text:
ሱዳናዊ ጀነራል ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ተቐቲሉSaturday, 15 January 2022 14:29 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓይልታት ጸጥታን ፖሊሲን ሱዳን ብ13 ጥሪ 2022 ኣብ ከተማ ካርቱም ኣብ ዝተኻየደ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ንምብታን ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ሓደ ላዕለዋይ ኣዛዚ ፖሊስን ካልእ ተሳታፊ እቲ ሰልፍን ከም ዝተቐትሉ ሱዳን ትሪቡን ሓቢራ።
እቲ ዜና ኣተሓሒዙ ከም ዝሓበሮ፡ ናይ ሱዳን ሓይልታት ጸጥታን ሰራዊትን ነቲ ኣንጻር ዕልዋ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ንምብታን ድሩዓት ተሽከርከርቲ ከይተረፈ እዩ ተጠቕሙ።
ናይ ሱዳን ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ከም ዝገለጾ፡ እቲ ላዕለዋይ በዓል መዚ ፖሊስ ሱዳን ብሪጋዴር ጀነራል ዓሊ ፕራይማ ሓምዳን ኣብ ከባቢ ሓደ ሕክምናዊ መመርመሪ ትካል (መዲካል ላቦራቶሪ) ከም ዝተቐተለ ሓቢሩ። እንተኾነ ንኣቀታትላኡ ዝምልከት ዝርዝር ኣይገለጸን። ምስዚ ብዝተሓሓዘ ኣብ ሱዳን ከም ልሙድ ክሳብ ክንድዚ ስልጣን ዘለዎ ላዕለዋይ ሓላፊ ኣብ ምብታን ሰላማዊ ሰልፊ ምስ ሰራዊት ኣይዋፈርን እዩ።
ማእከላይ ኮሚተ ማሕበር ሓካይም ሱዳን ብወገኑ፡ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ እቲ ካልእ ኣብቲ ኩነታት ዝሞተ ናይቲ ሰልፊ ተሳታፊ ኣብ ካርቱም ብጥይት ተወቒዑ ከም ዝሞተ ሓቢሩ። እቲ ማእከላዊ ኮሚተ ኣተሓሒዙ ብዙሓት ብመውቃዕትን ዘንብዕ ጋዝን ከም ዝቖሰሉ ጠቒሱ። በቲ ዜና መሰረት ኣንጻር ዕልዋ ኣብ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍታት ናይ ዝሞቱ ሱዳናውያን ቁጽሪ 64 በጺሑ ኣሎ። እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ካርቱም ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ካለኦት ከተማታት እታ ሃገር እውን ከም ዝካየድ ተፈሊጡ።
ምትእስሳር ጋዜጠኛታት ሱዳን ብወገኑ ሓንቲ ሻመል ኣል ኑር ዝተባህለት ጓለንስተይቲ ጋዜጠኛ፡ ብኸቢድ ከም ዝተወቕዐትን ካልእ ዑስማን ፋድለላህ ዝተባህለ ጋዜጠኛ ከኣ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝምልከት ዜና እናዳለወ ብቑሩብ ካብ መጥቃዕቲ ወተሃደራዊ ተሽከርካሪት ከም ዝደሓነ ኣብቲ ዜና ተገሊጹ። ዓረብ ተለቪዥን በወገና ኣብ ካርቱም ዘሎ ቤት ጽሕፈቱ ብዕጡቓት ሓይልታት ተጠቒዑ፡ ጉጅለ ጋዜጠኛታቱ ድማ ከም ዝተኣስረ ኣፍሊጡ። እዚ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝውሰድ መጥቃዕቲ ኣካል ናይቲ ኣንጻር ደገፍቲ ዲሞክራሲ ዝግበር ዘሎ መጥቃዕቲ እዩ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ንጽባሒቱ ብ14 ጥሪ 2022 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ናይቲ ፖሊስ ጀነራል መቕተልቲ ኣረጋጊጹ፡ ቀታሊ ተሓቲቱ ብወገኑ ነቲ ጀነራል ቀቲሉ ንካልእ ኣባል ፖሊስ ምቑሳሉ ከም ዝተኣመነ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ሱና ኣፍሊጣ።
ሓላፊ ኮሚተ ልኡላውነት ሱዳን ጀነራል ዓብደል ፈታሕ ኣል ቡርሃንን ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስትን ኣብ ሰነ ስርዓት ቀብሪ ናይቲ ጀነራል ናብ ቤተሰቡ ቃል ሓዘን ከም ዘመሓላለፉ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ናይ ሱዳን ሰራዊት ወሃቢ ቃል፡ ጣህር ኣቡ ሓጃጅ ብወገኑ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ሰራዊትን ካለኦት ስሩዓት ሓይልታትን ሱዳን ዝውሰድ መጥቃዕቲ፡ ኣንጻር ናይ ሱዳን ጸጥታን ሓድነትን ዝዓለመ እዩ ኢልዎ። ኣተሓሒዙ ከኣ “ኣብ መንጎ ገነትን ሲኦልን ካልእ ቦታ የለን። ስለዚ ናጽነት ውጽኢቱ ሞት፡ ምፍሳስ ደምን ዕንወት እንተኮይኑ ትርጉም የብሉን” ክብል ጠቒሱ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ላዕለዎት ኣሜሪካውያን ዲፕሎማት ተሓጋግዚ ወጻኢ ጉዳያት ሞሊ ፊን ሓድሽ ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዳቪድ ሳተርፊልድን ካብ 17 ጥሪ 2022 ጀሚሮም፡ ናብ ሳዑዲ ዓረቢያ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ተጓዒዞም ክሳብ 20 ጥሪ 2022 ኣብቲ ከባቢ ክጸንሑ እዮም።
ጋዜጣዊ መግለጺ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ብዛዕባ ኩነታት ጥዕና ትግራይFriday, 14 January 2022 09:23 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ገ/እየሱስ ዳይረተር ትካል ጥዕና ዓለም፡ ብ12 ጥሪ 2022 ኣብ ጀነቫ ስዊዘርላንድ ኣብ ዘካየድዎ ጋዜጣዊ ዋዕላ፡ ከምዚ ኣብ ትግራይ ዘሎ ጨንቂ ኣብ ዓለም ተራእየ ኣይፈልጥን እዩ ከም ዝበሉ ኣልጀዚራ ሓቢራ። ንሶም ኣተሓሒዞም ዕጽዋ መድሃኒትን ካልእ ህይወት ዘድሕኑ መሰረታዊ ነገራትን ናብታ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ እትርከብ ትግራይ፡ ኣብቲ ብውግእ ዝተሃሰየ ከባቢ ዝያዳ ጨንቂ ፈጢሩ ኣሎ ኢሎም። እዚ ከኣ ንናትና ሰብኣውነት ጸርፊ እዩ ክብሉ ገሊጸምዎ። ዝተሓሒዞም ከኣ ከምዚ ኣብ ትግራይ ንዕዘቦ ዘለና ጨንቂ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝኾነ ቦታ ኣይተራእየን ኢሎም።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፡ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና መበል 21 ክፍለዘመን፡ ሓደ መንግስቲ ንናይ ገዛእ ርእሱ ህዝቢ ካብ ዓመት ንላዕሊ መግብን መድሃኒትን ክኽልክል ኣዝዩ ዘሰንብድን ዘይግመትን እዩ ክብሉ ንጋዜጠኛታት ገሊጸም። ኣብ መንጎ ሓይልታት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን መሓዙቶምን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት)ን ኣብ ወርሒ ሕዳር 2020 ውግእ ካብ ዝጅመር ኣሸሓት ሰባት ከም ዝሞቱን ሚሊዮናት ከኣ ካብ መነባብሮኦም ክመዛበሉ ከም ዝተገደዱን ኣብዚ ጋዜጣዊ ዋዕላኦም ጠቒሶም።
ትግራይ ኣብዚ እዋንዚ ህይወት ዘድሕን መድሃኒትን መግብን ከይኣትዋ ዝተዓጽወት እያ። እዚ ዕጽዋ ከኣ ብኣማኢት ኣሸሓት ንዝቁጸሩ ኣብ ደረጃ ዝለዓለ ሓደጋ ጥሜት ንዘለዉ ሰባት ዝውስኽ እዩ፡ ምስ በሉ ነቲ ኩነታት ኣዝዩ ዘሻቕልን ዘሰንብድን ክብሉ ገሊጸምዎ።
ዶ/ር ቴድሮስ “ኣነ ወዲ’ቲ ከባቢ እየ፡ እንተኾነ ብዘይኣድልዎ እየ ዝዛረብ ዘለኹ” ምስ በሉ፡ እቲ ንሸውዓተ ሚሊዮን ህዝቢ ንዝያዳ ሓደ ዓመት ምዕጻው ደጊሞም ኣጨናቒ ኩነታት እዩ ክብሉ ገሊጸምዎ። ዝያዳ ነቲ ኩነታት ንምብራህ ከኣ፡ ሕክምና የለን፡ መድሃኒት የለን፡ ተለፎን የለን፡ ሚድያ የለን ክብሉ ዘርዚሮም። ኣብ ርእሲዚ ድሮናት ዘይድብድባሉ መዓልቲ ዳርጋ የለን፡ እሞ ከኣ ኣቐዲሙ ብውግእ ኣብ ዝተጠቕዐ ከባቢ ክብሉ ነቲ ኩነታት ኣብሪሀሞ። ኣተሓሒዞም ትካል ጥዕና ዓለም፡ ናብ ካልእ ከባብታት ኢትዮጵያ ሕክምናን መድሃኒትን ከቕርብ ክፍቀደሉ እንከሎ፡ ናብ ትግራይ ግና ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ 2020 ጀሚሩ ዋላ ሓንቲ ኣይተፈቕደሉን ኢሎም። ኣብ ትግራይ ዘለዉ ሓካይም መዓልቱ ዝሓለፈን ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ዝኾነን መድሃኒት ክጥቀሙ ከም ዝተገደዱ ከኣ ጠቒሶም።
እቶም ዳይረክተር ትካል ጥዕና ዓለም፡ መሰረታዊ ኣቕርቦት ዋላ ኣብ ግዜ ውግእ ክኽልከል ኣይግበኦን እዩ፡ ውግእን ጐንጽን ንምዕጻው ምኽንያት ኮይኑ ክቐርብ ኣይክእልን እዩ ኢሎም። ኣብቲ ዝለዓለ ኣዕናዊ ውግኣት ሶርያን የመንን እውን ትካላት ጥዕና ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኩሉ ግዜ ኣድላይ ቀረብ ይሰዳ ነይረን እየን ክብሉ ከም ኣብነት ጠቒሶም።
ናይ ትካል ጥዕና ዓለም ናይ ህጹጽነት ሓላፊ ሚቻየል ሪያን ብወገኖም፡ “ሰኣን ህይወት ዘድሕን መሰረታዊ ነገራት ምቕራብ፡ ብዙሓት ሓሊፎም እዮም” ክብሉ ንኩነታት ትግራይ ገሊጸምዎ። ቀጺሎም ከኣ መሰረታዊ ብመርፍእ ዝወሃብ መድሃኒትን ካልእ ንሕማም ሽኮር ዝኸውን ኣፋውስን ናብ ትግራይ ከይቀርብ ካብ ፍርቂ ዝሓለፈ ዓመት 2021 ንደሓር ተኸልኪሉ እዩ ድሕሪ ምባል፡ እዚ ከኣ ክኢላታት ሕክምና ሓደገኛ ሕማማት ከይፍውሱ ዓጊትዎም ዘሎ እዩ ኢሎም።
ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ፡ ግብጽን ሳዑዲ ዓረቢያንFriday, 14 January 2022 09:20 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ወተሃደራዊ ሓይልታት ግብጽን ሳዑዲ ዓረቢያን “ታቡክ-5” ኣብ ትሕቲ ዝብል መጸውዒ ናይ ሓባር ወትሃደራዊ ልምምድ የካይዱ ከም ዘለው፡ “ደይሊ-ነውስ” ዝተባህለት ጋዜጣ ግብጺ ኣብ ናይ 9 ጥሪ 2022 ሕታማ ኣፍሊጣ። እዚ ልምምድ ኣብ ሳዑዲ ዓረብያ ንመዓልታት ዝቕጽል እዩ ተባሂሉ።
እዚ ወተሃደራዊ ልምምድ ብመሰረት ሓባራዊ ልምምድ ኣብ መንጎ ኣዕሩኽን ኣሕዋትን ሃገራት ንወተሃደራዊ ምትሕብባር ኣብ ዝተፈላለዩ መዳያት ብዝብል ምትእስሳር ዝካየድ ዘሎ ምዃኑ ደይሊ-ነውስ ግብጺ ሓቢራ።
ናይቲ ኣብቲ ልምምድ ዝሳተፍ ዘሎ ወተሃደራዊ ሓይሊ ግብጺ ኣዛዚ፡ ብዛዕባቲ ልምምድ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ እቲ ልምምድ ሓሳባት ንምውህሃድን ተመኩሮታት ንምልውዋጥን ከም ዝሕግዝ ጠቒሶም። ኣተሓሒዞም ድማ እቲ ልምምድ ናይዞም ተሳተፍቲ ወገናት ድሉውነት ምትሕግጋዝ ኣብ መደባት ምሕንጻጽን ምምሕዳሩን ናይ ሓባር ክእለትን ብቕዓትን ዘማዕብል ምዃኑ ተገሊጹ።
ስዑዳዊ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ሓይሊ ሰሜናዊ ምዕራብ ብወገኖም፡ እዚ ልምምድ፡ ናይ ክልቲአን ሃገራትን ናይቶም ዝሳተፉ ዘለዉ ባእታታትን ናይ ምትሕብባርን ተመኩሮ ምልውዋጥን ከምኡ’ውን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ክእለት ናብ ዝለዓለ ሞያዊ ደረጃ ዘማዕብል እዩ ኢሎም።
እዚ ታቡክ-5 ዝተሰየመ መደብ ወትሃደራዊ ልምምድ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ዝካየድ ዘሎ ብመንጽር ስፍሓቱ፡ ብዙሕነት ተሳተፍቱን ዓይነት ምንቅስቓሱን ዝለዓለ እዩ። እዚ ልምምድ ኣብ መንጎ ወትሃደራዊ ሓይልታት ግብጽን ሳዑዲ ዓረቢያን ዘሎ ምትሕብባርን ዕቤት ውጽኢታዊ ዝምድናአንን ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከም ዝበጸሐ ዘረጋግጽ እዩ ድማ ተባሂሉ። ብዘይካዚ እዚ ምንቅስቓስ ናይ ሓባር ጸላኢኦም ንምምካት ኣብ ምውህሃድ ዓብይ ግደ ከም ዝህልዎ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ።
እቲ ወተሃደራዊ ልምምድ ዝተፈላለዩ ናይ ባሕሪ፡ ምድሪ ኣየርን ኤክትሮኒካውን ስልቲ ውግኣት ዘጠቓለለ እዩ። ምንቅስቓስ መጐዓዝያ፡ ድሕነት ቀይሕ ባሕሪ፡ ዝምልከት ኮይኑ ከምኡ ድማ ንሓለዋ ኣገዳሲ ንብረት ንዝጸዓና መራክብ ከም ዘጠቓልል ተፈሊጡ’ሎ።
ሃገረ ግብጺ ቅድሚ ሕጂ እውን ምስ ሱዳን ተደጋጋሚ ናይ ሓባር ወታደራዊ ልምምድ ከተካይድ ከም ዝጸንሐት ዝዝከር እዩ።
ስለ ዘይደለናዮ ዲና፡ ስለ ዘይከኣልናዮ?Friday, 07 January 2022 09:20 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓድነት ሓይሊ እዩ፡ ሽሕ ፈልጺ መእሰሪኡ ልሕጺ፡ ኣጻብዕቲ ምስ ዝሓብራ ኣርቃይ የጸንበዓ”፡ ዝብሉ ኣበሃህላታት፡ ኣብ ኤርትራና ቅቡላት እዮም። መሰረታዊ መልእኽቲ ናይዞም ምሳልያዊ ኣበሃህላታት ንኣድማዕነት ሓቢርካ ምስራሕ ወይ ምቅላስ ምዕዛዝ እዩ። ክንድቲ ኣገዳስነቶም ምትግባሮም ቀሊል ከም ዘይኮነ ከኣ ብሩህ እዩ። ብቕሩብነትን ኣበርክቶን ናይቶም ክሓብሩ ዝግበኦም ኣካላት እምበር፡ ብድሌት ውሱናት ዝትግበሩ ኣይኮኑን። እቲ ዘኽፍልዎ ዋጋ ቅሩብነት ክሳብ ዝሃለወ እምብዛ ክቡር ወይ ዘይከኣል ኣይኮነን። እዞም ኣምራት ካብ ዕለታዊ መነባብሮ ጀሚርካ ክሳብ ከምዚ ሎሚ ተጸሚድናሉ ዘለና ዝለዓለ ዕማም ቃልሲ ንጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኣገደስቲ እዮም።
ኣብ ተመኩሮና በበይንኻ ወፍሪ ከምዘየድምዕ ካብ እንርዳእ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ካብ በበይንኻ ወፍሪ ወጺእና ብሓባር ዘስርሓና መድረኽ ንምርካብ ካብ እንጸዋዋዕ እውን ከምኡ ነዊሕ እዋን ወሲዱ። ምጽውዋዕ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ግብራዊ ስጉምቲ ኣቲና ዝተፈተናሉ መድረኻት ውሑድ ኣይኮነን። ተመኩሮ ምሕዝነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ምፖሓኤ)፡ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን (ኤዲኪ)፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)ን ካለኦት ንኡሳት ግንባራትን ምጥርናፋትን ንምድኳን ዝተኻየዱ ጻዕርታት ከም ኣብነት ዝጥቀሱ ፈተነታት እዮም። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኩሎም፡ ኣድሚዕናስ ኣብ ልዕሊ ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍን ናይ ጭቆና መሓውሩን ዘሳሕዮ ተጽዕኖ ከነሕድር ኣይከኣልናን። ከምዚ ብምዃኑ ዘተሓሳስብ ኮይኑ፡ ካብዚ ኩሉ ምፍታንን ዘይምዕዋትን ዝተቐስመ ተመኩሮ ከም ዘሎ ግና ዝከሓድ ኣይኮነን። “እሞ ሎሚኸ ካብዚ እናደለናዮ ዘየድማዕናሉ ተመኩሮታት ተማሂርናዶ ናብ ዝሓሸ ብራኸ ደየብና ወይስ ኣብኡ ጋም ማን ንብል ኣለና?” ዝብል ሕቶ ከልዓል ባህርያዊ እዩ። “ነዚ ሕቶዚ ኣብ ምምላስከ ኣበየናይ ደረጃ ንርከብ ኣለና? ንዝብል’ውን ብጽሞና ክንሓስበሉ ካብ ምብቃዕ ካልእ መተካእታ የብልናን።
በዞም ፈቲናዮም ናብቲ ንደልዮ ብራኸ ዘየብጽሑና መድረኻ ተስፋ ቆሪጽና ብሓባር ዘስርሓና ሰፊሕ ጽላል ሃሰስ ካብ ምባል ዓዲ ዘይምውዓልና ዝነኣድ እዩ። ዝያዳ ዝነኣድ ግና ኣብ ፍረ ክንበጽሕ ምስ እንኽእል እዩ። ቃልሲ እንዳወድቕካ እንዳተንሳእካ ካብቲ ዘየዕወተካ እንዳተመሃርካ ዝኽየድ ጉዕዞ ስለ ዝኾነ፡ ተስፋ ዘይምቑራጽና ግቡእ እዩ። እቲ ምውዳቕን ምትንሳእን ንሓዋሩ መናብርትና ዘይኮነስ ኣብ ሓደ ቦታ ትምህርቲ ሂቡ ተሰጊሩ፡ ቀጻሊ ትንሳአ ዘበስር ክኸውን ይግበኦ። “ስለምንታይ ኢና ክንስራሕን ክንፈርስን ጸኒሕና?፡ ጌና ሎሚ እውን ካብኡ ዘይወጻእና?” ናይ ኩልና ሕቶ ክኸውን ይገበኦ። እቲ መልሲ እውን ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ተወዲቡ ምእንቲ ለውጢ ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ውዳበታት ዘሎ እምበር፡ ካብ ካልእ እንጽበዮ ከምዘይኮነ ንገንዘብ። መልሱ ኣብ ኢድና ክነሱ ክንምልሶ ዘይምቃዕና ከኣ መምስ ሕልናና ከንዛረበሉ ይግበኣና። ካብዚ ሕልናዊ ኣስተንትኖን ሓላፍነትን ክንነቅል እንከላና ኢና ከኣ ነቲ ብሓባር ምቅላስ ንደልዮ ክነስና ዘይከኣልናዮ ከነተግብሮ እንበቅዕ።
እቲ ክንሰግሮ እንዳደለናን እንዳጨራሕናሉን ክንበቕዖ ዘየኽኣለና ምኽንያታት ነዊሕ ዝርዝር ዘለዎ እዩ። ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ኣብ ሓደ ናይ ሓባር መድረኽ ገምጊመን ሓያሎ ድኽመታት ዘመዝጊበን ከም ዝነበራ ኣብ መደረኻት ዝዝረበሉ ዘሎ እዩ። ሕድገት ክትገብር ቅሩባት ዘይምዃን፡ ኣብ ክንዲ ናብ መጻኢ ምምዕዳው ኣብ ሕሉፍ ንምጽብጻብ ምድሃብ፡ ቀጻሊ ምትእምማን ዘይምጥራይ፡ ኣብ ክንዲ ነቶም ዘሰማምዑ ነቶም ዝፈላለዩ መጢጥካ ምጉላሕ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ህልዊ ናይ ዘሰማምዑ ነጥብታት ምትእምማን ኣብ መጻኢ ከጋጥሙ ይኽእሉ ዝበሃሉ ስግኣታት ምጥርጣር፡ ሎሚ ብውድባት ዝዕመሙን ጽባሕ ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከቱን ኣነጺርካ ዘይምርዳእ፡ ናይ ሎሚ ምድማዕ ንናይ ጽባሕ ዓወት ኣፍደገ ዝኸፍት ምዃኑ ዘይምእማን፡ ኣብ ክንዲ ናትካ ኣተሓሳስባ ኣነጺርካ ምብራህ ናይ መወዳድርትኻ ኣተሓሳስባ ምንእኣስ፡ በቲ ዘሰማምዓካ ነጥብታት እውን ብሓባር ናብ ህዝቢ ዘይምቕራብ፡ ንኤርትራውን ዝጸልወካ ዘይኤርትራውን ዛዕባታት ብንጹር ደደረጀኦም ከተትሕዝ ዘይምብቃዕን ምድውዋሶምን፡ ከምኡ እውን ብሓባር ንቃለስ ክበሃል እንከሎ፡ ንኹልኻ ብማዕረ ዘርብሕ ምዃኑ ኣብ ክንዲ ምርዳእ ንሓደ ኣካል ጥራይ ከም ዝጠቅም ጌርካ ምውሳድ፡ ከም ናይ ዕንቅፋት ኣብነታት ክጥቀሱ ዝኽእሉ እዮም። እቶም ዕንቅፋታት ከምዚኣቶም ካብ ኮኑ እቲ መፍትሒ ከኣ ኣብኣቶም ኣራሚ ስጉምቲ ምውሳድ እዩ።
ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መስርሕ ብደረጅኡ ዝጸሉን ዝጽሎን እምበር ንጹል ኣይኮነን። እቲ ምጽልላው ኣብ መንጎ ኤርትራዊ ውዳበታን ዘይኤርትራዊ ከባብያዊ ኣካላትን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሕድሕድ ኤርትራዊ ውዳበታት እውን ክረአ ዝግበኦ እዩ። ምጽልላው ካብ ዝግለጸሉ ሓደ፡ ንስኻ ካብ ተመኩሮ ካለኦት ክትወስድ፡ ካለኦት ከኣ ካብ ናትካ ተመኩሮ ክወስዱ እንከለዉ እዩ። ኣብ ሕድሕድ ኤርትራዊ ውዳበታት እዚ ምምልላእ ኣሎዶ የለን ምድህሳሱ ኣድላይ እዩ። ሎሚ ደኣ ይሓይሽ እምበር ተመኩሮና ኣብ ሓደ ዝገብሮ እቲ ካልእ ከነኣእሶ ወይ ከፍርሶ ኮይኑ ከም ዝጸንሐ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። እዚ ግጉይ ናይ ምጽልላው ተመኩሮን ንሱ ዝገደፎ ስንብራትን ክሳብ ሎሚ እውን ሰፊሕ ናይ ሓባር ጽላል ከይንውንን ካብ ዝዓንቀጹና ሓደ እዩ ኢልካ ዘይውሰድ ኣይኮነን።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝወርድ መከራ እናደረኸና፡ “ግዜ የብልናን ናይ ሓባር መድረኽ ኣብ ምፍጣር ንቀላጠፍ” ክንብል ጸኒሕና ኢና። እቲ ግዜ የብልናን ሎሚ ዝያዳ ዓይኑ ኣፍጢጡ መጺኡ፡ ኣብ ድርኩዂት ሃገር ናይ ምድሓንን ዘይምድሓንን ንርከብ ኣለና። ኤርትራዊ ልኡላዊ ህልውናና ብጉልባብ ዞባዊ ድዩ ከባብያዊ ኣጀንዳ ተጐልቢቡ ከይወሓጥ ኣብ ዘስገኣሉ ደረጃ ኢና ንርከብ ዘለና። ብመንጽርዚ ንርከበሉ ዘለና ህጹጽ ተሃዋሲ እዋን፡ ኣብ ክንዲ ጽባሕ ወይ ድሕሪ ጽባሕ ከገጥሙ ዝኽእሉ ብደሆታት ከነጻሪ ግዜ ንበልዕ፡ ሎሚ ኣብ ኢድና ብዘሎ ዓቕሚ ክንገጥሞ ንግደደሉ እዩ። እዚ ማለት ኣብ ሎሚ ኮይና ብዛዕባ ጽባሕ ኣይንሕሰብ ማለት ዘይኮነ፡ ናይ ሎሚ ከይወገና ናብ ጽባሕ ክንሰግር ስለ ዘይንኽእል፡ ንሎሚ ኮነ ንጽባሕ በብደረጃኦም ኣድህቦ ንሃቦም ንምባል ዝኣክል እዩ። ስለዚ ዝርዝር ከየብዛሕና ኣብ ምዕቃብ ልኡላውነት ኤርትራን ምውጋድ ህግደፍን ትካላቱን ኣትኪልና፡ እቲ ንደልዮ ንምዕዋት ብዘለና ዓቕሚ ንጠቐም መጸዋዕታና እዩ።
ዮውሃንስ ሃብተ ዝተባህለ ኤርትራዊ-ሆላንዳዊ ኣስጋራይ ከምዝተተሓዘ ኢንተርፖል ኣፍሊጡWednesday, 05 January 2022 22:55 Written by ቢቢሲ (BBC)
ዮውሃንስ ሃብተ ዝተባህለ ኤርትራዊ-ሆላንዳዊ ኣስጋራይ ከምዝተተሓዘ ኢንተርፖል ኣፍሊጡ
ምንጪ ስእሊ,INTERPOL
ዩውሃንስ ሃብተ ዝተብሃለ ኤርትራዊ-ሆላንዳዊ ኣስጋራይ ኣብ ናይሮቢ ብ16 ታሕሳስ ተታሒዙ ንመንግስቲ ሆላንድ ኣብ መዓልቲ ልደት ፈረንጂ ከምዝረከበ ኢንተርፖል ኣፍሊጡ።
ዩውሃንስ ሃብተ፡ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰሰባት፡ ስኑዕ ሰነዳትን ክሲ ቀሪብሉ ምህላዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
