text:
Radio Erena: 14 April 2021
ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ትግራይ፣ ከተማ ዓድዋ፣ ብሰኑይ 12 ሚያዝያ፣ ብዝኸፈቶ ሃንደበታዊ ቶዅሲ፣ ሓያሎ ሰለማውያን ሰባት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ከምዝኾኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ካብታ ከተማ ሓቢሮም።
ዛጊት ብዝሒ ናይቶም በቲ ሃንደበታዊ ቶዅሲ ዝተቐትሉ ሰባት ቁጽሪ ብንጹር ክፍለጥ እኳ እንተዘይካለ፣ ልዕሊ ብኸቢድን ፈኵስን ዝቖሰሉ፣ ብውሕዱ 20 ሰባት፣ ኣብ ሆስፒታል ይእለዩ ምህላዉም ሓካይም ብዘይዶብ ዝተባህለ ኣህጉራዊ ትካል ግብረ ሰናይ ኣረጋጊስጹ።
ጠንቒ’ቲ ብሃንደበት ዝተወልዐ ቶዅሲ ብንጹር ኣይተፈልጠን።
ይኹን’ምበር፣ ብመካይን ዝጓዓዝ ዝነበረ ቃፍላይ ሰራዊት ኤርትራ፣ ሓንቲ መኪና ስለዝዓገተቶ፣ ናይ ድብያ መጥቃዕቲ ስለዝመሰሎ ነቲ ሃንደበታዊ ቶኽሲ ከምዝኸፈተ ዝተፈላለዩ ወገናት ይጠቕሱ።
ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ከተማ ዓድዋ፣ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ኣልማማ ቶኽሲ ብምኽፋት፣ ኣብ ህይወት ሰለማውያን ሰባት መጉዳእቲ ከምዘብጽሐ ዝሕበር ዘሎ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኤርትራ ካብ ትግራይ ሰራዊታ ክትስሕብ ምዃና ድሕሪ ምግላጹ’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ካብ ትግራይ ይስሕብ ዘይኮነ ዘሎ፣ ናብ ሓያሎ ከተማታት ትግራይ ብብዝሒ ይዋፈር ምህላዉ’ዮም ናይ ዓይኒ ምንጭታት ይጠቕሱ።
ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ኣኽሱም፣ ጃምላዊ ቅትለትን ካልእ ገበናትን ከምዝፈጸመ፣ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቖመ፣ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት እታ ሃገር፣ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ምጥቃሱ ይዝከር።
ኣብ ኣኽሱም ይኹን ካልእ ከባቢታት ትግራይን፣ ብሰራዊት ኤርትራ ተፈጺሙ ዝብሃል ገበናት ኵናትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ብናጻ ኣህጉራዊ ኣካል ክጻረ’ውን ጻውዒት ይካየድ ኣሎ።
ስእሊ፦ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
====================


c: text/html

text:
ሃገርና ኤርትራ ካብቲ ሕሱምን መሪርን ተኸታታሊ ኣድራዕ መግዛእቲ ባዕዲ ተገላጊላ ኣኸሊል ናጽነት ካብ ትጭብጥን ትዓትርን እነሆ ዝመጽእ 24 ግንቦት 2011 ድፍን 20 ዓመታት ትመልእ ኣላ፡፡
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ስእላዊ መግለጺ ናይ 20 ዓመት ናይ ስራሕ ንጥፈታት ሃገረ ኤርትራ እንዳመላኽዕ ኣእዛን ዝቐድድን ንኣእምሮ ዘናውጽን መናፍሕ ክወቕዕ ወርሑ ኣሕሊፍ ኣሎ። ብሲምፖዚየም ጉዕዞ 20 ዓመት ናጽነት እንዳተባህለ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ጉራ ክነዝሕ ንዕዘብ ኣለና። ዋላ ንቐልዓለም እኳ ይኹን እዚ ተጋጊና፣ ካብዚ ተማሂርና ትብል ቅንጣብ ቃል ኣይሞሎቆትን። ከመይ ዝበሉ ብጹኣን ድዮም? ጌና ዓለም ካባና ክትመሃር ኣለዋ ይብሉ ኣለው። ዓለም ብምልእታ ከምዝኸዓበቶም እንዳፈለጡ።
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተኸተሎ ግጉይ ፖሊስን ምሕደራን ትምህርቲ፡ ዓውዲ ትምህርቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ናጽነት ፍረ-ኣልቦ ከምዝነበረ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ምምዕባል ካሪክለምን ምስትምሃርን ዝነጥፉ ዝነበሩ ክኢላታት፡ መማህራን ዩኒቨርሲትን ተሳተፍትን ትማሊ 13 መጋቢት ኣብ ለንደን፡ ዓባይ ብሪጣያን ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 3ይ ክፋል
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታይ የቐድም። ብዙሓት ሰብ ሕልና ደለይቲ ፍትሒ፡ መሰል ውልቓዊ ናጽነተይ ብምግሃሱ፡ ንመሰለይ ምክልኻል ዓገብ ምባል ቕሬታይ ምግላጽጽ፡ ከም ቕኑዕ ሕጋዊ ሕቶ`ዩ ኣሚንኩም ኣብ ጎንካ ኣለና ኢልኩም ብኢመይል ሕልናዊ ደገፍ ሞራላዊ ምትብባዕ ዝገበርኩሙለይ፡ የቐንየለይ ክብረት ይሃበለይ ክብለኩም ኩርዓት ሓበን ይስማዓኒ።
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል
ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።
ብምኽንያት መበል 19 ዓመት በዓል ናጽነት ኤርትራ ንምኽባር ቀዳም ዕለት 12-06-2010 ሐቢርና ንክነምሲ ብኽብሪ ንዕድመኩም/ክን።ንታሪኻውነትን ክብርን መዓልቲ ናጽንት ሃገርና ዘንጸባርቑ ናይ ስነ-ጽሑፍ መደባት ሃገራውን ባህላውን ሙዚቃ ከምኡውን ባህላዊ መግቢ አዳሊና ከምዘለና ንሕብር።
ፕረዚደንት ኢሳያስ (ፒኢኣ) ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ሓሶት ብምድግጋምን ምድንጋርን ጥራይ ከይኣክል ብሓሶት ሓደ ምስ ሓደ እንዳናቖተ ስልጣኑ ከምዘጣጠሐ፣ በቲ መንካዕ’ባ የሚን’ባ እንዳተባህሉ ዝጠፍኡ ዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ከነረጋግጽ ንኽእል። እንተኾነ መብዛሕተኦም ተጋደልትና ኣይስተውዓልዎን።
ይኣክል ውልቀምልኪ ንለዓል ንልዕልና ሕጊ - ጽምብል በዓል ናጽነት ኣብ ኦክላንድ
ሎምዘመን እውን ከም ዓሚ ሕብረት ኤርትራውያን/ ስዊደናውያን ብርገሳውን ፖሊቲካውን ተቃወምቲ ውድባት ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ፣
ኣብ ጀርመን ከተማ ከለን ከባቢኣን ዝርከቡ ማሕበረኮም ኤርትራውያን፡ ንታሪኻዊት ዕለት ናጽነት 24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብድምቀት ንምብዓል ምሽብሻብ ንገብር ኣለና።
ብ18ን 19ን መስከረም 2001፡ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝርከቡዎም፡ ኣባላት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶ ዝነበሩ፡ ገዳይምን ህቡባትን ተጋደልቲ (G15)፡ ፕረዚደንት ብሕጊ ኪቕየድ፡ ቅዋም ኪትግበር፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ኪርከብ፡ ናጻ ፖለቲካውያን ማሕበራትን ሰልፍታትን ኪቆማ፡ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኪፈርስ፡ ሃገራዊ ገምጋም ስራሕ ኪግበር፡ ብምሕታት ናብ ህዝብን ተጋደልትን ቅሉዕ ደብዳቤ ዝጸሓፉ መራሕቲ፡ ብንግሁኡ ተሃዲኖም ተወሲዶም ደሃዮም ጠፍኤ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ካብ ኣባላት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ቤርገሳውያን ማሕበራትን ብዝተዋጽኡ ዜጋታት ዝቖመት ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ተወዲቡ ትማሊ 24 ግንቦት ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ዝተኻየደ ጽምብል፡ ብርክት ዝበሉ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ከምኡውን ገዳይም ተጋደልቲ ዓበይቲ ዓድን ምሁራንን ተረኺቦም።
ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብልዑል ሃገራዊ ወንን ናይ ቃልሲ መንፈስን ከምዝጸምበላ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝበጽሑና ጸብጻባት ኣመልኪቶም። ናይ ሎሚ ዘበን ጽምብል ናጽነት ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝፍለየሉ ምኽንያት፡ ነቲ ንህግደፍ ከም ኤርትራ፡ ንመዓልቲ ናጽነት ከኣ ከም ድግስ ህግደፍን ደገፍቱን ጥራይ ዝጽምብል ፈላላዪ ዳሳት ህግደፍ ብምብዳህ፡ ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን ናይ ገዛእ ርእሶም ዳሳት-ነጻነት ብምትካል ነቲ ብመሪር ተጋድሎ ዝተረኽበ ናጽነት ኤርትራ ብውዕዉዕ መንፈስ ምጽንባሎም እዩ።
ናጽነት፦ ድምጺ ሓፋሽ ስምዒ፤ ድምጺ ብጁዋትኪ፡
ናብ ዕረ ተቀዪሩ፤ ጣዕሚ መቀረትኪ፡
ፍሰሃ ጎዲልዎ፤ ኣብቲ በዓላትኪ፡
ጋሻ ውሒድዎ፤ ኣብ ኩሉ ዳሳትኪ፡
ስለምንታይ ኢልኪ፤ ሕተቲ ብቃላትኪ፡ ነቶም ናትኪ፧
ውራያትን ጽምብላትን ህግደፍ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዘይሓቍፍ፡ ፈላላዪ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ብምጥርናፍ ሃገራውነት ኤርትራውያን ንምዕዛዝ ዝዓለመ ሰፊሕ ብዓል ንዝወደቡ ተባዓት ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣትላንታ ጆርጅያ፡ እቲ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ጽምብል ናጽነት ከይካየድ ኣብ ቀጻሊ ዘመተ ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ ንዘቕረበሎም ካልኣይ ኣውያት ኵነኔን ትእዛዝን ነጺጎም ሃገራዊ ብዓሎም ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ንምጽንባል ምድላዋቶም ኣብ ምቕጻል ከምዝርከቡ ካብቲ ቦታ ምስናይ መረጋገጺኡ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንቀዳም ዕለት 23/5/2009 ብኽብሪ ክብዕል ተመዲቡ ስለ ዘሎ ንኩሉ ብጉዳይ ሃገሩ ዝግደስ ኣብዚ ባዓል ናጽነት ካብ ስዓት11ናይ ንጉሆ ክሳብ ስዓት 5 ናይ ምሸት ናይ ባርቨኪው መደብ ስለ ዘሎ ስድራቤትናን ደቅናን ከይ ፈለና ብምኽንያት ብዓል ናጽነት ሓቢርና ከነብዕሎ ብኽብሪ ንዕድም ኣብ ዝተጠቕሰ ማዓልትን፤ዕለትን፤ስዓትን ግዜ ሓሊኹም ብእዋኑ ንኽትርከቡ ብ ኣክብሮት ነታሓሳስብ።
መራሒ ኤርትራ ዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እቲ ካብ መጀመርታ ሰሙን ናይ’ዚ ወርሒ እዚ ጀሚሩ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ቃለመጠይቕ ዝህቦ ዘሎ መልስታት፡ ከምቲ ልሙድ ብሓሶትን ባዶ ዘይጭበጥ ሕልማዊ ውጥናትን ዝተረቕሐ ኮይኑ፡ ንምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ዓይኒ ዘንቁር ሓሶታቱ ህዝቢ ኤርትራ ከይሰምዖ ምእንቲ፡ በቲ ምእዙዝ ኣገልጋሊኡ ዝኾነ ሚኒስትሪ ፕሮፖጋንዳ ተመሪጹን ተቘንጪሉን ንሃልኪ ውሽጢ ይቐርብ ከምዘሎ ምንጪታት ሚኒስትሪ ዜና ኣፍሊጦም።
እቲ ንኤርትራ ምስ ህግደፍ፡ ንኤርትራዊ ዜግነት ከኣ ምስ ደገፍቲ ህግደፍ ጥራይ ኣዳሪጉ ዝርኢ፡ ሃገር እናጥፍአ ብስም ሃገራውነት ክሽቅጥ ዝነብር ስርዓት ህግደፍ፡ ካብቲ ንሱ ዝወደቦ ደገፍቱ ጥራይ ዝሳተፉዎ ጽምብል ናጽነት ወጻኢ ብኻልኦት ሃገራውያን ንዝካየድ በዓል ናጽነት፡ “ ናይ ምምቕቓል” ካኼባ ምዃኑ ብምዅናን፡ ኤርትራውያን ከይሳተፉዎ ከምዝወገዘ፡ ብመንገዲ ኤምባሲታቱ ብዝዘርግሖ ደብዳበ ተረጋጊጹ።
ከም ኣብነት ናይዚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ናብ ሽማግለ ብዓላት ኣትላንታ ዝለኣኾ ደብዳበ ተመልከቱ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ምንኣስ ናጽነት እንተጸኒቱ፡ ናጽነት እንታይ ‘ዩ ፍትፍቱ?
ሃገረይ፡ ‘ከመይ ቀኒኺ’ ክብለኪ ከለኹ፡ ‘ከመይ ‘ለኻ ኣይትበሎ ኣብ ገጹ ረኣዮ’ ዝብሃል ዘረባ ዘኪርኪ፡ ንሕቶይ ብናይ እንክሒራ ፍሽኽታ ትገንሕዮ ትህልዊ። ኣይክሕዘልክን ‘የ። ማእሰርቲ ቀሽን ዓለምን፡ ሸኽን ኣማንን፡ ሚኒስተርን ጋዜጠኛን፡ ኣቦን ወላዲትን ተራ ኾይኑስ፡ ሎሚ ቅጽበታዊ ርሸና ደቂ 15 ዓመት ቆልዑ፡ እወ፡ መቕዘፍቲ ናይቶም ምንኣስ ናጽነት ዝኾኑ ዕሸላት መንእሰያት ኣብ ቅድሚ ዓይንኺ ትርእዪ ብምህላውኪ፡
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም፡ 13 ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምቕያር ዝኣምኑን ዝቃለሱን ግዱሳት ኤርትራውያንን ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ንፈለማ ግዜ ኩሎም ብሓባር ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ብምርኻብ ብፍልይ ዝበለ ድምቀት ጸምቢሎማ።
ኣብ ከተማ ከለን ዝርከብ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን፡ መበል 17 ዓመት ናጽነት ሃገርና ንምጽንባል ድሙቕ ባህላዊ ሳዕስዒትን ጸወታን ኣዳልዩ ንኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ብኽብሪ ይዕድም።
ዕድመ ጽምብል መበል 17 ዓመት ዕለተ ናጽነት ብኣባላት ፖለቲካዉያን ዉድባት ሲቪካዉያን ማሕበራት ጉዱሳት ዉልቀሰባት ኤርትራያንን ኣብ ከተማ ስቱትጋርድ
ይኣክል! ነቐፌታ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ድሕሪ-ናጽነት ብ ዳን ኮነል (12/2003)
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ። ናጽነት ንስኻ ኢኻ ‘ሞ ብነብስኻ ተሓበን ! ርሑስ ኣውድኣመት ይግበረልካ ! ..ዝተቐየረ እንተተቐየረ፡ ርክብካ ምስዞም ጀጋኑ ቀዋሚ እዩ። እምነትካ ኣብኣቶም ጽኑዕ እዩ። ነባሪ ድማ ክኸውን ኣለዎ። ሰብ ጽቡቕ መብጽዓ ስለዝኾኑ ክብሮም ዓቅቦ። መሰረት ክብረትካ እዮም፡ ክዳን ክብረትካ ግን ንስኻ ኢኻ። ንስኻ ተድምቖ፡ ንስኻ ተህስሶ፡ ንስኻ ተሐድሶ።
እቶም ንነብሶም ከም ፈጠርቲ ኤርትራ ዝርእዩዋ ውልቀመለኽቲ፡ ኣብ ነጻነት ካብ ዘፍረዩዎ ዘዕነዉዎ ስለዝበዝሐ 'ኣብ ጥርሙዝ ቴለቭዥን ብቕያን ታሪኽን ናይቶም ዝሓለፉ ጀጋኑ ክምልክዑ ሒዅ ይብሉ 'ኳ እንተለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ናይቲ ትማሊ ዘሐብን ታሪኽ፡ ካብዚ ናይ ሎም ዘሕንኽን ዘስገድግድን ተግባራቶም ዝነፊ ልቢ ኣለዎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብቅድሚ ትማሊ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝተፈትሑ ዋና ጸሓፊ አርበኞች ግንቦት 7 አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ አወንታዊ ምይይጥ ከምዝገበሩ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ዝጀመርዎ ቃልሲ ከምዝቅጽልዎ’ውን ኣፍሊጦም።
አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣምሓርኛ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቅ ቅድሚ ዳርጋ ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ የመን ሰንዓ ብኸመይ ሓይልታት ጸጥታ የመን ሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ኣሕሊፎም ከምዝሃብዎም ክገልጹ ከለው ብመንገዲ ኣየር የመን ስለዝተጉዓዙ ዝፈልጥዎም ሰባት ርእዮም ናብ ኢትዮጵያ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ቀሊል’ዩ ድሕሪ ብምባል ከምዚ ኢሎም።
“ኣብዚ በረራ’ዚ አሎ ዝብል መልእኽቲ ናብ ደሕንነት ኢትዮጵያ ንምትሕልላፍ ሰባት ብቀሊሉ ዝኽእልሉ ኩነታት’ዩ ዝኾነ ይኹን ውዲት ኣይረኣየንን። ናይ አጋጣሚ’ዩ እዚ ምስ ፈለጡ ኸአ ንደሕንነት የመን ክከፍልዎ ዝኸአሉ ኹሉ ኸፊሎም ብገንዘብ ዝሰርሕዎ ስራሕ’ዩ ዝመስለኒ ካልእ ውዲት ወይ ምስጢር ዘለዎ ነገር ኣይኮነን ኣነ ክሳብ ዝርደኣኒ።”
ትርጉም ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ቃለ መጠይቅ አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ኣምሓርኛ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ካብ 1ይ ክፍሊ ክሳዕ 4ይ ክፍሊ
ብቋንቋ ኖርወጂያንን ትግርኛ
ብቋንቋ ኖርወጂያን
Jeg kan regne
ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ቁጽሪ ካብ 1 ስጋብ 10 ምድማርን (+) ምጉዳልን (-) ክትፈልጥ ትኽእል።
Jeg kan regne 1-4
ንኻብ 1ይ ክሳብ 4ይ ክፍሊ ዕዮታት ናይ ቁጽሪ።
Matematikk.org
ኣብዚ ሓደ ክኢላ ወይ ፈላጥ ትኸውን ቁጽሪ ብምስራሕ ። ን 1 ክፍሊ
Matematikk.org
ኣብዚ ሓደ ፋላጥ ወይ ክኢላ ትኸውን ቁጽሪ ብምስራሕ ። ን 2 ክፍሊ
Matematikk.org
ኣብዚ ሓደ ፋላጥ ወይ ክኢላ ትኸውን ቁጽሪ ብምስራሕ። ን 3 ከምኡ ድማ 4 ክፍሊ
NRK Super
መረሽቲ ቆጸርቲ ብቁጽርን ምቁጻርን ፣ ብዓቀንን ብዕብየትን ይጻወቱ።
NRK Super
ምስጢር ናይ ቁጽሪ -X (MK-X) ሓደ ናይ ቁጽሪ ፕሮግራም ንቆለውዕ ኣብ ዕድመ 6-7 ኮይኑ ከም ሓደ መምሃሪ ወይ ሓጋዚ ንቆልዑ ቅድሚ ቤት ትምህርቲ ምጅማሮም።
Salaby
ቁጽሪ 1-2 ብዙሓት ዝተፈላለዩ ዕዮታት ከምኡ ድማ ውጥናት ።
ካብ 5ይ ክፍሊ ክሳዕ 7ይ ክፍሊ
ብቋንቋ ኖርወጂያንን ትግርኛ
ብቋንቋ ኖርወጂያን
Matematikk.org
ናይ ቁጽሪ ፋላጥ ወይ ክኢላ ን 5 ከምኡ ድማ 6 ክፍሊ
Matematikk.org
ናይ ቁጽሪ ፋላጥ ወይ ክኢላ ን 7 ክፍሊ
Matematikk.org
ሓደ ፋላጥ ወይ ክኢላ ኣብ ንኣሽቱን ዓበይትን ናይ ምርባሕ ሰንጠረዥ ኽትከውን ኣብዚ ተመልከት።
Matematikk.org
ብኣሃዛት ምሕሳብ 5-7 ። ኣብዚ ንምድማር ፣ምጉዳል ፣ ምርባሕ ከምኡ ድማ ምምቃል ከተጽንዕ ትኽእል።
ካብ 8ይ ክፍሊ ክሳዕ 10 ክፍሊ
ብቋንቋ ኖርወጂያንን ትግርኛ
ብቋንቋ ኖርወጂያን
Kikora
ቁጽሪ መላመዲ፡ቴማ ቁጽሪ ፡ አርባዕቲኦም መሰረት ቁጽሪ ከምኡዉን ተወሳኺ
Sandefjordskolen
ምልምማድ ንዕስሪታዊ ስርዓት እዞም ዝስዕቡ ኣሃዛት ብምምራጽ፡ 1,10,100,1000.


text:
ጠቕላላ ጕባኤ ኪዳን ንምንታይ ኣድለየ?
ኣብ’ቲ ኣብ ሚያዝያ 2006 ዓ.ም እተኻየደ ዓመታዊ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት፡ ቅድሚ ምዝዛም ናይ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ጠቕላላ ጕባኤ ኪዳን ክግበር ተወሲኑ። ዕላማኡ ድማ፡ ኣብ መንጐ ውድባት ኪዳን ዘሎ ደረጃ ናይ ስኒት ክብ ብምባል፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣስመራ ብብቕዓት ምምካት ኢዩ። ቅድሚ 6 ዓመት ኣትሒዙ ዝተመስረተን ስሩዕ ኣኼባታቱ ከካይድ ዝጸንሐን ምሕዝነት፡ ክሳዕ ሕጂ እቲ ዝድለ ስትራተጂካዊ ስኒት ኣብ መንጐ ኣባላቱ ዝዀና ውድባት እንተደኣ ዘየረጋገጸ ኰይኑ፤ እምበር’ዶ ነዚ ዕላማ’ዚ ንምርግጋጽ ተስፋ ኣለዎ’ዩ? ዝብል ቅቡል ሕቶ ክለዓል ይከኣል ኢዩ። ብሰንኪ ግጉይ ተግባራት ዲክታቶርያዊ ጕጅለ፡ ኣብ ኤኮኖምያውን ጸጥታውን ፖለቲካውን መዳያት ዝሰዓበ ወጥርታትን፡ ኣብ ፖለቲካዊ ሜዳ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ህጹጽ ምዕባለታትን፥ ሃገርና ናብ ዘይተፈልጠ መጻኢ ኣብ እተምርሓሉ ዘላ እዋን፡ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሕቶ ክለዓል ባህርያውን ቅቡልን ኢዩ። ነዚ ቅቡል ሕቶ’ዚ እንህቦ መልሲ፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ንምምካት ሰፊሕ ሓባራዊ ግንባራዊ ዕዮ ምክያድ ዝብል ሓሳብ፡ ኣብ መንጐ ውድባት ክውለድ ድሕሪ ምጅማሩ፡ ነቲ ካብ ኣርብዓታት ናይ ዝሓለፈ ክፍለ-ዘመን ኣትሒዙ ኣብ ፖለቲካዊ ሜዳ ኤርትራ ዓብሊሉ ዝጸንሐ ናይ ካልእ ርእይቶ ዘይቅበልን ንህላወ ናይ ካልኦት ዝኽሕድን ኣተሓሳስባ ቀስ ብቐስ ባይታ እናጻበበሉ ክመጽእ ተራእዩ ዝብል ኢዩ። እዚ ናይ ካልእ ርእይቶ ዘይቕበል ኣተሓሳስባ እዚ ከኣ’ዩ፡ ነቲ ህዝብና ንዳርጋ 60 ዓመታት ዝኸውን ግዜ፡ ኣብ ልዕሊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዘረጋገጾ ዓወታት፡ ንረብሓ ናይ ሓደ ንሃገርና ናብ ገሃነም እሳት ገጹ ዝመርሓ ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ክውዕል ባብ ዝኸፈተሉ።
ልክዕ’ዩ፡ እቲ ኣብ መንጐ ውድባት ተረጋጊጹ ዘሎ ስኒት፡ ነቲ ትጽቢት ዘየማልእ ጥራሕ ዘይኰነስ፤ ነቲ መድረኻዊ ብድሆታት ንምምካት ውን ዘብቅዕ ኣይኰነን። ምኽንያቱ ከኣ፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ ምዅናን ምስምማዕ ጥራሕ፡ ሃገር ንምህናጽን ሓድነት ናይ’ቲ ብብዙሕነት ናይ ባህልን መበቆልን ዝልለ ህዝቢ ንምርግጋጽን እኹል ኣይኰነን። ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነት ንኣብነት፡ ንባህግታት ናይ ህዝብና ዘይኰነስ፤ ብኣንጻሩ፡ ንውልቃዊ ባህግታት ናይ’ቲ ገዛኢ ጕጅለ ዘርወየን፤ ንናይ ህዝብና ስቅያትን ግርጭታትን ዘዕመቈን፤ ኣብ መንጐ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ናይ ህዝብና ናይ ዘይምትእምማን ሃውህው ዝፈጠረን ምዃኑ ምጥቃስ እኹል ምስክርነት ኢዩ። ብተመሳሳሊ ኣገባብ፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ምውዳቕ ዝብል መደብ ዕዮ ጥራሕ ነቲ ኣብ መንጐ ክፍልታት ህዝብና ዝፍጠር ግርጭታትን ቅልውላዋትን መቐጸልታ እንተዘይኰይኑ ካልእ ፍሉይ ውጽኢት ክህልዎ ኣይኰነን። ስለ’ዚ፡ ብመንጽር’ቲ ነጊሱ ዝጸንሐ ምክፍፋላት፡ እዚ ተረጋጊጹ ዘሎ ስኒት ከም ንቕድሚት እንስጕመሉ መበገሲ ክንወስዶ ደኣ’ምበር፤ ንድሕሪት ናብ’ቲ ዝነበርናዮ ናብ ናይ ካልእ ርእይቶ ምንጻግ መድረኽ ክንመልሶን፤ ንኵሉ ሓቅታት ክንሰግሮን ኣይግባእን።
ሓቀኛ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝሰፈና ሃገር መታን ክንምስርት፡ ምስ ሓድነት ህዝብና ምትእስሳር ዘለዎ ጕዳይ መሰል ናይ ሃብቲ ምክፋልን፥ ጕዳይ ፖለቲካዊ ተሳትፎን ናይ ዝተፈላለዩ ባህላውን ሃይማኖታውን ክፍልታት ምርግጋጽን፡ ብግልጽነት ክንዛረበሉ ግዜኡ ዝኣኸለ ኢዩ ዝመስል። ገለገለ ዓንቀጻት ናይ’ቲ ቻርተር፡ ኣብ ፖለቲካዊ ሜዳ ኤርትራ ርሱን ክትዓትን ምስሕሓባትን ምፍጣሩ፡ ካብ’ቲ ንኤርትራ መን የመሓድራ፡ መን’ከ ይርብሓላ ዝብል ኣተሓሳስባ ወጺእና፤ ናብ ኤርትራ ከመይ ትመሓደር ዝብል ኣተሓሳስባ ምስጋርና፡ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ምዕባለ ይርአ ከምዘሎ ዝሕብር ኣወንታዊ ምልክት ኢዩ። ጠቕላላ ጕባኤ ኪዳን ከኣ፡ እዚ ጕዳይ’ዚ ዝለዓለሉን፡ ምስ ኣወንታውን ኣሉታውን ተመኵሮታት ጕዕዞ ሃገራዊ ሓርነታዊ ምንቅስቓሳት ብምዝማድ ብግልጽነት ክትዕ ዝካየደሉን ንትጽቢታት ናይ ኵሉ ክፍልታት ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዘንጸባርቕ እተማልአ ሃገራዊ መደብ ዕዮ ዝወጽኣሉ መድረኽ ክኸውን ምዃኑ ድማ፡ ዘጠራጥር ኣይኰነን።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2533


text:
ዕንደራ ህ.ግ.ዲ.ፍ ሰዓብቱን !!
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
ዕለት 20 ለካቲት 2010
ጽባሕ ንግሆ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘናብሮም መሲልዎ ብዝሓት ሓላፍነት ዘይብሉ፡ ካብ ሕጊ ዝወጸ ተግባራት ክሰርሑ ይርከቡ ኣለዉ። ህ.ግ.ዲ.ፋያን ሂወት ኣሕዋቶም ከድሕኑ ዘየተጓየዩ፡ ሎሚ ግዜኡ ኣኺሉ በትሪ ናብ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ምስ ቀንዔ ተፋእና ኢሎም፡ ኩሉ ዝከኣሎም ክገብሩ ይጽዕሩ ኣለዉ።
እወ ሓቃታቶም’ዮም። ከም’ስ፡ እቲ ምስ ምልካዊ ስርዓት ተሻርዀም ዝፈጸምዎ እከይ ተግባራት ንዘንተ ዕለት ዝጸንሕን ዝነብርን መስልዎም፡ ምልካዊ ስርዓት እንዳቀጥቐጠን እንዳኣሰረን ዝነብር መስልዎም፡ ዝዘመትዎ ንብረት ከይተሓተቱ ዝነብሩ መስልዎም። እንተዀነ ዓለም ንመን ምስ ተጸበየት’ሞ ህ.ግ.ዲ.ፍ ከምኡ ቢሉ ክነብር። ኩሉ መዓልቲ ስለ ዘለዎ።
እቲ ኣብ ልዕሊ ዓበይቲ ወለድን፡ ዓቕሚ ኣደም ዝበጽሑስ ይትረፍ፡ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝገብርዎ ዘለዉ ተግባራት፡ ሎሚ ኣብ’ቶም ልቢ ዘይቆጸሩ ህጻናት ቆልዑ በጺሑ፡ ኣቦታቶም ኣደታቶም ከም ዘይቐተለን ከም ዘይሓየረን፡ኣብ ዘይሓጢኣቶምን ገበናቶም ንጽንባር፡ ካብ ቤት ትምህርቲ በዅሮም ንሰላምዊ ሰልፊ ዝዕድመ’ዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ሎሚ ንመበል ካልኣይ ግዜ እዩ ንህዝቢ ንዑ ርድኡኒ፡ ንዑ ኣተዓሩቅ`ኒ ዝብል ዘሎ። ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኤርትራ ካብ’ተን መዋፈርቲ ኣኽረርቲ ሓይልታት’ያ ተባሂላ ኣብ መዝገብ ኣኽረርቲ ምስ ተጸነበረት፡ ፕ.ኢ.ኣ ሕንኽ ከይበለ፡ ሰብኣይኩም ሰበይትኹም፡ ቆልዓኹም ሽማግለኹም ኣብ ኣደባባይ ወጺእኹም ተማህለሉ ዝበለ፡ እንተዀነ ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ኣብ ደገ ወጺኡ ሰላማዊ ሰልፊ ዝገበረ ኣይነበረን። ትእዛዝ መልኺ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ተጣሒሱ። እዚ ጥሕሰት’ዚ ድቃስ ዘይህብ ብምንባሩ፡ ሎሚ ከይድገም መዝገባት ገቲሩ፡ ነቶም ቅድም ክብል ኣብ ሕማቕ ግዜ ሒዝዎም ኽጠፍእን፡ መጣፍእቲ ክኸውንዎ ኣብ’ቲ ናይ ብክሕደት ሃገሩን ህዝቡን ዝኣለሞ ጸይቂ ተግባራት ሽርክነት ከእትዎም ዝተራእየ።
እንሆ ሎሚ እዚ ድዩ ዘይዚ፡ መንገዲ ጥፋኣት መድሚዱ ዝጸረገ ስርዓት ውሑዳት ዘይኮኑ፡ ኣንጻር ህዝቦምን ሃገሮም ክዓጥቑ ከይሩ ኣሎ። እቶም ኩሎም ዘበን ውራ ውራ ነፍስኻ ኣይተዕብራ ኢሎም፡ ሰብኣዊ ሕልንኦም ቀቢሮም፡ ምእንቲ ገንዘቦምን ንብረቶም ምስኡ ክጓዕዙ ዝደለዩ፡ ወጠጥ ከፊእዎም ብዘይፈተውዎን ብዘይፈተውዎን፡ በታ ሓንሳብ ዝኣተዉዋ ናይ ጥፍኣት መንገዲ መምለሲ ሲኢኖምላ ይቕጽሉ ኣለዉ።
ዓለም ንህዝቢ ኤርትራ ኣይከሰሰን፡ ዓለም ንህዝቢ ኤርትራ ኣይኣገደን፡ ብኣንጻሩ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ህዝቢ ኤርትራ ካብ ምልኪ ንኽገላገል፡ ካብ ጭቆናን ፍርሕን፡ ካብ ማእሰርትን ጭቆናን ንኽገላገል፡ ኣብ ልዕሊ ዕሉል ጨቛኒ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ እገዳ ኣዊጁ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ከም’ቲ ኣብ ኢ.ጋ.ድ ኣብ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ዊን ከም ዝበሎ ዝሰርሖን ዝገብሮን ኣይኮነን። እገዳ ሕቡራት መንግስታት፡ እገዳ ማለት’ዩ። ዋዛ ኣይኮነን።
ኣብ ሕሉፍ ታሪኽና፡ ” ከም’ቲ ዘይወግሕ መስልዋ ኣብ ቦዅራ…..” ዝበሃል ምስላ ኣበዋት፡ ዘይወግሕ፡ ሰላም ዘየምጽእ መሲልዎም፡ ብዙሓት ምስ በዓል ኮሌ/ መንግስቱ ሃይለማርያ ኣብ ኣደባባያት ኣስመራ ዓንዲሮም። ሰባት ኣሲሮም፡ ረሺኖም፡ ገዛ ገዛ እንዳኸዱ ዘሚቱ። ንዝጸልእዎ ሰብ ብፖሊቲካ እንዳኸሰሱ ኣጥፊኦም። ንሰብ ጸጋ ትድለ ኣሎኻ ውጻእ እንዳበሉ ንብረቶም ዘሚቶም። ሰብ ኣበሳቢሶም። እዚ ኩሉ ገይሮም ኣብ ከርሲ፡ ኣብ ውሻጠ ኣስመራ፡ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ መሬት ኣይትጽርና እንዳበሉ ይኸዱ ምንባሮም ምዝካር እኹል’ዩ።
ሰብ መዓርግን ሽመትን፡ መሓዙትን ደገፍትን ደርግ ብምኳኖም ጥራሕ ኣብ መንገዲ፡ ኣብ መዘናግዒ ቦታታት፡ ንሰባት ጠሚትኩምኒ እንዳበሉ፡ ይኣስሩን ይርሽኑነ ነበሩ። ንወራዙት ተመሃሮ ኤርትራውያን ፈቲናክን እንዳበሉ ብዘይፍቃድ ስድራ ቤትን ንመርዓን ደርዓን ኣገዲዶም፡ ንክንደይ ስድራ ቤታት ሰሎሎ ኣእትየሙሎም ከም ዝነበሩ ምዝካር የድሊ።
ሳላ እቶም ሂወቶም ዘይበቀቝ ጀጋኑ ስውኣትና ኤርትራ ሓራ ወጺኣ፡ ወይጦታት ደርጊ መሬት ክደንኒ ክብሉ ጀመሩ፡ መሬት ቀዲድም ከውሒ ፈንቒሎ ክኣትው ደለዩ፡ እንተዀነ ግን ቅድም ዘይተግብረ ሽዑ ትኣምር ክፍጸም ዘየክኣል ኮይንዎም።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ዝሓለፈ ኩሉ ክሓልፍን ክወግሕን’ዩ። እንተዀነ ንሕና ክወግሕ’ዩ ኢልና ከይተጸበና፡ ንህዝብን ሃገርን ንምድሓን፡ ንቕሓት ተዓጢቕና፡ ንህዝብና ከነንቕሕ፡ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ህንጻ ሓዳስ ዲሞክራሲያዊ ኤርትራ ህዝብና ክንዮው ምልካዊ ስርዓት፡ ናብራ ሰላምን ፍትሕን ግዝኣተ ሕግን ይጽበዮም ከም ዘሎ እንዳሓበርና፡ ምስ ጻዕረ ሞት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክንጋየ`ይ ኢና።
ምእንቲ’ዚ ብእዝኖም ተወጢጦም ንዝኸድዎ ጉዕዞ ጀነቫ ዘይኮነስ፡ መወዳእታ ኣድማስ መሬት እንተብጽሑ’ውን ናብ ዘብልዎ የብሎምን።
እዚ ጉዕዞ ሰዓብቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ሂወተይ ሰሚዔዮ ካብ ዘይፈልጥ፡ ጉዕዞ ጥፍኣት፡ ጉዕዞ ሕፍረት፡ ግዕዞ ድንቝርና፡ ጉዕዞ ስርኽነት ዕዳጋ ምልኪ፡ ጉዕዞ ኣንፈት ዘይብሉ ፖለቲካዊ ሃልኪ ምዃኑ ጥራሕ’ዩ ዘመስክሮ’ዩ።
ክንዕወት’ና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=306


