text:
Skip to content
“ትፈልጥ ፍቕረ” ኢሉኒ ኣብ ሓደ ኮርስ መምህረይ ዝነበረ ኣብቲ ናይ 90ታት ውግእ ሕድሕድ ዩጎዝላቭያ ናብ ኖርወይ ዝተሰደደ ወዲ ሞንቴኔግሮ፣ ብኣስተንትኖን እህታታዊ ድምጽን ከኣ “ናይ ስደት እቲ ዝኸፍአ ጸገሙ ንዓይ፣ ክሓዝን ከለኹስ ግደፎ እሞ ክሕጎስ እንከለኹ እኳ ሓጎሰይ ዘካፍሎ እስእን ምንባረይ እዩ። ሓደ እዋን ሰበይተይ ምስ ሓረሰት እሞ ከኣ እቲ ዝሃርፎ ዝነበርኩ ወዲ ምስ ኮነ፥ ብታሕጓስ ሓቚፈ ዝስዕሞ ስኢነ ዝተሰምዓኒ ቓንዛ ክነግረካ ኣይክእልን እየ። ወላ ሕጂ ክዝክሮ እንከለኹ እዩ ዘቐንዝወኒ።” ኣስዒቡለይ።
ኣብ ከምዚ ኣጋጣሚ እንከሎ ይኸውን ወይ ድማ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ተርእዮ ንምስትንታን ገጣሚ ሃይለ ቢዘን፥ ነዛ ደጒዓ ዝጸሓፈ።
እዛ ብክልተ ማይቤት ዝቖመት ግጥሚ (ኣብ ተርታ እተን ካብ 1-10 ዝስርዓ ደጒዓታት እያ ትስራዕ) ብቴክኒካዊ ኣቃውማኣ፣ ቅድሚ እቶም ብጽሑፍ ሰፊሮም ዘለዉ ዛንታታት ካልእ ውሁብ ወይ ቀዲሙ ዝተነግረ ዛንታ ከምዘሎ ከተርኢ እትኽእል ጌራ እያ ተሃኒጻ። ድሕሪ እቲ ውሁብ ወይ ቀዲሙ ዝተነግረ ዛንታ ዝሰዓበ ተርእዮ እምበኣር እያ ትነግር። ጽባቐኣ ንዓይ ከኣ እዚ እዩ። እቲ ዝቐደመ ዛንታ ከይተነግረኒ ወይ ከይረኣዂዎ እንታይ ይመስል ኔሩ ከገናዝብ ተኽእለኒ። ቀዳመይቲ ማይ ቤት፥
መሊኸዮ ነይረ’የ ንብዓት ተኣኒንካ፡
ንጽል ድርብ ጀለምታ ተጠሊዕካ።
ሓቚፈ ዝረርዎ ምስና’ግረይ ረምታ፡
ንዓይ ኮይነ ንኻልኦት መሰነይታ።
ድምጺ ውን ነይርዎ መተሓፍስቲ
ንቋደሶ ንቀባባበሎ ምስ መቛዝምቲ።
ኣብዛ ቀዳመይቲ ማይቤት፡ በታ ቀዳመይቲ መስመር ኣቢሉ፡ ኣብ ዓዱ ከምዘይጠዓሞ ይነግር። “መሊኸዮ ኔረ ንብዓት ተኣኒንካ” ምንብዑን እቲ ንብዓት ክሳብ ምምላኽ ዝበጽሐ ቀጻልን ምንባሩ ምስ ረኣኻ ጥራይ ክንድምንታይ ሕሱም ዘንብዕ ኲነት ምንባሩ ምግንዛብ ይከኣል። ኣብተን ዝቕጽላ መስመራት ውን ነቲ ሕሱም ዘንብዕ ኩነታት እዩ ዘድምቕ። “ሓቚፈ ዝረርዎ ምስና’ግረይ ረምታ” ምባሉ ከኣ፣ እቲ ቐዲሙ ዝነገረና ቀጻሊ ስቓይ ከምዘይምሕረኒ ወይ ከምዘይወጸለይ ተረዲኤስ ሓቚፈ ይረርዎ ኔረ ይብል። ምናልባት ውን ሓቚፉ ምርራዉ፡ እንተተገዲፍዎን ክነጽጎ እንተፈቲኑን ሲ ካብኡ ንላዕሊ ክገዶ ከምዝኽእል ተረዲኡ ይኸውን። እዚ ይኹን እቲኦ ግን ሕሱም ሕሰም ምንባሩስ ርዱእ እዩ።
በይኑ ዘይምንባሩን ብተዛማዲ እቲ ሕሰም ምስ ካልኦት ዝካፈሎ ብምንባሩ፣ ንኽጸሮ ከምዝቐለለሉ የርእየና። “ድምጺ ውን ነይርዎ መተሓፍስቲ/ ንቋደሶ ንቀባበሎ ምስ መቛዝምቲ” ምባሉ፣ ነቲ “ምስ ሰብካ መዓት ዳርጋ ጋዓት” ዝብል ናይ ትግርኛ ባህሊ ምርኩስ ዝገበረ ይመስል። “መተሓፍስቲ” ክብል እንከሎ ኣብቲ ሓፊስ ዝብል ቃል፡ ከም መኻእልቲ፡ መጻውርቲ ተጠቒምሉ ንረኽቦ። “ንቋደሶ ንቀባበሎ” ዝብሉ ቃላት ውን ነቲ ሓቢርካ ነቲ ሽግር ምኽኣሉ ዘድምቕሉ ቃላት እዮም።
ነተን ናይ መወዳእታ ክልተ መስመራት ብምርኣይ ኣብዚ ዝስዕብ ማይቤት ዝያዳ ዝንጽር እቲ ሕሰም ኣብ ዓዱ እንከሎ ቅልል ዝበለ ምንባሩ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ግዳ እቲ ሕሰም ዘይኮነ ቀሊል ኔሩ መኻእልትን መቐናዝውትን ስለዝነበሩኒ እዮም ይብል ኣብቲ ንንጽጽር። ምንጽጻር ሓደ ካብ ጥበባት ግጥሚ ኮይኑ ንኽልተ ፈጺሞም ዘይመሳሰሉ ወይ ውን ኣዝዮም ተመሳሰልቲ ብምንጽጻር ሓደ ውጽኢት ምርኣይ እዩ። ኣብዛ ግጥሚ ኳ ክንርእዮ እንተዀንና ግን፣ ከም “ምድርን ሰማይን፡ ከብድን ሕቖን ወይ ውን ማይን ጸባን ክርቢትን ላምባን” ዝኣመስሉ ኣበሃህላታት ምንጽጻር እንታይ ማለት እዩ ከረድኡና ዝኽእሉ እዮም። ንረኣያ እዛ ማይቤት፣
ሓድሽ ብልሓት መሊኸ ኣብዚ ዘለኹዎ፡
ተጐልቢበ ዘፍስሶ ኣንቃዕሪረ ዝኽዕዎ።
ግና ኣይከም ናይዓደይን ዘዋራዚ፡
ሕንኲዂ’ሉ ነጻፊ ተዘቚቑ ወሓዚ።
ህሩግ ዝብል ስግለት’ሎ መዐጠሊ፡
ዘርሞ ዘትርፍካ ከታሪ መንጣሊ።
እቲ ሕሰም ኣብ ስደት ውን ኣይገደፈንን ኣብዛ ካልአይቲ ማይቤት። ብቓል እኳ ከምኡ ኢሉ እንተዘይ ኣስፈሮ፣ ኣብቲ ጥበብ ኣጻሓሕፍኡ ተኲርካ ብምንባብ ግዳ፣ ከምቲ ኣብ ቀዳመይቲ መስመር ናይ ቀዳመይቲ መስመር ዝረኣናዮ፣ “ሓድሽ ብልሓት መሊኸ ኣብዚ ዘለዂዎ/ ተጐልቢበ ዘፍስሶ ኣንቃዕሪረ ዝኽዕዎ” ክብል እንከሎ እቲ ምንባዕ ሲ ኣየቋትረጽኩዎን ሜላ ደኣ እየ ቀይረሉ እምበር እዩ ዘስምዕ። እዚ ማለት ከኣ እቲ ዘንብዕ ሕሰም ገና ምስኡ ምህላዉ እዩ ዘርኢ።
እቲ ፍልልይ ግዳ ኣብ ኣነባብዓይ እዩ፣ “ተጐልቢበ ዘፍስሶ፣ ኣንቃዕሪረ ዝኽዕዎ” ኣይከምቲ ናይ ዓዲን ተኣኒንካ ዝንባዕን ጀለም ኢሉ ዝውሕዝን። ኣባዲ ከምዘይብሉ ተረዲኡ ተጐልቢቡ ይንክነኽ። ብኣመና ወጥርን ስእነት መጸናንዕን ድማ “ዓሕ!” ኢሉ የንቃዕርር እሞ ንብዓቱ የማን ጸጋም መትልሑ ይክዖ። ሕሰም ናይቲ ሕሰም ከኣ ሽዑ ዝያዳ ይገዶ። መናብዕቲ መቐናዝውቲ ስኢኑስ ኣባዲ ውን ብምስኣኑ።
ይዂን ደሓን ይንባዕ እስኪ ካብ ተዓደልኩዎስ፡ እቲ ንብዓት እንደሞ ምውጻእ ዝኣብየሉ ሰዓት ውን ኣሎ እዩ፣ ከኣ ይብል ኣብተን ዝቐጸላ መስመራት ናይታ ማይቤት። እቲ ንብዓት ውን ተዘቚቑ እኳ ከይወጸለይ ኡፍ ኢለ ከየስተንፍስ ሲ፣ “ህሩግ ዝብል ስግለት’ሎ መዐጠሊ/ ዘርሞ ዘትርፈካ ከታሪ መንጣሊ” ይድምድም። በዘን ክልተ መስመራት ሂወት ስደት ክንድምንታይ ሰንፈላል ጌርዎን ርግኣት ስኢንሉን ምህላዉ ሕሱም የስተንትን። እቲ ኣስተንትኖ ድማ ምቕንዛውን ምልቃስን ወዲኡ ክደጒዕ ዝገብሮ መስለኒ።
ነቲ ጠንቂ ስቓዩን ንብዓቱን እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕሱም ስርዓት ዘምጽኦ ስቅያት ምዃኑ ንነባቢ ክነግር ምፍታን ንቐባሪ ምርዳእ ከይከውን፣ ኣብ ስደት ከኣ ደኣ ማዕሪኡ ዘሳቒን እህህ ዘብልን እንታይ ዝመሰለ ሕሰም እዩ ዝብል ሕቶ ክለዓል ግዳ ባህርያዊ መስለኒ። እቲ ገጣሚ ኣብ ካልእ ደጒዓ ካብተን ዓሰርተ “ነብዕ’ወ” ኢሉ ኣሎ። ዘንብዖ ምኽንያት ውን ምስኡ።
ዝቕጽል ንባብና ክኸውን እዩ። የቐንየና እሞ የጋንየና።
ፍቕረይ የማን
Like this:
Like Loading...
Related


c: text/html

text:
ዓለምና ከመይ’ዩ ክኸዉን ድሕሪ covid-19 ይብል
ዓለምና ከመይ’ዩ ክኸዉን ድሕሪ covid-19 ይብል
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ስላም ኩቡራት ተኻታተልቲ ወይብ-ሳይት፣ተማራመርቲ ፖለቲካ፣ሊቃውንቲ ኣብ ቡዙሕ ክፍልታት ስነፍልጠታት ዝዋስኡ፡ድሕሪ እዚ ንሙሉእ ዓለም ዘንፈጥፈጠ/ዘርዓደ፣ግይና ፈውስን ክታበትን ዘይተራጋገጸ፣ ሙሉእ ሓይልታቱ ናብ’ዚ ዓይነት ተላባዒ ሕማም ንምክልኻል ፈውሲ ንምርካብ ብዘይ ዕረፍቲ ክድህስስን ከጽንዕን ምእንቲ፣እዚ ዘይብሃል ባጀርት ወዚዑ ህርድግ እናበለ ክነሱ፤ንዝመጽእ ብኸመይ ክምሓደር ? እንታይ ዓይነት ዝምድናታ ክህሉ ? ንፍልጠታትን ሓይልታትን ምውህሃድ’ዶ ወይስ በቢ ዘለኻዮ ምቕጻል ? ዘሕለፍናዮ ፖለቲካዊ ቑጠባዊ ማሕበረዊ ኣጋባብ ብኸመይ ክማሓደር ክማሓየሽ ? ኣየናይ ኣጋባብ ይኽተል ? እዚኦምን ካልኦት ወኸሰታት ብምቕማጥ ስነሞጎታዊ ዘተን፣ መጽናዕትን የካይድ ምህላዉ ኩላትና ንካታተል ክንህሉ ተስፋ ንገብር። ንሕና’ውን ሓደ ህዝቢ ናይዛ ዓለም ስለ ዝኾና፣ተገዲድና ኣብ ገዛና ተዓጺና ካብቲ ሃለኽለኽ ሂወት ዝግ ዝበለን ክንሓስብን ከነስተውዕልን ዕድል ረኽብና ኢና። ስለዚ ገምጋም ናይ ዘካየድናዮ ኣጋባ ቃሊ፣ ስጋብ ሕጂ ክንጓዓዞ ዝጸናሕና ፖለቲካዊ መስርሕ፣ሓቢርካ ክትሰርሕ ብዘይ ምኽኣል፡ህዝብና እቲ ፍጡር ወድሰብ ክረኽቦ ዝኽእል መንግስታዊ ሓገዝ ክረክብ ብዘይምኻኣሉ፣እቲ ዕለታዊ ኣስካሕካሒ ናብርኡ ከይኣኽሎ፣ካብኡ ዘይተፈጥረ ሕማም ተላገብ covid-19 ክበጽሖ ከሎ ዘጓንፎ ህልቀት ኣብ ርእሲ ህልቀት ኩላትና ክንግምቶ እንኽእል ኩነት እዩ። እቲ ናዓና ዘተሓሳስበና እዚ ከዳዕን ውልቀ-መላኺ ንምጽናት ህዝብና ብደምቢ ተታሓሒዝዎ ዝነበረ፣ናቱ መላፍንቲ ኣጽናት ህዝቢ ክረክብ ከሎ፣ንኣምሳሉ ንህዝቢ ይካላኸል ኣለኹ ዝብል መዳናጋሪ ሓሶት ወረ ምንዛሕ እንተዘይኮይኑ፣እቲ ክግበር ዘለዎ ብስነፍልጠታዊ ምቅርራብ ከም ዘይገብሮን ከምዘይብሉን፣እቲ ቅርጻ ትካላዊ ኣሳራርሕኡ ምስክር እዩ።
ካብ ሆስፒላት ቤት ማእሰርቲ ዝበዝሓ ሃገር፣ነተን ብገበርቲ ሰናይ ዝምወላ ዝነበራ ሆስፒላትን ማእከል ሕክምና ዝዓጸወ፣ ብወገን ናይ ሕክምና ማእከል መጽናዕቲ ዘይውንን፣ናይ ሓገዝቲ ሓካይም ትምህርቲ ከምቲ ዝግብኦን ዓቕሚ ብዝሓቶም ዘየማዕብለ፣ብኸመይ ገይሩ ክካታተሎን ክካላኾሎን ዘይሕሰብ እዩ። ጸገማታትን ጉድለታት ናይ’ዚ ገባቲ ስርዓት ጸብጺብካ ዘይውዳእ ኮይኑ፤ህዝብና ድሕሪ ናይ ሳላሳ ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ፣ደቁ ሰዊኡ ዘምጽኣ ሃገር፣ከምዚ ዘኣመሰለ ስርዓትዶ ክህልዎ ምተገብኦ ? ኣይምተገቦኦን ወሪርዎ-ደኣምበር’ዩ እቲ መልሲ። ብዛዕባ’ዚ ደስጵጣ ስርዓት ግብርታቱ ኩላትና ኣጸቢቕና እንፈልጦ እዩ። እቲ ብዝያዳ ክንዛተየሉ ዝግባእ ብዛዕባ እተን ንፍትሒን ግዝኣተ-ሕግን ንቃለስ ዝብላኸ እቲ ክገብርኦ ዝግባእ ኣጋባብ ቃልሲ’ዶ ኣክይደን ? ኣየካየዳን ።ካብቲ ግፍዕታት ናይ ከዳዕን ደስጶጣ ስርዓት ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣድሒነንኦ’ዶ ? ኣየድሓንኦን። ከድሕንኦ ይኽእላ’ዶ ነይረን ? እወ ይካኣል ነይሩ፡ ብኸመይ ? ናይ ሓባር ቃልሲ ብምኽያድን፣ሰፊሕ ንኹሉ ዝሓቁፍ ጽላል ምህላውን፣ ህዝቢ ማእከል ዝገበረ ቃልሲ ምክያድ፡ ምትእስሳር ማስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ንፍትሒ ዝቃለሱ ዜጋትትና ብምጥንካርን ምትብባዕን። ሃገራዊ ቃልሲ ብምክያድ፣ፍትሓዊ ባይታ ብምጥጣሕ፣ መስርሕ ዲሞክራሲ ብምጥቃም፣ቅድሚ ኩሉ ልእላዉነት ሃገር ምርግጋጽ፣ሓድነት ምድዳልል፣ድልየት ህዝቢ ምትርጓም፣ልዕሊ ኩሉ ህዝቢ ማእከል ዝገበረ ቃልሲ ምክያድ ከዘውትራ እንተ ዝኽእላ-ነይረን፣ዕድመ ዲክታተራዊ ስርዓት ምሓጸረ ህዝቢ ክኣ ስልጣን ባዕሉ ኣብ ኢዱ ምጨበጠ ። እዚ ክኸዉን ዘይካኣለ ነፍሲ ወከፍ ውድብ፣ምንቅስቓስ፣ሲቪካዊ-ማሕበር፣ዋላ እተን ህዝባውያን ማሕበራት፣ ውልቀ ዚጋታትን ከይተረፉ፣ናተይ፣ ውድበይ ማሕበረይ፣አነ እባ ክንብል፡ ኣፍናን ፍትሒ ይጽውዕ፣ዲሞክራሲ ይዝምር፣ሓድነት ህዝቢ የተንብህ፣ግብርታትና ኣብ ምርሕሓቕ፣ምጥርጣር፣ቅርሕንቲ ኣብ ርእሲ ቅርሕንቲ ምድላብ፣ሃገር ኣብ ሓደጋ፣ህዝብና ክኣ በዚ ኣጽናቲ ስርዓት ክሃልቕ ኣማዕዲኻ ምርኣይ ገበን ናይ ገበን’ዩ ዘቁጽር። እዚ እንርእዮ ዘሎና ኣብ ዓለምና ብ-covid-19 ዝረግፍ ዘሎ ህዝቢታት፡ምስ’ቲ ውልቀ መላኺ ዋኒነይ ኢሉ ከጽንቶ ዝጸንሐ፣ህዝብና እንተ ደኣ ኮሮና-ቪሩስ ተወሲኽዎ፣ ብኸመይ ኮን ክሰግራ ዘሎና ስኽፍታን ስግኣትን ኣብ ቦቱኡ ኮይኑ፤ኩሉ ኣትኩሮና እቲ ክንገብሮን ክንድግፎ እንኽእል ብሙሉእ ዓቕምታትና እናገበርና ብጡርኑፉን ዉሁዱን ክካናወን ዝተመርጸ ምኾነ፡፡ኮይኑ ግን ግዜ ከይበላዕና ኣብዛ እዋን እዚኣ ንህዝብና ሞራላዉን ንዋታዉን ብፍላይ ንኮሮና ቪሩስ ዝካላኸል ናውቲ ዕዮ ናብቶም ኣብ መዓስከር ሱዳን ኢትዮጵያ ዘለዉ በቶም ናይ መሰል ተካታተልቲ ገይሩ ክበጽሖም ምግባር ምሕባር ዘድልዮ አይኮነን። ኣብ ርእሲኡ ነዚ ብግደታ ኣብ ገዛና ተወሸብናሉ ዞሎና እዋን እቲ ዘድሊ ምስትንታንን ምሕሳብን ጥራይ ዘይኮነስ ህጹጽነትን ኣመና ቁልጡፍ ሓዱሽ መስርሕ ሐድነት፣ሓቢርካ ምስራሕ ክትርጎም ኣለዎ። ነቲ ስርዓት ክኣ፣ዘስካሕክሕን ዝየማትእ/ዘየዳግም ነውጺ/ጎንጺ ክብ ስሩ ክምሖ ምእንቲ፣ንህዝቢ ምልዓሉ ክድንፍዕን ናብ ህዝባዊ ናዕቢ ክብገስ ምግባሩ ናይ ደምበ ፍትሒ ነቲ ካብ ነዊሕ ዝተዘመረ ሓቢርካ ምስራሕ ግብራዊ ክኸዉን ደጊምና ንጽውዕ፣ነ ማሕጽን። ይካኣል ምኹኑ’ዉን ኣይሳሓትን ንብል። ቸርቺል ከም ዝበሎ “ ኣብ ሞንጎ ፈተናትና፣ ግደታና ብምሉእ ዓቕምና ንኹሉ ጎድንታት ዲሞክራሲ ከድኽሙ ዝህቅኑ፣ብኣወንታዊ ናይ ፍትሒ መስርሕ ምግጣሞምን ምስዓሮምን እዩ ክኸዉን ዝግብኦ’’ ። ስለዚ ደምበ ፍትሒ ኩሉ ሓይልታትና ኣዋሂድና ናይ ሓባር ጎደና ሓርነት ክንጓዓዝ ይግባእ።
‘’ ሓጎስ/ደስታ ብዘይ ናጽነ ክህሉ ኣይካኣልን፣ከምኡ ብዘይ ትብዓትን ሓርብኝነትን ናጽነት ክትጓናጸፍ ኣይካኣልን’’ ይብል ፐሪክለ፡ ስለዚ ናጽነት ሃገር ኣብ ሓደጋ ከይወደቀት፣ ሓድነት ህዝቢ ፈጺሙ ከተባታተኸ ብትብዓትን ሓቦን ካብ ኩሉ ኣብ ውሽጥና ዝነበረን ዘሎን ቅርሕንቲ ሓድግታት ገይርና፣ልዕሊ ኩሉ ህላውነት እዛ ሃገር ብደቂ ሃገር ክዋሓስ ንጽዓር። ሕጂ’ዉን ንሕሰብ ነስተውዕል
ንማራመር ንባራበር
ኣብ ዝመጽእ የራኽበና፡ ፍትዊ ክፍለ ብምትሕብባር ብዙ ቡቱኞሊ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣነ ተኸንሺበ እየ፣ ብኸመይ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል?Jag är könsstympad, hur kan jag få hjälp? - tigrinska
ሕቶ
ኣነ ተኸንሺበ እየ፣ ብኸመይ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል? ዝተኸንሸበት ኦፐሬሽን ክትገብር ትኽእል እያ ዝብል ዘረባ ሰሚዐ ኣለኹ። ኦፐሬሽን እንተ’ጌረ ወለደይ ክፈልጡ ኣለዎም ድዩ? ጓል፡ 17 ዓመታ።
ምላሽ
ጽብቕ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። እዚ ሓገዝ ካብ ungdomsmottagning፣ ክፍሊ ክንክን ደቂ ኣንስትዮ ወይ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትረኽቢ ትኽእሊ። ተመሃሪት እንተ ኾንኪ ነርስ ናይ ቤት ትምህርቲ ክትዘራረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ንዓኺ ዝተገረዝኪ ዝርእያ ፍሉያት ክሊኒካት ኣለዋ፣ AMEL-mottagningen ኣብ ስቶኮልም፡ ከምኡ’ውን Vulvamottagningen ኣብ Angered። ኣብ ዝኾነ ቦታ ናይዚ ሃገር ከምትነብሪ ብዘየገድስ ናብኡ ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ። ሓገዝ ኣካላትን ስነ ኣእምሮኣዊ ስምዒታትን ክትረኽቢ ድማ ትኽእሊ።
ልክዕ ኣለኺ፡ እንተ ኣድልዩን እንተደሊኽን ኦፐሬሽን ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ። ኦፐሬሽን ንቓንዛ ዝገብር በሰላ ክኣልዮ ወይ ምሻንን ጽግያትን ምእንቲ ክቐልል ንብልዕቲ ክኸፍቶ ይኽእል። ኦፐሬሽን ጾታዊ ርክብ ምግባር ወይ ምድሳት ትጽገሚ እንተ ኾንኪ’ውን ክሕግዝ ይኽእል እዩ። ካልእ ዓይነት ኦፐሬሽን ንጕድበ ክሃንጾ ይኽእል። ሓገዝ ክትረኽቢ ከለኺ ዝያዳ ሓበሬታ ይወሃበኪ።
እንተ ዘይደሊኺ ምስ ወለድኺ ምዝርራብ ኣይድልየክን እዩ። ንሶም ከይፈለጡ ሓገዝ ክትረኽብን ኦፐሬሽን ክትገብርን ትኽእሊ ኢኺ።
እንተ ኣድልዩኪ ኵሉ ግዜ ናይ ኣስተርጓማይ ሓገዝ ክግበረልኪ ይኽእሊ እዩ።


text:
ከባቢ ኣየርን ምህዳርን ኣብ ናይ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ስልጣናዊ ትምህርቲ
ብዛዕባ ምህዳር ንዝምልከቱ ሕቶታት ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ሎሚ ከምዚ ኢዩ ቢልካ ክትግምቶ ኣብ ዘይከኣለሉ እዋን ፍጹም ቀጻልነት ዘለዎ እዩ፡ እቲ ዘደንቕ ኣብ ናይ ስነ ምህዳር ኣመለኻኽታ ዝወሃቦ ማሕበራዊ ትርጉም ኰነ ኣገላልጻን ኣብ ናይ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ዘለዎ ናይ ዕላማ ውህደት እዩ፡ እዚ ኸኣ ፍጥረት ምክልኻል ፍጠረት ሰብ ብፍላይ ድኻታት ነቶም ገዛእ ርእሶም ንምክልኻል ብቕዓትን ዓቕምን ዘይብሎም ክፍሊ ሕብረተሰብ ሓለፋ ኣብ ዝብል መሰረታዊ ሓሳብ ዝንበብ ምዃኑ ኣብ ኒው ዮርክ ብዛዕባ ምቅይያር ከባቢ ኣየር ኣብ ዝዝትይ ዘሎ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ወጻኢ ኣብ ዝተኻየዱ ርክባት ከምእተመልከተ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራዲዮ ላዉራ ደ ሉካ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ይሴባሕ ዓዋዲ መልእኽቲ ስነ ምህዳራዊ መልእኽቲ ድዩ? ዓዋዲ መልእኽቲ ሓምላይ ድዩ? ወይ ከኣ ኣብ ማሕበራዊ ጉዳይ ዘማእከለ እዩ? ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምዝሕብርዎ ምህዳር ምክንኻን ማለት ናይ ሰብ ክብርን ጽሕፍቶን ምክልኻል ማለት እዩ፡ ዕለት 19 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥
ካልኦትን ፍጥረትን ተፈጥሮን ክንዕቅብ መታን ክርስቶስ ኣብ ሕይወትና ንዓቅቦ፡ …. እዚ ምዕቃብ ወይ ናይ ምክልኻል ጸዋዕታ’ዚ ( … ) ንነፍሲ ወከፍ ፍጥረት እግዚኣብሔር ምኽባር ማለት እዩ፡ እንነብረሉ ምህዳር እውን ምክልኻል፡ ነሕዛብ ምክልኻልን ንዅሉ ሓላይ ምዃንን ማለት እዩ፡ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ፡ ብፍቕርን ብፍላይ ንሕጻናትን ኣረጋውያንን፡ ተኣፋፍያን ክፍሊ ሕብረአሰብን እቶም ኣብ ወሰናስን ከተማታትን ህልውናን ጠርዚ ንዝርከቡ፡ ( … ) ብመሰረቱ እግዚኣብሔር ፍጥረት ኵሉ ኣብ ሓላፍነት ሰብኣዊ ፍጥረት ኣንቢርዎ እዩ፡ ስለዚህ ንዅላትና ዝምልከት ሓላፍነት እዩ፡ ናይ እግዚኣብሔር ጸጋ ሓለውትን ዓቀብትን ኵኑ ዝብል ሓላፍነት!
ከምዝበሉ ዘዘኻኸራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ደ ሉካ ኣስዒበን፥ እዚ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝገለጽዎ ኣምር ምስ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ተጠመቕ ትምህርቲ ፍጹም ቀጻልነት ከምዘሎ ዘረጋግጽን፡ ሰብኣዊ ምህዳር ማለት እውን እዩ። ብቐዳምነት ጳውሎስ ሻድሻይ ዕለት 7 ሕዳር 1973 ዓ.ም. ኣብ ዝለገስዎ ናይ ዕለተ ረቡሕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፥
ብናይ ምውዕዋዕ ተግባር ድዩ ብዝርጋሔን ሎሚ ዝሰፍሕ ዘሎ ብዕሉግ ባህልን፡ ጸያፍ ኣሳእልን ግብረ ገብ ኣልቦ ትርኢትን ይዅንታ ተዋሂብዎም ዝመሕላለፉ መንፈስ ዝህውኽን ዝብክልን ኵሉ እናረኣና ሱቕ ክንብልን ከምልሙድ ክንቅበሎ ኣይግባእን፡ ነዚ ዅሉ ርኢኻ ሰብኣዊ ስነ ምህዳር ኣበይ ኣሎ ዝብል ሕቶ ንኸተቕርብ ትግደድ፡
ብርግጽ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ግዚኣም ሰብን ናይ ቤተ ክርስቲያን ሰብ ኣውን ብምዃኖም፡ ኣብቲ እዋን ዝቀላቐል ዝነበረ ናይ ልምድታት ምቅይያራትን መሰረታውያን ዕሴታት ዘናውጽን ነቲ ሎሚ ዝርኣይ ኵለ መዳያዊ ቅልውላው ባይቲ ዝሃበን ኣብ መንጐ ሰብን ተፈጥሮን ኣብ መንጐ ፍጥረት ሰብን ዘሎ ቅዱስ ተራኽቦነት ዘናወጸን ናይቲ ሎሚ ዝረአይ ዘሎ ሳዕቤን ናይቲ ዝሓለፈ ወለዶ ብዘይ ፍላጥ ተሓታትነት ከምዘለዎ ዘመላኽት እውን እተዀነ ነቲ ወለዶ ሎሚ ካብ ተሓታትነት ዝፈትሕ ኣይኰነን፡ ር.ሊ.ጳ. ሞንቲኒ ኣብ 1971 ዓ.ም. ብምኽንያ ዝኽሪ መበል 80 ዓመት Rerum Novarum- ሓደስቲ ነገራት ዓዋዲ መልእኽቲ ኣብ ዝደረስዎ Octagesima Advenien - መበል ሰማንያ ዓመት ዘርእስቱ ሓዋርያዊ ምዕዳን ኣብ ፍቕዲ 21
ናይ ወዲ ሰብ ኣድማስ (ደረት - ትርኢት) ክቕየር እንከሎ፡ በቶም ንኣኡ ብዝምረጸሉ ምስልታት ኣቢሉ ካልኦት ለውጥታት ይስትውዓል፡ ብሰብኣዊ ፍጥረት ዘይጽቡይን ድንገታውን ብምዃኑ ውጽኢቱ ኣዚዩ ዘገርምን፡ ብሃንደበት ነዚ ዝተገንዘበ እውን ይኸውን፡ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ሰብ ሕልና ብምዕባር ዘይተገዳስነት ዝመለዀ ምዝመዛ ተፈጥሮ ይፍጽም፡ ተፈጥሮ ከዕንው እንከሎ ግና ንገዛእ ርእሱ ናይዚ ውርደት’ዚ ግዳይ እዩ ዝገብር፡ እዚ ንግኡዛዊ ከባቢ ነባሪ መጉዳእት ዘስዕብ ጥራሕ ዘይኰነ፡ ሓደስቲ ዓይነት ሕማማት የተኣታትውን ኵለተናዊ ዕንወት ዘስዕብ ሓይሊ የህልው፡ በዚ ኣገባብ’ዚ እቲ ሰብኣዊ ኵነት ሰብ ገዛእ ርእሱ ከመሓድር ናብ ዘይክእለሉ ደረጃ የብጽሖ። እዚ ኸኣ እቲ ዝነበረሉ ከባቢ ሰብኣዊ ፍጥረት ዘይጻወር ናብ ምዃን የብጽሕ፡ መላእ ሰብኣዊ ስድራ ቤት ዝምልከት ማሕበራዊ ጸገማት የስዕብ፡ ክርስቲያን ትኵረቱ ኣብዞም ሓደስቲ ትጽቢታት እዚኣቶም ገይሩ፡ ምስ ካልኦት ጽሕፍቶ ሓባራዊ እዩ ዝብል ሓላፍነት ክስምዖ ግድን ይኸውን።
ቀቅድሚ እዚ ስልጣናዊ ትምህርቲ ር.ሊ.ጳ. ሞንቲኒ ዓሰርተ ዓመት ንድሕሪ ምልስ ቢልካ እቲ ናይ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ኣሰር ዘለዎ ዕለት 4 ጥቅምቲ 1962 ዓ.ም. ዮሓንስ መበል 23 ምክንኻንን ምኽባርን ፍጥረት ብመሰረት ስነ ሰብኣዊ ከንብብዎ እንከለዉ፥
ምድረ ገነት ኣብ ምድሪ ማለት፡ እቲ ሓልዮት እግዚኣብሔር ኣብ ዓለም ዘንበሮ ናይ ማንም ውልቃዊ ንብረት ዘይኰነ ጽቡቕን ግሩንም ሃብቲ ብልዙብነትን ብጥበብን ምጥቃም ማለት እዩ፡ ( … ) ካብ ጫፍ ክሳብ ጫፍ ክፍለ ዓለም እቲ እግዚኣብሔር ንቀልቢን ድላይን ንምርምርን ሰብ ዝጸገዎ ናይ ተፈጥሮ ሃብትታት ኩሉ ካብ እግዚኣብሔርን ናብ እግዚኣብሔር ዘሰንይን ምዃኑ ኣፍልጦ ዝህብ ናይ ምልውዋጥ ርክብን ሰላምን ስምምዕን ይሃሉ።
ይብሉ፡ ነዚ ሓሳብ’ዚ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 24 መጋቢት 1997 ዓ.ም. ብዛዕባ ምህዳርን ጥዕናን ኣብ ዝዘተየ ዓውደ ጉባኤ ንዝተሳተፉ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡
ሰብ ምስ እግዚኣብሔር ዘለዎ ርክብ፡ ነቲ ምስ ኣምሳሉን ምስ ከባቢኡን - ምህዳርን ንዝህልዎ ርክብ ይውስን፡ ምእንቲ እዚ እዩ ድማ ክርስቲያናዊ ባህሊ ፍጥረት ኵሉ ፍርያም ክገብሮን ክዕቀብን ዘለዎ ጸጋ እግዚኣብሔር እዩ ቢሉ ብስትውዓል ስለ እቲ ዝወተዓደሎ ጸጋታት ንፈጣሪ ከመስግን ኣለዎ ዝብል።
እንክብሉ በዚ ኣምር’ዚ ኣቢሎም ፍልዩ ብዝበለ ኣገላልጻ የቃልሕዎ።
በነዲክቶስ መበል 16 ዕለት 26 ነሓሰ 2009 ዓ.ም. እቲ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዘቃልሕዎ ስልጣናዊ ትምህርቲ ኣብ ዙሪያ ተፈጥሮን ፍጥረትን፥ ኣብ ተፈጥሮ ዝወርድ ዘሎ ሓደጋ ኵሉ ብሓባር ዝብሎን ዘረጋግጾን ጉዳይ ምዃኑ ሓቢሮም፡
እግዚኣብሔር ናይቲ እንምርሓሉን ክነኽብሮን ምዕሩይ ስርዓት ብኑባሬ ኣብ ውሽጡ ኣስሪጹ ናይ ዝፈጠሮ ፍጥረት ኣመሓደርቲ ንኽንክውን ጸዊዑን እዚ ሓላፍነት’ዚ ሃበና፡ ካብዚ ምስትውዓል’ዚ ነቒልና ቤተ ክርስቲያን ነቲ ምህዳር-ካባቢ ዝምልከት ሕቶን ምክንኻንን ዝብል ኣብ ውሽጡ ምስ ዘሳዀዖ ትእዛዝ ምስቲ ምዕባለ ኵለንተናዊ ሰብኣውነት ምስ ዝብል ዓይነት ኣነባብራ ዝተኣሳሰረ እዩ፡ እዚ ግብረ ገባዊ ሓላፍነት’ዚ ፍቕሪ ብሓቂ ኣብ ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ ፍቕዲ 49 ንናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ንዝተሓደሰ ምትሕብባር ኣገዳስነት ግብረ ገብ ህጹጽ ምዃኑ ብዘነጽር ሓሳብ ተመልኪቱ ንረኽቦ… ምስ ተፈጥሮን ንሓድ ሕድናን ኣብ ዘሎና ርክብ ዝመርሕ። … ቤተ ክርስቲያን መሬትን ወሓይዝ ማያትን ናይ ከባቢ ኣየርን ኩሉ ካብ ፈጣሪ ዝተዓደሉ ጸጋታት ንምክንኻን እተነቓቕሕ ጥራሕ ዘይኰነት፡ ሰብ ካብ ርእሰ ምዕናው ክሕለው እውን ትኸላኸል፡ ሰብኣዊ ምሕዳር ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብ ዝኽበር እንተድኣ ኰይኑ፡ ስነ ምህዳር ከባቢ እውን ንገዛእ ርእሱ ረባሓይ እዩ ዝኸውን። … ፍጥረት ምስ ፈጣሪ ዘለዎ ርክብ ምስ ዝብተኽ ተፈጥሮ ዘለዎ ጸጋታት ኵሉ ናብ ብኢጐነት ዝውነን ንብረት እዩ ዝቕየር፡ ህልውና ናብ ምኽዕባት ዝብል ኪደት ይድረኽ፡ … እዚ ዓይነት ኣነባብራ’ዚ ክውገድ ሰብ ናይ ተፈጥሮ ዓቃብን ሓላውን ዝብል ሓላፍነቱ ብግብኡ ክጥቀመሉ ይጽዋዕ-ይሕተት፡ ንናይ ኵሉ ናይ ህላዌ ክብሪ ከማዕብሎን ከፍርዮን መታን
ይብሉ።


