text:
ከምቲ ኩሉ ዝፈልጦ፡ ኣካል ወዲ-ሰባት ብተፈጥሮ ካብ ዝተፈላለየ ውሽጣዊ መተሓንቲን፣ ደጋዊ ክፍሊ ኣካላት ተዋዋሂዱ ዝተሃንጸን ዝቖመን ብምኻኑ ከም ሐደ ጥርኑፍ ኣካል ዝሰርሕ ፍጡር ይገብሮ። ንሰብ ከአ ፉሉይ ባህራዊ ኮነ ደጋዊ ገጽታ ረኺቡ ክልለ የኽእሎ።
እንተኾነ ብዘይ ፈሳሳዊ ደምን ማይን፣ ከም’ውን ኣየር ብውሽጡ ምንቅስቃስ ንሙሉ ኣካል ዘስርሕን፣ ኣእምሮ ክሓስብን፣ ሕልና ከመዛዝንን ዘኽእል ቀንዲ ኣድለይቲ ህዋሳት እንተጎዲሉዎ እቱ ኣካል ክሰርሕ ስለዘይክእል ስብ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። በድን ግን ክሳብ እቲ ተሪፉ ዝነበረ ኣካል ሥጋ ዝፈርስ ክኸውን ይኽእል። እቲ ምንታይሲ እቲ ካልኣዊ ኣካላት ተሪር ከም ዕጽምትን፣ ልስሉስ ኣካል ከም ስጋን ክፈላለ ጊዜ ስለዘድልዮን፡ እቲ ቅርሲ ሰብ ንምኻን ዘምስሎ ዝነበረ ናብ ዘይነበረ ምስሊ ዝቕይሮ በድን ኮይኑ ይጸንሕ። ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ከአ፣ እንዳረኣዩ ዘየስተብዕሉ፣ እንዳሰምዑ ዘየድምጹ ካብ ኮኑ ግና ነይሩ ጥራይ ከብሎም ዘኽእል ቅርሲ ግና ምዕቃቡ ኣይተርፎን።
ንአብነት ምሁራት ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሽግር ጠንቁ እንታይ ምኻኑ እንዳፈለጡ፣ ብዛዕባ እቲ ሽግር ክዛረቡ ከለዉ ዝህብዎ ምኽንያት ግን፣ ብሰንኪ ወጻእተኛታት ሸራን ተንኮልን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክትንትኑ ጽውጽዋይ ይምህዙ። ንኩሉ ዝሓርስን ዝሰርሕን ጎበዝ ኣብ ባርነት ህግድፍ ሃጊርካ፣ ንዝተረፉ ናብ ስደት ኣንፊጽካ ብሰንኪ ብልሽው ምምሕዳርን ኣተሓሕዛ ህዝቢ ዘይምኽኣል ጠንቂ ሽግር ሃገርና ዝዛረቡ፣ ናብ ካልኦት ነብሰን ኪለን ዝመሓደራን ንኻልኦት ዘማሕድራ ነጢርካ ምውንጃል ሳዕቤኑ ዘይፈልጥዎ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ተማሂሩ ነይሩ ማለት ካብ ዘይተማህረ ኣተሓሳስባ ኮነ፣ ምዕቡል ዓለም ዝኸፈተሉ ሓፈሻዊ ወጻኣዊ ፍልጠትን ምስ ኣከባቢኡ ዘጥረዮን እቲ ካብ ኣከባቢኡ ዝፈልዮ ዝነበረ እኩብ ፍልጠት ባዕሉ ቀንጢጡ ከም ዘይተማህረን ናይ ምዕብልና ጮራ ከምዘይራኣየ ኣብ ድቕድቕ ጽልማት ክነብር ስለዝመረጸ ክኸውን ከሎ፣ ሽዑ ዘሕዝን ወርቃዊ ጊዜ ከምዘባኸነ ይቑጸር።
ሰባት ከአ በታ ዘላቶም ዓቕሚ ገምጊሞም ብጠጠዉ ዝሞተ ገይሮም ይቖጽሩዎ። ንሱ ወይ ንሳ ከአ ነቲ ናይ ንቡር በድን ሬሳ ኣካላቶም እንዳጎተቱ፡ ኣለኹ ኣይሞትኩን፡ ረኣዩኒ ስምዑኒ ክብሉ ናይ ግድን ቀብጻዊ ድምጺ ከስምዑ እንከለዉ ዘድህበሎም’ን ኣይረኽቡን። ምሁራን ደገፍቲ ህግደፍ ኣብ ዕሽነት ባሕሪ ዝሕምብሱ ኮይኖም፣ ነቲ ሓቂ ብሓሶት ክቕይሩ ዘይሓፍሩ ድሑራት ኢዮም። እንታይ ደኣ ቀበዝበዝ ክብሉን ነይረ ኮይኮነ ኣለኹ እንተበሉ፣ እቲ መልሲ ካብ ካልኦት ዝረኽብዎ ብልክዕ በታ ኣንጻር ግብሮም ከይኮነ ብማዕረ ታሪኾምን ስርሖምን ስለዝኸውን፣ ቀደም ኣይነበርካን፡ ሕጂ’ውን የለኻን ይኸውን። ከም ፓሎ ተገቲሮም ከለው ረጊጽዎም ዝሓልፍ እምበር ቁሊሕ ኢሉ ክርእዮም ወይ ከዛርቦም ጊዚኡ ከጥፍእ ዝመርጽ ኣይህሉን። ኩሉ ከም ከም ኢዱ ስለዝረክብ ኣብ እዋን ጽልግልግ ነፍሶም ወይ ታሪኾም ከመሓይሹ እንተተጋየዩ፣ ቅንዕና ዘይብሉ ዘብዘብ ኣፍ ኣርክቡ ናይ ተበለጽቲ ክረኣይን ክስማዕን ናይ ግድን ኢዩ። ከም ጽፍርን ፀጉርን ናይ ተፈጥሮ ሕጊ ኮይኑዎ ምዕባይ ዘየቃርጽ፡ እቶም ህያው ግን ሙታት ከአ ምልፍላፎም ኣይከቃሩጹን ኢዮም ክሳብ እታ ፍርዲ ተፈጥሮ ተርክቦም ወይ ፍርዲ ናይቲ ዝበደልዎ ህዝቢ።
ወዲ ሰብ እቲ ብደጋዊ ዝረአ ኣካል ሰብነቶም ተኸናኺኖም ብጽሬትን ብልክዕ ኣተሓሕዛ እንተዘይተቖጻጺሮሞ ከክፍእን ከፈንፍንን ምኻኑ ስለዝፈልጥ፣ በብእዋኑ ንነብሱ ይሕጸቦ፣ ንጸጉሩ ይምቀሶ፣ ንጽፍሩ ይቖርጾ። ደሓር ኩሉ ሰብነተይ ምስ ደግደገ ብርስሓት፣ ጸጉረይ ምስ ዘገፈን ሰብነተይ ምሽካሙ ምስ ከቦዶ ወንጨርጨር ኢሉ ምስተጎተተ፣ ኣጻፍረይ እሾኽ ኮይኑ ንኹሉ ምስ ባሕጨረን ምስሓንኮለን የርክበሉ ዝበሃል ኣይኮነን። ንኹሉ እዋኑን ስዓቱን ስለዘለዎ፣ ዘጸብቕን ዘኽፍእን ከአ ኩሉ እዋን አለዎ፣ ኣይረአኹን ኣይሰማዕኹን እትብለሉ እዋንም ገደብ አለዎ። እንተኾነ ተበላጻይን ተንኮለኛን ሰብ ግና ንምልሓሱ ክሓጽባ፣ ክምቅሳ፣ ወይ ክቆርጻ ስለዘይክእል፣ ነቲ ብኣተሓሳስብኡን ኣእምርኡ ዝወሰኖን፣ ኣሚኑ ብሕልንኡ ዘስተንተኖን፣ ቅኑዑን ዘይቅኑዕን፣ ሕማቅን ጽቡቕን ኩሉ ብቓላት ክትፍልፍል (ከተውጽእ) ዝተፈጥረት ምልሓስ ቀንዲ ናይቲ ሰብ መንነት ትገልጽ ህዋሳት ኣካል ኣዝዩ ይጥቀመላ። ከምቲ ካብ በዓል ጣፍ በዓል ኣፍ ዝበሃል።
ብድዐኛ ብምልሓሱ ይፍለጥ፣ ሓሳውን ቀጣፍን ብእኣ ይልፍልፍ፣ ቅኑዑን የዋህን ብኣንደበቱ ይልለ፣ ኣደናጋርን ተበላጽን ብምልሓሱ ነገር ከላግዕ ይልለ፣ ተንኮለኛን ክፉኡን ነገር ብምላሕሱ ክዕጻጽፍ ከሎ፣ እቲ ዓሻን ግሩሁን ከአ ብምልሓሱ ኩሉ ይድርጉሖ። እቲ ጎራሕን ሓደገኛን ከአ ንምልሓሱ ቆሊፉ ነታ ጥቕሙ ጥራይ ይጥቀመላ።
ስለዚ ምልሓስ መግለጺ መንነትና ጥራይ ከይኮነት፣ ዘይምስልና መቕቢኢ፡ ዘይወዓልናዮን ዘይንፈልጦን መጋነኒ፡ ዘይበጻሕናዮን ንዘይፍረናዮን ዑምቀት ፍልጠት ኮነ ንብረት መጃሃሪት፡ ብሓፈሹ ንምንነትና መሕቢኢ ንጥቀመላ ሕዋሳት ኣካልናን፡ ንጽቡቑን ሕማቕን ብድሌትና ንቆጻጸራ፡ ንደጋዊን ውሽጣዊን ስሚዒትና ተንጸባርቕን ትገልጽን ኮይና፣ ግናስ ካብ ኣፍደገ ኣፍና ሪሒቓ ዘይትወጽእን ሙሉእ ንሙሉእ ዘይትርአ፣ ወሳኒት መግለጺ ወዲሰብ ብቐዳምነት ቦታ ትሕዝ። ኣብ ዓለም ንወዲሰብ ወላ ግብርና ይኹን እቲ ቀንዲ መለለይናን መግለጺናን፣ ምልሓስ እታ ኣንጸባራቒት ንንፉዕ ሕማቕ እንተላ፣ ንጻዕዳ ጸሊም እንተምሲላ፣ ነቲ ዕረ ምዓር ኣምሲላ እንተቕሪባን፣ ንሓሶት ሓቂ እንተምሲላ፣ ክሳብ እቲ ግብራዊ ሓቂ ዝረጋገጽ ብዙሕ ጸበባን ሽግርን ከምዘስዕብን፣ ሐደ ሐደ እዋን ህይወት ከማን ከምትሕልፍ እቶም ንዋጋ ሓሶት ብዙሕ ዝኸፈሉ ይፈልጥዎ።
ህዝቢ ኤርትራ ከአ ንኢሳያስ ኣፍወርቂ ብምልሓስ ኮራኹሩን፣ ኣጫፈርቲ እከይ ግብሩን ንጥቕሞም ብዝቐመምዎ ናይ ሓሶት ብሮፓጋንዳ ጥራይ ፈሊጢዎን ኣሚንዎን ንብዙሕ ዓመታት መንነቱ ብዕሊ ከይፈለጠ ሲዒብዎን ምስኡ ተጓዒዙ ኣብዚ እዋን ኣብ ድቕድቕ ደልሃመት ጸበባ ይርከብ። ሎሚ ግና ኩሉ ግብሩ ኣብ ምጽናት ህዝብናን ዓድናን ተዋፊሩ ከምዝነበረን፣ ሕጂ’ውን ከምዘሎን ንህዝብና ጥራይ ከይኮነስ ንዓለም ከም ፀሓይ ቀትሪ ወገግ ኢሉ ዝጸልዎ፣ ግብሪ ኢሳያስ ኣፈውርቅን ናይ ጥፍኣት መሻርኽቱን ዓለም ብዓለማ እኩይ ግብሮም ተጋሂዱላ እንከሎ፣ ምልሓስ ተሓባበርቱን ተበለጽትን ግና ኣይትሕጸብ፡ ኣይትቅምቀም፡ ኣይትቑረጽ ፍሉይ ስራሕ ስለዘለዋ ካብ ምድንጋር ስርሓ ኣያቃረጸትን።
እቲ ሕቶ ግና፤ መን ኢዮም ሎሚ ናብቲ ደንበ ህዝቢ ዝመጽኡን ዝደናገጹን ዝመስሉ ዘለዉ?። ብሓቂ ቅኑዓት ንህዝቢ ሓለይቲ ድዮም ወይስ መንድዓት ናይ ለውጢ ክኾኑን ክሕንኩሉን ዝተዋፈሩ? ወይ እቶም ልሙዳት ጎራሕትን ተበለጽትን ጊዜ ጥቕሞም ዝዛረብሉ እዋን ዝበጽሓሎም? ንኣብነት ከምቶም ቀንዲ ናይ ደርግ ደገፍትን ኣገልገልትን ዝነበሩ ድሓር ግን ሃንደበት ኤርትራ አበይ ከምዘላ ኣብ ካርታ ዝተበረሃሎም ተበለጽትን ናይ ስልጣን ህርፋኖም ከርውዩ ዝተጋየዩ ሰብ ነዊሕ ምልሓስ ዘይሓንኩን ዘይሓፍሩን፣ ብጻዕሪ ካልኦትን መስዋትን ንሓንቲ ዕላማ ንዓይ ይጥዓመኒ በሃልቲ ዝተጋየዩ ከይኮኑ። እምበር ሽግር ህዝብናስ ሎሚ ኣይኮነን ተጋሂዱ።
ምልሓስ ካብ ህዋሳት ኣካልና ክተልምዕን ከተጥፍእን ትኽእል ዓይቢ ሓይሊ ዘለዋ ብምኻና ኩሉሳዕ ሰባት ዝብልዎ ክንሰምዕን ክንከታተልን ንግደድ። እቲ ምንታይሲ ንኩሉ ዝሓለፈ ግብርና ደምሲሳ ሓዲስ ምስሊ ክትፈጥረልና ስለትኽእል፣ ኤርትራውያን ከአ ብስሚዒትን ብልምድን እንጋዓዝ እምበር ዘማዕበልናዮ ናይ ኣሰራርሓ ጥርኑፍ ኣገባብ ክነተኣቱ ክሳብ ሕጂ ስለዘይከአልና፤ ኣብ ምትእኽኻብን ምብትታንን ንርከብ። ንነዊሕ ጊዜ ንምታይ ዝተኣኻኸበ ቀልጢፉ ይብተን ነበረ ንዝብል ሕቶ ግና እቲ መልሲ ቀሊል ኢዩ።
ቀዳማይ ምኽንያት እቶም ዝተኣኻከቡ ሰባት ብዕላማ ተበጊሶም ከብቅዑ ዲሒሮም ዝመጽኡ ነቲ ምትእኽኻብ ክጽንበሩ ከለው ሓድሽ ናቶም ዕላማ ከተግብሩ እምበር ነቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ክድግፉን ከበርትዑን መደብ ስለዘይነበሮም ኣብ ምብትታኑ ዓይቢ ተራ ይጻወቱ። ብሓጺሩ ዕላምኦም ብሕቡእ ኣጀንዳን ድሌትን ስለ ዝብገስ ነቲ ዝተጀመረ ምፍራስ ቀንዲ መበገሲ ይህልዎ። ብዛዕባ እዚ ብዙሕ ኣብነታትን ጭብጥን ምቕራብ ይከአል እዩ። እንተኾነ ከምቲ ጸጉርን ፅፍርን ተፈጥራዊ ባህራዊኡ ካብ ምዕባይ ጠጠው ዘይተብሎ እዞም ብዕላማ ዝመጽኡ ሰባት ከም ኤርትራዊነቶም መሰሎም ክትዕቅበሎምን፣ ካብ ምጽንባር ነቲ ምትእኽኻብ ፈሪህኻ ብጥርጣሬ ክትነጽጎም ኣይትኽእልን።
ንድሕሪ ሕጂ ግን ንምሕላወም ክጥዕም ዝኾነ ምትእኽኻብ ቅድሚ ካልኦት ክጽንበሩ ብዕሊ ምዕዳሙ፣ ብጽሑፍ ኣገባብ ኣሰራርሑን፣ ዝኽተሎም መምርሒን መቐየዲ ሕግታት ከጽፍፍ አለዎ። ንአብነት ዝኸውን በብአካባቢና ዘጋጠመና ተመኩሮ ክህሊ ስለዝኽእል፣ ንዓል ኣያይ ክስቶ ኣብ New York City ዝገበሩና ክጠቅስ። ኣብ Washington DC ዝደገሙና ስለዘሎ፣ ብሓጺሩ ብዛዕባ ስራሕ ኣደናገርቲ ምግላጽ ሐደ ዓይነት ብምኻኑን ካብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ከየውጽኣኒን ሕጽር ዝበለ ኣብነት ጥራይ ክህበኩም።
ኣብቲ እዋን ቅልውላው Tri-State(NY,NJ,&CT) ተቐመጥቲ ዝነበርና ኤርትራውያን EPF (Eritrean People Forum) ከነቁም ከለና ተዓዘብቲ ኮይኖም ዝጽንሑ ግለሰባት ክጽንበሩና ነዘን ዝስዕባ ጠለባት ኣቕረቡልና።
ቀዳማይ፤ መጀመሪያ ብውድብ ወይ ከአ ብጥርኑፍ ከም ሐደ ውክልና ክንቅበሎም ሓቲቶምና
ካልኣይ፤ ቅዋም ሕጊ ኤርትራ ስለዘይተሳተፉሉን ስለዘይቅበልዎን ቅዋም ይተግበር ኢልኩሞ ዘለኹም ካብቲ ዓንዲ ሕጊ ኣልግስዎ ዝብል ጠለብ ኣቕረቡ።
መልሲ ንቐዳማይ ጠለብ ዝተዋህቦም ከምዚ ዝብል ነይሩ፤ ንሕና ውድብ ኣይኮናን ከም ውድብ ንቕበለኩምን ንነጽገኩምን። ግዳስ ንህዝብና ንጉዳዩ ናይ መመያየጥን መዛተይን ቦታ ክነጣጥሓሉን ክንፈጥረሉን ዝተኣኻኸብና ግለሰባት ብምኻና፣ ንስኻትኩም ከአ ከም ውልቀሰብ ኣባልነት ክትምዝገቡን ክትነጥፉን ትኽእሉ ነበረ።
መልሲ ንኻልኣይ ጠለብ ዝተዋህቦም ከምዚ ዝብል ነይሩ፤ ፈቲኹም ጸሊእኹም ህዝቢ ኤርትራ ብብዝሒ ዝተቐበሎ ቅዋም ሕጊ ባዕሉ ተመያይጡ ዘድልዮ ለውጢ ክገብረሉ ወይ ከአ ብምሉኡ ጉሒፉ ሓዲስ ቅዋም ሕጊ ክነድፍ መሰል ናቱ ጥራይ ኢዩ። ንሕና ግን ሓሚቑ ጸቢቑ ኣብ ስራሕ ይውዓል በሃልቲ ኢና። ድሕሪኡ ተግባራዊነቱ ተራእዩ ህዝቢ ዝወስዶ ውሳነ ናቱ ይኸውን። ምኽንያቱ እቲ ተጠቃሚ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ህዝቢ እምበር ንሕና ኣብ ወጻኢ ዘለና ኤርትራውያን ወሰንቲ ክንከውን የብልናን ነይሩ።
ነቲ EPF (Eritrean People Forum) ወኪለ ዝሃብኩዎም መልሲ ከምዘይዕገቦም እንዳፈለጥኩ ክጽንበሩ ከአ መሰሎም ብምኻኑ፣ ንሳቶም እውን ዕጉባት ከምዘይኮኑ እንዳፈለጡ ምስ ሕቡእ ኣጀንዳ ተጽንበሩና። ዓንዲ ሕጊ ብንጹር ዝጸደቐን ኩሉ መምርሒ ዘለዎ ስለ ዝነበረና ብእኡ ክምእዘዙ ተስፋ ነይሩና። እቲ ዓንዲ ሕግና ግን ከም ናይ ሙሴ ጽላት ኣብ እምኒ ዝተጻሕፈ ስለዘይነበረ፤ ነቲ ሕግታት መምሪሕና ዝነበረ ሕድገታት ይገበረሉ እንዳተባህለ ቀስ ብቐስ ናብ ጥቕሞም ክቕይርዎ ከኣሉ። ንሱ ከአ ነቶም ክምዝምዝዎም ዝኽሉ ደቂ ሓንቲ ዕላማ ተንኮል ተጠቒሞም፤ ከምቲ ሕጊ ህግደፍ ብእርሳስ ዝጸሓፍን መዓልታዊ ብላፒስ ዝድምሰስ ገይሮሞ ኣብ መርሒነት ደየቡ።
ምኽንያቱ ሐደ ሰብ ቀንዲ ኣገልጋሊኦም ዝነበረ፣ ከይሓፈረን ነቶም ብድምጺ ዝተመረጽና ሰባት ንኹላህና ሰስራሕና ከም ናቱ ትካል፣ ብኢድ ወነኑ፣ ብድሌቱ ከይኮነስ ከምቲ ግበር ዝተባህሎ ወዚዑና። መጀመሪያ የስሕቐካ፣ ሲዒቡ ግና ዝጻዕርካሉን ዝደኸምካሉን ሰናይ ግብሪ ብተኮል ክፈርስ ከሎ ክትርእይ የሕዝነካ። ካብዚ ንደሓር ታሪኹ ብዙሕ ስለዝኾነ እቶም ምስኦም ተሪፎም ዝነብሩ ኣባላት ይቕጽልዎ ይኾኑ። አነ ግን ሕማቕ ኣመል ኣላትኒ። ንሳ ከአ ኮፍ ኢለ ነብሰይ ከዕሹ ስለዘይፈቱ፣ ነታ ንሳቶም ገንዘብ ተሓዛይ ክኸውን ዝወዙዑለይ ስራሕ የቐነልይ፣ ዘይደምክራሳዊ ኣሰራርሓ ህግደፍ ነጺግና፣ ንደሞክራሳዊ ኣሰራርሕ ክነእታቱ ንቃለስ ዘለና ይመስለኒ ነይሩ ብምባል ሽዓ ንሽዓ መሳርሕተይ ከምዘይኮኑ ገሊጸ ኣባልነተይ ሲሒበ ገዲፈዮም። ድሓር ግና ኣብ ኢትዮፕያ፣ ናይ ፍርቂ ሰብ ሰድያ ይብጽሓና ስለዝኾነ፣ ዘይተዋህበና ኢሎም ኣብክትዕ ከምዘለዉ ምሰማዓኹ፣ መጋዝ ሒዝኩም ንዑ’ሞ ንሕና ከአ ናይ ፍርቂ ሰብ ውክልና ክንህበኩም ንኽል ኢና ዘይበሉዎም ጥራይ ኣተሓሳሲቡኒ።
ህዝብና ኣብ ዓድን ወጻኢን ንሕማቕ ግብሪን ገባሪን ዓገብ ምባል እይተማሃረን። ስለ ዝፈርህ ይኹን ወይ ስለ ልቢ ኣዕቢዩን ይኹን ኣይርደአካን ኢዩ። ገዛኻ እንዳፈረሰ፣ ባህልኻ እንዳዓነወ፣ ስድራኻ እንዳተበታተነ፣ ኣጽቂጥካ ምርኣይ ግን ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
ኣብ 2013 ኣብ አለክሳደሪያ ቨርጂንያ (Alexandria, VA) ነፍሰ ብሄር ወዲ ቫካሮ ኣብ ዝገበሮ ናይ ህዝቢ ኣኼባ ክሳብ 400 ዝኾውን ህዝቢ ካብ ኩሉ ከባቢ መጺኡ። ሽዑ መዓልቲ ብዙሕ ሰብ ክሓትት ዝደለየ ብምንባሩ፣ ንክትሓትት መስርዕ ብሽም ምዝገባ ይኹን ተባሂሉ ብዙሕ ሰብ ተመዝጊቡ። ኣለይቲ ኣኼባ ንኹሉ ዝተመዝገበ ሰብ ዕድል ክሓቱ ክህቡ ጸኒሖም ኣብ ክልተ ሰባት ምስተረፍና ነቲ ውዕል ቢድ ወነኖም ቀይሮም፣ ዘይተመዝገቡ ሰባት ካብቲ እኩብ ገዛ እንዳመርጹ ዕድል ክህቡ ጀመሩ። ነቶም በቲ ውዕል ተቐይድና ተራና ዝተጸበና ግን መሰል ናይምሕታት ከሉእና። እዚ ከአ ከምቲ ዝበልኩዎ ኣብቅድሚ ቪድዮ ካሜራን ኩሉ ኣኼባኛታት ከይሓፈሩ ስለዝገበሩዎ መንነት ረሳሕ ግብሮም ኣመስከሩ። “In the middle of a race you don’t change a horse” ከምዝብልዎ፣ ከይፈተዉ እቲ ዕድል ዝነጸጉና ሳላ ጠጠው ዝበላና ከም ድሌቶም ኣይኮነሎምን። ደሓር ግን እቲ ቀንዲ ምኽንያት በዓል መን ብድሒሪት ዘወርቲ ከምዝነበሩን፣ ስለምንታይ ይገብርዎ ከምዘለውን በጺሕናዮ። እዚ ከምዚ ዓይነት ስራሕ ህግደፍ ከይተውገደ ህዝብና ሓቢሩ ክጥርነፍ ኣይክእልን’ዩ።
ስለዚ ህዝቢ ኤሬትራ ብሰንኪ ስቕታ ከአ ብውሑዳት ክርገጽን ክጥፍእን ክትርኦ ትሓዝን። ከምቲ ክንክን ዝጎደሎ ጸጉርን ፅፍርን ምስተበላሸወ ምእካቡ ዘሸግር፣ ሕጂ’ውን ህዝብና ከይገደደ ከሎ፣ ጉዳይ ሃገርካን ነፍስኻን ነቒሕካ ሑሕ ክትብሎም አለካ። ትማሊ ሕጊ ክርገጽ ኣጽቂጡ ዝነበረ ኣካል ሎሚ ሕጊ ከኽብር እመጽእ አለኹ እንተበለካ ከም ቀደምካ ክተጽቕጥ እንተኾይኑ፣ ንመጻኢ ወለዶ ዓይቢ ሽግርን ዕዳን ትገድፈሉ ከምዘለኻ ኣይትዘንግዕ። ብፍላይ እቶም ኣብ ነጻን ደሞክራሲን ሰላም ዝስፈኖ ዓዲ ንቕመጥ ኤርትራውያን ግን ጉዳይ ኮሚኒትናን ሕብረተሰብናን እንዳተበላሽእወ ክንርኢ ከለና ንምታይ ኢና ሱቕ ንብል?። ህግደፍ ከአ ቀንዲ ኣብ ውሽጥና ዘለው ለቕባጣት ተጠቒሙ ክጎዛዝየናን ክብትነናን ዕድል ንህቦ አለና። ካብ ሕሉፍ ጌጋ ዘይመሃር ኢዩ እቲ ሕማቕ ሰብ ዝበሃል እምበር ካብቲ ሕሉፍ ጌጋእኡ ዝመሀር ኣይኮነን። ንሕና እኮ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብውሽጢ ሃገር ለውጢ ከምጽእ ባዕሉ ክንሕግዞን ክንድግፎን እምበር ንሕና ካብ ደጌ ለውጢ ሒዝናሉ ክንኣቱ ኣይኮነን። ቀንዲ ለውጢስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብናይ ህዝቢ ናዕቢ ምልዓል ዝመጽእ’ዩ። እቶም ናብ ስልጣን ብናይ ደጌ ድፊኢት ትጋየዩ ግን፣ ታሪኽ ንጉሰየ ንጉስ እዛ ዓለም ብላሸ ዘክሩ። እቲ ዕድል ህዝብና ባዕሉ ክመርጽን ክምረጽን ክኽእል ከንሕግዞ እምበር ወከልቲ ካልኦት ኮይና ክንገዝኦ ክንሓስብ የብልናን።
እቲ ኣብ ዓዲ ብኣረሜናዊ ስርዓት ተጨፍሊቑ ዘሎ እንተጽቀጠ ፈትዩ ኣይኮነን።ዕሽነት’ውን ኣይኮነን፣ ሳዕቤኑ ሓደገኛን ክሳብ ህይወትካ ንምጥፋእ ድሕር ዘይብል ስርዓት ህግደፍ ኣብ እንግድዕዑ ሸሸ ይብለሉ ስልዘሎ ኢዩ። እንተኾነም ስቕታ ገደብ አለዎ። ኣይትተዓሽእወሉ። ሕተት ንመሰልካ፣ ጠጠው በል ንኽብርኻ፣ ተጠርነፍ ንሓድነትካ፣ ሽዑ ከምድላዮም ብሓይሊ ክጎዛዚኻን ክረግጹኻን ኣይኽእሉን ኢዮም እንዳበልና ክነተባብዖን ክንሕግዞን ጥራይ ኢዩ ናትና ጊደ።
ኣብ መወዳእታ፤ ምሳኻትኩም ክንሰርሕ ንደሊ ንዝብለካ ሃንጎፋይ ኢልካ ትቕበሎ እምበር ንዓ ደአ እንታይ ሕቡእ ኣጀንዳ አሎ ኣብ ውሽጥኻ ኣይትብሎን ስለዝኾነ፣ ድሓር ግን ቀስ ብቀስ ንድቕ ዝቐነኻዮ ገዛ ብሓጺር ጊዜ ክፈርስ ኣብ ቅድሜኻ ሱቕ ኢልካ ክትሪኦ የብልካን። ዝሓለፈ ተመኩሮ መምሃሪ ይኹነና። ምልሓስ እኩያት ጠጥዕሙ ተዛሪባን መዲራን ነቲ እኩብ ኣብ ግብሪ ዘየሎን፣ ገና ከይተረአየ ከሎን፣ ብተስፋ ጥራይ ምስ ውሑዳት ተሓባበርቶም ተሻሪኾም መሪሕነት ይጭውዎ። ድሓር ግን ኩነታት ብሩህ ምስ ኮነ እቲ ዝተኣከበ ካብ ምብትታን ኣይድሕንን። ንሐደ ንጹር ዕላማ ሕቡእ ኣጀንዳ ከዕውቶ ስለ ዘይክእል፣ ከፍርሶ ግን ሽግር ኣይኮነን፣ እንተዘይተጠንቂቕካ። ስለዚ ብዙሓት ተወናጨፍቲ ናይ እዋኑ ለውጢ ኣካል ክኾኑ ክቕልቀሉ ባህራውን ናይ ግድን ዝክሰት ከም መገዲ ውሕጅ ለኻኺሙ ዝጋዓዝ ኢዩ። ብቅንዕና ዝመጽእ ብዙሕ ስለዘሎ፣ ነዚ’ውን ተረዲኢኻ ብዘይታህዋኽ ናብ ቅልጡፍ መደምደምታ ዘይምብጻሕ የድሊ። ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ ከም ዝበሃል፣ ንጠንቀቕ እንተበልኩ ዝተጋገኹ ኣይመስለንን።
ሰለማን ብርሃነ ሠንጋል
“ሕልና – 11/12/2015”


