ርእሲ ዚፈስስ ‘ቅብኢ’ ባህ ዜብል እዩ ነይሩ። (መዝ. 23:5፣ 104:15) እወ፡ ሰብ ሓዳር ነቲ ምስ መጻምድቶም እተገላለጽዎ ፍቕሪ ኺዝክርዎ ኸለዉ፡ ነታ ኣብ መንጎኦም ዘላ ዘይተቋርጽ ፍቕሪ ኼዕብያ ይኽእል እዩ። ስለዚ እምበኣር፡ ሰብ ሓዳር ንሓድሕዶም ፍቕሮም ብተደጋጋሚ ኪገልጹ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
‘ንፍቕሪ ኽሳዕ እትደሊ፡ ኣይተበራብራኣ’
11. ዘይተመርዓዉ ክርስትያናት ካብቲ እታ ሹላማዊት ንኣዋልድ የሩሳሌም ዘምሓለተን ማሕላ እንታይ ኪመሃሩ ይኽእሉ፧
11 መሃልየ መሃልይ ንዘይተመርዓዉ ክርስትያናት፡ ብፍላይ ከኣ ነቶም መጻምድቲ ዚደልዩ ዘለዉ ዚኸውን ትምህርቲ እውን ዝሓዘት እያ። እታ ኣብ መሃልየ መሃልይ እተጠቕሰት ጓል፡ ንሰሎሞን ኣየፍቀረቶን። ንኣዋልድ የሩሳሌም ድማ፡ ‘ንፍቕሪ ኽሳዕ እትደሊ፡ ከየተንስኣኣን ከየበራብራኣን’ ኣምሓለተን። (መሃ. 2:7፣ 3:5) ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ፡ ምስ ማንም ሰብ ፍቕራዊ ርክብ ክትምስርት ግቡእ ኣይኰነን። ስለዚ፡ ሓደ ኺምርዖ ዚደሊ ክርስትያን፡ ነቲ ብሓቂ ኼፍቅሮ ዚኽእል ሰብ ክሳዕ ዚረኽቦ ብትዕግስቲ ኺጽበ ጥበባዊ እዩ።
12. እታ ሹላማዊት ነቲ ጓሳ ዘፍቀረቶ ስለምንታይ እያ፧
12 እታ ሹላማዊት ነቲ ጓሳ ዘፍቀረቶ ስለምንታይ እያ፧ እቲ ጓሳ “ንሜዳቝ” ስለ ዚመስል ምልኩዕ እዩ ነይሩ፣ ኣእዳዉ ልክዕ ከም “ቀላብቲ ወርቂ” ድልዱላት እየን ነይረን፣ ኣእጋሩ ድማ ጽቡቓትን ልክዕ ከም “ኣዕኑድ እምነ በረድ” ተረርትን እየን ነይረን። ኰይኑ ግና፡ ምልኩዕን ድልዱልን ጥራይ ኣይኰነን ነይሩ። እታ ንየሆዋ እምንቲ ዝዀነት ጓል፡ እቲ ጓሳ መንፈሳዊ ሰብ፡ ማለት ንየሆዋ ዜፍቅሮን ባህ ዜብል ባህርያት ዘለዎን ምዃኑ ትፈልጥ ነይራ እያ። በዚ ምኽንያት እዚ እያ ብዛዕባኡ ኽትገልጽ ከላ፡ “ፈታውየይ ኣብ ማእከል ኣወዳት ከምቲ ኣብ ማእከል ኣእዋም ዱር ዘሎ ቱፋሕ እዩ” ዝበለት።—መሃ. 2:3, 9፡ ትርጕም 1990፣ 5:14, 15።
13. እቲ ጓሳ ነታ ጓል ዘፍቀራ ስለምንታይ እዩ፧
13 ብዛዕባ እታ ሹላማዊትከ እንታይ ክንብል ንኽእል፧ ንኣቓልቦ እቲ “ንግስታት ስሳ፡ ዕቁባት ሰማንያ፡ ኣዋልድ ከኣ ቍጽሪ ዜብለን” ዝነበራኦ ንጉስ ክትስሕቦ ዝኸኣለት ብመልክዓ እኳ እንተ ዀነ፡ ንገዛእ ርእሳ ኸም ኣብ ጐልጐል እትርከብ ተራ “ጽጌረዳ ሳሮን” ገይራ ጥራይ እያ እትርእያ ነይራ። እወ፡ ኣዝዩ ዜደንቕ ትሕትና ነበራ። ብኸምኡ ድማ እዩ እቲ ጓሳ “ኸም ኣብ ማእከል እሾዅ ዝበቘለት ዕምባባ ሹሻን” ገይሩ ዚርእያ ዝነበረ። እታ ሹላማዊት ንየሆዋ እምንቲ እያ ነይራ።—መሃ. 2:1, 2፣ 6:8።
14. እታ ኣብ መሃልየ መሃልይ ተጠቒሳ ዘላ ፍቕሪ፡ ነቶም ኪምርዓዉ ዚደልዩ ንጽል ክርስትያናት እንታይ እያ እትምህሮም፧
14 ክርስትያናት “ብጐይታ ጥራይ” ኪምርዓዉ ኸም ዘለዎም ዚገልጽ ሓያል ማዕዳ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ተዋሂቡ ኣሎ። (1 ቈረ. 7:39) ኪምርዖ ዚደሊ ሰብ፡ ምስ ዘይኣመንቲ ፍቕራዊ ርክብ ኪምስርት የብሉን፣ የግዳስ፡ ካብ መንጎ እሙናት ኣምለኽቲ የሆዋ መጻምድቲ ንምርካብ ኪጽዕር እዩ ዚግብኦ። ብዘይካዚ፡ ነቲ ኣብ ህይወት ዜጋጥም ነገራት እናተጻወርካ ንሓዳርካ ሰላማውን መንፈሳውን ንምግባር፡ ብየሆዋ ኽትእመንን ንዕኡ ውፉይ ክትከውንን ይግባእ፣ ሓደ ንሓዳር እትደልዮ መጻምድቲ ድማ ከምዚ ዓይነት ባህርያት እዩ ኺህልዎ ዘለዎ። እቲ ጓሳን እታ ሹላማዊትን እውን እንተ ዀኑ፡ ከምኡ ዓይነት ባህርይ እዩ ነይርዎም።
መርዓተይ “እተሸጐረ ገነት” እያ
15. እታ ሹላማዊት ነቶም ንኣምላኽ ዚፈርሁ ገና ዘይተመርዓዉ ሰብኡትን ኣንስትን ሰናይ ኣብነት እትዀኖም ብኸመይ እያ፧
15 መሃልየ መሃልይ 4:12 ኣንብብ። እቲ ጓሳ ነታ ፍቕርቱ ኸም “እተሸጐረ ገነት” ወይ ስፍራ ኣታኽልቲ ገይሩ ዝገለጻ ስለምንታይ እዩ፧ እተሓጽረ ወይ ብዃና እተኸብበ ስፍራ ኣታኽልቲ፡ ማንም ሰብ ኪኣትዎ ኣይክእልን እዩ። ነቲ እተሸጐረ ማዕጾ ኸፊትኻ ጥራይ እዩ ኺእቶ ዚከኣል። እታ ሹላማዊት፡ ፍቕራ ነቲ ሰብኣያ ኪኸውን እትደልዮ ጓሳ ጥራይ ስለ እትገልጸሉ፡ ልክዕ ከምቲ ስፍራ ኣታኽልቲ እያ ነይራ። ነቲ ንጉስ ሰሎሞን ዘቕረበላ መስድዒ ስለ ዘይተቐበለቶ፡ ልክዕ ከምቲ ጋሕ ኢሉ ዚኽፈት “ደገ” ዘይኰነስ፡ “ቀጽሪ” ምዃና ኣርኣየት። (መሃ. 8:8-10) ብተመሳሳሊ፡ ንኣምላኽ ዚፈርሁ ገና ዘይተመርዓዉ ሰብኡትን ኣንስትን፡ ፍቕሮም ነቲ ናይ መጻኢ መጻምድቶም ሓዚኦምሉ ይጸንሑ እዮም።
16. መሃልየ መሃልይ ብዛዕባ እዋን ወረዘ እንታይ እያ እትምህር፧