እዚ ናይ ሆላንድ ዜግነት ከምዘለዎ ዝግለጽ ኤርትራዊ-ሆላንዳዊ፡ ክሳብ ግቡእ መስርሕ ፍርዱ ዝውዳእ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝጸንሕን በቲ ቀሪብሉ ዘሎ ክሲ ገበነኛ ኮይኑ እንተተረኺቡ ክሳብ ሸሞንተ ዓመት ክእሰር ከምዝኽእል ኣብ ኢንተርፖል ዝወጽእ ሓበሬታ ይጠቅስ።
ወዲ 53 ዓመት ዩውሃንስ ሃብተ ብኢንተርፖል ክድለ ድሕሪ ምጽንሑ እዩ ብምትሕብባር ፖሊስ ኬንያ ኣብ ጫፍ ከተማ ናይሮቢ ተታሒዙ።
ምንጪ ስእሊ,INTERPOL
ዓሰርታትተ መንእሰያት፡ ደቂ ኣንስተዩን ህጻናትን ብመገዲ ኤስያ ናብ ኣውሮጳ ከሰጋግር ከምዝጸንሐ ዝግለጽ ዩውሃንስ፡ ብውሐዱ ኣብ ኣርባዕቲ ስርሒታት ምስግጋር ደቂ ሰባት ከምዝተሳተፈ ፖሊስ ኬንያ ገሊጹ።
ዩውሃንስ ካብ 2017 ጀሚሩ ብመንግስቲ ሆላንድ ክድለ ከምዝጸንሐን ካብ ኬንያ ተታሑዙ ናብ ሆላንድ ምስ ተወሰደ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣምስተርዳም ብቀጥታ ናብ ቤት ማሕቡስ'ዩ ተወሲዱ።
ኢንተርፖል ንመንግስቲ ኬንያ ሃለዋት ዩውሃንስ ሃብተ 10 ታሕሳስ ምስ ሓበሮ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ መዓልታት'ዩ ኣብ ቀይዲ ክውዕል ክኢሉ።
ኢንተርፖል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ክደልዮም ዝጽነሐ 286 ኣሰጋገርተን ተሓበባረቶምን ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወ ገሊጹ ነይሩ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ'ውን ኣኽባሪ ሕጊ ሆላንድ ንኤርትራዊ ኣሰጋጋሪ ደቂ ሰባት ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ኣብ ዝርዝር ቀንዲ ተደለይቲ ሰባት ሰሪዕዎ።
ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ሓደ ካብቶም ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ተኸሲሱ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝነበረን ካብ ቤት ፍርዲ ዝሃደመን ውልቀሰብ እዩ።
ኣኽባሪ ሕጊ ኔዘርላንድ፡ ንኤርትራዊ ኪዳነ ሃብተማርያም ኣብ ዝርርዝ ቀንዲ ተደለይቲ ሰባት ብምስፋር ተታሑዙ ናብ ሕጊ ክቐርብ ከምዝኣዘዘ ሮይተርስ ምቅልሑ ይዝከር።
ምንጪ ስእሊ,REUTERS
ኪዳነ ዘካርያስ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ንሓደ ዓመት ብጉዳይ ክልተ ስደተኛታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኮይኑ ጉዳዩ ክረአ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2020 ካብ ቤት ፍርዲ ሃዲሙ ከምዝተሰወረ ይዝከር።
ካብ ማእከል ቤት ፍርዲ ክሃድም ምኽኣሉ ብዙሓት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ኣዘራራቢ ብምግባር ብዓይኒ ጥርጣረ ክርእይዎ እንከለዉ፡ እቲ ምህዳሙ ነቶም ንሰብኣዊ መሰላት ዝቃለሱ ሰባት ዘሰንበደን ዘቐጠዐን ክስተት'ዩ ነይሩ።
ኪዳነ ዘካርያስ፡ ዋላ'ኳ ካብ ቤት ፍርዲ እንተሃደመ፡ እቲ ቤት ፍርዲ ኪዳነ ኣብ ዘይተረኸበሉ ንሕልፈት ክእሰር ፍርዱ ሂቡ'ዩ። ኪዳነ ኣብዚ እዋን ኣበይ ከምዝርከብ ኣይፍለጥን'ዩ።
ብሽም ኪዳነ ገንዘብ ብምቕባል ምስኡ ዝተኸሰሰት ሳባ መንደር ሃይለ፡ ን12 ዓመት ክትእሰር ክትፍረድ እንከላ፡ ተሓባበሪ ኪዳነ ከምዝኾነ ዝንገረሉ ወሊድ ብዝብል ስም ዝጽዋዕ ተወልደ ጎይትኦም ዝተብሃለ ዕሉል ኣሰጋጋሪ ኸኣ ን18 ዓመት ክእሰር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ተፈሪዱ።
ኣይሪሽ ታይምስ ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ገጻቱ ከምዘስፈሮ፡ ኪዳነን ተወልደን ካብ 2014 ክሳብ 2018 ኣብ ዝነበረ ግዜ ብ10ታት ኣሸሓት ዝቁጸሩ ሰባት ካብን ናብን ሊብያ ከምዘሰጋገሩ ገሊጹ።
ኣኽባሪ ሕጊ ኔዘርላንድ ምስ ጣልያን ብምትሕብባር ንኪዳነ ሒዙ ናብ ፍርዲ ከምዘቕርቦ ገሊጹ ኣሎ።
ቤት ጽሕፈት ኣኽባሪ ሕጊ ኔዘርላንድ፡ ብኪዳነ ግዳያት ዝኾኑ ሰባት፡ ዝተሳቐዩ፡ ተጨውዮም ገንዘብ ክኸፍሉ ዝተገደዱን ጾታዊ ዓመጻት ዝበጽሐንን ኣብ ኔዘርላንድ ስለዝርከቡ ንጉዳይ ኪዳነ ብዕቱብ ክርእዮ ከምዝመረጸ ገሊጹ።
ብመሰረት ሕጊ ኔዘርላንድስ፡ ኣብ ኔዘርላንድስ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ሳባት በደል ንዝፈጸሙ ደቂ ካልእ ሃገራት ናብ ፍርዲ ዝቐርብሉ ኣገባብ ኣሎ።
ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት፡ ዓመታዊ ኣሰጋገርቲ ሚልዮናት ዶላራት ዝሓፍስሉ ስራሕ እዩ።
ንሰድተኛታት ብምትላልን ብፈታውን ብዘይሓጋዊ ኣገባብ ካብን ናብን ሃገራት ብምስግጋር ኸኣ ንኣደደዳ ንስቃይ፡ መግረፍቲ፡ ጾታዊ ዓመጻትን ሞትን ከምዘቃልዕዎም'ዩ ዝግለጽ።
ምትሕግጋዝዶ ኢድ ኣእታውነት!Saturday, 25 December 2021 10:01 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ዓለምና ሎሚ ሳላ ዕቤት ዘመናዊ መራኸቢ፡ እምብዛ ተቐራሪባ ከም ሓንቲ ስድራቤት ኣብ እትግለጸሉ ደረጃ ምቅርራብ ኢያ ዘላ። እዚ ምቅርራብ ዘኸተሎ ናይ ሃገራት ምጽልላው ከኣ ብኽንድኡ ደረጃ ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ዕቤት ኣብጺሑና ይርከብ። እዚ ብደረጃ ዓለም ዝረአ ዘሎ ኮይኑ፡ እቲ ምቅርራብን ምጽልላውን ዝያዳ ዝሕይል ኣብ ኣዝዩ እስትራተጅያዊ ኩርነዓት እዩ። ኤርትራ እትርከበሉ ዞባ ቀይሕ ባሕርን ምብራቕ ኣፍሪቃን ድማ ብዘለዎ ኣህጉራዊ ኣገዳስነት፡ ካብቲ ጽዑቕ ናይ ረብሓ ምጽልላው ዝረኣየሉ ኩርነዓት ሓደ እዩ።
ኣብዚ ስልጣነ ዘምጸኦ ዝያዳ ምቅርራብ፡ ዓቕሙን ሃብቱን ብዘየገድስ ሓደ ኣካል በይኑ ተነጺሉ ህላወኡ ኣረጋጊጹ ዝብልጽገሉ ዘይኮነ፡ እቲ መዳይ ይፈላለ እምበር ሓደ ብዘይ ናይቲ ካልእ ህልውና ክቕጽል ቀሊል ኣብ ዘይኮነሉ ታሪኻዊ ኩነታት ኢና ንርከብ። እቲ ምትሕግጋዝ ከም ርዱእ ካብቶም ዝቀራረቡ ንሓደ ኣርቢሑ ነቲ ካልእ ዝጐድእ ዘይኮነ፡ ናይ ምምልላእ ባህሪ ዘለዎ፡ ንኹሎም ብማዕረ ከም ዘርብሕ ኮይኑ ክተሓዝ እንከሎ ኣወንታውን ቀጻልን ከም ዝኸውን ዘዳዲ ኣይኮነን። እቶም ተዛመድቲ ወገናት ዝምድናኦም ዝውጥንዎ ብቀንዱ ንገዛእ ርእሶም ንምጥቃም'ምበር፡ ነብሶም ጎዲኦም ንመዛምድቶም ንምጥቃም ጥራይ ኢሎም ኣይኮኑን። እቲ ካብቲ ዝምድና ዝርከብ ተጠቃምነት ንናይ ሓባር ረብሓ እንተዘይኮይኑ፡ ኣይቅጽልን እዩ። እንተቐጸለ እውን ዘይምምዝዛን ፈጢሩ ናብ ድምር ክሳራን ህውከትን ዝወስድ እዩ ዝኸውን።
ዝምድና ብግቡእ ዝተጸንዐ፡ ሚዛኑ ዝሓለወን ቀይሕ መስመራቱ ዝሓለወን እንተዘይኮይኑ፡ ከኸትሎም ካብ ዝኽእል ሳዕቤናት ሓደ ምስዕራር ኢድ ኣእታውነት እዩ። እቲ ካልእ ገጽ ናይ ደረቱ ዘየነጸረ ዘይሚዛናዊ ዝምድና ከምቲ “ክቱር ፍቕርስ ክቱር ባእሲ ይወልድ” ዝበሃል፡ ሚዛኑ ስሒቱ ናብ ናይ ሓደ ወገን ተጠቃምነት ዛዝዩ ጽልእን ቅርሕትን ኣኸቲሉ፡ ናብ ውግእን ምትህልላኽን ናይ ምምዕባል ሕማቕ ዕድል የጋጥሞ። ካብዚ ኣሉታዊ ጫፋትን ዘኸትሎ ሳዕቤንን ንምድሓን፡ መስርሕ ዝምድና፡ ዝተጸንዐ፡ ዝሓለፈ፡ ህልውን መጻእን ኣብ ግምት ዘእተወ፡ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ምትሕግጋዝን ዝተመስረተ ንኢድ ምትእትታው ዘየፍቅድ ብግዝያዊ ስምዒታትን ናይ ሓጺር ግዜ ረብሓን ዘይተደረተን ኣርሒቑ ዝጥምት ክኸውን ይግብኦ። ምሕዝነት ሃገራትን መንግስታትን ኣብ ዕርክነት መራሕቲ ጥራይ ተደሪቱ ክተርፍ ዝግባእ ኣይኮነን። ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስትን ህዝብን ግሉጽ ክኸውን ይግበኦ። ዝምድና ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣብቲ ምሕዝነት ዓቢ ቦታ ከም ዘለዎ ኣብ ግምት ምእታው መሰረታዊ ነጥቢ ኢዩ። ሽርክነት ሃገራት ንሕገ-መንግስታውን ትካላውን ኣሰራርሓታት ጎስዩ ብዝወጽእ ግዝያዊ ኣዋጃትን ዘረሳስን መደረታትን ውሕስነቱ ክረጋገጽ ኣይክእልን ኢዩ። ነብሱ ብዝኸኣለ ትካል ክምራሕ እውን መሰረታዊ ኣድላይነት ኣለዎ። ኣብ ዝምድና ከጋጥሙ ካብ ዝኽእሉ ጫፋትን ሳዕቤናቶምን ፈሪሕካ ነብስኻ ኣግሊልካ ምንባር ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ እሞ ኣብ ከም ሃገርና ዝኣመሰላ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ዕቤትን ተሃዋሲ ከባብን ዝርከባ ዘዋጽእ ኣይኮነን።
ጥዑይ ዝምድና ከምቲ “ካብ መቕርብ መን ይቐርብ” ዝበሃል ካብ ናይ ቀረባ ጐረባብቲ ምጅማሩ ተመራጺ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ምስ ጐረባብቲ ዘሎ ምጽልላው፡ ብቐረባ ዝረአ፡ ንናይ ኩሉ ማሕበረ-ቁጠባዊ ጽላታትን ጽልዋኡን ዝትንክፍ ናይቲ ዝጐራበት ህዝቢ መዓልታዊ ህይወት ዘራኽብን ስለ ዝኾነ። እቲ ዝምርኮሰሉ መትከላዊ መሰረት ግና ኣብዚ እውን፡ ንመርሆታት፡ ናይ ሓብር ረብሓ፡ ምትሕግጋዝን ሰላምን ክስሕት ኣይግበኦን። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ካብዚ ብምንቃል እዩ ጉዳይ ዝምድና ምስ ቀረባ ይኹን ርሑቕ ክለዓል እንከሎ፡ ንኣምራት፡ ቀጻሊ ረብሓ ህዝብን ሃገርን፡ ምትሕግጋዝን ሰላምን ዘሕይልን ንኢድ ምትእትታውን ዝነጽግን ክኸውን ተቢዑ ዝቃለስ።
ኣብዚ እዋንዚ ዝምድናን ኢድ ኣእታውነትን ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከባቢና ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ዓብይ መዛረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ቀንዲ ኣዛራቢ ዝገብሮ ድማ ኣብቲ ዝምድና ሓደ ጫፍ ጥራይ እንዳጐተትካ ምኻድ ስለ ዝረአ እዩ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኣሜሪካን ምዕራባውያን ሃገራትን ካብ ጐረባብቲ ከኣ ኣብ ልዕሊ ሱዳንን ግብጽን ዘስምዖ ተደጋጋሚ ናይ ይዘርዩኒ ኣለዉ ክሲ ምጥቃስ ይከኣል። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወገኑ ኣንጻር መንግስታት ኤርትራ፡ ቱርኪ፡ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት፡ ቻይናን ሩስያን ዘቕርቦ ቀጻሊ ናይ ኢድ ኣእታውነት ወቐሳ ምጥቃስ ይከኣል።
ኢድ ዘይምእታው ብዛዕባቶም ኣብ ፖለቲካዊ ድዩ ወተሃደራዊ ከምኡ’ውን ዲፕሎማሲያዊ ሜዳ ዝዋግኡ ዘለዉ ኣካላት ዘይምዝራብ፡ ዘይምጽሓፍን መርገጽ ዘይምሓዝን ማለት ኣይኮነን። ኣብቲ ብዛዕባቶም እትብሎን እትውስኖን፡ ናይ ሓዲኦም ቦታ ተኪእካ ባዕላቶም ንዘለዉዎ ጉዳይ “ኣነ ባዕለይ ኣለኹልኩም” ምባል ግና፡ ኣበርን ሳዕቤንን ኣለዎ። እቲ ኣበየናይ መዳይ ብዘየገድስ ኢድ ዘእቱ መንቀሊኡ ረብሓኡ ስለ ዝኸውን ናይቶም ሰብ ጉዳይ ረብሓን ክብርን ይዝንግዕ እሞ ሓደገኛ ሳዕቤን ናይ ኢድ ምትእትታው ከኣ ኣብኡ የንጸባርቕ። ብፍላይ ኣብ ከምዚ ሎሚ ኤርትራውያን ዘለናዮ ሃለዋት ብዛዕባቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት “ኢድ ኣእትዮም” ከይንበሃል ኢልና ኣፍና ንዓብሰሉ ኣይኮነን። እቲ ንዛረቦን እንወስዶ መርገጽን ብመንጽር ኤርትራዊ ረብሓ፡ መጻኢ ሰላማን ዕድላን ብኽመይ ይረአ? ክሳብ ክንደይከ ነቲ ሓደ ክጠቅም ክብል ነቲ ካልእ ከይጐድእ ጥንቑ እዩ? ወይ ብጉልባብ ምትሕግጋዝ ኢዱ ከየእቱዶ ይዕቀብ? ዝብሉ ሕቶታት ብጥንቃቐ ክምዘኑ ግና ናይ ግድን እዩ።
ውግእ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊቲ ብቐረባ ዝጸልወና ጉዳይ ጐረቤት ምዃኑ፡ እቲ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝፍጸሞ ዘሎ ወጽዓን ጭቆናን ንቃወሞን ንቃለሶን ዘለና ህግደፍ ኣካሉ ብምዃኑ ክንዛረበሉን መርገጽ ክንሕዘሉን ዘገድደና እዩ። እቲ እንወስዶ ሚዛናዊ መርገጽ መን ይገዝኦ፡ መንከ ኣይገዝኦን ከኣ፡ ነቶም ዓደግቲ ዝምልከት እምበር፡ ንሕና ግድን ሓሳብና ዘይገዛእካልና ኢልና ኣብ ዘይጉዳይና ጣልቃ ኣቲና ነገድዶ ወይ ነቀባጥረሉ ወገን ኣይህሉን። ንዓናውን ከምኡ ጣልቃ ኣቲኹም ግድን ከምዚ በሉለይ ወይ ከምዚ ግበሩለይ ኢሉ ዘገድደና ወገን ክህሉ ቅቡል ኣይኮነን። ምናልባት “ምምሕዳር ህግደፍ ኣብ ኢትዮጵያ ኣትዩ ድላዩ እንተገብረ እንታይ ኣእተወኩም?” ወይ “ስለምንታይ ኢድ ኣእታውነት ንህግደፍ ሓላል ኮይኑ፡ ነቲ ካልእ ወገን ከኣ ሓራም ይኸውን?” ዝብል ኣካል እንተልዩ፡ ቅድም-ቀዳድም ዝምድና “ንሱ ከምዚ ካብ ገበረ ኣነስ ከምኡ ዘይገብር?” ብዝብል ህልኽ ዝድፋእ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ናይ መትከልን ፖሊሲን ጉዳይ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ። ብመሰረቱ ከኣ ምስ ጉጅለ ህግደፍ መሰረታዊ ፍልልይ ስለ ዘለና፡ ኣብ ኣተሓሕዛ ዝምድና መንገድናን መንገዱን በበይኑ ምዃኑ ኣብ ግምት ምእታው የድሊ።
ተግባራት ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ቅሉዕ ኢድ ኣእታውነቱ ዘርኢ እዩ። ባዕሉ’ውን ብዘይሕብእብእ ኤርትራዊ ክነሱ፡ “ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ በዓል ጉዳይ እየ” ኢሉ ኣውጁን ብተግባር ኣርእዩናን እዩ። እዚ ባህሪ’ዚ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዘጥረዮ ሓድሽ ተረኽቦ ዘይኮነ፡ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ክኽተሎ ዝጸንሐን ዘሎን ኢደ-ወነናውነትን ገባቲ ፖሊሲን እዩ። እንተ ንሕና፡ ምትሕግጋዝን ኢድ ኣእታውነትን ደዋዊስካ ካብ ምርኣይ ክንዕቀብ ይግበኣና።
ዓመታዊ ጉባኤ ጨንፈር ቁ.2 ሃገረ ሽወደን ብዓወት ተዛዚሙSaturday, 18 December 2021 20:54 Written by ጨንፈር ቁ.2 ሽወደን
ዓመታዊ ጉባኤ ዓመተ 2021 ጨንፈር ቁ.2 ሃገር ሽወደን ብዕለት 17 ታሕሳስ 2021 ዓ.ም.ፈ. ብመራኸቢ ብዙሓን ዙም ተኻይዱ። ጨንፈር ቁ.2 ሃገረ ሽወደን ኣብ 8ተ ከተማታት ሽወደን ዝነብሩ ንጡፋት ኣባላት ዝቆመ እዩ። ጉባኤ ብኣቦ መንበር ብሰላምታ ተኸፊቱ ብተሳታፍነት ናይ ዉድባዊ ጉዳይ ሓላፊ ብ/መንግስተኣብ ኣስመሮም ብምንባሩ ሓጺር መታባብዕን ምስጋና ንጽንዓት ኣባላት ዘስመረ መደረ ሂቡ። ሽማገለ ጨንፈር ፖሊቲካውን ስሪዒታዉን ገንዘባውን ጸብጻብ ድሕሪ ምቅራብ ሰክረታርያ ጉባኤ ብምምራጽ ኣባላት ንጸብጻብ ተማያይጦም ምስ ለወባታቱ ኣርግእዎ። ጉባኤ ኣብ ህልዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ኣዝዩ ኣሰካፊ ኣንፈታት ብምህላዉ ኣስተብሂሉ፡ እቲ መሪሕነት ሰልፊ ዝወሰዶ ንቁሕ ብሩህ መግለጺ ኣብ ጥምረት ፖሊቲካዊ ሓይልታት ጻዕሪ ብሓባር ምስራሕ ክቅጽሎ፡ ብጉዳይ ኣብ ጎረበት ሃገርና ዝኸይድ ዘሎ ግናይ ዉግእ ብዉሳኔ ጉባኤናን ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ዝወሰኖ ብምኽታል ሓድነቱ ዓቂቡ ክቃለስ ኣስሚሩሉ። ናይ ዕለት 11ታሕሳስ 2021 6ተ ሰዓታት ዝወሰደ ዓሚቅ ብዝርዝር መግለጺ ኣቦ መንበር ኣዝዩ ኣገዳስን መሃርን ብምንባሩ ሃናጺ ሓድነት ሰልፊ ብምንባሩ ኣድኒቅና ደራኺ ንንቁሕ ቃልሲ ምኳኑ ኣስሚሩሉ። ጉባኤ ነት ብሽማገለ ጨንፈር ዝቀረበ ንራዲኦ ድምጺ ሓርነት 100 ክራውን ብኽፋል ብሙሉእ ድምጺ ተቀቢልዎ ንቀጻሊ ከኣ ባባላት ሰዲህኤ ዝፍኖ ራዲዮ ክብሃል ኣስሚሮምሉ። ቀጺላ ሓጻይት ሽማገለ ብዝቀረበቶም 3ተ ኣባላት ንዓመተ 2022 ዓ.ም.ፈ. እትመርሕ ሽማገለ ብምሉእ ድምጺ መሪጾም ኣኼባኦም ዛዘሙ።
ስለምንታይ፡ ኤርትራውያን ኣብ በበይኑ ሰልፍታት?Wednesday, 15 December 2021 12:55 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሰላማዊ ሰልፊ ካብቲ ብዙሕ ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ዝግለጸሉ መንገድታት ሓደ እዩ። ስሙ ደኣ “ሰላማዊ” ይኹን እምበር፡ ብትሕዝቶኡ ሓደ ኣሉታዊ ተረኽቦ ንክውገደልካ ወይ ድማ ተቐባልነት ንክረኽበልካ እትደፍኣሉ ህዝባዊ ናዕቢ እዩ። በዚ መሰረት ሰባት ሓደ ጉዳይ ክውገደሎም ወይ ክቕጽለሎም ኣብ ዝደልይሉ ኩነታት ዝኽተልዎ ስልቲ ቃልሲ እዩ። እዚ ኣምር’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ተመኩሮ ናይቲ ልዕሊ 80 ዓመታት ዝዕድሚኡ ፖለቲካዊ ቃልሱ የዘውትሮ ስለዝነበረ ሎሚ ከም ሓድሽ ዝንገሮ ኣይኮነን።
ምክያድ ሰላማዊ ሰልፊ ንባዕሉ ሓደ ካብ ተቓሊስካ ከተረጋግጾ ዘለካ መሰረታዊ መሰላት እዩ። ኤርትራውያን ክሳብዚ እዋንዚ ነዚ መሰልዚ ክጭብጡ ስለዘይከኣሉ፡ ንምጭባጡ ይቃለስሎም ካብ ዘለዉ መሰላት ሓደ እዩ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ኣብቲ ንመሰረታዊ ናጽነታትን ሓርነታትን ዝምልከት ክፋል ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ፡ “ ሰዲህኤ፡ ኤርትራ ኩሉ መሰረታዊ ኣድማሳዊ፡ ሰብኣውን ሲቪላውን ሓርነታትን ደሞክራስያዊ መሰላትን ብሕታዊ ቁጠባዊ ዋንነትን ዘውሓሰት ሙሉእ ናይ ሃይማኖታዊ እምነት፣ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ፣ ናይ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ምእካብን፣ ምንቅስቓስን፡ ከምኡውን ሞያውን ህዝባውን ማሕበራት ናይ ምውዳብን ነጻነት ዘለዋ ሃገር ንኽትከውን ይቃለስ።” ዝብል ኣስፊሩ ኣሎ።
ኤርትራውያን ብዙሕነትና ዝወለዶ መሰረታዊ ዘይኮነ ፍልልያት ኣለና። እዚ ፍልልያትዚ ምሳና ዝነበረን ዝቕጽልን እምበር፡ ሓድሽ ዝተፈጥረ ኣይኮነን። ሓድሽ ዝበሃል ነገር እንተሊይዎ እቲ ዝጸንሓና ንፍልልያት ኣማሓዲርካን ኣከኣኢልካን ኣብ መሰረታዊ ጉዳያት ግና ሰጢምካ ብሓባር ምቕጻል ይፈኩስ ምህላዉ እዩ። ካብቲ ሳላ ንኡስ ፍልልያትና ኣመሓዲርና ኣብ መሰረታዊ ጉዳያት ሓደ ብምዃና ዘረጋገጽናዮ ዓወት ናጽነትና ኣረጋጊጽና፡ ልኡላውነትና ከነውሕስ ምኽኣልና እቲ ዝለዓለ እዩ። እዚ ናብ ቀዳማይ ጸላኢ ኣትኪሉ ታሪኽ ዝሰርሐ ሓድነት ሎሚኸ ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ ኣሎ? ዝብል ሕቶ ብጽሞና ተረዲእና ብህድኣትን ሓላፍነትን ክንምልሶ ዝግበኣና እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቀዳመ-ሰንበት፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዓለም ኤርትራውያን ዝሳተፍዎ ሰላማዊ ሰልፍታት ምርኣይ ንቡር ኮይኑ ኣሎ። እቲ ኣገባቡ፡ ቃንኡን ተልእኮኡን ግና ከምቲ ምብዝሑ ዘተባብዕን ናይ ሓባር ዓቕሚ ዝድልብን ኣይኮነን። ካብቲ ከምኡ ዘብሎ መሰረታዊ ጉዳይ፡ ኣብ ክንዲ ሓድነትን ምቅርራብን ኤርትራውያን ዘህጥር፡ ነቲ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ኒሕ ዘድክም ስለ ዝኾነ እዩ። ሎሚ ኤርትራውያን ገሊኦም ምስ ተጋሩ፡ ገሊኦም ምስ ደገፍቲ ብልጽግና ኢትዮጵያውያን፡ ገሊኦም ከኣ ነብሶም ክኢሎም ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ይስለፉ ኣለዉ። እዚ ኣካይዳዚ ምስቲ ድሕሪ ተረኽቦ ህልቂት ኤርትራውያን ደሴት ላምፓዱዛ፡ ብሓንሳብ ኣብ ጀነቫ ዘካየድዎ ደሓር ግና ከምቲ ኣጀማምራኡ ዘይቀጸለ መሬት ዘንቀጥቀጠ ሰላማዊ ሰልፊ ከነረኣእዮ እንከለና፡ ነንቆልቁል ከም ዘለና ዘመልክት እዩ።