c: text/html

text:
4ይ ፓትሪያሪክ ኢትዮጵያ ዝነበሩ “አቡነ” መርቆሪዎስ ኣብ ትግራይ ኣብ ዘለዋ አብያተ ክርስቲያናት ስሞም ከይፅዋዕ ስለምሕታት!
ደቂቀ ከሳቴ ብርሃን (አቃቤ ርትዒት ሃይማኖት)
4ይ ፓትሪያሪክ ኢትዮጵያ ዝነበሩ “አቡነ” መርቆሪዎስ ኣብ እዋን ደርጊ ብዝነበሮም ፖለቲካዊ ወገንተኝነት ምኽንያት ስርዓት ለውጢ ምስመፀ እታ ቤተ ክርስቲያን ራሕሪሖም፣ አመንታ እውን በተኖም ናብ ኣሜሪካ ሃዲሞም ከምዝኸዱ ዝፍለጥ እዩ። ኣብኡ ከይዶም ድማ ዘይሕጋዊ ሲኖዶስ ብምቛም እታ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ክልተ ክትምቀል ዝገበሩ፣ ኣመንቲ እታ ቤተ ክርስቲያን ንንባዕሎም ክናቖሩ፣ ብዘርኢ ክከፋፈሉ ኣብ ምግባር ዓቢይ ተራ ዝነበሮም እዮም። ሐዚ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ዓቢይ አህመድ ናብ ስልጣን ምምፃእ ስዒቡ ብዕርቂ ሽፋን ሕጊታት ቤተ ክርስቲያን ብዘይፈቕዶ መንገዲ እቶም ዝሃደሙ ፓትሪያሪክ ናብ መንበሮም ክምለሱ፣ በዚ ምኽንያት ድማ ክልተ ፓትሪያሪክ ክህልዉ ተወሲኑ ኣሎ። እዚ ክኸውን ዝመሃዙ አካላት ንመእተዊ ክኾኖም ደልየሞ እምበይ ክልተ ፖትሪያሪክ ኣብ ሓደ ቤተ ክርስቲያን ክህልው ከምዘይክእል ጠፊእዎም ኣይኮነን። እዚ ናይቲ ነገር መጀመሪያ እዩ፤ ኣብ ከይዲ አቡነ ማቲያስ ዝውገድሉ መንገዲ ከም ዝተማህዘ ምንም ጥርጥር የብሉን።
ኣብ ሓደ ቤተ ክርስቲያን ክልተ ፓትሪያሪክ ክህልው ምግባር ዘይንቡር ካብ ምዃኑ ንላዕሊ እዞም ልዕል ኢሎም ስሞም ዝተጠቐሰ ፖትሪያሪክ እዚኦም ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ኣብ እዋን ደርጊ ንዝተፈፀመ ግፍዒ ተሓባበሪ ዝነበሩ ብምዃኖም ኣብ ትግራይ ኣብ ዘለዋ አብያተ ክርስቲያናት ስሞም ክፅዋዕ ኣይግባእን። ቤተ ክህነት ክልል ትግራይ እዚ ውሳነ እዚ ከሕልፍ ንፅውዕ። አቡን ማለት ሃይማኖታዊ አቦ ማለት እዩ፤ “አቡነ” መርቆሪዎስ ኣብ ዘበኖም አቦ ዘብል ነገር ነይርዎምዶ? ብፍላይ ንተጋሩ አቦዶ ነይሮም? እንተይልና እንረኽቦ መልሲ አሉታዊ እዩ። ዝተወሰኑ ኣብነታት ንርአ፦
1. ልዕሊ 2000 ተጋሩ ኣብ ዕዳጋ ሓውዜን ብነፈርቲ ደርጊ ብግፍዓዊ እንትጭፍጨፉ ኣየውገዙን። እቶም ግዳያት ኣብዝሓ ተኽተልቲ ክርስትና እንተነበሩ እውን ፍትሃት ክግበረሎም ኣይገበሩን። ፀሎት እውን ኣይተገበሩሎምን። እዞም ግዳያት ተጋሩ ካብ ምዃኖም ወፃኢ ካሊእ ሃጢአት ኣይነበሮምን። ንፁሀት ዜጋታት እዮም ነይሮም። ኣብ ዘበነ “አቡነ” መርቆሪዎስ ኣብ ሓውዜን ጥራሕ ኣይኮነን ተጋሩ ተቐቲሎም፣ ዳርጋ ኣብ ኩለን ከተማታትን ገጠራት ትግራይን እውን እዩ። ሓደ መንፈሳዊ ኣቦ ተኸተልቲ እቲ ዝመርሖ ሃይማኖት ዝኾኑ መንፈሳዊ ደቁ ብግፍዒ እንትቕተሉ እንድሕር ከኹንኖ ድፍረት ዘይብሉ ኾይኑ ሃይማኖታዊ ኣቦ ከይኑ ክቕፅል ዝገብሮ ናይ ሞራል ይኹን ናይ ሕጊ መሰረት የብሉን።
2. ናብ ትግራይን ኤርትራን ዝዘምት ዝነበረ ሰራዊት ደርጊ ብራኬ እናሃቡ ዝልእኹ ዝነበሩ ሰብ እዮም። ሓደ ሃይማኖታዊ ኣቦ “ሰላም አውርዱ” ኢሉ ይምዕድ፣ ይመክር እምበይ “ኺዱ ተዋግኡ፣ ሰብ ቅተሉ” ኢሉ መሪቑ ኣይሰድድን እዩ። እዞም ፈላሲ እዚኦም ግን ኣብ ዘመኖም ናይ ደርጊ ካድረ ኮይኖም ዝሰርሑ ካብ ምንባሮም ንላዕሊ ኣብ ትግራይን ኤርትራን ንዝበፅሐ ሰብኣዊን ናዊታውን ዕንወት ቀጥተኛ ተሓታቲ እውን እዮም። ካሊእ ይትረፍ ኣብ ኩሉ ከተማታት ኢትዮጵያ ደርጊ ሰብ እንትርሽን፣ ዜጋታት ረይሰኦም ፈቖዶ ጎደናታት ወዲቑ እናረኣዩ ሬሳ ተሳጊሮም ቅዳሰ ዘካይዱ ዝነበሩ ምንም ዓይነት ሞራል ዘይነበሮም ተራ ሰብ እዮም።
3. ናይ ስርዓት ለውጢ ምስመፀ፣ ማለት እውን ደርጊ ምስተሰዓረ “ፓትሪያሪኽነት ይኣኽለኒ” ኢሎም፣ “ኣብ ገዳም ብፀሎት ተወሲየ ክነብር እየ” ኢሎም ብልፀሐፍዎ ደብዳበ ብናይ ባዕሎም ድልየት ከምዝወረዱ ይፍለጥ እዩ። እርግፅ እዩ፣ ናብ ኣሜሪካ ሃዲዶም ምስከዱ “ፖለቲካዊ ተፅዕኖ ስለዝበፅሐኒ እዩ” ዝብል ምኽኒት ሂቦም እዮም። እዚ ግን ብዙሕ ዘእምን ነገር ኣይኮነይ። ሓደ ኃይማኖታዊ ኣቦ ይትረፍዶ ተራ ፖለቲካዊ ተፅዕኖ ዋላ ኣብ ቅድሚ ሞት ጠጠው እንተዝብል እውን ንሓቂ፣ ንእምነቱ እዩ ጠጠው ክብል ዘለዎ። ፖለቲካዊ ተፅዕኖዶ መፈራርሒዶ እንታይዶ ኢሉ ከም ሓደ ተራ ሰብ ክሃድም የብሉን። ኣቡነ ጴጥሮስ ኣብነት ፅንዓት እንገብሮም በዚ ምኽንያት እዩ። ደቂቀ እስጢፋኖስ እናተገረፉ፣ እናተቐተሉ፣ ኢዶም አፍንጨኦም ከይተረፈ እናተቖረፀ ንእምነቶም ጠጠው ኢሎም ሰማዕትነት ከፊሎም እዮም። እዚ ሃገር እዚ ከምዚኦም ዝብሉ ሰብ ፅኑዕ እምነት ዝኾኑ አቦታት፣ መራሕቲ ሃይማኖት ዝነበርዎ እዩ። ክርስቶስ ባዕሉ ዝተሰቕለ ምህዳም ኣብይዎ ኣይኮነይ። መህደሚ እውን ስኢኑ ኣይኮነይ። ነቶም ክሰቕልዎ ዝመፁ ሞቱ እውን ክስርዖም ዓላማ ስለዝነበሮ እዩ። ካብዚ ኣንፃር አቡነ መርቆሪዎስ ፖለቲካዊ ፅዕንቶ በፂሑኒ ኢሎም ምህዳሞም ፅኑዕ ተኸታሊ ክርስቶስ ዘይምዃኖም እዩ ዘመላኽት።
4. ናይ ቀደም ዝነበሩ ሃይማኖታዊ አቦታትና ምስ መንግስቲ ጎይቒ እንተሃልይዎም ካብ ቤተ መንግስቲ ርሕቕ ናብ ዝብለ ገዳም ከይዶም እዮም ኣብኡ ብፀሎት ተወሲኖም ዝነብሩ ዝነበሩ። “አቡነ” መርቆሪዎስ ግና ናብ ኣሜሪካ እዮም ሃዲሞም፣ ኣሜሪካ ዋልድማ ኣይኮነት ኣክሱም ፅዮን ኣይኮነት ደብረ ቢዘን ኣይኮነት!
5. ናብ ኣሜሪካ ምህዳሞም ሓደ ጥፍኣት ኮይኑ ካሊእ ጥፍኣት ዘይሕጋዊ ሲኖዶስ ብምቛም እታ ቤተ ክርስቲያንን ኣመንታን ኣብ ክልተ ክምቀሉ ብምግባር፣ ፅልእን ዘርኣዊነትን ብምስፍሕፋሕ ዓብይ ተራ ዝነበሮም ሰብ እዮም። ንከምዚ ዝበሉ ፈሪሃ እግዚአብሄር ዘይብሎም ሰብ ከም ሓደ ሃይማኖታዊ መራሒ ወይም ኣቦ ወሲድካ ክብሪ ምሃብ ንፅባሕ ዝኸውን ኣወንታዊ ትምህርቲ ዘይርከቦ፣ ሕመቕን ሕስድናን ዘበረታትዕ ዘይሓላፍነታዊ ተግባር እዩ።
ብምዃኑ እውን በቲ ሓዱሽ ተቀዳማይ ሚኒስትር ተፅዕኖ ምኽንያት ተካይዱ ዝበሃል ዘሎ ዕርቂ ሓቂ መሰረት ዘይገበረ እቲ ፀገም ካብ መሰረቱ ዘይፈትሐ ብምዃኑ፤ ካሊእ ድማ ኣብ ሓደ ቤተ ክርስቲያን ክልተ ፖትሪያሪክ ክህልው ምግባር ዘይንቡርን ዘይህጋዊን ብምዃኑ፣ ኣብ ትግራይ ዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያናት ከውግዘኦ ኣለወን። ኣብ ዝግበር ፀሎት እውን ስም እዞም ዝበሃሉ ዘለዉ ፈላሲ ከይፅዋዕ ክገብራ አለወን። ካብኡ ብተወሳኺ እውን እቶም ሕጋዊ ፖትሪያሪክ አቡነ ማቲያስ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ውዲት ክህልው ስለዝኽእል ብህይወቶም እናሃለዉ ናብ ትግራይ ክመፁ ክግበር ይግባእ። እቲ ዕርቂ ክኸውን ዝነበሮ እቶም ፓትሪያሪክ ነበር ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ብፀሎት ተወሲኖም ብሰላም ክነብሩ ምግባር እዩ ነይሩ። እዚ ክኸውን ኣይተደለይይ፣ ምኽንያቱ እቲ ብድሕሪት ዘሎ ደፋኣይ ምኽንያት ፖለቲካን ዘርኣዊ ተግሶን ስለዝኾነ እዩ። (Disclaimer: This opinion does not reflect the opinion of www.irrob.org. It’s simply the opinion and concerns of the writers!)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኲናትን ዓወትን ዓድዋ ብደረጃ ሃገርን ኣህጉርን ጥራሕ ዘይኮነስ ብደረጃ ዓለም‘ውን ልዑል ስፍራ ኣለዎ፣ንናይ ፀለምቲ ምንቅስቃስ ነፃነትን ንታሪኽ ኢትዮዽያ‘ውን ዝወሰነ‘ዩ ይብል ኣቶ መድሃኔ ታደሰ።
ዳይረክተር ማእከል እዋናዊ ጉዳያት ቅልውላውን ፀጥታን ኣፍሪቃ ዝኾነ ሙሁር መድሃኔ ታደሰ፣ንነፃነት ብረብሓን ኪሳራን ለዊጥካን ተርጉምካን ምዝራብ ከቢድ‘ዩ፣ካብ ነፃነት ዝበለፀ የለን።ድሕሪ ኲናትን ዓወትን ዓድዋ ዝሳዓበ ውሽጣዊ ፖለቲካዊን ግዝኣታዊን ቅልውላው ምንጩ ውሽጣዊ‘ምበር እቲ ኲናትን ዓወትን ኣይኮነን ኢሉ።
ብዛዕባ ዓጋመን ተምቤንን ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ኣኽሱማዊ መንግስቲ ነይሩ‘ዶ ኣይነበረን ዝብል ኣብ‘ዚ ቀረባ ዝተቃለሐ ቃለ-ምልልስ ኣቶ ስብሓት ነጋ ክዛረብ ከሎ ድማ፣እቲ ሪኢቶ ብይመስለኒ ዝተሓፀረ ስለዝኾነ ዘእምን መርተዖ ምቅራብ ጥራሕ‘ዩ ዝኣክል።ኣብ ሞንጎ ከተማ ኣኽሱምን መንግስቲ ኣኽሱምን ምድንጋር ዘሎ ይመስል። ይትረፍ‘ዶ ዓጋመን ተምቤንን ሙሉእ ትግራይን ገለ ከባቢታት ደቡብ ኢትዮዽያን ክሳብ ሰገር ባሕሪ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ኣኽሱም‘ዩ ነይሩ ይብል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብነታዊ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን ተገይሩ።
ትካል ጸጥታ ህግደፍ መርዓውቲ ዝርከብዎም 32 ኣመንቲ ጴንጠቖስጣል ከም ዝኣሰረ ተገሊጹ።
ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
ንጽጉማት ዝውዕል ገንዘባዊ ደገፍ ንምትእኽኻብ ኣብ ኣሜሪካ ዕዶት ዝገብር ዘሎ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ፡ ብህዝቢ ጽቡቕ ኣቀባብላ ይግበረሉ ኣሎ።
ንጽጉማት ዝውዕል ገንዘባዊ ደገፍ ንምትእኽኻብ
ኣብ ኣሜሪካ ዕዶት ዝገብር ዘሎ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ፡ ብህዝቢ ጽቡቕ ኣቀባብላ ይግበረሉ ኣሎ።
ብሰንኪ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ኣዕናዊ ፖሊሲ፡ ማሕበራዊ ህይወቶም ተናጊዑ፡ ገለ ካብ ሃገሮም ወጺኦም ዝተሰዱ፡ ገለ ካብ ማይ ቤቶም ብምፍንቓፍል፡ ኣብ ከቢድ ጸገም ንዝወደቑ ኤርትራውያን ደገፍ ዝውዕል ገንዘባዊ ሓገዝ ንምትእኽኻብ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት 2018 ጀሚሩ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዕዶት ዝገብር ዘሎ ኣባል ቦርድ ማሕበር ረድአትን ምዕባለን ኤርትራ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ተልእኾኡ ብጽቡቕ የሰላስል ከም ዘሎ ምንጭታት ካብ’ቲ ቦታ ሓቢሮም።
ኣብ ኤውሮጳ ሃገረ ጀርመን ዝነብር ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ፡ ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ጀሚሩ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ንዝተዓቑቡ ምንጪ ቁጠባዊ እቶት ንዘይብሎም ከም ኣዴታት፣ ህጻናት፣ ሽማግለታት፣ ውጉኣት ሓርነት ዝርከብዎም ኣካላዊ ጸገም ዘለዎም ስደተኛታት፡ ከምኡ’ውን ነበርቲ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ ንዘለዎም ሓባራዊ ማሕበራዊ ጸገማት ንምቅላል ብዘይዕረፍቲ ዝነጥፍ ዘሎ ግዱስ ኤርትራዊ፡ ኣብ ኣሜሪካ ዝነብሩ ግዱሳት ኤርትራውያንን ኣዕሩኽ ኤርትራውያንን ጽቡቕ ከም ዝተቐበልዎ፡ ዑደቱ ናብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ቀጻሊ ምዃኑን እቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ትካል ጸጥታ ህግደፍ መርዓውቲ ዝርከብዎም 32 ኣመንቲ ጴንጠቖስጣል ከም ዝኣሰረ ተገሊጹ።
ንሓለዋ ስልጣን ሓደ ሰብ ክበሃል፡ ጸረ- ናይ እምነት ነጻነት ድግድጊት ተዓጢቑ ዝነጥፍ ዘሎ ትካል ጸጥታ ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት 2018 ብሕቡእ ጸሎት ክትገብሩ ሓሲብኩም ዝብል ምኽንያት ብምቕራብ ካብ ንእዲ ሕጽነቶም ብጃምላ ወሲዱ ከም ዝኣሰሮም ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኤርትራውያን ዝተዘርገሐ ዜና ኣረዲኡ።
ምንጪ ሓበሬታኡ ዎርልድ ዎች ሞኒተር ንዝተባህለ ትካል ዝገበረ እቲ ዜና፡ ገለ ካብ’ቶም ካብ ንእዲ ሕጽኖት ዝተወስዱ ዜጋታት ኣብ’ቲ ብጭካነ ኣመሓደርቱን ብስእነት ማሕበራዊ ቀረባቱን ብዙሓት ዝሰክሕሉን ህይወት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ድማ ብተመልከተለይ ዝተቐዝፈሉ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ከም ዝተወስዱን ኣመልኪቱ።
ኣባላት ባይቶ ኣመሪካ፡ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ንዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ ኣመልኪቶም ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ደብዳቤ ከም ዝሰደዱ ተፈሊጡ።
ኣብ እስራኤልን ዮርዳኖስን ዑደት ክገብሩ ዝቐነዩ ኣባላት ኮንግሬስ ኣሜሪካ፡ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ኣተሓሕዛ ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ምዃኖም ዝተነግረሎም ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብሓፈሻ፡ እቶም ኣብ ኣብ ሳህሮኒም ቀይድዎም ዘሎ ድማ ብፍላይ ክፈትሖም ናብ ቀዳመይ ሚኒስተር እታ ሃገር፡ ቤኒያሚን ናታንያሁ ደብዳቤ ከም ዝጸሓፉ ረድዮ ኤርትራ ብ1 ሚያዝያ 2018 ጸብጺባ።
ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ ብዛዕባ ኣተሓሓዛ እቶም ስደተኛታት ዝኣክል ሓበሬታ ምስ ረኸቡን፡ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እስራኤል ድማ ነቲ መንግስቲ ዘውጸኦ ኣገዲድካ ናይ ምጥራዝ መደብ ዝገትእ ዘመሓላለፎ ውሳነ ምስተመልከቱን መንግስቲ ናታንያሁ ነቲ ሕጋዊ ውሳነ ሰጊሩ ስደተኛታት ክኣስር ቅኑዕ ኣይኮነን ከም ዝበሉን ኣረዲኡ።
ምስዚ ብዝተኣሳሰረ ካልእ ዜና፡ መንግስቲ እስራኤል ብዝተፈላለዩ ወገናት ክቐርበሉ ብዝጸንሐ ምሕጽንታን ኩነኔን ኣባላት ባይቶ ኣሜሪካ ከኣ ብዝጸሓፍሉ ዓገብ ዝብል ደብዳቤን፡ ኣስታት 16 ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት ናብ ኣስማተን ዘይተገልጸ ሃገራት ምዕራብ ንምስግጋር ኣብ ስምምዕ በጺሑ ምህላው ብ2 ሚያዝያ 2018 ፍንጪ ከም ዝሃበ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ጸብጺበን።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብነታዊ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን ተገይሩ።
ኢትዮጵያ ኣስታት ካብ ቅድሚ 3 ዓመት ጀሚራ፡ ብዝተፈላለዩ ናይ መሰል ሕቶታትን ኣንፈቱ ዘይፍለጥ ናዕብን ክትናወጽ ምጽናሓ፣ መንግስቲ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህይወት ንብረትን ዝበጽሕ ዝነበረ ዕንወትን ሞትን በቲ ንቡር ኣገባብ ክገትኦ ብዘይምኽኣሉ፡ ክልተ ግዜ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ከም ዘውጸአ፣ ኣብ መንጎ ኣባል ውድባት ኢህወደግ ዝተፈጥረ ካብ ባህሊ ናይ’ቲ ግንባር ውጽእ ዝበለ ዘይምቅብባልን ምጥርጣርን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ኣቶ ሃይለ ማርያም ደሳለኝ ብሰናይ ፍቓዶም ስልጣኖም ከረክቡ ምሕታቶም ተደኣማሚሩ፡ ኢትዮጵያ ናበይ ዝብል ተፈጢሩ ዝጸንሐ ሻቕሎ ብ2 ሚያዝያ 2018 ብዝተገብረ ወግዓዊ ኣብነታዊ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን እፎይታ ከም ዝረኸበ ይግለጽ ኣሎ።
ገዛኢ ሰልፊ ኢህወደግ ኣብ ውሽጡ ብዘካየዶ ነዊሕ መዓልታት ዝወሰደ ገምጋምን ነቐፌታን እቲ ሓደጋ ዘንጸላልዎ ዝነበረ ሻቕሎት መልክዕ እናሓዘ ከም ዝመጽአ፡ ኣቦ-መንበር ኢህወደግን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ኮይኖም ን6 ዓመት ዘገልገሉ ኣቶ ሃ/ማርያም ደሳለኝ፡ ኣቦ-መንበር ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ደሞክራስያዊ ውድብን ኣቦ-መንበር ኢህወደግን ኮይኖም ኣብዚ ቐረባ ብዝተመርጹ፡ ዝተፈላለየ ናይ ትምህርትን ስራሕን ተመክሮ ከም ዘለዎ ዝተነግረሉ ወዲ 42 ዓመት ዶ/ር ዓቢይ ኣሕመድ ዓሊ፡ ኣብ ቅድሚ ብህጹጽ ዝተጸወዐ ሃገራዊ ባይቶ ብድሙቕ ስነ-ስርዓት ኣረኪቦም።
ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ሕጋዊ ምርጫ ዝበዝሐ ድምጺ ዝረኸበ ሰልፊ ሕጹይ ቀዳማይ ሚኒስተር የቅርብ ዝብል ዓንቀጽ፡ ኢህወደግ ብዘይ ዝኾነ ተወዳድሪ ሰልፊ፡ 180 ኣባላት ዘለውዎ ቤት ምኽሪ ናይ’ቲ ግንባር ተኣኪቡ፡ ኣብ ውሽጢ ኣባላቱ ብዝገበሮ ምስጢራዊ ደሞክራስያዊ ምርጫ፡ ዶ/ር ዓቢይ ኣሕመድ ብ108 ድምጺ ኣቦ-መንበር ኢህወደግ ከም ዝኾኑን ሃገራዊ ባይቶ ኢትዮጵያ ድማ ሕጊ ተኸቲሉ፡ ንኣቶ ሃ/ማርያም ደሳለኝ ኣሰናቢቱ፡ ንዶ/ር ዓቢይ ኣሕመድ ብቀዳማይ ሚኒስተርነት ከም ዝተቐበለን ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ።
ንግስነት ቀጠር ምስ ሱዳን ዝጸንሖ ዝምድና እናሓየለ ይመጽእ ከም ዘሎ፡ ከም መግለጺ ናይ’ዚ ድማ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ናይ ሱዳን ስዋኪን ኣብ ዝተባህለ ቦታ ሓድሽ ወደብ ንምስራሕ ምስ መንግስቲ ሱዳን ብዝተበጽሐ ስምምዕ መሰረት 4 ቢሊዮን ዶላር መዲቡ ብተግባር ስራሕ ንምጅማር መደባት የጻፍፍ ምህላውን ካብ ሱዳን ዝተረኽበ ሓበሬታ የረጋግጽ።
እዚ 4 ቢሊዮን ዶላር ዝተመደበሉ ሓድሽ ወደብ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ዝዓበየ ወደብ ክኸውን ትጽቢት ከም ዝግበረሉ፡ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ህንጸቱ ተዛዚሙ ስራሕ ክጅምር ውጥን ወጺእሉ ከም ዘሎን ኣብ ቁጠባ ሃገረ ሱዳን ናቱ ኣወንታዊ ኣስተዋጽኦ ክገብር’ዩ ዝብል ልዑል ግምታት ከም ዘሎን ምንጭታትና ሓቢሮም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 04-04-2018


text:
AUDIO (AM Quality) NEWS for our users in Africa CLICK HERE
ድምጺ ደሊና ዜና 26 ለካቲት 2015
ኣዳላውን፡ ኣቕራብን: ዘካርያስ ክብርኣብ
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ደሊና፣ ዘለኩም ርእይቶ፣ ሓበሬታን ነቕፌታን ብመንገዲ ዝኸፈትናልኩም መስመር ተሌፎን viber skype ከተመሓላልፉ መልእኽቲ ማሽን ድምጺ ደሊና ክፉት ምህላዉ ክንሕብረኩም ንፈቱ:: ተሌፎን 001 714 598 3138; Skype: voice.of.delina: Viber: +1714 598 3138
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
ኤርትራ ሕጂ‘ውን ኣብ መስርዕ ቁጠባዊ ሓርነት ዘየረጋገጻ ሃገራት ኣብ መወዳእታ ትስራዕ
ዓመታዊ ንዝተፈላለያ 186 ሃገራት ዓለምና ዘካተተ ኣብ ቁጠባን ምዕባለን ጸቒጡ ጸብጻባቱ ዘቕርብ index of Economic Freedom ዝተባህለ ትካል ኣብ ናይ ሎምዘመን 2015 ጸብጻባቱ ንሰሜን ኮርያ፣ ኩባ፣ ቨነዝዌላ፣ ዚምባብወን ኤርትራን ካብተን ኣብ ዓለምና ብቐጠባዊ ሓርነትን ምዕባለን ዝደኸማ ሃገራት ብምባል ኣብ ድሕሪት ሰሪዕወን ከምዘሎ ካብ ኢኤፍ ማጋዚን ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ። ከምዝፍለጥ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ‘ውን ኣብ መስርዕ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ፣ ኣብ መስርዕ ድኻታት ሃገራትን ካልእ ጸብጻባትን ኣብ መወዳእታ ክትስራዕ ጸኒሓ‘ላ። ብዙሓት ወገናት ከኣ ኤርትራ እዚ ወሪድዋ ዘሎ ሕማቕ ስእሊ‘ዚ፣ ጾር ኮይኑዋ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝባና ክሳብ ዝሃለወ ካብ ዝኸፈአ ናብ ዝገደደ ክትሰጋገር እምበር ምምሕያሽ ኣርእያ ንቕድሚት ክትስራዕ ከምዘይትኽእል ይገልጹ።
መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ካብቶም ብብዝሒ ናብ ሃገሩ ዝስደዱ ዘለዉ ኣህዛብ፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝለዓለ ቁጽሪ ከምዘለዎም ኣፍሊጡ።
ሎሚ ካብ ግሎባል ፖስት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ፣ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ኣስታት 24,914 ስደተኛታት ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተቱ፣ እዚ ማለት ከኣ ካብ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመት ብ ሽዱሽተ ሚእታዊት ወሲኹ‘ሎ። ካብዞም ዝተጠቕሱ ኣሽሓት ስደተኛታት ከኣ መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራ፣ ፓኪስታ፣ ሶርያን ኢራንን ከምዝነበሩ ተገሊጹ። ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ጥራሕ ዘይኮነት ኣብ መላእ ኤውሮጳ ብዝውሕዙ ዘለዉ ንትሕተ ዕድመን ኣረጋውያንን ዜጋታታ ወሲኽካ ኣዛራራቢት ገይርዋ‘ሎ። ከምዝፍለጥ‘ውን ኣብ‘ዚ ሳልስቲ ቢቢሲ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ኣመልኪቱ ኣብ ዘቕረቦ መደብ፣ ገለ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብታ መንእሰያታ ብሰንኪ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ባርነት ዝዱንቁሩላን ዝጉፉዕላን ኤርትራ ኣምሊጦም ናብ ዓዲ እንግሊዝ ሰጊሮም ብሓርነት ክነብሩ ከምዝምነዮም ሂወቶም‘ውን ኣብ ሓደጋ ኣውዲቖም ናብቲ ዝደልዩዎ ክበጽሑ ክፍትኑ ሙኻኖም ኣፍሊጦም‘ዮም።
ፍሉይ መደብ
ካብ ተስዓን ሓደን (1991) ክሳብ ክልተ ሽሕን ሓደን (2001)
ብዘካርያስ ክብርኣብ
ዓርቢ 24 ግንቦት 1991 ሰዓት ሓደን ዓሰርተን ድሕሪ ቀትሪ፣ ኣብ ኣስመራ ብቕንያቱ ድምጺ ጠያይትን መዳፍዕን ካብ ቀረባ ይስማዕ ስለዝነበረ ቤት ትምህርቲ‘ውን ብሰንኪ ተኸሲቱ ዝነበረ ኩነታት ዕጹው ብምንባሩ፣ እቶም ህዝቢ ብሃንቀውታ ንዓመታት ዝጽበዮም ዝነበረ ተጋደልቲ ሃንደበት ብጎደናታት ኣስመራ ምስ ኣግማሎምን ኣጽዋራቶምን ንመግዛኣቲ ጸሪጎም ቅልቅል ክብሉ እንከለዉ ኣብ ገዛ እየ ነይረ። ሓንቲ መሓዛ ሓፍተይ ዝኾነት ጎረቤትና ነቲ ውዑይ ዜና ክትነግረና እናተሃንፈፈት ትመጸና‘ሞ ራድዮ ኣስመራ ናይ ኢትዮጵያ ከፊትና ብስራት ነጻነት ክንሰምዕ ትሕብረና። ኣነ ቆልዓ ስለዝነበርኩ እንታይ ይፍጸም ከምዝነበረ ይርደኣኒ ኣይነበረን። ካብ ዓበይቲ ይሰምዖ ከምዝነበርኩን ካብ ስምዒታቶም ይርድኦ ከም ዝነበርኩን ግን እዚ ወረ‘ዚ ሓቂ እንተኾይኑ ኣቦታትና ክመጹ ሙኻኖምን ብድሕሪኡ ብዘይ ድምጺ ጠያይትን ናይ ሂወት ስግኣትን ክንነብር ከምዝኾና ምግማቱ ኣየሸገረንን።
ኩነታት ካብ ደቒቕ ናብ ደቒቕ ተቐያየረ፣ ካብ ፍርሒ ዝተላዕለ ኣብ ውሽጢ ልዳት ገዛና ኮይና ነቶም ብኣፍደገና ዝሓልፉ ዝነበሩ ተጋደልቲ ብጩራ ክንዕዘቦም እኳ እንተጀመርና፣ ሃንደበት ግን ኣደይ ነቲ ንምሳሕና ተባሂሉ ዝተሰንከተ መጎጎ ሙሉእ ቅጫ ሒዛ እናዘለለት ንግዳም ወጸት። ምሳሕና ኸኣ ተጋደልቲ በልዕዎ። ንመውረዲ ዝኾኖም በዓልቲ ድኳን ገዛውትና ኣደይ ፋጥማ እንጣጢዕ በጽቢጸን ኣቐበለኦም። ኣስመራ ተናወጸት። ገለ ኣደታት ብዘይ ነጸላ፣ ገለ ምስ ቢሑቐን፣ ገለ ፍርቒ ርእሰን ዝተቖነና፣ ገለ ኣቦታት ምስ ናይ ለይቲ ክዳውንቶም፣ መንእሰያት ኣብ ኣፍ ታንኪ ተንጠልጢሎም ምስቲ ዝረኸበ ናይ ሓጎስ ንላዕሊ ዝትኩሶ ዝነበረ ጠያይቲ ተደማሚሩ ኣስመራ ፍሉይ ድምጽን ሕብርን ሓዘት። ፍስሃ ኮነ። መግዛእቲ ተደምደመ። ፍረ ጻማ ተሓፍሰ።
ሓደ ዕለት ኣብ 1993 ምስ መታዓብይቲ ኣብ ጎደና ሸናዕ እናበልና ሃንደበት ኩነታት ኣስመራ ክቀያየር ተዓዘብኩ። ትካላት ብሓይሊ ክዕጸዉ፣ ብረት ዝሓዙ ኣብ ኩፉታት መካይን ዝተጻዕኑ ገለ ተጋደልቲ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ምስ ረኣኹ ገለ ነገር ከም ዘሎ ብምስትብሃል ንገዛይ ኣተኹ። መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ከምዝተዓጽወን ተጋደልቲ ኣብ ሜዳ ችቸሮ ተኣኪቦም ኣድማ ከምዝገበሩን ከኣ ተፈለጠ። ተገረምና ነቶም ከምኡ ዝገበሩ ሓያለ ሰባት ክኹንንዎም ሰማዕኩ። ኣብቲ እዋን ብዛዕባ ኣድማ ክትሰምዕ ኣዝዩ ከቢድ ስለ ዝነበረ ኣስደመመኒ። ኩነታት ግን ቀልጢፉ ሃደአ። እቶም ኣብቲ ጉዳይ ዝተሳተፉ ተለቒሞም ተኣሰሩ። ስዒቡ‘ውን ድሕሪ‘ዚ ፍጻመ ነዊሕ ከይጸንሐ ንናጽነት ዝሰንከሉ ተጋደልቲ ኣድማ ክገብሩ ፈቲኖም ኣብ ማይሓባር ከምዝተረሸኑ ኣብ ኣስመራ ብሕሹኽሑኽ ክዕለል ጀመረ። ገለ ዝሓዝን ገለ ድማ ገለ ጌሮም ይኾኑ ኣምበር እንዳበለ ዝኹንን ድምጽታት ካብ ህዝቢ በጨቕ በለ።
ኣብ መወዳእታ ተስዓታት ንመጀመርያ እዋን ናብ ማእቶታዊ ወፍሪ ክኸይድ ምስ ደቂ መማህርተይ ናብ ዓዲ ቐይሕ ወረድኩ። ንመጀመርያ ጊዜ ካብ ስድራይ ተፈልየ ናብ ካልእ ክፍሊ ኤርትራ ምስ መዛኖይ ይኸይድ ስለዝነበርኩ ሕጉስ በልኩ። ኣማስያና ኸኣ ዓዲ ቐይሕ፣ ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ኣተና። መደቀሲ ክህቡና እናተጸበና ኸኣ ንሎሚ ድራር ከምዘየለን መደቀሲ ዝኸውን ፍርናሽ‘ውን ከምዘይተዳለወ ተሓበረና። ከምዝኾነ ኣብ ዛሕሊ ብዘይመንጸፍ ሓደርና። ንጉሆ ንቑርሲ ዝነቐዘ ፋፋ ወይ ፕሮቲን ምስ ዝተበጽበጸ ሳልሳይ ዓለም ሂቦም ናይ ሓሙሽተ ኪሎ ሜተር ብእግሪ ተጋዒዝና ዓዓሰርተ ጉድጓድ ክንኩኦት ተነገረና። ፈልሲ‘ውን ተኸልና። እንተኾነ ዝተኸልና ግቡእ ክንክን ይረክብ ስለ ዘይነበረ ገለ ኣጣል ኣብ ቅድሚ ዓይንና ሸምጢጠን ክበልዖዖ ተዓዘብና። ገለ ኸኣ ብሰንኪ ሕጽረት ማይ ሓረረ። ሓደ መማህርተይ ኣብ ቀዳመ ሰንበት ኣስመራ በጺሑ ስለ ዝመጸ ሓደ ሰኑይ ንጉሆ ኣብ መስርዕ እንከለና ናይ‘ቲ ሽዑ ወዲ ርእሶም ዝተባህለ ስንኩል ሓላፊና ነቲ ብዘይፍቓድ ኣስመራ ዝኸደ ተመሃራይ ሃንደበት ብጽፍዒት ተሳሃሎ። እዚ ንኹሉ ተመሃራይ ንመፈራርሒ ኢሉ ዝተወስደ ስጉምቲ ሙኻኑ እዩ። ካብታ ዕለት ከኣ ኣብ ኤርትራ ሓደ ሓደገኛ ስርዓት ይስዕርር ከምዘሎ ተረዳኣኩ።
2001 ዓመተ ምህረት ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርተይ ዝወዳእክሉ ዓመት‘ዩ ነይሩ። እዚ ማለት ናብቲ መወዳኣታ ዘይብሉ ሃገራዊ ባርነት ዝጽንበረሉ ዓመት ዝተፈረድኩሉ ሙኻኑ ኣዩ። ኣብቲ ዓመት ካብተን ብስም ነጻ ፕረስ ሰሲነን ንህዝቢ ናይ ምንባብ ክእለቱ ኣማዕቢለን ንህዝብና ኣብ ምንቕቓሕ ዝነበራ ጋዜጣታት ብዙሕ ዝተመሃርክሉ ዓመት‘ዩ ነይሩ። ኮይኑ ግን ዕለት 18 መስከረም 2001 ምሳሕ እናበላዕኩ ራድዩ ድምጺ ሓፋሽ ወላዕኩ‘ሞ፣ ብጋዜጠኛ ሰለሙን ኣበራ ዝቐረበ ዜና ምስ ሰማዕኩ ሸውሃተይ ተዓጽወ። እዝየ ኸኣ ተቖጣዕኩ። ንበዓል ሰቲት ተመሊሰ ከንብበን ከምዘይክእል ተርዳእኩ። ኣብታ ዕለት ካብ ህግደፍ ርሒቐ ካብ ኤርትራ ክስደድ ከምዘለኒ ሓሳብ መጻኒ። ክሳብ ሓሳባይ ክዉን ዝገብር ናይ ትምህርቲ መንቀሳቐሲ ወረቐተይ ሓሪሩ ስለዝነበረ ክሕባኣ ነይሩኒ። ንኣዋርሕ ካብ ግፋ ድሕሪ ምኽዋለይ ከኣ ኩነታት ኣጣሊለ ነቲ ኣብ 91 ዘጣቓዕኩሉ ስርዓት ኣብ 2001 ራሕራሕክዎ። ክሳብ ሎሚ ኸኣ ገጽ ህግደፍ ንኸይሪኢ ኣብ ስደት ይነብር ኣለኹ። ይቃለስ ስለዘለኹ ግን ዝምለሰሉ መዓልቲ እናቐረበ ይመጽእ ከምዘሎ ነብሰይ ይነግረኒ‘ሎ።
Join VoD
VoD is looking for highly motivated candidates to collect, draft, edit and present relevant news items from various sources exclusively but not limited to Eritrea and the rest of the Horn of Africa. Excellent writing skills in both English and Tigrinya, proficiency in using technology, and ability to scan social media are essential. The candidate should be an active listener, able to communicate with persons of interest, and share timely information with the public.
The Main objective of Voice Of Delina is to collect and disseminate economic, social and political developments pertaining to Eritrea and Eritreans at home and in the Erespora.
We are also determined to develop the media capacity by grooming the new generation of Eritreans to articulate the aspirations of our country.
We are particularly looking for candidates who are keenly interested to play an active role in helping foster peace and democracy in Eritrea.
VOLUNTEER INTERNSHIP OPENINGS
• Media Director/Program Coordinator
o manage the team
o prepare editorials
o make editorial decisions on programs to be broadcast
o edit other program contents
• Researchers
o research topics required for programming
o assist in drafting stories
• Writers and Editors
o draft a regular feature story
o assist in news preparation
• Anchor-Reader
o read program items
o assist in news preparation
• Sound Engineer
o arrange programs, add music and repackage programs for dispatch to the studio
• Translator from English into Arabic and Tigrinya (and, on a limited basis, Amharic)
o translate copy of stories into appropriate language for broadcast
o when necessary, read stories in correct language or dialect
To participate please send email to info@delina.org
Please provide your personal CV, Skype ID, telephone number and best time to call you.