16 እቲ ጓሳ ነታ ሹላማዊት ኣብቲ ዝናም ዚዛርየሉ ወቕቲ ምስኡ ኽትዛወር እኳ እንተ ሓተታ፡ ኣሕዋታ ግና ንኽትከይድ ኣይፈቐዱላን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣብቲ ኣታኽልቲ ወይኒ ኽትሰርሕ ነገሩዋ። ስለምንታይ፧ ስለ ዘይኣመንዋ ድዮም፧ ርኽሰት ከይትፍጽም ስለ ዝጠርጠርዋ ድዮም፧ ሓብቶም ኣብ ፈተና ምእንቲ ኸይትወድቕ እዮም ዚጥንቀቑ ነይሮም። (መሃ. 1:6፣ 2:10-15) እዚ እውን እንተ ዀነ፡ ንዘይተመርዓዉ ክርስትያናት ጽቡቕ ትምህርቲ እዩ ዚዀኖም፣ ኣብ እዋን ወረዘ፡ ማለት ኣብቲ ምስ ኣንጻር ጾታ ግዜ ዜሕልፉሉ እዋን፡ ነቲ ርክቦም ንጹህ ንምግባር ኣድላዪ ጥንቃቐ ኺገብሩ ኣለዎም። ካልኦት ሰባት ኣብ ዘይርእይዎም ቦታ ንበይኖም ኪዀኑ የብሎምን። ፍቕሮም ኪገላለጹ ዚኽእሉ እኳ እንተ ዀኑ፡ ኣብ ፈተና ዜእቱ ነገራት ከይገብሩ ግና ኪጥንቀቑ ኣለዎም።
17, 18. ንመሃልየ መሃልይ ብምምርማርካ እተጠቐምካ ብኸመይ ኢኻ፧
17 ክርስትያን ሰብ ሓዳር ንሓዳሮም ብፍቕሪ እዮም ዚጅምርዎ። የሆዋ ድማ ሓዳር ንዘለኣለም ኪቕጽል ስለ ዚደሊ፡ ሰብ ሓዳር ኵሉ ሳዕ ንፍቕሮም ሃልሃል ኬብልዎን ፍቕሮም ንኽትዓቢ ዜኽእል ሃዋህው ከም ዚህሉ ኺገብሩን ኣለዎም።—ማር. 10:6-9።
18 መጻምድቲ ኽትደሊ ኸለኻ፡ ከምቲ ኣብ መሃልየ መሃልይ ተገሊጹ ዘሎ፡ ብሓቂ እተፍቅሮ፡ ንፍቕርኻ ድማ ድልድልትን ዘይትቕህምን ኪገብራ ዚኽእል መጻምድቲ ንኽትረክብ ክትጽዕር ኣሎካ። ገና መጻምድቲ እትደሊ ዘለኻ ወይ ከኣ ድሮ ሓዳር ዘሎካ ኹን ብዘየገድስ፡ ነታ ‘ሃልሃልታ እግዚኣብሄር’ ዝዀነት ናይ ሓቂ ፍቕሪ እትረክብ ይግበርካ!—መሃ. 8:6።
^ ሕ.ጽ. 2 ናይ 15 ጥሪ 2007 ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ፡ ገጽ 31 ርአ።


text:
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
ምድርና ንምንታይ ዕላማ እያ ተፈጢራ፧
ምድርና ንህይወት እትምሽእ መንበሪት እያ። ንህይወት ኣገዳሲ ዝዀነ ብዙሕ ማይ ኣለዋ። ብዘይካዚ፡ ቅንን ዝበለት ምዃናን እትገብሮ ዙረትን፡ ውቅያኖሳት ናብ በረድ ንኸይቅየር ወይ ሃፊፉ ንኸይውዳእ ዚሕግዝ እዩ። ሃዋህውን ማግነታዊ ዓውድን ምድሪ እውን እንተ ዀነ፡ ካብ ኣዝዩ ሓደገኛ ነገራት የዕቍበና እዩ። እቲ ኣብ ምድሪ ዚርአ፡ ኣብ መንጎ ኣትክልትን እንስሳታትን ዘሎ ርክብ፡ ኣዝዩ ዜደንቕ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ እዮም ብዙሓት ሰባት፡ ምድርና ብዕላማ ኸም እተነድፈት ዚኣምኑ።—ኢሳይያስ 45:18 ኣንብብ።
ኰይኑ ግና፡ ‘መከራን ግፍዕንከ ኽፍሊ እቲ ዕላማ ድዩ፧’ ኢልካ ትሓትት ትኸውን።—ዘዳግም 32:4, 5 ኣንብብ።
እቲ ምድርና እተፈጥረትሉ ዕላማ ኺፍጸም ድዩ፧
ምድሪ ነቶም ንሓድሕዶም ዚከባበሩን ንፈጣሪ ዜፍቅርዎን ሰባት ክትከውን ተባሂላ እተነድፈት ባህ እተብል መንበሪት እያ። ስለዚ፡ ሰብኣዊ ህይወት ካብ ህይወት ኣትክልትን እንስሳታትን ዚበልጽ ዕላማ ኣለዎ። ፈጣሪና መን ምዃኑ ኽንርዳእ፡ ንፍቕሩን ንፍትሑን ካብ ዘሎና ኣድንቖት ተበጊስና ድማ ንዕኡ ኽንመስሎ ንኽእል ኢና።—መክብብ 12:13፣ ሚክያስ 6:8 ኣንብብ።
እቲ ንዓና ዝገበረና ፈጣሪ፡ ንዅሉ ዕላማኡ ኺፍጽሞ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ንመከራን ንግፍዕን ኣወጊዱ፡ ንምድርና እንደገና ንደቂ ሰብ እትምሽእ ፍጽምቲ መንበሪት ከም ዚገብራ፡ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና።—መዝሙር 37:11, 29፣ ኢሳይያስ 55:11 ኣንብብ።


text:
65 ዓበይቲ ክንክን ይረኽቡ'ለው
ብሽም ርእሰደብሪ ተካ ኣብ ትግራይ ዝተመስረተ ማሕበር ምክንካንን ምትሕግጋዝን ኣረጋውያን ን65 ፅጉማት ወለዲ ይሕግዝ’ሎ። መስራቲትን መራሕትን እቲ ማሕበር ኮነለል ሳባ ተካ ንወላዲ ኣቡአን መተስከሪ ዝተሃሰበ ገንዘብ መበገሲ ብምግባር እቲ ማሕበር ከም ዝተመስረተ ይገልጻ።
ብመሰረት እዚ ኣብ ተምበን ኣብ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ዝርከባ ኣደታት ስዋኣትን ካልኦት ፅጉማት ኣደታትን ኣብ ምፍታል ውሕልናን ኣብ ምርባሕ ንህቢ ተዋፊረን ኣለዋ።
“ብዙሕ ሰሪሕና ኢልና ንጃሃረሉ ኣይኮነን ስለምንታይ መበገሲና እተን ናይ ተስካር ገንዘብ እየን። ብድሕሪኡ ኣነ ብወገነይ ዝወሰድኩዎ ስጉምቲ ቅድሚ ኩሉ ክሳብ ናይ ሂወተይ መወዳእታ ነጻ ግልጋሎት ክህብ ወሲነ'ለኹ።ንመንግስቲ ሓቲተ ድማ ካብ ምኒስትር ምክልካል ሃገር ተሰናቢተ ኣለኩ። ካልኣይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ ገዛይ ሻይጠ ነቲ ማሕበር መንቀሳቀሲ ገይረዮ ኣለኩ” ይብላ ኮነሬል ሳባ።
ኣብ ትግራይ ኣብ'ዚ እዋን ንኣረጋውያን ዝሕግዝ ዘይመንግስታዊ ትካል ከምዘየለ እውን ገሊጸን ኣለዋ ኮሎሬል ሳባ።


text:
ተማሃሮ ስነ-ኪነት ፍሉይ ወተሃደራዊ ስልጣና ወሲዶም ምባል’ሲ ኣይገርምን’ዶ?
