text:
von Sham Dawit, G1F
እቲ ልዕሊ ኩሉ አብ ህይወት ወድሰብ አገዳሲ ዝኾነ ነገር ¨ሓርነት¨ ¨ናጽነት¨ ምህላው አዩ። ኣብ ሃገርና ኤርትራ ካብታ ዝነኣሰት ክሳብ ዘዓበየት ነገር ዝደለናዮ ክንብልን ክንገብርን ኣይንኽእልን ኢና። ሓርነት ትበሃል ቃል ብቃል ደኣ እምበር ብግብሪ ክንነብራ ኣይንኽእልን ኢና። ንኣብነት፥ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኮነ ኮለጃት ወይ ሞያ ፡ ዓይነት ስራሕ ብናጽነት ናይ ምምራጽ መሰል የብልናን። ኩሉ ብመንግስቲ እዩ ዝምደብ። መንግስቲ ኣብ ዘዳለወን ኮሌጃት (ዩኒቨርሲቲ ሓንቲ እያ ኔራ ንሳ ድማ ተዓጽያ) ብሕርሻ ትማሂረ ንበል። ኣብ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ መምህር ናይ ሕርሻ ምስ ዘድሊ፣ ናይ ሕርሻ መምህር ኬንካ ትምደብ። አበይ ክትሰርሕ ሙኻንካን መአስ ክትጅምር ከምዘለካን መልእኽትኢ ይመጸካ። ዓቕሚ ኮነ ድልየት ይሃልወካ ኣይሃልወካ ብዘየገድስ ምትግባር ጥራይ አዩ ዘለካ። ¨NO¨ ናይ ምባል መሰል የብልካን። ትርጉም ናጽነት ሓርነት ኣብ ኤርትራ ብቃል ደኣ እምበር ኣብ ባይታ ትርጉም የብላን። ኣብ ዛዕባ ፖለቲካ ክትዛረብ ኮነ ክትሓስብ መሰል ዝበሃል የለን። እታ ሓንቲ ዘላትካ መንግስቲ ዝበሎን ዝደሎዮን ምትግባር ጥራይ እዩ። ናይ ግሊ ኣብያተ ትምህርቲ ዓጽዮም። ጉዳይ ተመሃሮ ግን ወላሓንቲ ፍታሕ ኣይገበሩሉን። ምልማኖም ወይ ውን ዝኾነ ነገር ክትገብር ምፍታን ከምኡ ውን ምሕሳብ ወላ ሓንቲ ፍታሕ ኣየምጽእን፟ እዩ። በቲ ዝወሰድዎ ስጉሚቲ ውን ጣዕሳ ኮነ ይቕሬታ ኣይሓተቱን። ብሒም ንዝበሉ ወለዲ ከምኡ ውን ተማሃሮ ኣፎም ንኽዓጽዉ እንተ ዘይኮነ ግን ክቕጽዑ ሙዃኖም ይሕብርዎም።
ኣብ ሃገረ ስዊዘርላንድ ግን ኣነባብራን ኣከያይዳን ኣተሓሳስባን ህዝቢ፣ዝደለይዎ ክገብሩ ክዕዘብ ከለኹ ብልክዕ እታ ናጽነት ወይ ውን ሓርነት ትበሃል ቃል ብግብሪ ርኤያ። ኣነ ውን ከም ሰበይ ዝደለኹዎ ክገብርን ክዛረብን ክኢለ። ኣብዚ ካብ ቦታ ናብ ቦታ፣ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ክንቀሳቐስን ክገይሽን ሙሉእ መሰል ኣሎኒ። ሕጊ ሃገር ስዊዝ እንተ ኣኽቢርካ ወላ ሓንቲ ከምዘየጋጥመካ ኣረጋጊጸ (እየ)። ኣብዚ ህዝቢ ነጻ ናይ ምዝራብን ምትግባርን ሙሉእ መሰል ኣልዎም።
¨ህይወትካ ንበር ገዛእ ርእስካ ኩን! ምእንቲ እቲ ትደልዮ ውን ተቃለስ።¨ ነዚ ኣብ ስዊዝ ዘለካ መሰል ናጽነት ተጠቀመሉ። ኣብዚ ብናጽነት ካብ ዝነብር ኣትሒዘ፡ ዝነበረኒ ፖለቲካዊ ጸገም ኣብ ሃገረይ መጠን ክንደይ ከቢድ ምኻኑ (ምንባሩ) ኣስተብሂለ። ተባዕ ፖለቲከኛ ጓል ኣንስተይቲ ንክኸውን ዓቢ ድርኺት ፈጢሩለይ።
ኔልሶን ማንደላ ¨ጉዕዞ ናጽነት ንምኻድ ቀሊል ኣይኮነን¨ ኢሉ። ሓርነታዊ ናብራ ኣብ ሃገረና ምእንቲ ክጅምር፡ እቲ ዘሎ ኣጸጋሚ መንገዲ ድሕሪ ሓጺር እዋን ከብቅዕ ተስፋ ይገብር። ምኽያቱ፡ ናይ ውልቀ-መላኺ ስርዓተ ዓለምን ናይ ሓርነት ዓለምን ስለ ዝፈልጠን።
[Bild: www.steppestravel.com]


c: text/html

text:
ዓብይ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ብደቡብ ኣፍሪካ መሪሕነት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፣ግብፅን ሱዳንን ይካየድ ዝነበረ ዝርርብ ብዘይስምምዕ ተበቲኑ እዩ።ኢትዮጵያ ምምላእ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ምጅማራ ፀብፃባት ይወፁ ኣብዘለውሉን ወጥሪ ኣብ ዝንህረሉ ዘሎን ናብዚ ሕልኽልኽ ዝኣተውናሉ እቲ ፖለቲካዊ መሪሕነት ናይ ሰብ ሙያ ምኽሪ ስለዘይሰምዐ እዩ ይብሉ ተንታኒ ሩባ ኣባይን ዓብይ ግድብ ህዳሴን ኣቶ ብርሃኑ በላቸው።
ቀደሙ እውን ኣብ ኣሜሪካ፣ባንኪ ዓለምን ካልኦት ኣካላትን ኣብቲ ልዝብ ክኣትው ኣይነበሮምን ዝበሉ ኣቶ ብርሃኑ በላቸው እቲ ልዝብ ናብ ኣፍሪካ መፂኡ እናሃለወ እውን እዞም ኣካላት እዚኦም ብተዓዛባይነት ኣብቲ ልዝብ ይሳተፉ ከምዝነበሩ ይገልፁ። ‘’ስራሕና ጠጠው ክሳብ ዘየበልና ሕዚ እውን ድርድር ጉድኣትየብሉን’’ ይብሉ ኣቶ ብርሃኑ ኣስዒቦም።
መምህር ዩኒቨርስቲ መቐለ ዝኾኑ ኣቶ ብርሃኑ በላቸው ኣብ ዩኒቨርስቲ ኮተቤ ን28 ዓመታት ሓዊሱ ብመምህርነት፣መፅናዕትን ምርምርን ንኣስታት 40 ዓመታት ኣብ ምግልጋል ይርከቡ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ስካነ ንመንሽሮ ፕሮስተይት ስሩዕ መርመራ ምግባርRegelbunden testning för prostatacancer i Skåne - andra språk - tigrinskaThe content concerns Skåne
ካብ 50 ኽሳዕ 68 ዓመት ዝዕድሚኡ ሰብኣይ ዲኻ? እንተኾነ፣ ናይ ፕሮስተይት ሕማም መርመራ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። መርመራ ደም(PSA-prov) ፕ.አስ.ኤ- ፈተና ዝባሃል ክትገብረሉ ኢኻ ።መንሽሮ ፕሮስተይት እንተ ኣልዩካ ኣብ መርመራ ፒ።አስ።ኤ። እዩ ዝረአ።
መንሽሮ ፕሮስተይት እንታይ እዩ ናይ ፒ.አስ.ኤ-ፈተና ድማ ብኸመይ ኢዩ ዝሰረሕ?
ፕሮስተይት ኣብ ውሽጢ ሰብነት ኣብ ልዕሊ እታ መሸኒት እያ ትርከብ። መንሽሮ ፕሮስተይት ማለት ኣብ ፕሮስተይት ናይ መንሽሮ ጥረ ይዓቢ ኣሎ ማለት ኢዩ። መንሽሮ ፕሮስተይት ብናይ ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ክትፍለጥ ይኽእል ኢዩ።
ፕ.አስ.ኤ-ፈተና ኣብ ፕሮስተይትካ ገለ ነገር ተቐዪሩ እንተ ዀይኑ ይሕብር ። ገሊኡ ለውጥታት ጕድኣት ዘይብሉ ኪኸውን ከሎ ካልእ ለውጥታት ከኣ ናብ መንሽሮ ፕሮስተይት ኪመርሕ ይኽእል እዩ ።
ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ብኸመይ ክትገብር እትልእኽ
ኣብ ማእከል ጥዕና ወይ ኣብ ሆስፒታል ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ኽት ህብ ኢኻ። ሰብ ሞያ ኽንክን ጥዕና ካብ ኢድካ መርመራ ደም እዩ ኪወስድ። እቲ ፈተና ኣብ ፕሮስተይት ገለ ነገር ተቐዪሩ እንተ ዀይኑ ይሕብር። ምናልባ፣ ዝያዳ መጽናዕትታት ክትገብር የድልየካ ይኸውን።
መን እዩ ኺፍተን ዚኽእል?
ካብ 50 ኽሳዕ 68 ዓመት ዶ ዕድመኻ? ብሕማም መንሽሮ ፕሮስተይት ክትፍተን ትኽእል ኢኻ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ድማ ደብዳበ ናብ ገዛኻ ኽስደድልካ ኢዩ።
እታ ደብዳበ ኸምዚ ትብል:
- ናይ ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ምግዳፍ እንታይ ጽቡቕ ምዃኑን ሕማቕ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእልን ይገልጽ።
- ናይ ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ኽትህብ እንተ ደሊኻ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ይገልጽ።
ፈተና ንኽትቅበሎ ሒደት ዓመታት ኪወስደልካ ይኽእል እዩ። ብዙሓት ሰባት ተመሳሳሊ ኣጋጣሚ ስለ ዚቕበሉ ኵሉ ሰብ ኣብ እተፈላለየ እዋናት እዩ ዚቕበል።
ኣዘውቲርካ ገዛእ ርእስኻ ኽትፍትን ዕድመ ኪቐርበልካ እዩ
ናይ ፕ.አስ. ኤ-ፈተና እንተ ሂብካ ኣብ መንጎ ነፍሲ ወከፍ እዋን ንሒደት ዓመታት ኣዘውቲርካ ንኽፍትን ዕድመ ክቐርበልካ ኢዩ።
ሰብዓን ኣርባዕተን ዓመት ምስ ኰንካ ኽትፍትን ዕድመ ኪቐርበልካ እዩ። መንሽሮ ፕሮስተይት መብዛሕትኡ ግዜ ነቶም ልዕሊ ሰብዓን ኣርባዕተን ዝዕድሚኦም ጕድኣት የብሉን።
ብዘይካዚ ትሕቲ ሓምሳ ዓመት እንተ ዄንካ መንሽሮ ፕሮስተይት ሳሕቲ እዩ ዜጋጥም ። ስለዚ ቅድሚ መበል 50 ዓመት ልደትካ ንኽትፍተን እውን ኣይኪቐርበካን እዩ።
ክትፍተን ትደሊ እንተ ዄንካ ባዕልኻ ትውስን ኢኻ
ናይ ፕ.አስ.ኤ-ፈተና ክትህብ ተዓዲምካዶ? እሞ ነዚ ሓበሬታ እዚ ኸተንብቦ ኣሎካ። ናይ ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ምሃብ ጽቡቕን ሕማቕን ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ስለዚ መርመራ ኸተቕርብ ወይ ከይትህብ ባዕልኻ ኽትውስን ኣሎካ።
ፈተና ምውሳድ እንታይ ጽቡቕ ኣሎዎ?
መንሽሮ ፕሮስተይት ሓደገኛ ኪኸውን ይኽእል ኢዩ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ነቲ ሕማም ኣብ ፈለማ ኣየስተብህለሉን ኢኻ። ስለዚ ኣዘውቲርካ በቲ ፕ.አስ.ኤ-ምርመራ እቲ መንሽሮ ኣብ ኣካላትና ቕድሚ ምዝርጋሑን ሓደገኛ ቕድሚ ምዃኑን መንሽሮ ፕሮስተይት ኪርአ ይኽእል እዩ። እሞ ነቲ መንሽሮ ብቐሊሉ ኽትሕክሞ ትኽእል ኢኻ፣ ንኽትሓውየሉ ድማ ዝሓሸ ዕድል ኽትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ፕ.አስ.ኤ-መር መራ እንታይ ሕማቕ ክህልዎ ኪኸውን ይኽእል?
መንሽሮ ፕሮስተይት ወትሩ ሓደገኛ ኣይኰነን። እቲ ጥረ መንሽሮ ኣብ ፕሮስተይት በብቝሩብ ይዓቢ ኣብ ኣካላትና ግን ኣይዝርጋሕን ኢዩ። ከምኡ እንተ ጌርካ ክትሕከም ኣየድልየካን እዩ።
እንተዀነ ግን እቲ ናይ ፕ።አስ።ኤ-ፈተና እቲ መንሽሮ ሓደገኛ ከም ዝኾነ ኵሉ ሳዕ ኣይሕብርን ኢዩ። ዋላ እውን እቲ መንሽሮ ጕድኣት ዘይብሉ እንተ ዀነ መንሽሮ ኸም ዘሎካ ግን ኽትፈልጥ ትኽእል ኢኻ። ምሕካም ናይ መንሽሮ ፕሮስተይት ኣድላዪ እኳ እንተ ዘይኰነ፣ እቲ ሓኪም ሓደገኛ መንሽሮ ኺረክብን ኪሕክምን ልሙድ ስለዚኾነ ክትሕከም ኢኻ።
እቲ ሕክምና ቕድሚ ሕጂ ዘይነበረካ ጸገማት ኬምጽኣልካ ይኽእል እዩ። ገሊኡ ምልክታት ይመሓየሽ ወይ ምሉእ ብምሉእ ይጠፍእ። ገሊኡ ድማ ኣብ ምሉእ ህይወትካ ኻልእ ጸገማት ኬጨንቐካ ይኽእል እዩ።
እዚ ኣብነታት ናይ ክጓጥመካ ዝኽእል ዘይምሹእ ነገራት ኢዩ:
- ብተደጋጋሚ ኽትሸይን የድልየካ ይኸውን።
- ቅብኣ ምርካብ የጸግመካ ይኸውን።
- ሽንቲ ዜልሕዅ ጸገማት ይህልወካ ይኸውን።
ገዛእ ርእስኻ ኽትፍተን ክትሓትት ትኽእል ኢኻ
ናይ ፕሮስተይት መንሽሮ ፈተናዶ ኣይተዋህበካን፧ ናይ ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ኽትገብር እንተ ደሊኻ ምስ ማእከል ጥዕናኻ ተራኸብ። ፕ.አስ.ኤ-መርመራ ምግባር ስለምንታይ ጽቡቕ ከም ዝዀነን እንታይ ሕማቕ ኪኸውን ከም ዚኽእልን ክትፈልጥ እውን ኣንብብ።
ድሕሪኡ ኣብ ማእከል ጥዕና ሓኪም ክትበጽሕ ኢኻ ። ሓኪምካ መርሚሩ ናይ ፕ.አስ.ኤ-ፈተና ንኽትወጽእ ምድላዋት ኪገብረልካ እዩ።
መንሽሮ ፕሮስተይት ዘሎካ ዀይኑ እንተ ተሰሚዑካ ሕክምና ድለ
መንሽሮ ፕሮስተይት ዘሎካ ዀይኑ እንተ ተሰሚዑካ ሕክምና ኽትደሊ ኣሎካ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ገዛእ ርእስኻ ትፈልጥ እንተደኣ ዄንካ ምስ ማእከል ጥዕናኻ ተራኸብ:
- ሽንቲ የጸግመካ ወይ ብተደጋጋሚ ኽትሸይን የድልየካ።
- ክትሸይን ከለኻ ሽንቲ በብቝሩብ ይውሕዝካ።
- ኣብ ሽንትኻ ደም ይረአ።
- ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ኣብ ዘርኢኻ ኻብ ሓንሳእ ንላዕሊ ደም ይረአ።
- ስለምንታይ ትሳቐ ኸም ዘለኻ ከይተረደኣካ፣ ኣብ ኣስከሬንካ ቅድሚ ሕጂ ዘይ ተሰመዓካ ዓይነት ቓንዛ ይጓጥመካ። ክትጓዓዝ ከለኻን ከተዕርፍ ከለኻን እውን ከይተረፈ ይጐድኣካ።
ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ኣዝማድካ ደቂ 75 ዓመት ቅድሚ ምዃኖም መንሽሮ ፕሮስተይት ሓሚሞምዶ? እሞ ምእንቲ ኽትምርመር ምስ ማእከል ጥዕናኻ ኽትራኸብ ኣሎካ።
ገለ ሕቶታት ኣሎካዶ?
ብዛዕባ እዛ ጥቕሲ እዚኣ ገለ ሕቶታት ኣሎካዶ? ብ 040-33 53 98 ናብ ማእከል መንሽሮ ፕሮስተይት ደውል።
ካብ ሰኑይ ክሳዕ ሓሙስ ንግሆ ሰዓት 9:00 ክሳዕ 11:00 ክትድውል ትኽእል ኢኻ።


text:
ጥምረት መራሕቲ ኣፍሪቃ ሕማም ዓሶ (አልማ) ፣ናይ 2016 ሽልማት ነተን አብ ኣፍሪቃ ለበዳ ሕማም ዓሶ ብምጉዳልን ሸቶታት ልምዓት ሚለንየም ዝለዓለ ነጥቢ ዘመዝገባ ሃገራት መደብ አዳልዩ። እቲ ብመራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝቖመ ጥምረት ንኤርትራ ሓንቲ ካብተን ሃገራት መሪጽዋ'ሎ።
ጥምረት መራሕቲ ኣፍሪቃ ሕማም ዓሶ (አልማ) ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ናይ 2016 ሽልማት ነተን አብ ኣፍሪቃ ለበዳ ሕማም ዓሶ ብምጉዳልን ሸቶታት ልምዓት ሚለንየም ዝለዓለ ነጥቢ ዘመዝገባ ሃገራት አዳልዩ ኔሩ። ኣብቲ 30 ጥሪ ዝተዳለወ ስነ-ስርዓት፡ ዋና ጸሃፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን፣ ኣደ መንበር ኮምሽን ሕብረት አፍሪቃ ዶ/ር ዲላሚና ዙማ፣ ናይ ቻድ ፕረዚደንትን ናይ አልማ ኣቦ መንበርን ኢድሪስ ደቢን፣ ካልኦት መራሕቲ ተረኺቦም ኔሮም።
ካብተን ብዝበለጸ ውጽኢት ኣብ ምጥፋእ ሕማም ዓሶን ምዕዋት ሸቶታት ልምዓት ሚለንየም ዝተሓጸየ ሃገራት፡፡ ካብ ኤርትራ ብተወሳኺ፡ ቦስትዋና፡ ኬብ ቨርደ፡ ናሚብያ፡ሩዋንዳ፡ሳዎ ቶም፡ ፕሪንችፐ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን ስዋዚላንድን ይርከባ። ንኤርትራ ወኪሎም ቀዳማይ ጸሓፊ ቀዋሚ ተልእኮ አብ ሕብረት አፍሪቃን ናይ ኮሚሽን ቁጠባ አፍሪቃ ኣቶ ቢንያም በርሃ ነቲ ብልጫ ተቀቢሎሞ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት አብ ኣፍሪቃ ሕማም ዓሶ ልዕሊ 437,000 ሽሕ ህጻናትን 163 ሚልዮን ዝኾኑ ሰባት በብዓመቱ የጥቅዕ። ብሰንኪ'ዚ ሕማም ሰማንያ ሚእታዊት ሞት አብ አፍሪቃ ከምተመዝገበ'ውን እቲ ጸብጻብ ይሕብር። ብደረጃ ዓለም ካብ ዝተገብሩ ጻዕርታት ምጉዳል ዓሶ ካብ 34 ሚእታዊት ናብ 54 ሚእታዊት ጎዲሉ’ሎ።
ቀዳማይ ጸሓፊ ቀዋሚ ልኡኽ ኤርትራ አብ ሕቡራት አፍሪቃን ናይ ቁጠባ ኮሚሽን አፍሪቃ ኣቶ ቢንያም በርሃ ብቴሌፎን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቕ፡ ብዙሓት ናይ ደገን ውሽጥን ዕንቅፋታት ልምዓት ኣብ መጻኢ መደባት ከምዘለዉ ገሊጾም።
ብሰንኪ ሕርሲ ትመውት ሓንቲ ኣደ ክትህልው የብላን። ብሰንኪ ግቡእ ክንክን ውን ሂወቱ ዝስእን ቆልዓውን ክህሉ የብሉን።ቀዳማይ ጸሓፊ ቀዋሚ ልኡኽ ኤርትራ አብ ሕቡራት አፍሪቃን ናይ ቁጠባ ኮሚሽን አፍሪቃ ኣቶ ቢንያም በርሃ
ኤርትራ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ዓለምለኸ መድረኽ ብሸቶታል ልምዓት ሚለንየም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብጉድለት ሰብአዊ መሰላት'ውን ትጥቀስ'ያ። ኣቶ ቢንያም ፡ብዛዕባ'ዚን መስርሕ ምጉዳል ለበዳ ዓሶን ብዝምልከት መብርሂ ሂቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ'ቲ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
(ኣብ ሕዳር 2001 ‘Eritrean Symbols Of Many Colors’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብሳልሕ ቃዲ ጆሃር ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተጻሕፈ: ትርጉም – ዮኣ)
መእተዊ : ኣንበሳ ኣብ ርእሱ ኣኽሊል ደፊኡ ሰንደቕ ዓቲሩ ኣሎ፣ እታ ኣኽሊልን እታ ዓቲርዋ ዘሎ ዘንጊን ድማ ኣብ ልዕሊአን መስቀል ኣለወን። እዚኣ ኣርማ ናይ “ኣንበሳ-ዘነገደ-ይሁዳ-ግርማዊ-ቀዳማዊ-ሃይለ-ስላሰ-ንጉሰ-ነገስት-ዘኢትዮጵያ” ኢያ ዝነበረት። እዛ ኣርማ ኣብ ማእከል እታ ቀጠልያ፣ ብጫን፣ ቀይሕን ዝሕብራ ባንዴራ ኢትዮጵያ’ውን ነይራ።
ንብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ምልክት ናይ ዓመጽ፣ ጸቕጢ፣ ፍርሕን ድሕረትን ኮይና ክትርኣዮም እንከላ፣ እቶም ካብ መግዛእቲ ፋሺሽታዊ ሓይልታት ጣልያን ሓራነቶም ጥራሕ ከርእዩ ዝደልዩ ዝነበሩ ወይ ድማ ምስቶም ስግር መረብ ዝነብሩ ብደምን ብባህልን ዝተኣሳሰርዎም ህዝቢ ርክቦም ዝተበትከ ኮይኑ ዝስምዖም ዝነበሩ ኤርትራውያን ግና ነዛ ኣርማ ከም ኣርማኦም ተቐበልዋ።
ብተወሳኺ፣ ኣብቲ ሽዑ ግዜ ገለ ኤርትራውያን ወለዶ መበቆሎም ምስ ኢትዮጵያ ብቐረባ የተኣሳስርዎ ነይሮም ኢዮም። ኣብ ውርሻ ታሪኽ ጥንታዊት ስልጣነ ኣኽሱም እውን ገለ ክፋል ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝራኸብ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ሓይልታት ጣልያን ኣብ ዓድዋ ኣንጻር ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፋለሙሉ እዋን ይኹን ኣብ ካልእ ሜዳታት ውግእ፣ ገለ ካብቶም ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ጣልያን ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ጎድኒ ኢትዮጵያውያን ተሰሊፎም ተዋጊኦም ኢዮም።
ቅድም’ዚ ግን ንግዜ ምውጻእ ጣልያን ንዳህስስ።
1.መድረኽ ምስግጋር
ፋሺሽታዊት ጥልያን ብሓይልታት ኪዳን ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ድሕሪ ምስዓራ ኤርትራ ናብታ ንመጀመርታ እዋን ምስ ዴሞክራስያውያን ትካላትን ናጽነት ኣተሓሳስባን ዘላለየታ እንግሊዝ ተሰጋገረት። ነዚ ሓሳባትካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መድረኽ ተጠቒሞም’ዮም እምብኣርከስ ኤርትራውያን ሃገራዊ ሓድነትን፣ ሃገራውነትን ክሃንጹን ነቲ ርእስኻ ምኽኣል ዝብል መትከል ከበጋግስዎን ዝጀመሩ። ይኹን እምበር እቲ ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝብል ኣምር እናኸረረ ኣብ ምምጽኡን ኤርትራውያን ዕድል መጻኢኦም ባዕሎም ክጭብጡን ኣብ ዝሓነኑሉን እዋን እቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሊብያ፣ ሶማልን፣ ኤርትራን ‘ክውግነን’ ዝገበሮ ታህዋኽ መኻልፍ ስለዝኾነ ርእሰ-ምርኮሳ ኤርትራውያን ኣይተጋህደን።
ይኹን እምበር፣ ኣርብዓታት ሓድሽ መድረኽ ፖለቲካዊ ክትዕን ቃልስን ኣብ ርእሲ ምትእትታዉ ህዝቢ ውዱብ ምንቅስቓሳት ክገብርን ምልዕዓላት ክፈጥርን፣ ዝተፈለላዩ ሕብረተሰባት ኤርትራ’ውን ክቀራረቡን ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ፍልልያት ንምጽባብ ክንቀሳቐሱን ጀመሩ። ጋዜጣታት ኣጉላዕልዓ፣ ፖለቲካዊ ንቕሓት ብዕጽፍታት ወሰኸ፣ ዘመናዊ ኤርትራዊ ሃገራውነት ድማ ተወልደ።
ኣብ ኤርትራ ተራእዩ ዘይፈልጥ ውዕውዕ ፖለቲካዊ ሃዋሁ ድሕሪ ምፍጣሩ እምብኣርከስ እቲ ከም ባርዕ ዝቀጻጸል ዝነበረ ኤርትራዊ ሃገራውነት ንዕኡ ዝውክሎ ናቱ ዝኾነ ኣርማ ክደሊ ግድን ኮነ።
2. ምቕልቃል ሰልፍታትን ኣመዓባብላ ባንዴራን
ኣብቲ ጽኑዕ ሃገራዊ መንነት ንምርግጋጽ ዝተገብረ ቃልሲ እተን ናጽነት ዝጠልባ ዝነበራ ማሕበራት ቅልጡፍ ዕብየት ከርእያ ኣብ ርእሲ ምኽኣለን፣ እቲ ሓድሽ ፖለቲካዊ ባይታ’ውን ዓበይትን ክኢላታትን መራሕቲ ኣፍረየ። ኢብራሂም ሱልጣን ማሕበር ‘ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ’ ብምምስራት ንሸቃሎ ትግረ ካብ ኣርዑት ‘ሽማግለ’ ሓራ ንምውጻእ ናይ ደርቢታት ቃልሲ ኣበገሰ፣ ብዙሕ ክፋል ናይቲ ንነዊሕ ግዜ ኣብ ትሕቲ ጭቆና ዝነበረ ሕብረተሰብ ድማ ኣብ ጎድኑ ተሰለፈን ከም በዓል ዓብደልቃድር ከቢረ፣ ናስር ፓሻን ዑመር ቃዲን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ መራሕቲ’ውን ምስኡ ኪዳን ገበሩን።
ኣብዚ ግዜ’ዚ፣ ማሕበር ኤርትራ ንኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ራስ ተሰማ፣ ወዱ ኣብራሃ ተሰማ፣ ስዩም መዓሾን ወልደኣብ ወልደማርያምን ተመስረተ። ስለዚ’ምበኣር ብወገን ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ሓደ ዓቢ ኪዳን ክፍጠር እንከሎ ኤርትራ ንኤርትራውያን’ውን ንኣርባዕተ ንኡሳን ሰልፍታት ኣብ ኪዳን ኣሕቢራ ንሰልፊ ናጽነት ብምምስራት ነታ ናይ ኢትዮጵያ ደገፍ ዝነበራ ማሕበር ሕብረት(ብልሙድ ኣጸዋውዓ -ማሕበር ኣንድነት) ክትብድሃ ጀመረት። ብዙሓት ሰባት እታ ሰማያዊት ባንዴራ ኣብ ከምዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ኩነታት ብኣባላት ሰልፊ ናጽነት ከም ዝተበጋገሰት ይኣምኑ።
ድሕር’ዚ ኤርትራ ኣብ ሓድሽ ምዕራፍ ምንብልባል ባንዴራታት ኢያ ኣትያ። ሕብረታውያን ባንዴራ ኢትዮጵያ ኣንበልበሉ፣ ማሕበራት ሻራ-ኢጣልያ ባንዴራ ጥልያን ኣንበልበላ፣ ውሑዳት ምስ እንግሊዝ ምውጋን ዝመረጹ ድማ ናይ እንግሊዝ ባንዴራ ኣንበልበሉ።
ኣብ 1952፣ ኩላቶም ኤርትራውያን ወከልቶም ብምምራጽ ባንዴራ ኤርትራ ኣጽደቑ። እዛ ባንዴራ እዚኣ ብቕድሚ ብሩህ-ሰማያዊ ሕብሪ ዝቖማ ሰለስተ ጨናፍር ኣውሊዕ ዘለዋ ክትከውን እንከላ፣ ካብተን ሰለስተ ጨናፍር እተን ክልተ ዓሰርተው-ሓደ ኣቑጽልቲ ክህልወን ከሎ፣ እታ ማእከለይቲ ድማ ዓሰርተ ክልተ ኣቑጽልቲ ኣለዋኣ። እቲ በዛ ባንዴራ እዚኣ ዝተፈለመ ኤርትራዊ ሃገራውነት እምብኣርከስ ክሳብ ሎሚ ይግስግስ ኣሎ፣ እዛ ባንዴራ እዚኣ ጥራሕ ድማ ኢያ እታ ህዝቢ ብሙሉእ ድምጺ ተሰማሚዑ ክትውክሎ ዘጽደቓ ሃገራዊት ኣርማ። እዛ ባንዴራ እዚኣ ኢያ ንምፍጣር ናይታ ሎሚ ንፈልጣ ሃገረ ኤርትራ ዘረጋገጸት ማሕተም።
3. ፖለቲካዊ ምፍሕፋሕ
ቅድሚ ሱሳ ዓመታት ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ሓይልታት ንኤርትራ ከፋፊሎም ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ክሕውስዋ መደብ ኣበጊሶም ነበሩ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ኤርትራውያን ኣብ ፈታኒ ቀራና መንገዲ ነበሩ፣ እቲ ናጻ ናይ ምዃን ጠለቦም ጸማም እዝኒ ስለዝተዋህቦ ክልተ ምርጫታት ጥራሕ’ዩ ነይሩዎም፣ ሓደው ክከፋፈሉ ሓደው ድማ ምስ ኢትዮጵያ ክሓብሩ። ሰልፊ ሕብረት’ውን እቲ ናይ ናጽነት ሕቶ ከይሰምር ዓቢ ኣበርክቶ ነይርዋ ክበሃል ይከኣል ኢዩ።
ኣብ መወዳእታ ግን፣ ሓያላን ሃገራት ዓለምን እቲ ንመዋጥር ኤርትራ ፍታሕ ክረኽበሉ ዝነበሮ ውዱብ ሕቡራት ሃገራትን ንኤርትራ ሰለስተ ምርጫታት ኣቕረቡላ።
1. ምክፍፋል (ኣዝዮም ውሑዳት ዝደገፍዎ)
2. ዘይቅድመኹነታዊ ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ(ሓያል ደገፍ ናይ ማሕበር ሕብረትን ኢትዮጵያን ዝነበሮ)
3. ናጽነት(ሰልፊ ናጽነትን ኣልራቢጥያ ኣልእስላምያን ዝቃለሳሉ ዝነበራ)
መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ምስ ናጽነት ዝብል ሓሳብ ተሰማሚዖም ኣብ ጎድኒ ሰልፊ ናጽነት ብምስላፎም፣ ንሃገሮም ተጎዛዝያ ንሓዋሩ ካብ ምጥፋእ ኣድሒኖማ ክበሃል ይከኣል። እቲ ምክፍፋል ዝብል መደብ ተሳዕረ፣ ኤርትራ ድማ ከይተመቓቐለት ሓንቲ ኣካል ኮይና ክትቅጽል ከኣለት።
እንተ እተን ተጻረርቲ ናይ ናጽነትን ናይ ኣንድነትን ክልተ ደምበታት ግን ካብ መትከለን ፍሕት ምባል ኣበያ። ነዚ ምፍጣጥ እዚ ንምፍታሕ ኢለን ድማ እተን ክልተ ሰልፍታት ናብ ድርድር ኣምርሓ፣ በዚ ኸምዚ ንኽልቲአን ማእከላይ ዝኾነ ብይን ተበየነ – ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ትሕቲ ንጉስ ሃይለ ስላሰ ብፈደረሽን ክቑረና። እዚ ንብዙሓት ሃገራውያን ጓሂ ዝነበሮ ፍታሕ እኳ እንተነበረ ንኤርትራ ካብ ምክፍፋል ዘድሕን ዝሓሸ ፍታሕ ኢሎም ግና ተቐበልዎ። ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ግዳ እዚ’ውን ኣይሰመረን፣ እቲ ናይ ፈደረሽን ውዕል ኣብ ዓሰርተ ዓመቱ ተቖጽዩ ተረፈ።
ናብ ጉዳይ ሰንደቕ-ዕላማ ምስ እንምለስ፣ ባንዴራ ኤርትራ ብዙሕ ክትዕ ዝሓለፋ፣ ድምጺ-ምርጫዝተኻየደላን እቲ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ፈላሚ ቅዋም ኤርትራ ክነድፍ ሓላፍነት ዝተዋህቦ 68 መስረትቲ ኣባላት ዘካተተ ቤት-ምኽሪ ኤርትራ ብሙሉእ ድምጺ ዘጽደቓን ኢያ ነይራ። ድሕር’ቲ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ መዝነት፣ እቲ ቤት ምኽሪ ናይ መጀመርታ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ኮይኑ ንኣርባዕተ ዓመታት ከገልግል ሓላፍነት ተረከበ። ካብዚኣቶም 14 ኣባላት ነቲ ዕድመ ክነጽግዎ እንከለዉ፣ ገለ ድማ ኣብ ሚኒስተርነትን ኣብ ህዝባዊ ቤትጽሕፈታትን ተሾሙ። ነቶም ዝጎደሉ 14 ኣባላት ባይቶ ብሓደስቲ ንምትካእ ግን ምርጫ ተኻየደ። ዝርዝር
ኣስማት ናይቶም 14 ሰባት እዚ ዝስዕብ ኢዩ፦
1.ኣቶ መስፍን ገብርሂወት
2.ሰይድ ያሲን ሓሰን ናይብ
3.ራስ ተሰማ ኣስመሮም
4.ግራዝማች ተኸሃይማኖት በኹሩ
5.ቀኛዝማች ሓድገምበስ ክፍሎም
6.ናስር ፓሻ ኣቡበከር
8. ኣቶ ወልደዮሃንስ ገብረዝጊ
9.ኢንስፔክተር እምባየ ገብረኣምላኽ
10.ኣቶ ተድላ ባይሩ
11.ፊተውራሪ ሓረጎት ኣባይ
12.ኣዝማች ተስፋይ በራኺ
13.ኣቶ ኣምባየ ሃብተ
14.ኣቶ ተስፋልደት ገረድ
(ምንጪ፦ መሓመድ ስዒድ ናውድ ካብ ኣልሓዲዳ ወልታሪኽ)
4. ምውራድ ሰማያዊት ባንዴራ
እታ ብትግረ ‘ከድራ’፣ ትግርኛ ድማ ‘ኣውሊዐይ’ እናተባህለት እትጽዋዕ ሰማያዊት ባንዴራ እምብኣርከስ መለለዪት ናይታ ውልዶ ሃገር ኤርትራ ኮነት። ጌና ብፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ከይተቖርነት እንከላ ኤርትራ ልኡላውነታ ዝተሓለወ ናይ ገዛእ ርእሳ ባንዴራ’ውን እትውንን ሃገር ኮይና ነበረት።
ይኹን እምበር እቶም ምስ ኢትዮጵያ ሕብረት ዝጽውዑ ዝነበሩ ክፋል(ማሕበር ሕብረት) ንርእሰ-ውሳነ ኤርትራ ብምቅዋም ብሃይለ ስላሴ ክመሓደሩ ይደልዩ ነበሩ፣ ኣብቲ ፈደረሽን ዝነበረሉ እዋን’ውን እንተኾነ ድማ ባንዴራ ኢትዮጵያ ብምንብልባል ነቲ ናይ ፈደረሽን ስምምዕ ዝብሕጉግ ተግባራት ኣይገደፉን። ሻቡ ኣይደንጎየን ድማ ሃጸይ ሃይለ ስላሴ ንውዕል ፈደረሽን ክግህሶ ጀመረ፣ ንባይቶ ኤርትራ ኣፍሪሱ ድማ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ብባንዴራ ኢትዮጵያ ከም እትትካእ ገበረ። ምውራድ ናይዛ ባንዴራ መፈለምታ ናይቲ ኤርትራውያን መሰል ርእሰ-ውሳኔኦም ክመልሱ ዘካየድዎ ነዊሕን መሪርን ገድሊ ኮነ።
ኣብ መወዳእታ ሓምሳታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዕል ፈደረሽን ክግህሰሉ ኣብ ዝጀመረ እዋን ሓራካ ወይ ድማ ማሕበር ሻውዓተ ብዝብል ቅጽል ዝፍለጥ ሰላማዊ ህዝባዊ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስ ጀሚሩ ነበረ፣ ኣባላቱ ክህደኑ ምስ ጀመሩ ግን ናብ ሕቡእ ተቓውሞ ተለወጠ። ኣብ መስከረም 1961 ድማ ብረታዊ ቃልሲ ብመሪሕነት እድሪስ ዓዋተ ጀመረ። ኣብዚ ግዜያት ምጅማር ቃልሲ እምበኣርከስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ትኹን ሓራካ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ኢየን ኣንበልቢለን ዝወፈራ።
ኣብ ሱሳታት ባንዴራ ኢትዮጵያ ብፍላይ በቶም ኣኽረርቲ ሕብረት ብኽብሪ ኢያ ትርአ ነይራ። ዋላ’ኳ ሕጊ እንተዘይኣዘዞ ድማ ኣብ ቀብሪ ኣብ መርዓ ወይ’ውን ኣብ ካልእ ህዝባዊ በዓላት ባንዴራ ኢትዮጵያ ኢያ ትስቀል ዝነበረት። በቲ ካልእ ወገን ድማ ሃገራውያን ኤርትራውያን ነታ ብሕጊ ዝተኸልከለት ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ካብ ዝተሓብኣቶ ኣቐልቂሎም ንናእሽቱ ደቆም ባንዴራ ሃገሮም ከይርስዑ የዘኻኽርዎምን እታ ሽዑ ዓብላሊት ዝነበረት ባንዴራ ኢትዮጵያ ብሓይሊ ኣብ ልዕሊኦም ዝተስገደደት ምዃና የስተምህርዎምን ነበሩ።
ሕብረታውያን ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ሽቶ ናይ ፕሮፖጋንዳኦም ገይሮም ከጥቅዕዋ ጀመሩ፣ “ባንዴራ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት” እናበሉ ድማ የቆናጽብዋ ነበሩ። እንተ ነታ ናይ ኢትዮጵያ ባንዴራ ግን፣ ‘ናይ ጃንሆይ ፣ ናይቲ ቅቡእ ኣምላኽ ባንዴራ’ እናበሉ ወደስዋ። ባንዴራ ኢትዮጵያ መለኮታዊ ክብሪ ክትውሃብ እንከላ ብኣንጻሩ እታ ናይ ኤርትራ ባንዴራ “ባንዴራ ናይ ‘ወንበዴታት’”፣ “ባንዴራ ናይ ሸየጥቲ ሃገር” ተባህለት።
ድሒሩ ኣብ ዝመጸ መድረኻት፣ ብፍላይ እቶም ነዚ ፕሮፖጋንዳ እዚ እናተመገቡ ዝዓበዩ መንእሰያት፣ እታ ባንዴራ ንኹሉ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሓይልታት ዝውክሉ ደቂሃገር ብኣገባብ ተመሪጾም ዝመረጽዋን፣ እንተላይ እቶም ምስ ኢትዮጵያ ዝውግኑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፉ ከይፈተዉ ዝተቐበልዋን ብ ዴሞክራስያዊ ኣገባብ ዝመጸት ሓቀኛ ባንዴራኦም ገይሮም ክቕበልዋ ዓቕብ ኮኖም።
5. ምቕልቃል ሓዳስ ባንዴራ
ኣብ መስከረም 1961 ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ነታ ሕብረታውያን ምስ ሃይለ ስላሴ ተሓባቢሮም ቀቢሮም ከትርፍዋ ዝሃቀኑ ሰማያዊት ባንዴራ ዳግማይ ሂወት ሰኹዓላ። ትትከለሉ ናጻ መሬት ከምጽኣላ ምስ ወፈረ ድማ ገጠምቲ ገጠሙላ፣ ደረፍቲ’ውን ዘየሙላ፤ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎድና ተሰለፈ፣ ኤርትራዊ ሃገራውነት ድማ ከም ብሓድሽ ተባርዐ። እታ ባንዴራ ንሕልምታት እቶም ኩሎም ንምስላ ካብ ዝኽሮም ከየህሰሱ ዘጽንሕዎ ሃገራውያን ብምውካል ከም ማግኔት ንኹሎም ኤርትራውያን ከተዕስሎም ከኣለት።
ኣብ ከባቢ 1973፣ እቶም ዝተረፉ ተደናገጽቲ ሕብረት ሓንሳብን ንሓዋሩን ተሳዕሩ፣ ኩሉ ኤርትራዊ ድማ ነታ ባንዴራ ዝነበሮ ደገፍ ኣረጋገጸ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣብ ትሕቲ ጽላል እታ ባንዴራ እቲኣ ኮይኖም ኤርትራውያን ብዘይካ ንኣስመራ፣ ባጽዕን፣ ዓሰብን ንመላእ ኤርትራ ሓርነት ኣጎናጸፍዋ።
ዝተፈጥረ ውድባዊ ፖለቲካ እንተዘይዕንቅፎም ነይሩ ኤርትራውያን ነታ ነዊሕ ዝተጎሳቖለት ባንዴራ ካብ ከርተት ከድሕንዋ ዝነበረ ሕልሞም ምተጋህደ። ይኹን እምበር፣ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ሒደት ዓመታት ድሕሪ’ቲ ዘበገስዎ ቃልሲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ሓድሽ ዕግርግር ተፈጥረ። ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ(ህ.ግ.ሓ.ኤ) ነቲ ሽዑ ግዜ ብመጉዚትነት ሕብረት ሶቭየትን ኮሙኒስታዊት ቻይናን ዝካየድ ዝነበረ ደማዊ ሰውራዊ ምንቅስቓሳት ብምቕዳሕ ሓዳስ ባንዴራ ሒዙ መጸ። ኣብቲ ናይ 1977 ውድባዊ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድማ ኢያ ሓንቲ ብስሉስ ኩርናዓት ናይ ቀጠልያ፣ ቀይሕን፣ ሰማያዊን ዝቖመት ኣብ ማእከላ ድማ ብጫ ኮኾብ ዘላታ ባንዴራ ዝተቐልቀለት። ይኹን እምበር ናይዚ ሽዑ ዝካየድ ዘሎ ጉባኤ ኣርማ ጥራሕ ኢያ ብምባል ሓዳስ ባንዴራ ይፈጥር ከምዘይነበረ ከሓደ፣ ብዙሓት ተቓለስቲ ግን ኣይኣመንዎን። እታ ‘ኣርማ ጉባኤ’ ተባሂላ ዝነበረት እምብኣርከስ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ክትትክእ ዝተበገሰት ምንባራ ጽንሕ ኢሉ ግዜ ባዕሉ ኢዩ መስኪርዎ።
6. ምስናዕ ባንዴራታት
ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ህ.ግ.ሓ.ኤ ምስታ ምስ ናቱ ኣርማ ምምስሳል ዝነበራ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኮይኑ ን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ(ተ.ሓ.ኤ) ብምጥቃዕ ካብ መሬት ኤርትራ ደፊኡ ናብ ሱዳን ኣውጽኣ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ተ.ሓ.ኤ ናብ ዝተፈላለያ ጉጅለታት ተፈናጨለት፤ እታ ሓንቲ ካብዚኣተን ‘ሳግም’ ኢያ። ኣብ ሰማንያታት ሳግም ብ ኢብራሂም ቶቲል ተመሪሓ ናብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕሪ ምጽንባራ እቲ ውድብ ደስ ከይበሎ እንደገና ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ኣብ ጎድኒ’ታ ናቱ ቀያሕ ባንዴራ ክትስቀል ፈቐደ። ክሳብ መዓልቲ ናጽነት 1991 ድማ እታ ሰማያዊት ባንዴራ ህዝቢን እታ ኣርማ ህ.ግ.ሓ.ኤን ጎኒ-ንጎኒ ይስቀላ ነበራ።
ይኹን’እምበር ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፣ ካብ 1991-1993 ክልቲአን ባንዴራታት ሓደ ወጃብ ምጽንባር ሕብርታት ፈጢረን ሕጂ’ውን ሓዳስ ባንዴራ ተቐልቀለት፤ እዛ ሕውስዋስ ባንዴራ ኣብ ትሕቲ ‘ናጻ ኤርትራ’ ዝብል ጭርሖ ክሳብ ግዜ ረፈረንደም ተሰቒላ ኢያ። ኣብ ግንቦት 24፣ 1993 ልኡላዊት ኤርትራ ድሕሪ ምእዋጃ እዛ ባንዴራ’ውን ተጓሕፈት፣ ከም ሓድሽ ድማ እታ ብቐጠልያ፣ ቀይሕን ሰማያዊን ስሉስ ኩርናዓት ዝቖመት ባንዴራ፣ ንኮኾብ ብብጫ፣ ዝነቐጸ ዝመስል ቆጽሊ ኣውሊዕ ተኪኣ ተመልሰት(እታ ናይ ኮሙኒስታውያን መለለይት ዝነበረት ኮኾብ ድሕሪ ምውዳቕ ኮሙኒዝም ተዋጽእ ኣይነበረትን)።
ብመሰረት እቲ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ ዘይተተግበረ ቅዋም ዝብሎ እንተኾይኑ እዛ ባንዴራ መሰጋገሪት ኢያ፤ እቲ ወግዓዊ ምጽዳቕ እታ ባንዴራ ዕማም ሃገራዊ ባይቶ ምዃኑ ድማ ብዘየሻሙ መንገዲ ተገሊጹ ኣሎ። እንተኾነ ግና ኣብ ዓንቀጽ 4 ብዛዕባ ‘ሃገራውያን ኣርማታት’ ዝዛረብ ክፋል ናይቲ ዘይተተግበረ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ ቅዋም፣ ኣብ ቁጽሪ 1 ዳርጋ ከይተወሰነ ዝተወሰነ ዝመስል፤ “ናይ ኤርትራ ባንዴራ፣ ቀጠልያ፣ ቀይሕን፣ ብጫን ሰማያዊን ሕብርታት ምስ ወርቃዊ ቆጽሊ ኣውሊዕ ይህልዋ፣ እቲ
ካልእ ደቀቕቲ ዝርዝር ድማ ብሕጊ ክውሰን” ዝብል ጽሑፍ ይርከብ።
7. ምምላስ ሰማያዊት ባንዴራ – ምምላስ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ
ሎሚ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነታ ርብዒ ዘመን ኣብ ዘቑጸረትሉ ግዜ፣ ጌና ብህዝቢ ዝተመርጸ ሃገራዊ ባይቶ የብላን፤ እቲ ዘሎ ህዝቢ ዘይመረጾ ባይቶ እንተኾነ’ውን ንባንዴራ ዝምልከት ዝኾነ ይኹን ውሳኔ ኣይገበረን፣ ኣብ ስራሕ’ውን የለን። ዓንቀጽ 4 ናይቲ ቅዋም “ኤርትራ ንታሪኻን ባህግታት ህዝባን ዘንጸባርቕ ሃገራዊ መዝሙርን ኣርማን ይህልዋ፣ እዚ ድማ ብሕጊ ይውሰን” ይብል። ህ.ግ.ደ.ፍ ንሕብርታት ባንዴራ ከሎ ጌና ወሲኑ ኣብ ቅዋሙ ከስፍሮ እንከሎ፣ ንሃገራዊ መዝሙርን ንኣርማን ዝምልከት ግን መጻኢ ሃገራዊ ባይቶ ክውስኖም ዕድል ምሃቡ ስለምንታይ ምዃኑ ዝፍለጥ የለን።
ብገለ ሸነኻት ከምዝትንተን እንተኾይኑ ግና እዛ ሎሚ ሃገር ወኪላ ዘላ ባንዴራ፣ ኣብ ሰማንያታት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ንኩውየት ገይሹሉ ኣብ ዝነበረ እዋን ነታ ሓያል ኤርትራዊ ሃገራውነት ዘባርዐት ሰማያዊት ባንዴራ ካብ ልቢ ኤርትራውያን ሓኺኹ ክትርሳዕ ንምግባራ ዘምጽኣ ጥንሰ-ሓሳቡ ምዃና ይግለጽ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ነቲ ዓቢ ሃገራዊ ጉዳይ ባንዴራ ዝምልከት ዝተወስደ በይናዊ ፋሉል ውሳነ ኣብ ልዕሊ ሓድነት ኤርትራ ከቢድ ጉድኣት ኣኸቲሉን ምትፍናን ኣስዒቡን ኢዩ።
ኣብ ጥቅምቲ 27፣2001 መስፍን ሓጎስ ኣብ ለንዶን ኣብ ዝነበረ ኣኼባ ኣብ ዝተዓደመሉ ግዜ እታ ካብ 1991-1993 ዝነበረት ባንዴራ ኣብቲ ኣዳራሽ ተሰቒላ ዝረኣዩ ብዛዕባ ኣመዓባብላ ባንዴራታት ኤርትራ ፍልጠት ዘይብሎም ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ “ኣብ መቐለ ዝተሰፍየት ባንዴራ” እናበሉ ክኹንንዎ ተሰሚዖም ኢዮም፤ እታ ናይቲ ስርዓት ራድዮ እውን ከም ኣመላ “ባንዴታ ጠላማት” ክትብል ድሕር ኣይበለትን። መርበብ ሓበሬታ ሻባይት’ውን “ናይ ኤርትራ ባንዴራ ዘይኮነት ካብ ባንዴራ ህዝባዊ ግንባርን ካብ ባንዴራ እቶም ወያነ ዝምውሎም ጉጅለታት ዝተዳቐለት ዘይትፍለጥ ባንዴራ” ክትብል ጽሒፋ ነይራ።
ሎሚ፣ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ብግቡእ ክፋለጥዋ ዕድል ዘይረኸቡ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣለዉ። ገለ ካልኦት ግና ካብ ህጻንነቶም ጀሚሮም ነቲ ኣመዓባብላ ኤርትራዊ ኣርማታት ዝተኸታተልዎ ኢዮም። እምብኣርከስ ህ.ግ.ደ.ፍ ብመሰረቱ ኣርማታት ኤርትራ ክመርጽ ፈጺሙ ዝበቅዕ ኣይኮነን፣ ያኢ ሓላዪ ህዝቢ ተመሲሉ ብዛዕባ ክብርታት ባንዴራ ከስተምህር’ውን ኣይክእልን። ህ.ግ.ደ.ፍ መግለጺ ዲክታቶርነትን ምክፍፋልን ዝኾነት ባንዴራ ኢዩ ተኺሉ፣ ኣርማን ምልክትን ባርነት ድማ ኢያ።
ኩላቶም ኣንጻር ባርነት ዝቃለሱ ዜጋታት ድማ ነዛ በቲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣርዑት ጭቆና ቆሪኑ ሒዙ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ዝተስገደደት ባንዴራ ፍጹም ከወግድዋ ይግባእ። ቅድሚ ዝኣገረ ግን “ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ዝመረጻ ባንዴራ” ካብ ዝብል ዘረባታት ክገላገሉ ኣለዎም።


