text:
ቃል ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ 2018%PM, %06 %694 %2018 %17:%Aug Written by መንግስተኣብ ኣስመሮም
ዝኸበርኩምንዝኸበርክንን ወከልቲ ውድባትን ሲቪላውያን ማሕበራትን
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ዕዱማት ኣጋይሽና
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን መሰረታት ሰዲህኤ
ኣቐዲመ፡ ንዕድሜና ኣኽቢርኩም/ን ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ክትሳተፉ ብምምጻእኩም ክብ ዝበለ ምስጋናይ ከቕርበልኩም/ን እፈቱ። ቀጺለ፡ ነዚ ፈስቲቫል‘ዚ ክውን ንምግባር ከይሰልከየት ዝሰርሐት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ናእዳይን ምስጋናይን ከቕርበላ እፈቱ።
ናይ ሎም ዘበን ፈስቲቫል ኣብ ዓለምና ይኹን ኣብ ዞናና ድማ ብፍላይ ዓበይቲ ክስተታት ኣብ ዝግሃድሉ ዘለዉ እዋን ይካየድ ምህላዉ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቒምና፡ ከም ተቓወምቲ ስርዓት ህግዲፍ መጠን፡ ነዚ መድረኽ’ዚ ሓሳብ ንሓሳብ እንለዋወጠሉን ግብራዊ ስጕምቲ ንምውሳድ እንብገሰሉን መንቀሊ መስመር ጌርና ክንጥቀመሉን ድማ ትጽቢት ህዝብናን ሰልፍናን ኢዩ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ ሓያላት መንግስታት ዓለምና፡ ኣብ ዓሚቝ ፖለቲካዊ፡ ቍጠባውን ጂኦ-ፖለቲካዊ ውድድር ኢየን ተጸሚደን ዘለዋ። ኣብ መንጐ ኣመሪካ ብሓደ ሸነኽ ኣብ መንጐ ቺና፡ ኣውሮጳዊ ሕብረትን ካናዳን ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ናይ ንግዲ ውግእ ተኸፊቱ ኣሎ። ኣብ መንጐ ሩስያን ኢራንን ኣውሮጳዊ ሕብረትን ብሓደ ሸነኽ፡ ኣመሪካን እስራኤልን ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ብጠንቂ ምስሓብ ኣመሪካ ካብ’ቲ ምስ ኢራን እተበጽሐ ስምምዕ ኑክልያራዊ ሓይሊ ኢራን፡ ዝተፈጥረ ቅልውላው እውን ኣሎ። ኣብ መንጐ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ብምኽንያት ዋሕዚ ስደትን ኣቀባብልኦምን ዝምልከት ዘይምርድዳኣት ኣብ ጥርዚ በጺሑ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ገለ መንግስታት፡ ስደተኛታት ኣብ’ታ ቀዲሞም ዝረገጽዋ ሃገር ኢዮም ዑቝባ ክሓቱ ዘለዎም ይብሉ፤ ገለ ድማ፡ ኣይኰነን እቲ ጾር ብማዕረ ክንስከሞ ኣሎና ይብሉ፡ ገለ ድማ ንሕና ፈጺምና ስደተኛታት ኣይንቕበልን ኢና ብምባል ዶባቶም ክዓጽዉ ዝደልዩ ኣለዉ።
ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ድማ፡ ኣብ ጕዳይ ሱርያ ብዝምልከት፡ ሩስያ፡ ቺና፡ ቱርኪ፡ ኣመሪካን እስራኤልን ፖለቲካውን ወተሃደራውን ኢድ ምትእትታው ይገብራ ኣለዋ።
ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ/ኪዳን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፡ ኣብ ልዕሊ ንሰንዓ ዝቖጻጸሩ ዘለዉ ሓይልታት ሖቲን ሓይልታት ነፍስሄር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን ውግእ ኣዊጆም ኣለዉ። ንግስነት ዓረብ ወይ ኣራብ ኤሚረይትስ፡ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ብምቛም ኣንጻር ሓይልታት ሖቲን ሓይልታት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን መጥቃዕቲ ተካይድ ኣላ። ቱርክን ኢራንን ቀጠርን ድማ ነዚ ውግእ’ዚ ክዅንንኦን ክቃወምኦን ይርኣያ ኢየን።
ብተወሳኺ፡ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንቲ/ኪዳን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ድማ፡ ነቲ ኣብ የመን ጀሚርዎ ዘሎ ውግእ ንኽጥቀመሉን ንቀይሕ ባሕሪ ካብ ሰልኩታት ናይ ኢራንን ጽልዋኣን ንምቍጽጻርን ዝዓለመ፡ ብዓረባዊ ንግስነት ወይ ዓማራት ኣቢሉ ዝተኻረዮ ወተሃደራዊ መደበር ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ መስሪቱ ኣሎ።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከኣ፡ ኣመሪካ፡ ፈረንሳ፡ ቺና፡ ጃፓን፡ ቱርኪ፡ ጣልያን፡ ኣብ ጅቡቲ መደበራት ኣለወን። ህንድን ኢራንን ድማ ክስዕባ ይደናደና ኣለዋ። ቱርኪ፡ ኣብ ሶማልያን ጅቡትን ወተሃደራዊ መደበራት ኣለዋ፡ ኣብ ሰዋኪን ውን ተወሳኺ መደበር ናይ ምኽፋት መደብ ኣለዋ።
ኵለን እዘን ሃገራት እዚኣ’ተን ብሓደ ሸነኽ ጸጥታ ናይ መተሓላለፊ መራኽበንን ንግደንን ዝዀነ ቀይሕ ባሕሪ ንምሕላው ኰይኑ፤ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ጽልዋአን ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ንምስፋሕ ኢየን ዝጓየያ ዘለዋ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ድማ ብፍላይ ዝርአ ዘሎስ ሓድሽ ክስተታት ናይ ዓለምና ኣትኵሮ ስሒቡ ዘሎ ጕዳይ ስለዝዀነ፡ መደረይ ኣብኡ ዘትኰረ ክኸውን ኢዩ።
ሰዲህኤ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተጋህደ ለውጢ ህዝብታት እታ ሃገር ዝደረኽዎ ለውጢ ኢዩ ዝብል እምነት ኢዩ ዘለዎ። መንግስቲ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፑብሊክ ኢትዮጵያ ህጹጽ ኣዋጅ ብምእዋጅ ነቲ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ናዕቢ ከህድኦ እኳ እንተፈተነ፡ ስለዘይሰለጦ፡ ኣብ መወዳእታ እቲ ጸገም ብኵራት ናይ ሰናይ ምሕደራን ምብስባስ ናይ ኢህወደግን ምዃኑ ኣሚኑ፡ ጥልቂ ምሕዳስ ዝብሎ መስርሕ ከካይድ ምውሳኑ ድማ ዝፍለጥ ኢዩ።
ካብ’ዚ ብምብጋስ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብመሪሕነት ቀዳማይ ሚኒስተር ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ዝወሰዶ፡-
1. ንእሱራት ብሓፈሻ፡ ንናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ድማ ብፍላይ ምፍታሕ፤
2. ንህጹጽ ኣዋጅ ምልዓል፤
3. ኣብ ደገ ንዝርከቡ ኢትዮጵያውን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪላውያን ማሕበራት፡ ሚድያታት ኣብ ክንዲ ከም ጸላእቲ ከም ተወዳደርቲ ብምርኣይ ኣብ ሃገሮም ኣትዮም ብሰላማዊ ኣገባብ ክወዳደሩን ክሰርሑን ምጽዋዖም፤
4. ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዝነበረ ናዕቢ ንምህዳእ ብቐዳማይ ሚንስተር ዝተገብሩ ዑደታትን ኣኼባታትን፤
5. ንስምምዕ ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶብን ብዘይ ቅድመ-ኵነት ተቐቢሉ ንምትግባሩ ድልውነቱ ምግላጹ፡... ብሓቂ ኣብ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ብፍላይ ተራእዩ ዘይፈልጥን መዘና ዘይብሉን ተባዕን ናይ ለውጢ ተበግሶ ስለዝዀነ ናእዳን መጐስን ዝግብኦ ምዃኑ ከየስመርኩሉ ክሓልፍ ኣይደልን። ሰዲህኤ፡ ንሰላምን ዲሞክራስን ፍትሕን ዝቘመ ሰልፊ ስለዝዀነ፡ መርገጻቱ ኣብ ጕዳይ ዶብ ንጹር ስለዝነበረን ደገፉን ናእዳኡን መግለጺታት ብምውጻእ ክገልጾ ምጽናሑ ዝፍለጥ ኢዩ።
እዚ ለውጢ’ዚ፡ ብመሰረቱ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ተቓውሞታት እኳ እንተዀነ፡ ናይ ኣመሪካ ብዓብዪኡ፡ ናይ ስዑዲ ዓረብን ንግስነት ዓማራትን ኪዳን ድማ ብኻልኣይ ደረጃ ዝተሓወሶ ድርኺትን ባርኾትን ምንባሩ እውን እምነትን ገምጋምን ሰልፍና ኢዩ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣምባሳደር ኣመሪካ፡ ኣቶ ማይክ ራይነር፡ መንግስቲ ኣመሪካ ቅድሚ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምምጻኡን ድሕሪ ምምጻኡን ንመራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከተራኽቦም ከምዝጸንሐት፡ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ኣረጋጊጽዎ ኣሎ። ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት ኤርትራ፡ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ናይ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣማኻሪ፡ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝርከብዎ ልኡኽ ኤርትራ፡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣቶ ደሳለኝ ሃይለማርያም ብመንጐኝነት ኣመሪካ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ከምዝተራኸቡ ኣምባሳደር ማይክ ራይነር ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ሕብእብእ ብዘይብሉ ኣገባብ ኣጋሊጽዎ ኢዩ። “ዶብ ከይተጠረረ ዝምድናና ናብ ንቡር ክምለስ ኣይክእልን ኢዩ” … “ዶብ ድሕሪ ምጥራሩ ግን ንጽባሒቱ ዝምድናና ንምምሕያሽ ልዝብ ክንጅምር ድልዋት ኢና” ዝብል ዝነበረ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ፡ መልሓሱ ዓጺፉ፡ ምምሕዳር ኢትዮጵያን ሰራዊቱን ካብ’ቲ ንኤርትራ እተበየነ ቦታታት ከይወጹ እንከለዉ፡ ዶባት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሽኻል ከይተነብረሉን እንከሎ፡ ልኡኹ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምስዳዱ ኣዝዩ ዘደንጹን ዘገርምን ጕዳይ ኢዩ ኰይኑና። እቲ ዝኸፍአ ከኣ፡ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተኸዊሉ ቅድሚ ጠቕላል ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ምምጻኡ ኣትሒዙ ንህዝቡ ከይሓበረ ብምስጢር ክራኸብ ምጽናሑ ኢዩ። ስርዓት ኢሳያስ፡ ብርግጽ ዘደንጹን ምርድኡ ዘጸግምን ጥልመት ንዝኣተዎ መብጽዓታት ኢዩ ፈጺሙ። ብዓል ሃይለማርያም ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)ን ብጾቱን፡ ነቲ ጐንጺ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሰላም ክፍታሕ ነይርዎ፡ ቅዋም ኣብ ግብሪ ይውዓል፡ ስለዝበሉ’ዶ ኣይኰነን ብኽድዓት ዝተኸሱ። ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብምንባሮም ጥራሕ’ዶ ኣይኰነን ብስርዓት ኢሳያስን መጋበርያታቱ ዝዀኑ ናይ ሚድያ ማዕከናትን ብኽሕደት ክኸሰሱን ክጽልሙን ዝጸንሑ!!!!!!!። ሎሚ ደኣ እንታይ ሓድሽ ተረኺቡ፡ ዶብ ከይተሓንጸጸ ናብ ኢትዮጵያ ጕያግያ? ትማሊ ይኹን ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኢህወደግ’ዶ ኣይኰነን?
ነዚ ውሳኔ’ዚ ድማ ኣብ 20 ሰነ፡ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ምግዋሑ፡ ብሓቂ ዘሕዝንን ኣብ ህዝቢ ዘሎ ንዕቀት ዘርእን ተረኽቦ ኢዩ። ዶባትና ከይተጠረረ ኣይንልዛብን ኢሎም ብስም ሰማእታት ከም ዘይመሓሉን ከም ዘይጠሓሉን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ድማ ን16 ዓመታት ብሓደ እግሩ ጠጠው ከምዘየበልዎን ረሲዖም፡ መቓብር ሰማእታት ብነፋሪት ሰጊሮም ኣዲስ ኣበባ ምእታዎም ዕሽሽ ኢልካ ክሕለፍ ዘለዎ ጕዳይ ኣይኰነን። ጥልመትን ክሕደትን ምዃኑ ክስመረሉ ዘለዎ ተረኽቦ ኢዩ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ንዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ እንተዘይኰይኑ፡ ናይ ሃገረ ኤርትራ ምሽርራፍ ልዑላውነትን ናይ ህዝቢ ኤርትራ መስዋእትን ኣገዲስዎ ኣይፈልጥን ኢዩ። እዚ ሓቂ’ዚ ሎሚ ንዅሉ በሪህሉ ክኸውን ተስፋ ንገብር። ሕጂ ቀዳምነት ተዋሂቡ ዝስርሓሉ ዘሎ ድማ፡ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምጥራር ዘይኰነስ፡ ወደባት ኤርትራ ናይ ምጥቃም፡ ኤምባሲታት ክልቲኡ መንግስታት ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ምኽፋት፡ ናይ ኢትዮጵያ ኣየር መንገድ በረርኣ ክትጅምርን ዜጋታት ክልቲኡ ሃገራት ካብን ናብን ክንቀሳቐሱ ምፍቃድን ኢዩ። ጕዳይ ምጥራር ዶብ ከም ህጹጽ ጕዳይ ከምዘይርእይዎ ብቃልን ብግብርን ደጋጊሞም የረጋግጽዎ ኣለዉ። ዶባት ኣይክዓግቱናን ኢዮም፡ ዶባት ትርጕም የብሎምን ዝብል መዝሙር ኢዩ ዝዝመር ዘሎ። ጽባሕ ፍልልይ ምስ ተረኸበ ድማ ንውግእ ክጽውዕና ምዃኖም ዘጠራጥር ኣይኰነን።
እዚ ብሸነኽ ስርዓት ኣስመራ ዝውሰድ ዘሎ ስጕምታት ግሉጽነት ዘይብሉን ህዝቢ ዘየሳትፍን ስለዝዀነ፡ ናበይ ገጹ ኢዩ ክምዕብል ብጥንቃቐ ምክትታሉ ከድሊ ኢዩ። ድምጺ ሰላም ክስማዕ ከሎ ምሕጓስ ንቡር’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ ጅማሮ ዘሎ እሞ ከኣ ውሽጠ-ውሻጠኡ ጌና ዘይተፈልጠ ጕዕዞ ስለዝዀነ፡ ዳንኬራ ምብዛሕ ኣየድልን ኢዩ።
ሰላም ማለት፡ ውግእ ዘይምህላዉ ማለት ጥራሕ ኣይኰነን። ሰላም ማለት፡ ምዕባለ፡ ልምዓት፡ ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ ሓድነት፡ ግዝኣተ-ሕግን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ማለት ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ከኣ፡ እዚ ኵሉ ከምዘየለ ክንርስዕ የብልናን።
ኣብ ኤርትራ ቅዋም የለን፡ ተቓወምቲ ስርዓት ዝዋስእሉ ባይታ የብሎምን፡ ናጻ መራኸቢ ብዙሓን ወይ ሚድያ የለን፡ ብናጽነት ዝንቀሳቐስ ብሕታዊ ጽላት የለን፡ በሽሓት ዝቝጸሩ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ኣለዉ፡ መንእሰያት ኣብ ደረት ዘይብሉ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ዕድሜኦም የብልዩ ኣለዉ። እዚ ከይተፈትሐ ኣብ ኤርትራ ሰላም ኣሎ ኢልካ ምዕላል የዋህነት ወይ ዕሸልነት ኢዩ። ኤርትራ ምስ ነብሳ ከይተዓረቐት ምስ ግዳም ክትተዓረቕ ዘይሕሰብ ኢዩ። ጽባሕ መራሕቲ ተቓውሞ ኣረክቡና ምባልን ጸላም ተኸዲንካ ቅንጸላዊ ስርሓት ምክያድን ድማ ዘይተርፍ ኢዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ክስተት መዕለቢኡ እንታይ ክኸውን ኢዩ ጌና ዝተነጸረ ኣይኰነን። እቲ ናይ ለውጢ መስርሕ ተጀሚሩ እምበር ኣይተወድአን። ክልተ ሓይልታት ወይ ክልተ መንግስታት ዝዋጠጥሉ ዘለዉ ሜዳ ኢዩ ዝመስል ዘሎ። ስለዝዀነ ድማ፡ ኢትዮጵያን ፖለቲካዊ ሓይልታታን ኣብ ቃራና መንገዲ ኢዮም ዝርከቡ ዘለዉ ምባል ይከኣል። ወይ ተረዳዲኦም መፍትሒ ክረኽቡ፡ ወይ ድማ፡ ንህዝብታት ሃገርን ኢትዮጵያ ንሓደጋታት ብርሰትን ዕንወትን ዘቃልዕ ናይ ህልኽን ቂምን ስጕምታት ምምራጽ ኢዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም እንተደኣ ሰፊኑ፡ ረብሓ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ጐረባብቱን ኢዩ። ብኣንጻሩ ከኣ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘይምርግጋእን ዕንወትን እንተሰፊኑ፡ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ጐረባብቲ ሃገራትን ዓቢ ክሳራ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ እውን ከምኡ።
ስለ’ዚ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ክልቲኡ ሃገራት ተንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋታት ናይ ዘይምርግጋእን ብርሰትን ንምፍታሕ፡ ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ዲሞክራስያዊ ባይታ ዝሰፍሓሉ ዕድላት ወይ ባይታታት ምፍጣር፡ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ክብርትታትን ምሕላው፡ ህዝቢ ዋና ሃገሩን ምንጪ ስልጣን ምዃኑን ምእማን ይድለ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት መጻኢ ዕድሎም ኣብ ምውሳን ደረት ዘይብሉ ተሳትፎ ክህልዎም ምፍቃድ ይግባእ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣስዒበ ዝዛረበሉ ጕዳይ ብዛዕባ ደምበ ተቓውሞና ኢዩ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ደምበ ተቓውሞና፡ ብሓደ ሸነኽ፡ ብቍጽሩ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዛየደ ከምዝመጸ ዘይከሓድ’ኳ እንተዀነ፡ ብኻልእ ሸነኽ ግን፡ ዝእክቦን ዝመርሖን ሓይሊ ወይ ውደባ ስኢኑ ኣንፈቱ ስሒቱ ዕንይንይ ክብልን ኣብ ዘይመስረተታዊ ጕዳያት ነንሓድሕዱ ክዋጠጥን ብዙሕ ዕድላት ከምዘጥፍአ ኣሉ ክብሃል ዝከኣል ጕዳይ ኣይኰነን።
ኣብ ዞናናን ሃገርናን ዓብይቲ ምዕባለታት እናተኸስቱ እንከለዉ፡ ተራና ክንጻወት እንተዘይክኢልና፡ ህላዌና ትርጕም ኣይክህልዎን ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ደምበ ተቓውሞና እውን ኣብ ቃራና መንገዲ ኢዩ ዘሎ። ወይ ነቲ ክንከዶ ዝጸናሕና ዘየዐዉት ጕዕዞ ኣሪምና፡ ንህዝብናን ነንሕድሕድናን ይቕሬታ ሓቲትናን ተሓታቲትናን፡ ንሓባራዊ ዕላማታት ብሓባር ምቅላስ ኢዩ፤ ወይ ድማ፡ በብሓደ ናብ ምቅሃምን ዘይምህላውን ኵነት ምስግጋር፡ ማለት ቀስ ብቐስ ምሟት ኢዩ። ሳልሳይ ምርጫ የብልናን። እዚ ህጹጽ ምላሽ ዝሓትት እዋናዊ ብድሆ ድማ ሎሚ ኣብ ቅድሜና ተደቂኑ ኣሎ። ምርጫና እቲ ቀዳማይ ከምዝኸውን ኣይንጠራጠርን ኢና። ብግብሪ ንምትግባሩ ግን ጽባሕ ዘይኰነስ ሎሚ ክንብገስ ይግብኣና።
ምዕቡላት ሃገራት ንኣማእት ዓመታት ኢዮም ኣቐዲሞም ዝሓስቡ፤ ንሕና ግን ንእለቱ ወይ ንኣዋርሕ ጥራሕ ኢና ንሓስብ፡ ኣመሪካ፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተኸተሎ ፖሊሲ፡ ንጐረባብቲ እስራኤል ኣዳኺምካ ንነዳዲ ማእከላይ ምብራቕ ምቍጽጻር ኢዩ ነይሩን ዘሎን። ስለ’ዚ ከኣ ኢዩ ንዒራቕን ሱርያን ንምድኻም ኣንጻረን ውግኣት ዘዋዓውዑ። ስዒባ ክትዳኸም ዝተበየነላ ድማ ኢራን ኢያ።
ምዕቡላት ሃገራት ንቐርኒ ኣፍሪቃ መዲበናሉ ዘለዋ ውጥን ንጥቕምና ድዩ ወይስ ንጥቕሞም ንምፍላጥ ክንጽዕርን ክንማራመርን ይግባእ። ስለ’ዚ መጻኢ ዕድልና ንምውሳን ተሳትፎ ናይ መላእ ህዝብናን ውድባትናን ክረጋገጽ ኵሉ ዝከኣለና ዋጋ ክንከፍል ኣሎና። ጕዳይና ባዕልና ደኣ’ምበር ናይ ወጻኢ ሓይልታት ክውስኑልና ኢድና ኣጣሚርና ክንጽበ ኣይግባእን።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ሰዲህኤ፡ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ዲፕሎማስያውን ህዝባውን ዜናውን መዳያት ዝነጥፋ ናይ ሓባር ሽማግለታት ኣቝሞም ርእይቶኦም ናብ ህዝብን መንግስታት ዓለምን ከብጽሑ ዝጽውዕሉ ምዝናይ ዘይሓትት እዋናውን ህጹጽን ህሞት ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ። ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ድማ፡ ብህጹጽ ርክብ ክግበር ጻውዒትና ነቕርብ ኣሎና።
ናይ ሎምዘበን ፈስቲቫል 2018 ዝዓበየ ኣጀንዳ እዚ ኣብ ኤርትራ ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ዘሎ ኵነታትን ሃለዋት ሓድነት ደምበ ተቓሞናን ክኸውን ኢዩ።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኣቦ መንበር ሰዲህኤ
4 ነሓሰ 2018
መደረ ዶ/ር ክላውስ ዲተር ግሮተ (ሰልፊ ሓምላይ ጀርመን)%PM, %04 %626 %2018 %16:%Aug Written by Festival committee
ዝኸበርክንን ዝኸብርኩምን
ከም ፖለቲካዊ ብጻይን ከም ወኪል ሰልፊ ሓምላይ (Bündnis 90/Die Grünen) እየ ተዓዲመ ዘሎኹ። ከም ወኪልን ፖለቲከኛን ብጻይን ድማ ናይ ልቢ ሰላምታይ ይብጻሕኩም። ሰልፍና ይኹን ኣነ ኣብ ጎኒ ኩሎም ንፍትሕን ንመሰል ደቂ ሰብን ዝቃለሱን ከምኡ‘ ውን ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ደው ክንብል ምኻና ነረጋግጸልኩም።
ከምቲ ኩላትና ንዕዘቦ ዘሎና፣ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ናይ ዕርቂ መስርሕ ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ናይ ዕርቂ መስርሕ ግን ኣብ ውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራ ፓለቲካዊ ለውጢ ክምጽእ እዩ ኢልካ ክትግምት ኣጸጋሚ እዩ። ብርግጽ ግን: እዚ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ንመላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ዉሑዳት ብጾቱን ዘገልግል እዩ። ነታ ሃገር እውን ጨዉዮማ እዮም።
ብርግጽ ኣብዞም ዝመጹ ዘለዉ 10 ዓመታት ዕድመ ምልኪ ከብቅዕ ምኻኑ ርዱእ እኻ እንተኾነ: መላኺ ኢሰያስ ግን ብፍርሒ ዝተገዝኤ ሰብ ስለዝኾነ: ንኡ ዝትክኦ እውን ከዳሉ ኣይኮነን። ካብዚ ብምንቃል: ኣብ ደገ ዘሎ ዲሞክራስያዊ ደንበ ተቓዉሞ: ብሓባር ነዛ ዕለት ክዳሎን ሓላፍነት ክስከምን ኣለዎ። ኣነ እውን ብዝተኻእለኒ መጠን ክተሓባበርን ክሰርሕን ድሉው እየ።
ናይ ሎሚ ሰሚናር ዛዕባ „ናይ ትምህርቲ ድሕሪ ባይታ ዘይብሎም መንእሰያት ስደተኛታት ብኸመይ ኣገባብ ኣብ ማሕበራዊ ሂወት ሕብረተ-ሰብ ጀርመን ይወሃሃዱ?“ ዝብል እዩ።
ከም ናይ ቆልዑን መንእሰያትን ናይ ስነ ኣእምሮ ሓኪም: ንነዊሕ ዓመታት ንብዙሓት ሰደተኛታት ኤርትራዊያን ኣገልግሎት ሂበ እየ። ኩነታት ኤርትራ ብዝያዳ ስለ ትፈልጥዎ ብዕምቆት ምግላጽ ኣየድልን እዩ። ግን ብሓርፋፍ ምልካዊ ሂወት ኣብ ቆልዑን መንእሰያትን ዘስዕቦም ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸገማት ክገልጽ እየ።
ብዙሓት መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጭኮና: መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ስቅያትን ኣብ ዓዶም ገዲፎም፣ ምድሪ በዳ: ሊብያ ከምኡ እውን ባሕሪ ጥሒሶም ንኤውሮጳ ይኣትዉ።
ወላ እውን ስድራ-ቤታዊ ኣተዓባብያን ሂወትን ንጠባይ ቆልዑን መንእሰያትን ኣጸቢቑ ይጸልዎ እዃ እንተኾነ: ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ግን: ኣተዓባብያን ሂወትን መንእሰያት ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
- እኹል ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ኣብ ግዜ ቁልዕነት ስለ ዘይርከብ: ብዙሓት ቆልዑ ኣብ ኤርትራ እኹል ናይ ኣካላትን ሓንጎልን ምዕብልና ስለዘብሎም: ትምህርቲ ክከታተሉ ጸገም ኣለዎም። ብቀጻሊ ዝረኣዩ ሕማማት እውን የጥርዩ።
- ዓይነት ትምህርቲ ኣብ ኤርትራ ብጣዕሚ ትሑት እዩ። ብዙሓት መምሃራን እውን ካብ ሃገሮም ስለተሰዱን: ብዙሓት ተማሃሮ እዉን ንሃገራዊ ኣገልግሎት ከይከዱ ብምባል: ትምህርቲ ብግቡእ ኣይከታተልዎን እዮም። በዚ ምኽንያት ከኣ: ብዙሓት መንእሰያት ስደተኛታት ቛንቛ ጀርመን ክመሃሩን ስሩዕ ትምህርቲ ክከታተሉን የጸግሞም።
- ብሰንኪ ውትህድርና: ብዙሓት ቆሉዑን ንኣሽቱ መንእሰያትን ኣብ ኤርትራ ብዘይ ኣቦ ይዓብዩ። በዚ ምኽንያት እዉን ጉድለት ስድራ-ቤታዊ ሂወት ኣሎ። ጠንቁ ድማ: ስእነት ስሩዕ ሂወትን ጉድለት ኣኽብሮትን እዩ።
- ብፍላይ ንሓደስቲ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዝትንክፎምን ሂወቶም ኣብ ጀርመን ንኽሰርዑን ዘጸግሞም: ዘይምትእምማምን ጥርጠራን እዩ። ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ኣሕዋት: ኣደ: ኣቦ: ቆልዑ: ነንሕድሕዶም ከይተኣማመኑን ከምዝፈርሑን ገይርዎም እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ብዙሓት ስደተኛታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ልዕሊ ዝሕግዝዎም ዝተሓባበርዎን ጀርመናውያን እምነት የብሎምን። ሓጋዚ ምኽሪ ናይ ዝኣልይዎምን ዝተሓባበርዎምን እዉን ኣይቅበሉን።
- ኣብ መደምደምታ: ብዛዕባ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጭንቀት ንቡዙሓት ሓደስቲ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዘጓንፎም ምጥቃስ ብጣዕሚ ኣገዳሲ እዩ። ልክዕ ከምቲ ኩሉኻትኩም ዘይትስሕትዎ: በቲ ዝሕለፍዎ ሕማቅ ተመኩሮን: ስቅያትን: መግረፍትን ኣብ ውትህድርና ይኹን ኣብ ምድሪ-በዳ: ኣብ ሊብያ ከምኡ እውን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ: ስነ-ኣእምሮኣዊ ጭንቀትን ዘይምድቃስን ፍርሕን ኣሕዲሩሎም። እዚ ሕማቅ ተመኩሮ ግን: ድሕሪ ገለ ዓመታት ኣብ ሰላም ድሕሪ ምንባር: ክሓዊ ይኽእል እዩ። ውሱናት ሰባት ግን: ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕክምና የድልዮም እዩ።
ጽን ኢልኩም ዝሰማዕኩሙኒ የቀንየለይ
ዶ/ር ክላውስ ዲተር ግሮተ
Dr. Klaus-Dieter Grothe
ሰሚናር ምሕዳስ ሰልፊ: ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ ተኻይዱ%PM, %04 %482 %2018 %12:%Aug Written by ኮምስዮን ምሕዳስ ሰልፊ
3 ነሓሰ 2018፣ ምሕዳስ ሰልፊ ዝኣርእስቱ ሰሚናር ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ ፍራንክፈርት፣ ሃገር ጀርመን ተኻይዱ። ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ.ደ.ህ.ኤ) ፈስቲቫል ንኽሳተፉ ካብ ዝተፈላለየ ዞናታት ናይ ዓለም ተጓዒዞም ዝመጹ ናይቲ ሰሚናር ተሳተፍቲ ነይሮም።
ነቲ ሰሚናር ዝኸፈተ ኣቦ መንበር ኣሳናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ኣቶ ተስፋማርያም ክብርኣብ፣ ንኣኼበኛ እንቃዕ ደሓን መጻእኩም ብምባል፣ ብዛዕባ ተቐሪቡ ዝነበረ ሰሚናር መእተዊ ብምሃብ ንኣባላት ኮሚሽን ሕደሳ ብምልላይ መድረኽ ኣረኪቡ። ሰሚናር ብኣቦ መንበር ሕደሳ ኮሚሽን ኣቶ ፍስሃየ ሓጎስን ዶክተር ሃብተሚካኤል ተኽለብርሃንን ተኻይዱ።
ኣባላት ኮሚሽን ሕደሳ ሰልፊ፣ ኣምር ሕደሳ ብምግላጽ፣ ንሓደ ዓመት ዝተኻየደ መጽናዕትን ትግባረኡን ኣመልኪቶም "ኣብ ተሓድሶ ሰልፊ እንታይ ክንገብር ንደልን ንኽእልን?"ዝብል ሰፊሕ መግለጺ ኣቕሪቦም። ኣብ ናይ ተሓድሶ መስርሕ ንምእታው ብግምገማ ሓያልን ድኹምን ሰልፊ ተበጊሱ፡ ንሓያል ጎድንታቱ ብምዕቃብ ዝያዳ ንምሕያሉ ክጽዕር፡ ንዽኹም ጎድንታቱ ድማ መአረምታ ወይ መተካእታ ክረኽበሎምን ከምዘለዎ ኣብሪሆም። ኣብ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ዝተዋህለለ ናይ ሓያልን ድኹምን ጎድንታት ዝርዝር ነጥብታት ብምልዓል፣ ኣኼበኛ ዘሳተፈ ዓሚቝ ክትዓት ተኻይዱ።
ኣብ መደምደምታ ካብ ኣኸበኛ ንዝቐረበ ሕቶታት ብምብራህ፣ ዝቐረበ ርእይቶታትን ለበዋታትን ብምምዝጋብ ሰሚናር ተዛዚሙ።
ራብዓይ ዞባዊ ጉባኤ ጨንፈር ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ኣደራሽ ፈስቲቫል ተኻይዱ%AM, %04 %987 %2018 %00:%Aug Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሎሚ ዓርቢ 3 ነሓሰ 2018 ፡ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ብኣቦወንበር ኣሰናዳኢትን ሓጻይትን ሽማግለ ሓው ጸሃየ ቀለታ ተኸፊቱ። ሓው ጸሃየ ናይ ሰላምታ መልእኽቲ ድሕሪ ምትሕልላፍ፡ ኣብዚ ጉባኤ’ዚ ወከልቲ ኩለን ጨናፍር ናይ ሃገራት ኤውሮጳ ኤውሮጳ ከም ዝተሳተፉ ድሕሪ ምግላጽ፡ ገለ ኣባላት ጉባኤ ድማ ብሕጋዊ ምኽንያት ከርክቡ ዘይከኣሉ ከም ዘለዉ ድሕሪ ምሕባር ናይ ጉባኤ ምልኣተ ጉባኤ ከም ዝተረጋገጸ ኣመልኪቱ። ሕጋዊ ጉባኤ ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ ከኣ ብወግዒ ምጅማር ስርሓት ጉባኤ ኣበሲሩ።
ኣብዚ ጉባኤ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ኣባላት ማእክላይ ባይቶን፡ ፈጻሚት ሽማግለን ከም ተዓዘብቲ ተሳቲፎም።
ጸብጻብ ኣሰናዳዊት ሽማግለ ብሓው ጸሃየ ድሕሪ ምቕራቡ፡ መድረኽ ንኣቦ ወንበር ዞባዊ ሽማግለ ኣቶ ኢሳቅ ወልደማርያም ተዋሂቡ። ሓው ኢሳቅ ከም ኣቦ መንበር ስማግለ ዞባ ነቶም ኣብ ዉሽጢ 2 ዓመታት ዝተኻየዱ ዕዮታት ዞባ፡ ነተራ ነፍሲ ወከፍ ኣባላ ስማግለ ዞባ፡ ንተራን ሃለዋትን ጨናፍር ሰልፊ ኣብ ኤውሮጳ ዝምልከት ሰፊሕ ጸብጻብ ኣቕሪቡ። ንተራን ኣበርክቶታት ዞኣ ኤውሮጳን ምስ ሓይላታት ተቓውሞ ዝገብሮ ኣገዳሲ ናይ ዝምድና ምዕባሌን ኣውን ገሊጹ። በተወሳኺ ናይ ሓይልን ድኽመታትን ዞባ ዝርዝር መብርሂ ድሕሪ ምሃብ እዚ ዞባዚ ንሓያሎ ሃደስቲ መንእሰያት ሓተትቲ ዕቕባ፡ ዘይሕለል ደገፋት ዘበርክት ዞባ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ድሕሪ’ዚ ቃል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሓላፊ ውደባዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሓው ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ቀሪቡ። ሓው ተስፋይ ንህልው ኩነታት ሃገርን፡ ደምበ ተቓውሞን ብምምልካት ኣብ ቅድሚ ህዝቢና ኰነ ሃይልታት ተቓውሞኡ ዘቐምጦ ብድሆታት ኣብሪሁ። ብተወሳኺ ንሃልዋት ሰልፍን ዞባ ኤውሮጳን ብዝምልከት፡ ብዓይኒ መርሕነታዊ ትካላት ክርአ ከሎ፡ ዞባ ኤውሮጳ ኣብ እዋን ቅልውላው ውን ከይተረፈ፡ ሓድነቱ ሓልዩ ብኣድማዕነትን ተሪር ሰልፋዊ ሓልዮትን ቃልስታቱ ከካይድ ዝጸንሐ ዞባ ምዃኑ መስኪሩ። ኣብ ቅድሚ’ዚ ጉባኤ’ዚ ካብ መላእ ዓለም ዘለዉ ኣባላት ሰልፊ ዓቢ ትጽቢታት ከም ዘሎ እውን ሓቢሩ። ከምቲ ተነቢሩሉ ዘሎ ትጽቢታት ብዓወት ስራሓቱ ክዛዝም እውን ተመንዩ።
ቀጺሉ ጸብጻብ መሪሕነት ዞባ ናብ ምይይጥ ወሪዱ። ምስ ዝተገብረሉ ምምሕያሻት ድሕሪ ምጽዳቑ፡ ከኣ ንመጻኢ መድረኽ ዝጠመተ ክትዓትን ውሳኔታትን ለበዋታትን ተመሓላሊፉ።
ኣብ ምዝዛም ጉባኤ 7 ቅዉማትን 2 ተጠባባቕትን ዝኣባላታ መሪሕነት ዞባ ከምኡ’ውን ናይ ዞባ ኦዲተር በደሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ 4ይ ጉባኤ ዞባኡ ብዓወት ዛዚሙ።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ!
መኽፈቲ ቃል ኣሰናዳኢት ሽማግለ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.%AM, %04 %978 %2018 %00:%Aug Written by ኣሳናዳኢት ሽማገለ
ክቡር ኣቦ ወንበር ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ተ/መንግስተኣብ ኣስመሮምን ክቡራት ኣባላት ፈጻሚት ሽማገለን ክቡራት ኣባላት ማእከላይ ባይቶን፡
ክቡራት ኣባላት ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ክቡራት መራሕቲ ንኡስ ዞባ ጀርመን ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ክቡራት መራሕቲ ጨናፍር ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ክቡራት ኣባላት ወከልቲ 4ይ ጉባኤ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ብስም ኣሳናዳኢት ሽማገለን ሓጻይት ሽማገለ ዞባ ኤውሮጳ ሰላምን እንቋዕ ብሰላም መጻእኩም፡ እዚ ታሪኻዊ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ድሕሪ ሓጺር ጊዜ ማለት ልክዕ ዕለት 01 06 2018 ጀሚርና ብጽዑቅ ኣኼባታትን ርኽክባት ብምክያድ ብድሓን ዝኾነ ዉጺኢት ምብቃዕና ብዝነበረና ስጡም ዉፉይ ትግሃት ጻዕር እንሆ ብምልኣተ ተሳታፍነት ኣብ ትሕቲ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ: ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ !!! ዝብል መሪሕ ጭርሖ ጉባኤና ክኸፍት ከሎኹ ምስ መሳርሕተይ ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማገለ ሓበን እናተሰምዓና እንቋዕ መጎሰና ይብል።
ክቡራት ተሳተፍቲ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ፡
ዞባኹም ዞባና ዞባ ኤውሮጳ ስ.ዲ.ህ.ኤ. ፡ ብሓደ ንኡስ ዞባን፡ 11 ጨናፍርን ዝሓቆፈ ኮይኑ፡ ኣብ 8 ሃገራት ኤውሮጳ ዝነብሩ ህርኩታት ኣባላት እዮም። ከምቲ ኣብ ልዕሊ ዝተንከፍኩዎ ኣብ ባሕቲ ሰነ 2018 ብኣቦ ወንበር ሽማገለ ዞባ ኤውሮጳ ዝተማእከለ ኣኼባ 5ተ ዝኣባላታ ኣሳናዳኢትን ሓጻይትን ሽማገለ ቆምና። ንጊዜኡ ናይ በይንና ኣኼባ ጌርና ነብስና ንምስራዕ ናይ ስራሕ ምምቃል ማለት ኣቦ ወንበር ጸሃየ ቀለታ ( ካብ ሽወደን ) ዋና ጸሓፊ ታደሰ ኣስመላሽ ( ካብ ጀርመን ) ሰነዳትን ሎጂስቲክን ሙሴ ዓማር ( ካብ ኖርወይ ) ተኽለሰንበት ገ/ማርያም ( ካብ ሆላንድ ) ባይረ ገ/ወልዲ ( ካብ ሽወደን) ኮና ስራሕና ጀመርና። ብጻይና ባይረ ገ/ወልዲ ብሰንኪ ዉልቃዊ ጸገም ኣብ ሳልሳይ ኣኼባና ሲሒቡ። ዝተረፍና ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማገለ ድሕሪ 9 ስሩዕ ኣኼባታትን ኣቦ ወንበርን ዋና ጸሓፍን ከም ኣድላይነቱ መዓልታዊ እናተራኸብና ብግዱስ ተሓባበርነት ብ/ትዕበን ብ/ነጋስን እንሆ ብሓርፋፍ ካብ ዝረኸብናዮ ጸብጻብ ንጡፋት ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ እንሆ 47 ተሳተፍቲ ጉባኤ ክኾኑ ከለዉ ኣባላት መሪሕነት ሰልፊ ንምትብባዕናን ስሪዒታዊ ክብርን ከኣ ከም ተዓዘብቲ ኣብ መንጎና ብምህላዎም ንሕበን።
ክቡራት ተሳተፍቲ 4ይ ጉባኤ ፡
ሎሚ 4ይ ጉባኤና ኣብ እነካይደሉ ዘሎና እዋን ብፍሉይን ኣገዳሲን ዝገብርዎ ጸለውቲ ዝኾኑ ዕዉታት ብድሆታት እነስምረሎምን ዕዉታት ብድሆታት ንምዝካር ፡ 1ይ. ብመጀመርታ ሰልፍና ሰልፍኹም ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝሰገሮም ሓያላት ጽንኩራት መድረኽ ስጡምን መትከላዊ ንቅሓት ግዛተ ሕጊ ዝመለልያኡ ሓያል መሰረታት ኤውሮጳ ኣገናዕ ብምባል፡ ንለባምን ተባዕ ሕጋዊ ኣታላልያ መሪሕነት ሰልፍና ከኣ ኣድናቆትና ንገልጽ።
2ይ. ንህልዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ደምበ ተቋውሞኡን ብዓሚቁ ብምኩር ንቅሓትን ብምምዛን ምስ ኩሉ ደላይ ለውጢ እንኮፍትሒ ሓባራዊ ቃልሲ ምኻኑ ኣሚኑ ዘውጽኦ እማመ ብድርብ ነስምረሉ።
3ይ. ሓድሽ ተረኽቦ ናይ ኢትዮ ኤሪትረያ ሰላም ድምጺ ብወገ ኢትዮጵያ ብሩህ ግብራዊ ዕርቅን ምሕረትን ምስ ህዝቡ ጽቡቅ ክኸይድ ከሎ ብወገን ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ቀጻሊ ዕንደራን መናወራትን እንተዘይኮይኑ ጌና ጸልማት ብምህላዉ ስክፍ ከቢድ እዩ። ኮይኑ ግና መሪሕነትና ብጥንቁቅ ኣስተብህሎ ይከታተሎ ስለ ዘሎ እምንቶና ንጥቅሚ ተቃላሳይ ህዝብና ኣሕሊፉ ከም ዘይህብ ንኣምን ሙሉእ ደገፍና ደጊምና ነስምረሉ።
ኣብ መደምደምታ ከም ኣሳናዳኢት ሽማገለ ኣብ ሓጺር ጊዜ ዝተመኮርናዮ ክፍሊ ስርርዕ ሰልፍና ንኣሽቱ ድኽመታት ስለ ዝሬኤና ንምጽጋኑ ንምብርባሩ ኣስተምህሮ ሓጸርቲ ኮርስ ኮንፈረንስ ናይ መራሕቲ ጨናፍር ናይ ኣባላትን ንምምልማል ቅልጡፍ መደብ ክሰርዕ ንላቦ። ምዕቡል ዘሎናዮ መበል 21 ክፍለ ዘመን ቅኑዕ ብቁዕ ሰብ ናብ ቅኑዕ ቦታ !!! ተመክሮን ግድምናን መንቀሊ እምበር ዓይነታዊ ለውጢ ዝጥረ ብትምህርቲ ጥራሕ እዩ ብምባል ንላቦ።
ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ፡ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ !!!
ኣሳናዳኢት ሽማገለ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. 03 08 2018
ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣጋይሽ ኣብ ምቕባል%AM, %03 %987 %2018 %00:%Aug Written by Festival committee
“ብሓባር ንስራሕ ከነድምዕ፡ ብሓባር ነድምጽ ከነስሞ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ፡ ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ኣብ ምስንዳእ ዝጸንሐ፡ ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ምድላዋቱ ወዲኡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ካብ ሽወደን፡ ኖርወይ፡ ደንማርክ፡ ፈረንሳ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ካብ ኣመሪካን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ጀርመንን ዝመጹን ዝመጻን ኣጋይሽ ምቕባል ጀሚሩ ይርከብ። ብዘይካዚ ክልተ ካብቶም ንሕና ምስ ህዝብና ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት ተራኺብና በታ እንኽላ ሞያ ከነሐጉሶ ድሉዋት ኢና ዝበሉ ኣባላት ኪነት እውን ካብ ስዊዘርላንድ ፍራንክፎርት ምብጽሖም ተረጋጊጹ ኣሎ። ካብዚኣቶም ሓው ዓሊቶ ኣርባዕተ ካብ ቋንቋታት ኤርትር መሊኹ ዝጻወት ከምዝኮነውን ተገንዚብና ኣለና።
ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማግለ እንተኮነ እውን ብዕለት 02.08.2018 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ቦታ ፈስቲቫል ተረኪቦም፡ ሰዓታት ዝወሰደ ኣኼባ ገይሮም እቲ ዝግባእ ምስንዳእ ከምዘጠናቐቁን፡ ቁጽሪ ተወከልቲ ተቓወምቲ ውድባትን ምንቅስቓሳትን፡ ወሲኩ ምህላዉን፡ ናይቶም ብኣካል ክሳተፉ ዘይካኣሉ ማሕበራትን ትካላትን ድማ ብጽሑፍን ብቃልን ዝተሰነ ናይ ደገፍ መልእክትታት ዝመጸ ምህላዉ ብምግንዛብ፡ ኣብተዳልዩ ዝጸንሐ ፕሮግራም ፈስቲቫል ምምሕያሻት ገይሮም ከምዘለዉ ተነጊሩ።
ኣብ ተክኒካውን ምምሕዳራውን ጉዳያት እንተኮነ’ውን፡ ኣደራሽ ተሰሪዑ፡ ንፈስቲቫል ዘድሊ መዘናግዒ ንብረት ኣብ ክልተ ኣደራሻት ተዳልዩ ከምዘሎ እውን ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ብጽቡቕ የራኽበና!!
ቦታ ፈስቲቫል፡ Merton str. 26 – 28
Frankfurt am Main- Bockenheimer warte.
Vital Eritrean Dialogue Expected to Take Place at Festival 2018 in Frankfurt%PM, %27 %761 %2018 %19:%Jul Written by EPDP Information Office
Prominent veterans of the prolonged Eritrean struggle for freedom and democracy will be among the presenters at this year's Eritrea Festival 2018 scheduled to be held between 3 and 5 August inside the Johann Wolfgang Goethe University at Bockenheimer Warte section of Frankfurt, the financial capital of central Europe.
Among the expected senior speakers at this year's Eritrea Festival include Mr. Hussein Khalifa, chairman of the Eritrean Liberation Front (ELF); Ambassador Andebrhan Weldegiorghis, Executive Committee member of the Forum for National Dialogue (FND/Medrek); Dr. Yusuf Berhanu Ahmedin, chairman of the Eritrean National Salvation Front (ENSF) and their host, Mr. Menghesteab Asmerom, chairman of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP).
Other senior representatives expected to make position statements from the Festival podium on 4 August will include delegates of the following movements:
Ø United Eritreans for Justice (UEF), a coalition founded in Israel representing several organizations and associations;
Ø the Eritrean National Salvation Front - Hidri (ENSF-Hidri);
Ø the Eritrean Democratic Party (EDP);
Ø the Eritrean Federal Democratic Party (EFDP);
Ø the Eritrean Nahda Party;
Ø Eritrean Women's Movement;
Ø Eritrean Democratic Unity Front (EDUF- Sagem)
Ø Eritrean Revolutionary Democratic Front (ERDF-Sedege'e)
Ø Dialogue for Eritreans;
Also so far confirmed Festival speakers will include a representative of CDU, the ruling party in Germany, and the German Green Party.
The annual Eritrea Festival is organized by the Germany-based Eritrean Democratic Association (EDA) in close collaboration with Europe branches of the EPDP. Organizers expect this year's festival to be unique of its kinds because of the new political developments in the Horn of Africa region. Eritrean political participants are expected to have an extended dialogue on the situation.
ዜና ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ምዕብልናታቱን%AM, %25 %289 %2018 %07:%Jul Written by Festival committee
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ መኽሰብ ኣልቦ ማሕበን ብጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ዝዳሎ ፈቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣብ ከተማ ፍራክፎርት ቦከንሃይመር ቫርተ Mertonstr. 26 - 28 Frankfurt am Main ካብ ዕለት 03 ክሳብ 05 ነሓሰ 2018 ኣብ ሓድሽ ኲነታት ሃገርና ክካየድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ዝተሓበረ እዩ። ካብኡ ዝነቐለ ንፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣብዚ ቅንያት እዚ ኣካቢብዎ ዘሎ ሓድሽን ኣዝዩ ዘደንጹን ተደራቢ ፍሉይ ኲነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ፡ “ድሕሪ ሕጂ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ክልተ ኣህዛብ እዩ ዝብል እንተሎ፡ ሓቂ ዘይፈልጥ እዩ” ዝብል መበገሲ ዝገበረ፡ “ካብ ሕጂ ንዳሓር ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፡ እዚ ንቐላዓለም ዝብሎ ዘለኩ ዘይኮነስ ብሓቂ እዩ” ክብል ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፣ ነቲ ዋንነት ህዝቢ ኤርትራ ክነሱ ብኢደ ወነኑ መንዚዑ ሃገርን ህዝቢን ክረግጸሉን ከብርሰሉን ዝጸንሐን ዘሎ፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ክናቈተሉን ዝጸንሐ በትረ-ምልኪ ንቀዳማይ ምኒስተር ኢትዮጵያ ከረክብ ዝተሰለመ ፈረስ ምስራኣየ ናይ ዕብዳን ቃል ዝኣተወሉ እዋንዩ ዝካየድ ዘሎ። ሽማግለታት ህዝቢ ሃዋሳ ዝተሰለመ ፈረስ ንኢሳያስ ከቕርብሉ እንከለዉ ምናልባሽ ዝፈተዉዎ መሲልዎ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ኣብ ባህሊ ህዝቢ ሃዋሳ ግን ካብ ዕርቂ/ሽምግልና ሓንጊዱ ንዝኸደ፡ ዝተሰለመ ፈረስ ኣምሪሖም እዮም ኣብ መንገዲ ዝኽርፍዎ። ብሓጺሩ እስኪ ሕለፋ ዝብል ካልእን ዓብይን ትርጉምን እዩ ዘለዎ።
ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፣ ንጠባያትን ፖለቲካዊ ሃምን ኢሳያስ ዘንጊዑ፣ ማዕረ ኢሳያስ ኣብ ደልሃመት ይኣቱ እዩ እኳ እተዘይተባህለ፣ ኩሎም መለኽቲ ግደፍዶ ስልጣን ብፍቶቶም ንካልእ ከረክቡስ፣ ህዝቢ ኣገዲዱ ምስ ሳዓሮም እውን፣ ብኣኣ ክግነዙ ከምዝጽዕሩ ዝፍለጥ እዩ። ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ድማ፣ ነቲ መራሒ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግዲፍ ዝመጣጠሮ ዘሎ ብሂላት ብሓባራዊ ርድኢትን ተበግሶን ክዓጽፎ ኣብዚ ሰፊሕ መድረኽ ፈስቲቫል ኤርትራ ጅማርኡ ከርኢ ትጽቢት ይግበረሉ ኣሎ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበር ኣብ ጀርመንን ጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ድማ፣ ይንኣስ ይዕበ ዘይኮነስ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዘንጸላሉ ዘሎ ጥልመት ደው ንምባል፡ እወንታዊ ጅማሮታት ስለዝብህግ እዩ፣ ኣብ ከባቢኡ ንዝርከቡ ተወከልቲ ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ህዝባዊ ምንቅስቃሳትን ንኸሳትፍ ክጽዕር ዝጸንሐን ዘሎን።
ንኣገዳስነት ናይዚ ንነብረሉ ዘለና ፖለቲካዊ ኲነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ግምት ብምእታው ድማ፡ ብዙሓት ካብ ዕዱማት እወንታዊ መልስታት ለጊሶም ኣለዉ።
በዚ መሰረት፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይዘን ዝስዕባ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ምንቅስቓሳትን ኣብ ፈስቲቫል 2018 ክሳተፉ ምዃኖም ዘመልክት ሕድሽ ሐበሬታ ዝተረኽበ ምህላዉ ተረጋጊጹ ኣሎ።
- ሰልፊ ኣልናህዳ ኤርትራ
- ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓ ኤርትራ
- መድረኽ ኤርትራውያን ንዘተ
- ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ
- ድሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ
- ምንቅስቓሳት ደቂ ኣንስትዮ
-
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
ኣብዝሓለፈ ዜና ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ከምዝጠቐስናዮ፡
- ሰውራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሕን ክሳተፉ ምዃኖም እውን ሓቢርና ምንባርና ዝዝከር እዩ። ነቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ክሳብ ሎሚ ዘይመለሱ እንተኮነ እውን፣ እቲ ውራይ ሓባራዊ ስለዝኾነ ፡ ኣብ ዝተመደበ ሃገራዊ ጉዳይ ግዲኦም ከበርክቱ ዳግማይ ጸዋዒት ዘድሊ ኣይመስለናን።
ብዘይካዚ፡ተወከልቲክልተጀርመናውያንሰልፍታት፣CDU Frankfurt Fraktionvorsitzender Herr Michael zu Löwenstein und Gießen Bundinis 90 die Grünen vertreter Herr. Dr. Klaus Dieter Gothe ኣብ ፈስቲቫል 2018 ክሳተፉ እዮም።
ድሕሪ ቀዳማይ ፖለቲካዊ ዕማም ፈስቲቫል 2018 ምፍጻሙ፡ ካልኣይ መደብ ፈስቲቫልና ባህልን ልምድን ህዝብና ምዕቃብን ምዝውታርን ስለዝኮነ ወናማት ሙዚቐኛታትን ገጠምትን ብዘቕርብዎ ዜማታትን ሙዚቓን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ክዘናግዑ ምዃንም ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ብደሓን የራኽበና!!!
Eritrea Festival 2018 in Frankfurt Making Exceptional Preparations for Eventful Year%PM, %22 %746 %2018 %18:%Jul Written by EPDP Information Office
The fast unfolding and still unclear Ethio-Eritrean relations will be the main agenda of the Public Discussion on Saturday, 4 August, at the annual Eritrea Festival in Frankfurt which is expected to conduct various political and cultural activities between 3-5 August 2018.
Eritrea Festival 2018 in Frankfurt Making Exceptional Preparations for Eventful Year%AM, %22 %457 %2018 %11:%Jul Written by EPDP Information Office
The fast unfolding and still unclear Ethio-Eritrean relations will be the main agenda of the Public Discussion on Saturday, 4 August, at the annual Eritrea Festival in Frankfurt which is expected to conduct various political and cultural activities between 3-5 August 2018.
Organized by the Eritrean Democratic Association (EDA), a non-profit charity in Germany, in collaboration with Europe branches of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP), the 2018 Festival is expected to be unique of its kind.
Mr. Tesfamariam Kibreab, the EDA chairman, announced recently that a good number of Eritrean political organizations and civil society movements have positively responded to invitations to take part in the Festival Panel as represented by high-level delegations.
The Panel will dwell on the mixed messages being received from Eritrea and Ethiopia these days. The absolute dictator in Eritrea has been doing whatever he wanted for decades in the past. Now, the big question to be answered is: who and how can the Eritrean dictator be stopped from making hard-to-reverse deals affecting the sovereignty and territorial integrity of Eritrea?
Besides panel talks, Eritrean political and civic figures attending the festival are expected to hold bilateral and group consultations on what is to be done to confront the pending dangers to the nation in the hands of the dangerous one-man dictatorship.
Cultural, Artistic Events
Eritrea Festival 2018 will not only be long political presentations and friendly chit-chats.
Singers, musicians and persons of artistic caliber are announcing their determination to be at the Festival to entertain and educate. Among the so far reported entertainment personalities coming from Germany include Artist Eyob Haile, known for his traditional songs with his 'krar/wata' instrument and Ahmed (Hamada) Ibrahim, who will be expected to come with moving poetic narrations of what is going on between the hopeless dictator in Eritrea and the new-found 'saviour' Ethiopian friend, Dr. Abiy Ahmed, who appears to be willing to appease and go along (at the cost of the entire Eritrean nation) with a person accused of perpetrating crimes against humanity. Other musicians/singers coming from other places will include two young men from Switzerland - Tesfai Jentile and Aliton.