ብተወልደበርሃን ገብረ
ብ18 የካቲት ተማሃሮ ስነ-ኪነት ሃገርና ካብቶም ቅድሚኦም ዝሓለፉ ዙሪያታት ሳዋ ብፍሉይ ወተሃደራዊ ትምህርቲ ሰልጢኖም ከም ዝተመረቑ ኢሪ-ቲቪ ሓቢራ (ምሉእ ትሕዝቶ እቲ ዜና ንምስማዕ ኣብዚ ጠውቕ)። እዞም ብፉሉይ ወትሃደራዊ ትምህርቲ ሰልጢኖም ዝባሃሉ ዘሎዉ መበል 30 ዙሪያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ ሸውዓተ (7) ናይ ሞያዊ ትምህርትን ስልጠናን ትካላት ዝመጹ ተማሃሮ ምዃኖም እቲ ዜና ይሕብር። “ብፍሉይ ወተሃደራዊ ትምህርቲ ተመሪቖም እንታይ ማለት’ዩ?” – ንሲቪላዊ ስራሕ ብፉሉይ ሞያ ዘሰልጠንካዮም ደጊምካ ብፉሉይ ወተሃደራዊ ሞያ ምስልጣን ምናልባት’ዶ ንሓዋሩ ወተሃደራት ንምግባሮም ይኸውን? ኣይፈለጥኩን!!
ኣብ ሃገርና ብልሙድ ሞያዊ ትምህርትን ስልጠናን ስነ-ኪነት ኢዩ ዝባሃል። ተማሃሮ ስነ-ኪነት ነቲ ዝድለ ስሩዕ ኣካዳሚያዊ ትምህርቶም ምስ ኣማልኡ ኣብ ቤት-ትምህርትታት ስነ-ኪነት ከይዶም ሞያዊ ትምህርትን ስልጠናን እንተላይ ኣብ ትካላት ዝወሃብ ግብራዊ ልምምዳት ተዋሂቡዎም ብሰርቲፊኬት፡ ብዲፕሎማ፡ ዲግሪን ልዕሊኡን ተመሪቖም ንሓደ ቁጠባ ዝለዓለ ኣበርክቶ ይገብሩ። ኮይኑ ግን እዘን ኣብ ዓድና ዘለዋ ቤት-ትምህርትታት ስነ-ኪነት ክንዮ ሰርቲፊኬት ዝኸይድ መደብ የብለንን። ኣገዳስነት ሞያዊ ትምህርትን ስልጠናን ንሓደ ቁጠባ ምዝራብ ንቐባራይ መርድእ ከም ምልኣኽ ኢዩ። ክንዮ ኣገዳስነት ሞያዊ ትምህርትን ስልጠናን ዘገድስ ግን ሞያን ጠለብ ዝሰልጠነ ዓቅሚ-ሰብን ኢዩ። ሞያን ዕዳጋ ስልጡን ሓይሊ ሰብን ዘይፈላለዩ ነገራት ኢዮም። ሃገራት ንህልውን መጻኢን ጠለብ ስልጡን ዓቕሚ-ሰብ ብምዉጣን ንዕቤት ቁጠበአንን ጥጡሕ መነባብሮ ህዝበንን ይሰርሓ። ከም ዉጺኢቱ ካኣ ዜጋታት ኣብ ቁጠባ ሃገሮም ንጡፍ ተራ ይህልዎም ጥራሕ ዘይኮነስ ዝያዳ ተጠቀምቲ ካኣ ይኾኑ። እዚ ማለት ሓደ ሞያተኛ ሰብ ንሞዩኡ ኣብ ዕዳጋ ሰራሕተኛታት ብምውራድ ብደረጃ ሞያኡ ይኽፈል ማለት ኢዩ። ሞያ ዘይብሉ ሰብ ግን ጉልበቱ ጥራሕ ኢዩ ናብ ዕዳጋ ሰራሕተኛታት ዘውርድ። ትሑት ክፍሊት ካኣ ይህልዎ። ክንዲ ዝኾነ በቲ ዝድለ ንቑጠባዊ ዕቤት ኣበርክቶ ኣይህልዎን ንገዛእ ርእሱ’ውን ተጠቃማይ ኣይከውንን።
ኣብ ኤርትራ ሞያ ጠለብ የብሉን። ምኽንያቱ ወፍሪ የሎን። ንኣብነት ኤርትራ ኣብ ዓመት 100 ጀሜትራታት እንተ ኣሰልጢና እዞም ጀሜትራታት ኣብቲ መሃያ ዘይክፈሉሉ ትካላት ህንጻ ህግደፍ ኢዮም ክሰርሑ ዝግደዱ። ብምርጫኦም ተወዳዲሮም ዝሰርሑሉ ናይ ግሊ ይኹን ናይ መንግስቲ ትካላት ስለ ዘየሎ ከኣ ፈትዮም ጸሊኦም ኩባኒያታት ህንጻ ህግደፍ ብስማዊ ማሃያ (ንሱውን እንተ ሂበነኦም ማለት ኢዩ) ንዘይተወሰነ ጊዜ ከገልግሉ ኣለዎም። ስለ ዝኾነ ካኣ መንእሰያት ናብ ስደት ከምርሑ ጸኒሖምን ኣለዉን። ሎሚ ኤርትራዊ ቁጠባ ዝባሃል የሎን። ብዛዕባ’ዚ ኣብ ትሕቲ “ኣብ ኤርትራስ ዝሕሸሽ ካኣ ተረኺቡ?” ዝብል ኣርእስቲ ብሰፊሑ ስለ ዝገለጽኩዎ ኣይምለሶን ኢየ። እቲ ኣሎና ዝብልዎ ቁጠባ – “ቁጠባ ሓርጭ ምስፋርን መሳርፍ ምስራፍን” ኢዩ። ገለ ሰባት ዋላ’ኳ ነዚ ሓቂ’ዚ እንተ ተቐበሉዎ ብኸምኡ ምግላጸይ ሕጉሳት ከም ዘይኮኑ ብርእይቶ መልክዕ ጺሒፎሙለይ ኣለዉ። ንምኽሮም እንዳ ኣመስገንኩ ካኣ ካብቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ኩነታት ተበጊሰ ስም ክህቦ ግን ቅኑዕ ኮይኑ ይስማዓኒ። ንዓይ’ውን ምርጫ ስለ ዘይብለይ እምበር ባህ ኢሉኒ ኣይኮንኩን።
ንሎሚ እቲ ኣገዳሲ ነገር መንእሰያት ብሚሊዮናት ዶላራት ተዓዲኻ ብሞያ ኣሰልጢንካ ከተብቅዕ ንቁጠባ ሃገር ብዝድለ ከየበርከቱ ዕድመ ንእስነቶም ብኸንቱ ክባኽን እንከሎ ኢዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ንኩባንያታት ህንጻ ህግደፍን ምክልኻልን ከም ኣብነት እንተ ወሲድና ንሞያ እዞም ዝሰልጠኑ መንእሰያት ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ብዘይካ ንመግቦምን ብሽም መሳርፍ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝኽፈሎም ናይ ጁባ ሳንቲምን ማሃያ ኣይከፍለኦምን ኢየን። ብኸምዚ መንገዲ ተባላሕትነትን ኣፍራይነትን መንእሰያት ዜሮ ስለ ዝዘበጠ ቁጠባዊ ዕቤት ሃገርና ካኣ ብትሕቲ ዜሮ ክድርቆስ ጸኒሑን ኣሎን።
