text:
ሰናብቲ ዓቢ ጾም….
ሳልሳይ ሰንበት (ምኩራብ)
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ዝኸበርኩም ህዝበ ክርስቲያን መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ ጽሑፋትና ሎሚ’ውን ብዛዕባ እዛ ንዘወረደን ቅድስትን ተኸቲላ እትመጽእ ሳልሰይቲ ሰንበት ካብ ሸሞንተ ሰናብቲ ናይ ዓቢይ ጾም ኣምላኽና እግዚኣብሔር ብመገዲ ጽሑፍ ክምህረና እዩ። ሰናይ ምክትታል ይግበረልና። ኣሜን!!!
በዛ ቅድስት ዕለት እዚኣ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋእለ ስብከቱ ናብ ቤት ጸሎት ኣትዩ ስለ ዝመሃሮም ትምህርታት፡ ዝፈወሶም ሕሙማን፡ ዝገሰጾም ኣጋንንትን ብሓፈሻ ዝንገረሉ ቅንያት እዩ። ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ቅድሚ እቲ ናይ መጨረሽታ ምኽንያት መምጺኡ ዝኾነ ተበጃውነት ምፍጻሙ፡ ብብዙሕ መገድታት ብቓልን ብግብርን ንብዛሓት ሰባት ብትምህርቱ ኣጸናኒዑ ብዙሕ ናይ ድሕነት፡ ናይ ብስራት፡ ናይ ተስፋ ቃላት ምሂርዎም እዩ። ብዙሓት እውን ካብቲ ዝነበሮም ግጉይ ኣካይዳ፡ ምንዝርና፡ ኣምልኾ ጣዖት፡ ስስዕቲ ወዘተ ተገላጊሎም ብትምህርቱ ቅኑዕ ናብራ ክመርሑ ኣኽኢልዎም እዩ። እቶም ኣንጻር ትምህርቱ ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ ጸሓፍትን ሊቃውንትን ኣይሁድ ከይተረፉ ካብ ትምህርቱ ብዝተላዕለ ኣዝዮም የድንቕዎ ነበሩ።(ሉቃ2፡47)ነዚ ኩሉ ዘደንቕ ትምህርቱ ምስ ረኣዩ እዮም ከኣ ካብ ቅንኣት ተላዒሎም ብዙሕ ሳዕን ኣብ ብዙሕ ግዜን ክቐትልዎ ዝሓስቡ ዝነበሩ።
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ቀደም ዘመን “ኣብ ማእከልኩም መታን ክነብር መቕደስ ግበሩለይ”(ዘጸ 25፡8) ኢሉ ዝኣዘዘ ኣምላኽ፡ ንሱ እቲ ሰራዒ ሕጊ ምኳኑ ከፍልጥ ኣብ ቤት ጸሎት ኣይሁድ እናኣተወ፡ ይምህርን ሕሙማት ይፍውስን ነበረ። ቅድሚ ስቕለቱ ዝነበረ ሰሙን ኣብ ቤት መቕደስ ካብ መንፈሳዊ ስራሕ ወጻኢ ናይ ንግድን ሸቐጥን ተግባራቶም ዘሰላስሉ ዝነበሩ ሰባት እውን ብጩግራፍ እና ቀጥቀጠ ኣውጺእዎም እዩ(ዮሓ2፡13-25)። እዚ ከኣ ቤት መቕደስ ኣምላኽ ንጸሎትን ንምህልላን እምበር ካብኡ ወጻኢ ካልእ ስራሕን ተግባርን ዘይፍጸመሉ ምዃኑ ዘግሃደሉ እዋን እዩ ነይሩ። ቅድም ኣቢሉ ብኣምላኻዊ ቃሉ ንጥበብኛ ሰሎሞን ስለ ቤት መቕደስ ኣብ ዝተዛረበሉ ግዜ፡ ነታ ዝሰርሓ ቤት መቕደስ ኣምላኽ ኣብኣ ንዝጽለ ጸሎትን ንዝልመን ልማኖን ክሰምዕን መልሲ ክህብን ምዃኑ ቃል ኣትይሉ እዩ (1ነገ8፡22-መፈ,1ነገ9፡1-9)። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ እቲ ትማሊ ንእስራኤላውያን እዚ ቃል ዝኣተወ ኣምላኽ ሎሚ እውን ዘይቅየር፡ ንሓሳባቱ ዘይልውጥ ብዝሃቦ ተስፋ ከኣ ዘይጥዓስ ምዃኑ ኣሚና ኣብታ ብስሙ ዝተሰምየት ቅድስት ቤት መቕደስ ተረኺብና ንኣምላኽ ነመስገን፡ ጸሎት ንገብር፡ ናይ ኣምልኾ ስርዓት ከኣ ንፍጽም። ዝሓለፉ ኣቦታት ብዝመሃሩና፡ ሓዋርያት ብዝሰበኹልና እምበር ንሕና ዘምጻእናዮ ሓድሽ ኣይኮነን። ነዚ ኣመልኪቱ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ኣብ ራእይ መጽሓፉ ከምዚ ክብል ተዛቡ ኣሎ፣ “ተንስእ እሞ ነቲ መቕደስ ኣምላኽን ነቲ መሰውእን ዓቅኖ ነቶም ኣብኣ ዝሰግዱ ዘለዉ እውን ፍቐዶም “ (ራእ11፣1)፣፣ስለዚ እምበኣር ኣብታ መሰረትን ዓንድን ዝኾነት ቤት መቕደስ ናይቲ ልዑል ኣምላኽና እግዚኣብሔር ተሰሪትና ክነብር ይግባኣና፣፣ ካብ ቤት መቕደስ ኣምላኽ ወጻኢ ሕይወት የለን፣፣ ሕጊ ኣምላኽ ዝፍጸመሉ ኣብታ ኣፍ ደገ ሰማያት ዝኾነት ቤት ኣምላኽ እዩ፣፣
ሎሚ ዓለምና ንቤት ኣምላኽ ገዲፋ ትኹብልለሉ ኣብ ዘላ ግዜ ንሕና ከመይ ዝኾና ሰባት ኴይና ክንጸንሕን ክንህሉን ከም ዝግብኣና ሎሚ ክንሓስበሉን ክነብረሉን ዝግብኣና እዋንን ግዜን እዩ፣፣ ስለ ህይወት ወዓል ሕደር ዘድልዮ ኣይኮነን፣፣ ብርሃን ዓለም፣ ምሩጽ ኣቕሓ ዝተሰምየ ናይ ደማስቆ ሓዋርያ፣ ቅዱስ ጳውሎስ እዚ ብኣርብዓን ብሰመንያን መዓልትና ብጥምቀት ኣቢልና ቤት መቕደስ ኣምላኽ ዝኾነት ሰብነትና ክነርክሳ፣ ካብ ማሕደር መንፈስ ቅዱስ፣ ማሕደር ርኹሳት ኣጋንንቲ ክንገብራ ከምዘይብልና ገሊጹልና ኣሎ፣ “እቲ ሰብነትኩም ኣካል ክርስቶስ ምዃኑ’ዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም እሞኸ ድኣ ንኣካል ክርስቶስ ወሲደ ኣካል ኣመንዝራ ክገብሮዶ ይግባእ እዩ፣ ያእ ኣይፈኣለይን፣፣”እቶም ክልተ ሓደ ኣካል ክኾኑ እዮም” ከም ዝብል ምስ ኣመንዝራ ዝዘመወ ምስኣ ሓደ ኣካል ከም ዝኸውንዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ እቲ ምስ ጎይታ ሓደ ግና ምስኡ ሓደ መንፈስ እዩ። ካብ ምንዝርና ህደሙ ሰብ ዝገብሮ ሓጢኣት ኩሉ ካብ ሰብነቱ ወጻኢ እዩ ዝገብር፡ ዝምንዝር ግና ኣብ ገዛእ ሰብነቱ እዩ ዝሓጥእ። ሰብነትኩም ቤት መቕደስ ናይቲ ካብ ኣምላኽ ዝተቀበልኩምዎ ኣብ ውሽጥኹም ዘሎ መንፈስ ቅዱስ ከም ዝኾነዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ እምበኣር ናይ ገዛእ ርእስኹም ኣይኮንኩምን፡ ብዋጋ ኢኹም ዝተዓደግኩም፡ ስለዚ ንኣምላኽ ብሰብነትኩም ኣኽብርዎ”(1ቆሮ 6፡15-20)። ስለዚ እምበኣር ንሕና ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ኣደባብያት ቀራንዮ ጥራሕ ዕራቖቱ ተሰቒሉ፡ ስለ ድሕነትና ብዙሕ መከራ ተቐቢሉ፡ ንዓና ንደቁ መወዳድርቲ ዘይብሉ ፍጹም ሰላም ከም እንረክብ ዝገበረና ስለ ዝኾና ጽባሕ ኣብታ እንጽበያ ዘሎና ዘለኣለማዊት ናይ ዕረፍቲ ስፍራ ምእንቲ ክንህሉ ሎሚ ኣብታ ብደሙ ዝተምስረተት ቅድስት ቤት ንሃሉ። ቅዱስ ዳዊት ከም ዝበሎ ኣብ ቤቱ ክንርከብ ኩሉ ግዜ ሃረርታን ፍጹም ፍቓድን የድልየና (መዝ122፡1)። ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ምስ እንህሉ ኢና ከኣ ካብቲ ዘየዕርፍ ምንዋጽ ናይ ባሕሪ ኣብታ መርከብ ተዓቒብና እንሓልፎ እሞ ኣምላኽና እግዚኣብሔር ናይ ቤት መቕደሱ ፍቕሪ ኣብ ልዕሌና ከዛይድ፡ ካብ ይመላለስ ነይረ፡ ኣብ ቤተክርስቲያን ነይረ ካብ ምባል ይሰውረና፡ ክሳዕ ፍጻመ ዘመንና ኣብ ቤቱ ጸኒዕና ክንነብር እግዚኣብሔር ብጸግኡ የደግፈና ኣሜን!
መዝሙር ንባባት ምስባክ
ቦኣ ኢየሱስ ምኩራበ ኣይሁድ ቆላ 2፡17-መፈ መዝ 69፡9-10
ያዕ 2፡14-መፈ
ግ.ሃዋ 10፡1-9
ዮሓ 2፡12-መፈ
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ይቕጽል,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,፣


