text:
ፈትዮም ይመጹ ኖርወይ
ሒደት ዓመታት ይገብር፡ ኣብ መወዳእታ 40ታት ዕድሚኦም ዚርከቡ ዝነበሩ ሮኣልድን ኤልሳቤጥን ዝስሞም ሰብ ሓዳር፡ ኣብታ ኣብ ኖርወይ እትርከብ ብስፍሓት ካልአይቲ ዝዀነት ከተማ በርገን ብምሾት ይነብሩ ነበሩ። ምስ ኢሳቤል ጓሎምን ፋብያን ወዶምን ድማ ኣብ ጉባኤ ብተኣማንነት ይዓይዩ ነበሩ። ሮኣልድ ሽማግለ ዀይኑ የገልግል ነበረ፣ ኤልሳቤጥ ከኣ ፈላሚት ኰይና ተገልግል ነበረት። ኢሳቤልን ፋብያንን ከኣ ኣስፋሕቲ ዀይኖም ብንጥፈት ይዓይዩ ነበሩ።
ይኹን እምበር፡ ኣብ መስከረም 2009፡ እታ ስድራ ቤት እተፈልየ ነገር ክትገብር፡ ማለት ኣብ እተገለለ ቦታ ኸይዳ ንሓደ ሰሙን ክትሰብኽ ወሰነት። ስለዚ፡ ሮኣልድን ኤልሳቤጥን ምስቲ ሽዑ ወዲ 18 ዓመት ዝነበረ ፋብያን ወዶም፡ ልዕሊ ኣርክቲካዊ ዓንኬል ናብ እትርከብ ሓውሲ ደሴት ዝዀነት ሃገር ፊንማርክ ተጓዕዙ። ኣብታ ሃገር፡ ኾልፍጁር ኣብ እትብሃል ቍሸት ድማ ምስቶም ኣብታ ግልልቲ ቦታ ኺሰብኩ ዚመጹ ኻልኦት ኣሕዋትን ኣሓትን ኰይኖም ኪሰብኩ ጀመሩ። ሮኣልድ፡ “ኣብ መጀመርታ እታ ሰሙን፡ ንምሉእ ሰሙን ኣብዚ ፍሉይ ዕዮ እዚ ንኺካፈል መደባተይ ከተዓራሪ ብምኽኣለይ ዕግበት ተሰምዓኒ” በለ። ኰይኑ ግና፡ ጸኒሑ ኣብታ ሰሙን እቲኣ ተረበሸ። እንታይ ኰን እዩ ኣጋጢምዎ፧
ዘይተሓስበ ሕቶ
ሮኣልድ፡ “ኣብ ፊንማርክ ዜገልግል ማሪዮ ዝስሙ ፈላሚ፡ 23 ኣስፋሕቲ ዘለውዋ ጉባኤ ንኽንሕግዝ፡ ላክሰልቭ ናብ እትብሃል ከተማ ኽንግዕዝ ፍቓደኛታት እንተ ዄንና፡ ዘይተሓስበ ሕቶ ሓተተና” በለ። ሮኣልድ እዚ ሕቶ እዚ ኣተሓሳሰቦ። ኣስዒቡ እውን፡ “ኣነን ኤልሳቤጥን ኣብቲ ዝያዳ ኣስፋሕቲ ዜድልዩሉ ኸባቢ ኸነገልግል ንኽእል እንተ ዄንና ሓሲብናሉ ኔርና ኢና፣ ይኹን እምበር፡ ደቅና ርእሶም ክኢሎም ካብ ቤት ምስ ወጹ ኽንከይድ ኢና እንደሊ ኔርና” ብምባል ይገልጽ። ኰይኑ ግና፡ ኣብዛ ግልልቲ ቦታ እዚኣ ኣብ ዘገልገለሉ ሒደት መዓልትታት፡ ሰባት ብዛዕባ የሆዋ ኺመሃሩ ፍቓደኛታት ከም ዚዀኑ እውን ኬስተብህል ክኢሉ እዩ። እዞም ሰባት እዚኦም፡ ሽዑ እዩ ሓገዝ ዜድልዮም ነይሩ። ሮኣልድ፡ “እታ ሕቶ ኣብ ኣእምሮይ ትመላለስ ስለ ዝነበረት፡ ከይደቀስኩ እየ ዝሓድር ነይረ” በለ። ድሕሪኡ፡ ማርዮ ንሮኣልድ ምስ ስድራ ቤቱ ናብታ ኻብ ኾልፍጁር 240 ኪ.ሜ. ርሒቓ እትርከብ ላክሰልቭ ብማኪናኡ ወሰዶ። ነታ ንእሽቶ ጉባኤ ባዕሎም ኪርእይዋ ስለ ዝደለየ ድማ እዩ ኸምኡ ገይሩ።
ኣብ ላክሰልቭ፡ ኣንድርያስ ዝስሙ ሓደ ኻብቶም ኣብታ ጉባኤ ዝነበሩ ኽልተ ሽማግለታት፡ ነቲ ኸባብን ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽን ኣርኣዮም። ኣባላት እታ ጉባኤ ጽቡቕ ገይሮም ተቐበልዎም፡ ንሮኣልድን ንኤልሳቤጥን ከኣ ነቲ ኣብቲ ኸባቢ ዚግበር ዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ ኢሎም ምስ ስድራ ቤቶም እንተ ግዒዞም፡ ነቲ ኽሊ ኸም ዚፈትውዎ ነገርዎም። ኣንድርያስ ፍሽኽ እናበለ፡ ንሮኣልድን ንፋብያንን ናይ ስራሕ ቃለ መጠይቕ ንኺገብሩ መሰናድዎ ኸም ዝገበረሎም ነገሮም። እቶም በጻሕቲ እንታይ ወሰኑ፧
እንታይ መረጹ፧
ፋብያን፡ “ናብዚ ቦታ እዚ ኽንግዕዝ ድሌት ኣይነበረንን” ብምባል፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ፈለማ እተሰምዖ ስምዒት ገሊጹ ኣሎ። ነቶም ኣባላት ጉባኤኡን መተዓብይቱን ዝነበሩ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽቱ ገዲፉ፡ ኣብ ሓንቲ ንእሽቱ ኸተማ ኺነብር ባህ ኣይበሎን ነይሩ። ብዘይካዚ፡ ነቲ ዚወስዶ ዝነበረ ስልጠና ኤሌክትሪክ ኣይወድኦን ነይሩ። እታ ሽዑ ጓል 21 ዓመት ዝነበረት ኢሳቤል ብዛዕባ ምግዓዝ እንታይ ስምዒት ከም ዝነበራ ኽትገልጽ ምስ ተሓትተት ኣብ ዝሃበቶ ምላሽ፡ “ወትሩ ኸምኡ እየ ኽገብር ዝደሊ ነይረ” በለት። ኣስዕብ ኣቢላ ግና፡ “ብዛዕባኡ ዝያዳ ምስ ሓሰብኩሉ፡ ‘እዝስ ብሓቂ ጽቡቕ ሓሳብ ድዩ፧ ንመሓዙተይ እናፍቐን ደዀን እኸውን፧ ኣብዛ ምሾትን ተስፋታትን ኣብ ዘለዎ ቦታ እትርከብ ጉባኤና ኽጸንሕዶ ይሕሸኒ፧’ እናበልኩ እሓስብ ነበርኩ” በለት። ኤልሳቤጥከ እንታይ በለት፧ “የሆዋ ንስድራ ቤትና ሓደ መዝነት ከም ዝሃበና ዀይኑ እኳ እንተ ተሰማዓኒ፡ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ዘሐደስናዮ ገዛናን እቲ ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመት ዘጥረናዮ ኣቕሑን እውን ኣተሓሳሲቡኒ ነይሩ እዩ” በለት።
እታ ፍልይቲ ሰሙን ምስ ተወድአት፡ ሮኣልድን ስድራ ቤቱን ናብ በርገን እኳ እንተ ተመልሱ፡ ብዛዕባ እቶም 2,100 ኪ.ሜ. ርሒቓ ኣብ እትርከብ ከተማ ላክሰልቭ ዚነብሩ ኣሕዋትን ኣሓትን ካብ ምሕሳብ ግና ኣየቋረጹን። ኤልሳቤጥ፡ “ናብ የሆዋ ደጋጊመ እጽሊ ነበርኩ፣ ምስቶም ኣብኡ እተላለናዮም ፈተውትና ስእልታት ብምልእኣኽን ተመክሮታት ብምንግጋርን ድማ ርክብና ኸም ዚቕጽል ገበርኩ” በለት። ሮኣልድ፡ “እቲ ምግዓዝ ዚብልዎ ሓሳብ ንኺውሓጠለይ ግዜ ወሲዱለይ እዩ። ብዘይካዚ፡ ብሓቂ ንኽእሎ እንተ ዄንና እውን ሓሲበሉ እየ። ከመይ ጌርና ኢና ርእስና ኽንክእል፧ እናበልኩ እሓስብ ነበርኩ። ብዙሕ ሳዕ ናብ የሆዋ ጸለኹ፡ ምስ ስድራ ቤተይን ምስ ምኩራት ኣሕዋትን እውን ተመያየጥኩ” በለ። ፋብያን ከኣ፡ “ነቲ ጕዳይ በብግዜኡ ምስ ሓሰብኩሉ፡ ዘይቅበለሉ ብቑዕ ምኽንያት ከም ዘይብለይ ዝያዳ ኽንጽረለይ ጀመረ። ወትሩ ናብ የሆዋ እጽሊ ነበርኩ፡ ንኽግዕዝ ዝነበረኒ ድሌት ከኣ በብቝሩብ እናወሰኸ ኸደ” በለ። ኢሳቤልከ፧ ተዳልያ ንኽትጸንሕ ኢላ፡ ኣብ ጉባኤኣ ፈላሚት ኰይና ኸተገልግል ጀመረት። ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዚኣክል ፈላሚት ኰይና እናኣገልገለት፡ ኣብ ብሕታዊ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ግዜ ተሕልፍ ነበረት። ድሕሪኡ፡ ክትግዕዝ ከም እትኽእል ኰይኑ ተሰምዓ።
ሸቶኦም ንኺወቕዑ ስጕምትታት ወሰዱ
ኣባላት እታ ስድራ ቤት ኣብቲ ዝያዳ ኣስፋሕቲ ዜድልይሉ ቦታ ኸይዶም ንኼገልግሉ ዝነበሮም ድሌት እናወሰኸ ምስ ከደ፡ ሸቶኦም ንኺወቕዑ ስጕምትታት ወሰዱ። ሮኣልድ ብዙሕ ደሞዝ ዚረኽበሉ ዚፈትዎ ስራሕ እኳ እንተ ነበሮ፡ ንሓደ ዓመት ዚኣክል ኣቋሪጹ ንኺምለስ ፍቓድ ኪውሃቦ ሓተተ። ኣስራሒኡ ግና፡ ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ ንኺሰርሕ፡ ማለት ክልተ ሰሙን ሰሪሑ፡ ሽዱሽተ ሰሙን ከኣ ኬዕርፍ ሓተቶ። ሮኣልድ፡ “እቶተይ ኣዝዩ እኳ እንተ ነከየ፡ ዜዋጽእ እዩ ነይሩ” በለ።
ኤልሳቤጥ፡ “ብዓል ቤተይ ኣብ ላክሰልቭ ቤት ከነናዲ፡ ነቲ ኣብ በርገን ዚርከብ ቤትና ድማ ከነካርዮ ሓሳብ ኣቕረበለይ። ብዙሕ ግዜን ጻዕርን ዚሓትት እኳ እንተ ነበረ፡ ተዓዊትና ኢና። ድሕሪ ገለ ግዜ፡ ደቅና ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ ረኸቡ፡ ወጻኢታት ምግብን መጓዓዝያን ብምሽፋን ከኣ ይሕግዙና እዮም” በለት።
ኢሳቤል፡ “እታ ዝገዓዝናላ ኸተማ ንእሽቶ ስለ ዝዀነት፡ እቲ ዝያዳ በዳሂ ዀይኑኒ ዝነበረ፡ ፈላሚት ኰይነ እናኣገልገልኩ ርእሰይ ክኢለ ንኽነብር ዚሕግዘኒ ስራሕ ምርካብ እዩ ነይሩ። ሓድሓደ ግዜ፡ ስራሕ ምርካብ ዘይከኣል እዩ ዚመስል ነይሩ” በለት። ምስናይዚ ግና፡ ኣብ እተፈላለየ ቦታ ሒደት ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ እናሰርሐት፡ ወጻኢታታ ኽትሽፍን ክኢላ እያ። ኣብታ ቐዳመይቲ ዓመት ጥራይ ትሽዓተ ዚኸውን እተፈላለየ ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ ሰሪሓ እያ። ፋብያንከ እንታይ ገበረ፧ “እቲ ዝወስዶ ዝነበርኩ ትምህርቲ ኤሌክትሪክ ንኽውድእ፡ ተልመዴን ኰይነ ኽዓዪ ነበረኒ። ነዚ ኸኣ ኣብ ላክሰልቭ ኰይነ ተኸታተልክዎ። ድሕሪኡ፡ ፈተና ወሲደ ሓለፍኩ፡ ናይ ኤሌክትሪክ ሞያተኛ ብምዃን ዝዓየሉ ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ ከኣ ረኸብኩ” በለ።
ካልኦት ኣገልግሎቶም ዜስፍሑሉ መገድታት
ማሬላስን ሰበይቱ ኬስያን ኣብቲ ዝያዳ ኣስፋሕቲ ዜድልዩሉ ቦታ ኸይዶም ኬገልግሉ ይደልዩ ነበሩ። እቲ ሕጂ ወዲ 29 ዓመት ዝዀነ ማሬላስ፡ “እቲ ብዛዕባ ዕዮ ፈላምነት ኣብ ኣኼባ ኣውራጃ ዚቐርብ መደረታትን ቃለ መጠይቓትን ኣገልግሎተይ ዘስፍሓሉ መገድታት ንኽሓስብ ደረኸኒ” በለ። እታ ሕጂ ጓል 26 ዓመት ዝዀነት ኬስያ ግና፡ ካብ ስድራ ቤት ርሒቕካ ምግዓዝ ዚብልዎ ሓሳብ ዕንቅፋት ኰይንዋ ነበረ። “ካብቶም ዜፍቅሮም ሰባት ርሒቐ ኽግዕዝ፡ ክሓስቦ ኸለኹ ጥራይ የጨንቐኒ ነበረ” በለት። ብዘይካዚ፡ ማሬላስ ቤቶም ብትሕጃ ኣትሒዙ ንእተዓደይዎ ገንዘብ ምእንቲ ኺመልስ ምሉእ መዓልቲ ይሰርሕ ነበረ። “ለውጢ ኽንገብር የሆዋ ንኺድግፈና ደጋጊምና ናብኡ ስለ ዝጸለናን ሳላ ዝሓገዘናን፡ ክንግዕዝ ከኣልና” ድማ በለ። መጀመርታ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዝያዳ ዜጽንዕሉ ግዜ መደቡ። ድሕሪኡ፡ ቤቶም ሸይጦም፡ ስራሖም ኣቋሪጾም፡ ኣብ ነሓሰ 2011 ናብታ ኣብ ሰሜናዊ ኖርወይ እትርከብ ከተማ ኣልታ ገዓዙ። ኣብኡ ኸኣ፡ ማሬላስ ተቘጻጻሪ ሕሳብ ኰይኑ እናሰርሐ፡ ኬስያ ከኣ ኣብ ድኳን እናዓየየት፡ ፈለምቲ ዀይኖም ርእሶም ክኢሎም ይነብሩ ኣለዉ።
ኣብ መፋርቕ 30ታት ዕድሚኦም ዚርከቡ ሰብ ሓዳር ዝዀኑ ክኑትን ሊስቤትን፡ እቲ ኣብቲ ዝያዳ ኣስፋሕቲ መንግስቲ ኣምላኽ ዜድልዩሉ ቦታታት ከይዶም ብዛዕባ ዜገልግሉ ኣሕዋትን ኣሓትን ዚገልጽ ኣብ መጽሓፍ ዓመት ዚወጽእ ተመክሮታት ጽልዋ ኣሕደረሎም። ሊስቤት፡ “እዚ ተመክሮታት እዚ ኣብ ወጻእ ሃገር ኬድካ ብዛዕባ ምግልጋል ከም እንሓስብ ገበረና። እንተዀነ ግና፡ ከማይ ዝኣመሰለ ተራ ሰብ ኪገብሮ ኸም ዘይክእል ኰይኑ ስለ እተሰምዓኒ ተጠራጠርኩ” በለት። ይኹን እምበር፡ ሸቶኦም ንኺወቕዑ ስጕምትታት ወሰዱ። ክኑት፡ “ገንዘብ ምእንቲ ኽንቍጥብ፡ ኣፓርታማና ሼጥና ምስ ኣደይ ክንነብር ጀመርና። ጸኒሕና ኸኣ፡ ቋንቋ ወጻኢ ናብ ዚዝረበሉ ሃገር ኬድካ ምግልጋል ዚከኣል እንተ ዀይኑ ንኽንርእዮ፡ ንሓደ ዓመት ዚኸውን ኣብ በርገን ናብ እትርከብ ቋንቋ እንግሊዝኛ ዚዝረበላ ጉባኤ ገዓዝና። ምስ ኣደ ሊስቤት ከኣ ንቕመጥ ነበርና” በለ። ክኑትን ሊስቤትን ነዊሕ ከይጸንሑ፡ ኪግዕዙ ድሉዋት ከም ዝዀኑ ተሰምዖም፣ ናብ ርሑቕ ሃገር፡ ማለት ናብ ኡጋንዳ ኸኣ ገዓዙ። ኣብ ዓመት ክልተ ወርሒ ዚኸውን ንኺሰርሑ ናብ ኖርወይ ይምለሱ እዮም። እኹል ገንዘብ ምስ ሓዙ ኸኣ ናብ ኡጋንዳ ተመሊሶም ኣብቲ ዝተረፈ ዓመት ምሉእ መዓልቲ እናሰበኹ ይነብሩ።
የሆዋ “ሰናይ ምዃኑ ጥዐሙን ርአዩን”
እዞም ወለንተኛታት ዓየይቲ እዚኦም፡ ኣብቲ ዜገልግልሉ ዘለዉ ቦታ እንታይ ውጽኢት ረኸቡ፧ ሮኣልድ፡ “ኣብዚ ግሉል ቦታ እዚ ብስድራ ቤት ኴንና ኻብቲ ኣብ በርገን እንሕልፎ ዝነበርና ዝበዝሐ ግዜ ኢና እነሕልፍ። ስድራ ቤትና ብዝያዳ ተቐራሪባ እያ። ደቅና መንፈሳዊ ዕቤት ኪገብሩ ኸለዉ ምርኣይ፡ በረኸት እዩ” በለ። ኣስዕብ ኣቢሉ እውን፡ “ሎሚ ብዛዕባ ስጋዊ ነገራት ክሳዕ ክንድቲ ኣይንጭነቕን ኢና። ከምቲ ዝሓሰብናዮ ኣይኰነን” በለ።
ኤልሳቤጥ ካልእ ቋንቋ ምምሃር ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ተገንዘበት። ስለምንታይ፧ ክሊ ጉባኤ ላክሰልቭ፡ ነታ ሕምብርቲ ህዝቢ ሳሚ ዝዀነት ካራስዮክ እውን ዜጠቓልል እዩ። ህዝቢ ሳሚ ደቀባት ሰሜናዊ ኸባቢታት ኖርወይ፡ ስዊድን፡ ፊንላንድ፡ ከምኡውን ሩስያ እዮም። ኤልሳቤጥ ንህዝቢ ሳሚ ብቐሊሉ ምእንቲ ኽትሰብከሎም፡ ቋንቋ ሳሚ ኽትመሃር ጀመረት። ኣብዚ ግዜ እዚ፡ በዚ ቛንቋ እዚ ብመጠኑ ኽትዘራረብ ትኽእል እያ። እሞኸ ነቲ ሓድሽ ክላ ፈትያቶዶ፧ ፍሽኽ እናበለት፡ “ሽዱሽተ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ እመርሕ ኣሎኹ። ካብዚ ዚበልጽ እሞ ኣበይ እየ ኽረክብ ዝኽእል፧” በለት።
ኣብዚ ግዜ እዚ፡ ፈላምን ኣገልጋሊ ጉባኤን ኰይኑ ዜገልግል ዘሎ ፋብያን፡ ንሱን ኢሳቤልን ኣብታ ሓዳስ ጉባኤኦም፡ ኣብ ንጥፈታት ጉባኤ ንኺሳተፉ ምትብባዕ የድልዮም ንዝነበረ ሰለስተ መንእሰያት ከም ዝሓገዙ ገለጸ። ሕጂ ሰለስቲኦም መንእሰያት ኣብ ኣገልግሎት ብንጥፈት ይሳተፉ ኣለዉ። እቶም ክልተ ተጠሚቖም ኣብ መጋቢት 2012 ሓገዝቲ ፈለምቲ ዀይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ሓንቲ ኻብቶም መንእሰያት ካብ ሓቂ ትርሕቕ ስለ ዝነበረት፡ ፋብያንን ኢሳቤልን ኣብ ሓቂ ንኽትመላለስ ምስ ሓገዝዋ ኣመስገነቶም። ፋብያን፡ “ሓሳባታ ምስ ገለጸትልና ብሓቂ እየ ተሓጒሰ። ንሰብ ክትሕግዝ ክንደይ ባህ ዜብል ኰን እዩ!” በለ። ኢሳቤል ከኣ፡ “ኣብዚ ዕዮ እዚ፡ ‘የሆዋ ሰናይ ምዃኑ ጥዒመን ርእየን’ እየ” በለት። (መዝ. 34:8) ኣስዒባ እውን፡ “ኣብዚ ዓዲ እዚ ምግልጋል ብሓቂ ባህ ዜብል እዩ” በለት።
ማሬላስን ኬስያን ካብቲ ናይ ቅድም ናብራኦም ዝተሓተ ግናኸ ዝያዳ በረኸት ዘለዎ ናብራ እዮም ዚነብሩ ዘለዉ። እታ ዝገዓዙላ ኣብ ኣልታ እትርከብ ጉባኤ፡ ኣብዚ ግዜ እዚ 41 ኣስፋሕቲ ኣለውዋ። ማሬላስ፡ “ምስቲ ኣብ ዝሓለፈ ዝነበርናዮ ብምንጽጻር፡ ህይወትና ኽሳዕ ክንደይ ከም እተለወጠት ክንርኢ ኸለና ብሓቂ እዩ ዜተባብዓና። ኣብዚ ዓዲ እዚ ፈለምቲ ዄንና ኸነገልግል ብምኽኣልና ንየሆዋ ነመስግኖ ኢና። ካብዚ ንላዕሊ ዕግበት ኬምጽእ ዚኽእል ዕዮ የለን” በለ። ኬስያ፡ “ኣብ የሆዋ ምሉእ ብምሉእ ክእመን ከም ዘሎኒ ተማሂረ እየ፣ ሓልዮት የሆዋ እውን ኣይተፈልየናን። ካብ ኣዝማደይ ርሒቐ ምንባረይ ነቲ ብሓንሳእ ዘሕለፍናዮ እዋን ብዝያዳ ንኸስተማቕሮ ሓጊዙኒ እዩ። ነቲ ዝገበርናዮ ውሳነ ፈጺመ ኣይጠዓሰሉን እየ” በለት።
ክኑትን ሊስቤትንከ ኣብ ኡጋንዳ እንታይ ዓይነት ናብራ የሕልፉ ኣለዉ፧ ክኑት፡ “ነቲ ሓድሽ ከባብን ባህልን ንኽንለምዶ ግዜ ወሲዱልና እዩ። ማይ፡ ኤሌክትሪክ፡ ነድሪ ኸስዐ፡ የሸግረና እኳ እንተ ዀነ፡ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ድላይና ኢና እንመርሕ” በለ። ሊስቤት፡ “ካብቲ እንነብረሉ ቦታ፡ መገዲ ፍርቂ ሰዓት ዚኸውን ርሕቐት ዘለዎ፡ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ዘይተሰብከሉ ኽልታት ኣሎ። ናብኡ ኽንከይድ ከለና፡ ሰባት መጽሓፍ ቅዱስ እናንበቡ እዮም ዚጸንሑና፡ ክንምህሮም ከኣ ይሓቱና። ነዞም ትሑታት ውልቀ ሰባት እዚኦም መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክንምህሮም ከለና ዚስምዓና ሓጐስ መወዳድርቲ የብሉን!” በለት።
እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ መራሒና ክርስቶስ የሱስ፡ እቲ ኣብ ምድሪ ዝጀመሮ ዕዮ ስብከት፡ ኣብዚ ግዜ እዚ ኣብ ዝያዳ ኽልታት ተዘርጊሑ ኺርእዮ ኸሎስ፡ ኣየ ኽንደይ ኰን እዩ ዚሕጐስ! እወ፡ ኵሎም ህዝቢ ኣምላኽ፡ ነቲ የሱስ “ካብ ኵሎም ኣህዛብ . . . ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ” ብምባል ዝሃበና ትእዛዝ ብፍታው ኪፍጽምዎ ኸለዉ የሐጕሶም እዩ።—ማቴ. 28:19, 20።
ኾልፍጁር
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣገልግሎት ሚስዮናውነት እንታይ እዩ፧
ሚስዮናዊ ምዃን እንታይ የጠቓልል፧ እንታይ ፍሉይ ስልጠና እዩ ዚውሃብ


c: text/html

text:
Erena on Facebook
ግብጺ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጋዜጠኛታት ብምእሳር ኣብ ኣፍሪቃ ቀዳሞት ሰለስተ ኮይነን
Radio Erena: 16 December 2016
ኣብ ኣመሪካ ከተማ ኒውዮርክ ዝመደበሩ ኮሚተ ምጥባቕ ጋዜጠኛታት፣ ኣብዚ ሳልስቲ'ዚ ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ ብዝሒ እሱራት ጋዜጠኛታት፣ ግብጺ 25 ጋዜጠኛታት ብምቕያድ ኣብ ኣፍሪቃ ቀዳማይ ቦታ ክትሕዝ እንከላ ኤርትራ ከኣ 17 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ካልኣይቲ ኮይና ትስዕባ ኣላ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ብዝዘርግሖ ጸብጻብ መሰረት፣ ኣብዛ ንዛዝማ ዘሎና ዓመተ 2016 ብደረጃ ዓለም 259 ጋዜጠኛታት ተቐይዶም ኣለዉ።
ብብዝሒ ቀይዳቶም ዘላ ጋዜጠኛታት ብደረጃ ዓለም ቀዳማይ ቦታ ሒዘ ዘላ ቱርኪ ክትከውን እንከላ፣ ኣብታ ሃገር 81 ጋዜጠኛታት ኣብ ቀይዲ ኣለዉ።
ብደረጃ ዓለም ካልኣይ ቦታ ሒዘ ዘላ ከኣ 38 ጋዜጠኛታት ብምቕያድ ቻይና'ያ።
ብምእሳር ጋዜጠኛታት ኣብ ኣፍሪቃ ቀዳማይን ካልኣይን ደረጃ ዝሓዛ ግብጽን ኤርትራን ብደረጃ ዓለም ከኣ ንቱርኪን ቻይናን ስዒበን ሳልሳይን ራብዓይን ደረጃ ሒዘን ይርከባ።
ብመሰረት ጸብጻብ ኮሚተ ምጥባቕ ጋዜጠኛታት፣ ኢትዮጵያ'ውን ፣ 16 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ኣብ ኣፍሪቃ ሳልሳይ ብደረጃ ዓለም ከኣ ሓምሸይቲ ኮይና ኣሰር ኤርትራ ትስዕብ ኣላ።
ብዘይካ'ዘን ሰለስተ ሃገራት ማለት ግብጺ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ዓመተ 2016 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ምስ ቀዳማኦት 10 ሃገራት ዓለም ዝተሰርዐት ካልእ ኣፍሪቃዊት ሃገር የላን ሃገር የላን።
ኣብ ኤርትራ ተቐይዶም ካብ ዝርከቡ ኣስታት 17 ጋዜጠኛታት እቶም፣ ዝበዝሑ ብዘይፍርድን ሕጋዊ መስርሕን ንኣስታት15 ዓመታት ዝተቐየዱ ኮይኖም፣ ሃለዋቶም'ውን ኣይፍለጥን።
ኤርትራ ብብዝሒ ቀይዳቶም ዘላ ጋዜጠኛታት ብደረጃ ዓለም ኣብ ራብዓይ ደኣ ትሰራዕ እምበር፣ ብናጽነት ፕረስ ግና ነዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ካብ 189 ሃገራት ኣብ መወዳእታ'ያ ተሰሪዓ እትርከብ።
ኣብ ኤርትራ ብዘይካ'ተን ብመንግስቲ ሚኒስትሪ ዜና ዝውነና ሓንቲ ጋዜጣ፣ ሓንቲ መደበር ሬድዮን ቴሌቪዥንን ዝኾነ ናይ ብሕቲ ማዕከን ዜና ከምዘየለ ይፍለጥ።
===================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መመላእታ ጽሑፍ
ንሰንደቕ ዕላማ ሰላምታ ምሃብ፡ ምድማጽ፡ ከምኡውን ሲቭላዊ ኣገልግሎት
ንሰንደቕ ዕላማ ሰላምታ ምሃብ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር: እቲ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ሃገራዊ መዝሙር ተተሓሒዙ ዚግበር ንሰንደቕ ዕላማ ምስጋድ ወይ ሰላምታ ምሃብ: ድሕነት ካብ ኣምላኽ ዘይኰነስ ካብ መንግስቲ ወይ ካብ መራሕቲ ኸም ዚመጽእ ዚግለጸሉ ምስ ኣምልኾ እተተሓሓዘ ተግባር ምዃኑ እዮም ዚኣምኑ። (ኢሳይያስ 43:11፣ 1 ቈረንቶስ 10:14፣ 1 ዮሃንስ 5:21) ሓደ ኻብቶም ከምዚ ኺግበረሉ ዝደለየ መራሕቲ: ነቡካድነጻር ንጉስ ጥንታዊት ባቢሎን እዩ ነይሩ። እዚ ሓያል ንጉስ እዚ ንሰባት በቲ ግርማኡን ሃይማኖታዊ ቕንኣቱን ምእንቲ ኺምስጦም ኢሉ: ሓደ ዓብዪ ምስሊ ኣቘመ: ንተገዛእቱ ድማ ከም ሃገራዊ መዝሙር ዝኣመሰለ ሙዚቃ ኺውቃዕ ከሎ ነቲ ምስሊ ኺሰግዱሉ ኣገደዶም። ሲድራቅን ሚሳቅን ዓብድ-ኔጎን ዝስሞም ሰለስተ እብራውያን ግን: ዋላ እውን ከም ዚቕተሉ መጠንቀቕታ እንተ ተዋህቦም: ነቲ ምስሊ ምስጋድ ኣበዩ።—ዳንኤል ምዕራፍ 3
ካርልተን ሀይዝ ዚበሃል ጸሓፍ ታሪኽ ብዛዕባ እዚ ግዜና: “ኣብ ሃገራውነት: ቀንዲ ምልክት እምነትን ኣምልኾ ዝወሃቦ ነገርን ሰንደቕ ዕላማ እዩ” በለ። ኣስዕብ ኣቢሉ: “ሰንደቅ ዕላማ ኺሓልፍ ከሎ ሰብኡት ቆብዖም የውጽኡ፣ ንሰንደቕ ዕላማ ንምውዳስ ድማ ገጠምቲ ናእዳ ይጽሕፉ: ቈልዑ እውን መዝሙራት ይዝምሩ” በለ። ብተወሳኺ: ሃገራውነት ከም ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ብ4 ሓምለ ዚበዓል ዝኣመሰለ ናይ ርእሱ በዓላት ከም ዘለዎ: ኣብ ልዕሊኡ እውን ናይ ርእሱ “ቕዱሳትን ጀጋኑን” ከምኡውን ናይ ርእሱ “ኣብያተ-መቕደስ” ወይ ቅዱስ ቦታታት ከም ዘለዎ ገለጸ። ኣብ ብራዚል ኣብ እተገብረ ህዝባዊ ጽምብል: እቲ ናይቲ ሰራዊት ጀነራል ዝዀነ ሚኒስተር: “ከምቲ ዓድና ዚምለኽ” “ሰንደቕ ዕላማና ይኽበርን ይምለኽን” በለ። እወ: ዘ ኢንሳይክሎፔድያ ኣመሪካና እውን “ሰንደቕ ዕላማ ልክዕ ከም መስቀል ቅዱስ እዩ” በለት።
እዛ ኣቐዲማ እተጠቕሰት መዝገበ-ፍልጠት ኣብዚ ቐረባ ግዜ: “ሃገራዊ መዝሙራት መግለጺ ፍቕሪ ሃገር ኰይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ኣምላኽ ነቲ ህዝቢ ወይ ነቶም መራሕቲ ሃገር መሪሕነትን ዑቝባን ኪህቦም ዚገልጽ ምሕጽንታ ይርከቦ” በለት። እምበኣር: ኣገልገልቲ የሆዋ ነቲ ንሰንደቕ ዕላማ ሰላምታ ምሃብን ንሃገራዊ መዝሙራትን ዜጠቓልል ሓርበኛዊ ጽምብላት ከም ኣምልኾ ገይሮም ምርኣዮም ኣይተጋገዩን። ዘ ኣመሪካን ካራክተር ዘርእስታ መጽሓፍ: ደቂ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንባንዴራ ሰላምታ ምሃብ ኰነ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ሕ.መ.ኣ. ተኣማንነቶም ብማሕላ ምግላጽ ምእባዮም ኣመልኪታ: “እዚ መዓልታዊ ጽምብላት ሃይማኖታዊ ምዃኑ: ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ተኸታታሊ ዝቐረበሉ ጕዳያት ተረጋጊጹ እዩ” በለት።
ህዝቢ የሆዋ ኣብቲ ዘይቅዱስ ጽሑፋዊ ኸም ዝዀነ ገይሮም ዚርእይዎ ጽምብላት ዘይሳተፉ እኳ እንተ ዀኑ: ካልኦት ነዚ ንምግባር ዘለዎም መሰል ግን የኽብሩሎም እዮም። ንሃገራዊ ሰንደቕ ዕላማ ኸም ኣርማ መጠን የኽብርዎ: ነተን ብግቡእ ዝቘማ መንግስትታት ከኣ ከም “ኣገልጋሊ ኣምላኽ” ኰይነን ዜገልግላ ‘ላዕለዎት ስልጣናት’ ከም ዝዀና ኣፍልጦ ይህቡ እዮም። (ሮሜ 13:1-4) ስለዚ: ናይ የሆዋ መሰኻኽር “ስለ ነገስታትን ስለ ዅሎም መኳንንትን” ኪጽልዩ እተዋህቦም ምሕጽንታ ይዓዩሉ እዮም። ከምዚ እንገብረሉ ምኽንያት ግን: “ብዅሉ ኣምልኾን ምርዛንን ሀዲእና ብዘይ ህውከት ምእንቲ ኽንነብር” እዩ።—1 ጢሞቴዎስ 2:2
ኣብ ፖለቲካዊ ምርጫ ምድማጽ። ናይ ሓቂ ክርስትያናት ነቲ ኻልኦት ንኼድምጹ ዘለዎም መሰል የኽብሩሎም እዮም። ሰባት ከየድምጹ ወፈራ ኣይገብሩን እዮም: ምስ እተመርጹ ሰበ-ስልጣን እውን ይተሓባበሩ እዮም። ይኹን እምበር: ኣብ ፖለቲካዊ ጕዳያት ኣህዛብ ፍጹም ገለልትነቶም ይሕልዉ እዮም። (ማቴዎስ 22:21፣ 1 ጴጥሮስ 3:16) ኣብቲ ምድማጽ ግዴታ ዝዀነሉ ወይ ኣብቲ ነቶም ናብ ነቝጣ ምርጫ ዘይከዱ ሰባት ሕማቕ ስምዒታት ዚበዝሓሉ ዓድታት: ሓደ ክርስትያን እንታይ ኪገብር ኣለዎ፧ ሲድራቅን ሚሳቅን ዓብድ-ኔጎን ክሳዕ ጐልጐል ዱራ ኸም ዝኸዱ ብምዝካር: ኣብ ተመሳሳሊ ዅነታት ሕልናኡ እንተ ፈቒዱሉ ናብቲ ነቝጣ ምርጫ ኪኸይድ ይውስን ይኸውን። ይኹን እምበር: ንገለልትነቱ ንኸይጥሕስ ኪጥንቀቕ ኣለዎ። ነዚ ዚስዕብ ሽዱሽተ ስርዓታት ኣብ ግምት ኬእቱ ኣለዎ:-
ሰዓብቲ የሱስ ‘ካብ ዓለም ኣይኰኑን።’—ዮሃንስ 15:19
ክርስትያናት ንክርስቶስን መንግስቱን ይውክሉ።—ዮሃንስ 18:36፣ 2 ቈረንቶስ 5:20
ክርስትያናዊት ጉባኤ ብእምነት ሓድነት ኣለዋ: ኣባላታ ኸኣ በታ ኸም ናይ ክርስቶስ ዝዓይነታ ፍቕሪ እተኣሳሰሩ እዮም።—1 ቈረንቶስ 1:10፣ ቈሎሴ 3:14
እቶም ንሓደ ብዓል ስልጣን ዚመርጹ: በቲ ንሱ ዚገብሮ ብሓላፍነት ይሕተቱ።—ነቲ ኣብ 1 ሳሙኤል 8:5, 10-18 ከምኡውን 1 ጢሞቴዎስ 5:22 ዚርከብ መሰረታዊ ስርዓት ኣስተብህል።
እስራኤላውያን ሰብኣዊ ገዛኢ ምድላዮም: የሆዋ ንዕኡ ኸም ዝነዓቕዎ ገይሩ እዩ ርእይዎ።—1 ሳሙኤል 8:7
ክርስትያናት ነቶም እተፈላለየ ዓይነት ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ ኪነግርዎም ከለዉ: ከይተሰከፉ ብትብዓት ኪዛረብዎም ኪኽእሉ ኣለዎም።—ማቴዎስ 24:14፣ 28:19, 20፣ እብራውያን 10:35
ሲቭላዊ ኣገልግሎት። ኣብ ገሊኡ ሃገራት: እቶም ንወተሃደራዊ ኣገልግሎት ዚነጽጉ ንእተወሰነ እዋን ኣብ ገሊኡ ዓይነት ሲቭላዊ ኣገልግሎት ኬገልግሉ መንግስቲ ይጠልብ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ውሳነ ኼጋጥመና ኸሎ: ብዛዕባኡ ኽንጽሊ ይግባእ: ምናልባት እውን ምስ ብሱላት ክርስትያን ብጾት ክንመያየጠሉ: ድሕሪኡ ኣብቲ እኹል ፍልጠት ዝረኸበ ሕልናና ተመርኲስና ውሳነ ኽንገብር ኣሎና።—ምሳሌ 2:1-5፣ ፊልጲ 4:5 NW
ቃል ኣምላኽ: ‘ንሓላቑን ንስልጣናትን ክንግዛእ: ንመራሕትና ኽንእዘዝ: ንሰናይ ግብሪ ዘበለ እተዳሎና ኽንከውን: ልኡማት ክንከውን’ ይምሕጸነና እዩ። (ቲቶስ 3:1, 2) ነዚ ኣብ ኣእምሮና ብምሓዝ: ከምዚ ዚስዕብ ኢልና ንርእስና ኽንሓትት ንኽእል ኢና:- ‘ነዚ ዚስዕብ ሲቭላዊ ዕዮ ምቕባለይ: ንክርስትያናዊ ገለልትነተይ ዜለማልም ወይ ኣብ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ኢደይ ከም ዘእቱ ዚገብር ድዩ፧’ (ሚክያስ 4:3, 5፣ 2 ቈረንቶስ 6:16, 17) ‘ነዚ ዕዮ እዚ ምዕያየይ: ክርስትያናዊ ሓላፍነታተይ ንኽፍጽም ኣጸጋሚ ወይ ዘይከኣል ይገብሮ ድዩ፧’ (ማቴዎስ 28:19, 20፣ ኤፌሶን 6:4፣ እብራውያን 10:24, 25) ‘በቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ: ኣብዚ ኣገልግሎት ምጽማድ ንመንፈሳዊ ንጥፈታተይ ከስፍሕ: ምናልባት ከኣ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ክሳተፍ ዜፍቅደለይ ድዩ፧’—እብራውያን 6:11, 12
ሓደ ክርስትያን ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ክንዲ ዚኣቱ ሲቭላዊ ኣገልግሎት ኪፍጽም ሕልናኡ ዚፈቕደሉ እንተ ዀይኑ: ክርስትያናት ብጾቱ ንውሳነኡ ኬኽብሩሉ ይግባእ። (ሮሜ 14:10) ከምዚ ዝኣመሰለ ኣገልግሎት ኪህብ ዘይክእል ኰይኑ እንተ ተሰሚዕዎ እውን: ካልኦት ነቲ መትከሉ ኬኽብሩሉ ኣለዎም።—1 ቈረንቶስ 10:29፣ 2 ቈረንቶስ 1:24
ብዝያዳ ፍለጥ
ብተኣማንነት ንመንግስቲ ኣምላኽ ጥራይ ምድጋፍ
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ካብ ፖለቲካ ገለልተኛታት ብምዃኖም ዝመጾም ከም “ውሒዝ” ዝበለ መስጐጕቲ፡ ብዘይተሓስበ መገዲ ተዋሕጠ።