ኣብ ዝሓለፈ ቃለ-መጠይቕ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ኤርትራ ነቶም ብሞያዊ ትምህርቲ ዝሰልጠኑ ከአንግድ ዝኽእል ቁጠባ ከም ዘየሎ ክገልጽ ፈቲኑ ነይሩ። ኣነውን ንሱ ኢየ ዝበልኩ። ንሞያ ከአንግድ ዝኽእል ቁጠባ ኣብ ዘይብሉ ሃገር ብስም ሞያዊ ስልጠና ሚሊዮናት ዶላራት ተዓዲኻ መንእሰያት ምስልጣን ዳኣ እንታይ ኢዩ ፋይድኡ? ንሞያዊ ስልጠና ተባሂሉ ካብ ልምዓት ባንክ ኣፍሪቃ፡ መንግስታትን ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራንት ገንዘብ ይፈስስ ኢዩ። ይኹን እምበር ቁምነገር ኣይተረኸቦን። “ወሓጥዮ እንተ በልኩዋስ ተመሊሳ ትጎስሞ” ከም ዝባሃል ብኸቢድ ወጻኢታት መንእሰያት ብዝተፈላለዩ ሞያታት ኣሰልጢንካስ “ንሽዱሽተ ወርሒ ብፉሉይ ወተሃደራዊ ስልጠና ኣብ ሳዋ ተመርቖም” ክባሃል ክትሰምዕ’ሞ ዘደንጹ ኢዩ። እዞም መንእሰያት መወዳእትኡ ፉሉይ ወተሃደራዊ ስልጠና ዝጽበዮም እንተ ነይሩ ስለምንታይ ብኻልእ ዓውድታት ብኸቢድ ወጻኢታት ክስልጥኑ ጸኒሖም? እዚ ኣደንጻዊ ፖሊሲ መንግስቲ ክንደየኖት ካባና ኢና ነስተብህለሉ? እዚ’ኸ መርኣያ ዉሕሉል ቁጠባዊ ፖሊሲ ኢዩ ክባሃል ይከኣልዶ? ኣይኮነን!
ገለ ሰባት ምናልባት ንትሕዝቶ እቲ ዜና ንምንእኣስ እንታይ ሓዱሽ ነገር ኣለዎ ይብሉ ይኾኑ። ገለውን ብፍሉይ ወተሃደራዊ ስልጠና ክስልጥኑ የብሎምን’ድዮም ዝብሉ’ውን ኣይሰኣኑን። ይኹን’ምበር ሓዱሽ ነገር ኣሎዎ ኢዩ። እዞም መንእሰያት ንቑጠባዊ ምኽንያታት ብፉሉይ ሞያታት ሰልጢኖም እንደገና ብፉሉይ ወተሃደራዊ ትምህርቲ ክስልጥኑ ሃብቲ ሃገር ምብኻን ኢዩ። ፉሉይ ወተሃደራዊ ስልጠና ንገዛእ ርእሱ ሞያ ኢዩ። ስለዚ በዚ ፉሉይ ሞያ ዝሰልጠኑ መንእሰያት ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ወጻኢ ክሰርሑ ኢልካ ኣይኮንካን ተሰልጥኖም። ንሕርሻ ወይ ካልእ ቁጠባዊ ጽላት ከበርክቱ ኢልካ ዘሰልጠንካዮም ካኣ ብሞየኦም ንሃገሮም ከገልግሉ ኣለዎም። እቲ ሕቶ፡- እዞም መንእሰያት ሕጂ ወተሃደራት ድዮም ወይስ ሲቪላውያን? ብወተሃደራዊ ሞያ ድዮም ከገልግሉስ ብሲቪላዊ ሞያ? እቲ መልሲ ኣንባባይ ባዕሉ ይመልሶ። እቲ ዝሕዝን ግን መጻኢ ዘይብሎም መንእሰያትን ሃገርን ክትዕዘብ እንከለኻ ኢዩ።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታት ኤርትራ


text:
Mekonnen Beraki
ንዓለምና ካብ ዝነበረቶ ጸልማት ናይ ድንቁርና መዋእላት ኣውጺኦም ናብዚ ሕጂ ዘላቶ ደረጃ ክትበጽሕ መሰረት ዝነበሩ ማእለያ ዘይብሎም ፈላስፋታትን ሰብ በላሕቲ ኣእምሮን ዘይተኣደነ ጻዕርን ጉልበት ኣፍሲሶም’ዮም። ፍልስፍና ሓደ ካብ ዓበይቲ ዓውድታት ትምህርቲ ኮይኑ ምሕሳብ ደረት ከም ዘይብሉ ዘረድእ ጸላዊ ዓውዲ’ዩ። ፍልስፍና ኣብ ዘለዓለሉ እዋን ስም ሃገረ ግሪኽ ስም ሃገረ ግሪኽ ኣብ ዝጥቀሰሉ እዋን ድማ ሶቅራጦስ ዝብል ስም ቅጅል ክብለና ናይ ግድን’ዩ። ብዛዕባ ሶቅራጦስ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ንሰምዕ ንኸውን። ንምዃኑ ሶቅራጦስ መን’ዩ። ካብ 469-399 ቅድሚ ልክደተ ክርስቶስ ዝነበረ ሶቅራጦስ ግሪኻዊ ፈላስፋ ኮይኑ “ኣቦ ፍልስፍና ምዕራባውያን” ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንሱ ንፈላስፋ ፕላቶ መምህሩ’ዩ ኔሩ። ፕላቶ ንኣሪስቶትል ክምህሮ እንከሎ እቲ ፍልስፍናዊ ምዕባለ እናተኣሳሰረ ከይዱ ናብ ኣሌክሳደር ዓቢ በጽሐ። ፍልስፍና ሶቅራጦስ ናብ ዓለም ዝተዘርግሐ ከኣ ብመንገዲ ኣሌክሳንደር ዓቢ ነበረ።