text:
Month: February 2019
ጌጋ ሓበሬታ ኤርትራውያን ኣብ ቀዳማይ ገጽ facebook profile መኣስ ኮን ይእረም ይኸውን?
ዕላል facebook ግርም እዩ። ኣይትጽልእዎ። ብዙሕ ዘስካሕክሕ መልእኽትታት ክመጸኩም ይኽእል እዩ። ግን ከኣ ብዙሕ ቁምነገር ድማ ኣለዎም
በቲ ቁምነገር ዘለዎ እናተተባባዕኩም፥ ነቲ ዘስካሕክሕ ጽሑፋት ተጠቒምኩም ብኸመይ ቁምነገር ዘለዎ መልእኽቲ ተመሓላልፍሉ ፍልጠት ቅሰሙ።
ከብ ኣብነት ብዕለት 03/02/2019 ዘጋጠመኒ ጽሑፍ ከምዚ ይመስል ነበረ፥
ኣብዚ Facebook ዝርአ ልሙድ እንተሎ ኣብቲ “studied at” ዝብል ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ Asmara University ይመልእዎ’ሞ ኣብቲ page profile ግትር ኢሉ ትረኽቦ። ክገርመኩም ገሊኣቶም Asmara University ክትዕጾ ከላ ገና Elementary School ዘይወድኡ ወይ ድማ ስሩዕ High School ዘይወድኡ እዮም። ንምንታይ ግና University Asmara ዝብል ይመርጹ ይገርመኒ።
ምዃን ንሳ ኣብ ቅድሚኦም ትጸንሕ እሞ ይመርጽዋ ይኾኑ.
እቲ ጸገም – ኣብ Asmara University ተማሂረ ኣይኮነን። ንሓደ ብዓቕሙ በቲ ግቡእ መስርሕ ትምህርቲ ዝሓለፈን ኣባል ናይታ University ዝነበረን ከቆናጽቡን ከነኣእሱን – ” ካብ ዲግሪ – ኣእምሮ” እናበሉ ዘየለ ከሀውትቱን ክትዕዘብ ከለኻ እዩ ዝገርመካ።፡
ዝተማህረ ሰብ – ከምቲ ሰብ ዝግምቶ ዘይኮነስ ክኸውን ዘለዎ – እቲ ክኾኖ ዘለዎን ካብቲ ልሙድ ዝበሃል ኣካይዳ ወጺኡ ናቱ ኣካይዳ ዘማዕብል እዩ። እንተዘይኮነ – ነቲ ዝነበረ ኣካይዳ ክቕይር ዘይክእል እንተኾይኑ ደኣ ብኸመይ ተማሂሩ ክትብሎ ይከኣል? ነቲ ልሙድን ዝጸንሐን ርዒሙ ዝኸይድ ምሁር(educated) ዘይኮነስ ኣገልጋሊ(Slave) እዩ ዝበሃል።
ምዃን ትርጉም ናይ ምሁር ሻዕብያ ኣባላሽይዎ። ንዝተማህረን ዘይተማህረን ኩሉ ብግዱድ slave ጌርዎ። ስለዚ ትርጉም ምሁር(educated) ንምፍላጥ ገና ትርጉም ትምህርቲ ክንመሃር ክንመሃር የድልየና።
ተረካብ ዕላል ምስ ወዲ ጀበርቲ
እዚ ዕላል’ዚ ርካብ ዕላል ኣብ ናተይ(Tesfabirhan Redie) Facebook ብዕለት 03/02/2019 ዝተኻየደ ኮይኑ ከተንብቦ ስምዒታውን ኮንቱን ዝመስል ግን ከኣ ብዙሕ ሓቀኛ ስምዒታት ዝሓቖፈ ምልውዋጥ እዩ ተኻይዱ። ብመሰረቱ እዚ ዕላል እዚ ምክብብራ ዝጎዶሎ ኮይኑ ነጸብራቕ ናይቲ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዝካይድ ምልውዋጥ ቃላት እዩ። ተስፋ ይገብር ድማ ኤርትራዊ ካብ’ዚ ከም’ዚ ዓይነት ክብረት ዝጎዶሎ ተኣልዩ ንኹሉ ሰብ ከከባብር ዝኽእል ሓሳባት ምልውዋጥ ክኣቱ።
ብመሰረቱ Justice Seeker ምስቲ ብመጀመርታ ኣን ኣብ facebook ዘውረድኮ ዘይሳነ ርእይቶ እዩ ጽሒፉ። ኣነ ድማ ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ደረጃ ከይዱ ብምባል ክተዃትኾ ወሲነ። ብኡ መሰረት ድማ ኣብ ናይ ዕላል ጽምዶ የእትየዮ።
ብወገነይ ዝገበርክዎ ምልልስ ወላ’ኳ ኣብ ታሪኻዊ ሓቅነት ምርኩስ ዝገበረ እንተኾነ ዝያዳ ንፈተነ ኢለ ዝገበርክዎ ምትኹታኽ (provocation) እዩ። ሓው Justice Seeker ሓቀኛ ስምዒቱ ኣለዎ ኣይፈልጥን። ከም’ዚ ናተይ’ውን ክቶዃትኾኒ ኢሉ ዝጽሕፎ ዝነበረ ይኸውን። ግና እቲ ንሱ ዝጽሕፎም ዝነበረ ካብ ብዙሓት ተወላዶ ደቂ-ጀበርቲ ዝሰምዖምን ዘንብቦምን ሓሳባት ስለዝኾኑ ምነልባት እዚ ርድኢት እዚ ኣብ ብዙሓት ሰሪጹ ክህሉ ስለዝኽእል ኣድላይ ዘበለ መአረምታ ክውሰድ ኣለዎ ብዝብል መንፈስ እየ ኣብ’ዚ ናይ ውልቀይ blog ብመልክዕ ሰነድ ከስፍሮ
እዚ ብJustice Seeker ዝፍለጥ ከምቶም ብዙሓት ኣብ facebook ዝርከቡ ሕቡኣን ሓቀኛ መንነቱን ስሙን ዘይፍለጥ ኮይኑ፣ ብመሰረት ናይ facebook ትሕዝትኡን ናይ profile ስእሉን፡መሰረት ግና ካብ ኣባላት ማሕበር ኣህዋት ጀበርቲ(Jebertiyyah Brotherhood) ይመስል።
ሰናይ ንባብ።
Justice Seeker(JS) – 03/02/2019 9:00 AM
ክላ ኣብዛ ደሎ ካ ዓሚ ድሞተ ምራኽ ዓጃው ረብሪብካ ወዲእካ ዲካ ምትኻብ ምግሳስ መሰል ሰብን ህዝብን ሃይማኖትን ንይምሰል ኣብ ካልእ ዘይትኣምነሉ ነገር ታኣቱ ኣምሰሉ ዓጃው ወረጃ ማዕዶ ናይ ፈስቡክ
Tesfabirhan Redie(TR)
Justice Seeker
ወዲ ጀበርቲ እንታይ ኢኻ ኮንካ?
Justice Seeker ጉዳይ ኣርጎባ ከመይ ኣላ? ገለ ኣኽባር እንተለካ
JS
Tesfabirhan Redie ሃጌ ምስ ከብትን ዒባን ፈርስን ተደዋዊስካ ኣብ ገጠር ዓቢካስ ኣብ ጅረሎን ስሜንቶም ዝዓበዮ ክትመዓራረ ደሊካ ኢንፈርዮሪቲ ኮምፕለስ ኣለካ ሞ ሙሉእ ሂወትካ ብ ቅኒኢ ሓሪርካ ክትነብር ኢካ ወላ ቢያቲ ጸዓዲ ኣልምጽካ ወዲኣዮ እምበር ፋራ ፋራ ድሑር ሙካንካ ኣይተርፈካን እዩ።
TR
Justice Seeker
ናይ ጀበርትኻ እንዲ ግበር ትም ኢልካ። ፋራ ኮይነ ኣዕቁበኒ ኢለ ኣይለመንኩኻን። ንስካ ኢካ ሃጸይ የውሃንስ ኣባሪሩካ መጺእካኒ። ሕርሻ ስለዘይነበረካ ድማ ኣብቲ ጣልያን ዝመስረቶ ከተማ ክትነብር ጀሚርካ።
ኣነ ግና ትማሊ ወዲ ሓረስታይ
ሎሚ ንባዕለይ ሓረስታይ
ጽባሕ’ውን ሓረስታይ
ፋራ ይኹን ኣይኹን ንዓይ ይምለክት።
JS
Tesfabirhan Redie ከመይ ሓፍያን ኢካ ወደይ እቶም ሰብ ባድላን ኮዮን ኣብ ኮምቢሽታቶ ሽናዕ ዝብሉ ምስ ሃጌታት ነቃዕ ሕርካም ዝእቱ እግሮም ኣብ ናይ 10 ሽሕ ንድሕሪት ተመሊስካ ከማን ዘይርከብ ኣሰቃቂ ድሑር ማሕረስ ዝጥቀሙ ድሑራት ኣብ ዓመት ሓንቲ መዓልቲ ዝሓርሱ ደቂ ኮማሮ ኣገዋት ክተወዳድሪም ደሊካ?ኣይትሓፍርን ኢካ መስለኒ ክትክድም ክትማሃር ካብ ጥምየት ክትገላገል ክትልምን ወረቀት ሓዙለይ ፈርሙለይ ቅረቁና ክትብል ኣይመጻካን ዲካ?ፋራ ሃጌ ድሑር ሓረሰተይ ናይ ፈስቡክ ኣለካ ሕጂ ዉን ከሙኡ ኢልካ ዉን ክትበሊ ኢካ እምበር ተምጾኦ ለውጢ የለን ።
TR
Justice Seeker
ነቲ ከተማ ትብሊ ዘለኻ እኮ ጣልያን እዮም ሃኒጾሞ?
ትፈልጥ ዲኻ
ኣበራ ሓጎስ ኣብ ከረን – ምድሪ ኣገው – ኣብ ትሕቲ ካቶሊካውያን ከም ዝተማህረ?
ካብቶም መምሃራኑ ሓደ ድማ ሓወቦይ እዩ።
ታሪኽ ፍለጥ ያ ዓጁስ።
TR
ጀበርቲ ተባሪሮም ዝመጹ ከም ዝኾኑ ፍለጥ። ሶማልን ትግራይን ድማ እዩ መበቆሎም።
መብዛሕቶም ድማ ሓማል እዮም ኔሮም ኣብ ኣስመራ።
ወዲ ሓረስታይ ኤርትራዊ ግና ኣብ ሕርሻኡ ይናበር ኔሩ።
ሓረስታይ ድማ ዝኸበረ ሰብ እዩ።
ባድላ ክትክደን ዝገበረካ ውን ሓረስታይ እዩ።
ስለዚ ታሪኽካ ፍለጥ። እንተዘይኮነ ከፍልጠካ እየ።
JS
Tesfabirhan Redie ኤህ ኑዕቅ መጠን ነብሱ ክንዕቀካ ይፍትን ቁሩብ ሕፍር በል ሃጌ ፋራ ብደንጎሎ እንዳተማሶግካ ማዕኮርካስ ባድላ ምክዳን ሚሂሮሞም ድሑራት ሓረስቶት ን ኣዝማሪኖታት ንስካ ንባዕልካ ከማን ባድላ ሕጂ ቢያቲ ጸዓዱ እንዳፈሕፈሕካ ፈሊጥካዮ ሓቀይ ምስቶም ቅድም ዝሰልጠኑ ብመዓር ጠስምን ጻዕዳን ጸሉምን እንዳኣመረጹ ዝዓበዩ ትታረክ ኣለካ ንዑቕ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዶርም ዓደም እንዳበላዕካ ክትማሃር ኣይትሪእዮምን ኣይነበርካን ዲካ? ወላስ ሽዑ እዩ ቅኒኢ ሳዕሪሩካ ርኩስ ዓሌት ሙካንካ ተሰዊጡካ?ካልእ ድማ እቲ በለካ ለኽዓካ ዲዩ ወይ ወመጽናዕቲ ዝተደገፈ እዩ እዚ ኩሉ ሃለፋታ ክክ እቲ ርስተይ መሬተይ ንስካ ንስካ ናይ ትማሊ ኣይኮንን ትብለኒ ኣለካ ክክክ ክሕበረካ ብ ብመሰረት እቲ ብኢጣልያውያን ኣብ ብ1931 ዝተገብረ መጽናዕቲ ህዝብን እምነትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ክርስትያን 280,386 ኪኾኑ ከለዉ፤ ኣስላም ድማ 312,000 እዮም ኔሮም። ካብቶም ክርስትያን ድማ፥ ተዋህዶ፡ 258,355፣ ካቶሊክ፡ 19,312፣ ከኒሻ፡ 2,719 ብድምር 280,386 እዮም ኔሮም። ናይ ሕጂ ቁጽሮም ግን….? ።ኣነ ዉን ነዞም ሕጂ ትዝንጥሎም ዘለካ ኣብ ኤርትራ ስፈሮ ንስካ ዉን ካበይ ሙካንካ ስለዘይፈልጠካ እምበር ብ ታሪክ ዝተደገፈ ሓበሬት ክህበካ ኣየ ።እዚ ዉን ብዝርዝር ከቀርቦ እየ ከምዚ ናትካ ጽንጽዋይ ሙሁር ዶንቆሮ ኣይኮንኩን ።ናይ ለሚጭካ ናይ ተዛረብካ ኣይኮንን ኣፎም መዓር ልቦም በሊሕ ላማ ገርካዮ ክክክ ኣንጭዋ ድገ ን ኣንጭዋ ገዛ ክተውጻኣ ደሊካ ድልዱል ፋራ ኣገው
TR
Justice Seeker
እቲ ወደ-ባት ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ኣስላማይ ክስታናይ ተባሂሉ ተመቓቒሉ ኣይፈልጥን።
ጀበርቲ ግና ካብ ሶማል ስለዝመጹ እንትርፎ ብሃይማኖትና መሰረት፣ ማለት ኣስላምን ክርስትያን ምዃና ካልእ ኣይፈልጡን። ጓና-ጓና እዩ ኩኩ ግዜ። ኤርትራዊ ወደ-ባት ብወለዶ ሓደ ምዃና ስለዘይፈልጡ ሰኣን ምፍላጦም ክርስትያን-ኣስላም እናበሉ ክመቓቕሉና ዘይፈንቀልዎ እምኒ የሎን። ግና ክሳብ ሕጂ ኣይተዓወቱን ኣለዉ።
ኣስተውዕል
ኣነ መን ምዃነይ ዝፈልጥ እየ። ጭው ዝበልኩ ኣገው ወዲ ሃገረ-ሰብ እየ። ፋራ እንተበልካኒ’ውን ዘሰክፈኒ ከይምሰለካ። ከም ጀበርቲ ግና ብራርያ ወይ ስደተኛ ኣይኮንኩን።
ምክብባር ትሕሸካ። ንዓይ ብጸርፊ ተዳኽመኒ ከይመስለካ።


text:
ካብ 1973 ክሳብ 1983 ንከባቢ 10 ዓማውቲ ድምፃውን ሳዕሳዕን ብምኻን ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ኢትዮጵያ ሰሪሑ፡፡ ንኣስታት 26 ዓማውቲ ድማ ኣሰልጣኒ ዝተፈላለዩ ባህላዊ ሳዕስዒት ብምዃን ኣብ ምግልጋል ይርከብ፡፡ መምህር ሰለሙን ካብ 1988 ዓ.ም.ኢ ብስሩዕ ብዙር ክሳብ ሕዚ ኣዝዮም ብርክት ዝበሉ ሳዕሳዕቲ ኣሰልጢኑ እዩ፡፡
መምህር ሰለሞን ዝሃቦም ስልጠና ሓሊፎም ድምጻውያን ዝኾኑ ቡዘሓት ኣለዉ፡፡ ገለ ኣብነት ዝገልፆም ማህሌት ገብረገርግስ፣ ዮሴፍ ረዳ፣ኣወጣሽ ፍትዊ፣ ዓይነኣለም ሓዱሽ፣ፀጋልኡል፣ሃረግ፣ ጌታቸውን ካልኦት ክፈርዩ ዘኽኣለ ምዃኑ ይገልጽ፡፡
መምህር ሰለሙን ብፍላይ ኣብ ክልል ትግራይ ዝስርሓ ብምስሊ ዝተዓጀባ ደርፍታት/ ክሊፓት/ ዘለዉ ሳዕሳዕቲ ዳርጋ ኩሎም ፍርያቱ ምኻኖም ይዛረብ፡፡ ኣብ ሓደ ደርፊ ዘለዉ ሳዕሳዕቲ እንተኾነ ኩሎም ተዘይኮይኑ ገሊኦም ተምሃሮይ ዘይብላ ዳርጋ የላን በሃሊ እዩ፡፡ ሰሪሑ ዘይደክም ሞያዊ ፍቅሩ ብገንዘብ ዘይዕቅን ፃዕራም ኣሰልጣኒ ምዃኑ ይፍለጥ፡፡
መምህር ሰለሙን ብፍላይ ኣሸንዳ ተፈጥሮኣዊ መዓዝኡ ሓሊኡ ክጎዓዝ ዕዙዝ ተራ ይፃወት ። ብደረጃ ሃገር ኣብ ዝግበሩ ባህላዊ ውድድራት ጉጅለ መሪሑ ብምኻድ ዕውት ስራሕ እናሰርሐ እዩ መፂኡ፡፡
መምህር ሰለሙን ሕዚ ኣብ ኮሌጅ ኪነ ጥበባት ትግራይ ግዝያዊ መምህር ሳዕስዒት/ትልሂት/ ኮይኑ ኣብ ምስራሕ ይርከብ፡፡ መምህር ሰለሙን ብስእሊ ምልዓል ዝመሓደር እኳ እንተነበረ ናብ ሙዚቃ ኣዛዝዩ ዳረጋ ምልዓል ፎቶግራፍ ደው ኣቢሉ ይርከብ ፡፡
መምህር ሰለሙን ምንም ከይተኸፈለን ብክፍሊት ከይተደራደረን ንስራሕ ዘቀድም በዓል ሞያ እዩ፡፡ ሕዚ እውን ኣብ ቀረባ ግዘ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ሚሊንየም ኣዳራሽ ንዝግበር ውድድር ምስ ሓሙሽተ ክልላት ተሓፅዩ ኣሎ፡፡ ጉጅልኡ ሒዙ ኣብ ቀረባ ግዘ ከምዝኸይድን እንተኾነ ብዓወት ዛዚመ ዋንጫ ሒዘ ይመፅእ ፤ተዘይኮይኑ ባህልታት ትግራይ ኣላሊየ ተመኢፀ እውን ርእሱ ዝኸኣለ ዓወት እዩ ይብል፡፡ ምስኡ ዝተገብረ ዕላል ይቕጽል፡፡