text:
ምዕራፍ 64
ኣገዳስነት ይቕረታ
ሸውዓተ ሳዕዶ ኽሓድገሉ፧
ምሳሌ እቲ ዘይምሕር ባርያ
ጴጥሮስ ነቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ንዚፍጠር ሽግር ብኸመይ ኪፍታሕ ከም ዚግባእ ዝሃቦ ምኽሪ ሰምዐ። ኰይኑ ግና፡ ሓደ ሰብ ክሳዕ ክንደይ ነዚ ጻዕሪ እዚ ኺገብር ከም ዘለዎ ብቝጽሪ ኺንገሮ ደለየ።
ስለዚ፡ ጴጥሮስ፡ “ጐይታይ፡ ሓወይ እንተ በዲሉኒ፡ ክንደይ ሳዕ እየ ኽሓድገሉ፧ ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕዶ፧” ኢሉ ሓተተ። ገሊኦም መራሕቲ ሃይማኖት፡ ክሳዕ ሰለስተ ሳዕ ምሕረት ኪግበር ከም ዚግባእ ይምህሩ ነበሩ። ስለዚ፡ ጴጥሮስ “ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕ” ንሓዉ ይቕረ እንተ ኢሉሉ፡ ኣዝዩ ብዙሕ ዝበለሉ ዀይኑ እዩ ተሰሚዕዎ።—ማቴዎስ 18:21።
እንተዀነ ግና፡ በደል ምጽብጻብ ምስቲ የሱስ ዝመሃሮ ትምህርቲ ዚሳነ ኣይኰነን። ስለዚ፡ የሱስ ንጴጥሮስ፡ “ክሳዕ 77 ሳዕ እምበር፡ ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕ ኣይብለካን” ኢሉ ኣረሞ። (ማቴዎስ 18:22) ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ጴጥሮስ ብዝሒ እቲ ንሓዉ ዚገብረሉ ምሕረት፡ ደረት ኪገብረሉ ኸም ዘይግባእ እዩ ተነጊርዎ።
የሱስ ቀጺሉ ንጴጥሮስን ንኻልኦትን ይቕረ በሃልቲ ኪዀኑ ግዴታ ኸም ዘለዎም ኬረድኦም ኢሉ ሓንቲ ምሳሌ ነገሮም። እታ ምሳሌ ብዛዕባ ሓደ ባርያ እያ፣ እቲ ባርያ ኸኣ ነቲ መሓሪ ዝነበረ ጐይታኡ ንጉስ ኣይመሰሎን። እቲ ንጉስ ምስ ባሮቱ ኺጸባጸብ ደለየ። ሓደ 10,000 ታለንት [60,000,000 ዲናር] ዕዳ ዘለዎ ባርያ ድማ ኣብ ቅድሚኡ ቐረበ። ነቲ ዕዳ ኪኸፍሎ ኣይክእልን እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ እቲ ንጉስ፡ እቲ ባርያን ሰበይቱን ደቁን ኪሽየጡ እሞ እቲ ዕዳ ኪኽፈል ኣዘዘ። ሽዑ፡ እቲ ባርያ ኣብ እግሪ እቲ ጐይታኡ ፍግም ኢሉ፡ “ተዓገሰኒ፡ ኵሉ ክኸፍለካ እየ” ኢሉ ለመኖ።—ማቴዎስ 18:26።
እቲ ንጉስ ከኣ ደንገጸሉ እሞ ብምሕረት ነቲ ብዙሕ ዕዳኡ ሰረዘሉ። እቲ ንጉስ ከምኡ ምስ ገበረ፡ እቲ ባርያ እቲ ኸይዱ ንሓደ 100 ዲናር ዚእውዶ ብጻዩ ባርያ ረኸቦ። ንዕኡ ሒዙ ኸኣ፡ “ዝእውደካ ዘበለ ኽፈለኒ” እናበለ ሓነቖ። እቲ ብጻዩ ባርያ ግና ኣብ እግሪ እቲ ዘለቅሖ ባርያ ፍግም ኢሉ፡ “ተዓገሰኒ፡ ክኸፍለካ እየ” ኢሉ ለመኖ። (ማቴዎስ 18:28, 29) እቲ በቲ ንጉስ ዕዳኡ እተሓድገሉ ባርያ ንጐይታኡ ኣይመሰሎን። የግዳስ፡ ነቲ ብጻዩ ባርያ ዕዳኡ ኽሳዕ ዚኸፍል፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኸም ዚድርበ ገበሮ።
እቶም ነዚ ጭካነ እዚ ዝረኣዩ ኻልኦት ባሮት፡ ከይዶም ንጐይታኦም እቲ ዝዀነ ነገር ነገርዎ። ንሱ ኸኣ ተቘጢዑ ነቲ ባርያ ጸውዖ እሞ፡ “ኣታ እኩይ ባርያ፡ ምስ ለመንካኒ፡ ኵሉ ዕዳኻ ሰሪዘልካ። ንስኻኸ ኸምቲ ዝመሓርኩኻ ንብጻይካ ኽትምሕሮዶ ኣይምተገብኣካን፧” በሎ። እቲ እተቘጥዐ ንጉስ ድማ ነቲ ዘይምሕር ባርያ ዅሉ ዕዳኡ ኽሳዕ ዚኸፍል፡ ንሓለውቲ እሱራት ኣሕሊፉ ሃቦ። ድሕርዚ፡ የሱስ፡ “ነፍሲ ወከፍኩም ንሓዉ ኻብ ልቡ ዘይሓድገሉ እንተ ዀይኑ፡ እቲ ሰማያዊ ኣቦይ ድማ ከምኡ ኺገብረኩም እዩ” ኢሉ ዘረባኡ ደምደመ።—ማቴዎስ 18:32-35።
እዝስ ብዛዕባ ይቕረታ ኸመይ ዝበለ ሰናይ ትምህርቲ ዀን እዩ! ኣምላኽ ኣዝዩ ብዙሕ ዕዳ ሓጢኣት እዩ ሓዲጉልና። ምስኡ ኺነጻጸር ከሎ፡ ሓደ ክርስትያን ሓውና ዚብድለና በደል ንእሽቶ እዩ። ብዘይካዚ፡ የሆዋ ሓንሳእ ዘይኰነስ፡ ኣሽሓት ሳዕ እዩ ይቕረ ዚብለልና። እሞኸ ንሕና ቕር ዜብለና ነገር እኳ እንተ ኣጋጠመና፡ ንሓውና ብዙሕ ሳዕ ይቕረ ኽንብለሉዶ ኣይግባእን፧ ከምቲ የሱስ ኣብቲ ኣብ ከረን ዝሃቦ ስብከቱ ዝመሃሮ፡ ኣምላኽ ብመጠን እቲ ‘ንሕና ንዝበደሉና ዝሓደግናሎም እዩ በደልና ዚሓድገልና።’—ማቴዎስ 6:12።


text:
“ንርእስኹም ብፍቕሪ ኣምላኽ ሓልውዋ”
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ህይወትካ ብምትግባር ንርእስኻ ብፍቕሪ ኣምላኽ ክትሕልዋ ኽትሕግዘካ እያ።
ካብ ኣመሓዳሪ ኣካል እተላእከት ደብዳበ
ካብ ኣመሓዳሪ ኣካል እተላእከት ደብዳበ፡ ንዅሎም እቶም ንየሆዋ ዜፍቅርዎ፡ ኣስኣሰር እቲ ኣብ ፍቕሪ ኣቦኡ ዝጸንዐ የሱስ ኪስዕቡ ተተባብዖም።
ምዕራፍ 1
“ፍቕሪ ንኣምላኽ”
መጽሓፍ ቅዱስ ንኣምላኽ ዘሎና ፍቕሪ ኸነርእየሉ እንኽእል መገዲ ብሕጽር ዝበለ ሓሳብ ይገልጽ።
ምዕራፍ 2
ከመይ ጌርካ ኢኻ ሰናይ ሕልና ኽትዕቅብ እትኽእል፧
ጽሩይ ሕልና ስለ ዘሎና ጥራይ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንጹሃት ኬብለና ይኽእል ድዩ፧
ምዕራፍ 3
ነቶም ኣምላኽ ዜፍቅሮም ኣፍቅር
የሆዋ ኣዕሩኽ ኣብ ምምራጽ ጥንቁቕ እዩ፡ ንሕና እውን ጥንቁቓት ክንከውን ኣሎና።
ምዕራፍ 4
ንስልጣን ከነኽብር ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧
ኣምላኽ ኣብ ሰለስተ ቐንዲ መዳያት ህይወትና ንስልጣን ካልኦት ኣኽብሮት ከነርኢ ኸም ዚሓትተና ቅዱሳት ጽሑፋት ይገልጽ።
ምዕራፍ 5
ካብ ዓለም ክትፍለየሉ እትኽእል መገድታት
ቃል ኣምላኽ ካብ ዓለም ክንፍለየሉ እንኽእል ሓሙሽተ መገዲ ይገልጽ።
ምዕራፍ 6
ጥዑይ መዘናግዒ ብኸመይ ትመርጽ፧
ብጥበብ ክትውስን ዚሕግዛኻ ሰለስተ ሕቶታት።
ምዕራፍ 7
ንህይወት ከምቲ ኣምላኽ ዜኽብራ ጌርካ ዲኻ እተኽብራ፧
ንህይወት ኣኽብሮት ምርኣይ ኪብሃል ከሎ ንህይወት ካልኦት ዘይምጥፋእ ጥራይ ድዩ ዜመልክት፧
ምዕራፍ 8
ኣምላኽ ንጹሃት ሰባት ይፈቱ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ቅድሚ የሆዋ ዘይንጹህ ካብ ዚገብረካ ተግባራት ክትርሕቕ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ምዕራፍ 9
“ካብ ምንዝርና ህደሙ”
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት፡ ብኣሽሓት ዚቝጸሩ ክርስትያናት ይምንዝሩ። በዚ ዜስድዕ መህረሪ ምእንቲ ኸይትፍንጠር እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
ምዕራፍ 10
መውስቦ
—ካብ ፈቃር ኣምላኽ እተዋህበ ውህበት
ንዕውት ሓዳር ብኸመይ ክትዳሎ ትኽእል፧ ምርዑው እንተ ዄንካ፡ መውስቦኻ ብኸመይ ነባሪ ኽትገብሮ ትኽእል፧
ምዕራፍ 11
‘መውስቦ ኽቡር ይኹን’
ርእስኹም ብምምርማር ሓዳርኩም ከተመሓይሹ ዚሕግዛኹም ሽድሽተ ሕቶታት ኣለዋ።
ምዕራፍ 12
“ንምህናጽውን ዜድሊ ሰናይ” ዘረባ ተዛረብ
እንዛረቦ ቓላት ንኻልኦት ተስፋ ዜቝርጽ ድዩ ወይ ዚሃንጽ፧ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበካ ውህበት ዘረባ ኸምቲ ንሱ ዝሓለኖ ጌርካ ተጠቐመሉ።
ምዕራፍ 13
ንኣምላኽ ዜጕህዮ በዓላት
ንኣምላኽ ኬኽብሮ ተባሂሉ ዚግበር በዓላት ብኣንጻሩ የጕህዮ እዩ።
ምዕራፍ 14
ኣብ ኵሉ ሓቀኛ ኹን
ምስ ካልኦት ኣብ ዘሎና ርክብ ሓቀኛታት ቅድሚ ምዃንና፡ መጀመርታ ኽንገብሮ ዘሎና ነገር ኣሎ።
ምዕራፍ 15
ብጻዕርኻ ጽቡቕ ርአ
ንሓደ ስራሕ ክትቅበሎ ወይ ክትነጽጎ ንምውሳን፡ መልሲ ሓሙሽተ ሕቶታት ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ምዕራፍ 16
ንድያብሎስን ንፍሕሶኡን ተጻረሮ
ሰይጣን ሓይሊ ኸም ዘለዎ ንፈልጥ እኳ እንተ ዀንና፡ ኪቈጻጸረና ግና ኣይንፈቕደሉን ኢና። ስለምንታይ፧
ምዕራፍ 17
“በታ ኻብ ኵሉ እተቐደሰት እምነትኩም ንርእስኹም እናሀነጽኩም”
ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ምእንቲ ኽትጸንዕ ንእምነትካ ኸተደልድል ኪሕግዘካ ዚኽእል ሰለስተ መገዲ ኣሎ።
መመላእታ ጽሑፍ
ንእተወገደ ሰብ ብኸመይ ንሕዞ፧
ምስ እተወገዱ ዘሎና ርክብ ምሉእ ብምሉእ ክንበትኽ ብሓቂዶ ኣድላዪ እዩ፧
መመላእታ ጽሑፍ
መጐልበብ ርእሲ—መዓስን ስለምንታይን፧
መጽሓፍ ቅዱስ ነዛ ሕቶ እዚኣ ኽትምልስ ዚሕግዘካ ሰለስተ ረቓሒታት ይገልጽ እዩ።
መመላእታ ጽሑፍ
ንሰንደቕ ዕላማ ሰላምታ ምሃብ፡ ምድማጽ፡ ከምኡውን ሲቭላዊ ኣገልግሎት
ብዛዕባ እዚ ንጹህ ሕልና ኺህልወካ ዚሕግዘካ ቕዱስ ጽሑፋዊ ስርዓታት እንታይ እዩ፧
መመላእታ ጽሑፍ
ክፋላት ደምን ኣገባባት መጥባሕትን
እተወሰነ ቐሊል ስጕምትታት ምስ እትወስድ፡ ምስ ሕክምና ንዚተሓሓዝ ጸገማት ክትዋጽኣሉ ትኽእል ኢኻ።
መመላእታ ጽሑፍ
ንግብረ-ሕቡእ ምስናፉ
ነዚ ርኹስ ተግባር እዚ ብኸመይ ከተሰንፎ ትኽእል፧
መመላእታ ጽሑፍ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ፍትሕን ምፍልላይን ዘለዎ ኣረኣእያ
ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሓደ እተፋትሐ ሰብ እንደገና ኺምርዖ ዚኽእል መዓስ እዩ፧
መመላእታ ጽሑፍ
ኣብ ንግዳዊ ጕዳያት ዜጋጥም ግጭታት ምፍታሕ
ሓደ ክርስትያን፡ ኣማኒ ንዝዀነ ብጻዩ ኣብ ቤት ፍርዲ ኪኸስሶ ይኽእል ድዩ፧


text:
1ቢያ ማዢንቴ ባኮኮ ቤርታ ቃኣላ ዓኣኔ፤ ዬይ ቃኣላ ፆሲና ዎላ ፔቴኬ፤ ዬይ ቃኣላኣ ፆሲኬ። 2ዬይ ቤርታዺ ፆሲና ዎላ ዓኣኔ። 3ቢያ ባኣዚ ዒዛና ማዢንቴኔ፤ ማዢንቴ ባኮይዳፓ ቢያ ፔቴ ባኣዚታዖ ዒዛናቱዋዖ ማዢንቴ ባኣዚ ባኣሴ። 4ዒዛና ናንጊ ዓኣኔ፤ ዬና ናንጌላኣ ዓሲኮ ፖዒኬ። 5ፖዒ ዹሚና ፖፖዓኔ፤ ዹሚ ፖዒ ፔቴታዖ ባሹዋሴ። 6ፆሲዳፓ ዳኪንቴ፥ ዮሓኒሴ ጌይንታ ፔቴ ዓሲስኬይ ዓኣኔ፤ 7ዬያ ዓሢኮ ማርካዺፆና ዓሲ ቢያ ዬሱሴ ጉሙርቃንዳጉዲ ፖዖ ዛሎ ማርካዻያ ማዒ ሙኬኔ። 8ዒዚ ፖዖ ዛሎ ማርካዻኒ ሙካንዳኣፓዓቴም ዒ ፔ ቶኦኪና ፖዒቱዋሴ። 9ዓሲም ቢያ ፖዒ ፖዓ ጎኔ ፖዒ ዓጮ ሙካኔ። 10ዬይ ፖዓሢ፦ ቤርታ ዓጮይዳ ዓኣያኬ፤ ዓጫ ማዢንቴሢያ ዒዛናኬ፤ ዓጫ ጋዓንቴ ዒዛ ዔሪባኣሴ። 11ዒዚ ፔኤኮ ፃጶ ባንሢ ሙካዛ ፃጳ ዒዛኮ ጋዓንቴ ዒዛ ጎኔኬ ጌይ ዔኪባኣሴ። 12ያዺ ማዔያታቴያ ዒዛ ጎናሲ ዔኬዞንሢና ዒዛኮ ሱንፆ ጉሙርቃዞንሢም ፆሲ ናይ ማዓንዳ ቢታንቶ ዒንጌኔ። 13ዔያታ ፆሲዳፓ ሾይንቴያፓ ዓቴም ዓሲ ዜርሢዳፓ፤ ጌይፃ፦ ዓሲ ማሊሢና ዓዶና ዒንዶናፓ ሾይንቲባኣሴ። 14ዬይ ቃኣላ ዓሲ ማዔኔ፤ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጾና ጎኑሞና ኩሙሢ ማዒ ኑ ጊዳ ዒ ናንጌኔ፤ ፔቴ ናዓሢ፡ ፔኤኮ ዓዶ ኮራ ዓኣ ቦንቺንቶጉዴያ ማዔ ቦንቺንቶ ዒዛኮ ኑ ዛጌኔ። 15ዮሓኒሴ፦ “ታኣኮ ጊንፆ ሙካንዳሢ ታ ጊዳፓ ባሻያኬ፤ ታኣኮ ቤርታ ዒ ዓኣኔ ጌዒ ታ ዒንሢም ኬኤዜሢያ ሃያኬ!” ጌዒ ዒላቲ ኬኤዜኔ። 16ዒዛኮ ሚርጌ ኮሹሞ ዒንጊጾይዳፓ ኮሹሞ ዒንጊሢ ኑም ቃሲንቲ ቃሲንቲ ዒንጊንቴኔ። 17ፆሲ፡ ሙሴ ዛሎና ቤርታ ዎጌ ኑም ዒንጌኔ፤ ጋዓንቴ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጾና ጎኑሞና ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ኑም ሙኬኔ። 18ፆሲ ዛጌይ ፔቴታዖ ዖኦኒያ ባኣሴ፤ ማዔቴያ ዓዶ ኮራ ዓኣ ዒዛኮ ፔቴ ናዓሢ ማዔ፥ ጎዳሢ ፔጋሲ ዒዛ ዔርዜኔ። 19ዓይሁዶ ዓሶ ዎይሣ ዓሳ ዬሩሳላሜይዳፓ ቄኤሶና ሌዊ ዓሶይዳፓ ዮሓኒሴ ኮራ ዳኪ፦ “ኔ ዖናዳይ?” ጌዒ ዖኦጪሴኔ። 20ዮሓኒሴያ፦ “ታኣኒ ሜሲሔቱዋሴ” ጌዒ ማርካዼያፓ ዓቴም ሉኡቂ ኬኤዚባኣሴ። 21ዔያታ፦ “ሂዳዖ ኔ ዖናዳይ? ኔ ዔኤሊያሴዳ?” ጌዒ ዒዛ ዖኦጫዛ፥ ዒዚ፦ “ታ ዒዛቱዋሴ” ጌይ ማሄኔ፤ ዔያታ፦ “ ‘ሙካንዳኔ’ ጌይንቴ፥ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛሢ ኔናዳ?” ጌዔኔ። ዒዚያ፦ “ታናቱዋሴ” ጌዔኔ። 22ጋፒንፆይዳ ዔያታ፦ “ሂዳዖ ኔ ዖናዳይ? ኑና ዳኬ ዓሶም ማሂ ኑ ኬኤዛንዳጉዲ፥ ኔ ኔ ዛሎ ዎዚ ጋዓይ?” ዒዛም ጌዔኔ። 23ዒዚያ ዔያቶም ማሃዖ፦ “ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዒሲያሴ ዛሎና፦ ‘ፆሲኮ ጎይፆ ፒዚሱዋቴ’ ጌዒ ጌዒ ዓሲ ናንጉዋ ዳውሎይዳ ዒላታ ዓሲ ዑኡሲ ጌይንቴሢ ታናኬ” ጌዔኔ። 24ዳኪንቴ ፔርሴ ዓሶይዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ፦ 25“ኔኤኒ ሜሲሔ ሓሣ ዔኤሊያሴ፤ ጊንሣ ሓሣ ‘ሙካንዳኔ’ ጌይንቴ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛሢ ማዒባኣቴ ሂዳዖ ኔ ዓይጎሮ ዋኣፆና ማስካይ?” ጌይ ዒዛ ዖኦጬኔ። 26ዮሓኒሴ ማሃዖ፦ “ታኣኒ ማስካሢ ዋኣሢናኬ፤ ጋዓንቴ ዒንሢ ዔሩዋይ፥ ዒንሢኮ ባኣካ ሓሢ ዔቂ ዓኣኔ። 27ታኣኮ ጊንፃፓ ሙካንዳሢ ዒዛኬ፤ ታኣኒ ዒዛኮ ዱርዞ ቱኮ ሱዞ ቡላኒታዖ ኮይሱዋያኬ” ጌዔኔ። 28ዬይ ቢያ ማዔሢ ዮሓኒሴ ዋኣፆና ማስካ ቤዞ፥ ቢታኒያይዳኬ፤ ቢታኒያ ጌይንታዛ፦ ዮርዳኖሴ ዎሮ ሱካ ዓኣ ካታማኬ። 29ዚሮ ጉቴሎ ዮሓኒሴ ዒዛ ባንሢ ዬሱሴ ሙካንቴ ዛጋዖ፦ “ሓይሾ ዓሶኮ ጎሞ ጌኤሻንዳ ፆሲ ማራዓሢ ሓያኬ! 30‘ታኣኮ ጊንፃፓ ሙካንዳሢ ታ ጊዳፓ ባሼኬ፤ ዒ ታኣኮ ቤርታ ዓኣያኬ’ ታ ዒንሢም ጌዔሢ ሓያኬ። 31ታኣኒያ ታ ቶኦኪና ዒዛ ቤርታ ዔሩዋሴ፤ ጋዓንቴ ዒዚ ዒስራዔሌ ዴሮም ፔጋዺ ዔርታንዳጉዲ ታኣኒ ዋኣፆና ማስኪ ማስኪ ሙኬኔ” ጌዔኔ። 32ሄሊሳዖ ዮሓኒሴ፦ “ዓያና ጌኤሺ ጫሪንቺዳፓ ዶኦሌ ኬዳያ ጉዲ ዒዛይዳ ኬዲ ዴዓንቴ ታ ዛጌኔ፤ 33ታ ታ ቶኦኪና ቤርታዺ ዒዛ ዔሪባኣሴ፤ ጋዓንቴ ዋኣፆና ታ ማስካንዳጉዲ ታና ዳኬሢ፦ ‘ዓያኖ ጌኤዣ ኬዲ ዒዛ ዑፃ ዴዓንቴ ኔ ዛጋንዳሢ ሓሣ ዓያኖ ጌኤዦናኣ ማስካንዳሢ ዒዛኬ’ ታኣም ጌዔኔ። 34ታኣኒያ ዬያ ዛጌኔ፤ ዬያሮ ዒዚ ፆሲ ናይታሢ ታ ማርካዻኔ” ጌዔኔ። 35ዚሮ ጉቴሎ ዮሓኒሴ ላምዖ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢና ዎላ ዒኢካ ዔቂ ዓኣዖ፦ 36ዬሱሴ ዒኢና ዓኣዻንቴ ዛጊ፦ “ሓይሾ ፆሲኮ ማራዓሢ!” ጌዔኔ። 37ላምዖ ዮሓኒሴኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ዮሓኒሴ ዬያ ጋዓሢ ዋይዛዖ ዬሱሴ ጊንፆ ዓኣዼኔ። 38ዬሱሴ፡ ዔያታ ዒዛ ጊንፆ ሙካሢ ሺሪ ዛጋዖ፦ “ዓይጎ ዒንሢ ኮዓይ?” ጋዓዛ፥ ዔያታ፦ “ሬቢ! ኔኤኒ ናንጋሢ ዓንካዳይ?” ጌዔኔ። [ሬቢ ጌይጻ፦ ዔብሬ ዓሶ ሙኡጮና ‘ዔርዛሢዮ’ ጌይሢኬ።] 39ዒዚያ፦ “ሓኒ ሙኪ ዛጉዋቴ” ዔያቶም ጌዔኔ፤ ዒማና ዓባ ኬዴያኬ። ዬያሮ ዔያታ ዓኣዺ ዒዚ ዎካ ናንጋቴያ ዛጌኔ። ዬኖ ኬሎ ዒዛና ዎላ ዴንዲ ዓባ ጌላንዳያ ሄላንዳኣና ዔያታ ፔኤቄኔ። 40ዮሓኒሴ ጌዔሢ ዋይዚ ዬሱሴ ጊንፆ ዓኣዼ፥ ጊንፆ ሃንታዞንሢፓ ፔቴሢ፡ ሲሞኔ ጌይንታ ጴፂሮሴኮ ጌርሲ ዒንዲራሴኬ። 41ዒንዲሪያሴ ቤርታዺ ፔኤኮ ጌርሲ ሲሞኔ ኮራ ዓኣዻዖ፦ “ኑኡኒ ሜሲሔ ዴንቄንቴሞ!” ጌዔኔ። ሜሲሔ ጌይፃ፦ ካኣቱሞም ዓርቆናያ ጌይሢኬ። 42ዬካፓ ዒንዲሪያሴ ፔኤኮ ጌርሲ ሲሞኔ ዬሱሴ ኮራ ዔኪ ሙኬኔ። ዬሱሴ ዒማና ዒዛ ጊዥ ጌይ ዛጋዖ፦ “ኔኤኒ ዮና ናዓሢ ሲሞኔ ጎዖሢኬ፤ ሃይፓ ሴካ ጋዓንቴ ኔ ኬፓ ጌይንታንዳኔ” ጌዔኔ። [ኬፓ ጌይፃ፦ ዔብሬ ዓሶ ሙኡቺና “ላሌ” ጌሢኬ። 43ዚሮ ጉቴሎ ዬሱሴ ጌሊላ ዓኣዻዖ ፒልጶሴ ጎዖሢ ዴንቂ፦ “ታ ጊንፆ ሙኬ” ጌዔኔ። 44ፒልጶሴያ ዒንዲራሴና ጴፂሮሴናጉዲ ቤቴሳይዳ ጌይንታ ካታሜሎይዳ ናንጋ ዓሲኬ። 45ፒልጶሴ ናቲናዔኤሌ ጎዖሢ ዴንቃዖ፦ “ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ማፃኣፖይዳ ሓሣ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶ ማፃኣፖይዳ ዒዛ ዛሎ ፃኣፒንቴሢ፥ ዮሴፔ ናዓሢ፥ ናዚሬቶ ዓጮ ዓሢ ዬሱሴ ኑ ዴንቄኔ” ዒዛም ጌዔኔ። 46ናቲናዔኤሌ ጋዓንቴ ማሃዖ፦ “ናዚሬቴ ዓጮይዳፓ ኮሺ ባኣዚ ጴዻኒ ዳንዳዓያዳ?” ጋዓዛ፥ ፒልጶሴ፦ “ሂንዳ ሙኪ ዛጌ” ዒዛም ጌዔኔ። 47ዬሱሴ ናቲናዔኤሌ ዒዛ ባንሢ ሙካንቴ ዛጋዖ፦ “ሃይሾ ፑርቱሞባኣ፥ ጎኔ ዒስራዔሌ ዓሲ!” ጌዒ ዒዛ ዛሎ ኬኤዜኔ። 48ናቲናዔኤሌ፦ “ኔ ታና ዎዲ ዔሬይ?” ጋዓዛ፥ ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ፒልጶሴ ኔና ዔኤላንዳሢኮ ቤርታ ቤሌሶ ሚፄሎ ዴማ ዴዒ ዓኣንቴ ታ ኔና ዛጌኔ” ጌዔኔ። 49ዬማና ናቲናዔኤሌ፦ “ዔርዛሢዮ! ኔኤኒ ፆሲ ናይኬ! ሓሣ ኔኤኒ ዒስራዔሌ ዓሶኮ ካኣቲኬ!” ጌዔኔ። 50ዬሱሴ ዒዛም፦ “ኔኤኒ ጎኔኬ ጌዔሢ ‘ቤሌሶ ሚፄሎ ዴማ ታ ኔና ዛጌኔ’ ታ ኔም ጌዔሢሮዳ? ዬያፓ ባሼ ባኣዚ ኔ ሃጊ ዛጋንዳኔ። 51ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፦ ጫሪንቺ ቡሊንቲ ፆሲኮ ኪኢታንቻ ዓሲኮ ናዓሢ ዑፃ ኬዲ ኬስካንቴ ዒንሢ ዛጋንዳኔ” ጌዔኔ።
Copyright
Learn More


text:
ትምህርቲ 11
ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚጠቕመና ብኸመይ እዩ፧
1. መምርሒ ዜድልየና ስለምንታይ እዩ፧
ፈጣሪና ኻባና ንላዕሊ ጥበበኛ እዩ። ፈቃር ኣቦ ብምዃኑ ድማ፡ ይሓልየልና እዩ። ብርእስና ኽንምራሕ ኣይደልየናን እዩ። (ኤርምያስ 10:23) ልክዕ ከምቲ ሓደ ንእሽቶ ቘልዓ ኻብ ወለዱ መምርሒ ዜድልዮ፡ ኵላትና ኻብ ኣምላኽ መምርሒ የድልየና እዩ። (ኢሳይያስ 48:17, 18) ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ መምርሒ ይህበና እዩ፣ እዚ ኸኣ ውህበት ኣምላኽ እዩ።
ስርዓታት የሆዋ፡ ሕጂ ዝበለጸ ህይወት ብኸመይ ክንመርሕ ከም እንኽእል፡ ንመጻኢ ድማ ናይ ዘለኣለም ህይወት ብኸመይ ክንረክብ ከም እንኽእል ይምህረና። ኣምላኽ ፈጣሪና ስለ ዝዀነ፡ ንመምርሒኡ ኽንእዘዞ ግቡእ እዩ።
2. ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ ይመርሓና፧
ኣብዚ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ክንብል ከለና፡ ነቲ ኣምላኽ ኣብ ሓያሎ ዅነታት እንታይ ክንገብር ከም ዚደልየና ዚሕብረና መሰረታዊ ሓቅታት እዩ ዜመልክት። ሕግታት ግና ኣብ ፍሉይ ኵነታት ጥራይ እዩ ዚውዕል። (ዘዳግም 22:8) ንሓደ ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ ክንትግብሮ ኸም ዘሎና ንኽርድኣና፡ ‘ብልቦና’ ኸነመዛዝን የድሊ። (ምሳሌ 2:10-12፡ ትርጕም 1990) ንኣብነት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ህይወት ውህበት ኣምላኽ ምዃና ይምህረና እዩ። እዚ መሰረታዊ ስርዓት እዚ ኣብ ስራሕን ኣብ ቤትን ኣብ መገድን ኪመርሓና ይኽእል እዩ። ንህይወትና ይኹን ንህይወት ካልኦት ሰባት ኣብ ሓደጋ ንኸይነውድቕ ክንጥንቀቕ ይሕግዘና እዩ።
3. ቀዳምነት ዚወሃበን ክልተ ትእዛዛት ኣየኖት እየን፧
የሱስ ብቐዳምነት ኣገደስቲ ዝዀና ኽልተ ትእዛዛት ከም ዘለዋ ሓቢሩ እዩ። እታ ቐዳመይቲ ብዛዕባ ዕላማ ህይወት ትገልጽ፣ ዕላማ ህይወት ንኣምላኽ ክትፈልጦን ከተፍቅሮን ብተኣማንነት ከተገልግሎን እዩ። ነዛ ቐዳመይቲ ትእዛዝ እዚኣ፡ ኣብ ኵሉ እቲ እንገብሮ ውሳነታት ኣብ ግምት ከነእትዋ የድሊ። (ምሳሌ 3:6) እቶም ነዛ ትእዛዝ እዚኣ ኣብ ልቦም ዜሕድርዋ ሰባት፡ ኣዕሩኽ ኣምላኽ ይዀኑ፡ ናይ ሓቂ ሓጐስን ናይ ዘለኣለም ህይወትን ከኣ ይረኽቡ።
እታ ኻልአይቲ ትእዛዝ ከኣ ምስ ካልኦት ሰባት ሰላማዊ ርክብ ንኺህልወና ኽትሕግዘና ትኽእል እያ። (1 ቈረንቶስ 13:4-7) ነዛ ትእዛዝ እዚኣ ምሕላው፡ ነቲ ኣምላኽ ንሰባት ዚሕዘሉ መገዲ ምቕዳሕ የጠቓልል።
4. ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚጠቕመና ብኸመይ እዩ፧
ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ንስድራ ቤታት ብኸመይ ብፍቕሪ ኸም ዚሓብራ ይምህረን እዩ። (ቈሎሴ 3:12-14) ብዘይካዚ፡ ንስድራ ቤታት መውስቦ ነባሪ ኪኸውን ከም ዘለዎ ብምምሃር የዕቍበን እዩ።
ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ግብሪ ምስ እነውዕሎ፡ ብስጋውን ብስምዒታውን መዳይ እውን ንዕቈብ ኢና። ንኣብነት፡ ኣስራሕቲ መብዛሕትኡ ግዜ ነቶም ብስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚምርሑ ሓቀኛታትን ህርኩታትን ሰራሕተኛታት እዮም ዚመርጹ። (ምሳሌ 10:4, 26፣ እብራውያን 13:18) ኣብ ርእሲ እዚ፡ ቃል ኣምላኽ በቲ ኣገዳሲ ዝዀነ ነገራት ጥራይ ክንዓግብን ነቲ ምስ ኣምላኽ ዘሎና ዕርክነት ልዕሊ ስጋዊ ነገራት ኣኽቢርና ኽንርእዮን ይምህረና እዩ።
ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ምትግባርና፡ ንጥዕናና ኺጠቕመና ይኽእል እዩ። (ምሳሌ 14:30፣ 22:24, 25) ንኣብነት፡ ነቲ ስኽራን ዚኽልክል ሕጊ ኣምላኽ ምስ እንሕልዎ፡ ካብ ቀታሊ ሕማምን ካብ ሓደጋታትን ንዕቈብ ኢና። (ምሳሌ 23:20) የሆዋ ኣልኮላዊ መስተ ብዓቐን ክንሰቲ ጥራይ እዩ ዚፈቕደልና። (መዝሙር 104:15፣ 1 ቈረንቶስ 6:10) ብዘይካዚ፡ ስርዓታት ኣምላኽ ተግባራትና ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣተሓሳስባና እውን ኽንሕሉ ስለ ዚምህረና ይጠቕመና እዩ። (መዝሙር 119:97-100) ይኹን እምበር፡ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ምእንቲ ኺጥቀሙ ኢሎም ጥራይ ኣይኰኑን ስርዓታት ኣምላኽ ዚሕልዉ። ንየሆዋ ኬኽብርዎ እውን ይደልዩ እዮም።
ብዝያዳ ፍለጥ
ንኣምላኽ ብዜሐጕሶ መገዲ ምንባር
ንኣምላኽ ብዜሐጕሶ መገዲ ምንባር ይከኣል እዩ። ወረግ ፈታዊኡ እውን ክትከውን ትኽእል ኢኻ።
ከምቲ ኣምላኽ ብዛዕባ ህይወት ዘለዎ ኣረኣእያ ይሃሉኻ
ኣምላኽ ብዛዕባ ምንጻል ጥንስን ምምሕልላፍ ደምን ህይወት እንስሳታትን ዘለዎ ኣረኣእያ እንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ብናጻ ኽትምሃር ሕተት
ኣብ ዚጥዕመካ ግዜን ቦታን፡ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ ብናጻ ተምሃር።


