text:
ኣቶ ኤርሚያስ ኣመልጋ ኣብ ቀይዲ ዝኣተው ካብ ወጻኢ ሃገር ናብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝምለሱ ድሕሪ ሓደ ዓመት እዩ።ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ካብ ሃገር ክወጹ ከለው ኣክሰስ ሪልስቴት ገንዘብ ተቐቢሉ ክሃንጾም ቃል ካብ ዝኣተዎም ኣባይቲ ዋላ ሓደ እውን ሰሪሑ ኣይረከበን ብዝብል ተከሲሶም ኔሮም።
ኣስታት 1.4 ቢሊዮን ቕርሺ ዝኸፈሉ 2,500 ዜጋታት ኣቶ ኤርሚያስ ብውዕል መሰረት ገዛውቲ ሰሪሖም ብዘይምርካቦምን መንግስቲ ድማ ሕጊ ስለዘየኽበረን ሓላፍነት ክወስዱ ኣለዎም ክብሉ ስምዕታ ኣቕሪቦም።
ብመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ዓዲ ዝተጠቐሰ ፖሊስ ፌደራል ኣቶ ኤርሚያስ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውዒሎም ኣለዉ ፖሊስ ድማ ምርመራ ይካየድ ኣሎ ኢሉ።
ብቕድሚ ትማሊ ንዝተኻየደ ኣኼባ ዝመርሑ ኣብ ፓርላማ ኢትዮጵያ ተጸዋዒ መንግስቲ ኣቶ ኣስመላሽ ወልደስላሴ፣ሚኒስትር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ኣቶ መኩሪያ ሃይሌን ሚኒስትር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው እምባየን ኣቶ ኤርሚያስ ብሕጊ ከምዝሕተቱ ግልጺ ገይሮም ኔሮም።
ኣቶ ኤርሚያስ ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ከለው ናይ ዘይምእሳር ሓለዋ ተዋሂቡዎም ነይሩ ብዝብል በገለ ኣካላት ዝወሃብ ሓበሬታ ትኽክል ከምዘይኮነ ሚኒስትር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ኣብቲ ኣኼባ ተዛሪቦም።
ገዛውቲ ብምስራሕን ኣብ ምሻጥ ዝተዋፈሩ ትካላት ሪልስቴት ብዝምልከት ሕጊ ከምዘይነበረ ዝገለጹ ሚኒስትር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ኣቶ መኩሪያ እዚ ናይ ሎሚ ጸገም ንዝመጽእ ጊዜ ሕጊ ከምዝወጽእ ኣረጋጊጾም ኣለው።
ብተወሳኺ ንሶም ገንዘብ ዝኸፈሉ መንበሪ ገዛ ዝረኽብሉ መስርሕ ከምዝሳለጥ እውን ኣፍሊጦም ኣለው።ማሕበር ኣክሰስ ሪል ስቴት እውን ጭቡጥ ምንቅስቓስ ክገብር ናይ ክልተ ሰሙናት ገደብ ግዜ ተዋሂቡዎ’ሎ ።


c: text/html

text:
ሃገርና ኤርትራ ካብቲ ሕሱምን መሪርን ተኸታታሊ ኣድራዕ መግዛእቲ ባዕዲ ተገላጊላ ኣኸሊል ናጽነት ካብ ትጭብጥን ትዓትርን እነሆ ዝመጽእ 24 ግንቦት 2011 ድፍን 20 ዓመታት ትመልእ ኣላ፡፡
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ስእላዊ መግለጺ ናይ 20 ዓመት ናይ ስራሕ ንጥፈታት ሃገረ ኤርትራ እንዳመላኽዕ ኣእዛን ዝቐድድን ንኣእምሮ ዘናውጽን መናፍሕ ክወቕዕ ወርሑ ኣሕሊፍ ኣሎ። ብሲምፖዚየም ጉዕዞ 20 ዓመት ናጽነት እንዳተባህለ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ጉራ ክነዝሕ ንዕዘብ ኣለና። ዋላ ንቐልዓለም እኳ ይኹን እዚ ተጋጊና፣ ካብዚ ተማሂርና ትብል ቅንጣብ ቃል ኣይሞሎቆትን። ከመይ ዝበሉ ብጹኣን ድዮም? ጌና ዓለም ካባና ክትመሃር ኣለዋ ይብሉ ኣለው። ዓለም ብምልእታ ከምዝኸዓበቶም እንዳፈለጡ።
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተኸተሎ ግጉይ ፖሊስን ምሕደራን ትምህርቲ፡ ዓውዲ ትምህርቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ናጽነት ፍረ-ኣልቦ ከምዝነበረ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ምምዕባል ካሪክለምን ምስትምሃርን ዝነጥፉ ዝነበሩ ክኢላታት፡ መማህራን ዩኒቨርሲትን ተሳተፍትን ትማሊ 13 መጋቢት ኣብ ለንደን፡ ዓባይ ብሪጣያን ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 3ይ ክፋል
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታይ የቐድም። ብዙሓት ሰብ ሕልና ደለይቲ ፍትሒ፡ መሰል ውልቓዊ ናጽነተይ ብምግሃሱ፡ ንመሰለይ ምክልኻል ዓገብ ምባል ቕሬታይ ምግላጽጽ፡ ከም ቕኑዕ ሕጋዊ ሕቶ`ዩ ኣሚንኩም ኣብ ጎንካ ኣለና ኢልኩም ብኢመይል ሕልናዊ ደገፍ ሞራላዊ ምትብባዕ ዝገበርኩሙለይ፡ የቐንየለይ ክብረት ይሃበለይ ክብለኩም ኩርዓት ሓበን ይስማዓኒ።
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል
ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።
ብምኽንያት መበል 19 ዓመት በዓል ናጽነት ኤርትራ ንምኽባር ቀዳም ዕለት 12-06-2010 ሐቢርና ንክነምሲ ብኽብሪ ንዕድመኩም/ክን።ንታሪኻውነትን ክብርን መዓልቲ ናጽንት ሃገርና ዘንጸባርቑ ናይ ስነ-ጽሑፍ መደባት ሃገራውን ባህላውን ሙዚቃ ከምኡውን ባህላዊ መግቢ አዳሊና ከምዘለና ንሕብር።
ፕረዚደንት ኢሳያስ (ፒኢኣ) ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ሓሶት ብምድግጋምን ምድንጋርን ጥራይ ከይኣክል ብሓሶት ሓደ ምስ ሓደ እንዳናቖተ ስልጣኑ ከምዘጣጠሐ፣ በቲ መንካዕ’ባ የሚን’ባ እንዳተባህሉ ዝጠፍኡ ዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ከነረጋግጽ ንኽእል። እንተኾነ መብዛሕተኦም ተጋደልትና ኣይስተውዓልዎን።
ይኣክል ውልቀምልኪ ንለዓል ንልዕልና ሕጊ - ጽምብል በዓል ናጽነት ኣብ ኦክላንድ
ሎምዘመን እውን ከም ዓሚ ሕብረት ኤርትራውያን/ ስዊደናውያን ብርገሳውን ፖሊቲካውን ተቃወምቲ ውድባት ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ፣
ኣብ ጀርመን ከተማ ከለን ከባቢኣን ዝርከቡ ማሕበረኮም ኤርትራውያን፡ ንታሪኻዊት ዕለት ናጽነት 24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብድምቀት ንምብዓል ምሽብሻብ ንገብር ኣለና።
ብ18ን 19ን መስከረም 2001፡ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝርከቡዎም፡ ኣባላት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶ ዝነበሩ፡ ገዳይምን ህቡባትን ተጋደልቲ (G15)፡ ፕረዚደንት ብሕጊ ኪቕየድ፡ ቅዋም ኪትግበር፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ኪርከብ፡ ናጻ ፖለቲካውያን ማሕበራትን ሰልፍታትን ኪቆማ፡ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኪፈርስ፡ ሃገራዊ ገምጋም ስራሕ ኪግበር፡ ብምሕታት ናብ ህዝብን ተጋደልትን ቅሉዕ ደብዳቤ ዝጸሓፉ መራሕቲ፡ ብንግሁኡ ተሃዲኖም ተወሲዶም ደሃዮም ጠፍኤ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ካብ ኣባላት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ቤርገሳውያን ማሕበራትን ብዝተዋጽኡ ዜጋታት ዝቖመት ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ተወዲቡ ትማሊ 24 ግንቦት ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ዝተኻየደ ጽምብል፡ ብርክት ዝበሉ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ከምኡውን ገዳይም ተጋደልቲ ዓበይቲ ዓድን ምሁራንን ተረኺቦም።
ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብልዑል ሃገራዊ ወንን ናይ ቃልሲ መንፈስን ከምዝጸምበላ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝበጽሑና ጸብጻባት ኣመልኪቶም። ናይ ሎሚ ዘበን ጽምብል ናጽነት ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝፍለየሉ ምኽንያት፡ ነቲ ንህግደፍ ከም ኤርትራ፡ ንመዓልቲ ናጽነት ከኣ ከም ድግስ ህግደፍን ደገፍቱን ጥራይ ዝጽምብል ፈላላዪ ዳሳት ህግደፍ ብምብዳህ፡ ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን ናይ ገዛእ ርእሶም ዳሳት-ነጻነት ብምትካል ነቲ ብመሪር ተጋድሎ ዝተረኽበ ናጽነት ኤርትራ ብውዕዉዕ መንፈስ ምጽንባሎም እዩ።
ናጽነት፦ ድምጺ ሓፋሽ ስምዒ፤ ድምጺ ብጁዋትኪ፡
ናብ ዕረ ተቀዪሩ፤ ጣዕሚ መቀረትኪ፡
ፍሰሃ ጎዲልዎ፤ ኣብቲ በዓላትኪ፡
ጋሻ ውሒድዎ፤ ኣብ ኩሉ ዳሳትኪ፡
ስለምንታይ ኢልኪ፤ ሕተቲ ብቃላትኪ፡ ነቶም ናትኪ፧
ውራያትን ጽምብላትን ህግደፍ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዘይሓቍፍ፡ ፈላላዪ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ብምጥርናፍ ሃገራውነት ኤርትራውያን ንምዕዛዝ ዝዓለመ ሰፊሕ ብዓል ንዝወደቡ ተባዓት ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣትላንታ ጆርጅያ፡ እቲ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ጽምብል ናጽነት ከይካየድ ኣብ ቀጻሊ ዘመተ ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ ንዘቕረበሎም ካልኣይ ኣውያት ኵነኔን ትእዛዝን ነጺጎም ሃገራዊ ብዓሎም ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ንምጽንባል ምድላዋቶም ኣብ ምቕጻል ከምዝርከቡ ካብቲ ቦታ ምስናይ መረጋገጺኡ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንቀዳም ዕለት 23/5/2009 ብኽብሪ ክብዕል ተመዲቡ ስለ ዘሎ ንኩሉ ብጉዳይ ሃገሩ ዝግደስ ኣብዚ ባዓል ናጽነት ካብ ስዓት11ናይ ንጉሆ ክሳብ ስዓት 5 ናይ ምሸት ናይ ባርቨኪው መደብ ስለ ዘሎ ስድራቤትናን ደቅናን ከይ ፈለና ብምኽንያት ብዓል ናጽነት ሓቢርና ከነብዕሎ ብኽብሪ ንዕድም ኣብ ዝተጠቕሰ ማዓልትን፤ዕለትን፤ስዓትን ግዜ ሓሊኹም ብእዋኑ ንኽትርከቡ ብ ኣክብሮት ነታሓሳስብ።
መራሒ ኤርትራ ዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እቲ ካብ መጀመርታ ሰሙን ናይ’ዚ ወርሒ እዚ ጀሚሩ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ቃለመጠይቕ ዝህቦ ዘሎ መልስታት፡ ከምቲ ልሙድ ብሓሶትን ባዶ ዘይጭበጥ ሕልማዊ ውጥናትን ዝተረቕሐ ኮይኑ፡ ንምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ዓይኒ ዘንቁር ሓሶታቱ ህዝቢ ኤርትራ ከይሰምዖ ምእንቲ፡ በቲ ምእዙዝ ኣገልጋሊኡ ዝኾነ ሚኒስትሪ ፕሮፖጋንዳ ተመሪጹን ተቘንጪሉን ንሃልኪ ውሽጢ ይቐርብ ከምዘሎ ምንጪታት ሚኒስትሪ ዜና ኣፍሊጦም።
እቲ ንኤርትራ ምስ ህግደፍ፡ ንኤርትራዊ ዜግነት ከኣ ምስ ደገፍቲ ህግደፍ ጥራይ ኣዳሪጉ ዝርኢ፡ ሃገር እናጥፍአ ብስም ሃገራውነት ክሽቅጥ ዝነብር ስርዓት ህግደፍ፡ ካብቲ ንሱ ዝወደቦ ደገፍቱ ጥራይ ዝሳተፉዎ ጽምብል ናጽነት ወጻኢ ብኻልኦት ሃገራውያን ንዝካየድ በዓል ናጽነት፡ “ ናይ ምምቕቓል” ካኼባ ምዃኑ ብምዅናን፡ ኤርትራውያን ከይሳተፉዎ ከምዝወገዘ፡ ብመንገዲ ኤምባሲታቱ ብዝዘርግሖ ደብዳበ ተረጋጊጹ።
ከም ኣብነት ናይዚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ናብ ሽማግለ ብዓላት ኣትላንታ ዝለኣኾ ደብዳበ ተመልከቱ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ምንኣስ ናጽነት እንተጸኒቱ፡ ናጽነት እንታይ ‘ዩ ፍትፍቱ?
ሃገረይ፡ ‘ከመይ ቀኒኺ’ ክብለኪ ከለኹ፡ ‘ከመይ ‘ለኻ ኣይትበሎ ኣብ ገጹ ረኣዮ’ ዝብሃል ዘረባ ዘኪርኪ፡ ንሕቶይ ብናይ እንክሒራ ፍሽኽታ ትገንሕዮ ትህልዊ። ኣይክሕዘልክን ‘የ። ማእሰርቲ ቀሽን ዓለምን፡ ሸኽን ኣማንን፡ ሚኒስተርን ጋዜጠኛን፡ ኣቦን ወላዲትን ተራ ኾይኑስ፡ ሎሚ ቅጽበታዊ ርሸና ደቂ 15 ዓመት ቆልዑ፡ እወ፡ መቕዘፍቲ ናይቶም ምንኣስ ናጽነት ዝኾኑ ዕሸላት መንእሰያት ኣብ ቅድሚ ዓይንኺ ትርእዪ ብምህላውኪ፡
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም፡ 13 ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምቕያር ዝኣምኑን ዝቃለሱን ግዱሳት ኤርትራውያንን ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ንፈለማ ግዜ ኩሎም ብሓባር ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ብምርኻብ ብፍልይ ዝበለ ድምቀት ጸምቢሎማ።
ኣብ ከተማ ከለን ዝርከብ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን፡ መበል 17 ዓመት ናጽነት ሃገርና ንምጽንባል ድሙቕ ባህላዊ ሳዕስዒትን ጸወታን ኣዳልዩ ንኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ብኽብሪ ይዕድም።
ዕድመ ጽምብል መበል 17 ዓመት ዕለተ ናጽነት ብኣባላት ፖለቲካዉያን ዉድባት ሲቪካዉያን ማሕበራት ጉዱሳት ዉልቀሰባት ኤርትራያንን ኣብ ከተማ ስቱትጋርድ
ይኣክል! ነቐፌታ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ድሕሪ-ናጽነት ብ ዳን ኮነል (12/2003)
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ። ናጽነት ንስኻ ኢኻ ‘ሞ ብነብስኻ ተሓበን ! ርሑስ ኣውድኣመት ይግበረልካ ! ..ዝተቐየረ እንተተቐየረ፡ ርክብካ ምስዞም ጀጋኑ ቀዋሚ እዩ። እምነትካ ኣብኣቶም ጽኑዕ እዩ። ነባሪ ድማ ክኸውን ኣለዎ። ሰብ ጽቡቕ መብጽዓ ስለዝኾኑ ክብሮም ዓቅቦ። መሰረት ክብረትካ እዮም፡ ክዳን ክብረትካ ግን ንስኻ ኢኻ። ንስኻ ተድምቖ፡ ንስኻ ተህስሶ፡ ንስኻ ተሐድሶ።
እቶም ንነብሶም ከም ፈጠርቲ ኤርትራ ዝርእዩዋ ውልቀመለኽቲ፡ ኣብ ነጻነት ካብ ዘፍረዩዎ ዘዕነዉዎ ስለዝበዝሐ 'ኣብ ጥርሙዝ ቴለቭዥን ብቕያን ታሪኽን ናይቶም ዝሓለፉ ጀጋኑ ክምልክዑ ሒዅ ይብሉ 'ኳ እንተለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ናይቲ ትማሊ ዘሐብን ታሪኽ፡ ካብዚ ናይ ሎም ዘሕንኽን ዘስገድግድን ተግባራቶም ዝነፊ ልቢ ኣለዎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መራሒ ኤርትራ ዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እቲ ካብ መጀመርታ ሰሙን ናይ’ዚ ወርሒ እዚ ጀሚሩ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ቃለመጠይቕ ዝህቦ ዘሎ መልስታት፡ ከምቲ ልሙድ ብሓሶትን ባዶ ዘይጭበጥ ሕልማዊ ውጥናትን ዝተረቕሐ ኮይኑ፡ ንምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ዓይኒ ዘንቁር ሓሶታቱ ህዝቢ ኤርትራ ከይሰምዖ ምእንቲ፡ በቲ ምእዙዝ ኣገልጋሊኡ ዝኾነ ሚኒስትሪ ፕሮፖጋንዳ ተመሪጹን ተቘንጪሉን ንሃልኪ ውሽጢ ይቐርብ ከምዘሎ ምንጪታት ሚኒስትሪ ዜና ኣፍሊጦም።
ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኦደድ በን-ሃይም “ኤርትራ ንመስርሕ ሰላም ቀርኒ ኣፍሪቃ ከተበርዕን ትፍትን፡ ዑቕባ ግብረሽበራውያን ጉጅለታት ኮይና ‘ውን ትርከብ ‘ላ” ብምባል ከምዝኸሰሰ፡ World War 4 Report ዝተባህለ መርበብ ሓቢሩ።
ተቐማጦ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ እትርከብ ዓዲ ቆልዓ ሰበይትን ሰብኡትን ንብረቶም ጠርኒፎም ብስቱር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ተቐማጦ ናይታ ዓዲ ነዚ ዓቕሊ-ጽበታዊ ስጉምቲ ‘ዚ ዝወሰዱ ብጥምየትን ሕሱም ጸቕጢ ስርዓት ህግደፍን ተገዲዶም ከምዝኾኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ተቐማጦ ከባቢ መንደፈራን ዓዲ ቐይሕን በቲ ወሪዱዎም ዘሎ ጥምየትን ሕሰም መነባብሮን ዝርእዩዎ ስኢኖም ነቲ ስርዓት ጭንቀቶም ምስ ገለጹሉ፡ ‘ናብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ጎልጅን ገርሰትን ኬድኩም ሓሪስኩም ብልዑ’ ስለዝበሎም ዝገዓዙ ብዙሓት ስድራቤታት ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ‘ሎ።
ኣብቲ ካብ 12 ክሳብ ሎሚ 14 ታሕሳስ ኣብ ምጽዋዕ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ “ብኽፍሊ ጸጥታ ዝቐረበለይ መጽናዕታዊ ሓበሬታ”፡ ኢሉ ዘቕረቦ ነቲ ተዋዓዊዑ ዘሎ ምልዕዓል ሰራዊት ኤርትራ ዝምልከት ጸብጻብ፡ ንካቢነ ሚኒስተራት ኣስደሚሙዎን ኣሰምቢዱዎን። እቲ ምልዕዓል ብጎነጽ ክፍታሕ ኢሳያስ ዝመረጾ መርገጺ ተቐባልነት ስለዘይረኸበ ግን እቲ ኣኼባ ኣብ ደገፍትን ተቓውምትን ተገማሚዑ፡ ይብሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ።


text:
ወታደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ፡ መንግስቲ ኢትዮጲያ ብኣንፈት ደደቢት ደብዳብ ከቢድ ብረትን ታንክታን ከምዘካየደ ኣፍሊጡ።
ወታደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ንሰላም ድልዊ እየ እናበለ ንማሕነረሰብ ዓለም ዝጀሃር ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጲያ ብትሸዓተ ነሓሰ ብኣንፈት ደደቢት ንሓደ ሰዓት ዝጸነሐ ደብዳብ ከምዝፈጸመ ገሊጹ።
እቲ ብላዕለዎት ኣመራርሓ መንግስቲ ኢትዮጲያ ተወሲኑ ዝተገበረ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ ሰብን ንብረት ዘብጽሖ ጉድኣት ኣይተገለጸን።
መንግስቲ ኢትዮጲያ ብሓይሊ ወሪሩ ኣብ ዝሓዞ ከባቢታት ምዕራብ ትግራይ ብምኳን ዝፈጸሞ ደብዳብ፡ ሰራዊት ትግራይ ዓጸፋዊ መልሲ ከምዘይሃበ ዝሓበረ እቲ መግለጺ ወታደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ መንግስቲ ኢትዮጲያ ኣብ መንጎ መንግስቲ ትግራይ መንግስቲ ኢትዮጲያን ብሳልሳይ ወገን ኣቢሉ ዝተበጸሐ ናይ ተናጸል ንሰብኣዊ ሓገዝ ተባሂሉ ተጸብኦ ደው ናይ ምባል ስጉምቲ ከምዝጠሓሰ ኣፍሊጡ።
ብምኳኑ ማሕበረሰብ ዓለም ሃገር ናብ ጠቕላላ ዕንወት ዘምርሕ ዳግም ኲናት ክውላዕ ኣብ ምግባር ብሕታዊ ተሓታቲ ናይ ሰላም ኣማራጺ ሓዲጉ ናብ ኲናት ዝኣትው ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጲያ ምዃኑ ክፈልጦን ክግንዘቦን ከምዝግባእ ወታደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ኣጠንቂቁ።


text:
ኣብ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ናይ ዝሞቱ ኤርራውያን ተረኺቡ ዘሎ ሬሳ 311 በጺሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሬሳ ናይቶም ኤርትራውያን ኣብ መበቖል ዓዶም ኤርትራ ንቡር ሓመድ ኣዳም ክለብስ ጻውዒት ይግብር ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ዘይሕጋውያን ስደተኛታት’ዮም ኢሉ ጎስዮም ዘሎ ልዕሊ 300 ኤርትራውያን፣ ሬስኦም ክቕበልን ስድራቤታቶም ብወግዓዊ ከርድእን ባህላውን ሕጋውይን ሓለፍነት ከምዘለዎ ዘዘኻኸሩ ሓያሎ ወገናት፣ እቲ መንግስት መዓልቲ ሓዘን’ውን ክእውጅ ከምዝግብኦ ጠቒሶም።
ቆልዑን ህጻናትን ናይ ዝርከብዎም ሬሳ ልዕሊ 300 ኤርትራውያን ኣብ ሳናዱቕ ኣኪባ ዘላ ኢጣልያ፣ ናይ ሓደ መዓልቲ ሓዘን ከምዝኣወጀት ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እቲ ሬሳ ኣበይ ክቕበር ምዃኑ ግና ኣይሓበረትን።
ብመሰረት እዚ ዝቐረብ ዘሎ ጻውዒት ድማ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ንመንግስቲ ኤርትራ ሬሳ ዜጋታቱ ክቕበል ክሓትት ምዃኑ ይግለጽ።
ትማሊ ሮቡዕ ናብቲ ናይ ሓደጋ ቦታ ኣብ ላምፔዱሳ ዝበጽሐ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ኤንሪኮ ሌታ፣ እቶም ግዳያት ሃገራዊ ስነ ስርዓት ቀብሪ ከምዝግበረሎም እኳ እንተሓበረ፣ ዝቕበርሉ ቦታ ግና ኣየነጸረን።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተርን ኮሚሽነር ሕብረት ኤውሮጳ ሆሰ ልዊስ ባሮሶን፣ ናብ ላምፔዱሳ ኣብ ዝበጽሕሉ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ንጉዳይ’ቶም ብባሕሪ ዝመጹ ስደተኛታት ኣመልኪቱ ዝወሰዶ ስጉምቲ ብዘይምህላዉ ህዝቢ እታ ከተማ ተቓውሞ ኣካይዱ።
ናብ ላምፔዱሳ ዝበጽሐ ባሮሶ፣ ኣብ ኢጣልያ ንዝርከቡ ስደተኛታት መጣየስ ዝኸውን ሕብረት ኤውሮጳ 40 ሚልዮን ኤውሮ ሰሊዑ ምህላዉ ኣፍሊጡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ውድባትን ሰልፍታትን ከምኡ ድማ ውልቀሰባትን ብሞት እዞም ልዕሊ 300 ኤርትራውያን ዝተሰምዖም ሓዘን ንምግላጽ ናብ ሬድዮ ኤረና መልእኽታት የመሕእላልፉ ኣለዉ።
ኣቦ መንበር ናይቲ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ከተማ ጅዳ ዝጨንፈሩ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣቶ ሮሞዳን ደራንካ፣ ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኾ መልእኽቲ፣ ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ንመላእ ዓለም ኣሰንቢዱ ዘሎ ሞት ኣምኢት ኤርትራውያን፣ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ኣፍሪቃ ዝወረደ ተራ ሓደጋ ኣምሲሉ ክጎስዩ ምፍታኑ ከምዘቖጥዖ ብምጥቃስ፣ ንስድራቤታትን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ጽንዓት ይሃብኩም ኢሉ።
ኣብ ካልእ ዜና፣ በዚ ኣብ ላምፔዱሳ ኣብ ሎዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ዝተሰናበዳ 27 ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ፣ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ንምዝታይ ኣብ ሉክሰንበርግ ኣኼባ ኣካይደን።
27 ሚኒስተራት ውሽጣዊ ጉዳያት እዘን ሃገራት ኣብቲ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ተመሳሳሊ ኣሰቓቒ ሓደጋ ከየጋጥም እንታይ ክግበር ይኽእል ኣብ ዝብል ናይ ድሕነትን ጸጥታን ነጥብታት ኣልዒሎም ከምዝዘተዩ’ውን ተፈሊጡ።
==================================================


text:
ሰውነትኪ ይቀያየር ስለ ዘሎ ትሻቒልኪ ኣለኺ።
እዚ ግን ዋላሓንቲ ጸገም ኣይኮነን።
ኩለን ኣዋልድን ኣወዳትን ክግቡዙ ከለዉ ኣካላቶም ይለዋወጥ እዩ።
ብድሕሪ እዚ ዘጋጥመኪ ነገራት እዞም ዝስዕቡ እዮም፡
ኣብ ኣካላትኪ ካብ ሕጂ ንነየው “Sexualhormone” ዝበሃሉ ነዝዕታት ይፍጠሩ።
እዞም ሆርሞናት ንኣካላትኪ ሓዲሽ ነገር እዮም።
እንታይ ክቕየር ከም ዘለዎ ንኣካላትኪ ይሕብሩ።
እዚ ለውጥታት ጉብዝና ወይ „Pubertät“ ይበሃል።
ኣብ ትሽቱሽኪ ኮነ ኣብ መሕፈሪኺ ጸጉሪ ክቦቅል ይጅምር።
ብዝያዳ እውን ክትርህጺ ትጅምሪ።
ምናልባሽ እውን ፈጸጋ ኣብ ገጽኪን ኣብ ሒቖኽን ክወጸኪ ይኽእል እዩ።
ጸጉርኺ ስቡሕ እንዳ ኾነ ይመጽእ። ቀጻሊ ድማ ክሕጸብ ኣለዎ።
ናይ ኣዴታትኪ ጽግያት ድማ ይመጸኪ -> Periode.
ኣጥባትኪ ክዓብያ ዝጅምራ።
ሓምሓም ኣጥባትኪ ይዓብያን ይጽልማን።
ብተወሳኺ፡ እቲ ሆርሞን ስምዒትኪ ኣጸቢቑ ከም ዝስመዓኪ ይገብሩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ቀልጢፍኪ ትሓርቂ፡ ሓደ ሓደ እዋን ጸር ጸር ትብሊ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ከኣ ሕጉስቲ ትኾኒ።
እዚ ኩሉ ምስ ጉብዝና ይቑጸር።


text:
እዚ ነገር ብኮብ ኣበሃህላ ክፍልጥ ዝኾነ ኣይኮነን።
በቶም ዓበይቲ ወለዶ ኣብ ጥንቲ እዋን ግን ከምኡ ይበሃል ነይሩ።
እዚ ግን ጓል እግራ ኣኪባ መታን ኮፍ ክትብል ኢሎም እዮም ዝብሉ ዝነበሩ።
ከምዚ ተመሳሳሊ ታሪኻት (ብሂላት) ኣለዉ፡
ንኣብነት: „ኣዋልድ ብችግለታ እንተ ዘዊረን ድንግልነተን ይጠፍእ።“
ወይ: „ኣዋልድ ክነጥራ የብለንን ምኽንያቱ፡ ድንግልነታ ስለ ዝቅደድ።“
እዚ ብሂላት ሓደ ሓደ እዋን ንገሊእን ኣዋልድ የፍርሐን እዩ።
ኣዋልድ ኣብ ዝገብርኦ ንጥፈታት ወይ ተግባራት ክቁጠባ ይግድድ።
ገለ ኣዋልድ ድማ ኮምኡ ከይ ገብራ ይፈርሓ።፡
ተመሳሳሊ ሓሳባት ብዛዕባ ጽግያትን ጥንስን እውን ኣሎ፡
ንኣብነት: „ጓል ናይ ኣዴታታ እንተ መጺእዋ ክትሕጸቦ የብላን መታን ከይትሓምም።“
ወይ ድማ: „ጓል ኣብ መሐንበሲ ቦታ ብዘይ ስጋዊ ርክብ እውን ክትጠንስ ትኽእል እያ።“
እዞም ኩሎም ብሂላት ሓቂ ኣይኮኑን።
ጓል እንተ ኮይንኪ፡ ነታ ሓኪምኪ ክትሓትያ ትኽእሊ ኢኺ።፡
ብዛዕባ እዚ ኩሉ ኣርእስቲ እኹል ሓበሬታ ክትህበኪ ትኽእል እያ።


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ዝነብሩን ቁፅሮም 134 ምዃኖም ዝሓበሩ ወነንቲ ካሩሳ ኣብ ዘይዋዓልናዮ ከሳሲና ብዘይፍለጥ ሰሪሕና ንበልዐሉ ንብረትና ታዓጊቱ ካብ ከቢድ ፀገም ንርከብ ብምባል ይጠርዑ።
ኣይተ ኣፅብሃ ልበሎ “ካብ ኤርትራ ተፈናቒለ ምስ መፃኹ ቅድሚ ዓሰርተ ዓማውቲ ዘስራሕኹዎ ካሩሳ እዩ ተታሒዙኒ ዘሎ፤ በዚ ድማ 9 ቆልዑ ሒዘ ኣፍራሰይ ንማዓልቲ 50 ቕርሺ እናዋፃኹ ይቕልብ ኣለኹ” ይብሉ።
ኣይተ ተስፋይ ገብረኣነንያ ብወገኖም “እቶም ካሩሳ ዝኣሰሩለይ ሰባት ካብ ሓፂን ፓሎ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝተሰርሐ ይመስል ብዝብል ብግምት እዮም ወሲኖምለይ ይብሉ፤ ሸቂለ ስድራይ ክቕልብ ስለዘይካኣልኩ ድማ ዓራተይ ክሳብ ምሻጥ በፂሐ ኣለኹ” ኢሎም።
መንእሰይ የማነ ገብሩ “መንግስቲ ወሲዱዎ ዘሎ ስጉምቲ ብእዋኑ ኣፃርዩ ዕልባት ክይህበና ብሎሚ ፅባሕ እናመላለሱ ገልታዕታዕ የብሉና ኣለዉ፤ በፂሑና ዘሎ ፀገም ዝርድአልና ሰብ ስኢንና ኣለና” ብምባል ጥርዓኑ የቕርብ።
ኣብ ከተማ መቐለ ኣታሓባባሪ ጉጅለ ምኽባር ፀጥታ ኮማንደር ገብረ ሂወት ካሕሳይ ብዛዕባ እቲ ዝቐረበ ጥርዓን መልሲ ሂቦም ኣለዉ።
“ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝርከብ ሓይሊ ዘመሓላልፍ ሓፂን ፓሎ ብለይቲ እናተሰረቐ በዚ ድማ ምቁርራፅ መብራህቲ እናጓነፈ ህዝቢ ተፀጊሙ ፀኒሑ እዩ። ብመሰረት ዝረኸብናዮ ሓበሬታን ሰብ ሞያ ሓይሊ መብራህቲ ዘፅንዑዎን እቲ ዝተሰረቐ ንብረት ንመስርሒ ካሩሳን ማዕጾን መሻኹትን ይውዕል ምህላዉ ተረዲእና። ብመሰረት እዚ ብዝገበርናዮ ጎስጓስ ካፍቲ ንብረት ዝተሰርሓ ካሩሳ ሒዝና ኣለና” ኢሎም።
ብምቕፃል ከም መጠን ፖሊስ ኣፃሪና ናብ ዓቃቢ ሕጊ ኣሕሊፍና ኣለና ደጊም እቲ ስልጣን ናይ ዓቃቢ ሕግን ቤት ፍርድን እዩ ዝኸውን ብምባል መልሲ ሂቦም።
ኣብ ትግራይ ኣብያተ ፍርዲ ብምኽንያት ክረምታዊ ዕረፍቲ ሓምለ 7 ታዓፅዮም ኣለዉ፤ መስከረም 7 ድማ ይኽፈቱ።


text: 4ይ መድረኽ ጂሮ’ዲ ኢጣልያ ሎሚ የዕሪፉ ድሕሪ ምውዓል፡ ጽባሕ ሰሉስ ዕለት 10 ግንቦት 170 ኪ.ሜ ብዝሽፍን 4ይ መድረኽ ጂሮ’ዲ ኢጣልያ ቀጺሉ ክውዕል ኢዩ። እዚ ናይ ሎሚ ዓመት ፈላሚ ናይ ጎቦ ውድድርን ንመጀመሪያ ጊዜ ኣብ መሬት ኢጣልያ ዝካየድ 4ይ መድረኽ፡ ኣብ ገማግም ደሴት ሲሲሊ ዝካየድ ኮይኑ ካብ ከተማ ኣቮላ ተበጊሱ ኣብ ጎቦ ኢትና ክዛዘም ኢዩ። እዚ መድረኽ፡ 3580 ሜትሮ ብራኸ ዘለዎ ኮይኑ፡ ክፋል ናይ ኣብ 2018 ዝተኻየደሉ “ራጋልና” ዝበሃልን ከምኡውን ኣብ 2011 ዝተኻየደሉ ኒኮሎሲ ዝበሃሉ ጎቦታት ክሓልፍ ኢዩ። ጎቦ ኢትና ኣዝዩ ኣሸጋሪ’ኳ እንተዘይኮነ 22.7 ኪ.ሜ ዝንውሓቱ ብገምጋም 6% ዝበጽሕ በዳሂ ዓቐበት ዘለዎ ኢዩ። እዚ መድረኽ ብ8 ኪ.ሜ ንውሓት 9% ዝበጽሕ ተሪር ዓቐበት ክዛዘም ኢዩ። ኣብ’ዚ ናይ ጽባሕ ውድድር፡ ምቅይያራት ተርታ ኣብ ናይ ጊዜ ውድድር (General Classification) ክረኣየሉ ትጽቢት’ኳ እንተሃለወ፡ ኣብ ሞንጎ ቀንዲ ናይ ጊዜ ተቐዳደምቲ ግን ብዙሕ ፍልልይ ኣየምጽእን ተባሂሉ ይግመት።