text:
ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ናይ ለውጢ ጉጅልኦምን ናብ ስልጣን ዘደየቦም ቓልሲ ህዝቢ ኢትዮጵያ እዩ ክብሉ ክልተ መራሕቲ ተቓውምቲ ፓርትታት ኢትዮጵያ ኣፍሊጦም።ቀዳማይ ሚንስትር ኮይኖም ክምረፁ ኣሜሪካ ኢዳ ኣእትያ እያ ንዝብል ከምዘይቕበልዎ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ፕሮፌሰር መረራ ጉዲናን ይገልጹ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ኣብ ከተማ መቐለ ኣብዝተኻየደ መድረኽ ዘተ ዝተልዓለ ጉዳይ መሰረት ብምግባር ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ዶ/ር ብርሃኑ ፕሮፌሰር መረራን ኣብ ባይታ ንዘሎ ሓቂ ኣየንፀባርቕን ኢሎም።
ኣቦ መንበር ኣርበኞች ግንባር 7 ግንቦት ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ኣብ መቐለ ዝተኻየደ ኣኼባ ብዝርዝር ከምዘይተኸታተሉዎ ብምግላፅ ብድምጺ ኣሜሪካ ካብ ዝተመሓላለፈ ሪፖርትን ኣብቲ ኣኼባ ሰባት ተዛረቦምዎ ካብዝተብሃለን ግን ኣብ ዝተፈላለየ ዓለም ንነብር ዘለና እዩ ዝመስል ኢሎም።።
“ኣብቲ ከባቢ ዘለው ሰባት ንኩነታት ኢትዮጵያ ምርዳእ ዘይኮነስ ንባዕሎም ከዊሎም ቅድሚ ሎሚ ይነብርሉ ዝነበሩ ዓይነት ኣመለኻኽታን ስምዒትን ከምዝርከቡን ነቲ ለውጢ ካብ ሱሩ ንምርዳእ ይፍትኑ ከምዘየለውን እዩ።ኣብ መስርሕ ለውጢ ኩሉሻዕ ክፍጠሩ ዝኽእሉ ሽግራት እናግዘፉ ናይ ዝሓለፈ ናትና ይሐይሽ፣ዝተረጋግአን ሰላምን ነይሩ… ምናልባሽን እውን ናይ ዝሓለፈ ዝሓሸ ልኡላዊነት ዝተንፀባረቐሉ ነይሩ ኣብ ዝብል ናይ ሕልሚ ዓለም ዘለው እዮም ዝመስሉ።”
ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ብተወሳኺ ኣብታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ለውጢ ብመሰረታዊ መልክዑ እናተለወጠ ምዃኑ ንሳቶምን ካልኦትን ኣብታ ሃገር የካይዱዎ ዘለው ምይይጣት ካብቲ ንሳቶም ኣብ ስልጣን ዝነበርሉ እዋን ዝተፈለየ ምዃኑ ኣይተረድኡዎን ዘለው ኢሎም ።
ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞን ኣባል ኣመራርሓ መድረኽን ዝኾኑ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ብወገኖም ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ኢትዮጵያ ይርኣዩ ናይ ዘለው ሽግራት ፀጥታ ነቲ ለውጢ ዘይድግፉ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ዝርከቡ ሓይልታት እዮም ኢሎም።
“እቲ ዓብዪ ሓደጋ ምእታው ናይ ወፃኢ ጣልቃ ኣይኮነን።ኢህወዴጋዊያን ነቲ ለውጢ ተሰማሚዖም ንቕድሚይ ኣይመርሑዎን ዘለው።ሓደ ንድሕሪት እናጎተተ እቲ ካልእ ንቕድሚት ንምድፋእ እናፈተነ ምናልባሽ እታ ሃገር ቀሊል ናብ ዘይኮነ ቅልውላው እናደፍኡዋ ዘለው ይመስለኒ።”
ፕሮፌሰር መረራ ኣብ ኣዋሰንቲ ወረዳታት ክልላት ሶማሊያን ኦሮሚያን ግጭታት ምቕፃሎምን ኣብ ዶባት ክልላት ኦሮሚያን ቤንሻጉል ጉሙዝን ዘለው ዝለዓለ ምምዝባላት፤ዕንወትን ዘረፋን ንብረት፣ዝካየዱ ዕጥቃዊ ስልጠናታት፣ከቢድ ብረት ሓዊሱ ምትእትታው ኣፅዋርን ክርአ ከሎ ካብ ናይ ወፃኢ ሓይሊ ዘይኮነስ ኣብቲ ለውጢ ዘይተሰማምዑ ናይ ኢህወዴግ ክንፍታት ዝፈጥረዎ ምስሕሓብ እዩ ዝመስል ኢሎም።
ኣቦ መንበር ህውሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ኣብዝሓለፈ እዋን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ጣልቃ ምእታው ናይ ወፃኢ ኣሎ ኢሎም ነይሮም።
ላዕለዋይ መሪሕነት ህውሓት ዝነበሩ ኣቶ ስብሓት ነጋ ኣብዚ ሰሙን ኣብዝሃብዎ ርእይቶ ድማ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣቦ መንበር ገይሩ ኣብዝመረፀ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኢድ ኣሜሪካ ኣለዎ ኢሎም ኣለው።
ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ግን በዚ ኣይሰማምዑን።
“ናይ እኒ ኣብይ መንግስቲ እቲ ህዝቢ ይኣክል ብምባሉ ዝመፁ እእዩ።ብዝተወሰነ ነዚ ስርዓት ንምድሓን፣ንሳቶም እውን ከም ድላዮም ክዛረቡ ዝኽኣሉ እኒ ኣብይ ብምምፅኦምን ብዝተወሰነ ደረጃ ነቲ ማሕበረሰብ ንምርግጋእ ብምኽኣሎምን እዩ።እቲ ስራሕ ግን ኣይተወድአን፤ገና ብዙሕ ስራሕ ዝሓትት እዩ።”
ሕጊ ዘኽብሩ እንተኾይኖም ብዙሕ ገበንን ብልሽውናን ሰሪሖም ኣብ ውሽጦ ተሓቢኦም ዘለውን ናብ ሕጊ የቕርቡ’ሞ ድሕሪኡ ዝተረጋግአትን ዴሞክራሲያዊትን ሃገር ክንፈጥር ኢና ኢሎም ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ።
ዶ/ር መረራ ጉዲና እውን ተመሳሳሊ ርእይቶ ሂቦም ኣለው።
“ናይ ህዝቢ ቓልሲ ዘምፅኦ ለውጢ እምበር ፈረንጂ ንመንእሰይ ኦሮሞ ክንቀሳቕስ፣ፈረንጂ ናብ ጎንደር ከይዱ ንመናእሰይ ክመርሕን ከንቀሳቕስን ወይም ክውድብን ኣይርኣኹን።”
ኣቦ ወንበር ኦፌኮ ዶ/ር መረራ ጉዲናኣብዚ ሕጂ እዋን ይካየድ ዘሎ ለውጢ ብናይ ኢትዮጵያ መናእሰይ፣ናይ ኦሮሞ መናእሰይ እዩ ኢሎም ።
ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ትማሊ ኣብዝሃቦ ርእይቶ ኣሜሪካ ኣብ ምርጫ ዶ/ር ኣብዪ ኢዳ ኣእትያ እያ ዝብል መሰረት-ኣልቦ እዩ ክብል ገሊፁዎ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ብኣማኑኤል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝውነን ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን FBI ማለት ወከልቲ ናይቲ ዝለዓለ ፈደራላዊ ጸጥታዊ መርማሪ ሓይሊ ፖሊስ ኣመሪካ ኣብቲ ገዛ ሃንደበት ተረኺቦም ብጽኑዕ ድሕሪ ምፍታሾም ፡ ዘድልዮም ሓበሬታን ጭብጥታትን ኣኪቦም፡ ኣብቲ ገዛ ንዝጸንሓኦም ኮምፒተራት ከምዝወሰዱወን ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣመሪካ ዝነበረ ግርማይ ሳንቲም፡ ብመንግስቲ ኣመሪካ ድሕሪ ምስጓጉ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ክወጽእ ርዑኡ ጠቕሊሉ ተዳልዩ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ኣቶ ዓንዱ ብርሃነ ዝተባህለ፡ ኣብ ኣመሪካ፡ ኣብ ዋሺንግተን ዝቕመጥ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ብ18 ሰነ ብሕማም ዓሪፉ ሬስኡ ብ23 ሰነ ናብ ዓዲ ምስ ተላእከ፡ ኣብ ዓደቡኡ ኣምሁር ኣብ ዝርከብ ቤተክርስትያን ፍትሓት ከይግበረሉ ድሕሪ ምኽልካሉ ንቡር ፍትሓት ከይረኸበ ከምዝተቐብረ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሙዘቀኛታት “ክብሪ ሞያና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ተኣኪቦም፡ ዓውዲ ሙዚቃ ኤርትራውያን ንምግምጋምን ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ሞያውያን ሙዚቀኛታት ንምትብባዕን ዝዕላምኡ ውራይ ከም ዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፋ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ፋይናንሳዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለየ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ዘተ ብዛዕባ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ድምጺ ኣመሪካ
ቴድሮስ መንግስቱ ዝተባህለ ሓደ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ኣብ ህዩስተን፡ ኣመሪካ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብደገፍቲ ህግደፍ መጥቃዕቲ ከምዝወረዶ ብምጥቃስ፡ ነቲ ኩነታት ጽጹይ መጽናዕቲ ክካየደሉ CPJ ዝተባህለ ተጣባቒ መሰል ጋዜጠኛታት ኣጥቢቑ ጸዊዑ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ቆንስል ኤርትራ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኣቶ ሳልሕ ኢማን ማሕሙድ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኣመሪካ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ እሙናት ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንሃብቲ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኢሳያስን ኣቶ የማነ ገብራኣብ ከይንቀሳቀስ ከምዝኣገደቶ ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ናይ ሎሚ 16 ሚያዝያ ዜናኣ ኣቃሊሓ።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፍ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ቑጠባዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለይ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ንመደምደምታ ስምረት ሰለስተ ውድባት ማለት ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን፡ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ. ዋዕላ ከካይዱ ምዃኖም ንሕብር። ቀንዲ ዕላማ’ ናይ’ቲ ዋዕላ፡ ኣባላት ሰልስቲኡ ውድባት/ሰልፍታት ነንሕድሕዶም ንኽላለዩን፣ ርኢቶን ለበዋን መሰረታት ኣብ’ቲ ናብ ኣባላት ተዘርጊሑ ዝወርሐ ንድፊ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮን ቅዋም ሰልፍን ጸሚቝካ ናብ’ቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ መጸናበሪ ጕባኤ ንምቕራብ እዩ።
ዝኸበርኩም ኣሰናዳእቲ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ክፍሊ ትግርኛ ንሕና ኣብ ሽቱትጋርትን ከባቢኡን ሃገር ጀርመን እንርከብ ኤሪትራዊያን ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕ በራትን ከምኡውን ውልቀ ተቓወምቲ ኤሪትራውያንን ዝኾናን መደባትኩም ብተገዳስነት መዓልታዊ ኢና ንከታተሎ ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ላዕለዋይ ዲፕሎማት ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ኮይኑ ብፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ዝተመዘ ጆኒ ካርሰን ምስ ሮይተርስ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠየቕ፡ ኤርትራ ምስ ኣመሪካ ዘለዋ ዝምድና ከተማሓይሽ ትደሊ እንተደኣ ኮይና ነቲ ኣብ ሶማልያ ትገብሮ ዘላ ኣሉታዊ ምትእትታው ደው ከተብሎ ኣተሓሳሲቡ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎ ንደሞክራስያዊ ሰልፊ ወኪሉ ዝተወዳደረ ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ 2008 ቀዳማይ ጸሊም-ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ብምምራጽ ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከቡ ግብረሽበራውያን ትሕግዝ እያ ካብ ዝብል ሻቕሎት ተበጊሳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣ እገዳ ከምዘጽንዐት ኣገልግሎት ዜና ኣሾሼትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ኤህም ጨንፈር ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ሳልሳይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ብዓወት ብዕለት 5ተ ሓምለ 2008 ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣቃኒዑ።
ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኮንዶሊሳ ራይስ ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ኢትዮጵያ ብምብጻሕ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ዞባ ዓበይቲ ቀላያት ከምእትሳተፍን ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከምእትራኸብን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንኣፈኛ ስተይት ዲፓርትመንት ብምጥቃስ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብዚ እዋን’’ዚ መውጽኢ ኣፍ ‘መንግስቲ ኤርትራ’ “ ኣመሪካ፡ ኣመሪካ “ ኮይኑ ‘ሎ። ሎምስ እቲ መረረ ፕረዚደንት ዝጥርዙ መደረ፡ ኣብ ሃገራዊ ጽምብላት ውሒዱስ፡ ከም “ዋዕላ ዕርቂ ሶማላውያን” ዝኣመሰለ ንኣመሪካ መጻረፍን መተንፈስ ቅብጸትን ዝኸውን መድረኻት ምፍጣር ‘ውን ተጀሚሩ ኣሎ።
ናይ ባይቶ ኣመሪካ (ሰነት) ኮሚተ ወጻኢ ዝምድናታት ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብኣመሪካን መንግስቲ ሲሪላንካን ከም ‘ግብረሽበራዊ ውድብ’ ዝጥቀስ ‘ታሚል ታይገርስ’ ቀጥታዊ ወተሃደርዊ ሓገዝ ይገብር ከምዝነበረ ከምዘቃለዐ ኤሽያን ትሪቡን ዝተህለ መርበብ ሓበሬታ ይገልጽ።
ኣመሪካ ንኤርትራ ምስተን መወልቲ ግብረሽበራውያን እትብለን ሃገራት ክትሰርዓ ትደናደን ከምዘላ ሮይተርስ ንላዕለወይቲ ብዓልቲ ስልጣን ኣመሪካ ብምጥቃስ ካብ ዋሺንግተን ኣብ ዘመሓልለፎ ጸብጻብ ይሕብር።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ከም መርኣያ ናይቲ እናኣንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናኡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካሊፎርንያ ዝነበረ ቆንስላዊ ቤትጽሕፈት ኤርትራ ክዕጾ ከምዝኣዘዘ ቢቢሲ ሓቢሩ።
ግዳያት ግጭት ኤርትራ ኢትዮጵያን (1998-2000) ዝኾኑ፡ 700 ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቝቦም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተወለድቲ ብሄረ ኩናማ፡ መሰል ዑቕባ ተዋሂቡዎም ኣብ ኣመሪካ ሓድሽ ህይወት ክጣየሱ ናብ ኣመሪካ ይኸዱ ከምዘለዉ ላዕዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ብምኽንያት 24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ስታድዩም ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ብዘይተግባራውነትን ምትሕልላኻትን ውሳኔ ምምላካት ዶብ ኤርትራ ኢትዮጵያን ተሓተቲ ሰበስልጣን ኣመሪካ ምዃኖም ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 18 August 2019
ጂቡቲ፣ ካብ 16 ነሓሰ ኣትሒዙ፣ ኣብ ኣስመራ ዝካየድ ዘሎ ግጥማት ሴካፋ ካብ ምስታፍ ቦኺራ።
እታ ሃገር፣ 11 ሃገራት ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ክሳተፍኦ ምዃነን ኣቐዲሙ ዝተሓበረ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ከምዝቦኸረት ንኣዳላወቲ ኮሚተ ብወግዒ እኳ እንተፍለጠት፣ ዘይትሳተፈሉ ምኽንያት ግና ኣየነጸረትን።
ጂቡቲ ካብቲ ክሳብ 1 መስከረም ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ግጥም ሴካፋ ዘይተሳተፈትሉ ምኽንያት ብሰንኪ ስእነት ባጀት ምዃኑ ዝጠቕሱ ኣለዉ።
ይኹን’ምበር እታ ሃገር፣ ኣብ ናይ መወዳእታ ሰዓት ነቲ ውሳኔ ዝወሰደትሉ ምኽንያት፣ ፖለቲካዊ ምዃኑ ካልኦት ወገናት የረድኡ።
ምስ ታንዛንያን ሱዳንን ኣብ ጉጅለ ሰለስተ ተመዲባ ዝነበረት ጂቡቲ፣ ካብዚ ናይ ኣስመራ ግጥም ድሕሪ ምስሓባ፣ እቲ ምድብ ኣብ ክልተ ጉጅለታት ዳግመ ምትዕርራይ ክግበረሉ’ዩ ተገዲዱ።
መራሕቲ ኤርትራን ጂቡቲን ንምቅርራብ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድን ንጉስ ስዑዲ ዓረብ፣ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑዲን ዝተወስደ ተበግሶ፣ ከምቲ ዝተሓስቦ ክቕጽል ኣይከኣለን።
ፕረዚደንታት ኤርትራን ጂቡቲን፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መስከረም 2018 ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዘካየድዎ ፈላሚ ርክብ፣ ካብን ናብን ኣስመራ ጅቡቲ ክበጽሑ መደባት እኳ እንተነበረ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን።
ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ ምስ ኤርትራ ዘሰሓሕባ ከባቢታት ናይ መወዳእታ ውሳኔ ከይተዋህቦ፣ ዝምድና ክልትኤን ሃገራት ናብ ንቡር ክምለስ ኣይክእልን’ዩ ዝብል መርገጺ ሒዙ ምጽንሑ ይፍለጥ።
====================


text:
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ግድብ ዓብዪ ህዳሴ ኢትዮዽያ ወግዓዊ መርገፂ ኣይሓዘትን። እዚ ግድብ‘ዚ መንግስታዊ ፕሮጀክት‘ዩ።ኣብ ምህናፅ‘ቲ ግድብ ቀጥታዊ ደገፍ ገንዘብ ኣይንገብርን ኢለን ኣምባሳደር ሃስላክ።
ኩባንያታት ኣሜሪካ ግና ኣብ ምዝርጋሕ መስመር ኤሌክትሪክ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ሓይሊ ናብ ወፃኢ ንምሻጥን ድልየት ኣለዎም።ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ትነጣጠፈሎም ዘፈራት ሕርሻ፣ትምህርትን ጥዕናን‘ዮም።
ንሰራዊት ኢትዮዽያ ካብ ኣፅዋር ወፃኢ ዘሎ ነገራት ንድግፍ።ንሰራዊት ሶማልያ ንዘሰልጥኑ‘ውን ንሕግዝ።ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ካብ ዝኣተውሉ ጊዜ ንዳሓር ኣብ ባይታ ይራኣይ ዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ዘግርም‘ዩ ይብላ እተን ኣምባሳደር።
ብዛዕባ ኤርትራ ”ፖሊሲና ኣይተቀየረን።ብርክት ዝበሉ ክንዘራረበሎም ዝግባእ ኣጀንዳታት ኣለውና።ካብኡ ዝሓለፈ ክልተ ሃገራት ምስ ዝሳሓሓባ ኣፈላላየን ኣብ ሰደቃ ኮፍ ኢለን ክፈትሐኦ ኢና ነተባብዕ።ስለዚ ነዚ ምስሕሓብ ኣብ ምፍታሕ ቀጥታዊ ተሳትፎ የብልናን” ኢለን።
እተን ኣምባሳደር ”ኣብ መዓስከር ኤርትራውያን ስደተኛታት በፂሔ ነይረ።ብሕልፊ ቆልዑ ክትሪኢ ከለኻ፣ህዝቢ ካብ ሃገሩ ብከም‘ዚ ክስደድ ምርኣይ ኣዝዩ ዘጉሂ‘ዩ። ኣዝዩ ዘሕዝን‘ዩ።ብጠንቂ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድዩ ቁጠባዊ ፀገም ክስደዱ ከለው ምርኣይ ከምዝመስለኒ ኣዝዩ ዘሕዝን‘ዩ“በላ።


