text:
ኣብ ዋና ከተማ ኢትዮጵያ አዲስ አበባ ዝርከብ ብተለምዶ “ቆሼ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቦታ ዝተአከበ ኣስታት 300,000 ቶን ዝኸውን ጎሓፍ ዳግማይ ብምምስራሕ ሓይሊ ኤሌትሪክ ዘመንጭው ምንጪ ጸዓት ኣብቲ ቦታ ይስራሕ’ሎ።
መንግስቲ ምስ ካምሪጅ ኢንዳስቲሪስ ዝተባህለ ናይ ብሪጣንያ ኩባንያ ብምትሕብባር ብዓይነቱ ናይ መጀመርያ ዝኾነ ነቲ ንልዕሊ 50 ዓመታት ኣብቲ ቦታ ክእክብ ዝጸንሓ ጎሓፍ ዳግማይ ብምምስራሕ ናብ መመንጨዊ ጸዓት ንምቕያር ዘኽእል መሳለጥያ ኣብ 2013 ተኺሉ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዝተፈላልየ ምክንያት እቲ 120 ሚልዮን ዶላር ወጻኢ ዝተገብረሉ ፕሮጀክት ከይተዛዘመ ጸኒሑ’ዩ እንተኾነ ሕጂ ግን እቲ ፕሮጀክት ተዛዚሙ ስራሕ ክጅምር ድልው ምኳኑን ንኣስታት 1,500 ዜጋታት ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጥር ምኳኑ ይገልጹ።
ማኔጂንግ ዳይሬክተር እቲ ኩባንያ ኤልያስ ኣለማየሁ ብዛዕባ ምጅማር ስራሕ’ቲ ኩባንያ ከምዚ ይብል።
“ እቲ ትካል ኣስታት 185 ጌጋ ዋት ሓይሊ ኤሌትሪክ ብምምንጫው ናብቲ ዋና መመንጨዊ ጸዓት’ታ ሃገር ክሕውስ’ዩ። እዚ ማለት ድማ ኣስታት 30 ሚእታዊት ሓይሊ መብራሕቲ’ታ ከተማ በዚ መመንጨዊ ጸዓት ክሽፈን’ዩ ማለት’ዩ። ስለዚ እዚ ኩባንያ ነቲ ኣብታ ከተማ ዝተአኸበ ጎሓፍ ኣብ ምምሕዳርን ምምንጫው ጸዓትን ዘተኾረ ንክልተ ዒላማ ዘገልግል’ዩ።”
ይኹን ደኣ እምበር በዚ ዝተኣታተው ዘሎ ሓድሽ ለውጢ ኹሉ ወገን ሕጉስ’ዩ ማለት ኣይኮነን። ኣብቲ ዝተአኸበ ጎሓፍ ኣቑሑት ብምእራይ ዝመሓደሩ ኣስታት 1,500 ዝኾኑ ሰባት እቲ ለውጢ ንመነባብርኦም ብኣሉታ ከምዝጸልው ይሕብሩ።
መርከብ ቦቻሞ አደ ክልተ ቆልዑ በዓልቲ ሓዳር’ያ። መዓልታዊ ደቃ ናብ ቤት ትምህርቲ ድሕሪ ምኻዶም ክሽየጥን ዳግማይ ክምስራሕ ዝክእል ኣቑሑት ብምእራይ ትሸይጥ፡በዚ ድማ ናብራ ከምትመርሕ ትገልጽ።
“ ኣብ ወርሒ ንኣስታት 15 መዓልታት ናብዚ ቦታ ብምኻድ ኣቑሑት ይእክብ። ዳሕራይ ነቲ ኣቑሑት ብምጽራይ ይሸጦ። ካብ 25 ክሳብ 28 ዶላር ይረኽብ። በዚ ድማ ንስድራ ቤተይ መግቢ ክገዝእ ይክእል። ካብ በዓል ቤተይ ዝረኽቦ አታዊ ድማ ንካልእ ወጻኢታት ይሽፍን። ብተወሳኺ ኣብ ዝደለኽዎ ጊዜ ናብ ገዛይ ክምለስን ደቀይ ክርእይን ይኽእል ኣብ ካልእ ስራሕ ከምዚ ዓይነት ዕድል ኣይረኽብን።” ድሕሪ ምባል አታዊ በዓል ቤታ እኹል ብዘይምዃኑ ናብዚ ስራሕ ምውፋራ’ውን ትሕብር።
ናብዚ ቦታ ብምምጻእ ኣቑሑት ምእራይ ንዝሓለፈ ሽዱሽተ ዓመታት ከምዝሰርሓት ብምግላጽ ሕጂ ግን ዘለዋ ሻቕሎት ከምዚ ክትብል ትሕብር።
“ እቲ ዝተአኸበ ጎሓፍ እንተተዓጽዩ ኣብ ገዛ ኮፍ ክብል ክግደድ’የ። ስለዚ ከም ናይ ገዛ ሰራሕተኛ ዝአመሰሉ ስራሕ ክደልይ ክግደድ’የ። ኣብ ካልእ ቦታ ስራሕ ምርካብ ድማ ቀሊል ኣይኾነን ካብ መጀመርያ’ውን ካልእ ናይ ስራሕ ዕድል እንተዝረኽብ ኔረ ኣብ ቆሼ ንምስራሕ ኣይምተገደድኹን ኔረ።”
እቲ ዝተአኸበ ጎሓፍ ካብ ዝፈጥሮ ሽታ ብተወሳኺ ሚቴን ዝተባህለ ንአከባቢ ሓደገኛ ዝኾነ ጋዝ ከምዝተፍእ ሰብ ሞያ ይሕብሩ። እዚ ጋዝ ድማ ንሙቐት ጸሓይ ካብ ሃዋህው ብምምጣጥ ለውጢ ክሊማ የስዕብ።
እዚ ሓድሽ ፕሮጀክት ነቲ ጋዝ ናብ ሃውህው ከይሕወስ ከምዝኸላከል ሰብ ሞያ ወሲኾም የረድኡ።
እዚ ፕሮጀክት አካል እቲ መንግስቲ ኣብ ሕዳር 2011 ዓ.ም ንኢትዮጵያ ካብ ማእከላይ አታዊ ዘለዎም ሃገራት ንምጽንባርን ብ2025 ናብ ሃዋህው ዝፍነው ጋዝ መጠን ከይወስኽ ንምግባር ዘካይዶ ጻዕርታት አካል ምዃኑ ይፍለጥ።


c: text/html

text:
እዚ ሓድሽ መጽናዕቲ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝቀርብ ዝነበረ ትሕዝቶ በረድ አንታርቲካ ይጎድል አሎ ዝብል ዝጻረር’ዩ።
ናሳ አብ ዘውጽኦ ሓድሽ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ክፍለ-ዓለም ኣንታርቲካ ዘለዎ ትሕዝቶ በረድ ይውስኽ አሎ ይብል ፡ ግን እቲ ምውሳኽ አብ ኩሉ ክፍሊ ናይታ ክፍለ-ዓለም ብማዕረ አይኾነን ኢሉ’ሎ ። ብመሰረት እቲ መጽናዕቲ ካብ 1992-2001 ትሕዝቶ በረድ አብታ ክፍለ ዓለም 112 ቢሊዮን ቶን ዝተመዝገበ ክከውን ከሎ ካብ 2003-3008 ግን 83 ቢሊዮን ጥራይ ምዃኑ እቲ መጽናዕቲ አረዲኡ’ሎ።
አብቲ መጽናዕቲ ካብ ዝተሳተፉን ናይቲ ዝወጸ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ዋና አሰናዳኢ ዝኾነን ጄይ ዝዋሊ ‘ አብቲ አብ ምዕራባዊ ኣንታርቲካ ዘሎ ምጉዳል ትሕዝቶ በረድ ምስ ካልኦት አብዚ ዓውዲ ዝተገብሩ መጽናዕትታት ንሰማዓዕ ኢና እቲ ዋና ፍልልይ ግን ንሕና አብ ምብራቕ እታ ክፍለ-ዓለም ትሕዝቶ በረድ ይውስኽ አሎ እዚ ድማ ልዕሊ እቲ አብ ካልእ ክፍሊ ዘሎ ምጉዳል’ዩ’ ኢሉ።
ብተወሳኺ ዝዋሊ እዚ ምጉዳል በረድ አብ ምዕራባዊ ክፋል ከምዚ ዘለዎ እንተቀጺሉ ነቲ ን20ን 30ን ዓመታት ክውህለል ዝጸንሓ ምብራቃዊ ክፋል ክመጣጠን ይክእል’ዩ’ውን ኢሉ።
አብ ዝሓለፈ ዓመታት አብ ምብራቅ አንታርቲካ ዝተመዝገበ ምውሳኽ ብራኸ በረድ ዝተዋህለለ በረድ ከምዝወሰኸ ዘርእይ’ዃ እንተኾነ ሓበሬታ ሜትሮሎጂ ግን አብቲ ቦታ ዝወደቀ በረድ ብ11 ቢሊዮን ከምዝነከየ’ዩ።
“እቲ ዘሓጉስ ዜና ምጉዳል በረድ ኣንታርቲካ አብዚ እዋን’ዚ ንምውሳኽ ብራኸ ጽፍሒ ባሕሪ አበርክቶ የብሉንም እካደኣስ በአንጻሩ ካብቲ ብራኸ 0.23 ሚሊሜትር ይወስድ’ዩ” ይብል ዝዋሊ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ሠነ .7.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር. 12.28- 34
ካብቶም መምህራን ሕጊ ሓደ ኽርክሮም ሰሚዑ፥ ጽቡቕ ከም ዝመለሰሎም ከአ ርእዩ፥ ቐረበ። “ ካብ ኩለን ትእዛዛትሲ አየነይቲ እያ ቐዳመይቲ፧” ኢሉ ድማ ሓተቶ፡፤ ኢየሱስ ከአ “እታ ቐዳመይቲ እዚአ እያ፥ ‘ኦ እስራ ኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና ንሱ በይኑ እግዚአብሔር እዩ። ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ።” እታ ቐዳመይቲ ትእዛዝ እዚአ እያ። እታ ንአአ እትመስል ካልአይቲ ድማ፥ “ንብጻይካ ኸም ንፍስኻ አፍቅሮ” እትብል እያ። ካብዚአተን እትዓቢ ትእዛዝ የልቦን” ኢሉ መለሰሉ። እቲ መምህር ሕጊ ኸአ “መምህር፥ ብሓቂ ጽቡቕ ተዛሪብካ ፤ አምላኽ ሓደ ኢዩ፥ ብዘይካኡ ድማ ኻልእ የልቦን። ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን ከተፍቅሮ፥ ንብጻይካውን ከም ነፍስኻ ከተፍቅሮ” እዚ ካብ ኩሉ ዚሓርር መሥዋዕትን ካብ መሥዋዕቲ ሕሩድን ዚዓቢ እዩ” በሎ። ኢየሱስ ድማ ብምስትውዓል ከም ዝመለሰ ምስ ረአየ፥ “ንስኻስ ካብ መንግሥቲ አምላኽ ርሑቕ አይኮንካን” በሎ። ደጊሙ ኪሓቶ ኸአ ሓደ እካ አይደፈረን።
- ኣስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ሓደ ካብቶም መማህራን ሕጊ ካብ ኩሉ ትእዛዛት አይናይ ከምዝዓቢ ካብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ መልሲ ክረክብ ክሓቶ ይርከብ፡፡ “ ካብ ኩለን ትእዛዛትሲ አየነይቲ እያ ቐዳመይቲ፧” ኢሉ ድማ ሓተቶ፡፤ ሎሚውን እንተኾነ ብዙሓት ካባና አለና እቲ ቀዳማይ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ሃይማኖትና ብቐዳምነት ዝስራዕ እንታይ ምኻኑ መዓልታዊ ክንሓትት እንርከብ። እንሓትት። ገለ ምስጢረ ጥምቀት፡ ገሌና ከአ አብ ቅዳሴ ሰንበት ሰንበት ምስታፍ፡ ገለውን ኃውና ምፍቃር፡ ምእንቲ ፍትሒ ምግዳል፡ ወዘተ. መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና ኸምዚ እናበለ ነቲ ሕቶ ናይቲ መምህር ሕጊ ከምዝመለሰ፡ ንዓናዊን እዚ መልሲ እዚ ሎሚ ይህበና አሎ። “እታ ቐዳመይቲ እዚአ እያ፥ ‘ኦ እስራ ኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና ንሱ በይኑ እግዚአብሔር እዩ። ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ።” አብ ግዜ ኢየሱስ አይሁዳውያን እዚ ከም ሓደ ጸሎት አብ መዓልቲ ሰለስተ ግዜ ንግሆ፡ ቀትሪ፡ ምሸት ይደግምዎ ነበሩ። ነዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ንብጻይካ ኸም ንፍስኻ አፍቅሮ” ዝብል ከም ካልአይ ዓቢ ትእዛዝ ይጠቅስ። ካብዚአተን እትዓቢ ትእዛዝ የልቦን” እናበለ ሓጺርን ዓሚቅን መልሲ ይህቦም። እዚ ጽማቕ ናይቲ ኩሉ መድኃኒኒ ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ እግዚአብሔርን ሕይወትን ዝመሃሮ ኢዩ። እምበአር ሕግን ነብያትን እዚ ኢዩ እሞ ከምቲ ሰባት ኪገብርሉልኩም እትደሊዩዎ ኹሉ ንስኻትኩምውን ከምኡ ግበሩሎም። ማቴ. 7,12
እቲ መምህር ሕጊ ኸአ “መምህር፥ ብሓቂ ጽቡቕ ተዛሪብካ ፤ አምላኽ ሓደ ኢዩ፥ ብዘይካኡ ድማ ኻልእ የልቦን። ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን ከተፍቅሮ፥ ንብጻይካውን ከም ነፍስኻ ከተፍቅሮ” እዚ ካብ ኩሉ ዚሓርር መሥዋዕትን ካብ መሥዋዕቲ ሕሩድን ዚዓቢ እዩ” በሎ። ኢየሱስ ድማ ብምስትውዓል ከም ዝመለሰ ምስ ረአየ፥ “ንስኻስ ካብ መንግሥቲ አምላኽ ርሑቕ አይኮንካን” በሎ። ደጊሙ ኪሓቶ ኸአ ሓደ እካ አይደፈረን።
እታ ንአአ እትመስል ካልአይቲ ድማ፥ “ንብጻይካ ኸም ንፍስኻ አፍቅሮ” እትብል እያ። ብጻይ ዝበሃል፡ እቲ እግዚአብሔር አብ ሕይወትካ ምሳኻ ከምዚራኸብ ዚገብሮ፡ ሰብ ኢዩ። እቲ ሓገዝካ ዘድሊዮ። ፍቕሪ አምላኽ እቲ ቐዳማይ ትእዛዝ ኢዩ። አቱም አሕዋተይ፥ አምላኽ ከምዚ ገይሩ ኻብ አፍቀረና፥ ንሕናውን ንሓድሓድና ኽንፋቐር ይግበአና ኢዩ። 1ዮሓ.1:11 ቅዱስ አጎስጢኖስ ዚበሎ ዘረባ አይትረስዕ፥ “ አብቱ ምስኡ ክትነብር ኢልካ ትኸዶ ዘሎኻ ምእንቲ ኽትበጽሕ፡ ነቲ ምሳኻ ኃቢሩ ዚጎዓዝ ዘሎ ብጻይካ ሓግዝ”። ፍቕሪ ብጻይ እምበአር ካብ ፍቕሪ አምላኽ ኢዩ ዝመጽእ። ንብጻይካ ምስተፍቕር ንአምላኽ ተፍቅር። ንሕና ንአምላኽና ፍቕርና እንገልጸሉ ንኃውና ምስ እነፍቅሮ ጥራይ ኢዩ። ገጽ አምላክ አብ ገጽ ኅሃውና ክርኢይ አለና።
“ንስኻስ ካብ መንግሥቲ አምላኽ ርሑቕ አይኮንካን” በሎ፡፤ መንግስተ ሰማይ ሕብረት አብዞም ክልተ ሕግታት እግዚአብሔር መሰረት ዝገበረ ኢዩ። ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን “ንብጻይካ ኸአ ኸም ንፍስኻ አፍቅሮ” እግዚአብሔር አቦ እንተኮይኑ ንሕና ኩሉና አኅዋትን አኃትን ኢና፡ ማቴዎስ “ ኹሎም ኦሪትን ነቢያትን አብዘን ክልተ ትእዛዛት እዚ አተን ተጠርኒፎም አለዉ “ እናበለ ይጽሕፍ። ማቴ. 22,40 ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ንሕና አመንቲ ክርስቶስ ተኸተልቲ ክርስቶⶊ ነዘን ትእዛዛት እዚአተን አብ ግብሪ ክነውዕለን ክንሰርሕ ይግበአና፡ ምኽኒያቱ ብዘይ እዞም ሕጊ እዚአቶም አብ እግዚአብሔር ክንበጽሕ አይንኽ እልን ኢና። ክርስቶስ አምላኽና ባዕሉውን እተፍቅሩኒ አንተ ኾንኩምሲ ትእዛዛተይ ሓልዉ ኢኹም” ኢሉና ኢዩ። እዚ ፍቕሪ እዚ መሰረቱ ኣብ ክርስቶስ ኮይኑ ከምቲ ንሱ ዘፍቀረና ክነፍቅሮ። ከም እነፍቅሮ እንፍለጥ ከኣ ኣብቲ ዝሓደገልና ትእዛዛት እሙናት ኮይና ምስ እንርከብ ኢዩ። እዚ ዓይነት ጉዕዞን እምነትን እምበኣር ኣብ ሕብረት መንፈስ ቅዱስ ከምእንነብር ይገብረና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::


text:
Radio Erena: 02 March 2015
ተቓወምቲ የመን ንከተማ ሰንዓ ድሕሪ ምቑጽጻሮም፣ ትማሊ 1 መጋቢት ካብ ኢራን ዝተበገሰት ናይ መጓዓዝያ ነፋሪት ኣብታ ከተማ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ዓሊባ።
እታ ሰራሕተኛታት ትካላት ግብረ ሰናይ ዝርከብዎም ኢራናውያንን ዝተፈላለየ ረዲኤትን ጽዒና ካብ ቴህራን ብቀጥታዊ በራር ናብ ሰንዓ ዝዓለበት ነፋሪት፣ ተቓወምቲ ሑቲ ነታ ከተማ ድሕሪ ምቑጽጻሮም ኣብ ሰንዓ ዝካየድ ዘሎ ናይ መጀመርያ ኣህጉራዊ በረራ’ዩ።
ንከተማ ሰንዓ ካልእ ስትራቴጂኣዊ ኣገዳስነት ዘለዎ ክፋል እታ ሃገር ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ኣመንቲ ሺዓ ዝኾኑ ተቓወምቲ ሑቲ፣ ኣቐዲሞም ምስ መንግስቲ ኢራን ኣብ ዝኸተምዎ ስምምዕ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ኣብ ሰሙን 14 ናይ መጓዓዝያ በረራታት ክካይድ ዝብል’ዩ።
በዚ መሰረት ድማ ካብ ኢራን ዝተላእከት ንብረት መንገዲ ኣየር ማንሃን ዝኾነት ኤርባስ 310 ዝዓይነታ ናይ መጓዓዝያ ነፋርቲ ፈላሚ በረርኣ ብምክያድ ናብ ሰንዓ ኣትያ።
እታ ኢራናውያንን ዝተፈላለየ ሓገዝን ዝጸዓነት ነፋሪት ሰንዓ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዝዓለበትሉ ብርክት ዝበሉ ሓለፍቲ ተቓወምቲ ሑቲ ድሙቕ ኣቀባብላ ከምዝገበሩላ’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ኣብ ሰንዓ ዝርከብ ኣምባሳደር ኢራን፣ እታ ነፋሪት 12 ቶን ዝምዘን መድሃኒት፣ ቴንዳታትን ካልእ ዝተፈላለየ ኣብ ናይ ህጽጽ እዋን ሓደጋ ዘለግልግል ኣቑሑ ጽዒና ከምመአጽት’ዩ ንማዕከናት ዜና ሓቢሩ።
ብሕጂ’ውን ካልእ ተመሳሳሊ ሓገዛት ካብ ኢራን ከምጽእ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
እዚ ኣብ መንጎ ኢራንን ንሰንዓ ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ተቓወምቲ ሑቲ ስምምዓት፣ ነተን ብእምነት ሱና ናይ እስልምና ዝመሓደራ ሃገራት ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ብፍላይ ድማ ንስዑዲ ዓረብ ስግኣት ፈጢሩለን ይርከብ።
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር’ውን፣ ኢራን ኣብ ሃገሩ ክትገብሮ ንዝፈተነት ናይ እምነት ሺዓ ምስፍሕፋሕ ከምዝተቓወሞ ብኣብነት ብምጥቃስ በዚ ናይ ጉዳይ የመን ምስ ስዑዲ ዓረብ ከምዝወገነ ዝተፋለለዩ ተንተንቲ ክጠቕሱ ጸኒሖም’ዮም።
ብዘይካ’ውን ኢራን ኣብቲ እቶም ተቓወምቲ ንመላእ እታ ሃገር እንተተቖጻጺሮም፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ከባቢታት ወደብ ሖዴዳን ካልእ ኣገዳሲ ቦታታትን ወትሃደራዊ መዓስከር ከይተቕውም ስግኣት ኣለወን።
እዚ ናይ ተቓወምቲ ሑቲ ገስጋስ ኣብ የመን ኣብተን ቀይሕ ባሕሪ ዘዋስነን ሃገራት ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ግብጺ፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ጅቡቲን እስራኤልን ጥራይ ዘይኮነ፣ ነተን ንቀይሕ ባሕሪ ኣፍን ከብድን ከም ዘራኽብ ጎሮሮ ዝርእየኦ ሃገራት ምዕራብን ኤስያን’ውን ኣተሓሳሳስቢ ኮይኑ ኣሎ።
============================================


text:
‘ስርዓተ ፈደራሊዝም፣ ንክልላት ዝሓቆፈን እተን ክልላት ሙሉእ ነፃነት ዘለወን ማለት’ዩ’ ዝበለ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ብወገኑ 'እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ስርዓት ግና ማእከላይ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ክልላት ጣልቃ ዝኣትወሉን እተን ክልላት ድኹማት ፈደራላዊ መንግስቲ ግና ዝሓየለሉ’ዩ’ በለ። ኣቶ ዳደ ግና ምስ’ዚ ሓሳብ’ዚ ኣይሰማማዕን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ከምጠንቂ’ቲ ግጭት ዝጥቀስ ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ከባቢኣን ኮይኑ ዘሎ ብህዝቢ ምይይጥ ስለዘይተገብረሉ’ዩ ዝብል። 'ስለምንታይ ምይይጥ ኣይተገበረሉን ንዝብል ሕቶ ግና መልሲ ኣይሃበሉን ምኽንያቱንም መንግስቲ ባዕሉ ተሓታታቲ ስለዝኾነ' ይብል ኣቶ ሙሉጌታ።
‘ምምሕዳር ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ እታ ሃገር ኣጓኒፉዋ ዘሎ ብድሆታት ተፈቲሖም ንክሪኡ ድልየቶም ይመስለኒ። ግን እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ንካቢነ ኣይቀየርዎን፣ ክልቲኡ ፓርላማ ኣብ ቁፅፅር ኢህወዴግ’ዩ ዘሎ፣ ምኒስቲራትን ኣፈፀምትን’ውን ኣይተቀየሩን። ስለዚ ነዚ ፀገማት ዝፈጠረ ኣመራርሓን መሓውርን ሒዝካ ክፍትሑ ኣይኽእሉን’ ይብል ጋሻና።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ዞባ ቦረና ከባቢ ከተማ ሞያሌ ዝሓለፈ ቀዳም ወታሃደራት መንግስቲ መጥቓዕቲ ከፊቶም 10 ሰባት ከምዝቐተሉን ካልኦት 11 ሰባት ከምዘቑሰሉን ነበርቲን ምምሕዳር’ታ ከተማን ኮማንድ ፖስትን አረጋጊጾም።
አባላት ምኽልኻል ሰራዊት ነቲ ቅትለት ዝፈጸምዎ ሓደ አዛዚ ሻለቃ ሰራዊት ዝርከቦ አባላት’ቲ ሰራዊት ብዝሓዝዎ ዝተጋገየ ናይ ስለያ ሓበሬታ’ዩ ክብል ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ፈጻሚ ኮማንድ ፖስት ገሊጹ’ሎ።
ነበርቲን ኣመሓዳሪን’ታ ከተማ መንግስቲ ሓደ ሃገር ብወታሃደሩ ጌሩ ኣብ ልዕሊ ናይ ገዛእ ርእሱ ሰላማዊያን ዜጋታት ብጭካነ ቅትለት ፈጺሙ ኢሎም ኣለው።
እቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ዝተፈጸመ ቕትለት ኣዝዩ ዘሕዝን ምኳኑ ዝገለጹ አባገዳ ኩራ ጋርች ነቲ ቕትለት ተሓተቲ ዝኾኑ አባላት ሰራዊት ምኽልኻል ኢትዮጵያ ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ከምዝሓተቱ ኣፍሊጦም ኣለው።
“ቕድሚ ሎሚ’ውን ኣብ ሞያሌ ቕትለት ዝፈጸሙ አባላት ሰራዊት ምክልኻል ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ሓቲትና መንግስቲ ኣየቕረቦምን” ኢሎም።
ድሕሪ’ቲ ቕትለት ሞያሌ ናብ 50 ሽሕ ዝጽግዑ ሰላማዊያን ሰባት መንበሪኦም ሓዲጎም ናብ ኬንያ ከምዝተሰዱ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ኬንያ ሓቢሩ’ሎ።


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ጂም ማቲስ ኣብዚ ሰሙን ናብቲ መራሕቲ’ቲ ከባቢ ሓድሽ ምምሕዳር ኣሜሪካ ንዞባዊት መቀናቅንቶም ኢራን ዝምልከት ሰለዎ ሓድሽ ኣቀራርባ ተሃንጥዮም ኣብ ዝርኸብሉ ጊዘ’ዮን ንማእከላይ ይበጽሑ ኣለው።
ንሶም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ነቲ ኣብ ጎረቤት ስዑዲ ዓረብ የመን ኣጋጢሙ ዘሎ ቀውሲ ቅድሚ ናይ ሕቡራት ሃገራት ጉጅለ ናብታ ሃገር ምውፋሩ ክፍታሕ ጸዊዖም።
እቲ ኣብ የመን ዝተላዕለ ግጭት ኣብ መንጎ ኢራንን ስዑዲ ዓረብን ዝኻየድ ናይ ውክልና ኹናት’ዩ ዝብሉ ወገናት’ውን ኣለው።
ሚኒስተር ምኽልኻል ኣሜሪካ ጂም ማቲስ ድሕሪ ምስ ናይ ስዑዲ ዓረብ ንጉስ ሳልማን ምርኻቦም ምስ ወታሃደራዊ መራሕቲ ግብጺ፡እስራኤልን ኳታርን ንምርኻብ ናብዘን ሃገራት ከምዘምርሑ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ናይ ኣፍሪቃ ዑደቶም ድማ ኣብ ጅቡቲ ከምዝበጽሑ ተፈሊጡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ፍሪደም ሃውስ ኣብ ዘውጽኦ ዓመታዊ ሪፖርት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ነጻነት ፕረስ ኣብ 12 ዓመታት እቲ ዝተሓተ ነጥቢ ምምዝጋቡን እዚ ድማ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ፡ ናይ ገበንን ናይ ሽበራን ጉጅለታት ምኳኖም ይገልጽ። ብመሰረት’ቲ ጸብጻብ ነጻነት ፕረስ ብዝለዓለ ካብ ዘንቋልቆለለን ትሽዓተ ሃገራት ግብጺ ብቀዳምነት ትስራዕ።
ግብጻዊ ጋዜጠኛ ካልድ ዳውድ መንግስቲ ፕረዝደንት ዓብደልፈታሕ ኢል-ሲሲ መሓውራት ዜና ከም መሳርሒ ፕሮፖጋንዳ ጥራይ ከገልግሉ ኣለዎም ዝብል ኣተሓሳስባ’ዩ ዘለዎም ይብል።
ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንዕዮ፡ ሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስን ቶም ማሊኖስኪ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 70 ጋዜጠኛታት ኣብ መላእ ዓለም ሞይቶም ልዕሊ 200 ዝኾኑ ድማ ተአሲሮም’ዮም ኢሎም።
‘ኣብቲ ነጻነት ፕረስ ዘይብሉ ግጭት፡ ኩናትን ብልሽውናን ክንዕዘብ ልሙድ’ዩ ። ብተወሳኺ ምዕሩይ ምሕደራ ክፈርስ ንዕዘብ።’
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ኣብዚ ሎሚ ዝኽበር መዓልቲ ነጻነት ፕረስ ነቶም ብሰንኪ ዝሰርሕዎ ሪፖርት ዝሳቐዩን ኩነታቶም ዘይተመሓየሸን ጋዜጠኛታት ትኩረት ብምሃብ ከምዝክብሮ ኣፍሊጡ’ሎ።
ብተወሳኺ ታሪኽ እዞም ጋዜጠኛታት ኣብ ማህበራዊ ሚድያን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሰብኣዊ መሰላት (Human Rights.gov) ከምዝወጽእ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ምስ'ዚ ብዝተሓሓዝ ኣብ 2001 ዓ.ም.ፈ መንግስቲ ኤርትራ ብሓንሳብ ካብ ዝኣሰሮም ጋዜጠኛታት ሓደ፡ ነባር ጋዜጠኛ ስእሊ ስዩም ጸሃየ ተጠቃሳይ`ዩ። ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ትርከብ ጓል ሓፍቱ ቨነሳ በርሀ፡ ንዕኡ ፍትሒ ንምጽዋዕ 'One Day Seyum' ማለት 'ሓንቲ መዓልቲ ንስዩም' ዝብል መርበብ ሓበሬታ ከፊታ`ላ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርኤ ዘሎ ዓፈና ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓን ዘሻቕል`ዩ ይብል ፍሪደም ሃውስ። "ሰባት ንናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ተዛሪብኩም ተባሂሎም ይእሰሩ"ይብል ፍሊክስ ሆርን ካብ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሂማን ራይትስ ዎች።
ጓል ሓፍቲ ጋዜጠኛ ስዩም ጸሃየ ቨነሳ ተካይዶ ዘላ ዘመታ ዝምልከት ቪድዮ ኣብዚ ምርኣይ ይክኣል።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብ በርሀ በራኺ፡
ኣንክል ቶም ዝበሃል ጸሊም ኣሜሪካዊ ብግዜ ባርነት በቶም ጸዓዱ ክፍቶ ኢሉ፥ ነቶም ጸለምቲ ኣሕዋቱ ናብቶም ጸዓዱ ቀሪቡ ብሕቡእ ዝሕሱ ዝነበረ ጸሊም’ዩ። ሎሚ ውን ኣብ መንጎና ቀንዲ’ኳ ድኣ ኣብ ሆላንድ ከም ኣንክል ቶም ኮይኖም ኣብ ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ቀሪቦም ኣንጻር ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ዝሕስዉ ሰባት ኣለዉና። ነቶም ንኤርትራ ካብ ናይ ደገ ተጻብኦ ዝከላኸሉላ ዘለዉ መራሕቲ፥ ካብ ሰላማዊ ሓገዝ ሓሊፍና ካልእ ብዓለም ዝተወገዘ ናይ ግብረ-ሸበራ ሓገዝ ኣይንገብርን ኢና። እዞም በዓል ኣንክል ቶም ግን፥ ቅድሚ ሎሚ ውን “እዞም ኣባላት ህግደፍ ንኤርትራውያን፥ “ሕብረት ኤውሮጳ ንኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክመልስኣ ይደልያ ኣለዋ እሞ ንዑናይ ታቓውሞና ነስምዕ ኢሎሞ ኣገዲዶም ን ስትራስ ብሩኽ ወሲዶምሞም ክብሉ ጠቊሞም። “የማነ ገብርኣብ ንኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ስለ ዘየንብብኦ ብትግርኛ እንዳ ጸሓፈ ይጸርፈን” እንዳበሉ ድማ ጠቊሞም።
“ዕጡቓት ሰብ ስረ ኣብ ሆላንድ መጥቃዕትና ክንጅምር ኢና፥ እዞም ብናይ ሆላንድ ገንዘብ ገይርኩም ብህግደፍ ካብ ህዝቢ ዝተመንዝዐ መሬት ዝሰራሕኩሞ ገዛ፥ ኣብዚ ድማ ንመንግስቲ ሆላንድ ክንሕብር ኢና” ኢሎም ሓቢሮምን ኣጥቂዖምን እዮም። ከምኡ ውን 2% ብምግዳድ እዮም ዝኸፍሉ፥ ከምኡ ውን ዝኽሪ ስዉኣት 20 ሰነ ከንብዕል ዝተኻረናዮ ቦታ፥ ንዋናታት ናይቲ ዝተኻረናዮ ቦታ፥ ከይትህብዎም ኣብዚ ብሽፋን ብኸምዚ ኣክቲቪቲ ገይሮም ኣብዚ ዝተዋጽአ ገንዘብ ንኣልሸባብ ኣዩ ዝመሓላለፍ እንዳበሉ ክንደይ ግዜ ዕንቅፋት ይፈጥሩልና’ለዉ።
ቤኪ ካንሰር ምስ ሓመመት መሐከሚ ዝኸውን ብግዱሳት ኤርትራውያን ንዝተዋጽአ ገንዘብ፥ እዚ ከምኡ ውን ኣብ ፈስቲቫላት ንዝዋጻእ ገንዘብ፥ ታክስ ንመንግስቲ ሆላንድ ከይከፍሉ ኢሎም’ዮም፥ እምበር እቲ ሓቂስ ንናይ ኤርትራ ረጂም እዩ ክብሉ ድማ ንመንግስቲ ሆላንድ ሓቢሮም። ሎሚ ድማ፥ ኣብ ናይ ምትርጓም ስራሕ ንዝሰርሑ ንጹሃት ኤርትራውያን፥ -“ሚስጢራት ንመንግስቲ ኤርትራ እዮም ዘመላልፍፉ ስድራ’ቶም ዕቑባ ዝሓቱ ድማ ኣብ ኤርትራ ይእሰሩ ኣለዉ” እንዳበሉ፥ ናብ መንግስቲ ሆላንድ ስለ ዝሓሰዉ፥ ገለ ካብቶም ንጹሃት ዝትርጉሙ ኤርትራውያን ኣብ ስርሖም ዕንቃፋት ኣውሪዶምሎም ኣልዉ እኒ በዓል ኣንክል ቶም ።
ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ሪዮ ኦልምፒክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ካልኣይ ዝወፀ ወዲ 26 ዓመት ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ ንምሕጋዝ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝነብሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ንሓገዝ ኣብ ሪዮ ይርከቡ።
ንሌሊሳ ንምሕጋ ይካየድ ኣብዘሎ ወፍሪ ልዕሊ 125 ሽሕ ዶላር ከምዝተኣኻኸበ እውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ኣብ ሪዮ ኦሎምፒክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ካልኣይ ብምውፃእ ብሩር ዝተሸለመ ክኸውን እንከሎ: ኣብ መወዳእታ መስመር ናይቲ ማራቶን ምስ በጽሐ: ኣብ ኢትዮጵያ ይፍፀም ኣሎ ንዝበሎ መግሃስቲ ንምቅዋም ኢዱ ኣጣሚሩ ምልክት ድሕሪ ምርአዩ ኣምትራፉ ተሓቢሩ።
"ኣብ ሃገረይ ኢትዮጵያ ንመንግስቲ ንምቅዋ ኣዚዩ ሓደገኛ እዩ፤ሰባት ይቕተሉን ይእሰሩን ኣለው፤ ድሕሪ ሕዚ ናብ ኢትዮጵያ ኣይምለስን እየ፤እንተድኣ ተመሊሰ ኽኣ ክእሰር እየ" ድማ ኢሉ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ነዚ ምልክት ዘርኣየ ናይ ፖለቲካን ናይ ሃይማኖትን መልእኽቲ ምሕላፍ ኣብ ዘይክኣለሉ ናይ ስፖርት መድረኽ ስለዝኾነ ዝረኸቦ መዳሊያ ክምንጠልን ክቕፃዕን ይኽእል እዩ ዝብል ሪኢቶ ይቐርብ ኣሎ።ፈይሳ ለሊሳ ግን "ነዚ ፈሊጠ እየ ገይረዮ ዘለኹ" ክብል ገሊጹ።
ንሱ: "ካብ ቀደሙ እውን ፖለቲካን ሃይማኖትን ኣብ ስፖርታዊ መድረኽ ከምዘይቐርብ እፈልጥ እየ።ኣብዚ ስዓት እዚ ነዚ ዕድል ተጠቒመ ኣብ ሃገረይ ኣብ ልዕሊ ዝህብና ብመንግስቲ ይፍፀም ዘሎ ንምርኣይ ሓሲበሉ እየ መፂአ" ድማ ኢሉ።
ኣብ ስነ-ስርዓት ሽልማት ሜዳሊያ ነቲ ምልክት ከርኢ ከምዘይብሉ ከምዝተነገሮን ንሱ እውን ከምዝተቐበሎን ይገልፅ ፈይሳ። "ዝደለኹዎ መልእኽቲ ስለዘመሓላለፍኩ ዋላ እንተተቐፃዕኹን ሜዳሊያይ እንተተመንጠልኩን ዋላ ሓደ ነገር ኣይስምዓንን " ክብል ድማ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ካብ ሆቴል ወፂኡ ስሩዕ ናብርኡ ንክመርሕ ሓደ ጉጅለ ኢትዮጵያዊያን ካብዚ ካብ ዩናይትድ ስቴትስ ናብቲ ቦታ ብኣካል ከይዱ ሕጋዊ ሓገዝ ይህቦ ከምዘሎ ኣተሓባበርቲ ይገልፁ።
‘’ጎ ፈንድ ሚ’’ ብዝብል ናይ መርበብ ሓበሬታ መተኣኻኸቢ ገንዘብ ክሳብ ሎማዕንቲ ልዕሊ 125 ሽሕ ዶላር ከምዝኣከቡውን ብተወሳኺ ተፈሊጡ ኣሎ።ነዚ ወፍሪ ምትእኽኻብ ገንዘብ ካብዘተሓባብሩ ሓደ ዝኾኑ ዶ/ር ሰለሞን ኡንጋሼ እቲ ገንዘብ ንምንታይ ከምዝውዕል ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
" ምስኡ ንዘራርብ ኣለና።ናብ ኣሜሪካ ወይ ካሊእ ሃገር ክኸይድ ኣለዎ።ክጣየሽ ኣለዎ።ምስድርኡ ክሕገዙ ኣለዎም።እቲ ዝእከብ ገንዘብ ሓንቲ ሳንቲም ከይጎደለት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ሓዳሽ ሃገር ንዕኡ ንምጥያሽ ዘኽእል እዩ" ኢሎም ዶ/ር ሰለሞን ኡንጋሼ ። እቲ ሓገዝ ኣብ ሕጋዊ መዳይ ደገፍ ከምዝሓወሰ ዶ/ር ሰለሞን ብተወሳኺ ይገልፁ።
ንሶም: " ኣብዚ ስዓት እዚ ካብ ኣተኣኻኻቢ ሓገዝ ሰለስተ ሰባት ዝሓቖፈ ሓደ ጉጅለ ፈይሳ ናብ ርከበሉ ብራዚም ተጓዒዙ’ሎ።ካብ መንጉኦም ሓደ ብዓል ሙያ ሕጊ እዩ።ናብ ካሊእ ሃገር ምናልባሽ እውን ናብ ኣሜሪካ ንምምፃእ ዘድሊ ናይ ሕጊ፣ቪዛን ዝኣመሰሉን ስራሕቲ ንምፍፃም ዝውዕል እዩ" ድማ ኢሎም።
እቶም ክልተ ሰባት ኣባላት እቲ ጉጅለ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መአላት እዮም ኢሎም ዶ/ር ሰለሞን። ኣብ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ሚዲያን ርክብ ህዝብን ኣቶ መሓመድ ሰይድ ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳ ናብ ሃገሩ እንተድኣ ተመሊሱ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት ከምዘይበፅሖ ምግላፆም ይዝከር።
ብኻሊእ ዜና ኣብ ሪዮ ኦሎምፒክ ዝተሳተፈት ጉጅለ ኣትሌት ኢትዮጵያ ትማሊ ሰሉስ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝተመልሰት ተፈሊጡ።ኣትሌት ለሊሳ ፈይሳ ናብ ሃገሩ ኣይተመለሰን። ሓደ ወርቂ፣ክልተ ብሩርን ሓሙሽተ ነሓስን ብድምር ሸሞንተ መዳሊያታት ብምስዓር ዝዛዘመት ኢትዮጵያ ካብ ዓለም ኣብ መበል 44 ካብ ኣፍሪካ ድማ ሳልሳይ ደረጃ ሒዛ’ላ።
እቲ ውፅኢት ኣዚዩ ዝተሓተ ምዃኑ ኣብ ዓውዲ ስፖርት ዝተዋፈሩሰባትን ኣትሌታትን ኣብ ምግላፅ ከምዝርከቡ ዝተፈላለዩ መራኸቢ ማዕኸናት ይገልፃ ኣለዋ።