text:
ታሪኽ ህይወት
ኣብ ጥቓ ኣርክቲካዊ ዓንኬል ንሓምሳ ዓመት ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ኣገልገልና
ንሓንቲ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልጋሊት ኰይና እትዓዪ መሓዛና፡ “ንዓኺ እሞ ፈላሚት ምዃን ቀሊል እዩ። ክልቲኦም ወለድኺ ኣብ ሓቂ እዮም ዘለዉ፣ ኪድግፉኺ ኸኣ ይኽእሉ እዮም” በልናያ። ንሳ ድማ፡ “ኵላትና እኮ ሓደ ኣቦ እዩ ዘሎና” ኢላ መለሰትልና። እቲ ዝሃበትና ምላሽ፡ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ ምሂሩና፣ እቲ ሰማያዊ ኣቦና ንኣገልገልቱ ይከናኸኖምን የበራትዖምን እዩ። እቲ ዘሕለፍናዮ ህይወት፡ ሓቅነት እዚ ኣብ ላዕሊ እተገልጸ ሓሳብ ዜረጋግጽ እዩ ነይሩ።
ካብ ሓንቲ ኣብ ሰሜናዊ ኦስትሮቦትንያ፡ ፊንላንድ፡ እትነብር ዝነበረት ዓሰርተ ውሉዳት ዝነበርዋ ብሕርሻ እትመሓደር ስድራ ቤት ኢና ተወሊድና። ቍልዕነትና ብኻልኣይ ውግእ ዓለም ተጸልዩ እዩ። እቲ እንነብረሉ ዝነበርና ቦታ ኻብቲ ዓውደ ዂናት ርሑቕ እኳ እንተ ነበረ፡ እቲ ውግእ ዘስዓቦ ስቅቕታ ግና ዓብዪ ጦብላሕታ ኣሕዲሩልና እዩ። እተን ኣብ ከባቢና ዝነበራ ኦውሉን ካላጆኪን ዚብሃላ ኸተማታት ብቦምብ ኪድብደባ ኸለዋ፡ እቲ ሃልሃልታ ይርኣየና ነበረ። ወለድና ድማ፡ ናይ ውግእ ነፈርቲ ኽንርኢ ኸለና ኽንሕባእ ይነግሩና ነበሩ። ስለዚ፡ እቲ ታውኖ ዝስሙ በዅሪ ገዛና ብዛዕባ እታ ዘይፍትሓዊ ነገራት ዘይብላ ገነት እትኸውን ምድሪ ምስ ነገረና፡ ልብና ተተንከፈ።
ታውኖ ወዲ 14 ዓመት ከሎ፡ በቲ ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ ዘዳለውዎ ጽሑፍ ኣቢሉ ሓቂ ፈለጠ። ካልኣይ ውግእ ዓለም ምስ ተባርዐ፡ ብምኽንያት እቲ ብመጽሓፍ ቅዱስ ዝሰልጠነ ሕልናኡ ኣብ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ምክፋል ስለ ዝኣበየ፡ ተኣስረ። ኣብኡ ኸኣ ብጭካነ እዩ ዚተሓዝ ነይሩ። እዚ ግና፡ ነቲ ንየሆዋ ንምግልጋል ዝገበሮ ውሳነ መሊሱ ኣደልደሎ፣ ምስ ተፈትሐ ድማ ብቕንኣት የገልግል ነበረ። እቲ ታውኖ ሓውና ዝሓደገልና ሰናይ ኣብነት፡ ናብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብታ ኣብ ጥቓና እትርከብ ቍሸት ዚገብርዎ ዝነበሩ ኣኼባታት ንኽንከይድ ኣተባብዓና። ንጕዕዞ ዚዀነና እኹል ገንዘብ ንኸነዋህልል ኣዚና ኽንጽዕር እኳ እንተ ነበርና፡ ኣብ ኣኼባታት ኣውራጃ ንካፈል ነበርና። ናይ ጐረባብትና ኽዳውንቲ ንሰፍን ሽጕርቲ ነፍርን ፍረታት ንኣርን ነበርና። ኣብ ቦታ ሕርሻ ብዙሕ ስራሕ ስለ ዝነበረና፡ መብዛሕትኡ እዋን በብተራ ደኣ እምበር፡ ክልቴና ናብ ኣኼባ ኣውራጃ ኣይንኸይድን ኢና ኔርና።
እቲ ብዛዕባ የሆዋን ብዛዕባ ዕላማኡን እተመሃርናዮ ሓቅታት፡ ነታ ንዕኡ ዘላትና ፍቕሪ ስለ ዘዕመቛ፡ ርእስና ኽንውፊ ወሰንና። ብ1947 ድማ ክልቴና ንወፈያና ብጥምቀት ኣርኣና፣ ሽዑ ዕድሜና 15ን 17ን እዩ ነይሩ። እታ ሲሚ ዝስማ ሓብትና እውን ሽዑ እያ ተጠሚቓ። ነታ ድሮ ተመርዕያ ዝነበረት ሊኒ እትብሃል ሓብትና እውን መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንመርሓላ ነበርና። ንሳን ስድራ ቤታን ድማ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰኑ። ድሕሪ ምጥማቕና፡ ፈለምቲ ናይ ምዃን ሸቶ ኣውጻእና፣ ሓሓሊፍና ድማ ሓገዝቲ ፈለምቲ ንኸውን ነበርና።
ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ጀመርና
ብ1955 ናብታ ብሸነኽ ሰሜን ርሕቕ ኢላ እትርከብ ኪሚ እትብሃል ከተማ ገዓዝና። ክልቴና ናይ ምሉእ ግዜ ስራሕ ንሰርሕ እኳ እንተ ነበርና፡ ፈለምቲ ኽንከውን ንደሊ ነበርና፣ ንርእስና ብገንዘብ ምድጋፍ ከይከብደና ግና ፈራህና። ፈለማ፡ ገንዘብ ከነዋህልል ዘሎና ዀይኑ ተሰምዓና። ኣብቲ እዋን እቲ ድማ ኢና ምስታ ኣብ መእተዊ እተጠቕሰት ፈላሚት ዝዀነት ሓብቲ እተዘራረብና። እቲ ዕላልና ኸኣ፡ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ኣቲኻ ንየሆዋ ምግልጋል፡ ኣብቲ ዘሎካ ሃብቲ ወይ ከኣ ኣብ ደገፍ ስድራ ቤትካ ጥራይ እተመርኰሰ ኸም ዘይኰነ ንኽንግንዘብ ሓገዘና። እቲ ቐንዲ ዜድሊ፡ ኣብቲ ሰማያዊ ኣቦና ምውካል እዩ።
ኣብቲ እዋን እቲ፡ ንኽልተ ወርሒ ዚዀነና ገንዘብ ኣዋህሊልና ነበርና። ስለዚ፡ ኣብ ግንቦት 1957 ሰጋእ መጋእ እናበልና፡ ንኽልተ ወርሒ ፈለምቲ ዄንና ኣብታ ኣብ ልዕሊ ኣርክቲካዊ ዓንኬል እትርከብ ላፕላንድ፡ ኣብ ከተማ ፒሎ ኸነገልግል ኣመልከትና። ድሕሪ ኽልተ ወርሒ እውን እንተ ዀነ፡ እቲ ዘዋህለልናዮ ገንዘብ ስለ ዘይተወድአ፡ ንተወሳኺ ኽልተ ወርሒ ኸነገልገል ኣመልከትና። ድሕሪ እቲ ኽልተ ወርሒ እውን፡ እቲ ገንዘብ ኣይተወድአን፣ ሽዑ የሆዋ ኸም ዚከናኸነና ርግጸኛታት ኰንና። ሕጂ እውን ን50 ዓመት ፈለምቲ ዄንና ድሕሪ ምግልጋልና፡ እቲ ዘዋህለልናዮ ገንዘብ ገና ኣይተወድአን። ንድሕሪት ምልስ ኢና ኽንሓስቦ ኸለና፡ የሆዋ ብኢድና ሒዙ፡ ‘ኣይትፍራሃ፡ ክድግፈክን እየ’ ዝበለና ዀይኑ እዩ ዚስምዓና።—ኢሳ. 41:13።
ን50 ዓመት ፈለምቲ ዄንና ድሕሪ ምግልጋልና፡ እቲ ዘዋህለልናዮ ገንዘብ ገና ኣይተወድአን
ብ1958 ሓላው ወረዳና፡ ናብታ ኣብ ላፕላንድ እትርከብ ከተማ ሶንዳንኲላ ብምግዓዝ ፍሉያት ፈለምቲ ኽንከውን ነገረና። ኣብቲ እዋን እቲ፡ ኣብቲ ኸባቢ ሓንቲ ሓብቲ ጥራይ እያ ነይራ። እዛ ሓብቲ እዚኣ፡ ብዜደንቕ መገዲ እያ ሓቂ ፈሊጣ። ወዳ ምስ ደቂ ኽፍሉ ዀይኑ ናብታ ርእሰ ኸተማ ፊንላንድ ዝዀነት ሄልሲንኪ ኸይዱ ነበረ። ኣብታ ኸተማ ኺዛወሩ ኸለዉ ድማ፡ ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍአት ሓብቲ ነቲ ንእሽቶ ቘልዓ ቕዳሕ ግምቢ ዘብዐኛ ሃበቶ እሞ፡ ንኣዲኡ ኺህባ ነገረቶ። እቲ ቘልዓ ኸኣ ከምቲ እተባህሎ ገበረ፣ ኣዲኡ ድማ ንሓቂ ኸም ዝረኸበታ ተገንዘበት።
ኣብ ከተማ ሶንዳንኲላ፡ ኣብ ልዕሊ ሓደ እንዳ ጣውላ ሓንቲ ኽፍሊ ተኻረና። ኣብኡ እውን ንእከብ ነበርና። ኣብ ፈለማ፡ ንሕናን እታ ኣብቲ ኸባቢ ዝነበረት ሓብትን ጓላን ጥራይ ኢና እንእከብ ኔርና። ነቲ ንመጽናዕቲ ዚኸውን ጽሑፋት ነንብቦ ነበርና። ጸኒሑ ግና፡ ሓደ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽሓፍ ቅዱስ ዜጽንዕ ዝነበረ ሰብኣይ፡ ኣብቲ እንዳ ጣውላ ኺሰርሕ መጸ። ምስ ስድራ ቤቱ ዀይኑ ድማ ምስታ ጕጅለና ኺሓብር ጀመረ። ድሕሪ ግዜ፡ ንሱን ሰበይቱን ተጠምቁ። እዚ ሓው እዚ፡ ነቲ ኣኼባታትና ኺመርሖ ጀመረ። ብዘይካዚ፡ ኣብቲ እንዳ ጣውላ ዚሰርሑ እተወሰኑ ሰብኡት ምሳና ኺእከቡ ጀመሩ፣ ሓቂ ድማ ተቐበሉ። ድሕሪ እተወሰነ ዓመታት፡ እታ ጕጅለና ዓብያ ጉባኤ ዀነት።
ዘጋጠመና በዳሂ ዅነታት
ነዊሕ ርሕቀት ምጕዓዝ፡ ኣብ ዕዮ ስብከትና የጸግመና ነበረ። ኣብ ምዉቕ ወቕቲ፡ ብእግርናን ብብሽክለታን ብጃልባን ንጐዓዝ ነበርና። ብፍላይ ብሽክለታና ብዙሕ እየን ሓጊዘናና። ኣብ ኣኼባ ኣውራጃ ንኽንካፈልን ነቶም ብኣማእታት ኪሎ ሜተራት ርሒቖም ዝነበሩ ወለድና ንኽበጽሖምን ክንከይድ ከለና፡ ብእአን ንጓዓዝ ነበርና። ኣብ ቈራሪ ወቕቲ፡ ብኣውቶቡስ ጌርና ኣንጊህና ናብ ሓንቲ ቝሸት ብምኻድ፡ ካብ ቤት ናብ ቤት ነገልግል ነበርና። ኣብ ሓንቲ ቝሸት ኣገልጊልና ምስ ወዳእና ድማ፡ ናብታ ቐጺላ ዘላ ቝሸት ብእግርና ንኸይድ ነበርና። እቲ በረድ ኣዝዩ ዓሚቝ እዩ ነይሩ፣ እንኸደሉ መገድታት ድማ ወትሩ ኣይጽረግን እዩ ነይሩ። መብዛሕትኡ እዋን፡ በቲ ዓረብያታት ፈረስ ዝሓደጋኦ ኣሰር ንኸይድ ነበርና። ሓድሓደ ግዜ፡ ኣሰር እቲ ቐቅድሜና ዝነበረ ተጓዓዚ ብበረድ ይሽፈን ነበረ፣ ኣብ እዋን ጽድያ ድማ፡ እቲ በረድ ኣዝዩ ልስሉስን ዜንሳትትን ስለ ዚኸውን፡ ቀስ ኢልና ንኸይድ ነበርና።
እቲ ቘራሪ ዅነታት ኣየርን እቲ ውርጭን፡ ዜምውቕ ክዳን ክንክደን ከም ዘሎና ምሂሩና እዩ። ካብ ጸምሪ እተሰርሐ ስቶኪንግ ዚብሃል ነዊሕ ካልስን ክልተ ወይ ሰለስተ ጽምዲ ካልስን ነዊሕ ጫማን ንገብር ነበርና። ምስዚ ዅሉ ግና፡ ጫማና ብውርጪ ይመልእ ነበረ። ኣብ ሓደ ቤት በጺሕና ኣብቲ መደያይቦ ኸለና፡ ጫማና ኣውጺእና ነቲ ውርጪ ንነግፎ ነበርና። ኳሌታ እቲ ኣብ ቈራሪ ወቕቲ እንኽደኖ ዝነበርና ነዊሕ ጃኬት፡ በቲ ውርጪ ቐስ እናበልና ኽንጐዓዝ ከለና ይጥልቂ ነበረ። ድሕሪኡ፡ ሓያል ቍሪ ምስ ኰነ፡ እቲ ኳሌታ ስለ ዚነቅጽ፡ ልክዕ ከም ሓጺን እዩ ዚኸውን። ሓንቲ ሰበይቲ፡ “ኣብ ከምዚ ዝበለ ዅነታት ኣየር ክትመጻ ዝኸኣልክን፡ ናይ ሓቂ እምነት ስለ ዘላትክን እዩ” በለትና። ናብ ቤታ ንኽንበጽሕ፡ ልዕሊ 11 ኪሎ ሜተር ኢና ተጓዒዝና።
ነዊሕ መገዲ ንጓዓዝ ስለ ዝነበርና፡ መብዛሕትኡ እዋን ኣብ ቤት እቶም ዘዘራረብናዮም ሰባት ንሓድር ነበርና። ኪመሲ ኸሎ፡ ክንሓድረሉ እንኽእል ቦታ ኽንሓትት ንጅምር። እቲ እንሓድረሉ ዝነበርና ኣባይቲ፡ መንበሪ ድኻታት እኳ እንተ ነበረ፡ እቶም ሰብ ቤት ግና ምቕሉላትን ተቐበልቲ ኣጋይሽን እዮም ነይሮም፣ እንሓድረሉ ቦታ ጥራይ ዘይኰነስ፡ እንበልዖ ምግቢ እውን ይህቡና ነበሩ። መብዛሕትኡ እዋን፡ ቈርበት ዓጋዘን፡ ቈርበት ሙስ፡ ወይ ከኣ ቈርበት ድቢ ኣብ እተነጽፎ ዓራት ኢና እንሓድር ኔርና። ሓሓሊፍና እውን ብምሾት ንሓድር ነበርና። ንኣብነት፡ ሓንቲ ኣብ ዓብዪ ቤት እትነብር ሰበይቲ፡ ናብቲ ኣጋይሽ ዚሓድሩሉ ኽፍሊ ወሰደትና፣ ጽሩይ ጻዕዳ ኣንሶላ ኣብ ዘለዎ ጽቡቕ ዓራት ከኣ ሓደርና። ብዙሕ ሳዕ ምስቶም ሰብ ቤት ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ክንዘራረብ ነምሲ ነበርና። ኣብ ሓደ ቦታ፡ እቶም ሰብ ሓዳር ብሓደ ሸነኽ እቲ ቤት፡ ንሕና ኸኣ ብኻልእ ሸነኽ ደቂስና ሓደርና። መስዩ ኽሳዕ ዚወግሕ ድማ ቅዱስ ጽሑፋዊ ምይይጥ ንገብር ነበርና። እቶም ሰብኣይን ሰበይትን በብተራ ሕቶ ይሓትቱና ነበሩ።
ዓስቢ ዘለዎ ኣገልግሎት
ላፕላንድ በረኻ እኳ እንተ ዀነት፡ ጽብቕቲ እያ፣ መልክዓ ድማ በብወቕቱ እዩ ዚቀያየር። ንዓና ግና፡ እቶም ኣብኡ ዚነብሩ ንየሆዋ ዜማስውዎ ሰባት እዮም ብዝያዳ ምልኩዓት። ገለ ኻብቶም ዝመስከርናሎም ሰባት፡ እቶም ኣጕናድ ኪቘርጹ ናብ ላፕላንድ ዝመጹ ሰብኡት ይርከብዎም። ሓድሓደ ግዜ፡ ናብ ሓንቲ ጎጆ ኽንኣቱ ኸለና፡ ብዙሓት ሰብኡት ተኣኪቦም ይጸንሑና ነበሩ። እዞም ገዘፍቲ ሰብኡት እዚኦም፡ ነቲ እንነግሮም ዝነበርና መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ይሰምዕዎን ጽሑፋት ተሓጕሶም ይቕበሉን ነበሩ።
ብዙሕ ባህ ዜብል ተመክሮታት ኣሕሊፍና ኢና። ሓደ መዓልቲ፡ እታ ኣብ መዕረፍ ኣውቶቡስ ዝነበረት ሰዓት ብሓሙሽተ ደቒቕ ትቕድም ስለ ዝነበረት፡ እታ ኣውቶቡስ ገዲፋትና ኸደት። ብኻልእ ኣውቶቡስ ጌርና ናብ ካልእ ቝሸት ክንከይድ ወሰንና። ቅድሚኡ ኣብቲ ኸባቢ ኣገልጊልና ኣይንፈልጥን ኢና ኔርና። ኣብታ ናይ መጀመርታ ቤት፡ ምስ ሓንቲ ጐርዞ ተራኸብና፣ “መጺእክን እምበኣር፡ ክጽበየክን እንድየ ጸኒሐ” ድማ በለትና። ንሓብታ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንመርሓላ ነበርና። እታ ጐርዞ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ንኽንበጽሓ ኽትሓትተላ ንሓብታ ነጊራታ ነበረት። ንሕና ግና ብዛዕባ እዚ ኣይፈለጥናን ኔርና። ድሕሪኡ፡ ነታ ጐርዞን ነቶም ኣብታ ኣብ ጥቓኣ ዝነበረት ቍሸት ዝነበሩ ኣዝማዳን መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጀመርናሎም። ድሕርዚ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ንዅላቶም ብሓባር መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክንመርሓሎም ጀመርና፣ ሓያሎ ሰባት ድማ እዮም ነይሮም። ካብቲ ግዜ እቲ ኣትሒዙ፡ ብዙሓት ኣባላት እዛ ስድራ ቤት እዚኣ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰይኖም እዮም።
ብ1965 ናብቲ ሕጂ ዘለናሉ ኣብ ትሕቲ ኣርክቲካዊ ዓንኬል ዚርከብ ጉባኤ ኩሳሞ ተመደብና። ኣብቲ እዋን እቲ፡ ጉባኤታት ሒደት ኣስፋሕቲ ጥራይ እዮም ነይሮምወን። ኣብ ፈለማ፡ እቲ ሓድሽ ክልና ኸቢዱና ነበረ። እቶም ተቐማጦ ሃይማኖተኛታትን ንዓና ዚጸልኡናን እኳ እንተ ነበሩ፡ ብዙሓት ሰባት ንመጽሓፍ ቅዱስ ኣኽብሮት ስለ ዝነበሮም፡ ዜሰማምዓና ነጥብታት ክንረክብ ንኽእል ነበርና። ስለዚ፡ ቀስ እናበልና ነቶም ሰባት ክንፈልጦም ጸዓርና፣ ድሕሪ ኽልተ ዓመት ዚኸውን ድማ፡ ብቐሊሉ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ከነጀምር ከኣልና።
ሕጂ እውን ብንጥፈት ነገልግል ኣለና
ሎሚ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ኣገልግሎት ወፍሪ ኽንጸንሕ ዜኽእለና ጕልበት እኳ እንተ ዘይብልና፡ ዳርጋ በብመዓልቱ ኣብ ኣገልግሎት ንካፈል ኢና። ኣይሊ፡ ወዲ ታውኖ ሓውና ኣተባቢዕዋ ብ1987 ኣብ 56 ዕድሚኣ ምምራሕ ማኪና ተማሂራ ፍቓድ ምስ ኣውጽአት፡ ነቶም ኣብቲ ሰፊሕ ክልና ዘለዉ ሰባት ብቐሊሉ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ከነካፍሎም ክኢልና ኢና። ሓድሽ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ተሃኒጹ ናብቲ ኣብኡ ዚርከብ ኣፓርታማ ምስ ገዓዝና እውን፡ ተወሳኺ ሓገዝ ረኺብና ኢና።
እቲ ብዓይንና ዝረኣናዮ ዕቤት፡ ኣዝዩ እዩ ዜሐጕሰና። ኣብ ሰሜናዊ ፊንላንድ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ኣብ ዝጀመርናሉ እዋን፡ ኣብ ሰፊሕ ቦታታት ፋሕ ኢሎም ዝነበሩ ሒደት ኣስፋሕቲ ጥራይ እዮም ነይሮም። ሕጂ ግና ኣብ ውሽጢ ሓደ ወረዳ ሓያሎ ጉባኤታት ኣለዋ። ኣብ ዓበይቲ ኣኼባታት ብተደጋጋሚ፡ ሓደ ሰብ ናባና መጺኡ ንዝክሮ እንተ ዄንና ይሓትተና እዩ። ምናልባት እቲ ሰብ ቈልዓ ኸሎ ኣብ ቤቱ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንመርሕ ኔርና ንኸውን። እቲ ቕድሚ ዓሰርተታት ዓመታት እተዘርአ ዘርኢ፡ ብሓቂ ፍረ ኣፍርዩ እዩ።—1 ቈረ. 3:6።
ብ2008 ፍሉያት ፈለምቲ ኻብ እንኸውን 50 ዓመት ገበርና። ንሓድሕድና እናተተባባዕና ኣብዚ ኽቡር ዕዮ እዚ ኽንጸንዕ ብምኽኣልና ንየሆዋ ነመስግኖ ኢና። ህይወትና ቐሊል እኳ እንተ ነበረ፡ ጾምና ግና ሓዲርና ኣይንፈልጥን ኢና። (መዝ. 23:1) ኣብ ፈለማ ሰጋእ መጋእ ክንብል ኣየድልየናን እዩ ነይሩ። እቲ ዜሐጕስ፡ የሆዋ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ በቲ ኣብ ኢሳይያስ 41:10 ዚርከብ፡ “ምሳኻ እየ እሞ፡ ኣይትፍራህ፡ ኣነ ኣምላኽካ እየ እሞ፡ ኣይትሸበር፡ ከበርትዓካ፡ ክረድኣካ፡ ብየማነይቲ ኢድ ጽድቀይውን ክድግፈካ እየ” ዚብል መብጽዓኡ ኣቢሉ ኣበራቲዑና እዩ።


text:
1ቂሳሪያ ዓጮይዳ ናንጋ ቆርኔሌዎሴ ጌይንታ ፔቴ ዓሲ ዓኣኔ፤ ዒዚያ “ዒፃሊያ ፖኦሊሶ” ጌይንታ ፖኦሊሶኮ ፄኤቶ ዓሶ ዓይሣ ሱኡጌኬ፤ 2ዒዚ ፔ ማኣሮ ዓሶና ዎላ ዓይሁዶ ዎጎ ጎይፆ ፆሲ ካኣሽካያና ዒጊጫያ፥ ማንቆ ዓሶዋኣ ሚርጌና ማኣዳያ ሓሣ ፆሲ ቢያ ዎዴ ሺኢቃያኬ። 3ፔቴ ኬሊ ማሢ ዶንቦልሳ ዎዴ ጉዴያ ማዓኣና ፆሲኮ ኪኢታንቻ ዒዛ ኮራ ጌሊ፦ “ቆርኔሌዎሴ!” ጌዒ ዒዛ ዔኤላያ ፆሲ ዒዛም ፔጋሲ ዻዌኔ። 4ዒዚያ ጊዥ ጌዒ ኪኢታንቻሢ ባንሢ ዛጋዖ ዲቃቲሢና፦ “ጎዳሢዮ! ዓይጎዳይ?” ጋዓዛ፥ ኪኢታንቻሢ ዒዛም፦ “ኔኤኮ ሺኢጲፆና ማንቆ ዓሶ ኔ ማኣዳ ማኣዲፃ ፆሲ ቤርታ ጴዼኔ፤ 5ሓሢ ኔ ኮራፓ ዓሲ ዒዮጴ ዓጮ ዳኪጋፓ ጴፂሮሴ ጌይንታ ሲሞኔ ዔኤሊሴ፤ 6ዒዚ ሃሢ ባዞ ዓጮይዳ ዓኣ፥ ዜዾ ጉኡዓሢ ሲሞኔ ማኣራ ሾኦቹሞይዳ ዓኣኔ” ጌዔኔ። 7ዬያ ዒዛም ኬኤዜ ኬኢታንቻሢ ዒዛይዳፓ ዱማዺ ዓኣዻዛ ቆርኔሌዎሴ ዒዛም ላምዖ ማዾ ማዻስኬንሢና ጉሙርቂንቲ ማዻ ፔቴ ፆሲ ጉሙርቃ ፖኦሊሴስኬያ ዔኤሊ፥ 8ማዔ ባኮ ቢያ ዔያቶም ኬኤዜሢኮ ጊንፃ ዒዮጴ ዓጮ ዳኬኔ። 9ዚሬሎ ዔያታ ዓኣዺ ካታሞኮ ዑካኣና ዓባ ሳዛ ሄሌም ጴፂሮሴ ዒዚ ቤርታ ሺኢቃ ሹጮና ማዦና ማኣሮኮ ዑፆ ኬስኬኔ። 10ዬማና ዒዛ ናይዼም ሙኡዚ ሙዓኒ ኮዔኔ፤ ሮኦሪ ሙዎ ሙዓ ዒዛም ጊኢጊንታ ጎይሣ ዓኣንቴ ፆሲ ዒዛም ፔጋሲ ዻዋ ባኣዚ ዒዚ ዛጌኔ። 11ዬና ዒ ዛጌ ባኬላ ያዺኬ፦ ጫሪንጫ ቡሊንቴም ዖይዶ ዛላ ዓርቂንቴ ዓፒላ ማላ ባኣዚ ሳዖ ኬዴኔ። 12ዬኖ ጊዶይዳ ዱማ ዱማ ዻካንታ ዼኤፒ ቦዖንታ ሓሣ ካፒያኣ ዓኣኔ። 13ዓካሪ ዒማና፦ “ጴፂሮሴ! ዔቂ ሓያ ሹኪ ሹኪ ሙዔ” ጋዓ ዑኡሲ ዒዛም ዋይዚንቴኔ። 14ጴፂሮሴ ጋዓንቴ፦ “ጎዳሢዮ፥ ዬይ ማዓዓኬ! ሙዒንቱዋ ቄፄ ማዔ፥ ዒኢቴ ባኣዚ ሙዒ ታ ቤቂባኣሴ” ጌዔኔ። 15ላሚ ሓሣ፦ “ፆሲ ጌኤሺ ማሄ ባኮ ኔኤኒ ዒኢቴያኬ ጋዓንዳያ ኮይሱዋሴ” ጋዓ ዑኡሲ ዋይዚንቴኔ። 16ዬና ሓይሢ ማይንቲ ዒዛም ጴዼስካፓ ዓፒሎ ጉዴ ባኬላ ቤዞማና ሌካ ጫሪንጮ ዔውቴኔ። 17ጴፂሮሴ ዬኖ ፆሲ ዒዛ ዻዌ ባኮኮ ቡሊፃ “ዓይጎ ናንዳይ?” ጌዒ ጌዒ ፔ ማሊፆና ማሊ ሜታዻንቴ፥ ቆርኔሌዎሴ ዳኬ ዓሶንሢ ሲሞኔኮ ማኣሮ ዖኦጪ ዖኦጪ ዲሮ ካራ ዔቃዖ፥ 18ዔኤሊንቲ፦ “ጴፂሮሴ ጌይንታ ሲሞኔ ሾኦቹሞና ዓኣሢ ሓካዳ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 19ጴፂሮሴ ፆሲ ዒዛ ፔጋሲ ዻዌ ባኬሎ ዛሎ ማሊፆይዳ ዓኣንቴ ዓያና ጌኤሺ ዒዛም፦ “ሓይሾ፥ ኔና ሓይሦ ዓሲ ኮዓኔ፤ 20ዔያቶ ዳኬሢ ታናታሢሮ ዓልቱዋዖ ኬዲጋፓ ዔያቶና ዎላ ዓኣዼ” ሂዚ ጌዔኔ። 21ጴፂሮሴያ ዓኣ ቤዛፓ ኬዲ ዓሶንሢ ባንሢ ሙካዖ፦ “ዒንሢ ኮዓሢ ሓይሾ፥ ታናኬ፤ ዒንሢ ዓይጋ ሙኬይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 22ዔያታ፦ “ኑኡኒ ሙኬሢ ፄኤቶ ፖኦሊሶኮ ሱኡጋሢ፥ ቆርኔሌዎሴ ኮራፓኬ፤ ዒዚያ ዓይሁዶ ዓሳ ቢያ ዒዛ ቦንቻያ ሓሣ ፆሲ ካኣሽካያ ኮሺ ዓሲኬ። ኔና ዒዚ ፔ ማኣሪ ዔኤሊሲ ኔ ጋዓ ባኮ ዋይዛንዳጉዲ ፆሲ ኪኢታንቻ ዒዛም ኬኤዜኔ” ጌዔኔ። 23ዬካፓ ጴፂሮሴ ዔያቶ ማኣሪ ጌልዚ ሾኦቺንሢ ዎይሣዖ ጉቴሎ ዔቂ ዬንሢ ሙኬዞንሢና ዎላ ዓኣዼኔ፤ ዒዮጴይዳ ዓኣ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶይዳፓ ፔቴ ፔቴ ዓሲያ ዒዛና ዎላ ዓኣዼኔ። 24ዚሬሎ ዔያታ ቂሳሪያ ሙካንቴ ቆርኔሌዎሴ ፔኤኮ ዒጊኖና ዑኬ ላጌ ማዔ ዓሶዋ ዔኤሊ ጴፂሮሴ ካፓኔ። 25ጴፂሮሴ ጌሊ ቆርኔሌዎሴና ካኣሜ ዎዶና ቆርኔሌዎሴ ዒዛኮ ቶኮ ዴማ ሂርኪ ጌዒ ቦንቾ ዔኤሊሢ ዔኤሌኔ። 26ጴፂሮሴ ጋዓንቴ፦ “ዔቄ! ታኣ ኔጉዲ ዓሲዋይ!” ጌዒ ዒዛ ዔቂሴኔ። 27ጴፂሮሴ ቆርኔሌዎሴና ዎላ ጌስቲ ጌስቲ ጋሮ ጌላዖ ሚርጌ ቡኪንቲ ዓኣ ዓሲ ዴንቄኔ። 28ዬካፓ ዬያ ዓሶም፦ “ዓይሁዴ ዓሳ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዜርፆና ዎላ ፔቴ ማዒ ሓሣ ዎሊኮ ማኣሪ ጌላኒያ ኑ ካኣዦ ዎጋ ዓይሡዋኣሢ ዒንሢ ዒንሢ ቶኦኪና ዔራኔ፤ ጋዓንቴ ዖናኣ ታኣኒ ጌኤሽኪባኣ፥ ዒኢቴ ዓሲኬ ጎዑዋጉዲ ፆሲ ታና ፔጋሲ ዻዌኔ። 29ዬያሮ ታኣም ዒንሢ ዓሶ ዳኬ ዎዶና ፔቴታዖ ዓልቱዋዖ ታ ሙኬኔ፤ ዓካሪ ዓይጎሮ ዒንሢ ታና ዔኤሌቶዋ ታ ዔራኒ ኮዓኔ” ጌዔኔ። 30ዒማና ቆርኔሌዎሴ፦ “ሓኖ ዖይዳሳ ኬሊ ሃይማ ዎዴ፥ ማሢ ዶንቦልሳ ዎዴ ማዓኣና ታኣኒ ታ ማኣራ ፆሲ ሺኢቃንቴ ዓኣፒዳ ዱዱካ ቦኦሬ ዓፒላ ማኣዔ ዓሲ ታ ዔሩዋንቴ ታ ቤርታ ዔቃዖ፥ 31‘ቆርኔሌዎሴ! ፆሲ ኔኤኮ ሺኢጲፆ ዋይዜኔ፤ ሓሣ ማንቆ ዓሶም ኔ ዒንጋ ዒንጊፆዋ ኔኤኮ ዔኬኔ፤ 32ዓካሪ ዒዮጴ ዓጮ ኪኢታ ዓሲ ዳኪጋፓ ጴፂሮሴ ጌይንታ ሲሞኔ ዔኤሊሴ፤ ሓሢ ዒዚ ባዞ ዓጫ ዓኣ ዜዾ ጉኡዓሢ፥ ሲሞኔ ማኣራ ሾኦቹሞይዳ ዓኣኔ’ ታኣም ጌዔሢሮ፥ 33ቤዞና ኪኢቶ ዓሶንሢ ታ ኔ ኮራ ዳኬኔ፤ ኔኤኒያ ሓሢ ሙኬሢ ቃራኬ፤ ዓካሪ ፆሲ ኔና ኬኤዛንዳጉዲ ዓይሤ ባኮ ቢያ ዋይዛኒ ኑኡኒ ቢያሢ ፆሲ ቤርታ ሓይካ ቡኬኔ” ሂዚ ጌዔኔ። 34ጴፂሮሴ ዔያቶም ኬኤዛዖ፦ “ጎኔና ፆሲ ዓሲ ዓሲዳፓ ዱማሱዋኣሢና ፔቴያ ባሼ ማሂ ዛጉዋኣሢ ታ ዔሬኔ፤ 35ዓይጎ ዓጪ ዓሲ ማዔቶዋ ፆሲ ዒጊጫያ ሓሣ ጎኑሞ ባኣዚ ማዻያ ማዔ ዓሢ፥ ዬያ ፆሲ ናሽካኔ። 36ፆሲ ዒስራዔሌ ዴሮም ቃኣሎ ዳኬሢ ዔርቴያኬ፤ ኮዦ ሓይሳ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ሙኬሢያ ዔያቶምኬ፤ ጋዓንቴ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ቢያሢኮ ጎዳኬ። 37ዮሓኒሴ ዋኣፆና ማስኪፆ ኬኤዜ ዎዳፓ ዓርቃዖ፥ ጌሊላ ዓጫፓ ዴንዲ ዪሁዳ ዓጮ ቢያይዳ ማዔ ባኮ ዒንሢ ዔራኔ። 38ሓሣ ፆሲ፡ ናዚሬቶ ዬሱሴ ዓያኖ ጌኤዦና ዶኦሬሢና ዎልቄያ ዒዛም ዒንጌሢ ዒንሢ ዔራኔ፤ ፆሲ ዒዛና ዎላ ማዔሢሮ ዒዚ ኮሺ ባኣዚ ማዺ ማዺ ፑርቶ ዓያኖና ዓርቂንቴ ዓሶዋ ፓሢ ፓሢ ሓንቴኔ። 39“ዪሁዳ ካታሞ ኮይሎና ዬሩሳላሜ ካታሞናይዳ ዒዚ ማዼ ባኮኮ ቢያ ኑኡኒ ማርካኬ፤ ዔያታ ጋዓንቴ ዒዛ ሚሢዳ ሱፂ ዎዼኔ። 40ፆሲ ዒዛ ሃይሣሳ ኬሎና ሓይባፓ ዔቃንዳጉዲና ዓሶማኣ ዒ ጴዻንዳጉዲ ማሄኔ። 41ዒዚ ጴዼሢ ቢያ ዓሲም ቱዋንቴ፥ ሓይባፓ ዔቄሢኮ ጊንፃ ዒዛና ዎላ ሙዒ ዑሽኬ ሓሣ ፆሲ ቤርታዺ ዶኦሬ፥ ኑና ዒዛኮ ማርኮንሢምኬ። 42ሓያ ባኮ ዴሮም ኑ ኬኤዛንዳጉዲ፥ ሼምፖና ዓኣ ዓሶና ሓይቄ ዓሶናይዳ ዒ ዎጋንዳያ ማዒፆ ሓሣ ዬያ ፆሲ ማሊ ጌሤያ ማዔሢያ ኑ ማርካዻንዳጉዲ ኑና ዓይሤኔ። 43ዒዛና ጉሙርቃዞንሢም ቢያ ዒዛኮ ሱንፆና ጎማ ዓቶም ጌይንታንዳሢ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሳ ዒዛ ዛሎ ማርካዼኔ” ጌዔኔ። 44ጴፂሮሴ ዬያ ኬኤዛኣና ቃኣሎ ዋይዜ ዓሶ ቢያሢዳ ዓያና ጌኤሺ ኬዴኔ። 45ጴፂሮሴና ዎላ ሙኬ፥ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓይሁዶ ዓሳ፡ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዜርፆም ዓያኖ ጌኤዦ ዒንጊፃ ላኣሊንቴሢ ዛጋዖ ዲቃቲ ሄርሼኔ። 46ዓይሁዴ ማዒባኣ ዜርፆም ዓያኖ ጌኤዣ ዒንጊንቴያታሢ ዔያታ ዔሬሢ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዜርፃ ዱማ ዱማ ዻንጋና ጌስታንቴ ሓሣ ፆሲ ጋላቲ ጋላቲ ቦንቻንቴ ዔያታ ዋይዜሢሮኬ። 47ዬማና ጴፂሮሴ፦ “ሓኣታ ዓሳ ኑጉዲ ዓያና ጌኤሺ ዔኬኔ፤ ዓካሪ ዋኣፆና ዔያታ ማስቱዋጉዲ ዖኦኒ ዔያቶ ላኣጋይ?” ጌዔኔ። 48ዬያሮ ዔያታ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ሱንፆና ዋኣፆ ማስታንዳጉዲ ዓይሤኔ፤ ዬካፓ ጴፂሮሴ ዔያቶና ዎላ ዻካ ኬሊ ዴዓንዳጉዲ ዔያታ ዒዛ ሺኢቄኔ።
Copyright
Learn More


text:
ገበር
ብዛዕባ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ክትፈልጦ ዘሎካ ነገራት
ክላውድያ ኣብ ቀረባ እዋን፡ ባይፖላር ዲስኦርደር ዚብሃል ምዝንባል ኣእምሮን ድሕሪ ዜሰንብድ ፍጻመ ዜጋጥም ክቱር ጭንቀትን ከም ዘለዋ ምስ ተነግራ፡ “ትንፋስ ሓጸረኒ። ብሰንኪ እቲ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል፡ ካልኦት ሰባት ካባይ ዚርሕቁ ዀይኑ ስለ እተሰምዓኒ፡ ኣመና ኣጨነቐኒ” በለት።
ማርክ ሰብኣይ ክላውድያ ድማ፡ “ንዅነታትና ኽንቅበሎ ነዊሕ እዩ ወሲዱልና። ኰይኑ ግና፡ ንሰበይተይ ኣብ ምድጋፍ ከተኵር ከም ዘሎኒ ተገንዚበ እየ” በለ።
ንስኻ ወይ እተፍቅሮ ሰብ፡ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ከም ዘለዎ ምስ እትፈልጥ፡ እንታይ ምተሰምዓካ፧ እቲ ዜሐጕስ፡ ኣእምሮኣዊ ሕማም ብሕክምና ኺሓዊ ይኽእል እዩ። ቀጺልና እስከ ብዛዕባ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ዘሎካ ግንዛበ ንኸተስፍሕ ዚሕግዘካ ሒደት ነጥብታት ንርአ። *
ሓጺር ሓበሬታ ብዛዕባ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል
“ኣእምሮኣዊ ምዝንባል፡ ኣብ መላእ ዓለም ንዚነብሩ ብኣማእታት ሚልዮናት ንዚቝጸሩ ሰባትን ንህይወት ፈተውቶምን ዚጸሉ ሕማም እዩ። ካብ ኣርባዕተ ሰባት እቲ ሓደ፡ ኣብ ህይወቱ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል የጋጥሞ እዩ። ቀንዲ ጠንቂ እዚ ዓለምለኻዊ ጸገም፡ ጭንቀት እዩ። እቲ ኣዝዩ ኸቢድን ኣብ ልዕሊ ሰባት ጕድኣት ዜስዕብን ኣእምሮኣዊ ሕማም፡ ስኪዞፍረኒያን ባይፖላር ዲስኦርደርን ይብሃል። . . . ብዙሓት ሰባት፡ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል የጋጥሞም እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ሕማም ብምስጢር ይትሓዝን ዕሽሽ ይብሃልን እዩ፣ እቶም ብእኡ ዚሳቐዩ ኸኣ ኣድልዎ የጋጥሞም እዩ።”—ውድብ ጥዕና ዓለም።
ውድብ ጥዕና ዓለም ከም ዝገለጾ፡ ብዙሓት ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ዘለዎም ሰባት፡ ካልኦት ሰባት ከይርሕቅዎም ስለ ዚፈርሁ፡ ናብ ሕክምና ኣይከዱን እዮም።
ናሽናል ኣላያንስ ኦን ሜንታል ኢልነስ ከም ዝጸብጸቦ፡ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል መብዛሕትኡ እዋን ብሕክምና ኺሓዊ ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዚነብሩ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ዘለዎም ዳርጋ 60 ሚእታዊት ዚዀኑ ኣባጽሕን ኣስታት 50 ሚእታዊት ዚዀኑ ኻብ 8 ኽሳዕ 15 ዝዕድሚኦም መንእሰያትን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣይተሓከሙን።
እንታይነት ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ምፍላጥ
ኣእምሮኣዊ ምዝንባል እንታይ እዩ፧ ክኢላታት ንኣእምሮኣዊ ምዝንባል፡ ናይ ሓደ ሰብ ኣተሓሳስባን ስምዒትን ጠባይን ኪመዛበል ከሎ ዜጋጥም ሕማም ከም ዝዀነ ገይሮም እዮም ዚገልጽዎ። ኣእምሮኣዊ ምዝንባል መብዛሕትኡ እዋን፡ ነቲ ሓደ ሰብ ንስምዒት ካልኦት ንኺርዳእ ዘለዎ ኽእለት የበላሽዎ እዩ፣ ነቲ ኣብ ናብራኡ ዚገብሮ ንጥፈታት እውን ኪጸልዎ ይኽእል እዩ።
ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ብሰንኪ ውልቃዊ ድኽመት ወይ ከኣ ብሰንኪ ጸገም ባህርይ ዚመጽእ ኣይኰነን
ምልክት ኣእምሮኣዊ ምዝንባል፡ ከከም እቲ ዚወስዶ ግዜን ዜስዕቦ ጕድኣትን ኪፈላለ ይኽእል እዩ፣ እዚ ኸኣ ኣብቲ ውልቀ ሰብ፡ ከምኡ እውን ኣብቲ ሕማምን ኣብ ኵነታቱን ዚምርኰስ እዩ። ጾታ፡ ዕድመ፡ ባህሊ፡ ዘርኢ፡ ሃይማኖት፡ ደረጃ ትምህርቲ፡ ወይ ከኣ ኣታዊ ብዘየገድስ፡ ንዝዀነ ይኹን ሰብ ኬጥቅዕ ይኽእል እዩ። ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ብሰንኪ ውልቃዊ ድኽመት ወይ ከኣ ብሰንኪ ጸገም ባህርይ ዚመጽእ ኣይኰነን። ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ዘለዎም ሰባት፡ ግቡእ ሕክምናዊ ኽንክን እንተ ረኺቦም፡ ኪሓውዩን ስራሖም ኪሰርሑን ባህ ዜብል ህይወት ኪነብሩን ይኽእሉ እዮም።
ሕክምና ኣእምሮኣዊ ምዝንባል
ሰብ ሞያ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል፡ ምስ ኣእምሮ ንዚተሓሓዝ ብዙሕ ዓይነት ሕማም ብዕዉት መገዲ ኺሕክሙ ይኽእሉ እዮም። ስለዚ፡ ሓደ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ዘለዎ ሰብ ኪወስዶ ዚግባእ ቀንድን ናይ መጀመርታን ስጕምቲ፡ ናብ ሓደ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ኣብ ምሕካም ብቑዕ ዝዀነ ብዓል ሞያ ጥዕና ኼድካ፡ ምሉእ መርመራ ምግባር እዩ።
ይኹን እምበር፡ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ዘለዎም ሰባት ነቲ ዚግበረሎም ግቡእ ሕክምና ንኪቕበልዎ ፍቓደኛታት እንተ ዀይኖም ጥራይ እዮም ጥቕሚ ኺረኽቡ ዚኽእሉ። ስለዚ፡ ብዛዕባ ሕማሞም ንኻልኦት ካብ ምንጋር ድሕር ምሕር ኪብሉ የብሎምን። እቲ ዚግበረሎም ሕክምና፡ ንብዓል ሞያ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ምዝርራብ ዜጠቓልል እዩ፣ እቲ ብዓል ሞያ፡ ነቲ ሕማሞም ምእንቲ ኺርድእዎ ኺሕግዞም፡ ንዜጋጥሞም ጸገማት ብኸመይ ከም ዚፈትሕዎ ኼረድኦም፡ ከምኡ እውን ነቲ ሕክምና ብዘይምቍራጽ ምእንቲ ኪቕጽልዎ ኼተባብዖም ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋናት፡ ኣባል ስድራ ቤት ወይ ፈታዊ፡ ምጽንናዕን ደገፍን ኪህብ ይኽእል እዩ።
ብዙሓት ሰባት ንኣእምሮኣዊ ምዝንባል ብዝያዳ ስለ እተረድእዎን ነቲ ብሰብ ሞያ ኣእምሮኣዊ ጥዕና እተዋህቦም ሕክምና ብዚግባእ ስለ እተኸታተልዎን፡ ንዅነታቶም ተቐቢሎም ኪነብሩ ኽኢሎም እዮም። እቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ማርክ፡ “ሰበይተይ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ከም ዘለዋ ቕድሚ ምፍላጥና፡ ብዛዕባኡ ብዙሕ ኣይንፈልጥን ኢና ኔርና። ሕጂ ግና ቀስ ብቐስ ንመሃርን ንዅነታትና ንለምዶን ኣለና። ክኢላታት ሰብ ሞያን ኣባላት ስድራ ቤትን ፈተውትን እውን ደጊፎምና እዮም” በለ።
እቲ ቀንድን ናይ መጀመርታን ስጕምቲ፡ ናብ ሓደ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ኣብ ምሕካም ብቑዕ ዝዀነ ብዓል ሞያ ጥዕና ኼድካ፡ ምሉእ መርመራ ምግባር እዩ
ክላውድያ እውን ምስዚ ትሰማማዕ እያ። ከምዚ በለት፦ “ኣብ ፈለማ፡ ኣእምሮኣዊ ምዝንባል ከም ዘሎኒ ምስ ተነግረኒ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝኣተኹ ዀይኑ ተሰምዓኒ። እዚ ኣባይን ኣብ ማርክን ጽልዋ እኳ እንተ ኣሕደረ፡ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ንዚመስል ዕንቅፋት እውን እንተ ዀነ፡ ክትዋጽኣሉ ኸም ዚክኣል ተማሂረ እየ። ስለዚ፡ ምስ ሓካይም ብምትሕብባርን ምስ ካልኦት ሰባት ዘሎኒ ርክብ ብምድልዳልን ዓቕመይ ብምፍላጥን፡ ንኣእምሮኣዊ ምዝንባል ክኢለዮ እነብር ኣለኹ።”
መንፈሳዊ ጥዕና ኣገዳሲ እዩ
መንፈሳውነት ንኣእምሮኣዊ ምዝንባል ኬሕውዮ ኸም ዚኽእል መጽሓፍ ቅዱስ ኣይገልጽን እዩ። ኰይኑ ግና፡ ኣብ መላእ ዓለም ዘለዋ ብዙሓት ስድራ ቤታት፡ ካብ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ምጽንናዕን ምብርታዕን ረኺበን እየን። ንኣብነት፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ እቲ ፈቃር ፈጣሪና ነቶም ‘ስቡር ልቢ ዘለዎምን ነቶም ቅጥቁጥ መንፈስ ዘለዎምን’ ከም ዜጸናንዖም የረጋግጸልና እዩ።—መዝሙር 34:18።
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኽንክን ጥዕና ዚገልጽ መጽሓፍ እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ነቲ ዜጋጥመና ዜሕዝን ስምዒትን ዜጨንቕ ኵነታትን ንኽንዋጽኣሉ ኺሕግዘና ዚኽእል ግብራዊ መምርሒ ዝሓዘ እዩ። ብዘይካዚ፡ ኣብ መጻኢ ኣብ ምድሪ፡ ሕማምን ስቓይን ዘይብሉ እዋን ከም ዚመጽእ የተስፍወና እዩ። ቃል ኣምላኽ፡ “ሽዑ ኣዒንቲ ዕዉራት ኪኽፈታ፡ ኣእዛን ጸማማት ከኣ ጋህ ኪብላ እየን። ሽዑ ሓንካስ ከም እራብ ኪሰርር፡ ልሳን እቲ ዓባስ ከኣ እልል ኪብል . . . እዩ” ኢሉ ይመባጻዕ።—ኢሳይያስ 35:5, 6።
^ ሕ.ጽ. 5 ንምጽሓፍ ምእንቲ ኺጥዕም፡ እታ ኣብዚ ዓንቀጽ እዚ “ኣእምሮኣዊ ምዝንባል” ተባሂላ ዘላ ሓረግ፡ ንኣእምሮኣዊ ሕማምን ንምልውዋጥ ጠባይን ንስምዒታዊ ጸገምን እተጠቓልል እያ።
^ ሕ.ጽ. 32 መጽሔት ንቕሑ! ንዝዀነ ይኹን ሕክምና ፍሉይ ደገፍ ኣይትህብን እያ። ክርስትያናት፡ ዝዀነ ይኹን ዚቕበልዎ ሕክምና ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዘይጋጮ ምዃኑ ኼረጋግጹ ኣለዎም።
^ ሕ.ጽ. 40 ነታ ኣብ ናይ ግንቦት 2014 ሕታም ንቕሑ! ዝወጸት፡ “ውጥረት ንምቍጽጻር ዚሕግዝ መገድታት” እትብል ዓንቀጽ እውን ርአ።


