text:
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን!
ህዝብና ልቡ ከም ክፉት መጽሓፍ ዝንበብ ኔሩ። ሃገርና'ውን ዓዲ ግሩሃት’ያ ዝነበረት። ሎሚ ግን ኣብ ኢድ ጎራሓት ኣትያ ትደምን ተእውን’ያ ዘላ። ሞትን መርድእ ግዛ ተረሖ ስለ ዝኾነ፡ ‘ክተርድኦም ከድካ መይቶም ይጸንሑኻ!’ ዝተባህለ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ቀባሪ ስለ
ህዝብና ልቡ ከም ክፉት መጽሓፍ ዝንበብ ኔሩ። ሃገርና’ውን ዓዲ ግሩሃት’ያ ዝነበረት። ሎሚ ግን ኣብ ኢድ ጎራሓት ኣትያ ትደምን ተእውን’ያ ዘላ። ሞትን መርድእ ግዛ ተረሖ ስለ ዝኾነ፡ ‘ክተርድኦም ከድካ መይቶም ይጸንሑኻ!’ ዝተባህለ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ቀባሪ ስለ ዘይርከብ’ውን በቶም ዝተረኽቡ ቆልዓ ሰበይቲ ምዉት ሓመድ ዝለብስ። ህዝብና፣ ‘እንታይ ኢና ንገብሮ? ንመን ኢና ንነግሮ! ብኸመይ ኢና እዚ ክፉእ ዘመን ንሰግሮ? እናበለ የዕለብጥ’ዩ ዘሎ።
ስለዚ ‘ኣለና! ኣይመትናን!’ ትብሉ ኣሕዋት!
ድለዩ ናብ ሓደ ጥርምፍ ብልሓት
ህዝብኹም ኣድሕኑ ካብ ጥፍኣት
መጺኡና’ሎ ዝሃርም ነጋሪት ጥፍኣት
ዋጋ የብሉን ኣውያት
ሃገር ምስ ጠፍአት
ይኣክል! ምፍፍላይ ይኣክል ምጉት
ይኣክል! ኢሳያስ እናጥፍኣካ! ኣለኹ! ማለት
ይኣክል! ሃገር እናተዘምተ ዓይንኻ ምዕማት
ይኣክል! ተተጎቲትካ ምእታው ትሕቲ መሬት
ሃገርና ነድሕን ካብ መሸጣ ካብ ውድቀት
ህዝብና ፋሕ ዝበለ ክምለስ ካብ ስደት
ግዝኣተ ሕጊ መስሪቱ ክምርሽ ንቕድሚት
ኤርትራ፡ ብጆግራፊ ኣቐማምጥኣ ይኹን ብካልእ ንዘመናት፣ ብዙሓት ዝብህጉዋን ሃገር ኢያ። ዓይኒ ጸላእቲ ስለ ዘይተፈልያ ከኣ ታሪኽ ህዝብና ታሪኽ መኸተ’ዩ ዝብሃል። ባእዳውያን ምስ ወረሩ፡ ህዝቢ ታሪኹ ፈሊጡ፡ ተላዒሉ ከይጉሕፎም ስለ ዝሰግኡ፡ ተቐዳዲሞም ታሪኹን መራሕቱን’ዮም ዘጥፍኡ። ምስ ህዝቢ ዓለም ከይራኸብን ከይምሃርን’ዮም ዝኽልክሉ። ታሪኹ ዘይፈልጥ ህዝቢ፡ መጻኢ ዕድሉ ክቕይስ ኣይክእልን ኢዩ። ናበይ ከም ዝኸይድ ስለ ዘይፈልጥ ከኣ ብቀሊሉ ንፋስ ናብ ዝነፈሶ ክነፍስ፡ ብዘጋጥሙ ኩነታት ተጸልዩ ኣብ ዕንክሊል ክነብር’ዩ ዝግደድ። ስለዚ መጻኢ ወለዶ ታሪኹ ክፈልጥን ክምሃርን ክጥቀመሉን ግድን ዝኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባሕሪ ሰጊሮም ዝመጹ ቱርክን ግብጽን ጣልያንን፡ ብምድሪ ዝመጹ ናይ መሳፍንቲ ትግራይን ወራራት ን150 ዓመታት ዝኣክል ከም ዝተሳቐየ ኢዩ ዝፍለጥ። ህላውንኡ ንምውሓስ ቀጻሊ መኸተ ክካይድ ዝተቐሰበ ህዝቢ ኢዩ። ንምምካትን ምሕላውን ክጥዕም ከኣ ኣብ ክብ ዝበለ ቦታታት ይሰፍር ከም ዝነበረን ወራሪ መጺኡ! ዝብል ነጋሪት ክስማዕ ከሎ፡ ብቕጽበት ተላዒሉ፡ ናብ ወተሃደር ተለዊጡ፡ ንዝኣምኖም መራሕቱ ተኸቲሉ፡ ኣንጻር ጸላእቱ ይምክትን ዝስዕርን ከም ዝነበረ ጸላእን ፈታውን ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ።
ባእዳውያን ወረርቲ ታሪኹን መራሕቱን ምጥፋእ ጥራይ ዘይኮነ ከይምሃርን ከይነቅሕን ምስ ህዝቢ ዓለም ከይራኸበን ስለ ዝኸልከሉዎ፡ ክምዕብልን መሰሉን ክብሩን ክሕሉን ክምዕብልን ኣይከኣለን። ግዳይ ድሑር ልምድን ባህልን እምነት ኮይኑ ንናይ ባእድን ውሽጥን መናውራታትን ፖለቲካን ተጋሊጹ ከም ዝነበረን ዘሎን ኢዩ ታሪኹን ዘረጋግጽ። ኣብ ሕጊ እንዳባ፣ “ሕጊ ምፍራስ ንእግዚኣብሔርን ንንጉስን ዘሕዝንን ዘቕጽዕን!” ብዝብል ተመዝጊቡ ዝርከብ ዘረጋግጾ፣ ኣብ ናብርኡ ዝኽተሎን ዘዘውትሮን ባህሉን ልምዱን፡ ዝመስረተ ኢዩ። መንግስቲ፡ ፍትሒ ከይጠፍእ ህዝቢ ከይብደል ዝሕሉ፡ ፍትሒ ዘውጽእ’ዩ ዝመስሎ። ክሳብ ቀረባ ግዜ ‘ዝባን መንግስቲ!’ ዝብል ምዃኑ ኣብ መንግስቲ ዝነበሮ እምነት ሓያል ከም ዝነበረ’ዩ ዘረድእ። ሎሚ ብፍላይ ኣብ ገጠር ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ መንግስቲ ባዕሉ ኢዩ ብዘይ ክስን ፍርድን ዝኣስር ዝጨዊ ዝቐትል ዘሎ፡ ምባል ባእሲ ምዕዳም’ዩ ዝኸውን። ሓደ ዓቢ ጸገም ከኣ ዝብዝሕ ህዝብና ደንጉዩ ዝርዳእ ምኻኑ ኢዩ። ዘይፈተነ ይፈትኖ ዘብል ኢዩ ከኣ።
ዘይፍላጥ ግን ሕሱም’ዩ ብማለት ምሕላፍ ግን ሳዕቤኑ ብርቱዕ ኢዩ። ካብ ስምብራቱን ጽልዉኡን ኣብ ሓጺር ምድሕን’ውን ዝክኣል ኣይኮነን። ናይዚ ግዳይ ካብ ምዃን ምድሓን ዝከኣል ከኣ፡ ንብዙሕ ዓመታት ዝቕጽልን፡ ብጥንቃቐ ዝተዳለወ ናይ ትምህርቲ ስርዓት ምክያድን፡ ንቕሓት ክብ ንምባልን ናይ ፖለቲካዊ ክእለት ዘለዎም ምሁራት ምፍራይን ዝሓትት ምዃኑ ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ። ስርዓት ሃይለስላሴ ብድሑር ናይ ፊውዳል ኣተሓሳስባ ዝምራሕ’ኳ እንተነበረ፡ ብፖለቲካ ክእለቱን ብኣመሪካን እንግሊዝን መንግስታት ሓገዝን’ዩ ናይ ኤርትራ ናጽነታ ክኾልፍን፡ ንሃገርና ብስርዓት ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ከም ትቑረን ክገብር ዝኸኣለ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ህዝብና ብሰላም ክረኽባ ዘይከኣለ ናጽነት፡ ናይ ሰላሳ ዓመት ደማ ኩናት ብምክያድን ብሰፍ ዘይብል ናይ ሰብን ንብረትን መስዋእቲ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነት ፍረኣ ከየስተማቐረን ብሩህ መጻኢ እናማዕደወን ኣብ ዘይሓሰቦን ዘይተጸበዮን ሓደጋ ወዲቑ ይርከብ። ጉዳማት ደቂ ውሻጠ ወሊዳ መሬት። ናጽነቱ ጨውዮም ናብ ባርነት ለዊጦማ። ብኢሳያስ ስዓብቱን መጻኢ ዕድሉ ጸልሚቱ ህዝብና። መሰሉን ክብሩን ከምልስ እንደገና ናብ ዝመረረ ቃልሲ ክኣቱ ተገዲዱ። ስለ ምንታይ? ብኸመይ? ብኸመይ ኢዩኸ ክፍታሕ ዝክኣል? ንዝብሉ ሕቶታት ንዘተ ዝሕግዝ ሓሳብ ንምቕራብ ዝዓለመ’ዩ ናይዚ ጽሑፍ ዕላማ።
ብመሰረቱ ካብ ከተማታትን ገጠራትን ንሜዳ ዝወሓዙ ኤርትራውያንን ድሕሪ ባይታን፡ ብዛዕባ ህዝብና ዝነበሮም ፍልልያትን ኣፍልጦን፡ ምትእስሳርን ፍቕርን ብቀሊል ዝግመት ኣይኮነን። ደቂ ከተማ ካብ ናይ ገጠር ዝተፈላልየ ናብራን ልምድን ከተማታት ዘማዕበሉን ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸቡ ምዃኖም ዝክሓድ ኣይኮነን። ገለ ካብኦም ግን ብጠባያት ደቂ ሹቕ ከም ዝተጸልዉን፡ ጠባይ ዕዋላታት ዘማዕበሉ፡ ምስ ኣብ ገጠር ዝነብር ህዝቢ ርክብ ከም ዘይነበሮም፡ ገለ ግን ወለዶም ቤት ትምህርቲ ክዕጾ ከሎ ባህልም ልምድን ህዝቦም ከይርስዑ፡ ናብ መበቆል ዓዶም ይወስዱዎም ስለ ዝነበሩ ባህሉ ክፈልጡን ክወርሱን ጥቡቕ ርክብ ከም ዝነበሮምን ይፍለጥ። ሓደ ካብ ናይ ብሕቲ መራኸቢ ብዙሓን ዝሰማዕኩዎ ከም ኣብነት ክጠቅስ። ካብ ከተማ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ፡ ነቶም ካብ ገጠር ዝተሰለፉ መሲሉ ክዋሳእ ዝሰምዑዎ ምስ ሓተቱዎ፡ ‘ኮነ ኢሉ ንዓበይቲ እናሓተትኩ ተማሂረዮ!’ ብማለት ከም ዝመለሰ ገሊጹ። ካብ ሰብ እኽሊ ይምዘን ከም ዝብሃል፡ ንኢሳያስ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕታትን ንዝፈልጥዎ ብምግዳፍ ድሕሪ ባይትኡን መዕበያን ምጽናዕ ምሕላፍ ይሓይሽ። ካብ ወላዲቱን ኣሕዋቱን ተፈልዩ ምስ መድህን በራድ እንዳ ሜስ ምዕባዩ ብዙሕ ሕቶታት ከልዕል ዝኽእል ኢዩ። ኢሳያስ ንሜዳ ክስለፍ ከሎ፡ ሓደ ብቐረባ ብቐረባ ዝፈልጦ፣ ‘እዚ ዝመጻኩም ዘሎ ተጋዳላይ፣ ፈላላዪ፡ ቂመኛ፡ ተንኮለኛ፡ ህልኸኛ … ! ስለ ዝኾነ ንሰውራና ከይፈላሊ ከየዳኽም ተጠንቀቑ!’ ዝብል መልእኽቲ ንሜዳ ከም ዝሰደደ ኢዩ ዝፍለጥ። ጅግና ብርሃነ ኣብርሀ ከኣ፡ ነዚ ብዝፈልጦ ዝተገልጸ ኣብ ሃገረይ! ዝብል ካልኣይ መጽሓፉ “ኢሳያስ ብባህርኡ (መላኺ) ዲክታተር ክኸውን ዝድሊ ሰብ ኢዩ።” ብማለት ደጊሙዎ ኣሎ። ኣብ ቀረባ ግዜ ከኣ፡ ብናይ ወዲ ሰብ ኣእምሮ (ሶሲዮሎጂ፡ ሳይኮለጂ) ዕሙቕ ዝበለ ፍልጠት ዘለዎም ኤርትራውያን ሞያውያን ስለ ምንታይ ኢሳያስ ንህዝብና ከጥፍእ ከም ዝተላዕለ ንምፍላጥ ጻዕሪ የካየዱ ምህላዎም ዝዝከር ኢዩ። ገለ’ውን ኢሳያስ ሳዲስት ኢዩ! ሳዲስት ማለት ከኣ፣ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሰባት ብዘውርዶ ስቓይን፣ ውርደትን፣ ደስታ ዝስመዖን፣ ዕግበት ዝፈጥረሉን ማለት ኢዩ፡ ንኢሳያስ ዘሓጉሶ ከኣ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምውራድን፡ ምስቓይን፡ ናብራን ሂወትን ህዝቢ ኤርትራ ምዝራግን’ዩ ዝብሉ’ውን ኣለዉ። ናዝጊ ክፍሉ’ውን፡ “ኣነን ኢሳያስን ዝፈጸምናዮ ህዝቢ ኤርትራ እንተዝፈልጥ ምተጸለለ!’ ዝበሎ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ምናልባት’ውን በዚን ብካልእን ምኽንያት ስለ ዝተቐየሞ ይኸውን ሬስኡ ኣብ ዓዱ ሓመድ ኣዳም ከይለብስ ዝኸልከለ። ካልኣይ ይቕጽል
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ
ምስሉ ተኪኤ 2 ሰነ 2020


c: text/html

text:
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ወኪል ኣውሮዻዊ ሕብረት ሚስተር ጋርይ ኲንሲ፣ እቲ ኣብ ጣልያን ንዝኽሪ ዓሰርተታት ኣሻሓት ኢትዮዽያውያን ዝጨፍጨፈ ግራዝያኒ ሓወልቲ ምቋም ንርክብ ክልቲኦም ወገናት‘ዶ ኣየበላሽዎን ዝብል ሕቶ ቀሪብሎም ዝሃብዎ መልሲ ኣሎ፣
ሚስተር ጋርይ“እታ ከተማ ንዘሕለፈቶ ውሳነ ኣመልኪቶም ብርክት ዝበሉ ጣልያናውያን ተቃውሞኦም ኣቃሊሖም‘ዮም።ኣነ ብወገነይ፣ፈፂመ ኣይሰማማዕን።ከምዝበልክዎ ግን፣ናይ ውሑዳት ኣተሓሳስባ ማዕረ ኣተሓሳስባ ዝበዝሑ ገይርና ክንወስዶ ኣይግባእን ባሃላይ‘የ” ኢሎም።
ኣምባሳደር ኲንሲ ጆንስ ወሲኾም፣እዚ ንሶም ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ናይ ውልቆም‘ምበር፣ሪኢቶ ኣውሮዻዊ ሕብረት ኣይኮነን።እቲ ኣጀንዳ ንባዕሉ ጉዳይ ሓንቲ ኣባል ሃገርን ኣብ ሓንቲ ከተማ ዝተኸሰተን‘ዩ ኢሎም። ኣተሓሒዞም፣ኣብ‘ዚ ሰሙን‘ዚ ዝሰላሰል ሓባራዊ ኣኼባ መራሕቲ ክልቲኡ ኣህጉራት ግና፣ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ከምዘይዘራረብ ኣረጋጊፆም።
ንሶም ወሲኾም”ኣብ ዝተኸሰትሉ ይኸሰቱ ብዘየግድስ፣ኩሎም ዓይነታት ዘርኣዊነትን ፅልኣትን ብዘይጥርጥር ንኹንኖም ኢና።ልዝባትና‘ውን ኣብ‘ዞም ዘይሃነፅቲ ሪኢቶታት ኣየማእክሉን‘ዮም።ኣብ ክንድኡ ልዝብና ኣብ ንርበሐሎም ክልተኣዊ ዛዕባታት እዮም ከማእክሉ”ኢሎም።
ገለ ተንተንቲ ኣውሮዻ ንርክብ ምስ ኣፍሪቃ ዝጀመረቶ፣ካብ ቻይና ውድድር ስለዘጓነፋ‘ዩ ይብሉ።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ፍሉይ ልኡኽ ኣውሮዻዊ ሕብረት ጋርይ ኲንስ ግና፣ ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ኣህጉራት ዝተጀመረ ርክብ ክግምገም‘ዩ።ኣብ‘ዚ ተቀያያሪ ዓለም‘ዚ፣ርክብ ክልቲኤን ጎረባብቲ ኣህጉራት ክቅፅል‘ዩ ኢሎም ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ስደትኛ ኮይንካ ወይ ኮንኪ ግብረሰዶማዊ፣ ግብረሰደማዊት፣ ወይውን ለውጢጾታ ዝኾንኩም: በዚ ተጠቒሱ ዘሎ ኣድራሻ ክትረኽቡና ከም ትኽእሉ ብትሕና ንሕብር! መርሓባ ድማ ንብለኩም!
ንሕና መጽናዕቲ እንገብር ዘሎና ኮይና፣ መጽናዕትና ድማ ንዘጋጥመኩም ሽግራትን ዘድልየኩም ዘበለ ንምፍላጥ ዝዓለመ አዩ። እዚ ድማ ኣብ ቸነቭ ርጉጽን ተግባራዊን ዚኾነ ለውጢ ኣብ ናይ መዓልታዊ ሂወትኩም ንምምጻእን ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ዝዓለመ እዮ። አዚ ውጥን ወይ ዉን ፕሮጀክት ብእተን ምስ ስደተኛታትን ግብረሰድማዊያን ማሕበረሰብ (LGBT) ኣብ ባይታ ኮይነን ዚሰርሓ ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ካብ ኩሉ ሰብ መዚ ድማ ነጻ ምኻኑ ክንሕብር ንፈቱ። ብሚስጥራውነትናን፣ ጥንቓቐታትናን፣ ኣከባብራናን ዲማ ከነረጋጊጸልኩም ኒፈቱ።
ብኸመይ ክትዉከሱና ትኽእሉ ፧
– በዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ቅዲ ብምጥቃም
– ብቴለፎን: አንጥቀመሎም ቓንቓታት (FR, ENG, SP, Arabic) ጥራይ ይኾኑ: 076/663 78 29
– ወይውን ሐሙስ ካብ ሰዓት 14h ክሳብ 18h ኣብ ኦፊስና ኣብ
rue de la Navigation 36, Genève (Pâquis) ብምምጻአ ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም።
ንሕቶታትኩም ንምምላስን ዝተኻእለና ብሓባር መፍትሒታት ምሳኹም ብምኻን ከነናዲ ምኻና ክንሕብረኩም ንፈቱ።
● ● ●


text:
ትንተና
ውግእ ከተማ፣ ሓፂር ናይ ሕጊ ሓተታ
ብፍላይ አብዚ ቀረባታት አብ ከተማ ወልድያ ዝተስተውዓለ ሕጋውን ወተሃደራውን ጉዳያት ዘልዕል፣ ነገራት ዘተሓላልኽ ዝመስል ተጓንፎ ከም መልዐሊ ብምግባር፣ አብ ከተማታት ዝግበር ውግእ ብዝምልከት ዘለዉ ሕጋዊ ማዕቐፋት ቁርብ ምብራህ አድላይ ይመስል።
ከተማታት ካብ ዘለወን ኢኮኖምያውን ወተሃደራውን ዓቕምን ረብሓን ብተወሳኺ ናይ ሓደ ህዝቢ መንነት ዝግለፀሎም ብዙሓት ሓድግታት ዝሓዛ እየን፡፡ ብምዃኑ’ውን ንነዊሕ ዘመናት ግዳያት ኲናት ኮይነን ፀኒሐን እየን። ዕድመ ዝፀገባ ከተማታት አውሮፓ ከም ኣብነት ምስ እንርኢ ዙርያ ምላሸን ብዕርድታት ዝተሓፅራ ምንባረን ናይዙይ መርኣያ እዩ። መሳርሒ ኲናት እናዘመነ፣ ካብ ርሑቕ ምትኳስ እናተኻእለ ምስ መፅኣ ግን እዞም ዕርድታት ብዙሕ ጥቕሚ ስኢኖም።
ምስዚ ማዕረ ማዕረ ግን ሕጊ ዂናት እናማዕበለ፣ ቅቡልነት እናረኸበ መፂኡ፣ ከተማታት እውን መድሕነን ብቐንዱ ሕጊ አብ ዝህበን ከለላ ከምዝድረኽ ኮይኑ። ኣብ ከተማታት ዝግበር ዂናት ልዑል ሓደጋን መስዋእትን ዘኽፍል እዩ፡፡ እዚ ሓደጋ ንነባሪ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ሓበሬታን ሽፋንን ንዘይብሉ መጥቅዒ ሓይሊ እውን ማዕሪኡ ብዙሕ የኽፍል፡፡ ኣብ ከተማ ዓሪዱ ዝከላኸል ሓይሊ ብተቓራኒ ንኻልኦት ናብ ሓደጋ ብምግላዕ፣ ዝሐሸ ሓበሬታ፣ ሽፋንን ሃፍትን ስለዝህልዎ ፀብለልትነት ይህቦ፡፡ ነዚ ኩነታት ዝገዝኡ ሕግታት ብቐንዱ ነዚኦም ወድዓውያን ሓቅታት ኣብ ግምት ዘእተዉ እዮም፡፡
ብመሰረት ቐንዲ መግለፂ ዘመናዊ ሕጊ ኲናት ዝኾኑ ውዕላት ሄግ፣ ጀኔቫን ናሃቶም ተቐፅላታትን (Geneva Protocols) ከታማታት ይኹኑ እኩብ ሰብ ዝነብረሎም ካልኦት ቦታታት ብግልፂ ተረቚሖም ዝተቐመጡ ቅድመ ኹነታት ብምምላእ ካብ መጥቃዕቲ ከለላ ከም ዝረኽቡ የቕምጡ፡፡ በዚ መንገዲ ሓደ ኸተማ ካብ ጥቕዓት ሕጋዊ ከለላ ክረክብ ዝኽእል፣ ማለት እው ኣብ ልዕሊ እቲ ኸተማ ወተሃደራዊ ስርሒት ንኸይውሰድ ብሕጊ ክልኩል ዝኸውን እዞም ዝስዕቡ ቅድመ ኹነታት ብሓበራ እንትማልኡ ምኳኑ ሕግታት ዂናት የቐምጡ።
- ነቲ ቦታ ሒዝዎ ዝፀንሐ ኣካል ከምዘይከላኸሎ ብግብሪ ወይ እውን ብመግለፂ ነቲ ንኸጥቅዕ ዝዳሎ ዘሎ ሓይሊ እንትገልፅ፣
- ኩሎም ተዋጋእትን ክንቀሳቐሱ ዝኽእሉ ተተኮስትን ካልኦት ወተሃደራዊ መሳርሕታትን ካብቲ ቦታ እንትወፁ፣
- ህንፃታት ወይ እውን ካልኦት ቀወምቲ ወተሃደራዊ ቦታታት ትንኮሳ ወይ መጥቃዕቲ ንምፍፃም ኣብ ጥቕሚ እንተዘይውዒሎምን፣
- ኣብቲ ከተማ ወይ እውን ቦታ ነቲ ካብቲ ኻባቢ ለቚቑ ንዝኸደ ሓይሊ ዝሕግዝ ርኡይ ወተሃደራዊ ምንቅስቓሳት እንተዘይተገይሮምን፡፡
ካብዚ ከም እንዕዘቦ ከተማታት ብሕጊ ጥቕዓት ንኸይወርደን ክማልኡ ዘለዎም ቅድመ ኹነታት ርዱኣት ግን ድማ ብዙሕ ግዜ ዘይማልኡ እዮም፡፡ ስለዝኸነ እውን ኣብ መንበሪ ገዛታትን ካልኦት ህንፃታትን ኮይኑ ዝትኩስ ሓይሊ ዝሐዘ ከተማ ብሽፍኑ ኸለላ ክወሃብ ኣይኽእልን፡፡ ብኻሊእ ኣዘራርባ ሓይሊ ፀላኢ ቀዲሙ ካብ ከተማ መሊኡ እንተዘይወፂኡ፣ ወይ እውን ኣብ ማእኸል ዘይተዋጋኢ ህዝቢ ብምዃን ተዂሲ እንድሕር ዝኸፍት ኮይኑ እታ ዝዓረደላ ከተማ/ቦታ ዝህልዋ ሕጋዊ ከለላ ኣይክህሉን ማለት እዩ፡፡ ኣብዚ ሓይሊ ፀላኢ እንትንብል ብስሩዕን ብዘይስሩዕን ነታ ከተማ ምስ ዝከላኸል ሓልሊ ዝሰርሕ ወይ ዝሕግዝ ዕጡቕ ከም ዘካትት ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ፡፡ ብሓፂሩ ከተማታት ጥቕዓት ንኸይበፅሐን ብሰላም መሊአን ኢድ ክህባ ይግባእ፡፡
እዞም ሕግታት እቲ ዂናት ውሽጣዊ ይኹን ዓለም ለኻዊ ብዘየግድስ ተፋፃምነት ዘለዎም እንትኾኑ፣ ብቐንዱ አብ ግዜ ዂናት ዒላማ ክግበሩ ብዛዕባ ዝኽእሉ ነገራት (military objcetives) ብዝምልከት ካብ ዝድንግጉ ካልኦት ሕግታት ዝቕድሑ እዮም፡፡ ብምዃኑ እውን ንዝሐሸ ርድኢትን ትግባረን ብሓደ ክንበቡ ኣግባብ ይህልዎ፡፡ እዚ ዛዕባ ኣብ እዋን ዂናት ብሓፈሻ ልዑል ትግባረ ዘለዎ ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው ቁሩብ ምብራህ የድልዮ እዩ።
ኣብ ቅድሚት ካብ ዝስርዑ መትከላትን ሕግታትን ዂናት ሓደ ወተሃደራዊ ዒላማ፣ ወተሃደራዊ ዒላማ ካብ ዘይኮነ ነገር ምፍላይ ዝብል እዩ፡፡ እዙይ ማለት ተራፀምቲ ወገናት ናብቲ ዂናት ዘእተዎም ምኽንያታት ብዘየገድስ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ግጥም ከጥቅዕዎ ዝኽእሉ ወተደራዊ ዒላማ እንተኾይኑ ጥራሕ እዩ፡፡ ብመሰረት ሕጊ ዂናት፣ ወተሃደራዊ ዒላማ ከምዚ ዝስዕብ ተተርጒሙ ንረኽቦ፡።
ወተሃደራዊ ዒላማ ዝበሃል ብተፈጥርኡ፣ ኣቀማምጥኡ፣ ዝህቦ ጭቡጥ ኣገልግሎት ወይ እውን ንሓዋሩ ክህቦ ካብ ዝተሓሰበ ግሁድ ጥቕሚ ዝተለዓለ ንወተሃደራዊ ግጥም ርኡይ ኣበርክቶ ዝህብ፣ ብምዃኑ እውን ብምሉእ ወይ ብኸፊል ምዕናው፣ ምምራኹ ወይ እውን ጥቕሚ ከይህብ ምግባሩ ኣብቲ ገዛኢ ግዜ ጭቡጥ ወተሃደራዊ ረብሓ ዝህብ እንትኸውን እዩ፡፡
ብተፈጥርኡ ወተሃደራዊ ዝኾነ እንትበሃል ነዚ ተባሂሉ ዝስለፍ ወይ ዝስራሕ ማለት እንትኾን ኣባላት ናይ ፀላኢ ሓይሊ፣ ኩሎም ተተኮስቲ፣ ወተሃደራዊ መሳርሕታት፣ መጋዝናት፣ ናይ ስልጠና ቦታታት፣ ናይ እዚ ማእኸላት፣ መፍረዪ ወተሃደራዊ ኣቑሑን ተተኮስትን፣ ወተሃደራዊ ናይ መራኸቢ መሳርሕታት፣ ወተሃደራዊ መጓዓዝያን ዝኣመሳሰሉን ይሓውስ፡፡ እዙይ ማለት እቲ ረፅሚ ክሳብ ዝቐፀለ ኣብ ዝኾነ እዋን ዒላማ ክግበሩ ይኽእሉ እዮም ማለት እዩ፡፡
ብተወሳኺ ሓደ ነገር ብተፈጥርኡ/ብኣሰራርሕኡ ዋላ ወተሃደራዊ ኣይኹን፣ ብምኽንያት ኣቀማምጥኡ ግን ወተሃደራዊ ዒላማ ንኽኸውን ከግድዶ ይኽእል እዩ፡፡ ንኣብነት ፀላኢ ድሕሪ ሓደ ወተሃደራዊ ዘይኮነ ህንፃ ወይ ቅርፂ ኮይኑ ዝዋጋእ እንተደኣ ሃልዩ፣ እቲ ቅርፂ/ህንፃ ኣብ መንጎ ክልተ ተፃባእቲ ሓይልታት ብምርካቡ’ሞ ኣብ ልዕሊኡ ስጉምቲ ብምዋሳድ ወተሃደራዊ ረብሓ ዘርክብ እንተኾይኑ ዒላማ ክግበር ይኽእል እዩ ማለት እዩ፡፡ ብተመሳሳሊ መንገዲ ፀላኢ ንኣብነት ንሓደ ቤት ትምህርቲ ናብ መጋዘን፣ ወይ መደቀሲ ወተሃደር እንድሕር ደኣ ቀይርዎ፣ እቲ ቤት ትምህርቲ ንፀላኢ ብዝህቦ ዘሎ ጭቡጥ ኣገልግሎት ምኽንያት ናብ ወተሃደራዊ ዒላማ ይቕየር ኣሎ ማለት እዩ፡፡ ማዕረ ማዕሪኡ ኣብ ከይዲ ምስራሕ ዘሎን ገና ኣብ ጥቕሚ ዘይወዓለን ግን ድማ ክህቦ ዝተሓስበ ጥቕሚ ብግልፂ ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጠ ትርጉም ወተሃደራዊ ዒላማ ዘማልእ እንተኾይኑ ጥቕዓት ክግበረሉ ይኽእል እዩ፡፡ ንኣብነት ፀላኢ ንመተኮሲ ከበድቲ መሳርሕታት ዝኾን ቦታታት እንተደላድል፣ ናይ ተተኮስቲ መፍረይ እንትሃንፅ፣ ወይ እውን ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ቦታታት እንትሃንፅ ብገንኡ ዒላማ ምግባር ይከኣል እዩ፡፡
ምስዚ ተተሓሒዙ ካብ ዝልዓሉ ዛዕባታትን ምስ ናይ ከተማ ዂናት ቅርበት ዘለዎን ሓደ ሲቪላውያን ዝጥቀምሉ፣ ግን ከአ ሓይሊ ፀላኢ እውን ዝግልገለሎም ነገራት ዒላማ ምግባር ይከኣልዶ ዝብል እዩ፡፡ ንኣብነት ከም መዕርፎ ነፈርትን ድልድላትን ይጥቀሱ፡፡ ከም መትከል እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጠ ትርጉም ወተሃደራዊ ዒላማ እንተተማሊኡ ኣብ ልዕሊ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ክልተኣዊ ኣገልግሎት ዝህቡ ነገራት እውን ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክውሰድ ይከኣል እዩ ዝብል ርድኢት ኣሎ፡፡ እንተኾነ ግን ብምኽንያት ዘለዎም ሲቪላዊ መልክዕ እዚ ኣብ ምፍፃም ብንእሱ እዞም ዝስዕቡ ኣብ ግምት ክኣትዉ ይግባእ፣
- እቲ ንጥቕዓት ክዳረግ ዝኽእል ትሕተ ቅርፂ ንናይ ፀላኢ ሓይሊ ብጭቡጥ ጥቕሚ ዝህብ ዘሎ ክኸውን፣ ወይ እውን እዚ ከምዝስዕብ ዘርእዩ ጅማሮታት ብግልፂ ክህልዉ ይግባእ፡፡ ስለዝኾነ እውን ንሓዋሩ ፀላኢ ክጥቀመሉ ስለዝኽእል ብዝብል ስልሒት ጥራሕ ዒላማ ምግባር ኣይከኣልን፣
- ሲቪላውያን ዝጥቀምሉ ትሕተ ቅርፂ ዒላማ ምግባር ዝከኣል እቲ ዒላማ ንምግባር ዝሕሰብ ነገር ንሲቪላውያን ዝህቦ ጥቕምን፣ ዒላማ ብምግባር ስጉምቲ እንተተወሲድዎ ዝርከብ ወተሃደራዊ ጥቕሚን ብምንፅፃር ዝርከብ ወተሃደራዊ ረብሓ ዝዛይድ እንተኾይኑ እዩ፡፡
ኣብዚ ክለዓል ዘለዎ ካልእ ነጥቢ ኣብ ከይዲ ምጥቃዕ ሓደ ወተሃደራዊ ዒላማ ሲቪላውያን ሰባት እውን ናይ ምልካም ዕድል ልዑል ኣብ ዝኾነሉ እዋን ተግባራዊ ዝኾኑ ሕግታት ምፍላይ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ ሓደ ሲቪላውያን ሰባት ዝርከብሉ ህንፃ ወተሃደራት ፀላኢ ኣትዮም እንትትኩሱ ምሕሳብ ይከኣል፡፡ ካብቶም ብዕሊ ዝፍፀሙ ገበናት ወፃኢ ብዙሕ ግዜ ክስታት ገበን ዂናት ኣብ ዙርያ ኣብ ከምዚ ኩነታት ዝፍፀሙ ስጉምትታት ከም ዝፍጠሩ ይፍለጥ፡፡
ብመሰረት ሕግታት ዂናት ፈለማ እቲ ስርሒት ዝመርሕ ኣዛዚ ሰራዊት ክንዲዝተኻእለ ሓበሬታ ብምእካብ ዝህሉ ወተሃደራዊ ዒላማን ብምኽንያት እቲ ስርሒት ኣብ ሲቪላውያን ክበፅሕ ዝኽእል ጎናዊ ጉድኣትን ከስልሕ ይግደድ፡፡ እዚ ኸይዲ ብዝምልከት መዝጊቡ ምሓዝ እውን ንሕጋዊ መስርሓት ልዑል ግደ ኣለዎ፡፡ ንኣብነት ኣብቲ ህንፃ ዝዓረደ ልዑል መራሒ ሓይሊ ፀላኢ ምስዝኸውን ኣብቲ ስልሒት ርኡይ ለውጢ ይፈጥር፡፡ ግዜ እውን ከምኡ፡፡ ጥቕዓት ከይፈፀምካ ብምፅናሕ ዝሰኣን ወተሃደራዊ ረብሓ፣ ስርሒት ብምድንጓይ ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ወገን ዘብፀሖ ሓደጋ በቲ ሓደ ገፅ፣ ብፍላይ ሲቪላውያን ካብቲ ኸባቢ ንኽርሕቑ ዕድል ምሃብ ድማ በቲ ኻልእ ኣብቲ ስልሒት ኣብ ሚዛን ክኣትዉ ካብ ዝግብኡ ገሊኦም እዮም፡፡ በዚ ስልሒት ጥቕዓት ምፍፃም ዝህቦ ወተሃደራዊ ረብሓ ክስዕብ ካብ ዝኽእል ጎናዊ ጉድኣት ዝዛይድ እንድሕር ኮይኑ እዩ እቲ ዝውሰድ መጥቃዕቲ ሕጋዊ ዝኸውን፡፡
ከምኡ ኾይኑ እውን ግን እዚ ናይ መወዳእታ ተሓሳቢ ኣይኮነን፡፡ ብተወሳኺ ኣብ ከምዚ ኩነታት ዝርከብ ሓደ ወተሃደራዊ ሓላፊ መጥቃዕቲ ንኽውሰድ ትእዛዝ ቅድሚ ምሃቡ ሲቪላውያን ካብቲ ኸባቢ ንኽወፁ ዕድል ክህልዎምን፣ ክንዲ ዝተኻእለ ቅድመ መጠንቐቕታ ናይ ምሃብን ግዴታ ኣለዎ፡፡ እዚ እውን ክምዝገብ፣ ክንዲ ዝተኻእለ ካልኦት ክፈልጥዎ ምግባር እውን ሓጋዚ እዩ፡፡ ብዙሕ ግዜ እዙይ ዝፍፀም መጉልሒ ድምፂ ብምጥቃም፣ እቲ ጉድኣት ክበፅሖ ዝኽእል ሕብረተሰብ ክሰምዖ ብዝኽእል ሬድዮ ወይ ተሌቪዥን እቲ ቅድመ መጠንቕቕታ ብምሃብ እዩ ስጉምቲ ክውሰድ ዝግበር፡፡ ወተሃደራዊ መራሕቲ ናይ ሕጊ ከይዲ እንተስዒቡ እዞም ከይድታት ከምዝፈፀሙ ከርእዩ ግድን ይብል ማለት እዩ፡፡
ኣብ መዋዳእታ ዕጡቕ ኣብ ልዕሊ ዘይኮነ ህዝቢ ክበፅሕ ዝኽእል ጉድኣት ንምቕናስ ዝወሃብ ቅድመ መጠንቀቕታ ኣብቲ ስርሒት ዘምፅኦ ርኡይ ጉድኣት እንተሃልዩ እዙይ ክሕለፍ ይኽእል እዩ ዝብሉ ገለ ውሳነታት እውን ኣለው፣ ብፍላይ መከላኸሊ ሓይሊ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ዓበይቲ መራሕቲ ሓማስ፣ መጥንቀቕታ ከይሃበ ኣብ ዝግብሮ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ኣመልኪቶም ናብ ኣብያተ ፍርዲ ኣብ ዘምርሑ ጉዳያት፡፡ ከም ሳዕቤኑ እቲ ጥቕዓት ብሃንደበት ብምውሳዱ ዘምፅኦ ልዑል ወተሃደራዊ ረብሓ ከምዘለዎ ብዝግባእ ብምርኣይ (ንኣብነት ልዑል ወተሃደራዊ ሓላፊ ዒላማ ንምግባር፣ ወይ እውን ፀላኢ ብዘይገመቶ ቦታን ሰዓትን ናብ ልዑል ረብሓ ዝህብ ዒላማ ብምፅጋዕ፣ እሞ ቅድመ መጠንቀቕታ እንድሕር ክወሃብ ኮይኑ እቲ ስርሒት ዝፈሽል እንተኾይኑ፣ ብዘይምጥንቃቕ ዝውሰድ ስርሒት ዋላ ኣብ ሲቪላውያን ጉድኣት የብፅሕ ሕጋዊ ዝኾነሉ ዕድል ኣሎ፡፡
እዚ ሓተታ ናብ ከተማታትት እንትንምልሶ፣ ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ፀላኢ ዝዓረደላ ከተማ ውግእ ንኸይውላዕ ዝኽልክል ሕጊ የለን ማለት እዩ፡፡ እዚ ማለት ግን ሙሉእ ኸተማ ከም ዒላማ ተወሲዱ ብሓፈሻ ክድብደብ ማለት ኣይኮነን፡፡ ፀላኢ ዘለዎም ቦታታት ጥራሕ እዮም ከም ዒላማ ክውሰዱ ዝኽእሉ፡፡
ብተወሳኺ ሲቪላውያን ዒላማ ክኾኑ ኣይግባእን ክበሃል ከሎ፣ ሓደ ሰብ ሲቪል ኮይኑ ክሳብ ዝቐፀለ ጥራሕ ዝህሉ ከለላ እዩ፡፡ ማለት እውን ምትኳስ ሓዊሱ ቀጥታዊ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ክገብር የብሉን ማለት እዩ፡፡ ኣብዚ ኸይዲ ንዝሳተፍ ኣካል ግን ልክዕ ከምቲ ካሊእ ስሩዕ ኣባል ሓይሊ ፀላኢ ዒላማ ይኸውን፡፡ እዙይ ግልፂ እዩ፡፡
እንተኾነ ግን ብፍላይ ኣብ ናይ ከተማታት ዂናት ልሙድ ዝኾነ፣ ሓደ ሲቪል ሰብ ናብ ሓይሊ ወገን ቶኲሱ እንተሃዲሙን ድሕሪ ግዜ እንድሕር ደኣ ተታሓዙን ከም ወተሃደራዊ ዒላማ ተራእዩ ስጉምቲ ክውሰደሉ ኣይኽእልን፡፡ መሰል ዘይብሉ እናሃለወ ኣብ ዂናት ብምስታፉን፣ ካልኦት ንዝፈፀሞም ገበናትን ግን ይሕተት፣ ልክዕ ከም ካሊእ ጥርጡር ገበን፡፡ ኣብዚ ሲቪል መን እዩ ዝብል ሕቶ ንምምላስ ብዙሕ ሕጋዊ ትንታነ ዘድልዮ እኳ እንተኾነ ብሓፂሩ ንሓይሊ ወገን ኣብ ዝረኣየሉ ህሞት ወተሃደራዊ ክዳን ዘይገበረ ግን ዝተዓጥቀን ኣብቲ ረፅሚ ዝሳተፍን ወይ እውን ዕጥቁ ብግልፂ ንዘይምርኣይ ዝሞከረን (ከከም ኩነታቱ መንነቱ ንምቕያር ዝሞከረ) ዝብል ሓፈሻዊ መለክዒ ክንወስድ ንኽእል፡፡ እዙይ ከምዚ ኢሉ እንተሎ፣ እቲ ሰብ ስሩዕ ኣባል ናይ ፀላኢ ሓይሊ እንተኾይኑ እሞ ሲቪል ንምምሳል ሙከራ እንተዘይኣርእዩ ምሩኽ ዂናት ኮይኑ ክሳብ እቲ ግርጭት ደው ዝብል ብእሱር ክተሓዝ ይኽእል፡፡ ኣብ ግጭት ብምስታፍ ዘይኮነስ (እዚ መሰል ናይ ሓደ ወተሃደር ስለዝኾነ) ኣብ ከይዲ ዝፈፀሞም ገበናት ኲናት እንተሃልዮም ግን ብልክዑ ተሓታቲ ይግበር፡፡
ንምጥቕላል ዝኣክል ከተማታትን ካልኦት ህዝቢ ዘለዎን ከባቢታትን ጥቕዓት ክኽፈተለን ኣይኽእልን ዝብል ፍፁማዊ ሕጋዊ ክልከላ የለን፡፡ ሓይሊ ፀላኢ መሊኡ እንተዘይወፂኡን ካልኦት ካብቲ ከተማ ዝለዓሉ ወተሃደራዊ ትንኮሳን ጥቕዓትን ክሳብ ዘሎ ተመጣጣኒ ስጉምቲ ምውሳድ ይከኣል እዩ፡፡ ኣብዚ ኸይዲ እዚ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ሲቪላውያን ክበፅሕ ዝኽእል ጎናዊ ሓደጋ ንምክልኻልን ወይ ምቕናስ ኣብ ህልዊ ኹነታት ዝተደረኸ ሓበሬታ ክንዲዝተኻእለ ብምስብሳብን ዝርከብ ወተሃደራዊ ረብሓን እዚ ስዒቡ ክመፅእ ዝኽእል ሓደጋን ብምንፅፃር፣ ከም መስርሕ እውን ሲቪላውያን ካብቲ ቦታ ንኽርሕቑ ዕድልን ቅድመ መጠንቀቕታ ብምሃብን ክፍፀም ኣለዎ፡፡ እዚ ኸይዲ መዝጊብካ ምሓዝን እንተተኻኢሉ እውን ብፍላይ ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦ ምግባርን ልዑል ጥቕሚ ኣለዎ፡፡
ኣብ መወዳእታ ሓደ ተጋጣሚ እዞም ሕግታትትን ክልከላታትን ብምምሕልላፉ፣ እቲ ካልኣዋይ መጋጥምቲ እውን ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ንኽወስድ ከምዘየኽእል ምዝኽኻር ኣድላዪ እዩ።