text:
Radio Erena: 04 February 2018
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኬንያ ኣርባዕተ መደበራት ቴሌቪዥን ፈነወ ንኸየካዪዳ ብመንግስቲ ምእጋደን ከምዘተሓሳሰቦ ገሊጹ።
እቲ ባይቶ ጀኔቫ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እተን ናይ ብሕቲ መደበራት ተሌቪዥን፣ ንሓሙሻይ መዓልተን ካብ ፈነወ ምእጋደን፣ ንመሰልን ናጽነትን ሓሳብካ ምግላጽ ዝጥሕስ’ዩ ክብል ነቒፉ።
ኣብ ዝሓለፈ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ምጥፍፋእ ኔሩዎ ክብል ነቲ መስርሕ ምርጫ ዝተሓሰሞ ሕጹይ ተወዳዳሪ ነበር ራይላ ኦዲንጋ፣ ብሰሉስ 30 ጥሪ ንደገፍቱ ኣኪቡ ‘ናይ ህዝቢ ፕረዚደንት’ ብዝብል ናይ ሓሶት ቃለ መሓላ ኣብ ዝፈጸመሉ እዋን፣ እተን መደበራት ተሌቪዥን ነቲ ፍጻሜ ከየመሓላልፎኦ ካብ መንግስቲ መጠንቀቕታ ተዋሂቡወን ከምዝነበረ ይግለጽ።
እንተኾነ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ደገፍቲ ራይላ ኦዲንጋ ነቲ ናይ ሓሶት ፕረዚደንታዊ ቃለ መሓላ ንምዕዛብ ኣብ ዝተኣከቡሉ፣ እተን ናይ ብሕቲ መደበራት ቴለቪዥን ነቲ ስነስርዓት ሸፈነ ብምሃበን መንግስቲ ኬንያ ስጉምቲ ከምዝወሰደለን’ዩ ዝግለጽ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ፣ እተን መደበራት ቴለቪዥን ብቕጽበት ፈነወአን ክጅምራ ክጽውዕ እንከሎ፣ ነቲ ናይ ምእጋድ ትእዛዝ ዘመሓላለፉ ሰበስልጣን መንግስቲ ከኣ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ መብርሂ ንኽህቡ ንዕለት 14 ለካቲት ጸዊዑ’ሎ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኬንያ፣ እተን መደበራት ተሌቪዥን ጸጥታ ሃገር ብምጥሓሰን መርመራ ክሳብ ዝግበረለን ተዓጽየን ክጸንሓ’ዩ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ፣ ራይላ ኦዲንጋ ንዝገበሮ ናይ ሓሶት ቃለ መሓላን፣ መንግስቲ ዝወሰዶ ምዕጻው ናይ ብሕቲ መደበራት ተሌቪዥንን ድሕሪ ምኹናን፣ ኩሎም ወገናት ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ወጥሪ ከህድእዎ ይጽውዕ።
ሕብረት ኤውሮጳ ብወገኑ ተመሳሳሊ መግለጺ ድሕሪ ምሃብ፣ ተበዲለ ዝብል ወገን፣ ጥርዓኑ ናብ ቤት ፍርዲ ብምቕራብ ግቡእን ሕጋውን መፍትሒ ክረኽበሉ ክጽዕር ይግባእ ክብል ንክልቲኦም ወገናት ጸዊዑ።
=========================


text:
Radio Erena: 31 March 2017
ስዊዘርላንድ፣ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ዝተነጽጉ ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ንምምላስ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ንምዝርራብ ወኪላ ናብ ኤርትራ ልኢኻ።
እቲ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ሓላፊ ዞባ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃን ምክትል ዳይረክተር ክፍሊ ኢምግሬሽንን ቪንቸንዞ ማሲኮሊ ዝተመርሐ ልኡኽ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ተራኺቡ ከምዝተዘራረበ ኣፈኛ ክፍሊ ኢምግሬሽን ስዊዘርላንድ ሉካስ ረይደር ኣረጋጊጹ።
ስዊዘርላንድ፣ ዑቕባ ዝነጸገቶም ኤርትራውያን ብወለንትኦም ናብ ዓዶም ንምምላስ ዝወጠነቶ መደብ ከምዘይተዓወተ’ያ ትገልጽ ዘላ።
ብመሰረት መግለጺ ክፍሊ ኢምግሬሽን ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ዓመተ 2015 ጥራይ ኣብታ ሃገር ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ዑቕባ ክሓቱ እንከለዉ፣ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ካብ ዝተነጽጉ ኣማኢት ኤርትራውያን እቶም 11 ጥራይ’ዮም ናብ ኤርትራ ተመሊሶም።
መንግስቲ ኤርትራ ብግዴታ ተጠሪዞም ንዝመጽዎ ኤርትራውያን ከምዘይቅበል ንሃገራት ኤውሮጳ ከረጋግጽ እንከሎ፣ ሃገራት ኤውሮጳ ብወገነን፣ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ዝተነጽጉ ኤርትራውያን ብወለንትኦም ናብ ኤርትራ ከይምለሱ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘሎ ስለዝገልጹ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ምምሕያሽ ከርኢ’የን ዝጠልባ።
እታ ሃገር እትጽዕረሉ ዘላ ኤርትራውያን ናብታ ሃዲሞም ዝወጹላ ዓዶም ናይ ምምላስ መስርሕ፣ ንመሰረታዊ መሰላት ስደተኛታት ዝግህስ’ዩ ክብሉ ሓያሎ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይነቕፍዎ።
ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ በብእዋኑ ኣብ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ከተተኣታትዎ ዝጸንሐት ለውጥታት፣ ካብዚ መጀመርያ ወርሒ ዓመተ 2017 ኣትሒዛ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምህዳም ፖለቲካዊ ዑቕባ ከውህብ ከምዘይክእል ወሲና’ያ።
ብብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘማርራ ዘለዋ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን ምስኡ ተተሓሒዙ ዝተፈጥረ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምዝታይ ወኪላተን ናብ ኤርትራ ብቐጻሊ’የን ዝልእካ ዘለዋ።
ኣብዛ ዝሓለፈት ወርሒ ጥራይ፣ ወኪላት ፈረንሳን ብሪጣንያን ንተመሳሳሊ ዕላማ ናብ ኤርትራ በጺሖም’ዮም።
ኣቐዲመን’ውን ጀርመን፣ ነርወይን ሽወደንን ወኪላተን ናብ ኤርትራ ምልኣኸን ይዝከር።
=======================


text:
ኣግእዞ
ናብ ዕለት 20/03/15 ኣብ ዘውገሐ ለይቲ ሰዓት 04፡30 ኣብ ክልተ መኣዝናት ሃገርና ንጸላኢ ዘርዓደ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ተፈጺሙ። እቶም ታርጌት ዝኾኑ ቦታታት ድማ፡_
1. ኣብ ውሽጢ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ ከባቢ ትኹል ብልሙድ ኣጸዋውዓ እንዳ ኣመሪካ ተባሂሉ ዝፍለጥ ወተሃደራዊ መደበር /ተኮስትን ተተኮስትን/ ዝተኸዘነሉ ሃንገርን ኣብ ወተሃደራዊ መካይን ዝተሰቕለ ሓድሽ ማለት ኣብ ግብሪ ዘይተፈተኑ ከበድቲ ኣጽዋርን ናይቲ ጉጅለ ምስ ተሽከርከርቱ ተሃሚኹ።
2. ብሸነኽ ምዕራብ ኣብ ውሽጢ ዞባ ጋሽ_ባርካ ተደኪኑ ዝርከብ መጻረዪ ወርቂ ዕደና ቢሻ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለትን ሰዓትን ዓንዩ።
ፈጸምቲ ናይቲ ስርሒትን ኣፈጻጽምኡን ብዝምልከት፡ ንብዙሓት ሕንቅልሕንቅሊተይ ኮይኑ ቀንዩ ኢዩ። ነቲ ስርሒት ኣብ እዋኑ ሰራሒ ኣካል ዘይምግላጽ ብመንጽር ሚስጥራውነት ስለዝተራእየን ንፈጸምቲ /ፈዳይንና/ ተኣፋፊ ብምንባሩ ተዓቂቡ ጸኒሑ። ሕጂ ግን ሰዓቱ ኣኺሉ ነቲ ዝተፈጸመ ስርሒት ወግዓዊ መግለጺ ክንህበሉ ናይግድን ይኸውን።
ፈጸምቲ'ዚ ስርሒት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራትን ዝርከቡ ምዑታት ኤርትራውያን መንእሰያት'ዮም። ብመሰረቱ ነዚ ዕዉትን ንጸላኢ ዘሰንበደን ስርሒት ቀጺልና ንእንወስዶም ተመሳሰልቲ ተበግሶታትን ስጉምትታን ንምትግባር ጽፉፍ ውጥን ወጺእሉ ዓመታት ብዝወሰደ መጽናዕትታትን ኣዝዩ ኣድካሚ ወተሃደራዊ ልምምዳትን ብምውሳድ ነዊሕ መስርሕ ሓሊፉ'ዩ ሀ ኢሉ መደቡ ጀሚሩ ዝርከብ።
ብመሰረት ክብ ኢሉ ተገሊጹ ዘሎ ውሑዳት ኣባላት ብትብዓቶምን ተወፋይነቶምን ዝተመርጹ ኣካላት ሰራዊት ኤርትራ ብምንባሮም ዉህሉል ተመኩሮ ዘጽንሑ ኤርትራውያን መንእሰያት ንስርሒታት ዘድሊ ናይ ዝተፈላለየ ዓይነት ማለት ኣካላዊ፡ ስልታዊ፡ ወተሃደራዊ ታዕሊምን ናይ ዝተፈላለዩ ዓይነት ኣጽዋር ስልጠናታት ወሲዶም። እቲ ወተሃደራዊ ታዕሊም ብክልስ ሓሳብን ግብርን ዝተሰነየ ኢዩ ኔሩ። ምስ ናይ ውሽጢ ሕቡኣት ፈዳይን ዝተወሃሃደ፡ ብኣዝዩ ሓያል ድስፕሊንን ጽፉፍ ፕላንን ዝተመርሐ ስልጥናን ምድላዋትን ድማ ተኻይዱ።
ድሕሪ'ዚ ተሪርን ኩሉ ዓይነት ጸገማት ናይ ምጽዋርን ንምርግጋጽ ብወተሃደራዊ ኣጸዋውዓ ም.ም.ም /ምምስሳል ምስራር ምስዋር/ ዝበሃል ስልጠና ወሲዶም። ብኹሉ ዓይነት ስልጠና ደረጃ ብቕዓቶም ኣብ ዘተኣማምን ኩነት ከምዘለዉ ድሕሪ ምድምዳም፡ ወፍሪ ንናይ መጀመርያ ተልእኾ ተወሲኑ። ቀጺሉ ድማ ነቲ ዕለት ናይ ስርሒት ኣብ ግምት ብምእታው ብኣግኡ ናብ ክልቲኡ ኣንፈት ከምዝንቀሳቐሱ ተጌሩ።
በዚ መሰረት ምዑታት ጉጅለ ፈዳይንና ኣብ ውሽጢ ምስ ዘለዉ ብጸቶም ኣብ ዘዝተወሰነሎም ቦታታት ድሕሪ ምርኻብ፡ ንመዓልታዊ ኩነታት ብደቂቕ እንዳ ኣጽንዑን እንዳ ገምገሙን ምስ ማእከላይ ኣወሃሃዲኦም በብወገኖም እንዳተራኸቡን ድሕሪ ምቕናይ፡ ብኣወሃሃዲኦም ዝተወሰነሎም ዕለትን ናይ ዜሮ ሰዓትን መሰረት ዕዉት ስርሒታቶም ፈጺሞም። ተዓዊቶም ድማ።
ኩሉ ደላዪ ለውጢ ኤርትራዊ ክርደኦ ዝግባእ ጉዳይ እንተሃልዩ፡ ውጽኢት ናይዚ ዕዉት ስርሒት ሂወት ዝኣክል ክቡር ዋጋ ንምኽፋል ምዩቕ ዘይበሉ ውፉያትን ታባዓትን ጀጋኑ ኤርትራውያን ጉጅለ ፈዳይን መወዳድርቲ ኣልቦ ኢዩ።
ሓያሎ ውልቀ መራኸቢ ብዙሓን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ካልኦት ናይ ወረ ማዕከናትን ዝተፈላለየ ዜና ከቃልሓ ቀንየን ኢየን፡ ሕጂ ግን በዚ ክብ ኢሉ ተገሊጹ ዘሎ ክውንነት ክርደኣን ነዚ ሓቂ'ዚ ከቃልሓ ከምዝግበአን ንገልጽ። ጸላኢ ጸላኢ ስለዝኾነ ግን ሕፍረቱን ስዕረቱን ንምሽፋን ነቲ ስርሒት ንምኽሓድ ዓቕሙ ዝፈቕደሉ ምግባሩ ኣይገርመናን ኢዩ። ስለዚ ኣይኮነንዶ እቲ ተሳዒሩ ስዒረ፡ ወሪሩ ተወሪረ፡ ሃሪሙ ተሃሪመ እንዳበለ እልቢ ዘይብሉ ሓሶት ዝነዝሕ ጉጅለ ኢሰያስ ካልእ ጸላኢ'ውን እንተኾነ ንስዕረቱ ኣሜን ኢሉ ዝቕበል የለን።
ጨንፈር ፈዳይንና ጀሚሮሞ ንዘለዉ ውሁድ ስርሒት ነቲ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣባይቲ ኣብ ክንዲ ዝሃንጽ ዝተሃንጸ ብደዞራት ዘዕኑ ጉጅለ ኢሰያስ ሕነ ዝፈዲ ፍጻመ'ዩ። መንእሰያት ተማሂሮም፡ ሰሪሖም፡ መሲሎም ከይነብሩ ብገደብ ኣልቦ ዕስክርናን ባርነትን ተፈሪድዎም ካብታ ዝፈትዉዋ ሃገሮምን ፍቱዋት ስድራቤቶምን እግሮም ናብ ዝመርሖም ሃጽ ኢሎም ይጠፍኡ ከምዘለዉ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ'ዩ። ግዳይ ነጋዶ ውሽጣዊ ኣካላት /በደዊን/ን እንስሳታት ማእከላይ ባሕርን ኮይና ነሕልፎ ዘለና እልቢ ዘይብሉ መከራን ስቓይን ከይኣክል፡ ጉጅለ ኢሰያስ ናብ ስደት'ውን ደድሕሬና እናሰዓበ ይህውኸና ኣሎ። ብጭቡጥ እቶም ነዚ ኩሉ ጸገማት ሓሊፎም ዕድለኛታት ኮይኖም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተጸጊዖም ሰሪሖም ንዘጥረይዎ ንብረት ብመንገዲ ስድራቤቶም ዘስርሕዎ ኣባይቲ በቲ ጉጅለ ከም ገበን ተቖጺሩ በልማማ የዕንዎ ኣሎ።
ነቶም ብዘይ ጠዋሪ ዝተረፉ ኣረጋውያን ወለዲ'ውን እንተኾነ፡ መባድልቲ ደቆም 50.000 ናቕፋ ክኸፍሉን ራሕሪሕናዮ ዝኸድና ጠበናጁ ክዓጥቅዎን ይግደዱ ኣለዉ። ካብዚ ዝሓስም ግፍዒ የለን፡ ነዚ ሕነ ዝፈዲ ስጉምቲ ምውሳድ ድማ ሓላል'ዩ።
እዚ ስርሒት'ዚ ሕጂ ብኣና ዝተጀመረ ኣይኮነን። ኩሉ ከምዝፈልጦ ቅድሚ ክልተ ዓመት 21 ጥሪ 2013 ብጅግና ወዲ ዓልን ብጸቱን ዝተጀመረ ናይ ለውጢ ምንቅስቃስ ተኻይዱ'ዩ። ጡርኑፍ'ኳ እንተዘይኮነ ካለኦት ዝተፈላለዩ ጸረ እቲ ጉጅለ ምንቅስቓሳት ከምዘለዉ'ውን ይፍለጥ።
በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዝርከብ ደላዪ ለውጢ ንዝኾነ ህዝብናን ተቓወምቲ ውድባትናን ከነመሓላልፎ እንደሊ መልእኽቲ እዚ ዝስዕብ'ዩ። ፍልልያትና ብምጽባብን ዱልዱል ስምረት ብምፍጣርን ቀዳምነት ነዚ ሰታዪ ደም ዝኾነ ብኢሰያስ ዝምራሕ ጉጅለ ከም ተመን ዕዳጋ ጠፋዕ ጠፋዕ ኣቢልና፡ ነታ ኣብ ሞንጎ ምቕጻልን ዘይምቕጻልን እትርከብ ሃገርናን ህዝብናን ነድሕን። ጉጅለ ኢሰያስ ፈትዩ ጸሊኡ ኣብ ቀረባ ግዜ ምውዳቑ ኣይተርፎን'ዩ። እቲ ክሕሰበሉ ዘለዎ ኣገዳሲ ጉዳይ ግን ኪንዮ ውድቀት ጉጅለ ኢሰያስ ንዝህሉ ኩነት'ዩ። ምሁርን ፖለቲካኛን ኤርትራዊ ዜጋ ሕሰብ።
ንዘረባ ናብ ግብሪ ናይ ምቕያር ባህሊ ነማዕብል። ነዚ በሪ ዝኸፈተ /ዘግኣዘ/ ማንታ መጥቃዕቲ ንዕሰሎ። ሕድሪ ሰማእታትና ናይ ምዕቃብን ለበወኦም ናይ ምፍጻምን ግዴታ ስለዘለና።
ዓወትና ብደምና!!!
31/03/2015


text:
ቅድሚ 69-ዓመት ኣብ ኣሥመራ ሕጂ ድማ ኣብ ሃገረ-ሊብያ ታሪኽ ክድገም ከሎ
ቅድሚ 69-ዓመት ኣብ ኣሥመራ ሕጂ ድማ ኣብ ሃገረ-ሊብያ ታሪኽ ክድገም ከሎ
ታሪኽ ይድገም’ዩ ዝብል ኣበሃህላ ኣሎ። ብርግጽ ድማ እቲ ሓደ ግዜ ዝተፈጸመ ታሪኽ፥ ኣብ ካልእ ቦታን ግዜን ክድግም ዝረኣየሉ ኣጋጣሚታት ይርከብ’ዩ። ስለዚ ከኣ’ዩ ታሪኽ ይድገም’ዩ ዝበሃል። ሕጂ ግን ይበሃል ጥራይ ዘይኮነ፥ ኣብ ተግባር ክፍጸም ንርእዮ ኣሎና። እዚ ማለት ድማ ኣብ ግዜ ምምሕዳር እንግሊዝ፥ ማለት ኣብ 1946 (1939 ዓ/ም ግእዝ) ኣብ ማእከል ከተማ-ኣሥመራ ዝፈሰሰ ደም-ንጹሓት ክርስቲያን ምህላዉ፥ ዘይፈልጥዎ ወይ ዝረስዑዎ እንተለዉ ዘገርም ኣይኮነን። ታሪኽ ግን ከቶ ክርስዖ ኣይክእልን’ዩ። ክርሳዕ ዝግብኦ ታሪኽ ድማ ኣይኮነን።
ከም-ዝፍለጥ ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ፥ ንምሉእ ሕዝቢ-ዓለም ዘንቀጥቀጠ ኣረሜናዊ-ተግባር፥ ኣብ ሃገረ-ሊብያ ከም-ዝተፈጸመ ዘይሰምዐ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ኣብዚ ሕጂ ዓለም ትርከቦ ዘላ መበል 21-ሚእቲ ክፍለ-ዘመን ግን፥ ክፍጸም ይኽእል’ዩ ኢልካ ዘይሕሰብ ጭካኔ ተፈጺሙ። ደም ንጹሓት-ክርስቲያን-ሓበሻ ድማ፥ ኣብ ኣደባባይ-ሊብያ ብግፍዒ ክፈስስ ተራእዩ። ስለ ምንታይ’ዩ እዚ ኩሉ ክኸውን ዝኸኣለ እንተ-ተባህለ ድማ፥ ብእምነቶም ምኽንያት “-ክርስቲያን-“ ኮይኖም ስለ-ዝተረኽቡ ደኣምበር፥ ዝፈጸሙዎ በደል ሃሊዩዎም ኣይኮኑን። እቶም “-ኣይሲስ-” ብምባል ዝፍለጡ ሰብ-መሰል ኣራዊት ግና፥ እዛ ሕጂ ብሥልጣኔ እትፍለጥ ዘላ ዓለም፥ ክትጻወሮ ትኽእል’ያ ዘይበሃል ዓቐኑ ዝሓለፈ ጭካኔ ብምፍጻም፥ ደቂ-ሰብ ከም ኣባጊዕ-ፋሲካ ክሓርዱ ተራእዮም።
እዚ ኣስካሕካሒ ዝኾነ ፍጻሜ’ዚ ከኣ፥ ንምሉእ ሕዝቢ-ዓለም ኣናዊጹዎ ይርከብ ኣሎ። ከመይሲ ፍጡር ወዲ-ኣዳም ከም-በጊዕ ክሕረድ ካብ ምርኣይ፥ ዝመርር ነገር ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። እዞም ቀተልቲ-ነፍሲ ዝኾኑ ወገናት’ዚኣቶም ግና፥ ካብ እምነቶም ወጻኢ ዝርከብ ኩሉ፥ ንኽነብር ዘለዎ መሰል ብምንፋግ፥ ደም ንጹሓት ብግፍዒ ከፍስሱ ምርካቦም፥ እዚ ፈተና’ዚ ንሰላም-ዓለም ዘሪጉ ኣብ ዘይተደልየ ሕንፍሽፍሽ ዘእቱ ከይከውን፥ ኣብ ዝስግኣሉ ደረጃ ይርከብ ምህላዉ ሓቢእካ ክሕባእ ዝኽእል ኣይኮነን። ብርግጽ’ውን ምእንቲ ናይ ሓባር-ሰላም ክበሃል፥ ትዕግስቲ ምግባር ከም-ዝግባእ፥ እቲ ክርስቲያን-ዓለም ይርድኦ’ዩ ዝብል እምነት’ኳ እንተሎ፥ መወዳእታ ዘይብሉ ትዕግስቲ ኣሎ ምባል ግን ዝከኣል ኣይመስለናን።
ብዝተረፈ እዞም “ኣይሲስ” ዝተባህሉ ናይ ጥፍኣት ልኡኻት፥ ፀረ-ክርስትና ዝኾነ ኣቕዋም ሒዞም ስለ-ዝተላዕሉ፥ ዝኾነ ኣበሳ ኣለዎም ዘይበሃሉ ክርስቲያን ኣብ ምቕታል ተዋፊሮም ዝጸንሑ ኮይኖም፥ ኣብ ዒራቕን ሶርያን ከም ሳዕሪ ዓጺዶም ዘጥፍኡዎ ሕዝቢ ስፍሪ ቁጽሪ የብሉን። ከም መቐጸልታ’ዚ ኩሉ ድማ፥ ኦርቶዶክሳውያን ደቂ-ግብጺ ብስሕለት-ካራ ተሓሪዶም ከም-ዝተቐትሉ፥ ዓለም ብዓለሙ ብዓቢይ ሓዘን ተኸታቲሉዎ እዩ። እዚ ዕብዳንን ጽላለን ተባሂሉ ክግለጽ ዝኽእል ሰይጣናዊ-ተግባር’ዚ፥ ካብ ማኅበረ-ሰብ ዓለም ተሪር ተቓውሞ’ኳ እንተጋጠሞ፥ እቲ ዝጀመሮ ናይ ደም ምፍሳስ ተግባር ግና ብቐጻሊ ክደፍኣሉ’ዩ ዝርከብ ዘሎ። እዚ ከኣ ነቲ ወገን ክርስቲያን፥ ትዕግስቱ ክውድኦ ኣብ ዝኽእለሉ ሓደገኛ መሥመር ከየብጽሖ ዘየተሓሳስብ ኣይኮነን።
በዚ’ውን ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ፥ 58-ኦርቶዶክሳውያን-ሓበሻ ብስሕለት-ካራ ከም-ዝተሓርዱን ብጥይት ተረሺኖም ከም-ዝተቐትሉን ዘይተኻታተሎ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። እቲ ዘገርም ግን እዞም ሰብ-መሰል ኣራዊት ደም ብምፍሳስ፥ ንእግዚኣብሔር ዘሐጉስ ተግባር ንፍጽም ኣሎና ኢሎም ዝኣምኑ ምዃኖም እዩ። ብርግጽ ግን እዞም ፀረ-ሰላም ዝኾኑ ቀተልቲ-ነፍሲ፥ እቲ ሒዞሞ ዘለዉ ናይ ጽላለ-ዕላማ ከም-ዘየወጻጽኦም፥ ርግጸኛ ኮንካ ክንገሮም ይከኣል’ዩ። ብዝተረፈ እቲ ክርስትና ኣብ ፍቕሪ ዝተሠረተ ስለ-ዝኾነ፥ ክሳብ ሕጂ ተጸሚምካ መስቀልካ ክጽወር ስለ-ዝተኻእለ’ዩ፥ እዛ ዓለም’ዚኣ ናብ ከቢድ-ጥፍኣት ካብ ዘብጽሕ ሓደጋ ክትድሕን ኪኢላ ዘላ። እዚ ግን ንዘይርድኦ ክርድኦ ዝኽእል ኣይኮነን። ይኹን እምበር እዚ ዕብዳን’ዚ ክዕገት እንተ-ዘይተኻኢሉ ግን፥ እቶም ሰብ-መሰል ኣራዊት ሰብ-ካራሩ፥ ብደም ንጹሓት-ክርስቲያን እናተጻወቱ ክነብሩ ይፍቀደሎም’ዩ ማለት ኣይኮነን።
ብዝኾነ እዚ ናይ ሊብያ ታሪኽ ግን፥ ይድገም ደኣ’ዩ ዘሎ እምበር፥ ሕጂ ዝተጀመረ ከም-ዘይኮነ ዓምድታት-ታሪኽ ዝህቡዎ ምስክርነት ኣሎ። እዚ ማለት ድማ ኣብ 1946 (1939 ዓ/ም ግእዝ) ሃገርና ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር-እንግሊዝ ትመሓደር ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ፥ ተመሰሳሊ ግፍዒ ተፈጺሙ ምንባሩ፥ እቶም ሕጂ ኣብ ዕድመ-80-ታት ዝርከቡ ደቀ’ሥመራ ይዝክሩዎ እዮም። እቲ ፍልልዩ እቲ ናይ ሽዑ ኣብ ኣሥመራ፥ እዚ ናይ ሕጂ ድማ ኣብ ሊብያ ዝተፈጸመ ምዃን’ዩ። እቲ ካልእ ፍልልዩ’ውን፥ እቶም ናይ ኣሥመራ-ሠማዕታት ብጥይት ክቕተሉ ከለዉ፥ እዞም ሠማዕታት-ሊብያ ግን ብስሕለት-ካራ ከምዝሕረዱ ምግባሮም’ዩ። ብዝተረፈ እቲ ምኽንያት ክልቲኡ ሓደ’ዩ። ክርስቲያን ዲኹም ኣስላም-? ዝብል ሕቶ’ዩ ቀሪቡሎም። ክርስቲያን ብምዃኖም ድማ ተቐቲሎም።
እቶም ኣብ ኣሥመራ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ግፍዒ ብምፍጻም፥ ደም ዘፍሰሱ ሱዳናውያን ወተሃደራት-እንግሊዝ ከም-ምንባሮም መጠን፥ ብሓላፍነት ክሕተት ዝግብኦ መን’ዩ-? ዝብል ሕቶ ምህላዉ’ኳ እንተ-ዘይዘንጋዕና። እቲ ዝተፈጸመ ግፍዒ ግን ታሪኽና ስለ-ዝኾነ፥ ተረሲዑ ክተርፍ ዝግብኦ ኣይኮነን። እዞም ክርስቲያን ብምዃኖም ጥራይ፥ ኣብ ማእከል ከተማ-ኣሥመራ ደሞም ዝፈሰሱ-ሠማዕታት፥ ኣብዚ ክንድ’ዚ ዝኣክል ዓመታት ታሪኾም ዘይዝከር ኮይኑ ምትራፉ፥ ነታ ብጸጋ-ጥምቀት ዝወለደቶም ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ዘንእዳ ኣይኮነን። ግዳስ ንሳ እዛ ዓባይ ቤተ-ክርስቲያን’ውን፥ ዝኾነ ነገር ክትብል ዘኽእል መሰል ትማሊ ኣይነበራን። ሎሚ’ውን ኣለዋ ትበሃል ስለ-ዘይኮነት፥ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ናይ ፖለቲካ-ጸቕጢ እናሃለወት፥ ብዛዕባ ሠማዕታት-ኣሥመራ ኮነ ሠማዕታት-ሊብያ ድምፃ ዘየስምዐት ኢልካ ክትሕመ ዝከኣል ኣይኮነን።
ብዝተረፈ ኣብቲ እዋን’ቲ እቶም ብትብዓቶም ዝልለዩ ዝነበሩ ኣቡነ-ማርቆስ፥ እቲ 32-ሬሳታት ኣብቲ ዓውደ-ምሕረት ቤተ-ክርስቲያን ቅድስቲ-ማርያም፥ ነቲ ጎልጎል መሊኡዎ ይርከብ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፥ ነቲ እንግሊዛዊ በዓል-ሥልጣን ….. እዚ ኩሉ ግዳይ’ዚ ናትካ እዩ’ሞ ደስ ይበልካ ….. ከም-ዝበሉዎ፥ እቶም ብሕይወት ዝርከቡ ኩሎም ደቀ’ሥመራ ይዝክሩዎ እዮም። እዞም ዝተባህሉ 32-ሠማዕታት-ኣሥመራ ድማ፥ ክሳብ ሕጂ ኣብቲ ሽዑ ዝተዳለወሎም ፍሉይ መካነ-መቃብር፥ ኣስከሬኖም ብክብሪ ዓሪፉ ይርከብ ኣሎ። እታ ወላዲቶም ዝኾነት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን ግና፥ ፍትሓት ንኽገብረሎም ኢላ ክትሓስብ’ውን ዕድል ዘለዋ ኣይኮነትን። ብሳምቡእ-ፖለቲካ ከተተንፍስ እትርከብ ዘላ ቤተ-ክርስቲያንከ፥ ከመይ ኣቢላ’ያ ብዛዕባ ሠማዕታታ ክትሓስብ ዕድል ክትረክብ እትኽእል-?!
ሠማዕታት-ኣሥመራን ሠማዕታት-ሊብያን ዝተቐትሉሉ ምኽንያት ግና፥ ሓደ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ። ኩሎም ክርስቲያን ዲኹም ኣስላም ዝብል ሕቶ’ዩ ቀሪቡሎም-? ክርስቲያን ኢና ስለ-ዝበሉ ድማ፥ እቶም ናይ ኣሥመራ ብጥይት እቶም ናይ ሊብያ ከኣ ብስሕለት-ካራ፥ ሠማዕትነት ተቐቢሎም ክሞቱ ክኢሎም። ይኹን እምበር ነቶም ቀዳሞት ገለ መዘከሪ ክግበረሎም ከም-ዘይከኣለ፥ ነዞም ዳሕረዎት’ውን ክግበረሎም ይኽእል’ዩ ኢልካ ክሕሰብ ኣይከኣልን። እቲ ተጻዒኑና ዘሎ ጸልማት-ለይቲ ክሳብ ዝወግሕ ድማ፥ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ኣደባባይ ወጺኣ፥ ሠማዕታታ ክትዝክር ዘኽእላ መሰል ክትረክብ እትኽእል ኣይኮነትን። እቲ ደም ሠማዕታትና ዝፈሰሶ-ታሪኽ ግን ታሪኽና ስለ-ዝኾነ፥ ብዛዕባኡ ንኽንዛረብ ፍቓድ እንሓተሉ ምኽንያት ኣሎ ኣይንብልን።
ብዝተረፈ ኩሉ ክፈልጦ ስለ-ዝግባእ፥ እዞም 32-ሠማዕታት-ኣሥመራ ዓሪፎሙሉ ዝርከብ፥ ኣብ መካነ-መቃብር እንዳ-ማርያም ኮይኑ፥ ብሸነኽ ገዛ-ከኒሻ ን4ተ-ኣሥመራ ኣብ ዝወስድ መንገዲ፥ ብጸጋምካ ተጸጊዕካዮ ኣብ ዝሕለፍ መንገዲ ዝርከብ እዩ። ማለት ብቅርጻ መስቀል ኣብ ዝተሓጽረ ክሊ ስለ-ዝርከቡ፥ ዝኾነ ከይዱ ብጸሎት ክዝክሮምን ዕምባባ ከንብረሎምን ይኽእል እዩ። እዚ ክንድዚ ዝኣክል ክቡር ደም-ሠማዕታትና ዝተኸፍሎ ታሪኽ ግና፥ ከም-ዘይናትናን ዘይ-ምልከተናን ታሪኽ ተቘጺሩ፥ ቤተ-ክርስቲያንና ፈጺማ ዘይትግደሰሉ ኮይና ክትርከብ፥ ክንደይ’ኳ ዘሕዝን’ዩ። ኣብ ትሕቲ ከቢድ ናይ ፖለቲካ-ኣርዑት ተቘሪና እትርከብ ቤተ-ክርስቲያን ግና፥ ንርእሳ ኣፋ-ተለጕማን ኢዳ-ተኣሲራን እናሃለወት፥ ገለ ዘይበለት ተባሂላ ክትሕመ ዘኽይድ ኣይኮነን።
ብዝተረፈ እቲ ጉዳይ ብኣጣቓላሊ ክርአ ከሎ፥ ደቂስና ክንሓድር ዘኽእለና ኣይኮነን። ከመይሲ እቲ ንብምሉኡ ማእከላይ-ምሥራቕ ክሕምሶ ዝርከብ ዘሎ፥ ”-ኣይሲስ-” ዝተባህለ ሰይጣናዊ-ጉጅለ፥ ክሳብ’ዛ ጎረቤትና ዝኾነት የመን እቲ ምንቅስቓስ እናስፋሕፍሐ ይኸይድ ክሳብ ዝሃለወ፥ ክንቀስን ክገብረና ዝኽእል ኣይኮነን። ስለዚ ምእንቲ ሰላም ኢልና’ኳ ብዙሕ ክንዕገስ ከም-ዝግበኣና ንፈልጥ እንተኾና፥ ከም ኣባጊዕ-ፋሲካ ኩሉ ግዜ እናተሓረድና ክንነብር ማለት ከም-ዘይኮነ ግና፥ ብልቦና ክንሓስበሉ ከምዘድሊ ዘይንፈልጥ ክንከውን ኣይግባእን።
ብዝኾነ እቲ ታሪኽ ሠማዕታት-ኣሥመራ ኮነ፥ ታሪኽ ሠማዕታት-ሊብያ፥ ታሪኽ ቤተ-ክርስቲያንና ስለ-ዝኾነ፥ ብኽብሪ ተዓቂቡ ክነብር ዘለዎ ደኣምበር፥ ዋና ከም-ዘይብሉ ኣቕሓ ተደርብዩ ክድርበ ዝግብኦ ኣይኮነን። ስለዚ’ውን እቲ ታሪኽ “-ወበዛቲ ዕለት ኣዕረፉ–“ ተባሂሉ ኣብ መጽሓፈ-ስንክሳር ኣትዩ ክንበብ ስለ-ዝግባእ፥ ካብ ሕጂ ጀሚርና እቲ ታሪኽ ኣብ ምጥርናፉ፥ ዘይተቘጠበ ጻዕሪ ከነካይድ ኦርቶዶክሳዊ-ሓላፍነት ከም-ዘሎና፥ ክንዝንግዕ ከም-ዘይግበኣና ከነተሓሳስብ ሓላፍነትና እዩ።
ካህን ተክለማርያም ምርካጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ


text:
ሕቶ
እተን ዓሰርተ ትእዛዛት እንታይ እየን?
መልሲ
እተን ዓሰርተ ትእዛዛት ዝብሃላ እተን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለዋ ኣምላኽ ንሃገረ እስራኤል ድሕሪ ሓጺር ግዜ ካብ ግብጺ ምውጽኦም ዝሃቦም ዓሰርተ ሕግታት እየን። እተን ዓሰርተ ትእዛዛት ድማ ጹማቕ ናይተ’ን ኣብ ብሉይ ኪዳን ዘለዋ 613 ትእዛዛት እየን። እተን ናይ መጀመርታ ኣርባዕተ ትእዛዛት ናህና ርክብ ምስ ኣምላኽ እየን ዝዛረባ። እተን ናይ መወዳእታ ሹድሽተ ትእዛዛት ድማ ኣብ ንሓድሕድና ዘለና ርክብ እየን ዝዛረባ። እተን ዓሰርተ ትእዛዛት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ዘጽኣት 20፡ 1-7 ከምኡ ድማ ኣብ ዘዳግም 5፡6-21 እየን ተጻሒፈን ዘለዋ ከም’ዚ ዝስዕብ ድማ ይብላ፡
1) “ካልኦት ኣማልኽቲ ኣብ ቅድመይ ኣይሀልዉኻ።” እዚ ትእዛዝ ብዘይካ ንሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ ምምላኽ ንዝኾነ ካልእ ጣኦት ምምላኽ ይጻረር። ኩሎም ካልኦት ኣማልኽቲ ድማ ናይ ሓሶት ኣማልኽቲ እዮም።
2) “ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማይ ካብ ዘለዉ፡ ኣብ ታሕቲ ድማ ኣብ ምድሪ ኻብ ዘለዉ፡ ኣብ ማይ ከኣ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ኻብ ዘለዉ፡ ምስልን ስእሊ ዘበለን ንኣኻ ኣይትግበር። ኣይትስገድሎም ኣይተገልግሎምን ድማ። ኣነ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ፡ ቀናእ ኣምላኽ እየ እሞ፡ ንዚጸልኡኒ ሓጢኣት ኣቦታት ኣብ ደቂ ኽሳዕ ሳልሳይ ክሳዕ ራብዓይን ወለዶ ዝቐጽዕ፡ ንዚፈትዉንን ትእዛዛተይ ንዚሕልዉን ግና ክሳዕ ኣሽሓት ምሕረት ዝገብር እየ።” እዚ ትእዛዝ ናይ ኣንጻር ጣኦት ምግባር እዩ፡ እዚ ድማ ርኡይ መግለጺ ናይ ኣምላኽ እዩ። ንሕና ክንሰርሖ ንኽእል ንኣምላኽ ብልክዕ ክገልጽ ዝኽእል ምስሊ የሎን። ንኣምላኽ ዝገልጽ ወይ ዝውክል ጣኦት ምግባር ድማ ንጣኦት ምምላኽ እዩ።
3) “እግዚኣብሄር ስሙ ብኸንቱ ንዘልዐለ ኸይቀጽዔ ኣይሐድጎን እዩ እሞ፡ ስም እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብኸንቱ ኣይተልዕል።” እዚ ትእዛዝ ኣንጻር ስም እግዚኣብሄር ብኸንቱ ምልዓል እዩ። ንሕና ናይ ኣምላኽ ስም ኣቕሊልና ክንርእዮ የብልናን። ብኣኽብሮትን ብክብሪ ዘለዎ መገድን ንኣምላኽ ብምጽዋዕ ፍርሃትና ንኣምላኽ ከነርኢ ኣሎና።
4) “መዓልቲ ስንበት ክትቅድሳ ዘክር። ሹድሽተ መዓልቲ ዕየ፡ ተግባርካ ዅሉ ግበር። እታ ሳብዐይቲ ግና ናይ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ሰንበት እያ። ብእኣ ንስኻን ወድኻን ጓልካን ግዙእካን ግዝእትኻን ማልካን ኣብ ውሽጢ ደጌታትካ ዚነብር ስደተኛን ገለ እኳ ዕዮ ኣይትዕየ። እግዚኣብሄር ብሹድሽተ መዓልቲ ሰማይን ምድርን ባሕርን ኣባታቶም ዘሎ ዅሉን ገይሩ እዩ እሞ፡ ብሳብዐይቲ መዓልቲ ከኣ ዐረፈ። ስለዚ እግዚኣብሄር ንመዓልቲ ሰንበት ባረኻን ቀደሳን።” እዚ ትእዛዝ ን ሰንበት ንእግዚኣብሄር ዝተፈልየት ፍልይቲ መዓልቲ ክንገብራ ይእዝዝ (ቀዳም፡ ድማ መወዳእታ መዓልቲ ናይ ሰሙን እያ)።
5) “ኣብቲ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ዚህበካ ምድሪ ዕድሜኻ ምእንቲ ኺነውሕሲ፡ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር።” እዚ ትእዛዝ ወትሩ ንወለዲ ከነኽብር ይእዝዘና።
6) “ኣይትቕተል።” እዚ ትእዛዝ ድማ ኣንጻር ኮነ ኢልካ ሓሲብካ ንሰብ ምቕታል እዩ።
7) “ኣይትዘሙ” እዚ ትእዛዝ ድማ ብዘይካ ምስ ሰበይትኻ ምስ ካልእ ጾታዊ ርክብ ምግባር ይኽልክል።
8) “ኣይትስረቕ።” እዚ ትእዛዝ ድማ ናትካ ዘይኮነ ዝኾነ ነገር ብዘይ ፍቓድ ዋንኡ ምውሳድ ይጻረር።
9) “ኣብ ብጻይካ ብሓሶት ኣይትመስክር።” እዚ ትእዛዝ ድማ ኣንጻር ካልእ ሰብ ብሓሶት ምምስካር ይኽልክል። እዚ ትእዛዝ ብቐንዱ ኣንጻር ምሕሳው እዩ።
10) “ቤት ብጻይካ ኣይትተምነ። ሰበይቲ ብጻይካ ግዙኡ፡ ግዝእቱ፡ ብዕራዩ፡ ኣድጉ፡ ገንዘብ ብጻይካ ዘበለ ዅሉ ድማ ኣይትተምነ።” እዚ ትእዛዝ ከኣ ናትካ ዘይኮነ ዝኾነ ነገር ምድላይ ይኽልክል። ምምናይ ናብ ምፍራስ ሓደ ካብ’ዞም ኣብ ላዕሊ ዘለው ዓሰርተ ትእዛዛት ከም ምቕታል፡ ዝሙትን ስርቅን ክመርሕ ይኽእል እዩ። ሓደ ነገር ምግባር ጌጋ እንተኾይኑ፡ ንዑኡ ንምግባር ምድላይ ድማ ጌጋ እዩ።
ብዙሓት ሰባት ዓሰርተ ትእዛዛት ከም እኩብ ሕግታት ኮይኖም እንተድኣ ሲዒብካዮም ድሕሪ ሞት ናብ መንግስተ ሰማይ ንምእታው ውሕስነት ይህቡኻ ኢሎም ብጌጋ ይርእይዎ። ብመንጽር’ዚ፡ ዕላማ ናይ ዓሰርተ ትእዛዛት ንሰባት ብፍጽምና ነዞም ሕግታት ክእዘዝዎም ከምዘይክእሉ ንክርድእዎ ንምግዳዶምን እዩ (ሮሜ 7፡7-11)፡ ስለዚ ድማ ናይ ኣምላኽ ምሕረትን ጸጋን ይደልዩ። ሽሕ እኳ ኣብ ማቴዎስ 19፡ 16 እቲ ሃብታም መንእሰይ ፈጺመዮ እንተበለ ወልሓደ ሰብ ንዓሰርተ ትእዛዛት ብፍጽምና ክእዘዞም ኣይክእልን (መክብብ 7፡20)። እቶም ዓሰርተ ትእዛዛት ኩልና ከምዝሓጣእና ይገልጹ (ሮሜ 3፡23) ስለ’ዚ ድማ እቲ ብእምነት ብየሱስ ክርስቶስ ዝርከብ ናይ ኣምላኽ ምሕረትን ጸጋን ይደልዩ።
English
እተን ዓሰርተ ትእዛዛት እንታይ እየን?


text:
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት ተኸታተልቲ!
ፈለማ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ስለሰዝተፈለኽኹም ይቕሬታ ይሓትት፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኹርናዓት ዓለም ኮይንኩም ድሃይ ዝሓተትኹምንን ሻቕሎትኩም ዝገለጽኩምለይ ዜጋታት ልዑል ምስጋናን ኣኽብሮትን ይብጻሕኹም፡፡
ብዝኾነ ዝጠፋእኩሉ ምኽንያት ከምቶም ገለ ዑሱባት ዝብልዎ “ሓለንጋ ሰውራ. . .” ኣርኪባትኒ ወይ ድማ ካብ ቃልሲ ስለዝተፈለኹ ዘይኮነስ ብናይ ውልቂ ምኽንያት እዩ፡፡ ብወገነይ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንዓመታት ወይ ድማ ንኣዋርሕ ተዋዓዊዑ ዝቅህም ዘይኮነስ ብቐጻልነት ብሓባራዊ ትብዓትን ተወፋይነትን ናብ ዓወት ዝወስድ ነዊሕ መስርሕ ምዃኑ ስለዝኣምን ክሳብ እታ ንትምነያ ዲሞክራሲያዊት ሃገር እንፈጥር ካብዚ መስርሕ ብዝኾነ ምኽንያት ክእለ ኣይደልን፡፡
ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ከይትኣለዩ ድነ ጥልመትን ጥፍኣትን ከይተቐንጠጠ ዘቋርጾ ቃልሲ የልቦን፡፡ እታ ቀደም ንፈልጣ “ሓለንጊ ሰውራ. . . “ ድማ ጥልመት ሳዕሪሩ ህዝቢን መንግስትን ከብድን ሕቆን ምስኮነ ቀደም ተበቲኻ እያ፡፡ እቲ ዝገርም ግን ዕሱባት ሰዓብቲ ህግደፍ ሕጂውን ብሓለንጊ ሰውራ ከጉባዕብዑን ህዝቢ ከፈራርሁን ምርኣይና እዩ፡፡
ብምስምስ “እስላማዊ ጥሩፍነት. . .” ተሳቢቡ ንመብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ “ሚስጥር” ኮይኑ ዝጸንሐ ጉዳይ ስርሒት ፈርቶ ዝምልከት ሓበሬታ ብክልተ ክፋላት ኣቕሪበልኩም ምንባረይ ዝዝከር እዩ፡፡ ንህልው ኩነታት ተሳተፍቲ ስርሒት ፈርቶን ዝርዝር ኣፈጻጽምኡን ዝምልከት ሓበሬታ ኣብ ሳልሳይ ክፋል ኣብ ቀረባ ከቕርበልኩም እየ፡፡ ንሎሚ ግን ድሕሪ ቃለ መሕተት ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝተርኣዩ እዋናዊ ኩነታት ዝምልከት ገለ ሓበሬታ ይፍንወልኩም፡፡
ከምትተዓዘብኩሞ ኣቦጓይላ ጥፍኣት ኢሳይያስ ን25 ዓመታት ዝሰርሖ ተዋስኦ ብመጽብዓታትን ሓደስቲ ሜላታትን ተሰንዩ ሎሚ ውን ከይሓነኸ ደጊምዎ እዩ፡፡ ወረ! ሎሚዘበንሲ ኣብ ኢሮጳ እቲ ዝልዓለ ቁጠባ ዝሃነጸት ንመራሒት ሃገረ ጀርመን ኣንጌላ መርክል ከይሓፈረ ክዘልፍን ክነቕፍን ሰሚዕናዮ፡፡ ኣታ ሎምስ መን ክሓፍረሉ እዩ?. . . ዓሚ “ብጋዓት ምሸላ” ሎምዘበን ድማ ብኣንጌላ መርክል ዝተሰነዩ ትንታነታት ኣቦጓይላና እናሓደረ ክንደየናይ እንዳፈኾሰ ምምጽኡን ፡እታ ዝተረፈት ናይ መወዳእታ እስትንፋሱ እንዳተንፈሰ ንምኳኑ እኹል መርኣያ እዩ፡፡ ንብዙሓት ተኸታተልቲ ኣዝዩ ዘስሓቐን ዘደንጸወን ቃለ መሕትት 2017፡ ሓዲግዎ ዝሓለፈ መልዕኽቲ እንተሎ ኢሳይያስ ዝተረፈ ዕድሚዑ ከምት ልሙድ ብመጽብዓ ክሕልፎ ምምራጹን ኣብ ናይ መወዳእታ ድርኹኺት ዕርበት ምብጽሑን እዩ፡፡ ኣብ ትሕዝቶታት ቃለ መሕትት ኢሳይያስ ኩሉ ስለዝተዓዘቦ ብዙሕ ክዛረብ ኣይደልን ድሕሪ ቃለ መሕተትን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተርኣዩ ህዝብና ክፈልጦም ዝግብኦም ጉዳያት ዝምልከት ገለ ክብለኩም፡፡
ሀ. ሓዱሽ ውጥን ምሕያል ግንባር
ኢሳይያስ ከምቲ ኣብ ቃለ መሕተት ዘተምብሆ ኣብ 2017፡ ካብ ዝተትሓዙ “ዓበይቲ መደባት“ ሓደ “ምሕያል ግንባርን ምጥያስ መኸተ ግንባራትን” ዝብል መደብ እዩ፡፡ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራት ውን፡ ኢሳይያስ ሰፊሕ መግለጺ ካብ ዝሀበሎም ጉዳያት ሓደ እዚ መደብ ኮይኑ “ብዝተፈላለየ ዘቤታዊን ግዳማዊን ጸገማት ንኣስታት 23 ዓመታት ኣብ ሰንከልከል ዝጸንሐ ህግደፍ ከም ብሓዱሽ ንምሕያል ሓደስቲ እስትራቴጂካዊ መደባት ብምትእትታው ብዓቕሚ ሰብ ብትሕዝቶን ብቕርጺን ብምሕያል ቀጻልነቱ ምርግጋጽ ዝብል ዕላማ ዘለዎ እዩ፡፡
ኢሳይያስ ኣብ 2017 ብውሕዱ ካብ ዘርኣዮም ሓደስቲ ባህርታት ሓደ ንገለ ጸገማቱ ብዘይ ንጹር ኣገባብ ምእማን ኮይኑ ኣብ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራት እውን ጎኒ ንጎኒ ምጽራፍ ንሚኒስትራት ብግልጺ “ህግደፍ ዝብሃል ውድብ የለን፡ ህግደፍ ፈሪሱ እዩ፡ ህግደፍ ስማዊ ካብ ዝኸውን ዓመታት ኣቑጺሩ እዩ፡ ስሩዕ ኣኼባን ውድን ባይቶን ዘየብሉ ውዳቤ ኣይሰርሕን፡፡” ክብል ተሰሚዑ እዩ፡፡
ኣብ መወዳእታ ኢሳይያስ ንህግደፍ ከምብሓዱሽ ንምህናጽ መደባት ከምታሓንጸጸ ብምትንታን ብኣወዳድብኡ ቅርጹን ኪኢላዊ ዓቕሚ ሰቡን ዝተፈለየ ሓዱሽ ሰልፊ ክንሃንጽ ኢና ኢሉ ተዛሪቡ እዩ፡፡ ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ሚኒስትራት ብድፍረት ተቓውሞ ዋላ ኣየስምዑ እምበር ዳርጋ ኩሎም ተደርቢሾም ኔሮም፡፡
ንኣስታት 23 ዓመታት ኩሉ መሓውራት ሰልፊ ብሒቱ ከምድላዩ ክእዝዞን ከደስክሎን ዝጸንሐ ሰልፊ ሕጂ ሓዱሽ ውዳቤ ንምንታይ ኣድለዮ? ዝዓይነቶም ስምዒታት ኣብቶም ተኣከብቲ ተርኣዮም እዮም፡፡ ድሕሪ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራት ‘ውን እቲ ሓበሬታ እንዳለሓዂ ካብ ማዕኸላይ ቤት ጽሕፈት ክሳብ ሓለፍቲ ንዑሳን ዞባታት ህግደፍ ተባጺሑ መዘራረቢ ኮይኑ ኣሎ፡፡
ምስ ዝኾነ ሓላፊ ከይዘተየ ኣብ ቃለ መሕተትን ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራትን ኢሳይያስ ዘልዓሎ “መደብ ሓዱሽ ውዳቤ ህግደፍ” ገና በኣግኡ “እዛ ብርኩታ እምኒ ኣላታ” ከምዝብሃል ኣብ መንጎ እቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ምትፍናን ፈጢሩ እዚ ሰብኣይ “ሕጂ ክኣ ብውዳቤ ኣሳቢቡ ንገሌና ክበልዕ ይሓስብ ኣሎ” ይብሉ ኣለው፡፡ ብፍላይ እቶም ኣርባዕተ ገባብል ሓለፍቲ ህግደፍ ነቲ ሓዱሽ መደብ ናይ ምንጻግ ዝንባለታት የርእዩ ኣለው፡፡ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም እውን ምስኣቶም ክጸጋጋዕን “23 ዓመታት ኣበይ ዝነበርና ሰባት ኢና ሕጂ ሓዱሽ ህግደፍ ክንፈጥር?” ክብል ይስማዕ ኣሎ፡፡ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ)፡ ሓጎስ ገብረሂወት(ክሻ)ን ዘምህረት የውሃንስን ንሓደስቲ መደባት ኢሳይያስ ከም ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ዝትግበሩ መደባት ተኽሊጥን ድስከላን ዓይነት ቆጺሮም “ከየርክበልና” ብምባል የዕዘምዝሙ ኣለው፡፡
ብሓጺሩ ዝርዝር ትሕዝትኡን ኣፈጻጽምኡን ብዙሕ ዘይተነገረሉ “መደብ ምሕዳስ ሰልፍ ህግደፍ ኣብ መንጎ ኢሳይያስን እሙናቱን ዝነበረ ሃጓፍ ብምግፋሕ ብኣግኡ ናብ ምትፍናንን ምስሕሓብን ክዛርዩ ይገብሮም ኣሎ፡፡
ለ. እዋናዊ ኩነታት ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም
ኣብ መራኽቦ ብዙሃን ጎስጓሳትን ውልቃዊ መነባብሩኡን ኣዝዩ ጥንቑቕን በሊሕን ዝመስል ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም፡ ከምቲ መብዛሕትና ንፈልጦ ኣብ ቅድሚ ኢሳይያስ ግን ሞራሉ ክኸድዖን ሸበድበድ ክብል ዝርአ ምስሉይ ሓላፊ እዩ፡፡ ንስብሓት ኢፍሬም ዝምልከት ብሰነዳት ዝተሰነየ ሰፊሕ ሓበሬታ ኣብዚ ዓመት ብዘውጻኽዎ ናይ ጊዜ ሰደቓ መሰረት ኣብ ጊዚኡ ዘቕርበልኩም ኮይኑ ንሎሚ ግን ንእዋናዊን ዘይልሙድ ተርእዮታት ጀነራል ስብሓት ዝምልከት ሓደ ሓበሬታ ስለዘሎ ከቕርበልኩም፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብኢሳይያስ ካብ ዝተወጠኑ መደባት “ምሕዳስ ግንባርን ምጥያስ መኸተ ግንባራትን” ንዝብል መደብ ብዘይልሙድ ኣገባብ ስብሓት ኣብ ምቕዋም ይርከብ፡፡ ብመሰረት ትንተናታት ኢሳያስ፡ መደብ ምጥያስ መኸተ ግንባራት ብኹሎም ኣካላት መንግስቲን ብመሓውራት ጸጥታን ዝትግበር መቐጸልታ ኣንጻር ውሽጣውያን ተበለጽትን ግዳማዊ ብድሆታትን ኮይኑ ንመላእ ሃገር ናብ ኣርባዕተ ግንባራት ብምኽፋል ካብ ሓበሬታ ምእካብ ክሳብ ተግባራዊ ስጉምትታት ዝወስድ ሓደ ምእኹል ሓይሊ ዕማም ምጥያስ እዩ፡፡
ብዙሕ ብዘይተነጸረ ምኽንያት ነዚ መደብ ገና በኣግኡ ብወግዒ ዝቃወም ዘሎ ሓላፊ ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም እዩ፡፡ ጀነራል ስብሓት ኣብ ሓደ ኣኼባ “መላእ ሃገር ዘንቐሳቕስን ሕንፍሽፍሽ ዘስዕብ ሓደስቲ ውዳቤታት ካብ ምፍጣር ነቲ ዝነበረ መስርሕ ዝተወሰነ ምትዕርራይ ብምግባር Status quo ምሕላው ከምዘዋጽእ” ብምሕባር “ኣብዛ ሃገር ብፍላይ ኣብ ፖለቲካዊ ኣቃውማ ሓዱሽ ነገር ንምምጻእ ጊዜ ሓሊፍዎ እዩ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ውዳቤ ሱር በተኽ ምትዕርራይ ምግባር ነብስኻ ምብላዕ (self cannibalism) እዩ እንዳበለ ምስዝመስልዎ ሓለፍቲ ይዘራረብ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ “እዚ ሰብኣይ ነታ ዝተረፈትና ዕድመ ብሰላም ከይነሕልፋ ኣብ ኣጋ እርጋና ይተነኻኽፈና ኣሎ፡ ኣኼባ ከይገበረ ዝምቡዕ ውሳነታት ይውስን ኣሎ” እንዳበለ ይዛረብ ኣሎ፡፡
ብምስልይነቱን ምህዝኡን ዝልለ ስብሓት፡ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ቃለ መሕተት ኢሳይያስ ምስ ገለ መቅርቡ ኣብ ዝገበሮ ርክባት “ክትትግብሮን ከይትትግብሮን ከይፈለጥካ ብኢድ ዋኒንካ ኣብ መራኽቦ ብዙሃን ተሃንዲድካ ምዝራብ ጌጋ እዩ፡ ትማል ቅዋም ክንነድፍ ኢና ኢልና ተገራጫዊ መግለጽታት ሂብና ሎሚ ድማ ተገምጢልና ካልእ ምዝራብ ንሓለፍትን ንህዝብን ምድንጋር እዩ፡ ናይ ልምዓት ዞባታት ኢልና ኣዊጅና፡ ውጽኢት ከይተጸባጸብናን ሒሳብና ከይገበርናን፡ ሕጂ ድማ መኸተ ግንባራት ዝብል ሓሳብ ይመጽእ ኣሎ፡፡ መኸተ እንዳበልና ንህዝቢ ኣብ ኩናትን ወረ ኩናትን ሸሚምና ዲና ኽንነብር? ንኩናት ዝድርኹ መደባት ክንሕንጽጽ የብልናን፡፡ ጸላእትና ዘቤታዊ ዕዮታቶም ይፍጽሙ ኣለው፡፡ ንሕና ኣብ መኸተ ክሳብ መዓስ?” ኢሉ ተዛሪቡ እዩ፡፡
ብመንጸር ተኣማንነቱን ምስሉይነቱን ከምኡ ‘ውን ብዘፍሸሎም ገለ ገለ ምንቕስቓሳት ከም ሳክቲዝም፡ ኣብ ልዕሊ ስብሓት ዘለኒ እምነት ኣዝዩ ድሩት እዩ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ስብሓት ብድፍረት ዝገልጾም ዘለው ሓሳባትን ብጭቅ ዝብሉ ዘይተለመዱ ወረታት ውጽኢቶም እንታይ ከምዝኸውን ብሓባር ክንዕዘብ ካብ ዝብል ብመልክዕ እዋናዊ ዛዕባ ኣቕሪበልኩም ኣለኹ፡፡
ሐ. ብምኽንያት ሓዱሽ “ወሰኽ ደሞዝ” ፈኸም ዝብሉ ዘለው ምትፍናናት
ብዙሕ ተጎስጊስሉን ተሃውቲትሉን ከብቅዕ፡ ብሽም ወሰኽ ደሞዝ ዝተጋሃደ ምቕናስ ደሞዝ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፡ ሕጂ ውን ኣብ ሓይልታት እቲ ዝዓበየ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ስምዒት ሰራዊት ዝያዳ እንዳተላብዐ ንላዕለዎት ሓለፍቲ እውን ክጸሉ ኣብ ዝጀመረሉ ኣብዚ እዋን እዚ፡ ንርኢቶታት ሓለፍቲ ክፍላተ ሰራዊት ነጺጉ ኢሳይያስ ኣብ መርገጺኡ ሰጢሙ “ሕጂውን እቲ ዝወጸ ኣዋጅ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክትግበር” ከምዘለዎ ብምእዛዙ እታ ናይ 272 ናቕፋ ደሞዝ ትወሃብ ኣላ፡፡ ዳርጋ ኩሎም ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት ኣብ ዝኣከብዎ ወርሓዊ ሓበሬታ ምዕዝምዛማት ሰራዊት “ኣባላት ሓ/ም/ኤ በቲ ዝተገበረ ወሰኽ ከምዝተቖጥዑ ብምግላጽ ንሕና ካብ ላዕሊ ዘዝመጸና መጽብዓ ናብ ታሕቲ እንዳውረድና ሕጂ ዘይንምልሶም ሕቶታት ይበዝሐና ኣሎ፡፡ ሰራዊት በብዕለቱ ፋሕ ይብለና ኣሎ፡፡” ኢሎም ገሊጾም ኢዮም፡፡
ኣብ ሜካናይዝድ ኣሃዱታት ( ብፍላይ ኣብ ክፍለ ሰራዊት 46ን 49ን) ድማ ካብ ማእከልነት ቦጦሎኒ ንላዕሊ ኣብ ዘለው ሓለፍቲ፡ ዝተሰምዐ ርኢቶ “እዚ ሓዱሽ ወሰኽ ደሞዝ ብሓደ ወገን ኣብ መኸተ ኣለና እንዳተበሃለ ውሽጢ ውሽጢ ግን ሰራዊት ፋሕ ክብልን ክበታተንን ዝወጸ መምርሒ እዩ” ዝብል እዩ፡፡ ሓደ ኣዛዚ ብርጌድ ርስራሽ ሌተናል ኮሎኔል (ሽሙ ክገልጾ ዘይደሊ) “እዚ ሓዱሽ ወሰኽ ደሞዝ ሰራዊት ንኽበታተን ዝተሃቀነ መቐጸልታ ናይ 1994/95 ሽርሒ መደብ ምጥያስ እዩ። ከምቲ ብ5000 – 10000 ‘ብር ‘ ብምዕዳል እቶም ምስ ሞራሎምን ፍናኖምን ዝነበሩ በላሕቲ ሓለፍቲ ብሽም ምጥያስ ፡ክበታተኑን ስኒ ኣልቦ ክኾኑን ዝተገበረ፡ ሕጂ ኣብዚ ዘበነ ውራ ውራ ውን ዘይተርፍ ተቃውሞታት ንምትዕንቓፍ፡ ንምትህድዳእን ኣንፈት ሰራዊት ብምጥምዛዝ ንኽበታተን ዝተተግበረ ስውር ሽርሒ እዩ ክብል ገሊጹ እዩ ” ብምባል ገሊጹ፡፡
መደብ ሓዱሽ ወሰኽ ደሞዝ ኣብ መንጎ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ግንባራት ውን ናብ ክልተ ተናሓነሕቲ ጉጅለታት ዘዛርዮም ምትፍናን ፈጢሩ ኣሎ፡፡ ብሓደ ወገን “ንዓመታት ዝተደጎለ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ሕቶታት ሰራዊት ዝዓብስ ልዑል ወሰኽ ደሞዝ ክግበር ምዃኑ ንሰራዊት ክንሕብር ጸኒሕና ልዑል ትጽቢት ጌርና መንግስቲ ኣሽኪዕና ዝብሉ ብበዓል ጀነራል ስብሓት፡ ሜጀር ጀነራል ሃይለ ሳሙኤል (ቻይና) ፡ ብር/ጀነራል ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ)፡ ብር/ጀነራል ፍጹም ገብረህይወትን መብዛሕትኦም ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊታት ዝርከብዎ ኮይኑ ብኻልእ ወገን ድማ “እዛ ሃገር ኣብ መኸተ እያ ዘላ መንግስቲ ዘውርዶ መምርሒን ትእዛዝን ብዘይ ቅድመ ኩነት ክንትግብሮ ይግባእ” ዝብሉ ብዓል ጀነራል ፊሊጶስ፡ ብር/ጀነራል ሓዱሽ ኢፍሬም፡ ኮሎኔል ሓረጎት ፍርዙን (ኣዛዚ ክ/ሰራዊት 22)ን ብርሃነ ኤልያስ (ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት 525 ኮይኑ ዝተመዘ) ዝርከብዎ ጉጅለ እዩ፡፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣዝዩ ተባራዒ እዋናዊ ሃዋሁ ዝጣሓለ ሓ/ም/ኤ ብዘስደምም ኣገባብ ኣባላቱ ካብ ተራ ክሳብ ሓለፍቲ ካብ መሳርዑ ክሃድምን ክስደድን ይርአ ኣሎ፡፡
መ. ብቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ጎስጓስ ክግበረሎም ዝተመረጹ “እዋናዊ ልምዓታዊ” መደባት
ዓመት ዓመት ህዝቢ ብተስፋ ዘጻንሑ፡ ዕምሪ ስልጣን ዘናውሑ ዝተጀመሩ መደባት ልምዓት እንዳርአኻ፡ ጎስጓሳት ዝግበረሎም መደባት ምውራድ ዘይስልክዮ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ እውን ጎኒ ንጎኒ ጽምብላት ስርሒት ፈንቅል ብኹለን ሚዲያታት ልዑል ትኹረት ተገይሩለን ጎስጓሳት ክግበረሎም ዝግብኦም ዝበሎም “ልምዓታዊ መደባት” ንዳይሬክተር ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንትን ሚኒስትሪ ዜናን የማነ ገብረመስቀል መደባት ዓዲልዎ እዩ፡፡ እዞም መደባት ምስ ትሕዝቶታቶም ዝስዕቡ እዮም፡፡
- መንገዲ ኣየር ማሳዋ (MASSAWA air ways):
ሃገርና ብኹሉ ዓይነት ትሕቲ ቅርፂ ክትምዕብልን ክትህነጽን ዝጸልእ ዜጋ የልቦን፡፡ ዘዝተጀመረ ትሕቲ ቅርጺ ከይተዛዘመ ኣብ ሚዲያ ብምቅራብ፡ ዘተሓተ ጽፈት ዘለዎም (Substandard) ስርሓት ትሕቲ ቅርጺ ከም ዓበይቲ መደባት ብመስራዕ ዕምሪ ስልጣን ንምንዋሕ ምጉስጓስ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ብአቦጓይላ ዝተመሃዘ ናይ ጎስጓስ ስትራቴጂ እዮ፡፡ ከምቲ ልሙድ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብሰማያዊ ሕብር ዝተለኸያ ካብ ቻይና ዝመጻ ነፈርቲ ብሽም “MASSAWA air ways” ሓያሎ ጎስጓሳት ይካየደለን ኣሎ፡፡
ድሕሪ መገዲ ኣየር ኤርትራ ዝተሃንጹ መንገዲ ኣየራት ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ በጺሐን ወነንቲ Boeing and Air busን ኣብ ዝኾናሉ እዋን፡ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ግን ሙሉእ ብሙሉእ በዓቅሚ ሰብን ውሽጣዊ ትሕዝቶን ካብ ዝድስክል ዓመታት ኣቁጺሩ እዩ፡፡ ካልእ ይትረፍ ምስ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ስምምዕ ከቲመን ዝነበራ ሃገራት (ቀጠር፡የመን፡ ጀርመን) ኮንትራተን ኣፍሪሰን፡ ባዕሉ ፕ/ት ናይ ካልኦት ሃገራት ነፈርቲ ተኻርዩ ኣብ ዝገሸሉ ደረጃ በጺሕና ኢና፡፡ እታ ዝተመካሕናላ Boeing 767 ንግስቲ ንህቢ ’ውን ጠጠው ካብ ትብል ዓመታት ኣቁጺራ እያ፡፡ ኣገልግሎት መንገዲ ኣየር ንባዕሉ ንኢሳይያስ “ርእሲ ሕማም” ኮይንዎ ከምዝነበረ ኣነ ባዕለይ ብቀረባ ዝፈልጦ’ዩ፡፡ ኣብ 2013 መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዳርጋ ሙሉእ ብሙሉእ ክድስክል ምስተቓረበ ኢሳይያስ ንሓጎስ ክሻ ኣማኺሩ ዝተሓተ ጽሬትን ዋጋን ዘለዎን ነፈርቲ ክዕድግ ሓበሮ፡፡
እምበኣር ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ልዑል ጎስጓስ ዝተገበረለን ታሪኽ MA-60 ነፈርቲ ብሓጺሩ ከምዝስዕብ እዩ፡፡
ካብ xi’an air craft industrial corporation ዝተብሃለ ናይ ቻይና ትካል ዝኣተዋ 3 ነፈርቲ ኮይነን 2 MA-60 ዝብሃላ ብጠቕላላ 60 ሰብ ናይ ምጽዓን ዓቕሚ ዘለዎን ከምኡውን ሓንቲ Xi’an Y-7 እትብሃል ክሳብ 27 ሰብ ናይ ምጽዓን ዓቅሚ ዘለዋ እያ፡፡ እታ ሳልሰይቲ እቲ ኣፍራይ ብናጻ ከም ህያብ ዝወሰኻ እያ፡፡
እዘን ነፈርቲ ብዘይ ኣፍልጦ አቬሽንን መንገዲ ኣየርን ምስኣተዋ ንኣስታት 3 ዓመታት ኣብ ባጽዕ ጠጠው ኢለን ጸኒሐን እየን፡፡ ዳርጋ ኩሎም ምስ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ተሻሪኾም ዝሰርሑ ዝነበሩ መንገዲ ኣየራት ሓደ ብሓደ ምስወጹ ኢሳይያስ 12 ኣባላት ሓይሊ ኣየር ናብ ቻይና ተላኢኾም ስልጠና ኽወስዱ ብምግባር እተን ነፈርቲ ስራሕ ኽጅምራ ኣዚዙ፡፡ ናብ ቻይና ተላኢኾም ናይ 6 ወርሒ ስልጠና ዝወሰዱ ኣብረርቲ ነፈርቲ ውግእን ቴክኒሻናትን ዝስዕቡ እዮም፡
ሜጀር ዮናታን ኣብርሃ
ሜጀር እዮብ ስእላይ
ሜጀር ኢሳይያስ ብርሃነ
ሜጀር ዮናስ ወልዳይ
ተለንተ መንደር ኣብርሃ ከምኡውን
ካፕቴን ሙሴ ዝተብሃሉ ኣብረርትን ፒናስ ነጋሽ፡ ፍጹም ሓድጉ፡ ኣሚነ ፍስሃየን ኣሌክስን ዝተብሃሉ ቴክኒሻናት እዮም፡፡
ነዞም ሰልጠንቲ ክከታተሉን ነተን ነፈርቲ ኣብ ባጽዕ ክኣልዩ ዝተመዘዙ ሓለፍቲ ኮሎኔል ፍጹም በላይን ሜጀር ተወልደ ኢሳቕን ዝተብሃሉ ኣባላት ሓይሊ ኣየር እዩም፡፡ ካብ ኣመጻጽእአን ጀሚሩ ጸገም ዘይተፈለየን እዘን ነፈርቲ ብዓለም ለኸ ሕግታት ኣዝዩ ዝተሓተ ደረጃ ዝተውሃበን ኣብ ልዕሊ ምኳነን
FAA (USA) ን EASA (Europe) ደረጃ ዘይተውሃበን ማለት ኣብ ኣሜሪካን ኤሮጳን ክበራ ዘይተፈቐደለን
ኢንሹራንሽ ዘይተገበረለን ማለት ነተን ነፈርቲ ይኹን ንተጓዓዝቲ ሓደጋ ምስዘጋጥም ዝኾነ ዓይነት ኢንሹራንስ ዘይኽፈለን
ኣብ ኣውስትራሊያ፡ ኒውዝላንድ ብዝበጽሐ ሓደጋ ከይበራ ዝተኸልከላ እየን፡፡
እምበኣር እዘን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጸገማት ዝተሰከማ ነፈርቲ እዩ ኣቦጓይላ ኢሳይያስ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ልዑል ጎስጓስ ክግበረለን ብምእዛዙ ኣብ ኩለን ሚዲያታት ክንጸምም ዝቐነና፡፡
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!
. . . . . . . ድሕሪ ንሓደ ወርሒ ምጥፋአይ ዘቅረብክዋ እዋናዊ ሓበሬታ ብዝተፈላለዩ መልክዕ ንቆሓትኩም ኣብ ምብራኽ ገለ ኣበርክቶ ከምዝህልዎ እኣምን፡፡ ገና ብኣግኡ ብህግደፋዊ ተዋስኦታት ዝፈለመት ሓዳስ ዓመት 2017 ፡ከምቲ ልሙድ ብብእዋኑ ዝካየዱ ተዋስኦታት ኣቦጓይላ ኣነ ውን እግሪ እግሪ እንዳስዓብኩ ብመልክዕ “እዋናዊ ዘዓባ” ከቅርበልኩም እየ፡፡ በዚ አጋጣሚ በቐጻልነት ከይተሓላለኹም እዋናዊ ሓበሬታታት እተስንቑኒ ሓለፍትን ግዱሳት ዜጋታት ከመስግን እፈቱ፡፡
ኣብ ቀጻሊ ብሰነዳት ዝተሰነየ ህልው ኩነታት ተሳተፍቲ ስርሒትን 3ይ ክፋል “ዛንታ ስርሒት ፎርቶ” ከቅርበልኩም’የ፡፡ ወዳሓንኩም!!