c: text/html

text:
ኣብ‘ታ ብበዝሒ ህዝባ ካብ ኣፍሪቃ ካልኣይ ደረጃ ዘላ ሃገር፣ ሰፊሕ ግህሰት መሰላት ከምዝኽሰት ተሓለቅቲ መሰላት ይዛረቡ።ስለዝኾነ ይብሉ፣ለገስቲ፣ንኢትዮዽያ ዝህብዋ ገንዘብ፣ንምግሃስ መሰላት የገልግል ከይህሉ ኣቀዲሞም ከረጋግፁ ኣለዎም ይብሉ።
ዳይረክተር ሁማን ራይት ዋች ጨንፈር ኣፍሪቃ ሌዝሊ ሌፍኮ ብሕልፊ ባንኪ ዓለም፣ኣይራኣኹን ባሃላይ ኮይኑ‘ሎ ትብል።
ዝሓለፈ ሰሙን፣ኣብ ኣሜሪካ ዝመደብሩ ማእከል መፅናዕቲ ኦክለንድ፣ኣብ ዝሰነዶ ሪፖርት፣ለገስቲ ትካላት ኣብ ምግሃስ መሰላት ኣብ ኢትዮዽያ ዝፃወትዎ ተራ ጠቂሱ ነይሩ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና፣እቶም ይስርሑ ዘለው ትካላት ሹኮርን ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ሓድሽ ግድብን፣ነታ ሃገር ምንጪ ሓይሊ ኤሌክትሪክን ምዕባለን ዘረጋግፀላ‘ዩ ይብል።ቪኦኤ ነቲ ትካል ማእከል ምርምር ኦክላንድ ዘውፀኦ ሪፖርት፣መልሲ ካብ ኢትዮዽያ ክረክብ ፈቲኑ፣ግን ኣይቀንዖን።
ኢትዮዽያ ዓመት ዓመት ቢልዮናት ዶላራት ብመልክዕ ሓገዝ ካብ ካልኦት ትቅበል።እዚ ገንዘብ‘ዚ፣ንምምሕያሽ ዘፈራት ጥዕናን ትምህርቲን ዝውዕል‘ውን‘ዩ።
እንግሊዛዊ ክፍሊ ልምዓት ስግር ባሕሪ ግና፣ንኢትዮዽያ ዝፈቅደላ ገንዘብ፣ ንሚልዮናት ኢትዮዽያውያን ይሕግዝ‘ዩ ዘሎ ይብል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተፈጥረ ዘይምርግጋእ፣ውፅኢት ናይ ዝተፈላለዩ ድፊእታት እዩ ዝመስለኒ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ፣ክፍሊ ትምህርቲ ሕጊ ተሓባባሪ ፕሮፌሰር ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ።
‘ኦሮሞ ንኦሮሞቶት ዝብል ኣመለኻኽታ ብሓደ ገፅ’ ኢሎም ንሶም ብምቕፃል ‘ናይ ኮሌጅ ትምህርቲ ሓዊሱ ትምህርቲ ወዲኡን ተስፋ ቆሪፁን ኮፍ ዝበለን መንግስቲ ስራሕ ዘይፈጠረሉን መንእሰይ እውን ኣብቲ ዘይምርግጋእ ክሳተፍ ይኽእል እዩ’’ ይብሉ።ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር፣ኢትዮጵያ ኣጋጢሙዋ ዘሎ ድርቂ ምኽንያት ዝተሸገረን ዝጠመየን ማሕበረሰብ ዘምፅኦ ተስፋ ምቑራፅ፣ኢትዮጵያ ክትዳኸም ድልየት ዘለዎም ናይ ርሑቕን ናይ ቀረባን ናይ ወፃኢ ሓይልታት ጊደ ከምዘለዎም ብምግላፅ እቲ ዝርአ ዘሎ ዘይምርግጋእ ናይዚኦም ጠቕላላ ድምር እዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ካልኣይ ክፋል'ቲ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣባ ባስልዮስ እንታይ’ዮም ክነግሩና ዝደልዩ ዘለዉ-?
መዓርገ-ጵጵስና ብቅድስና ዝጥመት ክቡር መዓርግ ስለ-ዝኾነ፥ ኣብዚ መዓርግ’ዚ ካብ ዝርከቡ ሰባት፥ ንሚዛን ዝኸውን ክብደት ዘይብሉ ፈኵስ ዘረባ ክስማዕ፥ ትጽቢት ክግበረሉ ኣይከኣልን። እዚ ዘሎናዮ ሻምናይ-ሺሕ ዘመን ግና፥ ካብቲ ክኸውን ዝግብኦ መስመር ወጻኢ፥ ካልእ ስእሊ’ዩ ዘርእየና ዘሎ።
መዓርገ-ጵጵስና ብቅድስና ዝጥመት ክቡር መዓርግ ስለ-ዝኾነ፥ ኣብዚ መዓርግ’ዚ ካብ ዝርከቡ ሰባት፥ ንሚዛን ዝኸውን ክብደት ዘይብሉ ፈኵስ ዘረባ ክስማዕ፥ ትጽቢት ክግበረሉ ኣይከኣልን። እዚ ዘሎናዮ ሻምናይ-ሺሕ ዘመን ግና፥ ካብቲ ክኸውን ዝግብኦ መስመር ወጻኢ፥ ካልእ ስእሊ’ዩ ዘርእየና ዘሎ። ከመይሲ ገለ ጳጳሳት ጸሊም ብምኽዳኖም እንተ-ዘይኮይኑ፥ ካብቲ ጸሊም ክዳን ወጻኢ፥ ብዝኾነ መዐቀንን መምዘንን ኣብ ሚዛን እንተቐመጥናዮ’ውን፣ ንጳጳሳት ዝኸውን ክብደት ኣይንርእየሎምን ዘሎና።
ከም-ዝርአ ዘሎ፥ ታሪኽ ገለ ኣብ ኣሥመራ ዘለዉ ጳጳሳት፥ ንወረ ዘይጥዕም ካብ ዝኸውን ነዊሕ እዋናት ስለ-ዝኾነ፥ ብዛዕባኡ ብዙሕ ክበሃል ጸኒሑ’ዩ። ገና’ውን ይበሃል’ዩ ዘሎ። እቲ ዝጸንሖም ኣቕዋም ክቕይሩ፥ ወይ ጌጋኦም ክእርሙ ዝደልዩ ኮይኖም ብዘይ ምርካቦም ግና፥ መመሊሶም ኣብ ትዕዝብቲ ከውድቖም ዝኽእል፥ ሓላፍነት ዝጐደሎ ቃላት ከውጽኡ’ዮም ዝስምዑ ዘለዉ። እዚ ድማ ኣብቲ ከባቢኦም የኽፍኣልኩም’ዩ ዝብሉዎም፥ ብልቦና ዝጥመቱ ሰባት፥ ከም-ዘየለዉ ዘረድእ እዩ።
ንኣብነት ኣብቲ ኣብ ሰሙነ-ፋሲካ፥ ነባ-ባስልዮስ ኣብ እስራኤል ቀሪቡሎም ዝነበረ ሕቶ እንተ ተመልከትና። ዕትብ ዝበለ መልሲ ዘድልዮ ሕቶ፥ ቀሪቡሎም ከም-ዝነበረ ኣብቲ ዝተዘርግሐ ዜና ተሰሚዑ እዩ። ሓደ ካብቶም ካብ ኣሥመራ ተኸቲሎሞም መጺኦም ዝነበሩ ግና፥ “-ኣይ ሓኽሉ ኣይ ምሳሩ-” ከም-ዝበሃል። ምስቲ ዝቐረበ ሕቶ ዝኾነ ምትሕሓዝ ዘይብሉ፥ ቀብጠርጠር ክብል ኢና ዝሰማዕናዮ። እዚ ድማ እቶም ጳጳሳት ብኸመይ ዝዓይነቶም ሰባት፥ ተኸቢቦም ይርከቡ ከም-ዘለዉ ዘረድእ እዩ።
ከመይሲ ኣብቲ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ብዝምልከት ዝቐረበ ሕቶ። እቲ ብድሕሪ ‘ቶም ጳጳስ ክዛረብ ኢሉ ዝቐረበ ሰብ። “-ካብ ጳጳሳት ንላዕሊ ነዚ ጉዳይ’ዚ ዝግደሰሉ ሰብ የልቦን። ናይ ዝኾነ ሰብ ሕቶን ሓገዝን ከየድለዮም ከኣ፥ ባዕላቶም ነቲ ናይ ዕርቂ መሥርሕ የካይዱዎ ኣለዉ-” ብምባል’ዩ፥ ነቲ ሕዝቢ“-ኢድኩም ኣክቡ-” ብዘስምዕ ቃና ክመጻደቕ ዝተሰምዐ። እምበኣርከስ እቶም ኣብ ከባቢ’ቶም ጳጳሳት ዝርከቡ ዘለዉ፥ ከምዚኦም ዝዓይነቶም ሰባት እንተደኣ ኮይኖም፥ እቶም ጳጳሳት እቲ ጸገሞም ኣብ ምንታይ ከም-ዘሎ፥ ምርድኡ ዝጽግም ኣይኮነን።
ብዝኾነ ኣብቲ ናይ ቴል-ኣቪቭ ውዕሎ ተመሊስና፥ እቲ ጉዳይ ክንርእዮ ከሎና። ካብቲ ነባ-ባስልዮስ ዝቐረበሎም ሕቶ። “…ስለምንታይ ዕርቂ ተገይሩ ተባሂሉ ከብቅዕ፥ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ክሳብ ሕጂ ኣብ መንበሮም ክምለሱ ዘይከኣሉ? ስለምንታይከ ስም ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ ግዜ ቅዳሴ ከይጽዋዕ ተኸልኪሉ ይርከብ ኣሎ? እንተደኣ ኣብ ኑፋቄ ተረኺቦም ዝበሃሉ ኮይኖም ድማ፥ እቲ ኑፋቄ ዝበሃል ዘሎ፥ ኣየናይ ምዃኑ ብወግዒ ንሕዝቢ ዘይንገር-?….” ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝጠቓለል ሕቶ’ዩ ክቐርብ ዝተሰምዐ።
ኣባ-ባስልዮስ ግና፥ ኣሚንካ ክትቅበሎ ዘጸግም መልሲ’ዮም ክምልሱ ዝተሰምዑ። ቅድሚ መልሲ ምሃቦም’ውን፥ ክልተ ግዜ ክሓስቡ ዝደልዩ መሲሎም ኣይተራእዩን። ክሳብ ክንድ’ቲ፥ ሓላፍነት ዝጐደሎ ኣበሃህላ ካብ ኣፎም ክወጽእ’ውን፥ ዝተሰከፉሉ መሲሎም ኣይተራእዩን። እቲ ንሶም ብኣባልነት ዝርከቡዎ ሲኖዶስ’ውን፥ ምስቶም ፓትርያርክ ኣብ ፍጹም ዕርቂ ንምብጻሕ፥ ዘየቋርጽ ጻዕሪ ክግበር ከም-ዝጸንሐን፥ ሕጂ ግና ዳርጋ ኣብ ምውዳእ በጺሑ ይርከብ ምህላዉ’ዮም፥ ብርእሰ ተኣማንነት ክገልጹ ዝተሰምዑ። ብዛዕባ’ቲ ንሶም ተበጺሑ ዝብሉዎ ዘለዉ ዕርቂ ግና፥ ዝሃቡዎ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይነበረን።
“….. ዕርቂ ተፈጺሙ ዝበሃል እንተደኣ ኮይኑ ደኣ፥ ስለምንታይ ኣብ መንበሮም ክምለሱ ዘይከኣሉ? ስለ-ምንታይከ ኣብ ግዜ ቅዳሴ ኣብ ክንዲ ስሞም ዝጽዋዕ፥ በእንተ-ኩሎሙ ጳጳሳት ተባሂሉ ዝቕደስ ዘሎ-? ስለ-ምንታይከ ከምዚ ንስኻትኩም ትገብሩዎ ዘለኹም፥ ነፃ ኮይኖም ሕዝቦም ክበጽሑን ክባርኹን ዘይንርእዮም-? ….” ተባሂሉ ንዝቐረበሎም ሕቶ ድማ፥ “….. ኩሉ ተወዲኡ ሰላምን ዕርቅን ኮይኑ’ዩ። ቁሩብ ቁራቦ ተሪፉና ስለ-ዘሎና ግና፥ ንዕኦም ኣብ ምልማን ኢና ንርከብ ዘሎና ….” ዝብል ኣገራሚ መልሲ’ዮም ክህቡ ዝተሰምዑ፥ ንሶም እቶም ጳጳስ ኣባ-ባስልዮስ።
ግዳስ እዚ ውጹእ ዝኾነ-ሓሶት’ዚ፥ ኣብ ቅድሚ’ቲ ልብን ኮላሊትን ዝምርምር ሕያው-ኣምላኽ፥ ክዛረቡ ከለዉ። እቲ ኣብ ግብረ-ሓዋርያት “-በል ሓናንያ ንመንፈስ-ቅዱስ ክትሕሱ ….. ስለምንታይ ሰይጣን ንልብኻ መልኦ-” ተባሂሉ ዝተነግረ ኃይለ-ቃል። ኣብ ሕልንኦም ስለ-ምንታይ ክመጽእ ከም-ዘይከኣለ ዘገርም እዩ። ከመይሲ ሓደ ኣብ መዓርገ-ጵጵስና ዝበጽሐ’ሞ፥ ኣብ ኣገልግሎት ቤት-ኣምላኽ እርከብ ኣለኹ ዝብል ሰብ፥ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ብናይ ሥነ-ምግባር ውድቀት ዘኽስስ፣ ዕርቃኑ ዝወጸ ሕሱር መድረኽ ደው ኢሉ ክርከብ፥ ቅቡል’ዩ ዝበሃለሉ ምኽንያት ኣሎ ኣይንብልን።(ግሓ.5/1-11)
ብዝተረፈ እዚ ኣርእስቲ’ዚ፥ ጉዳይ ሕዝቢ ተዋሕዶ ከም-ምዃኑ መጠን። ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶ ብደቂቕ ዝከታተሎ ጉዳይ ምዃኑ፥ ኣባ-ሉቃስ ኮኑ ኣባ-ባስልዮስ ክርድኡዎ ዝኸኣሉ ወይ ዝደልዩ ኣይመስሉን ዘለዉ። ስለዚ ነቲ ሕዝቢ ብኸምዚ ከነተዐሻሽዎ ንኽእል ኢና ኢሎም ይሓስቡ እንተደኣ ኣልዮም፥ ፍጹም ይጋገዩ ከም-ዘለዉ ጥራይ ኢና ክንነግሮም ንኽእል። ብዝተረፈ ብዙሕ እዋናት ዕርቂ ተገይሩ ክብሉ ተሰሚዖም’ዮም። እቲ በዓል ጉዳይ ዝኾነ ሕዝቢ-ተዋሕዶ፥ ክቕበሎ ዝኽእል ዕርቂ ኮይኑ ስለ-ዘይተረኽበ ግና፥ እቶም ፓትርያርክ ክፍትሑ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን’ውን ካብቲ ን27-ዓመት መመላእታ፥ ተጻዒኑዋ ዝርከብ ዘሎ ናይ ፖለቲካ ኣርዑት፥ ክትላቐቕ ኣይከኣለትን ዘላ።
እሞ ብዛዕባ ኣየናይ ዕርቂ ደኣ’ዮም ሕጂ፥ ኣባ-ባስልዮስ ክነግሩና ዝደልዩ ዘለዉ-? ብዛዕባ’ቲ ዓሚ ክግበር ተፈቲኑ ዝነበረ’ሞ፣ ዝፈሸለ ፈተነ እንተደኣ ኮይኖም ግና፣ ሞይቱ ዝተቐብረ ስለ-ዝኾነ፣ ሕጂ ናብኡ ኣቢሉ ክጥምት ዝደሊ የልቦን። እቲ ታሪኹ ይዘርዘር ዝበሃል እንተደኣ ኮይኑ ድማ፣ ባዕሎም ኣባ-ባስልዮስ ዝሓፍሩሉ ታሪኽ ኮይኑ ከም-ዝርከብ፣ እቲ ዓሚ ኣብ ርእሰ-ኣድባራት ደብረ-ጽዮን ቤተ-ክርስቲያን ዝተራእየ ፍጻሜታት ከረጋግጾ ዝኽእል እዩ።
ከመይሲ እቲ ኣብቲ ሽዕኡ እዋን፣ ምስ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ ፍጹም ዕርቂ ተበጺሑ ብምባል ዝተዘርግሐ መናፍሕ። ከይወዓለ ከይሓደረ’ዩ ሽዕኡ ንሽዕኡ፣ ከም ዕርዲ-ኢያሪኮ ሃደሽደሽ ኢሉ ክፈርስ ዝተራእየ። ከመይሲ እቲ ውሽጡ ባዶ ዝኾነ፥ ብናይ ፖለቲካ ኢድ ምትእትታው ዝተላዕጠጠ፥ ውጹእ ሓሶት’ዩ ነይሩ። እዚ ድማ እቶም ፓትርያርክ ኣብ ከቢድ ናይ ሽምግልና ዕድመ’ዮም ዝርከቡ ዘለዉ’ሞ፣ ብምድንጋር ክሕለፍ ይከኣል’ዩ ዝብል ሰንኮፍ ግምት ስለ-ዝነበሮም እዩ።
ከም-ዝሓሰብኩሞን ከም-ዝገመትኩሞን ክኾነልኩም ግና ኣይከኣለን። ከመይሲ እቲ “-ፓትርያርክ-እንጦንዮስ በደሎም ኣሚኖም ይቕሬታ ሓቲቶም-” ብምባል ተዳልዩ መጺኡ ዝነበረ ናይ ሓሶትን ቅጥፈትን ተዋስኦ። እቶም ፓትርያርክ ኣይ ቃለይን ብምባል ስለ-ዘፍረሱዎ፥ እቲ ኣባ-ሉቃስ ጐብለል ኮይኖም ክሕምሱዎ ዝርከቡ ዘለዉ ደምበ። ምኽንያት ክሳብ ዝስእንን መሕብኢ ክሳብ ዝጠፍኦን፥ ተሻማቒቑ ክሽጐጥ ከም-ዝተገደደ፥ ሃገር ብሃገሩ ዝረኣዮን ዝፈለጦን ናይ ትማሊ ታሪኽ’ዩ።
ብዝተረፈ እቲ ናይ ሽዕኡ ዕርቂ፥ ናይ ሓቂ ዕርቂ እንተ ዝነብር ደኣ፥ ከመይ ኣቢልኩም ንስኹም ኣባ-ባስልዮስ፥ እቶም ፓትርያርክ ብኣካል ኣብቲ ቤተ-መቕደስ ተረኺቦም እናሃለዉ፥ ሰጢጥኩም ክቕድስ’የ ኢልኩም ክትኣትዉ ምኸኣልኩም-? እዚ ኩሉ’ዚ ሕዝቢ ተዋሕዶ ኣይፈልጦን’ዩ ዝብል ግምት እንተደኣ ኣልዩኩም ኮይኑ፥ ንስኹም ንነፍስኹም ጥራይ ኢኹም ተተዓሻሽዉ ዘለኹም እምበር፥ እቲ ዋና’ታ ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ሕዝብስ፥ ምስ’ዚ ጉዳይ’ዚ እዩ እህህ-!! እናበለ ከስቈርቁር ዝውዕልን ዝሓድርን ዘሎ’ሞ፥ ክሳብ ክንድኡ ነቲ ሕዝቢ ኣትሕትኩም ትርእዩዎ እንተደኣ ኣሊኹም፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶን ንሕዝቢ ኦርቶዶክስን፣ ገና ኣይፈለጥኩሙዎምን ኣለኹም ማለት’ዩ።
ብዛዕባ’ቲ ዓሚ “-ፓትርያርክ እንጦንዮስ ኣብ ሱባኤ’ዮም ጸኒሖም-” ብምባል ኣብ ጉባኤ እንዳ-ማርያም ተዋሂቡ ዝነበረ መግለጺ’ውን ተሓቲትኩምሲ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ኣይናትናን’ዩ ከም-ዝበልኩም፥ ኣብቲ ኣብ ተልኣቪቭ ብቪደዮ ተቐዲሑ፥ ዝተዘርግሐ ዜና ተሰሚዑ ኣሎ። እዚ ቃል’ዚ ግና ኣብቲ ዓሚ፥ እቶም ፓትርያርክ፥ ንዕርቂ ተባሂሉ እንዳ-ማርያም መጺኦም ዝነበሩሉ ግዜ። ብሓደ ካብቶም ኣብቲ እዋን’ቲ፥ ብጉልባብ ዓረቕቲ ሽማግለ መልሚልኩም ኣዳሊኹሞም ዝነበርኩም፥ ካብ ኣፍ ኣባ መልከ-ጼዴቕ ዝተባህሉ ፈላሲዶ ኣይኮነን ክወጽእ ተሰሚዑ ዝነበረ-?
ከመይ ኣቢልካ ደኣ’ዩ ሕጂ፥ ነቲ ኣበሃህላ’ቲ ኣይናትናን’ዩ ተባሂሉ ክኸሓድ ዝድለ ዘሎ። መቸም ነቲ ሕዝቢ ተዋሕዶ ኣበይ ከይበጽሕ ኢሎም እንተ ነዓቑዎስ ዘገርም ኣይኮነን። እግዚኣብሔር ግና ሰብ ኣይኮነን፣ ኣታሊለዮ ክሓልፍ ኢልካ’ውን፣ ክሕሰብ ኣይከኣልን እዩ። እቲ ኣዚዩ ዘገርም ግና፣ ኣባ-ባስልዮስ ነዚ ቀይሕ መስመር’ዚ፣ ጥሒሶሞ ክሓልፉ’ውን ስግጥ ዝብሉ ኮይኖም ዘይምርካቦም እዩ። እዚ ከኣ ነቲ ኣብ ጸሎተ-ዳንኤል “-ኣልቦ በዝ መዋዕል መልኣክ፣ ኢ-ነቢይ ወኢ-ንጉሥ። ኢ-ቁርባን ወኢ-መሥዋዕት፥ ወኢ ኀበ እለ ይጸንሕሑ ዕጣነ። ወኢ ብሔር ኀበ እለ ይፈርዩ በቅድሜከ ይርከቡ ሣህለከ-” ተባሂሉ ዘሎ የዘክረካ።
ብመሠረቱ’ውን ኣባ-ባስልዮስ፥ እዚ ኣበሃህላ’ዚ ናትና ኣይኮነን እንተበሉ ተጋግዮም’ዮም ኣይንብልን። ከመይሲ እቲ ኣብ መድረኽ ወጺእካ፥ ብስም ሲኖዶስ ክበሃል ዝስማዕ ኩሉ፥ ካብ ሃይማኖታዊ-ጉዳያት ዝወሃቦም መምርሒ ደኣምበር፥ እቶም ጳጳሳት ወይ እቲ ሲኖዶስ ብናቶም ተበግሶ፥ ባዕላቶም ክብሉዎ ዝኽእሉ ነገር ከም-ዘየሎ፥ ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዝፈልጡዎ ናይ ኣደባባይ ምሥጢር’ዩ። ስለዚ ኣባ-ባስልዮስ “-እቶም ፓትርያርክ ኣብ ሱባኤ ጸኒሖም ብምባል ዝተዋህበ መግለጺ ኣይናትናን’ዩ-” እንተበሉ፥ ተጋግዮም ‘ዮም ዘብሎም’ውን ኣይኮነን። ናይ ሃይማኖታዊ-ጉዳይ’ዩ ክብሉ ግና፥ እቲ ትብዓት’ሞ ካበይ’ዩ ክርከብ-?!
ግዳስ እዚ ጸወታ’ዚ፥ ክሳብ መዓስ’ዩ ብኸምዚ ክቕጽል ዝድለ ዘሎ-? ርግጽ’ዩ እቲ ኣባ-ባስልዮስ ኣብ ቴል-ኣቪቭ “-ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ንልምኖም ኢና ዘሎና-” ብምባል ዝሃቡዎ ቃል። በሉዎ ተባሂሎም ዝተዋህቦም ትእዛዝ ወይ መምርሒ ደኣ’ምበር፥ እቲ ዕርቂ ዝበሃል ነገር ኣርባዕተ ነጥቢ ተገይሩሉ ከም-ዝተዓጽወ ወይ ከም-ዝሞተ ይስሕትዎ’ዮም ኣይንብልን። ነየናይ ምንባር ኢሎም ኣብ ጥፍኣት ቤተ-ክርስቲያን፥ ኢዶም ሓዊሶም ክርከቡ ይደልዩ ከም-ዘለዉ ግና፥ ንኽትርድኦ’ውን የጸግም እዩ።
ከመይሲ እቲ ካብ ነዊሕ እዋናት ኣትሒዙ፥ ብቐጻሊ ክግበር ዝርአ ዘሎ ናይ ፖለቲካ ጸወታ። ንክብርን ቅድስናን ታሪኽን ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ነበረያ ነበረ ገይሩ ንምፍራስን ምድምሳስን ዝዓለመ ክኸውን ከሎ፥ እዞም ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ዝተባህሉ ክልተ-ጳጳሳት ድማ፥ ናይ’ዚ ውዲት’ዚ ኣተግበርትን ኣሳሰይትን ኮይኖም ክርከቡ ምድላዮም፥ ክትርድኦ እንተ ደለኻ’ውን ምርድኡ ዝከኣል ኣይኮነን።
ብዝተረፈ ታሪኽ ኣባ-ማቴዎስ፥ ነዞም ዝተባህሉ ክልተ መለካውያን ዝኾኑ ጳጳሳት፥ ዓቢይ ትምህርቲ ክኾኖም ይኽእል ነይሩ’ዩ። ከም-ዝፍለጥ ኣባ-ማቴዎስ፥ እቲ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ዝግበር ዝነበረ ፖለቲካዊ-ጸቕጢ፥ ተጻዊሮሞ ክኸዱ ስለ-ዘይደለዩ፥ ማዕጾ ቤቶም ዓጽዮም ብንስሓ ኣቢሎም ሱባኤ ድሕሪ ምእታዎም’ዮም። ብልዕን መድኃኒትን ኣይቅበልን ኢሎም፥ መንገዲ ሰማይ ኣቕኒዖም ዝኸዱ። እዚ ፍጻሜ’ዚ ድማ፥ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ’ዞም ዝተባህሉ ክልተ-ጳጳሳት፥ ዝተፈጸመ ናይ ትማሊ ታሪኽ’ዩ። እዚ ድማ ኣቡነ-ማቴዎስ ነዛ ሓላፊት ዝኾነት ዓለም’ዚኣ ክብሉ፥ ክብሪ መንግሥተ-ሰማያት ከየጥፍኡ ዝመረጹዎ ምርጫ ምዃኑ ዘማትእ ኣይኮነን።
እሞ እዚ ውሳኔ’ዝን እዚ መንገድን’ዚ ደኣ ሕጂ፥ ነዞም ክልተ-ጳጳሳት ከመይ ኣቢሉ ክርኣዮም ኣይክእልን ዘሎ-?! “-ኣይተ ነበርከ ምንተ ገበርከ-” ዝብል ሕቶ ይጽበዮም ከምዘሎኸ፥ ከመይ ኣቢሉ’ዩ ኣብ ሕልንኦም ክመጽእ ዘይከኣለ-?! ብዝኾነ እቲ ካልእ ዘገርም’ውን፥ ንሶም ኣባ-ባስልዮስ ኣብቲ ኣብ ቴል-ኣቪቭ ገይሮሞ ዝነበሩ ጉባኤ። ማለት ብዛዕባ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ ማለት ብዛዕባ’ቲ ናብኦምን ናብ ኣባ-ሉቃስን ኣነጻጺሩ፥ ዝተመሓላለፈ ውግዘት ብዝምልከት ሕቶ ምስ-ቀረበሎም፥ “-ውግዘት ዝበሃል ነገር የለን። ውግዘት ተኸልኪሉ’ዩ-” ድሕሪ ምባሎም፥ “-ገዳም ደብረ-ቢዘን’ውን በደሎም ኣሚኖም ተቐጺዖሙሉን ይቕሬታ ሓቲቶሙሉን’ዮም-” ክብሉ’ዮም ዝተሰምዑ
እዚ ኹሉ’ዚ ግና ጥቓ ሓቂ ዝቐርብ ዘረባ ኣይኮነን። ከመይሲ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ እቲ ኣብ ልዕሊ ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ዘመሓላለፉዎ ውግዘት፥ ኣብ ቦትኡ ከም ዘሎ፥ ወይ ኣብ ዝባንኩም ተቐሚጡ ከም ዘሎ’ዩ ሕዝቢ ተዋሕዶ ዝፈልጥ። ርግጽ’ዩ ነቶም ገዳማውያን ኣቦታት፥ ኣብ መቑሕ ኣእቲኹሞም ከም-ዝነበርኩም ዝፍለጥ’ዩ። በቲ ፈተና’ቲ ተረቲዖም ዕጥቆም ዝፈትሑ ከም-ዘይኮኑ ግና፥ ንስኻትኩም’ውን ትኽሕዱዎ ኣይኮንኩምን። ክሳብ ሕጂ ድማ ብጽንዓት መኪቶም ይርከቡ ከም-ዘለዉ’ዩ ሕዝቢ ተዋሕዶ ዝፍለጥ።
ስለ’ዚ ውግዘት ከይውግዙ ከልኪልናዮም ኢና ዝብል ኣበሃህላ። ኣብ ዓይኒ ትዕዝብቲ ከእትወኩም እንተ ዘይኮይኑ፥ ንኣባሃህላኹም ቅዉም-ነገር ኢሉ ዘዳምጾ ክትረኽቡ’ውን ኣይትኽእሉን ኢኹም። ነቲ ሕጂ ኣብ ብምሉኡ ሃገር፥ ብዛዕባ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞ፥ ዝመርሑዎ ዘለዉ’ውን፥ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን እምበር፥ ካልእ ዝኾነ ስሙ ክጥቀስ ዝኽእል ኣካል የልቦን። ነዚ ጽንዓት’ዚ ሓሊፍካ ክኽየድ ስለ-ዘይተኻእለ ከኣ’ዩ፥ ነቶም ፓትርያርክ ኣብ ምልማኖም ኢና ንርከብ ዘሎና ዝበሃል ዘሎ። እቲ ጸገም ግና ብበጃኹም ለሚንካ ዝፍታሕ ጸገም ኣይኮነን።
ብዝተረፈ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ፥ ንልምኖም ኢና ዘሎና ብዝብል ኣበሃህላ፥ ሕዝቢ ተዋሕዶ ድሕሪ ደጊም ክዕሾ ዝኽእል ኣይኮነን። እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ፖለቲካ ተታሒዛ እናሃለወት፥ ዝኾነ ዝግበር ምዝርራብ ብሕዝቢ-ተዋሕዶ ተቐባልነት ክረክብ ዝኽእል ኣይኮነን። ከመይሲ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ጥራይ ኣይኮኑን ተኣሲሮም ዘለዉ። ቅድሚ’ቶም ፓትርያርክ ብዓባያ እታ ቤተ-ክርስቲያን’ያ ተኣሲራ ዘላ። ከመይሲ ናቶም ማእሰርቲ ኣብ 1998 ዓ/ም (2006) ክኸውን ከሎ። ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ግና፥ ኣብ 1983 ዓ/ም ( 1991) እያ፥ ኣብ ትሕቲ ናይ ፖለቲካ ኣርዑት ከም-እትቑረን ዝተገብረ።
ስለ’ዚ ንስኹም ኣባ-ባስልዮስን ኣባ-ሉቃስን፥ ንሃይማኖታዊ-ጉዳያት ብምውካል እንተ ዘይኮይኑ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ወከልቲ ኮንኩም ክትቀርቡ ዘኽእለኩም ባይታ፥ ኣሎ ኢሉ ሕዝቢ ተዋሕዶ ኣይኣምንን’ዩ። ስለ’ዚ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ንሕዝቢ ተዋሕዶ እምበር፥ ንማንም ካልእ ዝምልከቶ ኣይኮነን። እዛ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ ኮነ፥ እቶም ፓትርያርክ ከኣ ጉዳዮም ባዕሎም ክኣልዩ ዝኽእሉ ስለ-ዝኾኑ፥ ናይ ክልቴኹም ሕልኽልኽ ምባል፥ ፈጺሙ ዝደልዮ ኣካል የልቦን። ከመይሲ ጐይታና ኣብ ወንጌሉ “-ንኽልተ ጎይቶት ክግዛእ ዝኽእል፥ ሓደ’ኳ የልቦን-” ብምባል ዝመሃሮ ቃል፥ ኣብዚ ንዓኻትኩም ክጥቀስ ግቡእ’ዩ። (ማቴ.6/24)
ብዝተረፈ ከምቲ ኣብ መንገዲ-ደማስቆ ንሳውል “-ኣብ ኣንፊ ብልሒ እንተረገጽካ ንርእስኻ’ዩ ዝገደካ-” ተባሂሉ ዝተነግሮ። ሕጂ’ውን ነዞም ክልተ፥ ካብ መንገድን ዕላማን ቤተ-ክርስቲያን ርሒቖም ከይዶም ዘለዉ ጳጳሳት፥ ማለት ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ወኪልኩም፥ ዝኾነ ነገር ክትገብሩ መሰል የብልኩምን ኢልና፥ ብንጹር ቋንቋ ክንነግሮም እዋኑን ሰዓቱን ሕጂ’ዩ። ከመይሲ ሕዝቢ-ተዋሕዶ “-ውረድ ዘይበቕልኻ፥ ልቐቕ ዘይርስትኻ-” እዩ ዝብሎም ዘሎ። (ግሓ.9/5)
ይትባረክ እግዚኣብሔር ኣምላከ ኣበዊነ
ስብሑኒ ውእቱ ወልዑልኒ ውእቱ ለዓለም
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ጀርመን


text:
ኣብ ትሕቲ ጸረ-ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ስርዓት ህግደፍ ሕርሻ ሃገርና ይምዕብል ድዩ ዘሎ ወይስ የንቆልቁል?
- Details
- Created: Sunday, 17 September 2017 05:27
- Last Updated: Sunday, 17 September 2017 05:27
ጸረ-ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ስርዓት ህግደፍ፡ ሕርሻ ሃገርና ኣብ ምምዕባል ብዙሕ ይሰርሕን ይስጉምን ከም ዘሎ፡ ብዘይካ’ቲ ንሱ ብመንግስታዊ ደረጃ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ኣእትዩ፡ ኣብ ባርካ የልመዖ ኣለኹ ዝብሎ ሕርሻ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ገጠራት፡ ሓጽብታት፣ ራህያታት፣ ምክልኻል ፍግረ-መሬት፣ ምዕቃብ ማይን ሓመድን፣ ምክንኻን እንስሳን ..ወዘተ ብስሉጥ ይካየድ ከም ዘሎ፡ ዝሓሸ ውጽኢት ድማ የመዝግብ ከም ዘሎን በብግዜኡ ክግለጽ ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ። እዚ ኣብ ሕርሻ ለውጢ እናመዝገብኩ ይጎዓዝ ኣለኹ ዝብሎ፡ ኣብ ማሕበረ-ቁጠባዊ መነባብሮ ናይ’ቲ ኣብ ሕርሻን ጥሪትን ተመርኲሱ፡ ናብራኡ ዝመርሕ ገባራይ ይኹን ሰበኽ ሳግም እንታይ ዘምጸኦ ለውጢ ኣሎ? ምስ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ኣተኣሳሲርና እንታይ ይመስል ምርኣይ


text:
ሓድሽ ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣብ ፈለማይ ጉባኤኡ ኣፈ ጉባኤን ፀሓፍን እቲ ቤት ምኽሪ ምምራፁ ዕላዊ ገይሩ።ኢህወዴግ ኣብ ልዕለይ ፕሮጋንዳዊ መጥቓዕቲ እናፈፀመ ንኣባላት ኣመራርሓይ’ውን ካብ ሕጊ ወፃኢ ኣሲሩ ክብል እቲ ፓርቲ ኣማሪሩ።
ፓርቲ ሓድነት ንፍትሕን ንዴሞክራስን ነዚ ዕላዊ ዝገበረ 14 ታሕሳስ 2004 ዓ/ም ብዘውፅኦ ጋዜጣዊ መግለፂ እዩ።ብመሰረት እቲ መግለፂ ንናይቲ ቤትምኽሪ ኣፈ ጉባኤ ካብ መንጎ ዝቐረቡ ሕፁያት ኣቶ ዘካሪያስ የማነ-ብርሃን ብዓብላሊ ድምፂ ተመሪፆም።ኣቶ ትእግስቱ ኣውሎ’ውን ናይቲ ቤት ምኽሪ ፀሓፊ ብምዃን ተመሪፆም ኣለው።
ኣብቲ ዕለት ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ሕፁያት ፈፀምቲ ስራሕ እቲ ፓርቲ ነቲ ቤት ምኽሪ ኣቕሪቦም ኣፅዲቖም።ዶ/ር ነጋሶ ድሕሪ እቲ ምርጫ ኣብዘስምዕዎ ሓፂር ዘረባ ኢህወዴግ ኣብ ልዕሊ ፓርቶም ይወስዶ ዘሎ ዝበልዎ ስጉምቲ ካብ ሕጊ ወፃኢ እዩ ኢሎምዎ።
መንግስቲ ኢህወዴግ ንውድብና ሽሙ ብሽብርተኝነት ንምፅላምን ካብ ህዝቢ ንምርሓቕን ኣብ ልዕሌና ዓብዪ ናይ ፕሮፓጋንዳ ስራሕ እናፈፀመ ይርከብ ዝበሉ ዶ/ር ነጋሶ ኣስዒቦም ከምዚ ኢሎም ‘’ካብኡ ሓሊፉ’ውን ንኣመራርሓ ኣባላት ውድብና ኣሲሩ ይርከብ።እዚ ናይ ኢህወዴግ ተግባር ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ዝተቐመጡ ሓሳብካን ተቓውሞኻን ናይ ምግላፅን ናይ ምውዳብን መሰላት ብጋህዲ ዝጥሕስ እዩ።’’
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ብምስዓብ እዞም ተኣሲሮም ዝርከቡ ናይቲ ፓርቲ ኣባላት ኣመራርሓ ንምፍታሕ ዝካየድ ሕጋዊ ፃዕሪ ፓርቶም ንሓዋሩ ካብዝፅበዩዎ ዓበይቲ ስራሕቲ ሓደ ምዃኑ ሓቢሮም።
ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ኣብ ፓርላማ ተረኺቦም ብፍላይ ንመድረኽን ሓድነትን መጠንቀቕታ ሂቦም ነይሮም።ገለ ኣባላት እቶም ውድባት ማለት’ውን ገለሰባት ናይ ዓመፅ ስራሕ እናተኣለመ ምዃኑ መንግስቶም ከምዝፈለጠ ብምሕባር ሰባት ነዚ ተግባሮም ዋጋ ክኸፍሉ እዮም ኢሎም ነይሮም።
ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣብዝቕፅሉ ሒደት ዓመታት ብዝበለፀ ብዝህቢ ንኽፍለጥ ጥራሕ እንተይኮነ ንናይ ህዝቢ ፀገማት ብምስማዕን ምስ ህዝቢ ብምዃንን ንቶም ሽግራት መፍትሒ ንምርካብ ፃዕሪ ከምዝገብር ቃል ኣትዩ።


text:
ሓገዝ ሞተር ሳይክል ንጉድኣት ኲናት
መቐለ ሰነ 06/2010(ድወት) ወናኒ ትካል ሓፂን መፂን ማእገር ኣይተ ዓብደል ዓሊ ሙሳ 675ሽሕ ዝዋገአን 10 ሞተራይዝድ ሳይክል ንጉድኣት ኲናት ተጋደልቲ ብሓገዝ ኣወፍዮም።
ኣብቲ እዋን ርኽክብ ዝተረኸቡ ኣካያዲ ስራሕ ትካል ሓፂን መፂን ማእገር ኣይተ ነስር ኑሩ እዮም በዓል ሃፍቲ ተሪፍዎም ከይኮነስ ካብታ ዘላቶም ነዞም ጀጋኑ ምሕጋዞም ዝለዓለ ሓሳብ ክብርን ከምዝስመዖምን ሓገዞም ኣበርኪቶም ከምዝቕፅልሉን ተዛሪቦም።
ተወካሊ ስራሕ መካየዲ ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ኣይተ ጨርቖስ ብወገኖም በዓል ሃፍቲ ዓብደል ዓሊ ሙሳ ዝገበርዎ ሓገዝ ብምምስጋን ሐዚ’ውን ጀጋኑ ጉድኣት ኲናት ከምዚ ዝበለ ሓገዝ ተተገይርሎም ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ወፊሮም መነባብሮኦም ክመርሑ ስለ ዝኽእሉ ካልኦት ሰብሃፍቲ’ውን ነዚ ሰናይ ተግባር ክስዕብዎ ፀዊዖም።
ተጋዳላይ ደስታ መብራህቱ ካብ ደጉዓ ተምቤን ተጋዳላይ ኣሳየሀኝ ነጋሽ ድማ ካብ ሽረ-እንዳስላሰ ሞተራይዝድ ሳይክል ብሓገዝ ዝተበርከተሎም ተጋደልቲ እዮም።
ሐዚ ብዝተገበረሎም ሓገዝ ዝሓሸ ብቕዓት ምንቅስቃስ ሃልይዎም ክሰርሑ ከምዝሕግዞም ተዛሪቦም።
ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ዕድሚኦም እናዓበየ ጉድኣቶም እናወሰኸ ይኸይዱ ንዘለው ኣባላቱ ብቕዓት ምንቅስቃሶም ክመሓየሽ ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት ገበርቲ ሰናይ ብምትሕብባር ክሳብ ሐዚ 50 ሞተራይዝድ ሳይክል ንኣባላቱ ብሓገዝ ከምዘረከበ ንምፍላጥ ተኻኢሉ።