text:
“ሰብኣይ ምስ ኮንኩ፡ ሚስዮናዊ ኮይነ ናይ ቻይና ክኸይድን ወንጌል ክሰብኽን እየ።“ ብምባል ኩሉ ግዜ ኣብ ኣእዛን ስድርኡ፡ ዝቓጭሎ ህንጥዩነት ካብ ልቡ ኣፍሲሱ ዝነግሮ ዝነበረን እዩ። እዚ ሓሳብን ትልምን ገና ሓደ ሕንጫል ንእሽቶ ቆልዓ እንኮሎ ዝምነዮን ሃረር ዝብሎን ናፍቖት ልቡ እዩ፣ – ጀምስ ሃድሰን ተይለር።
ድሕረ ባይታ ስድራቤት
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ብ21 ግንቦት 1832 ኣብ ባንስለይ እትብሃል ናይ ዓባይ ብርጣንያ ከተማ ተወልደ። ካብ ሓደ ፋርማሲስን ናይ ሜቶዲስት ቤተ ክርስትያን ኣባልን ሰባኽን ዝኾነ፡ ጀምስ ተይለር ዝተባህለ ኣቦ ተወልደ። ኣብኡ ሰባኽን ወዲ ሰበኽትን እዩ ነይሩ። ወለዱ፡ ንእግዚኣብሄር ኣዝዩ ዘፍቅሩን፣ ኩሉ ሰብ ድማ መገዲ ክርስትያና ክፈልጥ ሃረር ዝብሉን፡ ብልዑል ተኣማንነት ዘገልግሉን ኣገልገልቲ ኣምላኽ ነበረ። ኣደ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣሚሊያ ሃድሰን ተይለር ድማ ከምኡ ንፍዕትን ንእግዚኣብሄር እትፈቱን እምንቲ በዓልቲ-እንዳ እያ ዝነበረት።
ስለዚ ድማ ከም ህጻን፡ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኩሉ ሰብ ክረኽቦ ሃረር ዝብሎ፡ ብሉጻት ወለዲ ዝተዓደለ ቆልዓ ኮይኑ እዩ ዓብዩ፡ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ፡ ኣዝዩ ትኩርን ምጭዉን እዩ ዝነበረ፣ ግናኸ ኣዝዩ ወሳንን ተሪርን ስለ ዘይነበረ፡ ወለዱ ባህርያቱ ብቀሊሉ ከይበላሾ ኣዝዩ ይፈርሁን ይስኸፉን ነበሩ። ወለዱ ግና፡ ምእዛዝን ምግታእ ርእሱ ክመሃር ከም ዝግብኦ ካብ ሽዓኣ እዮም ተገንዚቦን ዝነበሩ። ሽሕ እኳ ተነቃፊ ቆልዓ እንተነበረ፣ እዘን ትምህርትታት እዚኣተን ንኽምህርዎ ግና ቆሪጾም ወሰኑ።
ገና ወዲ ክልተ፡ ሰለስተ ዓመት ንእሽቶ ህጻን ኮይኑ፡ ምስ ኣብኡን ኣዲኡን ንቤት ክርስትያን ይኸይድ ነበረ። ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበረ ናይ ቤተክርስትያን ነዊሕ መደብ ናይ ኣገልግሎት እንተ ደኣ ብስነ-ስርዓት ተኻፊሉ፣ ቡራኬ ተገይሩ ተወዲኡ ድማ፣ ወለዱ ነቲ ኣብ ድሕሪኦም ኮፍ ንዝብል ኣቦሓግኡ ንተይለር ንኽሓቅፎ ይህብዎ ነይሮም። እዚ እቲ ሓደ ኣብ መላእ ህይወቱ ዝዝክሮ ተዘክሮታት እዩ።
ንእሽቶ ቆልዓ ኮይኑ ካብቲ ኣዝዩ ዘሓጉሶ ዝነበረ ነገር ድማ፣ ምስ ምንኣስ ሓዉ ምጽዋት ይፈቱ ምንባሩ እዩ። ከምኡ ድማ ነታ ንእሽቶ ሓፍቱ ብእግራ ምኻድ ንኽምህራ፡ ታተ የብላ ከምዝነበረ ይዝኽር። ኮይኑ ግና ገና እንሽተይ እንዳሃለወ እንከሎ እዩ እቶም ኣዝዮም ዝፈትዎም ዝነበረ፡ ክልተ ምንኣሱ ኣሕዋቱ ብሞት ካብዛ ዓለም ዝተፈለይዎ። እዚ ድማ ናብራ እዛ ዓለም፡ ጓህን ደስታን መኻፍልቲ ህይወት ምዃኖም ብንኡሱ ዝተማህሮም።
ካልእ ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣዝዩ ዝፈትዎ ዝነበረ ነገር፡ ምስ ፍጥረታትን እንስሳታት ዝነበሮ ፍቕሪ እዩ። ሓደ መዓልቲ ኣብታ ዝነብረላ ዝነበረ ከተማ ምርኢት ናይ እንስሳታት ነበረ፣ እዚ ድማ ንሃድሰን ዝያዳ ብህንጥዩነትን ብተመስጦን ንክርእዮ ቀሰቦ። ኣብዚ ምርኢት እክብካብ ናይ ኣዕዋፍን ካልኦት እንስሳታትን ብመልክዕ ኤግዚቢሽን እዩ ቀሪቡ። ኣብቲ ምርኢት ድማ ካብ ፍቕሪ እንስሳታትን ተፈጥሮን ዝተላዕለ፣ ብዘይ ገለ ስንባደ ነቶም ኣብ ኣዝዩ ነዊሕ ጣውላ ተሓጺሮን ተቀሪቦምን እንስሳታት ክርእዮም ሃረፈ። ይኹን ኣምበር መእተዊ ናብቲ ምርኢት ዝኸውን ኣብ ኢዱ ዝነበረቶ፡ ብክንደይ ጻዕሪ ዝረኸባ ሓንቲ ሳንቲም ጥራይ እያ። ነቲ ኣብቲ መእተዊ ኣፍ ደገ ናይቲ ምርኢት ቦታ ዝነበረ ሰብ ምስ ሃቦ ግና፣
“ኣብዚ ምርኢት መእተዊ እኮ ክልተ ሳንቲም እዩ” ብምባል መለሰሉ፣
ተይለር ድማ፣ – “ካልኣይቲ ሳንቲም ደኣ ዘይብለ፣ ካብ ዘይምህላው ድማ ሓንቲ ሳንቲም ምህላው ከም ዝሓይሽ ትፈልጥ ኢኻ።” ኢሉ ምኽንያት ሃበ
ነቲ ዘቕረቦ ምኽንያት ስለዘይተቀበሎ ግና፣ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ተሪሩ ምእታው ኣበዮ። ተይለር ድማ ኣዝዩ ጉህዩ፣ ጸገሙ ነዲኡ ንኽነግራ እንዳጎየየ ኸደ። ወላዲቱ ግና ብኣንጻሩ፡ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ንመእተዊ ክልተ ሳንቲም ከኽፍል ብምሕታቱ ሓላፍነቱ ከምዝገበረ ገለጸትሉ። ኮይኑ ግና ካልእ ዘዕግብ ኣገባብ ኣፈታትሓ ናይዛ ሽግር ከኣ ኣምጸአትሉ። ከምዚ ድማ በለቶ፣
“ሃድሰን ኣብዘን ዝሓለፋ መዓልታት ጽቡቅ ኢኻ ክትገብር ቀኒኻ፣ ኩሉ ተግባራትካ ደስ ስለ ዝበለኒ ድማ እዛ ሳንቲም እዚኣ እንካ፡ መወሰኽታ ካልኣይቲ ሳንቲም ክትኮነካ እያ።“ ኢላ ካልኣይቲ ሳንቲም ወሰኸትሉ፡ ልቡ ብሓጎስ ተመሊኡ ድማ እናዘለለ ጐይዩ ኸደ።
ስድራቤት ጀምስ ተይለር፡ ካብ ግዜ ቁልዕነቶም ጀሚሮን ኩሉ ስነ-ስርዓትን ስነ-ምግባር ተማሂሮም እዮም ዓብዮም። ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ደገ፡ ምስ ሰባት ኮነ ንውልቖም፡ ኩሉ እዋን ጽፉፋትን ጽሩያትን ክኾኑ፡ ኣእዳዎምን ገጾምን ብዝግባእ ክሕጸቡ፣ ጫምኦም ክነግፉ፣ ጽፍሮም ብግቡእ ክሕዙን ተማሂሮም እዮም ዓብዮም።
ብዘይካ እዚ’ውን፡ ሰዓት ምኽባር እቲ ካልእ እተማህርዎ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ዉሉዶም፡ ኣብ እዋን መኣዲ፡ ኣብ ቆጸራታትን ካልእን ኩሉ ዝህልዎም ርክባትን፣ ኣብ ሰዓቱ ክርከብ ከምዘለዎም ፈሊጦም ዓበዩ። ብዙሕ እዋን ድማ ኣብኦም ተይለር ከምዚ ይብሎም ነበረ፣ – “ሓሙሽተ ሰባት ንሓንቲ ደቂቅ እንተደኣ ተጸብዮምካ፡ ተመሊስካ ክርከብ ዘይክእል ሓሙሽተ ደቃይቅ ኣብ ህይወትኩም ከም ዝጠፍእ ክትፈልጡን ክትግምቱን’ዶ ኣይንኽእልን?” ብምባል ኩሉ ግዜ ይብድሆም ነበረ።
ኣብኦም፡ ብድኽነት ካብ ምዕባዩ ዝተላዕለ፡ ንደቁ ዝውረስን ዝወሃብን ሃብትን ናይ ዓለም ትሕዝቶን ብዙሕ ኣይነበሮን። ግናኸ ኣዝዩ ብሉጽ ነገር ደኣ ኣውሪስዎም ሓለፈ። ንሱ ድማ – ጽኑዕ እምነት ኣብ እግዚኣብሄርን ልዑል ክብሪ ንቃል ኣምላኽን።
ትምህርትን ስራሕን
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ኣዝዩ ተሪርን ደፋርን ስለዘይነበረ፡ ናብ ቤት ትምህርቲ ኣብ መጀመርታ ዓመታቱ ኣይከደን፡ ግና ትምህርቱ ብዝያዳ ኣብ ገዛ እዩ ቀሲምዎ። ኣብ ገዝኡ ድማ ካብቶም ለባማትን ወራዙን ወለዱ፡ ልዕሊ እቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ክረኽቦ ዝኽእል ፍልጠትን ስነ-ምግባርን ቀሲሙን ተማሂርን እዩ ዓብዩ።
ግና ጀምስ ሃድሰን ተይለር ናይ ትምህርቲ እዋኑ ወዲ 11 ዓመት ምስ ኮነ እዩ ጀሚርዎ። ትምህርቱ ድማ ምስ ብዙሓት ቆልዑ ምሕዝነት ክገብርን ንክፋለጥ ኣዝዩ እዩ ሓጋዚ እዩ ነይሩ። ነገር ግን፣ ናይ ትምህርቲ ግዚያቱ ጽቡቃትን ጥዑማትን ኣይነበራን። ምኽንያቱ ድማ፡ እቲ ኣብ ገዝኡ ዝተማህሮ፡ ናይ ንእስነቱ እምነት ኣጥፍኦ፣ ህይወቱ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ካብ እግዚኣብሄር እንዳረሓቀት ከደት፡ ተመሊሱ ክሳብ ህይወቱ ንጐይታ ዝህብን ዝውፍን ድማ ብዙሕ ዓመታት ሓለፈ።
ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ፡ ኣብ ሓደ ባንኪ ከም ጸሓፊ ኮይኑ ስራሕ ጀመረ። ይኹን እምበር ኣብቲ ቦታ ስራሕ እምነቱ፡ ከም ፋሽኑ ዝለፎን ድሑን ኣተሓሳስባን፡ ብኩሉ ንጹልን ብፈላስፋትትን ጸሓፍትን ድማ ተነቃድን መስሓቕን ኮነ። ድሕሪ 9 ኣዋርሕ ገዝኡ ምስ ተመልሰ፣ ካብ ካልእ እዋናት ብዝበኣሰ ካብ እግዚእብሄር ኣዝዩ ርሒቁ ነበረ።
ኣብኡን ኣዲኡን ግና ንድሕነት ዉላዶም ግዲ ስለዝነበሮም፡ ጾር ተሰኪሞም ነንመዓልቱ ይጽልይሉ ነበሩ። ሓፍቱ ኣመሊያ ድማ ንመዓልቲ ሰለስተ ግዜ ክትጽልየሉ ንኣእምሮኣ ድሉው ገበረቶ፣ ነዊሕ ኣይጸንሐን ድማ ጸሎት ወለዱን ሓፍቱ ምላሽ ረኸበ።
ለውጢ ሃድሰን ተይለር
ሓደ መዓልቲ ከባቢ ወዲ 17 ዓመት ምስኮነ፡ ኣብ ገዛ ምንም ዝሰርሖ ስራሕ ኣይነበሮን፣ ላዕሊ ታሕቲ ኢሉ ዝገብሮ ምስ ጠፍኦ ድማ፡ ኣብታ ኣጋ ምሸት ኣብ ናይ ኣቦይ ቤተ መጽሓፍቲ ኣትየ ንግዜ መሕለፊ ዝኸውን መጽሓፍቲ ክገላብጥ ጀሚረ። ኣደይ ኣብ ገዛ ዘይነበረትን፣ ናይ ዕረፍቲ መዓልቲ እዩ፣ እንታይ ደኣ እሞ፡ መጽሓፍ ምንባብ እዩ ዝሓይሽ። ካብቲ ኣብኡ ዝነበረ መጽሓፍቲ ግና፡ ዝስሕቦ ኣይረኸበ። ሃንደበት ግና፣ ሻቡ ኣዒንቱ ኣብ ሓንቲ ናይ ፋንፍለታት ሳንጣ ኣተኮራ። ሓንቲ ሰሓቢት ኮይና ዝተራኣየቶ ትራክት ናይ ወንጌል (ማለት ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ዝሓዘት ንእሽቶ ጽሕፍቲ) ኣልዓለ። ኣርእስቲ እቲ ዘልዓሎ ጽሒፍ “ድኻ ርቻርድ” ዝብል እዩ ዝነበረ። ንገዛእ ርእሱ ድማ ከምዚ ኢሉ ክዛረባ ጀመረ፡
“እዚ ጽሑፍ መጀመሪ ታሪኻዊ ዛንታ ይህልዋ ይኸውን እዩ፣ ኣብ መዛዘሚኡ ግና ፍሉጥ እዩ፣ ስብከት ወይ ሞራላዊ ማዕዳ ከም ዝህልዋ።” በለ።
“እቲ መፈለምታኣ ከንብብቦ እየ፣ እቲ ዳሕረዋይ ግና ነቶም ዝፈትዎ ክገድፈሎም እዩ።” በለ።
ነታ ጽሕፍቲ ኮፍ ኢሉ፡ ዳርጋ ብዘይተገዳስነት ሸለል ብምባል ከንብባ ጀመረ። ብርግጽ ኣብቲ እዋን ዝነበሮ ኣረዳድኣ፣
“ገለ ምድሓን ዝበሃል እንተሎ፡ ንዓይ ግና ኣይምልከተንን እዩ” ዝብል እዩ ነይሩ።
እታ ትራክት ድማ ስልቹው ኮይኑ እንዳኣንበበ፡ ኣብ ደስ ዘይበለቶ ክፋል ምስበጽሐ ድማ ክድርብያ እየ ብምባል የንብባ ነይሩ። ግናኸ እናንበባ ከሎ ግና፣ በቲ ዛንታ ናይታ ጽሕፍቲ ኣዝዩ ክርታዕን ውሽጢ ናይ ክሲ ነገርን ክስምዖ ጀመረ። ተረትዐ፡ ብብዙሕ ንብዓት ንበይኑ ድማ ኣብ ቅድሚ ጐይታ ተነስሐ። ርእሱ ድማ ንእግዚኣብሄር ሃበ።
ከንብባ እንከሎ ኣዲኡ ኣብ ገዛ ኣይነበረትን። እታ ነዚ ደስ ዘብል ወረ ቀዲማ ዝሰምዐት ግና፡ ሓብቱ ኣመሊያ እያ ነይራ። ኣዲኡ ምስ ተመልሰት ብዛዕባ ምልዋጡ ክነግራ እናተሃንጠየ፡ ብሓጎስ ሓቚፉ ሰዓማ። ከምዚ ኢላ ድማ ቅድሚ ምንጋሩ መለሰትሉ፡
“እፈልጥ እዚ ወደይ!” በለቶ ።
“እቲ ክትነግረኒ ትደሊ ዘሎካ ዘሐጉስ ወረ ንኽልተ ቅነ ዝኣክል ኣደሲቱኒ እዩ።“ በለቶ
ንሱ ግና ብቕልጡፍ፡ ኣመሊያ ሓብቱ ዝነገረታ መሲልዎ፡
“ስለምንታይ ግን ኣመሊያ ዝኣተወቶ ቃል ዘይሓለወት፧“ ኢሉ ክሓትት ጀመረ።
“ኣመሊያ፡ ኣነ ንማንም ሰብ ኣይነግርን እየ።“ ኢላትኒ ነይራ፣ ከምይ ገይሩ ከምዚ ይኸውን በለ።
ኣዲኡ ድማ “እዚ ወደይ ከምዚ እዩ” በለት። “ማንም ሰብ ኣይነገረንን። ቅድሚ ክልተ ቅነ ብዛዕባኻ ልበይ ኣብ ከቢድ ጾር እዩ ነይሩ፣ ናይ ድሕነትካ መረጋገጺ ክሳብ ዘይረኸብኩ ድማ ካብ ጸሎት ንኸይትንስእ ወሰንኩ። ንጹር መረጋገጺ ምስ ረኸብኩ ግና፣ ብኡ ንኣምላኸይ ብፍሉይ ኣመስገንክዎ።” በለቶ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ድማ ነቲ ኩነታት ብኸምዚ ይገልጾ፣
“ኣብታ ካባይ 70 ወይ ድማ 80 ማይልስ ርሒቃ ዝነበረት ኣደይ፡ ኣብ ልባ እንታይ ይኸውን ከምዝነበረ ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረንን። ሽዓ ምሸት፡ ካብ ድራር ክትትንስእ ከላ ወዳ ንኽልወጥ ኣዝዩ ብርቱዕ ናፍቆት እዩ ነይሩዋ። ካብ ገዛ ርሒቃ፡ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜኣ፡ ብዛዕባይ ንእግዚኣብሄር ክትልምን ከተማልድን ኣዝዩ ፍሉይ ዕድል ከም ዝረኸበት ኮይኑ እዩ ዝስምዓ ዝነበረ። ኣብ ክፍላ ኣትያ ማዕጾኣ ዓጽያ፣ ናይ ጸሎታ መልሲ ክሳብ ትረክብ ነታ ስፍራ ንኸይትሓድጋ ወሲና እያ ነይራ። እዛ ክብርቲ ኣደ ካብ ደቓይቕ ክሳብ ሰዓት ክሳብ መዓልታት ጸለየትለይ፣ መወዳእትኡስ ብሰንኪ ምንዋሕ ግዜ ክትጽሊ ኣብ ዘይትኽእለሉ ደረጃ በጽሐት። ግናኸ ኣብቲ እዋን ንእግዚኣብሄር ከተመስግን ጥራይ ከምዘለዋ እያ እተቀሰበት። መንፈስ ቅዱስ ድማ ንልባ፡ ናይ ዉሉዳ ናይ ምልዋጥ ግዜ ከምዝበጽሐ ኣፍሊጥዋ እዩ ዝነበረ። ልክዕ ኣብ ኣብ መንጎ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እየ፡ ኣነ ነታ ትራክት ኣልዒለ፣ ዘንበብክዋ። ኣብቲ “እቲ እተፈጸመ ዕዮ ክርስቶስ” ኣብ እትብል ኣርእስቲ ምስ በጻሕኩ ድማ ውሽጠይ ተተንከፈ። ንምንታይ እዩ እዚ ጸሓፋይ ከምዚ ዓይነት መግለጺ ክጥቀም ወሲኑ፣ ኢለ ሓተትኩ። ንምንታይ ክርስቶስ ፈጺምዎ፧ ኢለ ደጋጊመ ሓተትኩ።
እዚ ክብል እንከለኹ ድማ፡ ኣብ ኣእምሮይ ብቅጽበት “ተፈጺሙ’ዩ“ ዝብላ ቃላት ዝመጸ።
“እንታይ እዩ እቲ ዝተፈጸመ፧“ ደጊመ ሓተትኩ።
ብተደጋጋሚ ሓሳባት መጹኒ፡ ኣነ’ውን ሓንሳብሲ ከምዚ ኢለ ምላሽ ሂበ እየ “ምሉእን ፍጹምን ዕርቂ ካብ ሓጥያት፣ ናይ ሓጥያትና ዕዳ ተከፊሉ እዩ፣ ናትና ጥራይ’ውን ኣይኮነን፣ ግናኸ ኩላ ዓለም ሓጢኣት’ውን እምበር።“
ካልእ ሓሳባት ‘ውን መጸኒ፣ “እንተደኣ ኩሉ እቲ ስራሕ ተፈጺሙ፣ ኩሉ እቲ ዕዳ ውን ተኸፊሉ፣ ኣነ ክገብሮ ዝግበኣኒ ደኣ እንታይ’ዩ ተሪፉ፧”
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ብምቅጻል ከምዚ ይብል፣ “በዛ ሕጉስቲ መፈለምታ ለውጢ ናይ ህይወተይ፣ ልኽዕ ከምቲ ብርሃን ናይ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ሂወተይ ዘብርህ ኮይኑ እዩ ተሰሚዑኒ። ኣብ ከምዚ ኩነት ድማ ክትገብሮ ዘድለየካ ነገር የለን። እንታይ ደኣ፣ ብብርክኻ ተንበርኪኻካ ነቲ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ዝህበካ ድሕነት ምቅባልን፣ ምምስጋንን ጥራይ እዩ። ክብርን ውዳሴን ንዘልእለም ኣለም ንእኡ ይኹን።
ኣደይ ኣብ ክፍላ ኮይና ተንበርኪኻ ንእግዚኣብሄር እናመስገነት ከላ፣ ኣነ ኸኣ ኣብታ ኣብ ግዜ ዕረፍተይ ንበይነይ ዝኽዕነላን ነታ ንእሽቶ ፋንፍሊት ዘንበብኩላ መኽዘን፡ ንእግዚኣብሄር የመስግን ነበርኩ።”
ኣደይ ነዚ ወረ እዚ ካብ ማንም ሰብ ከምዘይሰምዓቶ ኣረጋገጸትለይ። ኮይኑ ግና፣ ህይወተይ ብሓይሊ ጸሎት ናይ ስድራይ ከምዝተለወጠ እየ ፈሊጠ። ሓደ መዓልቲ’ውን ብኣጋጣሚ ናተይ እትመስል ጥራዝ ናይ ዲይሪ መትሓዚ መዓልታዊ ፍጻሜታትን መዘከርታን ኣልዓልኩ። ናተይ ትመስል እናበልኩ ኣልዒለ ከፊተያ፣ እታ ጥራዝ ግና ናተይ ኣይነበረትን፣ ናይ ሓብተይ እያ ዝነበረት። ኣብ ገለ ገጻት ገንጺለ ድማ፡ ነዒንተይ ዝሰሓበኒ ጽሑፋት ረኸብኩ። ሓፍተይ እውን ከምኡ፡ ኣነ ሓዋ ክሳብ ዝልወጥን ጐይታ ዝረክብን መዓልታዊ ህይወታ ንጸሎት ናብ እግዚኣብሄር ከም እተቅርበኒ ዝነበረት ኣንበብኩ። ድሕሪ ሓደ ወርሒ ናይዚ እዩ እንበኣር፣ እግዚኣብሄር ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ከሰጋግረኒ ዝፈተወ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፣ ኣቦ እዛ ስድራ ዝኾነ ጀምስ ተይለር፡ ኣብ ሚስዮን ኣገልግሎት ኣዝዩ ግዱስ እዩ ነይሩ፡ ብፍላይ ድማ ኣብተን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዘገልግላ ናይ ሚስዮናው ኣገልግሎታት። ካብ ነዊሕ እዋን ድማ ኣብ ሃገር ቻይና ንሚስዮናዊ ኣገልግሎት ይግደስ እዩ ዝነበረ። እዚ ፍሉይ ተገዳስነት ሚሰንያዊ ኣገልግሎት፡ ናይዞም ፋርማሲስታዊ ሰብ ሞያን ናይ ሜቶዲስት እምነት ክርስትና ተኸተልትን ድማ፣ ንደቆም ገና ካብ ንእስነቶም ጀሚሮም ብፒተር ፓርለይ ንዝተጻሕፈት መጽሓፍ ብተደጋጋሚ የንብብሎምን የዘራርብዎም ነበሩ። ድሕሪ ነዊሕ ድማ ሃድሰንን ሓፍቱ ኣመሊያን ሓንቲ መዓልቲ ናብታ ሃገር ንክኸዱ ድልየት ከምዘለዎም ክገልጹ ጀመሩ። ካብተን ግዜያት ጀሚሩ ድማ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፣ – “ሰብኣይ ምስ ኮንኩ፡ ሚስዮናዊ ኮይነ ናይ ቻይና ክኸይድ እየ“ ብምባል፣ ናይ ግዜ ቁልዕነቱ ሕልምን ድሌትን ኣብ ነዊሕ ዝፍጽሞ ሃቀንኡን ገይሩ ዝተበገሰሉ።
ጻውዒት
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ድሕሪ ንጐይታ የሱስ ምፍላጡ፡ ህይወቱ ብሰላምን ብሓጎስን ዝተመልአ እዩ ነይሩ። በዚ ድማ ህይወቱ ንእግዚኣብሄር ወፈየ። ኣብ እተጸውዖ ዘበለ ንኽኸይድ ድሉው ኮነ። እግዚኣብሄር ድማ “ንቻይና ኪደለይ“ ዝብል ድምጺ፣ ብክስማዕ ብዝከኣል ብንጹር እዩ እተዛረበ። እቲ ጻውዒት ኣዝዩ ንጹር ነበረ፣ እዚ መንእሰይ ከኣ ኣይተወላወለን።
ብዛዕባ እዚ ካብ እግዚኣብሄር እተዋህቦ ጻዊዒቱ፡ ንናይ ትምህርቲ ሰንበት መምህሩ ነገሮ፣ መምህሩ ድማ ኣዝዩ ኣተባብዖ። እቲ መምህሩ ድማ ብቋንቋ ቻይና እተጻሕፈት መጽሓፍ ወንጌል ሉቃስ ሃቦ። ንነፍሱ ድማ ብኹሉ መዳያት ንህይወት ንሚስዮናዊ ኣገልግሎት ድልውቲ ክገብራ ጸዓረ። እቲ ዝነብሮ ዝነበረ ናብራ፡ ኣብ ፍርናሽ ዓራቱ ምድቃስን፡ ካልእ ነገራትን ጠንጢኑ ድማ ሓርፋፍ ናብራ ክላማመድ ጀመረ። ብዙሕ ኣካላዊ ተመኮሮታትን ምንቅስቃሳትም ብምግባር ንኣካላቱ ኣትረሮ። ብክርስትያናዊ ዕዮታት ድማ ንነፍሱ ኣበርትዓ። ኣብ ቻይና ከይዱ ነፍሳት ንምድሓን ከምጽእ እንተደኣ ኮይንኑ፣ እዚ ነገር እዚ ኣብ ገዝኡ እንከሎ ክጅምሮ ከም ዘለዎ ተረድኦ። በዚ ምኽንያት ድማ ትራክትታት ዘርግሐ፣ ትምህርቲ ሰንበት መሃረ፣ ንሕሙማትን ሽጉራትን በጽሐ፣ ንእግዚኣብሄር ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ዝሓሰቦ ዘበለ ኩሉ ገበረ።
እቲ ኣካያዲ ናይቲ ትምህርቲ ሰንበት ዝሃቦ መጽሓፍ ተጠቒሙ ድማ ናይ ቻይና ፊደላት ከጽንዕ ጀመረ። ቋንቋ ቻይና ምጽናዕ ቀሊል ጉዳይ ከም ዘይኮነ ስለ ዝፈለጠ፣ ብዝቀልጠፈ ክጅምሮ ደለየ። ሓደ ሰብ ከም ዝበሎ፡ እቶም ቋንቋ ቻይና ክመሃሩ ዝደልዩ “ናይ ሓጺን ኣካላት፣ ናይ ኣስራዚ ሳናቡእ፣ ናይ ተሪር ገረብ ርእሲ። ናይ ኣቻዮ ዝምጠጥ ኣእዳው፣ ናይ ንስሪ ኣዒንቲ፣ ናይ ሃዋርያት ልቢ፣ ናይ መልኣኽቲ ክእለት ምዝካር ከምኡ ‘ውን ዕድመ ማቱሶላ“ ክህልዎም ይግባእ ኢሉ። ሽሕ እኳ ንሃድሰን እዚ እተጠቅሰ ብቅዓት እንተዘይሃለዎ፣ ብትብዓት ግና ቛንቛ ቻይና ክመሃር ጀመረ፣ ጽቡቅ ድማ ሰጎመ። ነቲ ዝኸዶ ዓዲ ዝኾኖ ቛንቛን ባህልን ቻይና ኣጽኒዑ ድማ ከም ባህሊ እቲ ሃገር ምኽዳንን ምምጋብን ፈለጠ። ምስ ቻይናውያን ዘረዳድኦ ድማ ናይ ቻይና ማንደሪን ዝብሃል ቛንቛ ኣጽንዐ።
ድሕሪ’ዚ ድማ፡ ናብ ናይ ቻይና ኣገልግሎቱ ንምድላዉ ኢሉ፡ ብ1851 ናብ ኪንሲንግቶን ኣብኦን ሃል እትብሃል ከባቢ 140 ኪ.ሜ. ካብ ለንዶን ርሒቃ እትርከብ ከተማ፡ ከም ተሓጋጋዚ ንዶ/ር ሮበርት ሃርደይ ብምዃን ኣገልገለ። እታ ከተማ ብብዝሒ ድኻታትን ዘኽታማትን ዝነበሩዋን ዶ/ር ሃርደይ ድማ ናይ ነጻ ኣገልግሎት ሓገዝ ዝህበላ እያ ነይራ። ሃድሰን ድማ፡ በዚ ሓደ ናይ ሕክምና ሞያ እንተደኣ ኣጥርዩ፣ ኣብ ምድሓን ነፍሳት ጽቡቅ ዕድል ከም ዝኸፍተሉ ፈለጠ። ኣብ ፈለማ ኣብቲ ምቹእን ደስ ዘብልን ገዛ ዶ/ር ሃርደይ እዩ ተቀሚጡ። ነገር ግን እዚ ኣብ ምድላው ህይወት ሚስዮናዊ ተመራጺ ኩነት ኣይነበረን። ስለዚ ድማ ናብ ኣዝዩ ትሑትን ዘይጽቡቕ ዝኾነ ገዛ ናይ ኣሙኡ፡ ካብ ናይ ዶ/ር ሃርደይ ገዛ ገዓዘ። ንርእስኻ ኣብ ምክሓድን ኣብ ናብራ ሓቀይኛ ሚስዮናዊ ንምልማድ ኣብ ዝግበር ልምምድ ግና ገና ኣኻሊ ከም ዘይኮነ ይርድኦ ነበረ፣ ኣይዶንጎየን ድማ ከምታ ዝደልያ ዝነበረ ኣዝያ ትሕቲ ገዛ ረኸበ።
ኣብ ከምዚ እዋን እዚ ድማ ሃድሰን ምስ ሓደ ካብ ቻይናን ርሑቅ ምብራቕን ዝተመልሰ ካርል ጉትዝላፍ ዝተባህለ ጀርመናዊ ሚስዮናዊ ተራኸበ። እቲ ሚስዮናዊ ድማ ንመንእሰይ ሃድሰን ምስ ረኣየ፡ እዚ ጽቡቕ መንእሰይ፡ ዘንጸባርቅ ጸጉርን ዓይንን ዘለዎ መንእሰይ፡ ብምባል፡ ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፣ –
“ስለምንታይ ግና ከምኡ ወሲንካ፧”
“ንስኻ ብፍጹም፡ ንቻይና ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ።” ኢሉ መለሰሉ።
ወሲኹ ድማ፣ – “ንዓይ እዃ፡ ‘ቀይሕ ጸጉሩ ሰይጣን‘ ኢሎም እዮም ዝጽውዑኒ። ካባኻ ከኣ እሞ፡ ብራዕዲ ክሃድሙ እዮም፣ ከም ዝሰምዑኻ ክትገብር ፍጹም ኣይትኽእልን ኢኻ።“ ኢሉ ተስፋ ብዘቑርጽ መለሰሉ።
ብርግጽ እዚ ዘረባ’ዚ፡ ንገለ ተስፋ ከቁርጾ ዝከኣል እዩ። ሃድሰን ግና ብህድኣት ከምዚ ክብል ጥራይ እዩ ዝመለሰ፣ “እቲ ዝጸውዓኒ እግዚኣብሄር እዩ፣ ንሱ ድማ ብዛዕባ ሕብሪ ጸጉረይን ዓይነይን ኣጸቢቁ ይፈልጥ እዩ።” በሎ።
ናብራ ኣብ ድኽነት
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብታ ንቻይና መለማመዲት ክትኮኖ ኢሉ እተኻረያ ገዛ ናብር ኡቀጸለ። ከቢድ ናብራን መነባብሮ ክራይ ገዛን ተተሓሓዞ። እዛ እተኻረያ ገዛ ኣብቲ ዝኸፍአ ከባቢ ናይ ከተማ ‘ሃል’ እያ ዝነበረት። እተን ገዛውቲ፡ ኣብ ንሓድሕደን ዝጠማመታ፡ ብጸበብትን ንኣሽቱን ኣንጎሎታት ዝተኻበባን፡ ንኡሳትን ዘይረብሓ ጎጀታት ዝሓዛ፣ ኣብ መንጎአን ድማ ካናለ መአከቢ ጎሓፍን መሕለፊ ፈሳሲታት ዝነበረን እየን። እቲ ገዛውቲ ብልማድ “መሕለፊ ርስሓት” ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ። ውሕጅ እንተደኣ በርቲዑ ጎሓፍ ተሰኪሙ ናብኡ እዩ ዘምጽኦ። ኣዝዩ ሕማቕን ክሳዕ ክንድዚ ክፉእ ቦታ እዩ ዝነበረ። ሃድሰን ተይለር ግና መንበሪኡ ክከውን መረጾ። መንበሪ ክፍሉ ትሕቲ 12 ጫማ እስኬር (feet square) = ማለት 1.12 ሜትሮ ዃድሮ እያ ዝነበረት። ኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ምስ ደቃ ላዕለዋይ ክፍልን ክሽነን ሒዛ ትነብር ነበረት። ኣቶ ፊንች ዝበዝሕ ግዜኡ ኣብ ባሕሪ ስለ ዘሕልፎ፣ ሰበይቱ በቲ ብሃድሰን ተይለር ዝወሃባ ገንዘብ ናይ ክራይ፡ ማለት ሰለስተ ሽልን ኣብ ሰሙን ሕጉስቲ እያ ነይራ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብ ከተማ ሃል ኣብ መንበሪ ገዛ ናይ ዶ/ር ሃርደይ እናሰርሐ፣ ኣብቲ ኣዝዩ ናይ ነዳያትን ድኻታትን ዝኾነ ገዛውትን፡ መሕለፊ ርስሓት ዝበዝሖን ከባቢ ይቅመጥ። ንኻልኦት ዝሕግዘሉ ገለ ገንዘብ እንተረኸበ፣ ንርእሱ ዋጋ ከይሃበ፣ ጥጡቕ ሩዝን ናይ ስርናይ ባንን ጥራይ ብምምጋቡ፡ ብሓጎስን ባህታን ኣብ ጸባብ ገዝኡ ይነብር ነበረ። ኣብ መዓልታት ስራሕ ናብታ ምቾት ዘይብላ ገዝኡ ይሳለ፣ ሰንበት ድማ ንሕሙማት ይበጽሕ፣ ንሽጉራት ድማ ይሕግዝ። ማንም ክመርጾ ዝኽእል ዓይነት ናብራ ኣይኮነን፣ ግናኸ በረኸት እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊኡ ነበረ። እዚ ከኣ ልዕሊ እቲ ካብ ካልእ፡ ኩሉ ዓለም ክርከብ ዘይኽእል ሓጎስን ደስታን እዩ ዝነበረ።
ዕዉት ሚስዮናዊ ክኸውን እንተደኣ ኮይኑ፣ መንእሰይ ሃድሰን ክመሃራ ዝግብኦ ሓንቲ ትምህርቲ ከም ዘላ ተረዲኡ ነበረ። ንሳ ኸኣ ምህሮ እምነት እያ። ኣብታ ክኸዳ ዝደሊ ዘሎ፡ ርሕቅቲ ሃገር ከይዱ ዝውከሎ ሰብ የብሉን፣ እንትርፎ እግዚኣብሄር ኣምላኹ። ስለዚ ድማ፡ ብእምነት ምጽላይን፡ ከመይ ከም ዝጽሊ፡ መልሲ ጸሎቱ ብከመይ ከም ዝቅበልን ክፈልጥ ብግዲ እዩ ነይሩ። ተወሳኺ’ውን፡ ብጸሎት ከመይ ገይርካ፡ እግዚኣብሄር ሰባት ከምዝህበካን ሰባት ከምዘንቀሳቅሰልካን፡ ክፈልጥ ደለየ።
ነቲ ዝሕግዞ ዝነበረ ዶ/ር ሃርደይ፡ ብስራሕ ኣዝዩ ጽሙድ እዩ። ወይ’ውን ሓደ ሓደ እዋን ብዙሕ ይርስዕ ነበረ። ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ድማ፡ ንሃድሰን ከምዚ ኢሉ ነገሮ፣ –
“ደሞዝኻ እትኽፈለሉ ግዜ ክበጽሕ እንከሎ፡ በጃኻ ኣዘክረኒ፣” ኢሉ ሓበሮ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ግና ካብ ምጽላይ ሓሊፉ ምንም ንከይገብር ወሰነ። መልሲ ናይ ጸሎቱ ድማ፡ ባዕሉ እግዚኣብሄር፡ ንዶ/ር ሃርደይ ከዘክሮ ምኻኑ ኣሚኑን ተረዲኡን ነበረ። እዚ ድማ ንእምነት ኮኖን፣ እምነቱ ድማ ደልደለ።
ሓደ ግዜ እታ ናይ ክፍሊት መዓልቲ ቀረበት፣ ሓለፈት እውን። ዶሞዙ ግን ኣይተኸፍለን፣ ኣብ መወዳእታ እታ ሰሙን ፍርቂ ክሮውን (ክልተ ሽልንን ሹድሽተ ፕንስን እያ ትኸውን = በዚ ናይ ሎሚ 10 ፖውንድ ማለት እዩ) ጥራይ ሒዙ ተረፈ። ሕጂ’ውን ብጀካ ምስ ኣምላኹ፣ ምንም ኣይበለን።
ሓደ ምሸት ድማ፡ ድሕሪ እቲ ኩሉ እዋን ዝገብሮ ዝነበረ ስብከትን ጸሎትን ንድኻታት፣ ሓደ ሰብኣይ ክትመውት ዝቀረበት እትመስል ሰበይት ነበረቶ እሞ፡ ንሰበይቱ ንኽጽልየላ ለመኖ። ነቶም ካህናት መጺኦም ንሰበይቱ ክጽልዩላ ሓቲትዎም ነይሩ እዩ። ግናኸ እቶም ካህናት ዝሓትዎ ናይ 18 ረንስ (ገንዘብ) ክፍሊት ክኸፍል እዩ። ድኻ ብምንባሩ ግና ክኸፍሎ ዝኽእል ምንም ኣይነበሮን። ስድራቤቱ ብጥሜት ትሳቀ። እዚ ሰብኣይ ድማ ብፍጹም፡ ተስፋ ቆሪጹ ነበረ።
መግቢ ከም ዘድልዮም ፈለጠ፣ በለ ድማ “ኣብ ክንዲ እዛ ፍርቂ ክሮውንሲ – ማለት ክልተ ሽልንን ሹድሽተሲክስ ፕንስን – ሓንቲ ክሮውን እንተዝነብረኒ መን ምሃበ፣ ነዞም ድኻታት ሰባት ሓንቲ ሽልን እንተዝህቦም ከመይ ደስ ዝብል እዩ።“ በለ። ኣብ ገዝኡ ዘለዎ፣ ንሎሚ ድራሩን ንጽባሕ ቁርሱን ጥራይ እዩ። ካብኡ ዝሓለፈ ምንም ነገር የብሉን። ዘሎዎ ዘበለ ኩሉ ሂቡ፡ እግዚኣብሄር ድልየታቱ ከማልኣሉ ድማ ክውከሎ ጥራይ ነይርዎ።
ብጸልማት ጎደናታት ተጓዒዞም፣ ሕማቕ ዝኣረገ ኣስካላ ደይቦም፣ ኣብቲ ሰበይቱ ደቂሳትሉ ዘላ ገዛ፡ ናይቲ ድኻ ሰብኣይ በጽሑ። ኣብ ጎድና ወዲ 36 ሰዓታት ቆልዓ፡ ደቂሱ ይውጭጭ ነበረ። ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ዝጠመዩ ቆልዑ ኣብታ ክፍሊ ደው ኢሎም ነበሩ። ሃድሰን፡ ነዚ ድኽነት እዚ ምስ ረኣየ፡ ሓደ ሽልንን ፈረቓን ክህቦም ሓሰበ። እታ ዘላቶ ሳንቲም ኩላ ክህቦም ግና፡ ኣእምርኡ ኣይተቀረበን ነበረ። ብዛዕባ እቲ ዝሓልየሎም ፍቁር ሰማያዊ ኣቦ ክነግሮም ፈተነ፡ ግናኸ ብዙሕ ክዛረብ ኣይኸኣለን። ንኽጽሊ ድማ ተምበርከኸ፣ ግናኸ ሕልንኡ ኣጨነቆ። ከምዚ ድማ በለ፣ –
“ነዞም ኣዝዮም ተወጺዖም ዘለዎ ስድራ፡ ክህቦም ፍታወይ እንተ ዘይኮይኑስ ከመይ ኢሉ እዩ ክጽሊ፧” በለ።
እቲ ድኻ ሰብኣይ፡ እታ ሰበይቲ ድማ ከምዚ በሎ፣ – “ኣብ ከመይ ዝበለ፡ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኩነታት ከም ዘሎና ትርኢ ኣሎኻ። ክትሕግዘና ትኽእል እንተኾንካ በጃኻ ስለ እግዚኣብሄር ሓግዘና“ በሎ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ድማ ጐይታ ዝበሎ ቃል ትዝ በሎ፣ – “ንዝለመነካ ዘበለ ሃብ“፣ ነቲ ቃል ድማ ሽዑ፡ እሺ ኢሉ ተኣዘዞ። ዘለዎ ዘበለ ኩሉ ሃቦም፣ እዚ ብምግባሩ ነቶም ኣብ ጸበባ ዘለዉ ድኻታት ጥራይ ኣይኾነን ዝሓገዘ። ግናኸ ዓወት ድማ ተጎናጸፈ። ውሽጡ ድማ ብኣዝዩ ሕጉስ ተመልአ።
“ሃብ ክወሃበካ“ ይብል መጽሓፍ ቅዱስ፣ “በቲ እትሰፍርሉ መስፈሪ ክስፈረልኩም እዩ እሞ፣ ጽቡቅ እተሰጎደ፣ ንኽኑኽ እተፋረወ መስፈሪ ኣብ ሕቅፍኹም ኪህብኹምም እዮም።“ ንጽብሒቱ ንግሆ ድማ ፖስታ ዘመላልስ ሰብኣይ፡ ሓንቲ ዕሽግቲ ፖስታ፡ ስም ናይ ሰዳዲኣን ዘይብላ ፖስጣ ገደፈሉ። ኣብ ውሽጣ ከኣ ሓድሽ ጽምዲ ጓንቲ ኢድን ካብ ቆርበት ናይ ማሕስእን እተሰርሐን፣ ፍርቂ ናይ ወጻኢ ሰልድን ነበረ። ካብቲ ነቲ ድኻ ሰብኣይ ካብ ዝሃቦ፣ ሓሙሽተ ዕጽፊ ይኸውን። እግዚኣብሄር ጽቡቅ ወለድ (መኽሰብ) ከም ዘሎዎ ድማ ሓሰበ።
ክልተ ተወሳኺ ሳምንታት ሓለፋ፣ ዶሞዙ ግና ገና ኣይተኸፍለን። ገዛ ኽራይ ዝኸፍለሉ መዓልቲ ቀዳም ምሸት ነበረ። ኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ድማ እቲ ገንዘብ ኣዝዩ ኣድልዩዋን ኣገዲስዋን ነበረ። ግናኸ ብዛዕባ ደሞዝ ብዝምልከት ግና ንዶ/ር ሃርደይ ምንም ከይብሎ ወሲኑ ስለዝነበረ፣ ኣብ ዕላምኡ ድማ ጸንዐ።
ቀዳም ናይ ምሸትግና ሃንደበት ዶ/ር ሃርደይ፣ – “ሃድሰን ግዜ ደሞዝካ ኣይኣኸለን ድዩ፧“ ኢሉ ሓተቶ።
እዚ መንእሰይ ብህድኣት መለሰ “ግዜ ድኣ፡ ገለ ግዚያት የሕሊፉ እምበር።“ በሎ።
“እዋእ ኣይተሓዘለይ በል፣ ኣየዘከርካንን ግና፡“ በለ ዶ/ር። ቀጺሉ ድማ፣ – “ብስራሕ ማዕረ ክንደይ ጽሙድ ሙኳነይ ትፈልጥ ኢኻ። ኣቀዲመ ክዝክሮ ነይሩኒ፣ ግና እቲ ገንዘብ ኩሉ ሎሚ ናይ ምሸት ንባንክ ሰዲደዮ፣ ከምኡ እንተ ዘይከውን ሕጂ ምኸፈልኩኻ ነይረ።” ኢሉ ዶ/ር ሃርደይ ዘረብኡ ዛዘመ።
እዚ ብርግጽ ንእምነት ናይዚ መንእሰይ ፈተነ እዩ ዝነበረ። ግናኸ ክጽልየሉ ዝኽእል ጽምዋ ቦታ ብዝረኸበ፡ ሻቡ ተምበርከኸ። እግዚኣብሄር ድማ፣ ኩሉ ነገር ንሰናይ ከም ዝኾነ ኣራጋገጸሉ። ኣብታ ምሸት ድማ ንጽባሕ ሰንበት ምስቶም ድኻታት ንዘለዎ ርክብ ምድላዋት ድሕሪ ምግባር፣ ንገዝኡ ክኸይድ ብግስ ክብል ከሎ፣ ግና ንዶ/ር ሃርደይ ክስሕቅ እንከሎ ረኣዮ።
“ኣዝዩ መስሓቅ ዝኾነ ነገር እዩ ኣጋጢሙ።“ በለ ዶ/ር ሃርደይ።
“ኻብቶም ዓማዊለይ ሓደ ሃብታም፣ ሕጂ ምሸት መጺኡ ናይ ሕክምና ክፍሊቱ ከፊሉኒ፣ ርእዮ እሞ ሃድሰን ተይለር።“ እናበለ እቲ ናይ ሕሳብ ወረቐት ንሃድሰን ተይለር ሃቦ።
“ኣይገርመካን ኣብ ዝኾነ እዋን እኮ፡ ቸክ ክጽሕፍ ዝኽእል ክነሱስ እዩ፡ በዚ ጸላም ምሸት ምድሪ ክኸፍል ምምጽኡ።“ በሎ። ሃድሰን ተይለር ድማ ገንዘቡ ተኽፈለ። ብብዙሕ ምኽንያት ድማ ኣዝዩ ተሓጎሰ። ድሌታቱ ረኺቡ። ልዕሊ ዝኾነ ድማ እታ ኣካራይቱ፡ ገንዘባ ክትክፈል እያ። ግናኸ እቲ ልዕሊ ኹሉ ዘሐጎሶስ ጸሎቱ ምምላሱ እዩ ዝነበረ። ሃድሰን ድማ፡ ዶ/ር ሃርደይ ብጸሎት ጥራይ እዩ ተነቃንኒቁ፡ እግዚኣብሄር እዩ እዚ ዝገበረ በለ። ንእምነት ኮኖ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ከም መርኣያ ሕያውነቱ፣ ንኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ናብታ በዓል ቤታ ዝሰርሓላ ዝነበረ ትካል እናኸደ፣ እቲ ሰብኣያ ዝሰዶ ወርሓዊ ገንዘብ የምጽኣላ ነበረ። እዚ ብምግባሩ ድማ፣ እቲ እታ ትካል ባዕላ ነቲ ገንዘብ እንተደኣ ኣብጺሓቶ፡ ትወስዶ ዝነበረት ኮምሽን ካብ ምኽፋል፡ ንወ/ሮ ፊንች ኣድሓና።
ሓደ እዋን ወ/ሮ ፊንች ገንዘብ ኣዝያ ስለ እተሸገረት፣ ንሰብኣያ ወርሓዊ ዶሞዝ ብዝተኻእለ መጠን ብቅልጡፍ ክሰደላ ሓበረቶ። ኣብ ከምዚ እዋን ድማ ሃድሰን ግዜ ስለ ዘይነበሮ፡ ኣብ ክንዲ ንኸተማ ብምኻድ ግዜኡ ዘጥፍእ፣ ካብ ናቱ ገንዘብ ክትጥቀም ሃባ። ነቲ ገንገብ ካብቲ ትካል ምስ ኣውጽኦ ድማ፡ ገንዘቡ ክትኽእ እዩ ሓሳቡ። ናብቲ ትካል ከይዱ ገንዘብ ምስ ሓተተ ግና፣ እቲ ጸሓፊ ከምዚ በሎ፣ – “ኣብዚ ጉዳይ እቲ ገንዘቡ ክትወስድ ትሓትት ዘሎኻ ሰብ፡ ካብታ መርከብ ሃዲሙ ኣብ ናይ ወርቂ ዕደና ከይዱ እዩ፣ ስለዚ እንኸፍሎ ገንዘብ የብልናን“ በሎ።
“እዚ ነገር ንዓይ ብጣዕሚ ኣጸጋሚ ነገር እዩ፣ እቲ ገንዘብ ኣቐዲመ ሂበያ እየ፣ እዛ ሰበይቲ ድማ ነዚ ገንዘብ ብዝኾነ መገዲ ከም ዘይትመልሰለይ እፈልጥ እየ።“ በሎ ሃድሰን። እቲ ጸሓፊ ምንም ክገብሮ ኣይክእልን እዩ። ብርግጽ እዚ ፈተነ እዃ እንተመጾ፣ ትውክልቱ ኣብ እግዚኣብሄር ብምግባር ኣዝዩ ጸንዐ።
እዚ ድማ ኣብ ምቅርራብ ናይ ሚስዮናዊ ህይወቱ ዓቢ ስጉምቲ ንቅድሚት ነበረ። ድሕሪ እዚ ብዙሕ ኣይጸንሐን ንዝያዳ ምቅርራብን ትምህርትን ናብ ሎንደን ከደ። ብዙሕ ገንዘብ ኣይነበሮን፡ ኣዝዩ ውሑድ ገንዘብ ጥራይ እዩ ነይርዎ። ትምህርቱ ንምቕጻል ግና ገለ ጸጋማት ኣጓነፎ። ኮይኑ ግና ኣብ 1852 ኣብ ሮያል ሎንደን ሆስፒታል ናይ ዋይትቻብል ምዱብ ናይ ትምህርቱን መጽናዕቱን ግዜኡ ንክቅጽል ዕድል ረኸበ። ኣብዚ ቤት-ትምህርቲ ድማ ወንጌል ንምስባኽን ንምብጻሕን ንክሕግዞ ኢሉ እዩ፣ ናይ ሕክምና ትምህርቱ ዝተማህረ። ነቲ ዝሰብኾ ወንጌል ድማ ብግብሪ ምእንቲ ክድግፎን ክሕግዞን ኢሉ እዩ። ይኹን እምበር ዝነብረሉ ናይ መዕረፊ ቤቱ፡ ካብቲ ሆስፒታል ኣዝዩ ርሑቅ እዩ ነይሩ። ናይ ኣውቶቡስ ክፍሊት ክኸፍል ኣይክእልን እዩ። ስለዚ ድማ ናብኡ ብእግሩ እናተመላለሰ ብዙሕ ልምምድ ናይ ጉዕዞ ይገብር ነበረ። እምነቱ ንኽላማመድ ውን ዕድል ረኸበ።
ናይ እምነት ፈተነ
ነዊሕ ኣይጸንሐን ካልእ ናይ እምነት ፈተና መጾ። ሓደ መዓልቲ ከምዚ ሎሚ ከይኮነ እንከሎ፣ ጥራዝ ንምስራሕ ወረቃቅቲ ኣኪብካ ብመስማር ብምስማር ኢኻ እተተሓሕዞ። ሃድሰን ድማ ንትምህርቲ ዝኾኖ ጥራዝ ክሰርሕ ወረቃቅቲ ብመስማር እናሰመረ ከሎ እጻብዕቱ ብመስቃር ኣንኮላ። ንጽብሒቱ ድማ ኣብ ቤት-ትምህርቱ ኣብቲ ንሓደ ብሓደገኛ ረስኒ ዝሞተ ሬሳ፣ ኣካላቱ ጠቢሕካ ዝግበር ትምህርቲ ተሳተፈ። ኣብ ኣካላቱ ድኻምን ምልክት ሕማምን ክሳብ ዝስምዖ፣ ኣጻብዕቱ ምንኳሉ ረሲዕዎ ነበረ። እቲ ሕማም ካብቲ ምዉት ሰብ በዛ ንእሽቶ ቀዳድ ናይ መርፍእ፣ ናብ ኣካላቱ ኣተወ። እቲ ኪኢላ መጥባሕቲ ከምዚ በሎ “እምበኣር ገዛኻ ኪድ፣ ብዝቀልጠፈ ከኣ ጉዳያትካ ወግን፣ ምኽንያቱ ንስኻ ድሮ ምዉት ሰብ ኢኻ።“ በሎ
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ግና ነቲ ናይ መጥባሕቲ ኪኢላ ብዝቀልጠፈ ምስ ኣምላኹ ክህሉ ዝስምዖ ደስታ ገለጸሉ። ግናኸ ወሲኹ በሎ “ዝመውት ግና ኣይመስለንን፣ ኣብ ቻይና ዕዮ ከም ዘሎኒ ተጋግየ እንተዘይኮይነ። ፈተና እንተመረ እኳ፡ ኣነ ግና ክድሕን እየ።” በሎ።
“ጽቡቅ እንበኣር እዚ እዩ ሓሳብካ“ በለ፣ እቲ ኣብ እግዚኣብሄር ዘይኣምን ሓኪም። “ሰረገላ ረኪብካ ግዳ ብዝቐልጠፈ ገዛኻ ዘይትኸይድ፣ ግዜ ኣይትቅተል፣ ግዜ የብልካን፣ ሕጂ ንብረትካ ክትውግን ኣብ ዘይትኽእለሉ ደረጃ ክትበጽሕ ኢኻ።“ ወሰኸ።
ኣብ ገዝኡ ምስ በጽሐ ኢዱ ብማይ ውዑይ ተሓጽበ። እዚ እናገበረ እንከሎ ድማ ሓደ ሰራሕተኛ ብዛዕባ የሱስ ተዛረቦ። ሃድሰን ግና “ብግዜኡን ብዘይ ግዜኡን ድሉው“ እዩ ዝነበረ። ዕድል ብዝረኸበሉ ድማ፡ ኩሉ ግዜ ብዛዕባ የሱስ ገለ ንኽብል እዩ ዝደሊ። እቲ ክርእዮ እተጸውዐ ሓኪም ድማ ቅልል ዝበለ ናብራ እንተደኣ ክነብር ጀሚሩ፡ ክድሕን ተክእሎ ከም ዘሎ ገለጸሉ። ከምዚ ድማ በሎ “ናብ መስተን መሰልቱ ገጽካ እንተደኣ ኬድካ ግና ክትድሕን ተኽእሎ ዝበሃል የብልካን።“ በሎ። ንገለ እዋን መግቡ፡ ባኒ ስርናይን ማይን ጥራይ ኮነ።
እቲ ዝኸፍአ መልክዕ ናይቲ ሕማም ምስ ሓለፈ ቀስ ብቀስ ክጥዒ ጀመረ። ኣብ መዓልቲ ምጥባሕ እቲ ሬሳ ኣብ ክፍሊ መጥባሕቲ ምስኡ ዝነበሩ ክልተ መማህርቱ ከም ዝሞቱ ሰምዐ። እግዚኣብሄር ኣብ ክንዲ ሃድስን ተይለር ቖመ።። ንነፍሱ ድማ ተበጀዋ። ናብታ ሃገር ዙረት ንኽገብር ምኽሪ ተዋህቦ። ግናኽ እቲ ዘድልዮ ገንዘብ ኣይነበሮን። ከም ልማዱ ነቲ ጉዳይ ናብ እግዚኣብሄር ብጸሎት ኣቕረቦ። እግዚኣብሄር ድማ ብዘይ ተጸበዮ መገዲ ንጸሎቱ መለሰሉ።
ገና ተዳኺሙ ከሎ፡ ሓደ መዓልቲ ምናልባት ብዛዕባ ደሞዝ ኣቶ ፊንች ንኽሓትት ናብቲ ትካል ናይ መርከብ ክኽይድ ሓሰበ። ግና ገለ ነገር ክገብርሉ ዝከኣል ኮይኑ ኣይተራእዮን። እቲ ኣብ ቕድሚኡ ዘሎ ጉዕዞ፡ ናይ ክልተ ማይልስ ድማ ዘይከኣል ኮይኑ ተራእዮ። ግናኸ ብዛዕባ እዚ እናጸለየ፣ እግዚኣብሄር ክኸይድ ከም ዝደልዮ ኣነጸረሉ። እግዚኣብሄር ሓይሉ ሙኳኑ እናኣመነ ድማ ተበገሰ። ኣብታ ቤት ጽሕፈት ብዝበጽሐ፡ ሻቡ እቲ ጸሓፊ ከምዚ በሎ። “ብምምጻእካ ሕጉስ እየ፣ እቲ ነገር ከምዚ ይመስል። ሓደ ልክዕ ከም ናቱ ስም ዘለዎ ኪኢላ ባሕረኛ እዩ ሀዲሙ። እቲ ብጻይ፡ ግና ገና ኣብ መርከብ ኣሎ፣ ገንዘቡ ድማ እንሀልካ፣” ኢሉ ሃቦ። ሃድሰን ተይለር ድማ ብሓጎስ ተቐበሎ። ሽሕ እኳ ብኸቢድ እንተ ተፈተነ፣ እምነቱ ግና ሞስኣ ረኸበት።
ንጽብሒቱ፡ ነቲ ኣብ ግዜ ሕማሙ ዝከታተሎ ዝነበረ ሓኪም ረኸቦ እሞ፣ ብዛዕባ መልሲ ጸሎቱ ድማ፡ ኩሉ ነገሮ። እቲ ነተን ገንዘብ ንኽረኽበን እተጓዕዞ ነዊሕ ጉዕዞ ምስ ሓበሮ። እቲ ሓኪም “ፍጹም ዘይከውን“ ብምባል ክኣምኖ ኣይከኣለን። እቲ ጉዕዞ ብርግጽ ከም እተጓዕዞ፡ እቲ ገንዘብ ድማ ኩሉ ዘድልዮ ዘበለ ከፊሉ ናብታ ሃገር ከብጽሖ ከም ዝኽእልን ምስ ተረድአ ግና፣ እቲ ሓኪም ኣንዒንቱ ብንብዓት መሊአን፣ ከምዚ በለ። “ንከም ናትካ ዝበለት እምነት ምልእቲ ዓለም ምኸፈልኩ።“ በሎ።
ንቻይና ምኻድ
ካብታ ጀምስ ሃድሰን ተይለር “ንቻይና ኪደለይ“ እትብል ድምጺ እግዚኣብሄር ዝሰምዓላ ጀሚሩ፡ ድሮ ልዕሊ ሰለስተ ዓመት ሓለፈ። ተይለር ብታሕሳስ 1849 እዩ ንመጀመርታ ግዜ ህይወቱ ንቻይና ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ከምዝኸይድ ዝወሰነ። ጀምስ ሃድሰን ተይለር ግና ንክኸይድ ይህንጠ ኣሎ። ናይ ሕክምና ትምህርቱ ገና ኣይተዛዘመን ነይሩ፣ ይኹን እምበር መገዲ ኣብ ዝተከፍተትሉ እዋን ንኽከይድን ትምህርቱ ንከቛርጽን ድሉው ነበረ። እግዚኣብሄር መምርሒ ንክህቦ ጸኒዑ ጸለየ። ዝያዳ ብጸሎት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ብዝቀረበሉ መጠን ድማ ንኽኽይድ ናይ እግዚኣብሄር መደብን ፍቓድን ምዃኑ ዝያዳ ነጸረሉ።
ሚስዮናዊ ኣገልግሎቱ ንምግባር ድማ፡ መጀመርታ ንኤድዋርድ ክሮኒን ናይ ክንሲንግቶን ዝኾነ፡ ሓደ ኣባል ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ናይ ፓልይማውዝ ኣብ ባቕዳድ ረኸቦ። ካብኡ ድማ ሚስዮናውነትን መትከላቱ ሚስዮናውነትን ተማሀረ። ነቲ ክገጥሞ ዘለዎ መንፈሳዊ ህይወት ክድግፎ ዝኽእል እኹል ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ትምህርቲ ኣጽንዐ። ብዘይካ እዚ ድማ፡ ናይ ቻይና ቛንቛ ብፍላይ ማንደሪንን፡ ቛንቛታት ግሪኽ፡ እብራይስጥን ላትንን ተማህረ። ማዓጹ ቻይና ድማ ንዕዮ ሚስዮን ዝተኸፍተ መሰለ። ስለዚ ድማ፡ ናይ ሚስዮን ጉጅለ ከይደንጎዩ ነቲ ሕጹይ መንእሰይ ናብ ርሑቕ ምብራቅ ክሰዱዎ ወሰኑ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ብዕለት 19 መስከረም 1853 ቅድሚ ናይ ሕክምና ትምህርቱ ምውድኡ ካብ ከተማ ሊቨርፑል ተበጊሱ ናብ ሻንጋይ፣ ቻይና ብዕለት 1 መጋቢት 1854 ኣትወ። ጉዕዞ ባሕሪ ናይቲ እዋን፡ ዘይከም ሎሚ ኣዝዩ ጽንኩር እዩ ዝነበረ። በዚ ድማ ሃድሰን ተይለር ኣብ መርከብ ዱምፍሪስ፡ ኣብ ጉዕዞ ካብ ሊቨርፑል ናብ ሻንጋይ ድማ ሓሙሽተ ወርሕን ፈረቃን ገበረ። ብ19 መስከረም 1853 ካብ መበቆል ዓዱ ክብገስ እንከሎ፡ ኣዲኡን ገለ ክልተ ዝኾነ ኣዕሩኹን ክሳዕ እታ መርከብ ኣፋነውዎ። እታ መርከም ቅድሚ ምብጋሳ ድማ ጸለዩን ዘመሩን፡ ካብ መጽሓፍ መዝሙር ዳዊት ድማ ኣንበቡ። “ኣይትንብዒ ክብርቲ ኣደይ“ በለ ተይለር። ንሓጺር እዋን እዩ ምፍልላይና ድሕሪ ቅሩብ መሊስና ክንራኸብ ኢና። ብዛዕባ እቲ ክገድፈኪ ከሎኹ ዘሎኒ ክቡር ዓላማ እሞ ሕሰቢ፣ ንሃብትን ዝናን ኣይኮነን፣ ንመሳኪን ቻይናውያን ናብ ፍልጠት ክርስቶስ ምምጻእ እዩ፡ በላ። እቶም ኣፋነውቱ ናብቲ ገምገም ባሕሪ ምስ ከዱ፣ ኣብ ቆጽሊ ወረቐት ከምዚ ጸሓፈ፣ “እታ ንፍልጠት ሓለፍ እትብላ ፍቅሪ ኣምላኽ“፣ ኣዲኡ ኣብቲ መድረኽ ናይ ወደብ ደው ኢላ ከላ፣ እዛ ንእሽቶ ናይ ስንብታ ቃል ናብኣ ወርወራ። እታ መርከብ ክትንሳፈፍ ምስ ጀመረት ነቶም ኣብ ገምገም ዘለዉ ኣዕሩኹ ብንጹር ንኽሪኦም ኣብቲ ዓንዲ እታ መርከብ ሓኾረ። ኣዕሩኹ፡ እታ መርከብ ክሳብ ትስወር መንዲሎም እናወዛወዙ እንከለዉ ንሱ ድማ ኣብኣ ኮይኑ ቆብዑ የወዛውዝ ነበረ። መገዲ ሃድሰን ተይለር ንቻይና ድማ ርግጽ ኮነ።
ዝሰዓባ 12 መዓልታት ናይ ማዕበል እዋናት ነበራ። እቲ ካፕተይን “እግዚኣብሄር እንተደኣ ዘይደገፈና ተስፋ የብልናን“ በለ። እግዚኣብሄር ከኣ ደገፎም። እዚ ሚስዮናዊ መንእሰይ እዚ ከምዚ ዝብል ተስፋ ዘከረ “ብጸበባኻ ናባይ እንተ ኣእዌኻ ኣነ ድማ ክድግፈካ እየ። ንስኻ ኸኣ ከተኽብረኒ ኢኻ“፣ ናብ እግዚኣብሄር ድማ ብህድኣት ጠመተ። ኣብ መወዳእታኡ እቲ ማዕበል ሃድአ። ብከባቢ ጸንፊ ጽቡቅ ተውስፋ (Cape of Good Hope) ኣቢሎም፣ ኣውስትራልያ ሓሊፎም ናብ ሰለማዊ ውቅያኖስ፣ ብኡ ኣቢሎም ናብ ማያት ቻይና ተንስሳፈፉ። ብ1 መጋቢት 1854 ድማ ኣብ መዕለቢኦም በጽሑ። ኮይኑ ግና ኣብ መርከብ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ተይለር፡ መገዱ ጥራይ ኣይኮነን ዝገብር ዝነበረ። ነቶም ኣባላት እታ መርከብን ኣብታ መርከብ ምስ ዝነበረ ክርስትያን ኮይኑ ጉባኤ ይገብረሎም ነበረ።
ብርግጽ ኣዝዩ ከቢድ እዩ፣ ምኽንያቱ ድማ ሓደ ሚስዮናዊ ኣብ ገምገም እታ ህይወቱ ከሕልፈላ ዝወሰነ ሃገር ምስበጽሐ ዘለዎ ስምዒታት፡ እንታይ ከም ዝኾነ ክትስእሎ’ዶ ትኽእል፧ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብታ ቀዳመይቲ እዋን ንገማግም ቻይና ዝረኣየሉ፡ ናይ ዓመታት ጸሎቱ እተመለሰ ኮይኑ እዩ እተሰሚዕዎ። ገለ እኩባት ደቂ ዓዲ በቲ ንዕኡ ጓና ዝኾነ ቋንቋኦም ጫውጫው ክብሉ ምስ ሰምዖም፡ እቲ ጥዑም ወረ ምድሓን ክነግሮም ተመነየ። “ስምዒታተይ ኣብቲ ገማግም ክስጉም እንከለኹ ክገልጾ ኣይክእልን“ ክብል ጸሓፈ። ብምቅጻል ድማ፡ “ልበይ ነቲ ቅጽጽ ኢሉ ዝመልአ ሓጎስ ዳሕዳሓቶ። ናይ ምስጋናን ናይ ሞሳን ንብዓት ድማ ኣብ ዓይነይ ወሓዘ።” ኢሉ ጸሓፈ። ኮይኑ ግና መሬት ቻይና ክረግጽ እንከሎ፣ ውግእ ሓድሕድ ቻይና እዩ መርሓባ ኢሉ ተቀቢልዎ።
ተይለር ካብ እንግሊዝ ክብገስ እንከሎ ዝተዋህብኦ ሰለስተ ንመንነቱ ዘላልያ ደብዳቤታት ነበርኦ። እዘን ደብዳቤታት፡ ብዛዕባ ሚስዮናውያን እየን ነይረን። ነቶም ዝምልከቶም ሰባት ንኸብጽሓሎም ድማ ተበገሰ። ነታ ቀዳመይቲ እትምልከቶ ሰብ፡ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ሞይቱ እዩ። እቲ ካልኣይ ንኣሜሪካ ከይዱ። በዚ ድማ ነቶም ኣብኡ ዘሎዉ ሚስዮናውያን ንምርካብ፡ ብመገዲ ሚስዮናውያን ለንደን ኣቢሉ መገዱ ቀጸለ። ዘይፈልጥዎ ይኹኑ ደኣ እንበር ጽቡቅ ተቐበልዎ፣ ዘዕርፈሉ ቦታ ድማ ሃዎ። ነቲ ናይ ሓቂ ዕዮ ኣዝዩ ተሃንጥዩ፣ ንጽብሒቱ ንግሆ ነቲ ቋንቋ ከጽንዖ ጀመረ።
ዝነብረሉ ቦታ ከናዲ ጀመረ። ድሕሪ ብዙሕ ምድላይ ኣብ መወዳእትኡ ዝካረያ ክፍሊ ረኸበ። ዑናን ረሳሕን ትኹን እምበር፡ ጽግዕተኛ ናይ ካልኦት ክኸውን ስለ ዘይደለየ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ገዛ ምርካቡ ሕጉስ እዩ ዝነበረ። ሓኪም ሙዃኑ ሰባት ክፈልጡ ጀመሩ፣ ብዙሓት ሕሙማት ድማ ናብኡ ወሓዙ። ኣካላቶም እናሓከሞም ብዛዕባ ሓጥያትን ናይ ነፍሲ ሕማምን ከመይ ይፍወስ ይምህሮም ነበረ። ንኣወዳትን ኣዋልድን ቤት ትምህርቲ ጀመረ። ተይለር ሕጉስ ኮይኑ ቀጸለ። ጸገማት ኣይነበሩን ማለት ግና ኣይኮኑን፡ ግናኸ ኣብ እንግሊዝ እንከሎ ብዝገበሮ ልምምድ ናይ ሓርፋፍ ናብራ ተለማሚዱ፡ ይስገሩ ስለዝነበረ እዩ።
ብደስታን ብሓዘንን እተመልኣ፣ ትንፋስ ዘይህባ ጽዑቃት ኣዋርሕን ዓመታትን ሰዓባ። ናይ ገዛ ጃልባ እናገበረ ናብተን ስም ክርስቶስ ሰሚዐን ዘይፈልጣ ቁሸታትን ከተማታትን ወንጌል ክሰብኽ ዝተፈላለየ መገሻታት ገበረ። ሃድስን ተይለር ኣብ ካናለታትን መገዲ ማያትን ቻይና፡ ብጃልባ እናተጓዕዘ ሰበኸ። መጽሓፍ ቅዱስ ዘርገሐ። ብርግጽ ብዙሕ ጸገማት ገጠሞ፣ ኣብ ገለ እዋናት ህይወቱ ኣብ ሓደጋ ትኣቱ ነይራ እያ፣ ግናኸ ንድሕሪት ኣይተመልሰን።
ብኸምኡ መገዲ ዝያዳ ከስልጥ ከም ዝኽእል ኣሚኑ፣ ምርዓም ኣለባብሳ ቻይና ኣብ ግምት ኣእተዎ፣ ኣብ መወዳእትኡ ድማ ክገብሮ ወሰነ። ልክዕ ከም ቻይናውያን ኣብ ድሕሪት ወገን ርእሱ ቅሩም ጸጉሪ ኣትሪፉ ተላጸየ፣ ገፍላው ስረ ወደየ፣ ጻዕዳ ካልሲ ናይ ዓለባ፣ ናይ ሃሪ ጫማ … ነቲ ኣከዳድና ምሉእ ንምግባሩ ከኣ ገፊሕ እጅገ ዘሎዎ ፎኪስ ሲልክ ጋውን ወሰኸ። ካብቶም ደቂ ዓዲ እተፈልየ ኣቓልቦ ዝስሕብ ነገር ኣይነበሮን። ኣብቲ ናይ እንግሊዝ ኣከዳድና ተከዲኑ እንከሎ ክገብሮ ዘይከኣለ፣ ሕጂ ግና ልቢ ደቂ ዓዲ ክወስድ ጀመረ።
ሓደ መዓልቲ ካብ ሻንጋይ ናብ ኒንግፖ ክከይድ ምስ ተበገሰ፣ እቲ ቀዳማይ ክፋል ናይቲ ጉዕዞ ብጃልባ ነበረ፣ ብድሕሪኡ ድማ ሳንጥኡ ምስ እተሰከመሉ ሮፋዕ ብእግሪ ቀጸለ። ኣብ መዕረፊ ኣጋይሽ ምስ ኣተወ፡ እታ እንኮ ክረኽባ ዝኽእል መግቢ ዝሑል ሩዝ ምስ ኣብ ዘይቲ እተጠብሰ ተመን እያ ነይራ። ሸውሃቱ ዝዓጹ እዩ ነይሩ፣ ግናኸ እንተደኣ ነጺግዎ ወጻእተኛ ሙዃኑ ስለ ዝፍለጥ፣ ክበልዕ ፈተነ። እታ ክፍሊ ናይ ሆቴል ምስ 10 ወይ 11 ሰባት እዩ ክድቅሳ፣ ኣብ መንጎ ክልተ ወናብር ኣብ ዝነበረ ጣውላ ጽላሉን ጫምኡን ከም መተርኣስ ተጠቂሙ ዓራቱ ኣዋደደ። ንንግህኡ ነቲ እቲ ረፋዕ ተሰኪሙ ዘምጻሉ ሳንጣ ክረኽቦ ኣይኸኣለን። ኣብ ኣርማድዮን ዓራትን ደለየ፣ ኣሰሩ የልቦን። ክንደይ ዘሕዝን እዩ። ዝከኣሎ ደለየ ክረኽቦ ግና ኣይከኣለን። ንጽባሒቱ ዘዕርፈላ ቦታ ኣጋይሽ ደልዩ ንከንቱ ጸዓረ፣ ኣብ መወዳእታ ገንዘቡ ኣብ ትሕቲ ርእሱ ሓቢኡ ኣብ ኣስካላ ናይ ሓደ ቤት መቅደስ ተገምነዎ።
ነዊሕ ኣይገበረን፣ ናብኡ ገጹ ዝቀርብ ስጉሚ ሰምዐ፣ ሻቡ ሰላሕታ ኣእዳው ኣብ ልዕሊኡ ዓለባ። “እንታይ ደሊኻ፧“ ሓተተ ህድእ ኢሉ። ሽዑ እቲ ዝሓዞ ሰብኣይ ተሰወረ። ኣይደንጎየን ግና ጸኒሑ ምስ ካልኣዩ ተመልሰ።
“እንታይ ደሊኹም፧“ ሓተተ ተይለር
“ካማኻ ኣብዚ ግዳም ናይዚ ቤት መቅደስ ኮይና ነዛ ለይቲ ነሕልፋ ኣሎና“ መለሱ። “በቲ ካልእ ወገን ናይታ ቤት መቅደስ ብዙሕ ነጻ ቦታ ስለ ዘሎ፣ እዚኣ ቦታ ንዕኡ ክሓድግሉ፣” ኢሉ ተይለር ተወከሶም። ሓሳቡ እተቀበልዎ ኣይመስሉን። ስለዚ ድማ ኮፍ ኢሉ ብዕቱብ ክከታተሎም ወሰነ።
“ጽቡቅ ጌርካ ደቅስ፣ እንተዘይ የዕሪፍካ ጽባሕ ስራሕ ክትሰርሕ ክትጽገም ኢኻ“ በልዎ። “ኣይትፍራህ፣ ምሳኻ ኣሎና ማንም ዝጎድኣካ ድማ የልቦን“ ኢሎም ድማ ወሰኹ።
ተይለር ክኣምኖም ኣይክእልን እዩ፡ በሎም ድማ፣ “ስምዑኒ ናትኩም ሓለዋ ዘድልየኒ ኣይኮንኩን፣ ኣነ ቻይናዊ ኣይኮንኩን ነዞም ከንቱ ጣኦታትኩም ድማ ኣየምልኽን እየ፣ ንእግዚኣብሄር እየ ዘምልኽ፣ ንሱ ኣቦይ እዩ፡ ኣብኡ ድማ እየ ዝውከል፣ መን ሙኳንኩም እንታይ ከም ዝደለኹምን ኣጸቢቀ ፈሊጠኩም ኣሎኩ፣ ኣዒንተይ ንዓኩም ደኣ ይሕልዋ እምበር ድቃስ ዝበሃል ብፍጹም።“ በሎም። ሓደ ካብኣቶም ከደ ኣይደንጎየን ግና ካልእ ሰብኣይ ሒዙ መጸ፣ እንተደቀሰ ብምባል ንገለ እዋን ተጸበይዎ፣ ንሱ ግና ጥቅስታት መጽሓፍ ቅዱስ ክጠቅስን መዛሙር ክዝምርን ጀመረ። በዚ ነገር እዚ ኣይተሓጎሱን ኣብ መወዳእትኡ ድማ ሓዲጎሞ ከዱ።
ሳንጥኡ ክርከብ ስለ ዘይተኻእለ፡ ኣብ ክንዲ መገዱ ናብ ኒንግፖ ዝቅጽል ናብ ሻንጋይ ክምለስ ተገደደ። ንሓደ ብሕማም በዲዶ (smallpox) እተለኽፈ ሕሙም ሓከሞ። ምሕካሙ ምስ ወደአ ነቲ ተከዲንዎ ዝነበረ ክዳውንቲ ኩሉ ከቃጽሎ ብግዲ እዩ። ገንዘቡ ብነጻ ይዕድል ስለ ዝነበረ ሓድሽ ቀረብ ክገዝእ ኣይክእልን እዩ። ልኽዕ ድሕሪ እዚ ኣብታ ግብእቲ ግዜ እታ ዝጠፍአት ሳንጥኡ ሃንደበት ተረኽበት፣ ኩሉ ድሌታቱ ድማ ክረክብ ከኣለ።
እዚ ካብቲ ዝገጥሞ ዝነበረ ቁጽሪ ዘይብሉ ኩነታት፣ ሓደ ጥራይ እዩ፣ እታ “እግዚኣብሄር ይርኢ እዩ“ (ዘፍ 22፣14) እትብል ቃል ኣብ ህይወቱ ተፈጻምነት ረኸበት። እዚኣን እታ “እግዚኣብሄር ክሳዕ ኣብዚ ረድኣና – ኤቨን ዔዘር“ እትብል ጥቅስን ናይ ተይለር ምሩጻት ጭርሖ ነበራ።
ውርሻ ጀምስ ሃድሰን ተይለር
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ኣብ ዕዮ እንከሎ ምስ ወ/ሪት ማርያ ዳየር ተፋለጠ፣ እዛ እንግሊዛዊት ጎርዞ ኣቡኣ ኣብ ቻይና ሚስዮናዊ ዝነበረ እዩ። ምስ ኣብ እንግሊዝ ዝነበረ ኣኮኣ – መጉዚታ ሙኻኑ እዩ – ብዛዕባ መርዓኣ ተሰማምዐ። በዚ ድማ ኣብ ጥሪ 1858 ኣብ ሓደ ካብቲ ሚስዮናት መርዓ ተገብረ። ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ትሕትቲ ቦታ ኣብ ኒንግፖ ብሓባር ዕዮኦም ጀመሩ። እቲ ደስ ዘብል ናይ ጥንቲ ዛንታ የሱስን ፍቅሩን ክነግሩ ከለዉ ኣዝዮም ሕጉሳት ነበሩ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ገና ኣብ እንግሊዝ እንከሎ፡ “ብኸመይ ብጸሎት ጥራይ እግዚኣብሄር ሰባይ ምእንታካ የንቀሳቅሰልካ” ኣጸቢቁ ተማሂሩ ነበረ። ነዚ ትምህርቲ እዚ ኣብ ግብሪ ዘውዓለሉ ብዙሕ ዕድላት ከኣ ረኺቡ እዩ። ሓደ እዋን ናይ ሆስፒታል ሓለቓ ኣብ ዝነበረሉ፣ እቶም ሰራሕተኛታት ዘድልዮም ዘበለ ንምርካብ ኣብ እግዚኣብሄር እዮም ዝውከሉ ዝነበሩ። ሓደ መዓልቲ መጋቢኦም ሩዝ ኣብ ምውድኡ ምኻኑ ሓበሮ፣ – “እታ ናይ መወዳእታ መሸማዕ ተኸፊታ ኣላ።” በሎ። መልሲ ተይለር ግና፣ – “ስለዚ እታ እግዚኣብሄር ኢዱ ዝዝርግሓላ ሰዓት እዚያ ቀሪባ ኣላ ማለት እዩ።“ በሎ። ብርግጽ ድማ ቅድሚ እተን ሩዝ ምውደአን፣ $250 ካብ እንግሊዝ መጾም፣ ሓጎስ ናይቶም ሰራሕተኛታት ወሰን ኣይነበሮን። ኣብቲ ሆስፒታል ዝነበሩ ሕሙማት ድማ ናይ ምስጋና መዛሙርን ጫውጫውታን ሰምዑ፣ ከምዚ ከኣ በሉ “እዚ ከምዚ ዝገብር ጣኦትሲ ኣበይ እዩ ዝርከብ፣ ኣብ ጸገምና ገለ ኣናጊፉና ይፈልጥ’ዶ ይኸውን፣ ወይስ ብኸምዚ ዓይነት ቅዲ ጥራይ እዮ ጸሎት ዝምልስ፧“ ተበሃሃሉ።
እዚ ሚስዮናዊ ኣብ ቻይና 6 ዓመት ምስ ኣሕለፈ፣ ምስ ወ/ሮ ተይለር ጉዕዝኡ ናብ እንግሊዝ መደቡ፣ ኣዝዩ ኣገዳስን ኣኽሳብን ጉዕዞ እዩ ዝነበረ። ጥዕንኦም ተመሓየሸ፣ ን“ኣገልግሎት ሚስዮም ውሽጢ ሃገር ቻይና” (China Inland Mission) ድማ መስረቶ። ዝያዳ ዓመታት ንምግልጋል ናብ ቻይና ተመልሰ። እንደገና እንግሊዝ በጽሐ፣ ቀጺሉ ኣሜሪካ፣ ኣብ ስዊዘርላንድ ድማ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ኣሕለፈ። ልቡ ኩሉ ግዜ ምስታ እግዚኣብሄር ካብ ግዜ ንእስነቱ ዝጸውዖ ምድሪ እያ ዝነበረት፣ ኣብኣ ክፋል ህይወቱን ድርዑ ኣንቢሩ ኣሎ። ብዕለት 3 ሰነ, 1905 ግና ካብዛ ዓለም ብሞቱ ሓለፈ። ናይ ቻይና ክርስትያናት ድማ ኣብቲ እዋን ክረኽብዎ ንዝኽእሉ ኣዝዩ ዝበለጸ ሳንዱቅ ሬሳ ቀረቡ። ዕዮኡ ግና ምስኡ ኣይሞተን።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ብጠቕላላ 51 ዓመታት ኣብ ቻይና ተቀሚጡ። በቲ ዝጀመሮ ናይ ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ድማ ልዕሊ 800 ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ዘገልግሉ ኣገልገልቲ ኣፍርዩን ኣብ መላእ ሃገር ቻይና ድማ ልዕሊ 125 ቤት-ትምህርትታት ሃኒጹ። ከም ውጺኢት ቀጥታዊ ናይ ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ተይለር ድማ ልዕሊ 18,000 ሰባት ናይ ምድሓን ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ መጺኦም። ኣብ ኩለን 18 ኣውራጃታት ቻይና ድማ፡ ልዕሊ 300 ቀወምቲ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዝህባን ልዕሊ 500 ዞባውያን ማእከል ጥዕናታት ሃኒጹ።
ብዕዮ ኣገልግሎት፡ ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና ዝደሓና ኣዝየን ብዙሓት ነፍሳት እየን። ክሳብ እዛ ሎሚ መዓልቲ ድማ ኣብ ሰማይ ኮይነን ኮነ ኣብ ምድሪ ስለቲ እግዚኣብሄር ብባርይኡ፣ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብ ቻይና ብኣገልግሎት ሚስዮንን ዝገበሮ ድንቂ ስራሕ ኩሉ ግዜ ንእግዚኣብሄር ከመስግናን ክባርኻን እየን።


