text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ወረዳ ምንጃር ሸንኮራ ምምሕዳር ከተማ ኣረርቲ ን15 መዓልታት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ብምጥፍኡ ነበርቲ ትማሊ ረቡዕ ዘካየድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ናብ ግጭት ብምምራሑ ኣብ ገለ ሰልፈኛታት መቑሰልቲ፣ካብታ ከተማ ውፅእ ኢሉ ዝርከብ ፋብሪካ ምፍራይ ቺፕውድ እውን ናይ ምቅፃል ሓደጋ ከምዝወረዶን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብቲ ሰልፊ ተደጋጋሚ ምጥፋእ መብራህቲ የጋጥም ስለዘሎ ፍታሕ ክውሃቦም ድምፆም የስምዑ ከምዝነበሩ መንነቶም ክግለፅ ዘይደለዩ ገለ ነበርቲ ሓቢሮም።
ቀረብ ሽኮርን ዘይትን ክፍታሕ፣ርትዓዊ ኣከፋፍላ ግብሪ ክህልው፣መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክረኽቡን ዝብሉ ሕቶታት ምልዓሎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓደ ነባሪ ከተማ ኣረርቲ ክልተ ሰባት ቆሲሎም ከምዝነበሩን እቲ ሓደ ከምዝሞተን ይገልፁ።እዚ ነባሪ ናይቲ ቺፕውድ ሓለውቲ ብዝተኮሱዎ ጥይት እዩ ተቐቲሉ ክብል ከሎ ኣካያዲ ስራሕ እቲ ፋብሪካ ኣቶ ወጣ ግን ካባና ዝተተኮሰ ጥይት የለን ኢሎም።
ኣማሓዳሪ እቲ ወረዳ ኣቶ በጋሻው ተክሉ ሰባት ኣብ ምርግጋእ ንሰርሕ ኢና ህዝቢ ንዘቕረቦ ሕቶ እውን መልሲ ክንህብ ኢና ኢሎም ኣለው።


c: text/html

text:
ዝሓሸ ሓድሽ ህይወት ኣብ ብሪጣንያን ሃገራት ኣውሮጳን ንምጅማር ዝትስፈው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት መዕቆቢ ዝነበረ ኣብ ዶብ ፈረንሳን ብሪጣንያን ዝርኸብ ብዱር(ጫካ) ዝፍለጥ ካልያስ ብሰበስልጣን ፈረንሳ ካብ ዝፈረስ ሓደ ዓመት ኣቑጺሩ’ሎ።
መብዛሕትኦም ካብቶም ኣስታት 6,500 ኣብ ካልያስ ተዓቑቦም ዝነበሩ ስደተኛታት ካብ ዒራቕ፡ሱዳን፡ኤርትራን ካልኦት ብኹናት ዝባደማ ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ዝመጹ ኽኮኑ ከለው ዕላማኦም ብናይ ጽዕነት መካይንን ባቡርን ነቲ ንብሪጣንያ ምስ ፍረንሳ ዘራኽባ መትረብ ብምስጋር ብሪጣንያ ንምብጻሕን ስራሕ ንምርኻብ እዩ።
ይኹን ደአ እምበር እቲ ኩነታት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብምኳኑን ቁጥዓ ህዝቢ ብምዕራጉን ሰበስልጣን ፈረንሳን ብሪጣንያን ኣብቲ ስደተኛታት ይጉዓዝዎ ዝበልዎ መንገዲ ናይ ኤሌትሪክ ሓጹር ሃኒጾም።እዚ ነቲ ናብ ብሪጣንያ ዝጉዓዙ ቁጽሪ ስደተኛታት ክጉድል ኣበርኽቶ ጌሩ’ዩ።
ኣብ ካልያስ ዝነብር ዝነበሩ ሕብረተሰብ ኣብያተ ክርስትያን፡መሳጊድ፡ ኣብያተ ትምህርቲን ኣብያተ ንግዲን ብምህናጽ ናብራኦም ይመርሑ እንተነበሩ ናብቲ ቦታ ዝበጽሑ ዘይመንግስታዊ ትካላት ግን እቲ ቦታ ንመነባብሮ ምቹእ ከምዘይኮነ ይገልጹ።
ካብ ጥቅምቲ 24,2016 ጀሚሮም ሰበ ስልጣን ፈረንሳ ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ ካልእ ቦታ ብምግዓዝ ነቲ ቦታ ከጽርዩ ኣብ ዝፈተንሉ ፡ ነቲ ቦታ ገዲፎም ዝወጹ ዝነበሩ ስደተኛታት ንመንበሪኦም ከቃጽሉ ተራእዮም እዮም።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብርግጽ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ መዓስከር ስደተኛታት ኣብቲ ቦታ ከምዘይተሃንጸ እንተተገልጸ ነበርቲን ኣብቲ ቦታ ዝሰርሑ ትካላት ግብረ ሰናይ ግን ሕጂ’ውን ብዙሕ ቁጽሪ ዘለዎም ስደተኛታት ናብቲ ቦታ ከምዝውሕዙን ኩነታት ድማ ኣብቶም ኣቐዲሞም ዝነበሩ ዝኸፍአ ምኳኑ ይገልጹ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
HIV/AIDS ኣብ 1981 ኣ/ፈ ኣብ ዓለም ካብ ዝኽሰት ከቢድ ጉድኣት ከምዘብፅሐን ኣብ 2011 ኣ/ፈ ብዝተኻየደ መፅናዕቲ ድማ ልዕሊ 25 ሚሊዮን ሰባት በቲ ሕማም ከምዝሞቱ ዶ/ር ዳውድ ሰይድ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኢስት ካሮላይና ዝርከብ ኽፍሊ ሕክምና ፕሮፌሰር ተመሓላለፍቲ ሕማማትን ሓላፊ ስልጠናን ገሊፆም።17.3 ሚሊዮን ዝግመቱ ህፃውንቲ ሓደ ካብ ወለዶም ወይ ክልቲኦም ወለዶም ዝስኣኑ ከምኡ’ውን ኣብዚ እዋን እዚ ክሳብ 34 ሚሊዮን ዝግመቱ ሰባት ምስቲ ቫይረስ ይነብሩ ከምዘለው ነቲ መፅናዕቲ ብምጥቓስ ሓቢሮም።
ኣብ ሁስተን ቴክሳስ ስፔሻሊስት ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝኾኑ ዶ/ር ሰለሞን ገብረድንግል ብውገኖም እቲ ሕማም ብበዝሒ ዝርኣየሉ ከባቢ ኣብ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ከምዝኾነን ካብቶም 34 ሚሊዮን ምስቲ ቫይረስ ዝነብሩ ሰባት 66 ሚእታዊ ወይድማ 22 ሚሊዮን ሰባት ኣብዚ ዞባ እዚ ከምዝርከቡን ሓቢሮም።ንዝርዝሩ የድምፁ


text:
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ሶማል ኣገልግሎት ኢንተርነት ተቛሪጹ
Radio Erena: 09 August 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ሶማል ተፈጢሩ ምስ ዘሎ ጸጥታዊ ኩነታት ብምትእስሳር፣ ኣብቲ ዞባ ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣቋሪጽዎ ከምዘሎ ኣብ ፓሪስ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ትካል፣ ጋዜጠኛታት ብዘይ ዶብ ገሊጹ።
እቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን መርበብ ሓበሬታ ከይዕፈንን ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከባ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ከኣ ናብ ሃገርን ኣትየን ክሰርሓ ክፈቅድን እንከሎ፣ ድሕሪ'ቲ ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብ ክልል ሶማል ዝተኸስተ ናዕቢ ግና ኣገልግሎት ኢንተርነት ከምዝቋረጽ ጌርዎ ኣሎ።
ቅድሚኡ ንዝነበሩ መራሕቲ፣ ንህዝቢ ካብ ሓበሬታ ምግላሎም ክወቅስ ዝጸንሐ ሓድሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ጸጥታዊ ስግኣት ብምምኽናይ፣ ኣገልግሎት ኢንተርነት ብምዕጻው ብትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይንቀፍ ኣሎ።
ኣብ ክልል ሶማል ኣብ መንጎ ሰራዊት እቲ መንግስትን ፍሉያት ሓይልታት ናይቲ ክልል ብዝተኻየደ ግጭት 10ታት ሰባት ክቕተሉን ክቖስሉን እንከለዉ፣ ኣሽሓት ከኣ ካብ መነናብርኦም ተመዛቢሎም ኣለዉ።
ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝበዝሐ ክፋላት እተን ግጭት ዝተጎሃሃረለን ከተማ ታት ጅግጅጋን ድሬዳዋን ከምዝተቖጻጸረን ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ጸጥታ ናብ ንቡር ከምዘይተመልሰ'ዩ ዝሕብር።
ኣማሓዳሪ ናይቲ ክልል ዝነበረ ዓብዲ ማሕሙድ ዑመር ብሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ ናብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝተወስደ ዝተፈላለዩ ወገናት ይጠቕሱ እኳ እንተለዉ፣ እቲ ኣማሓዳሪ ወከልቲ ህዝቢ ብዘቕረብዎ ጠለብ ካብ ስልጣኑ ከምዝተሰናበተን ብስራሕ ጉዳይ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝገዓዘን ከኣ ካልኦት ይጠቕሱ።
ይኹን'ምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንኣገልግሎት ኢንተርነት እቲ ክልል ኣቛሪጽዎ ስለዘሎ፣ ብመንገዲ መርበባት ቅኑዕ ሓበሬታ ንምርካብ ኣጸጊሙ ከምዘሎ ይግለጽ።
====================


text:
ፅዋዕ ዓለም ብራዚል 2014 ሎሚ ረቡዕ ክልተ ግጥማት ኣተኣናጊዱ‘ሎ። ምሕላፈን ንከረጋግፃ ዝተፃወታ ኣርባዕተ ጋንታታት ኣርጀንቲና፣ናይጀርያ፣ ቦስንያ-ሄርዘጎቭንያን ኢራንን‘የን።
ብመሰረት‘ዚ፣ኣርጀንቲና ብልዮኔል ሜስይ ክልተ ሸቶታት ኣቁፅራ፣ እንደገና ናይ ተኸላኻላይ ኣርጀንቲና እግሪ ተላቲማ ሳልሰይቲ ሸቶ ብዕድል ኣቁፂራ። ካብ’ቲ ምድብ ቀዳመይቲ ኮይና ሓሊፋ‘ላ።
ጋንታ ናይጀርያ ብቁፅሪ ሸውዓተ ኣሕመድ ሙሳ ክልተ ሸቶታት ኣቁፂራ ሰለስተ ንክልተ ተሳዒራ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ሓሊፋ‘ላ።ፈረንሳይ ክትከውን‘ያ ቀፃሊት መጋጥምታ።
ሓደ ተሰላፊኣ ብቀይሕ ካርድ ዝተባረራን ብዓሰርተ ሰባት ንክትፃወት ዝተገደደትን ኢኮዶር ምስ ፈረንሳይ ዜሮ ንዜሮ ተፈላልያ፣ሆንዱራስ ብስዊዘርላንድ ሰለስተ ንዜሮ ተሳዒራ።እዚ ማለት ፈረንሳ ቀዳማይ፣ስዊዘርላንድ ካልኣይ ኮይነን ሓሊፈን‘ለዋ።
ፅባሕ ኣሜሪካ ምስ ጀርመን፣ፖርቹጋል ምስ ጋና፣ደቡብ ኮርያ ምስ ቤልጀም፣ኣልጀርያ ምስ ሩስያ‘ዩ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ንዝባረሩ ዜጋታተን ንዘይቕበላ ኣርባዕተ ሃገራት ቪዛ ምሃባ ጠጠው ከም እተብል ኣፍሊጣ።
ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪካ ኤርትራ፣ጊኒን ስየራ ሊዮን ከምኡ እውን ካምቦዲያ እየን።
ዩናይትድ ስቴትስ ቅድም ክብሉ ኣብዝነበሩ ምምሕዳራት እውን ናይ ምብራር ፃዕርታታ ንምሕያል ንኽልተ ግዜ ቪዛ ምሃብ ጠጠው ኣቢላቶ ከምዝነበረ ተገሊፁ’ሎ።
ምንስቴር ድሕነት ውሽጢ ሃገር ዩናይትድ ስቴርስ ኣርባዕተ ሃገራት ብዘይሕጋዊ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝነብሩ ዜጋታተን ኣይንቕበልን ምባለን ወይ ኣዳልዪ ዘይኮነ ምድንጓያት ከምዝፈጥራን ንምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ US ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ገሊፁ ነይሩ።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ነቲ ትእዛዝ ንምፍፃም ይግምግመሎ።
ዝሓለፈ እዋን እዚ ናይ ቪላ እገዳ ንዲፕሎማሰኛታትን ሰበስልጣን መንግስትን ዝጠመተ ነይሩ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ጊኒ ዝበፅሖ ወግዓዊ ሕቶ ከምዘየለ ብምግላፅ 75 ጊኒያዊያን ከምዝተባረሩ ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ሰበስልጣን ኤምባሲ ሲየራ ሊዮን ክባረሩ ተዳሊዮም ናብ ዘለው ከይዶም ዜጋታት ምዃኖም ምስ ኣረጋገፁ ኣዳላዩ ሰነድ ከምዝዳለወሎምን ገሊፆም ኣለው።
ካብ መንግስቲ ኤርትራ መብርሂ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዚ ዓመት 117 ኤርትራዊያን፣88 ጊኒያዊያንን 27 ካምቦዲያዊያንን ካብ ዩናይትድ ስቴትስ ክወፁ ከምዝኣዘዘት ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ግን ክባረሩ ካብ ዝተኣዘዙ 28,000 ሜክሲካዊያን ሓዊሱ ተጠቒሶም ዘለው ኣዚዮም ውሑዳት እዮም።


text:
ኣብ ከተማ ኣክሱም ትነብር መንእሰይ ገነት ገብረስላሴ ኣብ ልመና ዝነበራ 14 ፈለስቲ “ፍረ ገዳም ማሕበር ማእለማ” ኣጣይሻ ብናብራ ዓርሰን ክኽእላ ኩነታት ተጣጥሐለን ምህላዋ ትገልጽ::
ገነት ኣብ ዝተፈላለዩ ገዳማትን ኣብ ከተማ ኣክሱምን ለሚነን ዝዕነገላ ዝነበራ ፈለስቲ ኣኪባ፣ሰሪሐን ዓርሰን ዝኽእላሉ መንገዲ ሓቢራ፣ ካውኡ ድማ ምስ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቀንስትዮ ብምትሕግጋዝ ብማእለማ ሰልጢነን ዓርሰን ዝኽእላሉ ኣፋፍኖት ክረኽባ ኣኽኢላተን’ላ::
“ስራሕ ሃይማኖት ኣይፈልን:: ስራሕ ንዝደልዮ ጥራሕ እዩ ዝደሊ:: ማእለማ ድማ ጥበብ እዩ ብሃይማኖት ክርስትያን ኦርቶዶክስ ናይ ገዳማውያን ስራሕ እዩ፤ እነይ ማርያም ዘርአየትና ስራሕ እዩ:: ስለዚ ደቀንስትዮ ክሰርሐኦ ዝግባእ እዩ” ትብል ገነት::
ብመሰረት’ዚ እተን ፈለስቲ ብዋናነት ካብ ኣክሱም ዝርከብ ጋቢ፣ ሽኮሪ ጋቢ(ዕጥርጥር ጋቢ)፣ ጥሉፍ ኩታ፣ ንፈለስቲ ዘገልግል ሽጎማነ፣ ብስእሊ ቤተ ክርስትያንን ሓወልትን ዝወቀበ ነፀላን ካልኦት ዓይነታት ዓለባን ኣሰናዲአን ናብ መሸጣ ኣቕሪበን ኣለዋ::
“ዝሓሰብኩዎ ስራሕ ኣብዚ ደረጃ ምብጽሑ ሕጉስቲ እየ እግዚኣብሄር ይመስገን ናዓይ ምግበይ እዩ ፍረ እዩ ኮይኑ ግና ቅር ዝብለኒ ነገራት’ሎ:: እዚ ስራሕ እዚ ናይ ኩልና ሓላፍነት እናሃለወ ክሳብ ሐዚ ዝተገበረለን ሓገዝ የለን:: ዓሰርተ ኣርባዕተ ፈለስቲ ኣብ ሓደ ገዛ እየን ዝነብራ” ብምባል ተገዳስነት ዘለዎ ወገን ንኽሕግዛን ትጽውዕ::
ገነት ብተወሳኺ ወለዶም ዝሳኣኑ ሰለስተ ህፃውንትን ካልኦት ጠዋሪ ዘይብለን ሰለስተ ኣዴታትን ትሕብሕብ::


text:
ኣዋጅ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ንሕና ሓይልታት ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ኣብ ሃገርና ሰላምን ርግኣትን ንምርግጋጽ ንቃለስ ዘሎና ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 9 ነሓሰ 2010 ኣብ ርእሰ ከተማ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሚክራሲያዊ ለዉጢ ከነቃንዕ ተጋቢእና ቀኒና፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ካብ መዋእል ኣትሒዙ ኣብ ዓበይትን ንኣሽቱን ሃገራውን ከባብያውን ክሳብ ዝተሓቱ ማሕበራውን ህዝባውን ሕቶታቱ፣ ብመገዲ ዘተን ዋዕላን መጻኢ ጉዳይ ሃገሩን ክሰማማዕን ክውሰንን ጸኒሑ ኢዩ። እዚ ሕጂ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 9 ነሓሰ 2010 ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ መቐጸልታ ናቱ ኢዩ።
ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢን ህልው ኩነታትሃገርን ህዝብን፡–
ሎሚ፣ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ትሕቲ መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ተረጊጹ፣ ኩሉ ዓይነት ጭቆናን ጸቕጥን ማለት ብሄራዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ባህላውን፣ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ መዘና ብዘይብሉ ኩሉ መዳያዊ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላቱ ተገፊፉን ተጣሒሱን ይርከብ። ሃገርና ኣብ ደረጃ ፍጹም ምንቁልቋል ምብትታንን ፣ ከም ሳዕቤን ድማ ናይ ምብታን ሓደጋ ኣብ ልዕሊ እቲ ሕብረተሰብና ዘንጸለላወሉ፣ ዜጋታትና ኣብ ማእሰርትን ማሕዩርን ቅትለትን ዝሳቐዩሉ፣ ኣማኢት መዓስከራት ተኸፊቱ ህዝብና ብኣልማማ ኣብ ኣብያተ ማኣሰርቲ ኣብ ዘለዉሉ፣ መራሕቲ ሃይማኖታትና ከይተረፉ ግዳያት ዝኾኑሉ ህሞት ኢዩ ዝካየድ ዘሎ። ብሰንኪ እዚ ዘሎ ኩነታት ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ግዳያት ናይቲ ስርዓት ኮይኖም ኣለዉ። ኣብ ኣህጉራውን ዓለም ለኻዊን ደረጃ፣ እዛ ሃገር እዚኣ ሓንቲ ካብተን ኲናት ኣብ ዘይብሉ ግዜ ዝለዓለ ቁጽሪ ስደተኛትት እተፍልፍል ምዃና ተረጋጊጹ ኣሎ። ብፍላይ መንእሰያት ብብዝሒ ንስደት ኣብ ዘምርሑሉን፣ ኣብ ፈቐዶ ሰሃራን ባሕርን ዝጠፍኡሉን፣ እቲ ስርዓት ዘካይዶ ዘሎ ግዱድ ሰፈራታት ዘስዓቦ ደሞግራፊያዊ ምልውዋጥን፣ ዝፈጥሮ ዘሎ ህዝባዊ ምምዝባላትን ኣብ ዘለወሉ እዋን ኢዩ እዚ ዋዕላ ተጋቢኡ። ልዕሊ 330 ዝተሳተፉሉ ዋዕላ ብኸምዚ ዝስዕብ ኔሩ። 10 ውድባት ኪዳን፤ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዋ ፖለቲካውን ብሄራውን ውድባት፤ ወከልቲ ሲቪክ ማሕበራት ካብ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ጁቡቲ፣ ማኣከላይ ምብራቕ፣ ኣውሮጳ፣ ኣሜሪካ፣ ካናዳን፣ ኣውስትራልያ፣ ኒው ዚላንድን ዝመጹን፣ መራሕቲ ሃይማኖት፤ ወከልቲ ደቂ ኣንስትዮ፤ ወከልቲ መንእሰያት፤ ወከልቲ ስደተኛታት፤ ወከልቲ ገዳይም ተጋደልቲ፤ ወከልቲ ናይ ኤርትራውያን ናይ ዜና ማዕከናት፤ ምሁራትን ነጻ ዜጋታትን፤ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰልን ተረኺቦም።
ብውድዓዊ ኩነታት ክንዕዘቦ እንከለና፣ እዚ ዋዕላ እዚ፣ ሃገርናን ሕዝብናን ብሰፍ ዘይብል ኩሉ መዳያዊ ጭቆና እናተሳቐየ በቲ ሓደ ወገን፣ ጠገለ ዘይብሉ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ. ግዳምን ውሽጣውን ተጻባኢ ፖሊሲታቱ ዘኸተሎ ጎነጽ ምስ ጎረባብትን ማሕበረ ሰብ ዓለምን በቲ ሓደ፣ ኣብ ልዕሊኡ ድማ ማእከል ሽበራ ብምዃን፣ ኣብ ፍጹም ከበባ ተነጽሎ ተሳጢሑ ኣብ ዘለወሉ እዋን ኢዩ ተኻይዱ።
ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፣ ቀንዲ ዕላማኡ ሃገርናን ሕዝብናን ካብዚ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ኩነታት ፍጹም ንምንጋፍን ብኡ ኣቢሉ እውን፣ ኩሎም ኤርትራውያን ብሓባር ተኸባቢሮም ዝነብሩላ ሃገር ምእንቲ ክውንኑ ዘኽእሎም ምዕቃብ ሃገራዊ ሓድነትን ምፍጣር ሕድሕዳዊ ምትእምማንን ኢዩ።
ነቶም ጠንቂ እዮም ዝበሃሉን፣በብግዜኡ ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ፍልልያት ክዓሙቕ ዝፍተን ዘሎ ቅርሕንትን ጽልእን፣ለልዮም ብክፉት ልብን መንፈስን ብምዝታይ ዝተኻየደ ሓድነት ናይ ምርግጋጽ ስጉምቲ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኤርትራውያን ንሕድሕዳዊ ወጽዓታቶም ተቐቢሎም ዝፈጠርዎ ምትእምማንን ዝበጽሕዎ ምርድዳእን፣ መለለዪ ናይዚ ሃገራዊ ዋዕላ ኢዩ ነይሩ።
ንሃገራዊ ሓድነቶም ከም ቀንዲ ጠንቅታት ዝኾኑ ሕቶ ብሄር፣ ሃይማኖትን፣ ቋንቋን ብኽፉት ልብን ናይ ምትሕልላይ መንፈስን ብትብዓት ዘትዮም ኣብ ሓባራዊ ውሳነ በጺሖም።
ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ናይ ፈላሊኻ ግዛእ እኩይ ሜላ፣ ብደረጃታት ግዜ ዝፈላለ በብእብረ ኣብ ልዕሊ ብሄራትናን ሃይማኖታትናን ቋንቋታትናን ፣ ክሳብ ምጽናት ዝኸደ ገበናት፣ ከምዝተፈጸመን ይፍጸም ምህላዉን ተሳተፍቲ ዋዕላ ብዘይተጉላባነት ብሓባራዊ ተረድኦ ብምርድዳእን ብምቕባልን ሓድሕዳዊ ምትእምማን ሕዝቢ ሃኒጾም። ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ ዋዕላ ነቲ ናብዚ ዋዕላ ንምስታፍ ኣብ ጉዕዞ ኣንከሎ ብሓደጋ ንዝተሰወአ ገዲም ተጋዳላይ ተስፍሁነይ መስፍን ብምዝካር ንስድራቤቱ ናይ ጽንዓት ይሃብኩም መልእኽቲ ኣሕሊፎም፡፡
ኣብዚ ብዓቢ ሃገራዊ መንፈስ ዝተኻየደ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ካብ ዝዘተየሎም ዓበይቲ ሃገራዊ ጉዳያት ሓባራዊ ዘተታት ካብቶም ዝቐረቡ ሰነዳት ማለት፡-
- ህሉው ፖለቲካዊ ገምጋም ኤርትራ፡–
- ሃገራዊ ሓድነት፡–
- ኣገባብ ደሞክራሲያዊ ለዉጢ፡–
- ሃገራዊ ሰነድ፡–
- መድረኽ መሰጋገሪ እዋን፡–
ብክኢላታት ንዉጽኢት ዘተን ካብ ተሳተፍቲ ንዝተዋህቡ ርእይቶን ሓሳባትን ለበዋታትን ብግቡእ ድሕሪ ምጽፋፍ እዚ ዝስዕብ ዉሳነታትን ለበዋን መጸዋዕታን ብስም ዋዕላ ብምስንዳእ ብከምዚ ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ፡፡
ውሳነታት
ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን ካብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም 330 ኣባላት ንኩሉ ክውንነት ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዝውክሉ ዝተሳተፍዎ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 09 ነሓሰ 2010 አብ ኣዲስ ኣበባ ተጋቢኡ። ብድሕሪ መኽፈቲ ዋዕላ ተሳተፍቲ ኣብ 5ተ ዓውደ መጽናዕትታት ብምክፍፋል፡ ኣብቶም ዝቐረቡ ሓሙሽተ ሰነዳት ጉዳይ ሃገራዊ ሓድነት፡ መሳርሒ ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ መሰጋገሪ መድረኽ፡ ሃገራዊ ቻርተርን ሓባሪ መንገድን ብሓላፍነታዊ መንፈስ ክትዓት ድሕሪ ምክያዶም ነዞም ዝስዕቡ ውሳኔታትን ለበዋታትን ኣሕለፉ።
- ተሳትፎ ኩሉ ክፍልታት ሕ/ሰብናን ሓይልታት ዲሞክራስያዊ ለውጥን ዘረጋግጽ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ክግባእን ካብኡ ሃገራዊ ባይቶ ክምዘዝን ዋዕላ ወሲኑ። ነዚ ዕማም‘ዚ ንምስልሳል ከኣ 53 ዝኣባላታ 6ተ ደቂ ኣንስትዮ ዘካተተ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብምምዛዝ፡ ህዝባዊ ምልዕዓልን ምውዳብን ከካይድ፡ ንድሕሪ ዉድቀት ስርዓት ህግደፍ ዘሎ ግዜ ንኣወንታዊ ተመክሮታት ንድፊ ቅዋማት ኤርትራን ካብ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳዊ ማሕበረ-ሰባትን ዝመጸ ንድፍታት ምርኩስ ብምግባር፡ ብፖሎቲካዊ ራእይ ዝተሰነየ ሓባሪ መስመር /Road Map/ ዕማም መሰጋገሪ መድረኽ ክትነድፍ ዋዕላ ወሲኑ።
- ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ወለንታዊ ድሌትን ርድየትን ዝተመስረተ፡ ንብዙሕነት ባህላውን ሃይማኖታውን ብሄራውን ክውንነት ህዝብና ዘኽብርን መሰል ኩሉ ኣካዋውና ሕብረተ-ሰብና ዝሕሉን ምዃኑ ብድሕሪ ምርግጋጽ፡ ነዚ መሰረት ብምግባር ዋዕላ ንምክብባርን ንምድልዳልን ብዙሕነት ሕ-ሰብና ክሰርሕ ወሲኑ።
- ኣብ ጸረ ባዕዳዊ መግዛእታዊ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተረጋገጸ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ምትራር፡፡ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ብሄራዊ ወጽዓ ምህላዉ ብምርግጋጽ፡ ሕቶ ብሄራት ደሞክራስያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ፡ ስለዝኾነ ኸኣ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ብሄራት አብ ትሕቲ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ፡፡ ከምኡ‘ውን እቲ መሰል አብ መጻኢት ኤርትራ ብደረጃ ቅዋም ክርአ ከምዘለዎ ዋዕላ ወሲኑ።
- ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ብ1991 አብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ ንኩሎም ሃይማኖታትን እምነታትን ህዝብና ብዝተፋላለየ ደረጃታት ወጽዓታት ምብጽሑ ብድሕሪ ምርግጋጽ፡ አብ ኤርትራ መሰልን ነጻነትን ኩሎም ሃይማኖታትን እምነታትን ክኽበር ዋዕላ ወሲኑ።
- ኩለን ቋንቋታት ኤርትራ ማዕረ ኮይነን ሃገራውያን ቋንቋታት ትግርኛን ዓረብኛን ዕላውያን ምዃነን ዋዕላ ኣረጋጊጹ።
- መሬት ዋንነት ህዝቢ ምዃኑ ብድሕሪ ምርግጋጽ፡ ኩሉ ብዘይፍትሓዉን ርትዓዉን ኣገባብ ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝተመንዘዐ መሬትን ውልቃዊ ሃብቲ ግራዉቲ ጨውን ካልእን ብፍትሓውን ርትዓውን መንገዲ ናብ ዋናታቱ ክምለስ፡ ከምኡ‘ውን መሰል ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ክሊ ማያት ኤርትራ ክኽበርን ዋዕላ ወሲኑ።
- ኣብ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ቅዋማዊ ዘይምእኩል ምሕደራ ክትኸል ዋዕላ ወሲኑ።
- እተን ፍርቂ ሕ/ሰብና ዝውክላ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኩሉ ተፈጥራዊ ተጽዕኖታት መኺተን ነጻን ደሞክራስያዊ ኤርትራ ጋህዲ ንምግባር ኣብ ብረታዊ ተጋድሎ ዘርኣይኦ ጅግንነታዊ ቅያታት ብስርዓት ህግደፍ ተጠሊሙ ዝበጽሐን ዘሎ ወጽዓታትን ጭቆናን ብምኹናን፡ መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ክረጋገጽ ዋዕላ ወሲኑ።
- መንእሰያት ብመወዳእታ ዘይብሉ ወተሃደራዊ ዕስክርና ብዉልቀ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ መጻኢ ዕድሎም ጸልሚቱ፡ ሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ስደት ይውሕዙ ብምህላዎም ኤርትራ ናብ ሓደጋ ተምርሕ ምህላዋ ብምርግጋጽ፡ ዋዕላ መሰል መንእሰያት ክሕሎ ወሲኑ።
ለበዋታት፡–
- ኣብ ሃገርና ብሓድሽ መንፈስ መስርሕ ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋት ኣብ ዝሕተተሉ ዘሎ እዋን፡ ሃገርና ካብቲ ኣንጸላሊዋ ዘሎ ሓደጋ ንምድሓንን ሓድነታ ንምርግጋጽን ኩሎም ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ሰፊሕ ግንባር ክጥርነፉን ኩሉ ዓቕምታቶም ከዋድዱን ዋዕላ ተላብዩ።
- ኩሎም ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ፖሎቲካዊ ውድባት፡ በርጌሳዊ ማሕበራት፡ ካልኣዊ ፍልልያቶም ብሰላማውን ደሞክራስያውን ኣገባብ ክፈትሑ፡ ከምኡ‘ውን ተመሳሳሊ ራእይን ፕሮግራምን ዘለዎም ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ረብሓታት ህዝብን ሃገርን ንምርግጋጽ ሓድነቶም ከረጋግጹ ዋዕላ ተላብዩ።
- ዲፕሎማስያውን ምምሕዳራውን ስርሓትና ንምምዕባል ኩሉ ዓቕምታትን ፍልጠትን ኤርትራውያን ክጥቐም ዋዕላ ተላብዩ።
- ስድራ ቤት ስውኣትን ገዳይም ተጋደልትን ኣካለ-ስንኩላን ኵናትን ዘድልዮም ኣገልግሎትን ምክንኻንን ክግበረሎም ሃገራዊ ግዴታ ምዃኑ ዋዕላ ተላብዩ።
- ህዝብና ሃገራዊ ሓድነቱን ተኸባቢርካ ብሓባር ምንባርን ክዕቅብ፡ ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ኣብ ጎኒ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ክስለፍ ዋዕላ ጸዊዑ።
- ዓቅምታት ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዛዝ ካብ ህዝብና ደገፍ ንምርካብ ምጣኔ ሃብታዊ ኮሚቴ ክትምስረት ተላብዩ።
መጸዋዕታ፡–
- ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣካል እቲ ውጹዕ ህዝብና ብምዃኑ፡ ኣብ ሃገርና ሰላምን ግዝኣተ-ሕግን ንምርግጋጽ ኣብ ጎኒ ህዝቡን ምስ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጥን ደው ክብል ዋዕላ ጸዊዑ።
- ቀያዲ ኣህጕራዊ ውሳኔ ምሕንጻጽ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት ሰላምን ርግኣትን ብዘውሕስ ኣገባብ ዘላቒ መፍትሒ ክረኽብ ዘይተሓለለ ጻዕርታት ምክያድ። ኩሉ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተፈጥረ ዶባዊ ግርጭታት ንሰላምን ርግኣትን ኣህዛብ ዞባና ንምርግጋጽ ብሰላማዊ ኣገባብ ክፍታሕ ዋዕላ ጸዊዑ።
- መላእ ማሕበር ሰብ ዓለምን መሓዙት ሃገራትን ህዝብና ካብ መንጋጋ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ንምድሓን ልሉይ ተርኦም ክጻወቱ፡ ኣብ ጉኒ‘ቲ ስርዓት ደው ዝበሉ ሃገራት ደገፋቶም ከቋርጹን ንፍትሓዊ ቃልስና ክድግፉን ዋዕላ ጸዊዑ።
- ዋዕላ ንጉዳይ ስደተኛታት ልዑል ትኹረት ብምሃብ ኣብ ኩሉ ዝተሰደድሉ ኩርናዓት ዓለም ናይ ስደተኛን ዑቕባን መሰላቶም ክሕለወሎም ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ጸዊዑ።
- ስርዓት ህግደፍ ብሰንኪ ጻሕታሪ ኩናት ባህሪያቱን ግብረ-ሽበራዊ ስራሓቱን ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት መንግስታት ዝተበየነሉ እገዳ ብትሪ ኣብ ተግባር ክዉዕል ዋዕላ ጸዊዑ።
- እቶም ንጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ቁጠባዊ ደገፍ ዝገብሩ ዘለዉ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታትና ደገፎም ንምጭፍጫፍ ህዝብና ይውዕል ምህላው ብምግንዛብ፡ ደገፎም ደው ከብሉን ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቦም ደው ክብሉን ዋዕላ ጸዊዑ።
- ፖሎቲካዊ ስርሓት ምውህሃድ ንምምዕባልን ምስማርን ወተሃደራዊ ዕማም ሓጋዚ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ግንዛቤ ክኣቱ ዋዕላ ጸዊዑ።
ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
09-ነሓሰ 2010 ኣዲስ ኣበባ


text:
ድሕንነት ዜጋን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን ንምሕላው ክበሃል ኦነግ ዝሓዞ ዕጥቂ ናይ ምርጋፍ ስራሕ ክስራሕ’ዩ-መንግስቲ
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣቦ መንበር ኦነግ ኣይተ ዳውድ ኢብሳ ምስ ቴሌቪዥን ዋልታ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት “ዕጥቂ ንምፍታሕ ምስ መንግስቲ ኣይንደራደርን፤ ዕጥቂ ዝፈትሕን ዘፍትሕን የለን” ምባሎም ስዒቡ ሚኒስቴር ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ሎሚ መዓልቲ መግለፂ ሂቡ።
መንግስቲ ምህዳር ፖለቲካ ንምስፋሕ ዓሊሙ ብዝገበሮ ፃውዒት ዕጥቂ ቃልሲ ከካይዱ ዝፀንሑ ብዙሓት ፓርቲታት ፖለቲካ ዕጥቆም ብምርጋፍ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተዉ ሚኒስትር ድኤታ ቤት ዕዮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኣይተ ካሳሁን ጎፌ ገሊፆም።
ብመሰረት እዚ 1 ሺሕን 300 ወተሃደራት ሒዙ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ኦነግ፥ እቶም ወታሃደራት ዕጥቆም ብምፍታሕ ኣብ ጦላይ ስልጠና ይወሃቦም ከምዘሎ ኣዘኻኺሮም።
ኣይተ ካሳሁን፥ ምስ ኦነግ ኣብ ኣስመራ ሰለስተ ግዘ ድርድር ከምዝተገበረን ናብ ኢትዮጵያ ብምእታው ሰለማዊ ቃልሲ ንምግባር ኣብ ሓደ ምርድዳእ ከምዝተበፅሐን እውን ተዛሪቦም።
ብመሰረት እዚ ኦነግ ናብ ሃገሩ እንትኣትው ድሙቕ ኣቀባብላ ከምዝተገበረሉ ተዛሪቦም።
ኣብ እዋን እቲ ድርድር “ዕጥቂ ምርጋፍ/ምፍታሕ” ዝምልከት ነጥቢ ዘይምልዓሉ ኣጀንዳ እቲ ድርድር ብዘይምንባሩ ኢዩ ክብሉ እውን ሓቢሮም።
“ሰለማዊ ቃልሲ ዝግበር ብሓሳብ እምበር ብኣፈሙዝ ኣይኮነን” ዝበሉ ኣይተ ካሳሁን፥ ምርጋፍ ዕጥቂ ድማ ንድርድር ዘይቐርብ ቀይሕ መስመር ኢዩ ኢሎም።
ስለዝኾነ ኦነግ ዝሓዞ ቅዋል ከምብሓዱሽ ብምፍታሽ ዕጥቁ ንክፈትሕ መንግስቲ ፃውዒት ከምዘቕረበ ተዛሪቦም።
እዚ ተግባራዊ እንተዘይተገይሩ ድማ፥ መንግስቲ ድሕንነት ዜጋን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን ንምሕላው ክብል ኦነግ ዝሓዞ ዕጥቂ ናይ ምርጋፍ ስራሕ ከምዝስራሕ ሓቢሮም።
ነዚ እውን ልዕልነት ሕጊ ኣብ ምኽባር መንግስቲ ብቑርፀኝነት ስለ ዝሰርሕ ህዝቢ ኣብ ድሕንነቱ ስግኣት ክህልዎ ኣይብሉን ክብሉ መልእኽቶም ኣተሓላሊፎም።