ሶቅራጦስ ካብ ቀራጻይ ኣቦን መሕረሲት ኣደን’ዩ ተወሊዱ። ኣብ ንእስነቱ ሙዚቃ፡ ትምህርቲ ኣካላዊ ምንቅስቓስን ሰዋስውን ኣጽኒዑ (እዘን ዓይነታት ትምህርቲ ዝበዝሑ ግሪኻውያን ዘጽንዕወን ትምህርቲ’የን ኔረን)። ቀጺሉ ከኣ ናይ ኣቡኡ ሞያ ብምሓዝ ቀራጻይ ኮነ። ጥንታውያን ግሪኻውያን ንሶቅራጦስ ከም ሓወልቲ ግሪኽ’ዮም ዝርእዩዎ ዝነበሩ። ከም ሓደ ፍሉይ ስነጥበበኛ ከኣ ይቖጽርዎ ። ኣብ ናይ ሃገሩ ሰራዊት ተጸንቢሩ’ውን ኣብ ኩናት ተሳቲፉ ነበረ። ኣብ ዓውደ ውግእ ፓተዲያ ክሳተፍ እንከሎ ንህይወት ጀነራል ኣልኪብያደስ ከም ዘድሓነ ይንገረሉ።
ማእክለኣይ ዕድመ ኣብ ዝበጽሓሉ ግዜ ኣብቲ ከበባኡ ይኹን ኣብ ሃገሩ ካብኡ ዝለበመን ዝበለሐን ሰብ ከም ዘየሎ ክእመነሉ ጀመረ። ፊሎዞፊ ማለት ብቋንቋ ግሪኽ ፊሎ ፍቕሪ ክኸውን እንከሎ ዞፊ ወይ ከኣ ሶፊያ ልቦና ኢዩ። በዚ መሰረት ንሶቅራጦስን ኣካይዱን ንመንእሰያት ዝመህሮም ዝነበረ ትምህርትታትን ከም ፍቕሪ ልቦና ተቖጽረ። ሓያሎ መንእሰያት ሰዓብቲ ከኣ ኣጥረየ። ኣተሓሳስቡኡ ኣብ ዕዳጋታት ግሪኽን ፎቖዶ ቦታታትን ተዘርግሐ። ካብ መንጎ እቶም ዝስዕብዎ ዝነበሩ መንእሰያት ንፕላቶ ወሲኽካ ገለ ጸሓፍቲ ገለ ተመራመርቲ ክኾኑ ዝበቕዑን ድሒሮም ኣብያተ ትምህርቲ ዝመስረቱን ነበሩ። እተን ኩለን ኣብ ጥንታዊት ግሪኽ ዝተመስረታ ናይ ፍልስፍና ኣብያተ ትምህርቲ ከኣ ብሰዓብቲ ሶቅራጦስ ዝተኸፍታ ነበራ።
ዝምህሮ ዝነበረ ትምህርቲ ኣጠቓሊልካ ክረአ እንከሎ ከመይ ጌርካ ዕዉት ሂወት ትምርሕን ብጽቡቕ ትነብርን ዝብል ነበረ። ንሱ ነቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ፈላስፋታት ማለት ኣብ ኣካላዊ ሳይንስ ( physical science) ዘተኩሩ ብምስዓር ቀንዲ ትምህርቱ ኣብ ስነምግባር ማለት ( moral and ethics) ኣተኮረ። ዝበዝሐ ካብ ትምህርትታቱ ብመንገዲ ፕላቶ ዝተነገረ ይኹን እምበር ካልኦት ተማሃሩኡ’ውን ጽሒፎን መዲሮምን’ዮም ብዛዕባ ሶቅራጦስ። እቲ ቀንዲ ዝተዓወተሉ ትምህርቲ ከኣ ነቶም ሰዓብቱ ኣብ ክንዲ በቲ ሕብረተሰብ ተዓብሊሎም ሕብረተሰብ ዘዝበሎም ዝገበሩ ነቲ ንሳቶም ዝብልዎ ትምህርትታትን ኣማልኽትን ዝኽተሉን ንነብሶም ክሓስቡን ዝስምዖም ክትግብሩን ክሰርሑን ከም ዘለዎም ምእማኑ ነበረ።
ኣብቲ እዋን እቲ ግሪኽ ሓያሎ ደርብታት ዝነበሮ ሕብተሰብ’ዩ ኔሩዋ። እቲ ንቡር ዝበሃል መምስ ደርብኻ ምዕላልን ምዝማድን ክኸውን እንከሎ ሶቅራጦስ ግን ነቲ ደርቢ ግዲ ዝገብረሉ ሰብ ኣይነበረን። ከም ደስ ዝበሎ ከኣ ምስ ኣንስቲ፡ ቆልዑ፡ ኣገልገልትን ባራዩን የዕልልን ይዛረብን ነበረ። በዚ መሰረት ከኣ እቶም ሃብታማትን ላዕለዎት ደርብን ኢና በሃልቲ ግሪኻውያን ብተግባራቱ ተቖጥዑን ጸል እዎን። በቲ ተግራቱ ባህሎምን ክብርታቶምን ከም ዘጠሓሶ ተሰማሚዖም ድማ ሕጊ ኣየኽበረን ወይ ከኣ ሕጊ ጥሒሱ ብምባል ከሰሰዎ።
ኣብ 399 ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ሶቅራጦስ ብገጣሚ መለቱስ፡ ብኣልፋዓይ ቆርበት ኣኒታስን ብመዳሪ ሊይኮንን ናይ ሞት ፍርዲ ከውህቦ ዝኽእል ክሲ ተኸሰሰ። እቲ ክሲ እዚ ዝስዕብ ከም ዝኾነ ንሶቅራጦስ ተነበበሉ
“ሶቅራጦስ ነቶም በታ ሃገር ዝተፈልጡ ኣማልኽቲ ክሒዱ ሓድሽ እምነት ከተኣተቱ ብምፍታኑ፡ ካላኣይ ከኣ ንመንእሰያት ብልሹዋት ከም ዝኾኑ ጌሩ” እቲ እዋን’ቲ ኣቴንስ እቶም 30 ውልቀ መለኽቲ ብዝብል መጸውዒ ዝፍለጡ ሰባት ዝኣለየትሉን ተረፈ መረፍ እቲ ምንቅስቓስ እንተልዮም’ውንን ንምጽራዮም ላዕልን ታሕትን ትብለሉ ዝነበረ’ዩ ኔሩ። ትምህርቲ ሰቆራጦስ ብውልቃውን ፓለቲካዊን ድፊኢት ዝመጸ’ዩ ዝብል ሓሳብ ከኣ ተዋህቦ። ስቅራጦስ ዝምድንኡ ምስቶም ኣቐዲሞም ዝተኣልዩ 30 ውልቀ መለኽቲ ብመንገዲ ተማሃራዩ ዝነበረ ክሪታስ ዝበሃል ሰብ’ዩ። ንሱ ከኣ ሓደ ካብቶም ዝኸፍኡ 30 ውልቀ መለኽትን ብሶቅራጦስ ዝተበላሸወን ሰብ ተባሂሉ ተኣመነሉ። ኣብ ልዕሊ’ዚ ገጣሚ ኣኒታስ “ሶቅራጦስ ንወደይ ኣባላሽይዎ ወደይ ክሳብ ንሶቅራጦስ ዝፈልጦ ብፓለቲካ ተሃኒጹ ዝዓቢ ቆልዓ’ዩ ኔሩ። ንሶቕራጦስ ምስ ረኸበ ግን ንኹሉ’ቲ ብፓለቲካ ክርከብ ዝኽእል ዓወታት ነጺጉዎ።” ክብል ከሰሶ። ከሰስቲ ሶቅራጦስ ዘቕረብዎ ጭብጢ’ኳ እንተዘይነበረ ክሶም ግን በቲ ቤት ፍርዲ ቅቡል ኮይኑ ተረኽበ።