text:
ካብ እዋን ሓርነታዊ ቓልስና ኣትሒዙ ጋዜጠኛ ዝነበረ፡ ካብ መስከረም 2001 ክሳብ ሕጂ ድማ ኣብ ቤትማእሰርቲ ህግደፍ ተሓይሩ ዝሳቐ ዘሎ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ተጋዳላይ ስዩም ጸሃየ “ጋዜጠኛ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ – 2007 ” ተባሂሉ ብሪፖርተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ ተረቝሑ።
ስለ ናጽነት ፕረስን ምግላጽ ሓሳብን ዝጣበቕ ‘ሪፖርተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ’ ብሞት ጋዜጠኛ ጳውሎስ ኪዳነ ዝተሰመዖ ዓሚቝ ሓዘን ብምግላጽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ኤርትራ ንዘውርዶ ዘሎ ሕሱም ግፍዕታት ኮኒኑ።
ስለ ናጽነት ፕረስን ምግላጽ ሓሳብን ዝጣበቕ ‘ሪፖርተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ’ ብሞት ጋዜጠኛ ጳውሎስ ኪዳነ ዝተሰመዖ ዓሚቝ ሓዘን ብምግላጽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ኤርትራ ንዘውርዶ ዘሎ ሕሱም ግፍዕታት ኮኒኑ።
ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ኣብ ኣገልግሎት ቋንቋ ኣምሓርኛ ክዓዪ ዝጸንሐ ጋዜጠኛ ኢዮብ ከሰተ ብወገን ኢትዮጵያ ዶብ ክሰግር ክብል ተታሒዙ ብመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤትማእሰርቲ ማይ ሱርዋ ተኣሲሩ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ንሃለዋቱ ብዝምልከት ከቢድ ስግኣት ከምዝስምዖ ‘ሪፖርተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ’ ሎሚ 6 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ምዱብ ፈነወኣ ጀሚራ
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ምዱብ ፈነወኣ ጀሚራ
ሬድዮ ሕድሪ፣ ካብ ሃገረ ካናዳ ኣብ ሰሙን 3 ግዜ ማለት ሰሉስ፡ ሓሙስን ቀዳምን ብኣቆጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 5 ድ.ቀ. ክሳብ ሰዓት 9 ምሸት ምዱብ ፈነወ፣ ካልእ መዓልታት ከኣ 24 ሰዓታት ዝተፈላለዩ ደርፊታት ክፍኖዉ ኢዮም። ብዘይካ ደርፊታትን ሙዚቃታትን ብሄራት ሃገርና እውን ዜማታት ሱዳንን ካልኦት መዘናጋዕቲ ሙዚቃታትን ክህልዉ ኢዮም።
እዚ ኣብ መበል 23 ናይ ናጽነት ዓመታት ዝተጀመረ መደብ እዚ፡ ነቲ ኤርትራዊ መንነት ኣጋጢሙዎ ዘሎ ሓደገኛ ፍግረ-መሬት ዝከላኸል ሃገራዊ ጀሪፍ ንክኸውን ንትስፎ። ንሕና ሎሚ ስለ ሕድሪ ሰማእታትና፡ ንዝተጨውየ ባህግና ንምምላስ፣ ንዳግማይ ትንሳኤ ኤርትራውነት ሱባኤ ንእቶ። ሬድዮ ሕድሪ፤ ኣዕኑድ ክብርታት ኤርትራ ሃገርና /ባህሊ፡ ያታ፡ እምነት፡ ስነ-ምግባር፡ ስነ-ጥበብን ታሪኽን/ ንምዕቃብ ዝከኣላ ንምግባር ተበጊሳ ኣላ። ኣብዚ ዘመን ህግደፍ፡ ሰረገላ ብቕድሚት፣ ፈረስ ከኣ ብድሕሪት ኮይኖሙሉ ዘሎ ህሞት፤ ሬድዮ ሕድሪ ኣብ ሙሉእ ዓለም ንዘሎ ኤርትራዊ ወለዶ፡ ብዝተፈላለዩ ሃገራውያን ዜማታት ማእኪላ ናይ ኩላተን ብሄራትና ደርፊን ያታን ንምዕቃብ ናብ ረዚን ሃገራዊ ማህሌት ኣሃዱ ክትብል ኢያ።
እቶም ብዝተፈላለዩ ስነ-ጥበበኛታት ሃገርና በብግዚኡ ዝፈረዩ ዜማታት፡ ንብረት ህዝቢ ኤርትራ ደኣ እምበር ንማንም ውድብ ወይ ስርዓት ዝብጽሑዎ ኣይኮኑን። ናይ ህግደፍ ደርፊ፡ ናይ ህግደፍ ድራማ የለን። ህግደፍ ኣብ ዘመነ-ኣካሒዳ ዝተወልደ ሓድጊ ዘይብሉ ጭደል ኢዩ። ኩላቶም ስነ-ጥበባዊ ክብሪ ዘለዎም ባህልታት፡ ካብ ንዳእቲ ግራት ህዝቢ ዝተሓፍሱ፡ ኣብ ዳንዳን ቆፎን ህዝቢ ኤርትራ ዝፈረዩ ምህርቲ ብዙሓን ኢዮም።
ስለዚ ኩሉ ቅድምን ደሓርን ብደቂ ኤርትራ ዝፈረዩ ስነ ጥበባዊ ስራሓት፡ ግምጃ ህዝቢ ኤርትራ ኢዮም። ሬድዮ ሕድሪ፡ ላህጃ ብሄራትና ዝገልጹ ንሃገርን ሃገራውነትን፡ ስለ ፍቕሪን ጽንዓትን ዝተደርፉ ዜማታት፡ ኣውሎታትን ማሰታትን፤ ጥቕስታት ሓርበኛታት ኤርትራውያን፡ ጽሑፋት ቀደም ከምኡ እውን ንክብርታትና ዘላህምቱ ናይ ሬድዮ መዘናግዒ መደባት በብቋንቋኡ ንምዝርጋሕ ክትጽዕር ኢያ።ኣብ ፈነወ ሬድዮ ሕድሪ፡ ብድሕሪ ናጽነት ብዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ዝተዘየሙን: ኣብ ደገ ብደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ዝተደርፉን ክቐርቡ ኢዮም።
ብዘይካ ሃገራዊ ደርፊታት፡ ነቲ መራሒ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ በብዓመቱ ዘመሓላልፎ ዝነበረ ምስሉይን ብሓሶት ዝተላዕጠጠን ቃለ-መጠይቓት፡ ከምዚ ናይ ትማሊ ብተለቪዥን ብዛዕባ ቅዋም ዘቕረቦ መደናገሪ ባዶ ጥበራን ብመጽሔት ንዝተጻሕፈ ወቀጥ ድርዳር መደረ እውን ምስ ዝተፈላለዩ ምኩራት ደቂ ኤርትራ እናተራኸበት፣ ንሓቂ ካብ ሓሶትን ብድዐን መምያ፡ ከም ጸባን ማይ-ጨባን ንምፍላይ ክትጽዕር ኢያ። ኤርትራ ኣብ መጀመርታ ተስዓታትን እዋን ሚለንየምን ከመይ ትመስል ከም ዝነበረት፡ ብድሕሪ ኲናት ባድመን ማእሰርቲ ሓሽከት ዜጋታትን፣ ሎሚን ከመይ ትመስል ከም ዘላ ክዝርዘር ኢዩ።
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት፡ ነቲ ኤርትራዊ ክብርታት ኣጋጢሙዎ ዘሎ ታሪኻዊ ስንክልና፡ ምርኩስን ዕርፊን ንምዃን ዝከኣላ ግደ ንምብርካት ክትሰርሕ ኢያ። እቲ ባህሊን ቅርስታትን ናትና ናይ ህዝቢ ንብረት ኢዩ። ጉጅለ ህግደፍ ግን ዘይንብረቱ ክነሱ ይሰርሓሉን ይነብረሉን ኣሎ። ንሕና ኤርትራውያን እምበኣር ነታ ኣቦታትናን ኣቦ ሓጎታትናን ዘመሓላለፉልና፤ ኣብ 30 ናይ ሰውራ ዓመታት ልዕሊ 65 ሽሕ ሂወት በራውር ደቂ ህዝቢ ዝተኸፍለላ፤ ከምኡ እውን ኣብቲ ህግደፍ ብስዉር ዝሸርጠጦ ኲናት ባድመ ዓሰርተታት ኣሽሓት ሂወት ዝተኸፍለላ ሃገርና ወትሩ ከም ብሌን ዓይንና ክንሕልዋ፡ ምስንኻል ኣብ ዘጋጥመሉ ግዜ እውን ዋጋ ከፊልና ንዳሕረዎት ወለዶታትና ከነመሓላልፋ ሕድሪ ኣሎና።
ናይ ሕብረተሰብ ናይ ለውጢ ሓዋርያት ዝኾነ መንእሰይ፡ ነታ ከም ዑፍ መስቀል ንእንኮ ግዜ ጥራይ ዝተራእየት ሓርነት ናብ ንቡር ቦትኣ ንምምላስ፣ ንመሬቱ ናብ ተካእቱ ወለዶታት ንምውራስ ልዕሊ ኩሉ ጾር ኣለዎ። ከምቲ ነደቕቲ ዝነዓቑዎ እምኒ፡ ንሱ ርእሲ መኣዝን ኮነ ዝብሎ ቅዱስ መጽሓፍ፤ ዕላማ እዚ ፈነወ እዚ ድማ ብቐንዱ ንመንእሰይ ወለዶ ኤርትራ ብታሪኽን ክብሪታትን ዘማእዝን ኮምፓስ ክኸውን ኢዩ። ካብ 1991 መዓልቲ ናጽነት ክሳብ ሎሚ ንዘሎ ጉዕዞ ታሪኽ ኤርትራ ኣብ እንዕዘበሉ ግዜ፡ እቲ ንሃገር ከም ሃገር መጠን ደው ዘበሎ ሃገራዊ መቖምያታት በብዓመቱ እናዓነወ ይኸይድ ኣሎ።
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት’ምበኣር ባህሊ፡ ያታ፡ ስነ-ጽሑፍ፡ ታሪኽ፡ ወ.ዘ.ተ… ዝብሉ ኣርእስትታት ሒዛ ናብ ኣየር ክትዝርጋሕ ኢያ። ኣብዚ ተኣፋፊ ግዜ፡ ነዛ ቅርሲ ኤርትራውያን ንምዕቃብ ትብገስ ዘላ ድምጽኹም ሬድዮ ሕድሪ፡ ኩሉ ዜጋ ብኢንተርነት፡ ብሞባይል፡ ኣይፓድ፡ ኣይፎን ወ.ዘ.ተ… ንክከታተላን ርእይቶኡ ንክልግሰልናን ንትስፎ። ምጅማር እዚ ዕዮ’ዚ ይጽንሓለይ ዘይበሃሎ ሃገራዊ ወፈራ ኢዩ።
ሬድዮ ሕድሪ፡ ብስካይፕን ተለፎንን ምስ ብዙሓት ደለይቲ ፍትሒ፡ ሞያውያን፡ ምሁራትን ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ዘለዎም ኤርትራውያንን ዝርርብ ክትገብር ኢያ። ንዝሓለፈን ዘሎን ታሪኽን ጉዕዞን ኤርትራን ህዝባን ብሱል ዝርርብ ክግበር ድማ ዝከኣለና ምድላዋት ክንገብር ኢና። ተመኩሮኹም ናብ ሰማዕቲ ንምትሕልላፍ ብዘይ ምሕላል ክንሰርሕ ኢና’ሞ፡ ምትሕብባርኩም ከም ሞባእ ደብሪ ጌርና ክንርእዮ ኢና። ንርእይቶ ወይ ሕቶ፡ ወይ’ውን ዝኾነ ኣበርክቶ ንምግባር ብ www.alenaforever.com ወብ ሳይት ንክትረኽቡና፡ ወይ እውን ብፈይስ ቡክን ስካይፕን ብጽሑፍ ወይ ብድምጺ ሓበሬታኹም ንከተካፍሉና ንሕብር።
’ጉዕዞ ሽሕ ኪሎ ሜተር ብሓደ ስጉምቲ ኢዩ ዝጅመር’ ከም ዝበሃል፣ ናብቲ ብማዕዶ ዝረአ ዘሎ ጥርዚ ሓርነት ህዝቢና ንምብጻሕ ብሓደ ስጉምቲ ኣሃዱ ኢልና ንብገስ ኣለና። ከምቲ ውሉደ ክህነት ዝብልዎ፡ ንዝረቐቐ ከም ረጒድ፣ ንዝቀጠነ ድማ ከም ሓፊስ ጌርኩም ንክትርእዩዎ እውን በዚ ኣጋጣሚ እዚ ነዘኻኽር። ፈነወ ሬድዮ ብኢንተርነት ብዙሕ ሓላፍ-ዘላፍ ክህልዎ ኢዩ። ብዘይካ ተክኒካዊ ሕጽረት፡ ተመኩሮ እውን ንገዛእ ርእሱ ዓንዲ ማእከል’ዩ። ጉድለታትና ንምእራም ክንጽበ ኢና።
ንኺድ ከምዚ ሕጂ! ኣብ መንጎ መዶሻን ኡንኵዲኖን ንዝተቐርቀረ ስርዓት ማፍያ፡ ዕምሩ ንምሕጻር እወ ንኺድ። ዘይበሊ ነገር የለን፡ ውዒሉ ሓዲሩ ኣካይዳናን ድምጽናን ክሰምር ኢዩ! ነቲ ሽሕ ኪሎ ሜተር ከም ንበጽሖ፡ ንኣምን ኢና።
ደበሳ ኢዮብ ንህዝቢ ኤርትራ!
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት።


text:
ምሩጽ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ምስ ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ ዋይት ሃውስ ድሕሪ ምርኻቦም ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ኣብ አፍደገ እቲ ቤተ መንግስቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻይዱ። ኣብ ወፍሪ ዘመተ ምርጫኦም ንተወላዶ ሜክሲኮ ካብታ ሃገር ከምዝሰጉዎምን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዘይስነምግባራዊ መግለጺ ምጥቓሞን ብምቕዋም እቲ ሰልፊ ምኽያዱን ብተወሳኺ ኣብ መንበሪ ምሩጽ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝኾነት ከተማ ኒውዮርክ እውን ተመሳሳሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምኽያዱ ተገሊጹ’ሎ።
ገለ ካብቶም ኣብቲ ናይ ኒውዮርክ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተሳተፍቲ ከምዚ ይብሉ።
“ ንሱ ሕማቕ ሰብ እዩ። ብዛዕባ እዛ ሃገር ዝዛረቦ ዘበለ ዘይእሩምን ተጸላኢ ነገራትን እዩ። መርገጺታቱ ኣብ ጽልኢን ምክፍፋልን ዝተመስረተ እዩ። ንዝኾነ ኣብ ለውጢን ኣብ ምዕባለ እዛ ዓለም ንዝአምን ኩሉ ይንጽል ብተወሳኺ ድማ ሓሳዊ እዩ።”
ስለዚ እዞም ሰልፊ ተቓውሞ ዘካይዱ ዘለዎ እንታይ ውጽኢት ክረኽቡ እዮም ዝደልዩ ንዝብል ዝለዓል ሕቶ ሓንቲ ካብቶም ኣብቲ ተቓውሞ ዝተሳተፈት ተማሃሪት ካሊፎርንያ ዩኒቨርሲቲ ከምዚ ትብል።
“ኣነ ኣሜሪካ ናይቶም ድምጾም ዝሃብዎ ሰባት ጥራይ ዘይምዃና ከዘኻክር እየ ኣብዚ ቦታ ዝተረኸብኹ፡ ኣሜሪካ ናይቶም ምስኡ ዘይሰማምዑ ሰባት’ውን እያ ኣብ ሓደ ሓባራዊ ስምምዕ ክንበጽሕ ድማ ተስፋ እገብር።”
ተንታኒ ፖለቲካ ካላውስ ላራስ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዘኻየድዎ ቃለ ምልልስ እዚ ተቓውሞታት’ውን ሓደ ምልክት ተግባራዊ ዲሞክራሲ ኮይኑ ኣብቲ መስርሕ ምስግጋር ስልጣን ምትእትታው ዘለዎ’ውን ኣይኽኸውንን ይብሉ።
ብተወሳኺ ንሶም እዚ ተቓውሞታት ቑሩብ ደንጉዩ እዩ ይብሉ።
“እዞም ተቓውሞታት ኣቐዲሞም ክኻየዱ ኔርዎም በዚ ድማ ሰባት ዕቱብነት እቲ ጉዳይ መዘኻኸሪ ምኾኑ ኔሮም። እንተኾነ ሕጂ ግን ነቲ ውጽኢት ብምቕባል ከምቲ ፕረዝደንት ኦባማ ዝበልዎ ምሩጽ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ፖሊሲታቶም ከተግብሩ ዕድል ክንህቦም ኣለና ሽዑ ክንቃወም ወይ ከይንቓወም ምኽንያት ክሕልወና እዩ።”
ምሩጽ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብቲ ናይ ዓወት መደረኦም ኣሜሪካ ቁስላ ከተሕውይ አለዋ ክብሉ ንብዙሓት አገሪሞም እዮም። እንተኾነ ግን ድሕሪ ትማሊ ሓሙስ ምስ ፕረዝደንት ኦባማን አፈ-ጉባኤ ፖል ራያን ዘካየድዎ ርኽብ እቲ ኣብ ወፍሪ ምርጫኦም ዝጥቀምሉ ዝነበሩ ዘይቅድዊ አዘራርብ ኣይተራእየን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ኣብ እዋናዊ ዝምዕብሉ ዘለዉ ኣገደስቲ ፖለቲካዊ ተርእዮታት ዘለዎ መርገጺ፡
ኣብ ህልዊ ዓለማውን ከባብያውን ሃገራውን ኩነታት ብመንጽር ኣብ ሃገርናን ደሞክራስያዊ ተጋድሎናን፡ ዝተፈላለዩ ናይ ደገ ሓይልታት ዘዕርፍዎ ጽልዋን ዘለዎ ግንዛበ ብዝምልከት፣
ሃገርና ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘላቶ ጂኦ- ፖለቲካዊ ኣቃማምጣ ክንርኢ እንከለና፡ ኣብ ነዊሕ መስመር ገማግም ቀይሐ ባሕርን፡ ሃብታም ናይ ነዳዲ ከባቢታትን፡ ናብ ህንዳዊ ውቅያኖስን ስወዝ ካናልን ዘሰጋግር ወሽመጥ /ኣፍደገ/ ባብኤልማንደብን ዝተደኮነት ሃገር ከም ምዃና መጠን፡ እዚ ከባቢታት‹ዚ ኣብ ነፍስ-ወከፍ መዋእል ዝለዓሉ ዓለማውን ዞባውን ርእሰ-ሓያላን ሃገራት ክስሕብን ከሰሓሕብን ከም ዝጸንሐ ዝፍለጥ እዩ፡፡
እቲ ሕሉፍ ታሪኽ ኤርትራ ከም ሃገር ቅድሚ ምቛማ ነዚ ከባቢታት’ዚ መሊኦም ኣብ ትሕቲ ግዝኣቶም ንምእታው ዝተኻየዱ ወራራትን መጕበጥን ናይ ነዊሕ ታሪኽ ጉዕዞ ንግዚኡ ገዲፍና፡ ድሕሪ ካልኣይ ኵናት ዓለም ጥራሕ እንተወሲድና ብዓለምን ዞባን ልዕልነኦም ዘረጋገጹ ልዕለ ሓያላን ሃገራት፡ ነዚ እስትራተጂካዊ ከባብታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ብምእታው ፍትሓዊ ናጽነታዊ ሕቶ ህዝብና ብምጭፍላቕ ኣብ ረብሐኦምን ረብሓ ናይዚ ከባቢ መገበርታቶም ዘኾኑ ናይ ስዉር መግዛእቲ ስርዓታት ሃይለስላሰን ደርግን ከም ዘውዓለዎ ናይ ቀረባ ተዘክሮና እዩ፡፡ በዚ ካኣ ሃገርናን ዞባናን ንልዕሊ ፍረቂ ዘመን ዝኸውን ሰላምን ምዕባለን ሓርቢቱዎ፡ ሓርነታዊ ሕቶ ህዝብና ድሕሪ ናይ ከባቢ 20 ዓመታት ሰላማዊ ቃልለሲ 30 ዓመታት ካኣ ሰፍ ዘይብል ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍለሉ ዝተናወሐ ሓርነታዊ ኵናት፡ ኤርተራ ነጻን ልዑላዊት ሃገር ኮይና ከም ዝቖመት ዘፍለጥ እዩ፡፡
ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ካኣ ብሓይሊ ብረት ኣብ ኮረሻ ስለጣን ዝደየበ ጸረ-ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ጻሕታሪ ኵናት ስረዓት ህግደፍ በብተራ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ኣበ ግጭት ኣትዩ ኣብ መጨረሻ ካኣ፡ ዶብ ሽፋን ገይሩ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዘባረዖ ኵናት ብዙሕ ሰብን ሂወትን በሊዑ ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ ሃገራትን ህዝብታትን ከቢድ ክሳራ ከም ዘኸተለ ዝዝከር እዩ፡፡ ን18 ዓመታት ኣይኵናት ኣይሰላም ኮይኑ፡ እዚ ኣዕናዊ ጸሊም ታሪኽ እዚ ዝገደፎ በሰላ ህዝብና ሰላም ሓርቢቱዎ ደቁ ብዘይ ገደብ ኣብ ግዱድ ዕስክርናን ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ካምቦታት ጀሆ ክተሓዙን በኵናትን ወረ ኵናትን ከመይ እናተሳቐዩ ከም ዘሕለፉዎ ኣብ ኣእም ኩሉ ኤርተራዊ ዝተቐርጸ ኣሉታዊ ምዕራፍ እዩ፡፡
ብኣጠቓላሊ ህዝብና ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ፖሎቲኮ-ማሕበረ ቁጠባዊ ሂወቱ ን28 ዓመታት ድከቱ ሰትዩ ኣብ ዝተጎሳቖለ ከርፋሕ መነባብሮ ወዲቑ ህዝብን ሃገርን ንሓደጋ ብርሰትን ምብትታንን ከም ዝተሳጥሑ ናይ ኣደባባይ ሚስጢር እዩ፡፡ ሕጂ ካኣ ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣባ ኢትዮጵያ ብዝተኸስቱ ሓደስቲ ምዕባለታት /ለውጥታት/ ምስ ስርዓት ህግደፍ ዝተኻየደ ናይ ሰላም ስምምዕ፡ ዓለማውን ዞባውን ተነሓናሕቲ ሓይልታት ብሓፈሻ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ካኣ ኣብ ሃገርና ኣብ ርእሲ’ቲ ኣቐዲሙ ናይ ዝተፈላለዩ ተጋራጨውቲ ዞባዊ ሓይልታት ዓውዲ ትያትር ኮይና ዝጸንሐት፡ህግደፍ መሬትን ባሕርን ኤርትራ ንጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓታቱ ኣሕሊፉ ብምሃብ ኢደ-በይዛ ናይዚ ሓይልታት’ዚ ኮይኑ ክጥቀመሉ ከም ዝጸንሓነ ዘሎን ዝፍለጥ እዩ፡፡
ደላይ ሰላም ዝኾነ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ናይ ሰላም ስምምዕ ምኽታሙን ዶብ ናይ ክለቲኡ ሃገራት ምኽፋቱን ህዝብና ከም ድልየቱ ክመላለስ ምኽኣሉን ኣብ መጀመርታ እፎይታን ታሕጓስን ዝፈጠረሉ ኮይኑ፡ ይኹን ዳኣምበር እዚ ብሸነኽ ስርዓት ህግደፍ ግልጽነትን ተሓታትነትን ዘይብሉ ካብ ህዝቢ ዝተኾወለ ስምምዓት’ዚ ቀለሙ ከይነቐጸን ነዊሕ ራሕቂ ከይተጓዕዘን ስርዓት ህግደፍ ከም ኣመሉ ብኢደ-ወነኑ ዶባት ክልቲኡ ሃገራት ክልኩቶን፡ ሰፊሕ ወተሃደራዊ ግፋ ከካይድን ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ገጠርን ከተማታትን መጠነ-ሰፊሕ ናይ መሊሻ ሓይሊ ከዕጥቕን ተተሓሒዙዎ ተሰለፍ ተኣንጎት ክብል ኣሎን፡፡ እዚ መጠነ ሰፊሕ ግፋ’ዚ ምስቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ዘይቃዶ ኣብ ህዝብና ዝፈጥሮ ስግኣትን ሻቐሎተን ዘይምትእምማንን መሊሱ እናዓበየ ከይዱ፡ ስርዓት ህግደፍ ጻሕታሪ ኵናት ባህርያቱ ደጊሱዎ እዩ ብዝብል ብብዝሒ ህዝብና ናብ ስደት ክውሕዝ ይርከብ፡፡ ብርግጽ እዚ ብኣልማማ ዘካይዶ ዘሎ ግፋ እዚ ቀንዲ ዕላምኡ ቆላሕታ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ንውሽጢ ንደገ ክጥምት ዘገብሮም ዘሎ ሸርሕታት ምዃኑ ደ.ግ.ሓ.ኤ ይግንዘብ፡፡
ብመሰረቱ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ምስ ሓደ ሕገ-መንግስቲ /ቅዋም/ ዘይብሉ ጸረ-ህዝቢ ገባቲ ምልካዊ ስርዓት፡ ኣብ ምሕረት ሓደ ውልቀ ሰብ ዝወደቐት ሃገር ዝብጽሑ ስምማዓት ናይ ህዝቢ ኣመኔታ ዘይብሎም፡ ምስ ግዝያዊ ውልቃዊ ረብሓታት ዝገላበጡ፡ ውሕስነት ዘይህቡ ክሳብ ኣብ ሕቶ ልዑላውነት ኤርትራ ጥርጠራታት ፈጢሮም መጻኢ ዕድል ህዝብን ሃገርን ኣብ ምልክት ሕቶ ክኣትዉ ዝገበሩ ምኻኖም፡ ኩሉ ኤርተራዊ ብጽሞና ክከታተሎም ዝጸንሐን ዘሎን መዃኑ ዝፍለጥ እዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ካኣ ሕጂ‹ውን እቶም ስምማዓት ብዝርዝር ተቐሪጾም ዘላቒ ረብሓታት ናይ ክልቲኡ ህዝበታት ኤርትራን ኢትዮጵያነ ብዘረጋግጽ ግልጽነትን ተሓታትነትን ብዘለዎም ተሰኒዶም ሓፋሽ ክፈለጦምን ሓሳባቱ ክህበሎምን ክግበር ይልዎም ንብል፡፡
እቲ ንክልትኡ ህዝብታት ከቢድ ዋጋ ዘኽፈለ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብን ብዘይ ዋዓል-ሐደር ቀልጢፉ ኣብ ፍጻመ ክበጽሕ ኣማራጺ ዘይብሉ ህጹጽ እዋናዊ ዕማም ናይ ክልቲኡ ስርዓታት ምዃኑ ደ.ግ.ሓ.ኤ ይንዘብ፡፡ ድሮ’ኳ ስርዓት ህግደፍ በቲ ባዕሉ ዝቐረጾ ግልጽነት ዘይብሉ ስምማዓት ተሸፊኑ፡ ኣብ ዘዝተወረጠሉ ናይ ህዝቢ ኣኼባታት፡ ንሓይልታት ኢተዮጵያን ስርዓቶምን መቓቒሉ ክሃርም ምእንቲ ነቶም ዝቐርብዎ ሕቶታት ግቡእ መልሲ ኣብ ክንዲ ምሃብ “ዶብና ከይሕንጸጽ ወያነ እዮም ዓጊተሙና ካብ ባድመ ምውጻእ ኣብየሙና ዘለዉ እነዳበለ ንመጠነ ሰፊሕ ወታደራዊ ግፍኡ ሽፋን ክህብን ከመሳምስን ከዳናግርን እዩ ዝርከብ ዘሎ፡፡
ኩነታት ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ብዝምልከት፣
ድሕሪ ናይ ኢትዮ-ኤርትራ ናይ ሰላም ስምምዕ ምኽታሙ፡ ህዝቢ ካብ ክልቲኡ ሃገራት ዝተፈላለዩ ናይ ሽቐጣ-ሸቐጥ መሳርሒታት ናብዝን ናብትን ክምሓላለፉን ቤተ-ሰቡ ክርኢ ዕድላት ምስ ተኸፍተን እዚ ዝገደፎ ጽልዋታት ብሓደ ሸነኽ፡ ብካልእ ሸነኽ እቲ ንልዑላውነት ሃገረ ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ግልጽነት ዘይብሉ ኣካይዳ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ተሓዊስዎ፡ ብቀረባ ኣብ ጎረቤትና ሃገረ-ሱዳንን ኣልጀረያን ደሞከራሰያዊ ስርዓት ንምትካል ዝካይዱ ዘለዉ ምልዕዓላት ዘዕርፈዎን፡ ብደገ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ከዕርፎ ዝጸንሐን ዘሎን ጽልዋታትን ቃሊልካ ዝራኣዩ ኣይኮኑን፡፡
ህዝብና ምስቲ ን28 ዓመታት ኣረሜናዊ ስርዓት ህግደፍ ሓሳረ-መከርኡ ክርኢ ዝገበሮም ዝጸንሐን ዘሎን ተደማሚሩ ኣብ ነንሕድሕዱ ብውሽጢ-ውሽጢ ኣብ ዝተፈላለዩ ዘራኽብዎ ኣጋጣሚታት፡ ብምረት ክዛረበሎምን እቲ ስርዓት ኣብ ዝጸወዖም መድረኻት ሕቶታት ከልዕልን ፍርሓቱ ቀስ ብቐስ እናነከየ ደፊሩ ክዛረብ ምጅማሩ ክሳብ ለይቲ -ለይቲ ዝተፈላለዩ ናይ ተቓውሞ ጽሑፋት ክብተን ምግባሮም ሓደ መርኣያ ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት ዘለዎ ጽልኣት ኮይኑ ኣብ ውሽጣዊ ተቓውሞ ናይ ህዝብና ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ፡፡ ነዚ ናይ ተቓውሞ ናይ ቃለሲ ቁልዒ‹ዚ ናብ ዝሰፍሐ ህዝባዊ ምልዕዓላት ዘሰጋግር ባይታ ኣብ ምምድማድ ክሕግዝ ምእንቲ ውጹዓት ክፍልታት ኣባላት ሰራዊት ይኹኑ ዝተፈላለዩ መራሕቲ ሃይማኖትን ማሕበራዊ ኣካናውና ሕብረተ-ሰብና ዝሓቑፎም ውዳበታትን ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ሕቶ ህዝብና ጠጠው ኢሎም ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ክውገድ ሓርበኛዊ ታሪኻዊ እጃሞም ክጻወቱ ደ.ግ.ሓ.ኤ ይጽውዕ፡፡
እዚ ብውሽጢ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካኣ ብዝሰፍሐ መልክዑ ኣብ ብዙሓት ሃገራትን ከተማታትን ብዝተፈላለየ መልክዕ ወደባታት ምልካዊ ስርዓት ስርዓት ህግደፍ ክውገድ “ይኣክል ዝብል እዋናዊ ጭርሖ ኣልዒሎም መጠነ ሰፊሕ ምንቅስቓሳት ከካይዱ ዝጸንሑን ዘለዉን ህዝባዊ ምልዕዓላት ተበግሶታት ልዑል ሞጎሱ እናገለጸ፡ ናብ ዝሰፍሐ ዝተወደብ ህዝባዊ ተቓውሞታት ክሰጋገር ድማ የተባብዕ፡ ካብዚ ሓሊፉ ክሳብ ኮንፈረንሳትን ሰላማዊ ሰልፍታትን ክገብሩ ዝሸባሸቡ ዘለዉ ውድባትን ስቪካዊ ማሕበራትን ማሕበረ ኮማትን ግዱሳት ሃገራውያንን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ግብኣተ-መሬቱ ክቀላጠፍ ዝጽውዑ ተቓውሞታት ዝተባባዕ ተበግሶታት ኮይኑ፡ ሓደ መርኣያ ስፍሓት ደምበ ተቓውሞና ዘርኢ እዩ፡፡ እዚ ይኣክል ዝብል ምንቅስቓስ እዚ ዕላምኡ ሽትኡ ክወቅዕ ምእንቲ እቲ ብገለገለ ሸነኻት ካብኣቶም ንውድባት ኣግሊሉ ክኸይድ ዝደሊ ግጉይ ኣረኣእያታት ዝሓዘ ሸነኽ ተስተኻኺሉ ዝተወደበ ቅርጻን ውዳበን ሒዞም ምስ ኩሎም ኣካላት ደምበ ተቓውሞ ብዘይ ኣፈላላይ ሓቢሮም ክቃለሱ ደ.ግ.ሓ.ኤ ይጽውዕ፡፡
ካብዚ ሓሊፉ ኣብቲ ዝተወደበ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትነ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ድሕሪ ትሻዓተ /9/ ዓመታት ወድዓውን ባዕላውን ጸገማትን ውሽጣዊ ዘይቅሱን ሃለዋትን ብዙሕ ናይ ውረድ ደይብ ሓጎጽጎጻትን ደውታን ጉዕዞ ናብ ምግባእ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ምብጽሑን ትካላዊ ሂወት ዘሪኡ ክቕጽል ዝገበሮ ጻዕርታት ምስቲ ኩሉ ሕጽረታቱ ዝምጎስ እዩ፡፡ ካብዚ ንድሕሪት ባይቶን ካብ ባይቶ ወጻእን፡ ኪዳን ካብ ኪዳን ወጻእን፡ ጀብሃን ሻዕብያን፡ ብታሕቲ ታሕቲ ሃገራውን ትሕተ ሃገራውን ከምኡ‹ውን ኣስላምን ክርስትያንን ወዘተ እናተባህለ ዝኸይድ መስርሕ ቃልሲ ከይዱ ከይዱ ናብ ናይ ዘይሃናጺ ምንጽጻግን ምውድዳርን ወዘተ ጸቢብ ዓንኬል ዘዘምብል ኣተሓሳስባታት እዚ ተወጊዱ ናብ ሰፊሕ ምጥርናፍ ንምስግጋሩ ክካኣል ምእንቲ ሓንሳብን ንሓዋሩን ብቃልሲ ክበሊ ዘለዎ ጉዕዞ ምዃኑ ደግሓኤ ይኣምን፡፡
እዚ ሕጂ ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ናይ ሃገርናን ዞባናን ዓለምን ናይ ኩሎም ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝቃለሱ ውድባትን ምንቅስቓሳትን ሰቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ደቂ-ኣንስዮን መንእሰያትን ምሁራንን ዓበይቲ ዓድን ናይ ሃይማኖት መራሕትን /ሰለበሬትስ/ ወዘተ ናብ ዝሰፍሐ ጽላል ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ክንሰጋገር ዝጥለበና ዘሎ ብጣዕሚ ተሃዋስን ህጹጽን መድረኽ ኣቲና ምህላውና ኣብ ጸበጻብ ብምእታው፡ መሪሕነት ኤሃ.ባ.ደ.ለ. ይኹን እቶም ካብ ባይቶ ወጻኢ ዘለዉ ውድባት፡ ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ምንቅስቓሳትን ወዘተ ናብዚ ብዘይ ኣፈላላይ ንኹሉ ተቓላሳይ ዝሓቑፍ ናብ ዝሰፍሐ ብሓባር ዝውደብ ጽላል ደምበ ተቓውሞ ዘሰጋግረና መደብ ተሊሙ ክንቀሳቐስ ደ.ግ.ሓ.ኤ ጸዋዒቱ የቕርብ፡፡
ጎኒ-ንጎኒ ምስዚ‹ውን ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ውሽጢ 18 ፖለቲካዊ ውድባት ተተሊሙ ዝነበረ መደብ ድሕሪ ምዝዛም 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ .ምቛም ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ክረጋገጽ ጻዕረታት ክግበር ዝተወጠነ መርሆ ተግባራዊ ዝግበረሉ መደብ ክታሓዝን ኣብ ፍጻመ ክበጽሕን ይጽናሓለይ ዘይባሃል ህጹጽ መድረኻዊ ዕማም ፖለቲካዊ ሓይልታትን ህዝብን ምዃኑ ደ.ግ.ሓ.ኤ ይኣምን፡፡ ኣብ ሕሉፍ ተሞክሮና ቀንዲ ዕንቅፋት ባይቶ ኮይኖም ዝጸንሑ ፖለቲካዊ ሓይልታት ከም ምዃኖም መጠን፡ ፖለቲካዊ ሓይለታት ካብዚ ኣሉታዊ ተሞኩሮታት‹ዚ ክድሕኑን፡ ናይ ገዛእ ነብሶም ውሽጣዊ ስጥመት ፈጢሮም ዕማማቶም ከሳለጡን፡ ኣብቲ ዝምስረት ሰፊሕ ጽላል ደምበ ተቓውሞ ምስ ካለኦት መሻርኽ ቲ ኣካላት ቀላሲ ተረኦም ክጻወቱን፡ ዝሓየለን ዝደልደለን ወቓዒ ምሕዝነታዊ ሓይሊ ኣብ ምርግጋጽን ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ዙርያ ሰፊሕ ጽላል ደምበ ተቓውሞ ክዓስል ኣብ ምግባርን ብጥምረት ክዋስኡ እንከለዉ ናቶም ደራኺ ተራ ክጻወቱ የኽእሎም፡፡
ህዝብታት ኤርተራ ከምዚ ኢሎም ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲታት ስርዓት ህግደፍ ብኢሰብኣዊ ተግባራቱ ኣብ ዝሳቐይሉን ናብ ስደት ብዘይ ምቁራጽ ብኣሽሓት ኣብ ዝውሕዙሉን ነቲ ዝጸንሐ ናይ ብረሰትን ምብትታንን ሓደጋ ኣብ ዘቀላጥፎ ዘሎ ወቕቲ ሃገርና ዝወደቐት ሃገር /FAILED STATE/ ናይ ምዃን ዕድላ እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ ነቶም ኣብዚ መድረኽ‚’ዚ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝኽሰቱ ዘለዉ ምቹኣት ናይ ቃለሲ ዕድላት ተጠቒምና ካልኣዊ ፍልልያትና ካላኣዊ ቦታ ኣትሒዝና ኩሉ ዓቕምታት ተቓለስቲ ህዝብታትና ጠሚርና እዞም ኣጋጣሚታት እዚኣቶም ተቐላጢፍና ናብ ረብሓ ደሞክራስያዊ ተጋድሎና ከነውዕሎምን ነቲ ሓደጋ ከነዓጽፎን እንተዘይክኢልና በዚ ኣብ ሃገርና ብስርዓት ህግደፍ ይኹን ብዓለማውን ዞባውን ሚዛን ሓይልታት ዝፍጠሩ ዘለዉ ኣሉታዊ ጽልዋታትን ዝዋደድ ዘሎ ዝተሓላለኸ ሸርሕታትን ኣብ ልዕሊ ሃገርናን ደሞክራስያዊ ተጋድሎናን ሳዕቤኑ ብጣዕሚ ከቢድ ክኸውን ከም ዝኽእል ደሞከራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደ.ግ.ሓ.ኤ/ ይግንዘብ፡፡
ነዚ ሓደጋታት’ዚ ንምመካትን ንምውጋድን ድማ ነቶም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ መድረኻዊ ዕማማት ኣብ ምዕዋት ምስ ኩሎም መሻርኽቲ ኣካላት ብመንገዲ ሰፊሕ ጽላልና ባይቶ ይኹን ካብ ባይቶ ወጻኢ ዘለዉ ውድባትን ምንቅስቓሳትን ኣብ ሓባራዊ እምነት ዝተሰረተ ምሕዝነታዊ ቃልሱ ሕጂ’ውን ከም ቀደሙ ክቕጽለሉ ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ የረጋግጽ፡፡
ኣብ መደምደምታ፡ ደሞከራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ሕጂ‹ውን ነቶም ብሰንኪ መዕነዊ ፖሊሲታት ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ራሕሪሖም በኣሽሓት ዝስደዱ ዘለዉ ዜጋታትና ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያን ሱዳንን እናተቐበሉ ዝገብዎ ዘለዉ ምድግጋፍ ሞጎሱ ይገልጽ፡፡
ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ይኹን ኣህጉራውን ዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ ትካላት፡ ኤርትራዊ ስደተኛ ናብ ዝኾነ ሃገር ከይዱ ዕቕባ ኣብ ዝሓተሉ ግዜ ናይ ስደተኛ መሰሉ ክረጋገጸሉ ክተሓጋገዝዎ ደግሓኤ በዚ ኣጋጣሚ ምሕጽንትኡ የቕርብ፡፡
ከምኡ’ውን ኣብዚ ወቕቲ’ዚ ጎረቤትና ህዝቢ ሱዳን ኣብ ፖለቲካዊ ቃልሲ ልዑል ተሞከሮ ዘለዎ ህዝቢ ድሕሪ ናጽነት ሱዳን ንመበል ሳልሳይ ግዚኡ ደሞከራስያዊ ስርዓት ንምትካል ዝገብሩዎ ዘለዉ ቃልሲ ብተመሳሳሊ’ውን ህዝቢ ኣልጀርያ ኣብ ጸረ-ባዕዳዊ ተጋድልኡ ሰፍ ዘይብል ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈለ ሓርበኛዊ ህዝቢ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ዘካይዶም ዘሎ ሰላማዊ ህዝባዊ ምልዕዓላት ፍትሓውን ደሞክራስያውን ሕቶታቶም ብዓወት ኣብ ፍጻመ ክበጽሕ ደ.ግ.ሓ.ኤ ልዑል ምንዮቱ ይገልጽ፡፡
ህዝቢ የመን ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ኣብ ዘካይድዎ ምልዕዓላት ዘጋጠምዎ ዕንቅፋታት ጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ ንጸቢብ ረብሓታቱ ክብል ሰላሞም ኣብ ምዝራግ ናቱ ኣሉታዊ ተራ ክጻወት ዘጸንሐን ዘሎን ኮይኑ፡ ብዙሕ ናይ ሞትን ምፍንቓልን ጸገማት ኣጋጢምዎ እዩ፡፡ ካብዚ ሓሊፉ ብዓጸቦን ዝተፍላለዩ ተላገብቲ ሕማማትን ክሳቐ ዝጸንሐን ዘሎን ኮይኑ፡ እቲ ጎነጺ ብሰላም ክፍታሕን ኣዕናዊ ኵናት ከብቅዕን መጻኢ ዕድል ሃገሩ ባዕሉ ብምውሳን ዝተረጋገአ ሂወት ክመርሕ ሕጂ’ውን ሕብረተ-ሰብ ዓለም ነዚ ናይ ብርሰት ሓደጋ‹ዚ ኣብ ምፍትሑ ልዑል ቆላሕታ ክህቦን ክትሓጋገዞምን ደግሓኤ ምሕጽንትኡ የቕርብ፡፡
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ
/ደ.ግ.ሓ.ኤ/
ግንቦት20/2019
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11277