text:
ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚኣብሔር!!
ቀዳም 15- መስከረም-2018 ወጋሕታ ለይቲ ስዓት 2.00 ቅ.ቀ. ብኣባ ጴጥሮስ ወልደ ተሰንዮም ካብ ካርቱም ተበጊሶም፣ ናብ ከሰላ ብሰላም ኣትዮም፣፣ ኣብ ብሎኮ ከሰላ ምስ በጽሑ ኣባ ገብራይ ብእደማርያም ምስ ቆሞስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ያን ቅዱስ ሚካኤል ቀሺ ጠዓመ ተወልደ ሽማግለታት ናይ ክልቲኦም ደብርታት (ማለት ናይ ካቶልካዊትን ኦርቶዶክሳዊትን ኣብያተ ክርስቲያን) ኪቕበልዎም ከዱ፣፣ ኣብ ቅርዓት ቤተ-ያን ምስ በጽሑ ኣባ ሰሎሞን ነጋ ልብሰተ ክህነት ተላቢሶም ምስ ክልተ ዲያቆናትን ምእመናን፣ መንእሰያት እንዳዘመሩን ኣዴታት እንዳደረፋን ዓለላን ብዓጀባ ተቀበልዎም፣፣ ካብ ማኪና ምስ ወረዱ መስቀል ኣባ ሰሎሞን ኣሳለምዎም፣፣ ካብ መንፈሳውያን ማሕበራት ደቂ ቅድስቲ በኪታን ኪዳነ ምሕረትን ከኣ ጉንጉን ዕንበባ ኣብ ኪሳዶም ወደያሎም፣፣ ድሕሪ’ዚ ጉዕዞና ናብ ቤተ-ያን ኣምራሕና፣፣
ኣብ ውሽጢ ቤተ-ያን ቆሞስ ኣባ ገብራይ ብእደማርያም ብስሞምን ብስም ቁምስናን ናይ እንቋዕ ድሓን መጻኹም ሓጺር ቃል ምስጋና ምስ ኣስምዑ፣፣ ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ኣቡነ መንግስትኣብ ተስፋማርያም’ውን ብግደኦም “እንቋዕ ገጽ ንገጽ እራኣኣየና” ብምባል ኣባታዊ ቡራኬኦም ሃቡ፣፣ እቲ ናይ ቃል ምስጋን ብቋንቋ ትግርኛን እንግሊዝን ነበረ፣፣ መምህር ትምህርተ ክርስቶስ ያዕቆብ ሩፋኤል ከኣ ናብ ቋንቋ ዓረብ ተርጎምዎ፣፣
ካብ ቤተ-ያን ወጺእና ናብቲ ተቀሪቡ ዝነበረ መደብ ኣምራሕና፣፣ ሻሂ እንዳትሰተና ከኣ ኣባ ገብራይ ናይቶ ሽማግለታትን ዓበይቲ ዓድን ኣስማት ሓደ ብሓደ ኣላለይዎም፣፣
ድሕሪ ቀትሪ ስዓት ካብ 4-00 – 5፣30 ድ.ቀ. ናብ ሰለስቲኤን ኣብያተ ትምህርት ብካቶሊካዊት ቤተ-ያን ዝመሓዳራ በጽሑ፣፣ መማሃራን ምስ ተማሃሮ ከኣ ድሙቕ ዝኮነ ኣቀባብላ ገበርሎም፣፣ ኣብ ሓደ ሓደ ክፍልታት ብምእታው ከኣ ኣባታዊ ምኽሮም ለገሱ፣፣
ካብ ስዓት 6፣00 - 7፣30 ድ.ቀ.ርክብ ምስ ምእመናን ኣካየዱ፣፣ ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ኣቡነ መንግስትኣ “ሓደ ምእመን ኣብ ዕለታዊ ሕይወቱ ከዘውርቶም ዘለዎ ሓሙሽተ ነገራት ማለት (ጸሎት፣ እምነት፣ ምስጢረ ንስሓ፣ ምስታፍ ምስጢረ ቅዱስ ቅርባን፣ ሰናይ ተግባራትን) ዝብላ ሓሳባት ኣስፍሕ ኣቢሎም ጥዑምን ማራኽን ዝኮነ ኣባታዊ ምኽሮም ለገሲ፣፣
ሰንበት 16 - መስከረም - 2018 በቲ ወጺኡ ዝነበረ መደብ መስረት መስዋኦቲ ቅዳሴ ብፁዕ ኣቡነ መንግስትኣብ ምስ ኣርባዕተ ካህናት ኣባ ገብራይ ብእደማርያም፣ ኣባ ሰሎሞን ነጋ፣ ኣባ ጴጥሮስ ወልደ፣ ኣባ ፒተር ዶመኒክ ቆሞስ መደኒ ስዓት 9፣30 ቅ.ቀ. ተጀመረ። ላባስያን ካብ ቤተ-ያን ለቢሶም ናብቲ ዓቢ ዳስ ከምርሑ እንከለዎ፣ ብመጀመርያ መስቀል ……..>> መጀመርያ ቅዱስ ቁርባን ዝገብሩ ሕጻናት እናዘመሩ፣ ….>> መእተዊ መዝሙር ብዓረብ ባህላዊ ኣስረጋጭ ዝዝምሩ ሕጻንትን …..>> ተቐማጦ ከባቢ ከሰላ ኣቦታትን ኣዴታትን መንእሰያትን መዘምራንን ኩናማ ባህላዊ ልብሶም ለቢሶም፣ ቀቅድሚ ለባስያን ኣምሪሖም ኣተዉ፣፣ ምእመናን ከኣ ብዕልልታን ጣቂዒትን ደስ ዘብል ኩነታት ነበረ፣፣ መስዋዕቲ ቅዳሴ ምስ ተጀመረ ንባባት ብቋንቋ ትግርኛ፣ ብዓረብን ኹናማን ተነበ፣፣ ኣብ ወንጌል ምስ በጻሕና ከኣ ብትግርኛን ብዓረብን ተነበ፣፣ ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ኣቡነ መንግስትኣብ ከኣ ብትግርኛን ንእንግሊዝን ቃል ስብከቶም ኣብ ወንጌል ሉቃስ 3፣ 1-20 ተመርኹሶም ትማሊ ሰሉስ 1/1.2011 ዓም ግዕዝ (11/9/2018) ሓዲሽ ዓመት ዘመነ ማርቆስ ወዲእና ዘመነ ሉቃስ ጀሚርና ኣሎና፣፣ ዓመት ስለምን ራህዋን ቅሳነትን ይግበረልና፣፣ ነዚ ኣብ ሃገርናን ከባቢና እንስምዖ ዘሎና ናይ ሰላም ኩነታት ኣምላክ ባዕሉ ምሉእ ይግበረልና፣፣ ናይ ሎሚ ሰንበት “ሰንበት ዘዮሓንስ” ክንዝክር ንርከብ ኣሎና፣፣ ቅዱስ ዮሓንስ ከኣ “ጸያኄ ፍኖት - ጸራጊ መንገዲ” ኢዩ ዝነበረ፣፣ ነቲ ኣብ ትንቢት ኢሳያስ ዝርከብ “ጎደና እግዚኣብሔር ኣሰናድዉ፣ መንገድታቱ’ውን ኣቕንዑ፣ ሽንጭሮ ዘበለ ልዕል ይበል፣ እምባን ኲርባን ትሕት ይበል፣ ጥውጥዋይ ዝኾነ ኩሉ ትኽ ይበል፣ ድንጉር ይተኻኸል” (ሉቃ.3፣4-5) ዝብሎ ቅዱስ ዮሓንስ ከኣ ነቶም ኺጥመቑ ዝመጹ ሰባት ከምኡ ይብሎም ነበረ፣፣ እቶም ሕዝቢ ድማ “እንታይ እሞ ንግበር?” ኢሎም ሓተትዎ፣፣ ንሱ ከኣ “ክልተ ክዳን ዘለዎ ነቲ ዘይብሉ ይምቀሎ፣ ቀለብ ዘለዎ ድማ ከማኡ ይግበር ኢሉ መለሰሎም፣፣ ተቐበልቲ ቐረጽ ድማ ኦ መምህር ንሕናኸ እንታይ ንግበር በልዎ። ንሱ ከኣ ካብቲ ዝተኣዘዘልኩም ኅልፊ ኣይትውሰዱ በሎም፣፣ ወተሃደራት ከኣ ንሕናኸ እንታይ ክንገብር ምስ በልዎ? ንሱ ከኣ ንሓደ’ኳ ኣይትግፍዑ፣ ብሓሶት’ውን ኣይትመስክሩ፣ ደሞዝኩም ይኣክለኩም” በሎም (ሉቃ. 3፣7-14)፣፣ ንሕና’ውን ሕዝበ እግዚኣብሔር እዚ ሓሳባት እዚ ሎሚ ንዓና ቅድስቲ ቤተ-ያን ከተዘኻኽረና ትርከብ ኣላ፣፣…………. ብምባል ጥዑምን ምሃርን ዝኾነ ስብከቶም ኣስምዑ፣፣
ከም ፍቃድ ኣምላኽ ኮይኑ በቲ ተመዱቡ ዝነበረ መደብ ናይ ቁምስናና ከኣ 8ቱ ሕጻናት መጀመርያ ቅዱስ ቁርባን ዝቕበልሉ ዕለት ነበረ፣፣ ነቲ በዓል ድምቀት ኣብ ልዕሊ ድምቀት ወሰኸሉ።
መስዋዕቲ ቅዳሴ ምስ ተዛዘመ፣ ኣባ ገብራይ ናይዚ ኩሉ ዝተበግረ ቃል ምስጋና ንብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ከምስግኑ እንከለዉ፣ ጎይታና ኣቡን ከኣ ብወገኖም ናይቲ ኩሉ ዝተገብረሎም ኣቀባብላ ኣመስገኑ፣፣ ኣብ መወዳእታ ምስ ዝተፈላለዩ ሽማግለታት ቤተ-ያን፣ መንፈሳውያን ማሕበራት መዘምራን ስእሊ ናይ ሓባር ተወስደ፣፣
ሰንበት ምሸት ካብ ስዓት 4፣30 - 7፣00 ድ.ቀ. ብመንእሰያት ቁምስና ደብረ ኢየሱስ ሕያዋይ ጓሳ ዝተሰናደወ መዘናግዒ ሳዕስዒትን፣ ደርፍን፣ መዛሙርን ንዝተፈላለዩ ብሔራት ቁምስናና ዘንጸባርቁ ተኻየደ፣፣ መምህር ወልደኢየሱስ መብራህቱን ኣቶ ኣማን ኣርኣያ በብተራ ናይ እንቋዕ ድሓን መጻኹም ዝገልጽ መልእኽቲ ብግጥምን ብስዲ ንባብን ናይ ምስጋና ቃላቶም ኣስምዑ። ኣብ መወዳእታ ንብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ብቁምስና ደረጃን ብመንፈሳውያን ማሕበራት ሰራዊተ ማርያምን ኪዳነ ምሕረትን ሕያዋይ ጓሳን ደቂ ቅድስቲ ባኪታን ሕያባት ቀረበ፣፣ ደጊሞም ኣባ ገብራይን ብፁዕ ሊቀ ጳጳስን ናይ ቃል ምስጋና ምስ ኣስምዑ ብጸሎተ ቡራኼ ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ መደብ ኅውጾተ ኖላዌ ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ኣቡነ መንግስትኣብ ተስፋማርያም ተዛዘመ፣፣ ንጽባሒቱ ሰኑይ ወጋሕታ ስዓት 3፣00 ቅ.ቀ. ካብ ከሰላ ናብ ካርቱም ምስ ኣባ ፒተር ዶመኒክ ተመልሱ።
NB. ምእመናን ቁምስና ደብረ ኢየሱስ ሕያዋይ ጓሳ ካብ ካልኦት ቁምስና ፍልይ ዝበላት ኢያ፣፣ ፍልይቲ ዝገብራ ከኣ፣ ኤርትራውያን (ትግርኛ፣ ብሌን፣ ኹናማ)፣ ዓሰርተ ብሄራት ደቂ ደቡብ ሱዳን ብሓደ ሓቢሮም ኣብ ዓበይቲ በዓላትን ፍሉይ ኣጋጣሚታት ኪኸውን እንከሎ ሓባራዊ ዝኾነ ምንቅስቃሳት ኢዮም ዝገብሩ፣፣ ከምኡ’ውን ምስ ካልኦት ሃይማኖታት ሓቢርካ ናይ ምስራሕን ልዙብ ስምረትን ሒዛ እትጉዓዝ ቁምስና ኢያ። ካብዚ ተበጊሶም ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ ኣቡነ መንግስትኣብ ቁምስናኹም ፍልይቲ ቁምስና ኢያ፣ ካልኦት ይህልዋ ይኾና ኢየን ግና ኣይከምናትኩምን ኪብሉ ዝተረኽቡ፣፣


text:
ኤርትራ፣ ንልዕሊ ሽሕ ኪሎ-ሜተር ዝተዘርግሐ – ድንግል ገማግም ባሕሪን ዘይተመዝመዘ ጸጋታት ባሕሪን ትውንን።
ነዚ ጸጋታት’ዚ ንምምዝማዝ፣ ኣብ ዝሓለፈ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት ኣብ ምውዳድ ትሕተ-ቅርጺ ዓበይቲ ስርሓት’ዩ ተሰላሲሉ።
ብምኽንያት’ቲ ካብ 28 ክሳብ 30 ሚያዝያ ኣብ ከተማ ዓሰብ ዝቃናዕ ሲምፖዝዩም ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ፣ ኣርሴማ ኣስመሮም ንዘዳለወቶ ጸብጻብ፣ ትምኒት ፍስሃ ክተቕርበልና’ያ።
ኣብ ዝሓለፈ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት፣ ጸጋታት ባሕሪ ብዝግባእ ንምምዝማዝ ምእንቲ ክከኣል፣ ኣብ ምውዳድ ትሕተ-ቅርጺ ዓበይቲ ስርሓት ከምዝተሰላሰሉ፣ ሚኒስተር ሃብቲ ባሕሪ ኣቶ ተወልደ ቀላቲ ገሊጹ።
ሚኒስተር ተወልደ ብምኽንያት’ቲ ካብ 28 – 30 ሚያዝያ ኣብ ዓሰብ ዝካየድ ሲምፖዝዩም ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት፣ መንግስቲ ኣብ’ቲ ህዝቢ ዝነብረሉ ገማግም ባሕሪ ብዙሕ ወጻኢታት ብምግባር፣ ትሕተ-ቅርጺ መራኸቢታትን ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ከምዘዋደደ ጠቒሱ፣ ፋሕ ኢሉ ዝነበረ ህዝቢ ድሕሪ ምስራሕ ጽርግያ ባጽዕ – ዓሰብ ተጠርኒፉ ተጠቃሚ ጸጋታት ባሕሩ ክኸውን ከምዝበቕዐ ኣብሪሁ።
ሚኒስተር ተወልደ ኣስዒቡ፣ ምዕሩይነት ተጠቃምነት ጸጋታት ባሕሪን ውሕስነት መግቢን ንምርግጋጽ፣ መንግስቲ መዝሓሊን መዐቀቢን ዓሳታት፤ ከምኡ’ውን ናውቲ መዝሓሊ ዘለወን ናብ ኩሉ ከባቢታት ሃገርና ዓሳታት ዘመላልሳ መካይንን ብምውዳድ ቀረብ ዓሳ ብምዕሩይ ይዝርግሕ ከምዘሎ ብምሕባር፣ ጸጋታት ባሕርና ቀጻልነቱ ንወለዶታት ንምውሓስን ብምሒር ምግፋፍ ከይበርስን ሓያል ናይ ምክትታልን ምዕቃብን ንጥፈታት ይካየድ ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ፖሊሲ መንግስቲ ኣብዚ ጽላት’ዚ ንምዕዋት ዝሰርሕ ክኢላዊ ዓቕሚ-ሰብ ምፍራይ ወሳኒ ከምዝኾነ ዝጠቐሰ ሚኒስተር ሃብቲ ባሕሪ፣ ኣብ ከተማ ባጽዕ ዝተደኰነ ኮለጅ ስነ-ፍልጠትን ቴክኖሎጂን ባሕሪ፣ ዛጊት ብግብሪን ክልሰ-ሓሳብን ዝተማህሩ ኣስታት 780 መንእሰያት ከምዘፍረየ ገሊጹ።
ሚኒስተር ሃብቲ ባሕሪ ኣቶ ተወልደ ቀላቲ ኣብ መወዳእታ፣ ንገፈፍቲ ዓሳ ዘመናዊ ኣገባብ ምግፋፍ ምምሃርን ብቑዕ መሳርሒታት ምዕጣቕን፤ ኣብ ገጠራት ዝነብር ህዝቢ ኣፍልጦኦ ኣብ ጥቕሚ ዓሳ ከም መግቢ ንኽዓቢ ጎስጓስ ምክያድ፤ ደሴታትና መስሕብ ቱሪዝም ዝኾናሉ ኩነታት ምፍጣር፤ ሰበኽ-ሳግምዊ ህይወት ዝመርሑ ሓረስቶት፣ ኣብ ከባቢ ገማግም ባሕሪ ሰፊሮም ጥሪት እናራብሑ ተጠቀምቲ ጸጋታት ባሕሪ ንክኾኑ ጻዕሪታት ምክያድ፤ ከምኡ’ውን ግራውቲ ጨው ምስፋሕ፣ ካብ ናይ መጻኢ መደባት ናይ’ቲ ሚኒስትሪ ምዃኖም ኣነጺሩ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ውሽጢ ከተማ ወይ ኣብ ገጠር ንምንባር ምድላይካ ብዘየገድስ፡ ንኣኻ ዚምሽእ መንበሪ ቤት ንምርካብ ጽቡቕ ኩነታት ኣሎ።
ብዛዕባ
ናይቲ ኮምዩን ዝዓበየ ትካል ኪራይ ኣባይቲ ኣንብብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኤስኪልስቱና ልዕሊ100 እተፈላለየ ቋንቋታት ይዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኤስኪልስቱና ኮምዩን ንናይ ደቂተባዕትዮን ኣንስትዮን ኣወዳትን ኣዋልድን ህይወት ዘደንፍዑን ንኤስኪልስቱና ምጭውቲ ከተማ ንምግባር ዚሕግዙን ማሕበራት ምህላው ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ይኣምን።
ምስ ሓደ ፍሉይ ማሕበር ርክብ ንምግባር ትግደስ እንተ ኾንካ ኣብቲ ናይ
ኤስኪልስቱና ናይ ማሕበራት ረጂስተር ክትደሊ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኤስኪልስቱና ብዙሕ ተመክሮ ዚውሰዶን ዚግበርን ኣሎ፡ ዓይነታት ባህልን መዘናግዕን ዕረፍትን ከኣ ብዙሕ እዩ። ብዛዕባ እቲ ምርጫታት ቅሩብ ኣብነታት ንምሃብ፤
ብኤስኪልስቱና ዝሓልፍ ወሓዚ ኣሎ። ጸቢብ ዘይኮነስ ገፊሕ እዩ፡ ናይ ባዕሉ ባህርያት ዘለዎ ወሓዚ እዩ። ኣብ ኤስኪልስቱና ንእተፈላለየ ዕድመ ዘለዎም ሰባት መራኸቢ ቦታ ዝኾነ ብዙሕ መናፈሻን ልሙዕ ቦታን ኣሎና። ኣብኡ በይንኻ ክትከውን ትኽእል፡ ተዕርፍ፡ ክትጻወትውን ትኽእል። ካብን ናብን ስራሕ ክትከይድ ክትመጽእ ከሎኻውን ኣብኡ ኬድካ ተዕርፍ።
እቲ ዝዓበየ መስሕብና ግን እቲ
ስፍራ እንስሳታት እዩ። ኣብኡ ካብ ምሉእ ዓለም ዝመጹ ሳሕቲ ጥራይ ዚረኣዩ እተፈላለዩ ዓይነት ፍጥረታት ኣለዉ። መብዛሕትኦም ዘርኦም ንኺዕቀብ ተባሂሉ እዩ ኣብኡ ዘለዉ። ናይ ሱማትራ ነብሪ፡ ናይ ኣሙር ነብርን ናይ እስያ ኣንበሳን ሒደት ካብቶም ኣድናቖት ዘትረፉ እንስሳታት እዮም። ኣብቲ ትሮፒካዊ ገዛ ኣማዙናስ ናብ ሓደ ዱር ኢኻ እትኣቱ፡ ኣብኡ ድማ ኣባጎብየን ኣህባይን ይጸንሑኻ። ኣብቲ እቶም እንስሳታት ናጻ ኮይኖም ዚዛውሩሉ ሊላ ዙ ዚብሃል ስፍራ እንስሳታት፡ ነቶም እንስሳታት ብቐረባ ትርእዮም። ኣብቲ መዘናግዒ መናፈሻ ደስ ዘብል ዑደት ትገብር። መብዛሕትኡ ንህጻናት ኢሉ እተሰርሐ ኢዩ። ኣብኡ ዘዘናግዑ ኣርቲስት ኣለዉ። ኣብቲ ልቡጥ ዝኾነ ናይቲ መናፈሻ መሐምበሲ ዘሊልካ ክትኣቱ ትኽእል፡ ወይ ከኣ ጸሓይ ትጽሎ። ኣብ ጥቓኡ ፓርከን ዙ ካምፒንግ አንድ ስቱግቢ ዚብሃል ኣሎ። ኣብኡ ብተወሳኺ ትዘናጋዕ።
ኣብ ኤስኪልስቱና ቤትንባብን ብዙሕ መራኸቢ ቦታታትን ኣሎ። ኣብቲ
ናይ ከተማ ቤትንባብ፡ መጽሓፍ፡ ድምጻዊ መጽሓፍ፡ ናይ ቋንቋ ኮርሳት፡ ሙዚቃ፡ ናይ ቲቪ መጻወቲ ከምኡውን ፊልምታት ክትልቃሕ ትኽእል። ከምኡውን ነቲ ቤትንባብ ዘፍቅዶ ነገራት ብናጻ ክትጥቀም ትኽእል፤ ከም ጋዜጣታት፡ ማጋዚናት፡ ኤንሲክሎፐድያ፡ ኢንተርነት፡ ኮምፒተር ከምኡውን ናይ ማይክሮፊልም መርኣዪ መሳርያ። ቡን ምስ እትደሊ ኣብቲ ካሪናስ ካፈ ኬድካ ክትሰቲ ትኽእል።
ዝሰፍሐ ባህላዊ ወይ ናይ ምዝንጋዕ ተመክሮ ኪህልወካ ምስ እትደሊ፡ ስቶክሆል፡ኖርሾፒንግ፡ሊንሾፒንግ፡ ቨስተሮስን ኦረብሩን ርሑቓት ኣይኮኑን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
92% ህጻናት ኤስኪልስቱና ኣብ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ይመሃሩ። ኣብቲ ኮምዩን ልዕሊ 50 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ። ክልተ ካባታቶም ምሉእ መዓልትን ለይትን ክፉታት እዮ።
5000 ወለዲ ነቲ ኮሙናዊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ብምምራጾም ኩርዓት ይስመዓና። ወለድን ህጻናትን ዘደስት ቤትትምህርቲ ህጻናት ከነቕርብ ብምኽኣልናውን ኩርዓት ይስመዓና።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኤስኪልስቱና 26 ንደቂ 6 ዓመት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9 ዝዓለመ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዎ። ኣብ ነፍስወከፍ ናይ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ ዘለዎ ክሳዕ 6 ዓመት ዝኸይድ መባእታ ቤትትምህርቲ፡ ን 6-9 ዓመት ዝዕድመኦም ናይ ተመሃሮ ክንክንን ንደቂ 10-12 ዝዕድመኦም ከኣ ክፉት ንጥፈታት ኣለዎ። ኤስኪልስቱና ሓያሎ
ናጻ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ብሓፈሻ ኣብ ኤስኪልስቱና 10 000 ተመሃሮ ኣብ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ይመሃሩ።
ኤስኪልስቱና ኣብ ሰለስተ ኣሃዱ እተኸፍለ ኣስታት 4000 ዝሕዝ ኮሙናዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣለዋ፤ ረካረንዪምናስየት፡ ሪማንዪምናስየትን ሳንክት ኤስኪል ዪምናስዩም።
ኣብ ልዕልዚ፡ ሓሙሽተ ናጻ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ፤ NTI-ዪምናስየት፡ ግሪልስካ ዪምናስየት፡ ሚካኤል ኤልያስ ተዮርያዊ ዪምናስየት፡ ረያል ዪምናስየት፡
ኩንስካፕስኮምፓንየት። እቲ ኮሙናዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ 4000 ተመሃሮ ኣለዉዎ።
ስድራቤታት ካብ መላእ ዓለም ናብ ኤስኪልስቱና ይግዕዙ። ኣብ ትሕቲ 'ብደሓን ምጽኡ' ዚብል ንጥፈት ንኣኻ ኣብ ሽወደን ሓድሽ ምጻእ ዝኾንካን ካብ 1-18 ዝዕድመኡ ውላድ ዘሎካን ይቕበለካ። ኣብኡ እቶም ስድራቤት ብዛዕብ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ቤትትምህርቲ፡ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ማሕበረሰብን ሓበሬታ ይረኽቡ።
ናይ ባህሊ ኣሃዱ ነቶም ናይ ኣደኦም ቋንቋ ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዝኾነ፡ ኣብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ወይ ኣብ መባእታ ቤትትምርህርቲ ወይ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ብናይ ኣደ ቋንቋ ሓገዝ ንምሃብ ኪሰርሓ እየን።
እቲ ቀንዲ ተደላይነት፡ እቲ ህጻን ነቲ ቋንቋ ንኺመልኮን ኣብ ገዝኡ ድማ ምስ ሰብ ንምርኻብ ኪጥቀመሉን እዩ።
ነቶም ነቲ ቋንቋ ኣብ ገዝኦም መዓልታዊ ዘይጥቀሙሉውን ይምልከት እዩ። እቶም ብኣላዪነት ምስ ስድራቤት ዝቕመጡውን ብናይ ኣደ ቋንቋ ኪዛረቡ ዕድል ስለ ዘይብሎም ብናይ ኣደ ቋንቋኦም ደገፍ ኪግበረሎም እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኮምቩክስ ነቲ ናይቲ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ብመገዲ መባእታን (ቋንቋ ሽወደን ንስደተኛታት) ኤስኤፍኢን፡ ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይቲ (ሰርቩክስ) ከምኡውን ሞያዊ (YH)ትምህርቲ የመሓድር።
ናይ መላርዳለን ኮለጅ ኣብ ሽወደን ካብቶም ዓበይቲ ኮለጃት እዩ፡ 13000 ተመሃሮ ድማ ኣለዉዎ። እቲ ኮለጅ ኣብ ኤስኪልስቱናን ቨስተሮስን ካምፓስ ኣለዎ። ምስ እተፈላለያ ዋኒናትን ኣከባቢን ብምትሕብባሩ ድማ ፍሉጥ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኤስኪልስቱና ሸሞንተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። እቶም ሓደስቲ ውላዳትን መጽኣትን ኣብቲ ጥቓ መንበሪ ኣባይቲ ኣብ ዚርከብ ማእከል ጥዕና እዮም ዚምደቡ። ካልእ ማእከል ጥዕና ምስ እትደሊ፡ ባዕልኻ ንኽትመርጽ መሰል ኣሎካ። ብተወሳኺ
ናይ ሰርሞላንድ ምርጫ ጥዕና ኣንብብ።
መላር ሆስፒታል ሓደ ካብተን ኣርባዕተ ናይ ሰርምላንድ ዓበይቲ ሆስፒታላት እዩ። ኣብዚ ኣብ ዓመት ልዕሊ 100,000 ሰባት ይመጹ። ኣብቲ ሆስፒታል ድማ ኣስታት 3000 ሰባት ይሰርሑ።
መላር ሆስፒታል ናይቲ ሰሜናዊ ወረዳ ከባብያዊ ሆስፒታል እዩ፡ ግን ምስቲ ኣብ ካትሪንሆልም ዚርከብ ናይ ኩልበርይስካ ሆስፒታል ሓባራዊ ክሊኒካት ኣለዎ፡ ከምኡውን ኩላቶም ተቐማጦ ሰርምላንድን ሓድሓደ ግዜ ከኣ ተቐማጦ ቨስትማንላንድ ዚግልገሉሉ ፍሉይ ክእለት ኣለዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብዛዕባ ናይ ትርጉም ሓገዝ ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ምስቲ ኣብ መወዳእታ 1990ታት እተሰርሐ ናይ ስቨያላንድ መገዲባቡር እታ ከተማ ቅልጡፍ ዝኾነ ምስ ስቶክሆልም ዘራኽብ ኣገልግሎት ረኺባ። ክሳዕ ስቶክሆልም ሓደ ሰዓት እዩ ዚወስድ ስለዚ በጺሕካ ኪምለስ ይከኣል እዩ። ኣብቲ ከባቢ ዝሰፍሐ ናይ ኣባይቲ ዕዳጋ ኣሎ ከምኡውን ክኢላውነት ንምምልማል ዝበለጸ ዕድል ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኤስኪልስቱና ሓያል ናይ ኢንዱስትሪ ባህሊ ኣለዋ። ኣብዚ ከበድቲ ኢንዱስትሪታትን ናይ ምስናዕ ፍልጠትን ኣሎ። ካልእ ዝሰፍሕ ዘሎ ሰክተር እቲ ናይ ሎጂስቲክስ ሰክተር እዩ። ናይ ኤክስኪልስቱና ጀዮግራፍያዊ ኣቀማምጣን ትሕተ ቅርጻን (መገደ፡ ባቡር፡ ነፍርቲ) ከምኡውን እቲ እናሰፍሐ ዚኸይድ ዘሎ ኮምቢተርሚናል ኣብ ናይ ትራንስፖርትን ካልእ ናይ ኣገልግሎት ትካላትን ተደልይቲ ገይሩና ኣሎ።
ኤስኪልስቱና በቲ ናይ ምትሕብባር ባህርያታ ፍልጥቲ እያ፡ ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ እቲ ቁጠባዊ ህይወትን ትምህርትን ሓደ ዕላማ ኣለዎ ማለት እዩ። ኤስኪልስቱና በቲ ቁጠባዊ ትካላታን ጨናፍራን ፍልጥቲ እያ። ኣብዚ ንኹሉ ዚዕድም መድረኽ ኣሎ።