text:
ወራሲ ዓራት ኢማራት ዓረብ ሸክ መሓመድ ቢን ሳይድ ኣል ናህያ መዳልያ ሽልማት መሪሕነት ንፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚኒስተር አብይ ኣሕመድን ሂቦም።
ሸክ መሓመድ ቢን ሳይድ ኣል ናህያ ነቲ ብሽልማት ዛይድ ዝፍለጥ ናይታ ሃገር ዝዓበየ ሽልማት ንመራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሃቡ፤ ኣብ ሞንጎ መንግስታት ኤርትራ ኢትዮጵያን ሕቡራት ኢማራትን ስሉሳዊ ዘተ ድሕሪ ምቅንዑ ክኸውን እንከሎ፤ ኣብቲ ኣጋጣሚ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ሸኽ ከሊፋ ቢን ሳይድ ኣል ናህያ ኩሉ ጻዕርታት ሰላም ጸጥታን ምርግጋእን ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ዓለም ከምእትድግፍ ኣፍሊጦም።
እቶም ወራሲ ዓራት ብዘይካዚ: ብትዊተር ኣብ ዝለኣኽዎ መልእኽቲ: "እቲ ብመራሕቲ ክልቲኦም ሃገራት ዝተወስደ ዓብይን ታሪኻውን ምቁራጽ ኩናትን ምኽፋት ትስፍው መጻኢ ኣብ ምትሕግጋዝን ምውህሃድን- ካልኦት ሃገራት ኣብ ምፍታሕ ግጭት ክጥቀማሉ ዝኽእላ ሞደል እዩ "ክብሉ ገሊጾም።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀት ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብወገኖም : እቲ ብ' ሽልማት ዛይድ' ዝፍለጥ ዝዓበየ ሽልማት'ታ ሃገር ንክልቲኦም መራሕቲ ዝተዋህበ: “ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ሃገራት ዝጸንሓ ኲናት ብምዝዛም ሰላም ናብቲ ዞባ ንምምጻእ እቶም መራሕቲ ብዘርኣይዎ ራእይን ትብዓትን" ምዃኑ ሓቢሮም።
ክልቲኦም መራሕቲ ብተወሳኺ ንግዳዊ ዝምድናን ወፍሪን ክልቲኣን ሃገራት ዝሕይለሉ መዳያት ከምዝዝትዩ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር አብይ አሕመድ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብተወሳኺ ጠቒሶም።


text:
ሰክረታሪያት ኮማንድ ፖስትን ሚኒስትር ምክልኻልን ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ እቲ ኣዋጅ ክናዋሕ ዘድለየሉ ምኽንያት ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝገለፅሉ እዋን ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝተረኽበ ኣንፃራዊ ሰላምን ምርግጋእን ናብ ዘይቕየር ደረጃ ንምብፃሕን ኣብ ገለ ከባቢታት እታ ሃገር ይርኣዩ ዘለው ፀገማት ፀጥታ ንምቁፅፃርን ምዃኑ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ፀብፃብ ተገሊፁ።
እቲ ቤት ምኽሪ ንስርዓት መናውሒ ኣዋጅ ድሕሪ ምምርማር ብምሉእ ድምፂ ኣፅዲቑዎ’ሎ።
እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንክናዋሕ ዘግብሩ ምኽንያታት ከምዘለው ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ቀረባ እዋብ ንፓርላማ ኢትዮጵያ ከምዚ ኢሎም ነይሮም።
“ኣብ ገለ ከባቢታት ዝርኣዩ ግጭታት፣ኣብ ዓበይቲ ጎደና መኪናታት ምዝራፍን ምስባርን፣ኣብ ሒደት ከባቢታት ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ንምትዕንቃፍ ኣብ ትካላት ትምህርቲ ዕግርግር ንምፍጣር፣ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ኣብ ቀፅሪ ናይ ውልቅን ትካላትን ተተኮስቲ ምድርባይን ይርኣዩ ኣለው።እዞም ፍጻሜታት ኣብ ውስን ከባቢታት ዝተርኣዩ እንተኾኑ እውን ምስ ህዝብና ተወሳኺ ዝርርብ ብምክያድ ነቶም ተግባራት ንምምካን ተወሳኺን ዝተዋደዱን ስራሓት ክንሰርሕ ከምዘለና ዝሕብሩ እዮም።”
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነዞም ዝተጠቕሱ ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንሓደ ግዜ እንተድኣ ተናዊሑ ድልዱሉን ኣዚዩ ዘተኣማምንን ሰላም ንምርግጋፅ ይክኣል እዩ ዝብል ሓሳብ ኣብ ህዝቢ ከምዘሎ ንምርዳእ ክኢልና ኣለና ኢሎም ።ኣብ ህፁፅ ግዜ ካብ ዝተቐመጡ እገዳታት መብዛሕቲኦም ምልዓሎም እቲ ኮማንድ ፖስት ኣብ ቀረባ ምግላፁ ይዝከር።
ኣብ እዋን ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ካብ ክልላት ኦሮሚያ፣ኣምሓራ፣ደቡብን ኣዲስ ኣበባን 26,130 ተጠርጠርቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም፣ካብኦም እቶም 20,659 ስልጠና ተሃድሶ ከምዝተውሃቦምን እቶም 4,996 ድማ ናብ ሕጊ ከምዝቐርቡን ነቲ ቤት ምኽሪ ፀብፃብ ዘቕረበ ቦርድ ህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ሓቢሩ’ሎ።
ብዛዕባ ምንዋሕ ህፁፅ እዋን ሪኢትኦም ክህቡ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረበቶም ውልቀ ሰባት ኣብ እዋን ህፁፅ ግዜ ተኣሲሩ ዝነበረ መምህር ዩኒቨርስቲ ኣምቦ ኣቶ ስዩም ተሾመ እቲ ህዝቢ ተቓውምኡ ዝገልፀሉ አማራጺ ብተቓውሞ ሰልፍን ዓመፅን ስለዝኾነ መንግስቲ ነዚ ተረዲኡ ዝወሰዶ ስጉምቲ እዩ ይብል።
ተኣሲሩ ዝተፈትሐ ፀሓፊ ኢንተርኔት በፍቃዱ ሃይሉ ግን እቲ ኣዋጅ ንቁጠባ ይኹን ምስሊ ሃገር ፅቡቕ ስለዘይኮነ ክልዓል እዩ ዝብል ትፅቢት ነይሩኒ ክብል ርእይትኡ ሂቡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝገበረሎም ዕድመ መሰረት ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኸዱ ሕቡራት ሃገራት አፍሊጡ።
ኮሚሽነር ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ዛይድ ራዓድ አል ሑሰን ካብ ዝመጽእ ግንቦት 2-4, 2017 ዓ.ም አብ ዘካይድዎ ወግዓዊ ምብጻሕ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ፡ አፈኛ ባይቶ ወከልትን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያን ብዛዕባ ኩነታት ሰብአዊ መሰላት ኢትዮጵያን ኣብታ ሃገር ናይ ዝርኸብ ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ስርሓትን ክመያየጡ’ዮም።
ብተወሳኺ ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሰብአዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዶ/ር አዲሱ ገብረ እግዚኣብሄር አባላት ሲቪክ ማሕበረሰባት ፓርቲታትን ፖለቲካ ክራኸቡ’ዮም።
ካብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ዝረኸብናዮ ዜና ብተወሳኺ ምስ ሰበ ስልጣን ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ክራኸቡ’ዮም ይብል።


text:
ኣንፃር ሚድያ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ዓለም-ለኸ ሕጊ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ምኻኑ ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ኣፍሊጦም።ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኸበረ መዓልቲ ሚድያ፣ምስሕሓብ ተፈጢሩ።
እቲ ኣብ ሆቴል ሂልተን ኣዲስ ኣበባ ኣኼብኡ ከምዝሳለጥ ዝሕብር መደብ መዓልቲ ሚድያ፣ዝተፈላለዩ መደረታት ከምዝስማዕ ይሕብር።ሓደ ካብ እዞም መደረታት መልእኽቲ ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ’ዩ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ሕ/ሃ ኣተሓባባሪ ብዝኾኑ ሚስተር ሳሙኤል ብዋልያ ዝቀረበ መልእኽቲ ባን ኪሙን፣ናይ‘ቲ ቅድሚ ስሳ ዓመታት ዝፀደቀ ውዕል ሚድያ ዘጉልህን ትሕዝቶ ዓንቀፅ 19 ዝሕብርን‘ዩ።ኣብ ልዕሊ ሚድያ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ኣንፃር ዓለም-ለኸ ሕጊ ዝፍፀም ጥቅዓት ማለት‘ዩ ይብሉ።
ኮፊ ኣናን ”ኣብ ልዕሊ ናፅነት ሚድያ ዝፍፀም መጥቃዕቲ፣ማዕረ መጥቃዕቲ ኣንፃር ዓለም-ለኸ ሕጊ፣ሰብኣዊ መሰላትን ናፅነትን ማለት‘ዩ።ኣንፃር ኩሎም ሕ/ሃ ዝተመስረተሎም ማለት‘ዩ”ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፎም።
ከም ዩኔስኮ ዝኣምሰሉ ካልኦት ዓለም-ለኸ ትካላት‘ውን መልእኽቲ ኣሕሊፎም‘ለው።
ሓላፊ ሕ/ሃ ዣን ፒንግ ብወካሊኦም ኣቢሎም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ድማ፣ ዕላማ ኣብ ዝኾነ ሃገር ዝሕተሙ ውፅኢት ሚድያ እንታይ ክኸውን ከምዝግባእ ሓቢሮም‘ዮም።
ነቲ ዘፈር ምቁፅፃር ከምዝግባእ ይርደአና‘ዩ።እንተኾነ እቲ ዝውሰድ ስጉምቲ ንናፅነት ሚድያ ዘተዓናቅፍ ክኸውን የብሉን‘ውን ኢሎም።
ኣብ ቤት ፅሕፈር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ምንስትር ዴኤታ ኣቶ ሽመልስ ከማል ብወገኖም፣ሚድያ ኢትዮዽያ ኣብ ሞንጎ መንግስታዊን ውልቀን ምክፍፋሉ ዘምፀኦ ሳዕቤን ኣጉሊሆም።
ኣቶ ሽመልስ ወሲኾም ”ካብ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ንመንግስቲን ውልቀን ኣፋጢጦም ካብ ሞንጎ ዝነበሩን መለለዪ ኢትዮዽያ ካብ ሞንጎ ዝኾኑ ክልተ ጠንቅታት፣ሓደ ናይ ውልቀ-ሚድያ ብዝዓዘዘ ሒዝዎ ዝነበረ ናይ‘ቲ ዝወደቀ ስርዓት ኣባላት ወይካኣ ኣረኣእይኡ ዝስዕቡ‘ዮም ነይሮም” ኢሎም።
ስዒቡ ክካየድ መደብ ዝተታሓዘሉ መድረኽ ክትዕ‘ኳ እንተነበረ፣ሃዋሁ ምቹእ ዘይምንባሩ ተዓዚበ‘ለኹ ይብል መለስካቸው ኣምሃ።መራኸቢ ብዙሃን ብመንፅር ረብሓ ህዝቢ ዝብል ኣኼባ‘ውን ብዙሕ ከይተዘርበሉ ተዛዚሙ‘ሎ።
ዝባኣሰ ኩነታት ዝተፈጥረ ግና ኣብ ሞንጎ ኣዳለውቲን ተሳተፍቲን ከምኡውን ኣብ ኣመራርሓ‘ቲ ኣኼባ ዘይምርድዳእ ተፈጢሩ‘ዩ።ቀዲሙ ንመድረኽ ዝሓዘ ወገን ነቲ ቀፃሊ መዳሪ ከርክብ ኣይፈቀደን።ኣብ‘ቲ መድረኽ ክቀርቡ መደብ ዝተታሓዘሎም ዋና ኣዳላዊ ሪፖርተር ኣቶ ኣማረ ኣረጋዊ ንተኣከብቲ ይቅሬታ ሓቲቶም ነቲ ኣኼባ ገዲፎም ወፂኦም‘ዮም።
ኣቶ ዳዊት ከበደ ኤዲተር ኣውራምባ ታይምስ ዘይተፀበናዮ ነገር‘ዩ ኣጓኒፉና፣መዓልቲ ሚድያ ዓለም ክነኽብር ዝመፃና ሰባት፣ግዳይ ሴንሴርሽፕ ክይና ተመሊስና ከምዝበለ መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት ገሊፁ።


text:
እቲ ኣብ 1992 ኣ/ፈ ዝተበፅሐ ስምምዕ ሰላም ነታ ደቡባዊት ኣፍሪካ ዘዕነወን ሓደ ሚሊዮን ንዝግመቱ ሰባት ንዝቐተለን ናይ 15 ዓመታት ሕድ ሕድ ኵናት ንኸብቅዕ ዝገበረ እዩ ነይሩ።
ትማሊ ሰሉስ ናይ ሬናሞ እዮም ተባሂሎም ዝእመኑ ዕጡቓት ኣብ ማእኸላይ ሞዛምቢክ ንዝርከብ ፖሊስ ጣቢያ ኣጥቒዖም።እዚ ዝኸውን ዘሎ መራሒ እቶም ተዋጋእቲ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ኣብቂዑ’ሎ ኢሎም ምስ ኣወጁ ድሕሪ ሓደ ማዕልቲ እዩ።
ሬናሞ ገዛኢ ፓርቲ ፍረሊሞ ንምርጫታት እናጭበርበረ ነቲ ተቓዋሚ ፓርቲ እናግለሎ ከምዝመፀ እቲ ጉጅለ ይኸስስ።
ብዛዕባ ሞዛምቢክን ደቡባዊ ኣፍሪካን ክፅሕፍ ዝፀንሐ ኣብ ብሪታኒያ ዝመደብሩ ምሁር ጆሴፍ ሃንሎን ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ብዙሓት ነገራት ስለዝተለወጡ እታ ሃገር ናብ ሕድ ሕድ ኵናት ክትምለስ እያ ዝብል ሻቐሎት የብሉን።
ኣብ ለንደን ዝመደብሩ ትካል ፖሊሲ ቻትሃም ሃውስ መፅናዕቲ እተካይድ ኤልሳቤት ኣዜፍዶ ሃርማን መንቀሊ ሱር እቲ ናይ ቀረባ ግጭት ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ይጥርጠር ዝነበረ ጉዳይ ገንዘብን ስልጣንን እዩ ትብል።
ሬናሞ ካብ ፖለቲካ ወፃኢ ዝኾነሉ ሓደ ምኽንያት ናይታ ሃገር ስርዓት ዝተጣየሸሉ ኣገባብ እዩ ይብላ ንሰን።እቲ ጉጅለ ካብ ናይ ደባይ ተቓላሳይ ናብ ፖለቲካዊ ተንቀሳቓሲ ብዝግባእ ንዓርሱ ብዘይምልዋጡ እውን ህዝባዊ ደገፍ ከምዝስኣነ ብተወሳኺ ይገልፃ።
ናይ ሞዛምቢክ ሃብቲ ተፈጥሩኣዊ ጋዝ እናወሰኸ ምዃዱ እውን ካሊእ ዘሰሓሕብ ነጥቢ ምዃኑ ይሕብራ ኤልሳቤት።ሬናሞ ካብ ፖለቲካዊ ስልጣን ጥራሕ ከይኮስ ካብ ቁጠባዊ ረብሓ እውን ተገሊለ እየ ዝብል እምነት ኣለዎ ምስበላ ኣስዒበን ‘’ገለ ኣባላት ገዛኢ ፓርቲ ንፖለቲካዊ ስልጣን ጥራሕ ከኮነስ ነቲ ቁጠባ እውን ተቖፃፂሮምዎ ኢሉ ይኸስስ።ካብ ናይታ ሃገር ፀጋታት ተገሊልና ኢሎም እዮም ዝሓስቡ’’ ኢሎም።
ክልቲኦም ተንተንቲ እቲ ሎሚ ሓል ሓሊፉ ይካየድ ዘሎ ቶኽሲ ክቕፅል ከምዝኽእል ብምትንባይ ኣብ ነዊሕ እዋን ፅልዋ ክህልዎ ይኽእል እዩ ይብሉ።እንተኾነ ግን ኵናት ኣብ ኣድማስ ገና ኣይበፅሐን ይብሉ።


text:
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት/IMO/ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተልዓለ ለበዳ ሕማም ኮሌራ ከምዘሎ ብምግላጽ ዝርግሓ’ቲ ሕማም ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ቅድሚ ምዃኑ ንምክልኻሉ ቕልጡፍ ስጉምቲ ክውሰድ ፀዊዑ።
ካብ ሰነ 2016 ዓ.ም ጀሚሩ ትካል ስደተኛታት/IOM/ እዋን ዝናብ ክኣትው ከሎ ኣስታት 60 ሚእታዊት ግዝኣት እታ ሃገር ብመንገዲ ምጉዓዝ ስለዘይክኣል ብሰንኪ’ዚ ሕማም ብዝሒ ናይ ዝሞቱ ክውስኽ ይኽእል እዩ ክብል የጠንቅቕ።
ወሃቢት ቃል እቲ ትካል ኦሊቪያ ሄደን ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኣዚዩ ከቢድ ዝገብሮ ቅልውላው ምቕፃሉ፣እዋኑ ዝናብ ምዃኑን ናይ ተመዛበልቲ ምንቅስቓስን እዩ ይብላ።
“ብሕማም ኮሌራ እንተድኣ ተለኺፍኪ ወይ ሓደ ካብ ስድራኺ በቲ ሕማም እንተድኣ ተታሒዙ እሞ ኸኣ ምስ ካልእ ሰብ እንተድኣ ተራኺቡ ኣብ ልዕሊኡ ናብ ካልእ ክፋል እታ ሃገር እንተተንቀሳቒሱ እቲ ሕማም ሒዙዎ ይጉዓዝ ማለት እዩ።ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ከይኸውን ተስፋ ንገብር።ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ምስ ካልኦት መሻርኽቱ ኣካላት ሕቡራት ሃገራትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን ኣብ ባይታ እናሰርሐ ይርከቡ።”
ኣብታ ብግጭት ትሕመስ ዘላ ሃገር ሰብኣዊ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ልዕሊ 7.5 ሚሊዮን ምዃኑ ፀብፃብ’ቲ ትካል ወሲኹ ይገልፅ።ለበዳ ከም ኮሌራ ዝኣመሰሉ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ኣብ ዝተመዛበሉን ንሓደጋ ዝተቓልዑን ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ብሕፅረት ኣመጋግባ ዝሳቐዩ ኣሽሓት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህፃናት ሓደገኛ እዩ።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታትን መሻርኽቱን ክታበት ኮሌራ ኣብ ምሃብን ናይ ፅርየት ናውቲ ኣብ ምዕዳልን ከምዝርከቡ ሄይደን ገሊፀን ኣለዋ።


text:
ኣባላት ህግደፍ ንኡስ ጨንፈር ሰሜን ጀርመን፡
ሃገራዊ መደባት ልምዓት ንምዕዋት ድ
ዋት ምህላዎም ኣረጋጊጾም፣
ኣባላት ህግደፍ ንኡስ ጨንፈር ሰሜን ጀርመን፡ መሳርዖም ኣደልዲሎም ሃገራዊ መደባት ልምዓት ንምዕዋት ከም ወትሩ ድሉዋት ምህላዎም፡ ዓመታዊ ንጥፈታቶም ንምግምጋም ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ኣረጋጊጾም፣
ካብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ኣቶ ዮውሃንስ ወልዱ ንተሳተፍቲ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቶም ዜጋታት ጸጋታት ሃገሮም ኣብ ረብሓኦምን ረብሓ ሃገሮምን ንምውዓል፡ ኣብ ሃገሮም ንዝተፈጥረ ንዜጋታት ቀዳምነት ዝህብ ዕድላት ወፍሪ ብተገዳስነት ክጥቀሙሉ ኣዘኻኺሩ፣
ካብ ቤት-ጽሕፈት ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኣቶ ካሕሳይ ተወልደን ኣቶ ፍጹም ሳህለን ብግደኦም፡ ኣባላት ህግደፍ ንኡስ ጨንፈር ሰሜን ጀርመን ኣብ 2013 ንዘሰላሰልዎ መደባት ብምምጓስ፡ ኣብ ዝቕጽል ዓመት’ውን ንተጻብኦታት ብስሙር መኸተ ንምምካት ብተወፋይነት ከምዝሰርሑ ጽኑዕ እምነቶም ገሊጾም፣
መንእሰይ ሰምሃር ገብርኣብ ኣብ ዘቕረበቶ – ንቅርጺ፡ ዕላማን መምርሒታትን መንእሰያት ህግደፍ ዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ፡ መንእሰያት ንዘካየድዎ ንጥፈታትን በጺሖሞ ዘለዉ መድረኽን ብዝርዝር ኣቕሪባ፣
ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ ኣብ ዝቐረበ ገምጋምን መግለጺታትን ምይይጥ ድሕሪ ምክያድ፡ ልምዓታዊ መደባት ሃገር ንምድንፋዕ ጻዕርታቶም ከምዘሐይሉ ብምርግጋጽ፡ ኣብ ልዕሊ ሃገሮም ንዝተስገደደ ዘይሕጋዊ እገዳታት ንምምካት መኸተኦም ከምዘሐይሉ ኣነጺሮም፣
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ዳዕሽ ኣብ ልዕሊ ውሑዳን ሶሪያዊያንን ዒራቓዊያንን ዝፈጸሞ ወፍሪ ምጽናት ዘርኢ፣ኣብ ኣውሮጳን ማእኸላይ ምብራቕን ዘጋጠመ ናይ ስደተኛታትን ሰብኣዊ ቅልውላውን ኣብ ልዕሊ ጉጅለታት ሲቪል ማሕበረሰብን ዘጋጥሙ ምክልባትን ኣብ 2015 ዓ.ም.ፈ ንሰብኣዊ መሰላት ጸገም ዝፈጠሩ ፍጻመታት ነይሮም።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ዘሰንብዱ ንዝበሉዎም ኩነታት ብዝምልከት ከምዚ ይብሉ።
‘ኣብ 2015 ዓ.ም.ፈ ብስፍሓትን ብዝሕን መግሃስትታት ዝተጸመሉ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ነይሩ።ግብረሽበራን ግጭት ሶሪያን ብሓባር ማእለያ ዘይብሎም ስቕያት ኣስዒቦም እዮም።’
እቲ ጸብጻብ ኣብ ኣፍሪካ ብጥሩፋት ጉጅለታት ዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ ግፍዒን ጭካነን ጠቒሱ’ሎ።ቦኮ ሓራምን ኣል-ሸባብን ንዝኣመሰሉ ጉጅለታት ንምምካት እቲ ፍታሕ ምርግጋጽ ሰናይ ምሕደራ እዩ ይብል።
እቲ ጸብጻብ ናይ ቻይና፣ቱርኪ፣ሩሲያ፣ኢራንን ኩባን ዝኣመሰሉ መንግስታት ንመራኸቢ ብዙሃን፤ንሲቪል ማሕበረሰብን ነቐፍትን ብምፍርራሕን ዒላማ ብምግባርን ይኸሶም ።
ጆን ኬሪ ዋላ’ዃ ገና ዝተርፉ ነገራት እንተሃለው’ዃ ጽቡቕ ምዕባለ ዝተርኣየለን ሃገራት ንዝበሉወን ቱኒዚያ፣ናይጀሪያ፣ስሪላንካን በርማን ጠቒሶም ኣለው።
እዚ ጸብጻብ እዚ ዋሽንግተን ናይ ወጻኢ ሓገዝ ፖሊሲኣ ኣብ ምውሳን ክሕግዝ እዩ ክብሉ ኣብ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ተሓሓጋዚ ሚኒስትር ቶም ማሊኖውስኪ ገሊጾም ኣለው። ብተወሳኺ ንሶም ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰላት ጃምላዊ መግሃስቲ ንዝፍጸሙ ብጉጅለ ይኹኑ ብውልቀሰብ ሓገዝ ኣይንህብን ኢና ኢሎም።
ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ፖሊሲ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ብዙሕ ቦታ ክውሃቦ ኣለዎ ይብሉ ገለ ተዓዘብትን ተሓለቕቲ መሰላትን።
ኮንግረስ ብዝሃቦ ስልጣን መንግስቲ ኣሜሪካ ዓመታዊ ጸብጻብ ሰብኣዊ መሰላት ዓለም ከውጽእ እዚ ናይ ሎሚ መበል 40 ዓመት እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናብ 20 ሚሊዮን ዝፅግዑ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህፃውንቲ ብሕሱም ትሑት ኣመጋግባ ከምዝሳቐዩ ትካል ጥዕና ዓለም ይገልፅ።መብዛሕቲኦም እዞም ህፃናት ኣብ ኣፍሪካን ደቡብ ምብራቕ ኢሲያን ይርከቡ።
ኣብ ዓለም ሓሙሽተ ዓመት ከይመልኦም ናይ ዝሞቱ ህፃናት ብሳልሳይ ደረጃ ትሑት ኣመጋግባ ምኽንያት ምዃኑ እቲ ትካል ይሕብር።
ነዚ ንምንካይ ትካል ጥዕና ዓለም ትማሊ ሰሉስ ዝተመሓየሸ ናይ ክንክን መምርሒ ኣውፂኡ’ሎ።
ዚታ ወይዝ ፕሪንዞ ኣብ ትካል ጥዕና ዓለም ናይ ቴክኒክ መኮነንን ነቲ ፀብፃብ ካብ ዝፅሓፋን ሓንቲ እየን።ኣብ 1999 ኣ/ፈ ኣብ ግብሪ ካብ ዝውዓለ መምርሒ ካብ ዝተለወጡ ሓደ ብዝተሓተ ናይ ኣመጋግባ ስርዓት ዝሳቐዩ ህፃናይ ሎሚ ኣብ ገዛውቶም ኮይኖም ክንክን ክረኸቡ ይኽእሉ እዮም ዝብል እዩ ይብላ።
ሓደ ህፃን ብዋሕዲ ኣመጋግባ ዝሳቐይ ምዃኑ እንተተፈሊጡ፣ሸውሃት እንተሃሊዩዎ፣ዝተሓላለኸ ናይ ጥዕና ሽግር እንተዘይሃሊዩዎን ኣብ ሆስፒታል ኣትዩ ምሕካም ኣየድልዮን ይብል ብምዋኽ።ናይ ሆስፒታል ኽፍሊት እውን ዝለዓለ እዩ ኢለን።
እዚ ማለት ግን ምስ ትካል ጥዕና ርክብ ኣይህልዎን ማለት ከምዘይኮነን ሓኻይም ብፍላይ ኣብ ዝተቐመመ ምግብን መድሓኒትን ምስ ስድራ ብቐረባ ክሰርሑን እዮም ኢለን።
ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ ዘውፅኦ ሓድሽ መምርሒ ብሕሱም ዋሕዲ ኣመጋግባ ዝሳቐዩ ህፃናት HIV እንተሃሊዩዎም ክመርመሩን ኣድላዪ እንተኾይኑ ድማ ክሕከሙን ይኽእሉ እዮም።
እዚኦምን ካልኦትን ዝወፁ ሓደሽቲ መምርሒታት ብደረጃ ሃገር ብዝግባእ ኣብ ግብሪ እንተድኣ ውዒሎም ብህፅረት ኣመጋግባ ዝሳቐዩ ህፃናት ኩነታቶም ከምዝመሓየሽን እንተኾነ ግን ኣብ ብዙሓት ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ነዞም ሓደሽቲ ኣገባባት ንምትግባር ውሱን ፀጋታትን ሓይሊ ሰብን ከምዘሎ ወሲኸን ሓቢሮን።