text:
April 1, 2017
ኣብ ዜግነት ዝተመርኰሰ ፖለቲካዊ ስርዓትን ንክውንነት ሃገርካን ህዝብኻን ዘንጸባርቕ ምምሕዳራዊ ኣካይዳን፡ ካብ ወሰንቲ ረቛሒታት ንምህናጽ ብልጹግን ርጉእን ሕብረተሰብ ምዃኖም፡ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ገሊጹ።
ኣቶ የማነ፡ “ሰላምን ምትሕብባርን ኣብ ኣፍሪቃ፡ መሰረት ምዕባለ” ብዝብል ኣርእስቲ ንተሳተፍቲ 7ይ ጉባኤ ሃገራዊ ኮንፈደረሽን ሰራሕተኛታት ኤርትራ ኣብ ዘካየዶ ሰሚናር፡ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣብ ብሄር፡ ሃይማኖትን ባህላዊ ሕብረተሰብን ዝተመርኰሰ ፖለቲካዊ ስርዓት ክሃንጻ፡ ወይ ድማ መብዛሕትኦም ምምሕዳራዊ ስርዓታት ኣብ ብሄር፡ ሃይማኖትን ቀቢላን ተመርኲሶም ስልጣን ከምዝጭብጡ፡ እዚ ድማ ጠንቂ ግርጭታትን ዘይርጉእነትን ክኸውን ምጽንሑ ብምብራህ፡ ኣብ ዜግነትን ሃገራውነትን መሰረት ዝገበረ ፖለቲካዊ ስርዓት ብዘይምህላው ዝሰዓበ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ኣብ ዜግነት ዝተመርኰሰ ፖለቲካዊ ስርዓት፡ ኣገዳሲ ረቛሒታት ብልጹግ ሕብረተሰብ ምዃኑ ተገሊጹ ዘላቕን ውዱብን ተሳታፍነት መላእ ሕብረተሰብ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ናይ ሓንቲ ሃገር፡ እቲ ካልእ ረቛሒ ንህላወ ብልጹግን ርጉእን ሕብረተሰብ ምዃኑ ዝጠቐሰ ኣቶ የማነ፡ መሰልን ምዕባለን ንምርግጋጽ ዝካየዱ ቃልስታት፡ ብቐንዱ ንሰራሕተኛታት፡ መንእሰያት፡ ደቂኣንስትዮን ካልኦት ኣካላት ሕብረተሰብን ዘሳትፉ ክኾኑ፡ ብዘይተሳታፍነት እዚኦም መሰረታውያን ኣካላት ድማ ሰላምን ብልጽግናን ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ክረጋገጽ ከምዘይክእል ኣረዲኡ።
“ሕብረተሰባትን ሃገራትን ኣፍሪቃ፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ነጻ ፍኖት ምሕደራን ማሕበረ- ቊጠባዊ ምዕባለን ክስእሉ ኣለዎም” ዝበለ ኣቶ የማነ፡ ንሓደገኛነት ምቕዳሕ ወይ ምርዓም ናይ ካልኦት ሃገራት ተመኲሮታትን ብግዳም ዝስግደድ ዘይትኣምነሉ ፖሊሲታትን ብሰፊሑ ድሕሪ ምብራህ፡ ዝበዝሑ ኣብ ኣፍሪቃ ዝኽሰቱ ግጭታት፡ ጠንቆም ምብሓት ስልጣንን ጸጋታትን ብውሑዳን ጉጅለታትን ምጉናይ ዝበዝሐ ህዝብን ከምዝኾነ ብምግላጽ፡ ንዝሰፍሐ፡ ዘላቒን ዝተወደበን ሱታፌ ምስራሕ መሰረት ርግኣት ሕብረተሰብ ከምዝኾነ፡ ንሓርነታዊ ቃልሲ ኤርትራ ከም ኣብነት ብምጥቃስ ኣረዲኡ።
ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ኣብ መወዳእታ፡ ንኣገዳስነት ምህናጽ ዓቕሚ-ሰብ፡ ንጸጋታትካ ክብሪ ምሃብን ንረብሓ ኩሉ ዘውሕስ ፖሊሲ ምሕንጻጽን፡ ምሕያል ትሕተ- ቅርጺ፡ ከምኡ’ውን ምዂስኳስ ሽርክነታዊ ምሕዝነት ብዝርዝር ብምቕራብ፡ ሃገራት ኣፍሪቃ ውሽጣዊ ሕብረተንን ውህደተንን ከረጋግጻ፡ ምንቅስቓሳት ሰራሕተኛታት ድማ ንብልጽግናን ምዕባለን ሃገራቶምን ኣህጉሮምን ማእከል ገይሩ ዝንቀሳቐስ ማሕበራዊ ሓይሊ ክፈጥሩ ከምዝግባእ ኣስሚሩሉ።
ሓላፊ ቊጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ብወገኑ፡ “ቊጠባዊ ኣንፈታትን መጻኢ ዕድላት ዕዮን ኣብ ኤርትራ” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ብ28 መጋቢት ንተሳተፍቲ ናይ’ቲ ጉባኤ ሰሚናር ኣካዪዱ።
ኤርትራ እትኽተሎ ቊጠባዊ ስርዓት፡ ብቐንዱ ኣህላኽነት ዘወግድን ኣፍራይነት ዘኻዕብትን ምዃኑ ዝጠቐሰ ኣቶ ሓጎስ፡ ሕርሻዊ ንጥፈት ኣብ ሃገርና ንልዕሊ 65 ሚእታዊት ካብ ሕብረተሰብ ስለዝውክል፡ ነዚ ጽላት’ዚ ዘደንፍዕ ትሕተ-ቅርጻዊ መሳለጥያታት ካብ’ቶም ቀንዲ ኣተኲሮ ዝወሃቦም ምዃኑ ብምብራህ፡ ኣብ ጽላት ዕደና ጥራይ ካብ ዝምርኰስ ቊጠባ ተገላጊልና፡ ኣገልግሎታት ዘስፍሕ ንጥፈት ንምትእትታው ዝዓለመ ሜላ ምኽታል እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ምዃኑ ኣብሪሁ።
ጸጋታት ዓቕሚ-ሰብካ ብዝግባእ ኣሰልጢንካን ወዲብካን ኣብ ምዕባለ ሃገር ድርኺት ምፍጣር፡ ብዓቢ ኣድህቦ ዝስራሓሉ ምዃኑ ብምጥቃስ ድማ፡ ሃገራውያን ትካላትናን ክኢላዊ ዓቕሚ-ሰብናን ንምምዕባል፡ ጎኒ-ጎኒ’ቲ ብወጻእተኛታት ኩባንያታትን ውልቀ-ሰባትን ዝዕመም ንጥፈታት፡ ተመኲሮን ክእለትን ዝቐስሙሉ ሜላታት ንምፍጣር ከምዝስራሓሉ፡ እዚ ከኣ ውሽጣዊ ዓቕምና ንምምዕባል ዝዓለመ ከምዝኾነ ኣረዲኡ።
ረብሓን መሰልን ሰራሕተኛ ምስ ኣፍራይነት ቀጥታዊ ምትእስሳር ከምዘለዎ ብምግላጽ ድማ፡ ሰራሕተኛታት ረብሓኦምን ምዕባለ ሃገሮምን ንምርግጋጽ፡ ኣፍራይነት ኣብ ምድንፋዕ ከተኲሩ ኣዘኻኺሩ።
ኣቶ ሓጎስ ኣብ መወዳእታ፡ ንኣፍራይነት ብቐጥታ ንዝጸልው – ቀረብ ጥረ-ነገራት፡ ስሉጥን ጽፉፍን ምምሕዳራዊ ኣገልግሎታት፡ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ኣወዳድባኡን፡ ምምዝማዝ ቱሪዝማዊ ጸጋታት፡ ተጠቃምነትን ምሕደራን ዝዋደዱ ዘለው ትሕተ-ቅርጺታትን ካልኦትን ብዝምልከት፡ ካብ ተሳተፍቲ ንዝቐረቡሉ ሕቶታት ሰፊሕ መብርሂታት ሂቡ።


text:
ዜናታት ውሽጢ ሃገር ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ “ እንዳ ማርያም ” ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣድማ ኣካይዶም !!
- ኣስመራ፣
ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ “እንዳ ማርያም” ኣስመራ፣ ብሰኑይ ዕለት 02 ጥሪ 2017፣ ኣንጻር ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ኣድማ ከም ዘካየዱ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካብ’ቲ ቦታ ጸብጻብ ኣመሓላሊፎም። ተማሃሮ “እንዳ ማርያም”፣ መግለጺ ናይ ቁጠዐኦም፣ ኣብ ልዕሊ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝገልጽ፣ ባንዴራ ኤርትራ ኣውሪዶም ከም ዝቐደድዋ ተፈሊጡ።
ምንጭታትና፣ ምክንያት ናይ’ዚ ኣዳማ’ዚ ንምፍላጥ ድህሰሳ ኣብ ዘካየድሉ፣ ኩነታት ሃገር ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝበኣሰ ይጓዓዝ ብምህላዉን፣ ብገለ ኣካላት ስርዓት ህግደፍ ኣብዚ መጀመርታ ሓዲሽ ዓመት 2017 ኩነታት ሃገር ንምምሕያሽ ንጽገና ዝምልከት ኣገዳሲ ስጉምትታት ክውሰድ ኢዩ፣ ከምኡ’ውን ብዙሓት ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ክፍትሑ ኢዮም ዝብል ክፍኖ ዝጸንሐ መናፍሕ ሓቀኛ ዘይምዃኑ ስለ ዝራኣዩን፣ እዚ ስርዓት’ዚ ክጽገን ይኽእል ኢዩ ዝብል ዝነበረ ገለ ታስፋታቶም ስለ ዝበነነን ኢዮም እቶም መንእሰያት ሓያል ኣድማ ክገብሩ ዝመረጹ ዝብል ጭቡጥ ሓበሬታ ረኺቦም። እዚ ናይ ተስፋ ምቑራጽ ኣብ መንእሰያትን ተማሃሮን ዝተሓጽረ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ኣብ ሰፊሕ ኣካላት ሕብረተሰብና ሰፊኑ ዘሎ መንፈስ ምዃኑ እቲ ዝበጽሓንና ዜና ኣረጋጊጹ።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ተመሃሮ ዘልዓልዎ ናዕቢ ንምግታእ፣ ሓይልታት ጸጥታ ናብ ቤት ትምህርቲ እንዳ ማርያም ሊኢኹ፣ 27 ዝኾኑ ተመሃሮ ብምውሳድ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዳጒንዎም ምህላዉ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣረጋጊጾም።
- ሰሜናዊ ባሕሪ፣
ዓበይቲ ሓለፍቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ”ፍሽይ- ምራራ” (ሰሜናዊ ባሕሪ) ዝርከብ ሰፊሕን ስቡሕን ሕርሻዊ መሬት ጫት ይዘርእዎ ምህላዎምን፣ ካብኡ ዝተረኽበ ዓቢ ማእቶት ከኣ ካብ ኩሉ ቦታታት ኤርትራ ኣብ ወጻእን ብሰፊሑ ኣብ ምዝርግሑ ተዋፊሮም ምህላዎምን፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ኣፍሊጡ። ኣብዚ መዳይ’ዚ፣ ቀንዲ ተዋፈርቲ ኮይኖም ዘለዉ፣ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ጀነራል ሑመድ ካሪካሪን፣ ምስ ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም ወዲ መምህርን ምዃኖም፣ ነዚ ብቱዂራት ዝከታተሉ ዘለዉ ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣረጋጊጾም። ቀንዲ መዋፈሪ ጫትን ንዕኡ ዝጥቀሙ ናይ ምእንጋድን ኮይኑ ዘሎ ሰፈር፡ ጀነራል ካሪካሪ ኣመሓዳሪ ዓሰብ እንከሎ ዝተዋህቦ ገዛ፣ ሎሚ ከኣ ከም መዕረፍ ኣጋይሽ ዝፍለጥ ”ራስ ጎምቦ” ዝተባህለ ሰፈር ምዃኑ’ውን ተረጋጊጹ። ኣብዚ ቦታ’ዚ ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮኑ፣ ኣብ ከተማ ዓሰብ ዝመደበሮም ናይ ዓረብ ኢማራትን ናይ ካልኦት ሃገራት ዓረብ ወትሃደራት’ውን ከም ዝመላለሱ ምንጭታትና ሓቢሮም።
በዓልቲ ቤቱ ንጀነራል ካሪካሪ ኣብ ኣስመራ ብዙሓት መንእሰያት ጫት ክምርቅኑ ዝምላለስሉ ቦታ (ስግረቶ) ኸፊታ ምህላዋ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ስርዓት ህግደፍ ይኹን ጀነራላቱ፣ ነዚ መጻኢ ዕድል መንእሰያትና ዘበላሹን ኣብ ባህልና ዘይነበረ ጣባያት ዘተኣታቱን ንግዲ፣ ዘይተኣደነ ሃብቲ ይድልቡ ምህላዎም ዝተፈልጠ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ፍሸይ ምራራ ቡን ዝዝረኦ ዝነበረ ስቡሕ መሬት ምዃኑ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ገባቲ ስርዓት ካብ ዋናታቱ መንዚዑ ባዕሉ ይጥቀመሉ ብምህላዉ፣ መሬቱ ሓሪሱ ዝናበር ዝነበረ ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ድኽነትን ጸገምን ከም ዝርከብ ተረጋጊጹ።
- ሓረስቶት ኤርትራ ናይ ሎሚ ዓመት ሕረሻዊ ማእቶት ከቃጽልዎ ይግደዱ ኣለዉ።
ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ዝነብሩ ብዙሓት ሓረስቶት ኤርትራ ናይ ሎሚ ዓመት ሕረሻዊ ማእቶት ከቃጽልዎ ከም ዝተገደዱ ካብ ውሽጢ ሃገር ዝበጽሓና ዜና ኣፍሊጡ። ነዚ ክገብሩ ዘገደዶም ምኽንያት፣ ሰበ ስልጣን ህግደፍ፣ ደቕኹም ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንከይኸትቱ ኣህዲምኩሞም ካብ ዝብል ክሲ ብምብጋስ፣ ከም መቕጻዕቲ፣ ናይ ሎሚ ዓመት ማእቶት፣ ብሕሱር ዋጋ ናብ መንግስታዊ ትካል’ምበር ናብ ካልእ ክትሸጥዎ ኣይፍቀድን ኢዩ ሰለ ዝበሎም ምዃኑ ተፈሊጡ። ስርዓት ህግደፍ እዚ ገባቲ ውሳነ’ዚ ኣብ ውሽጢ 20 መዓልቲ ከተግብርዎ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን፣ እዚ ክጸርዎ ሰለ ዘይከኣሉ፣ ሓረስቶት ሃገርና፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ሰራየን ኣከለ ጉዛይን ዝነብሩ፣ ፍረ ጻዕሮም ስርዓት ህግደፍ ካብ ዝምንዝዖም፣ ዋላ ንጥመ ብምባል፣ እቲ ማእቶት ከንድድዎ ከም ዝተገደዱ እቲ ዝበጽሓና ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
- ደሴት ዳህላክ፣
ገለ ካብ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ንስርዓት ህግደፍ ብምርሕራሕ፣ ካብ መደበሮም ኣብ ደሴት ዳህላክ ነቒሎም ብንኡሸትይ መርከብ ገይሮም፣ ብሰሉስ ዕለት 28 ታሕሳስ ናብ ጋማግም ሱዳን ከም ዝበጽሑ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሓቢሮም። እታ መርከብ፣ ኣብ ርእሲ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ፣ ገለ ስድራ ቤታት’ውን ሒዛ ናብ ሱዳን ብሰላም ከም ዝበጽሐት ተረጋጊጹ። ቀጥታ መሬት ሱዳን ምስ በጽሑ፣ ኣብ ሱዳን ዑቕባ ከም ዝሓተቱ’ውን ተፈሊጡ። ቀንዲ ምኽንያት ናብ ሱዳን ምስዳዶም፣ ብሰንኪ ምሕደራ ህግደፍን፣ ጨቋኒ ጸጥታዊ ኣተሓሓሕዛ ትካላቱን ምዃኑ ሓደ ካብ’ቶም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ንእሙን ምንጭና ሓቢሩ። ሓይሊ ባሕርን፡ ከምኡ’ውን ክፍለ ሰራዊት 61 ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ደረቱ ዝሓለፈ ግፍዕን ምብስባስን ይፍጽሙ ምህላዎም ተረጋጊጽ። ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ነቶም ብናእሽቶ ጀላቡ ተጠቒሞም ንነብሶምን ንስድራቤቶምን ዘመሓድሩ ዝነበሩ ባሕርኛታት፣ ኣብ ደሴት ዳህላክ ይኹን ኣብ መላእ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ብምሉእ ስለ ዝኣገድዎምን፣ ከምኡ’ውን ነዳዲ ፈጺሙ ብዘይምህላዉን፡ ህዝብና ኣብ ደቡብን ሰሜንን ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ኣስካሕካሒ ኩነታት ከም ዝርከብ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኣረጋጊጾም። ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ደሴት ዳህላክ ጽኑዕ ቊጽጽር ንኽገብር፣ ምክትል ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ መልኣኪ ተኽለማርያም ዝተባህለ ብወዲ ፍተውራሪ ዝፍለጥ ሓላፊ፣ ናብ’ቲ ቦታ ከም ዝላእከ ተፈሊጡ ክብል እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣፍሊጡ። እዚ’ውን ከይተርፍ፣ ናይቲ ቦታ መንእሰያት ብፍላይ ድማ ደቂ ኣንስቲዮ ናብ ግዴታዊ ወትሃደራዊ ኣገልግሎት ንክወስድዎም፣ ሓይልታት ስርዓት ህግደፍ ጽዑቕ ጓስጓስ የካይዱ ምህላዎም ተፈሊጡ። እዚን ወዲ ከምዝን ኢዩ ድማ፣ ዜጋታትና ሃገሮም ራሕሪሖም፣ ከጋጥሞም ዝኽእል ኩሉ ሓደጋታት ከየገደሶም፣ ናብ ፍቖድኡ ክስደዱ ተገዲዶም ዘለዉ።
“ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
04/01/2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10561


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ልኡላውነት ብቕሉዕ ይደፍሮ ከም ዘሎን ዝገብሮ ምድፋር ልኡላውነት ባሕርና ብትሪ እናዀነነ
October 2021እዋናዊ ጕዳያት
ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ህሉው ኵነታት
ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ኣብ ዕቤትን ምዕባለን ኣባላቱ፡ ኣብ ትማልን ሎምን ኮይኑ ንናይ ጽባሕ ሓያል ቍጠባ ንትሃንጽ ሃገርና ኤርትራ ኣበርክቶ ንምግባር ዝሰርሕ ዘሎ ማሕበር’ዩ። ከም ዝፍለጥ ጽላት ባሕሪ ኤርትራ ኣብ ኣዝዩ ጽቡቕ ደረጃ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ኣጥርዩዎ ዝነበረ ንዋታዉን ሰብኣዉን ዓቕምታትን ምስ ንውሓት ድስካለ ጽላት ባሕሪ ዝዓኑ ዓንዩ ዝስደድ ተሰዲዱ ካብ ቅርጺ ትካል ዘይሓልፍ ኮይኑ እዩ።
ሓይሊ ባሕርና’ውን ካብቲ ቀደም ዝዓጠቖ ንዋትን ዓቕሚ ሰብን ብዘይዕቤት እናተዳኸመ ምካዱ ኣዝዩ ዘስክፍ ኵነት ዘይፈጥር ኣይኮነንን።
መስመር ንግዳዊ መራክብ ኤርትራ ኣብቲ ጽንኩር እዋን ሰውራ ተመስሪቱ ኣብ ዝለዓለ ዓቕሚ ሰብን ንዋትን በጺሑ ምንባሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን። እንተኾነ ድሕሪ 2000 ዓ.ም ከም ጓሳ ዘይብለን ከብቲ ኮይኑ ዓቕሚ ሰቡ ተሰዲዱ/ተበታቲኑ፣ መራኽቡ ገለ ጥሒለን ገለ ተሸይጠን፡ ገለ ድማ በብዝኸዶኦ ኣብ ናይ ወጻኢ ሃገራት ወደባት ምስ ተዓሸጋ ሰኣን መኽፈሊ ክራይ መዕሸግን ኣገልግሎትን ስለ ዝተሃገራ ጠቕሊለን ጠፊአን።
ከምኡ’ውን ናይ ሰብ ሃብቲ ንግዳዉያን መራክብ ከም ከረን ሺፒን ላይን ዝኣመሰሉ ዓምቢቦም፡ ፈርዮም ከብቅዑ ክቕጽሉ ዘይከኣሉ ንሶምን መራኽቦምን ኣበይ ኣለዉ ምስ ዝብሃል፡ ብተመሳሳሊ ዘሕዝን መልሲ ኢና ንረክብ።
ኣብ ከምዚ ህሞት ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ኵነታትት ብዝፈጠሮ ዘይከም ናይ ካልኦት ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ ስደት ተመስሪቱ ብውሑዱ ነቲ ኣብ ፈቐዶኡ ፋሕ ኢሉ ዘሎ ሞያዊ ዓቕሚ ሰብ ብምጥርናፍ ጽባሕ ንግሆ ነቲ ዓንዲ ሕቘ ቍጠባዊ ግስጋሰና ዝኾነ ጽላት ባሕርና ብሞያውን ንዋታውን መበገሲ ዝኸውን ጥርናፈ ፈጢሩ ኣብ ምስራሕ ይርከብ።
ኣብ ርእሲ ዘላታ ተወሰኸታ ኮይኑ ነገሩ፡ ክትግምቶ ዘጸግም ካብ ምጽናት ንጥፈታትት ባሕርና ሓሊፉ ናብ ምድፋር ልኡላውነት ባሕርና ብባዕዳውያን እናዓዀኸ ኣብ ዝመጽኣሉ ዘሎ ወቕቲ ጠመተና ናብዚ ናይ ህላዌ ሕቶ ከተኵር ተገዲዱ።
ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ፡ ነቲ መትከላዊ ዕላማኡ መሰረት ገይሩ ኣብ ዝሰርሓሉ ዝነበረ ህሞት ብፍላይ ድሕረ ዕርቀ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ፈኸም እናበለ ክዓቢ ዝጸንሐ ምድፋር ልኡላውነት ባሕሪ ኤርትራ፡ በብእዋኑ ከሻቕሎ ምጽንሑ ብተደጋጋሚ ገሊጹ እዩ። እዚ ቅሉዕን ወግዓዉን እናኾነ ዝመጽእ ዘሎ ምግሃስ ልኡላውነት ኤርትራዊ ባሕሪ ምስ ስቕታዊ ሜላ ባርኾት ዝገዝእ ዘሎ ሓይሊ መንግስቲ ኤርትራ ኣተኵሩ፡ ብዕቱብ ይከታተሎን ይስንዶን ምህላዉ ካብ ዘለዎ ስክፍታ ዝነቐለ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋን ማሕበር ከም መቐጸልታ ናይዚ ምስ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ብመንገዲ ኣባላቱ ዝገበሮ ቃለመሕትታት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ብቓላት ኮነ ብኻልእ ደረጃኡ ብእናወሰኸ ዝኸይድ ብዘሎ መልክዕ ልኡላውነት ቀይሕ ባሕሪ ብቕሉዕ ይደፍሮ ከም ዘሎን ዝገብሮ ምድፋር ልኡላውነት ባሕርና ብትሪ እናዀነነ ኵሉ መዳያዊ ቃልሲ ኣንጻር’ዚ ንረብሓ ፖለቲካዊ መኽሰብ ውልቀሰባት መሰረት ዝገበረ ሽርሒ፡ ብኢድኣዙር ዳግመ ጐበጣ ባሕርና ከይፍጸም ንኽንቃለስ ንዅሉ ግዱስ ብሓፈሻ፡ ንሰብ ሞያ ናይዚ ዓውዲ ድማ ብፍላይ ስክፍታና ገሊጽና ኢና።
ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ጽምብል ሽመት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ፕረሲደንት ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃበቶ መደረ፡ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኢትዮጵያ ዋንነት ኢላ ብዘይሕብእብብእ ክትምድር ከላ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዜሮ ናይ ተቓውሞ ግብረመልሲ ትርጕሙ ካብ ባርኾት ዝበለቶ ዝሓልፍ ኣይኮነንን። ሎሚ ድሕሪ 30 ዓመታት ናጽነት፣ እቶም ዝነበሩ ውሑዳት ባህላውያን ገፈፍቲ ዓሳ ብፍላይ ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝነብሩ ህዝቢ ዓፋር፡ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ናብ ዘበናውነት ንምስግጋሮም ዝተገብረ ጻዕሪ ተዓናቒፉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ንዘመናት እናገፈፉን እናነገዱን ዝነብሩሉ ዝነበሩ ቀይሕ ባሕሪ ንኸይሰርሑን በቲ መንግስትና ዝብሉዎ ስርዓት ተኸልኪሎም ከይኣኽሎም፡ ብዝተፈላለየ ምስምስም ተጋፊዖምን ተቐቲሎምን’ዮም። ርሑቕ ከይከድና፣ እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ብባርኾት መንግስቲ ኤርትራ ዝኣተዉ ሓይልታት ኢማራት ኣብ ልዕሊ ደቀባት ህዝቢ ደንካልያ ዝወረደ ቅትለትን ግፍዕን ኣብ ግዜኡ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ተቓሊሑ ነይሩ እዩ።
ድሕሪ 30 ዓመት ናጽነት ከምዚ ክገጥመና ክትርኢ ከለኻ ሕምቀት ወይ ውድቀት ገዛኢ ስርዓት ዘይኮነ፣ ኮነ ኢልካ ብመደብ በብመድረኹ ዝተሰርሓሉ እዩ ዘብል’ዩ። ዓቐኑንን ሓደገኛነቱን ምስ ህሉው ኵነታት ዝፈላለ’ኳ እንተኾነ፣ እዚ ብስም ዝተፈላለዩ ሓይልታት፡ ንምስሳይ ሕልሚ ዓባይ ትግራይ ይኹን ዓባይ ኢትዮጵያ ግዝኣታዊ ሓድነት ቀይሕባሕሪ ኤርትራ እናደፈርካ ዝግበር ዘሎ ዘይሓላፍነታውን ዘይሕጋውን ተግባራት፡ ንዞባናን ሃገራትናንን ኣብ ገዚፍ ዓዘቕቲ ዝሸምም ሓደገኛ ሕልምታትን ባህግን ናይ ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ደው ኢሉ፡ ኣብ ቅኑዕን ልኡላዉነት ኤርትራን ቀይሕ ባሕራን ኣብ ግምት ዘእተወ ሰናይ ፖሊሲታት ምስ ዘይሕንጸጽ፡ ሓደገኛነቱን ሳዕቤናቱን ነቶም ሃንደስቱ ብቐዳምነት ዝጐድእ ጌጋ መንገዲ እዩ ንብሎም። ብኡ መንጽር ንውልቃዊ ረብሓታቱ ድዩ ስትራተጅያዊ ጥጁእ መደባቱ ከተግብር፡ ንገዛእ ዋንነት ባሕሪ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ንብልጽግና ንፖለቲካዊ ውልቃዊ ረብሓታትቱ ንኸውዕል ልኡላዉነት ኤርትራ ክድፈር ብስቕታ ዝሓልፎ ዘሎ ናይ ሎሚ ገዛኢ ሓይሊ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ከም ኣብ ኵሉ ጽላት ኣብዚ ጽላት’ዚ ትገብሮ ዘለኻ ዕንወት ንዅሉ ዘየርብሕ እዩ’ሞ ዓገብ! ምስ ዋናታቱ ክትላዝብን ዋንነቱ ኣኽቢርካ ናብ ዋናታቱ ህዝቢ ኤርትራ ክትመልሶ ንሓትት።
በዚ ኣጋጣሚ ምስ ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ብምትሕብባርኩም ብልቢ እናመስገንና ኣብዚ ጕዳይ ዘሎኩም ስክፍታ ዘራጕድ ርእይቶታትኩም ዝሃብኩምና ብልቢ ነመስገን።
ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11452


text:
ኣብ ጅማ ዩኒቨርሲቲ ቀጽሪ ኪቶ ፋርዲስ ትማሊ ምሸት ንክልተ ሰዓታት ተማሃሮ ሰልፊ ዘኻየዱ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ካብ ዝትግበር ንነጀው ሓይልታት ጸጥታ ለይቲ ለይቲ እናመጹ ተማሃሮ ይወስዱ’ለው ዝወሰድዎም ኸአ አበይ ከምዘእተዎም ኣይንፈልጥን ብዝብል ምኻኑ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ተማሃሮ ሓቢሮም።
እዞም ተማሃሮ ብተወሳኺ ዶ/ር ፍቓዱ አሰፋ ዝተባህለ መምህር እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣበይ ከምዝተወስደ ኣይተፈልጥን ይብሉ።
“ትማሊ ምሸት ተቃውሞ ሰልፊ አብ ካምፓስ ተኻይዱ። ድሕሪ አዋጅ ኮማንድ ፖስት ተማሃሮ ተወሲዶም አበይ ከምዘአተው ኣይፍለጥን።” እቲ ሕቶ’ቶም ተማሃሮ እቲ ኮማንድ ፖስት ይገለጸልና። ዝተአሰሩ ተማሃሮ ይፈትሑ ዝብል ምንባሩ ተሓቢሩ።
ብተወሳኺ ዕላምኦም ካብ ሎሚ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ትምህርቲ ደው ናይ ምባል አድማ ምግባር ምኳኑ’ውን ስማ ከይግለጽ ዝሓትት ተማሃሪት ሓቢራ መብዛሕትኦም እቶም ዝእሰሩ ዘለው ተማሃሮ ካብ ቀጽሪ ትምህርቲ ምሕንስና ምኳኑ ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
መግለጺ ፍሉይ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ2022-02-12 16:19:15 Written by ማእከላይ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 392 times
- font size decrease font size increase font size
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ በ29 ጥሪ 2022 ፍሉይ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብዚ ኣኼባኡ ብዛዕባቲ ብሰንኪ ካብ ትግራይ ጀሚሩ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ሓደገኛ ውግእን፣ ናይ ኤርትራ ሓይልታት ለውጢ ናይ ሓባር ጽላል ንምፍጣር ዘካይድዎ ዘለዉ ቃልሲ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን፣ ግደ ሰዲህኤ እንታይ ክኸውን ከም ዝግበኦን ብሰፊሑ ተመያይጡ ኣብቲ ቅድሚ ሕጂ ነዚ ዛዕባታት ብዝምልከት ሒዝዎ ዝጸንሐ መርገጻትን ዝምረሓሉ ፖሊሲታትን ተመስሪቱ ውሳነታት ኣሕሊፉ።
ማእከላይ ባይቶ ኣብዚ ብኣቦመንበር ሰልፊ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል እናተምርሐ ንሓያሎ ሰዓታት ዘካየዶ ፍሉይ ኣኼባኡ፡ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ከምዚ ሒዝዎ ዘሎ እንተቐጺሉ፡ እቲ ኣብ ትግራይን እቲ ውግእ ኣብ ዝበጸሖ ከባቢታት ኢትዮጵያን ዘውረዶን ሕጂውን ዘውርዶ ዘሎን ዕንወትን ህልቂትን ርኡይ ኮይኑ፡ ኣብ ልዕሊ እታ ደቃ ብዘይ ድሌቶም ኣብቲ ውግእ ተጠቢሶም ዝጠፍኡዋ ዘለዉ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንዞባና እውን ሳዕቤኑ ሓደገኛ ምዃኑ ባይቶ ተገንዚቡ።
ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ድሕሪቲ ኣብቲ ክልተ እዋናዊ ዛዕባታት ዘካየዶ ዓሚቕ ገምጋምን ሰፊሕ ምይይጥን እዞም ዝስዕቡ መደምደምታታትን ውሳነታትን ኣስፊሩ፡
- ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክፍጽሞ ዝጸንሐ ገበናት፡ ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያት ኢትዮጵያ ኢድ ብምእታው፡ ነቲ ኣብ መንጐ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝተኸስተ ውግእ ንምብላሕ ዝተኽተሎ ኣዕናዊ ፖሊሲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘስዓቦ ብርሰትን ዕንወትን ኩኑን እዩ። እዚ ብሽርክነት ውግእ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ነቲ ንቡር ሕውነት ክልቲኡ ህዝብታት ኣዚዩ ዝሃሲ፡ ንሉኣላውነት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ፣ ዘይሓላፍነታዊ ተግባር ስለ ዝኾነ ከኣ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ደጊሙ ኣውጊዝዎ። ባይቶ ሰ.ዲህ.ኤ ሕጂውን ስርዓት ህግደፍ ብወያነ ኲናት ተኸፊቱና ብዝብል ጉልባብ ካብ ደገፍቱን እናኣፈራርሀ ካብ ዘገድዶም ንጹሃት ዜጋታትን ገንዘብ ይእክብ ምህላዉ ስለዝተገንዘበ ኩሎም እቶም ንመፈጸሚ ጸረ ህዝቢ ስርሒታት ገንዘብ ዝውፍዩ ወገናት ካብዚ ተግባሮም ክቑጠቡ ተሪር መጠንቀቕታ ኣመዝጊቡ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ብሰንኪ ኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ቀንዲ ዋጋ ዝኸፍል ዘሎ ንሱ ስለ ዝኾነ፡ ንተግባራት ናይዚ ንኤርትራ ዝጭቁንን ምስ ጐረባብታ ዘዳምን ዘሎ ጉጅለ፡ ነቲ ዘቕርቦ ምስምሳት እዝኒ ከይሃበ ብኹሉ ዓቕሙ ክኹንኖን ክቃለሶን ባይቶ ሎሚ’ውን ከም ቅድሚ ሕጂ ይጽውዕ። ኣብ ርእሲ እዚ ኩሎም እቶም ኣብቲ ውግእ ግህሰት ዝፈጸሙን ብኣዕናዊ ተግባራት ዝሕተቱን ኣካላት ጉዳዮም ብነጻን ዘይሻራውን ኣካል ተጻርዩ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቦም ክሕተቱ ህዝቢ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ጥርዓኑ ከቕርብ ኣኼባ ባይቶ የዘኻኽር። ብዝተተሓሓዘ ህዝቢ ትግራይ ኮነ ካልኦት ዝምልከቶም ኣካላት፤ ህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ገበናት ህግደፍ ድኣእምበር ብእኡ ዝሕተት ከመዘይኮነ ክርድእሉ ነማሕጽን።
- እዚ ካብ ትግራይ ጀሚሩ ናብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ሰፊሑ ዘሎ ውግእ መሰረታዊ ጠንቁ ፍልልይ ሕገመንግስታዊ ኣተረጓጉማን ፖለቲካዊ ኣረዳድኣን ስለ ዝኾነ፡ ማእከላይ ባይቶ ምቕጻል ውግኣት ክፈትሖ ከም ዘይክእል ይኣምን። ኣብዚ እዋንዚ ዝተፈላለዩ ኣህጉራውን ዞባውን ትካላት ውግእ ጠጠው ብምባል እቲ ፍልልይ ብዘተ ንክፍታሕ ንዘቕረብዎ ዘለዉ ጻውዒትን ንዘካይድዎ ዘለዉ ጻዕርን ኣኼባ ባይቶ ደገፉ ኣረጋጊጹ። ክልቲኦም ወገናት ንዘተን ፍታሕን ቅሩባት ክኾኑ ከኣ ጸዊዑ።ንህዝቢ ትግራይን ንኩሎም ብውግእ ዝተሃስዩ ካልኦት ወገናትን በዂሩዎም ዘሎ ሕቶ መሰረታዊ ቀረባት ብህጹጽ ክምለሰሎምን፡ ብሰንኪ’ዚ ውግእ ተፈጢሩ ንዘሎ ኩነታት ስደትን ምዝንባልን ብኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዕቱብ ኣቓልቦ ክወሃቦን ኣኼባ ተማሕጺኑ።
- ብሰንኪ’ቲ ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ክባ ኣእቲኻ ኣደዳ ዓጸቦ ምግባር ዝብል ዕላማ ወረርቲ ሓይልታት ከም ዝቋረጹ ተጌሮም ዘለዉ ኣገልግሎታት ሓይሊ መብራህቲ፡ መስመር ተሌፎንን ኢንተርነትን፡ ማይ፡ ባንክ፡ መጓዓዝያታትን ዝኣመሰሉን ብዘይ ውዓል ሕደር ናብ ንቡር ክምለሱ ባይቶ ደጊሙ ይጽውዕ። ብፍላይ ከኣ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ትግራይ በቲ ሰኣን መግብን ሕክምናን ዝመውት ዘሎ ህዝቢ መሪር ሓዘን ከም ዝስምዖ ባይቶ ኣስፊሩ። ካብዚ ንምድሓን ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ካብ ሕብረተሰብ ዓለም ናብ ህዝቢ ትግራይ ዝለኣኽ ሰብኣዋ ረዲኤት ንኸይበጽሖ ካብ ምዕንቃፍ ክቑጠቡ ይጽውዕ። ኣብ ልዕሊ ካልኦት ዝተማዛበሉ ኢትዮጵያውያን ከምዚ ዓይነት ኣረሜናዊ ተግባር ከይፍጸምን ረድኤት ኣብ ግዝይኡ ከምዝበጽሖም ክግበርን ድማ ብትሪ ኣተሓሳሲቡ።
- እቲ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ መደበራት ስደተኛታት ኤርትራውያን ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎ ገበናትን፡ ኣብ ልዕሊቲ ብሰንኪ ውግእ ካብ መረበቱ_(መነባብርኡ) ተመዛቢሉ ኣብ ፈቐዶ መዕቆቢ ቦታታት ዘሎ ህዝቢ ትግራይን ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ደብዳባት ነፈርትን ካልእ ሰብኣዊ ግህሰታትን ጠጠው ክብል፡ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ዝተፈጸመ ግህሰታት ከኣ ሻራ ብዘይብሎም ወገናት ብግቡእ ተጻርዩ ፈጸምቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ተሓተትቲ ክኾኑ ኣኼባ ባይቶ ይጽውዕ። ኩሎም ኣህጉራዊ ትካላት ኣብዚ መዳይዚ ክጽዕቱ ከኣ ጸዊዑ።
- ምሩኻት ውግእ ብመሰረት ኣህጉራዊ ውዕላትን ሕግታትን ክትሓዙ፡ ብገበን ዝጥርጠሩ እንተለዉ ከኣ ጉዳዮም ብነጻ ኣካል ክሳብ ዝጻረ ዝኾነ ይኹን ሕጋዊ መሰሎም ከይጓደል ዝከኣሎም ክገብሩ።
- ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ክኸይድ ዝጸንሐ ምውህሃድ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሰፊሕ ጽላል ንምትእኽኻብ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ናብቲ ዝተሓሰበሉ ሸቶ ክበጽሕ ይቀራረብ ምህላዉ ማእከላይ ባይቶ ርእዩ። በዚ መሰረት ሰልፍና ጉዳይ ሓቢርካ ምቅላስ ኣብዚ እዋንዚ ግደታ እምበር ምርጫ ከምዘይኮነ ብምርዳእ ሕቶ ምምስራት ሓቢርካ ዘቃልስ ጽላል ክሳብ ዝዕወት ቃልሱ ቀጻሊ ምዃኑ ባይቶ ወሲኑ። ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ጻዕሮም ከዛይዱ ከኣ ከም ወትሩ ጸዊዑ።
ኣኼባ ባይቶ፡ ኣብ ሱዳን ዝረአ ዘሎ ዘይህዱእ ኩነታት ረብሓን ሰላምን ህዝቢ ሱዳን ብዘውሕስ፡ መንገዲ ንክተሓዝ ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት መጸዋዕታኡ ኣቕሪቡ።
በዚ ኣጋጣሚ ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻርቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝብድሎ ዘሎ ከይኣኽሎ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ወራራት ፈጢሩ ዘወድኦ ዘሎ ህግደፍ ከይተሓለለ ቃልሱ ከሐይል ደጊምና ነዘኻኽሮ። ሎሚ እዚ ጉዳይ ናይ ኩልና ኤርትራውያን እምበር ናይ ሓደ ውድብ ወይ ማሕበር ስለ ዘይኮነ ህዝቢ ኤርትራ ቀንዲ በዓል ጉዳይ ብምዃኑ ኣብ መኸተናን ሓድነትናን ኣንጻር ወጻዒ ንኽሕይል ተርኡ ንኽጻወት ንጽወዖ። መላእ ኣባላትን ደገፍትን ሰዲህኤ ከኣ ከም ወትሩ ፖሊሲታት ሰልፎምን ውሳነታት መሪሕነቶምን ኣብ ኩሉ መዳያት በቲ ልሙድ ጽንዓቶም ተወፋይነቶም ምዕዋት ክቕጽልዎ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ይጽውዕ።
ንዲሞክራስያዊ ምሕደራን ምዕባለን ንቃለስ!
ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ
29 ጥሪ 2022