text:
ኣፈፃፅማ ምዕባይ ንግዲ ወፃኢ ክልል ትግራይ ኣብ 2010 ዓ.ም ትሑት ከምዝነበረ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 መስከረም፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ 2010 ዓ.ም ዝነበረ ኣፈፃፅማ ምዕባይ ንግዲ ወፃኢ ክልል ትግራይ ትሑት ከም ዝነበረ ቢሮ ልምዓት ከተማን ንግዲን ኢንዳስትርን ትግራይ ገሊፁ።
ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ምልማዕ ንግዲን ምክትል ሓላፊ እቲ ቢሮን ኣይተ ዳንኤል መኮነን፥ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ፍርቂ ቢለየን ዶላር ዝግመት ፍርያት ትግራይ ንወፃኢ ሃገር ንምልኣኽ ትልሚ ተታሒዙ ከምዝነበረ ገሊፆም።
ይኹን እምበር ኣብ ኣፈፃፅምኡ ኣስታት 248 ሚሊየን ዶላር ጥራሕ እዩ ኢሎም።
ብኻልእ መዳይ ድማ እቲ ኣታዊ ምስ ተመሳሳሊ እዋን 2009 ዓ.ም እንትነፃፀር ናይ 9 ነጥቢ 38 ሚሊየን ዶላር ወሰኽ ከምዘሎዎ ተዛሪቦም።
እቶም ንወፃኢ ሃገር ሰደድ ዝተገበሩ ፍርያታት ሕርሻ፣ ማኒፋክቸሪንግ፣ መዓድናትን ወዘተእንትኾኑ፥ ቀንዲ ምኽኒያት ምንካይ ንግዲ ወፃኢ ፅሬት ኣቕሓ ዘይምህላው፣ ምንካይ ዋጋ ዕዳጋ ዓለም፣ ሕፅረት እታዎትን ትኹረት ዘይምሃብን ከምዝኾነ ሓቢሮም።
ብዋናንት ግና ምስፍሕፋሕ ዘይሕጋዊ ንግዲ(ኮንትሮባንድ) ከምዝኾነ እቲ ቢሮ ገሊፁ።
ስለዝኾነ ኣብ 2011 ዓ.ም ቁፅፅር ዘይሕጋዊ ንግዲ (ኮንትሮባንድ ) ብትኹረት ዝስረሓሉ ጉዳይ ክኸዉን እዩ ክብሉ ኣይተ ዳንኤል ገሊፆም።
ኣብ ከልል ትግራይ 1 ሺሕን 50 ኣምፃእቲን 188 ለኣኽትን ነጋዶ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ብዮናታን ግዛቸዉ


text:
Du är här:
Språkstöd i förskola och skola
ቋንቋ ሽወደን ዘይኮነስ ካልእ ናይ ኣደ-ቋንቋ ዘሎዎም ቈልዑ፤ ደገፍ-ቋንቋን፡ ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደን፡ መምርሒ-ትምህርቲን ንኽወሃቦም ዕድል ኣሎዎም።
ክፍሊ-መላመዲ
እቶም ካብ 1-5 ዝዕድሚኦም፤ ኣብ ክፍሊ-መላምዲ ዝጀመሩ ቈልዑ፤ ኣብቲ ናይ መጀመርታ ጊዜ፤ ደገፍ-ቋንቋ ክወሃቦም ይኽእል እዩ። እቲ ዕላማ ናይዚ ድማ፤ ኣብቲ ናይ ምጅማር ግዜ፤ ብዝተኻእለ መጠን ንቐልዑን፡ ንወለዲን፡ ንሰራሕተኛታትን ጽቡቕ መበገሲ ንኪኸውን ተባሂሉ እዩ።
ቅድመ-ትምህርቲ ክፍለ-መላመዲ
ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ ዚጅምሩ፤ ሓደስቲ ዝመጹ ቈልዑ፤ ብቛንቋ ኣዲኦም ደገፍ-ቋንቋ ይግበረሎም እዩ። እቲ ዕላማ ናይዚ ድማ፤ ነቲ ቈልዓ ንምሕጋዝን፤ ምስቲ ኣገባብ ቤትትምህርቲ ሽወደን ንምልምማዶምን ተባሂሉ እዩ። ሓደስቲ ዘይኮኑ ቈልዑ፤ ግን ካልእ ቋንቋ-ኣደ ዘሎዎም ምስ ዚኾኑ፤ ነቲ ናይ ቋንቋ ፍልጠቶምን ንምቕሳም-ትምህርቶምን ንምምዕባል፤ ናይ ቋንቋ-ኣደ ሓገዝ ይግበረሎም እዩ።
መባእታዊ-ቤትትምህርቲ
ሓደስቲ ዝመጹ ተመሃሮ፤ ብቛንቋ-ኣዲኦም መምርሒ-ትምህርቲ ይወሃቦም እዩ። እቲ ዕላማ ናይዚ ድማ፤ ነቲ ኣብ ነንበይኑ ዓይነታት-ትምህርቲ ዚቐርበሎም ጠለባት፤ ብዝበለጸ ንኽምክትዎ ዕድል ንምፍጣር እዩ።
ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ዚፍቀደልካ፤ ሓደ ወይ ክልቲኦም ወለድኻ፤ ሽወደን ዘይኮነ ቋንቋ ምስ ዚህልዎምን፤ እቲ ተመሃራይ ኣብቲ መዓልታዊ መዘራረቢኦም ቋንቋ፤ መሰረታዊ ፍልጠት ምስ ዚህልዎ እዩ። ብተወሳኺ ውን፤ ብውሑዱ 5 ዝተመዝገቡ ተመሃሮን ምስ ዚህልዉን፤ ብቑዕ ናይ ቋንቋ-ኣደ መምህር ምስ ዚርከብን እዩ።
ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ኣብቶም ወግዓውያን ዚበሃሉ ቋንቋታት፤ ፊኒሽ፡ ዪዲሽ፡ መአንከይሊ፡ ሮማኒ ከምኡውን ሳሚስካ፤ ዋላኳ እቲ ቋንቋ ኣብ ገዝኦም ናይ መዓልታዊ መዘራረቢ-ቋንቁኦም ኣይኹን፤ ትምህርቲ ቋንቋ ይፍቀደሎም እዩ። እዚ ድማ ዋላኳ እቲ ቁጽሪ ተመሃሮ፤ ካብ 5 ንታሕቲ ምስ ዚኸውን እዩ።
2ይ ደረጃ ቤትትምርቲ ጂምናስዩም
ሓደስቲ ዝመጹ ተመሃሮ፤ ኣብቲ ኮሙናዊ ቤትትምህርቲ ጂምናስዩም ንዝመሃሩ፤ ኣብቲ መጀመርታ ጊዜ፤ ኣብ ሓደ ፍሉይ መዳለዊ-ክፍሊ እዮም ዝምደቡ። ኣብቲ ናይ ጂምናስዩም ቤትትምህርቲ፤ ብቛንቋ-ኣደ መምርሒ-ትምህርቲን ናይ ቋንቋ-ኣደ ትምህርቲን ይወሃቦም እዩ።
ርክብ፡-
ብዛዕባቲ ኣብ ቤትትምህርቲ ዚወሃብ ደገፍ-ቋንቋ፤ ብዝበለጸ ክትፈልጥ ምስ ትደሊ፤ ምስ Karin Andersson (flerspråkigt centrum)፤ ብቑጽሪ ቴሌፎን 073-274 56 01ተራኸብ።


text:
ብመሠረት ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ካብ ዕለት ፳፮ መስከረም ክሳብ ፭ ኅዳር ዘሎ እዋን ዘመነ ጽጌ፡ ወርኃ ጽጌ፤ ዝቐርብ ምስጋና ድማ ማኅሌተ ጽጌ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዘን ዕለታት ኸኣ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳን ሓላዊኣ ኣረጋዊ ዮሴፍን ከምኡውን ሰሎሜ ናብ ምድረ ግብጽ ዝተሰደዱሉን ኣብኡ ዝጸንሑሉን እዋን ይዝከር። ምኽንያት፣ስደት ስደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ሃንደበት ዘይኮነስ ከምቲ ካልእ …
በስመ አብ ወወል ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። “መቕድመ ኩሉ ንስብክ ሥላሴ ዕሩየ ወቅዱስ ዘውእቶሙ አብ፣ወልድ፣መንፈስ ቅዱስ።” “እግዚአብሔር ኢልና ንኣምኖ ንሕና ዝፈለጥናዮን ዝበጻሕናዮን ዘይኮነስ እግዚአብሔር ብባዕሉ ዝፍለጥን ንርእሱ ባዕሉ ጥራሕ ዝፈልጣ እዩ። ብዛዕባ እግዚአብሔር ዘለና ኣፍልጦ ብመጠን ዓቕምና እምበር ብመምዘኒ ዓቀኑ ኣይኮነን። እግዚአብሔር ኢልና እንኣምኖ ስፍሓቱ ሰማይን ምድርን ክበጽሕዎ ዘይክእሉ፣ርቀቱ ናይ መላእኽቲን ደቂ ሰባትን ኣእምሮ …
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ሃይማኖት ምድራዊ ዘይኮነስ፣ ካብ ሰማይ ካብ እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ዝተዋህበን ዝተሠርዐን እዩ። ሓደ እዋን ብዛዕባ ሥልጣኑ ክሓትዎ ሊቃውንትን ጸሓፍትን ኣይሁድ ናብ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ መጽኡ። ንሱ ድማ፤ “ጥምቀት ዮሐንስሲ ካብ ሰማይ ድያ ወይስ ካብ ሰብ፧” (ማር. ፲፩፥፴/11፥30) ኢሉ ንሕቶኦም ብሕቶ መለሰሎም። ንሳቶም ግና ካብ ሰማይ ምዃና …


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ብራከ ኮምዩን ብዙሕ እተፈላለየ ዚካረ ገዛውቲ ኣሎ። ካብ ሓደ ክፍሊ ምስ ክሽነ ክሳዕ ኣርባዕተ ክፍሊ ምስ ክሽነ። እዚ ድማ ኣብ ብራከ: የሎ: ፒልግሪምስታድን ሸላርነን ከተማታት ፋሕ ኢሉ ኣሎ። ኪራይ ካብ 2900 ክሩነር ንሓንቲ ክፍሊ ምስ ክሽነ ክሳዕ 6000 ክሩነር ንኣርባዕተ ክፍሊ ምስ ክሽነ ንወርሒ። ገዛ ክትዕድግ ምስ እትደሊ: እቲ ዋጋ ካብቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዘሎ ይሓስር።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዘይካ ሽወደን: እንግሊዝን ዓረብን ትግርኛን ሶማልኛን ይዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
KULTIZ
ማሕበር እስላም ኦስተርሱንድ
ኣሊያንስ ፍራንሰዝ
ናይ ብራከ ባፕቲስት ማሕበር
ረቭሱንድ ማሕበር
ብራከ-ኒሀምስ ማሕበር
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ማእከል ጥዕና: ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ሕክምና ስንን ይርከብ። ኣብ ብራከ ከተማ ሓያሎ ድኳናት ኣሎ። እቲ ሆስፒታል ኣብ ኦስተርሱንድ ይርከብ። ኣብኡ ግርሰሪታት: ባንክታት: ድኳን ዕምባባ: ናይ ስፖርትን መዘናግዕን ናይ ሓጻውንትን ቀለማትን ድኳናት ኣሎ። ብዙሓት ማሕበራት ከኣ ኣለዋ: ከም ናይ ስፖርት: እተዘውተረ ክዳውንቲ ዚሸይጥ ቀዪሕ መስቀል: ረዳ ቦርነን: አቢኤፍን ካልእ ሃይማኖታውያን ማሕበራትን። ኣብ መብዛሕትኡ ቁሸታት ሽወደናውያን ኣብያተክርስትያን ኣለዋ። ኣብ ብራከ ናይ ባፕቲስት ማሕበርን ኤሊምን ድማ ኣሎ። ካብ ብራከ መገዲ ሓደ ሰዓት ብማኪና ማለት ኣብ ኦስተርሱንድ መስጊድ ኣሎ። ኣብ ኦስተርሱንድ ብዙሕ ድኳናት ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ብራከ ኮምዩን ንካብ 1-5 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን ቤትትምርቲ ከምኡውን ናይ ወለዲ ምትሕግጋዝ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ሓምሽተ ብኮምዩን ዚምራሕ ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣሎ: ከምኡውን ሰለስተ ናይ ወለዲ ምትሕግጋዝ። እተን
ናይ ኮምዩን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ፍየልስታ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ: ጋላክሰንስ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ (የሎ): ፒልግሪመንስ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ(ፒልግሪምስታድ): ትሮልስኩገን ቤትትምህርቲ ህጻናት (ብራከ): ኣነሰት ቤትትምህርቲህጻናት (ሸላርነ)።www.bracke.se/barnutbildning.
ምትሕግጋዝ ወለዲ: Busbua i Rissna,
Lek och Bus i Kälarne, ከምኡውን
Hyllan i Sörbygden.
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ንህጻናት ካብ 7-16 ዝዕድመኦም መባእታ ትምህርቲ ግዴታ እዩ። ኣብያተትምህርትና ነቶም ተመሃሮ ቀጻሊ ብፍልጠትን ብማሕበራዊ ናብራን ኪዓብዩን ኪምዕብሉን ይጽዕር። ኣብ ብራከ ኮምዩን ሓምሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፤ ብራከ: የሎ: ሸላርነ: ፍየልስታን ፕሊግሪምስታድን።
www.bracke.se/barnutbildning.
Jämtlands Gymnasium i Bräcke ኣብቲ ናይ የምትላንድ ማሕበር ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ እቱው እዩ: ንኤለትሪክን ጸዓትን ናይ ኢድ ስራሕን ዚምልከት ትምህርቲ ድማ ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ንስኻ ካብ 20-64 ዝዕድመኻ: ብመገዲ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲ: ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ኣቲኻ ክትምሃር ትኽእል። ናይ ሞያ ትምህርቲውን ክትወስድ ትኽእል። ኣብ ናይ ብራከ ለርሰንትሩም እተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ኣሎ። ብትርፊ ግዜ ወይ ቀዋሚ ወይ ድማ ስራሕን ትምህርትን ሓዊስካ ክትመሃር ትኽእል። ብዛዕባ ትምህርታዊ ሓገዝ እትደልዮ መምርሕን ምኽርን ን
www.bracke.se/barnutbildning ተወከስ። ኣብቲ ካብ ብራከ 7 ኪሎመትር ርሒቑ ዚርከብ ኦስተርሱንድ እቲ ኣዚዩ ቀረባ ዝኾነ ዩኒቨርሲቲ
Mittuniversitetet ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
እቲ ኮምዩን ነቶም ብምኽንያት ናብቲ ማእከል ጥዕና ብውሑዱ ንሰለስተ ወርሒ ዚኣክል ኪመጹ ብዘይምኽኣሎም ኣብ ገዝኦም ዚሕከሙ ሰባት ሓላፍነት ይወስድ።
ማእከል ጥዕና: ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ሕክምና ስንን ኣብቲ ኮምዩን ኣሎ። ኣብ
ብራከን ሸላርነን ክልተ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብ ነፍስወከፍ ማእከል ጥዕና እቶም ሰራሕተኛታት ኣብ እተፈላለየ ናይ ክንክን ጉጅለ ይሳተፉ። ኣብቲ ጉጅለ: ሓከምቲ: ነርስታት: ኣዋለድቲ: BVC: ናይ ምውስዋስ ክንክንን ማሕበራዊ ስነኣእምሮኣዊ ምንጭን ኣሎ። ብተወሳኺ
Bräcke hälsocentral. ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ነቲ ናይ ስራሕ ደላሊ ደዊልካ ብዓረብ ክትዛረብ ትኽእል፡ ተለ: 0771-86 01 01። ብሶማልኛ ተለ: 0771-86 01 03። ብትግርኛ ተለ: 0771-86 01 04
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ብራከ ኮምዩን ኣብ E 14 እዩ ዚርከብ ግን ኣብ ማእከል መገዲ ኣይኮነን። ካብ ኦስተርሱንድ ብማኪና ኣስታት ሓደ ሰዓት ይወስድ: ካብ ሱንድስቫል ሓደ ሰዓትን ፈረቓን: ካብ ስቶክሆልም ድማ 5 ሰዓታት። ኣብ መንጎ ኦስተርሱንድ: ሱንድስቫል: ኡመዮን ስቶክሆልምን ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን ኣገልግሎት ኣሎ። ነቶም ኣብ ኦስተርሱን ዚሰርሑ ሰባት ኣብ ውሽጢ መዓልቲ ካብን ናብን ኪመላለሱ ይኽእሉ። ብባቡር 40 ደቓይቕ ይወስድ።
Länstrafiken Z ንኣውቶቡስ: ብትእዛዝ ዚሰርሕ መጎዓዝያን ይመርሕ:
SJ ከምኡውን
Norrtåg ከኣ ንባቡራት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ብራከ ናብ ዕንጸይትን ሓጺንን ዝዓለመ ነኣሽቱ ዋኒናት ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ዝበዝሕ ሰብ ብዕንጸይትን ውጽኢት ዕንጸይትን እዩ ዚመሓደር። እቲ ኮምዩን ብኣሰራርሓ መግቢ እውን ፍሉጥ እዩ። ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኣብ ብራከን ከባቢኣን ናይ ኣሰልፍትን ከሸንትን ሓከምትን ናይ መምህራን ህጻናትን ተክኒሽያን ኤለክትሪክን ጠለብ እናዓበየ መጺኡ። ኣብ ክንክን ጥዕናን ዱርን ጋራጅን መጐዓዝያን ስራሕ ይርከብ እዩ። እቲ ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ቀረባ ኣብ ዚርከብ ቤትትምህርቲ ስልጠና ኪህበካ ይኽእል። ከምዚ ብምግባር ከኣ ነቲ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድልካ ተስፍሖ። እቲ ስልጠና ኣብዘን ዚስዕባ የተኩር፤ ክንክን ጥዕና: ባቲላመራ: ዘዋር ኣውቶቡስ: ሰራሕተኛ መኽዘን: ጋራጂስታ: ረስቶራንት: ሸያጥን ኣገልግሎት ዓማዊልን። ንዝያዳ ሓበሬታ ንቤትጽሕፈት ዕዮ ተወከስ።


text:
ሓንቲ ሃገር ከም ሃገር፡ ርእሰ ክኢላ ተባሂላ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተቐባልነት ክትረክብ፡ ከተማልኦም ዘለዋ ረቛሒታትን ግዴታትን ኣለውዋ’ዮም። ነዞም ረቛሒታት ከየማለአት ግን ነጻ ሃገር ምዃና ተፈላጥነት ክትረክብ ትጽገም። ብኹሉ ኣፍልጦ ረኺባ ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስ ኮነት ድማ፡ ንህዝባን ብዝኣተወቶ ውዑል መሰረት ንኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብን ተሓታቲ’ያ።
እታ ሃገር ኣብ ነጻን ደሞክራስያውን መድረኽ፡ ብነበርታ ብክትዕን ዘተን በሲሉ ዝጸደቐ፡ ናይ ኩሎም ኣብ’ታ ሃገር ዘለዎ ሕግታት ገዛኢ ዝኾነ ሃገራዊ ቅዋም ክህልዋ ኣለዎ። ብደሞክራስያዊ ምርጫ ዝደየበ ሃገራዊ ባይቶ ክህልዋ ኣለዎ። ሃገራዊ፣ ዞባዊ፣ ኣህጉራዊ፣ ዓለም ለኻዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ንመሰረታዊ ክብረት ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት፡ ነጻ ፕሬስ፣ ማሕበራዊ ፍትሕን ልምዓትን ዝምልከቱ ፖሊሲታት ክህልውዋ ኣለዎም። ብሓጺሩ እቲ ትምረሓሉ ቅዋም ህዝባዊ ኮይኑ ተደፊኑ ዝቕመጥ ዘይኮነ ዝሰርሕ ክኸውን ይግባእ። እቲ ሃገራዊ ባይቶ ብተመሳሳሊ ልዑላዊ ህዝባዊ ስልጣን ብውሽጢ ኮነ ብደገ ከይጠሓስ ብኣትኩሮ ዝከታተል ዘውሕስን ክኸውን ይህልዎ። ካብ’ዚ ብዝተረፈ ሃገራት ኣበይን ኣብ ከመይ ኣለዋ ንምፍላጥ፡ ኣበየና ክፍለ ዓለም፡ ኣብ ከመይ ዝበለ ጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣ፡ ባህሪያዊ ጸጋታት፣ ብዝሒ ህዝቢ ….ወዘተ ጥራሕ ምፍላጥ እኹል ኣይኮነን። እዚ ቀዳምነት ዝወሃቦ’ውን ኣይኮነን። እታ ሃገር ኣብ ክፍለ-ዓለም ኣፍሪቃ ትሃሉ ኣብ ኤስያ፣ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ትሃሉ ኣብ ኤውሮጳ ንበይኑ ፖለቲካዊ መምዘኒኣ ክኸውን ኣይክእልን።
መምዘኒኣ ዝኸውን ሕጋዊ ፖለቲካዊ ስልጣን፣ ብቑዕ ትካላዊ ኣገልግሎት፣ ዝሰልጠነ ዓቕሚ ሰብ፣ ዜጋታት ኣብ መንግስቶም ዘለዎም እምነት፡ ከምኡ’ውን መንግስቲ ኣብ ምርግጋጽን ምውሓስን መሰል ዜጋታቱ ዘርእዮ ጻዕርን ትዕግስትን ..ወዘተ’ዩ። እታ ሃገር ብግሁድን ስውርን ካብ ዝካየድ ግዕዝይና፡ ሰበይ ሰበይ ሰብካን ግበረለይ ክገብረልካን ነጻ ድያ ኣይኮነትን? መንግስቲ ዝፍጥሮ ዕድላት ስራሕን ዘመዝግቦ ቁጠባዊ ዕቤትን፣ ዘረጋገጾ ዘቤታዊ ሰላም፣ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፣ ግልጽነትን ተሓታትነትን ዝኽተሎ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ካልእ መምዘኒታትን’ዩ እቲ ክብርን ኣፍልጦ ከውህብ ዝኽእልን ዘይኽእልን።
ተዛሪብካ እንታይ ኣመጻእካ ድዩ፡ ሕጂ ናብ’ቲ ቀንዲ መበገሲ ሓሳበይ ዝኾነ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን፡ ብሓደ ሰብ ዝዝወር ብኣጉል ትምክሕቲ ዝሓበጠ መንግስታዊ ጉጅለን ከብለኩም። ህግደፍ ነዞም ኩሎም ሓደ ድሕሪ ሓደ ልዕል ክብል ዝተጠቅሱ ረቛሒታት ወይ ኣመልከትቲ ጎስዩ፡ መራሒ’የ ወኪል ህዝቢ’የ ክብል ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ትሕዝቶን ትርጉምን ልዑላዊ ህዝብን ልዑላዊት ሃገርን ምዝባዕ’ዩ። ብተግባር ህዝቢ ይዕዘቦን ይነብረሉ ስለ ዘሎ ህግደፋውያን ወከልቲ ህዝቢ ኣይኮኑን። መንገዶም መንገዲ ዓፈናን ቅንጸላን’ዩ። ራኢኦም ኣድላውን ስሱዑን’ዩ። ናይ ህግደፋውያን ፍታውን ቀዳምነታትን እንታይ ከም ዝመስሉ ኣብ ናይ ርብዒ ዘመን ተመክሮና ኩሉና ጽቡቕ ተገንዚብናዮ ክንከውን እተኣማመን። ብዘይካ’ቶም እግሪ ኢድ ልሳንን ገንዘብን ኮይኖም ዘገልግልዎ ዘለዎ ውሑዳት ዕሩባት ሕልና ማለተይ’የ። እዚ ጉጀለ ኣብ ውሽጢ’ዚ ርብዒ ዘመን ንዘቤታዊ ጉዳያት ዝምልከት ጸርፊ፡ ንጎረባብቲ ምቁንጻብ፡ ንምዕራባዊ ዓለም ዘይለኣኽኩምኒ ብሓለፈ ዘየሐንቀቕኩሙኒ ኢሉ ሸራእራእ ምባል፡ ሓሶትን መብጸዓን’ዩ ከስመዐና ጸኒሑ። ለኪሙና ደኣ ምበር ዝዘርኦ ክሓፍስ ከኣ ንዕዘቦ ኣለና።
ክብደት ዘይብሉ ዘረባ፡ ምውርዛይ፡ ንካልኦት ምንእኣስ፡ ንህዝቢ ብራዕድን ሽበራን ሰጥ ኣቢልካ ክትገዝኦ ምፍታን ስራሐይ ኢሉ ተታሓሒዝዎ ይርከብ፡፡ ሕሱር ለማኒ ክነሱ ኣንጻር ኣመሪካን ምዕራባውያን ሃገራት ዘነጻጸረ ቁዘማ ከስምዕ፡ መሲሉ ክረአ ምድላዪ መግለጺ ብቕዓቱ ጌሩ ዝተቐበለ’ዩ ክብል እደፍር። ብተግባር ግን ኣይኮነን ህዝቢ ከመሓድር ነታ ጸባብ ህጋደፋዊት ማይ ቤቱ’ውን ከመሓድራ ከነባብራ ኣይከኣለን። ምሕደራኡ ቅንጸላ’ዩ። ዝተበሃልካዮ ስማዕን ግበርን’ዩ። ብተግባር ሕድሕድ ምብላዕ’ዩ። እዚ ኢና ርኢና፡ እዚ’ዩ ዝፈልጥ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን። እዚ’ዩ ብቕዓት መራሕቲ ህግደፍ። እዚ ኣይወርድ ወሪዱና፡ ብሓይሊ ተጻዒኑና ደኣምበር ደሊናዮን ተመኒናዮን ዝመጸ ኣይኮነን። ዜጋታት በዝን ብወዲ ከምዝን ምንባር ምስ ጸገሞም ይሃድሙ ይስደዱ። ዝኸድዎም ህዝብታትን መንግስታት ካብ ዘለዎም ሰብኣዊ ክብረትን ኣህጉራዊ ሞራላዊ ሓላፍነትን ከከም ዓቕሞም ይቕበልዎም የዕንግልዎም የጣይስዎም፡ ዓለም ክትደጋገፍ ይጽውዑ ይምሕጸኑ፡ ዝተረፉ ከይስዕቡ ኣብ ሃገሮም ብሰላም ክነብሩ ጻዕርታቶም የሐይሉ።
ጉጅለ ህግደፍ ግን ኣብ ክንዲ ካብ ግጉይ ባህሪኡ ክእረም ዝፍትን መሊሱ ነቲ ግጉይ ጠባያቱ ይውስኸሉ። ካብ ካልኦት ኣብ ክንዲ ዝመሃር ዓይኑ ብጨው ተሓጺጽቡ መመሊሱ ኣነ ይፈልጥ፡ ኣነ ኣብ ጽቡቕ ኣለኹ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሰላም፡ ኣብ ደሞክራሲ፡ ኣብ ልምዓት ይነብር ኣሎ። ኣነ ዝብለኩም ጥራሕ ስምዑ ይብል። ኣብ ፈቖዶ ዝሳቐዩን ዝሃልቁን ዘለው ዜጋታቱ ኣብ ምድሓን ኣብ ምዕንጋል ኣብ ክንዲ ዝረባረብ፡ ጉዳይ ሰማል፣ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን፣ ጉዳይ ዳርፉር፣ ጉዳይ ምብራቕ ሱዳን፣ ጉዳይ ፍስጤም፣ ጉዳይ የመን፣ ጉዳይ ዒራቕ ሶርያ ….ወዘተ ኣበይ ተተኮሰ ክንደይ ሞተ ቆሰለ ክጽብጽብን ክቑዝምን ውዒሉ ይሓድር ኣሎ። ንከም’ዚ ዝበለ መንግስታዊ ጉጅለ ሓዊስካ ኣነ ኤርትራዊ’የ ኤርትራውያን ኢና ኢልካ ክትዛረብ ሕፍረትን ውርደትን’ዩ። ንሱ ኣንጻር ዜጋታቱ፡ ካልኦት ንድሕነት ዜጋታቱ ክረባረቡ ምርኣይን ምስማዕን እወ ክንደይ’ኳ ሕፍረትን ውርደትን።
ሪሞም ኣለም ሰገድ
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡- 07-10-2015


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብዚኣብኣፓርትማወይቪላ፡ ኣብከተማወይገጠርኪንበርይከኣል። እታኣብቲኩሉኮምዩን 836 መንበሪኣባይቲዘለዋኮሙናዊትትካልEda Bostads ABዝዓበየትኣመሓዳሪትኣባይቲእያ። ኣብኤዳብዙሓትብሕታውያንኣካረትይቲኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብኤዳብዙሕቋንቋታትይዝረብ፡ ከምንኣብነት፡ ኖርቨጅያን፡ ዳኒሽ፡ ጀርመን፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ፋርስ፡ ቱርኪንትግርኛን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብኤዳኮምዩንልዕሊ 150 ንጡፋትማሕበራትኣለዋ። ኣብኡናይህጻናትንመንእሰያትን፡ ማሕበራት፡ ቦታዚህቡማሕበራት፡ ባህላዊማሕበራት፡ ናይትምህርቲማሕበር፡ ናይጥሮታማሕበርንካልኦትከምቁሸታዊማሕበራትወዘተኣለዋ። ከምኡውንእተፈላለያስፖርታውያንማሕበራትኣለዋ፡ ኣባታተንድማናይኵዕሶእግሪጸወታ፡ ኣይስሆኪ፡ ቦርድተኒስ፡ ምንሽርታትወይምትኳስኣሎ። እተንእተፈላለያናይቤትክርስትያንሰበኻታትከይተረፋኣብቲኮምዩንማሕበራትኣለወን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብሻርሎተንበርይናይዜግነትንናይማሕበራዊናብራንኣብያተጽሕፈትኣለዋ፡ ኣብኡውንEda Bostads ABናታቤትጽሕፈትኣለዋ። ኣብኦሙትፉሽናይስደተኛታትመቐበሊቤትጽሕፈትንኤስኤፍኢንኣሎ። ኣብኩፓን፡ እቲኣብኦሙትፉሽብቀዪሕመስቀልዚካየድድኳን፡ ናይሰከንድሃንድኣቕሑምዕዳግይከኣል። ኣብሻርሎተንበርይ፡ ኮፖምንኦሙትፉሽንቤትንባብ፡ ባንክ፡ ናይስፖርትቦታንግሮሰሪታትንኣሎ።
ናብሻርሎተንበርይክትኣቱከሎኻ፡ ዓቢዕዳጋንናይንግዲፓርክንኣሎ። ኣብኡከኣናይመንሸራተትንምትኳስንኣደራሽኣሎ። ኣብቫልፍየለትመንሸራተትንመጠዋወይንኣሎ። ኣብኖረሱንድበቲግሩምቀላይሁግንእተኸበበ 18 ናይጎልፍመጻወቲሜዳታትኣሎ።
እቲኮምዩንእንታይከምዘቕርብንምፍላጥኣብቲናትናወብሳይትረአ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኤዳኮምዩን ን1-5 ዓመትዝዕድመኦም (ወይከኣእቲህጻንናይቤትትምህርቲህጻናትክላስወይመደበኛቤትትምህርቲክሳዕዚጅምር )ብዙሓትኣብያተትምህርቲህጻናትንመውዓሊስድራቤትንኣሎዋ። እቲኣብሻርሎተንበርይዘሎማእከልስድራቤትነቶምካብ 0-6 ዓመትዝዕድመኦምውሉድዘለዎምወለድንወለዲኪኾኑዚቃረቡዘለውንምስካልኦትወለዲዝራኸቡሉቦታእዩ።
ማእከልስድራቤትFamiljecentralen "Famnen"ናይኣደታትክሊኒክ፡ ናይህጻናትክሊኒክ፡ ናይክፉትቤትትምህርቲህጻናትንናይማሕበራዊኣገልግሎትንምትሕብባርእዩ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብሻርሎተንበርይ፡ ኦሙትፉሽ፡ ኮፖም፡ ኣዶልፍፉሽንሺሊንግማርክንመባእታኣብያተትምህርቲኣሎዋ። ኣብናይሻርሎተንበይጉናርስቢስኩላንንኣብናይኮፖምህየርነስስኩላንን፡ ላዕለዋይደረጃኣብያተትምህርቲኣለዋ። ምስመባእታቤትትምህርቲእተኣሳሰረነቶምኣላዪነትዚደልዩህጻናትናይዕረፍቲገዛኣሎ። ኣብቲኮምዩንሒደትእተፈላለያካልኣይደረጃኣብያተትምህርቲኣለዋ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይኤዳትምህርቲንዓበይቲበዘንዚስዕባዝቖመእዩ፤ sfi-ሽወደንንወጻእተኛታት፡ ክልተሞያውንመሰረታውንከምኡንካልኣይደረጃውንትምህርቲንዓበይቲ። ከምሓድሽመጻኢመጠንነቲምስsfiዚኸይድምስማሕበረሰብምልላይዚብልፕሮግራምክትካፈሎመሰልኣሎካ።
ኣገልጎት ጥዕና
ንናይኤዳማእከልጥዕናእትውከስ፡ ምኽሪወይሕክምናምስእትደሊእዩ። ኣብቲVårdguidens webbplatsሓበሬታክትረክብትኽእል።
ኣብቲናይሻርሎተንበርይማእከልስድራቤት፡ ናይኣደታትንህጻናትንማእከልጥዕናኣሎ። ሓደሰብምሸትወይቀዳመሰንበትህጹጽረድኤትምስዚደሊነቲካብኦሙትፉሽ 20 ኪ/መ ዝርሕቀቱናይኣርቪካሆስፒታልናይህጹጽረድኤትመቐበሊኪውከስይኽእል። እቲህዝባዊሕክምናስኒኣብኦሙትፋሽእዩዘሎ። ኣብቲኮምዩንብሕታውያንሓከምቲስኒውንኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ክንራዳዳእኣድላዪስለዝኾነከምኣድላይነቱንተርጓማይንውከስ። እዚ፡ ኣብስራሕ፡ ኣብቤትትምህርቲ፡ ናብትካላትንክሊንክንኣብእትበጽሓሉግዜኪኸውንይኽእል። መብዛሕትኡግዜእቲናይትርጉምኣገልግሎትብተሌፎንእዩዚካየድ። እቲተርጓማይምስጢርክዕቅብግዴታኣለዎ፡ ነቲእትባህለድማከምዘለዎኪትርጉሞይግባእ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲሃገራዊጽርግያ 61 ብማእከልኤዳእዩዚሓልፍ፡ ኣብቲዶብኖርወይድማናብሪክስቨይ 2 ይጥወ። ሃገራዊጽርግያኣብቲኮምዩንምስቲመገዲባቡርማዕረይኸይድ፡ ንሱድማኣብቨርምላንድብመገዲካርልስታድ፡ ኣርቪካ፡ ኦሙትፉይኸይድ። ሻርሎተንበርይቅድሚዶብኖርወይዘላናይመወዳእታባቡርጣብያእያ። ኣብመንጎስቶክሆልምንኦስሎንብምዃናናብክልቲአንርእሰከትማታትንዚህሉምርኻብግሩምኣጋጣሚእዩ።
ብናይቨርምላንድኮምዩናትንወረዳንዚውነንቨርምላንድስትራፊክ፡ ነቲናይከባቢትራፊክየካይዶ። ካብኤዳክሳብቲኣህጉራዊመዓርፎነፈርቲኦስሎ (ጋርደርሞየን )ኣስታት 100 ኪ/መ እዩ። ናብቲውሽጣዊበረራንገለናይቻርተርበረራንዘለዎካርልስታድመዓርፎነፈርቲውንዳርጋከምኡእዩርሕቀቱ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲኮምዩንኣስታት 1500 ሰራሕተኛታትኣለዉ። ናብዶብኖርወይቅርበትነቲናይዕዳጋሸቐጥዕሙርይገብሮ። ኣብዚብዙሓትዓበይቲፋብሪካታትኣለዋ፡ ንኣብነት፡ ፉንዶኮምፖነንትስኤ.ቢ፡ ኖርማፕረሲሽንኤ.ቢከምኡውንኖርዲክፐፐርኦሙትፉሽኤ.ቢ። ናይስራሕዕድላትኣብክንክንጥዕናን፡ ቤትትምህርትንክንክንህጻናትንይርከብ።
እቲኮምዩንከምወሃብስራሕመጠንኣብዚእዋንዚእንታይክፉትቦታከምዘሎረአ።
እቲኮምዩንዓመታዊናይባዕልኻዋኒንዝብልኮርስይህብ። ንሱከኣሕጋዊ፡ ማርከቲንግንምምሕዳርንየጠቓልል። ALMI ዚብሃልናይቨርምላንድናይዋኒንሽርካነቶምኣብሽወደንዋኒንኪጅምሩወይኪዕድጉዚደልዩናይወጻእተኛድሕረባይታዘለዎምናይቢዚነስሰባትምኽሪይልግስ። ብመገዲIFS Rådgivningብእተፈላለየቋንቋታትምኽርንተግባራዊደገፍንይወሃብ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንሚኒስተር
ጉዳያት ወጻኢ ሪፓብሊክ ቱርኪ ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ሎሚ 16 ሕዳር ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቐትሪ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሪፓብሊክ ቱርኪ ሚስተር ኣህመት ዳቩ ቶግሉ ኣብ ህንጻ ሃገር ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስን ሚኒስተር ኣህመትን፣ ኣብ ምምዕባል ክልተኣዊ ዝምድናን ምዕባለታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብሰፊሑ ዘትዮም።
ኣብቲ ኣብ ምምዕባል ሽርክነታዊ ዝምድና ዝምልከት፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ሚኒስተር ኣህመት ዳቩ ቶግሉን፣ ኩባንያታት ቱርኪ ኣብ ኤርትራ ዝሰርሓሉ ባይታ ብዛዕባ ዝጣጥሓሉ፤ ኣብ ሞንጐ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ቱርኪን ዘሎ ናይ ባህሊ ምትእስሳር ኣብ ግምት ብምእታው ድማ፣ ንሓባራዊ ታሪኽ ዝምልከት መጽናዕቲ ዝካየድ ብዛዕባ ዝከኣለሉ ክነታት ተመያዪጦም።
ንምዕባለታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጸጥታዊ ኩነታቱን ብዝምልከት ኣብ ዝተኻየደ ዘተ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ቱርኪ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ምርግጋእ ንምርግጋጽ ንእትጻወቶ ሃናጺ ተራ ኤርትራ ከምእትድግፎ ኣብሪሁ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሪፓብሊክ ቱርኪ ሚስተር ኣህመት ዳቩ ቶግሉ ድሕሪ’ቲ ርክብ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ጸጥታ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝረጋግኣሉን ኣባል ሃገራት ቊጠባአን ዘዕብያሉን ነጥብታት ብዝምልከት ሓሳብ ንሓሳብ ከምእተለዋወጡ ጠቒሱ፣ ቱርኪ ምስ ኤርትራ ዝጸንሓ ክልተኣዊ ዝምድናኣ ንምምዕባል፣ ከምኡ’ውን ሰላምን ብልጽግናን ናይ’ቲ ዞባ ንምርግጋጽ ምስ ሃገራት’ቲ ዞባ እናተመኻኸረት ብሽርክነት ክትሰርሕ ምዃና ኣረጋጊጹ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሚስተር ኣህመት ዳቩ ቶግሉ ዝተመርሐ ልኡኽ ሪፓብሊክ ቱርኪ፣ ሎሚ ረፋድ’ዩ ኣስመራ ኣትዩ። ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ድማ ናይ ሓደ መዓልቲ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ ተፋንዩ።
**** ኣ.ዜ.ኤ. ****


text:
ኣብ ወረዳ ሓውዜን ካብ ጥሪት መርፍእ ንዘውፅእ ውልቀ ሰብ ንሕድሕድ እንስሳ 100 ቕርሺ ብምኽፋል ከምዝረብረቡ ሓረስቶት ይጠርዑ ኣለዉ።
እቲ መርፍእ ካበይን መንን ከምዘምፅኦ ክበርሀሎም ኣይከኣለን። ሓደ ጊዜ መርፍእ ዝወፀኦ ጥሪት ብኡ ኣየብቅዕን እናተደጋገመ እዩ ዝርከቦ ይብሉ፤ ብማእኸላይ ኣርባዕተ ጊዜ ተመላሊሶም ገንዘቦም ሂቦም ዘውፅኡ ሓረስቶት ኣለዉ።
ነቲ መርፍእ ዘውፅእ ዘሎ ልማዳዊ ሓኪም እንስሳ ኣይተ ኪዱ ኣበዚ ይበሃል፤ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ወርዒ ለኸ ካብ ሓደ ወላዲ እየ ተማሂረዮ ይብል። እተን ጥሪት ብኸመይን ኣበይን ከምዝበልዐኦ ሓበሬታ ከምዘይብሉ ብምግላፅ ብተግባር ግና ኢዱ ናብ ክሳደን ሰዲዱ የውፅአለን ምህላዉ ይገልፅ። ኰይኑ ግና ምምሕዳር ወረዳ ሓውዜን ነቲ ተግባር ደው ከብሎ ምስነገረኒ ዓመተይ ይገብር ሰሪሐ ኣይፈልጥን ይብል።
ዋና ኣማሓዳሪ ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ኣሕፈሮም ወልደገብርኤል ብወገኖም እቲ ፀገም ምስ ተሰምዐ ምስ ህዝቢ ተደጋጋሚ ዘተ ከምዝተኻየደ ይገልፁ። ብሰብ ሞያ ሕክምና እንስሳ መፅናዕቲ ምክያዱ እውን የዘኻኽሩ። ብድሕሪኡ እቲ ውልቀ ሰብ ዘካይዶ ዘሎ ተግባር ዘይሕጋዊ ምዃኑ ብምግላፅ ተግባሩ ደው ከብል ከምዝተኣዘዘ ኣፍሊጦም።
እቶም ኣማሓዳሪ እቲ ውልቀ ሰብ ሐዚ እውን ደው ተዘየቢሉ ውሽጣ ውሽጢ እንተደኣ ይሰርሕ ሃሊዩ ብመፅናዕቲ ኣረጋጊፅና ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢሎም ኣለዉ።