text:
ኣብ ኡጋንዳ ብፍላይ ከኣ ኣብ ካምፓላ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዝተፈላለዩ ምስ ጉዳይ ዑቕባ ዝተኣሳሰሩ ዕንቅፋታት የጋጥምዎም። ኣብ ካምፓላ ንኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ ኣሸጋሪ ዀይኑ ዘሎ ጕዳይ ምስ ምውሃብ ዑቕባ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ጒቦን ሕጋዊ ጸገማቱን እዩ። እዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ንኹነታት ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ኣብ ካምፓላ ክርኢ እዩ።
- ኣሕዋት ተመሲሎም ዝቐርቡ ጕሓላሉ ኣብ ኡጋንዳ
ገለ ኻብቶም ኣብ ኣብ ካምፓላ፡ ኡጋንዳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ዑቕባ ኸምዝተዋህቡ ዘረጋግጽ ወረቐት ንምርካብ ስለዝህወኹ ብዘይሕጋዊ መገዲ ብጉቦ ክረኽብዎ ብዙሕ ገንዘብ ዝኸፍሉ ብዙሓት እዮም። ነቲ ዘይሕጋዊ ወረቐት ንምርካብ ካብ 700 ክሳብ 900 ዶላር ኣመሪካ ከምዝኸፍሉን፡ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት እቲ ዝሓዝዎ ሰነዳት መበቆላውነቱ ምስተመርመምረ ዘይሕጋዊ ምኻኑ ተፈሊጡ ከም ምቍራጽ ንዓመታት ዝተጸበይዎ መገሻ ዝኣመሰለ ዓበይቲ ዕንቅፋታት የጋጥሞም። ነዚ ዘይሕጋዊ ሰነዳት ሒዝካ ናይ ንግዲ ፍቃድ፡ ናይ መኪና መዘወሪ ፍቃድ ይኹን ካልእ ሕጋዊ ጉዳያት ንኽትፍጽም ኣጸጋምን ብገበን ዘሕትት ምዃኑን ስደተኛታት ነበርቲ ካምፓላ ከስተውዕሉሉ ንድሕነቶም ኣገዳሲ እዩ። ስደተኛታት ኤርትራውያን ካብቶም ብስስዕቲ ገንዘብን ብንዕቀት ድሕነት ኣሕዋቶምን ተመሪሖም ንግሩሃት ሰባት ናብ ከምዚ ዓይነት ሓደገኛ ገበን ክኣትዉ ዝመርሕዎምን ገንዘቦም ብመብጽዓ ሓሶት ዝምንጥልዎምን ኣደናገርቲ ክጥንቀቑ እዋኑ እዩ።
- ዘይሕጋውያን ፖሊስ
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ካምፓላ ዝተፈላለዩ ውልቀ ሰባት ናይ ፖሊስ መንነት ብምሓዝ ንስደተኛታት ኣብ መንገዲ ይኹን ኣብ ኣባይቶም ብምምጻእ፡ ወረቐት ዝሓቱ ኣለዉ። እዞም ዘይሕጋውያን ሰባት ፖሊስ ተመሲሎም ብፍላይ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብምሓዝ፡ ገንዘብ ከምዝሓቱን ከምዘከላብቱን ብዙሓት ይምስክሩ ኣለዉ። ብመሰረት ሕጊ ሃገር ኡጋንዳ፡ ዝኾነ ይኹን ሰብ ብዘይ ናይ ቤት ፍርዲ ወረቀት ናብ ቤትካ ኣትዩ ኽፍትሽ ይኹን፡ ወረቓቕቲ ክሓትት ኣይፍቀደሉን እዩ። ስደተኛታት ኣብ ሕጊ ዘለዎም ድሩት ኣፍልጦ መዝሚዞም ግዳይ ይገብርዎም ስለዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክጥንቀቑ፡ ብፍላይ ድማ ኣደ ቆልዑን ካልኦት ደቂ ኣንስትዮን ልዑል ጥንቃቀ ክገብራ ይግብአን። ካብ ሓፈሻዊ ስክፍታ ንምድሓንን ካብ መፈንጠራ መደናገርቲ ንምምላጥን ኣብ ግዚኡ ሰነዳት ምሕዳስ ፡ ቅድሚ ወረቓቕቲ ምርኣይ እቶም ሓተትቲ ብርግጽ ኣባላት ፖሊስ ኡጋንዳ ምዃኖም ዘረጋገጽ ወረቓቕቲ ከርእዩ ምሕታት፡ ከምኡ ድማ ናብ ዝቐረበ መደበር ፖሊስ ምሕባር የድሊ። ኣብ ሓደ ከባቢ እትነብሩ ስደተኛታት ንሓድሕድኩም ክትተሓባበሩን ክትተሓጋገዙን ንመደናገርቲ ንምፍሻል ሓጋዚ እዩ።
- ትምዩን ሰነዳት
ኡጋንዳ ብዝሒ ስደተኛታት ኣብ ምቅባልን ብምዕቋብን ኣብ ኣፍሪቃ ቐዳመይቲ ተስራዕ ኣላ። ብድረጃ ዓለም’ውም ምስተን ቀዳሞት ሃገራት’ያ ትስራዕ። ብፍላይ ኣብ ከተማ ካምፓላ ብዝሒ ስደተኛታት ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናወሰኸ ንኻብ ካልኦት ሃገራት ዝመጹ ስደተኛታት እቲ ዝግባእ ናይ ዑቕባ ወረቓቕቲ ብስሉጥ ክወሃቦም ከሎ፡ ንብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ንዉህዳት እንተዘይኮይኑ ንዝበዝሑ ኣይወሃቦምን እዩ። መፍትሒ ኽንዲ ምንዳይ ብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዙሕ ገንዘብ ከፊሎም ትምዩን ሰነዳት ብምግዛእ መፍቶ ደለልትን ተምየንቲ ወረቓቕትን ይዀኑ ኣለዉ። ኣብ ውሑድ መዓልታት ተሰሪሑ ኣብ ገዛኻ ወይ ኣብ ባራትን እንዳ ሻህን ዝወሃብ ሰነዳት ዘይሕጋዊ ምዃኑን ኩሉ ጊዜ ንሽግር ዝዕድምን ሕጋዊ ተሓታትነት ዘስዕብን ስለዝዀነ፡ ብሰንኪ ምትላል ጉዳያትካን ሓሳባትካን መገድኻን ክሰናኸል ከምዝኽእል ምስትውዓል የድሊ እዩ። እዚ ዘይሕጋዊ ሰነዳት ናይ ስደተኛ ወረቀት ሒዞም ዝጸንሑ ሰባት ኣብ ዘይገመትዎ መዋጥር ይኣትዉ ኣለዉ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓንቲ ዘይሕጋዊ ሰነዳት ዝነበራ ኤርትራዊት ኣደ፡ ንውላዳ ናብቲ ፋይላ ንምጽንባር ናብ በዓል መዚ ስደተኛታት ኡጋንዳ ብምኻድ ከተመዝግብ ወረቃቕታ ምስ ኣቕረበት፡ እቲ ሰነዳት ዘይሕጋዊ ስለዝነበረ እቲ ወረቓቕቲ ተመንጢላ ብሕጊ ተሓታትቲት ምዃና ተገሊጹላ። ብዘይካ ንብዓት ክትዛረብ ኣይከኣለትን። ዝተኸፍለ ገንዘብ ንብላሽ ኮይኑ፡ ኣብዚ እዋን ብዘይ ሰነዳት መፍቶ ናይቶም ወረቀት ዝሓቱ ዘይሕጋውያን ፖሊስ ከይትኸውን ተስግእ።
ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ፡ ሓንቲ ኤርትራዊት መንእሰይ ብዘጋጠማ ናይ ኩሊት ጸገም ተዳኺማን ተጸጊማን ብምንባራ እሞ ፈለጥታ ብዓቕሞም ክገብርዎ ዝኽእሉ ኣዝዩ ድሩት ብምንባሩ ናብ በዓልመዚ ስደተኛታት ኡጋንዳ ወሲዶማ። ህጹጽ ረድኤት ክግበረላ ምስ ሓተቱ፡ ዘለዋ ሰነዳት ከቕርቡ ተሓቲቶም። እቲ ወረቓቕቲ ምስተራእየ፡ ተራ ቝጽሩ ናይ ካልእ ሰብ ስም ዝነበረን፡ ብዘይግቡእ መስርሕ ናብ ስማ ኸምዝተቐየረን ተሓቢሮም። ክልተ ኮላሊታ ተተንኪፈን ኣብ ኣፈፌት ሞት ዝነበረት መንእሰይ እቲ ዝነበረ ጸገማት ከይኣኽላ ተወሳኺሽግር ኰይንዋ። ጸገማ ዝረኣዩ ሰራሕተኛታት ናይቲ ኽፍሊ ናብ ፖሊስ ከይዳ ከምብሓድሽ ክትምዝገብን ብህጹጽ ናይ ሓታቲ ዑቕባ ወረቐት ክወሃባ ብምውሳን ቀዳምነት ሕክምና ክትገብረሉ ትኽእል ኩነታት ብምጥጣሕ ዝንኣድ ወሳኔ ወሲኖም።
ብዘይካዚ፡ መምርሒ ፍቃድ መኪና ንምውጻእ፡ ናብቲ ፍቃድ ዝህብ ኣካል ዘምርሐ ሓደ ኤርትራዊ መንእሰይ’ውን እቲ ዘቕረቦ ሰነድ፡ ዘይሕጋዊ ብምዃኑ በቲ ቤትጽሕፈት ተሓዲጉ ጉዳዩ ኽጻረ ስለዝተወሰነ ብዘይ ሰነዳትን ኣብ ሓደጋን ይርከብ። እዚ ውሑድ ካብቲ ዘጋጥም ኰይኑ ንብዙሓት ሰባት ግዳይ ጌሩ ዝርከብ ዘይተፈትሐ ግድል ኮይኑ ይርከብ።
ንገለ ሰባት ሰሊጥዎም ኢልካ ናብ ህጉም ምምራሕ ንገዛእ ርእስና እዩ ዝሃሲ። ንመደባትካን ግዜኻን ብዓቢኡ ድማ ንህወትካ ኣብ ሽግር ምእታው እዩ። ጉዳያት ኣይሰልጥን እዩ ኢልካ ኣብ ከምዚ ኩነታት ምውዳቕ፡ ብሕጊ ተሓታቲ ብምዃን ክሳብ ናብ ቤት ማእሰርቲ ምብጻሕውን ከጋጥም ይኽእል። እዚ ንብዙሓት ግዳይ ብምግባር፡ ንገለ ውሑዳት ምንጪ ኣታዊ ኰይንዎም ዘሎ ጉዳይ ኣብ ኡጋንዳ እንርከብ ኤርትራውያን ንንቕሓሉ፡ ንሓደስቲ ስደተኛታት ቅኑዕ ሓበሬት ክንህብ ይግባእ።


text:
ብዘይ ሕጋዊ ኣስገርቲ ዝንገሩ ዝዓበዩ ሓሶታት
ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ገበናዊ ንግዲ እዩ። ዓማዊል ንምድላብን መኽሰብ ንምኽዕባትን ከኣ፡ ኣስጋገርቲ ሰባት ብዙሕ ሓሶታትን ናይ ሓሶት መብጽዓታትን ይጥቀሙ። ነቶም ቀንዲ ልሙዳትን ትርጉም ኣልቦ ብምዃኖም ከኣ መስሓቓትን ዝኾኑ ንስደተኛታት ብገበነኛታት ዝተነግርዎም ሓሶታት ኣኪብና ኣለና።
ሓሶት ቁ. 1
“ኣብ ጀርመን፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ኮሮናቫይረስ ስራሕ በዚሕዎም ኣሎ። ሕጂ ናብኡ ትኸድሉ ዝበለጸ ግዜ እዩ።”
ኣይፋል! ነዚ ምሉእ ሓሳብ’ዚ ከእምነኩም ንዝፍትን ዝኾነ ሰብ ኣይትእመኑ። እወ፡ እቶም ሳዕቤናት ናይቲ ዓለም-ለኻዊ ቅልውላው ጥዕና ንጀርመን’ውን ብኸቢድ ጸልዮማ ይርከቡ። ከም ሓቂ፡ ብሰንኪ ግዝያዊ ናይ ዶብ ቁጽጽራት፡ ናብ ጀርመን ንምእታው ዝያዳ ዝኸበደ ኮይኑ ኣሎ።
ሓሶት ቅ. 2
“ጥኑሳት ደቀንስትዮ ኣብ ጀርመን ዝሓሸ ዕድል ናይ ምውሃብ ዕቚባ ኣለወን።”
ብንጹር ኣይፋል! ኣብ ጀርመን ምሉእ ናይ ስደተኛ ሓለዋ ክትረኽቡ ዲኹም ኣይትረኽቡን ኣብ ስለምንታይ ካብ መበቆል ሃገርኩም ክትሃድሙ ከምዝተገደድኩም እዩ ዝምርኮስ። ካብ ጎነጽ ትሃድሙ ምህላውኩም ክተረጋግጹ እንተኽኢልኩም ጥራይ፡ ማለት ኣብ መበቆል ሃገርኩም ሓደጋ ናይ ፖለቲካዊ ግፍዒ ወይ ካልእ ከቢድ ጉድኣት ክበጽሓኩም ከምዝኽእል እንተረጋጽኩም ኣብ ጀርመን ሓለዋ ክትረኽቡ ትኽእሉ። እዚ ኣብ ጥኑሳት ደቀንስትዮ’ውን ሓቂ እዩ።
ሊንክታት/መላገቢታት፥
ኣብ ጀርመን ክቕመጥ ዝፍቀደሉ መን’ዩ ዘይፍቀደሉ’ኸ መን’ዩ፧
https://rumoursaboutgermany.info/facts/who-is-allowed-to-stay-in-germany-and-who-is-not/
ስእላዊ ገላጺ ናይቶም መድረኻት ናይ ጀርመን መስርሕ ዕቚባ፥
http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Publikationen/Plakate/schema-ablauf-asylverfahren-a4.pdf?__blob=publicationFile
ሓሶት ቁ. 3
“ጀርመን ንኣፍጋኒስታናውያን ስደተኛታት ዝኾኑ ስፍራታት ሓዚኣ ኣላ።“
ንጹር ኣይፋል! ንውሱናት ሃገራት ዝኾኑ ዝተሓዝኡ ስፍራታት የለዉን። ነፍስ ወከፍ ጉዳይ በብውልቂ እዩ ይምርመር። ደለይቲ ዕቚባ ካብ ጎነጽ፡ ኲናት ወይ ግብረ-ሽበራ ይሃድሙ ምህላዎም ከረጋግጹ ከድልዮም እዩ። ኣፍጋኒስታናዊ ምዃን ኣብዚ ውሳነ’ዚ ዝኾነ ብልጫ ኣየውህበኩምን እዩ። ንኣፍጋኒስታናውያን ስደተኛታት ዝተሓዝኡ ገዛውቲ ከኣ የለዉን።
ሓሶት ቁ. 4
“እንተድኣ ኣብ እዋን ናይ ዶብ ቁጽጽራት ፈሊጥካ ደቂስካ፡ መኮንናት ፖሊስ ከበራብሩኻ ኣይፍቀደሎምን እዩ። ክትሓልፍ ትኽእል ኢኻ።”
ኣይፋል! ዝኾነ ነዚ ዝነግረኩም ሰብ ኣብ መጻወድያ ከእትወኩም ዝደሊ እዩ! ንተኸታተልቲ ኤውሮጳዊ ዶብ ካብ ምፍታሽኩም ክዓግቶም ዝኽእል ሕጊ የለን፡ ዋላ’ውን እንተደቀስኩም። ስለዚ፡ ቅድሚ ናብቲ ግዝኣት ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ምእታውኩም፡ ብጽኑዕ ክትፍተሹ ኢኹም። ናብታ ሃገር ናይ ምእታው ሕጋዊ ምኽንያት ዘይብልኩም እንተኾይንኩም ከኣ፡ ደው ከብልኹም እዮም ክትምለሱ ከኣ ኣለኩም።
ሊንክታት/መላገቢታት፥
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዝዕባ ወለንታዊ ምምላስን ግዱድ ምምላስን ኣብዚ ዝስዕብ ርኸቡ፥
https://rumoursaboutgermany.info/facts/3-facts-about-voluntary-return-and-forced-return/
ሓሶት ቁ. 5
“እንተድኣ ኣብ ጀርመን ብዘይሕጋዊ መንገዲ እናሰራሕኩም ከለኹም ተታሒዝኩም፡ ብኡ ንብኡ ወረቓቕቲ ክውሃብኹም እዮም።”
እዚ ሃተውቀጠው እዩ! ናይ ጀርመን ዕዳጋ ዕዮ ልዑል ቀይዲ ዘለዎ እዩ። ጽኑዓት ሕግታትን ጽኑዓት መቕጻዕትታትን ግብራውያን እዮም። እንተድኣ ፖሊስ ጀርመን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ከምትሰርሑ ዘለኹም ፈሊጦም፡ ንገዛእ ርእስኹም ኣብ ጸገም ክተእትውዋ ኢኹም። ኣብ መንበሪ ፍቓድኩም ብምምርኳስ፡ እዚ ናብ መበቆል ሃገርኩም ምጥራዝ ከስዕብ ይኽእል።
ሊንክ/መላገቢ፥
ብዛዕባ እቶም ጠለባት ናይ ምምጻእ ናብ ጀርመንን ኣብኡ ምስራሕን ኣብዚ ዝስዕብ ርኸቡ፥ https://www.make-it-in-germany.com.
ሓሶት ቁ. 6
“እንተድኣ ትሕቲ ዕድመ እየ ኢልኩም፡ ብቕጽበት ዕቚባ ክውሃበኩም እዩ። ዕድሜኹም 18 ምስመልአ ናይ ጀርመን ፓስፖርት ክህብኹም እዮም።”
እዚ ምፍጹም ሓቂ ኣይኮነን! ትሕቲ ዕድመ ምዃን ኣብ ጀርመን ዕቚባ ናይ ምውሃብ ዕድላትኩም ኣይከመሓይሽን እዩ። ካብ ጎነጽ፡ ኲናት ወይ ግብረሽበራ ትሃድሙ ምህላውኩም ክተረጋግጹ ከድልየኩም እዩ። ብድሕሪኡ ጥራይ፡ ድሕሪ ዕዉት ናይ ዕቚባ መመልከቲ ምእታውኩም፡ ክትቅመጡ ትኽእሉ። ሰበ ስልጣን ጀርመን ከኣ ዝተፈላለዩ ሕክምናዊ መርመራታት ተጠቒሞም ብጽኑዕ ዕድሜኹም ክምርምሩ እዮም። ዕድሜኹም 18 ምምልኡ ብቕጽበት ናይ ጀርመን ፓስፖርት ኣየውህበኩምን እዩ። እዚ መኽሰብ ንምኽዕባት ጥራይ ብዝግደሱ ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ዝተፈጥረ ካልእ ናይ ምቕጫጭ ጽውጽዋይ እዩ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ እቲ መስርሕ መመልከቲ ዕቚባ ኣብዚ ዝስዕብ ርኸቡ፥
http://multimedia.gsb.bund.de/BAMF/Video/Asylfilm/Asylantrag_english.mp4
ሓሶት ቁ. 7
“ንስራሕ ናብታ መዛወሪት መርከብ ምሳና ምጹ፡ ገንዘብ ተኸፈሉ ብድሕሪኡ ከኣ ኣብ ኤውሮጳ ክነውርደኩም ኢና።“
እቲ ናይ መዛወሪት መርከብ ዛንታ ውጹእ ሓሶት እዩ! ዘይሕጋዊ ኣሰጋገሪ ደቂሰብ ናብ መርከቦም ክትጽንበርዎም ክዕድምኹም ከለዉ፡ እቲ እንኮ ዕላምኦም ገንዘብ ምርካብ እዩ። ዋላ’ውን ኣብ ጥቓ ኤውሮጳ እንተውረድኹም፡ ናይ ምቕማጥ መሰል የብልኩምን። ናብ ኤውሮጳ ብሕጋዊ መንገዲ ክትኣትዉ ትኽእሉ ኣቐዲሙ ቪዛ እንተተዋሂብኩም ጥራይ እዩ። ኣብ ከምዚ ኲነት፡ ክትዕገቱ ኢኹም። ይኹን እምበር፡ እዞም ገበነኛታት እዚኦም ክምለሱን ንዛንትኦም ከኣ ነቶም ዝቕጽሉ ጉጅለ ስደተኛታት ክነግርዎምን እዮም፡ ንገበናዊ ንግዶም መሊሶም ክደግምዎ እዮም።
ሓሶት ቁ. 8
“እታ መስገሪት መርከብ ኣዝያ ዓባይ እያ፡ መሐንበስን ሲነማን ከይተረፈ ኣለዋ።”
ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ነተን ክረኽብወን ዝኽእሉ ዝኣረጋን ዝሓሰራን ጀላቡ ጥራይ ይጥቀሙ። ብዙሓት ካብዚአን ንባሕሪ ዝኾና ኣይኮናን። እዚ ንዘይሕጋዊ ኣሰጋገርቲ መኽሰቦም ንምዕባይ የኽእሎም። ኣብ 2019 ጥራይ፡ ልዕሊ 1300 ሰባት ኣብ ከምዚአን ዝኣመሰላ ጀላቡ ንማእከላይ ባሕሪ ክሰግሩ ከለዉ ሞይቶም።
ሓሶት ቁ. 9
“ናይ 25 ዓመታት ተመኩሮ ኣለና፡ ጉዕዞኹም ናብ ኤውሮጳ ከኣ 100 ካብ ሚእቲ ሕጋውን ተበጻሕን እዩ።”
ኣሰጋገርቲ ሰባት ገበነኛታት እዮም ከምኡ ድማ ገንዘብኩም ጥራይ እምበር ህይወትኩም ኣየገድሶምን እዩ! ኣሽሓት ዘይስሩዕ ስደተኛታት ነፍስ ወከፍ ዓመት ይንጸጉ። ዘሕዝን ከኣ፡ ብዙሓት ኣብ እዋን’ቲ ሓደገኛ መገዲ ይሞቱ።
ሓሶት ቁ. 10
“ዓበይቲ ናይ ጀርመን ኮርፖረሽናት ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ይደልያ። ጀርመን መዓልታዊ 5000 ስድተኛታት ትወስድ።”
ሓሶት። ንስደተኛታት ዝኸውን ናይ ስራሕ ብጽሒት የለን። ዋላ’ኳ ክኢላዊ ሰራሕተኛታት ዝድለዩ እንተኾኑ፡ እቶም ናብ ጀርመን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝኣትዉ ሰባት ስራሕ ክረክቡ ኣይክኽእሉን እዮም። ከምኡ’ውን መንግስቲ ጀርመን ንስደተኛታት ስራህ ከምዘይቅርብ ኣስተውዕሉ።
ነቶም ህሉዋት ሕግታት ነቲ ስደት ናይ ክኢላዊ ሰራሕተኛታት ናብ ጀርመን ኣብዚ ዝስዕብ ክትረኽብዎም ትኽእሉ፥
https://rumoursaboutgermany.info/facts/germany-opens-labour-market-for-skilled-workers-from-non-eu-countries/
ሓሶት ቁ. 11
“ንነፍስ ወከፍ ስደተኛ ናይ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም 2,000 ዩሮ ይውሃቦ።”
ዘይከም ንዘይህጋዊ ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ዝዝርግሑ ቤላቤለዋትን ግጉይ ሓበሬታን፡ ጀርመን ናይ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ክፍሊት ኣይትህብን እያ። ከምዚ ዝኣመሰሉ ሓሶታት ብምዝርጋሕ፡ ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ብፍላጥ ናይ ሰባት ህወት ኣብ ሓደጋ የእትዉ። ኣብ ጀርመን ንዕቚባ ምምልካት ማለት ብመገዲ ነዊሕን ኣዝዩ ዝተሓላለኸን መስርሕ መመልከቲ ክትሓልፉ ኣለኩም ማለት ክኸውን እዩ። እንተድኣ ዕዉታት ኮይንኩም፡ ነቲ ቀንዲ መሰረታዊ ዝኾነ ኣብታ ክትነብረላ ክብርቲ ዝኾነት ሃገረ ጀርመን ንመዓልታዊ መነባብርኾም ዘድሊ ገንዘባዊ ደገፍ ክትቅበሉ ኢኹም። ማእለያ ዘይብሎም ልዑል ክፍሊታት ንስደተኛታት ዝብሃል ነገር ካብ ገበናዊ ልብወለድ ኣንኢስካ ዝርአ ኣይኮነን።
ሓሶት ቁ. 12
“ጀርመን ንነፍስ ወከፍ ስደተኛ ገዛ ትህብ።”
ናይ ገዛእ ርእሱ ዝውሃብ ዝኾነ ሰብ ኣይክህሉን እዩ። ከም ሓቂ፡ ትነብረሉ ቦታ ምርካብ ኣብ ጀርመን እናኸብደ ክመጻ ጸኒሑ ኣሎ፡ ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት። ከምኡ’ውን ዕቚባ ኣብ ትደልይሉ እዋን ኣበይ ክትነብሩ ከምዘለኩም ናጻ ኮይንኩም ክትመርጹ ዘይትኽእሉ ምዃንኩምን ቋንቋኹም ዝርድኣልኩም ኣብ ዘይብሎም ርሑቕ ቦታታት ክትቕመጡ ክትግደዱ ከምትኽእሉን ኣስተውዕሉ።
ሓሶት ቁ. 13
“ኣብ ግዜ በዓል ልደት፡ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ዘእትዋ ኣውቶቡሳት ናብ ኤውሮጳዊ ዶባት ይልኣኻ።”
ኣይፋል! መንግስቲ ጀርመን ንስደትኛታት ብናጻ ናብ ጀርመን ንምምጻእ ናብ ናይ ኤውሮጳ ግዳማዊ ዶባት ኣውቶቡሳት ኣይልእኽን’ዩ። ኣይትእመንዎ ምኽንያቱ ኣብ መገድኹም ክትጠፍኡን ክትዕገቱን ኢኹም።
ሓሶት ቁ. 14
“…ንጀርመን እንተዘይፈቲኹማ፡ ናብ ካናዳ ዘእቱ ቪዛ ክህብኹም እዮም።“
እዚ ጽሩይ ሃተውቀጠው እዩ። ዝኮነ ከምኡ ዓይነት ውዕል ኣብ መንጎ ጀርመንን ካናዳን የለን – ወይ’ውን ምስ ዝኾነት ካልእ ሃገር ከምኡ ዓይነት ውዕል የለን።