text:
ብምክፍፋል
ብምክፍፋልን ምብትታንን ዝረጋገጽ ሃገራዊ ረብሓ የለን !!
ግበታዊ ስርዓት ህግደፍ ከም ስርዓት፡ ልዕሊ ልክዕ ዝኸፈአን ዝሓሰመን ዘቤታዊ ጨቛንን ገዛእን ኤርትራውያን'ዩ፡፡ ግበታዊ ስርዓት ህግደፍ ሕልፊ ካልኦት ጨቆንቲ ስርዓታት እኩይ ዝገብሮ፡ ብግፍዕን መሪር ጭቆናን የሕሲሩ ዝገዝእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ህዝብታት ኤርትራ ፈላሊኻን በቲንካን፡ ብኹሉንትንኦም ዝተረመሱ ኣህዛብን፡ ዝፈሸለት-ዝወደቀት ሃገር ምፍጣር ቀንዲ ዋኒኑ ስለዝኾነ'ዩ፡፡
ግበታዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሰማሚ ፈላላይ ናይ ኣገዛዝኣ ጥበብ ፍጹም ዘስደምም ጥበበኛ'ዩ፡፡ ነዚ ድማ በዘለዎ ዓቅሚ ዕለታዊ ይነጥፈሉ፡፡ ካብዚ ድማ ብዉሑዱ ክልተ ዓበይቲ፡ ብናይ ቀረባን-ርሑቕን መስርሕ ዓወታት ዝቆጽሮም መኽሰባቱ ይሓፍስን ይነብረሉን፡፡ ቀዳማይ ረብሕኡ፡ ዝነቀሐ ንዘበታዊ ጨቋኒ መግዛእቲ ኣይፋል ዝብልን፡ ኣብ ልዕሊኡ ዝለዓዓል ህዝቢ ንከይህሉ ከም መሐየርን መዳቀቕን ሜላ ይጥቀመሉ፡፡ ካልኣይ ድማ፡ ኣብ ዝተናወሐ መስርሕ ሕድሕድ ዘይተኣማመንን ዘይቃዶን፡ ሓድነቱ ዝቀተለ፡ ሃገራዊ ፍቅርን እምነትን ዝነከየ፡ ድኻ በተኽን ናይ ምጽዋር ዓቅምን ወንን ዘይብሉ፡ ሰብኣዊ-መንፈሳዊ ክብርታቱን ዝተወቅዔ፡ ነገራውን ሞራላዉን ጸጋታቱ ዝተመንዘዔን ትሕዝቶን ዋንነትን ኣልቦ ዝኾነ ሕብረተሰብ ምፍጣር'ዩ፡፡ ንኹሎም መጨቆኒ ትካላቱ፡ ደገፍቱን ኣምለኽቱን ድማ ከም መሳለጥያ ኩሎም እኩያት ዕላማታቱ ይግልገለሎም፡፡
ግበታዊ ስርዓት ህግደፍ ክንቃለሶ ተቀሲብና ዘለና፡ ንልዕልና ሕጊ ስለዝሓንገደ፡ ፍትሕን መሰላትን ሰለዝነፈገና ጥራይ ዘይኮነ፡ ብመስርሕ ጠቅሊሉ የብርሰና ሰለዘሎ'ዩ፡፡ በዚ ወሪድና ዘሎ ጨቋኒ ዓመጽን ሃስያን ከምኡ'ውን ዝጽበየና ዘሎ፡ክምከት ዝግበኦ ሓደጋ ጽንተት ፈሊጥና፡ ቃልስና ክነጽንዕን ክነቀላጥፍን ሕጂ'ውን ባህርያትን ጥበባት ፈላሊኻ ግዛእን ቅተልን ስርዓት ህግደፍ፡ ኣዳቒቕና ክንፈልጦ ይግባእ፡፡ ምኽንያቱ ጸላኢና እንተዘይፈሊጥናዮ ክንገጥሞን ክንስዕሮን ሰለዘይንኽእል፡፡
ኣብ ሃገርና ኤርትራ፡ ኩሎም ዜጋታት፡ ዓሌታት፡ እምነታትን ከባቢታትን በዚ ስርዓት'ዚ ብማዓረ ብዱላትን ግፉዓትን'ዮም፡፡ ደመኛ ጸላኢኦም ኣነጺሮም ክፈልጡ፡ ብዝወረዶም ወጽዓታት ሕድሕድ ክተኣማመኑ፡ ብዘለውዎ ሕሱም ሃለዋት ክደናገጹን ክሓብሩን ኣማራጺ ዘይብሉ ግዴታዊ ምርጨኦም ክኸውን ይግባእ፡፡ ደረጃ ንቅሓቶም ከበርኹን ሓድነቶም ዝያዳ ከስጥሙን ከደልድሉን የድሊ፡፡
ዝጎደለና ወይ ዝወሓደና መሊእና፡ ጸረ ደመኛ ጸላኢና ምእንቲ ከይንጸምድ፡ ዛዕባታት ኢራብ ናብዚ መሸንጎጓ ናብቲ ዘዋድዱ፡ ዕሱባት ልኡኻትን ወለንታውያን ባሮት ሰብ ሰራም ዋኒን ስርዓት ህግደፍን፡ ከምኡ'ውን ንሕስረት ሪዒሞም ንስለ ኸብዶም ሰግር መሪጾም ብሓይልታት ግዳም ዝተዓስቡ ሓንፈሽቲ ከምዘለው ዝፍለጥ'ዩ፡፡ ካልእ ድማ፡ ኣብ ቀጽሪ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዘየለው ዝመስሉ፡ መንቀሊኦም ውልቃዊ ሽግራቶምን ሰንፍነኦምን ዝመስል፡ ብበሃምነት ሰምዒታቶም ዝገርሑ፡ ናብ ረግረግ ታኼላ ጽልኢ ክወስዱና ንርእን ንዕዘብን ኣለና፡፡ ኣካላት ስርዓት ህግደፍን ወለንታውያን ባሮቱን ዉሁባት ጸላእቲ ሰለዝኾኑ፡ ብስሙር ቃልሲ ብደሆ ክበሃሉ፡ ከምኡ ድማ እቶም ንማንም ዘይውክሉ፡ ንሕና ንስኹም ክብሉ ዝውዕሉ ሕማቃትን ክብሪ ህዝቢ ዝደፍሩ በሃማት ዓገብ ክበሃሉን፡ እሩም መገዲ ንኽሕዙ ምእራሞምን ምሕጋዞምን ኣገዳስን ግቡእን'ዩ፡፡
እቶም ብረዚን ዋጋ መስዋእቲ ህዝቢ ኤርትራ ንዝተረጋገጸ ሉኡላውነት ሃገረ ኤርትራ፡ ከም ውልቀ ሸቀጦም ንኽዋገዩ ብሓይልታት ግዳም ዝተኸትቡ ዕሱባት፡ ጽባሕ ንግሆ ኣብ ቅድሚ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ደው ኢሎም፡ በኸቢድ ሃገራዊ ክሕደት ክኽሰሱ ምኳኖም ፈሊጦም ካብ ሕጂ ክዳለውሉ ይግባእ፡፡
ኤርትራ ናይ ኩሎም ዜጋታት፡ ዓሌታት፡ እምነታትን ከባቢታትን ኤርትራውያን ሃገር'ያ፡፡ ንኹሎም ድማ እኽልቲ ሃገር'ያ፡፡ ብምክብባርን ምድግጋፍን ድማ ክነብሩላ ይግባእ፡፡ እቶም ካብ ምክፍፋልን ምብታንን ኤርትራውያን ተረባሕቲ ዝኾኑ ኣካላት ስርዓት ህግደፍ ንጎኒ ሓዲግና፡ እቶም ዘይተረባሕቲ፡ መሰረታዊ መሰል ዲሞክራሲ ወይ መሰል ነጻ ሓሳብ ምግላጽ፡ ዝተረዳእኩምን በገባብ ትጥቀሙሉ ዘለኹም ዝመስለኩም፡ ክብርን መንነትን ኣህዛብ እናተናኸፍኩም ተጋጭው ዘለኹም ውልቀ ኣካላት፡ ደረት መሰል ምዝራብ ክትግንዘቡን፡ ካብ ዘይሓላፍነታዊ ዘይስነምግባራዊ ዘረባታት ክትቁጠቡ ንምዕድ፡፡ ሕልፊ'ዚ ኮይንኩም ህዝቢ ከተባልዑ ወፍርታትኩም ምስ ትቅጽሉሉ፡ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብምልዕዓልን ብምንቛትን፡ ብመንገዲ ህዝባዊ መጋባኣያታት ናብ ተሓታትነት ክትቀርቡ ምኳንኩም ነዘኻኽረኩም፡፡
ኣስላማይ ክስታናይ፡ ከበሳ ደንከል መታሕት፡ ጸጋታት ስልማትን ሰብ ክብርን ጅግንነትን ኤርትራ'ዮም፡፡ ካብ ምክፍፋል ምፍልላይ ዝረጋገጽ ረብሓን ዓወትን የለን፡፡ ንዘለናዮ ዘይርጉእን ዘይንቡርን ኩነታት አመና ዘጋድድን፡ ንደመኛ ጸላኢና ግበታዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ሓንሲሱ ከይሓየኸ ንኽውሕጠና ቀረብ ዘወናውን መኣዲ ምኳን'ዩ፡፡ ሰለዚ እቶም ፍትሒ እንደሊ ዜጋታት ሓላፍነታውያን ንኹንን ንጠንቀቕን፡፡
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና !!
ሓድነት ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ነባሪ'ዩ!!
ክፍሊ ዜና ሰልፊ ትንሳኤ ኤርትራ
ሚያዝያ 2020


text:
ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዞባ መተከል ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ይፍፀም ዘሎ ጭፍጨፋ መንግስቲ ነቲ ፀገም ካብ ሱሩ ንምፍታሕ ኣድላዩን ብዝተዋደደን ሓይሊ ከምዝሰርሕ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ገሊፆም።
ኣብ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዞባ መተክል በኩጂ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ናብ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውግሐ ብዑጡቓት ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ልዕሊ 100 ንፁሃን ሰባት ተቐቲሎም እዮም።
ቀዳማይ ምንስተር ኣብይ ኣሕመድ ሎማዕንቲ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ገፆም ኣብ ዝፅሓፉዎ መልእኽቲ ኣብ መተከል ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ይፍፀም ዘሎ ጭፍጨፋ ኢሰብኣዊ ተግባር ስለዝኾነ ኣዚዩከምዘሕዘኖም ገሊፆም።
ነቲ ፀገም ካብ መሰረቱ ንምፍታሕ ዝተዋደደ ስራሕ ክስራሕ ከምዝተገበረ ሓቢሮም ኣለው።
ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰል ኮሚሽን ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብቲ ክልል ዘሎ ሓለዋ ሰብኣዊ መሰላት ብዝለዓለ ደረጃ እናተዳኸመ ምኻዱ ሓቢሩ ኣሎ።
ናይቲ ኮሚሽን ኮሚሽነር ዶክተር ዳንኤል በቀለ ሎማዕንቲ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ብዛዕባ እቲ መጥቓዕቲ ከምዚ ኢሎም።
‘’ኣብ ቀረባ ዝወረደ ጉድኣት ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝነበሩ ፍልይ መጠኑ ዝለዓለ ምዃኑ፣ክሳብ ሕዚ ብዘለና ግምት እንተወሓደ ልዕሊ 100 ሰባት ብዘሰቅቕ ጭካነን ግፍዕን ተቐቲሎም ኣለው።ብዙሓት ናይ ኣካል ጉድኣት ወሪዱዎም ኣሎ።ኣባይቶም ንብረቶም ብሓዊ ነዲዱ ዓኒዩ እዩ’’ ኢሎም።
እቲ ናይ ትማሊ መጥቓዕቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ኣይኮነን ኩሉ ዓይነት ሰብ ጉድኣት ወሪዱዎ እዩ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢኩ እናሃለው በዝሒ በቲ መጥቓዕቲ ዝተቐትሉ እናተፃረየ ምዃኑ ዝገለፁ ሓላፊ ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ኣቶ መለስ በየነ ኣብቲ መጥቓዕቲ ኢዶም ከምዘሎ ዝተጠርጠሩ ሸውዓት ኣባላት መሪሕነት ኣብ ቁፅፅር ምውዓሎም ሓቢሮም።


text:
ልኡል ንግስነት ስዑድ ዓረብ መሓመዲ ቢን ሳልማን ምስ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ኣብ በበይኑ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ኣብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ኢራን ምዃኖም ተሓቢሩ።
ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ዋይት ሃውስ እቲ ርክብ ኣብ ክልተኣዊ ዝምድናአን ዝያዳ ምዕባለ ከምጽኣ ዝለዓለ ኣጋጣሚ ምዃኑ ብምጥቃስ ተራ ኢራን ኣብ ጉዳይ ዘይምርግ ጋእ እቲ ዞባ ሓደ ካብ ዛዕባ ናይቲ ርክብ ከምዝኸውን ጠቒሱ።
ልዑል ስዑድዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማን ኣብ ኣመሪካ ድሕሪ ምእታው ምስ ተለቪዥን ሲቢኤስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ንመራሒ ኢራን ምስ መራሒ ናዚ ጀርመን ነበር ኣዶልፍ ኢትለር ኣመሳሲልዎ። ኣብ ጉዳይ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ድማ ኢራን ኑክሌራዊ ኣጽዋር እንተጨቢጣ ስዑድዓረብውን ብተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምእትወስድ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ብተወሳኺ ገሊጹ።
እቲ ልኡል ምስ ተለቪዥን ሲቢኤስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ "ስዑድዓረብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ክትውንን ኣይትደልን እያ። ኢራን እንተጨቢጣ ግን ብቑልጡፍ ንሕናውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና " ክብልዩ ኣፍሊጡ።
ርክብ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ምስ ዶናልድ ትራምፕ፡ ወጥሪ ኣብ ሞንጎ ስዑድዓረብን ኢራንን ዓሪጉሉ ኣብ ዘለወሉ ግዜ ዘቃናዕ ዘሎ'ዩ።


text:
ናሁ፡ ጸሐፍኩ፡ ለኩም፡ ዘንተ፡ ጸሑፍ፡ በብዙኅ፡ አስተሐምሞ፡ ወጽሒቅ፡ ከመ፡ ይኩነኩም፡ ረባሐ።
ሓደ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ንጡፍ ዝዀነ ፈላጢየይ፡ “ለንቅነ ኣግኣዝያን’ያ ዓሚራ ዘላ፡ ናብኣ ከብል’የ” ክብል ሰሚዐዮ። እቲ ግልብጥ ግልብጥ ዝብል ተግባሩ፡ ነቲ ቈልዑ እንከላና በብግዜኡ ንቐያይሮ ዝነበርና ጸውታታት ኣዅድር፡ ኵዕሶ እግሪ፡ ዕንክሊል፡ ባሊና፡ ዓካት፡ ፊስካ ኣንጎሎ፡ ጥፍእ. . . ኣዘኪሩኒ። እንታይ’ያ ብልሓታ እዛ ኣግኣዝያን ዝብል ሕቶ ምስ ኣቕረብኩ ብዝረኸብኩዎ መልሲ ግን፡ ደንጕያ ዝተበገሰት ሓሳብ ኢለ ምስ ነብሰይ ሓሲበ። ቀጺለ ድማ፡ ንምምስራት እዛ ንዅሉ ሓቛፊት ክትከውን እትኽእል ሃገረ ምቕሉል ዝብሎ እማመ ንኸቕርብ ተበጊሰ።
ክሳብ ሕጂ ብዝተዓዘብኩዎ ምልልሳት፡ ምሉእ ስእሊ እቲ ዝድለ ዘሎ ክረክብ ኣይከኣልኩን። ኣድቂቕካ ዘይመተርካዮን መርሚርካ ዘይገበርካዮን፡ እቲ ይሓንቕ እቲ ድማ ይሓምቕ። ሃገረ ኣግኣዝያን ንኽትምስረት መሰረት ክዀና ዝኽእል ክልተ ኣገባብት ዝንተዋ ‘ታሪኽ’ ምፍታሽ ከድልየና እዩ። እቲ ሓደ ንዞባና ዝምልከት ብሊቃውንቲ ስነ-ጥንቲን ታሪኽን ዝቐርብ መጽናዕቲታት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ጸሓፊኡ ዘይፍለጥ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ዝንየትሉ ብመጽሓፍ ክብረ ነገሥት ዝጽወ ታሪኽ ሰለስተ ሽሕ ዓመታት ዝምልከት እዩ።
ተመራማሪ ቅድመ-ታሪኽ ኤች. ዴ ኮንቴንሶን ኣብ ዝጸሓፎ “ባህሊ ቅድመ-ኣኽሱም” ዝብል መጽናዕታዊ ዓንቀጽ ምስረታ ከተማ ኣኽሱምን ንግስነት ኣኽሱምን ካብ ከባቢ ክልተ ዘመናት ቅ.ል.ክ. ምዃኑ ንተመራማሪ ጂኦግራፍ ዝዀነ ክላውዲዩስ ፕቶሎሚን ዳህሳስ ባሕሪ ኤርትራ ዝብል መጽሓፍን ብምጥቃስ ይገልጽ። ንምስረታ’ቲ ንግስነት ዝሓገዙ ምቹኣት ክበሃሉ ዝኽእሉ ረቛሕቲ ስለ ዘይርከቡ ግን፡ ንጥንታውያን ቅርሲታት ብምጽናዕ እቶም ዝነበሩ ኵነታት ከመይ ምንባሮም የረድእ። ነቶም ቅርሲታት ቅድመ-ታሪኽ ብምጽናዕ ድማ፡ ኮንቴንሶን እዚ ዝስዕብ መደምደምታ ይህብ፤ “ቅድመ-ኣኽሱም ዝነበረ ግዜ፡ ጽልዋ ደቡብ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ሓያል ዝነበረሉ ግዜ እዩ። እቲ ቀንዲ ምልክት ናይዚ ጽልዋ’ዚ ድማ፡ ኣብ ኤርትራን ትግራይን ዝርከቡ ቅርሲታትን ውቑራት ኣኻውሕን ምስ’ቶም ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ኣብ ደቡብ ዓረብ ንግስነት ሳባ ጥርዚ በጺሕሉ ኣብ ዝነበረ እዋን ዝነበሩ ኣዝዮም ዝመሳሰሉ ምዃኖም’ዩ።”
ኮንቴንሶን ናብዚ መደምደምታ’ዚ ንምብጻሕ ብዙሓት ቅርስታት ይጠቅስ። እቶም ቅርስስታት ኣብ ናይ ሎሚ የመን መዕሪብን ቲምናን፡ ኣብ ኤርትራ ከስከሰን ግራት መተነን፡ ኣብ ትግራይ የሓን ኣኽሱምን ገለ ካብ’ቶም ዝጥቀሱ ቅርሲታት ዝተረኽቡሎም ቦታታት እዮም።
ብተመሳሳሊ፡ ጽልዋ ኩሻዊ ባህሊ ንግስነት መሮ ድማ ዕዙዝ ምንባሩ ካብ’ዞም ዝተረኽቡ ቅርስታት ንርዳእ። ንግስነት ኣኽሱም ጥርዚ ዝበጽሓሉ ሳልሳይ ክ/ዘ ድ.ል.ክ. ብምንባሩን፡ ስልጣነ መሮ ድማ ንኣማኢት ዓመታት ቅ.ል.ክ. ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ቀዳማይ ነቲ ዳሕረዋይ ክጸሉ ከም ዝኽእል ኣይሰሓትን። ኣብዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ መጽናዕታዊ ዓንቀጽ፡ ንጽልዋ ንግስነት መሮ’ውን ዝተራእየሎም ቅርስታት ብተመሳሳሊ ዘርዚሩ ኣቕሪቡዎም ይርከብ።
ኤፍ. ኣንፍረይ ዝጸሓፎ “ስልጣነ ኣኽሱም ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሻውዓይ ክ/ዘ” ዝብል መጽናዕታዊ ዓንቀጽ፡ ነዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ጽልዋ ደቡብ ዓረብ ይድርዕ። ነዚ ኣመልኪቱ፡ ኣብ ከባቢ ሰንዓፈ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ጥንታውያን ታሪኻውያን ቦታታት ነዚ ዝምስክሩ ቅርስታት ከም ዝርከቡዎም የመልክት። ሓደ ካብኦም ሓወልቲ መጠራ እዩ። እቲ ናይ 200 ክ/ዘ ድ.ል.ክ. ምዃኑ ዝተረጋገጸ ሓወልቲ መጠራ ብግዕዝ ዝተወቕረ ጽሑፍ “ዘሐወለተ/ዘአገበረ
አገዘ/ለአበወሀ/ወሰ
ሐበ/ወሐዘተ/አወዐ
አለፈነ/ወጸበለነ”
ዝብል ዝርከቦ ቀዳማይ ጽሑፍ ቋንቋ ግዕዝ ምዃኑ የነጽር። እቲ ኣገባብ ኣጸሓሕፋኡ ድማ መበቈሉ ካብ ደቡብ ዓረብ ኣብ እዋን ንግስነት ሳብ ካብ ዝነበረ ምዃኑ ሊቃውንቲ ታሪኻን ስነ-ቋንቋን ኤኖ ሊትማን፡ ኤድዋርድ ኡለንድሮፍን ካርሎ ኮንቲ ሮሲኒን ብዝገበሩዎ መጽናዕቲ የረጋግጹ።
ዋላ’ኳ ንጉስ ኤዛና ናይ ንግስነት ኣኽሱም፡ ንንግስነት መሮ (ክሳብ ኣትባራ ሰሜናዊ ክፋል ሱዳን) ከምኡውን ንንግስነት ሳባ (ካብ የመን ንምድረ-በዳ ኣልሩባ ኣልሕሊ ሰንጢቑ ክሳብ ናይ ሎሚ ሕቡራት ኢማራት) ብምውራር ግዝኣቱ ኣስፊሑ ምንባሩ እንተ ተፈለጠ፡ ጽሑፋቱ ግን ብጽርኢ እምበር ብግዕዝ’ሲ ድሒሩ’ዩ ክጽሓፍ ዝጀመረ።
ስለዚ፡ ህዝቢ ኣግኣዝያን ተወለድቲ ደቡብ ዓረብ ምንባሮም ዘጠራጥር ነገር የብሉን። ስሞም ከም ዝሕብሮ’ውን ነጻነት ብሂጎም ናብ ናይ ሕጂ ኤርትራ ዝፈለሱን ምስቲ ዝጸንሖም ሕብረተ-ሰብ ዝተደባለቑን፡ ቋንቋኦም’ውን ምስ ካልኡት ቋንቋታት ምትሕንፋጹን ይፍለጥ።
ነዚ ብዝምልከት ኣድርያኖ ካርቦነ ዝጸሓፎ ዶ/ር ኣባ ይስሃቕ ገብረ ኢየሱስ “ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ቋንቋታት አርትራ፡ ቋንቋታት ቀርን ኣፍሪቃ” ብዝብል ኣብ ዝተርጐሙዎ መጽሓፍ ብዘይካ ናራ፡ ኩናማ፡ ትግረን ሳሆን፡ ካልኦት ቋንቋታት ኤርትራ ኣብ ካልእ ሃገር ማዕቢሎም ንምድረ ኣግኣዚ ዝኣተዉ ቋንቋታት ምዃኖም ነንብብ። ናብዚ መደምደምታ ንምብጻሕ፡ ንምትሕንፋጽ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ብዝግባእ ድሕሪ ምጽናዕ ምዃኑ ብሩህ ክኸውን ይግባእ። ብኸፊል ንምጥቃስ፡ ካብ 9ይ ክሳብ 11 ክ/ዘ ቋንቋታት ታሕተዎት ኩሽ ከም እኒ ሶማል ምስ ግዕዝ ብምትሕንፋጽ ቋንቋ ዓፈር ፈጢሩ። ቋንቋ ዓፈር ብተወሳኺ ምስ ግዕዝ ብምድብላቕ ቋንቋ ሳሆ ምፍጣሩ ይጥቀስ። ብተወሳኺ፡ ቋንቋታት ሰሜን ኩሽ ከም ቤጃ (ሕዳርብ/ብዳውየት) ምስ ህዝቢ ግዕዝ ብምድብላቕ ንትግርኛን ትግረን ካብ ግዕዝ ከም ዝፍንተቱ ገይሮም። እቲ ዝርዝር ነዊሕ’ዩ፣ እቲ ዝህበና ርድኢት ድማ ብሩህ።
ዲ. ኦልደሮገ “ፍልሰት፡ ብሄራዊን ስነ-ቋንቋኣዊን ፍልልያት” ኣብ ዝብል መጽናዕታዊ ዓንቀጹ ነቲ ዝግባእ ምሰረታዊ ኣገባብ መጽናዕቲ ታሪኽ ብኸምዚ ይገልጾ፤ “ካብ መጽናዕቲታት ስነ-ሰባዊ፡ ስነ-ቋንቋኣዊን ባህላዊን ዝርከቡ ሓበሬታ ጥንታዊ ታሪኽ ኣፍሪቃ ምስ እነነጻጸር፡ እቲ ስነ-ሰባዊ ሓበሬታ ኣዝዩ ኣገዳሲን ውድዓዊን ኰይኑ ይርከብ።” እዚ ማለት ዓሌታዊ ኣቃውማ ሓደ ህዝቢ ካብ ባህሉ፡ ሃይማኖቱን ዝዛረቦ ቋንቋን ንላዕሊ እኹል መረዳእታ ታሪኽ ክህብ ይኽእል ማለት’ዩ።
ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኤስ. ኤፍ ናደል “ዓሌታትን እንዳታትን ኤርትራ” ኣብ ዝብል መጽሓፉ ንመበቈል ብሄራት ኤርትራ ኣብ ሰለስተ ይኸፍሎም፤ ሃማውያን፡ ሴማውያንን ጸለምቲ ዝመበቈሎምን ብምባል። ብምቕጻል ድማ በዚ ዝስዕብ ይድምድም፡ “እዞም ሃማውያንን ሴማውያንን ቃል-ብቓሉ ጽሩይ ዓሌት የብሎምን፣ ብርግጽ ናይ ንሓድሕዶም፡ ናይ’ቶም ጸለምቲ ዓሌት፡ ከምኡውን ናይ ካልኦት ምንጮም ዘይልለዩ ጕጅለታት ደም ስለ ዘለዎም፡ ዓሌት ዝብል ኣምር ትርጕም ዝህልዎ ኣይኰነን።” ብተመሳሳሊ፡ ብ1913 ዝተሓትመ “ፍትሕ መሓሪ ወዓዶታት” ዝብል ሕጊ እንዳባ ትግረ ምስ እንውከስ፡ ገለ እንዳታት ትግረ ወለዶኦም ካብ ዓሌት ቑሬሽ ምዃኑ ነንብብ።ካብዚ ብዘይፍለ ኣልቤርቶ ፖሌራ “መበቈላውያን ኣህዛብ ኤርትራ” ኣብ ዝብል መጽሓፉ ነዚ ሓቂ’ዚ ብንጹር ኣስሚሩሉ ይርከብ። ገለ ኣብነታት ንምጥቃስ፡ ድሕሪ ምድኻም ንግስነት ኣኽሱም፡ ዕብለላ ግዝኣት በጃ ተራእዩ ነይሩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ባርካን ሳሕልን ተበጊሱ ብሰምሃር ኣቢሉ ንኸበሳ ዝደየበ ዕብለላ በጃ፡ ኣብ ሕርጊጎን ሕጥምሎን ርኡይ ኣሰሩ ገዲፉስ ኣብ በለው ከለው’ውን ጽልውኡ ተራእዩ ነበረ። እቲ ፍጻመ’ውን ብበለውን ከለውን ስያመ ይፍለጥ። እቲ ዕብለላ በለውን ከለውን ክልተ እዋን ዝተራእየ ኰይኑ፡ ቀዳማይ ደድሕሪ ምድኻም ንግስነት ኣኽሱም እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ግዜ ቱርካውያን’ዩ ዝነበረ። ናይዚ ዕብለላ ውጽኢት ድማ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ክነብሩ ዝቐጸሉ ድሓር ናይባት ዝተሰየሙ እምነቶም ምስልምና ኰይኑ ክቕጽል እንከሎ፡ እቶም ኣብ ከበሳታት ዝተረፉ ድማ ብኽርስትና ቀጺሎም። እዞም ኣህዛብ መበቈሎም በጃ ኰይኑ፡ ሓረግ ዘርኦም ድማ ካብ ሕውነት ዘይርሕቕ እዩ።
ክልኣይ ኣብነት ንምጥቃስ፡ ብሄረ ሳሆ ካብ ምብራቓዊ ሽመዛና ተበጊሱ ክሳብ ወሽመጥ ዙላን ሓውሲ ደሴት ቡሪን ብምዝርጋሕ ኣብ ንጡፍ ንግዳዊ ልውውጥ ጥንታዊት ኣዱሊስ ልዑል ተራ ዝጻወት ዝነበረ ዓሌት ምዃኑ ይፍለጥ። ብፍላይ እንዳታት ጦርዓ፡ ሓዞን ጋዞን ምስ ዓርባዊ ዓለም ዝነበረ ጥንታዊ ርክቦም ክሳዕ ቀረባ እዋን ኣብ ዝኽርታቶም ህያው እዩ። ዝርግሐ ብሄረ ሳሆ ኣብዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ከባቢታት ዘይሕጸር ምዃኑ፡ ዝርግሐ ሓረግ ዘርኢ ዓሌታት መንሳዕ፡ ማርያ፡ ደኪ-ሻሓይ ዓንሰባን ቦጎስን ናብኡ ዝመጽእ ምዃኑ እኹል ኣብነት እዩ። ናይ ካልኦት ብሄራትን ዓሌታትን ሓረግ ዘርኢ ምስ እንቘጽር’ውን ካብዚ ዝፍለ ከም ዘይኰነ እኹል መርትዖታት ኣሎ።
ምዚ ብዝገራጮ፡ መበቈል ኣህዛብ ኤርትራ ምስ ሰሎሞናዊ ወለዶ ንምትእስሳሩ ዝፍተን ካብ ጽውጽዋይ ዘይሓልፍ ትረኻ መጽሓፍ ክብረ ነገሥት እዩ። ብሓጺሩ፡ ንግስቲ ማክዳ ወይ ኣዜብ ናይ ኣቢሲንያ ከም ንግስቲ ሸባ (ሳባ) ናይ ቅዱስ መጽሓፍ ብምጥቃስ ካብ ንጉስ ሰሎሞን ብዝወለደቶ ቀዳማዊ መነሊክ ምስ ወለዶ እስራኤላውያን ንምትእስሳሩ ይፍተን። ልዑል መነሊክ ካብ ኣቢሲንያ ንኣቦኡ ንምርኣይ ናብ እስራኤል ድሕሪ ምብጽሑ፡ ንጉስ ሰሎሞን ድማ ንደቂ ሹማምንቱ ከም ዘሰንዩዎ ብምግብራ ናብ ዓዱ ይመልሶ። ኣብዚ ጕዕዞ’ዚ፡ ኣዛርያ (ወዱ ንላዕለዋይ ተጽዋዒ ኣቕሽሽቲ እስራኤል ዝዀነ ሳዶክ (ዛዶክ)) ንጽላት ጽዮን ሕጊ ኣምላከ እስራኤል ካብ ዝተቐመጠትሉ ቤት መቕደስ ሰሪቑ ይማልኣ።
ካብ’ዞም ንቐዳማዊ መነሊክ ኣሰንዮም ዝመጽኡ ዓሰርተ ክልተ ንገዳት እስራኤል ድማ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ናይ ሕጂ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቦታ ተዋሂቡዎም ፈረዩ ይበሃል። ካብ’ዚኦም፡ ኣብ ኤርትራን ትግራይን ሰፊሮም ዝበሃሉ ሽዱሽተ ኰይኖም፤ ይሁዳ፡ ሌዊ፡ ሚናብ፡ ሮቤል፡ ዮሴፍን ስምኦን ድማ’ዮም። ብናይ ሓባር መጽውዒ ድማ ደቂ ያቆብ ተባሂሎም ይጥቀሱ። ካብ’ዚኦም እውን፡ ሚናብ ኣብ ሓማሴን ተሪፉን ዘርኡ ሰሲኑስ፡ ክሳዕ ሕጂ’ውን ብዙሕ ክፋል ህዝቢ ሓማሴንን ኣከለ-ጉዛይን ደቂ ሚናብ ተባሂሎም ይጽውዑ ኣለዉ ይበሃል።
ከምዚ ዓይነት ጽውጽዋይ፡ ኣብ ደቡብ ዓረብ መበቈል እቶም ናብ ናይ ሎሚ ኤርትራ ዝፈለሱ ዓሌታት ሓበሻን ግዕዝን ዝዀነ ቦታ ዝውቱር’ውን’ዩ ዝነበረ። እዚ ዛንታ ኣብ ግዜ ዕብላለ ኣኽሱም ናብኡ ሰጊር ከይበሃል ድማ፡ ምጥቀት ኢምበራጦርያ ኣኽሱም ድሒሩ ኣብ ሻዱሻይ ክ/ዘ እዩ ዝነበረ።
እዚ ሒደት ቁንጫል ኣብነታት፡ ኣብ ቋንቋ፡ ባህሊን ሃይማኖትን ዝተሰረተ ታሪኽ ውዱእ ስእሊ ክህብ ከም ዘይክእል መርኣያ እዩ። ቋንቋ ምስ ፍልሰትን ርክባት ኣህዛብን ፍልቀቱ ዘይቋርጽ ዘይጭበጥ ሃብቲ ሓደ ሕብረተ-ሰብ እዩ። ባህሊን ሃይማኖትን ብተመሳሳሊ ምስ ዝተፈላለዩ ጽልዋታት ወትሩ ዝቕየሩ እዮም። ሓረግ ትውልዲ ብኣንጻሩ፡ ንኣመጻጽኣ ሕብረተ-ሰባት ናብ ሱሩ ከብጽሓና እኹል ዝዀነ መርትዖታት ኣለዉዎ። እቶም ጽጹያት መጽናዕታት ቅድመ-ታሪኽን ታሪኽን ምስ ዝውሰኹዎ ድማ፡ ትርኑዕን ህያውን ይኸውን።
ካብዚ ብምብጋስ ድማ፡ እዞም ዝስዕቡ ምቕሉላት እማመታት ንምስረታ ሃገረ ኣግኣዝያን አቕርብ፤
- ነዞም ልዒሎም ዝተዘርዘሩ ክልተ ፈትሊታት ታሪኽ ልቢ እንተ ኢልናሎም (ነቲ ጽውጽዋይ ስግረ-ዶብ ዕሽሽ ብምባል)፡ ምድረ ኣግኣዝያን ንሓደ ብሄር ቀሪቡ ንኻልእ ብሄር ዝርሕቆ ኣይኰነን። ነበርቲ’ዚ ምድሪ’ዚ እንተ ዘይጸቢቡዎም ኣይገፍሖምን ድማ። ዘርእኻ ቈጺርካ ናብ’ቲ ኣሎ ዝበሃል ድሕሪት እንተ ተኸይዱ ድማ፡ የመንን ስዑድያን ምድረ ኣግኣዝያን ክኸውን’ዩ። ከምእ’ውን ሳሃራ’ውን ከይዓጠጠና ክሳብ ኣትባራ ምድሪ ኣግኣዝያን ክኸውን ዘለዎ። ስለዚ ምድሪ ኣግኣዝያን ኣብ ምብራቓዊን ምዕራባዊን ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝተጋሕተነ ብኽልቲኡ ጠረፋቱ ምድረ-በዳ ዝኸለሎ ግዝኣት ክምስረት ኣለዎ።
- ነዚ ዝኣክል መሬት ኣብ ቍጽጽር ንምውዓል፡ እቶም ንዶናልድ ትራምፕ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ዝሰደዱ ሰባት ብስሉጥ ኣጽዋርን ፖሊቲካዊ ደገፍን ክልግሰልና ድማ ክጽዕቱ ይግባእ። ናይ ዮሃና መልእኽቲ ምስዳዶም ጽቡቕ ዲፕሎማስያዊ መንጸፍ’ዩ። ኣመሪካ በለት ማለት ኣብ ቅድሚት ዝጸንሕ የሎን። ወይለይ’ባ ኣብታ ባንዴራ ሃገረ ኣግኣዝያን ድማ’ባ እታ ናይ ሽምዓ መቐመጢ ኣርማ ኣይሁድ’ውን ኣርማና ከይና’ባ’ላ። ስለዚ፡ እስራኤል’ውን ነዘን ጐረባብትና ሃገራት ዓረብ ክንጸራርገን ምብጋስናን ኣሐጒሱዋ ዘድሊ ዕጥቂ ክትልግሰልና’ያ።
- ብሸነኽ ቍጠባ፡ ኣብ ባብ-ኤል-መንደብ ተጋሕቲንና ንዝሓለፈት መርከብ እናኣገበርና ሃብቲ ሃገረ ኣግኣዝያን ሽዑ በሽበሽ ከመ ባሕር ወ ሰማይ ክኸውን’ዩ።
- ቋንቋና ግድን መለልዪና’ዩ እንተ ተባሂሉ ድማ፡ ጸገም ዘለዎ ኣይኰነን። መነኵሳት ኣድባራት ቆቢዖም ቀዲዶም ክሰፍዩ ካብ ዝውዕሉ፡ መምሃሪ ቋንቋ ግዕዝ ዝኸውን መጽሓፍቲ ጽሓፉ ዝብል ትእዛዝ ክመሓላለፍ ኣለዎ። እቶም ዝዓበናስ ድሓን ቀደም’ውን ብሰንኪ መግዛእቲ (ኵሉ ጸገማት ናብ መግዛእቲ ምድርባይ ኣይኰነን፡ ሓቂ’ዩ) ቋንቋ ኣዴና ክንመሃሮ ዕድል ኣይረኸብናን። ደቅና ግን ቋንቋ ግዕዝ ክመሃሩ ኣለዎም! ግን፡ ቋንቋ ኣዴኦም’ዶ ዋላ ቋንቋ ኣቦኦም’ዩ ክበሃል፧ ምዚ ዝተኣሳሰር ድማ፡ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግረ ብቕልጡፍ ክመልኩዎ ምዃኖም ኣይነርስዕ። ብውሁብ ሓቂ ድማ፡ እቲ/ታ መራሒ/ት ሃገረ ኣግኣዝያን ድማ ተዛራቢ/ት ቋንቋ ትግረ ንኽኸውን/ንኽትከውን ክንጽዕር ኣለና። እቶም ትግርኛ ናትን’ዩ ክትብሉ ጀሚርኩም ዘለኹም ጀበርቲ’ውን እንቋዕ መጐሰኩም። እቲ ቋንቋ ግን ናይ ኵልና’ዩ፣ እቲ ትኣልምዎ ቅጭን ኩታን መዐመምያን’ውን ናይ ኵልና።
- ምምላስ ምምላሱ ናብቲ ዝጠንተወ መንነትና ምምላስ ካብ እተደለየ፡ ኦርቶዶክስ የለ ዋላ ምስልምና። ኣማልኽቲ ጸሓይን ወርሕን ከም’ቶም ኣቦታትና ሓልዉና እናበልና ንጽልየሉ ኣገባብ ንፈጥር ማለት’ዩ። ኣይፋልን፡ ግድን ብሕጊ ኦሪት ኢና ንኸይድ እንተ ተባህለ ድማ፡ ንመን’ሞ ከይከፍኦ፧ ምኽምያቱ እቶም ታቦትና’ዶ ጺዩንና ዝብሉ፡ ካብ’ቶም ዓሰርተ ትእዛዛት እቲ ጽላት ነቶም ዕስራ ስለ ዝጥሕስዎም ዘዋጽኦም ኣይኰነን። ንኣብነት፡ ንሓውኻ ዘይኰነ ንጸላኢኻ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር ዝብል ሓንሳብ ዘይኰን ብዝተዓጻጸፈ’ዮም ክጥሕስዎ ንርእዮም ዘሎና። ካብ ጸሓየ-ወርሒ ምምላኽሲ፡ ብዘይ ሃይማኖት’ውን ምኻድ ዝከኣል’ዩ። ሃይማኖት እንትርፎ ድንቍርና፡ ዝተኽሎ ጽቡቕ እንተሎ ሃየ ኣንቅሑና። ካብቲ ልሙድ ኣባህላኦም፡ እዚ ጸጋማዊ ኣተሓሳስባ ከም ዝብልዎ ፍሉጥ’ዩ። እንተዀነ፡ ጸጋም ጸጋም ዝዀውን ጸጋም እንተ ተባሂሉ ጥራይ’ዩ። እዚ ኢሃይምኖታዊ (ዓለማዊ ዝብል ቃል ደሓን ከይትሓሙና ገዲፍናዮ ኣሎና) ሃገር ምምስራት ዝበሃል መገዲ የማን ዝመርሕ ምዃኑ ዘይእመን፡ ቅዱስ መጽሓፍን ቁርኣንን መተርኣስ ክዀንዎ ንመቓብሩ ክማላእ ጥራይ ክመዓድ ኣለዎ።
- ንሕጽዩነት ሪፓፕሊካን ተወዳዳሪ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ዝወዳደር ዝነበረ ቴድ ክሩዝ (ስም ቀሹ ድያብሎስ) ንፉዕ ሓሳዊ ምዃኑ ብዛዕባ ዋዒ ዓለም ክምጕት እንከሎ ኣስተውዒልና ንኸውን፡ “ዓለም ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 18 ዓመታት ርኡይ ክበሃል ዝከእል ወሰኽ ዋዒ ኣየርኣየትን ይብል።” ሓቁ’ዩ ነይሩ። እንተዀን፡ ካብ ሰብዓታት ዝተኣከበ ጸብጻብ ከም ዘመልከቶ፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዓ ዓመታት ዋዒ ዓለም ብኣዝዩ ልዑል ዓቐን ምውሳኹ’ዩ ዝተሰነደ። ክጥዕመካ ቈንጪልካ ዝውሰድ ሓቂ፡ ብሕጊ ኦሪት’ውን ብሓሶት ምምስካር’ዩ። ካብ ገደናኦም ዘይሓልፍ ዛንታ ሒዞም ብዛዕባ ናይ ትማሊ ጽዓዘጋ ሃለፍ ኢልካ፡ ተናጢርካ ድማ ብዛዕባ ኣግኣዝያን፡ እኽሱምን ጽዮንን ምንስናስ፡ ተስፋ ዘይኰነ ቅብጸተ-ጽዮን እዩ። ኣልቫረዝ ዝሰነዶ ታሪኽ ምድረ-ባሕሪ ኵሉ ህዝበ ኣግኣዝያን ክነቦ ኣሕሚመ እላቦ። ቅድሚ ኣኽሱም፡ ኣዱሊስን ንግስነት መሮን ዝተፈልጣ ምንባረን እዞም ብኣድጊ ዝተዓሰቡ ኣዛብእ ክመሃሩ እማመ እቕርብ። እቲ ዘይነጽፍ ታሪኽና፡ ብስሩ ጀሚርና ክንፈልጦ እምበር ኣብ ሓንቲ ዓንኬል ከንዅድዶ ብሃምነት’ዩ።
እዚ እማመ ዓሰርተ ከብጽሖ ሓሲበ ነይረ፡ እንተዀነ ካብ ሕጊ ኦሪት ፍልይ ክብልሲ፡ ኣብዚ ክንውድኦ። ነጋሪት ዘድልዮ ሰብ እንተሎ፡ በዛ እትስዕብ ምስላ ቋንቋ ትግረ እፍለዮ፤ “ምን ሕበዘት እት ተንዱር፡ ፍላም ዲብ እዴ።” ምኽንያቱ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ታሪኽ ሰሪሑ ሃገር ከም ዝወለደ ክሳብ ሕጂ ዘይስቈሮም ብዙሓት ብምህላዎም።