text:
Erena on Facebook
ጸገም ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ገና ይቕጽል
ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተዳኸመ ዝመጽእ ዘሎ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ፣ ንሆስፒታላት ብኸቢድ ይጸልወን ምህላዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብፍላይ ክፍልታት መወልዳን፣ መጥባሕቲ ማለት Oን ባንክ ደምን ብተደጋጋሚ ምቁራጽ ኤሌክትሪክ ግቡእ ንጥፈታቶም ንምስንኻል ይተዓናቐፉ ምህላዎም ናብ ሚኒስተር ጥዕና ኣምና ንርሑሴን ከይተረፉ ጥርዓን ከምዘቕረቡ ተፈሊጡ።
እንተኾነ እታ ሚኒስተር እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ተደጋጋሚ ምቑራጽ ኤሌክትሪሲቲ ግዝያዊ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ክፍልታት መጥባሕትን መወልዳንን ብምትዕጽጻፍ ክሰርሑ ጥራይ'ያ መሊሳ።
ንጠንቒ'ዚ ንንጥፈታት መላእ ሃገር እናልመሰ ዝመጽእ ዘሎ ጉዳይ ኤሌክትሪሲቲ ኣመልኪቱ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ መብርሂ እኳ እንተዘይሃበሉ፣ እቲ ኣውራ ጠንቒ ግና ዋሕዲ ነዳዲ ምዃኑ'ዩ ዝንገረሉ።
ኣብ ኤርትራ ንዓመታት ዝቐጸለ ርኡይ ዋሕዲ ጸዓት ከምዘሎን ብሰንኩ ህዝቢ ነተን ካብ ዱኳን ሕድሪ ዝረኽበን ወርሓዊ መቝነን ንምብሳለን ይኹን ንምጥሓነን ይሽገር ምህላዉ ብተደጋጋሚ እዋን ተገሊጹ'ዩ።
ወፍሪ የተባብዕ ኣለኹ ዝብል ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ኣገልግሎት እቲ መሰረታዊ ባእታ ንወፍሪ ዝኾነ ኤሌክትሪሲቲ ዝኾነ ለውጢ ክህሉ ከምዘይክእል'ዩ ዝግምገም።


text:
1ዬካፓ ዬሱሴ ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞ ማዒ ጌሌኔ፤ ዒኢካ ፔቴ ኩቺ ዎቦ ዓሲ ዓኣኔ። 2ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞይዳፓ ፔቴ ፔቴ ዓሳ ዬሱሴ ዎጎና ዓይሢሳኒ ኮዓዖ፦ “ሂንዳ ሓኖ ዒዚ ሓውሺፆ ዓቦና ሓያ ዎቦ ዓሢ ፓሣቴ ኑ ዛጎም” ጌዒ ዒዛ ካፔኔ። 3ዬሱሴ ኩጮ ዎቦ ዓሢም፦ “ሓይካ ሙኪ ባኣካ ዔቄ” ጌዔኔ። 4ዬካፓ ዒዚ ዔያቶ ዖኦጫዖ፦ “ዓይሁዶኮ ሓውሾ ኬሎና ዓይሢንቴሢ ኮሺ ማዻንዳጉዲሞ ፑርታ ማዻንዳጉዲዳይ? ሼምፖ ዻዻቂሾምሞ ባባይዞምዳይ?” ጋዓዛ፥ ዔያታ ጋዓንቴ ዚቲዮ ጌዔኔ። 5ዬሱሴ ዔያቶኮ ዒና ዔኩዋያ ማዒ ዶጬሢሮ ዖዪጋፓ ዒኢካ ዓኣ ዓሶ ዻጋዺ ዛጋዖ ዎቦ ዓሢም፦ “ኩጮ ኔኤኮ ፒሼ” ጌዔኔ። ዒዚያ ፒሼ ዎዶና ኩጫ ዻቄኔ። 6ዬያሮ ፔርሴ ዓሳ ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዛፓ ኬስካዖ ዑኬና ዎማይዲ ዬሱሴ ዔያታ ባይዛንዳቴያ ካኣታሢ ሄሮዲሴ ዓሶና ዎላ ዞርቴኔ። 7- 8ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢና ዎላ ጌሊላ ባዞ ባንሢ ዴንዴኔ። ዒማና ዒዚ ማዻ ባኮ ዋይዜ ዓሳ ሚርጌሢ ዒዛ ባንሢ ሙኬኔ፤ ዔያታኣ ሙኬሢ፦ ጌሊላይዳፓ፥ ዪሁዳይዳፓ፥ ዬሩሳላሜይዳፓ፥ ዔዶሚያሴይዳፓ፥ ዮርዳኖሴ ዎሮኮ ሱካ ዓኣ ዓጫፓ ሓሣ ፂሮሴና ሲዶና ጌይንታ ካታማፓኬ። 9ዴሮኮ ኮሺ ዺቢፆይዳፓ ዔቄሢና ዓሳ ዒዛ ቱቺ ሜታሱዋጉዲ ዋኣፆና ፒንቆ ጎንጎ ዒዛም ጊኢጊሻንዳጉዲ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢ ዒ ዓይሤኔ። 10ሚርጌ ዓሶ ዒዚ ቤርታ ዓውሴሢሮ ሓርጌና ሜታዻ ዓሳ ቢያ ዒዛኮ ዑፆ ካኣማኒ ኮዒ ሒዒንታኔ። 11ፑርቶ ዓያና ዬሱሴ ዛጌ ዎዶና ቢያ ዒዛኮ ቤርታ ሎኦሚ ሎኦሚ፦ “ኔኤኒ ፆዛሢ ናዓሢኬ” ጌዒ ጌዒ ዒላቴኔ። 12ዬሱሴ ፑርቶ ዓያኖም ዒዛኮ ዖኑሞ ኬኤዙዋጉዲ ዶዲሺ ጎሬኔ። 13ዬሱሴ ጌሜሮ ኬስካዖ ዒዚ ኮዔዞንሢ ፔ ባንሢ ዔኤሌኔ፤ ዔያታኣ ዒዛ ባንሢ ሙኬኔ። 14ዔያታ ዒዛና ዎላ ማዓንዳጉዲ፥ ዔርዛንዳጉዲ ዔያቶ ዳካኒ ታጶ ላምዖንሢ ዶኦሪ፦ “ዳኪንቴዞንሢ” ጋዓ ሱንሢ ጌሤኔ። 15ሓሣ ፑርታ ዓያና ኬሳንዳጉዲ ዎልቄና ዓኣ ቢታንቶ ዔያቶም ዒንጌኔ። 16ታጶ ላምዖ ዳኪንቴዞንሢ ማዒ ዶኦሪንቴዞንሢ ሓንሢኬ፦ ጴፂሮሴ ጌዒ ሱንፆ ጌሦና ሲሞኔ፥ 17ቦዖኔርጌሴ ጌይፃ ጉጉንሢጉዲ ማዔ ዓሶንሢ ጌዒ ሱንፃ ጌሢንቴ ዜብዲዮሴ ናኣቶንሢ ያይቆቤና ዒዛኮ ጌርሲ ዮሓኒሴ፥ 18ዒንዲራሴ፥ ፒሊጶሴ፥ ቤርቴሌሞሴ፥ ማቲዮሴ፥ ቶማሴ፥ ዒልፒዮሴ ናኣዚ ያይቆቤ፥ ታዲዮሴ፥ ፔ ዓጮ ሚጪንታ ሲሞኔ፥ 19ዬሱሴ ዓኣሢ ዒንጌ ዓስቆሮንቶ ዪሁዳንታኬ። 20ዬካፓ ዬሱሴ ማኣሪ ጌላዛ ሚርጌ ዓሲያ ሙኪ ቡኬሢሮ ዒዛና ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢናም ዴዒ ሙዓኒ ማጌኔ። 21ዬሱሴኮ ማኣሮ ዓሳ፦ “ዒዚ ዣኣሽካኔ” ዓሳ ጋዓሢ ዋይዚ ዒዛ ዓርቂ ዔካኒ ሙኬኔ። 22ዬሩሳላሜፓ ሙኬ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛዞንሢ፦ “ዒዛይዳ ቢዔልዛቡሌ ዓኣኔ፥ ዒዚ ፑርቶ ዓያኖ ኬሳሢ ሓያ ፑርቶ ዓያኖኮ ሱኡጋሢ ማዔ ቤዔልዛቡሌናኬ” ጌዒ ጌዒ ጌስታኔ። 23ዬሱሴ ዔያቶ ፔ ባንሢ ዔኤሊ ኮኦኪንሢና ሂዚ ዔያቶም ጌዔኔ፦ “ፃላሄ ፃላሄ ዎዲ ኬሳኒ ዳንዳዓይ? 24ፔቴ ካኣቲ ዓጪ ዎሊና ፓቂንቲ ዖልቴቶ ዬኖ ዓጮ ካኣቱማ ዶዲ ናንጋኒ ዳንዳዑዋሴ። 25ሓሣ ፔቴ ማኣሪ ዓሲ ዎሊና ዣሊ ፓቂንቴቴ ዬና ማኣሬላ ማኣሪ ማዓኒ ዳንዳዑዋሴ፤ 26ዬያ ጉዲ ፃላሄ ዎሊና ፓቂንቴቶ ጋፒንሢ ማዓንዳኣፓዓቴም ዔቃኒ ዳንዳዑዋሴ፤ 27“ሓሣ ፔቴ ዎልቄና ዓኣ ዓሲ ማኣሪ ጌላኒ ዒዛ ዎልቆሲ ቤርታዺ ቱኪባኣዖ ዒዛኮ ዓኣ ባኮ ቡሪ ዔካኒ ዳንዳዒንቱዋሴ።” 28ዬሱሴ ሃሣ ኬኤዛዖ፦ “ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ዓሳ ማዻ ጎሞና ሓሣ ፆሲ ጫሽካ ጫዣታዖ ዓቶም ጌዒንታንዳኔ። 29ጋዓንቴ ዓያና ጌኤሺ ጫሽካሢም ቢያ ናንጊና ጋሌ ማዓንዳኣፓዓቴም ጎማ ዓቶም ጌዒንታዓኬ” ጌዔኔ። 30ዬሱሴ ዬኖ ጌዔሢ ዓሳ፦ “ዒዛይዳ ፑርታ ዓያና ዓኣኔ” ጌዔሢሮኬ። 31ዬሱሴኮ ዒንዶና ጌርሲንሢና ዒዚ ዓኣ ቤዞ ሙኪ ካራ ዔቃዖ ዓሲ ዳኪ ዒዛ ዔኤሊሴኔ። 32ዒዛኮ ዓጫ ዴዒ ዓኣ ዓሳ ዒዛም፦ “ኔኤኮ ዒንዳኣ፥ ጌርሲንሢ፥ ጌሮንሢ ካራ ኔና ኮዓኔ” ጌዒ ኬኤዜኔ። 33ዬሱሴ ዔያቶም፦ “ዒንዳ ታኣኮ ዖናዳይ? ጌርሲንሢያ ዖናንሢዳይ?” ጌዒ ማሓዖ፥ 34ዒዛኮ ዓጫ ዴዔ ዓሶ ባንሢ ዛጊ ዛጊ፦ “ሓኣቶ ዛጉዋቴ፥ ታኣኮ ዒንዶና ጌርሲንሢና ሓኣቶኬ፤ 35ዖናታቴያ ፆሲ ዓይሢፆ ኩንሣዞንሢ ቢያ ታኣኮ ዒሾ ሚሾንታ ዒንዶንታኬ” ጌዔኔ።
Copyright
Learn More


text:
ብተስፋማርያም ሓጎስ:
ህዝቢ ኤርትራ ንኣማእት ዓመታት ብዝተፈላለዩ ገዛእቲ ሓይልታት ንምግላጾም ዘስካሕክሑ ግፍዕታት ወሪድዎ እዩ ። ኩሎም እቶም መሬት ኤርትራ ዝረገጹ ገዛእቲ ሓይልታት ነናቶም ካብ ኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ዘይጠፍእ በሰላ ጥራይ ዘይኮነስ ንውሉድ ወለዶታት ብምረት ዝዝከር ዘሎ እዩ ። ብፍላይ እቲ ዘመነ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣስካሕካሒ ኣረሜናዊ ግፍዕታት ካብቲ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ቬትናም ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ዝዳረግ እዩ እንተበልናስ ምግናን ኣይከውንን ።
እቲ ኣብዚ ጸቒጠ ከስምረሉ ዝደሊ ናይቶም ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ዘይኮነስ እቶም መሳርሒ ባዕዳዊ ገዛእቲ ኮይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሰውራናን ዘውርድዎ ዝነበሩ ኣስካሕካሒ ግፍዕታት እዩ ።
ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሰ ካብ ናይ ምዕራብ መንግስታት ዘይተኣደነ ኣጽዋር ጥራይ ኣይኮነን ዝወሃቦ ኔሩ ፣ ንወተሃደራቱ ዘሰልጥኑ ካብ በዓል ህንድን ኣሜሪካን ካልኦት ናይ ምዕራብ መንግስታት ውን ንሰራዊቱ ዘመናዊ ታዕሊምን ስልጠናን ይግበረሉ ኔሩ እዩ ። ንገረብ ብሓኽላ ከም ዝበሃል ንኤርትራውያን ብኤርትራውያን ንምጥፋእ ብመንግስቲ እስራኤል ፍሉይ ናይ ኮማንዶ ኣሃዱ ካብ ኤርትራውያን ተመልሚሎም ይስልጥኑ ኔሮም ። ዋላ እኳ ገለ ውሑዳት ካብዞም ኮማንዲስ ኩነታት ተረዲእዎም ንሜዳ ናብ ቃልሲ እንተ ተጸምበሩ እቶም ዝበዝሑ ግን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ካብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዝጠፍእ ኣይኮነን።
ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ሰራዊቶም ብምኽታብ ማእለያ ዘይብሎም ኤርትራውያን ኣብ ዝለዓለ ወተሃደራዊ መዓርግ ዝበጽሑ ኔሮም ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት መሪሕ ተራ ዝጻወቱ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም ። ኢትዮጵያ ኣብ ኩሎም ምስ ሶማል ዘካየደቶም ኲናት መሪሕ ተራ ዝተጻወቱን ንሰራዊት ሶማል ራዕዲ ዝፈጠሩን ኣብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም። ኣብቲ ምስ ሰውራ ኤርትራ ዝተገብረ ናይ ሰላሳ ዓመት ደማዊ ቃልሲ ውን ኣብቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣማእት ዝተፈላለየ ወተሃደራዊ መዓርግ ዝነበሮም ኤርትራውያን ኔሮም እዮም። ምእንቲ ከብዶም ዓድታት ኤርትራ ብወተሃደራት ኢትዮጵያ ብሓዊ ክቃጸላ፣ ኣዴታትን ህጻውንትን ኣብ ገዛ ዓጽዮም ሓዊ ከንድድዎም ፣ ነፍሰ ጾራት እቲ ህጻን እንተ ተወሊዱ ወንበዴ ክኸውን እዩ ብምባል ሰራዊት ኣምሓራ ብሳንጃ ከብዲ ጥኑሳት ክዝልዝሉ ከለዉ ከም ኤርትራውያን መጠን ኣየሕመሞምን !
ኣብ ኲናት መውጋእትን ምምራኽን ክህሉ ባህርያዊ ክነሱ ተጋደልቲ ኣብ ዝማረኹሉ ግዜ እዞም ኣብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሰበስልጣን ኣብ ልዕሊ እቶም ምሩኻት ኲናት ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዒ መግለጺ ቃላት ኣይርከቦን እዩ።
ኣብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ እንመጽእ ውን እቶም ዝበዝሑ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም። ኣብዚ ግን ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኣብ ዝጠዓሞም ግዜ ነተን ነፈርቲ ውግእ ሒዞም ናብ ካልእ ሃገር ዝሃደሙን ብኡ ኣቢሎም ናብ ቃልሲ ዝተጸምበሩን ጀጋኑ ምንባሮም እዩ። ኤርትራውያን ኣብረርቲ ናይ ውግእ ነፈርቲ ኢትዮጵያ ጉዳይ ሃገሮም ዝተረድኦምን መጋበርያ ጸላኢ ክኾኑ ዘይመረጹ እዮም እንተበልኩ ውን ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን።
ብስርዓት ሃይለስላሰ ዝጀመረ ግፍዕታትን ህልቂትን ስዒቡ በቲ ነቲ ስርዓት ዝተክአ ብሰብ ጽሩራ ዝምራሕ ወተሃደራዊ ስርዓት ደርጊ ዝቐጸለ ኣረሜናዊ ግፍዕታት ህዝቢ ኤርትራ ቆሲሉ ሰንኪሉ ተሰዊኡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ንባዕዲ ሃገር ተሰዲዱ። ኣብዚ ሃገሮምን ህዝቦምን ከዲዖም ኣብ ጎድኒ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኮይኖም ኣብ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዶም ዝጸምበሩ ከዳዓት ደቂ ሃገር ፣ ስርዓት መግዛኣቲ ተደምሲሱ ኤርትራ ነጻ ምስ ኮነት በቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸምዎ ገበን እንታይ ኮን ተሰሚዕዎም ይኸውን ? ዓዲ መን እዩ ዓንዩ ? ደቂ መን እዮም ተሰዊኦም ? ደቂ መን እዮም ሰንኪሎም ? ዋጋ ክድዓቶምን ጥልመቶምን ኣብ ልዕሊ ሰውራ ኤርትራን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ዘውረድዎ ግፍዕን ቅትለትን ረኺቦምዶ ? እቲ ኣይኮነንዶ ንኤርትራውያን ንኢትዮጵያውያን ምሩኻት ውን ከይተረፈ ምሕረት ዝገብር ውድብ ህዝባዊ ግንባር ነዚኦም ውን ምሕረት እዩ ሂቡዎም ።
ዓድኻን ኣዴኻን ኣይጥለማን እየን ! እቲ ምንታይሲ መተካእታ ስለ ዘይብለን። ትማል ጭፍራ ወያነ ብዶብ ኣሳቢባ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ መጠነ ሰፊሕ ወራር ምስ ከፈተት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ታተ ዝብል ህጻን ክሳብ ብምርኩስ ዝኸይድ ሽማግለ ከም ቆፍኡ ዝተተንከፈ ንህቢ በዓል በትሪ በትሩ በዓል ሴፍ ሴፉ ፣ በዓል ጎራዴ ጎራዴኡ መዚዙ ነታ ጭፍራ ዘይርሳዕ ትምህርቲ ሂቡዋ እዩ ። ኣብዚ ግዜ እዚ ውን እዞም ከዳዓት ደቂ ሃገር ኣብ ጎድኒ ጭፍራ ወያኔ ኮይኖም እነሆ ኣብ መላእ ዓለም ኣጀንዳ ወያነ ኣብ ምትግባርን ኤርትራ ንኢትዮጵያ ኣማሕሊፎም ንምሃብን ንመንግስቲ ኤርትራ ከጸልሙ ይውዕሉ ኣለዉ ። ዘይወግሕ መሲልዋ ኣብ ቡኽራ ትሓርእ ።
እዚ ክድዓት ናይ ኤርትራውያን ከምቶም ቅድሚ ስርዓት ወያነ ዝነበሩ ስርዓታት ደርግን ሃጸይ ሃይለስላሰን ከም ዝመኽኑን ንጉዕዞ ህንጸትን ልምዓትን ሃገርን ብዓቢኡ ከኣ ንህላወ ሃገር ክዓግቶን ኣይክእልን እዩ። ወይለኹም ኣንቱም ከዳዓት ነኸስቲ ጡብ ኣዲኦም ! እቶም ሃገረይ ወይ ከኣ ሞት እንብል ተቐበልቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝኾንና ኤርትራውያን ኣብ ጥቓኹም ኢና ዘለና ፣ ንነፍሲ ወከፍ እትገብርዎ ምንቅስቓሳት ብደቂቕ ኢና እንከታተሎ ። ብሃገር ጸወታ የለን ! ብሃገር ምቍማር ሳዕቤኑ ከቢድ እዩ ። ዝርኢ ዓይኒ ዝሓስብ ኣእምሮ እንተ ደኣ ሃልዩኩም አኣብቲ ዘለኹሞ ሃገር ልኡላውነት ሃገር ማዕረ ክንደይ ረዚን ምዃኑን ኣብ ልዕሊ ከዳዓት ዝውሰድ ስጉምቲ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ክትዕዘቡ ፈትኑ። ልኡላውነት ሃገር እንተ ደኣ ዘይተሓልዩን ዘይተኸቢሩን ልኡላውነትን ክብርን ህዝቢ ክኽበርን ክህሉን ኣይክእልን እዩ ።
ርዝነትን ክብርን ሃገር ዘይርዳኣኩም በሃማትን ሕልናን ኣዕሚቑ ዝሓስብ ኣእምሮ ዘይብልኩም ደኣ ኮይንኩም እንበር ናጽነት ኤርትራ ክበሃል እንከሎ ኣብ ቅድሚ ዓይንኹም ክረኣየኩም ዘለዎም እቶም ናጽነት ኣብ ምምጻእን ምውሓስን በጃ ዝሓለፉ ሰማእታት እዮም ። ናይዞም ኩሎም ሰማእታት ኤርትራ ዝፈሰሰ ደሞም ኣብ ሓደ እንተ ዝእከብ ክንዲ ምንታይ ቀላይ ኮን ምኾነ ? እቲ ኣዕጽምቶም ኣብ ሓደ እንተ ዝእከብከ ክንዲ ምንታይ ጎቦ ኮን ምፈጠረ ? እዚ ኩሉ ዝፈሰሰ ደምን ዝተሰብረ ኣዕጽምትን ኣነ ኤርትራዊ ክኸውንን ኣብ ሃገረይ ኮሪዐ መታን ክነብርን እዩ ኢልና ክንሓስብ ኣለና ። እዞም ወገን ወገን ዝሽትቱን ብሃገር ዝቋመሩን ከዳዓት ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ኢሎም ምስቶም ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ንምጥፋእ ከይደቀሱ ዝሓድሩ ናይ ምዕራብ መንግስታት ብምትሕብባር ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ወይጦታት ወይለኦም ! ኤርትራ ሃገር ሰማእታት ሃገር እቶም ሕሩያት እያ ፣ ናይቶም ሕሩያት ሕድሪ ዝተቐበሉ ሕሩያት ህዝቢ እያ ። ኤርትራ ብዝረብሑን ዘይረብሑን እትድፈር ሃገር ኣይኮነትን ! ንምምጻኣ ሕሩያት ተኸፊሎም እዮም ንምዕቃባ ድማ ሕሩያት ሴፎምን ጎራዴኦምን ዓቲሮም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትርብዒት መሬት ኤርትራ ኣብ ሓለዋ ከም ዘለዉ ፍለጡ ! ብደምና ዘምጻእናያ ሃገር ብደምና ከም እንዕቅባ ክንነግረኩም ንፈቱ ። ንነጻነትናን ዓንዲ ጽንዕትናን ክንቕንቕ ዝኽእል ሓይሊ ኣብዛ እንነብረላ ፕላኔት ከቶ የለን ! ንኹሎም ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ተጻባእትና ትሕቲ መሬት ኣስፊርና ኣብታ ቅድስቲ ሃገርና ብነጻነት ኮሪዕና ንዘለኣለም ከም እንነብር ብተኣማንነት እንዛረቦ ሓቂ እዩ ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ብተስፋማርያም ሓጎስ:
ጭፍራ ወያኔ በቲ ካብ በረኻ ደደቢት ሒዘሞ ዝመጹ እከይ ተግባራቶም ፣ ካብ ጎረባብቲ መሬት ጨሪምካ ናብ ትግራይ ብምጽንባር ናይ መጻኢት ረፑብሊክ ዓባይ ትግራይ ንምምስራት እዩ ኔሩ። ነቲ ብሳላ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኮፍ ዝበልዎ ዙፋን ነገስታት ኢትዮጵያ ተጠቒሞም ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብምጭቋንን ብምርጋጽን ሃብቱ ጓሕጒሖም ንትግራይ ብምግዓዝ ዒም ንዝበለ ጥይት ብምዅላስ ንዕስራን ሓሙሽተን ዓመታት ንህዝቢ ኢትዮጵያ ግዳይ ሞትን ህልቂትን ስደትን ጌሮሞ።
እዞም ብኹሉ ዓይነት መዐቀኒታት ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከመሓድሩ ይኹኑ ክጭቁኑ ፍጹም ብቕዓት ዘይብሎም ወገናውያን ጸበብቲ ርእሲ ወያነ: ን25 ዓመታት ብደም ህዝቢ ክጻወቱ ጸኒሖም። ወያኔ ንኢትዮጵያ ብብሄር ከሊሎም ብምጉጅጃል ንሓድሕዱ ከም ዘይራኸብን ብዓይኒ ጽልእን ቅርሕንትን ከም ዝጠማመት ጌረሞ።
ወያነ እቲ ቀዳማይ ጸላኢኦም ጌሮም ዝወሰድዎን ንምጥፍኡን ዝዓጠቑን ብሔር ኣምሓራ እዩ። ወያኔ እዚ ኣብ ልዕሊ ኣምሓራ ዘለዎም ጽልኢ ሎሚ ኣብ ግዜ ወያኔ ዝጀመረ ዘይኮነስ ካብ ቅድም ካብ ግዜ ሃጸይ ቴዎድሮስ ሃጸይ ዮሃንስ ኣትሒዙ ዝነበረ እዩ።
ጀነራል ናፕየር ንሃጸይ ቴዎድሮስ ንምውጋእ ንመቅደላ ክኸይድ ከሎ መንገዲ ዝመርሖን ብግዝኣቱ ክሓልፍ ዘፍቀደ እቲ ድሒሩ ሃጸይ ዮሃንስ ዝተሰምየ ትግራዋይ መስፍን ነበረ። እዛ ጭፍራ ንልዕሊ ተስዓ ሚልዮን ዝኾኑ ካልኦት ብሄራት ኢትዮጵያ ረጊጻን ጨፍሊቓን ሃብቲ ናይታ ሃገር ናብ ትግራይ ብምግዓዝ ፣ ንትግራይ ልዕሊ ኩለን ብሄራት ኢትዮጵያ ጌራ ኪኖ እዚ ብሓይሊ ውን ጎብለል ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክትከውን ምሕላማን ምፍታናን መጥፍኢኣ ምዃኑ ኣይተገንዘበትን።
ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ኣይተሓጽረትን: ሕሉፍ ሓሊፋ ንኤርትራ ወሪራን ኣዳኺማን ንደንካልያ መሬት ኤርትራ ኣብ ዓባይ ትግራይ ኣእትያ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ዘለዋ ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓባይ ትግራይ ንምምስራት እዩ። ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝሓለመቶን ዝፈተነቶን ንዘለኣለም ካብ ግንባራ ዘይሃስስ ስምብራት ገዲፉላ እዩ። እቲ ናይ መወዳእታ ዕምራ ዝሓጽረሉን ካብ ምድረ ገጽ ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣብ መጋርያ ሓዊ ተጠቢሳ እትጠፍኣሉ መጋርያ ሓዊ ከኣ እነሆ ቃልቃል ይብል ኣሎ። ሕጂ ደኣ ወይን/ማለሊት እንታይ ይሓይሽ ? ኣበይን ብኸመይን እዩ ክህደም ?
እዛ ጭፍራ ነቲ ካብ ደደቢት ኣትሒዛ ዝኣለመቶ ተንኮል እቶም ዝፈጠርዋ ህዝባዊ ግንባር ነዚ ግጉይ ኣተሓሳስባ ክትቅይሮ ከም ዘለዋ እንተ ዘይኮነ መጥፍኢኣ ከም ዝኸውን ኣቐዲሞም ነጊሮማ ኔሮም: እንተ ኾነ ዝሓስብ ኣእምሮ ስለ ዘይተዓደለት ፣ ዘይንሳ ንኽትከውን ብዝገበረቶ እከይ ተግባር እንሃ ናብ ናይ መወዳእታ ጥፍኣታ ትኸይድ ኣላ።
እዛ ጭፍራ እዚኣ እቲ ዝተበገሰትሉ እከይ ውጥን ቅድም ቀዳድም ህዝቢ ትግራይ፣ እዚ ማለት ናይ ካልኦት ህዝብታት መሬት መንዚዕካ ናብ ትግራይ ጸንቢርካን ኩሉ ምዕባሌታት ኣብ ትግራይ ጥራይ ምክያድ ፣ ነቶም ካልኦት ብሄራት መሰሎም ገፊፍካ ልሙዕ መሬቶም ተሓዲጎም ወይ ንተጋሩ ምሃብ ወይ ድማ ንወጻእተኛታት ኣውፈርቲ ምሃብ ፣ ንዕኦም ድማ ካብ መሬቶም ምስጓግ ንዝተቓወመ ብጃምላ ምርሻን ወይ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኣእቲኻ ምስቓይ ስርሐይ ኢላ ተተሓሓዘቶ።
እቲ መሬት እኮ ናይ ዋናታቱ እዩ ! እቶም ኣህዛብ ህይወቶም ወይ ህላውነቶም ምስ መሬቶም ዝተተሓሓዘ እዩ ! ከመይ ጌርካ ንወዲ መሬት እዚ መሬትካ ንመስርሒ ኣባይቲ ክንጥቀመሉ ኢና ንስኻ ልቐቕ ትብሎ ! ኣራዊትኳ ነቲ ናተይ ዝብሎ መሬቱ ካብ ኣካላቱ ብዝወጽእ ፈሳሲ እናገበረ ይሓጽሮ እዩ፣ ነታ ዶብ ሓሊፉ ዝኣቱ ዝኾነ ካልእ ኣራዊት ድማ ክሳብ ህይወቱ ከፊሉ ይከላኸለላ ። እዚ እኮ ባህርያዊ ንኹሉ ፍጡር ኣብዛ ዓለም ዝተዋህቦ ጸጋ እዩ ! ከመይ ጌርካ ነዚ ከተፍርሶ ትህቅን ! መን እያ እዛ ጭፍራ ንደቂ መሬት መሬት መንግስቲ እዩ መንግስቲ ውጽኡ እንተ ኢልኩም ምውጻእ ጥራይ እዩ ፣ሕቶ ዝበሃል የሎን ትብል ? ህዝቢ ኢትዮጵያ ንመሬቱ ደም እናኸፈለ እኮ እዩ ንውሉድ ወለዶ ዓቂብዎ ጸኒሑ ! ንሓደ ህዝቢ ንመሬቱ ኣይናትካን እዩ ናይ መንግስቲ እዩ ክትብሎ በየናይ መምዘንን መዐቀንን ? ከምዚ ንኽትብል መን ኢኻ ንስኻ ? ሃጸይ ሃይለስላሰ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ድቕድቕ ጸልማት ኣውጺኡ ናይ ብርሃን ጩራ ዝኸፈተሎም እዩ፣ እንተኾነ ሓንቲ ዓባይን ደሓር ካብ ሱሩ ተመንቊሱ ከም ዝጠፍእ ዝገበረቶን ጌጋ ፣ ትሕዝቶ መሬት እያ ። መሬት ብውሑዳት መሳፍንቲ ተወኒኑ ሓፋሽ ህዝቢ ኢትዮጵያ ግን ኣብ ገዛእ መሬቱ ባርያ ኮይኑ ኔሩ። ንኣውያትን ስቓይን ህዝቢ ኢትዮጵያ ጸማም እዝኒ ዝሃበ ሃጸይ ሃይለስላሰ ብህዝባዊ ናዕቢ ሓንሳብን ንሓዋሩን ጠፊኡ። እዛ ጭፍራ ንምንታይ ካብዚ ኣይተማህረትን ? ሕጂዶ ይሓይሽ !
እዛ ጭፍራ ነቲ ካብ በረኻ ደደቢት ሒዛቶ ዝኣተወት ተንኮላት ኣብ ግብሪ ንምውዓል መታን ክጥዕማ ነታ ብሄር ሃይማኖት ዘይፈሊ 13 ጠቅላይ ግዛት ዝነበራ ኢትዮጵያ በብብሔር መቓቒላ ናብ 9 ክልላት ጎዛዝያታ ። እዚ ንምንታይ ኣድለየ ? ከም ቀደማ እታ ሃገር 13 ጠቅላይ ግዛት ከከምቲ ዝነበረን ኣስማት እንተኾነት እንታይ ጸገም የምጽእ ? እቲ መልሲ ንጹር እዩ፣ ልሙዕ መሬት ካብ ካልኦት ናብ ግዝኣትካ ኣእትኻ ነታ ትሕለም ዘላ ረፑብሊክ ዓባይ ትግራይ ምስፋሕ፣ ነታ ኢትዮጵያ ከኣ ፋሕ ብትን ኣእትያ ንምጥፍኣን ጎብለል ረፑብሊክ ዓባይ ትግራይ ርእሳ ዝኸኣለት ሃገር ንምምስራት እዩ ።
እዛ ጭፍራ እዚኣ ካብ ሚእቲ ሚልዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ እቶም ሸውዓተ ሚልዮን ዘይኣኽሉ ትግራዎት ጥራይ እዮም ብሉጻት ህዝቢ ፣ ኩሉ ነገር ንተጋሩ ጥራይ ክኸውን ኣለዎ፣ ኩሉ ጽፍሕታት ናይታ ሃገር ብተጋሩ ክተሓዝ ኣለዎ፣ ህንጸትን ልምዓትን ኣብ ትግራይ ቀዳምነት ክወሃቦ ኣለዎ ! ስለምንታይ ? ሃገራዊ ባጀት ናይታ ሃገር ልዕሊ ሰብዓ ሚእታዊት ንትግራይ እዩ ዝምደብ ፣ እቶም ካልኦትከ ደቂ መሬት ደቂ ሃገር ፣ ንህላወ ናይታ ሃገር ረዚን መስዋእቲ ዝኸፈሉ ደይኮኑን ! ኩሎም ብሄራት ናይታ ሃገር ብማዕረ ነታ ሃገር ህይወት ካብ ከፈሉላ ንምንታይ ማዕረ ተረባሕቲ ዘይኮኑላ ? እዚ ሕጂ ሆ ኢሉ ተላዒሉ ዘሎ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክዓግቶ ዝኽእል ሓይሊ ኣሎዶ ? እዛ ጭፍራ ህይወታ ከተድሕንሲ ይትረፍ መህደሚ ነዃል ውን ኣይትረክብን እያ ! ኣብቲ ንኻልኦት ዝኣጎደቶ መጋርያ ሓዊ ህሙኽ ኢልካ ምሕራር ጥራይ እዩ ዕድላ።
( እንቍራሪት ዝሆንን ኣክላለሁ ብላ ተሰንጥቃ ሞተች ) እዛ ጭፍራ ነቶም ካብ መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ 20% ዝኾኑ ብሔረ ኣምሓራ ንምጽናት ገና ኣብ በረኻ ደደቢት እንከላ ዝሓንጸጸቶ እከይ ውጥን እዩ ፣ ንዕስራን ሓሙሽተን ዓመታት ከኣ ሰሪሓትሉ ። ህዝቢ ኣምሓራ ዘዝለምዐ መሬቱ ተሓዲጉ ንተጋሩ ተዋሂቡ ፣ ዝኾነ ኣምሓራይ ካብ ደገ መጺኡ ኣብ ሃገሩ ወፍሪ ክገብር ምስ ዝደሊ ኣይፍቀደሉን ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝኾነ ህንጸትን ልምዓትን ኣይካየድን ፣ ክንደይ ኢልካ እሞ ክጽብጸብ ! ኣብ ልዕሊ እቶም ልዕሊ 34% ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ብሔረ ኦሮሞ ዝተፈጸመ ህልቂት መግለጺ ቃላት ውን ኣይትረኽበሉን ። ብረት ዘይዓጠቑ መንእሰያት መሰሎም ንምሕታት ሰላማዊ ሰልፊ ዝገበሩ ብኣልማማ ብጥይት ክትርሽኖም ምስ ምንታይ ይቝጸር !
ኣፍሪቃ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኤውሮጵውያን ነጻ ካብ እትወጽእ ሰብዓ ዓመት ክመልእ ዝተረፎ የብሉን። ኤውሮጳውያን ኣብ ልዕሊ ደቀባት ኣፍሪቃውያን ዝገበርዎ ግፍዕታት ክትገልጾ እንተ ፈተንካ ግዜ ይኹን ቃላት ውን ኣይኣኽሉኻን እዮም። ንሳቶም ምስ ከዱኸ ህዝቢ ኣፍሪቃ እንታይ ረኸበ ? ዝብል ሕቶ ብቐዳምነት ይመጸካ እሞ ፣ ካብ ዝብኢ ሃዲሞም ኣብ ገረብ ይድይቡ እሞ ኣብኡ ከኣ ነብሪ ይጸንሖም እዩ እቲ መልሱ።
ኣብ ኣፍሪቃ ካብ መግዛእቲ ይኹን ብዕልዋ መንግስቲ ስልጣን ዘዝሓዘ መንግስቲ ብመጀመርያ ደረጃ ዝገብራ መሬት ናይ መንግስቲ ምግባር እዩ ። እዚ ኣተሓሳስባ እዚ ናይ ማሕበርነት ወይ ኮሚኒዝም መትከል እዩ። ማሕበርነት ወይ ኮሚኒዝም ምዕባለ ከም ዘየምጽእን ከም ዘይሰርሕን ንኣህዛብ ናብ ጥምየትን ድኽነትን ጽልእን ቅርሕንትን ጥራይ ከም ዘምጽእ ካብ 1917 ክሳብ 1990 ኣብ ሕብረት ሶቭየትን ካልኦት ናይ ምብራቕ ኤውሮጳ ሃገራትን ኣብ ግብሪ ተራእዩ እዩ።
ድሕሪኣ እትመጽእ ነቶም ናቱ ዓሌት ዝኾኑ ስልጣንን ሓለፋታትን ብምሃብ ይከናኸኖምን ይኣልዮምን፣ ነቶም ናቱ ብሄር ወይ ዓሌት ዘይኮኑ ካብ ዝኾነ ይኹን ስልጣን ወጊድካ ብመጀመርያ ብጥምየት ከም ዝሃልቁ ወይ ውን ዓዶም ገዲፎም ሃጽ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ ምግባርን ብጃምላ ፋሺሽታዊ ብዝኾነ ኣገባብ ቆልዓ ሰበይቲ ከይፈሌኻ ምቕታል ብኡ ኣቢልካ ምጽናት እዩ ። ኣብዚ ከም ኣብነት ዝጥቀስ ኣብ ዩጋንዳ እቲ ጭራሽ መሃይምነት ዘየጥፍአ ሽሙ ክጽሕፍ ዘይክእል ፊልድ ማርሻል ኢዲ ኣሚን ኣልዳዳ ንዶክተር ሚልተን ኦቦተ ገምጢሉ ስልጣን ምስ ሓዘ ኣብ ልዕሊ እቶም ዓሌት ናይ ሚልተን ኦቦተ ዝፈጸሞ ኣረሜናዊ ህልቂት መግለጺ ቃላት ኣይርከቦን እዩ ። ልዕሊ ሰለስተ ሚእቲ ሽሕ ህዝቢ ኣጽኒቱ። ከምኡ ውን ኣብ ሩዋንዳ ዝነበረ ጃምላዊ ህልቂት ኣብ ውሽጢ ውሱናት ኣዋርሕ 800,000 ህዝቢ ብግፍዒ ዝሃለቑሉ ኩልና ንፈልጦ እናክትዝክሮ ዘንቀጥቅጥ ግፍዕን ህልቂትን እዩ ኔሩ። እዝን ወዲ ከምዝን ክትርኢ እንከሎኻ ንህዝቢ ኣፍሪቃስ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ደኾን ምሓሾ ኔሩ ? ዝብል ሕቶ ኣብ ሓንጎልካ ይመጽእ ።
ንመራሕቲ ኣፍሪቃኣ እቲ ንዛረቦን ንጽሕፎን ቋንቋ ዝርድእዎ ኔሮም እንተ ዝኾኑ እዘን ክልተ ዓበይቲ ጌጋታት ኣይትፈጽምወን ምበልናዮም፣
- ንህዝቢ ነታ መሬቱ ኣይናትካን እያ ኣይትበልዎ ! መሬቱን ንሱን ክልተ ክንዲ ሓደ እዮም፣ ኣይነጻጸሉን እዮም ! ንሱ ብዘይ እታ መሬቱ እታ መሬቱ ድማ ብዘይ ንሱ ህላወ የብሎምን ። ንሱ ኣብታ መሬት ይውለድ ፣ ኣብኣ ካብኣ እናተመገበ ይዓቢ፣ ይምርዖ ይወልድ ነታ መሬቱ ንውላዱ ኣረኪቡ ከኣ ካብ ዓለም ይእለ እሞ ኣብታ መሬቱ ከኣ ሓመድ ኣዳም ይለብስ። ንህዝቢ ዋንነት መሬቱ ኣሕዲግካዮን ቀቲልካዮን ክልቲኤን ሓደ እየን ፣እሞ መንግስታት ኣፍሪቃ መሬት ናይ ወዲ መሬት እምበር ናይ መንግስቲ እዩ ኣይትበሉ ምበልናዮም ።
- ኣብ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ፣ ኣብ ሓንቲ ሃገር ብዙሓት ዝተፈላለዩ ብሄራት ወይ ቀቢላታት ወይ እንዳታት ኣለዉ ። እታ ሃገር ግን ሓንቲ እያ ።ኩሎም ብሓባር ይነብሩላ ፣ ኣብ ግዜ ሓጎስ ብሓባር ይሕጎሱላ ኣብ ግዜ ሓዘን ብሓባር ይሓዝኑላ ጸላኢ እንተ መጺእዋ ብሓባር ይከላኸሉላ ። ሓደ ብዘይ እቲ ሓደ ግርማን መልክዕን ክብርን የብሉን ። መራሕቲ ወይ መንግስታት ኣፍሪቃ ፣ ህዝቢ ኣይትፈላልዩ ! ንኹሉ ብማዕረ ርኣዩዎ ! እቲ ናትኩም ወገን ጥራይ ጸጊቡን ረቢሑን እቲ ካልእ ዝብላዕ ስኢኑ ብጥምየት ክማስን ጽቡቕ ኣይኮነን ! ላም ፍርቂ ጎድና ኣይትሰብሕን እያ ! ብኸምዚ ሃገር ኣይትምዕብልን እያ ! ሃብቲ ሃገር ብማዕርነት ናብ ህዝቢ ኣካፍልዎ ! ህዝቢ ብሓባር እንተ ጠመየ ብሓባር እንተ ጸገበ ንሃገር ሓበና እዩ !
ሓንቲ ሃገር ዝተፈላለዩ ብሄራት ክህልውዋ መልክዓን ግርማኣን ሃብታን እዩ ። መራሕቲ ኣፍሪቃ ንህዝቢ ብዓሌት ብሃይማኖት ብእንዳን ቀቢላን እናፈላሌኹም ኣደዳ ድኽነትን ሞትን ስደትን ትገብርዎ ዘለኹም ንስኻትኩም ኢኹም እሞ ሃየ ጌጋኹም ኣርሙ ክትሓልፉ ስለ ዝኾንኩም ጽቡቕ እናተዘከረ ዝነብር ታሪኽ ገዲፍኩም ሕለፉ ።
እዛ ጭፍራ ካብ በዓል ዩጋንዳን ሩዋንዳን ስለ ዘይተማህረት እነሃ ንኢትዮጵያ ኣብ ብቐሊሉ ዘይጠፍእ ሃልሃልታ ሓዊ ኣጒዳ ንርእሳ ውን ኣብቲ ዝኣጎደቶ ሓዊ ሓሪራ ክትጠፍእ እያ ።
መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ነቲ ንስኹም ዝፈጠርኩሞ ህውከትን ብልሽውናን ሕማቕ ምሕደራን ኣብ ኤውሮጳውያን መንግስታት ኣይተጸግዕዎ ! ንመን ንምዕሻው እዩ ! ህዝብኹም ዘይሓስብ ኣእምሮ ዝውንን መዓስ ኮይኑ ! ንተንኮላት ኤውሮጳውያን ልዕሌኹም ከም ዝፈልጥ ፍለጡ ።
ኩልና ብሓባር አኣብ ዘለናዮ ነዛ ብእከይ ተግባራ ሓንሳብን ካብ ምድረ ገጽ ትጠፍእ ዘላ ጭፍራ ወያኔ ኣብቲ ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓት ንምክፋል ኣብ ተጠንቀቕ ንጽናሕ ።
ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
1ኢየሱስ ድኅሪ ቑሩብ መዓልቲ ናብ ቅፍርናሆም ተመሊሱ መጸ፤ ኣብ ገዛ ኸም ዘሎውን ተሰምዐ። 2መረባ ኽሳዕ ዝጸቦም ብዙኃት ሰባት ናብኡ ተኣከቡ፤ ቓሉውን ይነግሮም ነበረ። 3ኣርባዕተ ሰባት ድማ ንሓደ መፃጕዕ ብዓራት ፆይሮም ናብኡ ኣምጽኡ። 4ካብ ጻዕቒ ሕዝቢ ዝተልዓለ ናብኡ ኸእትውዎ ስለ ዘይከኣሉ ናብቲ ናሕሲ ደይቦም በቲ ኢየሱስ ዝነበሮ ወገን ነቲ ናሕሲ ኣፍሪሶም ነቲ መፃጕዕ ምስቲ ደቂሱሉ ዝነበረ ዓራት ናብኡ ኣውረድዎ። 5ኢየሱስ ከዓ እምነቶም ርእዩ ነቲ መፃጕዕ ወደይ! ኃጢኣትካ ተኃዲጉልካ እዩ በሎ። 6- 7እንሆ ኸዓ ገሊኣቶም ካብ መምህራን ሕጊ ኣብኡ ተቐሚጦም ነበሩ፤ ብልቦም ድማ ንምንታይ እዩ እዝ ሰብ እዙይ ከምዙይ ኢሉ ዝዛረብ? ንእግዚኣብሔር ኢዩ ዝጻረፍ ዘሎ ብዘይ ሓደ እግዚኣብሔር ኃጢኣት ክኃድግ ዝኽእል መን እዩ? እናበሉ የሓስቡ ነበሩ። 8ኢየሱስ ድማ ብልቦም እዝ ሓሳብዙይ ይሓስቡ ኸም ዘለዉ ሽዑ ንሽዑ ብመንፈሱ ፈሊጡ ኸምዙይ በሎም፦ ስለምንታይ ብልብኹም ከምዙይ ትሓስቡ ኣለኹም? 9ኣየናይ ይቐልል? ነዝ መፃጕዕ እዙይ ኃጢኣትካ ተኃዲጉልካ› ምባልዶ ወይ ተሥእ እሞ ዓራትካ ኣልዒልካ ኺድ!› ምባል? 10እምበኣር ወዲ ሰብ ኣብ ምድሪ ኃጢኣት ክኃድግ ሥልጣን ከም ዘለዎ ምእንቲ ኽትፈልጡ እዩ ኢሉ ነቲ መፃጕዕ 11 ተሥእ እሞ ዓራትካ ተሰኪምካ ናብ ገዛኻ ኺድ! እብለካ ኣለኹ በሎ። 12እቲ መፃጕዕ ድማ ሽዑ ንሽዑ ተሢኡ ዓራቱ ኣልዒሉ ኣብ ቅድሚ ዂሎም ወፀ። ስለዙይ ድማ ዂሎም ተደነቑ እሞ ከምዙይ ዝበለ ከቶ ኣይረአናን እናበሉ ንእግዚኣብሔር ኣመስገኑ። 13ድኅርዙይ ኢየሱስ ናብ ወሰን ባሕሪ ኣቢሉ ኸደ፤ ኲሎም እቶም ሕዝቢውን ናብኡ መጹ፤ ይምህሮምውን ነበረ። 14ክኃልፍ እንተሎ ድማ ንሌዊ ወዲ እልፍዮስ ኣብቲ ቐረጽ ዝቕረጸሉ ተቐሚጡ ረአዮ እሞ ተኸተለኒ! በሎ፤ ንሱ ኸዓ ተሢኡ ተኸተሎ። 15ድኅርዙይ ኢየሱስ ኣብ ገዛ ሌዊ ኣብ ማእዲ ተቐመጠ፤ ዝተኸተልዎ ብዙኃት ነበሩሞ ብዙኃት ቀረጽትን ኃጥኣንንውን ምስ ኢየሱስን ምስ ደቀ መዛሙርቱን ተቐመጡ። 16እቶም መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ኢየሱስ ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥኣንን ክበልዕን ክሰትን ምስ ረአይዎ ንደቀ መዛሙርቱ ስለምንታይ መምህርኩም ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥኣንን ዝበልዕን ዝሰትን? በልዎም። 17ኢየሱስ ከዓ ሰሚዑ ንሓኪምስ ሕሙማት እምበር ጥዑ ያት ኣይደልይዎን እዮም፤ ኣነ ኸዓ ንኃጥኣን እምበር ንጻድቃን ክጽውዕ ኣይመጻእኹን በሎም። 18ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ፈሪሳውያንን ይጾሙ ነበሩ። ሰባት መጺኦም ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ደቀ መዛሙርቲ ፈሪሳውያንን ይጾሙ እዮም ስለምንታይ ደኣ ደቀ መዛሙርትኻ ዘይጾሙ? ኢሎም ንኢየሱስ ጠየቕዎ። 19ኢየሱስ ከዓ፦ መርዓዊ ምስኣቶም እንተሎ ኣዕርኽቲ መርዓዊ ኽጾሙዶ ይኽእሉ? መርዓዊ ምስኣቶም እንተሎ ኽጾሙ ኣይግብኦምን። 20እንተኾነ መርዓዊ ኻብኣቶም ዝውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ እያ፤ ሽዑ ኽጾሙ እዮም። 21ሓድሽ ቊራጽ ዓለባ ኣብ ብላይ ክዳን ዝልግብ ከቶ የለን፤ እንተኾይኑውን እቲ ሓድሽ መልገባ ነቲ ብላይ ይቐዶ፤ ምቕዳዱ ኸዓ ዝገደደ ይኸውን። 22ንሓድሽ ወይኒ ኣብ ብላይ ኣሕርብቲ ዝመልእ የለን፤ እንተኾይኑውን እቲ ሓድሽ ወይኒ ነቲ ብላይ ኣሕርብቲ ይቐዶሞ እቲ ወይኒ ይፈስስ፤ እቲ ኣሕርብቲውን ይበላሾ። ንሓድሽ ወይኒ ግና ኣብ ሓድሽ ሓርቢ ይመልእዎ በሎም። 23ኢየሱስ ብሰንበት ብማእኸል ዝሩእ ገራሁ ኽኃልፍ እንተሎ ደቀ መዛሙርቱ እናኸዱ ሸዊት እናቐንጠቡ ምብላዕ ጀመሩ። 24ፈሪሳውያን ከዓ እስኪ ርአ! ደቀ መዛሙርትኻ ስለምንታይ ብሰንበት ክግበር ዘይተፈቕደ ይገብሩ ኣለዉ? በልዎ። 25- 26ኢየሱስ ድማ ብዘመን ኣብያታር ሊቀ ካህናት ዳዊት ምስ ሰኣነን ምስ ጠመየን ንሱ ምስቶም ምስኡ ዝነበሩ ኾይኑ እንታይ ድዩ ዝገበረ? ኣብ ቤተ እግዚኣብሔር ኣትዩ እቲ ኻህናት ጥራሕ እምበር ካልኦት ክበልዕዎ ዘይተፈቐደ ኅብስተ ቝርባን ከም ዝበልዐን ነቶም ምስኡ ዝነበሩውን ከም ዝሃቦምንዶ ኣየንበብኩምን ኢኹም? በሎም። 27 ሰንበት እያ ምእንቲ ሰብ ዝተፈጥረት እምበር ሰብ ምእንቲ ሰንበት ኣይተፈጥረን። 28እምበኣርከስ ወዲ ሰብ ጐይታ ሰንበትውን እዩ በሎም።
Copyright
Learn More