text:
“ቀራና” እንብል ኣብ ቅድሜና ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ካብኣቶም ሓደ ምምራጽ ኣጸጋሚ ዝኾነሉ ኣጋጣምታት ክገጥሙና እንከለዉ እዩ። ካብዞም ምርጫታት እቲ ሓደ ዘልምዕ እቲ ካልእ ከኣ ዘጥፍእ ስለ ዝኾኑ፡ ነየናይ ክትወስድ ክትውስን እንከለኻ ኣዝዩ ኣጸጋምን ጥንቁቕን መስርሕ እዩ። ኤርትራ ሃገርናን ህዝባን እምበኣር ብብዙሓት ከምዚ ዝኣመሰሉ ናይ መጻብቦ ቀረናታት እዮም ክሓልፉ ጸኒሖም።
ኣብ ኣርበዓታት ንሃገርና ናይ ቀረባ ንጠቕሞም ዝሃርፍዋ ሓይልታት ጥራይ ዘይኮኑ፡ እንተላይ ናይ ርሑቕ ክሳዳዊ ኣቀማምጠኣ ዘብሃጎም ሓይልታት እውን ከይተረፉ ምስ ዘረይዋ ኣብ ኣጸጋሚ ናይ ቀራና መንገዲ ሃለዋት ኣትያ። እቶም ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን ሓይልታት ከኣ ካብቲ ቀራና ንምውጻእ ምርጫ ህዝቢ ኤርትራ ንረብሓኦም ከምዝውዕል ንምግባሩ ኩሉ ናይ ሓይልን ምፍልላይን ሜላታትን ጸቕጥታትን ኣካይዶም። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ወይ ተቓሊስካ መሰል ርእሰ ውሳነኻ ምርግጋጽ ወይ ድማ ኣብ ትሕቲ ወጽዓን ባርነትን ምንባር ዝብል ቀራና መንገዲ “ ቃልሲ ምእንቲ መሰል ርእሰ ውሳነኻ” ዝብል ውሕሉል ግና ድማ ክቡር ዋጋ ዝሓተተ ምርጫ ዛዚምዎ። ሳላ ውሕሉል ምርጫ ዝመረጸ ከኣ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት ኣዝዩ ክቡር ዋጋ ዘኽፈለ መስርሕ ቃልሲ ብምሕላፍ ናይቲ ካብ ቀራና ንምውጻ ዝወሰዶ ምርጫ ቅንዕና ኣረጋጊጹ ናጽነቱ ዓቲሩ።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ’ውን በብግዜኡ ብዙሓት ቀራናታት ኣጋጢመምዎ። እቲ “ኣወ ወይ ኣይፋል ንናጽነት” ዝብል ሕቶታት ዝሓዘ ቀራና’ኳ ኣቐዲሙ ብናይ 30 ዓመታት ቃልሱ ኣረጋጊጽዎ ስለ ዝጸንሐ እምብዛ ንምውሳኑ ዘጸገም ቀራና ኣይነበረን። ከምኡ ስለ ዝነበረ ከኣ ኣብ ረፈርንዶም ልዕሊ 98 % ካብ ህዝቢ ኤርትራ “እወ ንናጽነት” ብዝብል ውሳነኡ ደምዲምዎ።
ልኡላዊት ኤርትራ “ብኸመይ ትመሓደር” ዝማእከሉ ብዙሕ ዝርዝራት ዝሓቖፈ ቀራና እውን ካልእ ብደሆ ነይሩን ኣሎን። እቲ ምርጫታት፡ ብሓደ ወገን፡ ጉጅለ ህግደፍ ዝዋንኡ “ኤርትራ ኣብ ዕጽው ፖሊሲ፡ ኩሉ መሰላት ዝተሓረማ፡ ውልቀ ሰብ ልዕሊ ሕግን መንግስታዊ ትካላትን ዝስረዓሉ” ነይሩ። በቲ ካልእ ከኣ እቲ ተቓሊሱ ነጻነት ሃገሩ ዘውሓሰ ህዝቢ ኤርትራ ዝዋንኡ “ደጊም ኤርትራ ብሕገመንግስታዊ፡ ኩሉ መሰላት ዘኽብር፡ ልዕልና ህዝቢ ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ዘረጋግጽን ሕጊ ልዕሊ ሰብ ዝኾነሉን ስርዓተ መንግስቲ ይሃልዋ” ዝብሉ ሓሳባት ዝተፋጠጥሉ ቀራና ነይሩ። እንተኾነ ህግደፍ ህዝቢ ንዝብሎ ክርዕመሉ እምበር ድሌትን ጠለብን ህዝቢ ዝርዕም ባህሪ ስለ ዘይነበሮን ዘየብሉን፡ እቲ ቀራና ከምቲ ናይ መድረኽ ሪፈረንዱም ብቐሉሊሉ ኣይተሰግረን። ኣብዚ መዳይዚ ሕጂ’ውን ጌና ኣብቲ ቀራና ኢና ዘለና። ኣብዚ ቀራናዚ ዝውሰድ ግጉይ ምርጫ ከኣ ንህልውና ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምዃኑ ምልክታቱ ካብ እንርኢ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኩሉ ግዜ ነቲ ካብ ቀራና ዘውጽእ ናይ ህዝቢ ምርጫ ንምኹላፍ፡ ብዘይካቲ ምኽንያታት እንዳፈጠረ ንህዝቢ ዝኣስሮ፡ ዝቐትሎ፡ መሰል ሰሪሕካ ምንባር ዝኸልኦ፡ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ናብ ውሽጣዊ ኩነታቱ ዝርኢ፡ ናብ ግዳም ከም ዘመዓዱ ንምግባር ዝሕግዝዎ ተንኮላት ካብ ምምሃዝ ዓዲ ውዒሉ ኣይፈልጥን። ነዚ መዳህለሊ ሜላ ብሃንድበት ዝወስዶ ዘይኮነ ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ዳህሳስ ድሕሪ ምክያድ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ምስ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ህዝቢ ዘየሳትፍ፡ ብትካላዊ መስርሕ ዘይክተል ርቡጽ ናይ ሰማይሰማይ ዘመዓዱ ዝምድና ነቲ ናይ ህዝብና ናይ ሰላም ክቱር ህርፋን ብምምዝማዝ ዝተማህዘ መዳህለሊ እዩ። ኣብዚ ሰላም ከምዘይጽላእ ርዱእ ኮይኑ፡ ብዛዕባቲ ሰላም ሓዚልዎ ዝመጽእ ሳዕቤናት ምስትብሃል ከኣ ኣዝዩ ኣድላይ እዩ።
እዚ ጥራይ ዘይኮነ እዚ ንርከበሉ ዘለና እዋን ቀራና ኣብ ልዕሊ ቀራና ዘጋጠመሉ እዩ። ጌና ንኤርትራ ብኸመይ ንመሓድራ ካብ ዝብል ቀራና ከይወጻእና፡ ጉጅለ ህግዲፍ ንኤርትራ ከም ሃገር ናበይ ገጹ ይወስዳ ከምዘሎ ዘይንረደኣሉ ተደራቢ ቀራና ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ እነሆ። ነዚ ሓድሽ ቀራና ናይ ብሓቂ ቀራና ምዃኑ ዝምስክሩ ጉዳያት ብዙሓት ኮይኖም፡ ናይ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ዶ/ር ኣብይ ክመርሓና ወኪለዮ ኣለኹን ዋዛ ዝመስል መልእኽቲ፡ ከምኡ ከኣ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ እዮም ዝብሉ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ እዮም ዝበሎ መርዛም ሓሳብ፡ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ንዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ምቕሉል መራሒ ረኺብና ኣለና ዝበሎ ሓረግ፡ ኣቶ መስፍን ሓጐስ ኢሳይያስ ኣብ ድሮ ነጻነት ኤርትራ ምስ ኢህወደግ ሓደ መንግስቲ ክምስርት ይደናደን ከም ዝነበረ ዘረጋግጽ ዝሃቦ ምስክርነት፡ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ብጉዳይ ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓቲቱ፡ ክሳብ ሕጂ ጉዳይ ዶብ ኣየዓልናዮን፡ ካልኣዊ ደረጃ እዩ ብዝብል ዝሃቦ መልስን ደጋጊሙ “ነቲ መንደቕ ኣፍሪስና ድንድል ሃኒጽና” ዝብሎን ከም ኣብነት ዝጥቀሱ ናይዚ ዘለናዮ ቀራና ህሞት ኣገረምቲ ብሂላት እዮም።
ነዚ ሓድሽ ቀራናታት ክንመምዮ እንከለና፡ ነቲ ኣብቲ ብናይ ዶብ ምስሕሓብ ምስምስ ዝተኸፍለ መሪር መስዋእቲ ኤርትራውያን መንእሰያት ጥራይ ዘይኮነ፡ ንክብሪ’ቲ ኣብ ናይ 30 ዓመታት ቃልሲ ዝተኸፍለ መስዋእትነት እውን ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእትው እዩ። ስለዚ መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ብናይ ደገ ሓይልታት ተስፋታትን መብጸዓታትን ሰኺሩ፡ ካብ ብዙሓት ዘህርፉ ምርጫታት ነየናይ ከም ዝወድ ዓዊኑ ከለፍለፍ ኣብ ዝብለሉ ዘሎ ወሳኒ እዋን፡ ህዝቢ ኤርትራ ምስኡ ከይዓብድ ክጥንቀቕ ይግበኦ። እዚ ግዜዚ እቶም “ዓገብ ኣንጻር ወጽዓ” ኢሎም ክቃወሙ ዝጸንሑ ብግዝያዊ ዘብለጭልጩ ጭረሖታት ከይሰድዑ ዝያዳ ቃልሶም ክሕይሉ፡ እቶም ንህግደፍ ክድግፉ ዝጸንሑ ወገናትና ከኣ “ክሳብ እትኣምን ኪድ፡ ካብዘይተኣምን ግና ተመለስ” ኢሎም ናብ ልቦም ክምለሱ ኣብ ዝግደድሉ ወሳኒ እዋን ኢና ንርከብ ዘለና።


text:
Genscher Hans Dietrich ዝተባህለ ሁቡብ ጀርመናዊ ፖለቲክኛ፡ ኣብ 1927 ብዛዕባ መሰል ደቂ ሰባት ዝሃቦ ሓሳብ፡ ‘‘መሰል ደቂ ሰባት ዝካየድ ባህራዊ ሕቶን ዘይዕገትን፣ ሓይሊ ዓለምለኻዊ ማዕበል ኮይኑ፣ ንመጻኢ እውን ክኽልከል ዘይካኣል መስሕ ሓርነት እዩ፡፡ መሰል ኣብ ግብሪ ምትርጓም መዐቀኒ ናይ ምዕባለን ግስጋሰን እዩ፡፡’’ ዝብል ነይሩ። ኣብ ዓለምና ናይ ኩሎም ደቂ-ሰባት፣ ተፈጥራዊ ክብርን/ማዕርነትን ዘይጋሃሱ፣ ሰብኣዊ መሰላት ምቕባል፣ መሰረት ናጽነትን/ሰላምን ግዝኣተ-ሕግን እዮም፡፡ ክንዕዘቦ ከም ዝቐነናን ዘለናን፣ ብመሰረት እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ክካየድ ዝጸንሐን ዘሎን፣ ብህዝብና ንመሰሉ ንምቅላስ ዝጠመተ፣ ኣብ ሕልናን ባህርን ዜጋታትና ዝሰረጸ፣ ተደጒሉ ዝጸንሔ ስለ ዝተወልዐ፣ ኣብ ዲያስፖራ እውን አበየ ሃገሩ፣ ከተምኡ ዝተካየደን ዝካየድ ዘሎ አድማታት/ሰላማዊ ሰልፍታት ዓቢ ተስፋ ዝህብ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ንዕርዲ ፍርሒ ጢሒሱ መሰለይ ክብል ክትርኢ ከለኻ፣ ብፍላይ ክኣ ብዕድመ በዓል ጸጋ ዝኾኑ፣ 93 ዓመት ዝዕድሚኦም ሓርበኛ ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር፣ ዘርኣይዎ ኣብነት ብምኽታል መንእሰያት፣ እወ መሰል ይታሓሎ ኢሎም ኣድማ ስለ ዘካየዱ፣ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ንህዝባዊ ምልዓል/ናዕቢ ንኽዓግት ሓይልን፣ ብኹሉ ማዕከንታቱ እዚ ዘይብሃል እምነታዊ ጸለማታት ክህብ ይፍትን ኣሎ። ጃህዳዊ እናበለ ምስ እዚ ኣብ ዓለምና ዝካየድ ፖለቲካ ኣልካይዳ/ኢሲስ ከዛምዶ’ውን ፈቲኑ። ህዝቢ ግን ሕገ-እምነትን ብሽም ሃይማኖት ተቓሳቒሶም ንሶም ዝደልይዎ ስርዓት ክተኽሉ ንዝደልዩ ኣጸቢቑ ስለ ዝፈልጥ፣ ሃይማኖትን ስርዓተ ምሕደራ[መንግስቲ] ነናቶም ትካላት/ድርጅታት ዘለዎም ጣልቃ ኢድ ዘይታኣታተዉን ፣ ብምውህሃድ ንህዝቦም ከገልጉሉ እዮም ኢሉ ስለ-ዝኣምን፣ ነቲ ብሓይሊ ወተሃደር ክገትኦ ዝፈተነ ኣንፊስዎ።
ህዝቢ ንፕሮፓጋንድኡ መንግስቲ ብምንጻግ እቲ ሓቢርካ ምስ ትቃለስ ናይ ሓባር ዓወት ትጓናጸፍ ዝብል ራኢን-ስነሓሳብን ጀሚርዎስ ኣብ ምዕባዩን ምድልዳሉን ይርከብ ከም ዘሎ ክንርዳእ/ከነስተብህል’ውን ይካኣል። እዚ ኾይኑ ካብቲ በቢዓይነቱ ዝወጽእ ዝቐነየ ጽሑፋት ዝርኣኽዎን/ዝተገንዘብክዎን፡ ሕጂ ሃናጺ ኢለ ዝሓስብክዎ ሃያሲ/ነቀፌታ ከቕርብ ክፍትን እየ፡፡ ኣብዘን ዝስዕባ ናብ ህዝቢ ዝተዘርጋሓ ጽሑፋት ካኣ ከተኹር ኢየ፦
-
ካብ ሓዳስ ኤርትራ ናይ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ጋዜጣ ኣብ መስከረም ኔት-ወርክ ዝተሰቕለ ሰላምን ጸጥታን ዘውሓሱ ክብርታት ዘርእስቱ፣
-
‘‘እቲ ጸገም፡ ናይ ስርዓት ኢሳያስ ፖሊሲ ማሕበራዊ ምትዕርራይ (Social Engineering) እዩ’’ ብዝብል ኣርእስቲ ዝቀረበ ርእሰ ዓንቀጽ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.፣ ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ መዝሙር/ጭርሖ ዲክታተራት፣ ስነስርዓት/ዲስፒሊን/ትእዛዘ-ስርዓት፣ ብግዲ ምኽባርስለዝኾነ፡ ህግደፍ ካኣ ዝኾነ ክርክር/ምስምስ ብምጥቃም፡ ሉዙብ ዓይነት ኣዛራርባን ደቂ ሰባት ክቕበልዎ/ክምእዘዝዎ ዘሎዎም ጌርካ ብምቕራብ፡ ሰላም ትብል ቃል ኣቐዲሙ ብምቕማጥ ጸጥታን ንዝዋሃበካ ትእዛዝ ምክባር ዘስምዕ ኣጋባብ ብምቕራብ፣ ነቲ ብንጹህን ድልየቱን ምክብባር ባህልታቱ እምነቱ፣ ታሪኻዊ ኣማጻጽኡን ዘይሕለል ዘሕለፎ ቃልስታቱ ብምጥቃምን ምስ ኣንጻር ዝተፋላለዩ ገዛእቲ ዝካየዶ ሓድነታዊ ናይ ጠቋዊ ዘረባታት ከስምዕን/ብማዕክናቱ ንህዝብና ኸዳናግጽ-ከዳናግር ህርድግ ኢሉን ይብልን አሎን። ክቕጽል ምዃኑ እውን ኣየጣራጥርን።
ካብ ዲክታተራዊ ስርዓት ብዛዕባ መሰል ደቂ-ሰባት ክዛረብ/ክትርጉም ዘይትጽበዮ እኳ እንተኾነ፡ ርእሰ ዓንቀጽ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ጠባያትን ኣጋባብ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ዝገብሮ ዘሎ ፈላሊኻ ምግዛእን፣ ንእምነታት ከባእስን ክጸቅጥን ዝጥቀመሉ ስልቲ ክገልጽ ፈቲኑ። ይኩን’ምበር፡ ሓተታ ክህብ ከሎ ኣትኩሩኡ፣ ነተን ዝተፋላለያ ብሕታውያን ቤት-ትምህርትታት ካብ ጥንቲ ከም ዝነበራን ዋላ እቶም ባዕዳውያን ገዛእቲ እዉን ከምዚ ናይ ውልቀ መላኺ ጉጅለ ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ጣልቃ ኢዱ ምትእትታውን ናይ ምዕጻውን ምስንኻልን ኣይተራእየን፣ እዚ ኽኣ ብሰንኪ እቲ ጉጉይ ፖሊሲ ማሕበራዊ ምትዕርራይ (Social Engineering) እናበለ ክገልጾ ኢዩ ፈቲኑ። ህዝብና ካብ ቀደም ሒዝዎ ዝመጸን ኣብ ምክብባርን ምትሕግጋዝን፣ ሕውነት ቅድሚ እምነታት ዝሰርዕ፣ ኢልካ ምግላጽ ዋላኳ ሓቂ ይኹን እምበር፣ ብመሰረቱ መሰል ደቂ-ሰባት ንኸምጽእ ዝቃለስ ፖለቲካው ውድብ ክህቦ ዝግባእ ትምህርቲ፣ ቀንዲ መሰላት ደቂ ሰባት ኣዮናት እዮም? ህዝብናኸ ከመይ ገይሩ ይጥቀመሎም ነይሩን ኣሎን? እዚ ስርዓት ዝጋሃሶምን/ዝግህሶም- ዘሎን መሰላት ጠቀስ ዝሓዘለ ትንታኔ ኢኻ ትጽበ። እዚ ግን ኣብቲ መግለጺ ርእሰ ዓንቀጽ ዝጎደለ ኮይኑ ረኺበዮ። ከም ትዕዝብተይ፡ መሰል ደቂ ሰባት ዝኽበር፡ ኣብ ፍትሕን ግዝኣተ ሕግን ዘለዎ ስርዓትን ኣጋባብን ስለ ዝኮነ፣ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ኣብ ውሽጡ ዘካይዶ ዘሎ ምጥሓስ ፍትሕን ግዝኣተ ሕግን ሕርኽርክ ኢልዎ ዶ ይኸውን ከምዚ ዝብል ዘሎ ዝብል ሓተታይን/ሃያሳይ/ነቐፈታይ ከየቕረብኩ ክሓልፍ ኣይደልን፡፡ ብምቕጻል፡ ህዝብኻ ብዛዕባ መሰረታዊ መሰላቶም ክንጸጉ ከለዉ፡ ከምቲ ናይ ውልቀ መላኺ (apologia) ምስምስ/ክርክር ዘይኮነስ፣ ኑጹር ስነሓሳብ/ራኢ/ዕላማ ኣብ መሰልን ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ኣብሪህካ፣ ነቲ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ዝገበሮን ዝገብሮ ዘሎን ምግላጽ እዩ እቲ ዝምረጽ ዝብል ራኢ ኣለኒ። ብወገን አንበብቲ ከ? ህዝቢ ክርዳኣኒ ክትብል ኣብ ሽሓጢ-ፖለቲክኝነት/ደማጎግነት ኢኻ ትወድቕ። ስለዚ፡ ኣብ እትህቦ መግለጺ፡ እቲ ቀደም ማሕበራዊ ሂወት ዝካየዶ ዝነበረን ዘሎን ጥራይ ካብ ምግላጽ ሓሊፍካ፡ ምዕቡል ዝኾነ ራኢ/ተልእኾ ከተሓላልፍ እንተ ደኣ ትደሊ ኾንካ፡ ሃገርዊ ባህልን ዝጥቀመሉ ዝነበረ ኣጋባብ መሰላት/ ምኽባርን፣ ዞባዊ ዓለምለኻዊን ውዑላት ሰብኣዊ መሰላት ብምጥቃስ ፣ ብወገንካ እትሪኦን እትብሎን ፍታሕ ዝሓወሰ ምዝኸዉን ኢዩ ይብል።
ኣብዚ ኸይዘከርክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ፡ ኻብቲ ዝተፋላለየ ክወጽእ ዝቐነየ ጽሑፋት፡ ብፍስሓ ናይር ዝቐረበ ትግባረ ፖለቲካዊ ኣንጻር ምልክነት ኣብ ኤርትራ ከመይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ኣብ ቶጎርባ ተለጢፉ ዝርከብ፣ ንዓይ ቡቝዑን ፖለቲካዊ ትንታነ ዝሓዘን መፍትሒ ክኸውን ይኽእል ዝብሎ ዘቕረበን መሰረቱ፣ ኩሉ እቲ ሰለማዊ ሰልፍታት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ይኹን ኣብ ወጻኢ ኣብ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰላት ዝተመርኮሰ ኢዩ፤ ዝበሎ 100% ዝሳማማዓሉ ኾይኑ፣ ብሕጽር ዝበለ ታሪኽ መሰላት ደቅሰባት ምዕበላታቱን ከምዚ ገይረ ከቕርቦ ይደሊ። ነቲ ብ 10 ታሕሳስ 1947 ብሓፈሻዊ ጉባኤ ውድባት ሕቡራት መንግስትታት ዝጸደቐ ዋዕላ ሰብኣዊመሰላት፣ ቅጥዒ 217 ኤ.111 ምዝካር ኣድላይ ይመስለኒ። ናብዚ ንምብጻሕ ዝተኻየዱ ነዊሕ ጉዕዞ ብሕጽር ዝበለ ብኸምዚ ክቐርብ ይኻኣል፡፡ መሰላት እንታይ እዮም? ዝብል መኽፈቲ ጽሑፍ ፈላጣት ከም ዝጻሓፍዎ፡ መሰል ማለት ናይ ምትግባርን፣ ተሳተፍነትን፣ ናጽነትን፣ ሓርነትን ወይ ድማ መሰል ስልጣን ናይ ናጻ ተግባር እዩ።
መሰል ብሕጊ መሰረት ክትውንን፣ ክትገብር፣ ነቲ ዝብጽሓካ ካብ ካልእ ጠሪዕካ ክትመልስ የኽእለካ። ሰብኣዊ መሰላት ካብ ግሪኻዊ ፍልስፍና ኣትሒዞም መሰረታውያን መሰላት ክቃላቐሉ ጀሚሮም። ኣብ ቡዙሓት ሃይማኖታት ዓለም‘ውን ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ኣብ ታሪኽ ይዝረበሉ ነይሩ እዩ። ኣብ መዋእል ምንቕቓሕ ናይ 18 ክፍለ ዘመን ግን ከም ፍሉጥ መዛረቢ ኮይኑ። ወዲ ሰብ ብተፈጥሮ ዚተዓደሎም ዘይሕደጉ መሰረታውያን መሰላት ከምዘለዉዎ፣ መንግስትታት ክረግጽኦም ክግህስኦም ከምዘይግባእ፣ ቅድመ ኩነት ናይ ሰብኣዊ ክብሪ ዚለበሰ ህላወ ምዃኖም ተፈላጥን ተቀባልነት ረኸበን። ቅድሚ 18 ክፍለ ዘመን እንተኾነ‘ውን፡ ብ 1215 ዓ/ም ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ሰነድ ማግና-ካርታ፣ ካልኦት ናይ ቡዙሓት ሃገራት ሰነዳት ብዛዕባ ሕጊን መሰላትን ተኣውጆም እዮም፡፡ እቲ ኣብ ኣመሪካ፡ ብ 4 ሓምለ 1776 ዚተኣወጀ ኣዋጅ ናጽነት፣ ኣብ ፈረንሳ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት 1978 እውን ዓበይቲ ሰነዳት ሰብኣዊ መሰላት እዩም፡፡
ሰብኣዊ መሰላት እምብኣር ንቡዙሕ መሰላት ዘጣቓልል ካብ መሰል ምንባር ህላወ፣ ክሳብ ባህላዊ መሰል ዚዝርጋሕ ሰፊሕ ዓውዲ እዩ፡፡ ውልቀ ጥርዓን ኣንጻር መንግስቲ ማለት ድማ እዩ፡፡ እምብኣርከስ፡ እቲ ንቤት-ትምህርቲ ኣልድያእ[ቤት-ትምህርቲ ስታዝያ በሺር]ዝተነፍጎን/ዝተኸልኦን፣ ስጋብ ንሓርበኛ ሓጅ ሙሳ መሓመድን ካልኦት መማህራርንን፣ ስድራቤት ተማሃሮን፣ ውልቀ ዜጋታት፣ ብስርዓት ውልቀ-መላኺ ናብ ማእሰርቲ ዘብጽሐ፡ ምሕራም መሰል ደቂ ሰባት እዩ፡፡ ንሰብኣዊ መሰላት ምንጻግ/ምጽቃጥ፣ ልክዕ ከምዚ ኣብ ህዝብና ዝርኤ ዘሎ፡ ምንዕዓብ ህዝቢ የስዕብ።
ድሕሪ ንነዊሕ ብዓቕልን/ትዕግስቲ ተጸሚምካ ምጽናሕ፣ ሕጂስ ይኣክል ኢሉ አብ ውሽጥን ደገን ኣድማታት ይገብርን መሰለይ ክብል ይስማዕ አሎ። ቀጻሊ እውን ክኸውን እዩ። እቲ ክውሰኽ ዘለዎ፡ ኑጹር ስትራተጂን መደበ ስርሓትን፣ ብቛዓትን ሰብ-ተሞክሮን፣ ኣለይትን ቀለስቲን ከድልይውዎ ምዃኑ ይራኣየካ። እቲ ዘገርም፡ ነቲ ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ንመሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት፣ ንኽብርን ልዕልነትን ሰብኣዊ ፍጡር፣ ንማዕረ መሰላት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዘለዎም እምነት ምርግጋጽን ምርግጋኦምን፡ ኣብ ዝሰፍሐ ናጽነት ከኣ ማሕበራዊ ምዕባለን ዝሓሸ ደረጃ መናባብሮን ንምዝርጋሕ ዝውስኑን ስለዝኾነ ዝብልን፣ ስጋብ 30 ዝኾኑ ዓንቀጻት ዝሓዘለ ዓለምለኻዊ ድንጋጌ/ሰብኣዊ መሰላት ፈሪሙሉ ክነሱ፣ ሰርዓተ ኢሳያስ ኣብ ግብሪ ዘይተርጎመ ኢዩ። ስርዓተ ኢሳያስ እዋኑ እናሓጸረ ይኸይድ ምህላዉ ብደንቢ ተረዲእና፣ ንሕና እውን ቁሩባትን ንግዝኣተ ሕግን መሰላት ደቂ ሰባት ዝኸብርሉ ቕዋም ክህልወና ምድላውን ሓቢርካ ምስራሕ እዋኑ ዘይጽበዮ ህሞት/ጊዜ ሁጽጽነቱ ጎሊሑ ይርኤ ኣሎ እሞ፡ ንሕሰበሉ ነስተውዕለሉ ንማራመረሉ ንባራበረሉ ይብል። ቓልሲ ህዝቢ ንመሰሉ ዝዓግቶ ኣይክሁሉን እዩ::
Related
Page generated in 1.207 seconds. Stats plugin by www.blog.ca


text:
ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ መኢኣድን ውድብ ሓድነት ንዴሞክራስን ንፍትሕን ኣብ ውሽጢ ዝቕፅሉ ክልተ ሰሙናት ተኸፋፊሎም ዝበሎም ኣባላት ኣመራርሓ ብሓንሳብ ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ሽግሮም ብሓፈሻዊ ጉባኤ ኣውሲኖም ነቲ ቦርድ ሪፖርት ክገብሩ ትእዛዝ ሂቡ።ንሰማያዎ ፓርቲ ድማ ናይ መወዳእታ መጠንቀቕታ ሂቡ’ሎ።እቶም ፓርትታት ነቲ መጠንቀቕታ ነፂጎምዎ ኣለው።
ኣቦ መንበር ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና ቦርድ ምርጫ ሎማዕንቲ 5 ጥሪ ኣብዘከየዶ ህፁፅ ኣኼባ ኣብ ውሽጢ እተን ፓርትታት ሽግር ናይተን ፓርትታት ኣመራርሓ ዝፈጠርዎ እዩ ኢሎም። ብምስዓብ’’ ናይተን ፓርትታት ህልውና እውን ክቕፅል ስለዘለዎ ብድሕሪ እተን ፓርትታት ዘሎ ህዝቢ ብምርኣይ ሎሚ እውን ብትዕግስቲ ንናይ መወዳእታ ግዜ ናይ ኽልተ ሰሙን ሂቡ’ሎ’’ኢሎም።ኣብ ውሽጢ እዚ ክልተ ሰሙን እቶም ኣመራርሓታት እቲ ፓርቲ ዝኣተዎ ሽግር ሪኦም ብሓባር ብምኳን ናይ ውሽጢ ፀገሞም ብሓፈሻዊ ጉባኤኦም ብምውሳን ናይቲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ውሳነ ነቲ ቦርድ ብምቕራብ ናብ ምንቅስቓስ ምርጫ ክኣትው እቲ ቦርድ ኣዚዙ’ሎ ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ክልቲኦም ፓርትታት ኣካይድናዮ ኣብዝበልዎ ሓፈሻዊ ጉባኤ እቲ ቦርድ ዘይተሳተፈሉ ምኽንያት ኣባላት ኣመራርሓ ኣብ መንጉኦም ዝተፈጥረ ኣፈላላያት ተኸኣኢሎም ብሓባር ሓፈሻዊ ጉባኤ ብዘይምፅውዖም ምዃኑ እውን እቶም ኣቦመንበር ገሊፆም።
ንሰማያዊ ፓርቲ ብዝምልከት እውን እቲ ቦርድ እቲ ፓርቲ ጥሒሱዎ ዝበሎ ሕጊ ናይ ስነምግባር ጉድለታት ብምዝርዛር ናይ መወዳእታ መጠንቀቕታ ሂቡ’ሎ።
ንከይድታት ነፃን ፍትሓዊ ምርጫ ዝጎድእን ንመስርሕ ምርጫ ካብቲ ርትዓዊ ኣካይዳ ዘውፅእ፣ኣብቲ መስርሕ ድማ ኣመኔታ ከስእን ዝገብር ተግባር ስለዝኾነ ነቲ ፓርቲ መጠንቀቕታ ተዋሂቡ’ሎ ኢሎም ኣቦ መንበር ቦርድ ምርጫ መርጋ በቃና።ኣብ ዝቕፅል እውን ካብ ከምዚኦም ዝበሉ ተግባራት ዘይዕቀብ እንተኾይኑ ንምጥሓስ ስነ ምግባር ዝምጥን ሕጋዊ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእል እቲ ቦርድ የፍልጥ ኢሎም ብምውሳኽ።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ፓርቲ ሓድነት ኣቶ ግርማ ሰይፉ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መልሲ ፓርቲ ሓድንት ብመሰረት ሕገ ደንቡ ሓፈሻዊ ጉባኤኡ ፀዊዑ እዩ።ካብዚ ወፃኢ ቦርድ ምርጫ ብሓባር ጉባኤ ፀውዑ ክብል ሕጋዊ መሰረት የብሉን ኢሎም።
ዝተኸፋፈለ ኣካል ኣመራርሓ የለን ዝኾረዩ 10፣15 ሰባት እንተሃሊዮም ኣባላት ኣመራርሓ ኣይኮኑን፣እንተኾን ግን ኣብቲ ጉባኤ ንኽሳተፉ ዓዲምናዮም ኢና ኢሎም ኣቶ ግርማ ሰይፉ።ንሓድነት ካብቲ ፀዋታ ወፃኢ ናይ ምግባር ስራሕ እዩ ዝስራሕ ዘሎ ኢሎም።
ነቲ ውሳነ ቦርድ ምርጫ ሓድሽ ነገር ዘይኮነ ትፅቢት ዝግበር መሰረት ዘይብሉ ኽሲ እዩ ዝበሉ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ዮናታን ተስፋየ ከምቲ ቅድሚ ሎሚ ንገብሮ ዝነበርና ልዕልነት ሕጊ ብዝሓለወ መልክዑ ኢና ክንቀሳቐስ፤ካብ ኣካይዳና ንድሕሪት ዝመልሰና ወይ ዝቕይረና የለን ኢሎም።
ምርጫ 2007 ዓ/ም እናቐረበ እዩ።እቲ ምስሕሕባ እውን ቀፂሉ’ሎ።


text:
ብግዝያዊ ስምዒታዊ ረስኒ ዝምርሑ ሰባት፡ ዝበሃልዎ ኣይሰምዑ ዝደለይዎ ኣየስምዑ
- Details
- Created: Friday, 01 September 2017 23:30
- Last Updated: Friday, 01 September 2017 23:30
ባህሪ ደቂ-ሰባት ብዙሕ ዝዓይነቱ’ዩ። ገለ ቅኑዓትን ለባማትን እናሃለወ ሓሳቦም ክገልጹ ኣይክእሉን። ገለ ብክፋእ ዝመልኡን ነብሶም ከመሓድሩ ዘይኽእሉ ክንሶም ብመልሓሶም መሲሎም ዝነብሩ ኣለው። ገለ ፍትሓውን ደሞክራስያውን ኣረኣእያ ኣለዎም። ገለ ጸረ-ፍትሕን ደሞክራስን ኣረኣእያ ዝውንኑ። ገሊኦም ንነገራት ጠንቁ፡ ሳዕቤኑን ኣፈጻጽማኡን እናመዘኑ ብርግኣት መንገዲ ዓወት ሒዞም ይጎዓዙ። ገለ ድማ ባዕላውን ወድዓውን ኩነታት ከየመዛዘኑ ብግዝያዊ ስምዒታዊ ረስኒ እናተመርሑ ድሌቶም ንምዕዋት ሃነፍነፍ ክብሉ ይረኣዩ …ወዘተ። ጽማቑ ትሕዝቶ ናይ’ዞም ዝተገልጹን ዘይተገልጹን ባህሪያት ወዲ-ሰብ ዝንጸባረቐሎም ረቛሒታት ብሃናጺ ወይ ኣፍራሲ ብኣወንታ ወይ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ባሕረ ሓሳብ ፡ ሓሳበ ዘመን 2011 ዓ.ም.
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና እትጥቀመሉ መቝጸሪ ዘመን፣ ባሕረ ሓሳብ ይበሃል፣ ባሕረ ሓሳብ ማለት ቍጽሪ ዘለዎ ዘመን፤ ናይ ዘመን ቍጽሪ፤ ሓሳብ ናይ ዘመን እዩ። ነዚ ዝቐመሮ ድማ መበል 12 ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ኮይኑ ኣብ ሣልሳይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ሊቀ ጳጳሳት ቅዱስ ዲሜጥሮስ እዩ። ቅዱስ ዲሜጥሮስ መልኣኽ እግዚአብሔር ብዝገለጸሉ ካብ ለይቲ 23 ካብ መዓልቲ 7 ሱባዔ ኣትዩ ብመጥቅዕን ኣበቅቴን ዝቕመር ባሕረ ሓሳብ ኣዳለወ።
1) ዓመተ ዓለም
ዓመተ ዓለም፣- ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዘሎ ዓመት ምስ ድኅሪ ልደተ ክርስቶስ ዘሎ ዘመን ተደሚሩ ዓመተ ዓለም ይበሃል።
ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዘሎ ዘመን፡- ዓመተ ፍዳ፣ ዘመነ ኵነኔ፣ ዘመነ ብሉይ ይበሃል። ጠቕላላ 5500 ዓመት እዩ።
ድኅሪ ልደተ ክርስቶስ ዘሎ ዘመን ድማ፡- ዓመተ ምሕረት፣ ዘመነ ሥጋዌ ይበሃል።
-> 5500 + 2011 = 7511
2) መጠነ ራብዒት፦ ብጽሒት ሓደ ወንጌላዊ ድማ ዓመተ ዓለም ንኣርባዕተ መቒልካ ዝርከብ ኮይኑ ናይ 7511 ከኣ 1877 እዩ።
3) ዓመተ ወንጌላዊ ንምርካብ ፣- ዓመተ ዓለም ንኣርባዕተ መቒልካ በቲ ተረፍ ትጽውዖ።
ዓመተ ዓለም ÷ 4
_______
ተረፍ ፡ 1 እንተኾይኑ ማቴዎስ፤
2 እንተኾይኑ ማርቆስ
3 እንተኾይኑ ሉቃስ
0 እንተኾይኑ ዮሐንስ