text:
ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ በቲ ቫይረሱ ዝጥቅዑ ሰባት ተፈልዮም ዝሕከምሉ ቦታ ኣቐዲሙ ከምዘዳለወ ሓቢሩ’ሎ::
ኣብ ክልል ትግራይ ክሳብ ሐዚ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዘ ሰብ ከምዘየለ ዝገለፀ እቲ ቢሮ: ሓሙሽተ በቲ ሕማም ዝተጠርጠሩ ሰባት ምርመራ ተኻይድሎም ካብ ኮሮና ነፃ ኮይኖም ምጽንሖም ኣፍሊጡ’ሎ::
ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ርእየ ኢሳያስ ንድምፂ ኣሜሪካ ከምዝተዛረብዎ: ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ብብርኪ ክልል ኮሚቴ ተጣይሱ ይስራሕ ከምዘሎ:ናብቲ ክልል ዝኣትው ካብቲ ቫይረስ ዝተርኣየለን ሃገራት ዝኾኑ ተጓዓዝቲ ስራሓት ምምማይን ጥቡቕ ክትትል ከምዝካየደሎም ተዛሪቦም::
ኣብ ከተማ መቐለ በቲ ቫይረስ ንዝተጠቕዑ ሰባት ዝሕከምሉ ማእኸል ኣቐዲሙ ከምዝተዳለወ ዶክተር ርእየ ዝገለፁ ኮይኖም ኣብ ቐረባ እዋን ድማ ኣብ ከተማታት ሽረ እንዳስላሰን ሑማራን ተመሳሳሊ ማእኸል ክዳለው እዩ ኢሎም:: ብምኽንያት እቲ ቫይረስ ምስንባድ ይረአ ኣሎ ዝበሉ እቶም ምክትል ሓላፊ ቢሮ እኹል ጥንቃቐን ክትትል ብምግባር እቲ ቫይረስ ምክልኻል ይከኣል ክብሉ ገሊፆም::
ሕብረተሰብ ድማ ካብ ቢሮ ጥዕና: ሚንስትር ሓለዋ ጥዕናን ውድብ ጥዕና ዓለምን ዘሕልፍዎም መልእኽትታት ተኸታቲልኻ ኣብ ተግባር ምውዓል ይግባእ ኢሎም::


text:
ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ ክፉት ሃገራዊ ሰሚናር ፖለቲካውያን ሓይልታትን ህዝብን ብዓወት ተዛዚሙ።
ትማሊ ቀዳም 22 ሓምለ 2017 እቲ ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ፡ ሃገራዊ መዛተይ መድረኽ (ሰሚናር) ኣብ ትሕቲ ብሓድነትና ንድሕነት ህዝብናን ሃገርናንዝብል እዋናዊ ቴማ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንሓደ ማዓልቲ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ መዛተይ ዛዕባታት ጉዳይ ሃገርና ኤርትራ ዝሰርዐ ሰሚናር ኣሰላሲሉ። ኣብ መኽፈቲ ሰሚናር ቃል ኣዳላዊት ሽማግለ ሰሚናር ኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው የኑስ ኢድሪስ ካብ ዘስመዖ መደረ፡ ’’ኣብዚ ሰሚናር 22 ሓምለ ንኹሎም ሃገራዊ ዛዕባታት ማለት ህሉው ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን፡ ኣታሃላልዋ እቲ ግበታዊ ስርዓት ኩነታት ደምበ ተቓውሞ በቲ ዕላማ ሰሚናር ዝድለ ዕዉት ትጽቢቱ ንምትግባር ኣበርክቶ ሓርበኛታት ኣቦታት ኣብ ሕሉፍ ቃልሲ እቲ ዘይመውት ራእያ ዝዓሰሎ መወከሲ ብምግባርን ክሰላሰል መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ፡
ብስነ-ጥበባውያን ዝተዳለወ ንውዕለት ረዚን ዝክሪን ሕድርን ቀዳሞት ሓርበኛታ ዝምጥን ናይ ግጥምን ማሰን መሳጥን መሃርን ኣላዓዓልን ብዝኮነ ኣገብ ድሕሪ ምቕራቡ፡ ናብቲ ስሩዕ መደብ ሰሚናር ብመራሕቲ ኣኬባ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃን ኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ሓው ሑሴን ዓብድልዋስዕን ቦታ ብምሓዝ፡ ናብቲ ቀዳማይ ኣጀንዳ ብሓው ዶ/ር መሓመድ ብርሃን ዝቀረበ ናይ ተራ ቃልሲ ኣብ ታሪኻዊ ገድላዊ ሓርበኛዊ ቃልሲ ናይ ኣርባዓታት ዘተኮረ መጽናዕታዊ ጹሑፍ እኩል ግዜ ብምሃብ ድሕሪ ምምያጥ፣ ቀጺሉ ብምክትል ኣቦ ወንብር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ኣብ መንቀሊ ቃልሲ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ፖለቲካዊ ራእያን ሃገራዊ ራእያን ብሰልፊ ተታሒዙ ዘሎ ዕላማ ሕቶ ብሄረ ጀበርቲ እምነትን ኣገዳስነቱን ኣብዚ ቃልሲ ዘተኮረ መሃሪ መጽናዕታዊ ጹሑፍ ድሕሪ ብምቕራብ ተሳተፍቲ ሰሚናር ካብ ውልደት ክሳብ ሎሚ ኣመለኻኽታ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ዝነበሮም ብግሉጽ ኣቐሚጦም፡ ኣብ ሃገራዊ ዕላማታት፡ ውድባዊ ዕላማታት ሕቶ ብሄርን ብሄረ ጀበርትን ኣገባብ ቃልሲ መጻኢ ራእያታት ዝምልከቱ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ብጉቡእ ምላሽ ሂቡሎም።
ቀጺሉ ኣብ ድሕሪ ቀትሪ ብሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ዝቀረበ ዛዕባ ናይ ፖለቲካዊ ኩነታት ዞባና ሓድሽ ምዕባሌታትን ንኤርትራን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘእቱ ናይ ቀረባ ግዜ ሓደጋ ዘነጽር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ተርእዮታትን ጽልዋታትን ኣብ ደምበ ፍትሕን ኩነታት ብሰንኪ ግበታዊ ህግደፍ ክንዮ ኣጋጢምና ምብትታን ህዝቢ ሕጂ እውን ብዝላዓለ ደረጃ ጉዳይ ሉኣላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ይሳጣሕ ምህላዉን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሓደጋ ከምዘሎ ዝድህስስ መጽናዕታዊ ጹሑፍ ብተሳተፍቲ ሰሚናር ብዕምቆት ድሕሪ ብምዝታይ ብኹልና ደለይቲ ፍትሒ ብክፉት ዓይኒ ክረኤ ዘለዎ ጉዳይ ሙዃኑ ኣስሚሩሉ፡ ኣብ መወዳእታ ዝቐረበ ዛዕባ ብሓው ዮሃንስ ኣስመላሽ ኣቦ ወንበር ኤስዲለ ፡ ንዝቐረበ ኩነታት ደምበ ተቓውሞን ብደሆታቱን መጻኢ ዕድላቱን ዝብል ገምጋማዊ መጽናዕቲ፡ ብፍላይ ንኣተሃላልዋ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ብንጹር ገላጽን ስእሊ ኣብሪሁ፡ ነቲ ዘቕረበ ሰነድ ተዛተይቲ ሰሚናር ዝሰማሞሉ ምንባሩን፡ ካብቲ ዝተገልጸ ጸገማት ንክወጽእ እቲ እንኮ መፍትሒ እቲ ሕጂ እውን ናይ ሓባር ቃልሲ ሙኳኑ ብምስማር፡ ኣብ ነቲ ተሰኪምዎ ዘሎ ኩለመዳይ ጸገማት ብኸመይ ክወጽእን ህዝቢ ንምድሓን ቁሩብነቱ ከረጋግጽን ንዝብል ዝተኻየደ ዘተ ናይ ሓባር ርእቶ ሒዙ ወጺዩ።
ኣብ መዛዘሚ ሰሚናር ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ንኩሎም ነዚ ዕደመ ሰሚናር ተቀቢሎም ንምዕዋት ሃገራዊ ዘተ ኣብዚ ኣደራሽ ዝተረክቡ ውድባትን ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝመጹ ናይ ፖለቲካ ንጡፋትን ውልቀ ሰባትን ብምምስጋን ነቶም ኣብዚ ዘይተረኽቡ ዘይካኣሉ እውን ኣብ ዝቕጽል ከምዚ ዓይነት መድረኻት ቀሪቦም ከበርክቱ ብምምናይ፡ ሎሚ ብሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተወሰደ ተበግሶ ንምርኻብን ንምዝታይን ደለይቲ ፍትሒ ዝተካየደ ብመሰረት ርእቶታት ኣብዚ ሰሚናር ክባሃል ዝዋዓለ እቲ ተበግሶ ብልቅን ብሓባርን ናይ ውድባት ንምቕጻሉን ነቲ ኣብ ጹቡቕ ኩነታት በጺሁ ዘሎ ኩነታት ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ሓጺር እዋን ኣብ ቦቱኡ መሊስና በዚ ድማ እቲ ውጺኢት ቃልሲ ደለይቲ ፍትሒ ብምብራኽ ናብቲ ንደልዮ ዓወት ከሰጉመናን ወጽዓናን ውጽዓ ህዝብናን ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክንቀርፍ ከምዘቀላጥፈልና እምነቱ ገሊጹ።
ክፍሊ ዜና ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
22 ሓምለ 2017


text:
Radio Erena: 19 January 2021
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ኣብ ዝኸፈቶ ኵናት ንምድጋፍ፣ ኣብ ኤርትራ ክስልጥን ዝጸንሐ ኣስታት 3 ሽሕ ሰራዊት ከምዝልኣኸ፣ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝተዘርግሐ ሓበሬታ ግጉይ ምዃኑ እቲ መንግስቲ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓበሬታ፣ ሓሶትን ብተቓወምቲ ወገናት ኮነ ኢላ ዝተዘርግሐን ምዃኑ’ዩ ሚኒስተር ዜና ሶማል፣ ዖትማን ኣቡባከር ዱበይ ኣመልኪቱ።
ይኹን’ምበር ምክትል ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል ዝነበረ፣ ዓብዲሰላም ጉለድ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን ነበርን ኣባላት ፓርላማን፣ ሰራዊት ሶማል ንኣብይ ኣሕመድ ንምድጋፍ ናብ ትግራይ ከምዝኣተወ የረጋግጹ ምህላዎም ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ይእንፍታ።
መርበብ ሓበሬታ ጋሮወ ኦንላይን፣ ንምክትል ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ ኣብ ትግራይ ካብ ዝኣተዉ ወትሃደራት ሶማል፣ ብውሕዱ 370 ከምዝተቐትሉ ክሕብር እንከሎ፣ ካልኦት ወገናት ድማ ናብ ትግራይ ካብ ዝወፈረ ኣስታት 3 ሽሕ ሰራዊት ሶማል፣ ኣስታት 180 ጥራይ ከምዝተረፉ የመልክቱ።
ኣብ ኵናት ትግራይ፣ ብሰሜናዊ ክፋል፣ ዝበዝሓ ኣብቲ ኵናት ዝተሳተፋ ኣሃዱታት፣ ናይ ኤርትራ ምዃነን ክረጋገጽ እንከሎ፣ ብምዕራብን ደቡብ ትግራይ ድማ ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሚሊሻታት ኣምሓራን’ዮም ተሳቲፎም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ፣ ኣብ ኤርትራ ንኣስታት ሓደ ዓመት ክስልጥኑ ዝጸንሑ ሰራዊት መንግስቲ ሶማል፣ ምስ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣሃዱታት ተሓናፊጾም ኣብዚ ኵናት ከምዝተሳተፉ ብወገን ሶማላውያን ክስማዕ ጀሚሩ ኣሎ።
መንግስቲ ሶማል፣ ግና ንኹሉ’ቲ ዝቐረብ ዘሎ ክስታት ነጺግዎ’ዩ።
===================