text:
ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ቅርሺ ቦንድ ተዓዲጉ…
መቐለ ጥሪ 03//2009(ድወት) ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣብቲ ዝተዛዘሙ ፍርቒ ዓመት ንመሳለጢ ህንፀት ዓቢ ግድብ ህዳሰ ዝውዕል ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ቅርሺ ዝዋጉኡ ቦንድ ከምዝተዓደገ ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣፍሊጡ።
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ትግራይ ጠማቲት ኣብያተ ፅሕፈት ርክብ ህዝብን መንግስትን ወይዘሮ ጀንበር ሓድጉ ከምዝሓበርኦ ኣብዚ ዓመት ካብ ነጋዶ ሞዴል ሓረስቶትን ካልኦት ግድሳት ወገናትን ኣስታት 4ሚልዮን ቅርሺ ንምእካብ መደብ ዝተተሓዘ ኾይኑ ዛጊድ ብዝተገበረ ምንቅስቓስ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ዝዋጉኡ ቦንድ ተዓዲጉ እዩ።
እቲ ዝተረፈ ልዕሊ 3ሚልዮን ቅርሺ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ንምትእኽኻብ ድማ ምልዕዓል ምግባር ዘሎ ኾይኑ ኣብቲ ኽፋላይ ሕብረተሰብ ዝረኣይ ዘሎ ድሌት ምኽፋል’ውን ዝነኣድ ምዃኑ ወይዘሮ ጀንበር ሓቢረን።
ኣብቲ ዞባ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ’ውን ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ወርሓዊ መሃይኦም ኸፊሎም ዝዛዘሙ ምዃኖም ዘዘኻኸራ ወይዘሮ ጀንበር ዛጊድ ድማ ካብ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ነጋዶን ካልኦት ግድሳት ወገናትን ንመሳለጢ ህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ብቦንድን ወፈያን ልዕሊ 29.5ሚልዮን ቅርሺ ኣታዊ ከምዝተገበረ ኣፍሊጠን።


text:
ስራሕ ሰብ ይስእን እምበር ሰብ ስራሕ ኣይስእንን
“ቦይንግ” ዝበሃል ዓብይ ትካል ነፈርቲ ዓለም ብ1916 ዓ.ም.ፈ ኣብ ሃገረ ኣመሪካ “ሲያትል ዋሽንግተን” ዝተጣየሸ ኮይኑ ብሽም ዊልያም ቦይንግ ዝበሃል ዉልቀ ሰብ ዝተሰየመ እዩ። ዊልያም ቦይንግ ኣብ ሃገረ ኣመሪካ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ያለ ትምህርቲ ቴክኒክን ሞያን ዝተምሃረ እንትኸዉን ኣብ ኢንዳስትሪ ጨርቃ ጨርቂ እታ ሃገር እውን ብርክት ንዝበለ እዋን ሰሪሑ። ድሕሪኡ ኣብ ስራሕቲ ዕንፀይትን ሓፂነ መፂንን ብዝተፈላለየ ቅርፃ ቅርፂ ምስራሕ ጀሚሩ። ብዝሰርሖም ስራሕቲ ዝሓሸ ኣታዊ ይረክብ ዝነበረ ዊልያም ቦይንግ ብፍላይ ኣብ ፅርበት ዕንፀይቲ ዝለዓለ ፍልጠትን ክእለትን ስለ ዝነበሮ ኣታዊኡ ኣብ ሓፂር እዋን ክዓቢ ክኢሉ እዩ።
ክሳብ 1918 ዓ.ም.ፈ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ውልቀን ማሕበርን እናሰርሐ ዝፀንሐ ዊልያም ቦይንግ ብ1919 ዓ.ም “ቢ ዋን” (B-one) ዝተብሃለት ነፋሪት ሰሪሑ ፈላማይ በረራ ኣካየደ። ነዚኣ እናመሓየሸ ድሕሪ ምፅናሕ ብ1929 ዓ.ም.ፈ ድማ 12 ተጓዓዝቲ እትሕዝ ቦይንግ 80 ዝዓይነታ ነፋሪት ሰሪሑ። ካብ ግዘ ናብ ግዘ ዘገርም ለዉጥታትን ስግግርን እናገበረ ድማ ንቕድሚት ቀፂሉ። ብኸምዚ ኣገባብ ዕዉት ጉዕዞ ህይወት ክመርሕ ጀሚሩ። ሕዚ እቲ ትካል ብብርኪ ዓለም ዝለዓለ ብርኪ ካብ ዘለዎም ኣፍረይቲ ነፈርቲ ሓደ እዩ። ፈለማ ካብ ፅርበት ዕንፀይትን ሓፂነ መፂንን ዝተበገሰ ቀስ ብቀስ እናዓበየ ሎሚ ኣብ ትሕቲኡ ልዕሊ 200 ሽሕ ሰራሕተኛታት ዕድል ስራሕ ረኺቦም ናብርኦም ብዝሓሸ ኩነታት ይመርሑ ኣለዉ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ እውን ሓቚፉ እዩ ንቕድሚት ዝግስግስ ዘሎ። ስለዚ እውን ብመንገዲ ዕብየት ልዕሊ 90 ዓመት ተጓዒዙ ሐዚ እውን ናህሩ ዓቂቡ ይምርሽ ምህላው ዝተፈላለዩ መራኸብቲ ሓፋሽ የገንዝቡ።
ብመንፅር እዚ ከም ሃገር ይኹን ከም ክልል ክሳብ ሕዚ ዘመዝገብናዮ ጉዕዞ ልምዓት እንትንርኢ ካብ ደኣንት ሰፊሕ ልምድን ተመክሮን እናተረኸበ መፂኡ ኣሎ። ሕዚ እውን እዚ ተጠናኺሩ እናቐፀለ እዩ። ብፍላይ ድማ ትካላት ደኣንት ብናይ ባዕለን ጉልበትን ፃዕርን ሰሪሐን ምህፍታም ከም ዝኽእላ መበገሲ ክኸውን ዝኽእል ተመክሮ ተረኺቡ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ገፀር ከተማታት ይኹን ዓበይቲ ከተማታት ተስፋ ዝህቡ ዓወታት ይምዝገቡ ኣለዉ።
ነዚ መበገሲ ገይርና እምበኣር ኣብ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ትግራይ ወረዳ እንደርታ ኣብ ደኣንት ተወዲቦም ብደንጎላ ድኽነት ይማርኹ ናይ ዘለው ትካላት ደኣንት ምንቅስቓስ ክንድህስስ። “ብደንጎላ ድኽነት ማረኽቲ!” ዝበልናሉ ምኽንያት እውን ማእኸል እቲ ተመክሮ ኣብ ስራሕቲ ምፅራብን ምቕራብን “ኮብል ስቶን” (መልከዐኛ እምኒ) መሰረት ዝገበረ ስለዝኾነ እዩ። ስራሕቲ ምፅራብን ምንፃፍን “ኮብል ስቶን” ከም ሓደ ፕሮጀክት ኣብ ሃገርና ተግባራዊ ክኸዉን እንትሕረ ብዙሓት ረብሓታት ዝህብ ምዃኑ ስለ ዝተፈለጠ እዩ። ካብኣቶም እቲ ሓደ መሰረተ ልምዓት መንገዲ ከተማታት ኣብ ምስፍሕፋሕ ዘለዎ እጃም ዓብይ ምዃኑ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ መናእሰይ ብማሕበር እናወደብካ ዕድል ስራሕ ብምፍጣር ኣንፃር ጥራሕ እንተይኮነስ ካፒታል ዝውህለለሉ ዝለዓለ ኣማራፂ ስራሕ እውን እዩ። እቲ ዘፈር ንዘለካ ጉልበት ብምጥቃም ካፒታል ኣዋህሊልካ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ኢንተርፕራይዝ ዘሰጋግር መሳልል እውን እዩ። ኣብ ምርግጋፅ ፅባቐ ከተማታት እውን ዝለዓለ ረብሓ ኣለዎ።
ነዚ ረብሓ ብኣግባቡ ካብ ዝተገንዘቡ መናእሰይ ወረዳ እንደርታ እምበኣር መንእሰይ ኣስመላሽ ካሕሱ ሓደ እዩ። መንእሰይ ኣስመላሽ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ 2004 ዓ.ም ኣእጋሩ ንሰገር ባሕሪ ኣምሪሑ ስዑዲ ዓረብ ረጊፁ እዩ። ኣብኡ ድማ ለዉጢ ኣብ ዘይነበሮ ናብራ ዓድ ጓና ክሳብ 2006 ዓ.ም ፀኒሑ። ከምቲ ዝሓሰቦ ሱዒዲ ዓረብ ብወረ ዝህፍተመሉ ዓዲ እምበር ብተግባር ሰሪሕኻ ዘይትልወጠሉ ዓዲ ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋፅ ግና ኣብ ዓዱ ሰሪሑ ክልወጠሉ ብዛዕባ ዝኽእል ኣማራፅታት ስራሕ ክሓስብ ጀሚሩ። ኣብ መፈለምታ 2006 ዓ.ም ድማ “ናብራ ስደት ይኣክል” ኢሉ ገፁ ናብታ ተወሊዱ ዝዓበየላ መረበቱ መሊሱ። ድሕሪ ሓደ ዓመት ኣብ 2007 ዓ.ም ምስ መተዓብይቱ ዝኾኑ መናእሰይ ጣብያ ለምለም ማሕበር ኣጣይሹ። ማሕበሮም፣ 13 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኣ ጠቕላላ 25 ኣባላት ዝሓዘት ኮይና” ማሕበር ሸዊት” ተባሂላ ተሰይማ። ስራሕ ክትጅምር ዝሓዘቶ መበገሲ ካፒታል ጉልበት ጥራሕ እዩ ነይሩ። ምኽንያቱ ባህሪ እቲ ስራሕ ጉልበት እምበር ገንዘብ ዝሓትት ኣይኮነን።
ድሕሪ እዚ ኣባላት ማሕበር ሸዊት ንምውዳብ ዘድልዩ ረቛሕታት ኣማሊኦም ድሕሪ ምዉዳብ ናብ ተግባራዊ ስራሕ ፅርበት ኮብል ስቶን ኣትዮም። ይኹን እምበር ዝፀረብዎ ኮብል ስቶን ናብ ዕዳጋ ንምቕራብ ፀገም ፅርግያ ኣጋጢምዎም። ነዚ ዝተገንዘበ ቤት ፅሕፈት ደኣንት ወረዳ እንደርታ መኪና ዝኣትዋሉ ፅርግያ ብምፅራግ ዘድሊ ደገፍ ምስ ገበረሎም ፍርያቶም ናብ ዕዳጋ ዘቕርብሉ ዕድል ረኺቦም። ንኣብነት ኣባላት ማሕበር ሸዊት ንዕለታዊ ስራሕቶምን ወፃኢታቶምን ብምሽፋን ኣብ ሓደ ዕዳጋ ጥራሕ ብ2007 ዓ.ም 80 ሽሕ ብር ኣታዊ ረኺቦም እዮም። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከምዚ ዝበሉ ዘፈራት ስራሕ ብዝወሃበካ ገደብ ግዜ ተጠቒምካ ካፒታል ኣዋህሊልካ ናብ ካልእ ብርኪ እትሰጋገረሎም እምበር ኣብኡ ከለኻ ንነዊሕ እዋን እትቕፅለሎም ኣይኮኑን። ብከምዚ ኣገባብ ከም ማሕበር ከባቢ 230 ሽሕ ብር ኣታዊ ረኺቦም ድሓር ኣብ 2008 ዓ.ም ነቲ ከምዚ ብዝበለ መንገዲ ዘዋህለልዎ ትርፊ ብምክፍፋል ናብ ካልእ ነናይ ውልቆም ዓዉደ ስራሕ ተሰጋጊሮም ኣለዉ።
ንኣብነት ንመንእሰይ ኣስመላሽ ካሕሱ እንተወሲድና በቲ ብማሕበሩ ብኮብል ስቶን ዝረኸቦ ከባቢ 10 ሽሕ ብር ኣቢሉ ምስ ካልኣይ መሓዝኡ ብምዃን ቅድሚኡ ብውልቆም ዘዋህለልዎ ገንዘብ ወሲኾም ብ430 ሽሕ ብር ናይ ፅዕነት መኪና ገዚኦም ኣለዉ። ካብታ መኪና ዝረኽበዎ ኣታዊ ብቐፃልነት እናቖጠቡ ናብ ካልእ ብርኪ ክሰጋገሩ ድማ እናሰርሑ ይርከቡ። ካልኦት ኣባላት ማሕበር ሸዊት እውን በብውልቆም ኣብ ዝመረፅዎ ስራሕ ተዋፊሮም እናሰርሑ እዮም። ዝበዝሑ ኣብ ምህጣር ኣብዑር ተዋፊሮም ኣለው።
ኣብታ ወረዳ ክሳብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ከምዚ ኣብ ዝበለ ስራሕ ተዋፊሮም መነባብርኦም ዝለወጡ ልዕሊ 8‚750 መናእሰይ ከም ዘለዉ ኣተሓባባሪ ግልጋሎት ሓደ ማእኸል እታ ወረዳ ኣይተ መንግስቱ ግርማይ ይገልፁ። ኣብ 2009 ዓ.ም እንተወሲድና እውን 4000 መናእሰይ ኣብ ዝተፈላለዩ ውዳበታት ደኣንት ተጠርኒፎም ዕድል ስራሕ ዝረኽብሉ ኩነታት ንምፍጣር ተተሊሙ ዛጊድ 3‚157 መናእሰይ ተጠቀምቲ ዕድል ስራሕ ክኾኑ ክኢሎም ኣለው። እቲ ፍፃመ ናብ ዝተትሓዘ ዓመታዊ ሸቶ ዝተቓረበሉ ምኽንያት ባህሪ ስራሕቲ ምፅራብ ምሩፅ እምኒ ዘድልየሉ ግዘ ካብ ቀዳማይ ርብዒ ዓመት ናይ በጀት ዓመት ጀሚርካ ብዝለዓለ ትኹረት ዝስርሐሉ ስለ ዝኾነ እዩ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ደኣንት ወረዳ እንደርታ ዝስርሑ ስራሕቲ ፈላማይ ትኹረቶም ትልሚ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ትልሚ ዝተርኣዩ ጥንካረታትን ሕፅረታትን ድማ ብፍሉይ ተገምጊሞም ኣለዉ። ከም ጥንካረ ካብ ዝተገምገሙ እቲ ሓደ ኣብ ደኣንት ዘለዉ ጉጅለታት ልምዓት፣ ዋህዮ፣ መሰረታዊ ዉዳበ፣ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ንናይ ወረዳ መበገሲ ትልሚ መሰረት ገይሮም ነናይ ባዕሎም ትልሚ ምድላዎም እዩ። እዚ ከባቢያዊ ሃፍተ ገነት መሰረት ይገብር። ብፍሉይ ኣብ ስራሕቲ ፅርበትን ቀረብን ኮብል ስቶን ዝነጥፉ ዉዳበታት ደኣንት ድማ ዝድለ ካፒታል ንምርካብ ትኹረት ትልሞም ፅርየት እዩ። ነዚ መረጋገፂ ከዓ ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ዝነበሩ ጥንካረታትን ሕፅረታትን መሰረት ዝገበረ ገምጋማዊ ስልጠናታት ይወሃብ።
ካብቲ ዝወፀ ትልሚ ብምብጋስ ምስሊ ዉዳበታት ደኣንት እዚ ዓመት ክንርኢ ከለና ከም ወረዳ 43 ጉጅለታት ልምዓት ደኣንት ንምዉዳብ ተተሊሙ ክሳብ ወርሒ ሕዳር 2009 ዓ.ም ዝነበረ ፍፃመ 38 ምዃኑ እዮም ኣይተ መንግስቱ ዝሓበሩ። እዚ ብመንፅር መንቀሳቐስቲ ደኣንት ወሲድካ እንትርአ 657 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 1332 ንምዉዳብ እዩ ዓመታዊ ትልሚ ተታሒዙ። ብዝግበር ዘሎ ዕቱብ ምንቅስቓስ ድማ ዛጊድ 544 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበአን 1‚119 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ተወዲበን ናብ ዝተፈላለየ ስራሕ ዝኣትዋሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ኣብዚ ድማ ቅድመ ግምባር ዝኾነ ኣባል ዉድብ መሪሕ ኮይኑ ንምኻድ ዝተትሓዘ ሸቶ ፍፃምኡ ከም ዘመላኽቶ ብዝተሓሰበሉ መንገዲ ይኸይድ ምህላዉ እዩ።ንኣብነት ሎሚዘበን ዓመት ትልሚ 542 ኣባላት ዉድብ ዝኾኑ መናእሰይ ኣብ ዝተፈላለያ ዉዳበታት ደኣንት ኣእቲኻ ነቲ ካልእ ኣባል ዘይኮነ መንእሰይ ከንቀሳቕሱ ተተሊሙ እዩ። ዛጊድ ዘሎ ተግባራዊ ስራሕ ወሲድካ እንትርአ ድማ 524 ኣባላት ዉድብ ዝኾኑ መናእሰይ ኣብተን ኣብዚ ዓመት ተወዲበን ዘለዋ ዉዳበታት ተመልሚሎም ኣለዉ።
እቶም ክሳብ ሕዚ ኣብ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ተወዲቦመ ዘለዉ መናእሰይ ኣብ ሰለስተ መሰረታዊ ዉዳበ፣ 38 ዋህዮታትን 223 ኔትዎርክታትን ዝተጠርነፉ እዮም። ረብሓ እቲ ኣወዳድባ ትካላዊ ኣሰራርሓ ሒዝካ መደባት እናገምገምካ ንምምራሕ እዩ። ነዚ መሰረት ገይረን ድማ እተን ዉዳበታት ናብ ተግባረዊ ስራሕ ኣትየን መደብ መሰረት ብምግባር ትልመን ከመይ ከም ዝፍፅማ፣ መን እንታይ ከምዝሰርሕ መዓዝ እንታይ ከምዝፍፀም ተሊመን ናብ ተግባር ኣትየን ኣብ ምስራሕ ይርከባ።
እዚ ብኣብነት እንትንርእዮ ከም ወረዳ ካብ ዘለዋ 38 ጉጅለታት ልምዓት እተን 16 ቅድሚት፣ 13 ማእኸል ዝተሰርዓ ኮይነን ዝተረፋ ትሽዓተ ድማ ስርርዐን ድሕሪት እዩ። ኔትዎርክታት ወሲድካ እውን ቅድሚት ዝተሰርዓ 103 እየን። እተን ዝተረፋ 83 ኔትዎርክታት ኣብ ማእኸል፣ 37 ድማ ኣብ ድሕሪት ተሰሪዐን። እቲ ስርርዕ ክሳብ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ዝወርድ ኮይኑ 459 ኣብ ቅድሚት፣ 348 ኣብ ማእኸል ተሰሪዐን ኣለዋ።ዝተረፋ 312 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ድማ ድሕሪት ዝተሰርዓ እየን። ምኽንያቱ ድማ ትካላዊ ኣሰራርሓ ሒዝካ መደብካ ካብ ዘይምምራሕ ይብገስ። ስለዚ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት እተን ዉዳበታት ደኣንት ዓብይ ፍልልይ ኣሎ። ብዝሕ ዝበላ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ድሕሪት ዝተሰርዓሉ ኩነታት ስለ ዘሎ ነዚአን ኣብ ቅድሚት ንምስራዕን ዘድሊ ብርኪ ስግግር ኣረጋጊፀን ናብ ዝሓሸ ለዉጢ ንክመፃ ድማ ኣብቶም ተሪፎም ዘለዉ ኣዋርሕ እዚ ዓመት ግቡእ ዝኾነ ደገፍን ክትትልን ምግባር ወሳኒ እዩ።
እቲ ካልእ ኣብ ዉዳበታት ደኣንት ብትኹረት ዝስርሓሉ ጉዳይ ስራሕቲ ምቑጣብ ገንዘብ ከምኡ እውን ምሃብን ምምላስን ልቓሕ እዩ። ብመሰረት እዚ ድማ ኣብዚ ዓመት 1500 ሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ብዉዳበ ይኹን ብዉልቀ ደኣንት ተዋፊሮም ልዕሊ ሰለስተ ነጥቢ 17 ሚልዮን ብር ክዓቑሩ እዩ ትልሚ ተታሒዙ። ክሳብ ወርሒ ሕዳር 2009 ዓ.ም ዝነበረ ፍፃመ እንትርአ 281 ሰባት ዝተሳተፍሉ ልዕሊ ሰለስተ ነጥቢ 95 ሚልዮን ብር ምዕቛር ተኻኢሉ ኣሎ። ስለዚ ኣብ ዉዳበታት ደኣንት ንመናእሰይ ብዝግባእ እናወደብካን ዕድላት ስራሕ እናፈጠርካን እንተተኸይዱ ካብቲ ንሓፂር ግዘ ዝረኽብዎ ኣታዊ ብዝዛየደ ገንዘብ እናቖጠቡ ፅባሕ ዝበለፀ ስራሕ ንምስራሕ ይክኣል።
ምስ ምሃብ ልቓሕ ተዛሚዱ እውን መበገሲ ካፒታል ሕፅረት ንዘጋጠሞም ውዳበታትን ዉልቀን ደኣንት መንግስቲ ዝተፈላለዩ ዕድላት ኣመቻችዩ እናሰርሐ መፂኡ እዩ። በዚ ኣገባብ እዚ ከም ወረዳ ኣብ 2009 ዓ.ም ን85 ወገናት መንቀሳቐሲ ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሸውዓተ ሚልዮን ብር ትልሚ ተታሒዙ ኣሎ። ካብዚ ዛጊድ ዝተፈፀመ እንትርአ ን35 ሰባት 467 ሽሕ ብር ክወሃብ ተገይሩ እዩ።
እዞም ስራሕቲ እዚኦም እንትስርሑ እቲ ዝድለ ዉፅኢት ካፒታል እናዋህለልካ መነባብሮኻ ካብ ምልዋጥ ሓሊፉ ካብ ብርኪ ናብ ብርኪ ንምስግጋር እዩ። ምኽንያቱ ቀንዲ ተልእኾን ዕላማን ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት መናእሰይ ብዉልቀን ዉዳበን ኣቢልካ ዘድሊ ደገፍን ክትትልን ብምግባር መሰረታዊ ለዉጢ ከምፅኡ ምግባር እዩ።
እተን ሎሚ ካብ ንኡሽተይ ካፒታልን ሰፊሕ ጉልበትን እናተበገሳ ንዕብየት መሰረት ዝኸዉን ለዉጢ ዘመዝግባ ዘለዋ ዉዳበታት ደኣንት እውን ፅባሕ ከምቲ ትካል ቦይንግ በፂሕዎ ዘሎ ብርኪ ንምብፃሕ ዝህለወን ግዘ ኣዝዩ ርሑቕ ኣይኸዉንን። ካብ ፅርበት ዕንፀይትን ስራሕቲ ሓፂነ መፂንን ተበጊሱ ወናኒ ዓለም ለኸ ፍሉጥ ትካል ነፈርቲ ናይ ዝኾነ ቦይንግ ኣብ ዓድና ዘለዋ ሎሚ እምኒ ዝፀርባ፣ ሓፂን ዝቕጥቅጣ ወዘተ ትካላት ደኣንት እውን ፅባሕ ወነንቲ ዓበይቲ ትካላትን ሚልዮናት ገንዘብን እየን። ምኽንያቱ እቶም ኣብ ውሽጢ ውሑድ ዓመታት ካብ ባዶ ተበጊሶም ብኣሽሓት ዝቑፀር ገንዘብን ንብረትን ዝዉንኑ ዘለዉ መናእሰይ ሃገርና ይኹን ክልልና በቲ ዕዉት ስርሖም መሰኻኽር እዮም።