text:
ንኣርባዕተ ዓመት ንሃገረ ሀይቲ ክመርሑ ዝጸንሑ ፕረዚደንት ጆቮነይል ሞዊስ ዛጊት መንነቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት፡ ትማሊ ረቡዕ ለይቲ ኣብ መንበሪ ገዝኦም ተቐቲሎም።
በቲ ዝነበረ ምልውዋጥ ተዅሲ: በዓልቲ-ቤት እቶም ፕረዚደንት ማርቲን ሞዊስ ብኸቢድ ክቖስላ እንከለዋ፡ ድሕሪ ዝተገብረለን ክንክን ሕክምና ኣብ ዝተረጋግአ ኵነት ከም ዘለዋ ተፈሊጡ ኣሎ።
ሓለቓ ፖሊስ እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣርባዕተ ካብቶም ጥርጡራት ኣብቲ ምልውዋጥ ትዅሲ ብዓጀብቲ እቶም ፕረዚደንት ነበር ክቕተሉ እንከለዉ፡ ክልተ ድማ ኣብ ቀይዲ ምውዓሎም ተፈሊጡ።
ንቕትለት እቶም ፕረዚደንት ኣመኪቶም መራሕቲ ብዙሓት ሃገራት ኵነኔኦም ይገልጹ ኣለዉ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉታረዝ፡ ነቲ ቅትለት ድሕሪ ምዅናን ንፈጸምቲ ገበን ናብ ሕጊ ንምቕራብ፡ ቤት ጽሕፈቶም ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ሀይቲ ከም ዘሎ ገሊጾም።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ብወገኖም፡ ብቕትለት እቶም ፕረዚደንትን ኣብ ልዕሊ በዓልት እንዳኦም ማርቲን ሞዊስ ዝውረደ መጥቃዕቲን ብምንጻግ፡ ኣብ ምርግጋእ እታ ሃገር ዝከኣሎም ክሰርሑ ምዃኖም ኣመልኪቶም።
ካብቶም ኵኔነኦም ዘስምዑ መራሕቲ፡ ርእሰ-ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ቅዱስ ፍራንሲስ ካብ ቫቲካን፣ ፕረዚደንት ሩፓብሊክ ዶመኒካ ልዊስ ኣቢናደር፣ ፕረዚደንት ቺለ ሰባስቲያን ፒኔራ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ጀማይካ ኣንድሪው ሆልነስ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓዲ-እንግሊዘ ቦሪስ ጆንሰንን ካልኦትን ይርከቡዎም።
እቶም መራሕቲ ብኸምዚ ዝመስል መጥቃዕቲ ዝመጽእ ለውጢ ከም ዘየሎ ብምምልካት፡ እቲ ተግባር ንሀይቲ፡ ንድሕሪት ዝመልስ’ዩ ኢሎም።
ኣብ መበል 53 ዕድመኦም ዝተቐትሉ ፕረዚደት ጆቨነይል ሞዊስ ኣብ 2016 ደኣ ይመረጹ’ምበር፡ ብሰንኪ’ቲ ነቲ ምርጫ ስዒቡ ዝመጸ ምስሕሓብ ግን ኣብ ለካቲት 2017’ዮም መዝነቶም ተረኪቦም።
ግዜያዊ መዝነት ቀዳማይ ሚኒስተር ሒዞም ዘለዉ ክላውደ ጆሰፍ ክኾኑ እንከለዉ፡ ኵሉ ዶባት’ታ ሃገር ዓጽዮም፡ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ኣዊጆም ኣለዉ።


text:
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀ መላኺ ኩሉ ናይ ውልቀ ሰባት ሕጋዊ ንግዲ ፍቓድ ስለዝኸልከለን፡ እቲ ሕጋዊ ፍቓድ ዘለዎ እውን እንተኾነ፡ ስማዊ ድኣ እምበር ብግቡእ ስለዘይሰርሕን ናይ መንግስቲ ማሕለኻታት ስለዝበዝሖን፡ 90 ሚእታዊት ንኤርትራ ዝኣቱ እቕሑትን፡ እቲ ዝርካቡ ካብ ኤርትራ ዝወጽእ ሰደድን ኮንትሮባንዳ ኮይኑ ከምዘሎ እቶም ምንጭትት የርድኡ።
ሎሚ ዝወዓለ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ሲሪሒታትን ብኸምቲ ዝጀመሮ ንቡር ኣካይዳ ክቕጽል ከም ዘይከኣለ ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
Date: Wednesday, 01 September 2021
መግለጺ ህዝባዊ ግንባር
30 ዓመታት ኣብ ሓርነታዊ ገድሊ፡ 30 ዓመታት ከኣ ኣብ ገድሊ ምዕቃብ ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን ሓሊፉ፡ መበል 60 ዓመት ኣልማዛዊ ኢዮቤል ነብዕል ኣሎና።ኣብ’ዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ መጀመሪያ ንምርግጋጽ መሰል ርእሰ-ውሳኔን ናጽነትን፡ስዒቡ ድማ ንምዕቃብ ሃገራዊ ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን ዘካየዶ ናይ 60 ዓመታት ገድሊ፡ ብኽቡር መስዋእቲ ኣማኢት ኣሽሓት ዝተሃንጸ ታሪኽ ምዃኑ ምስትውዓል ይግባእ።
ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ-ውሳኔኡን ናጽነቱን ኣዝዩ ክቡር ዋጋ ምኽፋሉ ሕላገቱ ከም ህዝቢ እዩ። ሓደ ውሑድን ድሩት ዝዓቕሙን ህዝቢ፡ ኣንጻር በብእብረ ብርእሰ-ሓያላን ኣሜሪካን ሕብረት-ሶቬትን ዝተደገፈን ዝጸንዐን መግዛእቲ ኢትዮጵያ መኪቱ፡ጾር ሓርነታዊ ቃልሲ ን30 ዓመታት ክስከም ምብቅዑን ምዕዋቱን መርኣያ ናይቲ ዝኸፈሎ ኣዝዩ ክቡር ዋጋን ዓይነቱ ከም ህዝብን እዩ። ሓርነት ዘይብሉ ግዙእ ህዝቢ ሂወት ዘለዎ ህዝቢ’ዩ ክብሃል ስለዘይክኣል፡ ከም ህዝቢ ህያው ንክኸውን ከኣ ንሓርነቱ ዝሕተት ዋጋ ክኸፍል ስለዘለዎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽፈል ከፊሉ ሓርነቱ ብምጭባጥ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ተሰጋገረ። እዚ ናይ ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን ሓድሽ ምዕራፍ ግን፡ናጽነት ትርጉም ንኽህልዎ ኣንጻር ሓድሽ ብድሆታትን ቀጻሊ ተጻብኦታትን ጸኒዕካ ምምካትን ምስዋእን ምዕዋትን ስለዝሓተተ፡ ኣብ’ዚ እውን ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ንምክልኻልን ንምህናጽን ከም ብሓድሽ ኣዝዩ ክቡር ዋጋ ክኸፍል ተቐሲቡ’ዩ። ናጽነት ንምርካብ፡ ናጽነት ብምዕቃብ ሃገር ንምህናጽን ራህዋን ፍትሕን ንምንጋስን፡ከም ኩሉ ብሉጽ ዕላማታት ዋጋኡ ኣዝዩ ክቡር ብምዃኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናብቲ ዝደልዮን ዝግብኦን መዓርፎ ንኽበጽሕ መኸትኡ ጸኒዑ ክቕጽል ነይርዎ። ሓርነት ብፍርቂ ዋጋስለ ዘይርከብ፡ ሓርነት ናይቶም ክካላኸሉላን ክዕቅብዎን ብቕዓት ዘለዎን እጀታ ስለዝኾነት፡ኣብ ታሪኽ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ምእላይ ከኣ ምርጫ ህዝቢ ኤርትራ ስለዘይኮነ፡ ኣብ’ዚ ዳሕረዋይ 30 ናይ ናጽነት ዓመታት፡ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ዝሓተተ ካልኣይ ገድሊ ቀጺሉ፡ ኣብ ድርኲዂት ሓድሽ መድረኽ ተበጺሑ ኣሎ።
ታሪኽ 30 ዓመታት ገድሊ፡ 30 ዓመታት መኸተ፡ ኩሉኹሉ ጉዕዞ 60 ዓመታት ንምምጻእን ምዕቃብን ናጽነትን ምህናጽ ሃገርን፡ ብደምን ረሃጽን፡ብቅኑዕ መስመርን ብቑዕ ኣወዳድባን፡ ብስትራተጂያዊ ኣመራርሓን ንጹር ራእይን፡ ብእምነትን ተስፋን፡ብፍልጠትን ተበላሓትነትን. . ዝተነድቀ ዝናዊ ታሪኽ እዩ። ነዚ ታሪኽ’ዚ ዝሰርሐ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ህዝባዊ ግንባርን፡ነቲ ዘይክኣል ዝተባህለ ናጽነት ኤርትራ ዝክኣል ዝገበረ፡ ድሕሪ ናጽነት ከኣ፡ ነቲ ዘይከውን ዝተባህለ ምዕቃብ ናጻ ሃገር ክዉን ዝገበረ፡ንመጻኢ’ውን ነቲ ዘይክኣል ዝመስል ናይ ራህዋን ልምዓትን ፍትሕን ሃገር ምህናጽ ዝክኣል ክገብሮ ዘኽእሎ ብቕዓት ይውንን’ዩ።
ኣብ ታሪኽ ዓወት ህዝብታትን ሃገራትን ጽሕፍቶ ዘይኮነስ ውጽኢት ብቑዕ ራእይን ውዳቤን፡ እምነትን ተስፋን፡ቃ ልስን ስራሕን ስለዝኾነ፡ ከም ኣብ ዝሓለፈ ኣብ መጻኢ’ውን ባህግታትናን ዕላማታትናን ንኽሰምር ናብኡ ዘብጽሓና ሓያል ሓድነትን ውሳቤን፡ ቅኑዕ መስመርን መሪሕነትን፡ ጽንዓት ኣብ ዕላማ ከምዘድልየና ንጹር’ዩ።ኣብ’ዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት 30 ዓመታት ብቐንዱ ብሰሪ ንሃገራዊ ህላዌናን ናጽነትን ዒላማ ዝገበረ ግዳማዊ ተጻብኦታት ምህናጽ ፍትሕን ልምዓትን ራህዋን ዝሰፈና ኤርትራ ማዕረ ልዑል ትጽቢትናን ጥሙሓትናን፡ ተወፋይነትናን ዓቕምናን ከም ድሌትና ክሰልጠና’ኳ እንተዘይክኣለ፡ ብግዳማዊ ተጻብኦታትን ጸቕጥታትን ከይተሰነፍና፡ ናጻን ቅኑዕን መስመርና ዓቂብና፡ ብናይ ኣቋራጭ ፍታሓት ከይሰዳዕና፡ናብ ናይ ሓዋሩን ነባርን መዓርፎ እናኣማዕደና ብጽንዓት ስለእተቓለስና፡ ነቲ ካልኣይ ምዕራፍ ገድሊ ዝኾነ ግዳማዊ ወራርን ብዙሕ ዝመልክዓቱ ተጻብኦታትን ብጽንዓትን መስዋእትን ስዒርና ኣብ ዞባና ኣብ ድርኲኺት ሓድሽ ምዕራፍ ሰላምን ምትሕግጋዝን በጺሕና ኣሎና።
እዚ ንኣትዎ ዘሎና ሓድሽ መድረኽ ግን፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመት ጎሊሑ ከምእተራእየ፡ዞባውን ኣህጉራውን ተጻብኦታትን ዕንቅፋታትን ስለዘለዎ፡ዓቕምታትናን ብቕዓታትናን ኣማዕቢልናን ኣሐይልናን መኸተና ክንቕጽል ግድን እዩ። ዘቤታዊ ሰላምን ልምዓትን ኤርትራ ምስ ሰላምን ልምዓትን ዞባና ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ንህዝባዊ ግንባር ካብ እዋን ሓርነታዊ ገድሊ ኣትሒዙ ንጹርን ሓደ ካብ መሰረታዊ ኣዕኑድ ስትራተጂኡን እዩ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ’ቲ ብ1985 ዘውጽኦ ‘’ህግ፡ ዝምድናኡ ምስ ደሞክራሲያውያን ምንቅስቓሳት ኢትዮጵያ’’ ዝብል ኣገዳሲ ንርሑቕ ዝጠመተ ናይ ፖሊሲ ሰነድ፡ነዚ ሕጂ ዘጓንፍ ዘሎ ዝተጠናነገ ፖለቲካዊ ብድሆታት ትንቢታዊ ብዝመስል ንጹርነት ኣስፊርዎ ነይሩ’ዩ። ኣብ ካልኣይን ሓድነታውን ጉባኤ ከኣ፡ ህዝባዊ ግንባር ንዞባዊ ምትሕግጋዝን ምውህሃድን ዘለዎ መትከላዊ መርገጺ ዝገልጽ ፖለቲካዊ ውሳኔ ኣጽዲቑ ነይሩ።
ዞባዊ ምትሕግጋዝን ምውህሃድን ንኤርትራ ስልቲ ዘይኮነስ ዘይቅየር ስትራተጂ ስለዝኾነ፡ ነዚ ድሕሪ ነዊሕ ቃልሲ ዝተኸስተሓድሽ ተስፋ ንምብርዓን ዝደልዩ ብውሽጢ፡ ኣውራ ኸኣ ኣንጻር ጆኦ-ፖለቲካዊ ረብሓታቶም ጌሮም ዝርእይዎ ግዳማዊ ሓይልታት ዕብለላ ስለ ዘለዉ፡ህዝብታትን ሃገራትን ዞባና ምእንቲ ሓባራዊ ረብሓታቶምን ዝሓሸ መጻኢኦምን ክምክቱ ግድን’ዩ። ኣብ’ዚ መኸተ’ዚ ኤርትራ ማእከል – ስሕበት ምዃና ድማ ናይ ኣጋጣሚ ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ብኹሉ፡ ብቅሉዕ ወራራት፡ ቁጠባዊ ማሕነቕቲ፡ስነኣእምሮኣዊ ኲናት፡ ፍልሰት መንእሰያት፡ ንሰብኣዊ መሰላት ፖለቲካዊ መሳርያ ዝገበረ ናይ ምስይጣን ዘመተታት፡ ተፈቲና ኤርትራ ካብ ረመጽ ወጺኣ ኣላ።
እዚ ኩሉ ገድልን መስዋእትን ትርጉምን እሴትን ዝህልዎ ግን፡ፍትሕን ራህዋን ደሞክራሲን ዝሰፈና፡ ነቲ ዝተኸፍለላ ክቡር ዋጋ ዘይተዕብር ሓራ ሃገር ምስ እትህነጽ ጥራይ’ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ እቲ እንኮ መንገዲ ቀጻልነት ታሪኽ ብምርግጋጽ ታሪኽ ምስራሕ ጥራይ’ዩ። ንዝሓለፈ ሃገራዊ ታሪኽና፡ ነቲ ካብ ቀጽሪ ናጽነት ናብ ሓራካ፡ናብ ጀብሃ፡ ናብሻዕቢያ፡ ናብ ዋርሳይ ዘሰጋገረ ሃገራዊ ታሪኽና ከም መሰረትን መወከሲን ብምውሳድ፡ ቀጻልነቱ፡ ማለት ናይ ክብርታት፡ ዕላማታት፡ መትከላት፡ ተመክሮታት፡ዓቕምታት፡ ብቕዓታት ቀጻልነቱ ንምርግጋጽ መድሕን ዝኸውን ብቑዕን ማዕባልን ሃገራዊ ትካላት ክንሃንጽ ኣሎና። ህዝባዊ ግንባር ማእከል ስሕበት ሃገራዊ ፖለቲካ ኮይኑ ምቕጻሉን ምድልዳሉን ከኣ፡ናይቲ ዘላቒ ምዕባሌ ክመርሕ ዝኽእል ድልዱል ሃገራዊ ፖለቲካዊ ስርዓት መሰረት እዩ።
ኣልማዛዊ ኢዮቤል ክንጽንብል ከሎና እምበኣር፡ ንባሕቲ መስከረም ከም ኣውድ-ዓመት መብጽዓ መጠን፡ መብጽዓታት ሰውራና ብምኽባር፡ ሓርነትና ዓቂብና፡ ንኤርትራ ከም ፍትሕን ልምዓትን ራህዋን ዝሰፈና ሃገር ንኽንሃንጻ መብጽዓና ከነሐድስ ግቡእ’ዩ። ህዝባዊ ግንባር ከኣ፡ ብወራርን ተጻብኦታትን ንዝተኾል ፈዕድላት ብዝኽሕስ ናህርን ኣድማዕነትን ብምሉእ ዓቕሙ ንምህናጽ ኤርትራ ብምስራሕን፡ ሕድሪ ዝቕበልን ታሪኽ ዝቕጽልን ዝሰርሕን ብቑዕ ተካኢ ወለዶ ብምዂስኳስን ታሪኻዊ ተልእኾኡ ክፍጽም እዩ።
ሕድሪ ባሕቲ መስከረም፡ ስልጥንቲ ኤርትራ ብምህናጽ ክንፍጽም ኢና!
ሰማእታትና ብስራሕ ይደበሱ!
ዓወት ንሓፋሽ!
ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሒን
1 መስከረም 2021
ኣስመራ


text:
Radio Erena: 16 April 2021
ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ብዘይምርጫ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ምዃኑ ድሕሪ ምፍላጡ፣ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን በይናዊ ምርጫትታ ከካይዳ ከምዝኽእላ ይግለጽ ኣሎ።
መራሕቲ እዘን ክልተ ምምሕዳራት፣ ምስ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ንኣስታት ሓደ ወርሒ ዘካየደዎ ዘተ ኣብ ጉዳይ ምርጫ ድሕሪ ምፍሻሉ፣ ነናብ ምምሕዳራቶም ተመሊሶም፣ መርገጺታቶም ንምንጻር ኣዋጃት ከውጽኡ ኣብ ምድላዋት ይርከቡ።
ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ፣ ሰይድ ዓብዱላሂ ደኒ፣ ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ምስ ኣባላት ባይቶ ናይቲ ምምሕዳር ንምምኽኻር ንቀዳም 17 ሚያዝያ፣ ህጹጽ ኣኼባ ጸዊዑ ይርከብ።
ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ኣሕመድ ማዶበ ድማ፣ ናይቲ ምምሕዳር ኮሚሽን ምርጫ ብምምዛዝ፣ በይናዊ ምርጫ ክካየድ ዝብል እማመ ኣቐዲሙ ኣቕሪቡ’ዩ።
ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ቅዋም እታ ሃገር ካብ ዝፈቕዶ ወጻኢ ብዝኾነ መስርሕ፣ ነቲ ብ8 ለካቲት ዘብቅዐ ስልጣኑ ብክልተ ዓመታት ድሕሪ ምንውሑ፣ ሶማል፣ ናብ ሓደገኛ ኣንፈት ተምርሕ ከምዘላ ተንተንቲ ፖለቲካ የጠንቅቑ።
ንምንዋሕ ዕድመ ስልጣን ፕረዚደንት ሶማል ዝተቓወመት ኣመሪካ፣ ብመንገዲ ኣብ ሶማል ዝርከብ ኣምባሳደራ፣ ዶናልድ ያማማቶ ኣቢላ፣ ምስ መራሕቲ እዘን ክልተ ምምሕዳራት ቀጥታዊ ርክብ ከተካይድ ምዃና ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብዚ ንሰንበት 18 ሚያዝያ ክካየድ ምዃኑ ተሓቢሩ ዘሎ ርክብ ኣምባሳደር ኣመሪካን መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድ፣ እቶም መራሕቲ ኣብ ህሉው ኩነታት ዘለዎም መርገጺ ብዝምልከት ክመያየጥ’ዩ።
እዘን ኣካላት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ኮይነን ዝጸንሓ ክልተ ርእሰ ምምሕዳራት፣ ኣሰር ሶማሊላንድ ስዒበን፣ ናጽነት ከይእውጃ’ውን ካልእ ዝዓበየ ስክፍታ እቲ ዞባ’ዩ።
ብዘይካ ንከተማ ሞቛድሾ፣ ንካልእ ክፋል እታ ሃገር ምሉእ ብምሉእ ክቆጻጸር ዘይክኣለ ፕረዚደንት ሶማል፣ ብቁርቁስ ናይ ስልጣን፣ ነታ ሃገር ናብ ዝበኣሰ ምክፍፋል ከውድቓ ከምዝኽእል ይግለጽ።
ን22 ዓመታት ንሶማል ብምልኪ ዘመሓደረ ስርዓት ስያድ ባረ፣ ኣብ 1991 ድሕሪ ምውዳቑ፣ ሶማል፣ ነዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት፣ ኣብ ኵናት ሓድሕድ’ያ ኣሕሊፋቶ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ እታ ሃገር ኣብ ርእሰ ምምሕዳራት ተመቓቒላ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሶማሊላንድ ናጽነታ ክትእውጅ እንከላ፣ እተን ዝተረፋ ሓሙሽተ ግና ብፈደራላዊ ስርዓተ መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ሶማል ክቕጽላ ተሰማሚዐን።
ሶማሊላንድ፣ ናጽነታ ደኣ ትኣውጅ እምበር፣ ዛጊት ከም ሉኣላዊት ሃገር ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ኣይረኸበተን።
ካብ 2016 ኣትሒዘን፣ ኣብ ትሕቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ዝርከባ ሓሙሽተ ርእሰ ምምሕዳራት፣- ፑንትላንድ፣ ጋልምዱግ፣ ሒርሻበል፣ ኩንፉር ጋልብደን ጁባላንድን’የን።
በናዲር’ውን ከም ሻድሸይቲ ርእሰ ምምሕዳር ተፈላጥነት ንምርካብ እትሓትት ዞባ’ያ።
================


text:
Radio Erena: 13 April 2021
ባንክ ዓለም፣ ንኢትዮጵያ ዝህቦ ምወላ ከቛርጽ ዳይረክተር ኣህጉራዊ ትካል ንሰላም ጸዊዑ።
ዳይረክተር ናይቲ World Peace Foundation ዝተባህለ ኣህጉራዊ ትካል፣ ኣሌክስ ደ ዋል፣ ኣብ ማዕከን ዜና ፋይናንሻል ታይምስ ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፣ ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣንጸላልዩዋ ዘሎ ኢትዮጵያ፣ ብዛዕባ ምወላ ዝምልከት ጠለብ፣ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ናብ ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን ከምዘቕረበት ብምዝኽኻር፣ እዘን ፊናንሳውያን ትካላት ንጠለብ ኢትዮጵያ ከይቕበላ’ዩ ተማሕጺኑ።
ኣብ ትግራይ፣ ብሰራዊት ኤርትራን ሚሊሻታት ኣምሓራን ተደጊፉ ኵናት ዘካየድ ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትካላት ንግዲ፣ ፋብሪካታትን ማእከላት ሕክምናን ዘተኮረ ልምዓታዊ ጽላታት ከቢድ ዕንወት ከምዝፈጸመ ዝወቕስ እቲ ዳይረክተር፣ ብስም ልምዓታዊ መደባት ምወላ ይኹን ሓገዝ ክሓታት ቅኑዕ ከምዘይኮነ ኣረዲኡ።
ተሸላሚ ስልማት ናይ ሰላም ኖቤል ብዝኾነ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ንጥሜት ከም መሳርሒ ይጥቀመሉ ከምዘሎ ሓያሎ ትካላት ይወቕሳ’የን።
ኢትዮጵያ፣ ብስም ልምዓታዊ መደባት፣ ካብ ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘባን፣ ቢልዮናት ዶላር ልቃሕን ምወላን ካብ ዝረኽባ ቀዳማት ሃገራት ኣፍሪቃ’ያ።
==================


text:
ሕክምና ስኒ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 10 2018
ኣብ ሽወደን፡ ህዝባውን ብሕታውን ሕክምና ስኒ ኣሎ። እቲ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ፡ ብምምሕዳር ኣውራጃ(ett landsting eller en region) ይካየድ። 'ህዝባዊ ሕክምና ስኒ፡ ማለት ፎልክታንድቮርደን‘ (Folktandvården) ተባሂሉ ድማ ይጽዋዕ። ኣብ ሽወደን፡ ብዙሓት ብሕታውያን ሓካይም ስኒ ኣለዉ።
ስእሊ: Colourbox
ንሕክምና ስኒ፡ ክንደይ ክትከፍል ከም ዘለካ ዝሕብሩ መምርሒታት ይፈላለዩ'ዮም። ከከም ኣትቕመጦ ቦታን፡ ከከም ዝመረጽካዮ ሓኪም ስንን ይፈላለ ማለት'ዩ።
ኣብ ሽወደን፡ ሓደ ሰብብውሑዱ21 ዓመት ክሳብ ዝመልእ ብናጻ ዝውሃብ ናይ ክንክን ስኒ ኣገልግሎት ይግበረሉ። እዚ መሰል'ዚ፡ ኣብ ዝኸድኩሞ ክሊኒክ፡ ማለት መንግስታዊ (Folktandvården) ይኹን ናይ ብሕቲ፡ ለውጢ የብሉን። ክንደይ ዓመት ዕድመ ክሳዕ ዝበጽሑ እዮም መንእሰያት ብናጻ ኣገልግሎት ሕክምና ስኒ ዝውሃቦም ንዝብል ሕቶ፡ ካብ ከባቢ ናብ ከባቢ ክፈላለ ይኽእል እዩ።
ኲላቶም ቆልዑን መንእሰያትን፡ ስሩዕ ምርመራ ንኽገብሩ፡ ክሕከሙን ናይ ኣቐዲምካ ምክልኻል ክንክን ክወስዱን፡ ናብ ሓኪም ስኒ ይጽውዑ። ኣባጽሕ ግን፡ ምስ ሓኪም ስኒ፡ ባዕላቶም ርክብ ይገብሩ።
ደገፍ ንሕክምና ስኒ (Tandvårdsstöd)
ኲላቶም ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ውልቀሰባት፡ ካብታ 23 ዓመት ዝመልኡላ ዓመት ኣትሒዞም፡ ደገፍ ንሕክምና ስኒ ክወስዱ መሰል ኣለዎም። ደገፍ ሕክምና ስኒ፡ ፍርቁ ንሓኪም ስኒ ዝኽፈል ሓገዝ (ገንዘብ) ክኸውን ከሎ፡ ፍርቁ ኸኣ ውሕስነት ልዑል ዋጋ'ዩ።
ነቶም ኣብ መንጎ 23-29 ዓመት ዝዕድመኦምን፡ ነቶም ልዕሊ 65 ዓመት ዝዕድመኦምን ዝውሃብ ሓገዝ፡ 600 ክሮኖር ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት'ዩ። ነቶም ኣብ መንጎ 30-64 ዓመት ዝዕድመኦም፡ እቲ ዝውሃብ ሓገዝ 300 ክሮኖር ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት'ዩ። እቲ ዝግብኣካ ደገፍ ሕክምና ስኒ፡ ንሓደ ዓመት ዓቝርካ ኣብቲ ዝቕጽል ዓመት ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
ውሕስነት ልዑል ዋጋ ሕክምና ማለት፡ ገለ ክፋል ናይቲ ዝኽፈል ወጻኢ ምኽፋል ጥራይ'ዩ ዝግባኣካ ማለት'ዩ። ዝተረፈ ክፍሊት ድማ፡ ቤት ጽሕፈት ትካል ውሕስነት፡ ማለት 'ፎርሼክሪንካሳ' ይኸፍሎ።
ውሕስነት ልዑል ዋጋ ሕክምና' (Högkostnadsskyddet)፡ ን12 ኣዋርሕ የገልግል። እዚ ውሕስነት'ዚ፡ ኸኣ'ዩ፡ ንሕክምና ስኒ፡ ካብ 3000 ክሮኖር ንላዕሊ ምስ እትኸፍሉ፡ ውሕስነት ምጒዳል ዋጋ ዝገብረልኩም። በዚ መስረት ከኣ፡ ፍርቂ ናይቲ ካብ 3000 ክሮኖር ንላዕሊ ዘሎ ወጻኢታት ትኸፍሉ። መሕከሚኹም ልዕሊ 15 ሽሕ ክሮኖር ምስ ዝኸውን፡ 15% ናይቲ ዋጋ ጥራይ ኢኹም ትኸፍሉ።
ኣገልግሎት ጥዕና ስኒ (Frisktandvård)
ኣብ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ (Folktandvården)፡ ብቐዋሚ ዋጋ፡ ሕክምና ስኒ ክግበረልካ ይኽእል'ዩ። 'ፍሪስክታንድቮርድ' (Frisktandvård) ከኣ ይብሃል። ወርሒ ወርሒ ቀዋሚ ዋጋ ትኸፍል። ብድሕሪኡ ብናጻ ኣብ ሓኪም ስኒ ክትረአ ትኽእል። ኣገልግሎት 'ፍሪስክታንድቮርድ' ክትረክብ እንተዄንካ፡ ግድን ውዕል ክትፍርም ኣለካ። ነቲ ዝግበረልካ ኣገልግሎት ፍሪስክታንድቮርድ፡ ሓኪም ስኒ ዋግኡ ምእንቲ ክውስን፡ ምርመራ ክትገብር ኣለካ።


