text:
እቲ መጀመርያ ወዲሰብ ዝማዕበለሉ ቦታ ኣብ ከባቢ ፈለግ ኒል (Nile) ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ እዩ ዝነበረ። ብፍላይ እኳድኣ ኣብ ኡጋንዳ ከባንቢ ቀላይ ቪክቶርያ፣ ኬንያን፣ ኢትዮጵያን፣ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ምድረባሕሪ ሎሚ ኤሪትራ፣ኣብ ጥንታዊ እኽሱምን፣ ጥንታዊት፣ ወደብ ኣዱሊስ፣ ሱዳንን ግብጽን እዩ ዝነበረ።
ምንጪ ሓበሬታ፤
https://youtu.be/AB8qZQ_SkLw
እቶም ኣብታ መርከብ ኖህ ኣትዮም ካብ ማይ ኣይሂ ዝድሓኑ፣ ደቂ ኖህ፣ ሴምን ካምን ያፌትን ነበሩ። ካም ከኣ ኣቦ ከነኣን እዩ። እዚኦም ደቂ ኖህ እዮም። ካብኦም ዝተወልዱ ከኣ ንመሬት መልኡዋ። ዘፍጥረት 9፣18 “ኩሽ ተረጊሙ እዩ” ዝብል ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተማህዘ ሓሶት ምዃኑ ዘረጋግጽ ኣብ ጥቕሲ መጽሓፍ ቅዱስ ዘፍጥረት ኣብ ምዕራፍ 9 ቊጽሪ ፣25 ተጠቒሱ ንረኽቦ። ከምዚ ከኣ ይብል፣ “ከነኣን ርጉም ይኹን፣ ሕሱር ባርያ እሕዋቱ ከኣ ይኹን“። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብግቡእ እንተኣምቢብናያ ድማ፣ ደቂ ከነaaን ንኣፍሪቃ ኣይግዓዙን ኣብ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን እዮም ተሪፎም። ስለዚ እቶም ብኖህ ዝተረግሙ ደቂ ከነኣን ኣብ ማኣከላይ ምብራቕን ኤውሮጳን ካብ ሃለው፣ መን ዳኣ እዩሞ እቲ ዝተረግመ? ኩሽ ምስ ደቁ እንተድኣ ኮይኑ ግና፣ ኣብታ ብመኣዛ ዘለዋ፣ ብውሓይዝን ቀላያትን፣ ባሕርታትን ዝተማእከለት ኣፍሪቃ፣ ብፍላይ እኳድኣ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ሱዳንን ወዘተ. .ዘለው ኣፍላጋትን ባሕርታትን ቀላያትን እስከ ተኻታተሉ።
ምንጪ ሓበሬታ ብቪድዮ.
AFRIKAN SPIRITUALITY vs. EURO-RELIGION – DR. JOHN G. JACKSON
እቶም ኣዕራብን ኤውሮጳውያን ደቂ ከነኣን ግና፣ ኣብ ኣስሓይታን፣ በረድን ኤውሮጳ፣ ኣብ ምድረበዳ ሃገራት ኣዕራብ እዮም፣ ካብ ጥንቲ ጀሚሮ ክነብሩ ጸኒሖምን ክሳብ ሎሚ ድማ ዝነብሩ ዘለውን። እሞ መን ድኣ እዩ እቲ ርጉ? ውሓጥዮ እንተበልክዋስ ትጎስሞ ከምዝብሃል፣ እዞም ውዲታውያን ሕፍርከይበሉ፣ ካብ ጸረ ባህርያዊ ዝኾነ ፍሹል ስነመጎት ተበጊሶም ድማ፣ “ዘርኢ ኩሽ ጸሊም ዝኾነ ስለዝተረግመ እዩ“ ድማ ይብሉ።
ኣስተብህል፣ እቲ መጎታዊን ሳይንሳዊን መርትዖ ዘለዎ ሓቂ ግና ከምዚ እዩ፣ ዘርኢ ኩሽ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ እዮም ዝነብሩ፣ ብሰንኪ ብርቱዕ ጽሓይ ሕብሪ ቆርበቶም ጸሊም ኮይኑ፣ ኤውሮጳውያን ደቂ ያፌት ድማ ኣብ በረድን ቁርን ስለዝነብሩ ቀያሕቲ ኮይኖ። ጽዕዱ እኳ ኣይኮኑን፣ እቲ ጻዕዳ ዝብሃል ሕብሪ ሕብሪ በረድ እዩ። እምብኣር ከም መረዳእታ፣ ሓደ ቁማል ኣብ ጸጕሪ እንተድኣ ሰፊሩ ጸሊም ይኸውን ስለምንታይ ብምቖት መኽንያት።
AFRICAN SPIRITUALITY (THE LAWS OF NATURE & THE UNIVERSE) https://youtu.be/xEQx75UPoIY
Youtube: By Prof James Smalls The Rebuilding Of The African Spirituality
https://youtu.be/3fXlm5L3Wcc
ኣብ ውሽጢ ኣካላት ኣብ ክዳን እንተድኣ ዘፊሩ ግና ጻዓዳ ሕብሪ እዩ ዘለዎ። ኣሞ ድኣ እቲ ኣብ ጸጒሪ ስለዝሰፈረ ቁማል ስለዝተረግመ ድዩ ጸሊም ኮይኑ፣ እቲ ኣብ ውሽጥ ኣካላት ኣብ ክዳን ዝሰፈረ ቁማል ድማ ስለዝተመረቐ እዩ ጻዕዳ ሕብሩ ኮይኑ?ነዚ መርትዖን ጭብጥን ዘለዎ ስነመጎት ከዊሎም ኣዮም ኣምብኣር፣እዞ ምኩሓትን ውዲታውያንን ጽዮናውያን ሕሩያት ህዝብን፣ ምሩጽ ሕብርን ዘለዎም ገሮም ንነብሶም ዘቍርቡዋ ዘለው። “ክትበልዓ ዝደሌኻ ኣባ-ጉምባሕስ ዛግራ ትብላ” ከምዝብሃል፣ ታሪኽ እዞም ንነብሶም ጽዓዱ ገሮም ዘቕርቡዋ ዘለው፣ ብውሽጥም ግና ብሕብሪ ቆርበቶም ዘይተኣማመኑ፣ ደቂ ያፌትን ከነኣን ወይ ደቂ ጉግ-ማጉግ (ጁጅ-ማጁጅ)ን እዮም። ኩሉ ግዜ በቲ ባህርያዊ ጸጋ ህዝቢ ኣፍሪቃ፣ ደቂ ኩሽን ሴምን፣ በቲ ከደራይን፣ ቡናውን፣ ጸሊምን፣ ሕብሪ ቆርበት ደቂ ኩሽን፣ ብስኒ ጸባ ኣስናን ደቂ ኩሽን፣ ዓይኒ ሒንዚዝ ዝመስል ኣዒንቲ ደቂ ኵሽን እንዳ ቐንኡን እንዳ ሓለሙን እዮም ዝነብሩ። ምኻን ስለዝእበዮም ከኣ ካብ ቅንኢ ዝተላዕለ፣ ካብ ዘመነ ባርነት ጀሚሮም ክሳብ ሎሚ ንህዝቢ ኣፍሪቃ ደቂ ኩሽን ሴምን ይህልቑዎም ኣለው። መሲሉዎም ድኣንበር፣ ህዝቢ ኣፍሪቃ ክውሕድ እዩ እምበር፣ ከምቲ ሕልሞም ኣይጸንትን እዩ። ሃልየ! ሉያ! ንሶም ንባዕሎም እዞም ጁጅማጁጅ ደቂ ያፌትን ከንኣንን፣ ብፍላይ ኤውሮጳውያንን ኣሜሪካውያን፣ ግና ድሮ ከምዚ ንዕዘቦም ዘሎና፣ ቅድሚ ንህዝቢ ኣፍሪቃ ምህላቖም፣ ብኒኩላር ቦምብ፣ ንባዕሎም ነንሓድሕዶም ክማናቖሱ እዮም።
እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ፣ ንሕና ኲናት እንገብር፣ ንህዝቢ ዓለም ሓራ ንኸነውጽእ ኢና ኢሎም ምጭርሖም እዩ። ክሰርቀኒ ዝርኣኽዎስ ክህበኒ ከሎ ነይኣምኖ።
George Carlin on Relgions and God
መሃንድሳት ጽዮናውያን ካብ ጥንቲ ይኹን ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም፣ ብሕብሪ ቆርበቶምን፣ ብነብሶምን ተኣማሚኖም ኣይፈልጡን። ስለዘይትኣማመኑ ድማ ብውዲት ጸረ ኣፍሪቃዊ ሕብሪ ቆርበት ዝኾነ እከይ ፍልስፍና ምሂዞም፣ ኣብ ንግዲ ባርትነት ተዋፊሮም፣ንህዝቢ ኣፍሪቃ ከምዘይሓልፍ ገፊዖሞ። ንገርሀኛ ህዝቢ ዓለም ድማ፣ ጥቕሲ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሃል፣ ግንከኣ ንዕኦም ከምዝ ጥዕም ገሮም ባዕሎም ሰናኒዖም
ዘዳልውዎ መርዛም ጥቕስታት እንዳጠቐሱ፣ ብዘሕፍን ጻዕዳ ሓሶትን ዝኾነ ብፕሮፓጋንዳ ገሮም „ጸሊም ቆርበቶም ኣፍሪቃውያን ብኣምላኽ ተረጊሞም እዮም“ እንዳበሉ ኣዓንጂሎሞ።
Maat And The Divine Order መዕትን ቅዱስ ስርዓት
እቶም ቀዳሞት ኮሎንያል ገዛእቲ፣ ቅድሚ 300 ቅ.ል.ክ. ንኣፍሪቃ ብፍላይ ነታ ካብ 5000 ቅ.ል.ክ. ጀሚራ መሰረት ምዕባሌ ዝነበረት፣ በቲ ኣለክሳንደር ዓቢ ዝብሃል ሽፍታ ተወረትን፣ ኩሉ ታሪኻዊ ሃብታ ድማ ዘሚቱ ንክሬታ እትብሃል ኣብ ግሪኽ እትርከብ ደሴት ኣግዒዙ። እቲ ሓቀኛን ፍትሓዊን ዲሞክራሲ ኣብ ጥንታዊት ግብጽን ሱዳንን ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ፣ „ካብ ታ ክሬታ እትብሃል ንእሽቶ ግሪኻዊት ደሴት እት ንመጀመርያ ከምዝተፈጥረ ገሮም፣ “ዴሞ – ክሬታ ” = (Dmocracy) ዴሞክራሲ ኣብ ሃገር ግሪኽ ከምተጀመረ ገሮም ኣዊጆም። ገርሀኛ ህዝቢ ዓለም ድማ ክሳብ ሎሚ ዲሞክራሲ ካብ ግሪኽ ከምዝተፈጥረ ገሩ ተቐቢሉው ይነብር ኣሎ። ብዙሓት ሊቃዊንት ታሪኽ ጂኦሎጂን ኤትኖሎጂን ግና እቲ ቀንድን ሓቀኛን ዲሞክራሲ ካብ ቅድሚ 5000 ዓመተ ዓለም ጀሚሩ ኣብ ኣፍሪቃ ከምዝነበረ ይኣምኑ እዮም። ብፕሮፖጋንዳ ጽዮናውያንን ፍሪሜሶንን፣ ፈላስፋታት ግሪኽን ስለዝተዓብለሉ ግና፣ ዝሰምዖም ዘይብሎም ገና ሓቂ ከውጽኡረብሪቦ ኣለው።
ካብኡ ጀሚሮምን ግሪኻውያን፣ ካብ ኣፍሪቃ ዝሰረቕዎ ታሪኻዊ መዘክራት ተመርኲሶም፣ ፍልስፍናን ታሪኽን ክምስርቱ ጀመሩ። ኣብቲ እዋንቲ ማለት ኣብ ቅድሚ 300 ቅ.ል.ክ. ኣብ ኤውሮጳ ታሪኽን ምዕባሌን ንግስነት ባህልን ቅዱስ ሃይማኖትን ኣይነበረን። እታ ሓንቲ ንኤውሮጳ እትውክል ሓያል ሃገር ዝነበረት ኣብቲ እዋንቲ ግና ግሪኽ ጥራይ እያ ዝነበረት። ስለዚ እቲ ቀንዲ መሰረታዊ ሓሳብ ባህልን ምዕባሌን፣ ሃይማኖትን ግና ግሪኻውያን ካብ ኣፍሪቃ ዝሰረቑዎ እዩ ዝነበረ። ቅድሚ ግሪኽ ኣብ መላእ ኤውሮጳ ኣብ ጣኦት እንተዘይኮይኑ ቅዱስ እምነትን ባህልን ኣይነበረን። ካብ ባህሊ ኣፍሪቃ ዝተፈልየ ግሪኻውያን ዝተኣታተውዎ ሓዲሽን ግንከእ ግዕዙይ ባህሊ እንተሎ ግና ድማ፣ ግብረሰዶምን ለዝቢያንን እዮም። ንኣብነት፣ለዝቢያን፣ ኣብታ ሌስቦስ እትብሃል ግሪኻዊት ደሴት እዩ ተጀሚሩ።ብሓፈሻ ኣብ ከባቢ ፈለግ ኒልን፣ ቀርኒ ኣፍሪቃን፣ ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ኣብ ኤርትራን፣ ቅድሚ ልደተክርስቶስ፣ እቲ ህዝቢ ኣብ ጽሓይን ኣብ ባህርያዊ እምነት እዩ ዝኣምን ዝነበረ። ንመረጋገጺ ዝኸውን ኣብ ጥንታዊት ወደብ ኣዱሊስን፣ ኣብ መጠራን፣ ቍሓይቶን፣ ኣብ ኣዅሱምን ዘሎ ሓውልትታት ምክትታል እኹል መረዳእታ እዩ። ድሓር ጸኒሑ ከኣ እምነት ሙሴ ኣሃዱ እምላክ፣ ወ መንፈስ ቅዱስ ኣብ እዋን ንጉስ ኤዛና ተቐበለ። ንመረዳእታ ብ1139 ቅ.ል.ክ. ቅዱስ ግዮርጊስ ቤተክርስትያን ዝብሃል ኣብ ላሊበላ ፣ ካብ ከውሒ ተጸሪቡ ተሃንጸ። እዚ ቤተመቕደስ እዚ ክሳብ ሎሚ ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ ቱሪስት የገርሞም ኣሎ። ክርስቶስ ምስተወልደ ድማ መጀመርያ ክርስትና ሃይማኖትን፣ ኣብያተ መቕደሳትን ኣብ ኢትዮጵያ እዩ ነይሩ። ብ325 ዓ.ም.ፈ.ድሕሪ ልደተ ክርስይቶስ እዩ ንጉስ ኮስታንኖ ዝተባህለ ሮማዊ መጺኡ፣ ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝነበረ ክርስትና ሰሪቑ ኣብ ሮም ቤተክርስትያን ዘስርሐ። ሃይማኖት ካይቶሊክ ብ1054 ዓ.ም.ፈ. እዩ ኣብ ሮማ ተመስሪቱ። ክሳብ ሽዑ ግና ኣብ ኤውሮጳ እቲ ህዝቢ ኣብ ጣኦትን ጥንቆላን እዩ ዘምልኽ ዝነበረ። ኣብ ኢትዮጵያ ኣብያተ ገዳማትን ቤተክርስትያናት ከለው፣ ኣብ ኤውሮፓ ገና ቤተክርስትያን ኣይነበረ። ንኣብነት ኣብ ሃገር ሱዳን እቲ ዝዓበየን ዝበዝሐምን ኣብያተ ክርስትያናት ነበረ። ኣረሜናውያን ኣትራዅ (ቱርካውያን) ግና ብስም ምስልምና ነቲ ኩሉ ጥንታዊ ቤተ መቕደሳት ኣዕንዮም: ንህዝቢ ሱዳን ብቐስብ ኣብ ምስልምና ሃይማኖት ኣእሚኖሞ፣ ነት ቤት መቕደሳት ኣብ መሳጊድ ቀየሩዎ። ወራር ቱርኪ ግና ንመላእ ማእከላይ ምብራቕ ሎሚ ሃገራት ኣዕራብን፣ ሰሜን ኣፍሪቃን ክሳብ ሱዳን ነቲ ህዝብታት ብቀስብ ከመስልሞ ከሎ፣ ንኢትዮጳን ኤርትራን ግና ክቆጻጸሮ ኣይበቍዐን። መኽንያቱ ድማ ብጀጋኑ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን መላስ ኣውያት ዘይብሉ ስለ ዝተጸፍዐ፣ እቶም ካብ ኩናት ዝተረፉ ውሑዳት ኣትራዅ ብሕፍረት ፋሕ ብትን ኢሎም ንዕዶም ቱርኪ ተመልሱ። ካብቶም ክዝከሩ ዝግብኦም ሓደ ባሕረነጋሲ ኢሳቕ ዝብሃል ጅግና ኤርትራዊ፣ ኣብታ ጥንታዊት ከተማ ድባርዋ ኮይኑ ንምድረባሕሪ ዘመሓድር ዝነበረ እዩ መኪት ብጅግንነት ንወራር ንቱርኪ ዝሰዓሮም። ጅግና በሓርነጋሲ እንተዘይነብር ነይሩ ግና ሎሚ ኢትዮጵያ ኣስላማዊት ሃገር ምኾነት ነይራ። ኣስተብህል ኤርትራን ኢትዮጵያን እዚ ኩሉ ብኣስላም ሽግር ረኺቡ ከይኣኽሎስ እቶም ክርስትያን ኢና ብሃልይቲ ኤውሮጳውያን ድማ ካብ ወራር ኮሎንያል ጣልያን ጀሚሮም ክሳብ ሎሚ ካብ ክሳድ ኢትዮጵያን ኤርትራን ምውራድ ኣብዮም ኣለው። መኽንያቱ ድማ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብቅዱስ እምነት ይኹን ብጭዋ ባህልን፣ ጅግንነትን ኣልፋን ኦሜጋን ስለዝኾና፣ ካብዚ ቅንእን ስስዐን እዮም ዝሃስዩወን ዘለው።
ድሕሪ ንግስነት ግሪኽ ንግስነት ሮማውያን ብ27 ድ.ል.ክ. ተተኪኡ። ሮማውያን እውን ብግዲኦም ነቲ ኩሉ ካብ ግሪኻውያን ኣብ ኣፍሪቃ ዝነበረ ተረፍ መረፍ ግሪኽ መለለዪ ባህልን ሃይማኖትን ዘሚቶም ንሮማ ኣምጺኦሞ። ንክርስቶስ ምስ ይሁዳውያን ኮይኖም ከኣ ሰቒሎሞ። ነቶም ቅኑዓት ኣመንቲ ክርስቶስ ድማ መንቊሶሞም። ኣብ ሮማ ከኣ እዚ ሎሚ ቫቲካን ትብሃል ዘላ ቤት መቕደስ ሃነጹ።
The Real History of the evil Roman Catholic Church
ቫቲካን ብቐንዱ መቐጸልታ ጣኦታዊ ቤት መቕደስ ሮማውያን ዝነበረ እዩ። ነቲ ኩሎም መላእኽትን ቅዱሳት ዝብሃሉ ሰባትን ከኣ ብሚካኤል ኣንጀሎ ዝተባህለ ስኣላይ፣ ንጽዓዱ ዝመስሉ ምስልታት ጥራይ ንኽስእል ዓቢ መዝነት ሂቦሞ። እዚ ማለት ድማ እቲ ኣማኒ ኣምላኽን ቅኑዕ እምነትን ሃይማኖትን ዝውንን ጻዕዳ ጥራይ ከምዝኾነ፣ ንዓለም ንምድንጋር፣ ዘንጸባርቕ ስእልታትን መቚጸርያታትን ኣዘውተሩ። ካብቲ ኩሉ ቅዱስ ስእልታት ዝብሉዎ ድማ ጸሊም ሕብሪ ዘለዎ ቅዱስ ፍጹም የልቦን። እቲ ሓቂ ግና እቲ ቅኑዕ ሃይማኖት ኣብ ኢትዮጵያን ግብጽን ሱዳንን ኬንያን ኡጋንዳን ክሳብ ዚምባቨ ከምዝነበረ፣ ተመራመርቲ ታሪኽ ኣብ መጻሕፍቲ ታሪኽ ኣስፊሮሞ ኣለው። ኩሉ መሰረት ምዕባሌን እምነትን ንግስነትን ኣብ ኣፍሪቃ ከምዝነበረ መርትዖን ጭብጢታትን ዘለው ሓቂ እዩ።
ካብ 30 ቅ.ል.ክ. ጀሚሮም ክሳብ ሎሚ 2017 ዘለው ጳጳሳት ቫቲካን ብምሉኦም ኤውሮጳውያን እዮም። ካብ ኣፍሪቃ ዋላ ሓደ የልቦን። ነቲ ሃዋርያ ጰጥሮስ ዝብሃል ወዲ መዛምርቱ ንየሱስ ዝነበረ ድማ፣ ካብ ግሪኽ ሰሪቖም ኣምጺኦም፣ “መፍትሕ መንግስተ ሰማያት“ ኣብ ኢዱ ኣትሒዞም፣ ኣብቲ ቀጽሪ ኣፍደገ ቫቲካን፣ ሓውልቲ ሰሪሖምሉ። ነቲ ኦሪታዊ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ ግና ረሲዖም፣ ንኽድምስሱዎ ድማ ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ተዋፊሮምሉ እዮም። ንሶም ባዕሎም ዝውንኑዎ ሃይማኖት ካቶሊኽ ድማ ምሂዞም። ክሳብ ሎሚ ግና ቫቲካ መተካእታ ሮማን ኢምፔያር ኮይና እያ፣ ኣብ መላእ ዓለም ዘለው ን2 ቢልዮን ዝኣኽሉ መእመናን ካቶሊኽ ትገዝኦም ኣላ። እታ ዝሃብተመት ትካል ኣብ ዓለም ድማ ቫቲካን እያ። ክርስቶስ ግና ኣብ ደንበ ኣባጊዕ ተወሊዱ። ብጥራይ እግሩ ድማ ዓዲ ዓዲ እንዳ ኸደ ቃል ኣምላኽ ይሰብኽ ነይሩ እምበር፣ ሃብታም ኣይነበረን።
The SON of GOD is the SUN of GOD!
ስለምንታይ እዮም መራሕቲ ሃይማኖት ካቶሊክ ምስልታትን ስእልታትን ዘዘውትሩ?
https://youtu.be/U2agOZKDfRY
ክቕጽል እዩ ሕብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ 14.መስከረም 2017 ዓ.ም.ፈ.


c: text/html

text:
ተመራመርቲ ደን፣ምጭፍጫፍ ዱር ቀንዲ ምንጪ ደርቂ ምኻኑ ገሊፆም።ኣብ ዳግመ-ምትካል ዝያዳ ትኹረት ንክግበር‘ውን ፀዊዖም።
ኣብ ኢንዶኔዥያ ዝርከብ ዓለም-ለኸ ማእከል ምርምር ዱር ዝሰርሕ ቴርይ ሳንደርላንድ፣ጫካ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ደራኺ ግደ ኣለዎም፣መግቢ ስለንረኽበሎም ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሚዛናውነት መጠን ማይ‘ውን ኣበርክቶ ስለዘለዎም‘ዩ ይብል።
”እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣጓኒፉ ዘሎ ፀገም ምናልባሽ‘ውን ኣብ ደቡባዊ ኣፍሪቃ ዝተኸሰተ ደርቂ፣ጫካታት ስለዝተቆረፁ‘ዩ።ከም‘ቶም ኣብ ትሮፒካዊ ዞባ ዘለው ዱራት ጠሊ ዝህቡ ስለዘይኮኑ፣ድሕሪ ምቁራፆም ንፍግረ-መርየት ዝተሳጠሐ‘ዩ እቲ ከባቢ።ከምሳዕቤኑ ድማ እኽሊ ተዘሪኡ ንከፍሪ ዘይካኣል ይገብሮ።ስለዚ ኣብ ሞንጎ ሽፋን ዱርን ጠሊን ቀጥታዊ ምዝማድ‘ዩ ዘሎ። ብሓፂሩ፣ተኽሊ ክቁረፅ ከሎ፣ጠሊ ይጠፍእ፣ዑደት ማይ ይቋረፅ ከምኡውን ደርቂ ይስዕብ” ይብል ንሱ።
ሚስተር ሳንደርላንድ፣ውሕስነት መግቢ ዘይረጋገፀሉ ምስጢር ንምፍላጥ ኣፀጋሚ ኣይኮነን‘ዩ ዝብል።እቲ ዑደት እንተተቋሪፁ፣ሰባት ዝምገብዎ ይስእኑ ንደርቂ ይሳጥሑ ይብል።ኣብ ምብራቅን ደቡባዊን ኣፍሪቃ ዘሎ ርኡይ ፀገም፣ዕንፀይቲን ፋሓምን ኣብ ምብሳል መግቢ ኣብ ጥቅሚ ምውዓሉ ኣሉታዊ ፅልዋ ዘምፅእ ምኻኑ‘ውን ሓቢሩ።
ስለዚ፣ዳግመ-ምትካል ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ወሳኒ ተራ ኣለዎ ዝብል ገምጋም ኣለዎ ሚስተር ሳንደርላንድ።ተመሳሳሊ ዘርኢ ብዘይምዝራእ እውን ንሓፈሻዊ ቅብፀት ምሕራር ዘርኢ ምክልኻል ከምዝካኣል ይዛረብ።
ሚስተር ሳንደርላንድ ወሲኹ ”ምስ ደርቂ ተኣሳሲሩ ዘሎ ፀገም፣ሰባት እታ ዘላቶም ጥሪት ኣብ ሓደ ስፍራ ምዕቋሮም‘ዩ።ንኣብነት መሸላ ጥራሕ እንተዘሪእካ፣እዚ እኽሊ‘ዚ ብደርቂ ዝጥቃዕ ስለዝኾነ ውሕስነት መግቢ ኣብ እዋን ደርቂ ንምርግጋፅ ከቢድ‘ዩ ዝኾነካ።ሓረስቶት ደቡባዊን ምብራቅን ኣፍሪቃ ነዚ እኽሊ‘ዚ ብሰፊሑ‘ዮም ዝዘርኡ።ስለዚ ኩነታት ኣየር ምስ ዝቅየር ናብ ፀገም‘ዮም ዝኣትው” በለ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዓይኑ ይብራህ ዝራኣየ እንተሎ
ዓርከይ ክንዲ ሓወይ ሰብ ጠፊእኒሎ
ትኽ ትንፋሰይ ኔሩ ናይልቢ መማኽርቲ
ማዓቢተይ ዓርከይ ማንዛይ መጻውቲ
ዝራኣየ ዶሎ መንዩ ዝነግረኒ
ሓወይ ምቃል ጎነይ ዓርከይ ጠፊእኒ
ምስ ሰቡ ወፊሩ ገዝኡ ዘይተመልሰ
ተኣሲሩ ኢሎሞ ገለ ከይ ኣበሰ
ኣብ ዓሰብ ዶ ይህሉ ኣብ ዳህላክ ኣብ ናኹራ
ኣብቲ ሃሩር ጉድጏድ ናይ ደንካልያ ሸላ(ሳህራ)
ኣብ ገደም ዶ ይህሉ ኣብ ሚዒጢር ገልዓሎ
ወይስ ኣብ ጋሕቴላይ ኣብ ዓላ ዶንጎሎ
ኣብ ዓጊብ ዶይህሉ ኣብ ገደም ዒራዒሮ
ኣብ ሰምበል ዶ ዳኣ ኣብ ጸጸራት ካርሼሎ
ወይስ ዓዲ ንፋስ ኣብ ዓዲ ኣበይቶ
ትራክቢ ዶይህሉ ተኣሲሩ ኦቶ
ኣብ ኣደርሰን ዶ ይህሉ ተሰነይ ኒብራ ኣርባዓ
ግርማይካ ተማራት ናይቀደም እንዳ ሰብዓ
ባረንቱ ዶ ይህሉ ብሪሞ ካንትሪ
ወይስ ኣብ ማይ ስርዋ ፍሉይ መሐየሪ
ማይ ዓይኒ ዶ ህሉ ወይስ ዓዲ ኳላ
ወይካኣ ሰንዓፈ ካምቦ ፍርስታላ
ማይ ዱማ ዶ ይህሉ ሾልቂ ቆላ ሰረ
ወይድማ ብንቢና ጥቓ እንዳ ባድረ
ይሳቐ ይግረፍ ብሓለንጊ በትሪ
ምስኩቱር ጥሜቱ ኣብ ኣፈሞት ጻዕሪ
ዓርከይ ክንዲ ሓወይ ዝራኣዮ ዶሎ
ኣብገዛእ መሬቱ ሰብ ጠፊእኒ ኣሎ
ኣብኩለን ሓቲተ ዝራኣየ ኢለ
ደልየ ሲኢነዮ ኮሊለ ኮሊለ
ተስፋ ምስሳኣንኩ ኣነ ድማ ኣንቂለ
ኤርትራ ወጼላ ዶባ ተሳጊረ
ናብራ መሪርኒ ሓሽከር ኮይንካ ምንባር
ኣርዑት ናይ ምልካውያን ሲኢነ ምጽዋር
ናፉቖተይ ቋጺረ ሾው ኢለ ወጼላ
ክሳብ ዝምለሳ ዓደይ ወጊሕላ።


text:
ኤርትራዊት ካናዳዊት ሳሮን ገብረስላሴ ከንቲባ ከተማ ቶሮንቶ ንምዃን ትወዳደር
- Details
- Created: Friday, 12 October 2018 01:07
- Last Updated: Friday, 12 October 2018 01:07
ዋሽንግተን — ኤርትራዊት ካናዳዊት ሳሮን ገብረስላሴ 22 ጥቅምቲ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ከንቲባ ከተማ ቶሮንቶ ትወዳደር አላ። ኣብዚ ናይ 2018 ምርጫ 35 ተወዳደርቲ ቀሪቦም እንተነበሩ ኣብዚ ሕጂ ናይ መጨረሻ ዙር እቲ ውድድር ኣርባዕተ ተወዳደርቲ ተሪፎም ኣለው። ሳሮን ድማ ሓንቲ ካብዞም ንናይ መጨረሻ ዙር’ቲ ውድድር ዝበጽሑ ተወዳደርቲ ንምዃን በቒዓ’ላ።
ጓል 31 ዓመት ሳሮን በዓልቲ ሞያ ሕጊ’ያ። ሳሮን ካብ ንእስነታ ጀሚራ ኣብ ዓሌታዊ ብዙሕነት ትነጥፍ ምንባራን ከም ውጽኢቱ ድማ ጓል 15 ዓመት ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ናይ ገዛእ ርእሳ መደበር ራድዮ ብምኽፋት ኣብ ማሕበረሰብ ዝረአዩ ጎነጽ ንምጥፋእ ብዘካየድቶ ኣበርኽቶ ንናይ ሽዑ ቀዳማይ ሚንስትር ካናዳ ተራኺባ ንምዝርራብ ዕድል ረኺባ ኔራ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኦትዋ ድማ ኣብ ክፍሊ ሕጊ ኣፍሪቃዊያንን ደቂ ኣንስትዮን ዘሳተፈ ንጥፈታት ክህልው ዝተቃለሰት መንእስይ ኔራ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ናይ ገዛእ ርእሳ ናይ ሕጊ ትካል ብምምስራት ትሰርሕ አላ።
ነዚ ናይ 2018 ከንቲባ ቶሮንቶ ንምዃን ዝኻየድ ምርጫ ንክትሳተፍ ዝደረኻ እንታይ ምዃኑ ከምዚ ክትብል ትገልጽ።
“ ኣብ ቶሮንቶ ካብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ዝመጹ ብዝሒ ዘለዎም መንእሰያት ኣለው። እዞም መንእሰያት ንለውጢን ምስኡ ዝመጹ ዕድላት መሪሕነትን ክርእዩ ክኽእሉ ኣለዎም። ስለዚ ኣነ ኣብዚ ውድድር ክዕውት እየ ኢለ ይኣምን። እዚ ለውጢ ድማ ንከተማ ቶሮንቶ የድልያ’ዩ። ብተወሳኺ ቀዳመይቲ ኤርትራዊት ካናዳዊት ከንቲባ ቶሮንቶ ብምኳን ታሪኽ ክሰርሕ’ውን እደልይ እየ።”


text:
ሓደ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ እኒ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ናይ መከላኸሊ ምስክራቶም ንኸቕርቡ ተለዋጢ ቖፀሮ ሂቡዎም።ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ኣብ ቤት ምእሰርቲ እናሃለው ፈተነ ቕትለት ከምዝተፈፀሞም ጥርዓን ኣስሚዖም።ካልኦት ተኸሰስቲ’ውን ንህይወቶም ከምዝሰግኡ ተዛሪቦም ኣለው።
ዓቃቢ ሕጊ ብገበን ሽብር ዝኸሰሶም እኒ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ሎማዕንቲ ናይ መከላኸሊ ምስክሮም ንኸቕርቡ ቆፀሮ ተዋሂቡዎም እንተነበረ’ውን ከቕርቡ ኣይክኣሉን።ምኽንያት ቅድም ክብል ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ብይን ቅዳሕ ስለዘይበፅሖም ምዃኑ ኣረዲኦም።ቤት ፍርዲ ብወገኑ ናይቲ ብይን ቅዳሕ ዘይምርካብ ናይ መከላኸሊ ምስክር ንዘይምቕራብ ምኽንያት ክኸውን ኣይኽኣለን ምስበለ ናይቶም ተኸሰስቲ መሰል ንዘይምፅባብ ግን ካሊእ ተለዋጢ ቖፀሮ ሂቡዎም ኣሎ።
በዚ መሰረት ተኸሰስቲ ናይ መከላኸሊ ምስክሮም ን6ን 7ን መጋቢት 2004 ዓ/ም ንከቕርቡ እቲ ቤት ፍርዲ ወሲኑ።
ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ነቲ ቤት ፍርዲ ከምዝገለፅዎ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሕጊ፡ ኣብ ውሽጢ ቤት ማሰርቲ እናሃለው ናይ ቕትለት ፈተነ ከምዝተፈፀሞም፡ ንዝቐረቡዎም ኽስታት ንምክልኻል ዘዳለውዎም ሰነዳት እውን እቲ ፈተነ ብዝፈፀመ ሰብ ከምዝተመንጠሉን ጥርዓን ኣቕሪቦም።
ዝበፅሖም ናይ ኣካል ጉድኣት ንምሕካም ኣብ ውሽጢ እቲ ወህኒ ቤት ዝተውሃቦም ሕክምና እኹል ብዘይምዃኑ ሕዚ’ውን ሚዛኖም ንምሕላው ከምዝፅገሙ ብምግላፅ ተወሳኺ ሕክምና ንምርካብ ካብቲ ወህኒ ቤት ወፃኢ ንክልኣኹ ሓቲቶም።
እቲ ቤት ፍርዲ’ውን ተፈፂሙ ብዛዕባ ዝተብሃለ ፈተነ ቕትለት ናይታ ሃገር ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ኽሲ ምቕራብ ከምዝኽእሉ ብምሕባር እቶም ካልኦት ጥርዓናት ብዝምልከት ግን ምምሓድር እቲ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝቕፅል ቆፀራ ቐሪቡ ንኸረድእ ትእዛዝ ሂቡ’ሎ።
ኣቶ ናትናኤል መኮነንን ኣቶ ክንፈ ሚካኤል በረደድን እውን ንቤት ፍርዲ ኣብዘስምዕዎ ጥርዓን ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ መውቃዕቲ ፈፂሙ ዝተብሃለ ሰብ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንሶም ናብዝርከብሉ መእሰሪ ኽፍሊ ስለዝመፀ ንህይወቶም ስለዝሰግኡ እቲ ሓደ ነቲ ኻሊ ንምሕላው በቢ ተራ ከምዝድቅሱ ብምሕባር ደሕንነቶም ዝሕለወሉ ኩነታት ንኽመቻቸወሎም ሓቲቶም።
ኣብቲ ናይ ሎማዕንቲ መጋባእያ ካብዝተረኸቡ ዲፕሎማሰኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ዶናልድ ቡስ ይርከቡዎም።