text:
ሕጽር ዝበለ ታሪኽ ኖርወይ
ዘመን ቫይኪንግ
ኣብ መንጎ 8ን 11 ክፍለ ዘመን፡ ዘመን ቫይኪንግ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብቲ መጀመርታ ዘመነ ቫይኪንግ ኖርወይ ሃገር ኣይነበረትን፡ እንተኾነ ግን ንኣሽቱ ሃገራት ነናተን ንጉስ ዝነበረን እየን ነይረን። ኣብ 872 ዓመተ ምሕረት ግን ሃራልድ ሆርፋርገ ዝበሃል እቲ ቀዳማይ ቫይኪንግ ንጉስ ኣብ ሙሉእ ኖርወይ ነገሰ። ኣብቲ ዘመን እቶም ኣብ ስካንዲነቪያ ዚነብሩ ቫይኪንግ ተባሂሎም ይጽውዑ ነይሮም። ብዙሓት ቫይኪንግ ናብ ካልእ ሃገረ ኣውሮጳ ተጓዒዞም ኢዮም። ገሊኦም ነጋዶ ነይሮም፡ ኣቑሑት ይሸጡን ይዕድጉን ካልኦት ከኣ ዚሰርቁን ዚቀትሉን ተዋጋእቲ ነይሮም፡፡ ሎሚ ግን ብዛዕባ ቫይኪንግ ክንዛረብ ከሎና ተዋጋእቲ ምንባሮም ኢና ንሓስብ። ክርስትና ኣብ ኖርወይ ኣብ 1000 ዓመተ ምሕረት ኣቢሉ እዩ ኣትዩ። ክርስትና ኸኣ ነቲ ናይ ቀደም እምነት ኣማልኽቲ ኑረነ ተኪእዎ።
ሕብረት ዴንማርክ – ኖርወይ
ኣብ መበል 13 ክፍለ ዘመን ዴንማርክ ዓቢ ጽልዋ ኣብ ልዕሊ ኖርወይ ከተሕድር ኪኢላ፡ ካብ 1397 ጀሚሩ ኸኣ ኖርወይ ብዕላዊ ሕብረት ምስ ዴንማርክን ሽወደንን ጀሚራ። እቲ ሕብረት ሓደ ሓባራዊ ንጉስ ነይሩዎ ንሱ ኸኣ ወዲ ዴንማርክ ኔሩ። በብቁሩብ ሽወደን ካብቲ ሕብረት ኣንሳሒባ እንተኾነ ግን ሕብረት ኖርወይን ዴንማርክን ክሳብ 1814 ጸኒሑ። እቲ ፖለቲካ ካብ ዴንማርክ ይምራሕ ኔይሩ። ኮፐንሃገን ባህላዊ ማእከል እያ ኔራ፡ ኖርወጂያውን ከኣ ብቋንቋ ዴንማርክ እዮም ዚጽሕፉን ዜንብቡን ዝነበሩ። ሓረስቶት ኖርወይ ኣብ ኮፐንሃገን ንዝርከብ ንጉስ ግብሪ ይኸፍሉ ነይሮም።.
ምፍራስ ሕብረትን ሓዲሽ ሕብረትን
1814 ኣብ ታሪኽ ኖርወይ ኣገዳሲት ዓመተምሕረት እያ። 17 ግንቦት ኣብዛ ዓመት እዚኣ ኖርወይ ናታ ቅዋም መስሪታ። ኣብ መጀመርታ 19 ክፍለዘመን ብዙሕ ኲናታት ኔሩ ኣብ ኤውሮፓ። ሓደ ካብኡ ኣብ መንጎ ዓዲ እንግሊዝን ፈረንሳን ዝነበረ ዓቢ ውግእ እዩ። ደንማርክ-ኖርወይ ምስ ፈረንሳ ወጊነን ስለዝነበራ ፈረንሳ ኲናት ምስተሳዕረት ንጉስ ደንማርክ ንኖርወይ ናብ ሽወደን ከረክባ ተገዲዱ፣ ሽወደን ምስ ዓዲ እንግሊዝ እያ ወጊና ኔራ።
ኣብ 1814 ኣብ መንጎ ዳንማርክን ኖርወይን ዘሎ ሕብረት ፈሪሱ። ብዝሕ ዝበሉ ኖርወጃውያን ድሕሪ ምፍራስ ሕብረት ኖርወይ ልኡላዊት ሃገር ክትከውን እያ ኢሎም ተተስፍዮም ኔሮም፣ 112 ልዑል ስልጣን ዝነበሮም ሰባት ከኣ ካብ ደቡባዊ ክፋል ናይዚ ሃገር መጺኦም ኣብ ኣይድስቮል ኣብ ዞባ ኣከርስሁስ ተኣኪቦም። ሓደ ካብቲ ኣብኡ ክገብሩዎ ዝደለዩ ዕማማት ከኣ ንልኡላዊት ኖርወይ ዝኸውን ቅዋም ምጽሓፍ እዩ ኔሩ። ይኹን ደኣ እምበር ኖርወይ ብግዴታ ብሕብረት ምስ ሽወደን ተቖሪና ፣ኣብ ሕዳር 1814 ከኣ ሕብረት ሽወደንን ኖርወይን ተመስረተ። ሕብረት ምስ ሽወደን ካብቲ ናይ ቅድም ምስ ደንማርክ ዝነበረ ሕብረት ፍኹስ ዝበለ እዩ ኔሩ። ኖርወይ ቅዋማ ምስ ገለ ለውጥታት ክትዕቅብ ክኢላ፣ ከምኡውን ውሽጣዊ ርእሰ-ምሕደራ ኔሩዋ። ፖለቲካ ጉዳያት ወጻኢ ብሽወደን ይምሕደር ኔሩ፣ ንጉስ ክልቲአን ሃገራት ከኣ ሽወደናዊ እዩ ኔሩ።
ሃገራዊ ፍቕርን መንነት ኖርወይን
ኣብ ከባቢ መፋርቕ ዓመታት 1800 ኣብ ኤውሮፓ ኣብ ስነጥበብን ባህልን ሃገራዊ ፍቕሪ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝንባለ ክዓቢ ጀሚሩ። ፍሉይ ሃገራዊ መለለዪታት ምጉላሕ ኣገዳሲ ኮይኑ፣ ከምኡውን ኣዕቢኻን ኣጸቢቕካን ምቕራብ። ኣብ ኖርወይ ከኣ ውቁብ ባህሪኣ ተሓርዩ ይቐርብ ኔሩ፣ ከምኡን ሕብረተሰብ ሓረስቶት ከም ‘’ፍሉይ ኖርወጃውነት’’ ይርአ ኔሩ። ሃገራዊ ፍቕሪ ብመገዲ ስነ-ጽሑፍ፣ ስእሊን ሙዚቃን ይግለጽ ኔሩ። ኣብዚ እዋን እዚ ኖርወጃውያን ኣብ ናይ ገዛእ ርእዞም ሃገራዊ መንነት ዘለዎም ንቕሓት እንዳዛየደ ከይዱ። ኣብ ብዙሓት ሰባት ኖርወጃዊ ምዃን ኩርዓት እንዳሕደረ መጺኡ፣ ከም ውጽኢት ናይዚ ከኣ እዛ ሃገር ልኡላውነታ ክትረክብ ልዑል ድሌት ሓዲሩ።
ኣማይት ዓመታት ምስ ደንማርክ ኣብ ሕብረት ድሕሪ ምጽናሕ ጽሑፋዊ ቋንቋ ኖርወይ ዳንማርከኛ እዩ ኔሩ። እቲ ሎሚ ከም ቡክሞል ንፈልጦ ጽሑፋዊ ቋንቋ ካብ ዳንማርከኛ ዝመጸ እዩ። ሃገራዊ ፍቕሪ ልዑል ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብዙሓት ኖርወጃውያን ጽሑፋዊ ቋንቋኦም ናቶም እምበር ካብ ናይ ደኒሽ ዝመጸ ክኸውን የብሉን በሃልቲ ኔሮም። በዚ ምኽንያት መርማሪ ቋንቋ ኢቫር ኦሰን ኣብ ኖርወይ ብምሉኡ ብምጋሽ ቋንቋዊ ኣብነታት ካብተን ዝተፈላለየ ላህጃታት ኣኪቡ። ነዘን ኣብነታት ብምጥቃም ከኣ ሓደሽ ጽሑፋዊ ቋንቋ መስሪቱ፣ ኒኖርሽክ። ኒኖርሽክን ቡክሞልን ካብ 19 ክፍለዘመን ኣትሒዙ ብዙሕ ማዕቢሉ እዩ፣ ግን ኖርወይ ጌና ክልተ ወግዓዊ ዓይነታት ቋንቋ ኖርሽክ ኣለዋ፣ኣብ ርእሲ ሳሚስክን ክቨንስክን።
ምዕባለ ኢንዱስትሪ ኣብ ኖርወይ
ኣብ መፋርቕ 19 ክፍለዘመን ከባቢ 70 ሚእታዊት ህዝቢ ኖርወይ ኣብ ገጠር እዩ ዝቕመጥ ኔሩ። መበዛሕትኦም ከኣ ኣብ ሕርሻን ምግፋፍ ዓሳን እዮም ዝዋፈሩ ኔሮም። ንብዙሓት ሂወት ጽንኩር ኔሩ። ብዝሒ ህዝቢ እንዳወሰኸ ይኸይድ ኔሩ፣ ንኹሉ ሰብ እኹል መሬትን ስራሕን ድማ ኣይነበረን። ጎኒ ጎኒ እዚ ከኣ ኣብ ከተማታት ለውጥታት ክርአ ጀሚሩ።ብዙሓት ፋብሪካታት ይኽፈታ ኔረን፣ ብዙሓት ድማ ካብ ገጠር ናብ ከተማ ስራሕ ንኽረኽቡ ይግዕዙ ኔሮም። ሂወት ከተማ ንብዙሓት ዝሰርሓ ስድራቤታት ጸንኪሩወን ኔሩ። መዓልታት ስራሕ ነዊሕ፣ ኩነታት ኣቐማምጣ ከኣ ከቢድ ነበረ።ስድራቤታት ብዙሕ ግዜ ብዙሓት ቆልዑ ኔሮመን፣ ስድራቤታት ውን ብሓባር ኣብ ንእሽተይ ቤት ምስፋር ልሙድ ኔሩ። ስድራቤታት መነባብሮ ንኽክእሉዎ ውን ብዙሓት ቆልዑ ኣብ ፋብሪካታት ይሰርሑ ኔሮም። ኣብ መንጎ 1850ን 1920ን ዝነበረ ዓመታት ልዕሊ 800 000 ኖርወጃውያን ናብ ኣመሪካ ተሰዲዶም።
ናጻ ባዕላ ዝኸኣለት ሃገር
ኣብ 1905 ሕብረት ምስ ሽወደን ፈሪሱ። ንብዙሕ ግዜ ኣብ መንጎ ኖርወጂያን ባይቶን ንጉስ ሽወደንን ብዛዕባ ብዙሕ ጉዳያት ፖለቲካ ዘይምስምማዕ ነይሩ። ኣብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመን ብዙሓት ሰባት ኖርወይ ናጻ ባዕላ ዚኸኣለት ሃገር ክትከውን ኣለዋ ብማለት ሓሳቦም ገሊጾም። 7 ሰነ 1905 ባይቶ ኖርወጂያን ካብዚ እዋን ጀሚሩ ንጉስ ሽወደን ንጉስና ኣይኮነን ከምኡ’ውን ሕብረት ምስ ሽወደን ፈሪሱ እዩ ኢሉ ኣዊጁ። መልሰ-ግብሪ ሽወደን ከኣ ብርቱዕ ነይሩ። ዳርጋ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ውግእ ክባራዕ ቁሩብ ተሪፍዎ ነይሩ። ኣብዛ ዓመት’ዚኣ ክልተ ረፈረንደም ተገይሩ፡ ውጽኢቱ ኸኣ ሕብረት ምስ ሽወደን ይፍረስ ዝብል ነይሩ። እቲ መንግስቲ ኸኣ ንጉሳዊ ክኸውን ኣለዎ ተባሂሉ። ነቲ ልኡል ካርል ወዲ ዴንማርክ ውን ከም ሓዲሽ ንጉስ ኖርወይ ተመሪጹ፣ ስም ንጉስ ሆኮን ዝብል ኖርወጂያዊ ስም ተዋሂብዎ። ንጉስ ሆኮን 7ይ ካብ 1905 ጀሚሩ ንጉስ ኖረወይ ነይሩ። ኣብ 1957 ከኣ ዓሪፉ።
ኣብቲ መጀመርታ ፍርቂ ናይ 20 ክፍለ ዘመን
ቀዳማይ መፋርቕ 19 ክፍለዘመን
ኖርወይ ሓይሊማይ ብምጥቃም አለክትሪክ ከተፍሪ ጀሚራ። ከም ውጽኢት ናይዚ ከኣ ብዙሓት ኢንዳስትሪታት ተመስሪተን። ጉልበት ስራሕ ኣድላይነቱ እንዳዛየደ ከይዱ፣ ከተማታት ከኣ ዕብየተን ቀጺሉ። ርእሱ ዝኸኣለ ሕጊ ትካላት ሓይሊ ማይ ብብሕታዊ ኣካላት ከምዝህነጽ ጌሩ፣ ግን እቲ ባህርያዊ ሃብቲ ሓይሊ ማይ ግን ኣብ ዋንነት መንግስቲ ከምዝጸንሕ ተጌሩ።
ካብ 1914-1918 ዝነበረ ዓመታት 1 ይ ኲናት ዓለም ኣብ ኤውሮፓ ይኸይድ ኔሩ። ኖርወይ ዋላ ኳ ኣብቲ ኲናት ብንጥፈት ኣይትሳተፍ፣ ቁጠባዊ ሳዕቤናት ግን ጸልዩዋ እዩ። ኣብ 1930 ዝነበራ ዓመታት ኣብ ኤውሮፓን ሰሜን ኣመሪካን ቁጠባዊ ቅልውላው ኔሩ። ብዙሓት ስርሖምን ገዝኦምን ስኢኖም። ዋላ ኳ ኩነታት ኣብ ኖርወይ ማዕረ ካልእ ቦታታት ጽንኩር ኣይንበር፣ ‘’ጽንኩራት ዓመታት 1930ታት’’ ብምባል ይዝከር እዩ።
2ይ ውግእ ዓለም 1939/1940 – 1945
2 ይ ኲናት ዓለም መስከረም 1939 ጀርመን ንፖላንድ ምስ ወረረታ ጂሚሩ። ኖርወይ ብሓይልታት ጀርመን 9 ሚያዝያ ተወሪራ። ቃልሲ ኣብ ኖርወይ ንገለ ሳምንታት ጥራሕ ምስ ጸንሐ እያ ኖርወይ ኢዳ ሂባ። ንጉስን መንግስትን ናብ ዓዲ እንግሊዝ ተሰዲዶም፣ ኣብኡ ኮይኖም ከኣ ኖርወይ ነጻ ከውጽኡ ቃልሶም ቀጺሎም። ኖርወይ ሽዑ ምስ ጀርመን ምሕዝነት ዝነበሮ፣ ግን ከኣ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዘይተመርጸ መንግስቲ ትመሓደር ኔራ፣ ብ ቪድኩን ክዊስሊንግ ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ።
ሽሕ’ኳ ኣብ መሬት ኖርወይ ብዙሕ ቀጥታዊ ግጥማት እንተዘይነበረ፣ ብዙሓት ተቓወምቲ ጉጅለታት ኔረን፣ ሽርሒ ዝፍጽማ፣ ዘይሕጋዊ ጋዜጣታት ዝዕድላን ሲቪላዊ ኣብያ ዝውድባን፣ ኣንጻር ወረርቲ ጀርመናውያን ዘይንጡፍ ተጻብኦ ዘርእያ ኔረን እየን።
ብዙሓት ኣብዘን ተቓወምቲ ጉጅለታት ዝነበሩ ካብ ሃገር ክስደዱ ተገዲዶም። ኣብ ግዜ 2 ይ ኲናት ዓለም ከባቢ 50000 ኖርወጃውያን ናብ ሽወደን ተሰዲዶም።
ኣብ ሰሜን ኖርወይ ብዙሓት ተቐቲሎም፣ መብዛሕትኡ ክፋል ፊንማርክን ኑርድ-ትሩምስን ከኣ ፈሪሱ ጸኒሑ ጀርመናውያን ካብኡ ምስ ኣንሳሓቡ። ሂትለር ብዘመሓላለፎ ትእዛዝ መብዛሕትኡ ህንጻታታትን ትሕተ-ቅርጺን ኣንዲዶሞ፣ ምእንታን ሰራዊት ሶቭየት ነቲ ኣብኡ ዘሎ ጸጋታት ከይጥቀሙሉ።
ኣማስያኦም ጀርመናውያን ኣብ ብዙሓት ግንባራት ክሰዓሩ ጀሚሮም፣ ኣብ ግንቦት 1945 ከኣ ኢዶም ክህቡ ተገዲዶም። ከባቢ 9500 ኖርወጃውያን ብምኽንያት እዚ ኲናት ሞይቶም።
ኖርወይ ኣብ ዘመናዊ ዘመን
ድሕሪ ኲናት ሃገር ዳግመ ህንጻ የድልያ ኔሩ። ልዑል ዋሕዲ ኣቕሓ ኔሩ፣ ንህዝቢ ከኣ እኹል ገዛውቲ ኣይነበረን። ዳግመ ህንጻ ብዝቐልጠፈ ክሰልጥ ምትሕብባርን ሓድነትን ግድን ኔሩ። መንግስቲ ንቑጠባን ምህላኽን ብከቢድ ይቆጻጸሮ ኔሩ።
ድሕሪ ኲናት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (ዩአን) ተመስሪቱ። ቀዳማይ ዕላማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዓለም ፍትሕን ሰላምን ከምዝሰፍን ምግባር እዩ። ኖርወይ ካብተን ቀዳሞት ሃገራት ኣብዚ ውድብ ዝኣተወት እያ፣ ኣብ ሕዳር 1945።
ድሕሪ ኲናት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንሃገራት ኤውሮፓ ቁጠባዊ ሓገዝ ክቕበላ ዕድል ከፊታትለን። እዚ ቁጠባዊ ሓገዝ ብውጥን-ማርሻል ይፍለጥ፣ ነተን ተቐበልቲ ሃገራት ከኣ ቁጠባዊን ፖለቲካውን ጠለባት ጠሊባ። ኖርወይ ኣስታት ሰለስተ ቢልዮን ኮሮና ደገፍ ካብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መንግስታት ኣመሪካ ተቐቢላ። ኣብ 1949 ኖርወይ ካልኦት 11 ሃገራትን ውዕል ኣትላንቲክ ፈሪመን። ከም ውጽኢት ናይዚ ከኣ ሰሜን ኣትላንቲካዊ ውድብ ምክልኻል ናቶ ተመስሪቱ። ጥቡቕ ዝምድና ኣብ መንጎ ምዕራብ ኤውሮፓን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ክሳዕ ሕጂ ይቕጽል ኣሎ።
ኣብ ዓመታት 1950ን 1960ን ቁጠባ ኖርወይ ብተዛማዲ ጽቡቕ ኔሩ፣ መንግስቲ ንህዝቢ መነባብሮኡ ዘመሓይሽ ለውጥታት ኣተኣታትዩ። ኣብ 60-ታት ብዙሓት ትካላት ነዳድን ጋዝን ኣብ ኣፍደገ ገማግም ባሕሪ ኖርወይ ከናድያ ደልየን። ልክዕ ከምቲ ቅድሚ 50 ዓመታት ኣብ ሓይሊ ማይ ዝተገብረ ሃብቲ ነዳዲ ውን ኣብ መንግስታዊ ዋንነት ተዓቂቡ፣ ብሕታውያን ትካላት ከኣ ንኽደልያ፣ ፍሒረን ነዳዲ ከውጽኣ ኣብ ዝተወሰነ ከባቢታት ንዝተወሰነ ጊዜ ፍቓድ ክገዝኣ ተፈቒዱለን። ኣብ 1969 ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ነዳዲ ተረኺቡ፣ ካብ ሽዑ ኣትሒዛ ከኣ ኖርወይ ከም ነዳዲት ዘለዋ ሃገር ማዕቢላ። ኣብዚ እዋን እዚ ኖርወይ ኣብ ዓለምና ካብተን ዝለዓለ ሰደድ ነዳዲ ዘለወን ሃገራት ኮይና ኣላ፣ ነዳዲ ኢንዳስትሪ ከኣ ኣብ ቁጠባ ኖርወይ ልዑል ተራ ይጻወት።
ዓበይቲ ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ውን ኣብ ምዕባለ ዘመናዊት ኖርወይ ዓቢ ተራ ተጻዊተን እየን። ብፍላይ ከኣ ምንቅስቓስ ሸቃሎን ምንቅስቓስ ደቀንስትዮን ኣገዳሲ ተራ ተጻዊቶም። ምንቅስቓስ ሸቃሎ መበቆሉ ካብ 17 ክፍለዘመን ዋላ ኳ እንተኾነ ካብ ዓመታት 1880 ኣትሒዙ እዩ ተወዲቡ ናይ ኢንዳስትሪ ስራሕ እንዳበዝሐ ምስ ከደ። ካብ ዓመታት 1920 ከኣ እዚ ምንቅስቓስ ጽልዋኡ እንዳ ዓበየ ከይዱ። ምንቅስቓስ ሸቃሎ ንሸቀልቲ ዝሓሸ ኩነታት ስራሕ ክግበር ተቓሊሱ፣ ገለ ካብኡ ዝሓጸረ መዓልታት ስራሕ፣ ዝሓሸ ኩነታት ጸጥታ ኣብ ስራሕ፣ መድሕን ሕማምን መሰል ቁጠባዊ ደገፍ ኣብ ግዜ ሽቕለት ኣልቦነትን እዮም ኔሮም።
ምንቅስቓስ ደቀንስትዮ ኣብ ሕብረተሰብና ንመሰላት ደቀንስትዮ፣ ማዕርነት ኣብ መንጎ ጾታታትን፣ ደቅተባዕትዮን ደቅንስትዮን ማዕረ ዕድላት ክህልዎም ተቓሊሰን እየን። መሰል ፍትሕ፣ መሰል ምክልኻል ጥንሲ፣ ባዕለን ምንጻል ጥንሲ ክውስና፣ ከምኡውን ደቀንስትዮ ኣብ ነፍሰን ባዕለን ክውስና መሰል ክህልወን ካብቲ ንምንቅስቓስ ደቀንስትዮ ኣገደስቲ ዝነበረ ጉዳያት እዩ። ኣብ 1978 ሕጊ ምኹላፍ ጥንሲ(ሕጊ ምንጻል) መጺኡ። እዚ ሕጊ እዚ ከኣ ሓደ ካብቲ ዝህቦ መሰላት፣ ጥንሲ ቅድሚ መበል 13 ሰሙን ደቀንስትዮ ጥንሲ ክንጽላ ከምዝኽእላ እዩ።
/
ምንቅስቓስ ደቀንስትዮ ኣብ ሕብረተሰብና ንመሰላት ደቀንስትዮ፣ ማዕርነት ኣብ መንጎ ጾታታትን፣ ደቅተባዕትዮን ደቅንስትዮን ማዕረ ዕድላት ክህልዎም ተቓሊሰን እየን። መሰል ፍትሕ፣ መሰል ምክልኻል ጥንሲ፣ ባዕለን ምንጻል ጥንሲ ክውስና፣ ከምኡውን ደቀንስትዮ ኣብ ነፍሰን ባዕለን ክውስና መሰል ክህልወን ካብቲ ንምንቅስቓስ ደቀንስትዮ ኣገደስቲ ዝነበረ ጉዳያት እዩ። ኣብ 1978 ሕጊ ምኹላፍ ጥንሲ(ሕጊ ምንጻል) መጺኡ። እዚ ሕጊ እዚ ከኣ ሓደ ካብቲ ዝህቦ መሰላት፣ ጥንሲ ቅድሚ መበል 13 ሰሙን ደቀንስትዮ ጥንሲ ክንጽላ ከምዝኽእላ እዩ።


text:
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ’ውን አስተውዕል!! ብተስፋይ ተኽለ ደበሳይ ሕ/መንግስታት አሜሪካ
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ’ውን አስተውዕል!!
ብተስፋይ ተኽለ ደበሳይ ሕ/መንግስታት አሜሪካ
11/02/2020
ክቡር ተቓላሳይ ህዝብና!
ንብዙሕ ዘመናት አብ ገዛእ መሬትካ፣ ሰላምን ቅሳንነትን ስኢንካ፣ ብዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ሐይልታት፣ ከምዝተሃሰኻን ከም ዝተደሃኽካን፣ ክሳብ ሎሚ ካብ ዝኽሪታትካ ዘይተኸወለ፣ እቲ ዘይሐወየ በሰላ ውግእን ኲናትን ስንብራትካ ባዕሉ ዝምስክሮ ኢዩ።
ብፍላይ አብቲ ዝሐለፈ ናይ 30 ዓመታት ብረታዊ ተጋድሎኻ፣ ንኽትግምግሞ አዝዩ አሸጋሪ ዝኾነ፣ ሰብአዊ ሂወትን ጉልበትን፣ ጥሪትን ንብረትን፣ በቲ ጨካን ሐይልታት መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዘስካሕክሕ ዕንወትን ብርሰትን ወሪዱካ ኢዩ። ሎሚ’ውን እንተኾነ እቲ “ኤርትራ ባሕራ’ምበር ሰባ አየድልየናን ኢዩ” ዝብል መቐጸልታ ናይ ሃጸይ ሃይለስላሴ ዝኾነ ደግሲ ሕማሞም ዝተላዕሎም፣ ኮሎኔል አብይ አሕመድ ዝብሃል ውዲተኛ መራሒ አምሪሖም ዳግም ቁስልኻ ክጎድኡኻ ይሸባሸቡ አለዉ። ንልዑላዊ ሃገራዊ ዋንነት ባሕርኻ ንምቁጽጻርን ንምርሳይን ከአ፣ “ኢትዮጵያ እንደገና ናይ ቀይሕ ባሕሪ ወናኒት ንምግባራ፣ ናይ ባሕሪ ሐይሊ ሰራዊትን መራኽብን አጽዋርን አዳሊና አለና” ክብሉ ብአዋጅ ገሊጾም አለዉ።
ነዚ ኩሉ ሐደገኛ ዝኾነ ውዲታትን ሽርሒታትን ንምፍጻም ከአ፣ እቲ ናይ 30 ዓመታት መሪር ተጋድሎኻን፣ ሰፍ ዘይብል መስዋእትኻን ፍረ ጻማኻ ዘሚቱን ጨውዩን ዝገበተ፣ ንሰላምካን ቅሳነትካን ዝጻባእ፣ ኢሳያስ አፍወርቂ ዝብሃል ከዳዕ፣ ናይቲ ውዲትን ሽርሕን እቲ ቅድመ ግንባር ቀንዲ ተዋሳአይ ምዃኑ ኢዩ።
ክቡር ተቓላሳይ ህዝብና
“ሳእንኻን ይመስል አብ እግርኻን ዘይትወድዮ” ከም ዝብሃል፣ ንህዝቢ ኤርትራ ዓይኒ ብዓኒ ብርእዮ ዝኸድዔን ዝጠለመን ኢሳያስ አፍወርቂ፣ ዝያዳ ካብ ኤርትራን ህዝባን፣ ብዛዕባ ኢትዮጵያን ህዝባን ከም ዝሐስብን ከም ዝጭነቕን፣ ቅድሚ ሕጂ ብተለቪጅን ከይሐፈረ ከይሐነኸ፣ ብአዋጅ ደርጒሑልካ ኢዩ። ስለዝኾነ ከአ “ስልጣነይ ንአብይ አሕመድ አረኪበ ኢየ . . . ምስ ኢትዮጵያ ሐደ ሃገር ኢና. . . ኩሉ አምሊስናዮ ኢና አይከሰርናን . . . ዶብ ዘይኮነ ክንዮው ዶብ ክንሐስብ አለና ” ዝብል መልእኽቲ ኢሳያስ፣ ካብ ሐደ ሰላዪ ኢትዮጵያዊ’ምበር ካብ ሐደ ኤርትራዊ ኢየ ዝብል ፍጹም ዝሕለም’ውን አይኮነን። ነዚ ንሃገራዊ ልዑላውነትካ አብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ፣ ሽርክነትን ውዲትን ናይ ኢሳያስን አብይ አሕመድን አብ ግብሪ ከይውዕል ግን ቀንዲ ዕንቅፋት ዝኾኖም፣ ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኢዮም። ስለዚ እቲ ዘዳልዉዎን ዘዋጣውጥዎን ስላዕ፣ አብ ህዝቢ ትግራይ ተሐጺሩ ዝተርፍ ዘይኮነስ፣ ድሒሩ ዝመጽእ ተሪር ስላዕ ቀንዲ ዝውቃዕን ዝህረምን ዕላማ ንስኻ ህዝቢ ኤርትራ ምዃንካ ከሎ ጌና ብአግኡ ተገንዘቦ። አብይ አሕመድ ንኢሳያስ አምሪሑ፣ ኢትዮጵያ አብ ኤርትራን ገማግም ቀይሕ ባሕርን ከም ድሌታ ክትዋደይን ክትዕንድርን መታን፣ ቅድም ቀዳድም ንህዝቢ ትግራይ ምንብርካኽን፣ ንክልላዊ መንግስቱ ምውጋእን ምልጋስን ዝብል ሐባራዊ ስትራተጂ ወጢኖም ክንቀሳቐሱ ጀሚሮም ምህላዎም ከአ ናይ አደባባይ ሚስጢር ኢዩ።
ከዳዕ ኢሳያስ አፍወርቂ ንህዝቢ ኤርትራን ደቁን ብምጽናትን ብስደትን ፋሕፋሕ አቢሉ ብምድኻም፣ አብ ትሕቲ ፍጹም ቁጽጽረይ አእትየዮም ኢየ ዝብል ምትእምማን ዕግበትን ስለዘሕደረ ከአ፣ እንሆ አብ ዝኾነ ሰዓትን እዋንን፣ ናይ ኲናት ነጋሪት አዋጅ አዊጁ እቶ ክብለካ ዘጸግሞ አይኮነን። ቅድሚ ሕጂ’ውን እንተኾነ፣ እቲ ንሱ ዘቖሞ ባይቶ ኮነ ሚኒትራቱን አብ ዘይፈልጥዎ፣ መራሕቲን አዘዝቲን ምክልኻል ሰራዊት ኤርትራ አብ ዘይፈልጡዎን ዘይተዳለዉሉን፣ ኲናት ባድመ ኢሉ አብ ዘይውዳእ ታኼላ ጥፍአትን ብርሰትን አእትዩካ ኢዩ።
እሞ’ኸ ሎሚ ህዝበይ በቲ ደጋጊሙ ዘደናገረካን ዘታለለካን፣ ንህልውናኻ ከም ህዝብን ሃገርን ዝድምስስ፣ ብተንኮል ዝተጠጅኤ ሐዲሽ ናይ ኲናትን ውግእን ነጋሪት አዋጅ ኢሳያስን ክትቅበሎ ዲኻ? ወዲ ሰብ ሐደ ወይ ክልተ ግዜ ይደናገር፣ ካብኡ ንላዕሊ ምስ ዝደናገር ግን እቲ አበሳን ሕመቕን ናይቲ ዝደናገር’ምበር ናይቲ መታለሊን መደናገሪን አይኮነን።
አብይ አሕመድ ዝመርሖ ናይ ኢትዮጵያ ፈደራል መንግስትን ሰዓብትን፣ ንኢሳያስ ብምሐዝ፣ ንህዝባዊ ወያኔን ህዝቢ ትግራይን ወጊእካ ብምንብርካኽ፣ ንኤርትራን ባሕርታታን ዳግም ናብ ኢትዮጵያ ቁጽጽር ምምላስ ንዝብል ስትራተጂ ኲናቶም፣ ኢሳያስ ምስኦም ክሐብሮምን ክጽንበሮምን ካብ መረጸ፣ ንሕና ከም ኤርትራውያን’ከ እንታይ ይኹን ምርጫና? ንድሕነት ሃገርናን ህዝብናን’ከ ምስ መን ንተአሳሰር?
ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ብተደጋጋሚ ንጹርን ግሉጽን ብዝኾነ እዉጅ መርገጾም፣ ናይ ኤርትራ ሃገራዊ ልዑላውነትን ነጻ ህልውናን አብ ዋጋ ዕዳጋ ዝአቱ አይኮነን ብምባል ንሃገራዊ ልኡላውነት ኤርትራ ከምዘኽብሩን ዝሕለቑን ብዘየማትእ አገባብ ክገልጹ ጸኒሖም ኢዮም።
ስለዚ ኢሳያስ ምስ መንግስቲ አብይ አሕመድ ብምሽራኽን ብምውዳይን ንህልውናና ከም ሃገርን ህዝብን ዝጻባእ መርገጽን ስትራተጂን ካብ ሐዘ፣ ንሕና ከአ ከም ህዝብን ሃገርን ምስቲ ብዘየማትእ ንሃገራዊ ልዑላውነትና ዘኽብርን ዝአምንን እዉጅ መርገጽ ዝሐዘ፣ ጅግና ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ምስላፍን፣ ንልዑላውነትና ብዘረጋግጽ፣ ንሐድነት ህዝብና ከአ ብዘኽብር አተሐሕዛን፣ ንህሉው ኩነታትና ዘግጥም ናይ ሐባር ስትራተጂ ምሕንጻጽን ምትግባርን ዓይኒ ዘይሕሰዮ፣ ቃል ዓለም ከአ ዘይግበሮ፣ እዋናውን መድረኻውን ኢዩ። እዚ ክንብል ከለና ኢሳያስ ኮነ እቶም አብ ፈይስቡክን ዩትዩብን ዝዓስከሩ ኮራኹሩን ወዓጋቱን፣ ሐለይቲ ሃገር ክመስሉ ብዙሕ ከጒርዑን ክበኽዩን ምርአይ ከአ ከገርመና የብሉን።
ከዳዕ ኢሳያስን አብይ አሕመድን ንውዲታዊ ሽርክናኦም ዘዓውት ወተሃደራዊን ፖለቲካውን ስትራተጂ ክሕንጽጹ ከለዉ፣ ህዝቢ ኤርትራን ተቓለስቲ ደቁን እውን እንተኾነ ንክብሪ ህዝቦምን ንሃገራዊ ልዑላውነት ሃገሮምን ዘዓውት ስትራተጂ ናይ ምሕንጻጽ ውሳኔ ማንም ዘይሻመዎ መሰሎም ኢዩ።
በዚ አጋጣሚ ህዝቢ ኤርትራ ብሐፈሻ፣ መንእሰይ ኤርትራ ከአ ብፍላይ፣ ነታ ጽባሕ ዝመርሐን ዘማሐድራን ልዑላውነታ ዝዓቀበት ኤርትራ፣ ናይ ምድሐናን ምክልኻላን፣ ታሪኻዊ ሐላፍነት ተሰሚዑዎ ነዚ ሐደገኛ መድረኽ አብ ምግጣም ብሐላፍነት ክምክትን ተስታፍነቱ ብተግባር ከርኢን ዜግነታዊን ሃገራዊን ግዴታኡ ኢዩ።
ከምኡ’ውን ሰራዊት ምክልኻል ሐይልታት ኤርትራ፣ ነቲ ኢሳያስ አፍወርቂ ብተደጋጋሚ ኲናትን ውግእን ብምእጓድን ብምስዋርን፣ ንመንእሰይ እዛ ሃገር’ዚአ ወግሔ ጸብሔ እንዳገፈፈ፣ አብ ትርጉም ዘይብሉ አህላኺን አብራሲን ታኼላ ኲናት ክሽምሞ ዝገብሮ ጎስጓስን መናወራን ይአክል ክብሎን ተቓውሞኡ ከስምዕን መድረኹን እዋኑን ሕጂ ኢዩ።
አብዚ አዝዩ ሐደገኛን ተአፋፊን ንህልውና ኤርትራ ከም ሃገር ዝፈታተን እዋን፣ ንተቓወምቲ ውድባትን ሰልፍታን ኤርትራ ዝብሃል እንተልዩ፣ ሰአን ተላዚብካን ተወሃሂድካን ብሐደ ጥርኑፍ ሃገራዊ ግንባርን መሪሕነትን ምስራሕ ዘምለጠናን ዝኸሰርናዮ ዕድልን ውሑድ አይኮነን። ሕጂ’ውን ዝተፈላለየ ምስምስን ምኽንያትን ንጎኒ ሐዲገን፣ ነዚ መድረኽዚ ዝገጥም ሐባራዊ መርገጽን ስትራተጂን ንምሐዝ፣ ብዝቐልጠፈን ብህጹጽን ዘድሊ ስጉምቲ ክወስዳ ተሪር ምሕጽንታን ለበዋን ነቕርበለን። ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ይአክልን፣ ሲቪካዊ ማሕበራትን ከአ፣ ነቲ ዝድገፍን ዝተባባዕን ስጉምቲ ዝወስድ ሸነኻት እንዳአተባብዔ ንቕድሚት ክደፍኦን፣ ነቲ ድሒሩ ዘሎ ከአ ንሐድነት ዘጠናኽር መአዝን ንኽሕዝ ሃናጺ ድምጹ ከስምዕ ነዘኻኽር።
በዚ አጋጣሚ ንህዝብታት ኢትዮጵያ እነመሐላልፎ መልእኽቲ፣ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኩሎም ጎረባብቱ አህዛብ ብሐፈሻ፣ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ከአ ብፍላይ፣ አብ ሕድሕድ ምክብባር ዝተሰረተ አብ ሰናይ ሕውነታዊ ጉርብትና ተሞርኲሱ፣ አብ ዞና ቀርኒ አፍሪቃ ምርግጋእን ቅሳነትን ክሰፍን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ወትሩ ጻዕሪ ምዃኑ ነረጋግጽ። ምስ ኢትዮጵያዊ ዝኾነ ሐዉ ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን’ውን እንተኾነ፣ ንኩሉ ዘፈላልን ዘሰሐሕብን ጉዳያት ብህዱእ ምስትውዓል ዝመልኦ ጎነጽ አልቦ ዝኾነ ሰላማዊ መዕርፎ ክረክብ ድምጹ ከስምዕ ነዘኻኽር። ከመይ አብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን፣ ፈደራላዊ መንግስቲ አብይን ክኽሰት ዝኽእል ወተሃደራዊ ጎንጺ፣ ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ንመላእ ቀርኒ አፍሪቃ ዘናውጽ፣ መወዳእታ ዘይብሉ አህዛብ ዝበልዕ እሳት ሐዊ ክኸውን ተኽእሎ ከምዘለዎ ምግንዛብ የድሊ።
አብ መወዳእታ ክንብሎ እንደሊ ንጅግና ተቓላሳይ ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን፣ አብ ሃገራዊ ነጻነትን ልዑላውነት ኤርትራን ዘለኩም ዘየወላውል ንጹር እውጅ መርገጽ እንዳ አድነቕና፣ ብተሪር ሐድነትኩምን ክምህ ዘይብል ሐርበኛ ወንኹምን፣ አብዚ ዞባዚ ንሰላምን ምርግጋእን አህዛብና ዘውሕስ፣ ሰዓርቲ ኰንኩም ከም እትወጹ አይንጠራጠርን።
እግዚአብሄር ንአህዛብ ቀርኒ አፍሪቃ ሰላምን ምርግጋእን ቅሳነትን የውርድ!!


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ሓደ በዓል ስልጣን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ካብ ዕጡቓት ተተኲሱዎም ከምዝተቐትሉ ናይቲ ዞባ ኣማሓዳር ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ኣማኻሪ በዓል ስልጣን መንገዲ ክልል ኦሮሚያ ዝኾኑ ኣቶ ቶላ ገዳ ናብ ዞባ ቄለም ወለጋ ይጉዓዙ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ኣብ ወረዳ ላሎ ኣሳቢ መንንቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት ከምዝተቐትሉ ኣማሓዳሪ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ኣቶ ኤሊያስ ኡመታ ገሊፆም።
ካልኦት ሰበስልጣን መንግስትን ዕጡቓትን ኣብታ መኪና እንተነበሩ እውን ካልእ ዝወረደ ጉድኣት የለን ተባሂሉ’ሎ።መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ አካላት ምህዳሞም ክሳብ ሕጂ ሓላፍነት ዝወሰደ አካል ከምዘየለ ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ዞባ ቀሌም ወለጋ ትማሊ ሓሙስ ኣርባዕተ መናእሰይ ተቐቲሎም ኢሉ ሓደ ንድሕነተይ ስለዝሰግእ ሽመይ ኣይጠቐስ ዝበለ ነባሪ እቲ ዞባ ሓቢሩ’ሎ። ብዛዕባ’ዚ ኣማሓዳሪ እቲ ዞባ ኣቶ ኤሊያስ ግን ሓበሬት ምስረኸቡ መብርሂ ከምዝህቡ ሓቢሮም።
ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ኣብ ልዕሊ ሰበስልጣን መንግስቲ ናይ ቅንፀላ ፈተናታት ከምዝተኻየዱ ኣቶ ኤሊያስ ገሊፆም ኣለው ።


text:
ፕረዚደንት ትራምፕ ናይ 100 ቢልዮን ዶላር ታሪፍ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለዩ ንግዳዊ ትሕዝቶ ቻይና ክስልዑ ከምዝኽእሉ ብናይ ቲውተር መልእኽቶም ድሕሪ ምትሕልላፎምን ቻይና ድማ ብዝከኣላ ክትቃለሶ ምዃና ምላሽ ድሕሪ ምሃባንንግዳዊ ኲናት ኣሜሪካን ቻይናን ተጎሃሂሩ ከምዝርከብ ተሓቢሩ።
ኣሜሪካ ኣቐዲማ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለዩ ፍርያት ቻይና ናይ 50 ቢልዮን ዶላር ተወሳኺ ታሪፍ ምስልዓ ይዝከር። ቻይና ድማ ከም ግብረመልሲ ተመሳሳሊ መጠን ዘለዎ ናይ 50 ቢልዮን ዶላር ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለዩ ፍርያት ኣሜሪካ ብፍላይ ድማ ኣብ ከም ሕርሻን ንኣሽቱ ነፈርትን ዝኣመሰሉ ፍርያት ኣሜሪካ ተወሳኺ ታሪፍ ሰሊዓ እያ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ትማሊ ሓሙስ ንወከልቲ ሚኒስትሪ ንግዲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ፍርያት ቻይና ተወሳኺ ታሪፍ ክስላዕ ክሓስቡሉ ዝኣዘዙ ክኾኑ እንከለው፤ ብኻልእ ወገን ድማ ሎሚ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ቲውተር መልእኽቶም: ኣሜሪካ ምስ ሃገራት ርሑቕ ምብራቕ ኣብ ናይ ንግዳዊ ግርጭት ከምዘይተጸምደት ኣፍሊጦም ኣለው።
ቻይና ብወገና ብመገዲ ሚኒስትሪ ንግዲ ኣቢላ ኣብ ዝዘርግሐቶ ሓበሬታ: ስጉምቲ ኣሜሪካ ንመትከላት ናጻ ንግዲ ዘመልክት ከምዘይኮነ ብምግላጽ ፡ ክሳብ መወዳእታ ዓቲባ ክትቃለሶ ምዃና እያ ኣፍሊጣ። ካብ ዋይት ሃውስ ዝተዋህበ መብርሂ ድማ: ቻያና ነቲ ጉዳይ ብግጉይ ኣቀራርባ ሒዛቶ ከምዘላ ብምጥቃስ፡ ኣብ ክንዲ ንዝጸንሐ ንግዳዊ ኣካይዳኣ ምእራምን ምስትኽኻልን ኣብ ልዕሊ ሓረስቶት ኣሜሪካን ፍርያት ትካላት ሰንዓን ዓጸፌታዊ ግብረመልሲ ወሲዳ ይብል።