text:
ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝመለሰቶም ኤርትራውያን፣ ኣብ ከባቢ ሳዋ ይእሰሩ ምህላዎም ተገሊጹ
- Details
- Created: Tuesday, 12 September 2017 01:49
- Last Updated: Tuesday, 12 September 2017 01:50
መንግስቲ ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝመልሶም ዘሎ ኤርትራውያን፣ ኣብ ከባቢ ፎርቶ ሳዋ ይእሰሩ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣቃሊዖም። ብመሰረት እቶም ምንጭታት ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ እቶም ካብ መንግስቲ ሱዳን ዝርከቡ ዘለዎ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ፣ ብመንገዲ ከሰላ ኣቢሎም ናብ ተሰነይ ድሕሪ ምእታዎም፣ ብቀጥታ ኣብ ከባቢ ፎርቶ ሳዋ፣ ናብ ዝርከብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ምእሰርቲ ብምግዓዝ መርመራ ከምዝካየደሎም ኣረጋጊጾም።
ድሕሪ ናይ ዝተፈላለየ እዋናት ማእሰርቲ፣ ዝፈጸምዎ ሃገር ራሕሪሕካ ናይ ምህዳም ገበን ኣብ ዝናቦም ከምዘሎ ዝገልጽ ፎርም ብምምላእ፣ እቶም ሃገራዊ ኣልግግሎት ኣይፈጸምናን ዝበሉ፣ ናብ መደበር ታዕሊም ክልኣኹ እንከለዉ፣ እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ምንባሮም ዝሓበሩ ከኣ ናብ ተሃድሶ ኣሃዱታቶም ይሰጋገሩ ኣለው።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ እስራኤልን ሃገራት ምዕራብን ዝረከቡ ኤርትራውያን ኣንጻር ፖሊሲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብምቅዋም ሎሚ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም
Radio Erena: January 22, 2014
ኣብ እስራኤልን ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ሎሚ 22 ጥሪ ኣብ ኣንጻር ፖሊሲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝቐንዐ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
እቶም ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቲ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ወገናቶም ዘካየድዎ ሰለማዊ ሰልፍፍታት ብምድጋፍ’ዮም ኣብ ቀጽሪ ኤምባሲታት እስራኤል ሰልፊ ንምክያድ ወሲኖም ዘለዉ።
ብሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ከምዝተታሕዘት እትግለጽ ዘላ መርከብ ዋንነታ ናይ ቶጎ ምዃና ተሓቢሩ
Radio Erena: January 22, 2014
ናብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ዘእቱ ወሽመጥ ዓደን ተጨውያ ናብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ከምዘምርሐት ዝተግለጸት ናይ ንግዲ መርከብ፣ ዋንነታ ናይ ቶጎ ምዃኑ ተረጋጊጹ።
እታ ካብ ወደብ ባጽዕ ኣስታት 400 ኪሎሜተር ሪሒቃ ከምዝተጨውየት እትግለጽ ዘላ መርከብ፣ ዋንነታ ናይ ቶጎ ደኣ ትኹን’ምበር፣ ሰራሕተኛታት ናይታ መርከብ ግብጻውያን ምዃኖም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ባድር ዓብደል ዓቲ ኣብ ዝሃቦ ተወሳኺ መብርሂ፣ እታ ባንዴራ ቶጎ እተንበልበለት ሰንበት ረፋድ ዝተጨየት መርከብ፣ ሰራሕተኛታት ግብጻውያን ምዃኖም ድሕሪ ምርግጋጽ፣ ብዝሒ ናይቶም ምስታ መርከብ ተጨውዮም ዘለዉ ግብጻውያንን ንኽፍትኡ ክካይድ ብዛዕባ ዝክእል መስርሕን’ውን ኣብ ቶጎ ምስ ዝርከብ ኣምባሳደር ግብጺ ከምእተዘራረቡ ሓቢሩ።
Eritrea forces board merchant ship not pirates, maritime officials said
adio Erena: January 20, 2014
Nairobi (RBC) Hours after false alarm came out off the coast of Somalia where suspected pirates hijacked the first ship since 2012; maritime officials immediately dismissed the report.
According to the International maritime officials the Eritrean forces boarded a merchant vessel that was in their territorial waters on Sunday.
ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንቀዳመይ ዓመት ፍጻሜ 21 ጥሪ ስርሒት ፎርቶ ብርሱን ናይ ለውጢ ድሌትን ሃገራዊ ስምዒትን ይዝክርዋ ኣለዉ
Radio Erena: January 20, 2014
21 ጥሪ፣ ናይቲ ኣብ ፎርቶ ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ሚኒስትሪ ዜና ንለውጢ ዝጠልብ ብኣባልት ሰራዊት ኤርትራ ዝተኻየደ ታሪኻዊ ስርሒት ንምዝካር፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተፈላለየ መደባት ወዲቦም ምህላዎም ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ሓያሎ ኤርትራውያን ደለይዪ ደሞክራስያዊ ለውጢ ነቲ 'ስርሒት ፎርቶ' እናበሉ ዝገልጽዎ ዘለዎ ፍጻሜ 21 ጥሪ ንምዝካር፣ ኣብ ኣፍደገ እሜባሲታት ኤርትራ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክውድቡ እንከለዉ፣ ሃያሎ ካልኦት ድማ፣ ንኽብሪ'ቲ ኣብቲ ስርሒት ታሪኽ ሓዲጉ ዝተሰውአ ኮለነል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ፣ ኣብዚ እዋን'ዚ ምስ ክልተ ደቃ ኣብ ኢትዮጵያ ተሰዲዳ ንእትርከብ በዓልቲ ቤቱ ብምሕጋዝ ነታ ዕለት ክዝክሩዋ ወሲኖም ኣለዉ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝርክከብ መዓስከራት ስደተኛታት ሰለማዊ ሰልፊ ወዲብኩም ተባሂሎም ካብ ዝተኸሱሱ ኤርትራውያን እቶም ሽዱሽተ ንልዕሊ ክልተ ዓመት ክእሰሩ ተፈሪዶም
Radio Erena: January 20, 2014
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ስደተኛታት ማይ ዓይንን ዓዲ ሓሩሽን ሰለማዊ ሰልፊ ወዲብኩም ተባሂሉም ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ 11 ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ጉዳዮም ኣብ ቤት ፍርዲ ድሕሪ ምቕራብ፣ እቶም ሽዱሽተ ነፍሲ ወከፎም ክልተ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሕን ክእሰሩን 2 ሽሕ ብር ድማ ክኸፍሉን ተበይንሎም።
እቶም ንክልተ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሕን ክእሰሩ ከምኡ ድማ 2 ሽሕ ብር ክኸፍሉ ተበይንሎም ዘሎ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ማይ ጸብሪ ኣብ ዝርከብ ቤት መእሰርቲ ተቀይዶም ዝጸንሑ ኮይኖም ብምሉኦም ካብ መዓስከር ስደተኛታት ዓዲ ሓሩሽ'ዮም።


text:
መንግስትን ዓመፅትን ደቡብ ሱዳን ን20 ኣዋርሕ ዝዘለቐ ሕድ ሕድ ኲናት ንቐብቅዕ ስምምዕ ሰላም ሎማዕንቲ ሰኒ ክፍርሙ መራሕቲ እቲ ዞባ ድፍኢት እንተገበሩ እውን ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣይፍርምን እየ ክብሉ ነፂጎምዎ።
ውሳነ እቶም ፕሬዝዳንት ነቲ ብኢጋድ ሸምጋልነት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ንዘሎ ፃዕርታት ሰላም ዳሕረዋይ ኺሳራ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኲናት ክቕፅል ማለት ድዩ ተባሂሎም ዝተሓተቱ ወሃቢ ቃል ዓመፅቲ ስቴፈን ፓር ‘’ብዘይጥርጥር’’ ክብሉ መሊሶም።
ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ መንጎ መራሒ ዓማፂ ሪያክ ማቻርን መራሒ ገዛኢ ፓርቲ ደቡብ ሱዳን ፓጋም ኣሙምን ስምምዕ ሰላም ተፈሪሙ እንተነበረ እውን እቶም ፕሬዝዳንት ነቲ ስምምዕ ምስ ነፀጉዎ ትርጉም ኣልቦ ኮይኑ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ኪር ኣብ ናይ መንግስቲ ናይ ትዊተር ገፅ ኣብ ዝፅሓፍዎ መልእኽቲ ’’ዘላቕነት ዘብይሉ ሰላም ኣይንፍርምን’’ኢሎም።
ኣብቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ልዝብ ሰላም ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ናይ ሱዳን ፕሬዝዳንት ዖማር ኣል-በሽር፣ናይ ኡጋንዳ ፕሬዝዳንት ዩዌሪ ሙሶቮኒን ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝን ተሳቲፎም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣዲስ ኣበባ ዝኣተው መገሽኦም ምስ ሰረዙ ድሕሪ ክልተ ማዕልታት እዩ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኢትዮጵያ የሻቕል
Radio Erena: 28 September 2018
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 11 መስከረም ድሕሪ ምኽፋቱ፣ ልዕሊ 15 ሽሕ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ተሓቢሩ።
ድሕነት ሲቪላውያንን ሰብኣዊ ሓገዝን ኤውሮጳ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነጥፋ ትካላት ስደተኛታት ብምውካስ ብ26 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ ዕለታዊ ጸብጻብ፣ ካብዞም ካብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ኣስትትታት 15 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ገሊኦም ምስ ስድራቤታትም ንምርኻብ፣ ገሊኦም ሃገር ንምብጻሕ ክኾኑ እንከለዉ፣ ብዙሓት ድማ ዑቕባ ንምሕታት ተሪፎም ኣለዉ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ኢትዮጵያ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓትቲ ዑቕባ ብኣስታት ኣርባዕተ ኦጽፊ ወሲኹ ኣሎ።
ከሰላ፣ ሓድሽ ተላባዒ ሕማም 11 ሽሕ ሰባት ኣጥቂዑ
Radio Erena: 28 September 2018
ኣብ ሱዳን ዞባ ከሰላ ዝላባዕ ዘሎ ምስ ዓሶ ዝመሳሰል ሕማም "ቺኩንጉያ" ኣስታት 11 ሽሕ ሰባት ኣጥቂዑ ከምዘሎ ኣፈና ምምሕዳር እቲ ዞባ ማግዙብ ኣቡ ሙሳ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታኣፍሊጡ።
ንሱ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝተጠቕዑ ብዝሒ ሰባት ዛጊት 11 ሽሕ በጺሑ ከምዘሎ እኳ እንተመልከተ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝሞቱ ሰባት ወግዓዊ ሓበሬታ ግና ከምዘየሎ ገሊጹ።
ይኹን'ምበር ዝተፈላለዩ ወገናት ካብ ከሰላ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 20 በጺሑ ከምዘሎ'ዮም ዝጠቕሱ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ሱዳን ናብቲ ዞባ ህጹጽ ሓገዝ ከምዝልኣኸ ዝሓበረ ኣፈኛ ምምሕዳር ዞባ ከሰላ፣ እቲ ሕማም ብልዑል ናህሪ ይላባዕ ብምህላዉ፣ እቲ ሓገዝ እኹል ከምዘይኮነ ኣብሪሁ።
ባንክ ዓለም፣ ድሕሪ 28 ዓመታት ንመጀመርያ እዋኑ ንመንግስቲ ሶማል ልቃሕ ፈቒዱ
Radio Erena: 28 September 2018
ባንክ ዓለም፣ ንመንግስቲ ሶማል ናይ 80 ሚልዮን ዶላር ልቃሕ ክህብ ምዃኑ ብ26 መስከረም ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ዋሽንግተን ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ፊናንስያዊ ትካል፣ ካብ 1991 ኣትሒዙ ንመንግስቲ ሶማል ቀጥታዊ ናይ ገንዘብ ልቃሕ ከይወሃብ ከልኪሉ'ዩ ጸኒሑ።
ይኹን'ምበር ከም ምግታእ ሕማም ኤችኣይቪ ኤድስን ካልእ ዝኣመሰለ ፕሮጀክታት ብተዘዋዋሪ መንገዲ ክምውል ምጽንሑ ይፍለጥ።
እቲ ምስ መንግስቲ ሶማል ዝነበሮ ዝሕቱል ዝምድና ኣብ 2013'ዩ ኣመሓይሹ።
ኡጋንዳ፣ ዳሜራ - መስቀል ዘብዕሉ ዝነበሩ ኤርትራውያን ባርዕ ኣጋጢምዎም
Radio Erena: 27 September 2018
ኣብ ኡጋንዳ፣ ከተማ ካምፓላ ዝነብሩ ኤርትራውያን፣ ብምኽንያት በዓል መስቀል፣ ሎሚ 27 መስከረም፣ ኣብ ዝወልዕዎ ዳሜራ ብዘጋጠመ ባርዕ ሓያሎ ሰባት ከምዝቖሰሉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብዝሒ ናይቶም በቲ ባርዕ ዝተጎድኡ ኤርትራውያንን ዘለውዎ ኩነታትን ገና ኣይተነጸረን።
እቲ ባርዕ፣ ንዳሜራ ኣብ ልዕሊ ዝተተኽለ ኣዕጻው፣ ነዳዲ ንምስንሳ ዝተዳለወ ጀሪካናት ሓዊ ድሕሪ ምስሓቡ ከምዘጋጠመ'ዩ ዝግልጸ ዘሎ።
ይኹን'ምበር፣ ጠንቂ'ቲ ባርዕ ኣብ ምጽራይ ይርከብ።
"ስዑዲ ዓረብ ምስ ኤርትራ ሓድሽ ምዕራፍ ክንከፍት ሓጊዛትና ኣላ፣" ፕረዚደንት ጅቡቲ
Radio Erena: 27 September 2018
ስዑዲ ዓረብ ምስ ኤርትራ ሓድሽ ምዕራፍ ክንከፍት ሓጊዛትና ኣላ ክብል ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ገሊጹ።
ንሱ ምስ ሻርቕ ኣል ኣውሰጥ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ፣ ዝምድና ምስ ኤርትራ ናብ ንቡር ንምምላስን፣ ነቶም ዝጸንሑ ጉዳያት ንምፍታሕ ዕቱብ ተበግሶ ንምውሳድን ስዑዲ ዓረብ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ከምዝገበረት ሓቢሩ።
ኣውሓሲ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኾነ ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑድ፣ እቲ ኣውራ መሰረት ናይቲ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ተበጺሑ ዘሎ ምርድዳእ ምዃኑ'ውን ፕረዚደንት ገለ ኣስሚርሉ።


text:
ኣብ ትግራይ ዛጊድ ኣስታት ክልተ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ህዝቢ ማለት ካብ ሓፈሻዊ ክመርፅ ዝኽእል ህዝቢ‘ቲ ክልል 99% ከምዝተመዝገበ፣ሓደ ተቃዋማይ ፓርቲ እውን ከምዝሳተፍ ቦርድ ምርጫ እቲ ክልል ኣፍሊጡ‘ሎ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ትግራይ ክወዳደር ንዝወሰነ ፓርቲ ምቹእ ኩነታት ኣሎ‘ውን ይብሉ ሓላፊ‘ቲ ቦርድ ኣቶ ወለየርግስ በላይ።
ሓደ ካብ‘ቶም ኣይንሳተፍን ባሃልቲ ፓርቲታት፣መድረክ ዝባሃል ጥምረት ዝተፈላለዩ ውድባት‘ዩ።ኣብ ትግራይ ዝማእከሉ ኣባል መድረክ፣ዓረና ትግራይ ንዴሞክራስን ሉኣላዊነትን‘ውን ኣብ‘ቲ ምርጫ ኣይሳተፍን።
ካብ ዓረና ትግራይ ዝኾነ ኣቶ ዓንዶም ገ/ስላሴ፣ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮዽያ ሜዳ መወዳደሪ ማዕረ ንክኸውን፣ኣጠቃቅማ ሚድያ፣ኣቃውማ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ናፃ ንክኸውንን ካልኦትን ጠለባት ንክማልኡ ምስ ካልኦት ውድባት ሓቲቱ መልሲ ኣይረኸበን ኢሎም።ንሶም ኣተሓሒዞም እዞም ጠለባት‘ዚኣቶም ኣብ ዘይተማልእሉ ናብ ምርጫ ምቅራብ ንኢህወዴግ ካብ ምዕጃብ ተፈልዩ ኣይራኣይን ይብሉ።


