text:
እቶም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት አካል ናይቶም ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ልዕሊ 4,000 ሰባት ኽኮኑ ኸለው ጣልያን ነቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ካብ ገማግም ባሕሪ ዝብገሳ ዘይመንግስታዊ መራኽብ ክኽተልዎ ዘለዎም ስርዓት ወይ መምርሒ ረቒቅ ኣብ ዘሕለፈትሉ እዋን’ዩም እዞም ስደተኛታት ፍልሰተኛታት ጣልያን ኣትዮም።
እዚ 11 ነጥብታት ዝሓዘ ረቂቅ መምርሒ ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ተደጋጋሚ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ንዘኻይዳ ትሸዓተ ዘይመንግስታዊ ትካላት ክቐርብ ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ቻርሎቲ ሳሚ እቲ እተን ትካላት ክኽተልዎ ዝግባእ ስርዓት ወይ መምርሒ ኣብ እውን ዳሕሳስን ምድሓን ህይወትን ክህልው ዝግባእ ምትሕብባር እዘን ትካላት ንምምሓሽ እንተኾይኑ ክንቕበሎ ኢና ድሕሪ ምባል ቀንዲ ጸገም ኣብ ሊብያ ምኳኑ ብምሕባር ሃገራት ኣውሮጳ ንጣልያንን ንኣህጉር ኣፍሪቃን ዘለወን ደገፈን ከሐይላ ጸዊዓን።
“ እቲ መምርሒ ንኹሎም ወገናት ዝሓቑፍ ማለት ንዘይመንግስታዊ ትካላት፡ ናይ ንግዲ መራኽብን ኣብ ስርሒት ህይወት አድሕን ዝሳተፉ ወታሃደራዊ አካላት ዘጠቓልል ኽከውን አለዎ። ሓደ ክንርስዖ ዘይግባእ ነገር ግን ቀንዲ ሕመረት እቲ ጸገም ምህላው ዘይመንግስታዊ ትካላት ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ዘይኾነ ቅድሚኡ ዝጅምር ምኳኑ’ዩ። እቲ ቀንዲ ጸገም ነቶም ኣብ ሊብያን ኒጀርን ዘለው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ህይወቶም ኣብ ኢድ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ዘሎ’ዩ። መንግስቲ ጣልያን ዝሓቶ ዘሎ ዝሓሸ ምትሕብባር ካብ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ንሰማማዕ ኢና። ብተወሳኺ ኣብ ሊብያ ዝሓሸ ምርግጋእን ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ድማ ሰባት ክረጋግኡ ዝሕግዝ ወፍሪ የድልይ’ዩ።”
መንግስቲ ጣልያን ንዘይመንግስታዊ ትካላት ብጥርጣረ ምርኣዩ ብተወሳኺ ብአጋር ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ቀውሲ ዋሕዚ ስደተኛታት ኣብ ምፍታሕን ሓደሽቲ መጻእቲ ኣብ ምቅባልን ብዙሕ ከምዘይሰርሑ ይከስስ።
ብመሰረት ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ጣልያን ዝወጸ ሓበሬታ 85,217 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2017 ጣልያን በጺሖም፡ እዚ ድማ ካብቲ ናይ 2016 ዓ.ም ብ8.9 ሚእታዊት ዝለዓለ’ዩ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 21 September 2018
ቁጽሪ ናይቶም ብዓሌታዊ ግጭት ዝተቐትሉ ኢትዮጵያውያን 58 በጺሑ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ትካል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ገሊጹ።
ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ብወገኑ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰምበት ኣብ ከባቢ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዓሌታዊ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ ብዉሑዱ ልዕሊ 65 ከምዝኾነ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ዝበዝሐ መጥቃዕቲ ዝወረዶ ቡራዩ ዝተባህለ ከባቢ ምዃኑ ዝጠቐሱ ምንጭታት ዜና፣ ኣብ ኣሸዋ ሜዳ፣ ኮልፌን ካልኦት ከባቢታትን ዝነብር ህዝቢ’ውን ከቢድ ጉድኣት ወሪዱዎ ከምዘሎ ይገልጹ።
ብዘይካ’ቶም ፖሊስ ክሰርቁ ተታሒዞም ዝበሎም ብጥይት ዝተቐትሉ፣ ኩሎም’ቶም ህይወቶም ዝሰኣኑ ሰላማውያን ሰባት፣ ብካራ፣ በእማንን ኣባትርን ዝተጨፍጨፉ እዮም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ናይ’ቶም ብፖሊስ ዝተቐትሉ ሓሙሽተ ሰባት እውን ቅልጡፍ መርመራ ክገብር ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ጸዊዑ’ሎ።
ዝበዝሑ ነበርቲ’ዚ ብግጭት ዝተሓመሰ ከባቢታት ኣብ ቤት ትምህርታትን ቤተ ክርስቲያናትን ተዓቚቦም ኣለዉ። እቶም ግዳያት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰላምን ውሕስነትን ኣረጋጊጹ ብቕጽበት ናብ ቤት ንብረቶም ክምለሱ ጻውዒት የቕርቡ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ በልጅየም ዝምቅማጣ ወ/ሮ ርሻን ካሕሳይ፡ ኣብ እዋን ቁልዕነታ ንዝኣተወቶ መብፃዓ ድሕሪ ንዊሕ ዓመት ስለዝተግበረቶ ዕዙዝ ታሕጋስ ከምዝስማዓ ትገልፅ። ንሳ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ ምልልስ፡ ኣብ'ታ ኣብ ጥቃ ምስ ኤርትራ ዘዳቡብ ስፍራ ትርከብ ቁሸት ቀልዓት ነታ ክሊኒክ መዋለዲ ህፃናት ሰሪሓ ከምዝዛዘመታ ሓበረት።
ናብ'ዚ ብርኪ'ዚ ንምብፃሕ ብዙሕ ፀገማትን መስዋእቲን ከምዝሓተታ'ውን ገለጸት።
ኣብ ህንፀት መዋለዲ ህፃናት ፍሉይ ቆላሕታ ኣለኒ ትብል ወ/ሮ ርሻን ካሕሳይ
- በትረ ስልጣን
ኣብ በልጅየም ዝምቅማጣ ወ/ሮ ርሻን ካሕሳይ፡ ኣብ እዋን ቁልዕነታ ንዝኣተወቶ መብፃዓ ድሕሪ ንዊሕ ዓመት ስለዝተግበረቶ ዕዙዝ ታሕጋስ ከምዝስማዓ ትገልፅ። ንሳ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ ምልልስ፡ ኣብ'ታ ኣብ ጥቃ ምስ ኤርትራ ዘዳቡብ ስፍራ ትርከብ ቁሸት ቀልዓት ነታ ክሊኒክ መዋለዲ ህፃናት ሰሪሓ ከምዝዛዘመታ ሓበረት።


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ልዕሊ40 ማዕልታት ብዘቑፀረ ግጭት ብዙሕ ዕንወት ኣውሪዱ ንኣሽሓት ሰባትከምዝቐተለ፣ልዕሊ 50,000 ሰባት ካብ ትግራይ ናብ ሱዳን ክሃደሙን ናብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን እውን ክመዛበሉ ከምዘገደደን ዓለምለኸ ትካላት ሰብኣዊ ረድኤት ኣብ ምግላፅ ይርከባ።
ጊዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ካብኔ ብምጥያሽ ዝተቛረፁ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ንምሃብ ይስራሕ ከምዘሎ ኣብ ትግራይ ተፀዋዒ ፓርቲ ብልፅግና ኣቶ ነብዩ ስሑል ይገልፅ።
ኣቶ ነብዩ ስሑል ሚካኤል ኣብ ግጭት ትግራይ ናይ ኤርትራ መንግስቲ ሓዊሱ ዝተሳተፈ ናይ ወፃኢ ሓይሊ የለን ኢሉ።
ገለ ነበርቲ መቐለ ወታደራት ኤርትራ ምርኣዮም፣ህወሓት እውን ሰራዊት ኤርትራ ብቐጥታ ኣብቲ ኵናት ይሳተፍ ኣሎ ክብል ንዘቕረቦ ተደጋጋሚ ክሲ፣ናይ ኣሜሪካ መንግስቲ ድማ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ምስታፎም እሙን ሪፖርትታት ምርካቡ ዘተሓሳስብ ምዕባለ ምዃኑን ወታደራት ብህፁፅ ክወፁ ንፅውዕ ንዝብልን መግለፂ ኣቶ ነብዩ ስሑል ሚካኤል እዚ ኩሉ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ኢሎዎ።
ብዛዕባ ኣብ ምዕራብ ትግራይን ደቡብ ትግራይ ይካየድ ኣሎ ዝብሃል ናይ ወሰን ኣምለስቲ ምንቅስቓስ ዝተሓተተ ኣቶ ነብዩ ብሕገ መንግስቲ ዝተጣየሻ ክልላት ዝጥሓሰሉ ዋላ ሓደ ምኽኒያት የለን ‘’ብ ጉልበት ወይ ብሽፍትነት’' ዝፍፀም ተግባር ተቐባልነት የብሉን ኢሉ።ሕቶታት ምልዓል ፀገም የብሉን ‘’ሕጋውነት ተኸቲልና እንፍፅሞም ልክዕ እዮም ሕጊ ዝጠሓሰ ኣካይዳ ድማ ጌጋ ስለዝኾነ ብኡ ልክዕ ሕጊ ናይ ምኽባር ክስራሕ ክትግበር እዩ’’ ክብል ገሊፁ። ’’ኣብ ሓደ ሓደ ወሰና ወሰናት ይርኣዩ ዘለው ነገራት ዘይሕጋዊ እዮም ሕጊ ናይ ምኽባር ስራሕና ኣብኣቶም እውን ተፈፃሚ ዝኸውን እዩ ‘’ክብል ወሲኹ ሓቢሩ።
ሕቶታት ብሕጊ፣ብዴሞክራሲ ብሰላም ክፍትሑ እዩ ከም ብልፅግና ዘሎ ኣረዳድኣ ምስ በለ ካብ ሕጊ ወፃኢ ንዝግበር ነገር ኣድላይ ዘበለ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢሉ ኣሎ ኣቶ ነብዩ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ ከተማታትን በደል ይፍፀመና ኣሎ ብዛዕባ ዝብሉ ተወለድቲ ትግራይ ዝተሓተተ ኣቶ ነብዩ እቶም ፀገማት ምህላዎም ከምዝፈልጥ ብምሕባር ዝተፈጠሩን ንከይፍጠሩን ልዑል ፃዕሪ ንገብር ኣለና ኢሉ ሓላፊ ብልፅግና ፓርቲ ትግራይ ኣቶ ነብዩ ስሑል።


text:
ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ መአከቢ አዳራሽ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተጀመረ ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ከምቲ ልሙድ ፍጻሜታትን ዓወታትን ከምኡ’ውን ዘሰክፉ’ዮም ዝተባህሉ ኩነታት ዳህሲሱ ኣሎ።
ካብ መንጎ’ቶም መደረ ዝገበሩ ሓደ አቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ብኣስተርጓሚ ኣቢሎም ዘሰክፍ ዝበልዎም ኩነታት ጠቂሶም።
“ጉዳያት ሰላምን ጸጥታን ብዝለዓለ ደረጃ ዘሻቕሉ ኮይኖም ቀጺሎም ኣለው። ኣብ ደቡብ ሱዳን፡ሶማል፡ሊብያ፡ሪፖብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ጅቡትን ኤርትራን ዘሎ ውጥረት ዝመልኦ ርክብ፡ ግብረ ሽበራ ኣብ ዝረአየላ ማሊ፡ አጸጋሚ ኩነታት ዲሞክራቲክ ሪፖብሊክ ኮንጎ፡ብሩንዲን ጊኒ ቢሳውን ኣብ ዝአመሰላ ሃደ ሓደ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘሎ ኩነታት ፖለቲካ ዘሻቅል’ዩ።”
ነዚኦም ዘሰክፍ ጎንጽታትን ኩነታትን መዓልቦ ኣብ ምግባር ሃገራት’ቲ ከባቢ እጃሞም ክገብሩ’ዩ ትኹረት ከምዝተገብረን ዞባዊ ጉጅለታት ሜላታትን ምስ ዝምልከቶ አካላት ሕብረት ኣፍሪቃ ብምኳን ጻዕሮም ክብ ከብሉ መጸዋዕታ ንምቅራብ እዩ ኢሎምም።


text:
Radio Erena: 31 March 2020
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ሕማም ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብዝብል ነፍሲ ወከፎም 500 ሪያል (ኣስታት 150 ዶላር ኣመሪካ) ክኸፍሉ ከገድድ ምጅማሩ ምንጭታት ኤረና ካብ ሪያድ ሓቢሮም።
እቲ ካብ ሰኑይ 30 መጋቢት ኣትሒዙ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣታኣታትይዎ ዘሎ ግዱድ ክፍሊት፣ ነቶም ድሮ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ብዝተኣታተወቶ ሓድሽ ሕግታት ዕዮ መነባብርኦም ተሃስዮ ዘሎ ዜጋታት ንተወሳኺ ጸገማት ዘቃልዕ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ስግኣት ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣበርክቶ ዝሓትት እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ግና ነቶም ኤርትራውያን ንዘለዎ ናይ ኢቓማ ማሕንቆታት እናመዝመዘ ብምስራዝ ፓስፖርት እናፈራረሐን ልዕሊ ዓቕሞም ክኸፍሉ የገድድ ብምህላዉ ንብዙሓት ኣቖጢዑ ምህላዉ እቲ ዝተላእከልና ሓበሬታ የመልክት።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ስግኣት ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብወለንትኦም ሓገዛት ከበርክቱ እንከለዉ፣ መንግስቲ ብፓስፖርትን ካልእን ከረኻኽበሎም ንዝኽእል ኤርትራውያን ግና ዝሰልዓሎም መጠን ክፍሊት ብግዴታ ከኽፍል ምዃኑ እዚ ናይ ስዑዲ ዓረብ ስጉምቲ ኣብነት ኮይኑ ኣሎ።
=============


text:
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ሎሚ ባሕቲ ነሓሰ ብዝተፈጥረ ግጭት እንተወሓደ ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 18 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ መሰኻኽርን ሰበስልጣንን ገሊፆም።
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ኣብ ዞባ ጋልጉዱድ ሒን-ኣደ ኣብ ዝተብሃለት ናይ ገጠር ዓዲ ኣብ መንጎ ሚሊሺያታት ተቐናቐንቲ ዓሌታት እዩ እቲ ውግእ ተኻይዱ።
መብዛሕቲኦም ዝቖሰሉ ተወጋእቲ ክልቲኦም ወገናት እዮም።
ነቲ ግጭት ንምፍታሕ ፃዕርታት ይካየዱ ኣለው።ከንቲባ ኤል-በር ኑር ኮሌኔል ሓሳን ጉታሌ መንግስቲ ሱማሊያ፣ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካን ዓበይቲ ሽማግለታት እቲ ከባቢን ነቲ ውግእ ጠጠው ከብሉዎ ፀዊዖም ኣለው።
‘’በቲ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 18 ቆሲሎም ዝበሉ ኮሌኔል ጉታሌ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ብድሕሪት እቲ ናይ ነገዳት ግጭት እዩ ክብሉ ኸሲሶም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ቐፅሪ ፖሊስ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ ሸውዓተ ሓዊሱ እንተወሓደ 13 ሰባት ተቐቲሎም።


text:
ኣብ ትግራይ ንሕማም ዕቡድ ከልቢ (ራቢስ) ዘቓልዕ ምንካስ ከልቢ ካበ ዝሓለፈ ዓመት ከምዝወሰኸ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ገሊፁ።
እቲ ቢሮ ከምዝገለፆ ብደረጃ ሃገር እቲ ኩነታት ኣብ ትግራይ ዝገደደ ኮይኑ ኣብ ትግራይ ድማ ብበዝሒ ኣብ ዞባ ደቡብ ከምዝረአ ሓቢሩ።
ነቲ ሕማም ንምክልኻል ኣብ ጥዕና ሰብን እንስሳን ጠመተ ዝገበረ ስራሕ ይካየድ ምህላዉ ኣፍሊጡ።
በዓል ሞያ ማሕበረሰብ ጥዕና እቲ ቢሮ ኣይተ ሳሙኤል ኣረጋይ እቲ ቁጽሪ ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ምውሳኹ ገሊፆም።
ብደረጃ ሃገር ብከልቢ ዝንከሱ ሰባት እቲ ዝበዝሕ ኣብ ትግራይ ምዃኑ ዝገለፁ ኣይተ ሳሙኤል ኣብ ትግራይ ድማ ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ብበዝሒ ከምዝርአ ገሊፆም።
ኣብ ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጥራሕ ብዕቡድ ከልቢ ተነኺሶም ክኾኑ ይክእሉ’ዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ 1027 ሰባት ኮይኖም ካብዚኦም እቶም 30 ሚእታዊት ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ እዮም።
ኣብዚ ዓመት በቲ ሕማም ሓደ ሰብ ከምዝሞተ ዝተዛረቡ ኣይተ ሳሙኤል እቲ ሕማም ንምክልኻልን ምቁፅፃርን ኣብ ጥዕና ሰብን እንስሳትን ብሓባር ጠመተ ብምግባር ይስራሕ ኣሎ ኢሎም ።
ኣይተ ሳሙኤል ብተወሳኺ ምልክት እቲ ሕማም ዝተርኣየሉ ሰብ ናይ ምድሓን ዕድሉ ብጣዕሚ ዝተሓተ ብምዃኑ ምልክት ዝተርኣየሉ ሰብ ይመውት እዩ ኢሎም ። ቅድሚ ምልክት ምርኣዩ ብዕቡድ ከልቢ ዝተነኸሰ ሰብ ሕክምና እንተረኺቡ ግና ምሉእ ብምሉእ ይድሕን እዩ ኢሎም።
ብዕቡድ ከልቢ ዝተነኸሰ ሰብ ናይቲ ሕማም ምልክት ዘርእየሉ ካብ ሓደ ክሳብ ሰለስተ ወርሒ ኣብ ግዘ ምዃኑ ዝተዛረቡ ኣይተ ሳሙኤል ኣብ ገለ ገለ እዋናት ድማ ክሳብ ሓደ ዓመት እቲ ምልክት ከይተርኣየ ዝፀንሓሉ እዋን ኣሎ ኢሎም።


text:
ኣብ ሰሜን ኬንያ ትጉዓዝ ኣብ ዝነበረት ኣውቶቡስ ዝተመሓየሸ ፈንጂ ተተኲሱ ብውሑዱ 13 ሰባት ሞይቶም: ካልኦት ምቑሳሎምን ምስቲ መጥቓዕቲ ብዝተኣሳሰረ ፖሊስ ኬንያ ንሓደ ተጠርጣሪ ምሓዙ ኣፍሊጡ።
ናይ 14 ሰባት መንበርዘለዋ ኣውቶቡስ ሎሚ ሰኑይ ናብ ማንዴራ ዝተባህለት ንእሽተይ ከተማ ትጓዓዝ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ኣብ መንገዲ ዝተቐበረ ነታጒ ተተኹሱ እቲ ሓደጋ ምግጣሙ ፖሊስ ኬንያ ይሕብር።
መራኸቢ ብዙሃን ኬንያ ድሕሪ እቲ ሓደጋ ቶኽሲ ምስምዕዖም ንመሰኻኽር ዓይኒ ብምጥቃስ ፀብፂበን ኣለዋ።ንሓላፊ ፖሊስ ቡኒ ሮኖ ዝጠቐሳ ሚዲያታት ኬንያ ሓደ ተጠርጣሪ ኣብ ቐይዲ ውዒሉ ይሕተት ከምዘሎ ሓቢረን ኣለዋ።
ሽዑ ንሽዑ ነቲ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ዝወሰደ ኣካልን የለን እቲ ጥርጣረ ግን ናብ እስላማዊ ጉጅለ ኣልሸባብ ዘቕንዕ እዩ ዝምስል።እቲ ናይ ሶማል ኣሸባሪ ጉጅለ ኣብ ዝሓለፉ ግዚያት ዶብ እናሰገረ ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ፀጥታን መጎዓዚያ ህዝቢን ብዙሕ ግዜ መጥቓዕታት ፈፂሙ እዩ።
ፖሊስ ኬንያ ወሲኹ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ ጥርጡራት ተዋጋእቲ ኣል ሸባብ ኣብ ወረዳ ላሙ ሰበስልጣን ፅዒነን ይጉዓዛ ኣብ ልዕሊ ዝነበራ መካይን ቶኽሲ ብምኽፋቶም ብዙሓት ሰባት ቆሲሎም ይብል።


text:
Breaking News: 9 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 12 ግዳያት ኣብ ኣሰቃቒ ማሕዩር በደዊን ንሓያለ ኣዋርሕ ተመቝሖም ክሳቐዩ ድሕሪ ምጽናሕ ከምዝደሓኑ ተፈሊጡ።
[caption id="attachment_11947" align="aligncenter" width="599"] Photo by Dan Connel[/caption] ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብን ዶባት ኤርትራ ሱዳንንን ብራሻይዳ ተጨውዮም ናብ በደዊን ሲናይ ድሕሪ ምሻጦም ንሓያለ ኣዋርሕ ከም ጅሆ ተታሒዞም ኣብቲ ኣሰቃቒ ምስጢራዊ ማሕዩር ሲናይ ዘስካሕክሕ ስቅያት ዘሕለፉ 9
ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብን ዶባት ኤርትራ ሱዳንንን ብራሻይዳ ተጨውዮም ናብ በደዊን ሲናይ ድሕሪ ምሻጦም ንሓያለ ኣዋርሕ ከም ጅሆ ተታሒዞም ኣብቲ ኣሰቃቒ ምስጢራዊ ማሕዩር ሲናይ ዘስካሕክሕ ስቅያት ዘሕለፉ 9 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 12 ግዳያት ብዝተፈላለየ መንገዲ ድሒኖም ኣብ ትሕቲ ዑቕባ ሸኽ መሓመድ ዶር ኣልጋይነሽ ፍስሃን ከምዝርከቡ ተፈሊጡ።
ዝርዝር ኣስማትን ዕድመን ናይቶም ዝደሓኑ ዜጋታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ራህዋ ኢዮብ፣ 23፣ ኤርትራዊት
ኣልማዝ ንኣምን፣ 65 ኤርትራዊት
ሰገን መብራህቱ፣ ጸጋይ ፣ 32፣ ኤርትራዊት
ሚልዮን ከሰተ፣ 25፣ ኤርትራዊት (ብዓልቲ ቤቱ ንካስኮ)
ተስፋኣለም ተስፋሚካኤል፣ 20፣ ኤርትራዊ
ተስፉ ቦኽራይ ሃብተማርያም፣ 20፣ ኤርትራዊ
መሪሕ ፍትዊ፣ 14፣ ኤርትራዊ (ካብ ሸገራብ ዝተጨውየ ትሕቲ ዕድመ)
ዳኒኤል ተኽለ፣ 21፣ ኤርትራዊ
ኣማኑኤል ተኽለሃይማኖት፣ 19፣ ኤርትራዊ
እሸቴ ጌቱ፣ 19፣ ኢትዮጵያዊ
ሓየሎም ገብረዝግኣቢሄር፣ 23፣ ኢትዮጵያዊ
ዋሒድ ካሕሳይ፣ 20፣ ኢትዮጵያዊ
ንኹነታት ጥዕናን ድሕነትን ናይዞም ቅድሚ ሕጂ ኣብ ማሕዩር ከለዉ ብመንገዲ ድምጺ ኣሰናን ካልኦት ማዕከናትን ስቅያቶም ዝተኸታተልኩሞ ግዳያት ኣብ ቀጻሊ ብድምጾም ከነቕርበልኩም ክንፍትን ኢና።


text:
ጥሩፍ ጉጅለ ኣልሸባብ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ብዘካየዶ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ፣ ብውሑዱ ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉ፣ ኣሶሼትድ ፕረስ ገሊጹ።
ኣብቲ ብሓሙስ ኣብ ሓደ መደበር ፖሊስ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ነታጒ ዝጸዓነት መኪና ናብ ቀጽሪ’ቲ መደበር ፖሊስ ጥሒሳ ብምእታዋ ክኸውን እንከሎ፣ ኩሎም እቶም ግዳያት ሰላማውያን ሰባት ምዃኖም ተሓቢሩ። ካልኦት 12 ሰባት’ውን ብከቢድ ቆሲሎም ናብ ሕክምና ተወሲዶም ኣለዉ።
ጉጅለ ኣልሸባብ ናይቲ መጥቃዕቲ ምሉእ ሓላፍነት ድሕሪ ምውሳድ፣ ቁጽሪ ምዉታት ልዕሊ 15 ምዃኑን፣ ሓደ ሚኒስተር ከምዝርከቦምን ገሊጹ። ናይቲ ህይወት 15 ሰባት ዝወሰደ ብሰሉስ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ቦምባ’ውን፣ እቲ ጉጅለ ሓላፍነት ወሲዱሉ ኣሎ።
ብፍላይ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ሶማልያ ናይ ነፈርቲ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ክካየድ ድሕሪ ምጥላቡ፣ ጉጅለ ኣልሸባብ ናይ ቃጻን ብነብሰቅትለት ዝተሰነየ መጥቃዕቱን ብዝያዳ ከሐይሎ ምዃኑ ይገልጽ።


text:
ኣማኻሪ ፕሬዝዳንት ክልል ትግራይ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ሎሚ ብቲዊተር ኣብ ዝዘርግሕዎ ተኸታታሊ መልእኽቲ ‘’ናይ ኣብይ ኣህመድ’’ ኢሎም ዝፀውዕዎ ሰራዊት ምክልኻል ብወሳኒ መልክዑ ብሰራዊት ትግራይ ካብ ‘’ዝስበር’’ ንድሓር ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ገባራት ኣምሓራ ብረት ኣዕጢቖም ናብ ናይ ሞት ቀጠናኣብ ምልኣኽ ይርከብ፤ብታንክን መድፍዕን ጠጠው ዘየበሎ ሓይሊ ብመስዋእትነት ሓረስታይ ጠጠው ክብል ዘይሕሰብ እዩ ኢሎም።
ንኣዴታት ትግራይ ንምቕታል ዝመፀ ዝበሉዎ ሓይሊ ብዘይምርሕረት ከም እንቐፅዕ ንፃት እውን ጥርጣረ ክህሉው የብሉን ኢሎም ኣቶ ጌታቸው ረዳ።ብፈኸራ ጠጠው ዝብል ወፍሪ ኣይጀመርናን ዝበሉ ኣቶ ጌታቸው ‘’ ብናይ ኣብይ እኩይ ተግባር’’ ኢሎም ዝፀውዕዎ ዕላማዝሕሎ ናይ ኣምሓራ ክብሪ የለን፤ናይ ሰብ ንብረት ብምዝራፍ ዝሕሎ ናይ ኣምሓራ ክብሪ የለን፤ንሓረስታይ ብምህላቕ ዝሕሎ ናይ ኣምሓራ ክብሪ የለን ኢሎም ኣቶ ጌታቸው።ፅልእና ምስ ህዝቢ ከይኮነስ ምስ’’ሸፋቱ’’ እዩ፤ንኣብይን ሸፋቱን ዘድሕን ምድራዊ ሓይሊ የለን ኢሎም ኣማኻሪ ፕሬዝዳንት ክልል ትግራይ ኣቶ ጌታቸው ረዳ።
ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ሓረስታ ትግራይ ክሓርስን ንህዝቢ ትግራይ ናይ ፅሞና እዋን ወይ መሕሰቢ ግዜ ንምሃብን ሰራዊት ምክልኻሉ ካብ ክልል ትግራይ ኣውፂአ ምባሉ ይዝከር።


text:
ሓደ ካብ ኣቦታት ቋንቋ ትግርኛ
ዶክተር ስብሃቱ ገብረሚካኤል ክፍሉ ንምዕባሌ ቋንቋ ትግርኛ ኣዝዮም ዝጸዓሩን ሕጂ'ውን ዝጽዕሩ ዘሎውን ተመራማሪ'ዮም።
እዞም ተመራማሪ'ዚኦም ሓደ ኣዝዩ ዘሕምሞም ነገር ኣሎ ... ኣብ ልዕሊ ቋንቋ ትግርኛ ዝወረደ ማህሰይቲ። ነዚ ጕዳይ'ዚ እናረቝሑ ንዘልዕልዎም ዛዕባታት ምስማዕ እቲ ማህሰይቲ ክሳብ ክንደይ ተኸኽ ከም ዘበሎም ክንግንዘብ ንኽእል።
ብስዋሱው ትግርኛ ጥራይ ዘይኰነስ ብስነ-ኣተናብሃ፡ ብስነ-ኣቀራርጻ-ቃል፡ ብስነ-ባህለት፡ ብስነ-ሲንታዚ ከምኡ'ውን ብስነ-መቐረት ጠቒሶም ክዛረቡ ንዝሰምዐ ሰብ ብሓቂ'ዩ ዝገርሞ። ዕላሎም፡ ብምዕቡል ኣሰዃዅዓ ቃላትን ብግሩም ዝዀነ ሰንሰለታውያን ሓረጋትን ስለ ዝስለሙን ዝተኣሳሰሩን፡ ንባዕሉ ዳርጋ ኣስተምህሮ'ዩ - በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ቋንቋ ትግርኛ ክሳብ ክንደይ ምዕቡል ምዃኑ የርኢ።
ዶክተር ስብሃቱ ብ 1937 ኣብ ኣዅሩር፡ ስያሕ ጽንዓደግለ (ኣከለጉዛይ) ተወሊዶም፡ ሕጂ ኣብ ሃገር ሽወደን ዝነብሩ ዘሎዉ ተመራማሪ፡ ውጽኢት ምርምሮም ናብ ህዝቢ ምእንቲ ክመሓላልፍ ከየባተኹ ንልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ከም ዝጸዓሩ እቶም ብርክት ዝበሉ ዘሕተምዎም መጻሕፍቲ ይምስክሩሎም።
ይዅን'ምበር፡ እቲ ዅሉ ፍልጠቶም ግን ንተዛረብቲ ትግርኛ ኸመሓላለፍዎ ኣይከኣሉን። ምኽንያቱ ጥጡሕ ባይታ ኣይረኸቡን።
ዶክተር ስብሃቱ ከም ዝብሉዎ፡ እዋን ንእስነቶም ኣብ ኤርትራ ብናይ'ቲ ዘበን'ቲ ብሱላት መምህራን - ከም በዓል መምህራን ማቱሳላ ሃይሉ፡ ክንፈ ተስፋጋብር፡ ተስፋይ መዘንግዕ ዘኣመሰሉ - ተዀስኲሶም ስለዝዓበዩ ንሸዋ ክግዕዙ ከሎዉ እኹል ፍልጠት ባህልን ቋንቋን ትግርኛ ነይሩዎም'ዩ። ብተፈጥርኦም ከኣ ትኩር ስለ ዝነበሩ ንዝተማህርዎ ዓቘሩዎን ተኸናኸንዎን፣ ንዝተረፈ ኸኣ ብምርምር ከኻዕብትዎ ኸኣሉ።
"ኣብ ሕማቕ ወቕቲ'የ ተወሊደ"
ዶክተር ስብሃቱ ኣብ ሃገረሰብ ብጕስነትን ናድዮት ትምህርትን ክዓብዩ ኸለዉ፡ ትምህርቲ ድሒሮም ኣብ ዝጀመሩሉ እዋን ድማ ምስ ኣዝማድ ተጸጊዖም'ዮም ኣሕሊፎምዎ - ብሓጺሩ ንኽምሃሩ ብዙሓት መሰናኽላት-ህይወት ዝሰገሩ'ዮም።
"ኣነ ኣብ ሕማቕ ወቕቲ'የ ተወሊደ" ይብሉ። ወሲኾም "ኣደይ ንዓይ ብጥንስታ ኸላ ኣቦይ ዓስከር ጥልያን ኰይኖም ንትሪፖሊ (ሊብያ) ወፊሮም ስለ ዝነበሩ ኣነ ንመጀመርያ ጸሓይ እዛ ዓለም'ዚኣ ዝረኣኽሉ ሰዓት ኣቦይ ምሳና ኣብ ዓድና ኣይነበሩን፣ ክስብ ወዲ ሓሙሽተ-ሽድሽተ ዓመተይ ዓይኒ ንዓይኒ ኣይተረኣኣናን" ይብሉ።
ቀጺሎም ከኣ "ኣቦይ ብ 1942 ኣብ እምባ ኣላጀ ዝተኻየደ ኲናት ብወትሃደራት እንግሊዝ ተመሪኾም ንኣዲስ ኣበባ ተወስዱ - ኣብ ማእሰርቲ 'ዓለም-በቃኝ' ከኣ ኣተዉ። ካብኡ ሓደ ካብ'ቶም ንኤርትራ ክምለሱ ዕድል ዝረኸቡ ኰይኖም ኸኣ ካብ መቕዘፍቲ ናይ'ቲ እዋን'ቲ ድሓኑ" እናበሉ የዘንትዉ።
"ተዘክሮታት ዳርናዮስ"
ብዙሓት ተዘክሮታት ዶክ ስብሃቱ ኣብ ኣእምሮኦም ተወቒሮም ስለ ዝተረፉ ኣብ "ተዘክሮታት ዳርናዮስ" ዘርእስታ፡ ቅድሚ ዓሚ ዘሕተምዋ መጽሓፍ፡ ዛንትኦም፡ እኳ ድኣ ምስ መሃሪ ድሕረ-ባይታኡ፡ ከሰጋግርዎ ከኣሉ።
ኣብ'ቲ መጽሓፍ'ቲ ብዛዕባ ኣተዓባብዮኦም፡ ምስ'ቶም ኣብ ኤርትራ ዝተኸሰቱ መግዛእታዊ፡ ፖለቲካዊ ዀኑ ማሕበራዊ ምዕባሌታት ኣተኣሳሲሮም ከዘንትዉ ምንባብ ንቀልቢ ኣንባቢ ኣዝዩ'ዩ ዚምስጥ።
ዉልቃዊ ዛንትኦም ምስ ምቅይያረ-መግዛእቲ ኣዋሃሂዶም፡ ማለት መንግስቲ ጥልያን ተሳዒሩ ወትሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ብዛዕባ 'ዘመን ኣካሒዳ'፡ 'መልከፍቲ ሕማም በዲዶ' ዀኑ ካልኦት ኣብ ኤርትራ ዝተኸሰቱ ቅዝፈታትን ፍጻሜታትን ብምጥቃስ ዘስፈሩዎም ጸብጻባት ብሓቂ መሃርቲ እዮም።
"በቲ እዋን'ቲ፡ እንግሊዝ 'ቃልሲ ምጥፋእ ድንቍርና ካብ ኤርትራ' ዝመደባቶም መባእታት ኣብያተ-ትምህርትታት ክኸፍቱ ኸኣሉ" ይብሉ። ብርግጽ፡ እቶም መደባት ትምህርቲ ብቋንቋ ትግርኛ ስለ ዝነበሩ ብዙሓት ሰባት ከኣ ክምሃሩ ከኣሉ፣ ብ1942 "ናይ ኤርትራ ሰሙናዊት ጋዜጣ" ክትሕተም ጀመረት።
ብኡ ኣቢሉ ኸኣ ስነ-ጽሑፍ ኣብ ኤርትራ ክምዕብል ከኣለ። ዶክ ስብሃቱ ኸኣ ነቲ ምዕባሌ'ቲ ተጠቕምሉ።
ቃልሲ ንትምህርትን ንእምነትን
"በቲ እዋን'ቲ ንኽምሃር ብዙሕ ዕንቅፋታት የጓንፉኒ ነይሮም፣ ብቀንዱ ኣቦይ ወላዲየይ፡ ኣዝዮም ተግባርተኛ ባህርይ ስለ ዝነበሮም፡ ማል ክጓስየሎም'ምበር ንኽምሃር ኣይደልዩንን ነይሮም" እናበሉ ይዝክሩ። "ዝዀነ ዀይኑ፡ ድሕሪ ነዊሕ ቃልሲ፡ ዳርጋ ብሓያል ድፍኢተይ፡ ንኽምሃር ከፍቅዱለይ ከኣሉ" እናበሉ የዘንትዉ።
ካብ'ታ ዝተወልዱላን መባእታ ትምህርቲ ዝቐሰሙላን ቍሸት ወጺኦም፡ ብማእከላይ ቤት ትምህርቲ ደቀምሓረ፡ ጸኒሖም ከኣ መንደፈራ ኣቢሎም፡ ንኣስመራ ብምምራሕ ተምሃራይ ቤት-ጊዮርጊስን ስኩዎላ-ቪቶርዮን (ድሓር ብልዑል መኰነን ዝፍለጥ ዝነበረ) ከም ዝነበሩ ይገልጹ። ቀስብቐስ ኣንፈት ትምህርቶም ከነው ኣቢሎም ክሕዝዎ ከኣሉ።
ሓደ እዋን ብሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ዝቐረበ ፈተና ብምውሳድ ካብ ብዙሓት ተፈተንቲ ጸብለል ኢሎም ስለ ዝወጹ ተመሪጾም ተቈጽሩ። ጸኒሖም ናብርኦም ብዝሓሸ ንኸጣጥሑ ናብ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ሰገሩ።
ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ን 16 ዓመታት ሰርሑ። ግናኸ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናሰርሑ፡ ምስ ፍቅርቲ በዓልቲ ቤቶም ዀይኖም ደቆም ኣብ ዘዕብዩሉ ዝነበሩሉ እዋን ሽግር ካብኦም ኣይተፈልየን።
እቶም ብጊዜ ደርግ ኣብ ልዕሊኦም ዝትኸሰቱ ጸገማት ኣሰቀቕቲ ነበሩ። "ኣብ ኢትዮጵያ ከለኹ ኣርባዕተ ግዝያት ኣብ ኣብያተ-ማሕዩራት ብምኽንያት ሃይማኖትን ዜግነትን ኣቶኹ" እናበሉ የዘንትዉ። ንሶም ኣባል ምስክር የሆዋ'ዮም።
ሽግራቶም እናዓበዩ ኣብ ዝኸድሉ እዋን ብጸቢብ ተታሕዙ፣ ማለት ብዙሕ ጭካኔ ስለ ዝረኣዩን ንናብራኦም ሰንከልከል ዜብሉ ተጻብኦታት ብተኸታታሊ ስለ ዘጓነፎምን ካብኦም ንክገላገሉን ንሓዳሮም ን መዕበያ ደቆምን ብግቡእ ንክከናኸኑን ብ1986 ናብ ዓዲ ስደት ኣምርሑ።
1987፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ከፍተኛ 18 (ኣዲስ ኣበባ) ዝወጽሉ እዋን ዝተላዕለ ስእሊ
ናብራ ኣብ ሃገር ሽወደን
ዓቢ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብዘበን ግዝኣተ ኢትዮጵያ ስለ እተወልደ፡ እቲ ብኽንደይ ጻዕርን ጸበባን እግሪ ዝተኸለ ቋንቋ ትግርኛ ክብሕጐጕን ክተሓናፈጽን ዶክ. ስብሃቱ ይዕዘቡ ነበሩ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ካብ'ቲ ብጸበባ ዝተኸበበ ናብራ ኣዲስ ኣበባ ኣምሊጦም ቀሲኖም ክነብሩ ምስ ጀመሩ ኣቓልቦኦም ናብ ቋንቋ ትግርኛ ኣድሃበ።
"ኣነ ኣዛውንታይ'የ፣ ስለዚ፡ ኣነ ይዅን ከምኡ'ውን እቶም ካልኦት ሓላፍነት ድንፍዕትን ግስጋሰን ምዕብልናን ቋንቋና ሒዙና ሓርኰትኰት እናበልና፣ ካብቶም ቅድም ኢልና ዝፈለጥናዮም ለቓቒምና ኣገባባት ሰዋሱዋት ቋንቋና፣ ካብ ኣፋውያን ዝዀኑ ታሪኻታቶም ለቓቒምና ህያዋን ክንገብሮም ብመጠኑ ጽዒረ'የ" እናበሉ ብትሕትናን ምቕልሉነትን ይዛረቡ።
ኣበርክቶኦም
ኣብ ሽወደን ኰይኖም ንስዋስው ትግርኛ ዚምልከት ክልተ ቅጽታት ዘሎዎም ብ1990 ዓበይቲ መጻሕፍቲ ኣበርከቱ። ኣብ ዓመቶም ከኣ 360 ዝገጹ ንስርሓት ጸሓፍትን ተርጐምትን ዝኸውን መጽሓፍ ኣዳለዉ። ብ2003 ንመጽሓፍ ቅዱስ ብእሩም ትግርኛ ደጊሞም ጸሓፍዎ። ብ2014፡ "ተዘክሮታት ዳርናዮስ"፡ መጽሓፍ ታሪኾም፡ ምስ ኣሕተሙ ከኣ ከምብሓድሽ ምዕቡል መጽሓፍ ሱዋስው ትግርኛ ኣቕረቡ።
ዝተዳለው ግናኸ ኣብ ማሕተም ዘይበጽሑ መጻሕፍቲ'ውን ኣሎዎም። "መዛንዮት - I" (ዳርጋ 5,000 ዝገጻቱ) / "መዛንዮት - 2" (ዳርጋ 2,500 ዝገጻቱ) ዝተባህሉ - ብዛዕባ ምስላ ኣቦታት፡ ዘረባ ኣቦዋት እዞም ብመልክዕ ክልተ ክጽታት ክወጹ ትጽቢት ዝግበረሎም ዘሎዉ መጻሕፍቲ ናይ ምሉእ ህይወቶም ምርምር ዝሓዘሉ'ዮም። ንክሕተሙ ምሹእ እዋንን ዓቕምን ኣብ ምጽባይ ይርከቡ።
"ኦሮማይ፡ ብኸዪ ትግርኛ" ዘርእስቱ መጽሓፎም'ውን ተዳልዩ ይርከብ - ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ብዝወረደ ማህሰይቲ ኡይ ዚብል መጽሓፍ'ዩ።
ጻውዒት ንትንሳኤ ቋንቋ ትግርኛ
ዶክተር ስብሃቱ፡ ብዛዕባ ትንሳኤ ቋንቋ ትግርኛ ዘርኢ ጕዳይ ንሓላፊ ሚኒስትሪ ትምህርቲ መንግስቲ ኤርትራ-ነበር - ኣቶ ዑስማን ሳልሕ - ብ2010 ዓ.ም.ፈ. ሓደ ግልጽ ዝዀነ ደብዳቤ ልኢኾም ነይሮም'ዮም።
ትሓዝቶ'ቲ መልእኽቶም ከምዚ ይመስል ነይሩ ... "ንተገደስቲ ኣባላት ሕብረተ-ሰብና ብነጻ ኣብ እተደልዩ ስፍራታትን ግዝያትን ውዕዉዓትን ንጡፋትን ሓጸርቲ ንመፋለጥታት ዝዀኑ ኣስተምህሮታትን ምይይጣትን ከወክፍን ከተግብርን፣ ወይ ከኣ ብስምምዕ ኣብቲ ካምፓስ ዩኒቨርሲቲ ንእትተወሰኑ ግዝያት ከም ሓደ ሞያተኛ መምህር (ብገዛእ ፍቓደይ፡ ብነጻ ብዘይገለ ክፍሊት) ተቘጺረ ከስተምህር እንሆ ኣደፍር ኣለኹ'ሞ፡ ፍቓድኩም ስምረትኩም ዝገልጽ ኣወንታይ መልእኽቲ ለግሱለይ።" መልሲ ግን ኣይረኸብሉን።
ብተመሳሳሊ፡ ብ2010 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ካምፓስ ዩኒቨርሲቲ መቀለ ብኣካል ተረኺቦም ሓድሓደ ኣስተምህሮታት ድሕሪ ምሃብ ንስለ ትንሳኤ ቋንቋ ትግርኛ ሓቢርና ንስራሕ ኢሎም ዘቕረቡዎ ጻውዒት ሰማዒ ኣይረኸቡን።
ዶክተር ስብሃቱ፡ ንትንሳኤ ቋንቋ ትግርኛ ብልቦም ይኣምንሉ ስለ ዝዀኑ ብዕድሜ ደፊኤ'የ ከይበሉ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ ተመራማሪ'ዮም።