text:
ኤርትራ! ኣለና ኣብ ዱሮ “ገዓት ሓምሊ ውጻእ ገዓት ጠስሚ እቶ” ኣብ ዝበሃለሉ ቅነ ጽንዓትን ጋማን!
ደቅናን ዲቂ-ደቂናን ከምቲ ንመንነቱ ብሓለንጊ እናተገርፈ ‘ኲንታኲንተ’ ዝበለ ኣፍሪቃዊ ጊልያ፤ ኣብ ርሁውን ጽንኩርን ግዜ “ኤርትራውያን ኢና” መታን ክብሉ፣ ሎሚ ክልቲአን ኣዒንትና ብማዕረ፣ ሓንቲ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካልኣይቲ ድማ ንመስፍን ሓጎስ ክጥምታ ይሕተታ ኣለዋ። እዞም ክልተ መራሕቲ ናይ ጥፍኣት ልኡኻት ኢዮም። ኣብ ሰሰክዔቶም ዘስፈርዎም ናይ ጥፍኣት ዓቀይቶት ከኣ ኣለዉዎም። እቶም ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንኢሳይያስ የማነ-ጸጋሙ ዘለዉ ሰብ ጽሮራታት ኣብ መድረኽ ወጺኦም ንርእዮም ስለዘለና፤ ንምፍላጦም ዘጸግም ኣይኮነን።
ኣብ ደገ ምስ መስፍን ዝተጠናነጉ ሓያሎይ ልኡኻት ከኣ ብድሕሪ መስፍን ንክጋለጹ ኣብ መስርዕ ይርከቡ ኣለዉ። ገሊኦም ካብ ዓብደላ ጃብርን ፊሊጶስ ወልደዮሃንስን ገሊኦም ድማ ካብ ኢድ ኮሎኔል መልኣከ ገብረማርያም /ወዲ ፊተውራሪ/ ዝተፋነዉ ክጋለጹ ኢዮም። ከምቲ “ውረደ …ውረደ ከይትዋረደ” እናበላ ዝደርፍኦ ዝነበራ ሳድላታት ዓድና፣ መን ይፈልጥ ከይተዋረዱ እንከለዉ ባዕላቶም እንተተናስሑ! መን ይፈልጥ እንተተናዘዙ! እስከ ቁሩብ ነቶም ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኮይኖም “…ኢሳይያስ ምስዚ ኩሉ ዘሎ ሕንፍሽፍሽ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ኣለዎ” ዝብሉ ዘለዉ እስከ ንጸበዮም!እቲ ጉዳይ ናይ ግዜ ሕቶ ጥራይ ኢዩ። ወፍሪ ኣለና ምስ መላእ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኢድ-ንኢድ ተተሓሒዙ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ ወሳኒ ህሞት፣ ከምቲ “መረብ ብተከዘ ትሕበን” ዝበሃል ብመላእ ህዝብና ንሕበን።
ካብ ኣወል ናብ ካልኣይቲን በረካን ሰጊራ ናብ ደረጃ ከም ተማዕዱ ጀበና፤ ወጮ ክፍኣት ህግደፍን ሳተላይታታን ካብ ተሓቢኦሙሉ ዝጸንሑ ጉብጥሽ ንምውጻእ ዝተረፎም ነገር የለን። ሎሚ ከምቲ ስራሕ ህግደፍ “ሕዝ-ግድፍ” ዘይኮነስ፣ ሰባት እናሓረዱ ብደቂ ኣዳም ኤርትራውያን’ዚ መጠመቒኦም ዝጻወቱ ዝነበሩ ጎሓላሉ ናብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ንምቕራብ ምብግጋስ ይግበር ኣሎ። ካብ ሰብዓታት ክሳብ 1994 ምርሻን ኣካለ-ስንኩላን፤ ክሳብ ምእሳር ጉጅለ 15 ማለት በዓል ኣምባሳደር በራኺ ገብረስላሴ ባዕሉ መስፍን ሓጎስ ምስ ጉጅለ 15 ፈሪሙ ከብቅዕ ኣብቲ ምስ ኢሳይያስ ወርሒ ሓምለ 2001 ናብ ኢጣልያ ከይዱሉ ዝነበረሉ ግዜ፣ ካብ ዓዲ ጥልያን ንጀርመን ብዕለት 4 ወርሒ ሓምለ 2001 ተለፎን ደዊሉ፦ “ኪድ ቀልጢፍካ ናብ ኣስመራ እቶ። ወላ ሓንቲ ነገር የለን፣ ኩላ ተቖጻጺርናያ ኢና” ኢሉ ናብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝሕየር ዝገበረሉ ግዜን ድሕሪኡን ንዝነበሩ ገበናት እቶም ብዝለዓለ ዝሕተቱ ብሂወት ዘለዉ ከምቲ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ዝጸንሐ ብውሽጢ ኢሳይያስ፣ ብደገ ድማ መስፍን ጥራይ ኢዮም። ተጋዳላይ መስፍን ሃየ መልስ ወይ ወግዓዊ ይቕሬታ ንህዝብኻ ሕተት ንብለካ ኣሎና’ሞ መመዝገብና ሒዝና ክንጽበየካ። ካብ ምስቲ ኣብ ገምገም ሸለው ዝበለ ጸድፊ ዘሎ ኢሳይያስ ንሓዋሩ ምጥፋእ፤ ምስቲ ዘለኣለማዊ ዝነብር ህዝብኻን መሬትካን ምንባር ይሕሸካ። እቶም ወራዙት ማዕዶ ጠበቓታት፣ እታ ትልሕም ዘላ ባርዕ ናብኦም ከይትመጾም ኢዮም ዘዕገርግሩ ዘለዉ’ምበር ዘድሕንዎ ጉዳይሲ የለን። ቤት ማእሰርቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ በቲ ካብ ሜዳ ሒዙዎ ዝኣተወ ሜላ ዮሴፍ ስታሊን፤ ንመንካዕን የሚንን ዝተጠቕመሉ ኣገባብ ኣተኣሳስራ ኢዩ ቀጺሉ። ኣብቲ ጥንታዊ ምስጢራት መስፍን’ውን መሻርኽቲ ኢዩ። እቲ ካብ ‘’ተዓገስ’’ ዝብል ቃል ዝተበገሰ ስም ኣብያተ ማእሰርቲ ኢሳይያስ፣ ክሳብ ሎሚ ‘’እንዳቦይ ተዓገስ’’ ዝብል ስም ሒዙ ክጓዓዝ ጸኒሑ ኣሎ። ብድሕሪ ናጽነት ንዝተገብራ ክልተ ናይ ምእሳር ኣገባባት ክጠቅስ። ማእሰርቲ ብገበን ዘይኮነስ ብዘረባን መልክዕ ገጽን ተጀሚሩ ኢዩ እንተተባህለ ኣይትገረሙ። ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝመስል ሰብ፣ ቀጠልያ ላንድ ክሩዘር ዝዘወረ ዜጋ ክእሰር፣ ንኢሳይያስ ገለ ዝተዛረበ ድማ ንክርሸን ጥራይ ኢዩ እቲ ጽሕፍቶ ኤርትራውያን።
መንግስተኣብ ተኽለጼን ዝተባህለ ኤርትራዊ ንኢሳይያስ ቅምጥ ኢሉ ኢዩ ዝመስል። ኣቶ መንግስተኣብ ኣብ 1993 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ መምህር ዝነበረ፣ ብድሕሪኡ ኣብ 1998 ዓ.ም. ንፈደረሽን ኣስራሕቲ ኤርትራን /Employers’ Federation of Eritrea/ ማሕበር ወነንቲ ዓበይቲ መካይን /ኤሪትራኮ/ (ERITRUCKO) ዝመስረተን በሊሕን ምሁርን ዜጋ ኢዩ። መንግስተኣብ ንኤርትራ ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ንምልላይ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣህጉራውያን ኮንፈረንሳት ውድብ ኣህጉራዊ ዕዮ /International Labor Organization/ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበረ ዜጋ ኢዩ። ኣብ 2006 ዓ.ም. ግን ናብ ቤት ማእሰርቲ ህግደፍ ኣተወ።
ብዛዕባ ምኽንያት መእሰሪኡ ዝቐረበ ክሲ ኣይነበረን። ገለ ለቕለቕቲ ናይ ሲ.ኣይ.አ. ወኪል ኮይኑ ጸኒሑ ክብሉ እንከለዉ፤ ንብዙሓት ግን መእሰሪኡ ምኽንያት መስድምም ኮነ። ንጉዳዩ ብዝምልከት ምስ ሓደ መኮነን ዝርርብ ኣብ ዝገበርኩሉ ግዜ ዝሰማዕኩዎ መስደምም ግን ንምእማኑ ዘጸግም ነበረ። እቲ መኮነን ህግደፍ፦ ”ንስኻ ኣይፈለጥካዮን ኣለኻ። መልክዑ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ምምሳሉ ጥራይ ከይኣኽሎስ፣ ልክዕ ንመኢና ፕረዚደንት እትመስል ቀጠልያ ላንድ ክሩዘር ገዚኡ ክዛወር ሓሲቡ። ስለዚ ናቱ ጉዳይ ብዝምልከት ኣብዚ ይኣክል። ካብ ሎሚ ደሓር በዚ እንተዘይተዛረብካኒ ይሓይሽ” ኢሉ መለሰለይ። ኣቶ መንግስተኣብ ኣብ ቤት ማኣሰርቲ ሰምበል ዝበሊ ዘሎ ምሁር ዜጋ ኢዩ።
ካልእ ብዘረባ ዝተኣስረ ዜጋ፣ ገዲም ተጋዳላይን ኣዛዚ ክፍለ-ሰራዊት ዝነበረን ኮሎኔል ጸጋዘኣብ ዑቕባማርያም ዝግታ /ስርናይ/ ኢዩ። ኮሎኔል ስርናይ ኣብ ስርሒት ዞባ ሓደ ኣብ ትሕቲ እዚ ብ/ር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ /ማንጁስ/ ዝነበረ ሰብ ኢዩ። ኣብቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ “ኣይትሓዙኒ! ኲናት ክጅምር እየ። ደም-ደም ይጨንወኒ ኣሎ!!! ወይልኡ ኣብ ቅድመይ ዝጸንሓኒ…” እናበለ ዝፍክረሉ ዝነበረ ግዜ፤ ናብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ወሪዱ ምስ ኮ/ል ስርናይ ኣብ ኣዳርሰር ተራኸበ።
ኣብቲ ‘ኲናት ንጀምር’ እናበለ ዝግዕረሉ ዝነበረ ግዜ፣ ካብ ብዙሓት ኣዘዝቲ ሰራዊት “ወተሃደር ስለዘይብልና፣ ንውግእ ዝኸውን ኣጽዋርን ሎጂስቲክስን’ውን ስለዘየለ ውግእ ሰዓቱ ኣይኮነን” ብምባል ዕጭ ዝበሉሉ ዓመተ-2005፣ ኩነታት ሰራዊትን ዕጥቅን ንምግምጋም ኢዩ ናብ ኣዳርሰር ዝወረደ። በሎ ድማ ንኮሎኔል ስርናይ “ክልተ ብርጌዳት ሰሪዕካ ቀርበለይ። ሓንቲ እታ ካብ ክፍለ ሰራዊትካ ዝሓየለት፤ ካልኣይቲ ድማ እታ ብዓቕሚ ሓይሊ ሰብን ዕጥቅን ዝደኸመት ብርጌድ” ስርናይ ከም ዝተኣዘዞ ቀረበ። ንክልቲአን እተን ብርጌዳት እናዞረ ዝተዓዘበ ስሱዕ ኢሳይያስ፣ ንብዙሓት ሓለፍቲን ተራ ኣባላት እታ ክፍለ-ሰራዊትን ኣዘራረበ። ናይ ኩላቶም ድምጺ ከኣ “እምቢ ንኲናት” ኮነ።
ብድሕሪ ምሳሕ፣ ኮሎኔል ስርናይ ሓንቲ ዘረባ ናብ ኢሳይያስ ደርበየ። “ክቡር ፕረዚደንት! ነዚ መሳርዕና እንቋዕ ብዓይንኻ ርኣኻዮ። ሓንቲ ቅር እትብለኒ ጉዳይ ግን ኣላ። ንሕና ኣብ ሳሕል ዝተመሃርናዮ ንሰባት ከነምልኽ ከም ዘይብልና ኢዩ፣ እንተኾነ ኣብ መደባት ኤሪ-ቲቪ ደድሕሪ ዜና ‘ቃላት ብወርቂ ቀለም’ እናበለት ንስምካ ዝግበር ዘሎ ውዳሴ ብከመይ ትርእዮ” በሎ። ኢሳይያስ ፈራሕ ኢዩ፣ ካብ 1973 ዝነበረ ተመኩሮታት ኣብ እንዕዘአሉ ግዜ ከኣ፤ ኣብ ጸቢብ ኣከባቢ ናይ ልቡ ገሊጹ ኣይፈልጥን ኢዩ። ሽዑ ንስርናይ ኣብ ክንዲ ቃሕ ከም ዝበለኒ እየ ዝገብር ዝብሎ፣ “ኣንታ ስርናይ እቲ ዓሊ ዓብዱ ዝበሃል ሰብዩ ዘይስርሑ ዝገብር ዘሎ። ደሓን ጽቡቕ ርእይቶ ኢዩ፣ ደው ከም ዝብል ክገብሮ እየ” ኢሉ ተፈላለዮ። ኮሎኔል ስርናይ ከይተረድኦ ንነብሱ ፈንጂ ኣጻወደላ።
ድሕሪ ሓደ ሰሙን ከኣ ኣዛዚኡ ብ/ር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ ጸዊዑ፣ ካብ ስራሕ ደው ከም ዝበለን ጸብጻብን ንብረትን እቲ ክፍለ ሰራዊት ድማ ንኮሎኔል ወዲ ዕንቋይ (ኣብ ወርሒ ግንቦት 2000 ኣብ ውግእ ማዕሎባ ከባቢ ኦምሓጀር ብሰራዊት ኢትዮጵያ ተማሪኹ ዝነበረን ጸኒሑ ዝተለቀን) ከረክብ ከም ዘለዎን ሓበሮ። ስርናይ ዝተባህሎ ምስ ገበረ ናብ ኣስመራ ደይቡ ደስከለ። መውዓሊኡ ባር ትረ-ስተለ ነበረ፣ ምስ ኢሳይያስ ኣብ ሓዘን ወዲ ውጩ ኣብ ዝተራኸቡሉ ግዜ ናይ ሓሶትን ሽሕጣንን ተስፋ ሰምዐ። “…ደሓን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ስራሕካ ክትጅምር ኢኻ። ኩሉ ዘጓነፈካ ጸገማት ከኣ ሰሚዐዮ ኣለኹ። ነዛ ሃገር መላገጺ ዝገበሩዋ ሰባት ከም ዘለዉ እፈልጥ እየ” በሎ።
እቲ ንኮሎኔል ስርናይ፣ ክርዳድ ንምዝራእ ዘይደቀሰ ዕሉል ተንኮለኛ ኢሳይያስ ግብራዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ኣይደንጎየን። ንኮሎኔል ስርናይ፣ ቀንዩ ሓዳ ምሸት ሰዓት ሸውዓተ ናብ ገዝኡ ተለፎን ተደወለት። ባዕሉ ተቐቢሉ ምስ ኮሎኔል ወዲ ዕንቋይ ኣብ ዚዛራረበሉ ዝነበረ ግዜ ድማ እቲ ኢሳይያስ ዝጠጅኦ ቃጻ ካብ ጉድጓዱ ወጸ። “ሎሚ ናይ ምንቅስቓስ ቢጃ ናይ መፋነዊ ግብጃ ጌርናሎም ስለዘለናስ ብዝቐልጠፈ ምጻእ ንጽበየካ ኣለና። ይቕሬታ ኣቐዲምና ኣይነገርናካን። ማንጁስ’ውን መጺኡ ስለዘሎ ቀልጥፍ ይብለካ ኣሎ” በሎ። ኮ/ል ስርናይ መኪንኡ ኣልዒሉ ከደ። ቀዳም ምሸት ኢዩ፣ ንጽባሒቱ ጥምቀት ጓሉ ሄርሜላ ኢዩ ነይሩ።
ግን መሳርሕቱን ሓላፊኡን ብዛዕባ ናይ ምፍናው ግብጃ ናይቲ ከም ሓላፊ ኮይኑ ዝሰርሓሉ ዝነበረ ምንቅስቓስ ቢጃ /ተቓወምቲ ምብራቓዊ ሱዳን/ ስለዘዛረቦስ፣ ኣሚኑ ንጽባሒቱ ዝግበር ጥምቀት ጓሉ ግምት ከይገበረ ናብ ‘ዳስ-ሓውያ’ ኣተወ። ‘ወዲ ሃራም ኮቦሮ ከም ድላዩ ይስዕስዕ’ ከም ዝበሃል ድማ፤ እዞም ናይ ሎሚ ደቂ ኢሳይያስ እሙናት ፈጸምቲ ትእዛዛቱ ጽባሕ ንግሆ እዚ ናይ ጥፍኣት ሃራም ኮቦሮ ምስ ተገለፈ ምስ ህዝቢ ፊት-ንፊት ክራኸቡ ኢዮም።
ንጽባሒቱ ኣብቲ ጥምቀት ዝተዓደሙ ኣጋይሽ “ናበይ ከይዱ ስርናይ” ክብሉ ንሰበይቱን ኣዝማዱን ከጨንቕሎም ወዓሉ። ነቲ ኢሳይያስ ዘጻወዶ እከይ ተግባር ናብ ከብዲ ውሒጦም ግን “ህጹጽ ስራሕ ስለዝረኸበስ ትማሊ ምሸት ንኣዳርሰር ተበጊሱ። ናይ ሻዕብያ ነገር ከምኡ’ዩ፣ ሎሚ ሰላም ኣሎ ጽባሕ ዕግርግር! ደሓን ብልዑ ስተዩ ደኣ! ዝጎደለ ክንምልእ!” ክብሉን ክሸፋፍኑን ወዓሉ።
ኮሎኔል ስርናይ ኣብ ከባቢ ቤት ገርግሽ ኣብ ዘሎ ምስጢራዊ ቤት ማእሰርቲ ንገለ መዓልታት ተዳጒኑ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብፍልይቲ ቨትሮታታ ብጸሊም ዝተጋረደ ቶዮታ ብለይቲ ናብ ኣዳርሰር ተወስደ። ኣብኡ ድማ ተረሸነ።
ታሪኽ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብምርሻንን ምእሳርን ዝተተኽተኸ ኢዩ። ነዚ ጉዳመኛ ሰብ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ኢዩ ክፈርዶ? እቶም ደም ዝነብዑ ህዝቢ፣ እተን ኣራእሰን ንመዋእል ዝተደርመማ ኣዴታት፣ እታ ወድናስ ይመጸና ዶኾን እናበለት ክሳብ ሎሚ ገዝኣ ከፊታ ትጽበ ዘላ ዘይቀበጸት ስድራ ዝተረሸነ ጅግና፤ እቶም ንሞት ወለዶም ክንዲ ቅንጣብ እምነት ዘየሕደሩ ደቂ እሱራትን ዝተረሸኑን ሰማእቲ… እንታይ ኢዮም ክፈርዱ? ኣብ ዓለም እቲ ዝለዓለ ንገበነኛ ዝወሃብ ፍርዲ ኣበየናይ መጽሓፍ’ኮን ይህሉ ይኸውን? ህዝቢ ኤርትራ ነቲ መጽሓፍ እቲ ንከንብብ ኣዒንቱ ከፊቱ ይጽበ ኣሎ’ሞ፤ ጆባእ በልዎ ነቲ መቕጽዒ ገበነኛ መጽሓፍ።
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፍ ብተመሳሳሊ ትሕዝቶ ክሳብ እንራኸብ ሰላም! ናባይ እትሰድዎ መልእኽቲ ድማ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ኢዩ፦
alenakoena@gmail.comThis e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
ኣለና፣ ከም ነጎዳ ሓጋይ ድምጺ ዕቡሳት ኢዩ።
ኣለኺ+ኣለኻ+ኣለኽን+ኣለኹም= ኣለና
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል…


text:
ትራምፕ ይቕረታ ክሓቱ ኣለዎም ጉጅለ ኣምባሳደራት ኣፍሪካ…
መቐለ ጥሪ 06/2010(ድወት) ጉጅለ ኣምባሳደራት ኣፍሪካ ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብዘስምዕዎ ዘረባ ይቕረታ ክሓቱ ከምዘለዎም ሓቲቶም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ብስሩዕ ይቕረታ ክሓቱ ኣለዎም ዝበሉ እቶም ጉጅለ ኣምባሳደራት ትራምፕ ዘስምዕዎ ዘርኣውነት ዘለዓዕል ዘረባ ብፍላይ ንዜጋታት ሃገራት ኣፍሪካን ካረብያንን ዘነፃፀረ ምዃኑ ገሊፆም።
ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ጋና ማርታ ኣማ ኣካያ ፓሌ ከምዝበልኦ ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ንዘርኣውነትን ዓሌታዊ ኣፈላላይ ዘነፃፀረ ዘይተኣርነበ ዘረባ እዩ ክብላ ገሊፀን።
ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ኣባላት ሪፓብሊካንን ዲሞክራቲክን ነቐፌታ ይበፅሖም ከምዘሎ ፀብፃባት የመልክቱ።


text:
ኣቦ-መንበር ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ ኣቶ ሳሊሕ ኣሕመዲን ከምኡ ድማ ኣብ ክፍሊ ቁጠባ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን(ህግደፍ)_ዝሰርሕ መንእሰይ ህዝባዊ መንግስተኣብ፡ ኣብ ስቱድዮ ድምጺ ኣመሪካ ቐሪቦም ንጉዳይ መንእሰያት ኤርትራ ዝምልከት ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቕ፡ መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዶሞዝ ተወሲኽዎም`ዩ ኢሎም።
ንምንታይ ብወግዒ ዘይንገር ንዝብል ሕቶ ድማ፡ ብፕረሲደንት ተነጊሩ`ዩ፡ እቲ ዝምልከቶ ወይ ተረባሒ ወገን ድማ ይፈልጥ`ዩ ኢሎም።
ዋሕዚ መንእሰያት ናብ ኤውሮጳ ማዕረ ክንደይ ከምዘሻቕሎም`ውን ዝተሓተቱ እዞም ክልተ ኣጋይሽ፡ ብገለ ናይ ኤውሮጳ ረቛሒታት-ስሕበት-ናብራ፡ እቲ ስደት ይርኣይ ኣሎ “እንተኾነ፡ “እቲ ዝበዝሕ መንእሰይ ግን ኣብ ቁጠባዊ ልምዓት ጅግንነት እናፈጸመ`ዩ ዘሎ” ኢሎም።
ብዛዕባ`ቲ ደረት-ኣልቦ ኾይኑ ዘሎ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክምልሱ ኸለዉ ድማ፡ እቲ ንክናዋሕ ጠንቂ ኾይኑ ዘሎ ጉዳይ ዶብን ጸጥታን እንተዝፍወስ ብሰላም ምተነብረ ኔሩ ኢሎም።
መንእሰያት ኣብ ኤርትራ እንታይ ዕድላት ኣለዎም? ንምርግጋኦም`ከ እንታይ ይግበር? ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታት`ውን ቀሪቦምሎም ኣለዉ -
ምሉእ ትሕዝቶ`ቲ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡-


text:
ብዕለት ፲፫ ጥቅምቲ ፳፻፱ ዓ.ም. (23-10-2016 ዓ.ም) ዓመታዊ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ ኣብ ሃገረ ፈረንሳ ከተማ ፓሪስ እትርከብ ኣብ ማኅበር መድኃኔ ዓለም ተኻይዱ። ነዚ ኣኼባውን ሕግዊነት ክህልዎን ብቃል ኣዋዲ ሰንሰለታዊ ሥርዓቱ ሒዙ ኽኸይድን ጉባኤ ንክመርሕዎ ቀሺ ዘርእሠናይ ቀሺ ሰሎሞን ኣቦ ወንበር ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ተረኺቦም ኔሮም። ኣብዚ ኣኼባ እዋናውያን ዝኾኑ ህሉው ኩነታት ቤተ ክርስቲያን መግለጺን መረዳእታን …
ብዕለት ፲፬ መስከረም ፳፻፱ ዓ.ም (24.9.2016 ዓ.ም) ዓመታዊ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ደብረ ሰላም መድኃኔ ዓለም ኣብ ሃገረ ፊንላንድ ኣብ ሄልሲንኪ ከተማ ተኻይዱ። ነዚ ኣኼባውን ሕግዊነት ክህልዎን ብቃል ኣዋዲ ሰንሰለታዊ ሥርዓቱ ሒዙ ኽኸይድን ጉባኤ ክመርሕዎን ቀሺ ዘርእሠናይ ቀሺ ሰሎሞን ኣቦ ወንበር ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ከምኡውን ቀሺ ዮሴፍ መርሃጽዮን ጸሓፊ ሃገረ …
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ፩ዱ ኣምላክ ኣሜን ኣብ ሃገረ ስዊዘርላንድ ከተማ ቢል ቤን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም በዓል (ህንጸተ ቤታን ቅዳሴ ቤታን) ብዕለት ፳፫/፳፬ ሰነ ፳፻፰ ዓ.ም ወይ 2ን 3ን ሓምለ 2016 ብኽብ ዝበለ ሥነ ሥርዓት ተኸቢሩ። እዚ ካብ ዝሓለፈ ግዝያት ፍልይ ብዝበለ ኣገባብን ኩነታትን ዝተባዕለ ክቡር በዓል ንምብዓል ካብ ድሮ ቀዳም ጀሚሮም …
መስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን “እግዚአብሔር ብመጀመርታ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ምድሪ ቅርጺ ዘይብላ ባዶ ነበረት። ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝናወጽ ማዓሙቕ ባሕሪ ሰፊኑ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕ ሊ፣ ማያት ይዝምቢ ነበረ። ሽዑ እግዚአብሔር “ብርሃን ይኹን” በለ። ብርሃን ድማ ኮነ። እግዚአብ ሔር ፣ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝኾነ ረኣየ። እግዚአብሔር …
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ትምህርተ አበው ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት ዝነበርዎ እዋናዊ ኩነታትን ምስኡ ዝዛመዱ ሓሳባትን ዝገልጽ ክኸውን ከሎ ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያን ብግቡእ ንምርዳእ ዘኽእል ዓሚቕ ትምህርቲ ዝሓዘ እዩ። ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት፥ ሕይወቶም ትምህርቶም` ሥርሖምን ዝነበሮም እዋናዊ ኩነታት ዝጽንዓሉ ናይ ነገረ መለኮት ሓደ ክፋል እዩ። እዞም ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት …
ብመሠረት ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ካብ ዕለት ፳፮ መስከረም ክሳብ ፭ ኅዳር ዘሎ እዋን ዘመነ ጽጌ፡ ወርኃ ጽጌ፤ ዝቐርብ ምስጋና ድማ ማኅሌተ ጽጌ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዘን ዕለታት ኸኣ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳን ሓላዊኣ ኣረጋዊ ዮሴፍን ከምኡውን ሰሎሜ ናብ ምድረ ግብጽ ዝተሰደዱሉን ኣብኡ ዝጸንሑሉን እዋን ይዝከር። ምኽንያት፣ስደት ስደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ሃንደበት ዘይኮነስ ከምቲ ካልእ …
በስመ አብ ወወል ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። “መቕድመ ኩሉ ንስብክ ሥላሴ ዕሩየ ወቅዱስ ዘውእቶሙ አብ፣ወልድ፣መንፈስ ቅዱስ።” “እግዚአብሔር ኢልና ንኣምኖ ንሕና ዝፈለጥናዮን ዝበጻሕናዮን ዘይኮነስ እግዚአብሔር ብባዕሉ ዝፍለጥን ንርእሱ ባዕሉ ጥራሕ ዝፈልጣ እዩ። ብዛዕባ እግዚአብሔር ዘለና ኣፍልጦ ብመጠን ዓቕምና እምበር ብመምዘኒ ዓቀኑ ኣይኮነን። እግዚአብሔር ኢልና እንኣምኖ ስፍሓቱ ሰማይን ምድርን ክበጽሕዎ ዘይክእሉ፣ርቀቱ ናይ መላእኽቲን ደቂ ሰባትን ኣእምሮ …
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ሃይማኖት ምድራዊ ዘይኮነስ፣ ካብ ሰማይ ካብ እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ዝተዋህበን ዝተሠርዐን እዩ። ሓደ እዋን ብዛዕባ ሥልጣኑ ክሓትዎ ሊቃውንትን ጸሓፍትን ኣይሁድ ናብ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ መጽኡ። ንሱ ድማ፤ “ጥምቀት ዮሐንስሲ ካብ ሰማይ ድያ ወይስ ካብ ሰብ፧” (ማር. ፲፩፥፴/11፥30) ኢሉ ንሕቶኦም ብሕቶ መለሰሎም። ንሳቶም ግና ካብ ሰማይ ምዃና …
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። መእተዊ ኣብ ትምህርቲ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን “ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል ናይ ክርስትና ሃይማኖት ማለት እዩ። ኣብቲ ሰዋስውኣዊ ትርጉሙ ምስ ንምልከት ከኣ፤ ብዘይቤ ይኹን ብምሥጢራዊ ኣገላልጻ ሠለስተ ትርጉም ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ ትርጉም ንዝተወሰነ ቦታ የመልክት። እዚ ማለት ከኣ ናይ ኣመንቲ ክርስትና ቤት ማለት እዩ። እዚ ከኣ ቤተ ክርስቲያን …


text:
ሚንስትራት ጉዳያት ወጻኢን ሃብቲ ማያት ኢትዮጵያ፥ግብጽን ሱዳንን ሎሚ ኣብ ከተማ ካርቱም ተራኺቦም: ተዘራሪቦም።
ኣብ ልዕሊ ግድብ ህዳሴ ዝካየድ ልዝብ ቅድሚ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ብዘይ ስምምዕ ካብ ዝቋረጽ ንደሓር በዚ መልክዕ ልዝብ ክካየድ ፈላማይ’ዩ።
ኣብቲ ኣብ ከተማ ካርቱም ዝተኻየደ ናይ ሰለስተ ሃገራት ልዝብ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ሚንስትር ሃብቲ ማያትን ጸዓትን ዶ/ር ስለሺ በቀለ ምስ መዘነኦም ናይ ሱዳንን ግብጺን ሚንስትራት ተራኺቦም ተዘራሪቦም።
ኢትዮጵያ ዝያዳ ከቐራርብ ይኽእል’ዩ ዝበለቶ ሃሳብ ኣብዚ ናይ ሎሚ ምይይጥ ምቅራባ ወሃቢ ቃል ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ አቶ መለስ አለም ንድምጺ ኣሜሪካ ብቴሌፎን ገሊጾም።
“ብአና ወገን ነዚ ምይይጥ ዝኸውን ከቐራርብ ዝኽ እል ሓሳብ አብቲ መድረኽ ቀሪቡ’ሎ እዚ ሓሳብ ተቀባልነት እንተረኺቡ ከም ሰናይ ስጉምቲ ክ ውሰድ ይኸአል ኣብቲ ሓሳብ ዝርዝር ርእይቶ ምሃብ ግቡእ ኣይኮነን ገና እቲ ልዝብ ኣይተወደአን።”
ሰለስቲኣን ሃገራት ኣብ ካይሮ ቅድሚ ሓሙሽተ አዋርሕ ምስምማዕ ስኢነን እቲ አኼባ ብዘይስምምዕ ተበቲኑ ዛጊት ክኻየድ ኣብ ዝጸንሓ ልዝብ ኣብ ምንታይ ተሰማሚዔን አለዋ ክበሃል ይከአል ንዝብል ድማ አቶ መለስ አለም ከምዚ ክብሉ መልሲ ሂቦም።
“ኣብ መንጎ ሰለስቲኣን ሃገራት ዓብይ ግድብ ህዳሴ ጥራይ ዘይኾነስ ምስ አጠቃቕማ ማይ አባይ ብዝተሓሓዝ ንዘበናት ዝጸንሓ አፈላላይ አሎ’ዩ ካብ ወገን ሱዳን ዓብይ ለውጢ መጺኡ’ሎ እቲ ህንጸት ንዓኣቶም’ውን ለውጢ ዘምጽዕ ረባሕ ከምዝኾነ ጌሮም ወሲዶም አለው ብወገን ግብጺ’ውን ሰናይ ስጉምቲታት ኣለው አፈላላይ ጥራይ አይኮነን ዘለው ስምምዕ ምፍራሙ ከም ዓብይ ስጉምቲ ክውሰድ አለዎ ባዕሉ ልዝብ ምጅማሩ ከም ዓብይ ስጉምቲ ክነአድ ዘለዎ’ዩ”ኣለው።