text:
ዋይት ሃውስ ዳይረክተር ጄሚስ ኮሚ ዝተባረርሉ ብዙሓት ምኽንያታት ሂቡ’ሎ።
ኣብ ካፒቶል ሂል ቃለ ምስክርነቶም ዝሃቡ ግዚያዊ ዳይሬክተር ኤፍ ቢ ኣይ ኣንድሪው ማካቤ ግን ምስክርነቶም ካብዚ ዝተፈለየ እዩ።
“ዳይሬክተር ኮሚ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ውሽጢ ኤፍ ቢ ኣይ ሰፊሕ ተቐባልነት ነይሩዎም”ኢሎም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብቲ ናይ መባረሪ ደብዳብኦም ምስ ሩሲያ ተኣሳሲሩ ኣብ ዝካየድ ምርመራ ዒላማ ኣይኮንካን ኢሉ ኮሚ ኣብ ሰለስተ ኣጋጣሚታት ነጊሩኒ ንዝበልዎ ኣባላት ሰኔት ኣብ ምልክት ሕቶ ኣእትይዎም ኣሎ።
ግዚያዊ ዳይሬክተር ኣንድሪው ማካቤ እውን ኣብ ልዕሌኻ ምርመራ ይካይድ ኣሎ ኢሉ ኤፍቢኣይ ምዝራቡ ልሙድ እንተኾይኑ ኣይፈልጥን እየ ኢሎም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ኔንቢሲ ዝተባህለ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ ኣብቲ ደብዳቤ ዝፀሓፉዎ ደጊሞምዎ ኣለው።
ዲሞክራሲያዊያን ግን መባረሪ ምኽንያት እዚ ኣይኮነን እዮም ይብሉ።ኣብ መንጎ ናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ወፍሪን ሩሲያን ንዝነበረ ምትእስሳር ምርመራ የካይዱ ስለዝነበሩ እቶም ፕረዝደንት ንኮሚ ዘባረሩዎ ምስዚ ብዝተኣሳሰረ እዩ ዝብል ስነሞገት ኣልዒሎም ኣለው።
ገለ ሪፓብሊካዊያን እውን እቶም ፕረዝደንት ናይ ምብራር ምሉእ ስልጣን’ዃ እንተሃለዎም እዋኑ ግን ዘተሓታት እዩ ይብሉ።
ግዚያዊ ዳይሬክተር ኤፍ ቢ ኣይ ኮሚ እንተተባረሩ እውን እቲ ትካል ግን ምርመርኡ ክቕፅል እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
ጎንፂ ኢትዮ ኤርትራን ኣፈታትሑኡን
ብ ዶ.ር ክንፈ ኣብርሃ (መቐለ ዪኒቨርስቲ)
ኣብ ውሽጢ ሃገራት ይኹን ኣብ ሞንጎ ሃገራት ዘጋጥም ወይ’ውን ከጋጥም ዝኽእል ጎንፂ እተን ሃገራት ንልምዓት ከውዕለኦ ዝነ በረን ፀጋታት ብሙሉኡ (ጊዜ፣ ሓይሊ ሰብ፣ ንዋትን ካልኦት ጥሪትን) ካብ ምብላዕን ኣብ ዘይመዓሉኡ ምውዓልን ሓሊፉ እዚኣ እያ እትበሃል ዋላ ሓንቲ ጥቕሚን ረብሓን ነይሩዎ ኣይፈልጥን፣ ክህሉዎ እውን ኣይኽእልን። እቱ ሓቂ እዙይ ኮይኑ እናሃለወ፤ ሕዚ’ውን ሰባት እንትጓነፁ፣ እንትጋጨ’ዉን ኣብ ዕግር ግር ኣትዮም ንብረት እንትዓኑ፣ ኣካል ሰብ እንትጎድልን ሂወት ሰብ እንትጠፍእን ኢና ንዕዘብ። እዚ መስደመም ዝኾነ ጉዳይ እዙይ ምናልባሽ’ውን ደቂ ሰባት ብፍላይ ድሕሪ እዋን ምልስ ኢሎም ክሪኡዎ እንተለዉ “ሰኣን ቁሩብ ዕግስ ምባል፣ ሰኣን ቁሩብ ቁጥብ ምባልን ሰኣን ተረዳዲእኻ ምሕታሕን እኮ እዩ . . .” ኢሎም እንትሓቱን ንድሕሪት ምልስ ኢሎም እንተስተንትኑን ጣዕሱኡ ዝወፀሎም ኣይመስለንን።
ኣሌክሳንደር ዝተባህለ ምሁር ብዛዕባ ጎንፂ እንትገልፅ፤ “ጎንፂ ካብ’ቶም ንልምዓት ዝኾነት ትኹን ሃገር ብኣሉታዊ መልኩዑ ዝፀልዉ እቱ ሓደን ቀንዲን እዩ። ጎንፂ ኣብ ልምዓት ክዉ ዕል ዝነበረ ፀጋታት ናብ ዘይተሓስበ ነገርን መዕነዋይ ዉራይን ስለዘዉዕለልና ተደላዪ ነገር ይኮነን” (ኣለክሳንደር 2005 ዓ.ም.ፈ)ክብል ይገልፆ። ኣብ’ዙ ሎሚ እዋን ኣፍሪቃ ካብ’ተን ብጎንፂ ዝሕመሳ ዘለዋ ኣህጉራት እታ ሓንቲን ቀዳመይቲን እያ። ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ዘጋጥሙ ጎንፂታት ድማ ብኣብዛሓ እንትረአዩ ሱሮም ኣብ ምዕራባዉያን ሃገራት ኮይኑ ኢና እንረኽቦ። እዙ ኣብ ኣፍሪቃ ዘጋ ጥም ዘሎ ጎንፂታት ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዘበናት እናተጋደደ ዝመፀ እንትኾን እቱ ሓደ መርኣዪ እቶም ከጋጥሙ ፀኒሖም ዝኒሀዉ ጎንፂታት እዉንብሰንኪ ወሰንን ድምበርን እተን ሃገራት ዘጋጥም ዘሎ ጎንፂ እዩ። እዙይ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽኒያት እዉን እቱ ሕዚ ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ እንሪኦ ዳገት ወይ ድምበር ህዝቢታት እተን ሃገራት ኣፍሪቃ ተሳቲፎሙሉ፣ ዘትዮምሉን ተመያይጦሙሉን ስለዘይተጠረረ እዩ።
ስለዝኾነ’ዉን ሓደ ብሄር ወይ ብሄረሰብ ኣብ ክልተን ሰለስተን ሃገራት ተገማሚዑ ንሪኦን ንረኽቦን። ከም ኣብነት ኩነታት ኢትዮጵያን ኣብ ጥቓኣ ዘለዋ ሃገራትን እኳ እንትንርኢ እዙ ዝስዕብ ንዕዘብ፤
ብሄረ ዓፋር ከም ህዝቢ ብሓደ ክኾኑን ክነብ ሩን እናተገበኦም ገሊኦም ኣብ ኢትዮጵያ፣ ገሊ ኦም ኣብ ጅቡቲን ገሊኦም ድማ ኣብ ኤር ትራ ንረኽቦም፣
- ብሄረ ሶማሊ ከም ሓደ ገሊኦም ኣብ ኢትዮ ጵያ ገሊኦም ድማ ኣብ ሃገረ ሶማሊያ ንረኽቦም፣
- ብሄረ ኣኝዋክ ከም መጠን ኣሓት ህዝቢ ብሓደ ክኾኑ እናተገበኦም ገሊኦም ኣብ ኢት ዮጵያ ገሊኦም ድማ ኣብ ደቡብ ሱዳን እኒሀዉ፣
- ተጋሩን ኩናማን እዉን ብተመሳሳሊ መንገዲ ገሊኦም ኣብ ኢትዮጵያ ገሊኦም ኣብ ኤርትራ እንትነብሩ ንዕዘብ።
ባዕዳዉያን ወረርቲ ሓደ ዓይነት ህዝቢ ኣብ ክልተ ሰለስተ ዓዲታት ወይ ሃገራት መቓቒሎም እንተብቅዑ እተን ዝገዝኡወን ዝነበሩ ሃገራት ራሕሪሖመን እንትወፁ ድማ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዘይሓዩ ቁስሊን በሰላን እዮም ገዲፎሙለን ከይዶም፤ ሓደ ዓይነት ህዝቢ፣ ሓደ ዓይነት ብሄር ናብ ክልተ ወይ ሰለስተ ቦታታት ዝመቐለ ጉዳይ ድምበር። ስለዙይ ጉዳይ ድምበር ኩሉ ሻዕ ብኣዉሮጳዉያን ዝተነበረ ወይ ዝተገደፈ ኣብ ሞንጎ ሃገራት ብፍላይ ድማ ጎረባብቲ ሃገ ራት ዘሎን ዝነብርን ኩርኳሕ እዩ።
ዋላ እኳ ምዕራባውያን ከምኡ ዓይነት ብቐሊሉ ዘይበሊ በሰላታት ገዲፎሙለን ይኺዱ እምበር እቶም ናብ ክልተን ሰለስተን ሃገራት ዝተመቓቐሉ ህዝብታት ግን እቱ ብም ዕራባዉያን ዝተገደፈ በሰላ ናብ ዘተኣማምን ዋሕስ ብምቕያር እቱ በቶም ባዕዳዉያን ወረርቲ ዝተሓንፀፀ ሰብ ስራሕ ድምበር ኣብ መሬት ይኹን ልቢ እቶም ሰባት ብዕሊ ስለዘይ ነበረን ብሓቂ እዉን ስለዘይቕበሉዎን፤ እቱ ድምበር ነተን ሃገራት ከፈላሊ ዝተጠረረ ጠረ ር እንተይኮነስ ነቶም ህዝቢታት ከራኽብ ዝተሓንፀፀ መራኸቢ ድልድል እዮም ገይረሞ ፀኒሖም።
ከም ኣብነት እንተወሲድና እኳ ኣብ ግዝ ኣት ጣልያን ብዓይኒ ባዕዳዉያን ወረርቲ ሩባ መረብ ከም ሓደ ጠረር ወሲዶም “መረብ ምላሽ” ተበሃሂሎም እንተተወዓዓሉ ኣብ ኤር ትራ ዝርከቡ ተጋሩን ኣብ ትግራይ ዘለና ተጋሩን ዋላ ኣብ እዋን ክረምቲ ሩባ መረብ ዉሕጅ እንተመልአ እዉን እቱ ማይ ከም ድልድል ሓሲብና እናሓመስና ካብ ምርኻብ ፍፁም ዓጊቱና ኣይፈልጥን፤ ንድሕሪ ሕዚ እዉን ኣይክዓግተናን። ኣብ ትግራይ ዘለና ኩናማን ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኩናማን እቱ ሩባ መራኸቢና ቦታ እምበር መፈላለዪና ኮይኑ ኣይፈልጥን፤ ንድሕሪ ሕዚ እዉን ፍፁም ኣይክኸዉንን። ስለዙይ ሓደ ዓይነት ህዝቢ ናብ ክልተ ሃገራት ምምቃሉስ ለካ ፀገም እንተይኮነስ ፀጋ እዩ ኮይኑ ፀኒሑ፤ እቶም ሓደ ዓይነት ህዝብታት ነተን ሃገራት ዱልዱል ድልድል ኮይኖም እናራኸቡ ስለዝፀንሑን ሕዚ እዉን ብጭቡጥ ከምኡ ኾይኖም ስለዝርከቡን።
እቱ ሓቂ ከምዙይ እንታብኮነ ደኣ እቱ ኣብ ሞንጎ ኢትጵያን ኤርትራን ቅድሚ 20 ዓመት ዘጋጠመ ጎንፂ እንታይ ኣምፀኦ? ንምንታይ እየን እተን ሃገራት ብዓሰርተታት ኣሻሓት መንእሰይ ክሳዕ ዝረግፍን ኣካሉ ዝጎድልን፣ ብቢልዮናት ዶላራት ዝግመት ንብረት ክሳዕ ዝዓኑን ናብ ጎንፂ ኣትየንን ኣብ ኣፍሪቃ ብምኽኒያት ድምበር ተራእዩ ዘይፈልጥ ዓይነት ኵናት ወሊዐንን? ኢልካ ምሕታት ንቡር እምበር ነውሪ ኣይኮነን። እቱ ሓቂ ድሕሪ እዋን ዝበለፀ እናተጋህደን ዝበለፀ እናተኾለዐን ዝኸድ እኳ እንተኾነ፤ ዋላ ኣብ’ዙ ሕዚ እዋን ኮይንካ ግን ክልተ ነገር ብጥሉል ምዝራብ ይከኣል’ዩ።
- እቱ ሽዑ ዘጋጠመ ባእሲ ክልቲአን ሃገራት ጉልባብ ድምበር ደኣ ሒዙ ተላዒሉ እምበር እቱ ሓቂ ንሱ ዘይምዃኑ፣
- እቱ ምኽኒያት ባእሲ ጉዳይ ድምበር ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ እቱ ባእሲ ኣብ ሞንጎ መንግ ስታት እምበር ኣብ ሞንጎ ህዝቢታት ዘይምንባሩ እዩ።
እቶም መንግስታት እሞ ህዝቦም ኣይዉ ክሉን ድዮም? መንግስታት ክልቲአን ሃገራት ተባኢሶም ማለት ህዝቢታት ክልቲአን ህዝቢ ታት ተባኢሶም ማለት ዶ ኣይኮነን እዩ? ዝብል ሕቶ እዉን መልሱ ፍሉጥ ስለዝኾነ ናብኡ ኣይኣቱን። ገሊኦም መንግስታት ሽዑ ብኽፋል ወይ ብሙሉእነት ንህዝቦም ዝዉክሉን ብህዝቢ ዝተመረፁን ክነብሩ ይኽእሉ እዮም፣ ገሊኦም መንግስታት ሓዲአን ሃገር ድማ ሽዑ ንህዝቦም ኣይዉክሉ፣ ሕዚ’ዉን ንህዝቦም ኣይዉክሉ። እቱ ዝገርም ግን ብህዝቢ ይመረፁ ኣይመረፁ ብዘየገድስ መንግስታት ስለዝተባእሱ ኢሉ ኣብ ክልቲኡ ገፅ ዝነበረ መንእሰይ ሆ! ኢሉ እዩ ብሙሉእነት ናብ ኵናት ከቲቱ። ናይ እዙይ ሳዕቤን ድማ ልዕሊ ስድሳ ሽሕ መንእሰይ ረጊፉ። ክልቲኦም መንግስታት ዝተጠቕሙሉ ስልቲ እዉን “መሬትካ ተወሪሩ፣ ሉኣላዊነትካ ተደፊሩ፣” ዝብል እዩ ነይሩ።
ስለዙይ እቱ ሕዚ’ዉን መሊኡ ዘይተፈትሐ ጉዳይ ጎንፂ ክልቲአን ሃገራት መንቀሊኡ ጉዳይ ድምበር ወይ መሬት ስለዘይነበረ፤ ሓደ ክፋል መሬት ቆሪስካ ብመሃብ ይትረፍ እሞ ሓደ ዞባ ሙሉእ ብመሃብ እዉን ክሃድእ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ኣይከኣልን። እቱ ባእሲ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ስለዘይነበረ ክልቲኦም ህዝብታት ክተዓረቑ ብምግባር’ዉን ፍታሕ ኣይርከብን። ከም ኣብነት፤ሃይለን በሪሁን ዝተባህሉ ክልተ ጎረባብቲ ስለዝተባእሱ እቱ ባእሲ ምህዳእ ዝከኣል ክልቲኦም ተባኣስቲ “ሃይለን በሪሁን” ክዕረቑ ወይ ይቕረ ይቕረ ክበሃሃሉ (ካብ ልቦም) ብምግባር ጥራሕ እምበር ካልኦት ክልተ “ምሕረትን ለምለምን” ዝተባህላ ኣንስቶም ክዕረቓ ብምግባር እቱ ጎንፂ ኣይእለይን። ወይ ድማ በሪሁ ዓገበኛ እዩ ሕዚ እዉን ኣይለቀንን ዝኾን እሞ ኩሉ ሻዕ “ገበላ፣ ገበላ” ስለዝብል እታ ሓንቲ ገበላይ ደኣ ክህቦ እሞ እንተገደፈኒ ዝብል ኣታሕዛ ፈራሕ እዉን ነቱ ህዉከት ከግድዶ እንተዘይኮይኑ ወይከ ኣየህደኦን፤ እምበኣር ፈሪሑለይ ኣሎ እዩ እሞ እታ ህድሞ እዉን እንተይወሰኸኒ ኣይዕረቕን ክብል እዩ። ፍርሒ እንተጀሚሩ እዉን መወዳእታ የብሉን እሞ በል ደሓን ጥራሕ ሰላም ይዉረድ እምበር እታ ህድሞን እታ ቤትን እዉን ተዘይወሲኽካኒ ኣይገድፍን ኢሉ እንተፈኪሩ እዉን እናሃብካ እዩ ክንበር።
ርግፅ’ዩ ምሕረትን ለምለምን ሰብ ሓዳር እቶም ተጓነፅቲ (ሃይለን በሪሁን) እንተኾይነን ኣብ ምህዳእ እቱ ጎንፂ ግደ የብለንን ኣይበሃልን፤ ግን እቱ ሓዳር እንታይ ዓይነት ሓዳር እዩ ዝብል ምርኣዩ ድማ ኣገዳሲ እዩ። ብፍላይ በሪሁ ንምሕረት ብሱሩ ዘይሰምዓ እንተደኣ ኾይኑ ክልቲአን ኣንስቲ መኸራ ኣይመኸራ ትርጉም ስለዘይብሉ እቱ ፍታሕ ገበላኻ ምሃብ ኣይኮነ፣ ክልቲአን ክዕረቓ ምግባር ኣይኮነ (ብሱሩ’ዉን ንሳተን ስለዘይተባእሳ)።
እቱ ካሊእ መስደመም ድማ እቱ ፀገም ካብ መንቀሊኡ ብባዕዳዉያን ወረርቲ ዝተ ወጠነ ኮይኑ እናሃለወ ናብኣቶም ኬድና ዳንዩና ምባልና እዩ። ምዕራባዉያን ኮነ ኢሎም ዘተኣታተዉዎ ጎንፂ ክልቲአን ሃገራት እናታ ሃናኾቱ መሳርሒታቶም ክሸጡ እምበር ከተዓርቑ ተራእዩ ፍፁም ኣይፈልጥን። ከም ኣብነት፤ሓደ ነገረኛ እሞ ድማ ሓያል እየ በሃሊ ጭቃ ሹም ኣባኢሱካን ኣዳምዩካን እንተብቅዕስ ክልቴኻ ጎረባብቲ በይዛኻ ኣተዓርቐና ኢልካ ተምበርኪኽካ ምልማን እንታይ ይበሃል? ወየ ጭቃ ሹም ደኣ ሹንኳይዶ ምስ ጎረቤት ተባኢስካሉ ኬድካዮስ ኣብ ስድራኻ’ዉን እና ኣተወ ዶ ኣይኮነን እዩ ህዉከት ዝፈጥረልካ። ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓማዉቲ ኣብ ዉሽጥና ኣትዩ ህዉከት ከእትወልና ዝፀንሐ መን ድዩ? ምዕራባዉያን ደኣ ኢኮኖሚያዊ ዕቤት ዘላቕነት ክህሉዎ እንተይኮነስ ጎንፂታትና ብዘተኣማምን መልክዑ ዘላቕነት ንክህሉዎ ዶ ኣይኮኑን ለይቲን ቀትሪን ድቃስ ስኢኖም ዝሰርሑ። እዙይ ድዩ እሞ ሕዚ ንዓና ምርኣይ ኣብዩናን ተኸዊሉናን?።
ስለዙይ ሕዚ’ዉን ገና ኣይመሰየን እሞ ናብ ዉኔና ደኣ ንመለስ። ኣብ’ዙ ከይዲ እዙይ’ዉን ምዕራባዉያን ዝኽተሉዎ ኣተኣላልያ ጎንፂ እንድዒ ንዓኣቶም እምበር ንዓና ፍፁም ስለዘ ይጠቕመና እዙ ሕዚ ኣጋጢሙ ዝኒሀ እዉን ብናይባዕልትና ኣገባብ ጌርና ጥራሕ ኢና ክንፈ ትሖ ዝግበኣና። ምዕራባዉያን ናትና ፅቡቕ ነገር ከምዘይምነዩን እዙይ ድማ ናይ ቀረባ እዋን እንተይኮነስ ዳርጋ ኣስታት ክልተ ዘበን ከቑፅር ዝተቓረበ ምዃኑ ምርኣይ ይከኣል እዩ። እዙ ዝስዕብ ፅሑፍ’ዉን ሓደ ምስክር እዩ፤ ሓደ ሎርድ ማኩላሪ ዝተባህለ ናብ ናይ ሃገረ እንግሊዝ ፓርላማ ዘቕረቦ ፅሑፍ።
Lord Macaulary in 1835 Presented to the British Parliament:
“I have travelled across the length and breadth of Africa and I have not seen one person who is a beggar, who is a thief. Such wealth I have seen in this country, such high moral values, people of caliber, which I do not think would ever conquer this country unless we break the very backbone of this nation, which is her spiritual and cultural heritage, and therefore, I propose that we replace the old and ancient education system and her culture. For if the Africans think and all that is foreign and English is good and greater than her own they will lose their own self-esteem, their native, self-culture and they will become what we want them, a truly dominated nation”.
እዙ ሓሳብ ናብ ትግርኛ እንትምለስ እዙ ዝስዕብ ትርጉም ኣለዎ፤ሎርድ ማኩላሪ ብ1835 ዓ.ም.ፈ ናብ ናይ ብሪጣንያ ፓርላማ ዘቕረቦ ሓሳብ፤
“ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ኸይደ እየ፣ ተጓዒዘ እየ፤ ኣብ ጉዕዞይ እዉን ሓደ ለማኒ ኣይረኣኹን፣ ሌባ ወይ ጉሒላ እዉን ኣይረኣኹን። እወ፤ ኣብ ጉዕዞይ ዝገርም ፀጋን ሃፍቲን፣ ዝገርም ሞራል፣ ሕልናዊ፣ እዱብ፤ ስነ-ስርዓት ዘለዎ፣ ንፁህ፣ ስሩዕ፣ ክፉእን ፅቡቕን ዝፈሊ፣ ዘኽፈአሉን ዘፀብቕሉን ዝፈልጥን በዓል ልዑል ብቕዓትን ክእለትን ዘለዎ ህዝቢ እየ ተዓዚበ። እዙ ህዝቢ ኸዓ ዓንዲ ሑቒኡ ማለት’ዉን ባህላዊ ሓድጊታቱን መንፈሳዊ ክብሪታቱን ብዘየላጢ ክሳዕ ዘይሰበርናዮ ስዒርና ክንቋፃፀሮ እንኽእል ኣይመስለንን። ስለዝኾነ’ዉን እንተኸማይ ኣፍሪ ቃዉያን እንግሊዝኛ ሓዊስካ ካብ ደገ ዝመፀ ኹሉ ፅቡቕን ካብ ናታቶም ዝበልፅን ገይሮም ክሓስቡ ብምግባር ጥንታዊ ትምህርታዊ ስር ዓቱን ባህሎምን ብናትና ክትካእ ክንገብሮ ኽንክእል ኣለና። ከምኡ ብምግባር’ዉን ዓርሰ እምነቶምን ንያቶምን ከትሕቱን ከዕብሩ፣ ካብ መበቁለኛን ናትና ዝብሉዎም ባህሊታት ክላቐቑ ብምግባር ጥራሕ ኢና ዝደለናዮም ክኾኑ፣ ዝበል ናዮም ዝገብሩን ናይ ብሓቂ ዕብሉላት ሃገር እንገ ብሮምን” ይብል።
እዙ ኣካይዳታት እዙይ ኣብ’ቶም ብቐጥታ ዝገዝኡዎምን ብኢቀጥታዊ ብምሁራቶምን ደቂ ሃገር ተለኣኣኽቲን ገይሮም እዉን እዙ ዝበሉዎ ተግቢረሞ እዮም። ዋላ እኳ ከም ሃገር ብርእዮ ኣብ ኢድ ባዕዳዉያን ወረርቲ ኣይትዉደቕ እምበር ሃገርና ኢትዮጵያ እዉን ካብ’ዙይ ነፃ እያ ክትበሃል ትኽእል ኣይኮነትን።
ቅድሚ 2000 ዓማዉቲ ኣብ ጫፍ ብልሒ ስልጣነ እቱ እዋን ዝነበረት ሃገር ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሓለፉ 200 ዓማዉቲ ብዝተፈላለዩ ዉዲ ታት ዝተፈላለያ ሃገራትን ዘይምዕሩይ ኣመ ራርሓን ኣብ’ቱ ናይመወዳእታን ጭራ ስልጣነ ዓለምናን ኮይና ፀኒሓ እያ፤ ሃገርና ኢትዮጵያ፣ ብፍላይ ድማ ትግራይ። ዋላ ከምኡ ኾይና’ዉን ግን ኣብ ኢድ ባዕዳዉያን ወረርቲ ዘይወደቐት ዳርጋ ብሕታዊት ሃገር ኣህጉርና ብምዃን ሓበን ኣፍሪቃዉያን ኮይና ፀኒሓ እያ። ኣብ’ዙ ሕዚ እዋን’ዉን ካብ’ተን ቅልጡፍ ኢኮኖሚያዊ ዕቤት ዘመዝግባ ዘለዋ ዉሑዳት ሃገራት ዓለምና እታ ሓንቲን ቅድሚት እትስራዕን ሃገር እያ። ንሱ ጥራሕ ግን ኣይኮነን፤ ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ 16 ዓማዉቲ ብተነፃፃሪነት ካብ’ተን ሰላም ዝሰፈነለንን ኣዝየን ዝተረጋጋኣን ሃገራት ሓንቲ እያ ጥራሕ ዘይኮነስ ሰላም ዝሓረመን ሃገራት እዉን እንታይነት ሰላም ብዕሊ ንከስተማቕራ ዉፅኢታዊ ስራሕ እትዉግን ዘላ ሃገር እያ።
እዙ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 16 ዓማዉቲ ዝተመዝገበ ዓወታት ክዉን ንምግባር እቱ ንልዕሊ 100 ዓማዉቲ ቀፂሉ ዝፀንሐ ኣድሉዎ፣ ጭቆናን ዘይፍትሓዊ ስርዓትን ካብ ሱሩ ተማሒዉ ክእለ ስለዝነበሮ እሞ ከምኡ ንምግባር ድማ ልዕሊ 60 ሽሕ ወገናት ሂወቶም እንተይሰስዑ ገቢሮም ልዕሊ 100 ሽሕ ደቂህዝቢ እዉን ከምኡ ኣካሎም ጎዲሎም እዮም። ብተመሳሳሊ መንገዲ ብኣማኢት ኣሻሓት ዝቑፀሩ ተጋሩ ንስደትን መከራን ተሳጢሖም። እቱ ስደት ገዲፍና እኳ እቱ ዝተኸፈለ መስዋእትነትን ምጕዳእ ኣካልን እንተወሲድና፤ ልዕሊ 160 ሽሕ ሰብ እንትስዋእን ኣካሉ እንትጎድልን፣ ክልል ከም ክልል ኣብ ኣዝዩ ምእማኑ ዘፀግም ማሕበረ ቍጠባዊ ቅሉውላው ከምእትኣቱ ምግማቱ ኣየፅግምን። በዙ ከም’ዙይ ዝበለ ከይዲ ዘይተሃሰየ ስድራ ከምዘይርከብ እዉን ይፍለጥ። ብከምዙይ ዓይነት ልዑል መስዋእትነት ዝተረኽበ ዓወት ድማ ብዘተኣማምን መልኩዑ እንተዘይቀፂሉን ብዝኾነ ኣጋጣሚ እንተተኾሊፉን ናብ ፍፁም መዋፅእ ዘይብሉ ህዉከት ከምዝእቶ ግልፂ እዩ።
ይኹን ደኣ እምበር ምስ ኤርትራ ብዝተገበረ ጎንፂን ህዉከትን ድማ ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቑፀሩ መናእሰይ ገቢርና፣ ንምጉዳል ኣካል ካልኦት ዓሰርተታት ኣሻሓት እዉን ምኽኒያት ኮይኑ እዩ። ስለዙይ እዙ ክነስተማቕሮ ጀሚርና ዘለና ሰላም፣ ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ሕዚ’ዉን ዋላ 0.005% እዉን ንድሕሪት ዝምለሰሉ ዕዱል ክህሉ የብሉን። እዙይ ክዉን ንምግባር ግን ኩሎም ከጋጥሙ ዝኽእሉ ቀዳዳት ኣቐዲምና ብምእማት እንተተኸላኺልናዮም ጥራሕ እምበር ፀገም መምስኣጋጠመ ክፍታሕ ብምግባር ኣይኮነን። ርግፅ’ዩ ይዕበ ይንኣስ ብዘየገድስ (እንተይተናዕቐ) ዘጋጠመ ፀገማት ኵሉ ብዘይወዓል ሕደር ክፍታሕ ይግበኦ። ብዝተፈላለየ ምኽኒያት ሰኒፍና ከጋጥም ዝኽ እል ህዉከት ግና መዘዙ ከቢድ ከምዝኾን ምእ ማት ኣየፅግምን።
እዙ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ሓቂታት ብዘይ ምስትዉዓል፤ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንክልተ ዓማዉቲ ድሕሪ ዝተኻየደ ኵናት ብስምምዕ ኣልጀርስ ዝቖመ ኮሚሽን ዶባት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝሃቦ “ናይ መወዳ እታ ንቀያድን” ብይንቀይዱ ካብ ዝሕዘና ደጊም 16 ዓመታትኮይኑዎኣሎ። እቱ ሓቅነት ዝጎደሎን ሸፈጥ ዝተመልኦን ብይን፤ እቲ ባድ መን ኤርትራ ዝሃበ ብይን መንግስቲ ኢትዮ ጵያ፡ እቲ ብይንን ነበርቲ ሓያሎ ዓድታት ስለዘመዛብል ሰላም ኣይህብን እሞ “ቅድምኣብ ኣፈፃፅማታቱ ንዛተ” ዝብል ቅድመ ኵነት ብም ቕራቡ ንመንግስቲ ኤርትራ ድማ እታ ቤት ፍርዲ ዝሃበና ውሳነ ኢና ነተግብር ብምባሉ ክሳዕ ሕዚ እንተይተተግበረ እዩ ፀኒሑ። ብምዃኑ’ዉን ኣይ ሰላም ኣይ ኵናት ዝኾነ እዋን ይንበር ኣሎ፤ ብክልቲኦም ህዝቢታት። እዙይ ንምፍታሕ ዓሊሙ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ ኣብ’ዙ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ሓዱሽ ዉሳነ ወሲኑ፤ ነቱ ብይን ኣልጄርስ ብዘይ ገለ ቅድመ ኵነት ተቐቢሉ ንምትግባር ዝዓለመ ዉሳነ።
እዙ ዉሳነ እዙይ ግን ብኣካይዳታቱ ዝሰ ሓቶም ዓበይቲ ጉዳያት እኒሀዉ። ንሳቶም እዉን እቶም ቀንዲ ክብሪታት እቱ ምግዳል፣ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዝጠሓሰ ምዃኑ እዩ። ሕዚ እዉን ክምብል በለ እምበር ኣይፈሰሰን እዩ እሞ እዙ ጎንፂ እዙይ ዝፍተሐሎምን ክሰሓቱ ዘይግበኦምን ክንክተ ሎም ዝግባእን መትከላት ኣለዉ፤ ከም’ዙ ዝስዕብ ድማ ይቐርቡ።
1) እዙ ጎንፂ እዙይ ሓቂ ሒዝካ ጥራሕ እዩ ዝፍታሕን ክፍታሕ ዝግበኦን።
እቱ ሓደን ቀንዲን ኣብ ድላዩ መፃብብን ሕማቕ ኩነታትን ኮይንና ክንስሕቶ ዘይብልና ሓቂ እዩ። ከም ህዝቢ ንጣልያንን ካልኦት ባዕዳዉያን ወረርቲን ዝሰዓርና ፉሉይ ዕጥቂ ወይ ዝበለፀ ስንቂ ስለዝነበረና ኣይኮነን፤ ታይደኣስ ሓቂን ሓቂ ጥራሕን ስለዝሓዝና። ከመየ ጋሊልዮ ዝተባህለ ፈላስፋ ዝበሎ “ሓቂ እንተተረኺቡ ምርዱኡ ኣፀጋሚ ኣይኮነን፤ እቱ ቀንዲ ፀገም ግን ሓቂ ደሊኻ ንኽትረኽቦ ዘሎ ተዓብ እዩ”። ስለዙይ ኣብ ዝኾነ ይኹን ፈታኒ እዋን ዋላ ኾይንና ሓቂ ክንጥሕስ ፍፁም ኣይግበአናን። ኣብ’ዙ ምስ ኤርትራ ኣጋጢሙ ዝፀንሐ ጎንፂ እንትንርኢ ኣየነኣ ግራት ናይመን ከምዝኾነት ብትኽክል ኣብ ትፍለጠሉን ሓቂ ኣብ ቦቱኡ ኣብ ዘለሉን እዋን ምዕራባዉያን ሃገራት ክፈትዉልና ኢልና እንገብሮ ቀጠፍጠፍ ትርጉም የብሉን። ከመየ ሑሰትን ለቖታ ጥሕኒን እናሓደሩ . . . ዝበሃል ሓቂ ሰጊርካ ዝግበር ነገር ኩሉ ዘይ ፉኽሰት ካሊእ ከስቢ የብሉን። ስለዙይ እዙ ዉጥጥ እዙይ ክፍታሕ ዘለዎን ዝግበኦን ሓቂን ሓቂ ጥራሕን ሒዝካ ምዃኑ ንፃት እዉን ክንርስዕ የብልናን።
2) እዙ ምጥራር ድምበር ዝሳኻዕ ዑምቆት ዘለዎ ህዝባዉነት እንተሒዝና ጥራሕ’ዩ።
እዙ ጉዳይ ድምበር ወይ’ዉን ምስ ኤርትራ ዝነ በረ ዉጥጥ ንምፍታሕ ኣብ እንገብሮ ልዝብ ኩሉ ነገር ብዓይኒ ናይ ህዝቢ ንዘላቒ ጥቕሚ ህዝቢን ምርኣይ እንተኽኢልና ጥራሕ እዩ፤ ህዝቢ ማለት ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ዘካ ተተ እዩ። ንህዝቢ ትግራይ ዘይጠቅም ዝኾነ ይኹን እንገብሮ ዉሳነ ንህዝቢ ኤርትራ ይጎድእ እምበር ፍፁም ኣይጠቅምን። ብተመሳሳሊ መንገዲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጎድእ ዝኾነ ይኹን መደምደምታ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ይጎድእ እም በር ፍፁም ኣይጠቅምን። ስለዙይ ኣብ ከይዲ ምፍታሕ እዙ ዝተናወሐ ጎንፂ እቱ ብሱሩ ክን ርሰዖ ዘይብልናን ብሱሩ’ዉን ማእኸል ጌርና ክንነጥፈሉ ዘለናን ናይ ኣብዝሓ ህዝቢ ረብሓን ጥቕሚን ምርግጋፅ እዩ። እንካብ’ዚመሰረታዊ ኵርናዕ እዙይ ዝመፅእ ዝኾነ ይኹን ነዙ ምእላይ ጎንፂ ዝሕግዝ ቅኑዕን መትከላዊ ሓሳባትን ብመን ይምፃእ ብመን ብዘየገድስ ሓንጎፋይ ኢልና ክንቅበሎ እንትግባእ፣ ካብ ’ዙይ ወፃኢ ንዝኾነ ወይ’ዉን ምስ እዙ ሓሳብ እዙይ ዝፃብኡ ሓሳባትን መትከላትን ድማ ካብ ዝኾነ ይኹን ኩርናዕ ይበገሱ ኣይበገሱ ብዘየገድስ ብፅንዓትን ብትረትንኣትሪርና ክንቃ ለሶም ይግበኣና።
3) ዑምቆት ዘለዎ ዴሞክራሲያዊነት የድሊ።
ኣብዝኾነ ይኹን ዉራያትና ዴሞክራሲያዊን ሰብኣውን መሰል ህዝብታትን ውልቀ ሰባትን ክሕሎ ይግባእ። ንሰባት ብምኽንያት ብሄራዊ መበቆሎም፣ ሃይማኖታዊ እምነቶም፣ ዘርኦም፣ ናይ ሃፍቲ ደረጀኦም፣ ፆታኦመን ዘለዎም ስልጣንን መዝነትን ፍልልይ ብዘይምግባር ኣብ ኩሉ ጉዳያት ማዕረ ምዃኖም ኣሚና ክንቃለስን ክነቃልስን ይግበኣና፤ ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ድማ ብዝዓበየ ይምልከቶም። ስለ ዙይ እዙ ጉዳይ ድምበር ኣመልኪትና ኣብ እንገብሮ ዘተ ይኹን ዉሳነ፤ ኤርትራዉያን ይኹኑ ኢትዮጵያዉያንከምህዝቢ ማዕረ ሪእና ክንኣልዮም ይግባእ። ኣብ ከምዙይ ዝበለ ከይዲ ካብ ክልቲኡ ወገን ከጋጥሙ ዝኽእሉ ጫፋት (ከም ዘርኣዉነት፣ ፀቢብነት ይኹን ትምክሕቲ) ብትረት ክንቃለሶ ኣለና። ምስ’ዙይ ጎኒ ንጎኒ ብፍላይ ኣብ ከባቢ እቱ ድምበር ይኹኑ ኣብ ካልኦት ቦታታት ዘለዉ ሰባት ብዛዕባ እቱ ከይዲ ምጥራር ዘለዎም ሓሳባት ብነፃክገልፁን ብዕሊ እዉን ብባዕልቶም ብቀጥታ ወይድማ ብተወከልቶም ክሳተፉ ክኽእሉ ኣለዎም።
4) ኣብ’ዙ ከይዲ ምጥራር ከጋጥሙ ዝኽእሉ ኣፈላላያት ሓሳባት ብዘተን ዘተ ጥራሕን ክፍ ትሑ ምእማን የድሊ።
ኣብ’ዙ ከይዲ እዙይ ብዙሕ ዓይነት ሓሳባት ክንሸራሸሩ ከምዝ ኽእሉን ክንሸራሸሩ እዉን ከምዘለዎምን ምእ ማን ኣገዳሲ እዩ። ዝኾነ ይኹን ሓሳብ ድማ ክንሸራሸር ዘለዎ ምእንተ ምዝራብ ጥራሕ፣ ወይ ክነፍሰሉ ምእንቲ እንተይኮነስ ብዙሕ ዓይነት ሓሳባት ንክመፁን ንክዉሕዙን እዉን እዩ። እዞም ሓሳባት እዚኣቶም ድማ ከከም ሰቡ ክፈላለዩ ከምዝኽእሉ ይግመት። እቱ ጎንፂ ብዘላቕነት ንምፍታሕ እቶም ኣፈላላያት ሓሳብ ብዘተን ብዘተ ጥራን እዮም ክፍትሑ ዝግበኦም።
5) ምኽባር መሰላት ዉልቀ ሰብን ማሕበረሰባዊ ጉጅለን።
ኣብ’ዙ ከይዲ እዙይ ናይ ውልቀ ሰብን ሕብረተሰባዊ ጉጅለን መሰላት ከይተነፃፀሉን ከይተተኻኽኡን እናተመጋገቡን እቱ ሓደ ነቱ ካሊእ እናኣጎልበተ ንክኸዱ ዝግበኦም ጉዳያት ከምዝኾኑ ብፅኑዕ ምእማንን፣ ንተግባራዉነቶም እዉን ምንጣፍን የድሊ። ሓደ ሓደ እዋን ዘይ ሓደ ሰብ እዩ ኢልና መሰሉ እንተየኽበርናሉ እንትንተርፍ እዚኣቶም ድማ ተዋህሊሎም ካሊእ ዓብዪ ቅሉውላው ክፈጥሩ ይኽእሉ እዮም። ናይ ዉልቀ ሰባት መሰል ተኸቢሩ እዩ እሞ ህዝቢ ድማ ጥርቅም ወይ እካብ ዉልቀሰባት እዩ፤ ስለዙይ መሰል ጉጅለ ተኸቢሩ ኣሎ ማለት እዩ ኢልካ ምድምዳም እዉን ካሊእ ጌጋ እዩ። መሰል ሓዲኡ ተኸቢሩ ናይ’ቱ ሓደ መሰል እንተዘ ይተኸቢሩ ሙሉእ ሰላም ኣይንረክብን፤ ሙሉእ ሰላም ኣብዘይተረኽበሉ ድማ ድምበር ተጠረረ ኣይተጠረረ ለዉጢ ኣይክህሉዎን።
6) ፅንዓት ዕላማን ተወፋይነትን ኣገዳሲ እዩ።
እዙ ድምበር እንጥርረሉ ቀንዲ ምኽኒያት ክልቲኦም ህዝቢታት ሉኣላዊነቶም ተኸቢሩሎም ሰላም ክረጋገፅን ልምዓት ክዉን ንምግባርን እዩ። ቀንዲ ዕላማና እዚኣ ካብ ኮነት እታ እንደልያ ቅንዕቲ ዕላማ ክሳዕ እነሳኽዕ ፅንዓት ዕላማ ግድን ክኾን እዩ። ስለዙይ ሰላምን ልምዓትን ንክረጋገፁ ዘኽእል ዝኾነ ይኹን ክዉገን ዘለዎ ብፅንዓትን ብተወፋይነትን ክትግበር ኣለዎ፤ እዙ ከይዲ ምእላይ ጎንፂ ክልቲአን ሃገራትን ክልቲኦም ህዝብታትን እዉን ኣብ’ዙ መሕሰቢ እዙይ ወይ ኣብ’ዙ ክወና እዙይ ኣእቲኻ እዩ ክረአ ዝግበኦ።
7) ካብ ጉድለትካን ጉድለት ካልኦትን ቀፃልነት ብዘለዎ ከይዲ ምምሃር፤ ብሰንኪ ነቓፅ መርገፂ ክልቲኦም መንግስቲታት ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓማ ዉቲ ኣብ ክልቲአን ሃገራት በፂሑ ዝኒሀ በደል ብዕሊ ምግንዛቡን ምግምጋሙን ኣገዳሲ እዩ፤ ምእንታን ክንመሃረሉ። ሕሉፍ 20 ዓማዉቲ ብዕቱብ ምስተገምገመ ካብ ጌጋታት ካልኦት ሃገራት’ዉን ትምህርቲ ምቕሳም ኣድላዪ እዩ። ስለዙይ ካብ ጉድለትናን ናይ ካልኦት ተሞክሮታትን ጉድለታትን ተማሂርካ ክንዲ ዝከኣል ፅፉፍ ስራሕ ምስራሕ ከድሊ እዩ።
እዘን ልዕል ክብላ ዝተዘርዘራ መትከላት ከም ቀንዲ ነገር ምስተወሰደ ደሓር ናብ ባይታ ክዉረድ እንተሎ ከምዙይ ዓይነት ጎንፂ ብዘላ ቕነትን ብዘተኣማምንን ንምፍታሕ ኣብ’ቱ ድም በር ዘሎ ህዝቢ ክሳተፍ ብምግባር ሕድሕድ ግራት ናይ መን ከምዝነበረትን ከምዝኾነትን እናመስከረ፣ ሰብ ሞያ ሕጊን ካልኦት ዝምልከቶም ሰብ ኣካላትን እግሪ እግሪ እናተኸታተሉ እቱ ዝተበፅሖ ስምምዕነት ዘለቔታነት ንክህሉዎ ምግባር ይግባእ። ብምዃኑ’ዉን እዘን ዝስዕባ ሽዱሽተ ሓሳባት ክትግበራ ይግባእ።
- ከም መልዐሊ ክልቲኡ ህዝቢ ናብ’ታ ቅድሚ ምጅማር ኵናት ዝነበረ ኵነታት ክምለስ ምግባር የድሊ። እዙይ ማለት ኩሉ ነገር ናብ ንቡር ብምምላስ ኣብ’ቱ ንቡር ኮይንካ እዘን ልዕል ክብላ ዝተዘርዘራ 7 መትከላት ተሓሳቢ ዝገበረ ሓበራዊ ራእይ ምሓዝ።
- ካብ ኣብ’ቱ ወሰናወሰን ዝነብር ክል ቲኡ ህዝቢ ሓበራዊ ኮሚቴ ክጣየሽ ምግባር። እቶም ኣባላት ኮሚቴ እቱ ህዝቢ ተኣኪቡ፣ ሓሳቡ ገሊፁን ተኸራኺሮም ርግፅ ይዉክሉና እዮም ተባሂሉ ዝተኣምነሎም ክኾኑ ይግባእ።
- እዙ ዉራይ እዙይ ረዚን ዕዮ ምዃኑ ተረዲእና ቀዳምነት ተዋሂቡዎ ግን ድማ ጊዜ እንተይወሰደ ዝዉገነሉ ጊዜ ኣቐሚጥካ ምዉስዋስ።
- እቶም ዝተመረፁ ኮሚቴታት ዝተሰ ማሙ ዑሉን ዝተረዳድኡሉን ኩሉ እግሪ እግሪ እናተ ኸታተልካ ብቪድዮ፣ ኦድዮ፣ ፅሑፍን ካሊእን ብዕሊ ምስናድ።
- እተን በቶም ብህዝቢ ዝተመረፁ ሰባት ዝበፅሑዎ መደምደምታታት ክልቲኦም ናብ’ቱ ኣብ ቀረበኦም ዝኒሀ ዝመረፆም ህዝቢ እናቕ ረቡ ምስ ኣፅደቑዎ ናይ መወዳእታ መልክዕ ይሕዝ። ምናልባሽ ዘይተረዳዱኡሉ ጉዳይ እንተጋጥም ተወሰኽቲ ጊዜታት እናሃብካ ናብ መደምደም ታታት ክብፃሕ ምፅዓር።
- ጊዜ ወሲዶም፣ ላዕሊን ታሕቲን ኢሎምን ብዘይ ምንም ሕርኽርኽ ዝወሰኑዎ ናይ ክልቲአን ሃገራት መንግስታት ቅቡል ገይሮም ዕላዊ ብምግ ባር ኣብ ተግባር የውዕሉዎ።
ንምጥቕላል ዝኣክል፤ እዙ ኣብ ሞንጎ ክል ቲአን ሃገራትን ክልቲኦም ህዝቢታትን ኣጋጢሙ ዝፀንሐ ጎንፂ ኣብ ሞንጎ መንግስታት ዘጋጠመ ባእሲ ደኣ’ምበር ኣብ ሞንጎ ህዝቢታት ዘጋጠመ ባእሲ ኣይኮነን። ስለዝኾነ’ዉን እቶም ኣብ ድምበር ክልቲአን ሃገራት ዘለዉ ቁሸታት ባእሲ የብሎምን። እቶም መንግስታት ድማ ንባእሲ ዘለዓዓሎም ነናይባዕልቶም ምኽኒያት ከምዘለዎ እንተሎ ነቱ ህዝቢ ንምልዕዓል ዝተጠ ቐሙሉ ድምበርና ተወሪሩ፤ ዝብል እዩ። እቶም መንግስታት ነቱ ባእሲ ኮነ ኢሎም ንከይረዳዱኡ ወሲኖም ዝኣተዉዎ ስለዝነበረ ድላዩ ዓይነት ሽማግለ ከተዓርቖም ኣይከኣለን፣ ናብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ኵናት ተኣትዩ፣ ብዓሰርተታት ኣሻሓት መናእሰይ ረጊፎም፤ ብቢልዮናት ዝቑፀር ንብረት ዓንዩ፣ ክልቲአን ሃገራት ቁሩብ ሰገጥ ኣቢለነኦ ዝነበራ ጉዕዞ ድሕርሕሪት ከም ብሓዱሽ ጀሚ ረንኦ። እቱ ኵናት ብልዕልነት ኢትዮጵያ ዋላ ይዛዘም እምበር ብትርጉሙ እንትረአ ግና ክልቲአን ሃገራት እየን ተሳዒረን። ሕዚ’ዉን ክልቲአን ሃገራት ስዕረተን ተቐቢለን ክንድዝ ዕረቓ ናብ ዳይነት ምዕራባዉያን ድማ ከይደን፤ እዙይ’ዉን እቱ ጎንፂ ብዘላቕነት ንክቕፅል ገይሩዎ ፀኒሑ።
ቅድሚ ሕዚ ይኹን ድሕሪ ሕዚ እዙ ፀገም እዙይ ንምእላይ ሓገዝ ምዕራባዉያን ኣየድ ልየናን፣ ኣድልዩና እዉን ኣይፈልጥን። እቶም መንግስታት ከም ምኽኒት ዝተጠቐሙሉ ጉዳይ ድምበር ግና እቱ ኣብ’ቱ ድምበር ዝነብር ሰብ እቱ ዕዱል ብመሃብ ሕድሕድ ግራት፣ መሬትን ሽንጥሮን ናይ ኣየናይ ቁሸትን ናይ መን ዝተባህለ መራሒ ስድራን ከምዝነበረት ብዕሊ መስኪሩ ዘተኣማምን ሰላም ንምዉድ ኣየፅ ግመሉን።
እዙ ኣገባብ እዙይ ብዉሕድ ወፃኢ፣ ኣብ ዝሓፀረ ጊዜ ክልቲኡ ህዝቢታት ተሓጓጕሱ ሕዉ ነቱ ኣጠናኺሩ ክነብርን እቱ ድምበር እዉን መፈላለዪ ቦታ እንተይኮነስ ዱልዱል መራኸቢ ድልድል ምግባር ይከኣል’ዩ።
ካብ’ዙይ ወፃኢ ዝግበር ምዉስዋሳትን ዓለም ክሕጎሰልካ ኢልካ ሓቅነትን ህዝባዉነትን ዝጎ ደሎ፣ ህዝቢ ዘየሳተፈን ኢዲሞክራሲያዊ ኣገባ ባት ዝተፈላለዩ ሓሳባት ምትእንጋድ ኣፀጊሙሉ መሰል ህዝብታት፣ ጉጅለታትን ዉልቀሰባትን ካብ ምዕፋን ሓሊፉ ካሊእ ዝፍይዶ ነገር ኣይክ ህሉን።
ስለዝኾነ’ዉን እዙ ሕዚ ኣጋጢሙ ዝኒሀ ፀገም ከም ልሙድ እተን ክብርታት ተጋዳላይ፣ ምግዳልን ህዝቢ ትግራይን ሒዝካ ምስ ክልቲኡ ህዝቢታት እሂን ምሂን ተበሃሂልካ ጥራሕ እዩ ክፍታሕ ዝኽእል። ከምኡ ምስ እንገብር ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ሞንጎ ህዝቢታት ተራእዩ ዘይፈልጥ ዱልዱል ድልድል፣ ኣብ መሬት ዘይኮነስ ኣብ ልቦና ህዝቢ ዝተሃነፀ ድልድል፣ ብስሚንቶን ብረትን እንተይኮነስ በቱ ናይቶም ስዉኣት ደምን ዓፅሚን ዝተነድቀ ድልድል ብምህናፅ እቱ ሕሉፍ በሰላ ናብ ዘተኣማምን ዋሕስ ምቕያር ይከኣል’ዩ።
ሰላም እዋን ክራማት