text:
———-
ሓድነትና ኣጠናኺርና ሰላምን ድሕንነትን ከባቢና ክነረጋግፅ ይግባእ ክብሉ መናእሰይ ክፍለ ከተማ ቀደማይ ወያነ ገሊፆም፡፡
ኣብ ገለገለ ከባቢታት ከተማ መቐለ ዝርአ ዘሎ ክትራንን ስርቅን ንምክልካል መናእሰይ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ቀደማይ ወያነ ተወዲቦም ሓለዋን ፀጥታን ከባቢኦም ብምሕላው ሰላምን ድሕንነትን ሕብረተሰቦም ንምርግጋፅ ይሰርሑ ከምዘለዉ ገሊፆም ፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ህዝቢ ኣብ ጥሜት እናሃለወ ዝጉሕሉ ጒሒላታት ኣካል እቶም ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ እዮም ዝበሉ እቶም መናእሰይ ነዞም ከምዚኦም ዝበሉ ጕሒላታት ኣብ ምቅላዕ ኩሉ ሕብረተሰብ ክሰርሕን ከባብኡ ብምሕላው ፀጥታ ከባቢኡ ከረጋግፅን ይግባእ ኢሎም ፡፡
ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ጣቢያ ሰላም ኣተሓባበበሪ ፀጥታ ኣይተ ክንፈ ሃይሉ ኣብታ ክፍለ ከተማ ብገለገለ ጒሒላታት ዝርአ ዘሎ ስርቂ ንምክትታል ይስራሕ ከምዘሎን እዚ ድማ ሕብረተሰብ ከባቢኡ ክሕልውን ንኣኽበርቲ ፀጥታ ሓበሬታ ክህብን ፀዊዖም ፡፡
ብበላይ ሽፈራው


text:
ኮሮና-ቫይረስ፡ "ኣነን ጋንታይን ካብ ኮሮናቫይረስ ነጻ ኢና ንምንታይ ክንፍለ ተገይሩ ግን እንድዒ" ናትናኤል ብርሃነ
ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ 'ዎርልድ ቱር' ዝሳተፉ ዝነበሩ ተጻወትን ኣባላትን ጋንታት ቅድድም ብሽክለታ ኮፊደስ፡ ግሩፕኣማ ኤፍዲጀይ፡ ጋንታ ዩኤኢ ከምኡ እውን ናይ ሩስያ ጋንታ ጋዝፕሮም ክሳብ መጋቢት 14 ተወሺቦም (ተፈልዮም) ክጸንሑ ምዃኖም ተገሊጹ።
ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ'ውን ሓደ ካብዞም ተወሺቦም ዘለዉ ኮይኑ ከም ዘሎን፡ ካብ ኮሮናቫይረስ ናጻ ምህላዎም ተረጋጊጹ ክንሱ ክሳብ መጋቢት 14 ተፈልዮም ክጸንሑ ምውሳኑ 'ዘይፍትሓዊ ' ከምዝኾነ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት ሓቢሩ።
ዎርልድ ቱር ዩኤኢ ካብ ለካቲት 23 ጀሚሩ ንሸውዓተ መድረኻት ክካየድ ተወጢኑ እኳ እንተነበረ፡ ክዛዘም ክልተ መድረኻት ምስ ተረፎ ክልተ ካብ ኣባላት ኮሚተ ጋንታ ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፎም ስለዝጸንሑ እቲ ውድድር ከምዝተቋረጸ ይዝከር።
ሰብ መዚ ኢማራት ዓረብ ብሰሉስ ከም ዝሓበርዎ፡ ምስቲ ዝካየድ ዝነበረ ቅድድም ብሽክሌታ ምትሕሓዝ ዝነበሮም ሽዱሽተ ሰባት በቲ ሕማም ተለኺፎም ከምዝጸንሑ ገሊጾም።
መብዛሕትኦም ተቐዳደምቲ ኣባላት ጋንታታትን ጋዜጠኛታትን፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ዝተገበረሎም መርመራ ናብ ዓዓዶም ከምዝተሰደዱ ክግለጽ እንከሎ፤ ኣባላት ጋንታ ኮፊደስ፤ ግሩፕኣማ ኤፍዲጀይ፤ ጋንታ ዩኤኢ ከምኡ እውን ናይ ሩስያ ጋንታ ጋዝፕሮም ክሳብ ሕጂ ተወሺቦም ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ናትናኤል ብርሃነ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት፡ ዝሓለፈ ሓሙስ ውድድሮም ምስ ኣካየዱ ናብ ዓርቢ ዘውግሕ ሰዓት ኣርባዕተ ናብ መደቀሲኦም መጺኦም ክምርመሩ ምዃኖም ከምዝተሓበርዎም ተዛሪቡ።
"ዓርቢ መርመራ ገይርና እቲ ውጽኢት ብሰንበት መጺኡና። ኣብቲ የዕሪፍናሉ ዝነበርና ሆቴል ኣብ ካልኣይን ሻዱሻይን ደርቢ ዝነበሩ ጋንታታት ናጻ ተባሂሎም ናብ ዓዶም ተፋንዮም፡ ኣብ ራብዓይ ደርቢ ዝነበርና ኣርባዕተ ጋንታታት ግን ዘይነጸረ ወጽኢት ስለዘሎ ጽንሑ ተባሂልና" ይብል ናትናኤል።
ናትናኤል ብርሃነ ብምስዓብ፡ ካብቶም ኣብ ራብዓይ ደርቢ ዝነበሩ ተቐዳደምትን ኣባላት ጋንታን ኣብ ክልተ ሰባት ረስኒ ስለዝረኸቡ ካብ መደቀሲኦም ከይወጽኡ ንኹሎም ኣብ ራብዓይ ደርቢ ዝነበሩ ከምዝተሓበሮም ጠቒሱ።
"ብሰኑይ ካልኣይ ግዜ መርመራ ምስ ተገበረልና ክልተ ሰባት ኮሮናቫይረስ ከምዝተረክቦም ሓቢሮምና። ካብኦም ኮሎምብያዊ ተቐዳዳማይ ፈርናንዶ ጋቪራ ምዃኑ'ውን ፈሊጥና" ይብል ናትናኤል።
"ካብዚ ኮሮናቫይረስ ነጻ ምህላውና ተረጋጊጹ እንከሎ ክሳብ መጋቢት 14 ንምንታይ ኣብዚ ተፈሊና ክንጸንሕ ተወሲኑ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ፡ ካብዚ ዝቐነናዩ ንላዕሊ ዓቕሊ ገይርና ክንጽበ ኣዝዩ ከቢድና።"
ኣብዚ ውድድር ምስ ጋንታ ኣስታና ዝወዳደር ኤርትራዊ መርሃዊ ቅዱስ'ውን ተሳቲፉ ነይሩ እዩ።
"መርሃዊ ቅዱስ ምስ ጋንትኡ ኣስታና ኣብ ሻዱሻይ ደርቢ'ዩ ነይሩ ሰንበት ውጽኢት መርመራ ምስ መጽአ ኪዱ ስለዝተብሃሉ ናብ ካልእ ውድድራቱ ከይዱ'ሎ" ይብል ናትናኤል።
"ዘለናዩ ሕማቕ'ዩ ኳሕከዊሖም ቁርሲ ምሳሕ ድራር ይህቡና፡ ካብዚ ዘለናዮ ክፍሊ ኣይንወጽእን ኢና፡ ጂም መሐንበሲ እቲ ሆቴል ዘለናዮ ተዓጽዩ'ዩ ዘሎ፤ ንስፖርታዊ ከምዚ ገይርካ ክትሕዝ ኣዝዩ ዘሕፍር'ዩ፤ ዘለናዩ ኩነታት ናብ ኩሉ ሓቢርና ኢና፡ ኣነ'ውን ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ሓቢረ ኣለኹ፡ ብኣዋርሕ ዝሃነጽናዮ 'ኮንድሽን' ንኽልተ ሰሙን ኣብ ሓደ መንቀሳቀሲ ዘይብሉ ክፍሊ ተዓጺኻ ክፈርስ ዘሕዝን'ዩ" ኢሉ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ኢማራት ዓረብ ካብቶም ኮሮና ቫይረስ ዝተረኸቦም ክልተ ሩስያውያን፡ ክልተ ኢጣልያውያን፡ ሓደ ጀርመናውን ሓደ ኮሎምብያዊን ምኳኖም ገሊጹ ኣሎ።
እቲ ሚኒስትሪ ብምስዓብ "እዞም ሽዱሽተ ሰባት ምስቶም ክልተ ቀዳሞት ግዳያት ምትእስሳር ነይርዎም እዩ'" ኢሉ።
ካብ ዓበይቲ ዓወታት ናትናኤል ብርሃነ
2010፡ ተዓዋቲ ዙር ኤርትራ፡ ኣብ ዙር ሩዋንዳ ካልኣይ ተዓዋቲ ብጫ ማልያ፡ ተዓዋቲ ሻውዓይ መድረኽ ዙር ሩዋንዳ።
2011፡ ተዓዋቲ ሻዱሻይ መድረኽ ዙር ጋቦን፡ ሳልሳይ ተዓዋቲ ዙር ኣልጀርያ፡ ተዓዋቲ ቀዳማይ መድረኽ ዙር ኣልጀርያ፡ ኣብ ዙር ሩዋንዳ ተዓዋቲ መድረኽን ኣብ ብጫ ማልያ ካልኣይ ተዓዋቲ
2012፡ ቻምፕዮን ኣፍሪቓ፡ ተዓዋቲ ዙር ኣልጀርያ፡ ተዓዋቲ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ኣልጀርያ።
2013፡ ቻምፕዮን ኣፍሪቃ ኣብ ናይ ግዜ ውድድር፡ ተዓዋቲ ዙር ቱርክን ተዓዋቲ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ቱርክን።
2013-2014፡ ምስ ጋንታ ኢሮፕ ካር
2014፡ ቀዳማይ ኣፍሪቃ ተዓዋቲ ብጫ ማልያ ዙር ጋቦን።
2015፡ ቻምፕዮን ኤርትራ፡ ቻምፕዮን ናይ ጋንታ ናይ ግዜ ውድድር ኣብ ቻምፕዮን ኣፍሪቃ፡ ሓሙሻይ ተዓዋቲ ዙር ኦስትርያ።
2015-2018፡ ምስ ጋንታ ኤም ቲ ኤን ኩቤካ
2016፡ ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ተወዳዲሩ።
2019፡ ምስ ጋንታ ኮፊደስ ኮይኑ ይወዳደር ኣሎ።
2019፡ ቻምፕዮን ኤርትራ፡ ተሳታፊ ውድድር ቱር ዲ ፍራንስ


text:
መንግስታት ምዕፃው ሃገራትን ከተማታትን ንሰባት ኣብ ምኽልካልን ብብርቱዕ ይሰርሑ ኣለው።ስፖርታዊ ውድድር ኦሎምፒክ ክናዋሕ ሓያል ድፍኢት ዓሪፉዎ ኣሎ።
ቀዳማይ ምንስቲአር ጃፓን ሺኖዝ ኣቤ ሎማዕንቲ ሶኑይ ኦሎምፒክ ብምልኡነት ንምክያድ ኣፀጋሚ እንተድኣ ኮይኑ ድሕነት ኣትሌታት ንምሕላው እቲ ውድ ድር ምንውሑ ምንዋሕ ዘይተርፍ እዩ ኢሎም።ናይ ኣውስትራሊያ ሰበስልጣን ኦሎምፒክ ብወገኖም ኣብቲ ዝተትሓዘሉ ወርሒ ሓምለ ክካየደ ከምዘይኽእል ንፁር ኮይኑሎ ኢሎም።
ናይ ካናዳ ኮሚቴ ኦሎምፒክ ብወገኑ ናይ ቶኪዮ ኦሎምፒክ ኣብዝተሓዘሉ እዋን ዝካየድ እንተኾይኑ ካናዳዊያን ኣትሌታት ኣይወዳደሩን ኢሉ።ንሓደ ዓመት ክናዋሕ እውን ፀዊዑ ኣሎ።
ዓለምለኸ ኮሚቴ ኦሎምፒክ ይልዓሉ ዘለው ሓሳባት ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ መዕልቦ ክረኽቡ እምነት ኣለዎ።
ኣብ ኩለን ሃገራት ዓለም ብኖቨል ኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 350 ሽሕ ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 15 ሽሕ በፂሑ ኣሎ።
ቻይና ብበዝሒ ትሑዛት ናይቲ ቫይረስ ቀዳመይቲ እንተኾነት እውን ሎማዕቲ ሶኒ እውን ከባቢያ ምትሕልላፍ ናይቲ ቫይረስ ከምዘተርኣየ ገሊፃ።ካብ ወፃኢ ዝኣተው ሳላሳን ትሽዓተን ከምዝመዝተመዝገቡ ግን ሰበስልጣን ጥዕና ኣፍሊጦም ኣለው።ኩሎም በረራታት ኣብ ቤጂንግ ናብ ዝርከቡ ዓሰርተ ክልተ መዕረፎ ነፈርቲ ክጉዓዙ ኣገዲዱዎም ኣሎ።
በቲ ቫይረስ ዝተጠቕዐት ደቡብ ኮሪያ ዓብይ ምምሕያሽ ኣብ ምምዝጋብ ትርከብ።ሎማዕንቲ ሶኑይ 64 ሓደሽቲ መዝጊባ።ኣብ ሓደ እዋን ልዕሊ 900 ሓደሽቲ ዝመዝገበት ደቡብ ኮሪያ ንዝሓለፉ ዓሰርተ ክልተ ማዕልታት በብዕልተኡ ትሕቲ ሓደ ምእቲ ሓደሽቲ ክትምዝግብ ፀኒሓ ኣላ።
ሕቡራት ዓረብ ዒማሬት ኩሎም በረራራት ነፈርቲ ንኽልተ ሰሙን ኣጊዳ ንመዕረፎ ነፈርቲ ዱባይ እውን ዓፅያቶ።
ጣሊያን ንዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ተመሳሳሊ እገዳ እንተንበረት እውን ትማሊ ሰንበት ጥራሕ 651 ሰባት ህይወቶም ስኢኖም።ቀዳማይ ምንስቴር ጣሊያን ጂሴፔ ኮንቴ ካብ ሎሚ ሶኑይ ጀሚሩ ሰባት ኣብታ ሃገር ከይጉዓዙ ኣዊጆም ኣለው።
ውድብ ጥዕና ዓለም ኮሮናቫይረስ ኣብ 186 ሃገራትን ግዝኣታትን ምእታው ገሉፁ።
እቲ ለበዳ ንዕዳጋታት ዓለም ብምልማስ ኣብ ሸቕሊ ማእለያ ዘይብሉ ጉድኣት ኣብ ውራድ ይርከብ።
ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴት 1.8 ትሪሊያን ዶላር ዝዋጉኡ ናይ ምድሓን ፓኬጅ ንምፅዳቕ ይፍትኑ ኣለው፤ ቀዳምነት ንመን ይውሃቦ ኣብ ዝብል ኣብ መንጎ ሪፓብሊካዊያንን ዲሞክራሲያዊያንን ብሰንኪ ዘሎ ኣፈላላይ ግን ገና ኣብ ዝምምዕ ኣይበፅሑን።


text:
Radio Erena: 30 January 2017
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሩስያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሓቢሩ።
ሚኒስተር ዑስማን ብ30 ጥሪ ናብ ሞስኮ ድሕሪ ምእታው፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ ብምርኻብ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይህ ባሕርን ዘትዩ።
ኤርትራን ሩስያን ዝምድንአ ከሐይልን፣ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ዘገድሱ ጉዳያት ብሓባር ክሰርሓን ዝብል ሓሳብ ንሓሳብ ተለዋዊጠን።
ድሕሪ’ቲ ርክብ፣ ክልቲኦም ሚኒስተራት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ሚኒስተር ዑስማን፣ ሩስያ ንዝገበረትሎም ዕድመ ድሕሪ ምምስጋን፣ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ንዝንቐሳቐሱ ሽበራውያን ኣብ ምህዳን ኤርትራ ምስ ሩስያ ብሓባር ክትሰርሕ ቅርብቲ ምዃና ኣፍሊጡ።
ሚኒስተር ላቭሮቭ ብወገኑ፣ ሩስያን ኤርትራን ኣብቲ ዞባ ዘለወን ኣረኣእያ ተመሳሳሊ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ሩስያ ኣብ ጽላት ዕደና፣ ሕርሻ፣ ስልጠና ዓቕሚ ሰብን ካልእን ምስ ኤርትራ ክትተሓጋገዝ ከምእትደሊ ገሊጹ።
ሩስያ፣ እገዳ ለውጢ ከምጽጽእ ይኽእል’ዩ እምነት ከምዘይብላ ዝጠቐሰ እቲ ሚኒስተር፣ ካልእ ኣማራጺታት ክናደዩ ከምእትድግፍ ኣስሚርሉ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ኣብ ዘንበረሉ፣ ሩስያ ናይ ድምጺ ተዓቕቦ ምግባራ ይዝከር።
ሚኒስተር ዑስማን፣ ሩስያ ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ቭላድሚር ፑቲን ዝተላእከ ደብዳቤ ብምብጻሕ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ክዘራረብ ምዃኑ’ውን ተፈሊጡ ኣሎ።
=====================


text:
ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ
ምስ ጂ ኣር ኤ ስ FRS ቤት ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ
እንታይ ኢዩ?
ቤት ትምህርቲ JRS ጂ ኣር ኤስ ብነጻ ትምሀርቲ ቃን ፈረንሳይ የቅርብ ፣ ካብ ደረጃ A0 ክሳብ B1ን ሓደሽቲ ስደተኛታትንወረቐት ዘለዎ ሰብ፣ በብደረጅኡ ናይ ቋንቋ ፈረንሳይ ብዕምቆት ክሳብ ኣብ መውዳእታ ወግዓዊ ትምህርቲ እዚ ፣ ድልየት ዘለዎም ድማ፣ ናይ ሰርቲፍኬት ንምሓዝ ዘኽእል ምዃኑ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።
እዚ ትምህርቲቋንቋ ፈረንሳ ፣ ብተግባርን ብቃልን ስራሕን ማሕበረዊ ናብራን ባህልንዊ ንጥፈታት ኣብ ቋንቋ ንምምሃር ዕላምኡ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ቤት ትምህርቲ ጀርስ ሕጂ ተዛዚሙ ኣሎ!
9 ወርሒ
ዞባ\ ዴባርትሞ
75 - Paris
ቤት ትምህርቲ ጀርስ ሕጂ ተዛዚሙ ኣሎ!
9 ወርሒ
ዞባ\ ዴባርትሞ
75 - Paris
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ን እሽተይ ጉጅለ፣ ውሑዳት ሰባት
ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳይ ኣብ ምዕሟቕ ውልቃዊ ምክትታልን ምግድሳን ኣብ ተማሃሮ ፣ ኣብ ሓደክፍሊ ክሳብ 12 ተሳተፍቲ ራይ የአንግድ
ስልጠና ትምህርቲ ነውሕ ግዜ ይወስድ
ስልጠና ትምህርቲ ን 9 ወርሒ ዝወስድ ግዜ ፣ በዚ ኣጋጣሚ ንምምሃር ቋንቋ ብጽፉፍን ብዘይ ታህዋኽ ሓይሊ የስተምህር፣ እዚ መደብ 2 ሰዓት ኣብ መዓልቲ ፣ 4 ግዜ ኣብ ሰሙን መታን ፣ ብጽፈት ብውሕሉልን ንምምሃር ይሕግዝ ።
ምስክር ወረቐት ንምርካብ
ተምሃሮ ናብ ትምህርቲ ናይ ዶልፍ DELF ክሓልፉ ዝደልዪ ዲፕሎም ናይ ቋንቋ ፈረንሳይ ንምሓዝ ካብ ምንስትሪ ትምህርቲ ፣ዲፕሎም ድሕሪ ምሓዝ ፣ ክእለትኩም የርጋግጸልኩም፣ ፣ በዚ ዝተማህርኩሞ ደርጃ መሰረት ከኣ ናብ ናይ ሞያ ስልጣነ ወይ ናብ ዩንቨርስቲ የእቱ።
ንጥፈታት ሕብረትን-ሰብን ባህልን
እዚ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ፣ ብዙሕ ዓይነት ሓሳብን ተግባርን ዝምህሩ በብዓይነቱ ፣ ምስ ባህልን ሕብረት ሰብን ፣ ( ብሓብር ምምሳይ ብግጥምን ዕላልን ምግላጽ ፣ ምስላጣን ካብ መጽሄት ፣ ካብ ጋዜጣ ንትምህርቲ ቃንቃ ፈረንሳይ፣ ኣብ መውዳእታ ብዓውትን ንምምዕባልን ከምኡ’ውን መዓልታዊ ናብራ ኣብ ፈረንሳ የደንፍዕ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣድራሻ ናይ ፈተና መፈተኒ ቦታ ጂ ኣር ኤስ ፍራንስ
12 rue d'Assas – Paris
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ JRS ዝሎ ቦታ መሊኡ እዩ፣ እንተኾነ ግን ካብ መስክረም ክሳብ ወርሒ ሰነ ፣ ቦታ ኣኣብ ዝተረኽቦ ክንትክኣኩም ንክእል ኢና።