c: text/html

text:
ኩነታት ደቡብ ሱዳንን ኣይቮሪኮስትን ስለዝተማሓየሸ፣ስደተኛታት እዘን ሃገራት ክትመልሶም ምኻና እስራኤል ኣፍሊጣ።ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ግና ንጊዚኡ ክፀንሑ ተወሲኑ።
ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ካብ ግብፂ ናብ እስራኤል ዝሰገረ 35 ዓመት ዝዕድሚኡ ሞሰስ ጋድያ፣ባዓል ሓዳርን ኣቦ ሰስስተ ቆልዑን‘ዩ።
ኣነ ብወገነይ መጠነኛ ስራሕ ኣለኒ ዝብል ሞሰስ፣መንግስቲ እስራኤል ንቀዋሚ መንበሪ ዘይሓዙ ስደተኛታት ከምዝጥርዝ ኣብ‘ዚ ቀረባ ካብ ዘፍልጥ ንዳሓር ግና ሻቅሎቱ በርቲዑ‘ሎ በለ።
”ብዙሓት ስደተኛታት ስድራ-ቤታት ተሻቂለን‘ለዋ።ስራሕ ስለዘይርከብ፣ ናብራኦም ናብራ በረኻ ኮይኑ‘ሎ።ገንዘብ ስለዘይረኽቡ፣ናብ ሆስፒታል ከይዶም‘ውን ክሕከሙ ኣይካኣሉን” ኢሉ ጋድያ።
እስራኤላዊ ደጋፊ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ራሚ ጉዶቪች፣7 ሚእቲ ደቡብ ሱዳናውያን ነበርቲ እስራኤል ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ክወፁ ዕድል ጊዜ ተዋሂብዎም‘ሎ ይብል።
ንሱ ወሲኹ ”ሓፂር ጊዜ‘ዩ ተዋሂብዎም።ኩነታት ደቡብ ሱዳን ዳርጋ ናብ ህውከት ኣብ ዝተፀጋዓሉ ጊዜ ስለውፁ ዝተባሃሉ ድማ እቲ ስክፍታ ተጋዲዱ‘ዩ ዘሎ ይብል።
”እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣መንግስቲ እስራኤል ንክልተ ሽሕ ካብ ውግእ ሕድ-ሕድ ሃገሮም ዝተሰደዱ ኣይቮሪኮስታዊያን ንክምለሱ ኣዚዙ‘ሎ።
ተሓለቅቲ መሰል ስደተኛታት ግና፣ኣብ እስራኤል ዘለው ኣስታት 55 ሽሕ ቀዋሚ መንበሪ ዘይብሎም ስደተኛታት ንሓደጋ ዝተቃልዑ ምኻኑ ይገልፁ።
85 ሚእታዊ ካብ‘ቶም ስደተኛታት፣ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን‘ዮም።ኣብ ሃገሮም ስደትን ዘይምርግጋእን ስለዘሎ ግና ንክፀንሑ ተወሲኑሎም‘ሎ።ግን ጊዚያዊ ፈቃድ‘ዩ።
ኣብ እስራኤል ወኪል ላዕለዋይ ኮምሽን ስደተኛታት ሕ/መ ዊልያም ቶል፣ ወርሓዊ ናብ እስራኤል በዝሒ ዘይሕጋዊ ስደተኛታት ዓሚ ሓደ ሽሕ ነይሩ።ሎም-ዘበን ግና ወርሓዊ ናብ ክልተ ሽሕ ክብ ከምዝበለ ጠቂሱ። ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ኣሃዝ ዝሰግር ዘይሕጋዊ ስደተኛ ዜሮ ነይሩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እቶም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሱዳን ኾነ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሰብ ንምውፃእ መንገዲ 'ሎ ንዝብል ዝኾነ ይኹን ሰብ ትግሪኛ ይዛረብ ኻልእ አሚኑ ናብ ስቅያትን ፀገምን ክይአቱ ኽጥንቀቅ አለዎ ክብሉ ን'ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ቃለ-መጠይቅ ዝሃቡ 3-ተ ንጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራ ዝከታተሉ ሰባት መኺሮም።
ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ክንዛረብ ኸለና ብዙሓት ዝጠራጠርዎን ሰባት ዝብልኹም ደአምበር ባዕልኹም በዒንትኹም አይረአኹሞን ብምባል ዘይምኑና ዝነበሩ ወገናት ሕጂ ባዕላቶም ካብቲ ዝተዘርገሓ ፈነወ ፀብፃብ ቴለቪዥን ግብፂ CNN'ን ካልኦት ዓለም-ለኸ መሓውራት ዜና ክርእይዎን ክዝርግሕዎን ኺኢሎም'ለዉ ክብሉ እቶም ነቲ ኩነታት ብቀረባ ዝከታተልዎ ዝነበሩን ዘለውን እቶም ግዱሳት ተዛሪቦም።
ምስ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ሎሚ ቃለ-መጠይቅ ዘካየዱ አባ ሙሴ ዘርአይ ካብ ሮማ ጣልያን፡ ዶ/ር የዕብዮ ወልደማርያም ካብ ኒዮርክ ዩናይትድ ሴተይትስ ከምኡ'ውን ሜሮን እስቲፋኖስ ካብ ሽወደን፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሮም ነቲ ኩነታት ዓለም ክፈልጦን ጠጠው ንምባሉ ስጉምቲ ክወስድን ኽፅዕሩ ከምዝፀንሑን ገሊፆም።
እቲ ኩነታት ካብ ምሕታት ገንዘብ ዝሓለፈን ነቶም ናብ እስራእል ንምስጋር ብምሕላን ኣብ ኢዶም ዝወድቁ ሰባት እናቀተልካ ውሽጣዊ ክፍሊ አካላቶም ጠቢሕካ አብ ምሻጥ ከምዝበፅሑን እዚ'ዉን ንዝሓለፈ 3ተ 4ተ ዓመታት ክካየድ ዝፀንሐን 'ዩ ኢሎም ከም ዝአምኑ'ውን ተዛሪቦም።
እቶም ነዚ ግፍፂ ዝፍፅሙ ናይ ግብፂ በደዊን ምኻኖምን እቲ ዝሓትዎ ገንዘብ ብፍላይ ንኤርትራውያን ዝለዓለ ምኻኑን እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ኸአ ኤርትራውያን ንህይወት ሓደ ኤርትራዊ ክብ አቢሎም ስለ ዝርእይዎ ዝተሓተትዎ ከምዝኸፍሉ ካብ ባዕላቶም ኤርትራውያን ዝተነግረና'ዩ ክብሉ ምዝራቦም'ውን ገሊፆም።
ቀዳማይ ክፍሊ'ቲ ቃለ-መጠይቅ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ቀሪቡ ኔሩ ። ሎሚ ኸአ 2ይን ና መወዳእታን ክፍሊ ቀሪቡ'ሎ። ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
እቲ መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ዝዝትይ ዘሎ መበል 15 መደበይና ጠቕላሊ ጉባኤ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ብሹዱሽተ ቋንቋታት ዝካየድ ብዓሰርተ ኣርባዕተ ነኣሽቱ ናይ ዕዩ ዘተ የካይዱ ከምዘሎ ክሕበር እንከሎ፡ ኣብቲ ናይ ሲኖዶስ ናይ መካየዲ ዕዮ ሰነድ ምስማዕ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ቀዳማይ ክፍሊ ዘንበሮ፡ ብነኣሽቱ ጉጅለ ተመዳዲቡ ዕለት 8 ጥቅምት 2018 ዓ.ም. ዘካየዶ ናይ ዘተ ዕዮዘደገፈ ጋዜጣዊ መግለጺ ተዋሂቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብቲ ብነኣሽቱ ጉጅለ ተመዳዲቦም ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ዘካየድዎ ዓውደ ዘተ፡ ስኒቲ ዝዀነትን ኣብ ገዛእ ርእሳዊ ውካሰን ቅድመ ፍርድን ኣይፋል እትብል፡ ኣብ እሙን ምስክርነት ዘተኰረት ናይ ቤተ ክርስቲያን ተክለ ሰብነትን ከምእተቓልሔን ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ መንእሰይ ግቡእ ክብሪ ክወዋቦን፡ ኣብ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ንቑሕ ሱታፌ ክህልዎ ክተባባዕ ከምዝግብኦ የተሓሳስቡ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ዓበይቲ ክዋኔታት ጥራሕ ዘይኰነስ ኣብ መላእ ከይዲ ቤተ ክርስቲያን ሓላፍነታዊ ተዋሳእነት ክህልዎ ምግባርን ብተራኡ ንመሳትኡ ወንጌል ኣብሳሪ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ከምእተሰመረሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
መንእሰይ ናይ ርእደ ክውንነት ሊቅ እዩ
መንእሰይ ቤተ ክርስቲያን እዩ፡ ናይ ክውንነት ሚዛን እዩ፡ ስለዚ እዚ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ፡ ነዚ መንእሰይ ወለዶ ብዘይ ግብረ ግብነታዊ ፍርድታትን ሕይወት ንናይ እግዚኣብሔር ጸዋዕታ መልሲ ምዃኑ ንኸስተዕልን ሕይወት ሰናይ ስለ ዝዀነ ትርጉም ዘለዎ ብምዃኑ ዘስተውዕል ናይ ምንባርን ምትስፋውን ርትዒ ክቐርበሉ ይግባእ፡ ኣብ ሕይወቱ ውሳኔታት ክገብር እውን ስለ ዝግብኦ፡ ናይ ሓጺር እዋን ዘይኰነስ ናይ ርሑቕን ነባርን ውሳኔ መታን ክወስድ ክድገፍ ኣለዎ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስግኣት ጽላለ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ መራኽቢ - ብዙሃን
ብፁዓን ኣበው ብዛዕባ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣዚዩ ዝሰፍሕ ዘሎ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ባህሊ ኣማእኪሎም እውን እዚ ሓድሽ ባህሊ’ዚ ንናይ መንእሰይ ሕይወት ይዕብልል ከምዘሎን ኣዚ ባህሊ’ዚ ናይ ገዛእ ርእሱ እወታውን ኣሉታውን ጐድኒ ዘለዎ ኰይኑ፡ ብዙሓት መንእሰያት ንብሕትው ሕይወት ይዳርግ እውን ምህላዉ ገሊጾም፡ ናይቲ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ጸፍሒ መስትያን ቅሱብ ኰይኑ ብስነ ኣሃዝ ናይ ዝተራቀ መጋበርያ ጽሉልን ንኣልቦ ትኵርነትን ሰነዳት ብምልኣት ካብ ምርዳእ ብኹር እናዀነ ቁንጹል ፍልጠት ዘዋህልልን ምናባዊ ስደተይና ኰይኑ፡ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዓለም ክሕጸር ይገብሮ ምህላዉ ኣብሪሆም፡ ነዚ መንእሰይ’ዚ ቤተ ክርስቲያን ቀሪባ ከተሰንዮን ኣብ ትኽክለይና ኣጠቓቕማ ስነ ኣሃዝ ዝተራቀ መጋበርያ ከትሓንጾን ምስ እዚ ብምትሓሕዝ ከኣ ብዙሓት መንእሰያት ዓለም ካብ ምጥቃም እዚ ሓድሽ ዕድል ዘይብሉ ኰይኑ ከምዘሎ ብምስትውዓል ነዚ መንእሰይ’ዚ ኣብ ከይዲ ተቐጣምነት ክትድግፎ ይግባእ ይብሉ።
እቲ ዕንቅፋት ዝዀነ ናይ ወሲብ ዓመጽ ክገጥሙ
እቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ተኣማንነት እዚዩ ንሓደጋ ዘቃልዔ ብገለ ገለ ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽ ብጥልቂ ክምርመርን፡ ቤተ ክርስቲያን ነቲ ኣብ ውሽጣ ዝተፍጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽ ከይዘንገዓት፡ ተኣማንነታ ዳግም ንኽትረክብ ተመሳሳሊ ገበን ዳግም ከይኽሰት ኣብ ኣቐዲምካ ምጥንቃቅ ከይዲ ተጊሀ ክትዓይን፡ ነቶም ግዳይ ናይዚ ዓመጽ’ዚ ክትድግፎምን ምሕረትን ዕርቅን ክትሓትት ኣለዋ ዝብል ሓሳብ ከምዘቃልሑ፡ ብዛዕባ ናይ ስነ ጾታዊ ሕንጸትን ብግልጽን ሰብኣውነት ብዝዓሰሎ መገዲ ብቲዮሎጊያዊ ቋንቋ ከተቕርቦ ከምዘለዋ የመላኽቱ።
ጸኣት ስደተይና፥ ናይ ስደተይናታት ሕቶ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ድጋፍ ክረክብ
ብዛዕባ ጸኣት ስደተይናታት ዝዘተዩ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ እቶም ንስደት ዝዳረጉ ክፍሊ ሕብረተሰብ መብዛሕቲኡ ብመንእሰይ ዝሽፍፈን ከምዝዀነን፡ ስደት ነቲ ኣብ ጉዳይ ፍትሕን ፖለቲካን ዘሎ ንናይ መንእሰያት ግዳሴ መርኣያ እዩ፡ ስለዚህ እዚ ከኣ ኣብዚ መዳይ’ዚ ሓገዝ ቤተ ክርስቲያን ዘድልዮም ምዃኑ ዘመላኽት እዩ፡ ነዚ መሰረት ብምግባር፡ ናይ ስደተይና ሕቶ ዓለም ለኻዊ ድጋፍ ረኺቡ፡ መንእሰይ ንስደት ከይዳረግ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ዕድል ክፍጠረሉን ኣብ ዝተሰደለን ሃገራት እውን ከምኡ፡ ኣተሓሒዞም ኣብ ገዛእ ሃገሮም ውሽጢ እውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝስደዱን ዝመዛበሉን ከምዘለዉ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ጠቒሶም፡ ነዚ ጸገም’ዚ ዝዳርግ ብብሔራውን ዓለም ለኻውን ደረጃ መፍትሒ ክረክብን ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ መዳይ ፍትሕን ሰላምን ማዕርነትን ብምንቕቓሕ ኣብ ምግልጋሉ ከምእትርከብ የነጽሩ።
ሕንጸት ጽኑዕን ኣብ መንጐ ዝተፈላለዩ ጨንፈር ትምህርቲ ውስጠ ርክብን ምሉእን
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ ብዛዕባ ሕንጸትን ትምህርትን ኣብ ዝገለጽዎ ሓሳብ፡ ሕንጸት ጽኑዕን ከምኡ እውን ኣብ መንጐ ዝተፈላለየ ዓይነት ጨንፈር ትምህርቲ ተራኻብነት ክህሉ ብምግባር ሕንጸት ኵለንተናውን ምሉኣውን ምግባር ዘለዎ ኣገዳስነት ኣበኪሮም፡ ኣብዚ መዳይ ካቶሊካውያን ኣባይቲ ትምህርትን መናብርተ ጥበብን ዘለወን ዓቢይ ግደ እውን ሓቢሮም፡ መንእሰይ ኣብ እምነቱ ክሕነጽን ካብ ዝተፈላለየ ዓይነት ጸንፈይናውነትን ኣኽራርነትን ገዝእ ርእሱ ክከላኸል መታን ኣብ ምክብባርን ዘተን ስኒትን ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ከምኡ እውን ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያንን ናይ ሓባር ዘተ ክህሉን ምክብባር ኣብ ፍልላይትን እውን ክነብር ዝሕነጸሉ ምዃኑ ይሕብሩ።
ኣባይቲ ስድራ ምብርታዕ
ሕቶ ሕንጸት በቲ ብቑዕ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ነቲ ካብ ትውልዲ ናብ ትውልዲ እምነት ናይ ምትሕልላፍ ተልእዀ ንዘለዎ ስድራ ቤት ምቕራብ ብዝብል ብድሆ እውን ዝሓልፍ እዩ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ስድራ ቤተ ኣብ ከቢድ ቅልውላው ዝርከብ ምዃኑ ዘመላኸቱ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ ኣስዒቦም፡ እቲ በጽሒ ወለዶ ክምንእስ ዘርእዮ ድላይን ጻዕርን ውልቃውነት ዝብል ብዃኑን ናይ ወላዲ ምዃን ሓላፍነት ምቕሃምን፡ መንእሰይ ወለዶ ቃል ቅዱስ መጽሓፍ ከስተውዕል ዘይድግፍ ብምዃኑ፡ እቲ በጽሒ ወለዶ ዘርእዮ ዘሎ ጉድለታትን ገሊጾም፡ መንእሰይ ወለዶ እውን ነቲ ካብ ወለዱ ንዝመሓላለፈሉ እምነት ክርስትና መሰረት ዝዀነ ምስ ኢየሱስ ውልቃዊ ርክብ ምቛም ካብ ዝብል ኣነን ንስኻን ዝብል ክሌኣዊ ርክብ ዘይነብር ብምዃኑ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓላፍነት እውን ከምዘለዎ ኣስተውዒላ፡ ምእንቲ’ዚ ቤተ ክርስቲያን ከም ስድራ ቤት ንስድራ ቤት ብምዃና ንመንእሰይ ወለዶ ናይ ስድራ ቤታውነት ተመክሮ ብምቕራብ እንጉድን ፍቑርን ሕሉይን ምዃኑ ክስምዖን ከይድን ኩለንተናዊ ዕብየቱን ትምኒታቱን ተስፋታቱን ኽኽውኑ ብእተቕርበሉ ድጋፍ ዝስነይ ምዃኑ ብጭብጢ ክርድኦ ትጽዕር።
ቤተ ክርስቲያን፥ ቤት ትምህርቲ ሕንጸት
ብቑዕን ግቡእን ሕንጸት ንጓሶት እውን ኣገዳሲ እዩ፡ ስለዚህ ሓድሽ ኣገባብ ክህነታዊ ሕይወት ዘለዎ ኣገዳስነት ጳጳሳት እውን መንእሰያት ብብቕዓት ከሰንዩ ኣኽእሎቱ ዘለዎም ክዀኑ ይግባእ፡ ምኽንያት ኣብዚ እዋን’ዚ ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ግብረ ገብን ሃይማኖትን ዝንጽል ባህሊ ዝብድህን እዋናውነትን ትውፊትን ከሳንይ ዝኽእል ብቑዕን ስሉጥን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝጐድለ ስለ ዝመስል፡ ብመሰረቱ ቤተ ክርስቲያን ኣደን መምህርን እያ፡ ስለዚህ መንእሰይ ዝሕነጸሉ ኣብ መንጐ ንሳነታን መንእሰይን ዝረአይ ዘይተቃድዎነት እትሰግር ክትከውን ከምዝግብኣ የተሓሳስቡ።
ንመንእሰይን ናብ መንእሰይን ስመሓላለፍ መልእኽቲ
ብፁዓን ጳጳሳት ኣበው ሲኖዶስ ኣብቲ ብ14 ነኣሽቱ ናይ ዘተ ጉጅለ ተኸፋፊሎም ዕለት 8 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዘካየድዎ ዋዕላ፡ ፍጻሜ ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ካብዚ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ናብ መንእሰይን ንመንእሰይን ዝብል መልእኽቲ ክቐርብ ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ከምዝዘመንጨወን፡ እዚ ኸኣ ቤተ ክርስቲያን ብነቢያዊ መንፈስ ብዛዕባ መንእሰይ ዘለዋ ንጹር ኣረኣእያን ክርስቲያናዊ ተስንፋ ብሓላፍነት ከተረክቦም መታን ዝብል ኰይኑ፡ በዚ መንጽር’ዚ ኅብረ-መራኸቢ ብዙሃን ናይ ምጥቃም ብቕዓታ ኣበሪኻ ምስ መንእሰይ እትዝትይን ንመንእሰይ እትዛረብን እዚ ኸኣ ብጽሑፍ ሕራሕ ዘይኵነስ ብምስማዐ ርእየት ዝተሰነየ ክኸውን ኣለዎ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ካብ ዓዲ ጥልያን ዝመፀኣ ሓንቲ ኢትዮጵያዊትን ሰለስተ ደቂ ጥልያን ደቀንስትዮ ከየንቲ ዘሰናደአኦ ድምፂ ኣልቦ ትያትር ንፈለማ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ንምርኢት ቀሪቡ።
እቲ ቴኣትር ዛጊድ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮምያ ባሌ ጎባን ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ኣደራሽ ትያትር ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብርክት ዝበለ ህዝቢ ርእይዎን ተማሂርሉን'ሎ።
እቲ ትያትር ብሓገዝ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ ጥልያን፣ብኮምፓኛ ስትራደቫሪ ዝተሰናደአ ኰይኑ እተን ከየንቲ ድማ ሰኣሊትን ቀራፂትን ኣለም ተኽሉ፣ ኣላይትን ተዋሳኢትን ሶለዳድ ኒኮላዚ፣ ክኢላ ሙዚቃ ኣለክሳንድራ ዲ ኣቲ ከምኡ እውን ቀራፂት ቪድዮ ቫለንቲና ሳሮኚ ይበሃላ።
ቀንዲ ጭብጢ እቲ ትያትር ኣብ ልዕሊ ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ክሰግሩ ኣብ ዝፍትኑ ዘለዉ ኣፍሪካውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ሓደጋ ዝጠመተ እዩ።
እቲ ትያትር ብሙዚቃ ተሰንዩ ብሰለስተ ከየንቲ ጥራሕ እሞ ድማ ብዘይ ድምፂ ግና ብስእሊ ተሓጊዙ ዝካየድን ፈታንን ምዃኑ ሰኣሊትን ቀራፂትን ኣለም ተኽሉ ትገልፅ።
ኣለም ብተወሳኺ እቲ ትያትር ኣብ መቐለ ናብ ህዝቢ ንምቕራብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ንዝሃበን ሓገዝ ድማ ኣመስጊና።
ሙሉእ ትሕዝቶኡ ቀጺሉ ኣብዚ ምስማዕ ይከኣል።


text:
ድሕሪቲ ሎሚ ሓሙስ ግንቦት 11 ዝተኻየደ ሻድሻይ መድረኽ ዙር ኢጣልያ፥ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ማልያ ኣዙራ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ሓፈሻዊ ናይ ዓቐብ ውድድር ካልኣይ ኮይኑ ድሕሪ ስሎቨንያዊ ፖላንክ ጃን ተሰሪዑ ይመርሕ ኣሎ።
ብዘይካዚ ኣብ መደብ ማልያ ቺክላሚኖ ተባሂሉ ዝግለጽ ናይ ነጥቢ ውድድር ሻድሻይ ደረጃ ሒዙ ይቕጽል ኣሎ።
ካልእ ኣብቲ ውድድር ተሳቲፉ ዘሎ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ ድማ ኣብ መደብ ማልያ ሮዛ ማለት ኣብ ሓፈሻዊ ነጥቢ ኣብ መበል 27 ደረጃ ተሰሪዑ ይርከብ።
ኣብቲ ናይ ሎሚ 127 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነ ናይ ሻድሻይ መድረኽ ውድድር ስዊዘርላንዳዊ ዲለር ሲሊቫን ካብ ክለብ ቢኤም ሲ፤ በልጅማዊ ስቱይቨን ጃስፐር ካብ ክለብ ትረክ ከምኡውን ኦስትርያዊ ሉካስ ፖስትበርገር ካብ ክለብ ቦራ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ተመራሪሖም መስመር ፍጻመ ረጊጾም።
ብውህሉል ነጥቢ ኣብ መሪሕነት ዝርከቡ ድማ ላክሰንበጋዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ክዩክ ስተፕቦብ ጃንገልስ ቀዳማይ ብሪጣንያውያን ገራንት ቶማስ ካብ ክለብ ስካይን ኣዳም ያተስ ካብ ክለብ ኦሪካን ካልኣይን ሳልሳይን ኮይኖም ይመርሑ ኣለው።
ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣብ ካልኣይ መድረኽ ዙር ኢጣልያ ኣምበሳ ዓቐብ ኮይኑ ተዓዊቱ ምንባሩ ይዝከር።


text:
ሞሪንጋ መበቆሉ ኣብ ህንዲ ኮይኑ ናብ ኢትዮጲያ ካብ ቀረባ ዓመታት ንነዘ ኣትዩ ልዑል ረብሓ ዝህብ ዘሎ ንታምቦኽ ዝመስል ተኽሊ’ዩ:: ኣብ ኢትዮጲያ ናይቲ ናብታ ሃገር ብወገን ኬንያ ዘእተዎ ሽም ተዋሂብዎ’ሎ፤ሺፈራው ይባሃል::
ብፍላይ ኣብ ደቡብ ኢትዮጲያ ንምግብነት ብሰፊሑ ይልመድ’ሎ፤ ኮይኑ ግና ናብ ካልኦት ከባቢታት እታ ሃገር ብቕልጡፍን ብስፍሓትን ኣይተባፀሐን::
“ምስ ካልኦት ሃገራት እንትነፃፀር ኣብ ሃገርና ረብሕኡ ብዝግባእ ተፈሊጡ ኣይማዕበለን፤ ብዙሕ ስራሕ እዩ ዝጽበየና” ይብሉ ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓትን ገጠር ትግራይ ላዕለዋይ ክኢላ ኣግራባት ኣይተ ህይወት ደስታ::
ብተመሳሳሊ ኣብቲ ትካል ላዕላዋይ ክኢላ ኣግራባት ኣይተ ንጉስ እስማዒል ልዑል ትሕዝቶ ምግብነት እቲ ተኽሊ እንትገልጹ “ብማዕረ መለክዒ መጠን ወሲድና እንትንመዝን ኣራንሺ ካብ ዝህበና ረብሓ ሞሪንጋ ብ7 ኢድ ይበልጽ:: ከምኡ’ውን ካብ ካሮት ብ4 ዕጽፊ፣ ካብ ፀባ ብ4 ዕጽፊ፣ ካብ ሙዝ(በናና) ብ3 ዕጽፊ፣ ካብ ርግኦ ብ2 ዕጽፊ ዝበለጸ ጥዕናዊ ረብሓ ይህብ” ይብሉ::
ካብዚ ብምብጋስ ቢሮ ሕርሻን ልምዓትን ገጠር ትግራይ ኣብ ኣላማጣ፣ራያ ዓዘቦን ጣንቋ ኣበርገለ ክትከል ብምግባር ንምስፋሕ ይጽዕር ምህላዉ እቶም ክኢላታት ይዛረቡ::
ተኽሊ ሞሪንጋ ተወቒጡን ብላስቲኽ ታዓሺጉ ኣብ ዕዳጋ ከተማ መቐለ ይሽየጥ’ሎ፤ ኣብ ቤት ሻሂ እውን ህዝቢ ይጥቀመሉ’ሎ::
ሞሪንጋ ወይ ካዓ ሺፈራው 300 ሕማማት ዝፍውስ ልዑል ጥዕናዊ ረብሓ ዘለዎ እሞ ድማ ብቐሊሉ ክዓቢ ዝኽእል ተኽሊ ምዃኑ ኣይተ ህይወት ደስታ ይነግሩና::


text:
እቲ ንራብዓይ ግዜኡ ዝካየድ ዘለዎ ጉባኤ ኣብ`ቲ ኣብ ቀረባ ናብ ኮንግረስ ዝቐረበ H.R 128 ዝተባህለ ረቂቕ-ሕጊ ኣተኩሩ`ዩ ዘትዩ`ሎ። እቲ ረቂቕ ሕጊ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ክኽበር፡ ንኹሉ ዘሳትፍ ምምሕዳር ክምስረት ዝጽውዕ`ዩ። ብዛዕባ`ቲ ንድፊ መግለጺ ክህቡ ካብ መንጎ ዝተዓደሙ ሓደ፡ ምስ ናይ ኮሎራዶ ኮንግረስማን ማይክ ኮፍማን ዝሰርሕ ሪያን ክላርክ ሓደ ኔሩ።
“መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንዜጋታቱ ምጭቋኑ ቐጺልዎ`ሎ። ኣነ ድማ ሰብኣዊ መሰላት ንክኽበርን ኩሉ ሓቆፍ መንግስቲ ንኽምስረትን ንዘበራትዕ H.R 128 ረቂቕ-ሕጊ ብሓባር ምድላወይ ኩርዓት ይስምዓኒ።”
እቲ ረቂቕ-ሕጊ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዒላማ ምግባር ጥራይ ዘይኮነ፡ ሚንስተር ወጻኢ ኣሜሪካን ዩሴኤኣይዲን፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዝውሃብ ረድኤት ብትኽክል ንዝግብኦ ወገን ምብጽሑ ኸረጋግጹን ኣብ`ታ ሃገር ዝሓሸ ዲምክራሲ ንኽመጽእ ክሰርሑን የገንዝብ ኢሉ። ክላርክ ኣተሓሒዙ፡ “ሕቡራት ሃገራት ንኹነታት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ`ታ ሃገር ኣትዩ ኸጻሪ ክፍቀደሉ`ውን” እቲ ንድፈ-ሕጊ ባይቶ ኣሜሪካ ከምዝድግፍ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብዛዕባ`ዚ ካብ ወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ርእይቶ ኣይተረኽበን።
ምሉእ ትሕዝቶ`ቲ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይቶም ብዓሌታዊ ግጭት ዝተቐትሉ ኢትዮጵያውያን 58 በጺሑ
Radio Erena: 21 September 2018
ቁጽሪ ናይቶም ብዓሌታዊ ግጭት ዝተቐትሉ ኢትዮጵያውያን 58 በጺሑ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ትካል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ገሊጹ።
ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ብወገኑ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰምበት ኣብ ከባቢ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዓሌታዊ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ ብዉሑዱ ልዕሊ 65 ከምዝኾነ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ዝበዝሐ መጥቃዕቲ ዝወረዶ ቡራዩ ዝተባህለ ከባቢ ምዃኑ ዝጠቐሱ ምንጭታት ዜና፣ ኣብ ኣሸዋ ሜዳ፣ ኮልፌን ካልኦት ከባቢታትን ዝነብር ህዝቢ’ውን ከቢድ ጉድኣት ወሪዱዎ ከምዘሎ ይገልጹ።
ብዘይካ’ቶም ፖሊስ ክሰርቁ ተታሒዞም ዝበሎም ብጥይት ዝተቐትሉ፣ ኩሎም’ቶም ህይወቶም ዝሰኣኑ ሰላማውያን ሰባት፣ ብካራ፣ በእማንን ኣባትርን ዝተጨፍጨፉ እዮም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ናይ’ቶም ብፖሊስ ዝተቐትሉ ሓሙሽተ ሰባት እውን ቅልጡፍ መርመራ ክገብር ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ጸዊዑ’ሎ።
ዝበዝሑ ነበርቲ’ዚ ብግጭት ዝተሓመሰ ከባቢታት ኣብ ቤት ትምህርታትን ቤተ ክርስቲያናትን ተዓቚቦም ኣለዉ። እቶም ግዳያት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰላምን ውሕስነትን ኣረጋጊጹ ብቕጽበት ናብ ቤት ንብረቶም ክምለሱ ጻውዒት የቕርቡ።


text:
ቃለ መሕትት ምስ ተጋ/ ኣሕመድ ቀይሲ
- Details
- Created: Friday, 11 August 2017 02:49
- Last Updated: Friday, 11 August 2017 02:49
ካብ ዩኒቨርሲቲ ናይ ደማስቆ ኣብ 1971 እዩ ምስቶም ንነጻነት ኤርትራ ዝቃለሱ ዝነበሩ ንኽቃለስ ናብ ሜዳ ኤርትራ ኣትዮ። ሓደ ካብቶም ላዕለዎት መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር እንተነበረ እኳ፡ ኣብ መወዳእታ ሰማንያታት ተኣሲሩ። ንሱ ከም መምህር ካድርን ጸሓፊ ፖለቲካ ህ.ግ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ከም ፈላጢ ውሽጢ፡ ኣብቲ ውድብ ዝነበረ ኣቕዋም ኣብ ብሄር፡ ቋንቋ፡ ሃይማኖትን ካልእ ፍልስፍናን እቲ ዝነበረን ዘሎን መሪሕነት እቲ ውድብ እንታይን ከመይን ከምዝነበረን ዘሎን ዝርዝር ቃለ መጠይቕ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ዝተላዕሉ ነጥቢታት፡ እስልምናን ዓረብን፡ ንሕናን ዕላማናን፡ ነጻነት ኤርትራ ብጀብሃ እንተዝውዳእ ኩነታት እንታይ ምመሰለን ካልእን ዝብሉ ይርከቦ። ነዚ ንምስማዕ ኣብዚ ጠውቑ።


text:
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ሱማሊያ ሃንደበታዊ ዑደት ፈፂሞም።ኣብታ ሃገር ኣንፀላሊዩ ዘሎ ዓፀቦ ንምክልኻል ሱማሊያ ዓብዪ ከምዘድልያ ኣንቶኒዮ ጉተረስ ምሕፅንታ ኣቕሪቦም ኣለው።
ሎማዕንቲ ሰሉስ ምስ ሓድሽ ፕሬዝዳንታ መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ምስ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታትን ሕብረት ኣፍሪካ ተራኺቦም።
ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ምስ ፕሬዝዳንት ፋርማጆ ብሓባር ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ገዚፍ እዩ ኢሎም።’’ሎሚ ኣብ ሱማሊያ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘድልዮም 6.2 ሚሊዮን ሰባት ኣለው።እዚ ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ ሱማሊያ እዩ’’ ምስ በሉ ብምቕፃል ‘’ብሕፅረት ኣመጋግባ ኣዚዮም ዝተጠቕዑ 33 ሽሕ ህፃውንቲ ኣለው።ነዚ ዘወግድ እኹል ሓገዝ እንተድኣ ዘይተረኺቡ ክሳብ ሓደ ሚሊዮን ክበፅሑ ተኽእሎ ኣሎ’’ኢሎም።
ኣብ ሱማሊያ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ዘጋጠመ ዓፀቦን ህልቂትን ንምውጋድ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ዓብዪ ሓገዝ የድሊ እዩ ኢሎም።
ናይ ሱማሊያ ፕሬዝዳንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ንዑደት ዋና ፀሓፊ ጉተረስ ብምሙጋስ ሰባት ምማት ጀሚሮም ኣለው፤እንስሳት እውን እናሃለቃ እየን ኢሎም።
ብዛዕባ ፀጥታን ሓገዝ ናብ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ምክፍፋልን ክልቲኦም መራሕቲ ምዝርራቦም እውን ፕሬዝዳንት ፋርማጆ ገሊፆም።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ዝቐነየ ሳልሳይ ዙር ልዝብ ሰላም ደቡብ ሱዳን ንኻሊእ ግዜ ተናዊሑ።ክልቲኦም ተነሓናሕቲ ወገናት ንካሊእ ዙር ኲናት ይዳለው ኣለው ዝብሉ ሪፖርትታት ይወፁ ኣለው ኢሎም ዋና ሸምጋሊ ኢጋድ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን።
ዝሓለፈ ሰሙን ሓሙስ ኣብ ዝተጀመረ ልዝብ ብምኽንያታት ብዓል ልደትን ሓድሽ ዕመትን ፈረንጂ ንነዊሕ ግዜ ከምዘይቕፅል ተገሊፁ ነይሩ።ስለዝኾነ ድማ ኣብ መበል ራብዓይ ማዕልቱ ንዘይተወሰነ እዋን ትማሊ ሰንበት ተቋሪፁ’ሎ።እቲ ኣጋጣሚ ነቲ ከይዲ ልዝብ ኣገዳሲ ምዃኑ ዝሓበሩ ኣምባሳደ ስዩም መስፍን ተላዘብቲ እኹል ውፅኢት ስለዘምፅኡ ከይኮነስ ሓድሽ ውፅኢት ንምምፃእ ደው ኢልና ንምሕሳብ፣ስትራተጂ ንምውፃእን ንምትላም እቲ ድርድር ኣናዊሕናዮ ኣለና ኢሎም።
ክልቲኦም ወገናት ናብ ኲናት ንምምላስ እናተዳለው ምዃኖም ዝወፁ ፀብፃባት ዝሓበሩ ኣቶ ስዩም መስፍን እዚ ንዝበፅሑዎ ስምምዕ ዝጥዕስ እዩ ኢሎም። ‘’ነዚ ቅልውላው ናይ መወዳእታ ፍታሕ ንምርካብ ዘይምኻኣልና ጥራሕ ኣይኮነን’’ ምስ በሉ ኣስዒብ ኣቢሎም ‘’ካብ ዝተፈላለዩ ኣንፈታት ንረኽቦ ዘለና ሓበሬታ ሓቂ እንተኾይኑ ክልቲኦም ወገናት ንኻሊእ ዙር ኲናት እናተዳለው እዮም’’ኢሎም።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ድማ ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንትን መራሒ ተቓዋሚን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ኣብዝተኻየደ ጉባኤ ኣብ ቅድሚ መራሕቲ ኢጋድ፣ህዝቦምን ማሕበረሰብ ዓለምን ንናይ ባዕሎም ህዝብን ነቲ ኲናት ጠጠው ከምዘብልዎ ድሕሪ ምግላፆም ምዃኑ ኣምባሳደር ገሊፆም።


text:
“ሓበሬታ” ክበሃል እንከሎ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ፣ ተርእዮ፣ ምዕባለ፣ ሓፈሻዊ ወይ ከኣ ዝርዝራዊ ኣፍልጦ ንተጠቃሚ ምቕራብ ማለት’ዩ።
ሓበሬታ ከም ዓውዲ ስነ-ፍልጠት’ዩ። መለለይኡ ከኣ፡ ብዛዕባ ሓደ ሓድሽ ኣገዳሲ ክበሃል ዝከኣል ነገር ዝርዝራዊ ሓፍልጦ ምእካብ፡ ምኽዛንን ምምማይን ኣድላዪ ኮይኑ ኣብ ዝተራእየሉ ግዚ ከኣ፡ ናብ ዝምልከቶ ምዝርጋሕ’ዩ። ኣብ እዋና ብዛዕባ ናይ ሓበሬታ ቴክኖሎጂ ብዙሕ ክዝረብ ንሰምዕ ኢና። እዚ ሓበሬታ፡ ኣብ ምእካብ ምኽዛንን ምስልሳሉን ጉዳይ ሓያልን ኣገዳስን ነገር ምዃኑ ንምብራህ’ዩ።
ሓበሬታ ከም ዕዮ ወይ ንጥፈት ዕለታዊ ክካየድ ዘለዎ’ዩ። ጉዳይ ህዝብን ሃገርን፣ ጉዳይ ሰላምን ኲናትን፣ ስነ-ፍልጠት፡ ባህልን ልምድን፣ ጉዳይት ፍርያት ዓዳጋን ስፖርትን …ወዘተ ዝምልከት ዕለታዊ ህይወትና ብሓበሬታ ክርበብ ከም ዘለዎ፡ ብዘይካ’ዚ ንምንባር ከም ዘሸግረናን ክንርዳእ ይግበኣና። ሓደ ሓኪም ንሓደ ሕሙም መርሚሩ ኣብ ዝውደኣሉ ግዜ፡ ንተመርማሪ ምኽንያት ወይ ጠንቂ ሕማሙ ከም ዝገልጸሉ ፍሉጥ’ዩ። ስለምንታይ መታን ካብ ሕማሙ ክፍወስ። ንቕድሚት እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ክፈልጥ፡ ሞያዊ ምኽርን መምርሕን ክህቦ። ምኽንያቱ ናይ መወዳእታ ዕላማ ናይ ሓበሬታን ምርመራን ፍወሳ ስለ ዝኾነ። ጉዳይ ህዝብን ሃገርን’ውን ምስ’ዚ ዝመሳሰል’ዩ። ፖለቲካ ማለት ምሕደራ ህዝቢ፣ ምንብባር ህዝቢ፣ ዕቤት ህዝቢ፣ ምንጋስ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ ፖለቲካ ብከፊል ድዩ ብምሉእ ክበላሾ ስለዝኽእል፡ እቲ ዘይቅኑዕ ምዕደራ ከይሳዕረረ፡ እንተሳዕሪሩ ድማ ለኪሙካ ከይወደቐ፡ ኩነታቱ ምፍላጥ ኣገዳሲ’ዩ። ከም’ዚ ዓይነት ብልሽውናታት ንምፍላጥ ድማ ትርጉም ሓበሬታ ብግቡእ ምርዳእ፡ ምሃብን ምስማዕን ዘይስገር ይኸውን። ብፍላይ መራኸቢ ብዙሓን ዝተቖጻጸረ ተሓታትነት ድማ ዘለዎ መንግስቲ ከለ-መዳያዊ ንጥፈታት ሃገር ንነበርቲ ወይ ዜጋታት ከከታትል ፍታው ዘይኮነ ግዴታኡ’ዩ። መንግስቲ ግቡኡ ኣብ ዘይገበረሉ ኣብ ምዕፋን ሓበሬታ ኣብ ዝተጸመደሉ ኣጋጣሚ ከኣ፡ ህዝቢ፡ ናብ ፖለቲካዊ ውድባቱ፣ በርገስ ማሕበራቱ፣ ድምጺ ውጹዓት ናብ ዘቃልሓ መራኸቢታት ገጹ ክጥም እዝኑ ኩር ኣቢሉ ክሰምዕ ኩነታት ክከታተል፡ ተሳትፎኡ ድማ ብተግባር ከረጋግጽ ኣለዎን ይግባእን።
ትርጉም ሓበሬታ ምፍላጥን ብግቡእ ምጥቃምን ኣብ ኩሉ ማለት ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ጸጥታዊ፣ ማሕበራዊ፣ ባህላዊ፣ ታሪኻዊ፣ ስነ-ጥበባዊ መዳያት ንቑሕ ተሳትፎ ክህልወካ ዝድርኽ መሳርሒ’ዩ። ሓበሬታ ዘይብሉ ሰብ ወይ ሰባት መብራህቲ ከም ዘይብሉ ገዛ’ዩ ዝቑጸር። ብፍላይ ኣብ’ከምዚ ንዓና ንኤርትራውያን ኣጋጢሙና ዘሎ፡ ፍጹም መላኺ ፖለቲካዊ ምሕደራ፡ ሓቀኛ፣ ሓሳዊ፣ በዳሊ፣ ተበዳሊ፣ ክትፈልጥ፡ ንገዛእ ርእስኻ ኣብ ነብስኻ ከባቢኻን ሃገርን ተዋሳእን ወሳንን ክትከውን ሓበሬታ መተካእታ ኣልቦ መሳርሒ’ዩ።
እሞ ንሕና ኣብ ቀጽሪ ደምበ ተቓውሞ እንርከብ ኤርትራውያን ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ናይ ሓበሬታ ምእካብ ምልውዋጥ ወይ ምምማይ ዘለና ልምዲ ከመይ’ዩ። ብዘየካትዕ ደለይቲ ፍትሒ ብተዓጻጻፊ ቁጽሪ ንበዝሕ ካብ በደልቲ ዓመጽቲ ህግደፋውያን። ኣብ ሓበሬታ ዘለና ርድኢት፡ ኣብ ኣጠቓቕማ ሓበሬታን መሳርሒ ሓበሬታን ዘለና ቅርበት፡ ነዚ ዓውዲ’ዚ ንገብረሉ ገንዘባውን ነዋታውን ወጻኢታት፡ ብኡ መጠን ምትእስሳርና እስከ ነመዛዝን? ብወገነይ ገና ብዙሕ ዝተርፈና ከም ዘሎ’የ ዝርዳእ። ንሕና ብዙሓትን ውጹዓትን፡ ሰብ ሓቅን ፍትሕን ክነስና፡ ንውሑዳት ብገንዘብና፣ ብፍልጠትና፣ ብግዜና፣ ብህይወትና ዝጣልዑ ትምክሕተኛታት፣ ጸበብትን ሰብ ፍሉይ ረብሓን መሊእና ምቅላዕ ምንጻል ክእግመና፡ እዚ ተገላቢጦሽ’ዩ። እዚ ብዙሕ ወጻኢታት ዘይሓትት ግን ከኣ ግቡእ ትኹረት ዘይተዋህቦ ገዚፍ መሳርሒ ምዃኑ ክንግንዘብ ይግበኣና።
ኣርሒቕና ንድሕሪት ከይተመለስና፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመተ 2015 ብዝተወሰኑ ወገናት ግን ከኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ ሓበሬታት፣ ኣስተምህሮታት ሓዘል ብዝተፈላለዩ መሳለጥያታት ተቓሊሑ’ዩ። ነዚ ሰነዳትናን ኣርካይቫትናን ዘረጋግጽዎ ሓቂ’ዩ። እሞ ክሳብ ክንደይ ተጠቒምናሉ፡ ተሳትፎና ከመይ ኔሩ፡ ገዛእ ርእስና ብምፍታሽ ንረኽቦ መልሲ ይመስለኒ። ናይ ሎሚ ቀዳማይ ጸላኢ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምፍሳስ ሓበሬታ ዘለዎ ተመክሮ ድሕሪት
ተመሊስና ምስ እንፍትሽ፡ ግሉጽነትን ጭብጥን ዘይብሉ ብምስጢራውነቱ ሓሶቱን ዝልለን’ዩ። ናትና ናይ’ዞም ደለይቲ ፍትሒ ግን ግሉጽን ኣብ ሓቂ ዝተመሰረተን ሓበሬታ’ዩ። ህግደፋዊ ሓበሬታ ንገበነኛታት ዝሓብእ ዘይእምነቶምን ተግባሮም ሂቡ ዘቆናጁ’ዩ። ሓበሬታ ደለይቲ ፍትሒ ግን ገበነኛታት ዘቃልዕ ናይ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ፍትሒ፣ ዕቤት ራእይ ዘለዎ መቓልሕ ውጹዓትን ግፉዓትን’ዩ። ብካልእ መልክዑ ምስ እንምልከት ከኣ፡ ሎሚ መድረኽ 70ታትን 80ታትን ኣይኮነን። ካብ’ቲ መድረኽ’ቲ ነዊሕ ሰጒምና ኢና። መራኸቢታት ማዕቢሎምን ተራቒቖምን’ዮም። ንሕና ድማ ከም ህዝቢ ብዙሕ ተማሂርናን ፈሊጥናን ኢና። ኣብ ኣድላይነት ሓበሬታ ዘለና ተረድኦ፡ ኣጠቓቕማን ሕድሕድ ምልውዋጥን ግን ኣይግድን።
ኣድላይነት ኣዐዋታይነት ሓበሬታ ኣብ 2015 ብደለይቲ ለውጢ ካብ ዝተሳለጡ ዕዮታት ገለ ኣብነታት ምጥቃስ ኣገዳሲ ይመስለኒ። ኣብ ኤርትራ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ መሰረታዊ ጥሕሰት ክብረት ደቂ-ሰባት፡ ኣብ ጠመተ ክገብሩ ግዴታን ሓይልን ዘለዎም መንግስታትን ኣህጉራውያን ውድባትን ክበጽሕ ብውሑዳትን ክዱሳትን ተጻዒርሉ ተዓዊቱ። እቲ ዝለዓለ ዓለማዊ ውድብ ማለት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድማ ብመንገዲ ንኽብረት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዝከታተል ኣካሉ ኣቢሉ፡ ቀዳማይን ካልኣይን ሽማግለታት መዚዙ፡ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ጥሕሰታት ከጽንዕ፡ ኣጽኒዑ ዝረኽቦ ውጽኢት ክሕብር ኣሃዱ ኢሉ ክነጥፍ ደሪኹ። ጸብጻብ ድማ ቀሪቡ። እቲ ጭቡጥ ሓቂ ንደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሩህ ኮይኑ። ነዚ ብምድጋፍ ድማ ድሙቕ ሰላማዊ ሰልፍታት ተኻይዱ። ደምበ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ስሕበት ኣርእዩ። ህግደፋውያን ተቓሊዖም ተዋሪዶም። ተኾርምዮም ድማ። እቲ ፍርያት ዘመዝገበ ሓበሬታዊ መትእስሳር በቲ ዝጀመሮ ረስኒ ዘይምቕጻሉ ግን፡ ኣብ ሓበሬታ ዘለና ተረድኦ ድኹም ምዃኑ የመልክት።
ጸላኢ ኣብ 2016 ከም ኣመሉ ኣብ መዳይ ዜናን ሓበሬታ ሓኾት ክብል ክፍትን’ዩ። ቀጽሪ ደለይቲ ፖለቲካዊ ለውጢ ድማ ዝነበረ ድኽመታት ብምፍታሽን ብምእራምን፡ ሓሶታት ጸላኢ፡ ዓጀውጀው ኣምለኽቱን ገልበጥበጥ ወድዓውያን ተሓባበርቱን ከቃልዕ ከምክን ግዴታኡ’ዩ።
ሙሳ ዓብደል ከሪም
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 13-01-2016


text:
ካብ ሃይማኖታዊ ፍልልያት ክትርባሕ ምፍታን፡ ጸረ-ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ካብ ምዃን ኣየድሕንን’ዩ፣
- Details
- Created: Thursday, 29 June 2017 04:20
- Last Updated: Thursday, 29 June 2017 04:20
ደቂ-ሰባት ከም ፍጡራት መጠን ብመንፈሳዊ ሓይልን ነገራዊ ጠቕምን ዝገለጹ፡ ዝህልዉን ዝጥቀሙን እዮም። ስለ ዝኾነ ብዘይ’ዞም ክልተ ኣብ ሂወቶም፡ ረብሐኦምን ቀጻልነቶምን ወሰንቲ ዝኾኑ ረቛሒታት ክህልዉ ይኹኑ ቀጻልነቶም ከረጋግጹ ብፍጹም ዘይካኣል ‘ዩ። ምኽንያቱ ‘ቲ ነገራዊ ረቛሒ ነቲ ስጋዊ ኣካሎም ዕቤትን ድልዳለን ረኺቡ ቀጻልነት ክህልዎ ኣብ ምግባር ዘይስገር ተራ ስለዝጻወት። እቲ መንፈሳዊ/መለኮታዊ/ ረቓሒ ድማ ደቂ ሰባት ከም ፍጡራት መጠን ብመንፈሳዊ/መለኮታዊ/ መዳይ ፈጣሪኦም ዝኣምንሉ፡ ዝዝክርሉን ዝልምንሉን መንፈሳዊ ሓይሊ ዝረኽብሉን ስለ ዝኾነ። ስለ ዝኾነ ‘ዩ ድማ እዞም ክልተ ረቓሒታት እዚኣቶም ተዛሚዶም ንህልውናን ቀጻልነትን ጠቕምን ደቂ-ሰባት ወሰንቲ ዝኾኑ።


text:
"ብፍላይ ኣብዚ ሕጂ እዋን ሕብረተሰብ ደቁ ናብ ሕክምና ናይ ምውሳድ ልምዱ ይዓብይ ብምህላዉ ቁፅሪ ግዳያት ይውስኽ ከምዘሎ ንርዳእ ኣለና" ኢሎም።
ፀገም ልቢ ህፃናት ብኽልተ መንገዲ ከምዝፍጠር ዶክተር ኣባዲ ይገልፁ፤ ሓደ ካብ ኣፈጣጥረኦም ዝመፅእ ፀገም ኽኸውን ኸሎ እቲ ካልኣይን ኣዝዩ ከቢድ ኰይኑ ዘሎን ድማ ቆልዑ ምስ ዓበዩ ሰኣን ቀልጢፍካ ምሕካም ብሰንኪ ሕማም ሓናት ዝፍጠር ሕማም ልቢ እዩ።
"ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ሓደ ሽሕ ህዝቢ ካብ 0.6 ክሳብ 1.4 ሚእታዊት ሕማም ልቢ ይረአ፤ እዚ ማለት ድማ ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ህፃናት በቲ ሕማም ተጠቒዖም ኣለዉ ማለት እዩ" ኢሎም ዶክተር ኣባዲ።
ኣብ መንጐ ዝማዕበላን ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራትን ዘሎ ለውጢ ክረአ ኸሎ እቲ ዝሰፈሐ ኣፈላላይ ኣብ ሕክምና ልቢ ከምዘሎ ተገሊፁ'ሎ። ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣብ ዝርከባ ሃገራት ብዘይመጥባሕቲ ብቐሊሉ ክዕረይ ብዝኽእል ፀገማት ልቢ ብዙሓት ህፃውንቲ ይሞቱ ምህላዉ ግሁድ ኰይኑ'ሎ።
ሓደ ካብቶም ግዳያት ህፃውንቲ ጓል 5 ወርሒ ኣብሳላት ተመስገን ትበሃል። ህፃን ኣብሳላት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከቡ ላዕለዎት ሕክምና ሆስፒታል ቅዱስ ጳውሎስን ጥቁር ኣምበሳን ከምኡ’ውን ኣብ ዓይደር ምርመራ ተኻይዱላ እዩ። ኣብ ዓይደር ነታ ህጻን ዝመርመሩ ዶክተር ኣባዲ ከምዝብልዎ ኣብ ኣብሳላት ዝረአ ዘሎ ፀገም ካብ ኣፈጣጥራኣ ዝመፀአ ኰይኑ እሞ ድማ ክብድ ዝበለ እዩ፤ ክኢላታት ካብ ሃገርና ወፃኢ ናብዚ መፂኦም ክሰርሕዎ ዘይኽእሉ ክልተ ሰለስተ ጊዜ መጥባሕቲ ዘድልዮ ፀገም እዩ ይብሉ።
ወላዲኣ ኣይተ ተመስገን ብርሃነ ቦኽሪ ጓሉ ኣብሳላት ከሀክም ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ሕክምና ከርተት ከምዝበለ ብምግላፅ ኣብ መወዳእታ ካብ ሃገር ወፃኢ ከይዳ ክትሕከም ሕክምናዊ ቦርድ ዓይደር ከምዝወሰነን መረጋገፂ መረዳእታ ከምዝተወሃቦን ይገልፅ።
ጓሎም ካብ ሃገር ወፃኢ ወሲዶም ከሕክሙ ገንዘባዊ ዓቕሚ ስለዘይብሎም አእዳዎም ናብ ህዝቢ ከምዝዘርግሑ ይዛረቡ፤ ካብዚ ወፃኢ ግና ወላ ሓንቲ መፍትሒ ከምዘይብሎም ልባዊ ሓዘኖም ይገልፁ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣህጉራዊ ውድብ ኣብ ሶማል ንኣል-ሸባብ ንምድምሳስን ንናይታ ሃገር መንግስቲ ክሕግዝ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኣሚሶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጸአ ሰራዊት’ዩ እንተኾነ ግን ከም ሓደ ሓይሊ ክንቐሳቐስ ኣይጸንሐን።
ኢትዮጵያ ሓዊሱ መራሕቲ ንኣሚሶም ወታደራት ዘዋፈራ ሃገራት ኣብዚ ቅንያት ኣብ ጁብቲ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ነዚ ንምልዋጥ ተሰማሚዖም ኣለው።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ኣምባሳደር ብርሃነ ንናይ ኢትዮጵያ ብሮድክስቲንግ ኮርፖረሽን ከምዚ ክብሉ ተዛሪቦም።
‘ኣብ ሶማል ዝንቀሳቐሱ ሓይልታት ንዝተወሰኑ ክፍል እታ ሃገርን ንመንግስቲ ሶማልን ብምድጋፍ እቲ ከባቢ ከረጋግኡን ካብ ኣል-ሸባብ ነጻ ከውጽኡን እዮም ተመዲቦም።ነጻ ዘውጽኡዎ ከባቢታት ኣሎ።እቶም ሓይልታት ብባዕሎም ይንቀሳቐሱ ስለዝነበሩ ሕጂ ተደሊዩ ዘሎ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሓፈሻዊ መሪሕነትን ቁጽጽር ክኾኑ እዩ።’
መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ኬንያ፣ጁብቲን ሶማልን ኣብቲ ኣኼባ ተረኺቦም ኣለው።
ናይቶም መራሕቲ ውሳነ ኣብ ልዕሊ ኣል-ሸባብ ዝካየድ ወፍሪ ከሐይሉ እውን ተሰማሚዖም ኣለው።ንኣሚሶም ወታደራት ዘዋፈራ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ኬንያ፣ዩጋንዳ፣ብሩንዲን ጅቡቲን ክኾኑ ከለው ጋና፣ኬንያ፤ናይጀሪያን ሲየራሊዮንን ድማ ሓይልታት ፖሊስ ኣዋፊረን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቶ ኤርሚያስ ኣመልጋ ኣብ ቀይዲ ዝኣተው ካብ ወጻኢ ሃገር ናብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝምለሱ ድሕሪ ሓደ ዓመት እዩ።ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ካብ ሃገር ክወጹ ከለው ኣክሰስ ሪልስቴት ገንዘብ ተቐቢሉ ክሃንጾም ቃል ካብ ዝኣተዎም ኣባይቲ ዋላ ሓደ እውን ሰሪሑ ኣይረከበን ብዝብል ተከሲሶም ኔሮም።
ኣስታት 1.4 ቢሊዮን ቕርሺ ዝኸፈሉ 2,500 ዜጋታት ኣቶ ኤርሚያስ ብውዕል መሰረት ገዛውቲ ሰሪሖም ብዘይምርካቦምን መንግስቲ ድማ ሕጊ ስለዘየኽበረን ሓላፍነት ክወስዱ ኣለዎም ክብሉ ስምዕታ ኣቕሪቦም።
ብመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ዓዲ ዝተጠቐሰ ፖሊስ ፌደራል ኣቶ ኤርሚያስ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውዒሎም ኣለዉ ፖሊስ ድማ ምርመራ ይካየድ ኣሎ ኢሉ።
ብቕድሚ ትማሊ ንዝተኻየደ ኣኼባ ዝመርሑ ኣብ ፓርላማ ኢትዮጵያ ተጸዋዒ መንግስቲ ኣቶ ኣስመላሽ ወልደስላሴ፣ሚኒስትር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ኣቶ መኩሪያ ሃይሌን ሚኒስትር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው እምባየን ኣቶ ኤርሚያስ ብሕጊ ከምዝሕተቱ ግልጺ ገይሮም ኔሮም።
ኣቶ ኤርሚያስ ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ከለው ናይ ዘይምእሳር ሓለዋ ተዋሂቡዎም ነይሩ ብዝብል በገለ ኣካላት ዝወሃብ ሓበሬታ ትኽክል ከምዘይኮነ ሚኒስትር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብቲ ኣኼባ ተዛሪቦም።
ገዛውቲ ብምስራሕን ኣብ ምሻጥ ዝተዋፈሩ ትካላት ሪልስቴት ብዝምልከት ሕጊ ከምዘይነበረ ዝገለጹ ሚኒስትር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ኣቶ መኩሪያ እዚ ናይ ሎሚ ጸገም ንዝመጽእ ጊዜ ሕጊ ከምዝወጽእ ኣረጋጊጾም ኣለው።
ብተወሳኺ ንሶም ገንዘብ ዝኸፈሉ መንበሪ ገዛ ዝረኽብሉ መስርሕ ከምዝሳለጥ እውን ኣፍሊጦም ኣለው።ማሕበር ኣክሰስ ሪል ስቴት እውን ጭቡጥ ምንቅስቓስ ክገብር ናይ ክልተ ሰሙናት ገደብ ግዜ ተዋሂቡዎ’ሎ ።


text:
እቲ ሽልማት ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ለካቲት ንዝካየድ ናይ ኦስካር ሽልማት ዘምርሕ ናይ ሆሊዊድ ናይ ሽልማት ቕነ መጀመሪያ እዩ።
ብምኽንያት ናይ 1979 ኣ/ፈ ናይ ኢራን ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ቴህራን ዝተጨወዩ ኣሜሪካዊያን ዲፕሎማሰኛታት ንምድሓን ዝተኻየደ ስርሒት እትዝቲ ኣርጎ ፊልም ኣብ ናይ Golden Globe ሽልማት ዝበለፀት ድራማ፣ተዋሳእን ሰራሒ ፊልምን ቤን ኣፍሌክ ድማ ብሉፅ ዳይረክተር ኮይኖም ተሸሊሞም ኣለው።እዚ ሰራሒ ፊልሚ ኣፍሌክ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዕላዊ ኣብዝኾነ ናይ ኦስካር ሕፀ ዘይምፅርሑ መደበሲ ኮይኑሉ’ሎ።
ኣፍሌክ ንመዘንኡ ሕፁያት Golden Globe ንፍሉጥ ዳይረክተር ካትሪን ቢግሎ፣ኣንግ ሊ፣ስቲቭን ስፒልበርግን ኮንቲን ታራንቲኖን ዘለዎ ናእዳ ገሊፁሎም።
ላ ሚዝራብለ ኣብ ናይ መስሓቒ ወይ’ውን መደውዳእትኡ ዘሐጉስ ተዋስኦ ብልፅቲ ተባሂላ ተሸሊማ’ላ።ኮኾብ እታ ፊልም ሃግ ጃክማን ኣብ ምድብ ኮመዲ ብሉፅ ኣክተር ተባሂሉ እንትሽለም፣ኣን ሃታወይ ሓጋዚት ኣክተር ወይ ተዋሳኢት ተባሂላ ተሸሊማ’ላ።
ዳኒኤል ደይ-ልውስ ስቲቨን ስፒልበግስ ኣብ ታሪኻዊ ናይ ሊንከን ፊልም ብዝነበሮ ብሉፅ ጊደ ዝበለፀ ተዋሳኣይ ኮይኑ ተሸሊሙ’ሎ።እቲ ታሪኽ መበል 16 ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ዝነበረ ኣብ እዋን ሕድ ሕድ ኵናት ሓንቲ ሃገር ኮይና ንኽትቕፅልን ባርነት ንኸብቅዕን ዝገበሮም ፃዕርታት ዘርኢ እዩ።
ናይ ቀደም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ቢል ክልንቴን ኣብቲ ስነስርዓት ብሃንደበት ናብ መደረኽ ቅልቅል ብምባል ታሪኽን እቲ ፊልምን ብዛዕባ ዝተረኸበ ትምህርትን ’’ፕሬዝዳንት ሊንከን ባርነት ንኽጠፍእ ዘካየድዎ ቓልሲ ነዊሕ ዝፀንሕ ምዕባለ ብመትከልን ብእንካ ሃባን ከምዝርከብ የዘኻኽረና።እዚ ብሉፅ ፊልም እዚ ሊንከን ከመይ ከምዝሰርሑን መሊስና ከምኡ ንሰርሕ ከምእንኽእል ተስፋ ኣስኒቑና’ላ።’’
ጀሲካ ቸስተይን ኣብ ድራማዊ ተዋስኦ Ziro Dark Thirty ንኣሸባሪ ኦስማ ቢን ላዲን ንምህዳን ዝሓገዘት ናይ ስለያ ተንታኒት ኮይና ብዝሰርሐቶ ስራሕ ብልፅቲ ተዋሳኢት ተባሂላ
ጀነፈር ላውረንስ ኣብ ናይ Silver Linings Playbook ኮሞዲ ወይ ሙዚቃዊ ናይ ፍቕሪ ታሪኽ ብዝነበራ ጊደ ብልፅቲ ኣክተር ተባሂላ ተሸሊማ’ላ።ክርስቶፈር ዋልዝ ኣብ ናይ ኣሜሪካ ደቡብ ኽፋል ቅድሚ ሕድ ሕድ ኵናት ብዛዕባ ዝነበር ባርነትን በደልን እትዝቲ Django Unchained ኣብ ዝተብሃለ ናይ ኮንቲን ታራንቲኖ ፊልም ብሉፅ ሓጋዚ ኣክተር ተባሂሉ ተሸሊሙ።
ብኣውስትራዊ ናይ ፊልም ዳይረክተር ማይክል ሄነክ ብፈረንሳይኛ ቛንቛ ዝወፀት ኣሙር ዘርእስታ ፊልም ብልፅቲ ናይ ወፃኢ ፊልም ተባሂላ ተሸሊማ’ላ።
ገና ቆልዓ እናሃለወት ምውሳእ ዝጀመረት ጓል 50 ዓመት ፊልመኛ ጆዲ ፎስተር ኣብ መዋእላ ብዘበርከተቶ ናይ ምውሳእ ስራሕ ተሸሊት ኮይና።
Golden Globe ንናይ ቴለኢቪዥን ምርኢታት’ውን ሸሊሙ እዩ።ናይ ሲኒማ ሽልማት ግን ኣብ ዝቕፅል ወርሒ 24 ለካቲት ኣ/ፈ ኣብ ሆሊዉድ ኣብ ዝካየድ ኩቡር ናይ ኦስካር ወይ’ውን ኣካዳሚ ኣዎርድስ መን ከምዝስዕር ዝእምት ስለዝኾነ ናይ ፊልሚ ኢንዱስትሪ ብቐረባ ይከታተሎ’ሎ።


text:
ረቡዕ 17 ጥቅምቲ
ነቲ ኻብ ሓጥኣን ክንድዚ ዚኣክል . . . ተጻራሪ ዘረባ እተጻወረ ኣስተብህሉሉ።—እብ. 12:3።
ጳውሎስ ብዛዕባ እቶም እምነት ዘርኣዩ ሰብኡትን ኣንስትን ምስ ገለጸ፡ ቀጺሉ ብዛዕባ እቲ ኻብ ኵሎም ብዝያዳ ብሉጽ ኣብነት ዝዀነና ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣጕልሐ። ኣብ እብራውያን 12:2፡ “ንሱ ሕፍረት ንዒቑ፡ ስለቲ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ሓጐስ ኢሉ ጕንዲ ስቅያት ተጻዊሩ፡ ኣብ የማን ዝፋን ኣምላኽ ከኣ ተቐሚጡ እዩ” በለ። እወ፡ ኣዝዩ ኸቢድ ፈተናታት ኬጋጥመና ኸሎ፡ ነቲ የሱስ ዝሓደጎ ብሉጽ ኣብነት እምነት ‘ከነስተብህለሉ’ ኣሎና። ከም ኣንቲጳስ ዝኣመሰሉ ቐዳሞት ክርስትያናት እውን ከም የሱስ ኣብ ንጽህናኦም ኣይተለማለሙን። (ራእ. 2:13) እቶም ብግዜ ጥንቲ ዝነበሩ ሰብ እምነት “ዚሓይሽ ትንሳኤ” ይጽበዩ እኳ እንተ ነበሩ፡ እዞም ቀዳሞት ክርስትያናት ግና ኻብኡ ዚዓቢ ትንሳኤ ኺረኽቡ፡ ማለት ናብ ሰማያዊ ህይወት ኪትንስኡ እዮም። (እብ. 11:35) መንግስቲ ኣምላኽ ብ1914 ምስ ተወልደት ነዊሕ ከይጸንሐ ኸኣ፡ ኵሎም እቶም ተኣማንነቶም ሓልዮም ሞይቶም ዝነበሩ ቕቡኣት ክርስትያናት፡ ምስ የሱስ ኰይኖም ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰብ ምእንቲ ኺገዝኡ መንፈሳዊ ህይወት ሒዞም ተንሲኦም እዮም።—ራእ. 20:4። w16.10 3:12
ሓሙስ 18 ጥቅምቲ
መዓልቲ መዓልቲ ንሓድሕድኩም ተተባብዑ።—እብ. 3:13።
ገሊኦም ወለዲ፡ ወለዶም ዘየተባብዕዎም ስለ ዝነበሩ፡ ንሳቶም እውን ንውሉዳቶም ኣይንእዱን እዮም። ሓያሎ ሰራሕተኛታት ስለ ዘይንኣዱ፡ ኣብ ስራሕ ምትብባዕ ዚብሃል ከም ዘየለ ይዛረቡ እዮም። ምትብባዕ ኪብሃል ከሎ፡ ንሓደ ሰብ ስለቲ ዝገበሮ ጽቡቕ ነገራት ምንኣድ የጠቓልል። ንኻልኦት ብዛዕባ እቲ ዘለዎም ጽቡቕ ባህርያት ብምንኣድ ወይ ‘ተስፋ ንዝቘረጹ ብምጽንናዕ’ እውን ከነተባብዕ ንኽእል ኢና። (1 ተሰ. 5:14፡ እ.ጽ.) እታ “ምትብባዕ” ተባሂላ እትትርጐም ናይ ግሪኽኛ ቓል፡ ቃል ብቓሉ፡ “ኣብ ጐድንኻ ኪኸውን ጻውዒት ምቕራብ” ዚብል ትርጉም እዩ ዘለዋ። ኣብ ጐድኒ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኴንና ኸነገልግል ከለና፡ ዜተባብዕ ዘረባ ኽንዛረብ ኣጋጣሚ ንረክብ ኢና። (መክ. 4:9, 10) ዚምሽእ ኣጋጣሚ ተጠቒምና ንኻልኦት ስለምንታይ ከም እነፍቅሮምን ከም እነድንቖምን ንዛረቦም ዲና፧ ነዛ ሕቶ እዚኣ ቕድሚ ምምላስና ግና፡ ብዛዕባ እታ፡ “ብግዜኡ ዚዝረብ ቃል . . . ክንደይ ኰን ጽቡቕ እዩ” እትብል ምሳሌ ምሕሳብና ጽቡቕ እዩ።—ምሳ. 15:23። w16.11 1:3-5
ዓርቢ 19 ጥቅምቲ
እንሆ፡ ኣሕዋት ብሓድነት ሓቢሮም ኪቕመጡስ፡ ክንደይ ሰናይን ባህ ዜብልን እዩ!—መዝ. 133:1።
ኣምላኽ ብዛዕባ መጻኢ ዅነታት ህዝቡ ኣቐዲሙ ኺዛረብ ከሎ፡ “ከም መጓሰ ኣብ መጓሰዪ፡ ብሓደ ኽገብሮም እየ” በለ። (ሚክ. 2:12) ብዘይካዚ፡ የሆዋ ብነብዪ ጸፎንያስ ኣቢሉ፡ “ኵላቶም ስም የሆዋ ምእንቲ ኺጽውዑ፡ ብሓድነት ድማ ምእንቲ ኼገልግልዎሲ፡ ንቛንቋ ህዝብታት ናብ ጽሩይ ቋንቋ [ቅዱስ ጽሑፋዊ ሓቅታት] ኽልውጦ እየ” ኢሉ ተነብዩ እዩ። (ጸፎ. 3:9) ንየሆዋ ብሓድነት ከነምልኾ ፍሉይ መሰል ምርካብና ኣዚና ነማስወሉ ኢና። እቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፈ ምኽሪ፡ ነቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ዀነ ንኻልኦት፡ ንጽህናን ሰላምን ሓድነትን ጉባኤኦም ኪሕልዉ ኸም ዝሓገዞም ንጹር እዩ። (1 ቈረ. 1:10፣ ኤፌ. 4:11-13፣ 1 ጴጥ. 3:8) ሎሚ፡ ኣባላት እታ ብሓድነት እትሰብኽ ውድብ ዝዀኑ ክርስትያናት ሳላ ዚገብርዎ ጻዕሪ፡ ብዛዕባ ዜደንቕ ዕላማ ኣምላኽ ዚገልጽ ፍልጠት ኣብ ብምልእታ ምድሪ ይዝርጋሕ ኣሎ። w16.11 2:16, 18


text:
75 ዓመታት ድሕሪ ደብዳብ ፒራል ሃርቦር ቀዳማይ ሚኒስትር ጃፓን ሱሂንዞ አበ ምስ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ባራክ ኦባማ ብምዃን ታሪካዊ ምብጻሕ ኣብ መቓብር ግዳያት ደብዳብ ፒራል ሃርቦር አካይዶም።
ኣብዚ ናይ ዝኽሪ ስነ ስርዓት ቀዳማይ ሚኒስትር ጃፓን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነቲ ክፉእ ገጽታ እቲ ኩናት ክንደግም የብልናን እዚ ድማ ናይ ህዝቢ ጃፓን ልባዊ መብጽዓ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ሚኒስትር አበ ነዚ ምብጻሕ ዝፍጽሙ ዘለው ሸውዓተ አዋርሕ ድሕሪ ፕረዝደንት ኦባማ ንሂሮሺማ ምብጽሖም እዩ። ፕረዝደንት ኦባማ ድሕሪ ኣሜሪካ ንሂሮሺማ ብኑክልየር ቦምብ ምድብዳባ ንመጀመርያ ጊዜ ናብቲ ቦታ ዝበጽሑ መራሒ ኣሜሪካ እዩ። ኣብቲ ደብዳብ በብኣሰርተታት አሽሓት ዝቑጸሩ ሰላማዊያን ሰባት ምሟቶም ይዝኸር።
ቀዳማይ ሚኒስትር አበ ኣብ መደረኦም ከም ፕረዝደንት ኦባማ ንሕሉፍ ተግባራት ሃገሮም ይቕሬታ ኣይሓተቱን ብኣንጻሩ ነቲ ኣሜሪካ ንዝምድና ክልቲአን ሃገራት ንምትዕርራይ ተካይዶ ጻዕሪ ትኹረት ሂቦም ተዛሪቦም።
ፕረዝደንት ኦባማ’ውን ብወገኖም ኣብ ጉዳይ ዕርቂ’ዮም ትኹረት ሂቦም።
“ኩናት ይውዳእ እዩ። እቶም መሪር ጽልኢ ዝነበሮም ናብ ዝበርትዓ ምሕዝነት ክመጹ ይኽእሉ’ዮም። ኩሉ ጊዜ ምህርቲ ሰላም ካብ በሰላ ኩናት ይበልጽ እዩ።”
ቀዳማይ ሚኒስተር ጃፓን ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ናይ ዝኽሪ ስነ ስርዓት ካብቲ ደብዳብ ፒራል ሃርቦር ዝተረፉ ኣልፍረድ ሮዲጎስ ዝተባህሉ ውልቀሰብ ምርኻቦም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ናይ ትማሊ ርኽብ ክልትኦም መራሕቲ ኣብ ሓደ እዋን ጸላእቲ ዝነበሩ መሓዙት ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዘርእይ ክኸውን ኸሎ እዚ ሓድሽ ምሕዝነት ግን ኣብ ኣሜሪካ ሓድሽ መሪሕነት ኣብ ዝምዘዘሉ እዋን ብምኻኑ ዘይርጉጽ መጻኢ እዩ ዘለዎ ዝብሉ ወገናት’ውን ኣይተሳእኑን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኤርትራ ኣብ‘ቲ ዞባ ቀንዲ ምንጪ ህውከት ኮይና ከምዘላ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ገሊፆም።ንሶም ነዚ ቃል ዘስምዑ፣ሎሚ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ዘማሓላለፉዎ ናይ ቪድዮ መልእኽ‘ዩ።
ገለ ወገናት ኢትዮዽያ ምስ ኤርትራ ዘለዋ ምስሕሓብ ቤተ-ሰባዊ ጎይቊ‘ዩ እናበሉ ክገልፅዎ ይፍትኑ ግን ሓቂ ኣይኮነን።ንሓዳስ ሃገር ደቡብ ሱዳን ሓዊስካ ኩሎም ኣብ‘ቲ ናይ ሎሚ መድረኽ ዝተረኸቡ መራሕቲን ወከልቲን ተመሳሳሊን ሓደን መርገፂ ሒዞም ከምዝቀረቡ‘ውን ሓቢሮም።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ግቡእ ቆላሕታ ንምሃብ ካብ‘ዚ እዋን‘ዚ ተመራፂ ክኸውን ዝኽእል ካልእ ጊዜ ክህሉ ከምዘይኽእል ዝገለፁ ወካላይ ኬንያ‘ዮም።ኣስዒቦም” ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ደገፍ ኣፅዋርን ሎጂስቲክን ትህብ‘ላ።እዚ ተንካፍን ተፃባኣይን ተግባር፣ካብ ሓንቲ ኣባል ኢጋድ‘የ ትብል ሃገር ትፅቢት ዘይግበር‘ዩ” ኢሎም።
ቅድሚ ኣቶ መለስ ዜናዊ መራሕቲ ጂቡቲን ሶማልያን‘ውን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዝቀረበ ተወሳኺ ማዕቀብ ስለምንታይ ክፀድቅ ከምዘለዎ ዘርግፅ መደረ ኣስሚዖም።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ እዚ ሓድሽ ሪፖርት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቁጽሪ ብኤይድስን ምስኡ ብዝተሓሓዙ ሕማማት ዝሞቱ ሰባት 1 ሚሊዮን ምዃኑ እዚ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዕጽፊ ከምዝነበረ ይሕብር። ኣብ ሕቡራት ሃገራት ትካል ኤይድስ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓለም ካብ ዘለዉ 18.2 ሚሊዮን ምስ ኤችኣይቪ ዝነብሩ ሰባት ዝበዝሑ ኣንቲረትሮቫይራል መድሃኒት ክረኽቡ ከምዝኸአሉ ይገልጽ። እቲ ትካል ብተወሳኺ ዓለም ኣብ 2020 ዓ.ም ን30 ሚሊዮን ምስ ኤችኣይቪ ዝነብሩ ሰባት መድሃኒት ክረኽቡ ብዝብል ዘቕመጦ ዕላማ ኣብ ምብጻሕ ጽቡቕ ይስጉም ምህላው ይሕብር።
ዳይሬክተር ክፍሊ ሓበሬታን ገምጋምን ኣብ ናይ ሕ/ሃ ትካል ኤይድስ ፒተር ጌይስ እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ንምእታው ከምዝኸአል እዚ ኸአ እቲ ግቡእ ሕክምናን ኽንኽንን ንምብጻሕ አድላይ ወፍሪ እንተተኻይዱ ምኻኑ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
“ከምቲ ተገሚቱ ዘሎ ነቲ ብ2020 ዓ.ም ክብጻሕ ተወጢኑ ዘሎ እቲ ዘድልይ ናይ ገንዘብ ሓገዝ እንተተረኺቡን እቲ ዝተወጠነ ዒላማ እንተተግቢሩን ንሕማም ኤይድስ ኣብ 2030 ዓ.ም ክንቆጻጸሮ ንኽእል ኢና እቲ ዘድልይ ገንዘብ እንተዘይተረኺቡ ግን ነዚ ንምብጻሕ ዘይኸአል እዩ ኽኸውን።”
ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ትካል ኣብ ሓደ ዓመት ኣስታት 19 ቢሊዮን ዶላር ኣብ ሕማም ኤይድስ ወጻኢ ይገብር። ኣብ 2030 ዓ.ም ነቲ ሕማም ንምቑጽጻር ዝተወጠነ ዕላማ ንምብጻሕ ድማ ኣብ ዝቕጽላ ሸውዓተ ዓመታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት አስታት 26 ቢልዮን ዶላር የድልይ ክብል እቲ ትካል ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት እቲ ሕማም ብብዝሒ ዝተራእየለን ትሕተ ሰሃራ ሃገራት ኣፍሪቃ ምኻኑን ብፍላይ ድማ ኣብዘን ሃገራት ዝርኸባ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ በቲ ሕማም ናይ ምጥቓእ ተኽእሎ ልዑል ምኳኑ ፒተር ጌይስ ይሕብሩ።
ንሶም ብተወሳኺ እዘን መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ እቲ ሕማም ኣብ ደመን ምሕላው ከምዘይፈልጣን ሕክምና ከምዘይረኽባን በዚ ምኽንያት ድማ ነቲ ሕማም ክዝርግሓ ድማ ልዑል ተኽእሎ ኣለወን ይብሉ።
ብመሰረት ሓበሬታ እቲ ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣብ መላእ ዓለም አስታት 37 ሚሊዮን ሰባት ምስ ኤችኣይቪ ይነብሩ። ኣብ ዓመተ 2015 ድማ አስታት 2.1 ሚሊዮን ሰባት ሓደሽቲ ተሸከምቲ እቲ ቫይረስ ኣለው።
እቲ ሪፖርት ብተወሳኺ ካብ 2010 ዓ.ም. ጀሚሩ ቁጽሪ ሓደሽቲ በቲ ሕማም ዝልኸፉ ሰባት ከምዘይጎደለ እንተኾነ ቁጽሪ በቲ ሕማም ዝልኸፉ ህጻናት ግን ብ50 ሚእታዊት ከምዝጎደለ ይሕብር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ናይቶም ንግብረሽበራ ሓጊዝኹም ብዝብል ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸሰሱ ክልተ ስዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ከይዲ ፍርዲ ኣብ ናይ ግጭት ዞባታት ጊደ ሪፖርተራት እንታይ ክኸውን ኣለዎ ብዝብል ክርክር ተወዲኡ።
ሰለሰተ ናይ ፈዴራል ዳኛታት ዝሓቖፈ መጋባእያ ኣብ ልዕሊ ማርቲን ሺብየን ዮሃን ፐርሰንን ፍርዲ ንምሃብ ን21 ታሕሳስ ኣ/ፈ ቆፀራ ሂቡ።
እቲ ናይቶም ክልተ ሲዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ጉዳይ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ብዛዕባ ጥፍኣት እቶም ጋዜጠኛታት ብወግዒ ድሕሪ ምግላፆም ነይሩ ቆላሕታ ዝረኸበ።ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ንሓንቲ ናይ ስዊዲን ጋዜጣ ኣብዝሃብዎ ቃለ መጠይቕ እቶም ጋዜጠኛታት እንተወሓደ ናይ ኣሸበርቲ ልኡኻት ነይሮም ክብሉ ተዛሪቦም ነይሮም።
ኣብቲ መጋባእያ ሺብየን ፐርሰንን ዶብ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ብዘይ ሕጋዊ ምእታዎም እንተኣመኑ’ውን ንግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምሕጋዞም ግን ነፂጎምዎ ኣለው።ናብ ኦጋዴን ዝኣተዉ ንምንቅስቓሳት ሓደ ትካል ነዳዲ ስዊዲን ምርመራዊ ፀብፃብ ንምስራሕ እዩ ኢሎም።
ጉዳዮም ኣብ ዝረአየሉ ናይ መዕፀዊ ማዕልቲ ሎማዕንቲ ረቡዕ ጠበቓ እቶም ተኸሰስቲ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ብምፅብፃብ ብዙሕ ተመኩሮ ንዘለዎም ክልተ ጋዜጠኛታት ኣብ ናይ ጎንፂ ዞባታት ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት ከመይ ይሰርሑ ዝብል ምስክርነቶም ንምሃብ ፀዊዕም ነይሮም።
ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ወኪል ጋዜጣ ለንደን ደይሊ ተለግራፍ ዝኾነ ኣንድሪያን ብሎምፊልድ መንግስታት ክወፁ ዘይደልዩዎም ዜናታት ንምስራሕ ጋዜጠኛታት ናብ ዝተኸልከሉ ከባቢታት ከምዝጉዓዙ መስኪሩ።
ጠበቓታት ኣብቲ ጉዳያ ዘለዎም መከራኸሪ ነጥቢ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ብፅሑፍ ከቕርቡ እዮም።


text:
ኣብ‘ቲ ኣውስትራልያ ተተኣናግዶ ዘላ ኮንፈረንስ ኤይድስ ይሳተፉ ዘለው ወከልቲ ኣብ ሓደ ነጥቢ ይሰማምዑ።እቲ ቀታላይ ቫይረስ ክጠፍእ ኣለዎ ኣብ ዝብል።
እንተኾነ ኣብ ሜልበርን ኣውስትራልያ ተራኺቦም ዘለው፣ ሊቃውንቲን ተሓለቅቲ ግዳያት‘ቲ ቫይረስን፣ነቲ ዝተፈላለየ መኣዝን ጥቅዓት ዝፍንው ለበዳ ንምቅባፅ ሓጋዚ ዝብልዎ ዝተፈላለየ ዝኣንፈቱ ስትራተጂ ሒዞም ኣለው።
ካብ ሱዳን ናብ ሜልበርን ኣኼባ ኤይድስ ዝገየሸት ናህዋት ኣልሃዲ፣ ንማሕበር ውጥን ስድራ-ቤት ሱዳን ዝወከለት‘ያ፣ካብ‘ቲ ኮንፈረንስ እንታይ ከምትፅበ ትዛረብ።ንሳ ወሲኻ ”ሓደስቲ ሰባት ቫይረስ ኤይድስ ንከይሕዞም‘ዩ ተስፋይ።ኩሎም ሊቃውንቲን ሳይንሳዊ ፅሑፋትን፣ኩሎም መብርሂታትን ናብ ሓደ ተጠሚሮም እቲ ለበዳ ኣብ ምቅባፅ ክንጥቀመሎም‘ዩ ትምኒተይ” በለት።
ኣብ‘ቲ ሜልበርን ኣውስትራልያ ተተኣናግዶ ዘላ ዓለም-ለኸ ኮንፈረንስ ኤይድስ ኣስታት 12,000 ተወከልቲ ይሳተፉሉ‘ለው።


text:
ኤቨን ናይ ሞያ መሰልጠኒ ማእከል ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ስደተኛታት ናይ ሞያዊ ትምህርቲ ዝህብ ትካል እዩ። እዚ ትካል ኣብ 2003 ዓ.ም ኣብ ኣስመራ ዝተመስረት ኮይኑ ቀጺሉ ኣብ 2013 ዓ.ም ዳግማይ ኣብ ከተማ ካርቱም ብምምስራት ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ስደተኛታት ዝተፈላለዩ ናይ ሞያ ስልጠና ዝህብ ዘሎ ትካል እዩ።
ኤቨን ናይ ሞያ መሰልጠኒ ማእከል ኣብዚ ሕጂ እዋን ብሸውዓተ ዓውድታት ስልጠና ዝህብ ዘሎ ኮይኑ ኣስታት 300 ዝኾኑ ኤርትራዊያን፡ ኢትዮጵያዊያንን ሱዳናዊያን ተማሃሮ ኣለውዎ።
ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ስልጠና ዝህቡ ዘለው ሸውዓተ መማህራን ኽኮኑ ኸለው እቲ መሰልጠኒ ማእከል ካብ ሃገረ ሱዳን ክፍሊ ትምህርቲ ፍቓድ ዝተዋህቦን ንዝህቦ ምስክር ወረቐት እዋን ኣብታ ሃገር ኣፍልጦ ዘለዎ ምዃኑ መማህራንን ተማሃሮን ይገልጹ።
ምስ መማሃራንን ተማሃሮን እቲ መሰልጠኒ ማእከል ዝተካየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኤርትራ ንኢንዱስትሪ ቱሪዝም ከበጋግስ ዝኽእል ባይታ ተነጺፉ ምህላው፣ ሚኒስተር ኣስካሉ መንቆርዮስ ገሊጻ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት ብዝተኻየደ ጻዕሪ፣ ንኢንዱስትሪ ቱሪዝም ንምብግጋስ ዘኽእል ባይታ ተነጺፉ ምህላዉ፣ ሚኒስተር ኣስካሉ መንቆርዮስ ገሊጻ።
ብምኽንያት’ቲ ካብ 7 ክሳብ 8 ግንቦት ኣብ ከተማ ከረን ዝቃናዕ ሲምፖዚዩም ሚኒስትሪ ቱሪዝም ኣመልኪታ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ-መሕትት፣ ሚኒስተር ኣስካሉ፣ ኣብ ምህናጽ ጽርግያታት፣ ወደባት፣ መዓርፎ ነፈርቲ፣ ህንጻ፣ ትሕተ-ቅርጺ፣ መራኸቢታት፣ ትካላት ወሃብቲን ኣገልግሎትን ካልእን ብዝተገብረ ወፍሪ ተረጋጊጹ ዘሎ ምዕባለ፣ ነታ ብጸጋታት ሃብታም ዝኾነት ኤርትራ ብበጻሕቲ ተባሃጊት ንኽትከውን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዘለዎ ኣረዲኣ።
ኣብ ኩለን ዞባታት ኤርትራ ንበጻሕቲ ዝምስጥ ጸጋታት ከምዝርከብ ዘመልከተት ሚኒስተር ኣስካሉ፣ ውሑስን ቀጻልነት ዘለዎን ምዕባለ ቱሪዝም ንምርግጋጽ ገዚፍ ወፍሪን ሓያል ጻዕሪን ዝሓትት ምዃኑ ጠቒሳ፣ ንዘሎና ቱሪዝማዊ ጸጋታት ብዝግባእ ብምምዝማዝ ተራኡ ኣብ ምጕልባት ቍጠባ ሃገርና ከምዝጻወት ንምግባር፣ ተሳትፎ ትካላትን ህዝብን ወሳኒ ምዃኑ ኣስሚራትሉ።
ኤርትራ ካብ ብከላ ነጻ ዝኾነ ጽሩይ ገማግም ባሕሪ፣ መሳጢ ኣቀማምጣን ምቹእ ክሊማን፣ ጥንታውን ሓርነታውን ቅርስታት፣ ስነ-ሂወታዊ ብዙሕነት፣ ንስልጣኔ ደቂ-ሰብ ዝገልጹ ኣሰራትን እትውንን ብምዃና፣ ብዓቢኡ ከኣ ብዘለዋ ሰላምን ምርግጋእን፣ ንጋሻ ዘኽብር ባህሊ፣ ንበጻሕቲ ዝያዳ ሰሓቢት ከምዝገብራ ኣብሪሃ።
ቱሪዝም ብባህሪኡ ዳይናሚካዊ ጽላት ከምዝኾነ ዘረድአት ሚኒስተር ኣስካሉ፣ ኣብኡ ዝካየዱ ንጥፈታት ሰፊሕ ናይ ስራሕ ዕድልን ምንጪ ኣታውን ከምዝፈጥር ገሊጻ።
ሚኒስተር ቱሪዝም ወይዘሮ ኣስካሉ መንቆርዮስ ኣብ መወዳእታ፣ ምምላእ መሰረታዊ ጠለባት፤ ምምዕባል ደረጃ ወሃብቲ ኣገልግሎትን ዓቕሚ ሰብን፤ ከምኡ’ውን ምውዳድ ትሕተ-ቅርጺ፣ ካብ ናይ መጻኢ መደባት’ቲ ጻላት ምዃኖም ብምጥቃስ፣ ኣብ ጽላት ቱሪዝም ዓቢ ዝላ ንምምዝጋብ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ንዝነብሩ ኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን ርሒብ ናይ ወፍሪ ዕድል ተፈጢሩ ስለዘሎ፣ ዜጋታት ብዝግባእ ክጥቀሙሉ ኣዘኻኺራ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኣብ ኤርትራ ድምጺ ጠያይትን መዳፍዕን ዘይስምዖ ሓያል ኩናት ይካየድ ኣሎ። እዚ ኩናት እዚ ህንጻታት ዘፍርስ ኣይኮነን መከላኸሊ ድፋዓት ምስራሕ 'ውን ኣየድልዮን። እዚ ድምጺ ኣልቦ ኩናት ስምብራቱን ማህሰይቱን ኣብ ኣእምሮን ልብን ደቂ ሰባት ዝተወቀጠ እዩ። ሓደገኛነቱ ኸኣ ብሰላሕታ ህዝቢ በታቲኑ መንነት ስለዘጥፍእ እዩ።
ኢሳያስ: ህዝቢ ኤርትራ መንነቱን ሃገሩን ዓቂቡ ብሓድነትን ብፍቕሪን ንኸይነብር ኣብ ልዕሊኡ ኩናት ካብ ዝእውጅ ጀሚሩ፣ህዝቢ ኤርትራ ሓደጋ ምብትታን የንጸላልዎ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ሓንቲ ምሉኣት ኣባላት ዘለዉዋ ስድራቤት ንኽትረክብ ንጋዶ ክሳዕ ዝኾነሉ፡ ህዝቢ ኣብ ውሽጥን ስደትን ፈቐዶ ክፍለ ዓለማትን ፋሕ ፋሕ ኢሉ ኣሎ። ኢስያስ ከኣ ብስቓይ ህዝቡ እናተፈሰሀ ንሰይጣናዊ ተልእኾኡ ብዝሓየለ ይሰርሓ'ሎ።
ድሮኳ ሓሳቡ ሰሚሩሉስ ኣብ ዕስራን ሸውዓተን ዙርያታት ባርነት ኣማኢት ኣሽሓት መንእሰያት መልሚሉ ዕድሎምን መጻኢኦም ብምጽልማት ኣብ ትርጉም ኣልቦ ገሃነባዊ ሽቕለት ጸሚድዎም ኣሎ። እቲ ዘሕዝን ኢሳያስ ኣብ ነብስ ወከፍ ምረቓ ሃገራዊ ባርነት ዳሳት ተኺሉ ንዓወቱ ጽምብል ብምድላው ሓጎሱ ክገልጽ ዘይምጽጋሙ እዩ።
ኢሳያስ፡ መንእሰያት፡ ስድረኦም፡ ደቆም፡ ኣንስቶም፡ ዝተወልድሉን ዝዓበይሉን ከባቢ ገዲፎም ኣብ ሳዋ መስርዕ ሒዞም ኣገልገልቱ ኮይኖም ክሪኦም እንከሎ ብልቡ ባህ ይብሎ - ጸባ ዓጓ ይሰቲ። ኢሳያስ፡ ገላይኡ፡ ኣብ ሳዋ ብናፍቖት ደቆምን ኣንስቶምን ክሳቐዩ፡ ብሃለዋት ስደረኦምን ሓዳሮምን ክሽገሩ፡ ብዘይ ጠዋርን ኣላይን ብዝገደፉዎም ኣረጋውያን ወለዶም ክጭነቑ ክርእዮም እንከሎ ባህታ ይስምዖ።
ካብቲ ሽግር ኣምሊጦም ምስ ወጽኡ ኣብ ጉዕዞ ስደቶም፡ ግዳይ ነጋዶ ደቂ ሰባት ኮይኖም ክሳቐዩን ከእውዩን እንከለዉ፡ ብመስኮት ተለቭዥኑ ቅልቅል ኢሉ "ንዑ ተመለሱ ኣነ ይሕሸኩም!" ይብሎም። ነቶም ኣብ እስራኤል፣ ስደተኛታት ብሙኻኖም ጥራሕ እንተዘይኮይኑ ካልእ ገበን ዘይብሎም ኤርትራውያን፣ " ካብ ሆሎት ሳዋ ትሕሸኩም። ስለዚ ካባይ ስለዘምለጥኩም እትረኽቡዎ ገነት የለን'ሞ ንዑ ኣነ ይሕሸኩም፣ ኣይትዓሽዉ።" እናበለ ይሕጭጨሎም። ነቶም ኣብ ስደት ዕዉት ህይወት ይመርሑ ኣለዉ ንዝብሎም ኤርትራውያን ከኣ "ሓተላ ግለት" እናበለ ይጸርፎም። ተረፍ ሕርቃኑን ጓሂኡን ከኣ፡ ሃልዮም ኣይሃልዮም ንኤርትራ ትርጉም ኣልቦ ሙኻኖም ይሕብሮም። ሰረቕቲ እናበለ ድማ ይዝልፎም።
ሎም ቅነ ኢሳያስ፡ ኣብ መበል 27 ዙር ንዝተዓለሙ ንጹሃት ኣሕዋትና ብጊላነት ክባርኽ ንሳዋ ወሪዱ ቀንዩ። ምምራቕ ዕስራን ሸውዓተን ዙር ባርነት ሙኻኑ እዩ። እዚ ኸኣ መቐጸልታ ናቲ በብእዋኑ ዘካይዶ ጽምብላት እዩ። ኢሳያስ ኣብዚ ምረቓ መደረ ምግባር ዝሰልቸዎ ይመስል። ኩሉ ኣቲ ብቓል ዝበሃል ተወዲእዎ ከም ለውጢ ገለ ሓናጢጡ መጺኡ። ንዕስራን ሸውዓተን ዙርያታት በራዩ ከፍሪ እንከሎ ብጭቕ ኢሉ ዓገብ ኢሉ ክገንሖ ዝፈተነ ብዘይምህላዉ ግን ዝገረሞ ይመስል፡ ንነብሱ " ኣታ እዚኦም ከመይ ዝበሉ ምእዙዛት ህዝቢ እዮም፧" ክብል ንነብሱ ሓቲቱዋ። እንታይ ክሳዕ ዝደግሞም እዮም ዝጽበዩኒ ዘለዉ እናበለ ንሩሑ ብሕቶ ኣጨኒቕዋ። ኣብ መወዳእታ ግን ኢሳያስ ንተመረቕትን ዕዱማትን ሕብርታትን ድምጽታትን ምንቅስቓሳትን ንፋሳትን ሙኻኖም ኣብ መደርኡ ብኣሽሙር ሓቢርዎም። ኢሳያስ፡ ሎምስ ዝዕለም መንእሰይ የለን ዝሃድም ሃዲሙ ዝሕባኣ ተሓቢኡ ዝስደድ ተሰዲዱ እዩ። ተዓለምቲ ዕስራን ሸውዓተን ዙር ነቲ ጎልጎል ኣይክመልኡዎን እዮም።" ኢሉ እናተጠራጠረ፡ ሜዳ ሳዋ ብመሳኪን ዕሸላት መንእሰያት ፍስስ ኢሉ ምስ ረኣየ ክኣምን ኣይከኣለን። ነዒንቱ ስለዘይኣመነን ከኣ መነጽሩ ሃሰስ ኢሉ። ደሓር ግን ነቲ ብዘይመነጽ ዝረኣዮ እውን ቅኑዕ ምንባሩ ኣስተውዒሉ። መደረ ክጅምር እንከሎ ከምቲ ዝለመዶ ዘጣቓዓሉ ብዘይምንባሩ፡ ተደናጊሩ፡ ከምቲ ዝገመቶ እኹል ሰብ'ዶ ደኣ ዘይሎ ኮይኑ ኢሉ ተጠራጢሩ። አዕርዩ ቁሊሕሊሕ ምስበለ ግን ኣሚኑ ረጊኡ።
ኢሳያስ ንጥፍእት መንእሰያት ኤርትራ ከም ኣመሉ ሳዕሲዕሉ። ከም ቀደሙ ኣባጭዩን ኣሽካዕሊሉን። ነዚ ዘካይዶ ዘሎ ኩናት ምብራስ ወለዶ ኤርትራውያን ሞሳ ንክኾኖ ከኣ እታ ኣብ ዳስ ምልኪ ከተሳሲ እትለኣኽ ህብብቲ ድምጻዊት ሄለን መለስ " ሰዓረ ሰዓረ " ኢላ መሰዜመት " ከምቲ "ኣድሃ ንበር!" ኢላ ዝወደሰትኒ፡ ሕጂ እውን ንዓይ እያ ትደርፈለይ ዘላ ግዲ ኢሉ ኩርዕርዕ ኢሉ።
እታ ተገጢሙ ንዝተዋህባ እተዝይም "ለዋህ ርግቢ!" ግን ነቲ ምረት ምልኪ መሊኹ፡ ባይቶኡን ዶባቱን ዘጻንሕ ዘሎ ሓላው ዓዱ ሓይልታት ምክልኻልን ንተረከብቲ ሕድሪ መንእሰያትናን እያ ኣዚማትሎም። ነቶም፡ ዘይወግሕ ጸላም ከምዘየሎ ኣሚኖም ጸላም-ጽባሕ ከውግሑ ሕድሪ ሰማእታት ኣኽቢሮም ኣብ ምድረ-ኣበዋት ከይለቁ ጸኒዖም ንዘለዉ ጀጋኑ እያ "ፍቕርኹም ኣብ ደመይ ኣሎ!" ትብሎም ነይራ። ጽባሕ ምድሪ ምስ ወግሐ ከኣ ብዘይ ሕቡእ ውጋእ ብቓልዕ " ኣገናዕ ክትብሎም እያ። ኢሳይያስ ግን፡ "ኩሉ ዝተደርፈ ንዓይ፡ ኩሉ ዝተዜመ ንዓይ'ዩ ብምባል ነብሱ ኣደዓዒሱ ፍኒሕኒሕ ይብል።
ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ተዓዊቱ እዩ። ሓደ መዓልቲ ግን እታ ቀጣን በትሪ ሓቂ ከምእትዕወት ኣየጠራጥርን እዩ። ሽዑ ኢሳያስ ታሪኽ ክኸውን እዩ። ስድራ-ቤታት ኣብ ናጻን ደሞክራስያዊትን ኤርትራ ክተኣኻኸባ እየን። መንእሰያትና ደረቶም ነፊሖም ኣብ መሬት ዓዶም ሸናዕ ክብሉ እዮም። ካብ ራስ ቄሳር ክሳብ ራስ ዱሜራ እልልታ ክስማዕ እዩ። ህዝባዊት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ክትዓብን ክትስልጥንን እያ። ህዝቢ ኤርትራ ኸኣ ኣብ ዓለም ሓድሽ ክብሪ ክጎናጸፍ እዩ።


text:
እቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ትማሊ ሰንበት ሰነ 25, 2017 ዓ.ም. ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተኻየደ ምኳኑ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ካብቶም ስደተኛታት ፍልሰተኛታትን 17 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት፡ 26 ደቂ ኣንስትዮ ክኾኑ ኸለው ኣርባዕተ ድማ ነብሰ-ጾራት ዝርከብዎም ከምዝነበረ ተፈሊጡ’ሎ።
ብመሰረት ኣብ ማልታ ዝመደበሩ ዘይመንግስታዊ ትካል ልዕሊ 30 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ዝጸዓና ጀላቡ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ምብጋሰን ሓቢሮም። ከምዚ ዓይነት ክስተት ንመጀመርያ ጊዜ ምርኣዩ ብምግላጽ ምውዳእ ጾመ ረመዳን ምክንያት ክኸውን ከምዝኽእል ሓቢሮም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ፖሊስ ጣልያን ሰለስተ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ዘርኢ ቪድዮ ምዝርግሑ ተፈሊጡ’ሎ።
እዞም ጥርጡራት ትማሊ ሰንበት ኣብ ወደባይት ከተማ ፖዛሎ ምስ ዝኣተው 267 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ምትሓዞም ተገሊጹ’ሎ።
ፖሊስ ጣልያን ብተወሳኺ ኣብ ዓመተ 2017 ጥራይ 54 ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ይገልጹ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
80 ዓመት ኣብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን
መጋቤ አእላፍ አፈወርቅ ቀሲስ ገብረሥላሴ ቀሲስ ገብረጊዮርጊስ
ብክዩ ኅዙናን ሐልየክሙ ዕረፍቱ፡ ወላሕዉ ፍሡሐን ተዘኪረክሙ ብዝኀ ሠናይቱ!
ዜና መዋዕል እምልደት እስከ ፀዐተ ነፍስ
መጋቤ አእላፍ አፈወርቅ ቀሲስ ገብረሥላሴ ካብ ኣቡኦም ቀሲስ ገብረሥላሴ ቀሲስ ገብረጊዮርጊስን፡ ካብ ኣደኦም ብዙ ገብረድንግልን ኣብ ማይ ዒላ ወረዳ ዓዲ አቡን ዓድዋ ብ1924 ዓ.ም.ግ (1932 ዓ.ም.ፈ) ተወሊዶም፣ ስሞም ከኣ ‘ገብረኢየሱስ’ ተባህሉ። ከም ነቢይ ሳሙኤል (1ይ ሳሙኤል 1፥21-24) ካብ ንእስነቶም ንኸገልግሉ ካብ 6ይ ዓመት ዕድመኦም ናብ ቤተ እግዚአብሔር ተላእኩ።
ኣብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ጊዮርጊስ ማይ ዒላ ትምህርተ ዲቁና ተማሂሮም ብ1936 ዓ.ም.ግ (ብ1944 ዓ.ም.ፈ) ኣብ መበል 12 ዓመቶም መዓርገ ዲቁና ተሠየሙ። ንኣስታት 6 ዓመት ዝኣክል ድማ ብቅዳሴን ርድእናን ኣገልገሉ። ‘ይጥዕመኒ ሕገ አፉከ እመዓር ወሦከር’ ከምዝበለ ብቃለ እግዚአብሔር ስለዝተመስጡ ትምህርቶም ንምቕጻል ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ጐንደር ካብ ዝተፈላለዩ መምህራን ንልዕሊ 15 ዓመት እናተማህሩን እናኣገልገሉን ትምህርተ ጾመ ድጓ፡ ዜማ፡ ቅኔ፡ አቋቋም፡ ዝማሬ፡ መዝገብ ቅዳሴን ካልእን ብዝግባእ ተማህሩ። ድኅሪ’ዚ ኣብ ሰቆጣዕ ዝበሃል (ወሎ) እናመሃሩ ጸንሑ።
ቀጺሎም ከምቲ ‘‘ጸበበነ ማኅደር፡ ንዑ ንግዝም ዕፀ ወንሕንፅ ካልአ ማኅደረ’’ ዝበለ፡ መጋቤ አእላፍ አፈወርቅ ነቲ ዝተማህርዎ ትምህርቲ ንምብጻሕን ናብ ውሉድ ወለዶ ንኸሰጋግሩን ናብ ኤርትራ መጽኡ።ተውሳክ፡ . . . 80 ዓመት ኣብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን መጋቤ አእላፍ አፈወርቅ ቀሲስ ገብረሥላሴ ቀሲስ ገብረጊዮርጊስ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እምአምልኮተ ባዕድ ኀበ አምልኮተ እግዚአብሔር!
ኣብ ግብሪ ሰይጣን ምሕባር፡ ፍልጠትን ሃብትን ንምርካብ ከምኡ’ውን መፍትሔ ንምርካብ ኣብ ሰይጣን ምውካል፡ ፈቃደ ሰይጣን ምፍጻም . . . ኣምልኮተ ባዕድ እዩ። “ ኢታምልክ ባዕደ ኣምላከ ዘእንበሌየ/ ብዘይካይ ካልእ ኣምላኽ ኣይትግበር” ዘፀ. 20፡1 ዝብል ኣምላኻዊ ትእዛዝ ምፍራስ እዩ።
ሓደ ሓደ ሰባት፡ ሰይጣን ኣምሲሉ ምትሓታውን ጊዜኣውን ግብሪ ስለዝገበረሎም ይግዝእዎ። ገሊኦም ድማ ሰይጣን ድሌቶም ምእንቲ ክህቦም ከም ዘምልኽዎ ቃል ኪዳን ይኣትውሉ። ተስፋኦም ኵሉ ኣብ ኣጋንንቲ ገይሮም ብቀትሪ ምስ ሰባት፡ ብምሸት ድማ ምስ ኣጋንንቲ ክመሓሓሉ ዝኃድሩ ብዙኃት እዮም።
ፈቐዶ ጠንቈልትን መሠርያንን እናኸዱ ሕሊናኦምን ኣካሎምን ሃብቶምን ጕልበቶምን ብከንቱ ዘፍስሱ’ውን ኣለዉ። እዚኣቶም ኵሎም ትውክልቶም ኣብ ኣጋንንቲ ቀይሮም፡ ፈቃደ ኣጋንንት ይፍጽሙ። ብመንገዲ እዞም ሰባት ኣቢሉ ሰይጣን ናይ ሓሶት ተኣምራት ኽገብር ይኽእል።


text:
ኣርዓዶም በርሀ
ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ነጻነትን ንምርግጋጹ ዝተኻየደ ነዊሕን መሪርን ቃልስን ክዝረብ እንከሎ ከይተጠቕሱ ካብ ዘይሕለፉ ዓበይቲ ጉዳያት ሓደ ቅያ ኤትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መስርሕ ቃልሲ እዩ። ወሳኒ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣዕዚዝካ ንምቕራብ ኣብቲ መዋእል ቃልሲ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የለን” ዝብል ጭረሖ ይቃላሕ ነይሩ። “ደቂ ኣንስትዮ ተንሰኣ ተሎ ዝረኽብናዮሎ ካብ ተመኩሮ” ዝብል ዜማ እውን ተዘሚሩ እዩ። ሎሚ እውን ክብደት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ህያው ኮይኑ እቲ ጭረሖ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገጽ ለውጢ የለን” ናብ ዝብል ማዕቢሉ ኣሎ። እዚ ጭረሖ እዚ “ኣብቲ ናይ ቃልሲ ባይታ ከመይ ኣሎ?” ዝብል ግና ሓደ ኣዘራራቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ጾታዊ ወጽዓ ደቂ ቅንስትዮ ኣዝዩ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ፡ ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ መሪርወን ነዚ ወጽዓ ንምውጋድ ብወግዒ ተወዲበን ድምጸን ኣስሚዐን ቃልሲ ዝጀመራ ቅድሚ 107 ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ኣሜሪካ ብዝተላዕለ መሰረታዊ ናይ መሰል ሕቶ ምዃኑ ታሪኽ ተጋድሎ ደቀኣንስትዮ ዓለም ይሕብር። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዓለም ለኻዊ ዝኽሪ 8 መጋቢት ንምብጻሕ ኣብ ምውሳን ዝኽበረሉ ዕለት ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ “ሕቶ ደቂ ኣንስትዮ እንታይ እዩ?” ዝብል ንምውሳን እውን ብኣዝዩ ብዙሕ ደረጃታትን ዝተሓላለኸ መስርሕን ክሓልፍ ጸኒሑ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን ዘጋጥመን ናይ ሓባር ጾታዊ ወጽዓ ክህልወን እንከሎ፡ ከከምቲ ናይቲ ዝነብራሉ ሃገር ቁጠባዊ ምዕባለ፡ ዝመሓደረሉ ስርዓትን ባህላዊ ተጽዕኖን ኣብ ገሊኡ ዝያዳ ዝመረረ ከም ዝኸውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ካብቲ ብቑጠባዊ ምዕባለን ብደሞክራሲያዊ ዕቤትን ኣብ ዝሓሸ ዝርከብ ዓለም፡ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብቑጠባ ኮነ ብስርዓተ-ምሕደራ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናይ ዝርከባ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ ዝያዳ ከም ዝኸፍእ ምጥቃስ ይከኣል። ደቂ ኣንስትዮ ድርብ ወጽዓ እዩ ዘለወን። በቲ ሓደ ወገን ጾታዊ ወጽዓ በቲ ካልእ ወገን ደማ ከም ኩሉ ዜጋ ዘጋጥመን ኩለመዳያዊ ወጽዓ። ደቂ ኣንስትዮ ቃልሰን እውን ከምኡ ድርብ እዩ። ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይቲ ዝተረፈ ሓፋሽ ህዝቢ ኩለመዳይዊ ወጽዓ ኣብ ዘይተፈትሓሉ በይኑ ፍታሕ ዝረክብ ኣይኮነን። ደሞክራሲያዊ ምምሕዳርን ቁጠባዊ ዕቤትን ኣብ ዝበኾረሉ ኩነታት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ በይኑ ተነጺሉ ክፍታሕ ዘይሕሰብ እዩ። ደሞክራሲያዊ ስርዓትን ቁጠባዊ ዕቤትን ውሑስ ሱር ኣብ ዝሰደደሉ ስርዓት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምውጋዱ ዕድል ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። እዚ ማለት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን መሰረታዊ ፍታሕ ክረክብ ከም ዝግበኦ ዝተረደአ ሕብረተሰብ ኣብ ዘይተፈጥረሉ መፍትሒ ዝረክብ ኣይኮነን። ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን ዝፍታሕ ነቲ ዝውጸዐን ተጻራሪ ጾታ ከም ጸላኢ ብምውሳድን ብምትህልላኽን ዘይኮነስ ናይቲ ወጽዓ ክብደት ተረዲኡ ናይቲ ፍታሕ ኣካል ከም ዝኸውን ብምግባር ክኸውን ይግበኦ።
ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ህብረተሰብነተን ብተግባር ዘርኣያሉ ብዙሕ ተመኩሮታት ምግላጽ ዝከኣል ኮይኑ፡ ኣብዚ መዳይ ተመኩሮ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚት ከም ዝስራዕ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና፡ ዓለምና እውን እተሰማማዓትሉ ሚዛን እዩ። እዚ ተመኩሮ እዚ ኣብ ኩሉ መስርሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተንጸባረቐ ኮይኑ ብፍላይ ድማ ኣብቲ መሪር ናይ 30 ዓመታት ብረታዎ ቃልስና ንናጽነት ኤርትራ በሪኹ ተራእዩ’ዩ። ኣብዚ መሪር ቃልሲ ኣሓትና ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ጾታዊ ፍልዩነተን ተጽዕኖ ከይፈጠረለን፡ ምናልባት “ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ” እንተተባህለ ምግናን ከይከውን፡ ማዕረ ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብቲ ዝኸበደ ብልሒ ናይቲ ቃልሲ ወተሃድራዊ ጊድራታት እውን ከይተረፈ መስተንክር ሰሪሐን እየ። ንናይ ካለኦት ውጹዓት ደቂ ኣንስትዮ’ውን ግዜ ዘይስዕሮ ኣብነት ኣውሪሰን እየን።
ኣብ ብረታዊ ቃልስና ተመሊስና ጉዳያት ዘኪርና፡ ናብዚ ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሃለዋት ክንመጽእ እንከለና፡ ኣብ ቅድሜና ካብ ዝመጹ ዘሕዝኑ ግና ብተግባር ዝረኣዩ ዘለዉ ትርኽቦታት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጸጋታት ናይቲ ብደሙ ዘምጸኦ ነጻነት ብጉጅለ ህግደፍ ዝተጠልመ ምዃኑ እዩ። መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተጠልመሉ ደቂ ኣንስትዮ እውን ከም ዝጥለማ ፍሉጥ እዩ። እነሆ ከዓ ጥልመት ኢልካ ምግላጹ ኣብ ዘይኣኽሎ ደረጃ ይርከባ ኣለዋ። ኮንደኾን ኣብቲ ዕለቱ እንተተባህለስ ዝያዳ እዝንን ቀልብን ይረክብ ብዝብል ንደግሞ ኣለና እምበር ህልዊ ኩነታት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሕማቕ ደረጃ ከም ዝርከብስ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይዚ ዝግደሱ ዓለም ለኻዊ ትካላት እውን ከይተረፉ ኣፎም ደም ክሳብ ዝወጽእ ዘልዕልዎ ዘለዉ ጉዳይ እዩ።
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ከምቲ ምእንቲ ነጻነት ዝኸፈለኦ ዋጋ ኣብዚ ሎሚ ዝካየድ ዘሎ እሞ ኣብ ውሽጡ ከም ቀንዲ ዕማም ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓቖፈ፡ ዝተሓላለኸ ናይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ቃልሲ እውን እጃመን ካብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ እንተዘይኮይኑ ንታሕቲ ከም ዘይኮነ ክርደኣ ጥራይ ዘይኮነ ነዚ ተረድኦ ዝምጥን ተሳተፎአን ከም ዝጽበየን ኣብ ቦታኡ ዘሎ እዩ። ተሳትፎአን ኣብ ዝበኾረሉ ወይ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ኣዝዩ ኣብ ዝዛሕተለሉ ወጽዓአን ክፍታሕ ከምዘይክእል ከዓ ክርደኣ ይግበአን። ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ እውን ብኩራት ደቂ ኣንስትዮ መሰረታዊ ጸገም ናይቲ ቃልሲ ገይሮም ክርድእዎ’ሞ ናይ ግድን ህጹጽ ፍታሕ ክረኽብሉ ይግበኦም።
ደቂ ኣንስትዮ ካብዚ ቃልሲ ዝርሕቃሉ ዘለዋ ምኽንያት፡ ምናልባት ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሰን ጻማ እንታይ ከም ዝኾነ ስለ ዝረኣያ’ሞ ብኣኡ ስለ ሰከሓ ክኸውን ይኽእል ዝብል ግምት ኣለኒ። ናይዚ መንቀሊኡ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ጥልመት እንድዩ፡ ኣብኣተን ዝተደረት ዘይኮነስ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣረኻኺብሉ ዘሎ ጉዳይ ምዃኑ ክርሰዓኦ ኣይግበአንን። እቲ ፍታሕ ከዓ ቃልሲ እምበር ስቕታን ካብ ቃልሲ ምርሓቕን ከም ዘይኮነ ክርደኣኦ ኣብዚ ኣጋጣሚ አዘኻኽረን። እንተ’ቲ ምረት ናይቲ ዘሕልፈኦ ዘለዋ መከራ ዘርዚርካ ዝውዳእ ስለ ዘይኮነ ብድብድቡ “ኣስካሕካሒ” ኢለዮ ክሓልፍ እመርጽ። ነዚ ንምግላጽ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ 8 መጋቢት ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 2013 ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ብዙሓት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ፡ ኣብ መደበራት ታዕሊም ኣብ ድፋዓት ናይ ውግእ ተጸሚደን፤ ኣይስራሕ፡ኣይትምህርቲ፡ ኣይሓዳር ኰይነን ግዜአን ብኸንቱ የሕልፋ ኣለዋ። እዚጥራይ’ውን ኣይኰነን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ፡ ናይ ሰበ-ስልጣን ጀራዲን ክዅስኵሳ፡ ምድሪ ቤቶም ክጸርጋ፡ ቆልዕቶም ከጻውታን ክናብያን፣ እቲ ዝኸፍኤ ድማ፡ ሰበ-ስልጣን’ቲ ስርዓትን መጋበርያታቶምን ከም መርወይ ስጋዊ ድሌታቶም ክጥቀሙለን ይርኣዩ ኢዮም። መነባብሮ ከቢድወን፡ ኣብ በረኻን ስንጭሮን ምንባር ነዊሕወን፡ መጻኢ ዕድለን ፍጹም መዋጽኦ ዘይርከቦ ጸልማት ኰይንወን ናብ ስደት ዘምርሓ ደቂ-ኣንስትዮ’ውን ውሑዳት ኣይኰናን። ኣብ’ዚ ሓደገኛ ጕዕዞ’ዚ፡ ኣብ ምደረ-በዳታት ብጽምኢ ዝሃለቓ፡ኣብ ባሕሪ ጥሒለን ድራር ዓሳ ዝዀና፡ ንዝተፈላለየ ዓመጽን ግፍዕን እተቓልዓን ገገዝእን ይቝጸረን ዘብል ኢዩ።”ዝበሎ ንኣብነት ምጥቃሱ እኹል እዩ።
ሰደህኤ ብመሰረቱ ውን ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሰልፊ ኮነ ከም ሃገር ኣዝዩ ፍሉ ቆላሕታ ዘድልዮ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ ኣብቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምዃነን መሰለን ተሓልዩ ኣብ ኩሉ ህይወት ሕብረተሰብናን ሃግርናን ብማዕረ ክሳተፋ ከም ዘለወን ይኣምን። ነዚ ንምርግጋጽ ከዓ እቲ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ኩሉ ማሕበራውን ውልቃውን ህይወትን ከግልለን ዝጸንሐ ባህላውን ፖለቲካውን ቀይድታት ብሕጊ ንምውጋድ ኣድላዪ ቃልሲ ከካይዳ እዩ።” ብዝብል ኣስፊሩ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ እውን እዚ ሰልፊ ንግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ቃልሲ ንምዕዛዝ ካብ ዘለዎ ድልውነት ብምንቃል ካብቲ 9 ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚኡ ሓደ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝከታተል እዩ። እዚ ሰልፋዊ ቅርቡነት ኣብ ፍረ ክበጽሕ ግና ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ወሳኒ ክነሱ ክሳብ ሕጂ በቲ ዝተሓተ ደረጃኡ እውን ኣዕጋቢ ዘይምዃኑ ናብ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ዕዙዝ እዩ።
ስለዚ ከምቲ ወለድና “ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” ዝብልዎ፡ ኣብዚ ኣጋጣሚ 8 መጋቢት ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ንዝከረሉ ዘለና ኣጋጣሚ፡ ብሓፈሻ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓርበኛታት ኣደታተን መስዋእቲ ዝኸፈላሉ፡ ግና ድማ ኣብቲ ዝድለ ምዕራፉ ዘይበጸሐ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ክሳተፋ መጸዋዕታና ነቕርበለን።
7 መጋቢት 2015


text:
ካብ ከይተቖፅረ ዝፍፀም ክፍሊት፣ክሳብ ብናይ ስማርትፎን ኣፕሊኬሽናት ምርካብ ኣገልግሎት ታክሲ ከምኡ እውን ምግዛእ መግቢ ዲጂታል ቴክኖሎጂ ኣበርክኡ እናዓበየ ይርከብ።ኣብ ታንዛኒያ ኣማኻሪት ኮሚኒኬሽን ማሪያ ሳሩንጊ ናይ ኣፍሪቃ ዲጂታል ለውጢ ይፃወቶ ዘሎ ተራ ከምዚ ክትብል ትገልፆ።
“ብዙሓት ሰባት ኣገባብ መነባብርኦም ብዛዕባ ዝምልከቱ ሓሳባት ክለዋወጡ ኢኻ ትሪኢ።ሃብቲ፣ስራሕን ዕድላትን ክፈጥሩ እውን ትዕዘብ።ኣብ ፖለቲካዊ መዳያት እውን ክፃመዱ ትሪኦም ኣለኻ።”
ሳሩንጊ ለውጢ ታንዛኒያ ናይ ዝተባህለ መድረኽ መስራቲት እያ።ብማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ዝጀመረ ናይ ኦንላይን ማሕበራዊ ምንቅስቓስ ብዙሓት ምንቅስቓሳት ኣብ ምስላጥ ይርከብ ትብል።
“ቀደም ሰባት ፈቖዶ ጎደናታት ኮፍ ኢሎም ፖለቲካ የውግዑ ነይሮም።ሎሚ ግን ፈጠረቲ ፅልዋ ኮይኖም ኣለው።ምስ ምትእትታው ማሕበራዊ መራኸቢ ሎሚ ድምፅኻ ዓው ኢሉ ክስማዕ ይኽእል።”
ኣብ ኡጋንዳ ዮገራ/ተዛረብ ወይ ድምፅኻ ኣስምዕ ከም ማለት እዩ/ ዮገራ ብዝብል ሽም ዝፍለጥ መርበብ ሓበሬታ ዜጋታት ብዛዕባ ዘጋጥሞም ድኹም ኣገልግሎት መረርኦም ከምስዑ ወይ ንብልሽውና ከቃልዑ ዕድል ሂቡዎም ኣሎ።
ዛሌንዶ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ናይ ኬንያ መርበብ ሓበሬታ እውን ዓይንን እዝንን ኬንያዊያን ኮይኑ የገልግል ኣሎ።ንናይ ኬንያ ፓርላማ ይከታትል፣ብዛዕባ መንነት ፖለቲከኛታት ሓበሬታ ይህብ፣ወፃኢታት ይምርምር፣ንመሰላት ዜጋታት እውን የጉልህ።
ሳሩንጊ ግን እቲ ኣብ ፖለቲካዊ ፅምዶ ዕድል ዝህብ ሓድሽ ናይ መራኸቢ መድረኻት ሓደጋ እውን ኣለዎ ትብል።
“መንግስታት ክንድዝኽእሉዎ ንንኩሎም ምንቅስቓስ ንምቁፅፃር ክፍትኑ ከለው እውን ንሪኢ ኣለና።”
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጃሚ ፎሮምስ ብዝብል ሽም ናይ ዝፅዋዕን ጌጋ ክፍፀም ከሎ ናይ ፊሽካ ድምፂ ዘስምዕ መርበብ ሓበሬታ መስራቲ ማዜንስ ሜሎ ናይ ታንዛኒያ ናይ ሳይበር ገበናት ሕጊ ጥሒስካ ብዝብል ተኸሲሱ።
ንሱ ኣብ ቤት ፍርዲ ክዛርብ ከሎ ንሱ ይኹኑ ደገፍቱ ፀረ መንግስቲ ወይ ዳያኑ ወይ ሓይልታት ፖሊስ ከምዘይኮኑ ብምግላፅ ይኹን እምበር ንህዝቢ ይዕፍን ኣሎ ንዝበሎ ሕጊ ገበናት ሳይብር ኢና ንቃወም ዘለና ኢሉ።ሜሎ ዝቕፅል ወርሒ ንፍርዲ ክቕርብ እዩ።
ብተመሳሳሊ ሰበስልጣን ካሜሮን ሚሊዮናት ኣገልግሎት ኢንተርኔት ከይረኽቡ ኣብዚ ዓመት እዚ ቆሪፆምዎ።እዚ ዝኸውን ዘሎ ተዛረብቲ ቋንቋ ኢንግሊዝኛ ኣብዝነብሩላ ክፋል እታ ሃገር ኣብዚ ዓመት ዝነበረ ፀረ መንግስቲ ተቓውሞ ስዒቡ እዩ።ዶብ ኣልቦ ኢንተርኔት ዝተብሃለ ናይ ፈረንሳይ ተሓላቒ ጉጅለ መንግስታት ኣፍሪቃ ፖለቲካዊ ተቓውሞ ንምዕፋን ኢንተርኔት ምቁራፅ ከም መሳርሒ ይጥቀሙሉ ኣለው ክብል ኣጠንቂቑ’ሎ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ግምት ዕለታዊ አታዊ 40 ሚእታዊት ጸገም ከምዘሎ ገሊጾም።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ነዚ ዝበሉ ኣብ መወዳእታ’ዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሸራተን አዲስ ሆቴል አዳራሽ ላሊበላ ምስ 1,200 ዝኾኑ ካብ ዝተፈላልየ ክልላትን ከተማታትን ዝመጹ አባላት ማሕበረሰብ ንግዲ እታ ሃገር ኣብ ዘካየድዎ ምይይጥ ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ።
“ናትና ሰባት ዝገበርዎ ዓብይ ጌጋ ሓፈሻዊ አታዊ’ዮም ለጢፎም ሓፈሻዊ አታዊ ክረአ ከሎ እቲ ግብሪ ክንደይ ከምዝኸውን ንዘይረአየ ሰብ ዘሰንብድ’ዩ። ካብ ብዙሕ ተጎዳዲሉ እቲ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሽሕ ክኸውን ዝኽእል ግብሪ ሓደ ሚልዮን ዝብል ዝተለጠፈ’ዩ ነቲ ሰብ ናብ ሓዊ ኣእትይዎ’ዩ። እቲ ካልኣይ ዓብይን ጌጋ ኸአ እቲ ስራሕ ክስራሕ ኸሎ ተአኪብና ተዘራሪብና እናተባህለ ዝተሓልፈ ሪፖርት በዓል ጉዳይ ከይተዘራረበ ዝሓለፍ ጉዳያት ዋጋ ዘኽፍሉና ዘለው እዮም።ስዚጺ ህጽረት ሓበሬታን ግንዛበን ዝፈጠሮም ስርቂ ተሃዊስዎን’ዩ።እቲ 40 ሚእታዊት ግምት ዕለታዊ አታዊ ጸገም ከምዘለዎ ፈሊጥና ኣለና።”
እቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ ጌጋ ንምእራም ብፍላይ ኣብ አዲስ አበባ ስጉምቲ ይውሰዱ ከምዘለውን መፍትሒ ኣብ ምንዳይ ከምዘሎ ቀ/ሚንስትር ሃይለማርያም አብቲ አጋጣሚ ሓቢሮም።


text:
ወርሓት ዓመት ብኣበሃህላ ሊቓውንቲን ጭዋ ሕብረተሰብናን
Saturday 29, December 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
መእተዊ
ናይ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ትርጉም ስም ክልተ መበቆል ኣለዎ። ቀዳማይ ናይ ሊቃውንቲ፣ ካልኣይ ከኣ ናይ ጭዋታትብሂል። ኣብቲ ቀዳማይ፣ ሊቃውንቲ ሃገርና ብፍካረ ከዋክብቲ ተመሪሖም፣ ካብ ግሪኻውያን፣ ዕብራውያን፣ግብጻውያን፣ ዓረባውያን ብዝረኸብዎ ትምህርቲ፣ ሓደ ዳርጋ ብርእሱ ዝቖመ ትርጉም ነብስ ወከፍ ወርሒየቕርቡልና። ናብ መንፈሳዊ ትርጉም‘ዩ ከኣ ዘድህብ። እቲ ካልኣይ ድማ ናይ ዓለማዊ ትርጉም ዝዘንበለ ኮይኑጭዋታት ኣብ ዕለታዊ ትሕድርቶም ማሕረስ፣ መጓሰ፣…..ወዘተ ተመርኪሶም ኩነታት ነብስ ወከፍ ወርሒ ብምስላታትዘቕርብዎ’ዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ከኣ ዓበይቲ ሰባት ተውኪስካ’ዩ ዝርከብ።
ወርሒ መስከረም
መስከረም ዝብል ስም ብክልተ ቃላት ዝቖመ እዩ።መስ ካብ መሰየ ወጺኡ፣ ኣብ ልዕሊ ከሪም/ከረመወዲቑ ይርከብ። ስለዚ መስከረም “መሰየ ክረምቲ” ተባሂሉ ይፍታሕ። መስከረም ጫፍ ክረምቲ፣መዛዘሚ ክረምቲ፣ መእተዊ ዘመነ መጸው/ ቀውዒ/ምዃኑ እዩ።
“መስከረም ተዛራቢ ዝነበረ ኣፍ ይእረም”
እዚ ምስላ’ዚ ንህዝቢ ከበሳ ኮነ ቆላ ኣብ ወርሒመስከረም ዝጓንፎም ዝነበረ ነገር እዩ ዝገልጽ።ብርቱዕ ክራማት ምስ ዝኸውን ንመስከረሙ ኣብፍቖዶ ሩባን ስንጭሮን ሕማቕ ማይ ዓቑሩ ጣንጡይበዝሑ። ብዙሕ ዓይነት ሕማም ተላገብ ከም እኒ ዓሶ፣ ጸለውታ ወይባ ይብርትዕ። ምናዳ ኣብ ቆላ መሬት ብሬሳ እዩ ዝመልእ ዝነበረ። ኣውያት ከይውጸ ብለይቲ ንኺድ እናተባህሉ’ዩ ከኣ ጋሕጋሕ ምድሪ ንበረኻ ዝውፈር። ግን ብጭካነ ዘይኾነ፣ ነቶም፣ ነቶም ቐባሮ ንባዕሎም ዘየላቡ ሕማም ተላገብ፣ ከም ኣንቅጺ ይውድኦም ስለዝነበረ’ዩ። ካልእ ምኽንያት፣ ወርሒ መስከረም ሻቑጥካ፣ኣኺድካ እኽሊ ዘይኣትወሉ ሓዲግ እዋን ስለዝኾነዋላ ሃብታም’ዩ ዝበትኽ። እተዘይሰኣነ ከኣ ከርሱንሓድሽ እኽሊ ስለ ዘይተቀባበሎ ከም ድላዩኣይበልዕን።
“መስከረም ኣይበልዕን”
“መስከረም ዝጋግን ስምዑኒ ኢሉ ዝናገርንኣይኽለኣና”
ይምነዩ ዓበይቲ።
“ኣጆኹም ቆልዑ ባልደንጓ ጨልጊዑ፣
ኣጆኩም ጓሶት ባልደንጓ ስወተ……”
ተስፋ ይውሃሃቡ ።
መንእሰያት ድማ
ሆየ….ሆየ….
ይነጥፉ።
ወርሒ ጥቕምቲ
ጥቕምቲ፣ ካብ ጠቀመ ዝብል ዓንቀጽ ዝወጸ ቅጽል’ዩ። ካብ መሬት ብዙሕ ጥቕሚ ዝርከበሉ እኽልን ተኽልን ዝምጠወሉ፣ ጽገ ዝጽግየሉ፣ ፍረዝፈርየሉ፣ ሰዊት ዝስውተሉ ጻዕዳ እኽሊ ዝርከበሉ እዋን የመልክት። “ጥቕምቲ ንቐሽን ዛቑናይንሕስምቲ ንዓጻዳይ ሕስምቲ” ካብ ክፍላ ጥቕምቲንደሓር፣ ሳሕቲ ድማ ቅድሚኡ ናይ ዝሞቱ ሰባት:ዓሰር፣ ኣርብዓ፣ ተዝካር፣ መንፈቕ ዓመት…..ተባሂሉ ውራይ ይብዝሕ። ከም ስርዓቱ ድማኣቕሽሽቲ ዛቑኖቶም ኣኽሊሎም ኣብ ዘዝኸድዎ ገዛብዘይካ “ነፍስ ገብሩ” ወይ ነፍሰ ኣመቱ እገሊትይምሓር ንበል ኣውነ ዘብሰማያት..” ምባል ብዛዕባጨው በርበረ፣ እኽለ ማይ ኣይሕልዩን እዮም።ዓዃይ ግን ክዓጽድ፣ ቅሚጦ ክሽሚ ድኻሙከይጸብጸበ ምስ ግዜ ክቀዳደም ኣለዎ።እንተዘየሎ” ኣንታ ትማሊ ጾምካ ዚሐደርካ ሎሚድማ ከምታ ትማሊኻ” እዩ።
ወርሒ ሕዳር፣
ሕዳር ካብ ሓደረ ዝብል ቃል ግእዝ ዝወጸ ኮይኑ።ምሕዳር ናብ ውሽጢ ምሕላፍ ምስ ሰብ፣ ምጽጋዕ፣ዓሰባ ምዃን፣ ምንባር ፣ ምጽናዕ፣ ምስምማዕ፣ ካብዓዲ ወጻኢ ገዛ ምስራሕ፣ ካብ ምሸት ክሳብ ጽባሕኣብ ሓደ ቦታ ምሕላፍ’ወን ከስምዕ ይኽእል።
“ሕዳር ኣብ ዝደለካዮ ምሕዳር”
ሕዳር ካብ ኩለን ኣዋርሕ እታ ዝጠዓየት ዝጸፈፈትሕማም ዝጠፍ ኣላ ወርሒ እያ። ስለዚ፣ ቀዳሞት፣ጉርህኦም ክሕልዉ ኣጓዱን ሓዳጋትን ሰሪሖም ኣብበረኻ ይሓድሩ ነበሩ። እንተኾነ፣ ሓረስቶትግራተይ ኣብሊዕካለይ፣ ቅሚጦይ ፣ ኩልስስተይኣድፊርካለይ ተበሃሂሎም ክካሰሱን፣ ህውከትክኣጉዱን ስለዝውርሑ ወርሒ ሕዳር ነገርኣይፍለያን እዩ።
“ሕዳር መናገሪ ጥሪ መሳኸሪ”
ብዝብል ምስላ ከኣ የንጸባርቕዋ።
ወርሒ ታሕሳስ
“ታሕሳስ ኣብ ዝኾነ እኽለ ማይ ምፍሳስ”
ኣብዚ ወርሒ’ዚ ኣብ ዝኸድካዮ ገዛ ሽሻይ መሊኡ፣ከም ልብኻ ብላዕ ወስተ’ዩ። ታሕሳስ፣ ካብ ሓሰሰዝብል ዓንቀጽ ዝወጸ’ዩ። ሓሰሰ ብቛንቋ ግእዝ ኮነትግርኛ ትርጉሙ። ደለየ፣ ጸረገ፣ ወልወለ፣ ለመነ፣ጠየቀ፣ ተፈላሰፈ፣ ፈተወ፣ ኣፍቀደ ከስምዕይኽእል። ኣብ ክልቲኡ ቛንቋታት ካልእ ትርጉምእወን ኣለዎ። ታሕሳስ ጣሕሺሹ፣ ቃል ብቓሉቀውዒ ተውዲኡ፣ ጉንካ ኣእካል፣ ዓጺድካተጠርሹ፣ ስድራቤት ሓደ ገዛ ጸኒቱ የመልክት። ንኣብነት፣ ምድሪ ምስ ኣጣሕሰስኹ ናብ ንግዲክኸይድ እየ።
ወርሒ ጥሪ
ጥሪ ዝብ ስም ካብ ጠረየ ዝብል ዓንቀጽ ግእዝዝወጸ ኮይኑ፣ ነውሐ ንላዕሊ ቆመተ፣ ወሰኸ፣ ነፈረ፣ሰማይ ጠንቆረ የመልክት።
“ጥሪ፣ ዘይኩሪ ዝነበረ ይኩሪ፣ ሓኽሊ ማሕጸይኸውን በትሪ”
ዓበይቲ ሰብኡት፣ ኣጓብዝ ኣብ ፍቆዶ ውራይዝግኒ፣ ዝሕላ ቅልዋ ስጋ፣ ቀሚሶም፣ ከርሶም ብስዋብርዚ፣ ሜስ ምስ ኣተርከሱ ጽጋቦም ምጻርይስእኑ።
“ልቢ ዝሓብኦ፣ ቡቑሊ ኣውጸኦ”
ከም ዝብሃል ከኣ፣ ይፈልጠካ‘ኳ’የ” “እንድዕላኖኻ”ተጀሚሩ እምባጋሮ ይለዓል። ብዝረኸብዎይተሃራረሙ።
“ለይቲ ጥሪ ተጠራጥረኒ በለት ጋል ላም”
ብርግጽ ንእሽቱ ጓሶት‘ወን ኣብ ፍቖዶ ጓይላደኺሞም ሰለ ዝሓድሩ፣ ንኸብቶም ካብ ደንቢአንብኣጋ ኣየውጽእወንን እዮም። ግን እቲ ምስላ ንጋልላም ጥራይ ዝተወሰነ ኣይኮነን። ግዚያቱ ግዜ መርዓስለዝኾነ ገለ ሰባት ንሓንቲ ጋል ሰብ ሃንደበትከይሓሰበቶ ስለዝዝርፍዋ’ወን እዩ።
ወርሒ የካቲት
“የካቲት ተጠንቀቂ በላ ንሰንካቲት”
ፍርቂ ዓመት ይኣቱ ስለዘሎ፣ ከምቲ ጸሓይ ካብፍርቂ መዓልቲ ንደሓር ሓይላ ዝደኽማ፣ ቆፋፉ’ወንኣብ ምጉዳሉ እዩ። ሰበይቲ ከኣ ንመግቢ ሓጋይ ኮነዘርኢ ክረምቲ ምእንቲ ክርከብ፣ ንእኽሊ በዚ ጥሕንበቲ ልንቕጥ ክትሕግዮ ኣይግባእን። የካቲት ካብከተተ ዝብል ዓንቀጽ ዝወጸ’ዩ። ኣከበ፣ ኣዳለወ፣ወሰኸ፣ ሓብአ፣ ፈጸመ ከኣ የስምዕ።
“የካቲት ኣብ ምእታዋ ወይ ኣብ ምውጻኣእንተዘይነጎደ ምድሪ ሰማይ ምተኣየደ”
ዝብል ምስላ ድማ ነቲ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ዘህሉብርቱዕ ነቕጺ፣ ሃሩር ኣነጺሩ ይገልጽ።
ወርሒ መጋቢት
መበቆል እዚ ስም’ዚ መገበ ዝብል ቃል ግእዝ እዩ።መገበ ቃል ብቃሉ፣ ኣብልዐ፣ ኣስተየ፣ ሓለወ፣ተኸናኸነ፣ የመልክት። ኣበው ከኣ ንስድራ ቤቶምጥራሕ ምእንቲ ክከናኸኑ
“መጋቢት ኣይትለግሲ በላ ውሃቢት”
ብዝብል ምስላ የጠንቕቑ፣ ምኽንያቱ በቲ ሽዑዝርከብ ኣዝመራ ጥሪት ነብሲ ክመልሳ’ኳእንተጀመራ፣ ዋላ’ወን ዳጉሻ ዝዝረኣሉ ወቕቲእንተኾነ፣ እኽሊ ሻቑጥካ ዝብልዓሉ ኣዝዩ ርሑቕእዩ።
ወርሒ ሚያዝያ
እዚ ስም ወርሒ’ዚ ካብ “መሓዛ-መሓዛ” ኣሓዛዚብል ቃላት ግእዝ ዝወጸ ክኽውን ይኽእል።ምስጢሩ ከኣ ምዕባይ፣ ዓቕሚ ኣዳም-ሄዋንምብጻሕ፣ ምትዕርራኽ፣ ምፍቕቓር፣ እዩ ዘመልክት።ምስቲ ቀዳሞት ወለዲ ንደቓቶም ኣብዚ ወርሒ’ዚዘተሓጻጽይሉ፣ ሓቒ እንተኣገናዚብና ከኣ ብዛዕባርግጹነት መበቆሉ ንእሽትይ ጥርጣረ እዩ ዝገድፍ።
ወርሒ ግንቦት
ትርጉሙ ኣፍደገ (ጎር ክረምቲ) ድሮ፣ ባሕቲ ክረምቲከመልክት ይኽእል። ኣንስቲ ጥጥቖ ጠጢቐን፣ሽንፋእ ደቑሰን፣ ን ኣምላኽን ጽቡቕ ክረምቲክገብረለን ዝምህለላሉ ወርሒ። ሓረስቶትግራውቶም ዝቐራርቡሉን ዝሓርስሉን ወርሒስለዝኾነ ከኣ፣ ከም ወርሒ ሚያዝያ ብዛዕባ መሬትኣይማጎቱን፣ ኣይዋጠጡን። ካብቲ
“ቆልዓ ጉንበተ ሰነ ተወሊዱ ደርሆ መኸስተነ”
ኢሎም ዝምስልሉ ሃልኽ ዝምልኦ ነዊሕ መዓልቲምስ ተመልሱ እንጌራን ስዋን ጥራይ እዩ። ግን ከምልቦም ኣይረኽብዎን።
“ግንቦት ዝፍሰሰ ግለት፣ ተሳሊምካ ዝለዓል ከምታቦት”
ኢሎም ከኣ ይምስሉሉ።
ወርሒ ስነ
ሰነ ካብ ሰን፣ ሰነነ፣ ሰነየ ዝብሉ ቃላት ግእዝዝውጸ’ዩ ። ስነ ብትርጉሙ ፣ ሰናይ ፣ጽቡቕ ዘርኢምልስላስ መሬት ከምልከት ይኽእል። ወርሒ ዘርኢስለዝኾን ከኣ፣ ሓረስታይ፣ ካብ ጠጥዑሙከይተርፍ፣ ሓጋይ ሳእኑ ቀጺዑ ናብ ስደት ከይኸይድክሓርስን ክዘርእን ላዕልን ታሕትን’ዩ ዝብል። ነቲዝናብ ከይደንጉዮ ዝስምዖ ስግኣት ከኣ፣
“ሰነ ነግፈረግ እብል ኣነ”
ብዝብል ምስላ ይግልጾ።
ወርሒ ሓምለ፣
ካብ ሓምለ ዝብል ቃል ወጺኡ፣ ልምላመቆጽላውነት፣ ብሓበራ ንኹሉ ኣሕምልቲ የመልክት።
“ሓምለን መርዓትን ጳጳስን ታቦትን ኣይቅልዑ”
ኣብ ወርሒ ሓምለ ምድሪ ሰማይ ደበናእንተዘይተሸፈነት መርዓት ብመጋረጃእንተዘይተኸውለት፣ ጳጳስ እንተ ዘይተላበሰ፣ ታቦትእንተዘይተኸድነ ንቡር ኣይኮነን። ግን ኣብ ወርሒሓምለ ዝኾነት ገዛ ስኢና ተባሂላ ጉዳ ክትቅልዕ’ወንኣይትደልን እያ። ከመይ’ሲ
“ከብድኻ ሓምሊ ምልኣዩ፣ ዝባንካ ወደ’ቦ ኣይርኣዮ”
እዩ።
ወርሒ ነሓሰ
ነሓሰ ብትርጉሙ ልዕልና፣ ልዕሊ ኩሉ ምዃን፣መወዳእታ፣ ጉልላት፣ መዛዘሚ ከስምዕ ይኽእል።
“ነሓሰ፣ ክንደይ ኣሎ ብጥሜት ዝፈለሰ”
እቲ ዝሓሰመ ጥምየትን ስእነትን ኣብ ውርሒነሓሰ’ዩ ዝርኽብ።
“ማይ ነሓሰ ጽሩይ’ሞ ኣይስተይን፣ ምኽሪ ድኻጽቡቕ’ሞ ኣይስማዕን”
ኣብዚ ዝበዝሐ ቀለብ ሓጋይ ተወዲኡ ሳሕቲ‘ወንብጥሜት ሰብ ዝሞተሉ ወርሒ’ዚ ከምቲ ምኽሪድኻ ዘይስማዕ፣ ማይ ነሓሰ’ወን ዝጸረ እንተጸረ ኣብጥራይ ከብድኻ ኣይስተን’ዩ።
ጳጉመን
ጳጉመን፣ ሱሩ ቛንቋ ግሪኽ ኮይኑ፣ ሄፓጉኣናይ ከኣይብሃል። ብትርጉሙ ወሰኸ እዩ ዘመልኽት።
ዝኸበርኹም ኣንበብቲ፣ ተወሳኺ፣ መአረምታ፣ ወይ’ወን ዝጎደለ ኣሎ እትብልዎ። ካብ ምጽሓፍ ዓዲኣይትውዓሉ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ማሕበራዊ መራኸቢታት ሓበሬታ ካብ ዝሓለፈ ቀዳም ጀሚሩ ከምዝተዓጽወ ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣሶስየትድ ፕረስ መንግስቲ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰድ ኣብታ ሃገር ካብ ሎሚ ሰኑይ ኣትሒዙ ንዝካየድ ሃገራዊ ፈተና ብዘይ ዕንቅፋት ክቃናዕ ካብ ዝብል ምዃኑዩ ገሊጹ።
ሃገራዊ ፈተና ኢትዮጵያ ካብ ሎሚ ኣትሒዙ ክሳብ ረቡዕ ክካየድ እዩ።
እቶም ዝተዓጽው ማሕበራዊ መራኸቢታት ሓበሬታ ንፈይስ ቡክ ሓውስካ ዝተፈላልዩ መተሓላለፊ ሓበሬታ ኣፕስ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።
ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ኣብ ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ ግን ተሰሪዙ ናብ ካልእ ግዜ ዝተመሓላለፈ ሃገራዊ ፈተና ብማሕበራዊ መራኸቢታት ሓበሬታ ኣቐዲሙ ድሕሪ ምብታኑ ክስረዝ ምቕሳቡ ይዝከር። መራኸቢ ብዙሓን ተቓወምቲ ወገናት ነቲ ክስተት ሓላፍነት ወሲደናሉ እየን። ካልኦት ድማ እቲ ክስተት ነቲ መንግስቲ ዘሕንኽ ምዃኑ ገሊጸን ኔረን።
ዳንኤል ብርሃነ ዝተባህለ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታት ሓበሬታ ጸሓፊ ነዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ መንግስቲ ዝወሰዶ ስጉምቲ ሕጋውነት ዝለበሰ ዘይምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ ንሚልዮናት ዜጋታት ሓሳባትካ ናይ ምግላጽ ነጻነት ምንፋግ ምዃኑ ኣረዲኡ። " እዛ ሃገር ቻይና ኣይኮነትን " ድማ ኢሉ።
ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ ፈተና 250 ሽሕ ተመሃሮ ክፍተኑ ትጽቢት ገይሩ ከምዘሎ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 23 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ሰዓት 11.45 ናይቲ ዝተፈላለያ ክርስትናዊ እምነት መግለጺ ናይ ዝዀነ ናይ ኣፍሪቃ ኣቢያተ ክርስቲያን ተቕዋማት ውድብ ኣባላት ተቐቢሎም፡ ንኣፍሪቃ ምርግጋእን ሕንጸትን ናይ ስራሕ ዕድል ክፈጥር ኣብ ዝክእል ጻዕሪ ክነጥፉ ሓደራ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ንናይ ኣፍሪቃ ሰላምን ብሉጽ መጻእንኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያንን ሃይማኖታትን ምስ ባህላውያን እምነታትን ቤተ እስላምን ናይ ሓባር ዘተ ይጽናሕ ክበሃል ዝይብሉ ቀዳማይን ሕጹጽን ጻዕሪ ክኸውን ከምዝግብኦ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንፈለማ ጊዜ ናይ ኣፊርቃ ኣቢያተ ክርስቲያንት ተቕዋማትውድብ ልኡካን ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከምዘስመሩሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ጃዳ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።
ቅዱስነቶም ኣብቲ ዘስምዕዎ ቃለ ምዕዳን ናይ ቀረባ ታሪኽ ማለት ካብ 1978 ዓ.ም. እቲ ዝተፈላለያ ናይ ክርስትና እምነት መግለጺ ዝዀነ ኣፍሪቃውያን ተቕዋማት ዝሓቁፍ ውድብ ካብ ዝተመስረተሉ ንነጀው ዘሎ ታሪኽ ጽማሬ ብምቕራብ፥
ሎሚ እውን ካብ ሰላም ዝረሓቓ ብዙሓት ሃገራት ኣለዋ
ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ናጻ ንምውጻእ ዝተገብረ ቃልስን ስዒቡ ኣብ ፍትሕን ሰላምን ዝቖመት ክፍለ ዓለም ኣብ ምርግጋጽ ዝተገብረ ጻዕሪ ናይ ኣፍሪቃ ማሕበራውን ሕዝባውን ሓቕታት ግምት ብምሃብ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንምክልኻል ብቕዓት ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ፥
ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ኣኵይሊኖ ኣስዒበን፡
ጸጋታት ኣፍሪቃ ብጥበብን ስነ ምግባርን ምጥቃም
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ሉቃስ ወንጌል ተመርኵይዞም እታ ሎማዊት ኣፍሪቃ ነቲ ካብ ኢየሩሳሌም ናብ እያሪኮ ዝጓዓዝ ዝነበረ እሞ ኣብ ኢድ ከተርቲ ሸፋቲ ዝወደቐን በቶም ዓማጽያን ዝነበሮ ኵሉ ተቐንጢጡን ተቐጥቂጡን ኣብ ድነ ሞት ዝተደርበየ ሰብ ትመስል፡ እምበኣር ከስ መልእኽቲ ወንጌል ንሕዝቢ ኣፍሪቃ ክሳብ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ሓደራ ከይዝንጋዕ፥
ከምዝበሉ ሓቢረን።
ኣብቲ ኣብ ዝተፈላለየ ግጭት ዝረኣየሉ ከባቢ ኣፍሪቃ ናይ ሰላም ከይዲ ምንቕቓሕ ይጽናሓለይ ዘይትብሎ ሕጹጽ ተግባር እዩ፡ ነቲ ብድኽነት ዝተጠቕዔ ምትሕብባርን ምድጋፉን ሕጹጽ ተግባር እዩ፡ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን መራሕቲ ነፍሲ ወከፍ ዜጋን መላእ ሕዝብን ንናይ ሓባር ጥቕሚ ኣገልግሎትን ተተሓሒዙ እውን ክብሮምን ነጻነቶምን ምሰሎምን ንምክልኻል ሓይሎም ከተኣኻኽቡን ኣብዚ መዳይ ከውዕልዎን ይግብእ፡
ፍልልይ ብዘየገድስ ንናይ ሓባር ሸቶ ምትጋህ
ሎሚ ካብ ቀደም ንናይ ሓባር ጥቕሚ ማሕበረ ክርስቲያን ብሓባር ክዓዪ ከምዘድልዮ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ብኣጽንዖት እንከተሓሳስቡ፥
ክንየው መተዓናቕፎን ጽልእን
ካብ ሃይማኖታውን ዕሴታትን ካብቶም ናይ ሕዝብታት ኣፍሪቃ ዝዀነ ናይ ኩላትናን ናይቶም ክርስቲያን ዝዀንና እውን ዝዀኑ ጥልቂ እምነትን ትርጉም ስድራ ቤትን ኣኽብሮት ህልውና ሰብን ዝብሉ መሰረታውያን መትከላት፥ ፡ ዝተፈላለዩ ዓሌታትን ባህልታትን ቋንቋታትን ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ብሓባር ህልዋት ክዀኑ ዘኽእሎም ከይዲ ብምንቕቓሕ ክንየው መተዓናቕፎታትን ጽልእን ብማሕበራውን ሰብኣውን ተራኽቦነት ክንገልጾም ዘኽኣለና እዩ።
ፍትሕን ሰላምን ሕውነትን
ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብወገና ኣብቲ ንሓድነት ኣሚቱ ኣብ ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ መሻርኽታን ብሓባር እቲ እግዚኣብሔር ንመላእ ሰብኣዊ ፍጡር ዝደልዮ ናይ ፍትሕን ሰላምን ሕውነትን መንግስቲ ተነቓቕሕ እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣኵይሊኖ ሓቢረን።


text:
ጳጳሳዊ ናይ ስርዓተ ሊጡርግያ ቤት ጽሕፈት ዕለት 28 ሰነን ዕለት 29 ሰነ 2018 ዓ.ም. ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝፍጽምዎ ስርዓተ ሊጡርጊያ ብወግዒ ሓቢሩ።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ማለት ዕለት 28 ሰነ ብናይ ሮማ ስዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ኣርባዕተ ወግዓዊ መደበይና ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ክፍጽሙን ዕለት 29 ሰነ ዓመታዊ በዓል ቅዱሳን ጴጥሮስ ወጳውሎስ ምኽንያት ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ሰዓት ትሽዓተን ፈረቓን ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ስነ ስርዓት ምብራኽ ኣክሚም ክፍጽሙ ምዃኖም ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራድዮ በነደታ ካፐሊ ጳጳሳዊ ናይ ስርዓተ ሊጡርግያ ቤት ጽፈት ዘውጸኦ መግለጺ ጠቒሰን የመልክታ።
ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት
ዕለት 20 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ፍርቂ መዓልቲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣስተምህሮ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣብ ዘቕረብሉ ዕለት፡ ዕለት 28 ሰነ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መደበይና ወግዓዊ ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ብምክያድ ን 14 ብፁዓን ጳጳሳት ካርዲናል ቢሎም ክሰምዩ ምዃኖም ሓቢሮም ከምዝነበሩ ዘዘኻኸራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ካፐሊ ኣስዒበን፥
ዓመታዊ ክብረ በዓለ ቅዱሳን ጴጥሮስ ወጳውሎስ
ዕለት 29 ሰነ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓመታዊ ክብረ በዓለ ቅዱሳን ጴጥሮስ ወጳውሎስ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ንጐሆ ሰዓት ትሽዓተን ፈረቓን ብብፁዓን ካርዲናላት ጳጳሳት ብሓባር ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ንሓደስቲ ሜጥሮፖሊታ ዝወሃብ ኣክሚም ክባርኹ ምዃኖም ጳጳሳዊ ናይ ሊጡርጊያ ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ዘውጽኦ መግለጺ ጠቒሰን የመልክታ።


text:
ኢትዮጵያ ንኣጠቓቕማ ወደባት ኤርትራ ብዝምልከት መጽናዕትታታ ኣጻፊፋ ከም ዝወደአት ኣፍሊጣ።
ንሬድዮ ፋና ዝተዛረበት ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽን በዓል-ስልጣን መጉዓዝያ ባሕሪ የሺ ፈቃደ፡ ኢትዮጵያ ንሎጂስቲክስን ዋጋታትን ዝምልከት ንዘሎ ኣማራጺታት ዳህሲሳ ከምዝወደአት ሓቢራ።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ብምጥቃም ቁጠባዊ ርክባቶም ንምሕያል መደባቶም ከጻፍፉ ተሰማሚዖም ኔሮም`ዮም።
ንታሪፍ ብዝምልከት ብወገን ኤርትራ`ውን ይጽናዕ ከምዘሎን፡ ክልቲኡ መጽናዕትታት ብሓደ ተራእዩ ኣብ መደምደምታ ዝብጻሕ ምዃኑን ተጠቒሱ`ሎ።
ኣብ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ባሕሪ ሓላፊ ኣገልግሎት ጽዕነት ካፔቴን ተፈራ በዳሳ ብወገኑ፡ እቶም ወደባት ናይ ኤርትራ ከም ምዃኖም መጠን፡ ተወሰኽቲ ቀረባት ሎጂስቲክስ ብኤርትራ ክስርሑ`ዮም ኢሉ።
ብኻልእ ወገን፡ ንወደብ ባጽዕ ብቕዓቱ ንምርግጋጽ፡ መስርሕ ምጽጋን ወደብን ጽርግያታትን ኣብ ምጅማር ከምዝርከብ እታ ሓላፊት ኮሚኒኬሽን መጉዓዝያ ባሕሪ ኢትዮጵያ ወሲኻ ሓቢራ`ላ።
ኢትዮጵያን ኤርትራን ንናይ 20 ዓመት ናይ ምትፍናን ምዕራፍ ዓጺየን ምሕዝነተን ናብ ንቡር ክመልሳ ድሕሪ ምስምምዐን፡ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት መስመራት መንገዲ ኣየር፡ ተሌፎንን መጉዓዝያ-መሬትን ተኸፊቱ ስርሑ ቀጺሉ ይርከብ።


text:
ብስንኪ ኹናት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንብረቶም ሓዲጎም ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰጉ ኤርትራውያን መፂእኩም ንብረትኩም ክትርከቡ ትኽእሉ ኢኹም ክብል መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ዘፍለጠ ይዝከር።
ብመሰረት’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝኸዱ ኤርትራውያን ገንዘቦምን ጊዚኦምን አጥፊኦም ብዘይፍረ ይምለሱ ከምዘለው ይገልፁ’ለው። ሐደ ካብዚኦም ስድራ አቶ ታደሰ ይካአሎ’ዩ። ወዶም ንአቶ ታደሰ ቢንያም ታደሰ፣ ኣብዚ እዋን ይነብረሉ ካብ ዘሎ ቶሮንቶ ካናዳ “ናብ ኣዲስ ኣበባ ኸድና ንብረትና ብዘይንፈልጦምን ዘይወከልናዮምን ሰባት ተሸይጡን ተታሒዙን ረኺብናዮ፣ አርባዕተ ወርሒ ጸኒሕና ንጠበቃ 30-ሽሕ ቅርሺ አጥፊእና ጉዳይና ሰማዒ ስኢኑ፣ ደኺምና ናብ ዝመፃእናሉ ተመሊስና” ክብል ተዛሪቡ። ኣቶ ታደሰ ይከአሎ ኸኣ ብወገኖም “ዕድመይ ሙሉእ ዝረሃፅኩሉ ሰራቂ ወሲድዎ ገዛይ ሰራቂ ወሲድዎ፣ መንግስቲ ወሲድዎ ኣንተዝኸውን ፅቡቅ’ዩ፣ ሰራቂ ምውሳዱ ግን ብጣዕሚ ዘጉሂን ንሙሉእ ኢትዮጵያን ንሙሉእ ኤርትራ ዘጉሂ’ዩ” ኢሎም።


text:
ሓምሻይ ጉባኤ ተልእኾ ወንጌል ኣብ ኣመሪካ ክሳብ ዕለት 14 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቦሊቪያ ከተማ ሳንታ ክሩስ ደ ላ ሲየራ፥ “ኣመሪካ ኣብ ተልእኾ ወንጌል፡ ወንጌል ሓሴት እዩ!” ብዝብል ቅዉም ነገር ተመሪሑ ልኡኽ ቅዱስ ኣቦና ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ዝሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፈርናንዶ ፊሎኒ፡ ብዘመሓላለፍዎ ቡራኬን ሰላምታን ቅዱስ ኣቦናን፡ ግብረ ተልእኮ ወንጌል ቡራኬን ተኣማንነት መሰረት ዝገብር እዩ ዝብል ሓሳብ ኣማእኪሎም ብዘስምዕዎ ዘረባ ብወግዒ ዕለት 9 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ተጀሚሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ግብረ ተልእኮ ሰብኣዊ ግብረ ሰናይ ወይ ከኣ ካብ ናይ ውልቅና ጽቡቅ ድላይ ዝነቅል ዘይኰነስ፡ ቅድሚ ዅሉ ነቶም ዝብሰሩ ቡራኬ ምዃኑ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ብወግዒ ንመበገሲ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ መሪሖም ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ኣብሪሆም፡ ወንጌላውነት ንድኻታትን ነቶም ዝተናዕቁን ኣብ ወሰናስን ከተማታትን ህልውናን ንዝርከቡን ሓለፋ ዝብል እዩ፡ ስለዚህ ምስቲ ብስራት ዝዀነ ኢየሱስ ዘይብተኸ ምትእስሳር ዘለዎ ብምዃኑ ከኣ ቡራኬ ይኸውን።
ብስራትን ምስክርነትን
ግብረ ተልእዀ ወንጌል እንታይ ማለት እዩ? ካብ ዝብል ሕቶ ስብከቶም ዘበገሱ ብፁዕ ካርዲናል ፊሎኒ፥ ቅድም ቀዳድም ሕመረት ስብከተ ወንጌል ኢየሱስ እዩ፡ ስለዚህ ድማ ቡራኬ ይኸውን፡ ብጭቡጥ ልኡካነ ወንጌል ምዃን ክልተ መሰረት ኣለዎ፡ እቲ ቀዳማይ ኢየሱስ ምብስራ፡ ስሌናነትን ስሌይነትን - ኢየሱስን፡ እግዚኣሔር ንዓይ ኣብ ሕይወተት ዝገበረለይ ብዘይ ምስትውዓል ተልእኾ ወንጌላውነትና ደጋዊ ኰይኑ ይተርፍን ዘየእምን ይኸውን፡ ብኻልኣይ ደረጃ ተኣማንነት ዝሓትት እዩ።
ብፅዕት እናቴ ማሪያ ዘቤተ ኢየሱስ
ብፁዕነቶም ኣብቲ ኣብ እዋን 1800 ዓ.ም. ኣብ ቀዳማይ መንፈቕ 1900 ዓ.ም. ብሕይወት ዝነበረት ብፅዕቲ ተወላዲት ስፐይን እናቴ ማሪያ ዘቤተ ኢየሱስ ቅዱስ ትሩፋት ኣብ ዝተነብረሉ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘዕረግው መስዋዕተ ቅዳሴ፡ እታ ብፅዕቲ ኣብ ቦሊቪያ ንተልእኮ ወንጌል ፍሉይ ፍቕሪ ኣሕዲራን ልኡካነ መስቀል ቤተ ክርስትያን ማሕበር ደናግል መስሪታ መላእ ሕይወታ ንድኻታትን ስደተይናታትን ብምግልጋል ወንጌል ብቓልን ሕይወትን ከምዘበሰረት ኣዘኻኺሮም፡ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ዕለት 14 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ብቕዱስ ኣቦና ቅድስና ከምዝኣወጀላ ሓቢሮም።
ሓምሻይ ጉባኤ ተልእኾ ወንጌል ኣመሪካ
እዚ ኣብ ቦሊቪያ ሳንታ ክሩዝ ደ ላ ሲየራ ዕለት 9 ሓምለ ዝተበገሰ ሓምሻይ ጉባኤ ተልእኾ ወንጌል ኣብ ኣመሪካ ናይ ተልእኮ ወንጌል ብሉጽ ረባሕታ ታሪኽ ኣብርሃም ኣዩ፡ ብእግዚኣብሔር ናይ ምብራኽ መደብ ብምዃኑ፡ ከም ሓደ ውላድ ካብ ቤት ክወጽእን ክምለስን ቡራኬ ካብ ወለዲ ከምዝሓቶ፡ ወንጌል እውን ከምኡ ትእምርቲ ቡራኬ እዩ ወጌላዊ፡ ወንጌላዊ ልኡክነት ምውጻእካን ምእታውካን ብእግዚኣብሔር ቡራኬ ምስናይ ማለት ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ፊሎኒ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት እንከመልክቱ፡ ኣብዚ ሓምሻይ ጉባኤ ተልእኾ ወንጌል 2,500 ናይ ዝተፈላለያ መንፈሳውያን ማሕበራትን ገዳማትን ማሕበራት ዓለማውያን ምእመናን ልኡካነ ወንጌል ዘሳተፈም ምይይጥን ዘተን ቃል ምስክርነትን መደብ ጸሎትን ኣስተንትኖን ዘእንግድ ምዃኑ ቅድም ክብል ናይ ሳንታ ክሩስ ደላ ሲየራ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሰርጆ ጓሊበርቲ ምስ ቫቲካን ነውስ ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም፡ ከምቲ “ኣመሪካ ኣብ ተልእኾ ወንጌል፡ ወንጌል ሓሴት እዩ!” ዝብል ናይቲ ጉባኤ ቅዉም ነገር ናይ ወንጌል ሓሴት ንዅሎም ሕዝብታት ምዃኑ ዘመላኽትን፡ ብፍላይ ንድኻታትን ንዝተናዕቁን ኣብ ወሰናስን ህልውናን ከተማታትናን ንዝርከቡ ፍሉይ ቆላሕታ ምግባር ዘድሊ ወጌላዊ ሃሴት ዘርእስታ ናይ ቅዱስ ኣቦና ሓዋርያዊ ምዕዳን ብዘቕርቦ ስልጣናዊ ትምህርቲ መሰረት ዝትንተንን ዘረጋግጽን ምዃኑ ይሕብሩ፡


text:
ኣብቲ ናይ ትማሊ መግለጺ እቲ ትካል ዝተጠቅሱ ጋዜጠኛታት ሎሚ ዝተአሰሩን ኣቀዲሞም ተአሲሮም ዝጸንሑን ዘይሕውስ ኽከውን ኸሎ ክሲ ሽብርተኝነት ተመሲርትዎ ኣሎ’ውን ኢሉ።
እቲ ተሓላዊ መሰላት ጋዜጠኛታት ብስም ዝጠቐሶም በፍቃዱ ሃይሉ፡ናትናኤል ፈለቀ ኣቤል ዋብላን አጥናፉ ብርሃኔን ኣብ ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብዝጽሕፍዎ ጽሑፍ ክሲ ሽብርተኝነት ከምዝተመስረቶም ጠቂሱ’ሎ።
ናይ ኦሮምያ ብሮድካስቲንግ አገልግሎት ጋዜጠኛ አብዲ ገዳ አብቲ ናይ ትማሊ መግለጺ እቲ ትካል ሃለዋቱ ከምዘይፍለጥ ተገሊጹ’ኳ እንተነበረ ኣብ አዳማ መደበር ፖሊስ ተታሒዙ ከምዘሎ ከይዶም ዝረአይዎ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
መንግስቲ ንተቓውሞ ዝሃቦ ምላሽ ምርግጋእ ኣየምጽእን እዩ ክትብል ኣብ ተሓላቒ መሰል ጋዜጠኛታት ዳይሬክተር ኣፍሪቃ አንጀላ ኩዊንታል አዘኻኺራ’ላ።
“ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ነጻነት ፕረስ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ብዝፍጸም ዘሎ ኹነት ኣዚና ንጭነቕ አለና፡ ዝውሰዱ ዘለው ስጉምትታት ሓይሊ ምዕጻው ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን የሻቕለና’ሎ። እቲ ህዝቢ ሓሳቡ ዝገልጸሉ መድረክ ይጸብብ ኣሎ።"
ኢትዮጵያ በአተሓሕዛ ጋዜጠኛታት ጽቡቕ ስም የብላን ዝበለት ሚስ አንጀላ ኪዊንታል ከምንፈልጦ ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታትን ጸሓፍቲ ዓንዲ ኢንተርነትን ምእሳር ዝምልከት ታሪኻ ጽቡእ ኣይኮነን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ፕረዝደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ነዚ ውጥን ህንጸት ሓድሽ ቤት-ማእሰርቲ ንጥርጡራት ሽበራ ዝገለጹ ኣብ መመረቕታ ስነ-ስርዓት ልዕሊ 2,000 ሓለውቲ ቤት-ማእሰርቲ’ዩ።
‘እዚ ቤት ማእሰርቲ ንጎነጻዊያን ጥሩፋት ገበነኛታትን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ንምእታው ዝህነጽ’ዩ። ከም ሓቂ እቲ መራዚ ተግባራቶም ድማ ናብ ተነቐፍቲ ኬንያዊያን ከተሓላልፉ ኣይክነፍቕደሎምን ኢና።’
እቶም ፕረዝደንት እቲ ቤት-ማእሰርቲ መዓስን ኣበይን ከምዝህነጽ እንተዘይገለጹ’ኳ፡ ገለ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ጸጥታ ኬንያ ግን ጥርጡራት ሽበራ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሕሉ እዋን፡ ስነ-ሓሳብ ጥሩፍነት ንካልኦት እሱራት ንኸይዝርግሑ ስክፍትኦም ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብ ሶማልያ ዝመደበሩ ጉጅለ ዕጡቓት ሚሊሻታት አል-ሸባብ ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ተደጋጋሚ መጥቓዕቲ ኣብ ኬንያ ምኽያዱ ይዝከር። እዚ ጉጅለ ገለ ተሓባበርቲ አብ ውሽጢ ኬንያ ከምዘለዎዎ ብፍላይ አብቲ ብዙሓት ሶማልያዊያን ዝነብሩ ኢስሊ ዝተባህለ ክፍለ-ከተማ ናይሮቢ ይግለጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሥርዐተ ጸሎት ኣብ ቤተ ክርስቲያን
“ጸሎትሰ ይእቲ ተናግሮተ ሰብእ ኀበ እግዚአብሔር ልዑል፦ ጸሎትስ ሰብ ምስ ልዑል እግዚአብሔር ዚዘራረበላ ነገር እያ” ከምዚበለ ፍት. መን. ዐን. 14። ጸሎት ብምስጋና፡ ልማኖን ዝማሬን ምስ እግዚአብሔር እንዘራረበሉ እዩ። ጸሎት ኃይሊ ኣጋንንቲ ኣድኪምና ካብ ፈተናን መከራን ንድኅን፤ ካብ እግዚአብሔር ዘድልየናን ዚጐደለናን ሓቲትና እንቕበለሉ (ማቴ. 7፡7) መንፈሳዊ ግብሪ እዩ።
ጸሎትና ፍጹም ቅቡልን መልሲ ዘምጽእን ኪኸውን ካብ ጥርጥር ዝረኃቐ። ብሓቅን እምነትን ዝማዕበለ። ትሕትና ዝመልአን ሓቀኛ ተስፋ ዝተዓጥቀን ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ሥርዓቱ ዚሓለወ ኪኸውን ኣለዎ፣ ንሎሚ ንዘራረበሉ ድማ ሓፈሻዊ ብዛዕባ ሥርዓተ ጸሎት ዘይኮነስ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን ናይ ዝግበር ጸሎት ሥርዓት እዩ ኪኸውን፣ እግዚአብሔር ጥበቡን ምስትውዓሉን ይሃበና።
ናብ ቤተ ክርስቲያን ኬድካ ምጽላይ ግቡእ እዩ፣ ምኽንያቱ ቤተ ክርስቲያን ቤተ ጸሎት እያ። (ማቴ. 21፡13)፣ ነዚ ቅዱስ ሥርዓት እዚ እግዚአብሔር ኣብ ነቢያቱ ኃዲሩ ተዛሪቡና እዩ፤ አምላከ ነቢያት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሥጋ ኣብ ዚተገልጸሉ ጊዜውን ብቓልን ብግብርን ነቲ ትምህርቲ ምሂሩና እዩ።
እግዚአብሔር ምሉእ በኵሉሄ (ኣብ ኵሉ ሥፍራ ምሉእ) እዩ፣ ስለዚ ድማ ዚኾነ ይኹን ሰብ ኣብ ዚኾነ ቦታ ኮይኑ እንተ ጸልዩ ይሰምዖ እዩ፣ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኮይንካ እትጽልዮ ጸሎት ግና ካብ ኵሉ ዚበለጸን ኣድማዕን እዩ፣ ምኽንያቱ፦
ሀ. በቶም። “አማን አማን እብለክሙ ዘአሰርክሙ በምድር ይከውን እሱረ በሰማያት፤ ወዘፈታሕክሙ በምድር ይከውን ፍቱሐ በሰማያት፦ ኣብ ምድሪ ዚኣሰርክምዎ ዅሉ ኣብ ሰማያት እሱር ኪኸውን እዩ፤ ኣብ ምድሪ ዝፈታሕክምዎ ዅሉ ድማ ኣብ ሰማያት ፍቱሕ ከምዝኸውን ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ። ሓደውን፦ ካብ ምድራውያን ነገሥታት፡ ካብ ሌዋውያን ካህናት እትፍለዩሉ ናይ ምእሳርን ምፍታሕን ሥልጣን ተዋሂቡኩም ኣሎ፣” ኢሉ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኪዳን ዚኣተወሎም፡ ጓሶት ነፍሳትና ዚኾኑ፡ ስለ ድኅነት ነፍስና ዚጽልዩ፡ ዘማልዱልናን ዚባርኹናን ካህናት ስለዝምራሕ።
ለ. ቤተ ክርስቲያን፡ መሥዋዕተ ኣቤል፡ ኖኅ፡ ኣብርሃም፡ ያዕቆብን ካልኦት አበውን ዚተቐበለ ኣምላኽ፡ ነቲ ኅብስት ኣኽቢሩ ናብ አማናዊ ሥጋኡ፡ ነቲ ወይኒ ድማ ኣኽቢሩ ናብ አማናዊ ደሙ ቀይሩ፡ ንምእመናን ንኅድገት ኃጢኣት፡ ንዘለዓለማዊ ሕይወት ኪኸውን ዚወሃበሉ፡ ታቦተ ኪዳን ዘለዎ ቅዱስ ቦታ እዩ። ብሓቂ ኣብ’ዚ ቅዱስ ሥፍራ እዚ ተረኺብካ፡ ኃጢኣትካ ይቕረ ክብለልካ ምልማን ዓቢይ ዕድል እዩ።
ሐ. ብኅብረት ስለዚጽለ፣ ጥበበኛ ሰሎሞን “ካብ ሓደስ ክልተ ምዃን ይሓይሽ” (መክ. 5፡10) ከም ዝበለ። በይንኻ ኮይንካ ካብ ምጽላይ ብኃባር ኮይንካ ምጽላይ ይሓይሽ፣ ምኽንያቱ ሓደ ክደክም ከሎ፡ እቲ ካልእ “ጸሎት ጻድቕ ብግብራ ብዙኅ ተሥልጥ” ኢያ እሞ፡ ብእምነት ጸልዩ በረኸት፡ ረድኤት ከምጽእ ይኽእል። ኣቦታትና ሐዋርያት መንፈስ ቅዱስ ክሳዕ ዚወርዶም ብሓደ ኮይኖም ይጽልዩ ነበሩ። (ግብ. 1፡14)፣ ስለዚ ኣብ ቤትና ኮነ ኣብ ካልእ ቦታታት በይንና ኣብ ልዕሊ ምጽላይና፡ ካባና ዚሓሸ ቅድስናን ትሕትናን ዘለዎም አበው ካህናትን ምእመናንን ክርከቡሉ ኣብ ዝኽእእሉ ቤተ ክርስቲያን፡ ካህናትን ምእመናንን ኣብ ዝኽእሉ ቤተ ክርስቲያን ተረኺብና ጸሎትና ከነብጽሕ ይግብኣና።
መ. ቤተ ክርስቲያን፡ “ኣብ’ዛ ቦታ እዚኣ ንዚጽለ ጸሎት፡ ኣዕይንተይ ኪኽፈታ ኣእዛነይውን ጽን ኪብላ እየን” (2 ዜና. 7፡15)፤ ተባሂሉ ዘለዓለማዊ ቃል ኪዳን ዚተኣትወላ ስለዝኾነት። ኣብኣ ኬድና ተኻፈልቲ እዚ ቃል ኪዳን እዚ ክንከውን ይግብኣና።
* ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣቲና እንታይ ዓይነት ጸሎት ንጽሊ።
ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣቲና ድኅሪ ምስጋድና፡ ንእግዚአብሔር ካብ ኵሉ ሕማቕ ነገራት ዓቂቡ ስለ ዘጽንሓና፡ ኃጢኣትና ከይጸብጸበ፡ ናብ ቤቱ ክንኣቱ ስለዘፍቀደልናን ስሙ ስለ ዘፍለጠናና ብሓፈሻ ስለ’ቲ ዘይንገር ውዕለቱ ናይ ምስጋና ሕልናዊ ጸሎት ነብጽሓሉ፣ ብድኅሪ’ዚ ናይ ኣቦታት ጸሎት ማለት ጸሎት ዘወትር፡ ናይ ዕለት ውዳሴ ማርያም፡ ናይ ዕለት ዳዊትን ካልኦት ጸሎታትን ከከም ዓቕምና፡ ደረጃ መንፈሳዊ ሕይወትናን መንፈሳዊ ግዴታናን ክንጽሊ ንኽእል። እዚ ጸሎት እዚ ናይ ውልቅኻ ጸሎት ስለዝኾነ፡ ቅድሚ ናይ ኃባር ጸሎታት (ጸሎተ ማኅበር) ኪፍጸም ኣለዎ።
ብዘይካ’ዚ ናይ ኃባር ጸሎታት ኣሎ፣ እዚኣቶም ድማ ከም ሰዓታት፡ ማኅሌት፡ ኪዳን፡ ስብሐተ ፍቁርን ቅዳሴን ዝኣመሰሉ ጸሎታት እዮም። ንሎሚ እንርእዮ ግና ሥርዐተ ቅዳሴ እዩ ኪኸውን።
* ሥርዐተ ቅዳሴ
ሥርዐተ ቅዳሴ ማለት ናይ ምስጋና መርሐ ግብር (ናይ ምስጋና ሥርዓት) ማለት እዩ። ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ኪግበር ዚግብኦ ሥርዓት ንርአ፦
1. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ክንጥንቀቐሎም ዝግብኣና ነገራት
ሀ. ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተጀመረ። ዲያቆን። “እትው በሰላም፦ ብሰላም ነናብ ቤትኩም እተው” ኢሉ ከየፋነወካ። ካብ ደገ ንውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ኮነ ካብ ውሽጢ ናብ ደገ ምኻድ ኣይግባእን እዩ፣ (ፍት. መን. ዐን. 23 በስ. 103)፣ ስለዚ ድማ እዩ ኣብ መጀመርታ ቅዳሴ።
“እመቦ ብእሲ እምእመናን ዘቦአ ቤተ ክርስቲያን በጊዜ ቅዳሴ ወኢሰምዐ መጻሕፍተ ቅዱሳተ፡ ወኢተዐገሠ እስከ ይፌጽሙ ጸሎተ ቅዳሴ፡ ወኢተመጠወ እም ቍርባን ይሰደድ እም ቤተ ክርስቲያን እስመ አማሰነ ሕገ እግዚአብሔር ወአስተሐቀረ ቁመተ ቅድመ ንጉሥ ሰማያዊ ንጉሠ ሥጋ ወመንፈስ ከመ ዝ መሀሩነ ሐዋርያት በአብጥሊሶሙ፦ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ካብ ምእመናን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዚኣተወ እንተሎ። ቅዱሳት መጻሕፍቲ እንተዘይሰምዐ። ጸሎት ቅዳሴ ክሳዕ ዚፍጸም ከኣ እንተዘይተዓገሠ። ካብ ቍርባንውን እንተዘይተቐበለ። ሕጊ እግዚአብሔር ኣፍሪሱ እዩ እሞ። ኣብ ቅድሚ እቲ ንጉሥ ሥጋን መንፈስን ዚኾነ ሰማያዊ ንጉሥ ምቛሙ ኣቃሊሉ እዩ፡ ሐዋርያት ከኣ ብሲኖዶሶም ከም’ዚ ኢሎም ስለ ዚመሃሩና። ‘ካብ ቤተ ክርስቲያን ይፈለ’ ዚብል መጠንቀቕታን ትምህርትን ዚመኃላለፈልና።
ለ. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ምራቕ ጺቕ ምባል ኣይፍቀድን እዩ። (ፍት. መን. ዐን. 23፡ 476)፣ ብተወሳኺውን ዘስዕልን ዓኽታ ዘለዎን ንኻልኦት ኣቐደስቲ ዘሰናኽል ሕማም ዘለዎ ሰብ፡ ብዝተኻእለ መጠን በይኑ ብሕት ኢሉ ዘቐድሰሉ ቦታ ኪመርጽ ኣለዎ እምበር። ናብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ክኣቱ ኢሉ ኪከራኸር ኣይግባእን። “ካብ’ዞም ብኣይ ዝኣምኑ ናእሽቱ ንሓደ ዘስሕት ግና። መጥሓን ኣድጊ ኣብ ክሳዱ ተኣሲሩ ኣብ ዓሚቝ ባሕሪ ኺጥሕል ምሓሾ” (ማቴ. 18፦6) ስለ ዚተባህለ።
ሐ. ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተጀመረ፡ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ኮይንካ፡ መጽሓፍ ዘርጊሕካ ወይ ብቓልካ ናይ ውልቅኻ ጸሎት ምብጻሕ ክልኩል እዩ። ከምኡ ምግባር ካብ’ቲ ብኅብረት ዝጽለ ጸሎት፡ ካብ’ቲ ዚሥዋዕ መሥዋዕት ናተይ ጸሎት ይበልጽ ኢልካ ምሕሳብ እዩ። ከም’ዚ ዚበለ ሰብ ኣብ ጊዜ ፀሓይ ሽምዓ ኣብሪሁ ዚኸይድ ሰብ ይመስል። እንተኾነ ግና ካብ ኣቦታት ዚተወርሰ ናይ ጸሎት ልምዲ፡ ኣቐዲሙ ተጀሚሩ ዘይተወድአ ጸሎት እንተሎ፡ ድርገት ምስ ወረደ፡ ቈረብቲ እናቘረቡ ከለዉ፡ ድምፂ ከየስማዕካ ብህድኣት ክትጽሊ ትኽእል ኢኻ፣ እዚ ግና ሥርዋፅ እዩ፣ ሥርዋፅ ማለት ድማ ንዝቐነነ መቕንዒ፡ ንዚጐደለ መመልኢ ዚኸውን ሓሳባት (ርእይቶ) መምህራን እዩ። ሥርዓተ ቅዳሴ ቅድሚ ምጅማሩ ናይ ውልቂ ጸሎትካ ምፍጻምን ምጽፋፍን ግና ዝመስልዎ የልቦን።
መ. ዋዛ ፈዛዛ ኣይግባእን። ክፉኣት ሰባት ካብ’ቲ ክፉእ መዝገብ ልቦም ክፉእ ነገር ኣውፂኦም ይዛረቡ። (ማቴ. 12፦35)፣ ነዚ ክፉእ ጠባይ እዚ ንምእራም ከም ልበ አምላክ ዳዊት፡ “ግበር ዐቃቤ ለአፉየ፦ ጐይታየ ንኣፈይ ቀፈር ግበረሉ፤ ደገ ኸናፍረይ ሓሉ” (መዝ. 141፦3) ኢልካ ምልማን ካልእ ኣማራጺ ዘይርከቦ መፍትሒ እዩ። ብፍላይ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ምውዛይ፡ ምዝራብ፡ ምስሓቕ ክልኩል እዩ። እቲ ዚሰሓቐ ካህን እንተኾይኑ፡ ንሓደ ሱባኤ (ሾብዓተ መዓልታት) ብቀኖና፡ ብጾም፡ ብጸሎት፡ ብስግደት ይቕጻዕ። ምእመን እንተኾይኑ ግና፡ ሽዑ ንሽዑ ካብ ቤተ ክርስቲያን ይወፅእ። በታ ዕለት እቲኣ ከ ቅዱስ ቍርባን ኣይቅበልን። (ፍት. መን. ዐን. 23 ። ድስቅ.23) ኣብ ጊዜ ቅዳሴ፡ ኣብ እግረ መስቀሉ ከምዝቘምና ዘንጊዕና ዘይረብሕ ዘረባ እንተተዛረብና፡ ነቲ ብዕለተ ዓርቢ ንዚረኸቦ ዓቢይ ዕድል ከየስተውዓለ ክላገጽ ዚወዓለ ፈያታዊ ዘጸጋምን (ኣብ ጸጋማይ ወገን ጐይታና ዚተሰቕለ ሽፍታን) ነቶም ኣራእሶም እናነቕነቑ ዚጻረፉ ዚነበሩ ኣይሁድን ንመስል። (ማቴ. 26፦39-49)፣ “ኣነ ግና፡ ብዘረባኻ ኢኻ እትጸድቕ፡ ብዘረባኻውን ኢኻ እትዅነን እሞ፡ ሰባት ዚዛረብዎ ዘበለ ዘይጠቅም ኵሉ ቓል ብመዓልቲ ፍርዲ ጸብጻብ ኪህቡሉ እዮም፤ እብለኩም ኣሎኹ” (ማቴ. 12፡37)
ሠ. ኣብ ጊዜ ጸሎተ ቅዳሴ ዚበሰለ እኽሊ፡ ማይ ወይ ከኣ ዚኾነ ዓይነት መግቢ ኂዝካ ናብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ምእታው ክልኩል እዩ።
ረ. ቂምን በቐልን ኂዝካ ምቕዳስ ኢክርስቲያናዊ ተግባር እዩ። ቂም ማለት ናይ ዚበደለካ በደል ኣብ ውሽጥኻ ምኃዝ ማለት እዩ። በቐል ማለት ድማ ሕነ ናይ ምፍዳይ ስምዒት እዩ። ብሓፈሻ ኣብ ኵሉ ሕይወትና ብፍላይ ድማ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ፡ ዚተቐየመ ወይ ዘቐየመ ሰብ። “ይቕረ በሉለይ፤ መሓሩኒ” ክብል ይግብኦ።
ምሕረትን ይቕረ ምባልን ከይፈለጥና ምሕረትን ይቕሬታን እግዚአብሔር ምልማንና። “እንካ ዘይፈልጥስ፡ ሃባ መን ኣልመዶ።” ከይኮነና። ስለዚ ድማ እዩ። “እቲ ካህን ኣብ መጀመርታ ቅዳሴ ነቶም ምስኡ ዘለዉ ኣገልገልቲ እናዞረ፡ ‘ይቕረ በሉለይ፤ መሓሩኒ ይበል፥ ብድኅሪኡ ናብ ሕዝቢ ተመሊሱ ድማ ይበል’ ኢሉ ሥርዐተ ቅዳሴ ዚኣዘዞ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ‘እምበኣርከ መባእካ ናብ መሠውዒ እንተ ኣምጻእካ፡ ኃውኻ ኃዚኑልካ ምህላው ኸኣ ኣብኡ እንተ ሓሰብካ፡ ነቲ መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ መሠውዒ ኅደጎ፡ ኪድ፡ ቅድም ምስ’ቲ ኃውኻ ተዓረቕ፥ ድኃር ድማ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ” ኢሉ ምሂሩና እዩ። (ማቴ. 5፦23-24)
ሰ. ሥርዓተ ቅዳሴ ቅድሚ ምጅማሩ፡ ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ምዕፃው ዘይምርሳዕ። ምኽንያቱ፡ “ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል ኣገልጋሊ የልቦን”
ሸ. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ወይ ኪዳን እንተኸፍአ ድማ ቅዱስ ወንጌል ኣብ ዚንበበሉ ሰዓት ብፍላይ ግና ኪሳለሙን ናብ መቕደስ ክኣት’ን ከለዉ ካህናትውን ካባኦምን መጠምጠምያኦምን ከውርዱ ኣለዎም። እዚ ቅዱስ ሥርዓት እዚ መበገሢኡ ካብ’ቲ፡ ኣብ (ራእ. 4፦11) ተገሊጹ ዘሎ ሰማያዊ ሥርዓት ዚተወስደ እዩ። እቶም ዕሥራን ኣርባዕተን ካህናተ ሰማይ ኣኽሊላቶም ኣንቢሮም ኣብ ቅድሚ ዙፋን እግዚአብሔር ከገልግሉ ከለዉ። ደቂ ተባዕትዮ ርእሶም ተሸፊኖም ኪጽልዩ ክልኩል እዩ። ብኣንጻሩ ግና ኣዴታትናን ኣኃትናን ተሸፊነን ኪጽልያ ተኣዚዙ እዩ። (1 ቆሮ. 11፦7-15)
ቀ. ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ኃላፍ ዘላፍ ድምፅታት ከይፍጠር ንሓድሕድካ እና ተሰማማዕካ ምዝያምን ምድጋምን ይግባእ።
በ. ኣብ ሥርዐተ ቅዳሴ፡ “ንፉዕ ኣቐዳሲ እዩ፡ ፈላጥ እዩ፡ ጽቡቕ ገይሩ እዩ ተሠጥዎ ዚቕበል” ክንብሃል ብልብና ዚመጽኣና ፈተና ከነርኅቖ ምእንቲ፡ ካብ መጠኑ ዚኃለፈ ድምፅን ምዝንጋዕ ዘምጽእ ምምጣጥ ዜማን ከነወግድ ይግብኣና። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ “ከም ኣሕዛብ ከንቱ ዘረባ ኣይተብዝኁ” ከምዝበለ ናይ ኣኅዋትናን ኣኃትናን ኣቐደስቲ ኵነታት ብምርኣይ። “ካባይ ይበልጹ እዮም” ኢልካ ምሕሳብ ግቡእ እዩ። እዚ ድማ ካብ’ቲ ሰማያዊ ዓስቢ ዘኽልእ ውዳሴ ከንቱ የድኅነካ። ስለዚ ኣብ ቅዳሴ ዚቕድሱ ካህናት፡ ዲያቆናት፡ ምእመናንን ምእመናትን ነገረ መስቀል ክርስቶስ ብምስትንታን፡ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ምቛሞም ብዘይምዝንጋዕ ይቐድሱ፡ የመስግኑ እምበር ዜማ ካብ ልክዑ ኣኅሊፎም ኣየዚሙ። (ፍት. መን. ዐን. 23 ። በስ. 110)
2. ኣብ ሥርዐተ ቅዳሴ ካባና ካብ ዝድለዩ መንፈሳዊ ተሣትፎታት ብኸፊል
ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ኵሉ ሰብ በብማዕርጉ። ብፍጹም ትሕትናን ፍርሃትን፡ ህድኣትን ንቕሓትን፡ ብንጽሕና ልቡና ምሕረት እግዚአብሔር እናዘከረ፡ ኣእጋሩ ከየስፈለን ከይሓላለኸን ሰጥ ኢሉ ክቐውም ኣለዎ። ምኽንያቱ ብኽልተ ኣእጋርካ ሰጥ ኢልካ ምቛም ጸሎተ ቅዳሴ ከምቲ ዚግባእ ጌርካ ክትከታተል ይኅግዘካ እዩ። (ፍት. መን. ዐን. 25፦529)፣ እዚ ማለት ከኣ ከም አባ ሕርያቆስ። “ወእቀውም ዮም በትሕትና ወበፍቅር ቅድመ ዝንቱ ምሥጢር፦ ሎሚ ኣብ ቅድሚ እዚ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ብትሕትናን ብፍቕርን እቐውም ኣሎኹ” (ቅዳሴ ማርያም) ብምባል። ኵሉ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ ቆይሙ ከቐድስ ኣለዎ ማለት እዩ። ስለዚ “ንእግዚአብሔር ምፍራህ መጀመርታ ጥበብ እዩ” እሞ፡ ኵሉ ሰብ ንእግዚአብሔር ብምፍራህ ኃጢኣትን ትዕቢትን ገዲፉ ትእዛዛቱ ብትሕትና ክፍጽም ይግብኦ። (ዘፍጥ. 12፦12)
እምበኣርከስ “ንዚጸልኡና ክንጸልእ፤ ንዘዋረዱና ከነዋርድ” ከይበልና። ከም ቅዱስ አባ ሕርያቆስ መሠረትን ጠፈርን መንፈሳዊ ቤት ንዚኾና፦ ፍቅረ እግዚአብሔርን ፍቅረ ቢጽን። ፍጹም ትሕትናን ፍርሃተ እግዚአብሔርን ክንውንነን ይግብኣና። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስውን ነዚ እዩ። “ንስኻትኩምውን ከም ሕያዋን ኣእማን ኴንኩም። ነቲ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ እግዚአብሔር ቅቡል ዚኾነ መንፈሳዊ መሥዋዕቲ ከተቕርቡ ንቅዱስ ክህነት ዚኸውን መንፈሳዊ ቤት ተሓነፁ” (1 ጴጥ. 2፦5) ኢሉ ዚመዓደና።
ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ኣምላኽና ሥርዓቱ ሓሊና ከነሥምሮ ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ አበዊነ።


text:
ብሉምበርግን ኦል ኣፍሪካ ዶት ኮምን ዝተባህሉ ምንጭታት ዜና ከምዝሓበርዎ እንተኾይኑ፡ ኣብ ርያድ ዝመደበሩ Arab Sattalite communications, ኢትዮጵያ ንፕርግራማት ካብ ምዕፋን ክትቁጠብ ኣሰሚዑ`ሎ።
ነዚ ብኤርትራ ዝቐረበ ክሲ፡ ካብ ኢትዮጵያ ምላሽ ንምርካብ ዝገበርናዮ ተደጋጋሚ ሕቶ፡ ኣይተሳኽዐን። ብኻልእ ወገን፡ ናብ ርያድ ደዊልና፡ ንናይ Arabsat ፕረሲደንት Mr. ኻልድ ባልካየር እንተረኸብናዮም`ኳ፡ ርክብና መንግስቲ ምስ መንግስቲ እንተዘይኮነ፡ ብምባል፡ ነቲ ዜና ንምርግጋጽ ወይ ኣሉታ ንምሃብ ፍቓደኛ ኣይኮኑን።
ናይ Arab Sattilite communication ፕረዚዳንት ካሊድ ባልካየር`ዮም፡ መንግስት ምስ መንግስት ብዝግበር ርክብ እንተዘይኮይኑ፡ ርኢቶ ኣይንህብን ብምባል፡ ካብ ተወልደ ወልደገብሬል ንዝቐረበሎም ሕቶ ዝመለሱ። ኣብ ዝቕጽል ተኸታቲልና ንምቕራብ ክንፍትን ኢና።
ድምጺ ኣብ ምልክት ድምጺ ኣሎ


text:
ሕብረትን ታሪኻዊ ጕዕዞን (Forces of Unity)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ወድሰብ ፈትዩ ጸሊኡ፡ ኣብ ውሽጢቲ ነንሓድሕዱ ዝተሓጋገዝ ሕብረተሰብ እዩ ኪነብርን ኪዓብን ህላወኡ ከውሕስን ዚኽእል። ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን ምክብባርን ዘይብሉ ሕብረተሰብ ንኺፈርስ ዘለዎ ተኽእሎ ዓቢ እዩ። ሰብ ከም ደሴት ንበይኑ ኪነብር ኣይክእልን። ካብ ቀቢላ ጀሚሩ ክሳዕ ሃገርን ልዕለ-ሃገርን ደረጃ ኪበጽሕ ዝኸኣለ፡ ብናይ ሓድሕድ ምትሕግጋዝን ምድንግጋጽን (empathy) እዩ። ወድሰብ ኣብዛ ዓለም ካብ ዚመጽእ ጀሚሩ፡ ሽሕኳ ህይወቱ ኣብ ምውድዳርን ንህይወትካ ቀዳምነት ኣብ ምሃብን እተመስረተ እንተ ነበረ፣ ማሕበራዊ ህይወቱን ምዕባለኡን ግን ኣብ ሕብረትን ምትሕግጋዝን እተሰረተ እዩ ነይሩ። እቲ ምትእኽኻቡ፡ ካብ ጉጅለታትን ነገዳትን ማይቤትን እንዳን ቀቢላን፡ እናዓበየን እናደልደለን ናብ ግዝኣትን ሃገርን ዞባዊ ምትሕብባርን ደዪቡ፡ ቀጺሉ ድማ ናብ ኣህጉራውን ዓውለማውን ሕብረት ይጎዓዝ ኣሎ። ዕብየትን ሕብረትን ማዕረ ማዕረ ዚኸዳ ተርእዮታት እየን።
ሕብረት፡ ናይ ማሕበራዊ ቀጻልነት ውሕስነት እዩ። ንሰላምን ንቑጠባዊ ምዕባለን ድማ መሰረቱ እዩ። ይኹንምበር፡ ዝኾነ ዓይነት ናይ ሕብረት ስምምዓት፡ ህዝባውን ደሞክራስያውን ኪኸውን ከሎ እዩ ቀጻልነትን ውሕስነትን ዚህሉዎ እምበር ኣብ ሓጺር ራእይን ረብሓን ጥራይ ዚምርኮስ ሕብረት፡ ነዊሕ ኪኸይድ ኣይክእልን። ዝኾነ ነገር ንኺዓቢ (organic growth)፡ ናይቲ ንኡስ ክፍልታቱ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን የድልዮ። ሓንቲ ኦም፡ ኣብ መንጎ ዋህዮታታ/ሰላት (cells) ምትሕብባር እንተ ዘይህሉ፡ ክትዓብን ፍረ ክትህብን ኣይምኸኣለትን። ግን ከኣ ኩለን ሰላት ጥዑያትን ብነብሰን ዚመሓደራን ኪኾና ይግባእ። ኣብ መንጎ ሕሙማትን ጥዑያትን ሰላት፡ ዘላቒ ሕብረት ኪህሉ ኣይክእልን።
ግን ከኣ፡ ንኹሉ ነገር ግዜ ከም ዘለዎ ክንፈልጥ ይግባእ። ንሕብረት ግዜ ኣለዎ፡ ንምፍልላይ ከኣ ግዜ ኣለዎ። ንምንዳቕ ግዜ ኣለዎ፡ ንምፍራስ ድማ ግዜ ኣለዎ። ንምፍንጣሕ ግዜ ኣለዎ፡ ንምእካብ ድማ ግዜ ኣለዎ። ኩሉ ኣብ ገግዜኡ እዩ ዚከናወን። ኣብ ዘይግዜኡ ዚበቍል ተኽሊ የሎን። እንተ በቖለ ድማ ወይ ብጸሓይ ሓሪሩ፡ ወይ ድማ ብዝናም በስቢሱ አዩ ዚመውት። ተሃዊኾም ይዅዕዉዎሞ ኮፍ ኢሎም ይኣርዩዎ ከም ዚብሃል፡ ኩሉ ብትዕግስትን ኣብ እዋኑን ምስ ዚፍጸም፡ ኣድማዕን ኣርባሕን እዩ። ገና ኣብ ጸገማትን ጸበባን ዘላ ሃገር፡ ናይ ሕብረት ስምምዕ ክትገብር እንተ ተሓቲታ፡ መጀመርያ ናይ ጥዕናኣ ጉዳይ ክትውድእ ይግባእ። ሕሙም ኴንካ ኣብ ማሕበር ምእታው፡ ክልተ ጸገማት ኣለዎ። ወይ ነቲ ኩነታትካ እቲ ማሕበር ንኸሕውዮ ትጽቢት ክትገብር ኢኻ፣ ወይ ድማ እቲ ሕማምካ ባዕሉ ኣብቲ ማሕበር ኣትዩ ንኹሉ ከበላሹ እዩ። እቲ ዝበለጸ ግን፡ ክሳዕ እትሓዊ ምጽባይ እዩ።
ኩሉ ሕብረት፡ ኣብ ድሌት ህዝብን ኣብ ድልዱል ሃገራዊ ጥዕናን እተመርኮሰ ኪኸውን ይግባእ። ኩሉ ንሕብረትን ኪዳንን ምጥርናፍን ዚምልከት ውዕላት፡ ብምስትውዓልን ኣርሒቕካ ብምርኣይን ኪከናወን ይግባእ። ሓድሓደ ግዜውን ብዓይኒ ጥርጠራ ምርኣዩ ጌጋ ኣይኮነን። ክትዋገ ከሎኻ፡ ከይትቕሸሽ ምጥንቃቕ የድሊ። ዓለምና ከም ቁሽት ተጠቕሊላ ኣብ ዘላትሉ ኣብዚ ግዜዚ፡ ናይ ሃገራት ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን (union, federation, confederation, pact, etc) ኣድላይነት፡ ዝያዳ ኣገዳሲ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ። ቀደም ብበይናዊ መገዲ ዚካየድ ዝነበረ ማሕበራውን ቁጠባውን ንጥፈታት፡ ሕጂ ብናይ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ኣገባባት ይልወጥ ኣሎ። ቀደም ጃፓን ምስ ሃገራት ዓረብ ርክብ ኣይነበራን፡ ዘድልያ እውን ኣይነበረን። ሕጂ ግን ብዘይ ናይዘን ሃገራት እዚኣተን ነዳዲ ክትነብር ኣይትኽእልን። ቀደም ሓንቲ ሃገር ብገለ ስሱዓትን ዘረፍትን ጎረባብታ ትውረርን ትግፋዕን ነይራ፡ ሎሚ ግን ብገለ ሓድሕዳዊ ምርድዳእ እተበጽሐ ንልኡላውነት ዘይትንኪ ውዕላት፡ ብዙሓት ሃገራት ደቂሰን ይሓድራ ኣለዋ።
ኤርትራ ሃገርና እውን ካብዚ ታሪኻዊ ጕዕዞዚ ተፈልያ ንበይና ክትስጉም ኣይትኽእልን እያ። ክትዓብን ምስ ጎረባብታ ኸኣ ልኡላውነታ ኣረጋጊጻ ብሰላም ክትነብር እንተ ደኣ ኾይና፡ ብገለ መገዲ ምስ ጎረባብታ ናይ ምትሕብባር ስምምዓት ወይ ውዕላት ክትገብር ግድን እዩ። ግዜታትን እዋናትን ዘመናትን፡ ነናቶም ጸገማትን ቍስልታትን ይፈጥሩ እዮም። እቲ ዚውሃቦም ፈውሲ ድማ ከከምቲ ግዜን ኩነታትን ይፈላለ። ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት እተጠቐምካሉ መድሃኒት ኣብዚ እዋንዚ ከይሰርሕ ይኽእል እዩ። ኤርትራ ሃገርና፡ ኣብዚ ዘለናዮ ግዜ መንግስታውን ህዝባውን ጸገማት ኣለዋ። ኤርትራ፡ ሰላም ካብ ዚሕረማ መዋእላት ኮይኑ እዩ፡ ህዝባ ድማ ኣብቲ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቁጠባውን ህይወት ሃገሩ ከምቲ ዚግባእ ገይሩ ስለ ዘይተሳተፈ፡ ምምሕዳራዊ ተሞክሮ ይሓጽሮ እዩ። ንነብሱ ከምቲ ዚደልዮ ገይሩ ከየመሓድር፡ ብተኸታተልቲ ወረርትን ዘረፍትን ተኾሊፉ እዩ። ድሕሪ ናጽነት፡ ርእሱ ኣልዒሉ ጉዳይ ሃገሩ ከየካይድ ድማ፡ ህግደፋውያን ኪጻወቱሉ ይውዕሉ ኣለዉ። ኣብዚ ኩነታትዚ፡ እቲ ብገለ ወገናት ዚቃላሕ ዘሎ ናይ ኮንፈደረሽን ዘረባታት፡ ስግኣት የሕድረልካ እዩ።
እንታይ እዩ ተደልዩ? ስለምንታይከ ኣብዚ ኤርትራ ደሞክራስን ፍትሕን ሰላምን ርግኣትን ስኢናትሉ ዘላ ግዜ ከምዚ ዝበለ ዘረባታት ኪለዓል ተመሪጹ? አንታይ ሓድሽ ነገር ስለ እተረኽበ እዩ? ጥዑይ ራእይ ዘለዎ ኮንፈደረሽን ዲዩስ ወይስ ናይ 19 ክፍለ ዘመን ኣሊያንስ (alliances) እዩ ዚድለ ዘሎ? ዝኾነ ኾይኑ፡ መጀመርታ ሃገርና ንሓዝ እሞ፡ ነቲ ዝተረፈ ድማ ንህዝቢ ንገድፈሉ። ምኽንያት ናይቲ ኤውሮጳውያን ሃገራት፡ ብስም ኤውሮጳዊ ሕብረት(EU) ፈጢረንኦ ዘለዋ ጥርናፈ፡ ናይ ዝሓለፈ ቅርሕንተንን ባእሰንን ንድሕሪት ገዲፈን ብሰላም ሓሪሰንን ነጊደንን ኪነብራ ስለ ዝደለያ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ቁጠባአንን ህዝበንን ኪዓኑ ዝኸኣለ፡ ብገለ መዳዩ ብሰንኪ ኣቐዲምካ ኣብ ሓባራዊ ስምምዓትን ምርድዳእን ብዘይምብጻሕ እዩ። ካብ ሕሉፍ ጌጋአን ስለ እተማህራ ድማ፡ ኣብዚ ሕብረትዚ እተን ንኻልኣይ ውግእ ዓለም ጠንቂ ዝኾና በዓል ጣልያንን ጀርመንን፡ ከምኡውን እተን ንኣታተን ዝመከታ እንግሊዝን ፈረንሳን ይርከባ። ምኽንያት ናይተን ጸኒሐን ዝኣትዋ ዘለዋ ሃገራት ድማ፡ ገሊኣተን ካብ ወራር ሩስያ ብምፍራህ፡ ገሊኣተን ድማ ቁጠባዊ ህይወተን ንምምሕያሽን ናይ ሰላም ውሕስነት ንምርካብን እዩ።
ኣብ መንጎ ሃገራት ዚግበር ምትሕብባር፡ እተፈላለየን ንእተፈላለየ ሽግራት ዚፈትሕን፡ ገሊኡ ጥቡቕ ገሊኡ ልሕሉሕ፡ ገሊኡ ንነዊሕ ዓመታት ዚኸይድ፡ ገሊኡ ድማ ንሓጺር ዓመታት ዚጸንሕ እዩ። ግን ከምቲ ኣብ ኩሉ ስምምዓትን ውዕላትን ሓሓሊፉ ዚፍጠር ጸገማት፡ ኣብዚውን እቲ ስምምዓት፡ ገለ ጸገማት ሓዚሉ ንኺመጽእ ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ። ሰብ፡ ነቲ ጸላኢኡ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ኪመሓዘዎ ዚደሊ ዘሎውን ኣጸቢቑ ኪፍትሾን ኪምርምሮን ይግባእ። ኣብቲ ኣብ ምትሕግጋዝ እተመርኮሰ ሕብረት፡ ብመጀመርታ ኪረጋገጽ ዘለዎ ነገር እንተሎ፡ ናይተን ዚሓብራ ወይ ዝተኣኻኸባ ዘለዋ ሃገራት ቁጠባዊ ኩነታትን፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኣቃውማን ደሞክራስያዊ ባህልን እዩ። ሓንቲ ድኽምቲ ሃገር ምስ ሓንቲ ሓያልን ምዕብልትን፡ ወይ ከኣ ሓንቲ ብደሞክራሲ እትምራሕ ሃገር ምስ ሓንቲ ብውልቀመላኺ እትምህራሕ ሃገር ብገለ ስምምዕ፡ ንኣብነት ብፈደረሽን ወይ ብኮንፈደረሽን፡ ክትሓብር ከላ፡ እቲ እተወስደ ስጉምቲ ኪጎድኣ ይኽእል ይኸውን፡ ኪጠቕማ እውን ይኽእል ይኸውን። ግን እቲ ውሕስነት ኪህባ ዚኽእል እንኮ ቅድመኩነት፡ ብእተኻእለ መጠን ከምቲ ናይታ እትለግባ ዘላ ሃገር ዚመሳሰል ቁጠባውን ፖለቲካውን ማሕበራውን ቅርጽታት ከምኡውን ራእይ ምስ ዚህሉዋን ዕላማታት ድማ ምስ ዚንጸረላን እዩ።
ኣብ ናይ ዓለምና ቀረባ ታሪኽ ምስ እንምልከት፡ ክንደይ ዓይነት ኮንፈደረሽናትን ፈደረሽናትን ከም ዝፈረሰ ክንዕዘብ ንኽእል። ኣብዚ ግዜናውን ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ናይ ምፍራስ ኣሰራት ይረአ ከም ዘሎ ንኹሉ ሰብ ግሁድ እዩ። ኣብቲ ካብ ምሕዝነት ንላዕሊ ጥቕሚ ዝዕብልለሉን፡ ንገለ ናይ ሓያላን ሃገራት ስትራተጂ ዘደልድልን፡ ኣብ ናይ 19 ክፍለ ዘመን ዶክትሪን እተመርኮሰን ብእተፈላለየ ፖለቲካዊ ሰልፋዊ ራእያት ዚምራሓ ሃገራት ዚርከባሉን ዓለምና፡ ንሕብረትን ምሕዝነትን ዚምልከቱ ኣኼባታትን ጉባኤታትን ብምብዛሕ ዚርከብ ዘላቕን ኣድማዕን ውጽኢት ኪህሉ ኣይክእልን። ጎሓሉስ ኣብ ፈቐዶ ኩርባ ይመሓሓሉ ተባሂሉ እዩ።
መብዛሕትኡ ኮንፈደረሽን ወይ ድማ ካልእ ዓይነት ሕብረት፡ ዚፈርሰሉ ምኽንያት፡ እተን ዚሓብራ ሃገራት ኣብ ሓደ ንኺጥመራ ንጹር ርድኢት ምስ ዘይህሉወን እዩ። ሓድሓደ ግዜ፡ ናይ ሓያላን ሃገራት ስትራተጅያዊ ረብሓታት፡ ነቲ ናይተን ዚሓብራ ዘለዋ ሃገራት ቁጠባውን ማሕበራውን ፖለቲካውን ረብሓታት ስለ ዚዕብልሎ፡ ጣልቃ ብምእታው ነቲ ሕብረት ከም ዚፈርስ ኪገብራኦ ይኽእላ እየን። ከምኡውን፡ ካብተን ሓቢረን ዘለዋ ሃገራት ሓንቲ ኣዚያ ምስ እትሕይል፡ ነቲ ረብሓታት ኣብ ናይ ገዛእ ርእሳ ጥቕሚ ንምውዓል ክትፍትን ትኽእል እያ።
ዝኾነኾይኑ፡ ከምዝን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ጸገማትን ስግኣታትን፡ ብእተፈላለየ ምምሕዳራዊ ሜላታትን ትዕግስትን ሕድገትን ኪስገሩ ስለ ዚኽእሉ፡ ነቲ ቀጻሊ ዚፍተን ዘሎ ናይ ሃገራትን ናይ ዞባታትን ሕብረትን ምሕዝነትን፡ ኪዓግቱዎ ዚኽእሉ ኣይመስለንን። ስለዚ፡ ሰላምን ዕብየትን፡ ብሕብረትን ምሕዝነትን ስለ ዚመጽእ፡ ናይ ሃገራት ግዜያዊ ይኹን ወይ ዘላቒ ሕብረታት፡ ብእተኻእለ መገዲ ኪድገፍ ዚግባኦ ጉዳይ አዩ።
ኣማኒኤል ሳህለ
ድ.ሰ.ደ.ኤ. 25-05-2018


text:
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ኤርትራን ነቲ ኣብ ወርሒ 9 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ዝተኻየደ ስምምዕ ዘሕይልል ብሉጽ ዝገብር ብሕቡራት መንግስታት ዓለም መንጐይናነት ዕለት 16 መስከረም 2018 ዓ.ም. ናይ ሰላም ስምምዕ ከኸቲሙ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ክተማ ቫቲካን
ኤርትራን ኢትዮጵያን እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወቕቲ ጽድያ ብርእሰ ብሔር ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ብናይ ኢትዮጵያ መራሔ መንግስትን ኣቢይ ኣሕመድን መንጐ ብዝገበርዎ ርክባት ዘበገስዎ ናይ ሰላም ስምምዕ ናብ ፍጻሜ ዘብጽሕ ስምምዕ ሰላም ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 16 መስከረም ኣብ ጂዳ ከተማ ከምዝኸተሙ ተሓቢሩ።
ናይ ሰላም ስምምዕ ክታም ኣብ ጽላል ሕቡራት መንግስታት ዓለም
ኣብቲ ኣብ ጂዳ ዝተኻየደ ናይ ሰላም ስምምዕ ምስ ስዑዲ ዓረብ ናይ ሕብራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣንቶንዮ ጉተረዝን ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ድርገት ኣቦ መንበር ሙሳ ፋኪ ማሃማትን ከምእተረኽቡን እቲ ናይ ዕለት 16 መስከረም 2018 ዓ.ም. ናይ ሰላም ስምምዕ ካብቲ ናይ ክልቲኣተን ሃገራት ናይ ሓባር ውሳኔ ዝተበገሰን ነቲ ናይ ነዊሕ ዓመታት ዘይምርድዳእን ተጻባኦነትን ዘወግድ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ተበጺሑ ዘሎ ናይ ሰላም ስምምዕ ንኽልቲኣተን ሃገራት ሰላምን ንናይ ኤኮኖሚ ምዕባለን ርክባት ሕዝበን መሰረት ከምዝኸውን ዝተፈላለዩ ናይ ስነ መልክኣ ምድር ፖሊቲካ ተንተንቲ እንክሕብሩ፡ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ካብ ክልቲኣተን ሃገራት ሓሊፉ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምርግጋጽ ሰላም ወሳኒ ምዃኑ እውን ይገልጹ።


text:
ፕሬዝዳንት ኪር ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዋና ከተማ ጁባ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ናይቶም ኣርባዕተ ፖለቲካዊ እሱራት ምፍታሕ ዕርቂ ንምጅማር ክተባብዕ ተስፋ ከምዘለዎም ብምግላፅ ኣስዒቦም ‘’እዚ ንሰላም ክብሃል ዝተኸፍለ ዋጋ እዩ’’ኢሎም።ትማሊ ዝተፈትሑ ኣርባዕተ ይኹኑ ቅድም ክብል ዝተፈትሑ ሸውዓተ ዋላ እንተሓነቕካዮም እውን ንዝጠፍአ ህይወት ኣሽሓት ሰባት ዝኽሕስ ኣይኮነን።እዚ ዝሓሸ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
እቲ ምሕረት ንሪክ ማቻርን ካልኦት ዝጠቐሱዎምን ኣይምልከትን እውን ኢሎም ብምውሳኽ።
ምንስቴር ሓበሬታ ማይክል ማኩዪ ሉወት ፕሬዝዳንት ኪር ኣብ ፈለማ እዚ ወርሒ እዚ ምስ መራሕቲ እቲ ከባቢ ድሕሪ ምርኻቦም ዝሰዓበ ናይ ምፍታሕ ውሳነ እዩ ኢሎም።
ማሕበረሰብ ዓለም እዞም ሰባት እዚኦም ንኽፍትሑ ክደፍእ ከምዝፀንሐ ብምግላፅ ንሰለምን ምርግጋእን ሓቢርና ንኽንሰርሕ ተስፍ ብምግባር ፈቲሕናዮም ኣለና ኢሎም እቶም ምንስቴር ሓበሬታ።
ኣብዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ እውን መንግስቲ ተኣሲሮም ንዝነበሩ ሸውዓተ ሰበስልጣን መንግስቲ ነበር ምፍትሑ ይዝከር።እንተኾነ እቶም ሸውዓተ መንግስትን ተቓዋምን ዋላ እንተዘይተሰማምዑ እውን ከምሳልሳይ ወገን ኮይኖም ኣብቲ ዝርርብ ሰላም ንኽሳተፋ ሓቲቶም ኣለው።
ማኩዪ ግን መንግስቶም መን እዩ ብዘየገድስ ዝቕፅል ሰኒ ክጅመር ትፅቢት ኣብዝግበረሉ ዘተ ሰላም ኣብቲ ጠረጴዛ ኮፍ ምስ ዝበለ ክሳተፍ እዩ ኢሎም።
ዝቕፅል 3ን 4ን ግንቦት 2014 ኣ/ፈ ኣብ ጁባ ስለሰላም ሃገራዊ ፀሎት ከምዝካየድ እውን ፕሬዝዳንት ኪር ዕላዊ ገይሮም ኣለው።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ጥምረት 6 ተቃወምቲ ፓርቲታት ዝኾነ መድረኽ ሎሚ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ብኽሲ ሽብርተኝነት ዝተአስሩ መራሕቱን ኣባላቱን ጋዜጠኛታትን ክፍትሑ ሓቲቱ።
መድረኽ ብተወሳኺ መንግስቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ጥምየት ጥልቀቱን ስፍሓቱን ደይ መደይ ኢሉ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ሓቢእዎ ክብል ገሊፁ።
መድረኽ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂኡ ኣብ ሓደ ሓደ ቀበሌታት ብጥምየት ዝሞቱ ሰባት አለው ኢሉ። ነዚ ኣብ ልዕሊ ዘቃልዑ ናይ አመራርሓ ኣባላቱ ብህዝቢ ንኽፅልኡ ወፍሪ ፕሮፖጋንዳ ይካየድ'ሎ ክብል መድረኽ ይገልፅ።
ኣብ መወዳእታ መድረኽ " ኢህወደግ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዝዳጎኖም ኣባላት አመራርሓን ኣባላትን ካልኦት ናይ ፖሎቲካ እሱራትን ብዘይ - ገለ ቅድመ - ኹነት ክፈትሑ ፣ ኢሀወደግን መንግስቲን ፡ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸሰተ ደርቂን ጥምየትን መጠኑ ሓቢኡ ሓጋዚ ንምምሳል ዝገብሮ ናይ ምስሉይነት ፃዕሪ ጠጠው አቢሉ እቲ ኽውን ብዘ - ገለ ሕብእብእ ንሕብረተሰብ ዓለም ግልፂ ክገብር ንፅውዕ" ኢሉ'ሎ መድረኽ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ደጋጊሙ ከምዝብሎ ብሰንኪ ደርቂ ዝተኸስተ ፀገም መንግስቲ ዝርእዮ መድረኽ ካብ ዝብሎ ብዝተፈልየ መንገዲ'ዩ ክብል መለስካቸው ሓቢሩ።


text:
ኣብታ ምስ ሜክሲኮ ትዳወብ ክፍለ-ግዝኣት ኣሪዞና ዶናልድ ትራንፕ ድምጺ ኩሎም 58 ወከልቲ ብምርኻብ ዝተዓወቱ ኽኮኑ ኸለው ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ዩታ ድማ ሰነተር ቴድ ክሩዝ ድምጺ ኩሎም 40 ወከልቲ ብምርኻብ ተዓዊቶም። ካብ ፓርቲ ሪፖብሊካን ሳልሳይ ተወዳዳሪ ዝኾኑ ኣመሓዳሪ ኦሃዮ ጆን ካሲች ኣብ ክልቲኡ ክፍለ-ግዝኣታት ኣዕጋቢ ድምጺ ኣይረኸቡን።
ብተመሳሳሊ ካብ ዲሞክራትስ ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ኣብ ክፍለ-ግዝኣታት ኣይደሆን ዩታን ድምጺ 57 ወከልቲ ብምርኻብ ዝተዓወቱ ኽኮኑ ከለው ጸሓፊት ወጻኢ ጉዳያት ነበር ሂላሪ ክሊንተን ድማ ድምጺ 51 ወከልቲ ብምርኻብ ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ኣሪዞና ተዓዊተን። ሽሕ’ዃ ኣብ ክልተ ክፍለ-ግዝኣታት ይተዓወቱ በርኒ ሳንደርስ ንሂላሪ ክሊንተን ከርክቡ ገና ብዙሕ ይተርፎም ‘ዩ ።
ኣብ ፓርቲ ሪፖብሊካን ንፕረዝደንታዊ ምርጫ ንምርቋሕ ተወዳደርቲ ድምጺ 1,237 ወከልቲ ክረክቡ ኣለዎም፡ ዶናልድ ትራንፕ ድማ ክሳብ ሕጂ 60 ሚእታዊት’ዚ ድምጺ ማለት 730 ወከልቲ፡ ቴድ ክሩዝ ድማ 465 ወከልቲ፡ ጆን ካሲች ድማ 143 ወከልቲ ረኺቦም ኣለዉ።
ብተመሳሳሊ ካብ ፓርቲ ደሞክራቲክ ንፕረዝደንታዊ ምርጫ ንምርቋሕ፡ ተወዳደርቲ ድምጺ 2,382 ወከልቲ ክረክቡ ኣለዎም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ሂላሪ ክሊንተን 70 ሚእታዊት ናይዚ ዘድልይ ቁጽሪ ወከልቲ ማለት 1,681 ወከልቲ ዝረከባ ክኾና ከለዋ ተቐናቐኒአን በርኒ ሳንደርስ ድማ 927 ድምጺ ወከልቲ ረኺቦም ኣለዉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።