text:
ኣብ ግዳም ግዛእት ሃገረ ቫቲካን ናይ ስነ ቤተ ክርስቲያን ኣበው መንበረ ጥበብ ኣጐስቲኒያኑም ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ናይ ዕለት 24 ለካቲት ናይቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ሓድሽ ናይ ሲኖዶስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ካብ ዕለት 21 ለካቲት ክሳብ ዕለት 24 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ብቅዱስ ኣቦና ተጸዊዑ ዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝመኸረ ዓውደ ጉባኤ፥ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዘለዎም ፍሉይ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሓዋርያዊ ስልጣን መሰረት ዘውጽእዎ ናይ ሕጊ ኣዋጅን ከምኡ እውን ቅዋሜ ግብረ ሓይሊ ዝብሉ ነጥብታት ዘማእከለ ናይ መጠቓለሊ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምእተወሃበ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ልእኽቲ ጋዜጠይና ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምልክኻል ብቕዓትን ዓቕምን ዘይብሎም ኣሕዋት ዝምልከት ቤተ ክርስቲያን እትምርሓሉ ናይ ውሳኔ ሕጊ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዘለዎም ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ፍሉይ ስልጣን መሰረት ክእውጁ ከምዝዀኑን ከምኡ እውን ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳትን ኣባይቲ ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ምውጋእ ዓመጽን ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምልክኻል ብቕዓት ንዘይብሎም ኣሕዋት ሓልዮ እንታይነት ግብኦምን ሓላፍነቶም ዘመላኽትን ዝኽተልዎንእ ኣብዚ መዳይ’ዚ ዝድግፎም ፍልዩ ሰነድ እውን ከርቅቕን ንነፍሲ ወከፍ ኣባይቲ ምክሪ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ቃልሲ ዓመጽ ዝድግፍ ግብረ ሓይሊ ክቐውም ምዃኑ ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሳተፉ ናይቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣካያድን ናይ ቫቲካን ማሕበር ራትዚንገር ኣቦ መንበር ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ፈደሪኮ ሎምባርዲ ከምዘብርሁን ኣብ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓት ዘይብሎም ከይዲ ግልጽነትን ሓላፍነትን ምሉእ ብምሉእ ዝኽበር እዩ ከምዝበሉ ካስተሊ ሓቢረን።
ሓቂ ክትከሓደ የብላን
ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሳተፉ ኣብ ህንዲ ናይ ቦምበይ ሊቀ ጳጳሳትን ናይ ህንዲ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበርን ናይቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ኣባል ብፁዕ ካርዲናል ግራሲያስ ናይቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ውጽኢት፡ ካብ መላእ ዓለም ዝተዋጽኡ ካርዲናላትን ሊቀ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ናይ ገዳማትን መንፍሳዊ ማሕበራትን ኣሕሉቕ ድሕሪ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ነናብ ሃገሮም ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ቀጻሊ ሓላፍነትን ጻዕርን ምዃኑ ኣስተውዒሎም ክምለሱን ካብ ዝሓለፈ ጌጋታትና ተማሂርና ኣብ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ዓቕም ብቕዓትን ዘይብሎም ዜጋታት ብቐዳምነት ክስርዑ ዝገብር ዓውደ ጉባኤ እዩ ክብሉ እንከለዉ፡
ዝዀነ ይኹን ዓመጽ ምኽውዋልን ምሕብባእን ንገዛእ ርእሱ ዓቢይ ገበን እዩ
ናይ ማልታ ሊቀ ጳጳሳት ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ተወሳኺ ዋና ጸሓፍን ናይቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ኣባል ብፁዕ ኣቡነ ሺክሉና፥ ናይ ልቢ ምልዋጥን መንፈሳዊ ንግደትን ናብ ውሳጣዊ መንነትን ሕልናን ዝድረኸን ዝተፈጸሙ ዝሓለፉ ዓመጽታን ነቶም ዓመጻት ንምኽዋልን ንምቕባርን ዝተፈጸመ በደልን ገበንን ኣፍልጦ ዝሃበን ንሓዋሩ ከይህሉ ዝብል ውሳኔ ዝተመሓላለፈሉ ዓውደ ጉባኤ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበራ ካስተሊ ኣስዒበን፡
ድምጺ ደቀንስትዮ ኣብ ቤተ ክርስትያን ወሳኒ እዩ
ናይቲ ዝተኻየደ ርክብ ኣወሃሃዲት ንናይ መክሲኮ ኖቲሰሮስ ተለቪዚቫ እተሰምየ መደብር ተለቪዥን ኣብ ቅድስቲ መንበር ልእኽቲ ጋዜጠይናን ደራሲትን ቫለንቲና ኣላዝራኪ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ግልጽነት ክህሉ ዝብል ኣብ መንጐ መራኸቢ ብዙሃንን ናይ ዜና ማዕከናትን ቤተ ክርክርስቲያንን ክህሉ ዝግብኦ ርክብ ግልጽነትን ንውልቃዊ ረብሓን ተፈላጥነት ንምርካብን ካብ ዝብል ኢጎነታዊ ድርዀት ናጻ ዝዀነ ምእንቲ ሓቂ ዝብል ክኸውን ከምዘለዎ ክሕብራ እንከለዋ።
ዝቕባበ ይኣክል
ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ዶክተር ፓውሎ ሩፊኒ እውን ብወገኖም፡ ብዙሕ እዋን ካብቲ ሰነይ ሓበሬታ እቲ ኣሉታዊ ዝዀነ ሓበሬታ እዩ ቀዲሙ ዝጐዪ፡ እቲ ሰናይ ዝዀነ ኣብ ምትራኽን ምሕባርን ብትግሃት ምዕያይ የድሊ፡ እዚ ኸኣ ሓቂ ምቕዳም ዝብል እዩ፡ ኣሉታዊ ዜና ምኽዋል ማለት ዘይኰነስ እተቕርቦ ዝተፈጸመ ዘሕዝን ሓበሬታ ንለውጥን ንሓቅን ብዝተኰረ ኣገባብ ክኸውን ኣለዎ፡ ስለዚህ ዝዀነ ሓቂ ምሕባርን ጽን ምባልን የድሊ፡ ዝቕባበ ሓበሬታ ምውጋድ የድሊ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።


text:
ዕቝባ ምሕታት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 8 8 2018
ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ዕቝባ ክትሓትት ከም ዝደለኻ ክትሕብሮም ኣሎካ።
ዕቝባ ኣብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ዮተቦርይ፡ ማልሞ፡ ስቶኮልም፡ ቡደን፡ ኖርሾፒን፡ ሱንድስቫል፡ ኡመኦ፡ ኡፕሳላን ኦረብሩን ከተመልክት ትኽእል።
ነፍስ ወከፍ ሓታቲ ዕቝባ ብውልቂ ክምርመር ኣለዎ። እዚ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ሽወደን ነቲ ናትካ ዕቝባ መሕተቲካ ምኽንያት ብፍላይ ይምርምር ማለት እዩ።
ሓታት ዕቝባ ኣብ ዘሎኻሉ ግዜ ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ንተመሳሰልቲ ሕቶታት ብዙሕ ግዜ ክትምልሰሎም ከድልየካ እዩ። ምኽንያት ናይ'ዚ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነቲ ዝነገርካዮም ስለ ዘይኣመንዎ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን እንታይ ማለትካ ምኳኑ ከም ዝተረድኡኻን ቅድሚ ሕጂ ክትነግሮም ዝረሳዕካዮ ነገር ከይህሉን ርግጸኛታት ክኾኑ ስለ ዝደልዩ እዩ። ከምኡ'ውን ሓደ ሓደ ግዜ ንዓኻ ብዛዕባ ከበድቲ ነገራት ድሕሪ ቑሩብ ግዜ ክትዛረበሎም ክቐለልካ ስለ ዝኽእል እዩ።
ቀዳመይቲ ርክብ ምስ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን
መጀመርታ ግዜ ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትረኽቦም ከሎኻ፡ ሓንቲ ሓጻር ርክብ እያ። ብዛዕባኻ ብዙሓት ሕቶታት ክትምልስ ኢኻ። ንኣብነት፡
- ጥዕናኻ ከመይ ከም ዘሎኻ።
- ስምካ መን ምኳኑ።
- ምዓስ ከም ዝተወለድካ።
- ብዛዕባ ስድራኻ።
- ኣድራሻን ቍጽሪ ተለፎንን ናይ ወለድኻ እንተ ኣሎካ ኾይኑ።
- ካበይ ከም ዝመጻእካ።
- ኣየናይ ቋንቋ ከም ትዛረብ።
- ናብ ሽወደን ብኸመይ ከም ዝተጕዓዝካ።
- ዓዳኻ ስለምንታይ ገዲፍካ ከም ዝወጻእካን እንተ ተመለስካ እንታይ የጋጥም ኢልኻ ከም ትሓስብን።
ደሓር እዋን እንደ ገና ምስ ናትካ ግዝያዊ መጕዚ ወይ ህዝባዊ ጠበቓን ብሓባር ዄንካ ምስ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትራኸብ ኢኻ። ሽዑ ነቲ ናትካ ምልክታ ዕቝባ ከተነጽሮ ኢኻ።
ዓበይቲ ሰባት ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም
ንስኻ ናብ ሽወደን ብዘይ ወለድኻ ዝመጻእካ ዕቝባ ሓቲትካሉ ኣብ ዘሎኻ ግዜ ካብ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ዓበይቲ ሰባት ሓገዝ ክትረክብ ኢኻ።
ሓደ ካብዚኦም ዓበይቲ ሰባት፡ ግዝያዊ መጕዚ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቲ ግዝያዊ መጕዚ ንኣብነት ምስ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትዛረብ ከለኻ ምሳኻ ክህሉ እዩ።
ከምኡ'ውን ምስ ሓደ ህዝባዊ ጠበቓ ክትራኸብ ኢኻ። እዚ ሓደ ብዙሕ ብዛዕባ ናይ ሽወደን ሕግታት ዝፈልጥ ሰብ እዩ። እቲ ህዝባዊ ጠበቓ ዕቝባ ክትሓትት ከለኻን ነቲ ዝወሃበካ ውሳነ ናይ ዕቝባ ሕቶኻ እንተ ዘይዓጊብካሉ ይግባይ ኣብ ምባልን ክሕግዘካ እዩ።
ዕቝባ ክትሓትት ከለኻ ነዚ ዝስዕብ ክትገብር ኣሎካ፡
- ንኣብነት ብዛዕባ ስምካ፡ ዜግነትን ስድራኻን ሕቶ ዘሎዎም ቅጥዒታት ምምላእ።
- መን ምኳንካ ንኸተርኢ ፓስፖርት ወይ ካልኦት ናይ መንነት ሰነዳት ምእታው።
- ክትሰኣል።
- ኣሰር ኢድካ ምግዳፍ። እቲ ኣሰር ኢድ፡ ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ኤውሮጳ ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ኾንካ፡ ወይ ፍቃድ ወይ ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ኤውሮጳ ንኽትነብር ክልከላ እንተ ኣለካ ኾይኑ ንምርኣይ ይጠቅም።
- መን ምኳንካ ንብዓል መዚ ኢሚግራሽን ንገሮም። ንኣብነት ስለ ምንታይ ንሃገርካ ከም ዝገደፍካን ከመይ ጌርካ ናብ ሽወደን ከም ዝተጓዓዝካን ንምንጋር ካብ ሓደ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ክትረክብ ኢኻ።
- ትውንኖ ገንዘብ ዘይብልካ እንተ ዄንካ ንቝጠባዊ ሓገዝ ኣመልክት። ሓደ ናይ ባንክ ካርድን ብዛዕባ ነየናይ ዓይነት ቍጠባዊ ሓገዝ ከተመልክት ከም ትኽእልን ሓበሬታ ክወሃበካ እዩ። ንስኻ 16 ዓመት ዝመላእካ ባዕልኻ ንቝጠባዊ ሓገዝ ከተመልክት ትኽእል ትኽእል ኢኻ። ከምኡ'ውን ናይ ባዕልኻ ናይ ባንክ ካርድ ይወሃበካ። ትሕቲ 16 ዓመት እንተ ዄንካ ንኽፍሊት ዘመልክተልካን ነቲ ገንዘብካ ዝኣልዮን እቲ ናትካ ግዝያዊ መጕዚ እዩ።
- ብዛዕባ መስርሕ ዕቝባ ሓበሬታ ርኸብ። እቲ ቀጻሊ ስጕምቲ እንታይ ምኳኑን እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካን።
-
ምልክታኻ ምስ ኣእተኻ
ድሕሪ ናይ ዕቝባ ምልክታኻ ምእታውካ ሓደ ቅብሊት ክወሃበካ እዩ። እዚ ዕቝባ ሓቲትካ ከም ዘሎኻ መረጋገጺ እዩ።
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ንዓኻን ነቲ ናትካ ግዝያዊ መጕዚ ወይ ህዝባዊ ጠበቓ፡ ንሓደ ተሓዝ ጕዳይ ኣብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትረኽቡ ኢኹም ዝብል ትሕዝቶ ዘሎዋ ደብዳቤ ክሰድልኩም እዮም። እዚ ካብቲ ንዕቝባ ዘመልከትካሉ ካልእ ቤት ጽሕፈት ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ ደብዳቤ ኣበይን ምዓስን ነቲ ተሓዝ ጕዳይ ከም ትረኽቦ ሰፊሩ ኣሎ።
ንስኻን እቲ ግዝያዊ መጕዚን ነቲ ተሓዝ ጕዳይ ኣብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ምስ ረኸብኩሞ፡ መን ምኳንካ፡ ካበይ ዓዲ ከም ዝመጻእካ፡ ብዛዕባ ስድራኻን ኣዝማድካን ከምኡ'ውን ብዛዕባ ጥዕናኻ ክትነግሮ ኢኻ። ከምኡ'ውን ከም ሓትት ዕቝባ ኣብ ዘሎኻሉ ግዜ እንታይ ከም ዘጋጥም ክትዛረቡ ኢኹም። ሕቶታት ከተቕርብ ዕድል ክወሃበካ እዩ።
ከምኡ'ውን ናብ ወለድኻ ወይ ካልኦት ኣዝማድካ ተለፎን ደዊልካ ኣበይ ከም ዘሎኻን ጥዕናኻ ከመይ ከም ዘሎን ንኽትነግሮም ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
-
ነዊሕ ግዜ ትጽቢት
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነዊሕ ተርታ ክህልዎ ይኽእል እዩ። ንስኻ ድማ ናብቲ ብዛዕባ ዕቕባኻ ዚግበረልካ ምርመራ ክሳዕ ትመጽእ ነዊሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል እዩ። እቲ ናይ ትጽቢት ግዜ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝተፈላለየ ንውሓት ክህልዎ ይኽእል እዩ። ኵሎም ናይ ዕቝባ ምርመራታት ዝተፈላለዩ እዮም። ስለዚ ንኽትምርምሮም ድማ ዝተፈላለየ ግዜ ይወስዱ።
ንናይ ዕቝባ ምምርማር ናትካ ተርታ ምስ ኣኸለ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ንዓኻን ነቲ ናትካ ግዝያዊ መጕዚን ሓንቲ ደብዳቤ ክልእክልኩም እዮም። ኣብታ ደብዳቤ ነቲ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ተሓዝ ጕዳይ መዓስን ኣበይን ከም ትረኽቦ ሰፊሩ ኣሎ።
-
ምርመራ ዕቝባ
ሓደ ምርመራ ዕቝባ፡ ንስኻ መን ምኳንካን ስለ ምንታይ ካብ ሃገርካ ከም ዝወጻእካን ትነግረሉ ዝርርብ እዩ። ከምኡ'ውን ናብ ሃገርካ ክትምለስ እንተ ተገዲድካ እንታይ ከጋጥመኒ ይኽእል ኢልካ ከም ትኣምን ክትነግር ኢኻ።
ኣብቲናይ ዕቝባ ምምርማር ንስኻ፡ ናትካ ግዝያዊ መጕዚን ናትካ ህዝባዊ ጠበቓን ክትርከቡ ኢኹም። ሓደ ወይ ክልተ ሰባት ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ሕቶታት ከቕርቡን ነቲ ዝተዘራረብክምሉ ክጽሕፍዎን እዮም። እቲ ዝዝረብ ምእንቲ ክርድኣካ ሓደ ኣስተርጓሚ ኣብቲ ናይ ዕቕባ ምምርማር እውን ክህሉ እዩ።
ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኵሉ ንገሮም
እቲ ናይ ዕቝባ ምርመራ ኣብ ዝግበረሉ እዋን ናይ ግድን ሓቂ ክትዛረብ ኣሎካ። ኵሉ ዕቝባ መሕተቲኻ ምኽንያት ንኽትነግር ሓላፍነት ዘሎካ ንስኻ ኢኻ። ንናይ ዕቝባ መሕተቲካ ምኽንያት ኣገዳስነት ዘሎዎ ነገር ክትገድፍ ኣይፍቀደካን እዩ። ሓቂ እንተ ዘይተዛሪብካ ወይ ነቲ ዝነገርካዮ እንተ ለዊጥካ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነቲ ናይ ዕቝባ ሕቶኻ ዝገብሮ ውሳነ ክጸልዎ ይኽእል እዩ። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክርእዮ ትደሊ ተወሳኺ ጭብጢ እንተ ኣለካ ኾይኑ ናብቲ ምርመራ ሒዝካዮ ክትመጽእ ኣሎካ።
ኵሎም ኣብቲ ናይ ዕቝባ ምምርማር ዝሳተፉ ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣሎውም። እዚ ንተሓዝ ጕዳይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን፡ ናትካ ህዝባዊ ጠበቓን እቲ ኣስተርጓምን ይምልከት። እዚ ኣብቲ ምምርማር ዝተዛረብካዮ ንኻልእ ሰብ ክነግሩ ኣይፍቀዶምን ማለት እዩ።
እቲ ናይ ዕቝባ ምምርማር ምስ ተገብረን ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ናቶም ውሳኔ ምስ ወሰኑን፡ ናይቲ ናይ ዕቝባ ምልክታኻ እወ ወይ ኣይፋል ዝብል መልሲ ይወሃበካ።


text:
Radio Erena: 19 August 2015
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ’ቲ ገና መዕለቢ ዘይረኸበ ጉዳይ ኤርትራን ጅቡትን ምስ ኣሚር ቀጠር ሸሕ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ንምዝርራብ ብሮቡዕ 19 ነሓሰ ናብ ዶሓ ኣትዩ።
ቀጠር ነቲ ኣብ 2008 ዝተወልዐ ግጭት ኤርትራን ጅቡትን ንምሽምጋል ሓላፍነት ካብ እትወስድ ንደሓር፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ሸውዓተ ዓመቱ ዝኾነ ፍረ ኣይተረኽቦን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ እቲ መስርሕ ክዕወተሉ ዘይክኣለ ምኽንያት ኢትዮጵያ ኣብ ጅቡቲ ብሰንኪ ዘለዎ ጽልዋ ምዃኑ ክጠቕስ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ ብወገኑ ኤርትራ ደሃይ ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ከይትሕብር ብምሕንጋዳ ከምዝተዓናቐፈ’ዩ ዝወቕስ።
ንኤርትራን ጅቡትን ዘሰሓሕብ ከካቢታት ሒደት ቁጽሪ ዘለዎ ተዓዛቢ ሰራዊት ቀጠር ክሰፍሮ ክልትኤን ሃገራት ተሰማሚዐን እኳ እንተተሰማምዓ፣ ኣብቲ ዶብ ግጭት ንኸይውላዕ ዝኾነ ውሕስነት ከምዘይብሉ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ የመን ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት፣ ጅቡትን ሱዳንን ዝርከብአን ሃገራት ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ጎኒ ስዑዲ ዓረብ ከምዝስለፋ ከፍልጣ እንከለዋ፣ ኤርትራ’ውን ብወግዒ እኳ እንተዘየነጸረቶ ምስቲ ኣብ ስደት ኣብ ሪያድ ዝርከብ ብፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ዝምራሕ መንግስቲ የመንን ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ክትተሓባበር ትርአ ኣላ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብዚ ናብ ቀጠር ዑደቱ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳይት፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳያት ኤርትራን ጅቡትን፣ የመን፣ ደቡብ ሱዳንን ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝኽሰት ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታትን ብዝምልከት ምስ ኣሚሪ ቀጠር ሸሕ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ክዘራረብ’ዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንእግረ መንገዱ’ውን ኣብ ቀጠር ከተማ ዶሓ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ሕክምናዊ መርመራ ከካይድ ምዃኑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ጥዕና ብዝተሓሓዘ ኣቐዲሙ ኣብ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ተደጋጋሚ እዋናት መርመራ ከምዘካየደ’ውን እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
=======================================


text:
ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣብ ኢስታንቡል ቱርኪ ኣብ ዝርከብ ቆንስል ስዑድ ዓረብ ድሕሪ ምእታው ህጣሙ ጠፊኡ ዝጸንሐ ጀማል ካሾጊ ዝተባህለ ስዑድ ዓረባዊ ጋዜጠኛ፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪቲ ቆንስል ኣብ ሞንጎኡን ኣብቲ ቆንስል ዝረኸብዎ ሰባትን ብዝተፈጥረ ባእሲ ከምዝሞተ መንግስታዊ ማዕከን ዜና ስዑድ ዓረብ መባእታዊ ውጽኢት መርመራ ንዝበሎ መግለጺ ስዑድ ዓረብ ኣፍሊጡ።
ምስ ሞት ጋዜጠኛ ካሾጊ ብዝተሓሓዝ 18 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም መግለጺ ዓቃብ ሕጊ ስዑዲ ዓረብ ኣፍሊጡ። ብተወሳኺ አማኻሪ ቤት ፍርዲ ንግስትነት ስዑዲ ዓረብ ሱዓድ አል ከሃኒን ምክትል ሓላፊ ስለያ ካብ መዝነቶም ምብራሮም ሓቢሩ'ሎ።
ዓቓብ ሕጊ ወሲኹ ኣብ ሞት ጋዜጠኛ ካሾጊ ዝካየድ ዘሎ ምርመራ ይቅጽል ምህላው'ውን ተገሊጹ ኣሎ።
ካሾጊ ንመርዕኡ ዘድልይ ሰነድ ንምምላእ ጥቅምቲ 2 ናብ ኣብ ከተማ ኢስታንቡል ዝርከብ ቆንስል ስዑዲ ዓረብ ምእታው ይፍለጥ።
ብመሰረት መራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር: ንጉስ ሳልማን ንናይ ስለያ አካላት እቲ ንግስነት ዳግማይ ንምምስራት: ብልዑል ወራሲ ዓራት ዝምራሕ ሓድሽ ኮሚተ ሚንስትራት ክቐውም ምእዛዞም ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ኣሜሪካ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ብወገኑ: ኣብ ጉዳይ ሞት ጋዜጠኛ ካሾጊ: ስዑዲ ዓረብ ተካይዶ ዘላ ምርመራ ውጺኢት ብምርካቡን ኣብ ልዕሊ ቲ ጉዳይ ምትሕሓዝ ኣለዎም ንዝበለቶም ዝወሰደቶ ስጉምቲ ኣፍልጦ ምሃቡ ሓቢሩ።
እቲ መግለጺ ብዘይካዚ: ኣሜሪካ ነዚ ዓለምለኸ ምርመራ ብቀረባ ትከታተሎ ከምዘላን ምስቲ መስርሕ ዝሰማማዕ እዋናዊን ግሉጽን ፍትሒ ዘለዋ ደገፍ ይሕብር።
ቱርኪ ካሾጊ ናብ ቆንስል ስዑድ ዓረብ ድሕሪ ምእታው ድሕሪ ደቓይቅ ምቕታሉ ከምትኣምን እኳ እንተገለጸት ; ስዑዲ ዓረብ ግን ነዚ ክሲ ቱርኪ ትነጽግ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፐይ ብዛዕባ ምጥፋእ'ቲ ጋዜጠኛ ምስ ድምጺ ኣመሪካ ቃለ መጠይቕ ኣካይዶም ነይሮም።


text:
ዳዊት ስለ እቲ ኣንጻሩ ዝተላዓለ ሕልፈት ወዱ ይነብዕ፡ እዚ ናይቲ እግዚኣብሔር ንኣና ዘለዎ ብኢየሱስ ክሳብ ኣብ መስቀል ንሞት ዝደረዀ ናይ ፍቕሪ ትንቢ እዩ፡ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 4 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ከምዝዀነ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ኣድሪያና ማሶቲ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣቤሴሎም ወደይ! ኣክንዳኻ ኣነ እንተዝመውት፡ እንክብል ንጉስ ዳዊት ናይ ወዱ ሞት ምስ ሰምዔ ዝተሰምዖ ሓዘን ናብ እግዚኣብሔር የቕርብ፡ ቅዱስነቶ ነዚ ዝበሉ ኣብ ናይ ሎሚ ካብ ካልኣይ መጽሓፍ ሳሙኤል ምዕ. 18 ካብ ፍቕዲ 9-10ን ፍቕዲ 14ን ካብ ፍቕዲ 24-25ን 30 ምዕ 19 ካብ ፍቕዲ 1-4ን ዝተወስደ ምንባብ ኣሞርኵይዞም ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ምንባብ’ዚ እቲ ኣብ መንጐ ንጉስ ዳዊትን ወዱ ኣቤሴሎምን ዝተኻየደ ውግእ ዘዘንትውን ዳዊት እውን ብዛዕባ እቲ ወዱ ሕዝቢ ኵሉ ምስኡ ኣተሓባቢሩ ኣብ ልዕሊኡ ዘካየዶ ውግእ ብዙሕ ከምዘጉሃዮን ዳዊት ሕይወቱ ንኸድሕን እውን ናብ ኢየሩሳሌም ክሳብ ዝሃድም ዝደረዀ ውግእ ከምዝነበረን፡ ጥራሕ እግሩ ርእሱ ሸፊኑን መዓት ጸርፊ ካብ ገለ ገለ ሰባት እናወረዶ .. ገሊኣቶም ኣእማን ይድርብይሉን … እቲ ህዝቢ ብወዲ ንጉስ ዳዊት ተታሊሉ ምስ ወዲ ዳዊት ደው ስለ ዝበለ፡ ብዝኣተወሎም ተስፋ ዘታለሎምን፡
ንብዓት ዳዊት መግለጺ ናይ እግዚኣብሔር ልቢ እዩ
ዳዊት ካብቲ ግንባር ዓውደ ውግእ ሓበሬታ እናተጸበየ እንከሎ፡ መልእኽትይና እውን ናብኡ መጺኡ ብዛዕባ ሞት ወዱ ይነገሮ፡ ወድኻ ኣቤሴሎም ኣብ ውግእ ሞይቱ፡ ዳዊት ሞት ወዱ ምስ ተነግሮ፡ ወደይ ወደይ እናበለ በኸየ፡ ኣክንዳኻ እቲ ሞት ንዓይ እንተዝኸውን እንክብል ዝተሰምዖ መሪር ሓዘነ እናነበዐ ይገልጽ፡ ኣብ ጥቓኡ ዝነበሩ እውን ይግረሙ፡ ኣንጻሩ ዝተዋግአ ስለ ዝነበረ።
ስለምንታይ እዩ ዳዊት ዝነብዕ፡ እቲ ዝተቐትለ ወዱ ኣንጻሩ ዝተላዕለ እዩ፡ ኣቦነትካ ኪሑዱካ ዝነበረ ክነሱ ስሌኡ ትነብዕ፡ ጸሪፉካን ኣሳዲዱካንሲ ስሌኡ ትነብዕ? ኣይፋልካ በዓል ከተብዕል እዩ ዝግብኣካ ይብሉ፡ እቲ ንብዓት ዳዊት ታሪኻዊ ሓቅን ትንቢታውን እውን እዩ፡ ልቢ እግዚኣብሔር ዘርእየናን፡ ንሕና ካብኡ ክንርሕቕ እንከሎና ገዛእ ርእስና ብሓጢኣት ከነዕንው እንከለናን ምስርቕናና ኣጥፊእና ኣብ ጥፍኣት ምስ እነብል እግዚኣብሔር ይነብዕ፡ እዚ ሕያዋይ ኣቦ ኣቦነቱ ንውሉድነትና ዘይኽሕድ፡ ወደየ ወደየ ዝብል እዩ።
ሓጢኣትና ክንናዘዝ እንከለና ጐይታ ስለ እቲ ኵሉ ኣበሳና ይነብዕ። ናብ ንስሓ ምኻድ ማለት ናብ ቤት ሕጽቦ ክዳውንት ምኻድ ማለት ኣይኰነስ፡ ናብቲ ስለ ኣበሳይ ዝሓዝንን ዝነብዕብ ኣቦ ምኻድ ማለት እዩ፡
እግዚኣብሔር ፈጺሙ ኣቦነቱ ዘይኽሕድ እዩ
ዳዊት ሞት ወዲ ምስ ሰምዔ፡ ኣክንዳኻ ኣነ እንተዝመውት ምሓሸኒ እንክብል ዝገልጾ ሓዘን፡ ትንቢት እዩ፡ እቲ ኣብ እግዚኣብሔር ዝፍጸም እዩ።
እግዚኣብሔር ኣቦ ንኣና ዘለዎ ፍቕሪ መዳርግቲ ዘይብሉ ዓቢይ እዩ፡ ሞትና ዝመውት ፍቕሪ፡ ከማና ሰብ ኰነ ስሌና እውን ሞተ፡ ስቑል ኢየሱስ ክንርእይ እንከለና፡ ኣክንዳኻ ኣነ እንተዝመውት ዝብል ቃል ዳዊት ንዘክር፡ ወልደ እግዚኣብሔር ዝፈጸሞ ሓቂ እዩ፡ እግዚኣብሔር ደቁ ዘይኽሕድን ኣቦነቱ ዘይኽሕድን እዩ።
ኣብ ኢየሱስ እግዚኣብሔር ስሌና ሞተ
ፍቕሪ እግዚኣብሔር ክሳብ መዳርግቲ ዘይብሉ ጫፍ ዝበጽሕ እዩ፡ እቲ ኣብ መስቀል ስሌና ዝዀኖ ይብሉ ቅዱስ ኣቦና፡ ንኣና ሕይወት ንኽህብ ዝተላእከ እግዚኣብሔር ወልደ ኣብ እዩ።
ሕይወት ኣብ ከቢድን ጽንኵርን ኵነት ኣብ ዝርከበሉ እዋን፡ - ኣብ ሓጢኣት፡ ኵላትና ሓጥኣን ኢና፡ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ እንርሕቐሉ እዋን፡ … ወደየ ወደየ ኣነ ስሌኻ ሞይተን ሞትካ ሞይተዮ እዮ እሞ ገዛእ ርእስኻ እይትቕተል ዝብል ድምጺ እግዚኣብሔር ኣብ ልብና ጽን ንበል!
ኢየሱስ ይብሉ ቅዱስ ኣቦና ንኢየሩሳሌም እናጠመተ ነበዐ፡ ምእንቲ ኢየሩሳሌም ይነብዕ፡ ንሕና ንፍቕሪ ገዛእ ርእስና ኣይፋል ክንብልን ብፍቕሪ ንኽንፍቀር ኣብ ዘይንፈቕደሉ እዋን ይሓዝንን ይነብዕን፡ ካብኡ ክንርሕቕን ብሓጢኣትና ኣብ ፈተናን ኵሉ፥ ወደየ ጓለየ ስለምንታይ ዝብል ሕቶኡ ጽን ንምባል ንፍፈትን እንክብሉ ዝለገስዎ ስክበት ከምዘጠቓለሉ ማሶቲ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 19 August 2020
ፕረዚደንት ማሊ ኢብራሂም ቡባከር ከይታ፣ ብሰሉስ 18 ነሓሰ ብሰራዊት እታ ሃገር ድሕሪ ምእሳሩ፣ ካብ ስልጣኑ ከምዝወረደ ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ብቴሌቪዥን እታ ሃገር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ምፍሳስ ደምን ዕንወትን ንምውጋድ ካብ ስልጣኑ ክእለ እንተዘይኮይኑ ካልእ ምርጫ ከምዘይብሉ ኣመልኪቱ።
ብቀዳማይ ሚኒስተር ቡቡ ሲሰን ዝምራሕ መንግስቲ እታ ሃገርን ባይቶን’ውን ክብተን ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ሰራዊት ማሊ፣ ነቲ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሚኒስተሩን ድሕሪ ምእሳሩ፣ ዕልዋ ከምዘካየደ’ዩ ዝንገር ዘሎ።
እንተኾነ፣ ነቲ ስርሒት ከምዝሃንደሰ ዝንገረሉ ሃገራዊ ኮሚተን ንድሕነት ህዝቢ ዝተብሃለ ምንቅስቓስ ሰራዊት፣ ሰለማዊ ፖለቲካዊ ምስግጋርን ሃገራዊ ምርጫን ከተግብር ምዃኑ ተመባጺዑ ኣሎ።
እቲ ብሰራዊት ማሊ ዝተወስደ ስጉምቲ፣ ህዝቢ እታ ሃገር ደገፉ ይህበሉ እኳ እንተሎ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሕብረት ኤውሮጳን ዞባውያን ውድባትን ተቓዊመንኦ ኣለዋ።
እንተኾነ ሰራዊታ ኣብታ ሃገር ኣዋፊራ እትርከብ ፈረንሳ፣ እቲ ፕረዚደንት ብወትሃደራዊ ጎነጽ ካብ ስልጣን ምእላዩ፣ ተሪር ተቓውሞ ዘይምስምዓ፣ ኢድ ክህልዋ ከምዝኽእል ተንተንቲ ፖለቲካ ፈረንሳ ይእምቱ።
ኣብ 2013 ብምርጫ ናብ ስልጣን ዝመጸ ፕረዚደንት ቡባከር ከይታ፣ ኣብ 2018 ኣብ ዝተኻየደ ዳግማይ ምርጫ ደጊሙ ድሕሪ ምዕዋት’ዩ ን7 ዓመታት ኣብ ስልጣን ክቕጽል ጸኒሑ።
ይኹን’ምበር ህዝብን ሰራዊትን፣ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ብልሽውናን ካልእ ዘይብቁዑ ምሕደራ መንግስትን ከምዝተዋፈረ ይውቀስ።
===============