text:
ሚንስትራት ውሽጢ ሃገር 100 ሃገራት ኣብ ኣብያተ ክርስቲያን፣መሳጊድን ቤተ መቅደስ ኣይሁዳዊያንን ካብ ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታ ዝድሓኑ ውልቀሰባትን ብምዃን ኣብ ዙሪያ ዓለም ምክእኣል፡ ምክብባር፡ ነፃነትን ብዙሕነት ሃይማኖታትን ክህልው ፀዊዖም።
ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፒዮን ኣምባሳደር ነፃነት ሃይማኖታት ኣሜሪካ ሳም ብራውንባክን ዕላማ ናይዚ ዋዕላ ብሰንኪ እምነቶም በደል ዝተፈፀሞምን እምነቶም ኣብዝገልፅሉ ቦታ መጥቓዕቲ ዘጋጠሞም ሰባት ሓድነት ንምግላፅ እዩ ኢሎም።
“ኣብ ዙሪያ ዓለም ዝርከቡ ኩሎም ሰባት እምነቶም ብወግዒ ክገልፁ፣ኣብ ገዛውቶም፣ኣብ ናይ እምነት ቦትኦምን ኣብ ህዝባዊ ኣደባባያትን ድላዮም ክኣምኑ ክፍቀደሎም ኣለዎ።”
ኣብ ቀረባ ብሰንኪ እምነቶም በደል ዝተፈፀሞምን መጥቓዕታት ዝወረዶምን ውልቀሰባት ሓይል ዝኾነ መልእኽቶም የሕልፉ’ለው።ኣብ ሰሜናዊ ዒራቕ ዳዕሽ ኣሲሩዋ ዝነበረት ኣባል ዓሌት ያዚዲ ናዲያ ሙራድ ከምዚ ትብል።
“ምፅናት ዓሌት ቀፃሊ መስርሕ ምዃኑ ታሪኽን መፅናዕትታትን የርእዩና።ሕጂ እውን ኣስታት 350,000 ያዚዳዊያን ኩርዲስታን ኣብ ዝርከብ ማእኸል መዕቖቢ ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ተዳጒኖም ይርከብ።ኣብ 2014 ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ኣብ ጎኒ ያዚዳዊያን ነይሮም ሎሚ ግን ዝርእዮም የለን።”
ኣብ ስሪ ላንካ ኣብ ዕለት ፋሲካ ኣብ ሓደ ቤተ ክርስቲያን ካብ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ዘምለጠት ያሚኒ ራቪድራን ብወገና ከምዚ ትብል።
“ኣብ ልዕሊ ማሕበረሰብና ብፍላይ ድማ ኣብ ማሕበረሰብ ክርስቲያን ዝገደፎ ፅልዋ ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ዘይፈልጥ ስነ ኣእምሯዊ ጭንቂ እዩ።”
ኣብ ኒውዝላንድ ኣብ ሓደ መስጊድ ኣብ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ በዓልቲ ቤቱ ዝተቐተለቶን ንባዕሉ ግን ዘምለጠን ፋሪድ ኣሕመድ ነቲ ቐታሊ ይቕሬታ ክህብ እምነቱ ከምዝምሃሮ ገሊፁ።
እዞም ዘሕዝኑ ፍፃመታት ዝተፈላለዩ እምነታት ዘለዎም ሰባት ኣንፃር ክፋእን ፅልእን ክተሓባበሩ ከምዝሓገዞም እቶም ካብ መጥቓዕቲ ዝደሓኑ ይገልፁ።


text:
ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ወይዘሮ ልያ ካሳ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ኣብ ዘካየዶ ጉባኤ ትእምት ተፀዋዕነቱ ናብቲ ቤት ምኽሪ ክኸውን ከምዝተወሰነ ተዛሪበን።
መተሓዳዳሪ ደንቢ ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ (ትእምት) ንብረትነት እቲ ትካል ናይ ህዝቢ ትግራይ ብምዃኑ መሰረት ቦርድን ቤት ምኽሪን እቲ ትካል ብዘመሓላለፎ ውሳኔ መሰረት ተፀዋዕነት እቲ ትካል ንቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ክኸውን ሎማዓንቲ ውሳነ ተመሓላሊፉ።
ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን እቲ ክልል ትግራይ ወይዘሮ ልያ ካሳ ቤት ምኽሪ ትግራይ ዘካየዶ ጉባኤ ጠሚቱ ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ትእምት ተፀዋዕነቱ ንቤት ምኽሪ ትግራይ ክኸውን ወሲኑ ኢለን።
ቅድሚ ሐዚ ህዝቢ ብፍላይ መናእሰይን ሙሁራንን እቲ ትካል ብመሰረት መተሓዳደሪ ደንቡ ተፀዋዕነቱ ንህዝቢ ክኸውን ክሓተቱ ፀኒሖም እዮም ድሕሪ ምባል ብመሰረት እዚ ተፀዋዕነት ትእምት ኣብቲ ክልል ላዕለዋይ ስልጣን ህዝቢ ንዝኾነ ቤት ምኽሪ ክኸውን ተወሲኑ ኢለን።
ወይዘሮ ልያ ኣብ ቤት ምኽሪ ትእምት ኣባለት ዝኾኑ ድማ ኣፈ ጉባኤታት ኣብያተ ምኽሪ ወረዳታት፣ መቐለን ክፍላተ ከተማ ክኾኑ ከምዝተወሰነን ካልኦት እውን ኣባላት እቲ ቤትምኽሪ ክኾኑ ተወሲኑ ኢለን።
ቅድሚ ሐዚ ትእምት ተፀዋዕነቱ ንቦርድን ቤትምኽሪን እቲ ትካል ዝነበረ ኮይኑበዚ ድማ ኣሰራርሕኡ ግልፂ ኣይኮነን ብዝብል ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕቶ ይለዓል ነይሩ እዩ።
ትእምት ካብ ዝምስረት 24 ዓመታት ዘቑፀረ ትካል እዩ።


text:
ፍትሓዊ ስፖርት ክበሃል ከሎ ኩላቶም ብማዕረ ቅድመ-ኩነት ክሳተፉ ዕድል ክወሃቦም ኣሎዎ ማለት እዩ። ኣብ ስፖርት ንኽትመሓየሽ ኣርተፊሻል ወይ ዘይሕጋዊ ቀመማት ምውሳድ ኣይፍቀድን እዩ። ስፖርት ካብ ምቕሻሽን ኣሉታዊ ጽልዋን ነጻ ከምዝኸውን ምግባር ኣገዳሲ እዩ፡ ከምኡውን ሕግታት fair play ክንክተሎም። ከም ወላዲ ጽቡቕ ጠባይ ከነርእን ንቆልዑ ኣወንታዊ ኣርኣያታት ክትኮነሎምን ይግበኣካ። እንታይ እዩ ቅቡል እንታይ እዩ ከ ዘይቅቡል ንዝብል ክትፈልጥ እንተደሊኻ ኣብታ ጋንታ ስፖርት ካብ ዘለዉ ሰባት ንሓዲኦም ተወከሶም።
ፍትሓዊ ስፖርት ክበሃል ከሎ ኩላቶም ብማዕረ ቅድመ-ኩነት ክሳተፉ ኣሎዎም ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝተሞርኮሰ እዩ። ካብ መወዳድርትኻ ክትበልጽ ኢልካ ኣርተፊሻል ወይ ዘይሕጋዊ ቀመማት ክትወስድ የብልካን ማለት እዩ። Fair play ክብርታት ስፖርት ንምክልኻል እዩ ተመስሪቱ። ስፖርት ካብ ምቕሻሽን ኣሉታዊ ጽልዋታትን ነጻ ክኸውን እጃሙ ከበርክት፡ እቲ ንጥፈታት ዝካየደሉ ሃዋሁው ውሕስነትን ኣኽብሮትን ዝዓሰሎ ከምዝኸውን ምግባር እዩ ዕላምኡ፡ መታን ኩላቶም ኣብ ሃዋሁው ስፖርት ከም ስፖርተኛታት፡መራሕቲ ወይ ተዓዘብቲ ዝሳተፉ እቲ ስፖርት ጻማና ንረኽበሉ ኣለና ዝብል ስምዒት ከሕድሩ። ስለዚ ናይ ገዛእ ርእስና ጠባያትን ክብርታትን ክንነቕሓሎምን ምስቲ ስፖርት ዝዛመዱ ክኾኑን ኣገዳሲ እዩ። ንፉዕ ኣርኣያ ብምዃን fair play ከምዝወዓዋዕ ብምግባር ምቕሻሽ ቅቡል ከምዘይኮነ ኣነጺርካ ግለጽ። ከም ንጡፍ ስፖርተኛ ወይ ወላዲ ስነ-ምግባራዊ ወይ ሞራላዊ መዋጥር እንተደኣ ተሰሚዑካ ወይ እንታይ እዩ ቅቡል ወይ ዝፍቀድ እንተደኣ ኣጠራጢሩካ ንኣብ ስፖርት ዝነጥፍ ኣሰልጣኒ፡መራሒ ወይ ካልኦት ኣብ ስፖርት ዝነጥፉ ተወከስ። ንኣብነት ብዙሓት ተወሳኺ መኣዛታት ዝወስዱ ኣሎዉ፡ እዚኦም ብዙሕ መኣዛታት ዘለዎም ምንጭታት ወይ ካልእ ትሕዝቶ ዘለዎም ኮይኖም መኣዛዊ ወይ ኣካላዊ ጽልዋ ኣሎዎም። ገሊኦም ተወሰኽቲ መኣዛታት ብቀመማት ዝተበረዙ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም፡ እዚ ማለት ኣብቲ ፍርያት ዘይተጻሕፈ ከሎ ክነሱ ኣብ ሊስታ ዘይፍቑዳት ቀመማት ካብ ዘለዉ ቀመማት ክህልዎ ይኽእል እዩ ማለት እዩ።
ብቕዓትካ ዘመሓይሹ ቀመማት ምውሳድ ከም ምቕሻሽ ዝቑጸር ኮይኑ መብዝሓትኡ ግዜ ውጽኢትካ ንምምሕያሽ ኢልካ ትወስዶም ዓይነት ኣፋውስ እዮም።
ኩሎም ስፖርተኛታት ኖርወይ ብኮሚሽን ስፖርት ኖርወይን ኮሚቴ ኦሊምፒክስን ፓራ ኦሊምፒክስን ዝተወሰኑ ውሳኔታት ዘይሕጋዊ ቀመማት ክኽተሉ ኣሎዎም።
ጋንታታት ስፖርት ወይ ዓይነታት ስፖርት ናይ ገዛእ ርእሰን ሕግታት ዘይፍቑዳት ቀመማት ክህልወን ኣይክእልን እዩ። ብኣህጉራዊ ሕጊ ዘይፍቑዳት ቀመማት ክኽተላ ግዴታ ኣለወን።
ሕጊ ጥሒስካ ዘብሉ ብዙሓት ተግባራት እዮም ዘሎዉ፡ ንኣብነት ኣብ ሰውነትካ እጉድ ቀመም እንተደኣ ተረኺቡ፡ እጉድ ኣገባብ እንተደኣ ተጠቒምካ(ንኣብነት በሪኽ ህንጻ ኣብ ኖርወይ)፡ መርመራ ኣይገብርን እየ ኢልካ ምእባይ፡ መርመራ ከተበላሹ ምፍታን፡ናብ ኖርወይ እጉዳት ቀመማት ከምዝኣቱ ምግባር ወይ ድማ ብምኽንያት ዘይፍቀዱ ቀመማት ፍርዲ ዝተበየነሉ ካብቲ ስፖርት ዝተወገዘ ኣሰልጣኒ ወይ መራሒ ምርኻብ።
ስፖርት ቀንዲ ዕላምኡ ዝኾነ ሰብ ብዘይ ዝኾነ ምቕሻሽ ክሳተፎ ክኽእል ኣሎዎ ዝብል እዩ።


text:
መንበሪ ኣባይትን ናብራን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 4 9 2018
ኣብ ገሊኡ ኮምዩናት፡ ገዛ ምርካብ ቀሊል ክኸውን ከሎ፡ ኣብ ገሊኡ ግን ከቢድ እዩ። ኣብ ኮምዩናት፡ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ብዙሕ ዝካረ ኣባይቲ የድሊ።
ስድራቤታት ዝሕዝ ኣፓርታማ(ብሎክ)= ናይ ክራይ ኣባይትን ኮንዶሚንዩምን ብሓደ ከም መንበሪ ኣባይቲ ወይ ኣፓርታማ ስድራቤታት ይጽውዑ። ስእሊ: Colourbox
ኣብ ከተማታትን ከባቢኦምን ናይ መንበሪ ገዛ ምርካብ
ኣብ ውሽጥን ኣብ ከባብን ዓበይቲ ከተማታት፡ ብዙሕ ሰብ ስለ ዝነብሮ፡ ዝካረ ገዛ ንምርካብ ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ። ዝበዝሑ ሓደስቲ መጻእቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ክነብሩ እዮም ዝደልዩ። ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ክነብር ዝደሊ ሰብ ብዙሕ ስለ ዝኾነ፡ ብዙሕ ውድድር ኣሎ። እቲ ዝሓሸ፡ ምስ ካልእ ሰብ ምንባር ወይ ኣብ ናይ ካልእ ሰብ ማለት ብኻልኣይ ኢድ(ኣንድራ ሃንድ)ተኻሪኻ ምንባር እዩ። ካብ ዓበይቲ ከተማታት ወጻኢ ግን ዝሓሸ ዕድል ኣሎ። ናብቲ ዓበይቲ ከተማታት ንምኻድ ድማ፡ ብዘይጸገም ዘመላልሳ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ኣሎዋ።
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ናይ መንበሪ ኣባይቲ
ገዛ፡ ካብ ኣካራዪ፡ ማለትብቐጥታ ካብ ብዓል ንብረት ክትካረዩዎ ትኽእሉ ኢኹም። በዚ ኸኣ፡ ቀዳማይ ኢድ ናይ ክራይ ኮንትራት ይህልወኩም። ኣፓርታማ ምግዛእ'ውን ይክኣል'ዩ። እዚ ድማ ኮንዶሚንየም ይብሃል። ገዛ ምስትገዝኡ፡ ናይ ዋንነት መሰል ኣለኩም። ካብ ሓደ ሰብ፡ ነቲ ዝተኻረዮ ወይ ከኣ ነቲ ዝወነኖ ገዛ፡ ተኻሪኹም ክትነብሩ'ውን ትኽእሉ ኢኹም። እዚ ኸኣ ኣንድራ ሃንድ ወይ ዘይቀጥታዊ ውዕልክራይ ገዛ ይብሃል። ሓደ ሰብ ገዛ ተኻርዩ ኣሎ ወይ ወኒኑ ኣሎ ንበል፡ ካብቲ ተኻርዩዎ ወይ ወኒኑዎ ዘሎ መንበሪ ኣባይቲ፡ ንገለ ክፍልታት ተኻሪኻ ምንባር ድማ ዝክኣል ኮይኑ፡ ኢነቦየንደ ይብሃል። ዓይነት ናይቲ ውዕል ብዘየገድስ፡ ምስቲ ዘካረየኩም ሰብ፡ ውዕል ምፍርራም ኣይትረስዑ። ከም ውሽጣዊ ተኻራዪ ክፍሊ መጠን'ውን ኢንሹራንስናይ ገዛ ክትፍርሙ ኣለኩም። እንተዘየሎ ግን፡ ገለ ጸገም ምስ ዝጋጥም ዝኾነ መድሕን የብልኩምን።
ኣካራዪ
ገዛ ተኻሪኻ ምስ እትቕመጥ፡ ካብ ሓደ ኣካራዪ ኢኻ ተኻሪኻዮ ዘለኻ። ነቲ ገዛ ዝውንኖ ኣካራዪ፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ሓደ ትካል እዩ። እቲ ትካል ግን ብብዙሓት ሰባት ወይ ብኮምዩን ዝውነን እዩ። ብኣኻ፡ ወይ ክበጽሓካ ብዝመጸ ሰብ፡ ኣብቲ መንበሪ ኣባይቲ ገለ ነገር ምስ ዝሰብር፡ ንምዕራዩ ክትከፍል ትግደድ። ኣሪጉ ንዝበላሾ ነገራት ግን እቲ ኣካራዪ እዩ ዘዐርዮ ወይ ዝቕይሮ። ኣሪጉ ዝስበር ማለት ከም ኣብነት፡ ኤለክትሪካዊ እቶን ክኸውን ይኽእል።
ነቲ እትነብረሉ ገዛ፡ ብናይ ቀዳማይ ኮንትራት ተኻሪኻዮ ምስ እትኸውን፡ ክሳዕ ዝደለኻ ግዜ ክትቅመጦን ክትጥቀመሉን ትኽእል ኢኻ። ክራይ ገዛ ግን ናይ ግድን ኣብ እዋኑ ማለት ኣብ ወወርሑ ክትከፍል ኣለካ፡ ንጎረባብቲ ድማ ክትርብሽ የብልካን። ካብቲ ገዛ ክትወጽእ፡ ማለት ክትገድፎ ምስ እትደሊ፡ ናይ 3 ኣዋርሕ ክራይ ገዛ ክትከፍል ይግባኣካ። እዚ ማለት ድማ፡ 'ናይ ስምዕታ ግዜ' ዝብሃል ኮይኑ' ክትገድፎ ምስ እትደሊ ኣቐዲምካ ቅድሚ 3 ኣዋርሕ ንገር ማለት እዩ። ናይ ቀዳማይ ደረጃ ውዕል ወይ ኮንትራት ምስ ዝህልወካ፡ ምስ ካልእ ተኻራዪ ክትለዋወጥ ትኽእል ኢኻ። ነቲ ምልውዋጥ ግን፡ እቲ ኣካራዪ ክቕበሎ ኣለዎ። እቲ ትቕመጠሉ ገዛ ናይ ምሕዳስ ውሳነ ንዋናኡ'ዩ ዝምልከት። ነቲ ገዛ ከተሐድሶ ምስ እትደሊ'ውን እቲ ኣካራዪ ክፈልጥን ክሰማማዓሉን ኣለዎ።
ቤት ፍርዲ ኣባይቲ
ቤት ፍርዲ ኣባይቲ፡ ኣብ መንጎ ኣካራዪን ተኻራይን ንዝህሉ ምስሕሓባት ዝዳኒ ኣካል'ዩ። ኣብ ሽወደን፡ 8 ኣብያተ ፍርዲ ክራይ ኣባይቲ ኣለዋ። ንሳተን ድማ፡ ኣብ ስቶክሆልም፡ ቨስተሮስ፡ ሊንሾፒን፡ ዮንሾፒን፡ ማልመ፡ የተቦሪ፡ ሱንድስቫልን ኡመዮን ይርከባ። ቤት ፍርዲ ክራይ ኣባይቲ ኣብ መንጎ ኣካራይን ተኻራይን ዘይምርድዳእ ምስ ዝህሉ ውሳነ ይህብ። ንኣነብነት እቲ ተኻራዪ፡ ነቲ ገዛ መሊሱ ከካርዮ ምስ ዝደሊ'ሞ ዘይምርድዳእ ምስዘጋጥም ማለት'ዩ። ብዛዕባ'ቲ ሕግታት ሕቶ ምስ ዝህልወካ፡ ነቲ ቤት ፍርዲ ክትውከሶ ትኽእል ኢኻ።
ኮንዶሚንየም
ኣብ ኮንዶሚንየም ክትቅመጥ እንተደሊኻ ገንዘብ ከተውጽእ ክትግደድ ኢኻ። እዚ ማለት ድማ፡ ካብቲ ናይ ወነንቲ ማሕበር፡ ብርኪ ትገዝእ ማለት'ዩ። እቲ ማሕበር፡ "ናይ ኮንዶሚንዩም ማሕበር" ይብሃል። በዚ መንገዲ'ዚ ኣባል ምስ ኮንካ፡ ነቲ ገዛ ክትጥቀመሉ ትኽእል።
ገለ ማሕበራት ኮንዶሚንየም፡ ኣብ ሓደ ኣብ ምሉእ ሽወደን ዝርከብ፡ ኣባይቲ ዝውንን ዓቢ ማሕበር ይጥርነፋ፡ ከም ኣብነት፡ 'HSB ወይ Riksbyggen ሪክስቢገን' ዝብሃል ማሕበር። እተን ካልኦት ማሕበራት ንኣሽቱ እየን። ነፍስ ወከፍ ማሕበር፡ ንናታ ቑጠባ ትግደስን ትጥንቀቕን። ኣብ ኮንዶሚንየም ክትቅመጥ ከለኻ፡ ነቲ ማሕበር ዝኽፈል ወርሓዊ ክፍሊት ኣሎካ። ነዚ ቤት ዝኸውን ገንዘብ ካብ ባንክ ተለቂሕካ እንተ ዄንካ፡ ነቲ ባንኪ፡ ቀንዲ ገንዘቡን ወለዱን በብቑሩብ ክትከፍሎ ኣለካ። ኣብ ኮንዶሚንዩም፡ ገዛኻ ንምልማጽ፡ ንምሕዳስን ንምጽብባቕ ወይ ምህናጽን፡ ባዕልኻ ኢኻ ትውስን። ናይቲ ማሕበር'ቲ ኣባላት፡ ብሓደ ኾይኖም፡ ነቲ ገዛ ከመይ ገይሮም ከም ዝውግኑዎ ወይ ዓቢ ምሕዳስ ከም ዝገብሩሉ ይመያየጡን ይውስኑን።
መሰል ምውናን
ኣብ ሽወደን፡ ወነንቶም፡ ንኽውንንዎም መሰል ዘሎዎም ኣባይቲ፡ ውሑዳት'ዮም። መብዛሕትኦም ገዛውቲ፡ ኮንዶሚንየም ወይ ክኣ ናይ ሓባር ገዛውቲ፡ ከምኡ'ውን ናይ ተኻራዪ መሰል ዘሎዎም እዮም። ናይ ወናኒ መሰል ዘሎዎም ገዛውቲ፡ እቶም 'ሂዩስ ወይ ከኣ ሮድሂዩስ' ተባሂሎም ዝፍለጡ ሰርቪስ ዝመስሉ ዓይነት ገዛውቲ እዮም። ሽዑ፡ ነቲ ገዛ ባዕልኻ ትውንኖን ሓላፍነት ትወስደሉን። ኣብ ሮድሂዩስ ዝብሃል ሰርቪስ-መሰል ገዛውቲ'ውን ሓድሓደ ግዜ፡ ማሕበር ይቐውም'ዩ። እቲ ማሕበር፡ ነቲ ሓባራዊ ከባቢታት፡ ከም መንገድታት፡ መጻወቲ ህጻናትን ናይ ሳዕሪ ቦታታትን፡ ሓላፍነት ይወስደሉ። ኲላቶም ኣብቲ ከባቢ ዘለዉ ሰባት ድማ፡ ነቲ ወጻኢታት ተማቒሎም ይኸፍሉዎ።
ገዛ ከመይ ጌርካ ከም እትረክብ
ኣብ ሓያለ ከተማታት፡ ኣብያተ ጽሕፈት 'መራኸብቲ-ገዛ' ኣለዉ። ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ገዛ፡ ተመዝጊብካ ገዛ እተናድየሉ ናይ ኢንተርነት መርበብ ሓበሬታ ኣሎዎ።
ምስ ተመዝገብካ: ናብቲ መርበብ ሓበሬታ እናኣተኻ፡ ሓደስቲ ናጻ ገዛውቲ ዘለዉን ዘየለዉን ወይ ከኣ ዝመጹን ዘይመጹን ግድን ብቐጻሊ ክትርኢ ኣለካ። ሓድሽ ገዛ ከም ዘሎ ዝነግር ሓበሬታ እንተ ርኢኻ: እሞ ድማ ምስ እትደልዮ፡ ነቲ ገዛ ክትካረዮ ተመልክት።
ዝካረ ገዛ፡ ባዶ ምህላዉ ኣብ ምልክታ ምስ ወጸ፡ እቶም ክመጽኡ ዝግበኦም ሰብ ሪጋ ከይመጹ ዕለተ ምልክታ እንተሓሊፉ፡ ኣካራዪ፡ ነቶም ነቲ ገዛ ክርእዩ ዝመጽኡ ሰባት ይመርጽ። እዚ ማለት ግን ዝኾነ ዝመጸ ዘበለ ማለት ዘይኮነስ ኣብ ሪጋ ስዒቦም ዝርከቡ ክኾኑ ኣለዎም። መብዛሕትኦም ኣካረይቲ፡ ናይ ገዛ ስርዓተ-ሪጋ ኣሎዎም። ነታ ትካረ ገዛ ምስ ርኣኹማ፡ ትደልዩዋ ምዃንኩምን ዘይምዃንኩምን ነቲ ኣካራዪ ክትሕብሩ ኣለኩም። እታ ገዛ ከም ቀዳማይ ኢድ ምስ እትበጽሓኩም ከኣ፡ እቲ ኣካራዪ ኣካል ወይ ሰብ ክረኽበኩምን ከዘራርበኩምን እዩ።
ንሓንቲ ገዛ ዝግደሱላ፡ ብዙሓት እንተ ኾይኖም፡ ዋና ገዛ፡ ንሓዲኦም ክመርጽ መሰል ኣሎዎ። መን ናይ ገዛ ኽራይ ውዕል ይፍርም ንምውሳን፡ ነቲ ገዛ ወይ ህንጻ ዝውንን ትካል ወይ ውልቀ ሰብ እዩ ዝምልከት። ቤት ጽሕፈት 'መራኸብቲ-ገዛ'፡ ስለዘይምልከቶም ክውስኑ ኣይክእሉን'ዮም። ኣብ ዓበይቲ ኮምዩናት ሽወደን፡ ዓቢ ሕጽረት ገዛ ስለ ዘሎ፡ ገዛ ንኽትረክብ ብዙሕ ግዜ እዩ ዝወስድ።
ስእሊ፡ ዮነር
ምኽሪ ንደለይቲ ገዛ
ሓድሓደ ግዜ፡ ነቶም ኣራኸብቲ-ገዛ ጥራይ ምውካስ እኹል ኣይኮነን። ነቲ ኣካራዪ ብቐጥታ ክትረኽቦ ዝሓሸ እዩ። እቶም ዓበይቲ ኣካረይቲ፡ ናታቶም ወብሳይት ኣሎዎም። ኣብኡ ድማ፡ ናይ ገዛ ምድላይካ ክትገልጽ ትኽእል ኢኻ። ብሰበሰብ፡ ብኣዝማድ ወይ ኣዕሩኽ'ውን ብዛዕባ ናጻ ዘሎ ኣባይቲ፡ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ካልእ መንገዲ ድማ ኣብ ድኳናት፡ ኣብያተ መጻሕፍትን ኮረድዮታትን ወይ ካልእ ናይ መለጠፊ ሰሌዳ ዘሎዎ ቦታ ምልክታታት ምልጣፍ ይክኣል'ዩ።
ከምኡ'ውን ኣብ ገለ ጋዜጣታት ወይ ወብሳይታት ንገዛ ዝምልከት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብኻልኣይ ኢድ ዝካረ ገዛ ክትረክብ ትኽእል። እዚ ማለት ካኣ ብቐጥታ ካብቲ ኣካራዪ ዘይኮነስ ካብቲ ተኻርዩዎ ዘሎ'ሞ ከካሪ ዝደሊ ዘሎ ማለት እዩ።
ኣብ ኮምዩንካ፡ ገዛ ንምርካብ ዘሸግር ምስ ዝኸውን ናብ ካልእ ኮምዩን ምግዓዝ ዝበለጸ ክኸውን ይኽእል'ዩ።
ምግዓዝካ ኣቐዲምካ ምሕባር
ትግዕዝ ማለት ትቕይር እንተ ዄንካ፡ ንቤት ጽሕፈት ቀረጽ፡ ማለት ንስካተቨርከት፡ ግድን ከተፍልጥ ኣለካ። በዚ ድማ፡ እቲ በዓል መዚ፡ ነቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ይፈልጦ። ናብ ቤት ጽሕፈት ቀረጽ ምምልካት፡ ኣይክፈሎን'ዩ። ዝመጸካ ቡስጣ፡ ናብ ሓድሽ ኣድራሻኻ ማለት ናብቲ ንስኻ ዘለኻዮ ክመሓላለፈልካ ኣንተ ደሊኻ ግን፡ ምኽፋል ከድልየካ'ዩ።
ንኻልእ ሰብ፡ ማለት ብኻልኣይ ኢድ ምክራይን ክፋል ክፍልታት ምክራይን፡
ብኻልኣይ ኢድ ንሰብ ምክራይ ማለት፡ ሓደ ብስሙ ውዕል ክራይ ዘሎዎ ሰብ፡ ማለት፡ ካብ ዋና ገዛ ብቐጥታ ኮንትራት ገዛ ክራይ ዘሎዎ፡ ንኻልእ ሰብ ከካርይ ከሎ ማለት'ዩ። እቲ ገዛ ብኻልኣይ ኢድ ክካረ እንተኾይኑ፡ ዋና ገዛ ከፍቅድ ኣለዎ። ዋና ገዛ ብኻልኣይ ኢድ ንሰብ ከተካሪ ዘየፍቅድ እንተኾይኑ: ካብ ቦርድ ክራይ ኣባይቲ፡ ፍቓድ ክትረክብ ክትፍትን ትኽእል ኢኻ። ብዘይ ፍቓድ ዋና ገዛ ብኻልኣይ ኢድ ገዛ ንሰብ እንተ ኣካሪኻ፡ ካብቲ ገዛ ክትወጽእ ክትግደድ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ገዛኻ እናነበርካ ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ክፍልታት'ውን ከተካሪ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ዝተኻረኻዮ ገዛ ዝተኻረየ ሰብ ኣሎካ ማለት እዩ። ከምዚ ንምግባር፡ ፍቓድ ኣካራዪ ኣየድልየካን። ብዙሓት ግን ክኾኑ የብሎምን። ደባል ክህልወካ ዝኽእል ድማ፡ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ምስ ዝህልወካ እዩ።
ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ሃልዩካ ከተካርዮ ምስትደሊ፡ ብቑዕ ምኽንያት ክህልወካ ይግባእ። ኣብ ካልእ ከተማ ትሰርሕ ወይ መናብርቲ ሳምቦ ክትገብር ትፍትን ክትከውን ኣሎካ። እቲ ኣካራዪ ግን ንሓደ ዓመት ዝኣክል ግዜ እዩ ዘፍቅደልካ። ስለዚ ዓመታዊ ክትሓቶ ኣለካ።
ገዛ ንኻልእ ንምክራይ ዝውሃብ ምኽንያታት ዳርጋ ተመሳሳሊ እዩ።
ስእሊ: ማርያ ኑበል
ገዛ ካብ ካልእ ሰብ፡ ማለት ብኻልኣይ ኢድ ምክራይ
ብኻልኣይ ኢድ ገዛ ክትካረ እንተደሊኻ: ዋና ገዛ ዘፍቀደ ምዃኑን ዘይምዃኑን ክትፈልጥ ኣገዳሲ'ዩ። ብኻልኣይ ኢድ ገዛ ክትካረ ከለኻ ኮንትራት ክትፍርም ከም ዘሎካ ምሕሳብ የድሊ። እቲ ኮንትራት፡ ኣብ መንጎ በዓል ኮንትራት ገዛን ኣብ መንጎኻን ማለት ብኻልኣይ ኢድ ገዛ ትካረ ዘለኻን ይፍረም። ኮንትራት እንተ ዘይፈሪምካ: በዓል ገዛ (ኮንትራት ዝውንን) ክትወጽእ እንተ ጠሊቡ ክትወጽእ ክትግደድ ትኽእል ኢኻ። ብዓል ገዛ፡ ነቲ ብኻልኣይ ኢድ ምክራይ እንተ ድኣ ዘይተቐበሎ፡ እቲ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ዘሎዎ ሰብ ካብ ገዛ ክወጽእ ይኽእል እዩ።
ናይ ክራይ መሰልን ግዴታን፡
እቲ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ገዛ ዘሎዎ ሰብ፡ በዓል ገዛ ኽራይ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ከም መጠን በዓል ገዛ ኽራይ፡ እቲ ብኻልኣይ ኢድ ዘካረኻዮ ሰብ፡ ክራይ ገዛ ንኽኸፍል ሓላፍነት ዝስከም ንስኻ ኢኻ። እቲ ብኻልኣይ ኢድ ዘካረኻዮ ሰብ፡ ክራይ ገዛ እንተ ዘይከፊሉ ወይ ጎረባብቲ ዝርብሽ እንተኾይኑ፡ ናይ ገዛ ክራይ ዘለካ ኮንትራት ክትሕደግ ትኽእል ኢኻ።
ንሰብ ብኻልኣይ ኢድ ከተካሪ እንከለኻ፡ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ኢኻ ትወስድ?
ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ገዛ ወይ ኮንዶሚንዩም(ናይ ባዕልኹም) ምስ ዝህልወኩም: እሞ ነቲ ገዛ ብኻልኣይ ኢድ ከተካርዩዎ ምስ እትውስኑ፡ ክሳብ ክንደይ ዝኸውን መጠን ገንዘብ ክትሓቱ ወይ ከተኽፍሉ ከም እትኽእሉ ዝድርት ሕጊ ኣሎ። ንወጻኢታት መንበሪ ገዛ ዝሽፍነልኩም መጠን ክራይ ገንዘብ ክትሓቱ ወይ ከተኽፍሉ መሰል ኣሎኩም። እቲ ገዛ፡ መሰቑሑቱ ተካርዩዎ እንተዄንኩም፡ 10-15% ናይ ዋጋ ክራይ ወሲኽኩም ከተካርዩዎ ቅቡል እዩ። ኣብ ናይ ካልኣይ ኢድ ገዛ ኽራይ እናነበርኩም፡ እሞ ኸኣ ኣብቲ ክራይ ገዛ ልዑል መጠን ገንዘብ ትኸፍሉ ምስ እትህልዉ፡ ብዛዕባ'ቲ ጒዳይ ምስ ተጸዋዒ ጒዳያት ክራይ (Hyresnämnden) ክትዘራረቡ ትኽእሉ ኢኹም። ተጸዋዒ ጒዳያት ክራይ ገዛ፡ ገንዘብኩም ከም ዝምለሰልኩም ክገብር ይኽእል'ዩ። እቲ እተኻረኹሞ ገዛ ግን ኮንደሚንዩም ክኸውን የብሉን። ተጸዋዒ ጒዳያት ክራይ፡ ንፍሉይነት ናይቲ ኲነታት መሰረት ገይሩ፡ ናቱ ገምጋም ይገብር እዩ።
ገዛ ምልውዋጥ
ወናኒ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ክራይ ገዛ ምስትኸውን፡ እሞ ድማ ቅቡል ምኽንያት ምስ ዝህልወካ፡ ገዛ ኽትለዋወጥ መሰል ኣሎካ። ከም ቅቡል ምኽንያት ዝቑጸር ንኣብነት፡ ገፊሕ ገዛ፡ ሕስር ዝበለ ክራይ ገዛ፡ ወይ ጥቓ ስራሕካ ገዛ ምስ ትረክብ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ገዛ ክትላወጥ እንተደሊኻ፡ ዋና ገዛ ቕድም ክፈቕደልካ ኣለዎ። ዋና ገዛ ከይፈቐደልካ እንተተለዋዊጥካ፡ ዘሎካ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ገዛ ኽራይ፡ ክትሕደግ ትኽእል ኢኻ። ተኻራዪ እንተዄንካ፡ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ኣብ ዝረኸብካሉ ግዜ ገዛ ክትለዋወጥ ትኽእል ኢኻ።
ጸሊም ኮንትራት
ጸሊም ኮንትራት ማለት፡ ብገንዘብ ዝግዛእ ወይ ዝሽየጥ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ገዛ ኽራይ ማለት'ዩ። ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ገዛ ኽራይ ምሻጥ ሕጋዊ ኣይኮነን። እንተ ተፈጺሙ ግን፡ እቲ ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ዝሸይጥ ሰብ ናይ 2 ዓመት ማእሰርቲ ክፍረድ ይኽእል'ዩ። ቀዳማይ ኢድ ኮንትራት ምግዛእ፡ ብሕጊ ክልኩል ኣይኮነን። ከምኡ ዝገብር ሰብ ግን፡ ኣብ ዘስግእ ወይ ዘሕትት ኩነታት ይወድቕ። እቲ ገዛ፡ ብጸሊም እንተደኣ ተኻርዩ፡ ዋና ገዛ ንቐዳማይ ኢድ ኮንትራት ክራይ ገዛ ክስሕቦ መሰል ኣሎዎ።
ቊጽጽር ገዛ
ናብ ሓደ ገዛ ቅድሚ ምግዓዝካ፡ እቲ ገዛ ክምርመር ክትጠልብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ማለት ከኣ፡ እቲ ዋና ገዛ፡ ማለት ኣካራዪ፡ ኣብቲ ገዛ ገለ ብልሽት ከይህሉ ንብረቱ ይቆጻጸር ማለት'ዩ። ኣብቲ ገዛ ብልሽት ወሪዱ እንተ ጸኒሑካ፡ ክትከፍሎ ኣይትግደድን ኢኻ።
ስእሊ፡ ዮነር
ምብቃዕ ኮንትራት ገዛ ኽራይ
ካብ ዝነበርካዮ ገዛ ክትቅይር እንተ ደሊኻ፡ ናይዚ ዝጸናሕካዮ ገዛ፡ ኮንትራት ዘብቅዓሉ ግዜ ኣሎካ። እቲ ኮንትራት ዘብቅዓሉ ግዜ፡ "ክቕይር'የ" ኢልካ ምስ ሓበርካ፡ ወይ ካብታ ዝሓበርካላ ግዜ'ዩ ዝጅምር። ዝበዝሕ እዋን፡ ናይ ሓደ ገዛ ኮንትራት ዘብቅዓሉ ግዜ፡ 3 ኣዋርሕ'ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ካብታ "ክወጽእ'የ" ኢልካ ዝሓበርካላ ወርሒ ጀሚርካ ናይ ዝመጽእ 3 ኣዋርሕ ኣብ ግምት ከተእቱዎ ኣለካ። ቅድሚ 3 ኣዋርሕ ክትሕብር ግድን እዩ። ኣብታ ዝሓበርካላ ግዜ ክትወጽእ ምስ ትደሊ ግን፡ ናይ ዝመጽእ 3 ኣዋርሕ ክትከፍል ምዃንካ ኣብ ግምት የእቱ።
ተኻረይቲ፡ ኣደብ ዘይብሎም እንተ ኾይኖም፡ ዋና ገዛ ንኾንትራቶም ደው ከብሎ መሰል ኣሎዎ። ኣደብ ዘይብሉ ሰብ ዝብሃል፡ ንኣብነት ክራይ ገዛ ኣብ እዋኑ ዘይከፍል፡ ነቲ ገዛ ወይ ህንጻ ዘበላሹ፡ ወዘተ ምስ ዝኸውን ማለት'ዩ።
ጠቐምቲ ምኽርታት ንተቐማጦ ገዛ
ኲላቶም ኣብ ሽወደን ዝተሃንጹ መንበሪ ኣባይቲ፡ ኣብ እዋን ክረምቲ ምዉቓት ክኾኑ ከምዘሎዎም ተገይሮም'ዮም ተሃኒጾም። ብጠሊ ብቐሊሉ ተጠቃዕቲ እዮም። ብሕማቕ ምስ ዝተሓዙ ኸኣ፡ ብቐሊሉ ክንቀፉ ይኽእሉ። ቡምባ ወይ ቱቦ ማይ ከልሑኽ ወይ ከንጥብ ምስ እትዕዘቡ፡ ንኣካራዪ ክትሕብሩ ኣለኩም። ኩሉ ኣባይቲ፡ ጠሊ ዝሓዘ ንፋስ ንደገ ንምስታዂ ዝዓለመ መተንፈሲ ኣሎዎ። ስለ ዝኾነ ኸኣ፡ እቲ ናይ መተንፈሲ ቀዳዳት፡ ኩሉ ግዜ ክፉት ክኸውን ኣለዎ።
ናይ ሓባር ቦታታት
ኲላቶም ኣብ ገዛ ኽራይ ዝቕመጡ ተኻረይቲ፡ ኣብ'ቶም ብሓባር ዝጥቀሙሎም ቦታታት ናይቲ ህንጻ፡ ናይ ሓባር ሓላፍነት ይወስዱ። ንኣብነት ኣብ መደያይቦ መሳልል፡ ቤት ሕጽቦ: ከምኡ'ውን ናይቲ ገዛ ከባቢ ዘበለ ማለት'ዩ። ክራይ ገዛ ክትከፍል ከለኻ፡ ዝበዝሕ እዋን ናይ ጽሬት'ውን ትኸፍል ኢኻ። ንኣብነት ጽሬት ናይ መደያይቦ ኣስካላን ኣብ ታሕቲ ወይ ኣንደር ዝርከብ መኻዚኖን ማለት'ዩ። ባዕልኻ ከተጽሪ ድማ ሓላፍነት ኣሎካ። ኣብ መደያይቦ መሳልል ኣቕሓ ከተቐምጥ ኣይፍቀደካን እዩ። ምኽንያቱ ኣብቲ ህንጻ ባርዕ ሓዊ እንተ ኣትዩ ወይ ካልእ ነገር እንተ ኣጋጢሙ ንተቐማጦ መህደሚ ዝኸውን ቦታ ክህሉ ስለዘለዎ። ንቤት ሕጽቦ ሪጋ ንምሓዝ፡ ምምዝጋብን ሕጽቦ ወዲእካ ምጽራይን ዝምልከቱ መምርሒታት ግድን ክትክተሎም ኣለካ።
ውሕስነት ወይ ኢንሹራንስ ናይ ገዛ
ውሕስነት ገዛ፡ ማለት ኢንሹራንስ ክህልወኩም ኣገዳሲ እዩ። ከመይ'ሲ፡ መሰረታዊ ቅሳነት ስለ ዝህበካ። ውሕስነት ገዛ ዝሸጣ ብዙሓት ትካላት ኣለዋ። ውዕል ውሕስነት ገዛ ክትዕድጉ ወይ ክትፍርሙ ምስ ትደልዩ፡ ምስ ምርጫኹም ዝሳነ ዝበለጸ ኣማራጺ ኣወዳዲርኩም ዓድጉ። ንብረትኩም ምስ ዝስረቕ ወይ ምስዝዓኑ፡ ብሰንኪ ባርዕ ወይ ዕልቕልቕ ንብረታዊ ሃስያ ምስ ዘጋጥመኩም፡ ግን ከኣ ውሕስነት ገዛ ምስ ዝህልወኩም፡ ገንዘባዊ ሓገዝ ይውሃበኩም። ትካል ውሕስነት ገዛ፡ ንኹሉ'ቲ ኣብ ገዛኹም ዘሎ ንብረት የውሕሰልኩም። ንኹላቶም እቶም ኣብ ደብዳበ ናይቲ ውዕል ውሕስነት ዝተመዝገቡን ኣብቲ ገዛ ዝቕመጡን ሰባት ውሕስነት ይህብ። እትነብሩሉ ገዛ፡ ናይ ባዕልኹም ምስ ዝኸውን፡ ንውሕስነት ገዛ ብዝምልከት፡ ምስ ትካላት ውሕስነት ኮንዶሚንዩም ወይ ውሕስነት ቪላ ተዘራረቡ።
ውሕስነት ገዛ፡ ዝተፈላለዩ ክፋላት ኣለዉዎ።
- ውሕስነት ዋኒን (Egendomsskydd) – እዚ ዓይነት ውሕስነት'ዚ፡ ንዝተሰብሩ ወይ ንዝተሰርቁ ንብረታት ንምትካእ ገንዘባዊ ካሕሳ ይህበኩም።
- ውሕስነት ሕጊ ወይ ጽላል (Rättsskydd) – እዚ ዓይነት ውሕስነት'ዚ፡ ምስ ሰብ እንተ ተባኢስኩም፡ ንናይ ሕጋዊ ጠበቓ ወጻኢታትኩም ዝሽፍን ገንዘባዊ ሓገዝ ክትረኽቡ የኽእለኩም።
- ውሕስነት መጥቃዕቲ (Överfallsskydd) – እዚ ዓይነት ውሕስነት'ዚ፡ ንኣብነት ግዳያት መጥቃዕቲ ወይ ዓመጽ ምስ እትኾኑ እሞ መጒዳእቲ ምስ ዘጋጥመኩም፡ ቊጠባዊ ሓገዝ ከውህበኩም ዘኽእል ዓይነት ውዕል እዩ።
- ውሕስነት ሓላፍነት (Ansvarsförsäkring) – እዚ ዓይነት ውሕስነት'ዚ፡ ንኻልእ ሰብ ካሕሳ ክትከፍሉ ምስ እትግደዱ፡ ገንዘባዊ ደገፍ ክግበረልኩም ዘኽእል ውዕል እዩ።
- ውሕስነት መገሻ (Reseskydd) - ኣብ ውሽጢ 45 መዓልታት ናብ ካልእ ሃገር ኣብ እትገሹሉ ግዜ ውሕስነት መገሻ ኣሎኩም።
ውሕስነት ዝህበካ ካልእ ዓይነት ኣገባባት ውሕስነት'ውን ኣሎ።
- ንኹሉ ስግኣታት ዝጥቕልል ውሕስነት (Allriskförsäkring) – እዚ ዓይነት ውሕስነት'ዚ፡ ንንብረትካ ልዕል ዝበለ ሓለዋ ይህብ። ማለት ኣብ ድንገትን ዘይተጸበኻዮ ነገራትን፡ ንኣብነት ሞባይልካ ኣብ ቀላይ ምስ እትኣቱ ዘውሕስ ዓይነት ውዕል እዩ።
- ናይ ሕማምን ድንገትን ውሕስነት (Sjuk- och olycksfallsförsäkring) – እዚ ዓይነት ውሕስነት'ዚ፡ ሓደጋ ምስ ዘጓንፈካ ንሕክምና ዝግበር ወጻኢታት ዘውሕስ ዓይነት መድሕን እዩ። ምስ እትስንክል ድማ ብዙሕ ገንዘብ ዘውህበካ ውዕል መድሕን እዩ።