ነዚ በበይንኻ ምስላፍን ምስ ዘይኤርትራውያን ምስላፍና ዘምጸኦ ፖለቲካዊ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ምዃኑ ንጹር እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ምፍልላይ ንቡርኳ እንተኾነ፡ ኣብ ክፈላልየካ ዘይግበኦ ተፈላሊኻ፡ ክኾኖ ካብ ዝግበኦ ዝያዳ መጢጥካ ምርሕሓቕ ግና ቅቡል ኣይኮነን። ናብ ኣተሃላልዋ ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ ክንመጽእ እንከለና እምበኣር፡ ፍልልይ በሪኹ ናብ በበይንኻ ምስላፍ ጐቲቱ ዝወስደና ዘሎ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትግራይ፡ ሰኣን ብዓንተቦ ብጥንቃቐን ውሕልነትን ምሓዙ ተባሪዑ ቃልቃል ዝብል ዘሎ ውግእን ፖለቲካዊ ትሕዝቶኡን እዩ። ተፈትወ-ተጸልአ፡ ከም ናይ ኢትዮጵያ ዝኣመሰለ ናይ ቀረባ ጐረቤት ፖለቲካዊ ምዕባለ ክንድቲ ቅርበቱ ዘሕድረልና ጽልዋ ዕዙዝ’ዩ። እቲ ሓያል ምጽልላው ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ጉዳይ ኤርትራ ንኢትዮጵያውያንን ተጋሩን ቀንዲ ጉዳዮም ኣይኮነን። ጉዳይ ትግራይ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን ከኣ ንኤርትራውያን ቀንዲ ዋኒኖም ኣይኮነን።
ኣብ ዝምድና በብመድረኹ ዘጋጥም ምውጣጣት ኣሎ። ኣብ ጐረቤትካ ዝፍጠር ሓድሽ ተርእዮ፡ ኣብ ፍሉይ ተጠንቀቕ ክትከውን ይቕስበካ እዩ። ኣባኻ ዝረአ ፍሉይ ምዕብልና እውን ንጐረባብትኻ ከምኡ’ዩ። ኣብዚ ንጉዳያት ብቐረባ ኣድቂቕካ ካብ ምርኣይ ሓሊፍካ፡ ምሉእ ብምሉእ ኣካል ጉዳይ ጐረቤትካ ከይትኸውን እሞ፡ ናብ ጣልቃነትን ሻራነትን ከይወስደካ ምጥንቃቕ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ካብ ከምዚ ዓይነት ሓደጋ ንምድሓን ከምቲ “ብዕራይ ናብ ዘበለ እንተበለ ዕርፊ ኣጽንዕ ” ዝበሃል፡ እትግዘኣሉ ኣቐዲሙ ዝተሰነደ መቆጻጸሪ ክህልወካ መሰረታዊ እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ “ኣብ ኣህጕራዊ መዳይ ክብራ ዝሓለወት ሃገር ንምህናጽ፡ ኣህጕራዊ ሕግታት፣ ቻርተራት፣ ውዕላትን ውሳኔታትን ዘኽብር፡ ንልዑላውነት ሃገራት ዘይደፍርን ናይ ሕድሕድ ኢድ ምትእትታው ዘይቅበልን ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ፖሊሲ ክኽተል እዩ” ብዝብል ዝሰፈረ ምውካስ ይከኣል። ከምዚ ዓይነት መትከላዊ ቀይዲ ኣብ ኩሉ መድረኻት እትምርኮሰሉ እምበር፡ “ክውዕየካን ብማንካ ክዝሕለካን ብኢድካ” ብዝዓይነቱ ተገላባጥነት እትሕዞ ኣይኮነን። ከምዘየስርሕን ምሕዳስ ከም ዘድልዮን እንተደኣ ተኣሚንሉ፡ ዝቕየረሉ ኮነ ዝመሓየሸሉ ሕጋዊ መድረኽን ኣገባብን ኣለዎ።
“ስለምንታይ፡ ኤርትራውያን ኣብ በበይኑ ሰልፍታት?” ዝብል ሕቶ ክንምለስ እንከለና፡ ብዛዕባ እቶም ምስ ኤርትራውያን ዝስለፉ መጻኢት ኤርትራ ዝርእይሉ ፖለቲካዊ ትጽቢት ምድህሳስ ኣገዳሲ እዩ። እቶም ኤርትራውያን ምስኣቶም ዝስለፉ ዘለዉ ካብ ተጻራሪ ምቅንቓን ሓሊፎም ኣብ ውግእ ኣትዮም ዘለዉ ሓይልታት ትግራይን ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያን እዮም። ኣብ ዙርያ ብልጽግና ዘለዉ ሓይልታት መብዛሕትኦም፡ ቅድም ናጽነት ኤርትራ ዘይተቐበሉ፡ ሎሚ’ውን ብጉዳይ ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ካብ ምሕላም ዓዲ ዘይወዓሉን ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ ንናጽነት ኤርትራ ኣፍልጦ ብምሃቡ “ወንጀለኛ” ዝብልዎን እዮም። ዝተወሰኑ ከኣ ብዛዕባ ልኡላውነት ኤርትራ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣዳራሻት ኢትዮጵያ “እቶም ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ እዮም ዝብሉ፡ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ እዮም” ክብል እንከሎ፡ ሕልሞም ዝተፈትሐ ዝመስሎም፡ ናይ ቀይሕ ባሕሪ ሃረፍቲ እዮም። ስለዚ ካብ ግዝያዊ ስምዒት ነቒልካ ምስ ከምዚኣቶም ምስላፍ ባዕልኻ ዋሓጢኻ ገበል ምጉታት ከይከውን ምስብሃል የድልዮ።
ህወሓት ዝጸልዎ ዝነበረ መንግስቲ ኢህወደግ፡ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ንመጀመርያ ግዜ ናጽነት ኤርትራ ዝደገፈን ኣፍልጦ ዝሃበን ምዃኑ ንጹር እዩ። እዚ ንሱ ዝኸፈቶ ኣፍደገ፡ ዓለምና ብቕልጡፍ ናይ ኤርትራ ልኡላውነት ክትምዝግብ መድረኸ ዘስፈሐ ምዃኑ ቦታኡ ኣብ ታሪኽ ህያው እዩ። ስለዚ ምስዚ ሓይሊዚ ንመጻኢ ጥዑይ ጉርብትና ምምስራት ንክሕግዝ እውን ኣብዚ ወሳኒ እዋን ምድግጋፍን ምትሕግጋዝን ቅኑዕ እዩ። ክደባለቕ ዘይግበኦ ተርእዮታት ደዋዊስካ፡ “ጉዳይና ጉዳዮም፡ ጉዳዮም ከኣ ጉዳይና እዩ” ኢልካ ምድምዳም ግና ዝነኣድ ኣተሓሕዛ ኣይኮነን።
ስለዚ ኤርትራውያን፡ ኣብዚ ኣይኮነንዶ ብጉዳይ ጐረቤት፡ ብጉዳይና እውን ክንፈላለየሉ ዘይግበኣና ወሳኒ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ግዜ ምህላውና ነስተብህል። ኣብቲ ቀዳምነትና ዝኾነ ብሓባር ተሰሊፍና ድምጽና ነስምዕ። ነቲ ምስ ኤርትራውያን ዘይኮኑ ወገናት ዝህልወና ዝምድናን ምድግጋፍን ከኣ ንዓኡ ዝምጥን ግቡእ ክብደት ንሃቦ።
ብኣመሪካ ዝተገብረ እገዳ ንኤርትራ ብኸመይ ክጸልዋ ይኽእል?Monday, 13 December 2021 19:52 Written by BBC
ምንጪ ስእሊ,GETTY IMAGES
መንግስቲ ኤርትራ፡ ዓሚ ሕዳር ኣብ ቅልውላው ትግራይ ኢዱ ምስ ጸምበረ ክፍሊ ፋይናንስ መንግስቲ ኣመሪካ ኣብቲ ከቢድ ሰብኣዊ ግህሰት ዘኸተለ ግጭት ኢድ ኣለዎም ኣብ ልዕሊ ዝበሎም ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት ኤርትራ እገዳ ኣንቢሩ እዩ።
እዚ፡ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ኣብርሃ ካሳ ነማርያም፣ ሓለቓ ጠቕላሊ ስታፍ ሓይልታት ጄነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፣ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ሓጎስ ገብረሂወት ወልደኪዳን ከምኡ'ውን ንዝተፈላለያ ቁጠባዊ ትካላት ህግደፍ ዝሓቁፍ ሕድሪ ትረስትን ንግዳዊ ትካል ቀይሕ ባሕሪን ይምልከት።
ቢቢሲ ትግርኛ፡ እቲ ኣብ ትካላትን ሓለፍትን ህግደፍ ዝተገብረ እገዳ ክሰርሕ ይኽእል ድዩ? ንመን እዩ ዘርብሕን ዝጎድእን?
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ እንታይ ጽልዋን ሳዕቤንን ክህልዎ ይኽእል ንዝብል ሕቶ ንናይ ሕሳብን ፋይናንስ ኪኢላ ክብሮም ዳፍላን ንኪኢላ ምሕደራ ህዝብን ትካላትን ኣቶ ዳዊት ፍሰሃየን ብምዝርራብ ዳህሲሱዎ ኣሎ።
_________________________________________________
ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሓለፍትን ትካላትን ህግደፍ ኣምቢራቶ ዘላ እገዳ ነቲ ስርዓት ማዕረ ክንደይ ክጸልዎ ይኽእል ንዝብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ንባህርን ኣካይዳን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ግምት እንተእቲኻ ዋላ ሓደ ትርጉም የብሉን ይብል።
"መንግስቲ ኣመሪካ ንባህርን ኣካይዳን መንግስቲ ኤርትራ ብግቡእ ዝተረድኡዎ ኣይመስለንን። እዚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ትካላትን ውልቀ ሓለፍትን ህግደፍ ኣንቢሮሞ ዘለው እገዳ ካብ መፈራርሒ ዝሓልፍ ትርጉም የብሉን" እዩ ዝብል።
እቲ ብሓርነታዊ ኵናት ዝመጽአ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ን30 ዓመታት ምልካዊ ስርዓት ሰሪቱ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብቲ ሕጋዊ ሰብነት ሒዙ ክንቀሳቐስ ዘይክእለሉ ዝነበረ እዋን ቃልሲ፡ ንህላዌኡን ቀጻልነቱን ክብል ንዘካይዶ ዝነበረ ሕቡእ ንግዳዊ ንጥፈታት (ኮንትሮባንድ) ኣጸቢቑ ስለ ዝመለኾን ድሕሪ ናጻነት እውን ስለ ዝቐጸሎን እዚ ናይ ሕጂ እገዳ ጸቕጢ ከም ዘይፈጥረሉ ይዛረብ።
ኣብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ዳይረክተር ጀኔራል ዝነበረ ኣቶ ዳዊት ፍስሃየ ግን ኣመሪካ ነቲ ጽዒኖምዎ ዘለው እገዳ ብግቡእ እንተተቖጻጺሮምዎ ትርጉም ክህልዎ ይኽእል እዩ ክብል ይካታዕ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ማዕቀብ፡ "ህዝቢ ኣሳቒኻን ኣጥሚኻን ናዕቢ ንምብግጋስ ዝዓለመ እዩ" ክብል ተቓዊሙ።
ኣብ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኣመሪካ ዳይረክተር ምቁጽጻር ሃብቲ ወጻኢ ኣንድሪያ ጋኪ ግን "እቲ ስጉምቲ ነቶም ኲናት ዘጋድዱን ፍንፉን ተግባራት ዝፍጽሙን ኣካላት ዝዓለመ'ዩ" ኢላቶ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ከኣ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሶፊያ ተስፋማርያም እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተገብረ እገዳ: ኤርትራ ኣንጻር ኮቪድ ንእትገብሮ መኸተ ስለ ዝዕንቅፍ ንክለዓል ሕቶ ኣቕሪባ።
እንተኾነ ሓላፊ ማእከል ምቁጽጻር ሕማማት ኣፍሪቃ ሲዲሲ፡ ዶ/ር ጆን ንከንጋሶንግ ኤርትራ፡ ካብ 55 ሃገራት (ሕብረት ኣፍሪቃ) እታ ንህዝባ ክታበት ኮሮናቫይረስ ክትህብ ዘይጀመረት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ምዃና ብሓሙስ ብማንዛ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ግን፡ ስለ ምንታይ ክታበት ኮቪድ ከይቅበል ከም ዝተሓሰመ ብንጹር ኣይገለጸን።
ዕላማ እቲ እገዳ እንታይ እዩ?
እቲ ብሚኒስትሪ ፋይናንስ ክፍሊ ግምጃ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ፡ እቶም ሰባትን ትካላትን ኣብ ኣመሪካ ንዘለዎም ገንዘብን ዝውንኑዎ ንብረትን ዝእግድ እዩ።
እንተኾነ ኣቶ ክብሮም ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ኣመሪካ ብህግደፍን ትካላቱን ዝግበር ንግዳዊ ንጥፈታት ኮነ ዝዕደግ ንብረት ከም ዘየሎ፣ እቲ ኣብ ኣመሪካ ክህሉ ዝኽእል ገንዘብን ንብረትን ናይቶም ዝተኣገዱ ውልቀ ሰባትን ትካላትን ፈጺሙ ከረኻኽበሎም ከም ዘይክእል ይዛረብ።
ወሲኹ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብከምዚ ዝኣመሰለ ማዕቀብን እገዳን ከይሰናኸል ካብ ቅድም ኣትሒዙ ንሃብቱን ንብረቱን ዓሚቝ መሽጎራጉር ፈጢሩሉ ክኸውን ከም ዝኽእል ይግምት።
ኣመሪካ ንከምዚ ዝኣመሰለ እገዳ ክጽዕኑ እንከለው ዝገበሩዎ መጽናዕትን ምክትታልን ክህሉ ከም ዝኽእልን እንተደኣ ነቲ ዝጸዓኑዎ እገዳ ብግቡእ ተኸታቲሎም ከተግብሩዎ ጽዒሮም ከኣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዓቢ ጸቕጢ ክፈጥረሉ ከም ዝኽእሉ ይኣምን።
ኣብ ርእሲኡ ኣቶ ዳዊት፡ ''እቲ ብ09 ዝጽዋዕ ናይ ህግደፍ ትካል ንግድ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ዕደናታት ቁጠባ ዝውንን፤ ናብታ ሃገር ንብረት ዘእቱ፡ ምስ ሱዳንን ካልኦት ጎረባብትን ዝግበር ሕጋውን ዘይሕጋውን ንግድ ዝቆጻጸር፤ ኣብ ርእሲኡ ናይ ሸርፊ ንጥፈታትን ሓዋላ ኩሎም ብመገዲ ትካል ቀይሕ ባሕሪ እዮም ዝግበሩ። ንሸርፊ ወጻኢ ምቁጽጻር ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ሸርፊ ብሕጊ ዕዳጋ ዘይኮነ መንግስቲ ብዝተመኖ መጠን ሸርፊ እዩ ዝፍጸም'' ይብል።
ኣብታ ሃገር ናይ ብሕቲ ወፍሪ ዝበሃል ስለ ዘየሎ፡ ብስም ርትዓዊ ዱካናት ዝጽውዓ ናይ መቑነን ዱኳናት ብምቁጽጻር ከም ሽኮርን ባንን እኽልን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ብመቑነን ዝዕድል እቲ ትካል ምዃኑ'ውን ኣቶ ዳዊት የረድእ።
ጎደና ናቕፋ
ሕድሪ ትረስት ህግደፍ እንታይ እዩ?
ኣቶ ክብሮም ዳፍላ፡ ሕድሪ ትራስት መማሓደሪ ሃብቲ ምዃኑ ይገልጽ።
ንኣብነት ከም በዓል ፊያት ንዝኣመሰሉ ትካላት ዝውንኑ ሃብታማት ስድራ ንብረቶም ብትራስት ከም ዘመሓድሩዎ፡ እተን ዝውንኑወን ዝተፈላለያ ኩባንያታት ከኣ ግብሪ ምስ ከፈላ እቶተን ናብ ትራስት ብምግዓዝ ዋናታተን ብዝደለዩዎ ኣገባብ ብሕጊ ብቦርድ ከም ዝመሓደርን የረድእ።
ብተወሳኺ ዋላ እውን እተን ትካላት ብዝተፈለላየ ምኽንያት እንተተዓጽዋ እቲ ሃብቲ ስድራ ናብ ደቆምን ደቂ ደቆምን ከም ዝመሓላለፍ'ውን ይገልጽ።
"ሕድሪ ትራስት ኣብ ፈለማ 1995 ኣቢሉ ነቲ ህዝባዊ ግንባር ዝውንኖ ዝነበረ ዝርካቡ ንብረት ንስድራን ደቅን ስውኣት ንኽውዕል ብትራስት እንተተመሓደረ ይሓይሽ ዝብል ሓሳብ መጺኡ ዝተጀመረ እዩ" ኢሉ።
እዚ ንኹለን ናይ ህግደፍ ትካላት ብፋንድን ሕጋዊ ዘበናዊ ፋይናንሻል ኣሰራርሓ ስለዘይሓዘን እቲ ሐሳብ ብግብሪ ከም ዘይሰርሐ የረድእ።
"ስለዝኾነ ሕጂ እቲ ንብረት ብስም ኢሳይያስ ድዩ ዘሎ ብሓጎስ ወይ ብኻልእ ይሃሉ ትርጉም የብሉን። ብሓጺሩ ሕድሪ ትራስት ጉልባብ ስለ ዝኾነ ሽም ጥራሕ እዩ ክጽዋዕ ዝኽእል" ይብል።
ሕድሪ ትራስት ንልዕሊ 30 ቁጠባዊ ትካላት ዝሓቁፍ ዓቢ ትካል ከም ዝኾነን ብኸመይ ከም ዝካየድን ከም ዝመሓደርን ዝፈልጥ እንተልዩ ኣዝዩ ውሱን እዩ ይብል ኣቶ ዳዊት።
እቲ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ዝበሃል እንኮ ሰልፊ ናይታ ሃገር'ውን እንተኾነ ካብቲ ብወግዒ ዝቖመሉ 1994 ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ጉባኤ ኣካይዱ ኣይፈልጥን።
ካብዚ ብዝብገስ፡ ብዙሓት ካብ ላዕለዎት ኣባላቱ ብሕማምን ሞትን ተፈልዮም ከብቅዑ ዝኾነ ይኹን ምትኽኻእ ዘይገበረ ሰልፊ ብምዃኑ ትካል ክትብሎ ዘይከኣል እዩ ይብል ዳዊት።
ኤርትራ ንእስላማዊ ዕጡቕ ጉጅለ ኣልሸባብ ትተሓባበርን ነቲ ዞባ ተናዓዕብን ኣላ ብዝብል ክሲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ባይቶ ጸጥታ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ብ2009 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ኣንቢሩ ነይሩ።
ይኹን እምበር ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት፡ "ዘተኣማምን መርትዖ ኣይተረኽበን" ብማለት ኣብ 2018 ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ምስ ተፈጸመ እቲ እገዳ ከም ዝተላዕለ ይዝከር።
ተሓላቒ መሰላት ኣቶ ክብሮም ዳፍላ፡ ካብ ሰማንያታት ኣትሑዙ ኣብ ቁጠባዊ ንጥፈታት ውድብ ህዝባዊ ግንባር ዝነጥፍ ዝነበረ ሙሁር ስነ ቁጠባ እዩ።
ንሱ፡ ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ሓደ ካብ መስራቲ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝነበረ ኣካያዲ ትካል ሸርፍን ሓዋላን ሂምቦል፣ ኣብ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኤርትራ ሓላፊ ክፍሊ ግምጃ ዝነበረን ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓለማዊ ባንክን ኣይ ኤም ኤፍን ኮይኑ ዝሰርሐን እዩ።
ኣቶ ዳዊት ፍሰሃየ ከኣ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ንክፍሊ ማሕበራዊ ጉዳይ ቃልሲ ብዝለዓለ ጽፍሒ ዝመርሐ፡ ድሕሪ ነጻነት ንኣካይዳን ምሕደራን መንግስቲ ኤርትራ ብምቅዋም ንስደት ክሳብ ዘምርሕ ኣብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ዳይረክተር ጀኔራል ኮይኑ ዘገልገለ ሙሁር እዩ።
ናይ ህግደፍ ኣተሓሳስባ ዝገዝእ መን’ዩ?Sunday, 05 December 2021 18:13 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ጸረ-ህዝባውነት ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ጸሓይ ዝወቐዖ ሓቂ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ኣብ ቅድሚ ሕረብተ-ሰብ ዓለም እውን ብፍላይ ውግእ ኢትዮጵያ እናገደደ ይኸደሉ ኣብ ዘለወሉ፡ ብኽንድቲ ናይ ህዝቢ ኤርትራኳ እንተዘይኮነ፡ ብዝያዳ ዝንጸር ዘሎ እዩ። ሕብረተ-ሰብ ዓለም ንምኽኒያት መረረን ሻቕሎትን ህዝቢ ኤርትራ ብዘራጉድ መልክዑ ብፍላይ ኣብ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል፡ ብተግባር ብዘይተሰነየ ስምዕታ ”ዓገብ” ካብ ዝብል ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ንኹሉቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ በደላት፡ ምስ ካለኦት ኣካላት ዘለዎ ኣዝዩ ሻሕካር ዝምድናን ግጉይ ምምሕዳሩን ዝተዓዘቡ ኣካላት ንኤርትራ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” ዝብል ሳጓ ካብ ዝህብዋ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ብዙሓት ወገናት ከኣ እቲ ሳጓ ብምጽግጋዕ ዝተዋህበ ክኸውን ይኽእል እምበር፡“ናይ ህግደፍሲ ካብ ምምሕዳር ሰሜን ኮርያ ዝኸፈአ እዩ” ዝብል ሚዛን እዩ ዘለዎም።
ምምሕዳር ህግደፍ ክሳብ ክንድዚ ካብ ኤርትራ ሓሊፉ ኣብ ቅድሚ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ዝተወገዘሉ ምኽንያት ሚስጢር ኣይኮነን። ናይ ዜጋታት ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ምውዳብን መሰል ዝነጽግ፡ ብዘጽደቕዎ ሕግን ብዝመረጽዎ ኣካልን ናይ ምምሕዳር መሰል ዝኸልእ፡ ቁጠባ ሃገር ንህዝቢ ኣግሊሉ ባዕሉ ዝግብት፡ ካብቲ ብቐጥታ ዝምልከቶ ዘቤታዊ ጉዳዩ ሃዲሙ ዕድመ ስልጣኑ ንምድልዳል፡ ምስ ናይ ርሑቕን ቀረባን ወገናት ኣካላውን ሓሳባውን ውግእ ዝኸፍት፡ ብመሰረቱ ከኣ “ኤርትራ ናይ ህዝባ ዘይኮነትስ፡ ናተይ ጉጅላዊ ንብረት እያ” ካብ ምባል ድሕር ስለ ዘይብል እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ “ምስ ናይ ዝኮነት ሃገርን ህዝብን ተመኩሮ ይመሳሰልዩ” ዘይበሃል ፍሉይ ኣርዑት ወጽዓ እዩ ዝነብር ዘሎ። ንከምዚ ዝኣመሰለ ብደረጃ ዓለም ከይተረፈ ዝተወገዘ ናይ ህግደፍ መግዛእታዊ ኣተሓሳስባ፡ ውሑዳት ደኣ ይኹኑ እምበር፡ ዓደግቲ ኣለዉዎ ክበሃል እንከሎ ዘየስደምም ኣይኮነን። እዞም ኣብዚ እዋንዚ ናይ ህግደፍ ኣተሓሳስባ ዝገዝኡ መን እዮም? ዝብል ሕቶ ወርትግ ዝቐርብ እዩ። ናይዚ ገበነኛን መናቖትን ኣተሓሳስባ ገዛእቲ ኤርትራውያን፡ ጸቢብ ረብሓኦም ምስ ህልውና ናይዚ ጉጅለ ዝተቖራነየ፡ ቅድሚ ድሕነትን ህልውናን ህዝቢ ኤርትራ ጠቕሞም ዝሰርዑ እዮም። ሰኣን ኣፍልጦ ተገሪዞም ዝተወስዱ እውን ኣይሰኣኑን። እቶም ኣብዚ እዋንዚ ናቶም ርኢቶ ዘየብሎም፡ ናይ ኢትዮጵያውያን ጥርዓን ከራጉዱ ባንዴራ ኤርትራ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ኣመዓራርዮም ዲኖ ለቢሶም ኲናት ጨቢጦም፡ ኣብ ፈቐዶ ኣደባባያት ዓለም ሆ! ክብሉን ክድብሉን ዝውዕሉ ዘለዉ ነውራማት፡ መስመሮም ስሒቶም ነቲ ጽሉል ኣተሓሳስባ ናይ ዝገዝኡ ኤርትራውያን ኣብነት ጌርካ ዝውሰዱ እዮም።