text:
ከም መእተዊ ጽሑፍና እዚ “ኣይበልዐ ኣይሰተ ጎንደር ከይዱ ሞተ” ዝብል ምስላ ኣብ ሃገርና ብብዝሒ ዝዝውተር ኢዩ፡ መበቈሉ ከኣ ምስ’ቲ ትሬንታ ቺንኰ ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ 1935 ካልኣይ ወራር ጥልያን ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዝተተሓሓዘ ክኸውን ይኽእል። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኤርትራ ግዝኣት ጥልያን ስለ ዝነበረት ኣቦታትና ተገፊፎም ዓሳክር ጥልያን ኰይኖም ኣብ’ቲ ኢትዮጵያ ንምሓዝ ዝካየድ ዝነበረ ውግእ ኣብ ጎንደርን ካልእ ቦታታትን ግዳያት መቚሰልቲን ሞትን ይዀኑ ስለ ዝነበሩ “ኣይበልዐ ኣይሰተ ጐንደር ከይዱ ሞተ” ይበሃል ከም ዝነበረ ይንገር።
ታሪኽ ይድገም ከም ዝበሃል እዚ ሕጂ ኣብ ጎንደር ዝግበር ዘሎ ምትእትታው ሰራዊት ኤርትራ፡ ብቀጥታ ምስ’ቲ ኣቦታትና በስገዳድ ዝኣትዉዎ ዝነበሩ ዕስክርና ጥልያን ዝመሳሰል ኢዩ፥ ከመይሲ ከም’ቲ ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ጥልያን፡ ሎሚ’ውን መንእሰይ ኤርትራ እንዳተገፈ ከም’ቶም ኣቦሓጎታቱ ኣብ ጎንደር ይኹን ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ክጠፍእ የርምመካ። ብዘይካ’ቲ ግዱድ ዕስክርና ኣቦታትና ምስ ጎንደር ዘራኽብ ካልእ ስለ ዘይነበረ፡ ወለድና በቲ ናይ ሽዕኡ ፍጻሜ ልክዕ ነዚ ሕጂ እዋን ዝገልጽ ዝተጠቕሙሉ ምስላ፡ እንታይ ኣዛሪብዎም ወይ ትንቢት ድዩ ነይሩ? የብለካ። ተለፎን ይኹን ካልእ መራኸቢ ኣብ ዘይነበረሉ ነቲ ካብ ጐንደር ዝናፈስ ዝነበረ ደሃይ ዝገልጽ “ወረ ጐንደር ከከም ጊላኻ” ዝብል ምስላ’ውን ስለ ዘሎ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ወራር ትግራይን ኣብ ጎንደር ዝፍጸም ዘሎ ጥፍኣት መንእሰይን ከም ቅቡል ንምግባር፡ህላወና ንምውሓስ፡ ካብ ወራር ወያነ ክንከላኸል፡ ኢትዮጵያ ከይትበታተን ወዘተ ዝብል መታለሊ ምኽንያታት ከቕርብ ይኣክል ዓሻኻ ድለ ንበሎ።
ዕላማ ናይ’ዛ ጽሑፈይ ብዓቕመይ ነቶም ምስ ኣምሓራን ብልጽግናን ተሰሊፎም ኣብ ዘይምልከቶም ወራር ትግራይ ኣብ ጎንደርን ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያን ዝጠፍኡን ዘጥፍኡን ዘለዉ ደቅናን ኣሕዋትናን ከነእውየሎምን ዓገብ ክንብልን ጻውዒት ንምቕራብ’ዩ። ከመይሲ እዞም ሕጂ ኣብ ጎንደር ተሰሊፎም ዘለዉ፡ መሬት ምስ ወግሐ ቅዋም ምስ ተኸብረ ምጽብጻብ ምስ ተገብረ፡ ኣብ ዓዲ እንዳማትና ክንጠፍእ ከሎና ኣበይ ነይርኩም? ክብሉ ክኸሱና ኢዮም። ንሕና ድማ ንደቅና ዘይንኸውን ኰንና ከይንሓፍር እሞ ታሪኽ ከይሓትተና ክንሓስበሉ ይግባእ። እቲ ዘገርም ድማ ልዕሊ ሞት ደቅና እንታይ’ዩ ክመጽኣና? እንዳሞትና ካብ ሞት ንፈርሓሉ ምኽንያትከ እንታይ ኢዩ? ክሳብ መኣስከ?
እቲ ናይ ጎንደር ምስላ ብምቕጻል ድማ “ጎንደር ኬድካ እንታይ እምጻእካ” ዝበሃል ጎንደር ብፍላይ ኣብ’ቲ ቀደም እዋን ካብ ኤርትራ ኣዚዩ ርሑቕ ዝመስል ስለ ዝነበረ፡ እዚ ኩሉ ተጓዒዝካ ኣይሃብቲ ኣይሽመት ነየናይ ዕላማ? ነየናይ ረብሓ’ዩኸ? ዘስምዕ ቃላት ብሓቂ ነዚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ደቅና ዝወርድ ዘሎ መቕዘፍቲ ብግልጺ ዘዘኻኽርዩ። ብዝበለጸ ንምብራህ ድማ ደቅና ዶብ ሰጊሮም ናይ መን ርስቲን ጉልቲን ክሕልዉ ናይ መን ዑና ከጣይሱ’ዮም ከም’ቶም ኣቦሓጎታቶም ኣብ ጎንደር ብከንቱ ክጠፍኡ ዝፍረዱ ዘለዉ? ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ጥልያን ኣቦታትና ብስገዳድ ኣብ ኢትዮጵያ ትሩቡሊ (ሊብያ) ይዋግኡን ይሞቱን ከም ዝነበሩ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ። እንተዀነ ሽዕኡ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢዩ ነይሩ፡ ኣቦታትና ድማ ብባዕዳዊ መንግስቲ ጥልያን’ዮም ተገፊፎም ናብ ኲናት ይጥበሱ ነይሮም። እንሆ ሎሚ ድማ ካብ’ቲ ጸልማት መግዛእቲ ተጋላጊልና እንተበልና፡ ዘመን-ግርምቢጥ ኰይኑ ደቅና ኣብ ናጻ ኤርትራ ብናትና ዝበልናዮም ኣዘዝቲ ኣብ ዘይምልከቶም ኲናት ኢትዮጵያ ክኸትቱ ዘስደምም’ዩ።
ምስ’ቶም ወትሩ መሬትናን ባሕርናን ወደባትናን ዝምነዩ፡ ጌና ይብጸሓና’ዩ ክንመልሶ ኢና ዝብሉ፡ ን30 ዓመታት ዘድመዩና፡ “ብልጽግና” ዝብል ኣንጻባራቒ ስም ዝተጠመቑ፡ ብስም ሰላም ዘደናግሩ መራሕቲ ኢትዮጵያ ወጊንካ፡ ንጐረቤትናን መናብርትናን ህዝቢ ትግራይ ንምጽናት ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ ህዝቢ ደም ምትካልን ጸሊም ታሪኽ ምውራስን፡ እግዚኦ መሃረነ ዘድልዮ ዕብዳን’ዩ። ኣብ’ቲ ቅድሚ ሕጂ ምስ ኩለን ጐረባብቲ ሃገራት ዝተኻየደ ኲናት ዝጠፍኡ ኣሽሓት መንእሰያትና ከይኣኽለና፡ ንበዓል ነጐዳስ ብበርቂ ደብሶ፡ ሕጂኸ ጓል መን ወድ መን’ዮም ክሃልቁ? ጎንደር ከድካ እንታይ ኣምጻእካ ዝተባህለ ከኣ ከም’ዚ ምስ ኰነ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ’ዩ፡ ኢትዮጵያ ክትበታተን ኢድና ኣጣሚርና ኣይንርእን፡ ክንሞተላ ኢና ወዘተ ዝብሉ “ኢትዮጵያ ወይ ሞት” ዘስምዕ ጭርሖታት፡ ንዝተቓለስሉ ዕላማ ዝረስዑ መራሕቲ ሃገርን ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ዘረበኦም ብግብሪ ተሰንዩ ደቅና ኣብ ካርታ ጀኦግራፍ ጥራይ ዝፈልጥዎ ጎንደርን ወሎን ኣኽቲቶም፡ ብሂወት ኤርትራውያን ሓድነት ኢትዮጵያ ከውሕሱ፡ ኣበያን ተቓውሞን ከነስምዕን ዓገብ ክንብልን ናይ ሕልና ሓላፍነትና ኢዩ። ዓገብ ዘይብል ህዝቢ ድማ ወትሩ ክዕገብን ክብደልን ከም ዝነብር ኣብ ልዕለና ዝፍጸም ዘሎ ሓቂ’ዩ።
ማህጸና ይባረኽ ኣብ ጊዜ ቃልሲ ጽኑዕ ርገጽ ኢላ ንደቃ መሪቓ ንሜዳ ተፋኑ ዝነበረት ሓርበኛ ኤርትራዊት ኣደ፡ ሎሚ በቶም ኣብ ዓዲማቶም ደመ-ከንቱ ዝዀኑ ዘለዉ ደቃ ሓዚና፡ ነቶም መራሕቲ ሃገርን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሃገርና ኤህ! ኢድኩም ኣይትስኣኑ ክትብል እንተተራገመት ኣየኽፈኣላን። እዞም ኣብ ጎንደር ይዂን ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ዝሃልቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ’ቲ መሪር ሓርነታዊ ቃልሲ ዝተረፉ ተጋደልቲን ደቂ ስዉኣትን ኢዮም። ወለዲ ድማ ምቕሊ ስኢኖም ደቆም ኣብ ፈቐዶ ትግራይ ጎንደር ደሴ እንዳሃለቑ ኣብ ጉዳዮም ተዓዘብቲ ኰይኖም ብስቕታን ሕዱር ስቓይን ብጓሂ ይሞቱ። ስለ’ዚ ድማ ሃገርና ወላዲ ንውላዱ ዝቐብረላ ዘይንቡር ሓዘንን ንብዓትን ዘየቋርጸላ ምዃና ንኹልና ዘሕዝን ተርእዮ’ዩ። “ወዲ ሃገር ኣይተሃገር” ከም ዝበሃል ድማ፡ መንእሰያትና ኣብ ክንዲ ትምህርቲን ምዕባለን፡ ብቀጻሊ ግፋ ኣብ ፈቐዶ ኲናት ዝጥበሱ መሰሎም ዝተጋህሱ ክብሮም ዝተቐንጠጡ ኣደዳ ስደትን ውርደትን ክዀኑ ዝገብሩ ኣዘዝቲ ሰራዊትን መራሕቲ ሃገርን ሕፍረት ይጐልበቡ ዘብል’ዩ።
ወተሃደር ዶብ ሃገሩ ክሕሉን ድሕነት ህዝቡ ከውሕስን ደኣ’ምበር ኣብ ዘይምልከቶን ዘይፍትሓዊን ኲናት ጐረቤት ሃገር ደሙ ከፍስስን ሂወቱ ከወፊን ማንም ዝቕበሎ ኣይኰነን። ብዓቢኡ ድማ ሰራዊት ከም ሓደ ጥርኑፍን ዝተወደበን ሓይሊ ናይ ሕብረተሰብ፡ ፍትሒ ክርገጽን ህዝቢና ክብደልን ከሎ ክለዓልን ኣራሚ ስጉምቲ ክወስድን ገለ ካብ’ቲ ኩሉና ንጽበዮ ባህሪያት ኢዩ። ብተሓላቕነት ህዝቢ ዘይምራሕ ሰራዊት ግና ተልእኮኡ ዘንጊዑ ኣገልጋሊ ናይ’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ጥራይ’ዩ ዝኸውን። ስለ’ዚ ሰራዊት ኤርትራ ምስ’ቶም ናይ ጥንቲ ጸላእቲና ሓቢሩ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ተሰሊፉ ናብ ጎንደር ምኽታቱ፥ ተልእኮ ሰራዊትናን ታሪኽ ሃገርናን ዘመራስሕ ተግባር’ዩ። ሂወት ኣብ ምክልኻል ሃገርን ህዝብን ክትውፈ ሰማእትነት’ዩ፥ ካብኡ ሓሊፉ ግና ዕሽነት ወይ ጊልያነት ኢዩ።
እዚ ኣብ ሃገርና ስልጣን ገቢቱ ዘሎ ወለዶ ንመንእሰይ ወለዶ ኣብ ዘይምልከቶ ኲናት እንዳኽተተ የጥፈኦን ይብድሎን፡ ታሪኽ ቃልሲን ጽንዓትን ኤርትራ ድማ ብዓመጽን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ይብክሎ ኣሎ። ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ኢትዮጵያ መንእሰይ ብልዑል ሃገራዊ ወኒ ናብ ቃልሲ ተጸንቢሩ ንጸላእቱ ምስጓጉን ሕነ ናይ ምፍዳይ ስምዒት ነይርዎ። ብኣንጻሩ ናይ ሎሚ መንእሰያት ግና ብሕሱም ግፋን ገደብ-ኣልቦ ዕስክርናን ረብሪቦም፡ ኣብ ዘይምልከቶም ኲናት ክጥበሱ ወይ ስደት ኰይኑ ትዕድልቶም። ስለ’ዚ ነዚ ዋርሳይ ወለዶ ብዘይካ በደልን ዓመጽን እንታይ ነውርሶ ኣሎና?
ኣብ ገዛእ ሃገሮም ምንባር ስኢኖም ተስፋ ቈሪጾም ንስደት ሃጽ ምስ በሉ ድማ፡ ኣብ ክንዲ ንሓቚፎምን ንኣልዮምን ደቅና ምዃኖም ረሲዕና፡ብፕሮፓጋንዳን ኣጀንዳን ናይ’ቲ ስርዓትን ደገፍቱን ዓዊርና፡ ሕማቓት ሃደምቲ ዝብል ንዐኦም ዘይግባእ ጸርፊታት መሪርዎም ካብ ሕብረተሰብ ከንጸሉን ዘርሞ ዘርሞ ክዀኑን ንገብሮም ኣሎና። ከም ህዝቢ ንኩልና ዘነውር ድማ ኣብ ወጻኢ ደቆም ሓቚፎም ሃገር ጽቡቕ ኣላ ማዕቢላ ወዘተ ዝብሉ ዘይምልከቶም ኲናት ትግራይን ጎንደርን ደሴን ብደምን ሂወትን ደቂ ካልኦት ክካየድ ዝዋራዘዩን ብዘይ ስኖም ሑጻ ዝቚርጥሙን ከይፈቶኻ ክትራገም የገድዱኻ። “ወዲ ሃብታም ይስስን ወዲ ድኻ ድማ ይማስን” ኰይኑ ከኣ፡ ደቂ ሓለፍቲን ሃብታማትን ካብ ውግእ ወረ ውግእ ርሒቖም ኣብ ውሑስ ቦታ ክነብሩን ከጋይጹን፡ ደቂ ድኻታት ከኣ ኣብ ገደብ-ኣልቦ ውትህድርና ክበልዩ ደሓን ንኹሉ ጊዜ ኣለዎ ኢልካ ብሸለልታ ዝሕለፍ በደል ኣይኰነን።
ኣቱም ንመንእሰያት ደቅና ብግፋን ብሓይሊን ናብ ዘይምልከቶም ውሽጣዊ ኲናት ኢትዮጵያ ተኽትቱ፡ እቶም ሕጂ ተሳስይዎም ዘሎኹም ጽባሕ ንግሆ ብረቶም ናብ ባሕርናን መሬትናን ከም ዘቕንዑ ምግማቱ ዘሸግር ኣይኰነን። ምስ ወራሪ ስርዓት ተወዓዒልካ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ዝካየድ ወፍሪ፡ መንእሰያትና ብከንቱ ዘህልቕን ታሪኽና ዝብልልን ንመጻኢ ወለዶ ከቢድ ቂምን ጽልእን ዘውርስን ምዃኑ ክንሓስበሉ ይግባእ። ስለ’ዚ እዞም ኣብ ኢትዮጵያ ከቲቶም ብከንቱ ዝሃልቁ ዘለዉ ደቅና ናብ ሃገሮምን ስድራቤቶምን ብህጹጽ ዝምለስሉ ድምጽና ነስመዓሉ እዋን ብዘይ ወዓል ሕደር ሕጂ’ዩ። እቲ ኣይበልዐ ኣይሰተ ጎንደር ከይዱ ሞተ ዝብል ምስላ ቀዳሞት ብሓቂ ኣብ ልዕሊ ደቅና ይፍጸም ስለ ዘሎ፡ እንዳተዓጋገብና ከይንነብር ዓገብ ንበል። ከምኡ’ውን ከም’ቲ ጎንደር ከድካ እንታይ ኣምጻእካ ዝተባህለ፡ ውጽኢት ናይ’ዚ ቀዛፊ ኲናት ፍረ-ኣልቦ ማይ ምሕቋን ባዶሽ ጥራይ’ዩ። እቲ ህቡብ ነፍሰሄር ዶር ርእሶም ሃይለ ኣብ ንበሃሃል ዝብል ግጥሙ ዝበሎ ”እንሀልካ ዕጥቂ ንወተሃደር፡ ጸላኢ ከይተእትወልና ኣብ’ዛ ሃገር፥ ይኣኽለና ዝሓለፈ መስዋእቲ፡ ይኣኽለና ዝሓለፈ መቕጻዕቲ” ምዝካር ዓቢ ትምህርቲ’ዩ።
እግዚኣብሔር ንኤርትራን ህዝባን ይባርኽ!
ዘልኣለማዊ ክብሪን ዝኽሪን ንሰማእታትና!
ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት፡ ካልጋሪ፡ ካናዳ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ጉጅለ ፈጣሪ ራዕዲ ኢሉ ዝሰመዮ ዕጡቕ ሓይሊ ክልል ኦሮሞ ምስ’ቶም ናብ አዲስ አበባ ይምርሹ ዘለው ህወሓት እቶም ተዋጋእቲ “ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ዮም ዝብሎም ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ግን ተዋጋእቲ ኣካል’ቲ ኣሸባሪ ዝተሰምየ ውድብ ዝብሎም ሓይልታት ወትሃደራዊ ስምረት ንምፍጣር ከምዝተሰማመዐ ኣፍሊጡ።
መራሒ ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኩምሳ ድሪባ "ተሪፉ ዘሎ እንኮ ፍታሕ፣ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝርደኦ መገዲ ብውግእ ምዕላው ጥራሕ እዩ" ከምዝበለ ኣሶሴትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ’የ ዝብሉ መራሒ ህወሓት ደብረፅዮን ገብረሚካኤል:ፌደራል መንግስቲ ግን እቲ ክልላዊ ምምሕዳር ፈሪሱ’ዩ ኣብ ትግራይ ስልጣን ዘለዎ እቲ ግዝያዊ ምምሕዳር ‘ዩ ዝብል ብወገኖም "ጽጹይ ሓበሬታ ዋላ ኣይሃቡ’ምበር ምስ ሰራዊት ነጻነት ኦሮሞ ንዘራረብ ኣለና" ከምዝበሉ ሮይተርስ ገሊጹ።
ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብወገኑ "ኣብ መጻኢ ዕድል ኢትዮጵያ ምስ ዝግደሱ ሰባት ምዝርራብ ትጽበዮ ነገር እዩ" ከምዝበለ እቲ ሪፖርት ሓቢሩ። ካብ ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ዝተሰምዐ ግብረ መልሲ ግና ዛጊት የለን።
መራሒ ሰራዊት ነጻነት ኦሮሞ ኩምሳ ድሪባ (ጃል መሮ) ነዚ ዳሕረዋይ መግለጺ ዝሃበ፣ ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ዝኻኣለ ኢትዮጵያዊ ምስ ሰራዊት’ታ ሃገር ተጸምቢሩ ንመብዛሕትኡ ከባቢታት ትግራይ ተቆጻጺሩ ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ዝሰገረን ህወሓት ንሓንሳብን ንሓዋሩን ደው መታን ከብሎ ንክዋጋእ ዘቅረብዎ መጸዋዕታ’ዩ።
ወሃቢ ቃል ህወሓት እቶም ተዋጋእቲ “ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ዮም ዝብሎም ፈደራላዊ መንግስቲ ግን ተዋጋእቲ ኣካል’ቲ ኣሸባሪ ዝተሰምየ ውድብ ዝብሎም ሓይልታት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብወገኑ ኣብ ውግእ ተጸሚድና ዘለና፣ ንዝተዓጸው ኩነታት ንምኽፋት ኢና፣ ስርዓት ኣብዪ እንተወዲቁ "ዝላዓለ ሽልማት’ዩ" ከምበለ ኣሶሴትድ ፕረስ ጸብጺቡ ኣሎ።


text:
መንግስቲ #ትግራይ ውላድ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ብዝኾነ ሕገ-መንግስትን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትን ልዝብ ምክያዱ ትግራይ ክተረጋግፆም ንእትደሊ ባህግታት ንምግሃድ ኣገዳሲ ምዃኑ ሙሁራት ገሊፆም፡፡
በቲ ዝካየድ ልዝብ ህዝቢ ትግራይ ተረባሒ ንክኸውን ህዝቢ፣ መንግስትን ሙሁራትን ተዋዲዶም ክሰርሑ ከምዝግባእ እቶም ሙሁራት ምዒዶም፡፡
ህዝቢ ትግራይ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ሕግን ስርዓትን ኣኽቢሩ ክመርሕን ክምራሕን ዝፀንሐ ብምዃኑ ረብሓታቱ ንዘረጋግፀሉ ሕግን መትከላዊ እምነታቱን ዋጋ ክኸፍል ምፅንሑ ሙሁራት ሕጊ ዶክተር ሰለሞን ባርናባስን ዶክተር ፀጋይ ብርሃነን ኣረዲኦም፡፡
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት መረጋገፂ ዓርሰ ውሳነ ህዝቢ፣ ዲሞክራሲ፣ ነፃነት፣ ሉኣላውነትን ምዕባለን ዝኾነ ሕገ-መንግስትን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትን ብፋሽስታውያን እንትጠሓስ ቀዲሙ እቶም ጥሕሰታት ብኣጋ ክእረሙ ሕገ-መንግስቲ ይከበር ኢሉ ህዝቢ ትግራይ ብዕሊ ሓቲቱ ግና ሰማዒ ስኢኑ እዩ ኢሎም እቶም ሙሁራት፡፡
ህዝቢ ትግራይ ኣይፀንትን ኢሉ ኣንፃር ፋሽስታውያን ብዘካየዶ መሪር ቃልሲ ፀላእቲ ተገዲዶም ህዝብን መንግስትን ትግራይ ከቕርብዎ ዝፀንሑ ሰላማዊ ኣማራፂ ዋላ ብዘረባ ደረጃ ተቐቢልና ምባል ጀሚሮም ኣለዉ፡፡
ክልተ ኣካላት ረብሓታቶም ንምኽባር መለክዕታት ብምንፃር ሳልሳይ ወገን ዓዲሞም ወይ ድማ ፊት ንፊት ባዕሎም ልዝብ ምክያድ ንቡር ኣሰራርሓ ዓለምና ምዃኑ ሙሁራት ኣብሪሆም፡፡
ብማሕበረሰብ ዓለም ተቐባልነት ዘለዎ ኣብ መትከል ዝተመስረተ ልዝብ እንትካየድ ኣብ ክንዲ ዘለካ ነገር ኣጥፊእኻ ድሌት ሳልሳይ ወገን ክፀዓነካ ምፍቃድ ብቓልስኻ ዝተኸልካዮ፣ መሰል ዓርሰ ውሳነ ብዝፈቅድን ፖለቲካውን ቁጠባውን ረብሓታት ብዘረጋግፅ ሕገ-መንግስቲ ሽኻልካ ገይርካ ልዝብ ምክያድ ረብሓ ትግራይ ንኽረጋገፅ ወሳኒ እዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ሕገ-መንግስቲ ተጣሒሱ እምበር ኣይፈረሰን ዝበሉ ሙሁራት ማእኸልን ማዕኸንን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝኾነ ሕገ-መንግስቲ ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማስያውን ቁጠባውን ረብሓታቱ ንፀላእቲ ኣሕሊፉ ንኸይህብን ባህግታት ህዝቢ ንኽገሃዱን በቲ ሕገ-መንግስቲ መሰረት ምድርዳር እዋኑ ዝጠልቦ ኣጀንዳ ተገይሩ ተወሲዱ ኣሎ ፡፡
ህዝቢ ትግራይ ዘካየዶን ሕዚ እውን ዘቐፅሎን ዘሎ ቃልሲ ብዘላቕነት ንኽዕወት ኣብቲ ልዝብ ሰዓራይ ካብ ምዃን ወፃኢ ካልእ ኣማራፂ ስለዘየለ መንግስቲ ትግራይ ንፁር ዝኾነ መላዘቢ መርሃ ግብሪ ኣውፂኡ ብዕቱብ ክሰርሕ ይግባእ፡፡ ህዝቢ ትግራይ እውን ረብሓ መሰል ዓርሰ ውሳነን ካልኦት ጥቕምታትን ተገንዚቡ ንኽቃለስን እቲ ልዝብ ብንቕሓትን ክእለትን ንኽምራሕን ሙሁራት ዕዙዝ ግደ ከምዘለዎም ተገንዚቦም ግቦኦም ክፍፅሙ ትፅቢት ይግበር፡፡
መንግስቲ ትግራይ ናብ ድርድር ዘየቕርቦም ምርግጋፅ ግዝኣታዊ ሓድነት፣ ህላወ ሰራዊት ትግራይ፣ ምኽፋት ኣገልግሎታት፣ ገበነኛታት ናብ ሕጊ ምቕራብን ካልኦት ቁጠባውን ፖለቲካውን ረብሓታት እውን ብኸይዲ ንኽረጋገፁ ብትሉም መንገዲ ተተግቢሮም ህዝቢ ትግራይ ንኽርበሐሎም ኩሉ ውራዩ ገይሩ ክሰርሐሉ ሙሁራት ምዒዶም፡፡
ብገ/መስቀል ኪሮስ


text:
የሱስ ክርስቶስ ትማልን ሎምን ንዘለኣለም ንሱ እዩ። እብ.13:8
ኣብዛ ምድሪ ካብ ዘሎ ኩሉ ነገራት ዘይልዋጥ ነገር ይልቦን። ፍጥረት ይውለድ ይዓቢ ይመውት ድማ። ባህሪ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ይልወጥ እዩ። ጽሓፊ እብራውያን የሱስ ክርስቶስ ትማልን ሎምን ንመጻእን ከም ዘይለዋወጥ እዩ ዝነግረና። የሱስ ክርስቶስ ኣብ ሰለስቲኡ ናይ ጊዜ ክፋል ዘይለዋወጥ ምዃኑ እንታይ እዩ ዘረድኣና?
ትማሊ- የሱስ ኣብ ታሪኽ ወዲሰብ ጣልቃ ብምእታው ማንነቱ ዝግለጸሉ እዋን እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ድማ ሰባት የሱስ ክርስቶስ መን ምዃኑ ፈሊጦሞ።
ሎሚ- ንሕና ብዛዕባ እቲ ኣብ ታሪኽ እተገልጸ የሱስ ክርስቶስ ሰሚዕና ምስኡ ሕብረት ብምግባርና ንሱ ከምቲ ትማል ሎሚውን ዘይተለወጢ ምዃኑ የረድኣና።
መጻኢ (ንዘልኣለም)- ናይ መጻኢ ተስፋና ኣብኡ ስለ ዝኾነ፡ ንሱ ከም ትማልን ሎምን ንመጻኢውን ዘይልወጥ ብምዃን እታ ተስፋና ክሳዕ ክንደይ ጽንዕቲ ምዃና የርእየና።
ጸሎት: ዎ ኣምላኽ ንስኻ ንዘልኣለም ህያው ኢኻ። እቲ ዝለኣኽካዮ የሱስ ክርስቶስ ድማ ትማልን ሎምን ንዘለኣለም ንሱ እዩ። ምድሓንናን ተስፋናን ድማ ኣብኡ ኣብቲ ዘይለዋወጥ የሱስ ክርስቶስ ስለዝኾነ ኤመስግነካ ኣለኹ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ፕረዚደንት ሩስያ ቭላዲሚር ፑቲንን ፕረዚደንት ቻይና ዣን ፒንግን ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ኡዝቤክስታን ኣብ ዝካየድ ዋዕላ ክራኸቡ'ዮም ክብሉ ሓደ በዓል ስልጣን ሩስያ ኣፍሊጦም።
ክልቲኦም መራሕቲ ዝራኸቡ ኣብ ዋና ከተማ ኢዝቤክ ሳማርኤንድ መስከረም
15ን 16ን ኣብ ዝካየድ ዋዕላ ማሕበር ሻንጋይ ምዃኑ ኣምባሳደር ሩስያ ኣብ ቻይና ኣንድረ ደኒሶቭ ንሪፖርተራት ገሊጾም።
እዚ ምብጻሕ መራሒ ቻይና ከምቲ ዝተባህለ እንተደኣ ኾይኑ እዚ እቶም መራሒ ቻይና ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመትን ፈረቃን ናብ ወጻኢ ሃገር ዝገብርዎ ፈላማይ ምብጻሕ ክኸውን እዩ። እቶም መራሒ ቻይና ቅድሚ ናብቲ ዋዕላ ኡዝቤክስታን ምኻዶም ንካዛኪስታን ንምብጻሕ'ዉን ውጥን ከምዘለዎም ዘይተረጋገጸ ጸብጻብ'ሎ።
ብዛዕባ እዚ ኣብ እዋን ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሓቱ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ዝብሎ የብለይን ክብሉ መሊሶም'ለዉ።
ፑቲንን ዣን ፒንግን ሩስያ ወታሃደራታ ናብ ዩክሬን ቅድሚ ምውፋራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣብ ቤይጂንግ ተራኺቦም ኔሮም እዮም።


text:
አብ ሶማልያ፡ አብ ልዕሊ ንኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ዝጸዓነት መኪና ዘጋጠመ ሓደጋ ብውሑድ 8 ሰባት ክሞቱ ከለዉ ካልኦት 40 ድማ ምቁሳሎም ናይ ዓይኒ መሰካከር ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ካብቶም አብታ መኪና ዝነበሩ ስደተኛታት ሓደ ጀማል አሕመድ ዑስማን ንቪኦኤ ክፍሊ ሶማልያ አብ ዝሓቦ ቃል፣እታ መኪና ን120 ሰባት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ጽዒና ምንባራ’ዩ ሓቢሩ።ጀማል እቲ ሓደጋ ዘጋጠመ እታ መኪና ናብ ሓደ ወገን ድሕሪ ምዝዛዋ’ዩ ኢሉ።
እቲ ሓደጋ ካብ ከተማ ቦሳሶ 170 ኪ.ሜ ርሒቃ አብ ትርከብ ዋዬ አብ ትብሃል ከባቢ ከምዘጋጠመ ክፍለጥ ተካኢሉ’ሎ።
በአሽሓት ዝቁጸሩ ኢትዮጵያዊያን ናብ የመን ንምስዳድ ናብታ ከም መሰጋገሪ ዝጥቀምሉ ከተማ ቦሳሶ ዓመታዊ ይኣትው። እንተኾነ አብ መንጎ ብሳዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይሊ ጥምረትን ተቃወምቲ ሃውቲን ዘሎ ግጭት፣ብዙሓት ኢትዮጵያዊያንን ሶማልያዊያን ካብ የመን ይወጹ’ኻ እንተሓለዉ ካልኦት ብአማኢት ዝቁጸሩ ኢትዮጵያዊያን ድማ ናብ የመን ይኣትው።


text:
መግለጺ ሓዘን ካብ ሰልፊ ትንሳኤ ኤርትራ
መግለጺ ሓዘን ካብ ሰልፊ ትንሳኤ ኤርትራ
እዚ ኣብ መዳይ ዘመናውን ሃይማኖታውን ትምህርትን ፍልጠትን ክቱር እምነት ዝነበሮ፡ እቲ ፍልጠቱን እምነቱ ንማንም ኣካል ሕብረተብ ንምብጻሕ ብምትላም ብተወፋይነት ኣብ መድረኻት ናይ መሳጊድ ፡መጃልስን ፡ካሴታት ሲዲታትን ጥራይ ከይ ኣክል ኣብ ኣፍሪቃ ቲቪን ካለኦት ማዕከናትን ዝተፈላለየ መሃርቲ መደባት ብምድላው ብብዙሕ ቛንቃታት ንህዝቢ ዘርብሕ ትምህትታት ብምሃብ ንልዕሊ 40 ዓመታት ዝተቓለሰን ሩኡይ ውጺትን ዝረኸበን ዕዉት መራሒ ሃይማኖት ኢዩ ኔይሩ፡፡
ብኻልእ ሸነኽ እውን ብዘይካቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓድታት ዝገበሮ፡ ዝደገፎ ናይ ሃይማኖትን ዘመናውን መስተምሃሪ ኣብያተ ትምህርትን መሳጊድን፡ ንህላውነት ሕብረተሰብን ኣካውናን ማሕበረኮማት ኣብ ስደት ንምጥንኻርን ንምድጋፍን ግብረሰናያዊ ዕዮታቱ ናይ ድኻታትን ዘኽታማትን ዋልታ ብሙዃን ኣብ ሕብረተሰብና ልዑል ቦታን ታሪኽን ዝሓደገ ሸይኽ ኢብራሂም ስራጅ፡ ብግዚኡን ብጉልበቱን ( Volunteer) ኮይኑ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ዝተፈለየ ኸይራት ዘገልገለ፡ ብፍልጠቱ ብትብዓትን ምሕደራዊ ክእለቱን ዝልለ ጅግና፡ መቀጸልታ ናይ ጹኑዓት ኣቦታትና ብሙዃን ትማል ብሕማም ምኽኒያት ሂወቱ ምሕላፉ ኸቢድ ሓዘን ይስመዓና ።
መርሑም ኣቦናን ኣያናን ሸይኽ ኢብራሂም ስራጅ ፣ ኩሉ እቲ ዘካየዶ ኣብነታዊ ተግባራት ሰባኣውነትን ኩሉ ተማሂሩ ኣብ ተግባር ክደግሞ እንዳተመነና እቲ ምእንቲ ቅዱስ ተግባር ዘካየዶ ኩሉ ቃልሲ ድማ ሰልፊ ትንሳኤ (ናህዳ) ኤርትራ ኣፍልጦ እንዳሃበ ፡ ብስም ኩሎም ኣባላት ሰ.ት.ኤ. ደጊምና ዝተሰማዓና መሪር ሓዘን ብምግላጽ፡ ንደቁ፡ ንምሉኣት ስድራ ቤት ፣ንደረሳን ፡ንመሳርሕቱን ንኣፍሪቃ ቲቪን፡ ንኩሎም ብጾቱን ፈተውቱን ረቢ ኢማንን ሰብርን ይሃብኩም ፡ ጽንዓት ይሃብ ንብል። ንመርሑም ሸይኽ ኢብራሂም ስራጅ ድማ ጀነተል ፌርዶስ ክቕበሎ ንረቢ ዱዓና ነብጽሕ ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ትንሳኤ (ናህዳ) ኤርትራ 04 ለካቲት 2020


text:
ንኽእለትካ ወረቐት ምስክርን መርትዖን ርኸበሎም
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 8 8 2018
ትምህርቲ ወይ ተመኩሮ ካብ ሓደ ስራሕ እንተ'ላካ ኾይኑ፡ ግን ናቱ ወረቐትን ወረቐት ምስክርን ዘይሃልዩካ፡ ምርግጋጽ ዓቕሚ ናይ ዓቕምኻ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ንዓቕምኻ መረጋገጺ እንተ ጌርካሉ ፡ ትምህርትኻ ክትውድእን ብቕልጡፍ ስራሕ ክትረክብን ትኽእል ኢኻ።
ብቕዓትካ ምርግጋጽ፡ ንስኻ ነቶም ዘሎዉኻ ተመኩሮታትን እንታይ ከም ትኽእልን ትገልጾምን ትግምግሞምን ማለት እዩ። ነቶም ዘለዉኻ ተግባራውንን ክልሰ-ሓሳብን ፍልጠታት ብመገዲ ቃለ-መሕትት፡ ፈተናታትን ናይ ስራሕ ፈተናታትን ከተርእዮም ዕድል ትረክብ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ኣብ ምርግጋጽ ብቕዓት ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም። ዓምቕኻ ኣበየናይ ደረጃ ከም ዝርከብን ኣብ ሓደ ፍሉይ ሞያ ክትሰርሕ ንምኽኣል ተወሳኺ ትምህርቲ ዘድልየካ እንተ ኾይኑን ንምግምጋም ሓገዝ ትረክብ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ነቲ ናትካ ምርግጋጽ ብቕዓት ኣብ ሓደ ናይ ብቕዓት ወረቐት ምስክር ይስንድዎ።


text:
All translations of this statement (including in Albanian, Arabic, Bahasa Indonesian, Bahasa Malaysian, Burmese, Chinese, Czech, Dutch, English, Farsi, Finnish, French, Georgian, German, Greek, Italian, Japanese, Korean, Norwegian, Polish, Portuguese, Russian, Serbian, Slovenian, Spanish, Swedish, Tigrinya (Eritrea), Turkish, Ukrainian) are available here.
ብፈደረሽን ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን እተፈጸመ ጐነጽ ብፍጹም ኣትሪርና ንኹንን።
ዓንቀጽ 2(4) ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት፥ “ኣንጻር ግዝኣታዊ ምሉእነት ወይ ፖለቲካዊ ሓርነት ዝዀነት ሃገር ዝፍጸም ምፍርራህ ወይ ጐነጽ ሓይሊ፡ ወይ ውን ብዝዀነ ይኹን ካልእ ንዕላማታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝጻረር መገዲ ምፍርራህ ይኹን ጐነጽ ሓይሊ ክፍጸም፡” ይኽልክል።
እዚ ተግባራዊ ዘይኮነሉ ኣብቲ ቻርተር ብንጹር ሰፊሮም ዘለዉ ክልተ እዋናት ጥራይ እዮም፦ ንሳቶም ከኣ፡ ኣብ ትሕቲ ዓንቀጽ 51 ናይ’ቲ ቻርተር፡ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ እንተተፈጺሙ ዝግበር በይናዊ ወይ ሓባራዊ ነብሰ-ምክልኻል ከምኡውን ብፍቓድ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ትሕቲ ምዕራፍ ሸውዓተ ናይ’ቲ ቻርተር ዝግበሩ እዮም። ካብዞም እተጠቕሱ ኽልተ ምኽንያታት ነዚ ኣብዚ እዋን እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ኹነታት ዝግባእ ኣይርከቦምን። ብቐንዱ ኸኣ ፈደረሽን ሩስያ ኣንጻር ዩክረይን በይናዊ ናይ ነብሰ-ምክልኻል መሰል የብላን።
ንርእሰ-ውሳነ ዝምልከት መሰል ነተን ዶነትስክ ከምኡውን ሉሃንስክ ዝበሃላ መሬት ዩክረይን ከም ‘ሃገራት’ ክፍጠራ ሕጋዊ መሰረት ኣይኰነን። ስለ’ዚ ብፈደረሽን ሩስያ ዝተዋህበን ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ቅሉዕ ምጥሓስ ግዝኣታዊ ሓድነት ዩክረይን ኮይኑ፡ ዝኾነ ሕጋዊ ተፈጻምነት ዘይብሉ እዩ። እዚ እተጠቕሰ መሬት “ሃገራት” ስለ ዘይኰነ፡ ፈደረሽን ሩስያ ብስም ሓባራዊ ነብሰ-ምክልኻል ኣብ ክንዲ እቲ መሬት ብዘመልክት ምስምስ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን መጥቃዕቲ ክትፍጽም ኣይትኽእልን እያ። ብተመሳሳሊ፡ ፈደረሽን ሩስያ ተባሂሉ ንእትብሎ “ፍቓድ” ናይዘን ግዝኣታት ከም መማሳመሲ ነቲ ኣብ ውሽጢ ክሊ ግዝኣት ዩክረይን ንዝዀነ ይኹን ዕላማ እትገብሮ ጣልቃ ኽትጥቀመሉ ኣይትኽእልን እያ።
ፈደረሽን ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ሓይሊ ኽትጥቀም ምውሳና ዝዀነ ይኹን ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ ስለ ዝዀነ፡ ንድንጋጌታት ዓንቀጽ 2(4) ናይ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብንጹር ብምጥሓስ ጐነጽ(ወራር) ትፍጽም ኣላ።
ብተወሳኺ፡ እዚ ቅሉዕ ናይ ወራር ተግባር በቶም ንፖለቲካዊ ወይ ወተሃደራዊ ተግባራት ፈደረሽን ሩስያ ዝቈጻጸሩ ወይ ዝመርሑ ዘለዉ ውልቀሰባት ዝፍጸም ገበናት ጐነጽ ከጥቓልል ይኽእል።
ኩለን ኣባላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝዀና ሃገራት ዘለወን ምስ’ዚ ብፈደረሽን ሩስያ እተፈጸመ ወራር ዝተሓሓዝ ግዴታታተን ክስከማ እናጸዋዕና፥ ምእጋድ ተግባር ወራር ኣብ ዝዀነ እዋን ክጠሓስ ዘይከኣል ዘይትንከፍ መትከል ኣህጉራዊ ሕጊ ምዃኑ ነዘኻኽር። እቲ ገበናት ብዘየገድስ ነባሪ መትከል እዩ። ስለዚ፡ ኩለን ሃገራት ነዚ ወራር መኸተምታ ኽግበረሉ ብኹሉ ሕጋዊ ኣገባባት ክተሓባበራ ግዴታ ኣለወን። እዚ ወራር ኣብ ባይታ ዝፈጥሮ ክዉንነት ሕጋዊ ኣፍልጦ ክህብኦ፡ ከምኡ’ውን ነቲ ዝፍጠር ዘይሕጋዊ ክዉንነት ንኽቕጽል ደገፍ ወይ ምትሕብባር ክገብራ የብለንን።
ኣብ መወዳእታ፡ ንኹለን ሳልሳይ-ኣካል ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ረፑብሊክ ቤላሩስ፡ ከነዘኻኽሮ እንደሊ፦ ዝዀነት ሃገር ንኽሊ ግዝኣታ ካልእ ሃገር ክትጥቀመሉ ብምፍቃድ ኣሕሊፋ እንተሂባ እሞ እታ ካልእ ሃገር ጐነጽ ንምፍጻም እንተተጠቒማትሉ፡ እታ ፍቓድ ዝሃበት ሃገር እውን ናይ ወራር ተግባራት ከም ዝፈጸመት ክሕሰብ ይኽእል እዩ።
Dr Anan Alsheikh Haidar
Professor Tatsuya Abe
Dr Constantine Antonopoulos
Professor Masahiko Asada
Dr Danae Azaria
Professor Guimei Bai
Professor Jack M. Beard
Dr Markus P. Beham
Dr Gleb Bogush
Professor Antonio Bultrini
Philippe Blaquier Cirelli
Professor Dr Erika de Wet
Professor Amos O. Enabulele
Dr Gloria Fernández Arribas
Dr Luca Ferro
Professor T.D. Gill
Professor James A. Green
Professor Patrycja Grzebyk
Professor Alonso Gurmendi Dunkelberg
Professor Christian Henderson
Professor Michał Kowalski
Professor Jang-Hie Lee
Dr Marja Lehto
Dr Eliav Lieblich
PD Dr Christian Marxsen
Dr Carrie McDougall
Professor Tadashi Mori
Professor Claus Kreß
Professor Koichi Morikawa
Dr Robert Muharremi
Professor Mary Ellen O’Connell
Professor Inger Österdahl
Dr Federica Paddeu
Professor Anne Peters
Dr Erin Pobjie
Dr Chiara Redaelli
Professor Brad Roth
Professor Dr Tom Ruys
Svit Senković
Dr Michael Smith
Professor Christian J. Tams
Professor Jennifer Trahan
Professor Jure Vidmar
Dr Sharon Weill
Dr Hannah Woolaver
*እዚ ቓል እዚ ኣባላት ናይታ ሽማግለ ብውልቂ ደረጃ ዝሃብዎ ኮይኑ፡ ርእይቶ ናይቶም ዝኸተሙሉ ኣባላት ጥራይ ይውክል።


