text:
ናይ ሆንግ ኮንግ ሓዋርያዊ መስተናብር ንናይታ ደሴት ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ ዘመሓላለፍዎ ሓዋርያዊ መልእኽቲ፥ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቕ ትምህርቲ “ፍትሒ ንምዕታር ጽልእን ዓመጽን ኣይድግፍን” እቲ ዓመጽ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ዓመጽ ይዅን “ ፍቕርን ምሕረትን ዕርቅን ጥራሕ እዩ ናብ ሰላም ዘብጽሕ ምእቲ’ዚ ፍቕርን ምሕርትን ዕርቅን ወትሩ ክነቓቓሕ ይላበዉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ሆንግ ኮንግ ሓዋርያዊ መስተናብር ብጹዕ ካርዲናል ጆን ቶንግ ሆን ንናይታ ደሴት ካቶሊካውያን ዘመሓላለፍዎ ሓዋርያዊ መልእኽቲ ዕለት 21 መስከረን 2020 ዓ.ም. ከምእተዘርገሔን፥ ካብ 2019 ክሳብ 2020 ዓ.ም. ሆንግ ኮንግ ማሕበራዊ ዕግርግር ኣብ ዘጋጠመሉን ደሓር እውን ለብዒ ኮቪድ - 19 ዝተሓወሶ ጸገም ኮይኑ ሕዝብን ሃገርን ከምዝጎአድኤን ይጎድእ እውን ከምዘሎን ኣብቲ “ሱታፌ ምስ ቤተ ክርስቲያን” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ሓዋርያዊ መልእኽቲ ገሊጾም፥ ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብዚ ጽንኩር ፈታኒ እዋን ኣብ እምነት ጸኒዖም፡ እግዚኣብሔር ንስቓይ ናብ ቡራኬ ከምዝቕይር ንኸስተውዕሉ ተላብዮም፡ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ፥ ምእንቲ ንናይ ኩሉ ረብሓ ካብ ጽልእን ተጻባኦነትን ስምዒት ክርሕቕን፡ ምኽንያቱ ንኻልኦት ከም ጸላኢ ምምልካት ምስ እምነት ክርስትና ዝጻረር ምዃኑ ይገልጹ።
ብጹዕነቶም ኣብ መልእኽቶም፥ ኣገዳስነት ስርዓት ደሞክራሲ ሓቢሮም፡ እዚ ስርዓት ምሕደራ’ዚ ጽንዓት ዝሓትት ወትሩ ኣብ ኪደት እውን እዩ እንክብሉ፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብታ ናይ ወንጌል ሓሴት ዘርእስታ ሓዋርያዊት ምዕዳኖም “ሓደ ሕዝቢ ንምዃን ጽኑዕ ኪደት ይጠልብ (. . .) ኣብ ናይ ሓባር ናይ ስኒት መርሕ ግብሪ ዝጸንዔ ናይ ምርኻብ ባህሊ ምሕናጽን ጽንዓትን ኣብ ናይ ዕለተ ዕለት ጻዕሪ ይሓትት” እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ ተወኪሶም ጻውዒት ምስ ኣቕረቡ ኣስዒቦም፥ እዚ ኸኣ ኣብ ዝገለጽዎ ሓሳብ ምልስ ቢሎም ብምዝኽኻር፡ “ሰላማውን ፍትሓውን ሕውነታውን ሕብረተሰብ ኣብ ምህናጽ ግደና ነቢያውን ኣገልጋልነትን ኣብ ምዃን ዝንበር እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ናይ ግዜ ምልክታ ብምልላይ ናይ ምድሪ ጨውን ብርሃን ዓለምን መባኹዕቲ ሰብኣውነት ንዝዓሰሎ ሕብረተሰብ ኮይንና ክንዓይን፡ ብፍላይ ከኣ ትምህርቲ ብጽዕና ኢየሱስ ኣብ ግብሪ ዘውዕሉ ኮይንና ክንርከብ ይግባእ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ጽልእ ኮነ ዓመጽ ፍትሒ መርከቢ ከምዘይኮነ የተሓሳስበና፡ እውነተይና መፍትሒ ካብ ፍቅርን ምሕረትን ዕርቅን እዩ፡ ንእትውጥኖ ሸቶ ንምውቃዕ እትጥቀመሉ ዝኾነ ይኹን መጋበሪያ እቲ ሸቶ ብገዛእ ራሱ ቅቡል ምኽንያት ክኾኖ ኣይከኣል” ኢሎም።
ናይ እምነት ብርሃን
ብጹዕነቶም ኣስዒቦም ንካህናትን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ንምእመናን ብናይ ቤተ ክርስቲያን ጠመቓዊ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ ኣቢሎም ከብርሁን ሕልና ምእመናን ክሓንጹን ኣበረቲዖም፥ ብመሰረት ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ናይ ቤተ ክርስቲያንን ሕብረተሰብን ንጡፍ ኣካል ኮይኖም ክርከቡ ሓደራ፡ ምእመናን እውን ምስ ጓሶት ሱታፌ ዘለዎም ኮይኖም ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሓድነት ጽኑዑት ንኽኾኑ ይላበዉ፡ ኣብዚ ጽንኩር እዋን ዓለም ይብሉ ብጹዕ ካርዲናል ቶንግ - ኣብቲ ናይ ሰብኣዊ ታሪኽ ጐይታ ዝኾነ ክርስቶስ ዘሎና ተስፋ ክምስከርን . . . ኣብ እግዚኣብሔር ዘሎና እምነት ዝኹልዑ ይኹን ይብሉ።
ምትሕብባርን ሓድነትን
ናይ ሆንግ ኮንግ ሓዋርያዊ መስተናብር ሓዋርያዊ መልእኽቶም፥ እንነብረሉ ዘሎና እዋን ጸቕጠይናን ኣድካምን እውን እንተመሰለ ኣብ ፍጻሜ ንዅላትና እግዚኣብሔር ናይ ሰብኣዊ ጽሕፍቶን መፍትሕ ምዃኑ ንኸነስተውዕል ዘብቅዕ በረኸት ክኸውን ስለ ዝኽእል፡ ኣብ ብዙሕነት ናይ ቤተ ክርስቲያን ሓድነት ብምዕቃብ ከም ሰብኣዊ ፍጥረት ዝለዓለ ምትሕብባርን ሓድነት የድልየና፡ እቲ ካብ 2019 ክሳብ 2020 ዓ.ም. ኣብ ሆንግ ኮንግ ዝተራእየ ማሕበራዊ ቅልውላውን ንእነካይዶ ኣስፍሆተ ወንጌል ካልኦት ብድሆታት እውን ከጋጥሙ ከምዝኽእሉ ፈሊጥና ብሓደ ኣእምሮን ልብን ንኽንገጥሞ ስንዱዋት ንኹን እንክብሉ ይዛዝሙ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 11 April 2021
ሱዳናውያን ደቀንስትዮ፣ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን እታ ሃገር ብግቡእ ክውከላ ዝጽውዕ ማኒፈስቶ ኣውጺኤን።
ንስርዓት ኣልበሽር ንምዕላው ንኣስታት ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ናዕቢ፣ መሪሕ ተራ ከምዝተጻወታ ዝገልጻ እተን ደቀንስትዮ፣ ጾታ ዝመሰረቱ ኣፈላላይ፣ ገና ብሰፊሑ ይቕጽል ብምህላዉ፣ ውሕስነተን ከምዘይተረጋገጸ እየን ዝኸሳ።
ብቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ዝመራሕ መንግስቲ ሱዳን፣ ንዝኾነ መሰል ደቀንስትዮ ዝሕሉ ኣህጉራዊ ውዕል ገና ኣይፈረመን ዘሎ። እቲ ግዚያዊ መንግስቲ፣ መሰል ደቀንስትዮ ዝሕሉ ውዕላት ንምኽታም፣ ተደጋጋሚ እማመታት ከቕርብ ምጽንሑ፣ እንተኾነ ግን፣ ብዝተፈላለዩ ኣካላት’ቲ መንግስቲ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ’ዩ ዝገልጽ።
እተን ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ኣብ ኣፍደገ ቀጽሪ ሚኒስትሪ ፍትሒ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዳ ደቀንስትዮ ኣብ ዘቕረቦኦ ማኒፈስቶ፣ ኣብ ሱዳን ምሉእ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል፣ ማዕርነት ደቀንስትዮ ክረጋገጽ ከምዘለዎ ኣዘኻኺረን። ንሰን ብተወሳኺ ኣብ ሕግታት ሱዳን ሰፊሩ ዘሎ ንደቀንስትዮ ኣትሒቱ ዝርእን፣ ዝብድልን ሕግታት፣ ኣብ ገበናዊ ሕጊን፣ ሕጊ ዕዮን ከይተረፈ ስለዝርከብ፣ ብቕጽበት ክስረዝ ጸዊዐን።
ኣብ ልዕሊ’ተን ወደብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ከቢድ ናይ ምፍርራህን ምግቡዕቧዕን መጥቃዕቲ ይወርደን ከምዘሎ ዝገልጹ ተጣበቕቲ መሰላት፣ ጸጥታዊ ውሕስነተን ከረጋግጸለን፣ ናብ መንግስቲ ሱዳን ጥርዓኖም የቕርቡ።
=================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 06 September 2016
ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ወደባዊት ከተማ ካሌ፣ ዝተኣኻኸቡ ስደተኛታት ዘቖምዎ ዘይሕጋዊ መዓስከር ክፈርስ ዝጽውዕ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።
እቲ ብሓርስቶት፣ መራሕቲ ዓበይቲ መካይንን ካልኦት ኣንጻር ስደተኛታት ሕሉፍ ጽልኢ ዘለዎም የመናውያን ወገናትን ኣብ ካሌ ዝተወደብ ሰለማዊ ሰልፊ ዝሓለፈ ሰሙን ንሳልስቲ ድሕሪ ምክያዱ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ’ውን ክቕጽል ምዃኑ ወደብቱ ይገልጹ።
መራሕቲ ዓብይቲ ናይ ጽዕነት መካይን’ውን፣ ተቓምኦም ኣንጻር ስደተኛታት ንምግላጽ ነቲ ምስ ብሪጣንያ ዘራኽብ ኣውራ ጎደና ካብ ትማሊ ኣትሒዞም ዓጽዮሞ ከምዝወዓሉ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ሓቢረን።
ካብ የማናዊ ሰልፊ ዝኾነ ኣመሓዳሪት ከተማ ካሌ ናታሻ ቡሸር ንተቓውሞ እቶም ሰለፈናታት ብምድጋፍ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ኣስታት 10 ሽሕ ዝኮኑ ስደተኛታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ መኦኣስከር ኣቝሞም ከምዘለዉ ብምምልካት፣ መንግስቲ ንምፍራሱ ተሪር ስጉምቲ እንተዘይወሲዱ፣ ከቢድ ሳዕቤን ከምዝህልዎ ኣጠንቒቓ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ በርናርድ ካሳኖቭ በንጻሩ፣ ኣማሓዳሪት ከተማ ካሌ ዝሃበቶ ቁጽሪ ዝተጋነነ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ኣብ ካሌ ንዝርከቡ 6900 ስደተኛታት ናብ ውሑስ ቦታ ንምግዓዞም ተደጋጋሚ ጻዕርታት የካይድ ምህላዉ ሓቢሩ።
ሓያሎ ፖለቲከኛታት ፈረንሳ ከኣ፣ ኣብ ካሌ ዘሎ ምትእክኻብ ስደተኛታት ጠንቑ ብሪጣንያ ስለዝኾነት፣ ፈረንሳ ነቲ ምስታ ሃገር ዝኸተመቶ ውዕል ብምፍራስ፣ ንካሌ ክፉት ክትገድፎ’ዮም ዝጽዎዑ።
ኣብ ካሌ፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሓለኑ መብዛሕቶም ዜጋታት ሶርያ፣ ኣፍጋኒስታን፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝርከብዎም ኣስታት 6900 ስደተኛታት ግዝያዊ ቴንዳታት ብምዝርጋሕ ተኣኻኺቦም ከምዘለዉ ጸብጻብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ የመልክት።
============================


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ከተማታት ዞባ ሰሜን ወሎ ህይወት ሰባት ዝጠፍአሉ ግጭት ይፃረ ከምዘሎ ምንስቴር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ዶ/ር ነገሪ ለንጮ ኣፍሊጦም።ዘጥፍአ ናይ ፀጥታ ሓይሊ ይኹን ካሊእ ካብ ተሓታትነት ኣየምልጥን ኢሎም ሎማዕንቲ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ።ብኻሊእ ዜና መንግስቲ እሱራት ኣብም ፍታሕን ንሕቶታት ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ኣብ ምሃብን ብቕልጡፍን ወሰኒን ኣገባብ ክሰርሕ ኣለዎ ኢሎም ምኽትል ኣቦ ወንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ለውጢ ከምፅእ እየ፤ንዝተኸሰቱ ሽግራት እውን ሓላፍነት ክወስድ እየ ኣብዝበለሉ ፅባሕ ግጭታት ክፍጠሩን ህይወት ሰብ ክጠፍእን ከመይ ክኢሉ ዝብል ሕቶ ዝቐረበሎም ኣብ ሰሜን ወሎ ብሰንኪ ዝተልዓለ ግጭት ቅድሚ ህወይት ሰብ ምጥፍኡ ኣብ ቁፅፅር ውዒሉ እንተዝነብር ኩላትና ሕጉሳት ምኾና ግን እቲ ፀገም ተፈጢሩ’ሎ እዚ ማለት ግን መንግስቲ ነቲ ፀገሙ ኣይፈለጦን ማለት ኣይኮነን ኢሎም።
“ፀገማት ኣለው፤ግን ምስ ወድዓዊ ኩነታት ምርዳእ ኣድላዩ እዩ።ናይቲ ክልል መንግስቲ እቲ ፀገም ምስ መንቀሊኡ ብምፅራይ መፍትሒ ንምምፃእ ንህዝቢ ብምዝርራብ እናሰርሐ እዩ ዝርከብ።”
ኣብ ወልዲያን ካልኦት ከተማታትን ሰሜን ወሎ ዝተኸሰተ ግጭት ሓይልታት ፀጥታ ዘይድሊ ሓይሊ ምውሳዱ ዝተሓተቱ ንሶም እቲ ጉዳይ ምስተፃረየ ዝቐርብ’ዃ እንተኾነ ምናልባሽ ተመጣጣኒ ዘይኮነ ስጉምቲ ክውሰድ ከሎ ዝኾነ ይኹን ሰብ ካብ ተሓታትነት ኣየምልጥን ኢሎም።
“ሓይልታት ፀጥታና እውን ጉድኣት ከይወረደ ንምቁፅፃር ክኽእሉ ስራሕቲ ይስርሑ እዮም ዘለው።ግን ድማ ከም እንሪኦ ጌጋታት ኣለው፤ናይዞም ጌጋታት መንቀሊ ዝተፈላለዩ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።ስለዚ ትፃሪዩ ክቐርብ እዩ።”
ንዝጠፍአ ህይወት ሰብ ንዝዓነወ ንብረትን ተሓተቲ ኣካላት ፀጥታ ይኹኑ ካልኦት ክፋላት ሕብረተሰብ ካብ ሕጊ ከምልጡ ኣይክእሉን ኢሎም ዶ/ር ነገሪ ብምውሳኽ።ነገር ግን ናይ ፀጥታ ኣካላት ሽም ንምፅላም ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ዝስምዑ ኣብ መንጎ ህዝብን ኣካላት ፀጥታን ምትእምማን ከይህሊ ኮነ ተባሂሉ ዝስራሕ እዩ ምስ በሉ።
“ኣካላት ፀጥታ ካብ ህዝቢ ዝወፁ እዮም፤ዜጋታትና እዮም፣እንተድኣ ኣጥፊኦም ክሕተቱ እዮም፤ግን ክኣ ስርሖም ብዝግባእ ንክሰርሑ ንዕኦም ዘለና ኣረኣእያ ግቡእ ክኸው ኣለዎ።”
ብኻልእ ዜና መንግስቲ እሱራት ብምፍታሕን ንሕቶታት ግቡእ ምላሽ ብምሃብን ብዝበለፀ ወሳንነትን ፍጥነትን ክሰርሕ ምኽትል ኣቦ ወንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ንሶም ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ዝተልዓለ ህዝባዊ ተቓውሞ ኣብ ኦሮሚያ ብዙሓት ናይ ፓርቲ ኣባላቶም ተኣሲሮምና ይብሉ ።ካብ ዝተፈትሑ ኣባላት ፈፀምቲ ስራሕ ዶ/ር መረራ ጉዲና ጥራሕ ከምዝኾኑን ካልኦት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡን ሓቢሮም።
“ሎሚ ፅባሕ ክፈትሑልና እዮም ኢልና ኣብ ምፅባይ ንርከብ።ዝኣተውዎ ቃል ክፍፅሙ እዮም ዝብል ግምት ነይሩና፤ግን ኣይተፈፀመን ዘሎ።ኣብክድንኡ ንቤት ፍርዲ ደፊርኩም ብዝብል ኣብ ልዕሊ እኒ በቀለ ገርባ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ ተወሲኑዎም ንንገላታእ ኣለና።”
ብሓፈሻ ካብ ክልል ኦሮሚያ ኣስታት 22 ሽሕ ሰባት እዮም ተኣሲሮም ዝተፈትሑ ግን ኣዚዮም ውሑዳት እዮም ኢሎም።
ኣቶ ሙላቱ ገመቹ እታ ሃገር ካብ ዝኣተወተቶ ቅልውላው ክትወፅእ መሰረታዊ ፍታሕ ንምርካብ መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ የገድሰኒ እዩ ምስ ዝብሉ ሓይልታት ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ክዘራረብ ኣለዎ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዖ ይክኣል።


text:
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናብ ኢትዮጵያ ንዝገሹ ዜጋታታ መጠንቀቕታ ኣቕሪባ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ ብዕለት 19 ነሓሰ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ተኸታታሊ ሰላማዊ ሰልፍታት፣ ገለ ዞባታት ኢትዮጵያ ንድሕነት ኣመሪካውያን ኣስጋኢ ክኸውን ከምዝኽእል የመልክት።
መስመራት ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን፣ ኢንተርነትን ካልእ ናይ ሳተላይት መራኸቢታትን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድምን ኣብ እዋን ሰላማዊ ሰልፍን ይዓጽዎ ስለዘሎ፣ ድሕነት ዜጋታት ንምፍላጥ ኣሸጋሪ ኮይኑ ከምዘሎ፣ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ይገልጽ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ ኣብ መግለጺኡ፣ እቲ ናብ ኢትዮጵያ ዝግበር ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ክሳብ ለካቲት 2017 ክጸንሕ ምዃኑ ኣመልኪቱ። ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ፣ እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ኣብያ ህዝቢ፣ ናብ ካልኦት ከተማታት’ውን ክልሕም ዓቢ ተኽእሎ ብምህላዉ ምዃኑ’ዩ ዝጠቅስ።
እቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ኣመሪካውያን፣ ድሕነቶም ብቐጻሊ ክከታተሉ፣ ከባቢኦም ብጥንቃቐ ክዕዘቡ፣ ሰላማዊ ሰልፊ ካብ ዝግበረሎምን ህዝቢ ብብዝሒ ዝእከበሎምን ከባቢታት ክእለዩ፣ መግለጺ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ የጠንቅቕ።


text:
Radio Erena: 23 February 2016
ሓደ ሓደ ሰበ ስልጣንን ዲፕሎማሰኛታትን መንግስቲ ኤርትራን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ ይነጥፉ ምህላዎም ብኢጋድን ሰሃን ዝተባህለ ትካልን ኣብ ዝተወደበ መጽናዕታዊ ጽሕፉ ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ስደተኛታትን ካልኦት ዝተፈላለዩ ወገናት ብዝተኣከበ ሓበሬታ ዝቀረበ መጽናዕታዊ ጽሑፍ፣ ኣብ ገለ እዋን ስደተኛታት ኣብ ውስጢ ዓድን ወጻእን ምስ ዝርከቡ ኣሰጋገርትን ደላሎን ብመንገዲ ኢንተርነት ብዝገብርዎ ርክባት ናብ ስደት ክጓረቱ እንከለዉ፣ ኣብ ካልእ እዋንት ከኣ ብቀጥታ ብሓለፍቲ መነግስቲ ኤርትራ ብመኪና ተጻዒኖም ካብ ሃገር ዝወጽሉ እዋናት ከምዘሎ የረድእ።
ኣብ ካልእ እዋናት’ውን ፓስፖርት ናይ ኤርትራ ብምሻጥ ስደተኛታት ናይ ምስግጋር መስርሕ ከምዝካየድ እቲ መጽናዕቲ ይጠቕስ።
ኣዘዝቲ ሰርዊት፣ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝተዋፈሩን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ተዋፊሮም ምህልዎም ህዝቢ ኤርትራ ብሰፊሑ ዝዛረበሉ ጉዳይ ምዃኖም ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ብስግረ ዶብ ዝተታሕዙ ኤርትራውያን፣ ነቶም ዝሓዝዎም ኣዘዝቲ ምክትታል ዶባትን ካልኦት ሓይልታትን ብኡ ንብኡ ክሳብ ሓደ ሽሕ ዶላር ጉቦ ብምኽፋል ዝወጹ ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
ሓደ ካብቶም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ምስ ካልኣዩ ናብ ሱዳን ክሰግር ዝተታሕዘ ተማሃራይ ማይ ነፍሒ፣ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ቅድሚ ምብጽሖም ነቲ ዝሓዞም ናይ ቀረባ ኣዛዚ ሰራዊት ኣብ ኢዶም ዝነበረ ብድምር 1600ዶላር ጉቦ ድሕሪ ምሃቦም፣ እቲ ኣዛዚ ነቲ ዘስግሮም ዝነበረ ሰብ ናብ ቦትኦም ክመልሶም ብምጥንቃቕ ኣብ ከባቢ ተሰነይ ከምዝፈነውዎም ገሊጹ።
እንተኾነ ድሕሪ ዝተወሰነ ሰሙናውት’ውን እቲ መንእሰይ ተመሳሳሊ ናይ ስግረ ዶብ ፈተነ ብምክያድ ሱዳን ከምዝኣተወ ይጠቕስ።
================================


text:
ብ ግርማይ የማነ፡
ዜጋታት ብኩነታት ሃገሮምን ህዝቦምን ኢሂን ሚሂን ክብሃሃሉ ንቡርን ጽቡቅ ባህልን እዩ። እዚ ጽቡቅ ባህሊ ክጥጥዕን ክስስንን ኣብ ሓቅነትን ቅንዕናን ወድዕነትን እንተዘይተመርኩሱ ኣዕናውን ንድሕሪት ዝጎስስን እዩ። ሰውራ ኤርትራ ካብ ዝብገስ ክሳብ ሕጂ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ውድባትን ነዚ ሓቀኛ ባህሊ ብምጥምዛዝ ኣብ ረብሓ ውልቀሰባትን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ንምውዓል ብቀጻሊ ፈተናታት ኣሎ። ውድብ ህዝባዊ ግንባር ነዚ ናይ ኢሂን ሚሂን ባህሊ ኣብ ሓፋሽ ህዝቢ ብምስራጽ ንህዝቡ ሓቊፉ ንመላእ ኤርትራ ሓርነት ኣልቢስዋ።
ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝኣተዎ ማሕላ ከይረሰዐ ሕድሪ ሰማእታት ንምትግባር ክሳብ ሕጂ ደኺመ ረብሪበ ተወጽዔ ከይበለ ነዛ ሃገር ይሃንጻ ኣሎ። ምህናጽ ሃገር እሞ ድማ ከም ናይ ኤርትራ ትሕቲ ባዶ ጀሚርካ ምስ ብዙሕ ተጻብኦታትን ምስ ዓለምካ ክትደላደል ክሳብ ክንደይ ሓያል ጻዕሪ ከምዘድሊ እዚ ዝሓለፈ 24 ዓመታት ሚሂሩና እዩ።
ዓለም በቶም ገበትን ዓመጽትን ተዓብሊላ፣ ንሶም ዝብሉኻ፣ ንሶም ዝኣዘዙልካ “ፈውሲ” (መርዚ) እንተዘይቀሲምካ፣ ናቶም ተላኣኣኺን መሬትካን ሃብትካን ከምድላዮም ንክጉሕጉሑ እንተዘይኣፍቂድካን ዝወርደካ ተጻብኦ ኤርትራን ገለ ውሑዳት መወከሲ ናይዚ ኢኪት ሃጸያዊ ውዲታት ክኾና ይኽእላ።
ህንጸት ሃገር ካብ ሰማይ ማና ዝወርድ ኣይኮነን። ንእትምነዮን እትደልዮን’ውን ሰብ ገጸ-በረኸት ከቅርበልካ ወይ ክህበካ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ደኺምካ ጺዒርካ ሰሪሕካ ዝርከብ ፍረ እዩ። ህዝባዊ ግንባር ክብርታትና ክብል እንከሎ ቃል ብቃሉ ሰብ ከኽብረና ማለት ኣይኮነን። ክብርታትና ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዘዐወተናን ዘጥረናዮን ባህሊ ተወፋይነት፣ ተጻዋርነት፣ ባህሊ ስራሕን ጻዕርን ምክብባርን ሓልዮትን እዩ። እዚ ባህሊ እንተተዓቂቡ ድማ ንሕና ንስስን ንሕይል ብኡኡ መጠን ድማ ንኸብር።
ኣብ’ዚ 24 ዓመታት ህዝባዊ ግንባር ነዚ ክቡር መርሖን ኣምርን ሒዙ ተጓዒዙ ሃገራት ኣፍሪቃ ንልዕሊ 60 ዓመታት ዘይሰርሖኦ ስርሓትን ታኣምርን ኣብ ሓጺር እዋን ኣተግቢርዎ። እዚ ጽቡቅ ኣብነት ንምዕራባውያን ብቀንዱ ድማ ንሃጸያዊት ኣሜሪካ ባህ ኣየበሎምን። ንኤርትራ ድማ ከም “ሕማቅ ኣብነት ናይ ጽቡቅ ስራሕ” ወሲዶም በቀጥታን ብተዘዋዋርን ክዋጋእዋ እዮም መሪጾም።
ክብርታትና ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተሰረቱ እዮም። ጉዕዞ ህንጸት ሃገርና ድማ ኣብ ኣዕኑድ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተተኽሉ እዮም። ኣብ ኤርትራ ማሕበራዊ ፍትሒ ማለት ሃገራዊ ሃብቲ ኩሉ ኤርትራዊ ዝረብሓሉ፣ዝተረሰዐ ከባቢታትን ህዝብን ኩሉ ዓይነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ማለት ትምህርቲ ዝስተ ጹሩይ ማይ፣ ሕክምና፣ መጎዓዝያን መሳሊጥታትን ዝረኽበሉን ኣብ መንጎ ከተማን ገጠርን ዘሎ ጋግ ዘጽብብን መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብስራሕን ብግብርን ዝረጋገጸሉ እዩ።
ኣብ ውሽጢ 24 ዓመታት ኤርትራ ንሽድሽተ ዓመታት ጥራሕ እያ ንቡር ዳግመ ህንጻዊ ስርሓት ኣካይዳ። እዘን ውሑዳት ሽድሽተ ዓመታት “ሕማቅ ኣብነት ናይ ጽቡቅ ስራሕ” ስለዝገበራ ሃጸያውያን ብዶብ ኣሳቢቦም ኩናት ኣዊጆምልና፣ ብሕግን ኩናትን ድማ ተሳዒሮም። ሕግን ኩናትን’ውን ስለዘይማሃሮም መሊሶም ብእገዳ ብቁጠባ ክሓንቁና ወሲኖም። እዚ’ውን ስለዘይተዓወትሉ ናይ መወዳእታ መጣሊዒት ካርቶኦም ሰብ ካብ ሃገሩ ከመይ ይስደድን ይወጽእን ብድሑር ሃይማኖታውን ኣውራጃውን ንክፈላለ ሕጂ ዝሰርሑሉ ዘለዉ ሜላ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ መግዛእታዊ ዓመጽ ኤርትራ ከም ኩለን ጉዙኣት ሃገራት ኣንጻራ ዝቀንዐ ንዕላማታት መግዛእቲ ዝሕግዝን ዘተባብዕን ትካላትን ስነ-ሓሳብን ምንባሮም ንኩሉ ቡሩህ እዩ። ሕጂ ድማ ኤርትራዊ ሃገርነት ባሕጒግካ ንምድርባይ ዝካየድ ዘሎ ፈተናታት ብዘይ ኤርትራውያን ኢና ባሃልቲ ከዳዓት ሂወት ክረክብ ኣይክእልን እዩ። ኤርትራዊ ሃገርነት ግን ብደምን ኣዕጽምትን ኣሽሓት ሰማእታት ዝተሰረተ ስለዝኾነ ዝመጸ እንተመጸ ግዝያዊ ጸገማት ክፈጥር እምበር ክዕወት ዝኽእል የለን።
ኣብ’ዚ ሕጂ ዓለምና ብስም ሰብኣዊ መሰላትን ነጻ ናይ ምዝራብን ምጽሓፍን ዝብል ጉልባብ ንሱሉስ ዓለም ኣይስሩር ኣይህሉው ጌርዎ ዘሎ እዋን ኣንጻር ኤርትራን ኤርትራውያንን ተዓጢቆም ዘለዉ መሳርሒ ሲ.ኣይ.ኤን ወያነን ከም ብዓል ኣሰና፣ ኤሬና፣ ድምጺ ኤርትራ ሂሊፋክስ … ወዘተ ከም ቀንዲ ኣተግበርቲ ናይዚ ኣዕናዊ ስነ-ኣእምራዊ ኩናት ምኻነን ህዝቢ ክነቅሓሉ ኣለዎ።
2ይ ክፋል ይቅጽል …


text:
Radio Erena: 19 September 2019
ኢትዮጵያ፣ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶ፣ ካብ ናይል ብዝፈሰሰ ማይ ዝመልኣሉ መስርሕ፣ ብግብጺ ንዝቐረበ እማመታት ነጺጋቶ።
እቲ እማመታት፣ ንኢትዮጵያ፣ ካብቲ ብከርሲ መሬታ ዝሓልፍ ወሓዚ፣ ምሉእ ብምሉእ ከይትጥቀም ዝዕንቅጽ’ዩ ክትብል’ያ ተቓዊማቶ።
ኢትዮጵያ፣ እቲ ዲጋ ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ዘሎ ግዜ ክመልእ መደብ ክህልዋ እንከሎ፣ ግብጺ ግና፣ እቲ ዲጋ፣ ናብ ግብጺ ዝፈስስ ማይ ናይል ብዘይንኪ መልክዑ ክትመልኦ’ያ እማመታት ኣቕሪባ።
ብሰንኪ እዚ ድማ፣ ሚኒስተራት ሃብቲ ማይ ኢትዮጵያ፣ ግብጺን ሱዳንን ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ ኣብ ካይሮ ኣብ ዘካየድዎ ናይ ምምኽኻር ኣኼባ ብዘይፍረ ተበቲኑ።
ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ድሕሪ ዘጋጠመ ናይ መንግስታት ምግምጣል፣ ኣቐዲሙ ተዓንቒፉ ዝጸንሐ ጉዳያት ኣጠቓቕማ ናይል፣ ክውንዘፍ’ዩ ዝብል ተስፋታት ኣሕዲራ ዝጸንሐት ግብጺ፣ ብመርገጺ ሓድሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዘይተሓጎሰት ዲፕሎማሰኛታት የመልክቱ።


text:
ፕረዚደንታዊ ሕፁይ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ጆ ባይደን ብኣሃዛዊ መዐቀኒ ርእይቶ ህዝቢ \Poll\ ንፕረዚደንትትራምፕ ይመርሑዎም ኣለው።ኣብ ዝቕፅል ሕዳር ኣብ ዝካየድ ምርጫ ክዕወቱ ግን ናይ ፓርቶም ገስጋሳይ ክንፊ ከተሓባብሩ ኣለዎም።ዝቐፀለ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ነቲ ልሙድ መስርሕ ወፍሪ ምርጫ ኣፀጋሚ ገይሩዎ ይርከብ።ባይደን ሕፀኦም ብዕሊ ንምቕባል ኣብ ሚልዋኪ ዊሰክንሰን ኣብዝካየደ ናይ ፓርቶም ዋዕላ ብኣካል ኣይሳተፉን ይብሉ ሰበስልጣን ወፍሪ ምርጫ ባይደን።ብሰንኪ ስኽፍታ ኮቪድ-19 ክፍለ ግዝኣታት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ክንዲ ብእካል ተረኺብካ ብፖስታ ብምልኣኽ ድምፂ ንምሃብ መማረፂታት ንምቕራብ ብስፍሓት ይንቀሳቐሳ ኣለዋ።ፕሬዝዳንት ትራምፕ ግን እዚ ንምጭንርባር በሪ ዝኸፍት እዩ ይብሉ።
እዋኑ ናይ ምርጫ እዩ።ዝለዓለ ሸቕሊ ኣልቦነት፣ማሕበራዊ ዘይምርግጋእን ምስፍሕፋሕ ሓደገ ኮሮናቫይረስን እውን ኣለው።ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሕዳር ኣብዝካየድም ርጫ ንሕንሕ ኣብ ዝካየደልንን ወሰንቲ ኣብ ዝኾናን ክፍለ ግዝኣታት ተቐባልነቶም ድኽም ዝበልሉ በዞም ልዕል ኢሎም ተጠቒሶም ዘለው ምኽኒያታት እዩ።
እቲ ዓውዲ ግጥም ናብ ትሕዝቶታት ሪፓብሊካዊያን ፓርቲ ይጋፋሕ ኣሎ።እዚ ንጆ ባይደን ጥዑም ዜና እዩ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ቨርጂኒያ ተንታኒ ላሪ ሳባቱ ከምዚ ‘’ዓሰርተ ዓመት ንድሕሪት ምልስ እንተይልካ ኣሮዝናንን ቴክሳስን ዋላውን ጆርጂያ ናይ ንሕንሕ ቦታ ነይረን ዝብለካ ትረክብ ኣይመስለንን’’ ይብል።
ኣብዚ ዓመት ግን ናይ ንሕንሕ ከባቢታት እየን።ናይ ባራክ ኦባማ ምኽትል ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ባይደን ኣብቲ ምምሕዳር ዓብይ ታራ ዝተፃወቱ እዮም።
ኣብ 29 ዓመቶም ሰኔተር ኮይኖም ዝተመረፁ ባይደን ሙኩር ፖለቲከኛ እዮም።‘’መንግስቲ ከመይ ከምዝሰርሕ እፈልጥ እየ’’ ይብሉ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ቨርጂኒያ ተንታኒት ባራባራ ፐሪ ባይደን ኣብ ህይወቶም ብብዙሕ ፈተናታት ዝሓለፉ እዮም፤ናይ መጀመሪያ ብዓልቲ ቤቶምን ጓሎምን ብሓደጋ መኪና ዝሰኣኑ እዮም ትብል።ኣብ 2015 ኣ\ፈ ድማ ቦኽሪ ወዶም ብካንሰር ስኢኖም።
ዝሓለፉዎም ዘሕዝኑ ውላቃዊ ፈተናታትን ነዊሕ ናይ ፖለቲካ ተመኩሮን ማዕረ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ዝነበራ ሕፅይቲ ዴሞክራት ኣብ ልዕሊኦም ናይ ተፃብኦ በትሪ ንምዕራፍ ከቢድ ይገብሮ።
ባይደን ምልሕሓፅ ዝበዝሖ ናይ መፃረይ ውድ ድር እዮም ሓሊፎም።
ገለ ኣድመፅቲ ኣብዚ ናይ መረፃ ማእዲ ብዝቐረበ ምርጫ ሕጉሳት ኣይኮኑን።ፖለቲካዊ ተንታኒት ሸሪ በቢች ጄፍ ንኽልቲኦም ተወዳዳርቲ ዘይድግፉ ኣድመፅቲ ከምዘለውን እንተኾነ ግን ካሊእ መማረፂ ስለዘይብሎም ክመርፁ ከምዘልዎን ትገልፅ።
እቲ ምርጫ ዝካየደሉ ኣገባብ እውን ምስሕሓቡ ኣይተረፈን።ብስንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ክፍለ ግዝኣታት ብፖስታ መልክእኽቲ ድምፂ ናይ ምሃብ መማረፂ የጋፍሓ ኣለዋ።ብመልእኽቲ ፖስታ ድምፂ ምሃብ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክሳብ ልዕሊ150 ዓመታት ንድሕሪት ዝኸይድ ነዊሕታሪኽ ኣለዎ።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ግን ክፍለ ግዝኣታት ብፖስታ ኣብ ዝልኣኽ ድምፂ ዝሙርከዛ እንተኾይነን ምንዋሕ ክፍጠር እዩ ክብሉ የጠንቅቑ።
‘’ንሰሙናት፣ንኣዋርሕ ምናልባሽ እውን ድሕሪ ዓመታት ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ኣይክትፈልጥን’’ዝበሉ ንሶም ‘’ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ንሓዋሩ እውን ምናልባሽ ኣይክትፈልጡዎን።እዚ እዩ ዘሰክፈኒ ዘሎ።ክስናዕ እዩ’’ ኢሎም።
ዋላ እውን ብናይ ፖስታ መልእኽቲ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ምርጫ ምጭብርባር ኣዚዩ ዝተሓተ እዩ ይብሉ ሰበስልጣን ምርጫ።መብዛሕቲአን ክፍለ ግዝኣታት ብፖስታ ልኢኽካ ድምፂ ምሃብ ይፈቕዳ እየን።ኣብዚዓመት ኣብዝካየድ ምርጫ ምስ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ተኣሳሲሩ ናይ ፖስታ መልእኽቲ ድምፂ ንምቑፃር ተወሳኺ ግዜ ትፅቢት ይገብሩ።
ኣብ ዩናይይትድ ስቴትስ ምንዋሕ ውፅኢት ድምፂ ፈላምይ ኣይኸውንን።ኣብ 2000 ኣ\ፈ ኣብ መንጎ ኣል ጎርን ጆርጅ ዳብሊው ቡሽን ብዝነበረ ኣሰሓሓቢ ምርጫ እወጃ ውፅኢት ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ተናዊሑ እዩ።
ኣብዚ ዝለዓለ ምትፍናን \polarization \ ዘለዎ እዋን ዝኾነ ይኹን ፀገም ከጋጥም ይኽእል ይብሉ ተንተንቲ።
ትራምፕ ምርጫ ክናዋሕ ኣለዎ ካብ ዝብል ሪኢቱኦም እንተሰሓቡ እውን ብፖስታ መልእኽቲ ምድማፅ ዝብል ግን ጥርጣርኦምን ስኽፍቶም ቀፂሎምሉ ኣለው።
ብዴሞክራት እትምራሕ ክፍለ ግዝኣት ኔቫዳ ኩሎም ኣድምፅቲ ብፖስታ ድምፆም ክህቡ ትልሚብምሓዛ ወፍሪ ምርጫ ትራምፕ ዝሓለፈ ሰሙን ከሲ መስሪቱ ኣሎ።
ብሪፓብሊካዊያን ኣብ እትምራሕን ናይ ንሕንሕ ማእኸል ኣብ ዝኾነትን ክፍለ ግዝኣት ፍሎሪዳ ግን እቶም ፕሬዝዳንት ብናይ ፖስታ መልእኽቲ ድምፆም ክህቡ የተባብዑ ኣለው።ኣብ ስልጣን ዘሎን ዝሓለፉን ኣመሓደርቲ ናይታ ክፍለ ግዝኣት ስርዓት ምርጫ ውሑስን ዘተኣማምንን ስለዝገበሩዎይብሉ።
ብመሰረት ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ኣሜሪካዊያን ብፖስታ ኣቢሎም ድምፆም ክህቡ ይደልዩ። ይኹን ብሓቂ ውሑስ ድዩ ኣብ ዝብል ግን ስምምዕ የለን።
ብናይ ፖስታ መልእኽቲ ድምፆም ህህቡ ዝደልዩ እቶም ዝበዝሑ ካብ ሪፓብሊካዊያን ዴሞክራሲያዊን ፓርቲ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣብ ኣሜሪካን ኢንተርፕራይስ ኢንስቲትዩት ክኢላ ካርሊን ቦውማን ትገልፅ።
ኣብቲ ዝቕፅል ምርጫ ዝሰዓረ ይስዓር እቲ ቀንዲ ፈተና ዝኸውን ክልቲኦም ወገናት ንተኣማንነት ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ክቕበሉዎም ኣብ ምርግጋፅ እዩ ይብሉ ናይ ምርጫ ተንተንቲ።