text:
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
ሰማይ
ብዛዕባ ሰማይ ሰፊሕ ግምታዊ ሓሳባት ይውሃብን ብርቱዕ ክርክር ይልዓልን እዩ። እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሰማይ ዚምህሮ ትምህርቲ ግና፡ ካብቲ ብዙሓት ዚምህርዎ ኣዝዩ እተፈልየ እዩ።
ሰማይ እንታይ እዩ፧
ሰባት እንታይ ይብሉ፧
ብዛዕባ ሰማይ እተፈላለየ እምነታት እዩ ዘሎ። ንኣብነት፦
ብዙሓት ክርስትያናት ኢና ዚብሉ ሰባት ከምቲ ኣብ ዘ ኒው ካቶሊክ ኢንሳይክሎፔድያ ተገሊጹ ዘሎ ዓይነት እምነት እዩ ዘለዎም። እቲ መጽሓፍ ብዛዕባ ሰማይ ኪገልጽ ከሎ፡ “እቶም ብጐይታ ዝሞቱ ብሩኻት ኣብ መወዳእታኡ ዚነብሩሉ ቤት” ኢሉ ጸዊዕዎ ኣሎ።
ኣይሁድነት ኣብቲ ድሕሪ ሞት ዚህሉ ህይወት ዘይኰነስ፡ ኣብ ናይ ሕጂ ህይወት ብዝያዳ ኸም ዜተኵር፡ ረቢ ቤንትጽዮን ክራቪትስ ገሊጹ ኣሎ። ብዛዕባ ሰማይ ኪገልጽ ከሎ ግና፦ “ነፍሲ ኣብ ሰማይ ኣዝዩ ዝለዓለ ባህታ ትረክብ፡ ብዛዕባ ኣምላኽ ዘለዋ ግንዛበ ይዓቢ፡ ካብቲ ቕድሚኡ ዝነበራ ንላዕሊ ድማ ምስኡ ትቀራረብ” በለ። ይኹን እምበር፡ ክራቪትስ፡ “ኣይሁድነት ብሰማይ ዚኣምን እኳ እንተ ዀነ፡ ቶራህ ግና ብዛዕባኡ ብዙሕ ኣይገልጽን እዩ” እውን ኢሉ እዩ።
ሰዓብቲ ሂንዱን ቡድህናን፡ ሰማይ እተፈላለየ መንፈሳዊ ደረጃታት ከም ዘለዎ እዮም ዚኣምኑ። ሰብ ንግዜኡ ኣብኡ ጸኒሑ ኸም ብሓድሽ ኣብ ምድሪ ኸም ዚውለድ ወይ ናብቲ ኻብ ሰማይ ዝለዓለ ቦታ ዝዀነ ኒርቫና ኸም ዚሰግር እዮም ዚኣምኑ።
ገሊኦም ድማ ነቲ ብዛዕባ ሰማይ ዚገልጽ ዝዀነ ይኹን ሓሳብ ይነጽግዎን ከም ዕሽነት ገይሮም ይርእይዎን እዮም።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይምህር፧
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ እታ “ሰማይ” እትብል ቃል ካብ ሓደ ንላዕሊ ትርጉም እዩ ዘለዋ። ንኣብነት፦
ዘፍጥረት 1:20፡ “ኣብ ልዕሊ ምድሪ ኣብ ትሕቲ ጠፈር ሰማይ ከኣ ኣዕዋፍ ይንፈራ” ትብል። ኣብዚ፡ እታ “ሰማይ” እትብል ቃል፡ ነቲ ብዓይንና እንርእዮ ሰማይ እያ እተመልክት።
ኢሳይያስ 13:10፡ “ከዋኽብቲ ሰማይን እቶም በብጋንታኦም ዘለዉ ኸዋኽብትን” ትብል። እዚ ድማ ንህዋ የመልክት።
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ‘ኣብ ሰማይ ከም ዚነብር፡’ ‘መላእኽቲ ድማ ኣብ ሰማይ ከም ዘለዉ’ ይገልጽ እዩ። (1 ነገስት 8:30፣ ማቴዎስ 18:10) ኣብዚ ድማ፡ እታ “ሰማይ” እትብል ቃል፡ ንምሳልያዊ ቦታ ዘይኰነስ፡ ንናይ ሓቂ መንበሪ ቦታ እያ እተመልክት። *
“ካብ ሰማይ ኣመንጽር፡ ካብቲ ማሕደር ቅድስናኻን ግርማኻን ከኣ ጠምት።”—ኢሳይያስ 63:15።
ኵሎም ቅኑዓት ሰባት ምስ ሞቱ ናብ ሰማይ ይኸዱ ድዮም፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምድሪ ድሕሪ ሞት ናብ ሰማይ ቅድሚ ምኻድና ንግዜኡ እንጸንሓላ መንበሪት ከም ዝዀነት ኣይምህርን እዩ። የግዳስ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ እቲ ኣምላኽ ዝነበሮ ናይ መጀመርታ ዕላማ ደቂ ሰብ ንኺሞቱ ኸም ዘይነበረ ብንጹር ይገልጽ እዩ። ነዚ ዚስዕብ እስከ ርአ፦
ኣምላኽ ነቶም ናይ መጀመርታ ሰብኣይን ሰበይትን፡ “ፍረዩን ተባዝሑን ንምድሪ ኸኣ ምልእዋ” በሎም። (ዘፍጥረት 1:28) ምድሪ፡ ሰብ ንዘለኣለም ዚነብረላ ቐዋሚት መንበሪት ክትከውን እያ ተፈጢራ። እቶም ናይ መጀመርታ ሰብኣይን ሰበይትን ንኣምላኽ እንተ ዘይተኣዚዞም ከም ዚሞቱ ተነጊርዎም ነይሩ እዩ። እቲ ዜሕዝን ድማ፡ ኣይተኣዘዙን።—ዘፍጥረት 2:17፣ 3:6።
እቲ ናይ መጀመርታ ሰብኣይ ብዘይምእዛዙ፡ ንሱን ሰበይቱን ሞይቶም ጥራይ ዘይኰኑስ፡ ሞት ናብ ዘርኦም እውን ሓሊፉ እዩ። (ሮሜ 5:12) እሞኸ ድሕሪኡ ደቂ ሰብ ብዘይተስፋ ድዮም ተሪፎም፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ከምቲ ተስፋኡ፡ ጽድቂ ዚነብረሉ ሓድሽ ሰማያትን ሓድሽ ምድርን ንጽበ ኣለና” ይብል። * (2 ጴጥሮስ 3:13) ኣምላኽ ብመንግስቱ ኣቢሉ ንምድርና ናብቲ ናይ መጀመርታ ዕላማኡ ዚፍጽመሉ ዅነታት ኪመልሳ እዩ፣ ብዘይካዚ፡ “ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን” እዩ። (ራእይ 21:3, 4) እዛ ጥቕሲ እዚኣ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ሰማይ ዚህሉ ህይወት ድያ እትዛረብ ዘላ ወይስ ብዛዕባ እቲ ኣብ ምድሪ ዚህሉ ህይወት፧ ‘ደጊም ኣይኪህሉን’ ዚብሃል፡ ቅድሚኡ ንዝነበረ ነገር ጥራይ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ሞት ኣብ ሰማይ ፈጺሙ ኣይነበረን። እምበኣር፡ እታ ጥቕሲ ነቲ ኣብታ ምስ እንፈትዎም ሰባት ክንነብረላ እተፈጥረት ምድሪ ዚፍጸም ነገር እያ እተመልክት። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምዉታት ከም ዚትንስኡን ምስ ዜፍቅርዎም ሰባት ብሓንሳእ ከም ዚነብሩን ይገልጽ እዩ።—ዮሃንስ 5:28, 29።
ብዙሓት ሰባት እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሰማይ ዚምህሮ ምስ ፈለጡ ኣዝዮም ተሓጒሶም እዮም። ንኣብነት፡ ካቶሊክ ዝነበረ ጆርጅ፡ “በቲ ኣብ ምድሪ ንዘለኣለም ብዛዕባ ምንባር ዚገልጽ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ተሓጒሰ እየ። ካብቲ ናብ ሰማይ ምኻድ ዚብልዎ ሓሳብ ንላዕሊ ኽትቅበሎ ዝቐለለ እዩ” በለ። *
“ሰማያትሲ ናይ እግዚኣብሄር ሰማያት እዮም፡ ምድሪ ግና ንደቂ ሰብ ሀቦም።”—መዝሙር 115:16።
^ ሕ.ጽ. 13 ሓቂ እዩ፡ ኣምላኽ መንፈስ እዩ እምበር፡ ስጋዊ ኣካል የብሉን። (ዮሃንስ 4:24) ስለዚ፡ እቲ ዚነብረሉ ቦታ ብዓይኒ ዚርአ ወይ ዚድህሰስ ዘይኰነስ፡ መንፈሳዊ ዓለም እዩ።
^ ሕ.ጽ. 19 እቲ “ሓድሽ ምድሪ” ዚብል ሓረግ፡ ቃል ብቓሉ ንምድርና ዜመልክት ኣይኰነን፣ የግዳስ፡ ነቶም ኣብ ምድሪ ዚነብሩ ሞገስ ኣምላኽ ዝረኸቡ ማሕበረሰብ ዜመልክት ምሳልያዊ ኣገላልጻ እዩ።—መዝሙር 66:4።
^ ሕ.ጽ. 20 መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሒደት ሰባት፡ ማለት 144,000 ምስ የሱስ ኰይኖም ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ኣብ ሰማይ ኪገዝኡ ኸም እተሓርዩ ይምህር እዩ።—1 ጴጥሮስ 1:3, 4፣ ራእይ 14:1።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣምላኽ ንምድሪ ዘለዎ ዕላማ እንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንምድሪ ዝፈጠራ ስለምንታይ ምዃኑ፡ መከራ መዓስ ከም ዜብቅዕ፡ ከምኡውን ኣብ ዚመጽእ ምድሪ እንታይ ከም እትኸውንን ነቶም ኣብኣ ዚነብሩ ሰባት እንታይ ከም ዜጋጥሞምን ይገልጽ እዩ።
መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እያ፧
ንጉስ መንግስቲ ኣምላኽ መን እዩ፧ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እያ እትዓምም፧