text:
እቲ ካብ ወታሃደራት ሶማልን ሰራዊት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ጸቕጢ ዘጋጠሞ እስላማዊ ጉጅለ ኣል-ሸባብ፡ ዳግመ መጥቃዕቲ ክገብር ተገዲዱ`ሎ።
ጀነራል ዴቪድ ሮድሪጋዝ ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ብዛዕባ እዚ ኩነታት ከምዚ ይብል።
‘እቲ ዝክተልዎ ኣገባብ ዝተወሰነ ቁጽሪ ሰባት ይእክቡ’ሞ ብሓባር ስልጠና ይህብዎም ካብኡ ናብ ዝተፈላለየ ቦታ ይብትንዎም። እቲ ትኩረትን መጥቃዕቲ ሕጂ ኣብ ሓንቲ ካብዘን ሰራዊት ዘበርከታ ሃገራት ዘለወን መዓስከራት’ዩ።’
ንሶም ብተወሳኺ ኣብቲ ሓደገኛ ዝተባህለ ኣብ ወርሒ ጥሪ ዝተካየደ መጥቓዕቲ ሰራዊት ኣል-ሸባብ ንመደበር ሰራዊት ኬንያ ብምጥቓዕ ኣስታት 200 ሰራዊት ቐቲሎም`ዮም።እዚ ድማ ነተን ሰራዊት ዘበርክታ ሃገራት ብኣሉታ ጸልይወን’ዩ ምክንያቱ ብዙሕ ቁጽሪ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ዓይነት መጥቓዕትታት ስለዝሰኣና ኢሎም።
ይኹን ደአ እንበር እቲ ምስ ኣልቃዒዳ ምትእስሳር ዘለዎ ጉጅለ ኣልሸባብ ዝኽተሎ ዘሎ ወተሃደራዊ ስርሒታት፡ ንመጥቃዕቲ ሓይሊ ኣየር ኣመሪካ ከምዘቃልዖ እዞም ኣመሪካዊ ኮማንደር ይገልጹ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ ሓይሊ ኣየር ኣሜሪካ ካብ ሞቃዲሾ ንሰሜን 195 ኪ.ሜ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ብዘካየዶ መጥቃዕትታት 150 ሓደሽቲ ሰልጠንቲ ሰራዊት ኣል-ሸባብ ምቕታሉ ተገሊጹ`ዩ።
ብተወሳኺ ብዝተረኽበ ዝሓሸ ሓበሬታ ዝተካየደ ካልእ መጥቓዕቲ ሓይሊ ኣየር ኣሜሪካ መራሒ ጸጥታን ሓበሬታን ኣብቲ ዞባ ዝንቀሳቀስ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ዝርከብዎም ዕጡቓት ምቕታሉ’ውን ይፍለጥ።
ብተመሳሳሊ ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ /IMF/ ሶማል ምስ ዓለምለኸ ፋይናንሳዊ ትካላት ዘለዋ ርክባት ንምምሕያሽ ስጉምትታት ብምውሳዳ ኣብ ምዕባልኣ ኣብ ኣገዳሲ ምዕራፍ በጺሓ’ላ ክብል ገሊጹ።
ብሮገሪዮ ዛንዳሜላ ዝምራሕ ልኡኽ IMF ምስ ሰበስልጣን ሱማል ኣብ ናይሮቢ ናይ ሽዱሽተ መዓልታት ኣኼባ ምኽያዱ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Monday 10, December 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዝተፈላለየ፣ ንኹነታት ዝገልጹ ዛንታታት ኣለዉ። ኣፈ ታሪኽ ብሙዃኖም ምስ ምንዋሕ ግዜ፣ ካብ ናብ ክሰጋገሩ
ኪሸራረፉ፣ ይኽእሉ ምስ ሙዃኖም፣ ዓቢ ጸገም እዩ። ክንዲ ዝኾነ እዚ ትሕት ኢሉ ዝግለጽ ዛንታ ወይ ታሪኽ ወን፣ ኣፈ ታሪኽ ምስ ምዃኑ፣ (ኣብ ሰዓቱ ስለዘይተሰነደ፣ ሃጋፍ ኪህልዎ ስለዝኽእሉ ከም ሓደ ውዱእ) ዕለቱን ወርሑን ዓመቱ ኪግለጽ ኣጸጋሚ’ዩ።
ኣብ ኣከለ ጉዛይ ዝፍለጥ ከባቢ ስፍሕ ዝበለ ኣንጻር ግብሪ ዝተላዕለ ናይ ተቓውሞ ምንቕስቓስ ኔሩ። ብዛዕባ’ዚ ኣገዳሲ ዝመስል ምንቕስቓስ /ተቓውሞ’ዚ ምሉእ ሓበሬታ ኣይረኽበ ደኣ’ምበር፣ ጨራም’ሲ ኣሎ። ካብ ትም ምባል፣ ምባል፣ ኢልካ ድማ ነቲ ጭርምራም ክለቓቕቡ ዓቕሚ ዘለዎ ንከስፍሕዎን ከረጋግጽዎን ባይታ ስለዘጣጥሕ’ ከም ጽቡቕ ኪግለጽ ይከኣል።
እቲ ፍጻመ ድሕሪ ኣብያ ደግያት ባህታ ‘ዩ ኔሩ ። ኢጣልያውያን ነቲ ህዝቢ፣ ኣብ ዓዓመት “ብዕራይ ከዋጽእ ስለዝጠለቡ፣ ህዝቢ ንክመክር ፈለማ ኣብ “ማይ ምሕማስ ዝተባህለ ሩባ ኣብ ወረዳ መጽሐ፣ ቀጺሉ ድማ ኣብ ቀንጠጠፈ ዝብሃል ዓዲ ወረዳ ዘርኢ-ሰናይ ተኣከበ። ድሕሪ’ዚ ኣኼባ’ዚ ነቲ ጠለብ ንምቕዋም ሰብ ኡት ዘበሉ ተኣኻኺቦም መረብ ሰጊሮም ንከለሊዕ ከዱ። ስለዚ ኣንጻር ኣብዑር ከም ግብሪ ምኽፋል ዝተገብረ ተቓውሞ ስለዝኾነ ኸኣ “ኹራ ብዕራይ” ተባሂሉ ይግለጽ። ኣብ መወዳእታ ግን ኢጣልያውያን፣ ብሽማግለታት፣ ከም ዝምለሱ ገበርዎም ይብሃል።


text:
ምስ ከተማ ኣስመራ ኣብ መዝገብ ውርሻታት ዩነስኮ ዝሰፈራ ምባንዛ ኮንጎ ናይ ኣንጎላን ኮማኒ ባህላዊ ቅርጻ መሬት ደቡብ ኣፍሪቃን እየን።
ከተማ ኣስመራ ብዘለዋ ሃብታም ስነ ቅርጻ ህንጻታት ዘበናውነት ማለት ሞደርኒስት ተባሂሉ ዝለፍጥ ኣብ በበይኑ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ ኣብያተ ንግዲ መንበሪ ኣባይትን ኣብያተ ክርስትያናት መሳጊድን ሲኖጎግ ናይ ኣይሁድን ከምኡውን ዝተፈላለዩ ቅርጻ ሆቴላትን ሲነማታትን ዘጠቓለለ እዩ።
ብዘይካ’ዚ ብደቀባት ተነዲፎም ዝተሃንጹ ቅርጻ ህንጻ ኣርባዕተ ኣስመራን ኣባሻውልን እውን ነቲ ከተማ ኣስመራ ኣብ ታሪኻዊ መዝገብ ውርሻታት ዓለም ክትኣትው ዘኽኣልዋ ምዃኖምውን ተጠቒሱ ኣሎ።
ኣብ ዩኔስኮ ወኪል ኤርትራ ኣምባሳደር ሃና ስምኦን፡ ከተማ ኣስመራ ኣድማሳዊ ክብርታት ዝህባ ታሪኻዊ ቀርሲ ኮይና ኣፍልጦ ክትረክብ ምኽኣላ፡ ገዚፍ ሓበንን ደስታን ዘስንቕ ከምኡ ድማ ንምዕቃቡ ረዚን ሓላፍነትን ግዴታን ዘሰክም`ዩ ኢላ`ላ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ 2001 ንኸተማ ኣስመራ ሃገራዊት ሓወልቲ ጌሩ እንተኣወጀላ`ኳ፡ ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብን ሕጽረት ክኢላታትን፡ ሮማዊ መልክዕ ዘለዎም ህንጻታታን ብእመነ-በረድ ዝተሰርሑ ዓንድታትን ግቡእ ዕቃበን ክንክንን ጎዲልዎ ከምዝጸንሐ ይግለጽ። ሕጂ`ውን ነቲ ተሪኻዊ ቅርጽታት ንምዕቃብ መንግስቲ ዝወስዶ ስጉምትታት ብሕጂ ዝፍለጥ`ዩ ዝኸውን።
ኢጣልያ፡ ካብ 1936 ክሳብ 1941 ንኤርትራ ተመሓድረሉ ኣብ ዝነበረት እዋን ዝተሃንጹ ቅርጽታት ህንጻታትን ፍሉይ መልክዕ ዘለዎም ጎደናታትን ንኣስመራ “ንእሽቶ ሮማ” ዝብል ሽም ኣውሂቦማ ከምዝነበሩ ይፍልጥ።
እቲ ንኣስመራ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ናይ ምእታው ውሳነ ዝተገብረ፡ ኮሚቴ ዓለማዊ ውርሻ ኣብ ፖላንድ ከተማ ራኮው ድሕሪ ምእካቡ`ዩ።
ከተማ ኣስመራ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ ልዕሊ ሜትሮ ኣብ ዝብራኸኡ ቦታ ዝተደኮነት ኮይና ፡ ብዝሓዘቶ ሃብታም ትሕዝቶ ዘለዎ ስነ ቅርጻ ኣብ መዝገብ ጥንታዊ ህንጻታት ዓለም ንምስፋራ ሓያሎ ስራሕ ክስራሕ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ምባንዛ ኮንጎ ናይ ኣንጎላ ካብ 14 ክሳብ 19 ክፍለዘመን ዝነበረ ጥንታዊ ንግስነት ዝገደፎም ኣብ 570 ሜትሮ ብራኸ ዝረከቡ ጥንታዊ ህንጻታት: ንምትእታው ሃይማኖት ክርስትናን ባዕዳዊ ሓይሊ ፖርቱጋል ናብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ዘመላኽቱ ኣሰራት ዘለውዎ እዩ።
ኮማኒ ባህላዊ ቅርጻ መሬት ደቡብ ኣፍሪቃ ድማ ኣብ ዶብ ቦትስዋናን ናሚብያን ኣብዘዳውብ ቦታታት ዝርከብ ብሑጻ ዝተሸፈነ ሰፊሕ መሬት ብ “ዘበነ እምኒ” ተባሂሉ ኣብ ዝጥቀስ ግዜ ንዝነበሩ ኣሰር ጥንታውያን ሰባት ዝሓዘለ ብምዃኑ’ዩ ኣብ ታሪኻዊ መዝገብ ውርሻታት ዓለም ክሰፍር ክኢሉ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ናይ ስኩሩፕ ኮሙን ጥቓ ተፈጥሮ ዝኾነ ሰሓቢ መንበሪ ኣባይቲ ኣለዎ። እቲ መንበሪ ኣባይቲ፡ ቪላን ኣፓርትማን ዝጠርነፈ እዩ። እቲ ናይ ስኩሩፕ ኮሙናዊ ወኪል ገዛውቲ፡
ስኩሩፕስ ሀም ይብሃል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብቐዳምነት ዓረብን ዳሪን። ምስ ዘድሊ ድማ ትምህርቲ ብኻልእ ቋንቋ
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ስኩሩፕ ኮሙን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ኣሎ። ከምኡውን እተፈላለያ
ናይ ስፖርትን ባህልን ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ናይ ስኩሩፕ ሰንትሩም፡ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ ኣሎ፡ ከምኡውን እተፈላለየ ቡቲካት፡ ባንካታት፡ ፋርማሲ፡ ቤትንባብን ፍሉጥ መሐምበስን ወዘተ. ኣሎ። እቲ ዝዓበየ ናይ መግቢ ድኳን ኣብቲ ሰንትሩምን ኣብ ከባቢኡን ይርከብ። ኣብ ከተማታን ሪድስጎርድን ኣበኮስን፡ ድኳናት ኣሎ። ኣብ ኩሉ ቦታታት ድማ ኣብያተመግቢ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ስኩሩፕ ኮሙን ብዙሕ ኣጸደ ህጻናት ኣሎ። ናብቲ ኣጸደ ህጻናት ንምእታው ዚወስድ ናይ ምጽባይ ግዜ ሓጺር እዩ። ስለዚ ውላድካ ብቕልጡፍ ኪኣትወልካ ይኽእል እዩ።
ዝርዝር ኣጸደ ህጻናት።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ስኩሩፕ ኮሙን ኣብ ኣርባዕተ ከተማታት ስኩሩፕ፡ ስሊሚንገ፡ ሪድስጎርድን ሺቫርፕን
መባእታዊ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብ
ስኩሩፕ ናይ ኒልስ ሆልየርሶንስዪምናስየት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ.
ዕድላት ትምህርቲ
ኮምቩክስን ኤስኤፍኢን ኣብ
ኒልስ ሆየርሶን ትምህርቲ ንኣባጽሕ ይርከብ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ስኩሩፕ ማእከል ጥዕና፡ ክሊኒክ ኣደታት፡ ማእከል ጥዕና ህጻናትን ክንክን ስንን ኣሎ፡ ኣብ ሪድስጎርድን ሺቫርፕን ድማ ማእከል ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል 24 ኪ.መ ርሒቑ ኣብ ዪስታድ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ተርጓማይ ሓገዝ፤ ብዓረብን ዳሪን ሶማልን ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ስኩሩፕ ክሳብ ማልሞ፡ ዪስታድ፡ ሉንድን ረለቦርይን ግሩም ናይ ባቡርን ኣውቶቡስን መስመራት ኣሎ። ናብ ኮፐንሃገን ስቨዳላን ቀጥታ እትኸይድ ባቡር ኣላ። ብዛዕባ
ናይ ስኮነ መጎዓዝያ ሰዓታት ጕዕዞ ብተወሳኺ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ምስ ከተማታት ዘራኽብ መስመራት ግሩም ብምዃኑ ዝበዝሑ ወሃብቲ ስራሕ ብፐንደልቶግ ወይ ተመላላሲት ባቡር ዚብጽሑ እዮም


text:
ቅዱስነትኩም
ኣብዛ ርስቲ ማርያም ዝዀነትን ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ናጽነታ እተብዕል ሃገርና ሃገረ ኤስቶኒያ ኣብ ምጻሕኩም ክቕበለኩም ዓቢይ ሓጐስ ይስምዓኒ!
ዕለት 24 ለካቲት 1918 ዓ.ም. ናይ ኤስቶኒያ ናጽነት ዝተኣወጀሉ ናይ መላእ ሕዝቢ ኤስቶኒያ ብዘይ ምንም ዓይነት ኣፋላላይ ብፖለቲካዊ ኣመለኻኽታን ዓሌትን ተኣምኖተ ሃማኖትን ዘይገማምዕ ምዕሩው ናጽነት ውሑስ ዝዀነሉ ዕለት እዩ። ናይ ሃገርና ስርዓት ዴሞክራሲያ ካብ ዘቖሙ ዓንድታት ሓደ ናይ ሃማኖት ናጽነት ብቐዳምነት ዝጥቀስ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ኤስቶኒያ ብረታዊ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዝካየደሉ ኣብ ዘነበረ ቅድሚ ሚእቲ ዓመት፡ ኤስቶኒያ ከም ሃገር ተፈላጥነት ንኽትረክብ ኣብ ልዕሊ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ዝተፈላለየ ጐስጓስ ኣብ ምክያንድ እንከላ ኤስቶኒያዊ ናይ ስነ ርክብ መላ ልኡኽ ካረል ሮበርት ፑስታ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ጋስፓሪ ብምርኻብ ሃገረ ኤስቶኒያ ናይ ሃማኖት ናጽነት ዝኽበረላ ሃገር ከምእትኸውን ምስ ሓበሮም ብፁዕ ካርድናል ጋስፓሪኒ፥ ከምዚ እንተድኣ ኰይኑ ኣብ መንጐ ክልቲኣተን ሃገራት ዝምድና ክህልው እዩ እንክብሉ ከምዝመለሱሎም ናይ ኤስቶኒያን ቅድስቲ መንበርን ክሌኣዊ ርክብ ታሪኽ ዘንበሮ ሓሳብ ጠቒሰም ብምዝካር፥
እዚ ዝምድና’ዚ ብዙሕ ጽንኵር እዋን ዝተጻወረ እዩ፡ ቅድስቲ መንበር ካብ ጥንቲ ጀሚራ ልኡላውነት ሃገረ ኤስቶኒያ ኣፍልጦ ካብ ምሃብ ኣይቦኸረትን፡ ኣብ እዋን ሶቪየታዊ መግዛእቲ እውን እንተዀነ ቅድስቲ መንበር ኣብ ኤስቶኒያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ መስተናብር ብምኽንያት ፖለቲካ ብዘይ ልኡኽ ከምዝተረፈ ደኣ እምበር ፈጺማ ኣየልዓለቶን ወይ ኣይሰረዘቶን።
ቅድስቲ መንበር ብግብረ ገባውን ፖለቲካውን ስልጣና ነተን ናይ ዴስነት ስርዓት ጅሆ ንዝነበራ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ መንፈሳዊ ስልጣን ምንጪ ኰይና፡ ናጽነትን ክሳብ ዝዓትራ ኣስተንፍሶ ብምዃን ከምዝመርሔትን፥ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቱ ብመንፈስ ክፍኣት ከይትስዓር፡ ንመንፈስ ክፍኣት ብሰናይ ምግባር ኣሰንፎ ኢለን።
ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ርብዒ ዘመን ኤስቶኒያ መሊሳ ዳግማይ ናጽነታ ዓተረት፡ ኣብዚ እዋን’ዚብዙሕ ነገር ተቐያይሩ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኤስቶኒያ ናጻ ሃገር ዝብል እምነታ ይጽናሓለይ ኢላ ኣይትፈልጥን፡ …. እዚ ክብል እንከለኹ ነዛ ሃገር ቅድሚ 25 ዓመት ዝበጽሕዋ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ ዝስደረስዎ ግጥምታቶም”
ናጽነት በቢ ዕለቱ ዝዕተር እምበር፡ ከም በዓል ቤት እትውንኖ ኣይኰነን
ጸጋ ኰይኑ እዩ ናባይ ዝመጽእ፡ ብምግዳል ጥራሕ ከኣ ትዕቅቦ
ዝበልዎ ጠቒሰን ምእንቲ’ዚ ናጽነትን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ወትሩ ተጊህና ክንዕቅቦም ይግብኣና፡ እዚ እንተድኣ ዘይንገርብ ኰይንና ዘሰክፍ መጻኢ ጐፍ ንጐፍ ክራኸበና እዩ።
ርእሰ ብሔር ኤስቶኒያ ኣስዒበን ኣብ ቅድሚ ጸገማት ዓለም ገዝእ ርእስኻ ከዋዊልካ ብምንባር ሓጐስ ኰነ ብርታዔ ኣዕተርን፡ ስለምንታይ ድሕሪ ዝዀነ ይኹን ዕጹው ማዕጾ ውሑስን መሃዚ መጻኢ ዘይኰነ ፍርሒ እዩ ዝህልው፡ … ናይ ዓለም ጸገም፡ ድኽነት ድዩ ውግእ ናይ ተፈጥሮ ከባቢ ኣየር ምዝባዕ ድዩ ስደት ዘስዕቦ ስቓይ ብሓባር እዩ ዝፍታሕ፡ … ኵለ መደያዊ ከይዲ ዓለም ነቶም ናይ ምክልኻል ዓቕምን ብቕዓትን ዘይብሎም ድኻታን ጉድኣትን መንእሰያትን ኣረጋውያንን ዝሕርግ ክኸውን የብሉን። ከምቲ ንስኹም፥ ሕጻናትን ኣረጋውያንን ዘይከናኸን ሕዝቢ ኣልቦ ተስፋ እዩ ቢልኩም ከምዝገለጽክምዎ እዩ።
ቅዱስነትኩም
ምሉእነት ምዕባለ እቲ ሓቀይና ምዕባለ እዩ፡ እዚ ኸኣ ዕደ ጥበባው ጥራሕ ዘይኰነ ኣብ ዓለም ዝርኣይ ሰብ ሰርሖ ድዩ ተፈጥሮ ኣምጽኦ ጸገም ብምልኣት ምሉእ መፍትሒ ምርካብ ጥራሕ እዩ ኵለንተናዊ ምዕባለ ከምጽእ ዝኽእል፡ … ነዚ ከም ኣብነት ኣብ ኤስቶኒያ ዝካየድ ዘሎ ብሓባር ንዕየይ ዝብል ጐስጓስን ዓለም ለኻዊ ንኽኸውን ኤስቶኒያ ብዙሕ ምንቕቓሓት ተሳልጥ ከምዘላ ገሊጸን፡ እዚ ከኣ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ኩሉ ግደ ከምዘለዎ ዘረጋጽ ምዃኑ የመላኽት፡ ንመጻኢ ትውልዲ ከመይ ዓይነት እንሓድጐ ዓለም ካባና እዩ፡ ኤስቶኒያዊ ደራሲ ያን ካፕሊንስኪ፥ ኣብ ዓለም ንዝፍጸም ግብረ ምብኻን ንምጥፋእ ናይ ዝዓይን ምንቅስቓስን ትእምርቲ ከኣ ናይ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ልብሲ ክኸውን ሓሳብ ከምዘቕረበ ዘኪረን፡ እታ ናይ ቅዱስ ፍራቸስኮ ጸሎት…. ጽልኢ ኣብ ዘለሉ ፍቕሪ፡ ጸልማት ኣብ ዘለሉ ብርሃን ሓዘን ኣብ ዝርከበሉ ታሕጓስ ዝዘርእ ግበረኒ” ቢለን፥
ቅዱስነትኩም
የቐንየለት፡ ምሕዝነትና ከምዝቕጽል ርግጸይና እየ፡ ቃልኩም ከተስምዑ እዕድመም እንክብላ ዘስምዐኦ ዘረባ ዛዚመን።


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ዕለት 19 መስከረም 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ኣብ ሃገራት ቦልቲክ ናይ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ መርሓ ግብሪ ኣሞርኵይዞም ኣብ ቅድስቲ መንበር ንናይ ዝተፈላለያ ሃገራት መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠይናታት ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ዕለት 22 መስከረም ክሳብ ዕለት 25 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገራት ቦልቲክ፥ ሊትዋኒያን ለቶኒያን ኤስቶኒያን ዘካይድዎ መበል 25 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ቅድም ቀዳድም ነታ ኣብቲ ከባቢ ብዙሕ ስቓይን መከራን ዘሕለፈት ቤተ ክርስቲያንን ነቶም ብእምነቶም ምኽንያት ከቢድ ስቓይ ንዘሕለፉን ክብርን ምስጋናን ንዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሓዋርያዊ መገሻ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ ሃገራት ቦልቲክን ምዃኑ ግብረ ቡርከ ንጋዜጠይናታት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣው መግለጺ ሓቢሮም።
ፍልልይ ኣብ ሃገራት ቦልቲክ
ብዙሕ ጊዜ ከምእሓስቦ ሃገራት ቦልቲክ ሓደ ዓይነት ዘይኰናስ ብዙሕ ፍልልይ ዘለወን ሃገራት እያተን፡ ኣሕዋት ሓገራት ክበሃላ ዝከኣል እውን እንተዀነ ኣብ መንጐ ኣሕዋት ዘሎ ፍልልይ ዝንበረን እያተን፡ ሊትዋኒያ ካብ ጠቕላላ ሕዝባ እቲ 80 ሚእታዊ ናይ ካቶሊክ እምነት ሰዓቢ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ለቶኒያ ግና እቲ ዝበዝሐ ህዝባ ናይ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ሰዓቢ ክኸውን እንከሎ፡ ሕዝባ ሕንፉጽ ለቶናውን ሩሲያውን እዩ። ኤስቶኒያ 75 ሚእታዊ ሕዝባ ኢሃይማኖተይና እየ ዝብል ኰይኑ፡ እዚ ኤስቶኒያዊ ብድሆ’ዚ ንናይ ቅዱስ ኣቦና ሓዋርያዊ መገሻ ንዓቢይ ንጽጽር ዘተባብዕ እዩ ምስ በሉ ኣብታ ሃገር 5 ሺሕ ካቶሊክ ምእመን ከምዘሎን እዚ ኸኣ ነቲ ቤተ ክርስቲያን ናብ ወሰናስን ከተማታትን ህልውናን ከተብል ከየቋረጹ ንዘቕርብዎ ጻውዒት ዘቃልሕ ምዃኑ ቡርከ ገሊጾም።
ጉዕዞ ኣብ ታሪኽ
ዕለት 23 መስከረም 2018 ዓ.ም ቅዱስ ኣቦና ኣብ ሊቱዋኒያ ኣብ ከተማ ቪልኒዩስ ኣብ ዝርከብ ናይ መግዛእትን ቃልሲ ምእንቲ ነጻነትን ታሪኽ ኣብ ዘዘንትው ቤተ መዘክር ዘካየድዎ ምብጻሕ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ፡ ኣብኡ ስለ እቶም ንበይኖም ኣብ ዞባ ድኻታት ብዝብል መጸውዕ ተነጺሎም ዝነብሩን ኣደዳ ዝዀኑ ዜታት ጸሎት ከዕርጉ ምዃኖም ቡርከ ገሊጾም፡ እዚ ምብጻሕ’ዚ ኸኣ እቲ ፈላላይ መንደቕ ዝዓነወሉ ምስ ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ዝተተሓሓዘ ምብጻሕ እውን እዩ፡ እቲ ቤተ መዘክር ናይታ ሃገር ሕዝቢ ዝኸፈሎ መስዋዕትነት ዘዘንትው እዩ ምስ በሉ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብዚ ኣብ ቦልቲክ ሃገራት ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ኣብተን ሃገራት ዝተፈላለዩ ኢሰብኣዊ በደላት ዝተፈጸመሉ ኣባይቲ ማእሰርቲ እውን ክበጽሑ ከምዝዀኑ ኣፍሊጦም።


text:
ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣመለኻኽታን ሓሳብን ትምህርትን ኣናስር ንድሕሪት ምልስ ቢሉ ዝመርመረን ውሽጣዊ መሬተ ባህሉን መንቀሊኡን ኩሉ ዝድህስስ እዚ ድማ ገና ተመሃራይ መንበረ ጥበብ ዝነበርሉ ኣውን ምልስ ቢሉ ዝቓንይን ዝድህስስ ኾርገ ቦርጎሊዮ ( ናይ ቅድሱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስችኮ) ናይ ስነ ባህሊ ታሪኽ ሕይወት (ምርምርን መጽናዕትን) ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ኢጣሊያ ፐሩጃ ከተማ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ናይ ፍልስፍና መምህር ማሲሞ ቦርገዚ ዝተደርሰዎ ብቤት ማሕተም ጃክ ቡክ ተሓቲሙ ንንባብ ከምዝበቕዔ ነቲ መጽሓፍ ንንባብ ንምብቃዕ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ዝተኸታተሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፋቢዮ ኮላግራንደ ኣፍሊጦም።
እታ መጽሓፍ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከም ኣባል ማሕበር ኢየሱሳዊ ካህን ናይቲ ማሕበር መስራቲ መንፍሳዊ መርሆን ዕላማን ጥልቂ መንፈሳውነቱን ብስነ ፍልስፍናዊ ንባብ ፍረንሳዊ ናይ ፍልስፍና ሊቅ ጋስቶን ፈሳርድ ኣቢሎም ዘጽንዑን ዘዕሞቑን ምግጣም ኣንጻር ወይ ከኣ መንጽር ኣጋጣሚ ብዝብል ፍልስፍናውን ኣመክንዮኣዊ ኣምር ካቶሊካውነት ዝብል ሓሳብ ብስትውዓል ነቒሎም ካብ ናይ ሮማኖ ጉዋርዲኒ ስነ ሓሳብ ዘሰነዮም ኩሉ ዝድህስስን ዝትንትን መጽሓፍ ምዃኑ ዘመልከቱ ኮላግራንደ ኣስዒቦም፥ ብፍላይ ካብቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መሕትትን ብፍላይ ኣብተን ፍሉያት ኣርባዕተ ቃለ መሕትት ዝተመርኰዘ መጽሓፍ ምዃኑ የመልክቱ።


text:
መንነቶም ዘይተፈልጠ 40 ኢትዮጵያውያን ምስ ምሉእ ዕጥቆም ኣብ ከባቢ መዕርፎ ነፈርቲ ኣሉላ ኣባነጋ መቐለ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም።
ብቕድሚ ትማሊ ቀትሪ ሰዓት 6 ብኣንተኖቭ ናብ መቐለ ከምዝኣተዉ ካብ ዝምልከቶም መንግስታዊ ኣካላት እሙን ሓበሬታ ከምዝረኸበ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ሪፖርተር ቢቢሲ ትግርኛ ፀብፂቡ።
ንቶም ዕጡቓት ሒዛ ዝመፀት ኣንተኖቭ ካብ ሱዳን ብቐጥታ ዝመፀት ምዃናን ንሳቶም ብጌጋ ከምዝኣተዉ ተዛሪቦም ኣለዉ።
እቶም ዝተዓጠቑ ሰባት ብሬይን ሓዊሱ ከቢድ ኣፅዋር ከምዝዓጠቑን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም ከምዘለዉን ምፍላጥ ተኻኢሉ።
ንምንታይ ዕላማን ልኡኽን ከምዝመፁ ክሳብ ሐዚ ካብ ግምት ወፃኢ ንፁር መረዳእታ ምርካብ ኣይተኽኣለን።
ይኹን'ምበር ኣብቲ ከባቢ ብዙሕ ምድንጋር ዝፈጠረ እንትኸውን፡ ብፍላይ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝተፈላለዩ ግምታት እናተውሃቡ ይርከቡ።
ኮይኑ ግና ሓይልታት ፀጥታ ክልል ትግራይ ጥቡቕ ክትትልን ሓለዋን ይገብሩ ምህላዎም ዝምልከቶም ሓለፍቲ ተዛሪቦም ኣለዉ።


text:
ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ካልያስ ፈረንሳ ኣብ መንጎ ኣፍጋኒስታናዊያንን ኣፍሪቃዊያንን ስደተኛታትን ብዝተላዕለ ግጭት 20 ሰባት ምቁሳሎም ናይ ፈረንሳ ኣገልግሎት ዜና AFP ሓቢሩ።
እቲ ትማሊ ሶሉስ ወጋሕታ ዝጀመረ ግጭት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ’ውን ቀጺሉ ምውዓሉ ኣብቲ ግጭት አስታት 200 ስደተኛታት ዝተሳተፉ ምኳኖምን ገለ ካብቶም ስደተኛታት በትርን ሓጻውንን ዝሓዙ ምንባሮም ተገሊጹ’ሎ።
ሰበ ስልጣን እቲ ከባቢ ኣስታት 20 ሰባት ከምዝቆሰሉ ክገልጽ ከሎ ዓቓቢ ሕጊ ድማ ንሓሙሽተ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታዎም ሓቢሩ’ሎ።
እቲ ግጭት ዝተላዕለ ድራር ብረድኤት ወሃቢ ትካል ኣብ ዝዕደለሉ ዝነበረ ጊዜ ኮይኑ መስተ ዝሰተየ ውልቀ ሰብ ከምዝተጀመረ ተገሊጹ’ሎ።
መዓስከር ስደተኛታት ካልያስ ካብ ፈረንሳ ናብ ብሪጣንያ ዝሰግሩ ስደተኛታት ዘዘውትርዎ መዕቆቢ ምኳኑ ይፍለጥ።
ሰበ ስልጣን እቲ ከባቢን መንግስቲ ፈረንሳ ከምዚ ኣብታ ወደባዊት ከተማ ዘለው መዓስከራት ከይሰፍሑ ንምኽልኻል እንተፈተኑ ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ግን ነቶም ኣብቲ ቦታ ዘለው ስደተኛታት ናይ ንጽህና ኣቑሑት ንምሃብ ምግዳዶም ይገልጹ።
ሰበ ስልጣን እቲ ከባቢ መንግስቲ ነቶም ስደተኛታት ዝግባእ መጽለሊ ብዘይምሃቡን ዝግባእ ግብረ መስሊ ከምዘይሃበ ብምግላጽ ብተደጋጋሚ ይነቕፉ።
ግጭትን ባእስን ከምኡ’ውን ናብ ብሪጣንያ ክሰግሩ ዝፈተኑ ብፖሊስ ዝተታሕዙ ከምልጡ ዝፍትኑ ስደተኛታት ርኡይ ተርእዮ እቲ ከባቢ ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ኣብ መንጎ ኤርትራዊያን ኢትዮጵያዊያን ብዝተላዕለ ግጭት ብተመሳሳሊ 16 ሰባት ምቁሳሎም AFP ይሕብር።