text:
ሃገራት ህዝበን ዝገጥሞ ሕፅረት ምግቢ ንምቅላል ብስፍሓት ዳንሽ ኣልሚዕኻ ምጥቃም ከም መፍትሒ ወሲደን ውፅኢታውን ህዝብን ካብ ፅንተተ ከድሕና ምክኣለን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት እናተገለፀ መፂኡ እዩ፡፡
መሬት ትግራይ ቆልኡን ደጉዑኡን ንልምዓት ድንሽን ሽኮር ድንሽን ምችው ብምዃኑ እቲ ኣብ’ዚ ሕዚ እዋን ብውስናት ሓረስቶት ኣብ ሕርሻ ዝተዋፈሩ ሰብ ሃፍቲ ማእኸላት ምርምር ኣብ ምፍራይን ምብዛሕ ዘርእን ኣድሂቦም ዘሳልጥዎ ስራሕቲ ምልኣተ ህዝቢ ዘሳተፈን “ፖታቶ ሪቮልሽን” ወይ ድማ ወያነ ድንሽ ብምትእትታው ብስፍሓት ሓረስታይን ሰብ ሃፍትን ኣብ’ቲ ዓውዲ ክዋፈሩ እንተዝግበር ነቲ ገጢሙና ዘሎ ሕፅረት ምግቢ ድንሽ ዓብይ መፍትሒ ክኸውን ከምዝኽእል እናተገለፀ ይርከብ፡፡
ድንሽ ኮነ ሽኮር ድንሽ ብዘለዎ ልዑል ስነ-መዓዛዊ ረብሓን መፍረያይነት ሕብረተሰብ ብዝተፈላለየ መልክዑ ክጥቀመሉ ዝኽእል ምዃኑ ድማ ህዝቢ ትግራይ ካብቲ ገጢምዎ ዘሎ ዓፀባ ክወፅእ ወሳናይ ተራ ክፃወት ከምዝኽእል ተስፋ ኣብቲ ዓውዲ ዝተዋፈሩ ምሁራን እዩ፡፡
ኣብ’ዚ ሕዚ እዋን ብውስን መልክዑ ነቲ ዘሎ ፀገም ስነ-መዓዛን ሕፅረት ምግብን ንምቅላል ይሕግዝ እዩ ተባሂሉ ዝተኣመነሉ ስራሕቲ ተጀሚሮም ዘለው ስራሕቲ ካብቲ ብውልቀ ሓረስታይ ዝግበር ዘርኢ ናይ ምብዛሕ ስራሕቲ ብስፍሓት ብሰብ ሃፍቲ ተባዚሑ ናብ ህዝቢ ንምብፃሕ ኣብ ጎልጎል ራያ ምብዛሕ ዘርኢ ሽኮር ድንሽ ተጀሚሩ ኣሎ፡፡
እቲ ሕዚ ዘርኢ ኣብ ምብዛሕ ተጀሚሩ ዘሎ ምንቅስቃስ ኣብኡ ከይተሓፀረ ክሳብ ብስፍሓት ምህርቲ ድንሽ ናብ ተጠቃሚ ኣብ ዝበፅሐሉ መንገዲ ትኹረት ገይርካ ምስራሕ ከምዘድሊ ሙሁራን እቲ ዓውዲ ይሕብሩ፡፡
እቲ ሕዚ ብድንሽ ኣቢልካ ዓፀባ ንምቅልላ ተቀሚጡ ዘሎ ኣንፈት ውፂኢታዊ ንክኸውን ተሳትፎ ኩሉ ዝሓትትን እቶም ተጀሚሮም ዘለው ስራሕቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ናይ ሰሙን ሃልኪ ኾይኖም ዝሓለፉ ገለ ስራሕቲ ከይኸውን መበገስን መብፅሕን ዘለዎ እኹል ክትትልን ደገፍን ዝምልከቶም ኣካላት ዓሪፍዎ ክስራሕ እንተተኻኢሉ ልምዓት ድንሽ ልክዕ ከምተን ካልኦት ሃገራት ሓደ ከም መፍትሒ ፀገም ሕፅረት ምግቢ ህዝበን ወሲደን ዝተዓወታሉ ንሕና እውን ከም መፍትሒ ወሲድና ክንጥቀመሉ ዝግባእ እዋን ፅባሕ ዘይኮነስ ሕዚ እዩ፡፡
ብሃፍታሙ ገ/ስላሴ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።
ምኽንያት ስቕለትስ እንታይ ኮን ይኸውን፧
ነዚ ቃል ዝተዛረበ ካብቶም ዓበይቲ ነብያት ዝበሃሉ ነብይ ኢሳይያስ እዩ። ኢሳይያስ ማለት ‘መድኃኒት’ ማለት እዩ። “ኵላትና ብኃጢኣትና ረኸስና፤ ጽድቂውን ከም መርገም ጨርቂ ኮነ፤ብሰሪ ኃጢኣትና ኸኣ ኸምቲ ንፋስ ንየው ነጀው ዚብቍጾ ብቑእ ቈጽሊ ኾንና።“ [ኢሳ. 64፡6] ናብ ታሪኽ ምልስ ኢልና ምስ ንርኢ፤ እግዚአብሔር ኣምላኽ ኵሉ ኣዳልዩ፡ ሓደ ሰብ ጋሻ ክጽውዕ ከሎ ገዝኡ ኣጽርዩ፡ መግቢ ዝብላዕ ዝስተ ኩሉ ኣዳልዩ ከም ዝጽውዖ እግዚአብሔር ድማ ንኣዳም ክፈጥሮ ከሎ ዅሉ ኣዳልዩ ብዕለተ ዓርብ ፈጠሮ፡ በይኑ ምስ ኮነ ደጋፊት ክገብረሉ ብምባል ንሄዋን ፈጠረሉ፡ [ዘፍ. 2፡16-17] ‘ወአዘዞ እግዚአብሔር ለአዳም ወይቤሎ እምኵሉ ዕፅ ዘሃሎ ውስተ ገነት ብላዕ፡ ወእምዕፅሰ ዘያለቡ ሠናየ ወእኩየ ኢትብላዕ እምኔሁ እስመ በዕለት እንተ ትበልዑ እምኔሁ ሞተ ትመውቱ፡ ካብዛ ኦም ገነት ምስ ትበልዕ ናይ ሞት ሞት ክትመውት ኢኻ” ብምባል ኣዘዞ።
ንሸውዓተ ዓመትን ዓርብኣ መዓልትን ትእዛዛቱ ሓልዩ ብምንባር ብድኅሪኡ ዲያብሎስ ብሥጋ ከይሢ ተሰዊሩ ካብታ ዕፀ ሕይወት በልዐ፡ እታ ናይ ሞት ሞት ፍርዲ ዝተዋህበቶ ንሞት ተፈርደ ናብ ምድሪ ፋይድ ተሰደ፡ እንተኾነ ግና ሚእቲ ዓመት ንስሓ ኣትዩ ፈጣሪ ድማ ንስሓኡ ተቐቢሉ “ብኃሙሽተ መዓልትን ፈረቃን ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድኅነካ እየ” በሎ መጽሓፈ ቀለመንጦስ ምዕራፍ 13 ተመልከት።
ብድኅሪኡ ብዙኃት ቅዱሳን ተላዒሎም ንኣብነት ሄኖክ፡ ኖህ፡ ኣብርሃም፡ ይስሓቅ፡ ያዕቆብ፡ ዮሴፍ፡ ሙሴ፡ እያሱ፡ እዮብ፡ ዳዊት፡ ሰሎሞን፡ አልያስ፡ ኢሳይያስ፡ ዳኒኤል፡ ኤርምያስ፡ ሚክያስ፡ ዮናስ፡ ዘካርያስ ወቦዘተርፈ ብዙኃት ቅዱሳን ተላዒሎም ብዙኅ መሥዋዕቲ ኣቕሪቦም ናይ ርግቢት፡ ናይ በጊዕ፡ ሽበን፡ ባሬቶ ብዙኅ መስዋዕቲ ኣቕረቡ እዚ ከይኣክል እኒ በዓል ነብይ ኢሳይያስ ብመጋዝ ተተርቲሮም፡ እኒ ነብይ ኤርምያስ ብዳርባ እምኒ ተጨፍጪፎም፡ እኒ ነብይ ዳኒኤል ናብ ጕድጓድ ኣናብስ ተደርብዮም እንተኾነ ግና ንኣዳም ካሕሳ ክኾኖ ኣይከኣለን፤ ከመይ እንተተባህለ ዝበደለ ንዝበደለ ካሕሳ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፡ ሰራቒ ንሰራቒ ዋሕስ ክኽኖ ስለዘይክእል ብከምዚ ምኽንያት ነብይ ኢሳይያስ ጽድቅና ከም መርገም ጨርቂ ኮነ በለ። ነዚ ክገልጽ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ሞት ግና ካብ ኣዳም ጀሚሩ ክሳዕ ሙሴ፤ ኣብቶም ከምቲ እቲ ኣዳም ትእዛዝ ብምጥሓስ ኃጢኣት ዘይገበሩውን [ጥንታውያን ብራናታት ‘ዚገበሩን ዘይገበሩን’ ይብል]፡ ነጊሡ ነበረ።” [ሮሜ5፡14] መሥዋዕቲ ሠውኡ ደም ኣፍሲሶም እንተኮነ ግና ዝመጸ ፍታሕ ኣይነበረን፤ እንታይ ይገበር፧ መላእኽቲ መጽዮም መይቶም የድኅኑና ከይንብል መላእክት ኣይኮኑን ዕፀ በለስ በሊዖም ከምኡ ከኣ መላእኽቲ ክሞቱ ኣይክእሉን እዮም ዝመውት ባህሪ ዘይብሎም ረቂቃን ፍጥረት እዮም፡ ኣብ ክንዳና እግዚአብሔር ይሙት ከይንብል እዚ ድፍረት እዩ፤ ሞት ንባህሪኡ ኣይሰማምዖን እዩ፡ ኣብ ናይ ሰብ ባህሪ ኣትዩ መን የድኅን፧ ናይ ኣዳምን ደቁን ሕይወት ድኅሪ ውድቀቱ ተበላሽዩ እዩ፡ ናብ ሞት ዓለም ንኸይድ ኣለና። ኣብዚ ጊዜ እዩ ናይ እግዚአብሔር ድንቂ ዝኾነ ጥበበኛ መልእኽቲ ዝተመኃላላፈ "እግዚአብሔር ንዓለም ካብ ምፍጣር ዝተጠቐመሉ ጥበብ፤ ንኣና ንምድኃን ዝተጣበበለ ጥበብ ኣዝዩ ይበልጽ” ይብሉ ቅዱሳን ኣቦታትና። እዚ ጥበብ ንፍርድን ንምሕረትን ምስምማዕ እዩ ነይሩ።
እቲ ፍርዲ እግዚአብሔር ንኣቦና ኣዳም ካብዛ ዕፀ በለስ ምስ ትበልዕ ናይ ሞት ሞት ክትመውት ኢኻ ዝብልን እግዚአብሔር ኣምላኽና ንዝተነስሑ ድማ ሰማዒ ርኅሩኁ ኣምላኽ ስለዝኾነ ነዘን ክልተ ነገራት ከሰማምዐን ይግባእ። ከሰማምዐን ድማ “ኣብ ቀራንዮ ኣደባባይ ካብቶም ሠለስተ ቅዱስ ሓደ ወልድ ቅዱስ ወሪዱ ከተዓርቀን ከመይ ገይሩ ኣተዓሪቅወን፧” ናይ ሎሚ ሽሕ ዓመት ከባቢ ኣቢሉ ይኸውን ሳሙኤል ዝበሃል መስፍን ነበረ፡ ሠለስተ ሽሕ ዝኣኽሉ ወተሃደራት ኂዙ ነታ ወላዲት ሃገሩ ዝኾነት ጸላኢ ወሪርዋ ነበረ'ሞ ዘመታ፤ እዚ ሳሙኤል ነቶም ዝዘመቶም ወተሃደራት ኣብ ጫካ ዱር ከለው ሓደ ትእዛዝ ኣመኃላለፈ “ሰሚዕኩም'ዶ፧! ሎሚ ነታ ሃገርና ዝወረረት ሃገር ኣጥፊእናዮም ክንመጽእ ኢና”፤ ዝተወሰኑ ወተሃደራት ክዘምቱ ክብገሱ ከለው ካብ ማእከሎም ከይፈለጥዎ ናብቶም ጸላእቲ ዘበጻጽሕ መልእኽቲ ነይሩ “ንመጽእ ኣለና እሞ ኣይትደቅሱ!” ዝብል “ካብ ፈታዊካ ሽሕ ጊዜ፡ ካብ ጸላኢካ ሓደ ጊዜ ተጠንቀቅ” እዩ ዝበሃል፡ ክጽለ ከሎ'ውን “ካብ ጸላእተይ ባዕለይ ክጥንቀቅ እየ፤ ንስኻ ደኣ ካብ ፈታውየይ ሓልወኒ።" እዩ ዝበሃል ምኽንያቱ ናይ ፈታዊ ጸላኢ ብዙኅ እዩ፤ ብፈታዊኡ ዝተነኽሰ ብዙኅ ስለዝኾነ፡ ክዘምት ምስ ኸደ ሚእቲ ሽሕ ብሓደ መዓልቲ ጠፍእዎ ሳሙኤል ብጣዕሚ ሓዘነ'ሞ ‘በሉ ሎሚ ለይቲ ኸይድና ልቓሕና ክንመልስ ኢና’ በለ፡ ሕጂ'ውን ምስ ከዱ እቶም ዝሕስው ሰባት ነጊሮሞም ስለዝጸንሑ ኃምሳ ሽሕ ሠራዊት ተወድእዎ ብጣዕሚ ሓዘነ ጐሃየ ሚእትን ኃምሳን ሽሕ ዝኣኽሉ ጥራሕ ሰባት ተረፍዎ፡ ነቶም ዝተረፍዎ ኣኼባ ገይሩ ከምዚ በሎም ‘እዚ ፍሽለት ዘጋጥም ዘሎ ካብ ማእከልና ዝሕስው መልእኽቲ ንጸላኢ ዘበጻጽሕ ኣሎ'ሞ እንተተረኺቡ ኣይንቀትሎን ኢና፤ ኣብ ኣደባባይ ኣውጺእና ንሕቁኡ ብመርዛም ሓለንጊ 300 መግረፍቲ ክንገርፎ ኢና” ኢሉ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ፡ ሰለይቲ በብዝግብኦም ቦታ ፋሕ ኢሎም ኣብቲ ዘመን ብጣዕሚ ንፉዓት ዝነበሩ ክከታተሉ ወፈሩ፡ መን ንመን ደብዳቤ ጽሒፉ ከም ዘብጽሐ በጽሕዎ እሞ ንመስፍን ሳሙኤል ነገርዎ።
መን እዩ ናይ ብሓቂ ተረኺቡ ንገሩኒ በሎም፡ እውይ ኢሎሞ ዘሕዝን እዩ እታ ዘበጻጽሐት ሰበይቲ ስንቂ ተቐብል መሲላ ትነግር ዝነበረት ናይ ገዛእ ርእሱ ወላዲቱ ኣዲኡ ኮይና ጸኒሓ፡ የሕዝን የጒሂ ሠለስተ መዓልትን ለይትን ከይበልዐ ከይሰተየ ጸኒሑ በኽዩ ሓዚኑ ንደገ ወጽዩ በሉ “ዝተዛረብክዎ ክፍጸም እዩ ነቲ ፍርዲ ሕጂ ተግባራዊ ክኽውን እዩ፤ ነደይ ኣምጽእዋ ሕጂ ግረፍዋ” በለ፡። እቶም ዝተኣዘዙ “ነዲኡ ከምዚ ዝፈረደ ንሕና እንተንኸውን በቃ ምሰባበረና፤ ዓጽምና እኳ ኣይምተረኽበን” ኢሎም ፈርሁ። ሽዑ ኣዲኡ ኣብ ኣደባባይ ወጺኣ ክዳና ወጽዩ ተኣሲራ እቲ ገራፊ ክንድገለ እዩ ነይሩ፡ ኣብቲ ሓለንጊ በላሕቲ መሳምር ኣለዎ፤ ኣብቲ መሳምር ድማ ብትክትክ ዝብል ንዓጽሚ መርዛም ኣለዎ።
እቲ ገራፊ ሓደ ኢሉ ሓፍ ምስ ኣበለ እቲ መስፍን “ኡይ!” ኢሉ ጨደረ፡ እንታይ ኮንካ ምስ በልዎ “ነደይ ክትገርፍዋ ዲኹም፧!” በለ፤ ‘ባዕልካ'ዶ ኣይኮንካን፤ ግረፍዋ! ኢልካ ዝፈረምካ’ ምስ በልዎ ‘እወ ባዕለይ እየ ግና እኳ ኣደይ እያ!’ በለ፡ ‘እሞ እቲ ዝፈረምካዮ ግድን እዩ ክኸውን ክትግረፍ ኣለዋ’ ምስ በልዎ ‘ንሱ ድኣ ይፈልጥ እንድየ’ በሎም። ‘እሞ ድኣ!’ ምስ በልዎ ‘እዋእ ክጭድር ኣይኽእልን እየ በሎም፧!’፤ ‘ክትጭድር ትኽእል ኢኻ፡ እንተኾነ ባዕልኻ ኢኻ ፈሪምካ’ በልዎ፡ ንሱ ኸኣ ‘እወ እንተኾነ ግና ደጊም ኣደይ እኳ እያ!’ በሎም። ‘እወ ግና ባዕልካ ኢኻ ፈሪምካ!’ ምስ በልዎ ንሱ ከኣ እቲ ፍርዲ ግድን ክፍጸም ኣለዎ እንተኾነ ግና ኣደይ እያ በሎም ንሶም ከኣ እሞ እንታይ ይኹን በልዎ፡ ኣደይ እኳ እያ ከይተመሃረት ኣምሂራትኒ፡ ከይተኸድነት ኸዲናትኒ፡ ትሕቲ ሰብ ኮይና ንኣይ ኣብዚ ዘለኽዎ ሥልጣን ዘብጽሓትኒ ኣደይ እኳ እያ፡ ናተይ ጀግንነት ብድኅረይ ዄይና ዝሠርሐት ንሳ እኳ እያ፤ በጃኩም ኣይትተንክፉለይ፡ ‘እሞ'ከ፧!’ ምስ በልዎ ‘ኣይትተንክፉለይ ክብል ከለኹ ግና እቲ ዝፈረድክዎ ፍርዲ ትገረፍ ዝብል ይትረፍ ማለተይ ኣይኮነን’ በሎም። ንሶም ከኣ ‘ኸመይ ኢሉ ይኸውን፧’ በልዎ፡ ንሱ ኸኣ ‘ኣነ ኣብ ክንድኣ ኮይነ ክግረፈላ ይሓይሽ በሎም፤ እወ ክዳውንቱ ኣውጺኡ ንስኺ ኽዳንኪ ተኸደኒ ኣብ መንበረይ ኮፍ በሊ በላ፡ ነቲ ገራፊ ኸምዚ በሎ ‘ንጉሥ እዩ ኢልካ ቀስ ጌርካ ከይትገርፈኒ፤ እንተዘይኮነ ናባኻ ክቕየር እዩ!’ በሎ፡ እቲ ገራፊ ድማ ‘ሐራይ! እንጀራይ ካብ ዝስእን ደኣ ክገርፈኩም እየ’ በሎ ነቲ ንጉሥ።
ነቲ ሓለንጊ ኣልዒሉ ሓደ ክልተ እናበለ 300 መግረፍቲ ገረፎ፡ ሽዑ ሥግኡ ተወዲኡ ደሙ ፈሲሱ ተወዱኡ፡ ኣዕጽምቱ ዅሉ ክሳዕ ዝቝጸር ከም በረድ ኮነ፡ ኣብዚ ኣደባባይ ፍርድን ምሕረትን ተግባራዊ ኮይነን፡ ኣስተውዕሉ እዛ ሰበይቲ ብኣይን ብኣኹምን ትምሰል፡ እቲ ንጉሥ ወዳ ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽና ይምሰል፡ እዛ ሰበይቲ ዝተፈርዳ ፍርዲ ብወዳ ተግባራዊ ኮይኑ፡ ወዳ ክግረፍ ከሎ እዛ ሰበይቲ ምሕረት ረኺባን ርእያን፡ ኣቦና ኣዳም ሞት ተፈሪድዎ ነይሩ ዳግማይ ኣዳም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍሉይ ኣካሉ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ሰብ ኮይኑ ካብቶም ሠለስተ ቅዱስ ሓደ ቅዱስ እግዚአብሔር ወልድ መስቀሉ ተሰኪሙሉ ናብ ቀራንዮ ጐቦ ኸይዱሉ፤ ኣእዳው ብመስማር ተታሕዘ ጐድኑ ብዂናት ተወግአ፤ ናይ ዓለም ናይ መወዳእታ ኄር ለዋህ ሰብን፤ ናይ ዓለም ክፉኣት ሰብ ጥጦስ ፈያታዊ ዘየማን ፈያታዊን ዳክርስ ዘጸጋምን ምስኡ ተሰቒሎም፡ ንሱ ሕብስቲ ባሪኹ ንሰብ ዝመገበ ክርስቶስ ክስቀል ከሎ እቲ ሕብስቲ ዝሰረቀ በርባን ነጻ ወጺኡ፡ ሰብ ካብ ዘለዎ ሂቡ ክጣቕዓሉ ከሎ ንሱ ንርእሱ ሂቡ በደለኛ ተባሂሉ፡ ንኣና ናይ ጸጋ ክዳን ኸዲኑ ንርእሱ ዕርቃኑ ወጸ፡ ብዋጋ ብደም ዓዲጉና ከምቲ እቲ ሊቅ ‘በደሙ ክቡር ቤዘወነ አኮ በወርቅ ሃላፊ ዘተሳየጠነ ዝበለ፤ ሕይወቱ ሂቡ ንኣና ደቀይ ኢሉ ኣኪቡና’።
እዚ ፍቕሪ ኣኅዋተይ ብምንታይ ይግለጽ፧ እንዳወደቀ እናተንሥአ ኣብ ማእከል ኣደባባይ በዚ ዕለት ብ27መጋቢት ኣምላኽና ተሰቒሉ፡ ንሕና ክንጸምኦ ዝግብኣና ንሱ ጸሚኤ ኢሉ ነቲ ብዕፅ ዝመጸ ኃጢኣት ብዕፅ ካሕሳ ከፊሉ፤ ኣብ ጸግዒ ኮፍ ኢሉ ኣዳም ምሕረት ረኺቡ፡ ክብሪ ንኣምላኽና ይኹን። ካብዛ ዕፀ በለስ እንተበሊዕካ ክትመውት ኢኻ ዝተባህለ ኣዳም ወልደ ዕጓለ እመሕያው ክርስቶስ መድኃኒ ዓለም ኣምላኽና ሞይትሉ፡ ቀዳማዊ ኣዳም ኣብ ጸግዒ ቈይሙ ምስ ደቂ ደቁ ምሕረት ረኺቡ፡ እቲ ፍርዲ ብዳግማዊ ኣዳም በቲ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝወሰዶ ሥጋን ደምን ኣብ ክርስቶስ ተግባራዊ ኮይኑ። ኣብ ቀራንዮ ጐቦ ፍርድን ምሕረትን ተሰማሚዖም፡ ስለዚ ኣምላኽ ሰብ ዝኾነ ነቲ ፍርድን ምሕረትን ግቡእ መልሱ ክህብ እዩ፤ ኣዳም ምስ ደቂ ደቁ ምሕረት ረኸበ፡ መድኃኒ ዓለም ድማ ነቲ ፍርዲ ኣብ ገዛእ ርእሱ ተፈጺሙ። ንኣና ኣድኂኑና በዚ ዕለት ። ክብሪ ንእግዚአብሔር ኣምላኽና መድኃኒ ዓለም ይኹን ኣሜን።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ልዑል፡ ወለወላዲቱ ማርያም ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር ወኃያል።
ኣዳላዊ ድን. ዳኒኤል ኣብርሃም
27 መጋቢት 2009 ዓመተ ምሕረት (5 ሚያዝያ 2016 ፈረንጂ)
ዲን. ማቲያስ


text:
Östhammar
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 12 2020
ኦስትሃማር፡ ናብ ተፈጥሮ ቀረባ ዝኾነ ብሉጽ መነብሪ ኣባይቲ፡ ሓደ ሃብታም ኢንዱስትሪን ንግድን ከምኡ'ውን ዕድል ናይ ምምዕባል ኣብ ሓንቲ ኣብዚ ዞባ ካብ ዘለዋ ቦታታት እታ ኣዚያ ለውጢ ናይ ምምጻእ ሓይሊ ዘለዋ ብእኩባት ዴሰታት ዝቆመት ኣብ ዞባ ኡፕሳላ ትርከብ ኮሙን እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ22,276
ስፍሓት መሬት3,713 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Uppsala 50 ኪሜ
- Stockholm 119 ኪሜ
- Gävle 98 ኪሜ
ናይ ኣስትሃማር ኮሙን ብሓሙሽተ ከተማታትወይ ዓዲታትን ዝዳወባ ገጠርን ዝቆመት ኮይና፡ እቲ ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ምህላዉ ከኣ፡ ከም ነባሪ ናይዛ ኮሙን ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ናብ ዞባ ሜላርዳለን፡ ኡፕሳላ፡ መዕርፎ-ነፈርቲ ስቶክሆልም ክጎዓት ከኣ ኣብ ምቹእ ናይ ምምልላስ ርሕቀት ኢኻ ትርከብ።
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ንንኡሳን ዞባታት ኦስትሃማር፡ ኦረግሩንድ፡ ጊሞ፡ ኦስተርቢብሩክን ኣሉንዳን ዝሓቆፈ እዩ። ማእከል ምምሕዳር ናይቲ ዞባ፡ ከተማ ኦስትሃማር እዩ። ምምሕዳር ከተማ ኦስትሃማር ኣስታት 22000 ተቐማጦ ኣለዎ። እብቲ ዞባ ዝዓበየት ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣታ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን ትካል ኦስትሃማር-ሄም እያ። እዛ ትካል እዚኣ ኣብ ኦስትሃማር፡ ጊሞ፡ ኦረግሩንድ፡ ኣሩንዳ፡ ኦስተርቢብሩክን ሃርግሃምንን ዝርከብ ኣስታት 1900 ዝካረ ኣባይቲ ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ትምርህቲ ቋንቋ ኣደ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡- ታይላንድ፡ ዓረበኛ፡ ትግርኛን ሶማለኛን። ትምርህቲ ቋንቃ ኣደ ብኻልእ ቋንቋታት ንኽወሃብ ምእንቲ፡ ብውሕዱ ሓሙሽተ ዝቍጽሮም ተመሃሮ ክርከቡ ኣለዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር፡ 49 ኣብ መዳይ ስፖርት ከምኡ ውን ካልኦት ኣብ ካልእ ሕብረተ-ሰብኣዊ መዳያት ዝነጥፋ ማሕበራት ይርከባ። እዚ ኸኣ፡ እዘን ማሕበራት እዚኣተን ንነበርቲ ከተማ ዝተፈላለየ መሳጢ ናይ ዕረፍቲ ንጥፈታት ኣብ ምእንጋድ ዓቢ ተራ ይጻወታ። ስፖርት ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ፡ ኩዕሶ እግሪ ኣገዳሲ መለለዪ ናይቲ ከባቢ እዩ። ብዜካ'ዚ፡ ንማሕበራዊ ህወት ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር ኣብ ምምዕራግ ዝዋስኣ ብርክት ዝበላ ሃይማኖታዊ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ዝምባሌታት ዘለወን ማሕበራት ውን ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
እቲ ብኢካ ዝፍለጥ፡ ድኳን መዓልታዊ-ሃለኽቲ ወይ ኣስቤዛ፡ ኣብ ኩለን ንኡሳን ዓዲታት ናይቲ ዞባ ይርከብ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመልዲንገን) ኣብ ጊሞን ኦስትሃማርን ይርከብ። ኣብ ኦስትሃማር፡ ጊሞ፡ ኦስተርብይብሩክ፡ ኣሉንዳን እረግሩንድስን፡ ቤት-ንባብ ኣሎ። ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ዜጋታት ነቲ ዞባ ዝምልከት ርእይቶታት ይኹን ሓሳባት ከቕርብሉ ዝኽእሉ መኣዲ-ርእይቶታት ኣለዎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር፡ 12 ቤት-ትምርህቲ ወይ መውዓሊ-ህጻናትን 10 ግዝያዊ መጽንሒ-ህጻናትን ይርከባ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ብዜካ'ዚ፡ ብምምሕዳር ናይቲ ዞባ ዝእለያ 14 መባእታዊ ኣብያተ-ትምርህርታትን፡ ፍሉይ ድልየታት ንዘለዎም ተመሃሮ ዘአንግዳ ፍሉያት-ኣብያተ ትምህርታትን ኣለዋ። እዘን መባእታውን ፍሉያት ኣብያተ-ትምህርታትን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይቲ ዞባ ይርከባ።
ኣብ ኦስትሃማር፡ 4 ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርታት ኣለዋ። እተን 3 ኮሙናላውያን ክኾና እንከለዋ እታ ሓንቲ ከኣ፡ ናይ ብሕቲ ቤት-ትምርህቲ እያ። ብዜካ'ዚ ምስ ኡፕሳላን ቴርፕን ዝተበጽሐ ንትምርህቲ ዝምልከት ስምምዓት ውን ኣሎ። በዚ መሰረት ኣብ ኦስትሃማር ዝቕመጡ ተማሃሮ ኣብ ክሊ እዚ ዝስስምዕ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ከተማታት ኣብ ዝወሃብ ሃገራዊ መደብ ትምርህቲ ክሳተፉ ይኽእሉ እዮም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኦስትሃማር እውን፡ ብርክት ዝበለ ናይ ኣባጽሕ ትምርህቲ ዕድላት ኣሎ። ምስ ካልኦት ኮሙናት ዝትበጽሐ ስምምዓት ምህላዉ፡ ተመሃሮ ናብ ካልእ ከተማታት ብምኻድ ወይ ብርሕቀት ትምርቶም ዝከታተልሉ ዕድላት ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኦረግሩንድ፡ ብኦስትሃማርን ጊሞን ኣቢላ ናብ ኡፕሳላ፡ ኣብ ሰዓት ክልተ ግዜ እትኸይድ ኣውትቡስ ኣላ። ካብ ኦስተርቢብሩክ ድሒራ ምስ ባቡር ኡፕቶገት ዝተኣሳሰረት ኣብ ሰዓት ክልተ ግዜ እትኸይድ ኣውቶቡስ ኣላ። እቲ ጉዕዞ ካብ ኦስትሃማር ናይ ሰዓት ኣቢሉ ይኸውን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኣስታት 1500፡ ኣብ ዝተፈላላያ ጽላታት ዝነጥፋ ትካላት ዝርከብኦ ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ኣካል ናይቲ ብሉጽ ናይ ስራሕ-ዕድላት ዘለዎ ኣውራጃ ኡፕሳላ ብምዃኑ፡ ስራሕ ናይ ምርካብን ነብስኻ ንምኽኣልን ዘሎ ተኽእሎታት ኣዝዩ ትስፉው እዩ። ዕዳጋ ስራሕን ንግዳዊ ንጥፈታትን ምምሕዳር ከተማ ኦስትሃማር፡ በተን ኣብ ምፍራይ ዝተፈላላየ ነገራት ዝነጥፋ ፋብሪካታት ዝተዓብለለ እዩ። ንምጥቃስ ዝኣክል ገለ ካብዘን ትካላት፡ ፎሽማርክስ ሻርንክራፍት-ቬርክ፡ ሳንድቪክ ኮሩማንትን ይርከብአን። ብዜካ'ዚ፡ ካልእ ዝተፈላለያ ኣብ መዳይ ኣገልግሎታት ዝዓያን ኣብ ምስፋሕ ዕድላት ዕዳጋ-ስራሕ ኣውንታዊ ተራ ዝጻወታ ትካላት ውን ኣለዋ።
እቶም ሓሙሽተ ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብዚ ኮሙን፤ ናይ ኦስትሃማር ኮሙን፡ ሳንድቪክ ኮሩማንት፡ ፎሽማርክ ክራፍትግሩፕ፡ ዞባ ኡፕሳላን ኢ.ኤስ.ኤስ ፋሲሊቲ ሰርቪስን እዮም። እቲ ኣብ ምትካል ዝርከብ፡ ምእከል መኸዘኒ ሓተላ-ነዳዲን ማእከል ዕደና ዳነሙራ እውን ኣብ ምዕባይ ዕድላት ስራሕ ኣብዚ ኮሙን ኣውንታዊ ተራ ክጻወት ተስፋ ይግበረሉ።
ካልኦት ከተማታት ናይቲ ኣውራጃ ከምኡ ውን ከተማታት ኡፕሳላን ስቶክሆልምን፡ ኣብ ናይ ቐረባ ርሕቅት ዝርከባ ብምዃነን፡ ነባሪ ናይቲ ዞባ ስራሕ ንምርካብ ጽቡቕ ዕድላት ኣለዎ።


text:
Radio Erena: 13 May 2021
ኬንያ፣ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ብምሉኡ ደው ኣቢላቶ።
እታ ሃገር ነዚ ስጉምቲ ትወስድ ዘላ፣ ሳልስቲ ድሕሪ’ቲ ምስ ሶማል ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድናኣ ብመንጎኝነት ቀጠር ናብ ንቡር ከምዝተመልሰ ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን’ዩ።
በዓል መዚ ኣቭየሽን ኬንያ ኣብ ዘመሓላለፎ ሓበሬታ፣ ብዘይካ ንህጹጽ ሕክምናዊ ሰብኣውን ጉዳያት፣ ኩሉ’ቲ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያታት ካብ 11 ግንቦት ክሳብ 9 ነሓሰ ደው ኢሉ ክጸንሕ ከምዝተወሰነ ኣፍሊጡ።
ኬንያ፣ ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያ ደው ከተብሎ ዝወሰነትሉ ምኽንያት ኣየነጸረትን።
እንተኾነ፣ በዓል መዚ ኣቭየሽን ሶማል፣ ጫት ዝጸዓና ናይ ንግዲ ነፈርቲ ኬንያ ድሕሪ ምእጋዱ ዝተወስደ ግብረ መልሲ ክኸውን ከምዝኽእል ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ግምታቶም ይህቡ።
ኣቐዲመን ብጉዳይ ዋንነት ክሊ ማይ ክሰሓሓባ ዝጸንሓ ሶማልን ኬንያን፣ ምስ ምርጫ ሶማል ተተሓሒዙ ድማ ኬንያ ንርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ ብምድጋፍ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጣልቃ ትኣቱ ኣላ ብዝብል ክሲ፣ መንግስቲ ሶማል ኣብ ናይሮቢ ዝነበረ ኣምባሳደሩ ብምስሓብ፣ ዝምድንኡ ኣዛሕቲሉ’ዩ ጸኒሑ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ድማ፣ መንግስቲ ሶማል፣ ምስ ኬንያ ኣዛሕቲልዎ ዝጸንሐ ዝምድና ብሓገዝ ቀጠር ናብ ንቡር ከምዝተመልሰ ኣፍሊጡ።
ቀጠር፣ ዝምድና እዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ናብ ንቡር ንምምልስ ምስ ክልቲኦም ፕረዚደንታት ብምርኻብ ክትሰርሕ ከምዝጸንሐት፣ ሚኒስተር ጉዳያት እታ ሃገር፣ ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱልራሕማን ኣልታኒ ንሮይተርስ ገሊጹ።
መንግስቲ ኬንያ፣ ብዛዕባ’ቲ ብመንጎኝነት ቀጠር ናብ ንቡር ተመሊስ ዝብሃል ዘሎ ዝምድና ወግዓዊ መግለጺ ከይሃበሉ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ ብሃንደበት ካብን ናብን ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ክብል ወሲኑ።
==================


text:
ናይ ዓለምና ቁፅሪ ሓደ ኮኸብ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣርጀንቲናዊ ልዮነል ሜስይ፣ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ተሰሊፈ ፅዋዕ ከምፅእ ስለዘይካኣልኩ ምስ'ታ ጋንታ ኮይነ ኣይፃወትን ኢሉ።
ሜስይ ናብ'ዚ ውሳነ'ዚ ዝበቅዐ፣ ጋንትኡ ትማሊ ኣንፃር ቺሊ ናብ ፅዋዕ መን ዓተረ በቂዓ ድሕሪ ምስዓራ'ዩ። ኣብ'ቲ ናይ ትማሊ ግጥም ፅዋዕ መን ዓተረ ክልቲኤን ጋንታታት ኣብ ስሩዕ ጊዜ ግጥም ክሳዓዓራ ስለዘይካኣላ፣ ናብ ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ኣትየን'የ።
ካብ ተሰለፍቲ ኣርጀንቲና ቀዲሙ ዝተሰርዐ ሌዮነል ሜስይ ኣምኪንዋ'ዩ። ጋንትኡ ድማ 4 ን 2 ተሳዒራ። ብድሕሪ ስዕረት ጋንትኡ ሌዮነል ሚሰይ ስሚዕታዊ ማህሰይቲ ከምዝወረዶ ካብ ገፁ ምንባብ ይካኣል ነይሩ። 'ደጊም ምስ ጋንታ ኣርጀንቲና ኣይስለፍን'ውን' ኢሉ'ሎ። ሓቁ ድዩ ኣይኮነን ግና ጊዜ ዝፈርዶ'ዩ ዝኸውን።
ጋንታ ኣርጀንቲና ኣብ ግጥማት ኮፓ ኣሜሪካ ንካልእይ ጊዜ'ያ ብጋንታ ቺሊ ኣተኸታታሊ ትሳዓር ዘላ። ዓሚ'ውን ጋንታ ቺሊ ንኣርጀንቲና ከምዝሳዓረት ዝዝከር'ዩ።


text:
ብቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝተመርሓ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ደሕንነት ሎሚ ቅነ ዝርዝር ውጥን ስርሑ ኣውጺኡ። ሓላፊ’ቲ ቤት ጽሕፈት ሚንስትር መከላኸሊ ሲራጅ ፈጌሳ ኽኮኑ ኸለው ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ዝረአዩ ጸገማት ጸጥታ ነባሪ ፍታሕ ንምምጻእ መሓውራት ጸጥታ ፈደራልን ክልል ብጥምረት ምስራሕ ኣድላይ’ዩ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ እዋናዊ ጉዳያት ሃገር ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ መንግስቲ ዝተዘራረቡ ተቓወምቲ ግን ህላወ’ቲ ቤት ምኽሪ ከምዘይፈለጡ ገሊጾም።
እቲ ብቀዳማይ ሚንስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝተመርሓ አኼባ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ደሕንነት ሰበ ስልጣን ፈደራልን ክልላትን ኣመራርሓ መሓውራት ጸጥታ’ታ ሃገር ብነባሪነት ምሕላው ብዝብል ዘዳለዎ ዝርዝር ውጥን ስራሕ’ውን ምግላጹ መሓውራት ዜና እታ ሃገር ገሊጸን።
ንመሓውራት ዜና እታ ሃገር መግለጺ ዝሃቡ ሚንስትር ምክልኻልን ሓላፊ’ቲ ቤት ጽሕፈት ቤት ምኽሪ ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ እዮም።


text:
ሓደ ካብ መስረቲ ተሓህት ናይ ሎሚ ህወሓት ዝኾኑ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ፡ኣዛዚ ሰራዊት ተሓህት’ውን ኮይኖም ኣገልጊሎም’ዮም። ኣብ ውግእ ኣንፃር ኢድዩ ወሳናይ ኣመራርሓ ዝሃቡ’ዮም ተባሂሎም’ውን ብብፆቶም ይዝከሩን ይሙገሱን ዶ/ር ኣረጋዊ።ሎሚ ኣብ ስደት ኣብ ሆላንድ ይነብሩ። ’ሉኣላዊነትን ዲሞክራሲን ኣብ ኢትዮጵያ’ ኣብ ልዕሊ ዘርእስታ መፅሓፍ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ሓፃር ገምጋማዊት ሪኢቶ ስለዝፃሓፉ’ዮም ኣብ ቪኦኤ ተጋቢዞም።
ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ውግእ ተሓህት ምስ ህዝባዊ ግንባር (ሻዕቢያ) ዝነበረ ርክብ ኣብ ማዕርነታዊ ኣተሓሳስባ ዝተመርኮሰ’ዩ ነይሩ ኢልካ ኣፍካ መሊእካ ምዝራብ ከምዘይካኣል ይዛረቡ ዶ/ር ኣረጋዊ።ከምኡ ኮይኑ’ውን ርክባት ክሳብ ምቁራፅ ዝበፅሕ ውሳነ ይብፃሕ ነይሩ ይብሉ ንሶም።
መፅሓፍ ኣቶ ገብሩ መዘራረቢ ኣጀንዳታት ሒዛ ስለዘላ ኩሉ-ሰብ ከንብባ’ውን ሓሳብ የቅርቡ ዶ/ር ኣረጋዊ።