text:
ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ኣብዛ ሃገር (ካብ ክልል ናብ ክልል እኳ ዝፈላለ እንተኾነ) ክንሪኦ ዝፀናሕና ቅልውላውን ፖለቲካዊ ዘይምርግጋዕን ከይዱ ከይዱ ብቲ ንቡር ከይዲ ክፍታሕ ስለ ዘይከኣለ፤ መንግስቲ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ብምእዋጅ ኮማንድ ፖስት ኣጣይሹ ናብ ኣንፃራዊ ሰላምን ምርግጋዕን መሊስዎ ኣሎ። እዚ ጉዳይ ብመሰረቱ ብዘላቕነት መፍትሒ ክሳብ ዘይረኸበ ግን ሐዚ ‘ውን ንዜጋታት ዘተሓሳስብን ዋና መዘራረቢ ጉዳይን ኮይኑ ይርከብ። ስለዝኾነ ድማ እቲ ኩነታት ሐዚ ‘ውን ምድህሳሱ ኣገዳሺ ይኸውን። ኣብዛ ሓፃር ፅሕፍቲ እዚኣ 1) ውድብ ኢህወደግ ከም መራሒ መንግስቲ መጠን ንቲ ፀገም ኣሚኑ ክፈትሖ እየ ኢሉ ምንቅስቓስ ካብ ዝጅምር ዘሎ ሓፈሻዊ ሃገራዊ ኩነታት ብሓፂሩ፣ ኣብ ምንጪ እቲ ፀገም ዘሎ ኣርዳድኣን ከይዲ ኣፈታትሕኡን ብዝምልከት ዝወሃቡ ዘለው ርኢቶታት፤ 2) ብቲ ካሊእ ገፅ ድማ ኣብ ትግራይን ተጋሩን ዘሎ ኩነታት እንታይ ይመስል?፣ ህወሓት ንቲ ኩነታት ከመይ ገምጊምዎ? እንታይ ክያዶታት ከይዱ? ኣብ ምንታይ ኩነታት ይርከብ ዝብል ንምርኣይ ክፍትን እየ።
መእተዊ
ኢትዮጵያ ንኣሽሓት ዓመታት ነፃነታ ሓልያ ዝነበረት ኣብዚ ዓለም እኒሀዋ ካብ ዝበሃላ ጥንታዊ ስልጣነ ዘለዎን ዕድመ-ፀገብ ዓድታት ሓንቲ እያ። ኣብ ሓደ እዋን እውን ኣብቲ ጫፍ ናይ ስልጣነ ዓለም ተቐሚጣ ዝነበረት እያ። ብቲ ካሊእ ገፅ ድማ ብዝገርም መንገዲ ጉፅዞ ቁልቁለት ናብ ድኽነትን ድሕርትን ወሪዳ ፈፈው ኢላ እያ። ካብ መጀመርታ ብሓበራዊ ምርድዳእ ህዝባ ዝተመስረተ መንግስትን እትግዘኣሉ ሰነድን ሃሊይዋ፤ ሓበራዊ ሃገራዊ ፍልስፍና ሃልዩ፣ ክብፃሕ ዝግበኦ ሃገራዊ ራኢ/ሽቶ ተቐሚጡ፣ እሞ ንዙይ መሪሑ ዝኸድ መንግስትን ሰብን ሃልዩ ስለ ዘይተኸይደ፤ ሓድነታ ዝፀንዐ ካብ ሓደ መድረኽ ናብ ካሊእ መድረኽ እናማዕበለ ዝኸይድ ሃገራዊ ጉዕዞ ከይወነነት ፀኒሓ።
ኣብ መወዳእታት 18 ክፍለዘመን ጥንኩር ሃገራዊ ሓድነት ንምምስራት ዝተበገሱ ነገስታት ብሓይሊ እውን እንተኾነ ሓደ ጥንኩር ማእኸላይ መንግስቲ ምምስራት ኪኢሎም እዮም። ጥንኩር ሃገራዊ ሓድነት ንምምስራት ምሕሳቦምን ምፅዓሮምን ዝምስገን ኮይኑ፤ ነገር ግን እቲ ንህፀት ሃገር ዝተጠቐምሉ ሃገራይ/ብሄራዊ ፍልስፍና ንነባራዊ ኩነታት እዛ ሃገር ዘይተረደአ ማለት ንቡዝሃነት ኣብ ግምት ዘእተወ ዘይኮነስ “ሓደ ባህሊ፣ ሓደ ቋንቋ፣ ሓደ ሃይማኖት…” ዝብል ብምንባሩ ህዝብታት ኢትዮጵያ ናብ ነዊሕ ናይ ማዕርነትን መሰልን ቃልሲ ክኣትው ገይርዎም እዩ።
ተባራዕቲ ናይ ህዝቢ ሕቶታት ደፊእዎን ብዓለም ደረጃ ዝነበረ ናይ ለውጢ ምንቅስቓስ ተሓዊስዎን ኣብ 1960ታት ዝተወልዐ ናይ ተመሃሮ ምንቅስቓስ ንቲ ዝነበረ ሃገራዊ ፍልስፍና ካብ መሰረቱ ንምምሓዉ ዝሃቀነ ነይሩ። ኣብ ሞንጎ፣ ንቲ ዝነበረ ናይ ለወጢ ድሌትን ምንቅስቓስን ጨውዩ ስልጣን ዝሓዘ ወታደራዊ ጉጅለ ደርግ ንገለ ሕቶታት ህዝቢ (ከም መሬት ዝበሉ) መሊሰ ኣለኹ ብምባል ንቲ ሃገራዊ ፍልስፍና ግን “ኢትዮጵያ ትቕደም” ብዝብል ጭርሖ ኣዕርዩ ዓፋናይ ብዝኾነ መንገዲ ከቐፅሎ ፈተነ። ኣብዚ ሃገራዊ ፍልስፍና እዙይ ፍፁም ተቓውሞ ዘለዎም ህዝብታት ኢትዮጵያ ግን ቃልሶም ቀፀሉ። ዳርጋ ኩሉ ብሄር በቢከባቢኡን በቢብሄሩን ተወዲቡ ቃልሱ ዝወለዐ እንትኾን፤ ገለ ብሄር መሰረት ገይርካ ቃልሲ ኣይጠቅምን ዝበሉ ተመሃሮ ድማ ሃገራውያን ውድባት መስሪቶም ዝቃለስሉ ኩነታት ተፈጠረ።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ንቶም ዝነበሩ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ሕቶታት ብኣግባቡ ተረዲኡን ተንቲኑን ዝቃለስ ዝነበረ ህወሓት ንናይ እዋኑ መንግስቲ ደርጊ እናሰዓረ ምስ ከምኡ ዝበሉ ኢትዮጵያ ናይ ብዝሃነት ሃገር እያ ኢሎም ዝኣምኑ ናይ መሰል ሓርሰ ውሳነ (self determination) ሓይልታት እናተሓባበረ መንግስቲ ንምምስራት በቕዐ። ንቲ ዝነበረ “ሓደ ባህሊ፣ ሓደ ቋንቋ፣ ሓደ ሃይማኖት…” ዝብል ኣሃዳዊ ሃገራዊ ፍልስፍና ግጉይ እዩ ኢሎም ኣብ ነዊሕ ቃልሲ ዝፀንሑ ህዝብታት ኢትዮጵያ ብታ ህወሓት/ኢህወደግ ዝቐደዳ መንገዲ፤ ኢትዮጵያ ናይ ብዙሃነት ዓዲ እያ፣ አቲ ቐንዲ ሕቶ ናይ ብሄር ብሄረሰባት ናይ መሰል ዓርሰ ውሳነ ሕቶ እዩ፣ ኩሎም ናይ ዴሞክራስን ሰብኣዊን መሰላት ብዚ ቅኒት ተኣሳሲሮም ክርኣዩ ዝግበኦም እዩ ካብ ዝብል መበገሲ ብመሰረቱ ንዚ ዝምልስ ሓበራዊ ሰነድ (ሕገ መንግስቲ) ብምፅዳቕ እቲ መሪር ተጋድለኦም ዛዚሞሞ ጉዕዞ ህንፀት ሓዱሽ ሃገራዊ ሓድነት ጀሚሮም። እቲ ጉዕዞ ህንፀት ሓዱሽ ሃገራዊ ሓድነት “… ዘለቒ ሰላምን ውሕስነት ዘለዎ ዴሞክራስን ክስፋን፣ ኢኮኖምያዊን ማሕበራዊን ዕቤት ክሳለጥ ብምግባር ንመሰል ዓርሰ ውሳነ ተጠቒምና ኣብ ልዕልነት ሕግን ናፃ ፍቐድን ዝተመሰርተ ሓደ ናይ ፖለቲካ-ኢኮኖሚ ማሕበረሰብ ምህናፅ” ዝብል ንፁር ዝኾነ ሃገራዊ ራኢ ብምሓዝ ነዚ ኣብ ሽትኡ ንምብፃሕ ዝግበር ጉዕዞ እዩ።
ብዚ ሓዱሽ ሓበራዊ ሃገራዊ ፍልስፍና ናይ ህዝቢ ኣመኔታ ረኺቡ ዓዲ ክሃንፅን ክመርሕን ዝጀመረ ህወሓት/ኢህወደግ ኢትዮጵያ ከም ሃገር ኣብ ታሪኻ ሪኣቶ ዘይትፈልጥ ሰላምን ምርግጋእን፣ ልምዓት፣ ዲፕሎማስያዊ ዓወታት ንምምዝጋብ ኣኽኢልዋ እዩ። እቲ ዝተመዝገበ ስሉጥ ኢኮኖምያዊ ልምዓት፣ ዲፕሎማስያዊ ዓወታት፣ ክሳብ ቀረባ ዝነበረ ሰላምን ምርግጋእን ከም ዘሎ ኮይኑ፤ ኣብ ህንፀት ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት፣ ህዝብታት ባዕሎም ንባዕሎም ዘመሓዳድሩሉ፣ ህዝብታት ኢትዮጵያ ተኸባቢሮም ብሓባር ዝነብሩላ ሃገር ኣብ ምህናፅ እውን ብዙሕ ርሕቐት ተኸይዱ እዩ።
እዙይ እንትኸውን ግን ካብ መጀመርታ ጀሚሮም ንቲ ኢትዮጵያ ናይ ብዝሃነት ሃገር ስለ ዝኮነት ብመሰል ዓርሰ ውሳነ ብሄርን ብሄረሰባትን ቅኒት ዝምራሕ ሃገራዊ ፍልስፍና እያ እትህነፅ ዝብል ሰዓራይ ዝኾነ (ክኾን ‘ውን ዝግበኦ) ናይ self determination ሓይልታት ዘሰጉምዎ ኣተሓሳስባ ዝቃወሙ፣ ብቓልሲ ህብታት ኢትዮጵያ ዝተሰዓሩ፣ ፀረ እዚ ኣተሓሳስባ እዙይ ዘለዎም ናይ ኣሃዳውያን ሓይልታት ንቲ ሓዱሽ ስርዓት ዝሃቦም ዴሞክራስያዊ መሰል ተጠቒሞም ንቲ ጠቕላላ ጉዕዞ ብኹሉ መዳዩ ክቃወምዎ ፀኒሖም እዮም። ካብ እዋን ሽግግር መንግስቲ ጀሚሮም ብሚድያን ብኻልኦት መድረኻትን እዚ ሓዱሽ ሃገራዊ ፍልስፍና ወይ ኣተሓሳስባ ከምዘይጠቅም ንምርኣይ ዘሎን ዘየሎን ክብሉ ፀኒሖም እዮም። እዚኦም ንፀገማት እቲ ስርዓት ዝቃወሙ እሞ እቲ ስርዓት ፀገማቱ ኣሪሙ ክኸይድ ዝፅዕሩ ዘይኮኑስ ንቲ ስርዓት ብመሰረቱ ዝቃወሙ እዮም።
ንዚኣቶም ብዙሕ እዝኒ ከይሃበ ስርሑ ዝሰርሕ ዝነበረ ኢህወደግ ዝመርሖ መንግስቲ እቶም ልዕል ኢልና ዝጠቐስናዮም ዓወታት እኳ ዘመዝገበ እንተኾነ ከይዱ ከይዱ ግን ንጠቅላላ አቲ ጉዕዞ ናብ ሓደጋ ዘእትው ፀገማት ገጢሞምዎ ኣብ ከቢድ ፈተና ኣትዩ ከም ዝኒሀ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። መግለፅን እንታይነትን እቶም ፀገማት ከምቲ እናረኣናዮምን እናሰማዕናዮምን ዝመፃእና ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ሃገርና ናይ ህዝቢ ቁጥዐ ፈጢሮምን ብኡ ናብ ግጭት ኣምሪሖምን ኣብ ህይወት ሰብን ንብረትን ጉድኣት ክበፅሕ ክኢሉ እዩ። መወዳእትኡ እውን እቲ ህዝባዊ ቁጥዐ ብቲ ንቡር ኣሰራርሓን ኣካይዳን ንምቑፅፃር ስለ ዘይተኻአለ መንግስቲ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ክእውጅ ገይርዎ እዩ። ኣብዚ ፅሑፍ ኣብ ምንጭን መፍትሕን እቲ ፀገም ካብ መንግስትን ካልኦት ኣካላትን ዝቐርቡ ዘለው ኣረኣእያታት ቅሩብ ዝርዝር ኣቢልና እንተኣቐመጥና ጠቓሚ ክኸውን እዩ።
ምንጪን መፍትሕን እቶም ፀገማት ብዝምልከት ዘለዉ ኣርኣእያታት
ንቲ ዝኒሀ ከይዲ ሃገራዊ ህንፀትን ፖለቲካዊ ስርዓትን ብጠቕላላ ዝቃወሙ ሓይልታት ከምቲ ቅድም ኢሉ ዝተገለፀ ካብ መጀመርትኡ ጀሚሮም ንቲ ስርዓት ዘፅላእልእን ዘናሹን ፅሑፋት ክፅሕፉን መግለፅታት ክህቡን ፀኒሖም እዮም። እቶም ኣብ መእተዊ ዝገለፅክዎም ናይቲ ዝተሰዓረ “ሓደ ባህሊ፣ ሓደ ቋንቋ፣ ሓደ ሃይማኖት…”፣ “ኢትዮጵያ ትቕደም” ዝብል ኣሃዳዊ ሃገራዊ ፍልስፍና ደገፍቲን ኣባላትን፣ ናይቶም ኣብ እዋን ምንቅስቓስ ተመሃሮ ብመልክዕ ሃገራዊ ውድብ ተወዲቦም ዝቃለሱ ዝነበሩ ግን ዘይተዓወቱ ውድባት ኣባላትን ደገፍትን ሓንሳብ ብሓባር ካሊእ ግዜ በበይኖም ኮይኖም ንዚ ስርዓት ከፍርሱ ዝከኣሎም ኩሉ እናገበሩ መፂኦም እዮም። መንግስቲ ኢህወደግ ድማ “ሓይልታት ፀረ ህዝብን ፀረ ሰላምን” ዝብል ስም ካብ ምሃብ ሓሊፉ ንኸቃልዖምን ከምቲ ንሳቶም ንቲ ስርዓት ከቃልዑ ላሕ ዝብልዎ ንቲ ኣተሓሳስብኦም ከቃልዕ ኣይተረኣየን።
ኣብ ቀረባ እዋናት ድማ ገለ ነፃ ተንተንቲ ኣብዚ ሃገር ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ጥዕና የብሉን፤ ናብ ዘይንወፆ ፖለቲካዊ ቅልውላው ክንኣቱ ንኽእል ኢና ክብሉ ይስምዑ ነይሮም። መንግስቲ ኢህወደግ ግን ንዚኦም እውን ያው “ፅቡቕና ዘይደልዩ፣ ተስፋ ዝቖረፁ፣ ስልጣን ደለይቲ .. ታይዶ ከመይዶ” እናበለ ክሳብ ቀረባ እዋን “ኣብ ፅቡቅ መንገዲ ኣለኹ፣ ኣንፀባራቂ ዓወታት እንዳመዘገብኩ እየ” ክብለና ፀኒሑ እዩ። ይኹን እምበር በዙይን በትዩን ናይ ህዝቢ ቁጥዐ እናሓየለ ምስ ከደ ኢህወደግ እውን ንቲ ፀገም ብዕሊ ተቐቢልዎ ባዕሉ ከም ዝበሎ ናብ “ብዕምቆት ምህዳስ” ኣትዩ እዩ።
እዞም ሰለስተ ኣካላት (ማለት 1. ንቲ ስርዓት ብመሰረቱ ዝቃወሙ ሓይልታት 2. የእትወና እዩ ዝብሉ ነፃ ተንተንቲ ዜጋታት 3. መንግስቲ ዝመርሕ ዘሎ ኢህወደግ) ንቲ ስርዓት ዝገጠምዎ ፀገማት ምህላዎም ዝስማዕምዑ ኮይኖም፤ ኣብ ምንጪን መፍትሕን እቶም ፀገማት ዘለዎም ኣረኣእያ ግን ሰለስቲኦም ዝተፈላለዩ እዮም።
ሀ) ንቲ ስርዓት ዝቃወሙ ኣካላት ምንጪ እቲ ፀገም ካብ ባዕሉ ካብ እቲ ስርዓት እዩ ኢሎም ይኣምኑ። መፍትሒኡ ድማ ብመሰረቱ ንቲ ስርዓት ምቕያር እዩ ይብሉ። ንዚ ዘቕርብዎ መርትዖ ድማ ንቲ ሕገ መንግስቲ፤ ሓደ ብዋናነት ቋንቋ መሰረት ዝገበረ ብብሄር ዝተወደበ ፌዴራሊዝም “ንኸፋፊልጋ ምግዛእ” ክበሃል ዝመፀ “ሓደጋ ሃገራዊ ሓድነት እዩ” ይብልዎ (ኣብዙይ እቲ ፌደራሊዝም ፈፂሙ ኣየድልን ‘ውን ዝብሉ ኣለዉ፤ እቲ ፌደራሊዝም የድሊ እዩ ግን ብጂኦግራፊ ክኸውን ኣለዎ ‘ውን ዝብሉ ኣለው)፤ ካልኣይ ምስዚ ተኣሳሲሩ ንናይ ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን መሰል ዓርሰ ውሳነ ክሳብ ምግንፃል ኣዕረዮም ይኹንንዎ፣ ኢትዮጵያ ናይ ብሄራት ከረጪት ኣይኮነትን ይብልዋ። ሳልሳይ መሬት ናይ ህዝብን መንግስትን ምባሉ ብተግባር መሬት ናይ መንግስቲ ኮይኑ ስለ ዘሎ ዓብዪ ስሕተት እዩ፤ መሬት ናይ ግሊ ክኾን ኣለዎ ይብሉ፤ ንቲ ሕገ መንግስቲ እውን ናይ ሓደ ውድብ ፕሮግራም አዩ ክሳብ ምባል ይኸዱ፤ ብቲ ኻሊእ ገፅ መንግስቲ ዘርእዮም ጉድለታት ካብ መጠን ንላዕሊ እንዳጉልሁ እዚ መንግስቲ ክመርሕ ኣይኽእልን እዚ ስርዓት እውን ኣይኸውንን ይብሉ። ናይ ሓደ ብሄር ልዕልነት እኒሀ “እገለ ብሄር ፀገም ዘጋጥመካ ዘሎ አገለ ብሄር እዩ ዝብዝብዘካ ዘሎ” እናደበሉ ኣብ ሞንጎ ህዘቢ ጎንፂ ክፈጥሩ ለይትን ቀትርን ይፅዕሩ። እዚ ስርዓት ክፈርስ ድማ ገሊኦም ብዕጥቃዊ ቃልሲ ገሊኦም ብሚድያን ብዝተፈላለዩ ውዳበታትን መድረኻትን ዘይተሓለለ ፃዕሪ ይገብሩ። ንቲ ፀገም መፍትሒ ኢሎም ዘቕርብዎ ዘለዉ ድማ አቲ ዘሎ መንግስቲ ፈሪሱ ናይ ሽግግር መንግስቲ ምምስራት እዩ፤ ናይዚ መረጋገፂ ከዓ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ፀገም ጠውሻሕ ብዝበለት ቁፅሪ ኣብ ወፃኢ ዓዲ ኮይኖም ኣጣየሽናዮ ዝብልዎ ናይ ሽግግር መንግስቲ እዩ።
ለ) ንዓድና ንግደሽ ዝብሉ ነፃ ተንተንቲ ድማ ምንጭን መፍትሕን አቲ ፀገም ኢሎም ዘቕርብዎም ዝርዝር ኣቢልና ንርኣዮም፦ ኣብዙይ ንቲ ፀገም ብኽልተ መልክዑ እዮም ዝርኢዎ፤ ብቲ ሓደ ገፅ አቲ ፀገም መንግስቲ ኣብ ምምሕዳራዊ ከይድታቱ ዝፈጥሮም ዘሎ ናይ ስናይ ምምሕዳር ጉድለት ማለት ድኹም ኣወሃህባ ህዝባዊ ግልጋሎት፣ ቅልጡፍ መልሲ ዘይህብ ዝደቀሰ ቢሮክራሲ፣ ብኣግባቡ ዘይሰርሑ ኣብያተ ፍርዲ፣ ናይ ሰበ ስልጣናት ቅጥዒ ዘይብሉ ግዕዝይና፣ ዘይተመጣጠነ ክፍሊት ካሕሳ መሬት፣ ናህሪ ዋጋ መንባብሮ፣ ሰፊሕ ስእነት ስራሕ መንኣሰይ፣ ወዘተ ዝፈጠርዎም ናይ ህዝቢ ኣንፀርፅሮታት እዮም። እዚኦም ድማ እቲ መንግስቲ ቆሪፁ ተላዕሉ ምትዕርራያትን ምምሕያዕን ገይሩ ፀገሙ እንተኣሪሙ ክፍትሑ ዝኽእሉ እዮም ዝብሉ ኣለው።
ብቲ ካሊእ ገፅ ድማ ፀገም ስርዓታዊ (ስስተሚክ) እዩ ዝብሉ ኣለው። አዙይ ማለት እቲ ስርዓት ዘቕመጦም መሰረታዊ ናይ ዴመክራሲ ህንፀትን ማሕበረ-ኢኮኖምያዊ ልምዓትን መንገድታት መንግስቲ ኢህወደግ መንገዶም ስለ ዘስሐቶም እዩ ብዝብል እዩ ዝግለፅ። ኣብዚ ጉዳይ ብኣካል ዘዘራረብክዎምን ኣብ ዝተፈላለዩ ሚድያታት ፅሕፎም ዘቕረቡን ተንተንቲ ከምዝብልዎ እቲ ፀገም ስርዓታዊ/ስስተሚክ እዩ ክብሃል እንተኾይኑ 1) ኣብ ፌደራሊዝም ምስ መሰል ዓርሰ ውሳነ/ sel determination ተተሓሒዙ 2) ኣብ ናይ ዜጋታት ዴሞክራሲ 3) ኣብ ሃፍቲ ክፍፍል ወዘተ….. በዞም መሰረታዊ ነገራት ሪኢኻ ፀገም እንተሊይዎ እዩ።
-እዚ ንሃንፆ ዘለና ስርዓት ዋና መግለፂኡ እቲ መሰል ዓርሰ ውሳነ እዩ፤ ህወሓት ኢህወደግ ‘ውን ኣብዚ ዓዲ ዝተዓወተሉ ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ኣተሓሳስባ እዙይ ዋና መሰጎሚ ብምኻኑ እዩ። ኣብ ቀረባ እዋናት ግን ይብሉ አዞም ተንተንቲ ኢህወደግ ቀስ ብቐስ ናብ ኣሃድዊ ትምክሕታዊ ሓይሊ እናተፀገዐ ብምምፅኡ ናይቲ ፀገም ሓደ ዓብዪ ምንጪ ኮይኑ እዩ። ናይዚ ስርዓት አዚ ቀንዲ ሓደጋ እቲ ኣሃዳዊ ትምክሕታዊ ሓይሊ እዩ፤ ዘድሕኖ ድማ እቲ ናይ መሰል ዓርሰ ውሳነ ሓይሊ እዩ፤ ስለዚ ኢህወደግ ካብቲ ዝኸዶ ዘሎ ጉግይ መንገዲ ወፂኡ ከምቲ ናይ ቀደሙ መሪሕ ናይ መሰል ዓርሰ ውሳነ ኣተሓሳስባ እንተኾይኑ ወይ ንኸምዚ ዝበለ ናይ self determination ሓይሊ እንተኣረኪቡ እዩ ንዚ ስርዓት ከድሕኖ ዝኽእል እዮም ዝብሉ።
-እቲ ካሊእ ናይዚ ስርዓት ሓደጋ ዝኸውን ዘሎ ተባሂሉ ኣብዙይ ዝግለፅ እቲ ናይ ዜጋታት ዴሞክራሲ መሰል ዝበሃል እዩ። እዙይ ማለት መሰላት ምውዳብ፣ ሓሳብካ ብነፃ ምግላፅ፣ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር ወዘተ ዝሓዘ ኮይኑ ኣብዙይ ዘሎ ከይዲ ብቲ ሕገ መንግስቲ ዝፈቐዶ ዶ ይኸድ ኣሎ ወይስ ኣይኸድን ዘሎ ኢልካ ምርኣይ እዩ። ኣብዚ ጉዳይ ዓብዪ ፀረ ዴሞክራስዋውነትን ዓፈናን ከም ዘሎ ብዙሓት ተዓዘበቲ ዝገልፅዎ እዩ። ኢህወደግ ባዕሉ ‘ውን ፀረ ዴሞክራስያውነት እኒሀኒ ኢሉ ኣሚኑ እዩ ኣብ ገማጋማቱ። ኣብዚ ጉዳይ ናይቲ ፀገም ዋና ምንጪ ባዕሉ ኢህወደግ ይኸውን ስለ ዘሎ ኢህወደግ በይኑ ብዝገብሮ ምንቅስቓስ ዴሞክራስያዊ ሃዋህው ከስፍን ስለ ዘይከኣሎ ሰፊሕ ዝኮነ ናይ ካልኦት ሓይልታት ተሳትፎ እንትህሉ እዩ ክፍታሕ ዝኽእል።
- ሃፍቲ ክፍፍል ብዝምልከት ዝለዓል ድማ ብዋናነት ካብ ግምታዊ እምነት (perception) ዝምንጩ ነገር ዋላ እንተሃለዎ፤ እቲ ኣብቶም ዝሓለፉ ቅሩብ ዓመታት ዝተረኣየ ኢኮኖምያዊ ዕብየት ዝፈጠሮ ኣብ ሞንጎ ርኹብን ስኡንን ሰፊሕ ክፈተት ተፈጢሩ እዩ። እቲ ግምታዊ እምነት perception ዝበሃል ዘሎ ሓደ ዝተወሰነ ሓይሊ ወይ ብሄር ሓለፋ ተጠቒሙ እዩ ዝብል ኮይኑ ሓቁን ሕሶቱን ክፍተሽ ዘለዎ እዩ፤ ብጭቡጥ ሓደ ምንጪ ናይቲ ፀገም ኰይኑ ዝለዓል ዘሎ እዩ።
ብሓፈሽኡ እንትርአ ምንጪ እቲ ፀገም፤ እቲ ኣብዛ ሃገር ዝኒሀ ፖለቲካዊ ከይድን ተግባራት መንግስትን ንቲ ሕገ መንግስቲ ካብ ዘይምምሳሉ ዝምንጩ ኮይኑ፤ መግለፅታቱ ድማ ኢሎም ዝተፈላለዩ ሰባት ዘቕምጥዎም ዝተፈላለዩ ነጥብታት ከምዚ ዝስዕብ ክጠቓለሉ ይኽእሉ፦
-ናይ ዴሞክራሲ ትካላት ዘይምጥንካር። ከምኒ ሰብኣዊ መሰልን ሓባሲ ንብዓትን ዝበሉ ኮሚሽናት ዘይምጥንካር፣ ነፃን ጠንካራን ኣብያተ ፍርዲ ዘይምህላው፣ ጠንካራ ተቐወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ዘይምዕንባብን ብሓፈሻ ናይ ፖለቲካ ምህዳር ምፅባብን፣ ነፃን ዘይሻራዊን ሚድያ ዘይምጥንኻር (ኣብ ከክንድኡ ጫፋት ዝሓዙ ፅልኢ ዝነዝሑ ሚድያታት ምብርኻት)፣ ሰቪክ ማሕበራት ይዅና ሓፋሽ ማሕበራት ዓርሰን ክኢለን ናይ ህዝቢ ሕቶታት ከልዕላን ናይ ህዝቢ ፀገማት ክፍትሓን ክቃለሳ ዘይምኽኣል ወዘተ
-ልዕልነት ሕጊ ዘይምርግጋፅን ፍትሒ ምጉዳልን። ኣብዚ ሃገር ልዕልነት ፓርቲ ይዛይድ ካብ ልዕልነት ሕጊ፤ ንሕጊ ተገዛኢ ምዃን ዘይኮነስ ብሕጊ ምግዛእ እዩ ዝኒሀ።
-ክፍፍል ስልጣን ኣካለት መንግስቲ ዘይምህላው። ብሓደ ወገን ውድብን መንግስትን ተሓዋዊሱ ገዛኢ ፓርቲ ኩሉ ነገር ዝቆፃፀረሉ ኩነታት እዩ ዘሎ። ገዛኢ ፓርቲ ሙሉእ ብሙሉእ መንግስቲ ተቖፃፂሩ ብኡ ኣቢሉ ድማ ፖለቲካን ኢኮኖሚን ዝተቖፃፀረሉ ኩነታት እዩ ዝኒሀ። ብኻሊእ ገፅ ድማ ሰሊስቲኦም ኣከላት መንግስቲ ዳርጋ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፈፃሚ ስራሕ ዝኣተውሉ እዩ ዝኒሀ። እዙይ ናይ ዜጋታት ዴሞክራስያዊን ኢኮኖምያዊን መሰላት ዝዕፍን መራሕቲ መንግስቲ እውን ጠያቒ ስለ ዘይብሎም ክግዕዝዩ በሪ ዝኸፍት ኣካይዳ እዩ።
-ፍትሓዊ ክፍፍል ሃፍትን ኢኮኖምያዊ ተጠቃምነትን ብዝምልከት ዝለዓል ሕቶ
-መንግስቲ፣ ኢኮኖሚ ከም ሓደ እንኮ መንገዲ ህንፀት ሃገር ገይሩ ምርኣዩ። ካብዚ ዝብገስ ኣብቲ ኢኮኖሚ ካብ ዕቅን ንላዕሊ ኢድ ኣእታውነት ምህላው። እዚ ዓዲ ድማ ብዋናነት ብፖለቲካ እዩ መፍትሒ ዝረክብ እምበር ብኢኮኖሚ ጥራይ ዘይመዃኑ።
እዚኦምን መሰላቶምን እቲ ስርዓት ዘርእዮም ዘሎ ጉድለታት ተባሂሎም ብገለልተኛ ተንተንቲ ዝቐርቡ ኮይኖም መፍትሒኦም ድማ ኢህወደግ ወይ መንግስቲ በይኑ ብዝገብሮ ገምጋምን ምምዕርራይን ዘየኮነስ የእትወና ዝብሉ ዝምልከቶም ኩሎም ኣካላት ኣብ ሓባራዊ ህዝባዊ መድረኻት ብሓባር ብምዝታይ፤ ናይ ኩሎም ሓይልታት ሓሳባት ዝተኻተተሉ መፍተሒ ኣንፈት ብምቕማር እዩ ክኸውን ዝኽእል። እዙይ ድማ እቲ ሕገ መንግስቲ ዝፈቐዶም ዴሞክራስያዊ መሰላት ተግባረዊ ብምግባር ኣቢልካ ብዝፍጠር ጥጡሕ ፖለቲካዊ ሃዋህው ዜጋታት ሓሳባቶም ብነፃ ከሸራሽሩ፣ ፀገማቶም ኣልዒሎም ክዝትዩ፣ መፍትሒ ሓሳባት ከምፅኡን ተግባራዊ ክገብሩን፣ ንዙይ ዘተግብሩን ዝመርሑን ውዳብታት ክህልውዎም ገይርካ እቲ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ክዓሙቕ ሱር ክሰድድን ህዝባዊ ኣመኔታ ክርክብን ምግባር እዩ።
ሐ) መንግስቲ ኢህወዴግ ንምንጪን መፍትሒን አቲ ፀገም ዝርኣየሉ መንገዲን እቲ ፀገም ንምፍታሕ ክሳብ ሐዚ ዝኸዶ መንገዲን ድማ ንርኣይ፦
ኢህወዴግ ዋላ እኳ ድሒሩ ዝተቐበሉ እንተኾነ ኣብዚ ሃገር ዘሎ ፀገም ንቲ ስርዓት ተፈታቲንዎ ከም ዘሎ ኣሚኒሉ እዩ። ንዚ ድማ “ባዕለይ ብዕምቆት ብምህዳስ ክፈትሖ እየ” ካብ ዝብል ኣዋርሕ ኣቑፂሩ ኣሎ። ኢህወዴግ ቀንዲ ምንጪ ናይቲ ፀገም ኢሉ ዘቐመጦ ብዋናነት ካብ ናይ ባዕሉ ናይ ኣመራርሓ ጉድለት ዝብገስ ኮይኑ ምዕባለ ዘምፅኦ ናይ ህዝቢ ሕቶ ክምልስ ዘይምኻሉን ንዚ ዝምልስ ብቕዓት ዘለዎ ኣመራርሓ ዘይምህላውን እዩ እመበር ሲስተሚክ ዝኾነ ፀገም የለን ኢልዎ ኣሎ። “ብምኽንያት ባዕሉ እቲ ዘረጋገፅናዮ ዕብየት ዝፈጠሮም ተወሰኽቲ ሕ/ሰባዊ ጠለባት ብኣግባቡ ዘይምምላስና፣ ብኻሊእ ገፅ ድማ ነቲ ኣብ እዋን ተሃድሶና ዘነፀርናዮ ናይ ስርዓትና ሓደጋ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ብፅንዓት እናመከትና ብዘይምኻድና ነቲ ምርግጋፅ ጀሚርናዮ ዘለና ለውጢ ንድሕሪት ክመልሱን ናብ ሓደጋ ከእትውናን ዝኽእሉ ፀገማት ኣጋጢሞም ኣለው” ኢሉ ናብ ገምጋም ዝኣተወ ኢህወዴግ፤ ብድምር “ዝሓዝካዮ ስልጣን ንረብሓን ኣገልግሎትን ህዝቢ ኣብ ክንዲ ምውዓል ንውልቀ ረብሓኻን ክብርኻን መረጋገፂ ገይርካ ምውሳድ’ ምንጪ ኩሎም ጉድለታትና ምኳኑ ኣብ ሓደ መደምደምታ ተበፂሑ’ሎ።” ዝብል ቅዋም ሒዙ ወፂኡ እዩ። ንዚ መግለፂ ዝበሎም ናይ ግፅዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን፣ ፀረ ዴሞክራስያዊነት፣ ፀቢብነትን ትምክሕትን ዝብሉ ሕመቓት ከም ዘለውዎ ኣሚኑ፤ እዙይ ድማ ናይ ኣመራርሓ “ሹም ሽር” ብምክያድ መፍትሒ ከም ዝገብረሉ ኣረዲኡ እዩ። ስለዚ ከም ኣረዳድኣ ኢህወዴግ ምንጪ እቲ ፀገም ካብ ናይ ኣመራርሓ ጉድለት ኮይኑ መፍትሒኡ ድማ ኢህወዴግ ባዕሉ ብዕምቆት ብምህዳስን ኣብ መንግስትን ውድብን ናይ ኣመራርሓ ምትዕርራይ ብምግባርን ምስ ኣባላቱን ምስ ህዝብን ብምዝታይ ዝፍታሕ እዩ። ከም እምነት ኢህወዴግ እንከን ዘይብሉ ሕገ መንግስትን ፅሩይ ዝኾነ ፖለሲን ስትራተጂን ዘለዎ መንግስቲ ኮይኑ ካብ ጉድለት ኣመራርሓ ዝምንጩ ፀገማት እዩ ናብ ሓደጋ ኣእትዩና ዝኒሀ እዩ።
እዚ እምነትን ቅዋምን እዙይ ሒዙ እቲ ፀገም ክፈትሕ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኢህወዴግ ክሳብ ሐዚ ዝገበሮ ምንቅስቓስ እንትርአ፤ ጎሊሁ ዝተረኣዩ ሓደ ምንቅስቓሱ (እቲ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ከምዘሎ ኮይኑ፣ ማለት ብግዝያውነት ወሲድና) ብዋናነት ብፖለቲካዊ ተኣማንነት መመዘኒ ዝወሃብ ዝነበረ ስልጣን ብቅዓትን ደረጃ ትምህርትን ተራእዩ እዩ ዝሽየም ዝብል መልእኽቲ ብዘሕልፍ መልክዑ ናይ ሚንስተራት ካቢኔ ምጥያሹ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ድማ ኣብ ናይ ሎሚዘበን ናይ ክልቲኡ ቤት ምኽሪ መኽፈቲ ዘረባ ዘስምዑ ፕረሲደንት ዶር ሙላቱ ዘቕረብዎ ብርክት ዝበለ መመሓየሸ ሓሳባት ዝሓዘ ዘረባ/ፅሑፍ ዝቐረቡ ነጥብታት ኢና ክነልዕል እንኽእል። ከም ናይ ኦሮምያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለዋ ተጠቃምነት ዝምልከት፣ ናይ መንኣሰይ ዕድል ስራሕ ምፍጣርን መሃያ ሰራሕተኛታት መንግስትን ዝምልከት፣ ከም ናይ ምርጫ ሕጊ ዝበሉ ገለ ክመሓየሹ ዝግበኦም ሕግታት ምምሕያሽ፣ ዝተፈላለዩ ሓይሊታት ኣብቲ ከይዲ ተሳትፎ ክህልዎም ምግባር ወዘተ ዝብሉ መመሓየሽቲ ነጥብታት ዝቐረቡ እንትኾን ክሳብ ሐዚ ዝተረኣየ ውፅኢት የልቦን።
ድሕሪ እቲ ህፁፅ ግዜ ኣዋጀ ተነፃፀሪ ሰላም ዝሰፈነ እንትኾን ዘላቒ መፍትሒ ክሳብ ዘተረጋገፀ ግን ኣብ ዜጋታት ስግኣት ኣሎ እዩ። ህዝቢ እቲ ኩነታት ናበይ ከም ዝኸድ ኣዕርዩ ዝሓስበሉን ዝጭነቐሉን ሃገራዊ ኩነታት እዩ እኒሀ ክበሃል ይከኣል። መንግስቲ ግን ብሚድያተታቱ ይገልፆ ከም ዘሎ ኩሉ ነገር ናብ ንቡር ተመሊሱ እዩ ኢሉ ዝተረጋገአ ይመስል። መንግስቲ እቲ ፀገም ተፈቲሑ እዩ ኢሉ ዝኣምን እንተኾይኑ ንህዝቡ ብዝግባእ ከእምን እንተዘይኪኢሉ ዳርጋ ዘይተፈትሐ እዩ ዝውሰድ። ምኽንያቱ ህዝቢ ኣብቲ ዝመርሕ ሓይሊ እምነት እንድሕር ዘይሃሊይዎን ናብዪ ይወስዶ ከም ዘሎ ግልፂ ኮይኑ ዘይረኣዮን እንተኾይኑ ተስፋ ምቑራፅ ስለ ዘረኢ ፅልምትምት ዝወለዶ ዘይምርግጋእን ቅልውላውን ምግጣሙ ዘይተርፍ እዩ። ስለዚ መንግስቲ ግልፂ ኮይኑ ንህዝቢ ኣእሚኑ ክኸድ ኣለዎ እምበር “ባዕለይ ኣለኹሉ” ዝብል ዕቡይነት ኣየዋፀኦን እዩ።
ኣብቲ ሓፈሻዊ ሃገራዊ ኩነታት ብዛዕባ ዘሎ ነገር እዙይ ካብ በልና፤ እስቲ ናብ ትግራይ ክንመፅእ እሞ ብትግራይ ደረጃ እንትርአ እንታይ እዩ ዝመስል እቲ ኩነታት? ህዝቢ እንታይ እዩ ሕትኡን ሪኢትኡን? ህወሓት ከ እንታይ ይገብር ኣሎ? ናበይ እዩ ክወስደና ዝኽእል? ዝብሉ ሕቶታት ንርአ። እሞ ኣብዚ ዘለኒ ትዕዝብቲ ከቕምጥ እየ በቢ ዘለናዮ ድማ ንማየጠሉ። ከም ኣካይዳ ህወሓት ንባዕሉን ንቲ ጠቕላላ ኩነታትን ዝገምገመሉ ከም ዘለዎን ብኻልኦት ወገን ዝለዓሉ ሓሳባት እውን ከም ዘለዉዎን ኣቕሪበ፤ ዝተወሰኑ ሕቶታት/ነጥብታት ብልምዓል እየ ፅሑፈይ ክዛዝሞ።
ህልው ኩነታት ትግራይን ህወሓትን ብሓፂሩ
እቲ ሃገራዊ ኩነታት ምስቲ ሓዱሽ ጉዕዞ ህንፀት ሃገር ኣተሓሒዝና ዘለው ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ ሪኢና ኣለና። ናብ ትግራይ እንትንመፅእ እቲ ኩነታት ፍልይ ዝበለ እዩ። እቲ ሓዱሽ ጉዕዞ ሃገራዊ ህንፀት ንኽመፅእ ኣብቲ ጫፍ ብልሒ ናይቲ ቃልሲ ኮይኑ ዝተቓለስን ተዓዊቱ ምስ ካልኦት ከምኡ ዝበሉ ውፅዓት ህዝብታት ኮይኑ ዓብዪ ናይ መሪሕነት ተራ ዝተፃወተን ህዝቢ ትግራይ ኣብቲ ሓዱሽ ስርዓት እዙይ ዝበሃል ተቓውሞ ዝነበሮ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ከዓ እቲ ቃልሲ ብዋናነት ኣብዙይ ብምንባሩ ወይ እውን ህወሓት ትግራዋይ ውድብ ብምዃኑ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብቐንዱ መሰረታዊ ሕትኡ ዝመለሰ ስርዓት ብምዃኑ እዩ። ህዝቢ ትግራይ እውን ንህወሓት ዋልታን ደጀንን ኮይኑ ዘቃለሶን ዝደገፎን ትግራዋይ ውድብ ብምዃኑ ጥራይ ዘየኮነስ ንመሰረታዊ ሕቶታቱ ዝምልስ ዕላማ ዝተሓንገጠን ብተግባር እናርኣዮ ይኸይድን ስለ ዝነበረ እዩ።
ኣብቲ ከይዲ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ፤ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ህወሓት ዘለው ዘይደልዮም ኣርኣእያታት እናኣረመ፣ ህወሓት እውን ኣብ ህዝቢ ዘለው ድሑራት ኣርኣእያታት እናተቓለሰ፣ እናተኣራረሙ ናብ ሓደ ስሙር መትከላዊ ሓባራዊ መርድዳእ ዝመፅሕሉ ኩነታት እዩ ተፈጢሩ። ስለዝኮነ እውን ህወሓት/ኢህወደግ መንግስቲ እንትምስርት ህዝቢ ትግራይ ንቲ ብሃገር ደረጃ ዝነበረ ምስረታ ሓዱሽ ከይዲ ህንፀት ሃገርነት ዝነበሮ ተሪር ድጋፍ ከምዘሎ ኮይኑ፤ ብትግራይ ደረጃ እንትግለፅ ሙሉእ ሓጎስን ዓብዪ ናይ ተዓዋታይነት መንፈስን እምበር እዙይ ዝበሃል ተቓውሞ ነይሩ ምባል ኣይከኣልን። ዝተወሰኑ ኣባላት ኢድዩ ገለ ምንቅሰቓስ ገይሮም አኳ እንተነበሩ ንቲ ከይዲ ክፈታተን ዝኽእል አዙይ ዝበሃል ትርጉም ዘለዎ ምንቅስቓስ ግን ነይሩ ክበሃል ዝኽእል ኣይኮነን። ብክልል ደረጃ ኣብ ከምዙይ ዝበለ ምሉእ ህዝባዊ ድጋፍ ኮይኑ እቲ ሓዱሽ ጎዕዞ ህንፀት ዝጀመሮ ህወሓት ብናይ ተዓታይነት መንፈስን ሕራነን ብዙሓት ጭርሖታት እናጨርሐ (ገሊኦም እውን ዝተጋነኑ) ዝበረሰት ዓዲ መሊሱ ናብ ምልማዕን ምህናፅን እግሪ ምትካልን ኣትዩ እዩ።
ኣብቲ መጀመርታ ዓመታት ብዝነበረ ናህሪ ብፍላይ ብመሰረተ ልምዓት መዳዩ ከም “ትግራይ ብመንገዲ ዓይኒ ዓራት ክንገብራ ኢና” ዝብሉ ጭርሖታት እናተጨረሐ ኣብ ህንፀት መንገዲ፣ ምስፍሕፋሕ ኣብያተ ትምህርቲን ኬላታት ጥዕናን፣ ኣብ ቀረብ ፅሩይ መስተ ማይ፣ ፍሉይ ጠመተን ወፍሪን ዝተገበረሉ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ፣ ብሓፈሽኡ ኣብ እግሪ ምትካል ወዘተ ዓበይቲ ውፂኢታት ተመዝጊቦም እዮም። ህወሓት ኣብ እዋን ዕጥቂ ቃልሲ ዘዋህለለቶ ሃፍቲ ንታ ብኹናትን በደል ጨቆንትን መዳለውትን ስርዓታትን ዝበረሰት፣ እንትርፊ ሓንቲ ሕሩጭ ፋብሪካ አዚኣ እትብሃል እንዳስትሪ ዘይነበረታ ትግራይ መሊስካ ንምሕዋይን ኢንዳስትራላይዝ ንምግባርን ብምዕላም “ትእምት” ብዝብል ብኢንዶውመንት መልክዕ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንህዝቢ ትግራይ ብምውፋይ ብርክት ዝበሉ ዓበይቲ ፋብሪካታት ምጥያሽ ተኻኢሉ እዩ።
ብፍቅሪ ዓዶም ዝነደዱ በቢ ከባቢኡ ዝነበሩ ተጋሩ ሙሁራን ዓዶም ንከልምዑ በሪሮም ዓዶም ኣትዮም እዮም። ኣብቲ መጀመርታ ዓመታት ውፍይነት፣ ፃዕራምነትን ፅንዓትን ኩሉ ግዜ መለለይኡ ዝኮነ ጅግና ህዝቢ ብሓደ ገፅ፤ ብሓዊ ተፈቲኑ ዝሓለፈ ገና ወኒኡ ዘይዘሓለ ጅግና ተጋዳላይ ብሓደ ገፅ፤ ዓዱ ከልምዕ ካብ ዘለዎ እናበረረ ዝመፀ ውፉይ ምሁር ትግራዋይ ብካሊእ ገፅ፤ ብሓያል ፍቅሪን ወነን ተሓባቢሮም ትግራይ ካብ ድሕረት፣ ድኽነትን ድንቁርናን ንምልቓቕ ዓብዪ ርብርብ ዝተተሓሓዘሉ እዩ ነይሩ። አዚ ከይዲ እዙይ ቀሊል ዘይብሃል ውፅኢት ኣመዚጊቡ እዩ፤ ብፍላይ ኣብ ምስፍሕፋሕ ትምህርቲን ምጥያሽ እተን ናይ ትእምት ትካላትን ከም ዓብዪ ዓወት ክጥቀስ ዝኽእል እዩ።
ህዝቢ ኣብቲ ስርዓት ተቐውሞ ኣይነበሮን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ውድብ ህወሓት እውን ሙሉእ እመነት ነይርዎ እዩ። ነገራት ግን ከምቲ ህዝቢ ዝደልዮም ኣይቀፀሉን። ብዙሕ ምኽንያታት ክጥቀስ ይኽእል እዩ። ካብ ዘለኒ ሓፈሻዊ ትዕዝብቲ ተበጊሰ ገለ ንምልዓል ዝኣክል ግን፦ 1) እቲ ሓደ ትፅቢት ህዝቢ ከም ዝደለዮ ዘይምዃን እዩ። ንዚ ውድዓዊ ምኽንያት ተባሂሉ ዝጥቀስ ድማ ዓቕሚ ህወሓት ናብ መላእ ሃገር ስለ ዝተበተነ ከምቲ ኣብ እዋን ቃልሲ ዝነበረ ዘይምዃኑ እዩ፤ ማለት እቲ ቓልሲ መሪሑ ዘዐወተን ኣብቲ ቃልሲ ዝተፈጠረን ናይ ትግራይ ዓቕሚ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ንትግራይ እግሪ ምትካልን ምምራሕን ክዋፈር ዘይምኽኣሉ እዩ። 2) ካሊእ ኣብ ተጋዳላይ እናተፈጠረ ዝኸደ ስሚዒት ቅሬታ እዩ። ምስቲ ምስረታ ሃገራዊ ሰራዊት ተኣሳሰሩ “ምምጥጣን” ብዝብል ብዙሕ ተጋዳላይ ብዘይ ድሌቱ ክሰናበት ብምግባሩ ኣብ ብዙሕ ሕማቕ ስሚዒት ፈጢሩ። ኣብ 85 ኣብ ዝነበረ ገምጋም እውን እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ንቲ ታሕተዋይ ተጋዳላየ ጌጋ ኣለካ፣ ናይ ባህሪ ለውጥን ቀንጠብጠብን እኒሀካ፣ ንእገለ ኣመራርሓ እባ ሓመኻ ኢሉ ዝግባእን ዘይግባእን ቅፅዓት ሂቡ ስለ ዘሰኮኖ ብዙሕ ተጋዳላይ ሕማቕ ስሚዒት ፈጢሩ። እዙይ ኣብ ሞንጎ መራሕትን ተጋደልትን ዝተፈጠረ ክፍተትን ምቅሕሓርን ከም ዘሎ ኮይኑ፤ ሽዑ ክግምገም ዝነበሮ ላዕለዋይ መሪሕነት እቲ ውድብ ብዘይ ምግምጋሙ ደሓር ንዝተፈጠረ ምክፍፋል ምኽንያት ምዃኑ እዩ ብዙሓት ዝዛረቡ። 3) ካሊእ ነጥቢ ድማ ኣብ ሞንጎ እቲ ተገዳላይን እቲ ዓዱ ከገልግል ብወነ ዝመፀ ሙሁርን ኣብ ብዙሕ ነገራት ዘይምስናይ እናጋጠመ እቲ ሙሁር ዳርጋ ኩሉ ተመሊሱ ዓዱ ራሕሪሑ ዝኸደሉ፣ እቲ ዝተረፈ ድማ ቀስ ብቐስ ክስኮን ዝተገበረሉ ኩነታት ተፈጢሩ።
4) እቲ ዝተረኸበ መስተንክራዊ ዓወት ዝወለዶ “ኩሉ ነገር ንኽእል ኢና፣ ዘይንስዕሮ ነገር የለን” ዝብል መንፈስ ተዓዋታይነት ስለ ዝነበረ ነገራት ብርግኣትን ብመፅናዕትን ንከይረኣዩን ከይውሰኑን ዕንቅፋት ነይሩ እዩ። አዚ መንፍስ ተዓዋታይነት ብሓደ ገፁ እውን ንሕና ኢና ትኽክል ዝብል ኣርኣእያ ስለ ዝወለደ ካሊእ ኣተሓሳስባ ንምቕባል በሪ ዝህብ ኣይነበረን። አዙይ ድማ ከይዲ ከይዱ ንቲ ፖለቲካዊ ኩነታት ኣበላሽዩ ፀረ ዴሞክራስያውነት እናነገሰ ክመፅእ ኣኽኢሉ። ከምዙይ ዝበሉ ዘየድልዩ ነገራት እናተኸሰቱ እናሀለው ‘ውን እንተኾነ እቲ ጉዕዞ እናቀፀለ እዩ ነይሩ። 5) ኣብ ሞንጎ ግን ወራር ሻዕብያ መፂኡ ኩሉ ነገር ናብ ዓውደ ኩናት ኮይኑ እታ ጨላንጭል ሰላም ረኺባ ጉዕዞ መልሲካ ምሕዋይ ተተሓሒዛቶ እንበረት ትግራይ መሊሳ ናብ ዓውደ ኩናት ተቐየረት። ሻዕብያ ንግዚኡ ዋላ እንተተሳዐረን እቲ ዝሓሰቦ ወራር ክምከት እንተተኻለን ንትግራይ ግን ክሳብ ሐዚ ኣይኩናት ኣይሰላም ኣብ ዝኾነ ኩነታት ክትነብር ገይርዋ ይርከብ።
6) እዚ ወራር ሻዕብያ ዘብፅሖ ክሳራ ከይኣክል፤ እቲ ምልክት ፅንዓትን ተዓዋታይነትን ዝኾነ ፅኑዕ ውዳብ ተባሂሉ ዝእመነሉ ዝነበረ መሪሕነት ህወሓት ድማ ኣብ ክልተ ግምዕ በለ። ጉዕዞ ሰላም፣ ህነፀት ዴሞክራስን ልምዓትን ትግራይ ‘ውን ብኡ ልክዕ ሕቑኡ ግምዕ በለ። እቲ ምፍልላይ ኣብ ህዝቢ ከመይ ዝበለ ስምዒት ከም ዝፈጠረ መምህር ሙሉወርቅ ኪ/ማርያም ብኸምዚ ዝስዕብ ገሊፅዎ ነይሩ “እዚ እቲ ልቡ ኣውዲቑ ዝድግፍ ዝነበረ ህዝቢ፤ ተዳልዩሉ ስለዘይነበረ ሓደ ዓብይ ሽግር ፈጢሩ። ፖለቲካዊ ምፍልላይ ክህሉ የብሉን ኣይኮነን። ፖለቲካዊ ፍልልይ ክእመን፤ ክግመትን ሓፋሽ ክርድኣካ ብዝኽእል መንገዲ ክፍፀም ኣይከኣለን። ኣብ ውሽጢ ሕቡእ ኮይኑ ፀኒሑስ ብሓደ ጊዜ ዝነቶጎ ዓይነት እዩ ኮይኑ። ደሓር ነቲ ሓቢሩ ዝተዋገአ ዘዋገአ ህዝቢ እቲ መልእኸቱ ፀገም ነይሩ። ክስቶ ኣጥፊኡ ኣየጥፍአን ዘይኮነስ እቲ ምፍልላይ ባዕሉ ፀገም ኮይኑ። ዳሓር መበገሲ ምፍልላይ ክግለፅ እንተሎ በቲ ዝተረፈ ሓይሊ ክውጋዕ ጀሚሩ። እዚ ማለት እቲ ዝወፀ ሓይሊውን ስቕ ኢሉ ነይሩ ማለት ኣይኮነን። በቢወገኑ ነናይ ባዕሉ ሓሳባት ከሰራጩ ጀሚሩ።እቲ ሓሳብ ይተኣመን ኣይተኣመን ብዘይ ስሩዕ መንገዲ ምኳኑ ብዘየግድስ ተሰራጭዩ። ከም ቤላ ቤሎ rummer ኮይኑ ክኸይድ እንተሎ መዕነዋይ ይኸውን ማለት እዩ። እዚ እቲ ዝነበረ ሓድነት ከልሕልሕን ናብ ዘይተደልየ ምጥርጣራት ክወስድ ይኸእል” (ውራይና ሕታም 19)።
ኣብቲ ህዝቢ ከምዙይ ዝበለ ኩነታት ዋላ ይፈጠር ህዝቢ ትግራይ ነታ ዘቃለሰቶ ውድብ ዋላ ዝተረፈት ትትረፍ ክሕብሕባ ከጠናኸራ መረፀ። እዚ ስለዝኾነ ኣብ ትግራይ ሕዚ ልዕሊ ፍርቂ ሚልየን ዝኸውን ኣባል ሒዙ ክኸይድ ክኢሉ ኣሎ ህወሓት። ውድብ ወይ መራሕቲ ህወሓት ንቲ ዝወፀ ሓይሊ ዕንቅፋት እዩ ነይሩ ሐዚ መስመርና ኣፅሪና ኣለና ስሉጥ ዕብየት ክነመዝግብ ኢና ዋላ እንተበሉ፤ ትግራይ ግን እቲ ኣብ ሃገር ደረጃ ዝመፀ ለውጢ ዘንጠብጠበላ ተተኹባ እንተኾነት እምበር ዝበለፀ ስሉጥ ዕቤትስ ይትረፍ ብቲ ዝጀመረቶ መንገዲ እውን ኣይቀፀለትን ዝብል ሰፊሕ ኣርዳድኣ ኣሎ ኣብ ብዙሕ ሰብ። መሪሕነት ህወሓት ትኹረቱ ኣብ ሃገር ገይሩ ብሃገር ደረጃ ማንም ዝምስክረሉ ኢኮኖምያዊ ዕቤት ኣመዚጊቡ እዩ። እዙይ ድማ ከም ኢህወደግ እምበር ከም ህወሓት ንበይኒ ዝወሃቦ ውፂኢት እውን ኣይኮነን። ህወሓት ክንዕቅኖ እንተኾይና ኣብ ትግራይ ብዘምፀኦ ውፅኢት እምበር ኣብ ሃገር ብዘመፀ ኣይኮነን። መራሕትናን ሚዳታትናነ ግን እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተሰርሐ እዮም ወግሐ ፀብሐ ዝፍክርሉ፤ ብኡ ገይሮም ድማ ዕብየት ኣረጋጊፅና ክብሉና ይደልዩ።
ኩነታት ትግራይ ድሕሪ እዚ ናይ ህወሓት ማአከላይ ኮሚቴ ምምቕቓል ወይ መድረኽ “ተሃድሶ” ምስቲ ድሌት ህዝብን ህወሓት ባዕሉ ዝኣተዎ ቃልን ይትረፍ፤ ምስቲ ኣብ ሃገር ደረጃን ካልኦት ክልላትን ዝተመዝገበ ዕቤት እንትረአ ብኹሉ መዳይ ንድሕሪት እዩ ከይዱ ክበሃል ይከኣል። ከም ኣብ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝበሉ ዝተመዝገቡ ውፂኢታት እኳ እንተሃለው ኣብ ትግራይ ዘሎ ዕብየት ከምቲ ክኾኖ ዝግብኦን ቃል ዝተኣተወንስ ይትረፍ ከምቲ ብፀብፃባት ዝንገረና እውን ከም ዘይኮነ ብርግፅኝነት ምዝራብ ይከኣል። መንግስትን ውድብ ህወሓትን ግን ተኣምራዊን ኣንፀባራቒን ዓወታት ከም ዝተመዝገበ እዮም ክነግሩና ፀኒሖምን ሐዚ እውን ዝነግሩና ዘለውን።
እቲ ኣብ ባይታ ዘለ ሓቅን እቲ ዝበሃልን ብዘይምስናዩ እቲ ባዕለይ ዝፈጠርክዋ እያ ኢሉ ክሕብሕባ ዝደሊ ህዝቢ ሕቶ ምልዓሉን ምጥርጣሩን ኣይተረፎን። ካብ ግዘ ናብ ግዜ ኣብቲ ውድብ ሕቶ ዘልዕሎ ተጋሩ እናበዝሑ ይኸዱ ኣለው እዮም። ካብቲ ብቲ ምፍልልይ ዝወፁ መራሕቲ ገሊኦም ተቐዋሚ ውድብ ኣጣይሾም ክንቐሳቐሱ ዋላ እንተጀመሩ፤ ህዝቢ ገና ኣብ ህወሓት ዘለዎ እምነት ስለ ዘይተወደአ ድጋፍ ሂቡ ከምፅኦም ኣይከኣለን። ብናይ ህወሓት መሪሕነት ዘንፀርፅር ሰብ ዋላ ብዙሕ እንተኾነ ኣብ ናይ ህወሓት መሰረታዊ መትከላትን ፕሮግራማትን ሕቶ ዘልዕል ብዙሕ ትገራዋይ ግን ኣይትርእን። ገለ ሰባት ካብቲ ናይ ህወሓት/ኢህወደግ ፖሊሲ ኣብ ትግራይ እንትመፀእ ካብ ኣብ ሕርሻ ዘለዎ ትኹረት ናብ ኢንድስትሪን ቱሪዝምን ትኹረት ክገብር ሓሳቦም ዘቕርቡ ኣለው። ብዝኮነ ንተቓዋሚ ውድብ ዓረና ዝድግፉ፣ ካብ ህወሓትን ዓረናን ወፃእ ካሊእ ውድብ ክፍጠር ኣለዎ ዝብሉ፣ ህወሓት ተመዓራርዩን ተጠናኺሩን ክቕፅል ኣለዎ ዝብሉን ሰለስተ ኣርኣእያታት ኣብ ትግራይ ዘለው ኮይኖም ብትዕዝብተይ ግን እቲህወሓት ተመዓራርዩን ተጠናኺሩን ክቕፅል ኣለዎ ዝብል ሳልሳይ ሓሳብ ዓብላላይ ኣረኣእያ ይመስለኒ።
ህወሓት ህዝቢ ትግራይ ዝፈጠሮ ውድብ ከም ምኳኑ እቲ ውድብ ሰንከልከል ከይብል ይደልዮ እዩ። ሰንከልከል ከይብል ምእንቲ ድማ ኣበርክቶ ይገብር እዩ። ውድብ ናህና እያ እዩ ዝብላ፤ ናይ ውድብ መደባት ግን ኣይፍፀምን ዘሎ ይብል፣ መራሕትና ብቑዓት ኮይኖም ክመርሑና ኣለዎም፣ ዘይበቕዐ መራሒ ኣይምርሓና ኢሉ ኣምሪሩ ዝዛረብ ብዙሕ አዩ። ውድብ ክትህልወሉ ዋላ እንተደለያ ግን ባህሪኣ ተቐይሩ እዩ ኢሉ ብዝተፈላለየ መንገዲ እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት እንተልዕል ይስማዕ፦ 1) ውድብ ባይታ ወሪዳ ድልየታት ህዝቢ ምንባብ ገዲፋቶ እያ፤ ምስ ህዝቢ ከይትራኸብ ድፍረት ስኢና ኣለ፣ ምስ ህዝቢ ሰሚናርን ዘተን ኣይተካይድን፤ እምነታ ኣብ ኣባላታ ጥራይ ዝኾነ ይመስል። 2) ውድብ ኣብ ኣተሓሳስባ ‘ምበር ኣብ ፀብፃብን ቁፅርን ክተትኩር ኣይግባኣን ነይሩ። ግን ኣብ ቁፅሪ እያ ተድህብ ዘላ፣ ፀብፃብ ገይራ ስርሓ እሞ ድማ ሕሾት ፀብፃብ። 3) ኩሉ ነገር ብልምዓት ጥራይ ከም ዝፍታሕ ፖለቲካ ገዲፋ ልምዓት ልምዓት ጥራሕ እያ ትብል ምበር ንፖለቲካዊ ህንፀት ቦታ ኣይትህቦን ዘላ ውድብ። 4) ሕሽክርና ባህሊ ኮይኑ (ትርጉሙ እኳኸይፈለጥካ ሓለቓኻ ዝብሎ ምድጋም ምድግጋም፣ ንሓለቓኻ ከም ሓፂር ኸልቢ ጭራኻ እንዳዘረካ ውነኻ ኣጥፊኢኻ ምሕሽካር ከም ቅቡል ይረኣ ኣሎ)። 5) ገምጋም መጠቓቕዒ ኮይኑ፤ እንድሕር ገምጊምካ ትፅላእ ትጥቓዕ፣ ትልምን ስራሕን ዘይኾነስ ሰብ ምግምጋም፣ ንዝገምገመካ ብኽብረይን እንጀራይን መፂእኻኒ ኢልካ እንዳሳዓብካ ምዱቋስ፣ ህዝቢ ስቕ ከይብል ይኹን ከይዛረብ ጨኒቁዎ። 6) ነንርስኻ ኣብ መሪሕነት ኮይንካ ምትፍናን ደፊርካ ዘይምግምጋም፤ጥዑይን ሕሙምን ተሓናጊርካ ምኻድ፣ ኣብ ምልመላ መሪሕነት ውን፤ ዓቕሚ ውግነና ህዝቢ መሰረት ገይሩ ዘይኮነስ ብፍልጦን ወገንተኝነትን እዩ ዝምልመል ዝብል ህዝቢ ይሓትት። 7) ብንእሽተይ ስራሕ ምዕጋብ ምብርጣጥ ምኹራዕ እዛ መሬት ንምርጋፅ ምፅያፍ ግና ኮ ተጋዳላይ ህወሓት ኣይኾርዕን። 8) ንጥቅሚ እምበር ንዕላማ ዘይተኣከበ ኣባል በዚሑ፣ ጠንካራ ኣባል የለን፣ እዚ ድማ ጠንካራ ውድብ ከይህሉ ይገብር። 9) ብተደጋጋሚ ፀገም እኒሀኒ ምባል ግን ንቲ ፀገም ዘይምፍታሕ ወዘተ።
ብሓፈሻ ህዝቢ ትግራይ በቢግዚኡ ዘልዕሎም ካብ ዘሎ ነጥብታትን ኣንፀርፅሮታትን ንገሊኦም ንምጥቃስ፤ ፍትሒ የለን፣ ኣብ ኣገልግሎት እምቢ ወይ እሺ የለን ዳርጋ ኣብ ኩሉ ዘፈራት ምጉልእላእ ኣሎ (ኣሰራርሓ ዘየቀላጥፍ ፤ ክእለት ዘይብሉ፤ ርእሰ እምነት ዘይብሉ መዓት ሰብ ኣብቲ ሲቪል ሰርቪስ ተሰግሲጉ እዩ)፣ ዝጠራዕኻ እንተጠራዕኻ ዝሰምዐካ የለን፤ ኩሉ እኮ ብኔትወርክ እኮ እዩ ተተሓሒዙ፣ ዋላ ናብ ላዕሊ እንተኸድካ ዝሰምዐካ የለን፣ኩሉ ጠርኒፉ ዘመሓድር ተሳኢኑ ኣሎ፣ ሰፊሕ ወገናውነትን ግዕዝይናን እኒሀ፣ ኣብ ገበነኛ ስጉምቲ ኣይውሰድን፣ ስድራ ተጋደልትን ተቓለስትን ተረሲዖም፣ ተጋደልቲ ክብሪ ስኢኖም። ኣካሎም ዝጎደሉ ተቃለስቲ ዝግባእ ጠመተ ኣይተወሃቦምን፣ ሰፊሕ ናይ መንእሰይ ስደትን ብርሰትን ኣሎ፣ ዓንዲ ሕቆ ዴሞክራሲ ዝኾና ማሕበራት ሓፋሽ ( ናይ መናእሰይ ሓረስቶትን ደቀንስትዮን ) ዝተዳኸማ እየን፣ ብፍላይ ኣብ ሓረስታይ ምግዳድ ኣሎ፣ መንእሰይ መዘናግዒ የብሉን ሓሽሽ በዚሑ፣ ህዝቢ ንቕድሚት ብሩህ ነገር ክረኣዮ ኣብ ምግባር ፀገም አኒሀ ወዘተ ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታትን ስግኣታትን ኣብ ስሩዕ መድረኻት እውን እናልዐለ እዩ ህዝቢ።
ኣብ ቀረባታት ካብ ትግራይ ዝወፁ መረዳእታት ከም ዘርእዩና ትግራይ ብንፅፅር ሰፊሕ ስራሕ ስእነትን ስደትን፣ ትሑት ፍሰት ኢንቨስትመንት (እኳደኣስ ካብ ትግራይ ናብ ካሊእ ዝኸዱ ሰብ ሃፍቲ)፣ ኣይኩናት ኣይሰላም ኣጓጉል መነባብሮ፣ በዝሒ ልመና፣ ልዑል ፀረ ዴሞክራስያውነት፣ ካብ እምነ ኩርናዕ ምቅማጥ ዝዘለለ እዙይ ዝበሃል ህንፀት መሰረተ ልምዓት ዘይካየደላ፣ ብዙሓት ንዓመታት ተጀሚሮም ዘይተወድኡ ፕሮጀክቲታት ዘለውዋ፣ ብዙሕ ቀዲማ እትጅምር ግን ንድሕሪት እትተርፍ ወይ እትዓፅዎ ወዘተ ኮይና ተረኺባ እያ።
ንዙይ ፈፂሙ ዘይቕበል መሪሕነት ህወሓት ክሳብ ቀረባ ግዜ አዙይ ናይ ፀላእቲ፣ ፅግዕተኛታትን ክራይ ኣከብትን፣ ፀረ ሰላምን ፀረ ህዝብን ሓይልቲታት ዘረባ እዩ ክብል ፀኒሑ እዩ። ኣብ መበል 12 ጉባኤ ብዝነበረ ውዕይ መድረኽ ግን ብውሕዱ ኣብዚ ዓዲ ፀገም ከም ዘሎ ዝረኣየሉን ንምቕባል ዝጀመረሉን ነይሩ። እቲ ፀገም ናይ ሰናይ ምምሕዳር ፀገም እዩ ብምባል ድማ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሰፊሕ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ወፍሪታት ክገብር ሓግዩ። ይኹን እምበር እቲ ፀገም ካብኡ ብላዕሊ ብምንባሩ ሕቶታት ምልዓሎም ኣይቀረየን። አቲ ናይ ትግራይ ኩነታት ካብ ምምራር ዝዘለለ (ብዘይካ ናይ እምባሰነይቲ) እዙይ ዝበሃል ዝኸፍአ ናይ ህዝቢ ቁጥዐ ዝተረኣየሉ ኣይኮነን። ኣብ ካልኦት ክልላት ብዝተረኣየ ናይ ናይ ጎንፂ ዘምርሐ ናይ ህዝቢ ቁጥዐ ግን ኢህወዴግ ብዕምቆት ምህዳስ ዝብል ስለ ዘምፀአ ህወሓት እውን ፅቡቕ ኣለኹ ኢሉ ዓፅዩ ዝነበረ ተመሊሱ ብዕምቆት ምህዳስ ዝብል ምንቅስቓስ ጀሚሩ ኣሎ።
ህወሓት እንታይ ይገብር ኣሎ? ገምጋማቱ እንታይ ይብሉ? እንታይ ስጉምቲ ወሲዱ?
ብመሰረት ብደረጃ ኢህወዴግ ብዝተተሓዘ ኣንፈት ብዕምቆት ምህዳስ ህወሓት እውን ካብ ፖሊት ቢሮ ጀሚሩ ክሳብ ታሕትዋይ ኣባል ሰፊሕ ገምጋማዊ መድረኻት ኣሳሊጡ ኣሎ። ፀገመይ ዝበሎም እውን ዘርዚሩ ኣቐሚጡ ኣሎ። እንታይ እዮም እቶም ዝገምገመሎም ነጥብታት? እቶም ሕመቐይ ዝበሎም ከ? መፍትሕታቶምስ?.... ቀፂልና ንርኣይ።
ህወሓት ንቲ ኣብዛ ሃገር ዘሎ ኩነታት ጥቕልል ብዝበለ መንገዲ እንትገልፆ “ኣብ ሃገርና ኣብ’ዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝረአ ዘሎ ፀገማት መበገሲኡ ብሓደ ገፅ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ሕብረተሰብ ክፍትሑሎም ዝደልይዎም ጠለባት ኣቕሪቦም ግን ብእዋኑን ብብቕዓትን ክምለሱ ዘይከኣሉ ጠለባት ዝደፍእዎም እዮም። ፖለቲካዊ ኣመራርሓና ነዚኦም ብብቕዓት ንኸይመልስ ኣብ ብዝተፈላለየ መልክዓት ዝግለፅ ናይ ኪራይ ኣካብነት ሕመቓት ስለዝኣተወ ዝተፈጠረ ፀገም’ዩ። በቲ ካሊእ ገፅ ድማ ነዚ ከምዕድል ብምውሳድ ነቶም ናይ ህዝቢ ቅሬታታትን መረረትን እናንበድበዱ ካልኦት ናይ ባዕሎም ናይ ትምክሕትን ፀቢብነትን ኣጀንዳታት ብምዝርጋሕ ብናይ ቀለም ዓመፅ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ንምፍራስ ኩሎም ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ፀረ-ሰላምን ፀረ-ህዝቢን ሓይልታት ናይ ጥፍኣት ግንባር ፈጢሮም ብዝገበርዎ ዘለው ምንቅስቓስ ዝተፈጠረ ከምዝኾነ ምቕማጥ ግቡእ ይኸውን።” ይብል (ብ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ተዳለዩ ኣብ ውይን ጋዜጣ ዝወፀ ፅሑፍ “ትሕዝቶን ባህሪን ሕዚ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት” ኣብ ዝብል ርእሲ ዝተገለፅ እዩ)።
ንነዊሕ እዋን ብዘይካ ገለ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ፀገማት እዙይ ዝበሃል ፀገም የብልናን ክብል ዝፀንሐ መሪሕነት ህወሓት ኣብቲ ሎሚ ዘበን ዝገበሮ ሰፊሕ ገምጋም “…ንሽቶታት ዕብየትን መሰረታዊ ለውጥን በቲ ውድብናን ህዝብናን ትፅቢት ዝገበርሉ ደረጃ ከምዘየዐወትናን ናይ ህዝብና ዕግበት ከምዘየረጋገፅናን ተገምጊሙ ኣሎ።” ኣብ ዝብል መደምደምታ በፂሑ ኣሎ (መግለፂ ቅዋም ገምጋም ላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት፣ 26 ጥቅምቲ 2009)።
ህወሓት ከም ዝበሎ እቲ ዝተኻየደ ገምጋም ብመሰረቱ ናይ ኣረኣእያ ፅርየት ምፍጣር ዕላማ ሒዙ ዝተገበረ እዩ። ኣብ ሽድሽተ ጉዳያት ብዝርዝር ከም ዝተገማገመ ዝገልፁ ኣባል ፖሊት ቢሮን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓትን ኣይተ ኣለም ገብረዋህድ ንወይን ጋዜጣ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ብኸምዚ ይገልፅዎ(ንጭብጢ እታ ገምጋም እትገልፅ ስለ ዘኾነት ከምዘላ ክነቕርባ)፤ “ኢህወደግ ኣብ ዘካየዶም ገምጋማት ከም ዝተርኣየ ሓደ፣ መንግስታዊ ስልጣን ንውልቀ ረብሓኻ ናይ ምውዓል ዝንባለ እናገፍሐ መፂኡ እዩ። ስልጣን ኣብ ክንዲ ንናይ ህዝቢ ረብሓ ዝውዕል ንናይ ባዕልኻ ናብራ፣ ለውጥን ማቻን መረጋገፂ ገይርኻ ናይ ምጥቃም ዝንባለ፣ ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ናይ ኣረኣእያ ምጉዳላት ቦታ እናሓዙ ከምዝመፅኡ ተገምጊሙ። ህወሓት እውን እንተኾነ ነዚ ገምጋም እዚ ከምዘሎ ወሲዱ ከመይ ከምዝግለፅ ንምፍታሽ ተኻኢሉ ኣሎ። ኣብ ተሃድሶ 1993 ዓ/ም እውን ከም ዝተርኣየ ናይዚ ስርዓት እዚ ቀንዲ ሓደጋታት ካብ ዝበሃሉ፣ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ሓደን ቀንዲን እዩ። ነዚ ኣገላለፃ ብመርኣይኡ ንምግላፅ ዝወየነ ምሁር ክልተ ባህርያት ኣለዉኦ። ረብሓ ሓፋሽ ንምርግጋፅ ናይ ዝግበር ሓያል ህዝባዊ ምንቅስቓስን ማዕበልን ኣብ ዝፍጠረሉ እዋን “ረብሓይ ዝረጋገፅ ህዝበይ እንትርባሕ፣ ኣነ ድሕሪ ህዝበይ እየ ዝርባሕ” ኢሉ ኣብ ቅድሚት ዝሰለፍ ሓይሊ እንትህሉ ጎቦ የፍርስ። እዚኣ ክልሰ ሓሳብ እንተይኮነትስ ትማሊ ህዝቢ ትግራይ ዝመርሕ ዝነበረ ወያነ ዝገብራ ዝነበረ እዩ። ነዚኣ ዝገብር ምሁር እንተዘይሃልዩ ደረጃ ብደረጃ ህዝባውነቱ እናተሸርሸረ ቦታን ስልጣንን ንናይ ባዕሉ ረብሓ ናብ ምቕዳም ትወስዶ፣ ረብሓታቱ ናይ ምርግጋፅ ዝንባለታት እናሐዘን እናማዕበለን ኣብ ዝኸኣሎ እውን እናተግበራ እዩ ዝኸይድ። ነዚ ወያነ ዝመርሕ ዘሎ ምሁር እውን እዘን ክልተ ባሀርያት ይረኣየኦ። መሪሕነት ውድብ ህውሓት እውን እዘን ከምዚአን ዝኣመሰላ ባህርያት ኣለውኦ። ብመሰረቱ እንትርአ፣ ህወሓት ዝሓዞ ስልጣን ንባዕሉ ዘይኮነስ ሓፋሽ ክረብሓሉ እዩ። ምክንያቱ ህዝባዊ ስልጣን ስለዝኾነ። ስለዚ ህወሓት ህዝባዊ ስልጣን ዝሽርሽሩ ኣተሓሳስባታትን ተግባራትን እናርኣየ እንትመፅእ ብኡ መጠን ረብሓታት ህዝቢ እንትብደል ምስረኣየ እዩ ጠጠው ኢሉ ዝግምግም ዘሎ። እቲ ስልጣን ንውልቀ ረብሓኻ ምጥቃም ዝብል ዘይህዝባዊ ተግባርን ኣተሓሳስባን ድማ ሐዚ ዝመፀ እንተይኮነስ ኣብ ዝሓለፈ ተሃድሶ ዝተገምገመ እውን እዩ። ህዝባዊ ስልጣን እናተጓደለ እንትመፅእ፣ ምሁር ብስልጣኑ ኣቢሉ ረብሕኡ ናብ ምርግጋፅ እንተተሰጋጊሩ ገዛኢ ደርቢ ናብ ምዃን ከም ዝኸይድ መስመር ተሃድሶና ነፂርዎ ሓሊፉ እዩ። ብኣንፃሩ እንድሕር ሕቶታት ህዝቢ እናመለሰ ረብሓታት ህዝቢ ንምርግጋፅ ኩሉሻዕ እንተወይኑ ከዓ መስተንክር ከም ዝሰርሕ ተቐሚጡ እዩ። ነዚ ንምግባር ዘየቋርፅ ቃልሲ ተወሊዑ ኣብ ረመፅ ቃልሲ ክነብር ኣለዎ።
ስለዝኾነ ነዚ ኩነታት፣ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ብዕምቆት ንባዕሉ ርእይዎ። ካብ ታሕተዋይ ክሳብ ላዕለዋይ ኣመራርሓ በዚ ዝግለፅ ፀገማት ከምዘለዉ ፈቲሹ እዩ። ንኣብነት ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣመራርሓ በቲ ሒዝዎ ዘሎ ሓላፍነት ይውስን ድዩ ዘሎ? ብእዋኑ መልሲ ይህብ ዶ? ሰናይ ምምሕዳር መሰረት ዝገበሩ ስፋሕቲ ጉድለታት ዝመፅኡ ዘለዉ ንህዝቢ ዘድምፅ ኣመራርሓ ካብ ዘይምህላው ዝብገስ ምዃኑ ኣብዚ መዳዩ ድማ ናቱ ብፅሒት ዝዓበየ ከምዝኾነ ብዕምቆት ርእዩ። ነዚ ዓቕሚ ከየረጋገፀ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ናብ ስልጣን ክመፅእ ዝደሊ ሓይሊ ኣሎ። ማእኸላይ ኮሚቴ ንኽትምረፅ ሰፊሕ ዝንባለን ድሌትን ኣሕዲርካ ብኡ ኣቢልካ ስልጣን ክትሕዝ ናይ ምድላይ ዝንባለ ኣሎ። ይኹን እንበር ቅድሚ እዚ ብቕዓትን ህዝቢ ዘገልገል ኣረኣእያ ምሽካምን እዩ ክረጋገፅ ዝግባእ። ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ካብ ረብሓ ህዝቢ ምርግጋፅ ውልቀ ጥቕሚ ናብ ምርግጋፅ እዩ ዝሰግር ዘሎ። በዚ መንገዲ ከይድና ሓያል መስዋእቲ ከፊሉ ሐዚ ክለምዕ ዝፅበ ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ኣይንመርሖን። እዚ እቲ ዋና ፀገምን ምንጭን እዩ ኢልና ዋላ እኳ እንተርኣናዮ ምስዚ ትኹረት ሂብና ዝገምገምናዮም ካልኦት ዓበይቲ ፀገማት እውን ኣለዉ።
እቲ ብካልኣይ ደረጃ ዝቕመጥ፣ ናይ ውሽጢ ውድብና ዲሞክራሲያዊ መስርሕን ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብና ዝኒሀ ኩነታት ዲሞክራስን ካብቶም ዓብዪ ቦታ ሂብና ዝገምገምናዮም ነጥብታት እዮም። ውድብ ኣብ ውሽጡ ዓሙቕ ዝኾነ ዲሞክራሲ እንተዘይሃልይዎ ኣብ ውሽጡ ዘለዉ ሽግራት ብድፍረት ክቃለስ ኣይኽእልን። እቶም ሽግራት እናዓብለሉ እዮም ዝኸዱ። ፀገማት ዝነቅስ ሓይሊ ኣይህሉን። ኣብ ውሽጢ እዚ ዲሞክራሲያዊ ሃዋህው ዘይብሉ ውድብ ኣብ ህዝቢ ኣትዩ ዲሞክራሲ ከረጋገፅ ኣይኽእልን። በዚ መንፅር ኣብ ሕብረተሰብ ዝለዓሉ ዘለዉ ፀረ ዲሞክራሲያዊ ባህርያት ብሰፊሑ ርኢና። ገምጋማት ኣብ ክንዲ ስራሕ ማእኸል ዝገበሩ ዝኾኑ ብዘለካ ቅርበትን ምትእስሳርን መሰረት ዝገበሩ ኣብ ምዃን ዘለዎም ኩነታት ብዕምቆት ተራእዩ። ድሕሪ ተሃድሶ ንምስፋን ዲሞክራሲያዊ ባህርያት ዝወፅኡ መምርሕታትን ኣሰራርሓታትን እናተረስዑ ከይዶም። ስለዚ ውሽጢ ምሕደራ ውድብ ኣብ ንፁር ኣሰራርሓን ደንብን ገይሩ ኣብ ምኻድ ካብ እዋን ናብ እዋን እናቐነሰ ከምዝኸደ ተራእዩ።
ደሓር እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ፀረ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ኣብ ህዝቢ እውን ይሰርፅ። መደባት ኣብ ምፍፃም እውን ብዝተፈላለየ መልክዑ ዝግለፁ ፀረ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓሳት ተራእዮም እዮም። በቢብርኩ ዘሎ ኣመራርሓ ካብቲ ዲሞክራሲያዊ መትከል ወፃእ ናይ ባዕሉ ረብሓ ንምርግጋፅ ዝንቀሳቐሰሉ ኩነታት ነይሩ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ህዝቢ ትግራይ ብነፃ ማሕበራትን ውዳበታትን ኣቢሉ ብነፃነት ክቃለስ ኣብ ምግባር ድኹም ምንባሩ ተገምጊሙ። ህወሓት ኣንትጋገ ጌጋታቱ ዘርእዩን ዝእርሙን ሓፋሽ ማሕበራት፣ ሞያን ምሁርን ውዳበታት ኣብ ምፍጣር ኣይተሰርሓሉን። ነቲ ስርዓት ይቃወማ ድየን ወይስ ይድግፋ ኢልካ እምበር ነቲ ስርዓት መሰረታዊ ትርጉም ዝህባ ስለዝኾና ነፃነተን ዝገፍፍ ጉዳይ እንታይ እዩ ኢልካ ኣብ ምፍታሕ ኣይተሰርሓሉን። በዚ ምኽንያት እውን ጠንካራ ማሕበራትን ውዳበታትን ኣይተፈጠራን።
ብኻልእ ገፅ ሚድያ ኣብ ረብሓ ህዝቢ እናወገነ ውድብን መንግስትን ካብ ረብሓ ህዝቢ ምርግጋፅ ውፅእ እንትብል ዝነቅፍን ዘስተኻኽልን ክኸውን እናተገበኦ ግን ድማ ሚድያ ዝተፈላለዩ ኣረኣእያታት ክንፀባረቕሉ ብዘኽእሉ መንገዲ ኣይተመርሐን። ካልእ ድማ ንልዕልነት ሕጊ ዝጣበቓ ዲሞክራሲያዊ ትካላት ዝተብሃላ ኣለዋ። እዘን ንልዕልነት ሕጊ ዝሰርሓ ዝተፈላለያ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ትኹረት ብምሃብ ክጠናኸራ ኣብ ምግባር እውን ድኽመት ምንባሩ ተራእዩ እዩ። ሓፋሽ ማሕበራት ኣብያተ ምኽርን ውዳበታትን ንውድብን መንግስትን ተኸታቲለን ጌጋታቱ ብነፃነት ዝነቕፋን ዘስተኻኽላን ክኾና ኣብ ምግባር ብዝግባእ ከምዘይተመርሐ እዩ ተራእዩ።
ብሳልሳይ ብርኪ፣ ኣብ ውሸጢ ውድበ ዘሎ ኩነታት ቃልሲ ዝጠመተ እዩ ነይሩ። ኣብ ምቅልላስ ብዘሎ ሰፊሕ ሽግር እቲ ውድብ ምዝሕሓል ኣርእዩ እዩ። ንቑሕ ካድረ ፈጢርካ መስመሩ ብንፁር ፈሊጡ ምንቅስቓስ ውድብ ኣብ ምክትታል ይተርፍ ኣሎ። ስለዚ ካድረ ብተኸታታሊ ሰሚናራትን ፖለቲካዊ ስልጠናታትን ኣቢልካ ሰፊሕ ንቕሓት ክህልዎ ኣብ ምግባርን ፅርየት ኣብ ምውናንን ጉድለታት ኣለዎ። ብምዃኑ እውን ሰፊሕ በለፅን ምክእኣልን ይረአ። በብእዋኑ ድኽመት ናይ ምትእርራም ናህሪ እናተጓደሉ ዝመፅእሉ ሽግር ተፈጢሩ። በዚ እንተቐፂሉ ህልውና ውድብ ዝጠንበወ ናብ ምዃን ክሰጋገር ዘኽእል ሓደጋ እዩ። ምኽንያቱ ህዝባዊ ኣረኣእያታት እንትሽርሸሩ ብትረት ዘይእርም ኣባል እንትህሉ ጥንካረን ዋዕን ቃልሲ እውን ይደክም።
ብራብዓይ ብርኪ፣ ዝተርኣየ ምኽንያት ዓበይቲ ጉድለታት ምርግጋፅ ሰናይ ምምሕዳር ዝምልከት ዛዕባ እዩ። ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ብኣድልዎ፣ ወገናውነት፣ ኣተሓሳስባ ኣካብነት ክራይ ዘይምቅላስ ዝግለፁ ድኽመታት፣ ንሓፋሽ ብማዕረ ርኢኻ ዘይምግልጋል፣ ሰፊሕ ጉድለት ተወፋይነትን ትልግምትን ዝብሉ ፀገማት ኣለው። ሪፎርምታት (መመሓየሺ መስርሓት) መሰረት ገይርካ ትካላዊ ዓቕሚ መገልገላይነት ኣብ ምህናፅ ክፍተታት ይረአ። ስለዚ ንህዝቢ ትግራይ ከምዚ ዝኣመሰሉ ጉድለታት ምፍፃም ከም ውርደትን ገበንን እዩ ተራእዩ። ምኽንያቱ ህዝቢ ትግራይ ዘቃለሶ ቀንዲ ምኽንያት ስእነት ፍትሒ ስለዝነበረ እዩ።
ሓምሻይ፣ ኣብ ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ማእኸሉ ዝገበረ ኣጀንዳ ገምጋም እዩ። ብኣብዝሓ ከም ማእኸላይ ኮሚቴ ዝረኣዩ ኣብ ምሕደራ ፕሮጀክትታት፣ ዕደጋታት፣ ስርዓት ግብርን ታክስን፣ ነፃ ቀረፅ፣ ነፃ ንግዲ ዕደጋ፣ ዕለታዊ ምስ ህዝቢ ዘሎ ርክብን ምሕደራን፣ ምስ ሰብ ሃፍቲ ዘሎ ዝምድና ዝኣመሳሰሉ ፀገማት ርእዩ እዩ። እዞም ጉድለታት ቦታ ክሕዙ ዝኽእሉ ኣብ ቃልሲ ብዘሎ ምዝሕሓል ምዃኑን ብቃልሲ ክምርሑ ከምዝግባእን እዩ ተራእዩ። እዞም ጉድለታት ደንቢ ስነ ምግባር ውድብ መሰረት ብምግባር ኣብ ምምራሕ ዘሎ ጉድለታት ንቐፃሊ ብትኹረት ክስረሐሉ ከምዝግባእ እዩ ተራእዩ። እዚ ማለት እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣብ ዝህቦ ኣመራርሓ ዘሎ ጉድለት እንተዘይኮይኑ ብተግባር ኣብዚ ፀገም ብምእታው ዝተገምገመ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ግን የለን።
ብሻድሻይ ብርኪ ዝተርኣየ ጉዳይ፣ ፀቢብነትን ከባብያውነትን ዝምልከት እዩ። ጉዳይ ፀቢብነትን ከባብያውነትን ንውድብን ህዝብን ይገልፅ እዩ ዝብል ገምጋም የለን። ህዝቢ ትግራይ ንብዙሓት እዋናት እናተቓለሰ እዩ መፂኡ። ይኹን እንበር ዋላ እኳ መጠኑ ዝነኣሰ እንተኾነ ምስቲ ሐዚ ዝርአ ዘሎ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ዘነፃፀረ ምንቅስቓስ እንትህሉ ሓልሓሊፉ ዝረኣዩ ንመሓዙት ውድባት ኣብ ምጥርጣር፣ ንሕና ዝሓሽና ጠበቓታት ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኢና ኢልካ ምሕሳብ ዝኣመሰላ ምልክታት ተላዒለን ዘተ ተገይሩለን እዩ። ከም ተርእዮ ክግምገማ ስለዝግባአን እምበር ከም ዓብዩ ሽግር ዝተወሰደ ግን ኣይኮነን።
ካብዚ ብዝተፈለየ ከባብያውነት ግን ብሰፊሑ እዩ ተራእዩ። ህዝቢ ትግራይ ኣብዚ በፂሕዎ ዘሎ ብርኪ ክበፅሕ ዝኸኣለ ሓድነት ስለዝፈጠረ እዩ። ስለዚ ሓደ ሰብ ንሚልዮናት ኣተሓሳስባ ወኪሉ ጠጠው ንኽብል እዚ ከባብያውነት ዝበሃል ንምልክቱ እውን ክረአ የብሉን። እዚ ሕመቕ ከም ውድብ፣ ህዝብን ሃገርን ክንፃወቶ ንዝግባእ ተራ ኣስኢኑ ከም ህዝቢ ከጥፈአና ዝኽእል እዩ። ምኽንያቱ ቅድሚ ኩሉ ንበዓልትና እያ ተጥፈአና። ስለዚ ዕብየት እንትመፅእ፣ ምውራድን ምድያብን ሓላፍነት እንትመፅእ፣ ቁፃር ሓይሊ ሰብ እንትህሉ ካልኦት ጥቕማ ጥቕምታትን ዕድላትን እንትህልው ምስ ከባብያውነት ክረአ እዩ ዝፍትን። ንኣብነት “ኣነ ተረባሒ ዘይኮንኩ ንዓይ ዝምጥን ናይ ከባብየይ ሰብ ስለዘየለ እዩ” ብዝብል እዩ ክርኢ ዝፍትን። ኣብ ክንዲ በቲ መስርሕ ምስ ዝምድናን ከባብን ብምትእስሳር ይረአ። ኣብ ላዕለዎት ኣመራርሓ እውን ነታ ናይ ከባብያውነት ዝንባለ ተጠቒሙ ናብ ስልጣን ክመፅእ ዝደሊ ኣሎ። ስለዚ እዚ ሓደገኛ ዝንባለ ኮይኑ ብዕምቆት ተዘትዩሉ እዩ።”
ውድብ በዘን ሽድሽተ መገምገሚ ነጥቢ ገይሩ ዝረኣዮ ፀገማቱ ክፈትሖ ይኽእል ዶ? ብስሩ ኸ ውድብ ህወሓት ንቲ ፀገም ናይ ምፍታሕ ተኽእሎ ክህልዎ ድ ? ብስሩ ኸ ውድብ ህወሓት ንቲ ፀገም ናይ ምፍታሕ ተኽእሎ ክህልዎ ድ ይኽእል? ንዝብል ሕቶ ውድብ ብኣርባዕተ ምኽንያት ክትፈትሖ ከም እትኽእል ኣይተ ኣለም የቕምጡ። ሓደ፣ ናይቲ ውድብ ባህሪ እዩ። ውድብ ህወሓት ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ፀገማት ክረክብ እንተሎ ባዕሉ ናይ ምእራም ሓያል ብቕዓት ዘለዎ ውድብ ብምዃኑ። እቲ ካልኣይ ድማ ልምዲ እዩ። ህዝቢ ትግራይን ውድብ ህወሓትን ኣብ ጥቓ ገደል ዘብፅሑ ፈተናታት ሓሊፎም እዮም። ፈተንቲ ሽግራት ብፅንዓት ናይ ምሕላፍ ፅንዓትን ልምድን ኣለዎም። ስለዚ ህወሓት በዚ መድረኽ ተማሂሩ ስለ ዝሓለፈ ፈተናታቱ ብፅንዓት ክቃለስን ክፈትሕን እዩ። እቲ ሳልሳይ፤ ነቲ ፀገም ፈቲሕኻ ህዝባዊ ረብሓ ካብ ምርግጋፅ ሓሊፉ ካልእ ኣሎ እዩ ዝበሃል ኣማራፂ የለን። እንተዘይተሃዲሱ፣ ፀገሙ ርእዩ ክፈትሕ እንተዘይፅዒሩ መንገዲ ጥፍኣት እዩ ዝሕዝ። ራብዓይ፣ እቲ ሐዚ ዘሎ መንፈስ ቃልስን ምንቅስቓስን ዝተረዳእናዮ ነገር ብሓያል መንፈስ ቃልስን ስምዒት ሓላፍነትን ክመያየጥን ክረዳዳእን እዩ ፈቲኑ። እዚ ምልክት እዚ ፀገማቱ ኣሪሙ ንህዝቢ ንምግልጋል ዘለዎ ቅሩብነት እዩ ዘርኢ። ነዚ ሓያል ቃልሲ ዘቐፅል ኩነታት ብምፍጣር ነቲ ፈተና ብፅንዓት ንምስጋር ከምዝከኣል ዘርእይ ተስፋ ድማ ኣለዎ፤ ዝብሉ ኣቶ ኣለም እቲ ገምጋም ናብ ህዘቢ ከምዝወርድን ኣብ ትግራይ ዘሎ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ማእኸል ሃገርን ወፃእን ዝርከቡ ዜጋታት፣ ቅድሚ ሐዚ ጠመተ ዘይገበርናሎም ዝተበሃሉ ክፋላት ሕብረተሰብ መናእሰይ፣ ምሁራትን ሰብ ሃፍትን ፊትንፊት ከም ዘተ ከምዝካየድ ይገልፁ። ነቲ ምሁር ዝሓቁፍ ፖለቲካዊ ስልጠናታት፣ ከከም ኣረኣእያኡ ዘተኣናግዱ ዝተፈላለዩ “ፎሮማት”ን መድረኻትን እውን ክንፈጥረሉ ኢና ይብሉ።
ከም መፍትሒ ኣንፈት ተባሂሉ ዝተቐመጠ ጥቕልል ኣቢልካ እንትርአ ድማ፤ ምስ ህዝቢ ቀፀልቲ ናይ ዘተ መድረኻት ብምድላው ብስፍሓት ምይይጣት ምክያድ፣ህዝቢ ንዘቕርቦም ፍትሓዊ ጠለባት ውድብን መንግስትን ብኸመይ ከምዝፈትሕዎም ብምርኣይ ነቶም ብሽሙ ኽነግዱ ዝንቀሳቐሱን ሰላሙ ክዝረግ ዝገብሩን ዘለው ፀላእቲ ባህሪኦም ኽርዳእ ምግባር፣ ነቶም ቐንዲ መለዓዓልትን ስርዓት ኣልበኝነት ንምስፋን ዝዋስኡ ዘለውን ፈሊኻ ኣብ ልዕሊኦም ተሪር ሕጋዊ ስጉምቲ ምውሳድ፤ ዝብል ተቐሚጡ ኣሎ።
ህወሓት ንቲ ኩነታት ዝገምገመሉን መፍትሒ ኢሉ ዘቕመጦን እዙይ ካብ ኮነ፤ ብተዓዘብቲ ዘለው ኣረዳድኣታት እንታይ ከም ዝመስሉ ካብ ዝተፈላለዩ ኣከላት ዝኣከብክዎም ሓሳባት ጥቕልል ብዝበለ ከቕርብ (ኣብዚ ሪአቶታት ኣባላት ዝኾኑን ኣብቲ ገምጋማት ዝተሳተፉን ሰባት ዝብልዎ እውን ተኻቲቱ እዩ)፦ እቲ ፀገም ብዋናነት ናይ መሪሕነት ፀገም እዩ ተባሂሉ ግን ብፍላይ እቲ ላዕለዋይ መሪሕነት ተኣጃጂሉ ምኽዱ ዓብዪ ጌጋ እዩ በኸምዚ ደማ ለወጢ ኣየምፅእን፤ ኣብቲ ገምጋም ዝተዘርዘሩ ፀገማት ናብ ሰብ ኣይተጣበቑን፣ ስልጣን ነውልቀ ረብሓኻ ምውዓል እዩ ዋና ፀገመይ ኢልካ ክተብቅዕ ግን መን እዩ ኣየናይ ስልጣን ነየናይ ውልቃዊ ርብሕኡ ኣውዒሉ እንታይ ስጉምቲ ከ ተወሲድዎ ተበልካ ግን ምንም የለን፤ ቅድሚ ሐዚ ብተደጋጋሚ ዝተጠቐሱ ፀገማት እዮም ሐዚ እውን ተገምጊሞም ስለዚ ሐዚ እውን ክፍትሑ እዮም ዝብል ተስፋ ንምሓዝ የፀግም እዩ፤ አዚ መድረኽ መን ከም ዝመርሖ ኣይፍለጥን፣ ሕንፋፅ ዘኾነ መሪሕነት እዩ ዘሎ (እቲ ለወጢ ዝደሊ፣ ማእኸል ሰፋሪ፣ ንቲ ለውጢ ዝቃወም ብሓባር ኮይኖም አዮም ዝመርሕዎ ዘለው)፤ እቲ መሪሕነት ዝረዳድኣን ጠንካራ ውዳበን ስርዓትን ዘለዎ ኣይኮነን፣ ብፍላይ እቲ ፖሊት ቢሮ ባዕሉ ንባዕሉ ዘይርዳዳእ ዝተተፋነነ፣ ስርዓትን ኣሰራርሓን ዘይብሉ ወይ ዘየኽብር፣ ብቶም ኩሎም ሕመቓት ማለት ብግዕዝይና ወይ ብበለፀኝነት ወይ ብፀረ ዴሞክራስያዊነት ወይ ብኸባብያውነት ዝግለፅ እዩ፤ ብስሩ እቲ ብዕምቆት ምህዳስ ዝብል ግልፂ ኣይኮነን፣ እቲ ገምጋማት ካብቲ ተራ ገምጋማት ዝፈሊ የብሉን ስለዚ ታይ አዩ ብዕምቆት ምህዳስ ዘብሎ? እቲ ስርዓት ንዴሞክራስያዊ ሃዋህው ምፍጣር ከም ዝምቹ ገይርካ ማለት ጠንካራ ኣብያተ ምኽሪ፣ ጠምካራ ሲቪክ ማሕበራት፣ ናይ ሞያን ሓፋሽ ማሕበራትን፣ ነፃ ሚድያ ወዘተ ብዘፍጥር ክርአ ነይርዎ እምበር እከለ ከምዙይ እዩ እከለ እዙይ ገበረ ኣብ ዝብል ጥራሕ ዝተወሰነ ገምጋም ምዃኑ ከምፅኦ ዝኽእል ለወጢ ዘይክህሉ ይኽእል እዩ፤ እቲ ዋና ክሕተት ዘለዎ ንቲ ናይ ህዝቢ ናይ ለወጢ ድሌትን ጠለብን ከመይ ክንመርሖ ኣለና ዝብል ክርአ ነይርዎ፣ ንዙይ ዘዕንቅፍ ዘኾነ ይኹን ኣመራርሓ ድማ ክውገድ ክግበር ነይው፤ እቲ ገምጋም እንታይ ምዃኑ ቀልጢፍካ ንህዝቢ ክንገር ነይርዎ እዙይ ብዘይ ምኻኑ ዓብዪ ምድንጋራት ፈጢሩ እዩ፤ እቲ ናይ ማእኸላይ ኮሚቴ ገምጋም ናብ ካድረ ይቕረብ ኣይቕረብ ዝብል ሰፊሕ ክትዕ ተገይሩ ይበሃል እሞ ንምንታይ ክትዕ ኣልዒሉ? ከመይ ተመሊሱ? ንምነታይ ዘክቀርብ ተገይሩ ዝብል ዓብዪ ቅሬታት ኣለው እዮም፤ ህዘቢ መን እንታይ ተባሂሉ ተገምጊሙ ክፈልጥ ይደሊ እዩ ይግበኦ እውን፤ ናይ ሰባት ለውጢ ምግባር ብገዛ ርእሱ ለውጢ ኣየምፅእን፣ ንመራሕቲ ዝገምገሙ ሰባት ድሮ ክትጥቅዑ ጀሚሮም ኣለው፤ ኣብቲ ምንቅስቓስ ንቅድሚት ዝወፀ ልዑል ተቐባልነት ዘለዎ ኣማእኺሉ ክመርሕ ዝኽእል ሰብ ስለ ዘይወፀ ሓደ ፀገም እዩ …. ወዘተ ዝብሉ ነጥብታት ብምልዓል ስግኣቶም ዝገልፁ ብዙሓት እዮም።
እሞ ሐዚ እንታይ እንተተገበረ ይሓይሽ ዝብል ምርኣይ ኣገዳሺ እዩ። እቲ ናይ ትግራይን ተጋሩን ኩነታት ብኽልተ መንገዲ ብውነ ክርአ ዝግበኦን ግዜ ዘይህብን ኮይኑ ይስመዓኒ። ሓደ ኣብ ትግራይ ይረኣዩ ብዘለው ፀገማት ህዝቢ የማርር ስለ ዘሎን ካብ ፀገም ክላቐቕ ክግበር ስለ ዘለዎን ኮይኑ፤ ብቲ ካልእ ገፅ ድማ ፀረ ተጋሩ ዝኮኑ ዘመቻታት ብዝለዓለ ደረጃ እናተሰራጨው ካልኦት ህዝብታት ኣብ ልዕሉ ተጋሩ ምጥርጣራትን ፅልኣትን ከሕድሩ ይገበር ስለ ዘሎ እዩ። እሞ ሐዚ ኣብዛ ፅሕፍቲ እዚኣ ናይዚ ከምዙይ ዝበለ ዝተሓላለኸ ፀገም መፍትሒ አዚኣ እያ ኢለ ንምቕማጥ ዘይኮነስ ናይ ህዝብና ፀገም ብዘላቕነት ንምፍታሕን ከም ህዝቢ ኣብ ዝሃገር ዝህልወናን ክህልወና ዝግበኦን ዕድል ከመይ ክኾን ከም ዘለዎ ኣንፈት ንምቕማጥን ከም ተጋሩ ክንዘራረበሉ ኣለና እየ ክብል ዝኽእል። ምናልባት ከመይን ኣበይን ንዘራረብ ንዝብል ቅሩብ ሓሳባት ምልዓል ክከኣል ይኸውን እዩ። ኣብዚ መጀመርታ ክንገብሮ ዘለና ዝመስለኒ ከም ህዝቢ ንውድብ ህወሓት ንኹሉ ነገራት ካብ ናይ ባዕሉ ናይ ሓደ ውድብ ረብሓ እናተበገሰ ዝርኢሉ መንገዲ ክእረም ምግባር እዩ። ኣብ ናይ ትግራይን ተጋሩን ጉዳይ ውድብ ህወሓት ሓደ ተዋሳኣይ ምናልባት እውን ብታሪኻዊ ኣገጣሚ ወሳኒ ተራ ዘለዎ ተዋሳኣይ ድኣ እምበር በይኑ ኩሉ ነገር ዝገብርን ክገብር ዝግበኦን ሓይሊ ገይርካ ምርኣይ ጠጠው ክብል ይግባእ። ብመሰረት እዙይ ድማ ነገራት ካብ ናይ ውድብ ረብሓን ህልውናን ዘይኮነስ ካብ ናይ ህዝቢ ረብሓን ህልውናን ተበጊስና ብነፃን ሚዛናዊን መርኣዪ ክንግምግሞም ምኽኣል ንጀምር። እዚይ ንምግባር ነፃ መድረኻትን ነፃ ሚድያን ብምፍጣር ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ብዝግባእ ብምፅናዕ ኣብቲ ኩነታት ሓበራዊ ኣረዳድኣ ብምሓዝ ኣብ ውሽጢ ትግራይን ካብ ትግራይ ወፃኢን ክግበር ብዛዕባ ዝግበኦ ንፁር ኣንፈት ተቐሚጡ ኩሉ በታ ዝክእላን እትግበኦን ክዋሰእ ዝኽእለሉ መንገዲ ምምችቻው እዩ። ኣብዙይ ኣብ ወፃእ ዘለው ተጋሩ፣ ሳብ ሃፍቲ፣ ሙሁራት፣ መንኣሰይ፣ ተጋደልቲ፣ ወዘተ ከም ዋና ተዋሳእቲ ኮይኖም ክቐርቡ ይግባእ። ንኹሉ ዘተሓባብር ብሓባር ጉዳይና እንዝትየሉ መድረኽ ምፍጣር እታ ክትቕድም ዝግበኣ ተግባር እያ።