ኣብዚ ወሳኒ ጽልዋኡ ኣብ ኤርትራ እውን እናኸበደ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ ኢትዮጵያ፡ መጻኢ ዕድል ናይታ ሃገር ክትግምቶ ናብ ዘጸግምን ዝተሓላለኸን ደረጃ ይበጽሕ ከም ዘሎ ኣብ ግንዛበ ኩልና ዘሎ እዩ። ኤርትራ ኣብ ትሕቲዚ ስሱዕ ምምሕዳር ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክትገብሮ ኣብ ዘይነበራ ኣዝዩ ብዝኸፈአ ደረጃ፡ ኣካልዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሕቆን ዘሎ ናይ ሓድሕድ ውግእ ኮይና ኣላ። ሒዛቶ ዘላ ምስሊ ከኣ ናይ ሻራነት፡ ዝምታን ምስዋርን እዩ። ብሰንኪዚ ጉጅለ ህግደፍ ኮነ ኢሉ ዝፈሓሶ ውዲት፡ ኤርትራዊ ንብረትን ግዜን ኣብ ዘይግበኦ ይባኽን ኣሎ። ዝያዳ ኩሉ ከኣ ኤርትራውያን መንእሰያት ግዳይ ይኾኑ ኣለዉ። ዋላኳ ክሳብ ሕጂ ነቲ ዶብ ሰጊርካ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ ሓደጋ ብዝምጥን ልዑል ድምጺ “ስለምንታይ?” ኢሉ ዝሓትት ኤርትራዊ ህዝባዊ ድምጺ ኣብ ውሽጢ ሃገር እንተዘይተሰምዐ፡ ኣብ ዘይቦትኡን ዘይምልከቶን ዝፈስስ ዘሎ ደምን ዝኽስከስ ዘሎ ኣዕጽምትን መንእሰያት ኤርትራ ዓው ኢሉ ዝቃወምን “ንኣተሓሳስባ ህግደፍ ኣይግዝኦን እየ” ዝብል ድምጺ ብዓውታ ዝቃለሓሉን ግዜ ርሑቕ ከምዘይከውን ናይ ብዙሓት ግምት እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ምስ ኣተሓሳስባኡ ንምውጋድ እንቃለስ ዘለና ወገናት ከኣ ነዚ ድምጺ ውጹዓት ተጸናጺና ከነሰስኖን ከነጉለሖን ይግበኣና። ስልጣኑ ቅድሚት ሰሪዑ ኣብ ክንዲ ዘተ ንውግእ ዝመረጸ መራሒ ኢትዮጵያን ብልጽግና ዝበሃል ሰልፉን ንናይ ኢስያስ ናይ ጥፍኣት ኣተሓሳስባ ኣብ ዝዓመረ ዕዳጋ ብዝለዐለ ክብሪ ዋጋ ዝገዝኡ ናይ ግዳም ሓይሊታት ኮይኖም ተመዝጊቦም ኣለዉ።
ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ፡ ኣተሓሳስባ ህግደፍ ንመሸጣ ዝወርደሉ ዕዳጋ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዝዕጸው ዘጠራጥር ኣይኮነን። መሰረታዊ ዕላማ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ንሱ እዩ። “ክሳብ ዝሓልፍ የሕልፍ” ንከይከውን ግና ምቅልጣፉ ናይ ግድን’ዩ። እዛ ሎሚ ዝለዓለት ሸማቲት ኣተሓሳስባ ህግድፍ ኮይና ዘላ ኢትዮጵያ’ውን ግዝያዊት ዓሚል እያ። ምኽንያቱ ዜጋታታ ካብቲ ጉጅለ ዝግዛእ ኣተሓሳስባ ከምዘየዋጸኦም ተረዲኦም ድሮ የጉረምርሙ ስለ ዘለዉ። ናይቲ ምእንቲ ንህልውናኡ ኤርትራውያን ወተሃደራት ዶብ ሰጊሮም ህይወት ዝኸፍልሉ ዘለዉ ሰልፊ ብልጽግና ደገፍትን ተኸፈልቲ ምዃኖም ኣብ ኣደባባይ ዝንገረሎምን፡ ከም በዓል ተራራ ኔትዎርክ፡ ታምራት ነገራ ዝኣመሰሉ ናይ ማሕበራዊ ሚድያ ኣዳኸርትን ፈከርትን “ናይ ኢሳያስን ኣብይን ዝምድና ቀይሕ ባሕሪ ዘየወንነና እንተኮይኑ ትርጉም የብሉን” ክብሉ ንሰምዖም ኣለና!። ዋንኡ ዘቕለሎ ንብረት ጓና ስለ ዘየኽብሮ፣ ኢሳያስ ብዝኸፈተሎም ዕድል፡ ዘስምዕዎ ካልእ ብደዐ እውን ኣሎ። ድሕሪ ኣብ ትግራይ ምዕዋትና ናብ ኤርትራ እንዳተኮስና ዘይኮነ፡ ስንና እንዳመወጽና ኢና ንኣቱ” ዝብልዎ ንዕቀት፡ “ክላእ ኣበይ ከይበጽሑ” ኢልካዮ ጥራይ ዝሕለፍ ዘይኮነ፡ ኣርሑቑ ዝጥምት ናይ መኸተ ቅሩብነት ዝሓትት’ዩ። ንኸምዚ ዓይነት ደረቱ ዝሓለፈ ድፍረትን ምቁንጻብ ልኡላውነት ኤርትራን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ይኹን መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ጥሉል ኣራሚ መልሲ ዘይምሃቦም ድማ ሳዕቤኑ ዘሰክፍ እዩ።
ኤርትራውያን ቅድም ልኡላውነት ሃገርና ንምዕቃብ፡ ቀጺሉ ከኣ ምእንቲ ሰላማ፡ ልምዓታን ዲሞክራሲኣን ንቃለስ ኣለና። እቲ እንገዝኦ ኣተሓሳስባ ከኣ ነዚ ዘሐይልን ዘደንፍዕን ጥራይ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። እዚ ኣቕጣጫ ናይ መብዛሕትና ኤርትራውያን ምርጫ ኮይኑ፡ ብቐጥታ ኮነ ብተዘዋዋሪ፡ ብኣፍልጦ ኮነ ብግርህና ናይ ህግደፍ ጸረ ህዝቢ ኣተሓሳስባ ዝሽየጠሉ ዕዳጋ ከዐምሩ ዝፈትኑ ውሑዳት ወገናት ከም ዘለዉ እውን ዘይከሓድ እዩ። ስለዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ መሰረታዊ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ቃልሲ መዳያቱ ብዙሕ ኮይኑ፡ ዓንዲ ማእከሉ ዘይህዝባዊ ኣተሓሳስባ ህግደፍ ዝሽየጠሉ ዕዳጋታት ንሓዋሩ ምዕጻው ምዃኑ ኣይንዘንግዕ።


c: text/html

text:
ህግደፍ ዝመደቦ ፈስቲቫል ኔዘርላንድ ክስርዝ ህጹጽ መጸዋዕታ ቀሪብዎ2022-08-10 10:26:40 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 362 times
- font size decrease font size increase font size
ብስም ትካል ሰብኣዊ መሰል ንኤርትራውያን ዝተባህለ ትካል ናብ ሓለፍቲ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዘሄግ ብመንገዲ ኢመይል ዝተላእከ ሕጹጽ መጸዋዕታ፡ ን13 ነሃሰ 2022 ኣብ ሪጅስዊጅክ ኔዘርላንድ ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ፈስቲቫል ህግደፍ ክስረዝ መጠንቀቕታ ቀሪቡ። እቲ ፈስቲቫል እንተዘይተሰሪዙ ግና ስጉምቲ ከኸትል ምዃኑ ድማ እቲ ብዝተፈላለዩ ማዕከናት ዝተዘርገሐ መልእኽቲ ኣመልኪቱ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከምዚ ዓይነት መደባት ኣብ ምስራዕ ዝሳተፉ ኣካላት ህግደፍ ንመጻኢ እውን ክቑጠቡ ኣጠንቂቑ።
እቲ ነቲ መጠንቀቕታ ዝለኣኸ ትካል፡ ነቲ ናይ 13 ነሃሰ 2022 መደባት ከም ዝተኸታተሎ ጠቒሱ፡ ነቲ ፈስቲቫል ብዝምልከት ካብ ዝተዘርግሐ ጽሑፋት፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣወል ስዒድ ዝተባህለ ኣብቲ መድረኽ ከም መዳሪ ከም ዝቐርብን እቲ መደብ ብመንግስቲ ኤርትራ ከም ዝተዳለወን ከም ዝተገንዘበ ገሊጹ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ እቲ ናይ ፈስቲቫል መጸዋዕታ ባንደራታት መንግስቲ ኤርትራን ወተሃደራዊ ክዳን ዝለበሰ ስእሊ ዕሉል ደጋፊ ህግደፍን ጻሕታሪ ጽልእን ኣወል ስዒድን ከም ዝርከቦ ከም ዝተረደአ እውን ኣስፊሩ።
ብዛዕባዚ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኔዘርላንድን ኤውሮጳን ዘዳለዎ ፈስቲቫላት ምድንጋራት ንከይፍጠር፡ እቲ ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ናብ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ኤርትራ ኣብ ኔዘርላንድ፡ ኣብ ብሩሰልስ ናብ ዘሎ ኤምባስን፡ ኣብ ምድላው እቲ ኣብ ሽወደን እተሰረዘ ፈስቲቫል ኢድ ዝነበሮ ኣቶ ሲራክ ባህልብን ናይ “እቲ ፈስቲቫል ይሰረዝ” መልእኽቲ ከም ዝለኣኸ፡ ነቲ ትካል ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝወከለ ኣካል ሓቢሩ።
እቲ ምድላው ብስም “ባህላዊ ጉዳይ” ከም ዝተመዝገበ፡ ብግሪ ግና ኣብ ካብ ኤርትራውያን ብስም ግብሪ ዘይሕጋዊ ገንዘብ ምእካብን ምንዛሕ ናይ ጽልኢ መደረታት ዝዓብለሎ ምልዕዓልን ዘተኮረ ምዃኑ ከም ዝተቓልዐ እቲ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ሰብኣዊ መሰል፡ ናይ ኔዘርላንድ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት፡ እቲ ኣብ ሪጅድዊጅክ ክካየድ ዝተመበ ፈስቲቫል ዕላማኡ ካብ ኤርትራውያን ብተጽዕኖን ድፍኢትን ዘይሕጋዊ ገንዘብ ምእካብ ምዃኑን ፈቐደኛታት ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ዘይከፍሉ ነበርቲ ኔዘርላድን ኤርትራውያን ሳዕቤን ከም ዘኸትልን ከም ዝተረደአን ገሊጹ።
ፈቓደኛታት ኮይኖም ገንዘብ ዘይከፍሉ ኤርትራውያን ነብርቲ ኔዝርላንድስ ቆንስላዊ ኣገልግሎት ከምዘይረኽቡን ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዘለዉ ስድራቤቶም ተጽዕኖ ከም ዘኸትልን እውን ብመንገዲ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስትሪ ኔዘርላንድ ከም ዝፍለጥ ተገሊጹ። መንግስቲ ኤርትራ በዚ ኣገባብ ዝረኽቦ ገንዘብ ናብ ውግእ ከም ዘውዕሎ እውን ተጠቒሱ።
ካብዚ ሓሊፉ ብዛዕባ እቲ ኣብዚ ፈስቲቫል ክዛረብ ካብ ኤርትራ ዝመጸ ኣወል ስዒድ በብግዜኡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ንመንግስቲ ህግደፍ ደጊፉ ዝነዝሖ መርዛም ናይ ጽልኢ ፕሮፖጋንዳን ኣዕናውነቱን ዝሕብር ኣብቲ ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ብዝርዝር ሰፊሩ። በቲ ሰፊሩ ዘሎ መሰረት ብኔዘርላንድስ ክልኩልን ከም ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ዝውሰድን ናይ ጽልኢ መደረ ኣወል ስዒድ፡ ኣንጻር ትግራይ ዝዓለመን ንፕርፖጋንዳ ወራር ሩሲያ ዘመጉስን ምዃኑ ተጠቒሱ
ናይ ዓመተ-2022 መደባት ፈስቲቫል ህግደፍ፡ በቲ ኣብ ሃገር ሽወደን ዝጀመረ ምስራዝ ክራይ ኣደራሽን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዳላስ ዘጋጠሞ ምቁራጽ መደባትን ምስዚ ናይ ኔዘርላንድስ ሓዊስካ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ኣይኮነሉን ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓቀኛ መእከቢ ገንዘብን ምንዛሕ ጽልእን ቅርሕንትን ምዃኑ ተቓሊዑ እዩ። ንመጻኢ እውን ዘኸተመ መደብ ምዃኑ ዘመልክት እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኪንግ ካውንቲ ክታበት ምርካብ
6 ወርሒ ዝዕድሜኦም ቆልዕን ሕጻናትን ናይ COVID-19 ክታበት ክረኽቡ ይኽእሉ ኢዮም
ዝኾኑ ካብ 6 ወርሒን ካብኡ ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ሰባት፡ ናይ ህጹጽ ግዜ ናይ ሞዴርናን ፋይዘርን(Moderna and Pfizer) ናይ COVID-19 ክታበት ክረኽቡ ይኽእሉ ኢዮም።
ናይ ስልኪ ሓገዝ አሎ
ትርጉም ቋንቋ ወይ ብኢንተርኔት ሓገዝ ዘድልየካ እንተድኣ ኮይኑ እዚ ዝስዕብ መራኸቢ ብዙሓን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ክትራኸቡ ከለኹም በጃኹም ነቲ ዝመረጽኩምዎ ቋንቋ ተዛረብዎ።
- ብናይ WA State ኮቪድ-19 ሓበሬታ መስመር: 1-800-525-0127 ወይ 1-888-856-5816 (ድሕሪኡ ነዚ ምልክት # ጽቐጡ) ሰኑይ ካብ 8 ፡ 00 ቅ/ ቀ ክሳብ 10 ምሸትን (ካብ ሰሉስ ክሳብ ሰንበት) ካብ 8 ፡ 00 ቅ/ ቀ ክሳብ 6 ድ/ቀ።
- ኪንግ ካውንቲ ኮቪድ-19 መጸዋዕታ ማእከል: 206-477-3977 ካብ ሰዓት 8ቅ/ ቀ - 5 ድ/ቀ ሰዓት
ስንክልና እንተደኣ ሃልዩኩም እሞድማ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19 ) ንክትወስዱ ምምችቻእ (ሓገዝ) እንተደሊኹም፡ ብኽብረትኩም ኣብ’ዚ ዝስዕብ 206-477-3977 (8 ቅ.ቀ.-5 ድ.ቀ. ናይ ትርጉም ሓገዝ ኣሎ) ወይድማ publichealthaccommodations@kingcounty.gov ርክብ ግበሩ።
ናይ ዋሽንግተን ስተይት ሓባሪ ቦታ ክታበት (vaccine locator) ቆጸራ ንክትረኽቡ ክሕግዘኩም ይኽእል’ዩ (ቋንቋኹም ካብ’ቲ ዝርዝር ቋንቋታት ምረጹ)
ብኸመይ ክታበት ክትወስዱ ከምእትኽእሉ ዝውሃብ/ዝቐርብ ሓበሬታ ብቐጻሊ ለውጢ ይግበረሉ እዩ። ነቲ በብእዋኑ ዝተገብረ ለውጢ ብዝተኻእለ መጠን ቀልጢፍና ንምትርጓሙ ንጽዕር ኣለና፡ እንተኾነ ግን ንምትርጓሙን ኣብ ወብሳይት ንምዝርግሑን ግዜ ስለዝወስድ ምድንጓይ ከጋጥም ይኽእል እዩ። ንትዕግስትኹም ኣዚና ነመስግን።
እቲ ኣዝዩ እዋናዊ፡ ተመሓይሹ ዝቐረበ ሓበሬታ፡ ብእንግሊዝኛ ኣብ kingcounty.gov/covid/vaccine ቀሪቡ ኣሎ።
ክትባት ኸመይ ትረኽቡ
ናይ ውሕስነትን ኢሚግሬሽንን ዜግነትን ኩነታት ብዘይ ኣገድስ፡ ነጻ ቀረብ ክታበት ኣሎ። ንክታበት ዝምልከት ክፍሊት የለን።
ቀዳማይ ደረጃ ክታበት ኣበይ ወሲድካ ብዘይ ኣገድስ፥ ኣብ ዝበዝሕ ናይ ክታበት ቦታታት ናይ ፋይዘርን ሞደረናን ካልኣይ ደረጃ ክታበት ክውሰድ ይከኣል። ብኽብረትኩም ንክታበት ኣብ እትመጽእሉ ግዜ ናይ ቀዳማይ ደረጃ ክታበት መረጋገጺ ካርድኹም ወይ ስእሊ ናይ ካርድኹም ኣምጽኡ።
ጽሑፍ ወረቐት (PDF):
እዞም ዝስዕቡ ክተምጽኡ ይግብኣኩም፡
- ወረቐት መንነት ዕለት ዕለት ልደት ዘለዎ፡ ስቴት፡ ዓሌት፡ ወይ ብፈደራል ዝተዋህበ ታሴራ፡ ከምኡ 'ውን ብስምን ኣድራሻን ናይ ቢል ወይኻዓ ናይ ባንክ መግለጺ ምጥቃም ይካኣል።
- ኣብ ምናት ኢድኩም ክታበት ምእንቲ ክትረኽቡ ብቐሊሉ ካሚቻኹም ክትስብስብዎ ትኽእሉሉ ወይ ሓጸርቲ እጅገታት ዘለዎም ካሚቻታት ኣለኩም።
- ዕድሜኹም ትሕቲ 18 ዓመት ምስዝኸውን፡ ክታበት ንኽትወስዱ ሓላፍነትኩም ናይ ዝወስድ ፍቓድ የድልየኩም ይኸውን። እንድሕር ነጻ ዝወጻኹም፡ ምስ በጽሒ ሓዳር ዝገበርኩም ወይ እቲ ነቚጣ ክታበት እኹል ትሕትቲ-ዕድመ (ብእንግሊዝኛ) ምዃንኩም ኣረጋጊጹ ናይ ነብስኹም ሓላፍነት ወሲድኩም ባዕልኹም ከተፍቅዱ ትኽእሉ ኢኹም። ኩለን ነቚጣታት ክታበት ከምዚ ዓይነት ውሳኔ እኹል ትሕቲ-ዕድመ ክወስዳ ይኽእላ እየን ማለት ኣይኮነን። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ቆልዑን ትሕቲ ዕድመ መእንሰያትን ከምኡ’ውን ሓላፍነት ዝወስድ በጽሒ (authorized adult) ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ይርከብ። ክታበት ኣብ እትወስዱሉ፡ ሓላፍነትኩም ዝወስድ በጽሒ ምሳኹም ኣብ’ቲ ቆጸራ ክታበት ዘይርከብ እንተኾይኑ፡ ሓላፍነትኩም ዝወስድ በጽሒ ከምዘፍቀደ ወይ ሕጋዊ ነጻነት ከምዘለኩም ብኸመይ መልክዕ መረጋገጺ ከተቕርቡ ከምእትኽእልይ ንምፍላጥ ምስቶም ክታበት ዝህቡኹም ተዘራረቡ።
- እንተደኣ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ወይ ድማ መሐየሊ ክታበት ትወስድ እንተኾይንካ ናይ ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት ክታበት ካርድኻ። እቲ ናይ ሓድሽ ዓቐን ክታበት መዝገብ ኣብ ካርድኻ ኽምዝገብ ኢዩ።
ብኸመይ ናብኡ ትበጽሑ:
እንድሕሪ ኣብ ኪንግ ካውንቲ ትነብሩ ኮይንኩምን፡ ናብ ናይ ክታበት ቆጸራኹም መጎዓዓዚ የድሊየኩም ኾይኑ፡ ብዙሕ ኣማራጺታት ኣለውኹም፡
- መጉዓዝያ ርኸብ፡ ናብ ቆጸራ ክታበት መጉዓዝያ እንተደሊኻ፡ ኣብ’ዚ ዝስዕብ ተወከስ www.findaride.org ወይ ናብ መስመር ሓገዝ መጉዕዝያ 425-943-6760 ደዉል (ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ፡ ካብ 8:30 ቅ.ቀ. ክሳብ 4 ድ.ቀ. ንትርጉም ቁጽሪ 5 ጠውቕ)። እንተደኣ ኣስተርጓሚ ደሊኻ፡ እቲ ትደልዮ ቋንቋ ተዛረብ።
- ኣገልግሎት ኣውቶቡስ፡ ኪንግ ካውንቲ ሜትሮ ናብ ቆጸራ ክታበት ንምኻድ ነዞም ዝስዕቡ ማለት ባስ ትራንዚት፡ ኣክሰስ ፓራትራንዚት፡ ከምኡ ድማ ናይ ከባብያዊ ቫን ሻትላት ሓዊስካ ብዙሕ ናይ መጉዓዝያ ኣማራጺታት ይህብ። ብዛዕባ ኣማራጺታት ቀረብ መጓዓዝያ ኪንግ ካውንቲ ሜትሮ ዝያዳ ንምፍላጥ ኣብ'ዚ ተወከሱ ወይ ከአ ኣብ 206-553-3000 ደውሉ።
- ሜዲኬይድ ወይ ኣፕል ሄልዝ ካርድ ኣለኩም ዶ?፡ ንሆፕሊንክ ሜዲካል ኣብ 1-800-923-7433 ደውሉ። (ብቕዓት ከምዘለኩም ኣረጋግጹ)
- ሽማግለ ዲኹም ወይ ስንክልና ኣለኩም ዶ?፡ ንሜትሮ ኣክሰስ ኣብ 206-205-5000 ደውሉ። (ብቕዓት ከምዘለኩም ኣረጋግጹ)
- ንካብ ሓደ ሰብ ንላዕሊ ቆጸራ ክትወስዱ ትፍትኑ ደለኹም? ነዚ ቅጥዒ ምልኡሞ፡ (Fill out this form) ናይ ሆፕ ሊንክ ሞቢሊቲ ምምሕዳር ኣባል ክካታተሎ ኢዩ። ድሕረ ገጽ(ዌብሳይት) ብእንግዝልዝኛ ጥራይ (Websites in English only)
ንኻልኣይ ዓቐን ክታበት ንምውሳድ ቆጸራ ውሰዱ
2 ዓቐን መድሃኒት ትቕበል እንተ ኣሊኻ ናይ መጀመርታ ዓቐን መድሃኒት ምስ ተቐበልካ ነቲ ኻልኣይ ዓቐን ቘጸራ ግበር። ድሕሪ እቲ ቐዳማይ ዓቐን እቲ ኻልኣይ ዓቐን 21 መዓልቲ (Pfizer-BioNTech) ወይ 28 መዓልቲ (ሞደርና) ክትወስድ ኣለካ። ስርዓተ ምክልኻል ሕማምካ ብዝበለፀ ምእንቲ ክከላኸለልካ ፡ ክልተ ዓቐን ክታበት ነተን ናይ መጀመርታ ተኸታተልቲ ክታበት ይዛዝማ ።
ኣብ ናይ መጀመርታ ተኸታታልቲ ክታበታት ናይ ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ክታበት ኮቪድ-19 እቲ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ምውሳድ ኣየድልየካን ኢዩ።
መሐየሊ ዓቐን ክታበት ንምውሳድ መደብ ግበር
መሐየሊ ዓቐን ክታበት ናይ ምክልኻል ዓቕምና ንምሕያልን ግዜኡ ንምንዋሕን ዝውሰድ ተወሳኺ ዓቐን ክታበት ኢዩ። ብሕልፊ ዕድሚኦም ልዕሊ 50 ዓመት ዝኾኖም ዓበይቲ ሰባትን ናይ ጥዕና ጸገም ዘለዎምን ነዚ ክታበት እዚ ምውሳድ ኣገዳሲ ኢዩ።
ምስ ንውሓት ግዜ እቶም ናይ መጀመርታ ተኸታተልቲ ክታበትታት ናይ ምክልኻል ዓቕሞም እንዳሃሰሱ/እንዳደኸሙ ምኻድ እንድሕር ጀሚሮም ዝኾነ ሰብ ዕድሚኡ 5 ዓመትን ልዕሊኡን ዝኾነ ናይ ምክልኻል ዓቕሙ ክብ ምእንታን ክብል ናይ መሐየሊ ዓቐን ክታበት ክወስድ ኣለዎ፡
- ሓሙሽተ ኣዋርሕ ብድሕሪ ፋይዘርን ሞዴርናን (Pfizer or Moderna) ምርካቦም፡(ኣስተብህሉ፡ ሕማም ናይ ምክልኻል ትሑት ዓቕሚ ዘለዎም ሰባት ዚያዳ ዓቐን ክታበት ክወስዱ ክወስዱ ኣለዎም።መሐየሊ ክታበት 3 ኣዋርሕ ብድሕሪ ናይ መጨረስታ ዝወሰዱዎ ክታበት ይውሰዱ።)
- 2 ኣዋርሕ ብድሕሪ ሓደ ዓቐን ናይ ጄ ኤንድ ጄ (J&J)
ካልኣይ ክታበታት ቡስተር
ናይ ፋይዘርን ሞደርናን ናይ ኮቪድ/ COVID ካልኣይ ክታበት ቡስተርስ ክወስዱ ዝግብኦም ሰባት፡
- ዕድምኦም 50ን ልዕሊ 50 ዝኾኖም
- ምክልኻል ዓቕሚ ሕማሞም ትሑትን ማእኸላይን ዝኾኖም 12 ዓመትን ላዕልን ዝዕድመኦም።
ካብዚ ብተወሳኺ፥-
- ናይ ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ቀዳማይን ቡስተርን ዝተኸተቡ ልዕሊ 18 ዓመት ዝኾኖምውን ብቑዓት እዮም።
ብቅዓት እንተሓሊዩኩም፡ 2ኣይ መሐየሊ ብውሑዱ 4 ኣዋርሕ ድሕሪ ናይ 1ታ መሐየሊ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ን V-safe ተመዝገቡ
ማእከል ምቁጽጻር ሕማም (CDC) ናይ ከታበት ድሕነት ንምቁጽጻር V-safe ዝበሃል መሳርሒ ምሂዙ ኣሎ። V-safe ብድሕሪ ክታበት ምውሳድ፡ ስማርት ሞባይል ቴሌፎን መሰረት ብምግባር፡ ብቴክስት መልእኽቲን ብኮምፒተር ዌብ ፔጅ ገምጋም መውሰዲ ውልቃዊ ጥዕና መቆጻጸሪ ኢዩ። ድሕሪ ክታበት COVID-19 ምውሳድኩም፡ ጎድናዊ ጸገም እንተጌሩልኩም፡ ንማእከል ምቁጽጻር ሕማም (CDC) ብቕልጡፍ ከተፍልጡ የኽእለኩም። ማእከል ምቁጽጻር ሕማም (CDC) ዚያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ክትትል ይገብር ይኸውን። ኣድላዪ እንተኾይኑ፡ V-safe ካልኣይ ዓቐን ክታበት COVID-19 ክትወስዱ ከዘኻኽረኩም ኢዩ።
ብዛዕባ ጎድናዊ ሳዕቤን እንታይ ክትገብሩ ኣለኩም
ተሪር ኣለርጂ ወይ ቍጥዐ ኣካላት እንተ'ጓኒፉም 9-1-1 ደውሉ ወይ ናብ ዝቐርበኩም ሆስፒታል ኪዱ። እንድሕሪ ዝኾነ ጎድናዊ ሳዕቤን ሃልዩኩምን ምኻድ እንተኣብዩ ንናይ ሕክምና ክንክን ወሃቢኹም ደውሉ።
ናብ FDA/CDC Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS) (ጸብጻብ ኣሉታዊ ተርእዮታት ስርዓት ክታበት) ጐድናዊ ሳዕቤን ጸብጻብ አቅርብ። ናብ (VAERS) (ጸብጻብ ኣሉታዊ ተርእዮታት ስርዓት ክታበት) 1-800-822-7967 ደውሉ፡ ወይከአ ኣብ https://vaers.hhs.gov/reportevent.html እተዉ፡ ሽም ዝተወሃበኩም ክታበት ኣብ ሳጹን ቁጽሪ #18 ናይቲ ጸብጻብ ቅጥዒ (ፎርም) ኣእትውዎ።
ናይ COVID-19 ቅድመ ጥንቃቐ ምግባር ቀጽሉ
ምሉእ ብምሉእ ክሳብ ትኽተቡ (ማለት ክልተ ሰሙን ድሕሪ ናይ መወዳእታ ዓቐን ክታበትኩም)፡ ካልኦት ከይሕዞም ምክልኻል ኣድላዪ እዩ። ማስክ ምልባስ ኣይተቋርጹ፡ ካብ ገዛኹም ወጻኢ ኣብ ውሽጢ ኣባይቲ ኣብ ዝካየድ ምንቅስቓሳት ካብ ምስታፍ ተቖጠቡ፡ ሰብ ዝበዝሖ ውሽጢ-ኣባይቲ ኣይተዘውትሩ፡ ምስ ካልኦት እትገብርዎ ርክብ ሓጺርን ርሕቀት ዝሓለወን ይኹን፡ ኣብ ውሽጢ ኣባይቲ ልዑል ዑደት ኣየር ከምዝህሉ ግበሩ፡ ከምኡ’ውን ኣዘውቲርኩም ኣእዳውኩም ተሓጸቡ።
እቲ ጽቡቕ ነገሩ እቲ ግቡእን እዋናዊን ክታበታት እንድሕር ወሲድካ፡ በቲ ለበዳ ምኽንያት ተቛሪጾም ዝነበሩ ብዙሓት ነገራት እንደገና ምስራሕ ክትጅምር ትኽእል ኢኻ።
ግቡእን እዋናዊን ክታበት ከምዝወሰድካ ዝቑጸር፡ ናይ መጀመርታ ተኻታተልቲ ክታበታትን ኩሎም ንክትወስዶም ብቑዕ ንዝኾንካሎም መሐየሊ ክታበታት ምስእትወስድ ኢዩ።
መን እዩ ብቑዕ?