text:
ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር፡ ኲናት ሓድሕድ’ታ ሃገር ንኸብቅዕ ክግበር ብዛዕባ ዝሕሰብ ዘሎ ዘተ-ሰላም ንምዝርራብ ናብ ኢትዮጵያ…
Browsing: Ethiopia
ቅድሚ ራብዕቲ ብመንገዲ ‘ኣቶ’ ዝብሃል ቦታ ናብ ክልል ሶማል፡ ዞን ኣፍዴር፡ ሰሊኹ ዝኣተወ ሽበራዊ ጉጅለ ኣልሸባብ ‘ሁልሁል’ ኣብ ዝበሃል ከባቢ…
ናብ ከተማ ኣዲስኣበባ ሰሊኾም ብምእታው ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክፍጽሙ ሓሲቦም ዝነበሩ ልዕሊ 450 ኣባላት ዝተፈላለያ ሽበራውያን ጉጅለታት ብሓይልታት ጸጥታ ኣብ ትሕቲ…
ካብ ሕጊ ወጻኢ ካብ ሃገር ክወጽእ ዝተሓስበ ልዕሊ 33 ሚልዮን ብር ዝዋግኡ ወርቅን ባጤራ ሃገራት ወጻእን ከም እተታሕዘ ኮምሽን ጉምሩክ…
ርእሰ-ምምሕዳር ክልል ሃረሪ ኣቶ ኦርዲን በድሪ፡ ምስ ኣምባሳደር ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ ስቴፈን ኣዉር ፡ ንልምዓታዊ ምንቅስቓስ ክልል ሃረሪ ብልምዓት ሓይሊ-ሰብን…
መንገዲ-ኣየር ኢትዮጵያ መዕለቢ ኣእጋር ቦይንግ 787 ድሪምላይነር ዝዓይነተን ነፈርቲ ምልዋጥ ዘኽእሎ ስምምዕ ምስ ኩባንያ ኣፍራይ ነፈርቲ ቦይንግ ተፈራሪሙ። እቲ ስምምዕ፡…
ኢትዮጵያን እስራኤልን ርክባተን ኣብ ህንጸት ሰላምን ልምዓትን ኣሐይለን ይሰርሓ ከም ዘለዋ ሚኒስተር ሰላም ኢትዮጵያ ብናልፍ ኣንዱኣለም ኣፍሊጡ። ሚኒስትሪ ሰላምን ኤምባሲ…
ሎሚ ካብ ስዑዲ-ዓረብ ናብ ኢትዮጵያ ብዝተገብረ ሰለስተ ዙር በረራታት-ኣየር ኣብታ ሃገር ብዘይ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ክነብሩ ዝጸንሑ ብሓፈሻ 1,065 ኢትዮጵያውያን…
ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻእን ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን፡ ምስ ኣምባሳደር ስዊዘርላንድ ኣብ ኢትዮጵያ ታማራ ሞና ተዘራሪቡ። ኣብቲ ዝርርብ…
ዕጡቕ እስላማዊ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዘይነበረ ኩነት ፡ ንኢትዮጵያ ምስ ሶማልያ ናብ ዘዳውባ ከባቢ ጥሒሱ ብምእታው ፡ መጥቃዕቲ…


text:
ሚንስትራትን ጉዳያት ወፃኢ እስራኤል፣ኣመሪካ፣ዓረብ ኢመራትስ፣ ባሕሬን፣ሞሮኮን ግብፅን ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዘሎ ምትሕብባርን ርክባትን ንምስፋሕ ዝግበር ፃዕርታት ንምሕያል ኣብ ደቡባዊ እስራኤል ዝተኻየደ ኣኼብኦም ዛዚሞም።ኣብ መንጎ እስራኤልን ሃገራት ዓረብን ዘሎ ርክብ ብቕልጡፍ ይመሓየሽ ምህላው እውን ሓቢሮም ኣለው።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለፂ "ቅድሚ ሒደት ዓመታት እዚ ኣኼባ እዚ ክትሓስቦ እውን ዝክኣል ኣይነበረን’’ ኢሎም ።
እቲ ዋዕላ እስራኤል ኣብ 2020 ምስ ሕቡራት ዓረብ ኢመራትስ፣ባሕሬንን ሞሮኮን ናብ ንቡር ዝምድና ድሕሪ ምምላሳ ዝካየድ ዘሎ እዩ።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ እስራኤል ያይር ላፒድ እቲ ዝርርብ ቀፃሊ መድረኽ ክኸውን ድሕሪ ምባል ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፉ "ታሪኽ ይሰርሑ ኣለው’’ ኢሎምዎም ኣለው።
ሚንስትራትን ጉዳያት ወፃኢ ባሕሬንን ዓረብ ኢመራትስን እውን ሓዱሽ ጽኑዕ ምሕዝነት ዝፈጥር እዩ ክብሉ ነቲ ዋዕላ ገሊፆምዎ ኣለው።


text:
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ ሓሙስ ካብ ዝኣዘዘናን ዝሰርዓልናን፡-
ዮሃንስ 13
4: ካብ ድራር ተንሲኡ ኽዳውንቱ ኣንበረ፡ ዓለባ ኣልዒሉውን ተዓጥቀ።
5: ደሓር ማይ ኣብ ገበራ ኣዕሪቑ፡ ኣእጋር ደቀ መዛሙርቱ ኺሐጽብን በቲ እተዓጥቆ ዓለባ ገይሩ ኺደርዝን ጀመረ።
12: ከምዚ ገይሩ ኣእጋሮም ምስ ሓጸቦም፡ ክዳውንቱ ተኸዲኑ፡ ከም ብሓድሽ ተቐሚጡ፡ እዚ ዝገበርኩልኩምሲ ትፈልጥዎዶ አሎኹም፧ በሎም።
13: ንስኻትኩም መምህርን ጐይታን ትብሉኒ አሎኹም፡ ኣነ ኸምኡ እየ እሞ፡ ጽቡቕ በልኩም።
14-15: ኣነ መምህርን ጐይታን ክነሰይ፡ ኣእጋርኩም ካብ ሓጸብኩስ፡ ከምቲ ኣነ ኣባኻትኩም ዝገበርክዎ፡ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ መርኣዪ ሂበኩም አሎኹ እሞ፡ ከምኡ ኣእጋር ሓድሕድኩም ክትሐጽቡ ይግብኣኩም እዩ።
16: ባርያ ኻብ ጐይታኡ ኣይበልጽን፡ ልኡኽውን ካብ ለኣኺኡ ኣይበልጽን እዩ፡ ኢለ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።
17: ነዚ እትፈልጥዎ እንተ ዄንኩም፡ እንተ ገበርኩምዎስ ብጹኣን ኢኹም።


text:
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑወል ማክሮንን መቀናቕንቱ ርሑቕ የማናይቲ ክንፊ ማሪን ለ-ፐንን ሎሚ ሓሙስ ዛዛሚ ጐስጓስ ይገብሩ ኣለዉ። እቲ ምርጫ ሰንበት ዝካየድ ኰይኑ፡ ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ ዝገበሩዎ ብቴለቪዥን ብቐጥታ ዝተፈነወ ናይ ሰለስተ ሰዓታት ክትዕ ፍልልያቶም ጐሊሑ ተራእዩ።
ለ-ፐን፡ ማክሮን ኣብ መንግስቲ ዘርእዮ ዝሕተላ ክትነቅፍ እንከላ፡ ማክሮን ድማ ኣብ ታሪኻ ኣመልኪቱ ጸቒጡ ተዛሪቡ። ኣብቲ እዋን ክትዕ፡ ለ-ፐን ኣብ ህዝባዊ ቦታታት መዕመሚ መንዲል ደቀንስትዮ ኣመንቲ እስልምና ክትክልክል ምዃና ጠቒሳ። ከም ኣገላልጻ እታ ተወዳዳሪት እቲ እምነት እስልምና ዘገደዱዎ ተግባር ብምዃኑ ብምግላጽ ኣብ ፈረንሳ ቦታ ከም ዘይብሉ መጒታ። ማክሮን ድማ ከምኡ ምስ እትገብር ኣብ ፈረንሳ ኲናት ሓድሕድ ክትውልዕ ከም እትኽእል ኣጠንቂቑ።
ድሮ ወጺኡ ኣብ ዘሎ ዳህሳስ፡ ፕረዚደንት ማክሮን ኣብቲ ምርጫ ንኽዕወት ዝሓሸ ተኽእሎ ኣለዎ። ከም ሓበሬታ ህዝባዊ ዳህሳስ ድማ ናይ 10% ብልጫ ኣለዎ። ተንተንቲ ግን ሕጂ መሊእካ ብዛዕባ’ቲ ክኸውን ዝኽእል ውጽኢት ምዝራብ ከም ዘጸግም ይሕብሩ።


text:
June 17, 2022
ምስ ሰማእታት
ዝመቐረ፡ ዝጸበቐን ዝመረረን ሂወት ኣሕሊፈ፡
መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ- ECSSW- ብ17 ሰነ 2015 ንመዓልቲ ሰማእታት ምኽንያት ብምግባር፡ ምስ ሓርበኛ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ ነይሩ። መርበብ ሓበሬታ ECSSW ድሕሪ መስዋእቱ ነቲ ቃለ መጠይቕ ከም ብሓድሽ ይዝርግሖ ኣሎ። ኣብ ቃለ መሕትቱ፡ መዓልቲ ሰማእታት ሕድሪ ጀጋኑ ሰማእታት ክሳብ ክንደይ ፈጺምና ነብስና እንግምግመሉን ካብ ሕሉፍ ትምህርቲ እንቀስመሉን ናይ ቀረባን ርሑቕን እስትራተጂ እንስእለሉን ኣጋጣሚ ምዃኑ ኣዘኻኺሩ። ካብ’ቲ ብዙሕ ቅያታት እተፈጸመሉ ሃብታም ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ስለምንታይ 20 ሰነ ከም መዓልቲ ሰማእታት ተመሪጻ ድማ 2 ኣብሪሁ። ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ገለ ካብ ሰማእታት ኤርትራ፡ ከምኒ ዓሊ ዑስማን፡ ኣብርሃም ተወልደን ኢብራሂም ዓፋን ካልኦትን ብምጥቃስ፡ ኣብ 1966 ኣብ ሰውራ ምስ ተሰለፈ ቀዳማይ ስዉእ ዝርኣየሉ ኣብ ውግእ ዓይለት ግምሆት ኣብ 1967 ዝተሰውአ ተጋዳላይ ዓሊ እድሪስ ኣንራ ዓሊ እዩ። ካልኢታት ንድሕሪት ተመሊሱ ተዘክሮታቱ ክፍትሽ ጸኒሑ ድማ፡ “ምስ ሰማእታት ዝመቐረ፡ዝጸበቐን


text:
Radio Erena: 05 August 2019
ብምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ምትሕግጋዝን ኢጣልያ ኢማኑኤላ ደል ረን ሚኒስተር ምክልኻል ኤሊዛቤታ ትረንታን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ኢጣልያ ናብ ጅቡቲ ምብጻሕ ፈጺሙ።
ላዕለዋይ ልኡኽ ኢጣልያ ብ30ን 31ን ሓምለ ናብ ጅቡቲ ዘካየዶ ዑደት፣ ብዛዕባ’ቲ ኢጣልያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እተካይዶ ወትሃደራዊ ተልእኾታትን ምስ ጅቡቲ ክህሉ ብዛዕባ ዝኽእል ምትሕግጋዝን ብዝምልክተ ንምዝታይ’ዩ።
እቲ ልኡኽ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲን መሓመድ ዓሊ ዮሱፍን ሚኒስተር ምክልኻል ሓሰን ዑመር መሓመድ ቡራንን ብምርኻብ ከምዝዘተየ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
ኢጣልያ፣ ናብ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቐንዐ፣ ኣብ ጸጥታን ምቁጽጻር ዘይሕጛዊ ስደትን ዘተኮረ ወትሃደራዊን ሲቪላውያን ስልጠናታት ዝወሃበሉ ማእከል፣ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ጅቡቲ ምኽፋታ ይፍለጥ።
ልኡኽ ኢጣልያ ኣብዚ ናይ ጅቡቲ ዑደቱ’ውን ነቲ ንጥፈታት ተዓዚቡ።
እቲ ልኡኽ፣ ኣብ መመረቕታ ናይቶም ብሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ዝሰልጠኑ ኣባላት ሓለዋ ገምጋም ባሕሪ ጅቡቲ ተሳቲፉ።
ኢጣልያ፣ ምስ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን’ውን፣ ኣብ ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታት ዘተኮረ ተመሳሳል መደባት ከምዘለዋ’ያ ትገልጽ።
====================


text:
መግለጺ ስምረት ብኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና
ዝተጨቆነ ህዝቢ፡ ካብ ኣርዑት ጭቆና ክወጽእ ክቃለስ ባህርያዉን ናይ ግድን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ’ውን ሓደ ካብቶም ህዝብታት ዓለም ኣንጻር ጭቆና ከይተሓለለ ዝተቃለስን፡ ጭቆና ካብ ዝባኑ ክቕንጥጥ ኩሉ ዓይነት ቃልሲታት ዘካየደ ህዝቢ ኢዩ።
ቅድሚ 58 ዓመታት ልክዕ ከም’ዚ ሎሚ እቲ ኣርዑት ጭቆና ኣብ ዝባኑ ክድራዕ ዝተበየነ ህዝቢ ኤርትራ፡ እቲ ብሰለማዊ ዲሞክራሲያዊ መንገዲ ዘካየዶ ቃልሲ ጸማም መልሲ ምስ ተዋህቦ፡ ካልእ ዝኸፍኤ ኣደራዕ ዝረኽበሉ ኩነታት ሰለዝተፈጠረ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ መጻኢ ዕድሉ ናይ ምውሳን መሰሉ ጋህዲ ንምግባር፡ ከም ኩሎም ህዝብታት ዓለም ነጻን ልዑላውን ክኸውን፡ ናብ’ቲ ጫፍ ብልሒ ቃልሲ ዝኾነ ብረታዊ ተጋድሎ ክሰግር ግድን ኮነ። ኣብ’ዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ እምብኣርዮም ድሩት ቁጽሪ ዘለዎም ደቂ ህዝቢ ዝኾኑ ሓርበኛታት ኣዝዩ ውሑድ ቁጽሪ ዘለዎ ድሑር ዝኾነ ጠበንጃ ተሓንጊጦም ናብ በረኻታት ኤርትራ ዝወጹ። ብመሪሕነት ሓምድሪ ኢድሪስ ዓዋት ቀዳመይቲ ርቺት ድምጺ ነጻነትን ሓርነትን ኣብ ጎቦ ኣዳል ዝተኮሱ።
ከም’ቲ ታሪኻዊ ስነዳት ቃልስና ዝገልጾ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክቃለስ ካብ ዝገበሮ መሰረታዊ ጉዳይ፡እቲ ባዕዳውያን ሓይልታት ኣብ ዝባና ዝደርዕዎ መግዛእቲ ንምቕንጣጥ፡ ብዝርያ ዝተፈላለዩ ናይ ግዳም ሓይልታት ዝተነፍገና ናይ መስል ርእሰ ዉሳኔን መጻኢ ዕድልና ባዕልና ናይ ምዉሳን፡ ከም ህዝቢ ነጻነትናን ልዑላዊ ክብረትናን ንምግግጋጽ ኢዩ። ነዚ ቁልፊ ሕቶታት ንምዕዋት ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ኣብ ሓደ ዕላማ ተሰሊፉ፤ ንኹሉ ቃልሲ ዝሓቶ ክኸፍል ድሉው ኮይኑ፡ ብዘይ ምሕላል ን30 ዓመታት ተቃሊሱ ኣብ ወርሒ ግንቦት 1991 እቲ ሕልሚ ዝመስል ዝነበረ ጉዳይ ጋህዲ ኮይኑ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ዝኾነት ሃገር ከረጋግጽ ዝበቕዐ።
ከም’ቲ ዘይባህግና ድሕሪ ምርጋግጽ ዓወት ሃገራዊ ነጻነት፡ እቲ ከም ህዝቢ ኣማዕዲና ዘቋመትናዮ ጉዳይ፡ ሰላም፡ ፍትሕን ዲሞክራሲን፡ ምትካል ህዝቢ ዝመረጾ ቁዋማዊ ህዝባዊ መንግስቲ፡ ኣብ ባይታ ተግባራዊ ክኸውን ኣይካኣለን። እቲ ነቲ ቃልሲ መሪሑ ዝኣተወ መሪሕነት ህዝባዊ ግባር፡ ናይ ሎሚ ህግደፍ ነቲ ኩለንተናዊ ናይ ሂወትን ኣካልን መስዋእቲ ዝተኸፍሎ ንጹር ዕላማ ቃልስና ጠሊሙ፡ ኤርትራ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣብ ኩሉ ዓይነት ዕንወትን ዉድቀትን ተሸሚማ ትርክብ።
ሎሚ ብኣጋጣሚ ባሕሪ መስከረም ብረታዊ ተጋድሎና ክንዝክር እንከሎና፡ እቲ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 28 ዓመታት ከም ህዝቢ ንሓልፎ ዘሎና ኩነታት ምስ ንውከስ፡ ከም ሃገር ኣብ ከቢድ ቅልውላውን፡ ኣብ ቀራና መንገዲ ወዲቅና ከም ዘሎና ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዝምስክሮ ኢዩ። ኤርትራ ሃገርና ህግደፍ ብዘኸተሎ ናይ ጥፍኣትን ዕንወትን መንገዲ ኣብ ዓሙቕ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዉን ማሕበራዉን ቅልዉላዉ ክትወድቕ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ግዳይ ኩሉ ዓይነት ግፍዕታትን ዓመጽን መከራን ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ’ዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ ባይታ ኤርትራ ከም ንርእዮ ዘሎና ኤርትራ ሃገርና ካብ ምህላው ናብ ዘይምህላዉ ገጻ ከተምርሕ ይኸውን ከም ዘላ ኢዩ። ልዕሊ ኩሉ በቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ደረት ዘይብሉ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን፡ ብሕመቑ ዝተፈጥረ ዓሙቕ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልዉላው ዝወለዶ ከቢድ ማሕበራዊ ቅልውላው ዝፈጠሮ ኩነት፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብቀንዱ’ውን እቲ ሓይሊ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ምሁር ዓቅሚ ሃገሩ ገዲፉ ይስደድ ሰለዘሎ፡ ኤርትራ ናብ ሰብ ኣልቦ ሃገር ትኾነሉ ኩነታት ይኽስት ኣሎ። እዚ እቲ ንኹሉ ዘሻቅል ዘሎ ጉዳይ ኢዩ።
ናይ ሎሚ ዓመት ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ፍሉይ ዝገብሮ ነገር፡ ህግደፍ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2018 እቲ ንዝሓለፈ ዓመታት ብምስምስ ዶብ ምስ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ዝወልዖ ኩናት መፍትሒ ንምርካብ ተባሂሉ ዝጀመሮ ናይ ሰላም መስርሕ፡ እቲ 20 ዓመታት ተሓቢኡሉ ዝነበረ ጉልባብ ምኽባር ልዑላውነት ዝብል ናይ ሓሶት ካባ ብምቕንጣጡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሓቀኛ ባህርያትን፡ ሕቡእ ፖለቲካዊ ድሌት ህግደፍ ክገሃደሉ ኮይኑ ኢዩ። ህግደፍ ብዋጋ ፖለቲካዊ ስልጣኑ፡ ልዑላዊ ክብረትን ነጻነትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክውርድ ከም ዝኽእል ከም ጻሓይ ቀትሪ ክደምቕ ዝኾነሉ ኩነታት ብምኽሳቱ፡ ዝበዝሐ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብሓደ ድምጺ ናይ ይኣክል ጭርሖ ከድምጽ፡ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ማዕበላዊ ተቃውሞ ክልዕል ጌርዎ ኢዩ። እዚ ከኣ ናይ ሎሚ ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ካብ ካልእ ፍሉይ ዝገብሮ ነገር ኢዩ።
እቲ ካልእ ናይ ሎሚ ባሕቲ መስከረም ፍሉይ ዝግብሮ፡ ህግደፍ እቲ ሕቡእ ፖለቲካዊ መንነቱ ብምቅልዑ ካብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ምንጻሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ብምኽንያት ዶብን ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ጸጥታ ኮሚሽን ምኽንያት ንናይ ሓባር ህላወ ብሓደ ክስጉም ዝጸንሐ ህግደፍ፡ኣብ’ዚ ሕጂ ሰዓት እቲ ዝነበሮ ዓንኬላዊ ፖለቲካውን ጽጥታውን ወተሃደራዉን ምሓዉራት ክሃምምን ክፈርስን፡ ህግደፍ ኣብ ውሽጡ ብናይ ስልጣን፡ ናይ ረብሓን ናይ ሓሳባት ፍልልይ ተጎጃጂሉ፡ ኣብ ድጉል ጓህሪ ዝኾነ ምፍጣጥ ተጸሚዱ፡ ኣብ ሓድሕድ ዘይምትእምማን ምትፍናን ተሽኺሉ ይርክብ። በቲ ኣብ ውሽጡ ፈኸም ዝብል ዘሎ ድጉል ሓዊ ሓድሕዱ ክባላዕ ምዃኑ ዘይተርፍ ሓቂ ዝኾኑ ስዓት ንርክብ ኣሎና።
እምብኣርከስ ኣብ’ዚ ወሳኒ ናይ ቃልሲ መድረኽ ኮና ንባሕሪ መስከረም ክንዝክር እንከሎና፡ እቲ ኣብ ቅድሚት ክመጽእ ዘለዎ ጉዳይ እምብኣር፡
- እቲ ከም ህዝቢ ን30 ዓመታት ዝተኻየደ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ዝነበሮ ዕላማን ዝተኸፍሉ ከቢድ ናይ ሂወትን ኣካልን መስዋእትን፡ ኣብ’ቲ ሓቀኛ ምዕራፍ ንምብጻሕ ቃልና ነሐድስሉ ክኸውን ይግባእ።
- ኣብ’ዚ 28 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ህግደፍ ብመደብ ዝፈጠሮ ኩሉ ዓይነት ቅልውላዉን፤ ሓደጋታትን ብዝግባእ ብምርዳእ፡ ከም ህዝቢ ካብ’ቲ ኣብ ዝባና ኣንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋ ዉድቀትን ጥፍኣትን ንምድሓን ፡ ህዝባዉን ሃገራዉን ሓላፍነትና ክንስከም ከም ዘሎና ምርዳእ።
- እቲ ከም ህዝቢ ኣብ ዙርያ ሓድነትና ተፈጢሩ ዘሎ፡ ናይ ኣተሓሳስባን ናይ ርድኢትን ፍልልይ፡ ብሰነፍልጠታውን ምኽንያታውን ዝኾነ መንገዲ ብምፍታሕ፡ ኣብ’ቲ መሰረታዊ ናይ ቀዳምነት ቀዳማይ ዝኾነ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ከነተኩር ይግባእ።
ሎሚ ባሕቲ መስከረም ክንዝኸር እንከሎና፡ እቲ ኣብ ቅድሚት ክስራዕ ዘለዎ፡ እቲ ከም ህዝብን ሃገርን ገጢሙና ዘሎ፡ ግዜ ዘይህብ ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ፡ ብጫ መብራህቲ ዝዉልዕ ዘሎ፡ ከም ህዝቢ ቀጻልነትና ብኹሉ መዳዩ ኣብ ሓደጋ ይወድቅ ምህላው ኢዩ። ሰለ’ዚ ነቲ ዝኸበና ዘሎ ኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ንምፍሻል፡ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ኣብ’ቲ መሰረታዊ ሃገራዊ መቆምያታት ዝኾነ ህዝባዊ መትከላት ዓሲልና፡ ንድሕነትና ድሕነት ሃገርና ብሓባር ኩሉ ዓቅምታት ጠሚርና ክንቃለስ ይግባእ።
ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ዘሰክመና ሓላፍነት፡ እቲ ከም ህዝቢ ንህላወናን ልዑላዊ ክብረነትናን ነጻነትናን ዝኸፈልናዮ ከቢድ ዋጋ መስዋእትነት ኣብ ናይ ክብሪ ሰነዳት ብምዕቃብ፡ ነቲ ጀጋኑ ዝወድቁሉ፡ ዕላማ ምህናጽ ነጻን ሓራን ዲሞክራሲያዊትን ኤርትራ ኣብ’ቲ ሓቀኛ ምዕራፍ ንምብጻሕ ቃልና ምሕዳስን፡ ብግብሪ ምስራሕን ኢዩ።
ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ንዘመናት ተዘኪሩ ክነብር ኢዩ!!
ኤርትራን ኤርትራዉነትን ንዘልኣለም ክነብሩ ኢዮም
ሓርነትና ናይ ግድን ኢዩ!!
ባሕቲ መስከረም 2019


text:
- ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ኪዋግኡ ካብ ዝጅምሩ ኣትሕዞም ነቲ ብሰንኪ ዓመጽቲ ገዛእቲ ዝወርዶም ዝነበረ ኣደራዕ፡ ብፖለቲካውን ማሕበረ-ቁጠባውን ባህላውን፡ ቀጺሉውን ብብረታዊ ቃልሲ ጸረ ኩሎም ገዛእቲ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ኣንጻር ጭቆና ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ፡ ኤርትራውያን ኣደዳ ኵናትን ስደትን ኰይኖም ኢዮም። ኣብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ፡ ብፍላይ ድማ ድሕሪ ‘ሃገራዊ ናጽነት’፡ ናህሪ ስደት መንእሰይ ወለዶ ናብ ጎሮባብቲ ሃገራት፡ ብፍላይ ድማ ናብ ሃገረ ሱዳንን፡ ኢትዮጵያን ክውሕዝ ተራእየ።
ኩሉ ሳዕ፡ ቃልሲ ንነጻነት ኣንጻር ባዕዳዊ ይኹን ሃገራዊ መላኺ እናበርትዐ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፡ ነቲ ንስደት ዝጐዓዝ ዜጋ ዘጋጥሞ ግድላት ንምቅላል ብማለት፡ ዘይመንግስታውያን ሓገዝቲ ማሕበራት ይምስረታ ነበራን ኣለዋን። ሽግራት ስደተኛታት ኤርትራውያን፡ ብመጠኑ ንምቅላል ካብ ዝብል ሓሳብ፡ ብነገራውን ስነ-ኣእምራውን ሕክምናውን ይኹን ብትምህርታውን ባህላውን ሸነኻት ንህዝበን በብዓቕምታተን ኪሕግዛ ዝተላዕላ ማሕበራት ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናተመስረታ ከም ዝመጻ ዝዝከር ኢዩ።
ካብ’ተን በብእዋኑ ዝተመስረታ ናይ ረዲኤት ትካላት ንምጥቃስ ዝኣክል ንኣብነት፡ ማሕበር ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ መንሰያት ኣብ ጀርመን ጸኒሑ ስማ ናብ “ማሕበር ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ ሓድነት ኣብ ጀርመን” ዝለወጠት፣ ሕጋውን ዕላውን ፍቓድ ካብ ዝነበረን ማሕበራት ሓንቲ ኮይና፡ ካብ 1984 ኣትሒዛ ትዋሳእ ዝነበረት እያ። ካልእ’ውን ኣብ ስካንድናቭያ ሃገር ሽወደን ዕላዊ ፍቓድ ዝነበራ መጸውዒ ስማ፣ “ቀይሕ መስቀልን ህጻናት ይተዓቖቡ” ብዝብል ካብ ዕለት 03. ወርሒ ግንቦት 2004 ክትንቀሳቐስ ዝጀመረት እያ። ገለ ካብ’ዘን ማሕበራት እዚኣተን ድማ እቲ ዝፍጽምኦ ሰናይ ተግባራት ዝለዓለን ዝተመሓየሸን ኪኸውን ምእንቲ፡ ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል ብናይ ሓባር ዕላማ ኪጐዓዛ ኣድላዪ ኰይኑ ተረኽበ። ካብ’ዚ መሰረተ-ሓሳብ’ዚ ዝተላዕለ ከኣ ካብ ኤውሮጳ ጀሚሩ ብሓደ መደብ ኪነጥፋን ስርሓተን ኣብ ትሕቲ ሓደ ስም ተጠርኒፈን ከሰላስላ ጀመራ። ከምዚ’ሉ ድማ ጉባኤታት እተን ትካላት ኣብ ትሕቲ “ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ” ዝብል ስም፡ ብሕጋውን ወግዓውን መልክዕን ንክሰርሑ ስለ ዝተሰማምዑ፡ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ (ማረምኤ)፡ ካብ ዝዀነ መንግስታዊ ይኹን ፖለቲካዊ ሰልፊ ነጻ ዝዀነ፡ ኣብ ሰብኣዊ ርህራሄ ዝተመርኰሳ ናይ ረድኤት ማሕበራት ኰይነን’ውን ተመስረታ።
ማሕበር ረዲኤትን ምዕባለን ኤርትራ ስካንድናቭያ፡ ቤት-ጽሕፈታ ኣብ ሽወደን ስቶኮሆልም ዝዀነ፡ ብዕለት 25፡ ወርሒ ሕዳር፡ 2008 ዓ. ም. ፈ. ሕጋውን ዕላውን ፍቓድ ዝረኸበት ትካል ኢያ። ቀጺሉ ድማ ኣብ ኤውሮጳ ቤት-ጽሕፈታ ኣብ ሃገረ ጀርመን ኣብ ከተማ ካርልስሩሀ ዝዀነ ተመሳሳሊ ትካል፡ ብዕለት 23፡ ወርሒ ሓምለ 2009 ማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ ኰይና ተመስረተት። ነ’ዚ ቅኑዕ ዕላማ’ዚ፡ ዘሎ ጽቡቕ ተቐባልነትን ኣድማዒ ተሳትፎን ብምርኣይ፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ንምስፍሑ ድማ ተመሳሰልቲ ትካላት ክቖማ ኣድላይነቱ ዕዙዝ ነበረ።
ብዕለት 4፡ ወርሒ መጋቢት 2010 ዓ. ም. ፈ. (ብዕለት 25፡ የካቲት 2002 ዓ. ም. ግ.) ድማ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣዲስ ኣበባ፡ ብተመሳሳሊ ዕላማ ኣብ ትሕቲ ‘ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ’ ዝብል ስም ሕጋውን ዕላውን ፍቓድ ዝረኸበት ትካል ተመስረተት። ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ፡ ብመሰረት ናይ ሰብኣዊ ርህራሄን እምነታን ዕማማታን ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ኪከኣል ምእንቲ፡ ኣብ ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ረፑብሊክ ኢትዮጵያ (ፈደረኢ)፡ ከም ወጻእተኛ ናይ ግብረ-ሰናይ ማሕበር መጠን ተቐባልነት ንኽትረክብን ንኽትምዝገብን፡ ብዙሕ ጻዕሪን ጊዜን ዝወሰደ ድኣ ይኹን እምበር፡ ከም ዘይመንግስታዊ ግብረ-ሰናይ ትካል ተፈልጠትን ኣብ መዝገብ ማሕበራት ኢትዮጵያ ክትሰፍር ከኣለትን።
ስዒቡ ድማ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ንተመሳሳሊ ዕላማ ብዕለት 07፡ ወርሒ ግንቦት 2019 ኣብ ትሕቲ ‘ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ’ ዝብል ስም ኣብ ፈደራላዊ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሕጋውን ዕላውን ፍቓድ ዝረኸበት ካብ ቀረጽ ነጻ ትካል ኮይና ተመስረተት።
ስራሓቲ ማሕበር ረድኤት (ማረምኤ) ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ኤርትራውያን ዝርከብዎ ንክሰላሰሉ ከኣ ኣዝዩ ሓገዘ። ኣብ ኢትዮጵያ ሓደስቲ ንግብረ-ሰናይ ማሕበራት ዝምልከቱ ነናሻዕ ዝመሓየሹ ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ኣገባባትን ገና ኣብ መስርሕ በብግዚኡ ዘጋጥሙ ፈተንቲን በዳህትን መድረኻት እንዳሓለፈ ዕዉታት መደባት ጀሚሩን ኣሳሊጡን ኢዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ነዛ ገና ኣብ ዕሸል ደረጅኣን ኣብ እግሪ ምትካላን ዘላ ማሕበር ረድኤት ንክትዓብን ብዓለም-ለኻዊ ማሕበረ-ሰብ ኣፍልጦ ኪረክብን ክንሰርሓሉን ዝጸናሕና።
እዛ ኣብ ኢትዮጵያ ሕጋዊ ኣፍልጦ ዘለዋ ማሕበር’ዚኣ፡ በ’ታ ቀንዲ ቤት-ጽሕፈታን ናይ ምምሕዳር ማእከላታን ኣብ ሽወደን ስቶኮሆልም ዝዀነ “ማሕበር ረዲኤትን ምዕባለን ኤርትራ ኣብ ስካንድናቭያ” ብእትህቦ ሕጋዊ ደገፍ መሰረት እናተንቀሳቐሰት በተን ኩለን ኣሓት ትካላት ድማ ምስ’ዛ ማሕበር’ዚኣ ብምትሕብባር እየን በብዓይነቱ ደገፈን ከበርክታ ዝጸንሓን ዘለዋን። ካብ’ዚ ዝተላዕለ ከኣ ነተን በብዘለውኦ ሃገራት ነናተን ኣብያት ጽሕፈትን ሕጋዊ ተቀባልነትን ነናተን ርእሰ-ናጽነትን ዘለወን ትካላት ዘማእክል ቦርድ ዳይረክቶራት ንምቛም ኣድላይነቱ ስለ ዝተራእየ መስራቲ ጉባኤ ተኻየደ። ነቲ ብምትሕብባር ዝካየድ ቀጻሊ ስርሓት ብዘጠናኽርን ኣማእኪሉ ብዘስርሕን መንገዲ ንክኸውን እዩ’ቲ መሰረታዊ ዕላምኡ።
ናይ ደገፍ ስርሓት ካብ 1984 ኣትሒዙ ይካየድ እኳ እንተነበረ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ስም ‘ማሕበር ረድኤትን ምዕባለ ኤርትራ’ ብምጥርናፍ ካብ 2006 ዓ/ም ፈረንጂ ጀሚራ ከይተሓለለት ንስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዓዲ-ሓረሽን ማይ-ዓይንን ሽመልባን ድሒሩ ከኣ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሕንጻጽ፡ ዓቕማ ዘፍቅዶ ናይ ማተሪያልን ሞራልን ገንዘባውን ሓገዝ ክትህብ ከም ዝጸንሐትን ዘላን ዝፍለጥ እዩ።
ብፍላይ ኣብተን ቀዳሞት 4 - 5 ዓመታት ትሕዝቶን ዓቕምን ማረምኤ ኣዝዩ ትሑትን ዉሱንን ስለ ዝነበረ፡ ናብ ኩለን ናይ ስደተኛታት ቦታታት ክትበጽሕ ትኽእል ኣይነበረትን። ብተወሳኺ ድማ ካብ ገለ ስደተኛታት ጸገም የጋጥማ ብምንባሩ ንኡስ ዕንቅፋታት የጓንፋ ነበረ። እዚ ጸገም እዚ፡ ገና መሊኡ ዘይተፈትሐን ዉንዙፍን ዘሎ ይኹን’ምበር፡ ብናይ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ በዓል መዚ ስደተኛታት ብዝህቦ ዝነበረ ናይ’ቲ እዋና’ቲ ጸብጻብ መሰረት፡ ብሰንኪ ብልሹው ምሕደራ ህግደፍ ዝኣክል፡ ካብ ውሽጢ ሃገር ንስደት ዘምርሐ መዓልታዊ ብዝሒ ናብ ኢትዮጵያ ይኣቱ ምንባሩ፡ ንማረምኤ ኩሉ ግዜ ረዲኤት ንተዘናበልቲ ዓብይን ክፍታሕ ዘለዎን ብምንባሩ ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ።
እቶም ማረምኤ ንምፍታሕ እትጋደሎም ዝነበሩን ዘለዉን ብድሆታት ከምዞም ዝሰዕቡ ይርከብዎም!!!
- ንብዝሒ ሰደተኛታት ከዕግብ ዘይክእል ናይ ዝዕደል ረዲኤት ሕጽረት!!
- ልዕል ኢሉ ከም ዝተተንብሀ፡ ኣብ ስርሓት ማረምኤ እምነት ዘየንበሩ ባእታታት ዘስዕብዎ ዝነበሩ ዕንቅፋታት!!
- ምስ ማረምኤ ጥራሕ ዘይኰነ ኣብ ውሽጢ እቶም ስደታኛታት ንገዛእ ርእሶም’ውን ከይተረፈ ምትእምማን ብዘይምንባሩ!!
- ወጻኢ ካብ መዓስከራት ብዛዕባ ማረምኤ ብዝተፋላለዩ ኤርትራውያን ባእታታት ጉጉይ ሓበሬታታት ይፍኖ ብምንባሩ!!
- ነቲ “ነዊሕ ኢድ ህግድፍ” ዝብል መፈራርሒ ዘይምስዓሮምን ብኡ ብምድሃሎምን!!
- ኣብ’ቲ መጀመርታ እዋናት ናብ ስደተኛታት ንምብጻሕ ብርኡይ ጸጥታዊ ምኽንያታት ፍቓድ ንምርካብ ቀሊል ብዘይምንባሩ፡ (ምኽንያቱ ስደተኛታት ተመሲሎም ልኡኻት ሰለይቲ ይመጹ ብምንባሮም)!!
ነዞም ግድላት እዚ’ቶም ብሓጺር ግዜ ንምሽናፎም ቀሊል ኣይነበረን፡ ነዊሕ ዓመታት’ዩ ወሲዱ። ኣብ ሞንጎ ማረምኤን ስደተኛታትን ጥጡሕ ሃዋሁው ንክህሉ፡ ናይ ተቐባልነትን ምርድዳእን ምትእምማንን ምትሕብባርን ከማዕብል ዘኽእል፡ ማረምኤ ንመዓልታዊ ጸገም ስደተኛታት ንምቅላል ብዓቕማ ክትረድእ ዝመጸት ካብ ዝዀነ መንግስታዊ ይኹን ፖለቲካዊ ሰልፊ ነጻ ዝዀነ ኣብ ሰብኣዊ ርህራሄ ዝተመርኰሰት ምዃና ሰባት ምእንቲ ክርድኡ ምግባር፡ ንዝብል ህሉው ኩውንነት ብምርዳእ፡ ኣባላት ማረምኤ ከይሰልከዩ፡ ብዝናኣድ ትዕግስትን ተጸማምነትን ንዓመታት ዕቱብ መደባቶም ኣካይዶም እያቶም። ብዝምድናዊ ኣዛራርባ ዝነበሮም ዘይመሰረታዊ ፍልልያት ፈቲሖም፡ እቲ ጸገም ንታሪኽ ክሓልፍ ኰይኑ እዩ። ብደረጃ ውልቀ ሰባትን፡ ዉሱን ቁጽርን፡ ንመላእ ስደተኛታትን፣ ሰፊሕ ኣስቶምህሮን ምኽርን፡ ብሰሚናራትን መልክዕን ብኻልእ ኣገባብን ብምሃብ፡ ድሕሪ ናይ ዓመታት ጻዕሪ ተቐባልነትን እምነትን ክርከብ ተኻኢሉ።
ዝተፋላለዩ ድሕረ ባይታን ማሕበራዊ-ምዕባሌን ዘለዎም ስደተኛታት እዮም ዘለዉ፥ ንሶም ከኣ፡ ካብ ዝተፈላለየ ሕብርተሰባዊ ቀጸላታት ዝመጹ ኣረጋውያን፡ ደቀኣንስትዮን፡ መንእሰያትን፡ ብዘይ ወለዶም ይኹን ብዘይ ኣላዪ ዝተሰዱ ትሕተ ዕድመ ቆልዑትን፡ ኣብ ውሽጦም ድማ ስንኩላን፡ ሕሙማት ኣእምሮን፡ ሽኮርያን፡ ኤችኣይቪን ወዘተ. ይርከብዎም። ማረምኤ ዓቕማ ብዘፍቅዶ ትማልን ሎምን ትሕግዞም እያ። ንኣብነት: ናይ ኣዒንትን ኣስናንን ካልእን ሕክምናዊ ኣገልግሎት! ካብ’ቲ መሰረታዊ መምርሒ ማረምኤ፡ ምዕባለን ነብሰ-ምኽኣልን ስለ ዝዀነ ድማ ነብሶም ንኽኽእሉ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ደጋጊማ ንማሕበራቶም ንኣሽቱ ንግዲ ተኺሎም ንመማዕበሊ ዝኸውን ኣበርኪታትሎም ኢያ።
ብተወሳኺ መደባታ ንምስፋሕ፡ ማለት ካብ ረዲኤት ናብ ምዕባለ ንምስግጋር፡ ማረምኤ ኣብ መደባታ ብዉዕዉዕ ዝሳተፉ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ዝልግሱ ዝተፋላለዩ መሓዙትን ተሻረኽትን ከም ዝሕግዝዋ ክትገብር ክኢላ ኢያ። ገለ ካብቶም ክጥቀስ ዝፈቐዱ ናይ ነዊሕን ዕቱባትን መሓዙትን መሳርሕትን ከም ንኣብነት ካብ ኣመሪካ ስታር ፎር አ ስታር፡ ኣመሪካውያን ሓካይም ስኒ፡ ኣደ ኬር ዝበሃላ ናይ ደቀንስትዮ ማሕበር ካብ ኣመሪካ፡ ኣብ ሃገር ጀርመን ዝመደበሮም ፒስ ኤንድ ራይት ዝተባህሉ መሃንድሳት፡ ዩናይተድ 4 ኤርትራ፡ ከም’ኡውን ዓለምለኻዊ ናይ ፓል-ቶክ ተስተፍቲ ስመር ሩም ቁጽሪ 1 ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ወዘተ. ።
ናይ ቀረባን ርሑቕን ዓላማ ማረምኤ ኣብ ረዲኤት ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነስ ቀንዲ መጻኢ መዳባት መንእሰያት ብኸመይ ናብሮኦም ክመርሑን ተጸበይቲ ረዲኤት ከይኮኑን ብዝተፋላለየ ሞያ በብደረጀኦም ክስልጡኑን ክመሃሩን ምግባር’ውን እዩ። ኣብ ርእሲ’ቲ ዝካየድ ናይ ረዲኤት ስራሓት ማረምኤ ኣብ ክኒንን ቅኒቶን ጽሩይ ማይ ንምርካብ ብዘመናዊ ኣገባብ ምዅዓት ዔላታትን፡ ምስራሕ መባኣታዊ ቤት ትምህርታት ክስራሕን ዘድልዮ ብምቕራብን፡ ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 120 ተማሃሮ ክጽሕፉን ከንብቡን በቒዖም፡ እዮም። እቲ ናይ ኣዒንትን ኣስናንን ካልእን ሕክምናዊ ኣገልግሎት ምርካቦምን፡ ናይ ጹሩይ ማይ ምስታይን፡ ኣብ ዓዶም ቤት ትምህርቲ ምህላውን ኣብ ታሪኾም ንፈለማ ግዜ ብማረምኤ ተደጊፉ ጉልበቶም ተሓዊስዎ ኪስራሕ ዝረኣዩዎ ምዃኑ እዩ።
ኣብ’ተን ዓድታት ምህናጽ ኣብያተ ትምህርታትን ብዘመናዊ ኣገባብ ምዅዓት ዔላታትን፡ ሕክምናዊ ኣገልግሎትን፡ ከምኡ’ውን በብማሕበራቶም ንዝተደራጀዉ ስደተኛታት ድማ ንመትከል እግሪ ዝኾኑ መበራትዒን ምሕጋዝን፡ ንገለ ብስነ ኣእምሮ ዝተጠቕዑን ዝሰንከሉን ኤርትራውያን ሓገዝ ዘከበርክታ፣ ምስ’ተን ድሮ መሳርሕቲ ኰይነን ዝጸንሓ በብዞባታተንን ከባቢታተንን ዘለዋ፡ ኣብ ስካናዲናቭያን፡ ማእከል ኤውሮጳን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን፡ ኢትዮጵያን ዝኣመሰላ ሃገራት፡ ቀጥታ ህላዌአን ዘመስከራ፡ ሓደ ዝማእከለን ዝጠበቐን ኣሰራርሓ ኪህነጽ ኣብ ምርድዳእ ተበጽሐ።
ካብ’ዚ ነቒሉ ድማ እዘን ተልእኮታተን ብግቡእ ከሰላስላ ዝጸንሓ፡ ተመሳሳሊ ዕላማታት ዝኽተላ፡ ኣብ መንጎ ሓድሕደን ጽኑዕ ምትሕብባር ዝጸንሐን፡ በብዘለውኦ መንግስታት ሕጋዊ ተፈላጥነት ዘለወን ኣሓት ማሕበራት እዚኣተንን ነተን ብሕጂ ኣብ ካናዳን ኣወስትራልያን ሱዳንን ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ወዘተ. ክምስረታ ዝሕሰባ ዘለዋ እውን ዝሕውስ ሓደ ንዅላተን ኣጣሚሩ ዝኣሊ ኣብ መስራቲ ጉባኤ ዝቖመ ምምሕዳር ዓለም-ለኽዊ ቦርድ ዳይረክቶራት ክቕጽል ንኣሰናዳዊት ሽማግለ ንቀዳማይ ጉባኤ ዓለም-ለኻዊ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ዝሰመያኣ ኣካል ሓላፍነት ኣሸከማ።
ኣሰናዳዊት ሽማግለ ብከበድቲ ብድሆታት፡ ናይ ኮሮናን ቀጺሉውን ናይ ከባብያዊ ሽግራትን ስራሓ ክትዓናቐፍን ክናዋሕን ይኹን እምበር፡ ብጽዑቕ ናይ ማዕዶ-ማዕዶ (ዙም) ኣኼባታት ብምክያድ ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት ብ18 መስከረም፡ 2021 ዕዉት ቀዳማይ ጉባኤ ዓለም-ለኻዊ ቦርድ ዳረክተራት ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ተቓኒዑ። ጉባኤ ብኣሰናዳዊት ሽማግለ ዝቐረበ ንድፊ ተመያይጥሉ። ብምሉእ ዕግበትን ስምምዕን ድማ ተዛዚሙ።
- ናይ ስምምዕን መሳርሕን ሰነድ ማረምኤ ብምሉእ ድምጺ ጉባኤኛታት ጸዲቑ።
- ቅርጻ ዓለም-ለኻዊ ቦርድ ዳረክተራት ማረምኤ ብናይ ጉባኤኛታት ምሉእ ድምጺ ጸዲቑ።
- ጉባኤ 15 ኣባላት ዓለም-ለኻዊ ቦርድ ዳረክተራት፡ 2 ተጠባበቕትን፡ 2 ትቖጻጸርትን መሪጹ።
- ዓለም-ለኻዊ ቦርድ ዳረክተራት፡ ካብ ውሽጡ 5 ኣባላት ፈጻሚ ኮሚተ መሪጹ።
ዓለም-ለኻዊ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ
18 መስከረም፡ 2021