text:
SANCTUARY REFUGEE HEALTH CENTRE KITCHENER ONTARIO CANADA
ን ስደተኛታት ኮን ዑቕባ ሐተትቲ ዛዳልይ እዚ ማዕኸል ጥዕና ዘድልይ ናይ ጥዕና ማልባ ህክምና ያካሂድ።
ብተኻለ መጠን ብተፈላለየ ቓንቓታት ዘርዲኦም ተርጎምቲ ንቕርበሎም ምኳንና ንሕብር።
ናይ ማሕበራዊ አገልግሎት ብከመይ መንገዲ ክቋቋሙ ዝተፈላለዩ ሐበሬታ ብምሃብ ዝሙላ ወረቀታት ብተወሳኪ ወላናቶም ናይ አእምሮ ጸገም ዘለዎም ወላስ ካብ ዝበጻሃሉ ጉድኣት ዝመጸኄ ካሎት ሕማማት ቁስሊ ፍሉይ ፕሮግራማት ናይ ህጻናታን:ወላዲ ቤተሰብን:ቆሉት ማእበይ:ኣኽብሮት ንብዙሓት ፍልልይ ዘርኢ ሐበሬታ ዛቕራብ አገልግሎታት ክንሰደኩም ድሉው ኢና።
ኩሉ እንገብር አገልግሎት ብዘይ ክፍሊት ኢዩ እንፍጽሞ
ብዙሕ ጊዜ ሕሙም ዝንሰደሉ ቦታታት ዘርእይ ካርታ እዚ ኣለዉ
ናይ ህዝቢ ኮረደዮ ካርታ እዚ ይርከብ
ብናትና ዶክተር ታካ ንሙኻን ይደልዩ ወይ ከኣ ንስኹም ዝትሃግዙዎም ስደተኛ አሎ?አራክቡና
ናይ ንሕና አድራሻ
310 King Street East, Suite 203
Kitchener, ON
N2G 2L3
ተሌፎን ቍጽሪ (226) 336 1321
ናይ ስራሕ ሰዓታት
ሰኑይ ክሳብ ሓሙስ 09:00 ቅ. ቀ – 4:30 ድ.ቀ
ዓርቢ 09:00 ቅ. ቀ – 1፡30 ድ.ቀ
ቀዳምን ሰንበት ዕጽዉ ኢዩ
ኣብ ዙርያ ናይ መንገዲ ናይ መኪና 2 ሰአት መዳሎ ቦታ አሉ ካልእ ኣማራጪ ክኸውኖኩም ምስ ታሕቲ እዚ ህንጻ አዳሊኩም ናይ መኪና መዓርፎ ትኬት ንዝሃተተና እንህብ ኢና
ኣውቶቡስ መስመር ቍጽሪ 7 ኣብ ቅድሚት ንኣብ ቅድሚት ኢዚያ ህንጻ ጠጠው ትብል. LRT ዝተወጠነ መስመር ከማን አብ ቀረባ ታሃልፍ


text:
Radio Erena: May 7, 2014
ሱዳንን ኤርትራን ጸጥታ ዶባተን ንምውሓስ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ስምምዓት ኣብ ምክያድ ከምዝረከባ ተሓቢሩ።
ሱዳንን ኤርትራን ጸጥታ ዶባተን ንምውሓስ ዘካይድኦ ዘለዋ ስምምዓት፣ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰባት ንምግታእ ዝዓለም’ዩ ምዃኑ ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ኣውራ ዘገድሰን ጉዳይ ግና ዶባተ ንዝሰገሩ ተቓወምትን ዘገድስወን ሰባትን ንምርኽኻብ ምዃኑ’ዩ ዝንገር።
ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን፣ ዓብደልራሒም ሑሰን ንፓርላማ ሃገሩ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ሱዳን ምስ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ቻድን ድሕሪ ዘካየደቶ ስምምዓት፣ ምንቕስቓስ ተቓወምቲ ተገቲኡ ከምዘሎ’ውን ኣረዲኡ።
እቲ ሚኒስተር ናብ ፓርላማ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ብተወሳኺ፣ እቲ ድሮ ተኻይዱ ዘሎ ጸጥታ ዶባት ናይ ምውሓስ ሓባራዊ ስምምዓት፣ ንምንቕስቓስ ተቓወምቲ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብን ኣጽዋርን’ውን ዝዓለም ምዃኑ’ዩ ጠቒሱ።
ብመሰረት እቲ ንሱ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ዶብ ሱዳንን ሊብያን ዓስኪሩ ዘሎ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሊብያ ንምስጋር ዝፈተኑ ኣስታት 600 ስደተኛታት ተታሒዞም ኣለዉ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣቐዲሙ ንዝሓዞም 45 ኤርትራውያን ናብ መንግስቲ ኤርትራ ከምዘረከቦምን እቶም ተሪፎም ዘለዉ ልዕሊ 200 ድማ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ከየረክቦም ተሰጊኡ ይርከብ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት እታ ሃገር ኤርትራውያን እናገፈፈ ይእስር ከምዘሎ’ውን ካብታ ሃገር ዝመጸና ሓበሬታ የመልክት።
መንግስታት ኤርትራን ሱዳንን ኣብቲ ካብ ከባቢታት ኦምሓጀር ክሳብ ከባቢታት ቕሮራ ንዘሎ ሰፊሕ ዝርግሐ ዶብ ክቖጻጸርዎ ዓቕሚ ከምዘይብሎም ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ኣውራ ደቂ ሰባት ይሰጋገርሉ’ዮም ተባሂሉ ዝጥርጠር፣ መስመር ተሰነይ-ከሰላ ግና ጽኑዕ ቁጽጽር ክግበረሉ ኣብ ዝብል’ዮም ዝረዳድኡ።
ኣብዚ ኣርእስታት’ዝን ካልእ ምስኡ ዝተተሓዘ ጉዳያት ጸጥታ ዶባን ብዝምልከት ተወሳኺ ዝዝርብ ንምክያድ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ጸጥታን ክልትኤን ሃገራት ርክብ ከካይዱ ምዃኖም’ውን ምንጭታት ዜና ይእንፍቱ።
ብህድማ ዜጋታቱ ኣብ ከቢድ ቅልውላው ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ዝበጽሕ ዘሎ ከቢድ ኣደራዕ ንላዕሊ፣ ንምስሉን ፖለቲካዊ ዕላምኡን ጥራይ ብምሕሳብ ዜጋታቱ ዶባት ከይሰግሩ ብጽኑዕ ከምዝሕልዎ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ፣ እቲ ዜጋታቱ ናጻ ናይ ምንቕስቓስ መሰል ዝዓገተ ምልካዊ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣዘዝቲ ሰራዊት ምስ ደላሎን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገሪ ሰባትን ብምትሕብባር፣ ኣሽሓት ዶላር ገንዘብ እናኽፈሉ፣ ንመንእሰያት ዶባት ኣብ ምስግጋር ከም ቀንዲ ምንጪ እቶት ክርእይዎ ከምዝጸንሑ’ዩ ዝንገር።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ንምግታእ እቲ እንኮ መፍትሒ ዶባት ምዕጻው ዘይኮነ፣ ኣብ ኤርትራ መንእሰያት ራኢ ዘለዎ ህይወት ክመርሑ፣ ፍትሕን ክብርን ዜጋታት ዝሕሉ ቅዋማዊ መንግስቲ ምትካል ጥራይ ምዃኑ’ውን ዝበዝሑ ኤርትራውያን ይሰማምዕሉ።
===========================================


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕን መራሒ ሰሜን ኮሪያ ኪም ጆንግ ኡንን ካልኣይ ወግዓዊ ኣኼብኦም ሎሚ ረቡዕ ኣብ ቪየትናም ሃኖይ ጀሚሮም፤ብሓባር ድማ ድራር ተኣንጊዶም።ክልቲኦም መራሕቲ ብዛዕባ እቲ ርክብ ዘለዎም ኣወንታዊ ተስፋ’ውን ገሊጾም።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕን መራሒ ኪም ጆንግ ኡንን ባንዴራታት ኣሜሪካን ሰሜን ኮርያን በመስርዕ ኣብ ዝማዕረገሉ ኣብ ዋና ከተማ ሃኖይ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ሶፊተል ለጀንድ ሜትሮፖሌ ወሽመጥ ኮሪያ ካብ ኒኩሌር ነፃ ንምግባር ዝዓለመ ካልኣይ ኣኼብኦም ሎሚ ምሸት ጀሚሮም ኣለው።
እዚ ርክብ ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ኣብ ሲንጋፖር ናይ ዝተኻየደ ፈላማይ ርክብ መቐፀልታ እዩ።
“ምስ ኣቦ ወንበር ኪም ምርኻበይ ክብሪ ይስምዓኒ፣ኣብዚ ኣብ ቬትናም ብኽብሪ ብቀይሕ መንፀፍ ኣብ ዝተቐበሉና ሃገር ምርኻብና ክብሪ ይስምዓኒ።ፈላማይ ርክብና ዕዉት ነይሩ፤እዚ ናይ ሎሚ ድማ ማዕርኡ ወይ ዝበለፀ ክኸውን ተስፋ እገብር።”
ክልቲኦም መራሕቲ ንእንግዶት ድራር ኮፍ ካብ ዝበልሉ ኪም ብኣስተርጓሚኦም ኣብዝሃብዎ ርእይቶ እዚ ካልኣይ ኣኼባ ዕዉት ክኸውን እዩ ኢሎም።ትራምፕ እውን በዚ ከምዝሰማምዑ ከምዚ ክብሉ ርእይቶም ሂቦም።
“ፅባሕ ፅዑቕ ስራሕ ክፅበየና እዩ፤ምናልባሽ ሓቢርና ምስተደረርና ተስፋ እገብር ብዙሓት ነገራት ክፍትሑ እዮም።ነባሪ ናብ ዝኾነ ፅቡቕ ኩነታት ክመርሐና እዩ።ርክብና ኣዚዩ ፍሉይ ርክብ እዩ።”
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ዝተኣንገድሉ ድራር ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ማይክ ፖምፒዮን ምንስቴር ጉዳይ ወፃኢ ሰሜን ኮሪያ ሪ ዮንግ ሆን ሓዊሱ ላዕለዎት ኣማኸርቲ ትራምፕን ኪሚን ተረኺቦም ኣለው።
ትራምፕ ቅድሚ እቲ ድራር ብቲዊተር ኣቢሎም ኣብ ዝፀሓፉዎ መልእኽቲ ሰሜን ኮሪያ ብቑጠባ ሓያል ክትኸውን ዘኽእላ እዩ ዝበሉዎ ካብ ኒኩሌር ነፃ ንምግባር ንሶምን ኪሚን ብሓባር ክንሰርሕ ኢና ኢሎም።


text:
Radio Erena: 13 April 2021
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ ግብጺ ንምብጻሕ ዘቕረቦ ጠለብ፣ ብወገን ግብጺ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ፕረዚደንት፣ ብመንገዲ’ቶም ብ18 ሕዳር ናብ ግብጺ ምብጻሕ ዘካየዱ፡ ብሚኒስተር ዑስማን ሳልሕን ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝምራሕ ልኡኻቱ ኣቢሉ፣ ናብ ፕረዚደንት ግብጺ፣ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ኣቢሉ ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ’ዩ ኣብ ወርሓት ለካቲት ወይ መጋቢት ናብታ ሃገር ንምብጻሕ ሓቲቱ።
እንተኾነ፣ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ጽዑቕ ናይ ስራሕ መደባት ተጸሚዱ ከምዝነበረ ብምጥቃስ፣ ዑደት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ካልእ እዋን ክሰጋገር ዝብል ምላሽ ከምዝሃበ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ዲፕሎማሰኛታት ጠቒሶም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ግብጺ ንምብጻሕ ዝሓተተሉ ዕላማ፣ ብዛዕባ’ቲ ምስ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪን ንምህድኡ ብወገን ኤርትራ ክግበር ዝኽእል ኣበርክቶን ንምዝታይ ዘንቀደ ክኸውን ከምዝኽእል ግምታት ይወሃቦ።
ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ከቢድ ምፍጣጥ እትርከብ ግብጺ፣ ፖለትካዊ፣ ዲፕሎማስያውን ወትሃደራውያን ጸቕጢ ንምፍጣር ምስ ጎረባብቲ ኢትዮጵያ ዝኾና ሃገራት ዝምድናታታ ንምዕባይ’ያ ትሰርሕ ዘላ።
ኣቐዲማ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ምፍጣጥ ዝነበረት ኤርትራ ጽቡቕ ዝምድና ዝነበራ ግብጺ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝምድንኣ ብዝያዳ ናብ ሱዳን ዛዝዩ ይርከብ።
====================


text:
ዶክተር ጆሴፍ ሙካባና ኣብ ትካል ሜትሮሎጂ ዓለም ዳይረክተር ኣፍሪካን ዘይማዕበላ ሃገራትን እዮም።ንሶም እታ ኣህጉር ኣብ ቅድመ ግንባር ለውጢ ኩነታት ኣየር እያ ዘላ ይብሉ።እታ ኣህጉር ኣብ ሜትሮሎጂ ዝተዋደደ ኣፍሪካዊ ስትራተጂ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ረቂቕ ስትራተጂ ከምዘውፅአት ይሕብሩ።
ብለውጢ ኩነታት ኣየር እታ ኣዚያ ንሓደጋ ዝተቓልዐት ኣህጉር ኣፍሪካ ምዃና ምስገለፁ ብምስዓብ ’’ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ምዕባለ ካብዘለዋ 48 ሃገራት ዓለም እተን 33 ኣብ ኣፍሪካ ይርከባ’’ኢሎም።ስለዝኾነ ድማ ምስ ኩነታት ለውጢ ኣየር ምትዕርራይ ምግባር ቀዳምነት ኣፍሪካ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።
ኣብ ከባቢታት ፖላር በረድ እናመኸኸ ብራኸ ባሕሪ እናዓበየ ኣናሽቱ ደሴታት እናተውሓጣን ኣብ ወሰናት ማይ ድማ ሓደጋ ይስዕብ ከምዘሎን ወሲኾም ይገልፁ ዶ/ር ጆሴፍ።ኣብ ውሽጢ ዝቕፅሉ 25ን 50ን ዓመታት ኣብ ትሑት ብራኸ ዝርከቡ ወሰናት ማይ ብማይ ክውሓጡ ይኽእሉ እዮም ይብሉ ብምውሳኽ።
ምውሳኽ ብራኸ ባሕርታት ምስ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዝተኣሳሰረ ሽግር ብምስዓብ ሕፅረት ዝናብ ብኡ ኣቢሉ ድማ ምግቢ ክጠፍእን ዓፀቦ ክኽሰትን እናገበረ እዩ ኢሎም ዶ/ር ጆሴፍ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ሃማመተኤ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ብምትሕብባር፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ ብስርሓት መግፈፊ ዓሳ ሰኪዐት ዘሰልጠነን 25 መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ተመሪቐን።
እቲ ንሰለስተ ኣዋርሕ ዝቐጸለ ስልጠና፡ ንኣሰራርሓን ኣጸጋግናን ሰኪዐት ዝምልከት ኮይኑ፡ ኣብ ንጥፈታት ምግፋፍ ዓሳን ቊጠባዊ ዓቕሚ ናይ’ተን ደቂ-ኣንስትዮን ኣገዳሲ ኣበርክቶ ከም ዝህልዎ ኣብ’ቲ ናይ ምምራቕ ስነ-ስርዓት ተሓቢሩ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ ኣቶ ኣሕመድ ቡካልያ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኣብ ምእራይ ጽፍሪን ዕንቊን ንዝነጥፋ ደቂ-ኣንስትዮ ዝወሃብ ስልጠና ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ምዃኑ ብምሕባር፡ ኣብ ዘካይዳኦ ንጥፈታት ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ክተሓባበረን ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ሓላፊ ሃማመተኤ ናይ’ቲ ዞባ መንእሰይ እድሪስ ዑስማን ድማ፡ ማሕበር ኣብ ርእሲ’ቲ ሞያዊ ትምህርቲ፡ መነባብሮአን ዘጣጥሓሉ ባይታ ንምፍጣር እውን ናይ ንኡስ ልቓሕ ዕድላት ኣታኣታትዩ ከምዘሎ ሓቢሩ።


text:
ኬንያ ኣብ ዓለም ቕልጡፍ ቁጠባዊ ዕብየት የርእያ ካብዘለዋ 20 ሃገራት ሳልሳይ ደረጃ ከምዝሓዘት ናይ ብሉምበርግ ናይ 2015 ኣ/ፈ መፅናዕቲ ገሊፁ።ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ኬንያን ናይጀሪያን ጥራሕ እየን ኣብቲ ዝርዝር ዝኣተዋ።ቻይና ቀዳመይቲ ፊሊፕንስ ካልአይቲ ተሰሪዐን ኣለዋ።ኣብ ኬንያ ሽቕሊ ኣልቦነት ዝለዓለ ምዃኑ እውን ተገሊፁ’ሎ።
ኣብ ከባቢ ናይሮቢ ዝርከብ ፋብሪካ ዓለባ United Aryan ቅድሚ 13 ዓመታት ዝተጣየሸ ኩባኒያ ኮይኑ ንልዕሊ 10 ሽሕ ሰራሕተኛታት ቆፂሩ እናስርሐ ይርከብ።ማእኸላይ እቶት ሰራሕተኛታት ኣብ ወርሒ 150 ዶላር እዩ።
ቀንዲ ናይ ንግዲ ምንቅስቓሱ ሰደድ እዩ።በብወርሑ 100 ሚሊዮን ዶላር ዘውፅእ ኣቑሑት ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ይልእኽ።
UNITED ARYAN ዩናይትድ ስቴትስ ንትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ብዝሃበቶ ዕድል ነፃ ግብሪ ተረባሒ እዩ።እቲ ፕሮግራም African Growth and Opportunity Act (AGOA) ብዝብል ሽም ይፅዋዕ።
እዚ ፕሮግራም እዚ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ መስከረም ከብቅዕ እዩ።
መስራትን ኣቦ መንበርን United Aryan Limited ፓንካጅ በዲ AGOA ነቲ ፕሮግራም እንተድኣ ዘየሐዲሱዎ ኣብ ልዕሊ ኩባኒይኦም ከቢድ ሳዕቤን ክህልዎ እዩ ይብሉ።
ዝክኣሎም ኩሉ እናገበሩ ከምዝርከቡን መንግስቲ ኬንያ እውን ይሕግዞም ከምዘሎን ይገልፁ። ‘’በቐሊል ኣበሃህላ እቲ ዕድል እንተድኣ ተዓፂዩ ናትና ሃለዋት እውን የብቅዕ’’ ዝብሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ዝፈጠርናዮም ዕድላት ስራሕቲ ክንቐብፆም ኢና’’ኢሎም።።
ብመሰረት ብሉምበርግ መፅናዕቲ ዘካየደለን 57 ሃገራት ኬንያ ኣብዚ ዓመት እዚ ብሽዱሽተ ሚእታዉ ክትዓቢ ተተንቢዩ’ሎ።ቻይና፣ኢንዲያ፣ ፊሊፕንስን ኢንዶነዢያን ሓሙሽተ ምእታዊ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ቁጠባዊ ዕብየት ከምዝግባ ትፅቢት ይግበር።
እንተኾነ ኣብ ኬንያ ሸቕሊ ኣልቦነት ዝለዓለ እዩ።40 ሚእታዊ ኬንያዊያን ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ይነብሩ።እቲ ናይ ንግዲ ስምምዕነት እንተብቂዑ ኩነታት ድኽነት ብዝዓበየ ክሓምቕ እዩ።


text:
ክልል ትግራይ፡ ብኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ውግእ ከም ዝተኸፍታ ከሲሳ2022-09-21 08:56:47 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 116 times
- font size decrease font size increase font size
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ናብ 20 መስከረም 2022 ኣብ ዘውግሕ፡ ብሓይልታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ውግእ ከም ዝተኸፍተ ከሲሱ። በቲ ዝወጸ ሓበሬታ መሰረት እቲ ውግእ ዝተኸፍተሉ ከባቢ ካብ ሩባ ተከዘ ክሳብ ወረዳ ኢሮብ ኣብ ዘሎ ዶባት ኤርትራን ትግራይ ኮይኑ፡ ማይ ኩሕሊ፡ ዝባን ገደና፡ ዓዲ ኣውዓላ፡ ራማ፡ ጸሮናን ዛላንበሳን ድማ ብፍላይ ተጠቒሶን።
ኣብዚ ሓድሽ ውግእ፡ ናይ ኢትዮጵያ ክልተ እዝታትን ሰለስተ ናይ ኮማንዶ ክፍለ ሰራዊታትን ፍሉይ ሓይልን ፋኖን ክልል ኣምሓራን ምስ ሓይልታት ኤርትራ ተሰሊፎም ከም ዘለዉ ተጠቒሱ። ኤርትራ ኣቐዲማ ዑቑር ሰራዊታ ንክኸትት ጸዊዓ እያ። ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ብብዝሒ ናብ ኤርትራ ከም ዝተጓዕዘ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ክግለጽ ጸኒሑ እዩ። ብወገን ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ብክልል ትግራይ ዝቐረበ ክሲ ብዝምልከት ብወግዒ ዝተባህለ የለን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕቡራት መንግስታት ኣሚሪካ፡ ማይክ ሃመር ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ጻዕሪ ክገብሩ ጸኒሖም ናብ ሃገሮም ምስተመለሱ ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቦም። ኣብ መግለጺኦም ሰራዊት ኤርትራ ዶብ ሰጊሩ ናብ ትግራይ ከም ዝኣተወ ክከታተልዎ ከም ዝጸንሑ ሓቢሮም። ነቲ ተግባር ከም ዝዀነንዎ ምግላጾም ድማ ሮይተርስ ሓቢራ። ኩሎም ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ተዋሳእቲ ናይ ወጻኢ ሓይልታት፡ ሓድነት ኢትዮጵያ ከኽብሩን ኩነታት ካብ ምግዳድ ክቑጠቡን ይግበኦም ከም ዝበሉ እውን ሮይተርስ ጠቒሱ።


text:
ሰብ ሞያ ጥዕና ኣሜሪካ፥ ሽዱሽተ ተወሰኽቲ ምልክታት ኮሮናቫይረስ ኣላልዮም። ካብ መንጎ`ቶም ምልክታት፡ ቁሪ ቁሪ ምባል፥ ቀጥቀጥ ምባል፥ ቅርጥማት፡ ሕማም ርእሲ፥ ምሕርሓር ጎሮሮ ከምኡ`ውን ምጥፋእ ምሽታት; ምልክታት ክሮናቫይረስ ክኾኑ ይኽእሉ`ዮም ክብል ናይ ኣሜሪካ ማእከል መርመራ ተላገብቲ ሕማማት- ሲዲሲ ኣፍሊጡ።
ሲዲሲ ኣቐድም ኣቢሉ ምልክታት`ዮም ዝበሎም: ረስኒ: ሕጽረት ምትንፋስን ምስዓል`ውን ኣብ ቦትኦም`ዮም ዘለዉ።
እዚ ከምኡ ኢሉ እንከሎ ተወሰኽቲ ግዝኣታት ኣሜሪካ ሎሚ ሰኑይ ሓጹራት ምዕጻው ከፍኩሳ ወሲነን ኣለዋ።
መራሕቲ ኮሎራዶ፥ ሞንታና፥ ሚነሶታን ተነሲን ሎሚ ሰኑይ ገለ ኣብያተ ንግዲ ክኽፈታ ፈቒዶም ኣለዉ። ኣቀድም ኣቢለን ዘፍኮሳ ምዕጻው ክፍለ-ግዝኣታት ጆርጅያ፥ ኦክላሃማ፥ ኣላስካን ሳውዝ ካሮላይናን`የን። ሰብ ሞያ ጥዕና ግን ኣንጻር ህውኽ ምኽፋት የጠንቅቑ`ለዉ።ኣብዚ ኣብ ኣመሪካ- ዛጊት 55 ሺሕ ሞት ተመዝጊቡ`ሎ 30% ኣብ ኒው ዮርክ ጥራይ’ዩ።
ልዕሊ 26 ሚልዮን ኣመሪካውያን ድማ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ሰሙናት መንግስቲ ሓገዝ ክገብረሎም ፎርማታት ሸቕሊ- ኣልቦነት መሊኦም።
ፕረዚደንት ትራምፕ -ንናእሽቱ ኣብያተ-ንግድን ሆስፒታላትን ንምሕጋዝ 484 ቢልዮን ዶላር ብዓርቢ ፈሪሙ`ሎ ፥ ሚንስተር ገንዘቡ ስቲቨን ምኑቺን ድማ ከረምቲ ክውዳእ ከሎ ቁጠባ ኣሜሪካ ነጢሩ ዳግም ናብ ዝነበሮ ክምለስ`ዩ ይብል ኣሎ።