text:
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ኣብ ገለ-ገለ ደርፍታት የማነ ባሪያን ደርፍታት ገብረጻድቕ፡ ካብ ቅድሚ 30 ዓመት ዝጸንሐ ክትዕን ርእይቶታት ክውሕዝ ምጽንሑ ርዱእ ነገር እዩ።እዞም ክልተ ፀለምቲ-ከዋኽብቲ ስነ-ጥበብ ኣብ ቛንቛ ትግርይና ፍጹም ድንቒ ዝኮነ ዕማማት ዓሚሞም ከምዝሓልፉ ማንም ዘይስሕቶ ዝተኮልዐ ሓቂ’ዩ።
እዞም ንሕልና ሰማዕቶም ብዝደርፍዎ ደርፍታት ካብ ጻት ናብ ጻት ደርማስ ኣድናቆትን ክብርን ከምዝተጓናጸፉ ትማሊ ባዕላ ትምስኽረሎም እያ።ሎሚ’ውን ባዕላ ኣፍ ኣውጺ’ኣ ትዛረበሎም እያ።ጽባሕ’ውን ተኮነ እቲ ዘይምነው ሕያው ስርሓቶም፡ ከም ሓወልቲ ኮይኑ ምስክርነቱ ከምዝህቦም ጥርጥር ዘይብሉ’ዩ።
የማነን ገብረጻድቕን ናይ ሓንቲ ሳንቲም ክልተ ገጻት እዮም ዘብል ብዙሕ ነገራት ኣለዎም እዩ።ካብቲ ብዙሕ ንገሊኡ ምስ ዝግለጽ ኸኣ፡ ኣብ ባህሮም፡ኣብ ስራሓውቶም፡ኣብ ሰብ’ኣውነት ዝነበሮም ኣጠማምታ፡ልግስን ጸግዒ ፍትሕን ርትርዕን ምንባሮም ኮነ ንሙዚቃን ስነ-ጥበብ ብሓፈሻ ዝነበሮም ፍቕሪ ኣርካናት ጥበብ ዘበሎም ፍርያቶም ብሓጺሩ ክግለጽ ይኽእል እዩ።
ክልቲኦም ኣዚዮም ንሕድሕዶም ይፈተዉ ምንባሮም ኣዚዩ ይገርመካ’ዩ።ምኽንያቱ፡ ኣብዝሓ ግዜ ኣብ ስነ ጥበባ ጥዕና ዘይብሉ ዉድድር ሰፊኑ ምር’ኣይ ዝውትር ኣብ ዝኮነሉ ባይታን ኩነታትን እዞም ኣብነታውያን ኣባታውያን ንሙዚቃ ግን ሓለፋ ፍቕሪ ሕድሕድ ምንባሮም ካብ መቕርቦም ትረክቦ ምስኽርነት’ዩ።
ንየማነ ባሪያ መን ዘይፈትዎ፧ እንተ ኢልና ማንም ከምዝከውን መልሱ፣ንገብረጻድቕ’ውን ብተመሳሳሊ ዝፈትዎ እምበር ኣይፈትዎን’የ ዝብል ሰብ ክትረክብ የጸግመልካ እዩ።ኣብ ጉዳይ የማነ ባሪያ ንልዕሊ 300 ዝከውን መሕትት ካብ ዝቀረበሎም ሰባት ነዚ ከራጉዱ ከለዉ፡ ኣብ ጉዳይ ገብረጻድቕ ከኣ፡ ስጋብ ሕጂ ን185 ዝኮኑ ሃንደበታውን ብመደብን ብዝኮነ ፍኖተ-መገዲ ቓለ መጠይቕ ምስ ቐረበሎም፡ ነዚ ሓሳብ ዝርዕሙ እዮም ኮይኖም ተረኪቦም።
እዚ መሕተት ካብ 2014 ኣትሒዙ ዝተጀመረ ምኳኑ ንኣንበብቲ ክንጽር ይግባእ።ገና’ውን ስጋብ ዝተወሰነ ግዜ ብዕቱብ ዝቕጽል’ዩ።ሓሳብ ወ ርእይቶ ተለኩም ኣብ መርበብ ሓበረታ ኣስመሪኖ ኮነ ብካልእ መገድታት ክትህቡና ከም ትክእሉ ብ’ኣኽብርቶት ክገልጽ እፈቱ።
የማነ ባሪያን ገብረጻድቅን፡ “ሓዳር ገይርኪ ሰሚዔ” ኮነ “ተፈላሊና ዲና” ዝብላ ደርፍታ ብሰማዕተን ናይ እገለ እየን፡ እባ ናይ እገለ እየን ዝብል ዘረባታት ኮነ ርእይቶታትን ምሕጽንታን ከምዘሎ፡ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ተኸታትልናዮ ኢና።
ክልቲ’ኦም ደፊሮም ናተይ እየን ኢሎም ክዛረቡ ዝሰምዐ ስጋብ ሕጂ ኣይረከብኩን ኣለኩ።ባህሪኦምን በሳል ኣተሓሳስብኦምን ተወሲኽዎ ናተይ፡ ናተይ ዝብል ታሪኽ ሰሚዕናሎም ኣይንፈልጥን ኢና።ገብረጻድቕ ኣብ ዝኮነ ማዕከን ዜና ቐሪቡ ቓለ መጠይቕ ገይሩ ዝብል ሰብ ኣይረከብኩን ኣለኩ።ኣብ እንዳ መዘናግዕን ኣብ መኣዲ ስነ ጥበባ ተኮነ ንልዕሊ 50 ዝኮኑ ብ’ኣካል ዝፈልጥዎ ሓቲተ ከምዚታት ክዝረብ ሰሚዖሞ ከምዝይፈልጡ ይምስኽሩ እዮም።
ገብረጻድቕ ብድኽነት ዝዓበየ፡ ኣዲኡ ከመይ ኣቢላ ከምዘዕበየቶም፡ ኣብ ፍቅሪ ዝከፈሎ ዋጋ ግን ኣብዝሓ ዝዝራበሉ ዛዕባታት ከክውን ከሎ፣ኣብ ስነ ሙዚቃ ዝነበሮ ስምዒትን ፍልጠትን ከበርኽ ለይትን መዓልትን ጻዓርዓር ይብል ምንባሩ፡ ምስ’ኡ ዝውዕሉን ዝሓድሩን ዝነበሩ ሰባት ይዝኽሩ እዮም።ድምጺ ዑፍ ንህጎ ምድሪ ሰሚዑ ሰብ ክትንስእን ክርበሽን ንሱ ግን ምርምር ይጅምር ምንባሩን ጽን ኢሉ ንድምጺ ኣዕዋፍ ይሰምዕ ምንባሩ፡ኣብ ኣስመራ ከባቢ ኣባሻዉል፡ሹቕ፡ማርካቶን ገዛ-ባንዳን ዝርእይዎ ዝነብሩ ሰባት ኣስተንቲኖም ይዝክሩ እዮም።
ገብረጻድቅ፡ኣብ ግዜ ኅይላስላሴ ኣብ ዝግበር ዝነበረ ስርዓተ ምቕንጣጥ ኣዋልድ ኣብ ዉራይ መርዓን ደርዓን፡ ኣብ ኣፍ-ደገ መደበር ናብ እንዳ እንኮዶ ገጽ ዘሎ ወይ ከኣ ኣብ ፊት ንፊት እንዳ እንኮዶ ኮይኑ፡ጭራ ዋጣ ካብ 1972 ስጋብ 1975 ይወቕዕ ምንባሩ ኣቶ ተወልደ ቺነሉክስ፡ኣቶ ብርሃነ ኮነ ብርኽት ዝበሉ፡ኣብቲ ሽዑ ግዜ መንእሰያትን ሓዳር ዝገበሩን ኣጸቢቖም ይዝክርዎ እዮም።
ገብረጻድቕ ደጋፊ ጋንታ ሓማሴን ብምንባሩ፡ደገፍቲ ኣከለ ዝነበሩ በዓል ኣቶ ብርሃነ ሃይከል ዝርከቦም መቕርቡ በቲ ወኒን ድጋፍ ናይ ገብረጻድቅን ኣወቃቓዓ ዋጥ’ኡ፡ ኮሪዮም እናደረፈ ከሎ ኣብ መርዓ ጸይቂ-ስራሕ ንእስነት ከምዝገበሩ ብ’ኣንኽሮ ይዝክርዎ እዮም።
ብድሕሪኡ ከኣ፡ ኣብ ገድሊ ኮነ ናብ ደርጊ ኢዱ ምስ ሃበ ዋላ’ውን ተኣሲሩን ድምጺ ዑፍን ፍሉይ ድምጺ ክሰምዕ ከሎ፡ ብ’ኣንክሮ ይሰምዕ ምንባሩ ብመቅርቡ ዝነበሩ ተረጋጊጹ እዩ።
የማነ ባሪያ’ውን ኣብ ሙዚቃ ዓሚዩ ፍቕሪ ምንባሩ ዳርጋ ኩሉ ኣድናቂኑ ዝፈልጦ ታሪኽ’ዩ።የማነ ከም ኮኮብ ስነ ጥበባዊ ንርእሱ ከይር’ኣያ ንካብ’ኡ ዝተሓቱ ፍናን እናሃበን እናኣድነቀን ይሳግም ምንባሩ ናይ ኣደባባይ ምስጥር እዩ።የማነ ሙዚቃ እዩ ክብሉ ይስማዕ እዩ፣እወ ጥዑም ሙዚቃ እዩ ንባዕሉ።
የማነን ገብረጻድቅን ንመጀመርታ ዝተር’ኣዩላ ሙዃና ትግለጽ ከተማ ዓድዋ እያ።ምኽንያቱ፡የማነ ባሪያ ምስ ማት’ኣ ናብ ኣክሱም ክመጹ ከለዉ ኮነ ናብ ዓድዋ ብመገሻ ኣብ ግዜ ኅይለስላሴ፡ገብረጻድቕ ጭራ-ዋጣ ሒዙ ኮለል ክብል ከሎ ከምዝኮነ፡ ዓበይቲ ኣቦታት ክዛረቡ ትሰምዖ እዩ።
ኣብ ዓድዋ ኮነ ኣብ ካልእ ዓድታት ዘለዉ ቤተሰብ የማነ ባሪያ’ውን ተኮነ የማነ ኣብ ግዜ ኅይለስላሴ ይመጾም ምንባሩ፣ኣብ ግዜ ደርጊ ግን ከምዘይመጾም ይዛረቡ እዮም።
ደሓር ገብረጻድቕ፡ናብ ከተማ ኣስመራ፡ ወዲ ከባቢ 15 ዓመት ኮይኑ ክመጽእ ከሎ፡ማንም ወዲ ኣስመራ ኣብ ማርካቶ ኣብ እንዳ ጀበሊታት ሻሂ ክስተይ ኮነ ኣብ ከባቢ ኣባሻዉልን ኪዳነ ምሕረትን ክራከቡ ዕድል ዝፈጥረሎም ቦታታት ምንባሩ፡ብዙሓት ኣድናቅቲ ሙዚቃ የውክዑ እዮም።
የማነ ባሪያ ብግዜ ኅይለስላሴ ዝዘናጋዓለን ዝነበራ ቦታታት፡ድሕሪ ናጽነት ከኣ ይከደን ብምንባሩ ስድራቤቱ ደቂ ሻውለይ-መልለይ ብምንባሮምን እቲ ሕይወት ዝናፍቆን ዝፈትዎን ብምንባሩ ኣብዝሓ ትረክበሉ ቦታታት እዩ ነይሩ።
የማነ ባሪያ 21 ጥሪ 1949 ከም ዝተወልደ ይዝረብ እዩ።ኣብ ዓመተ 1997 ኸኣ፡ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈሊዩ።መምህር ሰሎሞን ገብረዝጋቢሄር ‘40’ ታሪኽ የማነ ባሪያ ከም ወዲ ኣባሻዉልን ከም መታዕብይትን መጠን፡ ኣብ ስነ ስርዓት ቐብሩ ኣብ ዝፈጸመሉ ሰዓት ታሪኽ-ሕይወቱ ከምዘንበብሉ ዝዝከር እዩ።
ገብረጻድቕ’ውን ኣብ ተለቪዥን ኣብ 1950 ኣ.ቆ.ሓ ተባሂሉ ይቓላሕ እዩ።
ኣብ ሬድዮታት ኣብ 1951 ተባሂሉ ይጋዋሕ እዩ።ኣብ መጽሔታት ኮነ ኣብ መጽሓፍቲ ኸኣ፡ኣብ 1951 ዝብላ ኣለዋ።ኣብ 1950 ወይ ከኣ 1952 ዝብል ትረኽብ ኢካ።እዘን ኣብ’ዚ 20 ዓመታት ዝተጽሓፋ መጽሔታት ኮነ ኣብዚ ቐረባ ዓመታት ዝሕተማ ዘለዋ መጽሓፍቲ’ውን ኣብዚ ዓንኬን ከምዝተወልደ እየን ዝገልጽ’ኦ ዘለዋ።
ኣብ መቓብሩ ኸኣ፡ ኣብ 1947 ኣቆጻጽራ ዓመተ ምሕረት ሓበሻ ካብዛ ዓለም ብሞት ከምዝተፈለየ ተጻሑፉ ይርከብ።ፈልጥቱን መቕርቡን ኸኣ፡ ገብረጻድቅ ኣብ 1945 ኣ.ቆ.ሓ ተወሊዱ ኢሎም ይሙጉቱ እዮም።
ካብዚ’ኦም ገሊኦም ንምጥቃስ፡ መምህር ኣስመላሽ፡ኣቶ ብርሃነ ግደይ ‘ሃይከል’፡ ኣቶ ዓብደላ፡ኣቶ ኢብራሂም ዮኑስ፡ኣቶ ካሕሳይ ‘እንዳ ወርቂ’፡ኣቶ ጆሃር፡ ኮነ ወይዘሮ ሕይወት ግርማይን ኣደይ ለተብርሃንን ወይዘሮ ኣኸዛን ይርከብዎም እዮም።ገብረጻድቕ፡ ኣብ 1973 ወይ ኸኣ 1981 ኣ.ፈ.፡ ካብዛ ዓለም ንጹር ብዘይኮነ መገዲ ሓንሳብን ንሓዋሩን ተፈሊዩ እዩ።ኣቶ ሰይፉ ታፈረ በዓል ሞያ ሕግን ፈልጥ ታሪኽን ረሲኡ ከምዝተረከብዎ፣እኒ ጀነራል መርእድ ንጉሰ ብሞት ገብረጻድቕ እምብዛ ከምዝሓዘኑ ዓጀብቲ ጀነራላትን ረሳን ይዝኽሩ እዮም።
ጀነራል መርእድ ንገብረጻድቕ ናይ ሓይሊ ኣየር ‘ፍልድ’ ጃኬት ሸሊምዎ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ።
እዚ ብዉሑዱ ካብቲ ሰፊሕን ረዚንን ታሪክ እዞም ብሉጻት ስነ-ጥበባውያን መባእታ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ።ካልእ ግዜ ስፍሕ ዝበለ ብዛዕባ ሕድሕዶም ሒዘልኩም ክመጽእ ተስፋ ይገብር።
ንሕጂ ግን ናብቲ ቑውም-ነገርና ክን’ኣቱ፡
የማነ ባሪያ፡ እዘን “ሓዳር ገይርኪ” ኮነ “ተፋላሊና ዲና” ዝብላ ደርፍታት ምስ ታሪኽ ሕይወቱ ዝተ’ኣሳሰራ ምዃነን ናይ ቀረባ ሰቡ ይዛረቡ እዮም።
ገብረጻድቕ ኸኣ፡ ኣብ 1972 ምስታ በዓልቲ ስመጃና ዝኮነት በዓልቲ ቤቱ ነበር ወይዘሮ ዉነሽ ጓል ቐሺ ኣብርሃ ዓቢ ብስራት ረኪቡ፡ኣብ ሓጺር እዋን ናብ ሓዘንን ድጉዓን ዝሸመመቶ ቃሕ በሃሊት ዝተፈላላለየላ ዓመት እያ።እተን ደርፍታት ከኣ፡ ብሓቂ ንጉዕዞ ሕይወቱ ዝገልጻ ስነ ጥበባዊ ፍርያት እየን።ገብረጻድቕ ኣብ ከተማ ኣስመራ ንሸውዓተ ዓመት ሙሉእ ዝከውን ተቐሚጡ እዩ።
ክልተ ዓመት እዩ ተቐሚጡ ዝብል ኣብ መጽሔታት ዝወጽእ ዝነበረን ዘሎን ቅቡል ኣይከውን እዩ።እቲምንታይ፡ካብ ዓድዋ ኣብ መወዳእታ 1959 ወይ መጀመርታ 1960 ንከተማ ኣስመራ ከምዝከደ የዕርኽቱ ይዝኽሩ እዮም።ን’ኣስመራ ንመወዳእታ ግዜ ዝገደፈላ ከኣ፡ ኣብ 1975’ዩ።በዓል የማነ ምስ ምእሳሮምን እኒ ዑስማን ናብ ሜዳ ምስ ውጽ’ኦምን ዕግርግር ከተማ ኣስመራ ዝሕደረሉ ስምዒትን፡ ኣብ ዓንኬል ቓልሲ ዉጹዓት ሕዝብታት ብዝፈጠረሉን ድርኺት፡ ምስ መምህር ሶሎሞን ገብረዝጋቢሄር ኣብ መንገዲ ተራኺቦም ምንባሮም፡ኣብቲ ሽዑ ግዜ ካብ ዕግርግር ከተማ ኣስመራ ናብ መቐለ፡ኣክሱም፡ዓድዋን ዓዲግራት ኮነ ኣዲስ ኣበባ ዝመጹ ደቂ ኣስመራ ይዝኽርዎ እዮም።
ገብረጻድቕ፡ኣብ ገዛማንዳ ጥልያን ምስ ነፍስሄር ወይዘሮ ዉነሽ ኣብርሃ ሓዳር ገይሩ ነይሩ እዩ።ሓንቲ ጓል ከኣ ተጓናጺፍሉ እዩ ካብ ሓዳሩ፣ንሳ ከኣ ሔለን ገብረጻድቅ ወልደዮሓንስ ገሰስ ትበሃል እያ።ማማ ዉነሽ ድሕሪ ናጽነት ሒደት ዓመታት፡ሔለን ከኣ ድሕሪ ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵይን ሒደት ዓመታት ጸኒሐን ተከታቲለን ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈሊየን እየን።
ሔለን፡ጓል ገብረጻድቕ ብሙኳና ኮነ ብጠባያን ስነ ስርዓታን ፍትውቲ ዉሽፍ-ጓል ምንባራ ብዙሓት ጎረባብታ ይዝኽርዋ እዮም።ሔለን’ውን ካብ ተኸስተ ዝተብሃለ ኤርትራዊ ክልተ ቆልዑት ወሊዳ እያ።ገብረጻድቕ ኣይወለደን ተባሂሉ ስጋብ ትማሊ ኣብ ማዕኸናት ዜና ዝግለጽ ዘሎ ጌጋ ሙዃኑ ብዙሓት ኣምሪሮም ዝዛረብሉ እዩ።
ወዲ ‘ገብረማሪያም’ ከምዚኮነ ዝንገረሉ ተኪኤ ዝበሃል፡ ኣብ ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተሰወኣ፡ ከም ወዲ ገብረጻድቕ ብብዙሓት እዩ ዝፍለጥ፣እዚ ግን ጌጋ እዩ።
ስም ገብረማሪያም ርግጽ ዘይክከውን ይክእል እዩ።ግን ወዲ ዓዲግራት ምንባሩ፣ዉነሽ ንዑ ፈቲያ ዛንዛን ምስ በለት ንግብረጻድቅ ከምዝጠለመቶ ኣብ ገዛ-ባንዳን፡ ገዛ-ብርሃኑን ዝነበራ ጎረባብቱ የዘንትዋ እየን።ገብረጻድቅ ኹቱር ዝኮነ ፍቕሪ ስለዚነብሮ ኮነ ከም በዓልቲ ቤቱ ኣብዝሃ ሰብ ስለዝተቀበላ፡ ስጋብ ሎሚ ወይዘሮ ዉነሽ ሰበይቲ ገብረጻድቕ ብዝብል ከምትጽዋዕ ካብ ኣስታት 20 ዝኮኑ ጎረባብትን መቕርብን ክግንዘቦ ክ’ኢለ ኣለኩ።
እሞ፡ ደኣ እዚ መሪር ሓዘን ዘቐሰብ ገብርጻድቕ ደኮን ንደርፊ የማነ ባሪያ ደጊሙ ደሪፍዎ ወይስ የማነ እዩ ትሑትን ናይ ዝፈትዎም ጥበበውያን ደርፍታቶም ክደግም ባህ ዝብሎ ዝነበረ ፡ደጊሙ ደሪፍዎ ርእይቶ ዝተፈላለዩ ሰባት ከካፍለኩም እየ።ናትኩም ርእይቶን ምስኽርን’ውን ኣድላይን ቐላስን ጉዳይ እዩ እሞ ሃየ ተካፈልዎ ኢኩም ክብል እፈቱ።
ዘይናትካ ኣይናትካን’ዩ ዝብል ዘረባ ደጋጊምና ንሰምዖ ነገር እዩ።ሚኒስተር ነበር፡ ሓርበኛ ጴጥሮስ ሰሎሞን፡ “ናትና ኣይንህብን፡ዘይናትና ኣይደልን።” ኢሉ ኣብ ጉዳይ ደሴት ሓንሽ ዝቑር ተዛሪቡ ነይሩ እዩ።
ድምጻዊ ተስፋይ መንገሻ’ውን፡ ኣብ ‘ኣይትገራህ ልበይ’ ትብል ደርፉ ዮናስ ኣፈወርቂ/ምስ ደቂ የማነ ባሪያ ዝደርፍ ዝነበረ/ ዝገጠማ ግጥሚ “ዘይናትካ ኣይናትካን’ዩ፡ዋላ ተደልኹ” ስዒባ ህብብቲ ደርፊ ነይራ ኣብ ኩነታት ኤርትራ-ኢትዮጲያ።ፊሒራ ተኮነ ነዚ ሓሳብ ዘራጉድ ደሪፉ ነይሩ እዩ።እዚ ኩሉ ናትካ ንዝኮነ ዝድርዕ መልእክቲ ስነ ጥበባውያን እዩ።
ሊቀ-ሊቃውንቲ ያረድ ካሳ’ውን ነዞም ክልተ ስነ ጥበባውያን ንሕዝቢ ብዝሃብዎ ኣስተምህሮ ኣኽብሮት ኣለዎም እዩ።እዚ ጉዳይ ክዝረብ ሰሚዖም ካብ ዝተዛረብዎ ከኣ፡ “ዘይታሪኹ፡ ታሪኩ’ዩ ኢልካ ምሃብ ፀርፊ ወይ ባጫ እዩ።” ተቆንጪቡ ነዚ ይመስል።
ዶክተር ሰሎሞን ዑንቃይ ብወገኖም፡እዘን ክልተ ደርፍታት ናይቲ እዩ፡ ናይቲ እባ ዝብል ከም ዝሰምዑ እንተኮነ ብርግጽ ናይ መን ሙዃኑ ኣፍልጦ ከምዘይብሎም ይዛረቡ።ንየማነ ባሪያ ግን ብፍሉይ ደርፍታቱ ከም ዝፈትዉዎ፣ ኣብ መኪን’ኦም ናይ የማነ ደርፍታት ክከፍቱ ዕጋብትን ባህታን ከምዝፈጥረሎም ይዛረቡ እዮም።ምናልባት ወዲ ሻዉለይ-መለይ ስለዚኮኑ ዶ ናብ የማነ ባሪያ ዛዚዮም፧ እንድዒ!
ኣቶ ብርሃነ ተፈሪ /ዓርኺ ዑስማን ዓብደርሒም/ ናይ ገብረጻድቕ ደርፍታት ኮይነን እስመዓኒ ክብሉ ከለዉ፣መኮነን በላይ ዝተብሃለ ዓርኺ ገብረጻድቕ ኣብ ግዜ ቑልዕነቱ ከምዝነበረ ዝገልጽ ከኣ፡ ገብረጻድቅ ኣብ 1959 ኣቆጻጽራ ሓበሻ ፡ኣብ ዓድዋ ይደርፎ ምንባሩ ይዛረብ እዩ።
ኣቶ ኢትባረኽ ገብረ-ትንሳኤ ገዲም ስነ ጥበባዊ /ዓርኺ የማነ ባሪያ/ ከኣ ናይ የማነ ባሪያ ምንባረን ይገልጽ ወ ብትሪ ይሙግት እዩ።የማነ ባሪያ ኣብ 1968/69 ኣቢሉ ይደርፎ ምንባሩ ይዛረቡ እዮም።
“ኣብ ቲቪ ብጌጋ፡ እዘን ደርፍታት ናይ ገብረጻድቕ ሙኳነን ተኸታትሊ’የ።ታሪክ እንተኮይኑ ታሪኽ ብልኽዕ ኽቐርብ ኣለዎ።ታሪኽ ብቕኑዕ ኽጸሓፍ ኣለዎ።” ክብሉ ስነ-ጥበባዊ ኢትባረኽ ገብረትንሳኤ ምስናይ ምሕጽንታ ዝሓዘ ለበዋ የቅርቡ ።
ስነ-ጥበባዊ ዑስማን፡ ንገብረጻድቕን ንሓዉ ተስፋይን ‘ገረዝጊሄር’ ኣዚዩ የድንቆም እዩ።ንሱ ኣብ ተዘክሩ’ኡ፡ “ደቂ ወልደዮሓንስ፡ ንሕና ኣብ ወርሒ ንእትዎ ዝነበርና ኣታዊ፡ንሶም ኣብ ሓደ ምዕልቲ ይእትዉዎ ነይሮም።ገብረጻድቕ፡ በሊሕን ክ’ኢላን ስነ ጥበብ እዩ ነይሩ፣ብፍላይ ኸኣ እታ ዋጣ ዝገብራ ይገርመካ እዩ።” ኢሉ ይዝኽሮም።ዑስማን ከኣ የማነ ኣብ መፋርቕ 60ታት ወይ ከኣ 1967 ከባቢ ነዘን ደርፍታት ኣብ ማት’ኣ ይደርፈን ምንባሩ ሎሚ ዕለት 25/2/2016 ኣውኽዒኑ’ዩ።
ኣቶ ኢትባረኽ ተኮነ ኣብ ልዕሊ ገብረጻድቕ ኣድናቆት ከምዝለዎም፡ ንክእለቱ ከምዘድነቅዎ ይዛረቡ እዮም።
ብርሃነ ‘ካቦ’ ተኮነ ቅድሚ ገብረጻድቕ የማነ ክደርፎ ከም ዝዝክር ይዛረብ።ኣቶ ኢብራሂም ዮኑስ’ውን ምስ ምንዋሕ ግዜ ብልክዕ ተዘይዘከርዎ ክልቲኦም ዝደረፍዎ ኣብ ኣስመራ ብፍላይ ኣብ ኣባሻዉል ኮነ ኣብ ባራት እዚ ደርፍታት ይሰምዕዎ ምንባሮም የውኽዑ እዮም።
“ምስ ሙዚቃ ተፈጢሩ ሒዝዎ ተቐቢሩ!” ኮነ “ኣብዘይ እዋኑ ዝተፈጥረ ሙዚቐኛ ኣብዘይ ግዜኡ ዝጠፍ’ኤ” ዝብል ጽሑፍ ብ’ኣድነቅቱ ኣብ ዝተሓትመ ካሴት ገብረጻድቕ፡እዘን ክልተ ደርፍታት ከም ስርሓውቲ ገብረጻድቕ ተሓቲመን ኣለዎ እየን።
የማነ ባሪያ’ውን ኣብ ቲቪ ኣብ 1996 ኣብ ዝገበሮ ቓለ መጠይቕ ብዛ|ዕባ እዚ ጉዳይ ተሓቲቱ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ “ ናተይ ናትካ ዝበሃል ኣይነበራን።” ብምባል ንዋንነት ብዝምልከት 4 ነጥቢ ገይርሉ ከምዝሓልፈ ናይ ትማሊ ተዘኽሮ’ዩ።
እሞ ኽቡራት ኣንበብቲ፡ብዛዕባ የማነ ኮነ ብዛዕባ ገብረጻድቕ ስፍሕ ዝበለ ትሕዝቶ ዝለዎ ጽሑፋት ካልእ ግዜ ከቕርብ እየ።ኣብ ዋንነት ዕሙቆት ዘለዎ ኣፍልጦን ጭብጥን መርትዖን ዘለኩም ተሃሊኩም፡ ነዚ ጉዳይ መዕረፊ ክግብረሉ እትስፎ።
ተዘይኮይኑ ከኣ ገለ መተዓረቂ ስም ክወሃቦ ዘይተርፍ ይከውን እመስለኒ።ምኽኒያቱ፡ ኣብ ሕጊ መሰል ኣሕታሚ፡ደርፍታት ወይ ስነ ጥበባዊ ሓድግታት፡ ካብ ዝተወሰ ዕምሪ ብገምጋም ዕድመ ሓደ ወለዶ /ብስነ ፍልጠታዊ ዕድመ ወለዶ/ ተሓሊፉ ዋንነቱ ናይ ሕዝቢ ከምዝከውን ክ’ኢላታት ሕጊ ይዛረቡ እዮም።
ስለዚ፡ምስቲ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ዝነበረ ደርገፍገፍ ነዚ ሕቶታት ከነጽር ዝክእል ቕኑዕን ርትዓውን መድረክ ክፍጠር ኣይከ’ኣለን ዘሎ፣እቶም ምስኽራት ከኣ ዕድመን እርጋንን የጓይዮም ኣሎ።እዚ ኣብ ግምት እትዩ ገለ ዉርዝይን ርጡብን መፍጥሒ ክግበረሉ እላቦ።
እንተ ታሪኽ፡እዞም ክልተ ፀለምቲ-ኮዋኽብቲ ግን ንዘንተእለት ከቢሩ ከም ዚነብር ጥርጥር የብሉን እዩ።የማነ ብጊታሩ ናይ ኣምበሳ-ግንዖ ክወስድ ኮነ ኣብ ረዘንቲ መልእኽታቱ ከኣ ነቢይ እናተብሃለ ከም ዝዝኸር፣ከም’ኡውን ንጉሥ ጭራ-ዋጣ ዘበለ ገብረጻድቕ፡ንምልኸት መሣሪሒ ሙዚቃታትን ዜማታቱን ግጥምታቱን ዳግማይ ያሬድ ኣስሚዩ ንሓዋር ከምዝነብር ዝእመነሉ ምስኽርነት እዩ።
ሃብሮም ስነ-ጥበባዊ ተስፋይ መሓሪ ‘ፊሒራ’፡ንገብረጻድቕ ብዘለዎ ኣድናቆት ሓንቲ ናይ ገብረጻድቕ ደርፊ ከምዝደገመ ብብዙሓት ሰብ ሞያ ሙዚቃ እናሻዕ ይዝረብ እዩ።ፊሒራ፡ ኣብ ልዕሊ ገብረጻድቕ ብዝነበሮ ጽኑዕ ፍቕሪ፡ኣብ ሜዳ ንሰራዊት ሕወሓት ረኪቡ፡ብቐዳምነት ካብ ዝሓተን ሕቶታት ብዛዕባ ገብረጻድቕ ምንባሩ ኣቶ ኣር’ኣያ ወርቕነህን ኣባላት ሬድዮ ርኽብ ዝነበሩ ብ’ኣኽብሮት ከምዝዝኽርዎ፡ካብቲ መስርሕ ምእካብ ሓበረታ ክግንዘቦ ክ’ኢለ ኣለኩ።
እዚ ዘርእየካ ፍቕሪ ክልተ ቀንዴላት ስነ ጥበብ ማዕረ ክንደይ ምንባሩ እዩ።ገብረጻድቕ ከኣ፡ስነ-ጥበባዊ ዑስማን ዓብደርሒም ፡ንየማነ ባሪያ ብፍሉይ ከም ዝፈትዎም ዝነበረ፡ብሓፈሻ ከኣ፡ ንማሕበር ትያትር ኣስመራ ኣክሱም ጽዮን ስዒሞም፡ ኣብ ኣክሱም ኮነ ኣብ ዓድዋ ዝዕርፉ ዝነብሩ ኮነ ንኣክሱም ክስዕም ልምዲ ዝነበሮ ገብረጻድቅ፡ኽረኽቦም ከሎ፡እታ መደርኽ ማዕረ ኽንደይ ጽልዋ ከምዝፈጠረትሉ ዓበይቲ ሰባት ወትሩ ዝዛረቡዎ እዩ።
ኣድነቅቲ የማነ ባሪያ፡ንየማነ ባሪያ ሓወልቲ ክግብረሉ ኮነ ንስድራቤቱ ክሕብሕቡን ኽሕግዙን መደባት ከምዚነብሮም፡ ኣብ 1997 ዝእቶ ዝነበረ መብጻዓት እኩል መርትዖ እዩ።ታሪኹ ክጸሓፍ’ውን ከም ሓሳብ ዝዛረቡ ኣለዉ እዮም።ናይ ገብረጻድቅ’ውን ንሙዚቃ ዝከፈሎ ዋጋን ንባህሊ ትግርይና ዝገብሮ ኣስተዋጽ’ኦ ሰፍ ዘይብል ክንዲ ዝኮነ፡ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላት ዓለም ዘለዉ ኣድነቅቲ ባህልን ሙዚቃ ትግርይናን ዝገልጽዎ እዩ።
ገብረጻድቕ፡ ቕድሚ ምሟቱ ንሓደ ኣብ ጅብሩኽ መዋዕልቶም ዝነበረ፡ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ይነብር ከምዘሎ ዝዝረበሉ ከምዘሎ ዝንገር፡6 ዝኮነ ደርፍታት ገዲፍሎም ከምዝከደ ጌታቸው ዝተብሃለ ናይቲ ሽዑ ግዜ መንእሰይ የዕልል እዩ።ቲሃም ዝተብሃለ ወዶም ንቤት ሙዚቃ ኣዋሽ ከኣ፡ገብረጻድቕ 75 ቕርሺ ጥራይ ወሲዱ፡7 ደርፍታት ኣብ ካሴት ‘ሸሪጥ’ ናይቲ ግዜ መሊኡ ናብ ተምቤን ምስ ከደ፡ከምዘይተመልሶም ገብረጻድቕ ኣብ ቤቱ ስእሉን እተን 7 ደርፍታት ዝኮና ስጋብ ሕጂ ከምዘለዋ ባዕሉ ቲሃም ከይተረፈ ይዛረብ እዩ።ስለዚ፡እዚ ናብ እዝኒ ሰማዕቲ ዝበጽሓሉ መንገዲ ክፍጠር ሓደ ዕማም ምዕቃብ ሓድግታት ስነ ጥበባውያን እዩ።
እሞ፡ታሪኽ’ውን ኣብ ግዚኡን ኣብ መድረኹን ተዘይተሰኒዱ፡ ንደሓር ግዜ ኣመና ኣሸጋሪ ከምዝኮነ ርዱእ እዩ።ነፍሲ-ወኸፍ ኣድናቂ ሙዚቃ እዞም በሃራትን ኣርካናትን ኮነ ካል’ኦትን ስነ ጥበባዊ ተሓባቢርካ ኣእጃምካ ምግባር “ግዜ ይሕምበብ እሎ ንማንም ኣይጽበይን እዩ።” ዝብል ጻዊዒት ደውል ይድውል ኣሎ ክብል እፈቱ።
ኣብ መወዳእታ፡ሓንቲ ኣፈላላይ ክልተ ፀለምቲ-ኮዋኽብቲ ዘንተእለት ክገልጽ፡የማነ ባሪያ ደራፋይ ወይ ኣብ ሰልሚ ባሕሪ ስነ-ጥበብ ምእታዉ ካብ ስድራቤቱ፡ ብፍላይ ካብ ኣቡኡ ወላዲኡ ኣቦይ ገብረሚካኤል ብስራት ኮነ ካብ ማማ ኣዜብ ገብሪሕይወት ተቃውሞ እምበር ደገፍ ረኺቡ እይፈልጥን እዩ።ነዚ ኸኣ፡ ኣቦይ ገበርሚካኤል የማነ ምስ ሞተ ዝታዛረብዎ ዘረባ ምስኽር እዩ።
ብ’ኣንጻሩ፡ ገብረጻድቕ ኣዲኡ ወላዲቱ፡ወይዘሮ ኣወጣሽ ጋረድ፡ ወደን ከይዕውል ኣብ ዘይኮነ ቦታ ከይዱ ዘይልሙድ ከይለምድ፡ ቢለን ንህቡብ ወቃዒ ጭራ-ዋጣ ገብረጻድቕ ገብረሚካኤል ይዕዘብ’ኦ’ውን ብምንባረን፡ኣስላምን ክርስታን ከይበለ ጎረባብቲ ብዘዋጽዎ ልዕሊ 3 ቕርሺ እታ ዋጣ ካብ ፈረስ-ማይ ከይደን ከምዝገዝ’ኣ’ኣ ምስኽርነቶም ጎረባብቲ ዘለውን ደቂ-ዘየለዉን ዝዛረብዎ እዩ።
ምንጪ፣
-ደቂ ኣባሻዉል ገዛ-ብርሃኑን ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዘለው።
-ተጋደልቲ ኣባላት ሕወሓት ብፍላይ ኣብ ክፍሊ ረድዮ ርኽብን ኪነትን ነበር።
-ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ግዜ ደርጊ ዝነበሩ፡ካብ ሓለፍቶም ስጋብ ኣብ ታሕቲ ብርኺ ዝነበሩ።
-ደቂ እንዳ ገብሬኤል ኣስላሞም ክርስትያኖም እንተላይ ኤርትራውያን ዝርከብዎም።
-ተጋደልቲ ጀብሓ ነበር።
-ተጋደልቲ ህግሓኤ ነበር።
-ኣብ ሽረ፡ ኣብ ዉቕሮ ማራይ፡ኣብ ኣክሱም ንገብረጻድቕ የዕርኽትን መቅርቡን ነበር።
-ወነንቲ ሙዚቃ ቤት ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ኤርትራን ትግራይን ኮነ ኣዲስ ኣበባ ዘለውን ዝነበሩን።
-ኣባላት ማት’ኣ ነበር።
-ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ጋዜጠኛታትን ስነ ጥበባውያን ዝተሓባሩኒ ኩሎም።
-ብውልቐ ሰባት ከኣ፡ኣብዚ ኽልተ ዓመትን ገለን ዝወሰደ ሰፊሕ መጽናዕቲ ልዑል እጃም ካብ ዝገበሩልይ፡ብቕንዕና ዝሕግዙኒ፡ሓሳብን ርእይቶን እናመጠዉ ናይ ልዕሊ 7 ህቡባት ስነ ጥበባውያንን ኣድሂበ መበገሲ ገይረ፡ ኣብ ዝእክቦ መስርሕ ሓበረታ፡
ስነ ጥበባዊ ዑስማን ዓብደርሒም
ስነ ጥበባዊ ኢትባረክ ገብረትንሳኤ
ኣቶ ተወልደ ቺነልኩስ
ሊቀ ሊቃውንቲ ያረድ ካሳ
ግደይ መስፍን ‘ዋንጊው’
ኣለም ተካ ‘ወዲ ተካ’
ልዑል ‘ጋኔን’
ደሳለኝ ሙሉነህ
ደራሲ ኣያልነህ ሙላቱ
ሙዚቀኛ ዳዊት ይፍሩ
ስነ ጥበባዊ ኪሮስ ኃይላስላሴ
ለቲና ጓል ኣባሻውል
ስድራ-ቤት እንዳ ጸጋይ በራኺ
ስነ ጥበባዊ ሉሎም ኣብርሃ
ጋሽ ሙላቱ ኣስታጥቄ
ስነ ጥበባዊ ታረቀ ተስፋሕይወት
ስነ ጥበባዊ ሓጎስ ገብሪሕይወት
ሙዚቀኛ ብርሃነ ‘ኦርጋኒስት’
መምህር ብርሃነ ኣቻሜ
ኣቶ ገብረመስቀል ናይ ባንኺን ሕሳብ በዓል ሞያን
ደራሲ መምህር ገብርዝጋቢሔር ቢሆን
ስነ ጥበባዊ ዳኒኤል ኣማን
ስነ ጥበባዊ ጌታቸው ስሑል
ኣልማዝ ጸጋይ ናይ ቀረባ ቤተሰብ ጸጋይ በራኺ
መምህር ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ሳህለ
ስነ ጥበባዊ ስዩም ኣለምሰገድ ‘ማስተር’
ስነ ጥበባዊ ብርሃነ ወልዱን ገሊኦም ክኮኑ ከለዉ።
እቶም ኣብ ኤርትራ ዘለኩም ፍሉይ ሓገዝን ደገፍን ብፍናን ንያትን ትውፍዩለይ ኣብ ዝተፈላለየ ሞያታት ትርከቡ፡ዉሬታኩም ረዚን እዩ፡እሞ ኣምላኽ ባዕሉ ይክሓስኩም፡ሞሣ ይግባኣኩም’ዩ እብል።