ኣብዚ እዋን እዚ ወዲ 6 ወርሕን ልዕሊኡን ዝዕድሚኡ ዝዀነ ይኹን ሰብ ናይ COVID-19 ክትከላኸለሉ ብቑዕ ኢዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ደቂ 5ን ልዕሊኡን ዝዕድሚኦም ሰባት ነቲ COVID-19 ዚብሃል መጕልሒ ኺረኽቡ ይኽእሉ እዮም።
ብዛዕባ ክታበት ንመንእሰያት፡ ከምኡውን ናይ ስምምዕ ቅድመ - ኩነት ዝያዳ ንኽትፈልጡ kingcounty.gov/youthvaccine/tigrinya ተወከሱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ክታበት ኣበይ’ዩ ዝርከብ?
- ኣብ ናይ ነዊሕ ግዜ ክንክን ዘድልዮም ቦታ ዘለዉ (Long-Term Care Facilities) ኣብ ነርሲንግ ሆም ዝነብሩ፡ ክንክን እንዳተገብረሎም ዝነብሩ ከምኡ’ውን ካልኦት ንነዊሕ ግዜ ክንክን ዝግበረሉ ቦታ ዝነብሩ ኣብቲ ዝነብሩሉ ቦታ ብናሽናል ፓርትነርሺፕ (national partnership) ምስ ፋርማሲ ቸይን (pharmacy chains) ብምውህሃድ ክታበት ኣብ ምውሳድ ይርከቡ።
- ስርዓት ክንክን ጥዕና (Health Care Systems) ከም ሓኻይም፡ ሆስፒታላት፡ ከምኡ’ውን ኣካባብያዊ ክሊኒካት መብዛሕትኦም ኣረጋውያን ኣብ ኪንግ ካዉንቲ ክታበት ክረኽቡለን ዝኽእላ መባእታዊ መንገዲ ኢየን።
- ተንቃሳቐስቲ ጉጅለ ክታበት (Mobile Vaccination Teams) ብምትሕብባር ህዝባዊ ጥዕናን ክፍሊ መጥፋእቲ ሓዊን ኣብ ብርቱዕ ሓደጋ ንዘለዉ ኣረጋዉያን እንተላይ ኣብ ኣዳልት ፋሚሊ ሆም ዝነብሩ ከምኡ’ውን ተመጣጣኒ ዋጋ ዘኽፍላ ትካላት ክንክን (affordable senior living facilities) ዝነብሩ ኣረጋውያን እንዳበጽሕዎም ይርከቡ።
- ልዑል መጠን ክታበት፡ ብህዝባዊ ጥዕና ዝተወሃሃደ ፡ ኣብ ደቡብ ኪንግ ካውንቲ ናብ ዝርከባ ጕጅለታት ይበጽሕ አሎ። ዝለዓለ መጠን ናይ ሆስፒታልን ሞትን ኮቪድ-19 ፡ እንተላይ ብዕድመ ዝደፍኡ ዓበይትን ብገዛእ ርእሶም ክነብሩ ዘይክእሉ ውልቀ-ሰባትን ፡ ኣለይቶምን ክበጽሕ እዩ ።
- ፋርማሲታት፡ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ከባቢኹም ኬድኩም ፍሉ ሾት ትወስድዎ፡ ብዙሓት ኣብያተ መድሃኒት- ትካላት ሸቐጣ ሸቐጥ (ግሮሰሪ) ወሲኽካ - ብምኻድ ክታበት COVID-19 ንምውሳድ ቆጸራ ክትሕዙ ትኽእሉ።
- ኮምዩኒቲ ወይ ሃይማኖት ዝመሰረተን ክሊኒካት፡ ቦታታት መግቢ፡ ማእከላት ኣረጋዉያን ከምኡ’ውን መሰረተን ኣብ እምነት ዝገበራ ዉድባት ኣብነታት ናይ ቅልቅል ዝብላ ክሊኒካት መደብ ተታሒዙለን ካብ ዘለዋ ኢየን። ክታበት ምስተረኽበ ብኡንብኡ።
- ካብ ገዛ ክወጽኡ ንዘይኽእሉ ዓበይቲ (ኣዛውንቲ) ሰባት፡ብተንቀሳቐስቲ ናይ ክታበት ወሃብቲ ኣሃዱን፡ ብኣብ ገዝ ገዛ እንዳኸዱ ሕክምናዊ ክንክን ዝህቡ መዝነት ዘለዎም ክኢላታትን፡ ኣብ ገዝኦም ክታበት ምርካብ ሓደ ኣማራጺ ኢዩ።
ብመሰረት ናይ ፌደራላዊ መንግስቲ መሰል ወድ'ሰብ ሕጊ - ሲያትልን ኪንግ ካውንቲን ኣብ ዝኾኑ ፕሮግራማትን ወይ ንጥፈታት፡ከም ናይ ውልቀ ሰባት ፍሉይ መሰል፡ ከም ዓሌት፡ ሕብሪ ቆርበት፡ ካበይ መበቆል፡ ጾታዊ መለለዪ(ጾታዊ መግለጺ)፡ ናይ ገብረ ሰጋ ምርጫ፡ ሰንክልና፡ ዕድሜን፡ ኹነታት ሓዳር (ምርዑዋት ወይ ዘይምርዑዋት)፡ ኣፈላላይ ኣይገብሩን ኢዮም። ብዛዕባ ዝኾነ ኣፈላላይ ጥርዓን ወይ ቅርታ ምስ ዝህልወኩም፡ ወይ ሕቶ ምስ ዝህልወኩም፡ ንናይ ኪንግ ካውንቲ ፕሮግራም መሰል ወድ ሰብ፡ ኣብ ኮምፒተር civil-rights.OCR@kingcounty.gov; ወይ ኣብ ቁጽሪ ስልኪ 206-263-2446 (ብኽብረትኩም ሽምኩም ግለጹ)፡ TTY Relay 7-1-1; ወይ ድማ ብደብዳቤ ኣብ ኣድራሻ (401 5th Ave, Suite 800, Seattle, WA 98104) ተወከሱ።
Link/share our site at kingcounty.gov/vaccine/tigrinya


text:
ዋንጫ ዓለም 2018፡ ናይ ቪድዮ ዳንነት ክሳብ ክንደይ ንታሪኽ ዋንጫ ዓለም ምለወጦ
እታ ኣብ መኽፈቲ ናይ ጉጅለ ቢ፡ ስጳኛ ምስ ፓርቱጋል 3 ብ3 ዝተፈላለያላ ኣብ ሶቺ ዝተኻየደ ግጥም ዲየጎ ኮስታ ዘመዝገባ ቀዳመይቲ ሸቶ ታሪኻዊት ዝገብራ ምኽንያት እቲ ኣጥቃዓይ ኣብ ዋንጫ ዓለም ዘመዝገባ ቀዳመይቲ ሸቶ ምዃና ጥራይ ኣይኮነን።
እንታይድኣ ኣብ ታሪኽ ዋንጫ ዓለም እታ ናይ መጀመርታ ብደገፍ ናይ ቪድዮ ዝተዳነየት ሸቶ ምዃና'ውን እዩ። እቲ 'ቪድዮ ኣሲስታንት ረፈሪ (ቪድዮ ተሓጋጋዚ ዳኛ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቴክኖሎጂ፡ ነቲ ኣብ ሓደ ጸወታ ናይ ማእከል ዳኛ ዝወሰኖ ዳንነት ንኸረጋግጽ ዝተማህዘ እዩ። እቲ ነታ ዝተጠቕሰት ግጥም ዝዳኒ ዝነበረ ናይ ማእከል ዳኛ፡ ጂያንሉካ ሮቺ፡ ኮስታ ቅድሚ ነታ ሸቶም ምምዝጋቡ፡ ንተጻዋታይ ስጳኛ ፐፐ ዓሚጽዎ እንተኾይኑ ንምርግጋጽ ምስ ተጠቕመሉ፡ ዝተፈጸመ በደል ብዘይምንባሩ እታ ዝተመዝገበት ሸቶ ከም ትጸድቕ ጌሩ።
ኣብቲ ዝቐጸለ፡ ፈረንሳ 2 ብ1 ንኣውስትራልያ ዝሰዓረትሉ ግጥም እተን ቀዳሞት ክልተ ሸቶታት ብፍጹም ቅላዕ ዝተመዝገባ ክኾና እንከለዋ፡ ብደገፍ ናይቲ ቪድዮ ዝጸደቓ'የን። እታ ካልኣይቲ ፈረንሳ ዘመዝገበታ ሸቶ፡ መስመር ማዕጾ ምሕላፋ በቲ ናይ ጎል ላይን ቴክኖሎጂ ክትረጋገጽ ኪኢላ።
እዚ ናይ ቪድዮ ቴክኖሎጂ ኣብ ዝሓለፉ ውድድራት ዋንጫ ዓለም ኣብ ግብሪ እንተዝውዕል ነይሩ'ኸ፡ ንታሪኽ ናይቲ ውድድር ምቐየሮዶ ነይሩ ይኸውን?
ኣርጀንቲና - ኢንግላንድ፡ ሜክሲኮ፡ 1986
እወ፡ እታ 'ብሂድ ኣምላኽ' እትፍለጥ ሸቶ ማራዶና መንይ ይርሳዓ። ነቶም ዘየርከቡላን ብዛዕብኣ ሰሚዖም ዘይፈልጡ፡ እቲ ኣጋጣሚ ኣብቲ ኣብ ርብዒ ፍጻሜ ናይቲ ውድድር ኣብ መንጎ ኣርጀንቲናን ኢንግላንድን ዝኻየደ ግጥም ክኸውን እንከሎ፡ ሽዑ ማራዶና፡ ነታ ኩዕሶ ብኢዱ ብምድጋፍ ብልዕሊ ሓላው ልዳት ፒተር ሺልተን ሸቶ ኣመዝጊቡ።
ሓቂ'ዩ ድሕሪኣ እታ ኣብ ዓለም ሓንቲ ካብተን ኣዝየን ዝድነቓ ሸቶታት ኣመዝጊቡ'ዩ። ንሱ፡ ዳርጋ ንኹሎም መቀናቕንቱ ብምሽካዕ ሸቶ ብምምዝጋብ ኣርጀንቲና 2 ብ0 ክትመርሕ ኣኽኢልዋ'ዩ፡ ዋላኳ ጸኒሑ ጋሪ ሊነከር ኣብ መበል 80 ደቒቕ ሓንቲ ሸቶ እንተ ኣእተወ።
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ግና ኣብተን 51 ናይ መጀመርታ ደቓይቕ ኣርጀንቲና ንናይ ኢንግላንድ ምክልኻል ክብንጥሶ ኣይከኣለን ነይሩ።
ደገፍ ናይዚ ቪድዮ ነይሩ እንተዝኸውን፡ እቲ ዳኛ፡ ማራዶና ነቲ ካብኡ ብ20 ሴንቲሜተር ዝነውሕ ሓላው ልዳት ነጢሩ ብርእሱ ከም ዘየእተዋ መረጋገጸ ነይሩ።
ብራዚልን - ሆላንድን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ 1994
እዚ ውድድር'ዚ ሓደ ካብቶም መስተንክራት ውድድራት ዋንጫ ዓለም'ዩ ነይሩ።
ኣብ መጀመርታ ብራዚል በተን በበቶን ሮማርዮን ዘመዝገብወን 2 ጎላት ትመርሕ እኳ እንተነበረት፡ ድሒሮም ተጻወቲ ሆላንድ፡ በርካምን ኣሮን ዊንተርን ብዘመዝገብውን ሸቶታት ማዕረ ኮይነን። እንተኾነ ግን ብራንኮ ኣብ መበል 81 ደቒቕ ብመገዲ ናጻ ቅላዕ ሳልሰይቲ ብምውሳኹ ብራዚል ክትዕወት ኪኢላ'ያ።
ቪ ኤ ኣር ቴክኖሎጂ ነይሩ እንተ ዝኸውን ግን፡ እቲ ናጻ ቅላዕ ክወሃብ ኣይምኸኣለን ነይሩ። ምኽንያቱ ቅድሚ'ቲ እታ ነቲ ናይ 1994 ናይ ርብዒ-ፍጻመ ንሕንሕ ዘኽተመት ሸቶም ምምዝጋቡ፡ ብራንኮ ብርኡይ ንማርክ ኦቨርማርስ ቀዲሙ ዓንቂፍዎ ስለዝነበረ።
ኣብታ እታ ሸቶ ዝተመዝገበትላ እዋን፡ ጋንታ ሆላንድ ምስ ሓይሎም'ዮም ነይሮም፡ ስለዚ ኣብ ተወሳኺ ጊዜ ዝያዳ መድምዑ ነይሮም።
ስጳኛን - ኢጣልያን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ 1994
ኣብ ሓደ ውድድር ዋንጫ ዓለም ዘጋጠመ ካልእ ኣካታዒ ውሳነ'ዩ።
ኣብ ከተማ ቦስተን ኢጣልያ ንስጳኛ 2 ብ 0 ትመርሓሉ ኣብ ዝነበረትሉ ህሞት'ዩ፡ ጋንታ ስጳኛ ብዘለዎም ዓቕሚ ዘጥቅዕሉ ዝነበረ እዋን። ኣብተን ናይ መወዳእታ ደቓይቕ፡ ተጻዋታይ ሉዊስ ኤንሪከ ነታ ብጎኒ ዝተቐልዓትሉ ኩዕሶ ቅድሚ ምትንካፉ፡ ማውሮ ታሶቲ ብብርኩ ሃሪሙ ከልኪልዎ።
እዚ ድማ ፍጹም ቅላዕ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብቐይሕ'ውን ዘባርር በደል'ዩ ነይሩ።
ሕማቕ ዕድል ናይ ስጳኛውያን ኮይኑ ግን እቲ ነቲ ጸወታ ዝዳኒ ዝነበረ ሃንጋርያዊ ናይ ማእከል ዳኛን ተሓጋገዝቱን ነቲ ፍጸመ ኣይረኣይዎን።
ዋላኳ ኤንሪከ እንተ ተኸራኸረ፡ እቶም ደያኑ ዋላ ደሙ እናረኣዩ፡ ንስምዕታኡ ነጺጎሞ።
ብድሕሪ ኣብ ዝተገብረ መርመራ ግን፡ ታሶቲ ን8 ጸወታታት ከም ዝእገድ ተጌሩ'ዩ። በዚ ድማ ኣብቲ ምስ ብራዚል ዝተገብረ ናይ መዳእታ ናይ ዋንጫ መን ወሰደ ጸወታ ክሳተፍ ኣይከኣለን።
እንታይ'ሞ ክዓብስ፡ ንስጳኛ እቲ ዝኾነ ኮይኑ'ዩ።
ደቡብ ኮርያ - ስጳኛ፡ ጃፓን/ደቡብ ኮርያ 2002
ካበይ ክንጅምር?
ስጳኛ ዘመዝገበተን ክልተ መንቅብ ዘይብለን ሸቶታት፡ ብግብጻዊ ዳኛ ጋማል ጋንዱር ተነፊጋ። ኣብ ዝተፈላለየ ጊዜ ናይቲ ጸወታ ድማ ተጻወቲ ስጳኛ ብጌጋ ኦፍሳይድ ወጺእኩም ተባሂሎም ፊስካ ተነፊሕሎም።
እቲ ጸወታ ድሕሪ 120 ደቓይቕ 0 ብ 0 ድሕሪ ምዝዛሙ ብፍጹም ቅላዕ ክውዳእ ስለዝተገብረ፡ ስጳኛ ተሳዒራ ወጸት።
ድሮ ኣብቲ ምስ ኢጣልያ ዝበርዎ ውድድር ተጻዋታይ ፍራንቸስኮ ቶቲ ኣካታዒ ዝኾነ ካልኣይ ብጫ ብምርካቡ ብቐይሕ ምስ ወጸ፡ ደቡብ ኮርያ ናብ ርብዒ-ፍጸመ ክሓልፉ ዕድል ረኺቦም ነበሩ።
በዚ ድማ ናብ ፍርቂ-ፍጻመ ሓሊፎም፡ ኣብኡ ግን በጀርመን 1 ብ 0 ተሳዒሮም ከይፈተዉ ካብቲ ውድድር ወጺኦም።
ብራዚል-ክሮኦሽያ፡ ብራዚል 2014
ብራዚል፡ ኣብቲ ኣብ ሳኦ ፓውሎ ዝተገብረ መኽፈቲ ግጥም ናይቲ ንኻልኣይ ጊዚኦም ዘንግድዎ ዝነበሩ ውድድር ዋንጫ ዓለም መከረኦም ዝበልዕሉ ዝነበሩ ጸወታ'ዩ ነይሩ።
ድሕሪ 10 ደቓይቕ በታ ማርሴሎ ኣብ ናይ ባዕሉ ልዳት ዘመዝገባ ሸቶ ይምርሑ ነበሩ። ዋላኳ ጸኒሑ ነይማር ብዘመዝገባ ሸቶ ማዕረ እንተኾኑ፡ ብክሮኡሽያ ተዓብሊሎም ይቕጽሉ ነይሮም።
እዚ ግን ክሳብቲ ብራዚላዊ ተጻዋታይ ፍረድ ብደጀን ኣብ መበል 70 ደቒቕ ብሎቭረን ተተንኪፉ ኣብ ክሊ ፍጹም ቅላዕ ክሮኦሽያ ሰፋሕፋሕ ምባሉ'ዩ።
ጃፓናዊ ዳኛ ዪይቺ ኒሺሙይራ ንብራዚል ፍጹም ቅላዕ ሂብዋ፡ ነይማር ድማ ኣይሓመቐን ደቕዲቕዋ፡ ብራዚል ድማ 2 ብ 1 ክመርሑ ጀሚሮም።
እዚ ናይ ቪድዮ ዳኛ ነይሩ እንተዝኸውን ግን፡ እታ ፍጹም ቅላዕ ኣይምተዋህበትን ትኸውን።
ኣብ መበል 91 ደቒቕ ከኣ ድማ ኦስካር ብዘመዝገባ ሸቶ ልቢ ክሮኡሽያውያን ሴራ፡ ሕፍረት እታ ኣአንጋዲት ጋንታ ከደነ- እንተወሓደ ክሳብ ፍርቂ-ፍጻመ።


text:
ዓመተ 2016 ኣብ ታሪኽ እታ ዝለዓለ ዋዒ ዝተመዝገበላ ኮይና ተመዝጊባ።
ብመሰረት መጽናዕቲ ናይ ኣመሪካ ሃገራዊ ምምሕዳር ባሕርን ከባብያዊ ኣየርን ማለት (National Oceanic and Atmospheric Administration – NOAA) ንሰለስተ ተኸታታሊ ዓመታት ዝለዓለ ሙቐት ኣብ ዓለምና ዝተመዝገበ ክኸውን እንከሎ: ዝሓለፈ ዓመት ድማ ነቲ ተመዝጊቡ ዝጸንሐ መጠን ዝለዓለ ሙቐት ሕልፊ ከምዝነበሮ ኣረዲኡ።
ካብ ነዊሕ ዝጸንሐ መጠን ሙቐት ምስ ዘይንቡር ክሊማዊ ለውጢ ማለት ኤል ኒኖ ተሓዊሱ ዓመተ 2016 ዝለዓለ ሙቐት ዝተመዝገበላ ክትኸውን ከምዝብቅዓ: እቲ መጽናዕታዊ ሓበሬታ ብተወሳኺ የረድእ።
ኤል ኒኖ ንውቅያኖሳት ዘምውቕ ኩነታት ክሊማ ክኸውን እንከሎ ፡ እዚ ብግደኡ ንከባብያዊ ኣየር ኩነታት ሙቐት ክውስኽ ዝድርኽ ኩነተ ምንቅስቓስ ኣየር እዩ።
ናይ ኣመሪካ ሃገራዊ ምምሕዳር ባሕርን ከባብያዊ ኣየርን ዓመተ 2016 እታ ዝበርትዐ ሙቐት ኣብ ታሪኽ ዝተመዝገበላ ኢሉ ክገልጻ ዝኸኣለ ንዝሓለፉ 136 ዓመታት ንዝነበረ ኩነታት ሙቐት ዓለም ተኸታቲሉ ንዝመዝገቦ መጽናዕታዊ ምርምር ምርኩስ ብምግባር ምዃኑ ይገልጽ።


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ ማእከላይ ባይቶ ው.ሓ.ኤ ማእከላይ ባይቶ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ው.ሓ.ኤ)፣ ብዕለት 09 ሓምለ 2022፣ 3ይ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ኣቦ መንበር ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ብጻይ ተስፋይ ኣለም ፣ ኣብ መኽፈቲ እቲ ኣኼባ ንተሳተፍቲ ኣኼባ ናይ እንቋዕ ድሓን መጻእኩም ቃል ብምሃብ ፣ ብምኽንያት ኣጋጣሚ ብዓል ዒድ ኣል-ኣድሓ ንብጾት ኣመንቲ ምስልምና ናይ …ዝተረፈ ኣንብቡ
ሓድሽ
ው.ሓ.ኤ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ዝቐረበ መደረ ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ
ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ዝቐረበ መደረ ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ሎሚ ዕለት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማአታት ኤርትራ ንምኽባር ኣብዚ ተረኺብና ዘሎና ነቲካብ ሓምሳታት ጀሚሩ ቀጺሉውን ሳላሳ ዓመታትት ዝወሰደ ናይ ነጻነት ውግአን ድሒሩውን በቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝወስዶ ዘሎ ደማዊ ውጋኣት ዝተሰዉኡን ዝስዉኡ ዘለዉን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ንምዝካር …ዝተረፈ ኣንብቡ
መደብ ታሪኽን ድሕረ ባይታን ምስ ኩቡር ጋሻና “ኤፍሬም ታፈረ ።
መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ብመኽንያት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ
መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ብመኽንያት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ዝኸበርኩም ዕዱማት፣ ዝኸበርኩም መራሕቲ ሃይማኖት ዝኸበርኩም ኣባላት ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ዝኸበርካ መላእ ተቓላሳይ ህዝብና፣ ሎሚ 20 ሰነ ዕለተ ኩሎም ሰማእታት ኤርትራ፡ ምእንቲ ‘ቶም ንራህዋን ውሕስነትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈሉ፣ ምእንቲ ህዝባዊ ዕላማ እታ እንኮ ሂወቶም ዝመጠው ሰማእታት ንምዝካርን …ዝተረፈ ኣንብቡ


text:
እሽቶ ዘመደይ እያ። ዕድሚኣ ኣብ ከባቢ 20 ኣቢሉ ይኸውን። ምስ ተሌፎና ዘለዋ ጥብቖ ርኡይ እዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ከኣ ከምዚ ክብል ሓቲተያ፦ “ንምንታይ ኢኺ ንግሆ ትስእ ምስ በልኪ ናብ ተሌፎንኪ …
ማሕበራዊ ብትከትን ኣእምሮኣዊ ጥዕናን
ድሜአን ኣብ 60ታት እዩ። ሓሳብ ርእሰ ቅትለት ከሸግረን ስለ ዝጀመረ፡ ብገዛእ ፍቃደን (ብወለንትናአን) ናብቲ ዝሰርሓሉ ሕክምና ኣእምሮ መጺኣ። ዳርጋ 3ተ ሰሙን ሓሊፈ፡ ገዝአን ትፋነዋሉ ጊዜ ምስ በጽሐ፡ ከመይ ከም ዘለዋ ከዘራርበን …
ርሕራሔኣዊ/ለውሃታዊ ድኻም (Compassion fatigue)
ሕራሔኣዊ ድኻም ኣብ ጥዕናዊ ማእኸል ዝሰርሑ ጥራይ ዝወርድ ዝነበረ ስምዒታውን ስነ-ኣእምሮኣውን ድኻም እዩ። ናይ ጥዕና ሰራሕተኛታት ምስ ብጉድለት ጥዕና ዝሳቀዩ ዝበዝሕ ግዚኦም ስለ ዘሕልፍዎ፤ ብሉጻትን ኪኢላታትን ድንጋጸ ዝመልኦም ኣለይትና ግዳያት …
ውሽጣዊ ሃልኪ/ጽንቓቐ
ብ ሆስፒታል ጥዕና ኣእምሮ መሳርሕተይ እያ። ኣብ ለይቲ እያ እትሰርሕ። ኣደ ሰለስተ ቆልዑ ከኣ እያ። ብተወሳኺ ‘ውን ማስተርስ ክትውድእ ትምህርታ ትቕጽል ኣላ። እቲ ምሉእ ጊዜ እናተመሃርካን እናሰራሕካን ፈቲነዮ ስለ ዝፈልጥ …
ኣብነታት ባህርያት ርእሰ-ዕንወት
እሰ-ዕንወት ማለት ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋራ፡ ብንጡፍ ይኹን ብዘይ ንጡፍ መገዲ፡ ገዛእ ርእስኻ ዝሃሲ ነገር ክትገብርን ክትለማመድን ከለኻ ማለት እዩ። እዚ ኸኣ ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ምርዳእ እንገብሮ ባዕላዊ ተግባር እዩ። ባህርይ …
ማሕበራዊ-ብልሒ እንታይ እዩ፧
ለስተ ኣጓብዝ ተመሃሮ ናብ ቤት ትምህርቲ ይጎዓዙ ነይሮም። እቶም ክልተ ብስነ-ህይወት ንፉዓት ስለ ዝነበሩ፡ ሕክምና ክጽንዑ ውጥን ነበሮም። ሓደ ቀቅድሚኦም ዝኸይድ ዝነበረ ጎበዝ መማህርቶም፡ ኣብ ስነ-ህይወት ክፍሊ ምሳቶም ይቋደስ ነበረ። …
ኣገዳሰነት ስምዒታዊ ደረት ኣብ ዝምድና
ብ ብባህርይኡ ማሕበራዊ ጽጋረት (social species) እዩ። ምስ እንስሳ ዘይኰነ፡ ምስ ከምኡ ዝበለ ሰብ ንዝምድና፡ ንርክብ፡ ንምትእስሳር ተፈጢሩ። ልዑል ፈጣሪ ንኹሉ ሰራዊት ምድራን ሰማያትንን ፈጢሩ፡ ንሰብ ካብ ሓመደ ድምሪ ጌሩ፡ …
“ቃንዛ” ጽቡቕ ዶ ሕማቕ፧
ርዙዝ ክርስትያን ጸሓፊ ፊሊፕ ያንሰይ፡ ከምዚ ክብል ኣብ መጽሓፉ ጽሒፉ። ብለምጺ (leprosy) ዝፍለጥ ፍሉይ ሕማም ኣሎ። እዚ ለምጺ’ዚ ነቶም ቃንዛ ተቐበልቲ (pain receptors) ወይ ደወል ቃንዛ ኣካላትና ዝዀኑ ወሃዮታት ብምሒር …
ካበይ መጺኺ፧ ናበይ ትኸዲ ኣለኺ፧
ጋር ሰበይቲ ወሰን ኣብርሃም ‘ያ። ብዓልቲ ቤቱ ሳራ ክትወልድ ሰለ ዘይከኣለት፤ ብስምምዕ ካብ ሰራሕተኛ ገዝኦም ዝነበረት ኣጋር ክወልዱ ተሰማሚዖም። ኣጋር ከም ዝጥነሰት ምስ ረኣየ ግና ንእመቤታ ከተቃልላን ከተስተናዕቓን ጀሚራ። እመቤታ …


text:
ኮቪድ-19 – ብትግርኛOm Covid-19 - tigrinska
ኮቪድ-19 ብሰንኪ ቫይረስ ዝስዕብ እዩ። መብዛሕትኦም እቶም ኮቪድ-19 ዝሕዞም ሰባት፡ ከም ጕንፋዕ ክሕዘካ ከሎ ትሓሞ ይሓሙ። ገሊኦም ሰባት ኣዝዮም ስለ ዝሓሙ፡ ኣብ ሆስፒታል ክሕከሙ የድልዮም እዩ።
ሕማም ኮቪድ-19 ብሓደ ካብቶም ጕጅለ ኮሮና ቫይረስ ዝኾነ ሓድሽ ቫይረስ እዩ ዝስዕብ።
እዚ ሕማም ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ዓለም እዩ ዘሎ። ስለዚ እዩ ዓለምለኸ ለብዒ ተባሂሉ ዝጽዋዕ።
ኣብቲ ዘለካዮ ቦታ እንታይ ከም ዘገልግል ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ላዕሊ ኣብዚ ገጽ ዞባ ምረጽ።
ምልክታታት ናይ ኮቪድ-19
ኮቪድ-19 ንመብዛሕትኦም ሰባት ከም ልሙድ ጕንፋዕ ወይ ኢንፍሉወንዛ ኮይኑ እዩ ዝስምዖም።
መብዛሕትኦም ሰባት ድሕሪ ኣስታት ሓደ ሰሙን ይሓውዩ እዮም። ገሊኦም ሰባት ንነዊሕ እዋን ይሓሙ እዮም።
እዞም ዝስዕቡ ልሙዳት ናይ ኮቪድ-19 ምልክታታት እዮም፡
- ሰዓል
- ረስኒ
- ቃንዛ ጐረሮ
- ነድሪ ኣፍንጫ (ጸረርታ) ወይ ማዕበስቲ ኣፍንጫ
- ዝተቐየረ ዓቕሚ ምሽታትን ምስትምቓርን
- ሕማም ርእሲ
- ቃንዛ ኣብ ጭዋዳታት
- ዕግርግር
- ቃንዛ ከስዐ
- ውጽኣት
- ጸገም ምስትንፋስ
- ድኻም
ገሊኦም ሰባት ኣዝዮም ይሓሙ
ገሊኦም ሰባት ድሕሪ ኣስታት ሓደ ሰሙን ኣጸቢቝ ይገዶም። ኣብ ከምዚ ኵነት ምስትንፋስ ከጸግመካን ብርቱዕ ድኻም ኣካላት ክስምዓካን ይኽእል እዩ።
ዕድመ እናደፋእካ ብዝኸድካ፡ እቲ ስግኣት ይዛይድ።
ልዑል ክብደት ኣካላት እንተ ኣሎካ ኮይኑ እቲ ስግኣት ይዛይድ።
ነፍሰ-ጾር እንተ ዄንኪ እውን ዝለዓለ ስግኣት ኣሎኪ።
ከምኡ’ውን ሓደ ሓደ ሕማማት ነቲ ብጽኑዕ ንኽትሓምም ዘሎ ተኽእሎ ከዛይድዎ ይኽእሉ እዮም።
መብዛሕትኦም ሰባት ናይ ኮቪድ-19 መርመራ ምግዳፍ ኣየድልዮምን እዩ
ሓሚምካ እንተ ኣለካ ዄንካ ኣብ ገዛ ክትጸንሕ ኣገዳሲ እዩ። መብዛሕትኦም ሰባት መርመራ ምግዳፍ ኣየድልዮምን እዩ። ኣብቲ ናይ ኮቪድ-19 መርመራ ግደፍ ዝብል ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
ምዓስን ኣበይን እየ ናብ ሕክምና ክኸይድ ዘለኒ?