text:
ጥምየት ኣብ ዘጥቅዓ ሶማል ብዙሓት ሰባት ዝሞቱሉ ዘለው ምኽንያት ዓለም ንስቓዮም ተገዳስነት ስለ ዘየርአየ'ዩ ክብል ሕብረት አፍሪቃ አፍሊጡ።
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ እያን ፒንግ ከምዝበልዎ ጥምየት ሶማል ኣቀዲምካ መጠንቀቅታ ብምሃብ ህይወት ምድሓን እናተኻእለ ብዘየድሊ ህይወት ሰብ የጥፍእ'ሎ ክብሉ ገሊፆም።
ግን ኣብ ቀረባ ኣብ ሞቓድሾ ዝተራእየ ፀጥታዊ ምምሕያሽ ኣብ ሰብአዊን ፀጥታዊን መዳያት ንሓድሽ አንፈት ኣጋጣሚ ሂቡ'ሎ ክብሉ እያን ፒንግ ኣብቲ ንቤት-ምኽሪ ሰላምን ፀጥታን ሕብረት አፍሪቃ ዘቅረብዎ ፀብፃብ ገሊፆም።
ኮሚሽነር ሰላምን ፀጥታን ሕብራት አፍሪቃ ራምታነ ላማራ ብወገኖም ኣብዚ ሰሙን'ዚ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ አኼባ ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ሓዊሱ ሶማል ብዝምልከት ዘሎ ተገዳስነት ከምዘተባብዖም ተዛሪቦም፣ ሕቡራት መንግስታት ነቶም ኣብ ዞባታት ጥምየት ተገዲዖም ዘለው ሶማልያውያን ንምሕጋዝ ሰብአዊ ሓገዛት ዝመሓላለፈሉ መስመር ክፍጠር መሪሕ ግደ ክፍፅም አለዎ ኢሎም።
ብኻልእ ወገን አብ ኢትዮጵያ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ሓላፊ ርክባት ህዝቢ አቶ ክሱት ገብረእግዙአብሄር ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ አስታት 35-ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሓዙ 3-መዕቆቢ ስደተኛታት ከምዘለው ገሊፁ።
እቶም ስደተኛታት ከም ፀገም ካብ ዘቅርብዎም ገለ መወዳእታ ዘይብሉ ወታሃደራዊ አገልግሎትን ካልኦት ከበድቲ ምግሃሳት መሰላትን ምኻኑ ዝገለፀ አቶ ክሱት ምስ ደርቂን ጥምየትን ብዝተተሓሓዘ ካብ ኤርትራ ዝተሰዱ'ዶ አለው ንዝብል ሕቶ "ብዙሕ አየስተውዓልናን፡ ኣብቶም ዝመፁ ሰባት'ውን ናይ ጥምየት ምልክት ብዝተፈልየ መልክዕ ዝረአናዮ የለን" ኢሉ።
አስዒቡ እቶም ዳሓር ዝመፁ ዘለው ካብቶም ቅድም ዝመፁ ዝተፈልየ ነገር አይረኣናሎምን ክብል ገሊፁ።


text:
%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
ድሕሪ ፍጻሜ ኲናት ሓድ-ሕድ 1981፣ ነቶም ዝተቐበሎም ተጋደልቲ፣ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ- ማእከላይ መሪሕነት ‘ሳግም’ ናብቲ ብወርሒ መጋቢት 1987 ዝተገብረ ካልኣይን ሓድነታዊን ውድባዊ ጉባአ ንክኣትዉ ድሌት ኣይነበሮን። ግን ኣብቲ ብወርሒ ሰነ 1985 ዓ.ም. ዝነበረ ኣኼባ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት፣ ካብ ብዙሓት ኣባላት ፖ/ቤ/ጽ፤ ብፍላይ ካብ ኢብራሂም ዓፋ ተሪር ተቓውሞ ስለዝረኸበ ጥራይ ኢዩ ንከፍቅድ ዝተገደደ። ካብ ምጽንባሮም ክሳብ ሎሚ ከኣ ልዋም ለይቲ ዝሓደረ ሰብ የብሎምን። መራሕቶም በዓል ኢብራሂም ቶቲል፣ ኣብርሃለይ ክፍለ፣ ዘምህረት ዮሃንስ ወ.ዘ.ተ. ገሊኦም ድስኩላት ገሊኦም’ውን ፍርቀ-ፍርቂ ድስኩላት ኮይኖም ይርከቡ።
እቲ ናብ ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ንክጽንበር እማመ ኣቕሪቡ መልሲ ዘይተዋህቦ፣ ኣብ ከባቢ ተከዘ /ዒላ ተስፋን ማይ ሽግሊን/ ምስ ሰራዊቱ ተፈንጩሉ ዝነበረ ተስፋምህረት ድማ ናይ ምቕንጻል ስጉምቲ ተወስደሉ። ቅድሚ ውግእ ምኽፋት ከኣ ተስፋምህረት ንምቕታል ኢሳይያስ ብዘመሓላለፎ ትእዛዝ፣ ኣብ ማይ ሽግሊ ፈንጂ ተቐብረሉ። ፈንጂ ተተኲሱ፣ ተስፋምህረት ግን ደሓነ። ከም ዘይሞተ ከኣ በቲ ኣብ ጎቦ ቡቢ ዝነበረ መደበር ረድዮ ህዝባዊ ግንባር፣ መልእኽቲ ናብ ኢሳይያስ ተመሓላለፈ።
ወላ’ኳ ብዙሓት ሓለፍቲ ህዝባዊ ግንባር ‘ካብዚ ፈንጂ እንዳ ዓብደላ እንቋዕ ብደሓን ወጻእካ’ እንተበሉዎ፣ እቲ ፈንጂ ብኣባላት ክፍሊ ሃንደሳ ህ.ግንባር ከም ዝተጻወደስ ኣይሰሓቶን። ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣንጻር ኢሳይያስ ሕነ ክፈዲ ዘይክእለሉ ዝነበረ ርሕቀት ኢዩ ነይሩ። ሓደ መዓልቲ ኢሳይያስ ናብ ድሕሪ መስመር ጸላኢ /ሽላሎ/ ክንቀሳቐስ ኢዩ ዝብል ዝተፈብረከ ሓበሬታ ኣብ ዝሰምዓሉ ግዜ ከኣ ተስፋምህረት፤ ሕነ ንምፍዳይ ፈንጂ ቀበረ። ኣጋጣሚ እታ ዝተቐብረት ፈንጂ ግን ንበዓል መዓልቲ ወሰደት። ምሕረትኣብ ስብሃትለኣብ ንዝተባህለ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ህ.ግንባርን ኣቦ መንበር ማሕበር ሓረስቶ ዝነበረን ድማ ሃረመቶ። ንሱ ብከቢድ ምስ ተሃርመ፣ ብሂወቱ ክሳብ ከሰላ በጺሑ’ኳ እንተነበረ፣ ኣብ ከሰላ ዓሪፉ።
ተስፋምህረት ዝቐበራ ፈንጂ ንስብሃትለኣብ ከም ዝቐተለት ምስ ሰምዐ ኣብቲ ብክፍሊ ስለያን ጸጥታን /72/ ዝተጠልፈ ናይ ረድዮ መልእኽቱ ከምዚ ክብል ሓዘኑ ገለጸ፦ “ …ኣይይይ መስኪናይ ስብሃትለኣብ! ንዕኡ’ዶ ረኺባቶ! ኣነስ ኢሳይያስ ናብ ድሕሪ መስመር ክመጽእ ኢዩ ዝብል ሓበሬታ ስለዝሰማዕኩ እየ ቀቢረያ። ኣይይይ! ኣብ ክንድኡስ ወላ ንወዲ ማና’ኳ ክትወስድ ነይሩዋ።’’
እቲ ኩሉ ናይ ፈንጅታት ድራማ ናብ ኢሳይያስ ምስ በጽሐ ድማ፣ ሓደ ካልእ ስጉምቲ ንምውሳድ ተጓየየ። ምኽንያቱ ብዛዕብኡ ንዝምልከት መርድእ ካብ ተስፋምህረት ስለዝሰምዐ ደቂሱ ክሓድር ዘይከውን ኢዩ። ብድሕሪ’ቲ ጉዳይ ፈንጂታት ሓደ ኢሳይያስ ዝመሃዞ ነገር፣ ቅልጡፍ ቅንጸላ ንተስፋምህረትን ሰራዊቱን ነበረ። ኣብ ግዜ ውግእ መን ይፈልጥ ተስፋምህረት እንተኣምለጠ’ኸ? ንዝብል እንተታት… ድማ ሓደ ተኪአ /ሽፍታ/ ዝተባህለ ኣባል ክፍሊ ስለያ ህ.ግንባር ናብ ተስፋምህረት ኢዱ ከም ዝህብ ተገብረ። ኣብ ወተሃደራዊ ረድዮ ‘ነብሪ’ ዝብል ኮድ ዝተዋህቦ ተኪአ ሽፍታ ከም ቀንዲ ተሓጋጋዚ ተስፋምህረት ኮይኑ ክሰርሕ ጀመረ።
ተኪአ ሽፍታ ናብ ተስፋምህረት ኢዱ ሂቡ ብምባል ኩሉ ተጋዳላይ ፈንፈኖ። ብዛዕባ ተልእኾ ተኪአ ከኣ ብዘይካ ኢሳይያስን ጴጥሮስ ሰለሞንን ካልእ ዝፈልጥ ሰብ ኣይነበረን። ኣንጻር ውድብ ተስፋምህረት መጥቃዕቲ ንክምክያድ ሓላፍነት ዝተዋህቦ መራሕ ቦጦሎኒ ክፍሊ ሃንደሳ ድማ ብርሃነ /በሊሕ/ ዝተባህለ ነበረ።
“ከምዚ ዓይነት ቅልጡፍ መልእኽቲ ሰሚዐ ኣይፈልጥን። ኣብ ረርብዒ ሰዓት ቀልጥፉ…ቀልጥፉ! ተስፋምህረት ከየምልጠኩም ተጠንቀቑ! ዝኾነ ዋጋ ክፈሉ… እናበለ ሳንቡእና ክሳብ ዝትኮስ ኣዘባዚቡና። ኢሳይያስ ካብ ተስፋምህረት እንታይ ዓይነት ስግኣት ከም ዝነበሮ ክርዳኣኒ ኣይከኣለን” ኢሉ ብርሃነ በሊሕ ኣዕሊሉኒ ነይሩ ኢዩ። ኣብ ዞባ ምዕራብ /ከባቢ ሽላሎ/ ሓላፊ ዝነበረ ኣባል ፖ/ቤ/ጽ ነበር ብርሃነ ገረዝግሄር ናይ ሓለፍቲ ሰልፊ ኣኼባ ገይሩልና ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፤ ብዛዕባ ኣንጻር ዝኾነ ውድብ ብረታዊ ስጉምቲ ምውሳድ፣ ብፍላይ ድማ ኣንጻር ተስፋምህረት ዝግበር ዝነበረ ጸለመ ካብ ክፍሊ ሃንደሳ መራሕ ሓይሊ ዝነበረ ጠዓመ ሰጊድ ተቓዊሙ ነይሩ ኢዩ።
ኩሉ ጸብጻብ ሰልፊ ናብ ኢሳይያስ ኢዩ ዝለኣኽ። ጠዓመ ሰጊድ ብዛዕባ ኣንጻሩ ክውሰድ ዝተደልየ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ኣብ ዝጠርጠረሉ ሰዓት ድማ፤ ናብ ሱዳን ሃደመ። ድሕሪ ተኽላይ ገብረማርያም /ዓደን/፤ ጠዓመ ኣባል ሰልፊ ንክሃድም ናይ መጀመርያ ሰብ ኢዩ ነይሩ። ዝኾነ ምስጢራት ከየሙሉቕ ዝሰግአ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከኣ ኣብ እግርማይካ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ስለያ /72/ ሓደ ተኸታቲሉ ዝቕንጽሎ ሰብ ተመዘዘሉ። ጠዓመ ንካርቱም ኣተወ፣ እቲ ንክቕንጽሎ ዝተመደበ ሰብ’ውን ደድሕሪኡ ሰዓቦ። ኣብ ካርቱም ወጋሕታ ድማ ቀንጸሎ። ሰባት መታን ከየለልይዎ ከኣ ኣብ ገጹ ኣቺዶ ደፊኦም ቆርበቱ ከም ዝበታተኽ ገበሩዎ። ወጋሕታ ከኣ ናብ ጂረፍ ዝተባህለ እንዳ ጎሓፍ ደርበይዎ።
ኣንጻር ተስፋምህረት ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ሰዓት ተወዲኡ ኢዩ። ኣብቲ ወጋሕታ ዝተገብረ ህጁም ኣንጻር ተስፋምህረት፣ ብዙሓት ተጋደልቲ ተጎዲኦም። ተስፋምህረት ኣብታ ዝነበረላ ጥርዚ ክህረም እንከሎ፣ ፋኑስ ዝተባህለት ሰበይቱ ተማረኸት። ተኪአ ሽፍታ ድማ ቅድሚ ምቕታል ተስፋምህረት ብብርቱዕ ኣብ ከብዱ ተወግአ። ተልእኾኡ ኣብ ግዜ ውግእ፤ ተስፋምህረት ከየምልጥ እናተኸታተለ ንክቐትሎ ዝተላእከ ሰብ ኢዩ ዝነበረ። ካብቶም ዝወግኡዎ ኣባላት ህ.ግንባር “ኣንታ ከዳዕ… ሕጂ’ዶ ግስም ከነብለካ” ኢሎም ጥይት ምስ ኣዐመሩሉ “ቅድም ንኢሳይያስ ወይ ንጴጥሮስ ሰለሞን ሕተቱዎም። ኣነ ተላኢኸ ዝመጻእኩ እየ’ምበር ከዳዕ ኣይኮንኩን።’’ ኢሉ ምስ ኣእወየ፤ ሓደግዎ።
ብርሃነ በሊሕ ሽዑ ብዛዕባ’ቲ ውጽኢት ውግእን ጉዳይ ተኪአ ሽፍታን መልእኽቲ ናብ ኢሳይያስ ምስ ኣመሓላለፈ፣ ምስጢር መታን ከይሞሉቕ “ነቲ ከዳዕ ተኪአ ሽፍታ ባዕልኻ ናብ ሓደ ስንጭሮ ወሲድካ ኣካርጆ /ቅተሎ/” ኢሉ ናይ ማፍያ ትእዛዝ ኣዘዞ። ብርሃነ በሊሕ ግን ዝግ ኢሉ ሓሰበ። ቅድም ህጹጽ መልእኽቲ ናብ ጴጥሮስ ሰለሞን ሰደደ። ልክዕ ኣከያይዳ ናይ ተኪአ ከኣ ተነግሮ። ንተኪአ ሽፍታ ንበይኑ ፈልዩ ብደቂቕ ምስ መርመሮ ድማ፣ ብሓቂ ድርብ ስለያ ኮይኑ ካብ ኢሳይያስን ጴጥሮስን ከም ዝተላእከ ሙሉእ መረዳእታ ምስ ረኸበ፣ ብትእዛዝ ጴጥሮስ ሰለሞን ፍልይቲ ቶዮታ ላንድ ክሩዘር ካብ ዓምበርቦብ ተላኢኻ ናብ ሕክምና ዓራረብ ጋንታ 11 /ዶክተር ሚኪኤል ገብረሂወት/ ሰደዶ። እቲ ጉዳይ ተኪአ ሽፍታ ድማ ቅርሕንቲ ኣብ መንጎ ኢሳይያስን ጴጥሮስ ሰለሞንን ኣስዓበ። ተኪአ ሽፍታ ሎሚ ካብ ስራሕ መንግስቲ ብ10,000 ናቕፋ ተጣይሱ፣ ኣብ ንኡስ ዞባ ጎሉጅ ሓረስታይ ኮይኑ ይነብር ኣሎ።
እቲ ካብ ዝስለፍ ናብ ኤርትራን ኤርትራውያንን ብዘይካ ዘርኢ ክርዳድ ካልእ ዘይዘርአ ኢሳይያስ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ብዘይካ ጥፍኣት ካልእ ከምጽኣሉ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ካብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣትሒዙ ናብ ስራሓት ማፍያ ዝተዋፈረ ከኣ ሎሚ ኣብ ቤተ መንግስቲ ሰፊሩ ፍትሒ ከምጽእ ኣይከኣልን። ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ክመሃረሉ ይግባእ። ሎሚ ኣብ መዓልቲ ልዕሊ 500 ኤርትራውያን ካብ ሃገሮም ይስደዱ ኣለዉ። ብዘይካ ካብ ሃገር ዝስደድ፣ ናብ ሃገር ዝምለስ ዘይብላ ናይ ዘመነ-ኢሳይያስ ኤርትራ፤ ናበይ ገጻ ኢያ ትኸይድ ዘላ ኢልና ኣብ እንሓስበሉ ግዜ፣ እቲ መልሲ ብሩህ ኢዩ። ንሱ ኣብ ክንዲ ሰብ ዘለዋ፣ ሰብ ዘይብላ ኤርትራ ይደሊ ከም ዘሎ ከብዚ ንላዕሊ በየናይ ቃላት ኢዩ ከረድኣና?
ኣብ ዝኾነ ከባቢ ናይ ኤርትራ ‘ኣንጻርካ ጠበንጃ ተለጒማ ኣላ’ እትብል ዜና፣ እታ ንኢሳይያስ ፈጺማ ሰለም ዘይተብሎ ዜና ኢያ። ኣብ 1996 ሓደ ገብረብርሃን ዝተባህለ ተጋዳላይ ጀብሃ ዝነበረ ዜጋ ኣንጻር ኢሳይያስ ብረታዊ ረጽሚ ንምልዕዓል ብወገን ሑመራ ንክኣቱ መደበ። ተኸተልቲ ነይሮሞ’ዶ ኣይነበሩዎን’ኳ ዝፈለጥኩዎ ሓበሬታ እንተዘየለ፣ 11 ክላሽናት ሒዙ ኣብ ሑመራ ኣብ ሓደ ገዛ ከም ዝነበረ ብክፍሊ ስለያ ህግደፍ ተፈልጠ።
ኢሳይያስ ነቲ ዝተነግሮ መርድእ ንምቁጽጻር ቅልጡፍ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ። ካብ ኦምሓጀር /ኤነ-ትረ/ ብዝብል ሳጓ ንዝጽዋዕ መራሕ ብርጌድ ትእዛዝን መምርሒ ስራሕን ተዋህቦ። ብለይቲ ዕጡቓት ናብታ ገብረብርሃን ዝነበራ ገዛ ሰሊኾም ብምእታው ድማ ማሪኾሞ ሓደሩ። ቀትሪ ኦራል መኪና ናብቲ ዝነበሮ ገዛ ብምኻድ ንዕኡን ጠበንጃታቱን ጽዒኖም፤ ነቲ ኣብ ቢንቶ ተከዘ ዝነበረ ናይ ሑመራ መቆጻጸሪ ገመድ በቲኻ ናብ ኦምሓጀር ኣተወት። ጉዳይ ገብረብርሃን ድማ ተደምደመ።
ሎሚ ክንዮ እቲ ንሱ ዝገብሮ ዘሎ ምብትታኽ መንነትና ክንጥምት፣ እቲ ኣንጻሩ ዝግበር ቃልሲ ኣብ ክንዲ ጎድናዊ፤ ንኹሉ ወገናትን ፖለቲካዊ ድሕረ-ባይታ ሰባትን ዘሳተፈ ክኸውን ምተገብአ። ኢሳይያስ ወኪል ናይቲ ናጽነት ዘምጽአ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፣ ወይ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ኣይኮነን። ኢሳይያስ ወኪል ናይ ገዛእ ርእሱን ናይታ ከም ባላንቺና ነፊሑ ዘዕበያ ሰልፊ ህግደፍን ጥራይ ኢዩ።
ናትና ውድብ /ሰልፊ/ ጥራይ ኢያ ኣንጻር ኢሳይያስ ትምክት ዘላ፣ ኣውራጃና ጥራይ ኢያ ዓጢቓትሉ ዘላ፣ ናትና ሃይማኖት፣ ናትና ብሄር… ጥራይ ኢያ ብኽሳዱ ሒዛቶ ዘላ ወ.ዘ.ተ… ኣብ እንብለሉ ዘለና ግዜ፤ እቶም/እተን ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኢሳይያስ ረመጽ ኩዕዮም ናብ ዒራ-ዒሮ ዝተዳጎኑን ቀለብ ኣራዊት ዝኾኑን’ከ ኣባላት ናየናይ ውድብ ኢዮም ነይሮም? ደቂ ኣየናይ ሃይማኖት ኢዮም’ከ? ደቂ ኣየናይ ኣውራጃ’ኸ ነበሩ? ኢልና ናብ ድሕሪት ንመለስ። ሎሚ መብዛሕትአን እዘን ንርእየን ዘለና ውድባትን ሰልፊታትን ነቲ ንሳቶም ዝወልዕዎ ቀንዴል እናረኣያ ኢየን ዝኸዳ ዘለዋ።
ኣብ የማናይ ኢድካ ንዘሎ በሰላ እናኣሕወኻ፣ ኣብ ጸጋማይ ኢድካ ካልእ ቁስሊ ምፍርፋር ግን መሰረታዊ መፍትሒ ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነን። ከምቲ ደጋጊመ ዝገልጾ ዘለኹ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ንዓና ንኤርትራውያን ብዘይካ ኢሳይያስ ካልእ ጸላኢ የብልናን። እቶም ነዚ እንኣምን ከኣ ኣነጻጺርና ኣንጻሩ ክንምክት ንሕተት ኣሎና። ካብኡ ብዝተረፈ ‘ኣብዛ ተሳፊርናላ ዘለና ሎተሪና ወዲ ኣውራጃ እገለ ክሳፈር የብሉን። ኣብ ውድብ እገለ ንዝነበሩ ሰባት ሒዝና ናብ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ኣይንኸይድን፣ ካብዚ ሃይማኖት’ዚ በዚሖም ካብቲ ድማ ውሒዶም…’ እናበልካ ዝግበር ጎድናዊ ቃልሲ’ምበኣር ንመላእ ህዝቢን ድሕረ-ባይታታት ኤርትራውያንን ዘጠቓለለ ኣይኮነን።
ንኢሳይያስ ሎሚ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ካብ ውድብ ህዝባዊ ግንባርን ፈሊና ንርኣዮ። ‘ኣቦይ ወልዱ ብዝበልዕዎ ሕሙቶ፣ ንኣደይ ኢታይ ኣጉስዐን’ ከም ዝበሃል ምስላ፤ ኣብቲ ንሱ ዝፈጸሞ ገበናት ብዘይካ’ቶም ውሑዳት ብረብሓ ዝተኣሳሰሩ ከዳዓት፣ ህዝቢ ኤርትራን ተጋዳላይ ነበር ህዝባዊ ግንባርን ዝሕተቱሉ ኣይኮነን። ነዚ እንተተረዲእና ድማ፤ ነቲ ኢሳይያስ ዝገበሮ ጌጋታት ኣይክንደግምን ኢና።
ዓወት ፍረኣ ጥዑም’ዩ! ኢድ ከይሓወስካ ብማተማኢካዊ ካልኩለሽን ጥራይ ክትመጽእ ግን ዝከኣል ኣይኮነን። ማዕረ’ዚ ህዝቢ ዝጎዩ ልኡኻት ህግደፍ’ኳ ኣለዉና። ብጭቡጥ ኣብ ዱሮ ምእሳር ጂ.15 ከውታ ለይቲ ኣብ መንበሪ ገዛ ኢሳይያስ /ረድዮ መሪናዮ/ ምስጢራዊ ኣኼባታት ገይሮም ዝተፋነዉ፣ ካብ ሱዳን ኢሳይያስ ንዝጸሓፎ መምርሒ ወረቓቕቲ ካብ ኢድ ኮሎነል መልኣከ ገብረማርያም /ወዲ ፊተውራሪ/ ተቐቢሎም “መርቑና” ኢሎም ናብ ሕንፍሽፍሽ ህዝቢ ኤርትራ ዝተዋፈሩ፣ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዘሊልና ሃዲምና ኢሎም ዝነግሩና ዕሱባት፤ ኣብ ቀረባ ግዜ ክቃልዑ ኢዮም።
በቲ ተጋዳሊት ኣበባ ዝበለቶ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ክድምድም። ኣብ ህዝባዊ ግንባር ቅድሚ 1ይ ውድባዊ ጉባአ 1977፣ ዝነበረ ጭርሖ “ኣብ ዘለናዮ ሰልፊ ዓወት ወይ ሞት” ዝብል ኢዩ ዝነበረ። ኣበባ ዝተባህለት ነተን ቀደም ዝተሰለፋ ደቀንስትዮ ታዕሊም ውዒላ ምስ ወደአት፣ ከምቲ ወተሃደራዊ ሕጊ “ብሰላም ዕረፍ” ምስ በለተን፤ “ኣብ ዘለናዮ ሰልፊ ዓወት” ብምባል ተበተና።
“ወይለከይ ኣበባ! ንዕነ ድኣ ተመለሳ። እቲ ሞት’ከ ድኣ መን ኢዩ ክሞተልክን ትጽበያ ዘለኽን” ኢላ ከም ብሓድሽ ሰሪዓ “ብሰላም ዕረፍ” በለተን። ንሳተን ድማ ንጉድለተን ተረዲአን፦
“ኣብ ዘለናዮ ሰልፊ ዓወት ወይ ሞት” በላ። ኣብቲ ዝኣመናሉ ዕላማ ከኣ ስለ ናጽነት ሃገረን ኤርትራ ተሰዊአን። እምበኣርከስ ስለ እዚአንን እዚኦምን ኢና ኣብ ማሕላ ጸኒዕና ተውለ እንብል።
ኢሳይያስ ንገዛእ ርእሱ ጥራይ ዝውክልን ዝሰርሕን፣ ካብ ጀጋኑ ደቀባት ኤርትራ ኣዝዩ ዝፈርሕን ቆርበት በጊዕ ዝተኸድነ ተኹላ ኢዩ። ‘ዘይተፈስወ ነይጭኖ’ ከም ዝበሃል፣ ኣብ 1985 /ወራር ወፍሪ ባሕሪ ነጋሽ/ ኢብራሂም ዓፋ ተሰዊኡ ዝብል ፎእ መርድእ ሰሚዕና። ኣብ ከባቢ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ብዛዕባ መስዋእቱ ትሒም-ትሒም ክስማዕ ጀሚሩ ነይሩ ኢዩ። ንይምሰል ከኣ መስዋእቲ ወዲ ዓፋ ኣብ መጋቢት 1987 2ይ ውድባዊ ጉባአ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ተነግረ።
ስለዚ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ጽሑፍና፣ ግርጭት ኢሳይያስን ኢብራሂም ዓፋን ካብ ቦጦሎኒ 5 ደቡብ፣ ክሳብ ምሕራር ከተማ ከረን፤ ካብ ግዜ ምዝላቕ ድማ ክሳብ 6ይ ወራር ደርግ ንዝነበረ ዝምድና ክንርኢ ኢና። መን ይፈልጥ ኑራ መሓመድ ዝሰነደቶ ን25 ዓመታት ዝተቐብረ ታሪኽ’ውን ይህሉ ይኸውን። ንሳራ ነታ ኣስታት 28 ዓመታት ብሰንኪ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ፍቕሪ ኣቦ ዘየስተማቐረት እንኮ ጓሉ ድማ ዝኽትምና ከይስመዓ “…ኣጆኺ ሕነ ኢብራሂም ዝፈድዩ ሚልዮናት ኣብ ጎድንኺ ኣለዉ” ንበላ። ሽዑ እቲ ኣብ ገዛ ሳራ ተሰቒሉ ዘሎ ስእሊ ጅግና ወላዲኣ ኢብራሂም ዓፋ፣ ናብ ጎደና ሓርነት ክወጽእ ኢዩ። ሽዑ ኣብ ገገዛና ክንሰቕሎ ኢና’ሞ ኣጆኺ ሳራ!
ጉዳመኛ ኢሳይያስ ናብ ካርቱም እናተበገሰ ዘጻወዶ ናይ ምቕንጻሉ ውዲትን ብድሕሪ መስዋእቲ ወዲ ዓፋ ከኣ፣ ባዕሉ ናብቲ እዋን’ቲ ኣብ ሶርያ ደማስቆስ ንዝነበረ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሮሞዳን መሓመድ ኑር ዘመሓላለፎ ናይ መርድእ መልእኽቲን ናይዚ ዘለናዮ ከም እንቋቑሖ ተኣፋፍነቱ መድረኽ ስርዓተ-ህግደፍን ክንርኢ ኢና።
ክሳብ ሽዑ ከኣ ሰላም ቅነ!
ሞት ክናና ንኢሳይያስ! source ትልሚ፣ ንዘርኢ ክርዳድ : ሓሙሻይ ክፋል - ብ ኣለና


text:
ድሃይ 18፡ ንአውስትራሊያ መጺአ፡ ጥራሕ ነብሶም ዝኸዱ ሰባት ምስ ረኣኹ ሰምቢደ
ስመይ ቀነኒቱ ቡቱቻ ይበሃል። ንኣስታት 17 ዓመታት ኣብ ሜልቦርን ኣውስትራሊያ እነብር ኣለኹ።
ናብዚ ዓዲ መጺአ ትምህርተይ ወዲአ ነርስ ኮይነ እሰርሕ ኣለኹ። እቲ ኻልኣይ ኣታዊየይ ምድላው መርዓ'ዩ።
ናብዚ ዓዲ ዝመጻእኩሉ ታሪኽ ነዊሕ እዩ። እቲ ካብ ኢትዮጵያ ንኽወጽእ ዝደፋፋኣኒ ነገር ኣብ ርእሲ እቲ ኣብ ህዝበይ ዝወርድ ግፍዕን በደልን ናይ ፍቕሪ ጉዳይ እውን ኣለዎ።
ኣብ 1992 ሽዑ ኣፍቃሪየይ ዝነበረ ናይ ሕጂ በዓል ቤተይ ኣብ ሃገር ብዘጋጥሞ ዝነበረ ሽግር ናብ ኬንያ ተሰዲዱ ነይሩ። ኣነ ግና ተምሃሪት ካልኣይ ብርኪ ስለዝነበርኩ፡ ትምህርተይ ክሳብ ዝውድእ'ኳ እንተተጻወርኩዎ ካብኡ ንላዕሊ ግን ክቕጽል ኣይከኣልኩን።
ሕጹየይ ኣብ ኬንያ እናተሸገረ ንነዊሕ ዓመታት ተቐሚጡ። ኩነታቱ ስለዘየቕሰነኒ ክኸዶ ኣለኒ ኢል ብምውሳን ምድሪ ኣበዋተይ ገዲፈ ናብ ኬንያ ከይደ።
ናብ ሕጹየይ ናብ ኬንያ ክኸይድ እንከለኹ ዝኾን ይኹን ዓይነት ሽግርን መከራን ክጻወሮ እየ ኢለ ንነብሰይ አእሚነያ እየ።
ፍቕሪ ዘኽፍለኒ ዋጋ ክኽፍል ቅርብቲ ነይረ። ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ድሕሪ ዓመትን መንፈቕን ቀኒዑና ተተሓሒዝና ናብ ኣውስትራሊያ መጺእና።
ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ኣውስትራሊያን ዘሎ ኣፈላላይ ብቓላት ምግላፅ ኣዝዩ እዩ ዝፀግመኒ። ኣውስትራሊያ ብጣዕሚ ዝዓበየት ሃገር እያ።
ብሳላ ዕብየታ ድማ ሰብኣውን ዴሞክራስያውን መሰላት ዝሰፈና ሃገር እያ። ኣውስትራሊያ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝመፁ ሰባት ዝነብሩላ ሃገር ምስ ምዃና ዝተፈላለዩ ዓይነታት ምግቢ እዮም ዝርከቡ።
ብምኽንያት እዚ ባህላዊ ምግቢ ኣውስትራሊያ ዝበሃል ንምርካብ ኣዝዩ ይኸብድ። ኰይኑ ግና ናብ ደገ ወፂአ እንትዛወር በርገርን ቺፕስን ምምጋብ እመርፅ።
ብዛዕባ ሃገረይ ወትሩ ዝሓስቦ እቲ ንዀርዐሉ ባህላዊ ምግቢ እዩ። ሓበራዊ ናብራና፥ብፍላይ ክዓ እቲ ኣብ ከባቢ ገጠር ብፈረስ ዝግበር ባህላዊ መርዓ እናፍቆ። ኣነ ብፈረስ ተዝምርዖ ክንደይ'ኳ ደስ ምበለኒ።
ኣብ ከተማ ሜልቦርን ዝዛወረሉ ቦታ 'ሴንት ኪልዳ ቢች' ዝበሃል ገምገም ባሕሪ እዩ። ብፍላይ ፀሓይ እንትትዓርብ ምርኣይ ብጣዕሚ ደስ እብለኒ። ናብ ኣውስትራሊያ ብምምፀአይ ኣብ ልዕሊ ሰላም ምርካበይ ዕድል ትምህርቲ ረኺበ በቲ ዝተማሃርኩዎ ሰባት ክረድእ ብምኽኣለይ ኣዝዩ ደስ እብለኒ።
ኣብዚ ዓዲ ብሞያ ጥዕና ምስራሕ ዘኹርዕን ንህዝቢ እተገልግለሉ ሓደ መገዲ ምዃኑ ደስ ይብል። ነዚ ዕድል ብምርካበይ ድማ ኣዝየ እሕጐስ።
ኣብዚ ዓዲ እዚ ዓቕሚ ክቕይሮ ዝደሊ እንተሃለወ እቲ ኣብ መንጐ ብተመሳሳሊ ፆታ ዝግበር መርዓ ዝፈቅድ ሕጊ ምቐየርኩዎ። እዚ ምስ ተፈጥሮን ምስ እምነተይን ዝፃባእ ምስ ምዃኑ ክተርፍ ኣለዎ በሃሊ እየ።
ብኻልእ ገፅ ኣውስትራሊያ ካብ ዓድና ብብዙሕ ሸንኽ ይፍለ። ዓደይ ከምዚ እንተትዀነለይ ዘብሉኒ ንገራት ኣለዉ። ብፍላይ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብኸመይ ቀልጢፉ ናብ ህዝቢ ከምዝቐርብ ሃገረይ ካብዚ ትምህርቲ ክትወስድ ኣለዋ እብል።
ናብዚ ዓዲ እግረይ ምስ ኣተወ ባህልን ቋንቋን እዚ ዓዲ ዘይምኽኣለይ ኣዝዩ ከቢዱኒ ነይሩ። ኣብዚ ዓዲ ቃል ዓለም ዝበሃል ነገር የለን። ሰብ ከምታ ዝተፈጥራ ጥርሑ ክኸይድ ቁሩብ እዩ ተሪፉዎ። እዚ ድማ ካብ ካልእ ሃገር ንዝመፀ ሰብ ዝያዳ የደንግፅ። ኣነ እውን ፈለማ ምስ መፃእኹ ጥርሖም ዝኸዱ ሰባት እንትርእይ ኣዝየ እድንግፅ ነይረ።
ቋንቆኦም ኣመዓራርየ ክሳብ ዝዛረብ ቀሊል እዩ ዘይበሃል ፀገም ኣጓኒፉኒ እዩ። ስለዚ ደቂ ዓድና ኣብ ዘዘለውዎ ኰ እንግሊዝኛ እንተዝመልኩ ኣብ ዝኸድዎ ከምዝጠቕሞም ምስክርነት ብምሃብ እምዕድ።
ካብታ ዘለኹዋ በርደግ ኣቢሉ ናብ ሃገረይ ዝወስደኒ ተኣምራዊ ነገር እንተዝርከብ ነብሰይ ኣብታ ኣቦይን እነይን ዝርከቡላ ኩዬራ ሻሸነኔ እንተዝረኽባ ብታሕጓስ ምተፈንፃሕኹ።