text:
ብተስፋሚካኤል ኣብራሃ፡ 13.07.2018
እቶም “ኢሳይያስ ብዓንተቦኡ ኣይናትናን ኢዩ። ክሳብ ምስ ጸላኢና መንግስቱ ሃይለማሪያም ከይተረፈ ይማሳጠር ከምዝነ በረ” ንትብል ሓበሬታ ብሰበብ ጭብጥን ጓላን ዝጓኖኹማ ተቓወምትን ተደናገጽትን መንግስቲ ህግደፍ፡ ተደናጊርኩም እንተጸኒሕኩም ኣብ ደምበ ሓቅነት ክትጽንበሩ ሓንቲ ደረት ጥራይ ኢያ ተሪፋትኩም ዘላ። ንሳ ድማ ስለምንታይ ኢሳይያስ ንመንግስቱ ሃይለማሪያም ክቐትል ሰባት ከምዝላኣኸ እነተገሚትኩም፡ ብዛዕባ ታሪኽ እቶም ኣብ ውሽጢ ኢቲዮጲያ ኮይኖም ንናጽነት እናተዋደቑ፡ ብሰንኪ ኢሰያስ “ብዘምሎቐ ምስጢር ተታሒዞም፣ ብፓላሶ ጸዲፎም“ . . . እናተባህለ ብደርጊ ዝተታሕዙ ወይ ዝሓቐቑ ሰብና ብዕምቆት ከምትሓስቡሉ ስለዝድርኸኩም ሽዑ መንነት ኢሳይያስ ከይተዃተኾኩም ኣይተ ርፍን። እቲ ግናይ ነገር ገሊኡ ኣገዳሲ ዝመስለኩም ሓቅታት ፈሊጥኩሞ እንተጥዒምኩም፡ ወይ ትፈልጥዎ ከምዝነበርኩም ከተውርዩ፣ ወይ’ውን ንኩሉ ዘዝተወርየ ከምሓቂ ወሲድኩም ዳግማይ ከምትጋገዩ ብነብሱ ፍሉጥ’ዩ’ሞ ሓደራኹም። ነዚ ዘጥቅሰኒ ዘሎ ግና ብኣውራኡ ንዳህሳስ እዚ ሎሚ ዝኸውን ዘሎ ፖለቲካና ክንመኽረሉ ሓጋዚ ስለዝመሰለኒ ኢዩ።
ኣብዛ እዋን’ዚኣ ህዝብና፣ እንኮላይ መብዛሕትኦም ሰበስልጣናት ህግደፍ፣ እንተ ብደጋፍነት እንተ ብመንጽሩ፣ ወይ’ውን ኣማራጺ ስኢኖምን ከናድዩን ብሙሉእና ኣብ ቁራዕ ፖለቲካ ተሰኽቲትና ክንውዕል እዋናዊ ናብራና ኮይኑ እንሆ። ኣብዚ ድማ እንሀ ብሃገራዊ ራኢ ምድማር ማለት! ከምሓቂ’ውን ኤርትራዊ ንሰላማዊ ጻውዒት ብእምነት ምተቐበሎ። ግናስ ወጻ ኢ ካብ ቁጽጽሩ ንዝፈሰሰ ኣይሂ ማይ ሰላም ኣዘናንባኡን ኣወሓሕዛኡን ክፍለጥ ግድነት ይኾኖ’ሎ።
እቲ ተጓናጺ ውሕጅ ኢሉ-ኢሉ ኣብ ጎደና ኮምብሽታቶ ምስበጽሐ ምስ ‘በዚ መጺአን’ ዘይበለን ዋሕዚ ጎራዙ ተሓወሰ’ሞ ብኡ ንብኡድማ ንሳተን ‘ተደሚርና ኢና’ ብዝብል ጭርሖ ተጨዲደን ክእድማ ዝራኣኹም ኤርትራዊ ሕልናኹም ከምተ ረበሸን ተረበጸን ኣየጠራጥርን። ግናስ ዝግ ጥራይ፡ እተን ቆልዑ ከኣ ኣይኮናን ኣበሰኛታት። ንሳተን’ሞ ብዘይካ “እልልታ” ብዝብል ዘዕለላ ተኸፈልቲ ዝፈልጥኦ’ውን የብለንን። ስርዓት ኢሳይያስ እንታይ ይገብር ከምዘሎ ኢዩ’ቲ ኣገዳሲ ሕቶ።
መራሒ ህግደፍ መቸም ነገር ማዕሰብቲ ኮይኑዎ ንሃገርና ካብ እዋን ናጽነት ብግዜያውነት ኣእሪግዋን ኣጽኒትዋን ኣሎ። ኩ ሉ ብግዜያውነት ኢየ ዝብለኩም። ግዜያዊ ፕረሲደንት፣ ግዜያዊ መንግስታዊ ምሕደራ፣ ግዜያዊ መንነት፣ ግዜያዊ ፓስፖ ርት፣ ግዚያዊ ናብራ፣ ግዜያዊ ህላወ፣ ግዜያዊ ቁጠባ።. . . .
“ስለምንታይ ብግዜያውነት?” እንተበልኩም መልሱ ቀሊል። ከምዛ ኣብ ቅድሜኹም ትርእዩዋ ንርእሱ ናይ ንጉሰ-ነገስትነ ት ዘውዲ ክደፍእ ሕልሚ ስለዝነበሮ ሃገርና ድማ ናብ ዞባዊ ምሕደራኣ ከተንቆልቁል’ዩ’ቲ ራኢ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ። ም ኽንያቱ ብሕልናኡ ወያ ብዘይድሌቱ ዝመጸት ናጽነት ባዕሉ ከምዘምጻኣስ ከምታ ‘ዘምጻኣ’ ድማ ክድምስሳ ስለዘለዎ!
ድሕሪ ናጽነት ጥራይ’ኳ ናይ ምስግጋር ግዜ ከይሰልጥ ተተናዂሉ ከምቲ ብበረኻኡ ዝለመዶ ስዉር ውልቃዊ ቅትለት ጥ ራይ ዘይኮነ መራሕቲ ሃገርን ሽማግለ ዕርቂ ዓበይቲ ዓድን ብጅምላ ኣሲሩ ኣጽነትዎም’ዩ። እንኮላይ ብተኸታታሊ ዘይም ኽኑይ ውግኣት ምስ ኣሰልከየና ንዝተፈጥረ ክፍተት መራሕቲ ብዝግባእ ተጠቒሙሉ ኢዩ። እዚ ማለት “ጓሳ’ሞ ሓዞ ጥሪ ት ናትካ’የን” ዝዓይነቱ ማኪያቨሊያዊ ጥበብ ምዃኑ ኢዩ። ናይናቱ ድማ ደለ ምኾነ። ከፍአ ናይ’ቶም ብኢሳይያስ ጥራይ ፍታሕ ከምትመጽእ ዝምጉቱ ተመጽወቲ!
ኢሳይያስ ካብ ቅድሙ ኣንጻር ወያነ ወይ ኣምሓራ ዓሊሙ ኣይኮነን ዝወፈረ። ባዕሉ ከምዝብሎ’ውን (እቲ ስዉር ተልእኾ ገዲፍና) ኣንጻር ኢቲዮጲያዊ ሃገርነትን ህዝባን ተበጊሱ ከምዘይፈልጥ ክምሕል ክጥሕል ሰሚዕኩሞ ኣለኹም። ስለዚ ምስ ‘ዚ ከሕቅቐና ምጽንሑን ምህላዉን ብምዝማድ ቀንዲ ጸላእቱ ኤርትራን ህዝባን ጥራይ’ምበር ትግራይን ኢቲዮጲያን ኢል ካ ምሕሳብ ነብስኻ ምቕሻሽ’ዩ። ሎሚ’ውን ሃገራዊ ድሕነት ኢቲዮዒያ ዓጢጥዎ እናኽመስመሰ ምብጋሱ መርኣያኡ ኢዩ።
ማለተይ ምስ ኢቲዮጲያ ዝግበር ርክብ ጌጋ ኣይወጸንን። ጥራይ ኢቲዮጲያ ትማሊ፣ ሎምን ጽባሕን ጸላኢትና ምዃና ዝፈ ሰሰ ድምና ምስክር ብህያዉ ስለዘሎ፡ እዚ ሓጽብታት ደምና ክነቅጽን ምስታ ናይ ኩሉሳዕ ጸላኢትና ክንታዓረቕን እንተኾ ይኑ ከምቲ ኢቲዮጲያ ካብ ጣልያን ብዝተኸፍላ ካሕሳ ዲጋ ዝሃነጸትሉ’ሞ ሰላም ዝሰፈነ፡ ንሕና’ውን ኣቐዲምና ካሕሳን ጋ ርን ክንሓትት ይግባእ። ካሕሳን ጋርን ማለት ድማ ብቀዳምነት እቲ ብቀይሕ ደምና ዝተወቀጠ ዶብና ምምልካቱ ምዃኑ ክፍለጥ ኣለዎ። እዚ ከይተገብረ “ናይ ዶብ ጉዳይ ይጽናሓልና፡ ንጸጥታ ኢቲዮጲያ ከነውሕስ ኢዩ ቀዳምነትና” ብዝብል ሃ በስ-ቀደስ ዝተሸብድዐ ኢሳይያስ ናይ “ንደመር” ወደኽደኹ እናረኣና ከነስቅጥ ሞት-ክናና ምትእንጋድ ጥራይ ኢዩ።
ኢሳይያስ ከምቲ ዝብሎ ንቅድሚት ዲዩ ዝሃድም ዘሎ ንድሕሪት ከየገደሰ፣ ህድማ፡ ህድማ ጥራይ ብምዃኑ ሕጂ’ውን ናይ ኢቲዮጲያ ጸጥታ ኣይኮነን ዓጢጥዎ። ንሱ’ሞ “ዕድል ተረኺባ” ካብ ዝብል ነብሱ ከናግፍ፣ ብኡ ኣቢሉ’ውን ኣሸበሸብ እን ተኾነሉ ጸበቐ፣ እንተዘይኮነሉ ድማ ከም መፋነዊ ዓለማዊ ተቖጻርነቱ ክጽንበል ክብል’ዩ ክንድኡ ዘይንቡር ግዪጽምዪጽ።
ምስልና ምስእንጥምት ንሱ ንዓሰርተው ሽዱሽተ ዓመታት ሰባውን ቁጠባውን ነገራትና ክሓስየና ድሕሪ ምጽናሕ እንሆ ወ ያ ብግዜያዊነት ጥራይ ሒዝዋ ዝጸንሐ ሃገር ሕቖኣ ከምተጎዘዘት ስለዘረጋገጸ ቁዋሙ፣ ሰቡ፣ ቁጠባኡ ከምዝሞተ ብምእዋ ጅ “ተደሚርና” ይብለና ኣሎ። ተደሚርና ጥራይ ዘይኮነ እቲ ን20 ዓመታት ብግዳምን ብውሽጥን ዝመትናዮ ከም ደመ-ከ
ልቢ ብምቑጻር ብንዕዑ ዘሐጎሶ እናተፈንጭሕ ኣብ ቅድሚ ልቢ ዘይቆጸሩ ህጻውንትን ተመረቕቲ ሳዋን ተቐልቒሉ ምንም ከምዘይከሰርና ከበስሮምን ጣቕዒት ክዘንበሉን ተዓዘብና። ንሳቶም ገለዶኾን ወያ ሃገራዊ ኣገልግሎ እንተተመሓየሸትሎም ሓሲቦም ከጣቕዑ እንከለዉ ንሱን ብሰናይ መሰል ኣብነት ሕቡእ ልቢ ንጥፍኣቶም እናተተናኾለ ክንሻብ ዘረባ ጥራይ መ ጥዮዎም ከደ። ኢሳይያስ ብፍጥረቱ ክፉእ፡ ንሳቶም ብፍጥረቶም ቅኑዓት ኣበየናይ ናይ መላቐቢ ነጥቢኸ ክራኸቡ?
“ንነገሩ’ንዶ ኢሳይያስ ጉዳይ ዶብን ኤርትራዊ ሃገራውነትን እናጎሰየ ክሳዕ መዓስ’ዩ ክሰርር ዝምነ?” እንተበልኩም ስረትን ክብረትን’ሞ ካብ ደቂ ኤርትራ ቀቢጽዋ ኢዩ። ብከምኡ’ዩ’ኮ ምስ’ቲ ብፍቕሪ ያኢ ክድምረና ዝመጻደቕ ቅያር ዓሊ ዓብዱ ኢቲዮጲያዊ ራዲዮ ኦፐሬትር ነበር፡ መጽሓፍ ቅዱስ ሒዙ ከም ወኪል ወጻኢ ሚኒስተር ኤርትራ ከገልግል ዝተላእክሉ ዝ ተሓኸኽ ዘሎ። ምስኡ’ዩ’ውን ቁንቁኝኦም ዘይፈለጥናዮም ድርዳራት ውዕላት ተፈራሪሙ ዘሎ። እቶም ንይምሰል ዝተራእ ዩ ሓመሽተ ጉሉሓት ቀሪቦም ኣለዉ። እንተኾነ ኢሳይያስ ካብቲ ዝቐረበ እተን “ቑጠባውን ጸጥታውን” ዝብላ ክልተ ጥራ ይ ኢየን ዘገድሳኦ። ስለምንታይ ትብሉ እንተሊኹም ስዓቡኒ፦
1, ናይ ጸጥታ ውዕላት ብዝምልከት ንሱ ኤርትራዊ ናይ ምጽናት ተልእኾኡ ክሰልጦ ምስ ኩለን ምስኡ ክሰርሓ ዝደልያ ዝ ገብሮ ውዕል ሕጊ ኢንተርፖል ከምዘሎ ድሮ ገሊጸዮ ኢየ። ናይ ውሽጥስ ትሑዛት እንድዮም፡ ከምቲ ቁሪ ናብ ሃብታማት ዝወፈሮ ንሱ ድማ ናብቶም ኣብ ወጻኢ ዘለኹም ኣብዘቕናዓሉ እዋን ነብስኹም ናጻ ከምዝወጸት እንተሓሲብኩማ ተጋጊ ኹም። ኣብተን ሓያላት መንግስታት ብስዉር ዝትግበር ሕጊ ጸጥታዊ ምትሕብባር ከምዘሎ እንተትፈልጡ፡ ፖሊስ ናይታ ሃገር ስለምንታይ ብዝኸድኩሞ ከምትጸንሓኩም ምገመትኩማ። ብሓጺሩ ሰብደገ ናይ ተደላይ ቺፕስ ተገጢምልኩም ከ ምዘሎ ፍለጡ። ኣብ ትሕቲ ኤለክሮኒካዊ ቀይዲ ተደርጊምካ ምትዕናን ድማ ባርነት’ምበር ናጽነት ኣይኮነን። ብኡ ዝሸደነ ኢሳይያስ ኣብ ኢቲዮጲያ ድማ ከምቲ ንሱ ንመንግስቱ ከጥፍእ ዝለኣኾም፡ ከጥፍእዎ ንዝላኣኹ ኢቲዮጲያዊያን ይኹኑ ኤ ርትራዊያን ክቐዝፍ ስለዘንቀደ ክጥቀመሉ ክብል ነቲ ውዕል ብታሕጓስ ፈሪሙሉ ኣሎ። ክሳብሎሚ ፈሊጥናዮ ከምዘለና ሰብና ኣብታ ብሕውነት ከምትብጻሓና ዝውረየላ ትግራይ ጸኒቱ ኢዩ። ጸኒቱ ብስዉር ከምቲ ናይ ኮለኔል ወዲምኪኤል ቅ ትለት! ጸኒቱ ብስዉር ሕማም ለበዳ! ከሲሩ ብንዕዑ ዝተመጽወተ ድጎማ ስደት ተጋሩ እናገዓዙሉ! ጸኒቱ እናተዳቐለ ዘርኡ የዕኑ ስለዘሎ! ጸኒቱ ብማእለያ ዘይብሉ ጥበብ ፖለቲከኛታት ተጋሩ! ኣብኡ መቸን ብሳላ ዶላር መሸጣ ሰብ ምሒር ዝተ መሓየሻ ስድራታት ከምዘለዋ ምስኩር ኢዩ። ትግራይ ሓብትኹምዶ ዘመድኩምያ በለ!
ኣብ ኢቲዮጲያ’ውን ብተመሳሳሊ ንጽንተት ኤርትራዊ ዘይተገተረ መጻወዲያ የለን። ኣብ ኣዲስ-ኣበባ “ኣለና” ትብል ሓንቲ ካብተን ህግደፍ ብዓለሙ ዝፈነወን ሾዋቱ ከምዘላ ርኢኹማ ኣለኹም። ዓላማኣ ዘዝሃደመ ብዘይ ጸገም ኣብ ጸጋን ሽሻይን ከምዝንቆት ኣርእያ መንእሰያትና ብጅምላ ንኢቲዮጲያኦም ከምዝጉኖኹ ምግባር ዝተወጠነ ክፍኣት ኢዩ። ከም ኣብነት ወ ዲ ተስፋይ መሓሪ (ፍሒራ) ኣብኡ ካብዝኣቱ ንጽባሒቱ ኣብ ቃለ-መሕትት ከምዝቐረበ ተዓዚብኩሞ ኣለኹም። መልእ ኽቱ ኢቲዮጲያ ብጽቡቕ ከምተቐበለቶ ከብጽሕ ምዃኑ እንተተረዲእኩሞ በለጸ። እንተዘይዘረዲእኩሞ ግደፍ ካብቲ ሕን ጫል ቆልዓስ፡ ካብቲ ህቡብ ድማጻዊ ወላዲኡ’ውን ክትርድኡዎ ትኽእሉ። ተስፋይ ኣብ ጥርሑ ሂላ “ይኣኽለኻ ውቅያኖ ስ ሃብቲ” ክደርፍ እንከሎ ጉቡኡ ከምዝፈጸመ’ምበር ፖለቲካ ይሰርሕ ምንባሩ ምንም ኣይተሰቆሮን። እንሆ ድማ ሎሚ ኣቡኡ ዘፍለጠ ንኢቲዮጲያ ነቒሉ ክወላደፍ ሰሚዕኩሞ ኣለኹም። እዚ ነቲ ሓውዩ ዝነበረ በሰላኡ ዝፍሑቕ ተወሳኺ ስ ምብራት ምዃኑ ኣይምዘንግዖን። ግናስ ብንጉኡ ኣብ ፈተነ ዝተደቕደቐ ገርሂ ስነ-ጥበባዊ ስለዝኾነ ምሕረቱ የውርደሉ!
እንተ’ቲ ናይ ጸጥታ ውዕል ብከምዞም ዝተጠቕሱ ተሰንዩ ክሳብ ኹሎም ነብሶም ከም ፖለቲካዊያን ተቓወምቲ ሓሲቦም ንኢሳይያስ ዝጻብኡዎ ኤርትራዊያን ኮኑ ኢቲዮጲያዊያን ኣኽረርቲ ከምዘንጽፍ ኣይትተሃመሉሉ። ኢሳይያስን ሃገራውነትን ተቓዲዮም ኣይፈልጡን ኢዮም። ህዝበ-ኣምሕርኛ ግን ኣበይ ኢላቶ’ሞ ክሳብ ዘባድማ ፋም-ጣጥ ትበል ግደፉዋ!
ነገር ጸጥታ ካብተላዕለ ንእሽቶ ክምልእ፡ ኢሳይያስ ዝበለጸት ነብሱ ዘውሕሰላ ኢቲዮጲያዊ ዜግነትን ስልጣንን ካብተጎንዐ ክሳብ መናፍስቲ ዝጽውዕዎ ንግዚኡ ከም መዕቆቢት ክጥቀመላ ኢዩ’ሞ ፍለጡዋ’ምበር ግዲ ኣይትግበሩላ።
2, ኣብ ቁጠባዊ ውዕላትከ? መቸን ተጋሩ እንተዘይዕንቅፉዎ ኢሳይያስ እቲዮጲያ ከምትጋሃጽ ኣንጊሁ ፈሊጥዋ ኢዩ። ይዝ ከረኩም’ዩ ኣብ እዋን ዓመታት ነጻነት ኤርትራ ብኮንትሮባንዳዊ ዕዳጋ ብዘየፍረየቶ ምህርቲ ቡን ካብዓለም ቀዳመይቲ ኣቕ ራቢት ተመዝጊባ ይብሉዋ። ሎሚ ድማ ናይ ወያነ ዕግርግር ዕዳጋ ንኢሳይያስ ጉልቡብ ምርቓ ኮይንሉ ኣሎ። ወይን ቴሌ ኮምን መገዲ ኣየርን ንቻይና በይዓተን ክትብቆጽ ዝሓሰበት ስለተሰናኸላ፡ ንኣውፈርቲ ተዳሊየን ምህላወን እንተፈሊጥኩ ም፡ እቲ ካብ ህዝብን ባህሪያዊ ሃብትን ኣዕለቕሊቑ ዘሎ ዶላር ኢሳይያስ ክንደይ ብርክታት ክዕድግ ከምዝኾነ ባዕልኹም ገምትዎ። እቲ ብርክታት’ቲ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ከይመስለኩም። ኣብቲ ናይ ሓጽቢ ኣባይ ብርክታት ዘይዓደገሉ ምኽንያ ት’ውን መኸተ መለስ ስለዝበርትዖ ምዃኑ ዘዕልሉ ኣለዉ። ዝኾነ ኮይኑ ብርክታቱ ወያነ ከይትምንጥሎ ፖለቲካዊ ስልጣ ን ዝጭብጠሉ ብልሓት ክምህዝ ነይርዎ። ስለኡ ኤርትራውነቱ ኣሕቂቑ ባንዴራ ኢቲዮጲያ እንተምበልበለ እንታይ ግዱ! ኣምሓራ’ውን ጥራይ ትደመር’ምበር ካብ ወያነ እንተገላጊልዋ እንታይግዳ! ወይልኡ ኤርትራዊ!!!!
ኢሳይያስ ብሰሪ ዕሱብነቱ ሃገር ክሸይጥ ድሕር ከምዘይብል ርዱእ ኢዩ። እናሳዕ ከምዚ ኣብ ስፖርት ዝርአ ብውልቂ ኮነ ብጋንታ ካብ ብዓወት፡ ብስዕረት ዝያዳ ስለዝኽሰብ ዘይቅቡል ስዕረት ንርኢ ኢና። ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽና ድማ ንሱ ካብ
ብኤርትራዊ ዓወት ብስዕረት ኤርትራዊ ዝያዳ ከምዝኸስብ ዘረጋገጽናዮ ሓቂ ኢዩ። ስለኡ’ዩ በሉ ኣብ ዕለተ-ናጽነት ኮንፈ ደረሽን ዝተወዓዓለ። ስለ’ቲ ዳግማይ ውዕል’ዩ’ውን ሎሚ ምስእኒ ሻለቃ ዳዊት ብምስምማዕ ናይ ንጉሰ-ነገስትነቱ ዝፋናዊ ከብካብ ክፍጽም ናብ ኢቲዮጲያ ተበጊሱ ዘሎ። ስለዚ እምባኣር ኤርትራውነት ዳዕሚኹ ብባንዴራ ኢቲዮጲያ እንተተቐ ልቀለኩም ክሕድሰኩም የብሉን።
ስለዚ ኢናኸኣ ከምቲ መምስ-ሰኸረ ‘ዓጋመ’ ከምንብሎ ዝወቐሰና፡ ንሕና’ውን ንሱ ብንጉሁኡ ናትና ከምዘይኮነ ዝኣወጅና ን ዘዳረትናዮን። ኣብዛ እዋን’ዚኣ’ውን ኣብ ኢቲዮጲያ ፖለቲካዊ ባዶነት ሰፊኑ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ። ኢሳይያስ ስልጣን እን ተሰሚዑ ኣበይ፣ ከመይ፣ ከይበለ ክነጉድ’ዩ። ምስ ፕሮፌሶራት ኢቲዮጲያ ቀሪቡ ክዝነብ ዲዩ ክምድር? እዚ ተርእዮ’ዚኸ ንዑዑ ክጠቕሞ ዲዩ ክጉልዕሞ ቀስ እልና ክንሪኦ ኢና። ጉዳይና ከምዘይኮነ ግና ንብዓለማ ከነቃልሕ ይግባእ እብል ኣነስ።
እሞኸድኣ ንሱስ ደለይግበር። ሎሚ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ኮነ ኣብ ስደት ኩላህና ብሓደ ከምዘለና ፍሉጥ ኮይኑ፡ ንሕና’ቶ ም ተረፍ-መረፍ ተጋደልቲ ክልቲኡ ውድባትን ሰበስልጣናት ናይቲ ስርዓትን ኣለናዶ? እንተሊናኸ ከምቲ ሕሉፍ ሎሚ ድ ማ ብጎቦ ኣዒንቲ እናተጠማመትና ዲና ክንገዳዳዕ ወይስ ሃገራዊ እንቢታ ከነርኢ? ኣለዶ እቲ ዘይሕለልን ዘይድለልን ሓፋ ሽ ህዝብናኸ? ብሓጺሩ ብዘይካ’ቶም ነብሶም ከም ገበነኛ ሓሲቦም ኣብ ቱሽቱሽ ህግደፍ ክውሸቡ ዝሓስቡ ዕሉላት፡ ሎሚ ብዛዕባ ጥፍኣት ሃገሩ ኣማዕድዩ ዝርኢ በዓል ስልጣን ኮነ ካልእ ዜጋ የሎን በሃላይ ኢየ። ኤርትራዊ ንሃገሩ ብሓንቲ ቃል ከምዝላዓል ስለዘየጣራጥር ጣቛን ጓልመገድን ገዲፍና ከምታ ናይ 6ይ ወራር ደወል ጻውዒት ሃገር ንደውል!
ዝኾነ ድማ ይኹንን ብዙሕ ውዕላት ይደርደርን ይጋዋሕን ሕቶ ኣለኒ ሕጂ ናብቶም ዕዋኖ-ዝዋኖን ዛህላይ-ማህላይን። ከምዚ ትብል ሕቶ፦
“ኢሳይያስ ሎሚ ንሳልሳይ ግዚኡ መንግስቱ ይግልብጥ ኣሎ። ናይ ሎሚ ዝፈልዮ እቲ ብውሽጢ-ውሽጢ ክገብሮ ዝጸንሐ ኢቲዮጲያውነቱ ኣውጊዑ ናይ ‘ኣንድነት’ ጻውዒት ከጽድቕ ምብጋሱ ጥራይ ኢዩ። እዚስ ካብቲ ምፍራስ ፈደረሽን ጥራይ ዘይኮነ ካብ ዳግማይ ጎበጣ ኢቲዮጲያ ብምንታዩ’ዩ ዝፍለየኩም?”
ኣቱም ሰብ ሽርሕን ጉርሕን’ውን ንጸባጸበላ መዓልቲ ኣይክትርሕቕን ኢያ። ሽዑ ማዓጹ ካርሸልታት ንዘልኣለም ክልኮት እናተመነና ብሰንክኹም ክኽፈት ምዃኑ ካብ ሎሚ ሕሰቡሉ።
እንተ’ቶም ሎሚ’ውን ኢሳይያስ ከም ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መራሒኹም ጸብጺብኩም ገለ ትንግርቲ ከምዝገብር ትጽበዩዎ ዝጸናሕኩም ግሩሃት፡ ከምቲ ንሳቶም፡ “የኛ ሰው በኤርትራ” ክብሉዎ ዝጸንሑ፡ ንሱ ትርፎ ብጉልባብ ጉርብትና ሰላም ኢ ቲዮጲያ ከረጋግኣ’ሞ ኣብታ ኢቲዮጲያዊት ዝፋን ክኹየጥ ዝራኣዮ ዕሱብ’ምበር፡ ብኩሉ እንትንኡ ኣይናህናን ምዃኑ ተደ ጋጋሚ እዋን ተነጊሩ ክንሱ ተሃሚልኩሙሉ እንተጸኒሕኩም፡ ሎሚኸ ካብዛ ዘላ ኩነታት ተገሊህልኩምዶ ጋና ኢኹም? ማለት “መንግስትና’ኮ ለባም’ዩ፡ ጥራይ ጽንሕ ንበል’ምበር” ዝዓይነታ መጣልዒት ኣላትኩም ዲያ ወይስ ገጥ ተበጺሓ?
እንተ ነቲ ንጹህ ሃገራዊ፡ እዚ ተበጺሑ ዘሎ ናይ ምጽራይ ኣዋጅ ንዝጸንሐ ፍልልያቱ ዘትርር፣ ናብ ዝሓሸን ዝበለጸን ውህ ደት ዝመርሕ ተርእዮ ብምዃኑ ይጥርንፈና’ምበር ፍጹም ኣይፈላልየናን!
ግድን ኣይኮነን ክትኣምኑ። እንተኾነ ሎሚ መዓልቲ ምጽራይ’ምበር፣ መዓልቲ ምርጫ ኣይኮነትን’ሞ፣ ንዝማናቶ ግዜ የለን። ማለት ኤርትራ ሃገረ-ዜግነት ስለዝኾነት፣ ድሕሪ’ዛ እዋን ምጽራይ’ዚኣ፣ ካልእ ናይ ምርጫ ግዜን ኣጋጣምን የለን’ሞ፣ ጽባሕ ማዕበል ኤርትራ ከይጸርገኩም፣ ሃየ እቲ ብመስዋእቲ ዝቐለምኩሞ መንነትኩም ኣፍልጡን ኣውሕሱን። ብዝተረፈ እቲ ማይ ከምዝዓሙኽ ዝሓስቡዎ ዜጋ እንተ ብውሽጢ ኣንተ ድማ ብግዳም ማይ ዓሚኹ እንተተሪፉ ጽባሕ ባዕላ ክትምስክር ኢያ!
ስዉኣትና ዘልኣለም ይዘከሩ! ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ!


text:
ቅድስቲ መንበር ኣብ ኢጣሊያ ደሴት ቅዱስ ጊዮርጊስ ዓቢይ ካብ ዕለት 25 ግንቦት ክሳብ ዕለት 25 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዝካየድ ናይ ስነ ሕንጸት ንድፊ ምርኢት ናይ ገዛእ ርእሳ ፍሉይ ኣዳራሽ ተዋሂብዋ ትሳተፍ ከምዘላ ኣብዚ መደብ ምርኢት ስነ ንድፊ ሕንጻ ቅድስቲ መንበር ካብ መላእ ናይ ስነ ንድፊ ሕንጻዊ ባህላዊ ሃብታ 10 ብናይ ዘመንና ዓለም ሓቆፍ ተፈላጥነት ብዘለዎ ናይ ስነ ንድፊ ሕንጻ ሊቃውንቲ ንድፊ መሰረት ዝተሓንጻ ኣቢያተ ጸሎት ኣሳእሉን ንድፍታቱን ስነ ጥበባውን ግሩም ጽባቔታቱን ብዘርእይ ፍጥረት ሰብ ምስ ደረት ሰገር ናይ ምርኻብ ዘለዎ ባህርይ ዝማርኽን ዘበራብርን ዘለዎ ዕቑር ጥበባዊ ሓይሉ ከስምዕ ብዝኽእል ዓይነት ኣገባብ ንምርኢት ተቐርብ።
እቲ ናይ ቨነዚያ ክልተ ዓመታዊ ናይ ስነ ንድፈ ሕንጻት ምርኢት ናይ ለምዘበን መበል 16 ክኽውን እንከሎ። ንምርኢት ካብ ዝቐርቡ ኣባይቲ ጸሎት እታ ኣብ 1920 ዓ.ም. ኣብ ስቶኮልም ናይ መቓብር ስፍራ ዝተሓንጸት ቤተ ጸሎት ዘቦስኮ ናይ ጉናር ኣስፕሉድ ጥበባዊ ስራሕ ከም ኣብነት ንምጥቃስ ዝከኣል ምዃኑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ቸቺሊያ ሰፒያ ካብ ዘመሓላለፈኦ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሃይማኖታውን ምእመናዊ-ዓለም ኣብ መንፈሳዊ ንግደት
ኣብቲ ምርኢት ምስታፍን ምብጻሕን ሃይማኖታውን ምእመናዊ-ዓለም መንፈሳዊ ንግደት ምንባር ማለት እዩ፡ ብርግጽ ኣብተን ንምርኢት ዝቐርባ ኣባይቲ ጸሎት ደረት ሰገር ጽባቔን ጥበብን ውሳጣዊ ጽሞናን ሕውነታዊ መንፈስን ተስተውዕል፡ ኣብ መንጐ እምነትን ስነ ጥበብን ዘሎ ውሁድ ቅኑይ ስምምዕ ተስተማቕር፡ ሕውነታዊ መንፈስ ኣብቲ ኣባይቲ ጸሎት ምእመናን ብሓባር ጸሎት ከዕርጉን ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴ ክሳተፉን ዝነብርዎ መንፈስ ኣዩ፡ ኣብ መንጐ ሰብኣዊ ፍጥረትን ምህዳርን ዘሎ ፍጹም ስምምዕ ተደንቕ እዚ ኸኣ ናብታ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይሰባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ ይመርሓካ፡ ቆስሞሳዊ ስሙርነት ጽን ትብል ተንብብ ትሰምዕ እዚ ናይት ናይ ቅድስቲ መንበር እተቕርቦ ምርኢት ዘሕድሮ መንፈስ ምዃኑ ናይ ቫቲካን ኣባይቲ መዘክር ዘመናውን እዋናውን ስነ ጥበብ ክፍሊ ሓላፊት ሚኮል ፎርቲ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድኦ ቃለ መሕትት ሓቢረን።
ስነ ጥበብን እምነት
እቲ ንምርኢት ዝቐረበ 10 ኣባይቲ ጸሎት ብቐጥታ ኣዘራርባ ዝተባርከ ቤተ ጸሎት ዝውክል እውን እንተዘይኰነ ናይ ሕንጻ ንድፍታቱ ውሱንነትን ኢትኣላውነት ዘመላኽት ኣዩ፡ ኣብ ማእከሉ ተምሳል መንበረ ታቦት ዘለዎ ንኢድ የማን ከኣ ኣጥራኖስ ወይ መቖምያ ዘለዎ እዩ፡ እዚ ኽኣ ቤተ ጸሎት የብሎ፡ ብሓጺሩ ኣብ መንጐ ስነ ጥበብን እምነትን ዘሎ ርክብ ዝምስክር ምዃኑ ናይቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ምርኢት ዝመርሑ ፍራንቸስኮ ዳል ኮ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም፡ ኣብ 800 ዓመታት ኣብ መንጐ ስነ ጥበብን እምነትን ምብትታኽ ወይ ፍትሕ ተፈጢሩ ከምዝነበረ ኣብ ዝገልጽ ታሪኻዊ ሓቂ ተወኪሶም እዞም ኣባይቲ ጸሎት ኣብቲ እዋን ዝተሃንጹ እውን እንተዀነ ስነ ጥበብ መስቀልን መንበረ ታቦትን ኣጥራኖስብ ዘለዎም ኰይኖም ክህነጹ ልሙድ ኰይኑ እዩ ዝቕጽል ዝነበረ ስለዚህ እቲ ፍትሕ ዘተዓርቕ ሃዋሁ ከም ብሓድሽ ክቀላቐል ጀሚሩ እነሆ እቲ ኣብ መንጐ እምነትን ስነ ጥበብን ዘሎ ምትእስሳር ተክሊላዊ ክሳብ ዘምስል መረጋገጺ ከምዝዀነ ጳጳሳዊ ናይ ባህሊ ጉዳይ ሓልዮ ብፁዕ ካርዲላን ጃንፍራንኮ ራቫዚ እውን ብወገኖም ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብዝ አካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ ዞባ ሲዳማ ወረዳ ጭሬ ጣቢያ ሃሊሎ ኣብ ዝርከቡ ሰለስተ ናይ ገጠር ዓድታት ብሰንኪ ዝናብ ብዝወረደ ምንሽሕታት መሬት 23 ሰባት ከምዝሞቱ ስድራ ግዳያት ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ኣብቲ ከባቢ ብሰንኪ ዝወቕዐ ዝናብ ዝወረደ ምንሽሕታት መሬት ኣብ ክልተ መንበሪ ገዛ ዝነበሩ ኣብ ሓደ ገዛ 14 ኣብቲ ካልእ መንበሪ ገዛ ድማ ሸሞንተ ብድምር 23 ሰባት ህይወቶም ጠፊኡ’ሎ።
ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ምሸት ከቢድ ዝናብ ከምዝነበር ዝገለፁ ነበርቲ እቲ ከባቢ እቲ መሬት ተደርሚሱ እቶም ኣባይቲ ምስ ነበርቲ ናብ ፀድፊ ከምዝኣተው ገሊፆም።
14 ኣባላት ስድራ ጠፊኡዎም ናይ ዝተብሃሉ ኣቶ ማትዮስ ማርቆስ ስድራ እየ ዝበሉ ሓደ ነባሪ እቲ ከባቢ ከምዚ ይብሉ።
“ክልተ ስድራ እዮም ነይሮም።ሓደ ስድራ 8 እቲ ካልእ ድማ 14 ስድራ ዝሓዙ እዮም።ወለዲ ምስ ቆልዑቶም እዮም ሞይቶም።”
ካብቶም 14 ሰባት ዝሞቱዎ ስድራ ሓንቲ ዝቖሰለት ከምዝተረፈትን ካብቲ ሸሞንተ ኣባላት ዝሓዘ ድማ ሰለስተ ኣባላት ስድራ ህይወቶም ከምዝተረፈን ገሊፆም።
ስነስርዓት ቀብሪ ትማሊ ሰንበት ከምዝተፈፀመ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ናይቲ ክልል ቢሮ ኮሚኒኬሽን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዝወፅኦ ሓበሬታ በቲ ሓደጋ ምንሽሕታት መሬታ 23 ሰባት ከምዝተቐተሉን ካብኦም 16 ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ሓቢሩ።