text:
ፕረዝደንት ትራምፕ ነዚ ሓድሽ ፍቃድ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ተቐቢሎሞ ኣለው ፡ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ግን ነቲ ውሳኔ ይነቕፉ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ብዛዕባ ሓድሽ ውሳኔ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ተሓቲቶም “ብጣዕሚ ጽቡቕ፡የቀንየለይ፡ ጽቡቕ’ዩ” ክብሉ መሊሶም።
ፕረዝደንት ትራምፕ እዚ ውሳኔ ንውሕስነት ኣሜሪካ ኣድላይ ምኳኑ ክገልጹ ኸለው ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ግን ብቅልጡፍ ነቐፌታኦም ኣስሚዖም ኣለው።
ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ዝመደበሩ ንመሰላትን ስደተኛታት ዝሕለቕ ሕብረት ስደተኛታት ዝተባህለ ትካል አባል ዝኾኑ ስቲቨን ኮሂ ብዛዕባ ውሳነ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣሜሪካ ከምዚ ይብሉ።
“እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ነቲ ኣቐዲሙ መዝገብ ተኸፊቱ ላዕልን ታሕትን ኢሉ ብተደጋጋሚ ውዱቕ ዝኮነ ጉዳይ ዳግማይ ክርእዮ’የ ምባሉ ንገዛእ ርእሱ ዘይፍትሓውን ንኣመንቲ እስልምና ዘጓንይን እገዳ እዩ። ብተወሳኺ ዘይንጹር ውሳኔ እዩ። መን እዩ ውሳኔ ክህብ? ምናልባት’ውን እቲ ኣመንቲ እስልምና ዝኾኑ ውልቀ ሰባት ናብ ኣሜሪካ ከይኣትው ዝኸልከለ መንግስቲ ኽከውን ይኽእል።”
ብካልእ ወገን መብጽዓ እቲ ቤት ፍርዲ ከምቲ ዝረአ ድሩት ኣይኮነን ዝብሉ ወገናት’ውን ኣለው።
ኣብ ዓለምለኸ ምትሕግጋዝ ስደተኛታት ዝተባህለ ፕሮጀክት ትሰርሕ ቤትሲ ፊሸር ብወገና እቲ ውሳኔ ካብ ሓሙስ ተግባራዊ ከምዝኸውን ተገሊጹ’ሎ እንተኾነ ትግባረ እቲ ውሳኔ ንብዙሓት ከምዘደናግር ትሕብር።
ንሳ ብተወሳኺ እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ምሉእ ሕገ መንግስታዊ ትንተና እቲ ናይ መገሻ እገዳ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ከምዘካይድ ትገልጽ።


text:
ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካይዳ ዘለዋ ሓላፊት ትካል ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝ መንግስቲ ኣመሪካ (USAID) ሳማንታ ፖወር፡ ኣብ ባይታ፡ ንትጽቢተን ዝጻረር ክውንነት ከም ዝጸንሐን ገሊጸን። እተን በዓልቲ-ስልጣን፡ “ሱዳን ኣብ ተኣፋፊ ግን ከኣ ተስፋ ዘለዎ ሓዲድ ደሞክራሲ” ክትርከብ እንከላ፡ ኢትዮጵያ ግን “ብሰግለለት ደርቂን ውግእ ሕድሕድን ትሕመስ” ከም ዘላ ተዛሪበን። ፖወር ወሲኸን፡ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሰራሕተኛታት ትካላት ረዲኤት ኣመልኪቱ ዝወሃብ ዘሎ ጠቐነንን ምዕጋት ሓገዝን ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ ኢለን ኣለዋ።
ሰብኣዊ ቅልውላው ኢትዮጵያ እናሓደረ ይብእስ'ዩ ዘሎ። ኣሽሓት ዜጋታት ሃዲሞም ኣብ ሱዳን ይዕቆቡ ኣለዉ። መንግስቲ ኣመሪካ፡ ብሕልፊ’ኳ ኣብቲ ካብ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ብዂናት ዝሕመስ ዘሎ ክልል ትግራይ፡ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ ይሰርሕ ኣሎ።
ሓላፊት ትካል ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝ መንግስቲ ኣመሪካ (USAID) ሳማንታ ፖወር፡ ኣብዚ ንሱዳንን ኢትዮጵያን ዝዓመመ ናይ ሕጂ ዑደትን፡ ንግምተን ዝጋጮ ክውንነት ከም ዝጸንሐን’የን ዘመልክታ። እታ ቅድሚ 20 ዓመታት በጺሐንኣ ዝነበራ ሱዳን፡ ከምዚ ሕጂ ዝጸንሐተን ተስፋን ኣርኣያን ካልኦት ሃገራት ክትከውን ኣይገመታን።
“ሳላ’ቲ ብቐንዱ ብመንእሰያትን ደቀንስትዮን ዝተቐለሰ ሰውራ፡ ሱዳን፡ ሕጂ ኣብ ኣዝዩ ኣተስፋዊ ደሞክራሲያዊ ጕዕዞ ኣላ። ኣብታ ንነዊሕ እዋን መሓዛ ኣመሪካ ዝዀነት ኢትዮጵያ ግን ብኣንጻሩ’ዩ። እታ ኣብነት ምዕባለ ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ መልሕቕ ሰላምን ርግኣትን ኣከባቢ ዝነበረት ሃገር፡ ሕጂ ብቕልውላው ተሓሚሳ ኣላ። ብመንግስቲ ዝተወስደ ኣረሜናዊ ወፍሪ ኣንጻር ትግራይ፡ ንዂናት ሓድሕድ መጢጡ፡ ነቲ ክልል ናብ ደርቂን ዓጸቦን መሪሑዎ ኣሎ”ኢለን።
ሳማንታ ፖወር ምስ ሰብ-መዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምርኻበን ኣብ ዝገበረኦ ጋዜጣዊ መግለጺ’ውን ካብ ጋዜጠኛታት ዝቐረበለን ሕቶ መሊሰን ነይረን።
ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ኲናትን ሰብኣዊ ቅልውላን ንምዕራፍ፡ ኵላቶም ኣብቲ ኲናት ኢድ ዘለዎም ወገናት ቅጽበታዊ ምቍራጽ ተጻብኦታትን ናብ ናይ ቅድም ቦታኦም ክስሕቡን ዘዘኻኸራ ፖወር፡ ንትካላት ረዲኤት ዝወርዶም ዘሎ መጥቃዕቲ’ውን ተንኪፈን ነይረን። ንሰን ሰራሕተኛታት ረዲኤት ዕዮኦም ክፍጽሙ ዘይተገደበ መስመር ክኽፈተሎምን ኣንጻሮም ዝካየድ ዘሎ ጐስጓሳት ደው ክብልን ተላብየን። ኣስዒበን ንኣጠቓቕማ ቃላት ዝምልከት ብጋዜጠኛታት ንዝቐረበለን ሕቶ ኣብ ዝመለሳሉ፡ ብትግራይ ንምግላጽ ብቐዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝተዘውተሩ ከምእኒ “መንሽሮን” “ጻህያይን” ዝብሉ ንሰብኣዊ ክብሪ ዝቕንጥጡ ቃላት፡ ንዓሌታዊ ምጽናት ዝጽውዑ ስለ ዝዀኑ ደው ክብሉ ኣተሓሳሲበን።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ንጉዳያት ህጹጽ ኩነታት ማርቲን ግሪፍስ: ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትካላት ረዲኤት ዝገበር ዘሎ ስም ናይ ምጥፋእ ዘመተ ሓደገኛ ምዃኑ’ዮም ጠቒሶም። ሓላፊ ተሓላቒ መሰላት ትካል ኣምኒስቲ ኢንተርናሽናል ጨንፈር ኣመሪካ ዝዀነ ኣዶተይ ኣክዊ’ውን፡ ኣብቲ ጉዳይ ምስ ግሪፍስ ዝሰማምዕ መርገጺ ኣለዎም። ንሶም ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፤“ኣንጻር ሰብኣዊ ረዲኤት ዝህባ ትካላት ዝገበር ዘሎ ጐስጓሳት፡ ብዓንደ-ርእሱ ኣንጻር ኣህጉራዊ ውዕላት ኰይኑ፡ እቲ ስራሕ ንኸይፍጸም ዝኽልክል’ዩ። እቲ ካልእ ዝገደደ ሳዕቤናቱ ድማ ንትካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ንመጥቃዕቲ ክፍተት ዝፈጥርን ኣብ ሓደጋ ዘእቱን ምዃኑ’ዩ።”
እቶም ሓላፊ ተሓላቒ ኣህጉራዊ ትካል ድማ ኣስዒቦም፡ ካልኦት ሃገራት ንኢትዮጵያ ዘንጸላሉዋ ዘሎ ሓደገኛ ኵነት ክገንዘባ ኣዘኻኺሮም።
ምምሕዳር ባይደን ካብ ፈለማኡ ነቲ ኵነታት ብጽቡቕ ከም ዝተገንዘቦን ከም ዝሓዞን ዝገለጹ ኣክዊ፡ ካልኦት ኣባላት ባይቶ ጸጥታን መንግስታት ኣፍሪቃ’ውን፡ ሓደገኝነት እቲ ኲናት ተገንዚቦም፡ ብዓንተቦኡ ኢድ ክሕዉሱ ጸዊዖም። ቅልጡፍ ግትኣት እንተ ዘይተገይሩሉ፡ እቲ ቅልውላው ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ከምእኒ ሱዳን፡ ጂቡቲ፡ ኤርትራን ርእሰ-ምምሕዳር ሶማሊ-ላንድን ክልሕም ምዃኑ ድማ ኣተሓሳሲቦም።
ሕቡራት ሃገራት’ውን በቲ ሓገዝ ንክልል ትግራይ ንምብጻሕ ዘጓንፍ ዘሎ ክልከላን ምትዕንቓፍን መርረኡ ገሊጹ ነይሩ። እቲ ውድብ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ኵነታት “መቕዘፍቲ” ክብል’ዩ ገሊጹዎ። ላዕለዋይ ትካል ጉዳያት ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (UNICEF) ኣስታት ሚእቲ-ሽሕ ዝበጽሑ ህጻናት ትግራይ፡ ኣብ ዝመጽእ 12 ኣዋርሕ፡ ንህይወት ዝፈታትን ጥሜት የንጸላሉዎም ከም ዘሎ ይገልጽ።


text:
ኣብ ናይሮቢ ክሳብ ዕለት 15 መጋቢት ዝቕጽል ዛዕባ ክንክን ምህዳር ዝዝትይ ናይ ሕቡራት መግንስታት ዓለም ራብዓይ ዋዕላ ዕለት 11 መጋቢት 2019 ዓ.ም. በቲ ዘጋጠመን መራሕቲ ኣየርን ሰራሕተይናታትን ተጓዓዝትን ብጠቕላላ 157 ሰባት ንሞት ዘቃልዔ ዘሕዝን ሓደጋ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምኽንያት ብናይ ሕልና ጸሎት ከምእተበገሰን ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ሰንደቕ ዕላማ ትሕት ቢሉ ክምእተሰቕለ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኤልቪራ ራጐስታ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ናይ ናይሮቢ ዋዕላ ቅድሚ ምክፋቱ ድማ መላእ ተጋባእያን ስለ እቶም በቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ነፈሪት ኣየር ዝሓለፉ ናይ ሓደ ደቒቕ ምእንቲ ዝኽሮም ናይ ሕልና ጸሎት ከምእተፈጸመን፡ ካብቶም በቲ ዝተኸስተ ሓደጋ ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጠሞም 157 19 ናይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ሰራሕተይናታት ከምዝነበሩ ይንገር።
ብድሆታትን ሸቶታት ናይቲ ዋዕላ
እዚ ክሳብ ዕለት ዕለት 15 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ዝቕጽል ዓውደ ጉባኤ ካብ 193 ሃገራት ዝተዋጽኡ ልኡካንን ናይ ዝተፈላለያ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት ግብረ ሰናይ ልኡካንን ናይ ዝተፈላለያ ዓለም ሓቆፍ ህብረ ትካላት ኣመሓደርቲ ዘሳተፈ ኰይኑ፡ ብዛዕባ ከባቢ ኣየርን ምዝባዕ ተፈጥሮ ኣየርን ከምኡ እውን ምዝባዕ ተፈጥሮ ኣየር ንምብዳህን ብከላ ኣየር ንኽንክይን ዝገብር ጻዕሪ ብዘማእከለ ሓሳብ ምንጽጻር ከምዘካይዱን፡ ብዛዕባ ምህዳርን ኣብ ብከላ ኣየር ግደ ዘይብሎም ብዛዕባ ዝተበጽሑ ሓደስቲ ምዕባለ ዕደ ጥበባትን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ እውን ዝመክር ምዃኑ ራጐስታ ኣፍሊጠን።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣቃልቦ ንናይ ሓባ ቤትናን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ኣቃልቦን ክንክንን ናይ ሓባር ቤትና ዝምዕድ ይሴባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ዓዋዲ መልእኽቲ ዝዝከር ኰይኑ፡ ኣብ ዝሓለፉ ናይ ቀረባ መዓልታት ኣብቲ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ሓልዮ ላዕለዋይ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ምስ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ብምትሕብባር ዘዳለዎ፥ ካ ዕለት 7 መጋቢት ክሳብ ዕለት 9 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ናይ ሲኖዶስ ሓድሽ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ሃይማኖታት ኣብ ንጽጽር ተቐባልነት ኣብ ዘለዎ መደብ ልምዓት ኣብ ምርግጋጽ ዘለወን ኣበርክቶ ንምልላይ ኣብ ዝመኸረ ዓውደ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፍሳውያን ላዕለዎት መራሕቲ ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ልእኽቲ ጋዜጠይና ራጐስታ የዘኻኽራ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድን ምኽትሎም ደመቀ መኮነንን ንስድራ ዝተጨውዩ ተማሃሮ ደምቢደሎ ዩኒቨርስቲ ከምዘዘራረቡዎም ተገሊጹ።
ጓሎም ዝተጨወየቶም መርጌታ የኔነህ ኣዱኛ ዝተጨውዩ ተማሃሮ ብህይወት ምህላዎም ከምዝተንግሮም ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
መርጌታ የኔነህ ጓሎም ግርማነሽ ካብ ዝተጨወዩ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ደምቢደሎ ምዃና ይዛረቡ።ንሶምን ካልኦት ክልተ ደቆም ዝተጨወዩ ስድራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ተራኺቦም ምዝርራቦም ገሊፆም።
“ቀዳማይ ሚንስትር ረኺቦምና።ኩሎም ነይሮም።ምኽትሎም እውን ነይሮም፤እነ በዓል ኣቶ ንጉሱ እውን ኣለው።ኩሎም ኣብዝተረኸብሉ እዮም ደቅና ብህይወት ከምዘለዋ ዝነበሩና።ብህይወት ክሳብ ዘለው ደስ ኢሉና’ሎ።ኩነታቶም እናተኸታተሉ ከምዝገልፁልና ምስ ረኸቡዎም እውን ናባና ከምዝልእኹዎም ገሊፆምልና።”
ንሶም ወሲኾም ብኣካል እንተዘይረኸብናየን እውን ብህይወት ምህላወን ኢና ንደሊ ብህይወት ምህላወን ተረዲና ኣለና ኢሎም ።
ሞት ወይ ካልእ ጉድኣት ከምዘየለ ከምዝገለፁሎም ብምሕባር ብስልኪ ኣራኺቦምዎም እንተኾይኖም ተሓቲቶም ናይቶም ተምሃሮ ስልኪ ከምዘይሰርሓሎም ንመጻኢ ዝረአ ምኳኑ ብምሕባር ኣብ ጉዕዞ ስለዝነበሩ ካብዚ ንላዕሊ ክዛረቡ ከምዘይደልዩ ገሊፆም።
ዝተጨውዩ ተማሃሮን ካልኦትን ነፃ ንምውጻእ ዝተጀመረ ጻዕሪ ሓይሉ ከምዝቕጽል ሰበስልጣን መንግስቲ ትማሊ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ገሊፆም ኣለው።
ብዛዕባ ብዝሒ’ቶም ዝተጨወዩ ኣመልኪቱ ዝዋሃብ ዝተፈላለየ ሓበሬታ ቅኑዕ ኣይኮነን ክብሉ እውን ትማሊ ረቡዕ ኣብ ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝሃቡ ሓላፊ ፕረስ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ዝርከብዎም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ምሕባሮም ይፍለጥ።


text:
ስእሊ፥ homehippo.ug. ከባቢ ካባላጋላ፡ ካምፓላ።
ካብ መፋርቕ ናይ’ዚ ዓመት ጀሚሩ ልዑል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኡጋንዳ ይምዝገብ ኣሎ። ካብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም ጀሚሩ ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ኬንያ ኣቢሎም ናብ ኡጋንዳ ዝኣትው ናይ ዘለው ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝሒ ኣዚዩ ልዑልን ኣተሓሳሳብን እና ኰነ ይኸይድ ኣሎ።
ናብ ከተማ ካምፓላ ድሕሪ ምእታዎም፡ ኦልድ ካምፓላ ኣብ ዝጽዋዕ ከባቢ ተደኲኑ ዝርከብ ሓደስቲ ስደተኛታት ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ዝስንድሉ መደበር ፖሊስ ዝበጽሑ ዘለው ኤርትራውያን ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ኣሃዝ ዝተዓጻጸፈ ኾይኑ’ሎ። ኣብ መደበር ፖሊስ ንኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ዝተመደበ ጊዜ፡ ኣብ ሰሙን ሓንቲ መዓልቲ፡ ማለት ሓሙስ ጥራይ እኳ እንተኾነ፡ ምስ’ዚ ዘሎ ብዝሒ ሓደሽቲ ሓተቲ ዑቕባ ግን እቲ መደበር ፖሊስ መዓልታዊ (ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ) ጠለብ ኤርትራውያን ሓተቲ ኦቕባ ክቕበል ተገዲዱ ኣሎ። ንመሰረት ካብ’ቲ መደበር ፖሊስ ዝተረኽበ ሓበሬታ ድማ መዓልታዊ ብገምጋም ልዕሊ 70 ኤርትራውያን ስደተኛታት ሕቶ ዕቕባኦም የቕርቡ።
ብሰንክ ኣብ’ቲ መደበር ፖሊስ ዘሎ ዝሕቱል ኣሰራርሓ ግና እቶም ሓደስቲ ሓተቲ ዑቕባ ጉዳዮም ኣብ ግዜኡ ከጻፍፉን ዘድሊዮም ሰነዳት ካብቲ መደበር ክሕዙን ኣጸጋሚ ኮይኑ ምህላው ሓያሎ ኤርትራውያን የማርሩ።
ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ብመንገዲ ኬንያ ዝመጸ ኣቶ ሰለሙን (ንድሕነቱ ንምባል ሓቀኛ ስሙ ተዓቂቡ እዩ) ኣብ ኦልድ ካምፓላ ፖሊስ በጺሑ ክምዝገብ ልዕሊ ሰለስተ ግዜ ተመላሊሱ ናብ ኦ.ፒ.ኤም ድሕሪ ምኻዱ ንልዕሊ ክልተ ኣዋርሕ ቆጸራ ተዋሂብዎ ክሳዕ ሕጂ ናይ ሓተቲ ዑቕባ ሰነድ (Asylum seeker certificate) ከምዘይረኸበ ይሕብር። ብኣባላት ጸጥታ ኣብ ዝኾነ እዋን ክቕየድ ተኽእሎ ስለዘሎ ድማ ክሳዕ ግዜ ቆጸራ ብስክፍታ ይንቀሳቐስ ምህላው ይዛረብ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ ናብ ኡጋንዳ ዝኣተወት መንእሰይ መርሃዊት (ሓቀኛ ስማ ኣይኮነን) ብወገና ፥ ብዘይካ’ቲ ዝወሃብ ኣዚዩ ነዊሕ ቆጸራ፡ ኣብ’ቲ እኹል መጽለሊ ዘይብሉ መደበር ንነዊሕ ሰዓታት ክትጽበን ድሕሪ ነዊሕ ትጽቢት ካልእ እዋን ተመለስ ኽትበሃልን ፈጢሩላ ዘሎ ጭንቀት ከቢድ ምዃኑ ትገልጽ።
ኣብ’ቲ መደበር ፖሊስ ከም ተርጎምቲን ኣሳለጥቲን ተቖጺሮም ዝሰርሑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ካብ ቀንዲ ጠንቂ’ቲ ዝረአ ዘሎ ምድንጓያትን ኮለልን ምዃኖም ዝሓበረ ሓደ ስሙ ክዕቀበሉ ዝሓተተ ኤርትራዊ ሓታቲ ዑቕባ፡ እቶም ኣሳለጥቲ ምስ ሓለፍቲ እቲ መደበር ናይ ረብሓ ዝምድና ፈጢሮም ካብቶም ዑቕባ ክሓቱ ዝመጹ ኤርትራውያን ሓደስቲ ስደተኛታት ብላዕ ክሓቱን ክኸፍሉ ዓቕሚ ንዘይብሎም ወገናት ኣሳልጦ ከይረኽቡን ይዋስኡ ምህላዎም ኣምሪሩ ይዛረብ። ንሱ ወሲኹ፡ ዛጊት ሓሙሽተ ግዜ ናብ’ቲ መደበር ተመላሊሱ ከምዘሎን፡ “እቲ ሓላፊ የለን፡ መጀመርያ ነቶም ናይ ዝሓለፈ መዓልታት ኢና ንውድአሎም!” ዝብል ምስምስ ብምቕራብ ሰብ ገንዘብ ኣብ ሓጺር ሰዓታት ወዲኦም ከምዝኸዱ ገሊጹ።
ስለዝኾነ ፡ ኤርትራውያን ሓደስቲ ስደተኛታት ናብ ኡጋንዳ ኣትዮም ዑቕባ ኣብ ዝሓትሉ ክገብርዎን ከማልእዎን ብዛዕባ ዘለዎም መሰረታውያን ነገራት መባእታዊ ኣፍልጦ ኽህልዎም ነዚ ስዒቡ ዝቐርብ ነጥብታት ምስትብሃል ኣገዳሲ ይኸውን።
- ፈለማ፡ ኣብ መደበር ፖሊስ ኦልድ ካምፓላ ብምኻድ ፡ ኤርትራዊ ወረቀት መንነትን ናይ ፓስፖርት-ዓቐን ስእልን ብምቕራብ ፎርም ትመልእ። ሕጻናት ትሕቲ 18 ዓመት ምስ ወለዶም ፡ ልዕሊ 18 ዓመት ድማ ንውልቆም ይምዝገቡ።እቲ ዝተመልአ ፎርም ናብ ዝምልከቶ ሓላፊ ድሕሪ ምቅራብ ስምካ ዝሓዘት ካርድ ትወሃበካ’ሞ ናብ ኦ.ፒ.ኤም ተምርሕ።
- ኣብ ኦ.ፒ.ኤም ብምኻድ ቆጸራ ትሕዝ’ሞ፡ ኣብቲ ዝተባህለካ ዕለት ትቐርብ። ኣብ’ኡ ስእልኻ ተላዒሉ ናይ ኣጻብዕትኻ ኣሰር ምስተወስደ ሻቡ ናይ ሓተቲ-ዑቕባ ሰነደ (ኣሳይለም ሲከር ሰርቲፊኬት) ይወሃበካ። ናብዚ ቤት-ጽሕፈት ኣብ ንቐርበሉ ክንረኽቦም እንኽእል ሰነዳት፥ኤርትራዊ ወረቐት መንነት፡ ናይ መርዓ ምስክር፡ ናይ ዉሉድ ምስክር፡ ናይ ትምህርት ምስክር ን ክንማላእ ሓጋዚ’ዩ። ኩሉ ኣባል ስድራቤት ኣብቲ ዕለት ክቐርብ ይግባእ። እቲ ግዝያዊ ወረቐት ካብቲ ዝተዋህበካ ዕለት ጀሚሩ ንሰለስተ ኣዋርሕ ዘገልግል ኮይኑ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ናብ’ቲ ዝወሰድካሉ ቦታ ብምኻድ ክሕደስ ይግባእ።
- ኣብ እዋን ቆጸራኻ ምርካብ፥ ነቲ ቃለ መሕትት ዘካይደልካ በዓል-መዚ ድማ ካብ ሃገርካ ተሰዲድካ ኣብ ኡጋንዳ ዑቕባ ክትሓትት ዝደረኹኻ ጸገማትን ምኽንያታትን ብንጹር ምሕባር የድሊ። ጉዳይካ ገዲፍካ ንካልኦት ዘጋጥሞም ምዝርዛር ንጉዳይካ ንድሕሪት ዝጎስስን ዘይቅቡልን ካብዝገብሮ ነገራት ምዃኑ ሓለፍቲ ናይቲ ቤትጽሕፈት ብተደጋጋሚ ዝህብዎ ሓበሬታ ክንጥቀመሉን ክንፈልጦን በዚ ኣጋጣሚ ደጊምና ንሕብር።
- ድሕሪ ቃለ መሕትት ምክያድካ፡ ጉዳይካ ዑቕባ ክወሃቦ ይግብኦ’ዶ ኣይፋሉን ንዝብል ብ መማይት ኮሚቴ ተራእዩ ውሳኔ ይወሃበካ። በታ ኮሚቴ ዝተዋህበካ ውሳኔ ዕጉብ ምስ’ዘይትኸውን ፡ ድሕሪ ውሳኔ ኣብ ዘለዋ 30 ናይ ስራሕ መዓልታት ይግባይ ክትሓትትን ጉዳይካ ዳግም ኽርአ ኽትጠልብን መሰል ኣሎካ።
- ናይ ጥዕና ሽግራት፡ ፋይናንሳዊ ጸገማት ይኹን ኣብ ኡጋንዳ ነዊሕ ኽትነብር ዘስግኣካ ኩነት ምስ ዝህሉ፡ ናብ ጨንፈር ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ወኪል ንጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ወይ ድማ ናብ Inter Aid Uganda ብምኻድ ሓበሬታን ሕጋዊ ምኽርን ክትረክብ ይከኣል።
- ብመሰረት ኣብ ኣዋጅ ስደተኛታት 2006 ናይ ኡጋንዳ፡ ዝኾነ ይኹን ሓታቲ ዑቕባ ናይ ስደተኛ ሰነዳት ንምርካብ ዝኾነ ይኹን ክፍሊት ኣይሕተትን፥ ዝኾነ ውልቀሰብ ጉዳይ ስደተኛ ንምስላጥ ገንዘብ ከኽፍል ዝተረኽበ ብሕጊ ተሓታቲ ይኸውን ። ኸም’ዚ ዝኣመሰለ ተርእዮ ምስ ዘጋጥመኩም፡ ናይቲ ገንዘብ ዝሓተተኩም ሰብ ስምን ኣድራሻን ዝነበረ ኩነታትን ቦታን ዝጠቕስ ሓበሬታ ብኢሜይል ናብ africa@rorypecktrust.org ክትጽሕፉ ይከኣል’ዩ።
- ብዘይካዚ ንዘጋጥመና ሽግራት ሕጋዊ ሓገዛት ንምርካብ ኣብ ከባቢ ኦልድ ካምፓላ ፕራይመሪ ስኩል ዝርከብ Refugee law project ብምኻድ ሕጋዊ ሓገዛትን ምኽርን ክንረክብ ንኽእል። ኣብዚ ቦታ ብዘይካ ሕጋዊ ሓገዛት ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ትምህርቲ ከምዝወሃብ’ውን ምፍላጥ ግቡእ’ዩ።
ንስደተኛታት ናይ ዘገድሱ ቤት ጽሕፈታት ወይ ትካላት ምሉእ ኣድራሻ
· መደበር ፖሊስ ኦልድ ካምፓላ (ኣብ ኦልድ ካምፓላ ዝርከብ ኮይኑ) ኣብ ኦልድ ካምፓላ ሮድ ይርከብ ,ቴሌ +256414250613
· Office of Prime Minister/OPM (ኦፒኤም) ኣብ ከባቢ ናንኩላብየ ሰር ኣፖሎ ካግዋ ሮድ ፕሎት 43፡ ቴለ +256414230758 / +256414230768
· UNHCR branch office (ጨንፈር ቤት ጽሕፈት) ፕሎት 179 ሰር ኣፖሎ ካግዋ ሮድ ጎኒ ኦፒኤም , ቴሌ፡ +256780358266
· Inter Aid Uganda (ኢንተር አይድ ኡጋንዳ) / ኣብ ሜንጎ ዝርከብ ኮይኑ ሰር ኣልበርት ኩክ ሮድ ፕሎት 254,
ቴሌ, +256392002333
· UNHCR head office Uganda /ፕሎት 18, ፕሪንስ ቻርለስ ድራይቭ ኮሎሎ ቴለ +256414231231
· Refugee Law Project /ፕሎት 9, ኮሮኔሽን ሮድ ኦልድ ካምፓላ ፊቱ ንመባእታ ቤት ትምህርቲ ኦልድ ካምፓላ፣ ቴሌ- +256414343556
መሰልን ግዴታን ስደተኛ ኣብ ኡጋንዳ
ብመሰረት ሕጊ ኡጋንዳ መሰልን ግዴታን ኹሉ ስደተኛ ብሓፈሻኡ ነዚ ዝስዕብ ይመስል
መሰል ስደተኛ
- ስደተኛ ምዃኑ ዝገልጽ መንነት ወረቀት ክወሃቦ
- ክሳብ እቲ ዝተዋህቦ ግዜ ዘብቅዕ ኣብ ኡጋንዳ ክጸንሕ
- ምዕሩይን ፍትሓውን፡ ኣድልዎ ዘይብሉን ኣተሓሕዛ ክህሉዎ
- ዝኾነ ይኹን ስደተኛ ናይ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ክመሃር
- ዝኾነ ይኹን ስደተኛ ኣብ ማእከላት ጥዕና ቀሪቡ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ክረክብ (ማዕረ ዜጋታት መሰል ኣለዎ)
- ንብረት ናይ ምውናንን ምሻጥን
- ብሞያኻ ምስራሕን ከምኡውን ዝኾነ ናይ ስራሕ ዕድላት ክህልዎ
- ኣብ ውሽጢ ኡጋንዳ ብነጻ ምንቅስቃስ
- ማሕበር ናይ ምቋምን ደረት ዘለዎ ናይ ምንቅስቃስ ነጻነትን
- ናይ መገሻ ሰነድ (Travel Document) ክወሃቦን (ብጸጥታዊ ምኽንያት እንተዘይኮይኑ)
ግዴታ ስደተኛ
- ኩሉ ብመንግስቲ ኡጋንዳ ዝተሓገገ ሕግን ስርዓትን ምኽባር
- ንጸጥታ ሃገረ ኡጋንዳ ዘስግእ ምንቅስቃሳት፡ ንጥቕሚ ህዝቢ ዝጎድእ ተግባራት ይኹን ንህዝባዊ ስርዓት ዘዕኑ ተግባራት ካብ ምፍጻም ምቁጣብ
- ኣብ ሃገራዊ ይኹን ዞባዊ ፖሎቲካዊ ንጥፈታት ሃገረ ኡጋንዳ ክትሳተፍ ኣይፍቀድን
- ኣብ ውሽጢ ኡጋንዳ ኮይንካ ኣንጻር ዝኾነት ሃገር ይኹን፡ መበቆል ሃገርካ ዝኾነ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ምክያድ ኣይፍቀድን
- ዝኾነ ይኹን ስራሕ ወይ ኣታዊ እንተለካ ብመሰረት ሕጊ ኡጋንዳ ዝተወሰነ፡ ግብሪ ክትከፍል ከምዝግባእ።


text:
ኣብ ዝምዕብላ ዘለዋ ሃገራት ዘሎ ሓደጋ ብዙሕነት ህይወት (biodiversity) ንምክልኻል፡ ቻይና፡ 230 ሚልዮን ዶላር ምስልዓ ተገሊጹ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ኣመሓላሊፉ።
ትማሊ ሰሉስ፡ ንብዙሕነት ህይወት ብዝምልከት UN ኣብ ዘካየዶ ቪርቹዋል ዘተ (ብቪድዮ ዝካየድ ዘተ)፡ ፕረዚደንት ቻይና፡ ዢ ዢንፒን፡ ሃገራት ነዚ ዕላማ ክብላ ገንዘብ ከዋጽኣ ጸዊዑ።
እዚ ዘተ፡ ንሰሙን ኣቢሉ ዝጸንሕ ኮይኑ፡ እንስሳታትን ኣትክልትን ዓለምና፡ ብኸመይ ካብ ሓደጋ ምጽናት ነድሕኖም ዝብል እዩ። ኩለን ሃገራት፡ ሓባራዊ ዕላማታት ብኸመይ የሳኽዑ ዝብል ዛዕባ ድማ፡ ኣብ ወቕቲ ጽድያ ኣብ ዝካየድ ካልኣይ ዙር ዘተ ክለዓል እዩ ተባሂሉ’ሎ።
እዚ ሎሚ ዝተሃንጸ፡ ማዕከን ገንዘብ ምዕቃብ ብዙሕነት ህይወት ኩንሚንግ፡ ነዚ ብህጹጽ ዝድለ ዘሎ ዘተ ምስሳን እዚ ማዕከን ድርኺት ክፈጥር ኣለዎ” ክብል ግሪንፒስ ዝተባህለ ውድብ ከባቢ ኣብ ዘውጽኦ መገለጺ ኣመልኪቱ’ሎ።
ኣብዚ ሰሉስ ዝተኻየደ ዘተ፡ ፕረሲደንት ሩስያ ቪላድሚር ፑቲን፡ ፕረዚደንት ቱርኪ ጠይብ ኤርዶጋን ከምኡውን ዋና ጸሓፊ UN ኣንቶንዮ ጉተሬዝ ይሳተፉ ከምዘለዉ ይፍለጥ።