text:
ዎ ጐይታ ሰራዊት፡ ማሕደራትካ ኽንደይ ባህ ዜብላ እየን። ነፍሰይ ንኣጸድ እግዚአብሄር ትናፍቖን ሃረር ትብሎን ኣላ፡...። ዑፍ እኳ ቤት ረኸበት፡ ለዃዅቶውን ጨጫዊታ እተንብረላ ቤት ረኸበት፡...። አብ ቤትካ ዚነብሩ ብጹኣን እዮም፡ ኵሉ ጊዜ ይውድሱኻ። መዝ.84:1-4
ንጉስ ዳዊት ናብ ቤት እግዚኣብሄር ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጐስኩ ብምባል ንቤት ኣምላኽ ዘለዎ ፍቕሪ ገሊጹ ኣሎ (መዝ.122:1)። ኣብዛ ጥቕሲ ድማ ብዛዕባ ጽባቐ ማሕደራት እግዚኣብሄር ክዛረብ ከሎ ነፍሱ ንኣጸድ እግዚኣብሄር ሃረር ከም እትብል ይነግር። ከመይሲ ኣብ ቤት እግዚኣብሄር ዝርከብ ነገር ኣርጊጹ ስለ ዝፈልጥ እዩ። ነዚ ከብርህ ከሎ "ዑፍ እኳ ቤት ረኸበት፡ ለዃዂቶውን ጨጨውታ እተንብረላ ቤት ረኸበት" ይብል። ዑፍ እታ ሕስርቲ እንስሳ ብምዃና የሱስ እውን ኣብ ምስላ ክጥቀመላ ከሎ ኣብ ማቴ.10:29 ንነብብ ኢና። ለዃዂቶ ድማ ዕረፍቲ ዘይብላ እንስሳ እያ። እንበእርከስ ቤት ኣምላኽ ነቶም እተንዓቑን ዕረፍቲ ዘይብሎምን ከይተረፈ ዕረፍቲ እትህብ ቦታ እያ።
ክንደየኖት ኢና ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ቤት ኣምላኽ ከሎና ንነገራትና ንኣምላኽ ኣሕሊፍካ ምሃብ ሓዲግና ባዕልና ጥራይ ክንቃለሶ ብምውሳን ዕረፍቲ ዝሰኣንና? ክንደየኖት ኢና ናብ ቤት ኣምላኽ ክንከይድ ከሎና ካብ ኣምላኽ ገለ ክንቅበል ከይተጸባበና ከም ልምዲ ጥራይ እንመላለስ? ክንደየኖት ኢናኸ ናብ ቤት ኣምላኽ ምኻድን ዘይምኻድን ለውጢ ከም ዘይብሉ ጌርና እንወስዶ? ቤት ኣምላኽ ኩሉ ጊዜ ቤት ኣምላኽ እዩ፡ ለውጢ ዘይርከበሉ ቦታ ኮይኑ ይስመዓና እንተሃልዩ እቲ ጸገም ኣባና ምህላዉ ኣይንዘንግዕ።
ጸሎት: ዎ ኣምላኽ ኣብ ቤትካ ምንባር ንዓይ ሰናይ እዩ። ከመይሲ ኣብ ቤትካ ምጽንናዕ ኣሎ፡ ኣብ ቤትካ በረኸት ኣሎ፡ ኣብ ቤትካ ህይወት ኣሎ። ስለዚ ድማ ጐይታ ነፍሰይ ኩሉ ጊዜ ንመቕደስካ ክትናፍቕን ናባኻ ከተማዕድውን ክትረድኣ፡ ከምቲ ዳዊት ዝበሎ ድማ ናብ ቤትካ ክኸይድ ከለኹ ልበይ ብሓጎስ ክምላእ እጽሊ ኣለኹ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
Kunskapsnätverk för kvinnor som lever med hiv (ትግርኛ)
ሓጺር መግለጺ ብዛዕብ እዚ ፕሮጀክት።
Kunskapsnätverk för kvinnor som lever med hiv ኔትዎርክ ወይ ድማ ማሕበር ናይ HIV
ዝተጠቕዓ ደቀንስትዮ አብ ሃገር ሽወደን ዩ’፡፡ ዕላማ ናይዚ ማሕበር ናብተን
ብ HIV ዝተተቕዓ ደቀንስትዮን ናብ ማሕበረሰብ ብዛዕባ HIV ፍልጠት ንምዝርጋሕ ዩ’።
ዝኾነት ጓል አንስተይቲ ናታ ውልቃዊ ወይ ውን ናይ ማሕበረሰብ አፍልጦ ብዛዕባ HIV ክተዕቢ እትደሊ አብዚ ማሕበር ክትሳተፍ ትክእል እያ።
እዚ ማሕበር (ኔትዎርክ) አብ 2015 ንምምስርታ ተበግሶ ዝወሰዳ ኽልተ ብHIV ዝተጠቅዓ ደቀንስቶ ዩ’። እዘን ኽልተ ደቀንስትዮ
ብዛዕባ ናይ ደቀንስትዮ ሕማም HIV አብ ሽወደን ንHIV ብዝምልከት ብዙሕ አቃልቦ ይወሃብ ብዘይምንባሩ ሕጉሳት አይንበራን።
እዚ ፕሮጀክት አብ መጀመርያ ብ Karolinska Institutet (KI) ይመሓደር ኔሩ። ካብ 2017 ግና ብ Posithiva Gruppen (PG) Stockholm ይመሓደር አሎ።
እዚ ማሕበር እንታይ ይገብር?
Kunskapsnätverk för kvinnor som lever med hiv በዓላት፣ ምሸታዊ መደባት ፡ ሓሳብ ትለዋወጠሉ ዎርክሾፓት የዳሉ። ዝተፈላለዩ ንጥፈታት አብ ስቶክሆልም የካይድ። ከምኡውን ካብ ስቶክሆልም ወጻኢ አብ ኩሉ ቦታት ሽወደን ተመሳሳሊ ከነዳሉ ንክእል። አብቲ አብ ስቶክሆልም ዝዳሎ ንጥፈታት ክትሳተፍ ምስትደልትዩ እሞ ድማ ንመገሻ ዝኸውን ቁጠባ ምስዝሓጽረኩም ምስቲ ነቲ ንጥፈታት ዘዳሉ አካል ተራኸቡሞ ዝከአል እንተኾይኑ ፍታሕ ንምርካብ ክፍተን ይኸአል። አብዚ ማሕበር ዝግበር ንጥፈታት ንምስታፍ ካብ ክፍሊት ነጻ ዩ’።
እዚ ማሕበር ናቱ ናይ ሓበሬታ መርበብ www.kunskapsnatverk.se ዝብል አለዎ። አብቲ መርበብ እንታይ ዓይነት ምሸታዊ ንጥፈታ ተዳልዩ ከምዘሎ፣ አገዳሲ ዜናታ፣ ከም ኡውን ብዝዕባ ብHIV ንዝተጠቅዓ ደቀንስትዮ እንታይ ዓይነት መሰላት ከምዘለወንን ካልእ ሓበሬታታት ኽረኽባ ይኽእላ። እዚ ማሕበር Facebook ከምኡውን Instagram ይጥቀም ዩ’።
እዚ ማሕበር አብ ምንታይ አርእስታት ይሰርሕ?
ንአብነት እዚ ማሕበር ካብ ዘልዕሎም አርእስቲ ብዛዕባ ሳዕቤናት ናይ መድሃኒት፤ እርጋን፡ መሰላት፡ ርክባት፣ ተነጽሎታትን ምንባርን ይርከብዎም።
ናይ መዛረቢ ዛዕባ እንታይ ክኸውን ከምዘለዎን አየናይ አርእስቲ ብማሕበር ደረጃ ንክዝረበሉ ሓሳባት
ዘቕርባ እተን ደቀንስትዮ አብዚ ማሕበር ዝሳተፋ እየን። እንተ ደኣ ጓል አንስተይቲ እሞ ድማ ብHIV ዝተጥቕዕኪ ኮይንኪ ናይ
መዛረቢ አርእስቲ ከም ሓሳባት ምስ ፕሮጀክት ግሩየን (Projekt Gruppen) ተዘራርብኪ ከተቕርቢ ትክእሊ። ከምእውን ብናይ
ማሕበርና ፎርም (ቋንቋ ሽወደንን ብቋንቋ ኢንግሊዝኛ ) አቢልኪ ክትሰዲ ትኽእሊ።
ክትረኽቡና ምስትደልዩ’
ብዛዕባ ፕሮጀክታትና ሕቶታት እንተለኩም ወይ እውን ምስ ፕሮጀክት ግሩፕ (Projekt gruppen)
ብ info@kunskapsnatverk,se ወይ ውን ብተለፎን ቁጽሪ 070 – 040 77 81 ክንክትረኽቡና ትኽእሉ። ደብዳቤ
ክትልእኹልና ወይ ብኣካል አብ ቤት ጽሕፈትና ክትመጹ ምስትደልዩ አድራሻና Östermalmsgatan 5, 114 24 Stockholm.
ዝግበአካ መሰላት
ብዛዕባ HIV ሕኽምና
HIV positiv እንተኽይንካ/ኪ ምስ HIV ምትሕልላፍ ዝተተሓሓዘን ብነጻ ምስ ዶክቶር ክትራኸብ፡
ዘድሊ ምርመራታትን ሕክምና ክግበረልካ/ኪ ሙሉእ መሰል አለካ/ኪ። ንሕኽምና ናይ ኻልእ ሕማማት እንተኮይኑ ግና ነጻ አይኮነን። አብ ነፍሲ ወከፍ ናብ ሓኪም አብ ትከደሉ ዋን እቲ patientavgift ዝበሃል ክፍሊት ባዕልካ ኢኻ ትኸፍል። ምትሕልላፍ ናይ HIV ንምቁጽጻር (ወይ ንምቕናስ) ተባሂሉ ሓኪም ዝአዘዘልካ/ኪ መድሃኒ እውን ነጻ ዩ’። ከምኡ እውን HIV እንተለካ ናይ ኽኢላ ሓገዝ (ምስ psykolog ወይ ምስ kurator ንክትዘራረብ) ብነጻ ይፍቀደካ።
እንድሕር ደአ HIV አለካ ኮይኑ አብ መዓልታዊ ናብራኻ ክትፍጽሞም ወይ ክትገብሮም ዘይብልካ ነገራት (förhållningsregler) ብሓኪምካ ሕጋዊ መመርሒ ይወሃበካ።
እቲ ብሓኺም ዝተነገረካ ክትፍጽሞም ወይ ክትገብሮም ዘይብልካ ነገራት (förhållningsregler) እንተዘይተቀቢልክዮ ብመሰረት smittskyddslagen kapittel 4 § 3 ናብ ላዕለዋይ አካል ክትከስስ (ክትጠርዕ) ትኽል። ንአብነት እንድሕርደኣ ሕክምና ብጉቡእ ትከታተል ኾይንካ ንሓኪምካ ካብቲ ግዴታዊ ምሕባር (informationsplikten**) ዝብል ሕጊ ነጻ ክገብረኪ ክትሓቶ ትኽእል ኢኻ።
ሕጽር ብዝበለ
- ኩሉ ሕክምናታትን መድሃኒትን ን HIV ዝምልከት ነጻ ዩ።
- አብቲ ክትክተልዮ ዘለኪ ሕጋዊ አነባብራ ለውጢ
ክግበርልኪ ምስ ትደልዪ ምስ ሓኪምኪ ተዘራረቢ።
**ግዴታዊ ምሕባር (informationsplikten) ማለት ጾታዊ ግብረ ስጋ ቅድሚ ምፍጻምካ ናይ
ግድን ነቲ ካልአይካ HIV ከምዘለካ ክትሕብ ሮ አለካ።
ምንጪ። Medibase, Hiv-Sverige/RFSL, smittskyddslag(2004:168)
ንሓፈሻዊ ሕክምና ዝምልከት
ምስ HIV ዝየተተሓሓዘ ካልእ ሕክምናዊ ግልጋሎት ምስ ዘድሊ ናብቲ ከባቢኻ ዘሎ ሓለዋ ጥዕና (Vårdcentral) ኢካ ትኸይድ።
ነፍስወከፍ እዋን ናብ እንዳ ሓለዋ ጥዕና (Vårdcentral) ወይ (Öppenvård*) አብትኸደሉ እዋን ዝኽፈል ገንዘብ አሎ። እቲ ክፍሊት ከከም ዓይነት እንዳ ሓለዋ ጥዕና (Primärvården, akutvården eller specialvården) ክፈላለ ይኽእል ዩ’።
አብ ስቶክሆልም አብ ኢመርጀንሲ (Närakuten) ወይ አብ ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና (Vårdcentral)
200 kr ትከፍል። አብ ናይ ሆስፒታን ኢመርጀንሲ (Sjukhusens Akutmottagning) ግና 400 kr ትኸፍል። ንዝልዓለ (Specialistmottagning) ድማ 350 kr ትኸፍል።
ካብ ስቶክሆልም ላንድስቲንግ (Landsting) ወጻኢ ትቕመጥ እንተኾይኒ ግና እቲ ዝክፈል ገንዘብ ክፈላለ ይኽእል ዩ’።
ነፍሲ ወከፍ አብ ሓለዋ ጥዕና ገንዘብ አብ ትኸፍለሉ እዋን እቲ ዝከፈልካዮ ገንዘብ
አብ ዳታ(Elektronisk) ይምዝገብ ዩ። እንድሕር ደአ እቲ ዝኸፈልካዮ ገንዘብ አብ ውሽጢ ሓደ ዓመት 1100
kr በጺሑ ”Frikort” ይወሃባካ። ካብ እታ መዓልቲ እቲአ ድማ እቲ ናይ ሓደ
ዓመት ነጻ ካብ ክፍሊት ዝበሃል (högkostnadsskyddet) ይጅምር።
እንድሕር ደአ Frikort አለካ አብ ኩሉ መደበር ጥዕና ምስ ሓኺምካ ንኽትራከብ ንሓደ ዓመት ካብ
ክፍሊት ነጻ ትኸውን። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ Frikort አብዚ ጽቀጥ።
ከሙአዉን ብሓኪም ንዝእዘዘልካ መድሃኒት ጥራሕ አብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ንስኻ/ኺ ትኸፍሎ ዝልዓለ ገደብ
(Högkostnadsskydd för läkemedel, (mediciner)) አለዎ። እቲ ገደብ (Högkostnadsskydd för läkemedel,)
2200 kr ኮይኑ እንድሕር ደአ እቲ ገደብ በጺሕካዮ ካቡ ንኔው ንሓደ ዓመት ኩሉ ብሓኪም ዝእዘዘልካ መድሃኒ ብነጻ ይውሃበካ። እታ ዓመት ድማ ናጻ ናይ መድሃኒ ዓመት (Högkostnadsperiod) ትበሃል።
አብ ኩፉት ሓለዋ ጥዕና (Öppenvård) እውን ገንዘብ ዘይክፈሎም አለዉ። ንአብነት
- ምስ ጥንሲ ሕርሲ ዝተሓሓዝ ናይ አዴታት ሕክምና (mödravård) ከምኡ ድማ ንሕጻናት
- (barnavårdsmottagningar ) (MVC och BVC) ዝምልከት።
- ምርመራ ናይ ደቀንስትዮ ጡብ ዝምልከት (Mammograiscereening) አብ ክሊ ዕደም 40 – 74 ዓመት ዘለዋ።
- ናይ አብያተ ትምህርቲ ሕክምና (skolhälsovård), ከምኡ እውን ኽትባት።
- ንቆልዑን ትሕቲ ዕድመ መንእሰያት (ዝበዝሕ ስጋዕ 20 ዓመት ዝመልኡ)።
- ንሽማግለታት ልዕሊ 85 ዓመት።
ንምጥቕላል
- እቲ ዝውቱር ናብ ሓኪም አብ ትኸደሉ እዋን 200 kr ትኸፍል።
- ንዓመት ካብ 1100 kr ንላዕሊ ናይ ሓኪም መመርመሪ አይትኸፍልን።
- ንዓመት ካብ 2200 kr ንላዕሊ ንሓኪም ዝኣዘዘልካ መድሃኒ መዕደጊ አይትከፍልን።
- ናይ ሕጻናት ( barnmorskan ) ንነፍሰጾራት ዝወሃብ ሕክምና ካብ ክፍሊት ነጻ ዩ‘። ከምኡ ድማ ናይ
- ሕርሲ (Förlossning) ሕክምና ነጻ ዩ።
*Öppenvård – ማለት ልዕል ዝበለ እንዳ ሓለዋ ጥዕና ኮይኑ ግና ከም ናይ ሆስፒታል ምድቃስ ዘየድልዮ ዓይነት ሕክምና ዝወሃቦ
ቦታ ዩ’።
ምንጪ፡ www.1177.se (1, 2, och 3)
ናይ ኣዴታት ጥንስን ሕርስን ሕኽምና
HIV ዘለዎም ወለዲ ቆልዓ ክወልዱ ጸገም የብሉን። ሓንቲ ነፍሰጾር እሞ ድማ ሕኽምና ናይ HIV ዝይትከታተል እንተኾይና HIV ናብቲ ዝውለድ ቆልዓ ክመሓላለፍ ይኽእል ዩ።
እታ አደ ጽቡቅ ሕክምና ብጉቡእ ትከታተል እንተ ኮይና HIV ናብ ውልዳ ናይ ምሕላፍ ዘሎ
ዕድል አዝዩ ውሑድ ዩ። እንድሕር ደአ እታ HIV ዘለዋ ወላዲት ቕድሚ ሕጂ ሕክምና ዘይጀመረት ኔራ ኮይና አብ መበል 14 – 18 ናይ ጥንሲ ሰሙን Profylax ዝተባህለ መድሃኒ ክትወስድ ትጅምር አለዋ።
እንድሕር ደአ ቕድሚ ጥንሲ ሕክምና ብጉቡእ ትወስድ ኔራ ግና ከም ቀደማ ሕክምንአ ትቕጽል።
አብ ግዜ ጥንሲ ትመላለሶ ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና ”barnmorskemottagning”
ወይ”mödravårdscentral” (MVC) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ነፍሰጾር አደ አብ ግዜ ጥንሲ ብዙሕ ግዜ ናብ MVC እንዳተመላለሰት ኮንትሮል ክትገብር መሰል አለዋ። ናይ መጀመርያ ኮንትሮል አብ መበል 6 -12 ሰሙን ናይ ጥንሲ ይጅምር። ካብኡ ንንየው ስጋዕ መበል 20/25 ናይ
ጥንሲ ሰሙን ሓደ ግዜ ንወርሒ ይኸውን፣። ካብ መበል 30 ሰሙን ናይ ጥንሲ ንንየው ድማ
አብ ክልተ ሰሙን ሓንሳእ ኮንትሮል ትገብር።
አብ መበል 18 – 20 ሰሙን ናይ ጥንሲ መጀመርያ ብነጻ ናይ Ultraljud ምርመራ ይግበር። ማሕበራዊ ሓገዝ (Socialt stöd) እንተአድለየ ምስ ከማኺ ነፍሰጾራት መታን ኽትራኸቢ ነታ ነርስ ኽትውከስያ ትኽእሊ ኢኺ።
አብ barnmorskemottagningen ዝክፈል ገንዘብ የለን። አበየናይ barnmorskemottagningen
ኽትመላለሲ ትደልዪ ናትኪ ምርጫ ኮይኑ ግና ቦታ እንተለዎም ዩ’።
በቲ barnmorskemottagningen ዕግበት እንተዘይብልኪ ኮይኑ ናብ ካልእ
barnmorskemottagningen ክትቕይሪ መሰልኪ ዩ’።
እንድሕር ደኣ HIV አለኺ ክይኑ እሞ ድማ ነፍሰጾር እንተኾይንኪ አብ ግዜ ጥንስን ድሕሪ ሕርስን ተወሳኺ ምክትታል ይግበረልኪ ።
እቲ ጉጅለ ሓካይም ብ infektionsläkare, gynekolog, barnläkare, barnmorska och kurator ዝቖመ ንዓኽን ነቲ ዝውለድ ሕጻንን ሕክምናዊ ምክትታል ይገብርልኩም። አብ ስሰለስተ ወርሒ መጥን ዓቀን ናይ ቫይረስ
ይግበሩልኪ። ከምኡ ድማ ቕድሚ ሕርሲ።
ዕላማ ናይቲ ምዕቃን መጠን ናይ ቫይረስ ንምቕናስ ወይ ናብ 50 kopior/ml
ደው ንምባል ዩ’። ዝበዝሓ HIV ፖሲቲቫ አዴታት በቲ ልሙድ ክሓርሳ ይመርጻ። እንድሕር ደአ ጽቡቕ ሕክምና ትገበር ኔራ
ወይ ድማ ኢንድሕር ደአ HIV / – RNA ትሕቲ 50 kopior/ml
ኮይኑ እታ አደ በቲ ልሙድ ንክትሓርስ ንላበዋ።
መጥባሕቲ (operation) እንተ ተደልዩ እውን ይፍቀድ ዩ። እንድሕር ደአ እቲ HIV- RNA ልዕሊ 50 kopior/ml
ኮይኑ ግና አብ መበል 37 – 38 ሰሙን ናይ ጥንሲ ብመጥባሕቲ ንክትሓርስ ንላበዋ።
አብ ሽወደን HIV ዘለወን አዴታት ንውላደን ከጥቡባ አይፍቀድን። ባዝዕባ እዚ ዝምልከት አብ ናይ ተመሓላላፊ ሕማማት አብ
ዝብል ጽሑፍ ብፍላይ ሓበሬታ ንሕሙማት ብዛዕባ HIVታብ ዝብል ሰፊሩ አሎ።
እንድሕ ደአ ቆልዕ ክትወልዱ ደሊኹም ግና ጥንሲ እንተ አበየኩም ወይ እታ ጓል አንስተይቲ ብጾታዊ ግብረ ስጋ ክትጠንስ
እንተዘይደልያ ካልእ አማራጺ አሎ። ንአብነት ናይ ሓኪም ሓገዝ
heminsemination ዝበሃል ክትጥቀም ይከኣል ዩ’፣። እንድሕር እታ ጓል አንስተይቲ
HIV ዘይብላ ኮይኑ ግና እቲ ብጻያ HIV ዘለዎ ኮይኑ provrörsbehandling och spermatvätt ክገብሩ
ይኽእሉ። አብ ሽወደን እታ ጓል አንስተይቲ እንድሕር ደአ HIV አለዋ
ኮይኑ ” assisterad befruktning/IVF አይፍቀድን።
ግና አብ Reproduktionsmedicin på Karolinska Huddinge i Stockholm ናይ መጽናዕቲ
ፕሮጀክት አሎ። አብኡ ሓገዝ ክርከብ ተኽእሎታት አሎ ። ንዝያዳ ሓበሬታ ናይቲ መጽናዕቲ አብዚ
አንቡቡ። አብ ካልኦት ሃገራት አውሮጳ ግና IVF ን HIV ፖሲቲቫ ደቀንስትዮ ይፍቀድ ዩ። ንአብነት ዴንማርክ።
እንድሕር ደአ እታ ጓል አንስተይቲ ጥንሲ ክተቋርጾ (ክትሰድዮ) ደልያ ናብ ሓለዋ ጥዕና ናይ ጥንሲ መስደዲ
abortmottagning ወይ ድማ ናብ ናይ ማህጸን ሕክምና gynekologisk mottagning ክትከይድ
አለዋ። ጥንሲ ክትሰድን ንከይትሰድን ውሳኔ ናይታ ጓል አንስተይቲ ጥራሕ ዩ’።
እታ ጓል አንስተይቲ ስጋዕ መበል 18 ሰሙን ናይ ጥንሲ ዘሎ እዋን ጥንሲ ክትሰድድ መሰል አለዋ። ስለምንታይ ጥንሲ ክትሰድድ
ከምዝደለየት ንዝኮነ ክትሕብሪ
አይትግደድን። ጥንሲ መስደዲ ከም ኩሉ 350 kr ይክፈል። መጥባሕቲ ወይ ዝልዓለ ሕክምና ዘድሊ እንተኮይኑ ምናልባት 200 kr ወይ 300 kr ተወሳኺ ክህልይ ይኽእል ዩ’።
ሓጺር ጹማቕ ናይዚ አብ ላዕሊ ዘሎ
- አብዚ እዋን HIV ዘለዎም አቦ፣ አደ ወድማ ክልቲኦም ወለዲ HIV ዘይብሉ ቆልዕ ክወልዱ ይኽእሉ።
- ብዘየገድስ እታ አደ ወይ እቲ አቦ HIV እንተለዎ HIV አብ ጥንስን ሕርስን ጸገም አየምጽእን። ኩሉ ሕክምና አብ MVC ነጻ ዩ’።
- እንድሕር ደአ HIV ኣለኪ ኮይኑ ሓደ ኩነታት ጥዕና ዝከታተል ናይ ሓካይም ጉጀለ ይግበረልኪ። ብቕጻሊ ድማ ናይ ቫይረስ መጠን ክንደይ ከምዘሎ ይዕቀን።
- እንድሕር ደአ ዓቐን ናይ ቫይረስ ትሕቲ 50 kopior/ml ኮይኑ በቲ ልሙድ ክትሓርሲ ትኽእሊ ኢኽ።
- HIV ዘለዋ አደ ከተጥቡብ አይንመኽርን።
- አብ ሽወደን HIV ንዘለዎ IVF አይፍቀድን። ግና ብግሊ ንአብነት አብ ደንማርክ ይከአል ዩ’።
አብ ስቶችክሆም ትቕመጥ አንተኮይንካ ግና አብ ትሕቲ መጽናዕቲ ዝተሞርኮሰ IVF-behandling ናይ ምርካብ ዕድል አሎ።
- ስጋዕ መበል 18 ሰሙን ናይ ጥንሲ ዘሎ ግዜ ስለምንታይ ጥንሲ ትሰዲ አለኪ ከይሓበርኪ ጥንሲ ከትቛርጾ (ክትሰድዮ) ትኽእሊ።
ምንጪ: HivUppdate, 1177.se Internetmedicin. Bristol-Myers Squibb, Noaks Ark, Smittskyddslagen, Avgiftshandboken SLL, Smittskyddsläkarföreningen.
አብ ናይ ስራሕ ቦታ
ብዘየገድስ ናይ HIV ደረጃ ዝደለኻዮ
ሙያ ክትመርጽ ትኽእል። አብ ስራሕካ ንከይትሰርሕ ትኽልከለሉ ኩነታት እንተሎ ሓኪምካ ምስ ሓኪም ተላጋቢ ሕማማት (Smittskyddsläkare) ብምዝርራብ ክኽልክለካ ይክእል ዩ’። እዚ ግና ልሙድ አይኮነን፡ ብሰንኪ ኩነታት HIV ስራሕካ ደው ከተብል እንድሕር ተገዲድካ ብመሰረታ ሕጊ ናይ ተላጋቢ ሕማማት (Smittbärarpenning) ቑጠባዊ ሓገዝ ካብ Försäkringskassan ይወሃበካ።
አብ ገለ ሙያታት ከም ናይ ሚሊታርን ፖሊስን ዝአመሰሉ ቅድሚ ትምርቲ ወይ ስራሕ ምጅማርካ ናይ ጥዕናካ ኩነታትካ ፎርም ክት መልእ ትግደድ። ገለ ገለ ሃገራት HIV ንዘለዎም ሰባት ናይ ስራሕ ወረቀት አይህብዎምን። አብዚ ክተንብብ ትኽእል ናይ ገለ ሃገራት ብዛዕባ ሕግታት ናይ ቪዛ።
አብ ሽወደን ብሰንኪ ሕማም HIV ካብ ስራሕ ዓለም ወይ ካብ ስራሕ ቦታ ክትንጽለ
(diskrimineras) አይፍቀድን። እንተ አጋጢሙ ግና ምስ Diskrimineringsombudsmannen ክትራኸብ አለካ።
ሕጽር ብዝበል!
- ብሰንኪ HIV ካብ ስራሕካ ክትስጎግ አይፍቀድን። እንተ አጋጢሙ ድማ ተነጽሎ (diskriminering) ይበሃል።
- አብ ፍልይ ዝበለ እዋን ገለ ሰባት እቲ ዝሰርሕዎ ስራሕ ምስ ደም ዝተተሓሓዘ ስለዝኾነ ስርሖም ከቛርጹ ዝተገደዱ አለዉ።
መሰል ናይ ካሕሳ ድማ ይህልዎም።
ምንጪ: Noaks Ark, Försäkringskassan, Diskrimineringsombudsmannen, The Globalbase on HIV related travel restrictions.
*
Försäkringkassan ብትግሪኛ ዝተጻሕፈ ሓበሬታ አብ መርበቦም አሎ።
ኣብኡ አቲኻ ቖጸራ ክትሕዝን ምስ ትግሪኛ ዝዛረብ ሰራሕተኛ ተራኺብካ ተወሳኺ ሓበሬታ ይኩን ብከመይ ቐጥዕታትን ከምእትመልእን ብዛዕባ ዝክፈለካ ገንዘብ ሓገዝ ክትረኽብ ትክእል ኢኻ። www.forsakringkassan.se/tigrinska


text:
በረኸት ወዲ 13 ዓመት ኤርትራዊ ኮይኑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሊብያ ንነዊሕ እዋን ተኣሲሩ ኔሩ።መዓልታዊ ናብ ኤርትራ ተመሊሱ ን 5 ዓመታት ዘይረኣያ ወላዲቱ ክረኸባ ይትምነይ።
ወዲ 8 ዓመት ምስ ኮነ ኣቡኡ ስለዝመተ፤ በረከትን፤ሃብቱን ኣዲኡን ፤ ምስ ሓውቦኦም ክነብሩ ጀሚሮም። ሓውቦኦም ግና ይጭክነሎም ስለዝነበረ በረከትን ክሃድም ወሲኑ።ነዲኡ ክሕግዛውን ወሲኑ።
ምስ ካልኦት ሰባት ኮይኑ፤ጉዕዞ ናብ ቀረባ ዝርከባ ሃገራትማዓስከር ስደተኛታት ጉዕዞ ጀመረ። 2 ዓመት ከኣ ተቀሚጢ ምስ ገለ ገለ ሰባትውን ተላልዩ። ኣብዚ እዋን'ዚ ግና ነዲኡ ክሕግዛ ኣይከኣለን። ሓንቲ መዓልቲ ኣብቲ መዓስከር ዝነበረ ዓርኩ ደዊሉ ናብ ኤውሮጳ፤ምስኡ ንኽጋዓዝ ሓቲትዎ። እቲ እንኰ ንስድራኻ ክትሕግዘሉ እትኽእል ዝበለጸ ዕድልምኻኑ ነጊርዎ።
በረኸት መጀመርታ ተጠራጢሩ ዳሕራይ ግና ምስ ክልተ ኣዋልድ ኣብ ካምፕ ዝተላለየን ጉዕዞ ጀሚሩ። ንነዊሕ እዋናት ምስተጋዕዙ መኪና መጺኣ ወሲዳቶም። ናብ ሓደ ገዛ ድማ ወሲዶሞም። ኣብቲ ገዛ ንክልተ ሰሙን ዓጽዮም ቀጻሊ ቀጥቂጦሞም። ተወሰኽቲ መካይን መጽየን። ንመብዛሕትኦም ደፋፊኦም ኣብተን መካይን ጻቃቒጦም ናብ ሊብያ ወሲዶሞም።
ኣብ ሊብያ ኣብ መዳጎኒ ሰምሰርቲ ተዓጽዮም ዝኸፈአ ዓመጻትውን ኣጋኒፍዎም። ሰልዲ ክከፍሉ ዘይከኣሉ ሰባት ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ክቅጥቐጡውን ሪኦም። በረኸትን እተን ክልተ ኣዋልድ ክሃድሙ መዲቦም፤ ሓንቲአን ግና ተታሒዛ።እንታይ ከምዘጋጠማውን በረኸት ክሳብ ሎሚ ኣይፈልጥን'ዩ። ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ፖሊስ መጽዮም ናብ ቤትማእሰርቲ ወሲዶሞም።ሓንቲ መዓልቲ ናብ ኤርታራ ተመሊሲ ነዲኡ ክረኽባ ተስፋ ይገብር።
ሼር
ነዚ ተመሳሳሊ ተመኩሮ ኣለካ/ኣለኪ?


text:
ኣብ ናይ ሎሚ ርክብና፣ ንኩላትኩም ብምቛም “ሃገራዊ ምንቅስቓስ ደምበ ኣለና” ዝተሰመዓኩም ሓጎስ ንምግላጽ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ዝሰደድኩም ብሓበራ፤ ብፍላይ ከኣ መራሕቲ ሃይማኖት ክልቲኡ እምነታትና፣ ውድባት፣ ሰልፊታትን ሓለፍቲ ብሄራዊ ምንቅስቓስን ብልቢ አመስግነኩም። እቶም ብዛዕባ ጉዳይ መጽሓፍ ዝሓተትኩም ድማ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብተደጋጋሚ ዝበልኩዎ፣ ኣነ ኣዳልየ ካብ ዝውደኣ ሓያሎይ ኣዋርሕ ገይራ ኣላ።
ጀርመን ኣብ ኣርበዓታት፣ ኤርትራ ኣብ ዘመነ-ሚለንየም!
ብድሕሪ ኲናት ባድመ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ሚለንየም ጉሒላ ኢሳይያስ ‘ተንኮለኛ ጉድጓድ ንኮዓቲኣ’ ኮይኑዎ፤ ህድኣትን ሰላምን ኣይረኸበን። እዛ ዘለናያ ዓመተ-2011 ከኣ ገበነኛ ኢሳይያስ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተኾልኲሉዎ ዝወፈረ ናይ ጥንቲ ድጉል ሕልምታቱ ዝቐበጸላ ዓመት ኢያ። “
ርሑስ በዓል ትንሳኤ፣ ንኩሉኹም ምእመናን ክርስትና!
“ጽሑፍ ይነውሕ ኣሎ” ዝብል ተደጋጋሚ ርእይቶ ተኸታተልትና ክንቅበል ጸኒሕና ኢና። ስለዚ ካብዛ ክፋል እዚኣ ንደሓር ኣብ ክንዲ 6-7 ገጻት፤ ናብ 4-5 ገጻት እናኣሕጸርና ክንቅጽል ኢና። ኣብዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ ኣዋርሕ ደምበ ኣለና ኣርባዕተ መድረኻት ተሰጋጊሩ ኣሎ። 1) ሓበሬታ /Information/ ካብ ምጅማር ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክሳብ መደምደምትኡ መበል 20 ክፋል ሓበሬታ ናብ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። በዚ ድማ ንኩላተን ናይ ኤርትራውያን መርበባት ኢንተርነት፣ ንድምጺ ኣሰናን ንማሕበረ-ሰባዊት ረድዮ ወጋሕታን ዓቢ ምስጋና ነቕርብ።
መሪር ሓዘን ህልቂት
ልዕሊ 325 መንእሰያት ኤርትራውያን ደጊምና ንዘክር!
ሓዘን ኤርትራውያን መመሊሱ ይቕጽል ኣሎ። ጉዳም ዘመን! ኣብ ምድሪ ቤትን ቅርዓትን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኣብ ርእሲ ነፍስ-ወከፍ ኤርትራዊ ናይ ሓዘን ዳስ ተተኺሉ ኣሎ።
ክቡራንን ክቡራትን ደቂ ኤርትራ! ትማል ዓቢ እምባ ኤርትራውያን ፈሪሱ!!! ሞት 325 ዜጋታትና ሰሚዕና። እዚ ረዚን ሃገራዊ ሓዘን ኣብ ውሽጥና ኮይኑ ኣብ ዝሰራሰረሉ ግዜ፣ ዝርንዝሕ ነቢዕና።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
ዝሓለፋ ክልተ ወራዋርሕ ካብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝጀመረ ኣድማ ህዝቢ ኣንጻር ኦኣመጽቲ መራሕቲ ብፍላይ ከኣ ምልዕዓል ህዝቢ ሊብያ ኣንጻር ዕሉልን ጽሉልን ውልቀመላኺ ጋዳፊ ንውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሕማም መንጾሮር ኮይኑዎ ከምዘሎ በቲ ንኽልተ ግዜ ንሕክምና ንቐጠር ዝተመላለሶ ከነረጋግጽ ንኽእል።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ብምስጢር ናብ ቀጠር ከምዝገሸ እሙናት ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣሰንዩ ኣብቲ ካብ 31 ግንቦት ክሳብ 1 ሰነ 2010 ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ Nice ዝተኻየደ መበል 25 ዋዕላ ፈረንሳን-ኣፍሪቃ ዝተሳተፈ ኣባል ቤትጽሕፈት ፕረሲደንት ስምኦን መሓሪ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኤውሮጳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እቲ ድሕሪ 24 ዓመታት ኣብ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ሃገራዊ ምርጫ ኣብ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ከይቃላሕ ናብ ሚኒስትሪ ዜና ጥብቂ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ13 ነሓሰ 2009 ኣብ ማይ-ኣጣል ብተጋዳላይ ዳኒኤል ሃብተ ይሕደጎ ናይ ቅትለት ፈተነ ካብ ዝካየደሉ ንደሓር ፍጹም ከምዘይተራእየ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ 18 ነሓሰ ከካይዶ ኣቐዲሙ ሒዙዎ ዝጸንሐ ናይ ሃገረ – ቐጠር መገሻ ከምዝቦኾረ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ጀጋኑ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብሓሙስ 13 ነሓሰ 2009 ልክዕ ሰዓት 16፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ መንገዲ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ማይ ኣጣል (ጋሕተላይ) ብቀጭ ሕርሙ ዝዓይነቱ ብረት ኣብ ልዕሊ ጸይቀ ዕሉል ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ከቢድ ፈተነ ቅትለት ኣካይዶም፡ እቲ ፕረሲደንት ንስክላ ክድሕን ከሎ ተሰቒሉዋ ዝነበረ መኪና ብጠያይቲ ከምዝተሃሞኸት ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መራሒ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ወተሃደራዊ ሰበስልጣን ኢራን ከምኡ ‘ውን ሓደ ካብ ቀንዲ ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኣልቓዒዳ ምዃኑ ዝንገረሉ ሄመል ኽትያር ኣልዕቡድ፡ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ስሉስዊ ርክብ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
እታ ንብረት ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝኾነት፡ ኣብ ምጽዋዕ ዝመደበራ ‘ናስ ኣየር’ ተባሂላ እትፍለጥ ነፋሪት፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊራ ከምዘላ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀ መላኺ ኣቶ ኢሳይያ ኣፈወርቂ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ማለት ካብ 1976 ኣትሒዙ ዝተኣከበን ዝተጸንዐን ዝተሰነደን ንታሪኽን ቋንቋን ባህልን መበቆልን ሃይማኖትን ሃብቲ ባሕርን መሬትን ያታዊ-ሕግታትን ዘጠቓለለ፡ ብድምር ክሳብ ዓሰርተ ሓሙሽተ ሽሕ ገጻት ዝሓዘ ሰፊሕ መዝገብ፡ ዝኾነ ይኹን ቅዳሕ ከይተርፍ ኣጻርዩ፡ ብምሉኡ ነቲ ሰነድ ካብ ቤት ጽሕፈት መጽናዕትን ስነዳን ምርምርን ናብ ቤትጽሕፈቱ ብምውሳድ፡ ፡ ንኸይሕተም ከምዝኣገዶ ምንጭታትና ምስናይ መሪር ሓዘን ገሊጾም።
ኤሪ-ቲቪ፡ ብ’ 12 ግንቦት 2009 ኣብ ዝፈነወቶ ቃለ-መሐትት ፕረሲደንት ኢሳይያስ ምስ ጋዜጠኛታት ቻይና፡ ካብ ዝተጋህደ ገለ ሓቅታት፡-
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብጽኑዕ ሓለዋ ተሰንዩ ናብ ዞባ ጋሽ ባርካ ብምኻድ፡ ካብ 88 ዝተፈላለያ ዓድታት ከበሳ ህዝቢ ኣፈናቒሉ ንምግዓዝ መዲቡሉ ዘሎ ከባቢ ዓሊግድርን ፋንኮን ገርሰትን ተዘዋዊሩ ከምዝተዓዘበ ብምምልካት፡ እቲ ናይ ምፍንቃል መደባት ንኽቃላጠፍ ተሪር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ ከምዘሎ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ካብ ቻይና ናብ ሆንግኮንግ ዝተመሓላለፈ ቼክ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰናን ካልኦት መርበባትን ድሕሪ ምዝርግሑ ዝሰንበደ ፕረዚደንት ኢስያስ፡ እቲ ዜና ምስ ተቓልሐ ድሕሪ ሒደት መዓልታት፡ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንትን ህግደፍን ጥቡቕ ምቁጽጻር ንኽካየድ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ብጥምየትን ድኽነትን ዝልሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሸማጢጡ ካብ ዘዋህለሎ ቢልዮናት ዶላራት፡ ብኸፊል፡ ኣብ ቻይና ካብ ዝርከብ ብስሙን ስም ወዱን ዝንቀሳቐስ ናይ ባንክ ሕሳብ፡ 276 ሚልዮን ዶላር ከምዘመሓላለፈ ዘቃልዕ ሰነድ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ድሕሪ ምዝርግሑ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዝርከባ ኢንተርነት ካፈታት፡ በቲ መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክኸውን ዝተመልመለ ፍሉይ ኣሃዱታት ጽኑዕ ምቍጽጻር ይገብረለን ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ህዝቢ ኤርትራ ብሕሱም ጥሜትን ድኽነትን ኣብ ዝሕለበሉ ዘሎ እዋን፡ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ በቲ እሙን ኣገልጋሊኡ ሓጎስ ገብሪሂወት (ክሻ) ኣቢሉ፡ ካብ ንግድን እንዳስትሪን ቻይና ናብ ፉቦን ባንክ ሆንግ ኮንግ፡ 276,468,220.07 ዶላር ብምትሕልላፍ፡ መሐወሊ ናይ ባንክ 149,292.84 ዶላር ከምዝኸፈለ፡ ነቲ ናይ ምትሕልላፍ ሰነድ ምርኩስ ብምግባር ካብ ከርሲ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ምንጭታትና ሓቢሮም።
ብሃንደበታዊ ጻውዒት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብህጹጽ ዝተጋበአ፡ ካቢኔ ሚኒስተራት፡ ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒታትን ዝተሳተፉዎ፡ ‘ስሉሳዊ ኣኼባ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣኼባ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ከምቲ ተመዲቡዎ ዝነበረ፡ ንኻልኣይ መዓልቲ ‘ኳ ከይቀጸለ፡ ስምምዕ ተሳኢኑዎ ፍረ-ኣልቦ ኮይኑ ከምዝተዛዘመ ምንጭታትና ኣፍሊጦም።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ብወዛ ሚኒስተራት ከካይድ ምዃኑ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ብ4 መጋቢት 2009 ንዘመሓላለፈቶ ዜና ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሎሚ ካብ ካምፓላ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣረጋጊጹዎ።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ሙሉእ ኤርትራ ዝርከባ 22 ገዳማት ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ንብረተን ዝኾነ ጥንታውን ታሪኻውን ቅርስታት ብምህጋር፡ ነተን ገዳማት ናብ ወተሃደራዊ መዓስከራትን ኣብያተ ማእሰርትን ክቕይረን መዲቡ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሩ።
ስነስርዓት ቀብሪ ናይቶም ንፕረዚደንት ኢሳይያስ እናዓጀቡ ኸለዉ ኣብ ጋሽ ባርካ ዝሞቱ ኣርባዕተ ሓለዋ፡ ‘ቦዲጋርድስ’ ትማሊ ቀዳም 7 መጋቢት ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተፈጺሙ።
ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ኣንጻር ገበነኛታት፡ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዳርፉር ብዝፈጸሞ ገበናት ‘ኵናትን ጸረ ሰብኣውነትን ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ናይ ማእሰርቲ ፍቓድ ከምዝሃበ ሎሚ 4 መጋቢት 2009 ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።


text:
Radio Erena: 23 February 2015
ካብ 2009 ክሳብ 2012 ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ሮዠ ኡክ (Roger Auque) ፣ ብኣልሸባብ ተታሒዙ ንዝነበረ ኣባል ስለያ ፈረንሳ ደኒ ኣሌክስ ንምፍታሕ ምስ ኣባላት ስለያ መንግስቲ ኤርትራ ብሓባር ይሰርሑ ምንባሮም ተኣሚኑ።
እቲ ኣብ መስከረም 2014 ብሰንኪ ሕማም ብሞት ዝተፍልየ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ፣ ቅድሚ ሞቱ ኣብ ዘዳለዎ ንታሪኽ ህወይቱ ዝገልጽ ባዮግራዊፊ’ዩ ነዚ ኣቐዲሙ ብሬድዮ ኤረና ዝተቓልዐ ኣብ መንጎ ኣባላት ስለያ ፈረንሳን ኤርትራን ዝነበረ ርክብ ዝተኣመነሉ።
ኣምባሳደር ሮዠ ኡክ፣ ኣብ መጽሓፉ ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ 2009 ከም ኣምባሳደር ኮይኑ ናብ ኤርትራ ዝተመደበሉ ሓደ ምኽንያት፣ ብሽበራውያን ጉጅለታት ንዝተታሕዙ ፈረንሳውያን እስራኤላውያንን ንምፍታሕ ብዝነበሮ ሕሉፍ ተሞክሮታት ኣብቲ ናይ ሶማል ጉዳይ’ውን ምስታ ምስ ኣልሸባብ ቅርበት ኣለዋ እትብሃል ኤርትራ ብምትሕብባር ክሰርሕ’ዩ ካብ ዝብል እምነት ምዃኑ’ዩ ጠቒሱ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ብሃንደበት ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝወደቐት ናይ እስራኤል ነፋሪት ንዝነበሩ ክልተ እስራኤላውን ንምፍታሕ’ውን ኣበርክቶ ከምዝነበሮ ገሊጹ።
እቶም ብመንግስቲ ኤርትራ ተታሒዞም ዝነበሩ ክልተ እስራኤላውያን፣ በጻሕቲ ሃገር ምዃኖም እኳ እንተገለጹ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ክኣምኖም ብዘይምኽኣሉን ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኤርትራ ብምእታዎም ከምዝተታሕዙ ዝዝከር’ዩ።
ካብ ሓምለ 2009 ብኣልሸባብ ተታሒዙ ዝነበረ ኣባል ስለያ ፈረንሳ ዴኒ ኣለክስ ንምፍታሕ ብመንገዲ ኤርትራን ጻዕርታት እናተገብረ እንከሎ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ጥሪ 2013 ብዘካየዶ ሃንደበታዊ ወትሃደራዊ ስርሒት ከምዝተቐትለ ይዝከር።
ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ነበረ ሮዠ ኡክ ኣባል ስለያ እስራኤልን ሲኣይኤን ምንባሩ፣ ኣብታ ንታሪኽ ህይወቱ እተዘንቱ መጽሓፍ ኣስፊርዎ ኣሎ።
ኣምባሳደር ኡክ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ፎርቶ ብሰራዊት ዝተኻየደ ናይ 21 ጥሪ ፍጻሜ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ብዝምልከት ምስ ሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ቃለ መጠይቕ ምክያዱ’ውን ይዝከር።
ካብ 2009 ክሳብ 2012 ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለ ሮዠ ኡክ ብሰንኪ ሕማም ናይ ኤርትራ ተልእኽኡ ኣቛሪጹ ናብ ሃገሩ ድሕሪ ምምላሱ’ዩ ነታ ንታሪኽ ህይወቱ እተዘንቱ መጽሓፍ ኣዳልዩ።
ኣብ መበል 58 ዓመት ዕድምኡ ዝሞተ ሮዠ ኡክ፣ ጋዜጠኛ ኣብ ዝነበረሉ ኣብ 1987 ኣብ ቤሩት ብሖዝቡላህ ተጨውዩ ምንባሩን ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ማእሰርቲ፣ ብመንጎኝነት መራሒ ሊብያ ነበር ሙዓመር ቐዛፊ ብዝተኸፍለሉ ገንዘብ ከምዝተለቐን’ውን ብዝርዝር ኣስፊርዎ ኣሎ።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ድማ’ዩ ኣባል ስለያ እስራኤል ማለት ሞሳድ ተቆጺሩ ብሕቡእ ይሰርሕ ምንባሩ ዝጠቐሰ።
እቲ ኣምባሳደር ሓደ ካብ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽ ፕረዚደንት ፈረንሳ ነበር ኒኮላስ ሳርኮዚ ምዃኑ’ውን ይዝረበሉ’ዩ።
ሮዠ ኡክ ብዛዕባ ታሪኽ ህይወቱ ዘዳለዎ መጽሓፍ ድሕሪ ሞቱ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ድሕሪ ምዝርግሓ ውልቃውን ፖለቲካውን ምስጢራት ኣቃሊዓ ብምህላዋ’ውን ናይ ሓያሎ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ኣተኩሮ ስሒባ ትርከብ።
===============================