text:
ቀዳማይ ምንስተር መለስ ዜናዊ ዝሓለፈ ሰሙን ንጋዘጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ነቲ ዘሎ ሕገመንግስቲ ብዝግባእ ተቐቢሎም፡ ኣሚኖም ክሰርሑ ዝኽእሉ ሓደሽቲ ፖሊቲካዊ ሰልፍታት ክፍጠሩ ኣለዎም ኢሎም ኔሮም። ምኽትል ኣቦመንበር ዓረና-ትግራይ ንዴሞክራስን ልዑላውነትን ኣቶ ብርሃኑ በርሀ ብዛዕባ`ዚ ክምልሱ ኸለዉ፡ ሕገ-መንግስቲ ንባዕሉ ክመሓየሽ ከምዝኽእል ኣብ ዓንቀጻቱ ኣስፊርዎ ስለዘሎ፡ ንሕገ-መንግስቲ ዘይኣመነ ኢልካ ምዝራብ ነቲ ሕገመንግስቲ ብግልባጡ ምንባብ`ዩ ኢሎም።
ኣቶ ብርሃኑ ኣተሓሒዞም፡ ኢህወደግ ዝኽተሎ ኣብዮታዊ ደሞክራሲ፡ ንተወዳደርቱ ከም ጸላእቲ ዝሰርዕ ስለዝኾነ፡ ሓንቲ ድምጺ`ውን ትኹን ናብ “ጸላእቲ” ክትከይድ ኣይደልን`ዩ ኢሎም። ከምኡ ስለዝኾነ ህዝቢ ትግራይ “መን`ዩ ንጸላእትና ድምጹ ዝሃበ እናተባህለ እናተገምገመ ይነብር ኣሎ” ኢሎም።
ኣቶ ብርሃኑ በርሀ፡ ብዛዕባ`ቲ ቀዳማይ ምንስተር መለስ፡ ዝቕጽል 5ተ ዓመት ኢኮኖሚና ብ15 ሚእታዊ ክዓቢ`ዩ ዝበልዎ ርኢቶኦም ክህቡ ኸለዉ፡ ክሳብ 50% ህዝቢ ትግራይ ብረድኤት እናነበረ እቲ ሽግር ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ንምፍላጥ ኣየጸግምን ኢሎም።
ንምሉእ`ቲ ቃለመጠይቕ ነቲ ፕሮግራም ስምዑ


text:
ኣብ ስዑድ ዓረብ ብሕጋዊን ዘይሕጋዊን ኣገባብ ኣትዮም ንብዙሕ ፀገም ዝቃልዑ ኢትዮዽያውያንን ከምርከቡ ይፍለጥ።ብሕልፊ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዶብ ሰጊሮም ናብ ስዑድ ዓረብ ዝኣተው ኢትዮዽያውያን ብፖሊስ እናተሓፈሱ፣ናይ ቤት ፍርዲ ከምዝቀርቡን ዘይዋዓልዎን ዘይፈፀምዎን ተግባራት ተገዲዶም ገይርናዮ ኢና ኢሎም ንክኣምኑ ከምዝግበርን ገለ ካብ‘ቶም ተኣሲሮም ዘለው ከምዝገለፁልና ዝዝከር‘ዩ።
ኣብ ጂዳ ኤምባሲ ኢትዮዽያ ምክትል ሓላፊ ቆንፅል ኣቶ ሸሪፍ ኬርይ ንኩነታት‘ቶም ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ጂዛን ኣብ ፀበባ ዘለው ኢትዮዽያውያን ክገልፁ ከለው” ዝሓለፈ ሰነ፣ኣብ ጂዛን ዑደት ብምፍፃም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዘለው ዜጋታትና በፂሕናዮም ኢና።ን39 ደቂ-ተባዕትዮን ን12 ደቂ-ኣነስትዮን ኣዘራሪብና ኣለና” ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም ”ብመሰረት ዘለና ዓቅሚ ሰብ ናብ‘ቲ ስፍራ ተጓዒዝና ንኩነታቶም ክነፃርይ ሰሪሕና ኢና።ካልኣይ እግሪ‘ውን ክንብገስ ኢና። ብመሰረት ዝሓዝናዮ ዝርዝር ኣስማት፣ስለምንታይ‘ዮም እቶም ፍርዶም ዝወድኡ ዘይተፈትሑ ኢልና ክንሓትት ኢና።ኣብ መስርሕ ፍርዲ‘ታ ሃገር ጣልቃ ምእታው ዘይካኣል‘ኳ እንተኾነ፣እቶም ፍርዶም ዝፈፀሙ ግና ኣብ ጊዚኡ ክፍትሑ፣ሕክምናዊ ሓገዝ ዘድልዮም ኣለው እንተኾይኖም‘ውን ንክረኽቡ ክንሰርሕ ኢና” ይብሉ ኣቶ ሸሪፍ ኬርይ።
ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ስዑድ ዓረብ ንኩነታትና ኣይከታተልን ዘሎ ዝብል ነቀፌታ ግና፣ኣብ እዋኑ ተበጊስና በፂሕና‘ለና፣ ድሕሪ ምዝዛም ፆም ረመዳን ድማ ተመሊስና ክንበፅሖም ኢና ኢሎም።
ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ጂዳ፣ንኩነታት ኣብ ጂዳ፣መካ፣መዲና፣ጣይፍን ጂዛንን ዝነብሩ ኢትዮዽያውያን ከምዝከታተል ዝገለፁ ኣቶ ሸሪፍ ኬይር፣ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ኢትዮዽያውያን ኣብ‘ቲ ከባቢ ከምዝርከቡ ጠቂሶም። ድሕሪ ምብፃሕ ጉጅለ ልኡኽ‘ቲ ኤምባሲ፣ኩነታት‘ቶም እሱራት ምምሕያሽ ኣርእዩ እንተኾይኑ ኣብ ቀፃሊ መደባትና ንድህስሶ ጉዳይ ክኸውን‘ዩ።


text:
ጸጋይ በራኺ፣ ኣብ ከተማ ኣሥመራ ተወሊዱ ዝ’ዓበየ፡ ንሙዚቃ ዝተፈጥረ ስነ-ጥበባዊ’ዩ።ጸጋይ፡ካብ ወላዲት ኣዲኡ ወይዘሮ ትዕበ ኣር’ኣያ ኣረጋዊ፡ካብ ወላዲ ኣብ’ኡ ኣቶ በራኺ ተኽሉ ድምጹ፡ ኣብ መፋርቕ 50ታት ከምዝተወልደ ይፍለጥ።ጸጋይ፡ ኣብ ን’ኡስ ዕድሚኡ ናብ ሙዚቃ ዓለም ከም ዝ’አተወ መታዕብይቱን፡መቕርቡን ቤተሰቡን ይዝረብ እዩ።
ስድራቤት እንዳ ኣቶ በራኺ ብፍቕርን ሓልዮትን ትፍለጥን ትልለይን ምንባራ፡ ካብ ብዙሓት ምስኽርነት ትረኽበሉ’ዩ።ናብ እንዳ ቤተ-ሰቦም ኮነ ናብ ኣዝማዶም ኣብ ማሕበራዊ ዉራያትን ጉዳያትን ሓቢሮም ብምካድ/ምብጻሕ/ ይልለዩ ነበሩ።ሕድሕዶም ሃልሃል ትብል ፍቅሪ ከምዝነበረቶም፡ኢሂን ምሂን ተባሃሂሎም ይጓዓዙ ምንባሮም ኮነ ኣቦ’ኦምን ኣዲኦምን ዝምእዘዙ እዱባት ምንባሮም’ውን ጎረባብቶም የዘንትዋሎም እየን።
ጸጋይ፣ መስፉን፡ሃይለ፡ግርማይ፡ ወ ብርሃና፡ ዝበሃሉ ካብ ብርኺ ኣቡ’ኡን ኣዲኡን ዝተረክቡ ኣሕዋትን ሓንቲ ሓፍትን ነይሮሞ እዮም።ካብዛ ዓለም ጸጋይ ምስ ጀመረሎም፡ሓደ ነቲ ሓደ እንዳ ሰዓቡ፡ ካብዛ ዓለም ሓንሳብን ንሓዋሩን ከምዝተፈለዩ ታሪኽ እዛ ሕያወይቲ ስድራ ዝምስኽሮ ሓቂ እዩ።
ኣቦ’ኦም፡ ኣቦይ በራኺ ኣብ ዕድመ ንእስነቶም ከምዝሞቱ ይፈለጥ እዩ።
የዕሩኽ ኣቦይ በራኺ ካብ ዝነበሩ፡ስነ-ጥበባዊ ትካቦ ወልደማሪያም፡ነፍሲሄር ሓጎስ ጓንጉል፡ኣቡ’ኦም ንመምህር በየነ፡ኣቦይ ሓጎስ፡ኣቦይ በራኪ ኣባል ፍላንሳ ፖሊስ ዝነበሩን ወዘተን ነይሮም።
ኣቦይ በራኺ፡ ሞይቶም ኣደይ ትዕበ ጸሊም ክዳን ሓዘን፡ ተከዲነን ከም ዝረከብወን ኣቶ ገብረየሱስ ምስ በዓልቲ ቤቶም ይዝክሩ እዮም።እዚ ኸኣ ኣብ 1969 ከባቢ ምንባሩ ምስ ዝኽሪ ቀዳማይ ዓመት ሓዳር ምግባሮም ይዝክርዎ።
ኣብሻይ ትዕበ ኣር’ኣያ ኣረጋዊ ተኮነ፡ ኣብ 2009 መጀመርታ ወርሒ፡ ካብዛ ዓለም ብሞት ከምዝተፈለያ፡ኣባላት ሓይሊ ኣየርን ደቂ ጎዳይፍን ኦርፋን የዘንትዉለን እዮም።
ስድራ-ቤት እንዳ ኣቶ በራኺ፡ ኣብ’ዛ መራር ዓለም፡ዕረ-ዕጫ ሕይወት ኣከታቲሉ በጺሕዎም እዩ።እዛ ሓላል ስድራ፡ ጽሕፍቶ ግዲ ኮይንዋ፡ካብዛ ዘይፍትሓዊት ዓለም ናይ ምንባር መሰል ዳርጋ ዝተሓለማ ስጋብ ዝመስል ንብዙሓት ኣንቢዑን ኣሕዚኑን እዩ።ፍቅሪ፡ እዛ ስድራቤት ንመን እሞ ዘየቅንእ ነይሩ ይብሉ ሓሽኸት ተዓዘብትን ፈለጥቶምን።ግን እንታይ ይግበር ኮይኑ፡ነቲ ዘይፍትሓዊ ብይን ሕልና ዘለዎ ወዲ ኣዳም ስጋብ ዝእርምዎ ከይፈተወ ክቕበሎ ተቐሲቡ እዩ።እዚ ዓይነት ዕጫ-ሕይወት ንማንም ክበጽሖ እዚዩ መሪር ናይ መሪር እዩ።ንጸላኢካ’ውን ፈጺማ ኣይትምነዮን ኢካ።
“ነብሲ ይምሓር! ወይ ከኣ መንግስተ ሰማይ የዋርሶም!” ምባል ንቡር ባህልና ካብ ኮነ ነዛ ምቅልልቲ ስድራ-ቤት ከም ትውፊትና እዚ ምንዮት ንምነየላ።ንሱ ጥራሕ እዩ ኸኣ፡ ዓቅምና!
ካብ ስድራ-ቤት እንዳ ኣቶ በራኺ፡መስፉን ሓንቲ ጓል፡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብ ከባቢ ኮተቤ ሓንቲ ጓል ወሊዱ ዝብል ሰፊሕ ሓበረታ ኣሎ።ሃይለ ሓዉ ዝወለዶ ኸኣ፡ኣለክሳንደር ሃይለ ዝተብሃለ ኣብ ሃገረ ሽወደን ዝቕመጥ ከምዘሎ ደቂ ማይተመናይ የግልጹ እዮም።ብርሃና በራኺ ሕሳስ-ልደ እንዳ ኣቶ በራኺ ኸኣ፡ ካብቲ ኣባል ሓይሊ ኣየር ዝነበረ ሰሎሞን ዝተብሃለ፡ሓንቲ ሶሊያና ትበሃል ኣብ ከተማ ኣሥመራ ትነበር ምህላዋ ዝፍለጥ እዩ።ሰሎሞን’ውን ኣብቲ ብርሃናን ሃይለን ኣከታቲሎም ዝሞቱሉ ግዜ ንሱ’ውን ካብዛ ዓለም ብሞት ተፍሊዩ እዩ።
ኣብሻይ ትዕበ ካብ ሓዘን ናብ ሓዘን ከየብረያ እየን ሰለስተ ዓመት ዳርጋ የሕሊፈን’ኦ።ንብዓት ኣብሻይ ትዕበ ወደብ ምስ ሰርሐ ነይሩ ትብል ወይዘሮ ጉዕሽ ተኮነት።
ሞት ጸጋይ፡ ልዕሊ ኩሉ ፍናን ሃመን ከምዝጎድ’ኦ ነባሪ ከተማ ኣሥመራ ይግንዘቦ እዩ።ፈጺሙ ዘይሃስስ ዝገበሮ ከኣ፡ ደርፍታቱ ኣብ ዝኮነ ገዛ ከይድካ ክደርፍ ትሰምዖ ኮነ ኣብ ሬድዮ ብተደጋጋጊሚ ተፈቲዮም ካብ ዝድረፉ ደርፍታት ስለዚኮኑ፡እናሻዕ ንብኽያትን ቑዝማን ይቕሰባ ምንባረን ኣዝማደን ኮነ ጎረባብተን የዕሉልካ እዮም።
ኣብሻይ ትዕበ፡ ኣብ ንግደት፡ኣብ ጸበል፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ኮነ ኣብ ዝኮነ ዉራያት፡ ደርፊ እቲ ኣዚዩ ፍትዉን ርሕሩሑን ወደን ጸጋይ ክደርፍ ከሎ ክሰምዓ ብዙሕ ሳዕ የጋጥመን ነይሩ እዩ።በዚኸኣ፡ ከመቕጽበት ንብዓትን ብኽያትን እዩ ዝስዕረን ነይሩ።ኣማውታ ጸጋይን’ን ዘይወሓጠለን ምስ ምንባሩ ኸኣ፡ ንድጉዐዐን ሓዘንን መዓንጣ ከብደን ሕርር ኣቢሉ፡ የጋዲዶ ምንባሩ ብቐረባ ዝፈልጥወን የዕሉሉ እዮም።
ሓደ ምዕልቲ፡ ኣብ ገዛ ብርሃኑ፡ጸበል ተዓዲመን ምስ ከዳ፡እቲ ወዶም ነቶም ገዛ መደበር ዝሰርሕ፡ ናይ ጸጋይ በራኺ ደርፊ ዓው ኣቢሉ የድርፎ እሞ፡ወዮ ካብ ሓዘንን ብኽያትን ዘየባትካ ኣደይ ትዕበ፡ነታ ገዛ ክልተ ይገብራ’ኣ፡ሽዑ እቲ ወዲ ደንጺዎ እንታይ ተረኽበ ቢሉ ምስ ሓተተ ኣደ ጸጋይ በራኺ ሙዃነን ምስ ተነገሮ፡ ነዛ ቴብ ከመ-ቕብጸት ከጥፍ’ኣ ተገደደ።
እዛ ስድራቤ ብዘይካ እዞም 3 ደቂ ደቃ ካልእ ሓድጊ መቐጸልታ ሓረግ ትውልዲ የብላን ዝብል እዩ እቲ ሓበረታ ዘመላኽቶ ዘሎ፡እዚ ዳህሳ መጽናዕቲ ኣብ ሓደ ዓመት ሙሉእ ዝተገብረ ከም ምዃኑ መጠን ምስ ሕጽረት ግዜን ቦታን ኩነታትን ኣብ ግምት ኣትዩ ሙሉእነት ክህልዎ ትጽቢት ኣይግበር እዩ።ግን ካብ ትም ምባል ገለ ምግባር ይሓይሽ፡ ካብ ዝብል መርሆ እንሆ ሓደ ዓመት ሙሉእ ዳህሳስ ተገይሩሉ ኣሎ።ነዚ ስጋብ ሕጂ ተረኪቡ ዘሎ ሓበረታ ክንምልእ፡ክንእርም፡ወይ ከኣ ንሕግዝ ንዝብል ማዕጾ ርሑው እዩ።እቲምንታይ ጸጋይ ብስርሑን ብባህሪኡን ብግብሩን ወዲ ሕዝቢ ምንባሩ፡ ‘ናይ ኩሉና እዩ፣ንኩሉና እዩ’ ዝብል እምንቶ ኣለኒ።ስለዚ፡ሃየ ነንኽእሎ ሸው ሽው ነብል!
ጸጋይ በራኺ፡ብ’ኣቦይ በራኺ ሓንቲ ሓፍቲ ኣለወ’ኦ እያ።ንሰን ኸኣ ወይዘሮ ኣወጣሽ በራኺ ይበሃላ።ጓል ሓድሽ ዓዲ እየን።ካብ ሓድሺ ዓዲ ናብ ዓዲ ጥልያን እናተመላለሳ ይነብራ ምንባረን መሓዙተን መቕርበን ኮይነን ን40 ዓመት ዝነበራ ይዛረባለን እየን።ኣደይ ኣወጣሽ በዲ’ኤን ኣሕዋት ኣለወን እዩ።ሓንቲ ኣብርሀት ትበሃል ከምዝዝክራ ኸኣ ኣደይ ኣመተን ኣደይ ኣምለሰት ዝበሃላ ካብ ግዜ ኃይለሥላሴ ጎረባብተን ይዝኽራ እየን።ኣደይ ኣወጣሽ፡ጽገ፣ኣማኑኤል፣ኣረጋሽ፣መብራህቱ፣ትምኒትን…ዝበሃሉ ዉላድ ኣለዉወን እዮም።
ኣብ እንዳ ኣቦይ በራኺ ብዘይካ ሕሳስ ልደ ብርሃናን ቦኽሪ ጓሎም ኣደይ ኣወጣሽ ብዕሊ ዝተፈልጠ ስጋብ ሕጂ ዘይተረኽበ እምበር፡ኩሎም ኣወዳት ኣብ ሙዚቃ ዓለም ነናይ ባዕሎም ኣሰር ኣለዎም እዮም።ናይ ጸጋይ ግን ሓለፋ ኣለዎ እዩ።
ብሳዕስዒት ደቂ ኣቦይ በራኺ ዘርኽበኦም ከምዘይነበረ ማይ-ኣባሻዉል፡ማይ-ተመናይ ኮነ ዕዳጋ ዓርቢ ትመስኽር እዩ ዘብል ይብሉ የዕርኽቶም ዝነበሩን ኣዝማዶምን።
ናይ ጸጋይ በራኺ ግና ሓልፋ ኣለዎ እዩ።”ጸጋይን ሙዚቃን ደምን ስጋን እዮም።” ክብል ሓደ ን45 ዓመት ነዛ ስድራ ቤት ዝፈልጣ ይዛረብ’ዩ።
ጸጋይ፡ ኣብ ሙዚቃ ትግርኛ ልዑል እጃም ካብ ዝገበሩ ሓደ’ዩ።ብፍላይ፡ ኣብ ካል’ኣይ ወለዶ ስነ ጥበባውያን ሙዚቀኛታትን፡ካብ ዝነበሩ መንእሰያት እቲ ግዜ፡ናይ ኣንበሳ ብጽሒት ዝወስድ ስነ-ጥበባዊ ምኳኑ እንቓዓ ምስኽርነት ክትረክበሉ ከቶ ኣይትጽገምን ኢካ።
ጸጋይ፡ኣብ ጊታር ማለት ቦክስ ጊታር፡ሊድ፡ቤይዝ፣ ኣብ ክራር ኮነ ኣብ ኦርጋን ኣመና ጽቡቕ ዕሊ ከምዝነበሮ ዳርጋ ካብ ኩሎም መሳርሕቱን የዕርኽቱን ትረኽቦ ሕያው ምስኽር እዩ።ኣብ ምቕንባር ሙዚቃ’ውን ሉልይ ግደን ተራን ተጻዊቱ እዩ።
ጸጋይ ምስ ጊታር ዝነበሮ ፍቅሪ ናይ ፍቅሪ ኣደን ቆልዓን ከምዝመሳሰል መንእሰያት 80ታት የዕሉሉ እዮም።ጸጋይ፡ ካብ ኢዱ ጊታር ፈሊዩ ክትርእዮ ኣጸጋሚ ምንባሩ ብ’ኣንኽሮ ካብ ዝዝኽሩዎ ሓደ ሙሴ ባባ-ሓሊብ እዩ።ኣብ ፊት ቤት ትምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ ‘ቀሃዝ’ ንሊያ ኣብርሃ ክጽበይ ኮነ ናብ መሓዝቱ ኣባላት ኪነት ከፍተኛ 5 ነበር ክጸባበይ ከሎ፡ ኣብታ ‘ሓወልቲ ኢተገመ’ ዝነበረት፡ ኣብ 1996 ወርሒ ሕዳር ዝፈረሰት ኮፍ ቢሉ ጊታር ክሃርም ዝዝኽርዎ ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ቀሃዝ፡ ቤት ትምህርቲ ባርካ ‘ኮምፖኒ’ ቁጽሪ የብሎምን።
ጸጋይ በራኺ ፍሉይ እዩ ዘብሎ ብዙሕ እዩ።ሰባት ኣብ ምሕጋዝ፡ምድንጋጽን ርህራሄ ኣብ ምር’ኣይ ምስ ድማጻዊ ኬነዲ መንገሻ የመሳስልዎም እዮም።ኬነዲን ጸጋይን ኣመና ይፋተዉ ምንባሮም ኣልማዝ ቤተሰብ ጸጋይ ኣብ ዕላላ ተዘንትዉ እያ።ገሊኦም’ውን ምስ ልውሃት የማነ ባሪያ የተሓሕዝዎ እዮም።ነዚ ኣብነት ዘራጉዱ፡ ነፍሲሄር ኣብራሃም ወዲ ባይረ፡ ድምጻዊ ሙሉጌታ በየነ፡ ነፍሲሄር ስነ ጥበባዊ ኪሮስ ኣለማዮ ገሊኦም እዮም።
ድማጻዊት ሶፊያ ኣጽብሃ፡ ስነ ጥበባዊ ጌታቸው ስሑል፡ነፍስሄር ተኽለ ተስፋዝጊን ካል’ኦትን ከኣ ናይ ጸጋይ በራኺ ምቅሉል ግደን ተፈታዊ ባህርን ካብ ዝገልጹ ገለ ሒደት ካብቶም ብዙሓት እዮም።ተኽለ ተዝፋዝጊ ኣብ ልዕሊ ጸጋይ ዝነበሮ ፍቕሪ ኣደይ ሙሉ ክገልጻ ከለዋ ኮነ ኣባላት ሮሃ ባንዲ ዝነበሩ ክዕሉሉካ ከለዉ፡ እዋይ “ቀደም ጥዑም ነይሩ” ኢሉ ዝገጠሞ ግጥሚ ኢዮብ ወልደገብሪኤል የዘካኽረካ እዩ።
ኣብ ሓደ እዋን፡ ሶፊያ ኣጽብሃን ኪሮስ ኣለማዮን ብጉዳይ መሰል ኣሕታምነት ማለት ኪሮስ ሰሪሑ ዝሃባ ንሶፊያ፡ ኣብቲ ካሴት ስሙ ከይተጽሓፈ ምስ ጸንሖ፡ኪሮስ ኣመና ኮሪዩን ነዲሩን ነይሩ።ሶፊያ ምስ ኪሮስ መን ከረዳድ’ኣ ሕርቃን ኪሮስ ንሰማይ ዝዓረገ ዳርጋ ነይሩ።ሽዑ፡ንኪሮስ ጸጋይ ጥራሕ እዩ ነይሩ ናብ ልቡ ዝመልሶ ዝነበረ፡እቲ ምንታይ፣ ኪሮስ ኣብ ልዕሊ ጸጋይ ወሰን ዘይብሉ ኣኽብሮትን ፍትወትን ስለዚነበሮ ንሱ’ዩ ጥራሕ ናብ ንቡር ክመለሶ ዝኽእል ዝነበረ፣ሽዑ፡ ጸጋይ ንኪሮስ ከይዱ ምስ ኣዛረቦ፡እቲ ጌጋ ኣብ ምንታይ ከምዝነበረ ኣረዲኡ፡ኪሮስን ሶፊያን ፍቅሮም ናብ ንቡር ተመሊሱ ፡ሶፊያ ኣብቲ ግዝዜ እቲ ዝተሰመዓ ሮፍታ ኣዚዩ ዝገርም እዩ ነይሩ።
እዚ ሓደ ኣብነት እዩ፣እምበር ኣብ ብዙሕ ክጥቐስ ይከኣል እዩ ጸጋን ባርኮትን ጸጋይ በራኽን።ነዚ’ዩውን ኪሮስ ዋላ ጸጋይ በራኪ ምስ ሞተ ናብ ወላዲት ኣዲኡ ህያብ ሒዙለን ‘ደበስ እዮብ’ ይደብስን ክብለን ናብ ኣስመራ ዝከደ።እታ ጠስሚ ሒዛ ብኪሮስ ዝመጸት መትሓዚት ጠስሚ ኸኣ፡ ስጋብ ቐረባ እዋን ናይ ሓደራ ኣቅሓ ኾይና ትነበር ምንባራ፡ ኣብ እንዳ ኣብሻይ ትዕበ ከይደን ዝእብደ’ኣንን ዘጸናንዐዐን ዝነበራ ኣንስቲ ደቂ ኣሥመራ ብፍቕራዊ ሓልዮት እየን ዝዝኽር’ኣ።
እስከ ገለ ካብተን ጸጋይ በራኺ ዝደረፈን ደርፍታን ንገሊ’ኤን ክንጠቅስ እሞ፡ገለ ገለ ተዘኽሮታትኹም ከተካፍሉና ተስፋ ይገብር።
- ማይ እናሃረመ
- ተጸሊሉ ኢሎም የዉርዩለይ
- ከም’ኣ ርእየ ኣይፈልጥን
- ሓደራ
- ዉዕለትኺ ዘይርሳዕ
- እንታይ’ዩ ረኺብዋ፧
- ራህዋ
- ሳባ
- ካባይ ተፈሊኺ
- ናይ ንብዓት ሃብታም
- ምስ መን ገዲፍኺኒ
- ጓል ፓራዲዞ
- ኣፎም መዓር እዩ
- ካባይ ተፈሊኺ
- ግለጽሎም ኢኺ
- ምስ መን ገዲፍኺኒ
- ይጽበይ ኣለኹ
- የብላን መዘና
- የእዳወይ ዘርጊሐ
- ኣደይ
- ሞት ርግምቲ
- ማማ
- ፋኑስ ሕይወተይ
- ኣባዲት ገዛና
- ማዕረ ይኩን
- ምድራዊት ገነተይ
- ከም ፀሓይ በሪቃ
- ሎም እንዲየ ሰሚዔ
- ጓል ኣስመራይ
- ብንብዓተይ ተኣረማ
ጸጋይ በራኺ፡ ኣብ ቤይዝ ጊታር ኣብነታዊ ተጻውታይ ወይ ኣዛራቢ’ኣ ምንባሩ ብዙሓት ሰብ ሞያ ሙዚቃ ይዛረቡ እዮም።ኣብ ዝቕጽል ካብቶም ብዛዕባ ጸጋይ ርእይቶ ክህቡ ተሓቲቶም ግብረ-መልሲ ዝሃቡና ናባኩም ከነብሎ ኢና።ስጋብ ሽዑ ግን ናናትኩም ርእይቶ ኣድላይን ቀላስን እዩ እሞ ገለ በሉና ኢኩም ክብል እፈቱ።