ሶቅራጦስ ንምኽሪ ኣዕሩኽቱ ብምንጻግ በቲ ፍሉጥ ጸሓፊ መደረ ዝነበረ ላይሲያስ ሓሳቡ ጽሒፉ ናብቲ ቤት ፍርዲ ከቕርበሉ ንዝሃቦ ሓለፋ ዕሽሽ ኢሉ ባዕሉ ኣብቲ ቤት ፍርዲ ክምጉት ወሰነ። ኣብቲ እዋንቲ ኣብ ኣቴንስ ጠበቓ ኣይነበረን። ይኹን እምበር ሓደ ክሱስ ጸሓፊ መደረ ክቖጽርን ነቲ ቃላቱ ከኣ በቲ ጸሓፊ ተጸባቢቑ ክቐርብን ይግበር ነበረ። እቲ ንሶቅራጦስ ክሕግዞ ዝሓተቶ ጸሓፊ መደረ ኣብታ ከተማ ዝለዓለ ካብ ዝኽፈሉ ሰባት ነበረ።
ሰለስተ ከሰስቲ ሶቅራጦስ ነፍሲ ወከፎም ሓሓደ ሰዓት ዝወሰደ ክሲ ከቕርቡ እንከለው ወዲ 70 ዓመት ሶቅራጦስ ግን ቅኑዕ ከም ዝኾነ ንኸረድእ ሰለስተ ሰዓት መደረ። ኣብ መወዳእታ እቶም ክፈርዱ ተቐሪቦም ዝነበሩ 500 ካብ ህዝቢ ዝተዋጽኡ ሰባት ( jury) ከምቲ ልሙድ ብዘይ ዋላ ሓደ ዘተን ምዝርራብን” ገበኛ ኢዩ ወይ ኣይኮነን” ዝብል ድምጺ ከም ዝህቡ ድሕሪ ምግባር 280 ሰባት “ገበኛ’ዩ” ክብሉ እንከለው እቶም 220 ግን “ገበን የብሉን” ኢሎም። ድምጺ ሶቅራጦስ ገበኛ’ዩ ዝብል ስለዝዓብለለ ከኣ ቤት ፍርዲ ንሶቅራጦስ ገበነኛ ከም ዝኾነ ወሰነ። ድሕሪ’ዚ ሶቅራጦስ ክልተ ምርጫ ተዋህቦ ወይ ናብ ስደት ከምርሕ ወይ ከኣ ናይ ሞት ፍርዲ ክወሃቦ። ሶቕራጦስ ብሕጫጨ ካብ ኣቴንስ ብስደት ካብ ዝወጽእ ባዕሉ መርዚ ሰትዮ ከመውት ከም ዝመርጽ ሓበሮም። ሆምሎክ ዝተሰምየ መርዚ ናብቲ ሶቅራጦስ ተኣሲሩሉ ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ ተላእከ። ሶቅራጦስ ከኣ ምስ ተማሃሩኡን ኣዕሩኽቱን ሓደ ካብኦም ፕላቶ ብምዃን ንሶም ብሻቕሎትን ድንጋጸን እናዕለበጡ ነቲ መርዚ ሒዙ ዝመጸ መንእሰይ ተቐቢሉ ነቲ ኣብ ኩባያ ዝነበረ መርዚ ሓንቲ ንጣብ ከየትረፈ ሰተዮ። ንሱ “ሞት” ዝመረጸሉ ምኽንያት ብዝቀረበሉ ፍርዲ ስለ ዘይኣመነ ኢዩ። በዚ ምኽንያት ” ምእንቲ እምነቱ ማለት ሓቕነት” ወይ Principle ሞት መረጸ። ብሓጺሩ ከም ኣተሓሳስብኡ “ሞት” ሓላፋይ ኢዩ፡ ሓቅነት ወይ ፍትሒ ግን ነባሪ ኢዩ። ስለዚ ሶቕራስ “ጌጋ” ከይፍጽም ኢዩ ዘፍርሖ ዝነበረ። ሞት ግና ይፍራሕ ኣይፍራሕ ምምጽኡ ኣይተርፍን ኢዩ። ብትግርኛ “ሞት ከም ኣዳም” ውን ንብል ኢና። ስለዚ እምበኣር ሶቕራጥስ ሙሉእ ህይወቱ ስለ “ሕልና/conscience” ተጣቢቁ፡ ኣብ መዋዳእትኡ ከእ ምእንቲ “ሕልንኡ” ህይወቱ ሰዊኡ።
ፕላቶ ድሕሪ ሞት ሶቅራጦስ “ኣብ ህይወተይ እቲ ዝለበመን ቅኑዕን ሰብ ስኢነ” ክብል ተዛረበ።
ጽልዋ ሶቅራጦስ ሽዑ ንሽዑ’ዩ ሰማይ ዓሪጉ። ብዛዕባ ኣመሃህርኡ፡ ህይወቱን ኣማውቱኡ ዝገልጹን ንፍልስፍናታቱ ዘቃልሑን ኣብያተ ትምህርቲ ፍልስፍና ፎቖዱኡ ተኸፍቱ። ተማሃሩኡ ከኣ መምህራን ኮይኖም ብዙሕ ጸሓፉ። ሶቅራጦስ ዝኾነ ጽሑፍ ከይገደፈ’ዩ ሞይቱ። ብዛዕቡኡ ካብቲ ፡ ፕላቶ፡ ዜኖፎን ዝጸሓፉዎ ከምኡ ድማ ኮሜድያዊ ስእልታት ኣሪስቶፋነስን ድሒሩ ድማ ብኣሪስቶትል ዝተጻሕፈን ጥራሕ’ዩ ዝፍለጥ። ሶቅራጦስ ዝጸሓፎ ጽሑፍ ኣይረኸብ እምበር እቶም ንሓቂ ዘቃልሑን ንሓቂ ዝሕልውዋን ዝከላኸሉላን ቃላቱን ተግባራቱን ንዓለምና ቀይሮማ’ዮም። ክሳዕ ሕጂ ከኣ ከም ሓደ ኣብነታዊ ፈላስፋ ህይወት ብዙሓት ክጸሉ ንዕዘብ ኣለና።
ማዕዳ ሶቅራጦስ ብዛዕባ ዓወት
ሓደ እዋን ሓደ መንእሰይ ናብ ገዛ ሶቅራጦስ ብምኻድ ምስጢር ዓወት እንታይ ከም ዝኾነ ክሕብሮን መንገዲ ከርእዮን ኣጥቢቑ ሓተቶ።