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
12/፲፪ ጥሪ በዓል ቃና ዘገሊላ
ቃና ዘገሊላ ጎይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ጥምቀቱ ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ብጋህዲ እቲ ቀዳማይ ተኣምራቱ ዝፈጸመላ እያ። ጐይታ ነቲ ዕፁብ ዝኾነ ቀዳማይ ተኣምሩ ዝፈጸመሉ ኣብ ቤት መርዓ ናይ ዶኪማስ እዩ (ዮሓ 2፡1-11)።
ቃና ዘገሊላ ዝሓዘለቶ ምስጢር ብዙሕ ‘ኳ እንተኾነ ካብቲ ብዙሕ ሓደ ግና ናይ ወላዲን ውሉድን ምእዙዝነት እዩ። ብጽሑፍ ንዝሃበና ትእዛዝ ብግብሪ ንኸርእየና፡ ቅደስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ንወዳ “ወይኒ እምበር የብሎምን”
ምስ በለቱ ኣማላድነታ ተቐቢሉ ንዝጎደሎም መሊኡ ንማይ ናብ ጥዑም ወይኒ ቀይሩ ንጓሂኦም ናብ ሓጎስ ቀየሮ።
ሕፍረት ተጎልቢባ ቤት መርዓ ሓጎስ ብሓጎስ ኮነት እዚ ከኣ ብኣማላድነት እመ ኣምላክን ብምሕርቲ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስዮስን እዩ።
ሽግር ናይ ቤት ዶኪማስ ዝተረደአት ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣብቲ ዝጎደለና ተረዲኣ ጎፎሎና ክምልኣልና ንፍቁር ወዳ ከተማልደልና ንለምና።
ከምቲ ማይ ናብ ወይኒ ዝተለወጠ ልብናን ኣእምሮናን ምስትውዓልናን ናብ’ቲ ቅዱስ ቃሉን ምምላእ ፍቓዱን ዝወስድ ጎደና ነኸተቅንዓና ንምሕጸና።
Leave a comment
ምሕረት እግዚኣብሔርን ኣማላድነት እመ ኣምላክን ኣይፈለየና።
ርሑስ በዓል ይግበረልንቅ።


text:
ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 7 2022
ኮሮና ቫይረስ ኣብ ሽወደን ኰነ ኣብ ዓለም ይላባዕን ንሕማም ኮቪድ-19 የስዕብን ኣሎ። ዝርግሓ ናይዚ ቫይረስ ንምግታእ ናይ ኵሉ ሰብ ሓላፍነት እዩ። ካብ ከቢድ ሕማም መከላኸሊ ንኽትረክብ ተኸተብ።
ንስኻ ዕቑባ ትሓትት ዘለካ ወይ ኣብ ሽወደን ብዘይፍቓድ ትነብር ዘለኻ እውን ክትክተብ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ክታበት ዘይክፈሎ ኾይኑ፡ ዋላ ሰነድ መንነት፡ ውልቃዊ ቍጽሪ መንነት ወይ ግዝያዊ ቍጽሪ መንነት ኣይሃልኻ፡ ክትክተብ ትኽእል ኢኻ።
እንተ ሓሚምካ ኣብ ገዛኻ ጽናሕ።
እንተ ሓሚምካን ናይ ኮቪድ-19 ምልክታት ሕማም ክኸውን ዝኽእል እንተ ኣለካን ኾይኑ፡ ኣብ ገዛኻ ጽናሕ፡ ከምኡ’ውን ምስ ካልኦት ሰባት ናይ ቀረባ ርክብ ኣወግድ። ምልክታት ሕማምካ ንምግምጋም ወይ ንሕክምና ናበይ ከም ትኸይድ ምኽሪ እንተ ደሊኻ፡ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 1177 ደውል።
ብኽታበት ንነብስኻ ተኸላኸለላ
ጸረ ኮቪድ-19 ምኽታብ እቲ ዝበለጸ ብኸቢድ ምሕማም ተወግደሉ ኣገባብ እዩ።
ብዓል መዚ ህዝባዊ ጥዕና ኵሎም ደቂ 12 ዓመትን ካብኡ ንላዕሊ ዝዕድሜኦም ሰባትን ጸረ ኮቪድ-19 ክኽተቡ ይመክር።
ምኽታብ ኣይክፈሎን እዩ።
ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ሕማም ኮቪድ-19
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይ ብዓል መዚ ህዝባዊ ጥዕና ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮቪድ-19 ኣሎ። ኣብኡ ካልእ ገዲፍካ ብዛዕባ ክታበትን ዘይተኸተብካ እንተ ዄንካ ብዛዕባ እንታይ ክትሓስብ ከም ዝግብኣካን ሕቶታትን መልስን ኣሎ።


text:
Arvika
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 28 7 2020
ደው ምባል ከም ንድሕሪት ምኻድ እዩ - ኣቪካ ንቕድሚት ዚግስግስ ዘሎ ኮሙን እዩ። ብህዝቢ ኪረአ ኸሎ ኣርቪካ ኣብ ቨርማላንድ እቲ ዝዓበየ ኮሙን እዩ፡ 26000 ተቐማጦ ኸኣ ኣለዉዎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ26,025
ስፍሓት መሬት1,956 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Karlstadq 75 ኪሜ
- Oslo 157 ኪሜ
- Göteborg 255 ኪሜ
ካብ ፍርቂ ንላዕሊ ህዝቢ ኮሙናት ኣብ ማእከላይ ወገን ኣርቪካ ይነብር። ኣብ ኣርቪካ እቲ ዓይነት ህይወት ልዑል እዩ፡ እቲ ኣብ መንጎ ህዝቢ ዘሎ ምቅርራብ ከኣ ኣብቲ ህይወት ውሕስነትን ሚዛናውነትን ይፈጥር።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኣርቪካ ብሕታውን ኮሙናውን ኣካረይቲ ኩባንያታት ኣለዉ። ኣብዚ፡ ኣብ ኣፓርትማ ተራ ገዛውቲ ወይ ቪላ ክትካረ ወይ ክትዕድግ ይከኣል። እቲ ብኮሙን ዚውነን ኣርቪካ ፋስቲግሀት ኦ.ቤ እተባህለ ኩባንያ ኣስታት 3000 ገዛውቲ ዘለዎ ኾይኑ እቲ ዝዓበየ ናይ ገዛውቲ ኣመሓዳሪ እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኣርቪካ ብዙሓት ቋንቋታት ይዝረባ። እዚ ኸኣ ብሓደ ወገን በቲ ናይቲ ኮሙን ጥንታዊ ናይ ስደተኛታት ምቕባል ባህሊ ኪኸውን ይኽእል ግን ከኣ ብኻልእ ወገን በቲ ተፈጥራዊ ጽባቐ ናይቲ ኮሙን ኪኸውን ይኽእል። እተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት እዘን ዚስዕባ እየን፣ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ኣልባንያ፡ ቦስንያ፡ ፋርስ፡ ዳሪ፡ ኡርዱ፡ ስፓኛ፡ ጀርመንን ሆላንድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኣርቪካ ንመዘናግዕን ባህልን ሃይማኖትን ዚውክላ ኣስታት 370 ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ኮሙን ንስፖርትን ምንቅስቓስን ዚምልከት ብዙሕ ቦታታት ኣሎ፡ ከም ኣብቲ ግሩም ተፈጥሮ መዛወሪን ናብ መንእሰያትን ኣረጋውያንን ዝቐንዐ ሃብታምን እተፈላለየን ሙዚቃን። ኣብቲ ቦታ ስነጥበብን ባህልን ዓቢ ግደ ኣለዎም። ኣብዚ፡ ናይ ሶማልን ከልዳንን ማሓበራት ከምኡውን እስላማዊ ማእከል ኣብያተክርስትያን ሽወደን፡ ሚስዮን ቤትክርስትያን፡ ፐንተኮስታል ቤትክርስትያንን ናይ የሀዋ መሰኻኽር ማእከልን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣርቪካ ኩሉ ዓይነት ድሌታት እተኣከበሉ ኮሙን እዩ። ኣብዚ፡ ግሩም ዝኾነ ናይ መግቢ ድኳናት፡ ባህላዊ ናይ ኣደባባይ ዕዳጋ፡ ሽወደናዊ ኣብያተመግቢ ወይ ከኣ ናይ ኩሉ ባህልታት ዘጠቓለለ፡ ከምኡውን ካፈታት፡ ሓድሽ ቅዲ ዝሸይጥ እንዳ ክዳውንቲ ወይ ሰከንድሃንድ ድኳናት ይርከብ።
ኣብዚ፡ ናይ ዜግነት ቤትጽሕፈት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ፡ ውሕስነት ካሳ፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ማሕበራዊ ቤትጽሕፍትን ይርከብ። ንግዳዊ ህይወት እተፈላለየ እዩ፡ ማለት ካብታ ኣብ ማእከል ከተማ ወይ ሰንትሩም እትርከብ ንእሽቶ ድኳን ክሳዕ ካብቲ ከተማ ውጽእ ኢልካ ዚርከቡ ዓበይቲ ሱፐርማርከታት። ኣቕሑ ገዛውትን ክሽነን ብእተፈላለየ ዋጋታት ይሽየጥ፡ ኣብቲ ማእከል ከተማ ድማ ብዙሓት ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣለዋ። ኣርቪካ ካብ ካርልስታድ ብማኪና መገዲ ኣስታት ሓደ ሰዓት እዩ። ኣብ ካርልስታድ ኢከያ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኩሉ ኮሙናት ክንክን ህጻናት ኣሎ፡ ንሱ ድማ ነዚ ዚስዕብ ይጥርንፍ፣ ቅድመትምህርቲ፡ ትምህርታዊ ክንክን፡ ሓፈሻዊ ኣጸደህጻናት ንደቂ 4-5፡ ክፉት ቅድመትምህርትን ናይ ግዜ ዕረፍቲ መቐመጢ ቦታን (ሎቭቲልሲን)
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኣርቪካ ዝበዝሕ ሃገራዊ መደባት ዘለወን 17 ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርትን ክልተ ኮሙናውያን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ይርከባ። ከምኡውን ናብ ስነጥበብ ዝዘንበለ ላዕለዋይን ካልኣይ ደረጃውን ብሕታዊ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ሓደ ሰብ ኣብ ግዜ ዕረፍቱ ኪዝምርን ሙዚቃ ኪጻወትን ምስ ዚደሊ ናብቲ ናይ ኮሙን ቤትትምህርቲ ሙዚቃ ከመልክት ይኽእል።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ናይ ኣርቪካ ማእከል ቢዚነስ ንኣባጽሕ ዚኸውን ትምህርቲ ኣሎ። ኣብዚ ድማ ለርሰንትሩም ዚብሃል ኣሎ። ኣብኡ፡ እተፈላለየ ናይ ኮለጅን ናይ ርሕቀትን ትምህርቲ፡ ናይ ሞያ ትምህርትን ኩንትራታዊ ኮርሳትን ኣሎ። ኣብኡ፡ ኤስኤፍኢ፡ ናይ ኣባጽሕ መሰረታዊ ትምህርቲ፡ ፍሉይ ትምህርቲ ኣባጽሕ፡ ናይ ኣባጽሕ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ኣርቪካ ናይ ኢንገሱንድ ህዝባዊ ኮለጅን ኢንገሱንድ ቤትትምህርቲ ሙዚቃን ኣሎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኣርቪካ ምስ ሀልሶቫል ቫርምላንድ እተኣሳሰራ ክልተ ማእከል ጥዕና ኣለዋ፡ ናይ ቨርክስታድ ማእከል ጥዕናን ኪነኩለሀልሳን። ናይ ኣርቪካ ሆስፒታል ብዙሓት ክኢላታት ኣለዉዎ፡ ሓደ ካብተን ኣብ ቫርምላንድ ዝርከባ ሰለስተ ሆስፒታል ከኣ እዩ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ነንሕድሕድና ክንራዳዳእ ምስ እንደሊ ኣስተርጓሚ ንጠልብ። እዚ ኸኣ ኣብ ናይ ስራሕ ህይወትና፡ ቤትትምህርቲ ፡ ኣብቲ ናብ መንግስታዊ ትካላት እንገብሮ ምብጻሕን ኣብ ማእከላት ጥዕናን ኪኸውን ይኽእል። ዝበዝሕ ናይ ምትርጓም ርክባት ብተለፎን እዩ ዚካየድ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ኣርቪካ ኩሉ ይቀራረብ እዩ። ኣርቪካ ኣብቲ ናይ ስቶክሆልም-ኦስሎ መገዲ ባቡር ስለ እትርከብ ምስ ክልቲኣተን ርእሰከተማታት ጽቡቕ ርክብ ኣለዋ። ካብቲ ናይ ኣርቪካ መነሃርያ ኣውቶቡሳት ብኣውቶቡስ ጌርካ ብኸተማታት እናሓለፍካ ንኹሉ ከባቢ ኣርቪካ ክትዞሮ ትኽእል። ከምኡውን በተን ንርሑቕ ቦታታት ዚኸዳ ኣውቶቡሳት ጌርካ ናብ ስቶክሆልም፡ ዮተቦሪን ኦረብሩን ክትገይሽ ትኽእል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣርቪካ ኣስታት 11000 ስራሓት ኣለዋ፡ ከም ኮሙን ድማ እቲ ናይ መፍረዪ ኢንዱስትሪታታ ንኹሉ ካልእ ይዕብልሎ። ኣርቪካ ዓበይቲ ኩባንያታት ኣለዋ፣ ቮልቮ፡ ተርሚያን ስወጎን ከምኡውን ካልኦት ንእስ ዝበላ ግን ልዑል ደረጃ ዘለወን ኩባንያታት ኣለዋ። ክንክን ጥዕናን ትምህርትን ንግድን ካብቶን ናይ ስራሕ ዕድል ዚህቡ ንጥፈታት እዮም። ካብቲ ከባቢ ንኺሰርሑ ናብ ኣርቪካ ዚኣትዉ ተመላለስቲ ኣስታት 1500 እዮም።


text:
ኣብ ኤርትራ፣ ዋሕዲ መሰረታውያን መግብታት ኣመና ጎሊሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ዕለቱ ዝወደቐን ብቕዓቱ ዘየተኣማምንን ዘይቲ ብብዝሒ ኣብ ዱኳናት ይሽየጥ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እቲ ዝኾነ ምልክት ኣብ ዘይብሉ ጎማታት ተዓሽጉ በብሓደ ሊትሮ ዝሽየጥ ዘሎ ዘይቲ፣ ብምብራቕ ሱዳን ብተሰነይ ኣቢሉ ከምዝኣተወ ይጥርጠር።
እዚ ካብቲ ኣብ ዕዳጋ ዝጸንሐ ብመጠኑ ብዝሓሰረ ዝሽየጥ ዘሎ ዘይቲ፣ ኣብ ምብራቓዊ ኤርትራ ዝተዋፈሩ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብኮንትሮባንድ ካብ ሱዳን ዘእተውዎ ዘይቲ’ዩ እናበለ ህዝቢ የውሪ ምህላዉ’ውን እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ከም ሽኮር፣ ዘይትን ጸባን ዝኣመሰለ መሰረታውያን መንግብታት ከም ድላይካ ኣብ ዕዳጋታት ክርከብ ኣብ ዘክእለሉ ደረጃ ካብ ዝበጽሕ ኣስታት ሽዱሽተ ዓመቱ ከምዘቑጸረ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ መንግስቲ ዕዳጋ ንምርግጋእ ብዝብል ዘተኣታተዎ ናይ ድኳን ሕድሪ ወርሓዊ መቝነን’ውን ነቲ ጸገም ከጋድድ እንተዘይኮይኑ ፍታሕ ከምጽእ ኣይተራእየን።


text:
4. ኣብ ኦፍፕራ (ቤት-ጽሕፈት ፈረንሳ ሐለዋ መሰል ስደተኛታትን ሃገር-ኣልቦን) ዝቐርብ ሕቶ ዑቕባ
4-1 ኣቀራርባን ክይዲን ሕቶ-ዑቕባ ኣብ ኦፍፕራ
ድሕሪ ቖጸሮ ፕሬፌክቱር ድማ ናይ ኦፍፕራ (OFPRA) መሕተቲ ዑቕባ ቅጥኢ (ቅጥኢ) ብቋንቋ ፈረንሳ ክትሞልኡ ኣለኩም። ምፍራምን ዕለት ምጽሓፍን አይትረስዑ፣ ብቀጻላይ ድማ ብሓደራ ደብዳቤ ምብጸሑ መረጋገጺ ብዘለዎ ፖስታ ምስዳድ ወይከዓ ብግንባር ኣብ ኦፍፕራ ከይድኩም ምሃብ አለኩም፣ እዚ ምግባር ዝክኣል ግን ካብታ ናይ ዑቕባ ሓታታይ ወረቀት ዝተቀበልኩምላ ዕለት ጀሚሩ አብ ውሽጢ 21 መዓልቲ እዩ (ሰነድ n°2-1)
እቲ ቅጥኢ ምስ ናይ ቐረባ ግዜ ኽልተ ፎቶግራፍ ፡ ዑቕባ ሕቶ ዘቕረብኩም ምኻንኩም ዘረጋግጽ ወረቀት ፡ ከምኡው’ን ንዝሓብኩምዎ ውልቂ ታሪኩም መረዳእታ ክኾኑ ዝኽእሉ ዝኾነ ዓይነት ወረቀት (ትሕት ዝብል ሬኤ) ፣ ፓስፖርት እንትሓልዩኩም እቲ ኦሪጂናል ኣታሒዝኩም ስደዱ ፡፡
መጠንቀቅታ፣ ናይ መዝገብኩም ኩሎም ሰነዳት ፎቶ ኮፒ ክትሕዙ ናይ ግድን እዩ (ናይ ኦፍፕራ ቅጥኢ፣ ሕቶ ንምቕራብ ዝጸሓፍኩምዎ ታሪክ፣ ዝተፈላለዩ ዶኩመንት)
ኦፍፕራ ዝተልኣኹሉ ኹሎም ዝተማልኡ ገይሩ እንት ወሲዲዎም « ሕቶ ዑቕባ ዝተመዝገበ » ምኻኑ መረጋገጺ ደብዳቤ ክሰደልኩም እዩ ፡፡
1- ናይ ኦፍፕራ ቅጥኢ ዝሓዞ ዝተፈላልዩ ክፋላት፦
- ክፍሊ ኹኔታ ሲቪል ፡ ናትኹም ኩኔታ ሲቪል ብዝምልከት ብስርዓት ኩሉ ክትመልእዎ አለኩም። ምኽንያቱ ጌጋ እንተተረኺቡ ንዕዑ ንምእራም ናብቲ ዓቃበ-ሕጊ ሪፑብሊክ ዝቐረበ ሕቶ መልሲ ንምርካብ ነዊሕ ጊዜ እዩ ክወስድ።
- ክፍሊ አባላት ሰድራ ፡ እዚ ክፍል’ዚ ብጣዕሚ አንዳሊ እዩ። አብ ፈረንሳይ ዘአተኩምዎ በይንኹም እንተድኣ ኸይኑ እሞ ብቀጻላይ አባላት ስድራኹም ክመጹልኩም ድልየት እንተሓለየኩም (ሰነድ n°9)
- ክፍሊ ምንቅስቃሳት ጉዑዞ ፡ አብ ፓዳ (PADA) ዝተመዘገበ ሐበሬታ አብዚ መሊስኩም ተጠቐምሉ፣ ብፍላይ ናብ ሃገር ፈረንሳ ዝኣተኹምሉ ዕለት በጣዕሚ ጠቓሚ እዩ።
- ዝትዛረቡዎ ቋንቋ ክትገልጹ አለኩም ምኝክንያቱ ኦፍፕራ ንቃለ-መጠይቕ ክጽውዓኩም ከሎ ኣስተርጓማይ ንኽምድበለኩም ይሕግዝ እዩ። ባዕልኹም ጽቡቕ ገይርኩም ዘይትዛረብዎ ቋንቋ አይትጥቀሱ።
- ክፍሊ ታሪኩም (Récit) ፡ እዚ ክፋል እዚ እቲ ብጣዕሚ ጠቓሚ ዝኾነ እዩ ምኽንያቱ ድማ ሕቶ ዑቕባ ማልት ናይ ሓላዋ ሕቶ (protection) ስለዝኾነ መልሲ ዝረክብ ደማ ካብ እቶም ዋና አገዳስቲ ነገራት ተበጊሱ እዩ ማለት እቲ ዘጓነፈኩም ጸገምን ናብ ሃገርኩም እንተድኣ ተመሊስኩም ዝትፈርሕዎ ዋና ነገር እንታይ ምኻኑን ዝሓዘ እዩ። (ትሕትት ኢሎ ዘሎ ረኣዩ)
እቲ ናይ መረዳኣታን ቅጥኢ (ፎርም) አብ ዝኾነ እዋን ክትምልእዎ ትኽአሉ ኢኹም (ክሳብ እቲ ዕለት ናይቲ ቃለ-መጠይቕ)፣ ኹሎም ንሕቶኹም ክሕግዙ ዝኽእሉ ዶኩመንት ኾነ ተዋሳኻይ መረዳእታ ናብ ኦፍፕራ ክትሰዱ አለኩም ብሓደራ (ሪኮማንዴ) ብደብዳቤ ምስ በጽሑኒ ዝበል መረጋገጺ መልሲ ዝሓትት ።
2. ናይ ዑቕባ ሕቶ በኦፍፕራ ዝዕጸየሉ ኩነታት
- ብዘይ «ብቑዕ ምኽንያት» እቲ ቅጥኢ መሕተቲ ዑቕባ ናብ ኦፍፕራ በተን ዝተውሃባ 21 መዓልቲ እንተ ዘይሰደድኩም ብተወሳኪ ኣብ ውሽጢ ሽሞንተ መዓልቲ እቲ ኩነታት ንክትመዓራርይዎ/ንክትልእክዎ/ ኦፍፕራ ክሓተኩም እዩ። እቲ ንካልኣይ ግዜ ዝውሃብ ግዜ ገደብ እንተኣሕሊፍኩም ግን ኦፍፕራ እቲ ዘቕረብኩምዎ ናይ ዑቕባ ሕቶ ንኽዕጾ ክግበር እዩ፡፡ «ብቑዕ ምኽንያት» ዝበሃል ንኣብነት አድራሻ ለውጢ ወይ ኣብዪ ጸገም ሕክምና ዝመሳሰሉ ።
- ኦፍፕራ ናይ ዑቕባ ሕቶኹም ክዕጾ ዝገብረሉ ኻሊእ ምኽንያት ድማ እቶም ውልቃዊ ታሪኩም መንነትኩም ዜግነትኩም ዝምልከቱ መረዳእታታት ንምሃብ ፍቃደጃ ዘይኾንኩም ወይ ከዓ ብዝተወሰነ ግዜ ኣድራሻኹም ከይኣፍለጥኩም እንተተሪፍኩም እዩ ፡፡
እቲ ሕቶኩም ንክዕጾ ውሳኔ ምስተምሓላለፈ ኣብ ዘሎ 9 ወርሒ ውሽጢ መዝገብኩም ከም ብሓድሽ ንኽረአ ምሕታት ትኽእሉ ኢኩም ፡፡
3. ኦፍፕራ ናይ ዑቕባ ሕቶኩም ተቐባሊነት ዘይብሉ ክብሎ ዝኽእል
- ናይ ስደተኛነት መሰል ብኻሊዕ ኣባል ማሕበር ኣውሮፓ ወይ ሳልሳይ ወገን ሓገር ተዋሂቡኩም እንተኾይኑ (እዚ ግን እቲ ዝትውሃበ ሐለዋ (protection) ሓቀኛን ተመሊስኩም ክቕበሉኹም ዝኽእሉን ክኾውን ኣለዎ )
- እንተደኣ ቅድም ክብል ዘይተርኣየ ሓዱሽ ነገር ከይኣቕረብኩም ንካልኣይ ግዜ መዝገብኩም ንክኽፈት (réexamen) ሓቲትኩም ኮይንኩም፣ ክቕርብ ዝግቦኦ ሓዱሽ ነገር ብጣዕሚ ዘእምን ኾይኑ ኣብ ሃገርኩም ክበጽሖኩም ዝክእል « ውልቃዊ ትፈርሕዎ » ነገር ብግቡእ ዘረድእ ክከውን አለዎ፣ እዚ ሓዱሽ ነገር ድማ እቲ ጉዳይኩም ቅድም ክብል ኣብ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ መሰል ዑቕባ (CNDA) ድሕሪ ምርኣዩ ዝተክስተ ክከውን ይግባእ (ሰነድ 5) እንተዘይኾይኑ ግን በቲ ግዜ ስለ እቲ ጉዳይ ዝትፈልጥዎ ነገር ከምዘይነበረ ክተእምኑ አለኩም ፡፡
4. ኦፍፕራ እቲ ሕቶኩም ብቕልጡፍ ኣቕዲሙ ክሪኦ ክገብር ይኽእል (procédure accélérée)
ናይ ዑቕባ ሕቶ ቅጥኢ ምስተቀበለ እቲ ሕቶ ኣቐዲሙ ክረአ ክግበር ይኽእል እዩ ብዞም ዝስዕቡ ኹኔታት ፣
- « ብምትላል » ዝቐረቡ ናይ ሓሶት መግለጺ ናይ ሓሶት ሰነድ (ዶኩመንት) …
- እቲ ዝቐረበ ናይ ሕቶ ጹሑፍ ዘየእምን ሃሳብ ዝሓዘ እንተኾይኑ (ድኹም ብቁዕ ምኽንያት ዘይብሉ)
- እቶም ዝቐረቡ ሓሳባት ንጹርን ጭቡጥን ኩነታታት ዘይገልጹ ባእሉ ንባዕሉ ዝጋጮ ሓሳብ ዝሓዙ እንተኽይኖም
በዚ ኩኔታታት ዝርከብ ሕቶ አብ 15 መዓልቲ ውሽጢ ንኽረአ ይግበር
ኦፍፕራ ሕቶኩም ናይ ግድን ብቐጥታ ብቕልጡፍ ኣቕዲሙ ክሪኦ ክገበር ይክእል
- ዝመጻእኩምሉ « ሃገር ዝተረጋገጸ » እንተኾይኑ
- ንኻልአይ ግዜ ንኽረአ ዘቕረብኩምዎ ሕቶ ተቐባሊነት ዘይብሉ እንተኾይኑ (ንጹር ሓሳብ ዘይብሉ) እዚኦም ዝተጠቀሱ ኩነታት ከጋጥሙ ከለው እቲ ሓላፊ ፕረፌክቱር ሕቶኩም ብቕልጡፍ ኣቕዲሙ ክሪኦ ክገበር ይክእል እዩ (ሰነድ n°2-1)
እዞም ዝተወሳሰቡ ሓሳባት እዚኦም ብዝምልከት ናይ ሕቶ ዑቕባ መምርሒ ሰነድ ዝብል ብምምሕዳር ዝተዳለወ (ብብዙሕ ቋንቋ) ተመልከት ፡፡
4-2 ዑቕባ ንምሕታት ዝቐርብ ውልቀ ታሪክ (récit)
ዝተቕርብዎ ናይ ዑቕባ ሕቶ ጽሑፍ ንጹር ብዝኾነ መንገዲ እዘም ዝስዕቡ ይጥቀስ
- መን ምኳንኩም
- ካበይ ከምዝመጻእኩም
- ካብ ሃገርኩም ሓደ ምኩም ሓላዎ ናይ ኻሊኢ ሃገር ንኽትሓቱ ስለምንታይ ከምዝትገደድኹምን
ብተወሳኻይ ድማ ናብ ሃገርኩም እንተተመሊስኩም ዘፍረሕኩም ነገር እንታይ ምኻኑ፣ እንድሕር ናብ ሃገርኩም ተሰጉግኩም ንሕይወትኩም ወይም ንድሕንነትኩም ዘስግእ ነገር እንታይ ክኸውን ከምዝኸእል ግለጹ።
አብ ሃገርኩም ዘሎ ጸገም-ሰላም ወይከዓ ኹናት ምግላጽ ጥራሕ እኹል አይክኸውንን እዩ ግን አብዚ ጸገም ውሽጢ ንስኹም ኣብባዕልኹም ዝብጽሐ ጸገም ክትትርኹ አለኩም። ነቲ ዝጸሓፍኩምዎ ዘንብብ ሰብ ብዘኣእምኖ ኹኔታ ዝብጽሐኩም ጸገምን በደልን፣ አብ አባላት ስድራኩምን አዝማድኩምን ከምኡ’ውን ኣብ ናይ ቃልሲ ብጾትኩም ዝበጽሐም ሞት ኾነ ካሊእ ግፍኢ፣ ኣባኹም ባዕልኹም ዝብጽሓኩም ምፍርራሕ ዝመሳሰሉ ክቕርቡ አለዋም።
ኣብ ኦፍፕራ ኣብ ዝግበር ቃለ-መጠይቕን ኣብ ቤት ፍርዲ ይግባኝ (CNDA) ንምክያድን ፈረንሳይኛ ቋንቋ ንዘይዛረቡ ሰባት ፈረንሳ ኣስተርጉዋሚ ትምድበልኩም እያ፣ ብጽሑፍ ንዝተቕርብዎ ሕቶ ግን ተርጉዋማይ ኣይትምድብን ፡፡
1. መን ኢኹም ? መንነትኩም ክምዝስዕብ ግለጹ ፡
- ሙሉእ ሽም፡ ዜግነት፡ ዕለትን ቦታን ትውልዲ
- ካበይ ሃገር መጺኩም ብፍላይ ድማ ካብየናይ ዞባ/ገጠር ወይከዓ ካብ አየናይ ከተማ ናቱ ሽምን ገዛውትን (ኦፍፕራ በዚ ጉዳይ’ዚ ሕቶታት ከቅርበልኩም እዩ፡ ስለምንታይ በትክክል ካብቲ ዝጠቀስኩምዎ ስፍራ ዝመጻእኹም ምዃንኩም ንምርግጋጽ እዩ)
- ስለ ወለድኹም ከምኡውን ስለ አሕዋትኩም ኣሓትኩም እንመን ምኻኖም (በዚ እዋን ብከመይ ዓይነት ኩነታ ከም ዝርከቡ ግለጹ፣ ሽም፡ ዕድመ፡ መንበሪ ቦታ፡ ስራሕ ወይ ሞያ፡ ኩነታት ሓዳሮም)
- ከምኡውን ካብ አየናይ ብሔር ከምዝትውለዱ፣ ካብ አየናይ ሃይማኖት ወይ ኣባል ንኡስ ዓሌት ብምኻንኩም ምኽንያት ዝበጽሐኩም መድልዎ ….
- ናይ ባዕልኩም ቤተሰባዊ ኹኔታ፣ ምርዑው ወይ ፓክስ (pacs) ወይ ድማ ዘይተመርዓኩም ምኻንኩም ፡ ደቅኹም (ዖታ ፡ ዕድመ)፣ ከምኡውን ኣባላት ስድራኩም ኣብ ፈረንሳይ እንተሓልዮም ወይ ኣብ ሃገርኩም እንተተሪፎም ወይከዓ ዝርከብዎ ቦታ ዘይፍለጥ እንተኾይኑ
2. ናይ ውልቂ ታሪኩም ከመይ ይመስል
- አበይን ከመይን ኣሕሊፍኩም ጊዜ ንእስነትኩም
- ቤት ትምህርቲን ክትትል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ዝተምሓርክምዎ ሙያን
- አብ ሃገርኩም ዝነበረኩም ምንቅስቃስ ስራሕ፣ ዝነበረ መጠን እቶትን ካበይ ትረክብዎ ከምዝነበረን (ንግዲ ሕርሻ እደ-ጥበባዊ ወይ ኻሊእ ሞያ ….)
- ዝተፈላለዩ ትነብረሎም ዝነበሩ ቦታታት ስለምንታይ ምኽንያት ከምዝቀየርኩምን
- ውልቃዊን ስድራዊን ሕይወትኩም ከመይ ከምዝለዋወጥ ዝነበረ፣ ሞያዊ ምንቅስቃሳትኩም፣ ምስ በዓል ቤትካ(ኪ) ከመይ ከምዝተራከብኩም፣ ናይ ደቅኩም ልደት፡ ሕማም …
- ካልኦት ተወሰክቲ ምንቅስቃሳት፣ ኣባልነት ፓርቲ ፓለቲካ፣ ማሕበር ሰራሕተኛ፣ ሃይማኖታዊ እምነታዊ፣ ኣባልነት ማሕበራዊን ቃልሳዊን ምንቅስቃሳት … (ከመይ ዓይነት ከምዝነበረ፡ ምስመን፡ ንኽንደይ ግዜ ዝመሳሰሉ ኣብርሁ)
- ኣብቲ ብጽሑፍ ዘቕረብኩምዎ ታሪኩም መሰረት መድልዎን ዓፈናን በጺሑኩም እንተነይሩሞ እዚ’ውን ካብዘለኩም ዓይነት ስራሕ፡ ጾታዊ ድልየት፡ መቦቆል ብሔር ወይም ተቓዉሞ ናይ ብዘይድሌት ኣገዲድካ ዝፍጸም መርዓ ተበጊሱ ዝተፈጸመ እንተነይሩ
3. ካብ ሃገር ንክትወጽእ ዝገበረካ ዘጋጠመ ሓደጋ ወይ ሕማቅ ኩነታታት
- ዝበጽሐካ ምፍርራሕ (ብመን ? መዓዝ ? ከመይ ?)
- ሙያዊ ወይ ዘይሙያዊ ስራሕ ብግቡእ ንኽይተካይድ ዘጋነፈ ዕንቅፋት
- ምድንጋር ገንዘብ፣ ውርሲ ንብረትካ፣ ስርቂ ሃብቲ፣ ጥቅሚ ንምውሳድ ምፍርራሕ (chantage)፣ ዝተፈላለዩ ግፍዒታት
- መጥቃዕቲ፣ ምፍራስ ንብረት፣ ካብ ገዛ ምስጋግ
- ማእሰርቲ፡ ሓይሊ ዘለዎ ምርመራ፡ ማህረምቲ፡ ዓምጺካ ምድፋር (ዕለቱን ኩኔታታቱን እንመን ከምዝፈጸምዎ …)
- ከይዲ ቤት ፍርዲ፣ ውሳነን ጻንሒት ቤት ማእስርቲን (ዕለቱ፣ ስፍራኡን ኩኔታታቱን፣ ቢንመን ከምዝተፈጸመ …)
- ማእሰርቲ፣ አካላዊ ጉድኣት፣ ጾታዊ ዓመጽ (ምድፋር) ወይ ዝተቐተሉ ወለዲ፣ መሓዙት፣ ብጾት፣ ካልአት አባላት ናይ ሓባር ጋንታ
- ተገደድካ ስደት
- ጅምላዊ ቅትለት (massacre), ህልቀት ሰብ (génocide)
- ናይ ሓገርኩም ሰበ-ስልጣን ሓገዝን ሓለዋን ንምርካብ ዝገበርኩምዎ ምንቅስቃስ እንታይ ነይሩ (ዝቐረብ ክሲ፡ ዘመልከትኩምዎ ቤት-ፍርዲ፣ ናብ ሓለፍቲ ምምሕዳር ዝጸሓፍኩምዎ ወይ ድማ ብግንባር ብምቅራብ ዝገበርኩምዎ ፈተነ)
4. ክሳብ ፈረንሳይ ምብጻሕ ጉዑዞ
- ካብ ሃገር ንምውጻእ ዝወሰንካ አብ አየናይ እዋን ነይሩ
- እቲ ጉዑዞ አቐዲምካ ከመይ ኣዳሊውካዮ (ዝተትሓዘ መጠን ገንዘብ፡ ዝረኸብካዩ ሐገዝ፡ ምስ ደላላ ዝገብርካዮ ርክብ …)
- እቲ ዑቕባ ዝተሓተተሉ ሓገር ከመይ መሪጻካዮ (ስለምንታይ ?)
- እቶም ዝሓለፈካሎም ቦታታት ዝርዝርን ዕለቱን፡ ዝተፈላለዩ ክፍሊ እቲ ጉዑዞ፡ ዝተጠቐምኻሉ ዓይነት ትራንስፖርት፡ ዝወጸ ክፍሊት
5. ሎሚ ናብ ሃገርካ እንተተመለሲካ ኣባኻ ክበጽሐካ ዝኸእል እንታይ እዩ
- ካብ ከባቢኻ ካብ ዝትወጽእ ንነጀው እንታይ ለውጢታት ተገይሮም አለዉ
- ቅድም ክብል በጺሑካ ዝነበረ በደል ክድገም ይኸእል እዩ ዶ’ትብል? በጺሑካ ዝነበረ ምፍርራሕ ክትግበር ይኸእል እዩ ዶ’ትብል?
- ኣብቲ ናይ ሕቶ ጽሑፍካ ዝጠቐስካዮ እሞ ቅድሚ ምውጻእካ ወይም ብድሕሪኡ ኣብ ወለዲካ ወይ ኣዝማድካ በጺሑ ዝነበረ ስቓይ ወይ ሞት ኣባካ ክድገም ይኸእል እዩ ዝብል ፍርሒ ኣለካ’ዶ?
- ኣብ ሓገርካ ኣብ ካሊእ ከተማ ወይ ካሊእ ክፋል እቲ ሓገር ኬድካ ብዘይ ፍርሒ ውሕስና ብዘለዎ ስለምንታይ ክትነብር ዘይከኣልካ ?
6. ምስቲ ብጽሑፍ ዝቐርብ ሕቶ ተታሒዞም ዝኣትዉ መርትዖ (መረጋገጺ)
ምስቲ ዝተቕርብዎ ጹሑፍ ሓገዝቲ ዝኾኑ መርትዖታት /መረጋግጺ/ አተሓሒዝኩም ናይ ምቅራብ ግዴታ የብልኩምን፣ እቲ ዋና ኣገዳሲ ነገር እቲ ብጽሑፍ ዝቐርብ ሕቶ ዑቕባ ንጹር : ግልጺ : ዘይገራጨው ኾይኑ ናይ ኦፍፕራ ሓለፍቲ ከእምን ዝኽእል ክከውን አለዎ
ኾይኑ ግና ንዝትሕብዎ ሓበሬታ ሓገዝ ምእንታን ክከውን ዘለኩም ሰነድ እንተቅሪብኩም ተአማኒነትኩም ልዕል ከብሎ ይኽእል (ናይ ጹሑፍ ምስክርነት ናይ ምምህዳራዊ ዝተፈላለዩ ወረቐታታት ናይ ጋዜጣ ጽሑፋት ናይ ሕክምና ምስክር ወረቀት)
4-3. ምስ ናይ ኦፍፕራ (OFPRA) ኦፊሰር ሓለዋ ዑቕባ ዝግበር ቃለ-መጠይቕ
1. ኣብ ኦፍፕራ ዝግበር ቃለ-መጠይቕ ንምክያድ ጻውዒት
እቲ አብ ኦፍፕራ ዝካየድ ቃለ-መጠይቕ ብንኡስ 15 መዓልቲ ክተርፎ ከሎ ናይ ቖጾሮ መጸዋዕታ ይበጽሐኩም አድላዪ ኾይኑ እንተድኣ ረኺብዎ ኦፍፕራ ንቃለ-መጠይቕ ንኽይጽውዐኩም’ውን ይኽእል እዩ
- እዚውን እቲ ኦፊሰር ነቲ ዑቕባ ሕቶኹም ናይ ምቕባል ውሳነ ንምሕላፍ አብ ምድላው እንትደኣ ዝርከብ ኾይኑ (ብዙሕ አያጋጥምን)
- ካብ ድልየትኹም ወጻኢ ብዝኾነ ምኽንያት ፥ ከቢድ ሕማም ናብቲ ቖጸሮ ምምጻዕ እንትደኣ ዘይከኣልኩም፡፡ ከምዚ ከጋጥም ከሎ እቲ ናይ ሕክምና መረዳእት (justificatifs) ብዝተኽአለ መጠን ብቕልጡፍ ብናይ ሓደራ ደብዳቤ ንኦፍፕራ ክትልእኹ አለኩም ምስ ናይ ትቐባላይ መረጋገጺ ዘለዎ (accusé de réception)
እቲ ዘቕረብኩምዎ ናይ ዑቕባ ሕቶ እንትደኣ ኦፍፕራ ተቐባሊነት ዘይብሉ እዩ ዝብሎ ኾይኑ ወይ ከዓ እቲ መዝገብ ዝዓጽዮ ኾይኑ (ትሕት ክብል ረኣዩ) ናብቲ ቃለ-መጠይቕ ኣይትጽዉዑን ኢኹም
ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ናብቲ ቖጸሮ እንትደኣ ምምጻዕ ዘይከኣልኩም እሞ ደማይ ምንም ዓይነት መረዳእታ ምኽንያት እንተዘየቕረብኩም ኦፍፕራ እቲ ሕቶኹም ክነጽጎ ወይ ከዓ ብግቡእ ከይኣጽነአ ክዓጽዮ ይኽእል እዩ ፡፡
2. ከይዲ ሚስጥራዊ ቃለ-መጠይቕ
ቃለ-መጠይቕ ምክያድ ብጣዕሚ አገዳሲ እዩ : ዝካየድ ድማ ኣብ ኦፍፕራ ብኦፊሰር ሓለዋ መሰል ኾይኑ ሕቶኩም ዘሕለፍኩምዎ ታሪኩም ሰሚዑ ውሳኔ ዘሕልፍ እዩ ወይ ናይ ምቅባል ወይ ናይ ምንጻግ፣
ናብዚ ቃለ-መጠይቕ ቅድሚ ምምጻእ እንተተኸአለ ብሓገዝ ማሕበር እንተዘይኾይኑ ግን ምስ ማሕዙት ብምኻን ተዳሊኹም ናብ ኦፍፕራ ምኻድ ናይ ግድን እዩ:: እቲ ቃለ-መጠይቕ ብጣዕሚ ወሳናይ እዩ ምክንያቱም ኣብዚ እዋን እዚ እዩ ኩሉ ዝውሰን፣ ሓለዋ ዑቕባ ከምዘድልየኩም ነቲ ኦፊሰር ክተእምንዎ አለኩም ::
ዝርዝር ታሪኩም ብዝምልከት እቲ ኦፊሰር ብዙሕ ሕቶታት ከቅርበልኩም ይክእል እዩ፣ ዋላ እንተዘይሓተተኩምኳ ባዕልኩም ስለዘሕለፍኩምዎ ታሪክ ሃገርኩም ገዲፍኩም ክትሃድሙ ዘገደደኩም ጸገም ምኽንያት ክተረድኡ ይግባእ (ትሕት ኢሉ ዘሎ ተመልከት)
ናይ መንነት ወረቀት ወይ ፓስፓርት እንተዘይሃብኩም ድማ ዜግነትኩም ንኽተእምኑ ስለ ሃገርኩም ሓደ ሓደ ፍሉጣት ነገራት ምግላጽ ኣገዳሳይ እዩ
እቲ ቃለ-መጠይቕ ዝካየደሉ ቦታ አብ ቤት ጽሕፈት ኦፍፕራ (ወይ ድማ ብፍሉይ ኩነታት ብቴሌ ኮንፈረንስ) ኾይኑ እዞም ዝስዕቡ አብ ዝርከብሉ እዩ።
- ንስኩም (በዓል ጉዳይ)
- እቲ ኦፊሰር ሓለዋ ዑቕባ ፣ እቲ ዝበጽሐኩም ታሪኽ ዖታዊ በደል ዝጠመተ እንተድኣ ኾይኑ ተመሳሳላይ ዖታ (ከማኩም) ዘለዎ/ዋ/ ኦፊሰር ከ/ክተ/ዘራርበኩም ምግባር ይካአል እዩ
- ጠበቓ እንተሓቲትኩም ድማ ሓገዝቲ ማሕበራት ፣ በዚ ሎሚ እዋን ብሓገዝ ክዕጅባ ዝኽእላ ማሕበራት እዘን ዝስዕባ እየን ፥ Ardhis, Anafé, Cimade, Forum réfugiés, Coordination lesbienne en France, CQFD Fierté lesbienne, Ordre de Malte
ኣብቲ እዋን ቃለ-መጠይቕ እታ ዝተጠቐሰት ማሕበር ትርከብ እንተኾይና 7 መዓልቲ ኣቐዲማ ንኦፍፕራ ክተፍልጥ ኣለዋ (4 መዓልቲ ድማ ንብቁልጡፍ ዝርኤ መዝገብ) ፣
እቲ ቃለ-መጠይቕ ኣብ ዝካየደሉ እዋን እቲ ዓጃባይ ንባዕሉ መዘኻኸሪ ነጥብታት ምትሓዝ: አብ መወዳእታ ድማ ሪኢቶ ምሃብ ይኽእል እዩ (ብጉዳያት እቲ ዝቐረበ ናይቲ ሓተታይ ዑቕባ ታሪክ: ናይ ምርድዳእ ጸገም: ናይ ኣስተርጓሚ: ናይ ኹኔታታት አቀራርባ: በቲ ኦፈሰር ከይተጠቀሱ ዝተረፉ ሓሳባት …)
- ኣስተርጓሚ - ኣብቲ ናይ ኦፍፕራ ቅጥኢ ብዝተጠቐሰ ቋንቋ መሰረት እዩ፣ እቲ ዝቐርበልኩም ኣስተርጓሚ በቲ ናይ ኣደ-ቋንቋኹም ንክኽውን ሕተቱ (ዲያሌክትኹም’ውን ግለጹ) ፣ እዚ ድማ ኣጸቢቅኹም ብዘይትዛረብዎ ቋንቋ በቲ ኦፊሰር ብቐጥታ ሕቶ ንኽይቀርበልኩም ይሕግዝ
ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ብናጻ እዩ ዝውሃበኩም፣ እቲ እትትርኽዎ ታሪኽ ዝበጽሐኩም ዖታዊ በደል ዝጠመተ እንተድኣ ኾይኑ ተመሳሳላይ ዖታ (ከማኩም) ዘለዎ/ዋ/ ኣስተርጓሚ ንኽ(ት)ቐርበልኩም ምሕታት ትኽእሉ ኢኹም
- አባላት ስድራ ቤትኹም ብመሰረቱ አባላት ስድራ ቤትኹም ብዘይርከብሉ ኢኹም እቲ ቃለ-መጠይቕ ተካይዱ። ኾይኑ ግን እንተድአ ኦፍፕራ አድላዪ መሲሉ ተሰሚዑዎ አባላት ስድራኹም ብዝርከብሉ ተወሳኻይ ቃለ-መጠይቕ ክገብር ይኽእል እዩ
3. ከይዲን ኣቀራርባን ውሳነ ኦፍፕራ (OFPRA)
ብመርሕ ደረጃ ድሕሪ እቲ ቓል-መጠይቕ ምግባር ኦፍፕራ ነቲ ሕቶ ዑቕባ መልሲ ዕልባት ክህብ ይግብኦ፣ ብተግባር ግን እዚ ገደብ ካብኡ ንላዕሊ ዝወስደሉ ግዜ ኣሎ :: ኣብህጹጽ መስርሕ ውሽጢ ንዘለዉ እቲ ገደብ 15 መዓልቲ እዩ እቲ ናይ ኦፍፕራ ኦፍፊሰር እቲ ዘቕረብኩምዎ ግል-ታሪኽ ምስቲ ኹኔታ ሃገርኩም ሓቢሩ ዝመሳሰል ምዃኑ የረጋግጽ፣ ብቀፃላይ እቲ ናይ ዑቕባ ሕቶኩም ብምጽናእ በቲ ውዕሊ (ስምምዕ) ኮንቬክሽን ጄኔቫ - ዓንቀጽ 1 ን 2 (ናይ 10 ዓመት ካርድ) ወይከዓ ብመለስተኛ ሓለዋ መሰል ዓንቀጽ L. 712-1 ናይ Ceseda (ናይ 4 ዓመት ካርድ) ዝትሓንጸጹ መሰረት ግቡእ እንተሃልዩኩም የጽንዕ፣ ናይ ምንጻግ ኣሉታዊ (négative) ውሳነ ክዋሃብ ከሎ ግን እቲ ምኽንያት ሃቢሩ ክቐርብ አለዎ፣ አዚ’ውን ኦፍፕራ ስለምንታይ መሰል ሓለዋ ዕቐባ ክፈቅድ ከምዘይኽአለ ዝገልፅ እዩ
እቲ ውሳነ ብዝተመዘገበ ናይ ሓደራ ደብዳቤ ምስ መረጋገጺ ተቐባላይ ክስደደለኩም እዩ
ናይ ዑቕብ ሕቶኹም እንተ ተነጺጉ እታ ናይ ምንጻግ ደብዳበ ዝተቐበልኩምላ ዕለት ጠቓሚት እያ ምኽንያቱ ናይ ይግባኝ ሕቶ ንምቕራብ ዝትኸእልሉ ዘለኩም ግዜ ካብዛ እለት እዚኣ ጀሚሩ ብዘሎ ሐደ ወርሒ ጥራሕ እዩ (ሰነድ n°5)፣ ስለዚ ኣብዚ ግዜ ውሽጢ ናይ አድራሻ ለውጢ እንተገይርኩም ንኦፍፕራ ብቅልጡፍ ተፍልጡ አለኩም።