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ሶሉስ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ኮሚሽንር ኮሚሽን ሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር እስማዒል ቸሩጉኡይ ሊቢያ እትርከበሉ ኩነታት ንኩላትና ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ ኢሎም።
“መንግስቲ ሊቢያ ንህዝቢ መሰረታዊ ዝኾኑ ኣገልግሎታት ክህብ ኣይክኣለን።ኣብዛ እንዘራረበላ ሰዓት ኣብ ሊቢያ ቅልውላው ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣሎ።ናይ ሕክምናን ካልኦትን ኣገልግሎታት የለን።እዚ ነቲ ዘሎ ኩነታት ዘጋድድን ፍታሕ ንምርካብ እውን ዘጸግም እዩ።”
ሕብረት ኣፍሪቃ ፀገማት ሊቢያ ንምፍታሕ ዝተፈላለዩ ስራሓት ይሰርሕ ከምዘሎ እቶም ኮሚሽነር ብምግላፅ መራሕቲ ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሊቢያ ዝለዓለ ኮሚቴ ብምጥያሽ ዝተፈላለዩ ውሳነታት ወሲኑ’ሎ ኢሎም።
እቶም ኮሚሽን ኮሚሽነር ኣብ ሊቢያ ንኹሉ ዝሓቖፈ መንግስቲ ናይ ምምስራት ኣገዳስነት እውን ኣፅንኦት ሂቦምሉ ኣለው።
“ንኹሉ ዝሓቖፈ መንግስቲ ወይ ምምሕዳር ምፍጣርን እዚ ምምሕዳር ብቤት ምኽሪ ወከልቲ ተቐባልነት ክረክብን የድሊ።እቲ ምምሕዳር ምስ ደሕንነት ዝተኣሳሰሩ ፀገማት ጥራሕ ከይኮነስ ልምዓት ሓዊሱ ንድልየታት ህዝቢ ሊቢያ ዝምልስ እውን ክኸውን ኣለዎ።”
ኣምባሳደር እስማዒል ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ኣብ ማእኸላይ ኣፍሪቃ፣ኣብ ሶማልን ኣብ ዓበይቲ ቀላያትን ዝርኣዩ ናይ ሰላምን ደሕንነትን ፈተናታት ብምዝርዛር ገለ ሃገራት ዘወፍይኦ ኣበርኽቶ ብምዝኽኻር ዘተኣማምን ሰላም፣ምርግጋእን ብልፅግናን ንምርግጋፅ ዓለምለኸ ምትሕብባር ክሕይል ፀዊዖም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና እቲ ጉባኤ መራሕቲ ንናይ ቻድ ሚኒስትር ወፃኢ ሙሳ ፋኪሙሃማት ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ንክኾኑ መሪፁዎም ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ-31.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ. 6:1-6
- አስተንትኖ
ኢየሱስ ካብኡ ወጺኡ ናብ ዓዱ መጸ፥ ደቂ መዛሙርቱ ኸአ ሰዓብዎ። ብሰንበት አብ ቤት ጽሎት አይሁድ ኪምህር ጀመረ፤ ብዙኃት ምስ ሰምዕዎ ድማ “እዚ ኹሉስ ካበይ ረኸቦ፧ እዚ ጥበብ እዚኸ ኻበይ ተዋህቦ፧ እዚ ብኢዱ ዚግበር ዘሎ ተአምራትከ ካበይ ኮነሉ።” እናበሉ ተገረሙ። “እዚስ እቲ ጸራቢ ወዲ ማርያም፥ ኃው ያዕቆብን ዮሳን ይሁዳን ስም ዖንንዶ አይኮነን፧ አኅዋቱስ አብዚ ምሳናዶ አየለዋን፧” እናበሉ ብእኡ ተዓንቀፉ። ኢየሱስ ከአ “ ነቢይ ብዘይካ አብ ዓዱን አብ አዝማዱን አብ ቤቱን አይነዓቕን እዩ” በሎም። ብዘይ እቶም ኢዱ አንቢሩ ዝሕውዮም ውሑዳት ሕሙማት ድማ አብኡ ተአምራት ኪገብር አይኮነሉን። በቲ ዘይምእማኖም ድማ ገረሞ፥ እናመሃረ ኸአ አብቲ ኸባቢ ዘሎ ዓድታት ዞረ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላክ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ናዝሬት ክምለስ ንርእዮ። ከምቲ ልማዱ አብ ቤተ ጸሎቶም አቲዩ ኸአ እቲ ናቱ ጥበበ ዝመልኦ ተግባራቱን ትምህርቱን ክገልጽሎም ክምህሮምን ተረኸበ። ብዙሓት በቲ ትምህርቱን ጥበቡን ተደኒቖም “ እዚ ኩሉስ ካበይ ረኸቦ፧ እዚ ጥበብ እዚኸ ካበይ ተዋህቦ ፧ እዚ ብኢዱ ዚግበር ዘሎ ተአምራትከ ካበይ ኮነሉ፧ እናበሉ ተገረሙ።
እግዚአብሔር ብተግባራትና ምውታት ኮይና ምስ ረአየና፥ እንታይ ኢዩ ዝገበረ፧ ከምቲ ቁዱስ ጳውሎስ ዝብሎ፤ በቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ ተደሪኹ ነቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ለአኸልና፤ ምስ አቦ ምእንቲ ከተዓርቀናን ናብቲ ናይ መጀመሪያ ክብርና ንኽመልሰና። ተቐማጦ ናዝሬት ግና ነዚ አይርድእዎን። ነቲ ስጋና ዝለበሰ ወዲ አምላኽ ክቕበሉዎ ክአምንዎ አይተረኽቡን። “እዚስ እቲ ጸራቢ ወዲ ማርያም፥ ኃው ያዕቆብን ዮሳን ይሁዳን ስምዖንንዶ አይኮነን፧ አኅዋቱስ አብዚ ምሳናዶ አየለዋን፧” እናበሉ ብእኡ ክዕንቀፉ ተረኽቡ። ብኡኡ ክዕንቀፉ ተረኽቡ – ምኽንያቱ ሓደ ካብኦም ስለዝነበረ። ኢየሱስ ከአ “ ነቢይ ብዘይካ አብ ዓዱን አብ አዝማዱን አብ ቤቱን አይነዓቕን እዩ” በሎም።
ስለዚ ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ካብዚ ማርቆስ ዘዘንተወላን ቃል አምላኽ ተበጊስና ንሕና ሎሚ ንኽርስቶስ አምላኽና ብተግባራትናን ኃጥአትናን ከይንነጽጎ ቁርጺ ፍቃድ ክንገቢር ይግበአና። ንሕና ንኽርስቶስ ዘይንፈልጠሉ ግዜ አሎ። ምኽንያቱ ካሊእ ናይዚ ዓለም እዚ አቐዲማንን፤ ነቲ መጀመርታ መንግስተ አምላክን ጽድቁን ድለዩ ዝብል ቃል ክርስቶስ ሸለል ኢልና – ንአምላኽና ብካል አይ ደረጃ ስለዝሰራዕናዮ ወይ ስለዝረሳ ዕናዮ። ንሱ አብ ሓደ ቦታ ኮይኑ ሎሙውን ይምህረናን ብጥበቡ ዘደንቕ ስረሓት ይፍጽምን አሎ። ብእምነት ናብኡ ንቅረብ፡ ነዚ ዘደንቕ ተአምራት ንኽንርእን ንኽንርዳእን እምነት ሃበና ንበሎ። አብ መዓልታዊ ሕይወትና አብ ክርስቶስ ዘለና እምነት ክንዓቢ ንጽዓር። ከምቲ ቁዱስ አጎስጢኖስ ዝበሎ “ ክርስቶስ “ አነ መንገድን ሓቅን ሕይወትን ኢየ” ክብለናስ አድላዪ ኢዩ ነሩ ይብል፡ ምኽንያቱ ሓንሳብ እቲ መገዲ እንተ ተፈሊጡ እቲ ክንበጽሖ ዘለና ኢዩ ዝተርፈና ይብል። ንሱከአ እግዚአብሔር አቦ ኢዩ እናበለ ይገልጽ። ስለዚ አብዚ ንኽንበጽሕ እምበአር ንኽርስቶስ ልባትና ከፊትና አብ ህይወትና ክንቕበሎን የዲሊ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ዝምድና ኤርትራን ሽወደንን
ሰነዳት
ካልኣይ ክፋል
ዝምድና ኤርትራ ሽወደንን፡ ኣብ ሓድሕድ ምክብባርን፡ ደቂ ሰባት ምስ ባህሪ ናይ ዝካየድ ሕቶ ምንባር ዝሓለፎ ሂወት ተጋድሎ’ዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝምስረት ሓያል ዝምድና ከኣ ደሊናዮ ኣይደሊናዮ መንም ክቅይሮ ዘይክእል ታሪኽ ንሕሉፍ ተርኽቦታት ሓንሳብ ምስ ሰንዶ ተረሲዑ ዘይድምሰስ’ዩ።
ሽወደናውያን ንኣዋርሕ ዝኣክል ብምድርን ባሕርን ተጓዒዞም ንኤርትራ ክመጹ ብዘይዕላማ’ኳ እንተዘይነበረ፡ ህዝቢ ንምጽናት፡ ህዝቢ ንምጥፋእ ከም ዘይነበረ ክሳብ ሎሚ ብሂወቶም ዘለዉ ኤርትራውያን መሓዙት ሽወደናውያን ካብ ናተይ ቢሂልን ድርሰትን ንላዕሊ ክገልጽዎ ከም ዝኽእሉ ፍሉጥ’ዩ። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ ሽወደናውያን ንህዝቢ ኣብ ምጽንናዕ፡ ሂወቱ ንምምራሕ ብዘያፈላልይ ደገፎም ክወፍዩ፡ ፍልጠቶም ከካፍሉ ተራእዮም። ኣማስይኡ ከኣ ከም’ቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝወርዶ ዝነበረ መግዛእታዊ ግፍዒ ወትሩ ካብ ርእሶም ዝወረደ ኣይነበረን።
ሽወደናውያን ብ15 መጋቢት 1866 ኣብ ወደብ ባጽዕ ካብ ዝኣተው ካርልሶን፡ ሼልበሪ፡ ፔርኤሪክ ዝርከብዎም፡ ኣብ ዝሓለፈ ሕታም ዝጠቐስክዎም ዶ/ር ካርል ኒይስትሮምን በዓልቲ በይቱ ኣኔዝ ኒስርቶም ነይሮም።
ብ1870 ድሕሪ ኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ኣብ እምኩሉ ኣብ’ዚ ሕጂ ብገዛ ከኒሻ ዝጽዋዕ መሬት ኣርባዕተ ኣስመራ፡ መሬት ብምግዛእ ነፍሶም ኪእሎም ክመሓደሩ ገበሮም። ምስ’ቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓደሮም ፍቕሪ፡ ንብረቶም ኣሕዋቶም ብዓብዩ ክኣ ሃገሮም ገዲፎም፡ ኣብ ዘይፈልጥዎ ጸሓይ፡ ቁርን ኣሳሕይታን ኣብ ፈቐዶ ኣኽራናትን ከርተት ክሕልፎዎ እንከለዉ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ን’ቶም ኤርትራውያን ሓሚሞም ዝተፈወሱ፡ ካብ ድንቁርና ዓለም ወጺኦም ክሳብ’ዚ ዘሎናዮ እዋን ኣብ ኣገልግሎት ህዝቦም ዝርከቡ ምሁራት ከይተረፉ ድሕነት ዝዀኑ ከም ተኣምር ብኣድገ በቕሊ ብእግሮም ተጓዒዞም ዝመጹ ካብ ወ/ሮ ኣኔዝ ኒይስትሮም ብልክዕ 40 ዓመት ንዓዳ ከይተመለሰት ኣብ ኤርትራ ጸንሐት። ኣኔዝ ስለስተ ቆልዑ ወሊዳ፡ እቶም ክልተ ንሽወደን ተወሲዶም ኣብ መዕበይ ህጻናት ክዓብዩ እንከለዉ ሓደ ግን ብሕማም ኣብ ኤርትራ ሞይቱ።
ኣኔዝ ኒይስትሮም ሞት ወዳ ሂወት ለቢሱ ኣብ ዓይኒ ህጻናት ኤርትራ ትርእዮ ከም ዝነበረት፡ ደኺመ ከይበለት ኣብ ጎኒ ሰብኣያ ቆይማ ሰርሐት። ኣብ እቲ ኣብ በለዛ ዝቆመ ማእከል ሕክምና፡ ንነዊሕ ዓመታት ብዘየገለ ክፍሊት ንህዝባዊ ኣገልግሎት ውዒሉ። ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ግን ናይ ኢዶምን ናይ እግሮምን ንጊፎም ንመድሃኒት ዝኸውን ገንዘብ ምስ ሰኣኑ፡ ኣኔስን ዶ/ር ካርልን ኣብ ከቢድ ጭንቐት ወደቁ’ሞ፡ ምናልባሽ ደቂ ዓዲ ሓገዝ ክገብሩን ዝኽእሉን እንተዀይኖም ወይ እቲ ሕሙም ኣዝዩ ውሑድ ንማለቱ ናይ መርኣዩ ክፍሊት ክኸፍሉ ተሰማሚዖም። በዚ ከኣ ቀጻልነት ናይ’ቲ ሕክምና ኣብ በለዛ ተረጋገጸ። ወ/ሮ ኣኔዝ ነተን ካብ እምኩሉ ኣትሒዛ ትፈልጠን ጎራዙ፡ ብፍላይ ነተን ኣብ ከባቢኣ ዝነበራ፡ ከም ተሓጋገዝታን፡ መሳርሕታን ክዀና፡ ትምህርቲ ኣዋልድ ብምኽፋት ብዕዮን ምምራሕ ናብራ ጥራሕ ዘይኮነስ ብኣካዳሚ’ውን ክስልጥና ገበረት፡ እቲ መደብ ከኣ ተዓዊቱ፡ ኣብ’ቲ ዝቀጸለ ዓመታት ከም መምህራን ኮይነን ዝሰርሓን’የን። እዚ ኩሉ እንዳተገብረ ግን ጣልያን ምስ ሽወደናውያን ዝተሓባበረሉ ኣፍደጋታት ዓጽዩ ብዙሕ ጸገማትን ናይ ምቁጽጻር ተግባር ይፍጽም ነበረ። ኣኔዝ ካብ በለዛ ብሓላፍነት ተመሳሳሊ ስራሕ ናብ ድባርዋ ተንቐሳቐሰት፡ እቲ ስርሓት እንዳሰፍሐን እንዳዐብየን ምስ ከደ ከኣ ተጸዋርነት ጣልያን ተወደአ። ምስ’ቲ ቅድም ክብሉ ኣብ ልዕሊ ሽወደናውያን ካብ ኤርትራ ናይ ምውጻእ ዝነበሮም መደብ ሕጂ’ውን፡ ንዶር ካርል ምስ በዓልቲ በይቱ ኣኔዝ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ካብ ኤርትራ ክወጹ ተነግሮም። ንብረቶም ከይሓዙ፡ ምስ ደቆም ከይተሰናበቱ ከኣ ብሓይሊ ንኢትዮጵያ ሰገሩ። ምስ’ቲ ዝነበረ ኩነታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት ወደቁ፡ ገለ ዓመታት ከኣ ኣብ ዓድዋ ተቐሚጦም፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝጀመርዎ ስርሓት ከይተሓለሉ ብደብዳበ እንዳተራኸቡ ቀጸልዎ። ምስ’ቲ ኩሉ ዘጋጥሞም ዝነበረ ተቃውሞ ጣልያን ሽግር ናብራን ዶር ካርል ንዓዱ ክምለስ ኣይደለየን። ብኣንጻሩ ሓድሽ ዓዲ ሓድሽ ህዝቢ ተዛሚዶም ልቢ ንልቢ ተወሃሂቦም ደጊም ኤርትራ ከም ሃገሮም ርእዮም ሂወቶም ከወፍዩ ቁርጺ ሓሳብ ነበሮም። እቲ ሓሳብ ከኣ ተበጺሑ። ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ዶር ካርል ንኤርትራ ተመሊሶም ኣብ’ቲ ግቡእ ቦትኦም ስርሓኦምን ተመለሱ።
ሓደ ኣዋን ናይ ትምህርቲ መጽሓፍቲ ካብ ሽወደን ናብ ትግርኛ ተተርጉሙ ከብቕዕ፡ ምምሕዳር ጣልያን ንምሕተሚ ዝኸውን ሓገዝ ክገብርሎም ተሓቲቶሞም ኣብዮም፡ መሕተሚ ገንዘብ ተሳኢኑ፡ ክሳብ ሽወደን መጺኣ ንማሕበራ ሃየ ክንደይ ዓመት ዝጸዓርናሉ ስራሕ ክንሕትሞ ገንዘብ ሃቡኒ ክትብል ክንደይ ኣዋርሕ ተጓዒዛ ከም ዝመጸት ትሕብር። ኣብ ስቶክሆልም ኣብ ዝመጸትሉ ግዜ ከኣ ካብ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዘጋጥማ ዝነበረ ጸገማት ንላዕሊ ኮይኑ ጸንሓ። ንብዙሕ ዓመታት ከም’ቲ ምምሕዳር ወጺኣ ስለ ዝጸንሐት ንዕለቱ መንበሪ ገዛ እኳ ክትረክብ ኣይከኣለትን። ምእንቲ ከኣ ብእዋኑ ንኤርትራ ክትምለስ መደበት። በቲ ህዝቢ ኤርትራ ብዘርኣያ ዝነበረን ልውሃትን ሓቦን ከኣ ሂወታ ክትህብ መብጽዓ ኣተወት።
ጸኒሑ’ውን ሰብኣያ ድሕሪ ክንደይ ሕማም ገዲፍዋ ከይዱ’ዩ። ኣኔዝ በቲ ምስ ሰብኣያ ትገብሮ ዝነበረት ስርሓት ናይ ሕልና ዕግበት ረኺባ ወትሩ ብሓጎስ ክትነብር እተፈተነት፡ ሓደሓደ ግዜ ናይ ዘጓንፋ ጸገማት ብጽንዓት ትምክቶ’ምበር፡ ናብ’ቲ ዝነበረቶ ሃብታም ዓዲ ጸባን ጠስምን ሃገር ክትምለስ ሓሲባቶ ኣይትፈልጥን።
ካብ’ቲ ነዊሕን መሳጥን ታሪኽ ዶ/ር ካርል ን በዓልቲ ቤቱ ኣኔዝ ፡ እቲ ላዕላይ ላዕላይ ዝነበረ ኣስፊረዮ ኣለኹ። እንተዀነ ስእሊ ብዙሕ ስለ ዝዛረበ፡ ነዚ ብዝምልከት ኣብ’ዚ ጽሑፍ ቀሪቡ ንዘሎ ንምስክር ናይ 10 ደቂቕ ትሕዝቶ ዘለዎ ክትከታተልዎ ኣብ http://www.youtube.com/my_videos እዕድመኩም።( www.youtube.com/ kerkebet )
ኣብ’ዚ ስእሊ ከኣ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝገለጽክዎ፡ ኣብ ህዝብና ዝነበሮም ኣኽብሮ ዝሕብር ባይቶ፡ ከም ባይቶ ተሳታፍነትን ዘመስከርሉ፡ ብፍልጠቶም ከየተገበዙ ብትሕትናን ምስ ዓብይን ንእሽቶን ዝገብርዎ ዝነበሩ ርክብ ሓደ ካብ’ቲ መሳጢ ኣሰራርሕኦም’ዩ።
ሽወደናውያን ካብ’ታ ቀዳመይቲ መዓልቲ እግሮም ኤርትራ ዝረገጹላ፡ ብፍላይ ወ/ሮ ኣኔዝ ኩሉ ግዜ ኣብ ደብተራ ምስ ዝተራኸበቶ ሰብ ፡ ዝረኣየቶን ይኹን ዝሰምዓቶን ብምምዝጋብ ፡ እቲ ሰነድ ከኣ ብስነ ስርዓት ተቐሚጡ ብምንባሩ፡ ከም ውጽኢት ሓደ ንመጻኢት ኤርትራ ኣብ ሕቶ ኤትኖግራፊ ናይ ዝካየድ መጽናዕቲ ክቀርብ ዝኽእል ብቁዕ መጽሓፍ ካብ ዝተጻሕፉ ሓደ ናይ’ዚ ጽሑፍ መሰረት ዝዀነት ብ1957 ተጻሕፈት መንፈጻዊ ግድነት ትብል’ያ።
ይቕጽል
7 ሰነ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1318


text:
ወዱ ንፕረዚደንት ዩዌሩ ሙሴቬኒ፣ ልዩተናንት ጀነራል ሙሆዚ ካይነሩጋባ ዝርከቦም ላዕለዎት ወትሃደራውያን ኣዘዝቲ ኡጋንዳ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክሲ ከምዝተመስረተሎም ዘ ጋርድያን ሓቢሩ።
ብስድራቤታት ናይቶም፣ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ኡጋንዳ፣ ድሕሪ ምእሳሮም ደሃዮም ናይ ዝጠፍኡን ኣብ ማእሰርቲ ናይ ዝተሳቐዩን ዜጋታት ኡጋንዳ ዝተወከሉ ጠበቓታት’ዮም ነቲ ጥርዓን ናብ ቤት ፍርዲ ኣቕሪቦሞ።
ኣኽበርቲ ሕጊ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ተወዳደርቲ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኡጋንዳ ዝነበሩ፣ ቦቢ ዋይንን ሮበርት ኩላጉያኒን፣ ሓልታት ጸጥታ ኡጋንዳ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብዝፈጸምዎ ገበናት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣመልኪቶም፣ ኣቐዲሞም ንዘቕረብዎ ክሲ ይምርምሩ ከምዘለዉ እቲ ማዕከን ዜና ኣረጋጊጹ።
እቲ ቀሪቡ ዘሎ ክስታት፣ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክቐብር ዘኽእሎ ቅጥዕታት እንተማሊኡ ድማ፣ ክሱሳት ጉዳዮም ንምጽራይ ናብቲ ቤተ ፍርዲ ክቐርቡ ክሕተቱ ተኽእሎ ኣሎ።
ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ፣ ‘ተዓዊተሉ’ ኣብ ዝበሎ ምርጫ 2021፣ ሓይልታት ጸጥትኡ ልዕሊ 50 ሰባት ከምዝቐተሉ’ዩ ዝውቀስ።
ወዲ 76 ዓመት ፕረዚደንት ሙሴቬኒ፣ ንወዲ 47 ዓመት ቦኽሪ ወዱ፣ ዝልዓለ ወትሃደራዊ ማዕረግ ብምሃብ፣ ኣብ 2017 ኣዛዚ ናይቲ ኣብ ሓለዋ ቤተ መንግስትን ኣገደስቲ ትካላት መንግስትን ዝተዋፈረ ፍሉይ ሓይሊ ክኸውን ከምዝመዘዞ ይግለጽ።
====================


text:
The Day The Federation Was Dissolved
The Day The Federation Was Dissolved
"ፈደረሽን ዝዓነወሉ ሰሙን"
ብፍላይ እዚ ወርሒ ግንቦት፡ መበል ዕስራ ሓሙሽተን ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ብድምቐት እነብዕለሉ ጥራይ ከይኰነስ፡ ከምኡ ሕሉፍ ታሪኽ ሃገርና እንዝክረሉ ኢዩ (reflection)። ስለምንታይ ብግቡእ ስለ ዘይተሰነደን ዘይተነግረን ብምዃኑ። እቲ ካብ ኩሉ ዘተሓሳስብ ግና፡ ህዝብና ረሳዒ ብምዃኑ ኢዩ። ምኽንያቱ ካብ ብጹሑፍ ምዕቃብ፡ ብኣፈ-ታሪኽ ንውሉደ-ወለዶ ንምትሕልላፍ ከም ባህሊ ገይሩ ስለ ዘዘውትሮ። ይኹን እምበር “ቃል ተረሳዒ፡ ጽሑፍ ነባሪ” ዝብል ምኽሪ ኣበው ወትሩ ከይበዳሃና ኣይተርፍን ኢዩ።
ስለዚ ንዘክር፡ ንጽሓፍ፡ ንስነድ ደኣ!
ብዝተረፈ ናብ’ቲ ቀንዲ ኣርእስትና ክንምለስ…። ቅድሚ ቅሩብ ዓመታት፡ ሓደ ጽሑፍ ስለ ፈደረሽን ዝዓነወሉ ሰሙን ዝምልከት ፡ ኣብ ደሃይ መርበብ ብቋንቋ እንግሊዝ ከም ዘቅረብኩ ዝዝከር ኢዩ። ገሊኦም ብትሕዝቱኡ ከም ዝተገደሱ፡ ሓደ ሓደ ከኣ መንነቶም ዘይፍለጥ ብኣሽምሩን፡ ብሕርቃንን፡ ብዘለፋን ከም ዝተመላለሱኒ ክጥቀስ ይከኣል። ግናኸ ታሪኽ ናይ ዘሕለፍናዮ ማሕበራዊ ተሞክሮ ወይ ክውንነት ዝገልጽ ሓቂ ኢዩ። History is a fact. እዚ ካብ ኰነ ደኣ፡ ስለምንታይ ዘለፋን ምቅላልን ኣድለየ?
ሓተታኡ ንኣንበብቲ እገድፎ።
ክንፍልሞ! ግዚኡ ኣብ’ዚ ወርሒ ዘለናዮ ቅድሚ ሓሙሳን ኣርባዕተን ምዃኑ ኢዩ። በቲ ግዜ’ቲ፡ ኣብ ቅድስቲ ማርያም ቤት ትምህርቲ (እንዳ ማርያም) ሳልሳይ ክፍሊ ተማሃራይ ኢየ ነይረ። እምበኣርከስ ፈደረሽን ቅድሚ ምፍራሱ፡ ኣብ ባይቶ ኤርትራ (ኣሰምብለያ) ኣብ መንፈቅ ወርሒ ሕዳር ኣቢሉ በብመዓልቱ ኣኼባታት ይካየዱ ነይሮም። ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ወረ ሃገሩ ክሰምዕ ሃንቀውታ እኳ እንተ ነበሮ፡ ውጽኢቱ እንታይ ከም ዝኸውን ኣይሰሓቶን። ምኽንያቱ ቅድሚኡ ሕገ-መንግስቲ ፈደረሽን ብምግሃስ ፡ መሰሉን፡ ባንደራኡን፡ ኣርማኡን፡ ቋንቋኡን ብሰላሕታ ስለ ዝተገፈ ኢዩ። ብውሽጢ ውሽጢ ንኣባላት ባይቶ ኤርትራ ብምፍርራሕ፡ ኣበልን ሽመትን ብምሃብ ዝግበር ዝነበረ ነብሱ ዝኸኣለ መጽናዕቲ ስለ ዘድልዮ፡ ንሰብአ-ታሪኽ እገድፎ። ነዚ ዘስተውዓለ ኣባ ትኳቦ፡ ብግዚኡ ወናም ገጣማይን፡ ማሳይን ዝነበረ፡ ከምዚ ዝስዕብ ኣብ ጋዜጣ ዘመን ከም ዝጸሓፈ ትዝ ይብለኒ፡-
ባይቶ ኤርትራ ሾሞንተ ምስ ሱሳ
ኪሒሳትና እምበር ዓባይ ካሕሳ
ዘይትፈልጦ ሰብ ቀልጢፍካ ኣይትፍቶ
ዘይትፈልጦ ማዕጾ ከይኳሕኳሕኳ ኣይትእቶ።
ቁስሊ ኣስመራ በናና
ፈውሲ ጾመ-ኣርብዓ ጀበና።
ደጊም ሎሚ'ዓልቲ ርሑስ ፋሲካ ይግበረልኩም ደቂ ዓዲ ድሕሪ በዓለ ሕማማት። Buono Pasqua.
ቅድሚኡ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ፡ ዳርጋ መብዛሕትኦም ካብ ልዑል መኰንን ሰላማዊ ሰልፊ ገይሮም ብማእኸል ኮምቢሽታቶ እንዳሓለፉ፡-
ነጻነት ደሊና ሓጉዙና
ነጻናት ደሊና ሓጉዙና
እንዳበሉ ክዝምሩ ይስምዑ ነበሩ። እቶም መንእሰያት ንዳሕራዩ ኣብ ዝተፈላለዩ ግንባራት ኤርትራ ተጸንቢሮም ኣብ ምሕራር ኤርትራ ግቡኦም ዝፈጸሙ ኢዮም። ገሊኦም ክሳብ ሎሚ ኣብ ታሕታይን ላዕላይን ምምሕዳር ክፍልታት ኤርትራ የገልግሉ ኣለው።
ካልኦት ገጠምቲ ኤርትራውያን ብግዚኡ ኣፎም መሊኦም ክዛረቡ ዘይከኣሉ፡ ብኣሽሙር ኣብ ዘመን ጋዜጣ ከምዚ ዝስዕብ ከም ዝጸሓፉ ዝዝከር ኢዩ፡-
ሾምበ! ሾምበ!
ሉሙምባስ ሞይቱ
ግደኻ ተጸበ።
ካብ ፍልም ሱሳታት መብዛሕትአን ሃገራት ኣፍሪቃ ሓራ ከወጻ ምስ ጀመራ፡ ሰበ- ስልጣን ኢትዮጵያ ስግኣት ፈጠረሎም። ስለዚ ፈደረሽን ክፍርስዎ ላዕልን ታሕታን ይብሉ ነበሩ። ነዚ ዝተዓዘበ ኣቶ ኣተወብርሃን ሰጊድ ከምዚ ዝስዕብ ደረፈ፡-
ዓባይ በጊዕ ምስ ተዂላ ዕርክነት
ሓቃ ድያ ክትወጽእ ነጻነት።
ሽገይ ሃቡኒ ኣይተታልሉኒ
ገሊኦም ደረስቲ፡-
ኣይ ሸያጣይ ኣይ ነጋዳይ እንታይ’ዩ ጉዱ
ምእንቲ ገንዘብ ዝሸይጥ ዓዱ።
ኣኼባታት ብዝካየደሉ ግዜ፡ ጋዜጣ ዘመን ብባንዴራ ኢትዮጵያ ኣጊጹ ይወጽእ ነበረ። ኣነን፡ መታዓብይተይን፡ ደቂ ገዛውተይን ማለት ደቂ ገዛ ከኒሻ ( ዳርጋ ዕስራን ሓደ ካብኣቶም ስውኣት ከምኡ እውን ንኡስ ሓወይ)፡ ብሓባር ብካዘርማ ሞሶሉኒ ኣቢልና ናብ ፓርላማ ገጽና ከድና። ኣብ’ቲ ኣፍ-ደገ፡ ፓሊስ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ረኣና ። ኣነ ቅርብ እንተበልክዎም “ኪድ ኣታ ቆልዓ” ኢሎም ኣባረሩኒ። በቲ ናብ ፒሪንቺፐ ወይ ማዕከላይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ጣልያን ዘውጽእ መሳልል ሃደምኩ። ድሕሪ ዕንወት ፈደረሽን ፓርላማ ኤርትራ ምምሕዳር ክፍሊ ትምህርቲን ቤት ንባብን ኰይኑ ከገልግል ክንርኢ፡ ብጓሂ ደኒንና ንሓልፍ ነበርና።
እምበኣርከስ በዚ ዝተላዕለ እንድዩ ዝዓቢ ቆልዓ ኣይትበድል ዝተባህለ። ልክዕ ብስነ-ኣምር መዳይ ኣተዓባብያ (Developmental Determinism) ወሳኒ ብምዃኑ።
ወይ እንዳባ ልቦና።
ንጽብሒቱ 15 ሕዳር 1962፡ ሰዓት ክልተ ኣቢሉ ብራድዮ ኢትዮጵያ ፈደረሽን ከም ዝፈረሰ ዝገልጽ ኣዋጅ ተማሓላለፈ። ነዚ ዝሰምዐ ጐረቤትና፡ ንራድዮኡ ብፋስ ገይሩ ስብርብር ኣበላ። ዝገበሮ ቀሊል ኣይነበረን፡ ስለምንታይ በቲ ግዜ’ቲ፡ ራድዮ ምውናን ከም ሃብቲ ኢዩ ዝቑጸር ዝነበረ። ስለዚ’ውን ብስእነት ዝኣክል፡ ረድዮ ኣንተና ሰኒዐ ዝሰምዖም ዝነበርኩ ደርፍታት ቃኘው ክሳብ ሎሚ እዝክር። ንኣብነት “Che Sera Sera-What Ever Will Be, Will Be ከምኡ It Is My Party ወዘተ…፡።
ንጽብሒቱ ቀዳም ኢዩ ነይሩ። ሽሮ ዝመልአት ውዕይቲ ስልጣንያ ሒዘ ናብ ቤት-ጊዮርጊስ ከድኩ፡ The paradise of my childhood. ኣጋ ምሸት ሰዓት ክልተ ኣቢሉ፡ ክልተ ኣሜሪካውያን ኣብ ቃኘው ዝቅመጡ ዝነበሩ ብሽግለታ (ብግዚኡ መንኮርኮር ሰይጣን እንብላ ዝነበርና) ተኻርዮም ኣብ’ቲ ኮፍ ዝበልክዎ ቦታ መጹ። ሓዲኦም “መንቲግካ ወይ መንጢግ (la fionda) ሓንሳእ ክፍትና ሃበኒ” በለኒ።
ሃብክዎ ድማ!
ኣመና ሰኺሩ ኢዩ ነይሩ። ነቲ ጎማ መንጥገይ ካብ ዝተዘርግሐ ኢዱ ክሳብ ኣብ ጉንዲ እዝኑ ዝበጽሕ ስሒቡ ምስ ፈነዎ፡ ንሓደ ዝነቀጸ ገላዕታ በለስ፡ ብእግሩ ወይ ብስሩ ክሃርሞ፡ ተገሚዑ ወደቀ። ስለዚ’ውን መንጥገይ ጽምዲ ጎሙኡ ብሓይሊ ምስሓብ ዝኣክል ከም ምጡጥ ማስቲካ ወይ እስፓገቲ ነውሐን ማህመነን። ክትርእዮ ንውሓቱ ዳርጋ ክንዲ ቁልፈይ ዀነ ማለተይ ኢየ። ነቲ ጐማ ድረብየ ንማኒኮ or the “Y” shaped string iron ኣብ ቀዳድ ጁባይ ከተትክዎ። ከም ዕባይ መደበር ። ምኽንያቱ ዝዀነ ሓጺን ወይ ቆርበት ኣይድርበን ኢዩ። LOL. ኣብ ዝቅጽል ብዛዕባ መደበር ሓደ ጽሑፍ ከቅርብ ኢየ።
ናብ ጃኒ ጊቭ ሚ ማኒ ክምለስ! ማንታ ጐማ መንጢገይ ብምብልሻው ኣይስሓብ ኣይድፋእ ስለ ዝገበሮ እንታይ እሞ ክብሎ ኢየ ደቂ ኤረ? ብልበይ መዓለሽ በልኩ። ነቲ ነቢት ምስ ጥርሙዙ ብዘይ ኩባያ ጠምጠም ኢሉ እንዳሰተዮ ከሎ፡ ኣነ ብህርፋን ኣፈይ ከፊተ ሃህ ኢለ እርእዮ ነበርኩ፡ ርእሱ እናነቅነቀ “ Do you want some?” በለኒ። ኣነ ድማ በቲ ጉዕ ዘረባይ “ ኣይ ዶን ወኒ” በልክዎ። ግን ብስርዓት ሃገሩ “ No thank you” ኢለ ክምልሰሉ ከም ዝግበኣኒ ሎሚ ክፈልጥ የሕፍረኒ።
ብድሕሪ’ዚ ክልተ ዓበይቲ መንእሰያት ከጽንዑ ዝመጹ ተጸንበሩና። ብስኽራን እንዳፈዘዘ “ Bee..fore Eri….trea wasssss independent country, but… now…..united with…….. Ethiopia…….” በሎም። ግናኸ ስለ ዝተጠራጠሩ፡ ዓይኒ-ዓይኑ እንዳረኣዩ፡ ስቅ በሉ። ብድሕሪዚ ነታ ዝተኻረያ ካርካሳ ብሽግለታ ደርጓዕጓዕ እንዳበላ ምስ ዓርኩ ክፍለየና ከሎ፡ ብስኽራን ዝኣክል ከይወድቅ ሰጋእና።
ኣይ ከም ዝሰግኣናዮን፡ እንታይድኣ “ካመል” ብፍላይ ፊልተር ዘይብሉ ሕሱር ሽጋራ ብሓደ ኢዱ እንዳኣትከኸ “ባይ ኢሉና” ከደ።
እምበኣርከስ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኢዮም ክሳብ ኣስመራ ዝረግጹ ኤርትራ ኣበይ ምዃና ዘይፈልጡ ዝነበሩ። ብዛዕባ’ዚ ማለት ቃኘው ሓደ ጽሑፍ ክቅርብ ክፍትን ኢየ።
ምድረ-ሰማይ ጽልግልግ በለ።
ጫካታት ቤት-ጊዮርጊስ ንድሕረይ ገዲፈ ናብ ምጭውቲ ኣስመራ መንገደይ ኣምራሕኩ። ካብኡ ክሳዕ ዝወጽእ፡ ጭር-ጭር ዝብላ ኣዕዋፍ ንምስማዕ፡ ገሊኦም ጠላይን ዘፍቅርወን ኣዋልድ ተሓቋቊፎም ብናኣሽቱ ማኪናታት ክማሓላለፉ ምርኣይ ኣዝዩ ዘደስት ነበረ። Yes in route to romantic Asmara. እቲ ሃዋህው ከም ናይ ሸክስፒር ኤበሮንን ቲታንያን ለይታዊ ትልሂት ኰይኑ ይስማዓካ።
ካብ ጫካታት ቤት-ጊዮርጊስ ወጺአ፡ ኣብ’ቲ ናብ ፓላኪነስትራ (ጸወታ ቅሊዒት ኢድ) ኰነ፡ ናብ ጽርጊያ መንገዲ ኣስመራ-ባጽዕ ዝመርሕ ኩርናዕ ምስ በጻሕኩ፡ ብጎኑ ሓደ ወጻእተኛ ፈረንጂ ናብ ሓደ ነዊሕ ገረብ እናረኣየ ፡ ብኢዱ ክስዕል (ክቀብእ) ረኣኹ። ብምሸቱ ጽልግልግ እናበለ! እታ ሰበይቱ ግና፡ ኣብ ሓጺር ድኳ ኮፍ ኢላ ብምዂርማይ፡ ክሳዕ ስዒሉ ዝውድእ እትጽበዮ ዝነበረት ትመስል። ኣነ ከኣ ብትግሃት ክስዕል ከሎ እዕዘቦ ነበርኩ።
ስለ ምስዓል ዝፈቱ! ግን እንታይ’ሞ ኣየማዕበልክዎን።
መሰየ።
ናብ ገዛይ ክምለስ ከሎኹ፡ ብዙሕ ከይሰጐምኩ፡ ኣብ’ቲ እግሪ ጽርጊያ ባጽዕ ብጐኒ ናብ እንዳ ፎሮስታለ ዘእቱ መሳዕስዒ ኣዳራሽ በጻሕኩ። ብዕድመኦም ዝደፍኡ ጠላይን፡ እወ ሰብ ባኖ፡ ብፍላይ ሃብታማትን ወነንቲ ትካላትን (business class Italians) ዝዀኑ ምስ ኣንስቶም ሉስሉስ ሙዙቃ እንዳሰምዑ ብህድኣት (slowly/waltz) ክስዕስዑ ረኣኹ።
ምስቲ ገርሂ ልበይ ተማረኽኩ።
እቶም ጠላይን ኣብ’ቲ ዝስዕስዕሉ ሰሙን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ስለ ዝሓበረት፡ ብትካዜ ( arrivederci Eritrea! la primogenita colonia) ማለት “ኣቲ ቦዂሪ ግዝኣትና ዝዀንኪ ኤርትሪያ፡ ድሓን ኩኒ!” ዝበሉ ይመስሉ ነበሩ።
እወ በቲ vino il sangue del uomo (ነቢት ደም ሰብኣይ) እንዳሞዓጉ፡ በቲ ሽጋራኦም እንዳኣትከኹ።
እዚ ትካዜ ዝመልኦ ስንብት ቀሊል ኣይነበረን። ኣይ ድሕሪ ሱሳ ዓመታት እንድዩ። እወ ሰለስተ ወለዶታት ዘቁጸረ። ጐቦ ጸጸራት ብመቃብር ወሎዶታቶም ዝመልአ። ግን ንኤርትራ ከመይ ጌርም ይርስዕዋ? ንኣብነት ሓደ መታዕብይተይ ጣልያን “ ኣነ ቅድሚ ካብ'ዛ ዓለመ ምፍላየይ፡ ኣብ ኣስመራ ዘሎ መቃብር ኣደይ ክርእዮ ከመጽእ ኢየ” ምስ በለኒ ልበይ በልዓኒ። ብሩኖ ይበሃል። ገዝኡ ጥቃ ኣብ’ቲ በብዓመቱ ጥምቀት ዝኽበረሉ ኣደባባይ ወይ ፓላሶ ኣቦ ሓበሽ ነበረ።
ኣጸቢቁ መሰየ። እቲ ወደባት ሓላዊ (ጉዋርዲያ) ብሙዙቃ ተሳሒበ ብጸልማቱ ዝረኣየኒ “ piccolo vai via!” ማለት “ኣታ ቆልዓ ኪድ መስዩ!” ኢሉ ኣባረረኒ። ብድሕሪ’ዚ እንዳረሓቅኩ ክስጉም ከሎኹ፡ እቲ ሙዙቃ ከም ድጉል ሓዊ ካብ እዝነይ ክቅህም ጀመረ።
ሎሚ ብግዜ ንእስነተይ ዝሃርፎም ዝነበርኩ ናይ በዓል ቪቫልዲ ክላሲካል ሙዙቃታት ክሰምዕ ከሎኹ፡ ኣየወ ንእስነት ዕዳ! ንእስነት ጥዑም የዛኻኽሩኒ።
ኣብ ገዛይ ምስ በጻሕኩ፡ ተደሪረ ደቀስኩ። ግን እንታይ ከም ዝሓለምኩ ክዝክር ኣይክእልን። ኣየወ እዚ ሕልሚ፡ ድኻ ሲነማ ( a poor man’s movie) ዝዀነ። እንታይ'ሚ ክንብሎ! ዋላ ዘይክፈሎ፡ ሳንቲም ቆሎ።
ንጽብሒቱ ሰንበት ነይሩ። ይወግሕ፡ ይመሲ ከም ቀደሙ! ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ጐቦታት ኤርትራ ብጅግና ሓሚድ ኢድሪስ ዓዋተ ተጀመረ።
ድሕሪ ሰላሳ ዓመታት ድማ……
ግንቦት ዕስራ ምስ ኣርባዕተ
ዛዘመቶ ተዂሲ ዓዋተ።
ደጊም ሓፍተይ…
ወዲ ወልድኪ ርኣይዮ
ዓወት ኢልኪ ጸውዕዮ።
ኣደ!
መጸት ጓልኪ ብረት ተዓጢቃ
ሳልኣ ጽሓይና በሪቃ።
ኣደ!
ደሓን ነጸላኺ ግደፍዮ
“እልል” እንዳበልኪ ተቀበልዮ።
ዮሃና! እንቋዕ ናብ’ዚ ርብዒ ዘመን ናጽነት ኤርትራ ኣብጽሓና።
ሃይለ