መብዛሕትኦም ከቪድ-19 ዝሕዞም ሰባት ናብ ሕክምና ምኻድ ኣየድልዮምን እዩ። እቲ ሕማም መብዛሕትኡ ግዜ ባዕሉ እዩ ዝገድፍ።
እንታይ ከም ትገብር ንምፍላጥ ሓገዝ እንተ ደሊኻ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 1177 ደውል። እተን ተሌፎን ዝምልሳልካ፡ ነርስ እየን። ሕክምና እንተ ዘድልየካ ኾይኑ፡ ናበይ ከም ትኸይድ እውን ክሕግዛኻ ይኽእላ እየን።
እተን ነርስ ሽወደንኛን እንግሊዝኛን ይዛረባ እየን። ሓደ ሓደ ግዜ ብኻልኦት ቋንቛታት ሓገዝ ክትረክብ እውን ትኽእል ኢኻ።
ካብ ሓንቲ ናይ ወጻኢ ሃገር ቍጽሪ ዘለዋ ተሌፎን እንተ ዄንካ ትድውል ዘለኻ፡ ናብ +46 771-11 77 00 ደውል።
ህጹጽ እንተ ኾይኑ
ሓደ ወይ ብዙሓት ካብዞም ዝስዕቡ ጸገማት እንተ ኣልዩካ ቀልጢፍካ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ክፉት ተረኛ ክሊኒክ ርክብ ግበር፡
- ኣብ ሓጺር ግዜ ኣጸቢቑ እንተ ገዲዱካ።
- ዋላ ኣዕሪፍካ ከለኻ ምስትንፋስ እንተ ኣጸጊሙካ።
ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ክፉት ተረኛ ክሊኒክ ክትራኸብ እንተ ዘይክኢልካ ናብ ክሊኒክ ህጹጽ ረድኤት ኪድ።
ኮቪድ-19 ብኸምዚ መገዲ ይመሓላለፍ
ኮቪድ-19 መብዛሕትኡ ግዜ ሓደ እዚ ሕማም ዘለዎ ሰብ ክህንጥስ ወይ ክስዕል ከሎ እዩ ዝመሓላለፍ። ሽዑ ቫይረስ ዝሓዙ ናእሽቱ ነጠብጣባት ይፍጠሩ። እዞም ነጠብጣባት ናብ ነብስኻ እንተ ኣትዮም በዚ ሕማም ክትተሓዝ ትኽእል ኢኻ።
እዞም ነጠብጣባት ኣብ ዝተፈላለዩ ነገራት እውን ክዓልቡ ይኽእሉ እዮም። ነዞም ነገራት ክትትንክፎም ከለኻ እቲ ቫይረስ ኣብ ውሽጥካ ክኣቱ ይኽእል እዩ። በዚ ንኽትሓምም ዘሎ ተኽእሎ ውሑድ እዩ።
ኮቪድ-19 ሒዙኻ እንተ ኣልዩ፡ ዋላ እውን ከም ዝሓመምካ ኮይኑ ኣይሰምዓካ ንኻልኦት ሰባት ግን ከተመሓላልፈሎም ትኽእል ኢኻ።
ነፍሰ-ጾር እንተደኣ ኾንኪ
ነፍሰ-ጾር ከለኺ እንተ ሓሚምኪ ኣዚዩ ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ንስኺ ዘይተኸተብኪ ብኸቢድ ንኽትሓሚ ብዝያዳ ስግኣት ኣሎ።
ኣብቲ ካልኣይ መፋርቕ ጥንስኺ እንተ ሓሚምኪ እቲ ህጻን መዓልቱ ከይኣከለ ክውለድ ይኽእል እዩ።
ብኮቪድ-19 እንተ ሓሚምኪ፡ ብመጥባሕቲ ምሕራስ ከድልየኪ ይኽእል እዩ።
ምስ መሕረሲትኪ ወይ ሓኪምኪ ተዛተዪ። ምኽሪ ክህቡኺ ይኽእሉ እዮም።
መብዛሕትአን ዝተኸተባ ነፍሰ-ጾራት ብኸቢድ ኣይሓማን እየን።
ንእተጥብዊ
ኮቪድ-19 ሒዙኺ ከሎ ንውላድኪ ከተጥብዊ ትኽእሊ ኢኺ።
ካብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ምኽርን ሓገዝን ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ሕክምና
መብዛሕትም ሰባት ንኮቪድ-19 ዝኾነ ሕክምና ኣየድልዮምን እዩ። ንኽሕሸካ
ባዕልኻ ክትገብሮም ትኽእል ነገራት ኣለዉ።
ገሊኦም ሰባት ኣብ ሆስፒታል ሕክምና የድልዮም እዩ። ኣብ ሆስፒታል እንተ ኣቲኻ ንኣብነት ምእንቲ ብዝሓሸ ከተተንፍስ ኦክስጅን ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
ሓደ ሓደ ሰባት ኣዚዮም ስለ ዝሓሙ ብናይ መተንፈሲ ሓገዝ መሳርሒት ክንክን የድልዮም እዩ። ሽዑ ከም ዝድቅሱ ይግበር። እዚ ጽዑቕ ክንክን ይብሃል።


text:
Radio Erena: 15 October 2018
ኣስታት 200 ዝኾኑ ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ንምጥላብ ናብ ቤት መንግስቲ ንክኸዱ ዝደፋፍኡ ኣልት እባ ትሕቲ ቁጽጽር ይኣትዉ ከምዘለዉ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ሰዓረ መኮነን ሓቢሩ።
እቲ ጀነራል፣ እቶም ወትሃደራት፣ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ንምጥላብ ተኣኪቦም ናብ ቤት መንግስቲ ምዃዶም፣ ካብ ወትሃደራዊ ስነ ስርዓትን ሕገ መንግስትን ወጻኢ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እቶም ወትሃደራት፣ በቲ ዝፈጸምዎ ተግባር ከምዝተጣዕሱን ይቕሬታ ከምዝሓተቱን ዝሓበረ ጀነራል ሰዓረ፣ ብድሕሪት ኮይኖም ዝደፋፍእዎም ሰባት ግና ይእሰሩ ምህላዎም ኣረጋጊጹ።
እንተኾነ መንነትን ማዕረግን ናይቶም ዝእሰሩ ዘለዉ ሰባት ኣየነጸረን።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝደግጥም ናዕብን ዕግርግርን ንምርግጋእ፣ ካብ ዝተፈላለየ ኣሃዱታት ዝተወጻጽአ ፍሉይ ሓይሊ፣ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ንምጥላብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ቤት መንግስቲ ብእኩብ ድሕሪ ምዃዶም፣ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ፣ ምስቶም ወትሃደራት ድሕሪ ምዝርራብ 10 ፑሽ ኣፕ ኣስሪሑ፣ ድራር ጋቢዙ ከምዘፋነዎም’ዩ ተገሊጹ።
እቶም ወትሃደራት፣ ብእኩብ ናብ ቤት መንግስቲ ኣብ ዘምርሕሉ ዝነበሩ እዋን፣ ሓያሎ ወገናት ወትሃደራዊ ዕልዋ ዝካየድ ከምዝመመሰሎን፣ ኣብታ ከተማ ጸጥታዊ ስግኣት ሰፊኑ ምንባሩ ብእዋኑ ተሓቢሩ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ፣ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስልጠና ይወስዱ ዝነበሩ ዕጡቓት ጉጅለታት ስጉምቲ ከምዝወሰደ ንመግለጺ መንግስቲ እቲ ክልል ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሓቢሩ።
እቶም ብዝተወደበ መልክዕ፣ ወትሃደራዊ ስልጠና ክወስዱ ጸኒሖም ዝተባህሉ ጉጅለታት፣ ልዕሊ 30 ከምዝተማረኹ ዝገለጸ እቲ ማዕከን ዜና፣ ዕላምኦም ብንጹር ኣይጠቐሰ።
እንተኾነ ካብ ሰራዊት ዝተፈንጨሉ ኣባላት ከምዝነበርዎም ኣመልኪቱ።
ካብ ናይ ኢትዮጵያ ዜና ከይወጻእና፣ ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ክቃለሱ ዝጸንሑ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት፣ ዝተፈላለየ ስልጣናት ተዋሂብዎም።
በዚ መሰረት፣ ሰራዊት ሒዙ ናብ ኤርትራ ኢዱ ድሕሪ ምሃቡ፣ ሓደ ካብ መሪሕነት ዕጡቓት ኦሮሞ ዝነበረ ብርጋደር ጀነራል ከማል ገልቹ፣ ሓላፊ ጸጥታ ክልል ኦሮሞ ኮይኑ ክምዘዝ እንከሎ፣ ብተመሳሳሊ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ኮለነል ኣበበ ገረሱ ድማ ምክትሉ ኮይኑ።
ብዘይካ’ዚ ብዕልዋ መንግስቲ ተኸሲሱ እብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሐ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ነበረ ብርጋደር ጀነራል ኣሳምነይ ጽጌ ድማ ሓላፊ ጸጥታ ክልል ኣምሓራ ኮይኑ ተሸይሙ ምህላዉ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢሩ።
=====================


text:
ጉዕዞና በበይንኻ ዝኽየድ ኣይኮነንSaturday, 17 July 2021 14:40 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ኤርትራውያን፡ ኤርትራ ሃገርና ኣብዚ ሎሚ ዘላቶ ንክትበጽሕ ነዊሕን ኩርኳሕን መንገዲ ተጓዒዝና ኢና። እንተኾነ እቲ ጉዕዞ ሎሚ እውን መልክዑ ቀይሩ ቀጻሊ እምበር ኣብቲ ክበጽሖ ዝግበኦ ብራኸ ኣይበጽሐን። እቲ ቅድሚ ሕጂ ብፍላይ ክሳብ ግዜ ናጽነትና ዝመጻእናዮ ጉዕዞ ዕዉት እዩ ነይሩ። ዕዉት ጥራይ ዘይኮነ፡ ኤርትራውያን ዘይከኣል ዝመስል ናይ ዝኸኣለ ጽኑዕ ህዝቢ ኣብነት ኮይና ዝተነኣጽናሉ’ውን ነይሩ። ናብዚ ናይ ምብቃዕና ምስጢር ከኣ ከምቲ ኩሉ ግዜ እንገልጾ ምስ ኩሉ ካብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ጀሚርካ፡ ዝነበረና ፍልልያትን ሓጐጽጐጽን፡ ነቲ ዓቢይ ጉዳይ ሃገር ቀዳምነት ሂብና ስለ ዝተቓለስና ኢና።
ጉዕዞና ኣብዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ምእንቲ ዲሞክራሲ፡ ሰላምን ልምዓት ሒዝናዮ ዘለና፡ ጸረ ዘቤታዊ ወጽዓ ቃልሲ ግና ምስቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ክወዳደር እንከሎ፡ ካብቲ ክኾኖ ዝግበኦ ንላዕሊ ዘገምታዊ እዩ። ዘገምታዊ ጥራይ ዘይኮነ ብብዙሓት ባዕልና እንፈጥሮም ደውታታት ዝተመልአ እውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ቃልስና ተበግሶ ወሲዱ ኣብ ክንዲ ዘጥቅዕ፡ ደድሕሪ እቲ ኣንጻሩ ንቃለስ ዘለና ወጻዒ ጉጅለ ኢሳያስ ዝፈጥሮ ተረኽቦታት ናይ ምስዓብ ኩነታት ዝረኣዮ ኮይኑ ጸኒሑ። ናይዚ ነካይዶ ዘላና ቃልሲ ባህሪ፡ ብብዙሕ ኩርነዓት ክረአ እንከሎ፡ ካብቲ ኣንጻር መግዛእቲ ዘካየድናዮ ዝፍለን ዝረቐቐን ምዃኑ ንተኣማመነሉ እዩ። ኩሉ ገዲፍና ኣብ ሕድሕድ ኤርትራውያን ዝካየድ ናይ ኣተሓሳስባ ቃልሲ ምዃኑ ጥራይ ዝተሓላለኸን ዝያዳ ጥንቃቐን ኣተኩሮን ዝሓትትን ይገብሮ።
ነዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ጉዕዞ ናብ መሰረታዊ ለውጢ፡ በበይንና ተጓዒዝና ክንበጽሖ ከምዘይንኽእል ብክለሰ-ሓሳብ ዘይኮነ ብተግባር ንሓልፎ ዘለና እዩ። ኣብ ሓደ መድረኽ ውድባት ወይ ናይ ውድባት ልፍንቲ ሰንጢቖም ክሓልፉ ዝፈተንሉ ነይሩ እዩ። እንተኾነ ኣይከኣሉን። ምኽንያቱ ሓደ ኣካል ካባኻ ዝሓሸ ኩነታት ፈጢሩ ክሓልፍ ንዝፍትን፡ ዋላኳ ውጽኢቱ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን እንተኾነ፡ ኣብ ክንዲ ምትብባዑን ንኣካይዳኡ ከም ኣብነት ምውሳድን “ምዕንቃፉ” ዝብል ሕማቕ ባህሊ ሳዕሪሩ ስለ ዝጸንሐ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከም ምርጫ ዝተወስደ እምበር፡ ንኹልኻ ኣብ ዘማእክል ኣብ ውሱን ዛዕባታት ዘትከለ ሰፊሕ ናይ ቃልሲ ሰረጋላ ምስፋር እዩ። እቲ ውሱን ዛዕባታት “ዘይህዝባዊ ምምሕዳር ጉጅለ ህግደፍን ናይ ጭቆና ትካላቱን ምውጋድን ህዝቢ ይኾነኒ ብዝበሎ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካእን” ዝብል ክኸውን ይኽእል። እንተኾነ ነዚ እውን ስለ ዘይበቓዕናዮ፡ እቲ ብሓባር እምበር በበይንኻ ዘይክየድ ጉዕዞ ቃልሲ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ እንከሎ ጌና ንጠማመት ኣለና።
እቲ ኣዝዩ ዘገርም ከኣ እቲ ጸገምና እንታይ ምዃኑ እንዳፈለጥናዮ፡ ካብኡ ክንወጽእ ዋጋ ክንከፍል ዘይምብቃዕና እዩ። ካብቲ ብዙሕ ጸገማትና፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ዘሰማመዓና ዝያዳ ከነህጥር እንጽዕር ነቲ ዝፈላልየና ከነተዓባብን ምርሕሓቕ ከነስፍሕን ህርድግ ንብል ምዃና እዩ። ከምቲ ግቡእ ኣይኮነንዶ ገዚፍ ዘሰማምዕ እንዳሃለወና ነቲ ዘፈላልየና ከነራጉድ ንጽዕር፡ እቲ ዘሰማመዓና ኣዝዩ ንኡስ እንተዝነብር’ውን ንዓኡ ከነጉልህ ክንጽዕር መተገበኣና። ዝያዳ ንምብራህ፡ ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኩነታ ከም ዘሎ፡ ናይ ሽግሩ ጠንቂ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑን እቲ መዋጸኦ ከኣ ነዚ ጉጅለ ምውጋድ ምዃኑን ኣይኮነንዶ ንዓና ንሕብረተሰብ ዓለም እውን በሪሁ ዘሎ እዩ። “እቲ ኩነታት ከምዚ ካብ ኮነ ሓቢርና ህግደፍ ኣሊና ራህዋ ዘይነምጽእ?” ኢልካ ምስ ሓተትካ ኣብቲ መልሲ ዕንይንይ ይመጽእ። “ነዚ ክኸውን እንደልዮ ክንገብር ዘኽእል ዓቕሚኸ ኣለናዶ የብልናን?” ዝብል ሓሳብ’ውን ይኽተል። ናይዚ መልሲ ድማ “ዓቕምና ክንመዝን ክንበቅዕስ መዓስ’ሞ ነቲ ዝርካቡ ብግቡእ ተጠቒምናሉ” ዝብል እዩ ዝኸውን።
ሓቂ እዩ ኣይኮነንዶ ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ኮይና፡ ውልቀሰብ እውን ኣብ ቃልሲ ካብ ሃለወ መጻኢ ዘማዕዱ ፖለቲካዊ ሕሳብ ክህልዎ ግድን እዩ። ከምኡ እንተዘይኮኑ’ሞ “ዘይሓስብ ኣይንገድ” ክኸውን’ዩ። ስለዚ ንሕናውን ነናትና ሕሳባት ኣለና። ኣብ መጻኢ እዚ ሕሳባትና ክዕወተልና ምድላይና ድማ ሓጥያት ኣይኮነን። እንተኾነ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ጽኑዕ ባይታ ኣጣጢሖም ክሳብ ዘይረገጹ፡ ናይ ኩልና ሕሳባት “ኣብ ሰማይ ዘሎ ደበና” እዩ ዝኸውን። “ሰልፈይ ወይ ውድበይ ስልጣን ክሕዝ፡ ኣተሓሳስባይ ሕገመንግስታዊ ልዕልና ክረክብ፡ ባህለይን ቋንቋይን ክዕንብብ……..ወዘተ” ኢልካ ምሕላን ጸገም ኣይኮነን። እዚ “መዓስን ኣብ ከመይ ኩነታትን’ዩ ዝረጋገጽ?” ዝብል ሕቶ ኣብ ዘይተመለሰሉ ምሕላኑ ሕልሚ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ።
ካብዚ ዘለናዮ ደውታ መዋጸኦ ዝኾነና፡ ነቲ ኩሉ ግዜ፡ ንምድሮ፡ ንጭረሖ፡ ንኽትሞን ንእውጆን ምትግባር እምበር ካልእ ተኣምር ኣይኮነን። እተኾነ ነቲ ኣብ መንጎ ምባልን ኣብ ባይታ ምትግባርን ዘሎ ሃጓፍ ከነወግዶ’ኳ እንተዘይከኣልና ከነጻብቦ ግና ቅሩብነት እንተልዩና ዘይክኣል ኣይኮነን። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ንዝሓለፈን ሎሚ ዘየስርሕን ጉዳይ ንቕድሚት ዘይምምጻእ፡ ኣብ ክንዲ ውልቃዊ፡ ሰልፋውን ውድባውን ጸቢብ ስምዒታት ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ከነቐድም እንተ በቒዕና ዝከኣል’ዩ።
ሓደሓደ ግዜ ኣብ ዝረአን ዝድህሰስን ሓቂ ዝፈላለየሉ ዕንቅፋት’ውን ኣሎ። ንኣብነት ብዛዕባ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ኢድ ምእታዉ፡ ክንዝቲ እንከለና፡ “እቲ ጉጅለ ናብ ትግራይ ዝኣተወሉ ምኽንያት ካብ መቐለ ናብ ኣስመራ ሚሳይል ስለ ዝተደርበየ እዩ” ዝብሉ ብዙሓት እዮም። እቲ ካብ ቅድም ኢሳያስ ቀንዲ ተዋሰኣይ ኣብ ጉዳይ ትግራይ ኮይኑ ዘዕገርግሮ ዝነበረ እሞ ይጽነሓልና፡ ቅድሚ ናብ ኣስመራ ሚሳይል ምድርባዩ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብወገን ሕሞራ ኣብቲ ውግእ ምእታዉ’ኳ ክንእመን ኣይንደልን። ካልእ መተዓዛዘቢ መጐተ ከኣ “ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ናብ ትግራይ ዝኣተወ፡ ብቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ኮሚሽን ዶብ ንኤርትራ ዝተዋህበ መሬት ንምምላስ እዩ” ክበሃል እውን ይስማዕ’ዩ። እዞም ከምዚ ዝብሉ ወገናት ኢሳያስ፡ ድሕሪ ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ምሽራኹ፡ ንጉዳይ ዶብ ኣዋዲቕዎ፡“እቶም ኣብዚ እዋንዚ ጉዳይ ዶብ ዘልዕሉ እቶም ምስ ኢትዮጵያ ጀሚርናዮ ዘለና ምቅርራብ ክዘርጉ ዝደልዩ እዮም። ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ እዩ።” ክብል እንከሎ፡ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብወገኑ ምስ ኢሳያስ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ብዛዕባ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓቲቱ “ኣዝዩ ንኡስ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ኣየልዓልናዮን” ኢሉ ከም ዝመለሰ ኣይፈልጡ እዮም ማለት ድዩ?፡ ኮታ ህግደፍሲ ሃገር ከየጥፍእ እትሰግኦ እምበር፡ ዶብ ከምልስ እምነት እተንብረሉ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ኣብ ርኡይ ጉዳያት ምፍልላይ’ውን ነቲ ብሓባር እምበር በይንኻ ዘይብጻሕ ጉዕዞና ይሓላልኾ ከምዘሎ ይሰቆረና።
ሻቕሎት 5 ነባራት ኣንበሳድራት ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያTuesday, 06 July 2021 08:17 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ዝተፈላለዩ ግዝያት ኣንበሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኖም ዘገልገሉ 5 ግዱሳት፡ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ትግራይ ዝሓደሮም ሻቕሎት ከም ዝገለጹ ኤርትራዊ ማእከል ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ። እቶም ነባራት ኣንበሳድራት ዳቪድሺን፡ ቪክ ጀይ ሃድለስቶን፡ ፓትሪክ ኤም ሃስላች፡ ኣውረሊያ ኢ ብራዚልን ቲልቦር ፒ ናጂን፡ ዝተባህሉ እዮም። እዞም ኣንበሳድራት ካብተን ንሓለፋ 25 ዓመታት ኣብተን 13 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዘገልገሉ ኣንበሳድራት መግለጺ ከውጽኡ እንከለዉ ተበግሶኦምኳ ንኣፍሪቃ ብዝምልከት እንተነበረ፡ እንተኾነ ዝያዳ በቲ ኣብ ትግራይ ክካየድ ዝጸንሐ ውግእ ክግደሱ ከም ዝተገደዱ ሓቢሮም።
ንሳቶም ኣብቲ መግለጺኦም፡ “ንሕና እዞም ኣስማትና ዝተጠቕሰ በብግዜኡ ኣብ ኢትዮጵያ ንኤሜሪካዊ ዲፕሎማስያዊ ስረሓት ዝመራሕና፡ ነቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ክንከታተሎ ጸንሕና ኣለና” ኢሎም። ኣተሓሒዞም ከኣ እቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ጸገም ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር 2020 ከም ዝጀመረ ብምጥቃስ፡ እቲ ጸገም በቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣውጅዎ ዘሎ ተኹሲ ጠጠው ምባል ክውዳእ ዘለዎም ተስፋ ኣስፊሮም። ኣከታቲሎም ከኣ እዞም ዝስዕቡ መፍትሒ ዝበልዎም ንክትግበሩ ተማሕጺኖም።
- • ኩሎም ኣብ ውግእ ትግራይ ክሳተፉ ዝጸንሑ ኣካላት ነቲ ተኹሲ ተጠው ናይ ምባል ኣዋጅ ብዘይውልውል ክቕበልዎ።
- • ኩሎም ሰብኣዊ ትካላት ንጽጉማት ህጹጽ ሓገዝ ከየቕርቡ ዝዓግትዎም ምስሕሓባት ቀልጢፎም ክፍትሑ።
- • ናይ ወጻኢ ሓይልታት ካብቲ ናይ ጐንጺ ዞባ ቀልጢፎም ክወጹ።
- • ኩሎም ኣብቲ ጐንጺ ተሳተፍቲ ኣካላት፡ ነቲ ተኹሲ ጠጠው ናይ ምባል ዕድል ተጠቒሞም ብዛዕባ ቀጻሊ ሰላም ምውሓስን መጻኢ ዕድል ትግራይን ክመያየጡ።
- • ሰላምን ዕርቅንን ንክፍጠር ብዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብን፡ ተደራራቢ ሓላፍነት ካብ ዘለዎም ሲቪላዊ ትካላት፡ እንተላይ ብኣዕሩኽን ጐረባብትን ኣድላይ ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ክግበር። ሰላምን ምርግጋእን ምስ ተረጋገጸ ከኣ፡ ቀልጢፍካ ኮንፈረንስ ወዲብካ ክልቲኦም ሰብ ጉዳይ ናይ ሓባር መሊስካ፡ እግሪ ምትካልን በቲ ጸገም ዝተሃስዩ መዳያት ናብ ንቡር ምምላሶምን።
- • ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ኮምሽንን ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ሰብኣዊ መሰልን፡ ኣብ ትግራይ ብኹሎም ኣካላት ዝተፈጸመ ግህሰታትን ዓመጻት ብሓባር ናይ ምጽራይን ምምርማርን ዕማማት ንከካይዱ ምትብባዕ።