text:
ሚኒስተር ኮሚኒከሽን ኢትዮጵያ አቶ ጌታቸው ረዳ ዜጋታት ነቲ ማስተርፕላን ክቃወሙ መሰሎም’ዩ እንተኾነ ካልኦት አብ ወጻኢ ዘለዉ ጉጅለታት’ዮም ነዚ ናይ ሽበራ ተግባር ዘለዓዕሉ ዘለዉ ክብሉ ገሊጾም’ዮም። ስለዝኾነ ግብረ ሓይሊ ጸረ-ሽበራ ሓይሊ’ታ ሃገር አብ ዝሓለፈ ሰሙን መግለጺ አውጺኡ።
ብዛዕባ እቲ ስጉምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ አብ አምስቲ ኢንተርናሽናል ጨንፈር USA ሓላፊ ማነጂንግ ዳይረክተር መንግስታዊ ርክባት ዝኾኑ Adotei Akewi ከምዚ ይብሉ።
'መንግስቲ ናይ ምክልኻል ስጉምቲ ዝወስድ ዘሎ ይመስለኒ። እዚ ድማ ልሙድ ተርእዮ’ዩ ፡ ምክንያቱ እቲ ስርዓት ካብ ደገ ኮነ ካብ ውሽጢ ንዝመጽእ ነቐፌታ ኮነ ሕቶ ክጸውር ዘይክእል ስርዓት’ዩ። ባዕላቶም’ዮም ነቲ ኩነታት አብዚ አብጺሖሞ ። ነጻ ወይ ማእከላይ ዝኾነ ተዓዛቢ ከይአተው ከልኪሎም። አብዚ እዋን ንዓለም-ለኸ ሕብረተሰብ ግሉጽነት አገዳሲ’ዩ ምክንያቱ ሰባት ነቲ ዘሎ ኩነታትን ምዕባለታትን ማህበራዊ መራኸቢ ተጠቂሞም ክዝርግሑን ንሓድ-ሕዶም ኽኻፈሉን ከለው ተኣማንቲ ምንጭታት ክእመን ዝኽእል ርእይቶ ክህቡ አለዎም። እዚ ክኸውን ምስ ዘይፍቀድ ግን እቲ ዘሎ ዕድል ጭካኔ ዝተመልኦ ስጉምታት መንግስቲ ዘርእይ አሳእልን መግለጺ መንግስትን’ዩ ጥራይ’ዩ ። ካብ ሕሉፍ ታሪክ ድማ መግለጺ መንግስቲ አተሓታቲ'ዩ፡ ምክንያቱ አብ እዋን ተቃውሞታት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ክኽብሩ ፍቃደኛታት ድዮም? እቲ ጸረ-ሽበራ ዝብል ኣዘራርባ ክእመን ዝኽእል ኣይኮነን።'
እቲ ቀንዲ ጉዳይ ናይ ባህሪ ለውጢ’ዩ ሰላማዊ ተቃውሞ ሕጋዊ ክኾኑን አፍልጦ ክወሃቦምን አለዎ እዚ ምስ ዘይከውን ግን ተቃውሞታት ናብ ጎነጽ ክቅየሮ ዘሎ ዕድል ገፊሕ’ዩ ክብሉ’ዉን ወሲኾም አረዲኦም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ኣፍርቃ ብፍላይ እተን ብመፈንቀለ መንግስቲ ይኹን ብሰውራ ኣቢለን ስልጣን ዝተታሕዘለን ሃገራት ንዲሞክራሲያውነት ብዙሕ ክበቕዕኦ ኣይከኣላን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ፡ እቲ ህዝቢ ነቲ ዲሞክራሲ ዝበሃል ፍልጠት ብዙሕ ስለ ዘይሰርሓሉን ዘይተመኮረሉን ካብቲ ናይ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝዘርኦ ድሑር ኣተሓሳስባ ገና ክላቐቕ ስለዘይከኣለን እውን እዩ። እቶም ብሰውራ ኣቢሎም ከም እኒ ኤርትራ ይኹን ወይ እውን ብመፈንቅለ መንግስቲ ስልጣን ዝጨበጡ ካብቲ ናይ ባዕዳዊ ኣገባብ ኣመሓድራ ብዙሕ ኣይተፈልዩን። ንሳቶም እውን እንተኾነ ነቲ ዲሞክራሲ ዝብል ኣምር ከም ቁርን ኣስሓይታን እዮም ዝፈርህዎ።
እዞም ኣብ ኣፍሪቃ በዚ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ኣገባብ ኣቢሎም ስልጣን ዝጨበጡ ክሳብ ሎሚ ብፍታዎም ማለት ብምርጫ ኣቢሎም ይኹን ይኣኽለኒ ኢሎም ስልጣን ዘረከቡ ኣዝዮም ውሑዳት እዩም። መብዛሕትኦም ከም ናይ ወዲ 93 ዓመት ናይ ዝምባብወ መራሒ ነበር ሮበርት ሙጋበ ትንፋሱ ክሳብ ትወጽእ ነቲ ስልጣን ከም ቁርዲድ ምልቓቕ ኣብዩ እነሆ ብሓያል ድፍኢት ዝተኻየደሉ ስልጣን ንምርካብ ብዙሕ ክወሓጠሉ’ኳ እንተጽነሐ መወዳእትኡስ ረድዩ ኣይረድዩ ስልጣን ለቒቑ።
ሙጋበ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ናይ ኢያን ስሚዝ ተዓዊቱ ካብ 1987 ኣትሒዙ ስልጣን ዝጨበጠ እዩ። ሮበርት ሙጋበ ናይ ትምህርቲ ሕጽረት የብሉን። ኮይኑ ግን ጭካነን ፍትወት ነፍስን ኣብ ምሁር ይኹን ዘይተማህረ ስለ ዝረአ እነሆ ምሁር ክንሱ ን37 ዓመት ዝኣክል ንህዝቢ ዝምባብወ ኣርዒዱን ጨፍጪፉን። ግን ከኣ “ቦ ግዜ ለኩሉ” ንኹሉ ግዜ ኣለዎ ከምዝተባህለ እነሆ መዓልቲ ኣኺሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ንብዓት ውጹዕ ህዝቢ ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ራህዋ ዝቕየረሉ መድረኽ ምህላው ክንዝንግዕ የብልናን።
ህዝቢ ዝምባብወ ቁጠባውን፥ ማሕበራውን ስቅያት ኣሕሊፉ ኣብ ፖለቲካዊ ቅልውላው ካብ ዝሽመም ነዊሕ እዩ። እዚ ፖለቲካዊ ቅልውላው እዚ ከኣ ንኹሉ ማለት ንሰራዊት ይኹን ነቲ ህዝቢ ብማዕረ ዘሳቕዮ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ሰራዊት ዝምባብወ እነሆ ዋላ’ኳ ስልጣን ንምጭባጥ ዘይኮነስ ንፖለቲካዊ ቅልውላዋት ንምትህድዳእ እዩ ዝብሉ እንተለዉ ስልጣን ምጭባጥ ዘይተርፍ እዩ። ስለዚ ዕምሪ ምልካዊ ኣተሓስስባ’ኳ ብቐሊሉ ዘብቅዕ እንተዘይኮነ፥ እቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ግን ኣብቂዑ እዩ። ግን ከኣ እቲ ሰራዊት ነቲ ቅዋም ክኸላኸል እሞ ብኡ ኣቢሉ እቲ ወጽዓ ዘኽትመሉ ክኸውን ተስፋ ዝህብ እዩ።
ናብ ሃገርና ኤርትራ ከኣ ምልስ እሞ ንበል። ምኽንይቱ “ብጻይካ ክላጸ ንስኻ እውን ጭሕምኻ ኣተርክስ” ዝብል ምስላ ኣበው ከምዘሎ ኣይንዘንግዕ። እሞ ሰራዊት ምክልኻል ሃገርሲ ነዚ ናይ ዝምባብወን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ኣብ ልዕሊ ዲክታቶርያዊ ስርዓታት ዝወስድኦ ዘለዋ ስጉምቲ ዝምልከት ትምህርቲ ክቐስም ናይ ግድን እዩ። ኢሳያስ ን26 ዓመታት ጌና እውን ዘዓልዎ እንተዘይረኺቡ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ንህዝብን ሰራዊትን ድከቱ ከስትዮ ምዃኑ ዘይተርፍ እዩ። ምኽንያቱ ብደም ዝጨቀወ መላኺ ስርዓት ንዝጨበጦ ስልጣን ንኸየርክብ ቀሲኑ ኣይድቅስን እዩ።
ስለዚ እቶም ኣብ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዘለዉ ሕድሪ ስውኣት ዝስቆሮም፥ ነዚ ናይ ዝምባብወ ሰራዊት እንታይ ክመሃርሉ ይኽእል ዝብል ሕቶ ክለዓል ናይ ግድን እዩ። እዚ ማለት ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ 26 ዓመታት ዝረሃዋን፥ ብቅዋም ትመሓደርን ሃገር ከምዘይነበረትን ዘየላን ኩልና ንርድኦ ሓቂ ካብ ኮነ፡ እቲ ሲቭል ከኣ ጥራሕ ኢዱ ሓንቲ ክገብር ኣይክእልን እዩ። ስለዚ እቲ ሰራዊት ንህዝቡን ሃገሩን ካብ ዝኾነ ይኹን ጭቆና፡ ግፍዕን መከራን ከናግፍ ክለዓል ዝግበኦ ምዃኑ እዚ ኣብ ዝምባብወ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ምስግጋር ሓባሪ እዩ። ግን ከኣ እቲ ሰራዊት ምክልኻል ሃገረ ኤርትራ ነቲ ምልኪ ከልግስ እንከሎ ተመሊሱ ንሱ “ራዛ ናይ ኣቡኣ ሓዛ” ከይከውን፡ መስርሕ ድሕሪ ውድቀት እዚ መላኺ ስርዓት እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ክርዳእን ብብስለት ክገጥሞን ይግባእ። ምኽንያቱ ኣብ መብዛሕትአን ዲክታቶር ዝውገደለን ሃገራት እቲ ዝትክእ ካብቲ ዝሓለፈ ዝገደደ እንተዘይኮይኑ ዝሓሸ ኣይከውንን እሞ፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ከምዕብል ከምዘለዎ ምውጣን ኣድላዪ እዩ።


text:
ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያን ዝምረጸሉ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ከምዝኻየድ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ገሊፆም።እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣባል ውድባት ኢህወዴግ መን መራሒ ይኸውን ኣብ ዝብል ንምርድዳእ ዝፍትኑ ቅድሚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ እዩ ክብሉ ኣባል ኣመራርሓ ኢህወዴግ ዝነበሩ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ርእይቶ ሂቦም።
ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያን ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝትክእ መራሒ ንምምራፅ ዕለቱ ዝበፅሐ ይመስል። ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንኣኼባ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ብኣቦ መንበርነት ይመርሕዎ ኣለው።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኣብ መፈለምታ ዝቕፅል ሰሙን ክጅምር እዩ ኢሎም።
ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ምንቅስቓስ ስራሕ ናይ ዝተጣየሻ ኮሚቴታት ብምግምጋም ናብ ማእኸላይ ኮሚቴ ዝቐርብ ሪፖርት ከምዝርእይን እቲ ቤት ምኽሪ እውን ነቲ ሪፖርት ምስ ገምገመ ዝተፈጥረ ናይ ኣመራርሓ ክፍተት ከምዝመልእ ኣረዲኦም ኣለው።ስለዝኾነ ዝቕል ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያን ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ዝፍልጥ እዩ ኢሎም።
ካብ ዝሓለፈ ሰንበት ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ኣኼባ ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወደግን ክሳብ ሕዚ ዘተኮረሉ ኣብ ናይ ዝሓለፈ ታሕሳስ ኣኼባ ዝተወሰነ ውሳነ ምዃኑ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ገሊፆም።ኣብ ሕድ ሕድ ብሄራዊ ውድባት ዝተኻየዱ ዝርዝር ግምገማታት ዝፈተሸ ከምዝኾነ እውን ገሊፆም።እቲ ኣኼባ ብኣወንታዊ ኩነታት ይካየድ ኣሎ ኢሎም።
“ክሳብ ሕዚ ዘሎ ግምገማ ኣዚዩ ፅቡቕ ዝበሃልን ብዝተነፀረ ኣንፈት ምፍፃሙ ብዝርዝር ዝፈተሸን እዩ።ኣብ መንጎ ብሄራዊ ውድባት ይኹን ኣብቲ ግንባር ፅኑዕ ሓድነት ናይ ኣረኣእያን ተግባርን ክፈጥር ዝኽእል ዝርዝር ገምጋም ተገይሩ’ሎ።ስለዚ ኣዚዩ ፅቡቕ ብዝኾነ መንገዲ እዩ እቲ ኣኼባ ኣብ ምክያድ ዝርከብ።”
ኣባል ኣመራርሓ ዓረና ትግራይን መድረኽን ኣቶ ገብሩ ኣስራት ቅድም ክብል ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ኢህወዴግ ዝነበሩ እዮም።ኣርባዕቲኦም ኣባል ውድባት ኢህወዴግ ዝቕፅል ኣቦ መንበርን ቀዳማይ ሚንስትር እታ ሃገርን መን ይኹን ንምርድዳእ ዝፍትኑ ቅድሚ ዝቕፅል ሰሙን ዝካየድ ኣኼባ እዩ ይብሉ።
“ኣብ ቤት ምኽሪ እዩ ዝምረፅ፤ግን ኣቐዲሞም ክረዳድእሉ ይግባእ።ብፍላይ ሕዚ እቶም ውድባት ውሽጣዊ ፍሕፍሕ ኣለዎም።ምርሕሓቕ እውን ስለዘለዎም ኣቐዲሞም ክረዳድኡ ማለት እውን ንመን ከምዝመርፁ ተዘራሪቦም እዮም ዝኣተው።”
ኣብዚ ሕዚ እዋን መን መራሒ ይኸውን ዝብል መዘራረቢን ኣሰሓሓብን ስለዝኾነ እቶም ውድባት ንመን ከምዝመርፁ ተረዳዲኦም ናብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ዝኣተው ይመስለኒ ኢሎም።
ቅድሚ ሎሚ መራሒ ዝመረፀሉ ኣገባብ ጎሊኡ ዝወፀ ከምዝነበረን ሎሚ እዚ ኩነታት ኣብዘየለሉን ኣብ ዝነኣሰ ኩነታት እውን ምርድዳእ ኣብዘይብሎምን ብውሽጢ ተዘራሪቦም ወዲኦም ከምዝኣትውን ድሕሪኡ ኣብ ቤት ምኽሪ ድምፂ ምሃብ ትፅቢት ከምዝግበርን ኣቶ ገብሩ ኣስራት የረድኡ።
ካብ ኣርባዕቲኦም ኣቦ መንበር ኣባል ውድባት ኢህወዴግ ካብ ኦህዴው ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ፣ካብ ብኣዴን ኣቶ ደመቀ መኮነን፣ካብ ህውሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል፡ካብ ዴህዴን ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ሓዲኦም ቀፃሊ ኣቦ ወንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ክኾኑ ትፅቢት ይግበር።


text:
ብዕለት 28 መጋቢት 2008 ዓ.ም ጥራሕ 29 መንእሰያት ካብታ ከተማ ከምዝተወስዱዎም ወ/ሮ ኣዝመራ ታደሰ፣ኣቶ ገብረሃንስ ሃይለን ኣቶ መሰለ ገብረሚካኤልን ገሊፆም። '20 ዓመት ዝዕድሚኡ ወደይ ምሩፅ ሃብቱ ኣብታ ዕለት ብደላሎ ተወሲዱ ወፂኡ ተሪፉ' ይብላ ወ/ሮ ኣዝመራ ታደሰ።
ሰለስቲኦም ወለዲ መንግስቲ ግቡእ ሓለዋን ቁፅፅርን ስለዘይገበረ ደላሎ ንመንእሰያት እናወደቡ ናብ ሱዳን ይወስዱዎም ኣለው ኢሎም።
ናብ ጀርመንን ጣሊያንን ክንወስደኩም ኢና ኢሎም ደላሎ ኣታሊሎምኒ ዝበለና ወዲ 19 ዓመትን ተማሃራይ 10ይ ክፍሊ ሓድሽ ተኽላይ እዩ።ንሱ ሓዊሱ ኣርባዕተ መንእስሰያት ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ካብ ምዕራብ ትግራይ ከተማ ዓዲ ጎሹ ናብ ሱዳን ከምዝተወስዱን ካልኦት ደላሎ ተቐቢሎምዎም ብዙሕ ስቓይ ከምዝበፅሖምን ይገልፅ። ‘ገንዘብ እንተድኣ ዘይከፊልኩም ሓሪዶም ኩሊትኩም ንዝሸጡ ራሻይዳ ክንሸጠኩም ኢና’ ይብሉና ይብል።ብከምኡ ንራሻይዳ ዝተውሃቡ ከምዘለው እውን ወሲኹ ሓቢሩ።ኣብ መወዳእታ ግን ወለዱ ንቶም ደላሎ 40 ሽሕ ብር ከፊሎምሉ ካብ ሱዳን ናብ ዓዲ ተመሊሱ’ሎ።
ደቆም ዝተወስዱዎም ቀንዲ መራሒ እቶም ደላሎ እዩ ዝበሉዎም ብርሃነ ኣሸብር ዝተብሃለ ሰብ ናብ ሱዳን ስልኪ ደዊለ ከም ጋዜጠኛ ከይኮንኩስ ካብቶም ዝተወስዱ መንእሰይ ናይቲ ሓደ ሽም ጠቒሰ ምስ ሓተትኩዎም ‘እቶም ወለዲ ቴሌፎን እናደወሉ ባዕሎም ዘረባ ኣውዓዊዖም፤ንዝኸደ ሓደ ሰብ መፍትሒ ኢኻ ትደሊ እምበር እቶም ደላሎ እውን ክሰግኡ ይኽእሉ እዮም’ ክብል ምስቶም ደለልቲ ርክብ ዘለዎም ምዃኑ ብተዘዋዋሪ ኣረጋጊፁለይ እዩ።
ብዛዕባ እቲ ዝተበሃለ በብደረጅኡ ካብ ዝርከቡ ኣካላት ምምሕዳርን ፀጥታን ርእይቶን መብርህን ኣይተረኽበን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ተወሳኺ መጥቃዕቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝፈፀመ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ገሊፆም‘ለው።መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ነዚ ዜና‘ዚ ይነፅጎ።
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ወትሃደራዊ ካምፕታት ኤርትራ፣መጥቃዕቲ ከምዝፈፀመ ቤት ዕዮ ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣፍሊጡ‘ዩ።
ሎሚ ድሕሪ’ቲ ኣብ ሰለስተ ከባቢታት ኤርትራ ዝተፈፀሙ መጥቃዕታት እውን እንተኾኑ፣ተወሳኺ ሓበሬታ ይስምዑ‘ለው።ብመሰረት ፀብፃብ ሮይተርስ፣ ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ጥቃ ባድማ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ትሕዝቶታት ኤርትራ ሓድሽ መጥቃዕቲ ፈፂሙ‘ሎ።ሰሙናዊ ጋዜጣ ኣድማስ‘ውን ተመሳሳሊ ዜና ኣውፂኡ‘ሎ።
እንተኾነ፣ቅድሚ ሒደት መዓልታት ካብ ዝተገለፀ ወፃኢ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ መጥቃዕቲ ከምዘይተፈፀመ መንግስቲ ኢትዮዽያ ይገልፅ።
ሰበ-ስልጣን ኢትዮዽያ፣ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣እዞም መግለፂታት ቅኑዕ ኣይኮኑን ይብሉ።ምንስትር ዴኤታ ቤት ዕዮ ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ ሽመልስ ከማል ንቪኦኤ ክገልፁ ከለው ነቲ ዜና ይነፅግዎ።
“ዝተፈፀመ ነገር የለን።ሓቂ ዘይኮነ ሓበሬታ ይዝርጋሕ‘ሎ።ግጉይ ሓበሬታ‘ዩ። ኢትዮዽያ ብዘይካ‘ቲ ዝሓለፈ ሓሙስ ዝተገልፀ ማለት‘ዩ፣ካልእ መጥቃዕቲ ኣይፈነወትን” ይብሉ ኣቶ ሽመልስ።
እቲ ቤት ዕዮ፣ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ ኣብ ራሚድ፣ገላሕቤንን ጊምቢን ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ሰለስተ ማእከላት ታዕሊም ሰራዊት ኤርትራ፣መጥቃዕቲ ፈፂሙ ኢሉ ከምዝገለፀ ዝዝከር‘ዩ።
ኣብ’ቲ ናይ ዝሓለፈ ሓሙስ መጥቃዕቲ፣ኣብ‘ተን ማእከላት ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ሓይልታት ጥፍኣት ተመጣጣኒ ስጉምቲ ተወሲዱ‘ዩ ምባሉ‘ውን ይፍለጥ።
ነቲ መጥቃዕቲ ኣስዒቡ መግለፂ ዘውፀአ ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ፣መልሰ ግብሪ መጥቃዕቲ ከምዘይፍፀም ኣፍሊጡ‘ሎ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ስጉምቲ ንክወስድ‘ውን ሓቲቱ‘ሎ ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ ይብል ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ቴሌቪዥን ኣብ ናይ ትማሊ ምሸት ዜና 2 ጥሪ 2009 ዓ.ም ከባቢ ሰዓት ክልተ ናይ ምሸት ኣብ ከተማ ጎንደር ጣቢያ ዜሮ ሸሞንተ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ሽሙ ዘይተገልፀ ሆቴል ናይ ኢድ ቦምብ ተደርቢዩ ኣብ ውሽጢ እቲ ሆቴል ካብ ዝነበሩ ሓደ ሰብ ሞይቱ ካልኦት 18 ሰባት ድማ ከቢድን ቀሊልን መቑሰልቲ ከምዝወረዶም ንኮማንድ ፖስት ብምጥቓስ ሓቢሩ።
ብተመሳሳሊ ዕለት ኣብ ከተማ ጎንደር ጃንተከል ወርካ ኣብዝተባህለ ቦታ ምሸት ሰዓት ሓደን ፈረቓን መንንቶም ብዘይተፈልጠ ኣካላት ኣብ ልዕሊ ሓደ ናይ መዘናግዒ ቦታ ዝተደርበየ ቦምብ ከይተተኮሰ ከምዝተረፈ ይገልፅ።
እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣብ ከተማ ባህርዳር ሽሙ ኣብዘይተገልፀ ሆቴል ዝተደርበየ ናይ ኢድ ቦምብ ተተኹሱ ኣብ ልዕሊ ሰብ ይኹን ንብረት ጉድኣት ኣይበፅሐን ይብል ።
እቲ ኮማንድ ፖስት እዞም ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ዝበሎም ንምሓዝ ኣብ ዘካይዶ ፃዕሪ ህዝቢ ክልቲአን ከተማታት ንፀጥታ ሓይልታት ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ክተሓባበር ፀዊዑ’ሎ ።


text:
ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ንናይ 2018 ዓ.ም. ሽልማት ጆሰፍ ራትዚንገር በነዲክቶስ መበል 16 ጀርመናዊት ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ማሪያነ ሽሎሰርን ንስዊዘርላንዳዊ ናይ ስነ ንድፊ ሊቅ ማሪዮ ቦታ ብቑዓት ክብል ማሕበር ጆሰፍ ራትዚንገር ከምዝሓረዮም ተገሊጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ 2018 ዓ.ም. ማሕበር ጆስፈ ራትዚንገር - በነዲክቶስ መበል 16 ሰለስተ ዓበይቲ ተበግሶታት ከምዘካይድን፡ እቲ ቀዳማይ ክፉት ተራትዖ ዝብል ካብ ዝብገስ ካልኣይ ዓመቱ ዘቑጽር ዘሎ ዕለት 24 መስከረም 2018 ዓ.ም. ዝወሃብ ስልማትን፡ ካልኣይ ከኣ እቲ ዕለት 17 ሕዳር 2018 ዓ.ም. ዝወሃብ ስልማት ራትዚንገር ድሮ ተሰለምቱ ዝተሓረዩሉን፡ ሳልሳይ ከኣ እቲ ካብ ዕለት 15 ክሳብ ዕለት 16 ሕዳር 2018 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ ፍልሰታ ለማርያም መንበረ ጥበብ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ዝብሉ ምዃኖም ከዕለት 20 መስከረም 2018 ዓ.ም. ናይ ባህሊ ጉዳይ ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጃንፍራንኮ ራቫዚን ናይ ማሕበር ራትዚንገር ምምሕዳራዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ፈደሪኮ ሎምባርድን ናይ ፍልሰታ ለማርያም መንበረ ጥበብ ዋና ኣመሓዳሪ ፕሮፈሰር ጁዜፐ ደላ ቶረን ኣብ ማድሪድ ናይ መንበረ ጥበብ ፍራንሲስኮ ደ ቪቶሪያ ናይ ወጻኢ ርክባት ሓላፊ ዶክተር ማክስ ቢኒላ ኣሳቲፉ ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ተሓቢሩ።


text:
ንስብከተ ወንጌል ኣብ ሃገረ ቻይና ንምድንፋዕን ንምድጋፍን ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ነቶም ቅድሚ ሕጂ ብዘይ ፍቃድ ር.ሊ.ጳ መዓርገ ጵጵስና ዝተቀበሉ ጳጳሳት እንደገና ናብ ምሉእ ሱታፌ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝተቀበልዎም ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ ዜና ሓቢሩ፣
እዞም ነዚ ብያኔ እዚ ዝረኸቡ ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ጕኦ ጂንካይ ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ሁዋንግ ቢንግዝሃግ ብፁዕ ኣቡነ ፓውሎ ለይ ሺዪን ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ልዩ ሺንሆንግ ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ማ ዪንግሊን ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ይወ ፉሸንጝ ብፁዕ ኣቡነ ቪንቸንሶ ዝሃን ሲሉ ከምኡ እውን ዝሓለፈ ዕለት 4 ጥሪ 2017 ካብዚ ዓልመ ብሞት ዝተፈልዩ ኮይኑ ግን ቀቅድሚ ሞቶም ምስ ሓዋርያዊት መንበረ ሮሜ ክዕረቅ እደሊ ኣሎኹ ኢሎም ዝነበሩ ነፍሰ ኄር ብፁዕ ኣቡነ ኣንቶንዮ ቱ ሺህዋ ምዃኖም ተሓቢሩ።
ቅዱስነቶም ምስዚ ዝተወስደ ውሳኔ ሓዲስ ጒዕዞ ክጅመርን ነቲ ቊስልታት ናይ ዝሓለፈ ሰጊሮም ሓዲስ ንኩሎም ካቶሊካውያን ቺና ምሉእ ሱታፌ ዝፈጥር ሃዋሁ ክፍጠር ዘለዎም ሰናይ ምንዮት ይገልጹ።


text:
ሓኪም ዋይት ሃውስ ጥዕና ኩነተ አእምሮ ፕረዚደንት ኣረጋጊጹ
ፕሬዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ድሕሪ'ቲ ዘካየዶ ልበወታዊ [ኣእምሮኣዊ] ሕክምናዊ ምርመራ ጥዕንኡ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዘሎን፡ ዝኾነ ዘይንቡር ምልክታት ኣብ ኣካላቱ ከምዘይተራእየን፡ ፍሉይ ሓኪም ዋይት ሃውስ ገሊጹ።
"ኣእምሮኣዊ ወይ ድማ ናይ መትንታቱ ብቕዓት ዝኾነ ስክፍታታት የብለይን" ኢሉ ዶክተር ሩኒ ጃክሶን።
ፕሬዚደንት ትራምፕ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ዝሓለፈ ሰሙን ንፈለማ እዋን ሰለስተ ሰዓታት ዝወደአ ሕክምናዊ ምርመራ ኣካይዱ።
እቲ ሕክምናዊ ምርመራ ብዛዕባ ጥዕንኡ ብዙሕ ዘዛረበት መጽሓፍ ድሕሪ ምዝርጋሓ'ዩ ተኻይዱ።
ዶክተር ጃክሶን ትማሊ ሰሉስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ጥዕና ፕሬዚደንት "ኣዝዩ ጽቡቕ'ዩ ዘሎ" ኢሉ።
ኩሉም ዘካየዶም ምርመራታት ድማ ፕሬዚደንት ትራምፕ ኣዝዩ ጥዑይ ከምዘሎ የርእዩ ኢሉ።
ሽጋራን መስተን ስለዘይወስድ ብናይ ልብን ካልእን ሕማማት ኣይክሽገርን ድማ ኢሉ እቲ ዶክተር።
እንተኾነ፡ እቲ ወዲ 71 ዓመት ፕሬዚደንት ብዙሕ ቅብኣት ዘይብሉ ምግቢ ብምምጋብን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ብምዝውታርን ድማ ዝያዳ ጥዕንኡ ጽቡቕ ክኸውን ከምዝኽእል ገሊጹ።
ዝሓለፈ ዓርቢ፡ ፕሬዚደንት ትራምፕ ብወተሃደራዊ ሓካይም ኣብ ሜሪላንድ ዋልተር ሪድ ሆስፒታል ዘካየዶ ሕክምናዊ መርመራ ኩሉ "ኣዝዩ ጽቡቕ" ኔሩ ተባሂሉ ነይሩ።


text:
አስተንትኖ አምላኽ ግንቦት – 22.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
- አስተንትኖ
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ብዛዕባ ሕማማቱን መቱን ትንሥኤኡን ከምዝመሃሮም የዘንትወልና። ሓዋሪያት ግና በዚ ናይ ጎይታናን አምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስብከትን ትምህርትን ይስንብዱ። ብዛዕባ መስቀል ክዛረብ እምከሎ ክርድኦም አይክእልን፡፤ ክቕበልዎን ክርድእዎን የጸግሞ ። ንዓኦም ሓደ መሲሕ አገልጋሊ አኃዋቱ ክኸውን ክትሕት፤ ከገልግል ዝመጽእ አይርደኦምን። ንሳቶም ሓደ መሲሕ ሓያል ይጽበዩ ነበሩ። አብዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ሕማማቱን ሞቱን ክዛረብ ከሎ ንሳቶም ግና ብዛዕባ ዕብየቶም ይዝትዩን ይካትዑን። አብ መንገዲ ትካትዑሉ ዝነበርኩም እንታይ እዩ፧ ኢሉ ከአ ክርስቶስ ጎይታ ክሃቶም ይርከብ። ንሳቶም ከአ አብ መንገዲ መን ከምዝዓቢ ንሓድሕዶም ይካትዑ ነበሩ እሞ አጽቀጡ። ኢየሱስ ግና ምስ ተቐመጠ ነቶም ዓሰርተ ክልተ ሓዋሪያቱ ጸዊዑ “ እቲ ሓለቓ ኺከውን ዚደሊ ድኅሪ ኹሉን አገልጋሊ ኹሉን ይኹን” ክብሎም ተረኽበ”።
አብ ክንዲ አዘዝቲ አገልገልቲ ክንከዊን ይእዝዘና። ስለዚ ዝኸበርኩም ኣሕዋትን አኃትን እቲ አርአያ መራሒ ናይ ስልጣን ናይ አገልግሎት ባዕሉ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ። ንሱ እቲ ኣእጋር ሓዋሪያቱ ብምሕጻብ ኣርኣያ ዝሓደገልና። “እዚ ዝገበርኩልኩምሲ አስተውዒልኩምዎዶ አለኹም፧ንስካትኩም ‘መምህር! ጎይታ! ኢልኩም ትጽውዑኒ፤ ከምኡ ስለዝኾንኩ ኸአ ጽቡቕ በልኩም። አነ ጎይታን መምህርን ከሎኹ አእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ አእጋር ሓድሓድኩም ክትሓጽቡ ይግበአኩም ኢዩ። ከምቲ አነ ንአኻትኩም ዝገበርኩዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ አርአያ ሂበኩም አሎኹ”። ዮሓ፣፩፫ እቲ ብሓቂ አብ መንፈሳዊነት መርሒነት ዘሎ ሓው ሓፍቲ መሪሒነቱ አብዚ ቃል መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መሰረት ዝገበረ ክኸውን አለዎ። ሕያዋይ ጋሳ ምእንቲ ኣባጊዑ ሕይወቱ ዘሕልፍ። መራሒ ቤተክርስቲያን አገልጋሊ ቤተክርስቲያን ነፍሲ ወከፍ ተኸታሊ ክርስቶስ ነጸብራቅ እቲ ትሑት አገልጋሊ አምላኽ ክኸው ይግበኦ። እዚ ክንብል ከለና፤ እቲ አብ ክርስቶስ ዝነበረ ሕይወት ክለብስ አለዎ ማለትና ኢዩ። ንሱ ንጉሰ ነገስታት እካ እንተነበረ ነዚ ገዲፉ ትሕት ክብል መሪጹ፤ አረካ ደአ ከምቲ ቁዱስ መጽሓፍ ዝብሎ ስጋብ ሞት ትሕት በለ ተአዘዘ።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ተኸተልቱ እንክምህሮም፥ መሪሕነት ወይ ስልጣን ንገዛእ ርእስኻ ንምግልጋል ዘይኮነ ምእንቲ ካልኦት አሕዋት እትገብሮ አገልግሎት ወይ ወፈያ ምኻኑ ግልጺ ገሩ ይምህሮም። “እቲ ካባኽትኩም ሓለቃ ኺኸውን ዝደሊ ልኡኽኩም ይኹን። ከመይ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ኬገልግልን ሕይወቱ ምእንቲ ብዙኃት በጃ ኪህብን እምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” በሎም። ማቴ.20:20-28; ዮሓ.13:1-16 አብ ኩሉ አገልግሎቱ አብ ሓደ አጋጣሚ ጥራይ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ነቲ ንሱ ዝገብሮ ዘሎ ነገራት ክገብሩ ከምዘለዎም ከምዝተጸውዑን ይሕብሮም። እዚ ከአ አብቲ ንሓዋሪያት ብትሕትና አእጋሮም አብ ዝሓጸበሉ ግዜ ነበረ። “ አእጋሮም ምስ ሓጸቦም ክዳውንቱ ተኸዲኑ ከም ብሓድሽ ተቐመጠ፤ ከምዚ ከአ በሎም፦ “እዚ ዝገበርኩልኩምሲ አስተውዒልኩምዎዶ አሎኹም፧ ንስኻትኩም መምህር! ጎይታ ኢልኩም ትጽውዑኒ፡ ከምኡ ስለዝኾንኩ ኸአ ጽቡቕ በልኩም። አነ ጎይታን መምህርን ከሎኹ አእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ አእጋር ሓድሕድኩም ክትሓጽቡ ይግበአኩም እዩ። ከምቲ አነ ንአኻትኩም ዝገበርክዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ አርአያ ሂበኩም አሎኹ”። ዮሓ. 13:15
ጽልጣን ንምድያብን ንምዕብላልን ዘይኮነስ ትሕት ንኽንብልን ታሕቲ ክንወርድን ክሕግዘና ወይ ክገብረና አለዎ። ነዚ ዓይነት ሕይወት ክምህር ኢዩ ክርስቶስ ጎይታና ናብዚ ዓለም እዚ ዝመጸ ስጋና ብምልባስ ከማና ሰብ ዝኾነ። ። ምኽኒያቱ ኸአ ወዲ ሰብ ኬገልግልን ሕይወቱ በጃ ብዙኃት ኪህብን እምበር ኬገልግልዎ አይመጸን” በሎም። እቲ ንላዕሊ ክድይብ ጥራይ ዝሓስብ ነቶም ናአሽቱ አቃልቦ አይገብረሎምን። ነዚ ክርስቶስ ግና ይቃወሞ፡ ክርስቶስ ሓደ ቆልዓ ወሲዱ ድማ አብ ማእከሎም አቖሞ፥ ሓቒፉ ኸአ፦ “ ካብዞም ከምዚአቶም ዝበሉ ቖልዑ ንሓደ ብስመይ ዚቕበል ዘበለ ንአይ እዩ ዚቕበል፥ እቲ ንአይ ዚቕበል ከአ ነቲ ዝለ አኸኒ እዩ እምበር ንአይ አይኮነን ዚቕበል” በሎም። ዝለዚ ብስም ክርስቶስ ነቶም ነአሽቱን ጽጉማትን ዝቅበል ንኽርስቶስ ጎይታኡ ይቕበል። ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና እምበአር ንሕና ከም አምነቲ ክርስቶስ ሓዋሪያት ክርስትሶ ን አገልግሎት ዝተጸዋ ዕና ፍጡራቱ ኢና፡:
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ካብ ናይ ኢትዮጵያ 547 ናይ ምርጫ ክልላት ዛጊድ ኣብ ኢዱ ዝኣተወ ናይ 442 ግዚያዊ ውፅኢት ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ምስዓሩ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ናይ 2007 ዓ/ም ሓፈሻዊ ምርጫ ግዚያዊ ውፅኢት ዕላዊ ዝገበሩ ኣቦ መንበር ሃገራዊ ምርጫ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና ክሳብ ሕዚ ብዘሎ ሓበሬታ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን ኣጋር ውድባትን ምስዓሮም ገሊፆም ኣለው።
‘’ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክብዘለዋ 23 መናብር ንኹሎም ኢህወዴግ ስዒሩ’ሎ’’ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣብ ክልል ኦሮሚያ ካብ ዘለው 178 መናብር ወክልቲ ህዝቢ ናይ 150 ውፅኢት በፂሑና’ሎ።ኩሎም 150 ኦህዴው/ኢህወዴግ ስዒርሩ’ሎ’ኢሎም።
ካብ ክልል ኣምሓራ ብኣዴን/ኢህወዴግ፣ካብ ናይ ደቡብ ክልል ዴህዴን/ኢህወዴግ፣ካብ ክልል ትግራይ ድማ ህውሓት ንኹሎም ስዒሮም ኣለው።
ብናይ ኢህወዴግ ኣጋር ውድባት ዝምርሓ ክልላት እውን ተመሳሳሊ ውፅኢት ተመዝጊቡ’ሎ።ተቓወምቲ ዝሰዓርሉ እንተሃሊዩ ዝተሓተቱ ኣቦ መንበር ቦርድ ምርጫ ውፅኢ ምሉእ ብምሉእ ምስ በፅሐ እዩ ዝፍለጥ ኢሎም።
ገለ ፖለቲካዊ ፓርትታት እቲ ምርጫ ብፅዕንቶን ብምንክልባትን ዝተኻየደ እዩ ክብሉ ቅሬትኦም ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ግን እቲ ምርጫ ብዕውት ተዛዚሙ’ሎ ክብል ኣወዲሱዎ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ሰላማዊ መረፃ ምክያዳ ብምንኣድ እንተኾነ ግን ኣብ ስቪል ማሕበረሰባት፣መራኸቢ ብዙሃን፣ተቓወምቲ ፓርትታት፣ነፃ ድምፅን ኣረኣእያን ምድራት ኣብታ ምቕፃሉ ብዓሚቕ ከምዘሻቐሎ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኣብ ዙምባቤ ትማሊ ዝተኻየደ ምርጫ ስዒቡ ተቓወምትን ሓይልታት ፀጥታን ኣብ ዋና ከተማ ሃራሬ ተጋጭዮም ክልተ ሰባት ብጥይት ከምዝተቐትሉ ተሓቢሩ።ውፅኢት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ወግዓዊ ክኸውን ኣብ ልዕሊ ዝሓተቱ ወታደራትን ፖሊስን ሎሚ ረቡዕ ቶኽሲ ከፊቶም ኣለው።
መራሒ ተቓዋሚ ኔልሰን ቻሚሳ ንፕረዚዳንት ኤመርሰን ሙናንጋግዋ ብምስዓር “ተዓዊተ ኣለኹ” ክብሉ ኣዊጆም ኣለው።
ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ዝርከቡ ዓለምለኸ ተዓዘብቲ ቅድሚ እቲ ምርጫ ስዉር ምፍርራህ ነይሩ፤እቲ ውፅኢት ብዝደንጎየ ቁፅሪ ድማ ወጥሪ ፈጥር ይኽእል እዩ ክብሉ ስኽፍትታቶም ገሊፆም።
ነቲ ምርጫ ክዕዘቡ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተለኣኹ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር ብመሰረት ሕጊ እቲ መስርሕ ከሳልጦ ፀዊዖም።ሰብ ትሕጃ፣ብፍላይ ድማ ፖለቲካዊ መራሕትን ደገፍቶምን ነቲ መስርሕ ኣብ ሓደጋ ካብ ዘውድቕን ናይታ ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ኣብ ስግኣት ካብ ዘውድቕን ተግባራትን ክእደቡ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ፀዊዖም።