text:
ትፈልጥዶ፧
እቲ የሱስ ንድዉያት ዝሓዘሉ መገዲ ዘይልሙድ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
እቲ ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ልሙድ ዝነበረ ሕማም ደዌ ንጥንታውያን ኣይሁድ የፍርሆም ነበረ። እዚ ዜሳቒ ሕማም እዚ፡ ጫፍ መትንታት እቲ ሕሙም ብምጥቃዕ ዘይሓዊ ቝስልን ኣካላዊ ስንክልናን ኬስዕብ ይኽእል እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ንደዌ ዚኸውን ፍሉጥ ፈውሲ ኣይነበረን። ኣብ ክንዳኡስ፡ እቶም ድዉያት ንበይኖም ይፍለዩን ብዛዕባ ዅነታቶም ንኻልኦት ኬጠንቅቑ ይግደዱን ነበሩ።—ዘሌዋውያን 13:45, 46።
መራሕቲ ሃይማኖት ኣይሁድ፡ ንደዌ ብዚምልከት ክንዮ እቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እተጠቕሰ ብምኻድ፡ ተወሳኺ ሕግታት ኣቘሙ፣ እዚ ድማ ነቶም ግዳያት መሪር ህይወት ከም ዜሕልፉ ገበሮም። ንኣብነት፡ ብመሰረት ስርዓት ረቢታት ዝዀነ ይኹን ሰብ ናብ ድዉይ ትሕቲ 4 እመት (2 ሜተር) ከይቐርብ ይኽልከል ነበረ። ንፋስ ኣብ ዚነፍሰሉ ግዜ እሞ ኸኣ ዝዀነ ይኹን ሰብ 100 እመት (45 ሜተር ኣቢሉ) ኺርሕቕ ነበሮ። ገሊኦም ታልሙዳውያን፡ ነቲ ሓደ ድዉይ “ኣብ ወጻኢ ሰፈር” ኪነብር ከም ዘለዎ ዚገልጽ ቅዱስ ጽሑፋዊ መለክዒ፡ ኣብተን እተሓጽራ ኸተማታት ከይኣቱ ዚኽልክል ከም ዝዀነ ገይሮም ተረድእዎ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ሓደ ረቢ ንሓደ ድዉይ ኣብ ማእከል ከተማ ምስ ዚረኽቦ፡ “ናብ ቦታኻ ኺድ! ንኻልኦት ሰባት ኣይተርክስ” እናበለ እምኒ ይድርብየሉ ነበረ።
የሱስ፡ ከመይ ዝበለ ፍሉይ ኣተሓሕዛ ዀን እዩ ነይርዎ! ንድዉያት ኣብ ክንዲ ዚሰጕጎም፡ ኪትንክዮምን ኬሕውዮምን ፍቓደኛ እዩ ነይሩ።—ማቴዎስ 8:3።
መራሕቲ ሃይማኖት ኣይሁድ በየናይ ምኽንያታት እዮም ፍትሕ ዜፍቅዱ ነይሮም፧
ፍትሕ ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ድ.ክ. ዝነበሩ መራሕቲ ሃይማኖት ኣከራኻሪ ጕዳይ እዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ገሊኦም ፈሪሳውያን ንየሱስ ኪፍትንዎ ኢሎም፡ “ሰብኣይ ንሰበይቱ ብዝዀነ ምኽንያት ኪፈትሓዶ ተፈቒዱሉ እዩ፧” ኢሎም ሓተትዎ።—ማቴዎስ 19:3።
ሕጊ ሙሴ፡ ሓደ ሰብኣይ ንሰበይቱ፡ “ዜሕፍር ነገር” እንተ ረኺቡላ ኺፈትሓ ይፈቅድ ነበረ። (ዘዳግም 24:1) ብግዜ የሱስ፡ ክልተ ኣብያተ ትምህርቲ ረቢታት፡ ነዚ ሕጊ እዚ ነናቶም ትርጉም ሂቦምዎ ነበሩ። እቲ ኣኽራሪ ዝነበረ ቤት ትምህርቲ ሻማይ፡ እቲ እንኮ ንፍትሕ ዚኸውን ብቑዕ ምኽንያት “ርኽሰት፡” ማለት ዝሙት ከም ዝዀነ ገይሩ ተርጐሞ። ብኻልእ ሸነኽ፡ ቤት ትምህርቲ ሂለል፡ ይንኣስ ይዕበ ዝዀነ ይኹን ኣብ ሓዳር ዜጋጥም ዘይምስምማዕ፡ ሰብኣይ ንሰበይቱ ኺፈትሓ ሕጋዊ መሰረት ኪዀኖ ከም ዚኽእል ገይሩ ተርጐሞ። ብመሰረት እዚ ኻልኣይ ቤት ትምህርቲ እምበኣር፡ ሓደ ሰብኣይ ንሰበይቱ ጸብሒ ስለ ዘሕረረት ወይ ካብኣ እትጽብቕ ሰበይቲ ስለ ዝረኸበ ጥራይ ኪፈትሓ ይኽእል ነበረ።
እሞኸ የሱስ ንሕቶ ፈሪሳውያን ብኸመይ እዩ መሊስዎ፧ ንሱ ብንጹር፡ “ንሰበይቱ ብዘይካ ብምኽንያት ምንዝርና ዚፈትሓ እሞ ኻልእ ዚምርዖ ዘበለ ይዝሙ” በሎም።—ማቴዎስ 19:6, 9።


text:
ድርቂ 77 ታሪክ ዝገበረ ህዝቢ
ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ውፅኢት ቃልሲ ዝኾነ ልምዓትን ተጠቃምነትን ሕብረተሰብ ይረጋገፅ ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ እታ ዞባ ገሊፁ፡፡
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ተካ መንገሻ ንማህደረ ዜና ድምፂ ወያነ ትግራይ ከምዝበልዎ ብሰንኪ ዋርድያ ድክነትን ድሕረትን ከምኡ’ውን ጨፍጫፊ ፓሊሲ ስርዓት ደርግን ቅድሚ 30 ዓመታት ንዓለም ዝገረመ ድርቂ ዝተርኣየሉ ዞባ ደቡብ ኣብዚ ሓዚ እዋን ብመሪሕ ውድብ ህወሓትን መንግስትን ብዝተሓንፀፁ መደባት ልምዓት ተጠቃምነት ሕብረተሰብ እናተረጋገፀ’ዩ፡፡
ኣብዚ ሓዚ እዋን ኣብቲ ከባቢ ሓረስቶት በቲ ዝወፁ ፓሊስን ስትራተጅን መሰረት መፍረያይነት ኣብ ምዕባይ፣ልምዓት መስኖ ኣብ ምግፋሕን ዝለዓለ ስራሕ እናተሰርሓ’ዩ ዝበሉ ኣይተ ተካ መንእሰይ ድማ ኣብ ልምዓት ሃፍቲ እንስሳ፣መቖሎ ገቦን ጉህምን እናተዋፈሩ ውፅኢታዊ ስራሕ ብምስራሕ ተረባሕቲ እቲ ስሉጥ ልምዓት ይኾኑ ከምዘለው ሓቢሮም፡፡
ብሓፈሻ ኩለመዳይ ተጠቃምነት ህዝቢ ዘረጋግፁ መደባት ልምዓት እናተረጋገፀ እዩ ዝበሉ ኣይተ ተካ መንገሻ ብቐፃሊ እውን ንፁር ዕላማን ስትራተጅን ዝሓዙ ውድብን መንግስትን ብዝሓንፀፅዎ ስራሕቲ ልምዓት ህዝቢ ዝደልዩ ስሉጥን ፍትሓውን ልምዓት ንምርግጋፅ ከምዝሰርሕ ገሊፆም፡፡
*******
Source: DmtsiWeyane