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ናይ 2017 ዓ/ም ኣቆጻጽራ ኣውሮጳ ኩነታት ኣተሓሕዛ መሰላት ኣመልኪቱ ሪፖርት ኣውጺኡ ኣሎ። ገለ ካብ ትሕዝቶ’ቲ ሪፖርት እዚ ዝስዕብ ይርከቦ፣
ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ስርዓት ትትግብር ሃገር’ያ። ገዛኢ ፓርቲ ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ኣብ’ቲ ቅድሚ 3 ዓመት ዝተካየደ ሃገራዊ ምርጫ ን547 መናብር ፓርላማ ሙሉእ ንሙሉእ ተዓዊቱ።
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ዘውጸኦ ዓመታዊ ሪፖርት ኩነተ ሰብኣዊ መሰላት ሃገራት ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ዝሰነደሉ ገጻት ‘ኤርትራ ኣዝዩ ምእኩልን ምልካዊ ስርዓት ኣብ ትሕቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ትርከብ ሃገር ከምዝኾነት’ ይገልጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ከም'ቲ ኩሉ-ሻዕ ትገብሮ ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ንኣብያተ ማእሰርቲ’ታ ሃገር በጺሑዎም’ዮ። ካልኦት ዓለም ለኸ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ንዘቕረብሉ ሕቶ ምብጻሕ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ግና ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተነጺጉ’ዩ።
ብፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ህዝባዊ ግንባር ንዴሞክራሲን ፍትሒን’ እንኮ ፓርቲ ኣብ ኤርትራ’ዩ። ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ነጻ ካብ ዝወጸትሉ 1993 ዓም ጀሚሩ ሃገራዊ ምርጫ ኣይራኣየትን።


text:
ካብ ተሞኩሮ ዘይመሃር ንፋዕ የብሉን
ካብ ተሞኩሮ ዘይመሃር ንፋዕ የብሉን
ሎሚ ዓመት ኣስታት 22 ሺሕ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት 27 ዙርያ ተመሪቖም፡፡ ምረቐኦም ምስ 6ይ ዙር ፌስቲቫል ሳዋ ብሓባር ዕለት 18 ሓመለ 2014 ተፈጺሙ፡፡ ኣብ ምረቓ ኣባላት 27 ዙርያን መኽፈቲ በዓል 6ይ ዙር ፈስቲቫል ሳዋን ፕረዚዳንት ኢሳያስ ተረኺቡ መደረ ኣስሚዑ፡፡ ኣብ መደርኡ “ኣይለመድኩዎን ግን እስከ ንዝጸሓፍኩዎ ብዘይመነጸር ቅድሚ ምምዳረይ” ብምባል ንሕብራዊ ቀለማት፡ ወትሃደራዊ ሰልፍታትን ምስቲ ሰልፍን ሕብርታትን ተሓዊሱ ዝነፍስ ዝነበረ ንፋስ ሳዋን ኣመልኪቱ ብመልክዕ ሞዛይክ ሓጺር መደረ ካብ ጽሑፍ ወጻእ ብቃል ዘስምዐ ፕረዚዳንት ኢሳያስ፡ ቀጺሉ ናብ ናይ ጽሑፍ መደረኡ ብምእታው ካብ 26 ዙርያ ጀሚሩ ትምህርቶም ክቕጽሉ ዕድል ዘይረኸቡ ልዕሊ 80 ሚእታዊት ተመረቕቲ መንእሰያት ሳዋ ዝተመሓየሸ ሞያዊ ስልጠና ኪነታዊ ትምህርቲ ክኣትው ተኣሚሙ ምንባሩ እንተኾነ ኣብ ወጻኢታቱ ክብድ ዝበለ ብድሆ ብምጉናፉ ዛጊት ክፍጸም ከምዘይኻኣለ ኣብሪሁ፡፡ ኣስዒቡ እቶም ትምህርቶም ንምቕጻል ዕድል ዘይረኸቡ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት 26ን 27 ዙርያታት ንብሩህ መጻኢ ዕድሎም ብዓቕሊ ክጽበዪ ከምዝግባእ ብተስፋ ተማባጺዑ፡፡
ንሕና ኤርትራውያን ኢሳያስ “ይሓስቦ ኣለኹ፡ ሓሲበዮ ነይረ፡ ብትዕግስቲ ተጸበዩ፡ ዓቕልን ኣኻእሎን ይሃልኹም፡ ስራሕ ሎሚ ብሩህ መጻኢ…” ወዘተ ብዝኣመሰሉ ዉሩቓት ቃላት ካብ ዘታልለና ክንደይ ዓመታት ኣቑጺሩ? ዘተግበሮም’ክ ኣለው’ዶ? ምልስ ኢልና ምስ እንሓትትን እንምርምርን፡ ሓቁ ክንረኽቦ ንኽእል ኢና፡፡ እቲ ሓቂ ከኣ ካልእ ኣይኮነን፡፡ ከም ማይ ዘይዕሞኽ፡ ከም ግመ ዝበንን፡ ክትሰምዖም ጥዑማት ዉሩቓት ቃላት ኢሳያስ ጥራይ እዮም፡፡
ፕረዚዳንት ኢሳያስ ዘይበሎ እሞ እንታይ ኣሎ; መገዲ ክጸርግ ሓሲበ ነይረ፡ ደሞዝ ሰራዊት ክገብር ሓሲበ ነይረ፡ ምግቢ ውሕስና ከረጋግጽ መርሓ ጎደና ሓንጺጸ፡ ማርሳታትን ወደባትን ክሃንጽ እየ፡ ናጻ ዞባ ክኸፍት ኣንቂለ ነይረ፡ ጸጋታት ባሕሪ ናብ ረብሓ ህዝቢ ክውዕል መደባት ሓንጺጸ ነይረ፡…. ነይረ….!ነይረ…! ነይረ…! ግን ከኣ ብሰንኪ እከለ…ብሰንኪ እከሊት ብድሆታት ገጢሙኒ ከይፈጸምኩዎ ተሪፈ፡፡ ሕጂ”ውን ግን እቲ ሓሳባይ ኣብ ቦትኡ ስለዘሎ ብዓቕሊ ተጸበዩኒ፡፡ ዝብሉ መወዳእታ ዘይብሎም መብጽዓታት ካብ እንሰምዕ ዳርጋ ርብዒ ዘመን ኣቑጺርና፡፡ ሓሲበ”ምበር ኣተግቢረ ዝብለና ናፊቕና፡፡
ንኢሳያስ ዝብድሁ ግን ከኣ ካብ ስልጣኑ ዘይድርብዩ ብድሆታት እንታይ እዮም; ኢሳያስ ደጋጊሙ ካብ ዝገልጾ ብድሆ ሓደ ሕጽረት ቁጠባ ባጤራ እዩ፡፡ እዚ እናተደጋገመ ዝግለጽ ሕጽረት ባጤራ ንዓና ንኤርትራውያን ርዱእ ኣይኮነን፡፡ ተፈጥራዊ ጸጋታት እዛ ሃገር ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ እቲ ካብ ትሕቲ ከርሲ መሬት ዝርከብ ዘሎ መዓድናዊ ጸጋታት ወርቂ ቢሻ ይኹን በቢሰሙኑ ብባጽዕ ኣቢሉ ብመራክብ ምስሪ እንዳተጸዓነ ሰሙናዊ ብቶናት ዝግመት ምስ ሓመዱ ብኣሚት ሚሊዮናት ዶላር ዝሽየጥ ካብ ኳዕቲ ቢሻ ዝወጽእ ዘሎ መዓድን ሽይጣቱ ኣበይ ይኣቱ ኣሎ? መልሲ ዘይተረኽቦ ሕቶ እዩ፡፡ እንታይ ይፍለጥ ኢሳያስ መልሲ ኣይስእንን፡፡ ከይሓፈረ ንሕድሕድ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል 500 ናቕፋ ክኸፍል ጀሚረ ብምህላወይ ኣብኡ የውዕሎ ኣለኹ ይብለና ይኾን፡፡
ፕረዚዳንት ኢሳያስ ኣብ መበል 23 ዓመት ጽንብል በዓል ናጽነት ከይተረፈ ብዕሊ ካብ ዝግለጽ ዛጊት ሰለስተ ወርሒ ዘቑጸረ ንምድላዋቱ ዝምልከት ፍጹም ዘይተሰምዐ “ምንዳፍ ሓዱሽ ቅዋም” ኣመልኪቱ ኣብ መድረኽ ብሓሶት ዝተመባጽዐ፡ ነዚ ናይ 26ን 27ን ዙሪያ ግዳ ክሳብ ክንደይ ክእመን ይከኣል; ኩሉ ክሓስቦ ይግባእ፡፡ ብሓቂ ክንዲዚ ዝኣክል መንእሰይ ኪነታዊ ሞያ ክስልጥን ተሓሲቡ ነይሩ ድዩ; እንተተሓሲቡ ክእመን ይከኣል ዶ; እስኪ ክንሪኦ እንዲና ተባሂሉ ንግዜ ዝሕፍ እውን የብሉን፡፡ ምንዳፍ ሓዱሽ ቅዋም ካብ ዝዝረብ ሰለስተ ወርሒ ኣቑጺሩ ክንሱ ክሳብ ሕጂ ንምልከት እውን ይኹን ዝተረኣየ ምንቅስቓስ የለን፡፡
ተዓለምቲ ኣባላት 27 ዙርያ ድሕሪ ምረቓኦም ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ነናብ ስድራቤቶም ክኸዱ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ንዕለት 5/09/2014 ግን ንሳዋ ክምለሱ ተኣዚዞም፡፡ ንሳዋ ንክምለሱ ከም ምኽንያት ዝተገልጸሎም ውጽኢት ምርመራ ማትሪክ ክንገሮም ምኻኑ እዩ፡፡ ካብ 22 ሺሕ ተምሃሮ እቶም 20 ሚእታዊት ትምህርቶም ንምቕጻል ነጥቢ እንተረኺቦም እቶል 80 ሚእታዊት ዝኾኑ ግና ተረፍቲ ምኾኖም ርዱእ እዩ፡፡ እቲ ጻውዒት ግን ኩሎም ናብ ሳዋ ክምለሱ እዩ፡፡ ኣብዚ ክምዘን ዘለዎ እቲ ትእዛዝ ፍትሓዊ ዘይምኻኑ ጥራይ ዘይኮነ ፍጹም ዘይእመን ተቐባልነት ዘይብሉ ምትላል ምኻኑ እዩ፡፡
ሎሚ ኣብ መላእ ዓለም እንኮላይ ኣብታ ኣህጉርና ኣፍሪቃን ጎረባብትና ሃገራትን ንተመርመርቲ ጀነራል 8ይ ክፍሊን ን12 ክፍሊ ማትሪክ ምርመራ ዝገበሩን ተምሃሮ ውጽኢታቶም ንምንጋር፡ ናብ ዩንቨርስቲታትን ኮለጃትን መእተዊ ነጥቢ ንምግላጽ፡ ንቀጻሊ ናብ ዝመሃርሉ ዩኒቨርስቲታትን ኮለጃትን ምደባታቶም ንምፍላጥ ነናብ ኣብያተ ትምህርቶም ምእካብ ኣየድልን፡፡ ኣብ ገገዝኦም ከለዉ ብመራኸቢ ብዙሃንን ብመርበብ ሓበሬታ ሚኒስትሪ ትምህርትን ይግለጸሎም ኣሎ፡፡ እዚ ማለት ድማ ተምሃሮን ስድራቤታቶምን ናይ ግዜ፡ ናይ ገንዘብ፡ ናይ ጉልበትን ካልእን ብኽነት ይኹን ካብ ከልበትበት ይድሕኑ ማለት እዩ፡፡ እዚ ድማ ዘመን ዝፈጠሮ ውጽኢት ምዕባለ ቴክኖሎጂ ናብ ረብሓ ዜጋታትካ ንምውዓል ብግብሪ ምስራሕ ማለት እዩ፡፡
መንግስቲ ኢሳያስ ግን ንዓመት መመላእታ ካብ ስድራቤቶም ተፈልዮም ኣብ ወትሃደራዊ መዓስከር ሰዋ ክመሃሩን ወትሃደራዊ ታዕሊማት ክወስዱን ዝጸንሑ ብዓስርታት ኣሻሓት ዝቑጸሩ ተምሃሮ ድሕሪ ዕላዊ ምረቕኦም ንሓደ ወርሒ ምስ ወለዶም ጸኒሖም ውጽኢቶም ንኽንገሮም ካብ ዓዓዶም ናብ ሳዋ ክውርዱ ምእዛዝ ንሃልኪ ወጻኢታት፡ ንድኻም ተምሃሮ፡ ንጸገማት ስድራቤት፡ ንናይ ግዜ ብኽነት ኣብ ግምት ዘየእቱ ዘመኑ ዝሓለፎ ዕውር ውሳነ እዩ፡፡ ልክዕ እዩ ብኣገላልጻ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ነቲ ብጀካ ኣብ ሃገርና ኣብ መላእ ዓለም ንኣህዛብ ዓለምና ልዑል ኣገልግሎት ዝህብ ዘሎ መርበብ ሓበሬታ ዝኾነ ኢንተርኔት “ንፋስ” ስለዝኾነ ብዙሕ ከምዘይግደሰሉ ብወግዒ ነጊሩና እዩ፡፡ ሕራይ እሞ ብመርበብ ኢንተርኔትስ ይትረፍ እሞ ተምሃሮ ኣብ ከባቢታቶም እንከለው ውጽኢታቶም ብመራኸቢ ብዙሃንን ኣብ ከባቢታቶም ምጥቃዕን’ከ እንታይ ስለዘጸገመ እዩ ንሳዋ ክወርዱ ዝተደልየ?
እቶም ኣብ ኣጻምእ በረኻታት ናቕፋ ንሃሩር ቀትርን ቀዛሕታ ለይትን ተሳጢሖም ዝርከቡ ኣስታት 6 ሺሕ ዝኾኑ ኣባላት 26 ዙርያ ተመሪቖም ነናብ ስድራቤቶም ምስተለቁ ድሕሪ ዝተወሰነ እዋን “መንግስቲ ካልኣይ ማትሪክ ክትገብሩ ፈቒዱ ስለዘሎ ንሳዋ ተመለሱ” ዝብል መምርሒ ምስ ወረደሎም እክብ ኢሎም ወለዶም እውን ብግሩህ ልቦም ንሳዋ ኣፋንዮምዎም፡፡ ሳዋ ምስኣተው ብኡ ንብኡ ኣብ ትሕቲ ጥቡቕ ሓለዋ ኣትዮም፡፡ ቀጺሎም ብዕለት11/10/2013 ብ/ጀነራል ወዲ መምህር ኣኪቡ ናብዚ ዝተጸዋዕኹምሉ ቀንዲ ምኽንያት ድሕሪ 7ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ተቋሪጹ ዝነበረ ኣካል ወትሃደራዊ ታዕሊም ዝኾነ እግሪ ጉዕዞ ክትገብሩ ኢኹም” ዝብል መግለጺ ሂብዎም፡፡ ብቀጥታ ብ4 ብርጌዳት ተወዲቦም ን5 ንምሕምባስ ባሕሪ ወሲዶም፡፡ ቀጺሉ ካብ ሳዋ ንኣፍዓበት ን19 መዓልቲ ብእግሪ ተጓዒዞም ዕለት 03/11/2013 ኣፍዓበት በጺሖም፡፡ ይትረፍ ንህጻውንቲ ንዓበይቲ እውን ኣዚዩ ኣጸጋሚ ዝኾነ ናይ ባርካ እግሪ ጉዕዞ ገለገለ ቆልዑ ብኣጻምእ ማይ፡ ነብሰ-ድርቀት (ዲሃይድሬት) ገይርሎም ሂወቶም ዝሰኣኑ ከምዘለው ጋህዲ እዩ፡፡ ገለ ካብኦም ዓቕሎም ኣጽቢቦም ብጸምጸም ኣጻምእ በረኻታት ናቕፋን ሳሕልን ክጠፍኡ ብስእነት ማይን ምግብን ኣብ ጉዕዞ ዝሃለቑን ዕድል ገይሮም ክኣ ነዊሕ ተጓዒዞም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝኣተዉ ከምዘለው ይፍለጥ፡፡
ንጉዕዞ ካብ ሳዋ ዝተበገሱ ኣባላት 26 ዙርያ 13 ሺሕ ነይሮም ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ጎዲሎም ናብ ትሕቲ ፍርቂ ቀኒሶም ብ4 ብርጌዳት ዝተሰርዑ ኣስታት 6 ሺሕ ተምሃሮ ኣብ ኣፍዓበት ሩባ ሓዳይ ብዘይዝኾነ ስራሕ ኮፍ ኢሎም ከምዘለው ይፍለጥ፡፡
ስድራቤታት ተዓለምቲ 26 ዙርያ ኣብ ልዕሊ ደቆም ብዝበጸሐ ስቓይ ናብ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ ኮለል እንዳበሉ ጥርዓናት የስምዑ እኳ እንተነበሩ ሰማዒ ስኢኖም፡ ነዊሕ ድሕሪ ምጽናሕ ጫቑጫቕ ምስ በዝሐ ዝተሰከፈ ጉጅለ ኢሳያስ ተገዲዱ ነቶም ኣብ ሩባ ሓዳይ በረኻ ተደርብዮም ዘለው ህጻውንቲ ደቆም ክረኽቡ ኣፍቂዱ ነይሩ፡፡ ክሳብ ዝፍቀድ ግን ንብዓተን ተነጺፈን ዝሓደራ ኣዴታት፤ ብጓሂ መዓንጣ ከብዶም ተጠዊፎም ዝነብሩ ኣቦታት ብዙሓት እዮም ነይሮም፡፡
ስለዚ ስድራቤት ኣባላት 27 ዙርያ “ገ እናበሉኻ’ዶ ትጋገ” ከምዝበሃል፡ ካብ ኣባላት 26 ዙርያ ምምሃር የድሊ፡፡ እንተዘይኮይኑ እቲ ታሪኽ ክደገም ምኻኑ ዘጠራጥር የብሉን፡፡ ካብ ጌግኡ ዘይመሃር ንፋዕ የብሉን እዩ እሞ ሃየ ነስተውዕል፡፡ ብ26 ዙርያ ዝተጀመረ መዓስከር ሩባ ሓዳይ ወይ ከኣ “እዚ ሃገራዊ ኣገልግሎት” ሩባ ሓዳይ ኣፍዓበት ቀንዲ ዕላምኡ ኣብ ምዱብ ኣሃዱታት ሰራዊት ንዘጋጠመ ገዚፍ ናይ ዓቕሚ ሰብ ሃጓፍ ንምምላእ ዝተሓስበ ውጥን እዩ፡፡ ነዚ ውጥን ዘተግብርን ዝዕልምን ነዞም መንእሰያት ዝሕሉን ሓይሊ ካብ ኣሃዱ ክ/ሰራዊት 84ን ሓልሓለ ካብ ትበሃል ዓላሚት ኮማንዶ ዊዓን ዝተወጻጽአ ካብ መጀመሪያ ጀሚሩ ናብ ሳዋ ተላኢኹ ንኣባላት 26 ዙርያ ተቐቢሉ ምምራሕ ቀጺሉ እዩ፡፡ ነዚ ካብ 84ን ካብ ታዕሊም ክፍሊ ኮምናዶ ሓልሓለን ተወጻጺኡ ዝተልኣከ ሓይሊ ዝመርሕ ሌ/ኮሎኔል ሙሳዝጊ ሃይለ ወልደንኪኤል ወይ ከኣ ብመርዓዊ ዝጽዋዕ ሰብ እዩ፡፡ ንሌ/ኮሎኔል ሙሳዝጊ (መርዓዊ) ብላዕለዋይነት ዝመርሖን ነቲ “እዚ ሃ/ኣገልግሎት” ክመርሕ ብፕረዚዳንት ኢሳያስ ዝተመዘዘ ሓላፊ ከኣ ብርጋዴር ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህር) እዩ፡፡


text:
ኣብ ሓዳረይ - ግርጭት እ ን ተዝህሉ
ማህረምቲ፡ መጽፋዕቲ፡ ጭካነ፡ ጸርፊ፡ ምንዓቕ፡ ምፍርራህ፡ ዝደልዮ ነገራት ንኸይገብር ምኽልካል፡ ብዘይ ድሌት ዝግበር ጾታዊ ፍጻሜታት….
ኣብ መንጎ ክልተ ተጻመድቲ ዝፍጠር ግጭት ዝተፈላለየ ዓይነት ክኸውን ይኽእል። ከሉ ግዜ ግን እቲ ሓደ ኣብ ርእሲ እቲ ካልእ ጸቕጢ ወይውን ምዕብላል የርኢ፡ እዚ ሰብ ኩሉ ግዜ ኣብ ፍርህን ኣብ ጸቕጥን ይነብር።
ነፍሲ ወከፍ ሰብ ማለት ዕድመ ከይፈለየ፡ ማሕበራዊ ናብራ፡ ሃይማኖት ባህሊ፡ ብዓል/ቲ ሓዳር ወይ ሓዳር ዘይብሉ/ላ፡ ሓደ ጾታ ይኹኑ ዝተፈላለየ ጾታ ዘሎውም መጻምድቲ ብዘየገድስ፡ በዚ ጉዳይ ክጽሎዉ ይኽእሉ።
ምስ ግዜ ግርጭት ይበዝሑ፡ ይደጋገሙ እንዳገደዱ ኸኣ ይኸዱ፡ እዞም ግርጭታት ንግዜኡ እንተሃድኡ ፡ እዞም መጻምድቲ ግን ኣብኡ ዕንክሊል ይብሉ። በይኖም ኮይኖም መፍትሒ ክረኽቡ ኣይክእሉን ። ግዳይ ናይ ጎነጽ ወይውን ጎነጸኛ ምስ ንኸውን ናብ ኪኢላታት ከይድና ብዛዕባ ኩነታትና ክንመያየጥ ኣለና። እዚ ኸኣ ቀዳማይ ስጉምቲ ንለውጢ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ መንጎ ተጻመድቲን ቤተ ሰቦምን ጎነጽ ወይ ግርጭት ኩልኩል ኢዩ። ምስ መጻምድቲኹም ጎነጽ ዘለዎ ህይወት ትነብሩ እንተ ኣለኹም፡ እዘን ኣብ ታሕቲ ተጠቂሰን ዘለዋ ትካላት ሓገዝ ክህባኹም ስለዝኽእላ ስለዚ ተወከስወን።
ንግዳያት ዝወሃብ ሓገዝ ምስጢራውነቱ ዝዓቀበ ኮይኑ ካብ ክፍሊትውን ነጻ ኢዩ። Centres de consultation LAVI - ቤት ጽሕፈት መወከሲ ላቪ Valais romand ( ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ) 027 607 31 00 - Oberwallis (ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን) 027 946 85 32
ንጎነጸኛ ዝወሃብ ሓገዝ ምስጢራውነቱ ዝዓቀበ ኮይኑ፡ እታ ቀዳመይቲ ኣኼባ ካብ ክፍሊት ነጻ ኢያ።
ማሕበራዊ ምኽርን መሰነይታን ኣብ ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳን ጀርመንንValais romand (ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ) 027 322 99 86 - Oberwallis(ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን) 079 308 84 05
ድሕነት: ፖሊስ፡ 117
Office pour la protection de l’enfant: Valais romand (ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ) 027 606 48 40 - Oberwallis (ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን) Brig 027 606 99 50 ቤት ጽሕፈት ድሕነት ህጻናት Visp 027 606 99 10
ክንክን Urgences – 144
AVIC Valais romand - ኣቪክ ፡ ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ ( ቫሌ ሮማንድ) 079 794 69 21
FMO Oberwallis - ፋሞ ፡ ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን ( ላዕላይ ቫሌ) 079 852 05 11