text:
ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽቡ ጽርግያታት ቅድሚ ክልተ ሰሙን ብወግዒ ድሕሪ ምኽፋቶም፡ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ዝግበር ናይ ህዝቢ ንህዝቢ ርክብን ናይ ንግዲ ምልውዋጥን ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናዓዘዘን እናሓየለን ይመጽእ ኣሎ።መርኣያ ናይ’ዚ ከኣ መዓልታዊ ብኣማኢት ዝቑጸራ ህዝብን ኣቕሑትን ዘመላልሳ ዓበይትን ነኣሽቱን ከምኡው’ን ናይ ገዛ ተሽከርከርቲ ካብን ናብን ኤርትራ-ትግራይ ክኣትዋን ክወጽኣን ይረኣያ’ለዋ።ህዝብታት ክልቲኣን ሃገራት’ውን ዓድን ቤተሰብን ንምርኣይ፡ንምዝዋርን ብጻዕቂ ክንቀሳቐሱ ምርኣይ ልሙድ ተርእዮታት ኮይኑ’ሎ። ኣብ ንግዳዊ ንጥፋታት ዝተዋፈሩ ነጋዶ’ውን ዝተፈላለዩ ንመግቢ ዘገልግሉ ሃለኽቲ ነገራት፡ንህንጻን ካልእን ዘገልግሉ ጥረ ነገራት፡ናይ ኤለክትሮኒክስ ናይ ንጽህና ኣቕሑን ንህዝቢ ብምቕራብ ነቲ ንግዳዊ ንጥፈታት ናብ ዝለዓለ ደረጃ ኣብ ምብጻሕ፡ቀረብ ኣብ ምርግጋጽን ዕዳጋ ኣብ ምርግጋእን ኣስተዋጽኦ ይገብሩ ኣለዉ።
እዚ ናይ ንግዲ ምልውዋጥ ኣብ ምፍጣር ሽቕለት ወይ ስራሕ ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ኣለዎ።ብኣንጻሩ እዚ ንግዳዊ ንጥፈታት ብናይ ክልቲኡ መንግስታት ዘይተማእከለ ብምዃኑ፡ዘይምምጥጣን ሸርፊ ባጤራ ዝፈጠሮ ኣሉታዊ ተጽዕኖ፡ ነጋዶ ካብ ሽያጥ ናይ’ቲ ንብረት ዝረኸብዎ ናቕፋ ወይ ብር ዝቕይሩሉ ቦታን ወግዓዊ ኣስራርሓን ብዘይ ምህላዉ ነቲ ባጤራ ሒዞም ናብ ሃገሮም ክኸዱ ወይ ከኣ ብንብረት ቀይሮሞ ክወስድዎ ይረኣዩ ብምህላዎም፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ንብረት(ኣቕሑ) ዝመጻሉ ቦታ ዝነብር ህዝቢ ናይ ዋጋ ናህሪ ኣብ ርእሲ ምፍጣሩ ንዘይሕጋዊ ንግዲ’ውን በሪ ዝኸፍት ኣካይዳ ከይከውን ዝተፈላለዩ ሰባት ስክፍትኦም ክገልጹ ይስምዑ ኣለዉ ።
ነዚ ንምርግጋጽ ኣብ ኣስመራ መናሃርያ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ኣብ ዝተኸፍተ ግዚያዊ ናይ ዕዳጋ ቦታ ተረኺበ ንናይ ክልቲኣን ሃገራት ነጋዶ ብዛዕባ’ዚ ሓድሽ ዝተጀመረ ንግዳዊ ንጥፈታት ኣዘራሪብናዮም ኣለና።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ 14.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.15:9-17
“ ከምቲ ኣቦ ዘፍቀረኒ ኣነውን ኣፍቂረኩም ኢየ፣ ኣብ ፍቅረይ ንበሩ። ከምቲ ኣነ ትእዛዛት ኣቦይ ሓልየ ኣብ ፍቕሩውን ጸኒዐ ዝነብር ዘሎኹ፥ ከምኡ ኸአ ንስኻትኩም ትእዛዘተይ እንተ ሓሎኹም አብ ፍቅረይ ጸኒዕኩም ክትነብሩ ኢኹም። ሓጎሰይ አባኻትኩም ምእንቲ ኺነብር፥ ሓጎስኩምውን ሙሉእ ምእንቲ ክከውንሲ እዚ ነገርኩኹም። ከምቲ አነ ዘፍቀርኩኹም ንስኻትኩምውን ንሓድሓድኩም ክትፋቐሩ ትእዛዘይ እዚ እዩ። ሰብ ካብቲ አብ ክንዲ አዕሩኹ ንሕይወቱ በጃ አኅሊፉ ዚህቦ ዚዓቢ ፍቕሪ የብሉን። ንስኻትኩም እዚ ዝአዘዝኩኹም ዘበለ እንተ ፈጸምኩም አዕሩኸይ ኢኹም። ደጊም ጊላዎት አይብለኩምን እየ፤ ጊልያስ ጎይቱኡ ዚገብሮ አይፈልጥን እዩ፤ አነ ግና እቲ ኻብ አቦይ ዝሰማዕኽዎ ዘበለ ንአኻትኩም ስለ ዘፍለጥኩኹም አዕሩኸይ ኢኹም እብለኩም አሎኹ።
- አስተንትኖ
መጀመሪያ ትእዛዝ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ኢዩ። ወዲ ሰብ ብኣምሳል ኣምላኽ ተፈጢሩ፡ን አምላኹ ክፈልጥን ከፍቅርን ከኣ ይጽዋዕ። ኣነ ነቶም ዘፍቅሩኒ ኣፍቅሮም፦ እቶም ዚደልዩኒ ኸኣ ይረኽቡኒ። ሃብትን ክብረትን ነባሪ ጥሪትን በረኸትን ኣባይ ኣሎ”።ምሳ 8:17-18 ነዚ ኹሉ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብእግዚኣብሔር አብ ዝተገልጸ ፍቕሪ … ኢየሱስ ደጊሙ ንፍቕሪ ከቕርባ ንረኽቦ። ዮው 13:1 ነቶም ናቱ ክሳብ መፈጸምታ ብምፍቃር: ነቲ ንሱ ንርእሱ ዝተቐበሎ ፍቕሪ ኣብኡ ኪገልጾ ተረኽበ። እቶም ደቂ መዛሙርቱ ድማ: ነንሓድሓዶም ብምፍቃር፤ ነቲ ርእሶም ዝተቐበሉዎ ፍቕሪ ኢየሱስ ኪኽተሉን ኪመስሉን ይረኣዩ። ስለዚ እዩ ኸኣ ኢየሱስ :“ ከምቲ ኣቦ ዘፍቀረኒ፤ ኣነውን ኣፍረኩም እየ፤ ኣብ ፍቕረይ ንበሩ” ዝበለ። ደጊምውን “ ከምቲ ኣነ ዘፍቀርኩኹም: ንስኻትኩም ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ ትእዛዘይ እዩ” ዝብል።
ኣብ ፍቕረይ ንበሩ ትእዛዛተይ እንተ ሓለኹም ኣብ ፍቕረይ ጸኒዕኩም ክትነብሩ እኹም። ኣብዚ መድሓኒና ክርስቶስ ትእዛዘይ እንተሓሊኹም ያብለና፤ ትእዛዝ እግዚአብሔርከ እንታይ ኢዩ፧ ፍቕሪ ኢዩ። “እታ ቀዳመይቲ እዚአ እያ፥ ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ንሱ በይኑ እግዚኣብሔር እዩ። ንእግዚኣብሔር ኣምላኽኻ ብምሉእ ንብኻን ብምሉእ ነፍስኻን፥ ብኹሉ ኣእምሮኻን ብኹሉ ሓልኻን ኣፍቅሮ” ኣንዳበለ ይምልሰ። ስለዚ እቲ ዘፍቅር ኣብ ትእዛዝ አምላኽ ይነብር …. እቲ ዝእዘዝ ከኣ የፍቅር። ከምኡ ኸአ ንስኻትኩም ትእዛዘተይ እንተ ሓሎኹም አብ ፍቅረይ ጸኒዕኩም ክትነብሩ ኢኹም፡ ብተወሳኺ ትእዛዝ አምላኽ ዝሕሉ አብ ፍቕሪ አምላኽ ይነብር። ምስኡ ሓድነት ይህልዎ። ክርስቶስ ጎይታና እምበአር ከምዘፍቅረና ሎሚ ዲጊሙ ይነግረና አሎ። ከምቲ ኣቦ ዘፍቀረኒ፤ ኣነውን ኣፍረኩም እየ፤ ነቲ ፍቕሪ ተቐቢልና አብ ፍቕሩ ክነቢር ግና ናትና ሓላፍነትን ጻዕርን ይሓትት፡፡ ኣብ ፍቕረይ ንበሩ” ዝበለ። ደጊምውን “ ከምቲ ኣነ ዘፍቀርኩኹም: ንስኻትኩም ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ ትእዛዘይ እዩ” ዝብል። ክርስቶስ የፍቅረና ኢዩ ክንብል ከለና ምንጪ ክርስቲያናዊ ሓጎስና ኢዩ። ግን ከአ ካባና ሓደ ብሱል ዝኾነ መልሲ ዘድሊዮ ጸዋ ዕታ ኢዩ። ካብቲ ልዑል ጎይታና ብፍሉይ ካብ ተፈቐርና ፡ ንሕናውን ብወገና ነሕዋትና ንብጾትና ከነፍቅር ንጽዋዕ። ፍቕሪ ብጻይ ካብ ፍቕሪ አምላኽ ኢዩ ዚመጽእ። እቲ ንኃዉ ዘፍቅር ንእግዚአብሔር የፍቅር። ንሕና አብ ሕይወትና ንፍቕሪ አምላኽ እንገልጾ አኅዋትናን አኃትናን ምስ እነፍቅር ጥራይ ኢዩ። ንሕና ደቂ ኢቲ ሉዑል ኣምላኽ፡ ተኸተልቲ ሓዋሪያት ክርስቶስ ምኻና ንዓለም እንምስክር፡ ምስ ኣኅዋትና ፍቕሪ ምስ ዝህልውና ጥራይ ኢዩ። “ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ አላትኩም በዚ ደቂ መዛሙርተይ ምኽንኩም ኩሉ ኪፈልጥ እዩ። ዮሓ.13:15፡ገጽ አምላኽ አብ ፍቕሪ ብጻይና ኢዩ ዘሎ፡ ንሕና አብ ፍቕሪ ምስ እንመላለስ ምስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ተወሃሂድና አብቲ አብቲ ብርእሳ ሓጎስ ዝኾነ አምላኽና ተሳተፍቲ ንከውን።
ንሕና ገና ጸላእቲ ከሎና በቲ ኣባና ዘለዎ ፍቕሩ ክርስቶስ ምእንታና ሞይቱ። ከምቲ ንሱ ዘፍቅሮ: ክነፍቅር፤ ጸላእትናውን ከይተረፉ ክነፍቅር: ነቶም ሪሒቆም ዚርከቡውን ከም ብጻይ ክንኮኖም፤ ከምኡውን ከም ክርስቶስ ብርእሱ ገቢርና ንሕጻናትን ድኻታትን ነሕዋትና ክነፍቅርን ጎይታ ባዕሉ ኣዚዙና እዩ። ሓዋርያ ጳውሎስ መዳርግቲ ዘይብሉ ናይ ፍቕሪ ስእሊ ይህብ፦ 1ቆር, 13: 4-7 “ፍቕሪ ዘይብለይ እንተኾይነ ከንቱ እየ “ ይብል ቅ. ጵውሎስ። ዝኾነ ይኹን ዓይነት ሓለፋ: ኣገልግሎት፤ መንፈሳዊ ሓይሊውን ከይተረፈ እንተሎኒ፤ እሞ ፍቕሪ ዘይብለይ እንተኾይነ ሓንቲ እካ ኣይጠቅመንን” ይብል ። ኩሉ ሰናይ ነገር ፍቕሪ ዘይብሉ ኮንቱ ምኻኑ እዩ።
ሰብ ካብቲ አብ ክንዲ አዕሩኹ ንሕይወቱ በጃ አኅሊፉ ዚህቦ ዚዓቢ ፍቕሪ የብሉን። ንስኻትኩም እዚ ዝአዘዝኩኹም ዘበለ እንተ ፈጸምኩም አዕሩኸይ ኢኹም። ደጊም ጊላዎት አይብለኩምን እየ፤ ጊልያስ ጎይቱኡ ዚገብሮ አይፈልጥን እዩ፤ አነ ግና እቲ ኻብ አቦይ ዝሰማዕኽዎ ዘበለ ንአኻትኩም ስለ ዘፍለጥኩኹም አዕሩኸይ ኢኹም እብለኩም አሎኹ።
ብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 26 May 2015
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን እገዳ ሸመተ ኣጽዋር ክትግበር ንዝካየድ ዘሎ ጻውዒት ከምዝድግፍ ኣፍሊጡ።
እቲ ሕብረት ነዚ ዘፍለጠ፣ መንግስትን ተቓወምቲን ደቡብ ሱዳን ንስምምዕ ምቁራጽ ቶዅሲ ብምጥሓስ፣ ኵናት ይቕጽልዎ ብምህላዎም’ዩ።
ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ናሚብያ ኣብ ዘካየዶ ኣኺባ፣ ንባይቶ ሰላምን ጸጥታን ናቲ ሕብረት ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ደቡብ ሱዳን መብርሒ ድሕሪ ምሃቡ፣ ኣብታ ሃገር ብሰንኪ ዝቕጽል ዘሎ ኵናት ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ተኸሲቱ ምህላዉ ኣረዲኡ።
ብኢጋድ ዝተጀመረ መስርሕ ሰላምን ዕርቂን ደቡብ ሱዳን ከምዝድግፍ ዘረጋገጸ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲትን ተቓዋሚኡ ሬክ ማሻርን ናብ ዘተ መኣዲ ክምለሱ’ውን ጸዊዑ።
ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ጆን ኬሪ ኣብ ኬንያ ኣብ ዘካየዶ ዑደት፣ መንግስትን ተቓወምቲን ደቡብ ሱዳን ንዝኸተምዎ ስምምዕ ምቁራጽ ቶዅሲ ምጥሓሶም ብኸቢድ ከምዝቐፈ ይዝከር።
ክልቲኦአም ወገናት ደኡብ ሱዳን ናብ ዘተ ሰላም ክምለሱ እንተዘይክኢሎም’ውን ኣመሪካ ንእገዳምሉእ ደገፍ ክትህብ ምዃና ኣቐዲማ ከተጠንቕቕ ጸኒሓ’ያ።
ሰራዊት መንግስትን ተቓወምትን ደቡብ ሱዳን ኣብታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ዞባ ዩኒቲ ንእትርከብ ከተማ ባንቱይ ንምቁጽጻር ኵናት የካይዱ ምህላዎም ይግለጽ።
======================