text:
ኣኼባ ኣማሓደርቲ ዞባታት ተኻዪዱ።
ኣኼባ ኣማሓደርቲ ዞባታት ሎሚ 15 ሰነ ኣብ ኣዳራሽ ደንደን – ኣስመራ ተቓኒዑ።
ኣብ’ቲ ኣኼባ፣ ኣማሓደርቲ ዞባታት፣ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ሽድሽተ ኣዋርሕ በብዞባኡ ዝተሰላሰሉ ስርሓትን ኣብ ክራማት 2011 ኪካየዱ ዝተወጠኑ ልምዓታዊ መደባትን ብዝርዝር ኣቕሪቦም።
ሕርሻዊ እቶት ንምስሳን – ብቐንዱ ድማ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፣ ኣብ ክራማት ሎም-ዘበን ክሕረስ ዝተወጠነ ስፍሓት መሬት፤ ዝርግሐ ዘራእቲ ብዓይነትን ስፍሓትን፤ ዘድሊ ጠለብ ትራክተራት፣ ማሽነሪን ድዅዕን ብዝርዝር ዝቐረበ ክኸውን እንከሎ፣ ኣብ ገለ-ገለ ዞባታት ብዝናብ ኣዝመራ ዝተዘርአ ዓሰርተታት ሄክታራት ኣብ ደረጃ ምብቋል ከምዝርከብ በሪሁ።
ኣካል ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ዝኾነ ምምዕባል መስኖኣዊ ሕርሻ፣ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣብ ኩለን ዞባታት ክድፍኣሉ ምጽንሑ ዝጠቐሱ ኣማሓደርቲ ዞባታት፣ ንመስኖኣዊ ሕርሻ፣ ከምኡ’ውን ምንጪ ዝስተ ማይ ሰብን ጥሪትን ዝኾኑ ብርክት ዝበሉ ማእከሎትን ንኣሽቱን ዲጋታት፣ ራህያታትን መእለዪ ወሓይዝን ከምእተሃንጹን እቲ ዕዮ ቀጻሊ ምዃኑን ኣነጺሮም።
ኣማሓደርቲ ዞባታት ኣስዒቦም፣ ኣብ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ስትራተጂያዊ ፕላን ተጠሚሮም ዝኸዱ ንጥፈታት – ምዕቃብ ማይን ሓመድን፤ ምስራሕን ምጽጋንን ከትርታትን ዛላታትን፤ ምትካል ፈልስታትን ምልማዕ ባህርያዊ ኣግራብን፤ ትሕተ-ባይታኣዊ ማይ ንምህብታምን እቶታውነት ንምኽዕባትን ዝተፈላለዩ ስርሓት ከምእተተግበሩን ኣብ መስርሕ ትግባረ ከምዝርከቡን ኣብሪሆም።
ብድሕሪ’ዚ፣ ኣማሓደርቲ ዞባታት፣ ብኹለን ምምሕዳራት ዞባታት ንዝቐረበ ጸብጻባት ምርኵስ ብምግባር፣ ዓሚቝ ዘተ ኣካዪዶም።
ኣብ መደምደምታ ናይ’ቲ ኣኼባ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ዝካየዱ ልምዓታዊ ስርሓት ዝያዳ ክትኰረሎም ድሕሪ ምዝኽኻር፣ ኩለን ዞባታት ብዘቘምኦም ማእከላት ሓበሬታ ተሓጊዘን ልምዓታዊ ውዳበአን ከሐይላን ከጽፍፋን ኣገንዚቡ።
“ዝኾነ ልምዓት ናይ ህዝቢ’ዩ” ዝበለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኩለን ዞባታት ንህዝቢ ወዲበን ኣብ ኩሉ ዓውዲ ልምዓት ብኣድማዕነት ከሳትፋ ብተወሳኺ ኣዘኻኺሩ።
*******ኣ.ዜ.ኤ********


text:
ነዊሕ ግዜ እዩ፡ ግና 'እምቢ' ኣይንርስዕን ንብል ኣለና! መስከረም 2017 ዓወት መንግስትኣብ
ነዊሕ ግዜ እዩ። ብዘይ ጥርጥር ኣዝዩ ነዊሕ እዩ። ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ኣዝዩ ኣዝዩ ኣዝዩ ነዊሕ እዩ። ቆልዓ ተወሊዱ፡ ብእግሩ ከይዱ፡ ኣፍ ኣጽርዩ፡ ፊደል ቆጺሩ፡ እንተወሓደ ማእከላይ ደረጃ ዝዛዝመሉ ግዜ እዩ። ብነብስናን ብኸባቢናን እንተረኢናዮ እኳ ኣብዚ ውሽጢ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ማእለያ ዘይብሎም ለውጥታት ኳንና፡ ተሰጋጊርና፡ ርኢና፡ መስኪርናን ተዓዚብናን ኣለና። ነጨበረር እንተኔረ ተመርዕየስ ሰዲረ ኣለኹ፡ ኣብ ኣፍላ ንእስነት እንተኔርካ ናብታ ዘርባዕባዕ ትብለላ ዕድመ ተሰጋጊርካ ኣለኻ፡ ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዝነበሩ ድማ እርጋን ኣርኪባቶም ኣላ። ብዓቢኡ እውን- መንግስተ ሰማይ የዋርሶም- ዝነበሩ እሞ ዘየለዉ ሰባት ኣለዉና።
ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ኣዝዩ ነዊሕ እዩ። እወ ነዊሕ እዩ። ኣሽንባይ ንወዲሰብ ንሃገር እውን ነዊሕ ግዜ እዩ። ዓዲ እንግሊዝ ኣርባዕተ ቀዳማይ ሚኒስተራት ርእያ ኣላ። ኣብ ኣሜሪካ ክልተ ፕረሲደንትታት ተታኻኺኦም ኣለዉ። ንሱ እኳ ባራክ ኦባማ ክልተ ግዜ ስለዝተመርጸ እዩ። ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ እውን ኣብታ ጻዕዳ ገዛ ክልእ ገጽ ክንርኢ ኢና። እዘን ዝሓለፋ 15 ዓመት- እንተስ ብሰብ እንተስ ብተፈጥሮ- ኣብ ሃገርና ዝገደፈኦ ስምብራት እውን ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን። ብመሰረት ሕጊ ተፈጥሮ ውልቃዊ ሂወት ሰባት-እንተላይ ናይቶም ጨቆንቲ- ክቀያየር ንርኢ ኣለና። ፕረሲደንትን ሚኒስተራትን ኣሪጎም፡ ጀነራላትን ኮሎኔላትን እውን ሞይቶም። ብዘይካ እዚ፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ስርዓት ዝኽተሎ ኣካይዳ መሳርዕ ሕብረተሰብ ተዘራሪጉ። ወለድና ብዘይ ቀባሮ ተሪፎም። ሽማግለታት ብረት ተሰኪሞም። ሓው ንሓው ተጨኻኪኑ። መንእሰይ ተሰዲዱ። ኮላሊትና ተሸይጡ። ህዝቢ፡ ብፍላይ እቲ ላህመት ሃገር መንእሰይ- ፈቖድኡ ተሰዲዱ። ኣነ ንባዕለይ ‘ ከም ከልቢ ኣብታ ዝተወልድኩላ ዓዲ እየ ዝኣርግን ዝመውትን’ ትብል ጭርሖይን ጥንጥን ኣቢለ ተሰዲደ እነኹ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ጠቒሰዮ ዘለኹ ለውጢ ኣብ ቦትኡ ኮይኑ፡ ኣብ ሃገርና ለውጢ ዝብሃል የለን ክትብል ትደፍረሉ ግዜ እውን ኣሎ። ነዛ ነጥቢ እዚኣ ተራጉደለይ ዋዛ ወስ ክብለኩም። ሓደ ዓርከይ፡ ዓሰርተ ዓመት ኤውሮጳ ድሕሪ ምጽናሕ ናብ ኤርትራ በጺሑ። ብድሕሪ እዚ ከምዚ ኢሉኒ -“ኣብ ኤርትራ፡ ብዘይካ እቲ መንግስቲ፡ ኣብ ዝገደፍካዮ ዝጸንሓካ ነገር የለን። ገዛና ሰለስተ ፊስቶ ቀይሮም ጸኒሖሙኒ። ኣስመራ ድማ ኣብ ኣስመራ ኣየጸናሓትንን “። እዛ ዋዛ ንጎኒ ገዲፍና ብወገነይ እውን ከምዚ ምበልኩ። “ኣብ ሃገርና ክልተ ነገራት ጥራሕ እዮም ኣብታ ዝገድፍካዮም ዝጸንሑኻ። እቲ ጨካን መንግስትን እቶም ግዳይ ዝገበሮም ናይ ሕልና እሱራትን”።
ኣቱም ሰባት፡ ሓንሳብ እሞ ዓይንኹም ዓሚትኩም ሕስብ ኣብልዎ። ብሓቂ ብሂወት ኣለዉ እንተ ኾይኖም፡ ነዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ጉድጓድ ዘሕለፍዎ ውጹዓት ኣለዉና። ሰብ ኣይርእዩ፡ ሰብ ኣይርእዮም። ኣብ ጉድጓድ! ንክትሓስቦ ዝኸብድ መግደራ እዩ። መብዛሕቱ ግዜ፡ 15 ፖለተከኛታት፡ 12 ጋዜጠኛታት፡ እናበልና ብኣሃዝ ኢና ነልዕሎም። ግና ከምዚ ከማይ ከምዚ ከማኹም ሕልምን ተስፋን ዝነበሮም እዮም፡፡ ስድራን ቆልዑን ዘለውዎም እዮም። ትዝታ ዝእውዱና፡ ትዝታ ንእውዶም ሰባት እምበር ኣሃዝ ኣይኮኑን። ኣነ ብወገነይ ምስ ገለ ካብቶም ጋዜጠኛታት ትዝታ ይሻረኽ እየ። መዛኖይ ኣዕሩኸይ እዮም። ሎሚ፡ ብምኽንያት እታ ተኣስሩላ ጸላም መዓልቲ ብዛዕበኦም ብጭልፋ ክብል እየ፡
ማቴዎስ ሃብትኣብ (ማቹ)
ኣንታ ረዚን፡ ትስፉው፡ ቦቕቧቕ ማቹ ከመይ ኮን ትህሉ? ብሓቂ ድዩ እቲ ተላባዒ ፍሽኽታኻ ካብዘይንርእዮ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ሓሊፉ? እቲ ብጽሑፍን ኣጸሓሕፋን ንለባበመሉ ዝነበርና ግዜ እናፍቖ ኣለኹ። እታ ሓደ ምሸት ኣብ ሓደ ኩርናዕ ደው ኢልና ዘዕልልካኒ ሚስጢር ፍቕሪ ድማ ክሳዕ ለይቲ ሎሚ ኣብ ልበይ ተዓቑራ ኣላ። ኣይረሳዕኩዋን። ጭርካንካ እውን መዛሙረይ እዮም። ሽታ ናይቲ ኣብ እንዳ ገብረኣብ ዝፈትፈትናዮ ፋታ ገና ካብ ኣፍንጫይ ኣይሃሰሰን። ንስኻ፡ ዳዊት ገብረሚካኤል፡ ኣኽሊሉ ደስበለ፡ ወዲ ገሬ ፡ ይኩኖ፡ ኣነ፡ ሓደ ቐትሪ ዳርጋ ኣብ ጥስቲ ክንፍትፍት ትዝክሮዶ? ጉዕ ኣብዝሕላ፡ ከምታ ንግጥማ ጌርኪ ድማ ኣለምልምያ እናበልካ ንሰምሃር ከተራስና እንከለኻ ከምዚ ትማሊ ኮይኑ እዩ ዝስምዓኒ። ኣንታ ፈታው ሃገሩ ሓወይ ከመይ ኣለኻ? ባረንቱ ምስተታሕዘት ኣብ ገጽካ ዝረኣኹዎ ሓዘን ኣዲኡ ኣብ ዝሞተቶ ሰብ እውን ደልየ ደልየ እየ ዝረኽቦ። እቶም ዝኣሰሩኻ ሰብ ግዜ እኳ ክንዲ ርብዒ ናትኻ ፍቕሪ ሃገር ኣለዎም ኢለ ኣይሓስብን እየ። መዓስ ኮን ደጊመ ይርእየካ ይኸውን? ክርእየካ ድየ???
መድሃኔ ሃይለ (መዳ)
ኣንታ ሰሓቒ፡ ደፋር በዓል ሻም ሓው ከመይ ኣለኻ? ኣለኻዶ? ኣብ ባጽዕ ኣብታ ክለብ ሓይሊ ባሕሪ ዘሕለፍናየን ሙቁራት ምሸታት ትዝክረንዶ? ክብረኣብ ተስፋይ (ክብሪ) እውን ኔሩ ምሳና። ኣብ ሰነ 1998 እዩ። ኣነ ናብ ግንባር ቡሬ ክኸትት መርከብ እጽበ ኔረ። ንስኻ ድሮ ምስ ሓይሊ ባሕሪ ከቲትካ ኔርካ። ክንደይከ ትትንትን ወደይ? ብፖለቲካዊ ንቅሓት ብገለ ዓመታት ቀዲምካኒ ምንባርካስ ተናሲሐልካዶ ይኸውን? እቲ ምህሮ ሕጊ ግዲ ጠቒምካስ ንነገራት ብኽልተ ሸነኽ ናይ ምርኣይ ዓቕሚ ኔርካ። ናይ ወዱ ትኹል ‘ተሻሞ’ ትብል ካሴት እናኣሰነየትና ብዙሕ ተጻዊትና፡ ስሒቕና። ኣስናንካ ጫሕ ኣቢልካ ወርቂ ስንኻ በለጭ እናበለት እንካ ሕጂ ኮይኑ ተራእየኒ። እታ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ ልብኻ ኣትያ ዝነበረት ደርፊ ክሰምዓ እንከለኹ ሕንቕንቕ እየ ዝብል። ኣዳነይ ዘግሒ ብርስን፡ ሞጎጎኽን ከይረስን————-ንናፍቐካ፡ ማዕረ እቲ ጥዑም ግዜ ንናፍቀካ።
ዳዊት ሃብተሚካኤል (ወዲ መምህር)
ከምቲ ናትካ ጨው ዘለዎ ዋዒ ዘለዎ ሰብ ይህሉዶ ይኸውን? ኣንታ ሕዉስ፡ ፈታው ጸወታ ሓው ከመይ ኣለኻ? ናብራ ማሕቡስ ከመይ ትኽእሎ? ብዘይ ሰብ ከመይ ኢሉ እኾነልካ፡ ኣብ ባህርያትካ ዘየለ መስገደል እኮ እዩ። ናዓኻስ ኣብ ጉድጉድ? ከማኻ ገይሮም ንዓለም ዘመቅርዎ ክፉታት ሰባት እኮ ውሑዳት እዮም። ካልኣይ ግዜ ክንርእየካ ንደሊ ኣለና፡ ኬፍ ዘለዎ ወስታትካን ግልጽነትካን ብልቢ ንናፍቖ ኣለና።
ኣንታ ጎይታ፡ ይኹን ትብል እሞ ኩሉ ድማ ይኸውን፡ ሎሚ ንጽወዓካ ኣለና። ይኣክል፡ ይፈትሑ በል እሞ ከም ቃልካ ክኾነልና። ንሕና ሓደ ነገር ጥራሕ ኢና ክንገብር ንኽእል። ዋላ እቲ ግዜ ይንዋሕ፡ ኣይንርስዕን ‘እምቢ’ ንብል ኣለና። እቲ ዝተረፋ ኣብ ኢድካ እዩ።
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ እቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ግድብ ኣብ ሩባ ኣባይ ንምህናፅ ወሲኑ፣ዓለም ትካላት-ገንዘብን መሻርኽቲ-ምዕባለን ብገንዘብ ኣይንሕግዝን ስለዝበሉ ህዝቢ ኢትዮዽያ ነቲ ፕሮጀክት ብሓላፍነት ተረኪቡ ንክፍፅም መፀዋዕታ ኣቅሪቡ‘ሎ።ነቲ ምስ ግብፂ ወይ ናብ ምውጣጥ ወይካኣ ናብ ሓባራዊ ምትሕግጋዝ ከብፅሕ ይኽእል‘ዩ ዝተባሃለሉ ግድብ ዘማእከለ ቃለ-ምልልስ ኣሎ።ኣብ ዩኒቨርስቲ ስዊድን መምህርን ተመራማሪን ዝኾኑ ተሓጋጋዚ ፕሮፈሰር መኮንን ተስፋሁነይ’ዮም ናይ ሎሚ ጋሻና።
ንሶም ኣብ ቃለ-ምልልሶም፣እቲ ክፍለጥ ዘለዎ ሃገራዊ ረብሓን ደሕንነትን ግብፂ ምስ ደሕነትን ፀጥታን እስራኤል ብቀጥታ ዝተኣሳሰር ስለዝኾነ'ዩ ዓለም-ለኽ ትካላት ገንዘብን ምዕራባዊያንን፣ኢትዮጵያ ነቲ ህንፀት ግድብ ኣብ ኣባይ ንከይተዕውት ዘዕንቅፋኣ ዘለዋ ኢሎም።
ብዘይካዚ ኣብ'ዚ ሃገራዊ ረብሓ ዘረጋግፅ ፕሮጀክት'ዚ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ብኣረኣእያ ከይተፈላለየ ንምዕዋት'ቲ ግድብ ሆ ኢሉ ክላዓል ይግባእ ይብሉ ፕሮፈሰር መኮንን ተስፋሁነይ።


text:
ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ
ህ.ግ.ደ.ፍ ከም ፖሎቲካዊ ስርርዕ፣ ከም ኣካላዊ ፖሎቲካዊ ዉደባ፣ ከም ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት ኣብ ዉሽጥ ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኝነት ዝተጸፍየ ብቀሊሉ ክትድህስሶ ዘይክኣል ቀንዲ ምንጪ ማሕበራዊ ሕማም ዝኾነ ሂወታዊ-ግዛዕ እዩ። እዚ ሓደገኛ ጃንዳ’ዚ ጥንሰ-ሓሳቡ ማካቬላዊ ፣ ሕቡሩ ሕብረ-ነፋሒቶ፣ ተግባራቱ ተግባራት ሰይጣን፣ ሃገራዉነቱ ካብ ነብሰ-ሕንከትን ነብሰ-መንነትን ዝነቕል ሕሉፍ ሃገራዉነት እዩ። ንሙኻኑ ሕሉፍ ሃገራዉነት እንታይ ማለት እዩ? ሕሉፍ ሃገራዉነት ጽቡቕ ድዩ ሕማቕ?
ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት፣ በዞም ዝስዕቡ ሕላገት-መለለይታት ይፍለጥ፣-
1. ኣብ መብዛሕቲኡ፣ፖለቲካዊ ቅቡልነት ደውላ ብሰውራዊ ቅቡልነት ይብገስ።
2. ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት፣ ሃገር ናይ እቶም ነታ ደውላ ዝሕለቑን ዘሐየሉን ጥራሕ ትኸውን።
3. ህላዌ ህዝባ ከኣ ነታ ደውላዊት ሃገር ንምግልጋል ይኸውን።
4. “ኩሉ ነገር ኣብ ውሽጢ ደውላ” “ካብ ደውላ ወጻኢ ምንም ኣካል ኣይህሉን”።
5. “ንደውላ ዝቃወም ዝብሃል ብምንም ተኣምር ኣይፍቀድን” ብዝብሉ መለለይታት ይፍለጥ።
6. ንሕብረተሰብኣዊ ርኽክብ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ብመልክዕ ሰንሰለታዊ ጽምዳዊ ኣራእያ ምትፍናንን ይሰርዖ።
7. ዘገልገልካ ኣገልግል፣ ዝገበርካ ግበር ባህርያትካን ኣታሓሳስባኻ ካብ ጉጂለ መራሕቲ እታ ደዉላ ፍንትት እንተድኣ ኢልካ፣ ብባህርያት ብቅጽበት መንነትካ ምምንዛዕ፣ ኣባል ኣብ ናይ “ዘይቡሉጽ” ዝብልዎ ይሰርዑኻ፣ ቀጺሎም ንሂወትካን ሂወት ስድራቤትካ ይሃድኑኻ፣ ጸለመታት ብምክያድ ማሕበራዊ ተነጽሎ ክግጥመካ…ወ.ዘ.ተ ብምንጣፍ ዝልለ እዩ።
8. እቲ ቀንዲ “ሃገር ብኹሉ ዜጋ ትህነጽን ትምዕብል ዝብል ፖሎቲካዊ ፍልስፍና” ስሒቱ፣ ብዘይተማልኤ ጠመተ ንገዛእ ርእሱ ከም ቀንዲ ሓላይን መራሒ ሃገር ወሲዱ ከም ቀንዲ ወኪል ሃገር ኮይኑ ብምንጣፍ ዝልለ እዩ። ስለዚ ሕሉፍ ሃገርነት ኣዝዩ ሓደገኛ ንፋሽሽትነት ዝምዕብል ፖሎቲካዊ ስነ-ሓሳብ እዩ።
ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራ ኣብ ሓደገኛ ቃራና መገዲ ተሳጢሑ ዘሎ። እዚ ተረኽቦ እዚ ሩጉጽ ኣብ ባይታ እንዳሃለወ ከንሱ ጌና ንጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፍዎ ዜጋታ ኣለዉ። እወ ኣለዉ ክሳብ ግብኣቴ ሬሳኡ ድማ ይውሓዱ ይብዝሑ ደገፍት ክህልዉዎ እዮም። እቲ ምንታይስ፣ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ኣባታዊ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ኣቃዉማን ኣታሓሳስባ ሕብረተሰብ ኤርትራ ስለዝነብር፣ ወትሩ ንሱ ዘንህየሉን ዝሕባኣሉን ጎዳጉድ ማሕበራዊ ድኽመታት ሕብረተሰብና እዩ። ክሳብ እዚ ድኽመታት እዚ ኣብ ሕብረተሰብና ህልዉ ዝኾነ ድማ፣ ብቀጥታ ዶ ብተዛዋዋሪ ደገፍት ክህልዉዎ ግድነታዊ እዩ።
ስለዚ እቲ ቀንዲ ቃልሲ ንሕብረተሰብና ካብ ዉልቀ-ዜጋ ጀሚርካ እኹል ሓቤሬታ ብምስናቕ ዉልቃዊ-ሓርነቱን ናጽነቱን ከምዘራጋግጽ ምግባሩ እዩ። ዉልቃዊ-ሓርነቱን ናጽነቱ ዘራጋገጸ ዜጋ ካብ ሞቑሕ ኣባታዊ ኣእሙሮ ስለዝናግፎ፣ ከም በደልኡዘመናዊ ኣእሙሮ ስለዝዉንን ንዘመናዉነት ክቃለስ እዩ።
ኣብ ታሪኽ ወዲሰብን ታሪኽ ፖሎቲካ ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት፣ሓደገኛ ዝገብሮ ካብ ናይመንነት ቅልዉላዉ ናይቶም ተኸተልቱን መራሕቱ ስለዝነቕል እዩ። ነብሰ-ሕንከታትን ናይ መንነት ቅልዉላዉ ኣብ ዘጋጥሞም እዋናት፣ ናይ ገዛእ ርእሶም መንነት ክፈጥሩ ስለዝህቕኑ ካይተፈለጦም ብቅጽበት ናብ ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት ስነሓስብ ብምእታዉ ሃገርን ህዝብን የፍልሱ ። ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ብኣካልን ብኣታሓሳስባ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ጊልያ ናቱ ክኸዉን እዩ ዝጽዕትን ዝጽዕድ፣ ንኣታሓሳስባ ህ.ግ.ደ.ፍ ብፍላጥ ወይ ብዘይፍላጥ ዘሰስን ኣታሓሳስባ፣ ተግባር፣ ምስ ዘዘዉተር ድማ፣ ጊልያ ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
3/5/2013