text:
ኣብ መቕድማ «ስነ-ጽሑ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዕደመን ደረጃን ንዝርከቡ ሰባት ውሽጦምን ደጊኦምን ቀሊዑ ብምርኣይ ንኽንስሑ፡ ክማጐቱ፡ ከስተንትኑን ንሂወት ክጽንብሉን ወዘተ፡ ይድርኾም። ብዛዕባ መንፈሳውን ነገራውን ባህግታቶም ብሓያል ስውጠት ክፍትሹን ክመራመሩን፣ ንድነታት ድንቁርና ከባህርሩ፣ ምእንቲ ሓድሽ ኩርናዕን ኣንፈትን ህይወት ክጥምቱ ሓይልን ብልሓትን ይፈጥር ወዘተ።
ብሓፈሻ ስነ-ጽሑፍ ኣብ ሕብረተ-ሰባዊ ለውጢ ዘለዎ ግደ ክሳብ ክንደይ ምዃኑ ክኢላታት ኣጽናዕትን ሓሰብትን ብዙሕ ተንቲኖሙሉ እዮም። ከምዘለዎ ኣድላዪ ኰይኑ ከኣ ይስመዓኒ።» ዝብል ኣስፊራ ትርከብ። 11 እኩብ ሓጸርቲ ዛንታታት ሓቚፋ ዘላ መጽሓፍ «ተረፍ» ብኣኸድር ኣሕመዲን።
ጽባቐ ኣጸሓሕፈኣ፣ ምስ ተገንጸለት ኣይዕጸፍን ኢላ እትሕዝ፣ ጥራይ ኣይኮነትን። ዝኽሪ ቁልዕነት፣ ስምዒት ኲትትና፣ ሕልምን ህንጡይነትን ንዝተፈላለየ ተረኽቦታት፣ ተስፋን ንዕኡ ዘሰኒ ሓቦን ጻዕርን፣ ቅንእን ንሱ ዝፈጠሮ ነብሰ ምጒትን፣ ኲናትን ሳዕቤናቱን ወዘተ፣ ኣካቲታ ኩሎም ስምዒታት እናተሰምዑዃን ብተመኲሮኦም ነብስኻ ትኾኖ እናተራእየካን እትንበብ መጽሓፍ እያ። ንተነባብነታ ዝምልከት፣ ሳንድያጎ ኣብ ገበራ «ገለ ካብዘን ዛንታታት ከም ግጥሚ ደጋጊምካ ንከተንብበን ይድርኻኻ’ሞ፣ እንደገና ሓድሽ ሓሳብን ዓሚቚ ትርጒምን ትርጒምን ትረኽበለን» ዝበሎ ብልክዕ ዝገልጻ ‘መስለኒ።
ይዂን እምበር፣ ኣብቲ ከም መጽሓፍ ሓቚፋቶ ዘላ ፍልስፍናን ጽሙቚ ኣቢላ ንሕብረተ-ሰብ እተርእየለኡን እትርእየሉን መዳይ ግና፣ ዘይከምቲ ኣብ መቕድም ደራሲኣ ዝበሎ፣ ድነ ድንቊርና ጋሊሃ እተብርህን ድርኺት ለውጢ እተምጽእን ዘይኮነት፣ ንጸቢብነት ልዑል ክብሪ ሂባ፣ ንሕብረተ-ሰብ ናብ ቀውሲ ርእሰ-ምትሓትን ምስሉይነትን እትወስድ፣ ኣብ ክልተ ገሚዓ ምዕቡል ድሑርን ኢላ እተርኢ፡ ብኡ መንጽር ድማ እቲ ድሑር እንታይነቱ ገዲፉ ነቲ ምዕቡል ዝብሃል ከምልኽን ክምለኽን እትጒስጒስ፣ ክብርታት እቲ እትገልጾ ሕብረተ-ሰብ ብግጒይን ዘይብስሉን ሚዛን እትዕይር፣ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ክብለጹ ንዝደልዩ ባእታታት ምቹእ ባይታ እተንጽፍ መጽሓፍ እያ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ፣ ነቲ ምዕቡል ኢላ እትገልጾ ክፋል ውን እዂል ኣፍልጦ ዘይብላ፣ ተገንዝቦ ሕብረተ ሰብ ዝወሓዳ፣ ኣብ ውሽጢ ጸባብ ከተማ እናዕነይነየት፣ ጸቢብነት ኣስማሪኖን ንሃገር ምልእቲ ከመይ ብጸቢብ ዓይኑ ይርእያን ብጸቢብ ርእሱ ይመዝናን፡ ክብሕታ ይደልን እተርኢ፡ ብምቁር መርዚ ክስመ ዝኽእል ፍልስፍና ዘለዎ ትሕዝቶ ዝሓቖፈት መጽሓፍ።
ዓሰርተ ሓደ ዛንታታትን ሀ ሁ ……… ኢሉ ዝጅምር ሕሉፍ ሂወት ጸሓፊ ዘስተንትን መእተዊ እታ መጽሓፍን፣ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ናይ ኤርትራ ይጀምሩ፣ ብዝኾነ ደረጃ ማሕበራዊ ኣነባብራን ኣተሓሳስባን ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ይንቀሉ፣ ምልእትን ጽባቐን ክህልዎም እንተኾይኑ፣ ናብ ኣስመራ ክኣትዉ ወይ ወደ’ስመራ ክሕወሶምን ከማእዝኖምን፣ እንተዘይኮይኑ ምስ ኣስመራን ሂወት ኣስመራን ዘራኽቦም ሰንሰለት ከምዝህሉን ኮይኖም እዮም ተሰሪሖም። ብውሕሉል ኣጸሓሕፋ ፣ ንነባቢ ተምሳጥ ኣስመራን ኣስማሪኖን ከምዘሕድር ይገብርዎ። ብውስጠዘኣዊ ኣዘራርባ ድማ፣ ነቲ ምስ ኣስመራን ኣስማሪኖን ቅርበት ዘይብሉ ሰብ ምልኣት ዘይብሉ ጌራ ትሑት ሚዛን ትህቦ።
«ዝፈለሰ ፍቕሪ» እትብል ዛንታ ምስ እንምልከት ንኣብነት፣ ክልተ ናይ ብዙሕ ዓመታት ኣዕሩኽን መተዓብይትን ደቀ’ስመራ፣ ኣብ ተሰነይ ተራኺቦም፡ ሓደ ነቲ ካልእ ተረኽቦኡ እናዕለሎ ትስራሕ ዛንታ እያ። ዘዕልሉ ቦታ ኣብ ሓንቲ ካብ እንዳ ስዋታት ናይ ሕለት-ኲናማ ተሰነይ ኮይኑ፣ ንውሽጣዊ ኣቃውማ እታ እንዳ ስዋ ክገልጾ እንከሎ «እታ ገዛ ነቶም ሰባት ኣውጺእካ ብዕርቃና እንተትርአ፣ እንዳ መንን እንዳምንታይን ምዃና ክግምት እቃለስ’የ ኔረ። ነታ እትቕዳሕ ዝነበረት ቡን ዝዓጀበ ዕጣን፣ ምስ ትኪ ሽጋራ ተሳንዩ ንብርሃን ናይቲ ገዛ በሪዝዎ እኳ እንተነበረ፣ ‘ሰብ ጠፊኣትኒ’ ዝብል ስእሊ ድምጻዊ ዘለዎ ፖስተር ተጠቂዑ ረኣኹ። ብፍላጥ ድዩ ብገርሂ፣ ‘ረስዓኒ’ ትብል ድምጻዊት ሄለን ድማ ኣብ ፊቱ ተጠቂዓ ነበረት ትርአ ነበረት።» ይብል። ኣብዛ ጽሕፍቲ፣ እቲ ወደ’ስመራ ኣብ ተሰነይ እሞ ከኣ ኣብ ሕለት-ኲናማ ንስነ-ጥበብ ከስተማቕርን ክርዳእን ዝኽእል፣ ብኡ መንጽር ከኣ ነቶም ተመስጦ ከሕድሩ ዝኽእሉ ብስሩዕ ኣገባብ ከቕምጦም ዓቕሚ ዘለዎ «ምዕቡል» ሰብ ክህሉ ይኽእል ኢሉ ክሓስብ ከምዘይደለየ ወይ ፈጺሙ የለን ኢሉ ከምዝኣምን ንርኢ። ምኽንያቱ፣ ነተን ክልተ ፖስተራት በቲ ልክዕ ትርጒመን ተረዲኡ ወይ ኣመዛዚኑ በቲ ተምሳጥ ዝፈጥራሉ መንገዲ ተሰቒለን ምርኣዩ፣ «ብፍላጥ ድዩ ብዘይፍላጥ» ብምባል፣ ናብ ምጒት እዩ ኣትዩ።
በቲ ምስ ምብራቕ፣ እታ ኣብ ሰንከትክናብ ኣብ ሓደ ኣግነት ቡን ኣፍሊሓ እናሸጠት እትናበር ምልኣት ጽባቐን ብስለትን ዘለዋ ጎርዞ ዝገበሮ ዕላል፣ ጸቢብ ምዃኑ ባዕሉ ዝተኣመነ፣ ኣስማሪኖን ዝተማህረን ገጸባህሪ ናይ ዛንታ «ምብራቕ» ናጽነት እምነቱ ብደራሲ ተመንጢሉ። ምብራቕ እታ ንበረኻ ሰንከትክናብ ከም መፈጠራ ተቐቢላ እትግልገለሉን እተገልግለሉን ተፈታዊት ጎርዞ፣ ፈለማ እቲ ጸቢብ ኣስማሪኖ፡ ኣብ ዕላሎም ንእተቕርቦ ሓሳባት ክቕበሎ ዝጽገመሉ ዝነበረ ቀንዲ ምኽንያት፣ ኣብዚ በረኻ እዚ ከምዚ ክትሓስብ ትኽእል ሰብ ክትህሉ ኣይትኽእልን እያ ዝብል እምነት ስለዝነበሮ እዩ። መዓስ ንሓሳባ ጥራይ ንሽማ ውን ክቕበሎ ኣይከለን። ኣመና ጥዑም ሽም ኮይኑ፣ ምብራቕ። ኣብ ርሑቕ ገጠር እሞ ከኣ ኣብ ምዕራብ ኤርትራ ዝቕመጡ ሰባት ምብራቕ ዝብል ሽም ከውጽኡ ኣይክእሉን እዮም። ብርድኢት እቲ ጸቢብ እሞ ከኣ ዝተማህረ ኣስማሪኖ። ድሕሪ ብዙሕ ክሰግሮ ዘይከኣለ ምጒት ግዳ ብውሽጡ ተቐቢልዋ። እታ ዘዕበየቶ ከተማ ዘልበሰቶ ባህሩ ክሓድግ ስለዘይከኣለ ግን ከምዝተቐበላን እቲ ትብሎ ዝነበረት ከምዝኣመነሉን ክነግራ ኣይደለየን። ኣብ ውሽጡ ሒዝዎ እዩ ከይዱ። ነቲ ብውሽጡ ኣሚኑ ተቐቢልዎ ዝነበረ ‘ውን፣ ደራሲ ዘሪግዎ። «ጽቡቕ ኣለኻ እምበር፣ ከምዚኣ ዝኣመሰለት «ምዕብልቲ» ኣብዚ ገጠር እዚ ክትፍጠር ወይ ውን ክትዓቢ ኣይትኽልን እያ። ምብራቕ ጓል ከሰላ እያ። ኣብኡ እያ ተወሊዳ ዓብያ። ከሰላ ከኣ ምዕብልቲ ከተማ እያ።» ኢልዎ ብረቂቕን ኪኖ እቶም ተጻሒፎም ዘለዉ ቃላት ሓሊፍካ ብዝርአ ቃናን። ንነባቢ ውን «ለካ እንዶ ግዳ ኣመና ማዕቢላ» ኢሉ ከምዝሓስብ ጌርዎ።
«ስነ-ጽሑፍ ናይ ህዝቢ እዩ» ዝብል ጽኑሕ ሌኒናዊ ኣበሃህላ ኣሎ። እዚ ኣበሃህላ፣ ስነ ጥበባውያን ነጽብራቕ ዝተፈላለየ ኲርንዓት ሂወት ህዝቦም ምዃኖም የረድኣና። ዛንታታት ተረፍ፣ ነጽብራቕ እቲ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ክኾኑ ይኽእሉ ዶ ኢለ ክሓስብ እንከለኹ ግን ኣመና ይጸቡኒ። ውሱን ኲርናዕ፣ ቁልዕነት፣ ኲትትናን ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝስዕብ መንእሰያዊ ሂወትን፣ ብዓቢኡ ከኣ እቲ መናብርቲ ኤርትራውያን ዝዀነ ኲናትን ሳዕቤናቱን ከዘንትዉን ከርእዩን ፈቲኖም፣ ብሰንኪ ጽበት ደራሲኦም ዝመኸኑ ዛንታታት ኮይኖም እስምዑኒ።
ደራሲ፣ እትረፍ ዶ ንህዝቢ ኤርትራ ነቲ ኣብ ኩለን እተን ዛንታታት መሪሕ ጠባይ ጌሩ ከንጸባርቖ ዝፈተነ «ኣስማሪኖ» ‘ውን ጽቡቕ ጌሩ ዝፈልጦ ኣይመስለንን። ኣብዛ ልዒለ ዘልዓልኲዋ ዛንታ (ምብራቕ) ዘሎ መሪሕ ጠባይ እንተተዓዘብና ንኣብነት፣ ምብራቕ «እንታይ ደኣ ኣምጺኡካ ናብዚ ዓዲ፧ ጋሻ ኢኻ ትመስል!» ኢላ ምስ ሓተተቶ፣ « ክንርኢ ኖ! ዓድናን ደቂ ዓድናን ንርኢ….ውጽእ ኢልካ ምርኣይ ከኣ ኣገዳሲ እንድዩ…. ! ንዕዘብ ከኣ……. ኣብቲ ኣስመራ …. ኣሳፊሕና እናወዓልና መስኮት-ልቢ ኣጽቢብና…..መስኮት ተረዲኡኪ ኣሎ ይኸውን እዩ’ኖ! መተንፈሲ ወይ መርኣዪ ቀዳድ ማለተይ እየ እየ ….» ክድብድባ ጀመርኩ። ንሳ ግን ብናይ ጋሻ ኣጠማምታ ተዋህልለይ ጥራይ እያ ነይራ። ኣነ ከኣ ካብቲ ዝቛጸርኲዎ ስንቂ እየ ከህልኽ ጀሚረ» ይብል። ኣብዛ ነጥብን ኣብቲ ኣብ መእተዊ እታ ዛንታ ዘሎን ቃል እቲ መሪሕ ገጸ-ባህሪ እንተሪእና፣ ክፉትን ብዙሕ ነገራት ከመዛዝን ዝኽእልን መንእሰይን ኢና ንቐርጽ። ይዂን እምበር፣ እናሻዕ ብደራሲ ናጽነቱ እናተሓድገ ኣዝዩ ጸቢብ ከምዝዀነ ዘርኢ ባህርያት ከኣ ይንጸባረቖ። ኣብታ ፍርቃ ገጠር ዝዀነት ኣስመራ፣ ሓደ ኣብ ወጻኢ ተወሊዱ ዝዓበየ ዝመስል መንእሰይ ክንረክብ መቸም ዘይሕሰብ እዩ። እዚ «ውጽእ ኢልና ክንርኢ ዓድናን ደቂ ዓድናን» ዝብል መንእሰይ፣ ስዒቡ ውን «ኣብ ትምህርቲ ኢና ጸኒሕና በጃኺኢለኪ! ሕጂ ከኣ ነቲ ዝተመሃርናዮ ታሕቲ ወሪድና ክንደልዮ … ኖ ምሽ ኣሎ» ብምባል ንሕብረተ ሰብ ኤርትራ ላዕልን ታሕትን ፍልልይ ናይ ደርብታት ከምዘለዎ ኣምሲሉ ዘቕርብ ኣስማሪኖ ኣብዚ መዋእል እዚ ኣበየነይቲ ኣስመራ ዝዓበየ ይኸውን!፧ ብዘይካ እቲ ኣብ ርእሲ እቲ ደራሲ ዘሎ ሕልማዊ ኣስማሪኖ።
ደጋጊመ፣ እዚ ደራሲ እምበር ዶ ነቲ መዕበያኡ ዝዀነ ኣስማሪኖነት ውን እፈልጦ እዩ፡ ክብል ዝገብረኒ ካልእ ነጥቢ፣ ኣብ መእተዊ ናይታ መጽሓፍ ዘሎ፣ ንሂወት ደራሲ ዘስተንትን ሀ ሁ ዝተሰምየ ጽሑፍ እዩ። ኣብዚ ጽሑፍ፣ እቲ ኣብኡ ዘሎ መንእሰይ ነቲ ኣብ ንእስነቱ ብዙሓት ኣዋልድ ዘዝውር ዝነበረ እሞ ጸኒሑ ወጻኢ በጺሑ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ናብ ኣስመራ ዝተመልሰ ሰብኣይ፣ ብዛዕባ እቲ ተፈላልዮምሉ ዝነብሩ እዋን ከዕልሉ እንከልዉ፣ «ድሕሪ ክንደይ ዓመት፣ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ካብ ስደት መጺኡ ኣብ ገዛውትና ምስ ተራኸብና፣ ‘ካብዘን ኲለን ብጸውዓለይ ዘረብርባና ዝነበራ ኣዕሩኽትኻስ፡ ንሓንቲ ከይተመርዓኻ ኣለኻ’ ኢለ ንእዋን ንእስነትና ዘኪረሉ።» ይብል እሞ፣ ድሕሪ ካብቲ ኣብ ስደት ዝነበረ ዝረኸቦ ኣሉታዊ ምላሽ፣ «‘ስማዕ’ባ! እሞ’ቲ ኩሉ ዝሃለኽናዮስ ትርጒም ዘይብሉ ኮይኑ ተሪፉ ባቃ’ ኲሉ ተራእዩኒ ተገሪመ ሓተትኲዎ። ‘እቲ ኲሉ ዝተለኸኻዮ፡ ዝተመሸጥካዮ ዝተኸደንካዮ ….፣ ኣዝማሪኖ ብምስሊ እንታይ ከምዝመስል’ኮ ኣባኻ እየ ርእየዮ!» ይብሎ። ኣስማሪኖ ማለት፣ ዘዋር፡ ክብሪ ደቂ ኣስንስትዮ ዘይብሎ፡ ሽምጠይ መርቚለይ ጥራይ ዝዀነ ጸኒሑ ውን ኣሰር ኣልቦ መንእሰይ ማለት ድዩ ኣብ ዓይኒ እዚ ደራሲ ክብል እግደድ። ንባዕሉ እቲ ኣብ መእተዊ ዘሎ መሪሕ ገጸ-ባህሪ ከም ሓደ ኣስማሪኖ እንተወሲድናዮ፣ ኣስማሪኖ ማለት፣ ነቶም ግዜን ኲነታትን ክፈጥሮም ዝኽእል ለውጥትታትን ምዕባሌታትን ክቕበል ዘይክእል ጸቢብ ድዩ ኢልና ክንሓስብ ንግደድ። ምኽንያቱ 10 ዓመት ኣብ ወጻኢ ጌሩ ንዝመጸ ሰብ ዘርኣዮ ለውጢ ምቕባል ከጸግሞ ኢና ንዕዘብ።
«ኣታ ከይተጣዕሰኒ በል ፋራ ኢኻ መስለኒ… ኣበይ ዲኻ ተወሊድካ፧»
« ናይ ዝተወለድኲሉ ፋይል ሕክምና ኣብ ሆስፒታል ብኣገባብ ተቐሚጡ ኣሎ’ሎ እንተ ኢለኪ መቸም ኣበይ ከምዝተወለድኩ ኣይጠፍኣክን ይኸውን!»
እዚ ዝርርብ ኣብ ገጽ 96 ናይታ መጽሓፍ ካብ እትጅምር ዛንታ «ጻማኣ» ዝተቖንጨለ እዩ። እዛ ዛንታ ብዘይካ’ቲ ዘለዋ ናይ መቓን ግዜ ንሕድሕዱን ምስ ዕደመን ኣነባብራን ናይቶም ገጸ ባህርያትን ዘይምስናይ ጸገም፣ ደራሲ ንሕብረተ ሰብ ኤርትራ ዘለዎ ደርባዊ ኣጠማምታ ኣነጺራ እተርኢ ዛንታ እያ። ከምዚ ልዒልና ዝርኣናዮ ምልክት ምዕቡል መንእሰይ ኣብ ከተማ ምውላድን ምዕባይን እሞ ከኣ ኣስመራ ገይሩ ከቕርቦ እንከሎ፣ እቲ መሪሕ ገጸ ባህሪ ኣብ ካልእ ዝንተዋኡ ብዛዕባ እታ መንእሰይ (ማክዳ) ዝብሎ ምስ እንርኢ ውን፣ ነቲ መለለዪ ክብርታት ብዙሓት ካብ ሕብረተ ኤርትራ ካብኡ ናብኡ ከኣ ሕብረተ ሰብ ትርግኛ ዝዀነ፣ ንኣደብ ጓል ኣንስተይቲ ዝጥቀመሉ መለክዒ «ሒደት ፋራታት እንብሎም ዝነበርና ዓይነት ተመሃሮ ግን፣ ከምዘይእድብቲ፡ ዘይስትርቲ … በብዝርድኦም ይገልጽዋ ነበሩ።» ብምባል ከከሻምሾ ኢና ንዕዘብ። እቲ ናይቲ ሕብረተ ሰብ ዓቃባዊ ኣተሓሕዛ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ናቱ ምኽንያትን ኣወናትዊ መለክዕን ከምዘለዎ ዝፈልጥ ኣይመስልን እዚ ደራሲ።
ልዒለ፣ ስነ-ጽሑፍ ነጸብራቕ ሕብረተ ሰብ እዩ ኢለ ኣለኹ። በዚ መንጽር እዝን በቲ ደራሲ ኣብ መቕድም እታ መጽሓፍ ክብሎ ዝፈተነን ምስ እንርኢ፣ ስነ ጽሑፍ ድነ ድንቊርና ጋሊሁ መንቋሕቋሕታ ኣድማሳውነት ክትቅበል እውን ዝድርኽ ባእታ እዩ ክንብል ንኽእል። ኣብ ገጽ 129 እትጅምር ዛንታ «ፊጎ» ምስ እንምልከት ግን ካልእ ጽበት ኣተሓሳስባ እቲ «ኣስማሪኖ» ኢና እንረክብ። ነታ እኽልቲ ጓል ገዛውቱ ወይ ሓፍቲ ዓርኩ «ካብ ዓቃብ ሰላም ወሊዳ» ብዝብል ምኽንያት ዝወርዳ ተነጽሎን ጸለመን፣ ኣብታ ዛንታ ዘሎ ኣዘንታዊ ገጸ ባህሪ ነዚ ዘረባ እዚ ምስ ሰምዐ ዝስምዖ ጓህን ምስ ረአና፣ ፍቕሪ ውን ዶ ዶብን ዓሌትን ኣለዎ እዩ ኢልና ክንሓስብ ንግደድ። ብዘይካ እዚ ኣብ ውስጠ ዘ እታ ዛንታ፣ እቲ ደራሲ ነታ እኽልቲ መንእሰይ ማህጸና ንመን ትሃቦ ንመን ክቆጻጸሮ ምድላዩን፣ ‘ንሕና ኣብ በረኻ ሰፊርና ኣሕዋትና ከኣ መጻወቲ ዓቃብ ሰላም ኮይነን’ ዝብል ስምዒቱን ክሳብ ክንደይ ንሕበረተ ሰቡ ዘይፈልጦን ኣጽቢቡ ከምዝርእዮን ክንግንዘብ ንኽእል።
ንምጥቕላል፣ ዛንታታት ሓድሽ ጸወታ፣ ቶም ኣብ ገዛና፡ ዓራዪ ሰዓት፡ እተን ጫማን ዕርቅን እንተነበብና እውን እዚ ጽበት ኣተሓሳስባን ጸቢብ ኣፍልጦ ንሕብረተ ሰብ ኤርትራን ኢና ንረክብ። ምስኡ ድማ ስፍሓት ዘይብሉን ኣብ ውሻጠን ሻውላትን ኣስመራ ጥራይ ዕንክሊል ዝብል ዝደስከለ ኣተሓሳስባን ጥራይ ኢና ንዕዘብ። ካልእ ኣብ ጽሑፈይ ከማእክሎ ዘይደለዂ ጎስጓሳዊ ወይ ቃና እቲ ኣብታ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት፣ ኣብ ዛንታታት ምብራቕ፣ ጻማኣ፣ ተረፍ፣ እተን ጫማን ሓቂ ንሓቂን ዘሎ ፍልስፍና፣ ምትላልን ክሕደትን ንኤርትራዊ ሂወት ኮይኑ እስመዓኒ።
ይዂን እምበር ካልእ ኣወንታ ኣብዛ መጽሓፍ የለን ማለት ግን ኣይኮነን። ንገለ ክፋሉ ቴድሮስ ኣብራሃም፣ «ተረፍ፣ ህያብ ነቲ ብተመኲሮ ኲናትን ድሕረ-ኲናትን ኣብ ምሕላፍ ዝርከብ ወለዶ ኤርትራ» ዝብል ጽሒፉ ኣሎ፣ ኣብዚ http://soyra.blogspot.no/2014/08/blog-post.html ምንባብ ይከኣል እዩ።
ፍቕረይ የማን
ጥቅምቲ 2016


text:
Uttrykk
ብዛዕባ ጥቕሲ ወይ ኣገላልጻ ተማሃር ነቶም ኣገላልጻ ከኣ ኣብራሃዮም ዕዮታት’ውን ስራሕ። መብርሂ ብኖስክ።
Norsksidene
ብዛዕባ ሰዋስው ፣ ምጽሓፍን ቋንቋን ብምንባብ ፣ ምስማዕን ዕዮታት ብምስራሕን ተማሃር።
Lesetrener
ሰጋእ ከይበልካ ምንባብ ከምኡውን ብርቱዓት ቃላት ምንባብን ተለማመድ።
Ordtrener
ብምስማዕን ፣ ምርኣይን ምድማጽን ድተፈላለዩ ድምጽታት ተለማመድ።
Learn NoW 2
ደረጃ B1 ናይ ኖስክ ትምህርቲ ብኢንተርነት። ጽሑፋት ፣ ሰዋስው ፣ ዕዮታትን ሓበሬታን ብዛዕባ ቋንቋን ሕብረተሰብን ኖርወይ።
Uttale.no
ናይ ኣደማምጻ ቪድዮታት ብምርኣይ ኣደማምጻ ተለማመድ ፣ ብዛዕባ ፊደላትን ኣናበብትን ከኣ ዕዮታት ስራሕ።
Norskprøven C1
ንናይ ኖስክ ፈተና C1 ተለማመድ።
Øve til norskprøve – Norsklab
ንናይ ኖስክ ፈተናታት A1-A2 ፣ A2-B1 ከምኡውን B1-B2 መዳለዊ ድኾነካ ተለማመድ።


text:
Seyoum Mesfin went to say that it is not uncommon to hear Eritreans ask the question: “what does Ethiopia want” and it is a timely question to also ask, “what do Eritreans want from Ethiopia?” Awate,com’s Gedab news
“ኤርትራዊያን ( ኤርትራ ) ካብ እትዮጵያ ዝደልይዎ እንታይ ኢዩ።”
ንዘረባ ዘረባ የምጽኦ ንሓመድ ዱግሪ የውጽኦ ከምዝብሃል፡ ናይ ኤርትራ ደምበ ተቛወምቲ ምስ ኢትዮጵያውያን ሰብ መዚ ተኣኪቦም ኣብ ዝነበሩሉ ግዜ፣ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ትቋመታ ዘላስ ገለ እትደልዮ ነገር ዶኾን ይህሉ፧ ንዝብል ሕብእ ሕቶ፡ አቶ ሥዩም መስፉን ብወገኑ አብ ብዙሓት ኤርትራውያን ብሕልፊ ድማ ኣብ ሑሉፋት ኤርትራውያን ዘሎ ውሽጣዊ ስክፍታ ንኸለስልስ ኤርትራዊያን’ባደአ ካብ እትዮጵያ ዝደልይዎ እንታይ ኢዩ፧ ክብል ሕቶ ብሕቶ ዝመለሶ። ብርግጽ ካብ ኣዝማደይ ጀሚርካ ክሳብ ብፖለቲካ ዝዋሰኦም ውሱናት ሰባት ንኢትዮጵያ ብጥርጣረ ዓይኒ ከምዝምልከትዋ እዕዘብ። ካብቶም ኢትዮጵያ ክትወስዶም እትኽእል ስጉምትታት ሓደ ክልተ፡ ይብሉ ተጠራጠርቲ፡ ባንቡላ ዝኾነ መንግስቲ ኣብ ኣስመራ ምትካል፣ ወደብ ዓሰብ ምግባት፣ ካብዚ ሓሊፉ ድማ ትእዛዛት ውሽጣዊ ምሕደራን ናይ ወጻኢ ጉዳይ ብዝምልከት መምርሒ ካብ ኣዲስ ኣበባ ምፍናው/ምዝርጋሕ ይኸውን። ዝኾነ ኮይኑ፡ ነዚ ዝእለምን ዛጊት ተአሊሙ ዘሎ ሽርሒ ኢትዮጵያ መንቀሊኡ ባዕሉ መንግስቲ ኤርትራ ምኻኑ ካብ መንግስታዊ ማዕከናት ክንርዳእ ንኽእል። ብዘይምውልዋል መንግስቲ ህግደፍ ድግድጊት ተዓጢቑ ከም ዝመደረሉ ኣነ ባዕለይ ህያው ምስክር ኢየ። ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ ብዙሓት ለዋሃት ደቂ ሃገር ብዘይ ምፍላጥ ኣብቲ መጻወድያ እዚ ነዳይ መንግስቲ ምእታዎም ጥራይ ኢዩ። ምናልባት’ውን ሓቂ ክኸውንይኽእል፡ያልጠረጠረ ተመነጠረ ይብሉ ኣምሓራ ክምስሉ። ግን ኢትዮጵያ ንኤርትራ ክትዕምጻ ውጥን እንተሃልይዋ ብአንጻሩ ድኽመት ናይ ኤርትራውያን ብምንጽብራቑ ድአ’ምበር፡ ኢትዮጵያውያን ወይ ተጋሩ ዝፈሓስዎ ውዲት ከም ዘይኮነ ክንርዳእ ይግብእ።
ብወዲኒ ኢሳይያስ ዝምራሕ ስርዓት ኣልቦ መንግስቲ ኣብ ምፍርኽኻስ ደረጃ ዝበጽሕሉ ግዜ፡ ደምበ ተቛወምቲ ስሙር ግንባር ፈጢሮም ብንኡስ ፕሮግራም ተሰማሚዖም ክንቀሳቀሱ ዘይምኻአሎም ካብዚ ዝበርሄ መረዳእታ ከቕርብ ኣይክእልን ኢዩ። ንምዃኑ ወግዓዊ ኣባል ደምበ ተቛወምቲ ቑጽሮም ክሳብ ክንደይ ይኸውን፧ አብ ህዝቢ ዘለዎም ተሰማዕነት’ከ ክሳብ ክንደይ ኢዩ፧ ምናልባት’ዶ ክንዲ ኣባላት በርጌሳውያን ኣብ አውሮጳን፡ አመሪካን ከማኡ’ውን ኣውስትራልያ ዝርከቡ’ዶ ይኸውን፧ ኣነ ዝፈልጦ የብለይን። ግዳስ ገሊኦም ቅያዊ ስም ኣለዎም – ስም ዓደበ ትብል ኣደይ- ከም ጀብሃ ዓባይ፣ ገሊኦም’ከ ባህሊ ዝልግሶ ካብ ጸቢብ ኣረአእያ ዝነቐለ ወጋኒ ደገፍ ክህልዎም ይኽእል ኢለ ይአምን፡ ንአብነት በዓል መረባይ፣ ወዲ ዓድና፣ ወዲ ሃይማኖተይ ወዘተ ወዘተ ዝአመሰሉ። እዚ ድጉል (LATENT) ዝኾነ ስምዒት እዋኑ ሓልዩ ተባራዓይ ሓይሊ ንኽኸውን ኣይጽግሞን ኢዩ። ውጻኢቱ ድማ ጣልያን ዝወዓልካያ መዓልቲ ኣየውዕለኒ ይኸውን። የድሕነና።
ዝኾነኮይኑ ነዛ ሓጻር ቴማ ክጽሕፍ ዝደፋፈኣኒ ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ናይ ሥዩም መስፉን ብጭቕታ ተደሪኸ ዕሙቕ ዝበለ ትንተና ንምግባር ድአ’ምበር መን’ዩ ወራሪ መን’ዩ ተወራሪ ወይ ድማ መን’ዩ ባንቡላ መንከ’ዩ ሃናጽ ባንቡላ(ወናኒ ባንቡላ) ንዝብል ሕንቅልሕንቅሊትዪ ንምፍታሕ ኣይኮነን። ድቃስ’ውን ስኢነሉ ኣይፈልጥን። ንዓይ ዘየደቅስ ኩነታት እንተሃለወ ፡ሰላም ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ዘይምህላዉ፣ ወርቃዊ ግዜ ብኸንቱ ምብኻኑ፣ ንብረት ምዕናዉ፣ ጥምየት ከም አሞራ ኣብቲ ዞባና ብሕልፊ ድማ ኣብ ኤርትራ ብቐጻሊ ምዝንባዩ፣ ህዝቢ ብዑጡቓት ምርዓዱ፣ መንእሰይ ኣብ ሸዊት ዕድሚኡ ምምንካሉ ኢዩ። ወረ እቲ ጸበባ ብዙሕ ኢዩ፡ መን ቆጺሩ ክውድኦ፣ አዲኡ ትቑጸሮ። ኣነ ኣብቲ ቀንዲ አርእስተይ ክመለስ።
ኤርትራዊያን’ባደአ ካብ እትዮጵያ ዝደልይዎ እንታይ ኢዩ፧ ክብል ኣቶ መስፉን ዝሓተቶ ብኽልተ መንገዲ ክርእዮ ይመርጽ። እቲ ሕቶ ክልተ ገጽ ምህላዉ ንብዙሓትና’ኳ ግሉጽ እንተኾነ ዘርዚርካ ምግላጹ ጠቓሚ’ምበር ጎዳኢ ኣይመስለንን። እቲ ሓደ ማለት እቲ ሽፋን ኮይኑ እቲ ካልአይ ድማ እቲ ቐንዲ ፍረ ነገር ኮይኑ ይረኽቦ። ልክዕ ደርሆ ንጨቓዊታ ኣብ ሑቕፋ ጠርኒፋ ‘ኣብ ቅድሜኹም እትርእይዋ ዘሎኾም ፍጥርቲ እንኮ ደርሆ ኢያ’ ብምባል ንይምሰል ዋና ርእሰማላ ዝኾኑ ጨቓዊታ ካብ ሑሱም ዓይኒ ከም እትከላኸል ሕምረት ናይ ስዩም ዘረባ ድማ ክይኮዓትካ ብቐሊሉ ኣይርከብን ኢዩ። መጀመርያ እምብአር ኢትዮጵያስ ካን ካባና እትጽብዮ ነገር የለን ኮይኑ ድዩ ክሳብ ክንድዚ ምሕብሓብ ዘብዝሓትልና ንዝብል ኢትዮጵያ ከአ ብወገና ዋእ ንስኻትኩም’ባድአ ካባና እንታይ ትደልዩ ዝብል መልሲ ናብ ጭርጭር ዓበደ ጸወታ ዘእቱ ይመስል። ግን ኣይፋሉን ክልቲኡ ሕቶታት ዳሕራዊ ባይታ ዘለዎ ኢዩ።(ንምዃኑ ካብቶም ኢትዮጵያ እትገብሮም ተባሂሉ ዝዝረበሎም ሕብሓባታት ብሓጺሩ፡ ማእለያ ዘይብሎም ኤርትራውያን ስደትኛታት ብምዕቛባ፣ ናይ መጻኢት ኤርትራ መራሕቲ ዝኾኑ ባእታታትን ውልቀሰባትን ከይደኸመት ምእንጋዳ፣ ዝሰምዕ እዝኒ ዘለዎ/ዋ ክጥቀመሉ ፈነወ ራድዮ ይኹን ተለቪዚን ምፍቃዳ፣ ተራ ኤርትራዊ ኣብ ኢትዮጵያ አትዩ ንኽወጽእ ዕሽሽ ምባላ፣ ኣብ ናይ ዓለም መድረኽ ወጺአ ንመንግስቲ ኢሳይያስ ምቅላዓ)
ሽፋን
እንታይ አሎ ክንሕግዞ ንኽእል (ሥዩም)። ገንዘብ መንቀሳቀሲ ክንህበኩም፣ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ከነላልየኩም፣ ፍሉይ ምሕዝነት ምስ ሱዳን ንምምስራት ካባኡ ሓሊፉ ድማ ንምፍታው ዘኽእል መንገዲ ክንጸርገልኩም፣ አንስትኹምን ደቅኹምን ካብ ኤርትራ ወጺኦም ወይ ንኽወጹ ደገፍ ከንበርክተልኩም፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ክሰርሑ ክመሃሩ ክመራውዑ ከነፍቅደልኩም፣ አኼባታት አብ አዲስ አበባ ወይ መቐለ ዋላውን ኣብ ሽመልባ ከተካይዱ ዘድሊ ኣቅርቦት ክንገብረልኩም፣ ዋእ! ምሳና ተሰሊፍኩም ናይ ዕጥቂ ቃልሲ ኣካይዱ ድአ አይትበሉና እምበር ብምባማኖ ይኹን ካላሽ ሰግእ መጋእ ከይበልና ከነወፍየልኩም፣ ተስፎም ምስ በራኺ ወይ ድማ ዓብዱላሂ ምስ ተስፋእንድርያስ ምእንቲ ሓቢሮም ንኽሰርሑ ኢዶም ክንጠውየልኩም፣ ዝጠለብክምዎ ነገር ንምግባር ብወገና ድልዋት ኢና። (ኤርትራ)ኤርትራዊያን’ባደአ ካብ እትዮጵያ እትደልይዎ እንታይ ኢዩ፧
ፍረ ነገር (ሕምረት)
“What does Ethiopia want” (ረቂቅ ሕቶ ኩልና) ኢትዮጵያ ካባና እትጽበዮ ነገር ንምፍላጥ ምስጢር ኮይኑና ኣሎ ንዝብል ዒምዒምታ፡ ኢትዮጵያውያን ድማ ኣሽካዕላል ብዘይተነፍጎ መልሲ ፡ ዋእ ትም ግዳ ዘይትብል/ሊ እትደልዮ/ይዮ ነገር እንተሎ ንስኻ/ንስኺ ሕተት/ቲ እምበር ኢትዮጵያ ድአ ወደብ ብምስአን ሰደዳ ይኹን ሃልካ ምኣስ ብአሉታዊ መንገዲ ተጸልዩ። እቲ ጨው እንተኾነ ካብ ብዙሓት ሃገራት ክመጽእ ክኢሉ ኣሎ። ሱዳን ይኹን የመን ድማ ባዕልና አህፊፍና ጨው እነምርተሉ ካብ ገምግም ባሕሮም ብኽራይ መሬት ክሰማምዑ ናትና ድልየት ጥራይ ኢዩ ዝሓትት (ኣብ ዓለም ዝሓሰረ እሞ ድማ ብቐሊሉ ዝዕደን ማዕድን እንተሃለወ ጨው ኢዩ።) ኣብዚ እንርከበሉ ናይ ዓለምለኻዊ ኢኮኖምያዊ ዘመተ ገንዘብ ዘይገዛኦ ንዋት የለን። ፖርት ሱዳን ይኹን ሃርጌሳ፡ ሞምባሳ ይኹን……….. ወደባዊ ኣግልግሎቶም ኣዳዕዲዕካ ብገንዘብ ክትገዛኦ ከም ትኽእል ንምንጻር ኢዩ ኣቶ ሥዩም ‘ንዓንዶ ብዛዕባ ጉዳይካ ተዛረብ፣ ዘበርክቶ ሓገዝ እንተሎ ድማ ከይሓብእካ ንገረኒ’ ዝበለ። ይትረፍ ወደብ ምንፋግ ወይ ድማ ጨው ብተመጣጠኒ ዋጋ ምስአን እቲ ንዘይ ማዕበላ ሃገራት ዋና ሞቶር ክኸውን እትጽበዮ ኪኢላን በዓል ሙያን’ውን ካብ ኢትዮጵያ ምስጓግ (ብዘይሕጋዊ ናተይ ርእይቶ) ናብታ ሃገር ዘስዓቦ ኣሉታዊ ተጽዕኖ ከም ዘይብሉ ኢያ እተስምር።
ናይ ኣቶ ሥዩም መስፉን ሕንቕልሕንቕሊተይ በዚ ዛዚምና፡ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ርክብ ከም እንግሊዝን ኣመሪካን፡ ሉክስምበርግን ማልታን፡ ሩማኒይን ቸኮስላቫክያን፡ ጀርመንን ፈረንሳን፡ ጣልያንን በላሩስያን፡ ካናዳን ኣመሪካን ወዘተ ክኸውን ንምነ። ወሸለ ኢትዮጵያ እትሰዶን እተእትዎን ንዋይ ዘይተአደነ ኮይንዋስ ንዓሰብን ባፅዕን ዝወዳደራ ካልእ ወደባት ከምኒ መረሳ ተኽላይን መርሳ ፋጥማ ምህናጽ የብቅዓና። ንዋይ ይኹን ደቂ ሰባት ከይተሾቕረሩ ካብ ቀይሕ ባሕሪ ክሳብ ህንዳዊ ውቅያኖስ ሸናዕ ዝብልሉ ክነታት ይፈጠረልና። ኣይመርገም ኣይምረቓ ድአ ከይትኾነና’ምበር፡ ኣነስ እቲ ሓዲሽ ትውልዲ ንፋስና ኣይልከዮ እንዳበልኩ ሓተታይ ክድምድም ምሓረኹ።