text:
Radio Erena: 22 May 2017
ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን፣ ዋሕዲ ዝስተ ማይ ግኑን ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ብቦጣት ኣብ ዝዕድል ዘሎ ማይ ንሓደ በርሚል ማይ ክሳብ 50 ናቕፋ ይሽየጥ ምህላዉ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣረጋጊጹ።
እቲ ፕረዚደንት ብምኽንያት መበል 26 ዓመት ናጽነት ምስ መንግስታዊ መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ መንግስቲ ንሰብ ቦጣን ካብ ማይ ነፍሒ ብሕሳብ 39 ክሳብ 49 ሳንቲም ንበርሚል እናሸጠሎም፣ ንሳቶም ንህዝቢ ክሳብ ንሓደ ፊስቶ ብ50 ናቕፋ ይሸጡ ኣለዉ ክብል’ዩ ኣዕዘምዚሙ።
ኣብ ከተማ ኣስመራን ከባቢኣን ተራእዩ ዘሎ ዋሕዲ ዝስተ ማይ፣ ህዝቢ ኣጨኒቑ ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብሬድዮ ኤረና ምቅልሑ ይዝከር።
ብሰንኪ’ዚ ኣዋርሕ ኣቑጺሩ ዘሎ ዋሕዲ ዝስተ ማይ፣ ህዝቢ ሰሙናዊ ሓንቲ ፊስቶ ማይ ብኩፖን ንምርካብ ፊስቶታቱ ሰሪዑ ማይ ዝዕድላ ቦጣት ክጽበ ልሙድ ተርእዮ’ዩ ኮይኑ ዘሎ።
ብምምሕዳር መንግስቲ ብዝዋፈራ ቦጣት፣ ንሓንቲ ፊስቶ ማይ ብኩፓን 10 ናቕፍ ክሽየጥ እንከሎ፣ ካብዚ ወጻኢ ድማ ንሓንቲ ፊስቶ ማይ ክሳብ 50 ናቕፋ ዝሽየጠሉ እዋናት ምህላዉ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሬድዮ ኤረና ምቕራቡ ኣይርሳዕን።
እዚ ኣብዚ እዋን’ዚ ተራእዩ ዘሎ ዋሕዲ ዝስተ ማይ ግና ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ወከልቲ ህግደፍ “ሳላ ዝነበረ ህጡር ክራማትን ዝተሃንጸ ዲጋታትን ህዝቢ ናብ ራህዋ በጺሑ እናበሉ፣ ኣብ ዘጋውሕሉ ዘለዉ እዋን’ዩ ዘጋጥም ዘሎ።
ኣስመራን ከባቢኣን ከምኡ’ውን ኣብ ከረንን ካልኦት ከተማታት ኤርትራን፣ ኣብዚ 26 ዓመታት ዋሕዲ ዝስተ ማይ ክርአ እዚ ንፈለማ እዋኑ ኣይኮነን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብዚ ብ20 ግንቦት ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ’ውን ብዛዕባ’ዚ ን26 ዓመታት መፍትሒ ዘይተረኽቦ ከቢድ ጸገም መንበሪ ኣባይትን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝዓርግ ዘሎ ዋጋታት ክራይ ኣባይትን’ውን ኣብ ክንዲ ንምፍትሖም ብመንግስቲ ተዳልዩ ዘሎ እማመታት ብንጹር ዘቕርብ፣ ከም ናይ ወትሩ ንነጋዶን ደላሎን ብምውንጃልን ብምዕዝምዛም’ዩ ሓሊፍዎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብቲ 2 ሰዓታት ዝወሰደ ቃለ መጠይቑ ከም ናይ ወትሩ፣ ካብ ህሉው ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ወትሃደራውን ኩነታት ኤርትራ ብምህዳም፣ ዝበዝሐ ኣተኩሮኡ ኣብ ዞባዊን ኣህጉራውያን ጉዳያት ዘድሃበ’ዩ ኔሩ።
=====================


text:
Category: ሃገራዊ ዜና
ካምፓላ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣረቂ ከከፋፍሉ ጸኒሖም ዝተባህሉ ሰለስተ ኤርትራውያን ተኣሲሮም
Radio Erena: 24 October 2019 ኣብ ኡጋንዳ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣረቂ ከከካፍሉ ጸኒሖም ዝተባህሉ ሰለስተ ኤርትራውያን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም። "ኣብ ካምፓላ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ኤርትራ ዝመጸ ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ባራት [...]
ዋዕላ ሃገራት ኣፍሪቃን ሩስያን ሎሚን ጽባሕን ክካየድ’ዩ
Radio Erena: 23 October 2019 ኣስታት 40 መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝሳተፍዎ ዋዕላ ኣፍሪቃን ሩስያን፣ ሎሚን ጽባሕን ኣብ ከተማ ሶቺ ክካየድ'ዩ። ኣብዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ፕረዚደንታት ኬንያን ግብጽን [...]
“ኤርትራ፣ ተነዲፉ ብሰንኪ ኵናት ኣብ ግብሪ ዘይወዓለ ቅዋም፣ ከተተግብሮ’ያ ትደሊ” ሚ/ጉ/ወጻኢ ዑስማን ሳልሕ
Radio Erena: 21 October 2019 ኤርትራ፣ ነቲ ተነዲፉ፣ ብሰንኪ ኵናት ንሓያሎ ዓመታት ትግባሪኡ ተደናግዩ ዝጸንሐ ቅዋም ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ከምዝእትደሊ ሚኒስተር ጉዳያት ወጽኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ገሊጹ። [...]
ኣብ ኤርትራ ዝነጥፍ ዘሎ ኩባንያ ዕደና ኣውስትራልያ ይንቀፍ
Radio Erena: 20 October 2019 ኩባንያ ዕደና ፖታሽ ደንካሊ ነቲ ኣብ ኤርትራ ከባቢ ካሉሊ ደንካልያ ( ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ) ዘካይዶ ዘሎ ዕደናን መኽሰቡን ንኤርትራውያን ዘለዎ ጉድኣት ከም ዝዛይድን ደው ክብልን፣ [...]
ዩኒሴፍ፣ “ህይወት ዘድሕን” ተባሂሉ ዝግለጽ ህጹጽ ክታበት ናብ ኤርትራ ልኢኹ
Radio Erena: 17 October 2019 ኣህጉራዊ ማዕከን ቆልዑ (UNICEF)፣ ህወይት ዘድሕን እናተባህለ ዝግለጽ ክታበት ናብ ኤርትራ ከምዝልኣኸ ኣፍሊጡ። እቲ ከም ስትራቴጅያዊ ህጹጽ መድሃኒታት ዝግለጽ ክታበት፣ ዝሓ [...]
ኣስመራ፣ ዝተበላሸወ ሃለኽቲ ነገራት ናብ ዕዳጋ ይቐረብ ብምህላዉ ኣብ ህዝቢ መረረ ይፈጥር
Radio Erena: 16 October 2019 መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ሃለኽቲ ነገራት ድሕሪ ዝገበሮ ደረት ዋጋታት፣ ዕዳጋታት ኮሚደርን ሽጉርትን፣ ምምዝባዕ ፈጢሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ድሕሪ'ቲ [...]
ንኣባላት ሰራዊት ኣእማን ብምስንዳው ኣጥቂዕኩም ተባሂሎም ንሰለስተ ዓመታት ዝተኣስሩ መንእሰያት ኣባሻውል ተፈቲሖም
Radio Erena: 15 October 2019 ንኣባላት ሰራዊት ኣእማን ብምስንዳው ኣጥቒዕኩም ብዝብል ክሲ: ካብ ወርሒ ሚያዝያ 2016 ኣትሒዞም: ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዓላ: ዓዲ ኣቤቶን ማይ ስርዋን ተኣሲሮም ዝጸንሑ: ልዕሊ 2 [...]
ትካል ግብረ ሰናይ ፊንላንድ፣ ልዕሊ 1400 ኤርትራውያን ብስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ኣሰልጢኑ
Radio Erena: 14 October 2019 ሓገዝ ቤተ ክርስትያን ፊን ወይ ድማ Finn Church Aid፣ ዝተባህለ ኣብ ኤርትራ ዝነጥፍ ዘሎ እንኮ ዘይመንግስታዊ ትካል ፊንላንድ፣ ልዕሊ 1400 መማህራን ብስርዓተ ምምሃርን ም [...]
ኢስታምቡል፣ ናብ ሰሜን ኤውሮጳ ንምስጋር ዝሕልኑ ኤርትራውያን ከርተት ይብሉ ምህላዉም ተሓቢሩ
Radio Erena: 14 October 2019 ካብ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ዱባይን ካልኦት ሃገራትን ብዝተፈላለየ መስርሕ ናብ ቱርኪ ዝኣትዉ ዘለዉ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ይወድቑ ከምዘለዉ ካብ ከተማ ኢስታንቡል ዝበጽሓ [...]
ኖርወይ፣ ኣብ ጽምብል መበል 25 ዓመት ምምስራት ሳዋ ፣ ኣብ ኣኼባ ህግደፍ ብምስታፉ፣ ናብ ኤርትራ ዝሰጎጎቶ ሰብ የለን
Radio Erena: 10 October 2019 ኣብ ኖርወይ፣ ኣብ ጽምብል መበል 25 ዓመት ምምስራት ሳዋ ፣ ኣብ ከተማ ኦስሎ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ካብ ህግደፍ ዝተሳተፉ፣ ናብ ኤርትራ ዝተሰጎገ ሰብ ከምዘየለ ነቲ ጉዳይ ዝከታተሉ [...]


text:
ኣብ ዓለም በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ናብ ሓደ ሚሊዮን ፣ ዝሞቱ ድማ ናብ ሓምሳ ሽሕ ይፅጋዕ ኣብ ዘለሉ ኣብዚ ሕጂ እዋን ውድብ ጥዕና ዓለም ስግኣቱ ይገልፅ ኣሎ።
ኣብ መላእ ሃገር ሰባት ኣብ ገዛውቶም ተዓፂዮም ኮፍ ክብሉ ትእዛዝ ኣይህብን ዝበሉ ፕረዚዳንት ትራምፕ ካብን ናብን ብኮሮናቫይረስ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ዝግበር በረራ ነፈርቲ ደው ክብል ግን ይሓስቡሉ ከምዘለው ገሊፆም።
ኣብ ኣሜሪካ በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝሞቱ ልዕሊ 5,100 ኣብ ዝበፅሐሉ ከንቲባ ኣብ ኣሜሪካ ካልአይቲ ዝዓበየት ከተማ ሎሳንጀለስ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ ሰባት ንምዕጋት መሸፈኒ ኣንፍጫን ኣፍን /ማስክ/ ክገብሩ ፀዊዖም።
ከንቲባ ኤሪክ ጋርሰቲ ኣብ ክንዲ ሰብ ሙያ ጥዕና ዝጥቀምዎ ማስክ ካብ ጨርቂ ዝስርሕ ማስክ ክጥቀሙ ሓቲቶም። ሰበስልጣን ፈደራል ግን ዛጊት ህዝቢ ማስክ ክገብር ምኽረ ሓሳብ ኣይሃቡን ዘለው። ጋርሰቲ ብምውሳኽ ማስክ ተኸደኑ ማለት ግን ካብ ገዛውቶም ክወፅኡ ምዕዳም ማለት እውን ኣይኮነን ኢሎም።ብዘይካ ከም ምዕዳግ መግቢ ንዝኣመሰሉ ኣዚዮም ኣገደስቲ ጉዳያት ሰባት ካብ ገዛውቶም ክወፁ የብሎምን ኢሎም።
ኣብ ዙሪያ ዓለም በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሓደ ሚሊዮን ክመልእ ተቐራሪቡ ኣሎ። ዝሞቱ ኸአ ኣስታት 50,000 በፂሑ ኣሎ።
ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረየሱስ ብቕፅበታዊ ምዝርጋሕ ናይቲ ቫይረስ ዓሚቕ ሻቐሎቶም ገሊፆም።ካብ ገዝኦም ከይንቀሳቐሱ ዝተኣዘዙ ድኻታትንንሽግር ዝተቓልዑን ሰባት ከጋጥሞም ዝኽእል ተወሳኺ ፀገም ብምሕባር ማሕበራዊ ውሕስነት ህዝበን ከረጋግፃ ንዘይኽእላ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ሓገዝ ክግበርፀዊዖም።
ናይ ኣሜሪካ ማእኸል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም/CDC/ ዝኾነ ይኹን ሰብ ምልክት ከየርኣየ ኮሮናቫይረስ ክሽከም ከምዝኽእል ትማሊ ረቡዕ ኣጠንቂቑ። ኣብ ሲንጋፖር ብመሰረት ዝተኻየደ መፅናዕቲ 10%ሓደሽቲ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ናይ ምሕማም ምልከት ዘየርኣዩ እዮም ኢሉ።እቲ መፅናዕቲ ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ኣገዳሲ ምኳኑ ዘርጋግፅ እዩ ኢሉ።
በቲ ቫይረስ ብምልካፎም ተወሺቦም ዝርከቡ ቀዳማይ ሚንስትር ብሪጣንያ ቦሪስ ጆንሶን ብቪዲዮ ኣብዘሕለፉዎ መልእኽቲ ሃገሮም ነቲ ለበዳ ንምስዓር ሰፊሕ ምርመራ ክተካይድ እያ ኢሎም ።
ብበዝሒ ሞት ኣዚያ ዝተጎድአትን ህይወት ልዕሊ 13,000 ዜጋታታ ዝስኣነትን ጣሊያን ዝርኣዩዎ ኣፋፍኖት ምውራድ በዝሒ ሓደሽቲ ዝተትሓዙ ሰባት ተስፋ ብምግባር ሎሚ ሓሙስ እውን እቲ ኣብ ገዛ ኮፋ ናይ ምባል ትእዛዝ ኣናዊሖምዎ ኣለው።
ኣብ በልጅየም በዝሒ በቲ ቫይረስ ይትሓዙ ዘለው ወሲኹ ኣሎ።ዝተለኸፉ ልዕሊ 15,000 ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 1,000።11.4 ሚሊዮን ህዝቢ ዘለዋ በልጅየም እቲ በዝሒ ኣብ ዓለም ብበዝሒ ዝተትሓዙን ዝሞቱን ኣብ ቅድሚት ካብ ዝተስርዓ 10 ሃገራት ዓለም ሓንቲ ኮይና ኣላ።
ሜክሲኮ ዜጋታት ካብ ካልኦት ሃገራት ብፍላይ ድማ ካብ ኣሜሪካ ናብ ሜክሲኮ ከይጉዓዙ ምዒዳ ኣላ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ፕረዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብ መላእ ሃገር ሰባት ኣብ ገዛውቶም ተዓፂዮም ኮፍ ክብሉ ትእዛዝ ኣይህብን ክብሉ ገሊፆም።ካብን ናብን ብኮሮናቫይረስ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ዝግበር በረራ ነፈርቲ ደው ክብል ግን ይሓስቡሉ ከምዘለው ሓቢሮም።
መንግስቲ ኣሜሪካዋላ እውን ንትእዛዝ ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ብምትግባር ክሳብ ርብዒ ሚሊዮን ኣሜሪካዊያን ብኮቪድ-19ህይወቶም ክስእኑ ይኽእሉ እዮም ክብል የጠንቅቕ ኣሎ። ኣብ ኣሜሪካ በዝሒ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 215,000 ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 1,300 ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ እዮም።
ኣማሓዳር ክፍለ ግዝኣት ኒው ዮርክ ኣንድሪው ኩዎም ሰባት ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ንዝተቐመጠ ትእዛዝ ማሕበራዊ ምፍንታት ዕሽሽ ምባሎም ጓህዮም ገሊፆም ኣለው።ሰባት ማዕረ ክንደይ ዘይግድሾም፣ ዘይሓላፍነታዊ፣ስሱስዓት ምዃኖም ዘሕዝን እዩ ክብሉ ምረቶም ገሊፆም።
ኣብ ናይ ትማሊ ረቡዕ ጋዜጣዊ መግለፂ ፕረዚዳንት ትራምፕ ምዝውዋር ሓሽሽ ደው ንምባል ሰራዊት ኣሜሪካ ዘካይዶ ዘሎ ሓለዋ ኣብሪሆም። ኣብ ምብራቓዊ ፓሲፊክን ባሕሪ ካሪቢያንን ሓይሊ ባሕሪን ሓለወቲ ወሰንን ብመራኽብን ነፈርትን እናተሓገዙ ዘካይዱዎ ዘለው ፃዕርታት ገሊፆም።
ነጋዶን ኣዛወርትን ሓሽሽ ንለበዳ ኮሮናቫይረስ ከም ኣጋጣሚ ንምጥቃም ይፍትኑ ኣለው፤ክንፈቕደሎም ግን የብልናን ኢሎም።
ትራምፕ ቅድም ክብል እቲ ቫይረስ በብእዋኑ ዝመፅእ ስሩዕ ኢንፍልዌንዛ እዩ ክብል ይግልፁዎ እንተነበሩ እውን ትማሊ ረቡዕ ግን ሓደግኡ ዝለዓለ እዩ ኢሎምዎ።
ብኻሊእ ዜና ብሰንኪ ኮቪድ-19 ካብ ዝወረደ ቁጠባዊ ማህሰይቲ ብቕልጡፍ ክትወፅእ ተስፋ ገይራ ዝነበረት ቻይና ካብ ሃገት ምዕራብ ቀሪቦም ዝነበሩ ናይ ኣቑሑት ምዕዳግ ትእዛዛት ብምስራዞም ኣብ ሸቕሊ ኣልቦነት ዓብይ ተፅዕኖ ተፈጢሩ ኣሎ።
ኣብ ቀረባ ብዙሓት ሰባት ስርሖም ክስእኑ ይኽእሉ እዮም ይብሉ ተንተንቲ።ሒደት ዕድላት ስራሕ፣ኣስታት ትሽዓተ ሚሊዮን ሓደሽቲ ተመረቕቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ዝቕፅል ክረምቲ ናብ ዕዳጋ ስራሕ ቻይና ምስ ምእታዎም እቲ ፀገም ከቢድ ይገብሮ ይብሉ።
ናይ ወፃኢ ዓደግቲ ናይ መጥባሕቲ ማስክታት ንምግዛእ እዮም ዝእዝዙ ዘለው። ኣብ ቻይና ብስንኪ እቲ ለበዳ ብዙሓት ትካላት ንግዲ ተዓፅዮም ይርከቡ።
ሰራሕተኛታት ኣቑሖትም ናብ ኣውሮጳን ኣሜሪካን ይልእኹ ናይ ዝነበሩ ገሊኦም ኩባኒያታት ክሳብ ዝፅውዑ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣብ ገዛውቶም ክፀንሑ ተኣዚዞም ኣለው። ድምጺ ኣሜሪካ ርእይቶ ናይዞም ኩባኒያታት ንምርካብ ዝገበሮ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ኣብ ቻይና ኣብ ዝቕፅል በዝሒ ካብ ስርሖም ዝቦኹሩን ሰራሕ ዘይብሎምን ከምዝውስኽ ተንተንቲ ይትንብዩ ኣለው።