text:
ክርስትያን ኢትዮጵያውያን ኣብ ሶማሊያ ብዕጡቓት ኣይኤስ ተቐቲሎም
ብዛዕባ እቲ መጥቃዕቲ ዝወጽኡ መረዳእታታት ከምዝሓበርዎ፡ እቶም ዕጡቓት ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ይነብሩሉ ኣብ ዝበሃል 'ሳንቶስ' ዝተብሃለ ክፍሊ እታ ከተማ ኣብ ልዕሊ ዝረኸብዎም ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ተኹሲ ከፊቶም።
ሓደ ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ ናይቲ ከባቢ በዓልመዚ፡ እቶም ኢትዮጵያውያን ኣብ ልዕሊኦም ብዝተኸፈተ ተኹሲ ከምዝተቐተሉ ኣረጋጊጾም።
ንርእሱ 'ኣይኤስ' ክብል ንዝፅውዕ ጉጅለ ዝድግፍ ሓደ ጉጅለ ድማ ብዛዕባ እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ትዊተር ገፁ ኣስፊሩ።
ንኢትዮጵያ ሓዊሱ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝብገሱ ስደተኛታት ንወሽመጥ ባሕሪ ኤደን ብምስጋር ናብ የመንን ሃገራት ማእከላዊ ምብራቕን ብዘይሕጋዊ መገዲ ንምብፃሕ በሪ ባሕሪ ቦሳሶ ይጥቀሙ።
- 'እስላማዊ መንግስቲ' ቪድዮ መጥቃዕቲ ድብያ ኣብ ልዕሊ ወተሃደራት ኣሜሪካ ዘርጊሑ
- ኣብ መስጊድ ግብጺ ብዘጋጠመ መጥቃዕቲ 235 ሰባት ሞይቶም
- ግብጺ ተኣሲሮም ዝነበሩ ኢትዮጵያዉያን ፈቲሓ
ኣብቲ ከባቢ ብኣማኢት ዝግመቱ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ከምዝርከቡ ይግለፅ።
ኣብቲ ቦታ ዝሞቱን ዝቖሰለን ኢትዯጵያውያን ድማ ብዘይሕጋውያን ኣስገርቲ ነቲ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ የመን ጉዕዞ ንምግባር መደብ ከምዝነበሮም ይእመን።
እቲ እስላማዊ ጉጅለ ካብ ቀረባ እዋናት ናብዚ ኣብ ሶማሊያ መጥቃዕቲ እናፈፀመ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ግዝኣት ፑንትላንድ ሰፊሕ ምንቅስቓስ ከምዝገብሩ'ዩ ዝግለፅ።
ፑንትላንድ ኣብ ሰሜናዊ ሶማሊያ እትርከብ ርእሰ ምምሕዳራዊት ግዝኣት እያ።


text:
ንምዕራብ ኣንፊቶም ዝተበገሱ ስደተኛታት ኣብ ቀንዲ ጣቢያ ባቡር ቡዳፔስት ሃንጋርይ ተኣኪቦም ኣለው። ናበይ ከምዘምርሑ ግና ኣይፈልጡን። ሓለፍቲ’ቲ መንገዲ ባቡር ንኣገልግሎት ባቡር ዓፅዮምዎ።
ሃንጋርይ ነቲ ቅልውላው ዝሓዘትሉ ኣገባብ ቅኑዕ’ዩ ኢሎም ኣብ በሩስለስ ምስ ሰበ-ስልጣን ኣውሮጳ ዝመኸሩ ቀ/ሚ ቪክቶር ኦርባን።
28 ኣባላት ዝሓዘ ኣውሮጳዊ ሕብረት፣ ውግእን ድኽነትን ካብ ዘጥቀዐን ሃገራት ማእከላይ ምብራቅን ኣፍሪቃን ንዝተሰደዱ ልዕሊ 320,000 ሰባት ንምቕባል ይቃለሳ ኣለዋ።ሎም-ዘበን ጥራሕ ኣስታት 800,000 ስደተኛታት ክትቅበል’ያ ትባሃል ጀርመን፣ካልኦት ሃገራት ኣውሮጳ ንከሐግዛኣ ተማሕፂና’ያ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ሚንስቲራት ወፃኢ ጣልያን፣ ፈረንሳይን ጀርመንን፣ተሪር ግብረ መልሲ ቅልውላው ስደተኛታት ንክዋሃብ ንዝፅውዕ ሰነድ ከቲሞምሉ ኣለው።28 ሃገራት ዝኣባላቱ ሕብረት ኣውሮጳ ድሕሪ 11 መዓልታት፣ህፁፅ ኣኼባ ንክካየድ ወሲኑ’ሎ።


text:
ብተደጋጋሚ ኣልኮል ምስታይ ንሓደሽቲ ዋህዮታት ኣእምሮ ከም ዘጥቅዕ መፅናዕቲ ኣመልኪቱ።
02/03/2010 እዚ ብተመራመርቲ ጥዕና ዩኒቨርስቲ ቴክሳስ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ብተደጋጋሚ ኣልኮል ኣብዚሕካ ምስታይ ንዝፍጠሩ ሓደሽቲ ዋህዮታት ኣእምሮና ናይ ምቕታል ዓቕሚ ኣለዎ።
እዚ ብፍላይ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ እቲ ዝበኣሰ ከም ዝኾነ እዩ እቲ መፅናዕቲ ኣመልኪቱ ዘሎ።
እዞም ተመራመርቲ ፈለማ ነዚ መፅናዕቲ እንተካይዱ ኣልኮል ኣብ ኣእምሮና ከስዕቦ ዝኽእል ጥዕናዊ ፀገም ንምርዳእ ተሓሲቡ ዘፅንዕዎ እንትኾን እቲ ኣብ መንጎ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ከስዕቦ ዝኽእል ጥዕናዊ ፀገም ዝተፈላለየ ከም ዝኾነ ዝተረድኡ ግን ድሒሮም እዮም።
ኣእምሮና ካብ እዋን ናብ እዋን ዘማዕብሎም ዋህዮታት ብቐሊሉ ዝፈርሱ ውይ ድማ ክጠፍኡ ዝኽእሉ እንትኾኑ ኣልኮላዊ መስተ ድማ እቲ ቀንዲ ምጥፋእ እቶም ሓደሽቲ ዋህዮታት ኣእምሮ እዩ ተባሂሉ ዘሎ።
እዞም ተመራመርቲ መልእኽቶም እንተመሓላልፉ ዋህዮታት ኣእምሮና ብቐሊሉ ተተንከፍትን ተጠቃዕትን ስለዝኾኑ ክንጥንቀቕን ክንከናኸኖምን ይግበኣና ይብሉ።
ፍልፍል ሓበሬታ Xinhua News Agency


text:
Events
ትግባረ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ናብ ሰላም ከምርሕ ይግባእ
7 June 2018
… ኤርትራዊ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደገርግስ ብወገኖም፡ ውሳነ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ እቲ ኣብ ሞንጎክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ንከብቅዕ ዘኽእል ተባዕን ኣፍ ደገ ሰላም ዝኸፍትን እዩ ብምባልእዮም ዝንእድዎ።
“እቲ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኻየደ ኩናት ኣይመድለየን ነይሩ፡ እቲ ፀገም ብዘይ ኩናት ክፍተሐሉዝኽእል ዕድላት ነይሩ’ዩ፡ ግና ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዕድል ኣይተጠቐምሉን ዝብሉ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን፡ስምምዕ ኣልጀርስ ተግባራዊ ዘይምዃኑ ድማ፡ ንኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ዓብይ ምኽንያት ከምዝኾነ እዮም ዝገልፁ።
“ድሕሪ እቲ ኩናት ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐቢልናዮ ኢሉ፡ ደሓር ግና እቲ ብኮሚሽንዶብ ዝተወሰነ ናይ ምድራት ዶብ ብምንፃጉ እቲ ኮሚሽን ‘ቨርቹዋል ዲማርኬሽን’ ገይሩ እዩ ወዲእዎ፡ እዚ ድማንክልቲአን ሃገራት ቀያድን ናይ መወዳእታን እዩ” ይብሉ።
ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ፡ ኢትዮጵያ ነቲ ቅድሚ16 ዓመታት ዝፈረመቶ ውዕሊ ኣልጀርስ ክትቅበልእያ ምባሎም ‘ነጥቢ መቀይሮ’ እዩ ብምባል ድማ ይገልፅዎ።
“መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ፡ ከምቲ ዝፈረመምዎ ስምምዕ ብዘይ ቅድመ ኩነትን ብዘይውልውልን ክንትግብሮ ቅሩባት ኢና ምባሉ፡ ናይ ብሓቂ ነጥበ መቐይሮ’ዩ ክበሃል ይከኣል፤ ተባዕ ስጉምቲ እዩ።እዚ ስለዝጎደለ እዩ እቲ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ኩነታት ክሳብ ሕጂ ክቕፅል ጸኒሑ” ይብሉ።
ብዘይ ቅድመ ኩነት ምትግባር ማለት ድማ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብቲ ክሳብ ሕጂ ሒዝዎ ዝፀንሐ ልዑላዊ መሬትኤርትራ ክስሕብ ይግባእ ይብሉ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን። …
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደገርግስ ድማ፡ ክልቲአን ሃገራት ብደም፣ ብባህሊ፣ ብታሪኽ ብረብሓን ብስትራቴጂንዝተኣሳሰራ ስለዝኾና ናብቲ ቅድሚ ኩናት ዝነበራሉ ሰላማዊ ኩነታት ናይ ምምላስ ተኽእሎ ከም ዘሎ ይሕብር።
“ምእንቲ እዚ ረብሓ እዚ ክልቲአን ሃገራት ናብ ፅቡቕ ጉርብትና ክምለሳ፣ ናብ ሓድሽ ዝምድና፣ ናብ ፖለቲካዊምትሕግጋዝን ቁጠባዊ ውህደትን ክፈጥራ፣ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብደረጃ ቀርኒኣፍሪቃ ክረአ ዝኽእል ሕመረት ቁጠባዊ ውህደት ኮይነን ከገልግላ ዝኽእላን ናብቲ ቅድሚ ኩናት ዝነበራሉኩነታት ናይ ምምላስ ተኽእሎ ኣሎ” ክብሉ መፃኢ ኩነታት ክልቲአን ሃገራት ይገልፁ። …
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደገርግስ ከኣ፡ “መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዝሰሓበሉ እዋን ዝምድናናብ ንቡር ምምላስ ይከኣል እዩ ክብል ስለዝጸንሐ፡ ነዚ ውሳነ እዚ ክርዕሞን ተቐቢሉ ኣብ ግብሪ ከውዕልክተሓበበር ኣለዎ ኢለ እየ ዝኣምን” ብምባል፡ መንግስቲ ኤርትራ ተመሳሳሊ ግብረ መልሲ ክህብ ትጽቢቶምይገልጹ። …
—————
ነቲ ምሉእ ዓንቀጽ ንምንባባ ኣብዚ ዚስዕብ Link ጠውቑ:
www.bbc.com/tigrinya/news-44394002


text:
መበል 25 ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ይካየድ ኣሎ።መራሕቲ ኣብ ናይታ ኣህጉር ፈተናታት ፀጥታ፣ ብሜድትራኒያን ይሰግሩ ብዛዕባ ዘለው ስደተኛታትን ምምዕባል መሰረት ልምዓትን ትኹረት ክህቡሎም ትፅቢት ይግበር።
ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ምንስቴር ዓለምለኸ ርክባትን ምትሕብባርን ማይት ኒኮና ማሻቦኔ ኣብ ፕሮቶሪያ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ መግለፂ ምጥፋእ ድኽነት ዝለዓለ ኣጀንዳ እዩ ምስበላ ኣስዒበን ’’መናእሰይ ወልዶና ንናይዛ ኣህጉር ብልፅግና ክሰርሑን መሰረታዊ ዝኾነ ቁጠባዊ ስግግር ብምምፃእ ድኽነት ፍፁም ብዝኾነ ኩነት ንምጥፋእን መዕጠቕና ሸጥ ክነብል ኣለና’’ኢለን።
ኣፍሪካ ብቕልጡፍ እያ ትምዕብል ዘላ።ኣብ ዓለም ስሉጥ ቁጠባዊ ዕብየት የምፅኣ ዘለዋ ሃገራት ኣብ ኣፍሪካ ይርከባ።ሕፅረት መንገድታት፣ሓይሊ ኤሌክትሪክን ካልኦት መሰረታዊ ልምዓትን ግን ዕንቅፋታት ዕብየት ይኾኑ ኣለው።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኮሚሽነር መሰረተ ልምዓትን ኢነርጂን ዝኾኑ ኢላሃም ኢብራሂም እዚ ኣጀንዳ እዚ እውን ኣብቲ ጉባኤ ዓብዪ ጠመተ ክወሃቦ እዩ ኢሎም።
ናይ ብሩንዲ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን ኲናት ደቡብ ሱዳንን እውን ክዝተየሉ እዩ።ኣብ ኬንያ፣ናይጀሪያን ሱማሊያን ከም ዝኣመሰላ ሃገራት የጋጥም ዘሎ ቃፃሊ ስግኣት ሽበራ እውን እቶም መራሕቲ ክመኽርሉ እዮም።
ብባሕሪ ሜድትራኒያን ኣቢሎም ንምስጋር ዝፍትኑ ኣሽሓት ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ይህወቶም ዝስእንሉ ዘለው ጉዳይ ስደት እውን ክዝረበሉ ኣጀንዳ ተታሒዙ’ሎ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ለውጥታት ንምግባር ኣብ ዝቐረቡ ሓሳባት ናይታ ኣህጉር መረገፂ እንታይ ክኸውን ኣለዎ ኣብዝብል ሰበስልጣን ክዝትይሉ እዮም።ብፍላይ ድማ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ታራን ደረጃን ውክልና ሃገራት ኣፍሪካ ፍሉይ ኣቓልቦ ክወሃቦ እዩ።
ገለ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ቀረባ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ብሰንኪ ዝተፈፀመ ኣብ ዘርኢ ዝተመስረተ ህውከት ነቲ ጉባኤ ተሓሲመንኦ ንዝብል ካብ ኩለን ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካ ኣብቲ ጉባኤ ከምዝሳተፋ መረጋገፂ ረኺብና ኢና፤መብዛሕቲኦም መራሕቲ ሃገራት እውን ኣብቲ ጉባኤ ክሳተፉ እዮም ምሕሳም የለን ክብላ ሚኒስቴር ማሻባኔ መልሲ ሂበን።
መራሕቲ ሃገራት 14ን 15ን ሰነ 2015 ኣ/ፈ ምስተኣከቡ እቲ ጉባኤ ክዛዘም እዩ።


text:
ቪዥን ኢትዮጵያ ዝተባህለ ማህበርን ኢሳትን ብሓባር ኮይኖም ዘዳለውዎ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ኢትዮጵያን ኤርትራን መጻኢ ርክባተንን ብዝምልከት ዝሓለፈ ሰንበት አብ ዋሽንግተን ዲሲ ናይ ዘተ መድረኽ ተኻይዱ ኔሩ።
አብቲ ናይ ሓደ መዓልቲ መድረኽ ዘተ ፍሉጣት ፖለቲከኛታትን ምሁራትን ዓበይቲ ናይ አሜሪካ ዲፕሎማት ዝነበሩ ኸምኡ’ውን ብዙሓት ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ተረኺቦም ኔሮም።
አብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰናይ ምሕዝነት ንምፍጣር እንታይ ክግበር አለዋ ዝብልን ሓያላን መንግስታትን ሃገራትን ቐርኒ አፍሪቃን ዘለወን ድልየትን መፍትሒታቱን ኻብ መንጎ’ቲ ዝቐረበ ብርከት ዝበለ አርእስታት ገሊኡ’ዩ ኔሩ።
ንድሕነት ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ጽኑዕ መሰረት ክልቲአን ሃገራት ጎኒ ጎኒ ብሰላም ምስዝነብራ ጥራይ’ዩ ብምባል ዘረባ ዝፈለመ ነባር ተንታሊ ፖለቲካ ታሪኩ ደብረጽዮን’ዩ። “65% ዜጋታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ድሕሪ ክልቲአን ሃገራት ምፍላየን ዝተወልዱ`ዮ፡ እዞም መንእሰያት ኣብ ተወሳኺ ፋይዳ ዘይብሉ ኹናት ክጥበሱ ኣይደልዩን`ዮም” ኢሉ ንሱ።
አብቲ መድረኽ ዘተ ካብ ዝተረኽቡ ዲፕሎማት ኣሜሪካ አብ ሚኒስትር ወጻኢ አሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት አፍሪቃ ዝነበሩ ሄርማን ኮሀን ኤርትራ ምስ አሜሪካ ዘለዋ ምሕዝነት አብ ዘመነ ስልጣን ፕሬዝደንት ኦባማ ክቕየር’ዩ ዝብል እምነት ከምዘይብሎም ብምግላጽ ኩነታት ኢትዮጵያን ኤርትራን አብ መንቐራቕሮ ኣእትዩ’ዘሎ ጉዳይ ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ዘይምትግባሩ ምዃኑ’ውን ገሊጾም።
ቅድሚ 18 አዋርሕ አቢሉ ናይ ባዕሎም ዲፕሎማሲያዊ እማመ አቕሪቦም ከምዝነበሩን ንሱ ድማ ክልቲአን ሃገራት ንክልተ ልኡኻት ናብ ሓንቲ ዘይሻራዊት ሃገር ክልእኻ`ሞ፡ ድሕሪኡ ኢትዮጵያ ነቲ ብይን ናይ ንግሆ ክትግብሮ፡ ኤርትራ ድማ ብኡ ንብኡ ድሕሪ ቀትሪ ዝርርብ ክትጅምር ዝብል ምዃኑ አተንቢሆም።
“ኤርትራዊያን ነቲ እማመ ተቐቢሎሞ፡ ኢትዮጵያዊያን ግን አብዮም፡ አይንአምኖምን ኢና ኢሎም። ድሕሪ’ቲ ምትግባር ውሳኔ ኮሚሽን ክሃድሙና’ዮም ኢሎም። ስለዚ አብ’ዚ መንቀራቅሮ ኢና ዘለና” ክብሉ ነቲ ህሉው ኩነታት አብሪሆም። ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣመሪካ ዝነበሩ ደቪድ ሺንን ፡ ምሁር ታሪኽ ፕሮፈሰር መስፍን ወልደማርያምን ዝርከብዎም ብርክት ዝበሉ ምሁራትን`ውን መደራታቶም ኣስሚዖም ኔሮም።
አብቲ መድረኽ ዘተ ካብ ተዓዘብቲ ብዙሕ ሕቶታት ቀሪቡ ምላሽ ተዋሂቡሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዝዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Share List
Related posts:
- ኣብ ኤርትራ 1500 ግብጻውያን ወተሃደራት ከምዝኣተው ምንጭታት ካብ ኤርትራ ኣረጋጊጾም፡ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ተዘራሪቡ።
- ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዋስና ዶባት ወተሃደራት ኣዋፊራ ከምዝዓጸወቶ ሮይተርስ ሓቢሩ።
- VOICE OF ASSENNA: 2018 ዓ.ም. ዓመተ ቅዋም ንህዝቢ ኤርትራ ታሪኻዊ ጸዋዒት ንወለዶ ፍትሕን ንኹሉ ሰራዊት ቅዋምን ኤርትራ – Part 1
- VOICE OF ASSENNA: ሰራዊት ዚምባብወ ስጉምቲ ወሲዱ፡ ወዲ 93 ዓመት ሙጋበ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ
- VOICE OF ASSENNA: ሰራዊት ኤርትራ፡ ጽባሕ ዘኹርዓካ’ምበር ዘጣዕሰካ ገበን ክትፍጽም የብልካን
- Voice of Assenna: ኣብ ኣስመራ ህዝባዊ ተቓውሞ ተኻይዱ – ናብ ከረንን ኣፍዓበትን `ውን ከምዝለሓመ ምንጭታት ሓቢሮም
- ስደተኛታት ኤሪትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየድዎ ናይ ሰላም ተበግሶ ተኾኒኑ: ዓገብ – ብጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ
- Voice of Assenna: ናብ ኢትዮጵያ ክስደዳ ዝግደዳ ዘለዋ ኣዴታት ኤርትራ ይእሰራ ወይ 70 ሽሕ ንቕፋ ይኸፍላ
- ዋና ዳይረክተር ሃገራዊ ቦርድ ላዕለዋይ ትምህርቲ ኤርትራ ኮይኑ ን ኣስታት 10 ዓመታት ክሰርሕ ዝጸንሐ ዶር ታደሰ መሓሪ ብ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣኑ ከምዝተኣልየ ምንጭታት ሓቢሮም።
- ሚኒስተር ጥዕናን ጉዳያት ወጻእን ኢትዮጵያ ዝነበረ ዶር ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረኢየሱስ ዳይረክተር ጀነራል ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO) ተመሪጹ።
- ሎሚ ዘበን ኣብ ኤርትራ ጽቡቕ ክራማት ብምንባሩ ድሓን ናይ እኽሊ ፍርያት ኳ እንተተርኽበ፣ ኣብ ምዕጻዱን ምእታዉን እኹል ጉልበት ብዘይምህላዉ ህዝቢ ተሸጊሩ ዓቕሉ ጸቢቡዎ ከምዝርከብ ምንጭታት ሓቢሮም::
- Voice of Assenna: Voice of Assenna: OUR LIVES – Intv with Dr Berhan Tecle – Part 7 & Final/ Amanuel Sahle Commentary. Thursday, March 03, 2016


text:
መንግስትን ካልኦት ኣጋራትን ንፕሮግራማት ሰብኣዊ ረድኤትን ውሕስነት መግብን ዝህቡዎ ሓገዝ ከዕብዩ ኣማሓዳሪ ናይ ኣሜሪካ ዓለምለኸ ትካል ተራድኦ (USAID) ፀዊዖም።
ንሶም ነዚ ዝገለፁ ናይ ኢትዮጵያ ዑደቶም ምስ ዛዘሙ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ እዩ።
ኣመሓዳሪ ናይ ኣሜሪካ ዓለምለኸ ትካል ተራድኦ ማርክ ግሪን ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየድዎ ፈላማይ ዑደት ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ካልኦት ሃገራት ተወሳኺ ክሕግዙ ጸዊዖም።
"ብዝበለጸ ክሰርሓ ኢና ንሓትት ዘለና። ሃገራት ንሓድሕደን ብመንጽር ፖሊሲ ቀዳምነት ዝህብኦ ነገራትን ካብ ክብርታተን ብምልዓል እኹል ማለት ክንደይ ምኳኑ ክውስናን ኣለወን። መሻርኽቲ ብዝበለጸ ክሕግዛ ንሓትት ዘለና ጠለብ ረድኤት ዝለዓለ ስለዝኾነ እዩ። ብጽሒትና እናወፈና ጻውዒትና ቀጻሊ እዩ።"
ኣሜሪካ ቀንዲ ሓጋዚት ሰብኣዊ ረድኤት ኢትዮጵያ እያ።
ኣማሓዳሪ እቲ ትካል ማርክ ግሪን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝገበሩዎ ወግዓዊ ዑደት ሓዊሱ ኣብዚ ዓመት ንድርቂ ጥራሕ ልዕሊ 450 ሚሊዮን ዶላር ሓጊዛ’ላ።እዚ ኮይኑ ግን መንግስቲ ፃዕሩ ከሓይል ንካልኦት ኣጋር መንግስታት እውን ዝበለፀ ክሕግዙን ግሪን ሓቲቶም።
ቻይናዊያን ኣብ ዘፈራት ህንፀት መሰረተ ልምዓትን ተመሳሰልቲ ስራሕትን፣ ኣሜሪካ ዜጋታት ድርቂ ናይ ምፅዋር ዓቕሞም ከዕብዩን ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ምውፋይን ትሰርሕ ከምዘላ ብምንጻር ዝቐረበሎም ሕቶታት መሊሶም።
“ኣብ ክልል ሶማሊያ ይካየድ ንዘሎ ረድኤት መግቢ ተዘዋዊረ ክርእይ ከለኹ ኣብቲ ዝዕደል መግቢ ናይ ቻይና ምልክት ንምርኣይ ፈቲነ ኣይርኣኹን። ኣሜሪካ ሰብኣዊ ረድኤት ኣብ ምቕራብ ዝኾነ ትኹን ሃገር ዘይትገብሮ ሓገዝ እተወፊ ሃገር እያ፤ከምኡ ምስ ስራሕና እውን ክንቕጽለሉ ኢና።”
ናይ ኣሜሪካ ሞዴል ልምዓትን ልምዓታዊ ረድኤትን ናይ ሃገር ዓቕሚ ምህናፅን ቀፃሊ ዝኾነ ነገር ገዲፍካ ምኻድ እዩ፤ፕርግራምትና ክዛዘሙ ከለው ምስ ዕዳጋ ምስራሕን ናይ ባዕሎም ፈተናታት ምሕላፍ ዝኽእሉን ኢትዮጵያዊያን ገዲፍና ኢና ንኸይድ ኢሎም።
አማሓዳሪ ናይ ኣሜሪካ ዓለምለኸ ትካል ተራድኦ ማርክ ግሪን ናይ ኢትዮጵያ ዑደቶም ዛዚሞም ዝሓለፈ ዓርቢ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም።