text:
ምኽትል ሚንስተር ወጻኢ ኣሜሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ቲቦር ናጅ ኣብቲ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ብዛዕባ'ቲ ምስ ሰበስልጣን ኤርትራ ዝገበሮ ርክብ`ውን ተሓቲቱ ኔሩ። ብዲፕሎማሲያዊ መዳዩ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኤርትራን ከም ኣካል ዝሓሸ ዝምድና`ዶ ክርኣይ ይክእል ዝብል ሕቶ ቀሪብሉ ከምዚ ክብል መሊሱ፡"ቕድሚ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ኤርትራ በጺሐ ኔረ። ሽዕኡ ብወገን ኣሜሪካ እንተኾይኑ ልክዕ ከምቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘለና ኣወንታዊ ርክብ ምስ ኤርትራ'ውን ማዕርኡ ዝኾነ ርክብ ክህልወና ከም እንደሊ ገሊጸሎም ኔረ።
ነቲ ግጭት ኣህጉራዊ ቅርጺ ንምትሓዝ ብዛዕባ ዝግበር ግን ሓደገኛ 'ዩ ክነውግዶ ኢና ንደሊ። ኤርትራ በቲ ምትኹታኽ መሪሕነት ህወሓት ግብረ መልሲ ብዘይምሃባ ድማ ነመስግና። ዕላማ መሪሕነት ህወሓት ግን ከምኡ'ዩ ኔሩ።"
ቲቦር ናጅ ኣተሓሒዙ ህወሓት ዝገበሮ፥ መንግስቲ ኤርትራ ግብረ መልሲ ክህብ`ሞ ኣብ ህዝቢ ትግራይ`ውን ስምዒት ንምልዕዓል`ዩ ኔሩ፥ ኤርትራ ካብ ግብረመልሲ ምቑጣባ ግን ናእዳና ንገልጽ፡ ከምኡ`ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ጉዳይ ኣህጉራዊ ቅርጺ ንከይሕዝ ጥንቃቐታት ወሲዱ`ዩ ምኽንያቱ እቲ ዞባ ካብ ኣፍሪቃ እቲ ዘይርጉእ ከባቢ ኮይኑ ጸኒሑ`ዩ ኢሉ።
ቀጺሉ ዝቐረበሉ ሕቶ፥ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ጭፍጨፋ ከም ዝተፍፈጸመ ገሊጽካ ኔርካ፥ ኣብ ትግራይ ናይ ምጽናት ዓሌት መረዳእታ ዝርኣኹሞ ኣሎ`ዶ ዝብል ክኸውን ከሎ ሕጽረት መራኸቢ ስለዘሎ ዝመጻና ዘሎ ሪፖርት ሓሓሊፉ ፍጻመታት ከምዘሎን፥ ገለ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ብገበናት ኩናት ዝገለጽዎን`ዩ። ብኸምኡ ኢና ድማ ናጻ መርመራ ክካየድ ንጽውዕ ዘለና ኢሉ።
ብዛዕባ`ቲ ግጭት ብሽምግልና ክፍታሕ ይኽእል`ዶ ዝብል ዝቐረበሉ ሕቶ ድማ ከምዚ ይብል፥"ሽምግልና ናብ ዕላማኻ ንምብጻሕ ትጥቀመሉ ታክቲክ'ዩ'ምበር፡ ንባዕሉ ናይ መወዳእታ ሸቶ ኣይኮነን። ዕላማና እቲ ግጭት ብቕልጡፍ ኣብቂዑ ሰላም ክምለስን ሰለማውያን ድሕነቶም ክረጋገጽን ኢና ንደሊ። ሽምግልና ኣብ ዘድልየሉ፥ ክልቲኦም ወገናት ናይ ሽምግልና ድልየት ኣብ ዘርእይሉ እዋን ግን ንሕና ብቐዳምነት ኣብኡ ኣለና።"
ብኻልእ ወገን ግን ኢሉ ቲቦር ናጅ፥ ጎኒ ንጎኒ`ቲ ወተሃደራዊ ጎስጓስ ፥ ፖለቲካዊ ጎስጓስ`ውን ይካየድ ኣሎ`ዩ። ተጋሩ ጸላእቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይኮኑን፥ ትግራዎት ኣካል ናይቶም ብዙሓት ብሄረሰባት ኢትዮጵያ`ዮም ዝብል ጎስጓስ ይካየድ`ዩ። ብዛዕባ ህወሓት ክትዛረብ እንተኾይንካ`ውን ህወሓት ኣማኢት ኣሽሓት ኣባላት ዘለውዎ ሰፊሕ ፓርቲ`ዩ፡ ስለዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ገለ መራሕቲ ህወሓት ጥራይ ጸገም ከምዝጸንሖ`ዩ ዝርድእና ድሮ`ውን ንትግራይ ግዚያዊ ኣመሓዳሪ ሰይሞም ኣለዉ ኢሉ።
መንግስቲ ኣቢይ ኣሕመድ ንፖለቲካዊ ተቓወምቱ ከምዝኣሰረን፡ ንዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ድማ ንህወሓት ብምሕጋዝ ከምዝኸሰሰን፥ ሰራዊቱ ድማ ኣብ ትግራይ ንሲቪላት ይድብድብ ኣሎ ክብል ዝጠቐሰ ካልእ ሓታቲ ድማ እቲ ክሲ ሓቂ እንተኾይኑን፥ መንግስቲ ኣሜሪካ ድማ ነቲ ግጭት ደው ከብሎን ሲቪላት ክሕለዉን እኩል`ዶ ይገብር ኣሎ ክብል ሓቲቱ፡ ቲቦር ናጅ፥ መንግስቲ ኣሜሪካ ነቲ ግጭት ንምዕራፍ ኩሉ ዝክእሎ ይገብር ኣሎ -ኸምኡ ሲቪ ላት ክምለሱን መራኸቢታት ክኽፈቱን ንጽዕር ኢና- ነቲ ኩናት ደው ከብልዎ ዝኽእሉ ግን ባዕላቶም ክልቲኦም ወገናት`ዮም ኢሉ። ብዛዕባ'ቲ ዘልዓልካዮ ክስታት ናብቶም ምንጪ'ቲ ኽሲ ዝኾኑ ኣካላት ኢኻ ክትወስዶ ዘለካ።ከምቲ ዝበልክዎ ግን ምስ ኩሎም ወገናት ኣብ ጽምዶ ኣለና ናይ ሰላም ዕድላት ኣብ ዝረኣናሉ ድማ ክንሰርሕ ኢና ኢሉ።
ምኽትል ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ቲቦር ናጅ፥ ምስ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ምስ ህወሓትን ተራኺቡ እንተኾይኑን፥ ካብ ሸነኽ ኣሜሪካ ነቲ ግጭት ብሽምግልና ንምዕራፍ ድፍኢት ኣሎ እንተኾይኑን ተሓቲቱ፥ ኣቐዲመ ከምዝበልክዎ ሽምግልና ሸቶ ኣይኮነን እቲ ሸቶ ሰላም ምምላስ'ዩ፥ ሽምግልና ዝሰርሕ እቶም ተዋሳእቲ ድልዋት ክኾኑ ኸለዉ'ዩ ኢሉ።
ነዚ ሕቶ'ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክ ረይነር'ውን መልሲ ሂብሉ ኔሩ። ምስቶም መራሕቲ ምርኻቡ'ውን ይገልጽ "ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይን ምስ ኣቦ መንበር ህወሓት ደብረጽየንን ተዘራሪበ ኔረ። መጀመርያ ዘልዓልክዎ ነገር ኣገዳስነት ምብቃዕ ኩናት'ዩ። ዕርቂ ወይ ሽምግልና ምጥቃም ዝክኣል እንተኾይኑ'ዩ'ውን ኣልዒለሎም ኔረ። ኣብቲ እዋን ከምኡ ዓይነት ተቐባልነት ኣይረኸብኩን። እቲ ወተሃደራዊ ግጭት ናይ ምቕጻሉ ድልየት'የ ርእየ።"
ብኽልቲኦም ወገናት ናይ ልዝብ ሸውሃት እንተዘይሃለወ 'ውን ብዛዕባ ሰብኣዊ መተሓላለፊ መስመራት፥ከምኡ'ውን ብዛዕባ ምቁራጽ ተጻብኦታት ዝግበር ነገራት እንተሎ ዝብል ሕቶ'ውን ቀሪቡ ኣምባሳደር ረይነር "እዚ ምስ ሰብኣዊያን ትካላትን መንግስታትን ብምዃን ክንደፍኣሉ ዝጸናሕና'ዩ።ከም ነዳድን ካልኦት ቀረባትን ዝሓልፍሉ መስመራት ክኽፈቱ ምስቲ መንግስቲ ነልዕሎ ዘለና ጉዳይ'ዩ። ክንሰርሓሉ ኢና'ውን ይብሉና'ዮም። ምስ ህወሓት ምስ ኣልዓልናዮ ከኣ ብዛዕብኡ ዘሎ ተኽእሎ ኣይረኸብናን። ክንደፍኣሉ ኢና ግን ብወገን መንግስቲ ዘሎ ርእይቶ ድማ እቲ ኹናት ኣብ ቀረባ ከምዝውዳእ'ዩ። ሕቡራት ሃገራት ናብ ጽጉማት ሰብኣዊ ረዲኤት ከብጽሕ ግን መተሓላለፊ ክፍጠር ምጽዓርና ክንቅጽል ኢና" ክብል ይምልስ።
ንቲቦር ናጅ ቀጺሉ ዝቐረበሉ ሕቶ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩናት በዚ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩናት'ዶ ይወዳእ ይኸውን ወይስ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣብ ካልኦት ከባብታት'ውን ሓይሉ ከድልድል ይደፍእ ይኸውን? ከምኡ'ውን መራሕ ህወሓት ብዛዕባ ምብትታን ኢትዮጵያ ተዛሪቡ ኔሩ- ስለዚ ስግኣት ኣለኩም'ዶ ተባሂሉ ተሓቲቱ፥ ክምልስ ከሎ ህወሓት ነዚ ክጅምር ከሎ ንቀዳማይ ሚኒስትር ንምዕላው'ምበር ንፍላይ ኣይመስለንን፡ ምኽንያቱ ሕገመንግስቲ ኢትዮጵያ ብሰላም ንምፍላይ የፍቅድ'ዩ። ስለዚ ሕጂ ናብቲ 27 ዓመታት ዝነበሮም ደረጃ ንምምላስ ዝተጠቐምሉ ታክቲክ ኣንጻራዊ ዝኾነ ሳዕቤን ዘምጽኣሎም ይመስለኒ። ድሓር'ውን እቲ ኩነታት እታ ሃገር ኣብ ጎኒ ቀዳማይ ሚንስተር ከምትስለፍ ዝገበረ ይመስለኒ ኢሉ።
ቲቦር ናጅ ኣተሓሒዙ፥ እዚ ኣብ መንጎ ክልተ መንግስታት ዝካየድ ግጭት ኣይኮነን ብምባል፥ እዚ ነሓደ ክልል ዘመሓድር ኣካል ኣንጻር ማእከላይ መንግስቲ ተጻብኦታትን ምግባር ወሲኑ ግን ዘይሰለጦ'ዩ' ኢሉ።
ብዛዕብኡ መወሰኽታ ዝሃበ ኣምባሳደር ረይነር ብወገኑ፥ እቲ ዝተረፈ ከባብታት ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋን'ዚ ህዱእ ከምዘሎን መንግስታት ክልልን ህዝብታትን ኣብ ጎኒ ፈደራል መንግስቲ ከም ዝኾኑ ዝተገብረሉን ኩነታት'ዩ ዘሎ ኢሉ።
ኣብ መቐለ ዩኒቨርሲቲ ደብዳብ ነፈርቲ ከምዝተፈጸመን መረጋገጺ ረኺቦም እንተኾይኖምን ዝተሓተተ ቲቦር ናጅ ናይ ርክባት ጸገማት ስለዘሎ ንምጽራዩ ከም ዝኸብድ ኣብታ ናይ ክብሪ ዶክትሬት ዝተዋህበላ ዩኒቨርሲቲ መጥቃዕቲ ተፈጺሙ እንተኾይኑ ግን ዘሕዝን ከምዝኸውን ጠቒሱ።
ኣብ መወዳእታ ዝቕረበ ሕቶ ኣብ ኢትዮጵያ ዓሌት ናይ ምጥፋእ ገበናት ምልክት'ዶ ትርኢ ኣለኻ ዝብል'ዩ ኔሩ "እወ ክብለካ ኣይክእልን'የ። ግን ዝኾነ ተፈጺሙ ዝብሃል ግፍዒ የሻቕለና'ዩ። ነዚ ኢና እቲ ኩነታት ብግቡእ ክትሓዝ ኣለዎ ንብል። ዝተፈጸመ ግፍዕታት ብናጻ ወገን ክጻረ ኣለዎ። እቶም ተሓተቲ ድማ ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ኣለዎም። እቲ ዓሌታዊ መኣዝኑ ንኹሉ ኣሻቒሉ'ዩ። ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ኣብ ዝገብርክዎ ርክብ ንሳቶም'ውን ከምዘሻቕሎም እየ ርእየ። እቲ ዝነበረ ጭቆና ፍኹስ ስለዝበለን ዝያዳ ውልቃዊ ናጽነታት ምስ ተረኽበን እቲ ዓሌታዊ ግጭታት ክርኣይ ክኢሉ'ዩ።እዚ ድማ ንቐዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ካልእ ብድሆ'ዩ። "
ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ቲቦር ናጅ ነቲ ኣብ ትግራይ ዝቕጽል ዘሎ ኩናትን ኣብ ሲቪላት ዝወርድ ጉድኣትን ኣሜሪካ ብቐረባ ምክትታላ ከምትቕጽልን ኩሉ ፍጻመታት ብዕቱብ ከምዝርእይዎን ኣፍሊጡ ።