text:
ካብ ኢጣሊያ ክሳብ ፈረንሳ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክሳብ ኣውስትራሊያ፥ ብጹዓን ጳጳሳት ነታ ዕለት 4 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ወግዓዊ ዝኾነ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሳልሰይቲ ዓዋዲት መልእኽቲ “እዋናዊትን ደራኺትን” እንክብሉ ይገልጽዋን የንብብዋን፡ “ንግብረ ገብን ኤኮኖምን ጸዓተይና ሓዳሲት” እንክብሉ ይገልጽዋ፣ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ባሰቲ፥ “ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ትምህርቲ፥ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ድላይ ክስዕቦ ዝኽእል ንጹር መገዲ ኣብ ምሕበር ንቕድሚት ዝብል እዩ” እንክብሉ ርእዮት ከምዝሃቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“ኣብዚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ለብዒ ዝሻቐል ዘሎ እዋን እቲ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ትምህርቲ ንጹርን ትኽክለይናን ዝኾነ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ድላይ ክስዕቦ ዝኽእል መገዲ የመላኽት” ነዚ ዝበሉ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ጓልቲየሪ ባሰቲ ነታ “ኵላትና ኣሕዋት” ዘርእስተ ሳልሰይቲ ዓዋዲት መልእኽቲ ምኽንያት ኣብ ዝሃብዎ ርእዮቶ ክኸውን እንከሎ፡ እታ ሰነድ ንቤተ ክርስቲያን ሓድሽ እስትንፋስ እትህብ እያ፥ በቲ ሓደ ወገን ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ፍቕርን ምሕረትን ዘነቓቕሕን ብኻልይ መዳይ ከኣ እዚ ቃል ብስራት እዚ ረቒቕን ዘይጭበጥ ሓቂ ኮይኑ ከይተርፍ፥ ንሕድ ሕዳዊ ምትሕልላይን ምድግጋፍን ንእግዚኣብሔርን ፍጠረቱን ገዛእ ርእስኻን ብምክንኻን ምንባር ከምዝግባእ እተነጽር እያ” ቢሎም፡ ር.ሊ.ጳ. ሓድሽ ሜላ የመላኽቱ፥ ሜላ ሰማዕነትን ዘተን ምስ ኩሉ ዝብል ምዃኑ ሓቢሮም፡ እዚ ኸኣ ፍልልያትን ምርሕሓቕ ምጽባብን ፈላላይ መናድቕ ዘይምቛምን በዚ ኣቢልካ ነቲ ኣነነትን ርእሰ ምእኵልነትን ዘስዕቦ ጸገማት ኵሉ ንምውጋድ “ንሕና” ዝብል በዓል ቤትነት ምቛም፥ ኵሉ ግደኡ ንኸበርክት ንዝተጸወዓሉ ናይ ምርኻብ ሓድሽ ባህሊ ንምርግጋጽ ዘኽእል መዓጹ ዘርህው ትርኢት ምኽፋት ማለት ምዃኑ ዘብርህ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ኣብታ ዓዋዲት መልእኽቲ ዘማእከለ ኣስተንትኖ ከነቓቕሑ እዮም ኢሎም።
ብጹዓን ጳጳሳት ፈረንሳ፥ ዓቢይ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ
ናይ ፈረንሳ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ኣቡነ ኤሪክ ደ ሙሊንስ - ቡፎርት እውን ብወገኖም ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ “ሰፊሕን ዓሚዩቕን ጥንቃቔን ጻዕርን ትዕግስትን ዝሓትት ዓቢይ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ እዩ” እንብሉ ገሊጾም፥ “ሕውነታውነት ኣረኣእያ ኣይኮነን”፡ ዝተፈላለዩ ማእዝናት ከምዘለዎ”፡ ር.ሊ.ጳ. “ከም ክርስቶስ ብናይዚ ዓለም ዝቖሙ ቀስብታት ድምብርጽ ከይበሉ ብዓቢይ ናጽነት የብርህዎ”፡ ብፍላይ ከኣ “እቲ ሕውነት ዝፈሽለሉ ዘበለ ኩሉ ኩነትን ቦታን ብጥልቂ ኣበይን መዓስን ይሕብሩ” ምእንቲ’ዚ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረትን ትካላትን ኣባይቲ ስድራን መንግስታትን ካብቲ ብቓል ዝንገር ሕውነት ናብቲ ብጭቡጥ ዝግለጽ ሕውነት ንኸብሉ መታን ናይ ሕልና መርመራ የነቓቕሑ” እንክብሉ ከምዝገለጹ ናይ ፈረንሳ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ የረጋግጽ ዝበላ ፒሮ ኣስዒበን፥ ፈረንሳዊ ኣባል ማሕበር ኢዮሱሳውያን ኣብ ፈረንሳ ብሔራዊ ኣገልግሎት ንስድራ ቤትን ማሕበረሰብን ሓላፊ ኣባ ግረጎርይ ካታ እውን ብወገኖም፥ “ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ምስካልኦት ኮይኑ ማሕበረሰብኣዊ ሕውነትን ፍትሒ ንኹሉን ኣብ ዝብል ኪደት ክጽምበር እንከሎ` ናብቲ ዓቢ ናይ ፍቕሪ - ኣገልግሎት መግለጺ ዝኾነ ስፍራ እዩ ዝኣትው፥ እምንቲ እዚ እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ናይ ፖለቲካ ልዑል ትርጉሙ እተብርህ እያ፡ ብፍላይ ኣብዚ ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፥ ብጠንቂ እዚ ለብዒ እዚ ዝጸንሑ ዝተፈላለዩ ጸገማት ኣዚዩ ኣብ ዝብእሰሉ ዘሎ እዋን፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዘቕርብዎ ኣምርን ተግባርን ሕውነት እዋናዊ ምዃኑ ብዘየማትእ ኣገባብ ተስተውዕል” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፥ ንሓደ ዝተሓደሰ ግብረ ገብ
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ሎስ ኣጀሎስ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ኾሴ ጐመዝ እውን ብወገኖም “እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ብርቱዕን ኣገዳስነትን ሕዳሴ ፖለቲካን ኤኮኖምን ግብረ ገብን ብዞባውን ብዓለም ለኻውን ጽፍሕታት ንናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ሰናይ ዝኾነ ሓባሪ መጻኢ ምሕናጽ ናብ ዝብል ሓላፍነትና እተጽውዕ እያ” ቢሎም ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ናይ ውልቃውነት ባህሊ በዲህና ብፍቕሪ ንብጻይና - ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኢየሱስ ክርስቶስ ብምስትውዓል ፍትሕን ምሕረትን ሓልዮትን ናይ ሕድ ሕዳዊ ረብሓ ብምንዳይ ንኸነገልግል እትዕድም እውን እያ” ምስ በሉ ኣብ መወዳእታ፥ “ነታ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሰነድ ንናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ስድራ ቤት ሓድነት ድልያ ዝብል ጻዕሪ ንምስትንታንን ንምኽዋንን ካቶሊካውያንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን ብዕምቆት ከስተንትንዋ ጻውዒት ኣተቕርብ እያ” ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን።
ብጹዓን ጳጳሳት ኣውስትራሊያ፥ እታ ሰነድ ንኣማንያንን ኢኣማንያንን እያ
ናይ ኣውስትራሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ማርክ ኮለሪድገ እውን ብወገኖም፥ እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ንኣማንያን ጥራሕ ዘይኮነት ንመላእ ስድራ ቤት ፍጥረት ኣዳም እያ” ቢሎም፥ ሓድሽ ናይ ሕውነትን ዘተን ባህሊ ንምሕናጽ ጽዋዐና ዝምንጭወሉ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ሰብኣዊ ክብሪ ሓድሽ ርእየት እተቕርብ እያ” ኣብታ “ይሴባሕ” ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ናይ ሓባር ቤትና ክንክን ይዛረቡ፡ ኣብዛ “ኵላትና ኣሕዋት” ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ከኣ ናይ ሓደ ሰብ ናይቲ ካልእ ካብኡ ዝተፈልየ ሰብ ምክንኻን ትዛረብ - ኣብታ ናይ ሓባር ቤትና ዝነብር ነፍሲ ወከፍ ንሕድ ሕዳዊ ምክንኻን ትጽውዕ” እንክብሉ ” እታ ዓዋዲት መልእኽቲ “እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ድሕረ ባይታ ዝገበረት እውን ምዃና ገሊጾም፡ ካብ ብሔራዊ ምትሕብባር ናብ ዓለም ሓቆፋዊ ምትሕብባር ንኽስገር እትዕድም እውን እያ፡ ኩሉ ማሕበረሰብ ተሟራዃስን ሰብኣዊ ፍጥረት ተኣፋፊ ምዃኑ ተመላኽት”፡ ምእንቲ’ዚ ናይዚ እንነብረሉ ዘሎና እዋን “ምግምማዕን ግጭትን ናብ ባዶነት ዘሰንዩ መገድታት እያቶም፡ ልክዕ ከምቲ ካብ ንሰብን ናይ ሓባር ቤትናን ፖለቲካን ንመኽሰብ ጥራሕ ሓላፋ ዝብል ኤኮኖሚን ቁጠባን - እዚ ናብ ባዶነት እዩ ዝመርሕ” ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን፡ ብጹዕነቶም ኣተሓሒዞም ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ “ሓድሽ ዓቢይ ዝኾነ ራእይ ይልግሱልና፥ እዚ ኸኣ ክቢድ ዘይከነን ዘይተሓላለኸን ስብኣዊ ፍጥረት ተማራዃሲ ምዃኑ የመላኽቱ” ካብዚ ስዒቡ እቲ ቅዱስነቶም ዘቕርብዎ ኣስተንትኖ ኣብ ግብሪ ምውዓል ሓላፍነትና ይኸውን” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ጀርመን፥ ናይ ዕርቒ ሕቶ
ናይ ጀርመን ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ኣቡነ ጊዮርግ ባትዚንግ እውን ብወገኖም ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፥ “እታ ዓዋዲት መልእኽቲ - ይብሉ - በቲ ሓደ ወገን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ብመሰረት እታ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ኣቡዳቢ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣብ ምስሪ ናይ ዓል -ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ዓል - ጣይብ ብሓባር ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዋ ‘ሰብኣዊ ሕውነት ንናይ ዓለም ሰላምን ንውሑስ ሓባራዊ ናብራን’ ዘርእስታ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓድሽን ስምዒት ዘወዓውዕን ኣብ መንጐ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ናይ ሓባር ዘተ እተነቓቕሕን ብኻልእ መዳይ ሃይማኖታዊ መሰረት ብምሕያል ማሕበራዊ ምሕዝነት ንምቛምን ኣብ መንጐ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ብምትብባዕ ኣብ መንጐ ሃይማኖታት ዝረአይ ሕድ ሕዳዊ ተጻብኦነት ንምውጋድ እትነቓቕሕን እያ” ከምዝበሉ ፒሮ ይሕብራ።
ንፈለማ ግዜ ኣብ ቤተ ክርስቲያን - ናይ ዕርቂ ሕቶ ብጥልቂ ክረጋገጽ ንምልከት፡ ዕርቂ ድሕሪ መዓተይናን ዓመጸይናን ግጭት፥ ዕርቂ፡ ካብ ዘተን ምሕረትን ዝምንጭው ዕርቂ፡ . . . ምእንቲ እዚ ቅዱስነቶም ናይ ዓመጽ ኣደዳ ዝኾኑ ኣብ ናይ ማሕበራዊ ተዘክሮ ማእከል ንኽኾኑ ጻውዒት የቕርቡ” ቢሎም፥ ኣስዒቦም “ንዓለም ሓቆፋውያን ሽግራት ዓለም ሓቆፋዊ መልሲ፥ ብፍላይ ከኣ ንናይ ሕዝብታት ምዕብለ ዝምልከት፡ ብርግጽ ናጻ ናይ ኤኮኖሚ ምንቅስቓሳት ንምዕባለ ቦታ ዝህብ ንዕያግነት ቦታ ዘይሓድግን ንባህላዊ መንነት ቦታ ዘለዎ ኮይኑ ማሕበራውን ማሓድሮኣውን ክብሪ ግምት ዝህብ ክኸውን ኣለዎ፡ ናይ መንግስታት ሕዝብታትን ንተመዛበልትን ስደተይናታትን ብሔርተይናነት ዝነጽግ ማዕረ ሰብኣዊ ክብሪ ዝኽሕድ ሕዝብነትን ዕደ ጥበባዊ ማእከልነትን ርእሰ ውከሳን ዝብል ኣጥቓዒ ዝምባለ ቅዱስነቶም ብጥብቂ የውግዙ” ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን።ካብ ኢጣሊያ ክሳብ ፈረንሳ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክሳብ ኣውስትራሊያ፥ ብጹዓን ጳጳሳት ነታ ዕለት 4 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ወግዓዊ ዝኾነ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሳልሰይቲ ዓዋዲት መልእኽቲ “እዋናዊትን ደራኺትን” እንክብሉ ይገልጽዋን የንብብዋን፡ “ንግብረ ገብን ኤኮኖምን ጸዓተይና ሓዳሲት” እንክብሉ ይገልጽዋ፣ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ባሰቲ፥ “ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ትምህርቲ፥ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ድላይ ክስዕቦ ዝኽእል ንጹር መገዲ ኣብ ምሕበር ንቕድሚት ዝብል እዩ” እንክብሉ ርእዮት ከምዝሃቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“ኣብዚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ለብዒ ዝሻቐል ዘሎ እዋን እቲ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ትምህርቲ ንጹርን ትኽክለይናን ዝኾነ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ድላይ ክስዕቦ ዝኽእል መገዲ የመላኽት” ነዚ ዝበሉ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ጓልቲየሪ ባሰቲ ነታ “ኵላትና ኣሕዋት” ዘርእስተ ሳልሰይቲ ዓዋዲት መልእኽቲ ምኽንያት ኣብ ዝሃብዎ ርእዮቶ ክኸውን እንከሎ፡ እታ ሰነድ ንቤተ ክርስቲያን ሓድሽ እስትንፋስ እትህብ እያ፥ በቲ ሓደ ወገን ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ፍቕርን ምሕረትን ዘነቓቕሕን ብኻልይ መዳይ ከኣ እዚ ቃል ብስራት እዚ ረቒቕን ዘይጭበጥ ሓቂ ኮይኑ ከይተርፍ፥ ንሕድ ሕዳዊ ምትሕልላይን ምድግጋፍን ንእግዚኣብሔርን ፍጠረቱን ገዛእ ርእስኻን ብምክንኻን ምንባር ከምዝግባእ እተነጽር እያ” ቢሎም፡ ር.ሊ.ጳ. ሓድሽ ሜላ የመላኽቱ፥ ሜላ ሰማዕነትን ዘተን ምስ ኩሉ ዝብል ምዃኑ ሓቢሮም፡ እዚ ኸኣ ፍልልያትን ምርሕሓቕ ምጽባብን ፈላላይ መናድቕ ዘይምቛምን በዚ ኣቢልካ ነቲ ኣነነትን ርእሰ ምእኵልነትን ዘስዕቦ ጸገማት ኵሉ ንምውጋድ “ንሕና” ዝብል በዓል ቤትነት ምቛም፥ ኵሉ ግደኡ ንኸበርክት ንዝተጸወዓሉ ናይ ምርኻብ ሓድሽ ባህሊ ንምርግጋጽ ዘኽእል መዓጹ ዘርህው ትርኢት ምኽፋት ማለት ምዃኑ ዘብርህ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ኣብታ ዓዋዲት መልእኽቲ ዘማእከለ ኣስተንትኖ ከነቓቕሑ እዮም ኢሎም።
ብጹዓን ጳጳሳት ፈረንሳ፥ ዓቢይ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ
ናይ ፈረንሳ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ኣቡነ ኤሪክ ደ ሙሊንስ - ቡፎርት እውን ብወገኖም ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ “ሰፊሕን ዓሚዩቕን ጥንቃቔን ጻዕርን ትዕግስትን ዝሓትት ዓቢይ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ እዩ” እንብሉ ገሊጾም፥ “ሕውነታውነት ኣረኣእያ ኣይኮነን”፡ ዝተፈላለዩ ማእዝናት ከምዘለዎ”፡ ር.ሊ.ጳ. “ከም ክርስቶስ ብናይዚ ዓለም ዝቖሙ ቀስብታት ድምብርጽ ከይበሉ ብዓቢይ ናጽነት የብርህዎ”፡ ብፍላይ ከኣ “እቲ ሕውነት ዝፈሽለሉ ዘበለ ኩሉ ኩነትን ቦታን ብጥልቂ ኣበይን መዓስን ይሕብሩ” ምእንቲ’ዚ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረትን ትካላትን ኣባይቲ ስድራን መንግስታትን ካብቲ ብቓል ዝንገር ሕውነት ናብቲ ብጭቡጥ ዝግለጽ ሕውነት ንኸብሉ መታን ናይ ሕልና መርመራ የነቓቕሑ” እንክብሉ ከምዝገለጹ ናይ ፈረንሳ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ የረጋግጽ ዝበላ ፒሮ ኣስዒበን፥ ፈረንሳዊ ኣባል ማሕበር ኢዮሱሳውያን ኣብ ፈረንሳ ብሔራዊ ኣገልግሎት ንስድራ ቤትን ማሕበረሰብን ሓላፊ ኣባ ግረጎርይ ካታ እውን ብወገኖም፥ “ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ምስካልኦት ኮይኑ ማሕበረሰብኣዊ ሕውነትን ፍትሒ ንኹሉን ኣብ ዝብል ኪደት ክጽምበር እንከሎ` ናብቲ ዓቢ ናይ ፍቕሪ - ኣገልግሎት መግለጺ ዝኾነ ስፍራ እዩ ዝኣትው፥ እምንቲ እዚ እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ናይ ፖለቲካ ልዑል ትርጉሙ እተብርህ እያ፡ ብፍላይ ኣብዚ ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፥ ብጠንቂ እዚ ለብዒ እዚ ዝጸንሑ ዝተፈላለዩ ጸገማት ኣዚዩ ኣብ ዝብእሰሉ ዘሎ እዋን፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዘቕርብዎ ኣምርን ተግባርን ሕውነት እዋናዊ ምዃኑ ብዘየማትእ ኣገባብ ተስተውዕል” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፥ ንሓደ ዝተሓደሰ ግብረ ገብ
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ሎስ ኣጀሎስ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ኾሴ ጐመዝ እውን ብወገኖም “እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ብርቱዕን ኣገዳስነትን ሕዳሴ ፖለቲካን ኤኮኖምን ግብረ ገብን ብዞባውን ብዓለም ለኻውን ጽፍሕታት ንናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ሰናይ ዝኾነ ሓባሪ መጻኢ ምሕናጽ ናብ ዝብል ሓላፍነትና እተጽውዕ እያ” ቢሎም ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ናይ ውልቃውነት ባህሊ በዲህና ብፍቕሪ ንብጻይና - ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኢየሱስ ክርስቶስ ብምስትውዓል ፍትሕን ምሕረትን ሓልዮትን ናይ ሕድ ሕዳዊ ረብሓ ብምንዳይ ንኸነገልግል እትዕድም እውን እያ” ምስ በሉ ኣብ መወዳእታ፥ “ነታ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሰነድ ንናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ስድራ ቤት ሓድነት ድልያ ዝብል ጻዕሪ ንምስትንታንን ንምኽዋንን ካቶሊካውያንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን ብዕምቆት ከስተንትንዋ ጻውዒት ኣተቕርብ እያ” ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን።
ብጹዓን ጳጳሳት ኣውስትራሊያ፥ እታ ሰነድ ንኣማንያንን ኢኣማንያንን እያ
ናይ ኣውስትራሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ማርክ ኮለሪድገ እውን ብወገኖም፥ እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ንኣማንያን ጥራሕ ዘይኮነት ንመላእ ስድራ ቤት ፍጥረት ኣዳም እያ” ቢሎም፥ ሓድሽ ናይ ሕውነትን ዘተን ባህሊ ንምሕናጽ ጽዋዐና ዝምንጭወሉ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ሰብኣዊ ክብሪ ሓድሽ ርእየት እተቕርብ እያ” ኣብታ “ይሴባሕ” ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ናይ ሓባር ቤትና ክንክን ይዛረቡ፡ ኣብዛ “ኵላትና ኣሕዋት” ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ከኣ ናይ ሓደ ሰብ ናይቲ ካልእ ካብኡ ዝተፈልየ ሰብ ምክንኻን ትዛረብ - ኣብታ ናይ ሓባር ቤትና ዝነብር ነፍሲ ወከፍ ንሕድ ሕዳዊ ምክንኻን ትጽውዕ” እንክብሉ ” እታ ዓዋዲት መልእኽቲ “እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ድሕረ ባይታ ዝገበረት እውን ምዃና ገሊጾም፡ ካብ ብሔራዊ ምትሕብባር ናብ ዓለም ሓቆፋዊ ምትሕብባር ንኽስገር እትዕድም እውን እያ፡ ኩሉ ማሕበረሰብ ተሟራዃስን ሰብኣዊ ፍጥረት ተኣፋፊ ምዃኑ ተመላኽት”፡ ምእንቲ’ዚ ናይዚ እንነብረሉ ዘሎና እዋን “ምግምማዕን ግጭትን ናብ ባዶነት ዘሰንዩ መገድታት እያቶም፡ ልክዕ ከምቲ ካብ ንሰብን ናይ ሓባር ቤትናን ፖለቲካን ንመኽሰብ ጥራሕ ሓላፋ ዝብል ኤኮኖሚን ቁጠባን - እዚ ናብ ባዶነት እዩ ዝመርሕ” ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን፡ ብጹዕነቶም ኣተሓሒዞም ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ “ሓድሽ ዓቢይ ዝኾነ ራእይ ይልግሱልና፥ እዚ ኸኣ ክቢድ ዘይከነን ዘይተሓላለኸን ስብኣዊ ፍጥረት ተማራዃሲ ምዃኑ የመላኽቱ” ካብዚ ስዒቡ እቲ ቅዱስነቶም ዘቕርብዎ ኣስተንትኖ ኣብ ግብሪ ምውዓል ሓላፍነትና ይኸውን” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ጀርመን፥ ናይ ዕርቒ ሕቶ
ናይ ጀርመን ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ኣቡነ ጊዮርግ ባትዚንግ እውን ብወገኖም ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፥ “እታ ዓዋዲት መልእኽቲ - ይብሉ - በቲ ሓደ ወገን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ብመሰረት እታ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ኣቡዳቢ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣብ ምስሪ ናይ ዓል -ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ዓል - ጣይብ ብሓባር ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዋ ‘ሰብኣዊ ሕውነት ንናይ ዓለም ሰላምን ንውሑስ ሓባራዊ ናብራን’ ዘርእስታ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓድሽን ስምዒት ዘወዓውዕን ኣብ መንጐ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ናይ ሓባር ዘተ እተነቓቕሕን ብኻልእ መዳይ ሃይማኖታዊ መሰረት ብምሕያል ማሕበራዊ ምሕዝነት ንምቛምን ኣብ መንጐ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ብምትብባዕ ኣብ መንጐ ሃይማኖታት ዝረአይ ሕድ ሕዳዊ ተጻብኦነት ንምውጋድ እትነቓቕሕን እያ” ከምዝበሉ ፒሮ ይሕብራ።
ንፈለማ ግዜ ኣብ ቤተ ክርስቲያን - ናይ ዕርቂ ሕቶ ብጥልቂ ክረጋገጽ ንምልከት፡ ዕርቂ ድሕሪ መዓተይናን ዓመጸይናን ግጭት፥ ዕርቂ፡ ካብ ዘተን ምሕረትን ዝምንጭው ዕርቂ፡ . . . ምእንቲ እዚ ቅዱስነቶም ናይ ዓመጽ ኣደዳ ዝኾኑ ኣብ ናይ ማሕበራዊ ተዘክሮ ማእከል ንኽኾኑ ጻውዒት የቕርቡ” ቢሎም፥ ኣስዒቦም “ንዓለም ሓቆፋውያን ሽግራት ዓለም ሓቆፋዊ መልሲ፥ ብፍላይ ከኣ ንናይ ሕዝብታት ምዕብለ ዝምልከት፡ ብርግጽ ናጻ ናይ ኤኮኖሚ ምንቅስቓሳት ንምዕባለ ቦታ ዝህብ ንዕያግነት ቦታ ዘይሓድግን ንባህላዊ መንነት ቦታ ዘለዎ ኮይኑ ማሕበራውን ማሓድሮኣውን ክብሪ ግምት ዝህብ ክኸውን ኣለዎ፡ ናይ መንግስታት ሕዝብታትን ንተመዛበልትን ስደተይናታትን ብሔርተይናነት ዝነጽግ ማዕረ ሰብኣዊ ክብሪ ዝኽሕድ ሕዝብነትን ዕደ ጥበባዊ ማእከልነትን ርእሰ ውከሳን ዝብል ኣጥቓዒ ዝምባለ ቅዱስነቶም ብጥብቂ የውግዙ” ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን።


text:
ንማዕቀባት ሶማልን ኤርትራን ንምቁፅፃር ብሕቡራት መንግስታት ዝተመስረት ጉጅለ ተቆፃፃሪ ነቲ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ'ዚ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ባይደዋ ሶማል ንአልሸባብ ብነፈርቲ ጌራ አፅዋራት አቀቢላ ዝብል ኽሲ ኬንያ ነፃ ተአማኒ መርትዖ አይረኸብኩሉን ክብል አፍሊጡ።
መራሒ'ቲ ጉጅለ ማት ብራይደን ን'ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ አገልግሎት ቃንቃ ሶማል ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ ከም ዝበልዎ እቲ ጉጅለ ነዚ ብኬንያ ዝቀረበ ክሲ እኩል ብቁዕ ተአማኒ ነፃ መርትዖ ከምዘይረኸበን እካደአስ ብአንፃሩ ዛጊድ እዚ ዝተባህለ ከምዘይተፈፀመ 'ዩ ተአማኒ ነፃ መርትዖ ዘለና ኢሎም።
በቲ ተቆፃፃሪ ጉጅለ በብወርሑ ዝቀርብ ፀብፃብ ብምስጢር'ዩ ዝዕቀብ ዝበሉ መራሒ'ቲ ጉጅለ ማት ብራይደን ግን ገለ ሚድያ ናይ'ዚ ተዘርጊሑ ዘሎ ናይ ታሕሳስ ፀብፃብ ዝረኸብዎ'ዩ ዝመስል ኢሎም።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኤርትራ ወኪል ኣምባሳደር አርአያ ደስታ ብወገኖም ን'ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ከም ዝበልዎ እዚ ክሲ ኬንያ ኣብ ምብጋሱ ፈሺሉ ዝተረፈ'ዩ ድሕሪ ምባል ብዙሕ ዝአመኖ 'ውን አይነበረን ኢሎም።
ኣምባሳደር አርአያ አተሓሒዞም እዚ ጉጅለ ብሞይኡ ካብ ፖሎቲካዊ ፅዕንቶ ነፃ ኾይኑ እንተዝሰርሕ ንዕኡን ንዓናን ፅቡቅ ምኾነ ክብሉ ተዛሪቦም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ።


text:
ናይጀሪያ ክሳብ ሕጂ ሰለስተ ብኮሮናቫይረስ ዝተታሕዙ ሰባት`ያ ኣረጋጊጻ ዘላ። ነበርቲን ዜጋታት’ውን ነቲ ቫይረስ ንምክልኻል ባህርያቶም ከመዓራር’ዩ ስለዝተነግሮም፥ ከም ኣብያተክርስትያን ባንክታትን ካልኦት ትካላትን ስጉምታት ይወስዳ ኣለዋ።
ኣብ ከተማ ኣቡጃ ኣብ ዝርከባ ኣብያተክርስትያናት ምእመናን ክኣትዉ ከለዉ ጓንቲ ጸረ-ቫይረስ መወልወሊ ከምኡ`ውን መሸፈኒ ገጽ ይውሃቦም። ሓለፍቲ ቤተክርስትያናት ድሕሪ`ቲ ኣብ ለካቲት 28 ፈላማይ ሕሙም ኮሮናቫይረስ ምርካቡ እቲ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ ግድን`ዩ ይብሉ ።
ጂደ ኦጉንሳኪን ዋና ፓስተር ቤተክርስትያን ሓዲሽ ንግስነት`ዩ። ንሱ" ዕላማ`ዚ ቤተክርስትያን ንምእመናን ተስፋ ንምሃብ ኣብ ዕላምኦም ንክበጽሑ ምሕጋዝ ከምኡ`ውን ንተላገብቲ ሕማማት ከይቃልዑ ምሕጋዝ`ዩ። ነዚ`ውን`ዩ ኣብያተክርስትያናት ኣብ ጉዳይ ኮሮናቫይረስ ንምእመናአን ከስተምህራ ኣገዳሲ`ዝኸውን” ይብል።
ነቲ ጰንጠቆስጣል ቤተክርስትያን ዝመስረተ ፓስተር ጂደ፥ ከም መስተዪ ወይኒ ቁርባን ከምኡ`ውን ናይ ኢድ ሰላምታ ዝበሉ ነገራት የወግዱ ከምዘለዉ ይገልጽ።
ኣብ ናይጀርያ ከም ኣብ ባንክታትን ኣብያተ ትምህርትን ዝበሉ ትካላት`ውን ተመሳሳሊ ስጉምትታት ክትግበር ይግበር ኣሎ ።
ናብ ባንክታት ዝመጹ ሰባ ክኣትዉ ከለዉ መጠን ሙቐጥ ነብሲ ይዕቀን ሳኒታይዘር ይውሃቦም ይብል ሓላፊ ሓደ ባኪ ፎሌክ ጆሰፍ፥ወሲኹ’ውን ፓስተር ጆሰፍ " ቅድሚ ኣብ ናይጀርያ ሕሙም ምርካቡ`ውን ነዚ ቅድመ ምድላዋት ንገብር ኔርና። ምኽንያቱ ናብ ባንክታትና ዝመጽእ ኩሉ ዓይነት ህዝቢ ስለዝኾነ፥ ኣቐዲሙ`ውን ዝተፈላለየ መጠንቀቕታታት ይመጻና ኔሩ`ዩ” ይብል ።
ኣብ ኣፍሪቃ ዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ትሑት`ዩ ዘሎ ሽሕ`ኳ ብውሕዱ ኣብ 30 ሃገራት ተራእዩ እንተሃለወ: ዛጊት ኣብ ናይጀርያ በቲ ቫይረስ ዝሞተ ሰብ የለን። ሰበ-ስልጣን ተስፋ ዝገብርዎ፥ ናይጀርያውያን በቲ ሒዞሞ ዘለዉ ናይ ምክልኻል ስጉምቲ እንተቐጺሎም፥ ብኸምኡ ንክቕጽል`ዩ።


text:
ብክሲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ኣብ ማእሰርቲ ኢጣልያ ዝርከብ ኤርትራዊ መድሃኔ ተስፋማርያም: ብናይ መንነት ጌጋ ኣብ ቀይዲ ምህላው ንቤት ፍርዲ ቃሉ ሂቡ።
መድሃኔ ተስፋማርያም: ሎሚ ሶሉስ መስከረም 03 ኣብ ፓለርሞ ኣብ ዝተጋብአ ፍርዳዊ መስርሕ: ብጉዳይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ካብ ሱዳን ተታሒዙ ኣብ ኢጣልያ ተኣሲሩ ከምዝርከብ ድሕሪ ምግላጽ: ኣብ ልዕሊኡ ናይ መንነት ጌጋ ከምዝተፈጸመ ኣፍሊጡ።
ጠበቓ ጥርጡር ሚካኤል ካለንትሮፖ ብወገኑ: ዓሚሉ ነዚ ቃሉ ንቤት ፍርዲ ዝሃበ ኣብቲ ሎሚ ከም ብሓድሽ ዝተኸፍተ ጉዳይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ምዃኑ ብምጥቃስ: እዚ መስርሕ ድማ ጎድኒ ጎኒ እቲ ኣቐዲሙ ዝተጀመረ ፍርዳዊ መስርሕ ሕጊ ዝኸይድ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ: እቲ ወኪልዎ ዘሎ ዓሚሉ: እቲ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝድለይ ዘሎ መድሃኔ ይሕደጎ መርዕድ ዘይኮነ: መድሃኔ በርሀ ተስፋማርያም ምዃኑ ክኸራከር ምጽንሑ’ውን ሓቢሩ።
ንወላዲት መድሃኔ በርሀ ካብ ኤርትራ ናብ ኢጣልያ ክመጻን፡ ናይ ዲኤንኤ ምርመራ ብምክያድ መንነቱ ክረጋገጽ ይሰርሕ ምህላው ብተወሳኺ ጠበቓ መድሃኔ በርሀ ተስፋማርያም ዝኾነ ሚካኤል ካለንትሮፖ ገሊጹ’ሎ።


text:
ኣብ ሱማሊያ ክሳብ ሎሚ ዓቀብቲ ሰላም ዘዋፈራ ሃገራት ኡጋንዳ፣ብሩንዲ፣ኬንያ፣ጁቡትን ሴራሊዮንን እየን ነይረን።ኢትዮጵያ ልዕሊ ኣርባዕተ ሽሕ ወታደራት ብምውፋር ሻድሸይቲ ሃገር ኣባል ኣሚሶም ክትኸውን እያ።ኣብታ ሃገር ዝህልው በዝሒ ወታደራት ኣሚሶም ድማ ናብ 22 ሽሕ ሓፍ ክብል እዩ።
ኣባል ኣሚሶም ዝኾኑ ወታደራት ኢትዮጵያ ክዋፈርሉ ተባሂሎም ትፅቢት ዝግበር ኣል-ሸባብ ሱር ኣብ ዝሰደደሎም ወይ ድማ ፅኑዕ ትሕዝቶታቱ እዮም ናብዝተብሃሉ ክፍለ ግዝኣታት ጌዶ፣በይን ባኩሉን እዮም።
ወታደራት ኢትዮጵያ ናብዞም ከባቢታት እዚኦም ምእታዎም ንሓይልታት ዓቃቢ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካ /ኣሚሶም/ ዓብዪ ሓይሊ ክፈጥረሉ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ዝነበሩን ሎሚ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆርጅ ዋሽንግተን መምህር ዓለምለኸ ርክባትን ዝኾኑ ዴቪድ ሽን ግን ወታደራት ኢትዮጵያ ኣብ ሱማሊያ ዳግም ምውፋሮም ትኽእክለኛ ስጉምቲ ኣይኮነን ይብሉ።’’ሓይልታት ኢትዮጵያ ካብ ከባቢ ዶብ ኢትዮጵያን ሱማሊያን ወፂኦም ናብ ውሽጢ ሱማሊያ ዝኣትው እንተኾይኖም ጌጋ እዩ ዝመስለኒ’’ኢሎም።
ኣል-ሸባብ ኣብቲ ካባቢ ካብ ዝርከቡ ሓይልታት ዝፍርሖ ንኢትዮጵያ ጥራሕ እዩ ዝብሉ ምህላዎም ብዝምልከት ወኪልና ጆ ዲ ካፕዋ ሕቶ ኣልዒሉሎም ክኸውን ከምዝኽእል ዝተዛረቡ ኣምባሳደር ሺን ካብቲ ዞባ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካን ሰራዊት ኢትዮጵያ ናይ ምውጋእ ልምድን ብቕዓትን ዘለዎም ሓይሊ ምዃኑ ገሊፆም።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብዝተፈላልዩ እዋናት ናብ ግዝኣት ሱማሊያ እናተወንጨፈ መጥቓዕትታት ክፍፅም ምፅንሑ ምስ ሓበሩ ሎሚ ግን ኣካል ኣሚሶም ኮይኖም ኣብ ዝንቀሳቐስፕሉ እዋም ምስ ሞቓድሾ ዘራኽቦም ኩነት ክፍጠር ስለዝኽእል ኣሉታዊ መዘዝ ክህልዎ ይእኽል እዩ ኢሎም ከምዝኣምኑ ገሊፆም።


text:
ኣካያዲ ስራሕ መሸጣ ፋብሪካ ዳሸን ቢራ ጨንፈር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣለም ገብረትንሳኤ ንድምፂ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ዳሽን ቢራ ንህንፀት ስታድየም ትግራይ ዛጊድ 42 ሚልየን ቅርሺ ወፍዩ ኣሎ፡፡
እቲ ፋብሪካ ብተወሳኺ ንመጠናኸሪ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከነማ መቐለ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓማውቲ ሓደ ሚልየን ቅርሺ፣ ኣብቶም ዝሓለፉ 8 ዓማውቲ ንዕብየት ብሽክለታ ትግራይ ብተመሳሳሊ ሓደ ሚልየን ቅርሺ ከምዝሃበ ገሊፆም፡፡
ፋብሪካ ዳሸን ቢራ ንሓገዝ ማሕበር ጉዱኣት ኵናት ትግራይ ፍርቂ ሚልየን ቅርሺ፣ኣብ ሳምረ ንዝርከብ በሪ መይዳ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ኣንስትዮ 300 ሽሕ ቅርሺ፣ ከምኡ እውን ንመፈፀሚ ሽልማት ማሕበር ከየንቲ ትግራይ 200 ሽሕ ቅርሺ ብድማር 45 ሚልየን ቅርሺ ንልምዓት ትግራይ ከምዘበርከተ ኣይተ ኣለም ዝሃብዎ መግለፂ የረድእ፡፡
ፋብሪካ ዳሸን ቢራ ፅፈቱ ዝሓለወ ቢራ ካብ ምቕራብ ብተወሳኺ ኣብ ምጥንኻር ልምዓት ሃገር ምስታፍ ዕላምኡ ምዃኑ ዝሓበሩ ኣይተ ኣለም ብቐንዱ ንስፖርት፣ንድሕነት ተፈጥሮን ሓለዋ ከባቢን ንጥዕናን ጠመተ ሂቡ ሓገዙ ክቕፅል እዩ ኢሎም፡፡


text:
Skellefteå
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 9 2020
ኣብ ኸለፍተዮ ነቲ ኣብ ሽወደን እትነብሮ ናብራ ጽቡቕ ኪኾነልካ ዘኽእል ኩነታት ኣሎ። እታ ከተማ ማእከላይ ስፍሓት ኣለዋ፡ ስለዚ ንኹሉ ኣገልግሎትን ተኽእሎታትን ብዘይ ጸገም ትረኽቦ ማለት እዩ። እቲ ስፍሓታ፡ ጣዕሚ እውን ኪህበካ ይኽእል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ72,647
ስፍሓት መሬት9,945 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Luleå 131 ኪሜ
- Umeå 136 ኪሜ
- Sundsvall 399 ኪሜ
ተቐማጦ ኸለፍተዮ ኪበዝሑ ይደልዩ፡ ኣብዚ መጺእካ መገድኻ ንኽትመርጽ ድማ ምውቕ ዕድመ ይገብሩልካ።
መንበሪ-ገዛ
ዝካረ ኣባይቲ ኣብ ውሽጢ ከተማን ኣብ ወጻእን ይርከብ። እቲ ኮምዩን Skebo እተባህለ ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣለዎ። ንሱ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ኮንዶሚንዩም ኣለዎ። ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲ እውን ምክራይ ይከኣል እዩ። እንተ ደሊኻ ቪላ ወይ ሰርቪስ መሳሊ ቤት ክትዕድግ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኸለፍተዮ ልዕሊ 60 ቋንቋታት ይዝረብ። ሓድሓደ ንምጥቃስ፤ ፊንላንድ፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ኡርዱ፡ ፋርስ፡ ትግርኛ፡ ታይላንድ፡ ኖርቨጅያን፡ ስፓኛ፡ ጀርመን፡ ሂንዲ፡ ሩስያን ኣምሓርኛን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኸለፍተዮ ልዕሊ 850 ማሕበራት ኣለዋ፡ ካብ ኵዕሶ እግርን መዝሙርን ጀሚርካ ክሳዕ ምኽሻንን ሃይማኖታዊ ጉባኤን። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይተን ማሕበራት ደብተርን ሓበሬታን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኸለፍተዮ ኮምዩን ኣድላዪ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ናይ ስፖርትን ባህልን መዘናግዕን ምርጫታት ኣሎ። ኣብኡ ድኳናት፡ ኣብያተመግቢ፡ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ ሲነማታትን ተያትራትን ኣሎ። ኩለን ካብ ኸለፍተዮ ሰንትሩም መገዲ እግሪ እየን። ኣብኡ ብዙሓት ክርስትያናዊ ማሕበራትን ኣብ ማእከል ከተማ መስጊድ ዘለዎ ናይ እስላም ባህላዊ ማእከልን ኣሎ። ከባቢ ኸለፍተዮ፡ ብግዜ ሓጋይ ኣብቲ ተፈጥሮኣዊ ቦታታት ንኽትዛወርን ንኽትዛናጋዕን ይዕድም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኸለፍተዮ ኮምዩን ነቶም ኣብ 1-5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ናይ ሽወደን ፈላሚ ደረጃ ትምህርቲ እዩ። ወለዱ ኪመሃሩ ወይ ኪሰርሑ ከለዉ፡ እቲ ህጻን ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኪጸንሕ ይኽእል። ኣብቲ ኮምዩን፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ዚብሃልውን ኣሎ። ኣብኡ ንስኻ ምስ ደቅኻ ምስ ካልኦት ደቆም ሒዞም ዝመጹ ወለዲ ትራኸብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ህዝባዊ ኮለጃት
ኣብ ኸለፍተዮ ሰለስተ እተፈላለየ ትምህርታዊ ትዅረት ዘለወን ህዝባውያን ኮለጃት ኣለዋ።
ዩኒቨርሲቲ
ኣብ ካምፓስ ኸለፍተዮ ክልተ ዩኒቭርሲቲ ኣለዋ፤ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲን ኡመዮ ዩኒቨርሲቲን። ኣብኡ ኖርዲስካ ሸኖግራፊስኩላንን ናይቲ ኮምዩን ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ (Vux) ከምኡውን kvalificerade yrkesutbildningarኣሎ።
እንተ ደሊኻ ብናይ ርሑቕ መገዲ ክትምሃር ትኽእል
ኣብተን ገለ ናይቲ ሃገር ኮለጃት ወይ ዩኒቨርሲቲ ብናይ ርሑቕ መገዲ ክትምሃር ምስ እትደሊ ካብ ለርሰንተሩም ካምፓስ ኸለፍተዮ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።
ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi)
ከም በጽሒ መጠን መሰረት ቋንቋ ሽወደን ክትምሃር ምስ እትደሊ ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ክትወስድ ትኽእል። ንሱ በቲ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲ (VUX) እዩ ዚካየድ። ናይ ሽወደን ቋንቋ ስልጠና ዚህቡ ካልኦትውን ኣለዉ፡ ካባታቶም ንምጥቃስ፡ ህዝባውያን ኮለጃት እዮም።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኸለፍተዮ ሆስፒታል
ኸለፍተዮ ሆስፒታል 1,300 ሰራሕተኛታትን ዘመናውን እተማልአ መሳርሕን ዘለዎ ሆስፒታል እዩ። ንሱ ናይ ደቀንስትዮ ክሊኒክ BB ከምኡውን መሕረስን ኤክስረይን መጥባሕትን ናይ ከቢድ ሕማም ክፍልን ናይ ዓበይቲ ስነኣእምሮኣዊ ክፍልን ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ናይ ስነኣእምሮ ክፍልን ናይ ዓይንን እዝንን ጎረሮን ክፍልን ዘለዎ እዩ።
ኣብቲ ሆስፒታል ናይ ህጹጽ ረድኤት ክፍሊ ኣሎ። ንሳቶም ምስ እትሓምም ወይ ሓደጋ ምስ ዘጋጥመካ ምሉእ መዓልትን ለይትን ምሉእ ዓመትን ኪቕበሉኻ ድሉዋት እዮም።
ማእከል ጥዕናኻ
ምስ እትሓምም ወይ ንእሽቶ ሓደጋ ምስ ዘጋጥመካ ብመሰረቱ ነቲ ናይ ከባቢኻ ማእከል ጥዕና ኣመልክት። ኣብ ኸለፍተዮ ሽድሽተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ።
ናይ ቀዪሕ መስቀል መሐከሚ ማእከል
ናይ ኸለፍተዮ ቀዪሕ መስቀል መሐከሚ ማእከል፡ ነቶም ኣብ ግዜ ውግእ ዝቖሰሉን ወይ ብግፍዒ እተሳቐዩን ይሕግዝ። ንሳቶም ነቲ ናይቲ ሕሙም ስምዒታት የበራትዑዎ፡ ነቲ ናይ ጭንቀት ምልክታቱ የጕድሉዎ ነቲ ደረጃ ህይወቱ ድማ የመሓይሹዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብ ወይ ዘይርድኣካ ምስ ዚኸውን፡ ምስ ሰበ ስልጣን ክትራኸብ ከሎኻ ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ይግበረልካ። ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ብኣካል ወይ ብተለፎን ይካየድ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ከተማታት ዘሎ ርሕቀት ነዊሕ ኪኸውን ይኽእል፡ ግን እቲ መገድታት ጽቡቕ እዩ። ዝበዝሕ ግዜ ኣውቶቡስ ጌርካ ክትንቀሳቐስ ትኽእል ኢኻ። እቲ ኤውሮጳዊ መገዲ 4 በቲ ኮምዩን እዩ ዚሓልፍ። ኸለፍተዮ ናታ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎዋ። ካብቲ ከተማ 15 ኪ/መ እዩ። ካብኡ መዓልታዊ ናብ ስቶክሆልም በረራ ኣሎ። ሓደ ሰዓት ይወስድ። ናብ ካልእ ከተማታት ኤውሮጳ እውን በረራ ኣሎ።ባቡርውን ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ካብቲ ካብ ከተማ ገለ ኪሎመተራት ዝርሕቀተን ከተማ ዮርን ወይ ባስቱትረስክ ኢኻ እትብገስ። ካብን ናብን ባቡርን ወይ ነፋሪትን ዝንቀሳቐሳ ኣውቶቡሳት፡ ኣብቲ ናይ ኸለፍተዮ ሰንትሩም ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ኸለፍተዮ ኮምዩን ሰፊሕ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣለዎ። ኣብቲ ናይ ኮምዩን ውድብ ጥራይ 8,000 ሰባት ይሰርሑ፡ ልዕሊ 400 ሞያታት ድማ ኣሎ። እቲ ኮምዩን ናይ ስራሕ ዕድላት ንኺበዝሕን ዋኒናት ንምስሓብን ይጽዕር።
ኣብ ኸለፍተዮ ነቲ ንዓኻን ነቲ ኮምዩንን ከም ዚዓቢ ኪገብር ዚኽእል ግሩም ሓሳባት ነተባብዖ። ዋኒን ክትጅምር ሓሳብ ምስ ዚህልወካ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል። ከመይ ጌርካ ነቲ ሓገዝ ከም እትረኽቦ ንኸልፈተዮ ኮምዩን ተወከስ።