text:
www.eri-platform.org
31 ታሕሳስ 2020
መልእኽቲ ሓድሽ ዓመት 2021
ምንቅስቓስ ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራ
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡
ጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡
ኣቐዲመ፡ ብስም ምንቅስቓስ ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራ (ልህኤ)፡ እንቋዕ ናብዚ እንፍልሞ ዘለና ሓድሽ ዓመት 2021 ኣብጽሓና እናበልኩ፡ ርሑስ ሓድሽ ዓመት እትምነየልኩም።
ልዑላዊ ናጽነት ኤርትራ ብተባዕ ቃልስን ከቢድ መስዋእትን ካብ ዚጭበጥ ዳርጋ 30 ዓመታት ቀሪቡ። ኰይኑ ግን፡ ልዑላዊ ናጽነት ሃገርና ድሕሪ ምጭባጥ፡ ከም ህዝቢ መሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልስና ተጠሊሙ፤ ልዑላዊ ስልጣንና ተመንዚዑ፣ ሰብኣዊ መሰላትና ተረጊጹ፣ ህዝብና ኣብ ገዛእ ሃገሩ ይዅን ኣብ ስደት፡ ፈቐዱኡ ተዋሪዱ። ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ንረብሓ ውልቀ-ምልኩ ጥራይ ዚሰርሕ፡ ኣመና ምእኩል ጨቋኒ ስርዓት፡ ሃገራዊ ቍጠብኡ ዓንዩ፣ መነባብሮኡ ኣንቈልቊሉ፣ ሕብረተሰቡ ተዳኺሙ፣ ስድራቤታቱ ተበታቲኑ፣ ብሓለንጊ ስቓይ ናይ መዘና-ኣልቦ ግፍዕታት፡ ኣረሜናዊ መድቈስትን ጃምላዊ ጥሜትን ይግረፍ ኣሎ።
ነዚ ኵነት’ዚ ንምቕያር፡ እቲ ቀንዲ ኣተኵሮ ናይ ኵሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓይሊ ኣብ ጕዳይ ሃገሩን ህዝቡን ከድህብ ይግባእ። ንዅሉ ዓቕምታቱ ኣብ ናይ ሓባር ዕላማ ጠርኒፉ፡ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ብዘቤታዊ ሓይሊ ንምምጻእ ኣብ ምድራኽ ኪነጥፍ፣ ፖለቲካውን በርጌሳውን ሓርነት ዘረጋግጽ፡ ቅልጡፍ ልምዓት ዘሰስን፡ ማሕበራውን ቍጠባውን ፍትሒ ዘስፍን፡ ቅዋማዊ ደሞክራሲ ንምትካል ዘኽእል ባይታ ኣብ ምንጻፍ ኣበርክቶኡ ከዐዝዝ ናይዚ እዋን’ዚ ህጹጽ ጠለብ ኢዩ።
ምንቅስቓስ ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ’ታ ጽባሕ ብስሙር ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ኪትህነጽ ዚግባእ ወይ ኪትህነጽ እትድለ ኤርትራ ንጹር ራእይ ኣለዎ። ብሕጽር ዚበለ ኣቀራርባ፡ እዚ ራእይ’ዚ፡ ኣብ እዞም ዚስዕቡ ኣርባዕተ ቀንዲ መትከላት ኪጠቓለል ይከኣል፦
ብሓጺሩ፡ ኣብ ግዝኣታዊ ምሉእነታ ዚዓቀበት፣ ልዑላውነት ህዝባ እተረጋግጽ ናጻ ሃገረ ኤርትራ፣ ንዅሉ ዜጋ ግቡእ ሰብኣዊ ኣኽብሮት፡ ማዕረ መሰል፡ ማዕረ ናጽነት፡ ማዕረ ዕድል ዚህብ፣ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ራህዋ ዘስፍን፣ ኣብ ኵሉ መዳያት ሃገራዊ ህይወት - ፖለቲካዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራዊ ኰነ ባህላዊ - ንቑሕ ተሳትፎ ህዝቢ ዚዅስኵስ፣ ግሉጽን ተሓታትን ምሕደራ ዘሰላስል፣ ምስ ኵለን ጐረባብቲ ሃገራት ብሰላም፡ ብጽቡቕ ጕርብትና፡ ብሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝ ንምንባር ዚሰርሕ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምምስራት።
ብጠንቂ ባዕዳዊ ግህሰት መሰል ርእሰ-ውሳኔኡ፡ ልዑላውነት ሃገሩን ምሉእነት መሬቱን፣ ህዝቢ ኤርትራ ንሓምሳ ካብዘን ዚሓለፋ ስድሳ ዓመታት ኣብ ርሱን ወይ ዝሑል ኲናት ተጸሚዱ ኪደሚ ጸኒሑ። ሎሚ፡ ኣብ መፈለምታ ሓድሽ ዓመት 2021፡ እቲ ንደጀኑ ዘጥቕዐ ኣስፋሕፋሒ ወራር ብምብጋስ፡ ልዑላዊ መሬትና ንዕስራ ዓመታት ጐቢጡ፣ ብሉይ ኦሪታዊ ኣምር ናይ ሃገርነት ብምስባኽ፡ ኣብ ልዕሊ ምሉእነት ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ኰነ ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓድነት ቅሉዕ መጥቃዕቲ ከሰላስል ዚጸንሐ ባዕዳዊ ሓይሊ ኣብ ምብቅዑ ኢዩ። እቲ ሓይሊ’ቲ ነቲ ኣብ ዳያስፖራ ዚነብር ክፋል ህዝብና ብፍላይ፡ ዒላማ ናይ ንረብሓኡ ዘገልግል ምክፍፋል ብምግባር፣ ኣስዳዒ ገንዘብ እናፍሰሰ ኣማለድትን ኣሳሰይቲ ፕሮፓጋንዳኡን ብምዕሳብ፣ ንመሳርዕ ሃገራዊ ሓይሊ ብመደብ ንምድኻም፣ ሰባብ ምፍልላይን ምትፍናንን ኪዘርእ ከም ዚጸንሐ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፡ እቲ ውዕል ሰላምን ኣህጕራዊ ሕግን ብምጥሓስ፣ ንሓያሎ ውሳኔታት ጸጥታዊ ባይቶ ሕሃን ምሕጽንታታት ኣህጕራዊ ትካላትን ጸማም እዝኒ ብምሃብ፣ ንልዕሊ 20 ዓመታት ተጐቢጡ ዚጸንሐ ልዑላዊ ግዝኣት ኤርትራ ሓራ ዚወጽኣሉ ኵነታት፣ እቲ ብጠንቂ’ቲ ወራርን ቀጻሊ ጐበጣን መሬቱ ንኣስታት 22 ዓመታት ተመዛቢሉ ዚጸንሐ ልዕሊ 60,000 ህዝቢ (ኣብ 2002) ናብ ዓድታቱ ተመሊሱ፡ ንቡር መነባብሮኡ ንምጥያስ ዘፍቅድ ባይታ ተፈጢሩ ኣሎ። ዕዙዝ ኣበርክቶ ንጡፍ ምክልኻል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ (ሓምኤ) ኣብ ምእላይ ናይቲ ንግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገራዊ ልዑላውነትን ኤርትራ፡ ብግብሪ ኰነ ብህርፋን፡ ህላወኣዊ ስግኣት (existential threat) ኰይኑ ዚጸንሐ ተጻባኢ ባዕዳዊ ሓይሊ መጐስ ዚግብኦ ታሪኻዊ ፍጻመ ኢዩ።
እዚ ሓድሽ ክዉንነት’ዚ፡ ኵሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓይሊ፡ ኣብ ሓድነት ዕላማ ረጊጹ፡ ምሉእ ዓቕሙ ኣንጻር’ቲ ልዑላዊ ስልጣን ህዝቢ መንዚዑ ብዓመጽ ዚገዝእ ዘሎ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ብምቕናዕ፡ ብኤርትራዊ ዋንነት ዚመጽእ መሰረታዊ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ንምድራኽ ምቹእ ዕድል ፈጢሩሉ ኣሎ። ሃየ፡ ንበራበር፡ ነዚ ዕድል’ዚ ብኣድማዕነት ንጠቐመሉ!
ብመሰረቱ፡ ነባሪ ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብሓባራዊ ስምምዕ ናይ ክልቲአን ሃገራት፡ ንኣህጕራዊ ልምዳዊ ሕጊ ዚምእዘዝ፡ ንመትከልን ልምድን ኣፍሪቃዊ ሕብረት ዘኽብር፡ ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ፡ ነቲ ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት ዚተደረተ ኣህጕራዊ ዶብ ናይ ክልቲአን ሃገራት ምኽላል ይጠልብ። ብተወሳኺ፡ እቲ ብመራሕቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ዚተራሰየ ንብረት፡ ኣባይትን ዋኒነ-ትካላትን ናይቶም ብዘስካሕክሕ ግፍዕታት ዚተጠረዙ ኤርትራውያን፡ ምስ ግቡእ ካሕሳኡ፡ ናብ ዋናታቱ ምምላስ፣ ነቲ ንብዙሓት ኤርትራውያን ከሳቒ ዚጸንሐ ቍስሊ ኣብ ምሕዋይ ዕዙዝ ኣበርክቶ ኪገብር ይኽእል።
ልዑል ጀኦፖለቲካዊ ኣገዳስነት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን ኰነ ህሉው ኣሰላልፋ ዞባውን ኣህጕራውን ሓይልታት ኣብ ግምት ብምእታው፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሱዳንን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኰነ ኣብ መንጎ ኤርትራን እተን ካልኦት ቀጥታዊ ጐረባብቲ ሃገራትን፡ ኣብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረብሓ ዚምርኰስ ክልተኣዊ ምትሕግጋዛዊ ዝምድናታት ምምዕባል ንፍትሓዊ ዞባዊ ሰላም፡ ጸጥታ፡ ርግኣትን ልምዓትን ወሳኒ ረቛሒ ኢዩ። ነዚ ተኽእሎ’ዚ ብዘተኣማምን መንገዲ ክዉን ጌርካ ምስሳን፡ ኣብ ኤርትራ ኰነ ኣብተን ቀጥታዊ ጐረባብቲ ሃገራት ምስረታ ናይ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓታት ይጠልብ። ኰይኑ ግን፡ እዚ ሕቶ’ዚ ይዅን ኣቀዋውማ ዘቤታዊ ስርዓት፡ ንህዝቢ ኤርትራን ንህዝቢታት ናይተን ቀጥታዊ ጐረባብቲ ሃገራትን ስለ ዚምልከት፡ ዚዀነት ጐረቤት ሃገር ኣብ ናይ ካልእ ጐረቤት ሃገር ውሽጣዊ ጕዳያት ጣልቃ ምእታው ኣይግባእን።
ስፍነት ፍትሓዊ ሰላም፡ ጸጥታን ርግኣትን ንልምዓት ዞባና፡ ምጥፋእ ድኽነትን ድንቍርናን ኰነ ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝብታቱ መሰረታዊ ቅድመ-ኵነት ኢዩ። ክንዲ ዚዀነ፡ (1) እቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ኣብ ትግራይ፡ ኪካየድ ዚጸንሐ ኲናት፣ ብመሰረት ቅዋማዊ ግዝኣተ ሕጊ፡ ሰራሪ ፍትሓዊ መዕለቢ ኪግበረሉ፤ (2) ከምቲ ካብ ፈለማ ኣትሒዙ ምስቶም ዚምልከቶም ሰብመዚ ሕሃ ዝደፋእናሉ፡ ብመሰረት ኣህጕራዊ ሕጊ ኲናትን ውዕል ጀነቫን፡ ድሕነትን ረብሓን ህዝቢ ትግራይ ኰነ ግቡእ መሰል ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ኪሕሎ፤ (3) እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ተኸሲቱ ዘሎ ዶባዊ ግጭት ኰነ እቲ ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልያን ተፈጢሩ ዘሎ ማያዊ ዶባዊ ምስሕሓብ ኣብ ክንዲ ብኲናት ወይ ብሓይሊ፣ ነቶም ኣብ መፈለምታ መበል 20 ዘመን ኣብ መንጎ ብሪጣንያ፡ ኢጣልያን ኢትዮጵያን ዚተፈረሙ መግዛእታዊ ውዕላትን ነቲ ኣብ 1982 ዚጸደቐ ውዕል ሕቡራት ሃገራት ናይ ሕጊ ባሕርን (United Nations Convention of the Law of the Sea) መሰረት ብምግባር፣ ብሓደ ካብ ሰለስተ ኣማራጺታት፡ ማለት፡ ብክልተኣዊ ልዝብ፡ ብሽምግልና ሳልሳይ ኣካል ወይ ብኣህጕራዊ ፍርዲ፡ ግቡእ መዕለቢ ኪናደየሎም ይግባእ።
በዚ ኣጋጣሚ ናይ ትስፉው ሓዲሽ ዓመት’ዚ፡ እቲ ቀዳማዊ ተልእኾ ሓምኤ ዋልታ ሃገር ብምዃን ምሉእነት ግዝኣት፡ ልዑላውነት ሃገርን ድሕነት ህዝብን ምውሓስ ምዃኑ ብምዝኽኻር፣ ኣብ ዘይምልከቶ ናይ ካልኦት ሃገራት ኲናት ምስታፍ ብምቅዋም፡ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ጥራይ ተዋፊሩ ኣህጕራዊ ዶባት ኤርትራ ኣጽኒዑ ብምሕላው ቀዳማዊ ተልእኾኡ እናፈጸመ፡ ኣብቲ ደሞክራስያዊ ለውጥን ስግግርን ንምምጻእ ዚካየድ ህዝባዊ ቃልሲ ግቡእ ኣበርክቶኡ ከወፊ እጽውዕ።
ብተወሳኺ፡ ኣህጕራዊ ኮም ነቲ ኣብ ርእሲ’ቲ ብሰሪ ለበዳ ኮቪድ-19 ዚወርዶ ዘሎ ሽግራት፡ ብሕሱም ጃምላዊ ጥሜት ዚሳቐ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ኣድላዪ ህጹጽ ረድኤት፡ ናውቲ ሓለዋ ጥዕናን መድሃኒትን፡ ብፍላይ መከላኸልን መከናኸንን መልከፍቲ ኮቪድ-19፡ እንተላይ ክታበት ኮቪድ-19፡ ከቕርብ፣ እቲ ረድኤት ኰነ ሕክምናዊ ሓገዝ ብግቡእ ኣብ ህዝቢ ከም ዚበጽሕ ንምግባር፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ሓልዮት ህዝቢ ዘየብሉ ስርዓት ኣድላዪ ጸቕጢ ንከንብር አማሕጽን።
ኣብ መደምደምታ፡ ኵሉ ሃገራዊ ኤርትራዊ ኣብ ክንዲ ኣብ ጕዳይ ጐረቤት ሃገር ምቍያቝ፡ ኣብ ጕዳይ ሃገርናን ህዝብናን ከድህብ፤ ኵላትና ብናይ ሓባር ዕላማ፡ ነቲ ጥልመት ዕላማታት ብረታዊ ቃልስና ዘስዓቦ ክዉንነት ናይ ሓሳድ ምልኪ፡ ግፍዒ፡ መድቈስቲ፡ ድኽነትን ሓሳረ-መከራን ከም ዘብቅዕ ብምግባር፣ ደሞክራሲ፡ ፍትሕን ራህዋን ዘስፍን፣ ድሕነትን ልዑላውነትን ህዝቢ ዘረጋግጽ፣ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት፣ ሓድነት ሃገራዊ ሓይልታት ንምድልዳል፡ ጥርናፈኡ ንምዕዛዝ፡ ደሞክራስያዊ ቃልስና ንምሕያል ክንሰርሕ እላቦ።
ዕድመ ንናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ!
ክብርን መጐስን ንጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ!
ዘልኣለማዊ ሓበን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
ፈጣሪ ንኤርትራን ህዝባን ይባርኽ!
ደጊመ፡ ሰናይ ትምኒት ንርሑስ ሓድሽ ዓመት!
www.eri-platform.org


text:
ሃይለ ገብረ ትንሳኤ
ዘብሄረ ሰራየ!
ኢንድያናፖሊስ፡ ኢንዲያና 13 ሕዳር 2017
ሕቶን፡ ርእይቶን ንክቡር ዶክተር ተስፋ ገርግስ ገርብረ መድህን ወስት ቪርጂንያ!!!!!!
(ዕባይ ዓድ ወግሪ)!!!!!!
“ዘየደቅስ ነጊሮም ድቅስ ይሓድሩ” ስለ ዝኾነኒ ኣብዚ እዋን ክጽሕፍ ተገዲደ፡ እዚ ዘለናዮ እዋን ዘበነ ጸነተ፡ ዘበነ ድንቁርናን፡ ዘበነ ማአሰርትን፡ ዘበነ ስደትን፡ ዘበነ ባርነትን፡ ዘበነ ዕብሰትን፡ ዘበነ ጥምየትን፡ ዘበነ ሕሰምን መከራን፡ ዘበ ዉርደትን፡ ዘበን ዓመጽን…ወዘተ። ኣብ ጓል ዘረባ ዝእቶ ግዜ ኣይኮነን።
ክቡር ዶክተር ተስፋይ፡ ኣብ መርበብ ሓበረታ “ንስኒትና (Nsinita)” ብዕለት 17 ጥቅምቲ 2017 ዘስፈሮ ጽሒፍ መሰረት ብምግባር እየ። ኣብ ሓተታኡ “ሳንጆርጆ” ካብ እትምስረት 1902 ጀሚራ፡ዘፍረየቶም ንኡዳት ተማሃሮ፡ ካብ ግዜ ጣልያን መሰረተ ታሪኻ፡ ተረኸ። እቲ መወከሲ ዝተጠቕመሉ ብዶክተር ጰጥሮስ ስብሃቶ ዝሃቦ መደረ፡ ኣብ 2009 ዝተገብረ ምትእኽኻብ ተማሃሮ ሳንጆርጆ እዩ። ኣብ ብዙሓት ሰብ ባጀላ ኤርትራውያን መወከሲ ዝጥቀሙ ዉሑዳት እዮም። የተዓዛዝብ ድማ። ካብቶም ዝተጠቕሱ ደገዝማትታት፡ ክልተ ብሉጻት ጀነራላታት ነበሩ፡ ለፍተናንት ጀነራል ሃይለ ባይከዳይ ምስ ሓዎም፡ ዘይምጥቃሶ ደጊምካ የታዓዛዝብ፡ ታሪኽ ምዝባዕ የምስሎዶ?።
ካብ ግዜ እንግሊዝ ክሳብ ግዜ ደርጊ 1941 ክሳብ 1975 ዝፈረዩ፡ ከም መወከሲ ብዉሑዱ፡ ካብቶም ኣብ ቃልሲ ምእንተ ነጻነት ዝተገብረ ተጋድሎ ካብ “ማሕበር ሸውዓተ፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ህዝባዊ ግንባር” ብሉጻትን፡ ጅግንነትን፡ ተወፋይነት፡ መስዋእትነት፡ ማእሰርትን፡ ስቓይን፡ ስደትን፡ ብባዕዲ ኮነ ብሰውራ ኤርትር ዝኸፈሉ ዉሑዳት ኣይኮኑን።
ክጥቀሱ ምተገብኦም ዝብል፡ ኪዳነ ክፍሉ (ከበደ)፡ ወልደዳዊት ተመስገን፡ ስዩም ዑቕባ ሚካኤል፡ ናይዝጊ ክፍሉ፡ ጀነራል ብርሃነ ገርዝጊሄር፡ ተስፋይ ተኽለዝጊ፡ ገረብርሃን ዘርኤ፡ ጀነራል ቢትወደድ ኣብርህ፡ ስዉእ መሲሕ ኣዳላዊ ‘ጥሒሻ” ብህግደፍ ዝሓቐቐ….ወዘተ።
ሕቶ? ንኽቡር ዶክተር ተስፋይ?
ክቡር ዶክቶር ካብቶም ኣስመራ ከረምቲ ከረምቲ ዝመላለሱ ብዓል ጸጋን፡ ብዓል ክእለትን እዩ። ስለ ዝኾነ “ሳንጆሮ” ዝዝክራ ሰኢና እቶም ኣብ ስደት እትነብሩ፡ ዘይተሔድስዋ? ዝብል ምኽርን ምሕጽኖትን ካብ ኣብ ኤርትራ፡ ዘለዉ ሰበ ስልጣንን፡ ተገደስት፡ ከም ዋዛን ቁምነገርን ተበገሰ።
ኣብ ኤርትራ፡ ግዱሳት “ህንጸት ሳንጆርጆ” ዝብል ጎስጎሱ፡ ካብ ኣብቲ “ኣብ ዓድሓሎ ዝነበር፡ዋና ኤርትራ” ንታሕቲ ኣጆኹም፡ ኣጆኹም ተባህለ።
ገንዘብ ብብዝሒ ዝርከብ፡ ኣብ ስደት ብዘለዉ ብዙሓት ብሳንጆርጆ ዝተማህሩ ስለ ዘለዉ፡ መልእክቲ ይሰደድ ተባህለ።ደወል ተደወለ፡ ነጋሪት ተደግመ!!! ተሰካም ቡስጣ፡ ክቡር ዶክተር ተስፋገርግስ ነበረ። ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲ፡ ንዝርከቡ ኣረኪቡ ከደ። ካብ 2007 ክሳብ 2009 ጎስጓስ ተገብረ።
“ተፋቐር ከም ሓው፡ ተሓሳሰብ ከም ጓና” ከም ዝብሃል፡ ሽማግለ፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ቆመት።ተሓታትነት፡ ግሉጽነት፡ብሕጊ ዝጥየቁ፡ ብሓላፍነት እትሕተት፡(NGO_San Giorgo Development Inc.( 501c3) ብሕጊ መንግስቲ ኣመሪካ ተጀመረ። ብ2009 ኣብ ኣርሊግቶን ቪርጊኒያ ዝተገብረ ምትእኽኻብ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ደቂ ሳንጆርጆ ፈተውትን (1000) ተሳተፉ። ንኤምባሲ ኤርትራ መንበር ተሓዚኡሉ ከምዝነበረ እዝክር። ገንዘብ ድማ ልዕሊ $200,000 ከምዝተወፈየ ዝዝከር እዩ።
ካብ ገለገለ ፈተውቲ “ ከይተቛርጹ ዋላ ጽባሕ ሻዕብያ ወገናዉያን እንተበለኩም፡ ሳንጆርጆ ትንሳኤ ህዝቢ ኤርትራ፡ ክትኮነና እያ” ዝበሉኒውን ነበሩ።
ሕቶይ??
ክቡር ዶክቶር፡ ድሕሪ እዚ ዝተገብር ዕዉት ምትእኽኻብ ሳንጆርጆ፡ ኣብ ዋሺንግቶን ዝነብር፡ብኣቶ ብርሃነ ዝተባህለ ኣባል ኤርትራ ኤምባሲ፡ ኣብ ራድዮ ወጺኡ “እዚ ብስም ሳንጆርጆዶ! ማይደዓሪትዶ! ዓዳዊ ምትእኽኻብ ተቐባልነት ክዋሃቦ ኣይግባእን ከምዝበለ ትዝክርዶ?
ስዒቡ፡ እቲ ኣብ መንደፈራ ዝነበረ ኣማሓዳሪ ካብ ስልጣኑ ተኣልየ፡ ወዮ ሓዲሽ ኣማሓዳሪ፡ ከምዚ ዝስዕብ ትእዛዝ ከምዝለኸ ክዝርዝር።
1. ሳንጆርጆ መንግስቲ ክሃንጻ እዩ።
2. ብስም ሳንጆር ኣኼባ ከይትገብሩ።
3. ዝተኣከበ ገንዘብ ኣብ ቀረባኹም ዘሎ ኤምባሲ ኤርትራ ኣረክቡዎ።ዝብል ትእዛዝ ካብ መንደፈራ ተላእከ።
ክቡር ዶክተር! እዚ ትእዛዝ መንግስቲ፡ ኣበይ በጽሔ? መንግስቲ ባዕለይ ክሰርሖ አየ ኣይተባህለን ድዩ? እዚ ካልኣይ ቡስጣ ካብ መን ተላእከ? መልሲ ካብ ክቡር ዶክተር ንኩላትን እጽበ።ዘይ ሓፍር ዘይሃንኽ መንግስትን፡ ሰዓብቱ ሰብ ባጀላ፡ ወረ ዘይስተሩ፡ ስቕተበለ ሰብ ድቃስ ይኸልእካ።
ርእይቶይን ትዕዝብተይን ኣብ ሰብ ግዜን! ሰብ ባጀላ ኤርትራ!!!!!!!!!
ሰብ ባጀላ ክብሎም እመርጽ፡ ሰብ ባጀላ ኤርትራዉያን፡ ከምቲ ኣብ መላእ ዓለም መሰታኦም ዝኾኑ ሰብ ባጀላ፡ ክወዳደሩ ዘይምኽኣሎም እዩ። ልዕሊ 80% ካብ ሚእቲ ሰብ ባጀላ ኤርትራውያን፡ ኣብ ሃገሮም ዘሎ፡ ዘይፍትሓዊ ስርዓት ከቀባጥሩሉን፡ ክሕለቕሉን፡ ክምሕሉሉን ይርከቡ።
ንክቡር ዶክተር ተስፋገርግስ ዝነበረኒ 1971 ኣብ ከተማ መንደፈራ ኣብ ኣዳራሽ ህዝባዊ ንሮ እድገት ዝተገብረ ኣስተምህሮ፡ ብምዝካር አየ። ኣብቲ እዋን ተማሃራይ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴ ዩኒቨርሲቲ ኮይኑ ንመንደፈራ ንሓደ ዓመት ኣገልግሎት ኣብ ዝመጸሉ እዩ።
ኣብ መንጎ ሰማዕትን፡ መሃርትን ኮይኑ መደብ ይመርሕ ነበረ። ሓለንጋይ ተስፋይ፡ ጽፈትን ኣምልኾ ቛንቛ እንግሊዝ ዝድነቕ ነበረ። ኣብ ሕቶን ርእይቶን፡ ምስ ስዉእ ሙሴ ተስፋሚካኤል ብሻዕብያ መንካዕ ኢሉ ዝተቐትለ ተራጸሙ። ሙሴ ልብን ቀልብን ተማሃሮ ሳንጆሮ ሃነን ኣበለና።
እዚ ክቡር ሓወይ ምስ ዕድመን፡ ስደትን፡ ስለ ዝተራኸብና፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክርእዮ ከለኹ ኣብ ዉሽጠይ ሕርኽርኽ ይብለኒ። ንሱ ድማ ኣብ መንደፈራ ዝነበሮ ዘንጸባርቕ ኮኾቡ፡ ሕብሩ እናሃሰሰ፡ ብርሃኑ እናደበነ፡ ናብ ጠቐር ተቐይሩ ብርኣየይ እዩ።
ኣብዚ ሕግን ስርዓትን፡ ኣልቦነት ዘበነ ህልቀት፡ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ፈቐዳኡ፡ መሰሉ ስኢኑ፡ “ኣይ ንቕድሚት ኣይንድሕሪት፡ ኣይርግኦ ኣይጸባ” ኮይኑ ኣብ ዓለም ተዘሪኡ ዓወንወን እናበለ ኸሎ!!! ኣዋልድ ኤርትራ መጻወቲ መኮነናትን፡ በደዊን፡ ረሻይዳን ኮይነን፡ ተገዲደን ክጠንሳን፡ ክሓርሳን፡ ክግረፋን ክጭቆናን ስቕ ኢልካ ምርኣይስ፡ ኣብ ምንታይ ይቑጸር?።
መንእሰይ ኤርትራ ወዶም ከነ ጓሎም፡ ኣብ ሲናን፡ ኣብ ሰሃራን፡ ኣብ ልብያን፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ክርሸኑን፡ ክጥብሑን፡ ልቦም ኮላሊቶም፡ ክሽየጥ ክልወጥ፡ ወዲ ሰብ ከም ኣድገ በቕሊ ኤርትርዊ ክሽየጥ ይውዕልን ይሓድርን ኣብዘለወሉ አዋን፡ ንዓለም ዘስደምም ወሪዱ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ሳንጆርጆ ዝተማህረ ስቕ ኢሉ ክርኢ የስደምም።
ሰብ ባጀላ፡ ዓመት ዓመት እናተመላልሱ፡ “ሃገር ትለምዕ ኣላ” ክብሉ ይስምዑ።
እዚ ክቡር ዶክተር!! ሓደ ሰንበት፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን መጽሓፍ ቅዱስ ሒዙ ክሰብኽ ኣብ ከተማ ቶሮንቶ፡ ካናዳ ገጠመኒሞ! እዋእ ሕጂ ድኣ እንታይ ኢለ ክጽውዓካ? ኣባ ተስፋገርግስ!!!!
ኣባ ተስፋገርግስ!!
ስብከት ክጅምር እንከሎ፡ ክብርቲ ወላዲቱ ብ2009፡ ንመንደፈራ ምስ ከደ ዝተማሕጸንኦ ቃላት 10 ነጥብታት፡ ገሩ ስብከቱ ጀመረ። ንወላዲቱ ነብሰን ይምሓር።
እዚ ዝስዕብ ቃላት ሰንዘራሉ ካብ ዝዝክሮ፡ “ተስፋይ ወደይ!! ምጾታት ኣኺሉ፡ ፍትሒ ጠፊኡ፡ ፍቕሪ ጠፊኡ፡ ሓውን ንሓው ክባላዕ ጀሚሩ፡ ጥልመት፡ ክሕደት በዚሑ…ወዘተ።”
ኣባ ተስፋይ ኣብ ስብከቱ ነዚ ወሪዱ ዘሎ “ ስርዓተ ማፍያ ኤርትራ” ብሓጥያት ህዝቢ ዝመጸ እዩሞ፡ ጾሎት ንግበር እዩ። ኣይትቃወሙ፡ ሕቶ ኣይተብዝሑ፡ ቃልሲ ኣየድልን እዩ።
ኣባ ተስፋ ምስ ግዜን እማንን ዝቀያየር እምነት ሕብርን ዝኾኑ ኮይኑ ይራኣየኒ፡ እዚ ናተይ ትዕዝብተይ አዩ። ተማሃራይ ኮነንካ “ፋኖ ተሰማራ፡ በዱር በገደሉ!! እንደ ሆቺሚኒ እንደ ቸኮቨራ” ብለኒንን ማርክስ ይማሓል ይጠሓል ከምዘይነበረ። ሕጂ ኩሉ ሓሊፉ ተማሂርካ፡ ኣብ ዝብጻሕ ምስበጻሕካ፡ ተመርዕኻ ወሊድካ ዘሚድካ፡ ደቕኻ ኣምሂርካ ኣብቂዕካ፡ ብዕድመውን 70 ዓመታት ዘሕለፉ ሰብ ባጀላ፡ ህዝቦም ሃገሮም ኣብ ዝርመሰሉ ግዜ ኣብ ጎኒ ማፍያዊ ስርዓት ወጊኖም ክትርኢ ምስምንታይ ይቑጸር።
ኣባ ተስፋይ ኣብ ዝሓዝዎ መጽሓፍ “ጠምየ ዓንገልኩኒ፡ ተኣሲረ በጻሕኩኒ፡ ጸሚኤ ኣስተኹምኒ…ወዘተ”። ንፍትሕን ንሓቅን፡ ንግሉጽነትን፡ ተሓታትነትን፡ ሕጋውነት፡ ቅዋምን ዘይብላ ሃገር እናፈለጡ፡ ኮነ ኢሎም ህዝቢ ከዔውኑን፡ ከደናግሩ ክትርኢ የሕዝን። ብደም ኤርትራውያን ዝተጻሕፈ ኣብ ከውሒ ሲናይ “እዚውን ክሓልፍ እዩ” ከምዘሎ ተረሲዑ፡ ዘገርም እዩ። ሕጂንከ! ሰብ ባጀላ ካብ ሂወት ሰብ፡ ንብረ ወይ ንመንደቕ፡ ክሳብ ክንደይ ክብሪ ከምዝህቡ መግለጺ እዩ።
እምበኣር ክቡር ዶክተር/ኣባ ተስፋይ!!
ክብርቲ ወላዲትካ ዝሃባኻ ምኽሪ ደጊምካ ክትሰምዖን፡ ከተስተማቕሮን ይላበወካ።
“ሰብ ኣሓን ስቕ ኢሎም፡ ሰብ ቆራብቲንከ፡ ይዋግኡ” ኮይኑ ኣሎ።
ሳንጆርጆ መዘከርታ ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ምኻና ክገልጽ ይፈቱ። ሳንጆርጆ ደብሪ ፍልጥት ከም ምኻና መጠን፡ ኮነ ኢሉ ማፍያዊ ስርዓት ኢሳያስ ስለ ዘፍረሳን ዘዕነዋን “ምልክት ጥልመትን፡ ምልክት ዕንወትን፡ ምልክት ድንቁርናን፡ ምልክት ድኽነትን ህዝቢ ኤርትራ እያ” ከም ስልማትና ንወስዶ። ስናጆርጆ ማፍያዊ ስርዓት ምስ ፈረስ ክትህነጽ እያ ዝነበራ ክብራን መዓርጋን ክምለስ እዩ። ኣብዚ ስዓት እዚ ቡስጣታት ማፍያ ምስካምስ መድለየዶ? መእምር ቦኽር ከምዚ ይብል “ቆልመጽመጽ”። “ናይ ሞት ይጽናሕ፡ ናይ ሕልፈት ይበኸ” በሉ ኣባ ትኳቦ ።