text:
ጸብጻብ 4ይ ዙር ፖለቲካዊ ሰሚናር ሮተርዳም
እቲ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ዝካየድ ፖለቲካዊ ሰሚናር ሮተርዳም፡ ሕጂ’ውን ብዕለት 11 ሚያዝያ 2015 ኣብ ቦታ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ከተማ ሮተርዳም፡ ዕዉት ፖለቲካዊ ሰሚናር ኣካይዱ። ኣብ ሰሚናር’ዚ መራሕትን ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሜድያ ዝነጥፉን ካልኦት ሃገራውያን ባእታታትን ብሓፈሻ፡ ብርከት ዝበሉ መንእሰያት ድማ ብፍላይ ተሳቲፎሞ። ኣብ ትሕቲ “ፖለቲካዊ ተረድኦና ዲዩ ወይ ምብዛሕ ውድባት ጠንቂ ግርጭታትና” ዝብል ኣርእስቲ ኣገዳሲ ናይ ምይይጥ ወረቐት በቲ ልሉይ ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተጋዳላይ ድራር ማንታይ ቀሪቡ። ትሕዝቱ ናይ’ቲ ዝቐረበ ናይ ምይይጥ ወረቐት ካእ እነሆ ነቕርብ፦
ፖለቲካዊ ተረድኦና ዲዩ ወይ ምብዛሕ ውድባት ጠንቂ ግርጭታትና
መኣዲ ሰሪዕና ክንበልዕ ይኹን፡ ቡን ሓቢርና ንምስታይ ይኹን፣ ኣብ ሓዘን ኣብ ሓጎስ ንኹሉ ብሓባር ምክፋልን፡ ከምኡ እውን ንተሸገረ ብወፈራ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ልሙድ ባህልና ኢዩ። እዚ ባህሊ እዚ፣ ኪኖ ብልዕን ሓዘንን ሓጎስን ሓሊፉ ናብ ሓባራዊ ስምምዕ ገጹ ንኽብርኽ ግን ኣይሰራሕናሉን። እዚ ክቡር ባህሊ እዚ፣ ዝፈጥሮ መሰረት ናይ ማሕበራዊ ምትእስሳርን ምትእምማንን ብምዝንጋዕና፡ ኣብ ኩሉ መዓልታዊ ህይወትና ከም ፖለቲካ፡ ሓቢርካን ተኸባቢርካን ተጸዋዊርካን ናይ ምንባር፡ ዝኣመሰሉ ኣየማዕበልናን። ይኹን እምበር ኣብ መንጎና ጽቡቕ ዝሓስቡን ክፉእ ዝሓስቡን ኣለዉና። ክልቲኦም ድማ ሓደ ዝዓይነቱ ዕላማ ኢዮም ዝጣበቑ። ነየናዮም ኢና ንኣምን? ባህሪ ውልቀሰባትከ ኣብ ባህሊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ስነኣእምሮኣዊን ከምኡ እውን ንግርጭታት ኣብ ምፍታሕ ዝግበር ጻዕርታት እንታይ እወንታ ወይ ኣሉታ ጽልዋ ኣለዎ።? ሓባራዊ ባህሊ ካብ ሃለወና ናብ ሓባራዊ ሃገራዊ ዕላማ ዘየብጽሕ እንታይ ይዕንቅጸና?
እንታይ ኢዩ ግርጭት?
ግርጭት ምስ ካልኦት ክመሳሰል ዘይክእል ናይ ክብርታትን፡ ተግባራትን፡ ድሌታትን፡ ረብሓታትን ተመርኵሱ ብዝለዓል ፍልልያትን ኣብ ማእከላይ ፍታሕ ክብጻሕ ዘይከኣለሉ ግዜ ዝምንጩ ኣብ ህይወት ወዲ ሰብ መዓልታዊ ዘጓንፍ ኢዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ሃይማኖት፡ ፖለቲካ፡ ወይ እውን ካልእ ዘሎካ እምነታት ዘሎ ፍልልያት ተጻዋርነት እንተዘየሎ ኣብ ግርጭት ክእቶ ናይ ግድን ኢዩ። ግርጭት –ስግኣት –ቁጠዐ፣ ሓንሳብ’ውን ኣብ ጎነጽ ወይ ዓመጽ የድህብ። ግርጭት ኣብ መንጎ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ጥራሕ ዝርአ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ ኣብ መንጎ ሃገራትን፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን፡ መንግስታትን’ውን ከይተረፈ ይረአ።
ግርጭት ብግቡእ እንተዘይተፈቲሑ ንሰላምን፡ ስምምዕን ውህደትን የፍኩሶ ወይ የላሕልሖ እሞ፡ ናብ ዘይምርድዳእ የበጽሕ፣ ምትእምማን ድማ የጥፍእ፣ ንዝነበሩ ጥዑይ ዝምድናታት ናብ ጽልእን ቅርሕንትን ይልውጦም። ምኽንያቱ ነፍሲ ወከፍና ንጉዳያት ይኹን ንነገራት ከመይ ንጥምቶምን ንመዝኖምን፣ ንዝተፈላለየ ተረኽቦታት ንምልላዮም ይኹን ክንኣልዮም ክንዋሳእ ከሎና፣ ነናትና ዝተፈላለዩ ኣገባባት ስለንጥቀም ኢዩ። ስለዚ ግርጭት ካብ ንኹሉ ሸነኽ ዘዕግብ ስምምዕ ክብጻሕ ኣብ ዘይከኣለሉ ደረጃ ምስ በጽሐ ኢዩ ዝረአ።
ግርጭት እወንታውን ኣሉታውን ወይ ከኣ ኣዕናውን ሃናጽን ተባሂሉ ኣብ ክልተ ይኸፈል።
ግርጭት ሃናጺ ዝኾነሉ፦ ንሓባራዊ ረብሓ ምስዝጥምት፡ ምሕዝነት የደልድል፡ ምትእምማን ይፈጥር ፡ ቀጻሊ ርክባት የዘውትር፡ ሓባራዊ ድሌታት ንለውጢ የማዕብል፡ ኩሉ ሸነኽ ክዕወት ዝብል ሓሳብ ምስዘድህብ፡ ናብቲ ሓቅኛ ዛዕባ ምስዘዘንብል፡ ኣሳታፍነትን፡ ሕድገታትን ምስዝቕበል ከምኡ እውን ደቂ ሰባት ንዝተፈላለየ ሓሳባትን መተካእታታትን ኣብ ግምት ንምእታው ይገብር፡
ግርጭት ኣዕናዊ ዝኾነሉ፡– ካብ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ምስዝንቅል፡ ናብ ውልቂ ረብሓ ምስዘድህብ፡ ዝወሓደ ምትዕጽጻፍ ምስዝገብር፡ እቲ ዝጻረሮ ሸነኽ ክሰዓር ወይ ክዓኑ ዝብል ሓሳብ ዝውንን፡ ኣብ ውልቀ መጥቃዕቲ ምስዘድህብ፡ ምፍራራሕ፡ ኮታ ሓፈሻዊ ተግባራት ናይ ጽልኢ ምስዘዘውትር። ነቲ ሓቀኛ ዛዕባ ሸለል ምስዝብሎ፡ በቲ ንሱ ዝደልዮ ጥራሕ እምበር ኣብ ሕድገታት ምስዘይኣምንን፡ ናይ ለውጢ ስግኣታት ምስዝህልዎ፡ ዝምድናታት የበላሹ፡ ርክባት የቋርጽ፡ ሞራል ደቂ ሰባት ይዕኑ።
ነፍሲ ወከፍና እምበኣር ኣብ ውሱን ጉዳያት ናይ ጠቕምናን ሓሳብናን ፍልልያት ስለዘሎና ግርጭት መወዳእታ የብሉን። ይኹን እምበር ንፍልልያት ከመይ ኣማእኪልና እወንታዊ ለውጢ ነምጽእ ክንሓስብ ግን ብምንም ዓይነት ክገትኣና የብሉን።
ባህሪ ውልቀሰባት ኣብ ግርጭት ይኹን ፍልልያት ኣብ ምፍታሕ ጽልዋ ኣለዎ
- ብናትካ ወይ ብጉዳይካ ምሕሳብ ጥራሕ ምግዳስ (ኣግላሊ መንፈስ)፣
- ተግባር ጥራሕ፣
- ብስነፍልጠት ምግጣም፣
ግርጭት ናብ ንሓባራዊ ዕላማ ዘይምግዳስ የብጽሕ። ሓባራዊ ዕላማ ንወግዕታትና፡ ንመንነትና፡ ንመሰላትና፡ ንሓርነትና፡ ንሓድነትና ክንብል ብሓባር ክንምርሽ ኢዩ ዝሕግዘና። ነዚ ጎሲናዮ እንተኸድና ድማ ሳዕቤናቱ ከቢድ ይኸውን። እንታይ ኢዮም እቶም ናይ ሓባር ዕላማ?
ናይ ሓባር ዕላማ ካብቲ ናይ ሃገራዊ መቖሚታት ዝምንጩ ኢዩ። ንሱ ድማ፡–
- ልኡላውነት (ስልጣን) ህዝቢ፣ ህዝቢ ዝመሓደረሉ ዓይነትን ኣገባብን፣ ዝደልዮ መንግስቲ ምትካልን ንሱ ብዝሰማማዓሉ ሕጊ ንክምስርት ዝለዓለ ስልጣን ማለት ኢዩ። ኮታ ህዝቢ ወናኒ ፖለቲካዊ ስልጣን ክኸውንን፡ መጻኢ ዕድሉ ባዕሉ ክውስን።
- ልኡላውነት ሃገር (ብዓለም ለኻዊ) ናጽነት ኮይኑ ብኻልእ ደጋዊ ሓይሊ ኢድ ኣታውነት ዘይብሉ ኣብ ውሽጢ ካልኦት’ውን ጣልቃ ዘይኣቱ –እታ ሃገር ነቲ ዶባትን ጉዳያት ውሽጣውን ዓለም ለኻውን ቅርጽታት ዘካተተ ኮይኑ ንዜጋታት እታ ሃገር ረብሓ ክህልዎም ዘውሕስ ኢዩ።
- ሓድነት ህዝቢ፣
- ልኡላውነት ሕጊ፣ ሕጊ ጎይታ መንግስቲ፣ መንግስቲ ድማ ባርያ ሕጊ ክኸውን፣
- ኤርትራ ብቅዋምን ብዲሞክራስያዊ ሕጊን ክትመሓደር ..ወዘተ
ነዚ ሃገራዊ መቖሚታት እዚ ንኣምነሉ እንተዀና፣ መንቀሊ ግርጭታትና ክንፈልጥ እንታይ ክንገብር የድሊ? እቲ ቀንዲ ምስጢር ንፍልልያትናን ግርጭታትናን ክንድህስስ ዝዕንቅጸና፡ ሓደ ነቲ ጠንቂ ናይቲ ግርጭት ኣዕሚቝና ክንፈልጦ ድሌት ወይ ቅሩብነት ዘይምህላው ኢዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ነቲ ጠንቂ እናፈልጥናዮ ጎሲና ክንሓልፎ ምድላይና ኢዩ። ክልቲኡ ድማ ነቲ ጠንቂ ገዲፍና ናብቲ ሳዕቤን ወይ ውጽኢት ከም ነድህብ ኢዩ ዝገብረና። እዚ ከኣ ፍታሕ ኣብ ክንዲ ነናዲ፣ ጸለመ፡ ምክፋእ፡ ምርሕሓቕ፡ ምቁንጻብ፡ ኣብ ሕሉፍ ምንባር ብምዝውታር ንሓባራዊ ዓወት ገዲፍና፡ ናብ ንጽላዊ ዓወት ገጽና ንጎዓዝ። ከይዱ ከይዱ ድማ ስነ-ፍልጠታውን ሰናይ ስነ ምግባርን ኣብ ዘይብሉ ፖለቲካ የጥሕለና።
ስለዚ፡ ነፍሲ ወከፍና ማለት፡ ንዝኾነ ይኹን ሰልፊ ወይ ውድብ ሓይሊ ወይ ኣስገዳድ ከይተጠቕመ፡ ወይ ነቲ ሃገራዊ መቖሚታት ከይጠሓሰ፣ ወይ ኣነ ይበዝሕ ብዝብል ከየደናገረ፡ ምዝልላፍ ከይተጠቕመ፡ ከም ድሌቱ ክዋሳእ እንተንሰማማዕ፣ ነቲ ጠንቂ ናይቲ ግርጭት ይኹን ፍልልያት ንምፍላጡ ምሓገዘ እሞ ቅኑዕ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክርከብ ምተኻእለ። እዚ ግን ከም ድሌቱ ከብሃል ከሎ ፍኑው ክኸውን ማለት ኣይኮነን፣ ገደብ ክህልዎ ይግባእ። ገደብ ክህልዎ ኣለዎ ክበሃል ከሎ ነቲ ሃገርን ሓድነት ህዝብን ዝትንክፍን፡ ንሃገራዊ ሓይሊ ዘዳኽምን ኮታ ኣንጻር ሃገራዊ መቖሚታት ክኸውን የብሉን ማለት ኢዩ።
ግርጭት ምፍታሕ፡– ርእሱ ዝኸኣለ ኣቓልቦን ነቲ ኣብ መንጎ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታትን ኣብ መንጎ እቲ ዘድለ ዕላማን ዘሎ ጋግ ንምእላይ ዘብጽሕ መስርሕ ኢዩ። እዚ ከኣ፣ በቲ ነቲ ዕላማ ብግሁድ ዲዩ ወይ ዘይግሁድ ዓንቃጺ ተራ ዘለዎ ባእታ ኣለሊኻ ዝፍጸም ኢዩ። ብኡ መጠን ድማ ኣብ ሓቂ ደው ብምምባል ነቲ ንኩልና ዘርብሕ ጉዳይ ክንጥምት ይግባእ። ስለዚ ካብዚ ኣቲናዮ ዘሎና ፖለቲካዊ ዓዘቕቲ ከመይ ክንውጽእ ከምዘለና ክንሓስብ ናይ ግድን ይኸውን። ንሱ ድማ ካብ ስሚዒታውን ጦብላሕታውን ዝዓብለሎ ሕልና ናጸ ብምኻን ንፖለቲካውን ስነሓሳባውን ፍልልያት ብቐጻልን ርትዓውን ዝኾነ ክትዕን ብግልጺ ምግላጽን ኢዩ ዝፍታሕ። ብተውሳኺ ኣገዳሲ ነጥቢ ንሕና ኣብ ነፍስና ለውጢ ምስ ንገብር ኢዩ ለውጢ ክመጽእን ፍታሕ ክርከብን ዝከኣል። ሎሚ ንፍልልያትናን ግርጭታትናን ኣብ ምልላይ እንተዘይተሰማሚዕናን፡ ክንኣልዮም እንተዘይበቒዕናን ኣብ ኤርትራ ጥራሕ ንእቶ ምባል ኣብ ምንታይ ዓዘቕቲ ክሸመና ኢዩ ፉሉጥ ኣይኮነን።
ግርጭት ሓሙሽተ መድረኻት ኣለዎ፦
- መቕድም ናይቲ ግርጭት፡– ኣብ ክሊ ፖለቲካዊ ተረድኦ፣ ረብሓታት፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት፣ ፍልልይ ዝረአ ኢዩ።
- ቃታ ዝሰሓበሉ ኩነት፣
- ተበግሶታት፣
- ናይ ምፍላይ መድረኽ፣
- ናይ ፍታሕ መድረኽ፡– ግርጭት ናብ ዘብጸሓካ የብሉን። ስለዚ ደቂ ሰባት ሕድገታት ክኣምኑን ነቲ ግርጭት ድማ ክፈትሕዎ ድሌታት ምውናን። እዚ መድረኽ እዚ ነቲ ግርጭት ንምፍታሕ ዝተፈላለየ ምርጫታት ዝግንዘበሉ ወይ ዝርከበሉ ወይ ዝድህሰሰሉ ኢዩ።
ከምቲ (ዋትዛላዊክን ቢቨኒን ጃክሶንን) ዝበልዎ፡ “ብዛዕባ ግርጭት ክንርዳእ እቲ ርኽክብ ክንርዳእ ይድሊ”። ኣብ ነንሓድሕዱ ሕኒን ምባል ናብ መደምደምታ ፈጺሙ ኣየብጽሕን ኢዩ። ስለዚ ምይይጥን፡ ዝርርብን ዝሓሸ ኣገባብ ኢዩ።
ርኽክብ ፡– ግርጭት ምስ ዝህሉ ብመገዲ ርኽክብ ኣቢሉ ኢዩ ክረጋገጽን ክገለጽን ዝከኣል። ርኽክብ ማለት ደቂ ሰባት ንዘለዎም ዘይምስምማዕን ወይ ፍልልያትን ዝገልጽሉ መስርሕ ኢዩ። ርኽክብ ንግርጭት ብዓወት ዝእለየሉ ወይ ከኣ ዝብእሰሉን ናብ ኣሉታዊ ውጽኢት ዘድህብ መኣዲ ይሰርዕ። ስለዚ ደቂ ሰባት ኣብ ዝራኽብሉ ክልተ ነገራት ይረኣዩ። ንሱ ድማ –
- ኣዕጋቢ ባእታ
- ምትእስሳራዊ ባእታ
እዘን ክልተ ባእታታት እዚኤን ኣብ ናይ ሕድሕድ ርክብ ዝተጣመራ ኢየን።
ኣዕጋቢ ባእታ ፡– ወድዓዊ ፡ ብሩህ ወይ ክረአ ዝኽእል ጭቡጥ ማለት ኢዩ–
ምትእስሳራዊ ባእታ፡– ናይ ተሳታፋይ ርእይቶ። ንኣብነት፡ ኣውራጃዊ ምንቅስቓስ ዘዕዉት ኣይኮነን – ርኡይን ኣዕጋቢ ባእታ እውን ኢዩ። ኣውራጃዊ ምንቅስቓስ ኣዓዋቲ ኢዩ ኢሉ ዝኣምን ከኣ ነዚ ክመይ ይገልጾ ብዙሕ ትርጉም ክህቦ ይከኣል። ኣብዚ ናይ ክልቲኦም ዝምድና ሓርፋፍ ምስ ዝኸውን፡ ምትእምማን ጠፊኡ ምጥርጣራት ይሰፍን። (ጉዳይ ቁጽጽር ኮንትሮል–ጉዳይ ጸጊዒነት፣ ጉዳይ ክብሪ ወይ ዝና ) ዝሓወሰ ይኸውን።
ስለዚ ርክብ ወሳኒ ኢዩ። ግን ርክብ ኣብ ዝካየደሉ ድማ ነዘን ዝስዕባ ክነስተብህል ይግባእ፡–
- መሳጥን ዓዳምን ክኸውን ኣለዎ።
- ምስ ካልኦት ኣብትዛተየሉ ንዘረባኻ ይኹን ኣገባብ ኣዘራርባኻ ፍሉይ ሓልዮት ክህልወካ ኣለዎ።
- ዋላ እውን ምስቲ መላዝብትኻ እንተዘይተሰማማዕካ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ምድፍፋር ወይ ምጉብዕባዕ ምውጋድ።
- ኩሉ ግዜ እሩም ቃላት ግን ከኣ ብዘዕግብ ኣገባብ ምዝራብ።
- ብፍሕሽው ገጽ ሰላምታ ሃብ (ንነብሪ ሕቐፍ)
- ንመልሓስካ ተቖጻጸር፡ ንናይ ካልኦት ስሚዒታት ይኹን ክብሪ ዝትንክፍ ቃላት ዘይምውታር።
- ካብ ብዕሉግ ኣጠቓቕማ ቋንቋ ተቖጠብ።
ኩልና ኣብዚ ገዛ ዘሎና ነዚ ሎሚ ወሪዱና ዘሎ ፍልልያት ይኹን ግርጭታት ከምዚ ኢልካ ክቕጸል ኣይከኣልን ኢዩ፡ ነዚ ሽግር እዚ ክንፈትሖ ኣሎና ኢልና ንሓስብ ኢና። ምኽንያቱ ነዚ ግርጭታት ይኹን ፍልልያት ንምእላይ፣ ንሕና ምስ ጭቁን ህዝብና ኰና ንጉዳይ ፖለቲካዊ ኣተሃላልዋና ክንኣሊ ዝለዓለ ልኡላውነት ስለዘሎና። ነዚ ከኣ ብሓባር ኰና እምበር ብተናጸል ፍታሕ ክነመጽእ ወይ ናብ ፍታሕ ክንበጽሕ ክምዘይከኣል ክንኣምን ይግባእ። ናብ ሓባራዊ ፍታሕ ንምብጻሕ ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት ምግንዛብ ከድሊየና ኢዩ፡–
- ናይ ሓባር እምነት ምምዕባል
- ቅኑዕ ሓበረታ ምውናን፡–
- ክንፈልጦ ዘሎና ጉዳይ
- ክነተግብሮ ዘሎና ጉዳይ
ናይ ሓባር እምነት ምምዕባል፡–
ኩልና ደቂ ሓንቲ ሃገር ኢና፡ ደቂ ሓንቲ ሃገር ምዃና ብዙሕ ኣይንፈላለን ዘጠራጥረና ውን የለን። ደቂ ሓንቲ ሃገር ምዃና ሓባራዊ ሃገራዊ እምነት እንተዘየማዕቢልና ግን፡ ንረብሓ እታ ሃገር ብኹሉ መቖሚታታን ክውነታታን ዝተወህሃደትን ዝሰመረትን ክትከውን ኣብ ክንዲ ምስራሕ ኣብ ትሕተ ሃገራዊ ረብሓታት ኢና ክነድህብ። በብናትና ምስጓም ድማ ሓንቲ ዝሰመረት ሃገር ኣብ ምምስራት ሃሳዪ ግደ ክጻወት ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ተሳትፎ ህዝቢ ከምዘይዕድምን፡ ህዝቢ ዝደልዮን ዝመርጾን ውጽኢት ክህብ ከምዝይክእል ድማ ርዱእ ኢዩ። ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ኰና ኣብ እንዋሳእሉን፣ ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ዝጥርንፈናን ዝተሓቛቝፈናን ጽንሰ ሓሳብ ሒዝና ንዝተፈላለየ ፖለቲካ እንተሰዓብናን፣ ዝተፈላለየ ሃይማኖት እንተኣመንናን፣ ናይ ዝተፈላለየ ብሄራት ወይ ኣውራጃታት ኣባላት እንተኾናን፣ንሓንቲ ሃገር ክንሓስብ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ሓባር እምነትን ዓላማን ክህልወና ናይ ግድን ኢዩ። ንሱ ድማ እቲ ጌጋን ቅኑዕን፡ ሓሶትን ሓቅን፡ ጽቡቕን ሕማቕን ንምልላይ ዝሕግዘና ሞራላዊ ስነ-ምግባር ክንክተል ግዱዳት ኢና። እቲ ግርጭት ዝለዓል ድማ ነዚ ዝተጠቕሰ ስሒትና ክንጎዓዝ ምስ እንጅምር ኢዩ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ጠንቂ። እዚ ከኣ ካብቲ ‘’ንዓኻ ክሕብሕቡኻ እትደሊ ንኻልኦት እውን ሓብሕብ’’ ዝብል ተረድኦ የስትሕተና እሞ፡–
- ነቲ ጌጋ ዝኾነ ንኸይእረም፣
- ነቲ ኣስጋኢ ዝኾነ ብግዚኡ ንኸይዕገት፣
- ነቲ ዓዳሚ ዝኾነ ሓሳብ ንኽንጸግ (ቅቡል ንኸይከውን፣
- ነቲ ዝተሳሕተ ጉዳያት ንኸይስተኻኸል ወይ ክይልቀብ፣
- ነቲ ዝጎደለ ሓሳባት ንኸይምላእ ገይሩ ንኹሉ ብጸቢብን ብጥርጠራን ንምርኣይ ይደፋፍኣና።
ቅኑዕ ሓበረታ ምውናን፡–ቅኑዕ ሓበረታ ብመናፍሕ ክብረዝ ከሎ ነቲ ጠንቂ ንኽይፍለጥ ከም ዝሽፈን ይገብሮ እሞ ቅኑዕ ሓበረታ ንኸይንውንን ይዓግት። ሓደ ካብኡ ግጉይ ሓበረታ ምስናቕ ኢዩ። ግጉይ ሓበረታ ድማ እቲ ጽቡቕ ድሌታት ብሕማቕ ድሌታት ይዕብለል። ነቶም ጽብቕ ዝሓስቡ ሰባት ነቲ ሓሳባቶም ኣብ ክንዲ ምማይ ብቐጥታ ሓሳባቶም ዝለምሰሉ ወይ ዝመኽነሉ ዘይቅኑዕ ሓበረታ ይዝርጋሕ። እዚ ከኣ እቶም ተመሳሳሊ ጽቡቕ ሓሳባት ዘለዎም ከይዛመዱ ይዓግቶም። ቅኑዕን ሓቀኛን ሓበረታ ምስ ዘይንውንን ድማ ንወግዕታትናን ንሓባራዊ ጠቕምታትናን ረብሓታትናን ዝጻረር ክሳብ ኣብ ምድጋፍ ይበጽሓና። ከምኡ እውን ነቲ ቅኑዕ ሓበረታ ብዝሽፍን ኣገባብ ኣጸባቢቕካ ዝፍኖ ሓበረታ ብቐሊሉ ከም ንኣምን ወይ ከም ንደናገር ይገብረና። በዚ ድማ በቶም ነቲ ቅኑዕ ሓበረታ ሸፊኖም ጽቡቕ ዝዛረቡ ንስለብ እሞ ንጨቋኒናን ሃሳይናን ዝኾነ ሓሳባት ከይተረደኣና ንድግፍ።
ክንፈልጦ ዘሎና ጉዳይ፣ መትከላት ናጽነት ክንፈልጦም ኣሎና። መትከላት ናጽነት ድማ ብሩህ ኢዩ። ንሰብ ኣይትጉዳእ፡ መሰል ካልኦት ሓሉ፡ ክብሪ ደቂ ሰባት ኣይትተንክፍ። ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ግሉጽነትን…ወዘተ
- ውጽኢት ናይቲ ፍታሕ ኢልካ ዝቕረብካዮ መደብ ከመይ ከምዝመስልን ምምሕያሽ የድለዮን ኣየድልዮን ምግምጋም ከም ዘድሊ ምፍላጥ።
- ነቲ ግርጭት መዕለቢ ንኽግበረሉ ኣብ ፍልጠትን ሰናይ ስነ–ምግባርን ዝተመርኮሰ ትግባሬን ግምገማን ንኹሉ ብማዕረ ዘደቓቕስ ነቲ ግርጭት ዝፈትሕ ጽንሰ–ሓሳብ ዲዩ ኣይኮነን ምግንዛብ።
- ፍልልያት ወይ ግርጭት ብጥበብን ብልሓትን እምበር ብጽልእን ባእስን ቅርሕንትን ቅኑዕ ፍታሕ ክምዘይርከብ ምስትብሃል።
- ዕላማን ውጽኢትን ክሳብ ዝወሃሃድ ምክእኣልን ስልጡን ዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ክንጥቀም ምሕሳብ
- ናይ ሓሳብ ፍልልይ ንዝሓሸ ኣማራጺ ፍታሕ ወይ መዕለቢ ዘመንጩ እምበር ከም ኣዕናዊ ወይ ኣፍራሲ ክረአ ከምዘይብሉ ምፍላጥ
- ናይ ፖለቲካዊ ስነ–ሓሳብን፣ እምነትን፡ ከምዘለዎ ኮይኑ ናይ ሓባር ሃገራዊ ጉዳያት ግና ካብ ሰልፋዊ ውድባዊ ኣመለኻኽታ ናጻ ኰና ብሓባር እንምርሓሉ ሓባራዊ ሃገራዊ ፖሊሲን ሕግን ምቕራጽ ክሳብ ዘይተሰማማዕና ኩሉ ዝግበር ፈተነታት ኣግላሊ መርሆ ምዃኑ ዘይምዝንጋዕ።
ክነተግብሮ ዘሎና ጉዳይ፡–ነቲ ጠንቂ ናብ ግርጭት ወይ ፍልልያት ዘብጸሓና መሚና ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ። ንኡኡ ምስ ፈለጥና ኢና ነቲ ኣሎ ዝበሃል ፍልልያት ንምፍታሕን ንምንጻርን ክንዋሳእ ዘሎና። ይኹን እምበር ቅድሚ ናብ ፍልልያት ምፍታሕ ምውሳእና ንቑሕን ርትዓዊ ዝኾነን ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ምድላዋት ምግባርን ንረብሓ ኩሉ ዝእምት ፍታሕ ምንዳይ ቅድመ ተደላይነት ኣለዎ። ነቲ ጠንቂ ናይቲ ግርጭት ኣነጺርና መሚና ክንፈልጦ እንተዘይክኢልና ወይ ክንፈልጦ ድሌት እንተዘይብልና ነቲ ግርጭት ክንኣልዮ ወይ መዕለቢ ክንገብርሉ ክንጻገም ኢና። ስለዚ ከይተረደኣና ኣንጻር ናጽነትን፡ ሰላምን፡ ስኒትን ካብ ምዃን፣ ልቦናን ብልህነትን ዝመልኦ ኣተሓሳስባ ክንውንን ይግባእ። ነዚ ከኣ ነፍስና ብምልዋጥ ኢና ክንበጽሖ እንኽእል። ከምዚ እንተዘይገርና መሰረት ናይቲ ዘገራጭወናን ዝፈላልየናን ዘሎ ጉዳይ ክነጽንዖን እወንታዊ መዕለቢ ክንገብረሉ ኣይክንክእልን ኢና። ስለዚ
ክልተ ነገር ክንገብር የድልየና፡–
- ካብ ሕሉፍ ጌጋታትና ተማሂርና ንዝመጽእ ኣሉታን ሓደጋታትን ክንከላኸል፡
- ነቲ ሕማም ምፍዋስ እቲ ሕሙም ክድሕን።
ናብዚ ንምብጻሕ ከኣ፡–
- እቲ ግርጭት ወይ ፍልልያት ኣነጺርካ ምግላጽን ምፍላጡን።
- ነቲ ፍልልያት ናይ ምግምጋሙ ቅጥዕታት ምውሳን።
- ነቲ ፍልልያት ፈሊጥካ ዝርከብ ፍታሕን መተካእታታትን ምፍላይ።
- ነቶም መተካእታታት ክኾኑ ዝበልካዮም ምግምጋም።
- ካብቲ ኩሉ ዝተኻየደ መጽናዕትታት ድማ ነቲ ፍልልያት ወይ ግርጭታት ዝፈትሕ ምምራጽ።
- ነቲ ዝተመርጸ ፍታሕ ኣብ ግብሪ ምውዓል።
ኣብ መድምደምታ ከም መሳርሒ ዘገልግለና፡–
- ሓደ ምቕሉልን ተጽዋርን ፖለቲካዊ ስነ–ሓሳብ ዘእንግድ ባይታ ምፍጣር።
- ዲሞክራሲያዊን ኣሳታፍን ዝኾነ ቅርጻ ክምዕብል ምግባር
- ንዝኾነ ይኹን ሃገራዊ ጉዳይ ሓባራዊ ምስንዳኣትን ኣስታፍነትን ተሓባብርነትን ከምዘድሊ ምእማን።
- ኣብ ቀዋሚ ዝኾነ ፖለቲካዊ ስርዓተ ሕጊ ዘብጻሕና መንገዲ ምትላምን ምስምማዕን
- ንህዝብን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ዝጠምር ሕጊ ምንዳይ
- ኣብ ስነ–ፍልጠታውን ስነምግባርን ዝመልኦ ፖለቲካ ክንምርኮስ ምጽዓር።
ኣብ መወዳእታ ናይ ፖለቲካ ስነሓሳብ ንድሕነት ሃገር ክንብል ከሎና ምስ ካልኦት ሓይልታት ለውጢ ምውህሃድን፣ ንሃገራዊ መንነትን ሃገራዊ ፍቕርን ሃገራዊ ስምዒትን ዘይጎድእ ውድባዊ ስነስርዓት ኣመቻቺእና ህይወት ወይ ቀጻልነት ዘለዎ ቅርጻ ክነትሕዞ ምስ እንበቅዕ ኢዩ።
ጽን ኢልኩም ዝሰማዕኩሙን የመስግን
ኣቶ ድራር ማንታይ፡ እዛ ኣገዳሲት ናይ ምይይጥ ፖለቲካዊት ወረቐት፡ ምቕራብ፡ ተሳተፍቲ ሰሚናር ሓሳባቶምን ርእይቶኦምን ኣቕሪቦም። ኣቶ ድራር፡ ነቲ ዘቕረቦ ኣገዳሲ መጽናዕቲ ስነ ፍልጠታዊ ኣገባብ ዝሓዘለ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ብጹሑፍ መልክዕ ብክልቲኡ ቋንቋታት (ትግርኛን ዓረብኛን) ምቕረቡ ኣመጊሶም። ብዛዕባ እታ ወረቐት ሓዚላቶ ዘላ ሓሳባት ብዝምልከት፡ ዝተፈላለየ ሃናጺ ርእይቶታት ቀሪቦም። ገለ እቲ ጸገም ኣብ ፖለቲካዊ ርድኢታትና ኢዩ ክብሉ ከለዉ፣ ገለ ድማ፡ እቲ ጸገም ኣብ’ቲ ፖለቲካዊ ብዙሑነት ኢዩ ዝብሉ ነበሩ። ብሳልሳይ ሸንኽ’ውን እቲ ጸገም ኣብ’ቲ ክልትኡ ምኽንያታት ዘይኮነስ፡ ኣብ ግብሪ ኣወዓዕልኡ ዘስዕቦ ጸገም ኢዩ ክብል ሓሳብ ቀረበ።
ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ክትዕ፡ ካብ’ቲ ብቱኽረት ዝተራእየ ጉዳይ፡ ዕዮ ሓባራዊ ፖለቲካዊ ጽላላት ዝሰርዕ ሕጋዊ መለክዒታትን ቅርጻ ሕግን ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ ዝብል ጉዳይ ነበረ። እዚ ምስ ዝህሉ፡ ኣባልነት ናይ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ክትቀበልን ክትነጽግን ይከኣል፣ ከምኡ’ውን ኣብ ባይታ ንዘየለዉ ሓይልታት ካብ ምቕባልን፣ ውልቃዊ ጸቢብ ጠቕምታት ንከረጋግጹ ንዝህቅኑን ካብ ምቕባል’ውን ንድሕን። ብተወሳኺ፡ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ዲሞክራስያዊ ዘተን ልዝብን ክንገስ ከም ዝግበኦን፡ ኩሎም ሓይልታት ነዚ ከም መርሆ ተኸቲሎም ካብ በበይንኻ ተነጺልካ ምስራሕ ክናገፉ ዕዙዝ ተዳልይነት ከም ዘለዎ ኣኼብኛታት ኣስሚረሙሉ። ኣብ መጻኢት ኤርትራ ዕላማታቱ ከዐውት ዝደሊ ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ “እንተ ዘይደኒንካ፣ ክሓኽረካ ዝኽእለ ፈጺሙ የለን” ከም ዝበሃል ፡ ነጻ ፖለቲካዊ ውሳኔኡ ካብ ሕጂ ኣትሒዙ ክሕሉ ከም ዘለዎ’ውን ተገሊጹ።
ምስ ሃገራዊ ሰላምታና !!
ኣዳላውቲ ኣኼባ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9599


text:
‘ሕቡራት ሃገራት ንመዓልቲ ስደተኛታት ኣፍልጦ ኣብ ዝህበሉ ዕለት፣ ኣብ ትግራይ ዘለዋ ስድራ ቤታት ግና ካብ ውግእ ንክሃድማ ዝግደዳ፣ ብሰንኪ’ቲ ይቅጽል ዘሎ ውግእ ንሰፊሕ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ጸገም ዝተቃለዓ ኮይነን ኣለዋ’ ትብል ናብ ሽረ ዝኣተወት ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ሂዘር ሙርዶክ።
ኣብ ናይ ሽረ ካምፕ ተፈናቀልቲ፣ ስድራ ቤታት ኣቅሑቶም ቅልጥፍ ቅልጥፍ እናበሉ ይኣስሩ ግን ክሳዕ ክንዲ’ቲ ብዙሕ ኣቁሑ ኣይሓዙን። ብሰንኪ ውግእ ካብ ከባቢኦም ክወጹ ከለው ንመብዛሕትኡ ኣቑሕቶም ገዲፎም እዮም ተፈናቂሎም።
ኣብ’ታ ከተማ ዘለው ወትሃደራት እንተኾኑ "እቶም ተፈናቐልቲ ተዓቑቦምሉ ዘለው ዩኒቨርስቲታት ክኽፈታ ኣለወን፣ እቶም ተፈናቀልቲ ብህጹጽ ክወጹ ኣለዎም" ይብሉ። ባጃጅ ብዝሓሰረ ዋጋ ሰባት ካብ’ታ ከተማ ናብ ቁሩብ ውጽእ ኢሉ ዘሎ መዓስከር ተፈናቀልቲ የመላልሳ። ሓንቲ ካብ’ተን ተፈናቀልቲ ኪዳን ወልደማርያም ከምዚ ትብል "ቅድሚ ሓደ ወርሒ ንክንወጽእ ነጊሮምና። ካብኡ ንዳሓር መዓልታዊ እናተመላለሱ ውጹ ይብሉና ኣለው። እቲ ናይ ሎሚ ፍልይ ዘብሎ ነገር ግና ሓይሊ ምጥቃም ምጅማሮም እዩ።"
ነቲ ስፍራ ዝራኣዩ ሰበ ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ግና ይስራሕ ዘሎ ሓድሽ መዕቆቢ ተፈናቀልቲ ስለዘይተዛዘመ ካብ’ቲ ዩኒቨርስቲ ውጹ ምባል ርትዓዊ ኣይኮነን ይብሉ። ይኹንምበር፣ ኣብ’ቲ ከባቢ ንዝርከቡ ሓይልታት ዝብልዎ ተቀቢሎም እቶም ተፈናቀልቲ ንመምርሒ እቶም ወትሃደራት ንክትግብሩ ነጊሮምዎም እዮም።
ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 80 ሚልዮን ሰባት ካብ መንበሪኦም ብሓይሊ ተፈናቂሎም ኣለው ተባሂሉ ይግመት። ኣስታት 60 ሚእታዊት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ዝሳቀዩን ብሰንኪ ውግእ ብተደጋጋሚ ንክሃድሙ ዝተገደዱ እዮም።
ኣብ ትግራይ፣ ብርክት ዝበላ ስድራ ቤታት ብሰንኪ ውግእ ተበታቲነን እየን። 2 ሚልዮን ተጋሩ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተበቲኖም ልዕሊ 60 ሽሕ ድማ ዶብ ሰጊሮም ኣብ ሱዳን ኣዕቁቦም።
ተፈናቃሊት ኣደ ኣለም በላይ ከምዚ ትብል "ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ንሱዳን ተሰዲዶም እዮም። ኣነ ግና ነብሰ ጾር ስለዝነበርኩ ክሳዕ ክንድኡ ርሒቀ ክጓዓዝ ኣይካኣልኩን ነይረ። ኣነ ምስ ሃደምኩ ባዓል ቤተይ ተኣሲሩ፣ ጥሪትና ተዘሚተን" ትብል። ንሳ ወሲኻ ኣርባዕተ ቆልዑ ኣብ መዓስከር ምዕባይ ዘይሕሰብ ከምዝኾነ ብካልእ ወገን ንገዝኣ ምምላስ ፈጺምካ ዘይካኣል ከምዝኾነ ትዛረብ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ቃንዛ’ዚ፣ ቁጠባ’ቲ ከባቢ ተጎዲኡ ኣሎ። ከተማታት ብተፈናቀልቲ ኣዕለቅሊቆም፣ ሓረስቶት ኣይዘርኡን ኣእካል ይቦቅሉ የለውን። ተፈናቃላይ ሓረስታይ በላይ ኣበራ "ስቡሕ መሬት ዘለዎን መሸላ ዝዘርእን ሓረስታይ እየ ነይረ። ሎሚ ግን ቅድሚ ናይ ሕርሻ ወቅቲ ናብ’ዚ ተፈናቂለ፣ ጥራሕ ኢደይ ኣለኹ።"
ብመሰረት ሕቡራት ሃገራት ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ብደረጃ ዓለም ብዝሒ ተገዲዶም ዝተፈናቀሉ ሰባት ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት ብዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ። ኣብ ትግራይ’ውን ብተመሳሳሊ እቲ ዝዝሒ ይውስኽ ከምዘሎ ናይ’ቲ ከባቢ ሰባት ይዛረቡ።
አብ ትግራይ ዝሓለፈ ሕዳር ውግእ ዝተወለዐ ሰራዊት ህወሓት ንወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ትግራይ ድሕሪ ምጥቃዖምን ፌደራል ሰራዊት ወትሃደራዊ ግብረ መልሲ ድሕሪ ምሃቡን እዩ። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮይኖም ይዋግኡ፣ ክልቲኦም ሓይልታት ተሓባበርቲ ምልሻታት ኣዋፊሮም ኣለው። ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ መጠነ ሰፊሕ ስርቂ፣ ማህረምቲ፣ ጅምላዊ ቅትለትን ጾታዊ ምግሳስን ተፈጺሙ እዩ። ሰፊሕ ከባቢታት’ቲ ክልል ሓደጋ ጥምየት ኣንጸላልይዎ አሎ፣ ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ጥምየት ይራኣይ ጀሚሩ።
ሎሚ ሶኑይ ኣብ ኢትዮጵያ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ ተኻይዱ። ኣብ ትግራይ ግና ምርጫ ኣይካየድን። ድሕሪ ሸሞንተ ወርሒ ሰላም ዝወርደሉ ጸሎት ምቅራብ ግና ቀጺሉ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 26 August 2018
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ማያርዲት፣ ሚኒስተር ዕዮን ሰብኣዊ ዓቕምን ንዝነበረ ጀነራል ጋቶዝ ሆትንያንግ ካብ ስልጣኑ ኣውሪዱዎ።
እቲ ፕረዚደንት ብዓርቢ 24 ነሓሰ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኤስ.ፒ.ኤል.ኤ ንዝነበረ ጀነራል ሆዝ ማይ ሓድሽ ሚኒስተር ዕዮን ሰብኣዊ ዓቕምን ገይሩ ሸይሙዎ ኣሎ።
ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ከምዘመልክቶ፣ እቲ ፕረዚደንት ነዚ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ዝገበረሉ ምኽንያት ወግዓዊ መብርሂ ኣይሃበን። እንተኾነ እዚ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ ዘሎ ሚኒስተር ነበር፣ ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ ቀዳማይ ምኽትል ፕረዚደንት ፖለቲካዊ መጥቃዕቲ ክገብር ሓገዝ ገለ ወገናት ክሓትት ምጽንሑ ይግለጽ።
እቲ ሚኒስተር ነበር፣ ምኽትል ፕረዚደንት ታባን፣ ኣብ ዙርያኡ ካብ ዓሌቱ ዝኾኑ ተወላዶ ጥራይ ብምትእኽኻብ፣ ኣብ 2022 ንዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ክዕወት ባይታ የጣጥሕ ኣሎ ክብል’ዩ ክኸስስ ጸኒሑ።
ጋቶዝ ሆትንያንግ ብጉድለት ዲሲፕሊን ዝርከቦም ሓያሎ ውልቃዊ ባህርያቱ ብተደጋጋሚ ክኽሰስ ምጽንሑ ምንጭታት ዜና ካብ ደቡብ ሱዳን የመልክቱ።
====================


text:
ኣብ መንጎ ደቂ ኣንስትዮ ዝግበር ምይይጥን ዝርርብን ምስታፍ፣
ምስ ሶሊዳሪተ ፋም ዕስራን ሓደን (Solidarité Femmes 21)፣
እንታይ ኢዩ?
እዚ መደብ እምበኣር፣ ብምውህሃድ ክልተ ናይ ማሕበራዊ ሂወት ተሓጋገዝቲ ሰራሕተኛታት ማለት ኣንተርቨናን ሶሲያል፣ ( እታ ሓንቲ ናይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሓገዝ እትህብ ክትከውን እንከላ እታ ካልኣይቲ ድማ ናይ ማሕበራዊ ናብራ ሓገዝ ዝህባ ተሓጋገዝቲ ዝቖመ ኣገልግሎት እዩ)።
ኮይኑ ዕላም ኡ ድማ እተን ውጹዓት ደቀንስትዮ ነቲ ዘጋጠመን ሽግር ብዘይ ስክፍታ ማለት ምስጢረን ናብ ካልእ ሰብ ከምዘይሰግርን ኣብ ዕቁብን ውሑስን ቦታ መጽየን ይዛረባ ከምዘለዋ ኣሚነን ናብዘን ተሓጋገዝቲ ቀሪበን ወይ መጽየን ሽግረን ዝነግራሉን ሓገዝን ፍታሕን ክረኽባሉ ዝኽእላ ቦታ ምዃኑ ክርደ ኣ ዝዓለመ እዩ።
እዚ ክልተ ዓይነት ኣገልግሎት እዚ ኹለን ደቀንስትዮ ኣብ ሓዳር ይኹን ወይ ምስ ናይ ናብራ መጻምድተን ንዘጋጥመን ጎነጽ፥ ዓመጽ፥ ጸርፍን፣ ጾታዊ ምግሃስን፣ እዚ ዘስዓቦ ውጽ ኢት ድማ ስነ ኣእምሮኣዊን፣ ኤኮኖምያዊን ዓመጻትን መጉዳእትን፣ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ኣካላዊ ማህረምቲ ንዘጋጠመን ደቀንስትዮ ብዛዕባ ጉዳየን ክዛረባን ኣፍደገ ዝኸፍት መድረኽ ኣገልግሎትን እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምስጢራዊ እዩ ማለት ኩሉ እትዛረበኦ ጉዳይክን ብምስጢር ትሑዝ ወይ ዕቁብን ናብ ካልእ ሰብ ዘይመሓላለፍን እዩ።
ኩሉ ኣብዚ ትካል መጺኽን እትዛረበኦ ዘረባ ብምስጢር ተዓቂቡ እዩ ዝተርፍ።።
ብዛዕባ እቲ ዘሕለፍክነኦ መሪር ሂወት ነጻ ኮይንክን እትዛረባሉ መድረኽ።
ኣባና ማለት ኣብዘን ጉዳያትክን ዝሰምዓ ኣባላትና መጺኽን ብዛዕባ እቲ ዘሕለፍክነኦ ዝተሳቐኽናሉን ዝተጎዳእክናሉን ሂወት ብዘይ ፍርሃትን ስክፍታን ነጻ ኮይንክን ክትዛረባሉን ሓሳብክን ከተፍስሳን ክትገልጻን ትኽእላ ኢኽን።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸባና
በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ስልክና 03 80 67 17 89 ክትድውላልና ትኽእላ ኢኽን።
ወይ ድማ በዚ ዝስዕብ ናይ መርበብ ሓበሬታ ናይ መልእኽቲ መቐበሊ ኣድራሻና ማለት ብኢመይል solidaritefemmes21@outlook.fr ክትጽሕፋልናን ክትረኽባናን ትኽእላ ምዃንክን ነረጋግጸልክን።


text:
Radio Erena: 07 April 2020
ኣብ ሶማል፣ ግዳያይ ጾታዊ ዓመጽ ዝኾና፣ 3 ዓመት ከምኡ ድማ 4 ዓመት ዝዕድሚኤን ክልተ ህጻናት፣ ብዝወረደን ከቢድ ማህሰይቲ ኣብ ሆስፒታል ተዓቝበን ከምዘለዋ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እተን ኣዝማድ ምዃነን ዝተሓበራ ቆልዑ፣ ኣፍጎየ ኣብ ዝብሃ ከተማ፣ ብ30 መጋቢት ምስ ወለደን ኣብ ናይ መርዓ ጽምብል ድሕሪ ምኻደን፣ ብጉጅለ መንእሰያት ተጨውየን ድሕሪ ምዕማጸን ቦዳ ቦድካ ኣብ ዝተባህለት ቁሸት ኣብ ዝርከብ ጎግልጎል ተደርብየን ከምዝተረኽባ ‘ዩ ዘመልክት እቲ ሓበሬታ።
እተን ህጻናት ኣብ ኣፍ ሞት ከምዝርከባ ዝሓበረ ዳይረክተር ናይቲ ተዓቝበናሉ ዘለዋ መዲና ሆስፒተል፣ ዶ/ር መሓመድ ዮሱፍ፣ ብዝግበረለን ዘሎ ጻዕሪ ክድሕና ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ።
እቲ ፍጻሜ፣ ኣብ ኣፎጎየን መላእ ሶማልን ቁጠዐ ፈጢሩ ይርከብ።
ዛጊት 18 ጥርጡራት ኣብ ቀይዲ ውዒሎም ኣለዉ።
ኣብ ሶማል፣ ንጓል 12 ዓመት ቆልዓ ዓሚጾም ናብ ሞት ዘብጽሑ ሰለስተ ሰባት፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት፣ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ብሞተ ከምዝተቐጽዑ ይዝከር።
==============