text:
Radio Erena: 01 March 2019
ኣብ ከባቢ መርሓኖ ዝርከብ ኣብያተ ሸቐጥ ኢትዮጵያውያን ክሳብ 3 መጋቢት ኣብ ዘሎ ግዜ ናብ ከባቢ ዓዲ ኣቤቶ ክግዕዝ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ።
ኣቐዲሙ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ፣ ብፍኑይ ክካየድ ዝጸንሐ ንግዲ ኢትዮጵያውያን፣ ኣብ ከባቢ መርሓኖን መናሃርያን ጥራይ ክሕጸር ተወሲኑ እኳ እንተነበረ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ከባቢ ዓዲ ኣቤቶ ክግዕዝ ዝተደልየሉ ምኽንያት ኣይተፈልጠን።
ብመሰረት እቲ ተዋሂቡ ዘሎ መርምርሒ፣ እቲ ካብ መርሓኖ ናብ ዓዲ ኣቤቶ ክግዕዝ ተወሲንሉ ዘሎ ሸቀጠ፣ ካብ ኢትዮጵያ ብመካይን ጽዒኖም ንዝመጹ ነጋዶ ጥራይ እንተዘይኮይኑ ንኤርትራውያን ክልኩል ምዃኑ ኣነጺሩ ኣሎ።
ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ ዝተጀመረ ርክብ፣ ዶባት ምኽፋቱ፣ ነቲ ብስእነት መሰረታዊ ሃለኽቲ ነገራት፣ መግቢን ናይ ህንጻ ኣቑሑን ተጨናኒቑ ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ፣ ተዛማዲ መፍትሒ ረኺቡ እኳ እንተሎ፣ እቲ ናይ ሸቀጥ ፍቓድ ንኢትዮጵያን ጥራይ ይወሃብ ምህላዉ ግና ንብዙሓት ኤርትራውያን ነጋዶ ኣቖጢዑ ይርከብ።
ዶብ ሑመራ – ኦምሓጀር፣ ንኢትዮጵዮጵያውያን ነጋዶ ክፉት ክኸውን እንከሎ፣ ኤርትራውያን ነጋዶ ግና ፍቓድ የብልኩም እናተባህሉ ካብ ከባቢ ተሰነይ ኣትሒዞም ይዕገቱ ምህላዎም ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና፣ ኣብ ከባቢ ተሰነይ ምስ ኮንትሮባንድን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብን ተተሓሒዙ፣ ኣብ መንጎ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራን ኣባላት ስለያን ምቅትታል ይርአ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ ጥራይ፣ ኣብቲ ከባቢ ብውሕዱ ኣርባዕተ ኣባላት ሰራዊት ቀታሊኦም ዘይተፈልጠ ሞይቶም ከምዝተረኽቡ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
========================


text:
Radio Erena: 05 December 2018
ምስ ኤርትር ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት ክልል ትግራይ ተዋፊሩ ዝጸንሐ ሓደ ክፍለሰራዊት ከምዝተሳሕበ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ምስ ምሉእ ከበድቲ ኣጽዋሩ፣ ኣብ መንጎ ሸራሮን ሽረ እንዳስላሴን ካብ እትርከብ ከባቢ ዓዲ ዳዕሮ ስሒቡ ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ዝተንቀሳቀሰሉ ዕላማ እኳ እንተዘይተነጸረ፣ ኣብ ካልእ ክልላት እታ ሃገር ብፍላይ ድማ ኣብ ክልላት ሶማልን፣ ቤንሻንጉል ጉምዝን ኦሮሞን ተጎሃሂሩ ንዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት ንምርግጋእ ይዋፈር ኣሎ ዝብል ጽንጽንታ ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ሰላም ካብ ዝመለሳ፣ ካብቲ ኣብ ዶባተን ዓስኪሩ ዝጸንሐ ክፍላተ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝስሕብ ዘሎ እዚ ካልኣይ’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ካብታ ናይ ኤርትራ ምዃና ብኮሚሽን ዶብ ዝተረጋገጸ፣ ባድመን ከባቢኣን ዛጊት ኣይሰሓበን።
ክልቲኤን ሃገራት ናብ ሰላም ተመሊሰን ዶባተን ንህዝቢ ክፉት ጌረን እኳ እንተለዋ፣ ብዛዕባ’ታ ኣውራ መበገሲ ኵናት ዝነበረት ባደመ ግና ዝኾነ ዓይነት ዝርርብ ከምዘይተጀመረ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ንህዝቢ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ምሕባሩ ኣይርሳዕን።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኵናት ከምዘኽተመ ብምርግጋጽ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ስምምዕ ከምዝኸተሙ እኳ እንተገለጹ፣ ኣብ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ተዋፊሩ ዝርከብ ሰራዊት ብወግዒ ዝስሕበሉ ዕለት ግና ኣየነጸሩን።
ስእሊ፣-ኣርካይቭስ ኢንተርነት
============


text:
መሰላትን ግቡኣትን ኣብ ስራሕ ዓለም
ስራሕዓለም ኖርወይ ብሕግታትን ውዕላትን ዝተቐየደ እዩ፣ ንኣብነት ሕግታት ስራሕን ዕረፍቲን።
ኣብ ባይቶ ኖርወይ ዘለዉ ፖለቲከኛታት ንሕግታት የጽድቑ፣ ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታት ከኣ ብመገዲ ማሕበራቶም ውዕላት ይሰማምዑ።
ሕግታት ንኹሎም ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን ይምልከት፣ ውዕላት ግን ንዝተወሰኑ ሞያታት ይምልከት።
ኣብነታት ብሕጊ ዝተወሰነ መሰላት፣
- ኩሎም ሰራሕተኛታት ኣብ ኖርወይ ናይ ስራሕ ኩንትራት ክህልዎም መሰሎም እዩ። ገለ ትሕዝቶ ኩንትራት ከኣ ስምምዕ ደሞዝን ግዜ ስራሕን እዩ።
- ሓደ ንቡር ናይ ስራሕ ሰሙን 37,5 ሰዓታት እዩ።
- ሰራሕተኛታት ኣብ ኖርወይ ብውሑዱ ኣርባዕተ ሳምንታት ዕረፍቲ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት መሰሎም እዩ።
- ሰራሕተኛታት ኣብ ኖርወይ ባዕሎም ወይ ደቆም እንተሓሚሞም ምሉእ ደሞዝ እንዳተኸፈሎም ንገለ መዓልታት ካብ ስራሕ ከብኩሩ መሰሎም እዩ።
- ቆልዑ ዝወልዱ ሰራሕተኛታት ደሞዝ እንዳተኸፈሎም ዕረፍቲ ክወስዱ መሰሎም እዩ።
ሰራሕተኛታት ኣብ ግዜ ትምህርቲ ደሞዝ ክኽፈሎም መሰሎም እዩ።


text:
ምሩጻት ሓሰወቲ 2020 ዓ.ም ፡
ምሩጻት ሓሰወቲ 2020 ዓ.ም
ኣብዚ እንነብረላ ዓለም ክሳብ ሕጂ ብርክት ዝበሉ ሓሰውቲ ኣኣንግዳን ኣፋንያን ምዃና ኣሉ ዘይብሃል ሓቂ እዩ ። ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ዓመታት ከኣ ሕልና ወዲ ሰብ ብዘይ ኣምኖን ዘይቅበሎን ብደረጃ ተራ ሰባት ዘይኾነስ ብደረጃ ናይ ዓበይቲ ሃገራት መራሕቲ ክሕሶ ወይ ከኣ ሓቂ ዘይኾነ መጎተ ክንሰሚዕ ተገዲድና ጸኒሕናን ኣሎናን ።
ብመሰረቱ ደቂ ሰብ ክሕሱው ዝጅምሩሉ መድረክ ከም ዝፍለጥ ኣብ ንእሰነትን ኣብ ስድራ ቤትን ምዃኑ ይፍለጥ ። እቶም ናይ ስነ ኣእምሮ ኪኢላታት ከም ዝገልጹዎ ካብ ፍርሒ ናይ ተግሳጽን መቅጻዕትን ዘበገሶ ከም ዝኮነ ይንገር ። እዚ ከኣ ወልድና ብንኣይሽቱና እንከሎና ከይሃርሙና ክንብል እንጅምሮ ሕማቅ ባህሊ እዩ ። እዚ ማለት ግን ዕድሜ ምስ ወሰክኻ ምሕሳው ክትለምድ ኣይከኣልን ማለት ኣይኾነን ። እቲ መሰረቱ ግን ኣብ ስድራ ቤት ዝጅምር ስለ ዝኮነ ሓድሓደ ግዜ ሰባት ክራገሙ እንከለዉ “ ምስ መዔበይኻ ጥፋእ “ ክብሉ እንሰሚዕ ። ከምኡ እውን ናይ ወገንነትን ዓሌትነት ስነ ሓሳብ ኣብ መንጎ ሰባት ጽልኢ ዝፈጥሩን ኣብ ምቅትታል ዘብጽሑን ካብ ወልድና ኣብ ገዛውትና እንመሃሮም ናይ ጥፍኣት ኣምራት እዮም ።
ሓሶት ኣብ ልዕሊ ደቂሰባት ዝፈጥሮ ጉድኣት ብቀሊሉ ዝግመት ኣይኾነን ። መራሕቲ መንግስታት ብፍላይ ብናይ ዜና ትካላቶም ተማእዚኖም ናይ ሕሶት ዜና እናኣቅረቡ ዜጋታት ሓደ ሃገር ኣብ ፍጹም ምቅትታልን ዕንወትን ከብጽሑ ምርኣይ ልሙድ ኾይኑ ይርከብ ። ሓሳዊ መንግስቲ ይኹን ወልቀ ሰብ ጽቡቅ ሕልና ዘሎዎ ኣይኮነን ። ሕሳውን ሳዕርን ጸጽኒሑ ይፈኹስ ከም ዝብሃል ዝኾነ ሓሳዊ ውልቀሰብ ይኩን መንግስቲ ብዝፈጠሮ ህውከት ናይ ዝሞቱ ዜጋታቱ ተሓታቲ ኾይኑ ዝግብኦ ሕጋዊ ፍርዲ ክቅበል ይግባእ ።
ስርዓት ህግድፍ እቲ ዕሉል ኣብ ሕሶትን ሞትን ዝተመስረተ ፍልስፍኑኡ ኣብ መጻብቦ ምስ ደቅደቆ ፣ ክሃድመላ ዝክእል ሓንቲ ቓል ምሂዙ ፣ ንሳ ከኣ ኣብ ክንዲ ምዝራብ “ ሱቅ መሪጽና ኣሎና “ እናበለ ክወራዘ ጅሚሩ ። ብዝኮነ ድሕሪ 2001 ናይቶም ብጉጂለ 15 ዝፈለጡን ጋዜጠኛታት ምእሳር ምሕቓቅን ደፊሩ ዝሓቶ ሰብ እውን ኣይረከበን ። እቶም ዓመት ዓመት ኣብ ፍሉይ ኣጋጣሚታት ተረኪቦም ክሓቱዎ ዝመረጾም ጋዜጠኛታት እቲ ዝህቦም መልሲ ብኣንክሮ ክዕዘብዎ ይርኣዩ ። ምክንያቱ እቲ ዝህቦም ዘሎ መልሲ ምስቲ ኣብ ሓንግሎም ዘሎ ኣታሓሳስባን ትጽብትን ይራጸም ከምዘሎ ይዕዘቡ ስለ ዘለዉ እዪ ። ግን ከኣ ትብዓት ሃሊዮዎም ዓገብ ክብሉ ከኣ ኣይተሰምዑን ፣ ምክንያቱ ናይ ሞትን ምንባርን ሕቶ ስለ ዝኾነ ንክንብሩ ምምራጾም ክውቀሰሉ ዘሎዎም ጉዳይ ኣይኾነን ። ህግደፍ ሰራዊቱ ኣብ ትግራይ ኣትዩ እንክሎ ፣ ኣይኣቶኹን እንተበለ ዓይኒ ሰብን ተክናሎጂን ክደፍን ኣይኮነን ።
ኣብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ምስ እንዕዘብ ፣ እዚ ብ2018 ስልጣን ዘሓዘ ኮረነል ዓቢይ ኣሕመድ ክውለድ እንክርሎ ክሕሱ ዝተፈጥረ ሰብ እዩ ። ንኣብነት “ኤርትራ ዲሞክራሲያዊትን ብልጽግትን ሃገር ምዃና ዓለምን ጎረባብቲ ሃገራት ይፍልጡ” ክብል እንከሎ ንክትርድኦ እውን ዝሕርበተካ ጉዳይ እዩ ። ብተወሳኪ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ናይ ምጽናት ኹናት ኣዊጂ መቀለ ምስ ብጽሔ “ ኣብ ፓርላማ ኢትዮጵያ ክይዱ “ እቲ ኹናት ብጽቡቅ ከም እተካየደን ፣ዋላ ሓደ ሰላማዊ ሰብ ከምዘይተቀትለን ፣ ከበሰረኩም ይድሊ ክብል መዲሩ ። ኣብኣንጻሩ ግን ሕጂ እንሰምዖ ከምዘሎና ኣብ ከተማ ኣክሱም ቤተ ክርስትያን ማርያም ጽዮን ጥራሕ ክሳብ 750 ዝበጽሑ ተውሃዶ ኣመንቲ ክርስትና ከም እተረሸኑ ከም ናይ ዓይኒ መሰኻክር ይስማዕ ኣሎ ። ወሲኩ ክሕሱ እንከሎ ከኣ ሓደ ፓይሎት ኣብ ከባቢ ዲጋ ተከዘ ዘሎ ታርኬት ክሃርም ምስ ተላእከ “ ሓደ ሰብ/ገባር ስለ ዝረኣየ ነቲ ገባር ከይሃርም ክብል ነታ ቦምብ ኣብቲ ቀላይ ተከዘ ደርቢዩዋ” ተመሊሱ ክብል እንከሎ ክይደይ ሓላይ ህዝቢ ምዃኑ ክሕብር ፈቲኑ ። እንተኮነ ብዓይኒ ወተሃደራውን ቁጠባውን ጉዳይ ክርኤ እንተ ኾይኑ እቲ ፓይሎት ነታ ቦምብ ሕዙዋ ከ ? ዘይተመልሰ ዝብል ሕያዋይ ሓታቲ እንተ ዝረከብ ጽቡቅ ነይሩ ። ዋና ጽሓፊ ውድብ ሕ/ሃ ናይ ኤርትራ ሰራዊት ኣብ ትግራይ ኣሎዉዶ ክብል ምስ ተወከሶ “ ካብቲ ብዉዑል ኣልጀርስ ዝተወሃቦም መሬት ኣይሓለፎን ክብል እንከሎ ንህሉውናን ተሳታፍነትን ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ከምዘይፈልጥ ክሕሱ ተሰሚዑ ። ኮረነል ዓቢይ ኣሕመድ ካብ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርዊ ብዙሕ ተማሂሩ ኣሎ ። ሰብ እናተጨፍጨፈ ብዛዕባ ልምዓት ጥራሕ ተዛረቡ ዝብል ውሳኔ ኣሕሊፉ ኣሎ። ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝግበር ዘሎ ጪፍጨፋ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ይኹን ንህዝቢ ዓለም ድምጸን ከስምዓ ኣይተራእያን ። ብኣንጻሩ ኣብ ትግራይ ብፍላይ ኣብ ኣክሱም ህዝቢ ንዝተጨፍጨፉ ክቀብር ዝወዓለሉ መዓልቲ ብዓል ጥምቀት ብጽብቅ ተባዒሉ ክብላ ተሰሚዔን ።
ኣብዚ ኣነ ዝቅመጦ ሃገር ኣሜሪካ ከኣ ተማሊ ዕለት 1/2021 ዓ.ፈ እቲ ናይ ኩሎም ሓሰውቲ ጎብለል ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ምርጫ ተሳዒሩ ካብ ስልጣን ወሪዱ ከም ተራ ዜጋ ኮይኑ ክነብር ተፋኒዮ ። ናይ ዶናልድ ትራምፕ ሓደገኛ ዝገበሮ ነቲ ሕሶት ብሓይልን ዓመጽን ኣሰኒዩ ነቶም ሰዓብቱ ኣብ ሓንግሎም ተኣኪቡ ዝጸንሔ ክፍኣት/ዓሌትነት መሊሱ ከም ዝድልድል ከም ዝሕይልን ግይሩዎ ጽኒሑ ። ዶናልድ ትራምፕ ስዕረቱ ምቅብል ኣብዩ ኣብ ስልጣን ክጽኒሕ ዘይ ፈንቆሎ እምንን ዘይኾዓቶ ጉድጓድ ኣይነበረን ። እንተኮነ ኩሎም ትካላት መረጻ ካብ ወርዳታት ጀሚርካ ናብ መንግስታት ዝነበረ ናይ መረጻ ትካላዊ ኣሰራርሓ ግቡእ እተከተለን ሕጋውን ከም ዝነበረ እቶም ናይ ዝተፈላላዩ መንግስታት ክገልጹ እንከለዉ ፣ ዶናልድ ትራምፕ ፍጹም ክቅበሎ ኣይመረጸን ። ኣብ ጸለምቲ ዘሎዎ ከባቢታት ተዓሚጸ ኣሎኩ እቲ እተወሃበ ድምጺ ሓቂ ኣይኮነ እናበለ ክሳብ 3 ግዜ ክጻረ ተገይሩ ፣ ዝልውጦ ነገር ግን ኣይነበረን ። ዶናልድ ትራምፕ ብጠበቓታቱ ገይሩ ኣብ እተፈላለያ መንግስታት ክሳብ 60 ግዜ ናብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቅሪቡ ፡ እንተኮነ ጉድለት ዘርእ መርቶዖ ከምዘይብሉ ተነግሮ ። ቀጺሉ ነቶም ናይ መረጻ ሓላፍቲ ናይ 4 መንግስታት ኣብ ቤተ መንግስቲ ጸዊዑ ይኩን ስልኪ ደዊሉ ፣ ድምጺ ክሰርቁሉ ዝከኣሎ ፈቲኑ ፣ ክሰልጦ ኣይከኣለን ። በቲ ሕጊ መረጻ መሰረት ኩለን እተን 50 መንግስታት ጸብጻብ ገይረን ናብ ባይቶ ዝሕልፈሉ ዕለት 11/16 /21 ነይሩ ። እዚ እውን ነቲ ዘነበረ ድምጺ ዝቅይሮ ኣይነበረን ። በዚ መሰረት ከኣ ባይቶ ኣሜሪካ ነቲ በተን መንግስታት ዝቀረበሉ ድምጺ ክጽዲቅ ንዕለት 12/6/21 ኣብ ዝእከበሉ መዐልቲ ዶናልድ ትራምፕ ናይ ደገ ደገፍቱ ሰላማዊ ሰልፊ ክግበሩ ጸዊዑ ፣ ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ተረኪቡ ከኣ ናብቲ ድምጺ መረጻ ዝጸድቀሉ ባይቶ ኣሜሪካ ክይዶም ተሰሪቁዎም ዘሎ ስልጣን ብሓይሊ ክምንዝዑ ኣታባቢዑ ኣፋነዎም ። ባይቶ ኣሜሪካ ኣብ ስራሕ እንክሎ ከኣ እዞም ዓመጸኛታ ነቶም ኣብ ሓለዋ ዝነበሩ ፖሊስ ድፊኦም ኣትዮም ። እቶም ኣባላት ባይቶን ምክትል ፕረሲደንት ወረቕቅቶም ከይጠርነፉ ብህድማ ነብሰይ ኣውጽኒ ኣብ ዝሕቡኡሉ ቦታ ክብጽሑን ወዮ ዓመጽቲ ነቲ ቦታ ተቆጻጺሮም ንብረት ክዳውሱ ዊዒሎም ። ተዓዘብቲ ከምዝብሉዎ ዶናልድ ትራምፕ ነዚ ኩሉ ኣዚዙ ቤተ መንግስቱ ኾይኑ ተለቭጂን ክዕዘብ ዊዒሉ ። ብካልእ ኣዛራርባ እቲ ማሕላ ፈጺሙ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ሓላፍነት ዝወሰደ ኣዛዚ ሓይልታት ኣሜሪካ ዝኮነ ሰብ ፡ ሓገዝ ክሰደሎም እውን ስልኪ ክቅበል ኣይደለየን ። ናይቲ ከባቢ ድሉዋት ዝነበሩ ሓይልታት ስኣን ትእዛዝ ዝህቦም ኣብ ደውታ ነይሮም ። ኣብ መወዳእታ ግን ብናይ ሓይልታት ምድሪ ኣዛዚ ሓገዝ ክረክቡ ኪኢሎም ። እቶም ዓመጽቲ ከኣ ካብቲ Capitol ዝብሃል ቤተ መንግስቲ ተሰጉጎም ።ኣቲ ባይቶ ኣብ ንቡር ተመሊሱ ስሩሑ ቀጺሉ ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘሎዎ ካብቶም ወከልቲ ህዝቢ ንዶናልድ ትራምፕ ዝድግፉ እውን ነይሮም ስለዚ 232 ክድግፉ እንከልዉ 179 ከኣ ተቓዊሞም እዮም ። ኣብቲ ሰነይት ከኣ 93 ክድግፉ እንከለዉ 7 ከኣ ተቓዊሞም ። እቲ ውስኔ ብኣዛሓ ድምጺ ሓሊፉ ። እዚ ናይ መወዳእታ ፈተና ዕልዋ ናይ ዶናልድ ትራምፕ ነይሩ ። እዚ ስለ ዘይሰለጦ ነቲ ናይ ዘመናት ካብ ጆርጅ ዋሽንግተን ጀሚሩ ዝጸንሔ ሰላማዊ ኣጋባብ ምርካብ ስልጣን ከይተሰተፈ ተሓሲሙ ሃዲሙ ከይዱ ። እንተኮነ ተኽሲሱ ስለ ዘሎ እንታይ ከም ዝወርዶ ፍሉጥ ኣይኮነን ። ዶናልድ ትራምፕ ንድገፍቱ ከምቲ ናቱ ኣብ ፍልልይ ቆርበት ከምዝኣምኑ ገይሩ ሃኒጹዎም ስለ ዝጽንሔ ተልእኮኡ ንምፍጽም ክማትኡ ኣይተራእዩን ። ንሓሶት ደጋጊምካ ሓቂ ክትገብራ ከምዝከኣል ኣብ ታሪኽ ወድሰብ ተራእዩ ስለዝኮነ ።
ብዝኮነ እዚ እተፈጸመ ናይ ዕልዋ ተልእኮ ብዶናልድ ትራምፕ፣ ህዝቢ ዓለም ብዙሕ ትምህርቲ ወሲዱሉ ክኽውን ይክእል እዩ ።እንተ ህዝቢ ኣሜሪካን ቅዋማዊ ተካላቱን ግን ስምብራት ደኣ ወሪዱዎም እምበር ብቀሊሉ ዝፈርስ ከም ዘይምዃኑ ጉሉጽ ኾይኑ ኣሎ ።ምክንያቱ ቅዋም ኣሜሪካ ንዘሓለፉ ዳርጋ 250 ዓመታት ክሰረሓሉ ዝጸንሔ ናይ ህዝቢ ቅዋም እዩ ።ብዝኾነ እቲ ፍጻሜ ሓደገኛ ወስታ ነይሩዎ እዩ ።ስለዚ ጉዑዞ ዲሞክራሲ ቀጻሊ ሓለዋን ቓልስን ዘድሊዮ፣ ፍጹም ዘይተወድኤ መስሪሒ ምዃኑ እዩ ።
ኣብ ጉዳይ ኢሳያስ ኣፈውርቅን ኮረነል ዓቢይ ኣሕመድ ግን ከም ኣቦን ውድን ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዘይ ቅዋምን ብዘይ ተሓታትነትን ክሓርድዎን ክጪፍጪፍዎን እንከለዎ ዓገብ ዝብሉ ሕዝብታት ይኩኑ ሃገራት ስለ ዘየለው፣ ክሳብ መዓልቶም ዝመጽእ ብተግባራቶም ቀጸልቲ እዮም ። ኢስያስ ኣፈውርቅን ዓቢይ ኣሕመድን ዝጠፍኡሉ ርሑቅ ክኽውን ኣይኮነን ።
ኣምላኽ ካብ ሓሰውቲ ይድሕነና
ክብርን ሞጎስን ንስዉኣትና !
ክብሮም ግረነት ፡


text:
ዓመታዊ ዝክር ነቶም ኣብ ምድረበዳን ኣብ ባሕሪን ዝወደቑ (ዝሞቱ) ኩሎም ስደተኛታት
Oecumenische herdenking van omgekomen vluchtelingen
ብዕለት 05-11-2017 ኣብ Moses & Aaron kerk Amsterdam ብ Oecumenische kerken ናይ’ቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ሃገሮም ወጺኦም ናብ ኤውሮጳ ክስደዱ ኣብ ጉዕዞ እንከለዎ
ዝሞቱ ስደተኛታት ዝክር ተገይሩ። ኣብ’ዚ ዓመተ- 2017 ነዚ ቅዱስ ስራሕ’ዚ (ዝክረ-ምዉታት) ክንካፈል
ንዓና ንኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ
እውን፡ ዕላዊ ዕድመ ዝሰደዱልና Dhr. Joris van Gerven, SantÉgidio, ኢዮም። ኣብ’ቲ ፕሮግራም
ናትና ኣበርክቶ ከነቕርብ እውን ሓቲቶምና ነይሮም ኢዮም። ምስ ዝነበረና ጻዕቂ ስራሓት፡ ከምኡ ከኣ
ኣብ’ቲ መዓልቲ እቲ (ሰንበት መዓልቲ) ጉባኤ ስለ ዝነበረና፡ ኣመሓዳሪ ደብረሰላም መድሓኔዓለም፡
መልኣከ ሰላም ቀሺ ክብሮም ክርከቡ ከም ዘይክእሉ፡ ኣቐዲምና ኢመይል ብምልኣኽ ኣፍሊጥናዮም
ነይርና ኢና። ነዚ ቅዱስ ተግባር ምእንቲ ክንካፈሎ ግን 2 ካብ ኣባላት ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም
መድሓኔዓለም ነቲ ዝክር ተኻፊሎሞ ነይሮም። (ኣብ መወዳእታ እውን ንDhr. Joris van Gerven
ረኺብና ምስኦም ተዘራሪብና፣ “ንዓመታ ከሎ ጌና ተዳሊና ክንርከብ ኣምላኽ ናይ ጽባሕ ሰባት ይበለና”
ብምባል እውን ንዝዓደሙናን ንዘዳለዉዎ ቅዱስ ስራሕ ምስጋና ኣቕሪብናሎም ኢና።)
ኣብ’ዚ መዓልቲ እዚ እዞም ዝስዕቡ ሰባት ኣብ’ቲ መደብ ነናቶም ትሕዝቶ ሒዞም ተሳቲፎም ነይሮም፥
Diaken Coen van Loon, Rooms-Katholieke Kerk Amsterdam
Pastor Geeske Hovingh, Ekklesia Amsterdam & Protestantse Diaconie Amsterdam Vader Pavlos Tadros, Koptisch-Orthodoxe Kerk van de Heilige Maagd Maria
Dominee Emad Thabet, Arabische Protestantse Kerk Amsterdam
Pater Debres Trinkson, Rooms-Katholike All Saints Church Amsterdam
Majoor Wilfred Inge, Leger des Heils
“lied aan het licht” እትብል ግጥሚ ካብ መግስተሰማይ ናብ ኩልና ናብ እቶም ሕዙናት ክትወርድ፣
ናይ ኣቦና (ኣምላኽና) ካብ ውሽጥና ከተብርህ፣ ክትመርሓና፣ ኣብ ዓለም ክንነብር እንከሎና ንዘጋጥመና
ፈተነ ክንገጥሞን ብኽብሪ ክንነብርን ክትሕግዘና፣ ብርሃን ካብኡ (ካብ ኣምላኽ) ኢያ ተራፊት…
ወዘተረፈ ልቢ እትነክእ ቀሪባ።
ምስኡ በብጊዜኡ፡ ኣብ’ቲ ኣዳራሽ ተሰሪዖም; ናይ ሙዚቃ መሳርሒኦም ሒዞም ብዝነበሩ ሰባት፡
መዛሙር ይዝመር ነይሩ። እቶም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዎ ሰባት በብተራ ዝሃቡዎ ገለጻን፡
ዘመሓላለፉዎ መልእኽቲን፡ ልቢ ዝነክእ ኢዩ ነይሩ። እዚ ኩሉ ንኽብሪ እቶም ህይወቶም ከማሓይሹ ናብ
ኤውሮጳ ክጓዓዙ ዝሞቱ ምዃኑ፡ ደጋጊሞም ከስምርሉ እንከለዉ፣ ስደተኛ ምዃን ክሳብ ክንደይ ከቢድን
ተሃዋሲን ምዃኑ ገሊጾም።
ሓደ ናይ ክቶሊክ ጋዚጠኛ፡ ነቶም ኣብ ዝተፈላለየ ጊዚያት ብመርከብ ተበጊሶም ኣበያናይ መዓልቲን
ሰዓትን፣ ኣበይናይ ኣከባቢ ምስ በጽሑ፡ ብኸመይ ኣገባብ መርከብ ከም ዝተገልበጠት ወይ ከም
ዝጠሓለት፣ ገለ ክፋል ከኣ ብከመይ ከም ዝደሓኑ…ወዘተረፈ ብስኑድ ኣገባብ ኣንቢቡ። ቀጺሉ እውን ኣብ
ኤውሮጳ ምስ ኣተዉ ከይተረፈ መዓስን ኣበየናይ ቦታን ብሓደጋ ከም ዝሞቱ ዝገልጽ ሰነዳት ኣቕሪቡ
ዝገለጾ፡ ንነፍሲ-ወከፍ ተሳታፊ ልቡ ዝነኽኦን ኣብ ትካዜ ዘእተዎን ኢዩ ነይሩ።
Lied (መዝሙር) Heer herinner u de namen (ጐይታ ስሞም ዘክሮ)
ጐይታ! ኣስማት ናይ’ቶም ዝሞቱ ዘክሮ
በቲ ጐደና ናይ ቃንዛ ከም ዝሓለፉ ኣይትረስዓዮ
በቲ ናይ ቃንዛ መንገዲታት ኣቢሎም፡ በቲ መንገዲ ብሕትውና
ለይቲ ድቃስ ዘይብሎም፡ ኣብ’ቲ ጸልማት እንከለዉ ዘክሮምን ጸውዓዮምን
ሓይሎም ደኺሙ፡ ነቲ ኣብ ገጾም ዘሎ ዕጥርጥር ዝበለ ስጋኦም
ነቲ ናይ ፍጥረቶም ዝተቐደደ ህይወት ርኢኻ፡ ሓጥያቶም ሕኸኮ።
እታ ማርያም ይቕረ ኢላ ኢያ፡
እቲ ኣብ ቀራንዮ ኣብ መስቀል ዝተሰቐለ ሽፍታ ከኣ
ምስ’ቶም ምዉታት ምሳኻ ንዘልኣለም ኣብ መንግስተ-ሰማይ ክነብር ዝዀነ፣
ጐይታ ኣስማቶም ዘክሮ!
መርምሮም እሞ ነጻ ኢልካ ፍረዶም፡
ናይ ሓጥያት ዕዳኦም ሸፊንካ ንዘልዓለም ኣብ የማናይ ጐድንኻ ኣቐምጦም።
ንኹሎም ዕዱማት እውን ካብ ኮፍ ዝበሉዎ ተንሲኦም ሽምዓ ክውልዑ ተጸዊዖም፣ ነፍሲወከፎም ሽምዓ
ወሊዑ ኣብ እቲ ደረጃ ናይ’ቲ ቤተክርስትያን ኣንቢሩ ኢዩ።
እቶም ዘመርቲ እውን ደጋጊሞም ዘሚሮም ኢዮም ከም’ዚ እንዳበሉ፥
እቲ ባሕሪ፡ ነቶም ምዉታቱ ክመልሶም ኢዩ
ኣብ ርእሲ እቶም ዝሓለፉ፡ ፍትሒ ክግበር ኢዩ።
ክሪያላይሶን! ክሪያላይሶን! ክሪያላይሶን!
እቡነዘበሰማያት እውን ተባሂሉ፡ Onze Vader/Our Father
ጸሎት ተገይሩ ኢዩ፡ ከምዚ እንዳ ተባህለ፥
ጐይታናን ኣምላኽናን!
ዋላ’ኳ ብጉድለት ዝተመላእና እንተዀንና፡ ንሰላም ዝበቓዕና ግበረና
ናይ ሰላም ኣቦ ምዃንካ ክንምስክር እንከሎና
ኣብ መንጎና ብምህላው ብመንፈስካ ሓድነትና ኣትርሮ።
ኣብ’ዚ ብግርጭት ዝተመልአ ዓለም፡ ምስ ሰላምካ ቀልጢፍካ ምጸና
ነቲ ካብ ውግእን ካብ ግፍዒን ዝሃድም ኣድሕኖ።
ንስኻ! ኣንታ ኣምላኽ ሰላም ዝኾንካ
ኣምላኽ ፍቕሪ፣ የዋህን ይቕረ በሃሊን ዝዀንካ
ሕጂን፡ ንኩሉ ጊዜን ንዘልዓለም ዓለምን
ኣሜን።
ናይ ሰላም ትምኒትን ምልክትን እውን ተገይሩ ኢዩ ብኸም’ዚ ኣገባብ፥
ኣምላኽና እቲ እዛ ዓለም ክትህበና ዘይትኽእል ሰላም የውረደልና ብምባል
ተጋባእቲ ነንሕድሕዶም ኢዶም ብምስዳድ ሰላም ተባሃሂሎም።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ናይ ሓባር ጸሎት ተገይሩ፣ ከም’ዚ ክብሉ ዛዚሞሞ፥
ዘልዓለማዊ ዝዀነ ኣምላኽ፥ ኣብ ወልዲን መንፈስ ቅዱስን ናባኹም ይምጻእ
ኩሉ ጊዜ ከኣ ምሳኹም ይንበር። ኣሜን።
ክብሪን ምስጋናን፡ ኣምልኾን ውዳሴን ንህያው እግዚኣብሔር ኣምላኽ ይኹን። ኣሜን።
ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ
/////// 2017 ////// .