text:
Radio Erena: 19 April 2021
ሓይልታት ኦነግ ሸኔ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ፣ ሰሜን ሸዋ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ከቢድ መጥቃዕታት ከምዘካየዱ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ገሊጹ።
ኣብቲ ኣብ ሸዋ ሮቢት፣ ኣንጾክያን ካራቖራን ዝርከቦ ሓያሎ ከባቢታት፣ ብቀዳም 17 ሚያዝያ ዝተኻየደ መጠነ ሰፊሕ መጥቃዕቲ፣ ሓያሎ ሰባት ከምዝተቐትሉ እቲ ክልላዊ መንግስቲ ኣፍሊጡ።
ኦነግ፣ ሓያሎ ኣባይቲ ከምዘቓጸለ ዝወቐሰ እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ካልእ ከባቢታት ናይቲ ዞባ’ውን መጥቃዕታቱ ይቕጽል ምህላዉ ኣመልኪቱ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ኦነግ፣ ኣብ ከተማ ኣጣዩ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዘካየዶ ስርሒት፣ ቁጽሮም ዘይተፈልጠ እሱራት ናጻ ከምዘውጽአ፣ ንሓላፊ ጸጥታ ናይቲ ክልል፣ ሲሳይ ዳምጤ ብምጥቃስ ምንጭታት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢረን።
ኦነግ ሸኔ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ዝርከብ፣ ‘ናይ ኦሮሞ መሬት’ዩ’ ኣብ ዝብሎ ከባቢታት ኣብ ዘካየዶ መጥቓዕታት፣ ንተወላዶ ኣምሓራ ዒላማ ይገብር ከምዘሎ ብወገን ክልል ኣምሓራር ወቐሳታት ይቐርብ’ዩ።
እንተኾነ፣ እቲ ንናጽነት ኦሮሞ ዝቓለስ ዕጡቕ ሓይሊ፣ መንግስቲ ነቲ ዝወርዶ ዘሎ ወትሃደራዊ ስዕረታት መሸፈኒ፣ ባዕሉ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ንዝፈጸሞ ቅትለትን ካልእ ገበናትን፣ ንኦነግ ሸኔ የጸለም ከምዘሎ ይጠቕስ።
ኣብ ኵናት ትግራይ ተሸሚሙ ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሓይልታት ኦነግ ንዝፍነወሉ ዘሎ ተደጋጋሚ መጥቃዕታት፣ ግቡእ ምላሽ ክህብን፣ ድሕነት ሰላምዊ ህዝቢ ክሕሉ ብዘይምኽእሉን ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ይወቕሱ።
ኣብ ውሱን ከባቢታት ምዕራብ ወለጋ ጥራይ ተሓጺሩ ዝነበረ ኦነግ ሸኔ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኩለን ዞባታት ኦሮምያን ናይ ኦሮሞ ምዃነን ዝጠቕሰን ዞባታት ክልል ኣምሓራን መጥቃዕታት ከካይድ ይርአ ኣሎ።
እቲ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ንሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያን ፍሉይ ሓይሊ ኣምሓራን ንምድጋፍ ናብቲ ኵናት ዝካየደሉ ዘሎ ከባቢታት ክልል ኦሮምያ ከምዝተዋፈረ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ከሲሱ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ዕጡቓት ቅማንት፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ፣ ማእከላይ ጎንደር፣ ኣይከል ኣብ ዝተባህለ ከባቢ፣ መጥቃዕታት ከምዘካየዱ፣ ክፍሊ ሓበሬታ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣፍሊጡ።
ኣብ ጎጃም’ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከምዝተፈጸመ ዝሓበረ እቲ ክፍሊ፣ ናይ ዝሞቱን ዝቖሰሉን ብዝሒ ሰባት ብዝርዝር ክፍለጥ ከምዘይክኣለ ገሊጹ።
ክፍሊ ሓበሬታ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ፣ ነቶም መጠነ ሰፊሕ መጥቃዕታት የካይዱ ከምዘለዉ ዝገለጾም ኦነግ ሸኔን ቅማንትን፣ ብህወሓትን ከምዝድገፉን ከምዝተላእኩን ኣብ መግለጺኡ ጠቒሱ።
ስእሊ፤- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
================


text:
ኣብ ደቡባዊ ትግራይ ከተማታት ኣላማጣን መኾንን፡ ከምኡ`ውን ኣብ ከተማ መቐለ፡ ህይወት ናብ ንቡር ይምለስ ከምዘሎ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ወሃቢ-ቓል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ካብ ኒው ዮርክ ብመሰረት ኣብቲ ከባቢ ዝኣተዉ ትካላት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት፡ ከም ኤለክትሪክን ተሌኮሚንኬሽንን ዝበሉ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ዳግም ጀሚሮም ኣለዉ፡ ከምኡ`ውን ካብቲ ከባቢ ተፈናቒሎም ዝነበሩ ሰባት ተመሊሶም ወይ ድማ ይምለሱ ኣለዉ ኢሉ።
እንተኾነ መብዛሕቲኡ ንብረቶም ወይ ተዘሚቱ ወይ ዓንዩ`ዩ ይብል። ኣተሓሒዙ ብውሕዱ 90 ሺሕ ሰባት በቲ ግጭት ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ከም ዘለዉ ሰበስልጣን`ቲ ክልል ትግራይ ይግምቱ ይብል።
ናብቲ ከባቢ ዝተዋፈሩ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ሕጽረት ቀረባት መግቢ ከምዘሎን ኣብቲ ከባቢ ዝፈሪ ጥራይ ከምዘሎን ንሱ ብክባር ከምዝሽየጥን ይገልጹ። ኣስዒቦም ሆስፒታላት:ኣብያተ ጽሕፈት ዝረከቦም ብዙሓት ህንጻታት ስለዝተዘምቱን ዝዓነዉን ትሕተ-ቅርጽታት`ውን ናብ ቦትኦም ክምለሱ ይግባእ ይብሉ ።
ነዚ ሓበሬታ ትማሊ ኣብ ኒው ዮርክ ንጋዜጠኛታት ዝሓበረ ወሃቢ-ቓል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መወዳእታ ዘርብኡ፡ ብጾትና ናብ ኩሉ ከባብታት ክልል ትግራይ ኣትዮም ሰብኣዊ ሓገዝ ከቕርቡ፡ ዘይተደረተ መንገዲ ክኽፈተሎም ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጽምዶና ቀጺልና ኣለና ኢሉ።
ምስ መንግስቲ እናተወሃሃደ ዝሰርሕ ክልተ ተልኮታት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ዝሓለፈ ታሕሳስ 20 ኣብቲ ቦታ ምእታዉ ይፍለጥ።


text:
ቻይና ቁጽሪ ብኖቨል ኮሮና ቫይረስ ምትሓዞም ዝተረጋገፁ ሰባት ኣስታት 10,000 ምብፅሖም ኣፍሊጣ።ወሃቢ ቃል ኮሚሽን ሃገራዊ ጥዕና ቻይና ሚ ፈንግ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ቤይጂንግ ኣብዝሃብዎ መብርሂ ከምዚ ኢሎም።
“ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ካብ ኩለን ክፍለ ግዝኣታት 9,692 ዝተረጋገፁ ሕሙማት በፂሑና’ሎ።1,527 ብከቢድ ዝሓመሙ፣213 ዝሞቱ ክኾኑ ከለው 171 ካብ ሕክምና ዝወፁ እዮም።በቲ ቫይረስ ምትሓዞም ዝጥርጠሩ 15,238 እውን ኣለው።”
ካብ ቻይና ወፃኢ 68 ሰባት በቲ ሕማም ምትሓዞም ተረጋጊፁ’ሎ። ትማሊ ሓሙስ ኣብ ጀኔቭ መግለፂ ዝሃቡ ዋና ዳይሬክተር ትካል ጥዕና ዓለም ቴድሮስ ኣድሓኖም ዝኣኸለና ሪኢና ኢና ኢሎም።
“ኖቨል ኮሮናቫይረስ ዓለምለኸ ህፁፅ ስግኣት ጥዕና ህዝቢ ምዃኑ ይእውጅ ኣለኹ።ምኽንያት ናይዚ ኣዋጅ ኣብ ቻይና ይኸውን ብዘሎ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ካልኦት ሃገራት ይፍጠር ብዘሎ ምኽንያት እዩ።”
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም እቲ ኣዋጅ ኣብ ዓለምለኸ ጉዕዞን ንግድን ዘየድልይ ዕንቅፋት ዝፈጥር ኣይኮነን ኢሎም።ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ግን ናይ ኣሜሪካ ተጎዓዝቲ ናብ ቻይና ከይጉዓዙ ደረጃ ኣርባዕተ መጠንቀቕታ ኣውፂኡ’ሎ።ናይ ኣሜሪካ ማእኸል ምቁፅፃር ሕማም ብሰንኪ እቲ ለበዳ ተጎዓዝቲ ናብ ቻይና ዝገብሩዎ ኩሉ ዓይነት ዘየድልይ ጉዕዞ ከወግዱ ኣጠንቒቑ።


text:
ሃገራዊ ጉባኤ ሱማሊያ ሓድሽ ረቂቕ ሕገ መንግስቲ ብዓብላሊ ድምፂ ኣፅዲቑዎ።እዚ ኣብታ ሃገር ንዝፀንሐ ነዊሕ ፖለቲካዊ ስግግር ንኸብቅዕ ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
እቲ ካብ ከባቢኦም ብዝተሓረዩ ተወከልቲ ዝተጣየሽ ጉብኤ ነቲ ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ሎማዕንቲ ረቡዕ ብ621 ደገፍ፡ብ13 ተቓውሞን 11 ድምፀ ተኣቅቦን ኣሕሊፉዎ’ሎ።
እቲ ጉባኤ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ናይ ቀደም ናይ ፖሊስ መሰልጠኒ ማእኸል ብፅኑሕ ናይ ፀጥታ ሓለዋ እዩ ተኻይዱ።
ክልተ ዓርሰ ቕትለታዊያን ቅድሚ ከይዲ ምሃብ ድምፂ ናብቲ ኣዳራሽ ንኽኣትዉ ፈቲኖም እንተነበሩ’ውን ብሓይልታት ፀጥታ ከምዝተቐተሉ ተፈሊጡ’ሎ።ካብኦም እቲ ሓደ ኣብቲ እዋን ብዝተፈጠረ ግጭት ነቲ ቦምብ ኣፍነጂሩ ንብርክት ዝበሉ ሓይልታት ፀጥታ ከምዘቑሰለ’ውን ሰበስልጣን ሓቢሮም ኣለው።
ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ዝኾኑ ኣምባሳደር ኣጉስቲን ማሂጋ እቲ ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ምሕላፉ ሱማሊያ ሓደሽቲ ፖለቲካዊ ትካላት ንምምስራት ትቀራረብ ከምዘላ ዝሕብር እዩ፡ሕጉስ እውን እየ ኢሎም ኣለው።
መራሕቲ ሱማሊያ ብሕቡራት መንግስታት ዝፀደቐ ስልጣን መሰጋገሪ መንግስቲ ዝቕፅል 20 ነሓሰ ቅድሚ ምብቅዑ ሓድሽ ፓርላማን ሓድሽ ፕሬዝዳንትን ክመርፁ ኣለዎም።


text:
ሊብያ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንዝተጠርጠሩ ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ዝርኸብዎም ኣስታት 200 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትው ኣዚዛ።
እዚ ዝተፈልጠ ካብ ቤት ጽሕፈት ምርመራ ጠቕላሊ ዓቓቢ ሕጊ ሊብያ ሰዲቕ ኣል ሶርሎሚ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኮይኑ ብዛዕባ’ቲ ትእዛዝን ምርመራን ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ስርሒት ምስግጋር ሰባት፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት፡ ስቕያት፡ ሞትን ጾታዊ ዓመጽ ዝተጠርጠሩ 205 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትው ተአዚዙ ኣሎ።”
ንሶም ብተወሳኺ እዚ ዓንኬል ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንአባላት ጸጥታ፡ ሓለፍቲ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት፡ አባላት ኤምባሲ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሊብያ ዝርከብዎም ምኳኑ ሓቢሮም።
ሰዲቕ ኣል ሶሪ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2017 ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንምምካት ኣብ መንጎ ኢጣልያን ሊብያን ብዝተበጽሓ ስምምዕ መሰረት ምስ ቤት ጽሕፈት ዓቓቢ ሕጊ ኢጣልያ ብምትሕብባር ኣብ መርበብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ብዝተኻየደ ምርመራ መሰረት እቲ ትእዛዝ ምእሳር እዞም ሰባት ምውጽኡ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ብመሰረት ዘካየድዎ ምርመራ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ኣብ ነሕድሕዶም ነቶም ስደተኛታት ከምዝሸጡ ይኹን ደአ እምበር ከም “ጊልያ” ከምዘይሽየጡ ምፍላጦም ይገልጹ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ናይ ስጳኛ ገባሪ ሰናይ ትካል ፕሮኣክሪቫ ኦፕን ኣርምስ ሶኑይ መጋቢት 13, 2018 93 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ብምድሓን ኢጣልያ ምብጽሖም ገሊጹ’ሎ።


text:
ኣብ መንጎ ሓይሊ ክልል ትግራይን ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን ኵናት ካብ ዝልዓል ልዕሊ 50,000 ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ሃዲሞም እዮም።እቶም ስደተኛታት ናብ ዝርከብሉ መዕቐቢ ማእኸላት ሱዳን ብኣካል ብምኻድ ዝተዓዘበቶ ኣካፊላትልና ኣላ።
ኣብ ሱዳን ዝተፈላለዩ መዕቖቢ ስደተኛታት ይርከቡ።ካብቶም መፀለሊ ስደተኛታት ኣብ ሰለስቲኦም ከምዝበፅሐት ዝገለፀት ንሳ ኩነታት ናይቶም መዕቖቢ ስድተኛታትሕማቕ እዩ ትብል።ስደተኛታት ብበዝሒ ናብ ሱዳን ይኣትው ኣብዘለውሉ ዓቕሚ ትካላት ሬድኤት ምስቲ ኩነታት ክመጣጠን ስለዘይኽእል ነጋራት ኣፀጋሚ ክኸውን ምኽኒያት እዩ እውን ትብል።
ኣብ ሓምዳይት ማእኸል ስደተኛታት ናእሽቱ መፀለሊ ንምስራሕ ዝኸውን ብጣሽ ፕላሲቲክ እውን ምርካብ ከምዘይክኣሉ ትገልፅ።ናይ ባዕለን ክዳውንቲ ተጠቒመን መፀለሊ ዝሰርሓ ደቂ ኣንስትዮ ከምዝረከበትን ሬድኤት ትካላት ንስደተኛታት ሓገዝ ኣብ ምቕራብ ንድሕሪት ተሪፎም ከምዘለውን ሓቢራ።
ሱዳናዊያን ተወሳኺ ሓገዝ ማሕበረሰብ ዓለም ይደልዩ ከምዝደልዩ ዝገለፀን ንሳ ናብ ሱዳን ዝኣትው ስደተኛታት ምስጋእ ወይም ምፅላእ ከምዘየለ ብምሕባር ይኹን እምበር እቲ ዘሎ ንእሽተይ ፀጋ ከይስእኑ ስግኣት ከምዘለዎ ካብ ዘዘራረበቶም ሱዳናዊያን ምዕዛባ ትዛረብ።


text:
እቲ መበል 7ይ ግዜ ዝተባህለ ኣብ ምሕደራን ሰብኣዊ መሰልን ዘተኩር ክልቲኣዊ ምይይጥ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ስርዓት ምርጫ ለውጢ ክገብር፡ ሕገመንግስታዊ መሰላት ከኽብር ዝኣተዎ ቃል ዝምልከት ከምኡ`ውን ኣብ ግዜ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንልዝብ ዘሎ ዕድል ዝምልከት`ዩ ኔሩ።
ሎሚ ምሸት ዝወጸ ሓባራዊ መግለጺ ንሓያልን ኣድማዕን መራከቢ ብዙሃን ምሕጋዝ፡ መሰረታዊ ናጽነት እናኽበርካ ናይ ጽልኢ ዘረባ ክውገደሉ ዝኽእል መንገዲ ምድላይ፡ ኣገዳስነት ሲቪላዊ ማሕበረሰብ ኣብ ምሕያል ሰናይ ምሕደራን ዘለዎ ተራ፡ ከምኡ`ውን ብሚንስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ዝወጽእ ዓመታዊ ሪፖርት ሰብኣዊ መሰላት ኣገዳሲ ምዃኑ ክልቲኦም ወገናት ብኽፉት ተመያይጠምሉ ይብል ።
ክልቲኦም ወገናት ኢትዮጵያን ኣሜሪካን፡ ነቲ ግልጺ ምልውዋጥ ሓሳብን ኣረኣእያን ብሓጎስ ተቐቢሎሞ ኣለዉ ይብል እቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኤምባሲ ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ።


text:
ሊሎየ ሊሎ ፡ ድምጺ ኣሎና ይስማዕ’ሎ
ሊሎየ ሊሎ ፡ ድምጺ ኣሎና ይስማዕ’ሎ ብዋዛ እተሰቅለ ገበል ኣብ ዘንቀና ውሕጅ ደም ይትምነ ንጥፍኣት ኩልና ፍጡር ኣባሪሩ ገዛ ባዶ ኮይኑ ንግሆ ዝንቑ ደርሆ ተሳኢኑ ሽላን ኣሞራን ሸይሙ መዃንንቲ መግቦም ካብ ገበላ ኮይነን ጨቕውቲ ጸሊም ተከዲኑ ኣብ’ቲ ዝባን ናሕሲ ኣብ ጉንባሕ ኮይኑ ሙሉእ
ሊሎየ ሊሎ ፡ ድምጺ ኣሎና ይስማዕ’ሎ
ብዋዛ እተሰቅለ ገበል ኣብ ዘንቀና
ውሕጅ ደም ይትምነ ንጥፍኣት ኩልና
ፍጡር ኣባሪሩ ገዛ ባዶ ኮይኑ
ንግሆ ዝንቑ ደርሆ ተሳኢኑ
ሽላን ኣሞራን ሸይሙ መዃንንቲ
መግቦም ካብ ገበላ ኮይነን ጨቕውቲ
ጸሊም ተከዲኑ ኣብ’ቲ ዝባን ናሕሲ
ኣብ ጉንባሕ ኮይኑ ሙሉእ ኣባት ነብሲ
ተሓብኤ ከይተርፍ ገለ ተቀመጠ
መንደላይ ተሓርዩ ጸጥታ ውሻጠ
ጸዋር ሕማቅ ወረ ዕሉል ጋዘጤኛ
ጸሓዩ በሪቃ ጉንጓ ኮይኑ ዳኛ
ለዋሃት ኣዕዋፍ ኩለን ምስ በረራ
ገበላ መሊኣ ብሽላ ኣሞራ
ብስራተን ይጥዓም ኣዕዋፍ ሃገርና
ኔረን ኔረን ሎሚስ ኣሎና ኢሎናና
ኣብ ኣፈን ቆጽሊ ኣብ ኣእጋረን ጥዋፍ
ትሕዝቱአን ጸይረን ናይ ሃገርና ኣዕዋፍ
ጀሚረን ኩለን ብሓንሳብ ክበራ
ኣብ ምድረ ባሕራ ሰማያት ኤረትራ
ንግሆ ረጋቢት ምሸት ለዃዂቶ
ይዝምራ ኣሎዋ መዝሙር እቶ እቶ
ንተንስእ ሎሚስ ናይ ሓቂ ወጊሑ
እንሆንዶ ድምጸን ብዓውታ ጋዊሑ
ስልማት ምድሪ ውቁባት ተፈጥሮ
ንሰን ዘይብሉስ ዘይመልእ መንብሮ
ሰፈርክን ህነጻ ኣክናፍክን ዘርግሓ
ኣብ ኣእዋም ገድዲፍክን ኣብ ጎተና ስርሓ
ለከ ኣብ’ዚ ዓለም “ኣደ” እንተ ጸዊዓ
ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ኩሉ’ዩ ዝሰምዓ
ጊዜ ከይጋገ ዅዅናይ ከይስሕታ
ድሉው’ዩ ኣርሓ ደርሆ ክህቦ ምልክታ
ሓቢርክን እተዋ ረጋቢት ምስ ሊሎ
መረጸ ኣስመላሽ —– 8/25/2018


text:
ስርዓት ህግደፍ ንኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስን ጸሓፊኡ ሃብቶም ርእሶም ካብ ቤ/ክ ተዋህዶ ሰጒጉዎም
ስርዓት ህግደፍ ንኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስን ጸሓፊኡ ዝነበረ ኣቶ ሃብቶም ርእሶምን ካብ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ሰጒጉዎም ከምዘሎ ተረጋጊጹ ኣሎ። እዚ ስጉምቲ’ዚ ዝውሰድ ዘሎ፡ ኣቶ ዮፍታሄ ዲሜጥሮስን ቀሺ ሃብቶም ርእሶምን ካብ ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ ክእለዩ፡ ገዳማት ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ጥርዓን ድሕሪ ምቕራቦም እዩ። ገዳማት ኤርትራ ኣብ ዘቅረብዎ ጥርዓን፥ ኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስን ጸሓፊኡን ንዓሰርተ ዓመታት ዝተጎዓዝዎ ጉዕዞ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ከቢድ ሃስያ ከም ዘውረዱ ብምጥቃስ፥ ኣብ ርእሲኦም ዳግማይ ውግዘት ስለዝገበረ፡ ስርዓት ህግደፍ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ከምዝወሰደ ዝረኸበናዮ ዜና ይሕብር።
ስርዓት ህግደፍ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰዶ፡ ድምጽን ጠለብን ገዳማት ኤርትራ ስለዘገደሶ ድዩ ? ንዝብል ሕቶ ንግዚኡ ንህዝብን ኣንበብትን ንሓድጎ። እቲ ሓቂ ግና ስርዓት ህግደፍ ባዕሉ ብዝመዘዞ ኣቶ ዮፍታሄ ዲሜጥሮስን ጸሓፊኡ ኣቶ ሃብቶም ርእሶምን ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ ከቢድ ዕንወትን ጥፍኣትን ወሪዱ እዩ። ብሰሪ እዚ ዘይቅዱስ ኪዳን፡ ማእለያ ዘይብሎም ካህናት ካብ ቤተ ክርስቲያን ክስጐጉ እንከለዉ፡ መነኮሳት ድማ ገዳሞም ሓዲጎም ተሰዲዶም እዮም። በደል ዘይብሎም ካህናትን መነኮሳትን ፈቐዶ ቤትማእሰርትን ጎዳጉድን ይበልዩ ኣለዉ። ብሓፈሻ፡ ውሉድ ኣገልገልቲ ቤተ ክርስቲያን ካህናት ክዝኽትሙ፥ ኣንስቲ ካህናት ክልምናን ኣብ ሓደጋ ክወድቃን፥ ቤተ ክርስቲያን መኣዝና ክትስሕትን ክትከፋፈልን ተገይሩ እዩ። ኣብ ክንዲ ብፍቕሪ ምትሕቑቛፍ፥ ንኽስን ጸለመን ዝህንጠዩ ገርህታት መንእሰያት ብምውፋር፥ ንምዝራቡ ዘስደምም ገበን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተፈጺሙ እዩ። ፓትርያርክ ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ሕጋዊ መራሒ ናይታ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽተላ ቤተ ክርትያን ተዋህዶ፡ ብዘይ ሕጊ ካብ መዓርጎም ወሪዶም ኣብ ማሕዩር ካብ ዝኣትዉ ድሮ ሸሞንተ (8) ዓመታት ኮይኑ ኣሎ።
ሎሚ ንጉሆ ዮፍታሄ ይኹን ሃብቶም ዘይተጸበይዎ፥ ኣብ ቤት ጽሕፈቶም ምስ ኣተዉ፥ ጀነራል ኣብርሃ ካሳን፥ ሓላፊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ኮሎኔል ሰመረ በይንን ብምዃን፥ ኣኼባ ከም ዘሎ መጸዋዕታ ኣመሓላሊፎም።
ኣብቲ ጳጳሳት፥ ዮፍታሄን ሃብቶምን ዝተሳተፉሉ፥ ጀነራል ኣብርሃ ካሳ፥ ኣብ መግለጺኡ፥ “ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ህዝብና ብሰንክኹም ፋሕፋሕ ኢሉ ገዳማትን ኣድባራትን ብኩሉ ስራሕኩም ጉህዮምን ሓዚኖምን እዮም። ስለዚ ካብዛ ሰዓት እዚኣ ኣብዚ ከባቢ ቤት ጽሕፈት ከይትረኣዩ፥ ዘሎኩም ንብረት ብምዱብ ክሳብ ዝመሓላለፍ ኩሉ ተዓጽዩ ክጸንሕ ኢሎም ናይ ቃል መምርሒ ድሕሪ ምሃብ፥ ነቲ ጉባኤ ዛዚሞሞ።
ጀነራል ኣብርሃ ካሳን ኮሎኔል ሰመረ በይንን፥ ምስ ዮፍታሄ፥ ሃብቶምን ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይን ኢድን ጓንትን ኮይኖም፥ ሞባኣን ሃብታን ክብዝብዙን ክዘምትኑ ዝጸንሑ፥ ጊዜን ኩነታትን ምስ ጸንከረ፥ ናይዚ ኩሉ ኣበሳን ገበንን ግዕዘይን ተሰከምቲ ነዞም ክልተ ሰባት በጊዕ ፋሲካ ገይሮም ነብሶም ነጻ ንምውጽእ ዝመሃዝዎ ተንኮል እዩ።
ህዝብና በዚ ክህመል ኣይግባእን፥ እቲ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኢዱ ካብ ቤተ ክርስቲያን ክሳብ ዘየውጽአ፥ ነቶም ሕጋዊን ቅዱስን ፓትራይርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ ቦትኦም ክሳብ ዘይመለሰ፥ ነገሩ ወጮ እንተ ገልበጥካዮ ወጮ፥ ስለ ዝኾነ፥ ዮፍታሄ እንተ ኸደ ካልእ ዮፍታሄ ይመጽእ። ዮፍታሄ ግበር ኣኽፍእ ጸይቕ፥ ኣእስር ጭወ ዝተባህሎ ገበረ እምበር ካብ ርእሱ ዝመሃዞ ኣይኮነን።
ህዝቢ ተዋህዶ ግን ናይ ሃማኖትና ግህሰት ክሳብ ዝዕገት ናይ ፓትርያርክና ምድፋርን ማእሰርትን ምዕለቢ ክሳብ ዝርከበሉ፥ እዞም ክልተ መንደዓት ቤተ ክርስቲያን ካብ ዝባና ወሪዶሙላ ማለት ኩሉ ሕማማ ተወጊዱላ ማለት ከም ዘይኮነ ክግንዘብዎ ይግባእ።


text:
Welkom bij Welkom in Utrecht
Welkom in Utrecht (ናብ ኡትሬኽት እንቋዕ ብድሓን መጻእኩም)
ንናይ ስደት ድሕረባይታ ዘለዎም ደቂ ሰባት ዝተፈላለየ ንጥፈታት ነበርክት። ዝበዘሐ ግዜ እዚ ዓይነት ንጥፈታት ብግዱሳት ኡትሪኽታውያንን ትካላትን እዩ ዝዳሎ። ንኣብነት ስፕርት ክትሰርሕ ትኽእል፣ ናብ ትያትር ወይ ቤትመዘክር ምብጻሕ፡ ምስ ተማሃሮ ሓቢርካ ምብላዕ ወይ ውን ጸወታታት ምጽዋት። ኣብዚ ምስታፍ ኩሉ ግዜ ብናጻ እዩ። ዌልኮም ኢን ኡትሬክት ኣብ ናይ ወለንታ ስራሕ ኣብ ምዳልይ ውን ይሕግዘካ እዩ። ወይ ውን ምስ ኡትሬኽታውያን ( ነበርቲ ኡትሬኽት) የራኽበካ፣ ንኣብነት ብመንገዲ ናይ ስድራ ምሓዙት ኣብ ምርካብ።
ናይ ብዓልኻ ንጥፈታት ምድላው ምስ ትደሊ ውን ክንሕግዘካ ንኽእል ኢና።
ሓበሬታ
ተወሳኺ ሓብሬታ ንተቐማጦ ካምፕ (ኣዘሰ)
ኣብ ካምፕ ዮሴፍ ሃይድንላን ትቕመጥ? ወትሩ ሓሙስ ናይ ንግሆ ካብ ሰዓት 10:00 ክሳብ 11፡00 ኣብ ናይ ምፍራም ሰዓት ትሪአና ትኸውን። ኣብዚ ዝተጠቕሰ ግዜ ሓበሬታ ብዛዕባ ዝካየድ ንጥፈታት ንህብ። ኣብዚ ንምስታፍ ድማ ክትምዝገብ ትኽእል። ዝተፍላለይ ንጥፈታት ውን ኣብ ናትና ኣጀንዳ (ክላንደር) ክትረኽቦ ትኽእል።
ከምኡ ውን ኣብ ኣብ ጎድኒ ካምፕ ኣብ ዝርከብ ቤት-ጽሕፈትና ክትረኽቡና ትኽእሉ። እዚ ድማ ኣብ Joseph Haydnlaan 2A. እዩ ዝርከብ።
ተወሳኺ ሓብሬታ ንኣብ ኡትሬኽት ዝቕመጡ መንበሪ ወርቐቶም ዝሓዙ ስደተኛታት።
ንኽትሳተፈሉ እትክእል ንጥፈታት ንምርካብ ኣብ ናትና ኣኸንዳ ተዓዘብ።
ከም ኡ ውን ኢ-መይል ናብ nfo@welkominutrecht.nu ወይ ውን ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ናብ ሰራሕተኛታት ክትልእኽ ትኽእል። ኣብዚ ( Klik hier ብምጥዋቕ ኣድራሾኦም ክትረክብ ትኽእል።
ምምሃር ቋንቋ ሆላንደኛ (ኔዘርላንድስ)
ሆልንደኛ (ቋንቋ ንዜዘርላንድስ ምምሃር)
WelnU Taalcafé (ዌልኑ ታልካፌ)
ቋንቋ ኔዘርላንድ ክትላመድ ትደሊ? ስለዚ ናብ ዌልኑ ታልካፌ ምጻእ። ኩሉ ሰብ ክስተፍ ዕዱም እዩ። ካብ ፊደላት ዘይቆጸሩ ክሳብ ጽቡቕ ኔዘርላንድ ዝዛረቡ። ኣብ ንእሽተይ ግሩብ ብሙዃን ትምህርት ይውሃበካ። ዌልኑ ታልካፌ ምዓስን ኣበይን ኣብ ኣኸንዳ ( agenda) ተመልከት ምዓስን ኣበይን ዌልኑ ታልካፌ ከም ዘሎ።
ካሎኦት ትካላት
ኣብ ኡትሬኽት ብዙሓት ታል-ካፌ ብወለንታውያን ይካየድ እዩ። ብዛዕባ እዚ ብዙሕ ክትፈልጥ ትደሊ? ኢ-መይል ናብ Hellen@welkominutrecht.nu ልኣኽ።
ናይ ስድራቤት-ምሓዙት
ኣብ ኡትሬኽት ምስ ስድራቢትካ ትቕመጥ ኮይንካ እሞ ድማ ሓደሽቲ ሰባት ክትላለ ትደሊ? ስለዚ ዌልኮም ታውስ ንዓኻ ኣገዳሲ ኽኸውን ይክእል እዩ። እዚ ፕሮጀክት ንሓደሽቲ ተቐማጦ ኡትሬኽት ምስ ነባራት ተጠቐማጦ ዘራኽብ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ መደብ ዝሳተፉ ሰባት ሓቢሮም ቡን/ሻሂ ይሰትዩ ወይ ወን መግቢ ይበልዑ፡ናብ ናይ ቆልዕት ዝዛናግዕሉ ቦታ ይኸዱ ወይ ውን ዝኾነ ዓይነት ጸወታ ይጻወቱ። ብኸምዚ መልክዕ ብዝበለጸ ነንሕድሕድካ ትላለ ከምኡ ድማ ጽቡቕ ዝኾነ ግዜ ተሕልፍን። ናይ ኔዘርላንድ ቋንቋ ውን ትላመድ ከምዚ ብምግባር ድም ከተማ ኡትሬኽትን ናይ ኔዘርላንድ ማሕበረ-ሰብ ብዝያዳ ክትላለዮ ኢኻ። ምናልባት ውን ሓደሽቲ ኣዕሩኽቲ ብዛዕባ ኣተዓባብያ ቆልዕት፣ ስራሕ፡ ኩነታትካ እትዕልሎም ከተጥሪ ትኽእል ትኸምውን!
Welkom in Utrecht (ዊልኮም ኢን ኡትሬኽት) ነቶም ስድራቤት ይራኽብን ከምኡ ድማ ሕቶታት ምስ ዝህሉ ክንሕግዝ ንኽእልን። ኣብዚ ክታስተፍ ትደሊ ወይ ውን ዝያዳ ሓበሬታ ትደሊ? ምስ ረበካ ተራኸብ፥ rebecca@welkominutrecht.nu of 06 516 914 78.
ናይ ምሓዙት ፕሮጆክትታት
በዲ ማለት ከምዚ ምሓዝኻ ወይ ዓርክኻ ኮይኑ ምስኻ ዝኾነ ነገራት ዝገብር እዩ። ንኣብነት ቋንቋ ናይ ኔዘርላንድ ምምሃር፡ ወይ ውን ኣብ ገዛ ምግዓዝ ዝሕግዘካ፡ ወይ ከኣ ሓቢርካ ናብ ስኔማ ምኻድ። ዝተፈላለይ ናይ በዲ ብሮጆክትታት ኣለው፣ ኣብ ታሕቲ ተመልከት
Buddy to buddy
ተስቲኽቲንግ (ተቕዋም) Buddy to buddy ንስደተኛታት ምስ ግዱሳት ተቐማጦ ኡትሬኽታውያን የራኽብ። ኣብዚ ፕሮጆክት እዞም ምሓዙት (በዲ) ንስደተኛታት ናይ ኔዘርላንድ ማሕበረሰብ ንምልላይ ይሕግዝዎም። ከምኡ ውን ተቀማጦ ኡትሬኽት ካብ ስደተኛታት ዝምሃርዎ ኣለዎም። ብተወሳኺ እዚ ተቕዋም ምስ ተሳተፍቲ ናይዚ ፕሮጀክት ስደተኛታትን ኔዘርላንዳውያንን ማእከል ዝገበረ ናይ መራኸቢ ንጥፈታት የካይድ፣ ንኣብነተን ሓቢርካ መግቢ ብምብላዕ። እዚ ፕሮጀክት 4 ወርሒ ይወስድ።
Buddy-project Marhaban
ዕድሜኻ ካብ 18 ክሳብ 23 ድዩ? እሞ ድማ ቅሩብ ኢንግሊዘኛ ወይ ሆላንደኛ ትዛረብ? ስለዚ ኣብ መርሓብን ፕሮጀክት ተሳተፍ። ምስ ተማሃሮ ናይ ኡኒቨርስቲ ኮለጅ ኡትሬኽት ንጥፈታት ምክያድ። ሓቢርካ ስፖርት ክትሰርሕ ትኽእል፡ናብ ቤት-መዘክር ምብጻሕ፡ ናብ ትያትር፡ ኮንሰርት ወይ ፊልም ምኻድ ወይ ውን ቢራ ወይ ኮካ ሓቢርካ ምስታይ።
ናይ ባዕልኻ ምሓዛ ይግበርልካ። ኣብኡ ድማ ጽቡቕ ዝኾነ ግዜ ትሕልፍ። ወርሓዊ ብሓብር ምስ ኩሎም ግሩፕ ዝካየድ ንጥፈታት ውን ኣሎ። ኣብ ነፍሰወከፍ ዙር 10 ተማሃሮን 10 ስደተኛታትን ክሳተፉ ይኽእሉ።
ኡ-ፓስ
ኡ-ፓስ ካርድ ኮይኑ ንትሑት ኣታዊ ዘለዎም ተቐማጦ ኡትሬኽት እዩ ዝውሃብ። ኣብታ ካርዲ ንዝተወሰነ ነገራት (ብምጉዳል ዋጋ) መግዝኢ ዝኸውን ገንዘብ ኣለዎ። ንኣብነት ኣባል ናይ ስፖርትክለብ ክትከውን ትኽእል፣ ናብ ናይ ስፖርት ምስርሒ ቤት-ትምህርቲ (ጂምናስቲክ) ክትከይድ ትክእል፡ ናይ ኣውቶብስ ትኬት ክትገዝአሉ ትኽእል ወይ ውን ናብ ፕረት ፓርክ (pretpark) ክትከይድ ትኽእል። እዚ ኹሉ ዝተጠቕሰ በቲ ኣብ ካርድ ዘሎ ገንዘብ ክትከፍልዎ ትኽእሉ። ህጻናት ካብ 4 ክሳብ 18 ዝዕድሚኦም ብሽኽለታ ንመግዝኢ ዝኸውን ተወሳኺ ገንዘብ ይወርዶም።
ኩሎም ተቐማጦ ኣዘሰ (ካምፕ) ኡ-ፓስ ክውሃቡ ይኽእሉ። እዚ ድማ ወትሩ ሶሉስ ድ፡ቐ ካብ ሰዓት 14:00 ክሳብ 15:00 ኣብ ማቲልደ ወይ ረነይ ኣብ ኢንፎባሊ ክትምዝገቡ ትኽእሉ ወይ ውን ኣብ ግዜ ናይ ምፍራም (ሓሙስ ካብ ሰዓት 10 ክሳብ 11 ኣብ ማርክ ክትምዝገቡ ትኽእሉ። ከምኡ ውን ምስ Marc.ቆጸራ ክትሕዙ ትኽእሉ ኢኩም።
ሓገዝ ኣብ ምግዓዝ
ኣብ ኣዘስ ዮሴፍ ሃይድንላን ትቕመጥ እሞ ድማ ገዛ መጺእካ (ረኺብካ)? እሞ ድማ ምግዓዝ በይንኻ ክትገብሮ ኣዝዩ ይሸግረካ እዩ? ስለዚ ንዌልኮም ኢን ኡትሬኽት ክንሕግዘካ ንኽእል እንተኾይና ክትሓተና ትኽእል?
ዌልኮም ኢን ኡትረኽት ቬርሃውስ ግሩፕ ኣለውዎ። እዚኦም ድማ ኣብ ኡትረኽት ዝቕመጡ ሰባት ኮይኖም ንሓንሳብ ኣብ ገዛ ምግዓዝን ንብረት ኣብ ምግዛእን ይሕግዙኻ።
ኣብ ገዛ ምግዓዝ ሓገዝ ምስ ዘደለይካ 2 ሰሙን ቅድሚ እትግዕዘሉ መዓልቲ ኣፍለጠና። እዚ ንምግባር ድማ ናብ ኤሊነ 06 516 983 63 Eline@welkominutrecht.nu ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ክትሰድድ ትክእል ወይ ውን ንሰራሕተኛታት ናይ ዌልኮም ኢን ኡትረኽት ኣብ ግዜ ምፍራም (ሓሙስ ናይ ንግሆ ካብ ሰዓት 10 ክሳብ 11) ክትሕብሮም ትኽእል።
(taal)maatjes
መራኸቢ ቦታታት ኣብ ኡትሬኽት
ኣብ ኡትሬኽት ኣብ ገለ ድካውንቲ ብሕሱር ዋጋ ክዳውንቲ ትገዝ ኣሉ ድካውንቲ ኣሎ፡ ንሃንሳብ ውን ብናጻ። እዚ ግን ሓራጅ። ኣብዚ ዝስዕብ ዌብሳይት ብምጥዋቕ ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ ድካውንቲ ክትረክብ ትክእል። https://allekringloopwinkels.nl/utrecht/utrecht።
መራኸቢ ቦታታት ኣብ ኡትሬኽት
ደ’ፎርካመር መራኸቢ ቦታ ንተቐማጦ ካምፕ፣ ወረቐቶም ዝሓዙ ስደተኛታትን ንነብርቲ ከባብን እዩ። ኣብዚ ኣብ ዝዳሎ ወርክሾብ ክትስተፉ ትኽእሉ ኢኹም። ታል-ካፈ (ናይ ቋንቋ ልምምድ)፡ ናይ ሙዚቃን ዕላልን ምሸት ውን ኣሎ። ኣድራሻ Kanaalstraat 225.
(Cocktail) ምስ ከማኻ ተምሳሰሊ ጾታ (ገይ/ለዝብያን/ትራንስጀንደር/ባይሰክሽዋል) ፍቕሪ ዝሕዘካ ሰብ ዲኻ? ከማኻ ዝኣመሰሉ ሰባት ክትራኸብ ትደሊ?
(Cocktail) Cocktail(ኮክተይል) ከምዚ ዓይነት ተፍጥሮ ዘለዎም ኣብ ከባቢ ኡትሬኽት ንዝቕመጡ ስደተኛታት ምስ ናይ ወለናትዊ ሰረሕተኛ የራኽብ። ሓደ ግዜ ኣብ ወርሒ ቀዳም መዓልቲ ንጥፈታት የካይድ። ዝበዝሕ ግዜ ናይ ብሓንሳብ መግቢ ምብላዕ፡ ናይ ዕላል፣ ናይ ሳዕስዒት ወይ ሓፈሻዊ ናይ መዛናግዒ መደባት ይካየድ።
ንዝያዳ ሓበሬታ መልእኽቲ ናይ ኢ-መይል ናብ cocktail@cocmiddennederland.nl. ስደዱ።
Huiskamer van Dominicus ኣብ Oog in Al ዝርከብ መራኸቢ ነጥቢ ንተቐማጦ ካምፕን ነብርቲ ከባብን እዩ። ወትሩ ሶሉስ ካብ ሰዓት 10 ክሳብ 12 ክፉት እዩ። ቡን ኣብ ናይ መመገቢ ኣድራሽ ናይ ዶመኒከስ ተዳልዩ ይጸንሕ። ኣብ ኡ ክትዕልል ትኻል፡ ጸወታታት ትጻወት ናይ ኔዘርላንድ ቋንቋ ትላመድ (ይውሃበካ)ከምኡ ውን ገለ ነገር ትሕግዝ። ካልእ ሓሳባት ውን ክስታኣናገዱ ይኽእሉ እዮም።
ቦታ፡ Refter (eetzaal) Dominicuskerk, Palestrinastraat 1.
ንዝያዳ ሓበሬታ፡ Hermen van Dorp: 06 122 406 00 of hermen.van.dorp@huisvandominicus.nl
ናይ ወለንተኛ ስራሕ
ኣብ ኔዘርላንድ ብዙሓት ሰባት ናይ ወለንተኛ ስራሓት ይሰርሑ። ኣብዚ ኖርማል እዩ። ሰባት ንምርካብ፡ ኣብ ኔዘርላንድ ነገራት ከመይ ከምዝኾኑ ምፍላጥ፣ ንጡፍ ንምዃንን ተመክሮ ንምድላብን ናይ ወለንታዊ ስራሕ ሓጋዚ እዩ። ወለንታዊ ስራሕ ብምስራሕ ውን ገለ ነገር ኣብ ማሕበረ ሰብ ኔዘርላንድ ተበርክት።
ኣብ ኡትሬኽት ኣብ ዝተፈላለይ ትካላት ናይ ወለንታዊ ስራሕ ክትሰርሕ ትኽእል። ዝበዘሐ ግዜ ንሐደ ግዜ ወይ ውን ንገለ ማዓልታት እዩ ዝካየድ። ነንዊሕ ግዜ ዝጸንሕ ናይ ወለንታዊ ስራሕ ውን ኣሎ።
ናይ ወለንታዊ ስራሕ ክትሰርሕ ትደሊ ወይ ውን ዝይዳ ሓበሬታ ትደሊ? ናብ ማርክ ኢ-መይል ልኣኹ። Marc@welkominutrecht.nu