text:
2. ብመሰረት እዞም ምንጭታት ነጋሽ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቢሉ ምስ ዝተፈላለዩ ኣብ ኬንያ ዝቕመጡን ኣብኡ ንበረራ ዘዕርፉን ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያን ኢትዮጵያን ብዘይምቁራጽ እናተራኸበ ቀዋሚ ዝምድና ከማዕብል ክኢሉ ኢዩ፡፡ ገለ ካብቶም ንሱ ነዞም ኣባላት ሂብዎም ዝበሃሉ ኣገልገሎታት ንመጥቃስ፤ ምዕዳል ፓስፖርት፡ ፋናንሳዊ ሓገዝ፡ ታዕሊምን ቀረብ ሎጂስቲክን ኢዮም፡፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዝወስዱ ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያን ኢትዮጵያን ዝኣሊ ነጋሽ ምኻኑ ብዙሓት ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ክልለ ክኢሉ ኢዩ፡፡
ብመሰረት 10 ሕዳር 2010 ምስ ኣዘዝቲ ONLF ነበር ካብ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡ 12 ሕዳር 2010 ምስ ኣዘዝቲ OLF ነበር ብዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡ ወተሃደራዊ በዓልመዚ ሒዝቡል ኢስላም ነበር ብ 7 ሚያዝያ 2011 ኣብ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ ፡ መስከረም 2010 ከምኡውን ሚያዝያ 2011 ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ምንጭታት ዝሃብዎ ቃለመጠይቕ ዝርዝራዊ ሓበሬታ መንነት ኮሎኔል ነጋሽ ከራጉድ ከኢሉ ኢዩ፡፡
3. ተቘጻጻሪት ጕጅለ ብዛዕባ ነጋሽ ዝረኸበቶ ናይ መጀመርታ ናይ ዓይኒ ምስክር ሓበሬታ ኣብ 2002 ሓደ ካብ OLF ዝተረኽበ ምንጪ ጕጅለኡ ካብ ነጋሽ መቐመሪ ተፈንጃሪ ምርካባ ምስ ገለጸ ኢዩ፡፡ ኣብ 2003 ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ONLF ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ንነጋሽ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ (ናይሮቢ) ከም ዝረኸቦ፡ ኣብ ጣውላኡ ከኣ ብዙሕ ናይ ሶማላውያን ዝመስሉ ሰባት ኤርትራዊ ፓስፖርት ከም ዝረኣየ ይዛረብ፡፡ እዚ ናይ ዓይኒ ምስክር ንባዕሉ ኤርትራዊ ፓስፖርት ተዋሂቡ ኢዩ፡፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ 2004 ኣጽዋርን ተጋደልቲን ONLF ካብ ኤርትራ ናብ ደሑሶማሪብ (ሶማልያ) ብኣየር ንኽግዕዙ ኣብ ናይሮቢ ኮይኑ ብተሌፎን ዘሳልጠ ነጋሽ ምንባሩ ይገልጹ ፡፡
4. ኣብ 2006 ሕብረት ኣብያተ ፍርዲ እስላም ኣብ ሞቓዲሾ ስልጣን ምስ ሓዘ ነጋሽከም ኣወሃሃዲ ደገፍ ዕጡቓት ጕጅለታት ሕብረት ኣብያተ ፍርዲ እስላም (ICU)ንኣሸባሪ ክንፉን (ኣልሸባብ) ፡ ከምኡውን ONLF ን OLFን ኮይኑ ብርክት ንዝበለ ግዜ ኣብ ሞቓዲሾ ጸኒሑ ኢዩ፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣኼባታት ዝተሳተፈ ሶማላዊ ተርጓሚ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ነጋሽን ብጾቱን ኣብ እንዳ መዋሊ ICU ዝኾነ ኣቡበከር ዑመር ኣዳኒ ዝተባህለ ይቕመጡ ምንባሮም፡ ነጋሽ ምስ ወተሃደራውያን ሰብ መዚ ኣልሸባብ፡ ICUን እንተላይ ዩሱፍ ኢንዳሓዲን ኣደን ሓሺ ኣይሮውን ቀጻሊ ኣኼባ ይገብር ምንባሩን ይገልጽ፡፡
5. ሓደ ናይ ONLF ናይ ዓይኒ ምስክር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣብ 2006 ነጋሽ ብዛዕባ ነተጕቲ ስልጠን ሂቡ ኢዩ፡፡ ሓደ ናይ OLF ናይ ዓይኒ ምስክር ብወገኑ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ግዜ ነጋሽ ንኣባላት OLF ኣጠቓቕማ TNT ከምኡውን C4 ዝተባህሉ ነተጕቲ ይምህር ምንባሩ ይገልጽ፡፡ ካብ 2007-2009 ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዝወሰደ ኣባል ኣልሸባብ ነበር ሶመላዊ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ፡ ኣልሸባብ ስልጠና ነፍሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲን ኣብ መኪና ዝጽወር ተሰናዓይ ነታጕ(VBIEDs) ኣብ መዓስከር ታዕሊም ኪሎማ ይወስዱ ምንባሮም፡ ተዓለምቲ ከኣ ብቐጻሊ ነጋሽ እናበሉ ይውከስዎ ምንባሮምን ይገልጽ፡፡
6. ሓደ ላዕለዋይ በዓል መዚ ICU ብመሰረት ዝሃቦ ሓበሬታ ፡ ኣብ ፈለማ 2007 ኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ምትእትታው ድሕሪ ምግባራ፡ ነጋሽ ምስ 7 ካልኦት ኤርትራውያን ኮይኑ ናብ ኬንያ ሃዲሙ፡፡ ድሕሪ ምህዳሙ ክሳብ ገለ ካብ ጕጅለኡ ዝተሓዙ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሓጋዲራ ጸንሐ፡፡ ድሕሪ’ዚ ኣብ ኬንያ ኮይኑ ንጥፈቱ ዝቐጸለ ኢዩ ዝመስል፡፡ 2008 ኣብ ምሽምጋል ኣምሳያዊ ክፍሊት (ransom) ናይታ ብኬንያ ኣቢላ ናብ ደቡብ ሱዳን ክተምርሕ ሶማላውያን ቀርሰንቲ ዝጠለፍዋ MV Fania ዝተባህለት ወተሃደራዊ ናውቲ ዝተጻዕነት መርከብ ዩክሬይን ኢዱ ከእቱ ብምፍታኑ ካብ ኬንያ ተጠሪዙ፡፡ ድሕሪ ጥርዚያኡ (2008) ናብ ኡጋንዳ ብምግዓዝ ስርሒታቱ ኣብኡ ኮይኑ ምክያድ ቀጸለ፡፡
ቃለመጠይቕ (12 ሚያዝያ 2010)
ቃለመጠይቕ (10 ሕዳር 2010)
ምስ ሓላፊ ሎጂስቲክስ ONLF ነበርን ብጻዩን ዝተገብረ ቃለመጠይቕ ሕዳር 2010.
ምስ ተርጉሚ ONLF ነበርን ካልኦት ላዕለዎት ሰብ መዚ ONLFን ብሕዳር 2010 ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡ ሚያዝያ 2011 ዩሱፍ ኢንዳሓዲ ነዚ ኣብ ሞቓዲሾ ኣረጋጊጽዎ ኢዩ፡፡ እዞም ምስክርነታት ነቲ ተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ሕዳር 2006 ኤርትራ 2000 ተዋጋእቲ ናብ ሶማልያ ልኢኻ ዝብል ዘቕረበቶ ጸብጻብ (S/2006/913, ሕጡበ ጽሑፍ 37) ዝድግፍ ኮይኑ ኣይተረኽበን፡፡
በዓልመዚ ONLF(ሕዳር 2010)፡፡
ቃለመጠይቕ (11 ሕዳር 2010)
እዚ ሶማላዊ ምልምል ኣብ ጅቡቲ ብኣኽረርቲ ምስልምና ከም እተመልመለ፡ ናብ ኤርትራ ከም እተላእከን ኣብ ኪሎማ ዝተባህለ ቦታ ካብቶም ኣብኡ ዝርከቡ ጉጅለ ONFን ONLFን ፍልይ ኢሎም ምስ ጕጅለ ኣልሸባብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ከም ዝወሰዱን ይገልጽ፡፡ ድሕሪኡ ኣብ 2009 ናብ ጁቡቲ ተላኢኹ፡ ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ ከኣ ብ ሶማላውያን መራሕቱ ተነጊርዎ፡፡
አኸበርቲጸጥታ ኬንያ መጋቢት 2011 ከም ዘረጋገጽዎ ኮሎኔል ነጋሽ ኣብ 2008 ከምኡውን ኣብ 2009 ተጠሪዙ ኢዩ፡፡ተቘጻጻሪት ጕጅለ ኮሎኔል ነጋሽ ምስ ፋይና ዘለዎ ርክብ ብናጻ ኣካል ከተረጋግጽ እኳ እንተዘይከኣለት፡ ምሰቲ ጥርዝያ ዝተኣሳሰሩ ሰነዳት ግን ክትርኢ ክኢላ ኢያ፡፡ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ዝሰርሕ ዝነበረ ሓደ ብዓል መዚ ብ 28 መስከረም 2010 ኣብ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ወሽጣዊ ሚስጥር ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ኣፍልጦ ዘለዎም ምንጭታት ጥቅምቲ 2010 ኣብ ዝገበርዎ ቃለመጠይቕ ነጋሽ ናብ ኡጋንዳ ከም ዝጸሎቘ የረጋግጹ፡፡
7. ኣብ 2009 ነጋሽ ናብ ኬንያ ተመልሰ፡፡ እንተኾነ ሕጂውን ኣብ ኬንያን ሶማልያን ምስ ዝርከብ ዋህዮ ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያ ርክብ ከም ዘለዎ ስለ እተፈልጠ ተጠረዘ፡፡ ብመሰረት ሰብ መዚ ኣኽበርቲ ሕጊ ኬንያ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ነጋሽ ምስ መሓመድ ማንታይ ዝተባህለ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ (ሚያዝያ 2011 ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኮይኑ ዝተመዘዘ) ከምኡውን ሰራሕተኛ’ቲ ኤምባሲ ብምዃን ብመሬት ኬንያ ኣቢሎም ናብ ኡጋንዳ በእኡ ኣቢሎም ከኣ 2009 ናብ ሶማልያ ብምእታው ምስ ኣባላት ኣልሸባብን ካልኦት ዕጡቓት ጕጅለታትን ከም እተራኸበ ይገልጹ፡፡ 21 መስከረም 2009 ካብ ሞቓሲሾ ተሰናቢቱ ዶብ ዶብለይ ሊቦይ ብምቊራጽ ናብ ኬንያ ተሳገረ፡፡ ድሕሪኡ 26 መስከረም 2009 ኬንያ ጥሒሱ ዶብ ኬላ ቡሲያ (ዶብ ኡጋንዳ) ምስ በጽሐ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ሰብ መዚ ኬንያ ኣተወ፡፡ መሊሱ ከም ዝጥረዝ ከኣ ተገብረ፡፡ እዚ ፍጻሜ ብርግጽ ክዉን ምዃኑ ሓደ በዓል መዚ ኤርትራ ኣረጋጊጽዎ ኢዩ፡፡ እንተኾነ ንንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ተልእኾ ነጋሽን ብጾቱን ሳልሰይቲ ሃገር ብምውካል ዲፕሎማስያዊን ሰብኣዊን ዕላማ ዝነበሮን ብምሉእ ኣፍልጦ TFG ዝተገብረ ምዃኑን ይገልጽ፡፡
8. ናይ ቀረባ መሳርሕቲ ነጋሽ ከምኡውን ኤርትራዊ ሃገራዊን ስለያዊን ሃብቲ ዝኾነ ሃኒባል ካሕሳይ መንግስቱ ኣብ ኬንያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሉ ሰነ 2009 ናብ ኤርትራ ተጠሪዙ፡፡ ብመሰረት ሓደ ናይ ዓይኒ ምስክር ሃኒባል ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣቱ እንከሎ ሰብ መዚ ኬንያ ካብ ገዝኡ ብርክት ዝበለ ናይ ኤርትራን ናይ ካልኦት ሃገራትን ፓስፖርትታት ረኺቦም ኢም፡፡ ብመሰረት ወኪላት ኣኽበርቲ ሕጊ ከምኡውን ምስ ሃኒባል ቅርበት ዘለዎም ኬንያውያንን ኤርትራውንን ምንጭታት ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ሃኒባል ኣብቲ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ዘካይዶ ኣኽሳቢ ሰባት በዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ናይ ምትሕልላፍ ቢዝነስ (Human trafficking) ይዋሳእ ኔሩ ኢዩ፡፡
9. ካብ ሰነ 2009 ክሳብ ፈለማ 2011 ሃኒባል ካብን ናብን ኤርትራን ኡጋንዳን ተመላሊሱ ኢዩ፡፡ ኣብ’ዚ ጉዕዞኡ ብውሑዱ ክልተ ሳዕ ብደቡብ ሱዳን ኣቢሉ ኢዩ ናብ ኡጋንዳ ኣትዩ፡፡ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ንሰብ መዚ ኡጋንዳ ብዝሃበቶም ውሱን ሓበሬታ ተሓጊዞም ፈለማ 2011 ኣብ ካምፓላ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣውዒሎሞ፡፡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ እንክኣቱ ብርክት ዝበለ ሲም ካርድታት ሒዙ ተረኺቡ፡፡ ሓንቲ ካብዘን ሲም ካርድታት ዝሓዘቶ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ምድላው ፓስፖርት፡ ምትሕልላፍ 8 ሽሕ ዶላር ኣመሪካ፡ ከምኡውን ኣብ ኖትቡኩ ቁጽሪ ቴሌፎን ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ደቡብ ሱዳን ተረኺብዎ ኢዩ፡፡ ሃኒባል ምስ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ምስ ነጋሽ ጥቡቕ ርክብ ከም ዘለዎ፡ ክልቲኦም ኣብ ናይሮቢ ዝርከብ መቋመሪ ኣዘውቲሮም ከም ዝመላለሱን ነጋሽ ብዙሕ ገንዘብ ከም ዘጥፍእን ሓቢሩ ኢዩ፡፡ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ምስ ነጋሽ ምስርሑ ይኽሕድ፡ ነጋሽ ካብ ኬንያ ዝተጠረዘ (ብመሰረት ኣብ 2008 ዝተቐበሎ ሓበሬታ) ምስ ኣልሸባብ ርክብ ስለ ዝነበሮ ምዃኑ ግና የረጋግጽ፡፡ ሃኒባል ምስ ናይ ወጻኢ ፓስፖርት ምምራኹ ኣሉ ይብል፡፡ እንተኾነ ክልተ ብጾቱ ነቶም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘእተውዎ ሰብመዚ ኬንያ ብ 15 ሽሕ ሺልን ኬንያ ጉቦ ክህብዎም ከም ዝፈተኑ ግና ይእመን፡፡
መስከረም 2011 ምስ ብዓልመዚ ኤምባሲ ኤርትራ ነበር፡ ከምኡውን ጥቅምቲ 2010 ብዛዕባ ወሽጣዊ ሚስጥር ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ኣፍልጦ ምስ ዘለዎም ኣርባዕተ ምንጭታት ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡ ኣብ ለካቲት 2011 ኣብ ኤምባሲ መሳርሕቲ ነጋሽ ምስ ዝነበረ ሰብ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ
ምንጪታት ስለያ ኬንያ (መጋቢት 2011)
ምስ ላዕለዋይ በዓል መዚ ኤርትራ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (ጥቅምቲ 2010)
ጥቅምቲ 2010 ኣብ ናይሮቢ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡
ለካቲት ኣኽበርቲ ጸጥታ ካብ ዝሃቡና ሰነዳዊ ዝርዝራት ፡ መስከረም 2010 ከምኡውን ጥቅምቲ 2010 ምስ ኬንያውን ምንጭታት ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡ ለካቲት 2011 ምስ ሃኒባል ዝፈልጦ ኤርትራዊ ምንጪ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡
ካብ ቅዳሕ ፓስፖርት ሃኒባልን ንሰብመዚ ኡጋንዳ ካብ ዝሃቦ ቃል ዝተወስደ
ሃኒባል ኣብ ቀይዲ ዝኣተወሉ ምኽንያት ንኬንያዊት ውሽማኡ በዓል ቤታ ዝነበረ ሰብ ሕጊ ትራፊክ ጥሒስካ ብዝብል ናይ ሓሶት ክሲን ምስምስን ኢዩ ኢሉ ኣጥቢቑ ይከራኸር፡፡
10. ሓደ ኤርትራዊ በዓል መዚ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባቲ ሃኒባል ዝሰርሖ ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ሰባት ኣፍልጦ ከም ዘለዎ እንተኾነ ንመንግስቲ ኤርትራ ከም ዘይሰርሕን ናብ ኤርትራ እንተተመሊሱ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝኣቱን ይገልጽ፡፡ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ እዚ ሓበሬታ ተኣማኒ ኮይኑ ኣይረኸበቶን፡ ምኽንያቱ ሃኒባል ባዕሉ ዝበዝሕ ኣዋርሕ 2011 ኣብ ኤርትራ ከም ዘሕለፎ ኢዩ ዝገልጽ፡፡
11. ብመሰረት ምስ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ነጋሽ ምስ ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያ ዘለዎ ርክብ ንምቕጻል ኣብ 2011 ናብ ኤርትራ፡ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን ተመላሊሱ ኢዩ፡፡ ሓደ ካብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ናይ ገንዘብ ክፍሊት ዝቕበል ሰብ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ነጋሽ ኣብ 2010 ኣብ ኬንያ ምንባሩ መወዳእታ መስከረም ወይ ፈለማ ወርሒ ጥቅምቲ ኣቢሉ ከኣ ናብ ሃረጌሳ (ሶማሊላንድ) ምጉዓዙ ይገልጽ፡፡ ናይ ቀደም ብጻዩ ንነጋሽ ዝነበረ ሰብ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ነጋሽ ድሕሪ ሓያሎ ቅንያት ኣብታ ኣልሸባብ ዝቘጻጸራ ደብለይ ሊቦይ ዝተባህለት ኣብ ዶብ ኬንያን ሶማልያን እትርከብ ዓዲ ከም ዝተራእየ ይገልጽ፡፡
12. በዘይካ’ዚ ነጋሽ ኣብቲ ክሳብ 2010 ደጀን ዕጡቓት ሶማላውያንን ONLF ን ዝነበረ ወተሃደራዊ መዓስከራት ፕሮግራማት ታዕሊም ኣብ ምሃብ እውን ተዋፊሩ ኢዩ፡፡ ኣብ ተለቃቢ 8.3 ተገሊጹ ዘሎ ፍሹል ስርሒት ኣላንሳይድ (መስከረም 2010) ዝተሳተፉ ምሩኻት ኣባላት ONLF ከም ዘረጋግጽዎ፡ ንሳቶም ኣብ መዓስከራት ኪሎማ፡ ራስ ዱሜራን ዒንን እንክንቀሳቐሱ ነጋሽ ኣብ ታዕሊም ይሳተፍ ምንባሩ ይገልጹ፡፡
13. ህላዌ ኤርትራ ኣብ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን፡ ኣብቲ ዞባ ዘለዉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጕጅለታት እንተላይ ኣልሸባብ ንምሕጋዝ ዝተዘርግሐ ሰፊሕ ስለያዊ መርበብ ምዃኑ ተቘጻጻሪት ጕጅለ ትኣምን፡፡ ብዘይካ ነጋሽ ብውሑዱ ካልኦት ናብ ኡጋንዳ ዝተላእኩ አርባዕተ ዋህዮታት ሰበስልጣን ስለያ ኤርትራ ብተቘጻጻሪት ጕጅለ ተለልዮም ኣለዉ፡፡ እዞም ዋህዮታት ብሱዳን ኣቢሎም ናብ ኡጋንዳ ዝኣተዉ ኮይኖም፡ ብኮሎኔል ዮናስ ኢዮም ዝምርሑ ይበሃል፡፡ ኮሎኔል ዮናስ ጸብጻቡ ናብ ጀነራል ተኽለ ክፍላይ “ማንጁስ” ከምኡውን ኣብ ግዳማዊ ስርሒታት መሳርሕቱ ምስ ዝኾነ ኮሎኔል ፍጹም ይሳቕ “ለኒን” ኢዩ ዘቕርብ፡፡
14. ነጋሽን ዮናስን ቀጻሊ ዝቕበሎም ቆንስል ጀነራል ኤርትራ ኣብ ጁባ ኣለም ነጋሽ ኢዩ፡፡ ኣለም ነጋሽ በዓል መዚ ስለያ ብርጌድ 72 (ኣሃዱ ወተሃደራዊ ስለያ ህግሓኤ ) ኢዩ ኔሩ፡፡ ናብ ጁባ ቅድሚ ምምዳቡ ከኣ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ኢዩ ተመዲቡ ኔሩ፡፡ ቅድሚኡ ከኣ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ኮይኑ ዝምድና ኤርትራን ሶማልያን የካይድ ኤሩ፡፡
15. ኣብ መወዳእታ 2010 ሓደ ኤርትራዊ ወተሃደራዊ ምንጪ ንጉጅለና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሓደ ስለያዊ በዓል መዚ ኤርትራ ኣብ ምብራቕ ኡጋንዳ እትርከብ ከተማ ምባሌ ምብጻሕ ከም ዝገበረ ምስ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጕጅለታት ሶማልያ ከም ዝተራኸበን ብቐጥታ ናብ ኮሎኔል ፍጹም ጸብጻብ ምግባሩን ይገልጽ፡፡ ዋላ’ኳ ዝኾነ ተወሳኺ ዝርዝር እቲ ኣኼባ እንተዘይብልና፡ ምባሌ ብርክት ዝበሉ ሶማላውያን ህዝቢ ዝርከቡላ ዓዲ ምዃናን ገለ ካብቲ ኣብ ሓምለ 2010 ኣብ ካምፓላ ናይ ቦምብ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ዝወዓለ ኣጽዋር ኣብ’ዛ ዓዲ ተኸዚኑ ምንባሩን ክትሕብር ትፈቱ፡፡
ምስ ላዕለዋይ በዓል መዚ ኤርትራ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (ሚያዝያ 2011)
ቃለመጠይቕ (ጥቅምቲ 2010)
ቃለመጠይቕ (ሕዳር 2010)
ምስ ልዕሊ 90 ዝኾኑ እሱራት ONLFን ሶማላውያንን ሰብ መዚ ONLF ነበርን ካብ 9-11 ሕዳር 2010 ዝተገብረ ቃለመጠይቕ
ፍጹም ከም ምክትል ግዳማዊ ስርሒታት ኮይኑ ከም ዝዓዪ ይእመን ኢዩ፡፡
ኣብ ሱዳን ዘገልግል ዝነበረ በዓል ስልጣን ኤርትራ ነበር (መስከረም 2010)
16. ኮሎኔል ተወልደ ሃብተ ነጋሽ ምስ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጕጅለታት እዚ ዞባ፡ ብፍላይ ኣብ ሶማልያ ዘለዎ ሬኮርድ ምትእትታው፡ ከምኡውን ኣብቲ ብ ጠዓመ ዝተመርሐ ግዳማዊ ስርሒት ኤርትራ ዝነበሮ ወሳኒ ተራ መሰረት ብምግባር ህላዌ ነጋሽ ኣብ ኡጋንዳ፡ ኬንያ፡ ደቡብ ሱዳንን ሶማልያን ኣብቲ ዞባ ጠንቂ ዝርገትን ዘይምርግጋእን ምዃኑ፡ ዞባውያን መንግስታት ከኣ ነቒሐን ክከታተልኦ ተቘጻጻሪት ጕጅለ ለበዋኣ ተቕርብ፡፡
ተለቃቢ 8.5 ሀ ካብ ኢንባሲ ኤርትራ ዝተረኸበ ናይ ክፍሊት ሰነድ
ኢንባሲ ሃገረ ኤርትራ ንዑጋስ ዓብዲ ዳሂር፡ መሓመድ ዋሊ ሸኽ ኣሕመድ ኑርን ዓብራሕማን ኣሕመድ ሻኪር ናይ ዝሃቦበ ክፍሊት ሰነድ መርኣዪ
12 ታሕሳስ ካብ ሓደ ንጡፍ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብ ቴሌፎንን ኢ-ሜይልን ዝተረኽበ ሓበሬታ፡፡
ተለቃቢ 9
(Annex 9)
ምሽማት ኣጽዋርን ግዳማዊ ሓገዝን
ተለቃቢ 9.1፡
ኣብ መንጐ ኤርትራን እስላማዊት ሪፓብሊክ ኢራንን ዝተገብረ ወተሃደራዊ ምትሕግጋዝ ኣመልኪቱ ክሳብ ሕጂ ናይ ዝተገብረ ዳህሳስ ጽማቑ
1. ብመሰረት ተቘጻጻሪት ጒጅለና ካብ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት እንተላይ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ዝረኸበቶ ሓበሬታ ቅድሚ ምሕላፍ እማመ ባይቶ ጸጥታ 1907(2009) ኣብ መንጎ ኤርትራን እስላማዊት ሪፓብሊክ ኢራንን ስለያዊን ወተሃደራዊን ምትሕግጋዝ ተጌሩ ኢዩ፡፡ ጒጅለና ኣብ መንጐ ኢራንን ኤርትራን ዘሎ ርክብ ምዕዛብን ምስናድን እኳ እንተቐጸለት እዚ ዝምድና ንእማመ ባይቶ ጸጥታ 1907(2009) ከም ዝግህስ ዝሕብር ዝኾነ ህጣም ኣይረኸበትን፡፡
2. ዲፕሎማስያዊ ርክብ ኤርትራን ኢራንን ኣብ 2002 ዲፕሎማሰኛታት ኢራን ካርቱም ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ምብጻሕ ምስ ፈጸሙን ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክሃንጹ ምስ ሓተቱን ኢዩ ጀሚሩ፡፡
3. ኣብ ኤርትራ ዲፕሎማሰኛ ኣብ ካርቱም ዝነበረ ውልቀሰብ ድሕሪ 2007 ዝምድና ኤርትራን ኢራንን ከም ዝደልደለ፡ ኢራን ኣምሳያቲ እትህባ ፋይናንሳዊ ሓገዝ ንኤርትራ ከም ሰትራቴጂካዊት መዕረፊትን መተሓላለፊትን ክትጥቀመላ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኣሕመዲን ነጃድ ዕድመ ከም ዘቕረበሉ ይገልጽ፡
4. ተቘጻጻሪት ጒጅለ ካብ 2005 ክሳብ 2009 ኣብ ኤርትራ ምስ ዝተቐመጠ ናይ ዓይኒ ምስክር ውን ቃለመጠይቕ ጌራ ኔራ፡፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2009 ምስ 30 ዝኾኑ ኢራናውያን ኣብ ወደብ ዓሰብ ከም ዝተራኸበን ከም ዘዕለለን ይዛረብ፡፡ እዚ ናይ ዓይኒ ምስክር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ እዞም ኢራናውያን ኣብ “መንግስታዊ” ተልእኾ ዝተዋፈሩ ምዃኖም ከም ዝሓበርዎ፡ ኣብ ወደብ ዓሰብ ካብ ዘዕረፈት መርከብ ወተሃደራዊ ንዋት ከራግፉ ምርኣዩን ወሲኹ ይሕብር፡፡
5. እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢራንን ዲፕሎማስያዊ ርክብ ዘወሃሃደ ኢራናዊ በዓል መዚ ኣብ ሱዳን ዓምር ኣልሙሳዊ ተባሂሉ ከም ዝፍለጥን ኣቐዲሙ ከም ልኡኽ ባህላዊ ጉዳያት ኤምባሲ ኢራን ኣብ ካርቱም ኮይኑ ከም ዘገልገለን ይፍለጥ፡፡ ኣብ ካርቱም ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ዲፕሎማሰኛታት ከም ዝሕብርዎ እዚ ሰብ ኣብ ጤህራን ከም ዝቕመጥን ኣዘውቲሩ ናብ ኤርትራን ሱዳንን ከም ዝመላለስን ይፍለጥ፡፡
6. ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ዓረብ፡ ኣፍሪቃን ኣውሮጳን ከም ዝሓበርዎ፡ ኣብ ዓመተ 2010 ዲፐሎማሰኛታትን ሰብ መዚን ኢራን ናብ ኣስመራ ምብጻሕ ፈጺሞም ኢዮም፡፡ ሓደ ሱዳናዊ በዓልስልጣን ኣብ 2010 ልኡኽ ኢራን ብየመን ኣቢሉ ናብ ኤርትራ እናኣተወ ብኣካል ከም ዝረኸቦ፡ ካልእ ጉጅለ ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ክቕበል ከኣ ከም ዝተሓተተ ይገልጽ፡፡ እዚ ዓምር ሙሳዊ ዝተባህለ ኢራናዊ በዓል መዚ ኣብ 2010 ኣብ ኣስመራ ምብጻሕ ከም ዝገበረን ኣብታ ዓመት ናብ ምጽዋዕ ምብጻሕ ዝፈጸመ ልኡኽ መምርሑን ይፍለጥ፡፡
ኣብ ካርቱም ምስ ዝመደብሮም ክልተ ዲፐሎማሰኛታት ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ዝተገብረ ቃለመጠይቓት
ኣብ ሞቓዲሾ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (8 ሚያዝያ 2012)
ምስ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ዲፕሎማሰኛ ዝነበረ ሰብ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (30/8/2010)፡ ከምኡውን ካልእ ኤርትራዊ ምንጪ
http://www.sudanvisiondaily.com/modules.php? name=News&file=article&sid=41108 እታ እንኮ ክፍትቲ ዌብሳይት ዲፕሎማት ዓምር ኣልሙሳዊ ኮይና በዓል መዚ ባህላዊ ጉዳያት መንግስቲ ኢራን ምንባሩ ትገልጽ፡፡
ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ዲፕሎማሰኛታት (መስከረም 2010፡ ጥሪ 2011)
ኣብ መስከረም 2010 ዝተገብረ ቃለመጠይቕ
መስከረም 2010 ከምኡውን ጥሪ 2011 ኣብ ኣስመራ ምስ ዝርከቡ ዲፕሎማሰኛታት ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡ ኣብ ምጽዋዕ ዘርከብ ምስ መንግስቲ ርክባት ዘለዎ ምንጪ (ሕዳር 2010)
ተለቃቢ 9.2፡ ቅዳሕ ሰነድ ዋንነት MV Nizar M
እዚ ሰነድ ብሚኒሰትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ጆርጂያ ናብ ተቘጻጻሪት ጒጅለ ዝተላእከ ኢዩ፡፡ እዚ ሰነድ ምንባቡ ዘሸግር ብምዃኑ መንግስቲ ፓናማ ተወሳኺ ሓበሬታ ክህበና ሓቲትና ኔርና፡ መልሲ ግና ኣይረኸብናን፡፡ ይኹንምበር ካብ TransArms USA ዝተረኽበን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝተዓቀበን ሰነዳት ስም እተን ኣብ ኮርፖረሽን ማሪታይም ታላ ዝርከቡ ዳይረክተራት ኣረጋጊጹ ኢዩ፡፡ እዚኣቶም ዋና መርከብ MV Nizar M ሱብሒ መሓመድ ኩሳ፡ ኹልድ ካልድ ዩዝባሺ ከምኡውን ኢብራሂም ሙስጣፋ ኣቡ ሓሳኒን ኢዮም፡፡


text:
ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣውዒሎምዎም ንዝዋዓሉ ሰራሕተኛታት‘ቲ ቤት ዕዮ ብናይ ኣስመራ ኣቆፃፅራ ምሸት ሰዓት 9:30 ከምዝለቀቁ፣ተቋሪፆም ዝዋዓሉ ፈነወ ቴሌቭዥንን ሬድዮን ኤርትራ‘ውን ካብ 9:30 ናይ ምሸት ጀሚሩ ንስሩዕ ፈነወኦም ከምዝጀመሩ እቲ ዜና ሓቢሩ።ስለምንታይ እቶም ፈነወታት ከምዝተቋረፁ ግና መብርሂ ኣይሃቡን።
ፈነወ ሬድዮን ቴሌቭዥን፣ሓደ ጋዜጠኛ ሕገ-መንግስቲ‘ታ ሃገር ይከበር፣ኩሎም ፖለቲካዊ እሱራት ንክፍትሑ ብድሕሪ ዘስመዖ መፀዋዕታ ነበረ ሃንደበት ዝተቋረፁ።
ክፍሊ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ሽዱሽተ ሚልዮን ዝህዝባ ኤርትራ ካብ 5 - 10 ሽሕ ፖለቲካዊ እሱራት ኣለውዋ ይብል።
መንነቶም ክግለፅ ዘይደለዩ ብርክት ዝበሉ ሰራሕተኛታት ምንስቴር ዜና ኤርትራ፣እቶም ድሩዓት ማካይን ዝሓዙ ወትሃደራት፣ሎሚ ንጉሆ ምስ ቅሬተኦም ዝሓዘ ፅሑፍ ከምዝመፁ ጠቂሶም።እንተኾነ ትሕዝቶ‘ቲ ጠለቦም ወይካኣ እቲ ምስሕሓብ ከመይ ከምዝተፈትሐ ፅፁይ ሓበሬታ ዛጊድ የለን።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኤርትራ ኤምባሲ ኣሜሪካ፣ዜጋታት ኣሜሪካ ኣብ‘ታ ርእሰ-ከተማ ጥንቁቅ ምንቅስቃስ ንክገብሩ ምዒዱ‘ሎ።ኣብ ገለ ከባቢታት ኣስመራ ወትሃደራዊ ምንቅስቃስ ከምዝወሰኸ‘ውን እቲ መግለፂ ይሕብር።
ስሳስ ሽዱሽተን ዓመት ዝዕድሚኦም ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣እታ ሃገር ካብ ኢትዮዽያ ካብ ዝተፈለየትሉ ዕለት ጀሚሩ ንኤርትራ ኣብ ምምራሕ ከምዝርከቡ ዝፍለጥ‘ዩ።
ኤርትራ ፅኑዕ ቁፅፅር ዘለዋን ብሕልፊ ንወፃኢ ዕፁውቲ ኮይና ዘላን ሃገር‘ያ።
ብዛዕባ‘ቲ ናይ ሎሚ ሶኒ ተጓንፎ፣መብርሂ ንክህቡ ንሰበ-ስልጣን መንግስቲ ተደጋጋሚ ፃዕሪ ተገይሩ ኣይሰለጠናን።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ከምዘንበረ ይዝከር።ኣብ ኤርትራ ንደባይ ተዋጋእቲ ተዕጥቅ‘ያ ብዝብል ምኽንያት።