text:
መንዩ ፈላላይ
ክቡራት ኣንበብቲ፣ እዚ ፈሊምናዮ ዘለና ኣርእስቲ ንዓና ንኤርትራውያን ንጉዳይ ሓድነትና ዝምልከት ምዃኑ እንዳኣገንዘብና መበገሲና ኩልና ንጥምረትና እእጃምና ንምብርካት ነቶም ሕማም ዓበቕ ኮይኖም ነንሕድሕድና ከይንተሓቛቖፍ ንዝኽልክሉናን ዘየልቦ ነገራት ክንሓክኽ ሰለም ከይበልና ከምንሓድር ዝገብሩና ዘለው ፈሊና ንምፍላጥ ምዃኑ ብትሕትና ንገልጸልኩም። ጉዳያትና ኣብ ክንዲ ብምዝንጣል ብምክብባር፣ነድርን ሕርቃንን ገዲፍና ርግኣትን ዓቕልን፣ ምንጽርጻርን ምጉብዕባዕን ወጊድና ብልዝብን ምክእኣልን፣ ቅርሕንትን ቂምን ምጽብጻብን ንገደል ሰንዲና ጸጽቡቑ ዘኪርና ጥራሕ ምዃና ንሰምር ምዝኽኻር ዘየድልዮ ፍሉጥ ሓቂ እኳ እንተኾነ፣ ግብራውነቱ ግን ሓሊኹ ሒዙና ኣሎ። ሽግርካ ምፍላጥ ፍርቂ ፍታሕ ምዃኑ ኣሚና ክንጽሕፍ ተደሪኽናን ኣፍደገ እቲ ጉዳይ በዚ መን’ ዩ ፈላላይ ዝብል ኣርእስቲ ነርሕዎ ዘለና።
ኣቦታትናን ኣቦሓጎታትናን ኣይንፈላለ ኢሎም ምእንቲ እዛ ሃገርን ህዝባን ተመሓሒሎም ኣስላማይን ክስታናይን ዝሓረዱዎ በብእምነቶም ጸልዮም በሊዖም። ንሶም ኪዳን ዝኣተውሉ ጊዜን ዝሰገሩዎ ጸበባን ንድሕሪት ተመሊስና እንተዘኪርና ጽንዓቶምን ንቕሓቶምን ምስ ዝነበሮም ደረጃ ትምህርቲ ከነዛምዶ ምስ ንፍትን ንሕና ክሳብ ክንደይ ድሑራት እሶም ኣዝዮም ምዕቡላት፣ ሕጂ ዘለና ኣዚና ስሱዓት ወለድና ግን ሓለይቲ ምንባሮም ዘይከሓድ ሓቂ እዩ።
ብምፍልላይ ዝረብሕ ብሓድነት ዝጉዳእ እዩ። ሓድነት ሓይሊ እዩ ከምዝበሃል በዚ ናይ ሓድነት ሓይሊ ዝሰግእ ጃንዳ እቲ ሓይሊ ምእንታን ተበታቲኑ ክዳኸም ንምፍልላይ ክጽዕትን ክሰርሕን ዘየማትእ ሓቂ እዩ። ብሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዝጉዳእ ወገን መን እዩ ዝብል ሕቶ ኣብ ምምላስ ዝተፈላለየ ማእዘን ዝመበገሲኡ ኣመለኻኽታን ካብ ነንበይኑ ኩርናዕ ዝነቕል ስክፍታን ናይ ኣጠማምታ ፍልልይ ክህልው ባህርያዊ እዩ። በዚ ተኽፊቱ ዘሎ ኣርእስቲ መገዲ ጌርና ብቓልዕ እንተተመያየጥናሉ ቅደም ተኸተል ሰሪዕና ከም ኣስጋእነቶም ይኹን እዋናውነቶም ምልላዮም ኣይምጸገሙናን’ ሞ ንምፍዋሶም’ ውን ኣይምተሸገርናን።
ሃይማኖትካ፣ ባህልኻ ከይዓቐብካ ሃገር ክትዕቀብ ከምዘይከኣል ዝጠፍኦ ሰብ የለን። ዝተፈላለያ ባህልን ሃይማኖትን ሃሊውካ ነንሕድሕድካ ተኸባቢርካ ከምትሰምርን ኣንጻር ውዲት ሓያላን ከምትዕወት እቲ ኣብ 1950 ታት ንምምቕቓል ሃገርና ኤርትራ ኣንጠጥዩ ዝነበረ ደመና ጥፍኣት ናይ ገዛእ ህዝብና ብቑዕ ተሞክሮ እዩ። ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ. ዕድመ ስልጣኖም ንምንዋሕ ዝጥቀሙሉ ናይ ፈላሊኻ ግዛእ ብልሓት ኩሉ ይፈልጦ እዩ ክበሃል ኣይከኣልን። እሶም ከም ብጹኣን ልዕሊ ማንም ተጣበቕቲ ሓድነት ኮይኖም ከምዝቐርቡን “ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ” እንዳበሉ ዝቓንይዎ ውዳሰ መዝሙር ብጋህዲ ብርሃን ንርእዮ ኣለና። እቲ ብውሽጢ ውሽጢ ናይ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ ስነ መጎቶም ንምትግባር ዝነዝሕዎ ሕንዚ ንብዙሓት ደቂ ገርሂ ልባ ኣታሊሉ ምቅዋም ማለት ምኽዳዕ፣ ፖለቲካዊ መርገጺ ምስ ኣውራጃን ሃይማኖትን ብሄርን ኣተሓሒዞም ከምዝርእይዎ ደፊኑዎም እዩ።
ገለ ኣብ ደገ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ንምቅዋም ዝንቀሳቐሳ ፖለቲካዊ ውድባት ንባዕለን ብብዙሕ ምኽንያታት ካብ ጻሕያይ ምፍልላይ ነጻ ኣይኮናን። እቲ ከም ኣሜባ እንዳተባዝሓ ዝሓድራሉ ዘለዋ ቀንዲ ምኽንያት ካብዚ ሕማም ድሓር ስለዘይተገላገላ እዩ። ናይ ፖለቲካ ኣረኣእያን መርገጽን ፍልልይ ክህልው ባህርያዊ ኮይኑ፡ ኣብ ስልጡን ዓለም ንርእየን ዘለና ሰልፍታት ብሩህ መርኣያ እኳ እንተኾና፣ ኣብ ናይ ዓልየት ወገን ወይ ሃይማኖታዊ እምንት ዝተመርኮሰ ኣይኮነን መፈላለይእን። ኩልና ከምንፈልጦ ሃገሮም በየናይ ኣገባብ እንተተመርሐት ወይ ከመይ ዝኣመሰለ ፖሊሲ እንተተኸተለት እዩ ዝያዳ ዘማዕብላ ኣብ ዝብል ፍልልይ እዮም ሕጊ ተኸቲሎም ዝወዳደሩን ዝነቃቀፍን። እቲ ሓደ ስልጣን ስለዝሓዘ ወይ ስለዝሓየለ ነቲ ሓደ ዝጭፍልቐሉ ምኽንያት የለን። ምኽንያቱ ልዕልና ሕጊ ስለዘሎ። ይውሓድ ይብዛሕ ይድከም ይሓይል ብሕጊ ስለዝምእዘዝ። ምፍልላይ ናይ ኣረኣእያ ዋላ ኣብ ዝለዓለ ጠርዙ ይብጻሕ ዝቀያየሙሉን ዝቐራሓኑሉን ሕነ ዝፋደዩሉን ምኽንያት የብሉን። ክልተ ኣሕዋት ካብ ሓንቲ ማህጸን ዝወጹ ይኹን ኣቦን ወድን ኣብ ክልተ ነንበይነን ሰልፍታት ኣባልነት ኣልይዎም መርገጺኦም ክፈላለ ይኽእል፣ ከምኡ ስለዝኾነ ንስጋዊ ዝምድንኦም ብዝኾነ ተኣምር ኣይትንክፎን እዩ።
ኣባና ኣብ ኤርትራውያን ሕጂ ዘይኮነ ኣብ ሓምሳታት ሰልፍታት ቆይመን ኣብ ዝነበራሉ ጊዜ እንትርፎ እቲ ብዘውዳዊ ስርዓት ንጉስ ሃይለስላሴ እንዳተመወለ ልዕሊ ሕጊ ኮይኑ ዓመጽን ጎነጽን ቅትለትን ዝፍጽም ዝነበረ ማሕበር ኣንድነት እተን ካልኦት ብሕጊ ዝቖማ ሰልፍታት ኣብ ነንሕድሕደን ብምጽውዋር ቃልሰን የካይዳ ምንባረን ዝምስክሩ ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ ብህይወቶም ኣለው። ራእሲ ተሰማ ኣስመሮምን ወዶም ደጊያት ኣብርሃ ተሰማን ኣብ ክልተ ዝተፈላለያ ሰልፍታት ምንባሮምን እቲ ፖለቲካዊ ኣረኣእዮኦም ነቲ ናይ ኣቦን ወድን ዝምድንኦም ከምዘይጸለዎ ህያው ኣብነት ሕሉፍ ግብራዊ ተሞክሮ እዩ።
እቲ ድሒሩ ዝሰዓበ ብረታዊ ቃልሲ ግን ሜዳ ኤርትራ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ክትጻወር ኣይትኽእልን እያ ብምባል፣ ናይ ምቅላስ መሰል ናይቲ ካልእ ውድብ ብምንፋግ፣ ኣብ ብረታዊ ረጽሚ ኣምሪሑ። በዚ ዝጀመረ ክሳብ ሕጂ እቲ ብቃልስን መስዋእትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተረኽበ ናጽነት ፖለቲካዊ ህይወት ናይቲ ሃገር ብሒቱ ብምሓዝ ካልኦት ንከይሳተፍ ኣጊዱ፣ ስልጣን ገቢቱ፣ ሕጊ ረጊጹ፣ ቁጠባ ብሒቱ፣ ህዝቢ ከይዛረብ ብኣፍ ዓቢሱ፣ ናብ ድልየቱ ከይንቀሳቀስ ኮርኪሙ ሒዝዎ ኣሎ። እዚ ተጠቒሱ ዘሎ ንምትግባርን ንኽመጾ ዝኽእል ተቓውሞ ንምምካትን ብዙሕ መዋእለ ንዋይ ብምፍሳስ ዝሰርሓሉ ምፍልላይ ማእለያ እኳ እንተዘይብሉ፣እቲ ፈፍሩዩ ኣብ ተኸታታሊ ጽሑፍና ክዝርዘር እዩ።
እዚ ሜዳ ኤርትራ ካብ ሓንቲ ውድብ ንላዕሊ ክጸውር ኣይክእልን እዩ ዝብል ሕማም ስጋዕ ሕጂ ስለዘይተፈወሰ ንፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝብና ረሚስዎ ኣሎ። ኩለን እተን ተቓወምቲ ውድባት ሓንቲ ንህላወ ናይተን ካልኦት ኣሚና እቲ ፍልልይ ብመርትዖ ዝተሰነየ ክትዕ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ከእምን ክንዲ ዝፍትን ቁልቁል ዝኣፍ ኣነ ዝኽተሎ ኣገባብን ኣነ ዝብሎን እዩ ቅኑዕ ኢልካ ምድራቕ ካብኡ ሓሊፍ ነቲ ንሓሳብካ ዘይተቐበሎን ካብቲ ንስኻ ትኽተሎ ኣገባብ ዝተፈለየ ስልቲ ዝተጠቕመ ወይ ክኽተል ዝደለየ ብዓይኒ ጽልኢ ምርኣይን ምትህልላኽን ሓደ ካብቲ ንሓድነት ህዝቢ ዝፈላልይ ኣገባብ እዩ። ምጥቕቓን ወጊድና ብኸመይ ሓሳባትና ኣብ ህዝቢ ዘርጊሕና ኣእሚና ወይ ንርእስና ኣሚና ኣብ መጨረሻ ብድምጺ ህዝቢ ይውሰን ከም ኣድማሳዊ መትከል ክንቅበሎ ድኣ እምበር መሸፈኒ ድኻማትና ክንጥቐመሉ ኣይግባእን።
መቃለሲ ቦታ መናሃሪ ንግብራዊ ስራሕ እዩ። ብዶቡብ ወይ ብምዕራብ እንተኾነ ለውጢ የብሉን። ይምችኣንን ይሰልጠንን ዝበለ ወገን ብዝመረጾ ቦታ እስትራቴጂዑ እንተቀየሰ ክሳብ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእተወ ናብ ሹት እስከ ትሓልፍያ ዝዓይነቱ ናይ ዌብ ሳይታት ውግእ ዘኸትል የብሉን። ሓቂ ብሓቂ ኩለን እዘን ክንገልጸን ዝጸናሕና ናይ ተቓውሞ ውድባት ምስ ሓይለን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝንቀሳቐሳ ነይረን እንተዝኾና ብኹነታተን ንምግምጋም ኣብ ሕድሕዳዊ ኣካላዊ ረጽምን ኣምባጓሮን ምተሸመማ ኔረን። እሞኸ’ ድኣ ንሓደ ዕላማ ካብ ኮነ ቃልስና፣ “ከይንሰማማዕ ስለዝተሰማማዕና” ድዩ እቲ ጸገም? ወይስ ብጉልባብ ተቃውሞ ናይ ስልጣን ጽምእና ንምርዋይ ኣብ ህልኽ ስለዝተጸመድና? ህዝብና ዝዓጦ ጉዳይ እንተሃልዩ ብኸመይ ካብ መግዛእቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ተገላጊሉ፣ መስተርሖት ረኺቡ ብርግኣትን ሰላምን ኣብ ሃገሩ ይነብር ድኣ እንበር ኣብ ማይ ቀጠነ ዝዓይነቱ ምፍልላይ የሎን።
ክቡራት ተኸታተልቲ ጽሑፍና ኣብዝመጽዕ ክፋል ኣብ ህዝቢ ዘሎ ናይ ምፍልላይ ስምዒታት ክንድህስስ ኢና’ ሞ ስጋዕ ሽዑ ሰናይ ቅነ ንምነየልኩም።
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት – ኤርትራ
ለንደን፣ ዓዲ እንግሊዝ
14 ጥቅምቲ 2011
መንዩ ፈላላይ
መንዩ ፈላላይ


text:
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ንላዘብ ምኽሪ ንኽርከብ” ዝብል ምስላ ወለድና፡ ሎሚ እውን ቁምነገሩ ህያው እዩ። ዘይምርኻብ ዘስዕቦ ኣሉታ ንምንጽብራቕ ከኣ “ካብ ዓይኒ ዝገለለ ካብ ልቢ ገለለ” ይበሃል። እቲ ርክብን ልዝብን ግና ፍንዉን ኣብ ዝኾነ መንገዲ ዝግበር ዘይኮነ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ዝግዘኣሉ ሕግታት ኣለዎ። እቲ ማሕበራዊ ረብሓ ርክብ ከም ርዱእ ወሲድና፡ ርክብ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ኣድማዒ ንክኸውን ክኽተሎ ዝግበኦ፡ ቀጥዒ፡ ኣሰራርሓን ስርዒታዊ ኣተገባብራን ኣለዎ።
እዚ ርክብ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ክዝውተር ይኽእል። ኣድማዒ ውጽኢት ንክህልዎ ከኣ ተሓታትነቱ ዘነጸረ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። እቲ ብውልቂ ዝግበር ርክብ ውልቃዊ ተሓታትነት ይህልዎ። ብስም ሓደ ትካል ዝግበር ርክብ ከኣ ትካላዊ ኣፍልጦ ሃልይዎ ትካላዊ ተሓታትነት ዘስዕብ እዩ። እቲ ብስም ሰልፋዊ ድዩ ውድባዊ ትካል ዝግበር ርክብ ብስርዒታዊ ኣካላት ናይቲ ትካል ኣፍልጦ ክረክብ ይግበኦ። ንርክብ ክትዳሎ እንከለኻ ከሎ ጌና ነቲ ካብቲ እትራኸቦ ኣካል ዝመጽእ ካብ ናትካ ዝተፈልየ ርኢቶ ቦታ ክትህብን ከተኽብርን ምድላው የድሊ።
ኣብ ፖለቲካዊ ዛዕባ ኣብ መንጎ ውልቀ ሰባት ኮነ ውዳበታት ርክብ ክግበር እንከሎ፡ ኣብ ገሊኡ ዛዕባታት ስምምዕ ኣብ ገሊኡ ድማ ፍልልይ ከጋጥም ከም ርዱእ እትጽበዮ እዩ። ምኽንያቱ ከምኡ እንተዘይከውን ካብ ኣብ ሓደ ውድብ ወይ ሰልፊ ንላዕሊ ኣይመተወደብናን። ፍልልያት ምውጋድ’ኳ እንተዘይተኻእለ ኣከኣኢልካን ኣከባቢርካን ምሓዙ ከም ዝከኣል ግና ኣብ ብዙሕ ተመኩሮታት ተረጋጊጹ እዩ። ናትና ናይ ፍልልያት ኮነ ስምምዓት ኣተሓሕዛ’ውን ካብዚ ወጻኢ ዝርአ ኣይኮነን። እቲ ሓቂ እዚ ክነሱ ንሕናኸ በቒዕናዮዶ ኣይፋልናን? ዝብል ሕቶ ንምምላስ ከካብ ተመኩሮና ነቒልና ነቲ ንዋሰኣሉ ዘለና ፖለቲካዊ ትካላት እውን ክንምርምሮ ይግበኣና። ካብቲ መርሚርና ዝረኸብናዮ ተመኩሮ ከኣ ክንመሃር ይግበኣና።
ዘሰማምዕን ዘፈላልን ሓሳባት ከጋጥመና እንከሎ፡ ረብሓና ኣብ ሓቢርካ ምጉዓዝ ስለ ዝኸውን፡ ነቲ ረብሓና ዘራጉድን ዘሰማምዕን ሓሳባት ከነሕይሎ ክንቃለስ ይግበኣና። እዚ ማለት ኣብ ክንዲ ነቲ ዝፈላሊ ኣግኒንና ዘየራኽብ መንደቕ ክንሃንጽ ሒዅ እንብል፡ ነቲ ዘሰማምዓና ሓሳባት ኣዕኲዅና ዘሰጋግርን ዘራኽብን ድንድል ክንሃንጽ ምስ እንበቅዕ እቲ ልዝብ ኣውንታዊ ውጽኢት ክህልዎ ይኽእል። ከም ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ብኤርትራውነትና ማዕረ ኢና። እዚ ብተግባር ኣብ ግዜ ሕማቕ ኮነ ጽቡቕ ዝተረጋገጸን ብክቡር መስዋእትነት ዝተደረዐን ስለ ዝኾነ ብዘይዕጥይጥይ ቀንዲ መሰረት ና መሰማሚዕና እዩ። ይኹን እምበር ኣብ እምነትናን ካልእ ናይ ብዙሕነት መምዘንን ንፈላለ ኢና። ሓደ ክርስትያን ይኸውን እቲ ካልእ ድማ ኣስላማይ። ከምኡ እውን ዝተፈላለየ ቋንቋታት ንዛረብ። ሓደ ኣብ መታሕት ይነብር እቲ ካልእ ከኣ ኣብ ከብሳ። ኮታ እቲ ናይ ብዙሕነት ዝርዝር ይቕጽል። ናይዚ ኩሉ ናይ መንነት ጸጋ ተጠቀምቲ ክንከውን ከኣ ቅድሚ ኩሉ ብሓሳብን ግብርን ኤርትራውያን ክንከውን ይግበኣና። ስለዚ ኣብዞም ኣብ ትሕቲ ኤርትራዊ ጽላል ክጽልሉ ዝግበኦም ፍልልያት ተመስሪትና ዘየራኽቡ መንደቓት ዘይኮና ክንሃንጽ ዝግበኣና፡ ኣብቲ ሓደ ዝገብረና ኤርትራውነት ጸኒዕና ኢና መራኸቢ ድንድል ክንሃንጽ ዝግበኣና። ነቲ ብንኡስ ደረጃ ዝፈላልየና ብዙሕነት ኣወጊድና በይንና ኤርትራዊ ክንከውን ንሃልከሉ ምኽንያት የብልናን። ብኣንጻሩ ነቲ መራኸቢ ድንድል ብዘይሃሲ ኣገባብ ደረቱ ሓልዩ ከም ዝህሉ ኢና ክንገብሮ ዝግበኣና።
ሓደ ኤርትራዊ ዛዕባ ኤርትራዊ ስለ ዝኾነ፡ ብኤርትራውያን እዩ ክተሓዝ ዝግበኦ። ነስተውዕል ኤርትራዊ ክርስትያን ብሃገራዊ ዛዕባ ክዛረብ እንከሎ ካብ ዘይኤርትራውያን ክርስትያን ኤርትራውያን ኣስላም እዮም ዝቐርብዎ። ጉዳይ ኤርትራውያን ኣስላም እውን በዚ እዩ ክተሓዝ ዝግበኦ። ብርኢቶና “ማይን ሑጻን መታርፍቲ” ዝብል ምስላ ዘይርዳእ ኤርትራዊ ኣካል ኣሎ ኣይንብልን። ሓሓሊፉ ከም ዝረአ፡ ሓድሓደ ዘይኤርትራውያን ነቲ ቀዳሞት ወለድና ኮነ፡ ናይ ነጻነት ተቓለስትና ንእምነት ብሃገራውነት እንዳቓነዩ ዝኸፈልዎ መስዋእትነት ብምዝንጋዕ ዝያዳ ተሓለቕቲ መሲሎም ክቐርቡ ዘካይድዎ ዘይቅዱስ ፈተነ፡ ከሎ ጌና ኩልና ኤርትራውያን ብሓባር ክንገንሖ ዝግበኣና እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ብተግባር ኣንጻር ኩሉ እምነታት፡ መራሕቱን ትካላቱን እዩ። ነዚ ንምብራህ ናይ ዝተኣስሩን ካብ ሓላፍነቶም ዝተወገዱን መራሕቲ ኩሎም እምነታት፡ ዝተዓጽወን ዝተራስየን ትካላት ኩሎም እምነታትን ዝተጋህሰ መሰላትን ምዝርዛር ዘድልየና ኣይኮነን። ምኽንያቱ ናይ ኩልና ኤርትራውያን ኣመንቲ ማዕጾ ዝኳሕኮሐን ኣብ እንግደዓ ኩልና ዘሎ ዕዳን ስለ ዝኾነ። እቲ ሓቂ እዚ ክነሱ፡ ጉጅለ ህግደፍ ንእምነት ዝህቦ ክብሪ ዘየለ ምዃኑ እንዳተፈለጠ፡ ናይ ሓደ እምነት ዝያዳ ደጋፊ ኣምሲልካ ምቕራቡ ገበኑ ከተቕልለሉ ከም ምፍታን እዩ ዝውሰድ። እዚ እውን ኣብ ሕድሕድ ዘሰጋግር ድንድል ምስራሕ ዘይኮነ ዘየራኽብ መንደቕ ከም ምንዳቕ ዝውሰድ እዩ። ደሓር ከኣ ነቲ ህግደፍ ናይ ኩሉ ወጻዒ ምዃኑ ኣሚኑ ብሓባር ክቃለሶ ዝግበኦ ዓቕሚ ምድኻምን ከፋፊልካ ናይ ምግዛእ ሕልሚ ህግዲፍ ዘተባብዕን እዩ። ስለዚ ዝያዳ ጠመተና ካብ ኣብቲ ዝፈላሊ ኣብቲ ዘሰማምዕ ምትኳር ክኸውን ይግበኦ።


text:
እንግሊዝ ልዕሊ 300 ሚልዮን ዶላር (ካብ ኣፍሪቃ እቲ ዝገዘፈ ስግር ባሕሪ ሓገዝ እንግሊዝ’ዩ) ኣብ ዓመት ንኢትዮጵያ ከምትልግስ ገሊፆም ኣምባሳደር ብርሃኑ። ክልቲኤን ሃገራት ሓቢረን ዝሰርሓሉ መቃናት ንግዲን ኢንቨስትመንትን፣ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ድማ ዕቀባ ሰላምን ፀጥታን’ዮም።
“እንግሊዝን ኢትዮጵያን ኣብ ዞባና ሰላምን ህድኣትን ኣብ ምርግጋፅ ሓቢረን ይሰርሓ ከምዘለዋን እዚ ይኸውን ዘሎ ድማ ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪቃ ዋልታ-ሰላም ኮይና ስለዘላን ብተኸታታሊ ብምኽንያት ዝወሰደቶም ስጉምታት ብመንግስቲ እንግሊዝ እምነት ዘሕደረት ሃገር ክትኮን ሓጊዙ’ዩ” ኢሎም ኣምባሳደር ብርሃኑ።
ብዛዕባ DFID – PBS፣ መንግስቲ እንግሊዝ ምትዕርራይ ቅድሚ ምትግባሩ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተዘራሪቡ’ዶ? ኢልናዮም ‘ኩሉ-ሻዕ ምምኽኻር ኣሎ።ንዘራረብ’ ኢሎም።
ጉዳይ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ፅጌ ንምክትታል ናብ ኢትዮጵያ ንክኣትው ቪዛ ንዝሓተቱ ኣባል ፓርላማ እንግሊዝ ድማ ኣብ መስርሕ ፍርዲን ፍትሒን ጣልቃ ምእታው ንዴሞክራሲያዊ ስርዓት ዝፃባእ’ዩ ኢሎም እቶም ኣምባሳደር።


text:
ቅድሚ ኣስታት ክልተ ዓመትን ፈረቃን፣ሕላፍ ፍርቂ ለይቲ ናብ መንበሪኡ መፂኦም ዘረፋ ንክፍፅሙ ካብ ሞንጎ ዝፈተኑ ነቲ ሓደ ቀቲልካ ተባሂሉ ብቤት ፍርዲ ፑንትላንድ ተደጋጋሚ ናይ ሞት መቅፃዕቲ ዝተበየኖ ኢትዮዽያዊ ኣስመሮም ሃይለስላሴ ተፈቲሑ ምስ ቤተ-ሰቡ ተራኺቡ‘ሎ። ኣስመሮም፣ኣርባዕተ ጊዜ ምስ ሞት ተፋጢጡ ከምዘምለጠ‘ውን ንቪኦኤ ገሊፁ።
ስድራ ቤት መዋታይ፣ንሬሳ ኣስመሮም ይፅበዩ ኣብ ዝነበሩሉ ሰዓት፣ሃንደበት ናብ ዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ፑንትላንድ ሳላ ዝገበራ ፃውዒት ቴሌፎን፣ፅላሎት ሞት ክቅንጠጥ ከምዝካኣለ‘ውን ኣስመሮም ይዛረብ።
ኮኸብ ድምፃዊ ቴዲ ኣፍሮ ልዕሊ ሸውዓተ ሚእቲ ሽሕ ቅርሺ ጋር ነብሲ ከፊሉ ንክድሕን ንዝገበረሉ ፅቡቅ ነገር‘ውን ልዑል ምስጋና ኣቅሪቡ‘ሎ ኣቶ ኣስመሮም።
ንሙሉእ ቃለ-ምልልስ ምስ ኣስመሮም ሃ/ስላሰ ክተዳምፁ ኣብ የማናይ ኢድ ላዕሊ ንዘሎ ምልክት ናይ ድምፂ ጠውቁ።


text:
ጳውሎስ ሻድሻይ ኣብ ከባቢ ሮማ ኣብ እትርከብ ከተማ ኦስቲያ ዘካየድዎ ሓውጾተ ኖልውን ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምኽንያት ቅዱስ ኣቦና ዕለት 3 ሰነ 2018 ዓ.ም. ብላቲን ስርዓት ዓመታዊ በዓል ስጋሁ ወደሙ ዘእግዚእነ ኣብ ዝበዓለሉ ዕለት ኣብታ ከተማ ሓውጾተ ኖልዎን ከካይዱ ከምዝዀኑን ምእመናን ኦስቲያ ቅዱስነቶም ንምእንጋድ ይቀራረብ ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
ከተማ ኦስቲያ ብውዕውዕ ስምዒት ቅዱስ ኣቦና ንኸተእንግድ ብዓብይ ሃንቀውታ ትጽበይ
ሰንበት ዕለት 3 ሰነ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዓመታዊ በዓል ስጋሁ ወደሙ ዘእግዚእነ ምኽንያት ጳውሎስ ሻድሻይ ኣብ ከባቢ ሮማ ኣብ እትርከብ ከተማ ኦስቲያ ሓውጾተ ኖልዎ ኣካይዶምን መስዋዕተ ቅዳሴ ዘዕረግሉን ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምኽንያት ቅዱስ ኣቦና ኣብታ ከተማ ሓውጾተ ኖልዎ ከካይዱን ዓቢይ በዓል ስጋሁ ወደሙ ዘእግዚኣነ ኣብ ሰበኻ ኦስቲያ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜና ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ሓቢሮም።
ኦስቲያ ዝተሓላለኸ ማሕበራዊ ኩነት ዝረኣየላ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝንቀሳቐሱላን በዞም ናይ ገበን ጉጅለታት ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ብዙሕ ዝደመየት ከተማ ምዃና ዝፍለጥ ኰይኑ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና መደብ ሓውጾተ ኖልዎ ንሕዝብን ከተማ ኦስቲያን ብሓድሽ መንፈስ ናብ ሰናይ ግብርን ፍትሕን ሰላምን ዘነቓቕሕ ምዃኑ ድሮ ናይታ ከተማ ሕዝብን ምእመናን ብዓቢይ ሓጐስን ሓንቀውታን ቅዱስነቶም ንምእንጋድ ይቀራረብ ከምዘሎን፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ቅድስቲ ሞኒካ መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ምዕራጐም ክሳብ ቁምስና ቅድስቲ ቦናሪያ ብቕዱስ ቁርባን ኣብ ዝምራሕ መንፈሳዊ ዑደት ክሳተፉ ምዃኖም ጂሶቲ ሓቢሮም፥
ሓውጾተ ኖልዎ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኦስቲያ፡ ትእምርቲ ቅርበትን ፍቕርን እዩ
ኣብ ኦስቲያ ናይ ቅድስቲ ሞኒካ ቁምስና ቆሞስ የኔታ ጆቫኒ ፋልቦ ይብሉ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኦስቲያ ንኦስቲያ ዘለዎም ቅርበን ፍቕርን ዝምስክር እዩ፡ ብፍላይ ኣብ ኦስቲያ ነቲ ብዙሕ ግዜ ዝረአይ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝፍጽምዎ ገበን ክነየው ኣብታ ከተማ ዘሎ እወታዊ ጐድኒ ዘተባብዕ እውን ምዃኑ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎቃለ ምሕትት ገሊጾም፥ ኣብታ ቁምስና ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 9 ግንቦት 1983 ዓ.ም. ሓውጾተ ኖልዎ ኣካይዶም ኣብ ቅርዓት ናይታ ቁምስና መስዋዕተ ቅዳሴ እውን ከምዘዕረጉ ዘኪሮም፡ ብተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ክትብጻሕ ጸጋ እዩ ኢሎም።
ዓቢይ ምትእስሳር ኣብ መንጐ ቁምስና ቅድስቲ ሞኒካን ጳውሎ ሻድሻይን
ሕዝቢ ኦስቲያ ምስ ቅዱስ ኣቦና ንኽራኸቡ ዓቢይ ሃረርታ ከምዘለዎም ዘይከሓድ እዩ ይዅን ደኣ እምበር ቅዱስ ኣቦና ሓደራ ዝብልዎ ኣብቲ ዕለት 3 ሰነ ብላቲን ስርዓት ዝበዓል ዓመታዊ በዓል ስጋሁ ወደሙ ዘእግዚእነ ክትኰር ዝብል ምዃኑ ዝገለጽ ናይ ቅድስቲ ሞኒካ ሰበኻ ቆሞስ 74 ዓመት ዝዕድሜኦም የኔታ ፋልቦ ኣስዒቦም፡ ዕለት 3 ሰነ 1964 ዓ.ም. ኦስቲያን ሓውጾተ ኖልዎ ጳውሎስ ሻድሻይ ዝተዓደለት ምንባራን፡ እታ ዕለት ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ዓመታዊ በዓለ ቅዱስ ቁርባን እተብዕለሉ ዕለት እውን ምንባሩ ዘኪሮም ኣብቲ እዋን እዩ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ቅድስቲ ሞኒካ ቁምስና ሕንጸት ባሪኾም ናይ መጀመሪያ መሰረተ እምን ከምዘንበሩ እውን ዘኪሮም፡ ስለዚህ እታ ዝተሓንጸት ቁምስና ምስ ጳውሎስ ሻድሻይ ዓቢይ ምትእስሳር ዘለዋ እያ፡ ኣብታ ቤተ ክርስቲያን ቅድስቲ ሞኒካ ደጋዊ ገጽ ናይ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ቅዱስ ትእምርቲ ከምእተነበረ የመልክቱ።
ዓመታዊ በዓል ስጋሁ ወደሙ ዘእግዚኣነ ስም ቅዱስ ኣቦና ንኦስቲያን ሕዝብን ንሕዳሴ ዘተባብዕ እዩ
ብርግጽ ካብ ቀረባ እዋን ኦስቲያ ኣብ ናይ ውሽጢ ሃገር መራኸቢ ብዙሓን ማእከል ኰይና ትርከብ እዚ ኸኣ እቲ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝፍጽምዎ ዘለዉ ጸረ ሰብኣዊ ተባርን ምኽንያት ምዃኑ ኣባል ቁምስና ቅድስቲ ሞኒካ ሮዛ ሚሊታኖ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድኦ ቃለ መሕትት ሓቢረን፡ እቲ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ብፍላይ ከኣ ኣብ ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ቁርባን ብምዃኑ ብሓቂ ኦስቲያን ተቐማጦ ኦስቲያን ንለውጥን ሕዳሴ ዘነቓቕሕን ኵሉ ከከም ሓላፍነቱ ኣብ ፍትሕን ሰላምን ክተግህ ዝድርኽ ሰናይን ቅዱስን ኩነት እዩ ኢለን።
ኣብታ ቍምስና ናይ ትምህርተ ክርስቶስ መምህር ማውሮ ኮላንቱዎኒ እውን ብወገኖም ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ሓውጾተ ኖልዎ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኦስቲያን ንኦስትያን ተቐማጦ ዓቢይ ጸጋ እዩ ኩሉ ብሓድሽ መንፈስ ተለዊጡ መገዲ ሓቅን ፍትህን ሰላምን ከበግስ ዝድርኽ እዩ ኢሎም።


text:
ፕሬዝዳንት ሱዳን ኦማር ኣል-በሽርን ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ሳላቫ ኪርን ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ማዕልታት ውጥረት ዝዓሰሎ ዝርርብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስምምዕ ተፈራሪሞም ኣለው።
ናይ ክልቲአን ዶባት ካብ ወታደራዊ ምንቅስቓስ ነፃ ምግባር ዝብል ንኽልቲአን ጎረባብቲ ሃገራት ከሰሓሕበን ዝፀንሐ ቀንዲ ነጥቢ እዩ።ሕዚ ክልቲአን ሃገራት ወታደረን ካብ ዶበን 10 ኪሊ ሜትር ከርሕቓ ቃል ኣትየን ኣለዋ።
ኣብ ጉዳያት ኢኮኖሚን ኣብ ሕድ ሕድ ሃገራት ብዛዕባ ዘለው ዜጋታተን’ውን ተሰማሚዐን ኣለዋ።
ብመሰረት እቲ ውዕል ክልቲኦም ወገናት ኣብ ኽፍሊት መተሓላለፊ ነዳዲ እውን ተሰማሚዕም ኣለው።ደቡብ ሱዳን ንሰሜን ሱዳን ንናይ ነዳዲ መታሓላለፊ ሻምቡቆ ክትኸፍል እያ።ምምራት ነዳዲ ክቕፅል ማለት እዩ።
ጉዳይ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነ ከባቢ ኣቢየይ ሕዚ’ውን ኣይተፈትሐን።ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ስምምዕ ንዘይምብፃሕ ጠንቂ ሱዳን እያ ይብሉ።ከምዚ ብምባል ‘’መንግስተይን ኣነ ባዕለይን ጉዳይ ኣብየይ ብዝምልከት ብናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣደራደርቲ ዝቐረበ መፍትሒ ሓሳብ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐብልናዮ ኢና።ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ሓው በሽርን መንግስቶምን ነቲ ዝቐረብ ሓሳብ ምሉእ ብምሉእ ነፂጎምዎ ኣለው።’’
ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣደራዳሪ ታቦ እምቤኪ ክልቲአን ሃገራት ንቶም ዘይተፈትሑ ጉዳያት ክፈትሕኦ እሙንቱኦም ምዃኑ ገሊፆም።
ቐፃሊ ዝርርብ ከድሊ እዩ ኢሎም ኣባል ልኡኽ ሱዳን ኣምባሳደር በድረዲን ኣብደላ እንተኾነ ግን ክልቲአን ሃገራት ንኽራኸባ ግዜ ክወስድ እዩ ኢሎም።


text:
ፈይስ ቡክ ነዚ ኣብ ዘፍለጠሉ: ምህላይ ወይድማ ምድምሳስ እዞም ትሕዝቶ ጽልኢ ዘለዎም ጽሑፋት: ምስ ምምያ ማለት Censorship ኮይኑ ከምዝስምዖ ጠቒሱ: ይኹንምበር ነዚ ብዝምልከት ኣዕጋቢ ምላሽ ንምሃብ ኣብ ምስራሕ ከምዝርከብ ገሊጹ።
ፈይስ ቡክ ጽልኢ ዘለዎም ጽሑፋት ኢሉ ዝገልጾም: ካብ ዓሌታዊ ትሕዝቶ: ጾታዊ ኣረኣእያን ካልኦት መሰላትን ተበጊሶም: ኣብ ልዕሊ ውልቀሰባት መጥቃዕቲ ዘካይዱ ምዃኖም ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
ነዚ ኣብ ምትግባር ድማ: ዝበዝሕ ግዜ ኣብቶም ኣስታት ክልተ ቢልዮን ዝበጽሑ ተጠቀምቲ ፈይስቡክ ዘቕርብዎ ጥርዓት ምርኩስ ከምዝገብር ኣፍሊጡ። ኣባላቱ ድማ ነቲ ጥርዓን ምርኩስ ብምግባር ነቲ ዝቐረበ ልጣፍ ከምዝምርምርዎን: ኣድላይ ኮይኑ ኣብ ዝተረኽበሉ ድማ ከምዝኣልይዎን ገሊጹ።
ብመሰረት ሓበሬታ ፈይስቡክ: ዛጊት 4,500 ኣባላቱ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ከምዝነጥፉ ብምግላጽ ተወሳኺ 3,000 ሰራሕተኛታት ኣብ ዝቕጽል ዓመት ክቖጽር ምዃኑን ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ካብ 600 ንላዕሊ ኣባላተይ ተኣሲሮምኒ፣ኣበይ ከምዝኣተው ዘይፍለጡን ዝተቐትሉን ኣለው፣ጥርዓነይ እውን ንቦርድ መረፃ ኣቕሪበ ኣለኩ ኢሉ።
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብዛዕባ እቲ ምርጫ ዘስምዕዎ መደረ እውን ኣይቕበሎን ኢሉ’ሎ።
ሓምሻይ ሃገራዊ ምርጫ ካብ ዝካየድ ንኻልኣይ ግዜ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃበ መድረክ ድሕሪ እቲ ምርጫ ብዝብኣሰ ቀፂሉ ዝበሎ ናይ ኣባላቱ ምእሳርን ምንክልባትን ይዝርዝር።
‘’ክሳብ ትማሊ ልዕሊ 600 ዝርዝር ስም ሒዝና ኣለና’’ ዝበሉ ናይ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፌደራላዊ ሓድነት መድረኽ ምኽትል ኣቦ መንበር ዶ/ር መረራ ጉዲና ኣስዒቦም ‘’ኣበይ ከምዝኣተው ዘይፈለጡ፤ዝተውቕዑ፤ዝነትዑ፤ብጥይት ዝተውቕዑ፣ክልተ እውን ተቐቲሎም ኣለው፤ኩሉ ብዝርዝር ሒዝናዮ ኣለና’’ኢሎም።
ተፈፂሙ ዝበልዎ ንቦርድ ምርጫ ብደብዳቤ ከምዘፍልጡ እውን ወሲኾም ገሊፆም።ወኪልና ካብ ቦርድ ምርጫ መልሲ ንምርካብ ዝገበሮ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሰላኝ ብዛዕባ እቲ ምርጫ ዝሃብዎ ናይ ዓወት መደረ መድረኽ ከምዘይቕበሎ ብምግላፅ የግዳስ ድምፂ ህዝቢ ብሓይሊ ዝተመንዝዐሉ እዩ ኢሎም።
መድረክ ናይ ህዝቢ ድምፂ ተሰሪቑ እናሃለወ ኣይድቅስን እይ፤ሕጋውን ሰላማዊን ቓልስና ኣፅኒዕና ክንቕፅለሉ ኢና ኢሎም ዶ/ር መረራ ጉዲና።