text:
ሕጂው’ን እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኩለንትናዊ ወራር ንኹንን፡
ESMNS_Message_Press_release_01_04_2020
እቲ ካብ ዝጅመር ክልተ ወርሒ ጌሩ ዘሎ ኲናት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ኣስዒብዎ ዘሎ ጸገማት
ናይ ዓለምና ቀንዲ መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ዘይሓላፍነታዊን ዘይሕጋውን ወራር ኣብ ልዕሊ
ህዝቢ ትግራይ ፈጢርዎ ዘሎ ቅልውላው ንኢትዮጵያ ሓሊፉ ንኩሉ እቲ ዞባ ጸልይዎ ይርከብ። በዚ
ካኣ ህዝቢ ኣደዳ ሞትን መቁሰልትን ካብ ምዃን ሓሊፉ ብብዝሒ ናብ ጎረቤት ሃገር ይሰግር ኣሎ።
ኣብ ውሽጢ ሓምሳ መዓልታት ልዕሊ ሓምሳ ሽሕ ትግራዋይ ንሱዳን ከምዝሰገረ እታ ነቶም
ስደተኛታት ትቕበል ዘላ ሱዳን ትገልጽ ኣላ፡ ብዘይካ’ዚ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜናውን ብጭቡጥ
ኣረጋጊጸናኦ እየን። እዚ ከኣ ምስቲ ገና ቁጽሩ ዘይተፈልጠ፡ ብሰንኪ እቲ ኩናት ዝሃለቐ ህዝቢ ወሲኽካ
ዓቢ ጽንተት ህዝቢ እዩ። ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ነዚ እኩይ ተግባር ካብ
ምኹናን ሓሊፉ ኣብ ጎኒ ውጹዕ ህዝቢ ትግራይ ኮይኑ ኩሉ ዝከኣሎ ዘበለ ኣበርክቶ ከበርክት ምዃኑ
ዳግማይ የረጋግጽ።
ወራሪ ሰራዊት ብልጽግና፡ ምስቲ ንኤርትራን ህዝባን ንልዕሊ 28 ዓመታት ከብርስ ዝጸነሐ ቁንጮ
ህግደፍ ተሻሪኹ፡ ተወሰኽቲ ናይ ግዳም ሓይልታት ዓዲሙ ኣብ ትግራይ ዘካይዶ ዘሎ ኢሰብኣዊ
ኲናት ንመጻኢ ብቀሊሉ ክሓዊ ዘይክእል ኩለንትናዊ ሃስያ እዩ ዘውርድ ዘሎ። ንኩሉ መራኸቢታት፥
መስመር ማይ፥ ሓይሊ መብራህቲ፥ መጓዓዝያ፥ ተሌፎን፥ ኢንተርኔት፥ ተሌቪዥንን ራድዯን ዓጺኻ
ህዝቢ ብዘይ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ሓበሬታን ዓፊንካ ናይ ጽንተት ገበን ምፍጻም ዓቢ ገበን እዩ።
መራሒ ፓርቲ ብልጽግና ከምቲ ዝብሎ ሕጊ ንምኽባር ዘይኮነ፡ ነቲ ብመሪር መስዋእቱ ንመላእ
ህዝቢ ኢትዮጵያ ተጠቃሚ መሰል ርእሰ ውሳነኡ ክኽውን ዕድል ዝኸፈተ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ
ውዱቡን ህወሓትን ኣምበርኪኽካ ሕጊ ንምጉዕጻጽ እዩ። ነዚ እኩይ ተግባሩ ክዉን ንምግባር ነቶም
ቅድም ኣብ ግዜ ደርጊ ተማሪኾም ብህወሓት ምሕረት ዝተግበረሎም ጀነራላት ጸዊዑ ነቲ ውግእ
የካይዶ ኣሎ። እዚ ከኣ መቐጸልታ እቲ እኩይ ዕላማታት ናይቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኮይኑ
ፍልይ ዘብሎ ግን ዝተፈላለዩ ናይ ደገ ጸላእቲ ዓዲምካ ንህዝቢ ትግራይ ሓንሳብን ንሓዋሩን
ንምምብርካኽ ምፍታኑ እዩ። መርኣያ ናይዚ ኩሉ ፡ ህዝቢ ትግራይ ካብዚ ኩናት ወጽዩ ዳግም
ብኢኮኖሚን ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ትካላትን ሰሲኑ ነቲ ዝጀመሮ ምዕባለ ከይቅጽል ኣብ ልዕሊ ናይ
ቁጠባ ማእከላት፡ ህዝባውን መንግስታውን ትካላት፡ ናይ ሕክምናውን ትምህርታውን ተቋማት
ብዘይ ንሕስያ ብነፈርቲን ተወንጨፍቲ ሮኬታትን ይድብድብ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉውን ምስቲ
ብዘይካ ዕንወት ካልእ ተሞክሮ ዘይፈልጥ ቁንጮ ህግደፍ ተሻሪኹ ነቲ ክላዓል ዝከኣል ንብረት
ንማእከል ኢትዮጵያን ንኤርትራን ይጓርቶ ኣሎ። ሕጅውን ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን
ንድሕነት ሃገር ነዚ እኩይ ተግባር ብትሪ ይኹንን። ነቲ ኩሉ ዝግበር ዘሎ ዓመጽን ራስያን ስርዓት
ህግደፍ እምበር ህዝቢ ኤርትራ ተሓታቲ ከምዘይኮነ’ውን ከስምረሉ ይደሊ።
ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ወራር፡ ስርዓት ህግደፍ ካብቲ ናይ ብልጽግና ሰራዊት ዘይውሕድ ተራ ይጻወት
ኣሎ። እዚ ካኣ ብኣካል ንፈልጦን ዓለም’ውን ዝመስከሮን እዩ። ብርግጽ እቲ ዝበዝሕ ብግዲ
ተዓስኪሩ ኣብ ዘይደልዮ ኲናት ንክኣቱ ተገዲዱ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ግዳይ ናይዚ እኩይ ተግባር
እዩ። እንተኾነ ነዚ ዘሎ ኩነታት ተጠቒሞም ቀንዲ መጋበርያ ናይቲ ስርዓት ኮይኖም ኣብ ልዕሊ
ህዝቢ ትግራይ ኮነ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘይተኣደነ ግፍዕታት ዝፍጽሙ ዘለዉ ተራ
ኣባላት ይኹኑ ሓለፍቲ ልክዕ ከምቲ ውልቀ መላኽን መሻርኽቱን ተሓተት’ቲ ምዃኖም ክፈልጡ
ይግባእ።
ብካልእ መዳይ ክንሪኦ ከለና እዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት፡ ኣብ ልዕሊ ተጋሩን ካልኦት ኩሎም
ኢትዮጵያውንን ዓቢ ናይ ህይወትን ንብረትን ሃስያ እዩ ዘውርድ ዘሎ። እቲ ሕጊ ረጊጹ ውልቀ መላኺ
ኮይኑ ዘሎ ኣቢ ኣሕመድ ንውልቃዊ ዝናኡ ክብል ኣብ ዝገብሮ ዘይሕጋዊ ኲናት ደቂ’ቲ ውጹዕ ህዝቢ
ኢትዮጵያ ይሃልቁ ስለዘለዉ ኩሎም ኢትዮጵያውያን ንሰላም ብዕቱብ ከሰርሑሉ ይግባእ ንብል።
ብተወሳኺ ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ጉዳይ ብዕቱብ ሪኡ ቅልጡፍ ፍታሕ ከናዲ ጻውዒትና ነቕርብ።
ወጽዓ ዘበግሶ ህዝባዊ ቃልሲ ኩሉ ግዜ ሰዓሪ እዩ። ህዝቢ ትግራይ’ውን ነዚ ዘሎ ኩነታት ሰጊሩ
ብዓወት ከምዝውጽእ ዘለና እምንቶ ዝለዓለ እዩ።
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ እዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን እዩ!!
ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
3 ጥሪ 2021


text:
ኩባንያ ቶታል ኣብ ዘዳለዎ ውድድር ምህዞን ሰንዓን 2018፡ ብደረጃ ሃገር ቀዳሞት ኮይኖም ዝተዓወቱ ክልተ ኤርትራውያን መንእሰያት ፡ብደረጃ ዓለም ምስ ብሉጻት 10 ዕዉታት ተሰሪዖም።
መንእሰይ ነርስ ዮሴፍ መንግስትኣብን ክኢላ ምህንድስና ኮምፕዩተር ኢንጅነር ሙስጠፋ ኣደምን፡ መድሃኒት ሕማም ሽኮርያ ንምዕቃብ ተገልግል `ተንቀሳቓሲት መዝሓሊት መድሃኒት ኢንሱሊን` ትብል ፕሮጀክት ኣቕሪቦም ክዕወቱ ብምኻሎም ናይ ገንዘብ ሽልማትን ናይ ስልጠና ዕድልን ክረኽቡ ክኢሎም ኣለዉ።
እቶም መንእሰያት ብመርፍእ ዝውሰድ መድሃኒት ሕማም ሽኮርያ ዝወስዱ ሕሙማት ንዘለዎም ሕጽረት መዝሓሊ ንምቅላል ነቲ ፕሮጀክት ከምዝጀመርዎ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
እዛ ተንቀሳቓሲት መዝሓሊት ኢንሱሊን ብዋጋ፡ክብደታ፡ኣገልግሎታ፡ከምኡ`ውን ብዝተፈላለዩ ኣማራጺታት ናይ ጸዓትን ብውሑድ ሃልክን ትሰርሕ ብምዃና ካብ ቀንዲ ብልጫታት ናይዛ ፕሮጀችት ከምዝኾነ ኣብሪሆም።


text:
ትግርኛ — Tigrinja
Senast uppdaterad: 7/10-2021
Här hittar du samlad information om hanteringen av utbrottet och vad du kan göra för att undvika att sprida smitta.
እዋናዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮሮና ቫይርስን ኮቪድ-19።
እዚ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ልዕሊ ጥዕናኻን ኵነታት ሂወትካን ከመይ ጌይሩ ክጸልወካ ከም ዝኽእል እዋናዊ ሓበሬታ ዝሓዙ ሓጸርቲ ፊልምታት ኣብዚ ትረክብ። እዚ ሓበሬታ በቶም ናብ ሽወደን ሓደሽቲ መጻእቲ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ዝሰርሑ ናይ ሕብረተሰብን ጥዕናን ሓበርቲ ይመሓላለፍ። እዘን ፊልምታት ካብ ብዓል መዚ ምክልኻልን ምድላውን ሕብረተ-ሰብ (samhällsskydd och beredskap) ንሽማግለ ዞባታት ዝተዋህበ ዕማም ዝተዳለዋ እየን። ብዙሓት ሰባት ምእንቲ ኣገዳሲ ሓበሬታ ክረኽቡ ነዚ ፊልምታት እንተ ዘርጋሕካዮ ጽቡቕ እዩ።
ኮቪድ-19 : እንተሓሚምካ ንኽንደይ ዝኣክል ግዜ ኢኻ ኣብ ገዛ ክትጸንሕ ዘሎካ?
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 16 3 2021
ኣተሓሕዛ ርግጸኛ ዘይኮነ ሓበሬታ: ወይ በላበለው
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 10 6 2020


text:
ኣሓ ምስ ሓራዲአን፡ ማይ ይሰትያ!
ኣሓ ምስ ሓራዲአን፡ ማይ ይሰትያ!
ሃብተማርያም ኣብራሃ
ለንደን-ዓዲ እንግሊዝ
21 ግንቦት 2015
ሰላም ዝኸበርኩም ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይን ደቀይን። ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ሕሱም ግዜ፡ ዝስመዓኒ ሃገራዊ ሓዘንን ጓሂን ምስ ናይ ዕድመ ተመኩሮይ ከካፍለኩም እንከለኹ፣ ደስ ይብለኒ። ‘ኣሓስ ምስ ሓራዲአን ማይ ይሰትያ’ ዝተባህለ፡ ብትኽክል ከምዚ ሎሚ ንርእዮ ዘለና ኣከያይዳ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ ዝመስል። ብሰንኪ ሕሱም ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወወርሒ ህዝቢ ይሃልቕ ኣሎ። ባሕሪ መዲተራንያን ከኣ፡ ወሓጢት መንእሰያት ኤርትራውያን ኮይና ኣላ።
እዚ ሰንካም ስርዓት’ዚ ከምቲ ንቆልዓ ክስንብድ ኢሎም “ዝብኢ መጸካ” ዝብልዎ ዝነበሩ፡ ካብ 1998 ክሳብ ሎሚ “ወያነ መጺኦሙኻ፡ ወራር ይቀራረብ ኣሎ፣ ወይልኻ ጠፋእካ!” ብዝብል ለበዳ ሓሶት፡ ህዝቢ ናብ ኣደዳ ራዕዲን ሽበራን ከም ዝንቆት ገይሩዎ ይርከብ። ኤርትራ ንኢሰያስ ከም ናይ ገዛእ ርእሱ ኣጉዶ ኢያ ተቐይራ ዘላ። ናብዚ ሎሚ ዘሎ መልክዕ ሃገርና ንምብጻሕ ከኣ፡ ካብታ ዝተሰለፈላ መዓልቲ ኣትሒዙ ደቂሱ ኣይፈልጥን ኢዩ።
ወላ’ኳ ብዙሓት ገዳይም ተጋደልቲ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢሰያስ ንክገልጹ ዕጭ እንተበሉ፡ ኣነ ብንኡስ ዓቕመይ ንኢሰያስ መንነቱን መንገዱን ብዝምልከት ካብ ነዊሕ ዓመታት ተዛሪበን ጽሒፈን እየ። ከምዚ ናተይ ዝተዛረቡን መጽሓፍ ዝጸሓፉን እውን ኣለዉ። ግን ከምቲ ናብ ዘይሰምዓካ ደብሪ ኣይትማህለል ዝበሃል፡ እዚ ፈሊጡ ዝጸመመ ህዝቢ’ዚ ክሳብ ኣእዛኑ ዝኹኩዕን ኣዒንቱ ዝኸፍትን መቕዘፍቲ መንእሰያትና ገና ክቕጽል ኢዩ።
ነቶም ሃገር ዘፍረየቶም ደቂ ህዝቢ፡ ብሰንኪ ጨካን ኣተሓሕዛ ኢሰያስ ሃጽ ኢሎም ዝሃደሙን ዝጠሓሉን፡ “ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት” ኢሉ ከም ዝጸውዖም ዚዝከር ኢዩ። እቲ ሞት መመሊሱ ደኣ ገደደን በዝሐን እምበር ኣይነከየን። ድምጺ መርድእ ኣብ መመዓልቲ ኣብ ዘቃልሓሉ ዘሎ ግዜ፡ ናይ ሓዘን ዳሳት ኣብ ነፍስ ወከፍ ገዛ ተተኺሉሉ ኣብ ዘሎ ሓያል እዋን ግን እቶም ኣዝዮም ካብ ስነ ምግባር ህዝቢ ዝረሓቑ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብዚ ንማዓልቲ ናጽነት ዝዳሎ ዘሎ ዳሳት ንክስዕስዑ ይቀራረቡ ኣለዉ’ሞ፣ ዓገብ ክብሎም እደሊ። ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳይ ምስ ተረኽበ ኢዮም ድማ ኣቦታት “ኣሓስ ምስ ሓራዲአን ማይ ይሰትያ” ዝበሉ።
ከምቲ ዝወዓለ ይንገርካ፡ ዝሰሓተ ከኣ ይምከርካ ዝበሃል ምስላ ኣቦታትና፡ ኣነ ብዕድመይን ብተመኩሮይን ምስቶም ናጽነት ንምምጻእ ብዘይሕለል ንያት ዝወዓሉን፣ ምስቶም ኣንጻር ሕሱም ኢሰያስ ተቓሊሶም ህዝባዊ ዕላማ ንምህራም ዝሰሓቱን ዜጋ እየ። ክቡራት መንእሰያት ደቀይ! ካብ ስሕታንን ጌጋታትን ተማሂርኩም ብሓደ ኣሰጓጉማ ንጸላኢኹም መክቱ።
ከምቲ ሓርበኛ ወልደኣብ ወልደማርያም “ምስ ዘራእቲ ነይረስ፡ ምስ ዓጻዶ ከኣ ተራኺበ” ዝበሎ፡ ኣነ’ውን ብዘይ ምግናን ምስቶም ዘርኢ ናጽነት ዝዘርኡ ቀዳሞት ነይረስ፡ ሎሚ ከኣ ምሳኹም ምስቶም ዓጻዶ ሓርነታዊ እንዳእቲ ተራኺበ። ድሌትናን ኣከያይዳናን ነንበይኑ ብምዃኑ ግን፡ ናብ ፍጹም ዓወት ክንበጽሕ ኣይከኣልናን። ወላ’ኳ እቶም መጣቓዕቲ ምርጭኦም ኮይኑ “ኢሰያስ ይንበረልና፡ ብዘይካ ንሱ ንኤርትራ ክመርሕ ዝኽእል ሰብ የለን” እንተበሉ፡ ንሕና ደለይቲ ፍትሒ እውን ቁልፍና ኣይተረረን። ኣብ ኣርበዓታት፡ ሓምሳታትን ድሕሪኡ እውን ኣብቲ ን30 ዓመታት ዝነበረ መጋርያ ኲናት፡ ኤርትራዊ ከምዚ ኣይነበረን። ዕጡቕን ተባዕን ከም ዝነበረ ታሪኽ ምስክር ኢዩ። ኣይኮነን’ዶ ንፍትሒን ራህዋን፡ ቀዳሞት ኣቦታት ናብ ጫካታት መረብን ተከዘን ወፊሮም ኣንበሳ ቀቲሎም’ውን ሓኔታይ ይበሃሉ ነይሮም ኢዮም። ክብርታትናን ትብዓትናን በዚ ንጥፍኣትና ዝተሰለፈ ገበነኛ ኢሰያስ ክብለል እንከሎ ከኣ የተሓሳስበኒ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ መዋእል፡ ንሕና ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ኢድ-ንኢድ ተተሓሒዝና ክንከይድ ይግባእ።
ዝኸበርካ ህዝበይ! ዕድል ናይዚ ወለዶ እዚ ኣብ ታሪኽ መወዳድርቲ የብሉን። ከምዚ ኤርትራ ረኺባቶ ዘላ ሕሰም፡ ኣብ መጻሕፍቲ ኣይተጻሕፉን። ኣብ ሃገርና፡ ዘይተበግረ’ምበር ዘይተገብረስ የለን። ገበናት ኢሰያስን ጉጅለኡን ንምጽሓፍ፡ ባሕሪ ቀለም እንተዝኸውን እውን ኣይምእእኸሎን። ኣሓ ምስ ሓራዲአን ማይ ይሰትያ! ነዚ ኩሉ ህልቂት እናረኣዩ ድማ፡ ገና ዘጣቕዑ ሰባት ኣለዉ።
ብሰንኪ ሓደ ብመንነቱ ዝቑሎ ዝነበረን ዘሎን ኢሰያስ ከኣ ህዝቢን ሃገርን ናብ ደረጃ ምጽናት እናተቓረቡ ይመጽኡ ኣለዉ። ገ እናበሉኻ’ዶ ትጋገ፡ ካብ ዝሓለፉ ጌጋታትና ዘይንመሃር፡ ናይ ትማሊ ዘይንዝክር ሓመይቲን ተገላበጥን ህዝቢ ምዃንና ሎሚ ኣብ ግዜ ዕብየተይ ክመዝኖ እንከለኹ ድማ የሕዝነኒ። ስርዓት ህግደፍ ንምቕያር ቅድሚ ኩሉ ናይ ኣተሓሳስባና ሰውራ የድሊ ኣሎ። ተቓወምቲ ውድባትን ባይቶን ግዜ ህዝቢ ኤርትራ ሰሪቖሞ ኢዮም። ብዘይ ከውን ተስፋ፡ ሃንቀውታ ህዝቢ ንብዙሕ ዓመታት ተኾሊፉ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ስለ ናጽነት ዝተጋደሎ ዘመን፡ ብትኽክል ፈታዊኡን ጸላኢኡን ይፈልጥ ነይሩ ኢዩ። ኮር ተግልበጥ፡ ሎሚ ኣብ ክንዲ ግዜ ዝማዕበለ፣ መራኸቢ ክንዲ ዝቐልጠፈ ግን ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት ጥራይ ኮይኑ ጉዕዞና። ኣብዘን ዝሓለፋ 24 ናይ ናጽነት ዓመታት ኢልና ዝረዓምናየን ግዚያት፡ ብዘይካ መንገዲ ጥፍኣት ካልእ መንገዲ ርኢና ኣይንፈልጥን ኢና። ንሱ እቲ ኣቐዲሙ ዝመንኮሰ፡ ኣብ ሃገርና ዝተቐመጠ ዲያብሎስ፡ በዓል ጉዳይን ዕላማን ስለዝኾነስ፡ ኣብ መንገዱ ኢዩ ነይሩን ዘሎን።
ንሕና እዞም ተረከብቲ ሃገር ዝኾነንና፡ እቶም ደድሕሬና ዝስዕቡ ዘለዉ ውሉዳት ከኣ፡ ኣብ ክንዲ ንሓዋሩ ዝኸውን ፍታሕ ንደሊ ከም ዘመነ ባቢሎን ገና ኣብ ጣቕዒትን ጽላለን ንነብር ኣለና። ንሱ ብደም ህዝቢ ኤርትራ ዝጎስዐ ገበነኛ ኢዩ። ብሞትን ጥፍኣትን ኤርትራውያን ኣብ ዝቆጻጸየሉ ዘሎ እዋን ድማ፡ ኣብ ጓይላ ኣጋንንቲ ዓሲልኩም ተጣቕዑን ትለሃዩን ዘለኹም ዓገብ! ሎሚ ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ፈጺሙ ዝጠፍኣሉ ዘሎ ግናይ ዘመን ኢዩ። ሕቑፊ ወለዶም ዘይጸገቡ ሕጻናት ኢዮም ኣብ ምድረ በዳ ዝጠፍኡ ዘለዉ። ሞት ካብ ኣቦና ኣዳም ዝጀመረ፡ ኣብ ዓለም ንቡር ብጽሒት ወዲ ሰብ ኢዩ። ኣማውታ ኤርትራውያን ግን ንበይኑ ኮይኑ ኣሎ።
እቲ መሰክሕ ህልቂት ደቂ ኤርትራ፡ ከም ኣማውታ ጉልሓይ እናተለምደ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ ምድረ በዳን ባሕርታትን በብወርሑ ዝሃልቕ ዘሎ መንእሰይ መን ይቑጸሮ! ብሰንኪ እዚ ንሃገር ጸቒጡ ገቢትዋ ዘሎ ዲያብሎስ፡ ኣማውታ ኤርትራውያን መመሊሱ ኢዩ ዝኸፍእ ዘሎ። ናይ ሲናይን ባሕሪን ከይኣክል ድማ፡ ኤርትራ ዝወለደቶም መንእሰያት ብደዒሽ /ISIS/ ኣብ ገማግም ማይ ሊብያ ክሳውዶም ተቖሪጾም ኣለዉ።
ኣሓ ምስ ሓራዲአን ማይ ይሰትያ ከም ዝበሃል ድግም፡ ኣንታ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ሓዘን ግዜ ምስ ሓራዲኻ ክትስዕስዕ ትቀራረብ ዘለኻ፡ ኣንቲ ደቅኺ እናተሓርዱ ዝዋውዕ ዝመስል ወርቂታት ተሰሊምኪ ኮቦሮ ኢሳይያስ ክትሃርሚ ትህንጠዪ ዘለኺ ኤርትራዊት ኣደ፡ ዓገብ እብለኪ ኣለኹ። ብስም መዓልቲ ናጽነት ንዳንኬራ ዝግበር ዘሎ ምድላዋት ብኩሉ ህዝቢ ክፍንፈን ኣለዎ። እንተተኻኢሉ ኩነኔ፡ እንተዘይተኻኢሉ ድማ ህዝቢ በብእምነቱ ስለ እዚ ዝጠፍእ ዘሎ መንእሰይ ክጽሊ ይግባእ።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ


text:
ቡቕባቔን ለውሃትን ናይ ልቢ መንጽር ነቲ ጭቡጥ ኩነታት ማዕቅን ንኽነስተውዕል ዘብቅዕ ናይ እግዚኣብሔር ቋንቋ እዩ፡ ብዙሕ እዋን ቋንቋ ሰብኣዊ ፍጥረት ሸለልተይናነት ኰይኑ ንረኽቦ፥ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኦቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሎሚ ንጐሆ ዕለት 17 መስከረም 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ከምዝዀነ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራዲዮ ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ልባትና ንለውሃትን ድንጋጸን ምርሃው እምበር ኣብ ዘይተገዳስነት ኣይንዕጸዎ፡ ድንጋጸ ካብ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ዕጽው ምዃን ዘናግፍ ናብ እውነተይና ፍትሒ ዘሰንይ መገዲ እዩ። ቅዱስነቶም ብናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ዕለቱ ካብ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ሓዋርያ ጳውሎስ ናብ ጢሞተዎስ ምዕ. 3 ካብ ፍቕዲ 1-13ን ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 7 ካብ ፍቕዲ 11-17 ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም ብፍላይ ኣብ ወንጌል ሉቃስ ኣማእኪሎም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፡ ርህራሄ ኢየሱስ፡ ኢየሱስ ግዳይ ርህራሄ እዩ፡ ብዙሕ ሕዝቢ ነታ ወዳ ዝሞታ መበለት የሰንያ፡ ኢየሱስ ግና ናታ ጭቡጥ ኵነት ዝጥምት ይኸውን፡ በይና ዝነበረት፡ መበለት፡ እቲ ሓደ ዝርካባ ወዳ እውን ዝሰኣነት፡ ኣብ በይናውነት እትርከ፡ ኢየሱስ ደንገጽላ፡ ጭቡጥ ኩነታታ ብጥልቂ የስተውዕል።
ቡቕባቔን ለውሃትን ናይ ልቢ መንጽር ነቲ ጭቡጥ ኩነታት ማዕቅን ንኽነስተውዕል ዘብቅዕ ናይ እግዚኣብሔር ቋንቋ እዩ፡ ወንጌላውያን ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ርህራሄ ኢየሱስ የዘንትዉ፡ ኣብ ኦሪት ዘጸኣት ምዕ. 3 ፍቕዲ 7 እግዚኣብሔር ናይ ሕዝቡ ስቓይ ርኣኹ ቢሉ ንሙሴ ይዛረቦ፡ ናይ እግዚኣብሔር ርህራሄ ሙሴ ንሕዝቡ ከድሕን ይልእዀ። ኣምላኽና ናይ ርህራሄ ኣምላኽ እዩ። ርህራሄ ድኻምነት እግዚኣብሔር ቢልና ክንገልጾ እውን ዝከኣል እንተዀነ ሓይሊ እግዚኣብሔር እውን ንሱ እዩ፡ ወዱ ናባና ንኽልእኽ ዝደረዀ ርህራሄ እዩ፡ ርህራሄ ናይ እግዚኣብሔር ቋንቋ እዩ።
ርህራሄ ስለ ካልእ ዝስምዓኻ ናይ ሓዘን ጦብላሕታ ኣይኰነን፡ ንኣብነት ሓደ እንስሳ ኣብ መገዲ ሞይቱ ምስ እትርእይ ከምቲ ዝስምዓካ ናይ ሓዘን ስምዒት ኣይኰነን፡ ኣብ ናይ ካልእ ስቓይ ትውሳኔ ክህልወካ ዝገብር እዩ፡ ኣብ ናይ ካልእ ስቓይ ምስታፍ፡ ኢየሱስ ንደቀ መዝሙር፥ ነቲ ህዝቢ ዝብላዕ ሃብዎም እንክብል ይእዝዞም፡ ደቀ መዝሙር ግና ዝብላዕ የብላን ይብሉ፡ እዚ መልሲ’ዚ ንኢየሱስ ከምዘቖጠዖ ፍሉጥ እዩ፡ ዝብላዕ ንስኻትኵም ሃብዎም እዩ ዝብሎም፡ እዚ ኸኣ ናይ ሕዝቢ ስቓይ ናትኵም ግበርዎ ማለት እዩ፡ ኢየሱስ ከም ኣባግዕ ብዘይ ጓሳ ዝነበረ ሕዝቢ ርአየ እሞ ደንገጸሉ፡ ደቀ መዝሙር ግና ኣክንዲ ናይቲ ህዝቢ ስቓይ ናቶም ገይሮም ዝዓዩ፡ ባዕሉ ዝብላዕ ይድለይ እዮም ዝበሉ።
ርህራሄ ናይ እግዚኣብሔር ቋንቋ ክኸውን እንከሎ ብዙሕ እዋን ናይ ሰብ ቋንቋ ኸኣ ዘይተገዳስነት ኰይኑ ይርከብ። ናይ ካልእ ስቓይ ናትካ ምግባር። ዘይተጋዳስነት፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ብጩቡጥ ዝሕብር ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣብ ሓደ እዋን ዘውጸኦ ስእሊ ሎሚ ኣብ ጳጳሳዊ ናይ ምጽዋት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ዘሎ፡ ሓንቲ ግዳም ሓደር ኣብ መገዲ ወዲቓ ኣእዳዋ ዘርግሒ ርድኡኒ እትብል ብቑርን ኣስሓይታን ክትሳቐይን ሓንቲ ሰበይቲ ከኣ ጽቡቕ ለቢሳብ ቁሪ ከይሃርማ ተሸፋፊና ብጥቓኣ ክትሓልፍ እንኰላ ዘርእይ ስእሊ። እዚ ቋንቋ ዘይተገዳስነት እዩ፡ ክንደይ ሳዕ ሑቖና ሂብና ገጽና ጠዊና ንሓልፍ፡ … በዚ ኣገባብ’ዚ ንርህራሄ ገዛእ ርእስና ንዓጽው። ናይ ሕልና መርመራ ንግበር። ገጸይ ከዊለ እሓልፍ ዶ? ወይ ከኣ መንፈስ ቅዱስ ናብቲ ናይ እግዚኣብሔር ክብሪ ናብ ዝዀነ ናይ ርህራሄ ጐዳና ክመርሓኒ እፈቕድ? ቢልና ንገዛእ ርእስና ንሕተት፡
ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ኢየሱስ ነታ ወዳ ዝሞታ መበለት ኣይትብከዪ ዝበላ ቃል ልቦም ከምዝተንከፎም ዝሓበሩ ቅዱስነቶም፡ እዚ ቃል’ዚ ናይ ርህራሄ ቃል እዩ፡ ኢየሱስ ናይቲ ዝሞተ ሰብ ቃሬዛ ብኢዱ ይትክፍ እሞ ኣታ ጐበዝ ተንስእ ይብሎ፡ እቲ መንእሰይ ከኣ ካብ ሞት ተንሲኡ ኰፍ ይብል እሞ ምዝራብ ይጅምር፡ ኢየሱስ ነቲ ካብ ሞት ዘተንስኦ ጐበዝ ንወላዲቱ የረክቦ።
ብኣገባብ ፍትሒ፡ ንወላዲቱ የረክቦ፡ ፍትሒ ዝብል ቃል መለሰ ማለት እዩ፡ ስለዚህ ርህራሄ ናይ ፍትሒ መገዲ እዩ፡ መሰሎምን ግቡኦምን ስለ ዝኸነ ይምለሰሎም፡ እዚ ምሃብ ወይ ምምላስ ዝብል ቃል ካብ ኢጐነትን ዘይተገዳስነትን ካብ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ዕጹው ምዃን ዘድሕን እዩ፡ “ጐይታ ብዓቢይ ርህራሄ ተመሰጠ፡ ርህራሄኡ ብዙሕ የድልየና እዩ እሞ ንነፍሲ ወከፍ ይራህርሃልና”
እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ዶኒኒ ሓቢረን።


text:
ኣብ ኒካራጉዋ ናይ ሰበኻ ማታጋልፓ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሮላንዶ ኣልቫረዝ ኣብ ከባቢ ሰበኻኦም ናብ ከተማ ተራቦና ኣብ ዝወስድ መገዲ እናተጓዕዙ እንከለዉ ኣብቲ ዝሓልፉሉ መገዲ ሓውሲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዓሪዱ ከምዝነበረ ዝረኣዩ ናይቲ ከባቢ ሓረስቶት ነታ ዝጓዕዙላ ዝነበረት ማኪና ዓጊቶም ካብቲ ኣብ ልዕሌኦም ክፍጸም ዝነበረ መጥቃዕቲ ከምዘድሓንዎም ተፈሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብፁዕ ኣቡነ ኣልቫረዝ እቶም ሓረስቶት ብንጹሕ ኣእዳዎምን ሰብኣውነቶምን ካብ ናይ ሞት መጥቃዕቲ ከምዘድሓንዎም ገሊጾም፡ ብማኪና እናተጓዕዙ እንከለዉ ኣብቲ ክሓልፍሉ ዝተረፎም መገዲ ተፈንጃሪ ቦምቢ ከምዝነበረን ካብቲ መገዲ ውጽእ ቢሉ ዝዓረደ ሓይሊ ሓውሲ ወተሃደራዊ ጉጅለ ከምዘሎ ዝረኣዩ ሓረስቶት ንዝመስከርዎን ንዘርኣይዎን ሓልዮትን ፍቕርን ንኢዶም፡ ሰላም ዝፈጥርን ዘድሕንን ፍቕሪ እዩ፡ ዘይጓንይን ወገነይ ወገንካ ዘይብል፡ ናይ ካልእ ሓሳብ ዘኽብርን ኣብ ሓቂ ዝኣምንን እዩ፡ ከምዝበሉን ነዚ ዝሰምዑ ናይ ርእሰ ከተማ ማናጉዋ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኣውጉስቶ ብረነዝ ንብፁዕ ኣቡነ ኣልቫረዝ ቅርበቶምን ጸሎቶምን ኣረጋጊጾም፡ ምእመናን ንዘርኣይዎ ናይ ጓሳኦም ናይ ምክልኻል ተግባር፡ ጓሶት ምእንቲ መጓሰይ ገዛእ ርእሶም ኣሕሊፎም ኣብ ምሃብ ጸዋዕታኦም ዘበረትዕ እዩ ኢሎም።