text:
መግቢ ንምዕዳል ናይ ወለንታዊ\ት ተሓጋጋዚ\ት ምዃን
ምስ ግሬን ደ ሶሊዳሪቴ ትርጉሙ ፍረ ናይ ምልውዋህ እትበሃል ማሕበር ማለት እዩ።
እንታይ ኢዩ?
ምስ ሓንቲ ንጽጉማት ሰባት እትሕግዝ ማሕበር ግብረ ሰናይ ኣብ ምትሓጋገዝ ኣብቲ ሓገዝ ኣብ ምስታፍን እጃምካ ምብርካትን።
ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳይ ን ቋንቋ ዓረብን
•ምዕዳል መግቢ ( ዕሹግ መግቢን ውዑይ መግቢን)
•ማሮድ ምግባር :- ማሮድ ማለት ካብ ገዛኻ ኮነ ኢልካ ንጽጉማ ሰባት ንምሕጋዝ ኣብ ጎደና ዝተጸገሙ ሰባት ንምድላይ ኮለል ምባል ማለት እዩ ትርጉሙ ( ኣብ ጎደና ዘለው ሰባት ምርኣይ ምስኦም ምዕላል ዝኾነ ነገር ቀረብ ምግባር ) ::
ግሬን ደ ሶሊዳሪተ ( ፍረ ናይ ምድንጋጽን ምትሕግጋዝን እትበሃል ማሕበር ፥ ጽጉማት ሰባት ብቐሊሉ ኣብ ዝተፈላለየ ንጥፈታት ንምስታፍ ምቹእን ደስ ዝብልን ሃዋህው ምፍጣርን ፣ ቋንቋ ፈረንሳይ ኣብ ምዝራብ ብምትብባዕ ነቲ ጽጉም ሕብረተሰብ ምሕጋዝን ::
ንመን ኢዩ ፧
ካብ 1 ወርሒ ክሳብ 1 ዓመት
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ካብ 1 ወርሒ ክሳብ 1 ዓመት
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ሓባር ግዜ ምሕላፍ
ኣብ መንጎ ገበርቲ ሰናይን ተጠቀምትን ማለት ናይ ገብሪ ሰናይ ሓገዝ ዝደልዩ ሰባትን ጥምረት ወይ ድልዱል ዝምድና ምፍጣር ::
ኣብ ከተማ ቦርዶ ናይ ምትሕግ ጋዝ ተሳትፎታት ምግባር ::
ኣብ ከተማ ቦርዶ ዝርከቡ ገበርቲ ሰናይ ብምትሕብባር ኣብ ጸገም ንዘለዉ ሰባት ምሕጋዝ ::
ምዝውታር ቋንቋ ፈረንሳይ ኣብ መዓልታዊ ሂወትናን ብተግባር ድማ ምዝርራብን ክትጥቀመሉ ምኽኣልን።
ኣብዚ መግቢ ናይ ምዕዳል ናይ ገበርቲ ሰናይ ተግባር ምስታፍ ጥቕሙ መዓልታዊ ምስ ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ቋንቋ ፈረንሳይ ስለ ትዛረብ ክእለት ኣዘራርባኻ ክምዕብል የኽእለካ እዩ።
በቲ ዝጥዕመካ መንገዲ ኣብ ነጻ ዝኾንካሉ ግዜ ነቲ ክትገብሮ ትሓስብ ዘለኻ ብዕቱብነት ምሓዝ።
እቶም ንጥፈታት ካብ ሓደ ሰዓትን ካብኡ ንላዕሊ ጊዜ እውን ዝወስዱ ስለዝኾኑ፥ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው፥ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን መደባትካ ምስራዕ፥ማለት ኣነ ኣብዚ ሰሙን እዚ ኣብ ኣየናይ ንጥፈታት እየ ክሳተፍ ዝደሊ ኢልካ ምርጫኻ ምምራጽን መደባትካ ምምዳብን ምስራዕን ።
ናይ ንጥፈታት ሰዓታት ከምዚ ዝስዕብ ይመስል
•ምዕዳል ዕሹግ መግቢ፣ ሰኑይን ሓሙስን ካብ ሰዓት 5 ጀሚሩ ክሳዕ ሰ ዓት 7 ድሕሪ ቀትሪ ብኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን ድማ ካብ ሰዓት 17 ክሳዕ ሰዓት 19 ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ።
•ምድላውን ምዕዳልን ውዑይ ነገራት ድማ ቀዳም ንግሆ እዩ ምዕዳል ድማ ካብ ሰዓት 6 ክሳዕ ሰዓት 7 ናይ ምሸት ማለት እዩ ብኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን ድማ ካብ ሰዓት 18 ክሳዕ 19 እዚ ሰዓታት እዚ እምበኣር ሰዓታት ናይ ግዜ ክረምቲ እዩ።
•ማሮድ ዝግበረሉ ሰዓታት ድማ ክልተ ግዜ ኣብ ሰሙን ምዃኑ እዩ ንሱ ድማ ሰኑይን ሓሙስን ካብ ሰዓት 7 ክሳዕ 11 ናይ ምሸት።
ብኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን ድማ ካብ ሰዓት 19 ክሳዕ ሰዓት 23 ናይ ምሸት። ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ።
( ማሮድ ምግባር ማለት ካብ ገዛኻ ኮነ ኢልካ ንጽጉማ ሰባት ንምሕጋዝ ኣብ ጎደና ዝተጸገሙ ሰባት ንምድላይ ኮለል ምባል ማለት እዩ ትርጉሙ)።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ንኽትረኽቡና ማለት ብቴሌፎን ይኹን ብደብዳበ ወይ ብ ኢመይል ክትጽሕፉልና ምስ እትደልዩ ኣብዚ ጠውቑ ፥
ብመራኸቢ ብዙሃን ማለት ብፈይስ ቡክ ክትረኽቡና: ኣብዚ ጠውቑ : Cliquez ici!
ብኢመይል ክትረኽቡና : contact@grainesdesolidarite.fr
ቴሌፎን እንተደሊኹም ድማ በዚ ቁጽሪ ደውሉልና : 0650524052
ብኣካል መጺእኽን/ኹም ርኸባና/ርኸቡና !
ብቐጥታ ኣብ ቤት ጽሕፈትና መጺኹም ከተዛራርቡና ምስእትደልዩ ድማ ወትሩ ረቡዕ ኣብ መንጎ ሰዓት 5 ን 30 ሰዓት7 ን 30 ብኤውሮጳውያን ኣቆጻጽራ ድማ ኣብ ውሽጢ ሰዓት 17h30 ክሳዕ19h30 ዘሎ ስዓታት ክትመጹና ትኽእሉ ኢኹም ኣድራሻና እዚ ዝስዕብ እዩ :-
48, rue Kléber
33800 BORDEAUX


text:
ኣብ ኢሰር Isère ንኽትጣየሱ ምኽጋዝ
ምስ ብ ቕባል ስደተኛ ኣብ ቫልስ ዱ ዶልፋ Vals du Dauphiné
እንታይ ኢዩ?
ቀጸራወትሩ 2 ይ ሰኑይ ናይ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ፣ ን ኣብ La Tour du Pin. ዝመጽኡ ኩሎም ስደተኛታት
እዚ አለንታዊ ማሕበር ኣብዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ኣገልግሎይ ትህብ:
- ናይ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ምስላጥን፣ብዛዕብኡ ርድኢት ምሕዳርን ምግላጽን
- ምርካብን ናብ ሓድሳ ገዛ ምግዕዓዝን
- CV, ምምሕያስን ምምዕባልን
- ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ስልጠና ምውሳድ
- ኣብ መዝገባ ቆልዑ፣ ካልእን ምሕጋዝ ...
ኣብ እዚ ማሕበር እዚ ማለት "Accueil Réfugiés Vals du Dauphiné", ብ ቐጥታ ብምምጻእ ናይ ምስላይን ምስናይን መደብ ምሕታት ይከኣል እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ማሕበራዊ ኩነት ምሕጋዝ
እዚ ናይ ማሕበርና ኣሳላዪነት ን ወረቀት ዘለዎም ስደተኛታት ዝምልከት ኮይኑ (ኣብ ምድላይ ስራሕ፣ ገዛ፣ናይ ደብዳቤታት ምጽፋፍን ካልእ፣ ) ከምኡ እውን ኣብ ማሕበራዊ ህይወት ኣገደስቲ ዝኾኑ ጉዳያት ምኽሪ ምሃብ ይነጥፍ።
ምስ ሓደድስቲ ሰባት ምርኻብ
...ከምኡ እውን ምስ ኣብ እቲ ዞባ ዘለዋ፣ ማሕበራት ምልላይ
ብሳላ እዚ ማሕበር እዚ፣ ምስ ዝተፈላለዩ ኣባላት፣ ቤተሰብ ወይ ሰብ ሞያን ወለንተኛታት ናይ ምርኻብ ዕድል የርሑ።
ተመክሮ ዘለዎ ማሕበር
እቲ መሕበር ድሮ 10 ቤተሰብ ኣብ መብጎኡም ድማ ን 4 ኣብ ከተማ ከተማ La Tour du Pin ኣብ ካልእ ከባቢን ፣ ኣብ ምጥያስ ሓጊዙ ኣሎ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምስ ማሕበርና ተራኸቡ
- ምስ እቶም ወለንተኛታት ንምርኻብ ኣብ
ግዜ :ካላይ ሰሙን ነፍስወከፍ ሰኑይ ናይ ሓዳሽ ወርሒ
ኣድራሻና : ኣብ ኣዳራሽ salle Gambetta ናይ La Tour du Pin ኣብ 38110, passage Romain Bouquet ( ኣብ ከባቢ maison des syndicats, ኣብ ጣቓ ላፖስት ዘላ መገዲ ኣጋር
- ኢመይልና
: refugies.vdd@gmail.com


text:
ሓገዝ ንኣቖልዑት ብሕማቕ ኣተዓባቢያ ዝዓብዩ ወይ ዝተሓዙ
ምስ ኣብ ሓደጋ ንዘለዉ ቆልዑ
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ዝኾነ እዋን ቆልዓ ሽግር ናይ ማህረምቲ ወይ ዓመጽ ስጋዊ ርክብ እንተ ወርዱዎ ወይ ነቲ ዘጋጠመ ናይ ዓይኒ ምስክር እንተ ኮንካ በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ብነጻ ብዘይ ክፍሊት ክትረኽቡና ትኽእሉ
እዚ ቁጽሪ ንኣቖልዑትን ንትሕቲ ዕድመን ሽግር ወይ ዓመጽ ካልእ ነገራት ናይ ምፍርራሕ ማህረምትን ጸቕጥን ዝወረዶም ኢዩ ዝምልከት ፣ ኣብ ስድራቤት ካብ ወለዲ ይኹን ወይ ምስ ተናብይቲ ዝዓብዩ ቆልዑት ይምልከት፤፣
ንመን ኢዩ ፧
ኣብ ዝኾነ እዋን ሽግር ይኹን ወይ ሓደጋ እንተ ኣጋጢሙ ንህጹጽ ረዲኤት በዚ ቑጽሪ ክንድውል ንኽእል 17
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ኣብ ዝኾነ እዋን ሽግር ይኹን ወይ ሓደጋ እንተ ኣጋጢሙ ንህጹጽ ረዲኤት በዚ ቑጽሪ ክንድውል ንኽእል 17
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓገዝ ወይ ንሓገዝ ምርካብ ብቴለፎን
ንኣቖልዑትን ንትሕቲ ዕድመን መደወሊ ናይ ህጹጽ ረዲኤት ኣብ እዋን ሓደጋ ናይ ማህረምቲ ወይ ዓመጽ ናይ ስጋዊ ርክብ
በዚ ቑጽሪ ኣብ ዝኾነ ግዜ ብቀጥታ ክንድውል ንኽእል
እዚ ቁጽሪ መደወሊ 24h/24 ይሰርሕ ብዝኾነ ዓይነት ቁጽሪ ተሌፎን ክንድውልን ካብ ዝኾነ ቦታ ኮይና ኣብ ድላይና ግዜ ክንድውል ንኽእል
ወለዲ ኮንኩም ኣብ ጸገም እንተ ኣለኹም
ወለዲ ኮንኩም ሽግር እንተ ኣጋጢምኩም ናይ ምርድዳእ ጸገም ይኹን ወይ ዝኾነ ዓመጽ በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ናይ ምኽሪ ሓገዝ ርኸቡ።
ናብ ቆልዓ ወይ ትሕቲ ዕድመ ዝወረደ ዓመጽ ናይ ዓይኒ ምስክር እንተ ኮንኩም
ዓብይቲ ኮንኩም፣ ኣብ ቖልዓ ወይ ትሕቲ ዕድመ ዝወረደ ግፍዒ ማህረምቲ ናይ ኣካል ወይ ዓመጽ ናይ ስጋዊ ርክብ ናይ ዓይኒ ምስክር እንተ ኮንኩም\ክን በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ክትድውሉ ትኽእሉ።
ሓንቲ ጉጅለ ኪእላታት ናይ ሰብ ሞያ ሽግርኩም ኣብ ምስማዕ ተዳሊዮም ኣለው።
ሓንቲ ጉጅለ ኪእላታት ናይ ሰብ ሞያ ፣ንዓኹም ኣብ ምስማዕ ጸገምኩም\ክን ንምፍታሕ ምኽሪ ንምሃብ ተዳልዮም ኣለው።
ግን እቲ ጸገምኩም\ክን ካብ ዓቕሚኹምን ንላዕሊ ኣብ ህጹጽ እዋን ጉዳይኩም ኣድላዪ እንተ ኮይኑ ንኣዘዝቲ ሓይሊ ክሕበሩ ይኽእሉ።
ውልቃውነትኩም ሕሉው እዩ
ናብ 119 ምድዋል ብነጻ ኣዩ፣ ዝኾነ ኣይክፈሎን፣ እቶም ሰብ ሞያ ነቲ ውልቃዊ ናይ ምስጢር ኩናትትኩም ዝዕቅቡ እዮም ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
በዚ ቁጽሪ ይድውል 119
ሓበሬታን ንምሃብ፣ ምኽሪ ንምቕባል ፣ እቲ ኹነታት ንምግላጽ


text:
ካብ ኢል-ደ-ፍራንስ ወጻኢ መንበሪ ገዛ ምርካብ
ምስ ኤሚል
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ዞባ ኢል-ደ-ፍራንስ ትነብር ዲኻ? ከምኡ እንተኾይኑ ኣብ መደብ CLIL ክትጽንበሩ ትኽእሉ ትኾኑ።
እዚ መደብ እዚ ኣብ ካልእ ዞባ ፈረንሳ (ሳቮያ፡ ሎዘር፡ ካንታል፡ ሴን-ማሪታይም...) ናይ ህይወት ፕሮጀክት ንምህናጽ ዝሕግዘካ ምስ ሰብ ሞያ ዝግበር ደገፍ ዘጠቓልል እዩ።
ጽቡቕ ክትፈልጥ : መደብ ኤሚለ ኣብ ኢል-ደ-ፍራንስ ዝነብሩን መንበሪ ገዛን ርጉእ ስራሕን ንምርካብ ዝጽገሙን ሰባት ዝምልከት እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
መንበሪ ገዛ ንምርካብ
መንበሪ ገዛ ክትረክብን ኣብ ካልእ ዞባ ፈረንሳ ክትሰፍርን ትዕጀብ።
ስራሕ ንምርካብ
ኣብ ሞያዊ ፕሮጀክትካ፡ ኣብቲ ናብ ስራሕን ሞያዊ ስልጠናን እትወስድዎ ስጉምትታት ትዕጀብ።
ምስ ኣስራሕቲ ተራኸብ
ሳላ ኣብቲ ዝመረጽካዮ ግዝኣት ምጥሓል፡ ኣብ መጻኢ እትነብረሉ ቦታ ትበጽሕን ምስ ኣስራሕቲ ትረክብን።
ብማሕበር ተዓጂብካ ኩን።
ኣብቲ ቦታ ማሕበር ይስዕበካ፣ ምእንቲ ምትካልካን ሞያዊ ውህደትካን ጽቡቕ ክኸይድ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ክፉት ምስ ኮነ ብ 01 82 30 76 00 ደውሉ።
ናይ EMILE ስዊችቦርድ ክፉት እዩ፤
- ካብ ሰኑይ ክሳብ ሓሙስ ካብ ሰዓት 9 a.m ክሳብ 12 p.m ከምኡ’ውን ካብ 2 p.m ክሳብ 5 p.m.
- ዓርቢ ካብ ሰዓት 9 a.m ክሳብ 12 p.m ከምኡ’ውን ካብ 2 p.m ክሳብ 4 p.m.
ኢመይል ስደዱ
ኣድራሻ ፡ emile@giphabitat.org ዝብል ጽሑፍ ኣሎ ።


text:
ኢትዮጵያ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን እዋን ሎሚ ሃገራዊ ህልውነኣ ኣብ ዝኸፍአ ሓደጋ ወዲቑ’ሎ ኢሉ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ።ቀንዲ ምኽንያት ናይቲ ሓደጋ ኢህወዴግ ኣብ ብሄርን ቋንቋን መሰረት ገይሩ ዘጠየሾ ስርዓት ፌደራል እዩ ክብል ኸሲሱ’ሎ።
እቲ ፓርቲ ሎማዕንቲ ኣብ ዝፅውዖ ጋዜጣዊ መግለፂ ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ናይ 26 ዓመታት ስልጣን ዘመን ኢህወዴግ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ውድቀታ እናተሳለጠ ምዃኑ ብጋህዲ ንርእዮ ኣለና’’ኢሉ’ሎ።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ኣብ ዘርእን ቋንቋን ዝተመስረተ ፌደራሊዝም ነታ ሃገር ኣብ መንቀራቕሮ ኣትዩዋ’ሎ ኢሎም።
“ሕቶ መንነት ወልቃይት፣ሕቶ መንነት ማሕበረሰብ ቅማንት፣ኣብ ዞባታት ገዴ፣ጉጂ ዝለዓሉ ናይ ነገዳት ግጭት፣ሎሚ ድማ ኣብ ዶብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማልያን ዝተለዓሉ ግጭታት ንህይወት ዜጋታት እናጥፍአ ይርከብ።ኢህወዴግ ነቲ ህዝቢ ብዘርኢ እናራፀመ ዕድሚኡ ንምንዋሕ ዝወጠኖ እከይ ነታ ሃገር እናሓመሳ ይርከብ።”
ንሶም ብምውሳኽ እዚ ንናይ ሃገር ህልውና ኣዚዩ ሓደጋ ስለዝኾነ ንህዝቢ ይመርሕ ኣለኹ ዝብል ኣካል ብቕልጡፍ ሃገራዊ ምርድዳእ ክፈጥር ንሓትት ኣለና ኢሎም ።
ብኻልእ ወገን ድማ ሰማያዊ ፓርቲ ምርጫ ቦርድ ዝመርሖ 7 መስከረም 2010 ዓ.ም ዝካየድ ናይ ቅማንት ማሕበረሰብ ውሳነ ህዝቢ እቲ ቦርድ ገለልተኛ ሰለዘይኮነ ፍትሓውን ነፃን ህዝበ ውሳነ ትፅቢት ኣይገብርን ምባሉ ተገሊጹ’ሎ።


text:
Radio Erena: 12 June 2018
ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ኣብ ዘካየደቶ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስርሒት ሓደ ወትሃደራ ክቕተል እንከሎ ኣርባዕተ ከኣ ከምዝቖሰሉ ንኣዘዝቲ ሰራዊት እታ ሃገር ብምጥቃስ ወትህደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ብዓርቢ 8 ሰነ፣ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ሶማል ዝተኻየደ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስርሒት ኣመሪካ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ኣልሸባብ ንምጥቃዕ ምንባሩ ተገሊጹ።
ምስ ወትሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ብሓባር ናብቲ ስርሒት ዝወፈሩ እቶም ኣመሪካውያን፣ ካብ ዕጡቓት ብዝተፈነወሎም ናይ ሞርታርን ፈኮስቲ ጠበናጁን መጥቃዕቲ፣ እቲ ሞትን መውጋእትን ከምዘጋጠመ ሰበ ስልጣን ፔንታጎን ይጠቕሱ።
ሰራዊት ኣመሪካ ብናይ ስለያ ነፋሪት ተሰንዩ ነቲ ስርሒት የካይዶ እኳ እንተነበረ፣ ነቲ ሞርታርን ጠበናጁን ዝተኮሰሉ ዝነበረ ቦታታት ከልልዮ ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
ሞትን መቑሰልትን ናይዞም ወትሃደራት፣ ኣመሪካ ኣብ ሶማል ናይ ኣጋር ወትሃደራዊ ስርሒታት ተካይድ ከምዘላ ዘቃልዕ’ዩ።
ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ደብዳብ ከተካይድ ምጽንሓ ይፍለጥ።
=====================


text:
ብምኽንያት መበል 46 ዓመታት ምምስራት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ
ብምኽንያት መበል 46 ዓመታት ምምስራት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ
ብፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዝቐረበ መልእኽቲ
ዝኸበርካ ዶር ደብረጽየን ገብረሚካኤል
ፕረዚደንት መንግስቲ ክልል ትግራይ፥
ዝኸበርክንን/ዝኸበርኩምን ወከልቲ ህዝቢ ትግራይ፥
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ ብሓፈሻ፤
ህዝቢ ትግራይ፣ ክብሩን ብሄራዊ መሰሉን ከምኡ’ውን ክብርን መሰልን ኩሎም ውጹዓት ኣህዛብ ኢትዮጵያን ንምርግጋጽ፣ ከይተሓለለ ዝተቓለሰ ህዝቢ ምዃኑ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። እዚ ኣብ ለካቲት 1975 ዓ.ም.ፈ ዝተበገሰ ውድብካ ህወሓት ጅግነታዊ ቃልሲ ብምክያድ ንስርዓት ደርጊ ስዒሩ፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብምሉኡ ካብ ጭቊና ኣገላጊሉ እምነ-መሰረት ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክተክል በቂዑ ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ህወሓትን ምስ መሻርኽቱ ካልኦት ዲሞክራስያውያን ሓይልታት ኢትዮጵያን ንድኽነት ከም ቀንዲ ጸላኢ ሰሪዑ ዘመዝገቦ ልሉይ ቁጠባዊ ዕብየትን ህንጸት ትሕተ ቅርጻ ኣብ ምሉእ ኩርናዓት ኢትዮጵያን ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ እናተዘከረ ክነብር ኢዩ።
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ፤
ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዘመዝገብካዮ መደባት ልምዓትን ቁጠባዊ ዕብየትን፣ ኣንፈት ዲሞክራስያዊ ምሕደራን፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ክልልካ ዝተኣወጀ ኲናት ተኾሊፉ ብምርኣይና ኣዚና ከም ዝጎሃና ከነረጋግጸልካ ንፈቱ። ኣብ ልዕለኻ ዝተኻየድ መጠነ ሰፊሕ ውግእ፣ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣካሉ ብምዃን ኣብ ዘይምልከቶ ውግእ ኣቲዩ ኣብ ልዕለኻ ናይ ዝተፈጸመ ኣስካሕካሒ ተግባራት ካብ ሓላፍነት ከምልጥ ከም ዘይክእል ህዝቢ ኤርትራን፡ህዝቢ ዓለምን ዝፈልጥዎ ሓቂ ኢዩ። ሎሚ’ውን ከም ትማሊ ነዚ ገጢሙካ ዘሎ ኩነታት ብጽንዓትካን ብቓልስኻን ክትሰግሮ ምንኻንካ ተስፋ ንገብር። እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ኣብ ትግራይ ተዓቊቦም ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝተፈጸመ ገበን፡ ብኣህጉራውን ብዘይሻራዊ ኣካላት ተጻሪዩ፣ ነቶም ገበነኛታት ኣብ ቅድሚ ዝምልከቶ መጋብኣያ ቤት ፍርዲ ዓለም ክቐርቡ ኩላህና ክንጽዕር ይግባእ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ክንጠቕሱ ዝግባእ ጉዳይ፣ እቶም ንዓመታት ከም ጎረቤት ጥራይ ዘይኮነ፣ ከም ካልኣይ ዓዶም ኣብ ሕቕፎኻ ተዓቚቦም ዝነበሩ 100 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታትና እውን፣ ከም ዕጫኻ በጺሕዎም ክሳብ ኣስታት 20 ሽሕ ካብኣቶም ኣበይ ከም ዝኣተዉ ፍሉጥ ኣይኮነን።
ክቡር ህዝቢ ትግራይ፣
ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ናይ ካልኦት ሃገራት ኣይንኣትውን ኢና ካብ ዝብል ጽኑዕ መትከልና ብምብጋስ፣ ስርዓት ህግዲፍ ብዘይ ወዓል ሕደር ሓይልታቱ ካብ ትግራይ ክስሕብን፣ እቲ ኣብ ዘይምልከቶ ውግእ ኣትዩ ዝሃልቕ ዘሎ ኤርትራዊ መንእሰይ ከኣ፣ ኣመት መሰልን፣ ነጻነትን፣ ልዕላውነትን ሃገሩ ክገብርን፣ ነዚ ኣትይዎ ዘሎ ሓደገኛ ተልእኾ ብትሪ ክቃወምን ፣ ነናብ ቤቱ ተመሊሱ ከኣ ክጣየስን ተሪር ጻውዒትና ነቕርብ። እዚ ኣብ መንጎ ክልል ትግራይን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘሎ ውግእ ጠጠው ክብልን፣ እቲ ናብዚ ዘብጽሐ ሽግር ከኣ ብቅዋማውን፣ ሕጋውን መንገዲ ፍታሕ ክግበረሉን ጻውዒታና ደጊምና ነቕርብ። ኣብ ርእሲኡ፣ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን፣ ዞባዊ ማሕበራትን፣ ዓለምለኻዊ ማሕበረሰብን፡ ነዚ ውግእ’ዚ ደው ክብልን መፍትሒ ክግበረሉን ተርኡ ክጻወት ኣጥቢቕና ንምሕጸን።
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ፤
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፣ በዚ ንህዝቢ ትግራይ ኣጋጢምዎ ዘሎ ሓደጋትትን፣ ሞትን ብርሰትን ኣዝዩ ከም ዘሕዘነናን፣ ብወገና ኩነታትትኩም ኣብ ንቡር ንምምላስን፣ ዝምድናታት ክልቲኡ ኣህዛብ ከኣ ውግእን ወረ ውግእን ተወጊዱ ሰላም ዝሰፈኖ ዝምድናና ክንመልስ ዝከኣለና ክንገብር ምዃንና ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ።
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ትግራይ!!
ዓወት ንሓባራዊ ፍትሓዊ ቃልስታት ኣህዛብና!!
ሽማግለ ዲፕሎማስያዊ ጉዳያት
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ
ለካቲት 15, 2021


text:
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ዓርቢ፡ ዕለት 29 ጥቅምቲ : ሰዓት 10 ቅ.ቀትሪ (Friday 29 October,10 am) ክካየድ ኢዩ።
ስምን ኣድራሻን ቤተ-ክርስትያን፡-
ኣቶ ዓንዱ ብርሃነ ዝተባህለ፡ ኣብ ኣመሪካ፡ ኣብ ዋሺንግተን ዝቕመጥ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ብ18 ሰነ ብሕማም ዓሪፉ ሬስኡ ብ23 ሰነ ናብ ዓዲ ምስ ተላእከ፡ ኣብ ዓደቡኡ ኣምሁር ኣብ ዝርከብ ቤተክርስትያን ፍትሓት ከይግበረሉ ድሕሪ ምኽልካሉ ንቡር ፍትሓት ከይረኸበ ከምዝተቐብረ ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ጎንጺ፡ ሓደ ምኽንያት ምምዝባል ህጻናት
ክልላት ሶማል ኢትዮጵያን ኦሮሞያን ኣብ ዝዋሰናሎም ከባቢታት ዝነብሩ ሰባት ኣብ ሞንጎኦም ዝተልዓሉ ጎንጽታትን ሓይልታት ጸጥታ ብዘስዓብዎ መጥቃዕቲ ጉድኣት በጺሑዎም ብርክት ዝበሉ ዜጋታት ካብ መረበቶም ናብ ዉሽጥን ጎረቤት ሃገራትን ተመዛቢሎም'ዮም።
ብንኪ ኣብ ሞንጎ እዘን ክልላት ዝነበረ ጎንጺ 93 ሽሕ ዝጽግዑ ሰባት ካብ ቤት ንብረቶም እንተመዛብል ዕድሚኦም ንትምህርቲ ዝበጽሐ ህጻናት ድማ ካብ መኣዲ ትምህርቶም ክጎናደቡ ተገዲዶም'ዮም ይብል ወርሒ ጥሪ 2018 ዝወጽአ ጸብጻብ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት።
ካልኦት ልዕሊ 1ሽሕን 500ን ህጻናት ክልቲኤን ክልላት ድማ ካብ ስድርኦም ተፈላልዮም'ዮም ክብል ይገልጽ። ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣብ ዝተዳለዉ ግዚያዊ መዕቖቢ ክሰፍሩ ተገይሩ'ዩ።
ግዜ ቁልዕነትን ምምዝባልን
ጎንጺ፡ ህጻናት እዋን ቁልዕነቶም ካብ ዘስተማቕሩሉ ኣጋጣሚታት ብምጉንዳብ ትምህርቶምን ህጻንነቶምን እናመንዘዐ፡ ምምዝባልን ምንግልታዕን እናፈተኖም ክዓብዩ ዘገድድ ዓብዪ ምኽንያት ሕማቕ ህይወት'ዩ።
ወይዘሮ ፈቲሃ ኣደም ብምኽንያት ጎንጺ፡ 8ተ ወርሒ ዝዕድሚኡ ህጻን ሒዘን እየን ካብ ከተማ ጅግጅጋ ክልተ መስከረም ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝርከብ መዕቖቢ ዝኣተዋ። እዘን ዝሓሸት ጽባሕ እናመዓደዋ ኣብ መዕቖቢ ድሬ-ጥያራ ዝርከባ ኣደ ካብ ዝኾነ ንላዕሊ ጥዕና ህጻናት ኣብ ኣጸጋሚ ኩነታት ከምዝርከብ ይዛረባ።
"ብከቢድ ኩነታት'የ ወደይ ሒዘ ካብ መረበተይ ተመዛቢለ። ብዘይ መግብን ማይን ኣብ ጅግጅጋ ኣብ ዝርከብ መዕቖቢ ክልተ መዓልቲ ድሕሪ ምጽናሕ ህጻናት ይሓሙና ስለዝነበሩ ናብ ሃማሬሳ ተሰጋጊርና። ጸኒሑ ድማ ናብ ወረዳኹም እተዉ ስለዝተብሃልና ናብ ድሬ-ጥያራ ኣቲና" ይብላ።
ነዘን ኣደ ሓዊሱ ካብ 8 ክሳብ 10 ኣባላት ዝርከቡዎም መራሕቲ ስድራ ኣብ ተመሳሳሊ ኩነታት'ዮም ዝርከቡ።
"ዝኾነ ዓይነት ኣገልግሎት ጥዕና ስለዘየሎ ህጻናት ብጣዕሚ'ዮም ዝጽገሙ" ዝብላ ወይዘሮ ፈቲሃ፡ "ዘለናሉ ከባቢ ብኣግራብ ዝተሸፈነን ካብ ሕጡብ ዝተሰርሐን ብምዃኑ ኣዝዩ ዝቖርር፤ ወደይ ብቑሪ ይሓመኒ ኣሎ። ብርክት ዝበሉ ህጻናት ኣለዉ። ናብ'ዚ መጺኡ ዝርእየና ሰብ ግና የለን" ይብላ።
ብምኽንያት እቶም ዘጋጥሙ ዝነበሩ ጎንጺታት ተመዛቢሎም ኣብ ግዚያዊ መዕቖቢ ዝነበሩ መብዛሕትኦም ከምዝወጽኡ ዝዛረቡ ኮሚሽነር ሓደጋን ኣመራርሓ ስግኣትን ኣይተ ምትኩ ካሳ፡ ነቶም ዝተረፉ ምላሽ ንምሃብ ይስራሕ ከምዘሎ'ዮም ዝዛረቡ።
"ክሳብ ሕጂ ኣብ መዕቖቢ ንዝርከቡ ኣዴታትን ህጻናትን ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና ምስ ታሕተዎት ምስ ዘለዉ ሰክተራት ጥዕና ብምትሕብባር ደገፍ ይገብር'ዩ ዘሎ። ካብ'ዚ ብዝሰገረ ህጻናት ከይጥቅዑ ሓይሊ ዉሃብቲ መግብታት ብወገን እቲ ኮሚሽን ይቐርቡ ኣለዉ" ኢሎም።
መዕቖቢ ሰሪሕና ክነእትወኩም ኢና ተባሂሉ ክሳብ ሕጂ ተስፋ ዘለዎ ነገር ክንርኢ ኣይተዓደልናን ዝብላ ወይዘሮ ፈቲሃ ግና ዝሓሸ ኣገልግሎት ጥዕና ምርካብ ከምዘጸግም'የን ዝዛረባ።
"ዝተመልሱ ኣለዉ'ዮም። ንዓና'ዉን ጽባሕ ዝሓሸ ነገር ክመጽእ'ዩ ብዝብል ተስፋ እንተተጸበና'ዉን ህጻናት ልክዕ ከማና ጻዕዳ ሩዝ ጥራሕ'ዮም ዝበልዑ። ዝሓሸ ኣገልግሎት ጥዕና ምርካብ ድማ ኣጸጋሚ ስለዝኾነና ዘላቒ ፍታሕ ንደሊ ኢና" ዝብል ርኢይቶ ኣለወን።
ካብዚ ብዝሰገረ ብምክንያት እቲ ጎንጺ ዝተመዛበሉ መራሕቲ ስድራ ቁጽሮም ልዑል ስለዝኾነ፡ እቶም ህጻናት ስድርኦም ንምሕጋዝ ካብ ዓቕሞም ንልዕሊ ኣብ ዝኾኑ ስራሕቲ ከምዝወፍሩ ሴቭ ዘ-ችልድረን ዘካየዶ መጽናዕቲ የመላኽት።
ኣብ ኢትዮጵያ ሴቭ ዘ-ችልድረን ሓላፊ ሰብኣዊ ምላሽ ኣይተ ሓሰን ዓብዱላሂ፡ ዘለዎም ነገር ስለዝሰኣኑ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ክሰርሑ ተገዲዶም'ዮም ይብሉ።
"ካብዚ ብዝሰገረ ጎንጺ ኣብ ዝተልዓሎም ከባቢታት መጀመርትኡ'ዉን ድርቂ ስለዝነበረ ኩነታት ኣመጋግብኦም ዝኸፍኣሉ፣ ንኣካላዉን ጾታዉን መጥቃዕቲ ዝተቓልዕሉን ስድርአን ንምሕጋዝ ኣብ ዘይዕድሚኤን ዝተመርዓዋን ከምዘለዋ ዘካየድናዮ መጽናዕቲ ኣርእዩና'ዩ" ኢሎም።
ስግኣትን ዳግም ምጥያስን
67 ሚኢታዊት ተመዛበልቲ ኣብ ኣወሰንቲ ከባቢታት ዘሎ ጸገም ብምስጋእ ዝተመዛበሉ እንትኾን፡ ናብ 300 ሽሕ ዝጽግዑ ናብ'ቲ ዝነበርሉ ከባቢ ተመሊሶም'ዮም ዝብል እቲ ኮሚሽን፡ ክምለሱ ዘይደለዩ ድማ ኣብ ክልል ኦሮሚያ 11 ከባቢታት ብምሕራይ ኣብ መዕቖቢ ዝነበሩ ሰባት ዳግም ንምጥያስ ብመሰረት ዝተትሓዘ ትልሚ ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 30 ሽሕ ዳግም ክዕቆቡ ተገይሩ'ዩ ይብል።
ኣብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ድማ፡ 8 ከባቢታት ተሓርዮም፡ እቶም ኣርባዕተ ከምዝተሰርሑ ብምግላጽ ነቶም ዝተመዛበሉ ንምስፋር ዝግበር ስራሕ ክቕጽል'ዩ ኢሉ።
ኮይኑ ግና ኣብ ዉሽጢ መዕቆቢ ንዝርከቡ ሰባት ኣብ ዝቐርብ ኣገልግሎት ክፍተት ከምዘሎ እቲ ኮሚሽን ይቕበል።
"ክፍተታት ኣለዉ'ዮም። ሰባት ካብ መዕቆቢ ከባቢታት ብምዉጻእ ብዘላቕነት ንምጥያስ ምምሕዳር ከተማታት እቶም ዝዓረፉሎም ሓላፍነት ስለዝወሰዱ ካብኦም ዝወሃቦም ኣገልግሎት'ዮም ዝረኽቡ። ከም በዝሒ ህጻናት ዘድሊ ወጻኢ ኣገልግሎት ጥዕና ምሕታት ካልእ ኣማራጺ'ዩ። ብፍላይ ኣብ ክልል ኦሮሚያ እዚ ትኹረት ተዋሂቡ ይስርሐሉ'ዩ ዘሎ" ብምባል ኮሚሽነር ምትኩ ካሳ ምላሽ ይህቡ።
"ካብዚ ብዝዘለለ ምላሽ ናይ ምሃብን ዳግም ኣብ ምጥያስን፣ ኣብ ክልቲኤን ክልላት ዘለዉ ጸገማት ልምዓት ምፍታሕን ዘይተወድኡ ጉዳያት ወሰን ክልቲኤን ክልላት ንምኽምባት ይስራሕ ኣሎ" ዝብሉ እቶም ኮሚሽነር፡ ቐጻሊ ጎንጺ ጠጠዉ ክብልን ኣይንምለስን ዝበሉ ሰባት ብምርድዳእ ናብ ዝነበርሉ ከባቢ ክምለሱን ኮንፈረንስ ሰላምን ልምዓትን ክልቲኤን ክልላት ከምዝካየድ ኣመልኪቶም።
ካብ ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ዝተመዛበሉ ሰባት ዝምልከት ክልቲኤን ክልላት ሓላፍነት ወሲደን ይከታተልኦ ኣለዋ። ሰባት ናብ መረበቶም ክምለሱ መንግስታት እተን ክልላት ይሰርሑ ኣለዉ ብምባል፡ እቶም ተመዛበልቲ ዝምለስሉ ዕድል ድማ ሰፊሕ ከምዝኾነ ሓቢሮም።
ኮይኑ'ዉን ግና ኣብ ቀጻሊ ህልዉና ህጻናት ንምሕላዉ ጎንጺ ኣብ ምክልኻልን ንጎንጺ ተቓላዕቲ ኣብ ዝኾኑ ከባቢታት ስራሕቲ ምክልኻል ምጥንኻርን ኣገዳሲ ከምዝኾነ፡ የገንዝቡ ኣብ ኢትዮጵያ ሴቭ ዘ-ችልድረን ሓላፊ ሰብኣዊ ምላሽ ኣይተ ሓሰን ዓብዱላሂ።
"ንጎንጺ ተቓላዕቲ ኣብ ዝኾኑ ከባቢታት ስራሕቲ ምክልኻል ክስራሕ ኣለዎ። ከምዚ ዓይነት ጸገማት እንተጋጥሙ ኣብ ልዕሊ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ዝበጽሑ መጥቃዕታት ትኹረት ስለዝዉሕዶም እዞም ዓርሶም ምክልኻል ዘይኽእሉ ክፋላት ሕብረተሰብ ከምዚኦም ዝበሉ ጸገማት ክከላኸሉሎም ዝኽእሉ ስራሕቲ ግንዛበ ምዕባይ ክጠናኸሩ ኣለዎም" ኢሎም።
ኢትዮጵያ
•ብፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ትምራሕ
•ርእሰ ከተማ፡ ኣዲስ ኣበባ
•በዝሒ ህዝቢ፡ 102.5 ሚሊዮን
•ሰፋሕቲ ቋንቋታት፡ ኣምሓርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ትግርኛን ሶማልን
•ማእኸላይ ግምት ዕድመ ምንባር፡ 63 (ደቂ ተባዕትዮ) 67 (ደቂ ኣንስትዮ)
•መተዓዳደጊ ገንዘብ፡ ብር
•መራሒ፡ ኣብዪ ኣሕመድ (ዶክተር)
ንህጻናት ዘይጠዓመት ዓለም
መራሕቲ ሃገራት ዓለም መጻኢ መደብ 15 ዓመታት ንምጽዳቕ ብ2015 ኣብ ዝታከብሉ እዋን"ንህጻናት ትምችእ ዓለም ክንፈጥር ኢና" ኢሎም ብሓደ ድምጺ ፈሪሞም'ዮም።
ኣብ 2030 ኩሎም ህጻናት ናይ ምምሃር፣ ኣገልግሎት ጥዕና ናይ ምርካብን ምሕብሓብን መሰሎም ክሕለወሎም'ዩ ተባሂሉ ቃል ዝተኣተወሎም ህጻናት ኣብዚ ሕዚ እዋን ህጻንነቶም ይምንዝዑ'ዮም ዘለዉ።
ፍርቂ'ቶም ኣብ ምብራቕን ደቡብን ኣፍሪቃ ዝርከቡ ህጻናት (ማለት'ዉን ሓደ ሚሊዮን ህጻናት) ኣብ ከቢድ ሓደጋ ምጽናት ይርከቡ ይብል ናይ'ዚ ዓመት ጸብጻብ ሴቭ ዘ-ችልድረን።
ህጻናት እዋን ቁልዕነቶም ብኣጋ ኣብ ዝቑጸየሉ ሃዋህዉ ይርከቡ። መብዛሕትኦም ብመግለልቲ፡ ብድኽነት፣ ጎንጽን ኣድልዎን ይፍተኑ ከምዘለዉ እቲ ጸብጻብ የመልክት።
ኣብ'ዚ እዋን ልዕሊ 1.2 ቢሊየን ህጻናት ዓለም ኣብ ከቢድ ስግኣት ይርከቡ። እቲ ኣብ ኣብ ሶማሊያ ዘሎ 13 ሚኢታዊት ህጻናት ሓሙሽተ ዓመት ከይመልኦም ህጻንነቶም ዝምንዝዕ ኩነታት ዓለም ዝለዓለ ክፋል ዝሕዝ።
ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ 1.2 ቢሊየን ህጻናት ካበይ'ዮም?
ከም ጸብጻብ ሴቭ ዘ-ችልድረን
1 ቢሊየን ህጻናት ብድኽነት ኣብ ዝሕመሳ ሃገራት
ከባቢ 240 ሚሊዮን ጎንጽን ዘይምርግጋእን ኣብ ዝነገሰን
575 ሚሊዮን ህጻናት ደቂ ኣንስትዮ ድማ ኣድልዎ ኣብ ዝዓብለለን ሃገራት ይርከባ።
በዚ ምክንያት ቁልዕነቶም መከራን ስቓይን ዝባህነኖ ህጻናት ቑጽሮም ዛይዱ ኣሎ።
ርግኣት ዝርሓቓ ደቡብ ሱዳን ድማ ህጻናት ዝጽንቱላ 5ይቲ ዘይምችእቲ ሃገር'ያ። 67 ሚኢታዊት ህጻናት ትምህርቲ ዘይረኽቡ ክኾኑ እንከለው 32 ሚኢታዊት ድማ ተመዛቢሎም'ዮም።
ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ሃገራት ምብራቕን ደቡብን ኣፍሪቃ ዝርከቡ ህጻነት ብምኽንያት ትሕቲ ዕድመ መርዓ፣ ድኽዳኸን ዕብራንን፣ ጎንጽን ኲናትን እናፈተኑ፡ ህጻንነቶም ዝምንዝዑ ዘለዉ መሰረታዊ ጸገማት'ዮም፥
እንተኾነ ተረከብቲ ጽባሕ ህጻናት ካብ ማሕለኻን ጸገማትን ሓራ ኮይኖም ብሩህ መጻኢ ክረኽቡ ሓላፍነት ኩሉ'ዩ።