text:
ኣብ ሶሪያ ንዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመታት ብሰንኪ ዝተኻየደ ኲናት ሓድ ሕድ ብዙሓት ኣደዳ ስደት ኮይኖም።ኣብቲ ኲናት ይሳተፉ ዘለው ወገናት ወይ ንሰሜናዊ ምብራቕ እታ ሃገር ብዝተቖፃፀረ ዳዒሽ ዝርከቡ ሰባት ግዳያት መጥቓዕቲ ኮይኖም።ዳዒሽ ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ትሕዝቶታቱ ይስእን እንተሎ’ኳ ካብ መንበሪኦም ዝሃደሙ ሰባት ክምለሱ እንተኾይኖም ግን ርግፀኛታት ኣይኮኑን።ኣብ ሊባኖስ ብስደተ እንተነብር ሶሪያዊት ከምዚ ትብል።
“ኩነታት ፀጥታ እንተድኣ ዘይተመሓይሹ ኣይንምለስን።ኣበይ ክንነብር?ኣበይ ክንበልዕን ክንሰትን?ኣባይቶም ዝስኣኑ ክሰርሑ ወይ ስድራ ክምስርቱ ኣይክእሉን እዮም።እንታይ ክሰርሑ እዮም ዝምለሱ?”
መብዛሕቲኦም ስደተኛታት ኣብ ሳልሳይ ሃገር መንበሪ ፍቓድ ክሳብ ዝረኽቡ ብሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተሰርሑ ናይ ድንኳን ከተማታት ይነብሩ።10 ሚሊዮን ህዝቢ ዘለዋ ጆርዳን ንኣስታት 700 ሽሕ ስደተኛታት ኣዕቑባ ትርከብ።ገሊኦም ግዳያት መስቀይትን መግሃስትን እዮም።ሓደ ንሰብ-ሙያ ሕጊ ዝሓቖፈ ዓለምለኸ ትካል ኣብ ጆርዳን ኣዚዮም ንሓደጋ ዝተቓልዑ 50 ስደተኛታት ኣብ ምሕጋዝ ይርከቡ። እዚ ሪድ ስሚዝ ረፊጂ ፕሮቴክሽን ፕሮጀክት ኣብ ዝተባህለ ንስደተኛታት ዝሕለቕ ትካል ትሰርሕ ጀይን ፊለሚንግ ከምዚ ትብል።
“ንተጠቀምቲ ዝዛረቦም ነገር ንርእስኹም ክሳብ ትኽእሉ ክንሕግዘኩም ኢና፤ብእግርኹም ደው ኢልኩም ንርእስኹም ክሳብ ትሕግዙ ኣለናልኩም ኢና ንብሎም።10 ዓመታት ክወስድ ይኽል፣20 ዓመታት ወይ ዕድመ ልክዕ እውን ክወስድ ይኽእል ግን ንምሕጋዝ ቅሩባት ኢና።”
ናብራ ስደተኛታት ካብ ህዝብን ናይ ውልቂ ለገስትን ኣብ ዝርከብ ሓገዝ ዝተመስረተ እዩ።በዝሖም ብዝወሰኸ ቁፅሪ ድማ ንዕኦም ንምሕጋዝ ገንዘብ እናውሓደ ይመፅእ።ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ተወሳኺ ሓገዝ ናብ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ተደጋጋሚ ፃውዒት ኣቕሪቡ እዩ።ዜጋታት ኣመንቲ እስልምና ዝኾና ሃገራት ንፕሮግራም ስደተኛታት ክሕግዙ ንምሕታት ዘኽእሎ ካብ መራሕቲ ኣምነቲ እስልምና ብርክት ዝበላ ሃገራት ፍቓድ ረኺቡ’ሎ።
ገለ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾና ሃገራት ንስደተኛታት ክሕግዛ ዘኽአለን ከምዝኾነ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ሓላፊ ህዝባዊ ሓበሬታ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት መሓመድ ኣቡ ኣሳከር ይገልፁ።እቲ ዝርከብ ሓገዝ ብምሉኡን ብቐጥታን ናብቲ ናይቲ ትካል ፕሮግራም ከምዝኸይድ ወሲኾም ይገልፁ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
መንግስቲ ጅቡቲ፣ ገና ሒዝዎም ዘሎ 19 ምሩዃት ኵናት ኤርትራ ንኽለቖም ጻዕርታት ይቕጽል ኣሎ
Radio Erena: April 17, 2014
መንግስቲ ጅቡቲ ኣብ ቀይዲ ዘጽንሖም 267 ኤርትራውያን ናብ UNHCR ከረክቦም እንከሎ፣ ኣብ ኵናት ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2008 ዝተማረኹ 19 ኤርትራውያን ግና ከምዘይለቐቖም ተገሊጹ።
እቶም ብቅድሚ ትማሊ ናብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተረከቡ ኤርትራውያን፣ ብሙሉኦም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኮይኖም፣ ዶባ እናሰገሩ ዑቕባ ዝሓተቱ’ዮም።
እቶም መንግስቲ ጅቡቲ ኣትሪፍዎም ዘሎ 19 ኤርትራውያን ግና፣ መንግስቲ ኤርትራ ሒዝዎም ዘሎ ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ክሳብ ዘይፈትሐ ክትሓዙ ምዃኖም’ዩ መንግስቲ እታ ሃገር ዝጠቕስ።
ፕረዚደንታት ጅቡትን ኣመሪካን ኣብ ጉዳይ ጸጥታ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክዝትዩ’ዮም
Radio Erena: April 17, 2014
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ኣመሪካ ባራክ ኦባማ ክዝቲ ምዃኑ ተገሊጹ።
ፕረዚደንት ገለ፣ ድሕሪ ክልተ ሰሙን ምስ ፕረዚደንት ባራካ ኦባማ ክራኸብ መደብ ተታሒዙ ከምዘሎ ዘረጋገጸ ቤተመንግስቲ ዋይት ሃውስ፣ ኣውራ ዝዝተተሎም ነጥብታት ድማ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ኣብ ሶማልን ቀይሕ ባሕርን ዘሎ ኩነታት ከምዘተኩር ኣፊንቱ።
ኣብ 5 ግንቦት ዝካየድ ዘተ ፕረዚደንታት ጅቡትን ኣመሪካን፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት ኣብ ምምካት ሽበራን ካልእ ጸጥታዊ ኩነታት ቀይሕ ባሕርን ዘለወን ኣበርክቶ’ውን ክልዓለ ትጽቢት ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተኻየደ መጥቃዕቲ ትሽዓተ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: April 17, 2014
ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ፣ ዞባ ቤንሻንጉል ጉምዝ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ህዝቢ እተመላለስ ኣውቶቡስ ብዝኸፈትዎ ቶዅሲ ትሽዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ተገሊጹ።
ኣፈኛ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ሬድዋን ሑሰን ብዛዕባ’ዚ ፍጻሜ ኣመልኪቱ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ መሰረት፣ እቲ ብ15 ለካቲት ኣብ ምዕራባዊ ኢትዮጵያ ዝተፈጸም መጥቃዕቲ መን ከምዝፈጸሞ ዛጊት ክንጸር ኣይከኣለን።
ዕላማ ናይቲ 28 ተጓዓዝቲ ጽዒና ናብ ከባቢ’ቲ ኢትዮጵያ እትንሃጾ ዘላ ዲጋ እተምርሕ ዝነበረት ኣውቶቡስ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ዛጊት ክፈልጥ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝዓጠቑ ተቓወምቲ ቤንሻንጉል ዝፈጸምዎ ክኸውን ከምዝክእል’ዩ ዝንግረ።
ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ወዶም ንፕረዚደንት ወ.ሉ. ቤተክርስትያን ኤርትራ ዝርከብዎም ሓሙሽተ ኣመንቲ ክርስትና ኣብ ቀይዲ የእትዮም
Radio Erena: April 16, 2014
ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ወዶም ንፕረዚደንት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ቀሺ ዮሴፍ ኣርኣያ ዝርከቦም ሓሙሽተ ኣመንቲ ክርስትና ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
እቶም ጴጥሮስ ቀሺ ዮሴፍ፣ ኤርምያስ ሓድጉን ኣሮን ምሕረቱን ዝተባህሉ ዝርከብዎም ሓሙሽተ መንእሰያት ኣመንቲ ክርስትናን ወንጌላውያንን፣ ብሮቡዕ 26 መጋቢት ብኣባላት ጸጥታ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከምዝተወስዱ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ሃለዋቶም ክፍለጥ ከምዘይክኣለ'ውን ሓቢሮም።
ኣብ ከረን ከባቢ ቃጼታይ ዝርከብ መቓውር ክፈሓርን ኣስከሬኑ ድማ ስድራቤታቶም ከልዕልዎን ትእዛዝ ተመሓላሊፉ
Radio Erena: April 16, 2014
ኣብ ከረን፣ ከባቢ ቃጼታይ ልዕሊ እንዳማርያም ቤተ ክርስትያን ኣብ ዝርከብ ናይ ቀደም መቓብር ክፈሓርን ኣስኬሬኑ ድማ ስድራቤታቶም ከልዕልዎ ከምዝተነግሮምን ሓያሎ ስድራቤታት ናብ ሬድዮ ኤረና ብምድዋል ብምረት ገሊጾም።
እቲ ብመንገዲ ምምሕዳር ከረን ዝተመሓላለፈ ዘዋሪ መልእኽቲ፣ ኣብቲ ናይ ነዊሕ ዓመት ዕድመ ዘለዎ መቓብር፣ ክፈሓርን ኣብኡ ዝጸንሐ ኣስክሬራን ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን ስድራቤታቶም ከልዕልዎን ዝተነግረሉ ምኽንያት፣ እቲ መሬት መንግስቲ ደልዩ ኣሎ ብዝብል ምኽንያት’ዩ።
ሓያሎ ስድራቤታት ናይ ተቓውሞ ምልክታት ከርእዩ ጀሚሮም እኳ እንተነበሩ፣ ኣስከሬን ስድራቤታቶም ከልዕሉ እንተዘይክኢሎም መንግስቲ ብግሬደራት ፍሒሩ ነቲ ኣስከረን ኣብ ሓደ ጋህሲ ክእክቦ ምዃኑ’ውን ኣጠንቒቑ።


text:
ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ዘመናት ዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብሰንሰለት ሓደ ነቲ ሓደ ስዒቦም፡ከምዝገዝ’ኡ ፍሉጥ’ዩ።ብፍላይ መግዛእቲ ቱርኪ፣መግዛእቲ ጥልያን፣መግዛእቲ እንግሊዝ ኮነ መግዛእቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣዚዮም ፍሉጣትን ልሉያትን እዮም።ነዞም ገዛእቲ ስርዓታት ንምቡንቛስን ነቲ ዝተከልዎ መንደዓት ንምእላይን መድረኽ ዝጠልቦ መኸተን እምቢታን ከምዝተር’ኣየ ዝተፈላለዩ መረዳእታት ይሕብሩ እዮም።
ነፍሲወኸፎም መግዛእታትን ገዛእቲ ስርዓታት ነናይ ባዕሎም ኣሰርን ታሪኽን ሓዲጎም ሓሊፎም እዮም።”መግዛእቲ ቱርኺ’ዩ!” ዝብል ዘረባ ወትሩ፡ሓደ ንሓደ መሪርን ንሕስያ ዘይብሉ ኣተሓሕዛን ገይሩ ንዝሕዘካ ሰብ ወይ ትካል፡ ኣብ ሕብረተሰብ ተዛረብቲ ትግርኛ ብፍላይ ዚውቱር ኣበባህላ እዩ።በዚ ኸኣ መግዛእቲ ቱርኺ እምብዛ መሪር ከም ሓሞት ሓርማዝ ምንባሩ የዘካኽረካ’ዩ።
መግዛእቲ ጣልያን ዓሌታዊ ኣፈላላይ ዝሕምረቱ፡ጎደና ስጋብ ምፍላይን ማህደረ ትምህርቲ ስጋብ 4ይ ክፍሊ ጥራይ ምፍቓድን ወዘተን ብምግባር ዝልለ ናጽነትን ሑርያን ዘይህብ መግዛእቲ ኮይኑ ሓሊፉ እዩ።መግዛእቲ ጥልያን ሓያል ድርዕቶን ጸዋግ እዋን ምንባሩ ብብዙሓት ይዝንቶ’ዩ።ናይ እንግሊዝ መግዛእቲ ምስናይ ገለ ገለ እወንታዊ ሸነኻቱ ከም እኒ ናጻ ፕረስ ምትእትታውን ፖለቲካዊ ዉድባት ምፍቓድን ዝርከቦም፡ፈላሊካ ግዛእ ዝዕላመቱ ግናይ መግዛእቲ ምንባሩ ተመዝጊቡ ሰፊሩ ኣሎ።እንግሊዝ ከም ሓደ ጸይቕን ኣብ ሞንጎ ሕዝብታት ኣፈላላላይ ንምፍጣር ከይደቀሰ ዝሓድር ተባሂሉ፡ብርቱዕ ከርሀ ዝሓደሮ መግዛእታዊ ሓይሊ ተባሂሉ ይግለጽ’ዩ።
ኣብ ግዜ ፈደረሽን ኮነ ኣብ ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ ብስርዓት ኃይለስላሴን ደርግን ጭካነን ኣረሜናዊ ተግባራትን ዝመለለይ’ኡ ሕድግለነ ዘይብሉ ሃዋሁን ግዜን ምንባሩ ዝግለጽን ዝፍለጥን ምንባሩ ኣብዝሓ ዝዝኽሮ ኩነት’ዩ።ነቲ ገለ ገለ ጽቡቕን ጽቡቕ ዝመስልን ግና ኩነታትን ሃዋሁን እቲ ወቕቲ ፈቒድዎ ዝተገብረ ተባሂሉ ዝግለጽ ዝነበረ ሸነካት ብካልእ ኩርናዕ ዝጥመትን ዝትንተንን ባህሪያት ዝሓዘ ከምዝነበረ ይእመነሉ’ዩ።
በዚ’ዩ ከኣ ከቢድ መስዋእትን ጽንዓትን ተከፊልዎ፡እቲ ኣብ መሬታዊ ናጽነት ዘኽተመ 30 ዓመት ዝወስድ ብረታዊ ቃልሲ ክካየድ ዝደረኸ ቕያ ጅግንነትን ታሪካዊ ፍጻሜታትን ስርዓት ደርጊ ኣሊዩ መዕለቢ ክረኽብ ዝከ’ኣለ።
ኣብዚ ሕጅ እዋን ምስ ዘሎ ሓፈሻዊ ኩነታትን ሃዋሁ ምሕደራን ተራእዩ፣ ካብቲ ዝሓለፈ መግዛእታት ብ100 ዕጽፊ ብመንጽር ምንጽጻርን ብሚዛን ዓይኒ ብዙሓት ዝረ’ኣይን ዝጥመትን ዘሎ መግዛእቲ “ትግርኛ ተዛራቢ ደርጊ!” ስጋብ ምባል ተበጺሑ ዘሎ መዳርግቲ ኣልቦ ስርዓት ጭቆናን ዓፈናን ህግደፍ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት፡ኣብ መዋእሉ ርእይዎን ሰሚዒዎን ዘይፈልጥ መግዛእቲ ገጢምዎ ኣሎ።እዚ ልዕሊ መግዛእቲ ቱርኪ ዝኮነ መግዛእቲ፡ብዓይነቱን ብምረቱን፡ ከም እሾኽ ኣስሔት ኣዚዩ ኣሻኽ፣ክንዮ ሓሞት ሓርማዝ እምብዛ ዝመረረ።ፍጹም ንጸላ’ኢካ ዘይትምነዮ ሓሳረ-መኸራ መግዛእቲ ህግደፍ ደም እናሻዕ እናንብዖ ይነብር ምህላው ዑፍ ትምስኽሮ ሓቂ እዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፡ደርጊ ከም መነጸር ጭካነን ኣረሜናዊ ተግባራትን ዝረ’ኣየሉ ዝነበረ ግዜ ኣብቒዑ ኣሎ።እቲ ምንታይ፡ኣብዚ ግዜ ዘሎ ገዛኢ ጉጅለ ብኹሉ መልኽዓቱን ባህሪ’ኡን እኩብ ድምር ኹሎም ጨቖንቲ፡ራሰይቲ፡ቐተልትን ቐዘፍትን ርእሲ ኩሉ ሕድግለነ ዘይብሉ ኣረሜናዊ ስርዓት ሙዃኑ ብቓልን ብግብርን ኣረጋጊጹ ምህላዉ ኹሉ ዝምስኽሮ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ፡ናጽነት ኤርትራ ካብ ዝገሃድ ንነጀው፡ዝተ’ኣወጀ “ወፍሪ ባርነት” ዝኮነ ኣገልግሎትን ኽተትን ብዙሕ ክስተታት ተፈጢሮም እዮም።ሓደ ካብቶም እልቢ ዘይብሎም ኽስተታት፡ንዘይ’ኣመንካሉ ወፍሪ ባርነት ምክናብ’ዩ።ነዚ ንምርግጋጽ ኸኣ ምኩብላልን ስግረ-ዶብ ምግባርን ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ከምዘሎ ማንም ዘይኽሕዶ ተግባራት’ዩ።
ኣብ መስርሕ ወትሃደራዊ ጉዕዞ እናሃለካ ምህዳም ዳርጋ ሕምብርተ-ትርኢት ካብ ዝከውን 20 ዓመት ኣቑጺሩ ኣሎ።ብፍላይ ከኣ ድሕሪ ኩነታት ኤርትሮ-ኢትዮጵያ ዝውቱር ፍጻሜ ከም ዝኮነ ዝሰሓት ጉዳይ ኣይኮነን።እዚ ካብ ተራ መካይን፣ ካብ ዓበይቲ መካይንን በጣሓትን ዝግበር ህድማ እናዓመረ ካብ ዝከይድ ልዕሊ 10 ዓመት ገይሩ ከምዘሎ ብዙሓት ይሰማምዕሉ እዮም።
ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኮነ ገጠራት ሓሓሊፉ ካብ መካይን ሃዲምካ ምምላጥ፡ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ይስስን ምህላዉ ርዱእ ነገር’ዩ።ኣብ ከተማ ኣስመራ ኸኣ ፍሉይ ተርእዮ ኮይኑ ምህላዉ ፍሉጥ ነገር እዩ።ኣብ ከባቢ እስታዲየም-ሰባር ጎማ፡ባር ትብለጽን ከባቢ ኣባሻውን ከኣ ፍሉያት ቦታታት መህደሚ ኮይነን ጸኒሐንን ኣለዋን።
እዘን ዝተጠቅሳ ቦታታት ንከምዚ ተግባራት ክፍጸም፡ ፍሉይ ዝገብረን ምኽንያታት ከም ዘለወን ዝገልጹ መንእሰያት ብዙሓት እዮም።እዚ ብዕለት 3 ሚያዝያ 2016 ዝተገብረ መስርሕ ምህዳም ተኮነ ኣብዘን ቦታታት ከምዝተፈጸመ ናይ ዓይኒ ምስኽራት ይገልጹ እዮም።
እቲ ፍጻሜ ኣብ መጥወይ ቦታ ከባቢ ሰባር ጎማ ከምዝጀመረ ዝሕብሩ ተዓዘብቲ፣ኣብ ባር ትብለጽ ቀጺሉ፣ኣብ ከብቢ ማይ ኣባሻውል ሃዲሙ ከምልጥ ብመኪና ተገጭዩ ግዳይ ሓደጋ ዝኮነ መንእሰይ፡ነቲ ናህሪ መስርሕ ህድማን ዕግርግርን ነዳዲ ከምዝወሰኸሉ ይሕበር’ዩ።
እቲ ክስተት ሓደጋን ግዳይ ሞትን ዝኮነ ቦታ ወትሩ ዕሙር ዕዳጋን ማእከል መተሓላልፊ ጎደና ተኮነ’ዃ ዕለተ-ሰንበት ብምንባሩ ህዝቢ ከምድላዩ ከይተሓባበር ናይ ባዕሉ ግደ ከምዝተጻወተ መዘራረቢ ዛዕባ ነበርቲ ከተማ ኣስመራ ኮይኑ ቐኒዩ’ዩ ኣሎ።
እቲ ሃንደበታዊ ኣረሜናዊ ፍጻሜ ንብዙሓት ዘሰንበደን እዚ ስርዓት ማዕረ ክንደይ ርህራሄን ምሕረትን ዘይብሉ ሙዃኑ ደጊሙ ደጋጊሙ ዘመስኸረ፡ ኮይኑ ከምዘሎ እምንቶ ኣብ ዉሽጥን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ’ዩ።
ሚኒስተር ዜና ኮይኑ ዝዓይይ ዘሎ፡ ኣቶ የማነ ገበርመስቀል፡ኣብ ቲዊተር ዝገለጾ ንዝርዝር ሓቅን ኩነታት እቲ ኣረሜናዊ ተግባር ዘይገልጽ፡ካብ ትምሕትም ገለ ምምዝባዕ ንምፍጣር ዝዓለመ ምዃኑ፡ ኣብ ኣስመራ ክዕለል ዝወዓለ ጉዳይ’ዩ።ድሕሪ ሓጺር መደናገሪ ሓበሬታ ኣቶ የማነ ምሃቡ፡ሎሚ ሓካይምን ሰራሕተኛታት ሆስፒታልን ሓውሲ ሮፍታ ረኪቦም ከምዝወዓሉ ቕርበት ዘለዎም ተዓዘብቲ ይዛረቡ ኣለዉ።
ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ቑጽጽር ዝቐነዩ ሓካይምን ሰራሕተኛታትን ዳርጋ ሰሙን ሙሉእ ኣብ ስግ’ኣትን ክትትልን ከምዝቀነዩ፣ንማንም ሓበሬታ ከይልሑኹ ትእዛዝ ወሪድዎም ብምህላዉ፣ምስ ቤተሰቦም ከይተረፈ ርኽባት፡ ካብ ምግባር ተዓቂቦም ምንባሮም፡ኣብ ክፍሊ ሕክምና ዝሰርሑ ኣባላት ገሊጾም ኣለዉ።
ካብቶም ዝሃደሙ ዝተትሓዙ ከምዘለዉ፣ነቶም ዝተረፉ ሃዲሞም ዘለዉ ንምትሓዝ ኣባላት ጸጥታ ተዋፊሮም ከም ዘለው ክፍለጥ ተካኢሉ ኣሎ።
ኣቶ የማነ ገብረመስቐል፡ክልተ ሰባት በቲ ዘጋጠመ ኩነታት ከምዝሞቱን 11 ሰባት ኸኣ ግዳይ መቁሰልቲ ከምዝኮኑ ተሓበረ፡እዚ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ከምዘይገልጾ ገለ ናይ ዓይኒ መሰካኽርን ሓካይምን ብትሪ ነጺጎሞ ኣለዉ።
ኣባላት ጸጥታ፡ ገለ ገለ ስሙያት ሰባት ከም ስነ ጥበባውያን ተሓበርቲ ‘ቲ ስርዓት፡ነቲ ዘጋጠመ ኩነታት ኣና’ኣኢሶም ክዛረቡን ዝተጋነነ ሓበሬታን ይጋዋሕ ምህላዉ ክዛረቡን ክሰብኩን ይረኣዩ ብምህላዎም፡ምስ ዘረባ ኣቶ የማነ ተዛሚዱ ክረ’ኣይ ከሎ፡ሓደ ዝተውሃሃደ ወፍሪ ምዝንባዕን ምንእኣስን ብዕቱብ ይስራሓሉ ምህላዉ፡ ኣብ ትዕዝብቲ ወዲቆም ከምዘለዉ ህዝቢ ዝዕዘቦ ዘሎ ጉዳይ’ዩ።
ኣብዚ ትማሊ ሰንበት ዘጋጠመ ንማንም ዘሰንበደን ዘቆጠዐን ኢሰብ’ኣዊ ተግባራት፡ትእዛዝ ላዕለዎት ሓለፍትን ሕላገት ባህሪ ስርዓት ህግደፍን ከም ምዃኑ መጠን ዝኮነ ሰብ ዝስሕቶ ኣይኮነን።ካብ ዝነ’ኣሰ ስጋብ ዝዓበየ ኣዚዩ ሓዚኑ፡ይሕርን ብምህላዉ፡ ከተማ ኣስመራ ኣብ ከቢድ ስውር ሓለዋ ተጸሚዳ ምህላዋ ክፍለጥ ተካ’ኢሉ ኣሎ።
ኣዴታት ኤርትራ ከኣ፡ “ከም ሓራስ ኣድጊ” ንደቀን ብዘለወን ፍቕርን ናፍቖትን መዓንጠዐን ሕርር ኩምትር ኢሉ ከምዘሎ ጉሁድ’ዩ።እዚ ከኣ ደግሲ ከም ቑጤዐ ነብሪ ደጊስወን፡ነዚ ፍጹም ሕድግለነ ኣልቦ ስርዓት፡ንመርድእ እቶም ተቐቲሎም ስጋብ ሕጂ ስሩዕ መርድእ ዘይተገብረሎም ግዳያት ኢ-ፍትሓዊ ኣረሜናዊ ተግባራት፡ መዓንጠዐን ሸጥ ኣቢለን ይጽበያ ከምዘለዋ፣እዚ ዘየደቕስ ጭካነ ዝተመልኦ ልሙድ ተርእዮ ሕነ ክፍደዮ ባህገንን ድሌተንን ከም ዝገብራ ንቡር ዕማም ኣደ’ዩ ኮይኑወን ዘሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 25 ዓመት፡ኣብ ኤርትራ ብህግደፍ ዘይተፈጸመ በደል፡ግፍዒ፡ሓሳረ-መኸራን ስቕያትን የለን።እዚ ጭው ዝበለ ባርነት መንደዓት ኮይኑ ይቕጽል ብምህላዉ፡ “ዓስቢ ርብዒ ዘመን፡መርዚ መግዛእቲ ተመን” እምብዛ ብምምራሩ፡ሕራነን ቑጠዐን ልዕሊ ንቡር ኮይኑ ብምህላዉ፡ኹሉ ደላይ ለውጢ ስምረትን ሓድነትን ኣውሒሱ፡ብሙሉእ ሓይሉ ንገስጋስ ሓርነታዊ ቓልሲ፡ ከም ኣዋፍራ ንህቢ ክወፍር ግዜ ይጠልቦ ምህላዉ፡ደወል ጻውዒት ይውድል ኣሎ።
ትእዛዝ ቶኺስካ ቕተል ስጋብ ዘሎ ሓደጋን ሞትን፡ንብዓትን ብኽያትን፡እህህታን ሓሳረ-መኸራን ምስ ህግደፍ ተሳኒዩ ከምዝከይድ ዘይኽወል ሓቂ’ዩ።ንህግደፍን ንሱ ዝተከሎ ኣተሓሳስባን ሓጊሕጋ ንምእላይ፣ይውዓል፡ይሕደር ዘይበሃሎ ሰፍ ዘይብል ህዝባን ሃገራውን ዕዳ ኣብ ዝባን ኩሉ ግዳይ’ዩ።
ስለዚ፡ኩሉና ኢደይ ኢድካ ጽባሕ እንከይበልና ሕጂ ንበል!!


text:
ኣብ ዝቕፅሉ ሰለስተ ዓመታት ኣፍሪካ ናይ ልሞዓት ሸቶታታ ንኽተዐውት ህንዲ ሓሙሽተ ቢሊዮን ዶላር ብልቓሕ ንምሃብ ቃል ኣትያ።ኢትዮጵያን ጁብትን ዝራኽብ ሓድሽ መንገዲ ባቡር ንምህናፅ’ውን ሰለስተ ሚእቲ ሚሊዮን ዶላር ከለቅሕ እየ ኢላ።
ሎማዕንቲ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ መአከቢ ኣዳራሽ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ መድረኽ ካልኣይ ጉባኤ መራሕቲ ህንድን ኣፍሪካን እንትኽፈት ነይሩ ቀዳማይ ምንስቴር ህንዲ ዶ/ር ሞን-መሃን ሲንግ ነዚ ዝተዛረቡ።
ኣፍሪካ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ቀንዲ ዋልታ ምዕባለ ከም እትኸውን’ውን እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ህንዲ ሓቢሮም።እዚ ጭቡጥ ንምግባር ድማ ህንዲ ምስ ኣፍሪካ ሓቢራ ንምስራሕ ምዳልዋ እውን ገሊፆም ኣለው።
እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ምስታ ኣህጉር ተሓባቢርካ ንምስራሕ ይጠቑሙ እዮም ዝበሉዎም ገለ ስጉምትታት ንምውሳድ ዘርዚሮም።ብምቕፃል እንትገልፁ ‘’ምስ ሕብረት ኣፍሪካን መሓውራቱን ብምምኻር ሓደስቲ ናይ መሰልጠኒ ትካላት ንምጥያሽ ሸውዓተ ሚእቲ ሚሊዮን ዶላር ክንህብ ኢና።’’ኢሎም።
ኣፍሪካ ናይ ልምዓት መሰረታት ብምዝርጋሕን ብምህናፅን ከባቢያዊ ውህደት ንምሱጛም ንዝተጀመረቶ ፃዕሪ ንምሕጋዝ እውን ሃገሮም ካብ እትወስዶም ስጉምትታት ሓደ ከም ኣብነት ከምዚ ይብሉ ’’ምስ ሕብረት ኣፍሪካ ብምምኻር ኢትዮጵያን ጁቡቲን ዘራኽብ ሓድሽ ናይ ባቡር ሃዲድ ንምዝርጋሕ ንዝግበር ፃዕሪ ንምሕጋዝ ሰለስተ ሚእቲ ሚሊዮን ዶላር ንምሃብ ቃል ምእታውና ክገልፅ ከለኹ ብታሕጛስ እዩ።’’ይብሉ።
ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ዢያንግ ፒንግ ብወገኖም መድረኽ ምትሕብባር ህንድን ኣፍሪካን ክሳብ ሕዚ ዘመዝገቦ ዓወት ብምጥቓስ ንሓዋሩ እውን እቲ ምትሕብባር ኣብ ብርክት ዝበሉ ጉዳያት ክቕፅል ከምዘለዎ ኣዘኽእኪሮም።
ፅባሕ ከምዝዛዘም ትፅቢት ዝግበረሉ እዚ ኣኼባ ፈላማይ ጉባኤኡ ዘካየደ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣብ 2008 ኣ/ፈ ኣብ ዋና ከተማ ህንዲ ደልሂ ነይሩ።


text:
ፅዋዕ ኣፍሪቃ 2015 ሎሚ’ውን ቀፂሉ ውዕሉ።ቀዲመን ዝተራኸባ ጋንታታት ኣይቮሪኮስትን ጊኒ’የ።ውፅኢት ማዕረ 1 ን 1።
ክልቲኤን ጋንታታት ኣብ ማላቡ ዘካየደኦ ግጥም ከም’ቲ ትፅቢት ዝተገብረሉ ኣይነበረን።እኻዳኣስ ጋንታ ጊኒ ዝበለፀትን ዝሓሸ ንምዕዋት ፈተነታት ዝገበረትሉ ነይሩ።ቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት’ውን ጊኒ’ያ።
ጋንታ ኣይቮሪኮስት 1 ን 0 እናተመርሐት ከላ ቁፅሪ 10 ተሰላፊኣን ንጋንታ ሮማ ጣልያን ዝስለፍን ኮኸብ ተፃዋቲኣ ጀርሚኖ ንተፃዋታይ ጋንታ ጊኒ ኣብ ቅድሚ ሞንጎኛ ስለዝወቅዖ ብቀይሕ ካርዲ ካብ ሜዳ ተባሪሩ።
እንተኾነ እታ ጋንታ ተጠናኺራ ነቲ ፀወታ ቀፂላትሉ።ክልተ ተፃወቲ’ውን ቀይራ።ለውጢ’ውን ኣመዝጊባ።ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣቁፂራ።
ያያ ቱረን ሳሙኤል ካሉን ስለዝደኸሙ ብዙሕ ንጋንተኦም ከይሓገዝዋ ተቀይሮም’ዮም።
ናይ ሎሚ ካልኣይ ፀወታ ኣብ ሞንጎ ማሊን ካሜሩንን’ዩ።ቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት ማሊ ነይራ።ዳርጋ ኣብ ኣጋ መወዳእታ’ቲ ግጥም ካሜሩን ማዕረ ይዝገበረታ ሸቶ ኣመዝጊባ።ካሜሩን 1 ማሊ 1። ካሜሩን ኣብ ግጥማት ዓለም ካብዘጋጠማ ሕስረትን ስዕረትን ተናጊፋ ዕሩይ ፀወታ ክተርእይ እያ ኢሎም ነይሮም ተንተንቲ ስፖርት።ግን ኣይኮነን።ኣብ ቀፀልቲ ግጥማት ንርኢ።
ፅባሕ ረቡዕ ኢኻቶርያል ጊኒን ቡርኪናፋሶን፡ጋቦንን ኮንጎን ካብ ቀዳማይ ምድብ ካልኣይ ፀወታ ከካይዳ’የን።


text:
ኣብ ጉዳይ ሃገር ተዓዛቢ ምዃን ነብሰ ምትላል’ዩ
- Details
- Created: Monday, 09 October 2017 11:44
- Last Updated: Monday, 09 October 2017 11:44
ሃገር ናይ ሓደ ሰብ ወይ ፖለቲካዊ ውድብ ናይ ብሕቲ ንብረት ኣይኮነትን። ሃገር ኣብ ትሕቲኣ ናይ ዝነበሩን ከም ልኡላዊት ሃገር ናይ ዘጽውዕዋ፡ ካብ ኩለ-መዳያዊ መጥቃዕቲ ተኻላኺሎም ናይ ዝዕቅብዋን ዘልምዕዋን ዜጋታትን ማሕበራዊ ክፍልታት ሓባራዊ ሃብቲ’ያ። ናታቶም መግለጺት መንነትን ክብረትን ድማ’ያ። ከም’ቲ ገዛ ዘይብሉ ሰብ ንገዛ ክራይ ገንዘቡ ጥራሕ ዘይኮነ ስምዒቱ እናኸፈለ ብስቓይ ዝነብር፡ ኣብ ጉዳዩን ጉዳይ ሃገሩን ብቐጥታን ብተዘዋዋን ዘይሳተፍ ዜጋ ወይ ሕብረተ-ሰብ ድማ፡ ኣብ ርሑቕ ስደት ከይዱ ተማሂሩ ተመራሚሩ ሊቅ ይኹን፡ ነጊዱ ይኹን ኣውፊሩ ብገንዘብ ይሃብትም ምልኣት ዘለዎ ናይ ሕልና ቅሳነት ክህልዎ