text:
ፈደረሽን ስፖርት ኡፕላንድ Upplands Idrottsförbund ናይቲ ሃገራዊ ፈደረሽን ስፖርት ዞባዊ ውድብ ኡፕላንድ እዩ። ዕማምና ነቲ ናይ ኣውራጃ ስፖርት ንምድጋፍን ንምውካልን እዩ።
Upplands Idrottsförbund ፈደረሽን ስፖርት ኡፕላንድ ምስ መንግስታዊ ትካላትን ውድባትን ብምርኻብ ናይ ኡፕላንድ ስፖርት ንውክል። ከም መጠን ስፖርታዊ ሃነጽቲ ሓሳባት ድማ ነቶም ናይቲ ቦታ ገበርትን ሓደግትን ዝኾኑ ንራኸቦም።
ፈደረሽን ስፖርት ኡፕላንድ ብኸምዚ ዚስዕብ ይነጥፍ
- ብመሰረት ናይ ስፖርት መደባት ኢድሮተን ቪል፡ ምስራሕን ነቲ ናይ ስፖርት መሰረታዊ ክብርታት ጉዳያት ከኣ ምዝርጋሕ።
- ኣብ ኡፕላንድ ዕዉት ስፖርት ንምህላው ኩነታት ምፍጣር፡ ነዚ ንምግባር ድማ ነቲ ናይ ስፖርት መሰረታዊ ጉዳያት ምሕያል
- ናይ ስፖርት ማሕበራዊ ጥቕምን ኣገዳስነቱን ኣብቲ ህዝባዊ ጥዕናን ናይ መንእሰይ ኩነታት ህይወትን ከም ዚረአ ምግባር
- ምክልኻል ህዝባዊ ምንቅስቓስ
- ን Specialidrottsdistriktsförbunden (SDF) ንስፖርታውያን ማሕበራትን እቲ ዚድለ ደገፍን ኣገልግሎትን ምሃብ


text:
ቛንቋ ትግርኛ መበቆሉ ካብ ግእዝ ምዃኑ ዘሰሓሕብ የብሉን። ሴማዊ ቛንቋ ስለዝኾነ ኸኣ ምስ ቛንቋታት ዓረብን ኢብራይስጥን ዝቐረበ ዝምድን ኣለዎ። ኣስማትና ወን ብመንጽር መበቆል ቛንቋና ኣብዚ ዝተሰረተ’ዩ።
ኣብ ኣመንቲ ክርስትና ንቆልዓ ወዲ ምስ ዝኸውን ካብታ ዝተወልደላ ኣብ ኣርብዓ መዓልቲ፣ ንጓል ኣነስተይቲ ድማ፣ ካብ ዝተወልደትላ ኣብ መበል ሰማንያ መዓልቲ ፣ ኣብ ጥምቀት ስም የወጾእሎም። ኣብዚ ስም ምውጻእ ወግዒ ቐዳሞት ወለዲ ኪኾኑ እንከለዉ፣ ቤተሰብ ፣ ኣዕሩኽ ፣ ጎረባብቲ ፣ ባሊጋኡን ናይቲ ስድራ ኣበ ነብሲ ኣብ ምውጻእ ስም ዓቢ ግደ ኣለዎም።
ኣብ ኣመንቲ ምስልምና ድማ ቆልዓ ምስ ተወልደ ኣብ መበል ሻብዓይ መዓልቱ/ታ ወለዲ መ መቅርቦም ኾይኖም ስም የውጽእሎም።
“ስም ይመርሓ ፣ ጥዋፍ የብርህ ከም ዝብሃል ወለዲ ንደቆም ስም ከውጽኡ እንከለዉ እቲ ስም ምስ ዝተፈላለየ ትርጉም ዝተታሓዘዩ። ካብቲ ብዙሕ ሒደት ቀዳሞት ኣቦታትና ስም ንምውጻእ ዝጥቀምሉ ዝነበሩ ሜላ ንመልከት።
ስም ከምዚ ሎሚ ፣ በብዝመጻኣልካ፣ ወይ ወን ኣብ እዝንኻ ጠላሕ ዝበለካ፣ ስም ህቡብ ሰብ ከይተሳዕረ ኤርትራዊ ኣስማትና፣ ኣብ ሽዱሽተ ነገራት ዝተማከዩ ዝነበረ። እዚ ማእከልነት ድማ፣ እቲ ሰብ ( ስሙ ብምስማዕ ጥራይ ኣበየናይ ሙዃኑ ክትምድቦን እንታይ ሙዃኑን ክትፈልጦ ይከኣል።
ናይ መዓርግ ስም
ወለዲ ንውላዶም ኣብ ህይወቱ ዝለዓለ መዓርግ ሃልይዎ ንርእሱን ሕብረተሰቡን ኾይኑ …ምስ ሸምገሉ ድማ ክናብዮም ብምምናይ ዘውጽእዎ መደብ ስም’ዩ። ዝበዝሕ ግዜ ድማ ፣ እቲ ኣስማት ነዚ ይመስል፣
“ንጉስ፣ ንግስቲ፣ ሱልጣን፣ ልዑል ፣ ልዑላይ፣ ጎይትኦም ኣኽሊሉ፣ ዘውዲ፣ መስፍን ፣ ትብለጽ ……ወዘተ ኪኸውን ይኽእል ዘውጽእሎም።
ናይ ኩነታት ስም
ኣብርሃምን ሳራን ፣ይስሓቕ ኣብ እርጋኖም ስለ ዝተወልደ ብምግራም ( ሰሓቑ) ንውልዶም ኸኣ ብሰበቡ ይስሓቕ በልዎ። እዚ ምስቲ ኩነታት ብዝዛመድ ፍጻሜታት ፣ ክከናወን ይኽእል። ኣብ ሰውራ ኤርትራ( ነቲ ብጾቶም ዝተሰውኡሉ ቦታ ንመዘከርታ፣ ወይ ወን ንዚ ዝመሳሰል ፍጻሜታት ኣብ ዝኽሰተሉ ዝወጹ ኣስማት ማእለያ የብሎምን። ( ደንደን፣ ደጀን፣ ሓበን፣…… ወዘተ ) ኪግለጽ ይከኣል።
ናይ ሓጎስን ምስጋናን ስም
ወለዲ ኪሕጎሱ እንከለው ወይ ትምኒቶም ሓሳቦም ኣብ ዝመልኣሎም ግዜ ዘውጽእዎ ስም ይውክል።
“ሓጎስ ፣ተድላ፣ ፍስሓ ፣ ከሰተ፣ ሰመረ፣ ተመስገን፣ ስብሓት፣ ውዳሰ፣ ትርሓስ ፣ መብራህቱ፣ መብራት ዘኣመሰሉ ኣስማት የውጽኡ።
ናይ ምሕረት ስም
ሓደ ኣባል ቤተሰብ ሓሚኑ ክሓዊ እንከሎ ወይ ከኣ መብጽዓ ገይሮም ኣብ ስድራቤቶም ፣ ምሕረት ክወርድ እንከሎ፣ ዝወጽእ ኣስማት ይውክል።
“መሓሪ፣ ምሕረተኣብ፣ ምሕረቱ፣ኣድሓኖም፣ ኣድሓነት፣ መድሃኔ፣ መድህን…..ወዘተ “ ኪከውን ይኽእል።
ናይ ምሕዳግ ስም
ቤተሰብ ኣቐዲሞም ዝወልድዎም ዝነበሩ ቆልዑ ኣብ ህጻንነቶም ይሞትዎም እንተነይሮም ፣ ኣምላኽ ‘ዚ ሓድሽ ዝተወልደ ህጻን ምእንቲ ክሓድገሎም ዝምነይዎን ዝልምንሉን ኣስመት፣
“ይሕደጎ፣ ይሕደጋ፣ ተኪአ፣ ተኽኣ፣ ግደ፣ ግደይ፣ ፋንታ፣ ፍቓዱ፣ የዕብዮ ፣ ትዕበ፣ ጎደፋይ ..ወዘተ ኪኸውን ይኽእል።
ናይ ዑቕባን ጸጋን ስም
ስድራቤት ንደቆም ፈጣሪ ወይ መላእኽቲ ኣብ ህይወቶም ጥዕናን ጸጋን ሂቦም ከጽልልዎምን ከዕቅብዎምን ዝምነዩ ኣስማት፣
“ዑቕባ እዝጊ፣ ናይእዝጊ፣ ዑቕባ ማርያም፣ ዑቕባ ሚካኤል ፣ ለተ ማርያም፣ ሃይለ ገርግስ ወልደኣብ ፣ ሃብተ ኢየሱስ፣ ገበረክርስቶስ፣ ጸገዘኣብ.ወዘተ ኪከውን ይኽእል።
ዝኾነ ኾይኑ፣ ቀዳሞት ፣ ኣቦታትና፣ ምስ እምነቶምን ፣ ባህሎምን ዝሳነን፣ ኣወጻጽኣ ኣስማት ነይርዎም። ኣብ ሎሚ ኾይና፣ ነቲ ዝነበረ ከንቆናጽብ፣ ወይ ውን፣ ከነቓሽሽ፣ ኣይግባእን። እቲ ዝነበረ ኣወጻጽኣ ኣስማት ድንቒ ጥበብ፣ ኣብ ግዚኡ፣ ሎሚከ ኣስማት ደቕና፣ ኣብ ከመይ ኩነት፣ ኣማእዚና ኢና እነውጽኦ ብርግከ ነቲ ዝነበረ ወይ ዘሎ ኩነታትን፣ ባህልን ይውኽለል’ዶ፧
እንድዒ ንስኻትኩም እትብልዎ ምበር ኣነስ ኣስማት ደቂና ክሳብ ባዕልና ክንጽውዖ ውን እንጽገም ማእለያ የብልናን። ስለዚ ልቢ በሉ፣ ስም መራሒ ስለዝኾነ።


text:
መልእክቲ ደገፍ ንፈስቲቫል ፍራንክ ፈርት
መልእክቲ ደገፍ ንፈስቲቫል ፍራንክ ፈርት፣ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ፣ 04/08/2017
ዝኸበርኩም ኣሰናዳኢት ፈስቲቫል ፍራንክፈርት፣ ዝኸበርኩም መሪሕነትን ካድራትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ዝኸበርኩም ኣባላትን መሪሕነታትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ሲቪክ ማሕበራትን፣ ዝከበርኩም ዕደማት ኣጋይሽ፣
ኣቐዲመ ኣብዚ ምዕሩግን ሃገራዊ ፈስቲቫል ብሰንኪ ጻዕቂ ስራሕን ካልእን ኣብ ሞንጎኹም ክርከብ ዘይምኽእለይ እቕረታ እንዳሓተትኩ፡ ቀጺለ ከም ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ብስም መሪሕነት ካድራትን መሰረታትን ደገፍትን ሰልፍና ነዚ ቓልዚ ከቀርብ ዝተፈቐደለይ የመስግን፡ ናይ ለምዘበን ፈስቲቭል ከምቶም ዝሓለፉ ፈስቲቫላት ዕዉትን ድሙቕን ክኸውን ዘለኒ ሰናይ ምንዮት ውሲኸ ይገጽ።
ዝኸበኩምን ዝኸበርክንን፣ ፈስቲቫል ሓደ ካብቶም ብውጹዓት ደለይቲ ፍትሒን ሃገራውያንን ተቓለስትን ውድብን ዝሰላሰልን ሃገራዊ መተኣኻኸብን መራኸብን መዛተይን ባይታ ከም ሙዃኑ መጠን ንሓፈሻዊ ኩነታት ሃገርና ኣልዒልና ኣብ ዙርያ መግትእን መፍትሕታትን ክንገብረሉ ዘይካኣልና፡ ህሉዋት ጸገማትና ክንላዘብ ዉሁብን ጉደድን ይኸውን፡ ንሕና ኤርትራውያን ድሕሪ’ቲ ስለ ናጽነትና ዝኸፈልናዮ መዳርግቲ ዘይርከቦ ረዚን ዋጋ፡ ሕሰማትና ብዘየዳግም ንሓዋሩ ተቐንጢጡ፡ ናጽነትናን ሓርነትናን ዉሑስ ኮይኑ፡ ብኽብረትን ቅሳነትን ክነብርን ጉቡእና እዃ እንተነበረ፡ ብሰንኪቲ ኣብ ምድሪ-ቤትና ዝፈለሓን ንባህግታትና ዝጨወየን፡ ብሕትውናን ምልክን ኣንጊሱ ናብ ውሽጣዊ ባርነት ዝሸመመና ጠላምን ገባትን ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብቲ ዝመረረ ሃለዋትን ኣብ ታሪኽ ኣህዛብ ዓለም ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ዋሕዚታቱ ዛጊት ከቋርጽ ዘይካኣለ በደላትን ገበናትን ፈሲስናን ይፈሰናን ኣሎ።
ገለ ካብኡ እውን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝብናን፡ ምስቲ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናኸፈኤ ዝኸይድ ዘሎ ተጽዕኖታት ምልክን ማሕበራውን ቁጠባውን ማሓንቆታትን ካልእን ጹረት ሚዛኑ ልዕሊ ዓቀን ከቢድዎን ኣብ ናይ መወዳእታ ጥርዚ በጺሑን ይርከብ።
መንእሰያትና ተስፋን ራኢን ኣልቦን ኮይኖም ካብ ሃገር ክስደዱ የእጋሮም ናብ ዝመረሖም ክሳጉሙ ብጅምላን ብኣሰቃቒ ኩነትን ኣብ ኣጻምእ በረኻታትን ማያት ባሕርን እንዳ ሃለቁ፡ እቲ ጨካንን ገባትን ስርዓት ህግደፍ ካብታ ዘውዲ ምልኪ ዝደፋኣላ ዕለት ጽባሕ ናጽነት፡
ክሳብ ሎሚ ጨካንን ዘይሓላፍነታውን ንጠቕላሊ ብርሰትና ዝቖመን ዝተዓጠቐን ደመኛ ሙዃኑ ብግብሪ ኣርእይና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ገጽ መሊሱ ክንሕፈናን ንገበናቱ ጡዑስን ካሓስን መንፈስ ክላበስን ንምሕረትና ክሳደ ዝደፍእን ባህሪያት ከምዘይብሉ መምስ ኣሰንባሪ ከይድታቱ ክሕደታቱን እናሻዕ ይነግረናን ኣነጺርልናን ኣሎ።
እምባርከስ ሃለዋትና ዝሓሰመን ዝመረረን ካብ ኮነ እከይ ትልሚ መጻኢና ብሕሳብን ኣካይዳን ጠላሚናን ቀታሊናን ምስሉ እዚ ካብ ኮነ ኣብ ሞንጎ ህላወን ዘይምህላውን፡ ኣብ ቅድሜና ክልተን ደምዳምን ምርጫታት ተዋዲዶም ወይ ንህላወና ንበቅዕ ወይ ህላወና ክንጽንቅቕ ምላሽና ከነቐምጥ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝጽበየና ዘሎ ህሞት ብፍላይ በኣና በቶም ካብ ሃገር ወጻኢ ዘሎና ደለይቲ ፍትሒ እሞ ድማ ብግሁድ ኣብ ዝግበር ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ተጸሚድና እንርከብ ተቓለስቲ፡ ንሕሉፍ ዓመታት እቲ ዘሎ ምንቅስቓስና ከም’ቲ ዝድለ ንኸይሱጉም ሓሊኹ ሒዝዎ ከም ዝጸንሐ ዝንገረሉ ምኽንያት ሓደ ብዝሒ ውድባትን ሕድሕዳዊ ምትፍናናቶምን’ዩ።
እዚ ስነ ሞጎት’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ብስሩዕ ኣብ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ንኸይሳተፍ ናይ ምጥርጣር መንፈስ ክፈጥረሉ ጸኒሑ’ዩ። ነዚ ምስሊ’ዚ ንምቕያር ድማ’ዩ ተቓወምቲ ሓይልታትን በርገሳውያን ማሕበራትን ፍልልያተን ጼረን ኣብ ሓደ ጽላል ተጠርኒፈን ብምቅላስ ህዝባዊ ተቐባልነት ዘለዎ ኣወዳድባ ክሕዛ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ሓቅን ዝሓልሞ’ዩ።
ዝኸበርኩም ዝኸብርክንን ንጥፍኣት ከም ሕርያ ዝወስድ ኣካል ከምዘየለ ርዱእ ኮይኑ፡ ሃለዋትና ድማ እቲ ኣቐዲመ ዝጠቅስክዎ ሓቅታቱ እናሃለወ፡ ክሳብ ሕጂ ንህላወናን ቀጻልነትናን ዝወሰድናዮም ተበግሶታት ቃልሲ ደኹማትን ዘይ-ኣድማዕትን ነይሮምን ይቕጽሉን ኣለዉ። ቀዳምነት ንሃገርናን ድሕነትናን ድሕነት መላእ ህዝብናን ሰሪዕና ኣክንዲ ንዓይ፣ ስኒትን ውህደትን ዊሒድና ኣብ ባዕላዊ ግርጭታትን ምንዕዓቅን ምንጽጻግን ድሕሪ ምውዳቕና ኣዳዳ ተበለጽትን መንደልሓቕትን ንሙኳን ንበቅዕ ምህላውና ዘሎ ተርእዩ ይምስክር ከምውጺኡቱ ድማ ዘይ ብቑዕነት ተወንዚፋ ኣብ ረዚን ትዕዝብቲ ሓፋሽ ህዝብና ንርከብ።
ኣብ መወዳእታ ቃለይ ድማ ሎሚ ሕሉፍን ህሉዉን ኩነታትና ገምጊምና ብምሕዋይ፣ ዕምሪ ጸላኢና ከነሕጽርን ልዕልና ሕጊ ከነንግስ ፍትሒ ማዕርነት ኩሎም ሓርነታትን ከነረጋግጽ መድረኻዊ ዛዕባናን ጻዊዒት ህብናን ከምሙዃኑ መጠን፡ ኣብዚ ፈስቲቫል ፍራንፎት ናይ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ብዓል ቤታውን ውድዓውን ጸጋማትና ክንናገፍ ፍልልያትና ኣወንዚፍና ድሕነት ህዝብን ሃገርን ከነቀድምን፡ ነዚ ኣካቢና ዝኾነ ፈስቲቫል ሓድነትና ኣብ ምድልዳል ብግብርን ብጉቡእን ክንጥቐመሉ፡ ሃገራዊ ዛዕባታት ኣዕዚዝና ናብ መፍቲሒታት ዝመርሑና ልዝባት ከነካይደሉ ዘለኒ ልባውን ልዑል ህርፋንን እንዳገለጽኩ፡ ነዚ ሃገራዊ ፈስቲቫል ክውን ዝገበሩ ኣሰናዲኢትን ሓገዝትን እንዳመስገንኩ ደጊመ ዕዉት ፈስቲቫል ደለይቲ ፍትሒ ይምነ፡ ደጊመ ብሰመይን ብስም ሰልፊ ናህዳ ኤርትራን ንዝገበርኩምለይ ዕድመ የመስግን።
ዓብደራሕማን ጣሃኑር
ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዲ ኤርትራ
04/08/2017


text:
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ሎሚ 28 መስከረም ስሩዕ...
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣
ሎሚ 28 መስከረም ስሩዕ ኣኼባኡ ጀሚሩ።
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ሎሚ 28 መስከረም 2012 ስሩዕ ኣኼባኡ ጀሚሩ።
ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ኣብ ቀዳማይ ዛዕባኡ፣ ኣብ ስትራተጂካዊ ውጥን ሃገራዊ መደባት ልምዓትን ዕብየትን 2013’ዩ ዘትዩ። Read more
ትሕተ-ቅርጻዊ መልክዕ ከተማ ከረን ንምዕቃብ ...
ትሕተ-ቅርጻዊ መልክዕ ከተማ ከረን ንምዕቃብ
ሓያል ጻዕሪ ይካየድ ኣሎ
Read the full PDF here
ሶማል… ጠንቂ… ሳዕቤን…ነባሪ ፍታሕ ንህዝቢ...
ሶማል… ጠንቂ… ሳዕቤን…ነባሪ ፍታሕ
ንህዝቢ ሶማል ምድጋፍ ሕጋውን ሞራላውን ግዴታ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ
Read the full PDF here
“መሬት ናይ መንግስቲ’ዩ!”
“መሬት ናይ መንግስቲ’ዩ!”
ስትራተጂ ሃገራዊ መርሓ ኤርትራ፡ ልምዓት፡ ዕብየት፡ ራህዋ፡ ቅሳነት ምርግጋጽ’ዩ። ነባሪ ልምዓት፡ ነባሪ ዕብየት፡ ነባሪ ራህዋ፡ ነባሪ ቅሳነት፡ ስለ’ዚ ድማ ርጉእ ሃገራዊ ድሕነት ዝረጋገጽ፡ ብንጹር ራእዪ፣ ነዚ ራእዪ ዜጨብጥ ግብራዊ ውጥናት፡ ናይ ትግባረ ስትራተጂ፣ ናይ ልምዓት ፕሮግራማት፡ ሕጋውን ስነ-ምግባራውን ድስፕሊን’ዩ።
ኤርትራ እትኽተሎ ናይ ወጻኢ ስትራተጂ፣ ንሓባራዊ...
ኤርትራ እትኽተሎ ናይ ወጻኢ ስትራተጂ፣ ንሓባራዊ ረብሓ ዘገልግል ከምዝኾነ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ገሊጹ።
ኤርትራ እትኽተሎ ናይ ወጻኢ ስትራተጂ፣ ንሓባራዊ ረብሓ ዘገልግል ከምዝኾነ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ25 መስከረም ምስ ኣብ ምስሪ ዝዓበየት መጽሄት ‘ኣ’ስያሳ ኣ’ደውልያ’ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ብቐንዱ ኣብ ጕዕዞ ህንጸት ሃገር፣ ዞባውን ኣህጉራውን ምዕባለታት፣ ዝምድናታት ኤርትራ ምስ ሃገራት ዞባ ቀርኒ-ኣፍሪቃ፣ ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን፣ ከምኡ’ውን ኩነታት ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ውድባት ዘተኰረ ቃለ-መሕትት ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብዋጋ ካልኦት ክትረብሕ፣ ክትስውድን ክትፍርዝንን ምህቃን ኣዝዩ ሓደገኛ ከምዝኾነ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝርአ ዘሎ ጸገማትን ግጭታትን ድማ ቀጥታዊ ሳዕቤን ናይዚ “ንዓይ ጥራይ ይጥዓመኒ” ዝብል ገባቲ ኣካይዳ ከምዝኾነ ብምምልካት፣ ኤርትራ ምስ ኩለን ሃገራት ብምክብባር፣ ምምልላእን ምትሕብባርን ዘንብራ ስትራተጂ ከምእትኽተል ብዝርዝር ኣብሪሁ። Read more


text:
ኣብ ኤርትራ እዋን ውታሃደራዊ ኣገልግሎቶም ንዝፈፀሙ መንእሰያት ንዘይምጥያስ ዶብ ዘይምሕንፃጽን ስግአት ኹናትን ከም ምኽንያት ምቅራብ ዕላምኡ ዝሰሓተ ኽትዕ'ዩ ክብል ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ተዛሪቡ።
እቶም 18-እዋርሕ ግቡኦም ዝፈፀሙ ኣጣይስካ እቲ ሓደጋ ኣሎ ኢልካ እንተ አሚንካ፡ ዶብ ክሳብ ዘይተሓንፀፀ ክህሉ'ውን ይኽእል'ዩ ፡ ነቲ ዝተማሃርዎ ናይ ውግእ ስልቲ ከይርስዕዎ እቲ ዝተማህርዎ ኣብ ሳዋ መታን ከይርስዕዎ ኹሎም ኣድራሽኦም ተታሒዙ አበይ ሪፖርት ከምዝገብሩ ብስርዓት አዋዲድካ ኣብ ዓዓመት'ውን ከከም'ቲ ኩነታቱ ዝፈቅዶ ንወርሒ ይኹን ክልተ ሰሙን ወይ'ውን ሰሙን እናምፃእካ ትዕልሞም፡ ነቲ ፍልጠቶም ከተሕድሶ ትኽእል ኢኻ ኢሉ ዶ/ር ጋይም ክብረአብ።
እዚ ናብረኦም እናገበሩ ስድረኦም እንዳአለዩ ስለዘካይድዎ እቲ ኣብ ሃገር ዘለዎም ስሚዒት በቲ ደረጃ'ዩ ዝልዕል ክብል ዶ/ር ጋይም ወሲኹ።
ሕጂ ግን ብዘይድልየቶም ብሓይሊ ቆሪንካ ሓደጋ'ሎ ኢልካ ብጥርሑ እንዳስራሕካ እዚ ንናይ ሃገር ምክልኻል ዘለዎም ድልየትን ንናይ ኤርትራ ናይ ምክልኻል ዓቅሚን የድክሞ'ዩ ኢለ'የ ዝአምን ክብል ዶ/ር ጋይም ተዛሪቡ።
ስለዚ ምጥያስ እንተዝግበር ፡ምጥያስ ግን ናይ ብሓቂ ምጥያስ፡ እንተዝግበር እሞ ሓገዝ ረኺቦም ርእሶም ዝኽእልሉ መንገዲ እንተ ዝፍጠር ንሃገር መበርከቱ ንዓታቶም'ውን ምተጠቀሙ ንስድርኦም'ውን መገልገሉ ኢሉ ዶ/ር ጋይም።
እዚ ክሳብ ዝኸውን ግን ነቶም ካብ ሃገር ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለው መንእሰያት ኣብ መንገዲ ዘሎ ሓደጋታት ምቅላሓን ሓበሬታ ምሃብን ሓላፍነት ኣለና፡ ኹሉ ሕልና ዘለዎ ሰብ'ውን ክገብሮ ዘለዎ'ዩ ክብል ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ኣስሚሩ።
ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ኣብ ሎንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ወስት ባንክ ዩኒቨርስቲ ናይ ሶሻል ስታዲስ ፕሮፈሰር፡ ከምኡ'ውን ኣብ'ቲ ዩኒቨርስቲ ዲረክተር ክፍሊ መፅናዕቲ ስደተኛታት፡ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ብዙሓት መፅናዕታዊ ፅሑፋት ዘበርከተን ብዛዕባ ፖሎቲካዊ መስርሕ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ምርምራዊ መፃሕፍቲ ዝፀሓፈን'ዩ።


text:
ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንትን፣ኣብ‘ዚ ሰሙን ናብ ኣፍሪቃ ዝፍፅመኦ መገሻ፣ኣብ ምጥንኻር ንግዲ፣ምዕባለን ዞባዊ ፀጥታን ዘተኮረ ከምዝኾን ተገሊፁ።
ኣብ ሕቡራት ዓረብ ኢሚሬትስ ንጉዳይ ሊብያ ኣብ ዝመክር ኣኼባ ድሕሪ ምስታፈን፣ናብ ኣፍሪቃ ሰጊረን መገሻ ክፍፅማ‘የን ሂለርይ ክልንትን።
ጉዳይ ኣግዋ (ዕድላት ምዕባለ ኣፍሪቃ ዘፅደቀ ሕጊ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን) ኣብ ሉሳካ ታንዛንያ ዓርቢ ክዘራረባሉ መደብ ኣለወን።
ድሕሪ ዛምብያ ወ/ሮ ሂለርይ ክልንትን ናብ’ታ ምስ ትካል ግድላት ሚለንየማዊ ግድላት ዩ-ስ ናይ 7 ሚእቲ ሚልዮን ውዕል ዝተፈራረመት ታንዛንያ ክኣትዋን።እቲ ገንዘብ ኣብ ምንካይ ድኽነት፣ቁጠባዊ ምብርባር ዘተኮሩ መደባት ኣብ ምፍፃም ዝውዕል‘ዩ።
ካልእ ዓብዪ ትኹረት መገሻ ምንስቲር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንትን ኣብ‘ቲ ተባራዒ ዞባ ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ናይ ነዊሕ መሻርኽቲ ዩ-ስ ዝኾነት ኢትዮዽያ‘ያ።ወሃቢ-ቃል ምንስቲር ወፃኢ ኢትዮዽያ ዲና ሙፍቲ፣ ንኣገዳስነት እቲ ዑደት ይገልፁ።
”ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ምትሕብባር ኣሎና።ኣብ ምዕባለን፣ፀጥታን ዝኣምሰሉን ዘፈራት ንተሓጋገዝ ኢና።እዞም ዝፀንሑና ርክባት ክጠናኸሩ ካብኡ ሓሊፍና ድማ ኣብ ምርግጋፅ ዞባዊ ፀጥታ ሓቢርና ክንሰርሕ ኢና ዝብል ተስፋ ኣሎና” ኢሎም ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ።
ኣብ ሞንጎ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝደገሰ ኲናት ከምኡውን ኣብ ሶማልያ ዘየባሪ ግጭት ንዩ-ስን ንኢትዮዽያን ማዕረ ዘሻቅሎም ፀጥታዊ ፀገማት‘ዮም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ሂለርይ ክልተን ምስ ደምበ ተቃውሞ ኢትዮዽያ ዝራኸባ እንተኾይነን ዝሕብር መደብ ስለዘይተገልፀ ኣዝዮም ከምዝጓሃዩ መራሒ መድረክ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ገሊፆም።
ዶ/ር ነጋሶ ኣብ ሪኢቶኦም፣ውሽጣዊ ኣፍሪቃዊ ፖለቲካ ኣገዳሲ‘ዩ ይብሉ። ኣብ ጉዳይ ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ርኡይ ጉድለት ምስ ዝኽሰት ይብሉ ንሶም፣ምዕባለን ህድኣትን ኣይረጋገፁን።
ከምዝመስለኒ ኢሎም ዶ/ር ነጋሶ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ነቲ ፕሮግራም ከውፅእን ምሳና ንክራኸባን ክገብርን ኣለዎ።እንተዘይረኺበናና ኣዝዩ ዘሕዝን ክኸውን እዩ።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ንዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ንኢትዮዽያ ይመርሑ። ተቃወምቶም ኣብ‘ታ ሃገር ናፃን ርትዓውን ምርጫ ንከይሳለጥ ዓንቂፎም ኢሎም ይኸስዎም።ብማሕበራዊ ሚድያ ዝተደገፈ ኣድማ ፀረ መንግስቲ ኣብ እዋን ዕስራ ግንቦት፣ብጠንቂ ከስዕብ ይኽእል‘ዩ ዝተባሃለሉ ስጉምቲ ሓይልታት ፀጥታ ከምዝፈሸለ ዝዝከር‘ዩ ይብል እቲ ሪፖርት።