text:
ናብ ኣዲስ ኣበባ ዘራኽብ ዓበይቲ መስመራት ብሓይልታት ትግራይን ሰራዊት ሓርነት ናጽነት ኦሮሞን ከም ዝተታሕዘ ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ እዋን፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ነቶም ኣሸበርቲ ዝብሎ ጸላእቲ ንምክልኻል ኵሉ ዜጋ ጻዕሩ ዕጽፊ ክገብር ጸዊዖም። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ጃምላዊ ማእሰርቲ’ውን ይውስኽ ምህላዉ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ጸብጺቡ።
ናብ ኣዲስ ኣበባ ዘአንፍት ዘሎ ኲናት፡ እቲ ኲናት ካብ ዝጅምር ዓመት ኣብ ዝመልኣሉን ህይወት ኣሽሓት ሰባት ኣብ ዝቐዝፈሉን እዋን’ዩ።
ብዛዕባ’ቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ዝገበሩዎ ህዝባዊ ጻውዒት፡ ወሃቢት ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ዝዀነት ቢልለኔ ስዩም፡ ብኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ተሓቲታ፡ “እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ዝበሉዎ እቲ ክዉን’ዩ፡ ነታ ሃገር ዝመርሕ ዘሎ ንሱ ስለ ዝዀነ፡” ክትብል መሊሳ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ብሰንበት ኣብ ዝሃቡዎ ናይ ክተት ጻውዒት ቃል፡ ሰራዊቶም ብኣርባዕተ ግንባራት ይዋጋእ ከም ዘሎ ድሕሪ ምሕባር፡ “ናይ ጸላኢና ቀንዲ ሓይሊ፡ ናትና ሕምቀትን ዘይምድላውን’ዩ፡” ክብሉ ገሊጾም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ድማ ካብ ሰኑይ ጀሚሩ፡ ንተወላዶ ትግራይ ብፍሉይ ዘተኰረ ጃምላዊ ግፋ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝተራእየ ተፈሊጡ ኣሎ። ወሃብ-ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ለገሰ ቱሉ ብዛዕባ’ቲ ዝካየድ ዘሎ ግፍ ኣመልኪቱ፡ “እቶም መንግስቲ ተዳኺሙ’ዩ፡ ሓይልታት ትግራይ ድማ ይመጹ ኣለዉ ኢሎም ዝኣምኑ ክጥንቀቑ ኣለዎም። ገሊኣቶም እሞ እንኮላይ ኣብ ለይታዊ ትልሂት ከይዶም’ዮም ጸንቢሎም። መንግስቲ ከኣ ነዚ ኣመልኪቱ ስጕምቲ ይወስድ ኣሎ፡” ክብል ገሊጹ።
ፈደራላዊ መንግስቲ ደኣ ነቲ ዜና ይንጸጎ እምበር፡ ከተማታት ደሴን ኮምቦልቻን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሮም ከም ዘለዋ ሓይልታት ትግራይ ይገልጹ።
ወሃብ ቃል ለገሰ ቱሉ ድማ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ኮምቦልቻ 100 መንእሰያት ከም ዝቐተሉ ይኸስስ።
ኣመሪካ: ሓይልታት ትግራይ ብዝገበሩዎ ዘለዉ ምቍጽጻር ከተማታት ስክፍታኣ ትገልጽ ኣላ። ጸሓፊ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ሎሚ ኣብ ዝዘርግሑዎ ሓጺር ናይ ትዊተር መልእኽቲ፡ መንግስቶም ብምትሓዝ ከተማታት ደሴን ኮምቦልቻን ከም ዝሰንበደ ድሕሪ ምግላጾም፡ ምንዋሕ እቲ ኲናት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንዝርአ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልዋል ዘጋድድ’ዩ ኢሎም። ንሶም ኣስዒቦም ኵላቶም ኣካላት ወተሃደራዊ ወፍሪ ኣቋሪጾም ናብ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ዘተ ክኣትዉ ጸዊዖም።
ይዅን እምበር፡ ካብ ላዕለዎት ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ ትግራይ ዝዀኑ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ ምስ ቴለቪዥን ትግራይ ኣብ ዝገበሩዎ ቃለ-ምልልስ ምስ መንግስቲ ዘተ ክግበሩ ድሉዋት ዘይምዃኖም ምምልካቶም ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ጸብጺቡ።
ሓይልታት ትግራይ ምስ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ተላፊኖም ዝተወሃሃደ መጥቃዕቲ ይገብሩ ምህላዎም’ውን ንኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ኣመልኪቶም ኣለዉ።
ብኣገላልጻ ሓይልታት ትግራይ እቲ ዝገብሩዎ ዘለዉ ኲናት ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ተስገዲዱ ዘሎ መሸንቆቓን ምዕጻው መገድታትን ኣፍደገ ንምኽፋት’ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ፡ ኵሉ ዓቕሚ መንግስቲ ናብቲ ኲናት ክቐንዕን ካልእ ንጥፈታት ክውንዘፍን ሓቢሮም ኣለዉ። ድሕሪ ሰዓት 8፡00 ምሸት ኣብ ከተማታት ዝገበር ምንቅስቓሳት’ውን ደው ክብል ትእዛዝ ከም ዝሓለፈ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ ኣመልኪቱ'ሎ።


text:
ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን በረራታት መንገዲ ኣየር ፤ ኣገልግሎት ወደብ፥ ካብን ናብን ምንቅስቓስ ህዝቢ ክጅምርን ኤምባሲታት ክኽፈቱን ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ኣብ ኤርትራ ዑደት ዝገብር ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣፍሊጦም ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነዚ ዘፍለጡ: ሰንበት ሾሞንተ ሓምለ ንኽብሪ'ቲ መሪሖሞ ዝመጸ ላዕለዋይ ልኡኽ ፈደራላዊት ሪፖብሊክ ኢትዮጵያ ብፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝተገብረ ናይ ድራር እንግዶት እዩ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብቲ ኣጋጣሚ: ፕረዚደንት ኢሳያስ ንጉዳይ ሰላምን ሰናይ ጉርብትናን ዘርኣዮ ቅሩብነት ተገዳስነትን ዘለዎ ኣኽብሮትን ድሕሪ ምግላጽ: “ኩነታት ሞት ኣልባ ኩናት ዛዚምና ናብቲ ክልቲኦም ህዝብታት ዝረብሑሉ ምዕራፍ ንምስግጋር ዝጀመርካዮ ቅዱስ ዕላማ ሸትኡ ከምዝወቅዕ ኣይጠራጠርን” ክብሉ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ኣሞጊሶም።
ፕረዚደንት ኣብይ ብዘይካዚ: ቅድሚ ዕስራ ዓመት ብዘጋጠመ ግጭት ህይወቶም ንዝሰኣኑን ንዝሰንከሉ ኤርትራውያን ዝተሰምዖም መሪር ሓዘን ንኤርትራውያን ስድራቤታት ዝገለጹ ክኾኑ ከለው: "ብድሕሪ ሕጂ ኲናት ኣይንዘክር፤ ብድሕሪ ሕጂ ዘለና ዓቕሚ: ናይ ልምዓት ዓቕሚ: ናይ ሰላም ዓቕሚ እናተላዘብና ብቑልጡፍ ሰሪሕና ንክልቲኦም ህዝብታት ክንክሕስን ዘሎ ርክብ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምስግጋሩ በዚ ኣጋጣሚ ከረጋግጸልኩም እፈቱ" ድማ ኢሎም።
ንፕረዚደንት ኢሰያስ “ወዲ ኣፎም” ንከተማ ኣስመራ ድማ “ኣስመራ ጻዕዳ" ኢሎም ንቀልቢ ዕዱም ዝሰሓቡ ፕረዚደንት ኣብይ: ብፍሉይ ንህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪቶም ኣብ ዝገበርዎ መደረ: “ ህዝቢ ትግራይ: ህዝቢ ዓፋር: ካብ ዝኾነ ንላዕሊ ንዓኹም ፍቕርን ኣኽብሮትን ከምዘለዎ፤ ምሳኹም ክሰርሕን ክዓብን ዝደሊ፤ ምሳኹም ሰናይ ጉርብትና ዝናፍቕ’ዩ” ምዃኑ ብምግላጽ “ኣጀንዳ ጽልኢ ዘየካይድ ምዃኑ ፈሊጥኩም ንሓው ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ዓፋርን ልክዕ ሎሚ ከምዝሃብኩምና ፍቕሪ ልብኹም ከፊትኩም ርክባትኩም ክትጅምሩ” ዝብል ለበዋ ኣመሓላሊፎም።
“ዶክተር ኣብይ ዝወሰዶ ሕርያ ቀሊል ሕርያ ኣይኮነን” ኢሎም ንዕዱማት ዘዘኻኸሩ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብወገኖም: እዚ ሕርያ’ዚ ን 25 ዓመት ዕድል ተፈጢሩ: ኩነታት ተቐይሩ: ናብ ዝሓሸ ዝዓበየ ምዕባለ ይኽየድ ኣሎ ኣብ ዝተባህለሉ: እቲ ዕድል በቲ ዝተፈጥረ ኩነታት ከምዝተኾልፈ ኣስሚሮምሉ።
ን25 ዓመታት ዝጠፍአ ግዜን ዝተኸስረ ዕድልን ብዝኾነ መንገዲ ክትልክዖውን ዝከኣል ከምዘይኮነ ዝገለጹ ፕረዚደንት ኢሰያስ: “ሎሚ ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ ግን ኣይከሰርናን። ኣይጠፍኣናን። ንብረትና ብሙሉኡ መሊስናዮ” ኢና ድማ ኢሎም።
ንውዕውዕ ኣቀባብላ ህዝቢ ኣመልኪቶም ፕረዚደንት ኢሰያስ ንዕዱማት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል: ናይ ልቡ ስምዒት ብፍኑው መንገዲ መቆጻጸሪ ዝሰኣነ ናይ ሓቀኛ መግለጺ ተርእዮ ምዃኑ ጠቒሶም “ እንቃዕ ሓጎሰና: ንኹሎም ኣብዚ ዘለው ኣጋይሽ ምሳና ድማ እንቃዕ ሓጎሰኩም: እንቃዕ እዚ ርኣኹም - ናይ ብሓቂ ስምዒት ናይዚ ሃገር እንታይ ምኻኑ ርኢኹም ኣለኹም“ ድማ ኢሎም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተፈላለዩ ባህላውን ዘመናውን ደርፍታትን ሳዕስዒታትን ዝቐረቡ ክኾኑ እንከለው: ነቲ መድረኽ ዝዕዘቡ ዝነበሩ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ገጾም ሓጎስን ፍሽኽታን ይንበብ ነይሩ።
እቲ ናይ ድራር እንግዶት ብቐጥታ ብመገዲ ተለቪዥን ኤርትራ ዝተመሓላለፈ ክኸውን እንከሎ: ተለቪዥን ኢትዮጵያውን ነቲ ፈነወ ብቐጥታ የመሓላልፎ ምንባሩ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ኣብታ ቅድስት መሬት ኣብ ኣረጊት ከተማ እየሩሳሌም ኣመንቲ ክርስቲያን ንስቕለት ብፀሎትን ጉዕዞን ዘኪሮምዎ ኣለው።
ኣመንቲ ናይ ዕንጨይቲ መስቀል ብምሽካም እየሱስ ክርስቶስ ንኽስቀል ተወሲዱሉ ተባሂሉ ኣብ ዝእመን መንገዲ ብእግሮም ብምጉዓዝ ኣብታ ጥንታዊ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ስፐልቸር በፂሖም።
እታ ቤተ ክርስቲያን እየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቐለሉ፣ዝተቐበረሉን ዝተስአሉን ተባሂሉ ብያታ ኣብዝፍለጥ ቦታ እያ ተሃኒፃ።
ኣብ ፊሊፒንስ እውን ውፉያት ልክዕ ከም እየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕንጨይቲ ብምስማር ተወጊኦም ተሰቒሎም ህዝቢ ክሪኦም ውዒሉ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ እውን ተዘኪሩ ውዒሉ’ሎ።ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክስርስቲታን ኢትዮጵያ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ብዓል ፋሲካ ብፍቕርን ንካልኦት ብምሕሳብን ክነኽብሮ ይግባእ ኢሎም።
እቶም ፓትሪያሪክ ንብዓል ፋሲካ ምኽንያት ብምግባር ኣብዝሃብዎ ቡራኬን ዘሕለፉዎ መልእኽትን ብዛዕባ ህይወት፣ሞትን ትንሳኤን ካብ መፅሓፍ ቅዱስ ብምጥቃስ መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም።
ብዓል ፋሲካ ክኽበር ከሎ ብፍቕርን ንኻልኦት እውን ብምሕሳብን ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።ፍቕሪ ፍፁም ዝኸውን ንእግዚኣብሄር እንትንኽተል፣ንኩሉ ወዲ ሰብ ምስ እንፎቱን እንነብረላ መሬት ኣብ ውሽጣ ዝሓዘቶም ፍጥረታት ክንሕብሕቦም ከለናን እዩ ኢሎም።
ስለዝኾነ እውን ንሕና ክርስቲያን ንእግዛኣብሄር ዘለና ፍቕሪ ንምግላፅ ኣብ መዋእለ ፀሙ ብኣምልኮ፣ብፆም፣ብፀሎት፣ብምፅዋትን ብስግደትን ክንገልፅ ከም ዝፀናሕና ኣብ ናይ ፋሲካ ብዓልና እውን እግዝኣብሄር ዝሃበና በረኸት ንዝተፀገሙ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብምክፋል ንወገናትና ዘልና ፍቕሪ ክንገልፅ ይግባእ እዮም ዝበሉ ኣቡነ ማቲያስ።
ሎማዕንቲ ዓርቢ ስቕለት ኣመንቲ ብዝተፈላለዩ ሃይማኖታዊ ስነ ስርዓታት ኣኽቢሮም ውዒሎም ኣለው።ዝቕፅል ሰንበት ንዝኽበር ብዓል ፋሲካ እውን ሰናይ ትምኒቶም ገሊፆም ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ።


text:
Radio Erena: 25 April 2022
ብሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ነበር፣ ፋሃድ ያሲን ዝተመርሐ ጉጅለ ሶማል ናብ ኤርትራ ከምዝበጽሐ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቲ ጉጅለ፣ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ሰሉስ 19 ሚያዝያ፣ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ፣ ካብ ኣቡዳቢ፣ ብመንገዲ ኣየር ነፋሪት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ኣስመራ ከምዝኣተወት ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ዕላማ ዑደታ ንጹር ከምዘይኮነ ኣረዲኦም።
እንተኾነ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሶማልን ውጽኢት ምርጫ ክፈጥሮ ዝኽእል ተወሳኺ ወጥሪን ብዝምልክት ምስ ሰበ ስልጣን ኤርትራ ንምዝርራብ ክኸውን ከምዝኽእል ይእምቱ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ዑደት ናይቲ ሓላፊ ጸጥታ ነበር፣ ብዛዕባ’ቶም ናብ ኤርትራ ተላኢኾም ዝተባህለ ወትሃደራት ሶማልን ድሕሪ ምቕያር ፕረዚደንት ክህሉ ዝኽእል መርመራታትን ምቅላዕ ምስጢራትን፣ ብኸመይ ይተሓዝ ኣብ ዝብል ነጥቢ ‘ውን ከተኩር ከምዝኽእል ይግመት።
ፋሃዲ ያሲን፣ ጸግዒ ናይቲ ኣብዚ ቀረባ ብምርጫ ክእለ ትጽቢት ተነቢርሉ ዘሎ ፕረዚደንት መሓመድ ፋርማጆ ዝሓዘ ኮይኑ፣ ብጉዳይ እቶም ናብ ኤርትራ ተላኢኾም ዝተባህሉ ወትሃደራት ሶማልን ቅትለት ናይ ሓንቲ ናይቲ ጉዳይ ሰነድ ዝነበራ ኣባል ስለያን፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር ሑሰን ሮብለ ካብ መዝነቱ ከምዝተሰጎገ ይዝከር።
እንተኾነ፡ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ንምስጓግ ናይቲ የማናይ ኢዱ ዝነበረ ሓላፊ ስለያ ብምቅዋም፣ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ካብ ስልጣኑ ከደስክሎ ፈቲኑ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ እቲ ፕረዚደንት፣ ኤርትራዊት በዓልቲ ቤት ከምዘላቶ ንዝተሓበረ፣ ዓብደረዛቕ መሓመድ ዝተባህለ ኣባል ስለያ፣ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል ክኸውን መዚዙዎ።
ኣቐዲሞም፣ ብዝተፈላለየ ጉዳያት ክሰሓሓቡ ዝጸንሑ ፕረዚደንት ፋርማጆን ቀዳማይ ሚኒስተር ሮብለን፣ ናይ ኤርትራ ተወሲኽዎ ናብ ምፍጣጥ ድሕሪ ምእታዎም፣ ብመንጎኝነት ኣካላት መግስስቲ እታ ሃገር፣ ክልቲኦም ዝተሰማምዕሉ ሓደስ ሓላፊ ስለያ ብምምራጽ፣ ንፋሃድ ያሲን ካብ መዝነቱ ኣልዒሎሞ።
ይኹን’ምበር ፋሃድ ያሲን፣ ካብ ሓላፍነት ሃገራዊ ድሐትን ጸጥታን ሶማል ምስተኣልየ ‘ውን ምስ ፕረዚደንት ፋርማጆ ጥቡቕ ርክብ ከምዘለዎ ይፍለጥ።
ስእሊ፦ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=======================


text:
ኣብ ሊብያ ብኣማኢት ዝቑፀሩ እሱራት ሃዲሞም
ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ተነሓናሕቲ ዕጡቓት ውግእ ገጢሞም እንከለዉ፡ ኣስታት 400 ዝኾኑ እሱራት ኣብ ጥቓ እታ ከተማ ካብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ 'ኣይን ዛራ' ሃዲሞም።
"እቶም እሱራት፡ ኣገዲዶም ማዕፆ ክኽፈተሎም'ዮም ገይሮም" ኢሉ ፖሊስ ናይቲ ኸባቢ።
ሓለውቲ እቲ ቤት ማእሰርቲ ንህይወቶም ስለዝፈርሑ ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ምእሰርቲ ንዝተልዓለ ዓመፅ ደው ከብልዎ ኣይከኣሉን ነይሮም'ውን ተባሂሉ።
ኣብታ ከተማ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ዝካየድ ዘሎ ጎንፂ፡ ነቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ መንግስቲ፡ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ክእውጅ ኣገዲድዎ እዩ።
እዚ ብሰንበት ዘጋጠመ ፍፃመ፡ ኣብ ጥቓ እቲ ቤት ማእሰርቲ ኣብ መንጎ ዝነበሩ ተነሓናሕቲ ሓይልታት ጎንፂ ምልዓሉ ስዒቡ ዘጋጠመ እዩ።
መብዛሕተኦም ኣብ 'ኣይን ዛራ' ቤት ማእሰርቲ ዝነበሩ እሱራት፡ ደገፍቲ መራሒ ሃገረ ሊብያ ነበር፡ ሙዓመር ጋዳፊ ከምዝኾኑ ይግለፅ። ኣብ 2011 ኣንፃር ጋዳፊ ኣብ ዝነበረ ዓመፅ ንተቓወምቲ ብምቕታሎም ዝተፈርዶም ድማ እዮም።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ፡ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ዝርከብ ብኣማኢት ዝቑፀሩ ተመዛበልቲ ዘዕቖብሉ መዓስከር ብተወንጫፊ ድሕሪ ምውቅዑ፡ ክልተ ክሞቱ እንከለዉ ካልኦት ብዙሓት ድማ ቆሲሎም።
ሚኒስትሪ ጥዕና ሊብያ ከምዝብሎ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ትሪፖሊ ኣብ መንጎ ተነሓናሕቲ ዕጡቓት ብዘጋጠመ ጎንፂ፡ ሰላማውያን ሰባት ሓዊሱ 47 ሰባት ሞይቶም።
እቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ መንግስቲ፡ ንሽሙ'ኳ ኣብ ዋና ከተማ እታ ሃገር ስልጣን እንተሃለዎ፡ ዕጡቓት ግን ንኣብዝሓ ክፋላት እታ ሃገር ተቖፃፂሮሞ ይርከቡ።
ጎንፂ ንምንታይ ተልዒሉ?
ዝሓለፈ ሰሙን፡ ካብ ትሪፖሊ ንደቡብ ገፅ ካብ እትርከብ ከተማ ዝተበገሱ ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ደቡባዊ ከባብታት መጥቃዕቲ ምስፈፀሙ፡ ነቲ ዓለምለኻዊ ኣፍልጦ ዝረኸበ መንግስቲ ምስ ዝድግፉ ዕጡቓት ጎንፂ ተላዒሉ።
እቲ ዓለምለኻዊ ኣፍልጦ ዝረኸበ መንግስቲ፡ ነቲ ጎንፂ "ሰላማዊ ናይ ፖለቲካ ስግግር ንምትዕንቓፍ ዝግበር ፈተነ እዩ" ክብል ገሊፅዎ።
ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት፡ 'ሂዩማን ራይትስ ዎች' እውን፡ ህፃናት ዝርከብዎም 18 ሰላማውያን ሰባት ምሟቶም ብምጥቃስ ነቲ ጎንፂ ኮኒነዎ።
ብኣማኢት ዝቑፀሩ ስደተኛታት ናብ ካልኦት ቤት ማእሰርትታት ክዛወሩ ዝተገበረ እንትኾን፡ ናይታ ከተማ መዕርፎ ነፈርቲ ካብ ዓርቢ ጀሚሩ ንኽልተ መዓልቲ ተዓፅዩ።
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2011፡ ብኔቶ ዝድገፉ ዕጡቓት ንኮለኔል ሙዓመር ጋዳፊ ካብዘውድቅዎ ጀሚሩ፡ ሊብያ ኣብ ቀፃሊ ቅልውላው እያ ትርከብ።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ሊቢያ ብዘስካሕክሕ ኩነታት ተኣሲሮም ዝነበሩ ብዓሰተታት ዝቑጸሩ ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ዝርከቡዎም 163 ስደተኛታት ሃገራት ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪቃ ናብ ኒጀር ከምዝተወስዱ ኣፍሊጡ።
ነቶም ስደተኛታት ዝፀዓነት ነፋሪት ሎሚ ዓርቢ ንጉሆ ኣብ ዋና ከተማ ኒጀር ኒያሚ ኣትያ’ላ።ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙናት ኣብ ዋና ከተማ ትሪፖሊ ኲናት ካብ ዝጎሃሀር ጀሚሩ እዚ ፈላማይ በረራ እዩ።እቶም ስድተኛታት እቲ ግጭት ኣብዝካየደሉ ከባቢ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ምንባሮምን ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ’ሎ።
ወሃቢ ቃል’ቲ ትካል ባባር ባሎች ትካሎም ነዚኦም ሓዊሱ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ንልዕሊ 300 ካልኦት ስደተኛታት ክፍትሑ ከምዝገበረ ገሊፆም።ኣብ ካልኦት መዳጎኒታት ኣስታት 3,000 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ከምዝርከቡ እውን ወሲኾም ገሊፆም።እቶም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ፣ማሊ፣ናይጀሪያ፣ሱዳንን ሶማልን ዝኣመሰላ ሃገራት መቕፃዕትን ህውከትን ሃዲሞም ዝመፁ እዮም ኢሎም።
“እቲ ውግእ ናብዞም ማእኸላት ማእሰርቲ ብዝቐረበ ቁፅሪ እቲ ስግኣት ኩነታት ናይዞም ስደተኛታት እዚኦም ናይ ሞትን ህይወትን ጉዳይ እዩ።ኣብዞም መዳጎኒ ማእከላት ዝርከቡ ተፈቲሖም ናብ ውሑስ ቦታ ክኸዱ ምግባር ኣገዳሲ ዝኸውን ዘሎ እውን በዚ ምኽንያት እዩ።”
ትካል ጥዕና ዓለም ንትሪፖሊ ንምቁፅፃር ቅድሚ ክልተ ሰሙናት ግጭት ካብ ዝውላዕ ልዕሊ 200 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሓቢሩ።
ካብ ሕዳር 2017 ጀሚሩ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ንኣስታት 2,800 ሰባት ካብ ሊቢያንናብ ኒጀር ኣግዒዙ’ሎ።ካብዚኦም ፍርቆም መዕቖቢ ዝረኽቡ ክኾኑ ከለው እቶም ዝተረፉ ግን ዝቕበሎም ሃገር ይጽበዩ ምህላዎም ሓቢሩ’ሎ።