text:
ተመራመርቲ ሳልሳይ መበራትዒ ክታበት ኮቪድ 19 ኹሉ ክወስዶ ዝግባእ ክታበት ኣይኮነን ክብሉ ገሊፆም ። ከምኡ'ውን ሕብረት ኣውሮጳ ታሕተዋይ ዓመታዊ እቶት ንዘለወን ሃገራት ከባቢ 200 ሚልየን ተወሳኺ ክታበት ኮቪድ ክህብ ምዃኑ ሓቢሩ ።
ዓለምለኸ ጉጅለ ተመራመርቲ ክታበት ሳልሳይ ተወሳኺ መበራትዒ ክታበት ብሓፈሻ ንኹሉ ህዝቢ ክወሃብ ምውሳኑ ነቲ ብኣመሪካን ካልኦት ሃገራትን ኣንፃር ኮቪድ ዝግበር ፃዕሪ ዘዳኽም እዩ ክብሉ ተቃዊሞሞ ።ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ላንሴት ዝተባህለ ሕክምናዊ መፅሄት ነቶም ሰብ ሞያ ጠቂሱ ኣብ ዘውፀኦ ፅሑፍ ዋላ እኳ እቲ ቀልጢፉ ናይ ምምሕልላፍ ባህሪ ዘለዎ ዴልታ ቫይራንት ክብድ ዝበለን ስጋብ ንፍሉይ ሕክምናው ሓገዝን ዘስዕብ እንተኾነ'ውን እቶም ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ጥቅሚ ውዒሎም ዝርከቡ ክታበታት ግና ነቲ ቫይረስ ብርቱዕ ምላሽ እንዳሃቡ ይርከቡ።
መበራትዒ ተወሳኺ ክታበት ኮቪድ 19 ናይ ምምዕባል ሓሳብ ዝተጀመረ ካብ እስራኤል ወፃኢ ኣብ ዝተገብሩ መፅናዕትታት እቶም ክልተ ክታበታት ፋይዘር ኣብቶም ኣብ መፈለምታ ከባቢ ዝተኸትቡ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ዘለዎም ውፂኢታውነት ሕማም ናይ ምኽልኻል ዓቅሞም ትሑት ብምዃኑ እቲ መፅናዕቲ እስራኤል ልዕሊ 50 ዝዕድሚኦም ዜጋታት መበራትዒ ክታበትክወስዱ ዘበገሶ እዩ ።
እቲ ፅሑፍ ኣብ ክንዲ ተወሳኺ ሳልሳይ ክታበት ምሃብ ነቲ ሓዱሽ ባህሪ ተላቢሱ ዝመፀ ዴልታ ቫይራንት ዝተባህለ ዓይነት ኮቪድ ዝምጥን ክታበት ምስራሕ ይምረፅ ይብል።
እቲ ፅሑፍ ኣብ መወዳእታ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ገምጋሞም ከንብሩ ትፅቢት ዝተገብረሎም ካብ ትካል ጥዕና ዓለም ክልተ ፍሉጣት ሳይንትስት ኣናማርያ ሄናኦ-ሬስትሬፖን ሶምያ ስዋሚናታን ፣ከምኡ'ውን ካብ ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ኣመሪካ ቤት ፅሕፈት ገምጋም ክታበት ድማ ንኽልተ ቀንዲ ሰበስልጣናት እቲ ትካል ዝኾኑ ዶ/ር ማርያ ግሩበርን ዶ/ር ፍሊፕ ክራውሰን ዝጠቀሰ ኮይኑ ኒውዮርክ ታይምስ ኣብ ቀረባ ከምዝፀብፀቦ ግሩበርን ክራውስን በቲ ምምሕዳር ባይደን ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ነቲ ሓበሬታ ብዝግባእ ከይገምገሞ ሳልሳይ መበራትዒ ክታበት ካብ ዝቅፅል ወርሒ ጀሚሩ ንሓደ ሓደ ኣሜሪካውያን ክወሃብ ምዃኑ መግለፂ ምሃቡ ከምዘቆጠዖም ሓቢሩ ።
ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ኣመሪካ ዕዲሚኦም ትሕቲ 12 ዓመት ንዝኾኑ ህፃናት ክታበት ኮቪድ 19 ክወሃቦም ከምኡ'ውን እቶም ኣብ ጥቅሚ ውዒሎም ዝርከቡ ክታበታት ዕድሚኦም ዝደፍኡ ኣሜሪካውያን ሳልሳይ መበራትዒ ክታበት ክወስዱ ዳርጋ ኣብ ውሳነ በፂሑ እዩ ።
ማእከል ምክልኻልን ምቁፅፃርን ሕማማት ምስ ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ብምዃን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መበራትዒ ክታበት ሞደርና ወይውን ፋይዘር ትሑት ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቅሚ ንዘለዎም ሓደሓደ ሰባት ክወሃብ ከምዝከኣል ምሕባሮም ዝዝከር እዩ።
ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሃብታማት ሃገራት ክታበት ክወሃብ ዝሓዘኦ ውጥን ስጋብ መወዳእታ እዚ ዓመት ከፅንሐኦ እሞ ኣብ ትሑትን ማእከላይን ደረጃ እቶት ዝርከባ ሃገራት ዝሐሸ ተበፃሕነት መታን ክረኽባ ክብሉ ተማሕፂኖም። ከምኡ'ውን ዝለዓለ እቶት ዘለወን ሃገራት ድማ ስጋብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም መበራትዒ ክታበት ንኸይጅምራ'ውን ሓቲቶም ነይሮም ።
ቀዳማይ ሚኒስትር እንግሊዝ ቦሪስ ጆንሰን 'ውን ብረብዕ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ መንግስቶም ኣብ ዝመፅእ እዋን ክረምቲ ምዕራባውያን ልዕሊ 50 ዓመት ዝዕድሚኦም ዜጋታት እታ ሃገር ሳልሳይ ክታበት ኮቪድ 19 ክወሃብ ምዃኑ ገሊፆም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሕብረት ኣውሮጳ ስጋብ መፋር 2022 ኣብ ዘሎ ግዘ ታሕተዋይ ዓመታዊ እቶት ንዘለወን ሃገራት ከባቢ 200 ሚልየን ክታበት ኮቪድ 19 ክልግስ ምኳኑ ቃል ኣትዩ ።
እዚ ዝተገለጸ ፕረዚደንት ኮምሽን ኣውሮጳ ኡርሱላ ቮንደር ሌየን ኣብቲ ኣብ ፈረንሳይ ስትራስቡርግ ኣብ ቅድሚ ቤት ምኽሪ ሕብረት ኣውሮጳ ዓመታዊ መደረ ኣብ ዝገበራሉ እዋን እዩ። ቮንደር ሊየን እዚ ሕብረት ኣውሮጳ ክህቦ ተሊሙ ዝርከብ ከባቢ 200 ሚልየን ክታበት ኮቪድ ነቲ ቅድም ክብል 250 ሚልየን ክታበት ንምሃብ ዝኣተዎ ቃል ተወሳኺ ምዃኑ ተዛሪበን ።ንሰን ኣብ መደረአን እዚ ሕብረት ኣውሮጳ ዝገብሮ ዘሎ ሓገዝ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ዘለዎ ድልየትን ከምኡ'ውን ኣብ ዓለምለኻዊ ጥዕና ወፍሪ ከም ምክያድ ከምዝኾነ ገሊጸን ።
ቮንደር ልየን ወሲኸን "ታሕተዋይ ዓመታዊ እቶት ዘለወን ሃገራት መጠን ክታበት ኮቪድ ትሕቲ 1% ኣብ ዝረኽባሉ ኩነታት ኮይነን ኣብ ምሕደራ እቲ ክታበት ምጉዳል ፍትሕን ምፅዳፍ እቲ ሕማምን ክተሓዋወስ ግድን እዩ ኢለን ። ብምዃኑ ዝከኣለና ንግበር እሞ ነቶም ክታበት ዘይረኸቡ ሰባት ለበዳ ብዘይኾነሉ መልክዕ ንመክቶ "ክብላ ንቤት ምኽሪ ሕብረት ኣውሮጳ ተዛሪበን ።


text:
ኣኼባ ምሕዝነት ውድባት ኤርትራ ኣውንታዊ ምዕባለ የርእይ፡ ተቓውሞ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ተቶኩሱ
ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር
ፍ.ገብረሂወት
ካርቱም
ለካቲት ዒስራን ሸሞንተን
ካብ 1998 ኣትሒዙ መደብና ብቛንቛ ዓርብ ክንፍኑው ጸኒሕና። ብምቅጻል ካብ 2004 ኣትሒዙ ብቛንቛ እንግሊዝ ንህዝብና ሓበሬታ ነቅርብ ኣለና።
እንተኾነ ግን እቲ ህዝብና ናይ ቛንቛታት ዓረብ፤ ትግሪኛ ፤ እንግሊዝ ተዛራባይ ብምዃኑ ንእንበብቲ ቛንቛ ትግርኛ እቲ ዘድልይ ሓበሬታ ከነብጽሕ ኣይጸንሓናን፡ ኣብ እዋኑ ዘይምጅማርና ይቕሬታ ንሓትት።
ዕላማ ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር፡ መቐጽልታ ናይት ብቛንቛታት ዓረብን እንግሊዝን ኮይኑ፡ ናብ ህዝብና እዋናዊ ሓበሬታ ምብጻሕን ኣብ ምህናጻ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት እጃሙ ከበርክት ተርኡ ከምዝጻወት ምግባር እዩ።እዚ ኢንፎርሜሽን ሰንተር
ካብ ዝኾነ ፖለቲካዊ ጸግዒ ነጻ ምኻኑ ኣቐዲምና ንሕብር።
መደብና፡ ዝሓለፈ ሰሉስ ናይዚ ወርሒ ብዝተጀመረ ምሕዝነተኣዊ ኣኼባ ውድባት ኤርትራ ኣብ ካርቱም ዝካየድ ዘሎ ዜናዊ ጸብጻብ ብምጅማርና ዮሃና ንብል።ብዘይተሳትፎኹ ስለዘይንምእብል ተሳትፎኹም ከይፍለየና ንላቦ።
ዝሓለፈ ሰሉስ ናይዚ ወርሒ ዝተፈላለያ ውድባት ኤርትራ ብሓባር ሰሚረን ምእንቲ ክሰርሓ፡ ኣብ ሓደ ሓበራዊ ሓሳብ ንምብጻሕ ኣብ ካርቱም ኣኼባ ተከፊቱ፡ ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ኣኼባ ልኡኻት መንግስታት ሱዳን ፤ ኢትዮጵያን የመንን ተሳትፎም። እቶም ወከልቲ ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራን ምቛም ዲሚክራሲያዊ ስርዓት ዝካእሎም ከብርክቱ ምኻኖም ቃል ኣትዮም።
ነቲ ኣኼባ ዝመርሖ ዘሎ ኣቶ ሑሴን ከሊፋ ኮይኑ፡ ካብተን ዓሰርተ ሽዱሽተ ውድባት እተን ዓሰርተ ኣርባዓተ ብኣቦመንበረን እተን ክልተ ብወከልተን ይሳተፋ ኣለዋ። ኣብዚ ዝቕጽል ዘሎ ኣኼባ ፡ ዝሓለፈ ሮቡዕ እተን ውድባት ኣብ ሓደ ሓበራዊ ቻርተር ድሕሪ ምዝታይ ንኩለን ውድባት ዝጥርንፍ ቻርተር ኣጽዲቐን።
ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣትሒዘን፡ ኣብ ኣተገባብራን ኣሰራርሓን ዝምልከት ይመያየጣ ከምዘለዋ ካብቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ ንምርዳእ ተኻኢሉ።ንዝኾነ ውሳነታት ዝግበር ብሓባር ድምጺ ብምሃብ ከውሰን፡እቲ ውሳነ ሰለስተ ርብዒ ድምጺ ካብ ኣኼቤኛታት ምስዝረክብ ክኸውን ከምዘለዎ ተረዳዲኤን።
ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ኣካይዳ ካብ ኩለን ውድባት ብዝተዋጸአት ሰክረታርያት ኮሚቴ ነይሩ። እዚ ግን ነቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ምሕዝነት ኣብ ዓወት ክበጽሕ ኣይካኣለን።እታ ዝተመረጸት ኮሚቴ ክሳብ ሕጂ እዚ ሓድሽ ዝምስረት ዘሎ ምሕዝነት ውጺኢታዊ ምዕባለ ከተምጻ ኣይካለትን።
ኣብዚ ሕጂ ዚካየድ ዘሎ ኣኼባ ፡ ናይቲ ዝሓለፈ ድኽመት ድሕሪ ምግምጋም ሓንቲ ፈጻሚት ሽማግለ ትሽዓተ ዝኣባላታ ሓላፍነት እትስከም ፡ ተሓታትነት ዘለዋ ክትምረጽ ሓሳብ ቐሪቡ ኣሎ።ብምቅጻል ኣብ መንጎ እተን ዓበይትን ናእሽቱን ውድባት ናይ ዓብላልነትን ዘይተዓብላልነትን ፍልልያት ተራእዩ።እዚ ግን ነት ኣብ ምህናጽ ዲሞክራሲ ሃገርና ዓንቅጺ ምኻኑ ድሕሪ ምስምማዕ፡ ኣብ መርሒነት ዝሕዛእ መንበር ብመሰረት ብዝሕን ዕብየትን ውድባት ክኸውን ሓሳብ ቀሪቡ ኣሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ሽወደን ዝርከባ ዝተፈላለያ ውድባት፡ ሓደ ሓበራዊ ኮሚቴ ክመርጻ እብ ምርዲዳእ በጺሐን።ነቲ ኣብ ካርቱም ዚካየድ ዘሎ ኣኼባ እተን ውድባት ፍልልያተን ኣጽቢበን ኣብ ሓደ ጠማሪ ሓሳብ ክረዳደኣ ታሪኻዊ ሓላፍነት ዘሰክመን መድረኽ ምዃኑ ተላብዮም።
ኣብ ሽወደን ኣስታት ኣርባዓ ሽሕ ዝበጽሑ ነበርቲ ኤርትራዊያን ኣለዉ።ነዚ ህዝቢ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ሃገሩን ምህናጽ ዲሞክራሲ ስርዓት ጎስጓስ ዝገብራ ሰለስተ ውሩያት መደበር ቴለቪዥን ኣለዋ።ንሳተን ካኣ ኣዳል፤ ዘተን ራህዋን ይባሃላ።
ሽወደን ኣብ ምጥባቅ መሰል ኤርትራዊያ ካብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ንናጽነት ክሳብ ምትካል ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ዓብይ ተራ ተበርክት ዘላ ሃገር እያ።
ብኻልእ መገዲ ኣብ ሱዳን ዚርከቡ ዓሰርተ ሰለስተ ፍሉጣት ጋዜጠኛታት ኣብ ክልተ መደብራት ዜና ዝሰርሑ። ኣብ ምምሕልላፍ ዜና ንሕዝቢ ካብ ዓሌትን ወገንን ነጻ ኮይኖም ኣብ ምጉስጓ ዲሞክራስን ኣብ ምፍናው ሓቂ ሓበሬታ ንኽሰርሑ ብሓባር ኣስሚረሙሉ።ብዝይካ እዚ እቲ ውሩይ ደራፋይን ገዲም ተጋዳላይን ሑሰን መሓመድ ዓሊ ነቶም ኤርትራውያን ሱዳናዊያንን ብዛዕባ ህልው ኩነታት ሃገርና ብምዝካር እቶም ካልኦት ውድባት ዛጊት ዘይትዓወታሉ ዓብይ ህዝባዊ ድፕሎማሲ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራንሱዳንን ዝነበረ ጥቡቅ ምሕዝነት ኣበራቢርዎ።ገዲም ደራፋይ ሑሰን መሓመድ ዓሊ ነቲ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝካየድ ዘሎ ኣኬባ ምሕዝነት ንምዕዋቱ ዝሳተፍ ዘሎ ኮይኑ ዓብይ መኽሰብ ኣብ ነበርቲ ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን ዘመዝገብ እዩ።
ኣብ ደገ ዝርክርቡ ኤርትራዊያን ምእንቲ ፍትሒን ምቋም ዲሞክራሲያዊ ስርዓትን ዝገብርዎ ዘለዉ ምትእክካብን ውህደትን ኣብ ውሽጢ ሃገር ክንጸባረቅ ጀሚሩ።ፕረሲደንት ህግደፍ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ናብ ቻይና ንዑደት ኣብ ዝኸደሉ እዋን፡ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ኤርትራ ዝተፈላለየ ጭርሖታት ዝሓዘ ውረቐት ናብ ህዝቢ ተበቲኑ።ብመሰረት እቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ ፡ ምንቕስቃስ ንለውጢ፤ ሕጂ ናጽነት ኤርትራ እዩ ዝብል ይርከቦ።
እዚ ካኣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከብ ህዝብ ንመጀመርታ ግዜ ንለውጢ ምንቅስቃስ ምጅማሩን ንመንግስት ህግደፍ ክደፍሮ ከምዝጀመረ መራእያ እዩ። ህዝብ ንተግባራት ህግደፍ ብሕሹኽሹኽ ዝዛረበሉ ዝነበረ ግዜ ኣብቂዑ ናብ ተግባራውነት ስጉምቲ ከምዝተሰጋገረ ዘርእይ ምንቅስቃስ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ሽዱሽተ ወርሒ ኣሕሊፉ ዘሎ ስእነት ነዳዲ ዛጊት ፍታሕ ኣይተረኸበሉን።ኣብዚ እዋን ኣብ ጎደናታት ኤርትራ ዚንቐሳቐሳ ዘለዋ መካይን ናይ መንግስቲ፤ ድፕሎማት፤መርዓ ፤ ህዝባዊ ማጓዝያ ጥራይ እየን። እቲ ሲቪል ህዝቢ ካብ ብዘይ ሕጋዊ ብዝኣትው ነዳዲ ተጠቃሚ እዩ። እዚ ግን ብስርዓት ህግደፍ ምስዝርከብ ካብ ተሓታትነት ነጻ ኣይገብሮን እዩ።ነዚ ኩሉ ጠንቂ ዝኾነ ሊብያ ኣብ እገዳ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ፡ ነዳዲ ብመንገዲ ኤርትራዊት ኩባንያ ትሸይጥ ነይራ። እብዚ ግዜ ዘይተከፈለ ሽያጥ ነዳዲ ኣስታት ሰለስተ ሚኢቲ ሚሊዮን ዶላር ክትከፍሎ ብዘይምኻኣላ እዩ። ነዚ ንምፍታሕ ኢሳያስ ምስ ፕረሲደንት ሊብያ ማዓመር ቓዛፊ ብዚገበሮ ምርድዳእ፡ እቲ ዕዳ ኣብ ዚባን መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ ምንቅስቃስ ነዳዲ ኣብ ኤርትራ ሊቢያዊት ኩባኒያ ክትጻጸሮን ኣብ ዓሰብ ዝርከብ መጻረይ ነዳዲ ብመንገዳ ክነጥፍ ምኻኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ኮሚሽን ድርቂ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተፈጠረ ዘይምስምማዕ ክሳብ ሕጂ ኣብ ህዝብ ሃስይ ስንብራት ገዲፉ ኣሎ።እቲ ቐንዲ ዚነብረ ጸገም መንግሲት ኤርትራ ነቲ ዝዋሃብ ሓገዛት ብመንገዱ ክዋሃብ ብማሕታቱ እዩ፡ እንተኾነ ግን እቲ ዝዋሃብ ዝነበረ ሓገዛ ናብ ህዝቢ ከምቲ ዝድለይ ይበጽህ ብዘይምንባሩ፡ እብ መውዳእታ እቲ ዝዋሃብ ዝነበረ ሓገዛት ደው ኢሉ።
ስርዓት ህግደፍ ንዕዳጋታት ኤርትራ ገቢቱ ብምሓዙ፡ ነዚ ንምቁጽጻር ብመንገዲ ህግደፍ ዝሽየጥ ዘሎ ሃለክቲ ነገራት ከም ዘይቲ፤ ፊኖ፤ ሽኮር፤ቴንዲኖ ወ.ዘ.ተ ንመነባብሮ ህዝቢ ኣብ ዓብይ ጸገም ኣውዲቅዎ ኣሎ።
እቲ ኣፍራይ ዚባሃል ጉልበት ኣብ ድፋዕ ስለዘሎ፡ ኣብቲ ግቡእ ሲቪላዊ ስርሓት ህዝብ ከም’ውን ኣብ ማሓረስ ይሳተፍ ብዘይምህላዉ ህዝብ ናብ ድርቅን ሕሰምን ከምዚቃላዕ ካብ ዝገበርዎ ቐንዲ ረቛሒታት እዮም።
መንእሰይ ኤርትራ ዕድሚኡ ትሕቲ ኣርባዓ ዘበለ ካብ ሀገሩ ወጻኣኢ ከውጽእ ኣይፍቐደሉን እዩ። እንተላይ እቶም ብመንግስቲ ህግደፍ ተጣይስኩ ዝተባሃሉ።
ምህዳም ሰራዊት ኤርትራ ናብ ሱዳን፤ ኢትዮጵያ፤ የመንን ሱዑድያ ዓብይ ጸገም ክንሱ መንግስቲ ህግደፍ ግን ነዚ ዛጊት ፍታሕ ከምጽእ ኣይካኣለን።
ብሓፈሽኡ መንግስቲ ህግደፍ በቲ ዘለዎ ውልቀ መላኪ ባህሪያቱ ንህዝብን ሃገርን ካብ ማሕበረ ሰብ ዓለም ነጺልዋ ይርከብ።
ስለዚ ብሰንኪ ነቲ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ጸገማትን ሕሰምን ኣብ ህዝብ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣፍደገ ጉድጓድ መቃብሩ ደው ኢሉ ሰለዘሎ ዝደፍኦ ሓይሊ ከምዘድልዮ ንምርዳእ ኣጸጋሚ ኣይኮነን።
ኣብ መወዳእታ እዚ ኣብ ከርቱም ዝካየድ ዘሎ ኣኼባ ውድባት ኤርትራ ምእንቲ ራህዋ ህዝቢ ኤርትራን ምህናጽ ዲሞክራሳዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ድዮም ዝዝትዩ ዘለዉ ወይስ ንርብሓ ሰልጣኖ እዮም ?
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2938


text:
ድሕሪ እቲ ኣብ ብራዚል ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ስዒቡ ዝረአይ ዘሎ ሃዋሁን ኣብ ልዕሊ ድኻታትን ደቀ ባትን ኣሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ ስለ ዝኽእል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ስክፍታኣ ትገልጽ፡ ቤተ ክርስቲያን ትማልን ሎምን ጽብሕን ንወንጌልን ንድኻታትን እምንቲ ብምዃን ኣብ ጐድኒ ድኻታትን ዝተነጸሉን ዝተናዕቁን እትቐውምን ምስ ኵሉ ንኽትዝትይ ስንደውቲ ምዃና ብፁዕ ኣቡነ ስታይነር ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ዝሓለፍፈ ሰንበት ዕለት 28 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ዝተፈጸመ ኣብ ልዕሊ ናይ ጸጋም ዘመም ናይ ፖሊቲካ ሰልፊ ወኪሎም ዝወደሩ ፈርናንዶ ሃዳድ ብዓሰርተ ነጥቢ ዝሰዓሩ ናይ የማን ኣኽራሪ ርእየተ ፖለቲካ ዘንጸባርቑ ዣይር ቦልሶናሮ ብ55 ሚእታዊ ድምጺ ናይ ብራዚል ርእሰ ብሔር ኰይኖም ከምእተሓረዩን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኣመልኪቶም ናይ ብራዚል ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ብፁዕ ኣቡነ ሊዮናርዶ ኡልሪኽ ስታይነር ምስ ቫቲካን ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምሕትት፡ ቤተ ክርስቲያን ፖለቲካዊ ክይድታትን ሕዝባዊ ምርጫታት ኩሉ ብሰላምን ብሓናጺ ምንጽጻር ክሳለጥ ትምዕድን ኩሉ ኣብ ዘተ እውን ክኣምን ትላበው።
እቲ ሓድሽ ዝተመርጸ መንግስቲ ዝኽተሎ ፖለቲካዊ መርሃ ግብሪ ብትዕግስቲ ምጽባይ የድሊ፡ ኣብ ብራዚል ሰለስተ ቅዋማዊ ስልጣናት ኣለዉ፡ ላዕለዋይ ቤት ፍርድን ርእሰ ብሔርን ሕዝባዊ ባይቶን ዝብሉ እያቶም፡ ስለዚህ ላዕለዋይ ሓጋጊ ቤት ምኽርን ላዕለዋይ ፍርዲ ቤትን ሕዝባዊ ባይቶን ስለ ዘሎ ርእሰ ብሔር ከም ድላዮም ክገብሩ ኣይክእሉን፡ ይኹን ደኣ እምበር ሓድሽ ርእሰ ብሔር ዝኸተልዎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ዝክረ ነገር ብትዕግስቲ ምጽባይ የድሊ፡ ቦልሶናሮ ኣብ ናይ ምረጹኒ ጐስጓስ ብዛዕባ ሃገረይና ደቀ ባት ዝህብዎ ዝነበረ መግለጺ ኣዚዩ ዘሰክፍ እዩ፡ ስለዚህ ነዚ ግምት ብምሃብ ብዛዕባ እዞም ደቂ ሃገር እዚኣቶ ቤተ ክርስቲያን መጻኢ ዕድላቶም እንታይ ክኸውን እዩ ዝብል ስክፍታ ከህልዋ ገይሩ ኣሎ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ እዋን ስርዓት ጊልያነት ዝልወጡን ዝሽየጡን ዝነበሩ ዜጋታት ትውልዲ ቝይሎምቦለ ካብ ጊልያነት ዘምለጡ ሎሚ ኣብ ብራዚል ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢ ዝቕመጡ ደቂ ሃገር ኣመልኪቶም ዝበለዎ ድዩ ብዛዕባ ካልኦት ናይ ፖለቲካ ሰልፍታት እውን ዝብልዎ ዝነበሩ መግለጽታት ብጣዕሚ ዘሰክፍ እዩ፡ እቲ ዝብልዎ ዝነበረ ናብ ተግባር ክቕይርዎ ድዮም ወይ ቃል ጥራሕ ከይኑ ድዩ ዝተርፍ ድሓር ዝረአይ ይኸውን፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኒ ደቀ ባት ቍይሎምቦሎአን ድኻታትን እያ፡ ስለዚህ ማንም ይኹን ማንም ድኻታትን እቶም ብሩህ መጻኢ ዘይብሎም ኰይኖም ምንባሮም ብዘይ ብሩህ መጻኢ ዘሕልፉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ክኽበሩን ክድገፉን ኣለዎም፡ ቤተ ክርስቲያን ወትሩ ኣብ ጐድኖም እያ፡ ስሌኦም እውን ትሟጐት፡ እዚ ተልእዀኣ እዩ ኢሎም።
እቲ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ብሓቒ ኣብ ውሽጢ ኣባይቲ ስድራ እውን ከይተረፈ ብዙሕ ምግምማዕን ምፍልላይን ዝተራእየሉ እዩ፡ ሰላም ዕርቂ ዝብሉ ጉዳያት ጠቒሶም፡ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ምግምማዕ ዝረአየሉ ሕዝቢ እቲ ዘሕብሮ ዕሴት ዳግም ምንቕቓሕ የድሊ፡ ቤተ ክርስቲያን ንዅሉ ጽን ትብል ኣብ መንጐ ናይ ፖሊቲካ ውድባትን መንግስትን ሕዝብን ዘተ ክህሉ ተተባብዕን ተተሓሳስብን፡ ብፍላይ ከኣ ናይቶም ድምጺ ዘይብሎም ዜጋታት ድምጺ ዘለልይ ጽን ዝብል ጥበብ ወሳኒ ምዃኑ እናመላኸተት ድምጾም ኰይና ትዓዪ፡ ናይ ብራዚል ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ነዚ የቃልሕን ይትግብርን፡ ምእንቲ ድኻታትን ዝተሓርጉም ክፍሊ ሕብረተሰብ ድምጾም ከይና ትንቀሳቐስን፡ ወንጌልን ድኻታትን ምግልጋል ዝብል ጸዋዕታኣ ትነብር።
ቅድሚ እቲ ምርጫ፡ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ምረጹኒ ጐስጓስ ይስማዕ ከምዝነበረ፡ ገለ ገለ ናይ ፖለቲካ ውድባት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ደሰይና ወይ ኮሙስት ዝብል ጠቐነ ክወርዳ ይስማዕ ነይሩ እዩ፡ እዚ ዘገድስ ኣይኰነን፡ ንወንጌልን ንድኻታትን እምንቲ ምዃን እዩ ጸዋዕታኣ፡ ነቲ ኢየሱስ ዝሃባ ተልእኾ እምንቲ ምዃን ዓቃቢት ሕዝበ እግዚኣብሔርን ምዃን እዩ ጸዋዕታኣን ኣገልግሎታን፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብልዎ፡ ምስ መጓስይ ምዃንን ኣብ ማእክል ሕዝቢ ምዃን ከም ሕዝበ እግዝኣብሔር ምዃን በዚ መገዲ’ዚ ምምራሕ እዩ፡ ስለዚህ ይብሉ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ብራዚል፡ ምንባሩ ንወንጌን ንድኻታትን ንሕዝበ እግዚኣብሔርን እዩ፡ ዝክረ ነገሩ ቃል ኣምላኽ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
አባላት ፓርላማ ሶማል ብሰንበት ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዲላሂ ካብ መዝነቶም ክወርዱ ዝብል ናብ ፓርላማ’ታ ሃገር ዘቕረብዎ ክሲ እኹል ድምጺ ብዘይምርካቡ ሎሚ ሶሉስ ከምዝተሰረዘ ጸሓፊ ፓርላማ ዓብደልከሪም ሓጂ ዓብዲ ቡሃ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ሓቢሮም።
“ 14 አባላት ፓርላማ ኣስማቶም ብጌጋ ኣብ ስም ዝርዝር ነቲ ክሲ ከምዝቐረበ ዝሕብር መግለጺ በጺሑና አሎ”ዝበሉ ጸሓፊ ፓርላማ ዓብደልከሪም ሓጂ ዓብዲ ቡሃ “እቶም አባላት ፓርላማ ዘቕረብዎ ክሲ ኣይሰሓብዎን እንተኾነ ኣስማቶም ዝተዘርዘረ ኩላቶም ነቲ ሰነድ ከምዘይፈረሙ ግን ኣረጋጊጾም ኣለው” ኢሎም።
ስለዝኾነ ድማ ቁጽሪ’ቶም ነዚ ክሲ ዘቕረቡ አባላት ፓርላማ ካብ 92 ናብ 78 ምውራዱን እዚ ድማ ነቲ ክሲ ብፓርላማ’ታ ሃገር ክረአ ዘድልዮም ድምጺ ከምዘይረኸበ ጸሓፊ ፓርላማ ዓብድልከሪም ሓጂ አብዲ ቡሃ ወሲኾም ኣረዲኦም ኣለው።
ብመሰረት ቅዋም’ታ ሃገር ክሲ ብፓርላማ’ታ ሃገር ክረአ ድምጺ 92 አባላት ፓርላማ ክረክብ ኣለዎ። ዝቐረበ ክሲ ተግባራዊ ክከውን ደገፍ ክልተ ሲሶ ካብ 275 አባላት ፓርላማ ክረክብ አለዎ።
እቲ ንፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ዝቐረበሎም ሕሲ ንቅዋም’ታ ሃገር ብምጥሓስ ምስ መንግስታት ወጻኢ ሃገራት ምስጢራዊ ስምምዕ የካይዱ ኣለው ዝብል እዩ።
እቲ ክሲ ዝቐረበ ፕረዚደንት ፎርማጆ ኣብ ጉዳይ ምሕያል ቁጠባዊ ዝምድና ንምዝታይ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኤርትራን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ድሕሪ ምርካብም እዩ።


text:
ኩሎም ተነሓናሕቲ ደቡብ ሱዳን ስለ ህዝቦምን ሃገሮም ክብሉ ነዚ ትርጉም ኣልቦ ዝበሉዎ ኲናት ንምፍታሕ ዝኣተውዎ መፅብዓ ከኽብሩ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን ፀዊዖም።ኣብ ባይታ ግጭት ንኽንህር ምድላዋት ይግበሩ ከምዘለው ንሰምዕ ኣለና ዝበሉ ኣብ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን ናይ ኢጋድ ቀንዲ ኣደራዳሪ ኣቶ ስዩም መስፍን እዚ ንኩላትና ስግኣት ፈጢሩ’ሎ ኢሎም።
እቶም አምባሳደር ብተወሳኺ ኲናት መማረፂ ክኸውን ኣይክእልን ኩሎም ወገናት እቲ ስምምዕ ተፈፃሚ ክኸውን ቃሎም ክኽብሩ ኣለዎም ኢሎም።ንዝፈረምሉ ስምምዕ ተግባራዊ እንተዘይገበሩኸ ንዝብል ሕቶ ድማ "ውዕል ፈሪምኩም ኣለኹም።በቲ ስምምዕ ዘይትቕየዱ እንተኾይንኹም ሳዕቤን ከምዘለዎ ዓለምለኸ ሕጊ ይእዝዝ።ዓለም ተስፍኡ ይፅንቀቕ እዩ ዘሎ።ኣብ ዓለም ኩሉ ነገር መወዳእታ ኣለዎ፤ትዕግስቲ እውን መወዳእታ ኣለዎ።እዚ ክኸውን ድማ ኣይንደልዮን ኢና" ብምባል መልሲ ሂቦም ኣምባሳደር ስዩም መስፍን።


text:
ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሰብነት ኣብ ኪደት ግዜ ከቢድ ምቅይያራትን ተራን ዘለዎ እናዀነ ክምዝመጸን፡ ሎሚ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ይኹን ግዜ ጸቢብ ዝነበረ ፍሉይ ክስተት ከካቢ ዝምልከተ እናዀነ ዝሰፍሕ ዘሎ ማሕበራዊ ክስተት ቤተ ክርስቲያን ቅድም ይኹን ደሓር ኣብ ስልጣናዊ ትምህርታ ብዘይ ምቁራጽ እትዛረበሉን ብጥምየትን ዓመጽን ውግእን ተገዲዲ ሃገሩን ቤቱን ንብረቱን ኣባይቲ ስድራኡን ጠንጢኑ ንዝስደድ ዓቢይ ኣተኵሮ ትገብርን ነዚ ኣብ ልቢ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ክስተት ዓለም ቆላሕታ ክግበረሉ ብግብርን ብቓልን ትሓንጽን ተተሓሳስብን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዘመን ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ከቢድ ቀልቢ ዝስሕብ ምዕራፋት ገድላዊ ታሪኽ ስደተይናታት ዘለዎ እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ዘመን ናይ ገዛእ ርእሱ ዘዘንትዎ ታሪኽ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ኣለዎ፡ ኣብ እዋን ዓበይቲ ኵናት ተመዛበልቲ ዝብል ስም ዝወሃቦ ዝነበረን ኣብ ጥንቲ ኣብ ዝሓለፉ ዓበይቲ ኵናት ናብታ ክፍትቲ ከተማ ዝዀነት ከተማ ሮማ ዝውሕዙ ብዙሓት ከምዝነበሩን ዕለት 12 መጋቢት 1944 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 12 ዘአንገድዎም ምዝካር ይከኣል።
ዘቤታዊ ሓጐስኩም ዝምንዝዕ ፍቑራት ደቀይ እቲ ዝተኸስተ ከቢድ ጸበባ ኣገዲድኵም ፋሕ ጭንግራሕ ክትብሉን ብዘይ ኣፍቅሮተ ዘቤት ካብ ፍቑራትኩምን ኣባይቲ ስድራዅምን ተፈሊኹም ምስቶም ፍቕራዊ ምትእስሳር ዘለኵም ኣባላት ስድራ ቤትኵም ብውግእ ምኽንያት ደሞም ዝፈስስ ምስ ብዘለዉ ምኽንያት ዘጓንፍ ሓዘን እናነባዕኵም ከምቲ እግዚኣብሔር ንፍጥረቱ ሰናይ ዘበለ ዝጽግው ንኣኻትኩም ኣብዚ ዝመጻእኩም ካብ ተራዳኢ ክርስቶስ ር.ሊ.ጳ. ቡራኬን ምጽንናዕን አቕርበልኩም
እንክብሉ ነቶም ዝተሰዱ ኵሎም ድጋፍን ምጽንናዕን ክቐርቡ ከምዝሓተቱ ናይ ቤተ ክርስትያን ናይ ታሪኽ ማህደር የረጋግጾም።
ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ ኪደት ኣገዳስነት ዳግማይ ሕንጸት ስደተይናን ተመዛባልን ኵነቱ ይቕየር፡ ካብተን ብኵናት ዝዓነዋ ከተማታት ዝተመዛበለ ዘይኰነስ፡ ኣባላት ስድራ ቤቱ ዝሰኣነ፡ ወላዲ ዝተሰወኦን ብዙሓት ናብ ሰሜን ኣመሪካ ኰነ ናብ ደቡብ ኣመሪካ ተሰዲዱ፡ ፒዮስ መበል 12 ኣብ ወርሒ ነሓሰ 1952 ዓ.ም. ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዛዕባ ስደተይናታት መሰረት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ተባሂሉ ዝግለጽ ሓዋርያዊ ቀዋም፥ Exul Familia-ስደት ኣባይቲ ስድራ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ዝጥቀስ ኰይኑ፡ ዮሓንስ መበል 23 ድሕሪ ዓሰርተታት ዓመት ሓዋርያዊ ቅዋም ስደት ኣባይቲ ስድራ፥
ብዘይ ድላዩ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንኽንቀሳቐስ ዝተገደ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዝጠልቦ መንፈሳዊ ድጋፍ ቅድመይ ዝነበሩ ፒዮስ መበል 12 ብምድርን ብባሕርን ንዝስደዱ ዜጋታት ኣብቲ እዋን ብዝለዓለ ጥበብ ፖለቲካ ድዩ ውሉደ ክህነት ኣብ ጐድኒ ስደተይና ንምዃን ዘተባብዔ ጥራሕ ዘይኰነ ንኣኡ ናብ ምድላይ ከብል ደሪኾም እዮም፡ ነቲ ስደተይና ንኸተናድይ ናብኡ ምኻድ፡
ዕለት 5 ነሓሰ 1962 ዓ.ም. ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣቢሉ ሉኪኖ ቪስኮንቲ እተሰምየ ናይ ፊልም ደራስን ቀራጽን ካብ ደቡብ ኢጣሊያ ናብ ሰሜን ኢጣሊያ ዝስደዱ ስደተይናታት ውሽጢ ሃገር ታሪኽ ዘዘንተው ዝደረስዎ ፊልም ሓደ ናይቲ ታሪኽ ምዕራፍ እዩ።
ጳውሎስ ሻድሻይ ንእዋናዊ ክስተት ምዕባለ ዓቢይ ቆላሕታ ብምግባር ስደትን ጸኣትን ድላይ ጥራሕ ዘይኰነ በስገዳድ ዘጋጥም ምዃኑ ብምትንታን ነቲ ዮሓንስ መበል 23 ዝበልዎ ሓሳብ የቃልሑ፡ ዕለት 24 ሕዳር 1963 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ስደተይናታትን ተመዛበልትን፡
ናይ ሕዝብታት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምንቅስቓስ፡ ብእዋናዊ ተበጽሖ ምዕባለታት ብሓጺር እዋን ዝፍጸም ኰይኑ፡ ብመራኸቢ ብዙሃን ዝመሓላለፍ ኰይኑ ኣብ ቤት ኵሉ ክኣትው ከምዝጀመረን፡ ናብቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ዝስደዱ ዝቐርብ ሰብኣውን መንፈሳውን ድጋፍ ክልለይን፡ ስደት ዝፈጥረሎም ሰብኣውን መንፍሳውን ስቓይን ቑስልን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ስደተይና ዝተፈላለዩ ኣስተንፍሶታት ዘበግስ እውን ክኸውን ዝኽእል ምዃኑ ፍሉጥ እዩ፡ እቲ ሓደን እወታውን ኣስተንፍሶ ቅሳነትን ሰላምን ዘለዎ መነባብሮ ምንዳይ ዝብል ምዃኑ ንምጥቃስ ይከኣል፡ ….
ኣብ ሰማንያታት ክስተት ስደትይናታት ዕውሉም ኰይኑ ድሕሪ ዕንወት መንደቕ በርሊን ዝበለጸ መነባብሮ ንምንዳይ ካብ ምብራቕ ናብ ምዕራብ ውሕዘት ተበራተዐ፡ እዞም ናብ ምዕራብ ዓለም ዝውሕዙ ስደተይናታት ኣብ ዘይ ሃገርካን ባህልኻን ቋንቋኻን ምርኻብ ከሕድረሎም ዝኽእል ጋሻውነት ግምት ብምሃብ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 26 ጥቅምቲ 1989 ዓ.ም. ኣብቲ እዋን ብዘቐሙዎ ናይ ስደተይናታትን ገያሾን ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ዘካየዶ ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ፥
ካብቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እትርከበለን ሃገራት ዝስደዱ ካቶሊካውያን ኣብ ገዛእ ርእሶም ዝተሓድጉ ኰይኖም ከይስምዖም፡ ንኣኣቶም ብትኽክል ዝኣመተ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምቕራብ የድሊ፡ ነፍሲ ወከፍ ናይ ከባቢ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይዚ መደብ ተዋሳኢት ክትከውን ይግባእ፡ … እቲ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንዝተነጸሉ ዝቐርብ ናብ ምዃን ሓደጋ ከየብል ካቶሊካዊ እምነትን ክነብረሉ ዘኽእሎም ዕድል ምፍጣር። … ጭቡጥ ግብረ ሕንጸት መንግስቲ ኣምላኽ ዘስምዕ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ።
ኣብ ሳልሳይ ሺሓዊ፡ ኣብ ምስፋሕ ዓውሎማነት ስደተይና ገጻቱ ቅይር ይብል፡ መንግስታትን ሃገራትን ብሔራውን ዓለም ለኻውን ፖለቲካ ዝትንክፍን ተጽእኖ ፈጣሪ ናብ ምዃን ኣበለ፡ በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሻድሻይ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም፥
ጸኣት ስደተይናታት ከም ታሪኽ ሰብኣዊ ፍጥረት ጥንታዊ እዩ፡ ይዅን ደኣ እምበር ከምቲ ሎሚ በጺሑሉ ዘሎ ዓቢይ ደረጃን ፍልዩ ቆላሕታን ክወሃቦ ኣይተራእየን፡ ዛዕባ ስደተይናታትን ተመዛበልትን መላእ ዓለም ዝምልከት ኰይኑ እዩ፡ ሕይወትካ ንኸተመሓይሽ ጥራሕ ዘይኰነ ናይ ምንባር መሰልካ እውን ውሑስ መታን ክኸውን፡ ስደት ኣብ መንጐ ድኻታትን ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ዘሎ ፍልልይ መምዘኒ እውን እዩ፡ ዓለም ሓቆፍ ቅልውላው ኤኮኖምን ቁጠባን ስእነት ስራሕ ክሰፍሕን ካብኡ ሓሊፉ እውን እቲ ዝሰርሕ እውን ‘ድኻ ሰራሕተይና’ ናብ ምዃን ደሪኹን ዝዀነ ይኹን ዓይነት ስራሕ ብዘይ ናይ ሰራሕተይና መሰልን ክብርን ተቐጺርካ ንዕለታ ምንባር ኣብ ዝብል ኩነት ተቐይድካ ንምባር ሕራይ ንኽበሃል እውን ደሪኹ እዩ፡ ምስ እዚ ተተሓሒዙ እውን እቲ ዝስደድ እውን ናይዚ ኩነት ብዝያዳ ግዳይ ይኸውን፡ … ስደት ዝነበረን ዘሎን ደረጃ ምኽንያቱ ይቀያየር። ኣብ ዘእንግዳ ሃገራትን ኣብ ልዕሊ ተኣንጋዲ ዘለዎ ጽልዋ ሕብራዊ እዩ
ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ክምዝለገሱ ይዝከር።