text:
ምስ ኣሲስታን ሶስያል ቆጸራ ንምሓዝ
እንታይ ኢዩ?
ኣኢስታንስ ASS ኣግልግሎት ን ኣብ ቁጠባ ፣ ሓፈሻዊ ናብራ ፣ ናይ ጥዕና ፣ ስነ ኣእምራዊ ካ እን ን ዝተጸገሙ ይሕግዝ ::
ናይ ምኽሪ ሓገዝ ክልግስልኩም ቆጸራ ሒዝኩም ዝርርብ ክተብገትኽእሉ ድሕሪ`ዚ ናይ ዝምልከቶ ኣካል ናትኩምሕቶ ክምልሱ ዝኽእይሕብርኹም ::
ን ኣፍልጦ !
ኣብኡ ፍፈለላዩ ዓይነት ናይ ሓገዝ ናይ ኣብ ናይ መንበሪ ፣ ስራሕ ምትእታው ፣ ጥዕና ፣ ሞጎዓዝያ ፣ ክንክን ንህጻናት ፣ ብዛዕባ ምሕደራ ናይ ቁጠባ ፣ ኣብ ልቓሕ ፣ ዝኾነ ዓቕሚ ርእሰ ምሕደራ ምስ ንስእን ምኽሪን ኣገልግሎትን ይህብ። :\
ብኸመይ መንገዲ ሓደ\ሓንቲ ኣሲስታንስ ሶሲያል ክንረክብ ንኽእል ?
•ናይ ን ኡስ ዞባ ጨንፈር ሰ ሲ ኣ ኤስ CCAS ሶስያል ናይ ከባቢኹም\ኽን
•ምስ ናትኩም ን ኣማKerti ( ናይ ዞባዊ ደባርትሞ )
•ኣብ ቤት ጽሕፈት ናይ ካፍ ከባቢኹምን ዘሎ
•ከም ኡውን ሶሲያል ክትረኽቡ\ባ ትኽእሉ\ላ ( ኣብ ማእከል ሰ ፒ ኣ ኤም (CPAM)ሓፈሻዊ ውሕስነት ናይ መድሃኒት ፣ ኣብ ማእከል ሕክምና ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዪንቨርስቲ መደብ ሓገዝ les CROUS ለ ክሩስ ፤ ሓፈሻዊ ናይ ሕክምናዊ ቦታ፤ ግዝያዊ እስርቤት ፣ ቤት ትምህርታት ፣ ናይ ዞባዊ መንበሪ ንስኩላን ፣ ቤት ጽሕፈት ሚስዮን ሎካል ::
ን ኣፍልጦ!
- ምስ ኣየንይቲ ቤት ጽሕፈት ወይ ኣቃውማ ከም ትራኻቡ እንተ ጠፊእኩም ናብ ከባቢኹም ዘሎ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ላ ሜሪ ደውልኩን ተወከሱ ::
ን ኣብነት ሴ ሲ ኣ ኤስ CCAS ናይ ን ኡስ ዞባ ምምሕዳር ብነጻ ሓፈሻዊ ደግፍን ምክትታልን ኣግልግሎት ክህብክኹም\ኽን ይኽእሉ ፣ ከም ኡውን ቤት ጽሕፈት ካፍ ንኵሉ ሕቶታት ኣብ ምስላጣት ምስ ስድራትቤታዊ ዝተኣሳሰር ንክፍጸም ሓገዝ የብርክቱ ::
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ቤት ጽሕፈታት ናይ ካፍCAF ፣ ኮንሰይ ዴብርትንሜት ኣማኻሪ\ት ናይ ዞባ ወይ ቤት ጽሕፈት ናይ ንኡስ ዞባ ሴ ሲ ኣ ኤስ ፣ ኣብ ከባቢ CCASመንብሪ ገዛኹም\ኽን ዝቀረበ ምርካብ ::
Configurez votre étape
ን ቤት ጽሕፈቱ፣ ዞባዊ ቤት ጽሕፈት ፤በዚ ዝስዕብ ሊንክ ብምብጻሕ ሓፈሻዊ ኣግልግሎት ናይ ዓመታዊ ሓበሬታት ክትረኽቡትኽእሉ :: : https://lannuaire.service-public.fr/
- መንበሪ ገዛኹም CCAኽን ሰ ሲ ኣ ኤስ ናይ ን ኡስ ዞባ እንተ ደሊኹም ፣ ኣብ ሊንክ ኣንወር ዝብል ጠውቑድሕሪ ናብ ኬስ ኪ ንመን ዝብል ጠወቑ፣ ኩዋ እንታይ ዝብል ሕቶ ክምጻኩም ኢዩ ፣ መልሲ ሜሪ ኢልኩም ጸሓፉ፣ ::
- ኣብ ካስ ኡ ዝብል ኣበይ ማለት ኢዩ ፣ ሊንክ ጠውቑ\ቓ ናይ ከባቢኹም\ኽን ዘሎ ቤት ጽሕፈት ሜሪ ስም ከተማ ጸሓፉ፣
ን ቤት ጽሕፈት ናይ ካፍ በዚ ዝስዕብ ሊንክ ኣድረስ ክትበጽሑ ትኽእሉ\ላ : https://www.caf.fr/
- ድሕሪ ናይ ኣብ ሊንክ ምጥዋቕ ፣ ናይ ከባቢ ኮድ ፖስታል የእትው፣ ኣብ ማ ካፍ ዝብል ጠውቑ፣ ኣብ ላዕሊ ብየማን ኣለኩም፣ ኮንታክት ማ ካፍ ምስ ካፍ ይራኸብ ዝብል ጠውቑ ፣ ኣብ ታሕቲ ብንእሽተይ ምልክት ፣ ወይ ኮንታክት ኑ ዝብል ን ዓና ርኸቡና ዝብል ጠወቑ፣ ድሕሪ ናትኩም ድሕረ ባይታ ሓበሬታት ጸሓፉ ፣ (ቁጽሪ ተሌፎን ፣ ኢመይል ኣድራሻ ) ::
ምስ ኣሲስታንስ ሶሲያል ንምርኻብ ቆጸራ ይሕዝ
Configurez votre étape
ዝያዳ ሓበሬታት ብዛዕባ ኣሰራርሓ ንምፍላጥ ምስ ሰራሕተኛታት ኣሲስታንስ ሶሲያል ናይ ካፍ ወይ CCAS ሰ ሲ ኣ ኤስ ወይ ናይ ዞባዊ ኮንሰይ ደብርትሜንት ንምርኻብ ክትድወሉ\ላ ወይ ብኣካል ክትቀርቡትኽእሉ ::
ብትህብዎ ሓበሬታት ከ ከም ኵነታቱ መልሲ ወይ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ቆጸራ ንምሓዝ ሓበሬታት ክህብኹም\ኽን ይኽእሉ\ላ ::
ን ኣፍልጦ!
ብ ኣካል ኬድኩም ሓገዝ ኣብ ምሕታት ክትሰከፉ የብልኩምን፣ ፣ ወላ ናይ ቃንቃ ፈረንሳይ ኣብ ምዝራብ ጸገም ይሃልኹም፣ ኣብ ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈታት ኣሲስታን ሶሲያል ክሕገዘኩም እዮም ::
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ናይ ቆጸራ ኣብ ግዜኹም ተረኸቡ
ናይ ቆጸራ መዓልቲ ሰዓትን ምስ ወሰንኩም ምስ ኣሲስታንስ ሶሲያል ፣ ብዛዕባ ኵሉ ዘጋንፈኩም ሽግር ፍታሕ ንምርካብ ክተዘራርቡ ትኽእሉ ::
ን ኣፍልጦ !
ምስ ናትካ ጉዳይ ዝተኣሳሰር ዶክሜንት ክትርስዕ\ዒ የብልካ ንኣብነት ብዛዕባ መንበሪ ናይ ገዛ ፣ ናትኩም ኣታዊ ናይ ዝሓለፈ ሰልስተ ኣዋርሕ ፣ ቀረጽ ናይ ግብሪ ፣ ዝተፈላለዩ ዓይነት ፣ ፋክቱር ፣ ካልእን ዓይነት ሰንድ ጭብጢ ከተቅርቡኣለኩም
ኣሲስታን ሶሲያል ኣብ ናይ መጀመራያ ቆጸራ ግዜ ዘድሊ ሓበሬታ ሃቡ ::
ኣብ ናይ ቆጸራ ግዜ ቃል መሕትት ኣዋን ፣ ኵሉ እቲ ክማላእ ዝግብኦ ነገራት ንምግባር ሓደ ነጥቢ ክትገብር ትኽእል ኢያ ፣ ኣብ መስርሕ ናይ ምስላጥ ክሕግዘኩ ይኽእል ፣ ምኽሪ ምስ ናትኩም ዝኸይድ ሓበሬታት ፣ ንጸገማት ፍታሕ ምርካብን ናይ ሓገዝ ኣግልግሎት ክትህብኹም ይኽእሉ ::


text:
ጀርመን
Lua error: not enough memory.
ጀርመን (Lua error: not enough memory.፣ ኣደማምጻ፦ /ዶችላንድ/ ( ስማዕ))፣ ብወግዒ ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ጀርመን (Lua error: not enough memory. ኣደማምጻ፦ /ቡንደስረፑብሊክ ዶችላንድ/ ( ስማዕ))፣ ኣብ ማእከላይ ሰሜናዊ ኤውሮጳ እትርከብ ብሰሜን ብወገን ምስ፣ ደንማርክ፣ ብወገን ምብራቕ ምስ ፖላንድ፣ ብምብራቕ ምስ ሪፓብሊክ ቸክ፣ ብደቡባዊ ምስ ኣውስትርያን ስዊዘርላንድ ብምዕራብ ምስ ፈረንሳን በልጅዩምን ሉክሰምበርግን፤ ከምኡውን ኔዘርላንድ እትዳውብ ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ በርሊን እያ።
ሕጊኣመዓራርይ
ጀርመን ብኣዝዩ ጸቡቕ ኣካያይዳ ዘለዎ፣ ንናእሽቱ መንእሰያት ኣብ ስራሕ ትምህርቶም ከድህቡ ዝጸቅጥ ተረርቲ ሕግታት ኣለዋ። ኣብ ጀርመን ሓደ ትሕቲ 18 ዓመት ከም መኪና፣ ኣሰንበድቲ ፊልምታት ወልፍታት ሽጋራ ናይ ሓንቲ ስድራ ምስካም`ውን ንትሕቲ ዕድመ ህጻናት ኣይፍቀድን እዩ.


text:
ተማሃሮ ኣይቨሪኮስት ድሕሪ ብሰንኪ ዝርግሓ ቫይረስ ኮሮና ዝተነብረ ምዕጻው ምልዓሉ ትማሊ ሶኑይ ናብ ኣብያተ ትምህርቶም ምምላሶም ተገሊጹ።
ኣይቨሪስኮስት ድሕሪ ናይ ክልተ ኣዋርሕ ምዕጻው ንመጀመርያ ጊዜ ተማሃሮ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ክምለሱ ዘፍቐደት ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኮይና'ላ።
ኣብታ ሃገር 2,736 ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ ሰባት ተመዝጊቦም ኣለው። ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ'ውን ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ በቲ ቫይረስ ዝልከፉ ሰባት ይምዝገቡ ኣለው። ይኹን ደአ እምበር ሰበ ስልጣን'ታ ሃገር ተማሃሮ ዘድልይ መከላከሊ ስጉምቲ እንተወሲዶም ብሓንሳብ ክመሃሩ ይክእሉ'ዮም ይብሉ ኣለው።
ጎረባብቲ ኣይቨሪኮስት ዝኾና ሃገራት'ውን እዚ ስጉምቲ ኣይቨሪኮስት ንዝርግሓ ቫይረስ ዘጋድድ ወይ'ውን ከምቲ ዝተመደበ መስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ክቕጽል ይከአል እንተኾኑ ብቀረባ ይከታተላ ኣለው።
ብመሰረት ትካል ግብረሰናይ ሴቭ ዘ ችልድረን(Save the Children) ኣብ ሃገራት ትሕተ- ሰሃራ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዝርግሓ ቫይረስኮሮና ኣብ ገዛ ክጸንሑ ዝተገደዱ ህጻናት ናይ ርሕቐት ትምህርቲ ናይ ምርኻብ ዕድል ትሑት ምኳኑ ይገልጽ።
ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዘዘራረቦም ሚንስትሪ ትምህርቲ'ታ ሃገር "ነቶም እምነቶም ኣባና ኣንቢሮም ዝመጹ ተማሃሮ ትምህርቶም ክዛዝሙ ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለና" ክብሉ ርእይትኦም ሂቦም ኣለው።


text:
እቲ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት መንነቶም ዘይተፈለጡ ዕጡቓት ኣብዝሓለፈ ወርሒ ሚያዚያ ኣብ ጋምቤላ ኣብዝርከብ ልምዓት ሕርሻ ሳውዲ ስታር እንተወሓደ ንሓደ ፓኪስታናዊን ኣርባዕተ ኢትዮጵያዊያንን ሰራሕተኛታት ቐቲሎም ካብ ዝስወሩ ንድሓር ከምዝተፈፀመ ይገልፅ።
እቲ ትካል ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ኣብዘውፅኦ ፀብፃብ ሰፋሕቲ ናይ ሕርሻ መሬት ንናይ ወፃኢ ኢንቨስተራት ንምክራይ ኣብ ገለ ቖላታት ኢትዮጵያ ይቃወሙ እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ዕጡቓት ኣብ ዝሓለፈ 20 ሚያዝያ ኣብ ከተማ ጋምቤላ ኣብ ዝርከብ ናይ ሳውዲ ስታር ልምዓት ሕርሻ ቶኽሲ ብምኽፋት እንተወሓደ ንሓደ ፓኪስታናዊን ንኣርባዕተ ኢትዮጵያዊያንን ምቕታሎም ይዝከር ይብል።
እቲ ሓደጋ ስዒቡ ካብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ክሳብ ፍርቂ ግንቦት ኣብ ዘሎ እዋን ብፍላይ ድማ ኣብ ወረዳ ኣቦቦ ዝተሓብኡ ዓመፅቲ ኣበይ ከምዘለው ተዛረቡ ክብሉ ወታደራት ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮን ሽማግለታትን ከቢድ ግፍዒ ፈፂሞ ይብል እቲ ፀብፃብ።
ህይውማን ራይትስ ዎች ካብ ጋምቤላ ናብ ደቡብ ሱዳን ተሰዲዶም ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ጎሮም ንዝርከቡ 80 ሰባት ኣዘራሪቡ’ኣሎ።


text:
November 3, 2018
ንስለ ዕላማን ባህጊን ሕብረተሰብ ምዉፋይ፡ ብርቱዕ ሃገራዊ ፍቕሪ ዘለዎ መንእሰይ ጥራይ ዝበጽሖ ደረጃ ንቕሓት እዩ። ናይ ትማሊ ሃገራውያን መንእሰያት ነዚ ብተግባር ኣመስኪሮሞ እዮም። ትውፊቶም ከኣ ኣብ’ዞም ናይ ሎሚ መንእሰያት ደሚቑ ይርአ ኣሎ። ናይ ትማሊን ሎሚን መንእሰይ ኤርትራ፡ ንኹሉ ሃገራዊ ጉዳያት ብሓላፍነታዊን ዋንነታዊን መንፈስ ዘዐውት፡ ብእኩብ ዝሓስብ፡ ምእንቲ ሓባራዊ ረብሓ ዝዉፈን ብምዃኑ፡ ጉዕዞ ህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ወትሩ ዕዉት ክኸውን ካብ ዘኽኣሎ ረቛሒታት እቲ ዝዓበየ እዩ። ኣንጸባራቒ ታሪኽን ድሙቕ ዓወትን መንእሰያት’ዚ ሃገር ግን፡ ሳላ ኣልያን ምምእዛንን ናይ መላእ ሕብረተሰብን መሪሕነቱን ዝተፈጠረ ምዃኑ ክርሳዕ ኣይግባእን፡፡ እጂ እውን፡ ኣብዚ ኣቲናዮ ዘለና ሓድሽ ታሪኻዊ ናይ ሰላምን ትስፉውን መድረኽ፡ መንእሰያት ብዝለዓለ ወኒን ናህሪን ገስጊሶም፡ ራእይ ህዝቢን ሃገርን ኣብ ምዕራፉ ከብጽሑ፡ ውሕሉልን ኣተባባዒን ምእዘና ሕብረተሰብን መሪሕነቱን ኣዝዩ ወሳኒ እዩ እሞ፡ ኩሎም ኣካላት መንግስቲ፡ ግንባርን ሕብረተሰብን ብዕቱብነት ክሰርሕሉ ዝግባእ’ዩ። ናይ’ዚ መድረኽ መንእሰይ እውን ከም ቀዳሞት መንእሰያት ኣብ ህንጸትን ልምዓትን ሃገር፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓድሽ ታሪኽ ክሰርሕ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኤርትራውያን ከም ህዝቢን ሃገርን ብዝለዓለ ናህሪ ኣብ…


text:
ክሳብ ዘበነ ንግስነት ይስሃቅ ኣብ ዝለዓለ ብርኪ ፀብለልታ ዝፀንሑ ደቂ ትግራይ፤ ኣብ ዘመነ ስልጣን ዘርኣያዕቆብ ብዝጠጠዐ ተንኮል ቤተ ኣማራ ኣቦታትና ሓዱሽ ሓደጋ ክወርዶም ጀሚሩ፡፡ ብምዃኑ ድማ ሃይማኖታዊ ቅዋም ሒዞም ክካትዑ ንዝፀንሑ ልዕሊ 500 ምሁራን ትግራይ ፀረ-ማርያም ዝብል ታርጋ ተለጢፍሎም ክኽሰሱን ሰዓብቶም ዝኾኑ ደቂ ትግራይን ምድሪ ባሕን ድማ ደቂቀ “እስጢፋ” ወይ ድማ ተኸተልቲ ሰይጣን ብዝበል ክንገላትዑን ጀመሩ፡፡
ብሰንኪ ምጡቕ ኣተሓሳስበኦምን መንነቶምን ጥራይ ኣብ መሬት ከይነብሩ ተፈሪዱሎም፡፡ካብ ሽዋ ብጎጃም ኣቢልካ ክሳብ ጎንደርን ሸረን፤ ከምኡ ድማ ካብ ደብረብርሃን ብወሎ ክሳብ ደብረቢዚን ኣብ ዘሎ መንገዲ ተኸተልቲ ኣባ እስጢፋኖስ ዘዕቖበ ወይ ድማ ምስኣቶም ዝተዛረበ ወይ ድማ ዝተማኸረ ንብረቱን ሂወቱን ይስእን ዝብል ኣዋጅ ተኣዊጁ፡፡ ኣብ ክትዕ መገባእያ ደብረ ዒባ ተረኺቦም ነቲ ኩነታት ክዕዘቡ ዝተጓዓዙ ብኣሸሓት ዝቑፀሩ ምሁራን ትግራይን ሰዓብቲ ኣባ እስጢፋኖስን፤ በቲ እዋን ኣሓው ዝብል መፀውዒ ዝነበሮም ወገናት ድሕሪ እቲ ዝተውሃበ ፍርዲ ዕድል መራሕቶም በፂሕዎም፡፡
መራሕቶም ብዘይ ኣግባብ ክቕተሉን ክፍረዱን ምስ ራኣዩ ናብ ትግራይ ገፆም ክሃድሙ እኳ እንተፈተኑ ኣብ ገፆም /11/ ክልተ ትላሓት ብየማነ ፀጋም ኣዒንቲ ብምጥባሕ ከም ምልክት ክፍኣት ተባሂሉ ብትእዛዝ ዘርኣያቆብ ዝተተግበረ ምዃኑ መምሀር ገ/ኪዳን ደስታ ጠቂሶምዎ ኣለዉ፡፡እዘን ክልተ ትልሓት መርኣያ ጅግንነት ዘርአያቆብ ኣብ ገፅ ተጋሩ ብመልክዕ ፈርማ ዘርኣያዕቆብ ናይ ስሙ ፈላማይ ፊደል “ዘ” ዝብል ኮይኑ ከምዝተሰርሐ ድማ ኣብ ዓውዲ ምርምር ታሪኽ ዝነጥፉ ምሁራት ይስማዕምዑሉ፡፡
ሃይማኖታዊ ምንስቓስ መሲሉ ዝተጀመረ መኸተ ተጋሩ፣ ኣብ ኩሎም ግንባራት ክስፋሕፋሕ ጀሚሩ፡፡ ድሕሪ ንጉስ ኢዛና ቋንቋ ግእዝ ናብቲ ዝለዓለ ብርኪ ክዓቢ፣ ፍልስፍና ምህዞታትን ስነ-ዝራእቲ ከምኡ ድማ ኣብ ዘበነ ኣኹሱም ተቋሪፁ ዝፀንሐ ስነ-ህንፃን ኪነ-ጥበባትን ክዕንብብ ጀሚሩ፡፡ማሕበራዊ፣ ቁጠባውን ዲፕሎማስያውን ርክባት ክዕንብቡ ጀሚሮም፡፡ ምጥጣዕ ስነ-ሓሳብ ተጋሩ ዘይተውሓጠሎም ሸዋዊያን፣ በቲ ኣብ ትግራይ ክዕንብብ ዝጀመረ ስነ-ልቦናዊ ልዕልነት ልቦም ክቃፀል ጀሚሩ፡፡ ብሙዃኑ ድማ ኣብ ትግራይን ምድረ-ባሕርን ከምብሓዱሽ ዝተሰርሓ ኣብያተ ክርስትያናት ኮነ ኢሎም ክድምስስወን ጀመሩ፡፡
ንስሙ ክርስቲያናዊ ኣተሓሳስባ ነስፋሕፍሕ ኣለና ክብሉ ዝፀንሑ ነገስታት ቤተ-ኣማራ፤ ብስነ-መለኮትን ኣተሓሳስባን ትግራይ ዝተሃነፃ ኣብያተ ክርስትያናት ብምንዳድ ስዓብተን ብኣልማሚት የፅንትዎ ነበሩ፡፡ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኣወጀ ፈላማይ ጀኖሳይድ፤ ብክልተ ምዕራፍ ዝተፈፀመ ኮይኑ ንረኽቦ፡፡ ኣብ ልዕሊ መራሕቲ እምነትን ሰዓብቲ ኣባ እስጢፋኖስ ዝኾኑ ፈለስቲን ገዳማውያንን፤ ብሓፈሻ ኣብቲ እዋን ምሁራት ትግራይ ንምፅናት ዝተኻየደ ከም ቀዳማይ ምዕራፍ ተጌሩ ይውሰድ፡፡
ዶክተር ጌታቸው ሃይሌ “በህግ ኣምላክ” ኣብ ዝብል መፅሓፎም ከም ዘስፈርዎ፤ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊ ደቂቀ እስጢፋኖስ ዝወረደ ከቢድ ግፍዒ ኣሽንኳይ ሰብ ፈጣሪ ሓዚኑ፡፡እዛ ሎሚ ካብ ፊንፊኔ 120 ኪሎ ሜትር ንሰሜን ዘላ ከተማ ደብረብርሃን ብዝብል ዝተሰየመት ዋና ከተማ ሰሜን ሽዋ፤ ኣብቲ እዋን ደብረ ኤባ ብዝብል ስያመ እትፍለጥ ኮይና ኣብ ልዕሊ ቅዱሳን ኣቦታትና ድሕሪ ዝተፈፀመ ጨፍጫፍ ንለይቱ ኣብቲ ቦታ ሓያል ብርሃን ዝወረደ ምዃኑ ስዓብቲ ኣባ እስጢፋኖስ ይኹኑ ደቂቀ ቤተ ኣማራ ብዘይ ኣፈላላይ ይስማዕምዕሉ፡፡ ስያመ እታ ከተማ እውን ካብ ደብረ ኤባ ናብ ደብረብርሃን ዝብል ከም ዝተለወጠት እውን ሓበራዊ ምርድዳእ ኣለዎም፡፡ እንተኾነ ግና ኣብ ኣዋህባ ትርጉም ገፊሕ ፍልልይ ኣለዎም፡፡
ደቂቀ ቤተ ኣማራ ሓጥያተኛታት ስለ ዝቐተሉ ኣብ መቓብሮም ብርሃን ወሪዱ ዝብል ሓቲት ሒዞም ይቕፅሉ ኣለዉ፡፡ ሰዓብቲ ኣባ እስጢፋኖስ ድማ ንፁሃን ስለ ዝተጨፍጨፉ ፈጣሪ ምስ ንፁሃን ወጊኑ፡፡ ኣብቲ ደሞም ዝፈሰሰሉ ድማ ኣብ እዋን ፀልማት ብርሃን ወሪዱሎም፡፡ ነዞም ኣቦታት ዝጨፍጨፈ ዘርኣያቆብ ከምቲ ንሱ ዝብሎ ፈጣሪ ፎትይዎ እንተዝኾን፤ ኣብ ደም ዝፈሰሰሉ ዘይኮነስ ኣብቲ ንሱ ዝደቀሰሉ ብርሃን ምወረደ ክብሉ ይምጉቱ፡፡ ኣብ ቅዱሳን መፃሕፍቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ዓርቢ ስቕለት ብትእዛዝ ንጉስ ቄሳር ኣብ ቀራኒዮ ምስ ተሰቐለ፤ ንለይቱ ኣብቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቐለሉ ቀራነዮ ኣደባባይ ብርሃን ወረደ፡፡ ኣብቲ ንጉስ ቄሳር ዝዓረፈሉ ቦታ ግን ብርሃን ኣይተርኣየን፡፡
ስለዙይ ስነ መጎት ደቂቀ ቤተ ኣማራ ማይ ዘይቛፅር ምዃኑ ግሁድ እዩ፡፡ ልዕሊ 500 ሊቃውንቲን መራሕቲ ሃይማኖትን ትግራይ ብግፍዒ ዝተጨፍጨፉላ ናይቲ እዋን ደብረ ኢባ ናይ ሕዚ ደብረ ብርሃን፤ መነኮሳትን ምሁራትን ትግራይ ምስ ሂወቶም ጉድጓድ ተፋሒሩ ክቕበሩን ኣብ ልዕሊ መቓብሮም ድማ ኣፍራስን መፅዓኛን ክጋልባ ተጌሩ፡፡ ደቂ ተባዕቲዮ ነቲ ንሰዓብቲ ኣቡነ ተኽለሃይማኖት መጒቶም ዝሰዓሩሉ መልሓሶምን ኣፍንጨኦምን ብምቑራፅ ሰብ ክስሕቖምን ክፅየፎምን ተገበረ፡፡
ጅማውቲ ኣእዳዎም ተፈልዩ ብምልሓፅ ኣብ ኣደባባያት ተሳቐዩ፡፡ሙሉእ ህይወተን ንፈጣሪአን ብመሃብ ካብ ዓለማዊ ሂወት ተፈልየን ዝነበራ መነኮሳትን ገዳማዊያንን ትግራይ ኣብ ኣደባባይ ኣጥቧተንን ኣፍንጨአንን ብምቑራፅ ኣብ ርእሲ ምጭፍጫፈን፤ ኣስካሬን እዞም ቅዱሳት ን7 መዓልታት ከይተቐበረ ኣብ ኣደባባይ ክዝርጋሕ ተጌሩ፡፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ ወፍሪ ጀኖሳይድ ትግራይ 2013 ዓ/ም ብጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ፣ ዕሱብ ሰራዊት ኢሳያስ ኣፈወርቂን ተስፋሕፋሕቲ ሓይሊታት ኣምሓራን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ቀቲሎም ሸውዓተ ምዓልታት ሙሉእ ወለዶም እናረኣዩ ከይቕበሩ ክሕልውዎም ዝተገበረ ተመሳሳሊ ኮይኑ ንረኽቦ፡፡
ንጉስ ይኩኖኣምላክ ኣብ ትግራይ ከካይዶ ዝፀንሐ መበል ካልኣይ ወፍሪ ኣብ መሬት ትግራይ ዝተፈፀመ ኾይኑ፤ ብፍላይ ድማ ኣብተን ኣብነታዊያንን ነባራት ገዳማትን ( ደብረቢዘን፣ ቆየፃ፣ ደብረ-ኣባይ፣ ካብ እንደርታ ክሳብ ዓጋመን እንባስነይቲን) ኣብ ዝነበሩ ኣመንቲን መራሕቲ ሃይማኖትን ንልዕሊ 900 ዓመታት ሃኒፀምዎ ዝፀንሑ መዋቅራዊን መለኮታዊን ኣተሓሳስባ ብምድኻም ብሽዋዊያን ንምትካእ ዕንቅፋት ዝኾኑ ኣመንቲ ብኣልማሚት ተጨፍጪፎም፡፡ ምስ ምፅናት ፅዕንቶ ፈጠርቲ ተጋሩ ተተሓሒዙ ንመዋእላት ወኒንዎም ዝፀንሑ ማሕበረ ቁጠባዊን ፖለቲካዊን ከምኡ ድማ ሃይማኖታዊን ዴፕሎማሲያዊን ፀፍሒታት ቀስ ብቐስ እናተሸርሸረ ከይዱ፡፡
ንነዊሕ ዘመናት ኣብ ቀላፅም ህዝቢ ትግራይ ዝፀንሐ ብቕዓት፤ ብሓይሊታት ቤተ ኣማራ ክስኮን ተጌሩ፡፡ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ትግራይን ምድሪ ባሕሪን ዝነበሩ ስዓብቲ እስጢፋኖሳዊያን ኣብ ዝሓለፍዎ ክህደኑን መንነቶም ክርሳዕን ልዑል ፃዕሪ ተጌሩ፡፡ብምዃኑ ድማ ትግርኛ ተዛረብቲ ብምዃኖምን ኣብ እምነቶም ብምፅነዖምን ጥራይ ኣቦታትና ኣብ ደብረሲና ካብ ዘለዉ ነዋሕቲ እንባታት ምስ ህይወቶም ካብ ምፅዳፍ ጀሚሩ ሰብ ክገብሮምስ ተሪፉ ክሓስቦም ዘይኽእል ባርባራዊ ግፍዒታት በፂሕዎም፡፡መስዋእቲ ኣባ እስጢፋኖስን ስዓብቶምን 1478 ዓ/ም ስዒቡ ኣብ ትግራይን ምድሪ-ባሕሪን ዝነበሩ ነባራት ኣተሓሳስባታትን ስነ-መለኮትን ጠቕሊሎም ከይጠፍኡ ንምግባር ኣባ ኣብከርዙ ዝተብሃለ ውፉይ ብኣባ እስጢፋኖስ ዝተጀመረ ምንቅስቓስ ብሕቡእ ተጠናኺሩ ክቕፅል ጌርዎ፡፡
እቲ ኣቦ ንምሁራንን ገዳማውያንን ትግራይን ምድሪ-ባሕሪን ብላዕለዋይነት ዝመርሐ እንትኾን፣ ስነ-ልቦናውን ማሕበራዊ ፍለስፍናን ተጋሩ ናብቲ ዝለዓለ ብርኪ ክበፅሕ እውን ጌርዎ፡፡ ኣብቲ ዘመን ክሳብ ሎሚ እንሕበነሎም ጥዑማት ኣራንሺ ጉንዳጉንዶን ካልኦት ንወለዶታት ክመሓላለፉ ዝግበኦም ምሽጥራትን ብቋንቋ ግእዝ ክዕቀቡን ዝለዓለ ብምርምር ዝተገበረሎምን ምዃኑ ካብቶም ኣብ ገዳም ጉንዳጉንዶ ዘለዉ ሰነዳት ምርዳእ ይከኣል፡፡ ዋላ እኳ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ (ኣብ መሬት ትግራይን ካብ ትግራይ ወፃኢን) ጀኖሳይድ እንተተፈፀሞ ብመራሕቱ ዝረኸቦ ስነ-ልበናዊ ልዕልነት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለን፤ በቲ ናይቲ እዋን ኣተሓሳስባ ስነ ልቦናን ብመሪሕነት እዋስጣጢዎሳዊያን ዝተፈጠረ ፅኑዕ ኣተሓሳስባን ሒዙ ቀፂሉ፡፡
እቲ ምንቅስቓስ ክሳብ ኲናት ኢማም ኢብራሂም ኣልጋዚ “ግራኝ” ተጠናኺሩ ቀፂሉ፡፡ብሓፈሻ 1ይ ወፍሪ ጆኖሳይድ ትግራይ ምስ እንዕዘብ፤ ብሸዋዊያን ፈለስትን ነገስታትን ኣብ ትግራይ ዝፀንሐ ስነ-ልቦናዊ ልዕልነት ኣብ ፈተና ዝኣተወሉ ኩነታት ኮይኑ ሓሊፉ፡፡
ብምዃኑ ድማ፤- 1. ኣብ ልዕሊ ደቂ ትግራይ ታርጋ ምልጣፍ ዝተጀመረሉ እዩ፡፡ “እስጤፋ” ዝብል ሽም ደቂ ትግራይን ምድረባሕርን ከም መፍለይ “11” ዝብል ትላሕ ከም ምልክት ተቐሚጡሎም ክህደኑ ተጌሩ፡፡ ምስቲ ጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ለጢፍዎ ዘሎ “ጁንታ” ዝብል ቃል ተመሳሳሊ እዩ፡፡ ኣብይ ኣሕመድ ካብ ኣቦታቱ ዝወረሶ ይገብር ምህላዉ የርኢ፡፡
2. ተጋሩ ሒዞምዎ ዝፀንሑ መሰረት ስነ ምጎትን ስነ ልቦናዊ ልዕልናን ኣብ ቅድሚ ነገስታት ሽዋ ተማጉቶም ከሸንፉ ብምኽኣሎም ኣብ ልዕሊ እዞም ኣሸነፍቲ ዓፀባን ውርደትን ክበፅሖም ጀሚሩ፡፡ ወለድና ዋላ እውን ኣብቲ ሕጊ ዘይፍለጠሉ ባርባራዊ ስርዓት ኮይኖም “ብሕጊ ኣምላኽ” ዝብል መማጐቲ ኣጀንዳ ሒዞም ዝተቃለስሉ፤ ህዝቢ ትግራይ ካብ መሰረቱ ምስ ፈጣሪኡን ምስ ሕጊን ዝተኣሳሰረ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ምዃኑ፡፡
3. ልዑል ሃይማኖታዊ ምትእስሳር ኣብ ዝነበረሉ ዘመን ተጋሩ ብሰነ ሞጐት ኣብ ሓደ መንፈስ ተሰሊፎም ፀላእቶም ዘሕፈርሉ፤ ወለድና ብኩናት ይኹን መንግስታዊ ኣሻጥር ካብ ዕላመኦም ንፃት እውን ዘይዋገዩ ምዃኖም፡፡
4. ሓድነት፣ ዲሲፕሊንን ስነ-ምግባርን ተጋሩ ከምቲ ኣብ ናይ 17 ዓመት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝተርኣየሉ ብዓይነት፣ ፅንዓትን ጎሊሆም ዝወፅሉ ኩነታት ዝተፈጠረሉ፡፡
5. መዓልታዊ ውዕሎን ምንቅስቓስ ቃልሲን ብምስናድ፤ ንወለዶታት ዘይተቆራረፀ ቃልሲ ንክህሉ ልዑል ፃዕሪ ዝተገበረሉ ኩነታት ተፈጢሩ፡፡
6. ዋላ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሃይማኖት ኮይንካ፤ ኣብ ላዕሌኻ ክፀዓን ዝተሓሰበ ተንኮል ፀላእቲ በይናይ ስነ-መጎት ተቓሊስካ ኣብቲ ሓቀኛ ቦታኻ ደው ክትብል ከም እትኽእል ካብ 1428-1527 ን99 ዓመታት ሙሉእ ዝተኻየደ ቃልሲ ወለዶታት ትግራይ ድሙቕን ወለዶታት ትግራይ ክመሃረሉ ዝኽእሉ ታሪኽ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኻየዱ ተደጋጋሚ ጀኖሳይዳት መበገሲኦም ካብ ደቂቀ ቤተ-ኣማራ እንትኾን መዕለቢኡ ድማ ህዝቢ ትግራይ ካብ ታሪኹን መንነቱን ሰሪዝካ፤ ኣብ ትግራይ ዘሎ ምዕቡል ታሪኽን ኣተሓሳስባን ኣምሓራዊ ምግባር እዩ፡፡ ሕልሞም ንምስኻዕ ፈላማይ ጀኖሳይድ ዝጀመርሉ ድማ ብመሪሕነት ይኩኖኣምላኽ ኮይኑ፤ ክሳብ መበል 5ይ ዘሎ ተኸታታሊ ፅሑፍ ክቕፅል እዩ፡፡
ብገ/ሄር ሃይሉ