ሶቅራጦስ ከኣ ንጽባሒቱ ንግሆ ኣብቲ ገምገም ቀላይ ክራኸቡ ሓቢሩ ነቲ መንእሰይ ኣፋነዎ። ንጽባሒቱ ክልቲኦም ሸናቕ እናበሉ ናብቲ ቃላይ ኣተው። እቲ መንእሰይ ናብቲ ማይ እናቐረብ ምስ ከደ ፍርሕ ፍርሕ በለ። እቲ ማይ ክልዕ ኣብ ማዕረ ክሳዶም ክበጽሕ እንከሎ ነቲ መንእሰይ ጎቲቱ ብርእሱ ሒዙ ናብቲ ማይ ኣጥለቖ። እቲ መንእሰይ ሽሕ’ኳ ካብቲ ማይ ክወጽእ ብዙሕ እንተተቓለሰ ብጉልበትን ሓይልን ካብ ሶቅራጦስ ድኽም ስለዝበለ ኣይከኣለን። ኣብ መወዳእታ ገጽ እቲ መንእሰይ ናብ ሰማዊ ሕብሪ ክቕየር ምስ ጀመረ ፈነዎ። ዝምነዮ ዝነበረ ኣየር ናብ ውሽጢ ስሒቡ ምስ ኣእከለ ድማ ሶቅራጦስ ከምዚ ክብል ሕቶ ኣቕረበሉ ነቲ መንእሰይ “ንምዃኑ ኣብ ውሽጢ’ቲ ማይ እንከለኻ ልዕሊ ዝኾነ ነገር ኣድሊዩካ ዝነበረ እንታይ ኔሩ?” ክብል ሓተቶ
ንሱ ከኣ ከይተወላወለ “ዘተንፍሶ ኣየር” ክብል መለሰሉ
ሪኢኻ “ምስጢር ዓወት እዚ’ዩ ልክዕ ከምቲ ኣብ ውሽጢ ማይ ኮይንካ ንኣየር ዝደለኻዮን ዝባሃግካዮን ንዓወት’ውን ካብ ልብኻ ድለያ’ሞ ክትረኽባ ኢኻ፡ ካልእ ዝተፈልየ ምስጢር የብላን” በሎ።
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ኣስዒበ ንገለ ካብቲ ሓይሎን ፍሉጥን ጥቕስታቱ ክጋብዘኩም’የ።
ቁጠዐ ዘሰንፈካ እንተደኣ ኮይኑ ነቲ ቁኑዕ ሓሳብካ ለዊጡ፡ ናይ ርእሱ ተኸታልን ተገዛኣይን ክትከውን ማሪኹካ ኢዩ’ሞ ንርስኻ ምስ ሰብ ኣይትቑጸሮ ሰብ እየ ከኣ ኣይትበል።
ናይ ሞት ዓይነት ክልተ ወገን’ዩ። ሓደ ባህሪያዊ ክኸውን እንከሎ እቲ ካልእ ከኣ ብፍቓድካ እትሞቶ ሞት ኢዩ። ይኹን ደኣ’ምበር ህይወቱ ብገዛእ ርእሱ ንዘሕልፍ ሰብ እቲ ብፍቓዱ ዝሞቶ ሞት ፡ ንዕ ኡ መደበኛ ናይ ባህሪ ሞት ኢዩ ዝኾነሉ።
ኣነ ሓንቲ ነገር’የ ዝፈልጥ ንሳ ከኣ ሓንቲ ከም ዘይፈልጥ።
1.ብዛዕባ ህይወት፡ ገዛእ ርእስናን ከባቢና ዘለና ኣፍልጦ ክሳዕ ክንደይ ውሑድ ምዃኑ ምስ ንርዳእ እቲ ዝዓበየ ልቦና ኣብ ነብስና ይዓስል።
- ሓቂ ኣብ ኩሉ ድልዩዋ።
- ንደቂ ሰባት ዋላ ሓንቲ ክምህሮም ኣይክእልን’የ። ሓንቲ ክገብራ ዝኽእል ከም ዝሓስቡ ጥራሕ’የ ዝገብሮም::
- ሓመይቲ ኣይጎድኡንን’ዮም ምኽንያቱ ስለዘይሃርሙኒ።
- ነብስኻ ክትረኽባ ብዛዕባኻ ሕሰብ።
- ሓደ ሓደ ግዜ ኣዝየ እፈርሕ እቶም ብዓይነይ ዝርእዮም ነገራት ምስ ካልኦት ስምዒት ህዋሳተይ ኣወሃሂደ ትርጉም ክረኽበሎም ክብል ነቶም ካልኦት ስምዒት ህዋሳተይ ከየዕውሮም።
- ጸሎትና ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ባረኸትና ክኸውን ኣለዎ። እቲ ካልእ ፈጣሪ ዘድልየና ጽቡቕ ነገር ባዕሉ ይፈልጦ’ዩ።
- ውዑይ ፍቕሪ ዝሑል መወዳእታ’ዩ ዘለዎ።
- ጥዕይቲ ሰበይቲ እንተተመርዒኻ ሕጉስ ክትከውን ኢኻ፡ ርግምቲ ሰበይቲ እንተተመርዒኻ ድማ ፈላስፋ ትኸውን።
- ተፈጥሮ ክልተ ዓይኒ፡ ክልተ እዝኒ፡ ሓንቲ መልሓስ ዝዓደለኒ ብዙሕ ንኽሰምዕን ንኽርእን ውሑድ ንኽዛረብን’ዩ።
- ሞት ካብቲ ኩሉ ዝበለጸ ንወዲ ሰብ ዝተዓደሎ ጸጋ’ዩ።
- ንዓለም ከመሓዳር ዝደሊ ፈለማ ነብስኻ ኣማሓድር በልዎ።
- ወዲ ሰብ ክሳዕ ዝምርዖ ሕጉስ ኣይኮነን ኣይትበልዎ።
- ኣነ ወዲ ኣቴንስ ኣይኮንኩን ወይ ግሪኻዊ ኣይኮንኩን ኣነ ዜጋ ናይ ዓለም’የ።
- እቲ ዝበለጸ ጽቡቕ ነገር ፍልጠት ክኸውን እንከሎ እቲ ዝኸፍአ ሕማቕ ነገር ከኣ ድንቁርና’ዩ።
- ዕርክነት ንምምስራት ቁልጡፍ ኣይትኹን ምስ ጀመርካዮ ግን ቀጥ ኣቢልካ ሓዞ ቀጽሎ ከኣ።
- ዘይረብሑ ሰባት ንኽበልዑን ንኽሰትዩን’ዮም ዝነበሩ። ዋጋ ዘለዎም ሰባት ግን ንኽነብሩ’ዮም ዝበልዑን ዝሰትዩን።
- ኣዚዩ ኣዕናዊ ጽልኢ ካብ ክቱር ህንጡይነት’ዩ ዝብገስ።
- ናይ ሓሶት ቃላት ንገዛእ ጥራሕ ኣይኮኑን ኩፋት ንመንፈስካ’ውን ብኽፋት ይብክልዎ’ዮም።
- እታ ናይ ስንብታ ሰዓት ኣኺላ’ላ በቢ መንገድና ክንከይድ ኢና፡ ኣነ ክመውት’የ ንስኻ ክትነብር ኢኻ። ኣየናይ ይጽብቕ ሓደ ኣምላኽ ጥራሕ’ዩ ዝፈልጥ።
- ዕግበት ባህሪያዊ ሃብቲ ክኸውን እንከሎ፡ መጋየጺ ከኣ ኣርቲፊሻል ድኽነት’ዩ።
- እቲ ቅኑዕ ልቦና ሓንቲ ዘይትፈልጥ ምዃንካ ምፍላጥ’ዩ።
- ምግራም ናይ ጥበብ መጀምርያ ኢያ።
- ከምቲ ኣብ ካል ኦት ክትርእዮ እትደልዮ ኩን።
- ምስጢር ለውጢ ኣብ ዑቕር ሓይልኻ ኣተኩሮ ብምግባር ን ኣረጊት ከይተቓለስካ ሓድሽ ምህናጽ’ዩ።