text:
ምኽትል ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ቲቦር ናጅ፡ ምስ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ገዱ እንዳርጋቸው ኣብ አዲስ አበባ ተራኺቦም ኣብ ዙርያ እዋናዊ ኩነታት ሱዳን ዘትዮም።
ካብ ካርቱም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዘምርሐ ቲቦር ናዥ ካርቱም ኣብ ዝተዓዘቦ ጉዳይ ብዝምልከት ንኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ኣብሪሁ።
ፍሉያት ልኡኻት ሕብረት ኣፍሪቃን ፍሉያት ልኡኻት ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድን፡ ንክልቲኦም ወገናት ሱዳን ንምቅርራብ ዝገብርዎ ዘለዉ ጻዕሪ ኣሜሪካ ከም እትድግፍ`ውን እቲ ኣሜሪካዊ ዲፕሎማት ንጉዳያት ኣፍሪቃ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣሜሪካ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደራ ዝነበረ ዶናልድ ቡዝ፡ ኣብ ሱዳን ፍሉይ ልኡኽ ጌራ ምስያማ ብምግላጽ ድማ ዝተወሃሃደ ስራሕ ምስራሕ ከምዘድልይ ቲቦር ናጅ ኣዘኻኺሩ።
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ብወገኑ፡ ሰላምን ምርግጋእን ሱዳን ምድጋፍ ማለት፡ ብኣጠቓላሊ ንናይቲ ዞባ ሰላምን ምርግጋእን ዘለዎ ፋይዳ ልዑል ብምዃኑ፡ ናይ ቀረባ ምክትታልን ድጋፍን ዘድልዮ ምዃኑ ምግላጹ ካብ ፋና ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።


text:
ኣኼባታት ሃገራዊ ኮምሽን አብ ከተማታት ጀርመን
ዝሓለፈ ሰንበት 26 መስከረም አብ ከተማ ከሎን ዕቱብ ኣኼባ ንተቐማጦ ምምሕዳር ቨስቲፋልያ ተኻይዱ፡፡ ነቲ ኣኼባ ዝጸውዐት ሽማግለ እታ ዝነበረት ናይቲ ቦታ ተሓጋጋዚት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ዋዕላ ነይራ፡፡ ድሕሪ ምዕዋት ሃገራዊ ዋዕላ ከአ ድሮ ንካልአይ ግዜ ህዝባዊ ኣኼባ አካይዳ‘ላ፡፡ ብዋና ጸሓፊ ኣቶ ኣስፍሃ ተስፋሚካኤል ኣደራሽ ምስ ተኸፍተ ከአ ኣቦ-መንበር‘ታ ሽማግለ ኣቶ ዜናገብርኤል ስባህቱ ናይ እንቋዕ ዳግማይ ብሓደ ኣኻኸበና ዘረባ ቀሪቡ፡፡ አብቲ ዝቐደመ ኣኼባ ዝተሰግረ ዘሰክፍ ነጥቢ ከይህሉ ከአ ንነባሮ ዳግማይ ዕድል ተኸሲቱ ነይሩ፡፡ ገዛ ግና ልኡኻትቱ ንሃገራዊ ዋዕላ እኹል-ታርፍ መግለጺ ስለ ዝሃቡዎ ዕግበቱ አቐሚጡ ሰጊርዎ፡፡ ቀጺሉ አብ ሃገራዊ ዋዕላ ካብ ዝነበሩ ሓደ ኴይኑ ግና አብቲ ዝሓለፈ ኣኼባ ዘይተረኽበ ዕዱም ምስክርነቱ ክህብ ዕድል ተኸስተ፡፡ ዶክቶር መሓመድ ብርሃን (ኤርትራዊ ሓኪም አብ ከተማ ዱዘልዶርፍ/ጀርመን) ከአ ከምዚ ክብል መሳጥን መሃርን መደረ አቕሪቡ፡፡
ኤርትራ አብ መዛግብ ሕቡራት መንግስቲ ሓንቲ ካብ ዝፈሸላ ሃገራት (failed states) ክትቊጸር ተሐጽያ ዘላ ሃገር‘ያ፡፡ እዛ ብሰፍ ዘይብል ዋጋ ሰብን ንብረትን ልኡላዊት ዝዀነት ዕሸል ሃገርና ብፍሽለት ክትድምደም ከአ ክትሓስቦ‘ኳ ዝጽወር አይኮነን፡፡ ነዚ ዝደሊ ምስ ምሉእ ውኔኡ ዘሎ ኤርትራዊ አሎ ክትብል ከአ አጸጋሚ‘ዩ፡፡ ይኹን እምበር ንቕድሚት ሎጊሞም ንድሕሪት ናብ ህዝቦምን መቃልስቶምን ዝትኵሱ ኤርትራዊ ሸነኻት ከቶ አይወሐዱን፡፡ ብሽም መንግስቲ ሃገር፡ ብሽም ሰውራ ከአ ህዝቢ ዝድነሱ ውድባት አይሕዶሱናን‘ዮም፡፡ ኣነ ግና ትማል አብ ኣዲስ ኣበባ አብ ኣደራሽ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ደቂ ሃገር ብሓድነቶም ጸኒዖም፣ ብእምነታቶም ኮሪዖም፣ በብብሔራቶም ቀኒዖም ክዛተዩ፤ ተዛትዮም ከአ ክሰማምዑ እየ ተዓዚበ፡፡ ነቲ ዓወታት ጎስዩዎ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ፖለቲካ፣ ነቲ እናሻዕ አይተሳኔናን ብምባል ዝዋጠጥ ውድባት ወዘተ… ማይን ጸባን ኰይኑ ክሞጓጎስ ስለ ዝተዓዘብኩ ከአ ሸውሃተይን ንያተይን ዝመለሰለይ መጋብኣያ ነይሩ፤ ክብል ዶክቶር ምስክርነቱ ሂቡና፡፡ ዘረብኡ ብምድምዳም ከአ ዶክቶር መ.ብርሃን፣ ንተልእኦ ሃገራዊ ዋዕላና አብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ብቆጸራ ድሕሪ ሓደ ዓመት ክጋባእ ተወሲኑ ንዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ንምዕዋት ኩላትና ደለይቲ ሱር-ነቀል ለውጥን ዲሞክራስን ዝዀና ኤርትራዊ ሸነኻት ጻዕርና ከነኻዕብት ጸዊዑ፡፡
ካብዚ መድረኽ ናብ ኣባላት ሃገራዊ ኮምሽን ተመሓላሊፉ፡፡ ኣባል ክፍሊ ህዝባዊ ስርርዕ ኣቶ ተክልሰንበት ተኽላይ ከአ ቀጺሉ ይብል፤ ብጕዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ህዝቢ ብልኡኻትኩም ዝኣክልን ዝመስልን መግለጺ ከም ዝተዋህበ ዕጉብ ብምዃነይ ናብኡ ክመልሰኩም አይመርጽን፡፡ የግዳስ ውጽኢት ካብ ውጽኢታት ሃገራዊ ዋዕላ ዝዀነ ሃገራዊ ኮምሽን፣ ኣቃውማኡ፣ ዕላማታቱ፣ መደባቱ ከም ድሕረ ባይታ ክሕብር ብምባል መደረኡ ጀመሮ፡፡ ሃገራዊ ኮምሽን ካብ ውሽጢ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተወከለ ልኡኽ ህዝቢ ምዃኑ፣ ካብ ተራ ህዝቢ፣ ካብ በርጌሳዊ መርበባት፣ ካብ ውድባት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፣ ከምኡ ካብ ፖለቲካዊ ውድባት ወጻኢ ካብ ኤ.ዲ.ኪዳን ዝቖመ ናጻን ልኡላውን ኣካል ምዃኑ ከአ አብሪሁ፡፡ ይኹን ድአ እምበር ሃገራዊ ኮምሽን ጕዳይ ህዝብን ሃገርን ንምዕዋት ስለ ዝሰርሕ ምስ ንሃገራዊ ዋዕላን ውጽኢቱን ዝቕበሉ ትካላትን ውድባትን ክሰርሕ ግቡኡ ጌሩ ከም ዝተቐበሎ ሐቢሩ፡፡
መዕጸዊ ገለጻን ጽሑፍን ኣቶ ተክልሰንበት ከአ መምርሒ ንህዝባዊ ውደባታትን ጎስጓሳትን ነይሩ፡፡ ነዚ ንምዕዋት ኣኼበኛ ካብ ውሽጡ ንኡስ ሽማግለ ዋዕላ ከቚውም ከአ ጸዊዑ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከአ ኣኼበኛ ሓንቲ 7 ዝኣባላታ ሓዳስ ሽማግለ ካብ ውሽጡ መሪጹ፡፡ መዝነቶም ከአ ከምዚ ዝስዕብ‘ዩ፦
ንኡስ ሽማግለ ብወገኑ አብ ዝመጽእ ነብሱ ሰሪዑ ብዕቱብ ናብ ህዝቢ ምውዳብን ምጕስጓስን ክወርፍር ቃል ኣትዩ‘ሎ፡፡
ካብዚ ሓሊፉ ሃገራዊ ኮምሽን ዑደቱ አብ ከተማታት ጀርመን ቀጻሊ ምዃኑ ካብ መግለጸኡ በሪሁ፡፡ ድሮ‘ኳ እዞም ዝስዕቡ ቈጸራታት ተታሒዞም አለዉ፡፡
ፍረወይኒ ገ/ጻዲቕ
ባሕቲ ጥቅምቲ 2010
ብክፍሊ ዜና ሃገራዊ ኮምሽን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1601


text:
ቅዱስ ቅዱስ (ጸሎት) Holy, Holy
Artist: Congress MusicFactory
Produced By: Congress MusicFactory
Album: ትግርኛ We Worship You
ቅዱስ ቅዱስ: ቅዱስ ኢኻ እግዚኣብሄር
ቅዱስ ቅዱስ: ቅዱስ ኢኻ እግዚኣብሄር
ዎ ጎይታ ኣብ ቅድሜኻ ንቐውም
ብሓይልን ስልጣንን ዝደኮንካና ህዝቢ
ኣእዳውና ነልዕል ናብቲ በይኑ ዝገዝእ
ንዘልኣለም ኣለም
ዘርእኻ ኣብ ውሽጥና ኣንቢርካዮ
ክቡር መዝገብካ ክንዕቅቦ ኢና
ፍርሃትካ ኣብ ልብና ክነብር እዩ
ንዘልዓለም ኣለም
እባርኸካ ኣለኹ። ነቲ ቅዱስ ባህሪኻ እባርኾ ኣለኹ። ንቕዱስ ስምካ እባርኾ ኣለኹ። ድምጸይ ካብ ምድሪ ዓው ኣቢለ እባርኸካ ኣለኹ። እባርኸካ ኣለኹ ኣብ ግዜ ኮይነ፣ ናብ ዘልኣለማውነት እናቕናዕኩ። ኣብ መዋትነት ኮይነ ድምጸይ ዓው ኣቢለ ነቲ ዘልኣለማዊ ህላውነትካ እባርኾ ኣለኹ። ለውሃትካ እባርኾ ኣለኹ። እባርኸካ ኣለኹ።
ዎ ነፍሰየ ንእግዚኣብሄር ባርኺ ኣብ ውሽጠይ ዘሎ ኩሉውን ንቕዱስ ስሙ ይባርኽ።


text:
‘15 ሽሕ ኤርትራዊያን ስደተኛታት፣ ካብ ባሕቲ መጋቢት 2017 ጀሚሩ ኣብ ክልል ትግራይ ናብ ዝተኸፈታ መዕቆቢታት ከምዘግዐዘ’ ዓለም ለኸ ማሕበር ስደተኛታት ኣፍሊጡ።
እቲ ማሕበር ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ ‘ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሕ/ሃን ተሓባቢሩ ነቶም ካብ ኤርትራ ዝሰገሩ ሓደሽቲ ስደተኛታት፣ ድሕሪ ሕክምናዊ መርመራ ምልጋስ ካብ እንዳባጉና ናብ ኣርባዕተ መዓስከራት ከምዘእተዎም’ ሓቢሩ።
‘ኣብ’ዚ እዋን’ዚ IOM (ዓለም-ለኸ ማሕበር ስደተኛታት) መዓልታዊ ሚእቲ ሰባት ይቕበልን፣ ሎም ዘበን እቲ ኣዝዩ ዝጻዓቐ ዋሕዚ ኣጋጢሙዎ ከምዘሎን’ ሓላፊ ማሕበር ስደተኛታት ጨንፈር ሽረ ቓጣብ ኸሊድ ገሊጹ።
ብመሰረት ወግዓዊ ሪፖርታት ‘ዓሚ 21,215 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ሰጊሮም ኣለው። ሎም ዘበን ድማ ክሳብ’ዚ ዘለናሉ ወርሒ፣ ልዕሊ 20 ሽሕ ኤርትራዊያን ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ኣለው።
መብዛሕተኦም ስደተኛታት መናእሰይ’ዮም። ብዓለም ለኸ ማሕበር ስደተኛታት ካብ ሞንጎ ዝጋዓዙ እቶም 46 ሚእታዊ ዕድሚኦም ካብ 18 ክሳብ 24 ዓመት’ዮም።
ናብ ኢትዮጵያ ንምስጋር ንመዓልታት ብእግሮም ከምዝተጓዓዙ’ውን ይዛረቡ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ HR 128 ከይሓልፍ ኣብ መንጎ ሃገራትና ዘሎ ምትሕብባርን ርክብን ብዝተኣሳሰር ዝኾነ ይኹን ጸቕጢ ኣይገበረን ክብሉ ሓድሽ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ማይክል ሬይነር ገሊፆም።ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ኣምባሳደርነት ስርሖም ቀዳምነት ብዛዕባ ዝህቡዎም ጉዳያት እውን ተዛሪቦም ኣለው።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክል ሬይነር ቀዳምነት ዝህቡዎም ጉዳያት ክዝርዝሩ ከለው ንኢትዮጵያን ህዝባን ዘለዎም ፍቕሪ ብምቕዳም ይጅምሩ።
“ቅድሚ ኩሉ ናብ ኢትዮጵያ ምምፅአይ ማዕረ ክንደይ ሕጉስ ምዃነይ ክዛረብ እደሊ።ናይ ዲፕሎማሲ ስርሐይ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ከም ቱሪስት ክበፅሓ ዝምነያ ሃገር እያ።ከም ኣምባሳደር ኣብዚ ንምስራሕ ዕድል ረኺበ ኣለኹ።እዛ እትድነቕ ሃገርን ህዝባን ብዝግባእ ንምፍላጥ ግዜ ረኺበ ኣለኹ።እዚ ዘሕጉስ ናይ ህይወተይን ናይ ስራሕን ግዜ እዩ።ምሉእ ብምሉእ ክጥቀመሉን ናብ ውፅኢት ክቕይሮን ዝብህጎ እዩ።”
ብዲፕሎማሲያዊ ሞያኦም ድማ ንሰለስተ ጉዳያት ቀዳምነት ከምዝህቡ ከምዚ ኢሎም።
“ብኣምባሳደርነት ስርሐይ ቀዳምነት ክህቦም ዝደሊ ጉዳያት ኣብ ሰለስተ ዘፈራት ዝኸፋፍሎም ይመስለኒ።እቲ ሓደ ምስ ኢትዮጵያ ዝህለወና ምሕዝነት ምሕያል እዩ።ንቁጠባዊ ምዕባለን ልምዓትን ንናይታ ሃገር ብልፅግና ብምስራሕ፡ ካልኣይ ከባቢያ ፀጥታን ምርግጋፅን ኣብ ምምፃእ ምስ ኢትዮጵያ ዘለና ሽርክና ምሕያልን ምቕፃልን እዩ።ሳልሳይ ፖለቲካዊ ሃውህው ክሰፍሕ፣ሰናይ ምሕደራ ክህልው፣ልዕልነት ሕግን ሰብኣዊ መሰልን ክኽበር ምስራሕ እዮም።”
ኣምባሳደር ማይክል ረይነር ሳልሳይ ትኹረቶም ምዃኑ ዝገለፁዎ ጉዳያት ልዕልና ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን ናይ ኣፈላላይ ነጥቢ ኮይኑ ዝቐፀለ እዩ።
ሓድ ሓደ ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ ተሓታትነት ዘስዕብ ሕጊ ንምውፃእ ተንቀሳቒሶም።ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ከይዲ ዝርከብን ብኣባል ኮንግረስ ክሪስ ስሚዝ ዝረቐቐን ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሲሞክራስን ሰብኣዊ መሰልን ተሓታትነት ሕጊ ዝጥቀስ እዩ።
እዚ ብናይ ኮንግረስ ናይ ወፃኢ ጉዳያት ኮሚቴ ዝሓለፈ ሕጊ ብኮንግረስ ድምፂ ክውሃቦ ትፅቢት ይግበረሉ ኣብዝነበረ እዋን ንኻልእ እዋን ተመሓላሊፉ።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ኣሜሪካ ዘለዎ ምትሕብባር ፀረ ግብረሽብራ ብምጥቓስ ብሰንኪ ዘቕረቦ ሕቶ ምዃኑ ዝተዘርግሑ ሓበሬታት ኣለው።ኣምባሳደር ረይነር ግን እዚ ዝተጋገየ እዩ ኢሎም።’’ኣነ ዝተሳተፍክሉ ከምዚ ዝበለ ፅምዶ ፈፂሙ ኣይነበረን፤ከም ኣብቶም ካልኦት ጉዳያት ኮንግረስ ከምዚ ዝበለ ሕጊ ንምውፃእ ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ ነይሩና፤እቲ ሕጊ ኣይፀደቐን ዝፀድቕ እንተኾይኑ እውን ግልፂ ኣይኮነን’’ኢሎም።
“ኢትዮጵያ እዚ ሕጊ እዚ ከምዝተሓሳስባ ገሊፃ’ላ።ግን እቲ ዝተሓሳስቦም ጉዳይ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራትና ካብ ዘለና ዝኾነ ይኹን ምትሕብባርን ርክብን ክነተሓሕዞ ኣብ ልዕለይ ይኹን ኣብ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ዘለው መሳርሕተይ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ጸቕጢ ኣይገበሩን።”
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንፀረ-ግብረሽብራ ሕጉ ይጥቀመሉ ዘሎ ኣገባብ ከምዝተሓሳቦም ዓለምለኸ ትካላት ሰብኣዊ መሰላትን ተቓወምቲ ውድባትን ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።
ፍሉጥ መራሕቲ ተቓዋሚ ፓርቲ ዶ/ር መረራ ጉዲና ሓዊሱ ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ምስዚ ሕጊ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይርከቡ።ናይዚ ሕጊ ኣፈፃፅማ የተሓሳስበና’ሎ ናይ ዝብሉ ወገናት እምነት ተኻፈልቲ ኢና ኢሎም ኣምባሳደር ማይክል ረይነር ።
ዲቪ ሎተሪ ከቋርፅ እንተኾይኑ ዝተሓተቱ ኣምባሳደር ረይነር ዝርዝረ ሓበሬታ ከምዘይብሎም ብምግላፅ እንተኾነ ግን ኣሜሪካ ንናይ ስደተኛታት ፖሊሲኣ ብስፍሓት ኣብ ምርኣይ ከምእትርከብ ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ንሞት ህቡብ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞን መጥቓዕቲን ኢድ ኣለዎም ዝተባህሉ 44 ሓለፍቲ መሓውራት መንግስቲን 20 ኣባላት ፀጥታን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ፖሊስ ኦሮሚያ ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ዜና ድሕነት ጋዜጠኛታት ዝከታተል ዓለምለኸ ትካል CPJ መንግስቲ ኢትዮጵያኣብ ልዕሊ ትካላት ሚዲያን ጋዜጠኛታትን ይወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ብቀረባ ይከታተሎ ከምዘሎ ንኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ጅማ ብልዕሊ 100 ሚሊዮን ብር ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ዝተሃነፀ ‘’ዶሎሎ’’ብጉጅለ መናእሰይ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ከምዝተቓፀለ ወነንቱ ገሊፆም።
"ንወለደይ ካብ መጥቓዕቲ ዘትረፈልና ጎረበተይ እዮም’’ ክብል ውላዶም ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ተዛሪቡ ኣሎ።እቲ መጥቓዕቲ ብጉጅለ ዝተፈፀመ ስለዝኾነ መንግስቲ ሓላፍነት ክወስድ ኣለዎ ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ሓላፊ ክፍሊ ፕረስ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ካብ ፌደራል መንግስትን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያን ዝተዋፅኡ ብኽልተ ዓውድታት ዝተጣየሰ ኮሚቴ ዝተጎድኡ ሰባትን ዝጠፍአ ንብረትን ናይ ምፍላይ ስራሕ ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ጠቕላሊት ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ወይዘሮ ኣዳነች ኣበቤ ኣብ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ብምስታፍን ድሕሪ እቲ ቅትለት ምስ ዝተፈጠሩ ክስተታትን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝኣተው ውልቀሰባት ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ክረኽቡ መሓውረን ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊፀን።
ንሰን ወሲኸን ህይወት ሰብን ንብረትን ዘዕነው ጥፍኣታት ዳግም ከይልዓሉን ዜጋታት ናብ ግጭት ክኣትው ዝቐርበሎም ፃውዒት ከይቕበሉን ኣተሓሳሲበን።ወይዘሮ ኣዳነችቀጺለን ኣቶ ጀዋር መሓመድ፣ኣቶ በቀለ ገርባን ኣቶ እስክንድር ነጋን ንምኽሳስ ዘብቅዕ እኹል መረዳእታ ተረኺቡ ኣሎ ኢለን።
ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝተወሰኑ ወረዳታት ክልል ኦሮሚያ ብሄርን ሃይማኖትን መሰረት ዝገበሩ መጥቓዕትታት ምፍፃሞም ኣረጋጊፀኣለኹ ኢሉ ኣሎ።
እቲ ትካል ብናይ ጉጅለ መጥቓዕቲ ዝተቐተሉ ኣባላት ሓይልታት ፀጥታ ከምዘለው እውን ሓበሬታ ኣለኒ ኢሉ።ኣብ ገለ ከባቢታት ኦሮሚያ እውን ብሓይልታት ፀጥታ ዝተቐትሉ ሰባት ከምዘለው መሳኻኽር ገሊፆለይ ክብል ሓቢሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትካላት ሚዲያን ጋዜጠኛታትን ይወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ይከታተሎ ከምዘሎ ንድሕነት ጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዓለምለኸ ትካል CPJ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሲፒጄ ወኪል ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝኾነት ሙዶ ኪሚሞ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎም ቕነ ኣብ ልዕሊ ትካላት መራኸቢ ብዙሃንን ጋዜጠኛታት ዝወሰዶም ስጉምታት ትካለን ብቐረባ ይካታተሎ ከምዘሎ ገሊፃ።
ንሳ ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ኣብ ዝመጸእዋን ንመራኸቢ ብዙሃን ምቹእ ሃዋህው ምፍጣሩን ድሒሩ ግን መንግስቲ ይወስዶም ዝነበሩ ስጉምታት ሓበሬታ ናይ ምርካብ ነፃነት ንድሕሪት ዝመልሱ እዮም ኢላ።
‘’ካብ መወዳእታ 2018 ጀሚሩ CPJን ኣብ ነፃነት ሓበሬታ ዝሰርሑ ካልኦት ትካላትን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኢንቴርነት ምዕፃውን ምእሳር ጋዘጤኛታትን ሓዊሱ ብመንግስቲ ይወሰዱ ዝነበሩ ስጉምትታት ክንከታተልን ክነተሓሳስብን ፀኒሕና ኢና።"
ኣብ ሲፒጄ ወኪል ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝኾነት ሙዶ ኪሚሞ ሎሚ ዘይኮነስ ሽዑ መንግስቲ ይወስዶም ዝነበሩ ስጉምትታት ኢትዮጵያ ንዝጀመረቶም ምምሕያሻት ዕንቅፋት ከምዝኾኑ ነተሓሳስብ ኔርና ድሕሪ ምባል ንሳ ‘’ኣብዚ ቅኒያት ድማ ኣገልግሎት ኢንቴርነት ብመንግስቲ ስለዝተዓፀወ ሓበሬታ እተዘይሃለወኒ እውን እታ ሃገር ቀደም ናብ ዝነበረቶ ኩነታት ዝመልስ ከምዘይኸውን ተስፋ እገብር’’ክትብል ገሊፃ።
‘’ነዚ ክብል ከለኹ መንግስቲ ናብ ናይ ቀደም ተግባሩ ተመሊሱ ኣሎ እተዘይበልኩ እውን ቀደም ይወስዶም ዝነበሩ ስጉምትታት ግን ምሉእ ብምሉኡ ኣይገደፈን ማለተይ እየ።"
መንግስቲ ንመራኸቢ ብዙሃን ናይ ምዕፃው ዝወሰዶ ስጉምቲ CPJ ይከታተሎ ከምዘሎብምግላፅ ምስ ምቁራፅ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ዝተረጋገፀ ሓበሬታ ንምርካብ ኣፀጋሚ ምዃኑ ሓቢራ።
ናይ ኢትዮጵያ ብዓል ስልጣን ብሮድካስት ስጉምቲ ካብ ዝወሰደሎም መራኸቢ ብዙሃን ናይ ኦሮሞ ሚዲያ ኔት ዎርክ OMN ሓደ እዩ።
ናይቲ ትካል ናይ ሕጊ ጠበቓ ዝኾኑ ዶክተር ቶኩማ ዳባ ድሕሪ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ንስነስርዓት ቀብሩ ብቀጥታ የመሓላልፉ ዝነበሩ ጋዜጠኛታት OMN ከምዝተኣሰሩን ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ናይቲ ሚዲያ ቤት ፅሕፈት እውን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር መንግስቲ ምዃኑን ገሊፆም።
ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታት ንፅባሒቱ ከምዝተፈትሑን ፀኒሑ ናብቲ ቤት ፅሕፈት ዝኸደ ሓደ ሰራሕተኛ ግን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሉ ተኣሲሩ ከምዝርከብቱ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣረጋጊፆም ኣለው።
እቲ ቤት ፅሕፈት ብሓይልታት ፀጥታ ክፍተሽ ከሎ ሰራሕተኛታት ናይቲ ትካል ኣይተነገሮምን፤ነቲ ፍተሻ ንምዕዛብ ዝተረኸበ ዋላ ሓደ ናይቲ ትካል ሰራሕተኛ ኣይነበረን ዝበሉ ንሶም ’’ብዘለኒ ሓበሬታ ኣብ ልዕሊ እቲ ቤት ፅሕፈት እውን ጉድኣት ወሪዱ እዩ። ብዙሕ ኣቑሑት እውን ተወሲዱ እዩ’’ ኢሎም።
ብመንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝወዓለ ጋዜጠኛ OMN መለሰ ድሪብሳ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።ብዓልቲ ቤቱ ወይዘሮ ታደለች መርጋ ብዓል ቤታ ካብ ዝእሰር ዓሰርተ መዓልታት ከምዘቑፀረን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ማእኸላይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ከምዝርከብን ሓቢራ:ክሳብ ሕጂ ቤት ፍርዲ ከምዘይቀረበን ከይዳ ንምርኣይ እውን ፍቓድ ከምዝተኸልከለትን ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፃ።
ኣብ ሃምሊን ዩኒቨርስቲ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ኮሚኒኬሽን እንዳልካቸው ጫላ OMN ድሕሪ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ይመሓላለፉ ዝነበሩ ፕሮግራማትን መልእኽትታትን ኣብ መንጎ ሕብረተሰባት ተፃብኦን ግጭትን ዘለዓእሉ ነይሮም ይብል ።
ሓላፊ ብዓልስልጣን ብሮድካስት ኢትዮጵያ ዶክተር ጌታቸው ድንቁ ቅድም ክብል ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝ ብዎ ቃል ሞት ሃጫሉ ስዒቡ ብድምፂ ወያነን ናይ ትግራይ መራኽቢ ብዙሃንን ይመሓለፉ ዝነበሩ መልእኽትታት ሓቅነቶም ከይተረጋገፀ ካብ OMN ዝተወሰዱ ሓበሬታትት እዮም ነይሮም፤ መጠንቕታ ተዋሂቡዎም ነይሩ፤OMN ዝፍንዎም ዝነበሩ ሓበሬታታት ግን ብሕጊ ስለ ዘሕትቱ ናብ ሕጊ ተመሪሑ ክትትል ይግበረሉ ኣሎ ኢሎም ነይሮም።


text:
ዕራርቦ ጸሓይ!
ዕራርቦ ጸሓይ!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/
ሎሚ 18 መስከረም ኣብ ኤርትራ ጸሓይ ኣዱንያ ዝዓረበትሉ መዓልቲ ኢዩ። ሎሚ ንጉጅለ 15ን ምኩራት ጋዜጣኛታትናን ብምዝካር ብዓቢ ሓዘን እንዝክራ መዓልቲ ኢያ። ሎሚ ዕድል ኤርትራ ናብ ኢድ ሓደ ሰብ ዝኣተወትሉ መዓልቲ ኢያ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ መኣዲ ሰላም ዝተደፍኣላ፡ ዲሞክራሲ ዝተዓምጸጸትላ፡ እቲ ንብረት ህዝቢ ዝኾነ ቅዋም ናብ ከብሒ ኢሳይያስ ዝኣተወትላ መዓልቲ ኢያ።
18 መስከረም፡ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ብዓቢ ሓዘን ክዝክራ ዝግበኣ መዓልቲ ኢያ። ሓደ ብኣርኣያ ስላሴ ዝተፈጥረ ሰብ፡ ካብ 2001 ክሳብ ሎሚ 2014፡ ን13 ዓመታት ኣብ ጉድጓድ፡ እሞ ከኣ ብማሕዩር ተቐፊዱ ከመይ ኢሉ ይነብር? እሞ ከኣ ኣብ ገድሊ ዝደኸመን ጨው ዝፈረየን፡ ጥዕና ዝወሓዶን ብዕድመ ዝደፍአን!
እስከ ነቲ ሕሰምን ምረት ዒራዒሮን ብሕልና ነስተማቕሮ! ኣንታ ህዝቢ፡ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ’ሞ ርኣዮ! ክንድዚኦም ዝኣኽሉ ኣርካናት ሃገር ኣጥፊእካ’ዶ ደቂስካ ይሕደር’ዩ? ንሳቶም ኢሳይያስ ከም ዝኣስሮም እናፈለጡ ኢዮም ደው ኢሎም ተጸብዮሞ፡ እቲ ምንታይ ናባና፡ ናብዞም ህዝቢ ኤርትራ እንበሃል ምሉእ ዘይጉዱል እምነት ስለዝነበሮም። ኢዩ። ሓደ ካብዞም ’ገበርቲ ድማዕ ተፈደይቲ ሕሰም፡’ ኣብ ዱሮ ምእሳሮም ንበዓልቲ ቤቱ፣ ”ምእሳርና ዘይተርፍ ጉዳይ ኢዩ። እንተኾነ ግን ጸበባና ካብ ኣዋርሕ ዝሓልፍ ኣይኮነን። ንዓና ኣሲሩ ህዝቢን ሰራዊትን ኤርትራ ኣየደቅሶን ኢዩ፡ ኣጆኺ ኣመት ደቅኺ ግበሪ! ናይዛ ነጻ ቀረጽ መኪና ዕዳ እንተሓተቱኺ፡ ኣይትሸገሪ ወላ ይውሰዱዋ ሃብዮም! ኣይትሕመቒ ክንራኸብ ኢና!” ኢሉዋ ነበረ።
ከም ዝበሎ ብድሕሪ ምእሳሩ፡ ናይ መኪና ዕዳ ንክትከፍል ሓተቱዋ። ከምቲ ዝተባህለቶ ከኣ “ውሰዱዋ” በለቶም። እንተኾነ ኣብቲ ዝነበረቶ ሚኒስትሪ ዝነበሩ ሰራሕተኛታት ነቲ ጉዳያ ምስ ሰምዕዎ፡ ኣዋጺኦም ዕዳ መኪና ከፈሉላ። እሞ ከምቲ ዝበሎ’ዶ ቀጺሉ? ስለምንታይ ዝበለ ጀነራል፡ ሚኒስተር፡ ሰራዊት ወይ ህዝቢ’ኸ ኣሎ ድዩ?
ኣብቲ ግዜ’ቲ ካብዞም ኣርካናት ገድሊ ሓደ ሰብ ንደገ ወጺኡ እንተዝነብርሲ እንታይ’ኮን ምገበረ? እስከ ሓደ ሰብ ጴጥሮስ ሰለሞን ወይ ዑቕበ ኣብራሃ፡ ኣስቴር ፍስሓጽዮን ወይ ሚርያም ሓጎስ፡ ሓመድ ሕምድ ወይ ብርሃነ ገረዝግሄር፡ ጀርማኖ ናቲ ወይ እድሪስ ኣባ ዓራ! ንደገ ወጺኦም ነይሮም እንተዝኾኑ? ሃይለ ወልደንስአ /ድሩዕ/ በቲ ኣብ ደገ ዝነበሮ ተሪፉ ነይሩ እንተዝኸውን? እስከ ማሕሙድ ሸሪፎ’ኸ ከም ገለ ክብል ንደገ እንተዝተርፍ? ወይ’ውን በራኺ ከምቲ ኣብ ደገ ዝነበሮ ”ትረፍ! ሰብኣይ ክኣስረኩም ይቀራረብ ኣሎ” ምስ ተባህለ፡ ኣብ ኤውሮጳ ተሪፉ ነይሩ እንተዝኸውን … እንታይ’ኮን ምገበሩ?
ብትኽክል ኣብ ደገ ንዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ከም ሓደ ህዝቢ ወዲቦን ኣዕጢቖምን ምተዓወቱ። ሕነ ብጾቶም ንክፈድዩ፡ ክሳብ ዋጋ ሂወቶም ብመስዋእቲ ምኸፈሉ። እቲ ምስኦም ዝፈረመ ገዲም ብጻዮም ደኣ እንታይ ረኸቦ? እንታይ ደኣ እቲ ንለውጢ ዝፈረመ ኣቶ መስፍን ሓጎስ፡ ህዝቢ ኣብ ምውዳብን ምዕጣቕን፡ መንእሰያት ኣብ ምብርባርን ሕነ ብጾቱ ኣብ ምፍዳይን ገለ ቅንጣብ ለውጢ ዘይገበረ? በቲ ሽዑ ኣብ ሰራዊትን ህዝቢን ዝነበሮ ተሰማዕነት፡ ሕነ ንክፈዲ ተበጊሱ እንተዝነብርሲ ሎሚ ኣብ ከመይ ምሃሎና? ብርግጽ፡ ብድሕሪ ምውጽኡ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ህዝቢን ሰራዊትን ኣብ ኣስመራ፤ ”መስፍን ሓጎስ ኣብ ከሰላ ሰራዊት ይእክብ ኣሎ። ብወገን እግርማይካ መጥቃዕቲ ክገብር ኢዩ። ሃገር ሕሰማ ከብቅዕ’ዩ!” ይበሃል ከም ዝነበረ እዝክር።
ብዙሓት ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ነዚ ወረ’ዚ ሰሚዖሞ ስለዝነበሩ ድማ፡ ምስኡ ንምጽንባር ድሉዋት ከም ዝነበሩ ኣጸቢቐ ዘረጋገጽኩዎ ጉዳይ ነበረ። ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ባር እንዳ ነብያት መብራህቱ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ዕላል ነዕልል ነበርና። ስለዚ እቲ ካብ ቁራዕ ዒራ-ዒሮ ዝወጸ መስፍን ሕነ ብጾቱ ንክፈዲ ተበጊሱ እንተዝነብር፡ እቶም ኣብ ስንጭሮ ዒራዒሮ ዝሓቐቑ ኤርትራውያን’ውን ሎሚ ምስ ህዝቦም ምሃለዉ! መስፍን ምስ ደለይቲ ቅዋም ብደም ፈሪሙ እንተነይሩስ፡ ስለምንታይ ብግብሪ ዘይተበገሰ? ከምቲ ንራእሲ ወልደንኪኤል ወዲ እምበይተይ ኢለኒ፡ “ህዝቢ’ዶ ኢሉካ ኣይምክትን? ቀሺ’ዶ ኢሉካ ኣይከትትን፡ ክትዕወት ክትወድቕ ዘይትፍትን …” ዝበሎ፡ ንመስፍን’ከ፡ ህዝቢ’ዶ ኣብዩዎ?
መንእሰይ’ዶ ሓንኲልዎ? ኣቕሽሽትን መሻይኽን’ዶ ኮነንዎ? ባጀት’ዶ ውሒድዎ?
እህምምም! ”ጥራይ ነዚ ሰብኣይ’ዚ ኣጥፍኣልና’ምበር፡ ዘድልየካ ገንዘብ ሕተት። ንመበገሲኻ ሓደ ሚልዮን ዶላር ክውፊየልካ ድሉው’የ” ዝበሎ ሰብ’ኮ ኣብ ኣሜሪካ ብሂወቱ ኣሎ’ዩ! እዛ ጉዳይ፡ ስሳስ ኣላታ! ስለዚ ’ኣይላጸን ዝበለ ቁማል ይብልዓዮ’ ከም ዝበሃል፡ ህዝበይ፡ መጓዕዝትኻንዘይመጓዕዝትኻን እንተዘይፈሊጥካ፡ ኣዲዮ!!
ሕነ ኤርትራን ኤርትራውያንን ንምፍዳይ፡ ካብ ዳግማይ ላምፐዱሳ ንምድሓን ሎሚ ሰሚርካ ተበገስ! ”ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” እዚ እንታይ ማለት’ዩ? ገ እናበሉኻ’ዶ ትጋገ! ገለ ዘይተኸፍለ ናይ ሓጥያት ዕዳ ደኣ ኣሎና ኮይኑ’ምበር፡ ዕየት ዘጥፍአ ጓሳ’ውን ደቂሱ ኣይሓድርን ኢዩ፡ ናይታ ዝጠፍአት ንብረቱ፡ ብሂወታ ወይ ብሞታ ኣሰር ከይረኸበ’ዶ ይድቅስ’ዩ?
ዋእ ዋእ ዋእ! ኣይ ግድን ንሕና ኤርትራውያን! ክሕደት፡ ኣርቲፊሻልነት፡ ምፍልላይ፡ ጥልመት፡ ብገንዘብ ምስዳዕን ጉዳይ ሃገር ምርሳዕን ጉዝጓዝና ጌርናዮ። ሓቀኛታት ደለይቲ ፍትሒ ንሓድሕዶም ክጫነዉሉ ዝግባእ ግዜ ኢዩ’ሞ፡ ህዝበይ ስለ ሃገርን ክብሪን ሎሚ ከም ሓደ ሰብ ሰሚርካ፡ ተጫኖ!
ደጊም ዝተረፈ የለን! ሃገር ናብ ፍጹም ጥፍኣት ገጻ ኢያ ትኸይድ ዘላ።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንግዳያት ዒራ-ዒሮ!