“ደቀይ ኣበይ ኣለዉ?” በል፡ ህዝቢ ኤርትራFriday, 02 July 2021 23:38 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ኣቦ ጽንዓትን፡ “ንመግዛእቲ ኣይጸዓድን” በሃላይን ከም ዝኾነ ኣይኮነንዶ ፈተውቱ ጸላእቱ’ው ዘይክሕድዎ እዩ። እዚ ናይ ጽንዓት መለለይኡ ብቃላት ጥራይ ዝዝንቶ ናይ ርሑቕ ግዜ ዘይኮነ፡ ናይዚ ቀረባ ግዜን ብተግባር ዝተራእየን፡ ካልኦት ምእንቲ መሰሎም ክሕርኑ ኣበራቢሩ ኣብቲ ዝደልይዎ ንክበጽሑን ዘተባበዐ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከምዚ ሕራነ ኣትዩ ክቡር ዋጋ ዝኸፈለ፡ ከምቲ ገለ ስዑራት ዘዘንትዉዎ፡ ናይ ውግእን ጐነጽን ህርፋን ስለ ዝነበሮ ዘይኮነስ፡ ኩሉቲ ዝሓሸ ምርጭታት ምስተዓጽዎ ዝመረጾ ውሳነ እዩ። ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ንናይ ህዝቢ ሓያልነት ትሕቲ ዕጥቅን ትዕቢትን ሰሪዖም ከንበርክኽዎ ፈቲኖም ኣይተዓወቱን። “ኤርትራ መሬታ እምበር ህዝባ ኣየድልየናን’ዩ” ዝብል ፖሊሲ ክተግብሩ ፈቲኖም ኣይኮነሎምን። ኣሰር’ቲ ጭካነኦም ግና ክሳብ ሕጂ እውን መሊኡ ኣይሃሰሰን። እዚ ክሳብ ክንድዚ መኪቱ ኣብቲ ዝደለዮ ዝበጸሐ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሎሚ ግና ኣብቲ ዝያዳ ክምክተሉ ዝግበኦ ግዜ ንድሕሪት ዝተመልሰ መሲሉ፡ ኣብነት ንወጽዓ ኣብ ክንዲ ዝቃለሶ ዝረዓሞ ህዝቢ፡ እንዳተባህለ ይጥቀስ ኣሎ። እዚ ኩነታት ነቶም ተወዲብና ንቃለስ ዘለና ኤርትራውያን ሓይልታት’ውን “ብጽሒትና ኣብዚ ኩነታትዚ እንታይ’ዩ?” ክንብል ዘገድደና እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ብግፍዒ ገዛእቲ ዘይምንብርካኹ ብምጭባጥ ናጽነቱ ኣረጋጊጽዎ እዩ። ካብዚ ነቒሉ ኣብ ናይ ሓርነት ቃልሱ ናብ ከምዚ ሕጂ ወዲቕዎ ዘሎ ደረጃ ክወርድ’ዩ ኢሉ ዝገመተ ኣይነበረን። ብግብሪ ግና ኣብ ከመይ ከምዘሎ ካልእ ዝነግበሮ ዘይኮነ፡ ባዕሉ ዕረ እናጠዓሞ ዝሓልፎ ዘሎ ህይወቱ መስካሪ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ቀደም ንመግዛእቲ “ሓንጐፋይ” ኢሉ ዘይተቐበለ፡ ንወጽዓ ህግደፍ እውን ከምዘይቅበሎ ዝርዝር ምቕራብ ዘድልዮ ኣይኮነን። እቲ ሎሚ ዘዛርብ ዘሎ ግና ምስቲ ኩሉ ዝተደለበ ተመኩሮኡን ጽንዓቱን ነዚ ህልዊ ዘቤታዊ ወጽዓ ክስዕሮ ዘይምኽኣሉ እዩ። ህዝብና ናብቲ ዘይተርፍ ዓወት ዘይምብጽሑ ምኽንያት ሰፊሕ ዘርዝር ከም ዘለዎ ርዱእ እዩ። ኣብቲ ዝርዝር ጐሊሑ ዝረአ ከኣ “ኣብ ግዜ ቃልሲ ሓብሒበ ኣብ ዓወት ዘብጻሕኩዎን ሕድሪ ዘሰከምኩዎምን ኣካል ኣይክጠልመንን እዩ” ዝብል እምነቱ ክኸውን ከምዝኽእልን ብሩህ እዩ። ዝኣመንካዮ ክኽሕድ እንከሎ፡ ክሳብ ክንደይ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ከም ዝኸውን ከኣ ምስክርነቱ እዚ ንርእዮ ዘለና እዩ። “ዝኣመንካዮ ኣይጥለምካ፡ ዘኾለስካዮ ኣይንከስካ” ዝበሃል ከኣ ከምዚ ምስኣጋጠመ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ከም ዝብህግ ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ። ክሳብ ክንደይ ምእንቲ ህልውና ሃገሩን ቀጻልነት ናጽነቱን ዝተሓቶ ዋጋ ከም ዝኸፍልን’ውን ኣጸቢቑ ይርዳእ እዩ። ካብዚ ኣፍልጦኡ ነቒሉ እዩ ከኣ ኣብ ስልጣን ንክነብር ንናይ ህዝብና ጹረትን ሓልዮትን ኮነ ኢሉ ዝምዝምዞ። ህዝቢ ኤርትራ እቲ እምነት ዘንበረሉ ጉጅለ ይጠልሞ ከም ዝነበረ ተረዲኡ፡ “እዚ ኣካይዳኻ ምርጫይ ኣይኮነን” ንክብል ግዜ ከም ዝወስደሉ ርዱእ ነይሩ። እቲ ሎሚ ብግብሪ ዝረአ ዘሎ ግና ካብ ምጽማምን ምጽባይን ሓሊፉ “ምስ ወጽዓ ክነብር ከም ዝመረጸ” ናብ ዝመስል ደረጃ ዝደየበ እዩ። ከምኡ ኢሉ ንሓዋሩ ክነብር ግና ባህርያዊ ኣይኮነን። ህዝብና ኣንጻር ምምሕዳር ህግደፍ ድምጺ ኣልቦ ተቓውሞ ካብ ዘሕድር ነዊሕ ግዜ ኮይኑ’ዩ። ናብ ግሁድ “እምቢ ብሃልነት” ክድይብ ግና ግዜ ወሲድሉ። እቲ ወጽዓ ከኣ እነሆ ማዕረቲ ስቕታ መመሊሱ ይመርር።
ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ፍሉይ እዩ። ፍሉይ ዘብሎ ከኣ ኣብ ኩሉመዳያት ህይወት ዝርአ ምዃኑ እዩ። ሃገሩ ናይ ምምሕዳር መሰሉ ገፊፍዎ። ፍትሕን ስርዓትን ኣስኢንዎ። ክትገልጾ ብዘጸግም ኣድክይዎን ኣደንቊርዎን። ኣብ ሃገሩ ከይነብር ዓቕሉ ኣጽቢቡ ናብ ስደት ደፊእዎ፡ ንመንእሰይ ዓለም “ዘመናዊ ባርነት” ምዃኑ ኣብ ዝተቀበለቶ ገደብ ግዜን ስሩዕ ክፍሊትን ኣብ ዘየብሉ ግዱድ ውትህድርና ቆሪንዎ። ሕሉፍ ሓሊፉ ከኣ ብናይ ሓደ መስመሩ ስሒቱ ሰንከልከል ጀሚሩ ዘሎ ውጹእ ዲክታተር ውሳነ ኣብ ኤርትራዊ ኣጀንዳ ዘይኮነ ውግኣት ጠቢሱ የህልቖ ኣሎ። እዚ ጉጅለ ካብ ሱዳን ጀሚርካ ክሳብ ጅቡቲ ካብ የመን ጀሚርካ ክሳብ ኢትዮጵያ ሎሚ ከኣ ኣብ ትግራይ ንኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ውግኣት ኣእትዩ ኣህሊቕዎ። ኣብ’ዚ ኤርትራዊ ኣጀንዳ ዘይነበሮን ገለ ብጉጅለ ህግደፍ ዝዓበዱ ኤርትራዊ ወገናት ኣመላኺዖም ምኽንያታዊ ከምስልዎ ዝፈተኑን ውግኣት፣ እቲ ጉጅለ ናይ ብዙሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ህይወት ቀዚፉን ምስሊ ኤርትራ ኣበላሽዩን። ኤርትራዊ ኪኖቲ ብህግደፍ ዝንገሮ ናይ ሓሶት ምኽንያታት “ሰለምንታይ ደቀይ ኣብ ፈቐድኡ ይጠፍኡ?” ኢሉ ካብ ምሕታት ዓዲ ኣይወዓለን። እንተኾነ ነቲ ጉጅለ ብዝውጥር ደረጃ፥ ናይ ሕቶኡ መልሲ ክረክብ ኣይደፈአን። ነቲ ጉጅለ ከኣ እዚ’ዩ ኣሻዲንዎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ስለምንታይ ናብ ውግእ ትግራይ ከም ዝኣተወ፡ ብመንጽር ኤርትራዊ ረብሓ መሚኻ ዋላ ሓንቲ ምኽንያት ከም ዘየብሉ ብሩህ እዩ። ብመንጽር እቲ ጉጅለ ዝበሎ’ውን ካብ ህልኽ፡ ቅርሕንቲ፡ ቅንእን ኣብ ህውከት ናይ ምንባር ወልፍን ወጻኢ ኣይኮነን። እቲ ንኢድ ኣእታውነቱ ንምምልኻዕ ምስ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምትሕሓዙ ዝግበር ሃቐነ’ውን መስመሩን ኣገባቡን ዝሰሓተ እዩ። ሰማይ ንሃገርኩምሲ “ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ እዩ” ዝጭረሖኡ መራሒ እየ በሃላይስ ተሓላቒ ዶብን ልኡላውንትን ክኸውን ዘይመስል እዩ። ብዓብይኡ ጸረ ልኡላውነት ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑኸ ተዘንጊዑ ማለት ድዩ። ምናልባት እቲ ግብራዊ ምኽንያቱ ናይቲ ናብ ውግእ ትግራይ ምውፋሩ፡ ከምቲ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ በዓል ዕጥሩን ዝነገሩና ዝምታ ንብረትን ምዕናው ትካላትን ትግራይ ነይሩ ክኸውን ይኽእል።
እቲ ኢድ ኣእታውነት ብልቦናን ሓላፍነትን፡ ንጉጅለ ህግደፍን ንህዝቢ ኤርትራን ፈላሊኻ ብምርኣይን “ዝገበረኒ ክገብርስ ዓዲ ነየጋብር” ንዝብል ብምስትውዓል እንተዘይተራእዩ፡ ሳዕቤኑ ክሳብ ክንደይ ሃሳዪ ከም ዝኸውን ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ንካለኦት እውን ብሩህ እዩ። እቲ ሎሚ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ እምበኣር፡ እዚ ጽሉል ጉጅለ ብዓንተብኡ ብሓያል ናይ ህዝቢ ዓቕሚ ተገኒሑ እንተዝኸውን ሎሚዶ ኣብዚ መበጸሐ ዝብል እዩ። ንመጻኢ እውን ነቲ ሰዲህኤ ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይ ምጅማሩ፡ “…… ህዝቢ ኤርትራ እዞም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ተኣጒዶም ዘለዉ ደቁ ብዝቐልጠፈ እዋን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ብኹሉ ዝከኣሎ መገድታት ክቃለስ ጻውዒትና ነቕርብ።” ኢሉ ዝኣወጆ ብምስትብሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቲ “ጎንደር ኬድክን እንታይ ኣምጻክን” ዝበሃል፡ ነቲ ጉጅለ “ኣበይ ኣለዉ ደቅና” ክብሎ ክተብዕ ንምሕጸኖ።
እቲ መፍትሒ ደኣ እሞ እንታይ’ዩ?Sunday, 27 June 2021 08:56 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ህዝቢ ኤርትራ “እቲ መፍትሒ ደኣ እሞ እንታይ’ዩ? ምስ ዝብል ዘይተመለሰ ሕቶ ካብ ዝነብር፣ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ’ሎ። ሎሚ እውን ጋና ካብዚ ብሂልዚ ወጺኡ፡ ናይዚ ሕቶዚ መልሲ ረኺቡ ኣደልዲሉ ክስጉም ዝተርፎ ዋኒን ኣለዎ። እዚ ሕቶዚ ክፍታሕ እንዳተገበኦ እንከሎ፥ ዘይተፈትሐ ግድል ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዘሎ ዘመልክት እዩ። ከምቲ “ዝጸገመ ነገር ንብጻይካ ንገር” ዝበሃል ከኣ፡ ኤርትራዊ ብዛዕባቲ ዘይተፈትሐ ግድል ሃገሩን ህዝቡን፤ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ተራኺቡ ክዝትን ክዕልልን እንከሎ ዝለዓል እዩ። ኣብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ገዲፍካ፡ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚሩ፡ እናገደደ ክመጽእ ዝጸንሐ ኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያን፡ ገሊኡ ግላዊ፣ ገሊኡ ከኣ ናይ ሓባርና ምዃኑ ርዱእ እዩ። እቲ እንዳኹሉ ዘሎ ግላዊ ወይ ስድራቤታዊ ጸገማት ኣዝዩ ሰፊሕን ብቐሊሉ ሓንቢስካ ዘይትውጻእ ባሕርን ስለ ዝኾነ፡ ምዝርዛሩ ኣጸጋሚ እዩ። ስለዚ ናብቲ ከም ኤርትራውያን ናይ ሓባርና ዝኾነ ብደሆታት ከነተኩር ተመራጺ ኣተሓሕዛ እዩ።
እቲ ናይ ሓባርና ጸገም እውን፡ ነዊሕ ሱር ዝሰደደን ብብዙሕ መልከዓት ዝግለጽን ንምፍታሑ በዳህን እዩ። ስለዚ እቲ ንጠቕሶ ንኣብነት ዝኣክል እምበር፡ ብምልኡ ንምዝርዛር ኣይኮነን። ህዝቢ ኢርትራ ሎሚ፡ ብዘይ ሕግን መንግስታዊ ትካላትን ክምሓደር። ቆጽሊ ብዘየውደቐሉ ኢደወነናዊ ዲክታቶር ክግዛእ። መሰረታዊ መሰላቱ ምሉእ ብምሉእ ክገህስ። ናይ ሕሳብካ ምግላጽን ምውዳብን መሰሉ ክምንዛዕ። ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ከይቀርብን ነብሱ ዘይከላኸልን። ምስ ፈጣሪኡ የራኽበኒ ኢሉ ዝኣመነሉ ሃይማኖት ከይክተል። ጉጅለ ህግደፍ ካብ ቀኖናዊ ሕጊ ወጻኢ መራሕቲ ሃይማኖት ክመርጸጸ። ኣብ ሃገሩ ሰሪሑ ናይ ምንባርን ተጠቃሚ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታት ሃገሩን ከይከውን። መንእሰይ ኣብ ሃገሩ ተማሂሩን ስድራ መስሪቱን ሓቀኛ ተካኢ ወለዶ ኣብ ክንድዚ ዝኸውን ክስደድ ኣብ ዝተቐሰበሉ። …… ወዘተ መግለጺ ሕሰም ኣብ ዝተሸኸልሉ ህሞት እዩ ዝርከብ ዘሎ። እዚ ከኣ ክሳብ ክንደይ ሱር ዝሰደዱን ዘይተፈትሑ ብዙሓትን ግድላት ኣብ ቅድሜና ተገቲሮም ከም ዘለዉ መስካሪ እዩ።
ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ከምዚ ዝተገለጸ ጸበባ ከም ዝኣተዉ፡ ኣብ ምቕባልን ምእማንን ኣብ ሕድሕድና ኤርትራውያን ፍልልይ ነይሩ እዩ። ገለ ወገናት ንኩነታት ኤርትራ ኣብ ክንዲ በቲ ባዕሉ ዝዛረብ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ፡ በቲ ጉጅለ ህግደፍ ካብ ዘየለ ኩነት ነቒሉ ወይ ነቲ ሓቂ ጠማዚዙ ዝብሎ ነቒሎም “ጽቡቕ ኣለና” ዝብሉ ነይሮም። ገለ ከኣ ከምቲ “ተጽግበኒ ቅጫስ ኣብ መቑሎኣ እንከላ እፈልጣ” ዝበሃል፡ ንኣካይዳ ህግደፍ ካብ ንግሆኡ ተዓዚቦምን ካብቲ ዝበሃል ዘይኮነ፡ ካብቲ ዝድህሰስ እንዳ ኩሉ ኤርትራዊ ማዕጾ ዝኩሕኩሕን ሓቂ ነቒሎም “ኣብ ህጹጽ መፍትሒ ዘድልዮ ሕማቕ ኩነታት ኢና ዘለና” ክብሉ ጸኒሖም። ድሕሪ ዝተወሰነ ግና እቲ ዘይነበረ ግና ዝድረፈሉ ዝነበረ “ናይ ህግደፍ “ጽቡቕ ኣለና” በቲ ዝረአን ዝድህሰስን ወጻዒ ተግባራቱ ተቓሊዑ፡ ህግደፍ ኣብ ጐልጐል ዝወግሖ ዝብኢ ኮይኑ። ሎሚ ኣብ ኣረዳድእ ጉጅለ ህግደፍ ናይ ጃላነት ግዜ ሓሉፉ፡ ኣይኮነንዶ ህዝቢ ኤርትራ መላእ ሕብረተሰብ ዓለም እውን ተርዲእዎ፡ ወጽዓ ህግደፍ ተወዳዳሪ ዘይብሉ ናይ ሕማቕን ጭካነን ኣብነት ምዃኑ ተገንዚብዎ እዩ። ካብቶም እንተ ንሱ ሓቂ ኮይኑ ተራእይዎም፡ ወይ ብመርዛም ስብከቱ ተደናጊሩም፡ ንህግደፍ ዝድግፉ ዝነበሩ ብዘይካብ ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ዝዓበዱ፡ ካብታ “ኣንታ ንበረልና ጥራይ” ዝዝምሩላ ዝነበሩ ባቡር ተራጊፎም፡ ንቡር ቦታኦም ኣብ ዝሓዝሉ ደረጃ በጺሕና ኣለና። ብኸምዚ ደርጃ ጸገምካ ተርዲእካ ህዝባዊ መስርዕካ ምሓዝ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ንዓወት እዩ። ናብ ምፍታሕ ጸገምካ ክትበጽሕ ግና ድሕሪዚ እውን ክኽየድ ዝግበኦ ወሳኒ ርሕቀት ከም ዘሎ ምስትውዓል ግደን’ዩ።
ሎሚኳ ጉጀለ ህግደፍ ባዕሉ’ውን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ቀሪቡ፡ “ጽቡቕ ኣለና” ናይ ምባል ሞራሉ ኣዝዩ ኣብ ዝጐደለሉ ደረጃ ኢና እንርከብ። ብኣንጻሩ ኣምጺእዎ ዘሎ ቅዲ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘይሕባእ ጸገማት ይቕበሎ’ሞ፡ እቲ ፍታሕ ከምጽእ ዝግበኦ ንሱ ክነሱ ተገልቢጡ “ሓታታይ ኮይኑ ናይ ምቕራብ” ስልቲ ይኽተል። ንኣብነት “ማይ፡ ኤልትሪክን ካልእ ቀረባትን ካበይ ይምጻእ?” ኢሉ ይሓትት። እቲ ካልእ መደናገሪ ስልቲ ከኣ ንኤርትራ ምስ ካብኣ ዝሓሻ ዘይኮነ፡ ምስ ብሰንኪ ከም ኢሳያስ ዝኣመሰሉ መራሕተን ካብኣ ኣብ ዝኸፈአ ደረጃ ዝርከባ ሃገራት እናወዳደረ፡ “ኣብ ሰላም ኢና ዘለና” እናበለ ከደዓዕስ ይፍትን። ንኣብነት ኣብ ኤርትራ ከም ኣብ ዒራቕ፡ የመን፡ ሶርያን ሊቢያን ቀጻሊ ተኹሲ ስለ ዘይስማዕ ንኤርትራ ከም ደሴት ሰላም ጌርካ ብምቕራብ ንትርጉም “ሰላም” ዘይመልክዑ የትሕዝ። እንኮ መዕቀኒ ሰላም ብጥሪኡ ተኹሲ ዘይምህላው ጌርካ ምውሳድ ክሕበኣሉ ካብ ዝፍትኖ እዩ። ንምስዋር፡ ምጭዋይን ብዘይፍርዲ ምቕታልን ዜጋታት እውን ናይ ሰላም መግለጺ ምዃኑ ኣምሲልካ ከተቕርብ ከም ምህቃን ማለት’ዩ።
ድሕሪ ኤርትራ ብኣዝዩ ብዙሕ ጸገማት ተወጢራ ኣብ ቀረና መንግዲ ምህላዋ ምርዳእ ዝመጽእ “መዋጸኦ ሃሰስ ምባል” ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ ኤርትራውያን “እሞ እቲ መፍትሒ ደኣ እንታይ’ዩ?” ኢልና ብቐጻሊ ክንሓትት ንግደድ ዘለና። እዚ ሕቶዚ ናይ ግድን ክምለስ ከም ዝግበኦ ናይ ኩልና ኤርትራውያን ተረድኦ እዩ። ኣብ ዝርዝር እቲ መልስታትን ናይ ኣመላልሳኡ ኣገባባትን ግና ፍልልያት ይረአ። ገለ ወገናት ነቲ “ኳሕኩሕ እሞ ክኸፍተካ እየ” ዝብል ቅዱስ ኣበሃህላ ዘንጊዖም፡ ጉዳይና ግዜ ዝፈትሖ እዩ ኢልካ ምጽባይ ዝመርጹ ኣለዉ። ገለ ወገናት ከኣ እቲ እንኮ መዋጸኦ ንህግደፍ ሓቢርካ ተቓሊስካ ምውጋድ ምዃኑ ይቕበሉ። እንተኾነ እዚ ኣገባብን ምርጫን እዚ ተፈቲኑ ከም ዘይተዓወተ ወሲዶም፡ ተስፋ ቆሪጾም ጠጠው ዝብሉ ኣይሰኣኑን። በቲ ኮነ በዚ ግና፡ ናይቲ “እቲ መፍትሒ ደኣ እሞ እንታይዩ?” ዝብል ሕቶ መልሲ ብዘየማትእ ንጉጅለ ህግደፍ ተቓሊስካ ምስዓር እዩ። እዚ ክሳብ ሕጂ ናይ ዘይምዕዋቱ ምስጢር ከኣ እቲ መዋጸኦ ንሱ ስለ ዘይኮነ፡ ዘይኮነስ ኣብ ኣተገባብራኡ ዝጐደሎ ከም ዘሎ ምርዳእን ነቲ ዝጐደለ ምምላእን ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ንሓቢርካ ክትቃለስ ምብቃዕ ግቡእ ትኹረት ምሃብ ከኣ ዘይስገር እዩ።
30 ዓመት ሕሱም መሕድሮ፡ ከም ኤርትራዊ ሓፊረSunday, 27 June 2021 08:51 Written by ክፍላይ ተኪአ
ኣነ ከም ጸሓፍን ሓሳብ ኣቕራብን ኣምር ኣርእስተይ ተኸቲለ ናብ ሕብረተ-ሰበይ ከመሓላልፍ እንከለኹ፡ ብመጠኑ ካብቲ መሰል ሰብኣዊ ክብሩ ክገልጽ ዘይክእል፡ ብመጠኑ ሕልናዊ ዕረፍቲ ኣሎኒ። ምኽንያቱ ወዲ-ሰብ ንመሰል ብኣካላት ህዋሳቱ ሓሳባቱ ክገልጽን ክፈትሕን፡ ህያብ ባህርያዊ ብልጫ ናይ ጉዕዞ ናይ ነፍስ-ወከፍ ፍጡር ወዲ-ሰብ ሓደ ካብቶም 5 ህዋሳቱ ስለ ዝኾነ፡ ብዝተፈላለየ መገዲ ንሓቅን ፍትሓውን መልእኽቲ ሓሳባቱ ከፍስስ እቲ ቀንዲ ኣካል ጥዕንኡ‘ዩ። ብካልእ ኣዘራርባ ወዲ-ሰብ ሕዋሳቱ ዓጽዩ ሕልንኡ ከማዕብል ዘይክእል ኣብ ጉዕዞ ሂወቱ ኮይኑ፡ እዚ ከኣ ውጽኢት ናይ 30 ዓመት ህያው ምስክር‘ዩ።
ዝኸበርካ ኤርትራዊ፡ 30 ዓመት ኣብ ሓደ ሕብረተሰብን ሃገርን፡ ኣብ ወለዶ መንእሰያትና እናተተኻኽአ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ብዝተፈላለየ ዓውዲ ስነ-ትምህርቲ እተፍርየሉ‘ዩ፤ ኮይኑ ግን ኣብ ኤርትራ ብኣንጻሩ ንለባም ኤርትራዊ ዘሕዝንን ዘጕህን ኮይኑ ኣሎ። ኣነ ከም ሓሳብ ኣቕራቢ ዘሕምመንን ዘጕህየንን ኤርትራዊ ስለ ዝኾንኩን፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ/ት እዚ ብርሰት እዚ ተመሊሱ ምስ ጠመቶ ብርግጽ እንታይ‘የ ዝገብር ኔረ ብርሰት እናረኣኹ ኢሉ ምስ ሕልንኡ ክዛረብን ክበኣስን፡ መንእሰይ ወለዶ እንታይ‘ዩ ክብለኒ እናበለ ለይትን መዓልትን ክሳቐይን ክሓስብን ምዃኑ ኣይጠራጠርን። “ ዘገርም ስቕታ ብርሰት፡ ልቦና ዝጐደሎ“።
ዝኸበርካ ኤርትራዊ፡ 30 ዓመት ዝተቓለስካ ድሕሪ መሪር ቃልሲ ብመስዋእቲ ነጻነት ዘምጻእካ ሃገር ኮይንካ፤ ኮይኑ ግን ንዓሰርተታት ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ብሰላም ዘይነብረላ፡ ፍርሕን ማእሰርትን፡ መንእሰይ ወለዶ ናብ ትምህርቲ ዘይጐየሉ፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ሓሪሱን ሰሪሑን ነጊዱን ክሳዱ ኣቕኒዑ ዘይጥምታን፡ ኣእጋሩ ኣትሪሩ ዘይረግጻ ኮይናቶ፡ ካብኡ ሓሊፉ ከኣ መግለጺ ዘይርከቦ ስደትን ሞትን፡ እዚ ከኣ ነቲ ከምኡ ዝገብረና/ዝገብረካ እቲ ጨካን ስርዓት ዓጸፌታ ንመሰላዊ ክብርኻን ማዕርነትካን መልሲ ክብርኻ ብዘይምሃብካ፡ እዚ ከኣ ልቦና ዝጐደሎን ደረት ዘይብሉ ስቕታኻን‘ዩ እቲ ኩሉ ብርሰት ክብል እደፍር። ንሱ ከኣ‘ዩ እቲ ሓቂ።
ዝኸበርካ ኤርትራዊ፡ ብዝኾነ መግለጺ ዘይብሉ ጨካን ስርዓት ኩሉ ግፍዕታት ወዲኡ፡ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይብቈላ ናይ ቅባጸት ተስፋ ንኣደ ኤርትራዊት ንኣቦ ኤርትራዊ ብሓፈሻ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓዘን ክነብር፡ ትፈትዎም ኰስኲስካ ዘዕበኻዮም ደቅኻ ኣብ ዘይምልከቶም ኲናት ትግራይ ሸሚሙ ድራር ዝብእን ኣሞራን ገይርዎም/ኮይኖም ኣለዉ። ኣብዚ ሓደ ነገር ክብል ክግደድ ከለኹ፡ ንሕና ኤርትራውያን ይኣክል ደረት ሰጊርካ ኣሎኻ ኢልና ብውሽጥን ብደገን ብሓባር ዘይምውጻእና፡ ከም ናይ ኣዴታትን ኣቦታትን ሶማላውያን እዚ ዘይምግባርና ጽባሕ ንግሆ ታሪኽ ከሳቕየና እዩ። ሕጂኸ እንታይ ትሓስብ ኣሎኻ? እቲ ዘገርም ደቅኻ ኣብ ኲናት ጠቢሱ ተመሊሱ ኣብ ማእከልካ ከዅድድ ንህዝቢ ኤርትራ ክልተ ሞት‘ዩ። አረ እንታይ ኢና ኮይንና?