text:
ብመሰረት እዚ ብዓርሰ ምትሕግጋዝ ማሕበር ህንፀት ኣባይቲ ንዝተወደቡ ን11,400 መራሕቲ ስድራ ትማሊ ዘዳለወሎም መሬት ኣረኪቡዎም'ሎ።
ምክትል ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣይተ ብርሃነ ገብረየሱስ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ኣብ መጋቢትን ሚያዝያን ተግባራዊ ዝኸውን ካልኣይ ዙርያ ዕደላ መሬት ን400 ማሕበራትን ን700 ጉዱኣት ኣካልን መሬት ንምሃብ ተሊሙ ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም፡፡
ብኻልእ ገፅ ኣባይቲ ንምህናፅ ተሓሲቡ ካብ ግራቶም ዝተላዕሉ ሓረስቶት መረረ ኣስሚዖም ኣለዉ።
እቶም ሓረስቶት ንሜትር ካሬ ክልተ ቅርሽን ሰላሳ ሳንቲም ካሕሳ ከምዝተወሃቦም ብምግላፅ እዚ ድማ ኣዝዩ ብጣዕሚ ውሑድ እዩ ብምባል ኣምሪሮም ተቓዊሞምዎ፡፡
ኣይተ ብርሃነ ብዛዕባ እዚ መልሲ እንትህቡ እቲ ንሓረስቶት ካሕሳ ዝፈቅድ ኣዋጅ ሃገራዊ እዩ፤ኣብዚ ኣብ ክልል ዝመዓራረን ዝልወጥን ኣይኮነን ኰይኑ ግና ዳግም ይፅናዕ ከምዘሎ እዮም ዝዛረቡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኤርትራውያን፡ ሃገርና ንእሽቶ፡ ህዝብና ውሑድ፣ መከራና ግዙፍ ሬሳታትና ብዙሕ ኮይኑ ኣሎ። ሎሚ፡ ብሰንኪ ተደጋጋሚ ጥፍኣትን ህልቂትን፡ "ኤርትራዊ ሞይቱ!" ዝብል ወረ፡ ንቡር ካብ ዝውሰድ ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ብሰንኪ እዚ ከኣ ክብሪ መንነትና ሓሲሩ፡ እትረፍ እታ ዜና ጥፍኣትና እትሰምዕ ዓለም፡ ንሕና ንባዕልና እውን እቲ መከራን ጥፍኣትን ኣሪዚዙናስ፡ ሞትን ጥፍኣትን ንዓና ጥራይ ከምዝግባእ ጽዋእ ዝተቐበልናዮ ንመስል። ኣብ ሑጻ ሰሃራ ተደፊንካ ሞት፡ ኣብ ባሕሪ ጥሒልካ ሞት፡
ተገሪፍካን ተሳቒኻን ሕልፈት፡ ሕሱም ኑሮ ኣብ ባርነት ከም ንቡር ወሲድና፡ ብዝሓለፈ እናስተንተንና ንዝመጽእ ምጻኣት አሕዋትና ደንዚዝና ንቕበሎ ኣሎና። ኣርዑትና ስቓይና ክንድርቢ ፍኒሕኒሕ ዘይምባልና፡ ሓቢርና ድምጺ እምቢታ ከነቃልሕ ዘይምኽኣልና ከም ህዝቢ ሕልናን ክንምርምር ይግበኣና። ክሳብ ሕጂ ዝገበርናዮ ምንቅስቓስ እንተልዩ ከኣ ኣዙዩ ውሑድን እተነጻጸለን እዩ።
ሎሚ ቕነ ኣብ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣብ ቓዛ ኣስታት 1600 ዝኾኑ ሰባት ስለዝሞቱን 298 ሰባት ዝጸዓነት ነፋሪት ኣብ ምብራቕ ዩክሬን ብሚሳይል ተሃሪማ ብምውዳቓ ዓለም ተናዊጻ'ያ ቀንያ። ኣብ ነብሲ ወከፍ መስኮት ተለቭዥናት ዓለምና ከኣ እቲ ዜና እቲ እዩ ክደጋገም ቀንዩ። ማዕረ ማዕረ ናይዚ ኣቓልቦ ዓለም ስሒቡ ዝቐነየ ዜና ከኣ፡ ብዙሕ ዘይዝረበሉ፡ ግን ምስቲ ጥፍኣት ዝዳረግ ዘስካሕክሕ ህልቂት ኤርትራውያን ከጋጥም ወሪሑ'ሎ። ኣብዚ ወርሒዚ ጥራይ እኳ ሓያለ ኤርትራውያን ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ክሰግሩ ብዘጋጠሞም ሓደጋ መኪና ገለ ብማይ ጽምኢ፡ ገለ ወቕዒ ጸሓይ፡ ሞይቶምስብሑጻ ተደፊኖሙና ኣለዉ። ንሱ ጥራሕ ከይኣክል ከኣ ገለ ደቂ ሃገርና፡ ኣብ ማእከል ትርቡሊ ኣብ መንበሪ ገዞኦም እንከለዉ ቦንባ ዓሊቡዎም፡ ብሰንኪ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ሊብያ ሂወቶም ዝሰኣኑ እውን ኣለዉና።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቁሩብ መዓልታት ኣስታት 150 ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጃምላ ዝሃለቑ ኣለዉና። ካልኦት፡ ቅድሚ ወርሒ ተበጊሶም ደሃይ ኣጥፊኦም ዝጸንሑ ኮይኖም ሕጂ ብዘይ መላስ ወረ ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ከምዝሞቱ ዝገልጽ ወረ ይነፍስ ኣሎ።
እዚ ዘይንቡር ሞት እዚ ኣብ ነብስ ወከፍ ገዛ በጺሑ እዩ። እንተ ብቐጥታ፡ ኣብ ደቃን ውላዳን፡ ወይ ኣብ ዘመዳን መቕርባን ዘየጋጠማ ኤርትራዊት ስድራ-ቤት እንተልያ ምስትንክር ክበሃል እዩ።
በዚ ዘሰቅቕ ዕለታዊ ሞትን ጥፍኣትን ህዝቢ ኤርትራ በብሓደ ይውሕድ ኣሎ። እዚ እቲ ኣብ ስደት ዘጋጥም ዘሎ ህልቂት እዩ። ኤርትራውያን ግን ካብ ዓድና ምስ ወጻእና ጥራሕ ኣይኮናን ንመወት ዘሎና። ኣብ ሃገርና እውን ህዝብና ብሰንኪ ሕጽረት መድሃኒትን ሕክምናን፡ ብሰንኪ ዋሕዲ ቀረብን ጓሂን ይረግፍ ኣሎ። ትማሊ ትማሊ እኳ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ጽንዓት ዓዲ ዃላ ናብቲ መወዳእታ ዘይብሉ ባርነት፡ ከካብ ገዞኦም፡ ተገዲዶም ናብ ሳዋ ክወርዱ እንከለዉ 15 መንእሰያት ምስ መምህሮምን መራሕ መኪናኦምን ብጥንቁልሓስ ጸዲፎም ተቐዚፎም። ኤርትራና ከኣ ኣብ ሓደ እዋን ሬሳ 17 ደቃ ቀቢራ። ከምዚ ዓይነት ትራጄዲ መወዳእታ ስኢንናሉ ኣሎና። ብሰንኪ ሓደ ሕሱም መላኺን ውሑዳት ጉጅልኡን፡ ብዝኸድናዮ ጥፍኣት፡ ብዝወፈርናዮ ሞት ይሃድነና ኣሎ። ብኸምዚ እንኸዶን ዘጋጥመና ዘሎን እንተቐጺልና መወዳእትና ከሰንብደና እዩ።
ምዚ ኢልና እንተቐጺልና ከኣ መወዳእታና ዘ
ኣብ ኣብ ዒራቕን ኣፍጋኒስታንን ብነብሰ ቅትለታዊ መጥቃቲ 100 ሰባት ሞይቶም፡ ኣማኢት ኤርትራውያን ድማ ኣብ ባሕሪ ጠፊኦም ዝብል ወረ ኣብ ኣእዛን ኣህዛብ ዓለም ልሙድ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ መሰል ዜጋታተን ዘኽብራ ሃገራት ግን፡ ሓደ ህጻን ብዘይከውን እንተሞይቱወን፡ ጠንቅን ምኽንያትን ናይቲ ሞት ክሳብ ኣጻርየን ዝግባእ ስጉምቲ ዝወስዳ ማዕከናት ዜናታተን ጫቚ-ጫቚ ክብል እዩ ዝቕኒ። ምኽንያቱ ብድሕነት ህዝቡን ዜጋታቱን ዝግደስ መንግስቲ ስለዘለወን። እዚ ሓልዮት ህዝቡ ዘይብሉ ምልካዊ ስርዓት ሃገርና ግን፡ ዜጋታትና ብጃምላ እናጠፍኡን እናጠሓሉን፡ " ኣፍሪቃውይና ስደተኛታት" ብምባል ብውክልና ነህጉርና ከላግበላ ሒዅ ክብል ሰሚዕናዮ። በዚ ኸኣ ንህዝብና አሕሱርዎ ንክብርና ደዊኑዎ።
ንሱ ንጥፍኣትና ተዓጢቑ እናሰርሐ፡ ንሕና ሰሚርና ሃገርና ከነድሕን ኣይተጋህናን። እኤርትራውያን ሎሚ በቲ ንናጽነትናን ንሓርነትና ዝኸፈልናዮ ዋጋ ኮሪዕና ምነበርና። ሎሚ ኤርትራዊት ኣደ ኣብ መመረቕታ ትምህርትን መርዓን ደርዓን ደቃ፡ ጸጒራ ተቖኒና፡ ተሓኒናን ተዃሒላን ብሓጎስ ወዛሕዛሕ ምበለት እምበር፡ ጸጒራ ደርሚማ መንጠለይና ሓዘን ተኸዲና ሬሳታት ደቃ ክትደሊ ፈቐድኡ ኮለል ኣይምበለትን።
ዝቐበጸን ዝነቐጸን ከምዝበሃል፡ ዝቐበረስ እቐብጽ እኳ፣ ናህና ግን ካልኣይ የብሉን። ካብ ክትጸውየሉ ክትሰትሮ፡ ክትቀብሮ ይሓይሽ። ኤርትራዊ ኣቦሎሚ፡ ሻቕሎት ደሃይ ዘይገበሩ ደቁ ከይኣኽሎ፡ ክጾሮ ዘይክእልብረት ክሕንገጥ ተገዲዱ ኣሎ። ኣባይቲ ኤርትራውያን ብፍረን ውላድን ናጽነት ፉሕ-ፉሕ ምበለ እምበር ሎሚ'ዶ ሕልምልም ምበለ። ኤርትራና ቤት ኣጓብዝን ኣባጽሕን ምኾነት እምበር ሃገር ቆሉዑን ኣረጋውያንን'ዶ ምኾነት።
ኣንቱም ህዝቢ ንጠፍእ ኣሎና። ሬሳታት አሕዋትናን ደቅናን ተሳጊርና ንጥቕሚ በይንና ኣይኑግየ። ኣንታይ ገደሰኒ ኣብ ዘብጽሓና የብሉን። ርግእ ኢልና ንሕሰብ። ክምከርን ክግበርን ዝኽእል ብዙሕ ነገር ኣሎ። ወለዶና ምስ በረሰን ምስ ፈረሰን "ዋይ ኣነ!" ከይከውን ሕጂ ንለብም። ጽባሕ ንግሆ ተጣዒስና ክንመልሶ ኣብ ዘይንኽእል ደረጃ ከይንወድቕ። ኣይንገማማዕ... ንሰማማዕ። ንምነዮን ዘለናዮን ንገብሮን ነሳንዮ።
ንኣብነት ኤሪ ቲቪ ነቲ ኣብዚ ሰሙን ዘጋጠመ ሓደጋ ተመሃሮ ኣዝዩ ኣሰንባዲን ሃገራዊ ትራጀዲ ክነሱ፡ ንናይ ዕለት 05 ነሓሰ ሸፈነ ዜናኣ ብፈስቲቫል ቶሮንቶ እያ ክትከፍቶ መሪጻ። ሳዕሳዒት ከም ቀንዲ ኣርእስቲ ተወሲዱ ኸኣ እቲ መርድእ ዕሸላት ኣብ ድሕሪት ተሰሪዑ ኣብ ውሽጢ ሓደ ደቒቕ ተነቢቡ ተሓሊፉ። ንሕና ግን ከም ህዝቢ ናይ ውሽጥና ንውሽጥና ቀቢርና ደሓን ከምዘለና ብሳዕሳዒትን ከበሮን ንነብስና ኣይንጠብራ። እቲ ናይ ብሓቂ ምስልና ነንጸባርቆ። ጓሂ ልብና ንስለ ህዝብና ዝርንዛሕ ንንበዓሉ። ኣዴታት ኤርትራ ደቀይ ደቀይ በላ። ኣንቱም መንእሰያት ኣብ እትደልይዎ ሃገር ምስ በጻሕኩም ንሃገርኩም ብጎቦ ዓይንኹም ኣይትጠምትዋ። ክቡራት ስለዝኾንኩም ነቲ ክብርኹም ቀንጢጡ ኣብ ስደት ብሕስረት ክትነብሩ ዝቐሰበኩም መላኺ ተቓለስዎ። ኣንጻር ሕልናኹም ደው ኣይትበሉ። ኤርትራን ኤርትራውያንን ክነብሩ ምእንቲ ናይ ኩላትና ኢድ የድሊ‘ሎ። ሞት አሕዋትኩም ንቡር ኣይኮነን ።እቲ ንቡር ብሂወት ብኽብሪ ኣብ ዓድኻ ምንባር‘ዩ።


text:
ጠንቂ ሞት መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ማእኸላይ ባሕሪን ሳሃራን እቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ መንግስቲ'ዩ ክብሉ ትማሊ ኣብ እስራኤል ኣብ ፊት ንፊት ኤምባሲ ኤርትራ ንዝተኻየደ ተቃውሞ ሰልፊ ካብ ዘዳለዉ ክልተ ዳዊት ደሞዝን ገብረሂወት መለስን ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ኣብ እስራኤል ናይ ኤርትራ ኣምባሳደር ተስፋማርያም ተኸስተ ብወገኖም ነዚ ክሲ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ነዚ ህልቀትን ስደትን መንእሰያት ተሓተትቲ ዝተወደቡን ኣብዚ ዝተዋፈሩን ዘይሕጋውያን ኣስገርቲን ከምኡ'ዉን እቲ ኣብ ወፃኢ ዘሎ ንዓ በዚ ውፃእ ገንዘብ ክሰደልካ'የ እናበለ ንስደት ዘተባብዕ ወገን'ዩ ኢሎም። መንግስቲ ኤርትራ ኣብያተ ትምህርትን ኮለጃትን ኸፊቱ'ሎ ኣብየ ከባቢኡ'ዉን ኣገልግሎት ጥዕናን ፅሩይ ዝስተ ማይን ቀሪቡ'ሎ፣ መንእሰያት ነዚ ዕድል ክጥቀምሉ'ዮም ዘለዎም ኢሎም።
ሙሉእ ትሕዝጣኡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ኣብ ውድድር መላእ ስፖርት ኣፍሪቃ ዝሳተፉ ዘለው ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ሜሮን ተሾመን ሞሳና ደበሳይን ኣብ ናይ ብሽክለታ ናይ ግዜ ውድድር ቀዳሞት ኮይኖም ብምውጽኦም ወርቂ መዳልያ ተሰሊሞም። ተቐዳዳሚት ወሓዚት ኪዳነ ድማ ተሰላሚት ብሩር መዳልያ ኮይና።
ተቐዳደምቲ ሜሮን ተሾመን ሞሳና ደበሳይን ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ዝተሰርዐ ናይ ግዜ ውድ ድር’ዮም ቀዳማይ ደረጃ ሒዞም ውድድሮም ዛዚሞሞ።
ተቐዳዳማይ ሜሮን ተሸመ ነቲ ዝተሰርዐ 12.5 ኪ.ሜ ውድድር ብ15 ደቒቕ ፈጺምዎ። ብተመሳሳሊ ሞሳና ደበሳይ ነቲ ዝተሰርዐ ውድ ድር ብ 18 ደቒቕ ፈጺማቶ። ተቐዳዳሚት ወሓዚት ኪዳነ ድማ ካብ ሞሳና ደበሳይ ብ ሓሙሽተ ካልኢት ድሒራ ናይ ካልኣይ ደረጃ ሒዛ ነቲ ውድ ድር ብምፍጻማ ተሰላሚት ብሩር መዳልያ ኮይና።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ምስ መጒዓዝያ ብዝተሓሓዘ ጸገማት ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ዝተሰርዐላ ውድድር ከተርክብ ኣይከኣለትን። ኣብቲ ብTTT ዝፍለጥ ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ዝተኻየደ ናይ ግዜ ውድድር ሃገራዊት ጋንታ ደቂ ኣንስትዮ ኢትዮጵያ ድሕሪ ናይጀርያን ደቡብ ኣፍሪቃን ሳልሳይ ደረጃ ሒዛ ተዓዊታ።ተሰላሚት ነሓስ መዳልያ ድማ ኮይና።
ናይ ሎሚ ዓመት ውድድራት መላእ ኣፍሪቃ ኣብ ኮንጎ ብራዛቪልዩ ዝካየድ ዘሎ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ተቐዳዳማይ ክለብ ኤም.ቲ.ኤን. ኲቤካ፡ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርህነ፡ ሎሚ ዓርቢ 11 መስከረም ኣብ ዝተቓንዐ፡ መበል 19 መድረኽ ቮልታ ስጳንያ፡ መበል 13 ደረጃ ብምሓዝ ዝነኣድ ውጽኢት ኣመዝጊቡ።
ብተመሳሳሊ ተቐዳዳማይ በልጅዩማዊት ክለብ CT2020 ኤርትራዊ ኣማኑኤል ገብረዝጋብሄር፡ ሎሚ ዓርቢ 11 መስከረም ቀጺሉ ኣብ ዝወዓለ ካልኣይ መድረኽ ጂሮ ዴላ ሬጅዮነ ፍሪዩሊ ቨነስያ ጁልያ፡ ካብ ተዓዋቲ ናይ'ዚ ቅድድም ኦስትርያዊ ፌሊክስ ግሮብሻንትነር 10 ካልኢታት ጥራይ ድሒሩ ሓሙሻይ ደረጃ ብምሓዝ ብሉጽ ውጽኢት ኣመዝጊቡ።


text:
ኣፍሪቃውያንን ኤውሮጳውያንን ሲቪላዊ ማሕበራት ብ7 ታሕሳስ 2017 ብዛዕባቶም ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሊቢያ ኣብ ዘስካሕክሕ ኩነታት ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ጀነቫ ተመያይጦም። ኣብዚ ምይይጦም ስደተኛታት ካብ ሃገሮም ክወጹ ዘገድድዎም ዘለዉ ምኽንያታት ዝዕገትሉ ኩነታት ብቅልጡፍ ክጽናዕ ዝኽእለሉ ህጹጽነት ተዘራሪቦም። እቲ ሰሚናር ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኣፍሪቃዊ ሲቪላዊ ማሕበራት ምስ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኣፍሪቃ ዝርከቡ መሓዙቶም ንክሰርሑ ምዒዱ።
መድረኽ ይመርሑ ካብ ዝነበሩ፡ ኣቶ ዳቪድ ኮሮስ ዲረክተር ኣፍሪቃዊ ማእከል ኣንጻር ስቓይ ጻብጻብ ኣቕሪቦም። ኤርትራዊ ዶክቶር ዳኒኤል ረዘነ ካብ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ፍትሒ ድማ ብዛዕባ ግደ ኣፍሪቃዊ ዞባዊ መስርሕ ምዕጋት ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘጋጥም ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ብዝምልከት ቃል ኣስሚዖም። ኣቶ በርት ቨርስታፐን ላዕለዋይ መዝጋቢ’ውን ካብቶም መድረኽ ዝመርሑ ነይሮም። ኣብዚ ብኣፍሪቃዊ ማእከል ኣንጻር ስቓይ ዝተወደበ ሰሚናር፡ ካብ ኣፍሪቃን ኤውሮጳን ዘይመንግስታዊ ተዋሳእቲ፡ ከምኡ እውን ካብ ሕቡራት ሃገራትን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ተሳቲፎም። ሰዲህኤ ድማ ኣብዚ ሰሚናር ብሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ዝምድናታቱ ተወኪሉ።
እቲ ብኣፍሪቃዊ ማእከል ኣንጻር ስቓይ ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ኣብ ሊቢያ ካብ ዘለዉ ስደተኛታት ካብቶም 84 ሚእታዊት እቶም 80 ሚእታዊት መንእሰያት ደቂ ትባዕትዮ ምዃኖም ጠቒሱ፡ ኣብ ኢድ ዕጡቓት ሚልሻን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባትን ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ስቓይ ከም ዘለዉ ሓቢሩ። ኣተሓሒዙ ከኣ ኣብ 34 ልዕሊ ዓቕሞም ዘዕለቕለቑ መዳጐኒ ማእከላት፡ ካብ እትግምቶ ንላዕሊ ኣብ ዝኸፈአ ከም ዘለዉ ኣመልኪቱ። ሕብረት ኤውሮጳ ክሳብ ሕጂ ነቲ ናብ ኤውሮጳ ዝግበር ዘይሕጋዊ ጉዕዞ ንምዕጋት ልዕሊ 2 ቢልዮን ኤውሮ ወጻኢ ገይሩ’ሎ።
በቶም መራሕቲ ኣኼባ ስደት ካብ ኣፍሪቃ ንምዕጋት እቲ መፍትሒ እንታይ እዩ ምስተባህለ፡ ኤርትራውያን ናይዚ ኣኼባ ተሳተፍቲ፡ እቲ ምሩጽ መፍትሒ፡ ኤርትራ’ውን እትጥቀሰሉ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዘይጥዑይ ምምሕዳር፡ ምጥፍፋእን ወጽዓን ኣብ ዝውገደሉ ኣነጺርካ ርኡይ ስጉምቲ ምውሳድ ምዃኑ ኣቃሊሖም።
እቲ ኣብ ኣቡጃ ብ29-30 ሕዳር 2017 ዝተኻየደ ናይ ኣፍሪቃን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ርክብ ነቶም ናብ ሚልዮን ዝገማገሙ ኣብ ሊቢያ ተዓጊቶም ዘለዉ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ 6 ሳምንታት ነናብ ሃገሮም ንምምላስ ከም ዝተሰማመዐ ዝዝከር እዩ። ኣብዚ ክሳብ ሕጂ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዝምልከት ዝተባህለ የለን። ኣብ መወዳእታ ዝግደሰሎም መንግስቲ ኣብ ዘየብሉ እንታይ ከም ዝኾኑ ዝተፈልጠ የለን።


text:
ኢጣልያ፣ ናይ ዑቕባ መሰሎም ንዝነጸገቶም ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምስጓጎም ትሕልን
Radio Erena: 12 October 2018
ኢጣልያ፣ ዘቕረብዎ ናይ ዑቕባ መሰል ንዝተነጽጉን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎምን ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያ ንምስጓግ መደብ ከምዘለዋ ተገሊጹ።
እዚ ዝግለጽ ዘሎ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ጁሰፐ ኮንተ ኣብዘን ሃገራት ዑደት ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ ግዜ'ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ኢትዮጵያ ዑደቱ ዛዚሙ ሎሚ 12 ጥቅምቲ ናብ ኤርትራ ክኣቱ'ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ልምዓታዊ ሓገዝን ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ዘተኮረ ዝርርባት ከካይድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
ኢጣልያ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ስደተኛታት ነናብ ዓዶም ንምስጓግ ዘኽእላ ሓድሽ ሕጊ ከምዘውጽአት ይዝከር።
እታ ሃገር ነዚ ሓድሽ ኣዋጅ ድሕሪ ምውጻእ'ያ፣ ቀዳማይ ሚኒስተራ ናብታ ዜጋታታ ብማእከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ብብዝሒ ናብ ኢጣልያ ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራ ዝበጽሕ ዘሎ።
መራሒ መንግስቲ ኤውሮጳዊት ሃገር ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ኣብዚ ልዕሊ 15 ዓመታት፣ እዚ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮንተ ዑደት ናይ ፈለማ'ዩ።
===================


text:
ኣቶ ሬድዋን ሑሴን ኣብ ኤርትራ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኾይኑ ከገልግል ከምዝተሸመ፡ ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሎሚ ኣማስዩ ኣፍሊጡ።
ቅድም ኢሉ ኣብ ኣየርላንድ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኮይኑ ከገልግል ዝፀንሐ ኣቶ ሬድዋን ሑሴን ድሕሪ ዒስራ ዓመት እዩ ናብ ኤርትራ በዓል ሙሉእ ስልጣን ኣምባሳደር ኮይኑ ይኸይድ ዘሎ።
ኣብ 1971 ዓ.ም ኣብ ዞባ ስልጤ ዝተወለደ ኣቶ ሬድዋን ሑሴን፡ ቅድም ክብል ሚኒስትር መናእሰይን ስፖርትን ከምኡ ድማ ብመዓርግ ሚኒስተር ሓላፊ ቤትፅሕፈት ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን መንግስቲ ኮይኑ ሰሪሑ'ዩ።
ዝሓለፈ ሰኑይ ድሕሪ 20 ዓመት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝተረኸበሉ እዋን'ኳ እንተተኸፈተ፡ ኤርትራ ክሳብ ሕዚ ኣምባሳደራ ብወግዒ ኣይሸመትን።
ቅድሚ ኩናት ኢትዮ ኤርትራ ንነዊሕ ዓመታት ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለ ኣቶ ኣውዓሎም ወልዱ ምንባሩ ይፍለጥ።


text:
ፈላስፋ መምህር ተማሃራይ33
ፈላስፋ ዮናታን፥ ንተማሃሮን መምህራን ከምዚ ኢለ እንተ ዝትይቆም እሲ፥ ገ=ረ^2 ከመይ ይቅረጽ ፧ ተማሃራይ፥ ፊደል ሀ ዝመስል ቅርጺ ዝመስል ኣብ ሀንለን ፈራቂ (X & Y-axis) ምቀሮጾ ኔሩ መምህር ፥ (መምህር እዉን) ጽቡቅ ኣለካ ምበሎ ኔሩ፥ ፈላስፋ ዮናታን፥ ካልእ እዉን እንተ እዝ ህቦ ኔሬ ኣብ ሀንለን ፈራቂ እቲ ተማሃሪ ከምቲ ዝተማህሮ እምበር ካልእ ዓይነት ከርእየኒ ኣይጽበይን እየ እቲ ተማሃራይ ጌጋ ኣይቆጽረሉን እየ፥ ምክን ያቱ ከም ኡ ጌሩ ስለ ተማሃሮ እንተኮነ ግን እቲ መምህር ባዕሉ ተጋግዩ ተማሃሮ የጋጊ ኣሎ ነቶም ተማሃሮ ይልክሞም ኣሎ። ቅድሚ ዝነበሩ መምህራን ስለ ዝለከምዎ ንዑ እዉን ስለዚ ናይ መን ጌጋ ድኣ’ዩ፧ እቲ ቀንዲ ጌጋ ካብቲ ከምዚ ጌርካ እዩ ዝቅረጽ፥ ኢሉ ዝጀመሮ ካል ኣይ ጌጋ ድማ ከይተመራመርሉ ስቅ ኢሎም ዝቀርጽዎ ተማሃራይ፥ እቲ ጀማሪኡ መምህር እከ መን እባሃል ኣብ ሀንልን ፈራቂ ክቀርጽ ዝጀመረ፧ ፈላስፋ ዮናታን፥ ኣይዘክ ኑይተንን ጎት ፍረድ ዊልሄም ናይብዚግን እባሃሉ። ተማሃራይ፥ ቅድሚኡ ድኣ ከመይ ይቅረጽ ኔሩ፧ ፈላስፋ ዮናታን፥ ቅድሚኡ ሀንለን ፈራቂ (X & Y-axis) ዝባሃል ኣይነበረን ተማሃራይ፥ ሀንለን ፈራቂ ድኣ መን ጀሚሩዎ፧ ፈላስፋ ዮናታን፥ ሬኔ ዲስካርተ ዝተባህለ ወዲ ፍረንሳ ፈላስፋን ሕሳቤኛን እዩ ኣላሊዎ ንሀንለን መምህር፡ ወይ ጉድ እሞ ስቅ ኢልና ኢና ንቀርጾ ዘለና እቲ ቀንዲ ኣቃርጽኡ ከይፈለጥና፧ ፈላስፋ ዮናታን፥ እወ።


text:
ሰላም ምእንቲ ራህዋን ቅሳነትን፥ ጽቡቕ ድሌትን ኣደ ስልጣኔን እያ። ሰላም እንተዘየልዩ ኩሉ ነገር ኣሉታ እምበር እወንታ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ሰላም ዝደሊ ከኣ ንክብሪ ሃገሩን ህዝቡን ዝሕሉ እምበር ንህዝቡ ዘዋርድን ዘካፍእን ኣይኮነን። ልክዕ እዩ ንሰላም ዝምነ ባእታ ዋጋ ከምዝኸፍል ርዱእ እዩ። ይኹን እምበር ሰላም ዝደሊ ንረብሓ ህዝቡን ሃገሩን ዝሓልን ዝሓስብን ንቕድሚት ክግስግስን ዝሕልን እዩ።
ስርዓት ኣሰመራ፥ ኣብ ስልጣን ተወጢሑ ንህዝቢ ኤርትራ ድከቱ ካብ ዘስትዮን ጅሆ ካብ ዝሕዞን እነሆ 27 ዓመታት ኣሕሊፉ። ኣብዚ 27 ዓመታት ንህዝቢ ኤርትራ ምስ ጐረባብቱ ከጻልኦን፥ መሬት ኤርትራ እውን ብሰንኪ ዘይውሕሉል ኣተሓሕዛ እቲ ጉጅለ ተሸርሚሙ ንጐረባብቲ ሃገራት ከም ዝተዋህበ ንኹልና ብሩህ እዩ።
እወ! ሰላም ኩሉ ዝኽፈል ዋጋ ከፊልካ ከምዝምጻእ ርዱእ ኮይኑ፥ እቲ ዋጋ እቲ ግና ብዋጋ ክብሪ መሰልን ፍትሕን ህዝቢ ክኸውን ኣይግባእን። ጨቋንን መላኽን ስርዓት ጉጅለ እሲያስ ነቲ ባዕሉ ዝሓንጸጾን ተመሊሱ ሞይቱ ዝበሎን ቅዋም”ኳ ከተግብር ድልው ኣይነበረን። ምኽንያቱ እታ ስልጣኑ ካብ ኢዱ ንኸይትወጽእ። ነዚ ንክገብር ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ካብ ምስሕሓብ ሓሊፉ ኣብ ውግእ ዘብጸሐ እሞ ደሓር ዝተፈርደ ዶብ ዘይምሕንጻጽ ከም ዓቢይ መሕብኢ ካርታ ክጥቀመሉ ጸኒሑ እዩ።
እቲ ንሱ ዝህቦ ምስምስ ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዶብ ዘይምሕንጻጹ ክብል እዩ ንህዝቢ ዝገፍዕን ዝጭቁንን ዝነበረ። እቲ ዶብ ዘይምሕንጻጽ ግና ሕጊ ንኸይትግበር ይኹን፥ ህዝቢ ገንዘቡ ንኸይጥቀመሉ፥ ፍትሕን ዲሞክራስን ዘትከለሉ ዝኽልክል ኣይነበረን። ንግሩሃት ግና ሓቂ ይመስሎም ስለዝነበረ ነታ ፍትሕን ዲሞክራስን ባዕሉ እቲ ንስርዓት ኢሰይያስ ዝድግፍ እውን ከይተረፈ ከይተረድኦ ይዓብጣ ነይሩ ማለት እዩ።
መንእሰያትና ብሰንክዚ ሃጽ ኢሎም ክጠፍኡሉ ዝመሃዞ ናይ ሳዋ ቤት ትምህርትን፥ ብምኽንያት ናይ ባድመ ኣብ ኢድና ዘይተመልሰት ብማለት ንመንእሰይ ሰሪሑ ከይዕንገል ተመርዕዩ ከይዝምድ ኣብ ጎዳጉዲ ክዳጉነሉ ግርም ምኽንያት ረኺቡ ነይሩ። ሎሚ ሕቑኡ እትሰብር ዕለት 05-06-2018 በቲ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ፖለቲካዊ ኣካል ዝተበጽሐ ውዕል ኣልጀርስ ክትግብር ምስምምዑን ኣብ ግብሪ ንምውዓል ድሉው ምዃኑን ብዘውጽኦ ውሳኔ ብማዕከናት ዜና ተዘርጊሑ ኣሎ። እዚ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ንዓሰርተ-ሓሙሽተ ዓመታት ደው ኢሉ ኣይውግእ ኣይሰላም ዝነበረ ኩነታት ንክልቲኡ ኣህዛብ ኢትይጵያን ኤርትራን ሃስይዎ እዩ።
ሎሚ ግን እቲ መጋረጃ “ኣይውግእ ኣይሰላም” ዝተቐንጠጠ እዩ ዝመስል እሞ፥ ጉራን ፈኸራን ዘድሊ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እቲ ሰላም ንኹሉ ዘርብሕ ብምዃኑ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ድሌት ህዝቢ ክንብርከኹን ባህርያዊ ስለ ዝኾነ። ኢሰይያስ ነታ ባድመ ንጥቕሙ ክብል ብወያነ ክመሓደር ዝፈሓሳ ተንኮል እነሃ ሎሚ ኣብ ክሳዱ ክትጥምጠሞ ትቀራረብ ኣላ።
ይኹን እምበር እቲ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ማለት እንተላይ እቲ ንኤርትራ ይኹን ንኢትጵያ ዝተዋህበ ብግቡእ እንተተግቢሩ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ዝሕበኣላ በዓቲ የላን። እታ መሸንቆቓ ድጊም ኣብ ክሳድ ኢሰያስ ዝያዳ እናተሸምቀቐት እያ ክትከይድ። ምኽንያቱ ብድሕሪ ሕጂኸ እንታ ምስምስ ከምጽእ። ደጊም ከም ኣመሉ ካልእ ክተዃቱኽ እንተዘይኮይኑ ኣኺልዎ እዩ። እሱራት ክፈትሕ፥ ኣብዝሓ ሰልፍታት ከፍቅድ፥ ዝህዝቢ ብዘጽደቖ ሕገመንግቲ ክመርሕ፡ ክሕተት እዩ። ነዚ ዘመልስ ባህሪ ከኣ የብሉን። ምርጫኡ በታ ዝነቐጻ ምንቃጽ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ደጊም ኩሉ መሕብኢ በዓትታቱ ናይ ምፍራስ ዕድሉ ዝለዓለ ስለ ዝኾነ።


text:
ሎሚ ሓሙስ ጥቅምቲ 26,2017 ዓ.ም. ኣብ ዝተኻየደ ዳግማይ ምርጫ ኬንያ ጎነጽ ኣብ መንጎ ፖሊስን ነቲ ምርጫ ዝቃወሙ ምልዓሉ፡ብዝሒ ተቓወምቲ ኣብ ዝርከቡለን ከባቢ ዝርከቡ መድመጺ ኑቕጣታት ከይተኸፈቱ ምውዓሎም ተሓቢሩ’ሎ።
ሓላፊ ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ዋፉላ ቸቡካቲ ብዝሒ ተቓወምቲ ኣብ ዝርኸቡለን ኣርባዕተ ክፍለ ግዝኣታት ሆማ ሄይ፡ኪስምዩ፡ሚጎሪን ሲያን ብሰንኪ ኩነታት ጸጥታ እቲ ዳግማይ ምርጫ ንቀዳም 28 ጥቅምቲ ምትሕልላፉ ገሊጾም።
ኣብቲ ሎሚ ኣብ መንጎ ተቓወምቲን ፖሊስ ኣብ ኪስምዩ ዝተላዕለ ግጭት ሓደ ሰብ ምሟቱ ስዒቡ ጎነጽ ምልዓሉ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ዝርከቡ መድመጺ ኑቕጣታት ተዓጽዮም ምውዓሎምን ሰበ ስልጣን ምርጫ’ውን ከምዘይተረኽቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ኪብረ ዝተካየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፖሊስ ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምጥቓሙ፡ ትሑት አታዊ ዘለዎም ዝነብርሉ ከባቢ ናይ ዋና ከተማ ናይሮቢ’ውን ፖሊስ ኣብ መድመጺ ኑቕጣታት መኸላኸሊ ምቕማጦም ተገሊጹ’ሎ።
መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ራይላ ኦዲንጋ ኣብ ድሮ እቲ ምርጫ ፓርቲኡ ነቲ ምርጫ ብምቕዋም ናብ ናይ ተቓውሞ ምንቅንስቃስ ከምዝተቐየረ ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
‘’በሩ ከምዝተዓፀወ ገዳም ኤርትራ ንእተቕርቦ ናይ ፍትሒ ፃውዒት ሰማዒ ክስእን ኽልተ ወለዶታት ክገርብ ኢሉ’ሎ ዝበሉ ሚንስተር ዖስማን ዕንቅፋታት ዝበሉዎም ኣብ ዘለውሉ፣ልዕልነት ዓለምለኸ ሕግታትን ፍትሕን ኣብ ዘይተረጋገፀሉ ናይ ደቂ ሳባት መሰልን ድልየትን ምሕላው ኣብ መንጎ ህዝብታትን ሃገራትን ዘይምክብባር ንሓደጋ ዝተቓልዐ እዩ ኢላ ሃገሮም ብፅኑዕ ከም እትኣምን ንመበል 68 ሓፈሻዊ ጉብኤ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ኣመልኪቶም።
ምርጫና ከም ካልኦት ህዝብታት ሎሚ ይኹን ትማሊ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዝካየድ ናይ ተሃድሶ ለውጢ ኽቀላጠፍ እዩ’ውን ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተፈፂሙ ዝበልዎ ምጉዳል ፍትሒ ናይ መልእኽቶም ዓብዪ ትኹረት ምዃኑ እውን ኣቶ ዑስማ ወሲኾም ሓቢሮም።
እቶም ሚንስተር ወፃኢ ኤርትራ ብምትሕሓዝ ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ዘይረኸበ ጉዳይ ባደመ ‘’ፖለቲካዊ ይኹን ሕጋዊ ደገፍ ዘይብሎም ግጭታት ድንበር ‘’ብዝበልዎም ሕቡረት መንግስታት ብዘየፈፀሞ ዝበልዎ ውሳነ ሃገሮም ንዘየቋርፅ ቅልውላው ኣበርክቶ ገይሩ እዩ ክብሉ ሓቢሮም።ናይዚ ምኽንያት ድማ ምምሕዳ ዩናይትድ ስቴትስ ንዝሓለፉ 11 ዓመታት ብዝፈፀሞ ዘይሕጋዊ ዕንቅፋት እዩ ክብሉ ኸሲሶም።
ሙሉእ ፀብፃቡ ንምስማዕ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ሎሚ ኣብ ኣዲሳበባ ንዝተኸፍቲ ጉባኤ ምንካይ ድኽነትን ዕብየትን ኣፍሪቃ-ቻይና ብመደረ ዝኸፈቱ ፕረዚደንት ሙላቱ ተሸመ፣ኢንዱስትሪያዊ ምዕባለ ቻይና ንዓለም ዘስደመመ‘ዩ፣ስለዚ ኣብነት ቻይና ምስዓብ ምኽኑይ ምኳኑ ገሊፆም።
ብመሰረት ተታሒዙ ዘሎ ኣህጉራዊ ትልሚ፣ኣፍሪቃ ድሕሪ ሓምሳ ዓመት ብኢንዱስትሪ ዝማዕበለት፣ዝበልፀገትን ዝሓበረትን ክትኮን ዝካኣል፣እቲ እንኮ ኣማራፂ ንእግሪ ቻይናን ካልኦት ሃገራት እስያን ምስዓብ‘ዩ ኢሎም።
ብዛዕባ ኢትዮዽያ ክዛረቡ ከለው ድማ ”ኢትዮዽያ ትትግብሮ ኣብ ዘላ ቁጠባዊ ስትራተጂ፣ተወሳኺ ዋጋ ክግበረሎም ኣብ ዝግባእ ፍርያት ዝውስኽ ዘበናዊ ቴክኖሎጂ ኣድልዩዋ‘ሎ።ኢትዮዽያ ካብ‘ቲ ሃገራት እስያ ኣብ ሕርሻ ካብ ዘርአይዎ ለውጢን ናብ ኢንዱስትሪ ዝገበርዎ ስግግርን ንክትማሃር ቅርብቲ‘ያ” ኢሎም።
ኣብ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ቻይና ሚስተር ዢ ዥያውያን ብወገኖም፣ ኣብ ምንካይ ድኽነት፣ሃገሮም ዝሳዓበቶ ኣንፈት ንተኣከብቲ ኣብሪሆም።ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሰላሳ ዓመታት ዝተተግበሩ መርሃ ግብሪ ምንካይ ድኽነት ይብሉ ንሶም፣ንምዕባለ ዘማእከሉ‘ዮም ነይሮም።እቲ መርሃ ግብሪ ፍሉይ ዝገብሮ ድማ ብምዕባለ ዝተራሓሓቁ ከባቢታት ቻይና፣ክቀራረቡን ትሑት ደረጃ መነባብሮ ዝነበሮም ዜጋታት ክብ ምባልን ከምዝነበረ ጠቂሶም።
ኣብ ኣፍሪቃ ሎሚ ይኽሰት ዘሎ ምዕባለ ዘተባብዕ‘ዩ ግን እኹል ኣይኮነን ኢሎም ኣምባሳደር ቻይና።ኣስዒቦም ቻይና ተመክሮኣ ንኣፍሪቃ ክተካፍል ተቀሪባ‘ላ ከምዘላ ገሊፆም።
“እንተኾነ ኣፍሪቃ ክሳብ ንዓመታ ንክዛዘም መደብ ዝተታሓዘሉ ሚልየነማዊ ሸቶታት ንምዕዋት እቲ ዘሎ ደረጃን ናህሪን ምዕባለ እኹል ኣይኮነን።ኣብ ቅድሜና ተመሳሳሊ ዕላማን ዕዮታትን ይፅበየና ስለዘሎ፣ኣፍሪቃውያን ኣሕዋትና ናህሪ ንክውስኹ መታን ቻይና ኣብ ኢንዱስትሪ ዘጥረየቶ ተመክሮ ንክተካፍል ቅሩባት ኣለና” ባሃላይ‘ዮም።
ኣብ ኢትዮዽያ ወኪል ልምዓት ሕቡራት ሃገራት ሚስተር ኢዩዥን ኦውሱን፣ምዕባለ ኣፍሪቃ ሎሚ‘ውን ከበድቲ ብድሆታት ኣለዎ፣ብሕልፊ ዝበዝሕ ህዝቢ ኣፍሪቃ መንእሰይ ምኳኑ ነዚ ወለዶ‘ዚ ዕግበት ንክስመዖ ምስራሕ እቲ ኣገዳሲ‘ዩ ኢሎም።


text:
ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ፪፬፬፮
፪፩ የካቲት ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ኢዩ። እዚ መዓልቲ እዚ ብ፩፱፱፱ ብዩነስኮ (UNESCO) ዝተሓንጸጸ ኢዩ። ዕላማኡ፡ ኣብ ዓለም ምሉእ ዘሎ ሰብ ቋንቋኡ ኪጥቀምን ብቋንቋኡ ኪጥቀም ዕድል ኪረክብን ንምትብባዕ ኢዩ።
በዚ ምኽንያት፡ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ገለ ቋንቋታት ንኸይጠፍኣ ንምክልኻል፡ ብቛንቋ ኣደኻ ክትምሃር ምእንቲ ኪክኣልን ኣብ መንጎ ብዙሓት ባህልታት ምርድዳእ ኪህሉን ብዜመልክት ዝተፈላለየ መደባት ከቢሩ ይውዕል።
እዚ ትካል'ዚ ንሻብዓይ ግዜኡ ኢዩ ዜብዕሎ ዘሎ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ሽወደን፡ ብዝተፈላልየ መገዲ ከቢሩ ውዒሉ። ከም ኣብነት፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ ብዓቢ ድምቀት ከቢሩ ኣምስዩ።
እዚ በዓል'ዚ ብክልት፫ ተማሃሮ ኢዩ ተኸፊቱ። ሓለቓ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ፡ ኤልሳቤጥ ከኣ ነቲ ኣብኡ ዝነበረ ተዓዛቢ፡ " እንቋዕ ብደሓን ምጻእኩም። ቤት ትምህርትና፡ ካብ ዝተፈላለየ ወገናት ዓለም ዝመጹን ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዚዛረቡን ተመሃሮ ዝሓቘፈ ቤት ትምህርቲ ብምዃኑ ብዙሕ የሐብነናን የሐጕሰናን፡ ስል ዝዀነ ከኣ፡ ነዛ መዓልቲ እዚኣ ከነኽብራ ይግባእ" ድሕሪ ምባላ ነቲ መድረኽ ነቶም ነቲ በዓል ዚመርሓ ዝነበራ ተመሃሮ ኣተሓላሊፋትለን።
ነቲ በዓል ተመሃሮ ጥራይ ዘይኰኑ፡ ወለዶምን ናእሽቱ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን እውን ተኻፊሎሞ። እዚ ብብዙሓት ስድራ-ቤታት ዝደመቐ በዓል፡ ነታ ቤት ትምህርቲ ብፍላይን፡ ንሽወደን ድማ ብሓፈሻኡን፡ ብዝሐ ባህላውያን ገይሩወን ኣምስዩ። ተመሃሮ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ግጥምታት ነቢቦም።
ነፍሲ ወከፍ ጕጅለ ተመሃሮ ነናይ ሃገሮምን ባህሎምን ሳዕስዒታት ኣብ ዘርአዩሉ እዋን፣ በቶም ጕጅለ ጥራይ ከይተወሰነ፡ ካብ ካልኦት ጕጅለታት'ውን ዘዘሊሎም ናብ ስዕስዒት እናተሓወሱዎም፣ ሓደ ዓቢን ናይ ሓባርን ባህሊ መሲሉ ኣምስዩ።
ቋንቋ ትግርኛ'ውን ሓንቲ ካብዘን ቋንቋታት እዚኣተን ኰይና ኣምስያ። ተመሃሪት ልዋም ተስፋይ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ግጥሚ ነቢባቶ።ትዕግስቲ ኣብራሃን ልዋም ፍትዊን ከኣ ናብ ቋንቋ ሽወደን ተጒመናኦ። ተመሃሮ ትግርኛ፡ ብቛንቛ ትግርኛ ኪዛረቡን ኪነቡን ከለው፡ ባህላዊ ሳዕሲዒቶም ኪስዕስዑ ከለውን ክትርኢ ኣዝዩ የሐጕስ። ብዝያዳ ንኺምዕብል ግን ሓገዝ ወለዲ የድልዮ።
ወረጃን ሓጎስ ዝመልኦን ምሸት! ኣገናዕ!!!