text:
ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ደምህት) ኣባላተይ ብመንግስቲ ክወሃበኩም እዩ ዝተባህለ መትከሊ እግሪ ክሳብ ሐዚ ብዘይምርካቦም ማሕበራዊ ፀገም የጋጥሞም ኣለዉ ክብል ኣፍሊጡ።
በዚ ድማ ካልኦት ፖለቲካዊ ስራሓት ከይንፍፅም ኣፀጊሙልና’ሎ ክብሉ ኣቦ መንበር እቲ ምንቅስቓስ ኣይተ መኮነን ተስፋይ ተዛሪቦም።
ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ደምህት) መንግስቲ ብዘቕረቦ ፃውዒት ሰላም ልዕሊ 2500 ኣባላቱ ሒዙ ቅድሚ ኣዋርሕ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ምምላሱ ይዝከር። ዕጥቆም ፈቲሖም ናብ ውሽጢ ሃገር ዝኣተው ኣባላት እቲ ምንቅስቓስ ኣብዚ ሐዚ እዋን ምስ ሕብረተሰብ ተሓዊሶም ይነብሩ ኣለዉ ክብሉ ኣቦ መንበር ደምህት አቶ መኮነን ተስፋይ ሓቢሮም።
ንሶም ብተወሳኺ መንግስቲ ነቶም ኣባላት መትከሊ እግሪ ንምሃብ ዝኣተዎ ቃል ክሳብ ሐዚ ኣይፈፀሞን ኢሎም ። ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ እቲ ምንቅስቓስ ኣይተ ጎይተኦም በርሀ እውን ካብ መንግስቲ ክወሃብ እዩ ተባሂሉ ዝነበረ መትከሊ እግሪ ክሳብ ሐዚ ስለዘይተውሃበ ኣባላት እቲ ምንቅስቃስ ከቢድ ማህበራዊ ፀገም የጋጥሞም ከምዘሎ ወሲኾም ገሊፆም።
“ክሳብ ሐዚ ብትዕግስቲ ተፀቢና ኢና” ዝበሉ ኣይተ መኮነን ኣብ ቀረባ እዋን መትከሊ እግሪ ንኣባላቶም ዘይውሃብ እንተኾይኑ ብዕሊ መንግስቲ ቃሉ ኣይሓለወን ኢልና ክነፍልጥ ኢና ካብኡ ንደሓር ኣባላትና ዝደለይዎ ክውስኑ ይኽእሉ እዮም ክብሉ ገሊፆም።
ኣብ ጉዳይ ምትካል እግሪ ኣባላት ዴምህት ክሳብ ሐዚ ንምንታይ ተዳናጉዩ ንዝብል ካብ መንግሰቲ ምላሽ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን።
ኣቦ መንበር ደምህት አቶ መኮነን ተስፋይ ኣብ ቀረባ እዋን ጉባኤ ብምክያድ ኣንፈት ፖለቲካ ክነቐምጥ ኢና ዝበሉ ክኾኑ ኸለው ክሳብ ሐዚ ምስ ዝኾነ ውድብ ዘተ ይኹን ድርድር ከምዘይጀመሩ እውን ገሊጾም።
ኣብ ጉዳይ ምሃብ መትከሊ እግሪ ጠሚቱ ምላሽ መንግስቲ ንምሕታት ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን።


text:
አባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንዕለቱ ዝቀረበላ ወንጌል ሉቃስ 9.51 ኮይኑ እቲ ጐይታና ኢየሱስ ንኢየሩሳሌም ገጹ ዝጀመሮ ጒዕዞ ዝገልጽን ሕዝቢ ከምዘይተቀበልዎን ሓዋርያት ከምቲ ናይ ኤልያስ ሓዊ ሰዲዱ ከጥፍኦም እኳ እንተሓተቱ ንሱ ግን ምሕረትን ትዕግሥትን ከምዘድሊ ገሊጹ ነቶም ክንስዕበካ ዝበልዎ ንሓደ ኣይትኽእሎን ኢኻ ዚዓይነቱ ነቲ ሓደ ዕርፊ ሒዝካ ንድሕሪት የለን ንዓ ደኣ ሰዓበኒ ክብል ነቲ ኣቦኡ ክቀብር ምስ ሰቡ ክሰናበት ዝሓተተን ካልእን ዝገልጽ ኮይኑ ቀንዲ መልእኽቱ ተኸታሊ ጐይታ ንምዃን ዘድሊ ነገራት ዝገልጽ ነበረ። ስለዚ ከኣ እዮም ቅዱነቶም ነተን ከም ኣርእስቲ መሪጽናየን ዘለዋ ቃላት ማለት ተበግሶን ስንድው ምዃንን ብቅልጡፍ ዘይዕጸፍ ውሳኔ ገበርትን ምዃን ከምዘድሊ ገሊጾም።
ንዝኾነ ውሕስነት ዝህበካ ኮይኑ ዝስመዓካ ንምምናን ዘድሊ ትብዓት!
ቅዱስነቶም ነቶም ሠለስተ ንኢየሱስ ክኽተሉ ዝደለዩ ባህርያት ብምትንታን ከምዚ ይብሉ። እቲ ቀዳማይ ብምሉእ ልግሲ ክኽተለካ ምስ በሎ ኢየሱስ ከኣ ወዲሰብሲ ርእሱ ዘጸገዓላ እምኒ እኳ የብሉን ከመይ መንግሥቲ እግዚአብሔር ንክሰብኽ ንዝኾነ ውሕስነት ዝህብ ነገር መኒንዎ እዩ።
እግዚአብሔር ወትሩ ኣብ ቀዳማይ ቦታ እዩ!
እቲ ካልኣይ ሰብ ጸዋዕታ ኢየሱስ ይስምዖ ግን መጀመርያ ከይዱ ነቦኡ ክቀብር ይሓትት። ቅኑዕ ሕቶ እዩ። ኮይኑ ግን ኢየሱስ ንሙታት ሙታን ይቅበርዎም ንስኻኸስ ሰዓበኒ ደኣ ይብሎ።
ተኸታሊ ኢየሱስ ምዃን ነግፈረን ዳግመ ግምት ኣየፍቅድን!
ኣብ መወዳእታ እቲ ሳልሳይ ንኢየሱስ ከምዝዝዕቦ የረጋግጽሉ ኣቀዲሙ ግን ምስ ሥድራኡ ክሰናበት ይሓት ኢየሱስ ከኣ ዕርፊ ኣብ ኢዱ ሒዙ ንድሕሪት ቊሊሕ ዝብል ንመንግሥቲ ኣምላኽ ዝተገብኤ ኣይኮነን ይብሎ። በዚ ከኣ ነግ ፈረግ ምባል ዳግመ ግምት ክትገብር ምሕሳብ ቦታ ከምዘይብሉ ቆራጽ ውሳኔ የድሊ።
ቈላሕታ ንኮርያ!
ቅዱስነቶም ጉባኤ ኣስተምህሮ ምስ ፈጸሙ ምስቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሩ ነጋድያንን ምእመናንን ጸሎተ መልኣከ እግዚአብሔር ምስ ኣዕረጉ ነቲ ኣብ ዶብ ደቡብ ኮርያን ሰሜን ኮርያን ድሕሪ ግጭት እዘን ክልተ ሃገራት ንመጀመርያ ግዜ ኣብ መሬት ሰሜን ኮርያ ዝረገጸ ፕረሲደንት ኣመሪካ ብምዃን ዶናልድ ትራምፕ ንፕረሲደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ አጝ ምጭብባጥ ‘ጽቡቅ ኣብነት ባህሊ ርክብ ንምፍጣር’ ክብሉ ይገልጹ እሞ `ኣብ ጉዕዞ ሰላም ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ንክኸውን ሰብ ምሉእ ተስፋ ኢና’ እንክብሉ ሓጐሶም ገሊጾ ንኩሎም ኣብቲ ቅርዓት ዝነበሩ ከኣ ሠናይ ናይ ዕረፍቲ ሰሜናዊ ንፍቀ ክበብ ዘመነ ሓጋይ ክኾኖም ብምምናይ ብሓዋርያዊ ቡራኬ ኣፋነውዎም።


text:
Radio Erena: 01 October 2021
ኢትዮጵያ፣ በብእዋኑ ዝተዋህለለ ዕዳ ንኽቓለለላ ዝዓለመ ዘተ ተኻይዱ።
ብኣለቃሕቲ ሃገራትን ፊናንስያውይን ትካላትን ዝቖመ ኮሚተ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ብሚኒስተር ፋይናንስ ኣቶ ኣሕመድ ሺደ ምስ ዝተመርሐ ወኪል መንግስቲ ኢትዮጵያ ብናይ ቪድዮ ኮንፈረንስ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዕዳ ክቃለል ብወግዒ ሓቲቱ።
ቁጠብኣ ብቅልጡፍ ዘንቆልቁል ዘሎ ኢትዮጵያ፣ ዘለዋ ኣስታት 29 ቢልዮን ዶላር ናይ ወጻኢ ውህሉል ዕዳ ክቃለለላ፣ ሓምለ 2021 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ጉጅለ 20 ሃብታም ሃገራት ሕቶ ከምዘቕረበት’ውን ይዝከር።
ዕዳ እዛ ሓንቲ ካብ ድኻታት ሃገራት ዓለም ዝኾነትን ኣብ ኵናት ተሸሚማ እትርከብን ሃገር ንምቕላል ዘኽእል ዘተ ክካየድ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ኣለቓሕቲ ኮሚተ ከቕውም ብዝቐረበሉ ጻውዒት መሰረት ድማ’ዩ ዝሓለፈ ሰሙን ኣኼባ ክውድብ ክኢሉ።
ዕዳ ኢትዮጵያ ንምቅላል ዝቖመ ናይ ኣለቓሕቲ ኮሚተ 12 ሃገራት ዝሓቖፈ ኮይኑ፣ ብወኪል ፈረንሳ ይምራሕ።
እብ ኵናት ትግራይ ተሸሚማ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ቁጠብኣን ብቅልጡፍ ካብዝ ወድቕ ዘሎ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ኮይና ኣላ።
ኢትዮጵያ፣ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት፣ ሓንቲ ካብተን ንወፍሪ ዝዕድማን ናይ ክልተ ድጂት ዕብየት ቁጠባ ድማ ዘመዝግባን ሃገራት ኣፍሪቃ’ያ ኔራ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጣልቃ ኣትዮም ንዝበሎም ሸውዓተ ሓለፍቲ ዝተፈላለያ ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ክወጹ ኣዚዙ።
እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወሰዶ ስጉምቲ፣ መንግስቲ ኣመሪካ ብወግዒ ተቓዊምዎ ኣሎ።
==================


text:
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ጋዜጠኛ እስክንድ ነጋ ፔን ኣሜሪካ ብዝተብሃለ ሓደ ናይ ፀሓፍቲ ትካል ተሸሊሙ።
ትማሊ ሰሉስ ምሸት ኣብ ኒው ዮርክ ኣብዝተዳለወ ስነስርዓት ተረኺባ ኣብ ክንዲ እስክንድ ነጋ ብምዃን ነቲ ሽልማት ዝተቐበለት ብዓልቲ ቤቱ ጋዜጠኛ ሰርካለም ፋሲል እያ።እስክንድ ነጋ ንግብረ ሽበራ ሓጊዝካ ብዝብሉ ክስታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣሲሩ ይርከብ።
ኢትዮጵያ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ብዘውፅአቶ ሕጊ ፀረ ግብረ-ሽበራ 200 ናብዝፅግዑ ጋዜጠኛታት፡ተቓወምቲ ፖለቲከኛታትን ኣባላት ተቓወምቲ ጉጅለታትን ከምዝኣሰረት ኣሶሼትድ ፕሬስ ሓቢሩ።ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ትካል CPJ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰረተ ዓመታት ካብ ዝኾነት ይኹን ሃገር ንላዕሊ ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታት ዝሃደምዋ ሃገር ኢሉዋ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ፔን ኣሜሪካ ዝኾኑ ፒተር ጋድዊን እስክንድ ሓደ ካብቶም ተባዓትን ንኡዳትን ፀሓፍቲ እዩ ክብሉ ፀዊዖምዎ።እቲ ትካል ካብ ዝምስረት 1987 ኣ/ፈ ጀሚሩ ን46 ፀሓፍቲ ሸሊሙ’ሎ።


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፥ 'ናብ ስራሕና ክንምለስ ኣለና` ብምባል ነዛ ሃገር ክሳብ ሚያዝያ 12 ክኸፍት ከምዘደሊ ንኣመሪካውያን ነጊሩ።
ትማሊ ኣብ ተሌቪዥን ዝተዛረበ ፕረዚደንት ትራምፕ፥ እዛ ሃገር ክሳብ ፋሲካ ክትክፈት ደስ ይብለኒ ኢሉ።
ፕረ. ትራምፕ “ሃገርና ከምዚ ክትከውን የብላን- ሓቦን ብርትዐን ህዝብና ምሉእ`ዩ ዘሎ- ኣብ ገዛ ኾነ ኣብ ኣፓርታማ ክዕጸዉ ኣይደልዩን`ዮም- ብኸምኡ ዝተሃነጽና ኣይኮናን- እቲ ምሕካም ንባዕሉ ካብቲ ጸገም ዝኽፍእ ክኸውን ኣይደልዮን-ሃገርና ሸጊጥና ክነዕንዋ የብልናን" ኢሉ ትማሊ ሰሉስ።
ዋይትሃውስ`ውን ብፍላይ መንእሰያት ናብ ስራሖም ንክምለሱ ንምግባር ምፍኳስ ሓጹራት ክእዝዝ ይመዝኖ`ሎ- ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ድማ ኣብ ኣሜሪካ ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተሓዙ ብምብዝሑ፥ እታ ሃገር ድሕሪ ቻይናን ጣልያን ማእከል ቫይረስ ኮሮና ክትከውን ትኽእል`ያ ክብል የጠንቅቕ።
ዕዳጋት ኣክስዮን ኣመሪካ ግን ምኽንያት እቲ ብሰነት ዝጸድቕ ዘሎ 2 ትሪልዮን ዶላር መበራበሪ ኤኮኖሚ ኣመሪካ ትማሊ ንላዕሊ ምውንጫፍ`ዩ ኣርእዩ-።
ብኻልእ ዜና፡ ኣልኮላዊ መስተ ዘፍርያ ዝነበራ ፋብሪካታት ኣመሪካ- ንምርካቡ ኣጸጋሚ ኮይኑ ዘሎ ጸረ-ባክተርያን ቫይረስን መወላወሊ ፈሳሲታት ሳኒታይዘር ናብ ምፍራይ ይቕይራ`ለዋ- ።
ኣብ ቻይና ድማ፥ ሮቦት ማለይ ሰብ-ኣልቦ ማሺናት ኣንጻር ቫይረስ ኮሮና ዓጢቐን ኣለዋ- ካብ ምጽርራይ ጀሚረን ክሳብ መግቢ ምብጽጻሕ- ብፍላይ ኣብዚ ሰባት ንሰራሕ ከይከዱ ኣብ ገዝኦም ተዓጽዮምሉ ዘለዉ እዋን።
ኣብ ዙርያ ዓለም ኣህዛብ ኣብ ገገዝኦም ተደሪቶምሉ ኣብ ዘዘለውሉ እዋን፥ ደርፍትን ስነ-ጥበበኛታትን በብዓቕሞም ኣብ ምክልኻል ኮሮናቫይረስ ኣፍልጦ ህዝቢ ንምስፋሕ ብደርፍታቶምን ካልእን ይሳተፉ`ለዉ- ሓደ ካብኦም -ኡጋንዳዊ ደራፋይ ባቢ ዋይን ሓደ ኮይኑ`ሎ- ባቢ ዋይን ኣብ ፓለቲካ ኡጋንዳ ኣትዩ`ውን ንፕረዚደንትነት ኣብ ምርጫ ንክስዕር ዝቃለስ ዘሎ`ዩ-ንሱ ኩሉ ግዳይ- ኩሉ ፍታሕ-ክኸውን ይኽእል`ዩ-ስለዚ ነዚ ነገር ኣቕሊልና ኣይንርኣዮ ዝብል ዜማ`ዩ ዘርጊሑ`ዘሎ።


text:
ካብ መቐለ ከባቢ 200 ኪሎ ሜትሮ ተጓዓዝካ እንዳማርያም ሸዊቶም ምስ ረከብካ ንፀጋም ኣስታት ፍርቂ ሰዓት ብእግሪ ተጓዝካ ፃዕራም ምርኣይ ዝተስኣና ጓል ኣንስተይቲ ረኪበ ኣዛራሪበያ ኣለኩ፡፡ ወይዘሮ ሕልፊ ዝበሎ ትበሃል፡፡ ሕልፊ ካብ 1975 ዓ.ም ጀሚራ ክልቲኡ ዓይና ዝሰኣነት አያ፡፡ ምርኣይ ምስኣን ምስ ኣጋጠማ ኢዳን እግራን ኣጣሚራ ኮፍ ኣይበለትን፡፡ ወይ እውን ደቃ ተር ኣቢላ ናብ ምልማን ናብ ፅርግያ ኣይወፅአትን፡፡ እንታይ ድኣ ገይራ?
ፀገም ምስ ኣጋጠሚ ክሰርሕ ኣለኒ ኢለ ወሲነ፡፡ ምስ ስድራይ ተፀጊዐ ክሰርሕ ቆሪፀ፡፡ ንእሽተይ ግራት ምስ ረከብኩ ኣብ ጎና ማይ ሓቂፋ ዘላ ግራተይ ምስኣ ዘይካኣል የለን ኢለ ምልማዕ ጀሚረ፡፡ ቅድሚ 7 ዓማውቲ ህፃውንቲ ደቀይ ኣክቲተ ምልማዕ ጀሚረ ኣይሓመቀንን ድማ ኮሚደረ፣ሽጉርቲ፣ሓምሊ፣ ጉዕ፣ሰላጣን ካልኦት ኣትክልትን ብምትካል ናብራይ ባዕለይ ክመርሕ ኪኢለ፡፡ደቀይ እውን እቲ ዓብይ 10 ክፍሊ በፂሑ ዓድዋ ከይዱ ይመሃር፡ ቀለቡ ክዳኑን ገዛ ክራይን ካብዚ መስኖ ብዘእትዎ እቶት ይሽፍነሉ፡፡ እቶም ካልኦት እውን 8ይ፣5ይን 3ይን ክፍሊ ይመሃሩ ኣለዉ፡፡
ኣብ ስራሕቲ መስኖ ይፃሂ፣ ይኵስኩስ፣ማይ የስቲ ፣ እስቲና ይገጥም፡ ይዓፅድ ዝተርፈኒ ስራሕ የብለይን፡፡ ዝተረፈት ንእሽተይ ግራተይ ንትውፍርት ከይሃብኩ ባዕለይ ይቃለሳ ኣለኩ፡፡ ሳላ ትህኪት ዘይወረሰኒ ዓመታዊ እቶት ንደቀይ ብዘይ ፀገም ምንባርን ምምሃርን ይክእል ኣለኩ፡፡ስለዚ ክሰርሖ እየ እንድሕር ኢልካ ዘይክኣል ነገር የለን፡፡ ስራሕ መክበሪ እዩ፡፡ ፈቀዶ ፀሓይን ቁርን ከርተት እናበልካ ኣብ መነወሪ ልመና ምውፋር ኣየድልን ከምዚ ናተይ ተስፋ ብዘይምቁራፅ ናብ ስራሕ ምውፋር ይበልፅ ትብል ወይዘሮ ሕልፊ ዝበሎ።
ኣይተ ገረችኣል ድማ ሕልፊ ጠንካራ ፃዕራም ናይ ስራሕ ሰብ እያ፡፡ ንዓኣ ዝኣክል የለን፡፡ ካብቶም ዓይነ ብርክን ጉልበትን ዘለና ሰባት ትነፍዕ ህርኩቲ እያ፡፡ ንዓኣ ርእየ ናብ ልምዓት መስኖ ኣትየ ይርባሕ ኣለኩ ብምባል ቃል ምስክርነቱ ገሊፁላ፡፡


text:
ኣምሮት ዓብደላ ትበሃል። ትካል ተበግሶ ማይክሮፎስት ንኣፍሪቃ ኣብ ዝከፈቶ ጨንፈር ኣፍሪቃ ዳይሬክተር’ቲ ጨንፈር ኮይና ኣብ ጥቅምቲ, 2015 ተመዚዛ። ኣምሮት ቅድሚ ነዚ መዝነት ምምዛዛ ኣብቲ ትካል ሓድሽ ነገር ንዝምህዙን ዝስንዑን ሰባት እቲ ትካል ንዝህቦን ዝስልዖን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣብ ምምሕዳሩ ንሰለስተ ዓመታት ከም ዝሰርሓት ትገልጽ። ነዚ መዝነት ብኸመይ ከምተመርጸት ድማ ብከምዚ ዝስዕብ ተረድእ።
‘ብርግጽ እዚ ፍሉይ ነገር ሰርሐ’የ አብዚ በጺሐ ክብል ይከብደኒ’ዩ። እንተኮነ ግን እቲ ትካል ኣብ ዝሰርሖን ዕላማ እቲ ትካል ዝኾነ ልምዓትን ዕብየት ቴክኖሎጂ ንመንእሰያትን ኣብ ዝብል ዓውድታትን ንምስፋሕ’ቲ ተበግሶ’ቲ ትካል ኣብ ዝካይዶ ጻዕርታት’ውን ብዙሕ ስራሕ ሰሪሕና ኢና። እቲ ስራሕ’ውን ዕውት ኮይኑ ተረኺቡ’ዩ ። ኣነ’ውን ኣብዚ መዳይ ዘለኒ እምነት ክብ ዝበለ’ዩ። እዚ ምናልባት ነቲ ሓላፍነት ንምርኻብ ካብ ዝሓገዘ ረቋሒታት ሓደ ክኸውን ይክእል’ዩ።’
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ምርጫ ከም ብብርሃን ወርሒ ተሓጊዝካ ብጸልማት ዝስራሕ ገዛ ዝገለጾ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ ከምኩሎም ብለይቲ ተሓቢእካ ዝስርሑ ገካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾኑ ገዛውቲ፥ እቲ ናይ ክልል ትግራይ ምርጫ`ውን ዋጋ ዘይብሉ ምዃኑ ኣብሪሁ።
ሕጂ ዘሎ ናይ ህወሓት ሓይሊ ርእሱ ደሪቑ`ዩ ፥ ጅቡኡ እናነጸፈ ምስከደ ድማ ክጠፍእ`ዩ ዝበለ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ: ኣብ ዝደረቐ ኣተሓሳስባ ምስ ዝኸይድን፥ ኣብ ጸልማት ምስ ዘሎ ሓይልን ገልታዕታዕ ኣየድልን ኢሉ።
ኣብቲ ምስ ተለቪዥም ኢትዮጵያ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፥ መንግስቱ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ዘይወስድ፥ ንህዝቢ ትግራይ ስለዘይጠቅም`ምበር፡ውግእ ኣድላዪ ኔሩ እንተዝኸውን፥ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ምዝዛሙ ከምዝክኣል ኣፍሊጡ።
መርገጺ ፈደራል መንግስቲ ካብ መጀመርያ`ውን ግልጺ`ዩ ኔሩ- ብባይቶ ወከልትን ብቤት መኽሪ ፈደረሽንን ዝተንጸባረቐን- ብዝተፈላለዩ ሰበ-ስልጣን ዝተገልጸን`ዩ ኔሩ።
እዚ ድማ ሃገራዊ ምርጫ ቦርድ ብምኽንያት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ምርጫ ምክያድ ከምዘይክእል ካብ ዝገለጸሉ ግዜ ጀሚሩ ብግልጺ ዝተራእየ`ዩ።
ንውሳነ ቦርድ ምርጫ ዘይተቐበለ- ንናይ ክልቲኡ ባይቶ ፈደራል መንግስቲ ምርጫ ናይ ምንዋሕ ውሳነ`ውን ዝተቓወመ ገዛኢ ፓርቲ ክልል ትግራይ ህወሓት ብወገኑ፥ ብተቓውሞኡ ካብ ምድፋእ ሓሊፉ ሎሚ ምርጫ ኣካይዱ`ሎ።
ብዛዕባ ዝተፈላለየ እዋናዊ ጉዳያት ምስ ተለቪዥን ኢትዮጵያ ቃለ-መጠይቕ ዝገበረ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፥ እቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ምርጫ ፥ዘይ-ሕጋውን፥ ዘይጸንዕን ምዃኑ`ዩ ተዛሪቡ፥
" ኣብ ክልል ትግራይ ዝግበር ምርጫ ፥ ናይ ጨረቃ ምርጫ`ዩ፥ ከም ብለይቲ ተሓቢእካ ዝስራሕ ገዛ። ናይ ጨረቃ ቤት፥ወሰን ወሰን ተሓቢእካ ክትሰርሕ ከለኻ፥ ሓደ መዓልቲ ናይ ቀብሌ ኣቦ መንበር ይርእየካ`ሞ፥ ካልእ መዓልቲ ኣይርእየካን ወይ እናረኣየካ ይሓልፍ። እንተኾነ ግን፥ እቶም ናይ `ጨረቃ ቤት` ገዛውቲ ካርታ ስለዘይብሎም ጥራይ ዘይኮነስ፥ ወይ መብራህቲ ብሕጋዊ መንገዲ ሰለዘይኣትወሎም ጥራይ ዘይኮነስ፥ ካብ ሕጊ ወጻኢ ምዃኖም ስለዝፈልጡ ደቂሶም ኣይሓድሩን`ዮም። ጠሸም ዝብል ድምጺ ብዝተሰምዐ ቁጽሪ፥ ዶዘር መጺኡ ከፍርሶም ዝመጸ ይመስሎም። እዚ`ውን ከምቲ ናይ ጨረቃ ቤት ሕጋዊ ዘይኮነ፡ እዚ `ውን ናይ ጨረቃ ምርጫ`ዩ ሕጋዊ ኣይኮነን። ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ምክያድ ዝክኣል ብቦርድ ምርጫ ጥራይ ስለዝኾነ "
ኣብ ሓደ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነን፡ ዘይጸንዕን ጉዳይ ግዜ ምጥፋእ ኣየድልን`ዩ ኢሉ ወሲኹ እቲ ቀዳማይ ሚንስተር፥-
" ህወሓት መንግስትነቱ ዝውድኣሉ ግዜ፥ኣብ ዝሓለፈ ብዝተወሰነ ውሳነ መሰረት፥ ክሳብ ዝቕጽል ምርጫ ዝጸንሕ ኮይኑ፥ ኣብ ምርጫ ብምሽናፍን ምውዳቕን ዝውሰን`ዩ። ኣብዚ መንጎ`ዚ ዝግበሩ ናይ ዕቁብ፡ ወይ እድር ምትእኽኻባት ወይ ጉባኤታት፡ ንዓና ሕማም ርእሲ ክኾኑ የብሎምን። ሎሚ`ውን ህወሓት `ዩ ዝመርሕ ዘሎ፥ እቲ ናይ `ጨርቃ ቤት` ጸወታ ምስ ሓለፈ`ውን ህወሓት`ዩ ክመርሕ።
ኣብቲ ዝቕጽል ሃገራዊ ምርጫ ግን፥ ኣብ ፓርላማ ኮነ ኣብ ዝገበሩ ሃገራዊ ምርጫታት ዘይሳተፍ እንተኾይኑ ተቐባልነት የብሉን፡ ነዚ ኢና ብዙሕ ዋጋ ዘይንህቦ ዘለና "
ኣተሓሒዙ፥ ብእኡ ዓይኒ ኢና ክንርእዮ ዘለና`ምበር፥ በቃ ዘክሩኒ ኣብዚ`የ ዘለኹ ኣብ ዝብል ኣውያት ኩሉ፥ ኢድና ኣእቲና ካብ ዋና መንገድና ደው ክንብል የብልናን። ግን ዘይ-ሕጋዊ`ዩ። ምርጫ ኣይኮነን፥ ምርጫ ዝብሃል ቦርድ ምርጫ ክመርሖ ከሎ`ዩ። እዚ ከም ሓደ ናይ እድር ምትእኽኻብ ኢና ንርእዮ። ግዜና ክነጥፍኣሉ የብልናን ኢሉ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ።
ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ከም ኣማራጺ ከምዘይወስዶ`ውን ዝተዛረበ ቀዳማይ ሚስንተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ መንግስቲ ነቲ ምርጫ ጠጠው ንምባል ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ዘይጥቀም፥ ንህዝቢ ትግራይ ዘይረብሕ ብምዃኑ ጥራይ ከምዝኾነ`ውን ኣብሪሁ፥
" እቲ ህዝቢ ዝደልዮም ኣገልግሎታት ልምዓት ኣይረኸበን። ንሕና ነቲ ኣብቲ ህዝቢ ዘሎ ጸገም ኣብ ምፍታሕ ክነተኩር`ዩ ዝግብኣና`ምበር፥ ጉልበት ኣለና ኢልና፥ ናብ ውግእ ምእታው ነቲ ሕብረተሰብ ዝያዳ ንጎድኣሉን ንዝኸፍአ ድኽነት ዝቃላዓሉን ስለዝኾነ፥ ነዚ ብጥበብን ብልቦናን ምርኣይ ሰልዝሓትት`ዩ። ሓደ ሓደ ሰባት ኣብኡ ብዙሕ ሚልሻ ስለዘሎ ኢሎም ዝሓስቡ ኣለዉ። ንሱ ጌጋ`ዩ። ውግእ ብቑጽሪ ሚልሻ ኣይመልእን`ዩ። ውግእ ዝሽከሞ ብዙሕ ነገር ኣሎ፥ ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ዝነበረ ኩናት`ኮ ርኢናዮ ኢና፥ ኣይተዳለናን ተዳሊና ኢና ዝብል ጉዳይ ዘይኮነስ፥ ህዝቢ ኣሎ፥ ሓይሊ ኣሎ፡ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ኣብ ውሽጢ ዝሓጸረ ግዜ ምውድኡ ይክኣል`ዩ- ግን ንሱ ኣይኮነን ጸገምና፡ ንመን ኢና ንወግእ፥ ንመን ኢና ነጥቅዕ ዝብል ጉዳይ ክሕሰበሉ ዘለዎ ጉዳይ`ዩ። ብወገነይ ንኢትዮጵያ ውግእ የድሊ`ዩ ኢለ ኣይሓስብን። ብፍጹም ውግእ ምስ ዝደልዩ ወገናት ክምደብ ኣይደልን`የ። ኣነ ዝደልዮ ፥ ንትግራይ ሓንቲ ጥይት ዘይኮነስ፥ ሓንቲ ናይ ኮሮና መሸፈኒ ኣፍ ክልእኽ`የ ዝደሊ፥ ሓንቲ ጥይት ዘይኮነስ ሓንቲ ታፕለት ክልኣኽ`የ ዝደሊ፥ ሓደ ጉድጓድ ማይ ክኩዓት`የ ዝደሊ፥ ብልምዓት ክቕየር ኣለዎ ኢለ`የ ዝሓስብ፥ሎሚ ዘሎ ሓይሊ ፈትዩ ጸሊኡ ክጠፍእ`ዩ"
ሕጂ ዘሎ ናይ ህወሓት ሓይሊ ርእሱ ደሪቑ`ዩ ፥ ጅቡኡ እናነጸፈ ምስከደ ድማ ክጠፍእ`ዩ ዝበለ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ ኣብ ዝደረቐ ኣተሓሳስባ ምስ ዝኸይድን፥ ኣብ ጸልማት ምስ ዘሎ ሓይልን ገልታዕታዕ ኣየድልን ኢሉ።
እቲ መራሒ ኢትዮጵያ ኣተሓሒዙ፥ እንታይነት ዝውሰድ ስጉምቲ ዝውሰን፥ ብመንጽር ጠቕሚ ህዝቢ ትግራይ`ዩ ድሕሪ ምባል ፥ ኣብ`ቲ ክልል ዘለና ኣተሓሕዛ እንውስኖ፥ ብመንጽር`ቲ ኣብኡ ዘሎ ህዝብና`ዩ ኢሉ።
ለንቅነ ህጹጽ ኣኼባ ዘካየደ ቤት-መኽሪ ፈደረሽን፡ ምርጫ ክልል ትግራይ ንሕገ-መንግስቲ`ታ ሃገር ዝጻባእ ምዃኑ ኣፍሊጡ`ዩ።
ምስ ምርጫ ተተሓሒዙ፥ ብመንግስቲ`ቲ ክልል ዝተወሰኑ ውሳነታት ኮኑ እቲ ምርጫ ንባዕሉ፥ ብሕገ-መንግስቲ ዓንቀጽ 9 (1 ) መሰረት፥ ከምዘይተገብሩ ዝቑጸሩን፡ ዘይጸንዑን ተፈጻምነት ዘይብሎምን ከም ዝኾኑ ወሲኑ`ዩ።
ሎሚ እቲ ምርጫ ከም ዝተኻየደ ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን፥ ካብ ፈደራል መንግስቲ ኮነ ካብ ፈጻሚ ኣካል ወይ ካብ ትካላት ኮነ ካብ ኣብያተ መኽርታት ዝወጸ መግለጺ ኮነ ዝተዋህበ ርእይቶ የለን።
ድምጺ ኣመሪካ ብስልኪ ዝረኸባ ኣብ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኣማኻሪት ኮምኒኬሽን ሶልያና ሽመልስ፥ እንህቦ ርእይቶ የብልናን እያ ዝበለት።
ካብ ሓለፍቲ ቤት መኽሪ ፈደረሽን ርእይቶ ንምርካብ ዝተገበረ ጻዕሪ`ውን ኣይሰለጠን።
ስለዚ ንግዚኡ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝተሰምዐ እንኮ ርእይቶ፡ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ንተለቪዥን ኢትዮጵያ ዝተዛረቦ ጥራይ`ዩ። ኣብቲ ርእይትኡ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ምርጫ ከም ምርጫ ከምዘይቁጸር`ዩ ገሊጹ፥ እዚ ንዓና ሕማም ርእሲ ክኸውን ኣይግባእን ዝበለ እቲ ቀዳማይ ሚንስተር፡ ግዜ ምብኻን ኣየድልን ዝብል ወሲኹሉ ቀዳማይ ሚስንተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ።