text:
መራሕቲ 40 ሃገራት ሱማሊያዊያን ፖለቲከኛታት ኣብታ ብዅናት ዝተሃሰየት ሃገሮም ማሕበራውን ፖለቲካውን ደሕንነት ሃገሮም ካብቲ ኣትያቶ ዘላ ሽግር ንምውፃእ ዝቕፅል ሓሙስ ኣብ ለንደን ኣብዝካየድ ዋዕላ ክሳተፉ እዮም።
ኣብ ሞቓድሾ ካብ ዝርከቡ ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካ ዝለዓለ ቁፅሪ ዘለዎም ወታደራት ዘዋፈረት ኡጋንዳ ግን ፌደራላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ እቲ ጉባኤ ዕውት ክኽውን ዝኽእል ሱማሊያዊያን ኣብ ውሽጦም ዘሎ ፖለቲካዊ ምውጣጥ ጠጠው እንተቢሎምዎ እዩ ትብል።
ኣብ ሱማሊያ መገሻ የካይዱ ዘለው ምንስቴር ወፃኢ ኡጋንዳ ኦኬሎ ሀንሪ ኦረይም ነቲ ብቀዳማይ ምንስቴር ብሪታኒያ ዴቪድ ካምረን ኣሰናዳእነት ዝካየድ ናይ ለንደን ጉባኤ ሱምሊያ ክትጥቀመሉ ፀዊዖም።
አተሓሒዞም'ውን "ሱማሊያ ብኹሉ ተቐባልነት ዘለዎ፡ግልፅን ኩሉ-ሓቆፍን ብሱማሊያዊያን ዝምራሕን ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ዕድል ዝህብ እዩ።እዚ ተቐባልነት ዘለዎ ሕገ መንግስቲ ናብ ምፅዳቕን ብኡ ኣቢሉ ድማ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ናብ ምክያድን ከመርሖም እዩ" ኢሎም።
ኦሪየም መንግስቶም ኣብ መንጎ ሰበ ስልጣን ሱማሊያ ዘሎ ወጥሪ ኣብ ሱማሊያ ንልዕሊ 20 ዓመታት ዝተኻየደ ዅናት ብምውጋድ ምርግጋእ ንኽፍጠር ዕንቅፋት ምዃኑ ከምኣምን ገሊፆም።
ኡጋንዳ ካብ 2007 ኣ/ፈ ጀሚሩ ካብቶም ልዕሊ ትሽዓተ ሽሕ ጠንካራ ወታደራት ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪካ ዝበዝሐ ቁፅሪ ወታደራት ዝሃበት ሃገር እያ።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ነዚ ዝተረድኣ ክልተ ኣሓት ናይ ቆልዑ መጽሓፍቲ አሕቲመን ምውጻእ ጀሚረን። እዚ መጽሓፍቲ ኢትዮጵያዊያን ቆልዑ ብዝርድእዎ መልክዕ ዝተዳለወ መጽሓፍቲ’ዩ።
ሓንቲ ካብዘን ኣሓት ጽዮን ኪሮን ትብሃል ንእሽቶይ ከላ ብአምሓርኛ ዝተጻሕፉ መጽሕፍቲ ብዘይምንባሮም ነቲ ናይ ምንባብ ድሌታ ንምርዋይ ናይ እንግሊዝ መጽሓፍቲ እንዳንበበት ከምዝዓበት ትገልጽ።
ጽዮን ምስ ሓፍታ ብምዃን’ያ ነዚ ናይ ቆልዑ መጽሓፍቲ ናይ ምሕታም ስራሕ ዝጀመረቶ። ንመጀመርያ ጊዜ ዘሕተምኦ መጽሓፍ ድማ ባህልን ልምዲን እቲ ሕብረተሰብ ብዘንጸባርቕ መልክዑ ዝተዳለወ ዛንታ አፈ-ታሪክ ስኒ’ዩ። ምኽንያቱ ቆልዑ ባህልን ልምድን ሕብረተሰቦም እንዳፈለጡ ክዓብዩ’ኣለዎም ትብል ጽዮን። ጽዮን ብተወሳኺ ንሳ ንእሽቶ አብ ዝነበረትሉ ጊዜ ተንብቦ ዝነበረት ኣፈ-ታሪክ ስኒ ምስቲ ዘዕበያ ባህልን ልምድን ናይ ኢትዮጵያ ዘይተሓሓዝ ከምዝነበረ’ዩ ትገልጽ። ስለዝኾነ ድማ እዘን ክልተ ኣሓት አፈ-ታሪክ ስኒን ካልኦት መጽሓፍትን ቆልዑ’ታ ሃገር ብዝርድኦምን ዝፈልጥዎን መዳይ ዘሕተማ ዘለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ህጹጽ መጸዋዕታ ንደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን
ህጹጽ መጸዋዕታ ንደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሳምንታት ብዝተኸሰተ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ዝተሻቐለ ህዝብና፡ናይ ክተት መጸዋዕታ ኣቕሪቡ ኣሎ።በዚ መሰረት ንዕለት 31 ነሓሰ(August 31)2018 ኣብ ጀነቫ ስዊዘርላንድ ሰላማዊ ሰልፊ ድሕሪ ምክያድ ንጽባሒቱ ኩሉ አሪትራዊ ዝሳተፈሉ ኣኼባ ክካየድ
ህጹጽ መጸዋዕታ ንደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሳምንታት ብዝተኸሰተ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ዝተሻቐለ ህዝብና፡ናይ ክተት መጸዋዕታ ኣቕሪቡ ኣሎ።በዚ መሰረት ንዕለት 31 ነሓሰ(August 31)2018 ኣብ ጀነቫ ስዊዘርላንድ ሰላማዊ ሰልፊ ድሕሪ ምክያድ ንጽባሒቱ ኩሉ አሪትራዊ ዝሳተፈሉ ኣኼባ ክካየድ እዩ።ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ጠለብ ህዝብና፡”ንኩልና ዘጽልል ሓደ መሪሕነት የድልየና ኣሎ” ስለዝኾነ እቲ ዝድለ መሪሕነት ክምረጽ እዩ።ንሕና ነበርቲ ከተማ ኢንዲያናፖሊስን ከባቢኣን ከኣ ተኣኪብና ብዛዕባ’ዚ ኤርትራዊ ህዝባዊ ጉዳይ ክንመያየጥ ሕድሪ ስውኣትና ስለዘገድደና ንቀዳም ዕለት 11 ነሓሰ 2018 ኩላትና ካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድመና ኤርትራውያን ተኣኪብና ክንመያየጥ ብትሕትና ንዕድም። ቦታ፡ ST. Michael Catholic Church 3354 W. 30th street Indianapolis, IN 46222 ሰዓት፡ 1:00 ድ.ቀ (1:00pm) ዘለኣለማዊ ክብሪ ንስውኣትና፡ ፍትሓዊትን ሰላማዊትን ብልጽግትን ኤርትራ ንምህናጽ ሕድሪ ኣለና፡
ጠላም ኢሳያስን ሰዓብቱን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ነቕርቦም፡
ክብርና ክምለስ ከም ቀደምና ሓቢርና ንቃለስ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ካይሮ ተራኺቦም፡ተዘራሪቦም
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ርክቦም ኣብ ጉዳይ ምህናጽ ዓብይ ናይ ህዳሴ ግድብ “ምስሕሓብ” ንምውጋድ ዘለዎም ቅሩብነት ገሊጾም።
ፕረዚደንት ኣል ሲሲስ ምህናጽ ናይ ህዳሴ ግድብ ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋ ብዝምልከት ዝኻየድ ስሉሳዊ ዘተ ምዕባለ ብዘይ ምርኣዩ “ብዝለዓለ ደረጃ ከምዘተሓሳስቦም” ገሊጾም።
“ ኣብ ጉዳይ ምህናጽ ግድብ ፈለግ ኒል፡ እቲ ብዛዕባ ቴክኒካዊ ምዕባለ ኣብ መንጎ ሰለስቲኣን ሃገራት ማለት ሱዳን፡ግብጺን ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘተ ንማሕበራዊ፡ከባቢያዊን ቁጠባዊን ጽልዋ ኣብ ልዕሊ ሱዳንን ግብጽን ንምግምጋምን ክውሰዱ ዝግባእ ስጉምትታት ዝሕታለ ብምህላው ብዝለዓለ ደረጃ ከምዘተሓሳስበና ገሊጸ እየ።”
ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ምህናጽ ናይ ህዳሴ ግድብ ግብጺ ካብ ፈለግ ኒል ንትረኽቦ ትሕዝቶ ማይ ዝጸልው ምኳኑ ብተደጋጋሚ ክገልጹ ዝጸንሑ ምኳኖም ይፍለጥ።
ቀዳማይ ሚኒስንትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም ከምዚ ኢሎም።
“ ንህይወት ክልቲኡ ህዝብታት መሰረት ዝኾነን ንነባሪ ዝምድና ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ዝብል እዩ እዚ ግድብ ዝህነጽ ዘሎ፡ ፈለግ ኒል ብርግጽ ከም ኩሉ ጊዜ ንምትሕብባር ዕድል ዝህብ እዩ። እዚ ዓብይ ፍለግ ንውድድር ወይ ግጭት ኮነ እምነት ምስኣን ምክንያት ከይከውን ከምቲ ክቡር ፕረዚደንት ዝበልዎ ንሰማምዓሉ ነጥቢ እዩ። ኢትዮጵያ ትዓብይን ትምዕብልን ዘላ ሃገር እያ እንተኾነ ንካልኦት ስግኣት ብምኳን ዘይኾነ ብሰላምን ሓላፍነት ዘለዋ ንብዙሓት ተስፋ ትህብ ኣፍሪቃዊያ ሃገር ኮይና ክንዓብይ ኢና ንደልይ።”
ክልቲኦም መራሕቲ ነዚ ዝበሉ ካብ ከተማ ካይሮ ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ’ዩ።


text:
ሻምፒዮን ማራቶን በይጂንግ ኤርትራዊ ግርማይ ገብረስላሰ ነቲ ውድድሩ ቅድሚ ምፍጻሙ`ዩ ግዜ ወሲዱ ባንዴራ ክቕበል መሪጹ።
ግርማይ ገብረስላሰ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ውድድረይ ቅድሚ ምፍጻመይ ባንዴራ ሒዘ ክኣቱ ዝመረጽኩሉ ኣብ ታሪኽ ክምዝገበለይ ስለ-ዝደለኹ`የ ኢሉ።
ግርማይ ኣቐዲሙ ሓንቲ ባንዴራ ኤርትራ ዝተለጠፋ ናይ ማይ ጎማ ስዒሙ`ውን ከምዘፋነዋ ይፍለጥ። እዚ`ውን ብምኽምያት `ዩ ይብል።
ቃለ-መጠይቕ ምስ ሻምፒዮን ማራቶን በይጂንግ ግርማይ ገብረስላሰ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡
እዚ ከምዚ እንከሎ ውድድራት ስፖርት በይጂንግ ቀጺሉ`ሎ። ሎሚ ካብ ዝተኻየዱ ውድድራት፡ ገንዘቤ ዲባባ ኣብ ናይ 1500 ሜትሮ ቀዳመይቲ ብምውጻእ ንኢትዮጵያ ቀዳመይቲ ወርቂ ኣምጺኣ`ላ፡ ። ገንዘቤ ዲባባ፡ ዝሓለፈ ሓምለ ኣብ ዝትኻየደ ናይ 1500 ሪኮርድ ሒዛ ዘላ ኣትሌት`ያ፡ ሓፍቲ 3ተ ግዜ ሻምፒዮን ኦሎምፒክ ጥሩነሽ ዲባባ፡ ቀረባ ዘመድ ደራርቱ ቱሉ።
ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዝተኻየደ ናይ 5ተ ሺሕ ውድድር ጉያ፡ 4ተ ኢትዮጵያውያንን 2ተ ኤርትራውያንን ተሳቲፎም`ዮም ከምኡ`ውን ዝመጽእ ሰንበት ኣብ ዝካየድ ማራቶን ደቀንስትዮ፡ 4ተ ኢትዮጵያውያንን ሓንቲ ኤርትራዊትን ክሳተፋ`የን።


text:
ኣብ ከተማ ዋዩ ሺሉክ ውግእ ክልዓል ከሎ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት/IOM/ ሰብኣዊ ሓገዛት ንምቕራብ ንዝተፀገሙ ኣሽሓት ሰባት ይምዝግብ ነይሩ።
ሰራሕተኛ ሓበሬታ እቲ ትካል ኦሊቪያ ሃዶን እታ ከተማ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብተነፃፃሪ ህድእቲ ከምዝነበረት ትገልጽ።እዚ ሓድሽ ውግእ ንነበርቲ ዘሰንበደ ከምዝኾነን እቲ ትካል ንተመዛበልትን ተመዛበልቲ የተኣናግዱ ንዘለው ማሕበረሰባትን ኣገዳሲ ረድኤት ናይ ምቕራብ ተልእኽኡ ኣዛቢዑዎ ይብላ።
“እቲ ውግእ ምስተላዕለ ብዙሓት ስቪላት ንህይወቶም ብምስጋእ ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከብ ማእኸል ዱር ሃዲሞም።እቲ ናብ ዱር ምህዳም ግዚያዊ እዩ ኢልና ተስፋ ንገብር፤ገለ ሰባት ናብታ ከተማ ተመሊሶም ሪኢና ኣለና።ካብ ሰንበት ጀሚሩ ብተዛማዲ እቲ ኩነታት ህድእ ኢሉ’ሎ።ከምኡ ክቕፅል ተስፋና ንገብር።”
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ካብ 16 ክሳብ 26 ጥሪ 2017 ዓ.ም ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ኣብ ከተማ ዋዩ ሺሉክ ንሓገዝ መዝጊቡ’ሎ ካልኦት ኣስታት 3,000 ገና ኣይተመዝገቡን።
እቲ ትካል ንክንክን ጥዕና ደቂ ኣንስትዮ ዝውዕሉ ናይ ፅረየት ኣቑሑት፣ክዳውንትን መፅለልን ክሕግዝ ከምዝፀንሐን እዚ ሓገዝ ደው ምባል ድማ ከቢድ ሳዕቤን ከምዝህልዎን ሰራሕተኛ ሓበሬታ እቲ ትካል ኦሊቪያ ሃዶ ገሊፀን።
ኣብ ከተማ ዋዩ ሺሉክ 25 ጥሪ 2017 ዓ.ም ዝጀመረ ውግእ ነዳዲ ደቡብ ሱዳን ናብ ዝርከበሉ ከተማ ማላክልን ከምዝተጋፍሐ ተፈሊጡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ከም ቴለኮምኒኬሽን ዝበሉ ዘፈራት ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኮይኖም ክቕፅሉ እዮም፤ነዚ’ውን ዘእምን ምኽንያት ኣለና ክብሉ ብምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ማዕረግ ኣተሓባባሪ ዘፈር ኢኮኖሚ ዝኾኑ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ኢንፎርመሽን፣ኮሚኒኬሽንን ቴክኖሎጂን ምንስቴር ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ኣፍሊጦም።
ናይ ኢትዮ-ቴለኮም ምምሕዳር ካብ ናይ ፈረንሳይ ፍራንስ-ቴለኮም ናብ ኢትዮጵያዊያን ምዝውዋሩ ዕላዊ ኣብዝገበርሉ ዶ/ር ደብረፅዮን ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ ናይቲ ትካል ኣመራርሓ ብምምሕያሽ ጥራሕ ለውጢ ምምፃእ ከምዝክኣል ተራእዩ እዩ ኢሎም።
ቅድም ክብል ናይ ኢትዮጵያ ቴሌኮምኒከሽን ኮርፐሬሽን ብዝብል ስም ይፅዋዕ ዝነበረ ምምሕዳር ኢትዮ-ቴለኮም ናብ ናይ ፈረንሳይ ፍራንስ-ቴሌኮም ዝተመዛወረ ቅድሚ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ነይሩ።እቲ ናይ ምምሕዳር ኮንትራት ዝሓለፈ ሰሙን ኣብቂዑ’ሎ።ነዚ ዕላዊ ዝገበሩ ብምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ማዕረግ ኣተሓባባሪ ዘፈር ኢኮኖሚ ዝኾኑ ናይ ኢንፎርመሽን፣ኮሚኒኬሽንን ቴክኖሎጂን ምንስቴር ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል እዮም።
ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ኣብ መወዳእታ 2007 ዓ/ም እንትዛዘም ቁፅሪ ተጠቀምቲ ተንቀሳቓሲ ስልኪ 40 ሚሊዮን ንኽበፅሕ ትልሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝኾነን ኣብዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ካብ ዘፈር ቴለኢኮምኒኬሽን 12 ቢልዮን ቕርሺ ኣታዊ ምርካቡን ዶ/ር ደብረፅዮን ኣረዲኦም።ቅድሚ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ግን ሸውዓተ ቢልዮን ብር ከምዝነበረ ኣዘኻኺሮም።
ኣብ ምስፍሕፋሕ ክንድዚ ዝኣክል እንተተሰርሐ’ውን ኣብ ፅርየት ሽግራት ምስትውዓሎም ገሊፆም ኣለው።ኣብ ዝቕፅል እውን ብምምሕዳር ኢትዮጵያዊያን ሰብሙያ ኣብ ፅርየት ትኹረት ከምዝውሃብ ተዛሪቦም።
ቴሌኮምኒኬሽን ንናይ ውልቂ ዘፈር ክፉት ዝኾነሉ ዕድል ከምዘየለ’ውን እቶም ምንስቴር ኣፍሊጦም።ዓለምለኸ ትካላትን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥቡቕ ርክብ ዘለወን ሃገራትን ቴሌኮምኒኬሽን ዝኣመሰሉ ትካላት ንናይ ውልቂ ዘፈራት ክፉት ክኾኑ ከምዘለዎም ኣብ ዝተፋላለዩ ኣጋጣሚታት ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።ቅዋም መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣይልወጥን ኢሎም ዶ/ር ደብረፅዮን።
‘’እዚ ናይ ቴሌኮም ዘፈር ልክዕ ከም መንገዲ፣ሓይሊ መብራህቲ፣ከም ሃብቲ ማይ፣ትምህርቲ፣ ጥዕና ንኹሉ ሕብረተሰብ ደረጃ ብደረጃ ተረባሒ ክንገብሮ ኣለና ዝብል እምነት ኣለና።ንልምዓትና ኣብ ምድጋፍ ዘለዎ ጊደ’ውን ዓብዪ እዩ።’
’
ናይ መንግስቶም መዐቀኒ ዘዋፅእ ድዩ ኣየዋፅን ብዝብል ናይ ዕዳጋ ሕጊ ኣብ ከትማታት ኦፕሬተራት ብምስፍሕፋሕ ከይኮነስ ንልምዓት ብዝህቦ ኣገልግሎት ኣብታ ሃገር ኣብዝርከባ ኩለን ገጠራት እቲ ሽፋን ንቕባፃሕ ምግባር እዩ ኢሎም።
ሎሚ ናይ ገጠር ሽፋን ብዝለዓለ ደረጃ ስለዝዓብየ 73 ሚእታዊ ከምዝበፅሐ እዚ’ውን ናይ ቴሌፎን ኣገልግሎት ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ኢንተርኔት’ውን እዩ ኢሎም።
ምስ ልምዓትና ብዘለዎ ምትእስሳር ዓብዪ መሳርሒ ስለዝኾነ መንግስቲ ሒዝዎ ክጉዓዝ ኣለዎ ምስበሉ መሻርኽቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዝኾና ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን ብዛዕባ ዝመፅእ ድፍኢት እንትምልሹ ‘’ንሕና ዘእምኑ ምኽንያታት ኣለውና።ካብ ድኽነት ንናገፍ ኢና ዘለና።ዘለና ፀጋ ኣዋዲድና ድኽነት ንምቕራፍ፣ልምዓት ንምርግጋፅ ክንጥቀም ኣለና።’’ኢሎም።
ዋንነት ዝምልከት ቅዋም መንግስቲ ኢትዮጵያ ግልፂ ዝስልዝኾነሎም መሻርኽቲ ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን ደጋጊሞም ዘልዕልዎ ሕቶ ከምዘይኮነ ሓቢሮም።ኣብ ከተማ ንተመሳሳሊ ረብሓ ሰለስተ ኣርባዕተ ናይ ቴሌኮምኒኬሽን ኦፕሬተራትን ኔትወርክን ብምህናፅ ብዙሕ ገነዘብ ከምዝባኽንን መንግስቲ ስለዝሓዞ ግን ብኽነት ሃብቲ ሃገር ከምዝንክን ሓቢሮም።
በቲ ዝግባእ ደረጃ ኣገልግሎት ከምዘይተስፋሕፍሐ ዝገለፁ ዶ/ር ደብረፅዮን እዚ’ውን ምስ ምምሕዳር እቲ ካልእ ዝርአ እምበር ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር መንግስቲ ብምዃኑ ኣይኮነን ኢሎም።ኣብ መወዳእታ 2002 ዓ/ም 6.4 ሚሊዮን ተጠቃሚ ዝነበረ ናይ ተንቀሳቓሲ ስልኪ ሎሚ 20 ሚሊዮን ከምዝበፅሐ ገሊፆም።ናብ 6.4 ሚሊዮን ተጠቃሚ ንምዝርጋሕ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ከምዝወሰደሎምን ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ግን ስለስተ ዕፅፊ ከምዝዓበየን እቲ ዋንነት ከይተቐየረ ምምሕዳሩ ብምልዋጥን ውፅኢታዊ ኣመራርሓ ብምግባርን እቲ ውፅኢት ከምዝመፀ ኣብሪሆም እቶም ምንስቴር።
ኣብ መንጎ ኢትዮ-ቴለኮምን ፍራንስ-ቴሌኮምን ድሕሪ ሕዚ ዝህሊ ናይ ስራሕ ርክብ ኣብኣጋርነት፣ኣብምሃብ ደገፍን ምኽርን ጥራሕ ከምዘተኩር ኣብቲ መገልፂ ተገሊፁ’ሎ።በዚ መሰረት እውን ዋና ፈፃሚ ስራሕ ብሩኖ ዱትዋ ሓዊሱ ገለ ኣካላት ፍራንስ ቴለኮም ንክሽዑ ኣብ ሓላፍነት ከምዝፀንሑ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ ዓዲ-እንግሊዝ፡ ዝቕመጥ ኣቶ ኣለምሰገድ ኣባይ፡ ዕላማ ፕሮጀክት ግድብ ሩባ ኣባይ፡ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ክሳብ ዝኾነ፡ ብምሉእ ዓቕምና ክንድግፎ ዝግባእ`ዩ ይብል።
ኣብ ኖርወይ ዝነብር ኣቶ ሃይለማርያም ወልዳይ ብወገኑ፡ ሓጽቢ ምስራሕ ዝቃወም ክህሉ ኣይክእልን፡ የግዳስ ምሉእ መጽናዕቲ ዘይተገብረሉ፡ ምስ ተቓወምቲ ምምኽኻር ዘይተገብረሉ ፕርጀክት ኣብ መፈጸምትኡ ክተብጽሖ ኣሸጋሪ`ዩ ይብል።
ቦንድ ናብ ህዝቢ ሸጥካ ነቲ ሓጽቢ ምህናጽ ከምዝክኣል ዝኣምን ኣቶ ኣለምሰገድ፡ እቲ ቐንዲ ነገር እቲ ህዝቢ ተሳታፍነቱ ብምሕያል ኣብ`ቲ ናይ ልምዓት ፕሮጀክት ዋንነት ንኽስምዖ ምግባር`ዩ ይብል።
ኣቶ ሃይለማርያም ግን፡ ቦንድ ማለት ሕጋዊ ወረቐት ስለዝኾነ፡ ሓደ ቦንድ ዝገዘአ ሰብ ንመንግስቲ ክኸሰሉ ዝኽእል ናጻ ቤት-ፍርዲ ኣብታ ሃገር ክሳብ ዘይሃለወ፡ ቦንድ ክሰርሕ ኣይክእልን`ዩ፡ ቅንዕና ዘይብሉ ኣካይዳ`ዩ ይብል።
ካልኣይ ክፋል`ቲ ክትዕ ንምስማዕ ኣብ`ዚ ጠውቑ፡
ቀዳማይ ክፋል`ቲ ክትዕ ነዚ ምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
ኣባላት መራሕቲ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ /መኢኣድን/ ሰማያዊ ፓርትን ዝሓዘ ጉጅለ እሱራት ዘድልዩዎም ቀረባት ንምሃብ ትማሊ ሶሉስ ናብ ቂሊንጦ እንተኸዱ እውን ሓለፍቲ እቲ መአረሚ ማእከል ከምዝኸልከሉዎምን ዝገዝኡዎ ኣቑሑት ሒዞም ክምለሱ ከምዘገደዱዎምን ንድምጺ ኣሜርካ ገሊፆም።
ነዚ ብዝምልከት ናይ መኢኣድ ፕረዝደንት ዶ/ር በዛብህ ደምሴ ከምዚ ይብሉ።
“እዞም ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ሕጊ ዝርከቡ እዮም።ካናቲራ፣ካልስን ካልእን ክረኽቡ ሕገ መንግስታዊ መሰሎም እዩ።ዝኽልክል ነገር የለን።ሓደ ሰብ ኣብ ማዕጾ ደው ኢሉ ኣቑሑት ጥራሕ ዘይኮነስ ንሳኻትኩም እውን ኣይትኣትውን ኢኹም ኢሉ ዝኽልክል እንተ ኮይኑ ሕገመንግስቲ ዝኣክል ዓብዪ ጉዳይ ንምምሕያሽ ከመይ ይክኣል?ብሓቂ መንግስቲ ብቅኑዕ ፍታሕ ክህበሉ ኣለዎ።”ንሶም ብተወሳኺ ንሳቶም ጥራሕ ተፈሊዮም ከምዝተኸልከሉ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ዕላማ እቲ ምብጻሕ ካብ ዝተፈላለያ ክልላት ተኣሲሮም ዝመፁን ናይ ስድርኦም ናይ ቀረባ ክትትል ዘይብሎምን ኣባላቶም ብፍላይ ንምብፃሕን ብኣካል ንምዝርራብን ከምዝነበረ ሓቢሮም።
ሕገ መንግስታዊ መሰሎም ክሕለወሎም ዝገልፅ ደብዳቤ ንምምሕዳር መአረሚ ማእኸላት ፌደራል ምፅሓፎም ዝገለፁ ክኾኑ ከለው እዚ ተፈፃሚ ዘይኸውን እንተድኣ ኮይኑ ግን ንህዝቢ ብወግዓዊ መግለፂ ከምዘፍልጡ ኣቶ የሺዋስ ገሊፆም።
ብዛዕባ እዚ ካብ መአረሚ ማእኸል ቂሊንጦ መብርሂ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።


text:
ኣብ`ዚ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ኢምባሲ ኢትዮጵያ ብዝተፈጸመ ተኹሲ፡ ሓላፊ ጸጥታ`ቲ ኢምባሲ ካብ`ዛ ሃገር ከምዝወጽእ ድሕሪ ምስ ተገብረ፡ ሎሚ`ውን ተወሳኺ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ውዒሉ።
እቲ ኣብ ኣፍደገ ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ሎሚ ሰሉስ ዝተኻየደ ሰልፍታት፡ ተጻራሪ ርኢቶ ዝሓዘ`ዩ።
20 ዝኾኑ ንባዕሎም ኢትዮጵያውያን ንሰላም ኢሎም ዝጽውዑ ተሰልፍቲ፡ ናይ ኢትዮጵያ ባንዴራን ጭርሖታትን ብምንብልባል፡ ኣብ`ቲ ኢምባሲ ተወሳኺ ሓለዋ ክግበር ይጽውዑ ኔሮም።
ኣቶ ሙሉ ኣሰፋ፡ ንጋዜጠኛ ቪኦኤ ፓም ዶኪንስ ክዛረብ ከሎ “መሰልና ዝተጣሕሰ ኾይኑ ይስምዓና፡ ብኣገልግሎት ጸጥታ ኣመሪካ ትኹረት ኣይረኸባናን።ነቲ ኢምባሲ ክሕልውዎ ኔርዎም ” ኢሉ።
በቲ ሓደ ወገን ኣንጻሮም ካብ ብዝተሰለፉ 15 ዝኾኑ ድማ፡ ኤልዛቤት ኣልታዬ ትብሃል ኢትዮጵያዊት “ሕወሓት ኣሸባሪ ጉጅለ ምዃኑ፡ ንኣመሪካን ንህዝቢ ኣመሪካን ንምንጋር`የ ኣብ`ዚ ተሰሊፈ ዘለኹ “ኢላ።
ፖሊስ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ኔሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ፀብፃብ መንግስቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንፓርላማ ኣብ ዘቕረብሉ እዋን ገለ ተቓወምቲ ኣብ ቅድመ ልዝብ ኣብ ዝነበረ ምይይጥ ዘቕረቡዎ ዝተጋገየ መርገፂ ነቲ መስርሕ ዕንቅፋት ክፈጥሩ ይኽእሉ እዮም ዝብል ግምት ሓዲሩኒ’ሎ ኢሎም።
“ገሊኦም ገዛኢ ፓርትን መንግስትን ናብዚ ልዝብ ክኣትው ዝወሰኑ ካብ ፍርሒ ዝነቐለ እዩ ይብሉ።ገሊኦም ድማ ናይ ወፃኢ ሓይልታት ስለዝደፍኡዎም እዮም ዝብል ዝንቡዕ ኣመለኻኽታ የንፀባርቑ ኣለው።ክልቲኦም ኣረኣእያታት ግጉያት ምዃኖም ኣስሚረ ብምግላፅ፣ናትና መንቀሊ ዓሚቕ ተሃድሶና ጠመተ ካብ መንጎ ዝገበረሎም ሓደ ህንፀት ስርዓተ ዴሞክራሲ ብምዃኑን ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ብዙሕነት ፓርትታት ድማ ውድባት ተቐራሪቦም ኣብ ዘሰማምዕዎም ጉዳያት ብሓባር ብምስራሕ እቲ ሃውህው ከስፍሑ፣ኣብ ዘይሰማምዕሉም ጉዳያት ድማ ዳኛ ንዝኾነ ህዝብና ፍርዱ ንክህብ ንምግባር እዩ።”
እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ብተወሳኺ ዘይንኣምነሉ ጉዳይ ብተፅዕኖ ዋላ ሓደ ከምዘይንፍፅም ዓለም ዝፈልጦ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም።
ን21 ናይ ውሽጢ ሃገር ፓርትታት ደብዳቤ ዝፀሓፈን ኣብ መስርሕ ንዝርከብ ልዝብ ተበግሶ ዝወሰደ ኢህወዴግ ምዃኑ ዝኣመኑ ተቓወምቲ ፓርትታት ግን እቲ ስጉምቲ ዝተወሰደ ብሰንኪ ካብ ህዝቢ ዝመፀ ድፍኢት እዩ ይብሉ።
ብዋንነት ናይ ወፃኢ ሓይሊ ተፅዕኖን ፍርሕን ዘበገሶ እዩ ዝብል ኣረኣእያ የብልናን ዝበሉ ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ኢዴፓ ኣቶ ዋስይሁን ተስፋየ ይኹን እምበር ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ኣብታ ሃገር እቲ ህዝቢ ዘሕደሮ ተፅዕኖ ዋና ምኽንያት እዩ ዝብል እምነት ኣለና ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብታ ሃገር ዝተላዓለ ተቓውሞ ስዒቡ ምትዕርራይ ካብኔ ከምዝተኻየደ ዘዘኻኸሩ ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ብወገኖም እቲ ልዝብ እውን ናይዚ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ውፅኢት እዩ ኢሎም።
ኣብ እዋን ቅድመ ልዝብ ዝተዛረቡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ግን ንሕና ተፃሊእና ንዕረቕ ዘለና ኣይኮናን ስልጣን ንምምቓል እውን ኣይኮነን፤የግዳስ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንቕድሚት ንምስጓም ንፖለቲካዊ ሃውህው ብዝበለፅ ንምስፋሕ እዩ ንላዘብ ዘለና ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ንኡሳን ዞባታት መንደፈራን ሃይኮታን፡ ጥብ ዝበለት ማይ ኣብ ምዕቃብን ፍግረ-መሬት ኣብ ምክልኻልን ዘተኰረ – ኣብ ናይ ሕርሻ ቦታታትን ቀላጥ ከባቢታትን ማእቶታዊ ንጥፈታት ተሰላሲሉ።
ኣብ ንኡስ ዞባ መንደፈራ፡ ኣስታት 500 ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣብ ዝተሳተፍዎ ካብ ወርሒ ግንቦት ጀሚሩ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ እናተወፍረ ዝተኻየደ ስራሕ፡ ከትርታትን መትረባዊ ዛላታትን ምስራሕ፡ ከምኡ’ውን ማይ-ክዖታት ምፍዋስ ዘጠቓለለ እዩ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሃይኮታ – ተመሃሮን መንእሰያት ሰራሕተኛታትን ብዘካየድዎ ተመሳሳሊ ንጥፈት፡ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት ንክራማት ከምእተዳለወ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።
ተሳተፍቲ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ እቲ ኣብ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ዘተኰረ ስራሕ፡ ኣብ ኣከባቢ እወታዊ ጽልዋ ዝፈጥር ስለዝኾነ፡ ኣብ መጻኢ ብዝለዓለ ውዳበታት ከተግብርዎ ዘለዎም ቅሩብነት ኣረጋጊጾም።
***


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ነቶም ኣብ ሮማ፥ ጽልኢ ጓኖትን-መጻእተይናታትን፡ ዘርአይናነትን ብሔርተይናዊ ሕዝብነትን ኣብ እዋን ዓውሎማ ጸኣት ስደተይናታትን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ንዝተሳተፉ ተጋባእያን ዕለት 20 መስከረም 2018 ዓ.ም. ሰዓት ትሽዓተን ፈረቓን ተቐቢሎም፥ ክርስቲያን ነቲ ጸረ ሰብኣዊ ተግባራት ኩሉ ዝቃወም ናይ ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ክብሪ ከነቓቕሑ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለን ኣብ ነፍሲ ወከፍ መጻእተይና ጐይታ ምህላዉ ዘብርህ ቃለ ምዕዳን ለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብቲ ኵላዊ ፍርዲ ጐይታ፥ “ወጻእተይና (መጻእተይና) ኰይነ ኣይተቐበልኩምንን” ቢሉ መጻእተይና ብምዃነይ ዘይተቐብልኩምኒ ስለምንታይ እዩ፡ እንክብል ከምዝሓተና ገሊጾም፡ ክርስቲያን ጽልኢ ጓኖትን-መጻእተይናታትን፡ ዘርአይናነትን ብሔርተይናዊ ሕዝብነትን ዝብል ዝሰፍሕ ዘሎ ምርጫ ብምቅዋም ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር መታን ብዙሕ ምንቅቓሓት ክገብር ግብረ ገባዊ ሓላፍነት ኣለዎ ቢሎም ነቶም ኣብቲ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ሓልዮ ላዕለዋይ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈትን ዓለም ሓቆፍ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽርን ምስ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ብምትሕብባር ኣብ ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ንዝተሳተፉ ናይ ኵለንተናዊ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ብዘስምዖ ቃል ነዘላለይዎም 200 ተጋባእያን ሓደ ብሓደ ሰላም ምስ በሉ ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥
ወንጌል ዘአንግድ ኣብ ክርስቶስ ውሁድ ኰይኑ ንዅሉ ከም ኣሕዋት ይቕበል
ናይ ኵሉ ሰብኣዊ ክብርን ውህደትን ንመላእ ዘርኢ ሰብ መሰረትን ብሓባር ከም ኣሓዋት ንኽነብር ከምእተጸውዔ ዘረጋግጸሉን እቲ ኵሉ ብማዕረ ዝደሓነን ኣብ ክርስቶስ ውህደት ኣለዎ ዝብል ሓድሽ ቃል ብስራት መጠን ዘአንገድካዮ እቲ ሓደ ዝገብር ሕውነት መጠኑ ይብርትዕ፡ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ገላቲያ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ፥ ኵሉኻትኵም ብኽርስቶስ ኢየሱስ ሓደ ኢኹም እሞ፡ በዚ ኣይሁዳዊ ወይ ግሪኻዊ የልቦን፡ በዚ ባርያ ወይ ናጻውን የልቦን፡ በዚ ወዲ ተባዕታይ ወይ ጓልኣንስተይቲ የልቦን እንክብል ከምዘረጋግጾ እዩ።
ክርስቲያን ኣብቶም ዝተናዕቁን ከም ውዳቕ ኣብ ዝረአዩን ንኽርስቶስ ዘገልግል እዩ
ስለዚህ ንኽርስቲያን ስለ እቲ ኣብ ምፍጣርካ ብኑባሬ ብዘለካ ክብሪ ምኽንያት ዘይኰነ ንኻልእ እተኽብር ቅድሚ ኵሉ ክፍቀርን ክትፍቀርን ሓውን ሓፍትን ብምዃኑ እዩ። ስለምንታይ ክርስቶስ ነቲ ምክእኣል ዝብል ብሕውነታዊ ፍቕርን ብግብራዊ ፍቕርን ስለ ዝተከኦ እዩ፡ እዚ ብዝያዳ ነቶም ኣብ ሓሳርን መከራን ንዝርከቡን ብፍላይ ነቶም ኢየሱስ ገዛእ ርእሱ ዘመሳሰለሎም ንመጻእተይናታትን ወጻእተይናታትን፡ ክርስቲያን ምዃን ነቲ ዓለም ዘቕርቦ መገዲ ዘይኽተልን ኣንጻሩ ዝኸይድ ንኽርስቶስ ኣብቶም ዝተናዕቁን ዘገልግል እዩ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና … እቲ ዘካይድክምዎ ዓውደ ጉባኤ ብብሔራውን ዓለም ለኻዊን ጸፍሕታት ቅኑዕን ተሓባባርን ሕብረተሰብ ንምሕናጽ ዘብቅዕ ምትሕብባር ዘነቓቕሑ ተበግሶታት ክተተባብዑ ዝድርኸኩም ይኹን።
ስግኣት ዳግማይ ብጋሴ ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ጽልእን ዓሌትን ሃገርን እምነትን መሰረት ዝገበረ ኣድልዎ
እቲ ንፍጥረት ሰብን ንማሕብራዊ ሰላማዊ ናብራን ዓቢይ ሓደጋ ዝዀነ ዝተሰግሩ ተባሂሎም ዝግለጹ ዝነበሩ ጸረ ሰብኣውያን ተግባራት ዳግም ሕይወት ኣብ ዝዘርኣሉ ዘሎ እዋን ነቲ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ዝግስጽ እዋናውያን ተበግሶታት ኣዚዮም ኣገደስቲ እያቶም፡ እቲ ንኻልእ ምጥርጣርን ፍርህን ካባኻ ንዝተፈለየ ምንዓቕን ጽልእን ኣብ ሃይማኖት ድዩ ኣብ ዓሌትን ብሃገን ፍልልያት እውን ዝኽሰት ነቲ ዝተፈልየ ማሕበራዊ ናብራ ሕይወት ኣይብቑዕን ቢሉ ክሕሰብ ዝገብሩ ተግባራት ንምውጋድ ዘብቕዑ ዝተፈላለዩ መደባት ምንቅቓሕ ሕጹጽ ተግባር ክኸውን ኣለዎ።
ናይ ፖለቲካ ኣካላት ናይ ዜጋታት ፍርሂ ከም መጋበርያ ክጥቀምሉ
ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ዘይምክእኣልን ኣድልዎን ምንጻልን ዝብሉን ተግባራትን ናይ ፖለቲካ ኣካላት ነቲ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝኽሰት ፍርሒ ንኽምረጹን ኣብላጺ ድምጺ ንኽረኽቡ ከም መጋበሪያ ብምጥቃም ነቲ ዝረአይ ማሕበራዊ ጸገም ክብእስ ዝገብሩ ኣለዉ፡
ኣባይቲ ስድራን ሓነጽትን ኣገልገልቲ ተነጋጋርያንን ናይ ሃይማኖት መራሕትን
ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር ብቐዳምነት እትሕነጸሉ ስፍራ ስድራ ቤት እዩ፡ ገና ኣብ ንኡስ ዕድመኻ እትቕበሎ ዕሴት ንምሏ ሕይወትካ እዩ ዘሰንየካ፡ ተኻፊልካ ምንባርን ምእንጋድን ሕውነትን ተሓባባርነትን ገና ኣብ ጽላል ስድራ ቤት ኢኻ እትመሃሮም። ሓናጽን መምሃራንን ናይ መራኸቢ ብዙሓን ኣካላትን ባህልን ንኻልእ ክፉት ናይ ምዃን ባህሊ ሓነጽትን ኣብ ሕድ ሕዳዊ ምክብባርንን ኣብ ምኽባር ብዝሑነትን ዝሓንጹ ክዀኑ ይግባእ፡ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፡ ናይ ኵለን ሃይማኖታት መራሕቲ፥ ነቲ እግዚኣብሔር ብኑባሬ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ብዘይ ኣፈላላይ ዘንበሮ ክብሪ ሕይወት ክኽበርን ሕይወትን ምትሕብባርን ከተባብዑ ጽዉዓት እያቶም ኢሎም።
መጻእተይና ዘሸማቕቑ ነገራት ንተመዝማዝነት ሓደጋ የቃልዑ
እቲ መጻእተይና ወይ ወጻእተይና ዘሸማቕቖ ነገራት ንናይ ኤኮኖሚ ረብሓኦም ዝጥቀምሉ ሰባት ከምዘለዉ ሓቢሮም፡ ነዞም ከምዚኣቶም ብትረት፥ ዘይሕጋውነትን ናይ መንበሪ ፍቓድ ዘይምርካብ ጉዳያት ንስደተይና ዘሸማቕቑ ነገራት ብምጥቓም ስደተይና ንጊልያነት ዝዳርጉ ኩነታትን ኣካላትን ከምዘለዉ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ እዚኣቶም ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ብዛዕባ ኵሉ ተግባራቶም መልሲ ዝህብሉ መዓልቲ ክህሉ እዩ ቢሎም ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣጠቓሊሎም።