text:
ብ ተስፋሚካኤል ንጉስ
መእተዊ
ግዕዝይና፤ ምሕዳርን ልምዓትን ዝተአሳሰሩ ጉዳያት ኮይኖም ናይ ሓደ ሃገር ወይኻዓ መንግስቲ ባህሪን ተፈጥሮ ዝገልፁ ዓበይቲ ጉዳያት እዮም፡፡ ዓይነትንን መጠንን ግዕዝይና ኣብ ሓንቲ ሀገር ክሰፍን ንዝድለ ምዕባለን ቁጠባዊ ለውጢን ዝለዓለ ፅልዋ አለዎ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ሃገራት ኣብ ውሽጠን ብዝርአ ዓይነትን መጠንን ግዕዝይና ንምፍታሕ ዝተፈላለዩ ፖሊስታት፣ ስትራቴጂታትን ካልኦት መዋቅራት ብምሕንፃፅ ካብ ስሩ ንምንቃልን ማሕበራዊን ኢኮኖሚያዊን ፅዕንትኡ ንምንካይ ክሰርሓ ይርአያ፡፡
ምንም'ኳ ዝኾነ ዓይነት ንጥፈታት ግዕዝይና ኣብ ቁጠባ ሃገር ዝለዓለ ፀቅጢ ከም ዝፈጥር ዝፍለጥ እንተኾነ፤ ኩሉ ዓይነት ግዕዝይና ግን መግለፂ ድሑር/ዘይማዕበለ ኢኮኖሚታት ምኳኑ ኣብ ሓደ ጭቡጥ መረዳእታ ኣይተበፅሐን፡፡ ነዚ ፍልልይ ግንዛበ ድማ መንቐሊኡ ሃገራት ዝክተልኦ ሃገራዊ ኢኮኖሚያዊ አይደሎጂን ፖሊሲን ዝተፈላለዩ ምዃኑን ናይተን ሃገራት ወድዓዊ ማሕበራዊ ኩነታት ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዝርከብ ስለዝኮነን እዩ፡፡ በዚ ምክንያት ድማ ልምዓታዊ መንግስትን ኒዩሊበራል (ቡርዥዋዊ) አተሓሳስባታት ፖለቲካል ኢኮኖሚ ዝተፈላለዩ ኣረዳድአ ግዕዝይና፤ መንቀሊን መፍትሕን ግዕዝይና ክህልዎን ይግደዳ፡፡ በተወሳኺ እዞም ዝተገለፁ ኣተሓሳስባታት ኢኮኖሚያዊ ልምዓትን መንግስትን ኣብ መዳይ ሰናይ ምምሕዳር ከም መሰረታዊ መፍትሒ ግዕዝይና ዝህልዎ/ዘለዋ ፅዕንቶን ጥቅምን ዝተፈላለየ መርገፂ ክህልወን ግድን እዩ፡፡
ልምዓታዊ መንግስትን ኒዩሊበራሊዝምን
ልምዓታዊ መንግስትን ኒዮሊበራዝም ኣብ ፅሑፋት ፖለቲካን ስነ ቁጠባን ብበዝሒ አብ ጥቅሚ ዝውዓሉ ቃላት (terminologies) እዮም፡፡ እዚኦም ክልተ ፖለቲካዊን ስነ-ቁጠባዊን ኣረኣእያታት (perspectives) ኣብ መዳይ ርክብ መንግስትን ህዝብን፣ መንግስትን ዕዳጋን ከምኡውን ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊን፤ፖለቲካዊን መንግስታዊን መዋቅራት (Structure) ዘይሳነ ቅዋማት የንፀባርቁ እዮም፡፡ ካብዚ ብተወሳኪ ኣብ ተፈጥሮ/እንታይነት ሙስና፣ መንቀሊኡን መፍትሒን፤ ዓይነታት ፖለቲካዊ ምሕደራን መንግስታዊ መሓውራትን ኣዝዩ ዝተፈላለዩ ቅዋማት የንፀባርቁ፡፡ ምንም'ኳዕ ልምዓታዊ መንግስታዊ አተሓሳስባን ኒዩ ሊበራል አይደኦሎጂን ነናይ ባዕሎም አወንታዊን አሉታዊን ባህሪታት ዘለዎም ተኾኑ፤ ናይ ሃገራት ህልው ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው እንትርአዩ ግን እቲ ሓደ ኣብ ልዕሊ እቲ ካሊእ አተሓሳስባ ተመራፂነት ክህልዎ ይገብሮ፡፡ ንአብነት እንተወሲድና ኒዮሊበራሊዝም እቲ ናይ መወዳእታ ደረጃ ናይ ነፃ ዕዳጋ ኣተሓሳስባ ሰባኺ እንትኸውን ልምዓታዊ መንግስት ድማ ብነፃ ዕዳጋ ኣተሓሳስባ ዝተቓነየ ኾይኑ መንግስቲ ኣብ ውሽጢ ዕዳጋ (ቁጠባ) ዘይንዓቅ ናይ ምሕደራ ስራሕ ንክሰርሕ ዝፈቅድ'ዩ፡፡ በዚ መሰረት እቲ ናይ መጀመሪያ ቁጠባዊ አተሓሳስባ ኩሉ መዳይ ንጥፈታት ኢኮኖሚ ሓንቲ ሃገር ኣብ ውሽጢ ዕዳጋ ብዝነጥፉ ሸማታይን ዓዳጋይን ወይድማ ድልየትን ቅርቦትን ጥራይ ክውሰን አለዎ፤ መንግስቲ ድማ ነቲ ዕዳጋ ከም ዳኛ ናይ ምዕዛብን ሕጊን ደንብን ምክባርን እጃም ጥራይ ክህልዎ ይግባእ ኢሎም ይከራኸሩ፡፡ ዓለም ለኻዊ ሃገራዊን ኩነታት ቁጠባ ኣብ ኢድ ወነንቲ ካፒታል ክአቱ ዝፈቅድ እንትኾን መንግስቲ ዳርጋ ምንም ዓይነት እጃም ከምዘይብሉ የቐምጡ፡፡ ብአንፃሩ አተሓሳስባ ልምዓታዊ መንግስቲ ዕዳጋ ብዝተፈላለየ ምክንያት ፀገማት ስለዘጋጥሞ (ንአብነት ዘይምዕሩይ ስርጭት ኢንፎርሜሽን፤ አብ መንጎ ሰባት ዝርአ ዘይተመጣጠነ ማሕበራዊን ኢኮኖሚያዊን ሃብቲ) መንግስቲ ጣልቃ ብምእታው እዚኦም ፀገማት ከመዓራርይን አለዎ ኢሎም ይአምኑ፡፡ አፈላላይ ልምዓታዊ መንግስቲን ኒዮሊበራዝምን ሰፊሕን ብዙሕን እንትኸውን፤ ኣብ መዳይ ርክብ መንግስትን ዕዳጋን ዘለዎም መርገፅታት ግን እቲ ቀንዲን መሰረታዊን አፈላላዮም ከምዝኮነ ምርዳእ ይከአል እዩ፡፡ መቐፀልታ እዚ አፈላላይ ድማ ንቅድሚት ተሳሒቡ ኣብ መዳይ ግዕዝይና'ውን ብሰፊሑ ይርኣይ'ዩ፡፡
ግዕዝይና፣ ልምዓታዊ መንግስትን ኒዮ-ሊበራሊዝምን
ግዕዝይና ማለት ኣብ መንጎ ውልቀ ሰብ (ውልቀሰባትን) ናይ መንግስቲ መሓውራትን(ቢሮክራሲ) ካብ ሕጊን አሰራርሓን ወፃኢ ዝግበር ርክብ እንትኸውን ንውልቃዊ ረብሓ ጥራይ ተባሂሉ ዝፍፀም ተግባር እዩ፡፡ እዚ ዓይነት ርክብ ካብ ናይ ዕዳጋ መርህ ዝወፀ ኮይኑ ሃፍቲ ሀገርን ህዝብን ፍትሓዊ ብዘይኾነ መንገዲ ንውልወሰባት ዝወሃበሉን ዘይተመጣጠነ ቁጠባዊ ሃዋህው ንክፍጠር ዓብይ አበርክቶ ዝገብር እዩ፡፡ ውልቀሳባት ነቲ ዝተመደብሉ ሓላፊነት ከም ጉልባብ(ሽፋን) ብምጥቃም ገለገለ ሰባት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ተረባሕቲ ንምግባር ዝኽየደሉ መንገዲ ሓደ መግለፂ ግዕዝይና (Corruption) እዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ውልቀሰባትን ካልኦት አካላትን ማሕበራዊ ሞራል ብዝፃረር መንገዲ ዝኾነ ይኹን ጥቅሚ ንባዕሎም ዝገብሩሉ መንገዲ'ውን መግለፂ ግዕዝይና ከም ዝኾነ ብዙሓት ይሰማዕምዕሉ እዮም፡፡
ልዕል ኢለ ከምዘቀመጥኮዎ አተሓሳስባ ልምዓታዊ መንግስትን ኒዮሊበራሊዝምን አብ መዳይ ግዕዝይና ዝተፈላላየ ቅዋም አለዎም እዩ፡፡ በዚ መሰረት ድማ ኩሉ ዓይነት ግዕዝይና ጎዳኢ አይኮነን ዝብል አተሓሳስባ አብ ደንበ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝተሰለፉ ፀሓፍቲ ብስፍሓት ይንፀባረቕ'ዩ፡፡ ነዚ ዓይነት አተሓሳስባ መሰረታዊ ምክንያቶም ድማ ኣብ ዓይነታት ሙስና ዝተደረኸ'ዩ ይብሉ፡፡ ብአንፃሩ ብወገን ኒዮሊበራል አተሓሳስባ ግን ዝኾነ ዓይነት ግዕዝይና መግለፂ ኢ-ፍትሓዊነትን ጠንቂ ልምዓትን ቁጠባዊ ዕብየት ምኳኑ ይአምኑ፡፡ ነዚ ድማ ቀንዲ መንቐሊኡ መንግስቲ ኣብ ዕዳጋ ዝገብሮ ዘየድሊ ጣልቃ ኣታውነት'ዩ ኢሎም ይኣምኑ፡፡
ኣብ ዙሪያ ኒዮሊበራል ፖለቲካል ኢኮኖሚያዊ አተሓሳስባታት ዝተፀሓፉ ሰነዳት ከምዘረድእዎ ልምዓታዊ መንግስቲ ኣብ ኢኮኖሚ (ዕዳጋ) ዘለዎ እጃም ልዑል ስለዝኾነን ፍትሓዊ ውድድር ከይሰፍን ድማ ዕንቅፋት ብምኳኑ ግዕዝይና ንክስፋሕፋሕ ይረድእ'ዩ ይብሉ፡፡ ብምኳኑ'ውን ልምዓታዊ መንግስትን ግዕዝይናን ዘይፈላለዩ እዮም ብምባል ይካትዑ፡፡ እቲ ናይ መንግስቲ ጣልቃ አታውነትን ድማ ምስ ገለ ቢሮክራት ርክብን ዝምድናን ዘለዎም በዓል ሃፍቲታት ዘይፍትሓዊ ጥቅሚ ክረክቡ በሪ ስለዝኸፍት ዘይተመጣጠነ ናይ ሃፍቲ ክፍፍል ኣብቲ ሕ/ሰብ ንክፍጠር ይገብር'ዩ ብምባል ኢድ አታውነት መንግስታት ይኩንኑ፡፡
ብአንፃሩ አቐንቐንቲ አተሓሳስባ ልምዓታዊ መንግስቲ ድማ ናይ ሃገር ውሽጢ ብዓል ሃፍቲ(ካፒታሊስት) ኣብዘይብለን ፣ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ድሕረት ኣብ ዝተስፋሕፈሐሉን ኩነታት መንግስቲ ኣብ ዕዳጋ ኢዱ እንተዘይአእትዩ ሃገራት ናይ ውሽጢ ዓቅሚ ፈጢረን ዓለምለኸ ተወዳዳራይነት ኮይነን ናብ ኢንዱስትሪ ዝሸጋገራሉ ዕድል ስለዘይህልወን ናይ መንግስቲ ግደ የድልይ'ዩ ይብሉ፡፡ ተንተንቲ ልምዓታዊ መንግስቲ ግዕዝይና ኣብዚኣን ሃገራት ከምዝህሉ ርግፅ'ዩ እንትብሉ፤ ንክህሉ ድማ ናይተን ሃገራት ማሕበራዊን ቁጠበዊን ኩነታት የገድድ'ዩ ብምባል ሓሳቦም የቅርቡ፡፡
ብመሰረት አተሓሳስባ ልምዓታዊ መንግስቲ ኣብ መንጎ ርዕሰ ማላውያንን መንግስትን ጥንኩር ርክብ (ዝምድና) ክህሉ ይግባእ፡፡ እዚ ርክብ ድማ ርዕሰ ማላውያን ምእንታን ዓቅሚ ክፈጥሩን ዓለም ለኻዊ ተወዳዳሪነት ክህልዎምን ስለዝገብሮም ዘይሕጋዊ (ካብ ዕዳጋ ወፃኢ) ዝኾነ ጥቅሚ ካብ መንግስቲ ንክረክቡ ዕድል ይፈጥረሎም እዩ፡፡ በዚ መሰረት ድማ ግዕዝይና አሎ ምባል ይካአል ብምባል ይከራከሩ፡፡ ይኹን'ምበር እቲ ዓይነት ግዕዝይና (ዘይሕጋዊ ጥቅሚ) ናብ ኢድ መፍረይቲ ክሳብ ዝኣተወን ካብ ኢድ ዘይ-መፍረይቲ (Bureaucratic) ወፃኢ ክሳብ ዝኾነን ንሃገርን ህዝብን ቀፃላይ ጥቅሚ ስለዘለዎ ጎዳኢ አይኮነን ይብሉ፡፡ ብካሊእ አገላላፃ መንግስቲ መፍረይቲ ንዝኮኑ ልምዓታዊ ብዓል ሃፍታት ኪራይ ምክፈፋል ከምዘለዎን አድላይ ከምዝኮነን የብራህርሁ፡፡ ግዕዝይና ጎዳኢ ዝኾነሉ ኩነታት እንትገልፁ ድማ አንፈት ፍሰት ሃብቲ ብአንፃሩ (ተቃራኒ) እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገለፀ እንተኾይኑ'ዩ ብምባል ሓሳቦም የቅርቡ፡፡ እዚ ድማ ቅሉዕ ዝኮነ ኪራይ አካባይነት(ሙስና) ስለዝኮን አብ ልዕሊ ሃገር ዝፈጥሮ ሓደጋ ከቢድ እዩ ብምባል መጥፈአይ ገፂ ግዕዝይና ይገልፁ፡፡
ግዕዝይና ሓደ መግለፂ ልምዓታዊ መንግስቲ ይኹን'ምበር ሓንቲ ሃገር ማል ዝተኻብተሉን ውሽጣዊ ዓቅሚ ዝተፈጥረሉን ባይታ ስለዘረጋግፅ ጎዳኢ አይኮነን፡፡ እዚ ዓይነት ግዕዝይና ኣብ ማህበራዊ ሽግግር ዘለዎ ሃገራት ዝርአ እንትኸውን እቲ ሽግግር ምስተዛዘመን መንግስቲ ኣብ ዕዳጋ ዘለዎ ግደ አናነከየ እንትከይድ ዝቅንሰን ኣብ መወዳእታ ድማ ክጠፍእ ዝክዕል'ዩ ተባሂሉ ይእመን፡፡
ንኣብነት ጉዳይ መሬት ወሲድ ምርኣየው ንክእል ኢና፡፡ መሬት ኣብ ከም ኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት ናይ ውልቀሰባት ከይኖነስ ናይ ህዝብን መንግስትን እዩ፡፡ እዚ ማለት መሬት ቀንዲ ሃብቲ ሓንቲ ሃገር እንትኸውንን ውሑዳት በዓል-ማላት ኣብ ዝህልወሉ ኩነታት መሬት ኣብ ኢድ መንግስቲ ኾይኑ ፍትሓዊ ተጠቃሚነት ንክነግስን መሰረተ-ልምዓት ንክዝርጋሕን የገብር፡፡ ብኻሊእ ኣበሃህላ ውስን ተፈጥሮ ሃብትና ዝኾነ መሬት ኣብ ኢድ ውሑዳት ከይውህለል ብምግባር ግን ድማ ናይ ዓዲ ውሽጢ በዓል ሃብቲ ምእንታን ክፍጠር መሬት ብነፃን ብሊዝን እናተወሓቦ መዋእለ-ንዋይ ፈሰስ ንክገብር ይግበር፡፡ እዚ አሰራርሓ ኪራይ ምዕዳል እንብሎ እዩ፡፡ ኪራይ ምዕዳል ግዕዝይና አይኮነን፡፡ ብዓይኒ ኣተሓሳስባ ኒዮ/ሊበራላት ግን ካብ ዕደጋ ወፃኢ ዝግበር ሃብቲ ናይ ምስብሳብ አሰራርሓ ግዕዝይና እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ብልምዓታዊ መንግስትታት ዝግበር ኪራይ ናይ ምዕዳል ከይዲ ግዕዝይና እዩ ኢሎም ይኣምኑ፡፡ መሬት ምሻጥ፤ምልዋጥ ብሕጊ ዝተኸልኸለ፤ ብዓይኒ ልምዓታዊ መንግስቲ ድማ ኪራይ ኣካቢት እንትኸውን፤ ኣብ ምዕራቡ ዓለም ግን መግለፂ ነፃ ዕደጋ ምኳኑ እዩ ዝፍለጥ፡፡ ነዚ እዩ ድማ መልክዕንን ትርጉምን ግዕዝይና ካብ ሃገር ሃገር ከምኡውን ብመንፅር ዝተፈላለዩ ማሕበረ-ኢኮኖሚያዊ ኣተሓሳስባታት ይፈላለ እዩ ዝበሃል፡፡ ካብ ዕደጋ ወፃኢ ዝግበር ኩሉ ነገር ድማ ጎዳኢ ኣይኮነን ዝበሃሉ ሓደ ምክንያት ድማ በዚ ሓቂ መሰረት እዩ፡፡
ብሓፈሻ ልምዓታዊ መንግስቲ ሃገራት አውሮፓ (ንኣብነት አብ እንግሊዝን ፈረንሳይን) ኣብ ከባቢ መበል 19 ክፍለ ዘመን ክትግብርኦ ምስ ዝነበረን መንግስታዊ ጣልቃ-ገብነት ምስ ዘበረታትዕ መርካንታሊዝም (Mercantilism) ዝመሳሰል አተሓሳስባ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ እዩ፡፡ ድሕሪ ምምዕባል እዘን ሃገራት ግን እዚ ዓይነት ቁጠባዊ አተሓሳስባ ብዝሓሸ ነፃ ዕደጋ እናተተከአ ብኡ አቢሉ'ውን ምስቲ ቀዳማይ ቁጠባዊ አተሓሳስባ ተአሳሰሩ ዝነበረ ግዕዝይና እናጠፍአ ምምፅኡ ይፍለጥ፡፡
ግዕዝይናን ምዕባለን (ቁጠባዊ ዕብየትን)
ኣተሓሳስባን ተግባርን ግዕዝይና ምስ ሓንቲ ሃገር ኢኮኖሚያዊ ምዕባለ ዝምድና (ርክብ) ከምዘለዎ ዝፍለጥ'ዩ፡፡ ይኹን ድአምበር ግዕዝይናን ቁጠባዊ ምዕባለን ቅደም-ሰዓባዊ ርክብ አለዎም ምባል አይከአልን፡፡ ሓንቲ ሃገር ብቁጠባ ማዕቢላ ማለት አብ ዝተሐተ ብርኪ ግዕዝይና ትርከብ ማለት ከምዘይኮ ኩሉ፤ዝተሓተ ግዕዝይና ዘለዋ ሃገር ዝለዓለ ቁጠባዊ ምዕባለ አለዋ ማለት አይንክእልን፡፡ ነዚ ኩሉ ኩነታት ዝውስኖ እቲ ዓይነት ግዕዝይና እንትኾን፤ነቲ ዓይነት ግዕዝይና ድማ አብታ ሃገር ዘሎ ማሕበራዊን ኢኮኖሚያዊን ኩነታት ይውስኖ፡፡
ብመንፅር ኒዮሊበራሊዝም ግዕዝይና አቅሑት ወይ ድማ አገልግሎት ንምምራት ዘድልየና ዋጋ (Cost of production) ን ብሓፈሻ አብ ንግዲ ንምንጣፍ ዝነውፅኦ ዋጋ(Business cost) ክውስክ ስለዝገብርን በዚ አቢሉ ድማ ኢንቨስተራት ስለዘየበረታትዕ አሉታዊ ፀገም አለዋ ይብሉ፡፡ ብምኳኑ ድማ ሃገራት ዕዳገአን ንናይ ወፃኢ ኩባንያታት ክፍቲ ብምግባር፤ ተወዳዳራይነት ንክዓቢ ምግባርን ኢደን ካብ ዕዳጋ ብምውፃእ ግልፅነትን ተሓታታይነትን ንክሰፍ ብምግባር ምዕባለን ክሳልጣ አለወን ብምባል ይመኽሩ፡፡
ብዓይኒ ኒዮሊበራሊዝም ግዕዝይና ንክጠፍእ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝኾና ሃገራት ብፍላይ ፕሮግራም መሓውራዊ ለውጢ (SAP) ብምትእትታው ክፈትሕኦ ይግባእ ብምባል ናብ ዘይድለ ጉድጓድ ንክአትዋ ቀትሪን ለይትን ፀቅጢ ክሳብ ምፍጣር ዝበፅሑ እንትኾኑ፤ እዚ ግን ውድዓዊ ኩነታት ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራት ግምት ውሽጢ ዘየእተወ ስለዝኾነ ተቀባልነት ክህልዎ ከምዘይግባእ ስነሓሳባውያን ልምዓታዊ መንግስቲ የጠንቕቁ፡፡ ብምቅፃል ድማ ነቲ ኣብ ውሽጠን ዘሎ ኩለመዳያዊ ኩነታት ፖለቲካ ኢኮኖሚ አብ ግምት ብምእታው ነዚ ዝስማዕማዕ ስትራቴጂ ብምንዳፍ ግዕዝይና ክቃለስኦ ከምዝግባእ ይመኽሩ፡፡
እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን ግዕዝይና ብተፈጥሮ እቲ ኣብ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝርአ ቁጠባዊ ለውጢ ዝቅንስን (ምጥፋእ'ኳ እንተዘይተኸአለ) ዝፈትሕን'ዩ፡፡ እዚ ማለት ውሽጣዊ ዓቅሚ ዘለዎም ርዕሰ ማላውያን እናተፈጠረ እንትመፀእን ተወዳደርቲ እንትኾኑን ምስ መንግስቲ ዝነበሮም ርክብ እናጠፍአ፤ ናይ መንግስቲ መሓውርን ፖሊስታትን ድማ ፅልዋ ናይ ምሕዳር ዓቅሚ እናፈጠሩ፤ እቲ ዝፈጥርዎ ዓቅሚ ብዝተፈላለዩ አገባባት (ንአብነት ቀረፅ (tax) ናይቲ ህዝብን ሃገርን ቁጠባዊ ዓቅሚ እናወሰኹ ምስኸደ ናይ መንግስቲ ቢሮክራሲ ንምግዕዛይ ዝህልዎ ድሌት ይቅንስ እዩ፡፡ ብምዃኑውን ግዕዝይና ብናይ ባዕሉ ተፈጥሮአዊ ዑደት (evolution) እናከሰመ ክመፅእ ይክእል ምባል ይከኣል፡፡ ብኻሊእ መንገዲ ድማ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ መሓውራት ንአብነት ፀረ-ግዕዝይና (Anti-Corruption commission) ብምጥያሽ ግዕዝይና ምቅላስን ምቁፅፃርን ዝካአል ኾይኑ፤ ካልኦት መንገድታት ብምካድ'ውን እቲ ፀገም ፍታሕ ንኽረክብ ምግባር ይኣአል'ዩ፡፡ እዚኦምን መሰል መፍትሕታት ግዕዝይና ኒዮሊበራል አተሓሳስባ ካብ ዝእዝዞም መድሓኒታት (ብአንፃር ማሕበራዊ፣ ቁጠባዊን ፖለቲካዊን መትከላት ልምዓታዊ መንግስቲ) ዝሐሸን አማረፂ ዘይብሎምን እዮም፡፡
እቲ ልዕል ኢሉ ዝተገለፀ ሓቂ ከምዘሎ ኾይኑ ግን ኣብ ውሽጢ ሊበራሊዝም ዝኽተላ ሃገራት ግዕዝይና የለን ማለት አይኮነን፡፡ ትርጉም ግዕዝይና'ውን ኣብ መንጎ መንግስታዊ ቢሮክራትን ውልቀሰባትን ዝግበር ርክብ ጥራይ ዝገልፅ አይኾነን፡፡ ኣብ መንጎ ክልተ ውልቀሰባት ዝግበር ርክብ ልዕሊ ናይቲ ቢሮክራሲን ውልቀሰብን ርክብ ብግዕዝይና ዝተለከመ ክኸውን ይክእል'ዩ፡፡ ብምኳኑ ድማ ነዚ ዓይነት ግዕዝይና ናይ ባዕሉ መቆፃፀሪ ሜላ ዘለዎ እንትኸውን ኣብ ላዕሊ ዝተገለፀ ጉዳይ ግዕዝይና ንኒዮሊበራል ሃገራት አይትንከፍን ማለት ከም ዘይኾነ ግልፂ ምግባር አገዳሲ'ዩ፡፡
ስለ ሓፈሻዊ ጉዳያት ግዕዝይና እዚ ዝኣክል ብስበልኩ፤ናብቲ አብ ሃገርና ዘሎን መሓውራት መንግስቲ ከይላወሳ ዝገበርን፤ህዝቢ ፀርፀር ዝበለን ፀገማት ግዕዝይና (ኪራይ አካብነት)ን ጉዳያት ሰናይ ምምሕዳርን እስቲ ንእሽተይ ክብል፡፡
ኩነታት ግዕዝናን ልምዓታዊ መንግስትን አብ ሃገርና
አተሓሳስባን ተግባርን ልምዓታዊ መንግስቲ አብ ከም ትግራይ/ኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት መማረፂ ዘይብሉ መንገዲ ከምዝኮነ አይጠራጠርን፡፡ ግን ድማ እዚ ፍፁማዊ መንገዲ ልምዓት ነቲ ዝተሓሰበ ልምዓትን ዲሞክራሲን ንከምፅእ ከማልኦም ዝግባእ ብዙሓት ረቋሒታት አለው፡፡
እቲ ሓደን ቀንድን ረቋሒ ልምዓታዊ መንግስቲ ናይ ፖሊሲ ነፃነት ክህልዎ ምግባር ወይድማ ከም ዘለዎ ምርግጋፅ ምክኣል እዩ፡፡ እዚ ነፃነት መንግስቲ ካብ ደገን ውሽጢን ሓይልታት ክከውን ይክእል፡፡ ካብ ደገ እንትንብል ምናልባት ካብ ሓያላት ሃገራት(ድጋፍን ልቃሕን ወሃብቲ)፤ዓበይቲ ኩባንያት ንግዲ ወዘተ እንትከውን፤ካብ ውሽጢ ድማ ካብ ኪራይ አከብቲ ብዓል ሃብቲታትን ካልኦት ፍሉይ ጥቅምን ድልየት ዘለዎም ክከውን ይክእል፡፡ ካብዚቶምን መሰል ሓይልታትን ነፃ ዘይኮነ መንግስቲ ልምዓታዊ ስራሕቲ ክሰርሕ አይክእልን፡፡ የግዳስ ነቶም ደገፍቱን ቁርዲታትን ጥቅሚ ጠጠው ብምባል ጥቅምታት ህዝብታትን ሃገርን አሕሊፉ ንውስናት ሰባት/ጉጅለታት ይህብ ማለት እዩ፡፡ እዚ ዓይነት መንግስቲ ብገለ-ሓይልታት ዝተተሓዘ( capture ዝተገብረ) ይብሃል፤ብባህሪኡ ድማ ልምታዓዊ ክከውን አይክእልን፡፡
እቲ ካሊእ ጥንኩርን እንታይነት ልምዓታዊነት ዝተረድኦ ቆራፅ መራሒ የድልይ እዩ፡፡ እዚ ካብቶም ቀንዲ ማዕገራት ልምዓታዊ መንግስቲ ሓደ እዩ፡፡ ጥንኩር መሪሕነት ህዝብታት አብ ሓደ ጥሙር ናይ ልምዓት ስራህቲ ተስማዕሚዑ ንክዋፈር፤ብሄራዊ ሓድነት ንክጠናከር፤ሃብቲ ህዝብን መንግስትን ናብ ልምዓታዊ ፕሮጀክታት ንክውዕልን ዝኣመሰሉ ውሳነታት ንክውስን አድላይ እዩ፡፡ ካብዚ ብተቃራኒ ዝኮነ መሪሕነት ግን እንኳዕ እዚ ኩሉ ተግባራት ክፍፅም፤መጫወቲ ሃፋትምን ናይ ወፃኢ መንግስታትን እዩ ክከውን፡፡ ስለዝኮነ አብ ልምዓታዊ መንግስታት ግደ ጥንኩርን ቆራፅን መሪሕነትን አዝዩ ዝላዓለ እዩ፡፡አብዚ ፅሑፍ ህልው ኩነታት ክልልና/ሃገርና ብመዳይ ናይ ፖሊሲ ነፃነትን ፤ምህላው ጥንኩር መሪሕነትን ብሓፂሩ ንምድህሳስ ክሙክር እየ፡፡
ድሕቲ ምውዳው ደርጊ ሃገርና ሓድሽ ቅዲ መንግስታዊ ምሕደራን ኢኮኖሚያዊን ኣተሓሳስባ ክትክተል ክኢላ እያ፡፡ ብፍላይ ድማ ድሕሪ ተሃድሶ ልምዓታዊ ዱሞክራያዊ መንግስቲ ኣብ ተግባር ውዒሉ፤በዚ ድማ ርኡይ ቁጠባዊ ለውጢ አምፂኡ እዩ፡፡ ይኹን እምበር ኣብ ውሽጢ እዚ ኩሉ ጉዕዞ መንግስቲ ካብ ወፃኢ ሃገራት በፍላይ ድማ ካብ ምዕራባውያ መንግስታትን ዓለምለኻዊ ትካላትን ሰፍ ዘይብል ናይ ፀቅጢ በፂሕዎ እዩ፡፡ ብፍላይ መንግስታዊ ናይ ልምዓት ትካላትና ንውለቀ ብዓል ሃፍቲ(ብኻሊእ ኣበሃህላ ንምዕራባውያን በዓል ማላት) ንክሽወጣ ድፊኢት ይበፅሐና ነይሩ እዩ፡፡ መንግስቲ ምስ ወፃኢ ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን ኣብ ዝገብሮ ናይ ሓገዝን ልቃሕን ከይድታት እዚ ጉዳይ ማዕከል እቲ ርክብ ከምዝነበረ፤ ሐዚ እውን ከምዘሎ ይፍለጥ፡፡ ይኹን እምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣእማኒ መርትዖ ብምቅራብ ዝበፅሖ ዝነበረ ፀቅጢ ክፃዎሮ ክኢሉ እዩ፡፡ ነዚ ድማ ክውንነት ድማ ምህላው ጥንኩር መንግስትን መራሒን ዓብይ እጃም አለዎም፡፡ መንግስትና ናይ ፖሊሲ ነፃነትቱ(ብካሊእ አገላልፃ ግዳማዊ ሉኣላዊነቱ) በኣንፃራዊነት ንክሕሉ ካብ ዘክአሎ መንገዲ እቲ ካሊእ መሳሪሒ ኣብ ዓለም ዝተፈጠሩ አማራፂ ወይድማ ሓድሽ ናይ ፖለቲካን ቁጠባን ዋልታት እዩ፡፡ በዚ አንፃር ከምእኒ ቻይና፤ብራዚል፤ደቡብ ኮርያ፤ቱርክን ካልኦት ሓደሽቲ ሃገራት ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል እዩ፡፡ እዚ ሓቂ ድማ ከም እኒ ኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት ካብ ናይ ምዕራብ ፀቅጢን ቅድመ-ኩነታተን ትንፋሽ ንክረክባን በዚ ኣቢለን ድማ ናይ ፖሊሲ ነፃነትን ሓልየን ንክከዳ ፈቂዱለን እዩ ምባል ይከኣል፡፡
ናይ ፖሊሲ ነፃነት ንክሕሎ ኣማራፂ ናይ ልቃሕ መንገዲታት ምርካብን ጥንኩር መንግስቲ ምህላውን ግድን እዩ፡፡ ኢትዮጵያ ድማ እዚኦም ክልተ ረቋሒታት ኣጣሚራ ሒዛ ስለዝነበረት በዚ መዳይ ዕውቲ ነይራ ማለት ይከኣል፡፡ ድሕሪ መስዋእቲ መለስ ዜናዊ እዚ ኩነታት ኣብ ባይታኦ ኣሎ ዶ ንዝብል ሕቶ ኣብዚ ምምላስ ቀሊል ኣይኮነን ፡፡ ብሓፂሩ ግን ከም ናተይ እምነት ኣብ ባይታኡ ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን፡፡ ስለዝኾነ ድማ ልምዓታዊ መንግስቲና ከም ቀደሙ ውፅኢታዊ ንክከውን መንግስቲ ጥንኩር ኮይኑ ናይ ፖሊሲ ነፃነቱ ክሕሉ ይግባእ፡፡


c: text/html

text:
ብኮረንቲ (ገብረጊዮርግስ ንጉሰ)
ዕለት/ መዓልቲ መዓልቲ/ ወርሒ 13ቲኡ/ ዓመት ዓመት
ካባና ካብ ብዙሓትስራሕ፣
ገዛን ሓዳርንኣልባን
ማእምናትንከካብ ዘለናዮ
ኣድራሻ፦ ኣብ ገዛ ኽራይ
ናብኣብ ኩሉ ቦታን ኣብያተ ዕዮን
ዘለኻ ናባዕልና መንግስቲ
መጀመርያ ወያናይን ዘይወያናይን ሰላምታና ይብፃሕኻ(እቱይ ምንታይ መራሒ ክልቲኦም ስለዝኾንካ)እሞ እታ ከም ፀብፃብ እተፅግበና፣ ከም እንጀራ ትጠምየና፣ ከም መንበሪ ገዛ እትርሕቐና፣ ከም ገዛ ኽራይ ትቐርበና፣ ከም ደመወዝ ትውሕደና፣ ከም ስብሰባ ትበዝሐና፣ ከም ሓዳር ምምስራትን ንቡር ምፍታንን ብሕልሚ ትረአየና፣ ከም ስኽራንን ዕጥራንን ብቐትሪ እትጎንፈና፣ ከም ገምጋም ትቐንዐና፣ ከም ግዕዝይና ተቕንዐና፣ ብሓፈሻ እታ ብፖሊሲ ሕንፃፅ ተኸይፈና፣ ኣብ ፈፀመ ገለ ሰኸፈት ትፈጥረልና እንናፍቓን እታ ካብ ዓለም ተወዳዳሪ ዘይብላ ፀጋ ጥዕናኻ ከመይ ኣለኻ? ማራ ኢና ንሕብየካ የኣኽ። ይመቸኻ በቃ።
በቓደማያት ተፀሊኡካ ሰሚዕና ብዙሕ ጉሂና ነርና።“ናይ ባዕለይ እትመላለሰኒ ሕማም መርዘን እያ። መድሓኒታ እውን እፈልጣ እየ። ናብ ኣስቪዳለ ኸይደ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዘይትምለስ ምሕየ ከድሕና እየ።” ኢልካና፣ ከም ኣፍካ ይግበሮ፣ ቆስሊ ከልቢ ይግበረልካ። ኢልና ተሓጉሽና ኣስተርሒና ከም ኣመልና ኣብ ገዛ ኽራይ ለጥ ኢልና ቐኒና። እሱኸ ናይመን ኮይኑ ኢልና።
እሞ ኸመይ እኒአኻልና ደሓን ዲኻ? ንሕና ብዜካ ናፍቖት ገዛን እርኑብ ናብራን
ፅቡቕን ዘይፅቡቕን ከም ክልቲኡ ኣለናን የለናንን ምባል ይከኣልን ኣይከኣልን። እንታይ ስኢንናን ረኺብናን ንምግላፁ ምቹውን ኣፀጋምን ኩነታት ውሽጢ ደሓንን ዘይደሓንን ኮይንና ኣለናን የለናንን። ከመይ እሞ?
እሞ ድንገት ተሰማዕኻናን ተዘይሰማዕኻናንይፍለጥን ኣይፍለጥን እዩ እሞ ሓደ ቁርብን ብዙሕን ሕቶታት ዶ ኽንሓትትን ክንገድፎን?
እሞ ገዛ ቃሕ ይብለና ኣሎ። መንበሪ፣ መጠሻ፣ መትከል፣ ጉጂ፣ መወደቒ፣ ገዛ። ገዛ ደማ ቓሕ ይብለካ ደቀይ? ተገደደስ ህራስ ቃሕ ይብለካ እምበይ? ምዝናጥ፣ ኣቤት ምናዳ መኪና ግን ደሓን መኪናስ ይፅናሕዋ ናብራ ናብራ፣ ሓዳር ኣብ ገዛ ኽራይ ዘይኮነስ ኣብ ናይ ባዕልኻ መጠሻ ሓዳር ጉጂ ቃሕ ይብለና ኣሎ። ክንሓቦ ኾለና ስኒ ገለ ባህታ፣ ጦብላሕታን ቀዛሕታን ፈጥረልና ንብለካ። ፐርኬ!።
ኣንታ ሞዖ ኣለዎ።ዓዲ መሬት ዝኣክል ዶ ናይ ውሑዳት፣ ርኹባትን ሕንቁቓትን ትኸውን?
ሕማቕ ኣየምፅእ እምበር እዛ ዓዲ ብፀላኢ እንተትድፈርሲ እዚ ማእምንን ቤት ኣልባን ትውልዲ እዙይ እንታይካ ተደፊራ ኢና ክንብሎ?
ሃፀይ ዮሃንስ እኩዋስ ክተት እንትእውጁ ኢትዮጵያ ማለት፦ ሃገር ማለት ኣዶኻ፣ በዓልቲ ቤትካ፣ ውላድካ፣ መቓብርካ ወዘተ እያ እሞ
ኢሎምያ ሰብ ከብዱ በልዑዎ እሞ ሰብ ዘበለ ንዓዱ ተዃሸሐ ይበሃል።
ንምንታይ እዩ መሬት መውደቒ ንምርካብ ወናኒ ኣማኢቲ ኣሸሓትን መላይንን ምዃን ዝሓትት? ብኸምኡ ዝበለ ገንዘብ ደኣ ኣርጀንቲናስ (ኣብ ዘይዓድኻስ) ብገንዘብካ ብሃፍትኻ ዶደኣ ገዛ ክሰኣን እዩ? ኣብ መንጎ ሃገርካን ዘይሃገርካን ዘሎ ኣፈላላይምፍላጡ ክሳብ ዘፀግም ንምንታይ እዩ መንግስቲ ለቖትኡ ሒዙ መንገዛ ዓድና ንባዕልና ዝሸጠልና ዘሎ?
መሬት፣ መንግስቲ ዳይና ኾይኑ የከፋፍለና እሞ ከም መጠን መንግስቲ ዝግበኦ ግብሪ መሬት ምሓተተ እምበር ብጠላዕ ፀሓይ ነቲ መሸጣ ስማስም እናሃብካ ከዘራን ባርኔጣን ጌርካ መሸጣስ እንታይ ኣምፀኦ? መሬት ኣይትሽወጥ ኣይትልወጥ ማለት ኣብ ቅንፍ ብዜካ ኣነ ( መንግስቲ) እትብል ዘይረኣናያ ኣለታ ድያ?
ከይንኸስስ ዳርጋ ንጉስ ኣይኽሰስ ሰማይ ኣይሕረስ ስለ ዝኾነና ሱቕ ከይንብል መንገዛ ዓድና ገዛ ኣልባን ማእምን ሓዳር ኣልባን ኮይንና።ነቲ ስራሕ ዘይብሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ በዓል ስራሕ እውን ገዛ፣ ዓለቫ፣ ሓዳር፣ መኪና ወዘተ ዝበሃሉ መሰረታዊ ድሌታት ወዲ ሰብ ራእዩ ዝገበረ ትውልዲ ይበዝሕ ኣሎ፣ኣብ ገፁ ብርሃንን ሰሓቕን ዝሓረሞ፣ በዓልናይ ዘይብሉ ደገ ዝሓደረ ጫማ፣ ዝተጨፍጠጠ ፎጣ፣ ኣረጊት ጎልፎ ዝመስል ዝኾረየ ገፅ፣ ኑሮ ሓንጎሉ ዘዞረሉ፣ ምስ ፅላሎቱ ኣብ ምትህልላኽን ሓያል ጎንፅን ዝኣተወ ሰብ ይበራኸት ኣሎ። እዙያት ወዲ እዙያትሲ ናጥዕና ድዩ? እተን ዝሸቀለን ድንሹ ጠቢሱ ከይበልዐን ንገዛ ኽራይ እናረከበ ይጠሚ ከይህሉ ምጥርጣር ፅቡቕ እዩ። ጠምየ ከይብል ናይ ድኻ መስፍናዊ ሓቦ ሒዝዎ ከይኸውን።
ቀደምስ ጠምዩኒ እንተበልና ‘ሕንጉጋይዶ እንታይዶ መፂኡ ከይበልዐካ ሱቕ ኢልካ ደቅስ።’ ንበሃል እሞ ንሕና እውን ንወለድና ነቲ ሕንጉጋይ ከይረኣናዮ ንኣምኖም ነርና።“...እንተይረኣዩ ዝኣምኑ ብፁኣን እዮም።” ከም ዝበሃል። ብሆሮር ፊልም ዝዘናግዑ ቆልዑ ሎሚ ሕንጉጋይ ኣይፈርሑ አይ ኤስ ኣይ ኤስ ኣይፈርሑ።ኮን ደኾን “ጠምዩኒ ኣይትበል፣ እዙይ ዓንቃፊ፣ ፀረ ልምዓት ዝኾነ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ናይ ኣረኣእያ ፀገም እዩ።” ኢልካ እኳ የምናልባሽ ይሐይሽ። ፖለቲካ ክበሃል እንተሎ ነዊሕን ተኸታታልን ኣኼባን ገምጋምን እዩ ኢሎም ስለዝኣምኑን ምልሕሓፅን ድኻምን ዘይኾነሎም ልስሉሳትን ሃካያትን ስለዝኾኑ ስኽ ይብሉልካ ይኾኑ እምበ።
አብ ሓደ ብዛዕባ መሬት ናይ መን ምዃና ዝዝቲ መድረኽ በዓል መሬት፣ መሬት ናይ ምጥቃም መሰል እምበር መሬት ናይ ምውናን መሰል ከምዘይብሉን መሬት፣ መሬት መንግስቲ ምዃኑን ክግለፅ ድሕሪ ምውዓሉ ብወገን መራሒ መድረኽ ተረዲኡካቱም ዶ ኩሎኹም ኢሉ እንትሓትት፣ ዝተረደኦን ዘይተረደኦን እወ ኢሉ ብጣቕዒት ስምምዕነቱ ገለፀ።
መራሒ መድረኽ ንምርግጋፅ ዝኣክል ንወይዘሮ መንፀገቫ ብሱመን ፀዊዑ እሺ እንተተረዲኡክን መሬት ናይ መን እያ እንትብለን፦
“መሬት እማ ናመድሃኔኣለም እያ።” ይብለኦ እሞ ኣይኮነን “ናይ መንግስቲ እያ እኮ ኢልና።” እንትብለን “ውይውይ ወደዋ ኩሎም ሓደ፣ ብሰማይ ስላሰ ብምድሪ ሃይለስላሰ፣ እቱይ ኣይኽሰስ እቱይ ኣይሕረስ ደኣኾኑታይ እሞ።” ኢለን መሬት መንግስቲ ንመድሃኒኣለም ኣዳሒነንኦ ቡን ተወሊፈን ኣኼባ ረጊፀን ንገዝአን ከዳ።
ካብ ምስላ ወይዘሮ መንፀገባስ እቱ መሬትስ ናመድሃኒኣለም ከምኮነ ዶ ምሐሸ? (ኣብዚኣ ወገን ‘ማዕርነት ሃይማኖታት ይከበር!’ ዝብል ጭርሖታት ደኣ ከይትወልደልና ሰባቭ ሓሳቭ እያ ትመስል እሞ ዋላ ንሕደጋ።“ሓዲገጆያ እጀ ሓዲገጆ።” በላ ሓንቲ ሳውየሲ) ደሓር መንግስቲ ውክልና ወሲዱ ጁባና እንከይፈተሸ በብፅሒተና ናብ ኢድና ከመረከበና።
ድሕሪኡ ዝደለየ ብሳዕሪ ደመሃላ፣ ዝደለየ ድማ ብእምነበረድ ሰሪሑ ካብ ገዛ ኽራይ ነፃ ዝኾነ ትውልዲ ደኾን ንምርኣይ መብቀዐና ካብ ዝብል የዋህ ሓሳብ ዝብገስ ርኢቶ እዩ። ትውልዲ ከም ትውልዲ እኮ ተኻራይን ማእምንን ኮነ።
እምበር መንግስቲ በቲ ሐዚ ሒዝካዮ ዘለኻ ፍጥነት ንኹሉ ዓቕመ ኣዳምን ሄዋንንስ ይትረፍ ንሲሶኡ እውን ሕቶ መንበሪኣይምለሰሉን። ምኽንያቱ ነቲ ዝተመዝገበ ኣብ 10 ዓመት ንምምላእ ሒኽ እንትትበል ኣብ ሕድሕድ 10 ዓመት ብንእሽቱኡ 10 ግዘ እቲ ናይ መጀመርያ መጠን ዝኣክል ሓዱሽ ጠለብ መንበሪ ይመፅእ።
ወለድና እኳስ ምንም እቶቶም፣ ደረጃ ኑሮኦም፣ ስረሖም ከይተሓተቱ ትሸዓተ ቆልዑ ዘዕብዩሉ ይንኣስ ይዕበ መሬት መጠሻ ነይርዎም። ኣብ ከተማ እውን ከምኡ። ንሕና ኸ?
ስማዕ እንዶ መንግስትዋ እቱ ቐደም ሽንሸና መሬት ብዝምልከት መፅዓንካ ሒዝካዶ ደፋእ ድንኩልን ፊውዳልን ማዕረ ማዕረ ዓፂድካ ዓፂድካ ንኹሉ ኣካለ መጠን በዓል መሬትን መጠሻን ኣይገበርካዮን?
መሬት ዝሽንሸን ትርፊ መሬት ስለ ዘሎ ጥራሕ ዘይኮነስ ዜጋ መንገዛ ዓዱብዘይ ሌላን ጉሌላን ማዕረ ተጠቃሚ መሬቱ ንክኸውን እዩ።ነገር ግን ኣብ ዓድና ሕፅረት ተሓራሲ መሬትን መሬት መጠሻን የልቦን። እንተሃልዩ ግን ኣብ ኣእምሮ ሓሰብቱ ጥራሕ እዩ ክህሉ ዝኽእል።
ስለዚ መሬትና ብመፅዓን ለኪዕኻ ለኪዕኻ ብጥርሑ/ ብናፃ ሃበና። ምኽንያቱ ኣካለ መጠን ኣኺልናን ሓሊፍናን ኢና። ሃበና ደኣ። “ሃባናይዶየ ሃባናይዶ ምሃብ ዶ ነውሪ እዩ?” በላ ደቂ ኣሸንዳሲ።
ንሕና እኮ ፒያሳ ንፒያሳ፣ መርካቶ ንመርካቶ ፎቖዶ ዋና ኸተማ፣ ዓይኒ ኸተማ ወዘተ እኮ ኣይበልናን እንተንብል እውን ነውሪ የብሉን። ነውሪ ምኽላእ እዩ እምበር ምሕታት ኣይኮነን።ግን ኣብ ዝኾነ ይኹን ጥራሕ ምእንቲ ዓድና ክመስለናስ መውደቒ ኣለኒ እንብሎ ይወሃበና።መውደቒ ክንልምን ኣይምተገበአን። ዓድና እዩያ ወይለከ።
እንታይ እዩ ዓዲ ንበዓል መሻርፍ/ ንበዓል ባጤራ ጥራሕ ጌርካ ኣብዘሓን ድኻን ኣደዳ ውሑዳት መካረዮ ምግባርከ።ፓርቲ ከም ፓርቲ ዶ ኣጋረይ ኣብ ታሕተዋይ ኑሮ ዘለዉ ዜጋታተይ እዮም ዶ ኣይበለን? ኣበ’ማ ’ንሆ? በለ ሓደ ወዲሲ።
ነዛ ዓዲ ብዝገብሮ ተወሳኺ ኣስተዋፅኦ ደኣ እምበር ብመንበሪ ኣብ መንጎ ክልተ ደቂ ሓንቲ ዓዲ ናይ ንጉስን ሓሽከርን ኣፈላላይ ክህሉ ኣይምተገበኤን። ግን ሃልዩ።
“...መውስቦ ክሓቱ መፂኦም ድሮ፣
ታይ ክብሎም ወዲአ ሙህሮ...፣በለ ሓደ ፅቡቕ ደርፊ እኒሀ ሎሚቕነሲ። እሞ ንሕና እውን እኮ ኣካለ መጠን መላእና እንታይ ንበል?
በቃ እሞ ዓው ኢልና መሬት እንዶ ሃበና መውደቒና ከይንብልካብ ፃፀ ሓኸለ ዘውፅኡ ቦተሊከይናታት ኣብዮት ርእዮት ገለመሌ እናበሉ ከይፋርኹዋታ ፈራሕና። ንሕና እኳ ኣቕሪብና ኢና እንሓትት ዘለና። ሰባት ከመይ ከም ዝትርጉምዎ ምሕሳብ ኣገዳሲ ኣይመስለናን።
እሞ እቱ ጥዕናኻ ደሓን ዲኻ ብጥዕናኻ እንተሃሊኻ እኮ እዩ ንምውቃስ ኮነ ንምውዳስ ዝጥዕመና።
ከታርን በለፀይናንያ በዚሖምኻ ሰሚዕና ሓቂ ድዩ?
“ከይሓርስ ኢደይ ለመፀ
ከይከትር ኣርከበ መፀ
ለምዘበን ብጉደይ ወፅየ” ኣብ 70ታት ንኸታሮ ኣብ መደባይ ዝተደረፈሎም ደርፍስ ይህሉዶ ሎሚኸ ወይስ ብኻልእ ደርፊ ተቐይሩ ይኸውን?
ስራሕ ኣልቦ መናእሰይ ብኣግባቡ ቁፅርና ዘይፍለጥ ሚሊዮናት እናሃለና ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ስራሕ ዝተፈጠረሎም፣ ብሚልዮናት ዝኣክል ሕቶ መንበሪ ዝተመልአ ቅጥዒ ኣናፁ እኳ በሊዐን ምውዳእ ኣብዩወን መደቀሲአን ኣትሪፈንስ ብኣሽሓት ዝቑፀራ ብኽንደይ ማርያም ማርያም ብሎተሪ መደቀሲ ዝወፀሉ ነባሪ መራኸብቲ ሓፋሽ ብዕልልታን ዳንኬራን፣ ብመፂኻለይዶ መፂኻለይዶ ኽፅበየካ ወደሳን ኣጨናኒቖምዋ ጭርሖታት ዓወትያ በዚሑ ስራሕ ጠምዚሑ ዝበሃል ዘሎ ኸ እማን ድዩ?
እቲ ሕቶ መንበርን ሎተርንስ እንታይባ ኣራኸቦ? እንተቐኒኻ እኮ ዘይራኸብ ነገር የለን። ዕድሉ ኾይኑ ሎተሪ ዘይወፀሉ ኣያታንኡ።
እሞ ዝኾነ ኾይኑ እታ ዝበልናካ ናይ መውደቒ ጉዳይ ሓደራ ኸይትርሰዓ። መንበሪ መጠሻ መሬት ሃበና። ብነፃ ብዘይ ዕፃ ብዘይ ሎተሪ። እንካብኡ እንተስ ክኹርኮሐና እንተስ ክልስልሰናሲ መዕረፊ ጎንና እትኸውን ቁራስ መሬት እማ ኣዳሕነና። መጀመርያ ናይ መቐመጫይ በለት ህበይ። ድሕሪኡ ሰስርኡ የውፀኣዮ ሰብ እምበር ነቲ መዕረፊ ዘይብሉ ኣደዳ መካረዪ ምግባርን ኢዱ ሒዝካ እናውቃዕኻ ገላጋሊ ምምሳል ኣይድንቅን።
ካብ ሓደ ቦታ ዘይጀመሩን ማዕረ ጥጡሕ መወዳደሪ ባይታን ዕድልን እንተይፈጠርካ ስርዓት ውድድር (ስርዓት እግረይ ኣውፅእኒ) ምእዋጅሲ ከቢድ እዩ።
እሞ ካልእ ግዘ ካልእ ሰላምታ ክሳብ እንሰደልካ ብሓጎ...ስ የጋንየና። እታ ናመውደቒና ጉዳይ ግን ሓደራ ብሰማይ ሓደራ ብመሬት። እሞይማ ብነፃ። በል ቻው ቻው ንደዋወል በቃ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ ኣምላክ አሜን!
ዘመነ ዮሓንስ ዓቢይ ጾም ዝጅምር ካብ የካቲት 12 – 2004 ዓ.ም (20-02-12) ኮይኑ በዓል ትንሣኤ ኣብ ዕለት ሚያዝያ 7- 2004 ዓ.ም (14-04-12) ይኸውን። ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾምና ይባርኸልና!
ዐቢይ ጾም (ዘጾም ክርስቶስ) ካብ ለካቲት 21 ስጋብ ሚያዚያ 16። እዚ ጾም ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ድሕሪ ምጥማቁ 40 መዓልትን ለይትን ዝጾሞ ጾም ብምዃኑ ዓቢይ ጾም ተባሂሉ። ንሕና'ውን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጾሞ ብምዝካር ፣በረከት ንምርካብ ፣ ከምእ'ውን ብግብሪ ንዕዑ ብምምሳል ናይ ሥጋ ፈቃድና ንምግዛእ ንጾሞ።
ዐቢይ ጾም 55 መዓልታት ንጾሞ ጾም እዩ። ሸሞንተ ሳምንታት ከኣ ኣለዎ። ንሳቶም ከኣ፣-
1ይ ሰሙነ ፣ ዘወረደ ፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ምውራዱ
2ይ ሰሙነ ፣ ቅድስት፣ ናይ ሰንበት ቅድስና
3ይ ሰሙነ ፣ምኩራብ ፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ምኩራብ ምምሃሩ
4ይ ሰሙነ ፣ መፃጉ ፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሕሙማን ምፍዋሱ
5ይ ሰሙነ ፣ደብረዘይቲ፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ እምባ ብዛዕባ ዳግማይ ምጽኣት ምምሃሩ
6ይ ሰሙነ ፣ ገብርሔር፣ ቅኑዕ ኣገልጋሊ ዋጋኡ ዘለዎ ምዃኑ
7ይ ሰሙነ፣ ኒቆዲሞስ ፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኒቆዲሞስ ምዝርራቡ
8ይ ሰሙነ ፣ ሆሳእና ፣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እንዳተመስገነ ናብ ቤተ መቅድስ ምእታዉን ስለና ሕማማት ምቅባሉ ይዝከር።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾሞ ብሰላም ብፍቅሪ ብትሕትና ጾምና ናብ በዓለ ትንሣኤኡ ብሰላም ክንበጽሕ ብለውሃቱን ምሕረቱ ይሓልወና። ኣሜን።


text:
ሚኒስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ በርናንድ ቻዛነቨ እቲ መስርሕ ብህድኣት ይኸናወን ከምዘሎን ትማሊ ጥራይ አስታት 2,318 ስደተኛታት ናብቲ ዝተዳለወሎም ቦታ ከምዝግዕዙ ይገልጹ።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ስደተኛታትን ከም አማኻሪ ኮይኑ ዝሰርሕን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብቲ ኣብ ካሊ ዘሎ ምጉዕዓዝ ስደተኛታት ከም ተዓዛቢ ኮይኑ ዝሰርሕ አቶ ኻልድ አብዱ ኣብ ካሊ አስታት 10,000 ስደተኛታት ከምዝርከቡ ካብዚኣቶም 20 ሚእታዊት ኤርትራዊያንን ኢትዮጵያዊያንን ምኻኖም 45 ሚእታዊት ሱዳናዊያን 35 ሚእታዊት ድማ ኣፋጋኒስታናዊያን ምኻኖም ካብዚኦም እቶም 1,500- 2000 ዝኾኑ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ምኻኖም እንተኮነ ግን እዚ ቁጽሪ ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት ይውስኽ ከምዘሎ ይሕብር።
እዚ መስርሕ ምጉዕዓዝ እቶም ስደተኛታትን ምዕጻው ካሊ መዓስከር ስደተኛታትን ኣብ መንጎ መንግስቲ እንግሊዝን መንግስቲ ፈረንሳን ብዝተበጽሓ ስምምዕ ኮይኑ እቲ ቀዳማይ መድረክ ነቶም ስደተኛታት ብክሊ ዕድመ ብምፍልላይ ከምዝጅምር ኣቶ ኻልድ የረድእ።
ብተወሳኺ ነቶም ኣብ ካሊ ዝነብሩ ዝነበሩ ልዕሊ ዕድመ ስደተኛታት ኣብ መላእ ፈረንሳ ኣብ ዝተዳለው 480 መዓስከር ስደተኛታት ከምዝግዕዙ ነዚ ብምትግባር ድማ መንግስቲ እንግሊዝን ንመንግስቲ ፈረንሳ ናይ 50 ሚሊዮን ዩሮ ሓገዝ ከምዝህብ ኣቶ ኻልድ ይሕብር።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ነቲ ምጉዕዓዝ ናይ ስደተኛታት ዝቃወሙ ስደተኛታት ሰንበት ምስ ፖሊስ ምግጫዎም፡ ኣብ ካሊ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይዱ ከምዘለው ካልኦት ካብቲ ቦታ ክወጹ ዘይደልዩ ከምዘለው’ውን ይሕበር ኣሎ ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ፍፃመ ዋንጫ ኤፍ ኤ ካፕ፡ ቸልሲ - ማንቸስተር ዩናይትድ
ኣሰልጣኒ ማንቸስተር ዩናይትድ ጆዜ ሞሪንዮ፡ ዕውት ዓመት ክሕልፍ ስለዝደልይ ዋንጫ ኤፍ ኤ ካፕ ክወስድ ባህጊ ኣለዎ።
እታ ዓባይ ጋንታ ኣብ ፕሪምየር እንግሊዝ በዚ ደረጃ'ዚ ክትውድእ ምኽኣላ ዘሕብን ኣይኮነን።
ዩናይትድን ሞሪንሆን ዋንጫ ክወስዱ ኣለዎም። ዋንጫ ወሲዱ ደገፍቲ ክሕጎሱ ዝገብረሉር ናይዚ ዓመት ናይ መወዳእታ ግጥም'ዩ።
ኣብ ቀፃሊ ዓመት ጋንትኡ ንምጥንኻር ተወሰኽቲ ተፃወትቲ የድልይዎ።
እዚ ዋንጫ ንሞሪንሆ ብዙሕ ነገር ስለዝኾነ፡ እቲ ዓወት'ውን ብቐሊሉ ክረኽብዎ ክፅዕሩ እዮም።
ብቕዓት ሉካኩ
ኣብ ሚያዝያ ምስ ኣርሰናል ኣብ ዝነበረ ፀዋታ ማህሰይቲ ካብ ዘጋጥሞ ንደሓር ኣይተፃተን።
እዚ ተፃዋቲ ንዩናይትድ ተመራፂ ተፃዋቲ እዩ። ምስ ቸልሲ ዝግበር ፀዋታ ክፈትዎ፤ ንተፃወትቲ ቸልሲ ድማ ከፀግመሎም'ዩ ዝብል ሓሳብ ኣለኒ።
ይኹን ዳኣ'ምበር ማህሰይቱ ቁሩብ ከፀግመሉ እዩ። ከም ሉካኩ ዝበለ ብቑዕ ኣጥቃዓይ ኣብ ሓድሕድ ሰሙን ክፃወት ኣለዎ። እንተዘይኮይኑ ብቕዓቶም ይወርድ። እዚ ድማ ንተኸላኸልቲ ቸልሲ ፅቡቕ ዕድል ይፈጥር።
እዚ ተፃዋቲ ብሙሉእ ዓቅሙ ክርከብ ስለዘፅግመሉ ንዓወት ዩናይትድ ወሳንነት ዝህልዎ ተፃዋቲ፡ እቲ ምምሕያሻት የርእይ ዘሎ ኣሌክስ ሳንቸስ'ዩ።
ኣብ ፍርቂ ፍፅመ ኤፍ ኤ ካፕ ምስ ቶተንሃም ኣብ ዝተራኸበትሉ እዋን ምስቲ ዝልለየሉ ብቕዓቱ ነይሩ። ሕዚ'ውን ነቲ ናይ ሽዑ ኣፀዋውታ ክደግሞ ትፅቢት ይግበር።
ዕድል ኮንቴ
ኣሰልጣኒ ጋንታ ቸልሲ ኣንቶንዮ ኮንቴ ኣብታ ጋንታ ንምፅንሑን ዘይምፅንሑን እዚ ውፅኢት ወሳንነት ዘለዎ ኣይመስለንን። እቲ ውፅኢት ዝኾነ ይኹን ዝሰናበት ይመስል።
ንዕኡ ዝተዳለወ ናይ መሰነይታ ድግስ'ዩ ዝመስል። ብቕዓት ቸልሲ እናወረደ'ኳ እንተመፀ ኣብቲ ንቐዳም ዝካየድ ፀዋታ ግን ዝሰንፉ ኣይመስለንን።
ዊልያን፡ ናይዚ ዓመት ብሉፅ ተፃዋቲኦም ነይሩ። ንሱን ኤደን ሃዛርድን ፅቡቕ እንተተፃዊቶም ደው ዘብሎም ኣይክህሉን።
ቸልሲ ዝሓሸ ፀብለልታ ዝህልዎም ይመስለኒ፤ ንኮንቴ'ውን በቲ ዝብህጎ መገዲ ዝስንይዎ ይመስለኒ።
ግምት ላውሮ፡ ቸልሲ 1 ን 0 ከምእትስዕር'ዩ


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ዓሚቕ ገምጋም ዳግማይ ተሃድሶ ኣካይዶም
በቢደረጅኡ ዘሎ ላዕለዋይ፣ ማእኸላይን ታሕተዋይን ኣመራርሓ እቲ ቤት ዕዮ ነቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ዝተዳለወ ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ዝብል ሰነድ መበገሲ ብምግባር ሕድሕድ ሰራሕተኛ ዓርሰ ነቐፌታን ገምጋምን ዝገበረሉ ናይ ሓደ ሰሙን መድረኽ ተሃድሶ ኣካይዱ፡፡
እዚ መድረኽ ተሃድሶ ነቲ ናይ ህዝቢ ትግራይን ውድብን መግለፂ ዝኾነ ሃናፃይ ቃልሲ ኣብ ምቕፃል ሓጋዚ ዝኾነ ሰነድ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ብመንፅር ፀረ-ዲሞክራሲ፣ ሓሰት ፀብፃብን ኣወሃህባ ግልጋሎትን ከም ቤት ዕዮ ንሕድሕድ ኣካል ከመይ ይገልፀና ብዝብል መትከል ዓርሰ ነቐፌታ ቀሪቡ እዩ፡፡ ብተወሳኺ እቲ ገምጋም ናብ ነጋዳይ ማሕበረ-ሰብ ወሪዱ መድረኻት ብምክያድ ብዝበለፀ ብምዕማቕ ዝነበሩና ድኽመታት ኣብ ምእራም ወሳኒ ግደ ከም ዘለዎ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ሓቢረን፡፡
ገምጋም ዳግማይ ተሃድሶ ኩሉ ሰራሕተኛ ኣብ ፀረ-ዲሞክራሲ፣ ናይ ስልጣን ኣረኣእያ፣ ጉድለት ሰናይ ምምሕዳር ምስ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዝነበሩ ፀገማት፣ ኣብ ህዝባውነት ኣረኣእያ ምሽርሻር ከም ዝነበረ፣ ግዕዝይናን ብልሹው ኣሰራርሓን ምስ መምርሕታት ኣብ ምትግባርባር ክፍተታት ከም ዝንበሩ፣ ሓሰት ፀብፃብ ኣብ ምፍላይ ሞዴል ከፈልቲ ግብርን ዕግበት ተገልጋላይን ካልኦት ዛዕባታትን መሰረት ብምግባር ንዓርሱ ብምርኣይ ዓርሰ ነቐፌታ ዘቐረበ ኮይኑ ሕድሕድ ሰራሕተኛ ብዝቐረበሉ ገምጋም መሰረት ናይ መስተኻኸሊ ርኢቶን እርማትን ተዋሂቦም እዮም፡፡
ኣብቲ ገምጋም ካብ ዝተሳተፉ መንኣሰይ መብራህቱ ልጁን መሉጌታ ተካን እዚ ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ዝብል መድረኽ ዝነበሩና ፀገማት ብምሉእነት ብዝበሃል መልክዑ ብምግምጋም ዝተነፀሩ ኮይኖም ካብዚ ብተግባር ናብ ሕብረተ-ሰብ ወሪዱ ናይ ሓፂር፣ ማእኸላይን ነዊሕን መፍትሕታት ዘነፀረ ክኸውን ከም ዘለዎ ብምሕባር ንተግባራውነቱ ከም ዝሰርሑ ሓሳቦም ገሊፆም፡፡
ሃይለይ ገ/ገርግስ
ክኢላ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 3 guests and no members online


text:
ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ከምቲ ቀደም ኣብ መርበብ ሓበሬታቱን ኣብ ፈቐዶ እንዳ ቤት ምግብን መጸዋዕታ ብምጥቃዕ እንተወሓደ ቅድሚ ክልተ ሰለስተ ሰሙን ዝጽውዖ ዝነበረ ኣኼባታቱ ሎሚ ግን ኣይግድን ኣይከም ቀደሙን እንሆ ኣብ ዕለት 19 ሰነ 2011 ዓ.ም ብቴክስት መሰጅ ዝተጸውዐ ናይ ጭሉቕ ኣኼባ ኣካይዱ።
እዚ ዝተጠቕሰ ኣኼባ ብመርሕነት ሽማግለ መኸተ ዝኾኑ ዶር ሃይሉ እምባየ ን ሙሉእብርሃን ዝተባህሉ ኢዩ ተመሪሑ። ንሳቶም መበገስን ዕላማን ናይቲ ኣኼባ ከብርሁ ከለዉ ብምባል ነቲ ህዝቢ ሕቶታቱን ርእይቶታቱን ከቕርብ እቲ መድረኽ ከፈትሉ። ብድሕር’ዚ እቶም ቀንዲ ብጥቕምን ረብሓን ምስቲ ስርዓት ምትእስሳር ዘለዎምን ከምኡ ድማ ገሊኦም ብጸቢብ ወገናዊ ኣተሓሳስባ ዝተጠቕዑን ገሊኦም ድማ ዓዶም ኣይፍለጥ ዓውዶም ብናይ መንነት ቅልውላው ዝተሳቐዩ ነቲ መድረኽ ብኸምዚ ኣብ ታሕቲ ዝቐርብ ክቀዳደምሉ ተራእዩ፣-
ሂወት፣- ዝተባህለት ሓንቲ ዕልልቲ ወይጦ ክትብል እቲ ዝኽሓነ ጽልኣ ደርጒሓቶ።
ዕንሹ፣- < እዚኣ ሓፍቲ ኣመሓዳሪት ከተማ ምጽዋዕ ፋና ተስፋማሪያም (ርእሲ ኣድጊ) ኮይና ብድንቁርንኣ ዝተፈልጠት ኣብ ርእሲ ምዃና ንርእይቶ እዛ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰት ደጊፋ ብጽልእን እንኬሔራን ምድጋማ ከይኣክል ንጠጠው ምባል ክልተ ካብ ሚኢቲ ኣመልኪታ ድማ ንኸፍለሉ ኣገባብ ተጸኒዑ ክንከፍል ኣለና ኢላ። ቀጺላ ንሳ ኣብዚ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ’ዚ ንኣሰራርሓና ዝዕንቅፉ እንተድኣሃልዮም ክጭርገፉ ኣለዎም ክትብል ከም ጓል ውሻጠ’ውን ኣጉባዕቢዓ።
ሓድሽ ለገሰ፣- እዚ ሰብ እዚ ሓደ ካብቶም ብናይ መንነት ቅልውላው ዝሳቐዩን ንኤርትራዊ መንነት ኣዚዩ ዝብህግን ኣብ ኤርትራ ዝዓበየ ትግራዋይ ክንሱ ብዝዓይነቱ ምስ ዝኾነ ኤርትራዊ ክራኽብ ከሎ ንኸምስል ንተጋሩ ዝጸርፍ’ዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ክኣ ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ኩሉ ኣኼበኛ ክሳብ ዝኽዕቦ ንተቓላሳይን ሓርበኛን ዝኾኑ ኣቦና ኣቶ ሃብተማርያም ኣብርሃ ጸሎሎ ክቐብኦም ፈቲኑ። ንሱ ኣብ ዘረብኡ ክብል ኣብ ልዕሊ ምጅሃሩ ከም ሓሬት ዝሸተቶ ብዕራይ ፉፍ ክብል እኳ እንተፈተነ ኩሉ እቲ ኣኼበኛ ግን ኣበይ እንታይ ይብል ስለዝፈልጦ ዋጋ ኣይሃቦን። ምኽንያቱ ኣብዚ ኣኼባዚ ከምዚ’ኳ እንተበለ ኣብቶም ተቓወምቲ ከይዱ ክኣ ኣብ ኣኼባ ህግደፍ ሸቖጥቆጥ ኣቢለይን ሃየ ንበየነ ኣፉ ኣትሒዘዮ ንወዲ ስሑል ከምዚ ደጊመዮ ስለ ዝብል’ዩ።
ሓድጉ ዑቕባሚካኤል፣- እዚ ሰብ እዚ ኣብ 80ታት ኣብ ህግ ዝተሰለፈ ኮይኑ ድሕሪ ናጽነት ክኣ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣተወ ኢዩ። ኣብ ፈቐዶ ናይ ህግደፍ ብዓላት ግጥምታት ብምድላው እዞም ከድዓት’ባ ጠላማት፣ ሆየ! ዘይበለ ካባና ይፈለ። እናበለ ነዚ ናይ ሓርነት ቃልሲ ከቆናጽብን ክዕንቅፍን ከይደቀሰ ዝሓድር ወይጦ ኢዩ። እቲ ዘገርም መበገሲኡ ክኣ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ኣብኡ ወላዲኡ ምስ ጸላኢ ንዝነበሮ ጥቡቕ ምትእስሳርን ምትሕብባርን ከቋርጽ ብተደጋጋሚ ድሕሪ ምጥንቃቕ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ብዝተወስደ ስጉምቲ ኣተኣሳሲሩ ኣብ ልዕሊ ተሓኤ ዘለዎ ቂም ንምውጽእ ንህግደፍ ምሳኹም ሞተይ ዝብል ዘሎ ዕሸል ኢዩ።
ጆን ሰበንኣብ፣- እዚ ሰብ እዚ ኣብ ንግዲ ዝነጥፍ ኮይኑ ምስ ህግደፍ ክኣ ኣብ ዘዳልውዎ ብዓላት ንዝሸጥዎ መስተን ካልእ ነገራትን ላዕልን ታሕትን እናበለ ክሸጠሎምን ዝሓድር ወይጦ ኢዩ። ንሱ ኣብዚ ኣኼባ ነቲ መራሕየይ ዝብሎ ውልቀ-መላኺ ብጸላም ከብዲ ይሳቐ ምህላዉ ረሲዑ ንመራሕቲ ተቓውሞ ገሊኦም ብሕማም ልቢ ገሊኦም ብስትሮክ ስለዝተወድኡ ኣብ ዝበጽሕዎ የብሎምን ክብል ከህተፍትፍ ተሰሚዑ።
ፍረወይኒ፣- ዝተባህለት ዜጋ ክኣ ርእይቶኣ ብኸምዚ ዝስዕብ ዳሕዲሓቶ፣- ክትብል ከላ ኣንገሶም ዝተባህለ’ውን ክብል ሓውሲ ሕቶን ርእይቶን ኣቕሪቡ።
ተስፋሚካኤል ገራህቱ፣-
ስርዓት ህግደፍ ካብ መድረኽ ጃላነት ናብ ምክልኻል ዘእተዎ ምልክት እምባኣር እንሆ እብ ርእሲ’ቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሹመኛ ስርዓት ህግደፍ ዝኾነ ተስፋሚክኤል ገራህቱ ኣብ ዓባይ-ብርጣንያ ነቲ በብእብረ ክዝረብ ዝወዓለ ጽዩፍ ኣባሃህላታት ከምቲ ቀደም እንተዝኽውን በልዎም፣ ነጽልዎም፣ ኣይተቕርብዎም…ወዘተ ምበለ፣ እንተኾነ ሎሚ ግን እታ መሸንቆቓ እናጸበበት ስለዝመጸት ነቶም ወይጦታቱ እንዳኣነኣኣሰ ክብል ተወራዚዩሎም። ምስኡ ኣተኣሳሲሩ ክኣ ኤርትራ ዕድለኛ ኢያ። ምኽንያቱ ዝጠቕሙ ተቓወምቲ የብላን ክብል’ውን ፍርሑ ክሓብእ ፈቲኑ። ካልእ ብወዲ ገራህቱ ዝተባህለ’ሞ ንኹሉ ኣኼበኛ ዘገረሞ ነገር እንተነይሩ ግን፣ ነተን ከድልዮም ከሎ መን ከም ኣዴታት ኤርትራ እናበሉ ስመን ሰማይ ዘዕርግዎ ጀጋኑ ኣዴታትና። ወዲ ገራህቱ ኣይተሓዛለይ ድኣ’ምበር እናበለ ሓደ መስፍናዊ ብሂል ኣምጺኡ ክብል ዘሊፍወን።
መደምደምታ፣- ኣብዚ ዝተኻየደ ጭሉቕ ኣኼባ እምባኣር እዚ ቀሪቡ ዘሎ ካብቲ ብዙሕ ኣዚዩ ውሑድ’ዩ። ኣኼባ ብእገዳ ጀሚሩ ብእገዳ ኢዩ ተወዲኡ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቕሱ ዘሎ ክኣ እዚ ኣኼባ’ዚ ካብዚ ኣብ ልዕሊኦም ተወጢኑ ዘሎ እገዳ ዝረኽብዎ መስተርሆት ሃልዩ ዘይኮነ ወይ ዝቕይርዎ ነገር ስለዘሎ ዘይኮነ ነቶም ስዓብቶም ብሓሶት ከሳልይዎምን ክስብ ግብኣተ መሬቶም ክኣ ኣለና ንምባል እንተዘይኮይኑ ካልእ ጣቋ የብሎምን’ሞ ንኹሉ ንምርኣይ ምቕናይ ጥራይ ምቕናይ!
ግዱስ ዜጋ ።


text:
AUDIO (AM Quality) NEWS for our users in Africa CLICK HERE
ድምጺ ደሊና
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ደሊና፣ ዘለኩም ርእይቶ፣ ሓበሬታን ነቕፌታን ብመንገዲ ዝኸፈትናልኩም መስመር ተሌፎን viber skype ከተመሓላልፉ መልእኽቲ ማሽን ድምጺ ደሊና ክፉት ምህላዉ ክንሕብረኩም ንፈቱ:: ተሌፎን 001 714 598 3138; Skype: voice.of.delina: Viber: +1714 598 3138
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
ግዓት እንጣጢዕ ውጻእ፡ ግዓት ጠስሚ እቶ ኣይኮነን
TUESDAY, 05 APRIL 2006 ብኣበባ ተስፋግዮርጊስ
ኣብዚ ቅንያት እዚ፡ “ኣብ ሃገርና ዘሎ ስርዓት ዘብቅዐ እዩ ዝመስል፡ ምስቶም ሰበስልጣን ኮይኖም ዳንኬራ ዝወቅዑ ዝነበሩ ድማ ኢዶም ክትረኽቦም እያ፡፡ ኣብ ወጻኢ ኮይኖም ዘጣቅዑ ዝነበሩ ከኣ ዓዶም ብጎቦ ክርእዩዋ እዮም፡፡” እናተባሕለ ከም ሓውሲ ፈኸራ ይዝረብ፡፡ ከምቲ ዘርኢ ዕንባባ ተዘሪኡ፡ ኣቁጸልጺሉ፡ ዕንባባ ኣውጺኡ፡ ንዓይኒ ኣርኪኡ፡ ጽንሕ ኢሉ ዝጽምሉን ዝረግፍን፡ ዘብቅዕን፡ ወዲ ሰብን ብሰብ ዝቖመ መንግስትን ድማ ነበርቲ ኣይኮኑን፡ ዊዒሎም ሓዲሮም የብቅዑ እዮም፡፡ ኣብተን ብመጠኑ ፍትሒ ኣለወን ዝባሃላ ሃገራት፡ መራሕተን ንኣርባዕተ ዓመታት እንተነውሔ ድማ ንሸሞንተ ኣገልጊሎም እዮም ካብ ስልጣን ዝእለዩ፡፡ መላኺ፡ ዲታተርያዊ ስርዓት ዘለወን ድማ፡ መራሕተን ብሓይሎም ኣብ መንበረ ስልጣን ኮፍ ምስ በሉ፡ እናሓንሳእ ብመኾስ፡ እናሓንሳእ ብበትሪ፡ እንሓንሳእ ድማ ብሓጺን ጌሮም ውሕ፡ ወስ፡ ድርዕም እናበሉ ንዘለኣለም ክነብሩ ይፍትኑ፡፡ እንተኾነ ይፈትኑ እምበር እንተ ብሕማም፡ እንተ ብእርጋን እንተ ብረጽሚ ካብ ስልጣኖም ይእለዩ፡፡ ወይ ድማ ዘየዋጽኦም ሙዃኑ ምስ ተገንዘቡ፡ ዕድል እንተረኸቡ፡ መሽኮት ኢሎም ወጺኦም ኣብ ካልእ ሀገር ይዕቖቡ፡፡
ኤርትራውያን እቲ ዝተጸባናዮ ስርዓተ መንግስቲ ኣይረኸብናዮን፡ እቲ ብወግዒ ዝጸደቀ ቅዋም ኣይተተገበረልናን፡፡ ብሓቂ ዕድል ኣይገበርናን፡፡ ኮይኑ ግን፡ እዚ እዋንዚ ብወጅሃላ ዝርኣየሉን፡ ዝዝረበሉን፡ ግዓት እንጣጢው ውጻእ፡ ግዓት ጠስሚ እቶ ዝባሃለሉ ኣይኮነን፡፡ እንታይ ድöኣ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ 15 ዓመታት ነጻነት ከመይ ጌርና ኢና ኣብዚ ዘስካሕክሕ፡ ኢሰብኣዊ ተግባራት ንምግባር ዘይጽግሞ ስርዓት ወዲቅና? ብኸመይ መንገዲ ኢናኸ ኣብ ፍትሒ ዝኣምን፡ ህዝቢ ዝቋጻጽሮ ዝሓሸ ስርዓት ነቅዉም? ኢልካ ብጽሞና ትሓስበሉን፡ ነንሕድሕድካ ትዛራረበሉን እዋን እዩ፡፡
እዚ ሕቶ እዚ ብጽሞና ሓቲትና፡ ቅኑዕን፡ ዘሳርሕን መልሲ ክንረክብ እንተድኣ ኮይንና ግን፡ ናብዚ ስርዓት እዝን ጥፍኣት እዝን ዘብጽሔ እቲ በዓል ገዚፍ ስልጣንን፡ ክሳብ ሕጂ ዝኽተል ዎ ዘለው መሳርሕቱን፡ ሰዓብቱን ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ብንእሽቶይ ይኹን ብዓቢ ተራ ከም ዘለ ዎ ብቀዳምነት ምእማን ከድሊ እዩ፡፡ እወ ነብሲ ወከፍናñ፡ ዓቢ ምስ ንእሽቶ፡ ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ ኣብዚ ሕጂ ተተኺልናዮ ዘለና ረግረግ ጥቃን፡ ዓዘቅትን ንምውዳቅ እንታይ ዓይነት ተራ ከም ዝነበረና ምስ ንፈልጥን፡ ንኣምንን ጥራሕ እዩ ድማ፡ ካብ ጌጋና ፍጹም ተማሂርና፡ እዚ ኣዕናዊ ጨካን ስርዓት እዚ ወሰን ኢልና፡ መሰል ክሉ ኤርትራዊ ዝሕለወሉን መንገዲ ራህዋ “ህ” ኢልካ ዝ ጀመረሉ ኣንፈታት ከነናዲ ንኽእል፡፡
ህዝቢ ኤርትራ በራውር ደቁ ከፊሉ፡ ንሓለንጊ ስእነትን፡ ድኻምን፡ ናፍቖትን ኣሸኒፉ፡ ብናይ ዝመጽእ ተስፋ እናገበረ፡ ምስ መሪሕ ውዱቡ ሕዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኮይኑ ዓወቱ ጨቢዑ፡፡ ኮይኑ ግን፡ መራሕትን ኣባላትን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት፡ “ከም ውድብ ኮይንና ክንእቱ” ክብሉ ከለው፡ ካብ ህዝቢ ደገፍ ኣይረኸቡን፡፡ “እንታይ ነጻ መራኻቢ ብዙሓንን ቅሉው ክትዓትን ነይሩ እዩሞ፡ እዚ ነጥቢ እዚ ኣብ ህዝቢ ወሪዱ ክዝረበሉ ድሓር ድማ ቀደም እንድዮም ተዳኺሞም” ክብሃል ይክኣል ይኸውን፡፡ ብዘይኣገድስ ግን፡፡ ምስማዕናን ምፍላጥናን ኣይተረፈናን፡ ብፕሮፓጋንዳ ተመሪዝናን፡ ብጽሞና ኣርሒቅና ስለ ዘይሓሰብናን፡ ዘይተማራመርናን፡ ዘረባ ዓበይትና ስለ ዘይሰማዕናን ጥራይ እዩ፡፡ “ደጊም ትድለ ዝነበረት ሃገር ተረኺባ፡ ገድሊ ኣብ ዓወት እንተዘይብጽሕ ዎ ፡ ጀሚሮሞን፡ ኣሰጉሞሞን ሰንኪሎሙሉን ተሰዊኦሙሉን እንድዮም፡ ድምጾም ይሰማዕ፡ እንተዝብሃል ነይሩ፡ ሎሚ ክልተ ፓርቲ ምሃለዋና፡ ነንሕድሕደን ክዋዳደራ ክብላ ድማ፡ ህዝቤ ኤርትራ ብዝሓሸ ምተገልገለ፡፡
እተን ኣብ ወጻኢ ዝረከባ ዝነበራ ሓፋሽ ውድባት፡ ነብሲ ወከፍ ኣባለን ከም ኣምባሳደር ኤርትራ ኮይኑ ዝስምዖን ዝዓይን ዝነበረ፡ ክድልድላ ክንደይ ዓመት ዝወሰደለን፡ ኣብ እዋን ቃልሲ፡ ማእለያ ዘይብሉ ኩሉ ዓይነት ሓገዝ ዘበርከታ፡ ድሕሪ ነጻነት ብሃንደበት “ዕጸዋ ኣይተድላይን ኢኽን” ምስ ተባህላ፡ ኣባላት “እንታይ እዩ ምኽንያት መዕጸዊና? ኣሽምባይዶ እዚ ነባሪ ማሕበራት እዝስ፡ ካልኦት ሓደስቲ ሲቭïካዊ ማሕበረት ክምስረታ ኣለወን” ኣይበልናን፡፡ ትሒም ትሒም ኢልና ስቅ ኢልና፡፡ እንሆ ድማ ዋጋ “ኣሜን” ኢልና ምቅባልና ንኸፍሎ ኣሎና፡፡ ብንግሆኡ፡ ከም ደቂ ሃገርን ከም ኣባላት ማሕበራትን፡ ህዝቢ ንመንግስቲ ክቋጸጸሮ ግቡእ ሙዃኑ ኣሚንና፡ እተፋላለየ ኣራኣእያ ሃልዩና፡ ግን ብዘይ ምምቅቃል፡ ብዘይ ፍርሒ ስክፍታና ነስማዓሉ፡ ነጥብታት ኣሚጺእና ዲቅ ዝበለ ክትዕ ነካይደሉ፡ ባይታ ኣይምስኣናን፡፡ï እንሆ ድማ ብዙሓት ካባና ቲቪ ኤሪ እናወላዕና፡ እዚ ኹሉ ግፍዒ ክፍጸም፡ እናርኣና የዒንትና ሰም ኣቢልና “ብዘይካ እዞም ወያኔ እዚኣቶም ጸገም የብልናን” እናበልና፡ ርእስና ኣታዓሻሺና ንሓልፎ ኣሎና፡፡
ገለ ገዳይም ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ብ ክልተ ሽሕን ሓደን ዓመት ምሕረት ዘይኮነስ ብ ሽሕን ትችዓተ ሚእትና ተስዓን ሓደን፡ ማለት ሽዑ ነጻነት ኤርትራ ምስ ተረጋገጸ፡ “ኣንቱም ብጾት፡ ምምሕዳር ሳሕልን ምምሕዳር ኤርትራን በበይነን ኮይነን ንረክበን ኣሎና፡ ስልጣን ህዝቢ ይካፈሎ” ዝበሉ ነይሮም ይብሃል፡፡ በዓል ገዚፍ ስልጣን ኣፍኩም ሕዙ ምስ በሎም ግን እቲ ገድሊ ነዊሕ ዎ ም ግዲ ኮይኑ ከብዶም ተሓሚሱ ከሎ፡ ኣፎም ተለጉሙ፡፡ ሽማግለታትና፡ “እዞም ደቂ ከይዕሸዉ ኣብቲ ምምሕዳር ዓበይትን ኪኢላታትን፡ ምሁራትን፡ ሙኩራትን ክሕዉሱ ኣለ ዎ ም፡ በትሪ በረኻ ዓዲ ስለ ዝኣተወ ሰቲ ኣይክውንን እዩ፡፡ ኤርትራ ብበቢዓይነተን ሃገራት እተኸበት እያ፡ ክትነበር እንተድኣ ኮይና ብሱላት፡ ክኢላታት፡ ብኹሉ ዓይነት ዝተዓጻጸፉ መራሕቲ የድልይዋ እዮም” እናበሉ እናሰምዑ፡ እናኣእወዩ እዮም ዓዲ እግዚኣብሄሮም ሓሊፎም፡፡ እቶም ነዚ ምኽሪ እዚ ብእዝኖም ዝሰምዕ ዎ ንኻልኦት እንተዝነግሩ እቶም ዝተነግሩ ድማ ከምኡ ንዘይተነግሩ እንተዝነግሩ፡ ምናልባት እቲ ስርዓት ከይደልደለ ገለ ለውጢ ምተገብረ ኢልካ ትግምት፡፡
ንሓሎይ ዓመታት ገዛውቲ ከይተሰርሔ ነጻነት ምስ ተረኽበ፡ ህዝቢ ከከም ዓቅሙ ኣብቲ ዝነበሮ ብሕልፊ'ኳ ኣብ ኣሰመራ ከስርሕ ብጣዕሚ ደለየ፡፡ መንግስቲ፡ “መሬት ናተይ እዩ” ኢሉ ምስ ኣወጅ ግን፡ ኣይ ላዕሊ ኣይ ታሕቲ ኮይኑ ቀዚዙ ተረፈ፡፡ ሰበ ስልጣን ግን ዶላርን ካልእ ናይ ወጻኢ ባጤራን ኣብ ቖፋፍኦም ከእትው፡ ኣብ ወጻኢ ዝቅመጥ ኤርትራዊ፡ ናይ መሬት ምግዛእን ገዘውቲ ምስራሕን ዕድል ሃብ ዎ ፡፡ “ንሕናስ ይዕበ ይንኣስ ኣብዘዘልናዮ መጽለሊ ኣሎና፡ መሬት ንኹሉ ዝኣክል ኣሎ ቅድም ግን ነቲ ኣብ እዋን ቃልሲ ዝመጸ ይምኣጽኣኒ፡ መሬት ዓደቦይ፡ ከተማይ ኣይገድፍን እየ ኢለ፡ ኩሉ ዓይነት ጸገም ዝተቀበለ፡ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ካብ ሸውዓተ ክሳብ ዓሰርተ ትንፋስ ተጫቃጪቁ ዝነብር ዘሎ ዕድል ይውሃቦ፡ ይርሃ ዎ ” ኣብ ክንዲ ምባል፡ ዝብእስያ ስጋ ኣሎ እንተበል ዎ ኣበይ ኣሎ ከይበለ ጎየየ፡ ናይ መን መሬት እየ ዝገዝእ ዘለኹ ከይበለ፡ ዘዘሊሉ ዓደገ፡፡ ኣብ ጥሮታ ክትበጽሕን ከይትበጽሕን ዘይፈለጥካ፡ ምስ ሸምገልካ ክትነብረላን፡ ንዕረፍቲ ክትጥቀመላን፡ ቤተሰብካ ክትቀብር ክትሓዝነላን፡ ኣብ ኣስመራ ገዛ ኣሎኒ ኢልካ ምእንቲ ክትጅሃርን፡ ፍትሒ ክትጭፍለቅ እናርኣኻ፡ ንጽባሕን ድሕሪ ጽባሕን ከይሓሰበካ፡ ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ስጋኻን ፍንጫሕ መሰንገለኻን ምዃኑ ረሲዕካ፡ ብህርፋን ምጉያይ ሓደ ካብቲ በደላት እዩ፡፡ ኤርትራ መሬታ ኣይኮነን ጸቢቡ፡ ምምሓዳራ እዩ፡፡ ኤርትራውያን እቲ ዋሕዲ ብሓደ መንገዲ ክውፅዓና ከሎ፡ ብሓደ መዳይ ድማ ይጠቅመና እዩ፡፡ ብሕጊ ዝቅየዱ፡ ምስ ዝነብዔ ዝነብዑ ምስ ዝተሓጎሰ ዝሕጎሱ፡ ኣገልገልቲ እምበር ተገልገልቲ ከም ዘይኮኑ ዝኣምኑ መራሕቲ እንተዝህልዉና፡ ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣብ ኣስመራን፡ ኣብ ኩሉን ከታማታት ኤርትራን፡ ከምኡ ድማ መዕረፊ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራን ገዘውቲ መስርሔ፡፡
እዚ ዝጠቀስክ ዎ ሓደ ሓደ መረዳእታታት፡ በደላት ምጽብጻብ፡ ደስ ኢሉኒ፡ ወይ ከሳብብ ደልየ ኣይኮንኩን፡፡ እንተኮነ ግን፡ ደቃ ብሰላም ዝነብሩላ፡ መንእሰያታ ዝመሃሩላን ዝሕንቁቁላን፡ ወለዲ “ተመስገን” ዝብሉላ ሀገር ንምህላው ከም ዳሕራይ ቀዳማይ ክንጅምር እንተድኣ ኮይንና፡ ኣብ ክንዲ ተጋማሚዕና፡ ኣብ በደል እቶም ሰብ ገዘፍቲ ስልጣን ጥራይ ምቁማት፡ ናይ ገዛእ ርእስና በደል ኣሚንና፡ ነቲ ዝሓለፈ በደል ብኸመይ ንእርሞ፡ ብኸመይ ነዕርፎ፡ ንስኻ ቅሩብ ምጻእ፡ ንስኻ ኸኣ ንእሽቶ ድፋእ “በሉ ሕጂኸ ናበይ ነብል” ኢልና ኢሂን ሚሂን ምስ ንብህሃል ጥራይ እዩ፡፡ እቲ ዝበርትዔ ንኻልእ ሰብ ምውቃስን ምምዓድን ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ንገዛእ ርእስኻ ምውቃስን፡ ምምዓድን፡ ምእራምን፡ ሕማምካ ጥራይ ኣብ ክንዲ ምርኣይ፡ ብቀዳምነት ሕማም ካልኦት ምፍላጥን፡ ዝሓውዩሉ መንገዲ ሃሰስ ምባልን እዩ፡፡
ሓደ ብጻይካ ዓቅሉ ጸቢብ ዎ “ኣንታ እዚ ቃንዛ ቅርጥማት በርቲዑኒ እንታየ ዝገብሮ?” ኢሉ ክመጸካ ከሎ፡ ዋይ ሓወይ እንታየሞ ዝገብረልካ፡ እስቲ ክደርዘካ፡ እንካ ድማ እዛ ውዕይቲ ሻሂ ስተያ፡ እናሆ ድማ ንጹፍ ዓራት ሓንሳእ የዕርፈሉ፡ እንተበልካዮ ድዩ ወይስ “ኣነስ ቅርጥማት ኣሎኒ እንዶ ኩላትና ሓደ ኢና” እንተበልካዮ? ካብታ ካልኣይቲ እታ ቀዳማይቲ እያ ቅንዕቲ፡ ዕርክነትካ ተደልድላ ድማ ንሳ እያ፡፡
ደቂ መታሕት “ኣንታ ጥልያን መሬትና ዶመንያለ ኢሉ ምስ ሓዞ ፡ ኢትዮጵያ ይጥበቅ ምስ በለቶ፡ እቶም ናህና ማለት ኣሕዋትናን ዉላድናን ዝበልናዮም ከኣ እምበር ብመሬት ይኹን ብኻልእ ፍጹም ወጺዕምና” ክብሉ ከለው፡ “ዋይ ኣሕዋትና ሓቅኹም፡ ተወጺዕኩም፡ ቅድሚ ሰብ ንነጻነትን፡ ሰላምን ዝተቃለስኩም ንስኹም እንዲኹም፡ ኩሉ ዓይነት ማህሰይቲ ኩትምኡ ኣባኹም እንድዩ፡ ኣይነቃሕናሉን ግን፡ ሕጂኽሞ እንታይ ንግበር?" ዲኻ ትብሎም፡ ወይስ “እዚ ስርዓትዚ ንዓናስ እንታይ ገዲፉልና ኩላትና ውጽዓት ኢና” ኢኻ ትብሎም? እታ ቀዳማይ መዋዳድርቲ የብላን፡ እቲ ኻልኣይ ዉድቅቲ እያ፡፡ ወጽዓካ ክፍለጠልካ ወጽዓ ብጻይካ ስማዕ ፍለጥ፡፡ ፋንዳመንታሊዝም ክጸልኦ ህዝቢ መታሕት ይጸልኦ፡፡ ሓድ ሓደ ደቁ ኣብኡ እንተዘዘው፡ ሱረ ምኽንያቱ ምፍላጥ የድሊ፡፡
ኣብ ውሽዑ ቁስሊ ሒዙ ላዕላዋይ ቖርበትካ ብሪቅሪ እንተበለ፡ ክሳብ ኣብ ዓቢ ሓደጋ ዘብብጽሓካ ነብስኻ የዖሺኻ ስቅ ኣይትብልን ኢካ፡፡ እንታይ ዳኣ ነቲ ቁስሊ ተንትዖ፡ እቲ ሙግሊ ትሰዶ፡ ጽሓይን ንፋስን ተእትወሉ ፈውሲ ትንስንሰሉ፡ ድሓር ይሓዊ፡፡ ጊዜ ምስ ሓለፈ፡ ከም ዛንታ “ቀደም ኣብዚኣ ቁስሊ ነይራትኒ” ክትብል ትኽእል፡ እቲ ቃንዛን ሙግልን ግን የለን፡፡
መ ጀመርታ ነገር፡ ሓደ ዓይነት ልቢ ዝብሃል የለን፡፡ ሓደ ዓላማ ብበቢዓይነቱ መንገዲ ትብጽሖ ጥራይ እዩ ክህሉ ዝኽእል፡ ማለት ዕላማ ርእስኻ ምቁጽጻርን፡ ስድራ ቤትካ ምእላይን፡ መሰል ደቂ ዓድኻን መሰልካን ጉቡእካን ኣመሊእካ ብሰላም ተኻቢቢርካ ምንባርን፡፡ ካልኣይ ኣብ ሓደ ዓላማ ክትበጽሕ መ ጀመርታ ቁስልኻ ነጊርካ ሙግልኻ ኣንቲዕካ፡ ኣብ ጌጋኻ ኣቶኩርካ ክትምሕርን፡ ክትምሓርን ብልቢ ምድላይ እዩ፡፡
ኣምሓራ ክምስሉ ከለው እንታይ ይብሉ፡ “የገደለው ባልሽ፡ የሞተ ወንድምሽ፡ ሃዘንሽ ቅጥ ኣጣ፡ ከበትሽ ኣልወጣ” ቀታሊ በዓል ቤትኪ፡ መዋቲ ሓውኺ፡ ቅጥዒ ዘይብሉ ሓዘን ነይወጸ ካብ እንዳኺ፡፡ ሽሕኳ፡ ሰብ ገዘፍቲ ስልጣን፡ ኣብ ርእሲ ህዝቢ ጸብጺብካ ዘይውድእ ገበን ብምፍጻሞም፡ ሀገር ኣብ ዘስግእ ኩነታት ብምብጽሖም፡ ብስንኻን ጽፍርኻን መንጭቶም እንተመጸካ፡ ስለ ግብሮም ውን ክትሓዝን ይግባእ፡፡ እዞም ሕጂ ዘለው ሰብ ስልጣን፡ ድሕሪ ነጻነት፡ ነዊሑ እንተተባህለ ሽዱሽተ ወይ ሸሞንተ ዓመታት ምስ ኣገልገሉ፡ “በሉ ወረድና” ክብሉ እሞ ህዝቢ ድማ “ሓንሳእ ኣዳልውና ሓደ ክልተ ዓመት ወስኹና” ኢሉ ክልምኖም፡ ንሳቶም ድማ “ደጊም ይኣኽለና፡ ምስ ህዝቤ ኮይንና መንእሰያትና ኣምሂርና፡ ካባና ብሚእቲ ጊዜ ዝበልጹ መልሚልና ኢና” ኢሎም ከቅብጹ፡ ኮፍ ኢሎም ተመክሮኦም ጺሒፎም ወይ ኣጽሒፎም ንዝመጽእ ወለዶ ከመሓላልፉ፡ ኣስማቶም ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ብወርዊ ቀለም ክጽሓፍ እዩ ንዓታቶምን ንህዝብን ዝሓሸ ነይሩ፡፡ ሎሚ ኣብ ስሳታት ኣትዮም፡ ኣቦታት ኮይኖም፡ ንመንእሰያት እታ ሓንቲ ይኑቨሲቲኦም ኣብ ክንዲ ዝውስኸሎም ቀስ ኢሎም ኣሕቂቖም፡ ጽቡቅ ትምህርቲ ኣሎ ኪዱ ሳዋ፡ ኪዱ ዊዓ እናበሉ፡ ከም ከቦሮ ክድሰቁ ከም ኣረጊት ዓለባ ክቅደዱ፡ ኣቦን ኣደን ሕጻናውቲ ብሓንሳእ ዝእሰሩሉ ወላዲት “ዋይ ኣነ፡ ብደወይ ዘዝቀደሙ ኣፋንየ፡ ዝዘድሓሩ ድማ መሕቢኢኦም ጨኒቁኒ፡ መኻን ሓደ ጓሂኣ፡ ኣንቲ ተካሊት ማህጸነይ፡ እንተዘይወልድ ምሓሸኒ” እትብለሉ፡ ዝብኢ ሸኾናኻ እናሓየኸ ብፍርሒ ተዋሒጥካ፡ ስቅ በል ከይሰምዓና ትብለሉ ስርዓት ፈጢርካ፡ ንኹሉ ብጎረርኡን፡ ከብዱን፡ ኣፉን ሕሪ ሕራይ ጌይርካ ሒዝካ፡ ርእስኻ ግን ከም ድላይካ ፊዕ እናበልካ፡ ነቶም ብስም ገረወኛታት ዝፍለዑ ብጠራሙዝ ርእሶም እንተርባዕካ ኣብ እንዳ ቤት መስተ፡ “ወጋሕ ትበል ለይቲ” ከትብል ምሕዳር፡ ውርደቱን ውድቀቱን፡ ናታቶም ጥራይ ዘይኮነ ናይ መላእ ህዝቢ እውን እዩ፡፡
እምብኣርከስ እንደገና ክደግሞ፡ ሎሚ ኢድካን እግርኻን ኣጣሚርካ፡ እቲ ዋና ስራሕ ካልእ ሰብ ክገብረልካ እናተጸበኻ፡ ኣጥልቕ ኣቢልካ ከይሓሰብካ ክርእይዋ እዮም በዓል ኩስቶ ግዓት እንጣጢዕ ውጻእ ግዓት ጠስሚ እቶ ዝብሃለሉ ዘይኮነስ፡ ምእንቲ ኣብ ቁኑዕ ውሳኔን ተግባርን ክትበጽሕ ንመ ጀምርታ ርእስካ ተወኪስካ ጌግኻ ኣሚንካ፡ ንድሕሪት ተመሊስካ ታሪኻ ከም ብሓዲሽ ኣጽኒዕካ፡ ተገንዚብካ “ህ” ኢልካ ትጅምረሉ ሰዓት እዩ፡፡ ገና ኣብ ቃልሲ ከሎና፡ መራሕቲ ውድባት ጥራይ ዘይኮኑ መላእ ህዝቢ ኤርትራ “ድሕሪ ነጻነት ብኸመይ ንምሓደር? ኣብ ኣፍሪቃ ዝርኤ ዘሎ ንጻዕዳ ገዛኢ ብጸሊም ናትካ ተኪእካ፡ ኣብ ዝገደደ ድኽነትን፡ ውግእን፡ ሓሳረ መከራን ምውዳቅ ኣባና'ውን ከይመጽእ” ኢላና ኣቀዲምና ስለ ዘይሓሰብና ኢና ሎሚ ኣብዚ ዘለናዮ ረግረግ ጥቃ ተባዒጥና ዘለና፡፡
ሎሚ ብሕልፊ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ህዝቢ፡ ኣብተን ናይ ፖሊቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን፡ ኣብ ብብዓይነተን ዘለዋ ሲቪካዊ ማሕበራትን፡ ከምኡ'ውን ሓደስቲ ፈጢርካ ኣብኣተን ኣቲኻ፡ ብኹሉ እንትናኻ ምስታፍ የድሊ፡፡ ሙሉእ ብሙሉእ ምስ እትሳተፍ ድማ እዩ፡ መንዩ ክመርሕን ከገልግልን ዝኽእል፡ መንዩ ፍትሓዊ፡ መንዩኽ ከይሰርሔ፡ ከይተጓየየ ከየምስከረ፡ “ህዝብና ዝደልዮ ይፈልጦ እየ፡ እታ ስልጣን ሎምስ ተራይ እያ እናበለ ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ኢሉ ዝጎይ? መንዩ እታ ዝኣምነላ ሲቪካዊ ማሕበረይ ጠቅሚ ኣባላታ ትሕሉ፡ ብሓቂ ክመርሓ፡ ዝኽእል? መንዩኽ ኣንኳይዶ ክመርሕ ክምራሕውን ዘይክእል ከተለሊ ትኽእል፡፡ እወ፡ እዚ ዓቢ ሓልፍነታት እዚ ንቅሩባት ሰባት ገዲፍካ፡ ከም ትማሊ ማእከላይ መንገዲ ሒዝካ ስቅ ዝባሃለሉ እዋን ኣይኮነን፡
ኣንቱም ሰብ በብዓይነቱ ሞያታት፡ ኻብ ስራሕኩም ናይ ሓደ ዓመት ፍቃድ ወሲድኩም ወይ ፈጺምኩም ገዲፍኩም ዎ ፡ ኤርትራ ነጻ ምስ ወጸት ከተግልግሉ ነጢርኩም ዝኣቶኹም፡ እሞ ኪድን ኣይትበሎ ከም ዝከይድን ግበሮ ምስ ኮነ ሰላሕ ኢልኩም ዝተመለስኩም፡ ሕጂውን ህዝቢ ክደልየኩም እዩ'ሞ ምስ ከማኹም ዝኣመሰሉ ብመልክዕ ብሲቪካዊ ማሕበር ናይ ገዛእ ርእስኹም መሰል ዝሕለወሉን መዓልቱ ምስ ኣኸለ ነዚ ዘሎ መንእሰይ እፎይታ ምስ ረኸበ ሞያኹም ተማሓላልፉልን መንገዲ ኣናድዩ፡፡ ዓበይቲ ኣያታትኩም ከይተማሃርናሎም፡ ከይርኣናዮም፡ ከይጸገብናሎም ሓሊፎምሲ፡ ዘሎን ዝመጽእ ወለዶን ድማ ንዓኩም ስሳታት ወዲእኩም፡ ኣብ ሰብዓታት ዘለኹም፡ ክስእን ሓዘን'ዩ፡፡
ኣንቱም ኣብ ናይ ንግዲ ዓለም ሃብታም ተመኩሮ ዘለኩም፡ ኣብ ኢትዮጵያን፡ ኣብ ዓዲ ዓረባትን፡ ኣብ ኣፍሪቃን ዘመስከርኩም፡ ምስ ብዙሓት ዓለምለኻውያን ትካላትን፡ ማሕበራትን ድልዱል ርክብ ዘለኩም፡ “ንሕና ወርቅን ላምባን ኣሎና ኣብኡ ኢና ክንገብሮ ኣቶኩሮና” ንዝበልኹም ሰበስልጣን፡ “የለን መ ጀመርታ በቲ ፍቱን ማለት ብኣሕምልትን፡ ፍሬታትን፡ ዓሳታትን ን ጀምር፡ ወዲ ዓዲ በቲ ኣብ ገዛእ መሬቱ ዘፍረዮ ምህርቲ ሸይዑ ገንዘቡ የእቱ፡ በቲ ድማ በዓል ብርኪ ይኽውን፡ ናብርኡ ቀልጢፉ የማሓይሽ፡ መንግስቲ ድማ ኣታዊኡ ብቀረጽ ይረኽቦ” ኢልኩም ካብ 1991 ክሳብ መፋርቅ 1995፡ ካብ ጅባኹም ትኽፍል ዎ ም ኪኢላታት ኣምጺእኩም ከተረድእ ዎ ም ተጋዲልኩም፡፡ ብዘይካ ካብኦም እምበር ካብ ካልእ ዝመጸ ሓሳብ ስለ ዘይቅበሉ፡ ብተወሰኺ፡ ኣባላት መንግስቲ ባዕላቶም፡ ነጋዶን ሸቃጦን፡ ሸርሻሮን ስለ ዝኾኑ ድማ፡ ኣታሓራሪቖም ካብ ዓዲ ከም ትወጹ ጌሮሙኹም፡፡ ሃገር ብጎሬቢት ተወሪራ ምስ ተባህለ ግን ፡ ገሌኹምሲ ማዕረ ሓደ ሚልዮን ዶላር ሂብኩም ይብሃል፡፡ ከመይ መመሊሱ ትሕዝቶኹም ይበርክት፡ ንኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ን ኣፍሪቃ ዝኽውን'ውን የትሕዝኩም፡፡ እሞ እቲ ክሳብ ክንድቲ ትፈትው ዎ ህዝብኹም ሎሚ ዝያዳ ካብ ቀደም ክደልየኩም እዩ፡፡ ክሳዕ ሙቹእ ሃዋህው ዝመጽእ ኣይትጸበዩ፡ ምስ ከመኻትኩም ዝኣመሰሉ ሰባት ኢሃን ሚሃን ተባሃሃሉ፡፡ ማሕበራት ኣቁምኩም፡ ከምቲ ብመልክዕ ፕሮ ጀትታት ኣቀዲምኩም ዘቅረብኩም ዎ ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ዓስኡን፡ ሓምሉን፡ ፍሬኡን በሊዑ ዝሓድረላ ኤርትራ፡ ክትከውን ከም ብሓዲሽ ተበገሱ፡፡ እቲ ዝምከር፡ እቲ ዝግበር፡ እቲ ዝትከል ሕጂ እዩ፡፡ ሎሚ እያ ናህና፡ ጽባሕ ክትጽብቀልካ እንተደሊኻስ ሎሚ፡ ሕጂ ኢኻ ትጓየ፡፡ ከምኡ'ውን ነተን ትኣምኑለን ውድባት ይኹና ሲቪካዊ ማሕበርት፡ ብዝሓሸ ክንቀሳቀሳ ጁባኹም ሃሰስ በሉ፡፡ እቲ ሓላፊ ትሕዝቶኹም፡ ዘይሓልፍ፡ ዘይሃስስ ናይ ሰላምን ምዕባለን መሰረት ኣብ ኤርትራ ምእንቲ ክስረት ከተዘውትር ዎ ሓደራ ይብለኩም፡፡
ኣንትን ወራዙት፡ ክኢላታት፡ ሓለይቲ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ብውልቅኽንን፡ ኣብ ማሕበራት ኬንክን ብዙሕ ኣስተዋጽኦ ዝገበርክን “ማሕበርኩም ዕጸው ምስ በሉናስ፡ ከመይ ጌርና ኢና ”ኣሜን” ኢልና ተሃሚልና ተቀቢልናዮ" እናበልክን ንርእስኽንን፡ ንብጾትክንን ክትሓታ ትስምዓ፡፡ እቲ ናይ ቀደም ብልሕክንን ተወፋይነትክንን ካባኽን ኣይከደን፡ ምሳኽን ኣብ ውሽጥኽን እዩ ዘሎሞ፡ ሃየ ክከም እቲ ዝመስልክን ብሲቪካዊ ማሕበረት ይኹን ብኻልእ መልክዓት ተጓየያ፡፡ ነተን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዋ፡ ብድኽነትን፡ ጓህን ማእሰርትን፡ ማሲነን፡ ብናፍቖት ደቀን ዝሳቀያ ዘለዋ ኣሕዋትክን “ኣለና” ኢልክን ድምጽኽን ኣስምዓ፡፡ መብዛሕትኡ ጊዜ ዝገደፍካዮ ነገር ክትመለሶ ክብድ ይብለካ እዩ፡ ግን ሀገራዊ ጥራይ ዘይኮነ ሞራላዊ ግዴታ'ውን እዩ፡፡ ሕጂ ከም ትማሊ ስቅ ኢልካ ምርኣይ በደል ክኸውን እዩ፡፡ በብሞያኽን ብሲቪኻዊ ማሕበር ሕጂ እንተተንቀሳቂስክን ጽባሕ ኣብታ ዝደኸምክናላ ሃገርክን ናይ ሰላምን ራህዋን ኣስተውጽኦኽን ዓቢ ክኽውን እዩ፡፡ ደቅኽን ድማ ካልኣይ ዓዲ ይህል ዎ ም፡፡ ኣባይክን ይደፈን፡ መኣስ ዊሕድክን፡ መኣስ ሓሚቅክን፡፡ ንስኻትክን ብልቢ ዝተዓጠቅክናሉ ውጺኢቱ ዓወት ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል፡፡ ሰብ ብዙሓት ሞያታት ኢኽን፡ ዓበይትን ንኣሽቱን ነጋዶ፡ መሃንዲሳት፡ መማሃራን፡ ኣለይቲ ሕሙማት፡ ሓካይም፡ ናይ ኮምፕዩተር ክኢላታት፡ መራሕቲ ነፈርቲ፡ ጸሓፍቲ ገጠምቲ፡ እንታይ ኢለ እየሞ ክጽብጽብ፡፡ እዘን ኣብ ማእከላይ ምብራቃን ኣብ ኤውሮጳን ብፍቅርኽንን ተወፋይነትክንን ዘመስከርክንን፡ ዓለምን ዘደንቅክን፡ እቶም ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ኣብቲ ዝበለጸ ቤት ምህርቲ፡ ኣቀራርባን ኣካሻሽናን ተማሂሮም፡ ኣብ ዓበይቲ ሆተላት ኣሽሓት እናተኸፍሉ ዝዓዩ ዘለው፡ ክንዲ ፍርቅኽን ኣይኮኑን እዮም እንተበልኩ ቃል ኣጋንኖ ኣይኮነን፡፡ ብዘይ ብኣኽንን፡ ብተመኩሮ ዝተማሃርክንኦ ሞያኽንን፡ ህዝቢ ካብ ባሕሩ ዝገፈፎ ዓሳ ካብ ግራቱ ዝሓፈሶ ጥረ ምረ ብውሕልነት፡ ብነእምሮንን ብንኣካላትን ዝጠቅም ኣገባብ ክበልዖ ኣይክእልን እዩ፡፡ ንስኻትክን ተርእያ፡ ደቅኽን ደቂ ደቅኽን ድማ ይጽሕፋ/ይጽሕፉ፡፡ እሞ ሲቪካውዊ ማሕበር፡ ንዓኽን ትጠቅም፡ ንህዝቢ ድማ ትረድእ ሙቛም ናይ ግደን ከድሊ እዩ፡፡
ኣቱም ኣብ ናይ ዓለም ባንካታት ትሰርሑ ዝነበርኩም፡ ፈርጣዕ ደሞዝ እናተከፈልኩም ብመንግስቲ ኤርትራ ኣቢልኩም ንህዝቢ ኤርትራ ፡ኤኮኖሚያዊ ራህዋ ዘስዕብ ፖሊሲ ከተማኽሩ ዝተመዘዝኩም፡ ኣንስትኹም ኣብ ሃብታማት ጽዓዱ ዝቅመጥ ዎ እናተቀመጣ፡ ደቅኹም ኣብቲ ዝበለጸ ቤትትምህርቲ እናኸዱ፡ ሕንኽ ከይበልኩም “ህዝቢ ኤርትራ ባኒ'ምበር ደሞክራሲ ኣይኣድልዮን እዩ” ትብሉ፡ ፈተወቲ መንግስቲ ኮንኩም ምእንቲ ክትርኣዩ ርእስኹም ኣዋሪድኩም ሑኽ ትብሉ፡ ንኻልኦት ድማ መንግስቶም ከም ዝጸልኡ ጌርኩም ተቅርቡ፡ ተጋጊኹም፡፡ ህዝቤ ኤርትራ፡ እናጠመየ፡ እናታኣስረ፡ እናተረሸነ፡ ምስ ደቁ ተጋደልቲ ጠጠው ዝብለሉ ምኽንያት፡ ናይ ገዝእ ርእሱ መንግስቲ ስለ ዝደለየ እዩ፡ መንግስቱ ይፈቱን፡ የኽብርን እዩ፡፡ እወ ባዕሉ ዝመረጾ መንግስቱ፡ ቅዋም ተኸቲሉ ርእሱ ከም ኩሉ ተራ ህዝቢ ትሕቲ ሕጊ ገይሩ ዝኸይድ መንግስቱ፡፡ ንስኻትኩም ዶላራት ኣብ ጁባኹም ጌርኩም ምሩጽ ቅጫ ኣድራጋ እናበላዕኩም፡ ሰበ ስልጣን ጽቡቅ ኣሎኩም ትብል ዎ ም ዘለኹም፡ ጸላእቶም እምበር ፈተውቶም ኣይኮንኩምን፡፡ ፈተውቶም እቶም ያዕ ዝብል ዎ ም እዮም፡፡ እንተዝሰምዕ ዎ ም ጽቡቅ ነይሩ፡ እንተዘይሰምዑ ድማ ዕድሚኦም ኣይዋሓደን መን ዝነበሮ ከይነብሩ፡ ደቖም፡ ደቂ ደቖም ኣብ ሰላምን ራህዋን ዘለዋ ሃገር ምስ ነበሩ፡ ኣብ መቃብሮም ኮይኖም ይምርቁ፡፡ እቲñ ኣብ ቁሸት ከለኻ ብንእሰነትካ ትምነዮ ዝነበርካ ኣብ ኣስመራ ቪላታት ምውናን ከይተርፈካስ፡ ያኢ ምስፋሩ ውሕስነት ከም ዘለካ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ምምርሳሕ፡ ኣብ ከመዚ ዝኣመሰለ ውድቀት ምሽካል መግለጺ ክትረኽበሉ የሸግር፡፡ ሎሚ ንስኻትኩም ኣያታት ጥራይ ኣይኮንኩምን፡ ኣቦታት፡ ሽማግለታት ኢኹም፡፡ ኣብ ገጠር መታዓብይትኹም ዝነበሩ፡ ንስኻትኩም ክትምሃሩ፡ ንሳቶም ብንኣሽትኦም ተመርዕዮም፡ ኣቦታት ጥራይ ዘይኮነስ ኣቦሓጎታት ኮይኖም፡ ምስ መጭዓንኦምን ኩሉ ሓይሎምን ንገድሊ ክሕግዙ ላሕ ኢሎም፡ ብሕሱም መነባብሮ፡ ብዘይመዓልቶም ኣሪጎም፡ ዓዲ እግዚኣቢሂሮም ከይዶም እዮም፡፡ እቶም ንጣር ዝተረፉ ድማ ኣስናኖም ረጊፉ፡ ብርኮም ሓንጊዱ “ዋይ ሕሱም ጊዜ፡ ኣታ ኳዓት መቃብርና'ኳ ንስእን” ይብሉ ኣለው፡፡ ንስኻትኩም ድማ “ዕድል ረኺብና ተመሂርና፡ ነቲ ዘመሃረና ቁሸት፡ ነቶም ደቅን፡ ደቂ ደቅን መታዓብይትና፡ ነተ ñዘመሃረና ህዝቢ፡ ዕዳና ክንከፍል ጉቡእና እዩ፡ ንኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ንኣፍሪቃ'ውን “ኣለናልኪ” ክንብላ ሓላፍነትና እዩ” ኢልኩም ተልእኾኩም ክንዲ ትፍጽሙስ፡ ኣብ ጥልመት ኣቲኹም፡፡ ብሓቂ እዚ ሓዝንን፡ ናይ ገበን ገበንን እዩ፡፡ ለካ ትምህርቲ ብዘይ ልቦናን ምስትውዓልንሲ መጋበርያ ጨካናት እዩ ዝገብረካ፡፡
ስለዚ ከምቲ ኣቀዲመ ዝበልክ ዎ ፡ ሎሚ ወጅሃላ ዘረባ ዝዝረበሉን፡ ኩነታት ኣበይ የምርሕ ከም ዘሎ ኢድካ ኣጣሚርካ እንርኣኻ፡ መኣስ እዩ ግዓት
እንጣጢዕ ወጺኡ ግዓት ጠስሚ ዝኣቱ ዝባሃለሉ ጊዜ ኣይኮነን፡ እንታየ ድኣ፡ ጌጋኻ ፈሊጥካን፡ ተኣሚንካን፡ ብጽሞና ሓሲብካን፡ ጸገምካ ጥራይ ዘይኮነ፡ መ ጀመርታ ጸገም ብጻይካ ፈሊጥካ፡ ካብ ዝሓለፈ መሪር፡ ሕሱም ተመክሮ ተማሂርካ፡ ብምስትውዓልን፡ ብኣብ ቅንዕና ዝተመርኮሰ ሓድሕዳዊ ፍቅርን፡ ምክብባርን፡ ምጽውዋርን፡ ምምሕሓርን፡ ንጽመጽእ ወለዶ ምሕሳብን፡ ስለ ንኹሉ ፍትሕን፡ ንኹሉ ዘላቂ ሰላምን ኢልካ ብዘይ ተጉላባ ትብገሰሉን፡ ትሰርሓሉን፡ ትጓየየሉን ሰዓት እዩ፡፡
እግዚኣብሄር ብዓይኒ ምሕረቱ ይጠምተና፡ ናይ ከሕደትን፡ ጓህን፡ ሕማምን፡ ድኽነትን፡ ምፍልላይን፡ ስደትን፡ ማእሰርትን፡ ሞትን፡ ጊዜ የሕጽረልና፡፡ ተዋቃቂስና፡ ተባኺና፡ ተዳባቢስና፡ ሪኢናዮ ዘይንፈልጥ፡ ንሱውኣት ዘቅሰኖም ሰላምን ራህዋን ይሃበና፡፡ ኤíርትራ መንእሰያታ ዝምሃሩላ፡ ዝሕንቁቁላ፡ ዝዕምቡቡላ፡ ዝምርዓውላ፡ ዝወልዱላ፡ ዓበይታ ዝስሙዑላ፡ ዝኸብሩላ፡ ወለዲ “ተመስገን” ዝብሉላ፡ ጳጳሳታን መሻይኻታን ስለ ሓቅን ፍትሕን ደው ዝብሉላ፡ መሰል ኩሉ ኤርትራዊ ዝሕለወላ፡ ብርኽትን፡ ቅድስትን ሃገር ይግበረልና፡፡ ኣሜን፡፡
ኣበባ ተስፋግዮርጊስ
4/5/06
Join VoD
VoD is looking for highly motivated candidates to collect, draft, edit and present relevant news items from various sources exclusively but not limited to Eritrea and the rest of the Horn of Africa. Excellent writing skills in both English and Tigrinya, proficiency in using technology, and ability to scan social media are essential. The candidate should be an active listener, able to communicate with persons of interest, and share timely information with the public.
The Main objective of Voice Of Delina is to collect and disseminate economic, social and political developments pertaining to Eritrea and Eritreans at home and in the Erespora.
We are also determined to develop the media capacity by grooming the new generation of Eritreans to articulate the aspirations of our country.
We are particularly looking for candidates who are keenly interested to play an active role in helping foster peace and democracy in Eritrea.
VOLUNTEER INTERNSHIP OPENINGS
• Media Director/Program Coordinator
o manage the team
o prepare editorials
o make editorial decisions on programs to be broadcast
o edit other program contents
• Researchers
o research topics required for programming
o assist in drafting stories
• Writers and Editors
o draft a regular feature story
o assist in news preparation
• Anchor-Reader
o read program items
o assist in news preparation
• Sound Engineer
o arrange programs, add music and repackage programs for dispatch to the studio
• Translator from English into Arabic and Tigrinya (and, on a limited basis, Amharic)
o translate copy of stories into appropriate language for broadcast
o when necessary, read stories in correct language or dialect
To participate please send email to info@delina.org
Please provide your personal CV, Skype ID, telephone number and best time to call you.


text:
“’ሰናይ ምምሕዳር የለን’ እንትብሃል ሰብ ኣቕሊሉ ይርእዮ ይኸውን። ከም ናተይ ርእይቶ፣ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ምስኣን መዘዝ እዩ እዚ ኹሉ ፀገም። ‘ሰናይ ምምሕዳር የለን’ ማለት እንታይ ማለት እዩ?... ኣብ መን? . . .ጥራይ እግርኻን ጥራይ ካብድኻን ምቅላስ ከምዝካኣል ኣብዘርኣየ ህዝቢ? . . . ምቅላስ ጥራሕ ዘይኮነስ ተቓሊሱ ጭቡጥ ውፅኢት ዘምፀአ ህዝቢ? ንባዕሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ንኹሉ ድኻን ውፁዕን ኣብነት ኮይኑ ተስፋ ዘመሃረን ዘርኣየን ህዝቢ ‘ሰናይ ምምሕዳር እያ ስኢኑ!’ እንትበሃል ይጎድኣካ እዩ፤ የሕዝን እዩ ብጣዕሚ።”
እዚ ሓሳብ እዚ ተጋዳሊት ነፃነት ኣስፋው ኣብ ህልው ፖለቲካዊ ኩነታት ክልልናን ሃገርናን ኣመልኪታ መስከረም 2010 ኣብ ዝተሓተመ መፅሄት ወይን ካብ ዝሃበቶ ቃለ መሕትት ዝተወሰደ እዩ። ከምቲ ተጋዳሊት ነፃነት ዝበለቶ፣ ብዘረባን ፅሑፍን ዘይኮነስ ደሙን ዓፅሙን ከስኪሱ ብተግባር ዝተቓለሰን ብቕልፅሙ ሰላም፣ ልምዓት ኮነ ዴሞክራሲ ዘረጋገፀን ህዝቢ “ሰናይ ‘ምምሕዳር ስኢነ’” ኢሉ ዓው ኢሉ እንትዛረብ የስንብድ እዩ፤ ግን ይዛረብ ኣሎ። እቲ ዝገርም እቲ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ሰናይ ምምሕዳር ከንግስ ተልእኾ ዝተውሃቦ ፈፃሚ ኣካል ይኹን ነዚ ዝቆፃፀር ውድባውን መንግስታውን መሓውር እውን “ሰናይ ምምሕዳር ኣየንገስናን፤ እኳ ደኣስ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ይውሕጠና ኣሎ” ካብ ዝብል ዓመታት ይሕምበቡ ኣለዉ።
ግን ንምንታይ?፣ ዓመት፣ ዓመት “ፀገምካ እናኣመንካ” ግን ካዓ ፀገምካ ከይፈታሕኻ ምጉዓዝ ክሳብ መዓዝ? ብፍላይ ሎሚ፣ እታ ‘ምስ ፀገምካ ምጉዓዝ’ እውን ክሳብ ሕዚ ኣምፂኣትና ክትከውን ትኽእል ትኸውን እንበር ካብ ሕዚ ንደሓር እትህሉ ኣይትመስልን። ምኽንያቱ ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር ጉዳይ ዴሞክራሲ፣ ጉዳይ ሃገር፣ ጉዳይ ህልውና ማለት ከምዝኾነ ስለዝፍለጥ። ሰናይ ምምሕዳር ወይ ከዓ ዴሞክራሲ ዘይምህላው ማለት ህላወ ሃገርና ኣብ ሕቶ ምልክት ከምዝኣቱ ተፈቲሑ ዝሓደረ ሓቂ እዩ።
ሚኒስቴር ሓበሬታ ኢትዮጵያ ብ1994 ዓ.ም “ጉዳያት ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ሃገርና” ኢሉ ኣብ ዘውፀኦ መመያየጢ ሰነድ፤ ጉዳይ ዴሞክራስን ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ሃገርና፣ ጉዳይ ህለውና ከምዝኾነ ኣስሚሩሉ ነይሩ። ይኹን እንበር ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ፀገም ሰናይ ምምሕዳር ፈጢጡ ከም ዝወፀን ካብ መሰረቱ ምፍታሕ ከምዘድልዮን ከዓ ከም መንግስቲ ተዘሪብሉ። ይኹን እንበር ርኡይ ለውጢ ኣይመፀን፤ እኳ ድኣስ ገዲዱ። ኣብ መረፃ 2002 ዓ.ም እንተኾነ እውን ኢህወደግ “ቀንዲ ፀገመይ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር እዩ” ኢሉ ደምዲሙ። ይኹን እንበር ብድሕሪኡ ዘሎ ምምሕያሽ እንተኾነ እውን እቲ ሕዚ ዝረአ ንድሕሪት ምንቁልቋል ጥራሕ እዩ።
ንኽልልና ዝመርሕ መንግስትን ውድብን እውን እንተኾነ በብእዋኑ ኣብ ዘሳልጦም መድረኻት ምንጪ ኹሉ ፀገማቱ ‘ብሰንኪ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር’ ዝመፀ ምዃኑ ከይደምደመ ሓሊፉ ኣይፈልጥን። ኩሉ ገዲፍና እቶም ኣብ ታሪኽ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ዓብዪ ትርጉም ዘለዎም ዝሓለፉ ጉባኤታት ውድብና እኳ እንተርኢና (ብፍላይ እቶም ድሕሪ ዓወት ዝነበሩ) ሰናይ ምምሕዳር ከም ኣጀነዳ ከየቐመጡን፣ ፀገም ሰናይ ምምሕዳር እንተዘይተፈቲሑ ፀገም ዕብየትናን ስርዓትናን ከምዝኾነ ከይተደምደሙን ሰጊሮም ኣይፈልጡን።
ንኣብነት ኣብቶም ናይ መወዳእታ ሓሙሽተ ውድባዊ ጉባኤታት ጥራሕ እኳ እንርኢና ምስዚ ሓቂ ኢና ንፋጠጥ። ብ1999 ዓ.ም ዝተኻየደ ሻሙናይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ቀንዲ ትኹረት ‘ህንፀት ዴሞክራስን ሰናይ ምምሕዳርን’ እዩ ነይሩ። ብፍላይ ድሕሪ ተሃድሶን ድሕሪ መረፃ 97 ዝተሳለጠ ምስ ምንባሩ፤ ተመሊሱ ከምኡ ዓይነት ቅልውላውን ኣንጃነትን ከይፍጠር፣ ኣብ ገጠር ይኹን ኣብ ከተማ ፓኬጃት ሰናይ ምምሕዳር ክጣየሽን ክሳብ ስጉምትታት ተወሲዱ ህዝቢ ዝተሳተፈሉ መሰረታዊ ለውጢ ክመፀእን እዩ ተደምዲሙ። ይኹን እንበር ክንድእቲ ዝተዘረበሉን ዝተዘተየሉን እቲ ለውጢ እንትመፅእ ኣይተርኣየን። ኣብ 2001 ዓ.ም ዝተሳለጠ ታሽዓይ ጉባኤ እውን እንተኾነ ንልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ከም ቀንዲ ጠመተ ወሲዱ፤ ኣብ ከተማ ከምቲ ናይ ገጠር ውዑይ ቃልሲ ሰናይ ምምሕዳር ከምዘየለ ደምዲሙ እዩ ሓሊፉ።
እዚኣቶም ጥራሕ ዘይኮኑስ እቲ ኣብ ፅባሕ መረፃ 2002 ዝተኻየደን መደባት ሓሙሽተ ዓመት ዘነፀረን ዓስራይ ውድባዊ ጉባኤ እንተኾነ እውን ንሰናይ ምምሕዳርን ሓደጋ ኣካብነት ክራይን ገዚፍ ትኹረት ዝሃበ እዩ ነይሩ። ምንጭታት ቀጠፍጠፍን ፅግዕተኛ ኣረኣእያን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ብፈላይ ኣብ ከተማ ጎሊሁ ከምዝዓንበበ እዩ ተገምጊሙ። መፍትሒኡ ከዓ ሓፋሽ ናብ ውዑይ ቃልሲ ኣእቲኻ ቃልሲ ክውላዕ ብምግባር፤ ዕድሚኡ ዝኣኸለ ፈፃሚ ክሸጋሸግ ዘይከኣለ ከዓ ዝውገደሉ ኩነታት ፈጢርካ መሰረታዊ ለውጢ ክመፅእ ዝለዓ ቃልሲ ከምዘለድሊ ደምዲሙ። መበል ዓሰርተ ሓደን ዓሰርተ ክልተን ውድባዊ ጉባኤታትና እውን ከምኡ ሰናይ ምምሕዳርን ነዚ ምኽንያት ዝኸውን ዘሎ ኣካብነት ክራይን ቀንዲ ፀገመይ እዩ ኢሉ ወሲዱ ሓሊፉ። ንምዝኽኻር ዝኣክል “መሬት ቁፅሪ ሓደ ምንጪ ናይ ኣካብነት ክራይ ትኸውን ኣላ” ኢሉ ኣብ ዙርያ መለሽ ሰናይ ምምሕዳር ዝላ ከም ዘድሊ ወሲኑ እዩ ወፂኡ።
እቲ ዝገርም እዚ ኹሉ ግዜ ዝፍለጥ ግን ከዓ ዘይተቐረፈ ፀገም፣ በብግዚኡ “ጅማሮ እንበር ዝላ ኣየምፃእናን” ዝብል ድምዳመ እናተወሃቦ ይቕፅል ምህላዉ እዩ። “ንምንታይ” ንዝብል ሕቶ እውን “እቶም ከም መፍትሒ ተባሂሎም ዝቕመጡ ኣንፈታት ኣብ ምትግባር ናይቲ ፍፃሚ ድኽመት ስለዘሎ እዩ” ዝብል መለሲ እናተወሃበ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። እዚ ንህዝቢ ከዕግብ ዝኽእል ምላሽ ክኸውን ኣይኽእልን። ብርግፅ በብግዜኡ ዝረኣዩ ለውጥታት የለዉን ማለት ኣይኮነን። እቶም ለውጥታት ግን ነቲ በቢመዓልቱ እነመዝግቦ ዘለና ካብ ዓለም ዝፅራሕ ገዚፍ ቁጠባዊ ዕብየት ተቐቢሉ ዘተኣናግድን ናብ ዝለዓለ ብርኪ ዘዝልልን ኣይኮነን እዩ ትነጥቢ። መብዛሕትም ዓበይቲ ፖለቲካዊ ኮነ ቁጠባዊ ትካላት፣ ወይ እውን ምዕቡላት ኮነ ዘይማዕበላ ሃገራት ኣብ ስርዓተን ንሰናይ ምምሕዳር ቀዳምነት ይህባ። ዓለም ለኻዊ ዋዕላ High level FORUM on Aid Effectiveness ከም ዘመላኽቶ ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር “ጉዳይ ህላወ ሃገርን ህዝብን እዩ” ይብሎ። ኣብ መብዛሕትኡ ዋዕላን ዛዕባን ሰናይ ምምሕዳር ከም መወከሲት እትቐርብ ናይ ነባር ዋና ፀሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣይተ ኮፊ ኣናን ኣበሃህላ እውን ኣላ። “ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር፣ ንምጥፋእ ድኽነት ኮነ ንምምፃእ ዕብየት ‘ሓደ መስርሒ እዩ’ ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ዓይነ - መርፍእ (ቀንዲ ቁልፊ) መሳርሒ እዩ’ ኢልካ ይውሰድ” እትብል።
ናባና እንትንመፅእ፤ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሓደ ብልክዕ እቲ ዝሓሰብናዮ መሊኡ ከይዕወት ካብ ዝገበሩ ነጥብታት ሓደ ጉድለት ሰናይ ምምሕዳር ከምዝኾነ ኩልና እንፈልጦ ሓቂ እዩ። ሕዚ እውን እዚ መስተኻኸሊ እንተዘይተገይርሉ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ክልተ ከዳኽም ይኸእል እዩ ጥራሕ ዘይኮነስ ብቑጠባ እናዓበና ከለና ክንበታተንን ክንጠፍእን ናብ እንኽእለሉ ሓደጋ እንኣትወሉ ምልክታት እውን ይረአ እዩ ዘሎ።
ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ሃገርና ጠቕሊሉ ክጠፍእ ወይ ንምልክት ክረአ የብሉን ንምባል ደሊና ኣይኮንናን “ለውጢ ኣይመፀን” እንብል ዘለና። ከምቲ ተጋዳላይ መለስ “ሰናይ ምምሕዳር እንበር ‘ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ነዓና ብርቂ ክኾነና ኣይኽእልን” ዝበሎ፤ ኣሽንባይ ኣባና ኣብተን ማዕቢለን ዝበሃላ ሃገራት እውን ጠቕሊሉ ክጠፍእ ዝከኣል ነገር ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፣ ኣዚኻ ምቕናስ ግን ይከኣል እዩ። ምቕናስ ማለት ንስርዓትና ሓደጋ ናብ ዘይኾነሉ ብርኪ ምውራድ ማለት እዩ። በቲ ሕዚ ዘለዎ ኩነታት እንተደኣ ቀፂሉ ግን ከምቲ ኣብ መእተዊ ፅሑፍና ብተጋዳሊት ነፃነት ዝተገለፀ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር መዘዝ ናይቶም ኩሎም ኣብ ሃገርና ዝኽሰቱ ዘለዉ ፀገማትን እዩ ጥራሕ ዘይኮነስ እዛ ሃገር ናብ ምብትታን ገፃ ክወስድ ዝኽእል ሓደገኛ ሕማም ስርዓትና ከምዝኾነ እውን ደጋጊምና ክንሓስበሉ ዝግባእ እዩ።
ንምዃኑ ሰናይ ምምሕዳር እንታይ ድዩ? ከመይ እዩ ኸ ተግባራዊ ናብ ምዃን ዝሰጋገር? ሰናይ ምምሕዳር ናይ ምትግባር (ምስፋን) ሓላፍነት ዘለዎ ኸ መን እዩ? መግለፅታት ሰናይ ምምሕዳር እንታይ እዮም? ሕድሕዶም ዘለዎም ምትሕሓዝ ከ? ወዘተ ዝብሉ ሕቶታት ንምምላስ እውን ብዙሕ ትንታነ ምሃብ ዘድልዮ ኣይኮነን። ብሓፂር ቋንቋ “ሕገ-መንግስቲ ዘቐመጦ ሕጊ ተግባራዊ ምግባር” ብዝብል ነጥቢ ዕልባት ምሃብ ይከኣል እዩ። ብርግፅ ኣምር ሰናይ ምምሕዳር ካብ ቀደም ጀሚሩ ከከም ባህሪ እቲ ስርዓትን ህዝብን ዝተፈላለየ ብያነ እናተወሃቦ መፂኡ እዩ። ሰናይ ምምሕዳር ካብ ዝድህስሱ ሕግታቱን ፖሊሲታቱን እቶም ዘይጭበጡ ባህርታቱን መልክዓቱን ስለዝምዝኑ ንብያነ ኮነ ንትግባራውነት ዓለምለኸ ኣፈላላይ ዘርኢ ዓውዲ እዩ። ብሓፈሻ እንትረአ ግን ሰናይ ምምሕዳር ማለት፣ ኩሎም “ሰናይ” ዝበሃሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ክህልዉ ዝግበኦም ናይ ምምሕዳር ተግባራትን መንገድታትን (ስልትታትን) ተግባራዊ ኮይኖም ክርከቡ ምግባር እዩ” ክብሉ ዝተፈላለዩ ፅሑፋት ይትንትንዎ።
ሰናይ ምምሕዳር ብልሙድ “መትከላት ስነ ምግባር” እናበልና ኣበየ “መስርያ ቤቱ” እንልጥፎም ትእዛዛት መሰል ኣምራት ብተግባር ኣብ ህዝቢ ዓሲሎም ክርከቡ ምግባር ኮይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ግን በዞም ዝስዕቡ መግለፅታትን መትከላትን ይፍለጥ። (ብኻልእ ኣበሃህላ እዞም ካብዚ ቀፂልና ንገልፆም ነጥብታትኣብ ባይታ ስለዘየለው ወይ እውን ብጣዕሚ ስለዝውሕዱ እዩ ኣብ ሃገርና ኩነታት ሰናይ ምምሕዳር ካብ ግዜ ናብ ግዜ ለውጢ ከምፅእ ዘይከኣለ ምባል ይከኣል እዩ።)
ሰናይ ምምሕዳር ብቑንፁል መግለፂ ኣይትንተንን፤ ንኣብነት ፍትሒ ብምርካብ (ብምህላው) ጥራሕ ኣይግለፅን። ሰናይ ምምሕዳር ማለት ግብኡን መሰልን ህዝቢ ተግባራዊ ክኸውን ብምግባር ጥራሕ እውን ዝቋፀር ሓሳብ ኣይኮነን። ሰናይ ምምሕዳር ንመትከላት ስነ ምግባር ዝበሃሉ ተኣማንነት ቅንዕና፣ ተሓታትነት ወዘተ ፀንቂቕካ ስለዘተግበርካ ዝመፅእ እዩ ዝብል መደምደምታ ዝረክብ ኣምር እውን ኣይኮነን። ሰናይ ምምሕዳር ማለት ኣብ ልዕሊ ሓደ ህዝቢ ከይዲ ዝህሉ ትግበራ ሓሳባት ወይ ከዓ ውሳነታት ማሕበረ ቁጠባ እዩ። እዚ ማለት ሰናይ ዝኾነ ውሳነ ምዕራፍ ማለት ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ ውሳነ ንሱ ዝኸድካሉ መንገዲ ከመይ ዝበለ እዩ? ዝብል ነጥቢ ዝጠምር እውን እዩ።
እዚ ኮይኑ ግን “ግልፅነትን ተሓታትነትን ቀዲሞም ዝመፁ ቀንዲ መለክዒ ነጥብታት ሰናይ ምምሕዳር እዮም” ይብሉና ሰነዳት እቲ ዓውዲ። ሰናይ ምምሕዳር ማለት ተሓታትነት ማለት እዩ። ሓደ ንህዘቢ የመሓድር እየ ዝብል ኣካል ነቲ ህዝቢ ወኪሉ ንዘዕርፎም ውሳነታት ብግልፂ ከቕርብ፣ ከረድእ፣ ከእምን፣ ንዝለዓሉ ሕቶታት ከዓ ክምልስ ትፅቢት ይግበረሉ። በኣ ልክዕ ውሳነታቱ ፅቡቓት እንተኾይነን ይሽለመለን እንተተበላሽየን ከዓ ይሕተተለን። በዚ ምኽንያት “ተሓታትነት” እቲ ናይ መጀመርያ መረኣዪ ህላወ ሰናይ ምምሕዳር እዩ ይብልዎ ሰብ ሞያ እቲ ዓውዲ። ብኻልእ ኣበሃህላ ሰናይ መመሕዳር ማለት ሓላፍነት ምውሳድ ማለት እዩ ዝኸውን ዘሎ።
ነዚኦም ከም ኣብነት ኣልዒልና እንበር ሰናይ ምምሕዳር ብጣዕሚ ብዙሓት መግለፅታት ገይርካ እዩ ጠጠው ዝብል። ንኣብነት ከም ኣረዳድኣ ውድብ ሕቡራት መንግስታት፣ ጉጅለ ማሕበረ ቁጠባ ፖስፊክ ኤስያ፣ ዝኣመሳሰሉ ዓበይቲ ትካላት ሰናይ ምምሕዳር ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝገለፅናዮም ወሲኹ ሸሞንተ መግለፂ ባህርታት ኣለዉዎ ይብሉ። ገሊኦም ከዓ ናብ 10 የዕብዩዎም በቲ በለ በዚ ንተሓታትነትን ግልፅነትን ሓዊሱ ብዙሓት ዝለዓሉ ነጥብታት ኣለዉዎ። ካብዚኦም ብተወሳኺ ሰናይ ምምሕዳር ማለት ግልፅነት እዩ። ህዝቢ ብመራሕቱ ንዝውሰን ውሳነ ክርዳእን ክከታተልን ኣለዎ። እዚ ማለት እቶም መራሕቲ ነቲ ውሳነ ንምንታይ ከመይን ከምዝወሰንዎ ብግልፂ ናብቲ ህዝቢ ከቕርቡ ኣለዎም ማት እዩ። ሰናይ ምምሕዳር ማለት ሓፈሻውነትን ማዕርነታውነትን ዘረጋግፅ ማለት እውን እዩ። እዚ ማለት ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ እትውሰን ወይ እትስዕብ ስራሕ ወይ ውሳነ ነቲ ሕብረተሰብ ብቐጥታ እትፀልዎን ዝግሰደላን ምግባር ወሳኒ እዩ። ሰናይ ምምሕዳር ማለት ምትእኽኻልን ውፅኢታዊ ምዃንን ማለት እዩ። ህዝቢ ኩሉ ነገር ክህልዎ ዝከኣል እኳ እንተዘይኮነ በተን ዘለወኦ ምንጪ ሃፍትን ግዜን ዝተመዛዘነ ውፅኢት ክቐርበሉ ግቡ ይኾን።
ሰናይ ምምሕዳር ማለት ኣሳታፋይነት እዩ። ብውሳነ ሓሳብ እቲ ዝመሓድር ኣካል ክጉዳእ ወይ ክርባሕ ዝኽእል ዝኾነ ዝመሓደር ኣካል ኣብ ውሳነ ሓሳባት መንግስቲ ኣመሓደሪ ኣካል ክሳተፍ ግድን እዩ። እዚ ብበዙሕ መልክዑ ምግላፅ ዝከኣል ኮይኑ ሕብረሰብ ሓበሬታ ክረክብ ብምግባር፣ ሓሳቡ ክገልፅ ብምሕታት፣ ኣብቲ ውሳነ ሓሳብ ርኢቶ ክህብ ብምኽኣል ወይ እውን ኣካል እቲ ውሳነ ሓሳብን ተግባርን ክኾኑ ብምፍቃድ ክኸውን ይኽእል እዩ። በዚ በለ በቲ፣ ሰናይ ምምሕዳር ፍፃመን ከይድን እቲ ዘመሓድር ኣካል ኣብ ፍቓድን ሰናይ ድሌትን እቲ ዝመሓደር ህዝቢ ተቐባልነት እንትረክብ ማለት እዩ። እዚኣቶም ኣብ ሃገርና ኮነ ክልልና ማዕረ ማዕረ እቲ ቁጠባዊ ዕብየት ምኻድ ካብ ዝኣብዩ ዓመታት ይቑፀሩ ኣለው። ብዙሓት ሰብ ሃፍቲ እኳ እንተፈጠርና ብዙሕ ቅሬታ ዘለዎ ብምሕደራ ዘይዓገበ ብዙሕ ሕብረተ ሰብ እውን ጎድና ጎድኒ መፂኡ ኣሎ። እዚ ጉዳይ ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ጥቡቕ ቁፅፅር ገይርና ክንኣልዮ እንተዘይኪኢልና እቲ ብዙሕ ህዝቢ፣ ነቲ ኣብ ሓፂር ዓመታት ዘጥረናዮ ብዙሕ ዕብየትን ምዕባለን ንድሕሪት ክመልሶ ይኽእል እዩ። ድሮ እኳ ኣብ ገለ ገለ ክፋላት ሃገርና ምልክታት ይረአዩ ኣለው። ስለዚ ሕድሕድ ኣባል መግለፂ ወያናይ ስርዓትና ዝኾነ ባህሊ ንውሽጥኻ ምርኣይ ኣቐዲሙ ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር እጃሙ ክዋፃእ ዝግበአሉ እዋን ሕዚ እዩ እሞ፤ ብፅሒቱ ይዋፃእ ንብል።


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣሜሪካ ኣብ ዓለም ዘለዋ ቦታ ዝምልከት ስትራተጂካዊ ሃገራዊ ፀጥታ ወግዓዊ ገይሮም።ኣሜሪካ ኣብ ዓለምለኸ ንዘለዋ ተፅዕኖ ቀንዲ ተነሓናሕቲ ቻይናን ሩሲያን እየን ኢሎም።
ፕረ. ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብዝርከብ ህንፃ ሮናልድ ሬገን ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ቁጠባዊን ወታሃደራዊን ሓይሊ ኣሜሪካ ሰላም ምስ ፅንዓት ብዝብል "ቅድሚ ኩሉ ኣሜሪካ’’ ንዝብል ዋና ሓሳብ ኣቃሊሖም ኣለው።
“ስትራተጂና ናይ ኣሜሪካ ተፅዕኖ ኣብ ዓለም ንምስጓም እዩ።እዚ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ሃብትን ሓይልን ብምህናፅ ይጅምር።ኣሜሪካ መሊሳ ክትመርሕ እያ።ኣተሓሳስባና ኣብ ልዕሊ ካልኦት ክንጽዕን ኣይንደልን፤ግን ክብርታትና ብዘይ ስኽፍታ ክነሰጉም ኢና።”
ፕረ.ትራምፕ ሩሲያን ቻይናን ንረብሓታት ኣሜሪካ ብዝፃረር ንዓለም ዳግም ንምስርራዕ ይፍትና ኣለዋ ክብሉ ረቑሖመን ኣለው።
“ደለና ኣይደለና ኣብ ሓድሽ ናይ ንሕንሕ ዘመን ተፀሚድና ንርከብ ኣለና።ኣብ ዙሪያ ዓለም ብርቱዕ ወታሃደራዊ፣ቁጠባውን ፖለቲካዊን ውድድራት ይርኣዩ ከምዘለው ንፈልጥ ኢና።ንኣሜሪካን መሻርኽትናን ስግኣት ምስ ዝኾኑ እከይ ስርዓታት ከምዝገጠምና እውን ንፈልጥ።ኣብ ዙሪያ ዓለም ህውከትን እከይን ዝዝርግሑ ግብረ ሽበራዊያን ስግረዶብ መርበባት ገበንን ገጢሞምና ኣለው።ንናይ ኣሜሪካ ተፅዕኖ፣ክብርታትን ሃብትን ክፈታተኑ ምስ ዝደልዩ ተነሓናሕቲ ሓይልታት ሩሲያንን ቻይናን እውን ገጢምና ኣለና።”
ንሶም ብተወሳኺ ሰሜን ኮሪያን ኢራንን እከይ ስርዓታት ክብሉ ብምግላፅ ንመንግስቲ ፒዮንግያንግ ንምግላልን ምቁፅፃርን ስትራተጂኦም ፍረ የምፅእ ከምዘሎ ገሊፆም ኣለው ።
ፕረዚዳንት ትራምፕ ኣሽማት ቅድሚኦም ናይ ዝነበሩ ፕረዚደንታት ኣሜሪካ ከይጠቐሱ ሕሉፍ ናይ ድሕነት ስትራቴጂታት ፈሺሎም እዮም ኢሎም።
“መራሕትና ካብ ናይ ኣሜሪካ መትከላት ሸተት ኢሎም እዮም።ናይ ኣሜሪካ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ክርኣዮም ኣይክኣለን፤ኣሜሪካ ዓባይ እያ ዝብል እምነቶም ተሸርሺሩ።ከም ውፅኢቱ ኸኣ ዜጋታትና ዝጎደሎም ኣሎ።ህዝቢ ኣብ መንግስቶም እምነት ስለዝስኣኑ ብዛዕባ መፃኢ ዕድሎም እውን እምነት ኣይነበሮምን።ካብ ዝሓለፈ ዓመት ግን እዚ ክልወጥ ጀሚሩ’ሎ።”
“ፋውንዴሽን ፎር ዲሞክራሲ” ኣብ ዝተባህለ ትካል ዝሰርሑ ዴቪድ ኣደሲንክ ናይ ፕረዚደንት ትራምፕ ስትራተጂ ቅድም ኢሉ ንዝነበረን ክንቀፍ ዝፀንሐን ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ካብ ዝተመስረት ናይ ፀጥታ ስትራተጂ ዝተፈለየ እዩ ይብሉ።
ናይ ቀደም ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ 2015 ዓ.ም ለውጢ ኩነታት ኣየር ንናይ ኣሜሪካ ሃገራዊ ድሕነት ስግኣት እዩ ክብሉ ንዝገለፁዎ ናይ ትራምፕ ስትራተጂ ምግዳፉ ይንቀፍ።ኣማኸርቲ ፕረ.ትራምፕ ግን እቲ ሰነድ ኩነታት ኣየር ፈተና ምዃኑ ብንፁር ኣየርእይን ክብሉ ይነፅጉዎ።


text:
ኣብታ ኣብ ዓለም ዝበዝሓ በረራ ተተአናግድ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ኣትላንታ ዘጋጠመ ምቁራጽ ኤሌትሪክ ብዙሕ በረራታት ምዕንቓፉ ተገሊጹ።
እቲ ትማሊ ሰንበት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ዘቛረጸ ሓይሊ ኤሌትሪክ ኣብ ከባቢ ፍርቂ ለይቲ ኣገልግሎት ከምዝጅምር ሰበ ስልጣን እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ብናይ ትዊተር መልእኽቲ ገሊጾም፡ ነቶም ናብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ዘምርሓ ዝነበራ ነፈርቲ ድማ ኣብ ዘለውዎ ክጸንሑ ኣዚዞም።
ኣብ በረራ ዝነበራ ነፈርቲ ናብ ካልእ መዓርፎ ነፈርቲ ክዓርፋ ተገዲደን።
ብመሰረት ሓበሬታ ፍላይትዌር ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ትማሊ ሰንበት ምሸት ብሰንኪ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣትላንታ ዘጋጠመ ምቁራጽ ሓይሊ ኤሌትሪክ 776 ናብን ካብን መዓርፎ ነፈርቲ ኣትላንታ ዝነበረ በረራ ክስረዝ ከሎ ካልኦት 525 ድማ ተደናጉየን እየን። ብተወሳኺ ሶኑይ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ተመዲቡ ዝነበረ 134 በረራታት’ውን ምስራዙ ሓቢሩ።
ጠንቂ እቲ ምቁራጽ ኤሌትሪክ ኣብ ምርመራ ከምዘሎ ሓይሊ ኤሌትሪክ ክፍለ ግዝኣት ጆርጅያ ሓቢሩ’ሎ።
ካብን ናብን መዓርፎ ነፈርቲ ኣትላንታ ኣብ መዓልቲ ኣስታት 2,500 በረራታት ዝኻየድ ኽከውን ከሎ ኣስታት 250,000 ተጉዓዝቲ ድማ በቲ መዓርፎ ነፈርቲ ይሓልፉ።


text:
ምብዛሕ ቁጽሪ ኣረጋውያን ከኣ ምስዚ እንዳ ለዓለ ዝኸይድ ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ ዝተተሓሓዘ እዩ። ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ 10 ዓመታት ብሓደ ዓመት እንዳ ወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ምውሳኽ ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ ካብዚ ሒዝዎ ዘሎ ናይ ምውሳኽ ዝምባሌ ደው ክብል ምዃኑ ዘርኢ ነገር ኣይተቐልቐለን። ካብቶም ኣብዚ እዋን 10 ሚልዮን በጺሖም ዘለዉ ህዝቢ ሽወደን 18% ዕድመ-ጥሮታ (65 ዓመት) ዝተሳገሩ እዮም። ኣብ ዓመተ 2030 ልዕሊ 30% ናይ ህዝቢ ሽወደን ልዕሊ 65 ዓመት ክኸውን ይግመት።
ክንደይ ዓመት ክትጸንሕ ምዃንካ ኣብ ብዙሕ ረቛሒታት እተመርኮሰ እዩ። ካብ ወለድኻን ኣዝማድካን ዝወረስካዮ ተፈጥራዊ ውርሻ ንዕድመኻ ይጸልዎ እዩ። ከመይን ኣበይን ከም እትነብርውን ይጸልዎ እዩ። ክትኣርግ ከሎኻ ኣብቲ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ኩነታትካ ለውጢ ይረአ እዩ። ወድሰብ ነቲ ካብ ወለዱ ዝወረሶ ተፈጥሮኣዊ ውርሻ ኪልውጦ ኣይክእልን ግን ብኣገባብ ኣነባብራኡ ገይሩ ንኣረጋግኣኡ ኪጸልዎ ይኽእል እዩ።
ትካል ህዝባዊ ጥዕና ንጥዑይ ናይ ምእራግ መስርሕ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣርባዕተ ባይታታት የቕርብ፣
- ኣካላዊ ንጥፈታት
- ጥዑይ ኣመጋግባ
- ማሕበራዊ ርክባት
- ትርጉም ዘለዎ ነኣሽቱ ስራሓት/ተደላዪ ኴንካ ኪስምዓካ ከሎ
ነቲ ምስ ኣረግካ ዘሎካ ኩነታት ብንእስነትካ ከሎኻ ኢኻ እትጸልዎ። ሽጋራ፡ ሕማቕ ኣበላልዓ፡ ጭንቀት፡ ዘይምቅስቓስ፡ ድሮጋን ኣልኮልን ንኹልና ሕማቕ እዩ። ጥዑይ ኣበላልዓን ምንቅስቓስን ንሰብ ምስ ኣረገ ጥዕና ዝመልኦ ይገብሮ። ንነዊሕ ከም ዚነብር ድማ ይገብሮ።
ኣካላዊ ለውጢ
ክሳዕ 40 ዓመት ዕድመ፡ እቲ ኣካላውን ስጋውን ለውጢ ውሑድ እዩ። ደሓር ግን ይውስኽ። እቲ ኣብ ዋህዮታትና ዘሎ ናይ ውርሻ ተህዋስ (DNA) ነቲ ናይ ኣብ ኣካላትና ዚረአ ናይ ምእራግ መስርሕ ይመርሖ። ናይ ምእራግ መስርሕ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ። ገሊኦም ቀልጢፎም ይስይቡን ገጾም ዕጥርጥር ይብልን፡ ንገሊኦም ግን ጸኒሑ እዩ ዚመጾም።
እቲ ናይ ምእራግ ስጋዊ ለውጢ ከም እንሓጽርን ከም እንዝሕትልን ከም እንትክዝን ይገብረና። እቲ ኣብ ኣካላትና ዚካየድ ናይ መግቢ ምሕቃቕ መስርሕ ስለ ዚንኪ ድርቀት ይስመዓና። ስለዚ ብዙሕ ማይ ምስታይ ኣገዳሲ እዩ።
ዝጎደለ ናይ ምሕቃቕ መስርሕን ብዙሕ ዘይምንቅስቓስን ብዙሕ ከም ዘይትበልዕ ይገብረካ። ስለዚ እቲ እትበልዖ ጽቡቕ ዝዓይነቱ ኪኸውን ይግባእ፡ ከምኡውን ሚዛናዊ መኣዛን ቪታሚንን ሚነራልን ዘለዎ ኪኸውን ይግባእ።
ኣረጋውያን ንኽርእዩ እኹል ብርሃን ኪህሉዎም ይግባእ። ስለዚ ኣብ ገዛ እኹል መብራህቲ ኪህሉ ይግባእ። ምስ እትኣርግ ድምጺ ክትጻወር ኣይከኣልን ኣብ ብዙሕ ድምጺ ዘለዎ ከባቢ ድማ ቃላት ክትፈላሊ ኣይከኣልን።
ኣረጋውያን ሚዛኖን ኪሕልዉ ስለ ዝይክእሉ ካብ ነኣሽቱ ንላዕሊ ይወድቁ። ነዚ ምውዳቕዚ ንምክልኻል ኣብቲ ገዛ ብዙሕ ብልሃታት ኣሎ። ንኣብነት እቶም ንምውዳቕ ጠንቂ ዝኾኑ ከም ናይ ባይታ ምንጻፍን ክብ ዝበሉ ድርኩኺትን ኪለዓሉ ይግባእ።
ስእሊ: Colourbox
ኣረጋውያን ብብዙሕ ምኽንያት ካብ ነኣሽቱ ንላዕሊ ንመድሃኒታት ተነቀፍቲ እዮም። ኣረጋውያን ኣብ ኣካላቶም ውሑድ ፈሳሲ ግን ብዙሕ ስብሒ ኣለዎም። ስለዚ ገለ ኣብ ስብሒ ዝሓቁ መድሃኒታት ኣብቲ ኣካላት ናይ ኣረጋውያን ካብቲ እተመደበሎም ግዜ ንላዕሊ ይጸንሑ።
ስነ-ኣእምሮኣዊ ለውጢ
ምስ እርጋን እቲ ሓንጎልውን ይልወጥ እዩ። ብዝሒ ዋህዮታት ሓንጎል ይንኪ እቲ ሓንጎል ድማ ይንእስ፡ እቲ መስርሕ ግን ብብዝሒ ይነጥፍ እዩ። ናይ ምዝካር ተኽእሎ ብዙሕ ኣይጽሎን፡ ናይ ቃላት ምዝካርን ሓፈሻዊ ፍልጠትን ድማ ኣብ እርጋን መሊሱ እዩ ዚውስኽ።
ምስ እርጋን ናይ ምርሳዕ ሕማም ይውስኽ። ግን ናይ ዝኽሪ ምንካይ ምስ ናይ ምርሳዕ ሕማም እተተሓሓዘ ኣይኮነን። ንኣብነት ጥዑይ ምርሳዕ ዚብሃል መረጼንካ ወይ መፍትሕ ኣበይ ከም ዘንበርካዮ ምርሳዕ እዩ። መረጼን ዓይንን መፍትሕን ከም ዘሎካ ክትርስዕ ከሎኻ ወይ ድማ ኣብ ሓደ እትፈልጦ ቦታ ኬድካ ኣበይ ከም ዘሎኻ ኪጠፍኣካ ከሎ ግን ናይ ምርሳዕ ሕማም ምልክት እዩ።
ብኣካልን ብኣእምሮን ንጡፍ ምዃን ጽቡቕ እዩ። ሓንጎል ብመገዲ ቃላት፡ ስእሊ፡ ሙዚቃ፡ ጸወታን ስሓቕን፡ እንሳታትን፡ ተፈጥሮን ማሕበራዊ ርክብን ወድሰብ ኩሉ ግዜ ኪምሃር ይደሊ እዩ። ሓንጎል ወድሰብ ንምምሃር እርጋን ኣይፈልጥን እዩ። ግን ምስ ኣረግካ ንሓደ ነገር ክትመሃሮ ነዊሕ ግዜ እዩ ዚወስድ።
እቲ ሓንጎል እውን ንገለ መድሃኒታት ተነቃፊ እዩ፡ ከም ንኣብነት ናይ ቅሳነት ዘምጽኡን ናይ መደቀስን መድሃኒታት ከምኡውን ቃንዛ ደው ዘብሉ ሞርፊን ዘለዎም ዝበዝሑ መድሃኒታት።
ማሕበራዊ ለውጢ
ኣብ ግዜ ጥሮታ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ህይወትካ ንግዜኻ ከመይ ጌርካ ከም እትጥቀመሉ እትውሰነሉ እዋን ይጅምር። ድሕሪ 65 ዕድመ ጥሮታ፡ ኣብ ስራሕ ዚቕጽሉ ኣረጋውያን ብዙሓት እዮም፡ ገሊኦም ድማ ናታቶም ደሞዝ ዘይብሉ ስራሕ ይጅምሩ።
ኣብ ግዜ እርጋንካ ግሩም ዝኾነ ህይወት ንኸተሕልፍ እቲ ኩነታት ህይወትካ ትርጉም ንኺህልዎ ከመይ ጌርካ ከም እትወጋግኖ ወሳኒ እዩ። መጽናዕቲ ከም ዚሕብሮ እቲ ህይወት መቐረት ዚህሉዎ ምስ ማሕበረሰብ ምስ ዚተኣሳሰር እዩ - ንጡፍ ምዃን፡ ተደላዪ ምዃን ምስ ከማኻ ሰባት ድማ ጽቡቕ ምሕዝነት ምህላው።
< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ንመን ሰጒግና ንመንከ.... ተሓንጊርና?
- Details
- Created: Thursday, 25 January 2018 03:40
- Last Updated: Thursday, 25 January 2018 03:40
ኩነታትና ካብ ዝኸፈኤ ናብ ዝሓሰመ ምህንዳዱ፡ እቲ ጠንቂ ምሕያል ወይ ምጉራሕ እኩባን ሽፋቱ ህ.ግ.ደ.ፍ. ዘይኮነ፡ ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ናጽነትና ምስ መን ንጉዓዝ ምንባርና ከይተመራመርና. . . ኣሕዋትኩም!. . መስዋእቲ መካፍልትኹም ዝበሉና ብዘይ ምምርማርን ምምኽኻርን በትሪ ስልጣን ከይተረፈ ኣረኪብና ዝተሓንገርናዮም ጸላእቲ ኣቦታቶምን ሓግሓግቶምን እናኾንና. . ከምቲ ድሕሪ ዓወት ገድልና. . ቀደም ገዛእትኹም ሕጂ ኸኣ ረገጽትኹም ኢሎም ዝኣወጁልና ነቲ ዝወፈርናዮ ጉዳይ ናጽነት ምስ ደቂ መዳምይትና ተሓናጊርና ምጉዓዝ. . ማእቶት ከም ኣዘራርኣኡ ከምዝበሃል ንሕና ኸኣ ብባዕልና ዝሓንገርናዮም ተጠቒዕና ንነብር ኣሎና።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገባሬ ተአምር ቅዱስ ቂርቆስ
19 ሐምሌ፡ ቅዱስ ቂርቆስ ምስ ኣደኡ ኢየሉጣ ብተራዳእነት ሊቀ መላእኽት ቅዱስ ገብርኤል፡ ካብ እቶን ሓዊ ዝደኃኑሉ ዕለት እዩ። ቅዱስ ቂርቆስ ሠናይ ገድሊ ተጋዲሉ ካብ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ብሰማዕትነት ኃለፈ። ድኅሪ ሰማዕትነቱ ከምቲ ጐይታ “እቲ ብኣይ ዝኣምን ንሱ ነዚ ኣነ ዝገብሮ ዘለኹ ግብርታት ዝገብር፡ ካብኡ ዝዓቢ’ውን ከም ዝገብር ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ” (ዮሓ. 14፡12) ዝበሎ፡
ካብቲ ብስሙ ዝተሓንፀ ቤተ ክርስቲያን በረኸትን ገቢረ ተኣምራትን ኣይፍለን እዩ። ዘርዚርካን ጠቒስካን’ውን ዝውዳእ እኳ እንተ ዘይኮነ ንገለ ግና ክንጠቅስ ኢና። እግዚአብሔር ካብቲ ብስም ቅዱስ ቂርቆስ ዝህቦ በረኸት የሳትፈና።
1. በብወርኁ ከምኡ’ውን ብዝያዳ 15 ጥርን 19 ሓምሌን ዝኽሪ ቅዱስ ቂርቆስ እናገበረት፡ ብእኽለ ማይ ውሉደ ክህነትን ነዳያንን እተጋብእ ሓንቲ መካን ሰበይቲ ነበረት። ወትሩ ነቂሓ ናብቲ ብስም ቅዱስ ቂርቆስ ዝተጸውዐ ቤተ ክርስቲያን እናኸደት፡ “ኦ ቅዱስ ቂርቆስ፡ ብጸሎትካ ወዲ ውላድ እንተ ኣውሂብካኒ ንቤተ ክርስቲያንካ ከገልግል ብመብጽዓ ክህቦ እየ” ብምባል ብንብዓትን ጥብዓት ልብን ትልምን ነበረት። እንሆ ድማ ጊዜኡ በጺሑ ቃል ኪዳኑ ዘይጠልም እግዚአብሔር ጸሎታ ሰሚዑ ወዲ ወለደት። ስሙ ድማ ‘ቂርቆስ’ ሰመየቶ። መብጽዓኣ'ውን ፈጸመት። እንተኾነ እዚ ሕፃን’ዚ ምስ መሳትኡ ሕፃናት እናተጻወተ ከሎ፡ ካብ ደርቢ ወዲቑ ሞተ። ነዲኡ ከም ዝሞተ ምስ ነገርዋ፡ ብስንባደ መጺኣ ሓቚፋ ሰዓመቶ። ነቶም ኣዝማዳ ድማ “ኣብ ጥቓ መቓብር ቅዱስ ቂርቆስ ኣቐምጥዎ እምበር ኣይትቕበርዎ” በለቶም። ንሳቶም ድማ ከምኡ ገበሩ። እቲ ሕፃን ከኣ ከም እምነታን ብምሕረት ኣምላኽን ብጸሎት ቅዱስ ቂርቆስን ሕያው ኮይኑ ተንሢኡ ብእግሩ ቆመ። ነዚ ተኣምር’ዚ ዝረኣዩ ሕዝቢ፡ ንእግዚአብሔር ኣመስገኑ፣ ብረድኤት ቅዱስ ቂርቆስ’ውን ኣመኑ። እቲ ሕፃን ብኣካልን ልቦናን ምስ ዓበየ፡ ዝኽሪ ቅዱስ ቂርቆስ እናገበረ ከምኡ’ውን ነታ ብስም ቅዱስ ቂርቆስ ዝተሰየመት ቤተ ክርስቲያን እናገልገለ ዝነብር ቡሩኽ ውላድ ኮነ።
2. ብሃብቲ ዓለም ዝተወርየት፡ ካብ ዘይኣምኑ ወገን ዝኾነት፡ ንብዙኅ ዓመታት ደም ዝፈሳን ብጸላኤ ሠናያት ብቅርጸት እትሳቐን ሓንቲ ሰበይቲ ነበረት። ብዙኃን መሠርያንን ጠንቖልትን ከሕውይዋ ኣይተኻእሎምን። ሕማማ ደኣ ካብ ዝነበሮ እናገደዳ ኸደ። ሓደ ጊዜ፡ ኣብታ ኣብ ሃገረ ኣንጾኪያ ዝተሓንፀት ቤተ ክርስቲያን ብስም ቅዱስ ቂርቆስ ዝፍጸም ተኣምራት እቶም ሕዝበ ክርስቲያን ክዛረቡ ትሰምዕ ነበረት እሞ ንሓደ ክርስቲያናዊ ሰብኣይ ሓተተቶ። ንሱ ድማ ብጥርጥር ዘይብሉ ፍጹም እምነት ክትሓዊ ከምትኽእል ምስ ነገራ ንሳ ኸኣ ካብቲ ቦታ ብመጽሓፍ ገድሉ ዝተደግመ ማየ ጸሎት ኣምጺኡላ ሰትያ እንተሓውያ ብኣምላኽ ናይ ቅዱስ ቂርቆስ ክትኣምን ምዃና ነገረቶ። ብኡ ንብኡ እቲ ክርስቲያናዊ ሰብኣይ፡ ናብታ ኣብ ሃገረ ኣንጾኪያ ዝተሓንፀት ተኣምራዊት ቤተ ክርስቲያን ብምኻድ፡ በቲ ዓቃቢኣ ካህን መጽሓፈ ገድል ቅዱስ ቂርቆስ ኣድጊሙ ኣምጽኣላ። ንሳ ድማ ብእምነት ሰተየቶ’ሞ ካብ ሕማማ ተፈወሰት። ነዚ ጸጋ’ዚ ንቅዱስ ቂርቆስ ብዝሃበ እግዚአብሔር ኣመነት። ሰብኣያ ካብ ዝወፈሮ ምስ ኣተወ ሓውያ ጸንሓቶ። ብኸመይ ከምዝሓወየት ኵሉ ሓቲቱ ምስ ተረድአ ዘይኣምን ኣረማዊ ብምንባሩ ኣዝዩ ተቘጥዐ። ነቲ ማየ ጸሎት ዘምጽኣላ ክርስቲያናዊ ሰብኣይ ንኽቀትሎ ሰይፉ ምስ ኣልዓለ፡ ወዲቑ ሠለስተ መዓልትን ለይትን ከም እምኒ ኮነ። ብእምነት ዝጸንዐት ሰበይቱ ግና ካብቲ ማየ ጸሎት ኣብ እዝኑ ምስ ኣንጠበትሉ ሓወየ። ንሱ ምስ ሥድራ ቤቱ’ውን ኣሚኑ ተጠምቀ። ንዝተገብረሉ ውዕለት ዝዝክረሉን በረኸት ዝረኽበሉን ዝኽሪ ቅዱስ ቂርቆስ ከኣ ዝገብር ኮነ።
ምሕረት እግዚአብሔርን ተራዳእነት ቅዱስ ገብርኤልን በረኸት ቅዱስ ቂርቆስ ምስ ኣደኡ ኢየሉጣን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ንዘለዓለም ይኹን፡ አሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ደምዳሚ መግለጺ
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመርካ
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና “ሎሚ እውን ከም ትማሊ ንምዕዋት ሓርነት ህዝብና በርቲዕና ንቃለስ ! ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ካብ ዕለት 17-18 የካቲት 2018 ኣብ ዝነበረ መዓልታት ብድምቀት ተሰላሲሉ።
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና ብዝኽሪ ሰማእታት ኤርትራ ድሕሪ ምኽፋቱ፡ ብዞባ ሽማግለ ዓመታዊ ኩሉ መዳያዊ ናይ ስራሕ ጸብጻብ ቀሪቡሉ። ዘድሊ ክትዓትን ምይይጣትን ኣካይድሉ፡ ዝጎደለ መሊኡ ምስ ኣጽደቖ፣ ካብ ዝሓለፈ ራብዓይ ዞባዊ ጉባኤና ክሳብ እዚ እዋን እዚ ዝተሰላሰሉ ዞባዊ ስራሓትን መደባትን ሓያልን ድኹምን ጎድንታቶም ብምግምጋም፣ ነቶም ዝተራእዩ ጉድለታት ብምእራም፣ ንመጻኢ ከይድገሙ ኣበርቲዑ ክሰርሓሎም ተሰማሚዑ። ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና ነቲ ካብ ዕለት 20-24 መስከረም 2017 ብዓወት ዝተጸንበለ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዘሕለፎም ፖለትካዊ ውሳኔታትን፣ ውድባዊ መደብ ዕዮን፡ ዓንዲ-ሕግን ተቐቢሉ ብስጥመት ክሰርሓሎም ወሲኑን ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉን።
ኦ! ደለይቲ ፍትሒ ህዝብታት ኤርትራ!
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና፡ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሰብኣዊ ርህራሄ ዘይተፈጥሮ፡ ሑሱም ጨካን ጸረ-ህዝብን ጸረ-ሰላምን ስርዓት ህግደፍ ተቖሪኖም ካብ ዝደሃኹ እንሆ 27ተን ዓመታት ኣቝጺሩ። ኣብዘን ዝሓለፋ መረርቲ ናይ መቕዘፍትን ወሓዚ ስደትን ናይ ስቓይ ዓመታት፡ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳኸፍአን እንዳጸልመተን እኸይድ ምህላዉ መዚኑ። እዚ ተረኽቦ እዚ ከኣ ብዓቢኡ እዃ ብሰንኪ ጨቛኒ ስርዓት ህግደፍ እንተኾነ፣ ተቓወምቲ ፖለቲካውያን ውድባት ኤርትራ እውን ኣብ ተግባር ዘይትርጎም “ህዝብን ሃገርን ነድሕን” ዝብል ጭርሖ እንዳ ጨርሓ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ሓደ ጽላል ተጠርኒፈን ናይ ሓባር ስራሕ ዝሰርሓ፡ ንግሆ-ንግሆ እንዳተፋናጠሓ ከቢድ በደል ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ይፍጽማ ምህላወን ኣስሚሩሉ ሓሊፉ።
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና፡ ንደምበ ደለይቲ ፍትሒ ብሓበራ፡ ብፍላይ ካአ ፖልቲካውያን ውድባት ኤርትራ ኩሉ ፍልልያትና ንጎድኒ ገዲፍና፡ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝና፣ ብኣፍ ዘይኮነ ብተግባር ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ሓቢርና ክንቃለስ ኣትሪሩ ጸዊዑ።
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና፡ ጨካናት ነጋዶ ደቂ-ሰብ ኣብ ልዒሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝፈጸምዎን፡ ጌና እውን ዝፍጽምዎ ዘለዉ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ኣትሪሩ ኮኒኑ። ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ-ሰባት ከኣ ብፍላይ ኣብ ሊብያ ከምኡ እውን ኣብ እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ከምኡ እውን ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ቖላሕታ ክገብርሉ ጸዊዑ። መንግስቲ እስራኤል ከኣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት መሰሎም ክሕልወሎምን፡ ብዘይ ድልየቶም ናብ ሳልሳይ ናይ ስደት ሃገራት ንኸየግዕዞምን፡ ኣብዮም ኢሉ ናብ ዝኸፍአ ቤት ማእሰርቲ ከይዳጉኖምን ብትሪ ነማሕጽን።
ጉባኤና፡ ንኹሎም ፈተውቲ ሰላምን ዲሞክራስያዊ ፍትሕን ዝኾኑ ዞባውን ኣህጉራውን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ከኣ ብፍላይ ንኢርትራውያን ስደተኛታት ህዝብና ዝገብርዎ ዘለዉ ኩሉ መዳያዊ ምትእንጋድን ሰብኣዊ ምትሕብባርን ምዕቛብን ልዑል ምስጋና ኣመሓላሊፉ።
ዞባዊ ጉባኤና፡ ነቲ ኣብዚ ዓመትዚ ብምኽንያት ዓለም-ለኻዊ በዓል ደቂ-ኣንስትዮ፡ ካብ 3/7/2018 ጀሚሩ ኣብ ሆላንድ ብደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ንጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝምልከት ልዝብን ሰላማዊ ሰልፊን ምኽንያት ጌሩ፡ ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዝገብሮ ዘሎ ተሳትፎን ናይ $1000.00 ሓገዝን ምሉእ ደገፉ ገሊጹ።
ጉባኤና፡ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት መግዛእቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ እትርከቡ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ፣ መሳርሒን ኣገልገልትን ጨቛኒ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክንዲ ትኾኑ፣ ሃገራዊ ሓርነተዊ መርገጽ ወሲድኩም፡ ፍትሓውን ሓርነታውን ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ንምዕዋት ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝብኹም ደው ክትብሉ ጸዊዑ።
ጉባኤና፡ ዕጡቓት ናይ ፕሮፖጋንዳን ምልዕዓልን ኣሃዱታትና፡ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ሓርነታዊ ተጋድሎ፡ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ተሰላስልዎ ዘለኹም ሓርነታዊ ዕማማትን፣ እተካይድዎ ዘለኹም ህዝባዊ ምትሕብባርን ነሞግስን፤ ሎሚ እውን ከም ትማሊ ኣብ ጎኑኹም ከም ዘሎና ነረጋግጸልኩም።
ኣብ መደምደምታ ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና ንዝቕጽል ዓመት ዝመርሕ ዞባ ሽማግለን ተቖጻጻርን ብድሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ብዝኽሪ ሰማእታት ጉባኤኡ ብዓወት ዛዚሙ።
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ!
ውድቀት ንጸረ ሰላም ስርዓት ህግደፍ!
ዝኽርን ክብሪን ንሰማእታት ኤርትራ!!!
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤ ሰሜን ኣመሪካ! ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)!
18 የካቲት 2018።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ጎትላንድ ዝተፈላለየ ዓይነት መንበሪ ኣሎ፡ ኣብ ገጠርን ኣብ ከተማ ቪስቢን።
ጎትላንድ ሓንቲ ማራኺት ናይ መግየሺት ቦታ ስለ ዝኾነት ብዙሓት ውልቀ ሰባት ኣብ ቀውዒ፡ ሓጋይ ንነዊሕ ግዜ ከካይሩ ከምኡ'ውን ኣብ ግዜ ሓጋይ ብሰሙናዊ ከካርዩ ይመርጹ።
ኣብ ጎትላንድ ብዙሓት ኣዮም ክቕመጡ ዝደልዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ካብ ቪስቢ ወጻኢ ናይ ምሉእ-ዓመት መንበሪ ገዛ ንኽትረክብ ዓብይ ዕድል ኣሎ።
እቶም ናይ መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህቡ ሰባት ከምኡ'ውን ናብ ጎትላንድ ዝተመደቡ ናይ መንበሪ ሓገዝ ካብ ምምሕዳር ጎትላንድ ይወሃቡ እዮም። Information om boende för nyanlända.
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቲ ኮሙናላዊ ናይ መንበሪ ትካል GotlandsHem/ጎትላንድስሀም ዝካረዩ ገዛዉቲ ኣብ ከባቢ ጎትላንድ ኣለዎ። ኣብ'ቲ ናቶም ናይ ገዛውቲ መስርዕ ምምዝጋብ ይከኣል እዩ። Information om GotlandsHems hyresbostäder.
ከምኡ'ውን ዘካርዩ ግላውያን ወነንቲ ገዛውቲ ኣለዉ። ጎትላንድ ሓደ ናይ ግላውያን ናይ ገዛዉቲ ኣካረይቲ ዝርዝር ርኽክባት ሓበሬታ ዘለዎ መግዓዚ ቤት-ጽሕፈት ኣለዋ። Information om Inflyttarbyrån och privata hyresvärdar.
ማሕበራትን ምትእኻባትን
እንድሕሪ ሓደ ገዛ ምግዛእ ተገዳስነት ኣለካ ኾይኑ ምስ ሓደ ደላላይ ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ሓበሬታ ብዛዕባ ደለልቲ ኣብ Inflyttarbyråns webbplats ወይ ኣብ Hemnet. ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ'ታ ደሴት ብዙሓት ዝተፈላለያ ናይ ገጅለታት-ቋንቋ እየን ዘለዋ። ካብኣተን ከኣ ዓረብኛ፡ ፋርስኛ፡ ዳሪን ትግርኛን እየን።
ዳርጋ 6 ካብ ሚእቲ ናይ ጎትላንድ ተቐመጥቲ ናይ ወጻእተኛ ድሕረባይታ ኣለዎም። ካብ ናይ ሽወደን ምሉእ ህዝቢ ዳርጋ 17 ካብ ሚእቲ ናይ ወጻእተኛ ድሕረባይታ ኣለዎም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ጎትላንድ ሓደ ካብ'ቶም ናይ ሽወደን ኣዉራጃታት ዝበዝሑ ማሕበራት ዘለውዋ እያ። እብ ምልእቲ እታ ደሴት ዝተዘርገሓ 900 ምዝጉባት ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነት ማሕበራት ናይ ስፖርት፡ ባህሊ፡ ፖለቲክ፡ ሃይማኖት፡ ቆልዑት፡ መንእሰያትን ጥሮታኛታትን ኣለዋ። እተን ማሕበራት ኣብ ናይ ሓባራዊ ተገዳስነትን ናይ ምስትፋት ዕድል ዝፈጥርን ንጥፈታት ኣለወን።
ናይ ስፖርት ማሕበራት ኣበ ዝተቐመጥካ ተቐሚጥካ ናይ ስፖርት ክእለታትካ ዘበርክታልካ ናይ ገዛእ ርእስን መገልገሊታት ዘለወን ካብ ሰሜን ናብ ደቡብ ኣለዋ። እተን ናይ ስፖርት ማሕበራት ንምውህሃድ ከበርክታን ንዝተፈላለየ ዕድመታት ናይ መራኸቢ ቦታ ንምፍጣርን እየን ዝሰርሓ። ጎትላንድ ሓደ ናይ ተፈጥሮ ልምዲ ባህሪ ከምኡ'ውን ኣብ መላእ እታ ደሴት ኣብ'ቲ ተፈጥሮ ጽባቐ ዘለዎ ቦታ ናይ ምንቅስቓስ መስመር ኣለዋ። ጎትላንድ ብምኽንያት ናይ ደሴት-ኩነታት ሓደ ፍሉይ ጥርናፈ ኣለዋ። ኣቲ ንጡፍ ናይ ማሕበራት ሂወት መንነትን ተሳታፍነትን እዩ ዝህብ። På Region Gotlands webbplats finns ett föreningsregister som listar alla föreningar på ön.
ብዛዕባ ናይ ማሕበራትን ውድባትን ሕቶታት ናይ ኣውራጃ ጎትላንድ ናይ ርኽክብ ሰብ ሞና አሪክሶን እያ፡ ኤለትሮኒካዊ ደብዳቤ፡ mona.eriksson@gotland.se ቁ.ስ. 0498-26 96 95።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ቪስቢ እቲ ዝዓበየ ናይ ኣገልግሎት ዝርዝር ኣለዋ፡ ድኳናት፡ መዘናግዕን ወዘተን። ኣብ'ታ ደሴት ነኣሽቱ ቁሸታት እውን ናይ ዝተፈላለየ ዓይነት ኣገልግሎት ኣሎ።
ሓገዝ ንሓደሽቲ
መጻእቲ
እቲ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ምምሕዳር ጎትላንድ ነቶም ናይ መቐመጢ ፍቓድ ዘለዎም ሓደሽቲ መጻእቲ ኣብ'ቲ ናይ ጎትላንድ ሕበረተሰብ እግሪ ንምትካል ናይ ምምላእ ዕማም ኣለዎ። እቲ ናይ ምውህሃድ ክፍሊ ንኣብነት ናይ ሕብረተስብ ሓበሬታ ናይ ምሃብ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ናይ ምውህሃድ ክፍሊ ሓደ ደገፍን-ኣገልግሎትን ዕማም ዘለዎ "Medborgarplatsen''/''ናይ ዜጋታት ቦታ'' ዝበሃል ኣለዎ። ናብ'ቲ ''ናይ ዜጋታት ቦታ'' ኩሎም እቶም ሓደሽቲ መጻእትን ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ዘለዎም ግብራዊ ሕቶታት ሒዞም ንኽመጹ ምርሑባት እዮም። "Medborgarplatsen''/''ናይ ዜጋታት ቦታ'' ኣብ ቪስቢ እዩ ዝርከብ። ኣብ ፍሉይ ግዜ እቲ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ፎሮሱንድን ሀምሰ እውን ይርከብ እዩ። Information om integrationsenheten.
ድኳናት
እቲ ዝዓበየ ዝርዝር ድኳናት ኣብ ቪስቢ እዩ ዝርከብ። ቪስቢ ኩሉ ካብ ናይ ክዳውንቲ ኣትሒዝካ ክሳብ፡ ናይ አለትሮኒክን ናይ ካልኣይ ኢድ ድኳናትን ኣሎ። መብዛሕትኦም ናይ ሃለኽቲ ድኳናት ናይ ካልእ ሸነኻት ዓለም መግቢ ኣለዎም። እቶም ዝዓበዩ ገጠራት ንኣብነት ሀምሰ፡ ሩማን ስሊተን እውን ዝተፈላለየ ዓይነት ድኳናት ኣለዎም፡ ሓደ ካብኡ ናይ ሃለኽቲ ድኳናት። ሓደ ሓደ ገጠራት እውን ናይ ሃለኽቲ ድኳናት ኣለዎም።
ባህሊ፡ መዘናግዕን መራኸቢ ቦታን
ኣብ ጎትላንድ ዝያዳ ክትመሃረሉ እትኽእል ብዙሓት ናይ ትምህርቲ ማሕበራት ኣለዋ። ንናይ ባህሊ ሂወት ዘሀብትም ከም ናይ ጎትላንድ ቤተ-መዘክር፡ ናይ ኣውራጃ ትያትርን ናይ ኣዉራጃ ቤተ-መዘክርን ምስረታ እዉን ኣሎ። ብሓልዮት ኩሎም ናይ ጎትላንድ ነጻ ናይ ባህሊ ኣፍረይትን ናይ ባህሊ ማሕበራትን ንደርፊ፡ ንሳዕስዒት፡ ንሙዚቃን ንትያትርን ብዙሕ ዕድላት ኣሎ።
ኣብ'ቲ ቤት-መጻሕፍቲ፣ መጻሕፍቲ ምልቃሕ፡ ጋዜጣታት ምንባብ፡ ኮምፕዩተር ምልቃሕ፡ ሓበሬታ ምድላይን ሕቶታት ምሕታትን ካብ ክፍሊት ነጻ እዩ። ኣብ'ዚ ናብ ናይ ቋንቋ ዘማዕብሉ ንጥፈታት ዝከኣለሉ ዕድል ኣሎ፡ ስፕሮክካፈ፡ ንቖልዑት ብዝተፈላለይ ቋንቋታት ናይ ጽውጽዋይ ግዜ፡ መጻሕፍቲ ብቐሊል ሽወደንኛ ዝንበብን ናይ ቋንቋ ኮርሳትን። በቲ ናይ'ቲ ቤት-መጻሕፍቲ ብዙሕ ንጥፈታት ምስ ብዙሓት ካልኦት ተራኺብካ ምዕላል ዝከኣለሉ ዕድል ኣሎ። እብ ዝተፈላልየ ቦታታት ኣብ'ታ ደሴት ቤት-መጻሕፍቲ ኣሎ። Information om bibliotek.
ናይ መንእሰያት ክበባት ኣገደስቲ መራኸቢ ቦታታት እዩ ከምኡ'ውን ኣብ'ዚ ንኣብ መንጎ 13ን 19ን ዝዕድመኦም መንእሰያት ካብ ክፍሊት ነጻ ብዙሓት ንጥፈታት ይውፈይ እዩ። ኣብ ጎትላንድ ናይ መንቀሳቐስን ናይ ምሕምባስ መዐልምን ብዙሓት መሐምበሲታትን እውን ኣሎ። Information om ungdomsgårdar.
ኣብ ብዙሓት ቦታት ወለንተኛ ማሕበራትን መርበባትን ምስሩታት ኣለዋ። ብዙሓት ካብኣተን ዝተፈላለየ ዓይነታት ንጥፈታትን ናይ መራኸቢ ቦታታትን የዳልዋ እየን። ንኣብነት ቀይሕ መስቀል መራኸቢ ቦታ ''ኩፓን'' ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኣለዎ።
ኣብ ኣውራጃ ጎትላንድ ብዛዕባ ናይ ባህልን መዘናግዕን ሕቶታት ናይ ርኽክብ ሰብ ሰሲልያ ሀርደንስታም እያ፡ አለትሮኒካዊ ደብዳቤ፡ cecilia.herdenstam@gotland.se፡ ቁ.ስ. 0498-29 90 60.
ናይ ቆልዑት ክንክን
ቆልዑት 1 ዓመት ምስ መልኡ ቅድሚ ትምህርት ክኸዱ ይኽእሉ እዮም። እቲ ንጥፈት ነቶም ዝሳተፉ ኹሎም ቆልዑት ነቲ ናይ ምሉእ ሂወት ትምህርቲ መሰረት ይሃንጽ፡ ምሽዉን፡ ህዱእን ፍልጠት ኣስናቕን ክኸውን እውን ኣለዎ። ኣብ ጎትላንድ ኣብ ኩሉ ከባቢ እታ ደሴት ቅድሚ ትምህርቲ ኣሎ።
እቲ ቆልዓ ኣብ'ት ቅድሚ ትምህርቲ ናይ ቀዋሚ ቦታ መሰል ንኽህልዎ፣ ናይ መንበሪ ፍቓድ ክህልዎ ኣለዎ።
ሓተትቲ ዑቕባ ቆልዑ ኣብ ናይ ሓፈሻዊ ቅድሚ ትምህርቲ 15 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ካብ ዕለት 1 መስከረም ክሳብ 31 ግንቦትን መሰል ኣለዎም። እቲ መሰል ናይ ሓፈሻዊ ቅድሚ ትምህርቲ ካብ ቀውዒ እቲ ህጻን ሰለስተ ዓመት ዝመልኣሉ ከምኡ'ውን ክሳብ እቲ ህጻን 5 ዓመት ዝኣክል እዩ ብቑዕ። Information om förskolor.
ክፉት ቅድሚ ትምህርቲ
ክፉት ቅድሚ ትምህርቲ ንኣብ ገዛ ዝውዕሉ ዓበይትን ንኣብ መንጎ 0-6 ዝዕድምኦም ህጻናትን ሓደ ስነ-ትምህርታዊ ንጥፈት እዩ። እቲ ንጥፈት ኣብ ናይ ህጻናትን ዓበይትን ኣድላይነት ተመርኩሱ እዩ ዝህነጽ። እቶም በጻሕቲ ብኸመይን ክንደይ ግዜ ከምዝሳተፉን ባዕሎም እዮም ዝውስኑ። Information om öppen förskola.
መባእታውን- ካልኣይ ደረጃን
ጎትላንድ ሓደ ልዑል ዓይነት ዘለዎ ምሹዉ ናይ ትምህርቲ ሃዋህዉ ዘወፍይ ኾይኑ፡ ናይ ምሉእ ሂወት ትምህርቲ ዝህብ እቲ መሰረታዊ መርገጽ ድማ ኹሎም ንኽዕውቱ ዕድል ንኽህልዎም እዩ።
መባእታዊ ቤት ትምህርትታት
ኣብ ሽወደን ኩሎም ቆልዑት መሰል ናብ ቤት ትምህርቲ ምኻድ ኣለዎም። እቲ ቆልዓ ኣብ'ቲ ንገዝኡ ዝቐረበት እትርከብ ቤት ትምህርቲ እዩ ቦታ ዝወሃብ።
ልዕሊ 35 መባእታዊ ቤት ትምህርቲታት ኣብ ምሉእ ጎትላንድ ፋሕ ዝበላ ኣለዋ። 30 ካብ'ተን ቤት ትምህርታት ብኣውራጃ ጎትላንድ ይመሓደራ 5 ከኣ ናይ ግሊ እየን። ኣብ ገሊአን መባእታዊ ቤት ትምህርትታት ቋንቋ ሽወደን እንዳተመሃርካ ካልእ ኩሉ ናይ ትምህርቲ ዓውዲ እትመሃረሉ ናይ ዓለምለኻዊ ክፍልታት ኣሎ። Information om grundskolor.
ናይ ትምህርቲ ዕድላት
ኣብ ጎትላንድ ንኽትመሃር ብዙሕ ዕድላት ኣሎ። ኣብ ሽወደን ክትመሃር ንኽትክእል ናይ መቐምጢ ፍቓድ ክህልወካ ኣለዎ።
ህዝባዊ ኮለጅን ናይ ዓበይቲ ትምህርትን
ህዝባዊ ኮለጅን እቲ ኮሙናላዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርትን ናይ መባእታውን- ናይ ካልኣይ ደረጃን ከምኡ'ውን ናብ ፍሉይ ሞያ ዘተኩር ኮርሳት ይህብ። Information om folkhögskola och vuxenutbildning.
ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቲ
ኣብ ጎትላንድ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ፡ ኡፕሳላ ዩኒቨርሲቲ ካምፖስ ጎትላንድ (ቀጽሪ ዩኒቨርሲቲ ወይ ኮለጅ)። እቲ ዩኒቨርሲቲ ናይ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ዓውድታት ኮርሳትን ትምህርትን ኣለዎ፡ ሓደ ካብኡ ስነ ህይወት፡ ቁጠባን ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራም ምድላውን እዩ። Information om universitetsutbildning.
ኮርታ ቨገን/ሓጺር መንገዲ
ኮርታ ቨገን/ሓጺር መገዲ ቪስቢ ንኣብ ጎትላንድ ዝቕመጡ ኣከደሚኛታት ናይ ወጻእተኛ ድሕሪባይታ ዘለዎም ዘተኩር ናይ ዕዳጋ ስራሕ ትምህርቲ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብናይ ስቶክሆልም ዩኒቨርሲቲ ዝካየድ። Information om Korta vägen.
ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛ
ናይ መቐመጢ ፍቓድ ዝተዋህቦም ዓበይቲን ኣብ ጎላንድ ህዝባዊ ምዝጉባት ዝኾኑን ብሓላልዮት ኣውራጃ ጎትላንድ ቋንቋ ሽወደን ነወጻእተኛ (SFI) ክመሃሩ ይኽእሉ እዮም።
ጥዕናን ክንክን ሕማምን
ኣብ ምሉእ ጎትላንድ ናይ ክንክን ማእከላት ኣለው። ብዛዕባ ናይ ጥዕና ምኽሪ ናብ'ቶም ናይ ክንክን ማእከላት ኢኻ ኣቐዲምካ ትውከስ። ኣድላይ ምስዝኸውን እቲ ናይ ጥዕና ማእከል ናብ ቤት ሕክምና ከመሓላልፈካ ይኽእል።
መቐበሊ ናይ ስኒ ክንክንክ ኣብ ጎትላንድ ኣብ ብዙሕ ቦታታት እዩ ዝርከብ።
ኣብ ቪስቢ ናይ መድሃኒት ብቕዓት ዝሓዘ ሓደ ዘመናዊ ቤት ሕክምና ኣሎ።
ኣብ'ዚ ዝስዕብ መርበብ ብዙሃን ብዛዕባ ክንክን ምኽሪ ክትወሃብን እቲ ዝቐረበ ናይ ክንክን ማእከል www.1177.se/gotland ክትረክብን ትኽእል ወይ ብስልኪ 1177። ኣብ ግዜ ናይ ሂወት ሓደጋ ኩነታት ማህረምቲ ወይ ሕማም ናብ ናይ ህጹጽ ቁጽሪ 112 ደውል።
Information om hälso- och sjukvård på Gotland.
ናይ ምትርጓም ሓገዝ
እንድሕር ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብ ወይ ዘይትርዳእ ኾይንካ ምስ ሰበ ስልጣናት ክታራኸብ እንከለኻ መሰል ናይ ተርጓሚ ክህልወካ ይኽእል እዩ። ናብ'ቲ ክትቆጽሮ ዝደለኻ በዓል ስልጣን ቆጸራ ክትሕዝ እንከለኻ ተርጓሚ ከምዘድልየካ ክትሕብር ትኽእል ኢኻ፡ ንኣብነት ናይ ሕክምና ቆጸራ።
ሓደ ተርጓሚ ኣብ መንጎ ቋንቋታት ዘተርጉመልካ ሰብ እዩ። እቲ ተርጓሚ ብምስጢር ምዕቃብ ቅዩድ እዩ፡ እዚ ኸኣ ንስኻ ከየፍቀድካ ብዛዕባኻ ሓበሬታ ከውጽእ የብሉን ማለት እዩ። ኣብ ምትርጓም ዝተሓጋገዙ ስድራን የዕሩኽትን ተርጎምቲ ኣይኮኑን ስለ'ዚ ብምስጢር ምዕቃብ ቅዩዳት ኣይኮኑን።
Information om tolk.
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ካብን ናብን ጎትላንድ ብመርከብን ብነፋሪትን ገይርካ ክትጓዓዝ ይከኣል እዩ። ኣብ መንጎ ቪስቢን ኒነስሃምንን ከምኡ'ውን ኣብ መንጎ ቪስቢን ኦስካርሽሃምን ምሉእ ዓመት ናይ መርከብ ኣገልግሎት ኣሎ። ካብ'ኡ ሓሊፉ እውን ኣብ ግዜ ሓጋይ ኣብ መንጎ ቪስቢን ቨስተርቪክን ናይ መርከብ መስመር ኣሎ። ብመራክብ ጉዕዞ ናብ ጎትላንድ ዳርጋ ሰለስተ ሰዓታት እዩ ዝወስድ። እዚ ነቶም ተቐማጦ ናብ ዋና የብሲ ኣብ ሓደ መዓልቲ ብጺሖም ከም ዝምለሱ ይገብር።
መዕረፍ ነፈርቲ ካብ ቪስቢ ውጽእ ኢሉ ይርከብን ካብኡ ንስቶክሆልም፡ ንማልመን ዮተቦርይን ምሉእ ዓመት ቀጥታ ነፋሪት ትኸይድን። ናይ ነፋሪት ጉዕዞ ንስቶክሆልም ዳርጋ 40 ደቒቕ ይወስድ።
ኣብ ጎትላንድ ብናይ ሓባራዊ መጓዕዝያ፡ ብማኪና ወይ ታክሲ ክትንቀሳቕስ ትኽእል ኢኻ። ናይ ሓባራዊ መጓዓዝያ ኣብ ዓብይ ክፋል ናይ'ታ ደሴት ይንቀሳቐስ እዩ።
Information om färjeförbindelser.
Information om flygförbindelser.
Information om kollektivtrafiken.
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ጎትላንድ ኣብ ክሊ ዋኒንተኛነት ብቐጻሊ ዝፍጠርን ዝምዕብልን ሓደ ጽኑዕ ናይ ንግዲ ጽንሰ-ሓሳባት ባህሊ ኣሎ። ኣብ ዝተፈላለየ ኢንዱስትሪታት ብዙሕነት። ነኣሽቱ ዋኒንተኘት ኣብ'ታ ደሴት ዓብይ እዩ፡ ዳርጋ ትቸዓተ ካብ ዓሰርተ ናይ ጎትላንድ ትካላት ካብ ሓሙሽተ ዝውሕዱ ሰራሕተኛታት ኣለውወን።
ሕርሻ፡ናይ እምንን ምግብን ኢንዱስትሪ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ኣብ ጎትላንድ ኣገደስቲ ንግድታት እዮም። እቶም ናይ ምግቢ ኣፍረይቲ ደቂ ጎትላንድ ብናይ ውሽጢ ኣውራጃ ጥረ ነገር ስለዝሰርሑ እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ኣዝዩ ብሉጽ ዓይነት ይኸውን።
ኣብ'ቲ ዝዓብይ ዘሎ ናይ ኣገልግሎት ጽላት እቲ ናይ በጻሕቲ ትካል ሓደ ዓቢ ግደ ኣለዎ። እቲ ዓብይ እጃም ናይ በጻሕቲ ብዙሕ ናይ ስራሕ ኣጋጣሚ ኣስዒቡ እዩ፡ ናይ ሓጋይ ስራሕ ከምኡ'ውን ኣብ'ዚ ንግዲ እዚ ማዕቢሉ እዩ።
Information om det gotländska näringslivet och företagsservice.
ስራሕ ምድላይ
ዕማም ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ፣ እቲ ዕላዊ ሓላፍነት ናይ ስራሕ ምርካብ እዩ። ከምኡ'ውን ፍሉይ ናይ ሓደሽቲ መጻእቲ ኣብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ናይ መትከል እግሪ ሓደ ኣዋሃህዲ ዝኾነ ሓላፍነት ኣለዎም። እቲ ቤት ጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ ኣብ ቪስቢ ሓደ ቤት ጽሕፈት ኣለዎ። Information om Arbetsförmedlingen och att söka arbete.
ኩባንያ ምጅማር
ሓሳባትካ ምምዕባልን ኩባንያ ምጅማርን ትደልይ ዲኻ? Almi Företagspartner ንሓድሽ ዊኒንተኛ ንምሕጋዝ ካብ ኣውራጃ ጎትላንድ ዕማም ዝተዋህበ እዩ። Information om att starta företag.
ኩባንያ ምስራጽ
ኣብ ጎትላንድ ከተሰርጾ እትደልይ ድሮ ሓደ ኩባንያ ኣለካ'ዶ? Gotlands bolag Inspiration Gotland ኣብ ግዜ ኩባንያ ምስራጽ ክሕብረካ ዝኽእል ሓደ ናይ ኩባንያ ሓባሪ ኣለዎም። Information om företagslotsen.
ናይ ኩባንያ መርበብ
ኣብ ጎትላንድ ዝተፈላለያ ናይ ኣውራጃ ናይ ንግዲ ማሕበራትን ናይ ኩባንያ መርበባትን ኣለዋ። ሓደሽቲ ርኽክባት ናይ ምእሳርን ፍልጠት ናይ ምልውዋጥን ዕድላት ይህቡኻ። Information om företagsnätverk.


text:
እታ ንግህሰት ሰብኣዊ-መሰላት ኣብ ኤርትራ ንምምርማር ብሕቡራት ሃገራት ቆይማ ዘላ ሽማግለ፡ ብዕለት 16 መጋቢት 2015 ብጉዳይ ሰብኣዊ-መሰላት ኣብ ሕቡራት-ሃገራት ኣብ ጀነቫ ተጋቢኡ ኣብ ዝወዓለ ሙሉእ ባይቶ፡ ግህሰታት ሰብኣዊ-መሰላት መንግስቲ ኤርትራ ብዝምልከት ንኣዋህሊላቶ ዘላ ሓበረታታት ኣፍኣዊ ጸብጻብ ኣቕሪባትሉ ኣላ። እዛ ሽማግለ’ዚኣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብምእታው ዝድለ መጽናዕቲ ከተካይድ ብዘይምኽኣላ፡ ካብቶም ኣብ ወጻኢ ዝትዕቑቡ ግፍዒ ዝወረዶም ስደተኛታት ኤርትራውያን፡ 500 ዝእኽሉ ምስክርነታቶም ብቓልን ብጽሑፍን ክትረክብ ክኢላ ምህላዋን፡ ኣብ ሃገር ኤርትራ “ኣዝዩ ዘሰክፍ ጽቕጠታት” ጌና ይቕጽል ምህላዉ ፈሊጣ ምህላዋን ሓቢራ። እቲ ጌና ስዒቡ ዝቐርብ ጽሑፋዊ ጸብጻብ’ውን፡ ኣብ ወርሒ ሰነ 2015 ክቐርብ ምዃኑን፡ እቲ ምእካብ ሓበረታት’ውን ጌና ትቕጽል ምህላዉን ተሓቢሩ።
እቲ ንኣመሉ ንስደት መንእሰያት ኤርትራ ወግሐ ጸብሐ ከላግጸሉ ዝስማዕ ነውራም ስርዓት ኣስመራ፡ ሕጂ’ውን ነዞም ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ህሉው ምዃኑ ብግብሪን ብኣእጋሮምን ዘረጋግጹዎ ዘሎዉ ስደተኛታት መንእሰያት ኤርትራ፡ እቲ ንዓዶም ዘግድፎም ዘሎ ጸገማት ግህሰታት፡ ኤርትራዊ ዘይኮነስ፡ ብኮንትሮባንዶ ካብ ካባቢ ኤርትራ ሶሊኹ ዝኣቱ ዘሎ ግህሰት ከምዝኾነ ንምርኣይ እዮም ካን ትያትሮ ክሰርሑሉ ዝፍትኑ ዘሎዉ፡ ዝመስሉ።


text:
ብ25 ሕዳር 2016 ካብዛ ዓለም ብሞት ዝተፈልዩ መራሒ ሰውራ ኩባ ፊደል ካስትሮ ብዛዕባቲ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወቶም ዝፈጸምዎ ጉዳያት ይዝከሩ ኣለዉ። ኤርትራውያን እውን ፊደል ካስትሮን ኩባን ንኤርትራን ህዝባን ብዝፈጸምዎ ብጽቡቕን ሕማቕን ተግባራት ይዝክርዎም።
በቲ ጽቡቕ ጉዳያት ንምጅማር
ብፊደል ካስትሮ እትምራሕ ኩባ ሓንቲ ካብተን ኣቐዲመን ናይ ኤርትራ መሰል ርእሰ ውሳነ ዝደገፋ ሃገራት ሓንቲ እያ። ካብቶም ኣብ ቀዳመይቲ ጉጅለ ኣብ 1960ታት ናብ ኩባ ዝተላእኩ ተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ስዉኣት ኢብራሂም ዓፋ፡ ደብሮም ጥሉቕን ማሕሙድ ሓሰብን ከምኡ እውን ተስፋይ ካሕሳይ ይርከብዎም። እዚኣቶም ኣብ ኩባ ኣጠቓቕማ ኣጽዋ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ጥበብ ወተሃደራዊ ኣመራርሓን ሓጸርቲ ተረደኦታት ብዛዕባ ጸጋማዊ ፖለቲካዊ ኣፍልጦ’ውን ቀሲሞም እዮም። እቲ ግዜ”ቲ ምስ ቃልሲ ዝምድና ዝነበሮም ኤርትራውያን ነታ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ዝድግፍ ብዙሕ ሓበረታን ጸብጻባት ተውጽእ ዝነበረት መጽሐት ትሪኮንቲነንታል ረኺቦም ንምንባብ ኣብ ፈቐዶ ቤተመጻሕፍቲ ሃሰው ዝብልሉ ዝነበሩ ግዜ እዩ። እዛ ኣብ ሃቫና ዝመደበራ መጽሐት ብትካል ብምትሕብባር ህዝቢ ኤስያ፡ ኣፍሪቃን ላቲን ኣሜሪካን እትሕተም ዝነበረት ኮይና፡ ካብ ኤውሮጳን ካለኦት ክፍለዓለማትን ናይ ጸጋማውያን ሓገዝን ደገፍን ትረክብ ዝነበረት እያ።
እንተኾነ..
ኣብ መወዳእታ 1970ታት ግና ጉዳያት ናብ ሕማቕ ተቐይሩ። እዚ ዝኾነ 11,600 ኩባውያን ወተሃደራትን 6,000 ወተሃደራዊ ኣማኸርትን ኣብቲ ኢትዮጵያን ሶማልያን ዝዋጋኣሉ ዝነበራ፡ ንመንግስቱ ሃይለማርያም ክሕግዙ ናብ ኢትዮጵያ ምስተላእኩ እዩ። ኩባውያን ናብ ምብራቕ ኢትዮጵያ ከባቢ ኡጋደን ክለኣኹ፡ ፊደል ካስትሮ ኣብ 1978 ነዚ ውሳነ’ዚ ዝወሰነ፡ ሰውራ ኤርትራ ብዘይካ ውሱናት ቦታት ንሰፊሕ ከባብታት ኤርትራ ሓራ ኣውጺኡ ንከተማ ኣስመራ ዝኸበበሉ እዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋንቲ ዝነበረ ሓይሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ምስቲ ዝነበሮ ዘተኣማምን ዓቕሚ በቲ ንሰራዊት ኢትዮጵያ ክሕግዝን ከ,መርሕን ዝተላእከ እሞ ድማ 225 ብዝኾና ናይ ሶቬት መጐዓዝያ ነፈርቲ ዝተሰነ ሓይሊ ሶቬት ኣይተሻቐለን።
ኣብቲ እዋንቲ ብዙሓት ኤርትራውያን ፊደል ካስትሮ ነቲ ኣብ 1960ታት ናይ ኩባ ሓገዝ ዝነበሮ ሰውራ ኤርትራ ከጥፍእ ተዘይውስን እቲ ጉዳያት ዝተፈልየ መኾነ ዝብል ርኢቶ ነይርዎም።
ብዘይካዚ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2016 ልኡኽ ኩባ ኣብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት፡ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣፈውርቅን ደቂ መዛምርቱን ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ካብ 1991 ንነጀው፡ ከይክሰሱ ንምክልኻል ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ተሰሊፉ።
ምስዚ ኩሉ እምበኣር በዚ ኣጋጣሚ ንመዋቲ ፊደል ካስትሮ መንግስተሰማያት የዋርሶም ንብል።


text:
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዓለም ካብ ውግእ ብዘይንእስ ኣስጋኢ ኮይኑ ዘሎ ድርቅን ንሱ ዘስዕቦ ጥሜትን ምዃኑ ብዝተፈላለዩ መጽናዕትታት ዝረጋገጽ ዘሎ እዩ። ነዚ ብዝምልከት ናብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ክንቋመት እንከለና፡ ብፍላይ እዚ ሃገርና እትርከበሉ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ካብኡ ናብኡ ሶማልያ፡ ደቡብ ሱዳንን ኬንያን ካብተን ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዞባ ብሓያል ደርቅን ጥምየትን ተጠቒዐን ዘለዋ እየን። ኢትዮጵያ እውን ከባቢ 5 ሚልዮን ካብ ህዝባ በዚ ደርቂ ተጠቒዑ ከም ዘሎ ብወግዒ ኣፍሊጣ እያ። ናይዘን ዝጠቐስናየን ሃገራት ብደርቂ ምህሳይ ብዝተፈላለዩ ዓለም ለኻዊ ትካላትን ናይ ዜና ማዕከናትን ዝተቓለሐ ኮይኑ ናይቲ መቃልሕ መሰረት ድማ ናይተን ሃገራት መንግስታት ህይወት ህዝቦም ንምድሓን ዘካየድዎ ድህሰሳን ናብ ሕብረተሰብ ዓለም ዘቕረብዎ ናይ ህይወት ኣድሕን መጸዋዕታ እዩ።
ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ኣስታት 34-38 ሚልዮን ህዝቢ ብደርቂ ዝተጠቕዓሉ ቀርኒ ኣፍሪቃ እያ እትርከብ። ኤርትራ ካብተን ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ሃገራት ብዝያዳ ብደርቅን ጥሜትን ክትጥቃዕ ዝሰፈሐ ዕድል እንዳሃለዋ፡ እንተኾነ ብወገን መንግስቲ ህግደፍ ነዚ ብዝምልከት ዝተዋህበ መግለጺ የለን። ብኣንጻሩ እቲ ዝስማዕ ኤርትራ “ዋላ ሓንቲ ናይ ደርቅን ጥምየትን ስግኣት የብላን ዝብል ናይ ጃህራ ድምጺ እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ “ከመይ ገይራ ካብቲ ኣልማማ መጥቃዕቲ ኤልኒኖ ድሒና?፡ ኤርትራ ኣይኮነዶ ኤልኒኖ ተወሲኽዎ ብዓንተብኡ ጠልን ዝናብን ተዝርከብ እውን ናይ ምስራሕ ዓቕሚ ዘለዎ ሓይሊ ሰባ ተጸንቂቑ ኣብ ዝተሰደሉ ኩነታት ብጥምየት ዘይትጥቀዓሉ ተኣምር እንታይ እዩ?” ዝብሉ ሕቶታት ዘይተመለሱ እዮም። በቲ ካልእ ወገን ግና ሓባኢ ባህሪ እቲ ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ኣካል ንእንፈልጥ ወገናት እዚ ናይ ህግደፍ ኣተሓባባእ ሓድሽ ኣይኮነናን እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ብዛዕባቲ ስርዓት ህግደፍ ክሓብኦ ዝደሊ ኩነታት ደርቅን ጥሜትን ኣብ ኤርትራ፡ ዝተፈላለዩ ሓበሬታት ይወጹ ኣለዉ። ፍርቂ ስፍሓት ኤርትራ ብኤልኒኖ ከም ዝተጠቕዐን ከም ሳዕቤን ናይዚ ኣብ ኤርትራ ሓደገኛ ጥምየት ከም ዘሎን ዘቃልዑ ወገናት ብዙሓት እዮም። ከም መርኣያ ናይዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዓመተ 2017፡ ኣስታት 22,700 ትሕቲ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ንሓደገኛ ጥሜት ተቓሊዖም ከም ዘለዉ የረጋግጹ ኣለዉ። ካብቶም ምስክርነቶም ዝሃቡ ብጉዳይ ህጻናት ዝግደስ ዓለም ለኻዊ ትካል ዩነሰፍ ሓደ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ግና ነዚ’ውን ኣይቅበሎን እዩ። ካልእ ን17 ሃገራት ኣፍሪቃ ከም ኣብነት ወሲዱ ንህልዊ ኩነታት ጥሜት ብዝምልከት መጽናዕቲ ዘካየደ ሓደ ግዱስ ኣካል ከኣ ኣብ ኤርትራ 45, 000 ህጻናት ኣብ ከቢድ ናይ ጥሜት ሓደጋ ከም ዘለዉ ኣመልኪቱ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፎም ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ካብ ሰለስተ ሰባት እቶም ክልተ ኣብ ሓደጋ ጥምየት ከም ዝለዉ ዝግለጸሉ ኩነታት ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ሓደጋ ጥሜት ኣብ ምግዳድን ሓገዝ ኣብ ምዕጋትን ካብ ኤልኒኖ ብዘይንእስ እታ ሃገር ንሓበሬታ ዕጽውቲ ምዃና ዝጥቀስ እዩ። ብሲንኪ እዚ ናይ ሓበሬታ ማዕጾ ዕጽዊ ምዃኑ፡ ዓለም ለኻዊ ናይ ረዲአት ትካላት እቲ ጉዳይ ብግቡእ ተረዲኦም ሓገዝ ክልግሱ ከም ዝጽገሙ ይጠቕሱ ኣለዉ።
ኣብዚ እዋንዚ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራ ሓበሬታ ካብ ዝርከበሉ መንገድታት ሓደ እቶም ካብ ኤርትራ ዝውሕዙ ዘለዉ ስደተኛታት እዮም። ንሳቶም ከምቲ ኣብ ብዙሕ መዳያት ዝህብዎ ሓበሬታ፡ ኩነታት ጥሜትን ደርቅን ኣብ ኤርትራ ዝምልከት ዝህብዎ ሓበሬታ እውን፤ ካብቲ ናይ ዓለም ናይ ዜና ማዕከናትን ናይ ረዲአት ትካላትን ዝግምትዎን ዝስከፍዎን ዝኸፈአ እንተዘይኮይኑ ዝሓሸ ኣይኮነን። “ናትና ዓዲ ለቒቕካ ምውጻእከ ካልእ ኤልኒኖዶ ኣይኮነን እዩ” ዝብልዎ’ውን ኣለዉዎም። ሓቂ ከኣ እዮም። ዝናብን ጠልን ኣብ ዝሃለወሉ ውቕቲ እውን ካልእስ ይትረፍ ኣብ ቀብሪ ጉድጓድ ዝኹዕትን ኣስከሬን ዝጸውርን መንእሰይ ኣብ ዝሰኣነሉ ዓድታት ኤርትራ ጥምየት ክህሉ ናይ ግድን እዩ።
እምበኣር ኩነታት ደርቅን ጥምየትን ኤርትራ ካብቲ ናይ ካልእ ሃገራት ዝተፈልየ እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ዝሕባእ ምዃኑ እዩ። ከምቲ “ሓባእ ቁስሉስ ሓባእ ፈውሱ” ዝበሃል ዝተሓብአ ጸገም መፍትሒ ክርከቦ ኣጸጋሚ እዩ። ምናልባት ስርዓት ህግደፍ “ብሰንኪ ለውጢ ኩነታት ኣየር ሕጽረት መግቢ ኣጋጢሙና’ሞ ሓግዙና” ምባል ጸድፍን ቀላይን ይኾኖ ይኸውን። ቀንዲ ስግኣቱ ከኣ ህይወት ከድሕኑ ናብ ሃገር ዝኣትዉ ትካላት ነቲ ካልእ ገበናቱ ከይርእይሉ ይኸውን። ህዝቢ እንዳሃለቐ ማዕጾ ረጊጥካ ጸማም እዝኒ ምሃብ ተሓታትነት ኣብ ዘለዎ ምምሕዳር መሕተተ። እንተኾነ ስርዓት ኤርትራ “ተሓታትነት” ዝብል ኣምር ካብ መዝገቡ ስለ ዝተሓከ ብኸምኡ ክቕጽል እትጽበዮ እዩ። ስለዚ እቶም ናይ ህዝቢ ልሳን ክንከውን እንቃለስ ዘለና ወገናት ተቓውሞ ከምቲ ብዛዕባ ግህሰት ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ድምጽና እነስምዕ፡ ኣብ ዝረኸብናዮ ኣጋጣሚ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ዝኾነ ሜላ ተጠቒሙ ህጻናት ኤርትራ ብጥምየት ቅድሚ ምርጋፎም ከድሕኖም ኣውያትና ከነስምዕ ይግበኣና።


text:
እቲ ብሕታዊ ሰክቶር ብውልቃዊ ሰብ ዚመሓደር ኮይኑ ዕላማኡ መኽሰብ እዩ። ከምዚ ዓይነት ዋኒን ገሊኡ ድኳናት ኪኸውን ይኽእል ገሊኡ ድማ ከም ናይ መሰንዒ ኢንዱስትሪ፡ ናይ ህንጻ ኢንዱስትሪ፡ ናይ ፍትሕን ቁጠባን ትራንስፖርትን ኣብያተመግብን ኪኸውን ይኽእል። 70% ካብ ሰራሕተኛታት ኣብቲ ብሕታዊ ሰክቶር እዮም ዚሰርሑ።
እቲ ህዝባዊ ሰክቶር ግን ብመንግስቲ፡ ብኮምዩንን ብወረዳዊ ምምሕዳርን እዩ ዚውነን። ኣብዚ ሰክቶርዚ ብዙሓት ሰባት ይሰርሑ ማለት ኣብ ክንክን ጥዕና፡ ኣብ ትምህርቲ፡ ፖሊስ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ትምህርቲ ህጻናት፡ ምዕቃብ ኣከባቢ፡ ምውግጋን ጎሓፋት፡ ማይን ረሳሕ ፈሳስን ከምኡውን ናይ ረድኤት ኣገልግሎት።
ቀምቃማይ መብዛሕትኡ ግዜ ዋና ትካሉ እዩ
ስእሊ: Colourbox
ሕጽረት ሞያ- ኣብዚ ስራሕ ኣሎ
እቶም ንመጻእ እናተሳእኑ ኪኸዱ እዮም ዚብሃሉ ሞያታት፡ ሕጽረት ሞያታት ይብሃሉ። ከምዚ ዓይነት ስራሕ ንምርካብ ናብ ሞያ ዝዓለመ ናይ ካልኣይ ደረጃ ወይ ናይ ላዕለዋይ ቤትትምህርቲ ስልጠና ኪህልወካ ኣድላዪ እዩ። ላዕለዋይ ትምህርቲ ማለት ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዚመጽእ ናይ ኮለጅ ወይ ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቲ ማለት እዩ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ስራሕ ንምርካብ ክትመሃር ኣሎካ። ብዙሕ ትምህርቲ ወይ ስለጠና ድማ ስራሕ ንምርካብ ዓቢ ተኽእሎ ይህበካ። ብዙሓት ወሃብቲ ስራሕ ነቲ ስራሕ ዚሓትት ዘሎ ሰብ ናይ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ኪህሉዎ ይጠልቡ። ስለዚ ናይ ካልኣይ ደረጃ ሰርቲፊከት ኪህልወካ ኣድላዪ እዩ። ናይ ካልኣይ ደርጃ ሰርቲፊከት ምህላው እውን ትምህርቲ ንምቕጻል ይሕግዘካ እዩ።
ኣብ ሃገረ ሽወደን ስራሕ ኣብ ምርካብ ትምህርቲ ወሳኒ ተራ ይጻወት። ነዊሕ ግዜ ዝወስድ ትምህርቲ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሰፊሕ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድላት ይኸፍተልኩም። መብዛሕትኦም ኣስራሕቲ እቶም ምስኦም ስራሕ ክረኽቡ ዘመለክቱ ሰባት ብውሑድ ናይት ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዘጠናቐቁ ክኾኑ ይጠልቡ። እዚ ማለት ከኣ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ማለት ጂምናስየት ዲፕሎም ክህልወኩም ኣለዎ። ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ክትቅጽሉ ምስ እትደልዩ ውን እዚ ናይ ጂምናስየት ዲፕሎም ክህልወኩም ኣለዎ።
ኣብዚ ታሕቲ ብቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ዝቐረበ ኣብ ዝመጽእ ግዜ ዚጥለብ ሞያታት ተዘርዚሩ ኣሎ (ማዕከን፤ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ Arbetsförmedlingen)
ብደረጃ ዩኒቨርስቲ ብዙሕ ሰብ ዘይመርጾም ሞያዊ ትምህርቲታት፡ ኣብ ዓመተ 2017 (ብቐሊል ስራሕ ክትረኽበሎም ትኽእል)
- ናይ ዕደናን ስነሜታልን መሃንዲስን ተክኒሻንን
- ሓኪም
- ሶፍትወይርን ናይ ኢንተርነ ኣማዕባልን
- ማሕበራዊ-ሰክረታረ
- ገምጋሚ ገንዘባዊ ድጋፍ
- ኣለይቲ ሕሙማት ኣብ መዳይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ፍወሳ፡ ህጹጽ ክንክን ሕሙማን፡ ክንክን ኣረጋውያን፡ ህጻናትን ኤክስረይን ከምኡ ውን ናይ መጥባሕቲ ኣለይቲ ሕሙማን ከምኡ ውን ወረዳዊ ኣለይቲ ሕሙማን
- ፍሉይ ኣስተምሃሪ
- ሲቪላዊ ኢንጂነር፡ ህንጻን ትሕተቅርጽን፡ ኤልክትሮኒክን ተሌ-ተክኒክን
- ናይ ህንጻ መሃንዲስን ተክኒሻንን
- ናይ ኢንተርነት ኣርኪተክት
- VVS-መሃንዲስ
- መምህር ህጻናት
- መምህር (መባእታ ትምህርቲ/ናይ መወዳእታ ዓመታት)
ኣብ ካልእ ደረጃታት ትምህርቲ ዝወሃቡ ሰብ ክመሃሮም ዘይመርጽ ሞያታት ኣብ ዓመተ 2017 (ብቐሊሉ ስራሕ ክትረኽቡሎም እትኽእሉ ሞያታት)
- ከሸንቲ
- ነዳቓይ
- ተሓጋጋዚ ነርስ
- ጸጋኒ ናሕሲ
- ካብ ስታኛ (ታኒካ) ዝተሰርሑ ነገራት ዘለሓሕም
- መካኒክ ናይ ገዛን ናይ ጽዕነት መካይንን
- ኣውቲስታ ናይ ጽዕነት-መኪና
- ዓብዓቢ ነገራት ለጣፋይ/ Isoleringsmontörer
- ማቶነላ ኣንጻፋይ
- ናይ ምግጥጣም ቴክኒከር
- ወጋናይ ኤለክትሪክ
- ኢድራውሊኮ
- ሰራሕተኛታት ናሕሲ
- ሰራሕ ኮንክሪት
- ጽርበት-ዕንጸይቲ/ካርባንቴረ
- ነዳቓይ
- ሰራሕ መሳርሒታት
- ሰራሕተኛ ህንጻ
- ሰራሕተኛ ህንጻ ምድር-ቤትን መንደቕን
- ናይ ተቖጻጻርን ስርዓትን ተክኒሻን
- ሰክረታሪ ሕክምና
ኣብ መጻኢ ግዜ፡ ኣበይ እዩ ስራሕ ዚርከብ?
ቤ/ጽ መራኸብቲ-ስራሕ ኣብቲ ዘውጽኦ ንሞያታት ዝምልከት ናይ 5 ክሳብ 10 ዓመት ትንቢት፡ ኣብ ብዙሕ ሞያታት ሕጽረት ሓይሊ-ሰብ ከገኣጥም ምዃኑ ይሕብር። እዚ ከጋጥም ዝበሃል ዘሎ ሕጽረታት በቶም ናብ ሽወደን ዝመጽኡ ዘለዉ ሰባት ብኸፊል ክትካእ ይኽእል። ኣብ ዝመጽእ 5 ክሳብ 10 ዓመታት ኣብ ዝሎ ግዜ ሕጽረታት ሓይሊ-ሰብ ዘጋጥመሎም ሞያታት ቀጺሎም ተዘሪዚሮም ኣለዉ።
ኣብ ዝመጽእ 5 ክሳብ 10 ዓመት ዝዓበየ ሕጽረት ሓይሊ-ሰብ ዝጋጥመሎም ሞያታት
- ሞያታት ሓበሬታዊ ተክኖሎጂ (ኣይቲ)
- ናይ ህጻናት መምህርን ናይ ትርፊ ግዜ መምህርን
- መምህር መባእታ ቤትትምህርቲ
- መምህር ካልኣይ-ደረጃ
- ሓኪም
- ነርስታት
- ፍሉይ መምህር
- ሓኪም ስኒ
- ሓኪም-ስኒ
- ተሓጋጋዚ ነርስ
- ሞያታት ህንድስና
- ናይ ገዛን ናይ ጽዕነት መካይንን መካኒክ
- ኦፐረቴራት ማሺነሪ
- ኣውቲስቲ ኣውቶቡሳት
- ኣውቲስታ ባቡር
- ተቆጻጽሪ ናይ ብኮምፕዩተር ተደጊፉ ዝሰርሕ ማሺናት
- ኮኮ (ከሻኒ)
- ብርክት ዝበላ ሞያታት ኣብ መዳይ ህንጻ
ምንጪ፣ ቤትጽሕፈት መራኸቢ-ስራሕ
ማዕርነት ኣብ ስራሕ
ማዕርነት ኪብሃል ከሎ፡ ደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ኣብ ኣገደስቲ መዳያት ሂወት ማዕረ መሰላት፡ ግቡኣትን ዕድላትን ኣለዎም ማለት እዩ። ጥርዚ ምዕሩይነት ንምብጻሕ መንግስቲ ሽወደን ንጹር ሽቶታት ኣቐሚጡ ይርከብ (ነዚ ብዝምልከት ኣብ ራብዓይ ምዕራፍ ብዝርዝር ኣንብቡ)። ዓቕምታትን መሃዝነትን ናይ ደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ብግቡእ ምጥቃም፡ ፍትሓውን ዕብየት ዘረጋገጸን ሕብረተ-ሰብ ንምርግጋጽ ወሳኒ እዩ።
ሽወደን ብብዙሕ መዳይ ማዕርነት ዘለዋ ሃገር እያ። ዳርጋ 80% ኣብ መንጎ 20ን 64 ዕድመ ዘለዋ ኣብ ሽወደን ዚርከባ ኣንስቲ ካብ ገዛአን ወጻኢ ይሰርሓ፡ እዚ ከኣ ምስ ካልኦት ሃገራት ኪነጻጸር ከሎ ዓቢ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ እዩ። ግን ከኣ ኣብ ስራሕ ጉድለት ማዕርንት ኣሎ። ደቀንስትዮ ልክዕ ከምቶም ሰብኡት እናሰርሓ ከለዋ ትሕት ዝበለ ደሞዝ ይኽፈለ። ኣብ መሪሕነት ኩባንያታ ብዝሒ ኣንስቲ ዝተሓተ እዩ። ኣብ ናይ ስድራን ስራሕን ዚረአ ናይ ስራሕ ምክፍፋልውን ኣብ መንጎ ደቀተባዕትዮን ደቀንስትዮን ፍልልይ ኣሎ። ደቀንስትዮ ልክዕ ከም ደቀተባዕትዮ ኣብ ደገ እናሰርሓ ከለዋ ናይ ስድራቤት ዕዮ ድማ ይውሰኸን። ብዙሓት ኣንስቲ ምስ ወለዳ ንደቀን ኪኣልያ ንብዙሕ ግዜ እየን ካብ ስራሕ ዝእለያ።
መንግስቲ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት፡ ማዕርነት ንምምሕያሽ ካብ ምጽዓር ደው ኣይበለን። እቲ ክብጻሕ ዝድለለ ዘሎ ዕላማ ከኣ፡ ንኣብነት ደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ኣብ ጾታ ተመርኲሶም ዘይኮነ ኣብ ብቕዓት፡ ክእለትን ድልየተን ተመርኲሶም ሞያ ከይመርጹ። ኮይንይ ግን ኣብ ሽወደን ኣብ ጾታ ዝተመርኮሰ ሞያዊ ፍልልያት ኣሎ። ንኣብነት ጽላት ክንክንን ምእላይን ብደቂ-ኣንስትዮ ዝተዓብለለ ክኸውን እንከሎ፡ ጽላት ህንጻን ቴክኒክን ከኣ ብደቂ-ተባዕትዮ ይዕብለል። ኣካየድቲ ስራሕ ወይ ሓለቓታት ከምኡ ውን ናይ ውልቂ-ትካል ዝጅምግሩ ውን መብዛሕትኦም ደቂ-ተባዕትዮ እዮም።
ምንጪ፣ SCB
እዚ ስእሊ ነቲ ኣብ ሽወደን ኣብ ስራሕ ዚረአ ኣብ ጾታ እተመስረተ ምክፍፋል የርእይ። ኣብተን 30 ዝዓበያ ሞያታት ጥራይ እዩ እቲ ማዕርነ ኪረኣይ ዝኽእል፡ ንሱ ድማ 40%-60% ካብ ክልቲኡ ዞታት እዩ።
ማሕበራዊ ኮድ ኣብ ዕዳጋ ስራሕ
ናይ ሽወደን ሕላገት ኮይኑ ዚረአ ሓድሓደ ማሕበራዊ ኮድ ኣሎ።
ኣብ ቦታ ስራሕ ልሙድ ዝኾነ ኣወዳድባ ልሙጽ እምበር ጽፍሓዊ ኣይኮነን። እዚ ማለት ከኣ፡ መብዛሕትኡ ንስራሕ ዝምልከት ነገራት ብሓለቓታትን ሰራሕተኛታትን ብሓባር እዩ ዝወሰን። እዚ ኣገባብ ውሳኔ ኣብ ምውሳድ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ እኳ እንተኾነ፡ ንሰራሕተኛታት ግን ተሳታፍነትን ሓላፍነት ናይ ምውሳድ መንፈስን የስፍነሎም።
ናይቲ ስራሕ ሃዋህው መብዛሕትኡ ግዜ ምቕሉልነት ዝሰፈኖ እዩ። ማለት፡ እቲ ኣጸዋውዓ ሰብን ኣከዳድናን። ኣብ ስራሕ፡ መዓልታዊ ክዳን ጌርካ ምምጻእ ልሙድ እዩ።
ኣብ መዓልቲ-ስራሕ እታ ኣገዳሲት ክፋል እታ ሰራሕተኛታት ሓቢሮም ሻሂ-ቡና እንዳበሉ ዘዕልሉላ ግዜ እያ።
ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን
ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣብ ክልተ ይኽፈል፤ ወሃብቲ ስራሕን ተቐበልቲ ስራሕ
ተቐበልቲ ስራሕ ከም ሰራሕተኛታት ይፍለጡ። ናይ ወሃብቲ ስራሕን ተቐበልቲ ስራሕን ማሕበራት/ውድባት ኣለዋ። ኣብዘን ማሕበራት እዚኣተን እቲ ወሃብ ስራሕ ይኹን ወላ እቲ ተቐባል ስራሕ ብዛዕባቲ ንጥቕሞሞ ዘቐድም ነገራት ይሰርሑን ይነጥፉን። ኩሎም ኣባላት ኪነጥፉን ኣበርክቶ ኪገብሩን ይግባእ።
ናይ ወሃብቲ ስራሕ ውድባት ናይ ባዕላተን ጥቕሚ የቐድማ።
እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤
-
ሽወደናዊ ኮንፈደረሽን ዋኒነ ትካል Svenskt näringsliv ንብሕታውያን ዋኒናት።
-
በዓል-መዚ ኣስራሕቲ (arbetsgivarverket) ከምኡውን ምትእኽኻብ ከተማታን ወረዳታትን ሽወደን (SKL) ንህዝባዊ መካነ-ስራሕ
እቲ ውድባት ማሕበረ-ሞያ ነቲ ጥቕምታት ሰራሕተኛታት የቐደም።
እተን ዓበይቲ ውድባት ማሕበረ-ሞያ እዘን ዚስዕባ እየን
-
LO (ናይ ሽወደን ሃገራዊ ማሕበር)
-
TCO (ፈደረሸን ኣገልገልቲ ህዝቢ)
-
SACO (ናይ ሽወደን ኣካደማያዊ ኮንፈደረሽን)
እተን ሃገራውያን ማሕበራት እተፈላለየ ሞያን ሰክቶርን ዝውክላ ነኣሽቱ ማሕበራት ሰራሕተኛታት ኣለወን።
ኣብ ሽወደን ካብ 1880ታት ጀሚሩ እዩ ውድባት ማሕበረ-ሞያ ነይሩ፡ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ከኣ ኣባላት ኮይኖም ነይሮም። ኣባል ምዃን ወለንታዊ እዩ። ኣባል ንምዃን ዚኽፈል ገንዘብ ኣሎ።ኣብ ውድባት ማሕበረ-ሞያን ኣብ ስራሕ-ኣብልቦነት ካሳን ወይ A-ካሳ ብሓደ ግዜ ኣባል ምዃን ይከኣል እዩ። A-ካሳ ቁጠባዊ ማሕበር ኮይኑ ኣባላቱ ስራሕ ኣልቦ ምስ ዚኾኑ ገንዘብ ይህቦም። እተፈላለያ A-ካሳታት ኣለዋ ዝበዝሕ ግዜ ድማ ምስታ ኣባል ዝኾንካያ ውድባት ማሕበረ-ሞያ እተኣሳሰረት እያ።
ንቓባውያን ማሕበራትን፡ ውድባት ወሃብቲ ስራሕን ቀጻሊ ተራኺቦም ነቲ ንዕዳጋ-ስራሕ ዘማእክል ሕግታት ኣመልኪቶም ኣብ ሓባራዊ ስምምዓት ይበጽሑ። እዚ ስምምዓት`ዚ፡ ንኣብነት ብዛዕባ ደሞዝ፡ መሰላትን ኣብ ቦታ-ስራሕ ክትግበር ዘለዎ ግቡኣትን ዝምልከት ክኸውን ይኽእል። እዚ ናይ ስምምዕ መሰል፡ ኣብቲ ሓቢርካ ናይ ምውሳን መሰል ዝድህስስ ሕጊ (MBL) ሰፊሩ ይርከብ።
ነቲ ናይ ሽወደን ዕዳጋ ስራሕ ዘስተኻኽሉ እተፈላለዩ ሕግታትን ስምምዓትን ኣለዉ
ስእሊ: Colourbox
ሕጊ ዕዮ (Arbetsrätt)
ኣብ ሃገር ሽወደን ንስራሕ ዚምልከት ብዙሕ ሕግታት ኣሎ። እቶም ኣብ መንጎ ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን ዚጸንዑ ሕግታትን ኵነታት ውዕልን ሕጊ ዕዮ ተባሂሎም ይፍለጡ።
ሕጊ መሰል ተሳትፎ ኣብ ሞያዊ ናብራ (lagen om medbestämmanderätt i arbetslivet, MBL)
ሕጊ መሰል ተሳትፎ ኣብ ሞያዊ ናብራ ኣገዳሲ ክፋል ሕጊ ዕዮ እዩ። ኣብዚ ሕጊዚ ንመሰል ማሕበረ-ሞያዊ ውደባ ሰራሕተኛታት ኣብ ኣብያተ ዕዮ ዚምልከቱ መምርሕታት ኣለዉ። እዚ ሕጊዚ ወሃብቲ ስራሕ ንኣብያተ ዕዮ ዚምልከቱ ኣገደስቲ ነገራት ንሰራሕተኛታቶም ግድን ኪሕብሩ ኣለዎም ይብል። ወሃብቲ ስራሕ ኣብ ኣብያተ ዕዮኦም ለውጥታት ቅድሚ ምውሳኖምውን ምስ ውድባት ማሕበረ-ሞያ ኪዛተዩ ኣለዎም።
ሕጊ ውሕስነት ስራሕ (lagen om anställningsskydd, LAS)
ሕጊ ውሕስነት ስራሕ (Lagen om anställningsskydd, LAS) ኣብ እዋን ስንብታ (uppsägning) ንሰራሕተኛታት ውሕስነት ይህብ።
እቲ ሕጊ ብቐዳምነት ነቶም ብቐዋሚ መገዲ እተቖጽሩ ይምልከት። ኣብ‘ዚ ሕጊዚ: ሓደ ሰራሕተኛ ብዘይ ገለ ብቝዕ ምኽንያት ካብ ስራሕ ኪሰናበት ኣይክእልንዩ ዚብል ኣሎ። ብቑዕ ምኽንያት ኪበሃል ከሎ፡ ኣብቲ ቤት ዕዮ ሕጽረት ስራ ምስ ዚህሉ፡ ወይ ከኣ ሓደ ሰራሕተኛ ንስርሑ ብዝግባእ ምስ ዘይዓምም ኪኸውን ይኽእል።
ሕጊ ውሕስነት ስራሕ: ሕጽረት ስራሕ ምስ ዚህሉ: ኣየኖት ሰራሕተኛታት ፈለማ ከም ዚሰናበቱ‘ውን ይውስን‘ዩ። እዚ ኸኣ ናይ ቅደም-ተኸተል ስርዓት ይብሃል። እቲ ቀንዲ ትሕዝቶኡ፡ ነቶም ንሓጺር ግዜ እተቖጽሩ ሰራሕተኛታት ቅድሚቶም ንነዊሕ ግዜ እቲቖጽሩ ሰራሕተኛታት ንምስንባት እዩ።
ሓባራዊ ውዕል (Kollektivavtal)
ሓባራዊ ውዕል (kollektivavtal) ዚበሃል ኣብ መንጎ ወሃብቲ ስራሕን ማሕበራት ሞያን ዚእቶ ጽሑፋዊ ውዕልዩ። ኣብ ሓባራዊ ውዕል ንሰዓታት ስራሕ፡ ንዓመታዊ ዕረፍትን ንደሞዝ ሰራሕተኛን ዚኣመሰሉ ሕቶታት ዚምልከቱ መምርሕታት ኣለዉ። ዚበዝሕ እዋን መጠን ደሞዝካ ዚውስን ሓባራዊ ውዕልዩ።
ሓባራዊ ውዕል ነዚ ዚስዕብ መምርሒታት ይጥርንፍ
- ዓይነት ስራሕ
- ትርፊ ሰዓት
- ደሞዝን ካሕሳን
- ሰዓታት ስራሕ
- ዕረፍቲ
- ስንብታ
- ጥሮታን ናይ ሓደጋ ውሕስነትን
እቲ ዝተሓተ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ክንደይ ኪኸውን ከም ዘለዎ ኣብ ሓባራዊ ውዕል ይውሰን። እቲ ውዕል ኣብ ሓባራዊ ውዕል ዘለዎ ትካል ዚሰርሑ ኣባላት ማሕበረ-ሞያ ዘይኮኑውን ይምልከትዩ። እቶም ዝተሓቱ ደሞዛት ክንደይ ኪኸኑ ከም ዘለዎም ዚሕግግ ሕጊ ሽወደን የለን።
ወላኳ እቲ ወሃብ ስራሕካ ናይ ስራሕ ውዕል ይሃሉዎ፡ ብዛዕባ ደሞዝካ ምስኡ ክትመያየጥን ክትካታዕን ተኽእሎ ኣሎ።ደሞዝካ ኣብቲ ዓይነት ብርታዐ ስራሕን ኣብቲ እተርእዮ ብልሃትን እተመስረተ እዩ። ዝበዝሑ ዓበይቲ ውድባትን ዋኒናትን ምስ ማሕበር ሞያ እዮም ናይ ስራሕ ውዕል ዚገብሩ፡ ግን ሓባራዊ ውዕል ዘይገብሩ ወሃብቲ ስራሕ ድማ ኣለዉ።
ኣብ ቦታ ስራሕ ዘጋጥሙ ግጭታትን
ኣብ ቦታ ስራሕ ዚኽሰት ግጭት ወይ ባእሲ ብዝተኻእለ መጠን ብቕልጡፍ ኪፍታሕ ኣለዎ። እቲ ሓላፊ ስራሕ’ዩ ግጭት ኪፍታሕ ሓላፍነት ዚስከም። ኣብ ግጭት እንተ ኣቲኻ ምስ ሓላፊኻ ተዛረብ። ምስ ሓላፊኻ ግጭት እንተለካ እሞ ኣብ ሓደ ማሕበረ-ሞያ ኣባል እንተ ኾይንካ: እቲ ዘለኻዮ ማሕበረ- ሞያ ደገፉ ኪህበካ ይኽእል’ዩ። ወሃቢ ስራሕን ተቐባል ስራሕን ብሓደ ጉዳይ ተባኢሶም ነቲ ጉዳዮም መዕለቢ ምስ ዚስእኑሉ፡ ነቲ ናይ ስራሕ ቤትፍርዲ ኪውከሱዎ ይኽእሉ። እቲ ናይ ስራሕ ቤትፍርዲ AD ድማ ነቲ ጉዳይ ኣጽኒዑ ውሳነ ይህብ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
By Viviana Amanuel January 31, 2012
ሓደ እዋን ሙላ ነስረዲን ኣርባዕተ ሃመማ ድሕሪ ምቕታሉ፣ “ ክልተ ኣንስትዮ፣ ክልተ ድማ ተባዕትዮ ቀቲለ” ኢሉ ንብዓልቲ ቤቱ ነገራ። ንሳ ድማ ፣ ብ ኣግርሞት ቀው ኢላ ድሕሪ ምጥማት፣ “ ከመይ ቢልካ ደኣ ጾታኦም ክትፈልዩ ክኢልካ ?” ኢላ ሓተተቶ።
ሙላ፣ “ ካብ ዝገርመኪ እተን ክልተ ኣብቲ መስትያ’የን ጸኒሔናኒ “ በላ ይብሃል።
ደቒ ኣንስትዮ ካብ ደቒ ተባዕትዮ ይሕይላ። ኣካላዊ ብርታዐ ዘይኾነ ግን መንፈሳዊ ብርታዐ። በዚ ድማ፣ ዝያዳ ደቒ ተባዕትዮ፣ ኣርባዕተ ዓመት ንኪነብራ ዘሎ ተኽእሎ፣ ኣዕብይዎ ይርከብ። እቲ ምኽንያት ድማ ፣ ፍሉይ ሕማም ናይ ምጽዋር ትዕድልቲ ፣ ምንባር ዘይኸብደን ሓያላት ስለዝኾና፣ ንዓለም ይስዕረኣ’ሞ …ዝያዳ ደቒ ተባዕትዮ ይነብራ።
በንጻሩ ደቒ ተባዕትዮ ዕረፍቲ ኣልቦ ስለዝኾኑ፣ ብሰር እኹል ዕረፍቲ ዘይምርካቦም ከኣ ውሽጣዊ ናይ ምክልኻል ብቕዓቶም ይጠፍእ ብእኡ መንጽር ድማ፣ ጸዋራት ኪኾኑ ይሽግሮም። ነዊሕ ብህወት ናይ ምቕጻል ዕድሎም ይጎድል።
ሓደ ግዜ ሓንቲ ፍልጥቲ ተዋሳኢት ፣ “ እፈልጥ’የ ጽብቕቲ ከምዘይኾንኩ፣ የግዳስ ኣብ መስትያት ምስለይ ደጋጊመ እናክርእይ፣ ንነብሰይ ክፍእቲ ክብላ ኣይተዋሕጠለይን፣። እቲ መስትያት ኣመና ጽብቕቲ ኢኺ ዝብለኒ ዘሎ ኾይኑ እናተሰምዓኒ ባዕላዊ ናእዳ ንምስትምቓር ፣ ዋላ ሰዓታት ካብቲ መስትያት ክእለ ኣይደልን፣” ትብል ነበረት።
ካብዚ እንግንዘቦ፣ እንተደኣ ሃልዩ፣ እቲ ኣጉል ኣመለኻኽታ፣ ደቒ ኣንስትዮ ዘቆናጽብ፣ ኣበሃህላታት ትርጉም ኣልቦ ሙዃኑ እዩ።
ደቒ ኣንስዮ ባዕላዊ ናእዳ፣ ነብስኻ ናይ ምልዓል ልምዲ፣ ተፈጥራዊ ነብሰ ምክልኻል፣ ጸዋራት ስለዝኾና ዝይዳ ይነብራን ህይወት የስተማቕራን። ክንዲ ዝኮነ ናይ ምንባር ዕድመና ንምንዋሕን ከም ኣተን ህይወት ንምስትምቓርን ኣብ ኩሉ ነገርና ከምኣተን ጸዋራት ንኹን።
ጣዕሚ ህይወት ኣብ ተጻብኦ ምጽዋርን ሽግራትካ ምንባብን ስለዝርከብ ከምኣተን ንኹን።
ምንጪ: The mustard seed


text:
ኣብቲ ናብ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልያ ዝለኣኾ መልእኽቱ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ኣጋጣሚ ተጠቒሙ፡ መንግስቲ ሶማልያ ምስ ሰዲህኤን ካልኦት ንኣውንታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ዝቃለሱ ዘለዉ ሓይልታትን ዝምድና ምፍጣር ህጹጽ ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ጸዊዑ።
ነዚ ብ31 መጋቢት 2017 ናብ ናይ ሶማልያ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስተር ዩሱፍ ኣራድ ዑመር ዝለኣኾ መልእኽቲ ተጠቒሙ፡ ሰዲህኤ ፕረሲደንት መሓመድ ዓብዱላሂ (ፎርማጆ) ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ደሞክራስያዊ ምርጫ ዝሓሸት ሶማልያ ንክመርሑ ኣብ ምርጫ ስለ ዝተዓወቱ ናይ እንኳዕ ኣሕጐሰኩም መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።
ፕረሲደንት ሶማልያ ሞሓመድ ዓብዱላሂ ሞሓመድ (ፎርማጆ)ን ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ዩሱስፍ ጋራድ ዑመርን
.እዚ መልእኽቲ ሶማልያ ነቲ ብ1961 ዝጀመረ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ውሳነን ናጽነትን ኣፍልጦ ዝሃበትን ዝሓገዘትን ናይ መጀመርያ ሃገር ምዃና ዘይከሓድ ምዃኑ ኣነጺሩ። ፈታዊትና ዝኾነት ሶማልያ ኣብቲ ከምቲ ናይ 60ታት ልሙድ ሓገዛ ዝደለናሉ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ንገዛእ ርእሳ ኣብ ኣጸጋሚ ኩነታት እያ ጸኒሓ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ሕማቕ ዕድል ኮይኑ፡ ናጽነት ኤርትራ ድማ እቲ ቃል ዝኣተወሉ ዕማም ከተግብር ኣይከኣለን።
ብዘይካዚ እቲ መዘክር በቲ ኣብ ሶማልያ ዝረአ ዘሎ ዘገምታዊ ግና ድማ ኣውንታዊ ምዕባለ ሕጉስ ምዃኑ ገሊጹ። ኣተሓሒዙ ኣብዚ እዋንዚ ሶማልያ፡ ሕቡራት ሃገራትን ኣካላቱን ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ጠጠው ንክብልን ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ክትገልጾ ዘጸግም ገበናት ዝፍጽሙ ዘለዉን ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲ ተሓተቲ ንክኾኑን፡ ንዝበጸሖ መደምደምታ ንክትግበር ትጻወቶ ንዘላ ግደ ንኢዱ።
.
እቲ ናይ ሰዲህኤ መዘክር ብምቕጻል መራሕቲ ሶማልያ ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ውድቀት ዲክታተርነት ኤርትራ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምምስራት ዝግበር ቃልሲ ዓቕሚ ኣብ ምዕባይ ብደረጃ ከባቢ ኮነ ዓለም ኩሉ ዝኽእልዎ ከበርክት ጸዊዑ። ብፋላይ ከኣ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ሶማልያ ሚስዮናቱ ምስ ሰዲህኤን ካለኦት ነቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ዝቃወሙን ዝምድና ከም ዝፈጥሩ ንክገብር ተማህጺኑ።


text:
ትማሊ ሓሙስ 7 መስከረም 2017 ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤሪትራ ጨንፈር ቶሮንቶ ምስ ግዱሳት ተቓለስቲ መንእሰያት ኤሪትራውያን ተቐማጦ ቶሮንቶ ብምርኻብ ምርድዳእ ዝመልኦ ምይይጥ ኣካይዱ።
እቲ ኣኼባ ብመንፈስ ናይቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤሪትራ ተታሓሒዝዎ ዘሎ፡ ኩሉ ጸረ ምልኪ ዝቃለስ ክፍልታትን ሓይልታትን ህዝብናን ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ደለይቲ ፍትሒ፡ ካብቲ ከም ህዝቢ ንሳቐየሉ ዘሎና ናይ ምንጽጻግን ምፍልላይን ተመኩሮ ተማሂርና ንሓደ ህዝባዊ ዕላማ ብሓደ ኰንካ ምስራሕ ዝብል ተበግሶ ማእከል ዝገበረ ኮይኑ፡ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ብዕምቈት ተመያይጡሎም።
1, ራእይን ድሕረ ባይታን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤሪትራ
2, ኣድላይነት ውደባ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ
3, ግደ መንእሰያት ኣብዚ ንህላዌ ህዝብን ሃገርን ኤሪትራ ዝፈታተን ዘሎ ተሃዋሲ ህሞት
4, ተኻፈልቲ ኣኼባ፣ ሓይልታት ተቓውሞ ንምቅርራብ፡ ሰልፊ ዲሞራሲ ህዝቢ ኤሪትራ ሒዝዎ ዘሎ ተበግሶ መዚኖም፡ ብፍላይ ግን ኣብቲ ኣገዳስነት ውደባ ዝብል ኣምር ዓሚቕን ሓባራውን መረዳእታ ምምዕባል ኣገዳስነት ከምዘሎዎ ንመላኺ ስርዓት ቀንዲ ዘስግኦ’ውን ናይ ህዝቢ ምውዳብ ምዃኑ፡ እቲ ናይ መንእሰያት ኤሪትራ ዘይምውዳብ ቀንዲ ምኽንያት ምንዋሕ ዕምሪ ውልቀ መለኽቲ ስለዝኾነ መንእሰያትና ብዘይምውዳቦም ንምልኪ ዘገልግል ምዃኑ ተረዳዲኦም።
ኣባላት ጨንፈር ቶሮንቶ ንተሳተፍቲ መንእሰያት ብተግዳስነቶምን ደገፎን ኣመስጊኖም፡ ኮምኡ’ውን እቶም ዝተሳተፉ መንእሰያት ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ዘሎዎም ኣድናቖትን ደገፍን ገሊጾም፡ ቀጻሊ ተመሳሳሊ ኣኼባታት ከካይዱ ብምስምማዕ ድማ ኣኼባ ደምዲሞም።
ወኪል ቤት ጽሕፈት ዜና ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ


text:
ኣብዝሓ ዝማዕበላ ሃገራት ዓለም ንሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝለዓለ ትኹረት ብምሃብ ቀንዲ መሳርሒ ዘላቂ ምዕባለአን ገይረን ይጥቀማሉ ምህላወን ይፍለጥ። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ሃገርናን ክልልናን ዘፈር ኢንዱስትሪ ቅልጡፍ ቁጠባውን ማሕበራውን ልምዓት ምእንታን ከመዝግብ ብሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምዕጃብ ዘኽእሉ ስራሕቲ እናተሰርሑ ይርከቡ። እዚ መርሃ ግብሪ ዘተኣማምን ለውጢ ንኸምፃእ ድማ ብስርዓተ ትምህርቲ ተደጊፉ እናተተግበረ እዩ።
ንቐፃሊ ዕብየት እቲ ዘፈር እትድግፍ ዘላ ማልት እውን ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ክኾና ዓሊማ እናሰረሐት እያ። እታ ማሕበር ብ2002 ዓ/ም ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቃላሚኖ ዝፈለመቶ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኣብ 2006 ዓ/ም ብምጥንኻር ኣብ 24 ገፀር ወረዳታትን 13 ምምሕዳር ከተማታትን ትግራይ ዝርከባ 37 ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ንምህናፅ ልዑል ፃፅሪ እናገበረት ትርከብ። ብመሰረት እዚ ኣብ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓወልቲ ብልዕሊ ሸሞንተ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ዘህነፀቶ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን 27 ጉንበት 2009 ዓ/ም ንተጠቀምቲ ኣረኪባ እያ።
እታ ማሕበር ልምዓታዊ ስራሕታ ንምውጋን ብዋናነት ፍልፍል ኣታዊኣ ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ኣርባዕተ ሚልዮን ኣባላትን ደገፍታን ከምኡ እውን ካብ ዓለም ለኻውን ሃገራውን ትካላት ምግባረ ሰናይ ብእትረኽቦ ገንዘባውን ንዋታውን ሓገዝ እዩ። በዚ እውን ብሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝተሃንፀ ዜጋ ብምፍራይ ማሕበረ ቁጠባዊ መነባብሮ ህዝቢ ኣብ ምፍታሕ ዝጀመረቶም ዝተዋደዱ ስራሕቲ ተጠናኺሮም ይቕፅሉ ኣለዉ። እቲ ምስ ምግባረ ሰናይ “ገልፈንድ ፋሚሊ” ብምትሕብባር ተሃኒፁ ናብ ተጠቀምቲ ዝተሰጋገረ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓወልቲ እውን ናይዚ መርኣያ እዩ። ስለዝኾነ ነዚ ሰናይ ተግባር ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ኣብ ጎድኒ ማልት ኮይኑ ደገፉ ከሐይል ፈፃሚ ዳይሬክተር ማልት ዶክተር ታደለ ሓጎስ ኣብቲ እዋን ርኽክብ ተረኺቦም መልእኽቲ ኣሕሊፎም እዮም።
ብዘይካ እዚ፣ ማልት ካብ ኣባላት እታ ክፍለ ከተማ ብወርሓዊ ክፍሊት ኣቢሉ ዝርከብ እቶት እቲ 70 ምኢታዊ ኣብታ ክፍለ ከተማ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ንምጥንኻር ዝውዕል እዩ። ብምዃኑ እውን ኣብ ምርግጋፅ ፅሬት ትምህርቲ ልዑል ተራ እናተፃወተ ከምዝርከብ ኣመሓዳሪ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ኣይተ ተስፋይ ልኡል ይዛረቡ። ብተወሳኺ እታ ማሕበር ዝተፈላለዩ ሓገዝቲ መፃሕፍቲ፣ ወምበር፣ ፀሊም ሰሌዳን ካልኦት ናውቲ ትምህርትን እናደገፈት ከም እትርከብ እቶም ኣመሓዳሪ ኣብቲ እዋን ርኽክብ ካብ ዘቕረብዎ ሓሳብ ምርዳእ ይከኣል። እቲ ህንፀቱ ተዛዚሙ ንግልጋሎት ክፍቲ ኮይኑ ዘሎ ደረጅኡ ዝሓለወ በዓል ሓደ ደብሪ ህንፃ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኣብ ውሽጡ ንልዕሊ 150 ተምሃሮ ዘገልግል ቤተ ንባብ፣ ቤተ ፈተነን ማእኸል ኮምዩተርን ዘማልአ እዩ። እዚ እውን ኣብቲ ካልኣይ ብርኪ ዝነበረ ፀገም ህንፃ ካብ ምቕራፉ ብተወሳኺ እታ ሃገር እትጥልቦ ክእለት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝወነኑ ተምሃሮ ኣብ ምፍራይ ልዑል ግደ ከም ዘለዎ ንምግማቱ ኣየፀግምን።
ነበርቲ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ እውን ህንፀት ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓወልቲ ዓቕሚ ፍልጠትን ክእለትን ተምሃሮ ኣብ ምዕባይ ልዑል ግደ ከም ዘለዎ ይገልፁ። ነባራይ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ጣብያ ሰላም ኣይተ ኪሮስ ሓበሻ፣ “ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓወልቲ ዘለዉ ህንፃታት ኣብ 1975 ዓ/ም ዝተሃነፁ ብምዃኖም ደረጅኦም ዝሓለዉ ኣይኮኑን። ካብዚ ሓሊፉ እውን እቲ ቤት ትምህርቲ ሕፅረት ቤተ ንባብ፣ ቤተ ፈተነን ማእኸል “ኮምፒዩተር”ን ስለዝነበሮ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ናይ ባዕሉ ኣሉታዊ ፅልዋ ነይርዎ። ስለዝኾነ ማልት ነዚ ደረጅኡ ዝሓለወ ህንፃ ብምስራሓ እቶም ዝነበሩ ፀገማት ካብ ምቕራፎም ብተወሳኺ ብቐፃልነት ኣብ ሃገርና ኮነ ክልልና ተሓንፂፁ ዘሎ ኣንፈት ምዕባለ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምዕዋት ሰፊሕ ዕድል ዝፈጥር እዩ” ይብሉ።
ካብዚ ሓሊፉ ማልት ኣብ ወረዳታት ኣሕፈሮም፣ ወርዒ ለኸ፣ ሕንጣሎ ወጀራትን ሓውዜንን ኣብ ዝርከባ ሓደሽቲ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ህንፀት ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን እናከየደት እያ። በዚ ድማ ማልት ብናይዚ ዘመን ቴክኖሎጂ ዝተሃነፁ ወይ ዝሰልጠኑ ተምሃሮ ብምፍራይ መፃኢ ህዳሰ ሃገርናን ክልልናን ኣብ ምዕዋት ልዑል ተራ እናተፃወተት ከም እትርከብ ዘመላኽት እዩ።
ብሓፈሻ ማልት፣ ምስ ሕብረተሰብ፣ ትካላት ምግባረ ሰናይ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ብምትሕብባር ንትምህርቲ ፍሉይ ቆላሕታ ብምሃብ ኣብ ኩለን ወረዳታት ትግራይ ኣብያተ ትምህርቲ እናሃነፀት ዕድሚኦም ንትምህርቲ ዝኣኸሉ ህፃናት ናብ መኣዲ ትምህርቲ ዝኸተሉ ዕድል እናፈጠረት እያ። ሐዚ ድማ ንፅርየት ትምህርቲ ትኹረት ብምሃብ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምግባር ዝዓለመ ሰፋሕቲ መደባት ትዓምም ኣላ። ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓወልቲ ተሃኒፁ ንሕብረተሰብ ዝተረከበ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ናይዚ ዓብዪ መርኣዪ እዩ። እዚ እውን ሃገርና እትኽተሎ ዘላ ኣንፈት ስግግር ኢንዱስትሪ ኣብ ምቅልጣፍ ልዑል ግደ ኣለዎ። ስለዝኾነ ኣብ ዘፈር ትምህርቲ ዝተትሓዙ ሸቶታት ንኽዕወቱ ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ክስፋሕፍሑ ግድን እዩ። እዚ ንምግባር ድማ ውህደት መንግስቲ፣ ሰብ ውልቀ ሃፍትን ሕብረተሰብን ወሳኒ ብምዃኑ ኩሉ ደላዪ ልምዓት ኣብ ጎድኒ ማልት ክዓስል ይግባእ።


text:
ዕለተ 15 ነሓሰ 2006 ዓ.ም. ብፁዕ ኣቡነ ሳዓድ ሲሮፕ ሓና ኣብ ባቕዳድ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ምስ ኣብቅዑ ምስ ዓልቃይዳ ርክብ ብዝነበሮም ጅሃዳውያን ዕጡቓት ሓይሊ ተጨውዮም ንብዙሕ መግረፍትን ስቓይን መከራን ተቓሊዖምን እምነቶም ክክሕዱ ንኣካላዊ ስቓይን ንስነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጥ ተዳሪጎም 28 መዓልታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ዘሕለፉ፡ ምልስ ቢሎም ነተን 28 ናይ ስቓይን መከራን ተመክሮ ኣብ ዒራቕ ዝተጨውየ፡ ካህን ኣብ ባቕዳድ ብዝብል ኣርእስቲ ጠርኒፎም ንድርሰት ዘብቕዖው ምጽሓፍ፥ ዕለት 22 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ግዳማዊ ግኣዝት ቅድስቲ መንበር ኣብ ዝርከብ ግረጐሪያና ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ኣብ ዝተኻየደ ዓወደ ጉባኤ ንንባብ ከምዝበቕዔ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ኤውጀኒዮ ሙራሊ ሓቢሮም።
ናይ ጳጳሳዊ ግረጐሪያና መንበረ ጥበብ ዋና ኣመሓዳሪ ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ኑኖ ዳ ሲልቫ ጐንካልቨስ ነታ መጽሓፍ ንንባብ ንምቕራብ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ እዚ ኣጋጣሚ’ዚ ይብሉ ነቶም ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ንስደትን ኣድልዎን ተቓሊዖም ንዝርከብ ማሕበረ ክርስቲያን ቅርበትና ዳግም እንሕደሰሉ እዩ ከምዝበሉ ሙራሊ ሓቢሮም፡ ኣባ ሳዓድ ሲሮፕ ሓና ኣብ ግረጐሪያና መንበረ ጥበብ ብፍልስፍና ሊቕነት ዘመስከሩ እውን ክዀኑ እንከለዉ፡ ኣብቲ ዝተካየደ ዓውደ ጉባኤ ናይ ምስራቕ ስርዓት ጉዳይ ዝሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ቫሲል ሲይሪል ኣውን ብወገኖም፥ ካብ ማእከላይ ምብርቕን ካብተን ናይ ምስራቕ ስርዓት ዝኽተላ ካቶሊክ ኣቢያተ ክርስቲያን ናብ ምዕራብ ሃገራት ብዝስደዱ ምእመናነን ኣቢለን እውን ኣብ ምዕራብ ዓለም ይርከባን፡ ይዅን ደኣ እምበር ኣካል ናይታ ኣብ ምብራቕ ዘላ ናይ ምስራቕ ስርዓት ናይ እትክተል ቤተ ክርስቲያን እያ፡ ቢሎም እቶም ካብ ማእከላይ ምብራቕን ናይ ምስራቕ ስርዓት ካብ ዝኽተላ ሃገራት ናብ ምዕራብ ሃገራት ዝስደዱ ምእመናን ነቲ ሃይማኖትን ግብረ ገብን ካብ ማሕብራዊ ጉዳይ ኵሉ ዝኣልይ ባህሊ ብድሆ እዮም። ስለዚህ ነቲ ኣብ ምዕራብ ዝታኸስ ዝመስል ዘሎ ክርስቲያን ዘበራብር እዩ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ሙራሊ ገሊጾም።
ምስራቓውያን ኣቢያተ ክስቲያን ዝነብርኦ ዘለዋ ጽንኩር ኩነት ባዕሎም ናይቲ መጽሓፍ ደራሲ ብፁዕ ኣቡነ ሳዓድ ሲሮፕ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ ተመክሮኦም ናቶም ናይ ግሎም ጥራሕ ዘይኰነስ ናይ መላእ ማሕበረሰብ ምስራቕ ኣቢያተ ክርስቲያን ምዃኑ ኣረዲኦም፡ ናይታ ኣብ ምስራቕ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መንነት ዝገልጽ ተመክሮ ክኸውን እንከሎ፥ ናይ ሓደ ካህን ተመክሮ እውን እንተዀነ ጽንኩር ስደትን መከራን ኣብ ዘለሉ ከባቢ እምነት ክርስቲያን ኣብ ዝሳደደሉ ሃገር ኩሉ እምነት ክርስትና ምንባር ከቢድ ክሳብ መስዋዕትነት እውን ከምዘሕትት ገሊጾም፡ ኣብ ስደት እትርከብ ምስራቓዊት ቤተ ክርስቲያን ብብቕዓት ምሕዞ ዝተሰነየት ብምዃኑ ኣብቲ እትርከበሉ ሃገር ኣብቲ ናይ ክርስትና መዝገብ ደስ ዝብል ገጽ እያ እትኸውን፡ ኣብ መጽሓፎም ማንም ሃይማኖት ብጸቕጢ ዝቐርብ ከምዘይኰነን ኩለን ሃይማኖታት እውን ዝኣምናሉን ኣብ ናይ እምነት መጽሓፍን እውን ዝግለጽ ምዃኑ ኣብ ቁርዓን ዘሎ፥ ኣብ ኣስገዳድ እምነት የለን ዝብል ቃል ጠቒሶም፡ ኣብ ብዙሕ ከባቢ ዒራቕ በቶም ጅሃዳውያን ዝተቐትሉ ረሳኦም ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝተሓደገ እታ ኣብ ዒራቕ እትክርብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ክርስቲያናዊ ናይ ፍትሓት ስነ ስርዓት ንምልባስ እናናደየት ብግቡእ ሓመድ ኣዳም ክምለሱ ትገብር ኣላ እንክብሉ ዘስምውዕዎ ቃለ ከምዘጠቓለሉ ሙራሊ ሓቢሮም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ክርስቶስ ተንሥአ እሙታን -- ብዓቢ ኃይል ወሥልጣን
አሰሮ ለሰይጣን -- አግኣዞ ለአዳም
ሰላም -- እምዘእሴ
ኰነ -- ፍስኃ ወሰላም።
ኣሜን! ፍስሃ ኮይኑ፡ ሰላም’ውን ንኹሉ ህዝበ ክርስቲያን ኮነ።
ብሓቂ ነፍሱ ኣዋሪዱ ንዓና ኣኽቢሩና። ኣምላኽ ኣማልኽቲ ንጉሠ ነገሥታት ጐይታ ጐይቶት ኣልፋን ኦሜጋን ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ክብሪ ይኹኖ።
ብፍሉይ ጥበቡ ንፍጥረታቱ ዝፈጠረ፡ ኩሉ ኣዳልዩ ብዕለት ዓርቢ ብቕዱሳን ኣእዳዉ “ብመልክዕናን ከም ምስልና ሰብ ንግበር” ኢሉ ንዓና ዝፈጠረና ዘይውዳእ ፍቕሩ ዝገለጸልና። ኣዳም ምስ በደለ’ውን ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ዝፋን ክብሩ ገዲፉ ንድኅነትና መከራ ጸጊቡ ኣብ መስቀል ውዒሉ ንሞት’ውን ስዒሩ። ብትንሣኤኡ ድማ ትንሣኤ ዘርኣየና። ነዚ ፍቕሪ’ዚ ዝመገበና፡ ኣፍና ልዕሊ ክገልጾ ዝኽእል ምስጋና ንዕኡ ይኹኖ። ምስጋና ንአብ ምስጋና ንወልድ ምስጋና ንመንፈስ ቅዱስ። ኣሜን!!!
ሰናይ ፍቓዱ ኮይኑ “ንድሕሪት ክምለስሲ ግዲ ኣይትበልኒ” ዝብል ቅዱስ ሓይለ ቃል ካብ መጽሓፍ ሩት ክንምገብ ጥበቡን ምሥጢሩን ይግለጸልና። እቲ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ከኣ ንኹልና መንፈሱ ሰዲዱ ቅዱስ ቃሉ ብግቡእ ክንምገብን ናቱ ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና።
መጽሓፍ ሩት ኣርባዕተ ምዕራፋት ዘለዋ ኣብ ብሉይ ኪዳን ትርከብ መጽሓፍ እያ። ኣብዛ መጽሓፍ ህዝቢ እግዚኣብሔር ጥሜት ከምዘጥቀዖም ንዕዘብ። ሓንቲ ስድራ ካብ ኣርባዕተ ኣባላት ዝቆመት ካብ ቤት-ልሄም ናብ ምድሪ ሞኣብ ትኸይድ። ኣቦ እታ ስድራ ኤሊሜሌክ ኮይኑ በዓልቲ ቤቱ ድማ ናእሚ ትበሃል ነበረት። ክልተ ደቂ ድማ ነበሮም። እቲ ሓደ ማሕሎን ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ድማ ኪልዮን ይብሃሉ ነበሩ። ብቛንቛ እብራይስጥ ናይዞም ክልተ ውሉድ እዛ ንእሽቶ ስድራ ትርጉም ኣስማቶም ነቲ ዘጋጥሞም ሕማም ዝገልጽ እዩ ዝነበረ። ማሕሎን ካብ ማሕላ ዝወጸ ቃል ኮይኑ ሕማም ይትርጐም። ኪልዮን ድማ ካብ ከልያ ዝመጸ ኮይኑ ሞት ወይ ምህላቕ (ህልቂት) ይትርጎም። ከምቲ ቅዱሳን ኣቦታትና ዝብሉዎ ጥዋፍ ይበርህ ሽም ይመርሕ፡ ድሕሪ ሞት ኣብኦም ክልቲኦም ክሞቱ ንርኢ።
ምናልባት ከምቲ ኣቐዲምና ዝራእናዮ ብሰንኪ ጥሜት ካብ ሃገሮም ተሰዲዶም ኣብ ማእከል ኣህዛብ ክነብሩ ከለው ክርሳዕ ዘይግብኦ ጉዳይ ኣሎ። ንሱ ኸኣ ካብ እግዚአብሔር ዝተረከቡዎ ሓደራ እምነቶም ወይ ሃይማኖቶም እዩ። ምኽንያቱ ሃይማኖት ኣምላኻዊ ህያብ እዩ። ንሕና’ኸ ህዝበ እግዚኣብሔር ሓደራ ቅዱሳን
ኣቦታትና ብግቡእ ተሰኪምና’ዶ፤ ሃይማኖትና ሓሊናዶ? ብተግባር ከም ቅዱሳን ኣቦታትና ኣብ ሃይማኖትና ንነብር ኣለናዶ? ነብስና ንሕተታ።
እስከ ንመጽሓፍ ሩት ንወከስ! እዛ ስድራ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ምድሪ ሞኣባያን ብስደት ክትነብር ከላ ምስኦም ዝነብራ ዝነበራ ሞኣባውያን ኣንስቲ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣፍሊጦመን። ብከመይ?
ናእሚ ሰብኣያን ክልተ ደቃን ስኢና ምስ ክልተ ኣንስቲ ደቃ ተረፈት። እቲ ቅዱስ ቃል፡ “እግዚኣብሔር ንህዝቡ ከም ዝበጽሖም እንጌራ’ውን ከም ዝሀቦም ሰምዔት” (ሩት 1፡6) ይብል። ስለዚ ናእሚ ናብ ቅድስት ሃገራ ክትምለስ ተላዕለት። ናእሚ፡ ኩሉ ብነጻ-ፍቓድ ከምዝኸውን ክትምህረን ነተን ኣንስቲ ደቃ፡ “ኪዳ ነፍሲ ወከፍክን ነናብ ቤት ኣዴኽን ተመለሳ። ከምቲ ምስቶም ምውታትን ምሳይን ዝገብርክናኦ፡ እግዚአብሔር ምሳኻትክን ምሕረት ይግበር። ነፍሲ ወከፍክን ኣብ በቤት ሰብኣይክን ዕረፍቲ ኽትረኽባ እግዚአብሔር ይሀብክን በለተን” (ሩት 1፡8-9)። ብሓቂ እዚ ነገር እዚ ዓቢ ነገር እዩ። እግዚአብሔር ንዓና ንደቂ ሰባት ክፈጥረና ከሎ ብነጻ-ፍቓድ እዩ ፈጢሩና። ከምዚ ሕጂ ኣብ ዓለምና ነጻ ፍቓድ (ዲሞክራሲ ) ተባሂሉ ዝንገር ኣበይ ሃገር ተጀሚሩ ኢልካ ካብ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ኣልዒልካ ካብዚ ወይ ካብቲ ዝበሃል ሓቕነት የብሉን። ነጻ-ፍቓድ ንደቂ ሰባት ካብ መጀመርያ ብእግዚአብሔር ዝተዋህበ ህያብ ኢዩ። ገና ሰባት ሕማቕን ጽቡቕን ከይፈለጥና ከሎና ማለት እዩ። እዚ ሓዊ እዩ እቲ ከኣ ማይ እዩ ካብ ዝደለኻዮ ውሰድ እና በለ እዩ ፍቕሩ መጊቡና። ሕጂ’ውን ናይ ናእሚ ግብሪ ህያብ ኣምላኽ እምበር ካብ ባዶ ዝመጸ ኣይኮነን።
ኣብነት ናይ ሓደ ኣብነታዊ መምህር ተግባር ንርአ። ሓደ መምህር እዩ፡ ኣብቲ ክምህረሉ ዝሓሰበ ትምህርቲ ስም ኣምላኽና ክጽዋዕ ዘይፈትዉ ዝነበሩ ሰባት እዮም ዝነበሩ። ስለዚ ክምህር እንተደኣ ኮይኑ ስም ክርስቶስ ክትጽውዕ የብልካን ኢሎም ቃል ኣእተውዎ። በዚ መሰረት ከኣ ክምህር ጀመረ። ኣብ መወዳእታ ዓመት እንተመጹ ዘምህሮም ዝነበሩ ኩሎም ተማሃሮ ብክርቲያናዊ ሥነምግባር ተረቲዖም ክርስቲያን ኰይኖም ጸነሑ። ኣማሓደርቲ እታ ቤት ትምህርቲ ምስ ሓተቱዎ “ኣነ ከምቲ ዝበልኩምኒ ገይረ ስም ክርስቶስ ኣይጸዋዕኩን” ኢሉ መለሰሎም። ነቶም ተማሃሮ እንተጠመቱዎም፡ “ልክዕ ኣይተጋገየን። ንሕና በቲ ክርስቲያናዊ ሥነምግባሩ ኢና ፈቲናዮ። ስለዚ ኢና ሃይማኖቱ ሃይማኖትና ክኸውን ዝመረጽና” ኢሎም መለሱሎም። ብሓቂ ዘደንቕ ስራሕ ናይ እግዚኣብሔር እዩ። ምስጋና ውዳሴ ይኹኖ።
ሓንሳብ ኣብ ልብኻ ጽኑዕ ፍቕሪ እግዚአብሔር እንተሃልዩካ ሰላም ትረክብ። እዚ ሰላም እዚ ከኣ ኣብ ውሽጥኻ ከቓጽለካ ይጅምር። ብድሕሪኡ ናብቶም ኣብ ከባቢኻ ንዘለው ሰባት ተካፍሎ።
ናእሚ፡ ንሩትን ዖርጳን ናብ ቤትክን ተመለሳ ምስ በለተን፡ ሩት ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ ሓማታ ከምዘይትፍለ፡ “ሐዲገኪ ንድሕሪት ክምለስ ግዲ ኣይትበልኒ። ናብ እትኸድዮ እኸይድ ኣብ እትሓድርዮ ኸኣ እሐድር፡ ህዝብኺ ህዝበይ፡ ኣምላኽኪ ድማ ኣምላኸይ እዩ። ኣብታ እትሞትላ እመውት፡ ኣብኣ ድማ እቕበር፡ ንኣይን ንኣኽን ብጀካ ሞት ካልእ እንተ ፈልዩናስ፡ እግዚአብሔር ከምዚ ይግበረኒ፡ ከምዚ ኸኣ ይወስኸኒ በለት።” (ሩት 1፡16-17) ። እዚ ውሳኔ’ዚ ካብ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ንድሕሪት ምምላስ ኣሸጋሪ ምዃኑ እዩ ዝገልጽ። ሩት ንድሕሪት ሰላም ዘይብሉ ህይወት ክትምለስ ኣይደለየትን። ንሕና’ውን ከምኡ። ኣብዛ ጸልማት ዓለም ቀንዴል ተዋሂቡና እንከሎ ነታ ቀንዴል ኣጥፊእና ብገዛእ ፍቓድና ሰንከልከል ክንብል ከመይ ሕማቕ ነገር ይመስለኩም። “ቃልካ ንእግረይ መንራህቲ፡ ንመንገደይ ብርሃን እዩ” (መዝ 119፡105) ዝበለ ዘማራይ ዳዊት ቃል እግዚኣብሔር ጣዕሙ ኣመና ምቑር ስለዝኾነ እዩ። ልክዕ ሥጋ ለበስ ኢና ግና
ውሳኔ ክንውስን ክንክእል ኣሎና። ምኽንያቱ ብነጻ-ፍቓድ ስለዝተፈጠርና። ብርሃናተ ዓለም ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “እንሆ እታ መዓልቲ ምድሓን ሕጂ እያ” (2 ቆሮ 6፡2) ። ከምዝበለና ውሳኔ ናትና ምርጫ እዩ።
እዚ መንገዲ እዚ ምምራጻ ሩት ተባሪኻስ ካብ መቕርብ ናእሚ፡ ቦኤዝ፡ ንእዮቤድ ወሊዳ። እዮቤድ ድማ ኣቦ እሴይ ኣቦ ዳዊት ይኸውን። (ሩት 4፡17) ። እዮቤድ ብእብራይስጥ ኮይኑ ኣገልጋሊ እግዚኣብሔር ወይ ሰዓቢ እግዚአብሔር ማለት እዩ። ከመይ ደስ ዘብል ስም እዩ ብኹሉ ምሥጢረ ትርጉሙ ኣገልጋሊ እግዚአብሔር ክትከውን።
ኣብዚ ዘመና’ዚ ከምዚ ናይ ሩት ውሳኔ ክንውስን ዝጸገመና ንመስል። ኩሉ ብሓንሳብ ክመጽእ ኢልካ ምሕሳብ ይብርትዓና ይኸውን። ክንገብሮ ንኽእል ግና ብዙሕ እዩ። መጀመርያ መጀመርያ “ብጀካይ ሓንቲ እኳ ኽትገብሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም” (ዮሓ 15፡5) ስለዝብል ናይ እግዚአብሔር ረድኤት ንሕተት። ትዕቢትና ንድሕሪት ኣወጊድና ብርክና ሴርና ተጊህና ንኣምላኽና ንለምኖ። ካብ ውሽጢ ልብና ንቅድስተ ቅዱሳን ኣዴና ድንግል ማርያም ኣብ ቅድሚ ስእላ ቖይምና ንርህሩህ ወልዳ ለምንልና ንበላ። ብዝገብርናዮ ሓጢኣት ኣብ ቅድሚ ኣዒንተ እግዚአብሔር ካህናት ንናሳሕ። ሽግርና ኩሉ ተቐንጢጡ ክጠፍእ እዩ። ዕብየት መንፈስ ቅዱስ ኣብ ህይወትና ክዓዪ ሥጋ ወደሙ ክንቕበል ነፍስና ነዳሉ። ከምቲ ኣቦታት ዝብሉዎ ድማ ክርስትና ይጅመር እምበር ኣይውዳእን። ንድሕሪት ክንምለስ ግዲ ኣይትበለና ኢልና ንፍሕሶ ሰይጣን ተቓዊምና ንጀምሮ እቲ ጉዕዞና። ብትሕትና ተቐኒትና ኣሰር ኣቦታትና ክንስዕብ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ይዓድለና። ብርግጽ ድማ ክሳዕ እታ መወዳእታ ትንፋስ “እግዚአብሔር ጓሳየይ እዩ ዝጐድለኒ የብለይን” እናዘየምና ኣብ ትሕቲ ጽላሉ ኩሉ ሰናይ ከምንረክብ ኣይንጠራጠርን። ጥራሕ ንበገስ። ዕጥቒ መንፈሳዊ ተዓጢቅና።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ብጸጋኡ ይደግፈና ፣ ወላዲተ ኣምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና። አሜን።
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር ።
(For those who do not have Geez, please visit this link) NDIHRIT KIMLES GDI AYTIBELINI
(For those who do not have Geez, please visit this link) NDIHRIT KIMLES GDI AYTIBELINI