text:
ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንኹሉ ዝዓለመ እዩ
ኣብ ሃገረ ሽወደን፡ ኣብ ዩኒቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን ኣብ ምምሃር ተጸሚዶም ዝርከቡ ሰባት፡ ብዙሓት እዮም። ገለ ካብዚኦም ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ምስ ወድኡ ብቐጥታ ኣብዚ ደረጃ ምምሃር ዝጅምሩ። ገሊኦም ከኣ፡ ንዝተወሰን ግዜ ድሕሪ ምስራሕ፡ ሓድሽ ፍልጠት ንምቕሳም ካብ ዝብል፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ምምሃር ይጅምሩ። ኣብ ሽወደን፡ ዕድመ፡ ቀቢላውን ማሕበራውን ድሕረ-ባይታ፡ ኣካላዊ ስንክልና ወይ ውን ጾታዊ ዝምባሌታት ብዘየገድ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድል ንኹሉ ክፉት እዩ። ስለዝኾነ ከኣ`ዩ፡ ዩንቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብየተ-ትምህርታት ሽወደን፡ ብብዙሕነት ናይተን ሓቊፈንኦም ዝርከባ ተመሃሮ ዝልለያ። ትምህርቶም ንምክትታል ናብ ሽወደን ዝውሕዙ ዜጋታት ናይ ካልኦት ሃገራት ውን፡ ብዙሓት እዮም።
ናይላዕለዋይደረጃቤት-ትምህርትን፡ክትመሃርዎዝደለኹምትምህርትንምረጹ
ኣብ ሽወደን፡ ካብ ሰሜን ክሳብ ደቡብ ፋሕ ኢለን ዝርከባ ኣስታት 50 ዩኒቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን ኣለዋ። መብዛእሕትአን ካብዚኣተን መንግስታውያን ክኾነ እንከለዋ፡ ገለ ውሑዳት ከኣ ትካላዊ-ተቕዋማት እየን። ኩለን እዘን ዝተጠቕሳ ዩኒቨርሲታት ነቶም ኣብአን ትምህርቶም ዝወድኡ ተመሃሮ ምስክርነት ዝተጠናቐቐ ትምህርቲ ይህባ እየን። ዓይነታዊ-ትሕዝቶ ናይቲ ዝህብኦ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኸኣ፡ ብመንግስታዊ ቤት-ጽሕፈት ኣቦ-ወንበር ዪኒቨርሲታት (Universitetskanslersämbetet (UKÄ) ዝተሰምየ መንግስታዊ በዓል-መዚ ቊጽጽር ይካየደሉ።
ኣብ ሽወደን፡ ዩኒቨርስትን ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ኣለዉ። ንዩኒቨርሲቲ ካብ ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዝፈልዮ ነገር ከኣ፡ ዩኒቨርሲቲ ኩሉ ግዜ መጽናዕታዊ ትምህርቲ (ናይ ዶክትረይት መዓርግ ትምህርቲ) የአንግድ ምዃኑ እዩ። ማእከላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ውን ኣቭ ውሱን መጽናዕታዊ ሜዳታት መጽናዕታዊ ትምህርቲ ከአንግዳ ዘኽእለን ፍቓድ ክረኽባ ይኽእላ እየን።
እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ክትመሃሩ ትመርጹ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ድዩ ወይሲ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ክትመሃሩ ትደልዩ ዝብል ሕቶ፡ እንታይ እዩ እቲ ነዓኹም ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር ኣብ ዝብል ዝተሰረተ እዩ። ኣብ ግምት የእቲኹም ክትሓስብሉ ዘለኩም ነገር፡ ኣብ እገለ ዩኒቨርሲቲ ወይ ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ እንታይ ዓይነት ኮርሳት ኣሎ፡ ግዝፊ ናይ’ቲ ማእከል ትምህርቲ፡ ኣበይ ይርከብ ካልእ ኣገዳሲ ትብልዎ ነገርን ዝድህስስ ክኸውን ኣለዎ። ገለ ዩኒቨርሲቲታን ማእከላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን፡ ኣብ ከም ስነ-ጥበብ ወይ ቴክኒንክ ዝኣመሰለ ውሱን ዓውዲታት፡ ትምህርቲ ዘተኰራ እየን። ኮይኑ ግን፡ መብዛሕትአን ዩኒቨርሲቲታን ማእከላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን፡ ብዙሕ ዓውዲታት ትምህርቲ ዝሓቆፈ ናይ ትምህርቲ መደባት ኣለወን።
እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ውን ሞያ ክትመሃሩ ትደልዩ ዝኾነ ኣምር ምስዘይህልወኩም፡ ኣብዚ ገጽ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ Studera.nu ብምእታው፡ ዜነቃቕሕ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ሓበሬታ ግን፡ ብቋንቋ ሽወደን ዝተዳለወ እዩ። ዓይነት ስራሕን ሞያን ንምምራጽ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ውን ሓበሬታ ኣለኩም። እዚ ሓበሬታ`ዚ ናብ ብዙሕ ቋንቋታት ተተርጒሙ ዝቐረበ እዩ።
ናብ መርበብ-ሓበሬታ ስቱደራ-ኑ ንምእታው (Studera.nu)
ናብ መርበብ-ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንምእታው (Arbetsförmedlingen)
ግድንድንድዩሽወደናዊዜጋክኸውንዘለኒ?
ኣብ ሽወደን ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ወይ ውን ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንምምሃር ሽወደናዊ ዜጋ ወይ ውን ቀዋሚ-ነባሪ ሽወደን ምዃን ግድን ኣይኮነን።
ናይ ምምልካትን ክፍሊት ትምህርትን ካብ ምኽፋል ምእንቲ ክትድሕኑ ግን እዚ ዝስዕብ ምምላእ የድልየኩም፡
- ዜጋ ኣውሮጳዊት ሃገር፡ ወይ ውን ዜጋ ናይ ሓንቲ ካብ ኣባል ሃገራት ኣውሮጳዊ ቊጠባዊ ምትሕግጋዝ (ነርወይ፡ ሌኽተንስተይን፡ ኣይስላድን)ወይ ውን ዜጋ ሃገረ ስዊዘርላንድ ክትኮኑ ኣለኩም።
ወይከኣ
- ኣብ ሽወደን ቀዋሚ ወይ ውን ግዝያዊ መንበሪ-ፍቓድ (ግዝያዊ ፍቓድ ግን ብምኽንያት ትምህርቲ ዝተዋህበ ክኸውን የብሉን)ክህልወኩም ኣለዎ።
ነዚ ነጥብታት`ዚ ካብ ምምላእ ሕድገታት ንምግባር ዘኽእል ፍሉይ ኲነታት ውን ኣሎ እዩ። ብዛዕባ`ዚ ብዝምልከት ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ Antagning.se ኣቲኹም ኣንብቡ።
ካልእናይምምሃርመንገዲታት
ናይ ካልእ ደረጃ ትምህርቲ ድሕሪ ምዝዛምኩም ዘሎ ዝቕጽል ኣማራጺታት፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ጥራይ፡ ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ሞያዊ ቤት-ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ (högskolestudier)፡ ምስ ኣስራሕቲ ብቐረባ ብምውህሃድ፡ ግብራውን ክልስ-ሓሳባውን ትሕዝቶ ዝሓቆፉ ኣብ ዝተፈላለዩ ሞያዊ-ጽላታት ዝተኮሩ ናይ ትምህርቲ ዕድላት የአንግድ እዩ። ነዚ ዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ www.yrkeshogskolan.se ኣለኩም። ኣብ ህዝባዊ ማእከል ትምህርቲ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ (folkhögskola)፡ ዝተፈላለዩ ንጽል ኮርሳትን ምሉእ ፕሮግራማትን ክትመሃሩ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ ሽወደን፡ ዝተፈላለየ ዓውዲ-ፍልጠት ዝድህስስ ብርክት ዝበለ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ዘአንግዳ፡ ኣስታት 175 ህዝባዊ ማእከላት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ኣለዋ።
ብዜካ`ዚ፡ ህዝባዊ ማእከላት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ንምምሃር ከም መዳለዊ-መኣዲ ኮይነን ከገልግላኹም ይኽእላ እየን። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ www.folkhogskola.nu ኣለኩም።


text:
ውድዓዊ መልእኽቲ ንኽቡር ህዝቢ ኤርትራ ሓባራዊ ክብርን መንነትን ታሪኽን ብሓፋሽ ህዝቢ እዩ ዝሕሎ፣ ዝኽበር፣ ዝምዕብልን ኣብዚ ጊዜ እዚ ኣብ ቅድሚ...Read more
ኣብ 30 ዓመታ ዝኣረገት ሃገር - ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት ሳላሳ ዓመታት ወይ ሓደ ወለዶ ኣብ ጒዕዞን ታሪኽን ሓንቲ ሃገር ኣዚዩ...Read more
ኣብዚ ኩናት ኣብ ምውዳእ ተቃሪቡሉ ዘሎ ጊዜ ደላይ ፍትሒ ንጹር መርገጺ ሒዚ ኣብ ስራሕ ከተኩር ኣለዎ ብጴጥሮስ ተስፋግዮርጊስ መደብ...Read more
ሰራዊት ኤርትራ ብህጹጽ ካብ ሕድሕድ ኩናት ኢትዮጵያ ክወጽእ ኩሉ ኢሪትራዊ ጻዊዒት ክገብር ኣለዎ ብጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ ኣቀዲመ ነቶም ኣብ ሎንደን ኣብ...Read more
ከም መእተዊ ጽሑፍና እዚ “ኣይበልዐ ኣይሰተ ጎንደር ከይዱ ሞተ” ዝብል ምስላ ኣብ ሃገርና ብብዝሒ ዝዝውተር ኢዩ፡ መበቈሉ ከኣ ምስ’ቲ ትሬንታ...Read more
ናይዚ ኣዕናዊ ኩናት ሕብእ ኣጀንዳ ልዕላውነት ኤሪትራ ምጥፋእን ነቲ ብ 1991 ዝተሳዕረ ናይ ኣምሓራ መስፍናዊ ስርዓት ምምላስን እዩ። ብጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ...Read more
አውያት አብ ትግራይ የዕብዮ ወልደማርያም አብ ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ አብ ልዕሊ ዓዃይን፡ መንእሰይን፡ ጓል አንስተይት ትግራወይትን ዝተፈፀመ ግፍዒ ዘኽፍሎ ዋጋ...Read more
ንቡር ናበይ ደሊኻ ናብ ክቡር - ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት ንቡር የናብር ከም ዝበሃል ንሕና ከም ህዝቢ ብንቡር ንናበርን ወግዒን ባህሊን...Read more
ምስ ጸላኢ ዝዓርኽ እናሓደረ ይሓንኽ! ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት ቻይናውያን ክራገሙ ከለዉ ኣብ ዘይርጉእ እዋን የንብርካ ይብሉ። ዘሎናዮ እዋን ብሓቂ ዘይርጉእን...Read more
ተዓጻጻፍነት ዲሞክራሲያዊ ሐይልታት ኤሪትራ ኣብዚ ተኣፋፊ ጊዜ ከመይ ይመስል ብጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ ኣብዚ ዘመን እዚ ከም ህዝቢ ኤሪትራ ገይሩ ዝተዋረደን ዝተጨቆነን...Read more


text:
ኣብ ስነ-ጥበብ ናይ ስነ-ጽሑፍ ቋንቋ ፈረንሳይ ምልላይ
ምስ ቤት ንባብ ቲቪ5 TV5 ሞንድ
እንታይ ኢዩ?
ዳህሳስ ምብጋር ኣብ ስነ -ጥበብ ናይ ስነ-ጽሑፍ ቋንቋ ፈረንሳይ፣ ብ ታብሌትን ብ ኮምፒተርን ኣብ ቤት ንባብ ዝደለናዮ መጽሓፍቲ ብኤልትርካዊ መስርሕ ስነዳ ኣሎ ፣ ኣብ ቤት ንባብ ቲቪ 5 ሞንድ ብምኻድ ካብዞም ኣስትታ 572 መጻሕፍቲ ዝኾኑ ቋንቋ ፈረንሳ መሪጽና ብነጻ ከንውርድ ንክእል ፤፣
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ዳህሳስ ምግባር ኣብ ስነ-ጽሑፍ ቋንቋ ናይ ፈረንሳ ምድህሳስ
ቤት- ንባብ ቲቪ 5 ሞንድ ናይ ዓበይቲ ጸሓፍቲ መጻሕፍቲ ኣብ ቤት ንባብ መሪጹ ኣድላዩ ኣሎ ፤፣ በዚ ናይዞም ክልተ ፉልጣት ዓብይቲ ጸሓፍቲ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ዓቢ ተራ ዘለዎም ኮይኖም ፣ዱ ፉልበር ኣ ባልዛክ ፣ ዱ ኤንስኮ ኣ ሰሊን፣ ይበሃሉ፣ ብመንገዲ ናይ እዞ’ም ዓበይቲ ጸሓፍቲ ጌርና ንስነ-ጽሑፍን ባህልን ናይ ቃንቃ ፈረንሳይ ክንድህስስን ክንላለን ንኽእል ፤፣
ሌላ ምስ ዓብይቲ ጸሓፍቲ ፈርንሳውያን
ታሪኽ ናይ’ዞም ዓበይቲ ጸሓፍቲ ብመጻሓፍቲ ይኹን ወይ ብፎሩም ናይ ወረቐት ጌርኩም ከተውርዱ ትኽእሉ በዚ ኣጋጣሚ ታሪኽ ናይዞ’ም ዓበይቲ ጸሓፍቲ ከም ምስጢር ኮይኑ ንዓኹም ኢዩ ንዓኹም ፤፣


text:
ቈልዓ ኣብ መሰረታዊ ቤ/ት(ካብ 1ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ) ዝኸይድ ንዘለኪ ወላዲት ምብጽጻን ናብ ቤት ትምህርቲ በቲ ሓድሽ ኤ-ኣገልግሎት( ኢንተርነታዊ ኣገልግሎት) ተጠቂምኪ ከተመልክቲ ከነዘኻኽረኪ ንደሊ።እዚ ነቶም ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ዝኸዱ ቈልዑ ኣይምልከቶምን እዩ።እንተ ዘየመልኪትኪ፡ናይ ቤት ትምህርቲ ካርድ ኣይክለኣኸን እዩ ወይ ኣይክወርድን እዩ።
ውሳነ ምብጽጻሕ ናብ ቤ/ት ኣብ ሰዓቱ ኽውሰነልኪ ንምርግጋጽ፡ እዚ ንዝመጽእ ዓመተ-ትምህርቲ 15 mars – 9 april ዝግበር ምምልካት ኣቐዲሙ ክግበር ኣለዎ።
እቲ ኤ-ኣገልግሎት(ኢንተርነታዊ ኣገልግሎት) ኣብ’ቲ ናይ’ቲ ንኡስ-ዞባ መካነ-መርበብ(ዌብሳይት) ካብ ጀሚሩ ዝህሉ ኮይኑ ኣቲኺ ክትጥቀምሉ እንተ ኾይንኪ ኤ-መንነት(ኤ-ሌጊቲማሹን) ከድለየኪ እዩ።እንተ ዘይብልኪ ኣብ ባንክኺ ከይድኪ ኤ-መንነት(ኤ-ሌጊቲማሹን) ኣመልክቲ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ እቶም ኣብ ኣላዪት-ስድራ(ፋሚልየ ሄም) ተወዚዖም ዝነብሩ ተምሃሮን እቶም ግዝያዊ ቊጽሪ መንነት ዘለዎምን ብቕጥዒ ወረቐት ገይሮም የመልክቱ።እቲ ቕጥዒ ወረቐት ኣብ’ዚ ኣሎ፦
ክፍሊ ኣገልግሎት ዓማዊል ንኡስ-ዞባ(Kommunens kundtjänst)
ምምሕዳር ቤ/ት
ገለ ካብ’ቶም ዕላማታት ናይ’ዞም ሓደስቲ ለውጥታት፡ ዝሓሸ መደባት ኣውቶቡስ ብምውጻእ ኣብ ልዕሊ ከባቢ ዝህሉ ሃሳዪ ጽልዋ ንምቕናስን ወጻኢታት ገንዘብ ንምቚጣብን’ዩ።
ሕቶታት ምስ ዝህልወኪ ነታ ኣካያዲት ጒዳያት ምብጽጻሕ ቤ/ት ብኢሜል ገይርኪ ተወከስያ።
skolskjuts@hedemora.se
መሰጋግሮታት:
Skolskjuts för grundskolan - e-tjänst
hedemora.se/skolskjuts


text:
Radio Erena: 26 December 2019
ብምኽንያት ሃገራዊ በዓላትን ሓድሽ ዓመትን እሱራት ብምሕረት ምፍታሕ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ልሙድ ተርእዮ እንዳኾነ ኣብ ዝመጻሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብዘን እዚ ልምዲ’ዚ ዘለወን ሃገራት፣ ሓድሽ ዓመት መጸ፣ ብምሕረት ናጻ ክልቀቑ ሃንቀው ዝብሉ እሱራት 10ታት ኣሽሓት ምዃኖም ተገሊጹ።
ሓድሽ ዓመተ 2020 ክኣቱ ሒደት መዓልታት ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘሎ እዋን ድማ ድሮ ሓያሎ ሃገራት፣ እሱራት ከምዝፈትሓ መግለጺታት የውጽኣ ኣለዋ።
በዚ መሰረት፣ ዛምብያ 961 እሱራት ብምሕረት ከተፋኑ ምዃና ቤት ፕረዚደንት እታ ሃገር ብወግዒ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቶም 104 ደቂንስትዮ ዝርከብኦም እሱራት፣ ብምኽንያት ልደትን ሓድሽ ዓመትን ብምሕረት ይልቀቑ ከምዘለዉ ዝሓበረ እቲ መግለጺ፣ ብዝተፈላለየ ገበናት ካብ ናይ ሕልፈት ክሳብ ንሒደት ኣዋርሕ ዝተፈርዱ’ዮም ኔሮም።
ኣብ ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሕሉ እዋን፣ ስነምግባራዊ ምምሕያሽ፣ ጣዕሳን ሕብረተሰብኣዊ ኣበርክቶን ስለዘርኣዩ፣ ቀንዲ ረቛሒታት ናይቲ ምሕረት ምዃኑ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣነጺሩ።
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት ብወገኑ፣ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት እሱራት ክፈትሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዝገለጸ፣ ብሰሉስ 24 ታሕሳስ፣ ድሮ ልደት፣ ኣብ ከተማ ጁባ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ንዝርከቡ እሱራት ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ ዓመታዊ ብጅምላ ዝእሰሩ እንተዘይኮይኑ፣ እሱራት ብጅምላ ብምሕረት ምፍናው ልሙድ ተርእዮ ከምዘይኮነ ይፍለጥ።


text:
Sandviken
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 9 2020
ኣብ ሳንድቪከን ጥዑም ኣየርን ባህላዊ ህይወትን ምስ ትሑት ዋጋ ገዛን ናብራን ይጽበየካ። ኣብኡ ኣህጉራዊ ሃዋህው ኣሎ፡ እቲ ሳንድቪክ እተባህለ ናይ ተክኖሎጂ ዋኒን ድማ ኣብኡ ይርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ39,262
ስፍሓት መሬት1,297 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Gävle 23 ኪሜ
- Borlänge 88 ኪሜ
- Stockholm 190 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ውሽጢ ዕዳጋ መንበሪ ኣባይቲ፡ ሳንድቪከንሁስ ናይቲ ኮምዩን ትካል ኪራይ ኣባይቲ እዩ። ብመገዲ ሳንቪከንሁስ መንበሪ ቤት ንምድላይ ሪጋ ክትሕዝ እንተ ደሊኻ ወይ ብዛዕባ ጥርሑ ኣባይቲ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ ነቲ ናቶም ወብሳይት ተወከስ።
ኣብዚ፡ ብሕታውያን ኣካረይትን ደላሎን ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሳንድቪከን ኮምዩን እዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ይዝረባ፤ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ኩርማንጂ፡ ዳሪን ፋርሲን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሳንድቪከን ልዕሊ 400 ማሕበራት ዚርከቦ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ናይ ሳንድቪከን ሰንትሩም ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣሎ፡ ኣብቲ ቦታቲ ድማ ቤትጽሕፈት መድህንን፡ ናይ ጥሮታ በዓል ስልጣንን ቤትጽሕፈት ቀረጽን ናይ ዓመዊል ኣገልግሎት ኣለዎም። ኣብኡ እተፈላለየ ዓይነት ድኳናት ኣለዉ፡ ከምኡውን ባንክ፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ ቤትንባብን ህዝባዊ መሐምበሲን ወዘተ. እቶም ዝዓበዩ ግሮሰሪታት ካብ ሰንትሩም ቅሩብ ርሕቕ ኢሎም ይርከቡ።
ኣብ ሳንድቪከን ኣቕሑ ቤትን ኣቕሑ ክሽነን ዝሓዙ ክልተ ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣለዉ። 15 ደቒቕ ካብ ሳንድቪከን ቫልቡ ዚብሃል ዕዳጋ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ እተፈላለያ ድኳናት ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት ኢከያ።
ኣብቲ ናይ ሳንድቪከን ናይ ምውህሃድ ክፍሊ፡ እቶም ኣብ ወጻኢ እተወልዱ፡ ሓበሬታን ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ኪረኽቡ ይኽእሉ። ናይ ምብጻሕ ኣድራሻ፡ ብዮርክሰድራ፡ ተሌፎን ከኣ 026-241715፡ 026-241760 እዩ። ኣብ ናይ ምውህሃድ ክፍሊ እቶም ሰራሕተኛታት ዓረብ፡ ትግርኛን ሶማልኛን ይዛረቡ እዮም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቶም ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትትምህርቲ ህጻናት ዘለዉ ህጻናት ኣብ 26 ክፍልትታት ተመቓቂሎም ኣለዉ። ኣብ ልዕልዚ 2 ክፉት ቤትትህምርቲ ህጻናት ዘለወን ናይ ስድራቤት ማእከላት፡ 3 ድማ ናይ ህጻናት ክንክን ዘለወን ኣለዋ። እቲ ንጥፈታት ንናይ መጻኢ ምህሮ መሰረት ዘንብር ውሕስነትን ግሩም ዲሲፕሊንን ዘንጸባርቕ እዩ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሳንድቪከን 8 መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፡ ንሳተን ከኣ፣ ቫልሆቭስስኩላን፡ የርንቫልስኩላን፡ ሙርጎርድስኩላን፡ ሞንተሶሪ ስኩላን፡ ሰትራስኩላን፡ ሰደርስኩላን፡ ብዮርክሰትራስኩላን እየን።
ናይ ሳንድቪከን ክልተ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ፡ በሰመርስኩላንን ዮራንሶንስኩላን ይብሃላ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ዓበይቲ ዝኾኑ እሞ ኪመሃሩ ዚደልዩ ኣብ ተገዳስነትን ዚድለ ደረጃ ትምህርትን እተመስረቱ እተፈላለዩ ዕድላት ኣለዉ። ኣብዚ ንኣብነት ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ፡ ሰርቩክስ፡ ኤስኤፍኢ፡ ኮለጅ፡ ወዘተ. ኣለዉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሳንቪከን ምስ ዘድሊ ዝኽየዶም ሰለስተ ማእከላት ጥዕና ኣለዉ።
እቲ ዝቐረበ ናይ ህጹጽ ረድኤት ክሊኒክ ኣብ የቭለ ይርከብ። ንሱ ካብ ሳንቪከን 25 ኪሎመተር እዩ።
ኣብ ሳንቪከን ፋሚልየሰንትራል/ናይ ኣደታት ማእከል ጥዕና ይርከብ።
ኣብ ሳንድቪከን ኮምዩን ንሕማም ስኒ ብዝምልከት ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ከምኡውን ብሕታዊ ናይ ስኒ ክሊኒክ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሽወደን ክትዛረብን ክትርዳእን ምስ ዘይትኽእል፡ ምስ ሰበስልጣን ብምስምማዕ ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ። ኣብቲ ናይ ሳንድቪከን ናይ ምውህሃድ ክፍሊ፡ ዓረብን ሶማልን ትግርኛን ዚዛረቡ ሰራሕተኛታት ኣለዉ ከመይሲ መብዛሕትኦም ኣብዚ ኮምዩን ዚመጹ ስደተኛታት ነዘን ቋንቋታት እዮም ዚዛረቡ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ብባቡርን ብኣውቶቡስን ምስ ዓበይቲ ከተማታት ግሩም ናይ መራኸቢ ኣገልግሎት ኣሎ (X-trafik, SGS-bussen, Tåg i Bergslagen ከምኡውን SJ)። ንኣብነት የቭለ (20 ደቓይቕ)፡ ስቶክሆልም (ክልተ ሰዓት)። ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ካብቲ ናይ ሳንድቪከን ናይ ጕዕዞ ሰንተር እየን ዚብገሳ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ሳንድቪከን እታ ብልዑል ተክኖሎጂ እትፍለጥ ኢንዱስትሪያዊት ዋኒን፡ ሳንድቪክ፡ ትርከብ። ኣብቲ ናይ ሳንድባካ ፓርክ ናይ ተክኒክ ፓርክ ንተክኒክን ኮምፕዩተርን ዚምልከት 50 እተፈላለያ ዋኒናት ኣለዋ፡ 9000 ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለወን። ነፍስወከፍ መዓልቲ ዳርጋ 9000 ሰራሕተኛታት ካብን ናብን ስራሕን ኣብያተትምህርትን ይመላለሱ። ብዙሓት ሰራሕተኛታት ናብ ሳንድቪከን በጺሖም ይምለሱ 4996 ዝያዳ ካብቶም ዚወጹ 3963 (ኣሃዝ ካብ 2011)
ኣብ ሳንድቪከን ኮምዩን ልዕሊ 3100 ሰራሕተኛታት ኣሎና።


text:
Radio Erena: 13 February 2015
ኣብ 20 ለካቲት 2014 ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ሰጊሮም ዝተባህሉ ክልተ ትሕቲ ዕድመ ኣሕዋትን ጓል 25 ዓመት መንእሰይ ኣሞኦምን፣ ናብ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምስጋሮም ሞይቶም ንዝተባህለ ኩነታት ኣማውቶኦም ኣዘራራቢ ኮይኑ ምህላዉ ኣብ ኣመሪካ ዝቕመጥ ኣቦ ‘ቶም ክልተ ቆልዑ ኣቶ ክብሮም ፍቕረዝጊ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃቦ ቃል ሓቢሩ።
ኤርትራዊኣቶ ክብሮም ፍቕረዝጊ፣ ጓል 15 ዓመት ጓሉ ዮርዳኖስ ክብሮም ወዲ 8 ዓመት ወዱ ሚካኤል ክብሮም ምስ ጓል 25 ዓመት ሓብቱ ኣኽበረት ፍቕረዝጊ፣ ካብ ኤርትራ ብመንገዲ ትኹል- ደምበ ኳዅቶ ኣቢሎም ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተዉ እቶም ካብ ኤርትራ ዘስገርዎም ሰባትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝተቐበሎም ጎይትኦም ብርሃነ ዘምህረት ዝተባህለ ሚሊሻን ኣብ ፈለማ እኳ እንተረጋገጽሉ፣ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ኣብ 20 ሚያዝያ 2014 ግና ሞይቶም’ዮም ዝብል ሃንደበታዊ መርድእ ከምዝመጾ ገሊጹ።
ክብሮም ነቲ ኣሰንባድን ኣሻቓልን ኩነታት ናይቶም ፈለማ ብሰላም ናብ ኢትዮጵያ ሰጊሮም ድሒሩ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ሞይቶም ዝተባህሉ ክልተ ደቁን ሓብቱን ብኣካል ንምጽራይ ናብ ኢትዮጵያ ብምኻድ ነቶም ፈለማ ተቀቢልናዮም ዝበሉ ኣካላት ድሕሮም ድማ ከዝሞቱን ሬሳ ኣብ ጎበይዝጊ ዝተባህለ ቁሸት ዓዲ ሰለስተ ቀቢርና ንዝበሉን ኢትዮጵያውያን ነበርቲ ምምሕዳር ዓዲ ዋዕላ ኣብ ዘዘራረበሉ ንሓድሕዱ ዝጋጮን መርትዖ ዘይብሉን መልሲ ከምዝሃብዎን’ዩ ዝሕብር።
ንኩነታት ኣማውትኦም ብዝምልከት ብዝብኢ ተበሊዖም ክኾኑ ይኽእሉ ዝብል መልሲ እኳ እንተሃብዎ፣ ደቁን ሓብቱን ተኸዲኖሞ ዝነበሩ ክዳውንቲ ኣብ ዘረከብሉ ግዜ ግና ኣብቲ ክዳውንቲ ዝኮነ ናይ ዝብኢ መጥቃዕቲ ዝመስል ኣሰር ከምዘይብሉ ክብሮም የረድእ።
ኣብ ጎበይዝጊ ዝተባህለ ጎቦ ዝተቐብርሉ ቦታን ሬሳ ደቁን ሓብቱን ብኣካል ክርኢ ኣብ ዝሓተተሉ’ውን፣ ድሕሪ ብዙሕ ዘይብቁዕ ምኽንያታት ሓንቲ ሽክና ናይ ቅድሚ ሓያሎ ዓመታት ዝሞተ ሰብ ኣብ ዝጸንሓ ትሕቲ ሓንቲ ገረብ ከምዘርኣይዎ’ዩ ዝገልጽ።
ክብሮም ብዛዕባ’ቶም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ብሰላም ሰጊሮም ዝተባህሉ ድሕሩ ድማ ከምዝሞቱ ዝተነግሮ ደቁን ሓብቱን ንምጽራይ ምስ ዝምልከቶም ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ብፍላይ ፈለማ ነቲ መርድእ ምስ ዝነገረ ንጉሰ ዝተባህለ ፖሊስ ነቁጣ ናይ ምምሕዳር ዓዲ ዋዕላ ዘካየዶ ርክባት’ውን ዘዕግብ ፍረ ከምዘይረኸበሉ ሓቢሩ።
ብዛዕባ’ቲ ኩነታት ካብ ልሳኖም ንምስማዕ ድማ ናብ ኢትዮጵያዊ ሚሊሻ ኣቶ ጎይቶም ብርሃነ ዘምህረት ቴሌፎን ብምድዋል ኣብ ዘዘራረብናሉ፣ ካብ ፈለምኡ ነቶም ቆልዑ ከምዘይተቀበሉን፣ ክብሮም ብዝሓተቶ መሰረት ደሃዮም ኣብ ንምጥያቕ ኣብ ዝተበግስሉ ከኣ ኣብ ጎቦይዝጊ ዝተባህለ ቦታ ሞይቶም ዝብል ሓበሬታ ጥራይ ከምዝረኸቡን’ዮም ዝዛረቡ።
ኣቶ ጎይትኦም፣ ኣብቲ ንሬድዮ ኤረና ዝሃብዎ ቃል፣ ክብሮም ነቲ ኩነታት ብኣካል ንምጽራይ መጺእሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ ነቲ ጉዳይ ከምዝተረዳድእሉን ፖሊስ እቲ ከባቢ’ውን ምትሕብባር ከምዝገበረሉን’ዮም ዝገልጹ።
እንተኾነ ኣቶ ጎይቶኦም፣ ነቶም ክልተ ቆልዑን ሓንቲ መንእሰይን ከምዘይተቐበልዎምን፣ ሞይቶም ዝብል ሓበሬታ ድሕሪ ምርካቦም ይኹን ድሕሪኡ’ውን ነቲ ተቐቢሮምሉ ዝተባህለ ቦታ ብዓይኖም ከምዘይርኣዩን ይጠቕሱ።
እቲ ኩነታት ዝያዳ ምክትታልን ምጽራይን ዝሓትት እኳ እንተኾነ፣ ምምሕዳራት እቲ ከባቢ ስለምንታይ ኣቐዲሞም ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ንዝምልከቶም ብዝግባእ ከምዘይሓብሩ ክፍለጥ ኣይተኻእለን።
ኣብ ስደት ዝርከባ ሓደ ሓደ ናይ ኤርትራውያን መርበባት ኣቐዲመን ኣብ ዝዘርግሖ ግጉይ ሓበሬታ፣ ክልተ ደቁን ሓንቲ ሓብቱን ናብ ኢትዮጵያ ክሰግሩ ካብ ኣባላት ሰራዊት ሓለዋ ዶባት ኤርትራ ብዝተተኮሰሎም ጥይት ተቀቲሎም ዝብል ወረ ከምዝተዘርግሐ ዝሓበረ ክብሮም፣ ነዚ ሓቕነት ዘይብሉ ዘይተጻረየ ሓበሬታ መን ከምዝሃቦም’ውን ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይነበሮ ጠቒሱ።
ክልተ ደቁን ሓብቱን ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ብሰላም ከምዝሰገሩን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረከብዎም ሰባት ከምዘረጋገጽሉ ድሕሩ ግና ብዝብኢ ተበሊዖም ይኾኑ ዝብል ሰንኮፍ ሓበሬታ ጥራይ ከምዝሃብዎን ካብ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ድማ ነቲ ኩነታት ንምጽራይ ዝኾነ ዘተባብዕ ግተበግሶ ብዘይምርኣዩን ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኣመሪካ ተመሊሱ ዘሎ ክብሮም፣ ብዛዕባ ሃለዋት ክልተ ደቁን ሓብቱን ዝፈልጥ እንተሎ ወይ ድማ ክተሓባበሮ ዝኽእል ኣካል እንተሎ ካብ ኤርትራውያን ይኩን ኢትዮጵያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራትን ሓገዝ ይሓትት ኣሎ።
======================================================


text:
ወራስ ዓራት ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ መሓመድ ቢን ሳልማን ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ኮይኑ
Radio Erena: 29 September 2022 ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ፣ ንወዱ ወራሲ ዓራት ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ መሓመድ ቢን ሳልማን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ክኸውን ሸይምዎ። እቲ ሽመት፣ እቲ ስልጣን ኣቡ [...]
ነፈርቲ ውግእ፣ ኣብ ትግራይ፣ ዓዲ ዳዕሮ ኣብ ዘካየድኦ ደብዳብ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 29 September 2022 ነፈርቲ ውግእ፣ ኣብ ትግራይ፣ ዓዲ ዳዕሮ ኣብ ዘካየድኦ ደብዳብ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብኦም ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም። እቲ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ኩነኔ ዝስዕቦ ዘሎ፣ ብ2 [...]
ፕረዚደንት ሶማል፣ ተደናጉዩ ዝጸንሐ ናይ ኢትዮጵያ ዑደቱ የካይድ ኣሎ
Radio Erena: 29 September 2022 ፕረዚደንት ሶማል፣ ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምክያድ ትማሊ ረቡዕ 28 መስከረም ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ። እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ኢትዮጵያ [...]
ኤርትራ፣ ብደረጃ ሃገር ደም ክልገስ ጎስጓስን ጻውዒት ይካየድ ኣሎ
Radio Erena: 29 September 2022 ኣብ ኤርትራ፣ ብደረጃ ሃገር ደም ክልገስ ጎስጓስን ጻውዒትን ይካየድ ከምዘሎ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። እዚ ኣብ ኩለን ዞባታት ኤርትራ፣ ደም ክልገሰሉ ኣብ ዝኽእል ከተማ [...]
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ እዋን ውግእ ዒራቕ፣ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ናይ ስለያ ሓበሬታ ይልእኽ ምንባሩ ገሊጹ
Radio Erena: 28 September 2022 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ እዋን ውግእ ዒራቕ፣ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ናይ ስለያ ሓበሬታ ይልእኽ ምንባሩ ምስ ሰሙናዊ መጽሄት ዘ ኒውዮርከር ኣብ ዝገበሮ [...]
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዞባ ወለጋ፣ ከባቢ ሆሮ ጉድሩ ብዕጡቓት ኣምሓራን ኦሮሞን ናይ ዝተቐትሉ ብዝሒ ሰባት ልዕሊ 100 ምዃኑ ተገሊጹ
Radio Erena: 28 September 2022 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ካብ መጀመርያ ወርሒ መስከረም ኣትሒዙ፣ ኣብ ክልል ኦሮሞ፣ ዞባ ወለጋ፣ ከባቢ ሆሮ ጉድሩ፣ ብዕጡቓት ኣምሓራን ኦሮሞን ናይ ዝተቀትሉ ሰለማውያን ሰባት ብዝሒ ልዕሊ [...]
ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኵናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰለማዊ መንገዲ ዝፍትሓሉ መንግዲ ንምንዳይ ምስ ዝተፈላለዩ መራሕቲ ተዘራሪቡ
Radio Erena: 28 September 2022 ፕረዚደንት ኬንያ፣ ዊልያም ሩቶ፣ ኵናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብሰለማዊ መንገዲ ዝፍተሓሉ መንገዲ ንምንዳይ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ተመያይጡ። እቲ ፕረዚደንት፣ ንመደበር [...]
ኤርትራ፣ ክሳብ 2030 ኣብ ዘሎ ዓመታት፣ 120 ሜጋ ዋት ተተካኢ ጸዓት ከተተኣታቱ ምምዳባ ገሊጻ
Radio Erena: 28 September 2022 ኤርትራ፣ ክሊማዊ ለውጢ ንምምካት እትኽተሎ ዘላ ኣሰራርሓ፣ ኣብ ዋዕላ ቅነ ክሊማ ኣፍሪቃ ከም ኣብነት ኣቕሪባ። ኣብቲ 'ቅነ ክሊማ ኣፍሪቃ -Africa Climate Week ዝ [...]
ኢራን ምስ ኤርትራ ዝምድና ከተደልድል ከምእትደሊ ገሊጻ
Radio Erena: 27 September 2022 ኢራን ምስ ኤርትራ ዝምድናኣ ከተደልድል ከምእትደሊ ገሊጻ። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢራን፣ ብ25 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ መበል 77 ሓፈሻዊ ጉባ [...]
ሓይሊ ባሕሪ ሱዳን፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኣጽዋር ዝጸዓነት ጃልባ ሒዙ
Radio Erena: 27 September 2022 ሓይሊ ባሕሪ ሱዳን፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኣጽዋር ዝጸዓነት ጃልባ ከምዝሓዘ ንመግለጺ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ። እቲ ብ24 መስከረም ኣብ ክሊ ማይ [...]


text:
ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ውድብ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና) ዝኾኑ ኣይተ ክብሮም በርሀ ትማሊ ሰንበት ምሸት ምእሳሮም'ቲ ውድብ ኣፍሊጡ ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ክፍሊ ሕጊ እቲ ውድብ ዝኾኑ ኣይተ ዮሴፍ ሃይለስላሴ ኣርኣያ ፖሊስ መጀመርታ ንበዓልቲ ቤቱ ከምዝሓዙን: ንዓኣ ዝሓዝሉ ምኽንያት ድማ ንበዓል ቤትኪ ፀውዕዮ ዝብል ከምዝኾነ : በዓልቲ ቤቱ ከም ተትሓዘት ዝፈለጠ ኣቶ ክብሮም፡ ባዕሉ ከይዱ ኢዱ ከም ዝሃበ ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም።
ኣቶ ክብሮም ምኽንያት መእሰሪኡ እንታይ ከምዝኾነ እቲ ውድብ ኮነ ፖሊስ ኣይገለፀን።
ድምጺ ኣመሪካ ንበዓልቲ ቤት ኣይተ ክብሮም ንምርካብ ዝገበረኦ ጻዕሪ ኣይተዓወተን።
ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ምኽትል ኮማንደር ማርቆስ ታደሰ ንምኽንያት መእሰሪ ኣይተ ክብሮም ዝምልከት ርእይቶ ክህቡ ሓቲቱ: ንሶም ድማ ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ሓበሬታ ከም ዘይብሎምን አጻርዮም መልሲ ከምዝህቡ ሓቢሮም ኣለው።