text:
ምንጪ፡ ኣልጀዚራ
ትርጕም፡- ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ዘመናዊ ብረት፡ ናይ ወተሃደራዊ መጕዓዝያ መኻይንን 4 ዊል ድራይቭ መኻይንን ዝውንን ሰራዊት ግብጺ ኣብ መደበር ሳዋ (ኤርትራ) ከምዝኣተወ፡ ወኪል ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ካብ ፍሉያት ምንጪታቱ ከምዝበጽሖ ሓቢሩ። መደበር ታዕሊም ሳዋ፡ ኣብ’ቲ ምስ ሱዳን ዝዳወብ ዞባ ጋሽ ባርካ ኢዩ ዝርከብ።
ወተሃደራዊ መራሕቲ ናይ ግብጺ፡ ዓረብ ኤሚረይትስ፡ ኤርትራ፡ ገለ ካብ ተቓወምቲ ውድባት ዳርፉርን ምንቅስቓስ ምብራቕ ሱዳንን ኣብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ኣኼባ ከምዘካየዱ እቲ ምንጪ ሓቢሩ።
ድሕር’ዚ ምዕባለ’ዚ ምግሃዱ፡ ፕረሲደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሺር፡ ምስ ዞባ ጋሽ ባርካ እትዳወብ ኣውራጃ ከሰላ እትርከበን ኣብ ምብራቕ ዝርከባ ኣውራጃታት ሱዳን ናይ ህጹጽ ኵነታት ኣዋጅ ክእውጅ እንከሎ፤ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ድማ ምስ መራሕቲ ዓረብ ዓማራት ክልትኣዊ ዝምድናታት ብዝምልከት ንምዝርራብ ዑደት ኣካይዱ።


text:
ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ሞት ህፃናት ናብ ዝተሓተ ደረጃ ከምዝወረደ ተገሊፁ።ምሕዩሽ መንግስታዊ ኣገልግሎታትን ኣብ መከላኸሊ ጥዕና ቀፃሊ ስጉምትታት ስለዝተወስዱን ኣብ መንጎ ሃፋትምን ድኻታትን ስድራታት ዘሎ ኣፈላላይ ሞት ህፃናት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ይፀብብ ኣሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ሕቡራት መንግስታት ቁፅሪ ትሕቲ ሓሙሽ ዓመት ዝሞቱ ህፃውንቲ ኣብ 1990 ኣ/ፈ 12.7 ሚሊዮን ነይሩ።ኣብ 2013 ኣ/ፈ ግን ናብ 6.3 ሚሊዮን ወሪዱ’ሎ።ኣብ ማዕልቲ 17 ሽሕ ሞት ማለት እዩ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ስታንፎርድ ተንታኒ ጥዕና ህዝቢ ኢራን ቤንዴቪድ እዚ ውፅኢት ዝመፀ ሳላ ኣብ ዝተሓተን ማእኸላይን እቶት ዘለወን ሃገራት ናይ ዓሶ መከላኸሊ ዛንዜራ፣ብተቕማጥ ንዝሓሙ ህፃናት ድማ ጨው ኢንግሊዝ ስለዝውሃቦምን እዩ ይብሉ።
‘’ሰባት ኣብ ማዕልቲ ብማእኸላይ ብሓደ ወይ ብኽልተ ዶላር ናይ ዝነብረለን ናይ ድኻ ድኻ ሃገራት ኢና ንዛረብ ዘለና’’ ዝበሉ ንሶም ኣስዒቦም ‘’ኣብዘን ሃገራት እዚአን ሞት ህፃናት ኣዚዩ ምትሓቱ ተዓዚብና ኣለና።ቅድሚ ሎሚ ሪኦምዎ ብዘይፈልጡ ደረጃ እዮም ወለዲ ደቆም ዝድሕኑ ዘለው’’ኢሎም።
ብክፍሊ ትምህርቲ ሕክምና ዩኒቨርስቲ ሳንፈርድ ንዝተኻየደ መፅናዕቲ ዝመርሑ ቤንዴቪድ እቲ መፅናዕቲ ኣብ 54 ሃገራት ከምዝተኻየደ ሓቢሮም።ኣብቲ መፅናዕቲ ልዕሊ 920 ሽሕ ስድራ ወይ 1.2 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ተሳቲፈን ኣለዋ።
ተመራመርቲ ናይ ክልተ እዋናት ኣነፃፂሮም።ካብ 2000 ክሳብ 2007 ኣ/ፈ ዝነበረ ሞት ህፃናት በቲ ሓደ ወገን ብኻሊእ ገፅ ድማ ካብ 2008 ክሳብ 2012 ኣ/ፈ ንዝነበረ።
ኣብ ድኻ ስድራታት ካብ 1,000 ናብ 4.3፣ማእኸላይ እቶት ካብ ዘለዎም 1,000 ስድራ ናብ 3.36፣ካብ 1,000 ሃብታም ስድራታት ድማ ናብ 2.06 ሞት ህፃውንቲ ወሪዱ’ሎ።
ሰናይ ምሕደራ ኣብ ዘለወን ሃገራት ዓለምለኸ ረድኤት ናብቲ ዘድልዮ ህዝቢ ክበፅሕ ከምዝኽእል ቤንዴቪድ ይገልፁ።
ግዕዝይናን ሕጊ ኣልቦነትን ኣብዝነገሰለን ሃገራት ቁፅሪ ዝሞቱ ህፃውንቲ ወሲኹ’ሎ።
ኣብ ሰሜናዊ ናይጀሪያ ቦኮ-ሓራም ኣለካ።ኩነታት ፓኪስታን እውን እቲ ዝርአ ዘሎ እዩ።ሰራሕተኛታት ጥዕና ኽታበት ስለዝሃቡ ግዳያት መጥቓዕቲ ዝኾንሉን ግቡእ ሓለዋ መንግስቲ ዘይረኽብሉን ሃዋህው እዩ ዘሎ።
ኣብ መንጎ ሞት ሃፍታምን ድኻን ህፃናት ዘሎ ክፍተት ኣገዳሲ ምምሕያሽ ዘርአያ ሃገራት ባንግላዲሽ፣ቦልቪያ፣ኣይቮሪ ኮስት፣ግብፅን ጋናን እየን።


text:
ፈይሰል ቅድሚ ሕጊ ጥሒሱ ምብራሩ ኣብ ሃገረ ስዑዲ ዓረብ ምስ ስድራኡ ይቕመጥ ኔሩ፡፡ ኣብ ኤርትራ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣቢሉ ምስ ተቐመጠ ግና ኣብ ዓሰርተ ሸውዓተ ዓመቱ ጉዕዞ ናብ ኣወሮጳ ተተሓሓዞ፡፡
ኣኮይ ብዘይ ገለ ጸገም ሊብያ ስለ ዝኣተወ ኣነውን ኣይጽግመንን እዩ ኢለ ተበጊሰ” ይብል፡፡ ኣብ ሊብያ ብዛዕባ ዘሎ መስገደላት ዝነገረኒ ሰብ ኣይነበረን፡፡
ሱዳን ንፈይሰል ኣይጠዓሞን፡፡ ኣዲኡ ገንዘብ እናሓወለትሉ ይናበር እምበር ጽምዋን ናይ ስደተኛነት ጸቕጢን ክጻወሮ ኣይከኣለን፡፡
.
“ብዛዕባ ሊብያ ምስ ሰማዕኩ ክላ ካብ ሱዳንዶ ከይከፍእ ! ኢለ ሓሰብኩ” ይብል ፈይሰል፡፡ “ወዲ ዓሰርተ ሸውዓተ ዓመት እየ፤ ገርሂን ዘይበሰልኩን ስለዝነበርኩ ክሳብ ክንደይ ጽንኩር ምንባሩ ክግምት ኣይከኣልኩን” ድማ ይብል፡፡
ከም ሰቡ ፈይሰል እውን ምስቶም ኣብ ኦምዱርማን ዝርከቡ ሰምሰርቲ ተራኸበ፡፡ ኦምዱርማን ካብ ርእሰ ከተማ ሱዳን (ካርቱም) ንሰሜን ወገን ዝርከብ ናይ ኣግማልን ኣቕሑን ዕዳጋ ኮይኑ ካብ ቀረባ ግዜ ኣትሒዙ ግና ናይ ሰምሰርቲ መናሃርያ እውን እዩ፡፡ እዞም ሰምሰርቲ ኣውሮጳ ክሰግሩ ንዝደልዩ መንእሰያት ይራኸቡ::
ኣብ ኦምዱርማን ፌይሰል ነቲ ዝተሓላለኸ ዓለም ሰምሰርቲን ምትላሎምን ተላለዮ፡፡ ዘየቋርጽ ሓለዋ ዶባት ስለዝነበረ ኸኣ ፌይሰል ምስ 120 ርእሱ ካብ ቤት ናብ ቤት ክቕይሩ መከራኦም ርእዮም እዮም፡፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ናይ ሱዳናውያን እተኸድኑ ሰባት ናብቲ ፌይሰልን እቶም ካልኦት ሰገርቲን ተዓቚቦምሉ ዝነበሩ ገዛ ብምእታው ዘለዎም ገንዘብን ንብረተን ኩሉ ከረክቡ ወይ ንቤት ማሕቡስ ከእትውዎም ምዃኖም ኣፈራርህዎም፡፡
ፈይሰል ኣብ ሱዳንን ሊብያን ዘሕለፎ ዛንታ ኣብዚ ስማዕ፡፡
ጉዕዞ ምድረበዳ ናብ ኣጃቢያ ኩሉ ዓይነት ሕሰምን መስገደልን ዝመልኦ እዩ ኔሩ፡፡ ንእሽቶ ካብ ሕጎም ሰትት እንተ ኢልካ ሰበይቲ፤ ቆልዓ ከይበሉ ንኹሉ እዮም ብበትሪ ዝኣትዉዎ፡፡ ካብ ሓለዋ ዶባት መታን ክሕብኡ እቶም ኣስገርቲ ነተን መካይን ብቴንዳ እየም ዝሽፍንወን፤ ዓቕልና ጸቢቡና ክሳብ ንመውት ከኣ ትንፋስ ይሓጽረና ኔሩ፡፡
ጥዕናዊ ኩነታት ፌይሰል እንክረአ ብሰንኪ ክቱር ምቖትን ኣብተን ናይ ኣሳገርቲ መካይን ዘጋጠሞ ምዕፋንን ሕምም ኣዝማ ትመላለሶ እያ፡፡
ኣብ ኣጃቢያ ሕርቃን ብዘይካ ሕርቃን ሰምሰርቲ ብኣኽበርቲ ጸጥታ ከይተሓዙ ክቱር ፍርሒ ኔርዎም፡፡
ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ፖሊስ ናብቲ እኒ ፈይሰል ዝነበርዎ ገዛ ኣትዮም ኔሮም፡፡
“እቶም ፖሊስ ወንጀለኛታት ኢና መሲልናየም” ብምባል ይዝክር፡፡ “ሽጉጦም ናባይ ስለዘቕንዖዎ ብፍርሂ የንቀጥቅጥ እየ ኔረ፡፡” ብምባል ይዝክሮ፡፡
“ካብኡ ኣውጺኦም ወሲዶምና! መታን ቀልጢፍና ክንስጉም ናብ ባይታ ይትኩሱ ኔሮ.” ብምባል የዘንቱ፡፡
ወንጀለኛታት ዘይምዃኖም ምስ ኣረጋገጹ ናብ ድላዮም ክኸዱ ክፍንዉዎም ወሰኑ፤ እንተኾነ ክልተ ካብቶም ሰምስርቲ ዘይሕጋውያን ሰምሰርቲ ከም ዝኾኑ ምስ ነገርዎም እዚ ተቐየረ፡፡ ፌይሰልና ሒደት ካልኦትን ግና ተታሒዞም ናብ ማእሰርቲ ኣተዉ፡፡ .
ዛንታ ፌይሰልን ናይ ሰሃራ ጉዕዞኡን ኣብዚ ስማዕ፡፡


text:
ምስ ምብጻሕ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ኣብ ዞባ ዳርፉር ብዝተተሓሓዘ ኣብ ሞንጎ ሓይልታት መንግስቲ ሱዳንን ተመዛበልቲ ዳርፉርን ብዝተወልዐ ግጭት ሰለስተ ሰባት ከምዝሞቱን ካልኦት 26 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ኣብ ዳርፉር ገሊጹ።
ብኽስታት ጃምላዊ ህልቂትን ገበን ኲናትን ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ዝድለዩ መራሒ ሱዳን ፕረ. ዑመር ኣል በሽር ሎሚ ዓርቢ 22 መስከረም,2017ዓ.ም ኣብ ዞባ ዳርፉር ዑደት ኣብ ዝገብሩሉ ዝነበሩ ግዜ’ዩ እቲ ግጭት ተላዒሉ።
ንሶም ናብ ዞባ ዳርፉር ዑደት ዝገብሩ ዘለው: ኣሜሪካ ብሰንኪ ኣብ ዳርፉር ዝተበገሰ ኩነታት ዓሰርተ ዓመት ንዘቑጸር ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ዝመጽእ ወርሒ ከተልዕሎ ወይ ድማ ክትቅጽሎ ውሳነ ክትበጽሕ ምዃና ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ ግዜ’ዩ።
ዑደት ፕረ. ዑመር ኣልበሽር ኣብቲ ብኲናት ዝተሃስየ ዞባ ዳርፉር ዕርቂ ንምስፋን ምዃኑ’ዩ ተነጊሩሉ። ንሶም ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ህዝቢ ዓለም ንሕና ኣብ ሻታያ ምስ ህዝቢ ሻታያ ከምዘለና ክሰምዕ ኣለዎ ምባሎም ድማ ተሓቢሩ።
ንህዝቢ ሻታያ ከመስግን ይደሊ ስለቲ ዝተገብረ ዕርቂ ዝበሉ ፕረዚደንት ኣልበሽር ክሳብ ኩሎም ተመዛበልቲ ናብ ቤቶምን ሕርሻኦምን ዝምለሱ ደገፍ ከምዘየቋርጽሎም ድማ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጾም።
ሓላፊ ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዞባ ዳርፉር ጀረሚያ ማማቦሎ ብወገኖም ኣብቲ ግጭት ዘጋጠመሉ ቦታ ህድኣት ክዓስል ጸዊዖም ኣለው።
ሻታያ ኣብ ዞባ ዳርፉር ትርከብ ቑሸት ኮይና ኣብ 2003ዓ.ም ከቢድ ገበናት ኲናትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ዝተራእየላ ቑሸት ምዃና’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ሄግ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ሰራዊት ሱዳን ኣብቶም ደቀባት ዓሌታት ኣፍሪቃውያን ዝነብሩለን ከተማታትን ቑሸታትን ዞባ ዳርፉር ብፍላይ ድማ ኣብ ፉር: መሳሊት ከምኡ’ውን ኣብ ዛግሃዋን ዘይቅቡል መጥቃዕቲ ምፍጻሞም እዮ ዝኸስስ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣስታት 300 ሽሕ ሰብ በቲ ዕግርግር ዞባ ዳርፉር ከምዝሞቱን ልዕሊ 2.5 ሚልዮን ድማ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ኣብ ዓበይቲ መዕቆቢ ቦታታት ከምዝተዓቑቡ ይሕብር።


text:
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ዝላኣኾም ወከልቲ፣ ግዳያት ዕግርግርን ህውከትን ኣብ’ቲ ክልል ስለዝኾኑ ናብ ትግራይ ምስ ዝሃደሙ ተጋሩን ሰበ ስልጣን ትግራይን ተዘራሪቡ’ሎ።
ፍሉይ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ክልላዊ ፕረዚደንት ኣምሓራ ኣቶ ሰማሁ ጥሩነህ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቅ ‘እቶም ካብ ክልል ኣምሓራ ብህውከትን ዕግርግርን ዝተፈናቀሉ ተጋሩ፣ ኣብ ውግእ ጸረ ድኽነት ናይ ገዛእ ርእሶም ኣበርክቶ ዝነበሮምን ዘለዎምን’ዮም’ ኢሎም።
ዕላማ’ቲ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ትግራይ ክገልጹ ከለው ‘ህውከትን ዕግርግርን ዝምነዩ ሓይልታት ኣብ ክልልና ብሰንኪ ዝፈጠርዎ ዘርኣዊ ምብርባር፣ ዝተወሰኑ ተጋሩ ነበርቲ ክልልና፣ ናብ ትግራይ ዝሃደምሉ ኩነታት ተፈጢሩ’ ኢሎም።
‘ከቢድ ጉድኣት ወሪዱ’ዩ ኢለ ብሕልናይ ዝኣመንኩሎም ክልተ ነገራት ኣለው። ቀዳማይ፣ ምብርባር ዘርኣዊ ስለዝነበረ ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ትግራዋይ ስነ-ልቦናዊ ፅዕንቶ ከምዝወርዶ ርዱእ’ዩ። ካልኣይ ብሕልፊ ብሕልፊ ኣብ ሽንፋእ ዝወረደ ክልላዊ መንግስቲ ዝፈልጦ ዕንወት’ዩ’ እውን ኢሎምምና።
ምስ ግዳያት ዕግርግርን ህውክትን ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝኾኑ ተጋሩ ካልእ ዙር ልዝብ ክምዝህልው ዝጠቀሱ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ኣቶ ሰማሁ ጥላሁን፣ እቶም ተፈናቀልቲ ናብ ንቡር ንምምላስ ንሰርሕ ኣለና ይብሉ።


text:
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ፕረዝዳንታዊ ምስግጋር ምምሕዳራዊ ክፍተት ከይፍጠር የረጋግፅ ይብሉ ፕሮፌሰር ስቲፌን ዋይነ ካብ ዩኒቨርስቲ ጆርጅታውን።
ኣብቲ ዓመት ፕረዝዳንት ኮይኑ ዝምረፅ ካብታ ፈላመይቲ መዓልቲ ጀሚሩ ከመሓድር ድልዊ ንኽኸውን ዝሕግዝ ዘሎ "ማእኸል ፕረዝዳንታዊ ምስግጋር’’ ዝተባህለ ትካል እዩ።
ኣብዚ ማእኸል ምስግጋር ዝሰርሑ ጉጅለታት ሓበሬታ ይእክቡ፣ነቲ ሓድሽ ምምሕዳር ኣባላት ካብነን ፖለቲካዊ ሽመትን የዳልው።
መስርሕ ምስግጋር ኣብ እዋን ወፍሪ ብዝነበረ ምስሕሓብን ቅርሕንትን ነፃ ክኸውን ተገይሩ ዝተሓንፀፀ እዩ ይብሉ ስቲፈን ዋይን። ንሶም ብተወሳኺ ኩሎም መንግስታዊ ትካላትን መሓራትን ከምቲ ንቡር ክቕፅሉ ኣለዎም ይብሉ።
ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ንፕረዝዳንታዊ ምስግጋር ብዝምልከት ኣብ 1963 ዓ.ም ኣብ እዋን ፕሬዝዳንት ጆን ኤፍ ከኔዲ ሕጊ ኣፅዲቑ።እንተኾነ ምስ ቅንፀላ ኬነዲን ምርካብ ስልጣን ሊንደን ጆንሰንን፣ስዒቡ ኣብዝተኻየደ ምርጫ ብምዕዋቶም እቲ ሕጊ ንፈለማ ግዜ ኣብ ግብሪ ዝውዓለ ሪቻርድ ኒክሰን ፕረዝዳንት ኮይኖም ምስተመርፁ ኣብ 1968 ዓ.ም እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | ቅድመ ትምህርቲ
- | ብኸመይ ኣብ መዋእለ ህጻናት ቦታ ትረክብ
ብኸመይ ኣብ መዋእለ ህጻናት ቦታ ትረክብ
ምምሕዳአ አዩ ወሳኒ ውላድካ ኣበየናይ ቤት ትምሕርቲ መዋእለ ህጻናት ክመሃር ከም ዘለዎ።
ንስኻ ውላድካ መዋእለ ህጻናት ከም ዘድልዮ ንምምሕዳር ኣመልክት።
ምምሕዳር ግብኡ እዩ ንውላድካ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ቦታ ክረኽበሉ ብዝተኻእለ መጠን ከኣ ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛኻ ይኸውን።
ኣብ መዋእለ ህጻናት ቦታ ትረኽበሉ ካብቲ ዝተመዝገብካሉ (ዝሓበርካሉ) ግዜ ተታሒዝልካ ዝጸንሐ ብሪጋኻ ትረክብ።
ወላዲ ናይ ህጻን ነቲ ዕድል ዝተዋሕቦ እንተ ነጺግዎ አሞ ኸኣ ኣብ ሪግኡ ክጸንሕ እንተ ደኣ ኮይኑ ከም ብሓድሽ ክምዝገብ ኣለዎ።
እንተ ደኣ ሰፈር ዘይሕስካ ሰፈር ክትሕዝ ተደሊኻ ቀዳምነትምሪጫ ኣለካ ኣብቲ መሰጋገሪ ቦታ ደው አልካ ተጸበ።
ኣብዚ ተዊኩም ፎርም ክትመልኡ ትክእሉ ኢኩም (pdf, 2.2 MB)
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ምስ ዓለም-ለኸ ቤት-ፍርዲ ገበን ተመሳጢሩ፣ኣብ ኤርትራ ከም‘ቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ዝተወለዐ ህዝባዊ ናዕቢ ከላዓዕል ይሰርሕ ከምዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ኣፍሊጡ።
ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ንቮኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብሰለልቲን ተላኣኣኽቲን ተጠቂሙ ቅድም ኣብ ኣስመራ ቀፂሉ ኣብ መላእ ኤርትራ ነውፂ ኣላዒሉ ንመንግስቲ ንምዕላው ፈቲኑ ነይሩ ግን ኣፍሺልናዮ ኣለና ይብሉ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሓላፊት ክፍሊ መፅናዕቲ ኤርትራን ኢትዮዽያን ክለየር ቤስተን፣ንመግለፂ መንግስቲ ኤርትራ ኣንቢብክዮ‘ዶ ዝብል ቀዳማይ ሕቶ ኣቅሪብናላ ”መንግስቲ ኤርትራ ኣንፃር ኣምነስቲ ዘውፀኦም ክልተ ክስታት ኣንቢበዮ‘የ። ኩሎም ክስታት መሰረት-ኣልቦን መስሓቅን ኮይኑ‘የ ረኺበዮ” ትብል።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ መንግስቲ ኤርትራ ንኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብተኸታታሊን ነዊሕን መግለፂታት ዘውግዝን ዝኸስስን መግለፂታት ከውፅእ ዝኻኣለሉ ቀንዲ ምኽንያት‘ዳኣ እንታይ‘ዩ ትብሊ? ንክለይር በስተን ዝቀረበ ሕቶ‘ዩ።
”እቲ ክሲ ኣዝዩ መስሓቅ ስለዝኾነ፣ስለምንታይን ካበየናይ መኣዝንን ይመፅእ ከምዘሎ ንምንፃር ኣፀጋሚ‘ዩ።ሓደ ነገር ግን ንፁር‘ዩ።ኣብ ኤርትራ ከቢድ ስጉምቲ ዝተወሰደሉ መበል ዓስራይ ዓመት ዝዝከረሉ ወቅቲ ምኻኑ‘ዩ። ዓሰርተ ዓመት ከም‘ዛ ናይ ቅድሜና ሰንበት፣፲፩ ላዕለዎት ፖለቲካዊ መራሕቲ ተኣሲሮም፣ኩለን ጋዜጣታት ተዓፅየን ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም። እቶም ዝተኣሰሩ ሰባት፣ምስ ቤተ-ሰቦም፣ምስ ጠበቃ ኣይተራኸቡን።ክሳብ ሎሚ ናብ ፍርዲ’ውን ኣይቀረቡን።ስለዚ ዓስራይ ዓመቶም ዝዝከረሉ ዕለት ይቀራረብ ስለዘሎ፣መንግስቲ ኤርትራ ንትኹረት ዓለም ፋሕ ጭንግራሕ ከብል‘ዩ ዝፍትን ዘሎ።ብኣንፃሩ ዓስራይ ዓመት ማእሰርቲ‘ቶም ሰባት፣ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘስካሕክሕ ኩነታት መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ዘጉልህን፣ ኣብ መላእ ኤርትራ ሰባት ከይተበየኖም ይእሰሩ ከምዘለውን መጠነ-ሰፊሕ መግሃስቲ መሰላት ከምዘሎን‘ዩ ዘርኢ” ኢላ።


text:
ኣብ ምጅማር ዕጥቃዊ ቃልሲ ህ.ወ.ሓ.ት ጠሚቱ ፅንዓት ተጋደልቲ ዝገልፅ ‘ሙሴ’ ብዝብል መፀውዒ ዝተሰርሐ ፊልም ትግርኛ ለካቲት 11 ኣብ ከተማ መቐለ ተመሪቑ።
ነቲ ፊልም ዝፅሓፍዎን ዘሰናድእዎን ኪነ-ጥበባዊያን መንኣሰይ ፀጋይ ሓዱሽን ብርሃነ ንጉሰን ንስነ-ፅሑፍ'ታ ፊልም ንምፅሓፍ ዝሕግዝ መረዳእታ ቅድሚ 13 ዓመት ኣትሒዞም ምእካብ ከምዝጀመሩ ይገልፁ።ብኣካል ንዘለዉ ነባራት ተጋደልቲ ብምዝርራብ፣ኣብ ሙሴን ኣብ ኣጠቓላሊ እቲ ቓልሲ ተመስሪቶም ዝተፃሓፉ መፅሓፍትን ጋዜጣታትትን ከምኡ እውን ንቤት ፅሕፈት ህ.ወ.ሓ.ት ብምዝርራብን ክእከብ ከምዝተኻኣለ ገሊፆም።
“እቲ ታሪኽ ንሙሴ ከም ወካሊ ገፀ ባህሪ ተጠቒምሉ እምበር ቀንዲ ጠመተ ዝሃበሉስ ኣብ ፅንዓት ቃልሲ ተጋደልቲ ህ.ወ.ሓ.ት እዩ። እምበር ኣብ ታሪኽ ውልቀ ተጋዳለይ ብምጥማት ናይ ሓደ ታሪኽ ሓፍ ኣቢልካ ናይ ካልእ ንምትሓት ኣይኮነን’’ ይብል ኣሰናዳኢ እቲ ፊልም ብርሃነ ንጉሰ።
እቲ ፊልም ክንዲ ዝካኣል ብጥንቃቐ ዝተሰርሐን ሓላፍ ዘላፍ ከይህልዎ ድማ እቶም ኣብቲ ታሪኽ ምስራሕ ዝተሳተፉ ተጋደልቲ ነቲ ፅሑፍ ክሪእይዎ ከምዝተገብረን ደራሲ እቲ ፅሑፍ ፀጋይ ሓዱሽ ይዛረብ።
ሙሴ ዝብል ርእሲ ዝተዋሃበሉ ምኽንያት ድማ ተጋዳላይ ሙሴ ምስ ብፆቱ ንዝነበሮ ፅንዓት ብምጉላህ ካብቲ ብደርጊ ተኣሲርሉ ዝነበረ ቤት ማእሰርቲ ሽረ ንምውፃእ ዝተገብረ ዝተገብረ ስርሒት ንምግላፅ ከምዝኾነ ብርሃነ የረድእ።
ሙሴ ንምስራሕ ሓያል ሕፅረት ገንዘብ ከምዘጓነፎም እቶም መናእሰይ ይገልፁ። እቲ ፊልም ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብቲ ቃልሲ ህ.ወ.ሓ.ት ዝተጠጀአሉ በረኻ ደደቢት ተቑሪፁ ኣብ ሆሊውድ ከምዝተወሃሃደ ደራስን ኣሰናዳእን ብርሃነ ተዛሪቡ።
“ነቲ ዝተሰርሐ ታሪኽ ብምልኡ ኣብ ፊልም ምክታት ኣፀጋሚ እዩ ኮይኑ ግና ነቶም ገለፅቲ ዝባሃሉ ቀንዲ ፍፃመታት ምንፅብራቕ ከምዝተኻኣለ ዘይተኻተቱ ሓቅታት ድማ ክህልዉ ከምዝኽእሉ ርዱእ ክግበር ኣለዎ” ኢሉ ደርሲ ፀጋይ ሓዱሽ።
እዛ ክልተ ሳዓትን ርብዕን ዝንውሓታ ፊልም ፕሬስደንት ግርማ ወልደጊዮርግስ ኣብ ዝተረኸብሉ ስነ-ስርዓት ኣብ ቤተ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ከምኡ ድማ ብርክት ዝበሉ ዕዱማት ኣብ ዝተረኸብሉ ኣብ ኣዳራሽ ሓወልቲ ሰማእታት መቐለ ተመሪቓ ኣላ። ኣብ ቀረባ እዋን ድማ ኣብ ከተማታት ሽረን ጎንደርን ከምትምረቕ ኣሰናዳእቲ እታ ፊልም ኣፍሊጦም።


text:
ኣብ መስርሕ ህንጸት ሃገር ካብ ዘረጋገጽናዮም ዓበይቲ ዓወታት እቲ ዝበለጸን ዝዓበየን ብርእሰ ምርኮሳ ኣፍራይነት ንምድንፋዕ ቆሪጽና ምንቃድና ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
ኣብ መስርሕ ህንጸት ሃገር ካብ ዘረጋገጽናዮም ዓበይቲ ዓወታት እቲ ዝበለጸን ዝዓበየን ባህሊ ረዲኤትን ተጸባይነትን ወጊድ ኢልና፣ እምነትና ኣብ ርሃጽናን ዕዮናን ብምንባር፣ ብርእሰ ምርኮሳ ኣፍራይነት ንምድንፋዕ ቆሪጽና ምንቃድና ምዃኑ ሰሙናዊ ዝዳሎ ሓተታ ገሊጹ።
እቲ “ኤርትራ፣ ሃገር ጻዕርን ርእሰ ምርኮሳን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝወጸ ሓተታ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ብጥሙር ፕሮግራማትን ሓያል ውዳበን ሰብኣዊን ንዋታዊን ዓቕምታትና ኣራቢሕና ሳላ ዝሰራሕና፤ ኣብ መዳይ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ቀሊል ዘይኮነ ገስጋስ ክምዝገብ ከምእተኻእለ ኣነጺሩ።
ብባህርያውን ሰብ-ሰርሖን ጸገማት፣ ሕሱም ዋሕዲ መግቢ ኣብ ዘጥቅዖ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ እትርከብ ኤርትራ፣ ሃገራት ዞባና ዓመት መጸ ንረዲኤት ክጣርዓ እንከለዋ፤ ዘሰክፍ ስእነት መግቢ ከየጋጠማ ትሓልፎ ዘለ ድማ ሳላ ህርኩትና ህዝባን መንግስታን ከምዝኾነ እቲ ሓተታ ኣረዲኡ።
ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ተሃኒጾም ዝርከቡ ዓበይቲ፣ ማእከሎትን ንኣሽቱን ዲጋታት፣ ራህያታትን መእለዪ ወሓይዛትን፤ ኣብ ምሩጽ ከባቢታት ዝተሰላሰሉ መሬት ናይ ምጽፋሕን ምምድማድን ዕዮታትን፣ መስኖኣዊ ትሕተ-ቅርጺ ናይ ምውዳድ ዕማማትን ድማ ንሰፊሕን ዘመናውን ሕርሻዊ ንጥፈት ባብ ኣርሒዮም ምህላዎም ዘመልከተ’ቲ ሓተታ፣ ብዓንተቦኡ ህርኵት ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቂሙ ብርሃጹ መነባብሮኦ ከመሓይሽ ከም ንህቢ ይወናጨፍ ከምዘሎን ትካላት መንግስቲን ግንባርን ከኣ መራሕቲ ለውጢን ምዕባለን ኮይኖም ዕላማ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ንምዕዋት ወሳኒ ተራ ይጻወቱ ከምዘለዉ ኣስሚርሉ።
እምነትካ ኣብ ርሃጽካን ዕዮኻን ምንባር፣ ውሽጣዊ ዓቕሚን ክእለትን ከተማዕብል ዘኽእል ቀንዲ ምስጥር ስልጣነ ምዃኑ ዝጠቐሰ’ቲ ሓተታ፣ ዛጊት ካብ ዝዓመምናዮ ስራሕ ቀሲምናዮ ዘለና ፍልጠት፤ ደሊብናዮ ዘለና ናይ ምግባር ዓቕሚ፤ ኣማዕቢልናዮ ዘለና ማእቶታዊ ውዳበን ነተኣታትዎ ዘለና ዘመናዊ መሳርሒታትን፤ ከም ሃገርን ህዝብን ኣብ ገዛእ ርእስናን ጸጋታትናን ተኣማሚንና ብዕውት መኣዝን እናመረሽና፤ ነዊሕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ ራእይና ክንጭብጥ ዘኽእለና ምዃኑ ኣነጺሩ።
ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ ሰሙናዊ ዝዳሎ ሓተታ፣ ክራማት ዝልግሰልካ ማይ ኣብ ሰፊሕ ሕርሻዊ መዓላ ከተውዕሎ፣ ካብኡ ሓሊፍካ’ውን ኣብ ከዘንቲ ማይ ትሕተ-ቕርጺታት ኣዋህሊልካ ንምሉእ ዓመት ክትጥቀመሉ ምሕላን ግድነት ምዃኑ ብምንጻር፣ ብቐደሙ ጻዕራም ህዝብና ብድሓን መጠንን ዝርግሐን ጀሚሩ ዘሎ ዝናብ ክራማት ናብ ረብሓኡ ንምዓል ከም ወትሩ ሓርኮትኮት ኣብ ምባል ከምዝርከብ ገሊጹ።
*****ኣ.ዜ.ኤ*****