text:
መንግስቲ ኣፃብዕቱ ካብ ዓንቀር ብረት ኣልዒሉ ንሕቶ ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ይሃብ ክብል ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ ሓቲቱ።ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ስልጣኑ ንህዝቢ ከረክብ እቲ ፓርቲ ሎሚ ሶሉስ ኣብዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ፀዊዑ።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት እቲ ውድብ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ብዛዕባ’ቲ መግለጺ ከምዚ ይብሉ።
“ኣብዚ ሕዚ እዋን ተወለድቲ ኦሮሞ ካብ ክልል ሶማሊያ ብምምዝባሎምን ኣዚዩ ዘስካሕክሕ ህልቀት ህዝቢ ዝፈጠሮ ቅልውላው ንመላእ ኦሮሚያን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዘቖጥዐ ብምዃኑ በብከባቢኡ ይልዓሉ ዘለው ህዝባዊ ተቓውሞታት ግቡእ ምላሽ ዘድልዮም እዮም።መንግስቲ ኣፃብዕቱ ካብ ዓንቀር ብረት ከልዕልን ንሕቶ ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ክህብን ኣጥቢቕና ንሓትት።”
ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ብተወሳኺ ኢህወዴግ ነታ ሃገር ከድሕና ዝኽእል ስልጣኑ ንህዝቢ እንተድኣ ኣረኪቡ እዩ እውን ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ኣቶ ጌታነህ ባልቻ እውን መንግስቲ ንፖለቲካዊ እሱራት ክፈትሕን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወፃኢ ዝርከብ ፖለቲካዊ ውድብ ስለ ሃገሩ ዝግደስ ምዃኑ ኣፍልጦ ምሃብ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።ሰማያዊ ፓርቲ ብዛዕባ እዚ እዋናዊ ጉዳይ ምስ ህዝቢ ንምምኻር ን19 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ኣኼባ ፀዊዐ ኣለኹ ክብል’ውን ኣፍሊጡ።


text:
“ጣፍ ዝሃንኰተ እህህ በለ”
“ጣፍ ዝሃንኰተ እህህ በለ”
(ቃል ዶር/ ሃብተ ተስፋማሪያም)
ታህዳይ ለካቲት 1982
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
20 ግንቦት 2010
ድሕሪ’ቲ መሪር ተርኽቦ ሓድሕድ ኵናት 28 ነሓሰ 1980፡ ኣብ ውጥጢ ዕረፍቲ ዘይብሉ ኵናት ክልተ ኣሕዋት ኣብ መወዳእታ ኣብ ወርሒ መስከረም፡ ሓይሊ ተ.ሓ.ኤ ተደፊኡ፡ ናብ ዶብ ሱዳን ኣተወ።
ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ይኹን ሎሚ ንክልተ ኣሕዋት ዘይሳኒ ጉዳይ፡ በረኸት ጓና ጸላእ ከም ምዃኑ መጠን፡ ነቲ መወዳእታ ዘይብሉ መስዋእቲ ዝተኸፈሎ ዕላማ ነጻነት ኣብ ወሳኒ ግዜ በቲ ሓድሕድ ኵናት እሞ ምድኻም ሓደ ወገን ምስ ተራእየ፡ ህዝብና ኣብ ዓሙቕ ሓዘን ተዋሒጡ ኣሕሊፍዎ፡ ሰራዊት ሓርነት፡ ህዝባዊ መሊሻን ማሕበራቱን ከኣ ንእዋን ንሜዳ ክምለስ ተ.ሓ.ኤ ታሪኻዊ ቦታኣ ክትምለስ ዘይሕለል ጻዕሪ ተኻይዱ። ሰራዊት ሓርነት ኣብ ኣፍደገ ስደት እንዳሃለወ፡ ተመሊሱ ነቲ ዝተረከቦ ሕድሪ ክፍጽም ደኣ’ምበር ብኡ ኣቢሉ ንስደት ክቅጽል ዕላማ ስለ ዘይነበሮ፡ ጉዳዩ ክፈትሕ ተጋደለ። እንተዀነ ንሜዳ ንምምላስ ብዙሕ ናይ ገዛእ ርእሱ ጸገማት ስለ ዝነበሮ ብኸመይ ሰራዊት ሓርነት ታሪኻዊ ቦትኡ ይሕዝ ኣብ’ቲ ዝካየድ ዝነበረ ፍልልያት ተራእዩ።
ኣብ’ዚ ፍልልያት ዝተራእየሉ እዋን ኣተሓሳስባ መሪሕነትን ሰራዊትን ንምምዕርራይ ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ፡ ወታሃደራዊ ስታፍ ተ.ሓ.ኤ ናይ’ቲ እዋን’ቲ፡ ኣብ ኮሮኮንን ተህዳይን ንመራሕቲ ሓይልታት፡ ቦጦሎኒ፡ ብርጌዳት ሰፊሕ ኮንፈረን ኣካይዶም። እቲ ኣኼባ ሓደ ሰፊሕ ድሕረ ባይታ ኣውንታውን ኣሉታውን ተምክሮታት ተ.ሓ.ኤ ካብ ዝተዛተየ ሰፊሕ ኣካላት ሰራዊት ሓርነት ዝተኻፈሎ ኣብ ታሪኽ ንመጀምሪያ ከይኰነ ኣይተርፍን’ዩ እብል። ከምኡ ብተመሳሳሊ ካልኣይ ግዜ ብስውእ ጅግና ተጋዳላይ መልኣከ ተኽለው’ን ተኻይዱ ነበረ።
እቲ ኮንፈረንስ ዘልዓሎ ሕቶታት ከቢድ ስለ ዝነበረ፡ ቀዳማይ ነዊሕ ግዜ ዝሓትት ብምንባሩ፡ ካልኣይ ኣብ መሬት ሱዳን ኮይንካ፡ ከም ድላይካ ትውስኖን ትፍጽሞን ብዘይምንባሩ( ተጽዕኖ ሱዳናውያን ስለ ዝነበሮ) ኩነታት ካብ’ቲ ብሓደ መዓልቲ ዝተዳለወ ንላዕሊ ስለ ዘድለዮ፡ መላእ ሰራዊት ኣብ ዘዘለዎ ኣኼባታት ከካይድ፡ ንኽለት ሰሙን ዝኣክል ንተምክሮታቱ ኣጀንዳ ብኣጀንዳ ክካታዓሉ ዕድል ተዋህቦ።
ናብ ኣርእስተይ ክምለስ፡ ኣብ’ቲ እዋን ካብ ዝነበሩ መራሕቲ ሓደ ዶ/ር ሃብተ ተስፋማሪያም፡ ነቲ ብሰራዊት ዝሕተት ዝነበረ፡ ክዝረበሉ ዝወዓለ ጉዳይ ጥርናፈ ሰራዊት፡ ንሜዳ ንምምላስ፡ ሓፈሻዊ ኩነታት ኣተሃላልዋ ዝምልከት ከም’ዚ ዝስዕብ ክብል ይምልስ……
“ጣፍ ዝሃንኰተ እህህ በለ” መሰለ’ሞ ቀጺሉ ነታ ምስለ መልዓሊ ዝዀነት ኣገዳሲት ዛንታ ዘኪሩ፡ ከም’ዚ ከኣ በለ፡ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ካብ’ቶም ብዙሓት ገባሮ፡ ሰብኣይን ሰበይትን ኣብ ሓዳሮም ይነብሩ፡ ሓደ እዋን ክረምቲ ኣብ ምውድኡ ኣብ’ታ ስድራ እኽሊ ተነጊፉ ሓንቲ ንእንጀራ ሓርጭ ዘይብሎም ጥራሕ ኢዶም ተረፉ። ኣብ ጥራሕ ኢዶም ምድሪ ቤት ኮይኖም ንሓድሕዶም ተጠማሚቶም ስቕ ኮኑ።
ኣብ መወድእታ እቶም በዓል ቤታ ከም’ዚ ዝብል ሓሳብ ኣቕረቡ፡
ስምዕኪ በልዋ ነታ በዓልቲ እንደኦም፡
እሂ በለኦም፡
እዋእ ኣነስ ሓሳብ ነይሩኒ፡
እንታዝበለ ሓሳብ፡
እዋእ ካብ’ዚ ተዀርሚና ዓይኒ ንዓይኒ እንዳተጣማመት ስቕ ኢልና ንጠምስ፡ ንዕናይ እንዶ ኣብ’ቲ ገርሁ ይብልወን፡
እዋእ ኣብ’ቲ ገርሁ ደኣ እንታይ ኣሎ፡ እዋእ ገለ እንተረኽብና ኣይፍለጥን በልወን።
በዚ ተሰማሚዖም ሰብኣይን ሰብይትን ተታሓሒዞም፡ ንግራቶም ይወፍሩ፡ ኣብ’ቲ ግራት ምስ በጽሑ፡ ነታ ግራቶም ኮለልዋ፡ እቲ ግራት ጣፍ ተዘሪኡ ነበረ’ሞ፡ እሞ ኣብ እግሪ ከውሒ ዝበቆለ እኽሊ ድሮ ነቒጹ ዝዕጸድ ኮነ፡ እቶም ስድራ ተሓጕስም፡ በሊ ስምዒ እዘን ኣብ እግሪ ከውሒ ዘለዋ ኣኺለን እየን፡ ንዕኤን ዓጺድና እንሀለይደኣስ ንዕንገል በልወን፡ በዓልቲ ቤቶም ተሰማምዐ። ነተን ሒደት ዝሸየባ ጣፍ ዕጽድ ዕጽድ ኣቢሎም፡ በሊ እንሆልኪ ደጊም ኣብ’ዚ ሃንኵትና ንብላዕ በልወን።
ወዮ ሰበይቲ ኣፋልናን፡ ካብ’ዚ ክይና ንህንኵትስ፡ ሻቑጥና፡ ጥሒና ለንቒጥና፡ ለዊስና፡ ጣይታና ደኣ ንበልዕ’ምበር፡ እዚ ትብልዎ ዘለኹምስ ኣይግድን በልኦም። ሰብኣይን ሰበይትን በዚ ክንደይ ተዋጢጦም፡ ኣብ መወዳእትኡ ከኣ መምቕሊቶም ክወስዱ’ሞ በቲ ዝመስሎም መንገዲ ጥሜቶም ክዕንግሎ ነተን ዝተዓጸዳ ጣፍ ጨጭብጦ ተማቐልወን።
ሰብኣይ በቲ ዝነበሮም ጥሜት ነተን ምቕሊቶም፡ ሓዊ ኣጕዶም ሃንኰትወን’ሞ፡ ወዮን ጣፍ ኣይብልዓ ኣይልዓላ ተሃሚዀን ሓሞኽሽቲ ተቐየራ፡ ሰብኣይ ቐዚዞም ዓይኖም ምእማን ስኢኑ ሰምበዱ፡ እህህም ከኣ በሉ፡
እተን ሰበይቲ ዓቕሊ ገይረን፡ ጥሜተን ጸይረን፡ ነታን ምቅሊተንን ግደኤን፡ ከምታ ዝበልኣ ሻቝጠን፡ ጥሒነን ለንቒጠን፡ ለዊሰን፡ መጎጎ ኣጕደን ከም’ዚ ዝመስልዎ የልቦን ዓፍዓፍ ዝበለ ብሑቕ፡ ከመይ ዝበለ ጣይታ ሰተት ሰተት ኣቢለን ኣውጽኤን ኣብ ጊባቦ ገበርኦ’ም፡ ተዓንገላ። ወዮም ሰብኣይ ከኣ ጣፍ ሃንኵቶም እህህም በሉ ይበሃል’ሞ።
ሎሚ ከኣ ንጉዳያትና ንምፍታሕ እሂምን ምሂን ዘይትበሃለሉ፡ ንእፈታትሓ ሽግራት፡ ካልእ ጥበብን መልክዕን እንተሃልይዎ፡ ዝገርም ኣይኮነን። ከም’ቲ ምስላ ዝተመሰለ ኣነ፡ ከም’ቶም ሰብኣይ ጣፍ ዝሃንኰቱ ንኹን ኣይብልን፡ እንተዀነ ናይ’ተን ወሓለ ሰበይቲ፡ ኣገባብ ዓቕልን ጽሮትን ብዘለዎ መንገድን ኣገባብ፡ ኣብ’ቲ ዘድምዕ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ በቲ ዝግባእ መስርሕ ክኸይድን፡ ናይ’ቲ ነልዕሎ ጉዳይ ከኣ ኩሉ ሕጋዊ ኣሰራርሕኡ ብዘገምታ፡ ብህድኣትን ስምምዕን ዘተን ክንበጽሖ ዝግባእ’ዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=778


text:
ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ንኤርትራ ትሕግዝ፡
ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ንኤርትራ ትሕግዝ፡
ብሓሙስ ዕለት 23 ጥሪ 2020 ኣብ በርነር-ሳይቱንግ ዝተባህለ ጋዜጣ ብዛዕባ ኤርትራ ዝወጸ ከም ዝሕብሮ፡ መንግስቲ ስዊዘርላንድ 6 ሚሊዮን ፍራንክ ኣብ’ዚ ዝመጽእ 3 ዓመታት ንኤርትራ ሓገዝ ከም ትህብ ዝገልጽ’ዩ። እዚ ሓገዝ ከኣ ብፍሉይ መደብ ንዕብየትን ስልጠና መንእሰያት ምዃኑን፡ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድናታት ንምብርባር’ዩ ይብል።
ነዚ መደብ ስልጠና መንእሰያት ተባሂሉ ዝወሃብ ደገፍ ፍሉይ ዕማም ከኣ ግቡእ ምክትታልን ቁጽጽር ክግበረሉ፡ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ሃገሮም ኮይኖም ዝግባእ ስልጣነን ትምህርትን ክወሃቦም ዝኽእል ዕድል ክረኽቡ ኮይኑ፡ ሎሚ በቲ ኣብ ሱዳን ዝርከብ ኤምባሲ ሃገር ስዊዘርላንድ ኣቢሉ ተወሳኺ ብፍሉይ ዕማም ዝምደብ ጉጅለ ብማዕዶ ነቲ ጉዳይ ክከታተልን ከጽንዕን ምዃኑ ይሕብር።
እዚ ፍሉይ ሓገዝ ሃገር ስዊዘርላንድ ንኤርትራ ብዘይካ’ቲ ዝምድናታት ንምብርባር ፡ ካልእ ኣብ ልቃሕን፡ ምትብባዕ ንኣሽቱ ቤት ዕዮ ወይ ፋብሪካታት ዝሓለነ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ዝግበር ምትሕግጋዝ ዝርርብ ክካየደሉ፡ ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ገምጋም ክግበረሉ ከም ዝኮነ ጠቂሱ፡ ኣብ’ዚ ቀዳማይ መደብ፡ንእስታት 2000 ዝኾኑ መንእሰያ ሞያዊ ስልጠና ክወሃብ ከም ዝኽእልን ይሕብር።
ኣብ መወዳእታ ክልተኣዊ ዝምድናታት፡ ስዊዘርላ-ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ፖለቲካዊ ዝካየድ ዝርርብ ንምዕማቑ ቀጻልነቱ ኣድላይነት ከም ዘለዎ ተዘሪብሉ።
ምንጪ ጋዜጣ በርነር ስዊዝ ዕለት 23 ጥሪ 2020
ሓጺር ጽማቕ ትርጉም ዜና ውሓዲለ
26 ጥሪ 2020


text:
ኣብ ኤርትራ ን29 ዓመታት ኵናት ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን!
ኣብ ኤርትራ ኵናት ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን!
ርእሰ ዓንቐጽ ውሓደለ
28 ጥቅምቲ 2020
ኣብ ኤርትራ ኵናት ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን፡ እንተኾነስ እንታይ ዓይነት ኵናታት እዮም ነይሮም ኢልካ ክትፈላልዮምን ከተለልዮም ይከኣል። ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝብና ኵናት ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን። ኣብ’ዚ ወግሐ ጸብሐ ዝውልዖ ኵናት ከኣ መሕብኢ ስልጣኑ ገይርዎ ጸኒሑ። ህዝቢ ኤርትራ ቀሲኑ ንኸይንበር፡ መሰሉን ክብሩን ከይሓትት፡ ተጠቓሚ ጸጋታቱ ንኸይከውን ዝሓለፈ 17 ዓመት ኣብ ጽላሎት ኵናት ኣለና እንዳበለ፡ ቅድሚኡ’ውን ምስ ዝተፈላለያ ጎረባብቲ ሃገራት ብዝወልዖ ባርዕ ዕድመ ቀዳማይ ወለዶ ድሕሪ ነጻነት ኣጥፊኡስ፡ እንሆ ካልኣይ ወለዶ ኣብ ሰንፈላል ከም ዝሓልፍ ይገብሮ ኣሎ። እዚ ምሕደራ ከኣ ንዘይሕጋዊ ኣገባብ ስልጣን እከይ ተግባራቱን ሒዙ ክቅጽል ዘጠዓዓሞ መደብ’ዩ።
ምሕደራ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብውሽጥን ብወጻእን ከም ሓደ ጓንጓ ወይ ዝቆንቆነ ገረብ ኮይኑ ትርጉም ዘይብሉ ፖለቲካዊ ውሳኔታትን መደብ ሒዙ ክጓዕዝ ጸኒሑን ኣሎን። ኣፍራይ ሓይሊ መንእሰያት ብምስምስ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ቅድመ ግንባር ጅሆ ሒዙ፡ ክረምቲ መጸት ብተፈጥሮ ንዝለምዐ፡ ብውሕጅ ዝተኣከበ ማይ ባዕሉ ከም ዝፈጠሮ ገይሩ ዝዛረብ፡ ኣብ ቁጠባዊ ዕብየት ትንሳኤ ምዕባለ ሕርሻዊ ትካላት ንህዝቢ ኤርትራ ከዕንግለሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ ብምውዳቑ ኩሉ ግዜ ንግዳም እንዳጠመተ ክነብር ዘጽንሖ ሓደ ነፍሱ ዝኸኣለ ቁጠባዊ ኵናት’ዩ። ምስ’ዚ ዝተኣሳሰረ ከኣ ኤርትራ ተፍርዮ ህዝባ ጸጊቡ ብመጠኑ ንወጻኢ ተላኢኹ ኣታዊ ክረከበሉ ዝኽእል ምህርቲ ከፍሪ ዕድል ብዘይምርካቡ፡ እተን ውሑዳት ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዓብየን ዝነበረ ቦታ ሕርሻታት’ውን ተዳኺመን ወረአን ዘይስምዓሉ ጠፊኤን ተሪፈን። ምስ’ዚ ብዝተሓሓዘ ተመሳሳሊ ዕጫ ዝበጽሐን ፋብሪካታት’ውን ዓንየን፡ ሰራሕተኛታት ተሰጕጎም ኣቦታትን/ኣደታትን ናበይቲ ስድራ ቤታት ስራሕ ኣልቦ ኮይኖም ዘትረፎም ኩነታት’ዩ።
ኵናት ምሕደራ መላኺ ስርዓት ጥይት ብጥይት ዝተፈጸመ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ዝተፈላልየ መደብን ስልትን ዘለዎ፡ ዕንወት ህዝብን ሃገርን ባህሪ ዝሓዘ’ዩ። ከም’ቲ ህዝብናን ህዝቢ ዓለምን ዝፈልጦ ኤርትራ ኣብ ድሕሪ ነጻነት ምስ ብዙሓት ጎረባብቲ ሃገራት ኵናት ከም ዘካየደትን ዘይሓዊ በሰላ ተሰኪማ፡ ንዓመታት ዝቀጸለ ዘይሃስስ ስምብራት ዝገደፈ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይሃሉ ኣብ ወጻኢ ኣብ ገጽ፡ ኣብ ናብራኡ፡ ኣካይዳ ኤርትራዊ ዜጋ ደሚቝ ዝረአ ተሞክሮ እዩ። እቲ ዝኸፈአን ቀጻሊ ብዘይምቁራጽ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጸመ ግፍዕን ዕንወትን ጭቆናን ምስ’ዚ ዳሕረዋይ ዘቤታዊ ኵናት ዝተፈጸመ እከይ ተግባራት’ዩ።
ኵናት ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ተኻይዱ እንድዩ፡ እንተኾነስ ምስ’ቲ ዝኽፈል ሰብኣዊ ዋጋታት፡ እንተስ እተን ሃገራት ለቢመን ይኹና፡ ተዳኺመን፡ ወይ’ውን መንጎኛ ዓራቒ ረኺበን ጠጠው ንምባሉ ጻዕሪ ተኻይድሉ እዩ። እቲ ኣብ መንጎ ህግዲፍን ህዝብን ዘሎ ውሽጣዊ ኵናት ግን ዝዳንዮን ዝሽምግሎን ጠጠው ዘብሎ ዘይብሉ፡ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ተሲኡ ደቒሱ ሰባት ካብ ምጭዋይን ምእሳርን ምጥፋእን፡ ትንፋስ ዘይህብ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተሳእኖ መሪር ናብራ ዜጋታት ብዘይ ድሌቶምን ምርጭኦምን ንስደት ከምርሑ ዝደፋፍእ ስርዓት’ዩ። ህግዲፍ ባዕሉ ምልክት ጭቆናን ግፍዕን ምዃኑ ኣሚኑ ዝፈልጦን፡ ኣንዳዕዲዑ ዝዛረበሉ ዝምድረሉን፡ ንሰዓብቱን ደገፍቱን ዘነቃቓሓሉ፡ መንእሰያት ዝጉስጉሰሉን ፖለቲካዊ ውሳኔታቱ እዩ። ቅዋም፡ ባይቶ፡ ሕግን ፍትሕን ነጻ ቤት ፍርዲ ዘይብላ ሃገር ካብ ኩሉ ደሞክራሲያዊ ጸጋታት፡ ብኡ መሰረት ክርከብ ዝኽእል ክብርታት ዜታትን ተሪፉ ማለት’ዩ። ደገፍቲ ስርዓት ህግዲፍ ግን ነዚ ጭቆናን ምልክን ግፍዕን’ዮም ዝድግፉ። ብልክዕ ከኣ ከም’ቲ ድሌት መላኺ ስርዓት፡ ብቋንቋኡ ሎሚ ምርጫ፡ ብዝሒ ሰልፍታት፡ መራኸቢ ብዙሓት ኣየድልን ዝብሉ። እሞ ህግዲፍን ሰዓብቶም ኣብ’ዚ ተጋጢሞም ዶ ? እወ። ደጊም ህግዲፍ ነቲ ምልክት ጭቆናን ምልኪን ዝኾነ ባህርያቱ ኣንቒሑ፡ ረብሓ ንዘይብሎም ዜጋታት ኣብ ጎኒ ስልጣኑ ክስለፉ ንጥፍኣት ይምርሽ ኣሎ።
ህዝብና ባዕዳውያን ገዛእቲ ሓይልታት ዝምስክርሉ፡ እንተስ ሰሪሑ ድዩ ሓሪሱ ብኣፈ ጻምኡ፡ ብርሃጹ ዝናበር ህዝቢ፡ ህግዲፍ መተካእታ ምሕደራ ከየዳለወን ከይቀረበን፡ ካብ’ተን ዝርካበን ብሕታውያን ፋብሪካታትን፡ መንግስታዊ ትካላትን ጸንጺሉ ዝደርበዮም ወለዲ ዝሓለፍዎ ናብራ፡ ኣደታት ካብ ቤተን ወጺኤን ኣብ ቃልዕ ጎደናታት ማርያም ትሃብኩም ዝበላሉ ኩሉ ዝረኣዮን ዝመስከሮን ደረጃ ሕሰም ናብራ ዝተራእየሉ ኵናት ምስ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ።
ካብ’ዚ ሓሊፉ ተሪፉ ህዝብና ተሓጋጊዙን ተለቒሑን ተመርቒሑን፡ ብጽቡቕ እዋን ዘጥረዮን ንብረቱ እንዳሸጠ ንዝረኸቦ ገንዘብ’ውን፡ በቲ ሓደ ንመጠን እቲ ኣብ ዕዳጋ ዝርከብ ቀለብ ዘይወዳደር ክብሪ ዋጋታት፡ በቲ ካልእ ከኣ መላኺ ስርዓት፡ ብዝተፈላልየ ምኽንያታት ብፍቃድ መንግስቲ ክዕደል ንዝገበሮ፡ ኣባል ህግዲፍ ኮይንካን ዘይኮንካን፡ ኣኼባ ተረኺብካ ኣይተረኸብካን ሌላን ጉሌላን ብዘለዎ ነቲ ኩነታት ካብ’ቲ ዝነበሮ ክፉእ ናብራ፡ ዝገደደ ሕሰም ዝተወሰኾ፡ ሰባት ብማይን ቀረብ መግብን ክዛረብ፡ ክሓፍር፡ ክሓስር፡ክዋረድ ገይርዎ’ዩ። እዚ ንባዕሉ ኵናት’ዩ። እዚ ኣብ ጎደናታት ዓበይትን ንኣሽቱን ከተማታት ኤርትራ ወትሩ ዝረአ ሓድሽ ሓድሽ ሰናሪዮታት’ዩ።
በዚ ምሕደራ ህግዲፍ ዝሓመመን ዝተሳቐየን፡ ግቡእ ህዝባዊ ኣገልግሎት ዘይብሉ ዜጋ ምስ ሓመመ፡ ይትረፍ ነቲ ዓበይቲ ሕማማትስ፡ ንርእሲ ትፍውስ ኬኒና ዘይብላ ሃገር ገይርዋ። ኤርትራ ብስንኪ’ቲ ኣብ ውሽጣ ዝተኣጎደ ኵናት ከኣ ነቶም ኣለናልኪ ዝብልዋ ዝነበሩ ለባማት ሽማግለታት ዓዲ፡ መንፈሳውያን መራሕቲ፡ ዶክቶራት፡ መሃንዲሳት፡ ፈላጣት ከይተረፉ ኣብ’ውጢ’ቲ ምሕደራ ከም ጨው ክሓቍን ክጠፍኡን ተራእዮም። ገገለ ብማእሰርቲ፡ ገገለ ካብ ስራሕ ብምእጋዶም፡ ናብራ ዝመረሮም ክብሪ መሰሎም ዝሰኣኑ ዝተሰዱ ኮይኖም፡ እታ ሃገር ከም ዘይወለደት ዘምከን ስርዓት’ዩ። እዚ ከኣ ዘይቋርጸ ኵናት 29 ዓመት ምስ ዕድመ ምሕደራ ህግዲፍ ዝተኣሳሰረ’ዩ።
ህግዲፍ መዕነዊ ምዃኑ ባዕሉ ዝገለጾ ክሳብ ድሮ ነጻነት ብዘለወን ዓቕሚ ከፍርያ ዝጸንሓ ወደባትና፡ ንኣስቱን ዓበይትን ፋብሪካታት፡ ትካላት ቤት ትምህርቲ የለን ሞይቱ’ዩ ክብል ዝገለጾ መስደመም ታሪኽ’ዩ። እቶም ጸላእትና ንብሎም ሰራሕተኛታት ኣዋፊሮም ከስርሕዎ ዝጸንሑ፡ ዋናታቱ ምጽእ ኢሎም ሞይቱ ክብልዎ ከኣ ነቲ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝገልጾን ዝምስክሮን’ዩ።
ኣብ’ዚ ዝሃለፈ ኣዋርሕ ከኣ’ሞ፡ ከም’ቲ ብተደጋጋሚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ክጥቀስ ዝጸንሐ፡ ብምስምስ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ህዝብና ይትረፍ ሓሪሱን ሰሪሑን ክናበርስ ካብ ገዝኡ ንኸይወጽእ ተኣጊዱ ዝርከበሉ ዘሎ፡ ሽማግለታት ህጻናት ኣደታት ረዳኢ ዘይብሎም ኣብ ገዛ ተዓጽዮም ይነብዑን ዘለዉሉ እዋን በጺሑ። እቲ ዝገርም መንግስታት ዓለም ንህዝበ ብፍላይ ነቶም ድዅማት ኣብ ምሕጋዛምን ኣለይመለይ ምባለን እንዳሃለዋ፡ ኩነታቶም ንምምሕያሽ ኣብ ዝጎያየሉ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ደሞዝ ዝኸፈሎ ህዝቢ ከም ዘለዎ ኮር ተገልበጥ፡ ነቲ ድኻ ህዝብና ካብ ዘይብሉ ንሕማም ኮሮና ቫይረስ ደገፍ ክገብር ከም ዘለዎ ብምግዳድ ካብ ኣፍ ደቁ መንጢሉ ክህቦም ይረአን ይስማዕን ኣሎ። ብኡ’ውን እንተሓሊፉሉን ጉዳይ እንተፈቲሑን’ዩ። ህዝብና ብውሑዱ ክሓልፎ ዝጸንሐን ዘሎ ኵናት ከኣ ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ዘንጸባርቕን ሓቐኛ ታሪኻዊ ምስሊ ህሉው ኩነታት ሃገርና’ዩ። ድሕሪ ቅዋም ሞይቱ ምባል ጽቡቕ ክመጽእ ኢልካ ስለ ዘይሕሰብ ስዒቡ ንህዝብና ዝተነገሮ እንተነበረ ወደባትና ሞይተን፡ ፋብሪካታትና ሞይተን፡ ተደማሚሩ ከኣ ኣይከሰርናን ብምባል መዝገቡ ዓጽዩ። እቲ ኵናት ግን ይቅጽል ኣሎ።
ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ከኣ ነዚ ኵናት ከኣ ብተሪር ሓድነት ክንገጥሞ፡ ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ሓቢሩ ክለዓል ይግባእ።
ዘለኣለማዊ ክብር ዝኽርን ንስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
28 ጥቅምቲ 2020


text:
ኣብ ትግራይ ትማልን ሎምን ተባሂሉ ዝውግዐሉ ታሪኽ ጸላእቲ ህዝቢ ትግራይ ሓደ ዓይነት’ዩ፤ ተፈላልዩ ኣይፈልጥን። እዚ ህዝቢ ጸላእቱ ስዋ ጸᎁቖም ዝድግስሉ ፈተና ሓንትን ሓንትን’ያ፤ ከም ሽኮር ኣገዳ ሓይዪኽካን ማጺይኻን፡ ንሃመማ ምድርባይ፤ እይኣይ እንተኢሉ ድማ ምጽናት።
ብናታቶም ባህግን ድሌትን፡ እወ እዚ ህዝቢ ፈተና ኣይፈልየሉን፤ እንተ እዚ ታሪኽ ዘይፈልየሉ ህዝቢ እንሆ ኣብ ካልእ ምዕራፍ ታሪኽ ይፍተን ኣሎ። እዚ ህዝቢ፡ ሓደ ሻብ ጥራሕ ኣይኰነን ሰለስተ ኣርባዕተ ሻብ ሸምቦባ መዓት እንትወርዶ፡ ብመስተንክራዊ ጽንዓት፣ ብልሓትን ሕራነን ዝምክት ህዝቢ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኰነን።
ትማሊ ‘ይሄ ሁሉ መአትና ውርዴት የሚመጣብን ከዚህ ችጋራም ክልል ነው’ ኢሎም ክንደየናይ ከም ዝፍንፍኑዎ ኣፎም መሊኦም ክዛረቡ እንከለው፡ ባሕሪ ኣንጺፎም ነቲ ዓሳ ከጽምዱ ይደልዩ ነይሮም። እቲ ባሕሪ ግን ውቅያኖስ ኰይኑ ኣስሚጡዎም። እዚ ህዝቢ፡ ብደብዳብ ነፈርቲ እንትቕተልን ብጥምየት ተሓሊጉ ክሞት እንትፍረድን፡ መሊሱ ዝንድር፣ ዝግብልን ዝሕይልን ኰይኑ ኣይግዛእን ኢሉዎም እዩ።
ክሳድ ተጋደልቲ ተቘሪጹ፣ ኣደታት ብሬሳ ደቀን ክዕልላ ተገይሩ፣ ነፍሰ ጹር ኣደ ንቝልቝል ኣፋ ተደፊኣ፣ ህጻን ኣብ ልዕሊ ሬሳ ኣድኡ ማንታ ንብዓት ከውሕጅ ተፈሪዱ፣ ህዝቢ ቃልሱ ማይ ክዓኵት፣ ክምብርከኽ፣ ተስፋ ቘሪጹ ክመናመን እኳ እንተፈተኑ፡ ኣብ መዓልቲ ንለይቲ ጨቢጡ ዝሓድር . . . ብሓዊ ዝሳገር ኣሽሓት ውፉያት ዝፈጥር ህዝቢ ኰይኑ ርእዮምዎ እዮም።
‘ሁሉም ነገር ወደ ጦር ግንባር’ ኢሎም ፈኪሮም ህድሙኡ ኣቃጺሎም፣ ጥሪቱ ሓሪዶም በሊዖም፣ ኣንሽቱ ዓሚጾም፣ ውላዱ ቀቲሎም፣ ስግኡ ንኣሞራ ደርብዮም ክኽየዱ ጠጒጐም ዝመጽኡ ኵሎም፡ ኣብታ ዝረገጹዋ መሬት ብመስተንክር ዝምክቶም ህዝቢ እንድዩ? ብልሒ ግፍዕን ጭካነን እናውረድሉ፡ የሻል ዘበሎም ህዝቢ፡ መወዳእትኡ ዕረ እናጥዓሞም’ውን እንተዀነ ‘ኣንታ እዚ ህዝቢ መን’ዩ?’ ኣቢሉዎም እይ ድዩ? እሞ እማ፡ ህዝቢ ትግራይ ከምቲ ንሳቶም ዝብሉዎ፡ ታሪኹ ታሪክ ድኽነትን ድሕረትን ዘይኰነ ሲ፡ ታሪኽ ስልጣን ዓርሰ ምሕደራን እዩ።
ትግራዋይ ዓዱን ፍጥረቱን እምኒ እዩ እንትብሉዎ፡ ንእምኒ ናብ ማይን ፍረን ለዊጡ ንርእሱ ክኢሉ ነቲ ጎዶ ከብዶም ክመልኣሎም ምስ ጀመረ፣ ካብ ባዶ ተላዒሉ ብናብርኡ ሕሽ ክብል ምስ ርአዩዎ፣ ዓደይ ክብረተይ ኢሉ ንትግራይ ልዕሊ ነፍሱ ከፍቅራ ምስ ጀመረ፣ ሓመድ ልሒሱ ዝለዓል ህዝቢ ምዃኑ ከመስክር ምስ ክኣለ፣ ቅንጣብ ጨርቂ ደርብዩ ጽቡቕ ክኽደንን ከጋይጽን ብምኽኣሉ፡ ክምንዛዕ፣ ክርገጽን ክርሸንን ተፈሪዱዎ።
ሰላሳ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ፡ ሓደ ኣይኰነን ሰለስተ ኣርባዕተ ኰይኖም ኣስናኖም ከም ካራ ስሒሎም፣ ነቲ ነዳፍ ኣእዳዎም ብረት ኣጨቢጦም፡ በቲ ንሕሉፍ 30 ዓመታት ንቡር ጫማ ዝሓረሞ ኣእጋሮም ክረግጹዎ፣ ታሪኹን ሃይማኖቱን ከጥፍኡ፣ ንዓመታት ጽዒሩ ግዒሩ ዘፍረዮ ጥሪትን ንብረትን ከዕንዉ፣ ከም ህዝቢ ከጽንቱዎ መጺኦም።
እዞም ኣብ ህዝቢ ትግራይ ብመስዋእቱን ብደሙን ኣተርኪሱ ክትጥጥዕ ዝገበራ፡ ሃገረይ ኢሉ ዝኣመናን ዝተኸላን ኢትዮጵያን፡ ዓስቢ ቃልስኻን ወጽዓን እምባን መጸግዕን ትዅንካ ኢሉ ሃገር ዝገበራ ኤርትራን ዝተተኽሉ ስርዓታት፡ ዳግም ንህዝቢ ትግራይ ከድክሙን ክሓይኩን፤ ሰባት ቐቲሎም፣ ኣመዛቢሎም፣ ንብረት ዘሪፎም፣ ደቂ ኣነስትዮ ዓሚጾም፣ ህጻናት ቀቲሎም፣ መራሕቲ ሃይማኖት ረሺኖም፣ ቅናት ናይ ትማሊ ታሪኽ ጅግንነቱ ዝዀኑ መሬት ሞጊታ ዘይትስዕሮም ስየታታ ብግፍዒ ቀንጺሎም፣ ኣብያተ እምነት ኣዕኒዎም፣ ታሪኻውን ሃይማኖታውን ሰነዳት ዘሚቶምን ኣቃጺሎም፣ ብሓፈሻ ህዝቢ ከም ጠለ በጊዕ ሓሪዶም እዮም፤ ይቕጽሉ ክዓ ኣለው።
እዞም ካብ ሰብ ዘይተፈጥሩ ኣራዊት ዝመስሉ ሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ነዚ ህዝቢ ብደዉ መልክዕ ግሃነም ኣርእዮሙዎ፣ ግብሪ ሰይጣን ክንዕቕ ገይሮምዎ፣ መንእሰይና ረሺኖም ሰጢሖሙዎ፤ ብዓጸበ ቀለለ ሓደን ክልተን እናበሉ እውን ይቐትሉዎ ኣለው።
እዚ ኣይኣክልን ኢሎም ዳርጋ 80 ሚኢታዊ ህዝቢ ብጥምየት ከብዱ ተሓሊጉ፣ መዓንጥኡ ተጣቢቑ ክምወት ስለ ዝደልዩ፡ ነታ ዝርካቡ እናመንጠሉ ፎቖዶ በረኻ እናበተነኑን መውደልደሊ ኣናጹን ሸረሪትን ዝነበረ ዑና ገዝኦም እናመልኡ፡ ረዲኤት ማሕበረሰብ ዓለም ከይረክብ’ውን ብኽሳዱ ሓኒቖም ሒዞሙዎ ኣለው።
ግንከ፡ ዝርዕድን ዝብተኽን ሓቦ ህዝቢ ትግራይ ወይከ! መን ምዃንና ረሲዖምዎ እምበር፡ በዚ ዝስኰን ስነ ልቦናዊ ድልውነት ዘይብሉ ትግራዋይ፡ ንነፍሲ ወከፍ ክፋእ ተግባሮም እናጸብጸበ፡ ዚያዳ ይትርንዕ፣ ይግብል፣ ይሕይል ኣሎ። ናይ ግዜ ጕዳይ እምበር፡ ኣብ ውሽጢ እዚ ስቅያት ዝበዝሖ ኵነታት ኰይኑ ብናጽነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ትግራይ ዝኣመነ ኵሉ ወርቂ ኰይኑ ክሓልፍ እዩ፤ ጫፍ ክብረት ክዓ ክጭብጣ እዩ፤ ንሶም መሊሶም ክሓፍሩን ርእሶም ከድንኑን እዮም።
ስለ ዝዀነ ድማ ቃልስና፡ እታ ወሳኒት ታባ እምነት ዓይነ ብርኪ ህዝብና ገይርና፡ ቤዛ ህዝቢ ንቃለስ፣ ንሰዋእ፣ ኣሽሓት ትንፋስ እንትሓልፍ እታ ሓንቲ ትንፋስና ብኣሽሓት ከም እትባዛሕ ኣሚንና ንናጻን ክብርትን ትግራይ ንጋደል!
ሓቦ እንተውሒዱና፡ ርሑቕ ኣይኰነን ቅድሚ እዘን ሰለስተ ዓሰርተ ዓመታት ዝነበረ ታሪኽ ኣደታትና፣ ኣቦታትናን ኣሓትናን ንዘክር። መን ይሓስቦ? ደቂ ኣንስትዮና እኮ ንቓልሲ ህዝቢ ትግራይ ንክውፈያ ዝሓዝኦ ድቂ እንከይተረፈ ሰዲደን እየን፣ ኣደታትና ብኽንደይ ዒሕታን ላሕታን ዝወለድኦም ደቀን ‘ግንባርካ ንጥይት’ ኢለን መሪቐን ልኢኸን እየን። መናእሰይና
“ንከበብ ብኣዛብእ መሬት ይጽበበና
ኣብ ስጋና ይቀርቀር ኣስናን ጸላእትና
ስጋና ንኣሞና ደምና ውሕጅ ይዅን
ኣዕጽምትና ይድቀቕ ሕሩጭ ኰይኑ ይበተን . . .” ኢሎም ፎቖዶ ጎቦታት ትግራይ፣ ኢትዮጵያን ኤርትራን ተሰዊኦም እዮም።
ሎሚ እውን ካብ ጸሓይ ዝደመቐ ታሪኽ ብደምና፣ ኣዕጽምትናን ህይወትናን ክንስንድ ይግባእ። ደጊምና ግን ኣይንጋገን፤ ናይዚ እዋን ዓጽምን ስጋን ንትግራይን ትግራዋይን ጥራሕ ዝኽፈል ክዀን ኣለዎ። ቀተልትና፡ ይፍጽሙዎ ብዘለዉ ኣረሜናዊ ተግባራት ንግዝኡ ዝሓዘንና፣ ዝተሰበርና፣ ዝጠፋእና ክመስሎም ይኽእል። ግን ከ ኣይሓይኵናን!
ተጋሩ፡ ከም ሰብና ዝጠሚ ከብዲ፣ ዝደክም ብርኪ፣ ዝጕሂ ልቢ፣ ዝናወጽ ሕሊና ኣለና። እንተዀነ እቲ ዝሓርር ዘሎ መዓንጣና ሽመል ኰይኑ ሓሊኹ ኣየውድቐናን፣ እቲ ዝደክም ብርክና ጠስሚ ኰይኑ ኣይመክኽን፣ እቲ ዝጕሂ ልብና ክዓ ቅስሙ ምቕሳኑ ኣይተርፎን። ዓርሰ እምነትና፣ እምቢ ብሃላይነትና እዩ ካብ ምንጋጋ እዞም ኣራዊት ዘናግፈና።
ጸልማት ብብርሃን ንምቕንጣጥ ይካየድ ኣብ ዘሎ ቃልሲ ድማ፡ ርትዓውነትን መትከላውነትን ዓብዪ ግደ ስለ ዘለዎም፡ ብብልሓት ንቃለስ። ህዝብና ነንቅሓዮ፣ ዋጋ ናጽነት ክሽቈሮ ንግበር፣ ካብ ጽግዕተኛ ኣተሓሳስባ ኢትዮጵያውነት ክናገፍ ንግበሮ። ኣካል ታሪኽ ዝሓረዮ ውዕሎ ንዅን፤ ካብ ብዙሓት እቶም ውሑዳት ኰይንና ሰሚርና እምባ ኵላትና ዝዀነት ዘይንሓፍረላ፣ ዘይንጓነየላ ሃገረ ትግራይ ንምህናጽ ንጋደል!