text:
ህግደፍ ንመስሪሒ ሰላም ኤርትራን -ኢትዮጵያን ከውሕስ ሕጋዊ ብቅዓት የብሉን ።
ህግደፍ ንመስሪሒ ሰላም ኤርትራን -ኢትዮጵያን ከውሕስ ሕጋዊ ብቅዓት የብሉን ።
ክብሮም ግረነት
9/24/2018
ዶብ ክጥዒ ይገበረሉ ዝብሉ ጠለባት ካብ ህዝቢ ይስምዑ ኣለዉ ። እዚ ከኣ እቲ ዋሕዚ ናይ ኤርትራውያን መንእሰያት ብህግደፍ ተገፊዖም ዝጸንሑ ዶብ ምስ ተኸፍተ ነዚ ሓጻር ዕድል ተጠቂሞም ካብዚ ገፋዒ ጉጅለ ህግደፍ ሰደት ስለ ዝመረጹ እዮም ። ህግደፍ ንመስሪሕ ሰላም ኤርትራ-ኢትዮጵያን ብድልየቱ ዘይኮነስ ብኻልኦት ሃገራት ተገዲዱ ዝኣቶዎ ይመስል ። ምክንያቱ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ዘሎ ናይ ፖለቲካን ቁጠባን ዝዛመድ ኣይኮነንን ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ፓርላማ ዘለዎ ፍትሕን ዲሞክራስን ከምኡ እውን መሰላት ወዲ ሰብ ንምክባር ዝቓለስን ናይ ህዝቡ ድጋፍ ዘለዎ ክኽወን እንከሎ ፣ ጉጂለ ህግደፍ ህዝቢ ዘይመረጾ ብውንታ ናይ ሓደ ውልቀ መላኪ ዝምራሕ እዩ ፣ ህግደፍ ኩሉ መሰላት ወዲ ስብ ዝገፈፈ ፣ ቅዋም ዝመሓደረሉ ዘይብሉን ፣ሓጋጊ ባይቶ ይኹን ነጻ ትካላት ፍርዲ ስለ ዘይውንን ኩሉ መንግስትዊ ትካላዊ ኣሰራርሕ ድከቱ ዝሰተየ ጉጂለ ስለ ዝኮነ ፣ እቲ ሰላም ክቅጽልን ክዕወትን ነባሪ ኽከውን እንተኾይኑ ህግደፋውያን ባልጃታቶም ጥርኒፎም ኣብ ደስ ዝበሎም ዓዲ ክኸዱ እቶም መሻርክቲ ዝብሃሉ ሃገራት ተጽዕና ክገብሩሎም ኣሎዎም ።
ብድሕሪ እዚ እቲ ብህዝቢ ተሳታፍነት ዝጸድቀ ቅዋም ተግባርዊ ይኽውን ክሳብ ሽዑ ግን ኤትዮጵያ ብግዜያውነት ወደባት ኤርትራ ክጥቀም ክግበር ይክኣል ። ህግደፍ ግን ካባዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክፍጽሞ ዝጸንሔ ገብናት መሕብኢ ሰለ ዘይብሉ እታ እተዋጽኦ ንኤርትራ ናብ ሓደ ክልል ናይ ኢትዮጵያ ቀይሩ ከም ራእሲ ኣስፍሃ ወልድሚካኤል ናብ ኣዋሳ ተዓቛቡ ክነብር ዝመረጸ ይመስል ክሳብ ሕጂ ብወገን ህግደፍ ተወሲዶም ዘለዉ ስጉምትታት ፍርቂ ሃገር ነቶም ዝይዳ ገንዘብ ዝክፈሉዎ ኣዕራብ ሸይጡ ከም ዘሎ ዘይተረድኣና ብዙሓት ኣሎና ። ካብዚ ውልቀ መላኺ ዝወጹ ቓላት ተመሪጾም ብግቡእ ዝተቀርጹ ነቲ ዝድለ ዕላማ ክሃርሙ ዝብሃሉ እዮም ። እቶም ክትሽፉኑሉ ነቲ ዝተዛረቦ ብታሓጓስ ስሚዒታዊ ኮይኑ ነይሩ እትብሉ ፣ ስሱዕ ኣብ ህወቱ ዝምነዮን ዝሓልሞን ዝነበረ ብዘይተጸብዮ ኩነታት ጉሁድ ኮይኑ ስለ ዝረኣየ ብታሕጓስ ክቆጻጸር ስለ ዘይከኣለ ጥራሕ እዩ ።
እዚ ሕጂ ዘሎናዮ ኩነታት ኣብ 50ታት ዝነበረ ናይ ኣንድነት ማሕበርን፣ ኤርትራ ንኤርትራውያን ኣብ ዝበሃለሉ ዝነበረ ህሞት ዝመስል ዘይኮነስ፣ እዩ እንተ በልኩ ካብ ሓቂ ዝረሓቅኩ ኣይመስለንን ። እዚ ውልቀ መላኺ መራሕ ጉጂለ ህግደፍ ን17 ዓመተታ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ መሬት ኤርትራ ከይወጸ ዶብ ክይተሓንጸጸ ሰላም ኣይገብርን ክብል ስለ ዝጸንሔ ፣ኣሸሓት መንእሰያት ጉዱድ ኣገልግሎት መሪሩዎም ኣብ ፍቅዶ ምድረ በዳን ቀላያትን ከም ባረዩ ክሽየጡን ክጥሕሉን ዘይሰምዔን ዘይረኣየን ኣሎና ዲዩ ?
ከም ህዝቢ ክንርድኦ ዘሎና መራሕ ህግደፍ፣ ዶ. ዐቢይ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ ግዜ ዝበሎ “ ነዚ ናይ ዶ. ዐቢይ ዑዳት ዘደንጎናሉ ምክንያት ይብል ፣ ህዝቢ ምእንቲ ክዳሎ! ፡ እዚ ማለት ንኩሉ ምምሕዳራት ከተማ ኣስመራን ከባቢኡን ፣ ብትእዛዝ ኣልባሳት ከይተረፈ ተገሊጹሉ ብግዲ ኣብ ኣዳባባይ ክወጽእ ተገይሩ ። እቲ ኩሉና ዝሰምዓናዮ ከኣ ፡ “እነሄልኩም ህዝቢ ዘገደዶ ዘይብሉ ብነጻ ድልየቱ ይገለጽ ኣሎ ክብል ተሰሚዑ “ ብነጻ ህዝቢ ድልየቱ ክገልጽ እንተደሊኻ ሃገራዊ ምርጫ ዘይትገብር እሞ ፣ ድልየት ህዝቢ ከኣ ምረኣኻ ።እዚ ዘረባ እዚ ማለት ህዝቢ ብድልየቱ ሓደ ኮይና ተደሚርና እናበለ ካብ ደረፈ ፡ ኣነ እንታይ ኣሎኒ ህዝቢ ዝደለዮ ይገበር ኣሎኩ ክብል ስለ ዝደለዮ እዩ ። ኣብ ዘመነ ዓደይ ዓደይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ህዝቢ ከፍቱ ብለይቲ ነዚ ኩሉ ዝባን ከበሳ ጅዲድ ክዕድል ይሓድር ነይሩ ። እዚ ሽፍት ጉጅለ ከ ብዘይካ ምስራቅ ሃብቲ ሃገር ፣ ምሻጥን ምቅታልን ሰደትን እንታይ ዘበርከቶ ኣሎዎ ?
እዚ ወልቀ መላኪ እዚ ኣብ ኣዋሳ ከይዱ እውን “ ኣነ ስልጣን ንዓኻ ኣረኪበኻ ኣሎኩ ፣ ድሕሪ ሕጂ ንስኻ እካ ትመርሓና ክብልን ልቡ ክሃርምን ቀባሕባሕ ክብልን ዝተዓዘበ ኤርትራዊ ዘይጎሃየን ዘይሓዘንን የለን ። ወሲኩ እውን “ ሓንቲ ኣይከሰርናን “ ክብል እንከሎ ፣ እቲ መልእክቲ ሕጂ እውን ድሓን እኩም እታ ዝከደትኩም ኤርትራ መሊሰልኩም ኣሎኩ እዩ ዝብሎም ዘሎ ፣እምበር ንሕና ኤርትራውያን ደኣ መስዋእቲ ዘይከፈለት ስድራ ቤት ኣላትና ድያ? ስለዚ እዚ ቓላት እዚ ብሃውሪ ዘውጸኦ ዘይኮነስ ብቅዲ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዩ።
ኤርትራ ክልል ኢትዮጵያ ኣይኮነትን ፡ ኤርትራ ልዑላዊት ሃገር እየ ። ስለዚ ዝምድና ኤርትራ ምስ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ እምበር ምስ ክልላት ትግራይ ይኩን ኣምሓራ ወይ ኦሮሞ ኣይኮነትን ። መራሕቲ ክልል ኣምሓራ ኤርትራ በጺሖም ምስ መራሕ ህግደፍ ድሕሪ ምርካቦም ፣ በወገኖም ክልል ኣምሓራ ክበጽሕ ከም ዝዓደምዎን ንሱ እውን ነቲ ዕድሜ ስለ እተቀበሎ ምቅርራባት ይገብሩ ከምዘለዉ ይፍለጥ ። እዚ እውን ሓደ መርኣያ ንልዑላዊት ኤርትራ ዘሕቅቅን ዘፍርስን ተግባር ፕሮትኮል ዘይሓለወ ሕሱር ተበግሶ እዩ። ካብዚ ከ እንታይ ንምሃር ? እንተኮነ ካብ ክልል ትግራይ ድሕሩ ዝመጽእ ዘሎ ሓበሬታ ግን እቶም ካብ ክልል ትግራይ ዝመጹ ዘለዉ ፣ ወክልቲ ክልል ዘይኮነስ ህፍታማት ወነንቲ ርእሰማል ምዃኖም እዪ ዝግለጽ ዘሎ ። ኣዚ ከኣ ፕሮቶኮል ዘሓለወ ኮይኑ ፣ መርኣያ መርገጽ ህዝቢ ትግራይ ንልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ እዩ ። ክልል ትግራይ ከምዚ ስጉምቲ እዚ ምውሳዳ ወብሳይታት ህግደፍ ግን ኣይተሓጎሳን
ዓ ሰ ብ ፣
ዓይኑ ኣውጺኡ ንሓው ወይ ሓፍቱ ወይ እውን ንካልእ ሂቢ ዝብሉ ኣይሰምዕኩን። ዓሰብ ከኣ ዓይኒ ህዝቢ ኤርትራ እያ ። እንተኮነ እዚ ውልቀ መላኪ እዚ ንሕቡራት እማራት ዓረብ ሸይጥዋ እንተበልና እቶም መረጋገጺ ዝኾኑና ብዙሓት ጭብጥታት ኣሎው ካብዚ ተበጊስና ከም ህዝቢ ክንቓወም ክንእውን ክነፍሽሎን ግቡእና እዩ ።ከም እተዝክሩዎ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ወራር ኢትዮጵያ እውን ንሰራዊት ኤርትራ ኣብ ክንዲ ምትብባዕ ዓሰብ ግደፍዋ ኢሉ ኣዚዙ ሰብን ንብረተን ክሳብ ባጽዕ ዝበጽሑ ነይሮም እዮም ። እንት ኮነ ብሰላ እቶም ሞዑታት ተጋደልቲ ንወራር ኢትዮጵያ ኣምኪኖም ዓሰብ ኤርትራዊት ኮይና ክትቅጽል ገይሮም ።
ድሕሪ እዚ ኩሉ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መንግስቲ ኢትዮጵያን እማራት ዓረብን መትረብ ሻምብቆ ካብ ዓሰብ ንኣዲስ ኣባባ ክሰርሑ ምዃኖም ውዑል ተፈራሪምም ። ኣብዚ ስምምዕ እዚ ኤርትራ እታ ወናኒት መሬት ዘይምስታፋ ወድብ ዓሰብን ከባቢኡን ሸይጥዎ ምዃኑ ዝገልጽ ጭቡጥ መረጋገጺ እዩ። እቲ ውዑል ብዕሊ ከይተገልጸ ቀ.ሚ ዐቢይ ኢትዮጵያ ሓደ ሓያል ሓይሊ ባሕሪ ክትምስርት እያ ክብል ገሊጹ ነይሩ ። ባሕሪ ዘይብላ ሃገር ከ ሓይሊ ባሕሪ ስለ ምንታይ ኣድለየ ዝብልና ነርና ። ድሕሪ እቲ ውዑል ዕላዊ ምዃኑ ከኣ ኢትዮጵያ ሓይሊ ባሕሪ ተሰልጥን ከምዘሎ ተሓቢሩና ። ስለዚ እቶም ኣጥባት ኣዳታትን ዝቆርጹ ዝነብሩ ጦር ሰራዊት እንድገና ኣብ መሪትና ክሰፍሩ ድዮም ? እሞ ከ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ትጽበ ኣሎኻ ። ብሓጺሩ እዚ መራሕ ጉጂለ ህግደፍ ንወደብ ዓሰብ ክምቲ ናይ ይሁዳ ብ30 ዳላር ሸይጥዋ ኣሎ።
ህግደፍ ኣብ ፖለቲካዊ ይኩን ቀጠባውን ፖሊሲታቱ ለውጢ ክገበር ዝጽበ ዓሻ ጥራሕ እዩ ። ህግደፍ ኣብ ስልጣኑ ክጸኒሕ ንኤርትራ ኣብ እቶን ሓዊ ቀይሩዋ ጽኒሑ ። ሕጂ ነቲ እቶን ክፊቱዎ ህዝቢ ከኣ ክሃድም ጀሚሩ ኣሎ ። እዚ ከኣ ሓደ ካብ ውጥናቱ ነቲ ኤርትራዊ መንነት ከዳክም ዝጥቀመሉ ኮይኑ እንተ ንጥቅሙ ዘይውዕል ኾይኑ ኣብ ሓጺር ግዜ ዶብ ክዓጹ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ሰላም ስለ ዝረኸበ መጀመርያ ክሕጎስ ባህሪያዊ እዩ ። ጽኒሑ ግን እቲ ሆይሆይታ ምስ ወድኤ ዝከዶ ዘሎ ጎዳና መንነቱን ልዑላውነትን ይሕደግ ከምዘሎ ኣብ ዝበርሃሉ ነዚ ሽፍታ ጉጂለ ክመዓቶ ምዃኑ ጥርጥር የለን ። ሽዑ ገሊኦም ኣብ ጉዶጉድ ገሊኦም ከኣ ኣብ ቱቦታት ዓሰብ -ኣዲስ ክሕብኡ ክፍትኑ እዮም ።
ለበዋ ንህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ
ኣሕዋትና ተጋሩ ከም ጎሮቤት ኣብ ዝሓለፈ ብዙሓት ኤርትራውያን ሰደታኛታ ተቀቢልኹም ከም ዝጽንሓኹም ይፍለጥ ። በዚ ከኣ ነምስግነኩም ።እዚ ሕጂ ዝመጸኩም ዘሎ ግን ሰደተኛ ኣይኮነንን ። ተደሚርና ሓደ ኮይና ስለ ዝተባህለ፣ እቲ ምድማር እውን ከይተረዶኦ ፣ ናብ ካልእ ሃገር ዝኮነት ኢትዮጵያ ዝፈልስ ዘሎ እዩ ። እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሽፍታ ጉጂለ እንታይ ዓይነት ሰብ ምኳኑ ካብ ዝኮነ ሰብ ንላዕሊ ንስኩም ስለ እትፍልጥዎ ዘገርመኩም ክኽውን ኣይግባእን ። እቶም ትሕቲ ዕድሜ ዝኮኑ ቆሉዑት ኣብ ዓዲ ግራት ይኩን መቀለ ወይ ካልኦት ከተማታት ትግራይ ኣብ ጥራሕ ጎልጎል ምድቓስ ካብ ምስ ህግደፍ ምንባር ፣ሓርነት ስለ ዝመረጹ እዮም ። ብወገን ክልላዊ መንግስትኩም ሰብኣዊ ሓልዮት ክፍለዮም የብሉን።
ንዝኮነ ግዜ ኣሎዎ ከም ዝብሃል ፣ እዚ ግዜእዚ እውን ክሓልፍ እዩ ። ንደቂ ሰባት ክስደዱ ካብ ዘገድድዎም ምክንታት ፣ ሰላም ምስኣን ፣ ኹናት , ድርቅን ስራሕ ምስኣን፣ ጥሜት ፣ እዚኣም እቶም ቀንዶም እዮም ። ስለዚ ኤርትራውያን ኣብዚ ሰዓት እዚ ዶብ ስለ እተክፍተ ብጭቆናን ስራሕ ምስኣንን ስለ እትሳቀዩ ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ብዘይ ሓሰቦኣ ኣብ ዘየድሊ ባህሊ ዝዝምብላ ኣይሰኣናን እየን። ካብኡ ሓሊፈን እውን ንውሽጢ ሃገር ይሓልፋ ኣለዋ ዝብሃል ስክፍታ ኣብ ቦትኡ ኾይኑ ፣ ታሪክ ህዝቢ ትግራይ እውን ክሳብ 1991 ብተዛማዲ ከምኡ እዩ ነይሩ እንተ ተባህለ ምግናን ኣይኮነንን ፣ናይ ትማሊ ጉዳይ እዩ ። እቲ ጉዳይ ሰላምን ስራሕ ምርካብ እዩ ዝፈትሖ ።
ኣብ መወዳእታ
እተኻይድዎ ዘሎኩም መበል 13 ውድባዊ ግባኤኩም ብዓወት ክዛዘም ይምየነትልኩም ። ነቲ ብመትከል እትምኑዎ ልዑላዊነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ደጊምኩም ኣራጋግጹሎም !


text:
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ቪንግኦከር 7 ንኡሳን ዓድታት ዝጥርንፍ ኮይኑ ንሳተን ከኣ፡ ለፐ፡ ኦስተርኦከር፡ ሆግሾ፡ ቪያላ፡ ባገቶርፕ፡ ምርሙርብሪንን ቪንግኦከርን እየን። ኣብዚ ከባቢ'ዚ ብርክት ዝበላ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣለዋ። ኣብዚ ጽሑፍ'ዚ ብምጥዋቕ
ዝርዝር ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ቪንግኦከር ብዜካ ሽወደን ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ኣብዚ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት ከም ኣብነት፡ ቱርኪ፡ ኩርዲ፡ ፋርሲ ወይ ኢራነኛ፡ ዳሪ፡ ትግርኛ፡ ዓረብኛ፡ ታይላንድ፡ ፈረንሳይ፡ ኣምሓሪኛ፡ ሮማነኛ፡ ራሻ፡ ፕሽቱ፡ ትግረ፡ ኣልባነኛ፡ ባንግላደሽ፡ እንግልዝኛ፡ ፖርቱጋልን ስርያንን ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ቪንግኦከር ብርክት ዝበላ ናይ ኣብ ስፖርታዊ መዳይ ዝነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ። እታ ዝዓበየት ካብዘን ማሕበራት ክለብ ኩዕሶ-ሰኪዔት ቪንግኦከር እያ። ኣብ ቪንግኦከር ብዙሓት ትካላት ወይ ፋብሪካታት እኳ እንተሃለዋ እታ ዝዓበየትን ህብብትን ፋብሪካ ግን፡ ፋብሪካ ክዳውንቲ ቪንግኦከር እያ። እዛ ፋብሪካ እዚኣ ብርትዓዊ ዋጋ ዝሽየጥ ኣዝዩ ብሉጽን ህቡብን ክዳውንቲ ተፍሪ። ኣብ ምምሕዳራዊ መዝገብ ትካላት ቪንግኦከር ብምእታው
ዝርዝር ትካላት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ ቪንግኦከር ዳርጋ ዝደለኻዮ ነገር ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ንኣብነት
ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡
ቤት-ንባብ፡ መሐንበሲ ማእከል ከምኡ ውን ግምቢ ሴፍስታሆልም ኣብ ውሽጢታ ከተማ ይርከብ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ዝደለኹሞ ነገራት
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ቤተ-ክርስትያን ሽወደንን ቀይሕ መስቀልን ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዞም
መራኽቢ መኣዲታት ኣብ ምፍጣር ወሳኒ ተራ ተጻዊቶም እዮም። ኣብዚ ብተበግሶ ናይዞም ክልተ ወገናት ዝሳለጥ መራኸቢ መኣዲ'ዚ፡ ሓደስቲ ስደተኛታትን ተቐማጦ ቪንግኦከርን ከም ዝራኸቡ ይግበር። ኣብቲ ኣብ ጎደና ኦብሮጎርደን ቁጽሪ 55 ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ ንኣብነት
ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ከተማ፡
ቤት-ጽሕፈት ዕዮ፡
ፖሊስ:
ትካል ትምህርቲ ንዓበይቲ ቪያዲዳክት ን ይርከቡ።
ምስ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ ክራኸብ ዝደሊ ኣቐዲሙ ቆጸራ ክሕዝ ኣለዎ። ኣብ ህጹጽ እዋናት ብቪድዮ ዝተሰነየ ርኽክብ ክትገብሩ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር ብጠቕላላ 11 ቤት-ትምርህቲ ህጻናት ኣለዋ። 6 ካብኣተን ኣብ ቪንግኦከር፡ ሓንቲ ኣብ ሆግሾ፡ ሓንቲ ኣብ ኦስትሮከር፡ ሓንቲ ኣብ ማርሙርቢን፡ ሓንቲ ኣብ ባገቶርፕ ከምኡ ውን ሓንቲ ኣብ ለፐ ተዘርጊሐን ይርከባ።
ማእከል ስድራ-ቤታት ብወገኑ ክፉት ናይ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ የእንግድ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር 6 ናይ ህጻናት መዘናግዒ ማእከላት ይርከባ። ክልተ ካብዚአን ኣብ ቪንግኦከር ክረከባ እንከለዋ እተን ዝተረፋ ኸካ ኣብ ሆግሾ፡ ማርሙርብሪንን ኦስተሮከርን ይርከባ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር 5
መባእታዊ ኣብያተ-ትምርህታት ይርከባ። ኣብ ኩለን ሕሙሽትአን ኣብያተ-ትምህርታት ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ ትምርህቲ ይእንገድ። ኣብ ቤት-ትምህርቲ ቪድኦከር ግን ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ጥራይ ይእንገድ። ስለስተ ካብዘን ኣብየት-ትምህርታት ኣብ ቪንግኦከር ዝመደበረን ክኾና እንከለዋ፡ እተን ዝተረፋ ኸኣ ኣብ ሁግሾን ማርሙርቢንን ይርከባ።
ንክልተ ናይ መእተዊ መደባት ትምርህቲ ካልኣይ ደረጃ ገዲፍካ፡ ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምርህቲ የለን። ይኹን እምበር እቲ ወረዳ ምስ ከተማታት ካትሪነሆልምን ፍለንን ሃልስበርን ንምሓእ ቦታታት ትምህርቲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝምልከት ስምምዓት ከቲሙ እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትካል
ቪያዲዳክት ብከተማታት ቪንግኦከርን ካትሪነሆልምን ዝውነን ሓባራዊ ትምህርታዊ ትካል ኮይኑ፡ ንሓደስቲ ስደተኛታት ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ዝወሃብ ትምርህቲ፡ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስትን ከምኡ ውን መባእታውን ማእከላይ ደረጃ ትምርህቲ ንዓበይትን ኣብ ምምሕዳር ይነጥፍ። ትካል ቪያዲዳክት ብዜካ'ዚ ዝተገልጸ ዓማም፡ ትምርህታውን ሞያውን ምኽሪ ኣብ ምሃብ ውን ይነጥፍ።
ትምህርቲ ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ንሓደስቲ
እዚ ትምርህቲ'ዚ ንሓደስቲ ስደተኛታት ተባሂሉ ዝተዳለወ ኮይኑ፡ ብዛዕባ ሽወደንን ሽወደናዊ ሕብረተ-ሰብ ከመይ ከም ዝመሓደርን ካልእን ዝድህስስ ትምርህቲ እዩ።
ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ
እቲ ብኣሕጽሮ ኤስ.ኤፍ.ኢ ተባሂሉ ዝፍለጥ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ፡ ነቶም ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ስደተኛታት ዝዓለመ ትምርህቲ እዩ። ኩሉ ኣብ ሽወደን ናይ ምቕማጥ ፍቓድ ዝወሰደ ስደተኛ ድሕሪ መወዳእታ ወርሒ ሰነ 16 ዝመልአ ኣብዚ ትምህርታዊ ቋንቋ'ዚ ክሳተፍ ይፍቐደሉ። ብዜካ'ዚ እቲ ኣብዚ ትምርህቲ'ዚ ክሳተፍ ዝደሊ ሰብ መሰረታት ቋንቋ ሽወደን ዘይተማህረ ክኸውን ኣለዎ።
ዝኾነ ይኹን ውልቀ-ሰብ፡ ምስ ዓቕምታቱን ድሕረ ባይትኡን ብዝሳነ ትምርህታዊ ድጋፋት ይግበረሉ። ዕላማ ናይ'ዚ ድጋፍ'ዚ ከኣ፡ እቲ ዝምልከቶ ውልቀ-ሰብ ብዝሓጸረ ግዜ ቋንቋ ተማሂሩ ኣብ ስራሕ ዓለም ክጽንበርን ነብሱ ክኽእልን ነመሰላቱን ግቡኣቱን ኣብ ሕብረተ-ሰብ ከለልን ካብ ዝብል ዝነቐለ እዩ። ንውሓት ናይቲ ትምርህቲ ኣብ ውልቃዊ ዓቕምታትን ፍጥነት ኣብ ምምሃር ናይ ሓድሽ ቋንቋን ናይ ሰባት ይምርኮስ።
መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ
መባእታዊ ደረጃ ትምርህቲ፡ ነቶም ብዕድመ 20 ዝመልኡን መባእታዊ ትምርህቲ ዘይተማህሩን ሰባት ዝምልከት እዩ። መባእታዊ ትምርህቲ ነጻን ወለንታውን እዩ።
ንምንታይን ብኸመይ ክመሃር ከም ዝደሊ ነፊሲ-ወከፍ ናቱ ውጥን ናይ ምውጻእ ሓላፍነት ኣለዎ። ንመባእታዊ ትምህርቲ ምስ ስራሕ ወይ ምስ ካልእ ትምርህቲ ሓዊስካ ክትመሃሮ ይከኣል እዩ። ትካል ቪያዲዳክት ብወገኑ ነቶም ትሑት ናይ ምምሃር ዓቕሚ ዘለዎም ተመሃሮ ፍሉይ ናይ መባእታዊ ትምርህት መደባት ይሰርዓሎም።
ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ
ካልኣይ ደረጃ ትምርህቲ ንኣባጽሕ ዝዓለመ ኮይኑ፡ ስራሕ ንምርካብ ወይ ውን ንዝለዓለ ደረጃ ትምርህቲ ንምቕጻል ዘድሊ ነጥብታት ንምውህላል ዝዓለመ ትምህርቲ ክኸውን ይኽእል።
ዩኒቨርሲቲ፡ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ወይ ውን ሞያዊ ላዕለዋይ ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ካትሪነሆልም ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምርህቲ ዕድላት ኣሎ። ትካል ቪያዲዳክት ምስ ብዙሓት ዩኒቨርስታት፡ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን ሞያዊ ትምህርታዊ ትካላትን ጥቡቕ ምትሕብባራት ኣለዎ። በዚ መሰረት ኣብ ከተማ ካትሪነሆልም ዝተፈላለየ ትምህርታት ክትቀስሙ ትኽእሉ።
ምፓስ ቪያዲዳክት
ኣብ ዩኒቨርስቲ ዝመሃሩ ሰባት፡ ኣብቲ ኣብ ኦብሩጎርደን ቁጽሪ 55 ኣብ ቪንግኦከር ዝርከብ
ቤት-ጽሕፈት ቪያዲዳክት ዝርከብ ክፍልታት፡ ተክኒካዊ መሳለጥያታትን ክጥቀም ይኽእል እዩ። ኣብቲ ቤት-ጽሕፈይ ኣገልግሎት ዋይፋይ እንተርነት፡ ኮምፒተር፡ ሓታሚት፡ ፎቶ-ኮፒ፡ ፋክስ ከምኡ ውን መሳርሒታት ስእልን ቪድዮን፡ ሻሂ፡ ወይ ውን ምዉቕ ቸኮላታት ክትሕሽሹሉ እትኽእሉ ፓሳቸርያን ይርከብ። እቲ ቦታ ኩሉ መዓልታት ክፉ እዩ። ትምህርቲ ወይ ውን ሰሚናር ኣብ ዝህልወሉ ግዜ ግን ክመልእ ይኽእል እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሕክምና
፡
ማእከል ስድራቤታት
፡ ህዝባዊ ሕክምና ስኒን
ማእከል ሓካይም ስኒ ቪንግኦከር
ን ይርከብ። ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ
ኩልባሪስካኹክሁሰት
ኣብ ከተማ ካትሪነሆልም ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ወይ ውን ሕክምና ኣብ ዝግበር ርክብ ዝኾነ ሰብ ቋንቋ ዘይክእል ምስ ዝኸውን ተርጓሚ ክቍጸረሉ መሰል ኣለዎ። ብኽብረትኩም ነቲ ዝምልከቶም መንግስታዊ ትካል ኣቐዲምኩም ተርጓሚ የድልየኩም ምዃኑ ሓብርዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እተን ኣብ ውሽጢ ወረዳ ቪንግኦከር ዝንቀሳቐሳ ኣውቶቡሳት ብ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ ከተማ ኦረብሩ ን ኣውራጃ ሶርምላንድን ዝውነና እየን። እተን ካብ ኑቍጣ ባቡራት፡ ዝብገሳ ባቡራት ሃገራዊ ባቡራት ማለት
ኤስጀይ-ባቡራት እየን። ኣብ
መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ወረዳ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ከተማ ቪንግኦከር ዳርጋ ማእከላይ ኣቀማምጣ ኣለዋ። ካብታ ከተማ ንኦረብሩ፡ አስኪልስቱና፡ ኒሾፒንን ኖርሾፒንን ብመኪና ሰዓት ይወስድ። እታ ካብ ሃልስበሪ ናብ ስቶክሆልም ገጻ እትጎዓዝ ባቡር ኣብ ከተማ ቪንግኦከር፡ ካትሪነሆልም፡ ፍሌን፡ ግኔስታን ሶደርታልየን ጠጠው ትብል እያ።