text:
ዮም ፍስሃ ኮነ በእንተ ልደታ ለማርያም!!!
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ኣቡኣ ኢያቄም (ካብ ወገን ይሁዳ ዝተወልደ ) ካብ ኣዲኣ ሃና( ካብ ወገን ካህናት ) እያ ተወሊዳ ። ብዛዕባ ልደታ ኣብ እንሓስበሉ ግዜ ንድሪት ምልስ ኢልና ምርኣይ የድልየና። እንሆ ኣቡኣ ኢያቄምን ኣዲኣ ሃናን ብሕጊ እግዚኣብሔር ዝምርሑ፡ሕያዎትን ርህሩሃትን ነበሩ። እንተኾነ ሃና መኻን ነበረት እሞ ውላድ ኣይነበሮምን። ውላድ እኳ እንተ ዘይነበሮም ንዕኡ ካብ ምምስጋንን ንድኻታት ካብ ምሕጋዝን ግን ዓዲ ውዒሎም ኣይፈልጡን። ከምዚ ኢሎም ንብዙሕ ግዜ ቀጸሉ። ኩሉ ግዜ መባእን መስዋዕትን ናብ ቤተ እግዚኣብሔር የቕርቡ፡ ብተስፋ ካኣ ይነብሩ ነበሩ እንተኾነ መኻናት ብምንባሮም ህዝቢ ኣይሁድ ኩሉ ግዜ የባጭውሎም ነበሩ።
ሓደ ግዜ ኢያቄም ምስ ሰበይቱ ሃና ካብ ቤት ወጺኦም ከዱ እሞ ኣብ ሓደ ኣታኽልቲ ዝነበሮ ስፍራ ኮይኖም ክጽልዩ ከለዉ እንሆ ርግቢት ምስ ውላደን ክጻወታ ረኣዩ፡ደስ ምባለን ካኣ ተዓዘቡ ፡ በዚ ሰዓት እዚ ኣዝዮም ተከዙ “ነዘን ርግቢት ውላድ ዝሃብካ ንዓና ውላድ ዘይብልና” ኢሎም ኣዝዮም ሓዘኑ፡ ካብ ብዝሒ ሓዘኖም ዝተላዕለ ካኣ ኣብቲ ዝነበርዎ ቦታ ድቃስ ወሰዶም እሞ ደቀሱ።
ሃና ደቂሳ ከላ ኣብ ኢድ ኢያቄም ሰብኣያ በትሪ ተታሒዛ፡ እታ በትሪ ድማ ዓምቢባን ፈርያን ርኣየት። ኢያቄም እውን ብወገኑ ኣብ ሕቑፊ ሃና፡ ካብ ኩሉ ፍረ ዝበለጸ ሰናይ ጥዑም ፍረ ረኣየ።
ካብ ድቃሶም ምስ ነቕሑ ድማ ደስ በሎም። ነቲ ዝረኣይዎ ካኣ ንሓድሕዶም ተነጋገሩ።በዚ ኩሉ ነገር ንእግዚኣብሔር ኣዝዮም እና ኣመስገኑ ካኣ ናብ ቤቶም ተመልሱ።በቲ ግዜ ሃና ጠነሰት።ስለቲ እግዚኣብሔር ዝገበረላ ዓቢ ውዕለት ካኣ ኩሉ ግዜ ንእግዚኣብሔር እና ኣመስገነት ካብ ርኹስ ዘበለ መግቢ እውን እና ተሓለወት ትነብር ነበረት።
ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ ናይ ሃና ጥንሲ እና ተፈልጠ ከደ።ነዚ ዝሰምዑ ቤተሰባ እቲ ዝኾነ ነገር ንምርኣይ ኩሎም ብሓባር ናብ ቤት ኢያቄምን ሃናን መጹ።እዚ ነገር እዚ ከመይ እዩ ኣብ እርግናኺ ብሓቂ ጠኒስኪ !! እና በሉ ካኣ ተገረሙ።ንምርግጋጽ ዝኣክል ካኣ ከብዳ ይድህስሱ ነበሩ።ሓንቲ ካብ ኣዝማድ ኣዲኣ ንቅድስት ሃና ጓል ኣርሳባን ፡ዓይና ዝዓወረት ነበረት እሞ ከብዳ ምስ ዳህሰሰት ፡ብቅጽበት ሓወየት፡ንብጽእት ሃና ድማ ብጽዓን ይግብኣኪ ፡ዓለም ካብ ዝፍጠር ከማኺ ብማሕጸኑ ናይ ዕዉራት ዓይኒ ዘብርህ የለን በለታ።ኩሎም ኣዝማዳ ድማ ሰገዱላ።ጸሓይ ካብ ኮኾብ ከም እትኸብር ኣብ ቅድሚ ኩላቶም ኣዝያ ከበረት።ንብዙሓት ሕሙማትን ድኑሳትን ካኣ በታ ኣብ ማሕጸና ተጸይራ ዝነበረት ልዕሊ ኩሉ ፍጥረት ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም ተፈወሱ።
ነዚ ዝሰምዑ እስራኤላውያን፡ እንሆ ሃና ሰበይቲ ኢያቄም ጠኒሳ ፡ብጥንሳ ጌይራ ካኣ ብዙሓት ሕሙማት ትፍውስ ኣላ ስለዚ ኣብ ልዕሌና ክነግሱ መንግስቲ እስራኤል ካኣ ከፍርሱዶ እዮም፧ ብምባል ኣዝዮም ተረበሹ ።ኣብ መወዳእታ ካኣ ብዳርባ እምኒ ክቐትልዋ ተቛጸሩ።እንተኾነ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እቲ ፈጣን መልኣኽ ቅዱስ ገብሪኤል ናብ ሃናን ኢያቄምን ንረዲኤት ለኣኾ።ሒዝዎም ካኣ ናብ ደብረሊባኖስ ከደ።እቲ ብጥበበኛ ሰሎሞን ዝተባህለ ቃል መታን ክፍጸም ካኣ ቅድስት ድንግል ማርያም ብሓደ ግንቦት ኣብ ደብረ ሊባኖስ ተወልደት።
“” ኣቲ ፍትውተይ ኩሉንትናኺ ጽብቕቲ ኢኺ ሕፍቲ’ውን የብልኪን፡ካብ እምባ ሊባኖስ ምሳይ ንዒ ፡ኣቲ መርዓተየ ካብ ሊባኖስ ምሳይ ንዒ ፡ካብ እምባ ኣማናን ካብ እምባ ሰኒርን ሄርሞንን ካብ ማህደር ኣናብስን ካብ ኣኽራን ኣናብርን ንዒ ውረዲ።””(መሃ 4፡7-8)
ብልደት ቅድስት ድንግል ማርያም ጩራ ድሕነት ተጀመረ። ነዚ ርእዮም ኩሎም ኣዝማዳ ተሓጎሱ ከምኣ ዝኣመሰለት ጽብቕት ውላድ ርእዮም ስለዘይፈልጡ ካኣ ኣዝዮም ባህ በሎም። ንሸውዓተ መዓልቲ ዝኣክል ካኣ ብሓብር ንኣምላኽ ኣመስጊኖም ናብ ዓዶም ተመልሱ።
ብድሕሪ እዚ ስድራቤታ ብጽቡቕ እና ተኻናኸኑ ክሳዕ ሰለስተ ዓመት ኣዕበይዋ።ልክዕ ሰለስተ ዓመታ ምስ መልኤት ግና ከምቲ ኣቐዲሞም ዝኣተውዎ መብጽዓ ብሰለስተ ታሕሳስ ናብ ቤተ መቕደስ ኣምላኽ ወሰድዋ።ኣብ ቤተ መቐደሰ ኣምላኽ ብንጽህናን ብቕድስናን ካኣ ነበረት።
ሕጂ ውን ብልደታ ደስ ክብለና ይግባእ። ከመይ ቅድስት ድንግል ማርያም ንዓና ምኽንያት ድሕነትና እያ። ካብ ሞት ናብ ሂወት ፡ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዘሰጋገረና ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ድንግል ማርያም ብዝወሰዶ ንጹሕ ስጋን ነፍስን ብተዋሃዶ ምስ መለኮት ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ብምዃን ኣብ ኣደባባይ ቀራንዮ ጥራሕ ዕራቖቱ ተሰቒሉ፡ ደሙ ኣፍሲሱ ፡ስጋኡ ቆሪሱ እዩ። ስለዚ እግዚኣብሔር ወልድ ፡መለኮታዊ ቃል፡ ንዓና ንምድሓን ፡ሰብ ዝኾነሉ ናይ ተዋህዶ ምስጢር ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ሰብ ዘብሎ መላእ ሰብነት ብምውሳድ እዩ። ነዚ እያ ካኣ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ንቅድስት ድንግል ማርያም ምኽንያት ድሕነትና ኢላ እትኣምን።
ደጊምና ቅዱስ እግዚኣብሔር ነዛ ክብርቲ ኣደ ስለ ዝሃበና ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን።ምኽንያት ድሕነትና ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብጸሎታ ብረዲኤታ ትሓልወና።ጣዕማ ፡በረኸታ ፡ፍቕራ ካብ ሕጂ ክሳዕ ዘልኣለም ምስኩላትና ናይ ቀራንዮ ደቃ ይኹን ።ኣሜን!!!
ንዓመታ ብሃይማኖትን ብምግባርን ሓልዩ ከጽንሓና ናይ ኣምላኽና ናይ እግዚኣብሔር ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና፣ኣሜን!!!
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!
Leave a comment


text:
ጎደና ፈይስቡ ከምቲ ዘጓራፍጠና ይቕሬታ መበሃሃሊና እውን ይኹን የሕዋት።ናብ ነቲ ይቕሬታ ንምርጓድ እንተተደልዩ ድማ ናብ ናይ ውልቀይ ይደውለለይ ። ይቕረ ምብህሃል ጥዑም እዩ። ከምዚ ልጥጥ ኢሉኻ ዝነበረ ጽዕነት ዝፈኾሰልካ ድማ ይስመዓካ ካብ ስጋዊ ሰኸም ሕልናዊ ሰከም እባ ይኸብድ። ን መንፈስካ ድማ ፍኹስ ይብላ
ቅድሚ ምእታው ጾም፣ ኣብ እምነት ባሃኢ ሓደ ናይ መቅራረቢ በዓል ኣሎ (ኣያሚያ) ይበሃል ኣብተን ሓሙሽተ መዓልታት ድማ ብዝተካእለካ መጠን ቅድሚ ንጾም ምእታውካ ደሃይ ምምሕያሽ ጠባይካን ምዕቃብ ጽቡቕ ጎድንኻን ትገብርን። ገለ ካብቶም ኣብ ዓመት ምሉእ እክብ ኢሎም ዝጸንሑካ ዕዮገዛ ናይ ጠባይ ድማ ብይቕሬታ ክደቓቐሱ ዝግበኦም ቂማት ድማ ብ ይቕሬት እሽ እንተዘይተባሂሎም ከምዛ ናይ ምሸት ሃመማ ኣብ ዙርያኻ ዚዝ ካብ ምባል ስለ ዘይዕርፉ ብ ይቕሬታ መንገዲ ጽባሕካ ክትጸርግ ይምረ።
ኣያሚልሃእ ወይ ድማ ኣያሚያ ብቋንቋ ፋርሲ መወዳእታ መዕልታት ናይ ዓመት ጳጉሜን ማለት ኮይኑ፣ ን4 መዓልታት ወይ እውን ወርሒ ለካቲት 29 መዓልታት እንተደኣለዋ ድማ 5 መዓልታት ይጸንሕ።
እቲ ካብ 1844 ብ መስራቲ እምነት ባቢን ከምኡ እውን ጸራጊ መንገዲ ናይ እምነት በሃኢ ዝኾነን ባብ ዝማዕረጉ ልኡኽ ኣምላኽ እዩ ካብ ባህላዊ ዓውደኣዋርሕ ናይ ፋርሲ ብምውህሃድ ከም ብሓድሽ ዝተራዕመ።
ሕጂ ኸኣ ናይ ባሃኢ ኣምነት ካላንደር ኮይኑ የገልግል ኣሎ። ኣብ እዋን ኣያሚያ ግን ይቕሬታ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ልግሲ ምትሕግጋዝ ዝሓመሙኡ ምብጻሕ ዝተኣሰሩ ምብጻሕ ዝተሸገሩ ምርድእን ካልእን ካልእን የጠቓልል። ኣቤት ኣብታ ሽዓ መዓልታት ዘሎ ን መንፈስካ ዘካዕብት ነገራት ዓመት ምሉእ ዝዝርጋሕ እንተዝኾነልና ብምባል ድማ ወትሩ ንምነ።
ምምናይ ጥራይ ኮይኑ ከይተርፍ ድማ። በቲ ዝስዕብ 19 መዓልታት ዝጸንሕ ናይ ጾም ጸሎትን ተግባር ኣቢልና ድማ ሕልናዊ ዕብየት ክንጎናጸፍ መታን ካብ ነገራዊ ነገራት ናይዛ ዓለም ኣማሕድግ ኣቢሉ ናብቲ ሰብኣዊ ባህሪና ናይ ምዕዛዝ ኣብ ስባኤ ንኣቱ። እንታይ እሞ ሰብ እቲ ኣነነቱ ዝዛዝዎ ፍጡር ስለ ዝኾንካ ማሊሽካ ናብዛ ሸንኮለልካ።እዚ ስለ ዝኾነ ኸኣ’ዩ ኣብ ባሃኢ እምነት ምስ ንብስኻ መዓልቲ መዓልቲ ን ገዛእ ርእስኻ መዓልቲ መዓልቲ ክተባጸባ ዝምከር።
ርግጽ እዩ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ዝበደልካዮ ሰብ ክቕጀለካ። ግን ን ይቕሬታ ትብዓት ትስእን ወይ ጥበብ ትስእን።
ኣብ ባህልና ንዝተቐያየሙ ሰባት ዝዓርቁ ሰባት ኣለዉ። እቲ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ተሰጋጊሩ ናባና ዝበጽሐ ባህሊ ከነመሓላልፎ ተስፋ ይገብር። ካብኡ ክንደይ እዋን ከሲበ ይመስለኩም፣ ንስኽም ከ?
እዚ ባህሊ እዚ ናብቲ ጎደናን ገጻት ፈይስቡክን ነምጽኣዮ። በብዝተኾራረናዮን ዝተቐያየምናዮን ኣይትረፍ ንዝኽሰት ምቕይያማት ዝዓርቁ ብዕርቂ ንጽረጎም ነዚን ወዲ ኸምዚን ዝኽእልሉ ሃብሮማት ድማ ይፍጠረልና።
ናይ ሰናይ ሰነዩ መዓልቲ
ሳባ ኪዳነ
26 /02/2019 ብምኽንያት ኣያሚሃ
ካብ ፓሪስ


text:
ልዕልና ሕጊ
ልክዕ ከምቲ ሕጋጋት ልዑል ሞራላዊ ባህርይ ንምንጋስ ወይ ንምጽናዕ ዘድልዩ፡ ሞራላዊ ባህርይ እውን ሕጋጋት ንምንጋስ/ንምጽናዕ የድልዩ እዮም።
ነዞም ዘይንደልዮ ነገር ዝገብሩ ወገናት ክንቀጽዖም ንኽእል ዶ?
ስለምንታይ ኢኻ ኖርወይ መሪጽካያ? ልዕልና ሕጊ ኸ ንዓኻ ኣገዳሲ ክብሪ ድዩ? ልዕልና ሕጊ ማለት፡ ነፍሲ-ወከፍ ሰብ ክውለድ እንከሎ ከም’ቶም ካልኦት ነጻ ኰይኑ ይውለድ፣ መጻኢ ህይወቱ ባዕሉ ክውስን ዘኽእሎ ማዕረ መሰል ድማ ይህሉዎ። ከምኡ እውን ዝዀነ ይዅን ሰብ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ማሕቡስ ክዳጐን ኣይክእልን ማለት እዩ፣ ኣብ ኖርወይ፡ ኣብያተ-ፍርዲ ጥራይ እየን ንሰባት ክፈርዳ ስልጣን ዘለወን። ንሕጋጋትን መምርሒታትን ኖርወይ ዝጥሕስ ክሳብ ዘይኰነ፡ ዝደለናዮ ክንዛረብን ዝደለናዮ ነገር ክንገብርን ንኽእል። ዝደለናዮ ብምዝራብናን ዝደለናዮ ብምግባርናን ኣይንቕጻዕን።
ልዕልና ሕጊ ኣብ ኣህጉራዊ ውዕላት ሰብኣዊ መሰላት እውን ሰፊሩ ኣሎ። እንተዀነ፡ ዋላ’ኳ ዝበዝሓ ሃገራት ነቲ ውዕል እንተ ኸተማሉ፡ ብዙሓት ሰባት ብገዛእ መንግስታቶም ወይ ድማ ብገለ ወገናት ሕበረተ-ሰቦም ይግረፉ፡ ኣብ ማሕቡስ ይዳጐኑን ይቕተሉን ኣለዉ። ዋላ’ኳ ዝፈጸሙዎ ገበናት እንተ ዘይብሎም፡ እቲ ዝዛረቡዎ ወይ ዝገብሩዎ ነገራት ባህ ዘይብሎም ሰበ-ስልጣናት ስለ ዘለዉ፣ ወይ’ውን ብምኽንያት መንነቶም ግዳይ ይዀኑ ኣለዉ።
ልክዕ ከምቲ ሕጋጋት ልዑል ሞራላዊ ባህርይ ንምንጋስ ዘድልዩ፡ ልዑል ሞራላዊ ባህርይ እውን ሕጋጋትንምንጋስ/ንምጽናዕ የድልዩ እዮም።
ምናልባት በዞም ምኽንያታት እዚኣቶም ተገዲድካ ካብ ሃገርካ ሃዲምካ ዶ ትኸውን፣ ምኽንያቱ ገለ ወገናት መሰልካ ስለ ዝገፈፉልካ። ብዙሓት ካብቶም ሃዲሞም ናብ ኖርወይ ዝኣተዉ፡ ምስ ናይ ኖርወይ ክነጻጸር እንከሎ ካብ ፈጺሙ ዝተፈልየ ኣረኣእያታትን ዝተፈልየ ባህልታትን ዘለዎም ሕበረተ-ሰባት ዝመጹ እዮም። ንክብረትን ውርደትን ዝለዓለ ቦታ ካብ ዝህቡዎ፡ ንባህልን ልምድን ልዕሊ ሕጊ ኣብሊጾም ካብ ዝርእዩዎ ሕብረተ-ሰባት ዝመጹ እዮም። ክብረትን ውርደትን መለለዪኦም ኣብ ዝዀነ ባህልታት፡ ነፍሲ-ወከፍ ሰብ ንክብሪ ስድራቤቱ ብዘይትንክፍ ወይ ውርደት ብዘየምጽእ ኣገባብ ተቐይዱ ክኸይድ ጥራይ እዩ ትጽቢት ዝግበረሉ፣ እንተዘይኰይኑ ግን፡ ግዳይ ናይቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝካየድ ናይ ሕነ መጥቃዕቲ እዩ ዝኸውን። እቲ ከጋጥሞ ዝኽእል ናይ ሕነ ስጕምቲ – ጐነጻዊ ዓመጽ፡ ምግፋፍ ሓርነት፡ ግዱድ መርዓ፡ ወይ ድማ ቅትለት ክኸውን ይኽእል።
ናይ ዘጋጠመካ ውርደት ሕነ ምፍዳይ፡ ኣንጻር ልዕልና ሕጊ እዩ፣ ምስቲ ኣብ ኖርወይ ዘሎ ባህርይ ድማ ዘይቃዶ እዩ። ኣብ ኖርወይ፡ ልዕልና ሕጊ ኣዝዩ ጽኑዕ እዩ።
ሓንቲ ካብ ደቅኻ ዓርኪ ዝዀና ወዲ ወይ መሓዛ እትዀና ጓል እንተ እትሕዝ እንታይ ምገበርካ? ሓደ ካብ ደቕኻ/ኣወዳትካ ግብረ-ሰዶማዊ እንተዝኸውን ከ ብዛዕባኡ ከይተሰከፍካ ክትዛረበሉ ምደለኻ ዶ? እንተ ድኣ ግዳይ ምፍርራሕ ወይ ግዳይ ጐነጻዊ ዓመጽ ጌርካዮም፡ እንተድኣ ምስ ኣዕሩኽቶም ከይከዱ ከልኪልካዮምን ኣብ ናይ መዛናግዒ ንጥፈታት ከይሳተፉ ኣጊድካዮምን፡ ኣብ ልዕሊኦም ንመሰሎም ዝግህስ ተግባራት ኢኻ ትፍጽም ዘለኻ። ከምኡ እንተዀይኑ፡ ልክዕ ከምቲ ንስኻ ኣብታ ክትሃድመላ ዝተገደድካላ ሃገርካ/መበቆል ዓድኻ ከለኻ ዝግበረልካ ዝነበረ ኣገባብ ኣተሓሕዛ/ኣተዓባብያ ኢኻ ተዕብዮም ወይ ትሕዞም ዘለኻ ማለት’ዩ።
ሰባት ንኻልኦት ብልክዕ ክፈርዱ እንተዀይኖም፡ ብዛዕባኦም እኹል ኣፍልጦ ክህሉዎም ፈጺሙ ኣይክእልን እዩ።
ኣብ ኖርወይ ኵሉ ግዜ ልዕልና ሕጊ ኣሎ ማለት ኣይኰነን፣ ኵሉ ሰብ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ኵሉ ግዜ ማዕረ ማለት ኣይኰነን። ልዕልና ሕጊ ውሕስነት እዩ ዝፈጥር፣ እዚ ከኣ ቅድመ-ኲናት ናይ ደሞክራሲያዊ ሕብረተ-ሰብ እዩ። ናይ ምድማጽ/ምምራጽ መሰልካ እንተድኣ ትጥቀመሉ ኰንካ፡ እንተድኣ ኣብ ደሞክራስያዊ ምርጫታት ትሳተፍ ኰንካ፡ ኣብ ሕብረተ-ሰብና እንታይ ዓይነት ሕጋጋትን መምርሒታትን ከም ዘድሊ ንዝግበር ዉሳነ ኣብ ምጽላው ተራኻ ከተበርክት ትኽእል ኢኻ።


text:
ሽዱሽተ ወርሒ ድሕሪ ቕትለት ሰለስተ መሳርሕትና ማሪያ: ቴድሮስን ዮሃንስን ሙሉእ ምኽንያት መቕተሊኦምን ተሓታታይነትን ክሳብ ሕዚ ንፁር ኣይኰነን።
ብ24 ሰነ 2021 ኣቆፃፅራ ኣውሮዻ ኣብ ትግራይ ዝጉዓዙ ምስ ዝነበሩ ኣተሓባባሪት ህጹጽ ኵነታት ዝኾነት ጓል 35 ዓመት ዝዕድሚኣ ማሪያ ሄርናንደዝ፣ ወዲ 32 ዓመት ሓጋዚ ኣተሓባባሪ ህጹጽ ኵነታት ዝኾነ ዮሃንስ ሓለፎም ረዳን ወዲ 31 ዓመት ዝነበረ መራሕ መኪና ቴድሮስ ገብረማሪያምን ዝነበረና ርክብ ተቛሪፁ። ብ25 ሰነ 2021 ኣቆፃፅራ ኣውሮዻ ድማ እታ ዝጓዓዙላ ዝነበሩ መኪና ጥርሓ እንትትርከብ ሒደት ሜትራት ርሒቑ ድማ ሬሳታቶም ተረኺቡ።
ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ንዅነታት ቅትለቶም ብዝምልከትን ክሳዕ ሕዚ እንፈልጦን እቲ ዘጋጠመ ኹነታት ብዝበለፀ ንምርዳእ እንታይ ከም ዝገበረን ፕረዚደንት ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም – ስፐይን (ኤም.ኤስ.ኤፍ.) ዝኾነት ፓውላ ጊል ትገልፅ።
ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም (ኤም.ኤስ.ኤፍ.) ብዛዕባ እቲ ማሪያ: ቴድሮስ ከምኡውን ዮሃንስ ዝተቐትሉሉ ዅነታት ክሳዕ ሕዚ ዝፈልጦ እንታይ እዩ?
ኣብዘን ዝሓለፋ 6 ኣዋርሕ ብቐፃሊ ምስቶም ኣብቲ ውግእ ተኻፈልቲ ዝኾኑ ኣካላት ብምትሕብባር እንታይ ከም ዘጋጠሞም ንኽንርዳእ ዝከኣለና ዅሉ ኽንገብር ፀኒሕና ኢና። ዝተቐትሉሉ ዅነታት ንኽፃረን ዉፅኢቱ ውን ክንገረናን ብተደጋጋሚ ጊዜ ምስ ዝተፈላለያ ሚኒስትራት ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ (ፌዴሪኢ) ተራኺብና ኢና። ናብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ውን ተመሳሳሊ ሕቶ ኣቕሪብና ኢና ።
ብተወሳኺውን ወሳኒ ናይ ፀጥታ ሽግር ኣጋጣሚታት ኣብ ዝፍጠረሉ እዋን ብእንኽተሎ ውሽጣዊ መዐቀኒታትና መሰረት ብምግባር እታ ናይ ኤም.ኤስ.ኤፍ. መኪና ዝተጉዓዘትሉ መገዲ፣ እቲ ፍፃመ ዝበፅሓሉ ቦታን ግዜን ከምኡውን ገለ ኻብቲ እቲ ቕትለት እተፈጸመሉ መሳርሒታት ብዝርዝር ብምስሊ ንኽንሃንጽ ዘኽእለና ሓበሬታ ኣኪብናን መርሚርናን ኢና።
ኣብቲ ናይ ውሽጣዊ ግምጋመና ኣፈናዊ ውፅኢት መሰረት ብምግባር ክሳዕ ሕዚ እንፈልጦ ነገር እንተሃልዩ ብ24 ሰነ ኣቆፃፅራ ኣውሮዻ ማሪያ፣ ቴድሮስን ዮሃንስን ኣብቲ ኣብ መንጎ ሓይልታት ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ደገፍቱን፣ ህወሓትን ብዝነበረ ፅዕፁዕ ውግእ ጉድኣት ዝበፅሖ ከባቢታት ዝቖሰሉ ሰባት ንምድላይን ንምእካብን ካብ ዓቢይ ዓዲ ንደቡብ ገፅ ይጓዓዙ ከምዝነበሩ እዩ። ኣብ ዓቢይ ዓዲ ዝነበረት ጕጅለ ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ሸውዓተ ሕጉም ኣብ እትባሃል ጥቓ እቲ ቅትለት ዝተፈፀመሉ እትርከብ ቁሸት ብዝሒ ዘለዎም ዝቖሰሉ ሰባት ከምዘለዉ ዝገልፅ ቅድመ ሓበሬታ በፂሕዎም።
ጕዕዞ ጀሚሮም ልዕሊ ሓደ ሰዓት ጥራይ ምስ ሓለፈ እታ መኪና ደው ከምዝበለትን ፀኒሑ ካዓ ካብታ መኪና ካብ 100 ክሳዕ 400 ሜትሮ ርሒቕ ኢሉ ሬሳታቶም ከምዝተረኽበን ካብቲ ቁስሎም ውን ነፍሲ ወከፎም ካብ ቀረባ ብዝተተኮሰ ጥይት ጉድኣት ከምዝበፅሖምን የመላኽት።
እዚ ሓበሬታ እዚ እቲ መጥቃዕቲ ብተባራሪ ጥይት ዝተፈፀመ ጕድኣት ከምዘይኮነ ዘረጋግፅ ኮይኑ: እኳ ደኣስ እቲ ጥቕዓት ኣብ ዝተፈፀመሉ ሳዓት ነፍሲ ወከፎም ሲቪላውያንን ገበርቲ ሰናይ ምዃኖምን ብግልፂ እንዳተለለዩ ኮነይ መነይ ኢልካ ዝተፈፀመ ቕትለት ሰለስተ ሰራሕተኛታት ገባር ሰናይ ድርጅት እዩ። ብተወሳኺ እታ መኪና ውን ኣፀቢቑ ዝፍለጥ መለለዪ ምልክት ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ዝኾነ ኣርማን ክልተ ባንዴራን እንዳሃለዋ እያ ብተደጋጋሚ ተተኲስዋን ብኸቢድ ተቓፂላን።
ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም እቲ ዘጋጠመ ብዝበለፀ ንምርዳእን ከምዚ ዓይነት ፍፃመ ተመሊሱ ንኸይድገምን ተኻፈልቲ እቲ ውግእ ንዝኾኑ ኣካላት እንታይ ኢዩ ዝሓተቶም ዘሎ?
እቲ እንገብሮ ምይይጥ ክሳዕ ሕዚ ይቕፅል እኳ እንተሎ ኣብቲ ብኣቆፃፅራ ኣውሮዻ ኣብ ወርሓት ነሓሰ ሕዳርን ታሕሳስን 2021 ምስ ተወከልቲ ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዝገበርናዮ ኣኼባታት መሰረት ብምግባር ግን ነቲ ጥቕዓት ብዝምልከት ምርመራ እናተኻየደ ምዃኑ ኣረጋጊፆምልና። ብተወሳኺ ዉን ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ህወሓት መርመራ ከካይድን ውፂኢቱ ዉን ከካፍሉናን ሓቲትናዮም ኣለና። ክሻዕ ሕዚ ውን ናይዚ ምርመራታት ውፅኢት ኣይተቐበልናን።
ኣብቲ ናይ ውሽጣዊ ግምጋመና መሰረት ብምግባር ዝረኸብናዮ ኣፈናዊ ውፅኢት ብሚንስተር ደረጃ ምስ ዘለዉ ሰበ ስልጣን ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዘካፈልናዮም እንትንኸውን: ብወገንና ውን እቲ ጥቕዓት ኣብ ዝተፈፀመሉ ሰዓትን ትኽክለኛ ቦታን ብዝምልከት ህላወን ተሳትፎን ሰራዊቶም ንኸብራህርሁልና ሓቲትናዮም ኢና። እዚ መብርሂታት እዚ ንስድራ ቤት እቶም ዝተቐትሉን ንሰራሕተኛታትናን ኣፍቶም ዝፈትውዎም ቤተሰቦም ዝተፈጥረ ነገር መልሲ ናይ ምሃብ ካብ ዘለና ግዴታ ምዃኑ ዝገለፅናሎም እንትንኸውን ንህወሓት ውን ተመሳሳሊ ሕቶ ኣቕሪብና ኢና።
ኣብ መንጎ ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይምን ሰራዊት ኢትዮጵያን ደገፍቶምን ኣብ ፈደራላዊን ክልላውን ደረጃ ቀጥታዊ ናይ ርኽክብ መስመር ንኽህሉ ከምዝሓተትናን፡ እዚ ድማ ሕክምናዊ ሰብኣዊ ድጋፍ ናይ እንህበሎም ጣብያታትን ምንቅስቓሳትን ዝርዝር ሓበሬታ ንኸነካፍልን እቲ ሰራዊት ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ዝገብሮም ሂወት ናይ ምድሓን ስራሕታት መረዳእታ ክህልዎን ከኽብርን ንምርግጋፅ እዩ።
ምስ ሰበስልጣን ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ክሻዕ ሕዚ ዝነበረና ሃናፂ ምይይጥ እናሞገስና ኣብ ልዕሊቲ ኣንፃር ትካላት ገበርቲ ሰናይ ዘተኮረን ኣብ ድሕንነትን ፀጥታን እተን ትካላት ቀጥተኛ ፅልዋ ከሕድሩ ዝኽእሉ ዝተዉሃቡ ወግዓዊ መግለፂታት ዘለና ስክፍታና እውን ኣመሓላሊፍና ኢና። ኣብ ኢትዮጵያ ጕጅለታትና ብተደጋጋሚ ግዘ ንምንኽልባት፡ ሓይለኛ ምፍርራሕን ማእሰርትን ተቓሊዖም እዮም። ነቲ ኣብ ምልእቲ እታ ሃገር ንህዝቢ ኢትዮጵያ ኣጋጢምዎ ዘሎ ዓቢ ሕክምናዊ ድሌት ንምምላእ፡ ገበርቲ ሰናይ ትካላት ዝሰርሕዎም ስራሕታት ናይቲ ማሕበረሰብ ተቐባልነት ኣብ ምህናጽ ዘለዎ ዕዙዝ ግደ ብጋህዲ ክድግፍን ኣብ ምልእቲ እታ ሃገር ህይወት ናይ ምድሓን ሕክምናዊ ስራሕታትና ንምቕፃልን ንኸፍቅደልናን ደጊምና ፃውዒትና ንመንግስቲ ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ኣቕሪብና ኢና።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ንጥፈታት ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም እንታይ ይመስል?
ብሰነ 2021 ኣቆፃፅራ ኣውሮዻ ዝተፈፀመ ቕትለት መሳርሕትና ስዒቡ፡ ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ኣብ ክልል ትግራይ ከተማታት ዓብይ ዓዲ፡ ዓዲ ግራትን ኣኽሱምን ዝገብሮም ዝነበረ ዝተወሰኑ ንጥፈታት ደው ናይ ምባል መሪር ውሳነ ንኽውስን ተገዲዱ። ኣብ ወርሒ ሓምለ ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ኣብ ክልላት ኣምሓራ: ጋምቤላ: ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ (ሽረን ሸራሮን) ከምኡውን ኣብ ክልል ሶማሌ ዝገብሮም ዝነበረ ንጥፈታት ንኽእገድ ወሲኑ። ወላ እኳ እቲ እገዳ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ እንተተላዕለ ብሰንኪ ስግኣት ድሕንነትን ምምሕዳራዊ ዕንቅፋታትን ሕክምናዊ ንጥፈታትና እንደገና ኽንጅምር ኣይካኣልናን።
ኣብ ወርሒ ሕዳር ኣብ ኢትዮጵያ እዋን ህፁፅ ኵነታት ምስ ተኣወጀ ፀጥታናን ድሕንነትናን ብዘውሕስ መንገዲ ክንሰርሕ ከምዘይንኽእል ዘእምን ኩነታት ስለዝተፈጥረ ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ኣብ ካልኦት ከባቢታት እታ ሃገር ዘካይዶም ዝነበረ ሕክምናዊ ንጥፈታት ደው ንኸብል ተገዲዱ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ኣብ ክልል ዓፋርን ክልል ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ደቡብ ንዝርከቡ ተገልገልቲ (ሕሙማት) ሕክምናዊ ኽንክን ምግባር ዝቐፀለ እንትኾን ንክልላት ኣምሓራ: ጋምቤላን ሶማሌን እውን ከከም ኣድላይነቱ ሕክምናዊ ኣቕርቦት ብምልጋስ ኣብ ምድጋፍ ይርከብ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ብዙሓት ክልላት እታ ሃገር ዝነብሩ ሰባት ከፍተኛ ዝኾነ ድጋፍ ሰብኣዊ ሓገዛት ዘድልዮም እኳ እንተዀነ ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓካይም ነዚ ድሌታት እዚ ንምምላእ ክሻዕ ሕዚ ንጥፈታትና ከም ብሓድሽ ክንጅምርን ከነስፋሕፍሕን ኣይከኣልናን። ስለዝኾነ ድማ ናይቶም ዘካየድናዮም ምይይጣት ውፅኢት እንዳተፀበናን ኣብ ኩለን ክልላት እታ ሃገር ብሰንኪ ግጭት ወይ ድማ ካልእ ቅልውላው እተጠቕዑ ሰባት ብዘይ ኣድልዎ ሕክምናዊ ሓገዝ ንምሃብ ኣብ ሓባራዊ መሰረታዊ ስምምዕ ንምብፃሕ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ፈደራላዊት ዴሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ኣብቲ ግጭት ተኻፈልቲ ምስ ዝኾኑ ኩሎም ኣካላትን ንምስታፍ ቅሩባት ኢና።