text:
ዕለት 23 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ቤት ምኽሪ ኣቢያተ ክርስቲያን ብናይ ውሽጢ ጉዳይ ሚኒ. ካሮሊነ ኤድስታድለር ብዝተወከለ መንግስቲ ኦስትሪያ ተረይና ርእሰ ብሔር ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ቪየና ርክብ ከምዘካየዱ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካ
ናይ ኤውሮጳ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ወግዓዊ ሓበሬታ ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ከምዘመልክቶ፥ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ልኡካን ኣብ ቪየና ምስ ናይ መንግስቲ ኦስትሪያ ናይ ውሽጢ ጉዳያት ሚኒ. ኤድትስታድለር ኣብ ዘካየዶ ርክብ፥ ናይ ኤውሮጳ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ጨንፈር ኣብ ኦውስትሪያ መንግስቲ ኦስትሪያ ተረይና ርእሰ ብሔር ሕብረት ኤውሮጳ ብዝብል ኣርእስቲ ዘውጸኦ ሰነድ ርእሰ ጉዳይ ዝገበረ ምንባሩ ክፍለጥ እንከሎ፡ እቲ ሰነድ ኣስተንትኖኣዊ ርእይቶን ለበዋን ዝተነብሮ ምዃኑ ይንገር።
ድጋፍን ምትሕብባርን
ኣባላት ሃገር ሕብረት ኤውሮጳ ክበጽሐኦ ንዝሕንጽጸኦ ናይ ሓባር መደብ መሳለጢ ድጋፍን ምትሕብባርን ሕብረት ኤውሮጳ ዝትግበርን ኣብ መንጐ ኣባላት ሃገራት ሓናጺ ምዕሩይ ከይዲ ክህሉ ዝድግፍ እውን ክኸውንን፡ ቤት ምኽሪ ኣቢያተ ክርስቲያን ኤውሮጳ ምዑሩይን ተኸኣልን ናይ ክፍሊት ግብሪ ፖለቲካ ክሕንጸጽን እንክብል ዘቕረቦ ለበዋ ስዒቡ፡ ንማሕበራዊት ኤውሮጳ ኤውሮጳዊ ማሕበራዊ ኣገባብ ክህሉን፡ ብዛዕባ ስደተይናታት ከኣ፡ ኣብ ኣባላት ሃገራት ዝተመዓራረየ ኣብ ኤውሮጳ ምንቅስቓስ ስደተይናታት፡ ማለት ስደተይናታት ኣብ ኣባላት ሃገራት ሚዛኑ ዝሓለው ምክፍፋል ክህሉን፡ ኣብ ሓንቲ ኣባል ሃገር ጥራሕ ዘይኰነ ምዕሩይ ክፍፍል ስደተይናታት ኣብ ኤውሮጳ ክህሉ ዝብል ኣብቲ ጨንፈር ኦስትሪያ ቤት ምኽሪ ኣቢያተ ክርስቲያን ዘውጽኦ ሰነድ ተነቢሩ ዘሎ ነጥብታት መሰረት ምይይጥ ከምዘካየደ ዝሓበረ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ እቲ ብዘይ ሕይጋዊ መገዲ ናይ ገበን ጉጅለታት ሰባት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ናይ ምንግስቓስ ዘይሕጋዊ ተግባር ንምብዳህ ስደተይና ናብ ኤውሮጳ ብሕጋዊ ኣገባብ ከእትው ዘኽእል ሕጋዊ ፍኖት ክፍጠር ዝብልን ሃገራት ምዕራብ ባልካን ናብ ኣባልነት ሕብረት ኤውሮጳ ንምዃን ዝኽተልኦ ከይዲ ዓቢይ ትኵረት ክወሃቦን ኣብቲ ከባቢ ናይ ሰላም ዓውደ ዘተ ኣገዳስነት ዝሕብሩ ነጥብታት ዘደገፈ ምይይጥ ምክያዱ የመልክት።


text:
ኣብዚ ዓመት’ዚ ካብ ኩናትን ስቕያትን ሃዲሞም ዝተሰደዱ ክልተ ሚልዮን ሰባት ንዝተፈላለዩ ቀይዲ ናይ ዑቕባ ፖሊስ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ዝተቓልዑ ምኳኖም ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ፊሊፖ ግራንደ ሓቢሮም።
እዚ ቁጽሪ ነቶም ካብ ደቡብ ሱዳን ዝተሰደዱ 650,000 ን ካብ ማይነማር(በርማ) ዘሎ ዓሌታዊ ግጭት ሃዲሞም ናብ ባንግላዴሽ ዝተሰዱ 500,000 ኣመንቲ እስልምና ዝኾኑ ዓሌት ሮሆንጃያ ዘጠቓልል ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ።
ምዕጻው ዶባት፡ ውሱን መእተዊ ፍቓድ፡ ቀያዲ ናይ ዑቕባ መስርሕ ከምኡ’ውን ንዘይተወሰነ ጊዜ ኣብ መዳጎኒ ማእከላት ምጽናሕ ዝአመሰሉ ብድሆታት ምብዝሖምን ነቲ ዝዓብይ ዘሎ “ዘርኣዊ ጽልኢ” ዘርእይ’ዩ እውን ይብሉ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ መላእ ዓለም ኣስታት 1.2 ሚልዮን ስደተኛታት ኣብ ሳልሳይ ሃገር ክጣየሱ ዝጽበዩ ከምዘለው ዝገለጹ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ፊሊፖ ግራንደ ክሳብ ሕጂ ካብ 100,000 ዝወሃዱ ስደተኛታት ምጥያሶም ንብዙሓት ዘተሓሳሰበ ምኳኑ’ውን ኣይሓብኡን።


text:
ቻይና ኣብ ጅቡቲ ዝመሰረተቶ ናይ ፈለማ ወተሃደራዊ መዓስከራ ሎሚ ሰሉስ ባሕቲ ነሓሰ ብወግዒ መሪቓ ከፊታቶ።
እቲ ሎሚ ዝተመረቐ ወተሃደራዊ መዓስከር ዕጥቅን ስንቅን መከፋፈሊ ተባሂሉ ዝተገልጸ ክኸውን እንከሎ ፡ ቻይና ካብ ሃገራ ወጻኢ ትምስርቶ ዘላ ናይ ፈለማ ወተሃደራዊ መዓስከር እዩ።
ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣስታት 300 ዕዱማት ነቲ ናይ መኽፈቲ ስነ ስርዓት ዝተሳተፍዎ ክኾኑ ከለው: ወተሃደራዊ ተወከልቲ ቻይናን ጅቡቲን ከምኡ'ውን ኣባላት መበል 26 ክፍለ ሰራዊት ቻይና ተረኺቦም ነይሮም።
መንግስታዊ መደበር ቴለቪዥን ቻይና ነቲ ስነስርዓት ብቐጥታ ከምዘመሓላለፈቶውን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ። ይኹንምበር እቲ ብቐጥታ ዝተመሓላለፈ ስነ-ስርዓት ብልክዕ ካበየናይ ቦታ ጅቡቲ ይፍኖ ምንባሩ ኣይተገልጸን።
ዝሓለፈ ወርሒ ዕጥቅን ስንቅን ከምኡውን ኣባላት ሰራዊት ዝጸዓና ወተሃደራዊ መራኽብ ቻይና ናብ ጅቡቲ ምምርሐን ይዝከር።
ቻይና ኣድላይነት ናይቲ ኣብ ጅቡቲ ዝመሰረተቶ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣብ ሓገዝ ምዕቃብ ሰላም: ኲናት ኣንጻር ቅርሰናን ማለት ክትራን ባሕሪን ካልእ ተልእኾን ዝዓለመ ምዃኑ’ያ ትገልጽ።
ይኹንምበር: ምስ ኣሜሪካ ተቐናቒና ትገብሮ ዘላ ወተሃደራዊ ምስፍሕፋሕ እዩ ክብሉ ዝገልጹ ወገናት'ውን አለው።


text:
ክብረ በዓል ደብረ ጥሉል ኣቡነ ኣብራንዮስ ብውዳሴ ሊቃውንት ጠሊሉ፡ ብዕንባባ መንእሰያት ወቂቡ ሰኑይ 21 ነሓሴ ብዓቢይ መንፈሳዊ ክብሪ ተባዒሉ!
ክብረ በዓል ኣቡነ ኣብራንዮስ፦ ብፁዓን ጳጳሳት፡ ብፁዕ ኣቡነ ሰላማ ሊቀ ጳጳስ ሀ/ስ ደቡብ መንደፈራ፡ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ ጳጳስ ሀ/ስ ማእከል፣ ብፁዕ ኣቡነ ኣትናቴዎስ ጳጳስ ሀ/ስ ሰሜናውን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ፣ ከምኡ’ውን ኣበምኔት ገዳማትን ኣቦታት ገዳማውያንን፡ መምህራን ሊቃውንት፡ ኣገልገልቲ ውሉደ ክህነት፡ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽብሉ ሰኑይ 21 ነሓሴ ብድምቀት ተኸቢሩ።
ካብ ብድሮኡ ዝጀመረ ስብሐተ እግዚአብሔር ክሳዕ’ቲ ክብረ በዓል ዝፍጸም ብንቕሓትን ተመስጦን በጺሑ። ብጸሎተ ሰዓታት ኣቦታት ገዳማውያን፣ ብማኅሌት ሊቃውንት መዘምራን፣ ምእመናንን ምእመናትን’ውን ብውዳሴን ጸሎተ ምህላን ንእግዚአብሔር ኣመስጊኖምን ለሚኖምን፣ ብናይ ቅድስት ድንግል ማርያም በረኸትን ብናይ ጻድቕ ኣቡነ ኣብራንዮስ ጸሎትን ተማሕፂኖም።
ብፍላይ ሎሚ ዓመት ብብዝኂ ተሳተፍቲ በዓል ዝነበሩ ተረከብቲ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ መንእሰያት ኣእዳዎም ዘርጊሖም፡ ሕልናኦም ሰማይ ሰቒሎም ስለ ሃገርን ዓለምን ጸሎቶም ኣዕሪጎም።
ብብፁዓን ጳጳሳት ዝምራሕ ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተሠርዐ ንታቦት ኣምሪሖም ኵሎም ተሳተፍቲ በዓል ብውዳሴን ምህላን ሠለስተ ሳዕ ዘይሮም። ታቦት ኣብ ዓውደ ምሕረት ምስ ቆመ፡ ሊቃውንት መዘምራን ያሬዳዊ ዜማ ከስምዑ ከለዉ፡ ብኣባ ወልደገብርኤል ብርሃነ ድማ ምስ ታሪኽ ኣቡነ ኣብራንዮስ ዝተዛመደ ስብከት ተዋሂቡ።
ቀጺሎም ብፁዕ ኣቡነ ኣትናቴዎስ ኣባታዊ ቃለ ምዕዳንን ትምህርትን ሂቦም። ኣብ መወዳእታ ድማ ጸሎተ ምህላ ምስ በጽሐ ብቡራኬ ብፁዓን ጳጳሳት ናይቲ ክብረ በዓል ፍጻሜ ኮነ።
ኵሎም ተሳተፍቲ በዓል ድማ ካብ በረኸት ቃል ኪዳን ኣቡነ ኣብራንዮስ ተሳተፍቲ ኾይኖም መኽፈልተ ሠናየ እናቐመሱ ነናብ ቦታኦም ተመልሱ።
እዚ ዕለት’ዚ ቅዱሳን ዋላ እኳ ሰብ እንተኾኑ በቲ እግዚአብሔር ዝሃቦም ጸጋ ቅድስና ክሳብ ክንደይ እግዚአብሔር ኣብ ሰባት ክብረ ሞገስ ከምዘውህቦምን ቃል ኪዳኖምን ዝኽሮምን ንዘለዓለም እናተዘከረ ከም ዝነብር ዝተረጋገጸሉ እዩ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
The 267 Eritrean Refugees will be freed from Negad Detention Centre
Radio Erena: April 14, 2014
HRCE is pleased to announce the plan to release the 267 Eritrean refugees from Negad detention centre by the Djiboutian authority. Following Elsa Chyrum's recent three day hunger strike in Geneva, the detained Eritrean refugees' case in Djibouti was given urgent attention, and it has been decided that on Tuesday 15 April, all of them will be released. Some have been detained up to 6 years.
‘ኤርትራ ብብቕዓት ኩዕሶ እግሪ ካብ 205 ሃገራት ኣብ መበል 200 ተሰሪዓ’ ፊፋ
Radio Erena: April 11, 2014
ካብ መጻረዩ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ 2015 ዝሰሓበት ኤርትራ፣ ኣህጉራዊ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ማለት ፊፋ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ደረጃ ብቕዓት ኣብ መበል 200 ተሰሪዓ።
ብመሰረት እቲ ትማሊ 10 ለካቲት ፊፋ ዝዘርግሐ ሓድሽ ደረጃ ብቕዓት፣ ኣብቲ መምዘኒ ካብ ዝተቐመጣ 205 ሃገራት፣ ኤርትራ ዓሚ ሒዛቶ ካብ ዝነበረት ደረጃ ብቕዓት ብሽዱሽተ ንታሕቲ ወሪዳ ንሓሙሽተ ሃገራት ጥራይ በሊጻ ኣብ መበል 200 ተሰሪዓ ትርከብ።
ዝተሓተ ብቕዓት ኩዕሶ እግሪ ኣለዋ ተባሂላ ኣብ መወዳእታ ደረጃ ተሰሪዓ እትርከብ ጅቡቲ ክትከውን እንከላ፣ እታ ምስ ኤርትራ ፈላሚ ናይ መጻርዩ ግጥም ዋንጫ ኣፍሪቃ 2015 ዝነበራ እሞ ኤርትራ ድሕሪ ምስሓባ ብፎርፌ ዝተዓወተት ሓዳስ ሃገር ደቡብ ሱዳን፣ ድሕሪ ኤርትራ ኣብ መበል 201 ደረጃ ሒዛ ኣላ።
መዓልታዊ ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ካብ ኣማኢት ናብ ኣሽሓት ተሰጋጊሩ
Radio Erena: April 11, 2014
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ መዓልታዊ ካብ ኣማኢት ናብ ኣሽሓት ተሰጋጊሩ
ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ መዓልታት ጥራይ ልዕሊ 600 ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 5 ሽሕ ስደተኛታት ብመንገዲ ማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢጣልያ ምስጋሮም፣ ንሰበ ስልጣን ኢጣልያ ከቢድ ሻቕሎት ፈጢርሎም ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ኤውሮጳ ገሊጸን።
እዚ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልታት ዝተራእየ ዋሕዚ ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪቃ ናብ ኢጣልያ፣ ድሕሪ’ቲ ሓይሊ ባሕሪ እታ ሃገር ስደተኛታት ኣብ ባሕሪ ንምድሓን ዝጀመሮ ስርሒት እቲ ዝበዝሐ’ዩ።
ብይን ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 12 ዓመቱ ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ፣ ኣውራ ተሓተቲ ኢትዮጵያ’ያ ክብሉ ኤርትራውያን ነቒፎም
Radio Erena: April 10, 2014
ብይን ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን 12 ዓመት ኣብ ዘቑጽረሉ ዘሎ ወርሒ ሚያዝያ፣ ኢትዮጵያ ንውሳኔ እቲ ኮሚሽን ብምኽባር ካብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ክትስሕብ ከምዝግባእ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ሓያሎ ኤርትራውያን ደጊሞም ጸዊዖም።
ኢትዮጵያ ባድመ ካብ ዝርከቦ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ሰራዊት ንምስሓብ ናይ ዘተ ቅድመ ኩነት ብምቕራብ፣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ከቢድ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ምግሃስ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ መመሳመሲ ባይታ ፈጢራትሉ ምህላዋ’ውን እቶም ኤርትራውያን ኣረዲኦም።
ኣብ ኤርትራ ዞባ ማእከል ዝካየድ ዘሎ ምርጫ ኣመሓደርትን ኣካየደቲ ስራሕን ንኡሳን ዞባታት ንሃልኪ’ዩ ተባሂሉ
Radio Erena: April 10, 2014
ኣብ ዞባ ማእከል፣ ክካየድ ጀሚሩ ዘሎ ምርጫ ኣመሓደርትን ኣካየድቲ ስራሕን ንኡሳን ዞባታት ንሃልክን ድኻምን እንተዘይኮይኑ ዘምጽኦ ለውጢ የለን ክብሉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ምምሕዳራት ንኡሳን ዞባታት ዝህብኦ ኣገልግሎታት ከም ኩፖን ምዕዳል፣ ብዝሒ ኣባላት ተጠቐምቲ ኩፖን ንምጽራይ፣ ሞባልይ ቴሌፎን ንምርካብ ደገፍ ምጽሓፍ…ወዘተ ዝኣመሰለ እንተዘይኮይኑ ካልእ ኣገደስቲ ጉዳያት ከሳልጥ ዘይክእል ክነሱ፣ ህዝቢ ኣመሓደርትን ኣካይድቲ ስራሕን ክመርጽ ምግዳዱ ንሃልኪ ጥራይ’ዩ ክብሉ እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
ከም ጉዳይ መንነት ወረቐት፣ ፓስፖርት፣ ዋኒን ንግዲ…ወዘተ ዝኣመሰለ ኣገልግሎትታ ንምስላጥ ካብ ምምሕዳር ዝወሃብ ናይ ደገፍ ደብዳቤ፣ ብህግደፍ ብዝተረቑሑ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ብዝነበሩ ኣመሓደርቲ ከባቢታት ዝውሰን ኣብ ርእሲ ምዃኑ እዚ’ውን ነዊሕን ዝተሓላለኸን መሳልል ከምዘለዎ ዝፍለጥ’ዩ።


text:
ድምጺ ደሊና ዜና
ኣዳላዊ፡ ሳምሶን ሃይለስላሴ
ኣንበብቲ፡ ራሄል ሰሎሙንን ኣስመረት መድሃኔን
18 ታሕሳስ፣ 2014
ሓይሊ ባሕሪ ጥልያን 430 ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብሂወት ኣድሒኑ
ሓይሊ ባሕሪ ጥልያን ብ 16 ታሕሳስ 2014፡ ማእከላይ ባሕሪ ሰጊራ ኣብ ገማግማዊ ማያት ሲሲሊ ካብ ዝበጽሐት ንእሽተይ ጃልባ ኣስታት 430 ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብሂወት ከምዘድሓኑ ካብ’ቲ ከባቢ ዝተፈነወ ዜና ኣረዲኡ።
ካብ’ቶም ዝደሓኑ ስደተኛታት፡ ሓንቲ ኤርትራዊት ነፍ-ሰጾር ኣብ’ታ ዝደሓኑላ መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ጥልያን ወዲ ከምእተገላገለት ዘመልከቱ ጸብጻባት፥ እዚ ኤርትራውያን ክሳብ ክንደይ ካብ’ቲ ዝገዝኦም ዘሎ ስርዓት ከምልጡ ይደልዩ ምህላዎም ዘመስክር ከምዝኾነ ኣተሓሳሲቦም።
ጥዕናዊ ኲነታት እታ ኣደን ዕሸላን ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ክኢላታት ጥዕና ናይ’ታ ሂወት’ቶም ስደተኛታት ዘድሓነት መርከብ ገሊጾም ኣለው።
ካብዞ’ም ብሂወት ድሒኖም ዘለዉ ስደተኛታት መብዛሕትኦም ኤርትራውያንን ዜጋታት ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ከምዝኾኑ ዘፍለጡ ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ፥ ብፍላይ ዋሕዚ ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ልዕሊ ካልእ እዋን ዛይዱ ከምዘሉ ኣስሚሮምሉ። መንግስቲ ጥልያን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘካይዶ ዝነበረ ብ “ባሕርና” “Mare Nostrum” ዝጽዋዕ ስርሒት ምድሓን ሂወት ስደተኛታት፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ 2014 ደዉ ከምዘበሎ እኳ ገሊጹ እንተነበረ ፥ ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣፋፌት ሞት ዝጸንሑ ስደተኛታት ዘርእዮ ምድንጋጻት ዛጊት ከምዘየብቀዐ ፥ እዚ ናይ 16 ታሕሳስ 2014 ምድሓን 430 ስደተኛታት ከኣ ናይ’ዚ ቀጥታዊ መርኣያ ከምዝኾነ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2014 ብስርሒት ምድሓን ሂወት መንግስቲ ጥልያን ልዕሊ 160 ሽሕ ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ’ታ ሃገር ክኣትዉ ከምዝኸኣሉ፥ ኣዚ ስርሒት እዚ ብተጽዕኖ ኤውሮጳዊ ሕብረት ደው ክብልን ነቲ ናይ መንግስቲ ጣልያን ስርሒት ከኣ ብንኡስ ኣሃዱ ስርሒት ናይ’ቲ ሕብረት ክትካእን ከምእተገብረ ዝተፈላለዩ ወገናት የዘኻኽሩ።
ኣብዛ እንዛዝማ ዘሎና ዓመተ 2014፡ ብማእከላይ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ዝኣተዉ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ቊጽሪ ልዕሊ 350 ሽሕ በጺሑ ከምዘሎ፡ ካብዚኦም እቶም 37 ሽሕ ድማ ኤርትራውያን ከምዝኾኑ’ዩ ወግዓዊ ጸብጻብ ላዕለዋይ ወኪል ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዘረድእ።
ኣብ ዲንማርኽ ዘለዉ ስደተኛታትን ካልኦት ተደናገጽትን ዝርኸብዎ ስላማዊ ስልፊ ንዓርቢ 19 ታሕሳስ 2014 ኣብ ከተማ ኮፐንሃገን ዲንማርኽ ክኻየድ እዩ
ኣብ ዲንማርኽ ዝርከቡ ስደተኛታት መንእስያት ነቲ መንግስቲ ዲንማርኽ ኣብ ልዕሊ ዑቕባ ሓተቲ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ኣውጽኢዎ ዘሎ ሕግታት ወይ ዓንቐጻት፥ ሓተቲ ዑቕባ ስደተኛታት ካብ ሃገሮም ክውጾን ፥ ሃገሮም ጠንጢኖም ክመጹን፥ ኣብ ዓዶም ዝኾነ ይኹን ሽግር ከምዘየልቦን፥ ሓቕነት ዘይለበሰን ንምልካዊ ስርዓትን ኢሳይያስ ሒዝዎ ንዘሎ ኣመራርሓን ጭኹናን ልኽዕነት ዝለበሰን ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ይኹን ሽግር ንመንእስያትን ህዝብን ከምዘየልቦን በዚ ከኣ ሓተቲ ዑቕባ ዝኾነ ይኹን ደገፍን ዑቕባን ክዋሃቦም ከምዘይብሉን ልዕሊ 179 ዝሓዘ ዓንቐጻት ኣውጺኦም ኣለዎ። እተን ኣብ ዲንማርኽ ዝርከባ ልዕሊ ሽሞንተ ዝኾና መዕቖቢ ስደተኛታት (ካምብታት) ዘለዉ ስደተኛታት እንተላይ ካልኦት ኣብቲ ካምፓ ዝርከቡ ተደናገጽትን ዝርኸብዎ ስላማዊ ስልፊ ንዓርቢ 19 ነሓስ 2014 ኣብ ውሽጢ ከተማ ዲንማርኽ ክኻየድ እዩ ፡ ነዚ ዝኻየድ ስለማዊ ስልፊ መብርሂ ንምርኻብ ንኣባላትን ኮሚተን ኣወሃሃድትን ናይ’ዚ ስለማዊ ስልፊ መንእስይት ካሓሳይ ገብርሂወት፥ ፍናን ያቖብ፥ ግርማይ ተስፋይ፥ ዘማርያም መብራህቱን መብርሂ ክህቦናን ብ ቴሌፎን ረኺብና ኣዘራሪብናዮም ኣሎና
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ኣብ ክሊ-ኣየር ኤውሮጳዊ ሕብረት በረራ ይኽላእ ዩ
ትሑት ትሕተ-ቅርጺ ዝውንን መንገዲ ኣየር ስርዓት ኣስመራ፡ ኣብ’ቲ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዓመታዊ ዘውጽኦ ንናይ ድሕነት ትሕተ-ቅርጺ ዝተፈላለያ መንገዲ ኣየር ብምግምጋም ኣብ ግዝኣተ ክሊ-ኣየሩ ክይበራ ዝኽልክል ዝርዝር - ከምቲ ልሙድ ተጸንቢሩ ከምዘሎ መርበብ ሓበሬታ “ካፕኤሪ” ኣመልኪቱ። መርበብ “ካፕኤሪ” ኣብ ሓበሬታኡ፥ ኤውሮጳዊ ሕብረት ነተን ብትሑት ጽላታዊ ድኽመት ዝመሓደራን እኲል ድሕነታዊ ትሕተ ቅርጺ ዘየዋድዳን መነገዲ-ኣየራት ኣብ ክሊ ኣየሩ ከይበራ ዝኽልክል ዓመታዊ ዝርዝር ኣስማት ከቕርብ ከምዝርአ፥ መንገዲ ኣየር ስርዓት ኣስመራ ከኣ ኣብ’ዚ ዓመታዊ ዝርዝር ብቐጻሊ ክጥቀስ ምጽንሑ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዝርዝርሩ ንኤርትራ ሓዊስካ ኣብ 21 ሃገራት ዝርከቡ ኣስታት 310 መንገዲ ኣየራት ኣጊዱ ከምዘሎ ወሲኹ ዘመልከተ መርበብ ሓበሬታ “ካፕኤሪ”፥ እቲ ሕብረት ኣብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝርዝሩ ኣጊድወን ዝነበረ ከም ሰሜን ሱዳን፡ ሞዛምቢክ፡ ዛምቢያን ፊሊፒንስ ዝኣመሰላ ሃገራት ተዛማዲ ጽገናን ምሕደራ ኣቬሽንን የተግብራ ብምህላወን ካብ’ቲ ናይ እገዳ ዝርዝር ኣብ ቀረባ እዋን ክወጻ ልዑል ተስፋ ከምዘሎ ንመግለጺ ኮሚሽነር ሞጋዓዝያ ናይ’ቲ ሕብረት ብምጥቃስ ኣረዲኡ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ስማዊ መለክዕን ምሕደራ ኣቬሽንን ጥራይ ወኒኑ ብዘይ ዝኾነ ውሁድ በረራታት ይነጥፍ ከምዘሎን ኣብ ኣህጉርና እቲ ዝደኸመ መነገዲ ኣየር ኮይኑ ምህላውን’ዩ ብሓያሎ ወገናት ዝግለጽ።
ኣብ ባይታ ዘየለ መደረ ኣምባሳዶር ስርዓት ኣስመራ ኣብ ጁባ
ኣምባሳደር ስርዓት ኣስመራ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣቶ የውሃንስ ተኽለሚካኤል ኣብ’ቲ ኣብ ከተማ ጁባ ንሰዓብቲ’ቲ ስርዓት ዝገበሮ ሰሚናር ፡ “ክቡራት ልምድታት ህ/ግ/ደ/ፍ ልዕሊ ካልእ እዋን ዝለዓለ ኢድ ሒዞም ንዘቤታውን ግዳማውን ሽርሕታት ይስዕሩ ኣለው!” ክብል ዘስምዖ መደረ ካብ ባጫ ፈሊኻ ክረአ ከምዘይክእል ፡ ነቲ ሰሚናር ብቐረባ ዝተኸታተልዎ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ኣመልኪቶም።
እቶም ዜጋታት ኣብ ሓበሬታኦም፡ እቲ ኣምባሳዶር ዝሃቦ ቃል ንምስሉይ ቆመና ናይ’ቲ ዝለኣኾ ስርዓት ኣስመራ ዘመስክር ምዃኑ ብምግላጽ፥ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ነዚ ቀጻሊ ጸወታታት ጎሪሑሉ ከምዘሎ ኣተሓሳሲቦም።
ኣምባሳደር የውሃንስ ተኽለሚካኤል ፡ “ህዝቢ ኤርትራ ምስ’ቲ ብወርቃውያን ክብርታት ዘማእዝኖ ዘሎ መንግስቱ ኮይኑ ንዝተፈላለዩ ሽርሕታት ብምብካን ኣብ ዘተኣማምን መድረኽ ምዕባለ ከምዝርከብ’ዩ ኣብ’ቲ ዝገበሮ ሰሚናር ጠቒሱ።
ህዝቢ ኤርትራ መሰረታዊ ጠለባት ሂወት እኳ ተሓሪምዎ ፍቐዶ ስደት ዛሕ እናበለ፥ ክቡር ልምድታት - ብሩህ መጻኢ እናበልካ በቲ ስርዓት ዝደጋገም ወስታታት ግዜኡ ዝሓለፎ ከምዝኾነ ዘምልከቱ እቶም ደለይቲ ለውጢ፥ ቀጻሊ ሓሶታትን ዝንቡዓት መብጸዓታትን ስርዓት ኣስመራ ድሕሪ ደጊም ክሰርሑ ከምዘይኮኑ ኣገንዚቦም።
Join VoD
VoD is looking for highly motivated candidates to collect, draft, edit and present relevant news items from various sources exclusively but not limited to Eritrea and the rest of the Horn of Africa. Excellent writing skills in both English and Tigrinya, proficiency in using technology, and ability to scan social media are essential. The candidate should be an active listener, able to communicate with persons of interest, and share timely information with the public.
The Main objective of Voice Of Delina is to collect and disseminate economic, social and political developments pertaining to Eritrea and Eritreans at home and in the Erespora.
We are also determined to develop the media capacity by grooming the new generation of Eritreans to articulate the aspirations of our country.
We are particularly looking for candidates who are keenly interested to play an active role in helping foster peace and democracy in Eritrea.
VOLUNTEER INTERNSHIP OPENINGS
• Media Director/Program Coordinator
o manage the team
o prepare editorials
o make editorial decisions on programs to be broadcast
o edit other program contents
• Researchers
o research topics required for programming
o assist in drafting stories
• Writers and Editors
o draft a regular feature story
o assist in news preparation
• Anchor-Reader
o read program items
o assist in news preparation
• Sound Engineer
o arrange programs, add music and repackage programs for dispatch to the studio
• Translator from English into Arabic and Tigrinya (and, on a limited basis, Amharic)
o translate copy of stories into appropriate language for broadcast
o when necessary, read stories in correct language or dialect
To participate please send email to info@delina.org
Please provide your personal CV, Skype ID, telephone number and best time to call you.


text:
ዕቱብን ልክዕን ገምጋም ምግባር፡ ጽፉፍን ግብራውን ውጥናት ክትቅይስ ስለዝሕግዝ፡ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ምዃኑ ተገሊጹ፣
ኣብዚ ናብ ሓድሽ ዓመት እንሰጋገረሉ ዘለና ናይ ገምጋምን ውጥንን ዕለታት፡ ጽላት ብጽላት ዝተተግበረ ዕዮታትን ዘረጋገጾ ዕብየትን ብዝምልከት ዕቱብን ልክዕን ገምጋም ምግባር፡ ንመጻኢ ጉዕዞ ሓይልን ድርኺትን ዝፈጥር ተመኲሮ ብምቕሳም፡ ጽፉፍን ግብራውን ውጥናት ክትቅይስ ዘኽእል ብምዃኑ፡ ኣገዳስነቱ እምብዛ ዕዙዝ ከምዝኾነ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ፣
እቲ “ጽፉፍ ውጥን – ንለውጢን ቀጻሊ ዕብየትን” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ፡ “ህዝቢ ኤርትራ፡ ሳላ’ቲ ዘዂርዕ ናይ ዓያይነትን ርእሰ-ምርኰሳን ባህሉ፡ ዓመት መጸ ኣብ ዝበረኸ ኣርከን እናሓዀረ፡ ናብ ኣጸደ ራህዋን ቀጻሊ ዕብየትን እናቐረበ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ” ድሕሪ ምባል፡ እቲ ዛጊት ተፈጺሙ ዘሎ ልምዓታዊ ቅያታት፡ ንዝያዳ ስራሕ ወኒ ዜስንቕ ተወሳኺ ረቛሒ ከምዝኾነ ኣብሪሁ፣
ምስጢር ምዕባለ፡ ንስራሕ ዝተዓደለ ኣእምሮን ኣእዳውን እምበር ካልእ ከምዘይኮነ ዘመልከተ’ቲ ሰሙናዊ ሓተታ፡ የግዳስ – ሕልናን ተበግሶን ውጽኢት ክህልዎ ዝጠልቦም ኣገደስቲ ረቛሒታት ከምዘለዉ፡ እቲ ጭቡጥ ለውጢን ምዕባለን ዘረጋግጽ ኣድማዒ ስራሕ፡ እቲ ኣብ ጽፉፍ ውጥንን ሜላታት ትግባረን ዝምርኰስ ከምዝኾነ ኣነጺሩ፣
“ጽፉፍ ውጥንን ሜላታት ትግባረን፡ መጽሓፍቲ ስነ-ምሕደራ ተወኪስካ ብቐሊሉ ከተረጋግጾ እትኽእል ውዱእ ፍልጠት ኣይኮነን” ዝበለ’ቲ ሓተታ፡ ብቐንዱ ካብ ብልጫታትን ድኻማትን ሕሉፍ ተመኲሮ ስለዝምንጩ፡ ሕሉፍ ዕዮ ኣብ ምግምጋም እምበኣር፡ ሓሳብ፡ ማልን ጥበብ ትግባረን ንዘጣመረ ጸጋታት ምዕባለ ብተለካዒ ኣገባብ ብደቂቕ ፈቲሽካ፡ ኣድማዕነቱን ሕጽረታቱን ብምግንዛብ፡ መመሓየሺ ሓሳባት ምፍልፋል ከምዘድሊ ኣገንዚቡ፣
እቲ ሰሙናዊ ሓተታ ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ትካላትን ኣብያተ-ጽሕፈትን ዝርከቡ ሓለፍቲን ሰራሕተኛታትን እምበኣር፡ ኣብዚ ዝመጽእ ሓድሽ ዓመት፡ ካብቲ ዝጸንሐ ዝበለጸ – ስሉጥን ውጽኢታውን ምሕደራ ንምርግጋጽ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ዝያዳ ንምስፋሕን ንምምዕባልን፡ ሰብኣዊ ጸጋታት ንምስልጣንን ብኣድማዕነት ንምውሳእን፡ ከምኡ’ውን ናይ ምግባር ተኽእሎታትን ዓቕሚን ንምሕያል፡ በዚ መገዲ’ዚ ድማ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ኣፍራይነት ንምምጥጣር ዘኽእል ጽፉፍ ውጥንን ሜላታት ትግባረን ምሕንጻጽ ከምዝሓቶም ኣስሚሩሉ፣
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ከተማ መቐለ ሙዚቃ ዝማሃሩ ምርኣይ ዝተሳኣኖም ህፃውንቲ ዝጎድልዎም ነገራት ከይማለአሎም ካብ መንግስትን ህዝብን ሓገዝ ኣይረኸቡን።
ኣብቲ ቤት ምህርቲ ሙዚቃ ዝምህራ መምህር መሰረት ሓዱሽ እቶም ህፃውንቲ ሙዚቃ ጥራሕ ተይኮነስ ካልእ ዓይነት ትምህርቲ ናይ ምቕባል ቅሩብነቶምን ድልየቶምን ዝላዓለ ምዃኑ ይገልፃ።
ሓደ ካብቶም ተምሃሮ ዮሃንስ በላይ “ሕብረተሰብ ኣባና ዘለዎ ኣረኣእያ ዘይምቕያሩ ተዘይኮይኑ ንባዕልና ክንሓስቦ እንተለና ዘፀግምና ኣይኮነን። ኣነ ንባዕለይ ዓይነ ስውር ምዃነይ ዝርስዐሉ እዋን ኣሎ፤ ምኽንያቱ ካልእ ሰብ ዝሰርሖ ኣነ እውን ይሰርሖ ስለዘለኹ” ይብል።
“እቲ ቤት ትምህርቲ ዘለዎ ዓቕሚ ብጣዕሚ ድሩት እዩ። እዚ ትርእዮ ዘለኻ ውሱን መሳርሕታት ሙዚቃ ካብ ገበርቲ ሰናይ ትካላት ዝተረኸበ እዩ እኹል ኣይኮነን። እንትበላሾ ኣይዕረይን። ብዙሕ ፀገም እዩ ዘሎ። ተምሃሮ ክንድቲ ክዓብዩዎ ዝደልዩ ክወሳወሱ ኣይካእሉን። ስለዚ ብፍላይ መንግስቲ ትኹረት ክህቦ ይግባእ።” ኢለን መምህር መሰረት።
ቤት ትምህርቲ ምርኣይ ዝተሳኣኖም መቐለ ብኣቆፃጽራ ኢትዮዽያውያን ብ1985 ዓ/ም እዩ ተጣይሹ።