text:
ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ከቢድ ቁሪ ዓሲልዋ ትርከብ ከተማ ኣስመራ፡ ብምሸት ግን ጽባቔኣ ኣይጥፈአትን። ብፍላይ ኣብ`ዚ ወርሓት ልደት፡ ጎደናታታ ብህዝብን ብድሙቕ መብራህትን ዋዕዊዑ ምርኣይ ቀጺሉ`ሎ ትብል ሰናይት ሃብቱ።
ካልእ ኣብ ናይ ሎሚ መደብ ታኻቲቱ ዘሎ ሓደ መልእኽቲ ሰማዒ`ዩ "ኣብ ህይወተይ ኩል-ጊዜ ብዛዕባ ኣድጊ ክሓስብ ከለኹ ኣዚዩ እዩ ዝገርመኒ! ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ልደተ-ክርስቶስ መጸ ኣድጊ
ከይዘከርኩዎን ከይመስገንኩዎን ከቶ ሓሊፈ ኣይፈልጥን:: እቲ ምንታይ ከም ብሃልን ታሪኽን ኣብ ብሉይ ኪዲን ኣድጊ ንዝግትነ-ማሪያም ነፍሰ ጾር ከላ ተወጢሓቶ ከም ኣብነት ኣብ ስእሊ ኒሪኣ:: ስለዚ ኣድጊ ብዙሕ ታሪኽ ኣሎዎ::
ከም'ቲ ሰብ ንኣድጊ ዘቃልሎን ዘነናእእሶን ዘይኮነ, ኣድጊ ስርሑ ክሰርሕን ክሕግዝን ጸኒሑ እዩ" ይብል ሰማዒና ሰሎሞን ሓጎስ ካብ ፊንላንድ። ንምሉእ ትሕዝቶ ቂሐ-ጽልሚ ነቲ ምልክት ድምጺ ጠውቑ።


text:
ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ንኣምን – ንኡስ ዞባ ሎጎ-ዓንሰባ፡ ብጋንታታት ተወዲቦም ኣብ ምጽጋን ጽርግያን ምዕቃብ ሓመድን ማይን ዘተኰረ ሰፊሕ ወፈራዊ ልምዓት የካይዱ ኣለዉ።
በቲ ንመዓልቲ ኣስታት 300 ጉልበት ሰብ ዝሳተፎ ዘሎ ወፈራታት፡ ኣብ መስመር ጽርግያ ዓዲ-ንኣምን – ደቂ-ሽሓይ ዝተጀመረ ናይ ጽገና ንጥፈታት ብዝሓየለ መልክዑ ይሰላሰል ከምዘሎ፡ እቲ ዕላማ ድማ፡ ብመስመር ዓዲ-ቢደል እትመላለስ ኣውቶቡስ ሓራት፡ ብመስመር ኣስመራ – መቐርካ – ዓዲ-ንኣምን – ደርሰነይ ብምቕያር፡ ዝበዝሐ ነባሪ ኣገልግሎት ከምዝረክብ ንምግባር ምዃኑ፡ ኣወሃሃድቲ ናይ’ቲ ስራሕ ሓቢሮም።
እቲ ብክኢላታት ሕርሻ እናተመርሐ ዝሰላሰል ዘሎ ኣብ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ዘተኰረ ወፈራታት ድማ፡ ጥብ ዝበለት ማይ ኣብ ጥቕሚ ንምውዓልን ፍግረ-መሬት ንምክልኻልን ምዃኑን፡ ጽቡቕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎን፡ ክኢላ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ኣቶ ዳልሽ ተስፋይ ገሊጹ።
ሓላፊ ምክትታል ምምሕዳራት ከባቢን ፕሮጀክታትን ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ኣቶ ኢያሱ ሃይለ ድማ፡ ኣብ መስመር ኣስመራ – መቐርካ – ደርሰነይ ኣቋሪጹ ዘሎ ኣገልግሎት መጐዓዝያ ሓራት፡ ቈላሕታ ክግበረሉ ኣተሓሳሲቡ። ነበርቲ እውን፡ ኩባንያ መጐዓዝያ ሓራት፡ ንሕቶኦም ብእወታ ክምልስ ዘለዎም እምነት ገሊጾም።
ዓዲ-ንኣምን፡ ሓንቲ ካብ 22 ዓድታት ንኡስ ዞባ ሎጎ-ዓንሰባ ኮይና፡ ኣስታት 4500 ህዝቢ ይነብራ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
- Details
- Hits: 1413
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብመንግስቲ ዝተሓንፀፁ ፖሊስታትን ስትራተጂታትን ንምዕዋት ካብ 2003-2006 ፍርቂ ዓመት ኣብ ውሽጡ 2 ኣዉራ ከይዲ ስራሕትን 5 ደገፍቲ ከይዲ ስራሕትን ዘለዎ መሓውር ብምፅዳቕ ን3ተ ዓመትን 6ተ ወርሕን ዝኣክል ሰፋሕቲ ስራሕቲ ዓበይቲ ዓወታት እንዳመዝገበ ፀኒሑ’ዩ። እቲ ዝፀንሐ መሓውር ምስቲ ዘሎ ፃዕቒ ስራሕ ከስርሕ ብዘይምኽኣሉ ኣብ 2006 ዓ.ም ከም በሓዱሽ ብምምዕርራይ 4 ኣዉራ ከይዲ ስራሕትን 5 ደገፍቲ ከይዲ ስራሕትን ኣብ ትሕቲ እዘን ኣውራ ከይዲ ስራሕቲ ድማ ዝተፈላለያ ኬዝቲማት (ንኡሳን ከይዲ ስራሕቲ) ሒዘን ክውደባ ብምግባርን ከምበሓዱሽ ድልድል ሰራሕተኛታት ብምክያድን ቑልፊ መደቡ ዝኾነ ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊትን ካልኦት ዓበይቲ መደባትን ንምዕዋት ላዕልን ታሕትን እንዳበለ ይርከብ። እተን ኣውራ ከይዲ ስራሕቲ፣ ደገፍቲ ከይዲ ስራሕትን ኬዝቲማትን እንመን ከምዝኾና ከምዝስዕብ ተዘርዚረን ኣለዋ።
ሀ. ዝርዝር ኣውራ ከይዲ ስራሕቲ
1. ኣውራ ከይዲ ስራሕ ኣወሳስና፣ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን
ኣብ ትሕቲ እዚ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ዘለዋ ኬዝቲማት 3 እየን ንሳተን ድማ፡-
-
- ኬዝቲም ኣወሳስናን ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን
- ኬዝቲም ማዕኸን መረዳእታ
- ኬዝቲም መሳርሕ መመዝገቢ መሸጣ
2. ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን
ኣብ ትሕቲ እዚ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ዘለዋ ኬዝቲማት እየን ንሳተን ድማ፡
-
- ኬዝ ቲም ትምህርትን ስልጠናን
- ኬዝ ቲም መፅናዕትን ግልጋሎት ዓማዊልን
3. ኣውራ ከይዲ ስራሕ ኣመራርሓ ስራሕን ልምዓት ሓይሊሰብን
ኣብ ትሕቲ እዚ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ዘለዋ ኬዝቲማት 3 እየን ንሳተን ድማ፡-
-
- ኬዝ ቲም ትልምን ምውፋርን
- ኬዝ ቲም ምምሕዳር ሰራሕተኛታትን ልምዓት ሓይሊ ሰብን
- ኬዝ ቲም ኣተኣላልያ ጥርዓን ሰራሕተኛታት
4. ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን
ኣብ ትሕቲ እዚ ኣውራ ከይዲ ስራሕ እዚ 3 ኬዝቲማት ኣለዋ ንሳተን ድማ፡-
-
-
- ኬዝቲም ኢንተለጀንስ
- ኬዝቲም ኣመራርሓ ስራሕቲ ስግኣት
- ኬዝቲም ዓቀብቲ ሕግን ምርመራ ገበንን
-
ለ. ዝርዝር ደገፍቲ ከይዲ ስራሕቲ
ኣብዚ 5 ደገፍቲ ከይዲ ስራሕቲ ኣለዋ ንሳተን ድማ፣-
1. ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ልምዓታዊ ትልሚ
2. ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ዕደጋን ፋይናንስ ንብረት ምምሕዳርን
3. ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
4. ደጋፊ ከይዲ ስራሕ መርበብ ሓበሬታን ቴክኖሎጂን
5. ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ውሽጢ ኦዲት
ካልኦት ንዋና ዳይሬክተር ብቐጥታ ተፀዋዕነት ዘለዎም ኣካላት ኣለዉ ንሳቶም እውን፡-
1. መኮነን ስነ-ምግባር
2. ስርዓተ ፆታ
እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተገለፃ ኣውራ ከይዲ ስራሕቲ፣ ደገፍቲ ከይዲ ስራሕትን ኬዝቲማትን ነናይ ባዕለን ዝሰርሕኦ ዕማም ዋላ ይሃልወን ግን ድማ እንዳተደጋገፋን እንዳተመጋገባን ናይቲ ቤት ዕዮአን ዕላማን ሽቶን ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምብፃሕ ብቐሊሉ ዘይግመት ኣስተዋፅኦ ኣለወን። ሕድሕደን ዝሰርሕኦ ቀንዲ ስራሕትን ኣብ ከይዲ ምንቅስቓስን ዝነበረን ጥንካረታትን ሕፅረታትን ፈሊየን ይመሃሃራ፣ ይገማገማን ይሰራረዓን እየን። በዚ ኣቢለን ድማ ዝሓዘኦ ዓብይ ዕማም ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት ተግባራዊ ንምግባር ኣብ ሰፊሕ ምንቅስቅስን ርብርብን ይርከባ ኣለዋ።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 8 guests and no members online


text:
ስደተኛታት ፅዒና ኣብ ሜድትራኒያ ዝተገልበጠት ጀልባ ዘዋሪኣ ንዕኣ ንምድሓን ናብኣ ምስ ዝተፀግዐት ናይ ንግዲ መርከብ ብጌጋ ስለዘላተማ እዩ ኢሎም ዓቀብቲ ሕጊ ጣሊያን ሎማዕንቲ ሰሉስ።
ካብ ማእኸላይ ምብራቕን ኣፍሪካን ካብ ድኽነትን ኲናትን ብምህዳም ናብ ኣውሮፓ ሓደገኛ ጉዕዞ ክገብሩ ኣብ ወሰን ማይ ሊቢያ ካብ ዝተገልበጠት ጀልባ ክሳብ 900 ስደተኛታት ጠሊቖም ኣለው።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ብህይወት ምስ ዝተረፉ ሰባት ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ ኣስታት 350 ኤርትራዊያን ኣብታ መርከብ ምንባሮም ይኣምን።ከምኡ እውን ካብ ሶሪያ፣ ሱማሊያ፣ ሲየራሊዮን፣ ማሊ፣ሰኔጋል፣ጋምቢያን፣ኣይቨሪ ኮስትን ኢትዮጵያን ከምዝርከቡዎም ገሊፁ’ሎ UNHCR።
ዛጊድ ናይ 28 ሰባት ኣስከሬን ጥራሕ እዩ ተረኺቡ ዘሎ።
ዓቀብቲ ሕጊ ናይ ሲሲሊ ከተማ ካታኒያ መራሒ ናይታ ብሓደገኛ ኩነታት ሰባት ዝፅዓነት ጀልባ ቅድሚ ምግልባጣ ናብ ናይ ፖርቹጋል ናይ ፅዕነት መርከብ ከምዘፅግዓ ሓቢሮም።
27 ዝዕድሚኡ ቱኒዝያዊ መራሒ እታ ጀልባ መሓመድ ዓሊ ማሊክ እታ ጀልባ ክትግልበጥ፣ንብዙሓት ሰባት ብምቕታልን ንዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ብምሕላፍን ተኸሲሱ ኣብ ቁፅፅር ውዒሉ’ሎ።


text:
ንዋይ ኣብያተ ክርስትያናት ዝሰረቐ ሰብ ብ15 ዓመት ማእሰርቲ ተቐፂዑ
መቐለ 01 ጥቅምቲ 2011(ድወት) ካብ 7 ኣብያተ ክርስትያናት ጉሎመኸዳ ገንዘብን ንብረትን ዝጉሕል ዝነበረ ገበነኛ ተፈሪዱ።
ኣብ ወረዳ ጉለመኸዳ ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ክርስትያናት ዕለተ ቅዳሰ ኣብ ዘይብለን እዋን ፃንያ መዓልቲ “ኣይቅድስ ኣይውድስ” ግን ድማ ከምወዳሲ ቀዳሲ፣ሰዓምን ፀላይን ለይቲ እናኸደ ኣብዘን ኣብያተ ክርስትያናት ይኣቱ።
ገበነኛ ፍትዊ የማነ ንዓርሱ እግዚኦ እንተይበለ እግዚኦ! ዘብል ተግባር እናፈፀመ ድማ ይወፅእ።
ምእመናን ንዘን ኣብያተ ክርስትያናት ዝህብዎ ገንዘብ እንተስ ካብ ቁፃሮ እናፈተሐ እንተስ ንሙዳየ ምፅዋት ፈቲሑን ሓቁኑን እናራገፈ “ሓጥያት ኣበይዓዳ?” እናበለ ጉሒሉወን።
ኣገልገልቲ እዘነ ኣብያተ ክርስትያናት ከቐድስለን እንትኣትው መስደመም ነገር እናገጠሞም ተሸጊሮም ትማሊ ዝገደፍዎ ቅርሺ ጥር እትብል ዕሸር ሳንቲም ምስኣኖም ጥራሕ ከይኣክል መጉልሒ ድምፂ ማይክሮፎን መዛረቢ ሰዓቱን ገመዳቱን’ውን ይቀብፅዎ።
ገበነኛ ፍትዊ የማነ ዘይከም ሽሙ ፍትዊ መፅልኢ ስራሕ ብዝሰርሖ ካህናትን ዲያቖናትን ብዝጠፍአ ንብረትን ገንዘብን ነንዓርሶም ክጠራጠሩን ሰነያ ክስእኑን’ውን ገይርዎም።
ሸውዓተ ኣብያተ ክርስትያናት ብለይቲ ጥርሑ ጭረታትን መጥመሪ ገመዳትን ሒዙ እናኣተወ ዓቅሙ ዝከኣሎ ዓሕፍንፅሕ እናበለ ፀይሩ ምኻድ ለሚድወን ፍትዊ የማነ።
እንተኮነ ግና ስርቂ ኣብያተ ክርስትያናት ጉለመኸዳ ዝመቀሮ ፍትዊ መቀረቱ ናብ ዒረ ዝለወጠሉ ኣጋጣሚ ረኺቡስ ተታሒዙ።
ነገር ሰራቂ ገብገብ እናበለ “እወ ሰሪቀ መዓዝሞ ብውነይ ኮይነ ሸይጣን እዳኣሉ ኣስሒቱኒ” በለ
“ተብስካይ ሸይጣን” ዝብሎ ዋላዃ እንተዘይረኸበ ባዕልካ ሸይጣን ኢሉ ብሕጊ ዝፈርዶ ቤት ፍርዲ ግና ረኺቡ።
ቤት ፍርዲ ወረዳ ጉለመኸዳ ምድብ መጋባእያ ፋፂ ጉዳዩ ክሰምዕ ብሽሙ መዝገብ እንተገለበጠ ድማ ቅድሚ ሕዚ ብካልኦት ዝተፈላለዩ 3 ገበናት ተከሲሱ ቤት ህንፀት ተላሚዱ ዝፀንሐ ኮይኑ ረኪብዎ።
“ወይለይ በዓል ኣመል”ዝበለ እቱ ቤት ፍርዲ 22 መስከረም ኣብ ዝወዓሎ መጋባእያ ስለቲ ተደጋጋሚ ተግባራቱን እናዞረ ንብረትን ገንዘብን ዝጓሓለን 7 ኣብያተ ክርስትያናትን 15 ዓመታት ፅኑዕ ማእሰርቲ ተፈሪድ ኢሉ ዋጋ ጥፍኣቱ ሂብዎ።
መዝገብ ክሱ ናብ መዝገብ ቤት ፍትዊ የማነ ድማ ናብ ቤት ህንፀት ኮይኖም።


text:
“ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” DO እንታይ’ዩ ስርሑ?
(Vad gör DO)?
እዚ “ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” (DO) ዝበሃል፥ እቲ ካብ ኣድልዎ ነጻ ዝዀነ ሕብረተሰብ ንኽህሉ ዝሰርሕ ብዓል ስልጣን እዩ። እቲ ዕላምኡ ድማ፡ ደቂ-ሰባት እቲ ዘሎዎም ጾታ፡ ጾታዊ-መንነት፡ ጾታዊ-ገላጽነት፡ ዓሌታዊ እንታውነት፡ ሃይማኖት ከምኡውን ርድኢት-እምነት፡ ስንክልና፡ ጾታዊ ዝምባሌ ወይ ዕድመ ብዘየገድስ፤ ኣብ ሕብረተሰብ ምዕሩይ ዝዀነ መሰላትን ዕድላትን ከም ዚህሉ ንምግባር ምስራሕ እዩ። ነዚ ዕላማ’ዚ ንምብጻሕ ድማ፥ ኣብ ልዕሊ’ቶም ንሕጊ-ኣድልዎ ብምጥሓስ ዝተጠርጠሩ ጉዳያት፡ መጽናዕቲ ምክያድ እዩ። ነቶም ወሃብቲ-ስራሕን ኣዳለውቲ-ትምህርትን ውን፥ ነቲ ምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ንምትብባዕ ከምኡውን ኣድልዎ ንኸይፍጸም ንምእጋድ ዘሎዎም ናይ ስራሕ ሕንጹጽ ዕላማ ንምርምሮ ኢና።
1.ብዙሓት ነቲ ሕጊ መታን ክስዕብዎ ምቁጽጻር ንገብር
(Vi genomför tillsyn för att fler ska följa lagen)
ኣብ ዓመት ኣስታት 2000 ዝዀኑ ጥርዓናት ይቐርቡልና እዮም። ገለ 200 ካብኣቶም ድማ፥ ናብ ናይ ምቁጽጻር ስጕምቲ ዘምርሑ እዮም። ምቁጽጻር ምግባር ማለት፡ እቲ ጥርዓን ዝቐረበሉ ትካል፡ ነቲ ሕጊ-ኣድልዎ ይስዕቦ ምህላዉ ናይ ምቁጽጻር መጻናዕቲ ምክያድ ማለት'ዩ። እቲ ኣብ ምቁጽጻር መጽናዕቲ ዝኣተወ ትካል ድማ፥ ንኣብነት ወሃብ-ስራሕ፡ ሓደ ኮሙን፡ ሓደ ቤት-መሸጣ ወይ ሆስፒታል ውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ከምኡውን ንሕና፡ ነቶም ወሃብቲ-ስራሕን ኣዳለውቲ-ትምህርትን ውን፥ ነቲ ምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ንምትብባዕ፥ ከምኡውን ነቲ ኣድልዎ ንኸይፍጸም ንምእጋድ ዘሎዎም ናይ ስራሕ ሕንጹጽ ዕላማ ንቆጻጸሮ ኢና።
እቲ ንገብሮ ምቁጽጻር ብኸመይ ይትግበር?
(Hur går tillsynen till)?
ነቲ ምቁጽጻር እነበጋግሶ፥ ኣድልዎታት የጋጥም ኣሎ ወይ ኣብ ሓደ ቤት-ንጥፈታት፥ ናይ ኣድልዎ ፍጻሜ ከጋጥም ሓደጋ ኣሎ፥ ዚብል ሓበሬታ ምስ እንረክብ እዩ። እዚ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ'ዚ እንረኽበሉ መብዛሕትኡ እዋናት፥ ካብ ሓደ ኣብ ልዕሊኡ ኣድልዎ ከም ዝተፈጸሞ ኰይኑ ዝተሰምዖ ሰብ እዩ።
ነቲ ስራሕ ክነበባግሶ ከሎና፤ ብዛዕባ ሓደ ፍሉይ ጉዳይ ሕቶታት ከነቕርብ መታን ክንክእል፥ ብቐዳምነት ምስቲ ናይቲ ቤት-ንጥፈት'ቲ ሓላፊ ኢና ርክብ ንገብር። ብዛዕባ'ቲ ናብ ናይ ኣድልዎ ሓደጋ ከምርሕ ዘኽእል ኢልና ዝኣመንናሉ፥ ናይ ትግባረ ስራሕ ዘሎዎም መምርሒ ወይ ኣገባብ ውን፥ ሕቶታት ነቕርብ ኢና።
ንሕና ንኣብነት፡ ኣብዞም ዚስዕቡ ምቁጽጻር ክንገብር ንኽእል ኢና፡-
- ንሓንቲ፡ ቀዋሚ መቐመጢ-ፍቓድ ክህልወካ ኣሎዎ ኢላ እትጠልብ ናይ ክራይ ኣባይቲ ኩባንያ። ማለት፡ ኣብ ልዕሊ ሓደ መንበሪ ገዛ ንምርካብ ዘመልክት ሰብ፥ ኣድልዎ ንኽፍጸሞ ከምርሑ ናይ ዚኽእሉ ሕጋጋት
- ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ኣብ ሓደ ውሱን ጊዜ፡ ንደቂ ኣስንስትዮ ጥራይ ስራሕ ምስ ዝቘጽር
- ሓደ ሆስፒታል፡ ንሓደ እዝኑ ዝጻንዖ (ጽሙም) ሰብ፡ ናይ ምልክት-ቋንቋ ተርጓማይ ንምድላው ቅርቡነት ምስ ዘየርኢ እዩ።
እቲ ናትና ምቁጽጻር ናብ ውሳኔ ዘምርሕ'ዩ
(Vår tillsyn leder till beslut)
ንሕና፡ ነቲ ኣብ ሓደ ቤት-ንጥፈት ዘቕናዕናዮ ናይ ምቁጽጻር ስጕምቲ፥ ሓደ ውሳኔ ብምሃብ ኢና ንዛዝሞ። ንኣብነት ንሓደ ናይ ክራይ ኣባይቲ ኩባንያ፥ ወሃብ-ስራሕ ወይ ሆስፒታል ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ ውሳኔና ድማ፡ እቲ ኣተሓሕዝኦም ብመሰረት ሕጊ ዝተተግበረ ምዃኑን ዘይምዃኑን ናትና ገምጋም ንህብ ኢና። ንመጻኢ ጊዜ ካብ ኣድልዎ ምግባር መታን ክኽለሉ ውን፥ እንታይ ክገብሩ ከም ዘሎዎም ንነግሮም ኢና። እቲ ንሕና እንህቦ ውሳኔ፡ ሕጋዊ ቀያድነት የብሉን እዩ። እንተዀነ ግን፡ ንሓደ ቤት-ንጥፈት፡ እቲ ናይ ኣድልዎ ሕጋጋቱ ናብ ምቕያር ወይ ፍጻመ ኣድልዎ መታን ክእግድ፥ ሓድሽ ናይ ኣሰራርሓ ኣገባብ ናብ ምትእትታው ከምርሕ ይኽእል እዩ።
ኣብቲ ዘሎና ናይ ምቁጽጻር ተልእኾና፥ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ንውሑድ ክፋል ናይቲ ጥርዓናት (ኣስታት 1 % ናይቶም ጥርዓናት)፥ ናብ ቤት ፍርዲ ውን ነቕርቦም ኢና። እቶም ጉዳያት ድማ፥ ብናይ "ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" ጠበቓታት (DO:s jurister) ተታሒዞም፥ ንውሳኔ ናብ ኣብያተ-ፍርዲ ይቐርቡ።
2.ንምሕጋዝን ጽልዋና ንምሕዳር መታን ክንክእል ፍልጠትና ነዕቢ ኢና
(Vi utvecklar kunskap för att stödja och påverka)
ብዛዕባ'ቶም ዝቐርቡልና ጥርዓናት፥ ትንተና ብምግባርን ስታቲስቲክ ብምድላውን፥ ንዕኡ ድማ ምስ ስነ-ምርምርን ምስቲ ኣብቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ እንገብሮ ዝርርብን ብምትሕሓዝ፥ ነቲ ብዛዕባ ኣድልዎ ዘሎና ፍልጠት ነዕብዮ ኢና። ፍልጠት መሰረት ብምግባር ድማ፥ ኣብ ስራሕና ክጠቕሙና ዚኽእሉ፥ ንምዕሩይ ዝዀነ መሰላትን ዕድላት ንምትብባዕን፥ ኣድልዎ ካብ ምፍጻም ንምእጋድን፤ ነንበይኖም መሳርሒ-ሜላታት ንቕርብን ነማዕብልን ኢና።
ንኣብነት እቲ ንሕና ንገብሮ ብዛዕባ'ዞም ዚስዕቡ ክኸውን ይኽእል እዩ፡-
- ንወሰንቲ ኣካላት ንምሕብርን ኣብ ልዕሊኦም ውን ጽልዋ ንምሕዳርን፥ ትንተናን ጸብጻብን ምድላው
- ነቲ ኣብ ወሃብቲ-ስራሕ ናይ ምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ክህሉ ዚግበር ስራሕ ንምሕጋዝ፥ ናይ መሳርሒ ሜላታት ምምዕባል
- ብምምሃርን ብምሕባርን፡ ኣብቲ እቶም ተዋሳእቲ ሓደጋታት ኣድልዎ ንምፍላጥን ንምክልኻልን ዚገብርዎ ስርሓት፥ ነቲ ዘሎዎም ነንበይኑ ዓቕምታት ክብ ከም ዚብል ምግባር
- ናይ ሕጊታት ለውጢ ንምግባር፥ ናብ መንግስቲ እማመ ምቕራብ
- ጭቡጥ ስጕምቲታት ኣብ ግብሪ ከም ዚውዕል ንምግባር፥ ምስ ካልኦት ኣብያተስልጣን ተሓባቢርካ ምስራሕ።