text:
ኣብ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ህወሓት/ኢህወዴግን ኢትዮጵያን ኣማእኪልና ተኸታታሊ ድምጺታትን ሪኢቶታትን ዝተፈላለዩ ወገናት ናባኻም ምቕራብና ብምቕጻል ምስ ክልተ ካብ 11 መስረቲ ተጋድሎ ሓርነት ህዝቢ ትግራይ (ህወሓት) ዝነበሩ ክልተ ኣጋይሽ 1ይ ክፋል ቃለ ምልልስ ዓርቢ ከምዘቅረብና ዝዝከር’ዩ።
ዶ/ር ኣረጋዊን ኣቶ ግደይን መንግስቲ ኢትዮጵያ ክወስዶም ይግባእ ኢሎም ዝኣመንሎም ተግባራት’ውን ይገልጹ። ‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዝጀመሮ ከይዲ ምፍታሕ ‘ፖለቲካዊ እሱራት ብዘይምድንጓይ ክቕጽለሉ፣ ፖለቲካዊ ባይታ ከስፍሕ፣ ምስ ተቓወምቲ ኮፍ ኢሉ ዝዘራረበሉ መድረኽ’ውን ከመቻችው’ ይግባእ ይብሉ።
ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ ወትሃደራዊ ኣዛዚ፣ ኣቶ ግደይ ዘርኣጽየን ድማ ምክትል ኣቦ መንበር ተሓህት/ህወሓት ዝነበሩ’ዮም። ኣብ 1976 ዓም ኢትዮጵያ ካብ መሪሕነት ድሕሪ ምውራዶም ንዝሓለፉ 34 ዓመታት ኣብ ስደት ይነብሩ።


text:
ምስ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ዝተዘራረቡ ኣሜሪካዊ ሴነተር ጂም ኣይንሆፍ ‘ኢትዮጵያ ኣብ ጸጥታዊ መደባት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ መሻርኽቲ ኣሜሪካ’ያ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ምስ ሕሉፍ ምምሕዳር ኦባማ ልባዊን ሙውቅን ርክብ ጸኒሕዋ’ዩ ዝበሉ ሴነተር ኣይንሆፍ፣ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ፕረዚደንት ትራምፕ ዝያዳ ከምዝጠናኸር ሓቢሮም።
ሴነተር ኣይንሆፍ ወሲኾም ‘ኢትዮጵያ ኣብ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ንዘለዋ ጻዕሪታት ሰላምን ጸጥታን ኣሜሪካ ትልግሶም ሓገዝ ክትቅጽለሉ ምኻና’ ገሊጾም።
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም ‘ሃገሮም ምስ ኣሜሪካ ብሕልፊ ኣብ ዘፈራት ንግድን ኢንቨስትመንትን ምስ ኣሜሪካ ሓቢራ ንምስራሕ ድልየታ’ ምዃኑ ሓቢሮም።
እቶም ቀ/ሚ ወሲኾም ‘ኣብ ሞንጎ ዋሽንግተንን ኣዲሳበባን ምዉቕ ዝምድና ኣሎ። ግን ኣብ ዘፈራት ንግዲን ኢንቨስትመንትን ዝራኣይ ዝምድና ዝያዳ ክጠናኸር ይግባእ ኢሎም።
ሴነተር ጂም ኣይንሆፍ ኣባል ኮሚተ ንግዲ፣ መጓዓዝያን ናእሽቲ ትካላት ንግዲን ሴነት ኣሜሪካ ምዃኖም ይፍለጥ።
ኣብ’ዚ ቀረባታት፣ ኣሜሪካ በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸሰተ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ሻቅሎታ ምግላጻ ዝዝከር’ዩ። ሰብኣዊ መሰላትን ክኽበሩ፣ እሱራት ፖለቲካዊ ተቃወምቲ ንክፍትሑ’ውን ጸዊዓ’ያ።


text:
Sotenäs
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 11 2019
ሶተኔስ ኮሙን ኣብቲ ዝርሓቐ መስመር ገማግም ናይ ሽወደን ምዕራባዊ ገማግም ትርከብ። ኩንግስሃምን እታ ቀንዲ ከተማ ኾይና ካልኦት ፍሉጣት ከተማታት ኣብዚ ኮሙን ስሞገን፣ ሁነቡስትራንድ፣ ቡቫልስትራንድን ቡሁስ-ማልምኦን እየን።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,038
ስፍሓት መሬት138 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Munkedal 27 ኪሜ
- Lysekil 39 ኪሜ
- Uddevalla 50 ኪሜ
- Göteborg 121 ኪሜ
ሶተኔሰት ካብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመን ኣትሒዛ ሓንቲ ፍልጥቲ ናይ ዕረፍቲ መንግሰተ-ሰማይ እያ። ኣብዚ ነቲ ጽሩይ ንፋስን ነቲ ኣብ ባድም ግን ልስሉስ ዓዳሚ ከውሓዊ ብዓትታት ናይ ትሮፒካዊ ቅርጻ መሬት ዝርከብ ማይ ክትፍስሃሉ ትኽእል ኢኻ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ሱተኔስ ዝተፈላለየ መንግስታውን ብሕታዊ መንበሪ-ኣባይቲ ኣሎ። እታ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ሱተኔስ-ቡስታደር ትባሃል። እዛ ትካል'ዚኣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ብርክት ዝበለ ዝካረ-ኣባይቲ ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሱተኔስ ብርክት ዝበሉ ዝተፈላለዩ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ገለ ካብቶም ብብዝሒ ዝዝረቡ ቋንቋታት ከኣ፡ ዓረበኛ፡ ስፓኛ፡ ኖርወየኛ፡ ታይላንደኛ፡ ቦስንያ፡ ጀርመን፡ ፖላንድ፡ ቱርኪ፡ ሊትወንያን ፊንላንድን ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሱተኔስ ብርክት ዝበለ ክርስትያናዊ ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባትን ኣብያተ-ክርስትያንን ይርከባ። ብዜካ'ዚ ኣስታት 125 ንጡፋት ማሕበራት ውን ይርከባ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን ዝተፈላለያ ንጥፈታት ኣለወን። ንኣብነት ማሕበራት ስፖርታዊ ንጥፈታት ከምኡ ውን ንሕብረሰተብኣዊ-ረብሓታት ማእከል ዝገበራ፡ ባህላዊ ወይን ስነጥበባዊ ማሕበራትን ናይ ጡረተኛታት ማሕበራትን ይርከብአን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሱተኔስ ኣገዳሲ ዝኾነ ማሕበራዊ-መሳለጥያታት ብቐረበ ክትረኽበሉ እትኽእል ከተማ እዩ። ንኣብነት ንውልቀሰባትን ስድራቤታትን ዘድሊ ክንክን፡ ኣብያተ-ትምርህቲ፡ መዘናግዒ ማእከላት፡ ማእከል-ትያትርን ቤት-ንባብን ይርከብ። ብዜካ'ዚ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ማዕከን ማሕበራዊ ውሕስነት (ፎርሸክሪንካሳን)፡ ባንኪ፡ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ (ስቤዛ)፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ድኳናት ክዳውንቲ ሳእኒ ወዘተ፡ ኣብያተ-መግቢ ከምኡ ውን እንዳ ፒሳታት ይርከብ። ብኻልእ ወገን፡ ክልተ ድኳናት ሓራጅ ወይ ዘገልገለ ንብረት ውን ይርከባ። ኣብዘን ድኳናት ሕሱር ንብረት፡ ኣቍሑ ገዛ፡ ክዳውንቲ ካልእን ብደሓን ዝኾነ ዋጋ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ሱተኔስ ኮምዩን ኣዝዩ ዝነኣድ ኣገልግሎት ክንክንን መውዓልን ህጻናት ኣለዎ። ኣብዚ መዳይ'ዚ ክፉት መውዓሊ ህጻናትን ናይ ጀመርቲ ትምርህቲ ንህጻናትን ኣለዉና።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታዊ ኣብያተ-ትርምህቲ ኣብ ከተማታት ኩንግስሃምን፡ ስሞግየን፡ ቡቫልስታራንድን ሁነቡስታራንድን ክርከባ። እተን ናይ መወዳእታ ሰለስተ ዓመታት ናይ መባእታዊ ደረጃ ትምርህቲ ኩሎም ተመሃሮ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሱትኔስ ኣብ ኩንግስሃምን ይመሃርወን። ካልኣይ-ደረጃ ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ዝተፈላለየ ኣመራጺ ሃልዩ ተመሃሮ ናብ ድላዮም ቤት-ትምርህቲ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ሽወደን ከይዶም ክመሃሩ ይኽእሉ። ምምሕዳር ከተማ ሱተኔስ ናቱ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ትምርህቲ የብሉን። ብቀረባ ዝርከባ ናይ ካልኣይ ደረጃ-ትምህርቲ ኣብ ከተማታት ሊሰሺልን ኡደቫላን ይረካብ።
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ብደረጃ ምምሕዳር ከተማ ዝመሓደር ትምርህቲ ዓበይቲ ኣብቲ ኣብ ኩንግስሃምን ኣብ ዝርከብ ማእከል ትምህርቲ ኮምፕተንስ ይርከብ። እዚ ትካል'ዚ ንኩሉ ደረጃታት ትምህርቲ (ካብ ካልኣይ-ደረጃ ክሳብ ናይ ዩኒቨርስቲ) ዝምልከት ዝተፈላለየ ኮርሳትን የስተኣናግድ። ኣብዚ ትካል'ዚ ትምርህቲ ቋንቋ ሽውደን ንሓደስቲ (sfi) ውን ክትመሃሩ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሱተኔስ ክልተ ማእከላት-ጥዕና ኣለዋ። ሓንቲ ኣብ ኩንግስሃምን እታ ካልኣይቲ ከኣ፡ ኣብ ሁነቡስትራንድ ትርከብ። እንተ ሓሚምኩም ወይ ውን ጥዕናዊ ምኽሪ ምስ እትደልዩ ምስ ሓንቲ ካብዘን ዝተጠቕሳ ማእከላት ክትራኸቡ ትኽእሉ። ኣብዚ ምምሕዳር ከባቢ'ዚ ውን ህጻናትን ስድራቤቶምን ዝራኸቡሉ ማእከል ኣሎ። እዚ ማእከል ስድራቤታ'ት'ዚ ፊሬን ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብቲ እዚ ማእከል ዝርከበሉ ህንጻ፡ ማእከል ጥዕና ህጻናት፡ ማእከል ሕክምና ነፍሰ-ጾራት፡ ክፉት ምትህርቲ ንህጻናት ማእከል ድጋፍ ንወለድን ይርከብ።
ማእከል ስድራቤታት ብምትሕብባር ምምሕዳር ከተማ ሱተኔስ፡ ማእከል ጥዕናታት ኩንግስሃምንን ሁነቡስርታንድን ሕክምና ሱተኔስን ይእለ። ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ (ፎልክ ታንድቮርደን) ኣብ ኩንግስሃምንድ ይርከብ። ንክንክን ስኒ ዝምልከት ነገራት ምስ ዝህልወኩም ናብዚ ክትመጽኡ ክትመጽኡ ትኽእሉ። ንህጹጽ ሕክምናዊ ክንክን ብቐረባ ኣብ ኡደቫላ፡ ሊሰሺል ወይ ውን ትሩልሃታን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላ ኣብ ትገብርዎ ርኽክባት፡ ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ከተማ ሱተኔስ ብኣውቶቡሳት ቨስትትራፊክ ክትጎዓዙ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ንግዳዊ ምንቅስቓስ ኣብ ከተማ ሱተኔስ ብነኣሽቱ ኣብ ኢደ-ጥበብ፡ ህንጻ፡ ንግዲዝዓያ፡ ቱሪስምን ዝነጥፋ ትካላት ዝተዓብለለ እዩ። ኣብ ከተማ ፍርያት ዓሳ ሰፊሕ ቁጠባዊ ሰረት ኣለዎ። እተን ኣብዚ ጽላት'ዚ ዝነጥፋ ትካላት፡ ኣባ ሲፉድ፡ ልዮሪ ስሞጌን ከምኡ ውን ዱምስተይን ፉድን ይርከባ። ካልኦት ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ሱተኔስ፡ ሊለንታብ ከምኡ ውን ኦሆ ኣውቶምሺን ይረክበዎም።


text:
ማርቲን ሉተርን ቪተንበርግን ብ1527 ሓደ ለበዳ ሕማም መጾም። ብወርሒ ነሓሰ 1527 እዩ፣ ኣብታ ዘገልግለላ ዝነበረት ከተማ ቪተንበርግ፡ ሓደ ለበዳ ሕማም ስለዝተላብዐ እታ ከተማ ኣብ ፍጹም ጸልማት ኣተወት። ነገራት ኩሉ ፍጹም ተዓጽወ። ብዓልቲ-ቤቱ ካትሪና ቮን ቦራ ድማ ነፍሰ-ጾር እያ ዝነበረት። ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 2ቈረ 1.8 ጽሒፍዎ ዘሎ ድማ፣
“ኣሕዋተየ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ እስያ ዝረኸበና ጸበባ፡ ህይወትና እኳ ኽሳዕ እንቐብጽ፡ ሓለፋ ዓቕምና እምብዛ ኸም ዝኸበደና፡ ክንሐብኣልኩም ኣይንፈቱን ኢና።”
ብምባል፣ ነቲ ዝሓልፍዎ ዝነበሩ መከራ ዝገለጾ። ከምኡ ድማ ማርቲን ሉተር ኣብ ቪተንበርግ ኣብ ልዕሊ እቲ ብምኽንያት እምነቱ ዝወርዶ ዝነበረ መከራ፡ እቲ ለበዳ ሕማም ድማ ተወሳኺ ክብደት ኮይንዎ ነበረ። ዉሉዱ ሞይትዎ። ብጸቕጢ (ማለት depression) ኣዝዩ ጸቢብዎ ነበረ። ብሕማም ድማ ክሳብ ኣፍ ሞት በጺሑ እዩ። ህይወቱን ናብርኡን ኩሉ ድማ ኣብ ትሕቲ ኣዋጅ ሞት ተዋሒጡ የሕልፍ ነበረ።
ዝኾነ ዝረኸቦ ሰብ ድማ፣ ንክቀትሎ ካብ ብቻርለስ ሓሙሻይ ዝተኣወጀ ሕጋዊ ናይ ሞት ኣዋጅ ከምዚ ይብል ነበረ፦
“ስጋይ፡ ነፍሰይን ደመይን ኩሉ፡ ኣብ ውሽጢ ግዝኣት መንግስተይ ብምሉኡ፡ ማርቲን ሉተር ካብ ገጽ ምድሪ ንክጠፍእ ኣዚዘ ኣለኹ።” ኢሉ ኣዋጅ ኣውጽአ (Heiko A. Oberman, Luther: Man between God and the Devil, 29)።
ብሕማም ኮላሊትን ናይ ርእሲ መርዚ ማለት ማይግሬን፣ ብድርቀት ከብዲ፡ ብቁስሊ ኣእዛንን ብርቱዕ ረስንን ነዲዱ ይሳቀ ነበረ። ነዚ ኩሉ ተኸቲሉ ዝመጸ ብቡቦኒክ ፕላግ – ወይ ጸሊም ሞት (Black death) ዝፍለጥ ለበዳ ድማ፣ ህይወት ብዙሓት ሰባት እንዳወሰደ መጸ። እዚ ሕማም ካብ ቻይና ተበጊሱ ካብ 1347 ክሳብ 1350፡ ከባቢ 1/4 ህዝቢ ኤውሮጳ ኣህሊቁ ነበረ። ደጊሙ ድማ ኣብ 15 ክፍለ-ዘመን፡ ዘመነ ማርቲን ሉተር ከቢድ ስምዒታውን በሰላን ሽበራን ገዲፉ ዝሓለፈ ለበዳ እዩ። ካብ ከባቢ 30 ክሳብ 90 ሚእታዊት ተጠቓዕቲ ናይዚ ሕማም፡ ናይ ምቕታል ተኽእሎ ድማ ነበሮ።
ካብዚ ናይ ሞት ህሞት ንምህዳም ድማ ብዙሓት ካብታ ከተማ ሪሒቆም፣ ቪተንበርግ፣ ክሳብ ጭር ምባልን፡ ናይ ክፏት መናፍስቲ መንበሪ መሲላ ነበረት። ናይ ሳክሰኒ (Saxony) ልዑል ዮሃንስ (ዮሃንስ ጽኑዕ – The Steadfast John)፣ ድማ ካብዚ ሕማም ንሉተር ንኽሃድም ብግዲ ኢልዎ ነበረ። ኮይኑ ግና ብዙሓት ብዕድመ ዓበይትን ድኹማትን፡ ብእምነቶም ምክንያት ኣብ ትሕቲ መከራ ዝነበሩ ኣመንቲ፡ ገዲፉ ንክሃድም ግና ኣይመረጸን።
ልክዕ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት፡ ዝከኣሎ ዝበለ ናይ ጥዕና ጥንቃቄ እንዳገበረ፣ ምስ ነፍሰ-ጾር በዓልቲ ቤቱን ምስ ብጽኑዕ ዝሓመሙ፡ ኣብ ኣፋፌት ሞት ዝነበሩ ሰባት ብምዃን፡ ብጽንዓት ድኣ ኣገልገለ። ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ጥራይ ካብ 2-19 ነሓሰ፣ ሉተር ካብ ናይ ቀረባ ናይ ስጋ ኣዝማዱን ምስኡ ብቀረባ ዘገልግሉ፡ ከባቢ 18 ሰባት ሞይቶም ብገዛእ ኢዱ ቀበሮም። በዓልቲ-ቤት ከንቲባ ናይታ ከተማ፡ ቲሎ ዴን (Tilo Dene)፣ ብደገፍ ሉተር ካብ ኣፍ ሞት ኣምለጠት። ብተመሳሳሊ መልክዑ ድማ፡ ወዲ ሓደ ዓመትን ክልተ ወርሕን ዝነበረ ቀዳማይ ውሉዱ፡ ዮሃንስ ድማ ኣፍ ሞት ጥዒሙ፡ ኣምሊጡ፡ተረፈ። ድሕሪ ከባቢ ኣርባዕተ ወርሒ ማለት ታሕሳስ 10, 1527 ድማ፡ እቲ ዝነበረ ለበዳ ቁሩብ ሃድአ። ኣብቲ ግዜ ድማ እታ ኣብ ማህጸን ዝነበረት ካልኣይቲ ጓሉ፡ ኤልሳቤጥ ተወልደት። ኮይኑ ግና በዓልቲ-ቤቱ ገና ናይ ሸሞንተ ወርሒ ሓራስ እንዳሃለወት፡ ኤልሳቤጥ ጓሉ ሞተት።
ማርቲን ሉተር፡ ነቲ ናይ ልቡ ቃንዛን ሓዘንን፡ ዝነበሮ ኩሉ ስንብራት ክገልጽ እንከሎ ድማ ከምዚ ኢሉ ገለጾ፦
“ህጻን ጓለይ ኤልሳቤጥ ሞይታትኒ! ልበይ ብጣዕሚ ደምዩ፤ ሓሚሙ`ውን ኣሎ። ክሸከሞ ዘይክእሎ ከቢድ ሓዘን ገዲፋትለይ ከይዳ ኣላ . . . ብጣዕሚ ከቢዱኒ ኣሎ። በጃካትኩም ናብ ጐይታ ብጸሎት ደግፉኒ።” (Luther’s Works 49:203).
ኣዲኣ ካተሪና ብወገና ድማ፣ ጸጋ ብዝተመልአ ቃላት ገይራ፡ ሓዘና ከምዚ ክትብል ዝርግፍ ኣቢላ ደርጉሓቶ፤
“ኣንታ ብሩኽ ኣምላኽ፣ እዛ ጽብቕቲ ኤልሳቤጥ፡ ካብ ርህራሔካ ዝተላዕለ ሂብካኒ ነይርካ። በቲ ዝተዋሃብክዎ፡ ውህብቶ ድማ ኣዝየ ሕጉስቲ ነበርኩ። ንኣምላኸይ ባሪኸ ድማ ኣመስገንኩ። ድሮ ለበዳ ሕማም፡ ጠፊኡ ከምዘይነበረ ኮይኑ እዩ! ይኩን እምበር፡ እቲ ቑጥዓስ ቅድሚ እዛ ጽብቕቲ ጓለይ ምውላዳ፡ ኢዱ ዘንበላ ይመስለኒ። ድሕሪ ሸሞንተ ወርሒ፣ ፍትውቲ ኤልሳቤጠይ፣ ኣቡኣን ኣዲኣን ተፋንያ ናብ ክርስቶስ ከይዳ።”
ኢላ ከምዘልቀሰት፡ ኣብቲ ኣብ (Bainton, Roland H. Women of the Reformation in Germany and Italy. Augsburg: Fortress Publishers (1971) ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ሰፊሩ ኣሎ።
ህይወት ብቀንዱ፣ ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝበሎ፣ ንሉተር እውን ኣዝያ ከቢዳቶን ፍጹም ኣጨኒቃቶን ነበረት። ካብቲ ኣብ ነሓሰ 2, 1527 ዝጸሓፎ፡ ኣብቲ ናይ መዓልታዊ መዘከርታ መጽሓፉ ድማ፡ ከምዚ ብምባል ኣስፊርዎ ንረክቦ፦
“ካብ ሓደ ሰሙን ንላዕሊ ኣብ መንጎ ድነ ሞትን ሲኦልን ውሽጢ ተመላሊሰ ኣለኹ። ክሳብ እታ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ዘላትኒ እምነት እትፍተን ድማ፣ መላእ ኣካለይን መገጣጠሚ ኣዕጽምተይን ብብርቱዕ ቃንዛን ሕማምን ተሰቀየ። ናይ መከራ ውሕጅን ማዕበላትን እንዳተበራረዩ፣ እምነተይ ዝፍትን፡ ናይ ቀትሪ ለይትታት፡ ብጸልማት መዓልታት ከቲቶም የሕሊፎምኒ። ተስፋ ብምቁራጽ ንልበይ ብጣዕሚ ኣድኪምዎ እዩ።”
ብምባል ኣብታ፡ (The Man Between God and the Devil, 323) እትብል ጽሕፍቲ ሰፊሩ ንረኽቦ።
እዚ ኩሉ መከራ ግና፣ ወንጌልን ናይቲ ናይ ኩሉ ሰብ ናይ መጨረሽታ ተስፋ ዝኾነ ክርስቶስ ካብ ምስባኽ ኣይዓገቶን። ምዓሉ፡ ምስ ቃል ኣምላኽ ነበረ። ልቡ፡ በቲ ንጹህ ናይ መንግስቲ ኣምላኽ ወንጌልን ዕዮ ወንጌልን ዘይጸዓድ፡ ትኩረቱ ዘይሳነፍን መጋብን ኣገልጋልን ነበረ። ትጉህ፣ ዘይስልኪ፡ ነቲ ዝጸውዖ እግዚኣብሄርን ነቲ ዝበርሃሉ ወንጌል ሓቂ እሙን ነበረ። ናይ ስነ-መለኮት መምህርን መጋብን ጥራይ ዘይኮነ፣ ዘማሪ`ውን እዩ ነይሩ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ዓይነት ኩነት ዝዝምር ዘማሪ። ኩነታት ዘልውጦን ዘየሰንፎን ዘማሪ። ከባቢ 36 ዝኾኑ መዛሙር ነይሮሞ። ካብዞም መዛሙሩ ውሽጢ ድማ፣ መዝሙር ዳዊት 46 መሰረት ብምግባር፡ ካብ 1527-1529 ኣብ ዝነበረ ግዜ ከምዝተጻሕፈት ዝንገረላ መዝሙር “ዕርድና ኣምላኽና እዩ” (A Mighty Fortress Is Our God) እትብል መዝሙር፡ ልዕሊ ካልኦት ቀዳመይቲ እያ ነይራ።
“ኣምላኽ ንኣና መዕቈብን ሓይልን፣ ብጸበባ ፍጡን ረድኤትን እዩ። ስለዚ ምድሪ እንተ ተገልበጠት፣ ኣኽራን ኣብ መዓሙቚ ባሕሪ እንተ ተናወጹ፣ ማያቱ እንተ ሀመመን እንተ ዐፈረን፣ ኣኽራን ብነድሮም እንተ አንቀጥቀጡ፣ ንሕናስ ኣይንፈርህን ኢና።” (መዝ 46:1-3)
እዚ ናይ 16 ክፍለ-ዘመን፡ ሓዳስን መራሕ ተሃድሶን ማርቲን ሉተር፡ ቅድሚ ከባቢ 500 ዓመታት ዝኸውን ንለበዳ ሕማም ዝኸውን ምላሽ ጽሒፉ ኣሎ። ኣብቲ እዋን ብዛዕባ ለበዳ ጸሊም ሞት ምስ ተሓተ፡ ሉተር ዝሃቦ ምላሽ፣ ነዚ ሎሚ ኣብ ዓለምና ኣጋጢሙ ዘሎ ለበዳ፡ ቀውስን ዘይንጹር መጻኢታትን ዝኸውን፡ ገለ ምላሽ ዝሓዘ ይመስለኒ።
ኣብታ ናብ ኣገልጋሊ ዶክተር ጆን ሀስ፡ ዝጸሓፋ ደብዳቤ – ኣብ Luther’s Works እትብል መጽሓፍ፡ ኣብ ቅጺ 43, ገጽ 132, ኣብ ትሕቲ “ካብ ቀታሊ ለበዳ ሕማም ክንሃድም’ዶ ኣሎና፧” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝርከብ ጽሑፍ ከምዚ ይብል:
ናይ ጥዕና ሰብ ሞያ ዝህቡካ ምክሪ ዘይምስማዕን ፍቓደኛ ኮንካ ዘይምክትታልን፣ ናብ ሞት ምምራሕ፣ ንእግዚኣብሄር ምፍታን ጥራይ ዘይኮነ፡ ነፍሰ-ቅትለ’ውን እዩ። ስለዚ ዝዓበየ ሓጢኣት እዩ። ነቲ መሳኪን ምእመን፡ በዚ መገዲ ምምርሑ፡ ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ብሞቶም ተሓተቲ ይገብረና – ምኽንያቱ ድርብ ነፍሰ-ቀተልቲ ኢና እንኸውን።
ከምዚኣቶም ዝበሉ ሰባት፡ ገዛ ብሓዊ እንዳነደደ እንዳረኣዩ፣ “እግዚኣብሄር እንተፈትዩ፣ ነዚ ባርዕ ሓዊ ብዘይ ማይ ከጥፍኦ ይኽእል እዩ” ብምባል፣ እቲ ባርዕ ከተማ ምሉእ እንዳሃሞኸ፡ ከም ሱቕ ኢልካ ምርኣይ እዩ። ኣሕዋተይ፣ እዚ ብፍጹም ትክክል ኣይኮነን። መጥፊኢ ሓዊ ውሰዱ፡ ገዛውትኩም፡ ካንሸሎታትኩም መገድታትኩም ካብ ዝተክክ ርሱን . . . ሓዊ፡ ካብ ሓደ ገዛ ናብ ሓደ እንዳ ኸደ ካብ ዝላባዕ፣ እሞ ድማ ነታ ከተማ ብምሉኣ ክሳብ ዘጥፍኣ ኣይትጸበዩ . . . እግዚኣብሄር ብልኡላዊ ፍቃዱ [ብናይ ወዲ-ሰብ ናይ ጥንቃቄ ጉድለት ወይ ናይ ሰይጣን ክፋኣትን] ለበዳ ሕማም መጺኡ ኣሎ።
እግዚኣብሄር ምሕረቱ ከውርደልናን ክሕልወናን ንጸሊ። ኮይኑ ግና፡ ክዕጠኖ ዘሎኒ ክዕጠን እየ፡ ነቲ ኣየር ንክነጽህ ደገፈይ ክገብር ምእንቲ፡ መድሃኒተይ ብስርዓት ተከታቲለ ክወስድ እየ። ኣብ ክርከቦ ዘይግብኣኒ ቦታ፡ ክረክቦም ዘይብለይን ሰባት ኣይክርከብን እየ። ምህላወይ ኣይዘየድለየሉ፡ ንካልኦት ምእንቲ ከይለክፍን ብካልኦት’ውን ከይልከፍን፣ ክገብሮ ዝግብኣኒ ብዘይምግባረይ፦ ከየጋድድን ክይብክልን፡ ከምኡ’ውን ብምኽንያት ሸለልትነት ጠንቂ ምሟት ካልኦት ኣይከውንን እየ።
እግዚኣብሄር ክወስደኒ እንተደኣ ደልዩ፣ ብርግጽ ኣብ ዘለኽዎ ክረኽበኒ እዩ። እቲ ካባይ ዝጽበዩ ኩሉ ከምዝገበርኩን፣ በዚ ድማ ንሞት ገዛእ ርእሰይን ካልኦትን ድማ ሓላፍነት ኣይክህልወንን እዩ። ብጻየይ እንተደኣ ሓገዘይ ደልዩ፡ ንምድጋፉ ኣብ ዝኾነ ቦታን ንዝኾነ ሰብን ድሉው እየ፣ ግና ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽክዎ ንጥዕናይን ናይ ካልኦትን ዘይጎድእ ምስ ዝኸውን ጥራይ። ስለዚ ነዚ ነገር ምግባር፣ ፈሪሃ-እዝግሄር ዘለዎ እምነት እዩ፣ ምኽንያቱ ድማ እዚ ዓሻ ድርቕና ኣይኮነን፡ ከምኡ`ውን ንእግዚኣብሄር ምፍታን ድማ ኣይኮነን።
ስለዚ እቲ ሓላፍነታውን እሙንን ናይ 21 ክፍለ-ዘመን ኣማኒ፡ ከምዚ ሉተር ዝብሎ ዘሎ እዩ ዝገብር። ሉተር ነቲ ኣብ ዘመኑ ዝነበረ ለበዳ ኣመልኪቱ፣ ክርስትያናት ክህልዎም ዝግባእ ግንዛቤ፡ ብዝምልከት ብዙሕ ምኽርታት ይህብ ነይሩ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣመንቲ ክህልዎም ዝግባእ ኣመላኽታን ክገብርዎም ዘለዎም ጥንቃቄታት ካብ ዝጸሓፎ፣ ነዚ ሎሚ ብዓለምና ደረጃ ኣጋጢሙ ዘሎ ለበዳ COVID-19 ብዝተተሓሓዘ፣ ንዓና ክኸውን ዝኽእል ብዙሕ መልእኽትታት ዘሎ ይመስለኒ እሞ፣ እንሆ ኣብዚ ታሕቲ የስፍሮ፦
▶ መራሕቲ ሃገርን ህዝብን ከምኡ`ውን ናይ ቤተ-ክርስትያን መራሕቲ፡ እዚ ለበዳ ከይላባዕ ዝግባእን ዝከኣልን ጥንቓቄ ምግባር፡ ህዝቢ ምንቃሕ፡ ምምሃርን ናይ ምክልኻል ሓላፍነት ኣለዎም።
▶ ሉተር ከም ዝበሎ፣ ጓሶት ማሕበራት “ቁጹራት ደሞዝተኛታት ኣይኮኑን” ግናኸ ኣብ እዋን ለበዳ፡ ልክዕ ከምቲ ዓብዪ ጓሳ፡ ነፍሶም ምእንቲ እቲ መጓሰ ኣሕሊፎም ክሳብ ምሃብ ዝተጸውዑ እዩም (ዮሃ 10.11)። እቲ መጓሰ ንክርስቶስ ከመይ ክነብር ከምዘለዎ፡ ህይወቱ ንክርስቶስ ከመይ ከምዝህብ ብመሰረት ቃል ኣምላኽ ክምህሩ፣ ክጽልዩን ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነሉ ድማ ናይ መጋቢነት ኣገልግሎቶም ብእምኑነት ንምሃብ ሓደራ ኣለዎም። ናይ እግዚኣብሄር ፍቕሪ፡ ናይ ፈውስን ምሕረትን ኢድ መግለጺ ክኸውን ይግባእ።
▶ ኣብቲ እዋን ብዝነበረ ለበዳ “ከነምልጠሉ ዘይንኽእል ናይ እግዚኣብሄር ፍርዲ እዩ። መፍትሒኡ ድማ ጸሎት ጥራይ እዩ።” ዝብል ግጉይ ኣረዳድኣ ስለዝነበረ፣ በዚ ድማ ካብቲ ክግበር ዝግብኦ ናይ ንጽህናን ጽሬትን ጥንቃቔ ጉድለት ዝተላዕለ፡ ሉተር ኣዝዩ ሓዚኑን ጉህዩን ነይሩ። ብከምዚ ዓይነት ኣካይዳ ምኻድ ድማ፡ ክርስቶሳዊ ርሕራሔን ሓላፍነትን ዝጎደሎ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፣ ሓጢኣት`ውን እዩ ብምባል ብትሪ ኮነኖ።
▶ ሓጢኣት፡ ብርግጽ እግዚኣብሄርን ሰብን ከምኡ’ውን ምስ ኩሉ ተፈጥሮ ዘሎና ዝምድና ኣበላሽዩ እዩ። ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት 3 ከም ዝተገልጸ፣ ናይ ወዲ-ሰብ መርገም (ለበዳ ሕማማት`ውን ወሲኽካ) ውጽኢት ውድቀት እዮም። ብመሰረት ሓፈሻዊ ነጥበ-ርእየት ሉተር፡ እዚ’ውን ኣብኡ ጥቕሉል ኮይኑ፣ ለበዳ ጸሊም ሞት ብዘጋጠመሉ እዋን፡ “ህዝበ ቪተንበርግ ዝተፈለየ ሓጢኣት ስለዝሰርሑ ዝወረዶም ቁጥዓ ኣምላኽ እዩ” ኢልካ ምፍራድ፡ ስነ-መለኮታዊ ፍርሰት እዩ። ብከምዚ ኣባህላ ድማ፡ ነቶም ግዳያት ዝኾኑ ምኹናን፡ ርእስና ምጽዳቕን፡ ምስ ናይ እግዚኣብሄር ጽድቂ ምቕራንን እዩ። ቻይና፡ ኣሜሪካ፡ ጥልያን፡ እስጳኛ፡ . . . ወዘተ እሞ፡ ካባና ብዝለዓለ ክፉኣት ሓጢኣተኛታት ኣይኮኑን!
▶ ለበዳታት ሕማማትን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋታትን ኩሉ ወሲኽካ፡ ካብ ሓጢኣት ዝተላዕለ፡ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ እግዚኣብሄር ዘላ ዓለም ንነብር ምህላውና የዘክረና እዩ። ይኩን እምበር፡ ኩሎም ሓደጋታት ኣብ ውሽጢ ናይ ብገዛእ ርእሱ ልኡላውነቱ ክቱታት እዮም። ድምጹ ክንሰምዕ፡ ካብ ጥፍኣት ፈተና ክንምለስ፡ ህይወት ኣብ ኢዱ እምበር ኣብ ኢድና ዘይምዃና ንከርእየና፡ እግዚኣብሄር ናይ ምንቃሕን ናይ ምብርባርን ደወል የስምዓና ኣሎ። ብምኽንያት ሓጢኣት፡ ብፍርዲ ሞት ኣብ ትሕቲኡ ተገዚኦም ንዘለዉ መውጽኢ መገዲ፡ ብክርስቶስ የሱስ ትንሳኤ ተኸፊቱ ኣሎ። እዚ ናይ ብስራት ወንጌል፡ ተስፋ ዝህብን ዘሐድስን፡ ኣብ ዝኾነ ኩነት ውሽጢ ንሃሉ፡ ክንእውጆ ናይ ቤተ-ክርስትያን ተልእኮ እዩ።
▶ ሉተር ብትክክል ከምዘስፈሮን ጐይታ ከምዝመሃረናን፣ “ካብ ክፉእ ኣድሕነና እምበር ኣብ ፈተና ኣይተእትወና” ብምባል፣ ካብ ኩሉ ዓይነት ክፉእ፡ ሕማምን መከራን ናይ እግዚኣብሄር ናይ ምሕረትን ረዲኤትን ኢድ ብምድላይ ብምምላድ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽና ምቅራብ። ፈውሲ ውህበት እግዚኣብሄር እዩ። ብሕክምና ዝርከብ ፍወሳ`ውን ምንጩ ናይ እግዚኣብሄር ርዳእታ እዩ። ስለዚ COVID-19, ብጸሎትን ኢድና ብምሕጻብን ሕክምናዊ ምኽርታት ብምክትታልን ክንከላከሎ የድልየና እዩ።
▶ ሉተር ከምዘስፈሮ፣ ንእግዚኣብሄር ናይ ምፍቃርና ምልክት፡ ንብጻይና ንካልኦት ከም ርእስና ገይርና ከነፍቅር ምኽኣልና እዩ። በዚ ናይ ፈተና እዋን፣ ንካልኦት ብፍቅርን ብርህራሔን፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ፍሉይ ሓገዝ ዘድልዮም ንዘክር – ብተግባር ዝግለጽ ናይ ክርስቶስ ፍቅሪ!
▶ ማርቲን ሉተር በቲ ዘመን ዝነበሩ ኣመንቲ ከምዘተሓሳሰቦም፣ ብዝኾነ መገዲ እንተሞትና ካብ ናይ እግዚኣብሄር ናይ ፍርዲ መዓልቲ ኮታ ኣይነምልጥ ኢና። ስለዚ ድማ፡ እቲ ዝዓበየ ሕቶ፡ ብዝኾነ መገዲ ምስ ጐይታ ገጽ ንገጽ ኣብ እንራኸበሉ ግዜ ድሉዋት ናይ ምዃንና ጉዳይ እዩ። እዚ ኣብ ግዜና ዘሎ ለበዳ፡ ልባትና፡ ከም ውልቀ ምእመን፡ ከም ማሕበርን ቤተ-ክርስትያንን ኣብ ቅድሚ ኣግዚኣብሄር ህይወትና እንፍትሸሉ ኣጋጣሚ እዩ። ህይወትና ኣብ ቅድሚ ጐይታ እንታይ ይመስል ኮን ይህሉ፧
▶ ብናይ ሞት ፍርሃት ዘይኮነ፣ ብእምነት፡ ብተስፋን ብፍቕርን ክንነብር ይግብኣና – ካብዚኣተን ኩለን እትበልጽ ድማ ፍቅሪ እያ። ንጳውሎስ ብምክታል፣ ሉተር “ካባናስ ሓደ እኳ ንርእሱ ኢሉ ዝነብር የልቦን እሞ፡ ንርእሱ ዚመውት ከኣ ሓደ እኳ የልቦን። ብህይወት እንተ ነበርና፡ ንጐይታ ኢና እንነብር፡ ወይስ እንተ ሞትና፡ ንጐይታ ኢና እንመውት እሞ፡ ብህይወት እንተ ነበርና ወይስ እንተ ሞትና፡ ናይ ጐይታ ኢና።“ (ሮሜ 14:7-8)
እግዚኣብሄር ኣቦናን ኣቦ ምሕረትን ርህራሄን፣ ብምሕረትካ ዘክረና፡ ፈውስኻ ልኣኸልና! አሜን!
ምንጪ
Martin Luther, Luther’s Works, Vol. 43: Devotional Writings II, ed. Jaroslav Jan Pelikan, Hilton C. Oswald, and Helmut T. Lehmann, vol. 43 (Philadelphia: Fortress Press, 1999), 119–38.