text:
ንኣስታት 10 ዓመታት ወግዓዊ ሚኒስተር ዘይነበሮ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ብኣባላት ቦርድ ናይቲ ሚኒስትርን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንትን እናተኣልየ ስርሑ ይቕጽል ምህላዉ ተፈሊጡ።
ግዝያዊ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝሃደመሉ ግዜ፣ መንግስቲ ነቲ ሚኒስትሪ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ወግዓዊ ሚኒስተር ከምዘይረቑሓሉን፣ ሓላፊ ክፍሊ ቴሌቪዥን ኣቶ ኣስመላሽ ኣብርሃ ዝመርሖ ዘሎ ቦርድ ሚኒስትሪ ዜና ምስ ኣቶ የማነ ገብረ መስቀልን ኣቶ የማነ ገብርኣብን ርክባት እናካየደ መምርሒታት ስራሕ ይቕበል ምህላዉ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
ካብ 2000 ዓመት ምህረት ኣትሒዙ ብኣቶ ዘመህረት ዮውሃንስ ብግዝያውነት ዝምራሕ ዝነበረ ሚኒስትሪ ዜና፣ ኣብ መወዳእታ 2002 ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ ወግዓዊ ሚኒስተር ኮይኑ እኳ እንተተረቛሓሉ፣ ኣብ ሓጺር እዋን እቲ ሚኒስተር ካብ መዝነቱ ተኣልዩ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ብግዝያውነት ክመርሖ ከምእተወሰነ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ ንኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ከም ግዝያዊ ሚኒስተር ዜና ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፣ ካብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ 2012 ከምዝሃደመ ድሕሪ ምርግጋጹ’ውን እቲ ሚኒስትሪ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብዘይዝኾነ ወግዓዊ ሚኒስተር እዩ ዝቕጽል ዘሎ።
ብፕረዚደንት ኢሰይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝምራሕ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዝኾነ ሚኒስትሪ ብዘይ ሚኒስተር ንዓመታት ክጽንሕ ልሙድ ተርእዮ ምዃኑ ሰነዳት ይምስክሩ።
ድሕሪ ሞት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ሰይድ ዓብደላ፣ ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ ንኣስታት ክልተ ዓመት ዝኣክል ብዘይ ወግዓዊ ሚኒስተር ከምዝጸንሐ ናይ ቀረባ ኣብነት’ዩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ሰይድ ዓብደላ ኣብ ነሓሰ 2005 ብሃንደበት ድሕሪ ምዕራፉ፣ እቲ ሚኒስትሪ ብዘይ ወግዓዊ ሚኒስተር ንኣስታት ክልተ ዓመት ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ሚያዝያ 2007’ዩ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኮይኑ ዝተመዘዘ።


text:
Radio Erena: 04 August 2019
ስዑዲ ዓረብ፣ ደቀንስትዮ ብገዛእ ርእሰን ናይ ምንቅስቓስ መሰል ዝህብ ሕጊ ኣጽዲቓ።
ስዑዳውያን ደቀንስትዮ ብዘይ ፍቓድ በዓል ቤተን፣ ኣቦአን ወይ ዓቢ ሓወን ኣብ ዝሃለወ ዕድመ ይሃልዋ ፓስፖርት ክሓታ ይፍቀደለን ኣይነበረን።
በዚ ሓድሽ ወጺኡ ዘሎ ሕጊ፣ ደቀንስትዮ፣ ብዘይ ሓለዋ ወዲ ተባዕታይ ዘድሊ ናይ ቤተሰብ ደኩመንታት ካብ መንግስቲ ክሓታ እውን ክፍቀደለን እዩ።
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣብ 2017 ንደረት ስልጣን ሃይማኖታውያን ፖሊስ ድሕሪ ምጽባቡ፣ ደቀንስትዮ’ታ ሃገር ማኪና ክመርሓ ተፈቒዱለን እዩ።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብሰንኪ ዘሎ ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ መሰል ደቀንስትዮ፣ ሓያሎ ስዑዳውያን ናብ ጎረባብቲ ሃገራትን ሃገራት ምዕራብን ብምህዳም፣ ዑቕባ ክሓታ ጸኒሐን እየን።
በዚ ሓድሽ ዝወጸ ሕጊ መሰረት፣ ስዑዳውያን ደቀንስትዮ ካብ ዝኾነ ወዲ ተባዕታይ ፍቓድ ከይሓተታ ፓስፖርት ኣውጺአን ክጎዓዛ ክኽእላ’የን።
ስዑዲ ዓረብ ብምርጋጽ መሰል ደቂ ሰብ ሓንቲ ካብ’ተን ኣብ ጸሊም መዝገብ ዝሰፈራ ሃገራት እያ።


text:
Radio Erena: 09 June 2017
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ጽዑቕ ግፋ ኣብ ዘካይድሉ ዘለዉ እዋን ኣሽሓት ኤርትራውያን ነበርቲ ካርቱም ካልእ ከተማታትን ይከላበቱ ከምዘለዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
እቶም ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ነዚ ግፋዚ ብጽዑቕ ካብ ዝጀመርሉ ኣብዚ ሳልስት’ዚ ጥራይ፣ ኣብ ጎደናታትን ብኣጋር ካብ ዝንቀሳቐሱን ራክሻን ካልእ መጓዓዝያታትን ደው እናበሉን፣ ቁጽሮም ዛጊት ብልክዕ ዘይተነጸረ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣሲሮም ኣለዉ።
ፖሊስ ሱዳን፣ ገዛ ገዛ እናተኣተዉ ምፍታሽ እኳ እንተዘይጀመሩ፣ ኣብዚ ቀረባ ምጅማሮም ኣይተርፍን’ዩ ካብ ዝብል ስግኣት፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ተሾቕሪሮም ከምዘለው ክፍለጥ ተኽኢሉ ኣሎ።
ብዙሓት እዚ ግፋ ዘጨነቖም ኤርትራውያን ስደተኛታት ከኣ ናይ ኤርትራ ወረቀት መንነት ንምሓዝ ናብ ኤምባሲ ኤርትራ እናኸዱ ናይ ጣዕሳ ፎርም ክመልኡ ይርኣዩ ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኪ ጠቒሶም።
ሓድሽ መንበሪ ፍቓድ ወይ ብጣቓ ንዘይብሉ ካብ 5 ክሳብ 7 ሽሕ ፓውንድ ሱዳን ከኽፍሉ እንከለዉ፣ ነዚ ክኸፍል ዘይክእል ከኣ ክሳብ ሽዱሽተ ወርሒ ክእሰር ምዃኑ’ዮም ዘፈራርሑ።
ሓድሽ መንበሪ ፍቓድ ወይ ብጣቓ ንምውጻእ ኣስታት 2 ሽሕ ፓውንድ ሱዳን ከምዘድሊ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ብብልሽውናን ጉቦን ግኑን ስም ዘለዎም ፖሊስን ሓይልታት ጸጥታን ሱዳን ግና ወረቐት ንዘይብሉ ሰብ ከምድላዮም ገንዘብ ከምዝስልዕሉ ኣገንዚቦም።
ሱዳን፣ ድሕሪ’ቲ ምስ ሃገራት ኤውሮጳ ዝኸተመቶ ብ”ካርቱም ፕሮሰስ” ዝፍለጥ ምስርሕ ምቁጽጻር ዋሕዚ ስደተኛታት፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘድሃበ ጽዑቕ ግፋ ከተየካይድ እዚ ናይ ፈለማ እዋና ኣይኮነን።
====================


text:
ዝፀንሐ ስጡም ርክባት ኢትዮጵያን ቻይናን ናብ ዝለዓለ ደረጃ ምዕባዩ ዝተገልፀ ኣብ ቀረባ ዝተፈራረምኦ ስምምዕ ስዒቡ እዩ።
ሎሚ ሓሙስ መግለፂ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣቶ መለስ ኣለም ኣብ ቀረባ ኣብ ቤጂንግ ዝተኻየደ ኣኼባ ብቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝተመርሐ ልኡኽ ምስታፉን ካብዚ ዑደትን ኣኼባን ዝተረዳእናዮ ቻይና ፅንዕቲ መሓዛ ምዃናን እዩ ኢሎም።
“ቻይና ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ምስ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ደው ከምትብል ኣረጋጊፃ’ላ።እዚ ርክብ ኣብ ቀረባ ናብ ሓያልን መጠነ ሰፊሕን ስትራተጂያዊ ኣጋርነት ምዕባዩ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ንኩሉ መዳይን ኣብ ምትእምማን ዝተመስረተን ምዃኑ ዘረጋግፅ እዩ።”
ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ መዳያት ምስ ቻይና ዘለዋ ርክብ ደረጃ ብደረጃ እናዓበየ ምምፅኡ ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ዝተረኸብ ሓበሬታ ይሕብር።
ኣብ 2004 ዓ.ም 357 ሚሊዮን ዶላር ዝነበረ ናይ ንግዲ መጠን ኣብ 2015 ዓ.ም 6.37 ቢሊዮን ዶላር በፂሑ’ሎ።በብዓመቱ ብማእኸላይ ብ22.2 ሚእታዊት እናዓበየ ምምፅኡ እቲ ሓበሬታ ይገልፅ።ቻይናዊያን ሰብሃብቲ ኣብ 624 ፕሮጀክትታት 3.86 ቢሊዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ወፍሪ ይገብሩ ከምዘለው ሓቢሩ’ሎ።
ኢትዮጵያ ብቻይናን ብካልኦት ሃገራት ኤስያን ብድምሩ ብ77 ሃገራት ኣብ 2012 ዓ.ም ዝተጣየሸ ናይ ኤስያ መሰረተ ልምዓት ኢንቨስትመንት ባንኪ ኣባል ምዃና ‘ውን ይገልፅ።እቲ ባንኪ ኣብ መሰረተ ልምዓት ንዝቐርቡ ፕሮጀክትታት ሓገዝ ገንዘብ ይህብ።ኢትዮጵያ ኣባል ናይዚ ባንኪ ዝኾነት ቅድሚ 18 መዓልታት ምዃኑ ተሓቢሩ’ሎ።
ርክባት ኢትዮጵያን ቻይናን ይሕይል ከምዘሎ ዝተገልፀ ናይ ኣሜሪካ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ኣፍሪቃ ከምኡ እውን ኣብ ኢትዮጵያ ዝስዕብዎ ፖሊሲ ኣብዘይነፀረሉ እዋን እዩ።
ወሃቢ ቃል ኣቶ መለስ ግን ምሕያል ርክባት ቻይናን ኢትዮጵያን ኣብ ከይዲ እናዓበየ ዝመፀ እምበር ምስ ምርጫ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝራኸብ ኣይኮነን ይብሉ።
“ርክባት ኢትዮጵያን ቻይናን ነዊሕ እዋን ዘቑፀረ እዩ።ኣብ ኣሜሪካ ምርጫ ዝተኻየደ ግን ቅድሚ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ መዓልታት እዩ።እዚ ርክብ ናብ መጠነ ሰፊሕ ስትራተጂያዊ ሽርክና ክሰጋገር ከሎ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ዝተኻየደ ምርጫ ዘራኽብ የብሉን።ኢትዮጵያን ቻይናን ሓባራዊ ዝኾኑ ረብሓታት ኣለወን።”
ኢትዮጵያ ምስ ኣሜሪካ ኣዚዩ ፅኑዕ ዝኾነ ርክብ ኣለዋ።ኣብ ቀረባ ሚኒስትር ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ኣብ ኣሜሪካ ኣብዝበፅሕሉ እዋን ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን እታ ሃገር፣ምስ ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወፃኢ ኮንግረስ፣ጎኒ ንጎኒ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ምስ ሚኒስትር ወፃኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ዘረጋገፁዎ ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ናይ ሓባር ረብሓ ዘለወን ምዃኑን ርክበን እውን ፅኑዕ ምዃኑን እዩ።
ኢትዮጵያን ቻይናን ወግዓዊ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ዝመስረታ ኣብ 1970 ዓ.ም. ምዃኑ መረዳእታታት ይሕብሩ።


text:
ምስፍሕፋሕ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ሰባት ካብ ገዛውቶም ከይወፁ ብሰንኪ ዝተነበሩ ትእዛዛት ብሽሾ ህዝቢ ይመልኡ ዝነበሩ ጎደናታት ዓበይቲ ከተማታት ዓለም ሓዊሱ ከምዝተወረረ ጭር ኢሎም ይርከቡ።
ጎደናታት ካብ ትራፊክ መኪናታት ሳሕዮም ይርከቡ።ሰማያት እውን ካብ ኣናእሽቱን ናይ ፅዕነትን መካይናት ዝበንን ጡሽ ከይተበከል ንፁር ወይ ፅሩይ ከምዝኾነ ፀብፃባ ይሕብሩ።
ኣብ ልዕሊ ደበና ዘሎ ትራፊክ ግን ስሩዕን በቲ ዝተቐመጠሉን ይኽየድ ኣሎ ይብል ፀብፃብ መሳርሕትና ኣራሽ ኣራብ ኣሳዲ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሰለስተ ተመራመርቲ ህዋ ካዛኪስታን ካብ ዝርከብ ማእኸል መወንጨፊ መንኮርኩር ናብ ዓለምለኸ ስፔስ ስቴሽን/ISS/ ተጓዒዞም ነይሮም።ሽዱሽተ ስዓት ዝወደአ ጉዕዞ።
ኣብ መሬት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ቅድሚ ምልዓሉ ንዝተጉዓዙን ኣብቲ ማእኸል ዓለምለኸ ህዋን ንዝነበሩን ንምትካእ እዮም ተጓዒዞም።ጀሲካ መይር ሓንቲ ካብቶም ናብ ዓዳ ተመፅእ ዘላ እያ።ንሳ ‘’ኣብቲ ማእኸል ኮይና ኣብ ዝ ሃበቶ ሪኢቶ ኣብ ትሕቴና ኣብ እትርከብ ፕላኔት እዚ ኹሉ ኩነታት ክፍፀም ኣዚዩ ዝገርም እዩ።ክነግረኩም ዝደሊ ግን ካብዚ ዘለኹዎ ክሪኣ ከለኹ መሬት ከም ወትሩ ዝገርም ፅባቐ ኣለዋ።ንስድራይን ኣዕሩኽተይን ሕቑፍ ኣቢለን ኣብ ዝባኖም ጥምጥም ኢለን ሰላምታ ክለዋወጥ ዘይምኽኣለይ ግን ንዓይ ኣፀጋሚ እዩ ክኸውን’’ በለት።
ብምኽንያት ስግኣት ኮቪድ-19 እተን መንኮራኩራት ክድይባን ኣብ መሬት ክዓርፋን ዝነበረ ድሙቕ ኣቀባብላ ህዝቢ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣይነበረን ሕዚ እውን ኣይህሉን።
ሓደ ካብ ISS ዝምለስ ተመራማሪ ህዋ ክሪስ ካሲዲ ብዘይካ ልሙድ ውዕውዕ ድምፂ መሰነይታን ኣቀባብላን ንዕኡ ጋሻ ነገር ከምዝኾኖ ይዛረብ።
ካሲዲን መጕዕዝቱን ናብ መሬት ክምለሱ ከለው እቲ ውዕውዕ ድምፂ ኣይፅበዮም።ኣብ ካዛኪስታን ምስወረዱ ናብ ሁስተን ክመፁ እዮም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ናይ ዕለቱ ወንጌል ካብ ማቴዎስ ዝተወስደ ኰይኑ ትንሣኤ ክርስቶስን ናይተን ኣንጊሀን ኣብ መቃብር ዝተረኽባ ኣንስትን ዝገልጽ ኰይኑ እቲ መልኣኽ ነተን ኣንስቲ ‘‘ንስኻትክን ነቲ ዝተሰቕለ ኢየሱስ ከም እተናድያ እፈልጥ እየ እሞ፡ ኣይትፍርሃ፡ ከምቲ ዝበሎ ተንሢኡ እዩ፡ ኣብዚ የለን፥ ንዕነ ነቲ ተነቢሩሉ ዝነበረ ቦታ ርኣያኦ፥ ብቕልጡፍ ኬድክን ከ ነርድእቱ ‘ካብ ሙታን ተንሢኡስ እንሆ ንገሊላ ኺቕድመኩም እዩ፥ ኣብኡ እውን ክትርእይዎ ኢኹም’ በላኦም! እንሆ ነጊረክን ኣሎኹ’’ በለን ዝብል ይርከቦ።
ቅዱስነቶም ነዚ መበገሲ ብምግባር ነፍሲወከፍ ክርስትያን እውን ከምዘን ኣንስቲ እዚኤን ነቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ክርስቶስ ብኣካል ብግልና ክንረኽቦን መሰኻኽሩን ኣብሰርቱን ክንከውን ዝተጸዋዕና ኢና በዚ ከኣ ካብ ፍርሕን ጓሕን ሓራ ወጺእና ብታሕጓስ ፋሲካ ንመላለስ’ ኢሎም።
እዚ ፍጻሜ እዚ ይብሉ ቅዱስነቶም ንፍጻሜ ትንሣኤ ክርስቶስ እንከመልክቱ ‘ብኣተሓሳስባ ደቂ ሰባ ፈጺምካ ክሕሰብ ዘይከኣል ከምዝተፈጸመ ንክትኣምኖ ከቢድ ብምንባሩ ኣብ ታሪኽ ድሕነት ደቂ ሰባት ብጣዕሚ ኣደናቂ ኰይኑ እዚ ከኣ ነቲ ፍቅሪ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊ ሓጢኣትን ሞትን ዝገልስ ኰይኑ ከም ከውሒ ድልዱል መሠረት ሕይወት ከም እንትስፎ ይገብረና’ እንክብሉ ዕብየትን ሓጐስን ፋሲካ ምስ ገለጹ ነቲ ኣብ ዕለተ ፋሲካ ኣብ ሃገረ ስሪላንካ ዝተፈጸመ ኣሰቃቂ ኅልቂት ‘ኢሰብኣዊ ተግባራት ብምንም ተኣምር ምኽንያታዊ ክኸውን ዘይክእል ኢፍትሓዊ ተግባር’ እንክብሉ ኣወጊዞም።
ኢየሱስ ሕያው ከምዝኾነን መንፈስ ከምዘይኮነን ባዶ መቃብር ይምስክር!
ኣብ ላዕሊ ከምዝጠቀስናዮ ናይ ዕለቱ ወንጌል ናብቲ መቃብር ኣንጊሀን ዝኸዳ ኣንስቲ ብቀዳምነት ምስ መልኣኽ ተራኺበን ነቲ ብሥራት ንሓዋርያት ክነግራ እንክጐዓዛ ከኣ ነቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ክርስቶስ ከምዝረኣያኦን ኣብ ባይታ ወዲቀን ኣምልኾአን ከምዘቅረባን እዚ ኩሉ ከኣ ኣብ ጥቃ ባዶ መቃብር ነበረ።
ኣርባዕቲኦም ወንጌላውን ከም ቀዳሞት መሰኻክር ትንሣኤ ሙታን ንደቀ ኣንስትዮ ይጠቅሱ። ማርያም መግደላዊትን ካልኦትን። ንሱ ሕያው ምዃኑ ብቀዳምነት ግንባር ቀደም ኰይነን ዘበሥራ ደቂ ኣንስትዮ እንክኾና ወዮም ደቂተባዕትዮ ግን ፈሪሆም ኣብ ጽርሓ ጽዮን ተዓጽዮም ነበሩ።
በቲ ክብሪ ዝመልኦ ብርሃኑ ክንበርህ ብምፍቃድ ነቲ ናይ ፍርህን ጓህን ደመና ንቀንጥጥ። ኣብተን ህያብ ትንሣኤ ክርስቶስ ዝኾና ሰላምን ቅሳነትን ብምሉኣት ኣእዳውና ሃንጐፋይ ኢልና ምስ ኣሕዋትና ኣሓትናን ንካፈሎ ምናዳ ከኣ ምስቶም ተስፋን ምጽንናዕን ዘድልዮም ንካፈሎ።
ኢየሱስ ካብ ሞት ተንሢኡ እዩ ኣብ ጐድናን ኣውን ኣሎ። ንሱ እንክትጽውዖን እንክተፍቅሮን ይግለጽ። ቅድሚ ዝኣገረ ኣብ ጸሎት ከምኡ እውን ኣብተን ብእምነትን ምስጋናን ዝዝውተራ ናእሽቱ ሓጐሳት ይግለጽ። ብምሉእ ልብና ነንሕድሕድና እናተቀበልናን ዕርክነትን ሕውነትን እናኣደንፍዓናን ንተፈጥሮ እናስተንተናን ክንረኽቦ ንኽእል። ኣብዛ መዓልቲ ምስጋና ዝኾነ ዕለት እዚኣ ህላዌ ክርስቶስ ኣብ ማእከልና ንክነስተማቅር ይደግፈና።
ድሕሪ ቢሎም ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ኣዕረጉ። ሓዋርያዊ ቡራኬ ብምሃብ ከኣ ‘ንዝረኸብና ዝኾነ ጽቡቅ ዕድል ንታሕጓስን ሰላምን ናይቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ክርስቶስ መሰኻኽር ንኹን` እንክብሉ ብምምሕጻን ኣፋነውዎም።


text:
Radio Erena: 07 December 2015
ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝሰልዖ 200 ሚልዮን ዶላር ልምዓታዊ ሓገዝ ንኸይክትም ኣብታ ሃገር ብዘንኪ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት መሰናኽል ኮይኑ ምህላዉ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ካብቲ ሕብረት ሓቢሮም።
እቲ ሕብረት፣ እዚ ንኤርትራ ዝሰልዖ ብዝሒ ገንዘብ፣ ኣካል ናይቲ ንኩለን’ተን ዜጋታተን ብብዝሒ ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ “ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ልምዓታዊ ሓገዝ ምብርካት” ብዝብል ፖሊሲ ዘዳዎ 1.2 ቢልዮን ዶላር’ዩ።
ይኹን’ምበር ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣውራ ጠንቒ ስደት፣ ቁጠባዊ ስለዘይኮነ፣ ብልምዓታዊ ሓገዝ ዝፍታሕ ከምዘይኮነ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ናብ ሕብረት ኤውሮጳ ጥርዓናቶም ብቀጻሊ የቕርቡ ኣለው።
ኣውራ ጠንቒ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን፣ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምስኡ ተተሓሒዙ ዝተፈጥረ ጸገማትን ምዃኑ ዝሕብሩ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ እቲ ሕብረት ንመንግስቲ ኤርትራ 200 ሚልዮን ዶላር ልምዓታዊ ሓገዝ ቅድሚ ምልጋሱ፣ እቲ መንግስቲ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ከመሓይሽ ይጠልቡ።
ወከልቲ ሕብረት ኤውሮጳ’ውን እቲ ልምዓታዊ ሓገዝ ንምብርካት ስምምዕ ቅድሚ ምኽታሞም፣ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምዕዛብን ምስ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ንምዝርራብን ተደጋጋሚ እዋን ኣብ ኤርትራ ዑደት ከምዘካየዱ ይዝከር።
ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ምስ ወከልቲ ሕብረት ኤውሮጳ ዘካየድዎ ርክባት፣ እቲ መንግስቲ ነቲ “ብሰንኪ ወራር ወያነ’ዩ ተናዊሑ ዘሎ” ዝበሎ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ከምዝመለሶ’ዮም ዝገልጹ።
ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርጀቡ ኣምባሳደራትን ወከልቲ ህግደፍ’ውን ብወገኖን፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ናብ 18 ኣዋርሕ ከምዝተመልሰ’ዮም ዝገልጹ።
እንተኾነ ኣውራ ጠንቒ ስደት ኤርትራውያን ምዃኑ ዝዝረበሉ ጉዳይ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ናይ ግዜ ገደብ ከምዘይተገብረሉ ኣምነስት ኢንተርናሽናል ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ምምልካቱ ኣይርሳዕን።
=====================


text:
ንቶም ጋዜጠኛታት ብምውካል እቲ ምጉት ዕላዊ ዝገበረ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመደብሩ FREEDOM NOW ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት እዩ።
ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ክልተ ኢትዮጵያዊያን ጋዜጠኛታት ናይ ምቅዋም ድምፆም ንምዕፋን ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ሕጊ ፀረ ሽብር ሞጎቶምዎ ኢሉ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ እቶም እሱራት ናይ ሕሊና እሱራት እዮም ክብል ገሊፁ FREEDOM NOW።
ናይቲ ትካል ናይ ሕጊ ኣማኻሪ ፓትሪክ ግሪፍዝ እዚ ጉዳይ እዚ ምጥሓስ መሰረታዊ ነፃነት ፕረስ ስለዝኾነ ማእሰርቲ እስክንድር ነጋን ርኢዮት ኣለሙን ንመሰል ናይ ምዝራብ ነፃነት ዝተዳፍአ ምዃኑ ንኸረጋግፅ ኢና ነቲ ኮምሽን ዝሓተትና ዘለና ኢሎም።
ናይ ርኢዮተ ኣለሙ ኩነታት ጥዕና ብእዋኑ ግቡእ ሕክምና ናይ ዘይምርካብን ብሓፈሻ ናይ ክልቲኦም ጋዜጠኛታት ኣተሓሕዛ ብስም ፀረ ሽብር ሕጊ ኣብ ልዕሊኦም ዝፍፀም ዘሎ ምጥሓስ መሰላት ዝሕብር እዩ ክብሉ ይገልፁ ግሪፍስ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ሓደ ዓመትን ፈረቓን ብፍላይ ናይ እስክንድ ፍርዲ ብዝምልከት ዝተወሰኑ ዓለምለኸ ፐቲሽናት ነቐፌታን ቀሪቦም እዮም ኢሎም።
ምስ ናይ ምዝራብ ነፃነትን ጋዜጠኝነትን ብዝተኣሳሰረ ኣተሓሕዛ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምቕያር ዛጊድ ዝተርኣየ ዝተሓባበረ ፅዕንቶ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ እኹል ኣይኮነን ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ናብ ኣፍሪካ ኮምሽን ዘቕረብናዮ ጥርዓን ውሳንኡ ኣሳሪ ናብ ዝኾነ ናብ ናይ ኣፍሪካ ቤት ፍርዲ ደቂ ሰባት ከቕርቦን መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ በዚ ተገዚኡ ንእስክንድርን ሪእዮትን ክፈትሖምን እዩ ተስፋና።’’ኢሎም።
FREEDOM NOW ካብ ናይ ኣፍሪካ ሰብኣውን ናይ ህዝብን መሰላት ኮምሽንን ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ መልሲ ከምዝፅበ ገሊፁ’ሎ።


text:
Radio Erena: 10 October 2017
ኣፈ-ጉባኤ ፓርላማ ኢትዮጵያ ኣባዱላ ገመዳ ብወለንትኡ ካብ ስልጣኑ ክእለ ከምዝሓተተ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ኣቶ ኣባዱላ ገመዳ ኣብ ዘቕረቦ ጠለብ፣ ንሓያሎ ዓመታት ኣብቲ ጽፍሒ ከምዘገልገለ ብምጥቃስ፣ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግና ኣብ ስልጣን ከቐጽሎ ዘይክእል ኩነታት ከምዘለዎ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ካብቲ ዝነበሮ ሓላፍነት ብሰላም ከፋንዎ ብቀዳም 7 ጥቅምቲ ኣብ ዘቕረቦ ናይ ስንብታ ደብዳቤ ሓቲቱ።
ንሱ፣ ነቲ ዘቕረቦ ጠለብ ፓርላማ ኢትዮጵያን ሰልፊ ኢህወደግን ምስ ዝቕበልዎ ጥራይ ፣ ካብ ስልጣን ክእለየሉ ዝወሰነ ምኽንያት ከምዘብርህ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ካብ 1991 ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ከገልግል ዝጸንሐ፣ ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኢህወደግ ብወለንትኡ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝሓተተሉ ምኽንያት እኳ እንተዘየነጸረ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኣተሓሕዛ እዚ ህሉው ኩነታት ዘለዎ ተቓውሞ ንምግላጽ ክኸውን ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ግምታቶም ይህቡ።
ኢህወደግ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ኣብዚ 26 ዓመታት፣ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስልጣኑ ብወለንትኡ ክሓድግ እዚ ናይ ኣፈ ጉባኤ ፓርላማ ኣቶ ኣባዱላ ገመዳ ውሳኔ ናይ መጀመርያ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኣተኣላልያ ተቓውሞ ህዝቢ ኦሮሞ፣ ኣፈታትሓ ግጭት ብሄራት ኦሮሞን ሶማልን ካልእ ጉዳያትን ከምቲ ዝግባእ ኣይሰርሓሉን ብምባል ሓያሎ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ክነቕፉ ጸኒሖም’ዮም።
===========================