text:
ኩሉ ሻዕ መስዋእቲ ከም በዓል ሃይለ ድሩዕ ዝኣመሰሉ፡ ምእንቲ ናጽነት ከይበቐቑ ንእስነቶም ዘወፈዩ ገዳይም ተጋደልቲ፡ ዘስካሕክሕ ስቅያትን ህልቂትን ዜጋታትና ኣብ በረኻታት ሲናይን፡ ማእከላይ ባሕርን፡ ዋሕዚ ምዑታት ዜጋታት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት፡ ብሉይ ጎስጓሳት “መኸተ” ዕሱባት ህግደፋውያን፡ ዘይተኣደነ ዝምታ ባህሪያዊ ጸጋታትና…ወዘተ እንዳሰማዕና ደም እንዳነባዕና ኣይክንነበርን፡፡ ዕርበት ህግደፍን ዘይተርፍ ሞት ኣባጓይላ ኢሳይያስ ውን ክንርእን ክንሰምዕን ክንምስክርን ኢና፡፡ ግዜ ለኩሉ!
ኣብ ፔጅ ሳክቲዝም፡ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ህልው ኩነታት እሱራት ዒራዒሮን ኣተኣላልዮኦምን፡ ዝምልከት ሓበሬታ ኣስታት ሰለስተ ሻዕ ፈኒየልኩም ኔረ፡፡ ንመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕ ሓዊሱ፡ ኣብዛ ፔጅ ዝተፈነ’ውን ዝፍነውን መደባት፡ ብመርትዖ ክምክት ዝኽእል ዋላ ሓደ ሰብ ወይ ከኣ ትካል እንተሎ፡ ሕጂ’ውን ብጭብጥታት ክቐርብ ይኽእል’ዩ፡፡ ብዝኾነ፡ እቲ መዋእሉ ምእንተ ህዝብን ሃገርን ዝተቓለሰ ድሩዕ፡ ንሓዋሩ ከይምለስ ተሰዊኡ ኣሎ፡፡ ደጊመ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ንስድራቤት ድሩዕን ጽንዓት ይሃብኩም! እንዳበልኩ፡ ኣቐዲመ ዝፈነኹዎ ሓበሬታ፡ ኣብ ፔጅን መርበብ ሓበሬታ ሳክቲዝም፡ ክተንብቡ እንዳሓበርኩ፡ ንሎሚ ኣቐዲመ ካብ ዝፈነኹልኩም ሓበሬታ፡ ከም መበገሲ ገለ ጭብጥታት ብምድራኽ፡ ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት ቤት ማእሰርቲ መዓሙቕ በረኻታት ዒራዒሮ ተወሳኺ ሓበሬታ እፍንወልኩም፡፡
ካብ 17 ክሳብ 18 መስከረም 2001፡ ብትእዛዛት ኢሳይያስ ኣብ ምክትታልን ምልቃምን፡ ኣባላት “ጉጅለ-15ን ሰዓብቶምን”፡ ዝተሳተፉ ኣባላት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ክፍሊ ውሽጣዊ ጸጥታ፡ ብጠቕላላ 33 ኮይኖም፡ ብ11 ላዕለዎት ሓለፍቲ ተመሪሖም፡ ነቶም ግዳያት ከካብ ገዝኦም፡ ካብ መገዲን ቤት ጽሕፈታቶምን ክቕይዱ ዝተመደቡ ድማ ሰሰለስተ ኣባላት ኔሮም፡፡ እዞም ኣብ መስርሕ ምክትታልን ምእሳርን ኣባላት “ጉጅለ 15” ዝመርሑን ዝተሳተፉን ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ውሽጣዊ ጸጥታ ዝስዕቡ ኔሮም፡፡
- ሌ/ኮ ዮናስ ዘርኣይ፡- በቲ እዋን ኣብ ጸረ ግብረ ሽብራ ተመዲቡ ይስርሕ ኔሩ ደሓር ዝደስከለ
- ሌ/ኮ ጸሃዬ የውሃንስ (ጭጉኒ)፡- በቲ እዋን ኣብ ምክትታል ትካላት መንግስቲ ዳህላክን ዝርከቡ ወጻእተኛታት ኣብ ምክትታልን ምትሕብባርን ተመዲቡ ዝነበረ
- ኮሎኔል ርእሶም ኣባይ (ወዲ ማርጋኖ)፡- በቲ እዋን ኣብ ክፍሊ ምክትታል ወጻእተኛታት፡ ዓፈናን ስጉምትን ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን ንዕደና ወርቂ ዛራ ንምክትታል ሬድሲ ሴኩሪቲ ዝብል ትካል ተኸፊትሉ ብጉልባብ ተመዲቡ ይስርሕ ኣሎ፡፡
- ሜጀር ሓጂ ኢብራሂም መሓመድ፡- ኣብቲ እዋን ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኣኽሪያ ኣብ ትሕቲ ኣካል ብልሽውና ተመዲቡ ኔሩ፡ “ኣይነፋዕኻን” ተባሂሉ ደስኪሉ ኣብ ሰንከልከል ይርከብ፡፡
- ሜጀር ጎይቶኦም ሰጊድ (ወዲ ቢኒ)፡- ኣብ ፈተነ ቅትለት ብ/ጀነራል ስምኦን ተጠርጢሩ ኣብ ማይ ስርዋ ተኣሲሩ ኔሩ፡፡ ኣብ 2015 ተፊቲሑ፡ ንካልኣይ ግዜ ከኣ ኣብ ቀይዲ ውዒሉ ኣሎ፡፡
- ሜጀር ብርሃነ ግርሙ፡- ኣብ ምክትታል ወጻእተኛታት ተመዲቡ ይስርሕ ኔሩ ሕጂ ኣብ ኣሃዱ ስጉምትን ዓፈናን ኣሎ፡፡
- ሜጀር ነጋሲ ኪዳነ፡- ኣብ ምክትታል ወጻእተኛታት ተመዲቡ ኔሩ ሕጂ ኣብ ኣሃዱ ስጉምትን ዓፈናን ይሰርሕ ኣሎ፡፡
- ሜጀር ሙሉጌታ ኣማረ (ሙለር)፡- በቲ እዋን ምክትል ሓላፊ ዞባ ሰ.ቀ.ባሕሪ ኔሩ ሕጂ ኣብ ክፍሊ ምክትታል ኣሎ፡፡
- ሜጀር ኢብራሂም ስዒድ (ወዲ ስዒድ)፡- ኣብ ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ምክትታል ኣብ ከባቢ ገጀረት ኔሩ፡ ብዝተፈላለየ ምስምሳት ተኣሲሩ ዝተፈትሐ’ዩ፡፡
- ሌ/ኮ መንግስትኣብ ተኽለ፡- ኣብቲ እዋን፡ ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ዕዳጋ ሓሙስ ኣብ ትሕቲ ኣካል ምክትታል ተዋፊሩ ዝነበረ፡ ድሕሪ 2001 ካብ ሃገር ዝተሰደ (ኣብ ኣሜሪካ ኣሎ ይበሃል)
- ሜጀር ግደ ዓንደወልድ (ወዲ ጅዱ)፡- ሓላፊ ምክትታል ላዕለዎት ትካላትን ሰበ-ስልጣናትን (VIP) እዮም፡፡
ካብዚኣቶም፡ ኣብ ቁጽሪ 7 ዝተገልጸ፡ ሜጀር ነጋሲ ኪዳነ፡ ኣብ ልዕሊ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕ ዝተኻየደ ስውር ምክትታልን ምቕያድን ዝመርሐ ኮይኑ፡ ቲራቬሎ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ሃይለ ድሩዕ፡ ምስኡ ተላኢኾም ንድሩዕ ናብ እምባትካላ ዘብጽሑ ኣባላት ድማ በርሀ ባሻይን ሃብቲላን ዝተብሃሉ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ’ዮም፡፡
ኣብ እምባትካላ፡ ኣቐዲሞም ዝኣተው እሱራት፡ እቶም “ቀንዲ ገበነኛታት” ዝተብሃሉ 11 ሓለፍቲ ኮይኖም፡ ካብ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ተቐቢሎም፡ ብጽኑዕ ክሕልውዎም ዝጸንሑ ከኣ፡ ካብ ስርሒት ዞባ 04 (ኮር 491)ን ካብ ስርሒት ዞባ 05ን ዝተኣኻኸቡ ኣባላት ስለያ ግንባር ኔሮም፡፡ ነቶም ኣባላት ስርሒት 05 ዘዳለወን ዝወዘዐን ሓላፊ ድማ፡ ስታፍ ስለያ ስርሒት ዞባ 03 ዝነበረ፡ ኮ/ል ሓዱሽ ዓንዶም (ወዲ ወለላ) ኔሩ፡፡ ካብ እምባትካላ ጀሚሩ ክሳብ ዒራዒሮ፡ ከም ላዕለዋይ ሓለፊ እሱራት ዒራዒሮ ኮይኑ፡ ብኢሳይያስ ዝተመደበ ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲ ሓኪም) ምኻኑ ይፍለጥ፡፡ ብሰንኪ “ምሕሳም መግቢ” ዲሒሮም ካብ መደበራት ፖሊስ ዞባ ማእከል ዝመጹ ጋዜጠኛታት፡ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣሜሪካን ካልኦትን ድማ ቀስብቀስ ተለቒሞም፡ ናብ እምባትካላ ግዒዞም፡፡ ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዝተገልጸ፡ ኣብ እምባትካላ ጀነራል ዑቕበ፣ ማሕሙድ ሸሪፎን ፍስሃየ ጀሽዋን ተሰዊኦም፡፡ ኣብ እምባትካላ፡ ኣብ ዝጸንሑለን 23 ኣዋርሕ፡ ኢሳይያስ፡ ንውጩ ኣባላት ሓለዋ ከዳሉ፡ ንሓለፊ ትካል ዕንጨትን ሓጺንን ሰምበል ኮ/ል ገረዝጊሄር ኣስመላሽ ድማ፡ ኣብ ዒራዒሮ ሼላታት ክሃንጽ ኣዚዝዎም፡፡ ሜ/ጀ ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ከኣ ካብ ስለያ ክፍላተ ሰራዊት 17፡ 26፡ 32ን 35ን ኣባላት ኣዳሊዩ ናብ እምባትካላ ብምልኣኽ ነቶም ዝጸንሑ ናይ ኮር 491ን ሓለውቲ ክትክኡ ተገብረ፡፡
ኣባላት “ጉጅለ 15ን ሰዓብቶምን”፡ ናብ መዓሙቕ እቶን ዒራዒሮ ንምስግጋር፡ ኣብ ዝተሓሰበሉ እዋን፡ ኣብ ኣስመራ ድማ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ዘምህረት የውሃንስን ኣሕፈሮም ተወልደን ንህዝብን ንካድራት ቤት ትምህርቲ ስነፍልጠት ናቕፋ ዝኸውን፡ ኣብ ምድላው ጎስጓሳዊ ጽሑፋት ተጸሚዶም ኔሮም፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ቤ/ት ካድር ናቕፋ ከም ሓደ ኮርስ፡ ብኣሕፈሮም ተወልደ ዝወሃብ ናይ ኣስታት 2 ሰዓት ሞጁል ኣዳሊዮም ’ዮም፡፡
ኣብቲ ንካድራት ዝንበበሎም ሞጁል፡ “ገበናት ጉጅለ-15” ተባሂሎም ብዝርዝር ዝግለጹ፡ ብተንኮልን ምህዞን ዝተብዓጡ፡ ብናይ በዓል የማነ ማንኪ ጠቐነታት ዝተምለኡ፡ ሰፋሕቲ ትንታኔታት ዝሓዙ ጽሑፋት ቀጺሎም ኣብ ዝተገልጹ ኣምራት ዝተደረኹ’ዮም፡፡
- ኣብ ህዝቢ ናይ ተስዓርነት ስምዒት ከምዝላባዕን ሓይልታት ምክልኻል ዕጥቁ ከምዝፈትሕን ብረቂቕ ብምስርሖም፤
- ነቲ ምዝላቕ ከም ስዕረት ብምቑጻር፡ ንህዝቢ “ኦሮማይ ተሳዒርና ኢና! ምስ ኢትዮጵያ ደጊም ኩናት ዘዋጸና ኣይኮነን” ኢሎም ስረ ከፍትሑ ብምፍታኖም፤
- ብ “ኽሕደት ሃገር” ማለት ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝለዓለ ጠርዙ በጺሑ፡ ኤርትራ ብዝገበረቶ ስትራተጅካዊ ምዝላቕ፡ መብዛሕትኡ ምዕራባዊ ዕርድታት ኣብ ትሕቲ ጸላኢ ወዲቑ እንዳሃለወ፡ ምስ ወያነ ብሕቡእ ኣብ ድርድር ክኣትው ብምፍታኖም፤
- ሃገር ኣብ ከቢድ መኸተ ኣብ ዝነበረትሉ፡ ሙሉእ ዓቕምን ሃብትን ሃገር ኣንጻር ወራር ከቲትሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፡ ዘይግዝያውያነን ዘዘናብሉን ሕቶታት ብምልዓሎም፡ ከምኡ ውን ሃገር ኣብ ከቢድ ናይ ህላወን ዘይህላወን ሕቶ ተወጢራ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን፡ ሕቶ ቅዋም፡ ዲሞክራሲ፡ ምርጫ፡ ምውሳን ስልጣን፡ ምፍናው ሰራዊት፡ ሕቶ ሃገራዊ ኣገልግትን ካልእን ግዚኡ ዝሰሓተ ሕቶታት ብምልዓል፡ ንወፍሪ መኸተ ከዘናብሉን ንላዕለዎት ሰበ-ሰልጣንን ፕረሲዳንትን ብምፍርራሕ፡ ካብ ሃገራዊ ግዴታኦም ከዘናብሉዎም ብምፍታኖም፤
- ካብ ከቢድ ናይ ወራር ህላወን ዘይህላወን ሕቶ፡ ብመኸትኡ ተገላጊሉ፡ ኣብ ሕወየት ዝርከብ ዝነበረ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናብ ፍጹም ሻቕሎትን ቅልውላውን ዝመልስ፡ ፖለቲካዊ መርገጺታቶም ኣብ ጋዜጣታት ብሕቲ ብምፍናውም፤ ከምኡ’ውን
- ብስልጣኖም ተጠቒሞም፡ መንእሰያት ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምዝሃድሙ ምግባሮምን፡ ናይ ህዝብን መንግስትን ንብረት ናብ ናይ ብሕቲ ስሱዕ ድሌታቶም መርወይ ምግባሮም ዝብሉ’ዮም፡፡
ብካልእ ገጽ ድማ፡ ህዝቢ ክጉስጉሳን ብዝብል ንኣንስቲ ኣባላት “ጉጅለ -15” ዝርከብኦም ከካብ ምምሕዳር ከባቢታት ዝተወጽኣ ኣዴታትን ኣባላት ሃማደኤን፡ ኣብ ኣስመራ (ኣደራሽ ምምሕዳር ዞባ ማእከል) ብምእካብ፡ ጎስጓስ ክገብራለን ብኢሳይያስ ዝተመርጻ ሓለፍቲ ልኡላ ገብረኣብን ፋና ተስፋማርያም (ርእሲ ኣድጊ)ን ኔረን፡፡ ንሳተን ውን ድሌት ኢሳይያስ ከማልኣ ዕዮታትን ፈጸመን እየን፡፡
ኣብ ህዝብን ካድራትን ሓያሎ መደባት ጎስጓስ ኣብ ዝካየደሉ እዋን ማዕረ ማዕሪኡ ምህናጽ ቤት ማእስርቲ ዒራዒሮ ይቕጽል ነበረ፡፡ ካብ ዕለት 6 ክሳብ ዕለት 9 ሰነ 2003፡ ነቶም እሱራት ብጸላም ካብ እምባትካላ ናብ ዒራዒሮ ዘጓዓዓዙ ሓለፍቲ ድማ፡-
- ብርጋዴር ጀነራል ሚኪኤል ሓንስ (ወዲሓንስ)፡- ኣብቲ እዋን ኣዛዚ ክ/ሰ 32ን ሓላፊ ሓለዋ ዙርያ ከባቢታት ዒራዒሮን ኔሩ፡፡ ወዲ ሃንስ ካብ ዝመርሐን በራጊድ ብፍላይ ብወዲ ኣርአያን ወዲ ክንፈን ዝመርሕወን ቦጦሎኒታት ኣብ ሓለዋ ንጡፋት ኔረን፡፡ ወዱ ሃንስ ሓለዋ ዙርያ ዒራዒሮ ንኣዛዚ ክ/ሰ 22 ኮ/ል ሓረጎት ፍርዙን (ወዲ ፍርዙን) ኣረኪቡ ናብ ኣዛዚ ክ/ሰ 26 ኮይኑ ተመዲቡ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከኣ ብሕማም ደስኪሉ፡፡
- ኮ/ል ሓዱሽ ዓንዶም (ወዲ ወለላ)፡ ኣዛዚ ስለያ ስርሒት ዞባ 05 ዝነበረ ኣብዚ እዋን ስታፍ ስለያ እዝታት ማእከልን ተወርዋሪን
- ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲ ሓኪም)፡ ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ (ኣብ ቀረባ ዝሞተ)
- ሌ/ኮ ገረዝጊሄር ኣስመላሽ፡ ኣካያዲ ትካል ጽርበት ሓጺንን ዕንጸይትን ሰንበል (ዝሞተ)
- ኑረዲን ሓምድ (ወዲ ሓምድ)፡ ኣውቲስታን ኣባል ሓለዋን ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮን
- ሃብተኣብ ዝተብሃለ ኣውቲስታ ናይ ሜጀር ጀነራል ውጩን ደሓር ከኣ ናይ ወዲ ወለላ ዝነበረ እዮም፡፡
ብሜ/ጀነራል ውጩ ተሓሪዮም፡ ንሓለዋ እሱራት ዝተመደቡ ኣባላት ዒራዒሮ፡ ኣብ ክልተ ሓይሊ ዝተወዝዑ ኮይኖም፡ ኣብ ትሕቲ 6 ጋንታታትን 12 መሳርዕን ኔሮም (ጋንታ ብ2 መሳርዕ ዝቖመት ኔራ)፡፡ ካብኣቶም መራሒ ጋንታ ኮይኑ፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ፡ ናብ ኢትዮጵያ ኣቲዩ ብዝተፈላለዩ ሚዲያታት፡ ንማሕበረሰብ ዓለም ዘፍለጠ፡ ኣባል ክፍሊ ሓለዋ ዒራዒሮ ነበር፡ እዮብ ባህታ፡ ነቲ ጉዳይ ምስ ኣቃለሐ፡ ኢሳይያስ ሓያል ስንባደን ሻቕሎትን ኣሕዲሩ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን፡ ንጀነራል ፍሊጶስ ናብ ዒራዒሮ ከይዱ፡ ነቶም ኣባላት ሓለዋ ክጉስጉስ ሊእኹዎ ኔሩ፡፡ ድሕሪኡ ኣብ ኣተሓዛ እሱራት ዝተለወጠ ነገር እንተሎ፡ እቶም እሱራት ኣብ ሰሙን ክልተ ሻዕ፡ ኣብ ኣፍ ደገ እታ ሼላ ኣብ ዝርከብ ናሕሲ ዘይብሉ ክፋል፡ ን30 ደቓይቕ ጸሓይ ክጽለዉ ምፍቃዱ፡ ጽኑዕ ሓለዋ ክቕጽልን፡ ዝኾነ ኣባል ብምኽንያት ዕረፍትን ማሕበራዊ ፍታሕን ናብ ዓዱ ከይከይድ ምኽልካሉ ጥራይ እዩ፡፡ ብጀካ እዘን መምርሒታት ክሳብ ሕጂ ዝተርኣየ ዋላ ሓደ ፍታሕ የልቦን፡፡
ሕጂ ‘ውን፡ እቶም ልዕሊ ምውታት ትሕቲ ህልዋት ኮይኖም ዝርከቡ እሱራት፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ይትረፍ’ዶ ነቲ ኩቡር ወዲ ኣዳም፡ ንሰይጣን እኳ ዘይትምነዮ፡ ኣዚዩ ንምእማኑ ዘጸግም ዓይነት ኣተሓሕዛ እንዳተገብረሎም፡ ከቢድ ክሌማ ተጻዊሮም ሞት ይጽበዩ ኣለው፡፡ ቀትሪ ብላዕሊ ሓዊ ብታሕቲ ሓዊ ኣብ ዘቃጽል፡ ለይቲ ብቀዝሕን ሃለፍታን ኣብ ዘንቅጽ መሬታዊ ሲኦል፡ ክንዲ ቀዳድ ጃሎን ትኣክል መተንፈሲት ፊኒስትራ ኣብ ዘለዋ፡ ሰለስተ ብሰለስተ ሜትሮ ጸልማት ሼላ፡ ንዓመታት ተሓይሮም፡ ኮራርምቲ ዝነድል ወዲ ዓከር እንዳተዓደሎም፡ ኣብ ውሽጢ’ታ ሼላ ኣብ ትርከብ ነኻል ሽቓቕ እንዳተጠቐሙ፡ ኣብኣ እንዳበልዑ፡ ኣብ ወርሒ ክልተ ግዜ፡ ኣብ ውሽጢ’ታ ሼላ ነብሶም እንዳተሓጸቡ፡ ንዓመታት ኣብ ቅዳድ ኮበርታ ደቂሶም፡ ክልተ ክሬሽን ክዳን ለቢሶም፡ እንሆ መዓልታት… ኣዋርሕ… ዓመታት ቆጺሮም በቢእዋኑ ይጸንቱ ኣለው፡፡
- ሕጂ ውን ብዘይሰማዒ ኣውያት፡ ብዘይፍርዲ፡ ብዘይሓታቲ ሞቶም ይጽበዩ ኣለው፡፡ ኣሰቃቒ ህይወትን ህልቂትን እሱራት ዒራዒሮ ንምግላጽ፡ ምናልባሽ ዕድል ጌሮም ክሳብ መወዳእታ ዝጸንሑ ወይ ካብቶም ኣባላት ሓለዋ ወይ ከኣ ካብቶም ብህይወት ዝተርፉ እሱራት ሓደ መዓልቲ ንሰምዕን ንኸውን፡፡ ብዝኾነ፡ ህይወት ዒራዒሮ ክንደየኡናይ ከምዘስካሕክሕ፡ ብቃላት ካብ ምግላጽ ንባዕሎም ዳርጋ እሱራት ተለዊጦም፡ ኣሰቃቒ መቕዘፍቲ ኣያታቶም ክዕዘቡ ዝተፈረዱን፡ በቲ ሕሱም ኣተሓሕዛ ሰኪሖም ካብ ዝተጸለሉን ነብሶም ካብ ዘጥፍኡን ኣባላት ሓለዋ ምርዳእ ይቐልል፡፡ ክሳብ ሕጂ፡ ተከስተ መረጸ (ወዲ ማይጻዕዳ)ን ተስፋይ ገብረሂወት (ወዲ ገዛ ሓምለ)ን ዝተባሃሉ ኣባላት፡ ነብሶም ኣጥፊኦም እዮም፡፡ ዑስማን ኣደም ዝተብሃለ ኣባል ድማ ኣቐዲሙ ተጸሊሉ ዝነበረ ኮይኑ “ፈሊጡ እዩ” እንዳተብሃለ ጸኒሑ ደሓር ብግዚያዊነት ተፋኒዩ፡፡ ንካልኣይ ግዜ ተታሒዙ መጺኡ ደጊሙ ተጸሊሉ ናብ ቅድስትማርያም ተወሲዱ ብኡንብኡ ሞይቱ እዩ፡፡ ዘርኦም ኣምቸ ዝተብሃለ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ውን ኣብ ትሕቲ ስታፍ ምልክት ተወዚዑ ኔሩ ደሓር ተጸሊሉ ናብ ቅድስት ማርያም ተወሲዱ እዩ፡፡
ደድሕሪ እዮብ ብዝወረደ መምርሒ መሰረት፡ እቶም እሱራት ምስ ሓለውቶም ከየዕልሉን፡ ሓበሬታ ከይለዋወጡን፡ ነታ ጸሓይ ንምጽላው ክወጹ ከለው እኳ፡ ብሰለስተ ኣባላት ሓለዋ (ሓደ ብረት ዝሓዘ፡ ሓደ ማዕጾ ዝኸፍትን ሓደ ድማ ከም ተዓዛቢ) ክኸውን ተጌሩ ኣሎ፡፡ እተን ሓይልታት ውን ዛጊት 3 ግዜ ተኽሊጥ ጌረን ኣለዋ፡፡
እተን ኣብ ሰለስተ ብሎካት ዝተደኮና 60 ሼላታት፡ እሱራት በቢእዋኑ ስለ ዝተቐዝፉ መብዛሕትአን ጥርሐን ተሪፈን ኣለዋ፡፡ ብጀካ ቁጽሪ 17፡ 18፡ 19፡ ካብ 01 ክሳብ 36 መለለዬ ቁጽሪ ተዓዲልዎም፡ ናብ ዒራዒሮ ካብ ዝኣተው እሱራት ዳርጋ መብዛሕትኦም ተሰዊኦም እዮም፡፡ እቶም ዝተረፉ ውን ኣብ ከቢድ ስነ-ኣእመራዊ፡ ኣካላዊን ጥዕናዊን ጸገማት ይርከቡ፡፡
ኣብ ትሕቲ 1ይ ሓይሊ ኮይኑ፡ ብመለለዬ ቁጽሪ 04 ዝርቋሕ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕ፡ ካብ 2009 ጀሚሩ ብዝተፈላለዩ ሕማማት ክሳቐ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብፍላይ ብሕማም ሽኮርያ ስለ ዝተጠቐዐ፡ ንዕኡ ስዒቡ ሙሉእ ብሙሉእ ዓይኑ ዓዊሩ፡ መሓውራቱ ጠሊሚዎ፡ ዋላ ነታ ጸሓይ ክጽሎን ሽቓቕ ክጥቀምን እንዳተፋሓኸን ብዳህሳስን፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ዓኽ! እንዳበለ ብኒሕ እዩ ጸኒሑ፡፡ ብሰንኪ ሕሱም ኣተኣላልያን፡ ስእነት ክንክንን፡ ብፍላይ ድሕሪ 2013 ሕማሙ እንዳተጋደደ ከይዱ እዩ፡፡ ኣብ ዒራዒሮ ብብርጋዴር ጀነራል ዶ.ር ሃይለ ምሕጹን፡ ኣብ 2011 ወርሒ 5፡ ካብ ፋብሪካ መፍረ መድሓኒት ኣዘል፡ ዝተለኣኸ ናይ ቀለልቲ ሕማማት መድሓኒት ኣሎ፡፡ ከም ስውእ ሲራጅን ስውእ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕን ከምኡ’ውን ሰራሕተኛ ኢምባሲ ኣሜሪካ ነበር ክፍሎም ገብረሚካኤል ዝኣመሰሉ ሕሙማት ሽኮርያ ድማ ኣብ 2010 ዝተልኣኸ ናይ ሽኮርያ ከኒና በቢዕለቱ ብፊኒስትራ እንዳተዓደሎም ክወስዱ ጸኒሖም እዮም፡፡ ክሳብ ሎም ዕለት ናብ ዒራዒሮ ንሕክምና ዝተልኣኸ ሓላፊ ዶ/ር ሃይለ ምሕጹን ጥራይ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ 17 ዓመታት 3 ግዜ ጥራይ እዩ ዝረኣዮም፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ወርሒ 5/2010 ምስ ሃይለ ምሕጹን ናብ ዒራዒሮ ብዘይንቡር ኣገባብ ዝተልኣኹ፡ ኣባላት መኮነን ጥዕና ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ሌ/ኮ የውሃንስ (ክሪዝ)ን ዘካርያስ (ወዲ ቀጢን) ን ዝተብሃሉ ምንባሮም ክገልጸልኩም እፈቱ፡፡
ኢሳይያስ፡ ልዕሊ ኩሉ ነቶም ስርናይ ዘሪኦም ንክርዳድ እኳ ዘይበቕዑ እሱራት ዒራዒሮ፡ “ሞይቶም” ክበሃል እንከሎ ዘይኮነስ፡ “መሊቖም… ሃዲሞም”… ከይበሃል እዩ ዝፈርህ፡፡ ንኣብነት ኣብ መፋርቕ 2007 ሓደ ኣባል ሓለዋ ተሓባቢርዎ፡ ብጸልማት ካብ ሼላ ሃዲሙ፡ ቦታ ጠፊእዎ ተኳሊሉ ኣብ መወዳእታ፡ በቶም ካልኦት ኣባላት ዝተተሓዘ ጋዜጠኛ ስዩም ጸሃየ፡ ዝምልከት ሓበሬታ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ምስተልኣኸ፡ ኢሳይያስ ዳርጋ ክጽለል እዩ ዝበጽሐ፡፡ በቲ እዋን ብቕልጡፍ ንወዲ ሓኪም ጸዊዑ፡ ኣብ ማይስርዋ ን3 መዓልቲ ክእሰር ጌርዎ ኔሩ፡፡ ኣብ 2007 ንሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ህይወት ንምድሓን ዝነበረ ተብተብ፡ ምስ ኣተሓሕዛ ነቶም ንእስነቶም ወፊዮም ዘይስገር ሰጊሮም፡ ዘይጽወር ተጻዊሮም ሃገር ዘምለሱ ከም በዓል ድሩዕ ዝኣመሰሉ እሱራት ክተነጻጽሮ ከለኻ ብሓቂ ደም ዘንብዕን ዘሕዝንን እዩ፡፡
ብፕረሲዳንት ተሓሪዩ፡ እሙን ተሰሚዩ፡ ንዝሓለፉ ኣስታት 17 ዓመታት፡ ትእዛዛት ኢሳይያስ ከተግብር ዝጸንሐ ፓፓጋሎ፡ ሓላፊ ቤት ማእስርቲ ዒራዒሮ ወዲ ሓኪም፡ በቢእዋኑ ደም ዘንብዕ፡ ሕማቕ ታሪኽ፡ ኣብ ዒራዒሮ እንዳሰምዐን፡ እንዳተዓዘበን፡ ንሓንቲ መዓልቲ ነቶም እሱራት ገጾም ከይረኣዮም፡ መሻርፎም እንዳመንዘዐ ጸኒሑ ብዕለት 26 ጥቅምቲ 2017 ከም ዝሞተ ይፍለጥ፡፡ ሕልንኡ ሸይጡ፡ ንዓመታት ንወለዶ ዝሓልፍ ናይ ደም ታሪኽ ጺሒፉ ዝሓለፈ ወዲ ሓኪም፡ ከምቶም ካልኦት “እሙናት” ብዘይነጋሪን ዘካሪን ናብ መቓብር ምስተጓሓፈ፡ ንዕኡ ተኪኡ ከም ግዝያዊ ሓላፊ ኮይኑ ዘሎ ሚኪኤለ ወረደ ዝተብሃለ ኣዛዚ ሓይሊ እዩ፡፡
ብሓፈሻ ጽባሕ ንባዕሎም ብህይወት እንተጸኒሖም፡ ምእንቲ ታሪኽን ፍትሕን ኢሎም፡ ኣፍ ናይቶም ብዘይነጋሪ ዝጸነቱ ዜጋታትና ብምኻን፡ ብዛዕባ ዒራዒሮ ንህዝቢ ኤርትራን መጻኢ ወለዶታትን ክሕብሩ ዝኽእሉ፡ እቶም ኣብዚ እዋን ዘለው ቀንዲ ንጡፋት ኣባላት ዒራዒሮ ዝስዕቡ’ዮም፡፡
- ተለንተ ተስፋኣለም ሃብተ (ወዲ ሃብተ)፡- ናይ 1984 ተጋደላይ፡ ትውልዲ ዓዲ ሊባን፡ ኣዛዚ 1ይ ሓይሊን ምክትል ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርኣያ (ወዲ ሓኪም)ን ነይሩ፡፡ ሓላፊ ወጻእ ስለያ ኮ/ል ጋይም ተስፋንኪኤል ካብ ዒራዒሮ ኣውጺኡ ናብ ወኪል ሃ/ድሕነት ጨንፈር ወጻኢ ስለያ ክምደብ ብምግባር ካብ ሃገር ክወጽእ ኣሳሊጥሉ እዩ፡፡
- ም/ኮፕራል ሚኪኤለ ወረደ፡- ትውልዲ ከባቢ ዓዲ ደቂምሓረ፡ ኣዛዚ 2ይ ሓይሊ ኔሩ ሕጂ ከም ግዝያዊ ሓላፊ ቤት ማእስርቲ ኮይኑ ኣሎ፡፡
- ትንስኡ ተወልደ፡- ዕባይ ቤ/ት ሰውራ፡ ትውልዲ ዓዱ ከባቢ ሻምቡቆ ምክትል ኣዛዚ ሓይሊ
- መድሃነ መሓሪ (ወዲ መሓሪ)፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ገርጠጢ (ድባሩዋ)፡ ምኽትል ኣዛዚ ጋንታ
- ዑስማን ዑመር፡- ናይ 1989 ተጋዳላይ፡ ዓዱ ሃበሮ ኣዛዚ ጋንታ
- ከዋኒ ኣስመላሽ (ደንጋጎ)፡- ናይ 90 ታጋደላይ ዓዱ ከባቢ ማይምነ ኣዛዚ ጋንታ
- ዘርኣይ ገረዝጊሄር፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዓዱ እምባብድሓን (ሰንዓፈ) ኣዛዚ ጋንታ
- ዮናስ ግደ፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዓዱ ወኪዛግር ኣዛዚ ጋንታ
- ተስፋንኪኤል ኣማኑኤል፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ጻዕዳ ክርስቲያን ምኽትል ኣዛዚ ጋንታ
- ገብረመስቀል የማነ፡- ናይ 91 (ወጋሕታ) ተጋደላይ ዓዱ ከባቢ ዓዲኻላ ም/መ/ጋንታ
- እድሪስ ዓብደላ (ወዲ ዓብደላ)፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዓዱ ከባቢ ኣስማጥ ም/መ/ጋንታ
- ምሕረትኣብ ሰለሙን፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት መዝነቱ ኣዛዚ ጋንታ
- ኣብርሃለይ ገዳም (ወዲ ገዳም)፡- ኣባል 8ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ተራ ኣባል
- ጎይቶኦም ሽሞንዲ (ወዲ ሽሞንዲ)፡- ኣባል ሃ/አገልግሎት ተራ ኣባል
- ኣብርሃለይ ዕቑቡ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ዱባሩዋ መራሒ መስርዕ
- ጅምዕ ኣሕመድ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ጊንዳዕ መራሒ መስርዕ
- ዓብደላ ኣሕመድ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ገለብ መ/መስርዕ
- ከሊፋ መሓመድ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ማይፈረስ (ዓዲቀይሕ) መ/መስርዕ
- ዑስማን ዓሊ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ዓሬታይ (ዓንሰባ) መ/መስርዕ
- ሃብቶም ገብረክርስቶስ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ዓዲጉረቶ መ/መስርዕ’ዮም፡፡
ኣባላት ስታፍ ሓለዋ ዒራዒሮ
1.ስዩም እስቲፋኖስ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ከባቢ ጻዕዳክርስቲያን መዝነቱ ም/መራሒ ጋንታ ስታፍ ፋይናንስን ምክትል ኣዛዚ 2ይ ሓይልን እዩ፡፡
- ኣብርሃለይ ግደ፡- ናይ 90 ተጋደላይ ስታፍ ቁጠባ
- ባህልቢ ባራኺ፡ ዓዱ ከረን ስታፍ ሕርሻ
- ሳሚኤል ኣስመላሽ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ምልክት ወዲ ሓኪም ዝነበረ መዝነቱ መ/ጋንታ
- ተኽለ ተስፋጽዮን፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት፡ ዓዱ ደረላሰ ኣባል ምልክት
- ተስፋጽ ዮን ኣስገዶም፡- (ተጋደላይ) ስታፍ ሓኪም
- ተስፋይ፡- (ተጋደላይ) ካልኣይ ስታፍ ሓኪም ዓዱ ማይ ዓይኒ፡፡ ኣብ ትሕቲ ስታፍ ሕክምና ገብረብርሃን ጸጋይ፡ ተኽለስላሰን ደስበለን ዝበሃሉ ኣጋር ሓካይም ዝተመደቡ ኮይኖም እቲ ደስበለ ዝተብሃለ ናይ ኣእምሮ ጸገም ጌሩ ብግዝያዊነት ተፋኒዩ ኣሎ፡፡
- ኑረዲን ሓምድ (ወዲ ሓምድ)፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ኣወቲስታ ወዲ ሓኪም ከምኡ’ውን መድሃንየ ዝተብሃለ ናይ ማይ ቦጥ ኣውቲስታ’ዮም፡፡
እዮብ ባህታ ብስግረዶብ ድሕሪ ምኻዱ፡ ብዙሓት ኣባላት ሓለዋ፡ “እቶም እሱራት ምስ ሃለቑ ንዓና ’ውን ከጥፍኡና እዮም” ካብ ዝብል ስግኣት ሃዲሞም እዮም፡፡ ብድሕሪኡ ብትእዛዝ ፕረሲዳንት፡ ኣብ ዓዲ ጓዕዳድ ቤ/ጽ ተኸፊቱ፡ “ንሃድምነትን ኩብለላን” ኣባለት ሓለዋ ዒራዒሮ ዝከታተሉ፡ ዓንዶም ሃብተ ዝተብሃለ ዝመርሖም 8 ኣባላት ተመምዮም ሓንቲ መስርዕ ቆይማ እያ፡፡ እዞም ኣባላት ናይቶም ዝድለዩ ሰባት ኣሃዱ ኣበይ ምኻኑ ከይተሓበሮም ኣስማት ጥራይ ብምሓዝ፡ ናብ ዝተፈላለዩ ዓድታት ዝዋፈሩ ኮይኖም፡ ክሳብ ሕጂ ናይ’ዞም ዝስዕቡ ኣባላት ዒራዒሮ ዝርዝር ከምተዓደሎም ተፈሊጡ ኣሎ፡፡
- ሙሉብርሃን ገብረህይወት፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዝደለየሉ ከባቢ ሰንዓፈ
- ሙሳ መሓመድ፡- (ኩናማ) ሃ/ኣገልግሎት ዝደለዩሉ ከባቢ ባረንቱ
- ዓሊ ጋምባ፡- (ኩናማ) ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ባረንቱ
- በኽሪ መሓመድ፡- (ናራ) ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ተሰነይ
- ወረደ ብርሃነ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ን/ዞባ ሻንቡቆ
- ፍስሃየ ብርሃነ (ፍሽ)፡- ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ መንደፈራ (ኩዶፈላሲ)
- መንግስ ተኽላይ፡- ሃ/ኣገልግሎት ዝደለየሉ ከባቢ ቁሸት
- ነጋሲ በርሀ፡ ሃ/ኣልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ሰንዓፈ
- ገብረመድህን ተስፋይ፡- ናይ 90 ተጋዳላይ ዝድለየሉ ከባቢ ጾሮና
- እዮብ ደሴ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ቁሸት
- ሰመረ ተወልደ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ከረን
- ተስፋለም ሃብታይ፡- (ብፈተነ ስግረ ዶብ ተታሒዙ ምስእሱራት ከይራኸብ ተባሂሉ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ብእሱሩ እንዳፈርኖ ይስርሕ ኔሩ)
- ተኽለ ተስፋጽዮን፡- ኣባል ፋይናንስ ዝነበረ ብፈተነ ስግረ ዶብ ተታሒዙ ኣብ ቀይዲ ዝኣተወ
- ስምረት ፍረ፡- ኣባል ሓለዋ ዝነበረ ብፈተነ ስግረ ዶብ ተታሒዙ ኣብ ቀይዲ ዝኣተወ ‘ዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
እዞም ብ “ኩብለላን ሃዳምነትን” ዝድለዩ ዘለው ዜጋታት ውን፡ ብዛዕባ ዒራዒሮ እኹል ሓበሬታ ስለዘለዎም በቢወገና ክንደሊዮምን ዘለዎም ሓበሬታ ንማሕበረ ሰብ ዓለም ንኽሕብሩ እላቦ፡፡ ኣብ ዒራዒሮ፡ ዝኾነ ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒ ምሓዝን፡ ጋዜጣን ሚዲያን ምክትታል ኣይፍቀድን፡፡ ብጀካ ንኣስልጦ ስራሕ ተባሂሉ ዝተፈቕደሎም ሰለስተ ኣባላት ሞባይል ዘለዎ ሰብ የለን፡፡ ናይ’ቶም ሰለስተ ኣባላት ቁጽሪ ቴሌፎን ከኣ፡ ናይ ወዲ ሓኪም 07110908፡ ናይ ተስፋለም ሃብተ 07110902፡ ናይ ኣብርሃለይ ግደ (ቁጠባ) 07224804 ምኻኑ ክሕብር እፈቱ፡፡
ኣብ ምጽፋፍ ዝርከብ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ እዋኑ ከቕርበልኩም እየ፡፡
ወደሓንኩም