text:
Author: Admin
ብሰንኪ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ካብ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ዲፕሎማስያዊ ጸቕጢ ዝበዝሖ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ደገፍ ሃገራት ኣፍሪቃ የቋምት
Radio Erena: 01 September 2021 ብሰንኪ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ካብ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ዲፕሎማስያዊ ጸቕጢ ዝበዝሖ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ደገፍ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ የቋምት ከም [...]
ኮሚሽን ኣህጉራዊ ሃይማኖታዊ ናጽነት ኣመሪካ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምግሃስ መሰል ምኽባር ሃይማኖት ዝኾነ ምምሕያሽ ከየርኣየ ይቕጽል ከምዘሎ ገሊጹ
Radio Erena: 30 August 2021 ኮሚሽን ኣህጉራዊ ሃይማኖታዊ ናጽነት ኣመሪካ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምግሃስ መሰል ምኽባር ሃይማኖት ዝኾነ ምምሕያሽ ከየርኣየ ይቕጽል ከምዘሎ ገሊጹ። እቲ ኮሚሽን ዓመታዊ ኣብ ዘውጽኦ ንምኽባ [...]
ህወሓት፣ ‘ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ለውጢ ከምጽእ እዩ ኢልካ ምሕሳብ የዋህነት’ዩ’
Radio Erena: 30 August 2021 ህወሓት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ንፕረዚደንት ነበር ኦሊሰጉን ኦባሳንጆ ከም ፍሉይ ልኡኽ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ገይሩ ምምዛዙ ከምዘይቅበሎ ኣፍሊጡ። ህወሓት ብኣፈኛኡ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ ሕብረት ኣ [...]
ዩጋንዳ፣ ነፍሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ክፍጽም ዝፈተነ ውልቀሰብ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣትዩ
Radio Erena: 30 August 2021 መንግስቲ ዩጋንዳ፣ ነፍሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ክፍጽም ንዝፈተነ ውልቀሰብ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዘእተዎ ተገሊጹ። ንዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማል ዝመርሕ ዝነበረ ዩጋንዳዊ መጀር ጀነራል [...]
‘ማሕበራዊ ቅርጺ ኢትዮጵያ ዓይንና እንዳረኣና ይበርስ ኣሎ’፤ ኣንቶንዮ ጉተረዝ
Radio Erena: 29 August 2021 ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት፣ ናብ ካልኦት ዞባታት’ታ ሃገር ብምስፍሕፍሑ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ከጋጥም እዩ፣ ክብል ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ። ኣንቶንዮ [...]
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘሎ ቅልውላው ዝከታተል ፍሉይ ልኡኽ መዚዙ
Radio Erena: 29 August 2021 ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘሎ ቅልውላው ዝከታተል ፍሉይ ልኡኽ መዚዙ። ካብ ቤት ጽሕፈት’ቲ ሕብረት ዝወጸ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ፕረዚደንት ናይጀሪያ ነበር ኦሊሰጉን ኦባሳንጆ፣ ፍሉ [...]
ኣመሪካ ኣብ ደቡብ ሱዳን ንዝርከቡ ዜጋታታ መጠንቀቕታ ዘርጊሓ
Radio Erena: 29 August 2021 ኣመሪካ ኣብ ደቡብ ሱዳን ንዝርከቡ ዜጋታታ መጠንቀቕታ ዘርጊሓ። ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘውጸኦ መጠንቀቕታ፣ ኣብዚ ዝቕጽል መዓልታት ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ህዝባዊ ኣብያ፣ ግጭት [...]
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሶማል ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ መጥቃዕቲ ኣካዪዳ
Radio Erena: 27 August 2021 ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሶማል ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ መጥቃዕቲ ኣካዪዳ። ማእከላይ እዚ ምብራቕ ኣፍሪቃ’ታ ሃገር ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ጆ ባይደን ስልጣን ካብ ዝሕዝ ጥራይ እዚ መ [...]
ቱኒዝያ፤ ኣብ መንጎ ግብጺ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዝተፈጥረ ምስሕሓብ ናይ መተዓረቒ እማመ፣ ዳግማይ ከተቕርብ’ያ
Radio Erena: 27 August 2021 ቱኒዝያ ንኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ኣብ መንጎ ግብጺ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዝተፈጥረ ምስሕሓብ መተዓረቒ ዝበለቶ እማመ፣ ዳግማይ ከተቕርብ ምዃና ገሊጻ። ኣብ መፈለምታ ወርሒ ሓምለ ባይቶ [...]
ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣስመራ፣ መርገጺ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ኲናት ትግራይ ብዝምልከት መግለጺ ኣውጺኡ
Radio Erena: 26 August 2021 ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ጉዳይ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናትን መርገጺ ኣመሪካን ብዝምልከት መግለጺ ኣውጺኡ። እቲ ኤምባሲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ፣ ኣ [...]


text:
Radio Erena: 29 December 2019
ሓላፊት በዓል መዚ ኤለክትሪክ ዝነበረት ኢንጅኔር ኣዜብ ኣስናቀ እትርከቦም ላዕለዎት ሓለፍቲ ብብልሽውናን ምጥፍፋእን ተኸሲሶም።
ንሳ ምስ ኮሎኔል ሙሉ ወልደገብሪኤል ዝርከቦም ካልኦት ከባቢ 50 ላዕለዎት ሓለፍትን ተራ ሰራሕተኛታትን፣ ዝተኸሰሱሉ ጉዳይ፣ ልዕሊ 2.5 ቢልዮን ብር ብምጥፍፋእ ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ኢትዮጵያን ንእትሃንጾ ዘላ መመንጨዊ ሃይድሮ ኤለክትሪክ መእለዪ ውሕጅ ተባሂሉ ንክጸርይ ዝተኣመመ ጫካ 31 ሚእታዊት ጥራይ ተፈጺሙ እንከሎ እዩ ልዕሊ ፍርቂ ናይቲ ምሉእ ባጀት ገንዘብ ወዲኡ።
ምስቲ ትካል ክሰርሓ ኩንትራት ዝወሰዳ ንኣሽቱ ናይ ውልቂ ትካላት እውን ንጹር መስርሕ ዘይተኸተለ ሕርያ ስለዝተኻየደለን ሓደ ካብቲ ንኢንጅኔር ኣዜብን መሳርሕታን ቀሪቡሎም ዘሎ ክስታት እዩ።
ኣብ ወርሒ ነሓሰ ናይዚ ንዛዝሞ ዘለና ዓመት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኩሎም ሓለፍቲ በዓል መዚ ኤለክትሪክ ካብ ስርሖም ደው ከምዘበሎም ይፍለጥ።


text:
ዕለት 13 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. እቲ ዛዕባ ኣማዞን ዝመክር ዘሎ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ድሕር ፍርቂ መዓልቲ 166 ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ኣሳቲፉ ናይቲ ክሳብ ዕለት 27 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ናይ ዝቕጽል ምይይጥ ሻድሻይዋዕላ ሻምናይ ኣኼባ ብምክያድ ናይ ቀዳማይ ሰሙን መርሓ ግብሪ ከምዘጠናቐቐ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ሓቢሩ፡ ናይቲ ሻምናይ ኣኼባ ሕመረት፡ ማእከላውነት ክርስቶስ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ተልእዀ ኣብ ኣማዞን ዝብል ኰይኑ፡ ኣብ ኣማዞን ምስ ወንጌል ሌላ ዘለዎም ክንድይ ይዀኑ ዝብል ሕቶ ተላዒሉን፡ እዚ ሕቶ እዚ ንኣማዞን ጥራሕ ዝምልከት ዘይኰነ፡ ኣብ መላእ ዓለም ኣስፍሆተ ወንጌል ዘለዎ ልዑል ኣገዳስነት ዘተሓሳስበን እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣስፍሆተ ወንጌል ብበይናውነት ዝፍጸም ኣይኰነን፡ ስለዚህ እቲ ኣኼባ፡ ንናይ ወንጌል ሓሴት ብቑዕ ምስክርነትን ነቶም ማእለያ ዘይብሎም ብድሆታት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ብቑዕ መልሲ ንምሃብ ዝድግፍ ሓደ ብቑዕ ጉጅለ ክቐውም ዝብል ሓሳብ እውን ከምዝቐረበ ዝሓበረ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣስዒቡ፡
ኣስተንትኖን ዛዕባ ግትኣተ ሩካቤ (ንጽሕና)ን ክህነትን
እቲ Viri probati - ኣብ እምነት ምኵራት ብዝብል ሓሳብ ምርዑዋት ብሱላትን ዓበይትን ኣብ እምነት ጽኑዓትን ነቲ ኣብቲ ሳንቡእ ዓለም ተባሂሉ ዝንገረሉ ከባቢ ኣማዞን (ኣብ ዓመት እውን ሓደ መዓልቲ ቅዳሴ ንዘይበጽሖምን ማሕበረ ክርስቲያን) ዝረአይ ዘሎ ዋሕዲ ክህነት መልሲ ንምሃብ ማዕርገ ክህነት ክቕበሉ ዝብል ሓሳብ ኣብቲ ሻምናይ ኣኼባ ብዝተፈላለየ መገድን ኣገላልጻን ክም እተለዓለ ክፍለጥ እንከሎ፡፡ እዚ ሓሳብ’ዚ ግና ስለምንታይ እዩ ብፍሉይ ንኣማዞን ጥራሕ ዝምልከ ኰይኑ ዝቐርብ ዝብል ርእዮቶ ቀሪቡን፡ ነዚ ሕቶ’ዚ ብፍሉይ ዝምልከት ናይ ገዛእ ርእሱ ሲኖዶስ ምጽዋዕ ከየድለየ ኣይክተርፍን ዝብል ካልእ ርእዮቶ ስዒቡን፡ ካብቶም ብናይ ሰማዕነት መሰል ካብ ዝሳተፉ ዘለዉ፡ ነቲ ኣብ ዓለም ዝሰፍሕ ዘሎ ሄዶንነትን (ስጋዊ ጣዕሚ እቲ ዝበለጸ ሓጐስ እዩ ዝብል ባህልን) ዕውሉም ዓለማውነትን ዝብል ባህሊ ብብቕዓት ንምክልኻል ዝብል ግንዛበ ዝወሃቦ ብዙሓት ክርስቲያን ዝነብርዎ ግትኣተ ሩካቤ-ንጽሕና ኣብቲ ከባቢ ኣማዞን ብናይ ደቀባት ባህሊ ክእንገዱ ከምዝገበሮም ክሕብሩ እንከለዉ፡ ነዚ ኵሉ ግምት ብምሃብ ብዛዕባ ንጽሕና-ግትኣተ ሩካቤን ዘለዎ ክብሪ ብጥንቃቔ ክስትንተን ዝብል ሓሳብ ከምዝቐረበን ንክህነታዊ ሕይወት ድልው ንምባል ዝመርሕ ሓድሽ ኣገባብ ከምዘድልን፡ ካብ ዝተፈላለያ ሰበኻታትን ገዳማትን ናብ ኣምዞን ተላኢዀም ንኸገልግሉ ምትብብባዕ ከምዘድልን፡ እዚ ሓሳብ’ዚ ንናይ ቤተ ክርስቲያን ሱታፌ ኣይሃስን ንጽሕና-ግታኣተ ሩካቢ ዘለዎ ክብሪ ኣናኢስካ ንኸይረኣይ ዝሕግዝ ምዃኑ ክምልከት እንከሎ፡ በጻሒ ዘይኰነ ህልውነት ዝብል እዩ፡ ንዋሕዲ ክህነት ኣብ ኣማዞም መልሲ ንምሃብ ዝብል ሓሳብ ዘይኰነ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣማዞን ኣማዞናዊ መንነት ዘለዋ ክትከውን ዝድግፉ መገድታት ምሕባር ኣገዳሲ ምዃኑ ዘመላኽት እዩ። እምነት ኣብ መንፈስ ቅዱስ ካብ ከጋገይ ዝብል ፍርሒ ኣዚዩ ዝበርትዔ ምዃኑ ንምምስካር ዘኽእል ባይታ ምፍጣር ከምዘድሊ እቲ ሻምናይ ኣኼባ ከምዘመላኸተ ኣፍሊጡ።
ዝዀነ ይዅን ዓይነት ክህነታውነት ብምግጣም ሱታፌ ደቀንስትዮ ክብ ምባል
እቲ ሻምናይ ኣኼባ ኣስዒቡ እውን ብዛዕባ ግደ ደቀንስትዮ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝብል ሓሳብ እውን ኣማእኪሉ፡ ኣብ ሃዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓላፍነት ንደቀንስትዮ ምርግጋጽን፡ ከም መምህር ትምህርተ ክርስቶስን ኣደን ኣብ ዝብል ሓሳብ ጥራሕ ዘይኰነስ ሎሚ ጓለንስተይቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ናይ ወሳኒ ኣካል ድምጺ ዘለዋ ከይና ከምዘላን፡ ነዚ ምትብባዕን ካብዚ ሓሊፉ እውን ቤተ ክርስቲያን ካብቲ ክህነታውነት ዝብል ዓይነት ከይዲ ንኽትላቐቕ ዝድግፍ ናይ ዕርቅን ቃል ኪዳንን ምልክት እያ ኣብ ዝብል ኣመለኻኽታ ዝቖመ ሓድሽ ናይ ኣገልግሎት ሓላፍነት ክወሃባ ጻውዒት ቀሪቡን፡ ሎሚ እውን ዕንቅፋት ነገልግሎትን ሕውነትን ምትሕብባርን ዝዀነ ክህነታውነትን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝረአይ ምዃኑ እቲ ኣኼባ ብምዝኽኻር እዚ መሰናኽል እዚ ክስገር ሱታፌ ደቀንትዮስ በገባብ ሓድሽ ናይ ኣገልግልቶ ተልእዀ ምትንቕቓሕ የድሊ ከምዝበለ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣፍሊጡ።
መንፈስ ቅዱስ ኣብ ምስማዕ፡ ሕድ ሕዳዊ ምርኻብ
መንፈስ ቅዱስ ጽን ኣብ ምባል ጽኑዕ ዝዀነ ሲኖዶስ፡ ነቲ ኣብ ኣማዞን ኰነ ኣብ መላእ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ከባቢ ናይ ምዕናው ኪደትን ብክላ ከባቢ ኣየርን ንምውጋድ ምህዳራዊ ምልዋጥ ከምዘድሊ ተገሊጹ፡ ተፈጥሮ ንኽነመሓድሮን ክንከናኸኖን ዝተወሃበና እዩ፡፡ እቲ ጽቡቕን ህይዉት ኣማዞን ናይ ኣታኽትሊ ስፍራ፡ ካብቲ ገነት ኣብ ምድሪ ምዃን ባህርይኡ በቲ ዝወርዶ ሰደብ ባርዕ ሓውን ዕንወትን ናብ ገሃነም ኣብ መሬት ከይቕየር ናይ ኩሉ ሓልዮት የድልዮ፡ ብሓባር ምጉዓዝ ማለት ናይ እነብረላ መሬት ገዓር ጽን ምባልን፡ ካብቲ ዘጋጥማ ዘሎ ዝተፈላለየ ናይ ምዝመዛ ዓመጽ ንኽትላቐቕን ብሓባር ምዕያይ ማለት ምዃኑ ኣብቲ ሲኖዶስ ዝሳተፉ ዘለዉ ልኡካን ደቀባት ኣብ ዘቕረብዎ ሓሳብ ገሊጾም፡ ጽቡቕ ምንባር ማለት ኣብ ጣዕምን ሄዶንነትን ምንባር ማለት ዘይኰነስ፡ ንብጻይካን ንመሬትን ቀረባ ምዃን ማለት እዩ ቢሎም፡ ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ኢማዕርነት ምውጋድን ዓውሎማውነት ንናይ ሰብኣዊ ሕይወት ረብሓ ዝብል እምበር ኣህላኽነትን ቀጥዒ ኣልቦ ናብ ዝዀነ ርእሰ ማልነትን ዝብል ማለት ከምዘይኰነን፡ ናይ ደቀባት ሕይወት ከም ዋጋ ዘኽፍል ንናይ ከባቢ ኣማዞን መሬት ዝምዝምዝ ከይዲ ኤኮኖሚ ክውገድን ምህዳራውን ኵለንተናውን ምልዋጥን ናይ ሰላምን ፍትሕን ምልክት ዝዀነ ምዕሩይ ዕዳጋ ምስፋሕ ወሳኒ ምዃኑ እቲ ሻምናይ ኣኼባ ከምዝሓበረ ዝገለጸ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣስዒቡ፥
ወጅሂ ደቀባት ዘለዎ ገዳማዊ ሕይወት/ውፉይ ሕይወት
ኣማዞን ዘጋጥሞም ስቓይ ንኸብቅዕ ዝድግፍ ቀጻሊ ኣተኵሮ ክረክብን፡ ኣብ ባህልን ያታን ደቀባት ኣማዞን ዘርኢ ቃል ምስትውዓልን ማለት፡ ኣብቶም ኣስፍሆተ ወንጌል ዝቐረበሎም ደቀባት ህልወተ ክርስቶስ ጽን ምባል የድሊ፡ ወንጌል ናይ ሓደ ውሱን ባህሊ ውርሻ ኣይኰነን፡ እዚ ኣመለኻኽታ’ዚ ወጅሂ ደቀባት ዘለዋ ቤተ ክርስቲያን ንኽትህሉ ዝድግፍ እዩ፡
ገዳማውን ውፉይ ሕይወትን ኣብ ኣማዞን ወጅሂ ደቀባት ኣማዞን ዘለዎ ክኸውን መታን ኣብ ናይ ደቀባት ኣማዞን ባህልን ክርስቲያናዊ መንፈሳውነትን ሰብን ተፈጥሮን ንምክንኻን ዝድግፍ ኵለንተናዊ ምህዳር ዘነቓቕሕ ቀጻሊ ሕንጸት የድልዮ ዝብል ሓሳብ እውን ከምዝቐረበ ኣፍሊጡ።


text:
ብልጽግና ፓርቲ ክልል ትግራይ ሓዊሱ ኣብ ሃገርን ብክልልን ደረጃ ዝንቀሳቐሱ ፖለቲካዊ ፓርትታት ዝሓቖፈ ግዚያዊ ካቢነ ተጣይሹ ሎሚ ሶኑይ ስራሕ ምጅማሩ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብልጽግና ፓርቲ ክልል ትግራይ ኣቶ ነብዩ ስሑል ሚካኤል ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።ብኻልእ ወገን ዓለምለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀል ድሕሪ ግጭት ንፈለማ ግዜ ናይ ሕክምና ናውቲ ናብ መቐለ ምእታው ኣፍሊጡ።
ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ግዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ክጣየሽ ብዝፈቐዶ መሰረት ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት መምርሒ ኣውፂኡ ግዚያዊ ምምሕዳር ድማ ቻርተር ምጥያሹ ዝገለፁ ኣብ ትግራይ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብልፅግና ፓርቲ ኣቶ ነብዩ ስሑል ሚካኤል ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ትግራይ ከባቢታት ነቲ ህዝቢ ናይ ምርግጋእ ስራሕ ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።
ኣቶ ነበዩ እቲ ህዝቢ እውን ይጠቐምኒ እዩ ዝብሎ ናይ ባዕሉ ዝኾነ መሪሕነት ክመርፅ እናተገበረ ዝፈረሰ መሓውር ምምሕዳር ዳግም ብግዚያዊ ምምሕዳር ብምትካእ ህዝቢ ከይተኣጓጎል ካብ መንግስቲ ትፅቢት ዝገብሮ ኣገልግሎት ከይስእን እናገበረ እዩ ዝርከብ ኢሎም ።
ናይቲ ክልል ግዚያዊ ምምሕዳር ግዚያዊ ከም ምዃኑ መጠን ንኩሉ ከሳተፍ ኣለዎ ዝበሉ ንሶም ‘'ኣብቲ ክልል ይኹን ብደረጃ ሃገር ዝንቀሳቐሱ ፖለቲካዊ ፓርትታት እውን ተሳተፍቲ ኮይኖም ኣለው።ወልቀሰባትን ዝተፈላለዩ ስቪክ ማሕበራትን ንህዝቢ ትግራይ ነበርክቶ ኣለና ዝብሉ ኩሎም ሕጋዊያን ኣካላት ክሳተፍ ይግበር እዩ ዘሎ’’ ኢሎም።
ኣገልግሎት መብራህቲ ኣብ ከተማ መቐለን ገለ ከተማታትን ምጅማሩ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ዓለምለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀል ድሕሪ ግጭት ንፈለማ ግዜ ናይ ሕክምና ናውቲ ዝፅዓና ሸውዓተ መካይን ናብ መቐለ ምእታው ገሊፁ።


text:
Radio Erena: 23 August 2020
ኣብ ኢትዮጵያ መዓስከር ሕጻጽ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ’ተን ካልኦት ክልተ መዓስከራት ንምግዕዓዞም ዝተወጠነ መደብ፣ ምስ ለበዳ ኮቪድ 19 ኣዝዩ ሓደገኛ ምዃኑ ተገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽ፣ ብምኽንያት ሕጽረት ባጀት ክዓጽዎ ምዃኑ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምግላጹ ዝፍለጥ እዩ። እንተኾነ ነቶም ልዕሊ 27 ሽሕ ስደተኛታት ናብተን ድሮ ብጻዕቂ ሰብ ተዋጢረን ዘለዋ መዓስከራት ምጉዕዓዝ ከቢድ ጥዕናዊ ጸገም ከኸትል ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ምዕጻው መዓስከር ሕጻጽ ክዕጸው ምዃኑ ምስተነግረ፣ ድሕሪ ኣዋርሕ እውን እንተኾነ ንትግባረኡ ብዝምልከት ካብቲ መንግስቲ ዝተዋህበ ዝኾነ መግለጺ ብዘይምህላዉ፣ ንሰራሕተኛታት ረዲኤን ኣመሓደርቲ እቲ መዓስከርን ኣብ ጸገም ኣውዲቑዎም ከምዘሎ፣ ካብ ተጸዋዒ ስደተኛታት ለቲሲያ ባድር ገሊጻ።
ኣስታት 30 ሽሕ ጉዳያት ኮቪድ 19 መዝጊባ ኣብ ዘላ ኢትዮጵያ ናይ መጀመርያ ዝተለኽፈት ኤርትራዊት ትሕቲ ዕድመ ጓለንስተይቲ ኣብ መዓስከር ዓዲ ሓሩሽ፣ ኣብ ወርሒ ሰነ እያ ተረኺባ።
ኣብ’ዘን ከም ዓዲ ሓሩሽ፣ ማይ ዓይኒን ሕጻጽን ዝኣመሰላ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣስታት 100 ሽሕ ምዃኖም ጸብጻባት ተጸዋዒ ስደተኛታት የመልክቱ። እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ሕጽረት ባጀት ንመዓስከር ሕጻጽ ክዓጽዎ ምውሳኑ፣ ምኹኑይ ከምዘይኮነ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ይገልጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝሽፍን ዓመታዊ ባጀት ተጸዋዒ ስደተኛታት 385 ሚልዮን ዶላር ክኸውን እንከሎ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ 14 ሚእታዊት ካብቲ ንበዓል መዚ ጉዳይ ስደተኛታት ኢትዮጵያ ዝህቦ ዝነበረ ደገፍ ከምዘጉደለ እዩ ዝግለጽ። ምጉዳል’ዚ ዓመታዊ ባጀት፣ ክሳብ 27 ሽሕ ስደተኛታት ዝሕዝ መዓስከር ዘዕጽው ኣይኮነን ይብል ተጸዋዒ ስደተኛታት።
ምዕጻው’ዚ መዓስከር ስደተኛታት፣ ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያን ፕረዚደንት ኢሰያስን ዝተወሰነ ምስ ምዃኑ፣ ፋይናንስያዊ ዘይኮነ ካልእ ፖለቲካዊ ድፍኢት ክህልዎ ይኽእል’ዩ ዝብል ትንታነታት ክወሃቦ ጸኒሑ’ዩ።
==========


text:
Radio Erena: 15 November 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ትግራይ ካብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ናይ ዝሃደሙ ብዝሒ ሰባት ልዕሊ 25 ሽሕ ከምዝበጽሐ መንግስቲ ሱዳን ኣፍሊጡ።
እቶም ካብ መነባብርኦም ዝተፈናቐሉ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብኦም ኣሽሓት ኢትይጵያውያን፣ ህጹጽ ሓገዛትን መጽለሊን ንክረኽቡ፣ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ምስ ሰበ ስልጣን ገዳርፍ ኣብ ምዝርራብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ኵናት ገና ይቕጽል ብምህላዉ፣ መዓልታዊ ኣብ ሓምዳይት ኣብ ዝርከብ ማእከል መመዝገቢ ሓተቲ ዑቕባ፣ መዓልታዊ ኣማኢት ኢትዮጵያን ይመጽእዎ ምህላዉ ገሊጹ።
ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስን ዝፈጠሮ ጽልዋታት ቁጠባን ወራር ዕስለ ኣንበጣን፣ ኣቐዲሙ’ውን ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝጸንሖ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ሓድሽ ኵናት ተወሊዕዎ፣ ተወሰኽቲ ሚልዮናት ሰባት ካብ መነባብርኦም ከመዛብል ምዃኑ ተገሚቱ ኣሎ።
ካብ 2018 ኣትሒዙ፣ ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ሚልዮናት ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ዝርከቡላ ኢትዮጵያ፣ እታ ዝያዳ በዚ ኵናት ክትህሰ እትኽእል ሃገር ምዃና ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ኤርትራ’ውን ተወሳኺ ከቢድ በሰላታት ክሓድግ ምዃኑ ንምግማቱ ኣየጸግምን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኢትዮጵያ፣ ንከቢድ ጸጥታዊ ሓደጋ ተቓሊዓትሉ ኣብ ዘላ እዋን፣ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ብዝተኻየደ መጥቃዕቲ 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ኦሮሞ ምዕራብ ወለጋ’ውን፣ ንናጽነት ኦሮሞ ዝቓለሱ ሓይልታት ተደጋጋሚ መጥቓዕታት የካይዱ ምህላው ተፈሊጡ ኣሎ።
===============


text:
ኣዲስ ኣበባ ምስ ጅቡቲ ዘራኽብ ሓደሽ መስመር ባቡር ኣብ ፈለማ 2016 ኣ/ፈ ክኽፈት እዩ ክትብ ኢትዮጵያ ገሊፃ።ሓድሽ ናይ ማንፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪታት ንምፍጣር ናይ ዝተትሓዘ ትልሚ ቀንዲ ፕሮጀክት ምዃኑ ሓላፊ መንግስታዊ መንገዲ ባቡር ሓቢሮም ኣለው።
እቲ 700 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ መስመር ብ4 ቢሊዮን ዶላ ወፃኢ ዝህነፅ ዘሎ እንትኸውን ዝሃንፅዎ ድማ ናይ ቻይና ኮርፖረሽን Railway Engineeringን ናይ ቻይና Civil Engineering Constructionን እዮም።ኢትዮጵያ ኣብ 2020 ኣ/ፈ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር 5,000 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ ሓድሽ መስመር ባቡር ክሃንፅ እየ ኢላ’ላ።
‘’ኣብ ዝቕፅል ጥቅምቲ 2015 ኣ/ፈ ዝዓበየ ኽፋል ፕሮጀክት መስመር ኣዲስ ኣበባ ጁቡቲ ክዛዘም እዩ’’ኢሎም ኣቶ ጌታቸው በትሩ ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያ ንሮይተርስ ኣብዝሃብዎ ቃል።ብምውሳኽ ’’ ባቡራት ኣብ መጀመሪያ 2016 ኣ/ፈ ምጉዓዝ ክጅምራ እየን’’ ኢሎም።
ካብ መስመር ጅቡቲ ብተወሳኺ ካልኦት ክልተ መስመራት እውን ኣብታ ሃገር ይህንፁ ኣለው።ህንፀት ሓደሽቲ መንገድታትን ሓይሊ ኤለክትሪክ ዘመንጭው ግድባትን ኣካል ዓበይቲ ህንፀት መሰረተ ልምዓት እዮም።
8 ሚእታዊ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝዓቢ ቁጠባ እታ ሃገር ክቕፅል ትንቀሳቐስ ዘላ ወናኒት 96 ሚሊዮን ህዝቢ ናይ ኣፍሪካ ናይ ማንፋክቸሪን ማእኸል ንምዃን ድሮ ተዕውት ኣላ።
ኣብ ዋና ከተማ ኣዲስ ኣበባ እውን ብ475 ሚሊዮን ዶላር ዝተሃንፀ ቀሊል መንገዲ ባቡር ቅድሚ ኣገልግሎት ምሃቡ ንዝቕፅሉ ሒደት ሰሙናት ናይ ፈተነ ስራሕቲ ክስራሕ እዩ።ኣዲስ ኣበባ ቀሊል ኣገልግሎት ባቡር ብምሃብ ካብ ትሕቲ ስሃራ ሃገራት ኣፍሪካ ፈላመይቲ ከተማ ክትኸውን እያ።