text:
እዚ ዝኾነሉ ዋና ምክንያት አብ ጽባሕ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ አብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ዓለም ካብ ህዝቢ ዝተአከበ ርእይቶ ኣተኩሮ ህዝቢ አሜሪካ አብ ጉዳይ ጸጥታ ዝለዓለ ምኳኑ ብምምልካቱ’ዩ።
ድሕሪ ግብረ-ሽበራዊ መጥቓዕትታት ፓሪስን ካሊፎርንያን ንመጀመርያ ጊዜ ዝተካየደ ክትዕ ሪፓብሊካን ተወዳደርቲ ንፕረዝደንት አሜሪካ ነቲ አብ ህዝቢ ኣሜሪካ ዝጸንሐ ትኩረት ጸጥታ አሓዲስዎ’ዩ።
በዓል ጸጋ ረፓብሊካን ተወዳዳሪ ዶላንድ ትራፕ አብዚ ናይ ትማሊ ክትዕ አብቲ አኸራኻሪ ኮይኑ ዝጸንሓ ንኣሜሪካዊያን ዘይኾኑ ኣመንቲ እስልምና ናብ ኣሜሪካ ከይኣትው ክክልከሉ አለዎም ዝብል ውጥኑ ብፍላይ ድማ ነቲ ካብ አመሓዳሪ ክፍለ-ግዝአት ፍሎሪዳ ነበር ጄብ ቡሽ ንዝመጸሉ ዝነበረ ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ አብ ምኽልካል’ዩ ተጸሚዱ ኔይሩ።
‘ ብዛዕባ ሃይማኖት ኣይኮናን ንዛረብ ዘለና ዘዛርብ ዘሎ ጉዳይ ጸጥታ’ዩ። ሃገርና ካብ ቁጽጽር ወጻኢ’ያ ዘላ' ዝበሉ ዶላንድ ትራፕ 'እዚ ውጥን ካብ ተከተልቲ እስልምና ዝነብርሉ ክፋል ዓለም ዝንጽለና’ዩ ኣድላይ ምስ ዝከውን አብቲ አንጻር ዳዕሽ ዝካየድ ቃልሲ ምትሕብባር ከድልይ ይኸውን። ዶላንድ ንዋዛ ጽቡቕ’ዩ እንተኾነ ግን ከም ተወዳዳሪ ንምርጫ ፕረዝደንትን ከም ፕረዝደንትን ግን ሕንፍሽፍስ ዝበለ’ዩ' ዝብል ግብረ መልሲ'ዮም ሂቦም መወዳድርቶም ጄብ ቡሽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ጠዉቑ።


text:
ምስ ዓብየቲ ዓዲን መራሕቲ ሃይማኖትይን ነበርቲ ከተማ ድሪዳዋ ትማሊ ሓሙስ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ኣብ ሰስምዕዎ መደረ ኣብቶም ዝሓለፉ ማዕልታት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ተላዒሉ ዝነበረ ተቓውሞ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ንምፍራስ ብዝደልዩ ሓይልታት ብሓሰት ብዝተዋደደ በለካ ለኽዐካ እዩ ኢሎም።
ብቴለቪዥን ኢትዮጵያ ኣብዝተመሓላለፈ ዜና ከምዝበልዎ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ዙሪኣን ዝርከቡ ናይ ኦሮሚያ ከተማታት ንምልማዕ ዝተዋደደ ማስተር ፕላን መንቀሊ እቲ በለካ ለኽዐካ እዩ ኢሎም።
ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ናይ ኦሮሞ መሬት ተወሲዱ’ሎ? ንምንታይ ይውሰድ? እዚኮ ሕገ መንግስቲ ዝሃበና መሰል እዩ ኢሉ እቲ ህዝቢ ንኽልዓል ከምዝገብር ምስ ገለፁ ነገር ግን ሓሰት እዩ ኢሎም።ኣስዒቦም ‘’ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ዝሰፈረ እቲ ህዝቢ ዝወሰኖ ዴሞክራሲያዊ ብሄረተኝነትን ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ሃኒፆም እዮም።ኩሉ ንክልሉ ባዕሉ ንባዕሉ እናመሓደረ፣ኣብ ክልሉ እናወሰነ፣ነገር ግን ናይ ሓባር ሃገር እናሃነፀ ዝኸደሉ ስርዓት እዩ።እንበታተነሉ ስርዓት ኣይኮነን’’ኢሎም።
ናይ ቀደም ስርዓት ናፈቕትን ፀበብትን ዝበሉዎም ነቲ ህውከት ከምዘልዐልዎ ብምሕባር ተፈጢሩ ዝነበረ ፀገም ምርግግኡን መንግስቲ ቀንዲ ተዋሳእስቲ እቲ ህውከት ንዝኾኑ ብምፍላይ መንግስቲ ኣዳልዪ ስጉምቲ ክወስድ እዩ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ብዝተኣሳሰረ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኦን ከምኡ እውን ካብ ዝተፈላለያ ክፍለ ግዝኣታት ዩናይትድ ስቴት ዝተኣኻኸቡ ኢትዮጵያዊያን ተወላዶ ኦሮሞ ኣብ ልዕሊ ኦሮሞ ይፍፀም ኣሎ ንዝበልዎ በደል ብምውጋዝ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዋይት ሃውስን ቤት ፅሕፈት ምንስቴር ጉዳያት ወፃእን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣስሚዖም።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ኣብ ፈለማ 2003 ዓ/ም ኣብ ከተማ ኣዳማ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ገዛኢ ፓርቲ መናእሰይ ካብ ዝብሃሉ መራሕቲ ንቕድሚት ካብዝመፁ መራሕቲ ሓደ ዝኾኑ ኣቶ ኣለማየሁ ሽዑ ነይሮም ስልጣን ኣቦ መንበርነት እቲ ፓርቲ ካብ ኣቶ ኣባ ዱላ ገመዳ ዝተረከቡ።
ካብ ዋና ካያዲ ስራሕ ሬድዮን ቴሌቪዥንን ኢትዮጵያ ወፂኦም ስልጣን ፕሬዝዳንትነት ኦሮሚያ ዝሓዙ እውን ኣብቲ እዋን እቲ ነይሩ።
ኣብቲ ክልል ንዝነበረ ግዕዝይና ኣብ ምቅላስ ዕውት ስራሕ ምስርሖም ምንጭታት ኢህወዴግ ይገልፁ።ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ትማሊ ኣብዘውፅኦ መግለፂ መንግስታዊ ትልምታት ልምዓት ኣብ ምትግባር ከምኡ እውን ኺራይ ኣካብነትን ግዕዝይናን ኣብ ምቅላስ ብመንግስቲ ይኹን ብህዝቢ ዝለዓለ ተቐባልነት ዝነበሮም መራሒ ነይሮም ኢሉ’ሎ።
ፅባሕ ዝፍፀም ናይ ኣቶ ኣለማዮህ ኣቶምሳ ስነስርዓት ቀብሪ ምኽንያት ብምግባር መግለፂ ዝሃቡ ምኽትል ፕሬዝዳንት እቲ ክልል ኣቶ ኣብዱል ኣዚዝ ኣሕመድ ክቃለስሉ ዝፀንሑ ዕላም ንኽዕወት ፃዕሪ ንኽግበር ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ወፃኢ ክሕከሙ ድሕሪ ምፅናሕ ናይ ዝዓረፉ ኣቶ ኣለማዮ ኣቶምሳ ሬሳ ትማሊ ሓሙስ ምሸት ኣዲስ ኣበባ ኣብዝኣተወሉ እዋን ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓዊሱ ዝለዓሉ ሰበስልጣን መንግስቲ ፌደራል፣ክልል፣ኣዝማዶምን መሳርሕቶምን ተረኺቦም።
ፅባሕ ቀዳም ኣስከሬኖም ኣብ ኣደባብይ መስቀል ተቐሚጡ ዝተፈላለዩ መግለፅታት ምስ ተሰምዑ ስነስርዓት ቀብሮም ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅድስት ስላሴ ከምዝፍፀም ኣቶ ኣብዱል ዓዚዝ ገሊፆም።


text:
ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ፣ ኤርትራውያን ኣንጸላልይዎም ካብ ዘሎ ናይ ጭውያታት ፍጻሜ ንምክልኻል ኣብ ዝሃቀንሉ እዋን ብዝተወልዐ ግጭት፣ ሓደ ኤርትራዊ ብጥይት ተሃሪሙ ቆሲሉ።
እቲ ኣብ 20ን 21ን ጥሪ ኣብ ሸገረን ዝተኻየደ ግጭት፣ ኣብ መንጎ ግዳያት እቲ ጭውያ ዝኮኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ነቲ ናይ ምጭዋይ መስርሕ ዝፍጽሙ ዘለዉ ራሻይዳን ከምእተኻየደ ዝሓበሩ ምስ ሬድዮ ኤረና ቃለ መጠይቕ ዘካየዱ ናይ ዓይኒ ተዓዘብቲ፣ እቲ ኩነታት ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ወጥሪ ምህላዉ ኣረጋጊጾም።
ራሻይዳ፣ ካብቲ ኤርትራውያን ተዓቝቦሙሉ ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ሸገረን ካላሽን ዓጢቖም ብፒክ ኣፕ ዝዓይነተን መካይን እናመጹ፣ ብፍላይ ንደቂንስትዮን ምክልኻል ዓቕሚ ዘይብሎምን ኤርትራውያን እናጨወዩ ስለዘሸገርዎም፣ እቶም ኤርትራውያን ነብሶም ንምክልኻል ኣብ ዝፈተንሉ እዋን’ዩ እቲ ግጭት ተወሊዑ።
ፖሊስ ሱዳን ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ራሻይዳን ዝተወልዐ ግጭት ንምብታን ዘንብዕ ቦምባታት ከምእተተቕሙ’ውን እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻክር ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።


text:
ሓጺር መግለጺ ብዛዕባ መጻኢ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ
2012-11-25
ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ህጹጻት ጉዳያት ኣለውዎ ንሳቶም ድማ እዞም ዝስዕቡ እዮም፥
- ባይቶ ኤርትራ ንደሞራስያዊ ልወጢ ብባይቶታ ሰንዓ ፎሩም ሕጋዊ ተፈላጥነት ክህልውዎ
- ምስ ባይቶታት ዓለም ስለ ክፋለጥ ማእከላይ መደበር ባይቶ ኣብ ውጻኢ ክኸውን
- መደበር ፈጻሚት ሽማግለ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክኸውን
- ንነጋዶ ህዋሳት ኤርትራውያን ብኹሉ ኣገባብ ዝቃለስ ትካል ምቕዋም
- ሰራዊት ባይቶ ብባይቶ እምበር ብሰራዊት ዘለወን ውድባት ከይቀውም፡ እዚ ድማ ብኢድ-ኣዙር ወተሃደራዊ ኪዳንን ናይ ጽባሕ ዲክታተራዊ ሰራዊትን ስለ ከይቀውም እዩ
- ባይቶ ብምሉእ ዓቕሙ ንጉባኤ መንእሰያት ከዐውት ክነጠፍ፣ ድሕሪ ጉባኤኦም ድማ ኣባልነቶም ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ከረጋግጽ
- Think Tank ንኤርትራዊ ዓቕምታት ስትራተጅን ሞያን (expertise) ተኸሱስን (specialization) ዝጥርንፍ ትካል ኣብ ባይቶ ክምስረት
- ንስራሕ ባይቶ ዝምልከት፥
ሀ. ንኣኼባ ተካይድ ሰክረታርያ ክትቀውም
ለ. ኣብ መንጎ ፈጻሚትን መሪሕነት ባይቶ ምትእትታው ክይህሉ
ሐ. ፈጻሚት ብኰታ ዘይኰነ ብቐጥታ ክትምረጽ፡ ቊጽራ ድማ ካብ 11 ክይሓልፍ
መ. ብፈጻሚት ዝምደቡ ካድራት ብዝተኻእለ መጠን ኣባላት ባይቶ ክዀኑ፡ እንተዘይተኻኢሉ ድማ ብፈጻሚት እምበር ብጨናፍር ከይምደቡ
ሰ. ኣባላት ፈጻሚት ምሉእ ግዜኦም ዘገልግሉ ክዀኑ
- ጉዳይ ቀርነልዮስ ኣብ ኣጀንዳ ስለምንታይ ከምዝኣተወ ንጹር ኣይኰነን
ባይቶንጉዳይ dicipline ኣብፖለቲካዊሸንኰለልምእንቲከይኣቱነዞምዝስዕቡመትከላትኣብግምትከእቱይግደድ፥
- ሃገራዊ ባይቶ ከም ሽሙ ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ባይቶ ኪዳን ኣይኰነን
- ብሄር ኩናማ ድማ መስራቲ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ እዩ
- ቀርነልዮስ ወኪል ብሄር ኩናማ ኣብ ባይቶ ኤርትራ ስለ ዝዀነ ኣባልነቱ ኣብ ባይቶ ቅዉም እዩ፣ ከውርዶ ዝኽእል ዝመረጾ ውድቡ ጥራይ እዩ
- ቀርነልዮስ ኣብ ጸፍሕታት መሪሕነት ባይቶ ይኹን ወይ ፈጻሚት ክምረጽ መሰል ኣለዎ፡ ብደሞክራስያዊ ምርጻ ይምረጽ ወይ ይወርድ
- ካብ ቀርነልዮስ ዝጥለብ፡ ጀግና እድሪስ ዓዋተ መስራቲ ሰራዊት ኤርትራን ኣቦ ስውራን ምዃኑ ኣብ ቅድሚ ባይቶ ምርግጋጽ እዩ
ዓወት ንሃገራዊ ባይቶ!
ውድቀት ዲክታተራዊ ስርዓት ኢሳይስ!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና!
ሕሩይ ተድላ ባይሩ
ኣቦ መንበር ሰልፊ ጉባኤ ኤርትራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8048


text:
ኣካል ክፍለ ግዝኣት መሪላንድ ዝኾነ መንጎመሪ ካውንቲ፥ ኣብ ከተማ ሲልቨር ስፕሪንግ ዘካይዶ ኣፍሪቃን ሀሪተጅ ማለት ውርሻ ኣፍሪቃ ዝሰየሞ ፈስቲቫል ኣብ ወርሒ መስከረም የካይድ። በዚ መሰረት ኤርትራ ዝሓለፈ ሰንበት 26 መስከረም ንመጀመርያ ግዜ ኣብዚ ፈስቲቫል ተሳቲፋ ኔራ። ኣብቲ ንባህልን ኣነባብራን ዘላሊ መድረኽ ፥ብርክት ዝበሉ ሰበ-ስልጣን ኣመሪካ ተሳቲፎሞ ኔሮም።
ብስነ ጥበብዊ ኣሮን ክብርኣብ ዝስልጥኑን ዝምሃሩን ቆልዑት'ዮም ነቲ ባህላዊ ምርኢት ከፊቶሞ። መስከረም 26,2021 ፈላማይ ተሳትፎ ኤርትራውያን ማሕበረ-ሰብ ኣብ ፈስቲቫል ወርሒ ኣፍሪቃ ኣብ ሞንገሞሪ ካውኒ። እቲ ፈስቲቫል፥ ኣፍሪቃውያን ምስ ካልኦት ኣመሪካውያን ባህሎምን ልምዶምን ዝላለይሉን ንፖለቲከኛታት ድማ ህላውኦምን ኣድማዕነቶም ዘረጋግጽሉ'ዩ። ብእኡ መጠን ድማ ሓለፍቲ መንግስትን ተወዳደርትን ነቲ ባይታ ተጠቒሞም ንነብሶም ፖሊሲታቶምን የላልዩ። ኣብ ግዝኣቶም ዘሎ ዕድላት ድማ ነቲ ማሕበረሰብ የፋልጡ።
ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ መንጎመሪ ካውንቲ ቶም ሃከር ብምኽንያት 60 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ኤርትራ ፥ ብተሳትፎ ኣፍሪቃን ፈስቲቫል በቲ ካውንቲ ዝተዋህበ ናይ ኣፍልጦ ናይ ምስክር ወረቐት አረኪቡ።
እዚ ሓላፊ ቤት ምኽሪ ወረዳ መንጎመሪ ካውንቲ "ህዝቢ ኤርትራ ከም ሉኡላዊ ሃገር ብሰላም ክነብር ንዝወሰዶ ስጉምቲ ኣፍልጦ ንምሃብ'ውን ኣብ ወረዳና ንዘለኩም ተሳትፎን እዚ ናይ ምስክር ወረቐት ንህበኩም ኣለና" ኢሉ ።
ንዝተፈላለያ ብሄራት ኤርትራ ዘንጸባርቕ ባህልን ጸወታን ንምርኢት ቀረቡ ኔሩ::
ኣብዚ ኣብ ሲልቨር ስፕሪንግ መሪላንድ ዝተኻየደ African Heritage month malet ወርሒ ኣሰራት ኣፍሪቃ፥ ማሕበረሰብ ኤርትራ ንባህሎምን መንነቶም ዘንጸባርቕ ዝተፈላለየ ኣልባሳትን ኣቑሑትን ብመጠኑ ሒዞም ቀሪቦም ኔሮም::
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል::


text:
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ስእላዊ መግለጺ ናይ 20 ዓመት ናይ ስራሕ ንጥፈታት ሃገረ ኤርትራ እንዳመላኽዕ ኣእዛን ዝቐድድን ንኣእምሮ ዘናውጽን መናፍሕ ክወቕዕ ወርሑ ኣሕሊፍ ኣሎ። ብሲምፖዚየም ጉዕዞ 20 ዓመት ናጽነት እንዳተባህለ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ጉራ ክነዝሕ ንዕዘብ ኣለና። ዋላ ንቐልዓለም እኳ ይኹን እዚ ተጋጊና፣ ካብዚ ተማሂርና ትብል ቅንጣብ ቃል ኣይሞሎቆትን። ከመይ ዝበሉ ብጹኣን ድዮም? ጌና ዓለም ካባና ክትመሃር ኣለዋ ይብሉ ኣለው። ዓለም ብምልእታ ከምዝኸዓበቶም እንዳፈለጡ።
8 መጋቢት ኣህጉራዊ በዓል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ከተማ ፍራንክፍርት ንዕለት12.03.2011 ክብዕል ምዃኑ ኣቀዲሙ ብዕለት 27 ጥሪ 2011 ተሓቢሩ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
ኣንጻር ውልቀምካዊ ስርዓት ሑስኒ ሙባረክ ን18 መዓልታት ብጽንዓት ተቓውሞ ከካይድ ዝቐነየ ህዝቢ ግብጺ፡ ሎሚ 11 ለካቲት ተዓዊቱ፡
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
አይተ ኩሉ ባዕሉ አብ ድሮ ሓዲሽ ዓመት ሕጻውንቲ ቖሉዑ አኪቡ አብ መድረኽ ድሕሪ ምድያብ ህብቡነቱ ከረጋግጽ ፈቲኑ;፡ መችም ዓቢዱ ጨርቁ ካብ ዝድርቢ ነዊሕ እዋን እንዲዩ ኮይኑ ዓገብ ክብሎ ሰብ አይተጸበኹን።
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን እንቛዕ ናብ ሓዲሽ ዓመት 2011 ኣብጽሓኩም ክብል እፈቱ። ዘመነ ሰላምን ምሕረትን ይግበረልና።
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን እንቛዕ ናብ ሓዲሽ ዓመት 2011 ኣብጽሓኩም ክብል እፈቱ። ዘመነ ሰላምን ምሕረትን ይግበረልና።
ብምኽንያት መበል 19 ዓመት በዓል ናጽነት ኤርትራ ንምኽባር ቀዳም ዕለት 12-06-2010 ሐቢርና ንክነምሲ ብኽብሪ ንዕድመኩም/ክን።ንታሪኻውነትን ክብርን መዓልቲ ናጽንት ሃገርና ዘንጸባርቑ ናይ ስነ-ጽሑፍ መደባት ሃገራውን ባህላውን ሙዚቃ ከምኡውን ባህላዊ መግቢ አዳሊና ከምዘለና ንሕብር።
ፕረዚደንት ኢሳያስ (ፒኢኣ) ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ሓሶት ብምድግጋምን ምድንጋርን ጥራይ ከይኣክል ብሓሶት ሓደ ምስ ሓደ እንዳናቖተ ስልጣኑ ከምዘጣጠሐ፣ በቲ መንካዕ’ባ የሚን’ባ እንዳተባህሉ ዝጠፍኡ ዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ከነረጋግጽ ንኽእል። እንተኾነ መብዛሕተኦም ተጋደልትና ኣይስተውዓልዎን።
ብተቓወምቲ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን አብ ስቱትጋርትን ከባቢኡን ዝተዳለወ መበል 19 ዓመት በዓል ነጻነት ብዕለት 22 ግነቦት 2010 ብተቀማጦ ስቱትጋርትን ከባቢኡን ከምኡውን ካብ ከተማ ፍራንክፎርት፤ ኑርነበርግን ኡሉምን ዝመጽኡ አጋይሽ ብሓባር ዝተኻፈልዎ ብድምቀት ብዒሉ ውዒሉ፡፡
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢ ሃገርን ኮይኑ ሃገራዊ ነጻነቱ ዘረጋገጸሉ መበል 19 ዓመት ክዝክር ከሎ፡ እቲ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ህይወት ዝተኸፍሎ ቃልሲ መደምደምታ ምርካቡ ብሓጐስ ምብዓል ጥራይ ዘይኮነ፡ ብኣንጻሩ ድሕሪ ምእዋጅ ሃገራዊ ነጻነት ኤርትራ ብሰንኪ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ሕግን ፍትሕን ስኢኑ፡
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን! ብምኽንያት መበል 19 ዓመት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ነቶም መስዋእቲ ዝኸፈሉ ስድራ፣ ተጋዲሎም ዝተጋደሉ ብህይወቶም ዘሎው ዝሰንከሉን ዘይሰንከሉን ጀጋኑ ሞጎስ ይኹንኩም እብል። ብምቕጻል ነቲ ተቓሊሱ ዝተቓለሰ ኣጋር ሰራዊቱ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ እንቛዕ ኣብጽሓካ ክብል እፈቱ።
እወ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ብዙሕ መሪር ተጋድሎን መስዋእትን፡ ነቶም በብታራ ንዝጎበጥዎ ባዕዳውያን ገዛእቲ ሓይልታት ስዒሩ ብ 24 ግንቦት 1991 ጠቕላላ መሬት ኤርትራ ነጻ ሃገር ኣብ ዘረጋገጸሉ ሰዓት, ሓዲሽ ንፋስ ነጻነት እናስተማቐረ ብዕልልታ ፡ ጥሉልን ቀጠልያን ቆጽሊ ስየ፡ ኣውሊዕን ክሊዓውን ፡ እናንበልበለን እናነስነሰን ሆ እናበለ ተቐቢልዋ።
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ካብ ኣባላት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ቤርገሳውያን ማሕበራትን ብዝተዋጽኡ ዜጋታት ዝቖመት ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ተወዲቡ ትማሊ 24 ግንቦት ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ዝተኻየደ ጽምብል፡ ብርክት ዝበሉ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ከምኡውን ገዳይም ተጋደልቲ ዓበይቲ ዓድን ምሁራንን ተረኺቦም።
ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ርብዒ መዋእል ናይ ሓደ ጸጋ ዕድመ ዝተዓደለ ሰብ እዩ። ኣብ እዋን ናጽነት ኤርትራ ዝተወልደ ህጻን፡ ከምዚ ናይ ሃገርና ስግንጢር ኣብ ዘይሓሰዳ ንብርቲ ሃገር ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ፈጺሙ ዩኒቨርሲቲ ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ሃገርና ኸኣ ግዳይ ሳዋ ኮይኑ ጊላነት ዲክታተርነት ፈሊሙ ኣሎ ማለት ‘ዩ። 18 ዓመት ኣብ ሃገርነት ነዊሕ ዕድመ ዘይክኸውን ይኽእል። ብዕድመ ስልጣን ሓደ መራሒ ክዕቀን ከሎ ግን መዋእል እዩ።
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንቀዳም ዕለት 23/5/2009 ብኽብሪ ክብዕል ተመዲቡ ስለ ዘሎ ንኩሉ ብጉዳይ ሃገሩ ዝግደስ ኣብዚ ባዓል ናጽነት ካብ ስዓት11ናይ ንጉሆ ክሳብ ስዓት 5 ናይ ምሸት ናይ ባርቨኪው መደብ ስለ ዘሎ ስድራቤትናን ደቅናን ከይ ፈለና ብምኽንያት ብዓል ናጽነት ሓቢርና ከነብዕሎ ብኽብሪ ንዕድም ኣብ ዝተጠቕሰ ማዓልትን፤ዕለትን፤ስዓትን ግዜ ሓሊኹም ብእዋኑ ንኽትርከቡ ብ ኣክብሮት ነታሓሳስብ።
መራሒ ኤርትራ ዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እቲ ካብ መጀመርታ ሰሙን ናይ’ዚ ወርሒ እዚ ጀሚሩ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ቃለመጠይቕ ዝህቦ ዘሎ መልስታት፡ ከምቲ ልሙድ ብሓሶትን ባዶ ዘይጭበጥ ሕልማዊ ውጥናትን ዝተረቕሐ ኮይኑ፡ ንምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ዓይኒ ዘንቁር ሓሶታቱ ህዝቢ ኤርትራ ከይሰምዖ ምእንቲ፡ በቲ ምእዙዝ ኣገልጋሊኡ ዝኾነ ሚኒስትሪ ፕሮፖጋንዳ ተመሪጹን ተቘንጪሉን ንሃልኪ ውሽጢ ይቐርብ ከምዘሎ ምንጪታት ሚኒስትሪ ዜና ኣፍሊጦም።
ተግባራት ናይ ሓደ ግናይ ስርዓት ክትጻወሮም ጥራይ ዘይኮነስ ክትዝክሮም ’ውን ኣጸገም ’ዮም፡፡ እቲ ምንታይሲ እናሻዕ ስለዝደጋገሙ፡ ነቲ ግናይ ዝገነየ፡ ነቲ ዝገነየ ብኣዝዩ ዝገነየ እናተደራረበ ስለዝኸይድ፡፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ሳላ ንደቂደቁ ዘይንሕፍ ቀዛፊ ስርዓት ኢሰያስ፡ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ክንዮ ንቡር ሓሊፉ መስፈሪ ተሳኢኑዎ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብዚ ዘለናዮ ህሞት ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መዓልቲ ብዝፍጸሙ እከይ ተግባራት ክትዕቅኖም፡ መዓልቲ ኣዝዩ ይገዝፈካ፡፡ ከከም ስሚዒትና ገሌና ብመዓልቲ ወይ ብሰዓታት ንዕቅኖ ንኸውን፡ ገሌና ’ውን ብሰዓታት ደቓይቕ፡ ንዓይ ግን እዚ ኩሉ መዐቀኒታት ኣዝዩ ገዚፍ ስለዝኾነ፡ ካልኦት መዐቀኒታት ሃሰስ ክብል ይግደድ፡፡
ሎሚ መዓልቲ ኣብዛ ባሕቲ 2009 ‘ውን ከም ትማሊ ቅድሚ-ትማሊ “ርሑስ ሓድሽ ዓመት!” ክብለካ እዩ፡ እቲ መንጸሮር ኮይኑካ ዘሎ ወልቀመላኺ። ካብ ደረቕ ልቢ ዝወጽእ ጥሉል ቃላት ግን ኣይከርክኣካን እዩ። ግዜ ብዙሕ ሻዕ ፈሪዱካ እዩ ‘ሞ ሎምስ ንግዜ ብግዴኻ ፍረዶ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ማእሰርቲ የሕቅቖም ካብ ዘሎ ኤርትራውያን ጀጋኑ ሓደ ተጋዳላይ ቢተወደድ ኣብርሃ እዩ። ቢተወደድ ኣብርሃ ንውልቀመላኽነት ኢሳይያስ ብኣግኡ ስለዝተቓወመ ንልዕሊ 17 ዓመት ዓመታት ኣብ ቤትማእሰርቲ ይሓቅቕ ኣሎ። ነዚ ጸሓይ ናጽነት ኣምጺኡ ጸሃይ ንጽነት ዘይረኣየ መትከላዊ ተጋዳላይ ስርዓት ህግደፍ ክርሳዕ እዩ ዝደልዮ፡ ንሕና ግን ወትሩ ክንዝክሮ ይግባእ።
ዮሃና ንመበል 47 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡
ኩሉ ዜጋ ነዚ ህሉው ኩነታት ብከመይ ክንምኽቶ ከምዝግባእ ብዕምቘት ድሕሪ ምግምጋሙ፡ ዝግባእ ግብረመልሲ ክህበሉ፡ እንሆ ሃገራዊ ጸዋዒትና ነቕርብ።
ኣብ ከተማ ከለን ዝርከብ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን፡ መበል 17 ዓመት ናጽነት ሃገርና ንምጽንባል ድሙቕ ባህላዊ ሳዕስዒትን ጸወታን ኣዳልዩ ንኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ብኽብሪ ይዕድም።
ዕድመ ጽምብል መበል 17 ዓመት ዕለተ ናጽነት ብኣባላት ፖለቲካዉያን ዉድባት ሲቪካዉያን ማሕበራት ጉዱሳት ዉልቀሰባት ኤርትራያንን ኣብ ከተማ ስቱትጋርድ
ኣብቲ ፈስቲቫል ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከቡ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝመጹ ቡዙሓት ኣባላት ሰልፊ ናህዳ ከምኡ’ውን ተራሃረህቲ ዜጋታት ዕዱማት ሃገራውያንን ገዳይም ተቓለስትን ክርከቡ እንከለዉ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ናህዳ ኣቶ ኑር መሓመድ እድሪስ ማለት (ኣባል መሪሕነት ተቓወምቲ ሰልፍታት) ኣብቲ ኣኼባ ብምስታፉ ነቲ ፈስቲቫል ዓቢ ድምቀት ክህቦ ኪኢሉ።
ዓመተ ራህዋን ሰላምን
ዓመተ ሩፍታን ቅሳነትን
ዓመተ ሕግን ፍትሕን
ዓመተ ጽጋብን ፍስሃን
ይግበረልና።
መበል 10 ዓመት ዝኽሪ ህቡብን ሓርበኛን የማነ ገብረሚካኤል ብዓቢ ድምቀት ተዘኪሩ::
ብመንግስቲ ኤርትራ ተኣሲሮም ንልዕሊ ክልተ ዓመት ብዘይፍርዲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ ሰለስተ ሓለፍቲ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኤርትራ፡ ኣቶ ተወልደ ገብረመድህን፡ ምናሰ ዓንደጼን ከምኡ ‘ውን ሃብቶም ወልደሚካኤል ከምዝተፈትሑ ካብ መርበብ ሓበሬታ IUF ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 03 August 2017
ናይ ዓለምና ዝሸምገለ መራሒ ሃገር፣ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋበ፣ ኣብ ስልጣን ክቕጽል ብቑዕ ጥዕና ከምዘለዎ ገሊጹ።
እቲ 93 ዓመት ኣቑጺሩ ዘሎ ፕረዚደንት፣ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዝካየድ ምርጫ ንዕኡ ብምትካእ ንሰልፊ ዛኑ ፒኤፍ ወኪሉ ዝወዳደር ሕርጹይ ፖለቲከኛ ክረቑሕ ጸቕጢ ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ንደገፍቱ ኣብ ዘስምዖ መደረ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ፣ ብጉዳይ ጥዕና ሰለስተ እዋን ኣብ ሲንጋፖር ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ድሕሪ ምምልላሱ፣ እቲ ፕረዚደንት ሃገር ክመርሕ ብቕዓት የብሉን እናተባህለ ኣብ ዝዝረበሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ በዓልቲ ቤቱ እትርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ዝትክኦ ሰብ ባዕሉ ክሓሪ ዝጠልቡ ዘለው።
እንተኾነ ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ኩሉ ክፋል ኣካላቱ ብግቡእ ይሰርሕ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ሓካይሙ ብምድልዳል ኣዕጽምቱ ከይተረፈ ከምዝግረሙ ኣብቲ ዝሃቦ መደረ ሓቢሩ።
ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዝካየድ ምርጫ፣ 94 ዓመት ዕድመ ዝገብር ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ክወዳደር እንተወሲኑ፣ ክሳብ 98 ዓመት ዕድሚኡ ነታ ሃገር ክመርሓ’ዩ።
ካብ 1980 ኣትሒዙ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ፣ እቲ ዝሸምገለ መራሒ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ሓደ ካብቶም ንዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ 10 ውልቀ መለኽቲ ሃገራት ኣፍሪቃ’ዩ።
============


text:
Radio Erena: 02 September 2019
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን፣ ዓብደላ ሓምዶቕ፣ 18 ዝኣባላቱ ካቢነ ሚኒስተራት ንምቛም፣ ተወሳኺ ግዜ ከምዘድለዮ ተገሊጹ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ነቶም 13 ሚኒስተራት ክረቁሕ እንከሎ፣ ናይ ዝተረፉ ሓሙሽተ ግና ኣብ ክትዕ ወሪዱ ከምዘሎ ምንጭታት እታ ሃገር የመልክቱ።
ሓይልታት ለውጢ ንሓርነት ካብ ዝቐረብዎም ሕጹያት፣ ብፍላይ ንጽፍሒ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ምስቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ከሰማምዖም ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
ምስቶም ሓይልታት ንለውጢ ብልፍንቲ መንግስቲ ኣቑሙ ዘሎ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ጽፍሕታት ሚኒስተራት ምክልኻል ውሽጣዊ ጉዳያትን ክሕዝኣሉ እንከሎ፣ ሚኒስተራት ቁጠባ፣ ጉዳያት ወጻኢን ዞባዊ ምምሕዳራትን ነቲ ሲቪላዊ ወገን ተዋሂቡ ኣሎ።
ይኹን’ምበር፣ ካብ ክልቲኦም ወገናት ንዝቐርቡ ዘለዉ ሕጹያት፣ ናብቲ ካቢነ ክጽንበሩ እንተኾይኖም፣ በቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ተቐባልነት ክረኽቡ ኣለዎም።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተራ፣ 18 ኣባላት ካቢነኡ፣ ንለውጢ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ምንቅስቓስ ልዑል ኣበርክቶ ዝነበረን ደቂንስትዮን ዝተነጸሉ ኣካላት ሕብረተሰብ እታ ሃገርን ዝሓቖፈ ክኸውን ከምዝደሊ’ዩ ዝንገረሉ።
ብሰንኪ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ክትዓት ድማ ካቢነ ሚኒስተራት እታ ሃገር ብምልኣት ክቐውም ኣይከኣለን።
ኣባላት ካቢነ ሚኒሰራት መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ብወግዒ፣ ተረቑሖም ቃለ መሓላፍ ክፍጽሙ ትጽቢት ኣሎ።
=================


text:
Radio Erena: 12 November 2020
ኣብ ዶባት ትግራይን ኣምሓራን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፣ ልዕሊ 6 ሽሕ ሰባት ናብ ሱዳን ከምዝተሰዱ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ኣፍሊጡ።
እቶም ካብ ቤት ንብረቶም ዝተመዛበሉ፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብኦም ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን፣ ኣብ ዞባ ገዳርፍ ኣብ ዝርከብ ግዝያዊ መጽንሒ’ዮም ተዓቑቦም ዘለው።
እቲ ኣገልግሎት ዜና ኣቐዲሙ፣ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ወትሃደራዊ ፈደራላዊ መንግስቲ ምስ ዕጥቆም ሃዲሞም ናብ ሱዳን ከምዝኣተዉ ጠቒሱ’ዩ።
ኵናት ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን እናሓየለ ኣብ ዝመጽኣሉ ዘሎ እዋን፣ ብዝሒ ናብ ሱዳን ክስደዱ ዝኽእሉ ኢትዮጵያውያን ኣስታት 200 ሽሕ ክበጽሕ ከምዝኽእል ምምሕዳር ዞባ ገዳርፍ ግምታቱ ይህብ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት ከምዘተሓሳሰባ ዝገለጸት ሱዳን፣ ናይ ሽምግልና ተበግሶ ክትወስድ ከምእትደሊን ብወግዒ ኣፍሊጣ’ያ።
ኢትዮጵያ ብወገና፣ ብዛዕባ’ዚ ንዶብ ሱዳን ክጸሉ ዝኽእል ኵናት ብዝምልከት፣ ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተላእከ ደብዳቤ፣ ብኢድ ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ኣቢላ ናብ ግዝያዊ መንግስቲ ሱዳን ኣብጺሓ።
ብሰንኪ እዚ ኵናት ኣስታት 9 ሚልዮን ሰባት ካብ መነባብሮም ክመዛበሉ ከምዝኽእሉ ዘጠንቀቐ ሕቡራት ሃገራት፣ ክልቲኦም ወገናት ናብ መኣዲ ዘተ ክቐርቡ ጸዊዑ።
ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብ ዝኾነ ወገን ንዝቐረብ ዘሎ ናይ ዘተን ዕርቂን ሓሳብ ደጋጊሙ ነጺግዎ።
ንሰበ ስልጣን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብምእሳር፣ ነቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ኣብ ሓጺር ክዛዝም ምዃኑ’ዩ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ ዝገልጽ። ።
እንተኾነ፣ እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት፣ ገና ኣብ መጀመርያኡ’ዩ ዘሎ ዝበሉ ሓያሎ ተንተንቲ፣ ነታ ሃገር፣ ናብ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሕድሕዳዊ ግጭትን ምብትታንን ከምርሓ ከምዝኽእል ይእምቱ።
==============