text:
ፕረዚደንት ደቡብ ሳልቫ ኪር ን ጀነራል ታባን ዴንግ ጋይ ሓድሽ ቀድማይ ምክትል ፕረዚደንት ክኾኑ ሸይሞሞም።
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ነዚ ሽመት ሎሚ ዘጽደቑ ኣቐዲሞም ቀዳማይ ምክትል ፕረዚደንት ዝነበሩን ቀንዲ ተቐናቓኒኦምን ሪክ ማቻር ድሕሪቲ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ግዜ ዝተኻየደ ሓድሕድ ግጭት ምስዋሮም እዩ።
ሓድሽ ቀዳማይ ምክትል ፕረዚደንት ጀነራል ታባን ዴንግ ጋይ ን ሪክ ማቻር ብምውካል ቀንዲ ተዛታይ ሰላም ኮይኖም ምስርሖም ተጠቒሱ። ንሶም ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ቕን ያት ድሕሪ ምስዋር ሪክ ማቻር ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ሓይሊ ብምዃን መዝነት ሒዞም ኣለው።
ምክትል ፕረዚደንት ታባን ዴንግ ጋይ ሎሚ ኣብ ስነ ስርዓት ሓድሽ ናይ ቀዳማይ ምክትል ፕረዚደንት ሽመቶም ኣብ ዝ ሃብዎ ቃል ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ጉዳያት ማለት ኣብ ምቊራጽ ኲናት ምምላስ ዝተመዛበሉ ስደተኛታት እታ ሃገርን ምሕባር ሰራዊት ክልቲኦም ሓይልታትን ኣቶኪሮም ክሰርሑ ምዃኖም ኣፍሊጦም።
ንሶም ምስ ቪኦኤ ኣገልግሎት ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝገበርዎ ቃለ መሕትት ዝምስርትዎ ሓባራዊ መንግስቲ ንኹሉ ዝውክል መንግስቲ ከምዝኸውን ገሊጾም።


text:
ስራሕን ገዛን ንምርካብ፣
ምስ ፕሪር ዓሰርተ ሓሙሽተ (PRIR 15) ዝተባህለ መደብ፣
እንታይ ኢዩ?
እዚ ፕሪር (PRIR15 ) ዝተባህለ መደብ እዚ ዑቕባ ሓቲቶም ከም ስደተኛ ወይ እውን ብሰብኣዊ መሰል ዑቕባ ረኺቦም ኣብ ከተማ ካንታል እንተወሓደ ንሓደ ዓመት ንዝተቐመጡ ስደተኛታት ዝምልከት መደብ ኮይኑ፣
ነዚ ንምርግ ጋጽ ድማ ከም መሰነይታ እቲ ኦፍፕራ ኣብ ሲ ኤን ደ ኣ ዝጽዋዕ ቤት ፍርዲ ተቐቢልካ ዝብል ደብዳቤ ንዘለዎም ሰባት ዝምልከት እዩ።
እዚ መደብ እዚ ሓፈሻዊ ንኹሉ ዝጠርነፈ ሓገዝን ምስናይን፣ ከም ኡ ድማ ብፍሉይ ሓገዝ ንዘድልዮም ሰባት ብውልቆም ነሰንዮም፣ በቲ ካብ መሻርኽና መሳርሕትናን ዝኾና ህዝባውያን ይኹና፥ ግላውያን፥ ትካላት ወይ ተቛማት፣ ዝወፍዮ ዝምስገን ተሳታፍነትን ሓገዝን ዝተላዕለ፣ ፕሪር ዓሰርተ ሓሙሽተ (PRIR15 ) ኣብ ማሕበራዊ ምሕደራታት ማለት ንሰባት ካብ ከም ነበርቲ እዛ ሃገር ካብ መንግስቲ ይኹን ካብ ካልኦት ግላውያን ኣካላት ክረኽብዎ ዝግበኦም መሰላት ክፍትሓሎምን ተጠቀምቲ ክኾኑን ኣብ ምግባርን፣ ኣብዚ ዞባ ንዝነብሩ ተቐማጦ ናይ ገዛን፥ ስልጠናን ማለት ፎርማስዮንን፥ ከምኡ ድማ ስራሕን ኣብ ምርካብ ከምዝተሓጋገዝ ይሕብር።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
15 - Cantal
ኣድራሽኡ ኣብ ከተማ ካንታል (Cantalር) ዝኾነ ነባራይ ምዃን።
ዞባ\ ዴባርትሞ
15 - Cantal
ኣድራሽኡ ኣብ ከተማ ካንታል (Cantalር) ዝኾነ ነባራይ ምዃን።
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምስ መሻርኽትና ማሕበራትን ምስ ኣስተርጎምቲ ርክብ ዘለዎም፣ እኩባት ሰብ ሞያ ዝሓቖፈት ጋንታ ኣላትና።
ማሕበርና ፕሪር ዓሰርተ ሓሙሽተ ኣብ ማሕበራዊ ጉዳይትን፥ ሓገዝ ንዘድልዮም ስደተኛታት መንበሪ ገዛ ኣብ ምድላይን ምርካብን፥ ከምኡውን ስራሕን ስልጠናን ማለት ፎርማስዮን ኣብ ምርካብን፣ ኣብ ምስላጥን ዝተፈላለዩ ምሕደራዊ ጉዳያት ኣብ ምስላጥን፣ ብዘሳልዩን ብዝሕግዙን ፍሉያት ሰብ ሞያን፣ ነቲ ስራሕ ኣብ ምቅላል ዓቢ ተራ ብዝጻወቱ ጊዜ ኦም ኣኽቢሮም ደበኽ ብዝብሉ ኣስተርጎምቲን ዝቖመትን ዝሓቖፈተ ፍልይቲ ጋንታ ዝቖመትን እያ።
ማሕበርና ፕሪር ዓሰርተ ሓሙሽተ (Le PRIR 15) ብምትሕብባር ቅዋማውያን ማለት ናይ ቅዋም መሻራትኽና ማሕበራት፣ ናይ ስራሕ ገዛን፣ ምምሕዳርን ፣ስልጠናን ንስደተኛታት ኣብቲ ድሕሪ መንበሪ ወረቐት ምርካቦም ዘሎ ስሩዕ ሂወት ከምዝኣትዉን ከምዝወሃሃዱን ከምዝጣየሱ ምግባርን፣ ኣብ ናይ ሓባር ዝኾኑ መሰላት ዝተሓጋገዙ ብፍላይ ድማ ስራሕ፥ ስልጠና ወይ ፎርማስዮን፣ ግዝያዊ ገዛን፥ ቀዋሚ መንበሪ ኣብ ምርካብን ዝተሓጋገዙ ማሕበራዊ ጉዳያት መንጎኛታት ወይ ሰራሕተኛታት ኣለዉና።
ገዛ ኣብ ምድላይን ምርካብን ምትሕብባር፣
ማሕበርና ፕሪር ዓሰርተ ሓሙሽተ (PRIR 15) ንስደተኛታት ርእሶም ክኢሎም ናይ ፈለማ ገዛ ምርካብ ሓገዝ ይገብር:
• ቀዋሚ መንበሪ ኣብ ምድላይን ኣብ ምርካብን ይሕግዝን የሳልይን፣ ግቡእ ምድላው ናብ ብውልቅን ብሓባርን ዝግበር ኣብ ሃገረ ፈረንሳ መንበሪ ገዛ ንምርካብ ዝግበር መስርሕን ቅድሚ መንበሪ ገዛ ምድላይ ምጅማርኩም ክትፈልጥዎ ዝግበ ኣኩም ጽጹይን ጭቡጥን ሓበሬታ ኣብ ምውህላልን መሰላ ኣካረይትን ተኻረይትን ኣብ ምፍላጥ ንሕግዝ ኢና።
• መንበሪ ገዛ ምስረኸብኩም ድማ ናብቲ ገዛ እት ኣትዉሉን ናብራኹም እትጅምሩሉ ሂወት ኣብ ምጅማር ሓገዝ ይህብ።
• ኣብቲ ዝ ኣተኽምዎ መንበሪ ገዛ ብዘይ ሽግር ተኻረይቲ ኮይንኩም ኣብ ምቕጻል ድማ ይሕግዝ ምኽን ያቱ ብዝተፈላለየ ሕጊ ናይቲ ገዛ ካብ ዘይምኽባር ዝዝተላዕለ ካብ ኡ ናይ ምውጻእን ምስጓጉን ኣጋጣሚ እውን ክህሉን ከጋጥምን ስለዝኽእል ማለት እዩ።
• ጎድኒ ጎኒ ድማ፣ ግዝያዊ ፍታሓት ኣብ ምርካብን ኣብ ግብሪ ኣብ ምውዓልን ንኣብነት ማሕበራዊ መንበሪ ገዛ ኣብ ምርካብን፥ ናይ መንእሰያት መንበሪ ገዛ ኣብ ምርካብን፣ መጻንሒ መንበሪ ገዛ፣ ክራይ ገዛ ፣ ኣሎካስዮን ዝበሃል ሓገዝ ናይ ግዝያዊ ወይ መጻንሒ መንበሪ ገዛን፥ ምስ ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝኾኑ ብሓባር ዝካርይዎ ገዛ ዝምልከት ግዝያዊ ፍታሓት ምርካብን ዘጠቓለለ እዩ።
ናብ ስራሕ ዓለም ንኽትኣትዉ ኣብ ዝግበር መስርሕ ኣድላዪ ሓገዝን ምስናይ ምርካብ።
• ናብ ስራሕ ዓለም ናይ ምጽምባር ዝግበር ናይ ምስናይ ሓገዝ፣ ጸብጻብ፣ ምምስራት ሞያዊ መጻ ኢ መደባትኩም፣ ስራሕ ናይ ሜላታት፣ ግቡእ ምድላው ናብ ናይ ስራሕ ቃለ መሕትት፣ ምስ ኣስራሕቲ ናይ ምልላይን ምርኻብን መደብ ወዘተ ዘጠቓለለ እዩ።
• ናይ ቋንቋን ናይ ስራሕ ስልጠናታት ንምርካብ ዝግበር ናይ ምስናይ ሓገዝ፣ ምምስራት ናይ ስልጠና ወይ ፎርማስዮን ጊዜ ናብ ስራሕ ዓለም ናይ ምጽምባር መደብ ዕዮን፣ ፣
• ናይ ሓባር ዘይኮኑ ፍሉያት ናይ ምህንድስና ስልጠናታት ንምፍጣርን ካልእ ነዚ ዝኣመሰለ ሓገዛት ምርካብ ወዘተ፣
- ነቲ ዝረኸብካዮ ስራሕ ምዕቃቡ ምኽኣል፣ እቲ ስልጠና ወይ ናይ ስራሕ ኮንትራቱ ተጀሚሩ ስጋብ ዝውዳእ ነቲ ተመሃራይ ወይ ሰራሕተኛ ምስ እቲ ዘስርሖን ሖ ኣካል ኣብቲ ናይ ስልጠና ቦታ ዘለዉ መማህራኑ ዘሎ ርክብ ምሕላውን ምድልዳሉን።
ማሕበራዊ ምሕደራዊ ሓገዝ ምርካብ፣
• ምኽፋት መሰላትኩምን ምዕቃቦምን፣
• ብፍሉይ ምስ ዓለም ለኻዊ ዑቕባ ምትሕሓዝ ወይ ርክብ ዘለዎም ምሕደራዊ ምስላጥ ዝምልከቱ ንኣብነት ከም ናይ ኦፍፕራ (OFPRA)፥ናይ ኦፊ (OFII)፥ ፕረፈክቱር(Préfecture)፥ ካፍ (CAF) etc. ን...ወዘተ፥ ዝተተሓሓዙ ጉዳያት ዝምልከት እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ክትረኽቡና ትደልዩ ?
ኣድራሻና : 18 rue Paul Doumer 15000 Aurillac
ኣገልግሎትና ብቖጸራ ጥራይ እዩ
በዘን ዝስዕባ ኣድራሻታት ቁጽሪ ስልክና ብምድዋል ወይ ብናይ መርበብ ሓበሬታ ናይ መልእኽቲ መቐበሊና ኣድራሻና ማለት ኢመይልና ብምጽሓፍ ክትረኽቡና ትኽእሉ ኢኹም፣
ብዛዕባ ናይ ማሕበርና ፕሪር ዘለዉና ኩሎም ናይ ምስናይ ሓገዛት ብዝምልከት ዝያዳ ሓበሬታታት ንምፍላጥ ወይ ንምውካስ ምስእትደልዩ በዚ ኢመይልና ጸሓፉልና፣ prir15@forumrefugies.org


text:
ሓደ ኣብ መጀመርታ 20ታት ዝርከብ ፈረንሳዊ፣ `ንስኻ ልክዕ ከምዞም ብራዚላውያን ተጻወትቲ ኩዕሶ እግሪ ኢኻ’ በለኒ። እንታይ ማለትካ ኢኻ እንተበልክዎ፣ ማለት`ሲ ኣብ ጎደናታት ኩዕሶ እንዳ ተጻወትካ ዓቢኻ ደሓር ኣብ ዓበይቲ ስታድዩማት ዓለም ትረአ በለ። ኣዋልድ ፐሪስ ዛን-ዛን ከብል ምርኣዩ ምውራድ ዝኣበዮ ይመስል። ከመይ ዲና-ዘ-ብሄረ ኣባሻውል….ኣስሊ ኮንካ ምዕባይ ደኣ ሞ፡ ምሽር-ሻር ብቃላት ጥራይ ዘይኮነ ብፎርማስ መን ዶ ይኽእለና እዩ ፧ ዘ-ብሄረ የዓኽ።
ዝገርመኒ እባ፡ ኣዋልድ እንታይ ከምዝኾና በዓል ሓዳር እንተኾንካ ጽግዕ-ግዕ እየን ዘብዝሓልካ !! ብዛዕባ እዚ ነገር ምስ ሓደ ዓርከይ ኣብ ዘዕልለሉ ዝነበርኩ ኣጋጣሚ። ኣንታ ተሜ ዓርከይ፣ ``እቲ ቐደም`ሲ እንታይ ኮይነን እየን ኣዋልድ ዘይግደሳለይ ነይረን ፧ ሕጂ ግን ባዕለን ይመጻ፣ ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ።’’ ኢለ ሓደ መዕለሊ ኣርእስቲ ኣልዓልኩ። ``ዶን ዓርከይ እቲ ቐደም ደኣ ውትራንካ ኣብ ግንባርካ እንድዩ ዝንበብ ነይሩ`` ኢሉኒ። ኣንታ እዞም ገሊኦም እኮ ክዛረቡ …ሃ ሃ..ሃ። ዝተገንጸለ መጽሓፍ ኢና ኔርና ማለት እዩ እኮ፡ ዘርከበ ዘንብበና፡ ዶና ከተንብበካ ከኣ`ሞ ኬፍ የብሉን ይዓኽ….ሃሃሃሃ
ሂወት ኣብ ፓሪስ ኩሉ ጸጽቡቑ ብዓይንኻ ምርኣይ ጥራይ`ዩ። ከምታ ኣብ ኣስመራ window shoping ንብላ ዝነበርና (ጉርሽ ተዘየለ ብቬትሪና ጫማን ክዳንን ሸያይፍካ ምኻድ እያ)፡ ፐርከ እንተበልካ ዓርከተ… ኩሉ ጽቡቕ ነገር ጁባ ዝሓትት`ዩ፣ ዶሞዝ እዚ ዓዲ ከኣ ትካቦ`የን። ግደፍ ከም ወዲ ሹቕ ኣለኹምዶ ስድራ ዘብዝሕሲ ንሓደ ዘይንቀሳቀስ ከማን ኣይኣኽላን፡ ደሞዝ ተጀሚረ ብፕሮ-ሉንጋ (እንዳ ኣናዋሕኩ ከረብርበኩም`የ) ናብታ ሚኒ-ማይዝ ጌርናያ ዝጸናሕና ግዳ ንመለስ። እንታይ`ስከ፡ ዋላ እተን ክረምቲ ሓጺር ስረ ከምኡ’ውን ረቂቕ ስረ ኣብ ላዕሊ ዓጢቐን ነቲ ስረ ኣብ መፈላለይ መቐመጫቐን ከምዝውተፍ ዝገብራ መልዕኸኛታት ጎራዙ ፓሪስ ኣዝየን ኩቡራት`የን። ማለት ኣብዚ ከተማ ንሓንቲ ጓል ድፍር ኢልካ ሓቲትካያ፣ ንዕናይ ክጋብዘኪ እንተኢልካያ ኖእ ትብል ዳርጋ የላን። ጥራይ በዓል መዓንጣ ኩን፡ ጃይ ዶ ኢልካ ምእታው ጥራይ እዩ። ልዕሊ 80ሽሕ ጎራዙ ኣብ `ቲንደርን መቲችን
` ዝበሃላ ናይ ምውራዝ/መላለዩ ኣወዳት መርበብ ሓበሬታታት ምዝጉባት እየን። ሓንቲ ካብዚኤን ኣጋጢማትካ ናብ ሬስቶራንት ሒዝካያ ምስ እትኸይድ፣ ኣየወ ኣስማቱ ሰሚዕካዮ ዘይትፈልጥ መግቢን ነቢትን ጨላጊማ ዓሰርተ ሚእታዊት ካብ ደሞዝካ ኣብ ሓደ ጣውላ ትቑርምደልካ፡ ዝገርመኒ እስከ ነቲ ዝእዝዝኦ መግቢ ብዓይነቱ ድየን ዝመርጽኦ ብዋግኡ ግርም እዩ ዝብለኒ፡ ወይ እቶም ቤት መግቢ ኮሚሽን ይሓስቡለን ከይኮኑ እምበር፡ ድዋዕ-ዋዕ ኣቢለናኻ ምንም ከይመሰለን ክኸዳ ከለዋ ሰልሃው እዩ ዝብለካ። ኢ…. ሻዕብያ ከማን ኣብ ዓመት 2 ካብ ሚእቲ ጥራይ`ዮም ዝሓቱ። እዘን ጎራዙ ሓንሳብ ከምዚ ገይረን ስምባደ ምስ ኣእተዋልካ፣ ጫማኻ ማዕረ እግርኻ ዝብል ምስላ ኣቦታትና እታ ቀዳመይቲ ድሕሪ ዓሰርት ትእዛዛት ትዝክራ ሓረግ ትኸውን። ስለዚ ድማ ኣብ ማክዶናልድን እንዳ ከባብን ዝረኸብካያ ጥራይ ክትናጓዕ ትፍትን።
ብሓፈሻ ኣብ ፓሪስ ዘሎ ነገራት መብዛሕትኡ ንቱሪስት ተባሂሉ ዝተገብረ`ዩ። ወዲ-ፓሪስ ኮንካ እንተ ጎሚሙካ ከኣ ቦኣ-ድ-ቦሎን ዝበሃል እንዳ ክፍት ዕጽው ኣሎ፡ (ነቶም ዘይትግጥምዎ እንዳ ሾርቲ) ኣሎና። ኣብኡ ዘለዋ ኣዋልድ ኣብ ዓራት ዘለወን መካይን እየን ንዓማዊል ዘአንግዳ። ኣብ ጉስነት እንከሎኻ ኣብ ሩባ ተዕልብ እንተኔርካ ከኣ፣ ተሞኩሮኻ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ፣ ማለት ኣብ ሳዕሪ ዝረጋረጋ`ውን ኣለዋ። ነገር ሎሚ ግን መጥባሕቲ ገይሮም ኣዋልድ ዝቕየሩ ኣወዳት ስለ ዝበዝሑ….. ወዲ ከየደርብሸካ ምጥንቃቕ ኣገዳሲ ነገር`ዩ። መንገዲ ምስ ወዲ ዓዲ ከም ዝበሃል ምስ ወዲ ፓሪስ እንተኸድካ ዝሓሸ`ዩ። ተዘይኮይኑ ለይቲ-ለይቲ ክትብህርር ኢኻ። ክክክክ
ባህሊ ኤርትራን ናይ ፈረንሳ ልምድታትን ዝተፈላለየ`ዩ። ንኣብነት ኣብ ፈረንሳ ህንጥሾ ምባል ኣነዋሪ`ዩ። ማለት ሰብ ይሃሉ ኣይሃሉ ኣፍንጫኻ ዓጺኻ ኢኻ ክትህንጥስ ዘሎካ። ኣፍካ ከይከደንካ እንድሕር ኣምባሂቕካ`ሞ ኣዝዩ ሕማቕ ነገር`ዩ ዝሕሰብ። ኣብዚ ዓዲ ኣብ ናይ ጉጅለ-ስፖርት ከኣ እንዳጠረጥካ ምኻድ ልሙድ ነገር`ዩ። ከምዚ ሒቕታ ጌርኩም ውሰድዎ። ሓደ ግዜ ፈረንሳዊ ክኸውን ፈቲነልኩም፣ ማለት`ሲ ተኣኪብካ ናይ ጎቦ ማርራቶን ምግባር ተጸንቢረ። ፖው….ዓቐበት እንተኮይና ኩላ እያ ባጡቓ ትኽፈት። ዛጥ ዛጥ ወዶም ጓሎም…. ቊቕ-ቛቕ
ፓሪስ ኮዝሞ-ፖሊታዊት ከተማ ኮይና፣ ዳርጋ ካብ ኩለን ሃገራት ዓለም ዝመጸ ሰብ እዩ ዘሎ። ብሓፈሻ ግን ፓሪሳውያን ብዙሕ ሕውሳት ኣይኮኑን። ምዃን ከመይ ኢሎም ክሕወሱ፣ ኣብ ገዛ ተዓጽዮም ምጭራም ጥራይ`ያ እታ ኬፎም። ዓኽ ንሕና ደኣ ተኸያይፍናሉ እንዲና ካብ ዳ ቬንቲ-ኡኖ ናብ ዳ ወይኒ፡ ዳ ኩመል ጸኒሕካ ኣርባዕተ ደረጃ ክላእ ርእየ ዘይትብል ነብሲ እወ የዓኽ፡ ኣንገት ማስገብያ (መትሓዚ ዛህር ጥራይ ሒዝካ) ድርግም ትብል እሞ፡ ጨራሪምካ ገዛኻ። እዋይ እዚ ፍልልይና ንሕና ዘይብልና ለጋሳት፡ እዚኦም ከኣ…። ሓደ ግዜ ናይ ለይቲ ስራሕ ይሰርሕ ነይረ፡ ሰዓት 7 ንግሆ ስራሕ ወዲኤ ክወጽእ ከለኹ ኣብ እንዳ ጎሓፍ እቲ ከተማ ወዶም ጓሎም ብዙሕ ጠራሙዝ ጨርባሕ ከብሉ እየ ተዓዚበ። እቲ ዝሰተይዎ ናይ ኣልኮል ጠራሙዝ ምዃኑ`ዩ።
ፓሪሳውያን ከምናይ ዓድና ቡን ወይ ቢራ ክጋብዙ ዘይሕሰብ`ዩ። እንድሕር ጋቢዞሙኻ ከኣ ገለ ደልዮም ኣለዉ ማለት`ዩ። እንድሕር ገለ ተተፋሓፊሕካ ግን እዚ ጌረልካ ከምዚ ኢልካኒ ከምዚ ጌርካኒ ምጽብጻብ መዓት እዮም። ሕሳብ ምውርራድ ከኣ ክፈትውዋ መዓት እዮም። እንታ እዞም ገሊኦም`ኳ ምግራምካ ዘወድኡ ሰባት`ዮም። መተዓቢቲ ኣለኻ ዶ ፧ ዘክሮ እሞ ፋካ ስለዘይነበረኒ ሰምፕረ ሰንበት ኮርሶ ሒዝካኒ ክትዳኽል፡ እሞ ድማ ኣንጻርካ ጋንታ እናደገፍኩ፡ እዚኣስ ወላ ጽልእዋ ንሕና ፍሉያት ኢና እዋእ…
ኤርትራውያን ኣዋልድ ብዙሕ ቀናኣት ኣይኮናን፣ ነግራማት ውን ኣይኮናን፣ ብዘይካ እተን ክልተ ተቖኒነን ናይ ስነ-ልቦና መጽሓፍ የንብብ `የ ዝብላ ላይቭ ዝኣትዋ ማለተይ እየ (እቲ ዘንብብኦ መጽሓፍ ባዕለን ዝደረስኦ ወይ ክደርስኦ ዝሓስባ ከይከውን እንበር፡ ከም ኣደይ በለጠሽ ነግራም ዝገብር ፍልጠሲ ኣይረኣናን)። ግን እዚ ናተይ እዚ እውን እናበለት ትሕንበብ ዓለም ተዘርጠን ትኸውን እምበር፡ ዋንነተን ወገነን ክገብራኻ ትንፋሰን ይሞልቃ ግደ ሓቀን እየን I phone, I pad, I tune በዚሕወን ይኸውን I bed, I car ከይመጸ እንከሎ ናተን ክገብርኦ ይማወታ መሳኪን። ዓለም ግን ከምኡ እያ ትኸውን ዘላ መስለኒ፡ ሓደ ግዜ ይብለኩም ሓንቲ ንእሽቶ ኮርስ ይወስደልኩም ነይረ፣ ኣብ ፈረንሳ ዝተዓዘብክዎ ፍሉይ ነገር ተማሃሮ ቀልጢፎም እዮም ጉጅለ ዝፈጥሩ። ኣብ ዕረፍቲ ከኣ ምስ ጉጅለኻ ኮንካ ኢኻ ጎጀም ትብል። ኣነ`ውን ብወገነይ ምስ ሓንቲ ቱርኪ ጀሚዐ ሙሰል-ሰላ ዝኾነ ዕላል የዕልል ነበርኩ፣ ንጽባሒቱ ሓንቲ ጸላም-ኣፍሪቃዊት ኤርትራ ገለ ኢላ ሕክያ ብምጅማር ኣቓልቦይ ተሳሒበ መስኣ ቱት ክብል ውዒለልኩም። ንጽባሒቱ ምስታ ቱርኪ ኮፍ ክብል እንተበልኩ፣ ያ ላ ኪድ ምስ መሓዛኻ ተባሂለ። ኢ..ው…
ክሰሪ ኢሉኪ እምበር ኣነ ደኣ`ሞ ማራ ኣስሊ ወዲ ኣባሻውል ኢለ ይብለኩም !….ብሓደ ኣፊቱ I Don ክትገብረኒ ሓሲባ። ሃሃሃ…. ይቕጽል