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ሸዋ ወረዳ ባንቱ ከተማ ቶሌ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ዘካየድዎ ሰልፊ ፖሊስ ብዝወሰዶ ስጉምቲ ሓደ ተማሃራይ ከምዝተቐትለ ተፈሊጡ። ፖሊስ ኮሚሽን እቲ ክልል ብወገኑ ህይወት ተማሃራይ ዝጠፍአሉ ምኽንያት ምርመራ ተገይሩ ስጉምቲ ክውሰድ እዩ ኢሉ’ሎ።
ናይቲ ዞባ ወኪል ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ገብረሚካኤል ደባ ብዛዕባ ዘጋጠመ ሞትን እቲ ሰልፊን ንቪኦኤ ከምዚ ክብሉ ይገልጹ።
'ሎሚመዓልቲ ኣብ ከተማ ቶሌ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዶብና ይከበር፣መንነትና ይከበር፣ኦሮምኛ ናይ ፌደራል ቋንቛ ይኹን፣ወራር መሬት ደው ይበል ዝብሉ ጭርሖታት እዮም ሒዞም ወጺኦም።ፖሊስ እቲ ወረዳ ንምንታይ ነዚ ትሓቱ ኢሎም ቶኽሲ ከፊቶም ደጀኔ ሰርቤሳ ዝተባህለ ውልቀ-ሰብ ድማ ቐቲሎምዎ።'
ስም ዝርዝሮም ዘይበጽሖም ካልኦት ሰለስተ ሰባት ድማ ኣብቲ ከባቢ ይሕከሙ ኣለው ይብሉ ኣቶ ገብረሚካኤል።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጉሊሶ ተማሃሮ ሰልፊ ኣብዘካይድሉ እዋን ሓደ ተማሃራይ ምማቱ ወሃቢ ቃል ኮሚሽን ፖሊስ ኣቶ ሰለሞን ታደሰ ኣረጋጊጾም ኣለው።
ምሉእ ትህዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ገረገር (Gereger) ሓባሪ ብዝብል ስም ዘውጽኦ፣ ኤሪ ቲቪ አብ ሃይደልበርግ ተጸፊዓ ዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ደቂ ኣንስትዮ ተቐማጦ ሃይደልበርግ/ጀርመን ትንክፍ ኣቢሉ ከምዝነበረ ዝዝከር እዩ፡ ኣነ ውን ምቕማጠይ ኣብዚ ኸባቢ ከም ምዃኑ መጠን ቁሩብ ወስ ከብል ኣፍቁዱለይ። ብሓደ ክልተ ግዱሳት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስቲዮ ተቐማጦ ሃይደልበርግ/ጀርመን ብዝወሰደኦ …Read More »
ህዝባዊ ናዕቢ ካብ ሊብያ ናብ ኤርትራ
ሓደ ህዝቢ ጭቆና ምስ ዝመሮ ዓጋቲ የብሉን፡፡ ንዓመታት ዘሳቐዮ ስርዓት ብመዓልትታት ይድርምሶ፡፡ ብመንጽር ክልሰሓሳባዊ ኣበሃህላ ንሓደ ለውጢ ህዛባዊ ውደባ የድሊ ይበሃል፡፡ ይኹን እምበር ህዝቢ ብሃንደበት ተላዒሉ ነብሱ እናኣለየ ዲክታተርነት ክዓሉ ሎሚ ናይ ዓይኒ ምስክር ኮይኑና ኣሎ፡፡ ቅድም ኣብ ቱኒሰያ፡ ዳሓር ኣብ ግብጺ ሕጂ ድማ ኣብ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ዝረኤ ዘሎ …Read More »
ማሕበር ጠበቓታት ኤርትራ ኣብ ዓቢ ኣህጉራዊ ዋዕላ ተሳቲፉ
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃን ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።ኣብዚ ኣብ ለካቲት 11_12 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ንማሕበር ጠበቓታት ኤርትራ ብምውካል፡ኣቦ መንበር ናይቲ ማሕበር ኣቶ …Read More »
ኣብባይ ዓርኪ መረብ ናይ ጎረቤትዶ ክንዛረብ!
ኣባይ ወዲ መረብ ዝብላዕ’ስኪ ተዛረብ ኣይውዳእን’ዩ’ቲ መረቕ። ኣባይ ወዲ ጣና – ነቶም ዘፋነና ዓይንና እናረአና – መረቕ ዓደ’ቦና ዝለኣኽና ናበ’ሕዋትና እንታይ’ዩ ማይ ኢዳና። እቲ ንፈልጦ ማይ ከምዘይፈሰሰ ካብ ሰማይ ገዛ ንኽኣቱ ኣብ ዓዲ-ጸሓይ፣ ይውሕዝ ይፈስስ – ዶባት ይጠሓሕስ የልምዕ የተርክስ – የፋቕር የባእስ የድግም የድግስ – ይጽሕፍ ይድምስስ ኣጽርዩ ኣጻርዩ …Read More »
ማዕበል ሁበቡላ
ቅድሚ ኩሉ እንቓዕ ነዚ ኹሉ ዝግበር ዘሎ ጉያ ጉያን፤ ሓዞን ኣርክብን ጥራይ ከይኮነስ ርድኣዮን ርድኣናን ናይሓሶትን ናይ ሓቅን ጥርዓን ካብ ኩሉ ኩርናዕ ብሓባር ክንሰምዕን ክንርእይን ኣብጽሓና። እወ ከም ብዙሓት ሕብሪ ዝተዛነቐ ናይ ፈተውትን ናይ ብዙሓት ምፍጣረይ ዘይወሓጦሎም ከይተረፈ ሃላዋት ኣሻቒለ ከምዝነበርኩ ኩሉ ይርድኣኒ። እንተኾነ ሎሚ ብዛዕብኡ ክዛረብ ኣይኮነን ሕምረት ጹሑፎይ። …Read More »
ክንዲ ሽሕ ሞይቱና ብሽሕ ከኣ ጎዲልና
አቶ ፍቓዱ ልጃም 1958 – 2011 ክንዲ ሽሕ ሞይቱና ብሽሕ ከኣ ጎዲልና ፍቃዱ ሓወይ ኣንታ ለጋስ ወዲ ህዝቢ ተንኮል ዘይብልካ ጻዕዳ ልቢ ብዘይካ ሕራይ ዘይትፈልጥ እምቢ ንኹሉ ትቕበሎ ብዓብይ ቀልቢ ብኣምላኽ ተፈደዮ ናትካ ዓስቢ። ሽግር ኣሕዋትካ ኣብ ምፍታሕ ግዜኻ ተጥፍእ ምእንቲ ኣሕዋትካ ሂወትካ ትስውእ ዝሸገሮ ናባኻ ይመጽእ ምኽሪ …Read More »
ቃል ሓዘን
ቃል ሓዘን ሓውና ፍቓዱ ልጃም ብዝሓደሮ ናይ ሓጺር ግዜ ሕማም ብዕለት 13 ጥሪ 2011 (January 13, 2011 ) ኻብዚ ዓለም ብሞት ተፈልዩ። ፍቕዱ ብተፈጥሮኡ ኩሉ ግዜ ሕጉስ ፈታው ሰብ ፈታው ጽቡቕ ስለዝነበረ ዝበዝሕ ግዜኡ ኣብ ሰብ ምሕጋዝን ምትሕብባርን የጥፍኦ ነበረ። ዝኾነ ሽግር ዘጋጠሞ ሰብ ድማ ሓገዝን ምኽርን ንምርካብ ናብ ፍቓዱ …Read More »
ንዳንካልያ ዝምልከት : ርኢቶይ ኣብ “ሓላው’ታ ወርቃዊት ገረብ”
ሓላው’ታ ወርቃዊት ገረብ እትብል መጽሓፍ ድሕሪ ምምባበይ ንደንከል ዝምልከት ዝተጻሕፈ ታሪኽ ሪኢቶይ ንኽህበሉ ሕልናይ ስለ ዝደረኸኒ ንሓውን ብጻይን ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ፍቓድ እሓትት:: ሓው ሰመረ ፣ “ኮፍ ከይበላስ ቌቕ ኣበላ“ ከይከውን በቲ ኣወንታዊ ሸነኽ ናይ ጻዕርኻን ትብዓትካን ክጅምር እፈቱ:: መጽሓፍካ መብዛሕትኡ ጊዜ፣ ካብ ገዛ ንስራሕ ካብ ስራሕ ንገዛ ኣብ ዝመላለሰሉ …Read More »
ጸጸርና ንደርቢ
ህይወት ብህርመት ዝተቓነየት ኢያ፡፡ ነፍሲ ወከፍ እተድምጾ ድምጺ ውጽኢት ህርመት ኢዩ፡፡ ህርመት ከበሮ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ክራር ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ዋጣ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ሻንብቖ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት መለኸት ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ንፋስ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ማዕበል ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ዝናም ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ልቢ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት እስትንፋስ ንበይኑ …Read More »
መርድእ (SATIRE)
ኪዳን ዓሪፉ መርድእ ዝሓለፈ ቀዳም 28.11.2010 ዓም ሰዓት 8፡30 ኣብ ፓል-ቶክ ሰሚዕና። መእወዪ: ኪዳነ ሓጎስ። ኣባላታ ኣይሞትናን ኣሎና ክብሉ ኣብኡ ኣይነበሩን እሞ ኪዳነ ሓቁ’ዩ ዝኸውን ኪዳን ሞይታ እያ። እቶም ኢፒዲፒ ከኣ – ማለት፡ እቶም’ኳ ቀደም ተ.ሓ.ኤ.|ሰ.ባ. ዝበሃሉ ዝነበሩ እሞ ድሓር በዓል ኵስቶን በዓል ኵስቶን ዝተሓወስዎም፡ ድሓር ከኣ በዓል ኵስቶ ዝጎደልዎም፡ …Read More »
ሕጂውን ንሃግራዊ ጉባኤ ንዳሎ
“ብዕራይ ናብ ዘበለ የብል፡ ዕርፊ ጥራይ ነጽንዕ” ይብሉ ህግደፋውያን። እዚ ከኣ ህዝቢ ዝኸፍአ ይኽፋኣዮ ንሕና ጥራይ ንቕድሚት ንኺድ ማለት ኢዩ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ኣብ ውሽጢ ስርዓት ህግደፍ ዝቕረጽ ኣምር ኢዩ። መትከልና ግን ከምኡ ኣይኮነን። “ዝኸኣለ ይሰጉም። ዝደኸመ ይሳለ። ጭራሽ ዘይከኣለ ይጸበ። ንሕና ግን ንቕድሚት ንሰጉም። እዚ ጭሮሖ’ዚ ኣብ ዝኾነ ሰውራ ልሙድ …Read More »
“ጽባሕ” ሓጸርቲ ግጥምታት ትግርኛ: ብ ኻልድ ዓብዱ መሓመድ ስዒድ
መቅድም: እዚ ኣብዛ መጽሓፍ’ዚኣ ሰፊሩ ዘሎ ግጥምታት፡ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ውድዓዊ ኩነታት ናብ ቅድሚት ብምምጻእ፡ ነቶም ብፍላጥ ኮነ ብየዋህነት ዚድግፉዎን ዚሕለቑሉን ኣብ ወጻኢ ዚቕመጡ ኤርትራውያን ከኣ ብምልላይ፡ ነቓፊ ርእይቶን ተግሳጽን ምዕዶን ዚህብ ኮይኑ ብውሕሉል ቃላት እተነድቀ መልእኽቲ ኢዩ። እዚ ግጥምታ’ዚ፡ እተፈላለየ ኣርእስቲ ዝሓዘ ኾይኑ፡ ገለ ብኣስተንትኖኣዊ፡ ገለ ድማ ብመዘናግዒ፡ ገለ …Read More »
ጋዜጣዊ መግለጺ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ – “ዘተን ደሞክራሲን ይዓንብብ”
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ካብ 29 ክሳብ 31ታሕሳስ 2009 ዓ.ም.ፈ ኣብ ፍራንክፈርት ዝተካየደ ናይ ምጽንባር ዋዕላ ዝተመስረተ ሰልፊ ምዃኑ ዝዝከር ኢዩ። ምጽንባራዊ ዋዕላ ብኩሉ መዳያቱ ሃገራዊን ደሞክራሲያዊን ዝኾነ ፖለቲካዊ መስመር ብምጽዳቕ ፣ ሓድነት ህዝብን ልዑላውነት ሃገርን ቅድሚ ኩሉ ዝሰርዕ፣ ማዕርነትን መሰልን …Read More »
ስለምንታይ ኣንጻር ዋዕላ
ዋዕላ ንመን ይጠቅም? ንመን’ከ ይጐድእ? ዝብል ሕቶ ኣድላኢ ኰይኑ ይስማዓኒ። ዋዕላ ናይ ምይይጥን ምርድዳእን መኣዲ ኢዩ ክበሃል ይከኣል። ብፍላይ ንዓና ዋዕላ ናይ ጥርናፈ መስርሕ ኢዩ። ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዝኾነ መለክዒ ንሓደ ውጹዕ ህዝቢ ጠቓሚ’ምበር ጐዳኢ ኣይኮነ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ ዝኸስር ስርዓት ህግደፍ ጥራይ ኢዩ። እሞ ስለምንታይ ድኣ ገለ ሰልፍታትን ውልቀሰባትን …Read More »
ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ግን መከራ ይምከሮ
ዝሓለፈ ወርሒ ነሐሰ፣ ኣብቲ ብአዝዩ ዘሓጉስን ዘኹርዕን ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲ ለውጢ ክሳተፍ ከይደ ነይረ። ኣብዚ ሓደ ኣዝዩ ዘሐጎሰንን ዝሐበነንን ምስ ብዙሓት ኢርትራውያን ምእካበይን ብፍላይ ድማ ተወለድቲ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ዝተሳተፍዎ ብምንባሩ ኢዩ። ኣብ ሂወተይ ንመጀመሪያ ጊዜ ምስ ተወለድቲ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ምርኻበይ ጥራይ ዘይኮነስ ምስአቶም ብሓባር ኮፍ ኢለ ብዛዕባ ናይ …Read More »
ዓወት ንሃገራዊ ዋዕላ SamRedeab
“We will be very much happy if the conference succeeds to solve even a few of our problems” ወልደየሱስ ሃገራዊ ገለ፡ ሃገራዊ 1) ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ብኸመይ ይድልድል 2) ህግደፍ ካብቲ ሒዙዎ ዘሎ ቦታ ስልጣን ብኸመይ ይእለ፡ ከምኡ ድማ 3) ድሕሪ ምእላይ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን፡ መሰጋገሪ ስርዓት ብኸመይ ይትከል …Read More »
ሓገራዊ ዋዕላና: ምስ ኩሉ ድኽመታትና መፍቲሒ ሽግርና mAgostino
ኣብ ኤርትራ ክወድቕ ተንጠልጢሉ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ፤ ካብ ስሩ ተማሕዩ ብዲሞክራስያዊ ስርዓት እንተ ዘይተተኪኡ፤ ካብቲን ኣኪብካ ካብቲን ለቂምካ ዝግበር ጽገናታት መተካእታ ክኸዉን ኣይክእልን። እዚ ስርዓት’ዚ ይወድቕ ከም ዘሎ ዘርእዮ ምልክታት ቡዙሕ እዩ፤ካብቲ ቡዙሕ ዉሑድ ንምጥቃስ እቲ ተካኢ ሃገርን ተቐባሊ ሕድርን መንእሰይ ወለዶ፣ ካብታ ዝፈትዋ ሃገሩ ናብ እግሩ ዝመርሖ ሃጽ …Read More »
ሱዳንን ኢትዮጵያን ኤርትራን ፡ ብመንጽር ሰላምን ደሞክራስን Dr Yousif B
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕቶ ማዕርነትን፡ ናይ ምውዳብ ነጻነትን፡ መሰል ምጽሓፍን ምዝራብን፡ ብሓጺሩ ኣካል ዲሞክራስን ሓርነታዊ መሰላትን ዝኾኑ ኩሎም፡ ዲሞክራስያዊ ባህልን ምሕደራን ኣተኣታቲኻን መንገዱ ተኸቲልካን ደረጃ ብደረጃ ናብ ብትካላት ዝሰረተ ምዕቡል ዲሞክራሲ ዘይምስጓም፡ ንኣህዛብ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ሃገርና ኤርትራ ካብ’ቲ ብኣሉታ ከምዝኖምን ክገልጾምን ዝጸንሐን ዘሎን ኣሰካፊ ጉዳይ’ዩ። እዚ …Read More »
ነቲ ናይ 19 ዓመታት ሕሱም ምልኪ ኣላቒቕካ ምትንሳኣ
ኤርትራውያን ተጋደልቲ፡ ቅድሚ 19 ዓመታት፡ ንኢትዮጵያዊ ጐበጣ ብምስዓር ነጻነት ኤርትራ ኣረጋጊጾም። ኣብ 1961፡ ኣብቲ ስርዓት ሃይለስላሴ ንትሕዝቶ ፈደረሽን ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ 1952 ጠቕሊሉ ንምጕሓፍ፡ ናይ መወዳእታ መድረኽ ረጊጹሉ ዝነበረ እዋን ተጀሚሩ ክሰላሰል ዝጸንሔ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብዚ ቅንያት እዚ እፎይታ ግልግል ብሓባር ከምዘስመዐ ንዝክር። ከመይሲ፡ ህዝቢ፡ ንገዛእ-ርእሱ ብገዛእ-ርእሱ ዘመሓድረላ …Read More »
ኤርትራ ብጓይላ፡ ኢትዮጵያ ብምርጫ
ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ብዘይካ ግዝኣተ-ሕግን ደሞክራስን ምዕባሌ ዘይሕሰብ ኢዩ። ብዘይካ ህላውየ ብዝሓ-ሰልፊን(multi-party system) ምርጫን ድማ ደሞክራሲ ኣሎ ክበሃል ኣይክኣልን። ደሞክራሲ ባሓደ ለይቲ ዝፍጠር ኣይኮነን። ብናይ ነዊሕ ህዝባዊ ተሳትፎ ዝህነጽ መስርሕ ኢዩ። ተበግሶይ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘለው ስርዓታት ንምንጽጻር ኣይኮነን። ጨርሾም ብዓይነት ዘይመሳሰሉ ስርዓታት ምዃኖም ብሩህ ኢዩ። ስርዓት ህግደፍ ከምቲ ቅድሚ …Read More »


text:
ቁጽሪቶም ዝሓለፈ ሰኑይ 29 ነሓሰ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታት ናብ 6,500 ከምዝደየበ ተሓቢሩ።
እቲ ኣብ ሰሜናዊ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብኣርብዓ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒታት ዝተኻየደ ኮይኑ መብዛሕትኦም ካብ ሃገራት ሶማልያን ኤርትራን ዝተበገሱ ስደተኛታት ምንባሮም ድማ ተፈሊጡ።
ኣብቲ ኣባላት ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ፥ ሓካይም ዶብ ኣልቦን ፍሮንተክስ ብዝተባህለ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሓለዋ ዶብ ኣብ ዝተኻየደ ዝተወሃሃደ ስርሒት፥ ስደተኛታት ብናይ ዓቕሊ ጽበታዊ ፈተነ ካብተን ተጻዒኖመን ዝነበሩ ጀላቡ ብምዝላል ናብተን ህይወት ኣድሕን መራኽብ ሓንቢሶም ክበጽሑ ብቪድዮ ተቐሪጾም ይርኣዩ።
ጸብጻብ ኣሶስየትድ ፕረስ ከምዝሓበሮ፤ እቶም ስደተኛታት ብድኹማት ናይ ዕንጸይቲ ጀላቡ ካብ ሊብያ ተበጊሶም ንማእከላይ ባሕሪ ብምስንጣቕ ናብ ኢጣልያ ይጉዓዙ ምንባሮም ይሕብር።
ተመሳሳሊ ስርሒት ኣድሕን ዝሓለፈ ሰንበት ነሓሰ ከምዝተኻየደን በቲ ስርሒት ሓደ ሽሕን ሚእትን ስደተኛታት ምድሓኖም ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰተኛታት ማለት IOM ኣብዚ ዓመትዚ ጥራይ 106 ሽሕ ናብ ኢጣልያ ምብጽሖም ይጠቅስ። ካልኦት 2726 ሽሕ ግን ኣብ ባሕሪ ብዘጋጠሞም ሓደጋ ምማቶም ብተወሳኺ እቲ ውድብ ይሕብር።


text:
ሎሚ ዕለት 24 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሮማ Fondazione Centesimus Annus – pro Pontifice - ማሕበር ምእተ ዓመት ደጋፊ ር,ሊ.ጳ. ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ምስረታ ዘዳለዎ ብዛዕባ ሓደስቲ ፖሊቲካን ኣገባብ ሕይወት ብስነ ኣሃዝ ኣብ ዝተራቀ መዋእል ብዝብል ኣርእስቲ ዝመያየጥ ዓወደ ጉባኤ ከምእተኸተን ዕለት 26 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምኡ እውን ናይ ቁስጥንጥናይ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ በርጠለመዎስ ቀዳማዊ ክሳተፉን ብዘቅርብዎ ኣስተምህሮ ከዝዛዘም ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ነውስ ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ኣብቲ ማሕበር ምእተ ዓመት ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ ሊቃውንትን ምሁራትን ኣብቲ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ ሓደስቲ ፖለቲካን ኣገባብ ሕይወት ኣብ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ መዋዕል ዝብል መርሕ ቃል ኣሞርኵይዞም ብዝተፈላለየ ኵርናዓት ዝድህስስ ኣስተምህሮ ከቐርቡ ከምዝዀኑን ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፥ እዚ ማሕበር ምእተ ዓመት ኣብ 1993 ዓ.ም. ብውሳኔ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝቖመ ከምዝዀነ ብዛዕባ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣመልኪቶም ናይቲ ማሕበር ኣቦ መንበር ዶሚንጎ ሱግራንየስ ቢከል ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ዜናን ሕትመትን ሕንጻ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ንዝተረኽቡ ኣብ ቅድስቲ መንበር ንናይ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ልኡካን ጋዜጠይናታት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣዘኻኺሮም፡ ካብ ዓውዲ ኤኮኖምን ኣዋፈርቲ ሃብቲ ገንዘብን ካብ ማሕበር ሰራሕተይናታትን ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ናይ ቀረባ ኣፍልጦ ዘለዎምን ከምኡ እውን ሊቃውንቲ ናይ ስነ ቤተ ክርስቲያን ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲን ዝተዋጽኡ ኣካላት ኣሳቲፉ ሓደስቲ ፖለቲካን ኣገባብ ሕይወት ኣብ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቐ መዋዕል ሕብረተሰብን ኤኮኖምን ተሳትፎን ጻዕርን ሰብ ኣብ ዓውዲ ዕዮን ፈልዩ ዘመላኽት እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
በርጠለመዎስ ቀዳማዊን ክርስቲያናዊ ዝክረ ነገር ንሓባራዊ ጥቕሚ
ዕለት 26 ግንቦት እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሓዋርያዊ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ንጉሳዊ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምኡ እውን ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱ በርጠለመዎስ ቀዳማዊ ክርስቲያናዊ ዝኽረ ነገር ንሓባራዊ ጥቕሚ ብዝብል ኣርእስቲ ኣስተምህሮ ከቕርቡ እዮም፡ ቀጺሉ እቶም 500 ተጋባእያን ምስ ቅዱስ ኣቦና ክራኸቡን ቃሎም እውን ክጽገዉ ከምዝዀኑን ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ማሕበር ቫቲካን ክርስቲያናዊ መዕበያን ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ መግብን ሕርሻን ውድብ ልኡኻንን ናይ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ፈደራላዊ ማሕበር ሰራሕተይናታትን ከዝሳተፉን ቃል ሱግራንየስ ቢከል ጠቒሶም የመልክቱ።
ንሓደስቲ ኤኮኖሚያዊ ምዕባለ ምስረቓ ናብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ግድን እዩ፡ ንናይ መዓልታዊ ውሳኔ ሰብ ኣገዳስነት ሓድሽ ሕልናዊ ሓላፍነትን ዘመላኽትን እዚ ኸኣ እቲ ኣብ ኤኮኖምን ፖለቲካን ማሕበራዊ ሕይወትን ብዙሕ ለውጢ ዘስዕብ ዘሎ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ምዕባለ ኣመዓራርዩ ዝምርምር ዓውደ ጉባኤ ምዃኑ ናይ ምእተ ዓመት ማሕበር ኣቦ መንበ ሱግራንየስ ቢከል ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዘስመሩሉ ዲ ቡሶሎ ገሊጾም።


text:
'ኣንቆልቂለ ክወርድ ካብ ማይ ጃሕጃሕ...' ዝብል ደርፊ ክልዓል ከሎ አብ ነፍሲ ወከፍ ኣእምሮ ኤርትራዊ እትስኣል ወናም ስነ-ጥበባዊት ድምጻዊት ጸሃይቱ በራኺ'ያ።
ዓባይ ድምጻዊት ጸሃይቱ በራኺ፡ ኳዓቲት ኣብ ዝተባህለት ንእሽቶ ገጠር ኤርትራ ብ 1939 ተወሊዳ። ነዊሕ ከይጸንሐት ግና፡ ኣስመራ እትነብር ናብ ዝነበረት ሓትንኣ ብምግዓዝ ኣብ ንኡስ ዕድሚኣ (ጓል 8 ዓመት) እናሃለወት ክራር 'ሀ' ኢላ ባዕላ ንነብሳ ምምሃር ጀሚራ።
ጓል 16 ዓመት ምስ ኣኸለት ድማ ትምህርታ አቋሪጻ ጽምኢ ስነ-ጥበባ ንምርዋይ፡ ኣብ ባራት ኣስመራ ምልሃይ ተተሓሓዘቶ።
ጸሃይቱ ኣብዚ ዕድሚኣ ብህዝቢ ዓብዪ ተቐባልነትን ተፈታዉነትን ክትረክብ ግዜ ኣይወሰደላን።
ኣብ'ቲ እዋን'ቲ ኣብ ኤርትራ ይትረፍ'ዶ ደቂ ኣንስትዮ፤ ደቂ ታባዕትዮ'ውን እንተኾኑ ሓሜን፡ ዋጣ እናተባሃሉ ዝግለልሉ ዝነበረ እዋን ጸሃይቱ ግን ነቲ ካብ ቤተ-ሰባን መቅርባን ዝወርዳ ዝነበረ ኣደራዕ ተጻዊራ'ያ ልባ ናብ ዝመርሓ ጉዕዞ ስነ-ጥበብ ዝጎየየት።
ካብዚ ሓሊፋ፡ ኤርትራ ኣብ 1977 ንናጽነት ተካይዶ ኣብ ዝነበረት ቃልሲ፡ እቲ ዝኾስኸሰቶ ሞያ ጥበብ እጃሙ ከወፊ ገይራ'ያ።
ኣብዚ እዋን ኩሉ ደርፍታታ ናብ ፖሊታካዊ ትርጉም ብምዛር ድማ ከም በዓል
"ሰማይ እንዶ ኣብጽሓዮ ጎተናኻ'የ
ሽላ ከይተብልዓኒ ሓደራኻየ"ን ካልኦትን ብምስራሕ ንብዙሓት መንእሰያት ዘነቓቕሑ ጣዕመ-ዜማታት ናብ ሰማዕታ ኣብጺሓ።
እዚ ግና በቲ ሽዑ ዝነበረ መንግስቲ ህይወታ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ምስ ኣውደቆ ኹሉ ነገር ኣሃዱ ኢላ ዝጀመረትላ ከተማ ኣስመራ ገዲፋ ንሱዳን ክትስደድ ተገዲዳ።
ድሕሪ ኣብ ሱዳን ዝነበራ መነባብሮ ስደት ድማ፡ ኣብ 1988 ንሆላንድ ግዒዛ፡ ድሒሩ ግን ኣብ 1999 ንመጀመርታ ጊዜ ደጊማ ንኤርትራ ኣትያ።
ጸሓይ ኤርትራ
መጀመርያ ፍቕሪ ኣብ መን ተጀመረ
ኣዳምን ሄዋንን ዓለም ምስ ተፈጥረ
ኣነ ከይፈለጥኹ ኣብ ልበይ ሓደረ
እንታይ'ሞ ክገብር ዕድለይ ካብ ኾነ
ኣብ ሃገረ ሆላንድ ክትነብር ዝጸንሐት ድምጻዊት ጸሃይቱ ባራኺ ትማሊ ኣብ 79 ዓመታ ካብዚ ዓለም ተፈልያ'ያ።
ተጻዋቲት ክራር፣ ገጣሚት፣ ሙዚቀኛ፣ ተለሃይትን ፖለቲከኛ ተቓላሲትን ከምዝነበረት ድማ ናይ ቃልስን ሙያን መቕርባታ ይዛረቡ።
ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብጻያን መቓልስታን ዝነበረ ድምጻዊ ኣብራር ዑስማን፡ ሕብእ ምብእ ዘይብላ ግልጺ ሰብ ከምዝነበረት ይዝክር።
"ኣነ ንዓኣ ዝኸዉን መግለጺ ቃላት ኣይብለይን። ጸሃይቱ ኣብ መዋእላ ዝስምዓ እትዛረብ፡ ሕብእ ምብእ ዘይብላ፡ ቖራጽ ኣደ ቃልስን ፍቕርን'ያ" ይብል።
"ጸሓይ ኤርትራ"ተባሂላ ብከም በዓል ሙዚሽያን ኣፍሪቃ ኔት፡ ላስት ኤፍ.ኤም፣ ኤሪትርያ ቢን ካልኦትን ተሰይማ'ያ።
ስነ-ጥበባዊት ጸሃይቱ ባራኺ፡ 17 ስራሕታ ዝሓዘ 2 ሰዓትን 34 ደቂቅን ንውሓቱ ሙዚቃታትን 88 ገጽ ታሪኻን ዝሓዘ መጽሓፍን አብ 2000-2003 አብ ሆላንድ ብ ዶልፍ ፕላንተይድ ዝተባህለ ትካል ሙዚቃ ተሓቲሙ ተዘርጊሑ'ዩ።
እዛ ጸሓይ ጥሒላ ካብ ዓለም ዝተሰናበተት ኣደ፡ ኣብ ልቢ ኩሉ ኣፍቃሪ ስነ-ጥበብ ዘይሃስስ ዝኽሪ ሓዲጋ'ያ'።
ድምጻዊ ዑስማን ዓብደራሒም፡ ሓደ ካብ ሞንጎ እቶም ዓሚቕ ተዘክሮ ዘለዎም መቕርባታ'ዩ።
"ኩላትና ተምሃሮ ኣብ ዝነበርናሉ እዋን ድምጻ ክንሰምዕ ንህንጠ ነይርና" ዝብል ድምጻዊ ዑስማን ዓብደራሒም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ሙዚቃ እንትተቕርብ፡ ብድምጻ ህዝቢ ትገዝእ ምንባራ ይዛረብ።
"ብጣዕሚ ለዋህ፣ ተጻዋቲት፣ ዋዛ ምስ ቁም ነገር እትፈቱ ሰብ'ያ ነይራ። ከም መጠን ክፍሊ ኪነ ጥበባዉያን ኩላትና ጽንዓት ይሃበና እናበልኹ 'ኣደ ዜማ ሃገር' ክብላ'የ ዝፈቱ" ክብል ስምዒቱ ይገልጽ።
"ኣይኣመንኩን ኢለ ክጽሕፍ ጸኒሐ ሕጂ"
በብዘለዉዎ ኮይኖም፡ ብስልኪ ክረኽባ ብዙሕ ዝፍትን ዝነበረ ድምጻዊ ኣብራር ዑስማን፡ ሕልፈት ህይወታ እንትሰምዕ ስምብራት ሓዘን ዝጎድኦ ልቡ ደጊፉ፡ "ደዊለ ግና ኣይረኸብኩኽን" ኢሉ ስምዒቱ ብንብዓት ብርዒ ክስንድ ከምዝወዓለ ይገልጽ።
"ንዓይ እዚ ኩነት ከቢድ'ዩ። ኣዝየ ዝፈትዋ ናይ ቀረባ ብጺተይ፡ ኣደ ፍቕሪ ኹነታታ የንብዓኒ ነይሩ። ኣብ ህይወታ ክሳብ ሕጂ ክብሪ ከይረኸበት ኣብ ስደት ክተሕልፍ ከላ ይሓዘንን። ይድዉለላ ነይረ። ደዊለ ግና ስኢነያ፡ ክሳብ ሕጂ ግና ደዊለልኪ ነይረ ግና ስኢነኪ እየ ዝብል ዘለኹ"።
መጀመርያ ፍቕሪ ብመን ተጀመረ ትብል ጸሃይቱ ባራኺ ንሳ'ዉን ኣደ ፍቕሪ፣ ናጽነትን ኪነ ጥበብን ከምዝኾነት ብዙሓት ይምስክሩ።
"እቲ ናታ ስነ ጥበብ ንፍቕሪ እዩ ዝመርሐና። ደቂ ሰባት ዘለዎም ንሱ እዩ። ኮይኑ ግና ኣነ ክሳብ ሕጂ ኣይኣመንኩን ኢለ ክጽሕፍ ጸኒሐ" ይብል።
ድምጻዊ ዑስማን ዓብደራሕማን ብወገኑ "ዓባይ ኮኾብ ደቂ ኣንስትዮ ድምጻዉያን ከምዝኸሰርና'ዩ ዝስመዐኒ" ክብል ኣዋጊዑና።


text:
መጋቢት ፲፪/12 በዓለ ለቅዱስ ሚካኤል ሊቀ መላእክት
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
በዚ ዕለት እዚ ቅዱስ ሚካኤል ሊቀ መላእክት ናብ በልዓም ዝተለእከሉ ዕለት ኢዩ።
እስራኤላውያን ካብ ምድረ ስደት ካብ ግብጺ ድሕሪ ምውጽኦም ኣርብዓ ዓመት ኣብ ምድረ በዳ ድሕሪ ምግባሮም ሞኣብ ድሕሪ ምብጽሖም ናይ ሞኣብ ንጉስ ባላቅ ወልደ ጺጶር ንግብጻውያን ብትሽዓተ መቕዘፍቲ ብዓስራይ ሞት በኹሪ ብመበል ዓሰርተ ሓደ ድማ ኣብ ባሕሪ ሰጢሞም ከም ዝተርፉ ምኽንያት ዝኾኑ ጸላእቲ መጺኦምኒ ኣለዉ ንዓ ርገሞም ክብል ንበልዓም ጸውዖ። በልዓም እግዚኣብሔር ዝሃቦ ጸጋ ሃብቲ ምምራቕን ምርጋምን ተዋሂብዎ ነበረ። ነዚ ዘስተውዓለ ንጉስ ባላቅ “እንሆ እስራኤላውያን ካባይ ዝሕይሉ ኢዮም ንስኻ ዝረገምካዮ ርጉም፡ ዝመረቕካዮ ድማ ምሩቕ ከም ዝኾነ እፈልጥ ኢየ። ስለዚ ምናልባሽ ክስዕሮምን ካብ ሃገረይ ከውጽኦምን ይኽእል እኸውን ኢየ እሞ ንዓ ርገመለይ” ክብል ሹማምንቲ ሰደደ። እንተኾነ እግዚኣብሔር “እዞም ህዝቢ እዚኦም ዝተባረኹ ሕዝቢ ኢዮም ከይትረግሞም” ኢሉ ኣዘዞ። ባላቅ ድማ ደጊሙ ካብቶም ቀዳሞት ዝበዝሑን ዝኸበሩን ሹማምንቲ ሰደደ፡፡ እግዚኣብሔር ድማ ብለይቲ ናብ በልዓም መጺኡ “ምስኦም ኪድ ግና እቲ ኣነ ዝብለካ ጥራይ ግበር” በሎ። በልዓም ከኣ ንግሆ ተንሲኡ ኣድጉ ጽዒኑ ምስቶም ሹማምንቲ ሞኣብ ከደ። ንሱ ስለዝኸደ ድማ ኣምላኽ ተቖጥዐ ። ንሱ ኣድጉ ተወጢሑ ክልተ ገላውኡ ከኣ ምስኡ ክኸዱ ከለዉ መልኣኽ እግዚኣብሔር ክኽልክሎ ኣብ መንገዲ ደው በለ። እታ ኣድጊ ድማ መልኣኽ እግዚኣብሔር ምሉሕ ሰይፊ ኣብ ኢዱ ሒዙ ኣብ መገዲ ደው ኢሉ ረኣየት፡ ካብ መንገዲ ኣልጊሳ ናብ ግራት ኣቢላ ኣልገሰት፡ በልዓም ግና ናብ መንገዲ ክመልሳ ወቕዓ፡ እቲ መልኣኽ ድማ እንደገና ሰይፉ መሊሑ ደው ኢሉ ከልከላ ፡ንሳውን እንደገና ሪኣቶ ተመልሰት። እንተኾነ ተጺዒንዋ ዝነበረ ኣድጊ ነቲ ቅዱስ መልኣኽ ክትርእዮ እንከላ፡ እቲ ብኣርኣያ እግዚኣብሔር ዝተፈጥረ በልዓም ግና ክርእዮ ኣይከኣለን፡ መመሊሱ ድማ ነታ ኣድጊ ይወቕዓ ነበር። ኣብ መርወዳእታ እግዚኣብሔር ነታ ኣድጊ ከም እትዛረብ፡ በልዓም’ውን ኣዒንቲ ልቦናኡ ተኸፊቱ ነቲ መልእኽ ከም ዝርእዮ ገበረ። ርእይዎ ውን ፍግም ኢሉ ሰገደሉ። እቲ መልኣክ’ውን እግዚኣብሔር ዝኣዘዞ ኩሉ ክፍጽም ከም ዘለዎ ነጊሩ ምስቶም ሹማምንቲ ክኸይድ ሓደጎ። ከይዱ ድማ ሰለስተ ግዜ ንሕዝቢ እስራኤል መረቖም። እዚ ክገብር ከሎ ባላቅ ብብዙሕ ነገራት ምኽኒታት እንዳ ኣምጽአ ነቶም ቅዱስ እግዚኣብሔር ዝመረቖም ንኽረግሞም ጸዓረ። እንተኾነ እግዚኣብሔር ኣብቲ ግዜ እቲ ንእስራኤላውያን ንመርገም ኣሕሊፉ ኣይሃቦምን(ዘኅ22፡1- መፈ)።
ስለዚ እዚ ዕለት እዚ መልኣከ እግዚኣብሔር ሊቀ መላእኽት ቅዱስ ሚካኤል ናብ በልዓም ዝተላእኸሉ ዕለት እዩ።
በረከትን ኣማላድነትና ናይ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ምስኩላትና ይኹን ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን


text:
ካብ 11 ጥቅምቲ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ንዓሰርተ ማዕልትታ ዕፁው ኣኼባ ከካይድ ዝፀንሐ ቅዱስ ሲኖዶስ እታ ቤተ ክርስቲያን ሎማዕንቲ ረቡዕ ንጉሆ 17 ነጥብታት ዝሓዘ መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ዓቃቢ መንበረ ፓትሪያሪክን ናይ ኣርሲ ሃገረ ስብከት ሊቀ-ጳጳስን ኣባ ናትናኤል እቲ ሲኖዶስ ካብ ኣብያተ ፅሕፈት ሃገረ ስብከታት ዝቐረበሉ ሪፖርት ምስ ሰምዐ ኣድላይ መምርሒ ምሃቡ ገሊፆም።
ናይ ኣዲስ ኣበባ ሃገረ ስብከት ንኣፈፃፅማ መንፈሳውን ማሕበራዊን ኣገልግሎት ብዝጥዕም ኣብ ምብራቕ፣ምዕራብ፣ኣብ ሰሜንን ደቡብን ብድምር ኣብ ኣርባዕተ ኣህጉረ ስብከት ንኽትምቀል ምውሳኑ’ውን ኣባ ናትናኤል ገሊፆም።ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ሻድሻይ ፓትሪያርክ መረፃ ብዝምልከት ክሳብ 30 ሕዳር 2005 ዓ/ም ናይ ፓትሪያሪክ ምርጫ ሕጊ ንኽዳለው ኮሚቴ ከምዝተጣየሸን 30 ሕዳር 2005 ዓ/ም ኣብዝካየድ ናይ ቅዱስ ሲኖዶስ ምልኣተ ጉባኤ እቲ ሕጊ ተመርሚሩ ንኽፀድቕን ከይዲ እቲ ምርጫ ንክቕፅልን ኣብ ስምም ምብፅሑ ሓቢሮም።
ንባዕሉ ሕጋዊ ስደተኛ ቅዱስ ሲኖዶስ ኢሉ ምስ ዝፅውዕን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ምስ ዝርከብን ኣካል ቅድም ኢሉ ዝተጀመረ ጉዳይ ድርድር ዕርቀ-ሰላም ሕዚ’ውን ተጠናኺሩ ንኽቕፅል እቲ ሲኖዶስ ወሲኑ’ሎ።