text:
ባንግላዲሽ፡ ፆታዊ ትንኮያ በፂሑኒ ብምባላ ተቓፂላ ንክትመውት ዝተገበረት ንእስቲ
ኑስራት ጃሃን ራፊ፤ ኣብ ቀፅሪ ቤት ትምህርታ ላምባ (ነዳዲ) ተረብሪብዋ፤ ብሓዊ ተቓፂላ ክትሞት ዝተገበረት ንእስቲ እያ። ቅድሚ ክልተ ሰሙናት ርእሰ መምህር እቲ ቤት-ትምህርቲ ፆታዊ ትንኮያ ኣብ ልዕሊኣ ከምዝፈፀመ ንፖሊስ ኣፍሊጣ ነይራ።
ጓል 19 ዓመት ዝነበረት ንእስቲ ኑስራት ጁሃን፡ ኣብ ባንግላዲሽ ፌኒ ኣብ ትበሃል ንእሽተይ ከተማ፡ ኣብ ሓደ ናይ እስልምና ቤት-ትምህርቲ ትመሃር ነይራ።
18 መጋቢት 2011 ግና፡ ርእሰ መምህር እቲ ቤት-ትምህርቲ ንኑስራት ናብ ቢሩኡ ፀወዓ። ብድሕሪኡ እቲ ርእሰ-መምህር ስርዓት ብዘይብሉ መንገዲ ክተናኽፋ ከምዝጀመረ ኑስራት ትዛረብ።
ዘይተፀበየቶ ዝገጠማ ኑስራት፡ ካብ ቢሮ እቲ ርእሰ መምህር ሃዲማ ኣምለጠት።
ደቂኣንሰትዮ ባንግላዲሽ ካብ ማሕበረሰብን ስድርአንን ዝበፅሐን ምግላልን ሕፍረትን ብምፍራሕ፡ ኣብ ልዕሊአን ዝፍፀሙ ትንኮያታት ኣይዛረባን።
ኑስራት ግና እቲ መምህር ኣብ ልዕሊኣ ዝፈፀሞ ተግባር ካብ ምዝራብ ሓሊፋ፡ ብሓገዝ ስድርኣ እቲ ጉዳይ ናብ ፖሊስ ወሰደቶ።
ፖሊስ እውን እንተኾነ ቃላ ተቐቢሉ ኣብ ክንዲ ምፅራይ ፡ ንኑስራት ክድህላ ጀሚሩ። ኣብቲ ዕለት ተረኛ ዝነበረ ፖሊስ ድማ፡ ኑስራት ክትዛረብ እንከላ ብቪድዮ ቀሪፅዋ።
ኑስራት ቃላ እናሃበት፡ በቲ ፖሊስ ምቕራፃ ኣየሐጎሳን፤ ኣብቲ ዝተቐረፀ ቪድዮ (ተንቀሳቓሲ ምስሊ) እውን ገፃ ንምሽፋን ትፅዕር ነይራ።
እዚ ጥራሕ ኣይኮንን፡ ኣብቲ ቪድዮ ፖሊስ፡ ንጥርዓን ኑስራት ፡ "እዚ ዓብይ ጉዳይ ኣይኮነን" ብምባል ንቃላ ሸልል እንትብሎ ይስማዕ። እዚ ተንቀሳቓሲ ምስሊ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት እውን ብሰፊሑ ተባፂሑ እዩ።
ኑስራት ናብ ፖሊስ ጣብያ ከይዳ ቃላ ምስ ሃበት፤ እቲ ርእሰ መምህር ኣብ ቀይዲ ዝኣተወ እንትኸውን፡ እዚ ግና ንኑስራት ካልእ መዘዝ ዘምፅአላ ኮነ።
ብጉጅለ ዝተወደቡ ደቂተባዕትዮ፡ ርእሰ መምህር እቲ ቤት-ትምህርቲ ንክፍታሕ ሰልፊ ተቓውሞ ከካይዱ ጀሚሮም።
ነዚ ተቓውሞ ሰልፊ ካብ ሞንጎ ዘካየዱ ደቂተባዕትዮ ድማ፡ ኑስራት ኣብ ትመሃረሉ ቤት-ትምህርቲ ዝመሃሩ እዮም። ፖለቲከኛታት እቲ ከባቢ እውን እንተኾኑ፡ ናብቲ ሰልፊ ተቓውሞ ካብ ምፅምባር ንድሕሪት ኣይበሉን።
ብዙሓት ንማእሰርቲ እቲ መምህር፡ ንኑስራት ተሓታቲት ስለዝገበርዋ፤ ወለዲ ኑስራት ድሕንነት ጓሎም ከስግኦም ጀመረ።
እዚ ከምዚ እንከሎ፡ ኑስራት ንፖሊስ ቃላ ምስሃበት ድሕሪ 11 መዓልታት፡ መጠቓለሊ ፈተና ንክትፍተን ናብ ቤት ትምህርታ ከደት።
"ድሕንነታ ስለዘስግአኒ፡ ናብ ቤት-ትምህርቲ ሒዘያ ከይደ፤ ናብ ቀፅሪ እቲ ቤት-ትምህርቲ ንከይኣቱ ግና ተኸልኪለ።" ይብል ሓው ኑስራት ኣይተ መሓሙዱል ሓሰን ኖማን።
"ናብቲ ቀፅሪ ንከይኣቱ እንተዘይኽልክሉኒ ነይሮም፡ ከምዚ ዝበለ ተግባር ኣብ ሓፍተይ ኣይምተፈፀመን ነይሩ" ይብል።
ከም ቃል ኑስራት፡ ሓንቲ መማህርታ፡ ካልእቲ መሓዘአን፡ ትውቃዕ ከምዘላ ብምንጋር፡ ንኑስራት ናብ መወዳእታ ናሕሲ እቲ ቤት-ትምህርቲ ሒዛታ ደየበት።
ኑስራት፡ ኣብቲ ናሕሲ ዝፀንሓ ግና፡ ጓል ኣንስተይቲ ንምምሳል፡ ዓይኒ ጥራሕ ዘርእይ ሕጃብ ዝተኸደኑ፡ ኣስታት ሓሙሽተ ደቂተባዕትዮ ነይሮም።
ካብኡ ንኑስራት ብምኽባብ፡ ኣብ ልዕሊ ርእሰ መምህር እቲ ቤት-ትምህርቲ ዝኸፈተቶ ክሲ ንከተልዕል ኣፈራርሕዋ። ኑስራት ግና ከምዘይትውዕሎ ኣቕበፀቶም። ድሕሪ እዚ ኣብ ልዕሊኣ ነዳዲ ብምረርብራብ ብሓዊ ኣቃፀልዋ።
ሓላፊ ምርመራ ፖሊስ ባንድ ኩማር ማጁመደር ከምዝገለፅዎ፡ "እቶም ገበነኛታት ኑስራት ዓርሰ ቅትለት ከምዝፈፀመት ከምስሉ ፈቲኖም ነይሮም" እዚ ውዲቶም ዝፈሸለ ግና፡ ትንፋስ ኑስራት ዘብቀዐት መሲልዎም ካብቲ ከባቢ ምስሃደሙ፡ ኑስራት ትንፋሳ እንከይሓለፈት ቃላ ስለዝሃበት እዩ።
"ካብ ሞንጎ እቶም ተጠርጠርቲ እቲ ሓደ፡ ናይ ኑስራት ርእሲ ጨምዲዱ ምስ መሬት ብምልጋብ ሒዝዎ ስለዝነበረን ኣብ ርእሳ ነዳዲ ስለዘየፍሰሱን፡ ልዕሊ ክሳዳ ኣይተቓፀለን ነይሩ። በዚ ድማ ህይወት ኑስራት ክትፀንሕ ክኢላ" ክብሉ እቶም መርማሪ ንቢቢሲ ገሊፆም።
ኑስራት ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ክትውሰድ እንከላ 80 ሚእታዊት ክፍሊ ሰብነታ ተቓፂሉ ነይሩ። ዝበፅሓ ጉድኣት ልዕሊ ዓቕሚ እቲ ሆስፒታል ብምዃኑ ድማ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ናብ ዝርከብ ኮሌጅ ሕክምና ዳካ ተልኣኸት።
ኣብ ኣምቡላንስ እንከላ ብህይወት ክትፀንሕ ከምዘይትኸእል ዝተረድአት ኑስራት፡ ብናይ ሓዋ ሞባይል (ተንቀሳቓሲ ስልኪ) መልእኽቲ ቀረፀት። ኣብቲ ዝቐረፀቶ ተንቀሳቓሲ ምስሊ " እቲ መምህር ነኻኺኡኒ እዩ፤ ትንፋሰይ ክሳብ ትቋረፅ ነዚ ገበን ክቃለስ እየ" ትብል። ነዚ ጉድኣት ካብ ሞንጎ ዘብፅሑላ ናይቶም ዝተወሰኑ ስም እውን ዕላዊ ገበረት።
ሓደ ሚያዝያ ድማ ህይወታ ሓለፈት፤ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ድማ፡ ኣብ ዝተወለደትሉ ከተማ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ተረኸቡ።
ፖሊስ ዛጊድ ኣስታት 15 ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣእትዩ ኣሎ። ካብ ሞንጎ እዚኦም እቶም ሸውዓተ ኣብቲ ቅትለት ብቀጥታ ርክብ ዘለዎም ከምዝኾኑ ተገሊፁ።
ዝተኻየደ ሰልፊ ተቓውሞ የተሓብብሩ ዝነበሩ ክልተ ደቂተባዕትዮ እውን፡ ካብ ሞንጎ እቶም ዝተኣሰሩ ሰባት እዮም። ኑስራት ንፖሊስ ቃላ ክትህብ እንከላ ብቪድዮ ዝቐረፃ ፖሊስ ናብ ካልእ ክፍሊ ተዘዋዊሩ እዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ባንግላዲሽ ሼክህ ሃሲና፡ ንስድራ ኑስራት ረኺበን ዘዘራረባ ክኾና እንከለዋ፡ ኣብቲ ገበን ዝተሳተፉ ሰባት ኩሎም ናብ ፍርዲ ከምዘቐርቡ ቃል ኣትየን።
ሞት ኑስራት ንኣእላፍ ኣሕረቐ፡ ኣብ ባንግላዲሽ እውን መዘራረቢ ኾነ። ሓንቲ ሰበይቲ፡ "ጓልኣንስተይቲ ውላድ ንክህልወኒ እምነ። ኣብዛ ሃገር ጓልኣንስተይቲ ምውላድ ማለት ግና፡ ኩሉግዘ ንህይወታ ምስጋእ ማለት እዩ" ክትብል ኣብ መረባ ፌስቡካ ከተበት።
ኣብ መሰል ደቂኣንስትዮ ባንግላዲሽ ኣድሂቦም ዝሰርሑ ጉጅለ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰል፡ ኣብ ዝሓለፈ 2018 ጥራሕ 940 ደቂኣንሰትዮ ከምዝተዓመፃ፡ ኣብ መዝገብ ከምዝሰፈረ ይገልፁ።
ሜክሲኮ፡ ኣካላት ደቂኣንስትዮ እናቖራረጹ ዝሸጡ ተጻመድቲ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም
እቶም ሰብኣይን ሰበይትን፡ ነቲ ኣካላት ደቂሰብ ብናይ ቆልዑ መሰከሚ ዓረብያ እናጓዓዓዝዎ ኢዮም ተታሒዞም።


text:
ኣብ ኣስመራ ናይ ተቃወምቲ ፋምፍሌታት ተበቲኖም ከምዝራኣዩ ገለ ነበርቲ‘ታ ከተማ ገሊፆም።
ኣብ‘ታ ግልልቲ ትባሃል ኤርትራ ብሕልፊ ኣብ ኣስመራ እንታይ ይፍፀም ከምዘሎ ንምርግጋፅ ከቢድ‘ዩ።ናፃ ምንጭታት ግና፣እቶም ፋምፍሌታት ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ቴሌፎናትን ካልኦት ህዝቢ ዝእከበሉ ከባቢታትን ከምዝተራኣዩ ይጠቅሱ።
ኣባል ‘ዓርቢ ሓርነት‘የ‘ ዝብል መርኣዊ ገ/ሄር ኣብ ገለ ከባቢታት ኣስመራ ፋምፍሌታት ከምዝበተኑ ክገልፅ ከሎ ኣብ ካልኦት ከተማታት‘ውን ተመሳሳሊ ፍፃመ ከምዝነበረ ጠቂሱ።ተመስገን ጥራሕ በሉኒ ዝበለ ካልኣይ ኣባል ‘ዓርቢ ሓርነት‘የ’ ዝብል ሰብ‘ውን ኣብ ሓደ እዋን ፋምፍሌታት ከምዘንበበ ጠቂሱ።
ካብ ኒውዮርክ ንዕረፍቲ ናብ ኣስመራ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ዝኣተወ ኤልያስ ያዕቆብ ግና ፋምፍሌት ኮነ ወረ ፋምፍሌት ከምዘይሰምዐን ከምዘይራኣየን ገሊፁ።
ካብ ዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ሪኢቶ ንምርካብ‘ውን ፃዕሪ ተገይሩ‘ዩ ግን ኣይሰለጠን።መንነቶም ንክንገልፆም ዘይተደለየ ሓደ መንግስታዊ ባዓል ስልጣን ግና ነቲ ዜና ኣነኣኢሶም፣ከምኡ ዝባሃል ነገር ኣብ ኣስመራ ይኹን ኣብ ኤርትራ የለን ኣይነበረን ኢሎም።


text:
ኣብቲ ንመሰል ርእሰ ውሳኔን ናጽነትን እንቃለሰሉ ዝነበርና እዋን ሸሞንተ መጋቢት፡ ዕለተ ዝኽሪ እተን ድርብ ወጽዓን ጭኮናን ዝነበረንን ዘለወንን ደቀንስትዮ ዓለምናን ሃገርናን ስለዝኾነት ካብተን ብዓቢ ክብሪ እነብዕለን ዝነበርና ዓለማውያን በዓላት ሓንቲ ኢያ ነይራ። ይዝከረኒ ሽዑ ንታሪኽን ኣመዓባብላን ሸሞንተ መጋቢት ብዝምልከት “ምስ ዝርገሐን ዕቤትን ሰውራ ኢንዳስትሪ (ኣብ መጀመርታ 1900 ዓመተ ምሕረት) ወጽዓታት ደቀንስትዮ ዓለምና እናተጋህደ ምስመጽአ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ናይ ለውጢ ኣተሓስሳስባታት ኪቕልቅልን ኪዓብን ከምዝጀመረ፤ ኣብ 1908 ከኣ ኣስታት 15,000 ዝኾና ደቀንስትዮ ኣመሪካ ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ ናይ ስራሕ
ሰዓታት ኪጎድለለን ክፍሊተን ኪመሓየሸን ወከልተን ኪመርጻ ኪፍቀደለን ዝጠልብ ታሪኻዊ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዘካየዳ። ድሕሪ ሓደ ዓመት ከኣ ማሕበርነታዊ ሰልፊ ኣመሪካ 28 ለካቲት ኣብ መላእ ኣመሪካ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኮይና ኪትበዓል ከምዝወሰነ፤ እቲ ውሳኔ እቲ ከኣ ንኣርባዕተ ዓመት ዝኣክል ኣብ ነፍሲ ወከፍ መወዳእታ ሰንበት ናይ ለካቲት ኪበዓል ድሕሪ ምጽናሕ በታ ኣብ 1909 ኣብ ኮፐንሄገን ደንማርክ ከም ዓለማዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኪትበዓል ዝተወሰነት ሸሞንተ መጋቢት ከምዝተተከአ፤ ካብ 1911 ኣትሒዙ ከኣ ሸሞንተ መጋቢት ከም ዓለማዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ይዝከርን ይኽበርን ምህላዉ፤ ሓርነታዊ ቓልስና ከኣ ድርብ ወጽዓን ጭኮናን ደቀንስትዮ ሰይሩ ምዕሩይ ሕብረተሰብ ንምፍጣር ይቃለስ ምህላዉን ኣብ መጻኢት ኤርትራ ደቀንስትዮና ኣብቲ ብቓልሰን ዘረጋግጸኦ ናጽነት ኩሉ ሰብኣዊ መሰላተን ተሓልዩ ቀሲነን ከቢረንን ኪነብራ ሙዃነን ኣስተምህሮ ይወሃበና ነይሩ።
ድሕሪ’ቲ ሰሚናራትን ኣስተምህሮን ከኣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣሃዱታት ኣብ ግንባርን ደጀንን በብዓቕምና ንኽብሪ እታ ዕለት ዝገልጽ መደባት ማለት፡ ግጥምታት፡ ደርፍታት፡ ተዋስኦታት ስእልታትን ምዝንጋዕን፡ ብምቕራብ ድርብ ጭኮናን ወጽዓን ደቀንስትዮ ተሳዒሩ መሰል ማዕርነት ኪኽበርን ንጭርሕን ንምድርን ነይርና። ግደ ሓቂ ከኣ ምዑታት ኤርትራውያን ተቓለስቲ ደቀ-ንስትዮና ባዕላተን ኢየን ደፊአን ኣብ ቓልሲ ሓርነት ተሳቲፈን። ብጀግንነተንን ስረአንን ከኣ ነቲ ዘስተናዕቐንን ዘነኣእሰንን ዝነበረ ተባዕታዊ ልዕልና ሰይረን ማዕርነተን ብግብሪ ኣረጋጊጸን። ታሪኽን ጀግንነትን ኤርትራውይና ታቓለስቲ ኣዘንቲኻ ዝውዳእ ኣይኮነን – ማዕሪኡ ከኣ እቲ ዝተሰበረ መብጽዓን ዝተጠልመ መሰለንን እውን ከምኡ።
ዓመት መጽአ ኣብ ሸሞንተ መጋቢት ኤርትራውያን ተቓለስቲ ደቀንስትዮ ኣብቲ መሪር ቓልሲ ዘርኣየኦ ጀግንነት፡ ተወፋይነት፡ ጽንዓት፡ መኸተን ትብዓትን፡ ወዘተ ወዘተ እናጠቐስና ንቕየአን ዝነአንን ንኢድና ኣይንጸግቦን ኢና። ከነቆናጅዎ ዘይኮነ ከኣ ልዕሊ ሓቂ ዝደመቐ ሓቂ ስለዝኾነ ኢዩ።
ትማል ጀጋኑ ደቀንስትዮና ነዛ ብደመ ረሃጸን ሓርነት ከረጋግጻ ምስ ሰብኣዊ ባህርይን ባህርን እናተቓለሳ ብቦምባ ኢድ ታንክታት ዝማረኻ ጸላእተን ኪሳዕ ዝምስክሩለን “ሓራስ ነብሪ!!” ዝተባህላን ቅያን ተኣምርን ዝሰርሓ ኢየን። ወትሩ ካብ ሕሉፍን ታሪኽን ስለእንብገስ ከኣ ትማልስ ሰሪሐን ሎሚኸ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ኣለዋ ኢልና ህሉው ኩነታት ኪንምርምርን ክንድህስስብ ኣገዳሲ ኢዩ።
እተን ኣብ ቓልሲ ሓርነት ተኣምር ዝሰርሓ ደቀንስትዮና ድሕሪ ናጽነት በቲ ንኹሉ ተጋዳላይን ሕብረተሰብ ኤርትራን ዝጠለመን ዝኸሓደን ስርዓት ተጠሊመን ኢየን። እተን ትማል ኣብ ቓልሲ ሓርነት ምእንቲ ርሁው መጻኢ ኪብላ ዝሰንከላን ዝመኸናን ደቀንስትዮ ተኻሒደን ኢየን። እተን ኣብ ፈቐዶ ወጻኢ ሃገራት ተሰዲደን ዘዝሓዝኦን ዘዘረምሰሰኦን ንሃገር ዘወፍያ ዝነበራ “ኣደ – ሰውራ” እናበልና ብቕጽል እንጽወዐን ዝነበርና ኣዴታትና ኣብ እርጋነንን ድኻመንን ኣይተዘከራን – ኣይከበራን። ዓው ኢልካ ዘይብከዮን አሕሊፍካ ዘይወሃብ ውላድ ከስዐ ኮይኑወን ጨጓር ንውሽጢ ኮይኑወን ከም ደም ስኒ ይውሕጠኦ ኣለዋ። ግን ኪሳዕ መዓስ’ዩ መኺርካዮ ዘይሰምዕ፡ ሚዕድካዮ ዘይርዳእ፡ ለሚንካዮ ዘይርህርህ፡ ሓቲትካዮ ዘይምልስ መላኺን ጨኳንን ስርዓት ኪትመሻኸኖ ኪትነብር። እዚ ሕድርን መብጽዓን ምምስራት ዲሞክራሲያዊት ቅዋማዊት ሃገር ጠሊሙ ንሃገር ብፍጹም ምልኪ ዘድምያ ዘሎ ስርዓት ኪእለ ኣለዎ።
ደቀንስትዮ ኤርትራና ከኣ ማዕረ እተን ቅድሚ ሚእቲ ዓመት ኣብ ጎደናታት ኣመሪካን ኤውሮጳን መሰለን ንኪኽብረለን ዝጨረሓ ነዛ እነኽብራን እንዛረበላን ዘሎና ዕለት ክውንቲ ዝገበራን ደቀንስትዮ ዓለምና ብደምን መስዋእትን ድርብ ዋጋ ከፊለን ናጽነት ህዝበን ኣረጋጊጸን ኢየን። እንተኾነ ግን ናጽነተን ተጠሊሙመጻወቲ ውሑዳት ጉጅለ ምልኪ ስለዝኾና ነቲ ካብ ኢድ ባዕዲ ዝመንጠለኦ ናጽነት ካብ ኢድ መላኺ ወዲ ሃገር ኪምጥለኦ ኣለወን።
ህዝቢ ኤርትራ ንመጻኢ ራህዋ እናሓለመን እናሓለነን’ዩ ብሓባር ብምክብባር ንኺነብር ክቡር ዋጋ ከፊሉ። እቲ ሓፋሽ ህዝቢ ዋጋ ዝኸፈለሉ ውሑዳት ስሱዓት ከጋይጽሉን ኪብለጹሉን ኣይኮነን ዕምበባ ደቁን ወፍዩ።
ሓደ እዋን ሓንቲ ብጸይቲ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ “ ኣብ ሕሉፍ ቅያታትና ኣይንንበር” ኪትብል ጽሒፋ ነይራ። መሪር-ምቁር ዝኽርታት ህይወት (ኖስታልጃ) ዘይተርፍ መኻይዲ ደቂ ሰባት ስለዝኾነ – ኣየወ ቐደም ዝገበርናዮ ምባል ዘይተርፍ ዘይኮነ ነቲ ቐደም ዝሰራሕካዮ ሕጂ እንተዘይዓቂብካዮን ብግብሪ እንተዘይደሪዕካዮን ገይረ ምባል ዛንታ ጥራሕ ኢዩ ዝከውን – ሕሉፍ ዛንታ።
ስለዚ እተን ትማል “ማዕርነት ብስራሕ ተኻፋልነት” እናበላ ኣብ ጎድኒ ደቂ ተባዕትዮ ብጾተን ኮይነን ዝሰርሃን ዝመርሓን፤ ብቖራጽነተን ጸላእተን ዘርዓዳ ብተወፋይነት ንአሕዋተን ዘሐበና ድርብ ቓልሲ ኣካይደን ንተባዕታዊ ልዕልና ዝመከታን ዝበደሃን ሃገራውያን ተቓለስቲ ሎሚ ህይወተን ተበላሽዩ፤ ዓቕመ ኣዳም ዝበጽሓን ዘይበጽሓ ዕሸላት ደቀንን ናእሽቱ አሕዋተንን መፍቶ ነጋዶ ኣካላት ደቂ ሰብ ኮይነን ኣብ ሲናይን ሰሃራን እናተሳቐያ ደኒነን ኪቑዝማን ኪነብዓን ጥራሕ የብለንን። ዓው ኢለን ፍትሒ ይንገስ ኢለን ክጭርሓ ኣለወን። እቲ ኹሉ ዝተኻየደ ቓልሲ ንመሰል ኢዩ ነይሩ እምበር መሰል ኣብ ዘየረጋግጽ ስማዊ ባይቶ 30 ሚእታዊት መናብር ንምርካብ ኣይነበረን።
ጓለንስተይቲ ብርሃን ሕብረተሰብ ኢያ፤ ጓለንስተይቲ ኣደን ሓፍትን ኢያ። ንሳ መምህርን በዓልቲ ቤትን እውን ኢያ። ምንጪ ፍቕርን ምርድዳእን ስኒትን ምክብባርን እውን ኢያ። ስለዚ እዘን ብሕሉፈን ዝሕበና ደቀንስትዮና ሎሚ እውን ዘተኣማምን መጻኢ ኪምስርታ፡ ኣብ ከተማን ገጠርን፣ ኣብ ውሽጢን ወጻኢ ሃገርን ብሓደ ድምጺ ፍትሒ ይንገስ ምልኪ ይፍረስ ኪብላ ኪበቕዓ ኣለወን። ብዘይ ፍትሒን ርጉጽ ፍትሓዊ ትካላትን ከኣ ሃገር ኪትስጉምን ኪትዓብን ኣይሕለምን ኢዩ።


text:
Radio Erena: 15 December 2014
ብሪጣንያን ፈረንሳን ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ክረዳድኣ ኣይከኣላን።
ፈረንሳ ነቶም ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ወደብ ካሌ ኣብ ጎደናታት ዝሓድሩ ዘለዉ ኣስታት 1500 ስደተኛታት፣ ካብ ቀዝሕን በረደን ንምድሓኖም ግዝያዊ መዕቖቢ ክትሰርሕ እንከላ፣ ብሪጣንይ በንጻሩ መንግስቲ ፈረንሳ ዶባቱ ክዓጹ ኣይከኣለን እናበለት ትነቕፍ ኣላ።
ኣብ ካሌ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም ኣስታት 1500 ስደተኛታት ከምዘለዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ብሰንኪ ዘሎ ሓያል ቀዝሒ ካብ ሞትን ካልእ ሓደጋታትን ንምድሓኖም መንግስቲ ፈረንሳ ንዓቢ መኽዘን ናይ ሓደ ፋብሪኻ ናብ ግዝያዊ መዕቆቢ ቀይርዎ ምህላዉ ይግለጽ።
ብሪጣንያ እዚ ናይ መንግስቲ ፈረንሳ ተበግሶ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ከተባብዕ’ዩ ብምባል ትቓወሞ ኣላ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ብሪጣንያ፣ ነቲ ምስ ፈረንሳ ዘዳውቦ ወደብ ካሌ ጽኑዕ ምቁጽጻር ንምግባር፣ ፖሊስን ሓለዋ ዶባትን ኣብ ውሽጢ ፈረንሳ ከምዝኣትዉ ክገብር እንከሎ፣ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ፈረንሳ ነዚ ተበግሶ እዚ ክቓወምዎ ይርኣዩ ኣለዉ።
ብሪጣንያ፣ ኣብ ባሕሪ ካብ ዘጋጥሞም ሓደጋታት ንምድሓን ብሃገራት ኤውሮጳ ዝቀረበ ተበግሶ ኣብ ርእሲ ምንጻጋ፣ ዶባት እናቖራረጹ ንዝመጹ ስደተኛታት’ውን ኣብ ዶብ ፈረንሳ ንምዕጋት ናይ ሚልዮናት ዶላራት ባጀት ሰሊዓትሉ ኣላ።
ሃገራት ኤውሮጳ ብዋሕዚ ስደተኛታት ብፍላይ ከኣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ብዝልዓለ ኣብ ዝዘራረባሉ ዘለዋ እዋን፣ ሓደ ካብቲ መፍትሒ ሓሳብ ዝበልኦ ምስተን መንግስታት ናይተን ስደተኛታት ዘፍርያ ዘለዋ ሃገራት ምዝርራብ ምዃኑ’የን ዝኣምና።
ኣቐዲሙ መንግስቲ ኢጣልያ ናብታ ብብዝሒ ስደተኛታት ምስ ቀዳሞት እትስራዕ ዘላ ኤርትራ ብምብጻሕ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝግትኣሉ መንግድታት ከምዝዘተየ ዝዝከር’ዩ።
ዝሓለፈ ሰሙን’ውን ብሪጣንያ ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ዘተኮረ ኣርእስታት ንምዝርራብ ሓደ ጉጅለ ናብ ኤርትራ ከምዝልኣኸት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ልኡኽ ዴንማርክ’ውን ኣቐዲሙ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ክፍልከጥ እንከሎ፣ ፈረንሳ እትርከበን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ’ውን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዋሕዚ ስደተኛታት ዘተኮረ ዝርርብ ንምክያድ መደብ ምህላዉ ይግለጽ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ፣ ፍራንስዋ ኦላንድ ብዛዕባ ዋሕዚ ስደተኛታትን ኣብ ፈረንሳ ዝነብርሩ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታት ወጻኢን ብዝምልከት ሎሚ መግለጺ ክህብ ትጽቢት ኣሎ።
ሓንቲ ካብተን ዝወሓደ ብዝሒ ህዝቢ ዘለወን ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነት ኤርትራ፣ ስማ ልዕሊ ዝኾነ ካልእ እዋን ብስደት ክልዓለ ይስማዕ ምህላዉ ንሓያሎ ጽቡቕ’ዛ ሃገርን ህዝባን ዝምነዩ ወገናት ዘጉሂ ኮይኑ ኣሎ።
=================================


text:
ቅድሚ ሕጂ መንግሥቲ ኤርትራን ውሑዳት ጳጳሳትን ንሕጊ ቤተ ክርስቲያን ግሂሶም፡ ንኣቡን ዲዮስቆሮስ 4ይ ፓትርያርክ ኢሎም ምሻሞም ይፍለጥ። እንሆ ሕጂ’ውን ዳግም ዘይሕጋዊ ፓትርያርክ ንምሻም ይሸባሸቡ ኣለዉ።
ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ንልዕሊ 11 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርትን ጽምዋን ክሳቐዩ ጸኒሖም፥ ሎሚ ድማ ኣብ ከቢድ ሕማም እንከለዉ፥ ዘይሕጋዊ መንበር ፓትርያርክ ንምድያብ፥ ከም ኣባ ሉቃስን ከምኡውን ኣባ ባስልዮስን ዝያዳ ዝጓየዩሉ ዘለዉ ናይ ሥልጣን ቅድድም ንኹሉ ዘሕዝንን ዘጉህን እዩ። ብፍላይ ኣባ ሉቃስ ንረብሓ ፖለቲካ እምበር ንረብሓ ሃይማኖት ዘየገልግሉ፥ ንቃል ኣምላኽ ርኹስ ዝበሉ፥ ንፓትርያርክ እንጦንዮስ ኣብ ምውራድ የማናይ ኢድ ናይቲ ብፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ተመዚዙ ዝመጸ ዮፍታሀ ቀሺ ዲመጥሮስን ሰዓብቱን ኮይኖም ሕማቕ ታሪኽ ዝፈጸሙ ሰብ ኢዮም። እዚ ማለት፥ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ናብዚ ሕጂ በጺሓቶ ዘላ ከቢድ ኩነታት ንኽትወድቕ ዝገበሩ እዮም።
መንግሥቲ ኤርትራ: ንቤተክርስቲያን ተዋሕዶ ከም ሓንቲ ትካል መንግስቲ ገይሩ ጅሆ ብምሓዝ ንፓትርያርክ እንጦንዮስ ብዘይ ሓደ ገበን ን11 ዓመታት ኣብ ማሕዩር ከሳቕዮም ጸኒሑ እዩ። ሕጂ ድማ ኣብ ከቢድ ሕማምን ስቓይን ወዲቖም ይርከቡ። እዚ ዱበላ ሕማም ፓትርያርክ እንጦንዮስ ድማ፥ ኣብ መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ካልእ ተደራቢ ሕቶ ከልዕል ናይ ግድን እዩ።
ኣባ ሉቃስ “ዋና ጸሓፊ ሲኖዶስ” ብዝብል ጉልባብ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ኣብ ውሽጥን ወጻእን፡ ብቴሌቪጅንን ሬድዮን ሓንሳብ ዋና ጸሓፊ ካልእ ጊዜውን ዘይመዓርጎም ክነሱ ብፁዕ ወቅዱስ (His Holiness) ዝብል ዘይግብኦምን ቅጽል ኣስማት ክወሃቦም ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ቅጽል ኣስማትዚ እምበኣር ብሃውሪ ዝተዋህበ ኣይኮነን። እዚ ብቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ዝተነብረ ውግዘት ከይተላዕለ፥ ንኣባ ሉቃስ ይኹኑ ንካልእ ጳጳስ ዝወሃብ ሽመት ኦርቶዶክሳዊ ሕጋውነት ይኹን መንፈሳዊ ተቐባልነትውን የብሉን።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ መንፈሳዊ መሰል ተነፊግዋ፥ ሕጋዊ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ኣብ ማሕዩር ይሳቐዩ፥ ካህናትን መነኮሳትን ኣብ ማእሰርቲ ይበልዩ፥ ምእመናን ኣብ ክልተ ተኸፋፊሎም ይስደዱን ይሳቐዩን፥ ጥንታዊ ገዳማትና ይዓንዉ፥ ቤተ ክርስቲያን ውሽጣዊ ምብትታንን ደጋዊ ተነጽሎን ኣጋጢምዋ ኣብ ዓዘቕቲ ፈተና ወዲቓትሉ ኣብ ዘላ እዋን፥ ዕርቅን ፍትሕን ጌርካ ኣብ ንቡር ኣብ ክንዲ ምምላስ፥ ንጊዜያዊ ሥልጣን፥ ምጉያይ ሓደገኛ መገዲ እዩ።
ስለዚ ከምቲ ን3ይ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ካብ መዓርግ ኣውሪዱ: ዘይሕጋዊ 4ይ ፓትርያርክ ክሸይም ከሎ ብኣዋጅ ዝተቓወምናዮ፥ ሕጂውን ሕጊ ረጊጽካ ንዝግበር ሽመት-ፓትርያርክ ብትሪ ንቃወሞ ኣሎና። ምሉእ ሕዝቢ ኤርትራ ዓገብ! ኢሉ ክኹንኖ’ውን ብመንፈሳዊ ኣኽብሮት ነዘኻኽር።
- ንፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ፥ ልኡኽ ቀይሕ መስቀል ክበጽሖምን ግቡእ ሕክምና ክግበረሎምን ንሓትት ኣሎና።
- ብጉልባብ ኣብ ውሽቲ ቤተ ክርስቲያን ተጸፊኹም ገበን እትፍጽሙ ዘለኹም ሰባት፥ ካብ ቤተ ክርስቲያን ኢድኩም ከተልዕሉ ብስም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንሓትት።
- ቅዱስ እንጦንዮስ ኣብ መንበሮም ክምለሱን ውግዘት ክልዓልን ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ጉዕዞኻ ክትቅጽል ክፍቀዳ ንሓትት።
- ኣኅጉረ ስብከታት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ፥ ሕጂውን ከም ትማሊ: ፓትርያርክ እንጦንዮስ ብህወት እንከለዉ፥ ሓቀኛ ዕርቅን ሥርየትን ክግበር ንጽውዕ።
“እቲ ናብ ደምበ ኣባጊዕ ብኣፍ ደገ ዘይኣቱ፡ ብኻልእ ወገን ዚሐኵር፡ ንሱ ሰራቕን ጕሒላን ከም ዝዀነ፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።” ወንጌል ዮሓንስ 10፡1።
መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት።
18 ግንቦት 2017 (፲ግንቦት ፳፻፱ ዓ.ም ግእዝ)


text:
ባዕልኻ ነብስኻ ምእላይ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 7 2019
ስጉምቲ ናብ ጽቡቓት ልምድታትን ጥዕና ዘለዎም ናይ ሂወት ቕድታትን። ጽቡቓት ናይ መግቢ ልምድታት፣ ምንቕስቓስ፣ ጭንቐትን ድቓስን።
ጽቡቕ ናይ ኣመጋግባ ልምዲ
እቲ እትበልዖን እትሰትዮን ንጥዕናኻን ሃለዋትካን ዓቢ ትርጉም ኣለዎ። ጽቡቕ ምምጋብን ምንቅስቓስን ካብ ሓደጋ ናይ ብዙሕ ሕማማት ከም፤ ሕማም-ልቢን መገዲ-ደምን፤ ሕማም-ሽኮርን ገለ ዓይነታት ካንሰርን፤ ስነ-ኣእምሮእዊን ጸገማት ናይ ምንካይ ተራ ኣሎዎ እዩ።
ምንቅስቓስን ልምምድ-ኣካላትን
ሰባት ጽቡቕ ንክስምዖም ክንቐሳቐሱ የድልዮም። ምንቕስቕስ ንሓደጋ ዝተፈላለዩ ሕማማት የጉድል፣ ንኣብነት ሕማማት ልቢን-መትንታትን፣ ገለ ካብ ዓይነታት መንሽሮን። ምንቕስቓስ ጽቡቕ ከም ትድቕስ ይገብር፣ ጭንቐት ዝያዳ ትጻወርን ፣ ክብደትካ ክትሕሉን ይሕግዘካ። ምንቕስቓስ ሕጉስ ከም ትኸውን እውን ይገብር። እኹል ሰብ መዓልታዊ እንተሓጸረ 30 ደቒቕ ክንቐሳቐስ የድልዮ።
ጸቕጢ
ኩሎም ሰባት ኣብ ገለ ግዜ ይጭነቑ። ኣዚ ሓደገኛ ክኸውን ኣየድልዮን እዩ። ጭንቐት ከበድቲ ኩነታት ንምስጋር ዝያዳ ሓይሊ ክህብ ይኽእል እዩ። ግና ብዙሕ ጭንቐት ንጥዕና ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል እዩ። እንተተጨኒቕካ ስለምንታይ ምኻኑ ክትርዳእ ጽቡቕ እዩ። ሽዑ ጭንቐትካ ብቐሊሉ ክትኣሊን ንኩነትትካ ክትቕይርን ትኽእል ኢኻ።
ድቃስ
ጽቡቕ መታን ክስምዓካ፤ ጽቡቕ ክትድቅስ የድልየካ እዩ። ሓደ ዓቢ ሰብ ኣብ ሓደ ለይቲን-መዓልቲን፤ ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ትሽዓተ ሰዓታት ኣቢሉ ምድቃስ የድልዮ እዩ። መንእሰያት ካብኡ ንላዕሊ ምድቃስ የድልዮም እዩ።