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተወሰነ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ብትሪ ከምዝቃወሞ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መግለጺኡ: እቲ ኣዋጅ ንዘጠቓልሎ ገደብ መሰረታዊ ናጽነታት መሰል ምእካብን ሓሳባትካ ምግላጽን ተቓዊምዎ ኣሎ። ብመሰረት ሓበሬታ እቲ ካብ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ዝወጸ መግለጺ: ንጎነጽን ምጥፋእ ህይወትን ሻቕሎት መንግስቲ ከምዝካፈል ዝጠቐሰ ክኸውን እንከሎ፤ እቲ ናይዚ ፍታሕ ግን ዝዓበየ ናጽነት ምሃብ እንበር ናጽነት ምቕናስ ከምዘይኮነ ብተወሳኺ ኣብሪሁ።
ኢትዮጵያ ኣጋጢምዎ ዘሎ ብድሆታት ዲሞክራስያዊ ተሃድሶ: ቁጠባዊ ዕብየት ወይድማ ነባሪ ርግኣት ብኣሳታፊ ልዝብን ፖለቲካዊ መስርሕን ክፍታሕ ዝግብኦ ድኣ'ዩምበር ገደብ ብምትግባር ከምዘይኮነ እቲ ካብቲ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ዝወጸ መግለጺ ጠቒሱ።
ኣዋጅ ህጹጽ ሓደጋ ነቲ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ዝተረኣየ ኣወንታዊ ስጉምታት ኣብ ጉዳይ ምህናጽ ፖለቲካዊ ሱታፌን ምፍታሕ እሱራትን ዘዳኽም'ዩ ክብል ድማ እቲ መግለጺ ኣፍሊጡ። ። ኢትዮጵያውያን ሓሳባቶም ብሰላማውን ናጻን ኣገባብ ከይገልጹ ገደብ ምግባር ድማ ድምጾም ከምዘይተሰምዐ ምልክት ዝህብ ሓባሪ መልእኽቲ'ዩ ኢሉ።
እቲ መግለጺ ኣብ መወዳእታ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዘመሓላለፎ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ዳግማይ ክሓስበሉ "ብጽኑዕ ነተሓሳስብ” ከምኡ`ውን፡ ህይወትን ንብረትን ህዝቢ ንምሕላው ካልእ መንገዲ ከላልን፡ ንዘላቒ ደሞክራሲ መንገዲ ዝኸፍት ትርጉም ዘለዎ ፖለቲካዊ ተሳትፎን ልዝብን ከስፍሕን ነተሓሳስብ ክብል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኢምባሲ ኣመሪካ መግለጺ ኣውጺኡ`ሎ።


text:
ጻውዒት ንሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ፣(Washington DC)
ዝኸበርኩም ደለይቲ ፍትሒ፣ ሰላምን ደሞክራስን ደቂ-ሃገር፤
ህዝብና ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝኸፈሎ ከቢድ መስዋእትን ስንክልናን፣ ዲሞክራሲያዊ መሰል ዜጋታታ ዝኽበረላ፣ ግዝኣተ ሕጊ ዝሰፈናን ኩሎም ዜጋታታ ብሰላምን ቅሳነትን ዝነብሩላ ምዕብልትን ብልጽግትን ሃገር ንምህናጽ ድኣ’ምበር ብውልቀ መላኺ ተቕይዳ ናብ ሕሰመ መከራ ክትጥሕል ኣይነበረን።
ህዝብና ካብ’ዚ ዘለዎ ደልሃመት ሓራ ንሙውጻእ ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ወከልቲ ህዝብን ዘካተተ መጠነ-ሰፊሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ክረምቲ ኣካይዱ። ተሳተፍቲ ዋዕላ ኣብ ዘዝርከብዎ ከተማታት ኤውሮጳን ኣመሪካን ህዝባዊ ኣኼባታት ብምግባር ብዛዕባ’ቲ ዝወዓልዎን ዝርኣይዎን ምስክርነቶም ይገልጹ ኣለው። ኣባላት ናይታ ኣብ’ቲ ዋዕላ ዝቖመት ሃገራዊት ኮምሽን እውን ኣብ ዘዝርከብሉ ከባቢኦምን ጽዑቅ ስራሓት ብምክያድ ብተወፋይነት ይነጥፉ ኣለዉ።
ኣብ’ቲ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ኣኼባታት፣ ህዝቢ ወናኒ ጉዳዩ ክኸውንን፣ “ይኣክል ንውልቀ-ምልኪ” ብምባል ኣብ መስርሕ ጉባኤ ዝነጥፋ ሽማግለታት ብምቛም ንምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤ ይሰርሕ ኣሎ።
ከም መቐጸልታ ናይ’ዚ ኣኼባታት እምበኣር ኣብ ር/ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ን23 ጥቅምቲ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ብምጽዋዕ ብህዝብን ማሕበራቶም ተመሪጾምን ተውኪሎምን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተሳተፉ ብዛዕባ’ቲ ዋዕላ ጸብጻብ፣ ምስክርነቶምን ትዕዝብቶምን ብስእልን ቪድዮን ኣሰንዮም ከቕርቡ እዮም። ኣብቲ ዋዕላ ዝተመርጹ ኮምሽነራት እውን ብዛዕባ ኣቃውማን ስርሓትን ናይታ ኮምሽን መብርሂ ክህቡ ምዃኖም ንሕብር።
ስለዚ ኩሉ ደላይ ለውጢ ህዝብና ኣብ’ዚ ዝበጋገስ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል ክዓስልን ብዕትበት ክዋስኣሉን ንጽውዕ፣ ኣብ’ዚ ህዝባዊ ኣኼባ ድማ ክሳተፍ ብኽብሪ ንዕድም።
Where: Thurgood Marshall Center
1816 12 Street NW, Washington DC,
USA
When: October 23, 2010
Time: ካብ 2:00pm ይጅምር
ብድሓን ምጹ፣
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ !!
ዓወት ንሃገራዊ ጉባኤ !!
ውድቐት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ !!
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1612


text:
Radio Erena: 04 November 2019
ኣብ ጅቡቲ፣ ኣንጻር’ቲ ብፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ ዝምራሕ መንግስቲ ዝተኻየደ ተቓውሞን ናዕብን፣ ዳግም ክጎሃሃር ከምዝኽእል ተቓወምቲ ውድባት ካብ ፓሪስ ሓቢሮም።
እቲ ኣርሂባ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ዝተወልዐ ተቓውሞ፣ ኣባላት ጸጥታ እታ ሃገር፣ ካኮ ሑመድ ንዝተባህለ መንእሰያ ብ31 ጥቅምቲ ዓፊኖም ድሕሪ ምውሳዶም ከምዝተጎሃሃረ ሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ኣገንዚባ።
እቲ ናዕብን ተቓውሞ ንክልተ መዓልታት ድሕሪ ምክያዱ ኣብዚ እዋን’ዚ ሃዲኡ ይርከብ።
ፖሊስ ጅቡቲ፣ ተቓውሞ ንዘካይድ ዝነበረ ብመንእሰያት ዝተዓብለለ ሰልፊ ንምብታን ጠያይትን ዘንብዕ ጋዝን ከምዝተኮሱ ዝሓበሩ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ሓያሎ ሰባት ብከቢድን ፈኵስን ከምዝቖሰሉ ጠቒሶም።
ኣብቲ ከባቢ ናይ እትርከብ ሆስፒታል ሓኪም ዝኾነ ዶ/ር ኣባተ አቦ ኣዱ ንሬድዮ ፍራንስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ብከቢድ ዝቖሰሉ 15 መንእሰያት፣ ሕክምናዊ ክንክን ይግበረሎም ከምዘሎ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ጅቡቲ፣ ብሄር ሶማል ዒሳ ዝዓብለሎ መንግስቲ’ዩ ዘሎ ዝብል ስምምዒታት ብሄር ዓፈር ከምዘሎ ብሰፊሑ ይግለጽ።
እቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተኻየደ ናዕቢ፣ ኣውራ መበገሲኡ፣ ኣብ ከባቢ ኣርሂባ ዝርከቡ፣ ተወላዶ ብሄር ዓፈር ዝኾኑ መንእሰያት፣ ኣንጻር እቲ ካብ ብሄር ሶማል ዒሳ ዝኾነ ፕረዚደንት እሳዒል ዑመር ገለ ዝቀንዐ ሰለማዊ ሰልፊ ንምውዳብ ኣብ ዝወጠንሉ እዋን ከምዝተጎሃሃረ ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር የረድኡ።
መንግስቲ ጂቡቲ፣ ኣብቲ ኣብ 1ን 2ን ሕዳር ዝተኻየደ ተቓውሞን ናዕብን ዝወደቡን ዝተሳተፉን’ዮም ዝበሎም ሓያሎ መንእሰያት ኣሲሩ ከምዘሎ ፓሪስ ዝመደበሮም ተቓወምቲ ውድባት ይወቕሱ።
==================


text:
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብዛዕባ ሓንቲ ጉልሻ ብምምሳል ክንጽሕፍ ዝጀመርናዮ፣ መቀጸልትኡ እንሆ። እግሪ እታ ጉልሻ ብሰለስተ እንተዘይኮይኑ ብክልተ ኮነ ብሓንቲ ክቀውም ኣይክእልን እዩ። ሰለስቲኤን ኣእጋራ ድማ ሓንቲ ካብ ሓንቲ ብዘይ ሰናነፍ ደልዲለን ደው ክብላ ኣለወን። እታ ሓንቲ እግሪ ጌጋ-ኣልቦነት (inerrancy) ቃል ኣምላኽ ኢልና ገሊጽናያ ነይርና። ሕጂ ድማ ነታ ካልኣይቲ እግሪ ናይታ ጉልሻ ዝኾነት ኣስተንፍሶ-እግዚ ( inspiration) ናይ ቃል ኣምላኽ ንምግላጽን ኣብዚ ሓቂ ንምቛምን ንምድልዳልን እዚ ጽሑፍ ነቢብኩም ክትባረኹን ክትጥቀሙን ንዕድም።
ብዙሕ እዋን ከም ክርስትያንናት ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ክዛረብ እንከሎና፣ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ” ወይ “መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ” ጽሑፍ ምዃኑ ኣርጊጽና ኢና እንዛረብ። ግና –
- መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ መጽሓፍ ድዩ፧
- ብምልኣት ወይ ብኹሉ (ብኹለንታ) ድዩ እስትንፋሰ-እግዚ ዘለዎ ወይስ ገለ ክፋሉ እዩ፧
- ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እዃ ዝተፈላለየ ሰባት፡ እንስሳታት፡ . . . ወዘተ ዝተዛረብዎ ሓሳብ ኣሎ፣ ዋላ እዚ . . .፧!
- እንታይ ማለት’ዩ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ወይ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ፧
እዚ ኣብዚ ተጠቂሱ ዘሎ ሕቶታት ምምላስን ምርዳእን ድማ መሰረታዊ ናይ ክርስትና ሰረተ-ኣምነይ ይመስለኒ። ብርግጽ መጽሓፍ ቅዱስ ናይ እግዚኣብሄር ጽልዋን ድሪኺትን ሃልይዎ፣ ብመገዲ እግዚኣብሄር ንደቂ ሰባት እተዋህበ፣ ናይ እግዚኣብሄር ሓቀኛ ቃል ምዃኑ ንምርዳእ እዩ። ኣብቲ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ዝብል ጽሑፍ ቃል ኣምላኽ ድማ ብንጹር “እስትንፋሰ–እግዚ” ማለት “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ” ምዃኑ ንምርዳእን ተረዲእኻ ብኸምኡ ንቃል ኣምላኽ ንምቕባልን እዩ።
ቃል ኣምላኽ፣ ኣምላኽ–ዜተንፈሶ ጽሑፍ እንታይ ማለት እዩ፧
ሎሚ ዝተፈላለየ ርእየተን ርዲኢትን እስትንፋሰ-እግዚ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ኣሎ። እዚ ማለት መጽሓፍ ቅዱስ፣ ቃል ኣምላኽ ንክብሃል መንፈስ ኣምላኽ ክሳብ ክንደይ ነፊስዎ ኣሎ ማለት እዩ። ብዘይ ጥርጥር ግና መጽሓፍ ቅዱስ ባዕሉ ብንጹር ቃላት ማዕረ ክንደይ ናይ ኣምላኽ መንፈስ ከምዝነፈሶ ይሕብረና እዩ። ብምልኣት ድማ ኣብ ብምሉኡ መጽሓፍ፣ ንነፍሲ-ወከፍ ቃላትን ሰዋስውን፡ ናይ እግዚኣብሄር መንፈስ ከምዝነፈሶ ብንጹርን ብቀሊሉን የርእየና እዩ (1ቈረ 2:12-13; 2ጢሞ 3:16-17)። ካብቶም ዘለዉ ርእየተ ቅዱሳን-ጽሑፋት (view of the Scriptures) ድማ “ቃላዊ ኲለንታ” (verbal plenary) ይብሃል። እዚ ማለት እግዚኣብሄር ንቃል ኣምላኽ መንፈሱ-ዜተንፈሶ ንነፍሲ ወከፍ ቃላትን ሰዋስውን (verbal) እምበር፣ ንሓሳባትን ስነ-ሓሳባት ጥራይ ኣይኮነን። ከምኡ’ውን እግዚኣብሄር ንቃል ኣምላኽ መንፈሱ-ዜንፈሰሉ ንምሉእ ምልኣት ትሕዝቶ፣ ዛዕባን ናይ ኲሉ ወይ ኩለንታ (plenary) ቃል ኣምላኽ’ውን እዩ።
ገለ ገለ እዋን፣ ብዙሓት መጽሓፍ ቅዱስ ብምልኣት ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ኣይኮነን ኢሎም ይኣምኑ ይኾኑ እዮም። ነዚ ከም ምኽንያት ዘቅርብዎ ድማ፣ ኣምላኽ ነቲ መንፈሳዊ ዝኾነ ሓሳባት ጥራይ ደኣ እምበር ንኩሉ ነቲ ናይ ካልእ ዛዕባታት መንፈሱ ኣየንፈሰሉን ብምባል ከም መርትዖ የቅርብዎ እዮም። እዚ ግና ባዕሉ ቃል ኣምላኽ ዉዱቕ ይገብሮ እዩ። ቃል ኣምላኽ ብደረጃ ቃላውን ብደረጃ ኩለንታን ሓፈሻዊ ትሕዝትኡን መንፈስ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ጽሑፍ ህያው ቃል እግዚኣብሄር እዩ።
እቲ፡ “ኣምላኽ ዜተንፈሶ” ዚብል ኣምር ናይ ትምህርቲ ቕዱሳት ጽሑፋት፡ ኣብ ክልተ ኽፍሊ ጽሑፋት ሓድሽ ኪዳን (2ጢሞ 3፡14-17ን 2ጴጥ 1፡21) ብንጹርን ብቀጥታውን መገዲ ተገሊጹ ንረኽቦ ኢና። ብዘይቀጥታዊ መገዲ ግና፡ ኣብ መላእ ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳን ተዘውቲሩ ኣሎ። እቶም ብንጹርን ብቀጥታውን መገዲ፡ ዚነግሩና ኽልተ ቕዱሳት ጽሑፋት እምበኣር ኣጸቢቕና ብናይ ስነ-መለኮታዊ መዳያቶም ክንርእዮም ክንፍትን ኢና።
1ይ – 2ጢሞ 3፡14-17 – እቲ ቐዳማይ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ” ዚብል ንጹርን ቀጥታውን ኣምር፡ ኣብ 2ጢሞ 3፡14-17 ሃዋርያ ጳውሎስ ንኩሎም ነቶም ቅዱሳት ጽሑፋት ብሉይ ኪዳን፣ ኣምላኽ ከም ዜተንፈሰሎም ቀሊዑ ገሊጽልና ንረኽቦ ኢና።
ንስኻ ግና ካብ እንመን ከም እተመሀርካ ፈሊጥካ፡ ነተን ካብ ቍልዕነትካ ጀሚርካ ብእምነት ክርስቶስ የሱስ ንምድሓን ኬልብማኻ ዚኽእላ ቅዱሳት ጽሑፋት ፈሊጥካ፡ በቲ እተመሃርካዮን እተረዳእካዮን ጽናዕ። እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ፡ ንሰናይ ግብሪ ዘበለ ፈጺሙ ተዳልዩ፡ ፍጹም ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ (theopneustos = ተዮፕኑስቶስ) ዘበለ ጽሑፍ ንትምህርቲ፡ ንተግሳጽ፡ ንምቕናዕ፡ ንጽድቂ ዚኸውን ምእዳብ ይጠቅም እዩ። 2ጢሞ 3፡14-17
ኣብዚ “መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ” ተተርጒሙ ዘሎ ቃል፡ ኣብቲ መበቆላዊ ቃል “ተዮፕኑስቶስ” (θeόπveuσtoς)፡ ዚብል ሓደ ብክልተ ቃላት ዝቖምመ ናይ ግሪኽ ቃል እዩ። እዚ ቃል’ዚ ነጸላ ቝጽሪ፡ ስምን ቅጽልን እዩ። እቲ ቐዳማይ ክፋል ናይቲ ቃል፡ “ቴዮስ” ዚብል ኮይኑ፡ “ኣምላኽ” ማለት እዩ። እቲ ኻልኣይ ክፋል ናይቲ ቃል ድማ፡ “ፕነኦ” ዚብል ኮይኑ፡ “ምትንፋስ ወይ ኡፍ ምባል” ማለት እዩ። ክልቲኣቶም ብሓደ ምስ ተጸመሩ ድማ፤ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ፡ ኣምላኽ–ኣተንፈሶ ወይ ብኣምላኽ ተተንፊሱ ዚወጽኤ” ዜስምዕ ቃል የቚዉም። በዚ ድማ፡ ኩሎም ነቶም ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ ወይ ኣምላኽ–ኣተንፈሶ” ዚብል ፍሉይ ኣምላኻዊ መጸውዕን መለለዪን ኸም ዘሎዎም ባዕሉ መጽሓፍ ቅዱስ ኣፍሊጡና ኣሎ።
ስለዚ እዛ ኣብ 2ጢሞ 3፡16-17 ዝረኣናያ ጥቕሲ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ እንግልዘይና ትርጉማት ዝተፈላለየ ናይ ቃል ትርጓሜታት ይምጥቃም ተገሊጻ ንረኽባ እያ። ገለ ከም ኣምላኽ-ኣተንፈሶ (God-breath) ወይ ድማ ስርጸት (inspired) ዝብል ተጠቂሙ ንረኽቦ። እቲ ኢንስፓይርድ ዝብል ቃል ናይ ኣምላኽ ህይወት ኣብቲ ቃል ባዕሉ ከምዘሎ ዝገልጽ ናይ ላቲን መበቆል ዘለዎ ቃል እዩ። እዚ ድማ ልኽዕ ከምቲ ኣምላኽ-ኣተንፍሶ ተባሂሉ ተገሊጹ ዘሎ፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰፊሩ ዘሎ ነፍሲ-ወከፍ ቃል ብቃል መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶን ናይ ኣምላኽ ህይወት ዘለዎን እምበር እቲ ገለ ሰረተ-እምነታዊ ሓሳባት ጥራይ ኣይኮነን ናይ እግዚኣብሄር እስትንፋስ ዘለዎ። ካብ ዘፍጥረት ክሳብ ራእይ ዮሃንስ ናይ ኣምላኽ-ኣስተንፍሶ ኣለዎ። ስለዚ ቃል እግዚኣብሄር ምሉእ ስልጣንን ብቑዕ ንተግሳጽን ምእራምን ዝኸውን፣ ናብ ርኽክብ ምስ እግዚኣብሄር ዝመርሕ በዓል ስልጣን ቃልን ቅዱስ ጽሑፍን እዩ።
እዚ ኣብዚ እንዛረበሉ ዘሎና “ኣምላኽ–ኣተንፈሶ” ዚብል ኣምር እምበኣር ምስቲ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብሰይጣን ክፍተን እንከሎ ዝመለሶ መልሲ ብልኽዕ ዝተሓሓዝን መሰረታዊ ሓሳብ ኣምላኽን ዝጣመር እዩ። ንሱ ድማ፤ “ሰብ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዚወጽእ ኵሉ ቓል እምበር፡ ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብር እዩ” (ማቴ 4፡4, ዘዳ 8፡3)፣ ዚብል ቃል ኣምላኽ ተመሳሳሊ ሓሳብ ኣሎዎ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር፡ ኣብ ሓደ ሓደ እዋናት፡ ንቓላቱ፡ ከምቲ ናይ ቃላት ጽሕፈት ዓይነት ገይሩ፡ ናብ ውሽጢ እቶም ጸሓፍቲ የተንፍሶ እዩ። እዚ ድማ፡ ልክዕ ከምቲ ንነብይ ኤርምያስ፤ “እግዚኣብሄር ከኣ ኢዱ ዘርግሔ እሞ ኣፈይ ተንከየ። እግዚኣብሄር ድማ፡ እንሆ፡ ቃላተይ ኣብ ኣፍካ ኤንብር ኣሎኹ” (ኤር 1፡9)፣ ኢሉ ነጊርዎ ዘሎ፣ ልኽዕ ከምኡ ማለት እዩ። እዚ ማለት እግዚኣብሄር ነቶም ጸሓፍቲ ኣብ ውሽጦም ሓሳብቱን ምሉእ ቃላቱን የተንፍሰሎም ማለት እዩ።
ኣብዚ ኣዚና ከነድህበሎም ዝግብኣና ነገራት ክንፈሊ ጽቡቕ ይመስለኒ። ኣብ ብዙሕ ቅዱስ ጽሑፍ ብንጹር ከምዝረኣይ ግና፡ መብዛሕትኡ ጊዜ፡ እግዚኣብሄር፣ –
- ነቲ ኣምላኻዊ ሓቂ፡ ብኣእምሮን ስምዒትን ነፍስን መንፈሰን እቶም እግዚኣብሄር ኪጥቀመሎም ዚሓረዮም ባሮቱ እዩ ዘመሓላልፎ።
- ነቲ ኣምላኽ–ዜተንፈሶ ሓቂ፡ ብኢድ እቶም ዚሓረዮም ሰባት ኬጽሕፎ ኸሎ ግና፡ ብኣምላኻዊ መገዲ ተቘጻጺሩ ጌጋ ዘይብሉ፣ ሓቂ ኺጽሕፉ ተጠቂምሎም እዩ።
- ብኣምላኻዊ መገዲ ድማ፡ ነቲ ኣምላኻዊ ቓሉ፡ ዝዀነ ይኹን ሰብ ኬስተውዕሎ ኺኽእል ኢሉ፡ ብቛንቋ ደቂ ሰባት ኣዳልዩ ሂቡና።
….. ይቕጽል


text:
“ክሻ በል ክትድረር!”
“ክሻ በል ክትድረር!”
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/ 05 ነሓሰ 2015
ቀዳማይ ክፋል
ዝሰምዐ ይስማዕ፡ ሃገር እናባደት ፈሊጡ ዝጸመመ ከኣ ምሕረት የውርደሉ! ኣዲኣ ገዲፋ ንሓትኖኣ ትናፍቕ፡ ህዝቢ ኤርትራ ጻዕዳ ፈረንካ ከፊሉ ዘምሃሮም፡ ክንደይ ዶክተራትን ፕሮፈሰራትን፡ ክንደይ ሊቀ-ሊቃውንቲ ኣጥፊእካን ኣባሪርካንሲ፡ ቁጠባ ሃገር 10ይ ክፍሊ ብዝተማህረ ሓጎስ ክሻ ተባሒቱ። ንትምህርቲ ክሻ ብዝምልከት፣ ዶክተር ኣማረ ተኽለ ይመስክር። ክሻ ብዘይካ እተን ኣብ ሰንዓፈ ዝተማህረን 10 ክፍሊ፡ ካልእ ትምህርተ-ሕቡኣት የብሉን።
እቶም ‘ክሻ በል ክትድረር!’ እናበሉ ብጥርሙስ ዊስኪ፡ ብቅልዋን ካፕሬቶን፡ ብላንድ ክሩዘር መኪናን ብዘይወርስዎ ቪላን ንሃገር ዝሸጡ ዘለዉ ሆነታት፣ ብሂወቶም እንተጸኒሖምሲ፣ ኣብ ግዜ ደበሳ ኢዮብ! ብታሪኽ ኤርትራዊ ወለዶ ክሕተቱ ኢዮም። ኣብ ሃገርና ገለ ኣገዳሲ፡ ወይ ዕብይ ዝበለ ጉዳይ እንተደኣ ኣሎካ ኮይኑ፣ “ምስ ሓጎስ ክሻ ርክብካ ከመይ ኢዩ? ኣፍልጦኻ ከመይ ይመስል?” ዝብሉ ሰባት ኢኻ ትረክብ። ፈቲኻ ጸሊእካ መፍትሕ ጉዳይካ ከኣ፡ ኣብ ኢድ ሓጎስ ክሻ ከም ዘሎ ኢኻ ትግንዘብ።
ክሻ ግን መን’ዩ? ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲን ብድሕሪ ናጽነትን’ከ ከመይ ዝኣመሰለ “ንግስነት” ኣብ ልዕሊ ደቂ ኤርትራ ረኸበ? ክሳብ ክንድዚ ብሕትውና’ኸ መን ሃቦ? ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘለዎ ኣረኣእያ ከመይ ይመስል? ኣብ መንግስቲ መሮር፡ ስርዓት ህግደፍ ነዚን ምስኡ ተተሓሒዙ ዝኸይድ ጉዳያት ክሻን ብዝምልከት፡ ብተኸታታሊ ንውሕ ዝበለ ጽሑፍ ከቕርብ እየ’ሞ ክቡራት ደቂ ህዝቢ፡ ርእይቶን መአረምታን ንክትልግሱለይ ብሃንቀውታ ክጽበ እየ።
ብዛዕባ እዞም ንሃገርና ኤርትራ ገማጢሎም ዝጭፍጭፉዋ ዘለዉ፡ ደረጃ ብደረጃ ከኣ ናብ ሸለው ዝበለ ጸድፊ ንከእትዉና ብሕንጹጽ ካሪክለም ቀትሪን ለይቲን ዝሰርሑ ዘለዉ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ፍሉጥ ዑናን ርስቲን ዘይብሎም ሰባት ኢዮም። (ኢሳይያስ፡ ማንኪ፡ ክሻ) መንነቶምን ድሕረ ባይትኦምን መመሊሰ እነግር ኣለኹ። ኢሳይያስ ንባዕሉ’ውን ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ መንነቱን ታሪኹን ተሓቲቱ፡ ብዘይካ ቀሰይ ኢለ እጽሕፎ ኣለኹ ዝብል ጊንጢ መልሲ፣ ጭቡጥ መበቆሉ ገሊጹ ኣይፈልጥን ኢዩ።
ዘርኡን መበቆሉን ብዘየገድስ፡ ኣብ ኤርትራ ዝተወልደን ኣብ መንበረ-ታቦታ ብቅብኣ ቅዱስ ዝተጠመቐን፡ ሓመድ ኤርትራ ቁሒሙ፣ ተንፋሒዂ ታተ ኢሉ እግሩ ዝተኸለ ሰብ፡ ቅጫ ሞጎጎ ኤርትራ በሊዑ ዝዓበየ፡ ንዝበልዓሉ ሞጎጎ ክሰብር ግን ዓገብ ኢዩ። ገለ ካብቶም ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝነበሩን ዘለዉን ሰበስልጣን’ኮ፡ ብኣዲኦም ወይ ብኣቡኦም ኤርትራዊ መበቆል ኣለዎም። ወለዶ ነፍስ-ሄር መለስ ዜናዊ ይገንጸል። ግን ስለ እታ ዝዓበዩላን ዝተቓለሱላን ሃገር ሰሪሖምን ዋጋ ከፊሎምን ኢዮም። ቁንቁኛ ናይዞም ገዛእትና ደኣ እንታይ’ኮን ይኸውን?
ኣብ መጽሓፍ “ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ” ብዛዕባ መበቆልን ጉዕዞ ኢሳይያስ ኣብ ሰልፊ ናጽነትን፡ ብሰነዳትን ተረኽቲ መሰኻኽርን ዝተሰነየ ጽሑፍ ኣቕሪበ እየ። ህዝበይን ሃገረይን ዝሃቡኒ ዕዮ ገዛ’ውን ሰሪሐ’የ ኢለ ስለዝኣምን፡ ብሕልናይ ዕጉብ እየ። ካልኦት ዝነግሩዎ ዘለዉ ታሪኽ ድማ ባዕላቶም ይዛረቡሉ። ንህሉው ኣቀዋውማ መንግስቲ ህግደፍ እናፈለጡ ዘስቀጡ ተበለጽቲ ኤርትራውያን ውሑዳት ኣይኮኑን። ገለ ከኣ ገና ኣብ ጽውጽዋይ ታሪኽ ኢሳይያስን ጭፍሩኡን ዝነብሩ ኣለዉ። ኣንታ ኣብ ደገ እትነብር፡ ንመህጠሪ ካዝና ክሻ 2% እትግብር ዘለኻ፣ ንገጽካ ኣብ ቅድሚ ግጉይ መስትያት ኣቐሚጥካያ ኣለኻ። ኣንታ ንነፍስኻ ከም ፈላጥ ጌርካ እትርእያ፡ ብዛዕባ እዞም ሰባት ዘለካ ኣፍልጦ ኣዝዩ ውሑድ ኢዩ። ብሓቂ ብሰንኪ’ዞም ሰባት እዚኣቶም ናይ ታሪኽ ዘኽታም ዝኾንካ ብፍላይ ኣንታ ዳሕረዋይ ወለዶ ብፍላት ድማ፡ እዝኒ መሰታ ቀዳሞት ኢያ’ሞ ህድእ ኢልካ ኣዋህልል።
ሎሚ ነቲ ከም ማይ ንግሆ ሓቒቕ ዝኾነ ታሪኽ ንምንጋርን ዳግማይ ንምዝኽኻርን፡ ‘ክሻ በል ክትድረር’ ብዝብል ኣርእስቲ፡ ብዛዕባ እዚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ገደብ-ኣልቦ ናይ ቁጠባ ብሕትውና ተዋሂቡዎ ዘሎ፡ ክሻ ቀዳማይ ክፋል እጽሕፍ ኣለኹ። ኣብቲ ብመንግስቲ ህግደፍ ዝውነን ትካላት ፋይናንስ፡ ክሻ ልዕሊ ሚኒስተር ፋይናንስ ዝነበረ ብርሃነ ኣብርሀ፡ ልዕሊ ኣማሓዳሪ ባንክ ኤርትራ ዝነበረ ተኪአ በየነ፡ ልዕሊ ሓላፊ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ ዝነበረ የማነ ተስፋይ ኢዩ።
ክሻ ወናኒ ባንክ ኣባይቲ ኢዩ። ኣካያዲ ባንክ ወፍሪን ልምዓትን፡ ዋና ተቆጻጻሪ ትካል ሸርፊ ሂምቦልን ኢዩ። እቶም ስማውያን ሓለፍቲ 09 ዝነበሩ እኒ ደሱን ጋይምን ምስ ተኣልዩ፡ ክሻ ብዘይ መጋረጃ ላዕለዋይ ሓላፊ ንግዳዊ ኮርፖሬሽን ቀይሕ ባሕሪ (09) ኮነ። ክሻ ብኢድ ኣዙር ኣካያዲ ስራሓት ሃገራዊ ኮርፖረሽን መድሕን ኤርትራ /ኢንሹራንስ/ ኢዩ። ክሻ ዋና ተቖጻጻሪ ናይ ብዙሓት ገዳይምን ሓደስቲን ፋብሪካታት ህግደፍ፡ ከም /ትካል ማርሞን ሕጡብን ጊንዳዕ፡ ጽርበት ሓጺን ኦሮታ፡ ፋብሪካ ስሚንቶ ባጽዕ፡ ወ.ዘ.ተ…/ ከምኡ’ውን ኩላተን ትካላት ህንጻ ህግደፍ፡ /ሮዳብ፡ ሰገን፡ ሆሚብ፡ ገደም ወ.ዘ.ተ…/ ብቀጥታ ክሻ ኢዩ ዝቆጻጸረን። ብሓጺሩ፡ መትኒታት ቁጠባ ኤርትራ፡ ኣብ ደም ሰራውር ክሻ ዝተመስረተ ኢዩ።
ድሒረን ከኣ ሕርሻታት ስምስምን ጀራዲንን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሕርሻ መብራህቱ ኣስፋሃን (ወዲ ለገስ) ኣብ ትሕቲኡ ኣትየን ኢየን። መስመራት መጎዓዝያ ኣየር /መንገዲ ኣየር ኤርትራ፡ ናስ ኣየር/ ኩባንያ ትራንስ ሆርን፡ ዓምበርቦብ ሼር-ካምፓኒ፡ ሚኒባሳት ሓራት ዝኣመሰላ ዓበይቲ መስመራት መጎዓዝያ ብቀጥታ ኣብ ትሕቲ ክሻ ኢየን ዝውነናን ዝመሓደራን። ንቱሪዝም ዝምልከት ንክሻ ዝተዋህቦ ብሕትውና እውን ንበይኑ ኢዩ። ኩላተን ዓበይቲ ሆቴላት /ኣስመራ ፓላስ ሆቴል፡ ንያላ፡ እምባሶይራ፡ ሓማሴን ወ.ዘ.ተ…/ ኣብ ባጽዕ ዘለዋ ዓበይቲ ትካላት ቱሪዝም እውን ኣብ ትሕቲ ክሻ ኢየን ዝመሓደራ።
ስለዚ ዘመነ ክሻ በል ክትድረር ዘበሎ ቆጺርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ትካል ወርቂ ቢሻ እውን ካብ ምምስራት ስምምዕ ህግደፍን ኩባንያ ነቭሱንን ብምክትታል ክሻ ኢዩ ዝካየድ ዝነበረን ዘሎን። ኣብ ምህርቲ መዐደኒ ወርቂ ቢሻ፡ ኣብ መሸጣ ወርቂ ቢሻ ናብ ሱዳንን ዱባይን ብዘይካ ክሻን እዞም ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎም ገበርቲን ሓደግቲን፡ ዝኾነ ሚኒስተር ኣይምልከቶን ኢዩ። ክሻ ኣብ ሃገር ንዘሎ ትካላት ጥራይ ኣይኮነን ዝቆጻጸር። ኣብ ከባቢ ኤርትራን ኣብ ምሉእ ዓለምን ፋሕ ኣቢሎሞ ዘለዉ ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ንግዲ እውን ዋና ላዕላዋይ ሓላፊኡ ኢዩ።
ጆን ጋራንግ ኣብ 2005 ቅድሚ ምማቱ፡ ክሻ ትሕተ ቅርጺ ደቡብ ሱዳን ንበይኑ ክቆጻጸሮ ዓቢ ውጥን ሓንጸጸ። ነቲ ስራሕ ንምክያድ ከኣ 33 ሚልዮን ዶላር ዝወደአ ማሺነሪታት ተገዚኡ ናብ ኤርትራ ኣትዩ ነበረ። ብዙሓት ክኢላታት ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ድማ ብህግደፍ ናብ ደቡብ ሱዳን ተላእኩ። ውጥን ክሻ፡ ካብ ወፍሪ ደቡብ ሱዳን ብድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመታት ስራሕ፡ 1.5 ቢልዮን ዶላር ንምርካብ ተጸብዩ ነበረ። ‘ኣይከም ኣዴኻ ዝለኣኸትካን፡ ከም ዕዳጋኻ ዝጸንሓካ’ምበር’ ከም ዝበሃል፡ ፖለቲካዊ ሃዋሁ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ስለዝተቐየረ ግን፡ እቲ ገባቲ ውጥን ህግደፍ ፈሸለ። ንግዳዊ ትካላት ክሻ ኣብ ሙሉእ ዓለምን ኣብ ሃገራት ዓበይቲ ቀላያትን ተዘርጊሐን ኣለዋ።
ክሻ ኣብ ዘይመንበሩ ዝጠቐመጠ፡ ግምጃ ደቂ ኤርትራ ዝበሓተ ሰብ ኢዩ። ክሻ ኣብ ልዕሊ መቓብር ስዉኣትና ናይ ወርቂ እንተሊ ዝሰርሐ፡ ንጉስ ትረዠሪ ኤርትራ ኢዩ። ክሻ ነቲ ህግደፍ ተዋፊሩሉ ዘሎ ናይ ሰባትን ኣጽዋርን መሸጣ እውን ዝቆጻጸርን ዝበሓተን ሰብ ኢዩ። በቶም ‘ክሻ በል ክትድረር’ ዝብሉ ዘለዉ ፍቱሓት ስረ ቀጠልያ መብራህቲ ዝተዋህቦን፡ ናይ ዘመንና ንጉሰ ነገስትን ኢዩ። ‘ዘልቅሰሉ ዘይብሉ፡ ኣልቂሱ ሞተ ባዕሉ’ ከም ዝበሃል፡ ኣንቱም ፍቱሓት ስረ፡ ሎሚ ንነፍስኹም ባዕልኹም ኣልቅሱላ።
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል …


text:
Radio Erena: 28 May 2019
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጉዳይ ምኽፋት ዶባት፣ ኣጠቓቕማ ወደባት፣ ጉዳይ መንበሪ ፍቓድ ዜጋታት ክልትኤን ሃገራትን ካልእን ዘጠቓለለ ጉዳያት ብዝምልከት ናብ ኤርትራ ዘቕረበቶ ዝተፈላለየ ጠለባት፣ ብወገን ኤርትራ ዛጊት መልሲ ከምዘይረኸበ ሓደ ዲፕሎማሰኛ ሓቢሩ።
እቲ ስሙ ክንዕቅበሉ ዝሓተተ ዲፕሎማሰኛ፣ ርክብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ከምቲ ዝተጀመሮ ይኸይድ ከምዘየለ ብምምልካት እቲ ምኽንያት ድማ ብወገን ኤርትራ ዘሎ ምድንጓያት ‘ዩ ክብል ጠቒሱ።
ብወገን ኢትዮጵያ ዝተጻፈፉ መደባትን ዝተዳለዉ ሓይሊ ዕማማትን ከምዘለዉ ብምምልካት፣ ብወገን ኤርትራ ግና ነቲ ናይ ኢትዮጵያ ምድላዋት ዝበቅዕ ግብረ መልሲ ከምዘይተራእየ ኣስሚርሉ።
ዝመጽእ ወርሒ ሓደ ዓመቱ ዘቑጽር ምቅርራብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ነቲ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ን20 ዓመታት ፈላልዩ ዝጸንሐ መሰረታዊ ጉዳይ ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ኣብ ማዕልብኡ ከብጽሕ’ውን ኣይከኣለን።
ንዝተወሰነ እዋናት ተኸፊቱ ዝነበረ ዶባት፣ ብወገን ኤርትራ ድሕሪ ምዕጻዉ፣ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ዶባት ብሕጋዊ መልክዑ ንምኽፋቱ፣ ናይ ግምሩክን ካልእን ኣሰራርሓ ንምኽፋት ምድላዋት ተካይድ ከምዘላ ክትጠቅስ ጸኒሓ’ያ።
====================


text:
ሓይልታት ጸጥታ ሊብያ ፡ ብ12 ሰነ ኣብ ከባቢ መዝራዓ ብነጋዶ ደቅ-ሰብ ኣብ ዝዉነን መጻንሒ ማእከል ንዝረኸብዎም ሓያለ ኤርትራዉያን ዝርከብዎም ኣስታት 190 ስደተኛታት፡ ናብ መዳጎኒ ማእከል ኣቢሎምዎም ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
እቶም ስደተኛታት ብደላሎን ኣሰጋገርቲን ተታሊሎም ልዑል መጠን ገንዘብ ብምኽፋል፡ ንጉዕዞ ማእከላይ ባሕሪ ዝጽበዩ ዝነበሩ እዮም። ነጋዶ ደቂ-ሰብ ፡ ካብ ገማግም ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ንምብጻሕ ጥጡሕ መንገዲ ከምዘሎ እንዳወዓውዑ ፡ ካብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ሓደስቲ ስደተኛታት ብምምሳጥ ልዑል መጠን ገንዘብ ንምኽዕባት ሰፊሕ ወፍሪ ጀሚሮም ከምዘለዉ ኽግለጽ ቀንዩ እዩ።
ብዘይካ’ዚ፡ ኣሃዱታት ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብ14 ሰነ፡ ኣብ ማያዊ ገማግም ዛዉያን ትሪፖሊን ኣብ ዘካየድዎም ሓሙሽተ ስርሒታት፡ ብጠቕላላ ልዕሊ 1,000 ስደተኛታት ቀዪዶም ብምምላስ፡ ናብ’ተን ብሕሱም ኣተሓሕዛ ዝልለያ መዳጎኒ ማእከላት ከምዝወሰድዎም፡ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ንጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ።
ሓይልታት ጸጥታን፡ ኣሃዱታት ሓለዋን ባሕሪን ሊብያ፣ ኣብ መሬትን ማያትን እታ ሃገር ንዝረኸብዎ ስደተኛ ቀይዶም ሻቡ ናብ መዳጎኒ ማእከላት ንምግዓዝ፡ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ናህሪ ይነጥፉ ከምዘለዉ እዉን ክፍለጥ ይግባእ።
ካብ ሊብያ መውጽኢ ስኢኖም ንዓመታት ዝሳቐዩ ዘለዉ ኤርትራዉያን ስደተኛታት እንዳሃለዉ፣ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ናብ ሊብያ ተጓዒዝካ ንኤውሮጳ ንምብጻሕ ፈጺሙ ዝከኣል ከምዘይኮነ እዉን ፡ ብዙሓት ንድሕነት ስደተኛታት ዝሕለቚ ኤርትራዉያን ኪመኽሩ ጸኒሖም እዮም።


text:
መራሕቲ ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ንልዕልነት ሕጊ ናይ ምኽባርን ድሕነት ህዝቢ ናይ ምሕላውን ሓላፍነት ክዋፃእ ኣተሓሳሲቦም።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ ፓርቲ/ኢዜማ/ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰብን ንብረትን ሓደጋ ዘውረዱ ኩሎም ንፍርዲ ክቐርቡ ሎሚ ኣብዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቲቱ።
ካብ 12 ጥቅምቲ 2012 ዓ/ም ጀሚሩ ብተኸታታሊ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክልል ኦሮሚያ ዝወረደ ዘስቅቕ መጥቓዕቲ፣ቅትለት፣ግጭትን ዕንወት ንብረትን ዘይምርግጋእን ኣዚዩ ከም ዘስግኦም ዝገለፁ ላዕለዎት መራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ ሎሚ ብሓባር ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ብሰንኪ ዝተፈጥረ ግጭት ህይወቶም ዝስኣኑ ወገናት ዓሚቕ ሓዘን ከምዝተሰምዖም ብምግላፅ ንስድራ መወቲ ምጽንናዕ ተመኒዮም።
ንፁሃን ዜጋታት ኣብዘይፈልጡዎ ጉዳይ ዝወርድ ዘሎ ምጥፋእ ህይወት ተቐባልነት ይብሉን ክብሉ’ውን ኮኒኖምዎ።
ብንባብ ኣብዝተሰምዐ መግለፂ እቶም መራሕቲ ሃይማኖት እቲ ግጭት ንኩሉ ህዝቢ ዝልክም እዩ ኢሎም።
“ኣብ መንጎ ኢትዮጵያዊያን ሕማቕ በሰላ እናገደፈ ዝርከብ እዚ ዘይተለመደ ዝንባለ ግጭት ካብ እምነት ይኹን ናይ ኢትዮጵያዊ ክብርታት ብሰላም ሓቢርካ ምንባር ዝፃባእ ስለዝኾነ ኩላትና ስፍሓትን ዕምቆትን ናይቲ ፀገም ተረዲእና እቲ ግጭት ንኹልና ዝጎድእ ምዃኑ ፈሊጥና ነንሕድሕድና ንተሓጋገዝ።ብፅልኢ ንርኣአየሉ ዘይኮነስ ብፍፁም ወገናዊነትን ቅንዕናን ብምትሕብባርን ብሓባርን ክንሰርሕ ይግባእ።”
እቲ መግለፂ እታ ሃገር ዝኣተወቶ ውጥረት ሃይማኖታዊ መልክዕ ክሕዝ ዝግበር ፃዕሪ ፍፁም ተቐባልነት የብሉን ይብል ።
እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ደጋጊሞም ከምዘተሓሳሰቡዎ ነታ ሃገር የመሓድር ዘሎ መንግስቲ ንዜጋታቱ ናይ ምሕላው ሓላፍነት ኣለዎ።ንመንግስቲ ዘተሓሳሰቡ ናይ ኢትዮጵያ ኦሮቶዶክ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያሪክ ብፁእ ኣቡነ ማትያስ ናይ መንግስቲ ሓላፍነት ንህዝቡ ብማዕረ፣ብግልፅነትን ተኣማንነትን ምምሕዳር ስለዝኾነ ሓላፍነቱ ክዋፃእ ግቡእ እዩ ኢሎም።
“ንሰበስልጣን ሓደራ ክንብሎ ንደልይ ንሕጊ ኣኽብሩ፤ንህዝብኹም ብመሰረት እቲ ሕጊ ኣመሓደሩ፣ብስርዓት ኣማሓድሩ።ሓላፍነትኩም ካብ ምስራሕ ንድሕሪት ኣይትበሉ ኢና ንብል ዘለና።እቲ ህዝቢ ድማ ብትኽክለኛ ኣገባብ ክመርሑዎ ከለው ክምራሕ ኣለዎ።”
ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት እስልምና ፕረዚደንት ሙፍቲ ሓጂ ዑመር እድሪስ ብወገኖም ልዕልነት ሕጊ ብቕልጡፍ ክረጋገፅ ብምትሕስሳብ ካልኦት ሰብ ብፅሒት እውን ሓላፍነቶም ክዋፅኡ ኣለዎም ኢሎም።
መንግስቲ ግጭት ድሕሪ ምፍጣሩ ዘይኮነስ ቅድሚ ምጉህሃሮም ብቕልጡፍ ደው ከብሎን ልዕነት ሕጊ ከኽብርን ከምዘለዎ ዘተሓሳሰቡ ድማ ፕረዚደንት ቃለ ህይወት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ዶ/ር ኢያሱ ኤልያስ እዮም።ልዕልነት ሕጊ ዕሽሽ ክብሃል የብሉን ኢሎም።
“ንሕሰብ፣ነስተንትን፣ንመለስ።በጃኹም ኣሕዋትናን ኣሓትናን፤ፖለቲከኛታት፣ኣብ መሪሕነት ዘለኹም፤ፖሊስ፣አባላት ድሕንነት፣መምህራን፣ተማሃሮ ንሰላም ደው ንበል።ናብ ሓድነት ንመለስ፤ዝጠፍአ ጠፊኡ እዩ፤ንሓዋሩ ግን ንጥዓስ እየ ዝብል ዘለኹ።”
ናይ ኢትዮጵያ ካቶሊካዊ ቤተ ክርስቲኣን ተወካሊ ኣባ ተሾመ ፍቅሬ ኣብ መንጎ እቲ ሕብረተሰብ ግጭት ዝፈጥሩን ዘጋድዱን ኣካላት ካብ ተግባሮም ክዕቀቡ ኣተሓሳሲቦም።ናይ ኢትዮጵያ ወንጌላዊያን ኣብያተ ክርስትያናት ሕብረት ፕረዚደንት ፓስተር ፃዲቁ ኣብዶ እውን ኣብ ልዕሊ ትካላት እምነት መጥቓዕቲ ንዝፈፀሙ ብትሪ ነቒፎም ኣለው።
ምስዚ ተኣሳሲሩ ምእመናን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ብሄሮም ከይፈለየ ክርስቲያን ብምዃኖም መጥቓዕቲ ይወርዶም ኣለው ኢሉ።
ሎም ቅነ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ብዝወረደ መጥቓዕቲ ብዙሓት ስዓብቲ ናይቲ እምነት ተቐቲሎም፣ተወቒዖምን ንብረቶም ከምዝተቓፀለን ብተወሳኺ ድማ ኣብ ዝለዓለ ስግኣት ከምዝወደቑን ዘተሓሳስብ ብምዃኑ ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ከምዝተዘራረቡ ንጠቕላሊ ቤተ ክህነት ብምውካል መጋቤ ሰላም ቀሲስ ሰለሞን ቶልቻ ገሊፆም።ይወርድ ዘሎ ጉድኣት ዝለዓለ ብምዃኑን ድሕሪ ሕጂ ዝህልው ዘተሓሳስብ ስለዝኾነን መንግስቲ ንልዕልነት ሕጊ ንምኽባር ክሰራሕ ሓቲቶም።
“መንግስቲ ሓይሊ ኣለዎ።መንግስቲ ዕጥቂ ኣለዎ።መንግስቲ ኩሉ ነገር ኣለዎ።እቲ ዜጋ ወፂኡ ብሰላም ክኣትው፣ ክኣምን፣ ክሰርሕ፣ ክንቀሳቐስ፣ ውሕስና ክህብ ኣለዎ።”
ናይ ኢትዮጵያ ጉዳያት እስልምና ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ፕረዚደንት ሙፍቲ ሓጂ ዑመር እንድሪስ ብወገኖም ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያንን መስጊድን ዝወረዱ ጉድኣት ህዝበ ክርስቲያንን ሙስሊምን ብሓባር ደው ብምባል ንዘጥፍኡ ከቃልዑ የድልይ ክብሉ ርእይትኦም ሂቦም።
ናይ ኩሎም መራሕቲ ሃይማኖት መልእኽቲ ብዋናነት መንግስቲ ናይ ዜጋታቱ ድሕነት ናይ ምሕላውን ሰላም ናይ ምርግጋፅን ሓላፍነት ኣለዎ ዝብል’ዩ።
ካብዚ ዝገደደ ጉድኣት ከይወርድ መንግስቲ ቅድም ኢሉ ኣብ ናይ ምክልኻል ስራሕ ከተኩር ኣለዎ ክብሉ ኣተሓሳሲቦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ ፓርቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰብን ንብረትን ሓደጋ ዘውረዱ ኩሎም ንፍርዲ ክቐርቡ ሓቲቱ።ናይቲ ፓርቲ መራሒ ፕሮፈሰር ብርሃኑ ነጋ”መንግስቲ ናይ ዜጋታቱ ድሕንነት ካብ ዝኾነ ይኹን ነገር ንላዕሊ ክሕልው ሓላፍነቱ እዩ።መንግስቲ ነዚ ሓላፍነቱ እንተድኣ ዘይፈፂሙ ሰባት ናብ ኣራዊትነት ተመለሱ ይብል ኣሎ ማለት እዩ።መንግስቲ ሓላፍነቱ ዝዋፅአሉ እዋን ሕጂ እዩ።ንሕና ከም ውድብ ኢዜማ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክንተሓባበር ኢና።”
ኢዜማ ወሲኹ ጉድኣት ዝወረዶም ግቡእ ካሕሳ ክረኽቡ ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ብቕልጡፍ እግሪ ክተኽሉ ሎሚ ኣብዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ፀዊዑ’ሎ።


text:
Radio Erena: 24 February 2020
መሰጋግሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሰውራዊ ግንባር ዝተጠርነፉ ዝተፈላለዩ ውድባት ምብራቕ ሱዳን ስምምዕ ከቲሙ።
እቲ ብ21 ለካቲት ከምዝተኸተመ ዝተገልጸ ስምምዕ፣ እቲ ካብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ማእከላይ መንግስቲ ከምዝተሃመሸ ዝጠቅስ ዞባ ምብራቕ ሱዳን፣ ብማዕረ ዝሳተፈሉ ዕድል ንምፍጣር’ዩ ዝዓለመ ምዃኑ ተጠቒሱ።
እቲ ኣብ ጁባ ዝተኸተም ስምምዕ ብዘይካ’ዚ፣ ምብራቕ ሱዳን ምስ ካልእ ዞባታት እታ ሃገር ምዕሩይ ቁጠባውን ልምዓታውን ምምቅራሕ ክህልዎ ዝሕግዝ’ዩ።
እቲ ስምምዕ ነቲ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ንነዊሕ ዓመታት ዝቐጸለ ጸገማት መፍትሒ ዘናድዩ ክብል ኣፈኛ ናይቲ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ዝወከለ ጉጅለ መሓመድ ኣል ሓሰን ኣል ጣይሲ ኣገንዚቡ።
ካልኦት ኣብዚ ስምምዕ ዘይተረኽቡ ዕጡቃት’ውን ክጽንበሩ ተላብዩ።
ካብ ወገን ተቓወምቲ ምብራቕ ሱዳን ዖሳማ ሰይድ ብወገኑ፣ እቲ ስምምዕ ህዝቢ ምብራቕ ሱዳን ብገዛእ ርእሲ ክመሓደር ዝሕግዝ’ዩ ክብል ጠቒሱ።
ብቤጃን ራሻይዳን ዝተዓብለለ ዞባ ምብራቕ ሱዳን ካብ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ምዕባለን ሱዳን ተነጺሉ’ዩ ብዝብል፣ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ክሳብ ብረታዊ ጎነጽ ዝኸደ ተቓውሞ ከካይዱ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብ እዋን ስርዓት በሺር፣ ቅድሚ 15 ዓመታት ብመንጎኝነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ኣስመራ ዝተኸተመ ስምምዕ፣ ነዊሕ ከይቀጸለ ከምዝፈሸለ ይዝከር።
ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ድማ ጉዳይ ምብራቕ ሱዳን ነባሪ ፍታሕ ከይተረኽቦ ክቕጽል ጸኒሑ።
==============


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ከተማ ወልዲያ ኣብ ሃይማኖታዊ በዓል ብዝተፈጥረ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን ተገሊፁ።ናይቲ ክልል ፕረዚዳንት ነቲ ኩነታት ንምርግጋእ ኣብቲ ከባቢ ከምዝርከቡ ተፈሊጡ’ሎ።ዘጥፍኡ ተፈሊዮም ናብ ሕጊ ክቐርቡ ብህዝቢ ንዝቐረበ ሕቶ እቶም ዋና ኣማሓዳሪ ምቕባሎም'ውን ተገሊጹ'ሎ።
ኣብ ከተማ ወልዲያ ኣብ ፅባሕ በዓል ጥምቀት ዝኽበር ሃይማኖታዊ በዓል ቃና ዘገሊላ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ብሰንኪ ዝተፈጥረ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣረጋጊፆም ኣለው።ንሶም ብዛዕባ እቲ ግጭት ከምዚ ይብሉ።
“ኣብቲ ዕለት ኣብ መንጎ ታቦት የፋንው ዝነበሩ መንእሰያትን ሓይልታት ፀጥታን ዝተፈጥረ ግጭት እዩ እናሰፍሐ መፂኡ እዚ ኩሉ ጥፍኣት ዝወረደ።መንቀሊኡ እቲ ህዝቢ እውን ከምዝሓተቶ ብዝርዝር ተመርሚሩን ተፈሊዩን ንህዝቢ ከምዝገለፅን ተሓታትነት እውን ከምዝሰፍንን ብዝርዝር ንቕድሚት ክገልፅ እዩ።”
ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ብወገኖም “ዝረኸብናዮ ሓበሬታ መንቀሊ እቲ ግጭት መንእሰያት ኢህወዴግ ዘውግዝ ደርፊ እናስምዑን ሓይልታት ፀጥታ ድማ ስለምንያት ነዚ ትደርፉ” ብዝብል ከምዝኾነ ይገልፁ።።
ኣብታ ከተማ ሎሚ ናይ ምርግጋእ ኩነታት ከምዝነበረ እንተተገልፀ እውን ሓሓሊፉ ግጭትን ኣብ ልዕሊ ንብረት ዝበፅሑ መጥቓዕትታትን ከምዝነበሩ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይገልፁ።
ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ኣብታ ከተማ ብርክት ዝበሉ ዋንነቶም ናይ ተወላዶ ትግራይ ዝኾኑ ህንፃታት ከምዝዓነው ትማሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ገሊፆም ኣለው።
ዋና ኣማሓዳሪ እቲ ክልል ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ኣብ ከተማ ወልዲያ ንህዝቢ ብምእካብ ናይ ምርግጋእ ስራሓት ይሰርሑ ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።


text:
26 ለካቲት ናይ 2020 ዓ.ም. ዘመነ ዓቢይ ጾም ዝጅመረሉ ዕለት ከምዝዀነ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ፍክሊ ማሕተምን መግለጺ ኣዘኻኺሩ፡ ኣብ እዋን ዓቢይ ጾም ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝህልዎም ሊጡርጊያዊ መረሃ ግብርታት፥ ከምቲ ካብ ማእከላይ ዘመን ኣትሒዙ ናይ ቤተ ክርስቲያን ባህሊ ኰይኑ ዝቕጽል ዘሎን፡ ቅድሚ 48 ዓመታት ር.ሊ.ጳ. ሮንካሊ ብወግዒ ካብ በነዲክታዊ ባዚሊካ ቅዱስ ኣንሰልሞ ናይ ዓቢይ ጾም መእተዊ ሊጡርጊያዊ ስነ ስርዓት መሪሖም ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን እዋን ዘቐጸልዎ ቅዱስ ባህሊ እነሆ ክሳብ እዋንና ዝበጽሔ ከምዝዀነን፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 26 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብናይ መዓርፎ ሊጡርጊያ ዝተሰነየ ናይ ዓቢይ ጾም መእተዊ ስነ ስርዓት ሓሙዅሽቲ ኣብ ርእስኻ ናይ ምንስናስ ስርዓት ክፍጽሙ ከምዝዀኑ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ልክዕ ሰዓት ኣርባዕተን ፈረቓን ካብ ቅዱስ ኣንሰልም ባዚሊካ ነቒስሉ ክሳብ ቅድስቲ ሳቢና ባዚሊካ ዝበጽሕ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝመረሕዎ ናይ 300 ሜትር ዑደት ምስ ተፈጸመ ልክዕ ሰዓት ሓሙሽተ ሓሙኹሽቲ ኣብ ርእሲ ናይ ምንስናስ ስነ ስርዓት ሊጡርጊያ ክሰርዑ ምዃኖም የመላኽት።
ዕለት 1 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ቤት ምሕደራ - ኵሪያ ሮማና ላዕለዎ ሓለፍቲ ካርዲናላትን ጳጳሳትን ናይ ር.ሊ.ጳ. ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ክሳብ ዕለት 6 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ብምኽያት ዓቢይ ጾም ኣብ ላዚዮ ክፍለ ሃገር ኣብ እትርከብ ከተማ ኣሪቻ መንፈሳዊ ሱባኤ ክኣትዉ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 07 December 2020
ሕቡራት ሃገራት፣ ናብ ክልል ትግራይ ዝልእኮ ሰብኣዊ ሓገዛት ወደባት ኤርትራ ንኽጥቀም ኣብ ምዝርራብ ከምዘሎ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ንራድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝበጽሖ ስምምዓት፣ ኣብ ትሕቲ ፈደራላዊ ሰራዊት ንዝርከብ ከባቢታት ትግራይ፣ ህጹጽ ናይ መግቢን ሕክምናን ሓገዛት ዝበጽሓሉ መንገድታት ኣብ ምዝታይ’ዩ ዝርከብ።
ኣቀዲሙ ሕቡራት ሃገራት ብዘቕረቦ ጻውዒት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብቲ ክልል ህጹጽ ሓገዝ ክኣቱ ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሐ ዝዝከር’ዩ።
ይኹን’ምበር ብዛዕባ ኣተገባብርኡ ይኹን ዝጅምረሉ ዕለት ዝርዝራዊ ሓበሬታ የለን።
ራድዮ ኤረና ዝተወከሰቶ ዲፕሎማስያዊ ምንጪ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት ግና፣ ሓደ ካብቲ ከም ኣውራ ኣማራጺታት ተወሲዱ ዘሎ መንገዲ፣ ወደባት ኤርትራ’ዩ።
ብፍላይ ወደብ ባጽዕ፣ ናብቲ ፈደራላዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተቖጻጺርዎ ዝርከብ ሰሜናዊ ክፋል ትግራይ፣ ረዲኤት ንምብጽጻሕ ዝመችአን ዝቐረበን ምዃኑ ዘዘኻኸረ እቲ ዲፕሎማሰኛ፣ ብዛዕባ ኣተገባብርኡ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ ሕቡራት ሃገራት ዝርርብ ከምዝጀመረ ጠቒሱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብ 4 ሕዳር ኣትሒዙ ኣብ ክልል ትግራይ ድሕሪ ዝወልዖ ኵናት፣ ናይ ዝሞቱንዝ ቖሰሉን ሰባት ብዝሒ ክፍለጥ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ልዕሊ 2 ሚልዮን ቆልዑ ዝርከብዎም፣ ነበርቲ እቲ ክልል ግና ህጹጽ ሓገዝ ከምዘድልዮም ተመልኪቱ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ’ውን፣ ኣብ መዓስከራት ክልል ትግራይ ዝነበሩ ኣስታት 100 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ካብቶም ቀንዲ ህጹጽ ሓገዝ ዘድልዮም ምዃኑ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መግለጺኡ ኣስፊሩ ይርከብ።
==========


text:
ኣባል ፈፃሚ ስራሕን ማእኸላይ ኮሚቴን ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ሓዊሱ ኣብ ሓደ መዝገብ ዝተኸሰሱ 24 ሰባት ብዋሕስ ክፍትሑ ናይ ኦሮሚያ ፍሉይ ዞባ ፊንፊኔ ቤት ፍርዲ ወረዳ ሱሉልታ ወሲኑ።
እቲ ቤት ፍርዲ ትማሊ 29 ነሓሰ 2012 ዓ\ም ኣብ ዘውዓሎ መጋባእያ ሕድ ሕዶም ብ10,000 ብር ዋሕ ክፍትሑ ምውሳኑ ናይቶም እሱራት ጠበቓ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ኣቶ ከኔሳ ኣያና፣ዶክተር ሽጉጥ ገለታ፣ኮሎኔል ገመቹ ኣያናን ካልኦትን ናይ ዝርከቡዎም ተኸሰስቲ ጠበቓ ዝኾኑ ኣቶ ከዲር ቡሎ እዮም ንክፍትሑ ምውሳኑ ዝገለፁ።
ፖሊስ ንቶም እሱራት ንትማሊ ዓርቢ ከቕርቦም ቅድም ክብል ቤት ፍርዲ ንፖሊስ ኮሚሽን ክልል ኦሮሚያን ቤት ህንፀት ከተማ ቡራዮን ትእዛዝ ሂቡ እንተነበረ እውን ተኸሰስቲ ግን ከምዘይቐረቡ እቶም ጠበቓ ገሊፆም።
ቤት ፍርዲ ንዝቐረበ ክርክር ጠብቓን ዓቃቢ ሕግን ምስ ሰምዐ ብዋሕስ ክወፁ ውሳነ ሂቡ ኣሎ ኢሎም ኣቶ ከዲ።


text:
Radio Erena: 29 March 2020
ንጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ዘተ ብሰንኪ ምትእትታው ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ደው ከምዝበለ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ሃብቲ ማይን ጸዓትን ኢትዮጵያ ዶክተር ስለሺ በቀለ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ኢትዮጵያ ካብቲ ዘተ ዝሰሓበትሉ ቀንዲ ምኽንያት፣ ነቲ ብኣመሪካ ዝቐረበ ናይ መተዓረቒ ሓሳብ ስለዝነጸገቶ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣመሪካ ኣብ ክንዲ ኣሳላጢት ሃገር ትኸውን፣ ኣብ ስምምዕ ዘይነበረ ናይ ሽምግልና ተራ ብምጽዋታ ምዃኑ ገሊጹ።
‘’ኢትዮጵያ፣ ኣብቲ ዝካየድ ዘተ ከም ተዓዛቢትን ኣሳላጢትን ኮይና ክትሳተፍ እኳ እንተተሳማመዐት፣ ምምሕዳር ትራምፕ ግና መጀመሪያ ከም ተዓዛቢ፣ ጸኒሑ ከም ሸምጋሊ፣ ኣብ መወዳእታ ከኣ በይናዊ ውሳኔ ብምውሳድ፣ ተወዲኡ ንዝመጻና ወረቐት ክንፍርም ኢና ተሓቲትና’’ ክብል እቲ ሚኒስተር ብተወሳኺ ገሊጹ።
እቲ ብኣመሪካ ዝቐረበ ናይ መተዓረቒ እማመ፣ ምስቲ ካብ’ተን ዝምልከተን ሃገራት ዝተዋጽኡ ክኢላታት ተክኒክ ዘቕረቡዎ መጽናዕቲ ዘይቃዶ ምዃኑ’ውን ካልእ ኢትዮጵያ ዝሰሓበትሉ ምኽንያት ምዃኑ ሚኒስተር ስለሺ ይገልጽ።
ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ መመንጨዊ ሓይሊ ኤለክትሪክ፣ ልዕሊ ፍርቁ ብምዝዛሙ፣ ኣብ ናይዚ ዓመት ክራማት ብዘዕቅሎ ማይ ስርሑ ክጅምር ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ዝተላዕለ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ ግብጽን ኢትዮጵያን ናብ ዝኸፈአ ደረጃ ከይዓርግ ዳግም ተሰጊኡ ይርከብ።


text:
Radio Erena: 28 February 2018
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣል በሽር፣ ንሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሊዩተናንት ጀነራል ኢማድ ኣል ዲን ሙስጣፋ ዓዳዊ ካብ መዝነቱ ከምዝሰጎጎ ተሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ንመዝነት ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን፣ ብሊዩተናትን ጀነራል ከማል ዓብደል ማዕሩፍ ኣል ማሂ ተኪእዎ ኣሎ።
ጀነራል ከማል፣ ኣቐዲሙ ኣብ ቻይና፣ ሰሜን ኮርያ፣ ቬትናምን ደቡብ ኮያን ኣብ ዝርከብ ኤምባሲታት ሱዳን ከም ፍሉይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ዘገልገለ’ዩ።
ፕረዚደንት በሽር ብዘይካ’ዚ፣ ንኣዘዝቲ ሓይልታት ምድሪ፣ ኣየርን ባሕሪን’ውን ካብ መዝነቶም ብምስጓግ ብካልኦት ጀነራላት ተኪእዎም ኣሎ።
ጠንቒ ምቕይያር ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ሱዳን ክንጸር እኳ እንተዘይክኣለ፣ መንግስቲ ሱዳን ዘለዎ ውሽጣዊ ደጋውን ስግኣታት ዘንጸባርቕ’ዩ ክብሉ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይገልጹ።
ፕረዚደንት በሺር ቅድሚ ክልተ ቅነ፣ ንሓላፊ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ሱዳን ካብ መዝነቱ ብምስጓግ ብካልእ ከምዝተክኦ ይዝከር።
=============