text:
ራእይ፡ ዝብል ኣርእስቲ ኣዝዩ ልሙድን እንፈልጦን ኣርእስቲ እዩ። ራእይ ማለት ምርኣይ ማለት እዩ። ኮይኑ ግና ኣንታይ ኢኻ እትርእይ? ምርኣይ ክብሃል እንከሎ ብዙሕ ዓይነት እዩ። ቤት መቅደስ ትርእዮ ግና ኣይትጥምቱን`ውን ይብል እዩ። (ማቴ13፡15)። ስለዚ ራእይ ማለት በዚ ስጋዊ የዒንትኻ እትርእዮ ነገር ኣይኮነን ምኽንያቱ በዚ ስጋዊ ኣዒንትኻ እትርእዮ ነገር ከይትጥምት ስለ እትኽእል ስለዚ ራእይ ክበሃል እንከሎ ሃሊፍካ ምርኣይ ልዕሊ ንቡር ንመጻኢ ምርኣይ እዩ። ኣብ ቤት መቅደስ ራእይ ዝብሃል ነቲ እግዚኣብሄር ዝረኣዮ ክትርኢ ምኽኣል እዩ። ኤር 1፡11-16፡ እንታይ ትርኢ ኣሎኻ ተባሂሉ ምስ ተሓተተ ኤርምያስ ድማ እቲ እግዚኣብሄር ዝረኣዮ ነገር ንምርኣይ ክኢሉ። ስለዚ ራእይ ነቲ እግዚኣብሄር ክትርእዮ ዝደልየካ ነገር ሓሊፍካ ምርኣይን ንዕኡ ድማ ተጊህካ ንምግባሩ ምክኣል እዩ። እቲ እግዚኣብሄር ዝረኣዮ እንተዘይርኢኻ፡ ናይ እቲ ዕዮ ክቶኣይይ ኣይትኽእልን ኢኻ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ዝርኣየልካን ንስኻ እትርእዮን ነገርን እንተተፈላልዩ፡ ብፍጹም ምስ ኣምላኽ ክትዓይይ ኣይገብረካን እዩ። ራእይ ካልእ ድማ ምስ ገዛእ ርእስኻን እግዚኣብሄርን ኪዳን ኣቲኻ እትገብሮ ናብራ እዩ። ንኣብነት እዮብ ምስ የዒንቱ ኪዳን ብምታው ምስ ራእይ ገይሩ ይሰርሓሉ ነይሩ፡ (እዮ 31፡1)
ስለዚ ራእይ እግዚኣብሄር ከም ዝርኦ ጊርካ ምርኣይ እዩ። እግዚኣብሄር ዓጺድ እንዳርኣየ ንስኻ // ትርኢ እንተኮይንካ ራእይ ዘዮነስ ሕልሚ ኢኻ እትርኢ ዘሎኻ። ንኣብነት ኣብ ዮሃ 4፡35-37 ምድሪ ንዓጺድ ቀሪባ እንከላ ናይ ዘራእቲ እዋን ኣይትጽበን ኢኻ። ስለዚ ራእይ ንዝሓዘ ሰብ ግድን እቲ ዝረኣዮ ክርኢ ኣለዎ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ዝረኣዮ ኩሉ ሓሊፍ እንታይ ከም ዝኸውንን ከመይ ከም ዝኸውንን ንጹር ደኣ እምበር ዋግዋግደልሃመት ስለዘይኮነ እቲ እትበጽሖ ነገር ብንጹር ክትርኢ የኽእለካ። ራእይ ብዙሕ ዓይነትን ዝተፈላለየን እዩ። ካብቲ ክግለጽ ዝኽእል ዓይነታት ራእይ ግሓፈሻዊ ራእይ ጉጂለኣዊን ግላውን ራእይያት ኣለዉ። ሓፈሻዊ ራእይ ንኹሉ ሰብ ዝውሃብ ናይ ተልእኾ ራእዩ እዩ፡ ንኣብነት ጎይታ የሱስ ንደቂ መዛሙርቱ ዝሃቦ ራእይ ሎሚ`ውን ንዓና ይምልከተና ኣሎ። (ግብ 20፡25-32) ወንጌል መንግስቲ ኣምላኽ ምስባኽ ንኹልና እዩ። ጉጂለኣዊ ራእይ ድማ ንዝተወሰኑ ሰባት ዝወሃብ ራእይ እዩ (ግብ 6፡1-6)። ግላዊ ራእይ ድማ ብውልቅካ እቲ እግዚኣብሄር ዝረኣየልካ ነገር ክትበጽሕ ዘሎካ መገዲ እዩ (ግብ 6፡8-10)። ስለዚ ራእይ ሎሚ ብዝተፈላለየ መገዲ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኩሉ ግና ሃሊፉ ንቅድሚት ዝጥምትን ድሕሪ ግለ እዋን ክኸውን ንዘለዎ ነገር ዘርኢ ኣዒንቲ እግዚኣግሄር ጌርካ (ተጠቂምካ ) ክትጥምተሉ እዩ። ራእይ ንምህላው እኹል ኣይኮነን፡ ራእይ ናቱ ዝኾነ ባህርያት ኣለዎ። እቲ ቀንዲ ባህርያት ራእይ ድማ እዚ ዝስዕብ እዩ።
- ቃል፡ ራእይ ንዝተዋህቦ ወይ ራእይ ንዘለዎ ኩሉ ቃል ኣለዎ ኩሎም ናይ ኣምነት ኣቦታትና፡ ካብ እግዚኣብሄር ዝኾነ ቃል ስለ ዝነበሮም ነቲ ራእይ ክገድፍዎ ኣይኮነሎምን፡ በቲ ቃል ተስፋ ኪዳን ብእኡ ድማ ይእሰሩን ይጸንዑን።
- ህዝቢ፡ ራእይ ኩሉ ዝምራሕን ዝስዕብን ህዝቢ ኣልዎ
- ቦታ፡ ዝፍጸመሉ ቦታ ኣልዎ
- ግዜ፡ ራእይ ምሉእ ብሙሉእ ዝፍጸመሉ እዋን ኣለዎ (2ጢሞ 4፡1-4, ዮሃ 17፡4, 17፡1-2) ጳውሎስ ራእይ ጢሞቴዎስ ዝፍጸመሉ እዋን ከምዘሎ ይፈልእ ነይሩ እዩ።
ራእይ ነዚን ካልእን ባህርን ኣለዎ፡ ምኽንያቱ ራእይ ኣሎኒ ኢልካ ቃል፡ ህዝቢ፡ቢታን ግዜን ናይ ራእይ እንተዘይፈሊጥካን ዘየስተውዒልካን ተፈጻምነት ራእይ ከቢድ እዩ። ስለዚ ራእይ ዝሕለወሉን ከይጠፍእ ክግበር ዘለዎ ነገራት ኣሎ። ምኽንያቱ ራእይ ሕጂ ዘይኮንካ እትርእዮ ሓሊፍካ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ስለ እትርእዮ እቲ ዘለኻዮ እዋን ተስፋ ዘይብሉ፡ ምንም ነገር ዘይርኣየሉ እዋን እዩ። ነዚ ምንም ዘይርኣዮ ራእይ ብትግሃት (2ጢሞ 4፡6-7) ብጽንዓት (ነህ 4፡1-23) ብስርዓት (ምሳ 29፡18) ብስርዓት ምሕባሩ (ነህ 8፡3, 10-13) ናብ ካልእ ምምሕልላፍ (2ጢሞ 2፡2) ብኩነታት ዘይምልዋጥ (1ሳሙ 13፡10-14) ብምዃን ኢኻ እትሕልዎ። ነህምያ ተስፋ ኣብ ዘይብሉ እዋን እዩ ሓሊፉ መካባብያ ዮርሳሌት ተሃኒጹ ብትብዓትን ብጽንዓትን ብስርዓትን ዝረኣየ። ስለዚ ንሕና’ውን ሎሚ ንዝሓዝናዮ ራእይ ኣብ ተስፋ ዝበሃል ዘይብሉ ዝመስል እዋን ብጽንዓት፡ ትግሃት፡ ስርዓትን ናብ ካልኦት ብምትሕልላፍን ኵንን ተግባራውን ክንገብሮ ይግባኣና።
ራእይ ዝሃዘና ሰባት ቤተክርስትያንን ከም ምዃንና መጠን ዝተፈላለየ ብቕዓታት ክህልወና ኣለዎ። ምኽንያቱ ሎሚ ራእይ ኣሎኒ ዝብል ብዙሕ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ እዚ ሓቀኛ በዓል ራእይ ግና ናቱ ዝኾነ ትብዓት ክህልዎ ኣለዎ። እምበኣር በዓል ራእይ ብቁዕ ክኸውንን ንጹር ጻውዒት ካብ ኣምላኽ ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። እቲ ቀንድን ናይ መጀመርታን ነገር ሰብ ራእይ ኣሎኒ ቅድሚ ምባሉ ኣብ ኣምላኽ ጻውዒት ክህልዎ ኣለዎ። ካብኡ ዘይሰንፍ ድማ ውፉይ ክኸውን ኣለዎ። (2ቆረ 11፡23-31, 2ጢሞ 4፡1-3)። ኣብቲ ካብ ኣምላኽ ዝተዋህቦ ጻውዒትውን ውፉይ ክኸውን ኣለዎ። መዓስ እዚ ጥራይ፡ በዓል ራእይ ሓቢሩ ዝሰርሕ፡ ንካልኦት ዝትክእን ሰብ ናይ ምልላይ ክእለትን ዓቕምን ክህልዎ ኣለዎ። ምኽንያቱ ነቲ ሒዝዎ ዘሎ ራእይ ናብ መፈጸምታኡ ንዘብጽሑ ከም ጢሞቴዎስን ካልኦትን ዘመሰሉ ዝጥምት ክኸውን ኣለዎ።
ራእይ ምህላውን ምፍጻምን ቀሊን ኣይኮነን ስለዚ ንራእይ ተፈጻሚ ንምግባሩ ዘድልዩ ረቛሒታት ኣለው። ገለ ካብኡ ድማ ነቲ ራእይ ዝኸውን ምድላው ኣዩ። ራእይ ሒዝካ ግና ዘይትግበር ክኸውን ይኽእል እዩ ስለዚ ተግባራዊነት ራእይ ፈሊጥካ ስትራተጂ ፡ ውጥንን መደብን ንትግባረ ራእይ ክትግብር ግድን እዩ። ምኽንያቱ ራእይ እንዳ ሃለወካ ተተግባራውንቱ ዝከውን ውጥንን ስትራተጂን እንተዘይብልካ ንራእይካ ክትበጽሕ ኣይትክእልን ኢኻ ስለዚ ራእይካ ንክትበጽሖ ክግበር ዘለዎ
- ቅርጺ ምትሓዙ (1ቆሮ 3፡10-11) መሰረት ምንጻፍ ናብቲ ሸቶ ዘብጽሓካ ስትራተጂ፡ ውጥንን መደባትን መገድን ድማ ምቋም።
- ውሽጣዊ ምድላው መንፈሳውን ስነ ኣእምሮኣውን ምድላው (ነህ 6፡3, 9-13, 1ጴጥ 3፡15)
- ደጋዊ ምድላው (ተግባራውንት ) ኣብ ባይታ ምዕያይ (እዝ 8፡1-36, ዘጽ 18፡12-27)
ኣብ መደምደምታ ነቲ ሒዝናዮ ዘሎና ርእይ በዚ ዝረኣናዮ መገዲን ውጥንን ብምሓዝ ውፉያት፡ ጽኑዓት፡ ትጉሃትን ክንከውን ኣሎና። ምኽንያቱ ራእይ እንዳ ሃልወካ ብምኽንያት ምቅያር ቦት ጽቡቕ መጻኢ ብዘይምርኣይን ነቲ ራእይ ከነጥፍኦን ክንብተንን ኣይግብኣናን። እግዚኣብሄር ድማ ይርድኣና።


text:
ሰራዊት ህወሓት ኣብ’ዚ ቅነ’ዚ ንመቐለ ድሕሪ ምቁጽጻሮም፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ንሸሞንተ ኣዋርሕ ዝጸንሓ ውግእ ስዒቡ በይናዊ ምቁራጽ ተኹሲ ተግቢረ ኣለኹ ከምዝበለ ዝዝከር እዩ። ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ግና "እቲ ኣዋጅ ምቁራጽ ተኹሲ ጊዚያዊ እዩ፣ ኣብ’ቲ ክልል ኣብ ልዕሊ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ንዘንጸላለወ ሓደጋ ጥምየት ንምክልኻል ሓጋዚ ኣይኮነን" ኢሎም የጠንቅቁ ኣለው።
ኣብ መንጎ ወትሃደራት ኢትዮጵያን ሰራዊት ህወሓትን ንሸሞንተ ኣዋርሕ ዝጸንሓ ውግእ ንከብቅዕ በይናዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ከምዝኣወጀ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣዊጁ እዩ። ታሕጓስ ኣብ ጎደናታት መቀለ ተራእዮም እዮም።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ግና ‘ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ "መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝጀመሮ በይናዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ጊዚያዊ እዩ" በሃልቲ እዮም። ኣባል ቤት ምኽሪ ግሪጎርይ ሚክ፣ "እቲ ተስፋ ዝገብሮ፣ እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ ናብ ሰላማዊ ፍታሕ ከብጽሕ እዩ ዝብል እዩ። እንተኾነ፣ ህወሓት ክሳብ ኤርትራ ክንግስግስ ንኽእል ኢና ከምዝበሉ ሰሚዔ ኣለኹ። እዚ ማለት፣ እቲ ግጭት ሓደገኛ ማእዝን ይሕዝ ከምዘሎ ንጹር ምልክት እዩ።"
ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ዕዳጋ ቶጎጋ ክልል ትግራይ ደብዳብ ነፈርቲ ተፈጺሙ ልዕሊ 60 ሰባት ድሕሪ ምቅታሉ ውግእ ገዲድዎ ነይሩ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ግፍዒ ፈጺሞም፣ ጾታዊ ምግሳስ፣ ረድኤት እኽሊ ንከይሓልፍ ከልኪሎምን ንመጠነ ሰፊሕ ጥምየት ኣቃሊዖምን ኢሎም ተጋሩ ንወትሃደራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ይኸሱ። ኣባል ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ሚካኤል ማኩል ብወገኖም ከምዚ ይብሉ፣ "ገበን ኩናት፣ ገበን ኣንጻር ሰብኣዊነት፣ ተግባራት ምጽናት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ተፈጺሙ እዩ። ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ዝሓለፈ ቅነ ‘ኣብ ትግራይ ጥምየት የለን’ ኢሉ’ዩ። እዚ ነቲ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ኣሰንባዲ ጥፍኣት ምክሓድ እዩ።"
ብመሰረት ትካል ረድኤት ስግር ባሕሪ ኣሜሪካ (USAID)፣ ካብ ሽዱሽተ ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ እቶም 4.5 ሚልዮን ንህጹጽ ሓገዝ ዝተቃለዐ ክኸውንከሎ ኣስታት 900 ሽሕ ህዝቢ ትግራይ ድማ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዝርከቡ እዮም።
በዓልቲ ስልጣን ትካል ረድኤት ስግር ባሕሪ ኣሜሪካ ሳራ ቻርለስ ኣብ ቅድሚ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ቀሪባ ምስክርነታ ክትህብ ከላ፣ "ብሕልፊ ኣብ ትግራይ ዝተፈጸም ጾታዊ ምግሳስ ቆጺርካ ዝውዳእ ኣይኮነን" በለት::
"ገበነኛታት ንኣንስቲ ኣቅሽሽቲ ደፊሮም፣ ንደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቅድሚ ቤተሰበን ተጋሲሶምወን፣ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ከቢድ ጭካኔ ዝተሓወሶ ዓመጽ ፈጺሞም እዮም። ቅድሚ ሎሚ ብግልጺ ከምዝበልክዎ፣ ርዝነት እቲ ዝተፈጸመ መግሃስቲ፣ ኣብ ኣስታት ዕስራ ዓመታት ዘበን ሰብኣዊ ኣገልግሎተይ ሪኤዮን ሰሚዔዮን ዘይፈልጥ ግፍዒ እዩ።"
መንግስቲ ኢትዮጵያ እቲ በይናዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ክሳብ እዋን ማሕረስ ዝውዳኣሉ መስከረም ዝጽንሕ እዩ ይብል። እዚ እዋን’ዚ፣ ኣሜሪካን ማሕበረሰብ ዓለምን ዕድል ዝረኽብሉ ጊዜ ክኸውን እዩ።
ካብ ኣትላንቲክ ካውንስል ካሜሩን ሃድሰን ከምዚ ይብል፣ "ኣብ እዋን ምቁራጽ ተጻብኦ እቲ ቀዲሙ ዝስራዕ፣ ናብ ህዝቢ ንምብጻሕን ኣንጸላልዩ ንዘሎ ሓደጋ ጥምየት ካብ ልዕሊ ኣስታት ሚልዮን ህዝቢ ንምቅንጣጥ ምስራሕ እዩ። እዚ እቲ ፈላማይ ዕዮ እዩ። ከምዝመስለኒ፣ እቲ ካልኣይ ዕዮ፣ ነቲ ምቁራጽ ተጻብኦ ዓቂብካን ትካላዊ ገይርካን፣ ፖለቲካዊ ልዝብ ንክሳለጥ ባይታ ንምጥጣሕ ምጥቃም ክኸውን ኣለዎ ዝብል እዩ።"
ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ እንተኾኑ፣ እቲ ዝተጠቀሰ ፖለቲካዊ ባይታ ክፍጠር እንተዘይኪኢሉ ዘኽፍሎ ዋጋ ክቡር ከምዝኾኑ እዮም ይዛረቡ። ግሪጎርይ ሚክስ፣ ንሮበርት ጎደክ ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያትወጻኢ ኣሜሪካ ዘቅረብዎ ሕቶን ዝረኸብዎ መልሲን እዚ ይመስል::
"እቶም ተዋጋእቲ ወገናት፣ ነዚ ሓድሽ ምዕራፍ’ዚ ከም ኣጋጣሚ ተጠቂሞም ናብ ዝተናወሐን ውግእ ሕድ ሕድን ንምእታው ድዮም ዝፍትኑ ዘለው?"
ሮበርት ጎደክ ዝሃብዎ መልሲ፣ "እቲ ንሕና ንደልዮ፣ ኩሎም ወገናት ዝኣምንሉን ዝተቀበልዎን ቀዋሚ ምቁራጽ ተጻብኦ እዩ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና፣ ህወሓትን መንግስቲ ኤርትራን ንምቁራጽ ተጻብኦ ድልዋት እንተኾይኖም ዝረኸብናዮ መረጋገጺ ዛጊት የለን። "
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ፣ ነቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ዝተፈጸመ ዝባሃል ግፍዒ ይከታተሎ ከምዘሎን ኣብ ትሕቲ ገበን ኩናት ዝካተት እንተኾይኑ ይምርምሮም ከምዘሎ እቲ ሪፖርት ጠቂሱ ኣሎ።


text:
ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ክልል ኣምሓራ ንናይ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ናይ ስልጣን ምልቃቕ ሕቶ ብምቕባል ንዶ/ር ኣማባቸው መኮነን ዋና ኣማሓዳሪ ገይሩ ሸይሙዎም።
ንሰለስተ መዓልታት ክካየድ ዝቐነየ ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ክልል ኣምሓራ ሎሚ ኣኼብኡ ክዛዝም ከሎ ንኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ናይ ስልጣን ምልቃቕ ሕቶ ብምቕባልን ኣብ ክንድኦም ንዶ/ር ኣምባቻው ኣመኮነን ዋና ኣማሓዳሪ ገይሩ ሸይሙዎም ኣሎ።
ዶ/ር ኣማባቸው መኮነን ቃለ መሓላ ምስ ፈፀሙ ኣብዘስምዕዎ መደረ ትኹረት ዝቕፅል ናይ ስልጣን ዘመኖም ፅኑዕ መሓውር መንግስቲ ምምስራት፣ናይ ለውጢ ኣመራርሓ ምህናፅን ኣብቲ ክልል ሕግን ስርዓትን ምስፋንን ክኸውን እዩ ኢሎም።
“ምስዞም ተግባራት ብዝተኣሳሰረ ትኹረት ተዋሂቡዎ ዝስራሕ ካልእ መሰረታዊ ስራሕ ህዝብና ሕጊ ንከኽብር፣ሕጊ ክኽበር ክገብርን ብሕጊን ሕጊን ጥራሕ ክምራሕን ብምግባር መሰረታዊ መንግስታዊ ስርዓት ናይ ምኽባርን ልዕልነት ሕጊ ናይ ምርግጋፅን ስራሕ ክኸውን እዩ።”
ሰላም ኣብ ኩለመዳያዊ ልምዓት ዘለዎ ኣወንታዊ ኣበርኽቶ ዝለዓለ ስለዝኾነ ሓገዝኩም ኣይፈለየና ድሕሪ ምባል ረብሓ ህዝቢ ኣምሓራ ንምኽባር ምውዳብ ወሳኒ እዩ ኢሎም።
“መሰል፣ረብሓ፣ክብርን ነፃነትን ህዝቢ ኣምሓራ ንምኽባር ፍቱን መፍትሒኡ ምውዳብን ምምይያጥን ምዃኑ ብምእማን ክልልና ነዚ ምቹእ ክኸውን ብዕቱብ ክንሰርሓሉ ምዃንና ደጊምና ክነረጋግፀልኩም ንፈቱ።”
ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ኣብ ዘስምዕዎ ናይ ስንብት መደረ ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ስልጣን እዋኖም ኣብ ማሕበራዊ ቁጠባውን ፖለቲካዊ ጉዳያትን ናይቲ ክልል ተረባሕነት ህዝቢ ንምርግጋፅ ዘዕግብ ስራሕ ምስርሖ ገሊፆም።
ውሽጣዊ ሓድነት ህዝቢ ኣምሓራ ምሕያል ቅድሚ ኩሉ ዝርአ ኣጀንዳ ክኸውን ኣለዎ እውን ኢሎም።
“ውሽጣዊ ሓድነት ዘይብሉ ህዝቢ ብቑፅሪ እንተበዝሐ እውን ክንዲ ድላዩ ንዋታውን ተፈጥሮኣውን ሃብቲ እንተሃለዎ እውን ከዕውት ኣይክእልን እዩ።ስለዝኾነ ካብ ዘይተዓረየን ዝተበታተነን ኣተሓሳስባ ብምውፃእ ኣብ ዙሪያ ናይ ሓባር ህልውንኡ ዘረጋግፅ፣ምስ ካልኦት ሕውነት ክፈጥርን ከሐይልን ዝኽእለሉ ሰላማዊ፣ዴሞክራሲያውን ልምዓታውን ኣጀንዳ ክተኣኻኸብ ኣለዎ።”
ምስ ጎረባብቲ ክልላት ኣብ ሰላም፣ፍቕርን ምክብባርን ዝተመስረተ ሓድነት ምሕያል የድሊ እዩ ዝብሉ ኣቶ ገዱ ኣብ መንጎ ህዝብታት ትግራይን ኣምሓራን ዘሎ ርክብ ሓቃውን ዘለኣለማውን እዩ፤ብፍሉይ ትኹረት እውን ክረአ ኣለዎ ኢሎም።
እዞም ክልተ ህዝብታት ብታሪኽ፣ብሃይማኖት፣ብባህልን ህንፀት ሃገርን ዝተፈላለየ ርክብ ዘለዎምን ዘኹርዕ ናይ ሓባር ክብሪ ክሃንፁ ዝፀንሑን ኣሕዋት ህዝብታት እዮም እውን ኢሎም።እዚ ፅቡቕ ርክብ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተሸርሸረ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ብጥርጣረ ዝርየአሉን ኣብ ስግኣት ዝተመስረተ ርክብ እናሰፍሐን መፂኡ’ሎ ኢሎም።
እዚ ክኸውን ዝኽኣለ ብደረጃ መሪሕነት ንኣምሓራ ዝፀልእ ሱር ዝሰደደ ኣተሓሳስባ ምትሓዙ ጥራሕ ዘይኮነስ ህዝቢ ኣምሓራ ካብ ጨቋኒ ስርዓት ብፍሉይ ተረባሒ ከምዝኾነ ብኻልኦት ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ብጥርጣረ ክርአ ዝተጋገየ ፕሮፖጋንዳ ብምዝርግሖም እዩ ኢሎም።
“ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ድማ ኮነ ተባሂሉ ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ስግኣትን ጥርጣረን ዘእቱ ኣብ ሓሶት ዝተመስረተ ‘ኣምሓራ ክወረካ እዩ’ ዝብል ወፍሪ ናይ ክልቲኦም ህዝብታት ርክብ ዘሕርፍፍ ተተሊሙ ይስርሐሉ’ሎ።ብኻልእ ወገን ድማ ብሽም ህዝቢ ኣምሓራ እናምሓሉን እናተገዘቱን ህዝቢ ትግራይ ንስግኣት ዘቃልዑ መግለፂታትን ዘይእርኑብ ፕሮፖጋንዳን ነቲ ኩነታት እናጋደዶ ምዃኑ ክፍለጥ ኣለዎ።በዚ ኣጋጣሚ ንህዝቢ ኣምሓራ ከመሓላልፎ ዝደሊ መልእኽቲ ካብ ክልቲኡ ኣንፈታት ዝንዛሕ ፅልኢ ዝሓዘሉ ወፍርታት ኣብ ትግራይ ዝርከብ ሰሪሑ ዝሓድር ህዝቢ ሓቃዊ ፈታዊኻ ምዃኑ እዩ።”
ርክብ ህዝቢ ኣምሓራን ትግራይን ዘለኣለማዊ እዩ ዝበሉ ንሶም ምስ ወሰንን መንነትን ዝተኣሳሰሩ ሕቶታት ሰላማዊ፣ሕግን ታሪኽን መሰረት ብምግባር ብድልየት ህዝቢ ተመስሪቱ ምፍታሕ ዝክኣል ምዃኑ ብፅኑዕ እኣምን እየ ኢሎም።
ብኻልእ ዜና ድማ ኮምቴ ፈፃሚ ስራሕ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኣምሓራ ናይቲ ፓርቲ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኣቶ ምግባሩ ከበደ ብማዕረግ ዋና ኣማሓዳሪ ናይቲ ክልል ጠቓላሊ ዓቃቢ ሕጊ ገይሩ ሸይሙዎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 14 September 2018
ኣብ ስደት ዝርከቡ ሓሙሽተ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ነበር፣ ብኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ ንዝተወስደ ስጉምቲ ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም።
ንሳቶም ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መግለጺ፣ ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብሰላማውን ሕጋውን ዝኾነ ስልጡን ኤርትራዊ ኣገባብ ስልጣኑ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ዘረክበሉ መስርሕ ኣሚሙ ከምዘሎ ድሕሪ ምግላጽ፣ ስልጣን ናብ ህዝቢ ተረኪቡ፣ ኣብ ኤርትራ ሕጋዊ ዝኾነ መንግስቲ ንኽትከል ዝቐረበ ጻውዒት ኣጥቢቕና ንድግፍ ኢሎም።
እቶም ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ነበር ኣብ መግለጺኦም፣ ነቲ ቅድሚ 57 ዓመታት ዝጀመርናዮ መብጽዓ ኣብ መፈጸምትኡ ከነብጽሖ ዝግበኣና ብምዃኑ ብቐረባ እንፈልጦን ክንሰርሓሉ ዘሎና ምዃኑን ተገንዚብና፣ ነዚ ንኢሰያስ ካብ ስልጣኑ ኣውሪድካ ስልጣን ንህዝቢ ንምርካብ ቀሪቡ ዘሎ ጻውዒት ብዘይዝኾነ ምጥርጣር ከምእድግፎ ብክታምና ነረጋግጽ ኢሎም።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፣ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ፣ ኣቶ መስፍን ሓጎስ፣ ኣቶ መሓመድ ቡርሃን ብላታ ከምኡ’ውን ኣቶ መሑየዲን ኣቡበከር ሸንገብ ኣብ መወዳእታ፣ ንብርሃነ ኣብረሀ ምድጋፍ ንህዝባዊ ቃልስን ንልዕልነት ዲሞክራሲን ምድጋፍ’ዩ ኢሎም።


text:
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ኢትዮጵያ ንሸውዓተ ሰበስክጣን ሕቡራት መንግስታት ካብ ሃገራት ምብራራ ብዝምልከት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ትማሊ ረቡዕ ኣብዘካየደ ቅሉዕ ኣኼባ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ መንግስቲ ኢትዮጵያ መብዛሕቲኦም ሰራሕተኛታት ሰብኣዊነት ንዝኾኑ ሸውዓተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ምብራራ ዘሰንብድ እዩ ኢሎምዎ።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሊንዳ ቶምሳ ግሪንፊልድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ከይኣቲ ዕንቅፋት ይፈጥር ኣሎ ክብላ ከሲሰን።ኣምባሳደር ሊንዳ ንምብራር ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ብምኹናን ኣባላት ቤት ምኽሪ ስጉምቲ ክወስዱን እቶም ዝተባረሩ ብቅልጡፍ ናብ ስርሖም ክምለሱን ፀዊዐን።ኣምባሳደራት ቻይናን ሩሲያን ግጭት ትግራይ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ እዩ ኢለን።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ታየ ኣፅቀስላሴ ናብ ሃገራ መን ይእቶ፣መን ይፅናሕ፣መን ይውፃእ ናይ ምውሳን ልኡላዊ መሰል ኢትዮጵያ እዩ ኢሎም።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ትማሊ ረቡዕ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዝሃቡዎ መብርሂ ሸውዓተ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ጉዳያት ኢትዮጵያ ጣልቃ ይኣትው ነይሮም ዝብል ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝቐረቡ ክስታት መርትዖ ሓቲቶም ኣለው።
‘’ብዛዕባ እዞም ዝተሰጉ ኣባላት ሕቡራት መንግስታት ብዝምልከት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ዝኾነ ይኹን ትካላት ሕቡራት መንግስታት ዝቐረበ ናይ ፅሑፍ ሰነድ እንተሃሊዩ ቅዳሕ ክወሃበኒ እደሊ እየ፤ምኽኒያቱ ዋላ ሓደ ዝፈልጦ ነገር የብለይን’’ ኢሎም እቶም ዋና ፀሓፊ።
ልዕሊ ሓሙሽ ሚሊዮን ሰባት ኣብ ትግራይ ሓዊሱ ኣብ ትግራይ፣ኣምሓራን ዓፋርን ኣስታት ሸውዓተ ሚሊዮን ሰባት ሓገዝ ምግብን ካልኦት ህፁፅ ደገፍን የድልዮም እዩ ኢሎም። ህይወት ኣድሕን ስራሕቲ ሰብኣዊነት ተሃሲዮም ኣለው ዝበሉ ንሶም ኣብ ባይታ ዝንቀሳቐሱ መሳርሕቶም ምስ ጥምየት ዝተኣሳሰረ ሞት ሓዊሱ ዘስንብድ ስቓይ መሰኻኽር ዓይኒ ብምጥቃስ ይገልፁሎም ከምዘለው ሓቢሮም።
‘’እታ ሃገር ቅልጡፍ ጠመተ ዘድልዮም ሰፊሕ ሰብኣዊ ቅልውላው ገጢሙዋ’’ ዝበሉ ዋና ፀሓፊ ጉተረዝ ‘’ኩሎም ፃዕርታት ህወይት ኣብ ምድሓንን ሰፊሕ ሰብኣዊ ሰቐቐንን ኣብ ምውጋድን ክኸውን ኣለዎ’’ ኢሎም።’’መንግስቲ ኢትዮጵያ መብዛሕቲኦም ሰራሕተኛታት ሰብኣዊነት ንዝኾኑ ሸውዓተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ምብራራ ዘሰንብድ እዩ።እዚ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምብራር ኣብ መንጎ ሕቡራት መንግስታትን ኣባላት ሃገራትን ዝ ህሊ ርክብ ዋና መሰረት ስለዝኾነ ንኹላትና ብዓሚቕ ዘተሓሳስብ ክኸውን ኣለዎ’’ኢሎም።
ጉተርዝ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታትን ትካላት ረድኤትን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንፃዕርታት ዘድሊ ረድኤት ከይኣቲ ናይ ምዕፃው ፃዕርታት የካይድ ኣሎ ኢሎም።
‘’መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ነዳዲ፣ ገንዘብ፣ መሳርሕታት ኮሚኒኬሽን ሰብኣዊ ቀረባትን ናብቶም ክልላት ክኣቲ ክፈቅድ አተሓሳስብ ኣለኹ።ኩሎም ኣባላት በት ምኽሪ ፀጥታ ደድሕሪ ፃውዒት ሕቡራት መንግስታትን ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው መሻርኽቱን ክሓብሩ እምሕፀን ኣለኹ’’ ኢሎም ንሶም ብምውሳኽ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ታየ ኣስቀ ስላሴ ሰራሕተኛታት ሕቡራት መንግስታት ናይ ሓሶት ቁፅሪ ብምፍጣር፣ጥምየት ከም መሳርሒ ኵናት ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ኣሎ፣ሰባት ብጥምየት ይሞቱ ኣለው ብምባልን ኸሲሶም ኣለው።
ምብራር ናይ መጀመሪያ ስጉምትና ኣይነበረን ዝበሉ ኣማባሳደር ታየ ሻቖለትና ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ንሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ገሊፅና ኢና ኢሎም።’'8 ሓምለ 2021 ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ናይ ወፃኢ ምንስቴርን ኢትዮጵያ ብሰራሕተኛ ሕቡራት መንግስታት ዝተፈፀሙ ጉድለታት ስነምግባር ብዝርዝር ንቤት ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ደብዳቤ ልኢኾም እዮም።ንገለ ሰራሕተኛታት ፀዊዕና እውን ኣጠንቂቕናዮም ኢና።እንተኾነ እቲ ጉድለት ስነ ምግባር ቀፂሉ እዩ’’ ኢሎም።
ናብ ሃገራ መን ይእቶ፣መን ይፅናሕ፣መን ይውፃእ ናይ ምውሳን ልኡላዊ መሰል ኢትዮጵያ እዩ ኢሎም ኣምባሳደር ታየ ኣፅቀስላሴ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሊንዳ ቶምሳ ግሪንፊልድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ከይኣቲ ዕንቅፋይ ይፈጥር ኣሎ ክብላ ከሲሰን።ኣምባሳደር ሊንዳ ንምብራር ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ብምኹናን ኣባላት ቤት ምኽሪ ስጉምቲ ክወስዱን እቶም ዝተባረሩ ብቅልጡፍ ናብ ስርሖም ክምለሱን ፀዊዐን።
ተግባራት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣስገዳድ ፆታዊ መድፈርቲን ጥምየትን ሓዊሱ ከም መሳርሒ ኵናት ምጥቃም ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ህውከት ምፍፃምን ንሰራሕተኛታት ሕቡራት መንግስታት ምብራርን ንምክልባትን ንምዕፋንን ኮነ ተባሂሉ ዝስራሕ ናይ ምስንኻል ተግባር እዩ ኢለን።
እቲ ናይ ጥምየት ኩበታት ኣብ ሶማሊያ ኣብ 2011 ኣ\ፈ ምስ ዝነበረ ዝመሳሰል እዩ እውን ኢለን ብምውሳኽ።
ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣምባሳደራት ኣየርላንድ፣ ብሪታኒያን፣ኢስቶኒያን ካልኦት ነቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፀሓፊ ዝደገፉ ክኾኑ ከለው ኣምባሳደራት ቻይና፣ሩሲያን ብቱንዚያ ዝምራሕ ጉጅለን እቲ ጉዳይ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ውሽጢ ጉዳይ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
ብፍላይ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ቀዋሚት ወኪል ፌደረሽን ሩሲያ ኣምባሳደር ኣና ኤቪስቲግኒቫ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ፀቕጢ ተቓዊመን ኣለዋ።’’ናይዚ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ምፍርራሕን ውሳነታትን ዘይሕጋዊ በይናዊ እገዳ ምንባርን ብሚዲያ ዝፍጠር መርዛም ሃዋህውን ነቲ ኩነታት ዘጋድ ድ እዩ’’ ኢለን።


text:
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣመንቲ ምስልምና፣ ንዒድ ኣልፈጥሪ ብድሙቕ ሃይማኖታዊ በዓል ጸንቢሎሞ።
ኣብ ውሽጢ ዓዲን ወጻኢ ሃገራትን ዝርከቡ ኣመንቲ ምስልምና፣ ኣብ ከከተማኦም ናብ ዝርከብ መሳጊድ ብምዃድን ናይ ሓባር ዱዓ ብምግባርን ጾሞ ሮሞዳን ከምዝፈትሑ ዘበሰረት ዒድ ኣልፈጥሪ ክጽንብልዋ እንከለዉ፣ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከቡ 10ታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣመንቲ ምስልምና’ውን በብዓቕሞም ነዚ ዓቢ በዓል ይጽምብልዎ ምህላዎም ተፈሊጡ።
ኣብ ኤርትራ ሃይማኖታዊ በዓላት፣ ኣብ መንጎ ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን ብዘይ ኣፈላላ ዝጽንበል ኮይኑ፣ ኣብዚ ትማሊ ተጸንቢሉ ዝወዐል ዒድ ኣልፈጥር’ውን ብተመሳሳሊ ኣመንቲ ክልቲኡ ሃይማኖታት ብሓባር ይጽምብሉዋ ኣለዋ።
ሬድዮ ኤረና’ውን ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና እናቛዕ ጾሞ ረሞዳን ፈትሓልኩም እናበለት ርሑስ ዒድ ኣልፈጥር ክኾነልኩም ትምነ።


text:
Radio Erena: 20 January 2019
ሰራዊት መንግስቲ ሱዳን ኣንጻር ናዕቢ ዘካይድ ዘሎ ህዝቢ ዝወስዱዎ ዘለዉ ጨካ ስጉምቲ ገና ይቕጽል ከምዘሎ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ብዓርቢ 18 ጥሪ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ልዕሊ ዘካዪዱ ዝነበሩ ብተኸፍተ ተኹሲ ናይ ዝተቐትሉ ሰባት ስነስርዓት ቀብሪ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን፣ ቀባሮ ነቲ ምትእኽኻብ ተጠቒሞም፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ክወርድ ጭሮሖ ድሕሪ ምጅማሮም፣ ሰራዊት መንግስቲ ናይ ሓቂ ጠያይት ክትኩስሎም ከምዝጀመሩ፣ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንማዕከናት ዜና ዓለም ሓቢሮም።
ብሓሙስ 17 ጥሪ እውን ብተመሳሳሊ ንቀብሪ ዝተኣከቡ ልዕሊ 5 ሽሕ ሱዳናውያን ኣንጻር ኣልበሽር ጭሮሖ ብምጅማሮም ምስ ፖሊስ ኣብ ግጭት ኣትዮም’ዮም።
ኣብዚ ንናህሪ ዋጋታት መነባብሮ ንምቅዋም ጀሚሩ ናብ ፕረዚደንት ኣልበሽር ስልጣኑ ክገድፍ ዝጠልብ ዝተሰጋገረ ህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ብዉሑዱ 24 ሰባት ከምዝሞቱ ኣፈኛ መንግስቲ ሓቢሩ። እንተኾነ ኣብታ ሃገር ዝነጥፉ ማሕበራት ግብረ ሰናይ ቁጽሪ ምዉታት ብዕጽፍታት ከምዝዛይድ ይገልጹ።
ብመሰረት ቅዋም ሱዳን፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ስልጣን ዝጸንሓሉ እዋን ኣኺሉ’ኳ እንተኾነ፣ ኣብ ዝመጽእ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ክሳተፈሉ ዝኽእል ባይታ ንምጥጣሕ ንቅዋም’ታ ሃገር ምቅይያራት ክገብረሉ ኣብ ምሽብሻብ እንከሎ’ዩ፣ እዚ ኣንጻሩ ዝተላዕለ ህዝባዊ ናዕቢ ዳግማይ ተጎሃሂሩ ዘሎ።