text:
መንግስቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ዘካይድዎ ድርድር ግዝኣታዊ ሓድነት ትግራይ ኣብ ዘይተኸበረሉን ተጋሩ ምዕራብ ትግራይ ብወረርቲ ኣብ ዝጭፍጨፉሉን ኩነታት ብፖለቲካዊ ድርድር ዘላቒ ሰላም ክመፅእ ከምዘይኽእል ዝሓበረ መድረኽ ናፅነት ትግራይ ታሪኻዊ ግዝኣታዊ ሓድነት ትግራይ ምውሓስ ቀዳምነት ተዋሂብዎ ክስረሐሉ ኣገንዚቡ።
እቲ መድረኽ 7 ነሓሰ 2014 ዓ.ም ግእዝ ኣብ ዘካየዶ ዘተ ከምዝሓበሮ መሬት ትግራይ ብወረርቲ ተጉቢጡ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሕሱም ስቓይ ኣብ ዘለሉ ኩነታት ፖለቲካዊ መፍትሒ ብዝብል ሽፈን ዝካየድ ድርድር ዘላቒ ሰላም ከምፅእ ከምዘይኽእል ኣጠንቂቑ።
ከምኡ እውን ንምዕራብ ትግራይ ሓዊሱ ሰፊሕ መሬት ትግራይ ብወረርቲ ተታሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ፅንተት ኣብ ዝካየደሉ እዋን ግዝ ኣታዊ ሓድነት ትግራይ ከውሕስ ዘይከኣለን ንፅንተት ተጋሩ ምኽንያት ዝኾነን ሕገመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምመማእዘኒ ድርድር ንምጥቃም ዝግበር ምንቅስቓስ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ጠቒሱ።
ኣብቲ መድረኽ ታሪኻዊ መሬት ትግራይ ዝምልከት ሓሳብ ዘቕረበ ኣመራርሓ ማሕበር ምምላስ መንነትን መሬትን ትግራይ ኣይተ ኣብርሃ ገብረኣረጋዊ “ትግራይ መዋስንታ ኣገውን ቅማንት እዩ” ብምባል “ብወገን ኣምሓራ ትግራይ ናይ ምጉባጥ ብመንግስቲ ዝድገፍ ምንቅስቓሳት እንትገብሩ ምስ ኣገውን ቅማንትን ዝዋሰኑ ታሪኻዊ ከባብታት ትግራይ ብመፅናዕቲን ብመርትዖን ናብ ምትእኽኻብ” ከምዝኣተው ገሊፁ።
ይኹን እምበር “መንግስታዊ ሚድያ ትግራይ ከይንጥቀም ምኽልካል” ሓዊሱ እቲ መሪሕነት እውን “ኣንፃር ሕገመንግስቲ ትሰርሑ ኣለኹም” ዝብል ክሲ ይቐርበሎም ምፅንሑ ኣረዲኡ።
“ብዝተፈላለዩ ሰነዳት ንረኽቦ ጥንተ ግዝኣት ትግራይ ዝበሃል ክሳብ ሱዳን ዝኸይድ ክሳብ የመን ዝበፅሕ ብዓፋር ኣቢሉ ሰፊሕ ቦታ ዘካለለ” ከምዝኾነ ጠቒሱ።
ካብ 16-18 ክፍለ ዘመን ኣብ ዘሎ ግዜ እናፀበበ ከይዱ ግዝኣት ትግራይ “ካብ የጁ ክሳብ ራእሲ ደጌና ናብ ለማሊሞ ቀፂሉ እውን እንዳበርቂ ንሶም ደባርቕ ዝብልዎ ከምኡ እውን እንዳባትን መተማ ዮውሃንስን ዝዝርጋሕ ታሪኻዊ መሬት ትግራይ” ከምዝኾነ ተዛሪቡ።
ሃፀይ ዮውሃንስ ኢትዮጵያ ካብ ወረርቲ ንምምካት ኣብ ዝነበሮም ተጋድሎ ምስወኦም ስዒቡ “ሃፀይ ምንሊክ ብ1880ታት ምስ መፀ ተከዘ ምላሽ ተቖሪሱ ንኣዝማድ እቴጌ ጣይቱ ከምዝተውሃበ ናይ ቀረባ ታሪኽ ስለዝኾነ ኩልና ብመርትዖ ክንቃለሰሉ ዝግባእ እዩ” ኢሉ።
“ድሒሩ ድማ ብ1940 እዚ ናይ ኣልወሃ ምላሽ ክሳብ ኣበርገለ ንወሎን ጎንደርን ከምዝኸደ ንፈልጦ ኢና” ዝበለ ኣይተ ኣብርሃ ገብረኣረጋዊ ብኢህወደግ እውን ብስም ማዕርነታዊ ሓድነት መንነቱ ዓቂቡ ዝፀንሐ ክፋል ህዝቢ ትግራይ ብሓይሊ ኣምሓራን ዓፋርን ናብ ዝብል ከምዝተኻለለ ገሊፁ።
“እዚ ኹሉ መንነትንና ግዝኣትናን ትግራይ ንምድኻም እንትውሰድ ምስ ጎረባብትና ብሰላም ክንነብር ብዝብል ሓዳግነት ትግራዋይ ብትኹረት ስለዘይተመልከቶ መንነቱን ክብርታቱን ብኻልኦት ክሳብ ዝውረስ” ከምዝበፀሐ ኣረዲኡ።
ኣባል ኣመራርሓ እታ ማሕበር ኣይተ ለገሰ በርሀ ብወገኑ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ትግራይ ንመንነታዊ ዘላቕነትን ታሪኻዊ ግዝኣታዊ ሓድነትን ከምዘላቒ ረብሓ ተጋሩ ወሲዱ ክሰርሐሉ ከምዝግባእ ኣተሓሳሲቡ።
ኣባል ውድብ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ ኣይተ ግርማይ ገብረሚካኤል እታ ማሕበር ትግራዋይ መንነት ምዝላቕ ምስ ዝዓለማ ፖለቲካዊ ውዳበታት ተሓባቢራ ክተሰርሕ ከምዝግባእ ሓቢሩ።
ሓላፊ ጉዳያት ርክብ ህዝቢ ውድብ ናፅነት ትግራይ ዶ/ር ደጀን መዝገበ ብወገኑ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተወጠነ ወራር እንትዳሎ ብሰንኪ ድኽመት መሪሕነት ትግራይ ብ2008 ዓ.ም ሰፊሕ መሬት ግጨው ኣይተ ኣባይ ወልዱ ፈሪሞም ንኣምሓራ ክወሃብ ዝተገበረሉ ኩነታት ሓደ ኣብነት ከምዝኾነ ጠቒሱ።
ዶ/ር ሃንሳ ተኽላይ ብወገና እታ ማሕበር ካብ ምትእኽኻብ መርትዖን ስነዳን ናብ ተግባራዊ ምንቅስቓስ ክትኣቱ ከምዝግባእ ገሊፃ።
“እቲ ሐዚ ሒዝናዮ እኔና ቃልሲስ ዓለም ብምንታይ ክትሪኦ ኢና ንደሊ?” ዝብል ሕቶ ዘልዓለት ዶ/ር ሃንሳ “ተጋሩ ብፃዕርና ኣብ ዓለም ተደለይቲ ክንኮን ምስራሕ እንተኽኢልና ኢና ከባቢና ክንፅሉ ንኽእል” ክትብል ሓቢራ።
ኣባል ውድብ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ኣይተ ተስፋይ ደስታ ብወገኑ “መሬትና ዝውሰድ ዘሎ ብድኽመት ናይ ባዕልና መራሕቲ እምበር ብጥንካረ ካልኦት ስለዘይኮነ ልዕሊ ትግራዋይ ብሄራውነት ስልጣን ዘገድሶም መራሕቲ መንነታዊ ዘላቕነትና ንምውሓስ ክንቃለሶም ይግባእ” ክብል ተዛሪቡ።
እቲ ሐዚ ዝካየድ ድርድር እውን ንምዕራብ ትግራይ ሓዊሱ ሰፊሕ መሬት ትግራይ ኣብ ትሕቲ ወረርቲ ወዲቑ ኣብ ዘለሉ ከምኡ እውን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ፅንተት ኣብ ዝፍፀመሉ ኩነታት ብምዃኑ ግዝኣታዊ ሓድነት ትግራይ ከየውሓስካ ዝግበር ፖለቲካዊ ዝርርብ ዘላቒ ሰላም ከምዘየምፅእ ምርዳእ ከምዘድሊ ኣይተ ተስፋይ ኣረዲኡ።


text:
መብዛሕቲኦም ሰባት ኣመጋግብኦም ንዝትንፍስሉ መንገዲ ሳዕቤን ከምዘለዎ ክፈልጡ እንከለዉ ይግረሙ እዮም፡፡ ንኹሉ እትገብርዎ ምንቅስቓስ፣ ኣካልኩም ከም ነዳዲ ወይ ከዓ ፍልፍል ሓይሊ ምግቢ ይጥቀም፡፡ እቲ ትኽክለኛ ዝኾነ ንጥረ ነገር ኣብ ኣመጋግባኹም ምውሳድ ብቐሊሉ ኣየር ንክትትንፍሱ ክሕግዘኩም ይኽእል እዩ፡፡ ሓደ ዓይነት ምግቢ ጥራሕ ኩሉ ዘድልየኩም ንጥረ ነገር ንበይኑ ከማልአልኩም ኣይኽእልን እዩ፡፡ ጥዕንኡ ዝሓለወ ኣመጋግባ ብዙሕ ዓይነት ኣማራፅታት ዝሓወሰ እዩ፡፡ ንስኹምን ጉጅለ ጥዕና ክንክንን ብሓባር ንዓኹም ዝኸውን ናይ ምግቢ ፕሮግራም ክተዳልዉ ኢኹም፡፡ ምስ ኣፍልጦ ዘለዎን ዝተመዝገበን ናይ ስነ-ምግቢ ክኢላ ዘተ ምግባር ኣብ ትኽክለኛ መንገዲ ንክትጓዓዙ ይሕግዘኩም እዩ፡፡
ኣብ ውሽጢ ኣካልና ምግቢ ናብ ፍልፍል ሓይሊ ዝቕየረሉ መንገዲ ሜታቦሊዝም ወይም ከዓ ስርዓተ ምሕቓቕ ይብሃል፡፡ ኦክስጅንን እቲ ምግቢን ከም ጥረ ኣቑሑት እንተወሲድናዮም፣ ሓይሊን ካርቦን ዳይ ኦክሳይድን ድማ ውፅኢት እቲ ከይዲ እዮም፡፡ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ብምትንፋስ እነውፅኦ ተረፈ ምህርቲ እዩ፡፡
ናይ ካርቦሃይድሬት ሜታቦሊዝም ወይ ከዓ ምሕቓቕ ብዙሕ ዝኾነ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ንክነውፅአ ክገብረና ይኽእል እዩ፡፡ ናይ ስብሒ ሜታቦሊዝም ወይ ከዓ ምሕቓቕ ድማ ውሑድ ዝኾነ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ንክነውፅአው ይገብረና፡፡ ገለገለ ሲ.ኦ.ፒ.ዲ (ናይ ሳምባ ምዕባስ ሕማም) ዘለዎም ሰባት፣ ዝበልዕዎ ናይ ካርቦሃይድሬት ዓቐን ምቕናስን ኣብ ኣመጋገባኦም ስብሒ ምውሳኽን ብቐሊሉ ንኽትንፍሱ ክሕግዞም ይኽእል እዩ፡፡
ከም ካብ ጥራምረ ዝተሰርሐ ባኒን ፓስታን ዝኣመሰሉ ካርቦሃይድሬትን፣ ብቐጥታ ካብ ግራት ዝመፅኡ ሓዱሽ ኣሕምልቲን ፍራምረን ኣብ ኣመጋባኹም ምረፁ፡፡
ክብደት ንምቕናስ፡ ካብ ባኒን ፓስታን ንላዕሊ ንኣሕምለቲን ፍራምረን ከም ካርቦሃይድሬት ኣማራጺ ገይርካ ምውሳድ፡፡
ክብደት ንምውሳኽ፡ ዝተፈላላዩ ዓይነት ናይ ጥራምረ ካርቦሃይድሬትን ሓደሽ ኣሕምልትን ፍራምረን ምብላዕ፡፡
ክብደት ንምቕናስ፡ ኣብ ውሽጦም ውሑድ ስብሒ ዘለዎም ከም ስብሒ ዘይብሉ ስጋን ስብሒ ዘይብሉ ናይ ፀባ ውጽኢታትን ተመገቡ፡፡
ክብደት ንምውሳኽ፡ ኣብ ውሽጦም ልዑል ናይ ስብሒ ዓቐን ዘለዎም ከም ፀባ፣ ኣጅቦ ወይ ከዓ ቺዝን ርጉኦን ምብላዕ ኣለኩም፡፡
መዘኻኸሪ፡ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝረአናዮም ሕማም ሲ.ኦ.ፒ.ዲ ወይ ከዓ ናይ ሳምባ ምዕባስን ምትንፋስ ፀገም ንዘለዎም ሰባት እዩ፡፡ ድልየት ኩለ ሰብ ዝተፈላለየ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ናይ ኣመጋግባ ለውጢ ባዕልትኹ ቅድሚ ምቕያርኩም ንሓኪምኩም ወይ ከዓ ኣፍልጦ ንዘለዎ ክኢላ ስነ - ምግቢ ኣማኽሩ፡፡
በብእዋኑ ኣካላዊ ክብደትኩም ብሚዛን ናይ ምልካዕ ልምዲ ኣማዕብሉ፡፡ እቲ መልክዒ ክብደት ምቕናስ ወይ ከዓ ምውሳኽ ከምዝግበኣኩም ከፍልጠኩም ይኽእል እዩ፡፡ እቲ ብበዓል ሞያ ዝተኣዘዘልም ናይ ኣመጋግባ ስርዓት ምትግባር ምስ ጀመርኩም፣ እንድሕር ደኣ ብዘይ ምቁራፅ ክብደት ትውስኹ ወይ ከዓ ትቕንሱ ኣለኹም ንሓኪም ወይ ከዓ ክኢላ ስነ ምግቢ ኣማኽሩ፡፡ ብግቡእ ዝተሃነፀ ኣካል ንሕማማት በቕሊሉ ክጻወር ይኽእል እዩ፡፡ ሲ.ኦ.ፒ.ዲ ዘለዎም ሰባት ብዝኾነ ዓይነት ሕማም ክጥቅዑ እንከለዉ፣ እቲ ሕማም ኣብ ልዕሌኦም ይብርትዕ እዩ፡፡ ሆስፒታል ክሳብ ምኻድ እውን ከብፅሕ ይኽእል እዩ፡፡ ፅቡቕ ኣመጋግባ እዚ ኹሉ ንከይፍጠር ይገብር እዩ፡፡ ወላ ሕማም እንድሕር ኣጓኒፉ እውን ብግቡእ ዝተሃነፀ ኣካል ነቲ ሕማም ኣብ ዝግበር ሕክምና፣ ኣካሉ ብግእ ዝተሃነፀ ቶሎ ክድሕን ይኽእል እዩ፡፡
መብዛሕትኦም ሰባት ኩለ መዳያዊ ረብሓ ዘለዎም ቫይታሚን ምውሓጥ ረብሓ ዘለዎ ኮይኑ ይረኽብዎ፡፡ ሲ.ኦ.ፒ.ዲ ዘለዎም ሰባት ብልሙድ ስቴሮይድ ዝብሃል መድሓኒት ይወስዱ እዮም፡፡ ንብዙሕ እዋን ስቴሮይድ ምውሳድ፣ ንኣካልኩም ዘድሊ ናይ ካልሽየም ዓቐን ብዝበለፀ ክውስኽ ይኽእል እዩ፡፡ ካልሽየም ክትክኡ ዝኽእሉ ተወሰኽቲ ነገራት ንምውሳድ ሕሰቡ፡፡ ቫይታሚን ዲ ዘለዎም ነገራት ውሰዱ፡፡ ካልሽየም ካርቦኔት ወይ ከዓ ካልሽየም ሲትሬት ዝተብሃሉ ጽቡቕ ናይ ካልሽየም ፍልፍል እዮም፡፡ ቅድሚ ዝኸነ ዓይነት ቫይታሚን ናብ ዕለታዊ ኣመጋግባኹም ምሕዋስኩም ምስ ሓኪምኩም ብምምኻር ርግፀኛ ኹኑ፡፡
ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሶድየም ምውሳድ ናይ ደም በዝሒና ክውስኽ ዝኽእል ማይ ዝዓቖረ ሕብጠት ንክፍጠር ክገብር ይኽእል እዩ፡፡ ደም በዝሒ ወይ ከዓ ማይ ዝዓቖረ ሕብጠት እንተሃልይኩም፣ ኣብ መዓልቲ ክንደይ ዝኣክል ሶድየም ምውሳድ ከምዝግበኣኩም ንምፍላጥ ምስ ሓኪምኩም ተመያየጡ፡፡ እትበልዕዎ ምግቢ ጥዑም ንክኸውን ትጥቀምዎም ከም በርበረን ቅመማ ቅመምን ክንደየናይ ምግባር ከም ዝግበኣኩም ንምፍላጥ ን ኣፍልጦ ዘለዎ ክኢላ ስነ- ምግቢ ኣማኽሩ፡፡
በዝሒ ዘለዎ ማይ ምስታይ ኣካልኩም ካብ ማይ ሕፅረት ምክልኻል ጥራይ እንተይኮነስ ዕንጓልኩም ወይ ከዓ ንፋጥኩም ብቀሊሉ ንክወፅእ ይገብሮ እዩ፡፡ ብዛዕባ ማይ ኣወሳስዳ ምስ ሓኪምኩም ዘተ ግበሩ፡፡ ንመብዛሕቲኦም ሰባት ፅቡቕ ሽቶ ዝብሃል ኣብ መዓልቲ ካብ 6 ክሳብ 8 ብርጭቆ ማይ (8 ኣውንስ ፈሳሲ) ምስታይ እዩ፡፡ ክንድዚ ዝኣክል ማይ ብሓንሳእ ንምስታይ ከይትፍትኑ፡፡ ንሙሉእ መዓልቲ መቒልኩም ተጠቕምዎ፡፡ ሓደ ሓደ ሰባት ንሓደ ሙሉእ መዓልቲ ዝሰትይዎ ማይ ኣብ ሓደ መትሓዚ ንጉሆ ብምቕዳሕ፣ ደሓር ካብኡ እንዳነከዩ ንሙሉእ መዓልቲ ብምስታይ ይጥቀሙሉ፡፡ ሰትዮም ምስወድእዎ ድማ መሊሶም ብምምላእ፣ ኣብ መዓልቲ ክንደይ ማይ ከምዘድልዮም ንምፍላጥ ይጥቀሙሉ እዮም፡፡ ክትዝክርዎ ዝግባእ፣ ዝኾነ ዓይነት ካፊን ወይ ከዓ መነቓቕሒ ንጥረ ነገር ዘይብሉ ዝኾነ ዓይነት ፈሳሲ ኣብ ውሽጢ መዓልቲ ምስታይ ሽቶኹም ዳርጋ ዝወቓዕኹም እዩ ዝቑፀር፡፡ መብዛሕትኦም ምግቢታት ድማ እዚ ዘድልየና ፈሳሲ ዘማልኡ እዮም፡፡
ብስሩዕን በብመዓልቲ ብትበልዕዎ ምግቢ ናይ ኣመጋግባ ሽቶኹም ምውቃዕ ኣብይኩም ክኸውን ይኽአል እዩ፡፡ ብፍላይ ድማ እንድሕር ኣብ መዓልቲ ብዙሕ ካሎሪ ወይ ከዓ ሓይሊ ዘድልየኩም እንተኾይኑ፡፡ ከምኡ ድማ እቲ ኣፍልጦ ዘለዎ ክኢላ ስነ- ምግቢ ብዙሕ ካሎሪ ኣብ ውሽጢ መዓልቲ ንምርካብ ከም ፖሊ ኣንሳቹሬትድ፣ ሞኖ ሳቹሬትድን ትሑት ኮሌስትሮል ዘለዎም ናይ ምግቢ ዓይነታት ክትወስዱ ይግባእ ኢሉ እንተምዒድኩም፣ እዞም ምግብታት እዚኦም ኣብ ዕለታዊ እቶም ልሙድ ምግብታ ክንረኽቦም ኣይንኽእልን ኢና፡፡ ብምኹኑ ድማ እቲ ኣፍልጦ ዘለዎ ክኢላ ስነ- ምግቢ ብመድሓኒት ዝተሓገዘ ናይ ኣመጋባ ውፅኢት (ተወሰኽቲ ነገራት) ብፈሳሲ መልክዕ ንክትወስዱ መኺርኩም ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡ እዞም መድሓኒታት እዚኦም ንሓደ ሐደ ዕለታዊ ስሩዕ ምግቢ ክበልዑ ዘይኽእሉ፣ ወይ ከዓ ኣብ ሓደ እዋን እኹል ምግቢ ምብላዕ ንዘይኽእሉ ሰባት ዳርጋ ናይ ሙሉእ መዓልቲ ምግቢ እዮም፡፡
ፍልፍል ሓበሬታ፡ ማሕበር ሳምባ ኣሜሪካ


text:
ኣብ ቐፅሪ ሓዱሽ ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ዝኽሪ ሰብኣዊ መሰል ኣፍሪካ ከምዝምስረት ተፈሊጡ።
እቲ ዝኽሪ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ኣፍሪካዊያን ዝተፈፀሙ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ዝዝክር ከምዝኾነ ተፈሊጡ’ሎ።
እቲ እምነ ኹርናዕ ኣብዝቕፅል ሰሙን ዝካየድ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ቅድሚ ምጅማሩ ከምዝቕመጥ ይዝረብ ኣሎ።ትማሊ ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ብሄራዊ ቲያትር ኣብዝተኻየደ ኣኼባ ከምዝተገለፀ ብፀዓዱ ዝተኻየደ ንግዲ ባርነት፡ብልዕልነት ፀዓዱ ዝተመስረተ መግዛእቲ፡በቢ ከባቢኡ ዝተኻየዱ ናይ ዘርኢ ምፅናፍ ስጉምትታትን ክሳብ ቐረባ ዝነበረ ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ ኣፓርታይድ ኣገዛዝኣን ከምኣብነት ተጠቒሶም ኣለው።
ናይቲ ዝኽሪ ህንፀት ኮሚቴ ኣካቢ ብምንስቴር ማዕረግ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴር ዝኾኑ ፕሮፌሰር እንድሪያስ እሸቴ ብዛዕባ ዕላማ እቲ መዘክር እንትገልፁ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ንፁሃን ኣፍሪካዊያን ዝተፈፀሙ ዘስካሕክሑ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ዝሕብር ቀዋሚ ምልክት ክኸውን እዩ ብዝብል ከምዝኾነ ሓቢሮም።


text:
ስርዓት ህግደፍ ወለዲ ናይ’ቶም ኣብ ኢማራት ዓረብ ትምህርቶም ዝወድኡ ኣሲሩ።
ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ኮለጅ ሓይሊ ኣየር ኸሊፋ ቢን ዛይድን ኣብ ኮለጅ ሓይሊ ባሕሪ ራሽድ ቢን ሰዒድ ኣል-መክቱምን፣ ካብ ኤርትራ ተላኢኹም ትምህርቶም ዝወድኡ ኤርትራውያን፣ ንሃገሮም ሰለ ዘይተመልሱ፣ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ብጀካ ኣብ ዞባ ማእከል (ኣስመራን ካባቢኣን) ኣብ ኩሉን ካልኦት ዞባታት ኤርትራ ንወለዲ ናይ’ቶም ዘይተመለሱ ዝተመረቑ ተማሃሮ ከም ዝዳጒነን ንብረቶም ክህግሮ መዲቡ ምህላዉን ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መብዛሕቲኦም ኣብ’ዘን ክልተ ኮለጃት ዝተመረቑ ዜጋታትና፣ ክብ ዝበል ማዓርግ ዝተቐሉ ኣብ ርእሲ ምዃኖም፣ ንመጀምርታ ግዜ ኣብ ክልቲኡ ኮለጃት፣ ካብ ወጻእተኛታት ክልተ ኤርትራውያን ቀዳሞት ስለ ዝወጹ፣ ወርቂ ሰይፍ ምሽላሞም፣ ኣብ ቅድሚ ሓለፍቲ ናይተን ኮለጃትን መማህርቶምን፣ ስምን ዝናን ኤርትራዊ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከብጽሕዎ በቒዖም። እዚ ልዑል ዓቕሚ’ዚ ኤርትራ ሃገሮም ኣብ ክንዲ ትጥቀመሉ፣ ብሰንኪ ሕሱም ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክንዲ ናብ ኤርትራ ዝምለሱ፣ ናብ ዝተፈላለየ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ናብ ዮጋንዳን ከንያን ገጹም ክኸዱ ከም ዝተገደዱ እቲ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ። ካብ’ቶም ኣብ ኮለጅ ሓይሊ ኣየር ዝተመረቑ (ዳንኤል፣ መሓመድ ሱለይማን፣ ወሃብዝጊ፣ሄኖክ፣ዓወት ሙሉጌታ፣ ዓወት ሃይለን) ብጥርኑፍ ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ሓቲቶም ምንባሮም ኣብ ዝተፈላለየ ማዕከናት ዜና ተገሊጹ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ። ከምኡ’ውን ካብ ኮለጅ ሓይሊ ባሕሪ ዝተመረቑ (ኣቤል ገብሪሄወት፣ ኣማን ተወልደ፣ ሲራክ ቴድሮስ፣ ሙሳ መሓመድ ከራር፣ መሪሕ ሃብተን) ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ናብ ዝተፈለለየ ቦታት ክስደዱ ከም ዝተገደዱ ተረጋጊጹ። ካብ ሓይሊ ባሕሪ ብጀካ ኣሕመድ መሓመድ ዓሊን ዓድል መሓመድ ዑስማንን ንኤርትራ ዝተመልሰ ካልእ ዘይምህላዉ ንስርዓት ህግደፍ ብጣዕሚ ኣብ ሃውተታ ከም ዘእተዎ ካብ ውሽጢ’ቲ ስርዓት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ካብዚ ሕሉፍ ሕርቃን ነቒሉ መላኺ ኢሳያስ፣ ነቶም ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ሓላፍነት ናይ ጸጥታ ሒዞም ዘለዉ ቀንዲ መማኽርቱ ሊተናል ኮረነል ኣማኑኤልን ኮረነል ተስፋልደትን ብነድሪ ቁጠዐን ከም ዘዛራረቦም ምንጭታትና ሓቢሮም። ንኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስን፣ ንኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ሑመድ ካሪካሪን ስማውያን ሓለፍቲ ጥራሕ ስለ ዝኾኑ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ፈጺሙ ርእይቶኦም ክህቡ ከም ዘይተሓተቱ ተረጋጊጹ። ከምኡ’ውን ኣምባሳዳር ኤርትራ ኣብ ኣቡዳቢ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ግቡእ ሓበሬታን ኣፍልጦን ከም ዘይብሉ፣ እቲ ዝበጽሓና ዜና ኣረጋጊጹ።
ኣብ ጉዳይ ሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕርን ኣብ ትሕቲ ኢሳይያስ ኮይኖም ገበርትን ሓደግትን ዘለዉ እቶም ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሓለፍቲ ጸጥታ ምዃኖም ዝተፈልጠ ኢዩ። ንመላኺ ኢሳይያስ ካብ’ቲ ቀንዲ ዘሰንበዶ ጉዳይ፣ ጉድን ዕርቃንን ስርዓቱ ኣብ ቅድሚ መንግስቲ ኢማራት ብምቅልዑ ምዃኑ ዘረጋግጽ ሓበሬታ፣ ምንጭታትና ምስ ገለ ሓለፍቲ ናይ’ቲ ስርዓት ካብ ዝገበርዎ ዝርርብ ክፍለጥ ተኸኢሉ።
መንግስቲ ኢማራት ዓረብ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሓው ኣህዛብ ዘሎ ዝምድና ንምሕያልን፣ ዓቕሚ ሃገርና ኣብ ኩሉ መዳያት ንምጉልባትን ካብ ዘለዎ ሰናይ ድልየት ተበጊሱ፣ ኩሉ ወጻኢታት ባዕሉ ሸፊኑ፣ ኣብቲ ናይቲ ሃገር ምዕቡሉን ክቡሩን ዝኾነ ኮለጃት ንኤርትራውያን ዕድል ክኸፍት ከም ዝጸንሐ ህዝብና ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ብሰንኪ ጨቋኒ ምሕደራ ኢሳይያስ ጉጅሉአን ግን፣ እዚ ሰናይ ሓገዝ ናይ ህዝብን መንግስትን ኢማራት ኣብ ክንዲ ንጠቕሚ ሃገር ዘውዕሎ፣ ንጸቢብ ጉጅልኣዊ ጠቕምታቱ ከውዕሎ ስለ ዝፍትን፣ ውጽኢት ኣልቦ ኮይኑ ተሪፉ።
“ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
20/07/2016
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10392


text:
Radio Erena: 23 February 2022
ኣብ ሃምቦርግ፣ ጀርመን፣ ሓንቲ ጓል 25 ዓመት ኤርትራዊት፣ ብካራ ተወጊኣ ከምዝተረኽበት፣ ፖሊስ’ታ ከተማ ሓቢሩ።
ምስታ ግዳይ ኣብ ተመሳሳሊ ህንጻ እትነብር ጎረቤት፣ ምልክታት ደም ብምርኣያ፣ ብቐጥታ ናብ ፖሊስ ድሕሪ ምድዋላ እያ እታ ኤርትራዊት ኣብ ገዝኣ ተጎዲኣ ተረኺባ።
ኣብቲ ብሰንበት 20 ለካቲት ዝተራእየ ዘሕዝን ፍጻሜ፣ ነታ ጓል 25 ዓመት መንእሰይ ኤርትራዊት ቀዳማይ ረዲኤት ተገይሩላ ናብ ሆስፒታል ክትበጽሕ እኳ እንተኸኣለት፣ መውጋእታ ከቢድ ብምንባሩ፣ ህይወታ ምሕላፉ ተገሊጹ።
ቤት ጽሕፈት ፖሊስ’ታ ከተማ ንመጻምድቲ’ታ ግዳይ ከም ቀዳማይ ጥርጡር ብምሓዝ፣ መርመራ የካይደሉ ከምዘሎ ኣፍሊጡ። ንግዚኡ ‘ዘቤታዊ ዘይምርድዳእ ዘስዓቦ’፣ ካብ ምባል ሓሊፉ ብዛዕባ’ቲ ዘሕዝን ፍጻሜ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣይሃበን።
መርማሪ ፍሉይ ገበናት ቅትለት፣ ነቲ ጉዳይ ክከታተሎ ጀሚሩ’ሎ ዝብል ምምሕዳር ፖሊስ ሃምቦርግ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ቀዳማይ ጥርጡር ዘሎ ወዲ 35 ዓመት ኤርትራዊ፣ ዘካዪዶ ዘሎ መርመራ ኣብ ሓጺር እዋን ናብ ቤት ፍርዲ ከሰጋግሮ ከምዝኽእል ኣመልኪቱ።
ኣብ ስደት ኣብ ዝተፈላልያ ሃገራት ኣብ መንጎ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ዘቤታዊ ዓመጽን፣ ቅትለት መጻምድትን ዝያዳ እንዳገነነ ይመጽእ ምህላዉ፣ ኣብ ሓያሎ ዜጋታት ሻቕሎት ፈጢሩ ይርከብ።
ኣብ ህይወቶም ጸገማት ይኹን ጸቕጢ ዝስመዖም ዜጋታት፣ ጎነጽ ኣወጊዶም፣ ናይ ሰብ ሞያ ረዲኤት ከናድዩ ከምዝግባእ፣ ሰብ ሞያ ስነ-ኣእምሮ ብተደጋጋሚ ከዘኻኽሩ ጸኒሖም እዮም።