text:
ናይ ሐዘን መግለጺ
ካብ ኢሮብ ዲያስፖራ ግሎባል ኮሚቴ
ኣጠቓሊልካ እንትረአ ኢትዮጵያዊያን መናእሰይ ሃገሮም ሓዲጎም እግሮም ናብዝመርሖም ምስዳድ እንካብ ዝጅምሩ ብርክት ዝበለ እዋናት ዘቑጸረ እኳ እንተኾነ ዝግበኦ ኣቓልቦ ክረክብ ዘይምኽኣሉ ርኡይን ግሁድን ሓቂ ምዃኑ ማንም ዝስሕቶ ኣይኮነን። ቅድም ክብል መናእሰያትና ቀይሕ ባሕርን ውቅያኖስ ህንዲን እናቋረጹ ኣወዳትን ኣዋልድን ብዘይፈሊ ናብ ሃገራት ኣዕራብ እዮም ዝስደዱ ነይሮም። ኣብ ሞንጎ እዙይ ብዝተፈላለይ ጊዜ ዝሳፈሩለን ጀልባታት እናጠሓላ ብዙሓት ወገናትና ቀለብ ፍጡራት ባሕሪ ኮይኖም ብምትራፎም ወለዲ ብሥነ ሥርዓት ሬሳ ውላዶም ተረኪቦም ናይ ምቕባር ዕድል ዘይምርካቦም ጥራሕ ዘይኮነስ መወቲ’ውን ሓመድ ኣዳም/ዓዶም ክለብሱ ኣይከኣሉን።
እንካቡ ቀጺሉ ናብ ሃገረ እስራኤል ንምእታው እዙ ኹሉ በረኻታት እናቋረጹ ኣብ ምድረበዳ ሲናይ ኣደዳ ብመልክዕ ሰብ ዝተፈጠሩ ባህሪያት እንስሳ ዘገዳም ዝተላበሱ ኣራዊታት ዝኾኑ ብዙሓት እዮም። እንካብኡ ቀጺሉ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንምኻድ ኣብ ዱራት ማእኸላይ ኣፍሪቃ ዝተረፉ ገዛ ይቑጸሮም።
ዲሕሪ እዙ ኹሉ ከዓ ናብ ሃገረ ኤውሮጳ ንምስጋር እንካብ ሱዳን ጀሚሩ ክሳብ ሰሜናዊ ሊቢያ ደረት ባሕሪ መዲተራኒያን ዝብጻሕ ዘሎ ሃል ሃል ዝብል ሓዊ ሰሃራ ንምቁራጽ ብሰኣን ዝስተ ማይ፣ ብሃሩር ሰሃራ፣ ብጥሜትን ድኻምን ኣብ በረኻ ዝተረፉ ወገናትና መናእሰይ ቁጽሪ የብሉን። መንገዲ ኣብ ሳሃራ ከምቀሊል ገይሩ ዝርእዮ ከምዝህሉ ዘጠራጥር ኣይመስልን። ምኽንያቱ ከዓ፣ እዙኹሉ መንእሰይና ንቱ ኹነታት ዝተረደኦ እንተዝኸውን ንዙ መንገዲ ምሓሰቦ ነይሩ ንምባል ዝከኣል ኣይመስልን። እዙይ እናፈለጠ መንገዲ ሰሃራ ኪኸይድ እየ ኢሉ ዝሓሰብ ጢዒና ዘለዎ መንእሰይ ይነብር እዩ ኢልካ ምግማት ፍጹም ከብድ እዩ።
ዝርከበሉ ቦታ ዝፈልጥ መራሒ እንተዘየሊዩካ ብዓይኒ ዝረአ ማይ ዝበሃል የለን። እቱ ዋና እዙ ኹሉ መንእሰይ ዘቋርጾ ዝሰፍሐ በረኻ ሳሃራ ኣብ ሊቢያ ዝርከብ እንትኸውን፣ ድሕሪ ምውጋድ መንግሥቲ ሙዓመር ጋዳፊ እታ ሃገር ንስሙ ምዕራባዊያን ኣፍልጦ ዝሃብዎ ብስም መንግሥቲ እንካብታ ሪእሰ ኸታማ ሃገር ዝኾነት ትሪፖሊ ወጻኢ ዝቆጻጸሮ ቦታ የብሉን። ነጭለባሳትን ናይ ቀደም ሰበ ሥልጣናትን ቁቁሸቶም ሒዞም ዝጣፈኡላ ዘለዉ ሃገር ኮይና እያ ተሪፋ። ሕግን ሥርዓትን ዝበሃል ፈራሪሱ እዩ።
ህይወት ኣብ ኢዲ እቱ ዘሎኻሉ ከባቢ ዝቆጻጸር ሓያል እያ። ብዙ ምኽንያት’ውን እዩ ቁጽሪ ዘይብሉ መንእሰይ ኣፍሪቃ ኣብ በረኻ ሳሃራ ዝተረፈን ዝተርፍ ዘሎን። መናእሰያትና ግን ንቱ ህይወቱ ተቐዚፉ ኣብ ሑጻ ሳሃራ ዝተረፈ ዘይኮነ ዝሪኢ ዘሎ፣ ንቱ ዕደል ኣጋጢሙዎ ተዓዊቱ ኣብቱ ክበጽሖ ዝሓሰቦ ንዝበጸሐ እዩ ኾይኑ። ብምዃኑ ከዓ፣ ቐዳማይ ዕድመ ንእስነቱ ዘይጸገበ ክንደይ ውልቃውን ሃገራውን ሕልሚ ዝነበሮ መንእሰይ ሂወቱ ብኸንቱ ይጠፍእ ኣሎ። ካልኣይ ሃገርና ማእለያ ዘይብሉ ንሃገር ዝሃንጽ መንእሰይ ሲኢና ጠዋሪ ዘይብሎ ሽማግለታትን ሕጻናትን ሓቚፋ እያ እትቐሪ ዘላ። እዙይ እንትንብል እዞም መናእሰይ እዚኦም ኣብ በብዝኸድዎ እንካብ ዘጋጥሞም መዕገቲ ንምውጻእን ህይወቶም ንምውሓስን ክብሉ ወለዲ ዝኸፍልዎ ገንዘብን ዝኣትውዎ ዕዳን እንካብ ግምት ወጻኢ ብምግባር እዩ።
እዙይ ኩሉ ንኣዋርሕ ተጓዒዝካ ኣብ ሽበረኻ ሳሃራ ተወዲኡ ኣብ ገማግም ባሕሪ መዲተራኒያን ምስተበጽሐ ንዘይፈልጦ እቱ ዝኸፍአ ከምዝተሓለፈ ክቑጸር ንቡር እዩ። ይኹን እምበር፣ እቱ ዝስዕብ ምቊራጽ ባሕሪ መዲተራኒያን እቱ ዝኸፍአን ፈታንን ምዃኑ ኣብዞም ዝሓልፉ ዓመታት ብጋህዲ ተራእዩ ተመስኪሩ እዩ። ኣብቱ መጀመርያታት መንግሥታት ኤውሮጳ ሰብ ኣብ ባሕሪ ጢሒሉ ክመውት የብሉን ብምባል ዝመጻደቑሉ ዝነበሩ ቃል ብላዕሊ ናይ ይምሰል ዘረባውን ገዲፎምዎስ ምልሻታት ይኹኑ ወታደራት ሊቢያ ሰብ ከየሕልፉ ኣብ ባሕሪ ዝርከቡ እንተሊዮም’ውን ሊቢያ ክመልስዎም ባጀት መዲቦም የንቀሳቕስዎም ይርከቡ።
ኣብ ሞንጎ እዙይ እዩ እምበኣር በሓምለ 25-2019 ዓ ም ፈ እንካብ ሊቢያ ናብ ሰለስተ ሚኢቲ ሰባት ሒዘን ዘተልዓላ ኣናእሽቶይ ጀልባታት እንካብ ደረት ሊቢያ ተላዒለን ንሰለስተ ሰዓታት ምስተጓዓዘ ተገልቢጠን ናብ 150 ዝግመት መንእሰይ ኣብ ባሕሪ ጢሒሉ ዝተወደአ።
ኣብዙ መቕዘፍቲ እዙይ እዩ እምባኣር ቁጽሮም ገና ኣብ ምጽራይ ዝርከብ ልዕሊ 17 መናእሰይ ጎይዮም ዘይጸገቡ ደቂ ኢሮብ ሃሊቖም። ብመቕዘፍቲ እዞም መናእሰይ ዝተሰመዐና መሪር ሓዘን ብስም ኣብ ዳያስፖራ ዝርከቡ ተወለድቲ ኢሮብ እንትንገልጽ ንወለድን ቤተ ሰብን እዞም መናእሰይ ሓዘኖም ሓዘና፣ ብኽያቶም ብኽያትና፣ ጓሂኦም ጓሂና ምዃኑ እንካብ ልቢ ብምእማን እዩ። ስለዝኾነ’ውን ንዝተፈለዩና መንግሥተ-ሰማያት ንኹሎም ቤተ ሰብን ንሙሉእ ህዝቢ ኢሮብ፣ ከማኡ እውን ደቆምን ኣሕዋቶምን ንዝሓለቕዎም ካልኦት ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ምጽንናዕ ንምነ!
እንካብዙይ ብዝተረፈ ንኽልላዊ መንግሥት ትግራይ፣ ንውድብ ህወሓት፣ ንመራሕቲ ሃይማኖትን ሽማግለታት ዓዲን እዙ ብተደጋጋሚ እንርእዮ ዘለና ህልቀት ዝዕገተሉ መንገዲ ንኽዕገት ሎሚ ጽባሕ እንተይበሉ ክሰርሑሉ ንጽውዕ!
ንመናእሰይ ኢሮብን መናእሰይ ካልኦት ኢትዮጵያን እንካብዙ ብብጊዜኡ ዘጋጥም ዘሎ ሂልቂት ትምህርቲ ክወስዱን፣ ጸገም ዝሓልፍ ዕድመን ጢዕናን ምስዝህልወኩም ምዃኑን ብምርዳእ፣ እንካብዙ ናይ ሂልቂት መንገዲ ንኽትርሕቑ ንጽውዕ!
ንገንዘብ ክትብሉ ብህይወት ደቂ ሰባት እትጻወቱ ዘሎኹም ደለልቲ ሰብ ኣብ ህዝብና ዘብጻሕኩምዎ ስቓይን መከራን፣ ሞትን ሓዘንን፣ ከቢድ እዩ።
ይኣክል! እዛ ጊዘ ምስሓለፈት እንኳይዶ ተናሲሕኩም ተነስሂኩም’ውን ኣብ ዘይትውጽእዎ ጸገማት ከምዘሎኹም ክትፈልጡን እንካዙ እኲይ ተግባርኩም ክትቁጠቡን ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ!
ነሓሰ 2011 ዓ ም ግእዝ
-
BBC News Tigrnya Report (Audio)
-
Ethiopian village mourns death of 15 young migrants (BBC Tigrinya)
-
15 መናእሰይ ኢሮብ ኣብ ባሕሪ ሞይቶም (BBC Tigrigna)


text:
ፖሊስ ሱዳን ከም መቐጸልታ’ቲ ኣብታ መላእ’ታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞ ትማሊ ሶሉስ ኣብ ዋና ከተማ ካርቱም ዝተኻየደ ሰልፊ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጥይት ንሰማይ ምትኳሶም ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ሮይተርስ ዘዘራረቦም ናይ ዓይኒ መሰኻክር ሰለስተ ሰባት ምቁሳሎም’ውን ሓቢሮም ኣለው።
እቶም ናይ ዓይኒ መሰካክር ብተወሳኺ ሓይልታት ጸጥታ ናብ ቤተ መንግስቲ ብሰልፊ ዝኸዱ ዝነበሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰልፈኛታት ብምዕጋት ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጥይት ናብ ሰማይ ምትኳሶም ገሊጾም።
እቲ ተቓውሞ ብነጻ ናይ ሰብሞያ ማሕበር’ታ ሃገር ዝተጸወአ እኳ እንተኾነ ብዓበይቲ ተቓዋምቲ ናይ ፖለቲካ ፓርቲታት ኡማን ሃገራዊያን ዲሞክራት ከምዝድገፍ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣዳለወቲ እቲ ሰልፊ ብወታሃደራዊ ዕልዋ ኣብ 1989 ናብ መዝነት ዝመጹ ፕረዚደንት በሽር ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ዝጠልብ ፊርማ ንምቕራብ ናብ ቤተ መንግስቲ የምርሑ ከምዝነበሩ ተፈሊጡ’ሎ።ይኹን ደአ እምበር ነዚ ስዒቡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብታ ሃገር ዝረአ ዘሎ ናህሪ ዋጋታት ብምቓውም ሰልፊ ተቓውሞ ይካየዱ ኣለው።
እዚ ተቓውሞታት ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ምብጽሖም ስዒቡ የጋጥም ምህላው’ውን ይፍለጥ።


text:
ሉኡላዊነት ማለት መሬት፡ ባሕሪን ሰማይን ዘጠቓልል፡ ናይ ሓደ ህዝቢ እኩብ ክብርታትን ታሪኽን ዝጥርንፍ፡ ስርዓተ ባህሪያዊ ሰብኣዊን ክውንነት እዩ፡፡ ሓርነታዊ ቃልስታት ህዝብታት ዓለም፡ ከይዶም ከይዶም ሉኡላዊነት ናይ ሓደ ህዝቢ፡ መሬታዊን ሰብኣዊን ክብርታት ንምውሓስ ዝዓለሙ እዮም፡፡ ሉሉላዊነት ብሰማይ ክንብል እንከለና፡ ኣብ ሓደ ጂኦግራፊያዊ ዞባ ዝርከብ ህዝቢ ንዘጽለሎ ሰማይ፡ “ናተይ” ኢሉ ብምእማን ውሕስነቱ ከረጋግጽ ምሕላው ማለት እዩ፡፡ ሃገርና ኤርትራ’ውን ከም ሓንቲ ሉኡላዊት ሃገር መጠን ቀጻልነታ ንምውሓስ፡ መሬታዊን ሰማይዊን ሉኡላዊታ ክትሕሉ ይግባእ፡፡ ካብቶም ሰማያዊ ሉኡላዊነት ከውሕሱ ዝቖሙ ኣካላት መንግስቲ ከኣ ሓደ ሓይሊ ኣየር ‘ዩ፡፡
ሓ/ኣየር ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ካብ ደርግ ብዝማረኸን ውስናት ነፈርትን፡ ዕጥቅን ዝቖመ ኣካል እዩ፡፡ ብዛዕባ ሓ/ኣየር ዝምልከት ሓበሬታ፡ “ኦ…ሓላዊ ዘይብልካ ሰማያት ኤርትራ!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሰለስተ ክፋላት ዘለዎ ጽሑፍ ዘርጊሐልኩም ነይረ፡፡ ኣብቲ ጽሑፍ፡ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 26 ዓመታት፡ ሓ/ኣየር ሃገርና ዝወረዶ ሃሰያታትን ጠንቅታቱን ዝምልክት ዝርዝር ሓበሬታ ቀሪቡ’ዩ፡፡ መዋእል ኣብ ዕንወት ዝተሸመመ ሓ/ኣየርና፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ውን ሓደ ዘሕዝን ፍጻመ ኣጓንፍዎ ነይሩ፡፡ ነቲ ፍጻመ ክኽወል ዝመረጸ ጉጅለ ኢሳይያስ፡ ኣብ ማዓኽናት ዜና ከይመሓላለፍ ኣጊዱ እዩ፡፡ እቲ ሓበሬታ ኣብ ገለ ናይ ተቓወምቲ ሚዲያታት ብመልክዕ ዜና ዝተመሓላለፈ ኮይኑ፡ ንሎሚ ብዛዕባ”ቲ ፍጻመ ዝረኸብኩዎ ዝርዝር ሓበሬታ እፍንወልኩም፡፡
ሓ/ኣየር ኤርትራ ብሰንኪ ግዕዙይ ምሕደራን ሕጽረታት መቀያየሪ ኣቑሕትን፡ ካብ እዋን ናብ እዋን ኣዚዩ እንዳተዳኸመ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ ዓመታት፡ ማዕረ ማዕሪኡ ከኣ ህይወት ብሉጻት ኪኢላታት ይቐዝፍ ኣሎ፡፡ ከምቲ ኣቐዲመ ዝሓበርኩኹም፡ ብሰንኪ ኢድ ምትእትታው ፕረሲዳንት፡ ካብ ኣመጻጽእአን ጀሚሩ ጸገም ዘይተፈለየን ዚሊን ዝበሃላ፡ ናይ ልምምድ ነፈርቲ፡ ብዘይቅድመ ኩነት “ብውሽጣዊ ዓቕምታና” ብዝብል መምርሒ “ማንዋላት ብምውካስ” ተገጣጢምን ክበራ ተገይረን እየን፡፡ ካብዚኣተን ሓንቲ ምስ ቴክኒካዊ ጸገማታ ብዕለት 29/07/2011 ንጉሆ ክትበርር ዝተኣዘዘት ZLIN 242L (Tail NO 104) ዝተብሃለት ናይ ልምምድ ነፋሪት፡ ህይወት ክልተ ምዕታት ዜጋታት ኣጥፊኣ እያ፡፡ በቲ ዕለት ኣብ ናይ ልምምድ (Aerobatic) በሪራ እንከላ ኣብ ከባቢ ዓዲኣቤቶ ዝወደቐት ነፋሪት፡ ካፒተን ተስፋይ ተኽለን ካፒተን ሃብተስላሰ ተስፋይን ዝተብሃሉ ሙኩራት ኣብረርቲ ዝተቐዘፉላ እያ፡፡
ድሕሪ መስዋእቲ እዞም 2 ኣብረርቲ፡ ኣብ ውሽጢ ሓ/ኣየር ሓያል ስንባደ ስለዝፈጠረ፡ ከምኡ’ውን ናይተን ነፈርቲ ኣተኣላሊያን ቴክኒካዊ ጸገማትን ኣቐዲሙ ስለዝፍለጥ፡ መብዛሕትኦም ኣብረርቲ ናብ ልምምድ ንውፋር ሓንጊዶም ጸኒሖም እዮም፡፡ ብጀካ ናይ ሜዳ ተሞኩሮ፡ ካልእ ፍልጠት ዘይብሉ ኣዛዚ ሓ/ኣየር ኤርትራ ወዲሃብተስሉስ’ውን፡ ነቶም ኣብረርቲ ብግዴታን ብወለንታን፡ ናብ ልምምድ ክኣትው ክእዝዝ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብተን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተገጣጠማ ዚሊን ዝስቀል ኣብራሪ ስለዝተሰኣነ፡ ከም ፍታሕ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2017 ሜ/ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስን “ኣማኻሪኡ” ካፒተን ዮናስ ተስፋይን (ኣባል ፋይናንስን ዕድግን ሓይሊ ኣየር) ናብ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት ከይዶም፡ ብኸፊል ዝተገጣጠማ Semi-assembled Diamond DA42 ዝተብሃላ ስርሒት ኦስትሪያ፡ ናይ ልምምድ ነፈርቲ ካብ ሓደ ትካል ብኮንትሮባንዳ ዓዲጎም፡፡ እተን ነፈርቲ 4 መቐመጢን ክልተ ሞተረ ዘለወን፡ ካብ 2004 ክሳብ 2016 ዘገልገላን ኣብ መወዳእታ ሓምለ ብባሕሪ ዝኣተዋ እየን፡፡
ምስኣተዋ ብተመሳሳሊ መገዲ ምስተገጣጠማ፡ ወዲሃብተስሉስን ሓላፊ ክፍሊ ኦፐረሽን ሓ/ኣየር ኮ/ል ሸኻይ ሮሞዳንን ነቶም ኣብረርቲ እተን ነፈርቲ ብልጫ ዘለወን ከምዝኾና ብምእማን፡ ፈተነ በረራ ከካይዱ ኣዘዙ፡፡ ብፍላይ ደድሕሪ እቶም ነፋሪት ሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ 2ተ ኣብረርቲ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ዝካየድ ዝነበረ ልምምድ ክቋረጽ፡ ፕረሲዳንት ኣዚዙ ብምጽንሑ፡ እዘን ሓደስቲ ነፈርቲ ምስ መጻ ግን፡ ምስ ዕቱብ ምክትታልን፡ ቁጽጽር ነዳዲን፡ ኣብ ከባቢታት ዓላ፡ ደቂምሓረን ዱባሩባን (ብኣልፋ፡ደልታን ዩኒፎርም ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ በረራ ሴክተራት) ጥራይ ልምምድ ክካየድ ፈቒዱ እዩ፡፡
ብመሰረት’ዚ ከኣ ብ25 መስከረም 2017 ንፈተነ፡ ክልተ ሙኩራት ኣብረርቲ ተሓሪዮም፡ ናብ ከባቢታት ዞባ ደቡብን ዓንሰባን በረራ ከካይዱ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ኣዚዙ፡፡ እቶም ኣብረርቲ ዝስዕቡ ነይሮም፡፡
1. ካፒቲን ዮናስ ተስፋይ (ኣቡነ) ካብ 1990ታት ጀሚሩ ኣባል ሓ/ኣየር ዝነበረ፡ ካብቶም ናይ መጀመርታ ሰልጠንቲ ሓ/ኣየር ሓደ ኮይኑ፡ ኣብ ኢትዮጵያን ሩስያን ዝተምሃረ፡ ኣብ እዋን ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ ዝተሳተፈ ኪኢላ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብ ሬዲጎ፡ ኤምቢ-339፡ ከምኡ ውን ናይ ሚግ-29 ተሞኩሮ ዝነበሮ ኪኢላ እዩ፡፡
2. ካፒተን ኤደን የውሃንስ ኣብ 2003/2004 ኣብ ሓ/ኣየር ሰልጢና ካብ ተሓጋጋዚት ኣብራሪት ክሳብ ሙሉእ ኣብራሪት ዝበጽሐት ብቕዕቲ ኣብራሪት እያ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሓ/ኣየር ካብ ዝነበራ ኣዋልድ ምስተፋነዋ እታ ክሳብ ሕጂ ዝጸንሐት እንኮ ጓል ኣንስተይቲ እያ፡፡
ኣብታ ዕለት እዞም ክልተ ኣብረርቲ ነታ ነፋሪት ኣልዒሎም ምስተበገሱ፡ ድሕሪ ገለ ደቓይቕ ደሃዮም ኣጥፊኦም፡፡ ኣብ ሓ/ኣየር ሓያል ቁጠዐን ስንባደን ተፈጢሩ ስለዝነበረ፡ እቶም ሓለፍቲ ነንባዕሎም ናብ ዘጉብዕብዕሉ ኩነታት ምስ ኣምርሑ ሃንደበት ካብ ከባቢታት ባልዋ ገለ ገባራት ሓንቲ ነፋሪት ወዲቓ ከምዝተቓጸለት ንምምሕዳር ምሕባሮም ስምዑ፡፡ ድሕሪ’ቲ ሓበሬታ ናብቲ ከባቢ ዝተለኣኹ ኣባላት ሓ/ኣየር እታ ሓዳስ ነፋሪት DA42 ነዞም ምዑታት ኣብረርቲ ሒዛ ከምዝተቓጸለት ኣረጋጾም፡፡ ኣስከሬን እቶም ግዳያት በቲ ዕለት ናብ ኣስመራ መጺኡ ብዕለት 26 መስከረም 2017 ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተቐቢሮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ሞት ዜጋታትና ኣብ ዝኾነ እዋንን ኩነታትን፡ ዳርጋ ከም ልሙድ ጌርና ኣብ እንሓስበሉ ዘለና፡ ኣብዚ ሕሱም እዋን፡ ነዞም ክልተ ኣብረርቲ ምኽሳር ማለት ግን፡ ካብ ሓዘን ስድራን ሕ/ሰብን ንላዕሊ ሃገራዊ ዕንወትን ሓዘንን እዩ፡፡ ምናልባት ምልስ ኢልና ምስ እንዕዘብ እዚ ተርእዮ ክሳብ ምንታይ ከቢድ ምኻኑ ክበርሃልና ይኽእል፡፡ ኣብ ውሽጢ 15 ዓመታት ልዕሊ 90 ሙኩራት ኪኢላታት ዝጠፍእሉን፡ ልዕሊ 10 ኣብረርትን ቴክኒሻናትን ብኮንቱ ዝተሰውእሉ እንኮ ሓ/ኣየር፡ ሓይሊ ኣየር ሃገርና ጥራይ ‘ዩ፡፡
ነዞም ግዳያት ባልዋ ሓዊሱ፡ ኣብ ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ ሳሚኤል ግርማይን ዮናስ ምስግናን፣ ኣብ ሳዋ ኣብ ልምምድ፡ ሰሎሙን ተስፋማርያም፣ ዳኒኤል ገረየሱስን ኤፍሬም ተኽለን፣ ኣብ ከባቢ ዓዲኣቤቶ ተስፋይ ተኽለን ሃብተስላሰ ተስፋይን (ሃብትሽን) ዝበሃሉ ምዑታት ዜጋታት ከሲርና ኢና፡፡ እዚ ኹሉ ብሰንኪ ዕድለና ዘይኮነስ፡ ብሰንኪ ቅጥዒ ኣልቦ ኢሳይያሳዊ መመርሒታት እዩ፡፡ ነቶም ስድራ ግዳያትን ንመላእ ህዝብናን ጽንዓት ይሃብኩም! እንዳበልኩ፡ ዘይከም ድሌት ኢሳይያስ፡ ነቶም ግዳያት ብዝለዓለ ክብሪ ሓመድ ኣዳም ዘልበሰ ህዝቢ ኣስመራ ከም ሓደ ተራ ዜጋ ልዑል ምስጋናይ ይገልጽ፡፡
By: SACTTISM


text:
ኣብ ሰሜን ምምሕዳር ቢሃር፡ ህንዲ፡ እትርከብ ገጠር ዝነብር ሰብኣይ፡ ብፈተነ ዓመጽ ደቂ ኣንስትዮ ተኸሲሱ፡ ኣብ ቅድሚ ፍርዲ ድሕሪ ምቕራቡ፡ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝኣክል፡ ኣልባሳት ናይተን 2 ሽሕ ነበርቲ ናይታ ገጠር ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓጺቡ ከስታርር ከምዝተፈርደ ተፈሊጡ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ።
እቲ ሰብኣይ ሰራሕተኛ ናይ እንዳ ሕጽቦ ክዳውንቲ ኮይኑ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተወ እዩ።
ኩለን ተቐማጦ ናይታ ገጠር ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ፡ ብውሳኔ ናይቲ ቤት ፍርዲ ሕጉሳትን ዕጉባትን ምዃነን ኣደወንበር ሽማግለ እቲ ዓዲ፡ ናሲማ ኻቶን፡ ገሊጻ።
ሰብ መዚ ህንዲ፡ ብዛዕባ ገበናት ዓመጽ ደቂ ኣንስትዮ ብዝምልከት፡ ዝግባእ ስጉምታት ብዘይ ምውሳዶም፡ ክንቀፉ ምጽነሖም ይፍለጥ። ንዓመጽ ደቂ ኣንስትዮ ዝምልከት ሕጊ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ከተማ ኒውደልሂ ዝተራእየ ኣጋጣሚታት ናይ ጉጅለ ዓመጽ፡ ኣብ ዓመተ 2012፡ ገምጋም ከምዝተገብረሉ ዝዝከር እኳ እንተኾነ፡ ዓመጽ ደቂ ኣንስትዮ ግን ብናህሪ ይውስኽ ከምዘሎ እዩ ዝንገር። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ፡ 28 ሽሕ ጥርዓናት ዓመጽ ከምዝነበረ ጸብጻባት ይሕብሩ።


text:
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ሂላሪ ክልንቴን እቲ ንኣምባሳደር ሓዊሱ ንኣርባዕተ ኣሜሪካዊያን ዝቐተለ ኣብ ቤንጋዚ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቆንሱል ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣንፃር ሽብር ናይ ዝካየድ ሰፊሕ ስትራተጂያዊ ፈተና እዩ ኢለን።
ናይ ዓረብ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንናይቲ ከባቢ ሓይሊ ቀያይሩዎ፣ንኩነታት ሓይልታት ፀጥታ’ውን ኣዳኺሙዎ እዩ ኢለን ሂላሪ ክልንቴን።ኣስዒበን ‘’ኣብ ማሊ ዘሎ ዘይምርግጋእ ኣሸበርቲ ተፅዕንኦም ብምስፋሕ ከምቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣልጀሪያ ዝርኣናዮ ዓይነት ተዋሳኺ መጥቓዕትታት ንምእላም ዘኽእሎም ሃዋህው ፈጢሩሎም ኣሎ።’’
ወ/ሮ ሂላሪ ብነፃ ቦርድ መርማሪ ዝተሃቡ መፍትሒ ሓሳባት ብምሉኦም ከምዝተቐበልኦምን ካብኦም እቶም 85 ሚእታዊ ክሳብ ዝቕፅል ወርሒ መጋቢት ኣብ ግብሪ ከምዝውዕሉን ንኣባላት ቤት ምኽሪ ገሊፀናሎም።
ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነት ሰባት ከመይ ክሰርሑን ንዝፍጠር ቅልውላው ከመይ መልሲ ክውሃብ ከምዘለዎን ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ እናርኣናዮ ኢና ኢለን።
ኣብ ቤንጋዚ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ፖለቲካዊ ምስሕሓስብ ዝፈጠረ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾና ሱዛን ራይስ ናይ ሽብር ከይኮነስ ብእስላማዊ ተቓወምቲ ዝተፈፀመ ናይ ሃንደበት መጥቓዕቲ እዩ ክብላ ንመራኸቢ ብዙሃ ተኸታታሊ ቃለ መጠይቕ ምስ ሃባ ነይሩ።
ሰኔተር ጆን ሚኬይን ኣሜሪካዊያን ናይ ሓሶት ከይኮነስ ሓቃዊ መልሲ ክረኽቡ ኣለዎም፤ብኣምባሳደር ሱዛን ራይስ ዝተውሃበ መልሲ ግን ጌጋ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም።
ወ/ሮ ሂላሪ እቲ መጥቓዕቲ ንምንታይ ተፈፂሙ ኢልካ ካብ ምዝራብ እቶም ተሓተቲ ናብ ቅድሚ ሕጊ ምቕራብ ዝበለፀ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ ክብላ ተዛሪበን።
ናይ ሊቢያ ዴሞክራሲያዊ ስግግር ብዓወት ክዛዘም ኮንግረስ ሓገዝ ክህብ ከምዘለዎ’ውን ገሊፀን ሂላሪ ክልንቴን።
ተንታኒ ካቶ ኢንስቲቱት ማሉ ኢኖሰንት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ሊብያ ብርክት ዝበሉ ብድሆታት ከምዘጋጥማን ሊብያ ናይ ምዕራባዊያን ዴሞክራሲ ንምትግባር ኣብ እትፍትነሉ እዋን ህውከት ከጋጥም እዩ ይብላ።
ኣብ ወፅኢ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዲፕሎማሰኛታት ዘጋጥም ሓደጋ ንምንካይ ክንዲ እተሰርሐ ይሰራሕ ኢለን ሂላሪ ክልንቴን ኣብ ስራሕቶም ሓደጋ ከጋጥሞም ከምዝኽእል ብምቕባል ከምዝሰርሑን ኣብ ውሽጢ ድፋዓት ኮይኖም ተልኡኹኦም ክፍፀሙ ከምዘይኽእሉን ሓቢረን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሂላሪ ክልንቴን።


text:
ኣይተ ዳዊት ገብረእግዚኣብሔር ሓደ ካብቶም፡ብሃብቶም ዝፍለጡ ሃብታም ነጋዳይን ኣውፋራይን ኮይኖም ኣብዚ ግዜዚ ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት ኣብ ንጡፍ ወፍሪ ይትከብ። ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ናብ ኤርትራ ወፍርታት ንኸካይድ ኣብ ተበግሶ ይርከብ።
ነዚ ተበግሶታት ንምቅልጣፍ ድማ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ልዕላውነት መሬት ኤርትራ ብምድፋር ባድመ ናይ ትግራይ እያ ኢሉ ዝዛረቦ ዝነበረን ከምኡ ድማ ብውሽጢ ውሽጢ ንምንቅስቓስ ኣሕዋት ኣግኣዝያን(Agazian Brotherhood Movement) ዝገብሮ ዝነበረ ቀጥታዊ ይኹን ብዘይቀጥታ ብሞራል ኮነ ፋይናምሳዊ ሓገዛት ንልዕላውነት ኤርትራ ዘየኽብርን ኣብ ቀጻልነትን ውሕስነትን ሃገረ ኤርትራ ድማ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ስልውዝኾነ ኣብ ኤርትራ ዝገብሮ ዝኾነ ይኹን ወፍርታት ብጥንቃቐ ክርአን ክጽናዕን ይግባእ።
ቅብዚ ግዜዚ ኣብ ብዙሕ ናይ ማሕበራዊ ርክባት ወጺኡ ዝገብሮ ዘሎ ርክባት ድማ እቲ ተቐያያሪ መርገጺኡ ዝያዳ እናተነጸረ ይኸይድ ኣሎ። ምነልባት ንኸምስል ሓደ ሓደ መመላኽዒ ቃላት እንተተዛረበ ብሕሉፍ ቃላቱን ምንቅስቓሳቱን ተዓዚብካ ኣቶ ዳዊት ገብረእግዚኣብሔር ዝገብሮ ዝኾነ ይኹን ወፍርታት ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅም ኣይኮነን።
ወላኳ ከም ኤርትራዊ ሊበራላዊ ዲሞክራት ኣውፈርቲ ናብ ኤርትራ ብነጻ ከዋፍሩ ዘተባብዕ መትከል እንተሃለወኒ ኣብ ልዕልላውነት ሃገር ዘለኒ መትከል ውን ልክዕ ከምቲ ኣብ ነጻ ንግዲ ዘለኒ መርገጺ ተሪርን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዝኣቱን ኣይኮነን። ስለዚ ነዚ ልዕላውነት ሃገረ ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ኣውፋራይ ብቐሊሉ ሃብቱ ከዋፍር ዘይኮነ ጥንቁቕ ዝኾነ መስርሕ ክሓልፍ ይግብኦ። እንተዘይኮነ ጽባሕ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየድሊ ሕንፍሽፍሽን ዕግርግርን ከየእትዎ።
ብፍላይ እቲ ኣብ ልዕሊ መሬት ባድመ ዘለዎ መርገጺ ንማንም ኤርትራዊ ዘቖጥዐ ስለዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ናይተ ዳዊት ብጽቡቕ መንፈስ ክቕበሎ እዩ ዝብል ርድኢት ኣለኒ።
ብተወሳኺ ውን ነቲ ንሃገረ ኤርትራ ምስ ትግራይ ሓዊሱ ሓዳሽ ሃገረ ኣግኣዝያን ንምምስራት ራኢ ዘለዎም ኣሕዋት ኣግኣዝያን ዘለዎ ምድንጋጻት ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን።
ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ብኣቶ ዳዊት ገብረእግዚኣብሔር ዝግበር ዝኾነ ይኹን ወፍርታትን ምንቅስቓሳትን ብኣተክሮ ክዕዘቦን ልዕላውንርት ሃገር ኣኽቢሩ ዝኸይድ ወፍትታት ንክኸተልን ብሕጊ ዓለማዊ ንግዲ ዓለም ክቕየድን ጻውዒትና ክንገብር ይግባእ።
ስለዚ ብቅንዕናን ምኽባር ልዕላውነትን ክብረትን ናይ ሓደ ህዝቢ ከየኽበርካ ዝግበር ዶብ ሰገር ወፍርታት ብዓይኒ ሕልና ውን ተቐባልነት ስለዘይብሉ ኤርትራ ሕጋዊ መንግስቲ ክሳብ ዘይሃለዋ ሕጋዊ ወፍርታይ ውን ስለዘይካይደ ኣቶ ዳዊት ገብረእግዚኣብሔር ዝገብሮ ወፍርታት ከም ምትእትታው መግዛእቲ ኣብ ልዕላዊት ሃገረ ኤርትራ እዩ ዝቑጸ። ኣብ ኤርትራ ምቁሟት ድማ ናይ ነገር ጥዕና ኣይኮነን።


text:
ቋንቋ ሽወደን ወጻእተኛታት -
ኤስ ኤፍ ኢ - SFI
SFI - information på tigrinja.
ኤስ ኤፍ ኢ SFI እንታይ እዩ?
ኤስ ኤፍ ኢ፡ መባእታዊ ኮርስ ቋንቋ ሽወደን እዩ። ዕድመኻ ልዕሊ ዓሰርተ ሾመንተ ኮይኑ ቋንቋ ሽወደን ቋንቋ ኣደኻ ምስ ዘይከዉን፡ ኤስ ኤፍ ኢ SFI ክትመሃር ትኽእል።
ሽወደን፡ ምዝራብ፡ ምንባብ፡ ምጽሓፍን ምርዳእን ትመሃር። ኣብ መዓልታዊ ህይወትካ፡ ናይ ስራሕ ህይወትካን ኣብ ሕብረተ ሰብን፡ ቋንቋ ሽወደን ንምጥቃም ትለማመድ።
ኣብ ካምፑስ ሞልንዳል ኤስ ኤፍ ኢ እትመሃር፡ 15 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ንክትመሃር ሰዓታት ትምህርቲ ተዋዲዱልካ ኣሎ።ምሸታዊ ክትመሃር እዉን ትኽእል ኢኻ።
ሙህሮ፡ ካብ ክፍሊት ነጻ እዩ።
ኮርስካ ምስ ወዳእካ፡ ምስክር ወረቐት ይወሃበካ።
መንገድታት ሙህሮን ኮርሳትን
ኤስ ኤፍ ኢ፡ ካብዞም ሰለስተ መንገድታት ሙህሮ ኤስ ኤፍ ኢ 1፡ ኤስ ኤፍ ኢ 2 ወይ ድማ ኤስ ኤፍ ኢ 3፡ ኣብ ሓዲኦም ትመሃር።
እቲ እትጅምሮ ናይ ሙህሮ መንገዲ፡ ምስ ኣቐድሙ ዝጸንሓካ ደረጃ ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ ምሳኻ ዝሰማማዕ’ዩ ዝኸዉን።
ኤስ ኤፍ ኢ፡ ኣርባሽተ ዝተፈላለዩ ኮርሳት ኣለዉዎ። ኮርስ ኤይ A፡ ኮርስ ቢ B፡ ኮርስ ሲ C፡ ኮርስ ዲ D።
መንገድታት ሙህሮን ኮርሳትን ብዝርዝር፡
- ኤስ ኤፍ ኢ 1፡ ኣብ ዓድኻ ሓጺር ወይ ድማ ፈጺሙ ናይ ሙህሮ ድሕረ ባይታ ምስ ዝጸንሓካ። ጀማሪ ኣብ ቋንቋ ሽወደን፡ ኣብ ኮርስ ኤይ A እዩ ዝጅምር።
- ኤስ ኤፍ ኢ 2፡ ኣብ ዓድኻ ሓጺር ናይ ሙህሮ ድሕረ ባይታ ምስ ዝጸንሓካ። ጀማሪ ኣብ ቋንቋ ሽወደን፡ ኣብ ኮርስ ቢ B እዩ ዝጅምር።
- ኤስ ኤፍ ኢ 3፡ ኣብ ዓድኻ፡ ነዊሕ ናይ ሙህሮ ድሕረ ባይታ (እንተወሓደ ናይ 10 ዓመት) ምስ ዝጸንሓካ። ጀማሪ ኣብ ቋንቋ ሽወደን፡ ኣብ ኮርስ ኤይ C እዩ ዝጅምር።
ኣብ ናይ ኤስ ኤፍ ኢ ሙህሮ፡ ዝተፈላለየ ሰብ ዝተፈላለየ ግዜ እዩ ዝወስደሉ፡ ኣቐዲሙ ዝጸንሓካ ክእለት ቋንቋ ሽወደን ወሳኒ ኮይኑ፡ ኣበየናይ መንገዲ ሙህሮ ከምእትመሃርን ክሳብ ክንደይ ቀልጢፍካ ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ኣለካን’ዉን ወሳኒ ግደ ኣለዎ።
ኤስ ኤፍ ኢ ኣብ ካምፑስ ሞልንዳል ክመሃር ዝኽእል መን እዩ?
16 ዓመትን ልዕሊኡን ምስ ዝኸዉን ዕድመኻ፡ እሞ ኸኣ ቋንቋ ሽወደን ቋንቋ ኣዴኻ ምስ ዘይከዉን፡ ኤስ ኤፍ ኢ ክትመሃር ትኽእል ኢኻ።
ካብ ኤ ዩ EU ወጻኢ ዝኾና ሃገራት ዝመጻእካ፡
- ናይ ሽወደን፡ ሙሉእ ፐርሶን ኑመር (ዕለተ ልደት ምስ ኣርባዕተ ቁጽሩ) ክህልወካ ኣለዎ።
- ኣብ ቁጽሪ ህዝቢ ሞልንዳል ሙዝጉብ ክትከዉን ኣለካ።
ዜጋ ናይ ኤ ዩ-/ኢ ኢ ኤስ EU-/EES ዌኢ ድማ ዜጋ ናይ ስዊስ ምስ እትኸዉን፡
- ተቐማጢ ናይ ሞልንዳል ክትከዉን ኣለካ። ፓስፖርትኻ’ዉን ከተርኢ ኣለካ።
ኣብ ኤስ ኤፍ ኢ፡ ከመይ ገይረ እየ ዝምዝገብ?
ናብ ካምፑስ ሞልንዳል፡ መርሓ መንገዲ ሙህሮን ሞያን ብምኻድ ኢኻ እትምዝገብ።
መርሓ መንገዲ ሙህሮን ሞያን ዝኽፈተሉ ሰዓታት፡ ካብ ሰኑይ ክሳብ ሓሙስ ካብ ሰዓት 10 – 12 ን ሰዓት 13 – 15 ከምኡ’ዉን ዓርቢ ካብ ሰዓት 10 – 12 እዩ። ናይ ምብጻሕ ኣድራሻ፡ Göteborgsvägen 97 i Mölndal (ኣብ ከባቢ ፋብሪካታት ክሮክስሌት Krokslätts Fabriker)።
ድሕሪ ምምዝጋብካ፡ ንዝርርብ፡ ሓደ ካብ መምህራን ክራኸበካ እዩ። ኣብ’ቲ ንዓኻ፡ ናይ ትምሀርቲ ደረጃ ድሕረ ባይታኻ ዝሰማማዕ መንገዲ ሙህሮ፡ ኮርስ ናይ ኤስ ኤፍ ኢ ክትምደብ ኢኻ።
ብዛዕባ ኤስ ኤፍ ኢ ዝያደ ሓበሬታታት ክትፈልጥ ትደሊ ዲኻ?
ኣቛራጭ፡ ናይ ትምህርቲ በዓል መዚ፡ ሓበሬታታት ኤስ ኤፍ ኢ ንዓበይቲ። (Skolverkets information om SFI för vuxna)
ትምህርቲ ሞያ ምስ ደገፍ ቋንቋ
ትምህርቲ ስልጣና ሞያ፡ ሙህሮ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ እዩ። እዚ ሙህሮ’ዚ፡ ኣብ ሓደ ፍሉይ ክሊ ሞያ እዩ ዘምርሕ። ኣብ ትምህርቲ ስልጠና ሞያ ምስናይ ደገፍ ቋንቋ፡ ሓደ ሞያ ንኸተጥሪ ኢኻ እትመሃር፡ ማዕረ ማዕረኡ ድማ ኤስ ኤፍ ኢ፡ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ፡ ክትመሃር ትኽእል። ወይ ድማ ኣብቲ ኮርስ ቋንቋ ሽወደን እንዳተሓገዝካ ትመሃር።