text:
Date: Tuesday, 05 June 2018
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ስም ናይቲ ሃገር ዘምጽኤን ሃገር ዝሃንጽ ዘሎ ውድብ ህ.ግ.ደ.ፍ ታሪኹ ንምዝንባዕ፣ ሓዲሽ ውድብ ድሕሪ 1994 ከምዝተፈጥረ ጌሮም ስም ናይዚ ውድብ ንምድዋንን ካብቲ ነጻነት ዘረጋገጸ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብምንጻል ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣምታት ክዛረቡን ክጽሕፉን ንዕዘብ ኣሎና።
ብሓቂ’ኸ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ካብ’ቲ ነጻነት ዘረከበ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ይፍለ ድዩ? ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ’ኸ ካብ ህዝባዊ ሓይልታት ኤርትራ’ኸ ይፍለ ድዩ? እዚ ሰለስተ ኣስማት በብግዚኡ እንታይ ዕላማ ንምውቃዕን ስለምንታይን መጺኡ? እዚ ሰለስተ ኣስማት መድረኻዊ ኣጸዋውዓ ናይ ሓደ ውድብን ሓደ ዕላማን እዩ። ኣብ ውሽቲ እዚ ዕላማን ውድብን ሰባት ራሕሪሖሞ እንተኸይዶም ነቲ ዕላማን ኣምርን ናይቲ ውድብ ዝትንክፍ ኣይኮነን።
ብ1970 ኣብ ውሽጢ ተ.ሓ.ኤ ብዝነበረ ድሑር ኣመራርሓ ኣርባዕተ ጉጅለታት ማለት ሰልፊ ነጻነትን ህዝባዊ ሓይልታት ቀዳማይን ካልኣይን ዑበሊንን ዕላመኣን ብምንጻር ካብ ተ.ሓ.ኤ ከምዝተፈንጨላ ኣፍሊጠን። እዘን ጉጅለታት ብመሪሕነት ጀብሃ ይህደና ስለዝነበራ ነብሰን ንምክልኻል ኣብ መጀመርታ ስሙር ግንባር ፈጢረን፣ ቀጺለን ድማ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመት ናይ ሓባር ተመኩሮ ብ1974 ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ዝብል መጸዋዕታ ሓደ ሃገራዊ ውድብ መስሪተን።
ቀጺሉ’ውን ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመት ናይ ሓባር ተመክሮ ዕላሙኡን መደባቱን ዝያዳ ብምንጻር ካብ ሓደ ሃገራዊ ውድብ ናብ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ውድብ ንምስግጋር ብ1977 ቀዳማይ ጉባኤኡ ኣቃኒዑ። ኣብ’ዚ ጉባኤ ንህዝብን መሬትን ደረጃ ብደረጃ ሓራ ንምውጻእ ዝብል ስትራተጂ ብምሕንጻጽ፣ ናይ ሓፋሽ ውድባት ማሕበራት፣ ሃገራዊ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን፣ሰራሕተኛታትን ሓረስቶትን ተማሃሮን ክምስረታን ኣብ ሓራ መሬት ህዝባዊ ባይቶታት ንክቆማ ብምውሳን ነዚ ደሞክራስያውን ሃገራውን ዕማማት ንምክያድ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ዝብል ስም ኣብዚ ጉባኤ ተጸዊዑ።
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነዚ ሃገራውን ደሞክራስያውን ዕማም ንምሕያል ሓደ ካብ ተ.ሓ.ኤ ኣብ ውሽጢ ሱዳን ብሳግም ዝፍለጥ ተኣኪቡ ዝነበረ ሰራዊት ወይ ውድብ ንምሉእ ሓድነት ብምርድዳእ ብ1987 ካልኣይን ሓድነታውን ጉባኤ ኣካይዱ ነቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝብል ስም ድማ ከምዘለዎ ጉባኤ ኣጽዲቅዎ።
ኣብ ቀዳማይን ካልኣይን ጉባኤታት ዝተሓንጸጹ መደባት ብግብሪ ስለዝተሰርሓሎም ድማ ኤርትራ ሃገርና ሓራን ሉእላዊት ሃገርን ክትከውን በቂዓ።
ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ፣ ዕማም ሓርነታዊ ምንቅስቃስን ዕማም ምህናጽ ሃገርን ስለዝፈላለ መደባት ህ.ግ.ሓ.ኤ ክንጸር ነይርዎ። ስለ’ዚ ኩሎም ኣባላት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ውሽጥን ወጻእን ልዕሊ ሓደሽሕ ወከልቲ ዝተሳተፍዎ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ብሚያዝያ 1994 ኣብ ናቕፋ ተኻይዱ። ኣብዚ ጉባኤ ካብ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ክሳብ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ዝነበረ ኩነታት ተገምጊሙ፣ ዕማምን ሓላፍነት መንግስትን ግንባር ተነጺሩ፣ ብዙሓት መንእሰያት ዝሓቆፈ ሓዲሽ መሪሕነት ብምምራጽ ዕላማታትን ራእይን ህዝባዊ ግንባር ድሕሪ ነጻነት እንታይ ከም ዝመስል ሃገራዊ ቻርተር ብምስናድ ነዚ መድረኽ ዘንጸባርቅ ሓዲሽ ስም ክህሉ ብምውሳን ጉባኤ ብዓወት ተዛዚሙ።
ኣብዚ ጉባኤ ከምዝዝከረኒ ናይ’ዚ መድረኻዊ ዕማም ስም እንታይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ብቡዝሓት ሰባት ዝተፈላለየ ኣስማት ቀሪቡ፣ ኣብ መወዳእታ ግን ብተጋዳላይ ሃይለ ወልደትንሳኤ(ድሩዕ) ዝቀረበት ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ንክትከውን ጉባኤ ብሙሉእ ድምጺ ኣጽዲቅዋ።
ስለዚ እዚ ሰለስተ መድረኻዊ ኣስማት ናይ ሓደ ውድብን ዕላማን ኣስማት እዩ። ሰባት ክመጹ ወይ ክከዱ ይኽእሉ እዮም፣ ህዝባዊ ግንባር ግን ነባርን ቀጻል እዩ። ህ.ግ.ደ.ፍ ድማ ብምርጫን ዕበትን ናይ ኩሉ ኣብ ጉባኤ ዝተሳተፈ ዝተዋህበ ስም እዩ። ግንባር ከም ስሙ ድማ ንብዝሕ ዝንባሌታት ዝሓቆፈ ጥርናፈ ስለዝኾነ ሙሉእነት ፍጹምነት ምጽባይ ወድዓዊ ኣይኮነን። ኣብ ናይ ቃልሲ ዳይናሚክስ እቲ መስርሕ ብግርጭታትንን ሓድነትን እንዳተዋሃሃደ እዩ ዝኸይድ ።
ስለ’ዚ “ህ.ግ.ደ.ፍ ኣምጺእኩምልና” ዝብል ኣዘራርባ ዝንቡዕን ዘይቅኑዕን ኣባሃህላ እዩ።
ግርማይ የማነ
ርያድ
tzinaat@gmail.com
ምንጪ፡ ኤሪጋዘተ


text:
ሃገራት ብመንገዲ መንግስታተን ወይ መራሕተን ኣቢለን ብደረጃ ፖለቲካውን ስነ-ሓሳባውን ራኢአን ኣብ ዝተፈላለየ ብሓንሳብ የኺደናን የርበሐናን’ዩ ዝበላኦ ነጥብታትን ስምምዓትን ግሉጽ ዝኾነ ምሕዝነታት ይገብራ’የን። ኣብ መንጎ ሃገራትን ዞባውን ኣህጉራውን ውድባትን ብተመሳሳሊ፡ ብናይ ቀረባን ርሑቕን ግዜ ዝዕቀን ዝተፈላለየ ዝመበገሲኡ ስምምዓትን ምትሕግጋዝን ይግበር’ዩ። እቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ኮነ ዞባውን ኣህጉራውን ውድባት ዝግበር ምሕዝነታት፣ ስምምዓትን ምትሕግጋዝን ሜላዊ ማለት ታክቲካዊ ወይ ስትራተጂካዊ ክኸውን ይኽእል። እንታይ ዓይነት ዝምድናን ምድግጋፍን ባህሪ ናይ’ቶም መንግስታትን ኣህጉራውያን ውድባትን’ዩ ዝውስኖ። እቲ ዝግበር ምሕዝነትን ምድግጋፍን ብመንጽር ረብሓ ህዝብታት፡ ዝህልዎ ኣወንታውን ኣሉታውን ጎኒታት ምርኣይ ኣገዳሲ’ዩ። ገለ ብግሉጽ ኣገባብ ጸገማት ህዝቢ ምቅላል ማእከሉ ጌሩ ዝግበር ዝተቐደሰ ምሕዝነት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልእ ከኣ ብኣንጻሩ ህዝቢ ዝጎድእ፡ መንግስቲ ንመንግስቲ ወይ ኣህጉራዊ ውድብ ንመንግስቲ ዝግበር ኣይትሙተኒ ዝብል ምክንኻንን ዘይተኣደነ ገንዘባዊ፣ ዓይነታውን ዲፕሎማስያውን ደገፋት ክግበር ይረአ።
ኣሕጽር ኣቢልካ ክረአ እንከሎ፡ ቅኑዕ ሜላዊ ወይ ታክቲካዊ ምሕዝነታት፡ ግዝያዊ ጸገማት ብምፍታሕ ረብሓታትካ ድማ ንምሕላው ዝእቶ ወይ ዝግበር ስምምዕ’ዩ። ቅኑዕ ስትራተጂካዊ ምሕዝነታት’ውን ከምኡ ናይ ነዊሕ ሓባራዊ ረብሓታት ምርግጋጽ ኣመት ጌሩ’ዩ ዝቕረጽ። እቲ ግሉጽነትን ሕጋውነት ዘይብሉ ዝግበር ሜላዊ ወይ ታክቲካዊ፡ ከምኡ’ውን ስትራተጂካዊ ተባሂሉ ዝግለጽ ዘይቅኑዕ ዝምድናታትን ምሕዝነታትን ግን፡ ከም ንግዲ ኮትሮ-ባንድ ዝምጅረጥ መጅሪጥካ ንምፍታሕ ዝዓለመ ግዝያዊ ዕርክነት’ዩ። እዚ ዘይቅኑዕ ምሕዝነትን ስምምዓትን ብፍላይ ኣብ ግዜ ስርዓት ህግደፍ ብግሉጽ ክንዕዘቦ ዝጸናሕና’ዩ። ስርዓት ህግደፍ ምስ ዝተፈላለዩ መንግስታትን ኣህጉራውያን ውድባትን ርክብ ከም ዝገበረ፡ ናይ ምድግጋፍ ስምምዓት ከም ዝተፈራረመ ይሕብር’ዩ። እቲ ስምምዓት ኣብ ምንታይ ዝተሰረተ፡ እንታይ ውሕስነት ዘለዎ ዝብል ግን ኣይምልስን። ኩሉ ግዜ ጌረዮ ዝብሎ ርክባት፡ ንሃልኪ ህዝባዊ ርክባት ዝዓለመ ስለ ዝኾነ ድሕሪ ክልተ ሰለስተ መቃልሕ ዜና ምስማዕ ሽዑ ንሽዑ’ዩ ዝበንን። ብኣንጻሩ እዃ-ደኣ ነቲ ጌርናዮ ዝተባህለ ዝምድና ተረሲዑ ነዊሕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ ኣብ ጸርፊ ምትፍናን ኲናት ክእቶ ህዝቢ ኤርትራ ብእዝኒ ጽሮት ጥራሕ ዘይኾነ ብተግባር ክከታተል ጸኒሑ ኣሎ።
ኣብ መንጎ ስርዓት ህግደፍን ስርዓት ሱዳንን ሓንሳብ ዝረስን ሓንሳብ ዝዝሕል እናኾነ ክመጽእ ዝጸንሐን ዘሎ ዝምድና ንኣብነት፡ ብዓይኒ ቅኑዕ ታክቲካዊ ይኹን ስትራተጂካዊ ዝምድና ክምዘን እንከሎ፡ ናብ መንኡ ከም ዝዝምብል፡ ኣብ ህዝብታት ክልቲኣቶም ሃገራት ከ እንታይ ለውጢ ኣምጺኡ ወይ ጠቒሙ ኢልካ ምስ እትግምግም፡ ኣብ “ግበረለይ ክገብረልካ”’ ዝተሰረተ ኮይኑ ትረኽቦ። ስርዓት ህግደፍ ነዚ ጥፍእ ውልዕ እናበለ ብሰንከልከል ዝቕጽል ዘሎ ዝምድና ተበሊጹ፡ ኣብ ሃገረ ሱዳን እንታይ ይገብር ኩሉ ዝፈልጦ’ዩ። ሱዳን ከም ጎረቤት ሃገር መጠን ብዙሓት ኤርትራውያን ካብ ስርዓት ህግደፍ ኣምሊጦም ናብ ሳልሳይ ሃገር ዝሰጋገሩላ ሃገር ምዃና ፍሉጥ’ዩ። ንኽበዶም ዝሓደሩ ኣባላት ጸጥታን ስለያን ድማ፡ ሱዳን ከም ልዑላዊት ሃገር፡ ንዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን እታ ሃገር ከይተወከሱ፡ ብዙሕ ግዜ ብኢደ ወነኖም፡ ክሳብ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት ናይ ስደተኛ ሕጋዊ መለለዪ ካርድ ዝሓዙ ኤርትራውያን ጨውዮም ከም ዝውሰዱ፡ ጭቡጥ ኣብነታት ምቕራብ ይከኣል። መንግስቲ ሱዳን ንልዑላዊ ክብሩ፣ ኣህጉራዊ ስምምዕ ንመሰል ስደተኛታት፣ ከምኡ’ውን ንስለ ነዊሕ ሰረት ዘለዎ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ሱዳንን ክብል፡ ዓገብ ኢሉ ኣብ ክንዲ ደው ዘብሎ፡ ገለ ግዜ ርእዩ ከም ዘረኣየ፡ ገለ ግዜ ድማ ክሳብ ብምትሕብባር ላዕለዎት ኣካላቱ ኣቢሉ
ኣብ’ቲ ጭውያ ኢዱ ከም ዝሕውስ ብዙሓት ረኸብቲ መከራን ማዕከናት ዜናን ክግልጽዎ ጸኒሖም’ዮም። እዚ ክሳብ ሕጂ ዝስረሓሉ ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ’ዩ።
እዚ ኣይኮነን ንስትራተጂካዊ ምሕዝነት ንስልታዊ ምሕዝነት’ውን ዘይበቅዕ ዕርክነት ምዃኑ ዘማትእ የብሉን። ብወገን መንግስቲ ሱዳን ስልታውን ስትራተጂካውን ዝምድና ኣለና ኢሉ ክዛረብ ኣይሰማዕኩን። ኣምስሉ ጭፍራ ህግደፍ ግን፡ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን መንግስቲ ሪፓብሊክ ሱዳንን ዘሎ ነዊሕ ዝጠመተ፡ ስትራተጂካዊ ዝምድና እናበለ ክንበሕ ምስማዕ ግን፡ ንኹሉና ዘሰማምዕ ይመስለኒ። ስትራተጂካዊ ዝምድና ብመሰረቱ ምስ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ባህርን ሓቢርካን ተኸባቢርካን ምንባርን ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ደኣምበር፡ ብስምዒት ዝውነንን ዝምራሕን ብቐሊል ድማ ዝብረዝን ምሕዝነት ኣይኮነን። ረብሓን መሰልን ህዝብታት ዘቐድሙ ደሞክራስያውያን ሓይልታት ወይ መንግስታት ዝኣትውዎ ቃል ኪዳን፡ ቅኑዕን ተመራጽን’ዩ ዝበሃልን ብዙሓትን ውጹዓትን ከኣ ሃረር ዝብልዎን ዝዓስልዎን ፍትሓዊ ስለዝኾነ’ዩ።
ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ኤውሮጳዊ ሕብረት ያኢ ጾር ናብ ሃገሩ ናይ ዝውሕዙ ዘለው ኤርትራውያን ክቃለሉ፡ ምስ ስርዓት ህግደፍ ክጫኖን ዘይግባእ ኣማኢት ሚሊዮናት ዩሮ ኣሕቊፉ ናይ ነብሰ ምድሕን ፖለቲካዊ ህይወት ክዘርኣዩ ዝግበሮ ዘሎ ምንቅስቓስ ግን፡ ምስ ስልታዊ ድዩ ምስ ስትራተጂካዊ ምሕዝነት ዝምደብ ኣጊሙኒ ኣሎ። እቲ ክጫነው ዝግብር ዘሎ፡ ናይ ሓጺር ድዩ ናይ ርሑቕ ጠቕሚ ክኸውን ከም ዝኽእል ንምግማት ይከኣል። ግን ብዋጋ መን? መን ምስ መን? ካን ኤውሮጳ ሕብረት ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ወሪዱን ፖለቲካዊ ምስሉን ክብሩን ኣዋሪዱ፡ ሓብሓብን ዓንጋል ሓደ ዝባኑ ዝቐልዐ መንግስታዊ ጉጅለ ክኸውን፡ ካብ ትጽቢተይ ወጻኢ’ዩ። እልቢ ዘይብሉ ገንዘብ ሂብካ መላኺ ፖለቲካዊ ተፈጥሮኡ ክቕይር ኣበይ ተራእዩ። እወ ኣበይ ተሰሚዑ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ዘርእየናን ዘስመዕናን ዘሎ ልስሉስ ዲፕሎማሲ ዝጠመቖ ኣካይዳ ብርግጽ ስጊንጢር’ዩ። እዚ ንመላኺ ስርዓት ህግደፍ ካብ ሞት ከድሕኖ’ኳ ዘይኽእል እንተኾነ፡ ሕማሙ ገንዘብን ነዋትን ስለዝኾነ ግዝያዊ ተስፋ ከም ዝህቦ ግን ኣየካትዕን። እንተ ነቲ ለጋሲ፡ ኣብ ክንዲ ወገን ውጹዓት ዝኸውን ዓርኪ መላኺ ስርዓት ክኸውን ዝመረጸ ኤውሮጳዊ ሕብረት ግን፡ ምስናይ ከቢድ ውርደቱ ፍረ ኣልቦ ክሳራ’ዩ ክብል እደፍር።
ኣብ ዲፕሎማስያዊ ከበባ ኣትዩ፡ ብተነጽሎ ተበሊዑ ኣብ ጎልጎል ከንገርግር ዝጸንሐ ጠላም ስርዓት ባዕሉ ኣሳሳይን ኣበጋስን ስደት ክነሱ ምስ’ቶም በዚ ዘሕፍር ተርእዮ ተሻቒሎም መፍትሒ ሃለው ክብሉ ናብ ላ ቫሌታ ወይ ሃገረ ደሴት ማልጣ ዘምርሑ ሰበ-ስልጣን ኣፍሪቃ ተሓዊሱ ክዋራዘ ተሰሚዑ። ኤውሮጳ ሕብረት ድማ ኣብ ክንዲ መን ኢኻ? ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን መን ምስ ኮነ ንስኻ ኣብ’ዚ መጺእካ ትዋረዛ ዝብሎ፡ በርትዕ ኣለኹ ኣብ ጎኒኻ፡ ብገንዘብን ነዋትን ኣይትሰከፍ ኢሉ ኣተባቢዕዎ። እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ከኣ ብፍላይ ዝተፈጸመ ክሕደት ኮይኑ ይስመዓኒ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ፖለቲካዊ ባህርን ቁጠባዊ ጸገም ምምዝዛን ስኢኑስ፡ ነቲ መፋጥርቲ እቲ ስርዓት ዝኾነ ዓፋኒ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ብገንዘብ ማሕፉዳ ውልቀ-ሰባት መሊኡ፡ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ለውጢ ከምጽእ’የ ምባሉ፡ ኣንጻር ክብሩን ረብሓኡን’ዩ። ምኽንያቱ ህግደፍ ደኣ ከም ውድብ ገንዘብ ጸጊምዎ’ኮ ኣይፈልጥን። ብፍላይ ሕጂ መትንታት ቁጠባ ሃገር ምሉእ ንምሉእ ተቖጻጺሩ፡ ኣታዊታት ወርቂ ቢሻ፣ ነሓስ ድባርዋ፣ ድኹዒ ደንከል ….ወዘተ ረኺበ ኢሉ ኣብ ዝጀሃረሉ ዘሎ ብገንዘብ ክትጥብሮ ምፍታን ርኡይ ስሕታን’ዩ። ስሕታን ኤውሮጳዊ ሕብረት ግን ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ኣይኮነን። ኣንጻር ሰላምን ምርግጋእን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ’ምበር።
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 25-11-2015


text:
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ
ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይ ደቀይ ደቂ ደቀይ፡
ከመይ ኢልኩም ቀኒኹም ቀኒኽን፡ እነ እግዚኣብሄር ይመስግን ድሐን ኣሎኹ። ሎሚ ካብ ናይ ኩሉ ማዕልትታት ኣዝየ ቀልጢፈ መጺኤ ከመይ ኩነታት ስለ ዘገደደኒ። ብዙሕ ጊዜወን ሰባትስ ጸሓፉ፡ ተዘረቡ ሰማዕቲ እቲ ዝተጻሕፈ፡ ዝተዘርበ ንዓኦም ኣገዳሲ ኮይኑ ዝተሰምዖም ነጥብታት ኣልዒሎም ምክታዕን ምምያጥን ጥራይ ዘይከነ፡ ነቲ ጽቡቕ እዩ ኢሎም ዝተሰማማዑሉ ተጕይዮም - እሞ ምስ ተስፍኡ ክቀንዓና’ዩ እናበሉ፡ እሞ ምስ ፍቅሩ፡ እሞ ምስ ግዚኡን ገንዘቡን ምልጋሱ - እንተዘይተተትገብረ’ሞ እንታይ’ዩ ጻምኡ ወረ እንታይ’ዩ ይብልየ። ብዛዕባ ርእሰይ ክዛረብ እንተኾይነ፡ “ጽቡቅ ተዝሪብኪ ወይ “ኣይግድን” ተባሂሉ ክሕልፍ ከሎ ብዘይቀለዓልመ ናይ ወሽጢ ጓሂ ይስመዓኒ። ወልፊ ናይ ዘረባ ወይ ጽሕፈት ኣሉዩካ ኣይኮነን ሕቖኻ ክሳብ ዝስማዓካ ቁኒኒ ትብል የገዳስ ኢሂን ሚሂን ምብሃሃል ናይ ብዙሕ ነገራት መፍትሒ ክኽውን ይኽእል እዩ ኢልካ ስለ ትኣምን እዩ። እወ ከም መዛናግዒ ንዕላል ንወረ ክጥዕመካ ዝቁጸር እንተኾይኑ፡ ዘየሕዝን ኣይኮነን። ኤርትራውያን ሎሚ ኾነ ሓምለ ኾን ኮይኑ’ዩ እምበር ካብ ሓደ መኣዲ ክንበል ንኽእል ናይ ትማሊ ድሕሪ መግዝእቲ ጥልያን ዘይኮነስ ናይ ኣሚኢት ዓመታት ዓለም ክጥቀመሉ ዝኽእል ሕግን ስርዓትን ዘለና፡ ብዝሒ ኣውራጃታትና መፋላለይና ዘይኮነስ ድሩዕ ስልማትና፡ ሃይማኖትና መናሻሸዊና ዘይኮነስ መካባቢሪና፡ ዓበይትና ንሰምዕ ንንኣሽኣቱና ነፍቅር ህዝቢ’ኮ ኢና። ኣብ ማእከል ዓድናን፡ ኣብ መገድን፡ ሰድትን እናተሳቀና፡ ባህልና እናማህመነ ልዕሊ ሓምሳ ዝዕድሜኦም ሕልና ዘይብሎም ዉዱቃት ሰብኡት ካብ ወጻኢ ነስመራ ከይዶም ነተን ብሩህ መጻኢ ዘይርኣየን ይዋኣት ደቂኣንስትዮ ከም ኣዝብእ እናበልዑ ገና ጠጠው ኢልናሉ ዘለና ምኽንያት ንዓይ ከም ዝመስለኒ ሰረት ስለ ዘለና ’ዩ።
ብዝኾነ ሕጂ “ንኹሉ ግዜ ኣለዎ” ዘርእስታ ዘረባ ሒዘ እንሆ ቀሪበ።
እቲ ዘማራይ “ንኹሉ ጊዜ ኣለዎ” ይብል ንምዝራእ ጌዜ ኣልዎ ንምዕጻድ እውን ከምኡ፡ ንሓጎስ ጌዜ ኣለው
ከምኡውን ንሓዘን። ኣብታ ኢ-ሰብኣዊነት crime against humanity’ ዝፍጸመላ ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮረያ ተባሂላ ትጽዋዕ ሃገርና በብዓይነተን ሲቪካዊ ማሕበራትን፡ ጉጁለታትን፡ ተጣበቅቲ መሰላት ደቂ ሰባትን፡ ውልቀ ሰባትን መፍትሒ ክረበሉ ሃስው ካብ ምባል ዓዲ ኣይተዋዕለን። እንተበዚ እንተብቲ ግን ሓቢርና ክንሰርሕ ኣይከኣልናን። ምእንቲ ከይደጋገም ስለምንታይ ንዝብል ሕቶ ተማሪሚርና ፈሊጥና ንወግዶ። ሕጂ ግን ሓቢርካ ምስራሕ ዉዓል ሕደር ዘይብሃለሉ ህሞት ኮይኑ። ኩነታት ካብ መዓልቲ ንማዓልቲ ዘይኮነስ ካብ ሰዓት ናብ ሰዓት እናገደደ ይመጽእ ኣሎ። ሬሳታትና/ኣዕጽምቲ ዝሓቀቁ ስድራና፡ ኣሕትና፡ ኣሕዋትናን ደቅናን ንቡር ክንገብረሎም፡ ክንቀብሮም ሃቡና፡ እሱራትና ፍትሑልና ምባልን፡ ኩሉ እቲ ዘስካሕክሕ ዘሎ ፍጻሜታት ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ እስከ ሕጂ ከም ሕጂ ብቀዳምነት ድሃይ ናይቶም መእተዊኦም ጨኒቃቶም ዘላ ማእለያ ዘይብሎም ስደተኛታት ኣብ ከም ባዓል ልብያ - detention camp - ዘለው ንግበር። ባዕዲ ብናቱ መዝማዚ ሕጊ ጌይሩ ይገዝኣካ ግን ውጻእ ካብ ዓዲኻ ኣይብለካን’ዩ። ጥልያን ይኹን እንጊሊዝ፡ ጃንሆይ ይኹኑ ደርጊ ዝበልናኩም ግበሩ ኢሎምና ዉጹ ካብ ዓድኹም ግን ኣይበሉናን። እንተኾነ መራሕ መንግስቲ ኤርትራ - ኢሳያስ - ብቃሉ ኣግሂዱ ዓው ኢሉ ዘይኮነ ብግበሪ እቲ መሬት መሬተይ እቲ ሃብቲ ናተይ፡ እቲ ባሕሪ ከም ድላየይ ዝዕንድረሉ ንሃብታማት ዘይፍትሓውያን፡ ጽጋበኛታት ሰብ በንዚና ዝልግሰሉ ባሕረይ፡ ውጹ እንተዘይወጻእኩም፡ ዕሉል ጨካን ሙዅነይ ትፈልጡ ኢኹም፡ ካብ ወዲ 20 ዓመት ጀሚረ ዝሰራሕክሉ መጋበርያ ኣሎኒ፡ ኣቦን ኣደን ናይ ክልተ ስድራቢታት፡ ጳጳስ ን፡ መራሕቲ ሃይምኖት ን ጋዚጠኛታትን ከይተረፉ ዝርከብዎም ብኣሽሓት ይኣስረኩም፡ የጥምየኩም፡ክቱር ፍርሒ፡ ራዕዲ ኣብ ከብድኹም የሕድረልኩም መፍጠሪኹም ከም ትጸልኡ ይገብረኩም ይብለና ኣሎ። ክንወጽእ ክንብል እንተተረኽብና ድማ ምሕረት ዘይብላ ንቅተል። እንተወጻእና ኣብ ፈቀዶ መዓስክር ስደተኛታት ከርተት ንብል። መንእሰያትና እቲ ዝዕምበበሉ ፡ ኣብ ሕቁፎ ስድራኦምን ኣብ ማእከል ህብረሰቦን ኮይናም ተሚሂሮም ሰብ ዝኾኑሉ መተካእታ ዘይብሉ ጊዜ ንኸንቱ ይጠፍእ። እተን ወትሮ ከም ጸለምቲ ስደታኛታት ዝቆጽራና ሃገራት ኤውርጳ ድማ ደጊም በዚሕኩሙና ኣይነእትወኩምን ኢና ይብላና ኣለው። ኣበይ ድኣ ኢና ንኣትዎ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ሓንጎፋይ ኢሉ ዝቅበለና እንተልዩ ባሕሪ መዲተራንያን ጥራይ’ዩ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዛ ሓጻር ህይወት፡ ውሃ እንተተባህለ ካብ ሰማንያ ተስዓ ዓመታት ዘይተሓልፍስ ክንድዚ ስቃይ፡ ክንድዚ ሓሳረ መከራ። ዝተወለድናላ፡ መዳሕንትና ዝተቀበረላ፡ ሐወይ ሓፍተይ እናተባሃልና ሓሪስናን፡ ሸቂልናን፡ ነጊድናን ንበልዓላ፡ ሓሚምና ማእሲ ንሕዘላ፡ ሞትና ንቅበረላ፡ ናትና ክነሳስ ፍትሒ ሲኢና ፍትሂ ክንረብ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈልና ዓድና ሲኢናያ። ካብ ኩሉ ንዓና ንደቃ ሪሒቃትና። እምበኣር ኣብ ወጻኢ ዘለና ኣብ ሓደ ተጠሚርና ብወግዓዊ መልክዕ ንሰርሓሉ፡ ንጓየየሉን ጊዜ ጽባሕ ዘይኮነስ ሕጂ እዩ።
ዓለምለኻዊ ተበግሶ - Global Initiative - ነዚ ንምግባር ካብ ዝብገሱ ሓያሎ እዋን ኮይኑ እዩ። ምናልባት ገለ ሰባት ተማሳሰሊ ማሕበር ተጀሚሩ ኔይሩ ንሱ ዘይስዓብ ኢሎም ክዝሕትሉ ይኽእሉ እዮም። ግን ነቲ ዕላማ ሪኢኻ ሕጂ ናይ ሕልናን፡ ናይ ለባማትን መገዲ ጌርካ ሓቢርካ ምስራሕ ጥራይ እዩ ዘዋጽእ። እሞ ሃየ ነዛ ሕዳር 15 መዲቦማ ዘለው ዕለት ወከልትና መሪጽና ብቀድምነት ጉዳይ መእተዊኦም ጨኒቃቶም ብቀትሩ ዝጸልመቶም ስደታኛታትናን፡ ኣባቲ ብመጠንኑ መሰል ኣሎ ዝብሃል ዓዲ ኣመሪካ ማዕረ 700 ዝኾኑ ክጥረዙ ተመዲቡ ዘሎ ንጓየ።
ኣብዚ እዋንዚ ንኹሉኽን ደቂኣንስትዮ ኣብ ወጻኢ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዘለኽን ኣብዛ ናይ ወክልትኻ ምምራጽ ዋናታት ኵንክን ክትረካብ ሓደራ ይብል። ሓብተይ ሲስተር ሙሉ በየነ ኣብቲ ምስ ኣሕዋት ኣስሄልን ተወልድን ኣብ ደንበ ኣሰና ብ 9 ጥቅምቲ ዝሃበቶ መግለጺ ሕማቅ ኩነታት ደቂ ኣንስትዮ ብኹሉ መዳይ ነጊራ። ሲስተር ሙሉ ኣብቲ ብ Nursing School ዝፈልጥ፡ ቢት ትምህርቲ ኣለይቲ ሕሙማት -ኑርሰ - ተመሪቃ ፍቅራን ክንክናን ሐልዮታን ብሕልፊ ንሓራሳትን ቆልዑን ፍልጥቲ ዝነበረት ዓባይ መምሃር እያ። እወ ህዝቢ ኤርትራ ይስቀ ኣሎ ኣይ ከም ኣዴታትን ካብኡ ንናብኡ ድማ ኣይ ከም ናይ ኤርትራዊት ጓልን። ናይ ኣዋልድ ተወሳኺ መሪር - እንተሓለፈውን በሰላ ዝገድፍ - ዝገብሮ ዓመጽን፡ ዘይትደልዮ ኣቦ ዘይብሉ ሕጻን ምስካም’ዩ። ኣብዘን ዓላማና ሓደ እዩ ኢለን ከብቅዓ መግዳዕቲ ህዝቢ ኣብ ወጻኢ ዘለዋ ልዕሊ ሰላሳ ዝኾና ጉጀለታት ይኹን ኣብተን ሲቪካዊ ማሕበራት ደቂ ኣንስዮ ዳርጋ የለዋን። ኣብ ዋጻኢ ጥርኑፍ ወግዓዊ ተጻዋዒ ብዝይምሃልዎ እዩ ዓቢ ደሞንስትራሽናት ምስ ተገብረ ዝስዕቦ ዘይብሉ ግደ ድኻም ዝኽዉን ዘሎ። ኣብ 1993 ናይ ዓለም ባንካ World Bank ንሳልሳይ ዓለም ኣዎንታዊ ኤኮኖምያዊ ለውጢ የምጽእ ኢሎም ዝኣመንሉ ኣሳራርሖ ፈጺሙ ኣይሰርሔን። ክልተ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት ሽመን ሕጂ እይዝክሮን ሓቢረን ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲ ሰሚናር ኣካይደን። ደቂ ኣንስትዮ ካብ ብዓል ሰራልዮን ኡጋንዳ፡ ከንያ፡ ሲነጋል ማውሪታንያ ወዘተረፈ ተኽፊለን። ተኻፈልቲ ሰሚናር ናይ World Bank ዉሳኔ ንዓታተንን ንደቀንን ንማንም ስድርቤት ከም ዘይጠቅም ገሊጸን። ኣብ Department of State ከይደንውን ቃለን ኣስሚዔን። ሽግራት ኣብ ካልእ ይወርድ ኣሎ ክትብልን ኣባና ኣብ ልዕሌና ይፈጸም ኣሎ ክብሃል ከሎ ንሰማዒ በበይኑ እዩ። እንሆ እምበር ነዛ ሕዳር 15 ትገብር ዘላ ኣኼባ ኩሉእንትናዊ ልባዊ ኣቃንልቦ ንሃበላ።
ኣብ ብኢሳህያስ ትምህራሕ ኤርትራ ብጥራይ ኢኻ ተገልግል። ኣብ ወጻኢ ድማ ከምኡ ዐበይቲ ዕማማት ብሰብ ጽበቅ ፍቃድ ጥራይ ከኸይድን ሓለፍነት ኣብ ምሉእ ኣባል ኣብ ክንዲ ሙዃን ኣብቶም ሓለፍቲ ምድርባይን ከም ቅቡል ተወሲዱ። ንሓጺር ግዜ እንተዝይኮኑ ኣብቲ ዕላማ ዝኣምን ጽቡቅ ደሞዝ ዝኽፈል ካልእ እንተተፈፈ ሓደ ሰብ የድሊ።
ክብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ህጹጹ ነገራት ኣድላይ ምስ ዝኸውን፡ ሰለስተ ማዓልትታት ውን ከም ዝኣኽለካ ይግበር እዩ፡ ክሳብ ሕዳር 15 እኩል መዓልታት ኣሎሞ ደጊመ ደጋጊም ሓደራ ይብል።
እምባኣር ወዲኤ ዘረባይ ብጾሎት ክዕጹ’የ።
ዎ እግዚኣቢሄር ኣምላኽ ንዓኻ ዝስኣነካ ይልቦን’ሞ ብዓይኒ ምሕረትካ ጠምተና፡ ብጸጋኻ ከልለና፡ ብኽህያትን፡ ማእሰርትን፡ ምፕትን፡ ህልቂትን፡ ይእከልኩም በለና፡ ሰላም ኣብ ሃጋአርና ሰለም ኣብ ዓለምና ክነግስ ባዕልኻ ርድኣና
ዘለኣለማዊ ክብርን ምስጋናን ንዓኻ ይኹን። ኣሜን
ኣበባ