- በላሕቲ ሰባት ካብ ኩሉ ነገርን ካብ ኩሉ ሰብን ይመሃሩ። ማእከሎት ሰባት ካብ ተሞኩሮኦም ይመሃሩ። ደናቑር ናይ ኩሉ ሕቶ መልሲ ኣለዎም።
- እቲ ክርክር ምስ ተዛዘመ፡ ጸለመ መሳርሒ ስዑር ይኸውን።
- ውሑድ ድልየታት ምህላው ዳርጋ ፈጣሪ’ዩ ዝገብረካ።
- ምውዳቕ ስዕረት ኣይኮነን፡ ስዕረት ዝበሃል ኣብቲ ዝወደቕካዮ ኮፍ ምስ ትብል’ዩ።
- ንሕቶ ምርዳእ ፍርቂ መልሲ’ዩ::
- ምንጪ Joshua J. Mark ካብ ዝጸሓፎ ጽሑፍን eyewitness.com ካብ ዝበል መርበብ ሓበሬታን ዝተተርጎመ
ንሶቅራጦሳዊ
ተጸሊሉ ’ብሉኻ
ጸለሎ ዝቐብኡ
ጨርቅኻ እንተ ደርበኻ
ውሽጥኻ ዘይገልሁ።
ሓሳባትካ ብዝሒ ኸዋኽብቲ
ጾር ይኸብደካ ትስእነሉ ፍቕዲ
ጽላሎትካ እንኮ መሰነይታ
ንሱ’ኳ ’ጠልመካ ንምሸታ።
ዕላል ውሽጥኻ
መወዳእታ ኣልቦ
ማሕዩር በቲኹሉ
ጸሓይ ንኽወቕዖ።
መን’ሞ ከንብቦ፡
ምስሉ ኸይርኢ ሰብ
መስትያቱ ይሰብር
ውሽጡ ’ናሃደኖ
ተሓቢኡ ’ነብር።
ግርማይ ኣብርሃም
2017


text:
ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ልዕሊ ዝነብሩ ወፃእተኛታት ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት ብትሪ ብምውጋዝ ሃገርና ነዚ ኣይትቕበሎን ኢሎም።ኣሽሓት ነበርቲ ወደባዊ ከተማ ደርባን ንልዕሊ ክልተ ሰሙናት ኣብ ልዕሊ ወፃእተኛታት ይፍፀሙ ዘለው መጥቓዕትታት ብምቅዋም ተሰሊፎም ኣለው።ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያን ሓዊሱ ኣፍሪካዊያን ወፃእተኛታት ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ስለ እንርከብ ናይ ዓለም መንግስታት ድፍኢት ክገብሩ ኣለዎም ክብል ዘዘራረብናዮ ነባሪ ደርባን ፀዊዑ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ንዝኾነ ይኹን መጥቓዕቲ ምኽንያት የብሉን፣ብፅኑዕ ንኹንኖ ምስ በሉ ፖሊስ ነቲ ህውከት ኣብ ቁፅፅር ከውዕሎን ፈፀምቱ እውን ናብ ሕጊ ክቐርቡን እዮም ኢሎም። ምስ ካብኔቶም ከምዝመኸሩ ማዕኸናት ዜና ደቡብ ኣፍሪካ ገሊፀን ኣለዋ።
‘’ፈተናታት ከምዘለውና ግልፂ’ዃ እንተኾነ ከምዚ ዝበለ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣህጉርና ምፍፃሙ ተቐባልነት የብሉን።ደው ክብል ኣለዎ፤ከመይ ገይርና ነንሕድ ሕድና ክነቀታተል?’’ ምባሎም ንSAFM ናይ ዜና ማዕኸን ተዛሪቦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ ሓደ ኢትዮጵያዊ ሓዊሱ ህይወት ሓሙሽተ ሰባት ዘጥፍአን ንኣሽሓት ዘመዛበለን ኣብ ልዕሊ ወፃእተኛታት ይፍፀም ዘሎ ህውከት ብምቅዋም ኣሽሓት ሎማዕንቲ ሓሙስ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣስታት 4,000 ዝኾኑ ነበርቲ፣ተምሃሮ፣ከባቢያዊ መራሕቲ ሃይማኖትን ፖለቲካን ‘’ዕንወት ንዘርኣዊያን’’፣’’ሕብረት ንኣፍሪካ’’ ዝብሉ ጭርሖታት ብምስማዕ ሰልፊ ኣካይዶም ኣለው።
ካብ ከተማ ጆሃንስበርግ ውፅእ ኢሉ ፖሊስ ብወፃእተኛታት ዝውነኑ ዱዃናት ንምጥቓዕ ዝተኣኻኸቡ ፀረ-ስደተኛታት ንምብታን ናይ ጎማ ጥይትን መንብዒ ጋዝን ተጠቒሙ።
እቲ መጥቓዕቲ ፈለማ ኣብ ልዕሊ ብወፃእተኛታት ብቐንድነት ድማ ብሱማሊያዊያንን ኢትዮጵያዊያን ዝውነኑ መደብራት ብምጥቓዕ እዩ ጀሚሩ።እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ኣፍሪካዊያን ወፃእተኛታት ተጋፊሑ ብዙሓት ክርዕዱን ተስፋ ክቖርፁን ገይሩ’ሎ።
ኣብ ከተማ ደርባን ዝነብርን ኣብ ንግዲ ዝተዋፈረን ሃብቶም ደበሳይ ሓበሻ ዝውንኑዎም ናይ ንግዲ ትካላት ብበዝሒ ዝነብርሉ Wes Street ዝተብሃለ ከባቢ ብቶም ናዕበኛታት ተኸቢቡ ፖሊሳት ድማ ኣብ ምክልኻል ከምዝርከቡን ሓቢሩ።’’ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ስለ እንርከብ ናይ ዓለም መንግስትታት ድፍኢት ክገብሩ ኣለዎም’’ኢሉ።ዝርዝሩ ኣብዚ የድምፁ።