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መወዳእታ ሓሳብ ጽሑፈይ ክብሎ ዝደሊ ሕጂ እቲ ስርዓት መዓልቲ ውድቀቱ ኣኺሉ‘ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሽግ ሓርነት ክትውልዕ ግዜ ንባዕሉ ይሓተካ ኣሎ። እቲ ግዜ ኣኺሉ‘ዩ። ኣብዚ ሓደ ነገር ክብሎ ዝደሊ፡ ኲናት ኣዕናዊ‘ዩ። ንኲናት ዝቃወም ጥዑይ ሰብ ወይ ጥዑይ ሕብረተ-ሰብ ጥራሕ‘ዩ። ኩሉ ግዜ ናይ ህዝቢ ቃልሲ ተዓዋቲ ምዃኑ ጥርጥር የብለይን። ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን ሰብኣዊ ክብሪ ናይ ማንም ህዝቢ ዓለም ክብርና ምዃኑ ነስተውዕል፡ ንሕሰብ፡ ንመራመር ደጊመ ደጋጊመ እብለካ ኣለኹ።
ክፍላይ ተኪአ
ጀርመን
ዜናዊ ጸብጻብ፡ ዝኽሪ ሰማእታት 20 ሰነ ፖሓኤMonday, 21 June 2021 23:02 Written by ሓይሊ ዕማም ሚድያ ፖሓኤ
ፖለቲካዎ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ኣብቲ ዕለቱ ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢ (ዙም) ዘኪሩ። ኣብ መኽፈቲ ናይቲ ዝኽሪ፡ ኣቦ መንበር ኣወሃሃዲ ኣካል ፖሓኤ ዶ/ር መሓመድ በሽር ንተሳተፍቲ ናይ እንዃዕ ደሓን መጻእኩም ቃል ኣስሚዑ ነቲ መደብ ንዘዳለዉ ኣካላት ከኣ ኣመስጊኑ። ድሕሪቲ መኽፈቲ ቃልን ንሰማእታት ዝምልከት መዝሙርን ከኣ፡ ነታ ዕለት ዝምልከት ብኣወሃሃዲ ኣካል ፖሓኤ ዝተዳለወ መግለጺ፡ ነቲ መደብ ብዝመርሕዎ ኣሕዋት መንግስተኣብ ኣስመሮምን እስማዒል ገበይታን ብትግርኛን ዓረበኛን ብንባብ ቀሪቡ።
ኣብቲ መግለጺ፡ ናይ ኤርትራውያን ስዉኣት ታሪኽ ዘይርሰዖ ጀግንነት ተጠቒሱ፡ እንተኾነ ሕድሮም ስለ ዝተጠልመ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ከምዘይረሃዎ ኣንጸባርቑ። ህዝቢ ኤርትራ ቅድም ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ደሓር ከኣ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ፡ “እምቢ ንመግዛእቲ” ስለ ዝበለ፡ ብገዛእቲ ሓይልታት ኣብ ዝተፈላለዩ ግዝየታትን ቦታታትን ዘጋጠሞ ጥልመትን ግፍዕን ብኣብነታት ኣሰንዩ ኣዘኻኺሩ። ብሰንኪ በደል ገዛእቲ ብፍላይ ካብ 1967 ጀሚሩ ንዘጋጠሞ ስደትን ምምዝባልን እውን ዳህሲሱ። ኣተሓሒዙ ከኣ 20 ሰነ ንስለ ምዝካር እትዝከርን እትበዓልን ዕለት ዘይኮነትስ ሕድሪ ስዉኣት ንምፍጻም ቃል ዝእተወላ ምዃና ኣዘኻኺሩ።
ኣብዚ ነታ ዕለት ብዝምልከት መዛሙርን ዝተፈላለየ ግጥምታትን ዝቐረበሉ መደብ ኣቦመንበራት ናይተን ኣብ ምውህሃድ ፖለቲካዊ ሓይልታት ተሓቚፈን ዘለዋ ፖለቲካዊ ኣካላት፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ)፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)ን ዲሞክራስያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ (ዲውዓቀባ)ን ቃል ኣስሚዖም። እቶም መራሕቲ ናብዚ ምውህሃድ ንምብጻሕ ዝተኻየደ መስርሕ ጠቒሶም፡ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ብመንጽርቲ ኤርትራውያን ሰማእታት ዝገድፍዎ ሕድሪ ኤርትራ ካብዚ ዘላቶ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ኩነታት ንምውጻእ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ዘሎ ብደሆ ጠቒሶም። 20 ሰነ ናይ ጽንዓት፡ ክብርን ተወፋይነትን ዕለት ምዃና ከኣ ኣዘኻኺሮም። ኣብቲ ኣጋጣሚ ከኣ ፖሓኤ ኣብዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ንክበጽሕ ተበግሶ ንዝወሰደ ነፍሰሄር ብርሃነ ወልደገብርኤል እውን ተዘኪሩ። ኤርትራውያን ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ካብዚ ዘለናዮ ሓደገኛ ሃለዋት ንምውጻእ፡ ኩሎም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ኣካላት ኣብዚ ቃልሲ ንክሳተፉ ጸዊዖም። ጀግንነት ኤርትራውያን ሰማእታትን ኣብቲ ቃልሲ ኣካሎም ንዝጐደለን ዘለዎም ክብርን ናእዳን እውን ብዝተፈላለዩ መልከዓት ገሊጸምዎ።
በቲ ኣቐዲሙ ብኣዳለውቲ መደብ ዝተሰርዐ መሰረት ከኣ ንነባራት ተቓለስቲ ብምውካል ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ ቃል ኣስሚዑ። ንሱ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ዝተፈጸሙ መስተንክር ጅግንነታት ንኣብነት ዝኸውን ፍጻመታት ዘርዚሩ። ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ከም ዘለዉ ብምጥቃስ ከኣ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ መንእሰይ ሃገሩን ህዝቡን ንከድሕን ጸዊዑ። ኣሓት ኣስገደት ተስፋሃንስን ሓናን መሓመድ ሳልሕን ከኣ ብስም ደቂ ኣንስትዮ ብትግርኛን ዓረበኛን ነታ ዕለት ዝምልከት ቃል ኣስሚዐን። ንሳተን ብሓፈሻ ንታሪኻዊ ጀግንነት ኤርትራውያን ብፍላይ ከኣ ንግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቃልሲ ኤርትራ ዝምልከት ጠቒሰን። ኤርትራ ካብዚ ኣትያቶ ዘላ ጸበባ ንምንጋፍ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኩሉ ክሳተፍ ኣዘኻኺረን። መንእሰያት፡ ዮሴፍ ኣስገዶምን ዓብዱልሓኪም ካሚልን ብተመሳሳሊ ብትግርኛን ዓረበኛን ነታ ዕለት ዘንጸባርቕን ግደ መንእሰይ ኤርትራ ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ዝምልከት ዘዘኻኽርን ቃል ኣስሚዖም። ሓው ኣሕመድ ኣልሸሪፍ ድማ ብዓረበኛ ግጥሚ ኣቕሪቡ።
ኣብዚ ዝተፈላለያ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ማዕከናት ዜና ዝተሳትፋሉን ተለቪኝን ኤሪሳት ብመንገዲ ፌስቡክ ብቐጥታ ዘተሓላለፈቶን መደብ፡ ግጥምታት ኣሕመድ ሸሪፍን ብዓብዱልሓፊዝን ኣብ መንጎ ኣብ መንጎ መደባት ቀሪቡ።


text:
ኣብ ዲጆን ስራሕ ንምርካብ
ምስ ፐን ችረኣቲቨ 21 PLIE Creativ'21
እንታይ ኢዩ?
እቲ Le PLIE ስራሕን ትምህርቲን ንዝደልዩ ሰባት ምሕጋዝ እዩ ዝዓለመ መደባት የሰላስል
i ምፍላጡ ኣገዳሲ! :ን ነበርቲከተማ Dijon Métropole. አምኡ እውን ካርድ ሰጁኽ ንዘለዎ፣ ሰብ እዩ ዝምልከት እዚ መደብ
ንመን ኢዩ ፧
ክሳብ 30ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ክሳብ 30ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ፍሉይ ምኽሪ
ነፍሲወከፍ ተሳተፍቲ ከከም ድሌቶም ብተናጸል ይሕገዙ ወይ ይሳለዩ
ናይ ውልቂ ኣሰናይነት
Le PLIE ናይ ስራሕ ህይወትኩም ኣብ ምህናጽ ይሕግዘአኩም
ዕላማ ዘለዎ ስልጠና
ተሳተፍቲ ናይቲ መደብ PLIE ኣብ ውሑድ ጉጅለ ተኸፋፊሎም እውን ይሰርሑ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ከምኡ እውን ኣብ ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት የሳልጠልኩም
ከምኡ እውን እዚ ዝሶብ ኣገልግሎት ይህብPour avoir PLIE :
- ነዚ ኣገልግሎትና ን ኽትረጅቡ ን ትካላት (ፖለምፕልዋ፣ ኮንሰይ ደፓርትመንታል፣ Cሚስዮን ሎካል CCAS ወይ « emploi »ናይ ኣከባቢኻ ወይ ኣብ Fontaine d‘Ouche ከምኡ እውን des Grésilles >> voir carte ci-dessous)
- ፋይልኩም ይጽናዕ
- ደሓር ናይ PLIE. ኣሰናይነት ትረኽቡ


text:
ዘፍርህ ወላሓንቲ የብልክን።
ብዝሒ ምፍሳስ ደም ጽግያትኪ ሓደ ሓደ እዋን ይለዋወጥ እዩ።
ስለ ከምዚ ዝኾነ እዩ ብዙሕ ደም መጺኡኪ ዝኸውን።
ንምዃኑ ድንግልና ከመይ ከም ዝመስል ትፈልጢ ዲኺ?
ነዚ ከብርሃልኪ ኣፍቅድለይ:
ብዚሓት ኣዋላድ ድንግልና ንብልዕቲ ዝሽፍን ቆርበት እዩ ዝመስለን።
እዚ ግን ጌጋ እዩ: ድንግልና ዕጻፍ ነገር እዩ።
እዚ ዕጻፍ ኣብቲ መእተዊ ኣፍደገ ብልዕቲ ዝተለጠፈ እዩ
እቲ ዕጻፍ ዝተፈላለየ ምስሊ ኣለዎ:
ሓደ ሓደ እዋን ብጣዕሚ ንእሽተይ ስለ ዝኾነ ንኽትርእዮ ከማን ኣሸጋሪ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ዓቢ ኮይኑ ኣብቲ ኣፍደገ ንእሽተይ ጥራይ ይረአ።
እቲ ኣገዳሲ ነገር ግን: ናይ ነፍስወከፍ ጓል ድንግልና ምስሉ ይፈላለ እዩ።
ዋላ እውን ኣብ ፈልማይ ስጋዊ ርክብ ናይ ገሊኤን ኣዋልድ ጥራይ እዩ ዝደምይ።
በዚ መሰረት ከኣ ሓንቲ ጓል ቅድሚኡ ስጋዊ ርክብ ፈጺማ ነይራ ወይ ኣነበረትን ኢልካ ክፍለጥ ኣይከኣልን እዩ።
ስለዚ ሕጂ ዘጨንቕ ዋላሓንቲ የብልክን።
እንተ ደኣ ዝያዳ ሓበሬታ ደሊኺ ግን ናብ ሓኪም ደቀንስትዮ ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ ወይ ድማ ናብ ProFamilia-Stelle (https://www.profamilia.de/) ኬድኪ ተወከሲ።
ኣብኡ እንታይ ከም ዝግበር ኣብዚ ተዓዘቢ: ኩለን ደቂ ክላሰይ ናብ ናይ ደቀንስትዮ ሓኪም ከይደን ይፈልጣ እየን። ኣነ ውን (ጓል 14 ዓመት) ክኸይድ ኣለኒ ድዩ? እንታይ ኢየን ዝገብራ ኸ?


text:
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ምስ መንገዲ ኣየር ሱዳን ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎም ስምምዕ ከምዝኸተሙ ተገሊጹ።
ኣፍሪካን ኣቭየሽን ትሪቡን ዝተባሀለ ማዕከን ዜና ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት፣ በዚ ክልቲኦም ወገናት ከቲሞሞ ዘለዉ ስምምዕ፣ መንገዲ ኣየር ሱዳን ኣብዚ እዋን’ዚ በረራታቱ ይድስክል ብምህላዉ፣ እቲ ኣቐዲሙ ሒዝዎ ዝጸንሐ መስመራት መንገዲ ኣየር ኤርትራ ብስም መንገዲ ኣየር ሱዳን ክቕጽሎ ዝፈቕድ’ዩ።
ብእገዳ ዝተዳኸመ መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ነተን ኤርባይስ ዝዓየንተን ነፈርቱ ብምጽጋን ናብ ስራሕ ከየውዕለን መቐያየሪ ኣቝሑ ክሽምት ስለዘይክኣለ ምዃኑ ዝጠቐሰ እቲ ሓበሬታ፣ ብሰንኩ ድማ ነቲ ናብ ጁባ፣ ሻርጃ፣ ዱባይን ኣቡዳቢን ዘካይዶ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት መገዲ ኣየር ኤርትራ ክትክኦ ዝተሰማምዐ።
ብተመሳሳሊ ምኽንያታት ዝሳቐ ዘሎ መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን፣ ኣብ በረራ ዝጸንሐት ዓባይ ነፋሪት ብሰንኪ ጽገና ካብ ስራሕ ደው ድሕሪ ምባላ፣ ብኽራይ ብዝመጸት ነፋሪትን ምስ ብሃብታም ግብጻዊ ከምእትውነን ዝንገረላ ናስ ኣየርን ብምትሕህባር’ውን ናብ ካርቱም፣ ጁባ፣ ኬንያን ኢማራ ዓረብን በረራታቱ ክቕጽል ጸኒሑ።
መንገዲ ኣየር ሱዳን ብሰንኪ ጉድለት ውሕስነት ንገያሾ፣ ኤርትራ እትርከበን ናብ ውሱናት ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን እንተዘይኮይኑ፣ ናብ ካልእ ክፍሊ ዓለም በረራታት ከየካይድ ካብ ዝእገድ ዓመታት ኣቝጺሩ ኣሎ።
ገና ኣብ ሰንከልከል ዝርከብ መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ጀርመን ፍራንክፈርት በረራ ጀሚሩ እኳ እንተነበረ፣ ብሰንኪ ጉድለት ውሕስነት፣ በረራታቱ ክስርዝ ከምእተገብረ’ዩ ዝግለጽ።
ኮሚሽን ኤውሮጳ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ’ውን መንገዲ ኣየር ኤርትራ ምስተን ናብ ኤውሮጳ በረራታት ከየካይዳ ዝተኣገዳ መንገድታት ኣየር ከምእተጸንበረ’ዩ ዝሕበር።
እንተኾነ እቲ ሓንቲ ነፋሪት ጥራይ ዝውንን መንገዲ ኣየር ኤርትራ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ናብ ኢጣልያ በረራ የካይድ ምህላዉ ይፍለጥ።


text:
“ብሌን ሂወት”፣ ብያሲን ዑመር ዓሊ (ቅጫ) ተጻሒፋ ዝተኣልየት፣ ትሮንድሀዬም፡ ኖርወይ፤ ሰላም ነቢል ኣፍራዪ ፊልም፡ 2014፣ 2፡04 ደቓይቕ።
“ብሌን ሂወት” እትብል ፊልም ምስ ረኣኹ ነዚ ርእይቶ’ዚ ንምጽሓፍ ዘበገሱኒ ምኽንያታት ተምሳጥ፡ ቀጨውጨው፡ ሓጐስ፡ ሕርቃን ክዀኑ ይኽእሉ’ዮም። ልዕሊ’ዚኦም ምኽንያታት ግን ነዛ ፊልም ምስ መዳቕስተይ ኰይነ ስለ ዝተዓዘብኩዋ፡ ርኢና ምስ ወዳእና ካብ’ቶም ብጾተይ ሓደ፡ “ከምዚ ፊልም ክንሰርሕ ኣይምኸኣልናን፧” ዝብል ሕቶ ምስ ሰንዘረ’ዩ ነይሩ። ከም’ዚ ዓይነት ሕቶ ሕጂ ጥራይ ዘይኰነ፡ ቅድሚ ሕጂ’ውን ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት ይገጥመኒ ብምንባሩ፡ ሸለል ክብሎ ኣይፈተኹን’ሞ ውጽኢቱ ድማ እዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ኰይኑ ኣሎ።
መእተዊ
ኣብ ገበር ዲቪዲ’ዛ ፊልም ንመወዓውዒ ተብሂሉ እዚ ተጻሒፉ ንረክብ፤ “ብሌን ሂወት፥ ደቂ ሰባት ኣብ ስደት ምስ መጹ ኩሉ ነገራቶም ዓራት ብ ዓራት ፍቕሪ ብ ፍቕሪ እንዳሓለሙ ኣብ ጋህዲ ግና ብ ኣንጻሩ ኮይኑ ምስ ዝጸንሖም ዝገብርዎ ላዕልን ታሕትን ኣነጺራ እተርኢ፣ እዋናዊት ፍቕራውን ማሕበራውን ሂወት እናተንትነት ንብዓትን ሳሓቕን ኣብ ሓደ ወቕቲ እናካፈለት እተርኢ ብብዙሓት ሰብ ሞያ ኣብ ሃገረ ኖርወይ ዝፈረየት ፊልም እያ።” ደቂ ሰባት ኢሉ ዝጅምር ምሉእ ሓሳባት፡ ዓለም-ለኻዊ ጉዳይ ክትትንክፍ ትኸውን ዘብል’ዩ። ሕቂ ድዩ፧ ወይስ ነብሰ-ምትዕብባይ፧
እዛ ፊልም፡ ሓደ ተርጓሚ ብዛዕባ ኣብ ስራሑ ዝጐንፉዎ ዝተፈላለዩ ስደተኛታትን ህይወቶምን እናስተንተነ ጀሚራ ናብ ህይወት ብዙሓት ሰባት ትሰግር። ደራሲን ኣላዪን ፊልም “ብሌን ህይወት” ያሲን ዑመር ዓሊ (ቅጫ)፡ ኣብ’ዛ ስራሕ ተወሰኽቲ ካልኦት ኣበርክቶታት ይርከቡዎ፤ መራጺን ኣላዪን ተዋሳእቲ፡ ሰኣሊን ኣላዪ ሰእልን፡ ተሓጋጋዚ ኣርታዒን ንኩባያ ዝተባህለ ጠባይ’ውን ይዋሳእ። ኣርታትዖት ፊልም ብኤሳው ሃብተሚካኤል ኰይኑ፡ ተርጓሚ ጽሑፍ ናብ እንግሊዝኛ (ሳብታይትል) ብኣብራሂም ሳልሕ ተኻይዱ።
ዛንታ ፊልም
ዛንታ ናይዛ ፊልም ብሌን (ምስጢር) ህይወት እንታይ’ዩ፧ ዝብል ገዚፍ ዛዕባ ኣልዒሉ፡ ናይ ብዙሓት ጠባያት ዛንታ ዘካተተ’ዩ። ገለ ካብኦም፤
1. ፍቕሪ ሩትን ወዲ ከረንን (ንሳ ንውላድ ንሱ ዘይደልዮ’ኳ እንተ መሰለ ግን ንመንበሪ ፍቓድ)
2. ሓጐጽጐጽ ሓዳር ኤርምያስን ኣርሴማን (ብፍትሕ ብምፍልላይ ንሱ ናብ ኤርትራ ብምኻድ ሚለን እትበሃል ተመርዕዩ የምጽእ)
3. ምጭናቕ ናይቲ ብሚለን ዝጥለም ዓወት ዘበገሶ ምሕዝነት ዓወትን ልያን
4. ዕውልና’ታ ሓንሳብ ሚሚ ሓንሳብ ሳራ ተባሂላ እትጽዋዕ መሓዛ ልያ
5. ኣብ ብዙሕ ኣማኻሪ ኤርምያስ ዝዀነ ኩባያ ዓርኩ፡ ከምኡ’ውን
6. እቲ መሓዛ ኣዋልድን መበጻጽሒ ወረን ዝዀነ ጓል-ጓሎ ሃኒ
እቶም ቀዳሞት ሰለስተ ቀንዲ (መሪሕ) ዛንታታት ናይ’ዛ ፊልም ትረኻ እዮም። ዛንታ’ዛ ፊልም ብመጠኑ ንመነባብሮ ስዱዳት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ ከንጸባርቕ ዝኽእል እዩ። እቲ ዛንታ ንጥልመት፡ ጣዕሳ፡ ሸፈጥ፡ ኣንፈትካ ምስሓትን፡ ፍቕሪን ናፍቖትን ቅንጭብ-ቅንጭብ እናበለ ይተናኽፎም። ብዙሓት ነቲ ናብራ ዝፈልጡ’ውን እቲ ንነብሮ ኣርእያትና ዝብሉ ኣይሰኣኑን። ወረን ሕሜትን ዝመግቦምን ኣብ ህይወት ሰባት እናኣተዉ መንጸሮር ዝዀኑ ብዙሓት ኤርትራውያን ብሓደ ካብ ጠባያት’ዛ ፊልም ዝዀነ ሃኒ ተውኪሎም ይርከቡ።
እቲ ዛንታ፡ ነዞም ልዒሎም ዝተጠቕሱ ዛንታታት ኣብ ሓደ ቅርጫት ንምቕራብ ብምፍታኑ ትዅረት ይጐድሎ። ብዙሓት ኣገደስቲ ፍጻሜታት ብዝርርብ ዝምዕብሉን ትርኢታዊ ትረኻ ከም ዝውሕድ ይገብሮ። ናይ’ዚ ጠንቂ፡ ኣብ ሓደ ዛንታ ዘየተኵር ትርኻ ብምዃን ንዅሎም ዝኣክል ግዜ ሂቡ ከየብሰለ ብዝርርብ ክሳድ-ክሳዱ ኢሉ ብምሕላፍ ናብ መደምደምታ ዝመርሓና ብምዃኑ እዩ።
እዚ ድማ ንኣተሃናንጻ ጠባያት ምሒር ይጐድኦ። ልግሲ ሩት ንወዲ ከረን ብፊልሞን ይንገር፣ ስልጥ ኢሎም ናብ መርዓ በጺሖም ድማ ባህሪ ሩት ብንጹር ከይተፈልጠ ከም ጠላም ተራእያ ጻዕረ-ሞታ ንዕዘብ። እቲ ከም ኣንባቢ፡ ብፍላይ’ኳ ናይ ብዙሓት ሃይማኖታት ቅዱሳን መጽሓፍቲ ዘንበበን ‘ፍቅሪ’ዩ ሃይማኖተይ’፡ ‘ንወረቐት መንበሪ ፍቓድ ኢለ ፍቕሪ ኣይሸይጥ’የ’ ዝብል ወዲ ከረን ርብጽ ኢሉ ኣብ ቅትርለት ክወድቕ ክትርእዮ ብዃና ዝተሃናንጸ ጠባይ ኰይኑ ትረኽቦ። ሕሉፍ ባህሪ ኤርምያስ ብዝርርብ’ኳ እንተ ተሓበረ፡ ምስ ኣርሴማ ናብ ፍትሕ ዘብጽሖም ቀንዲ ጠንቂ ከይተፈልጠ፡ ኣብ ጣዕሳን መርዓን ንርእዮም። እቲ ዓወት ኣብ ወጻኢ ትምህርቲ ክመሃር ምስ ተበገሰ ዝጀመረ ፍቕሪ ዓወትን ሚለንን ብዙሕ ሱር ዘይሰደደ ክነሱ ዓወት ክስብ ክንድኡ ጸለለል ክብል ክትርእዮ ተኣማንነት ይጐድሎ። እቲ ከም ተጠቃሚ ሓሽሽን ሰታይን ዝንገረሉ ኩባያ፡ ንኤርምያስን ኣርሴማን ኣብ ዝተፈለለየ ኣጋጣሚ ኣንጻር’ቲ ዝንገረሉ ባህሪኡ ብዛዕባ ጐዳኢነት መስተ ክምዕዶም ክትሰምዕ፡ ጸሓፊ ፊልም እንታይ’ዩ ዝሓስብ ነይሩ ዘብል እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ሃኒ ንኣርሴማ ካብ ኤርምያስ ከፋትሕ ክንደይ ከም ዘይጸዓረ፡ ኣብ መርዓ ኤርምያስ ድማ ቀንዲ ኣዳኻሪ ኰይኑ ይጸንሕ።
እቲ ዛንታ ግድን ናይ ሓደ ወይ ክልተ ሰብ ዘይኰነ’ኳ እተዘይተባህለ፡ ናይ ሓባር ዛንታ እንተ ተሓሲቡ ግን፡ እቶም ከም ጕጅለ ዝቐርቡ ጠባያት ሓደ ንዅሎም ጠማሪ ዝዀነ ርክብ ክህነጸሎም ነይሩዎ። ዕርክነት ከም መራኸቢኦም ተሓሲቡ’ዃ እንተቐረበ፡ ብባህሪ ካብ ዝራኸቡ ዘይራኸቡ ጠባያት ይበዝሑ። ንርክብ ዓወትን ልያን ዘዕምቝ ናይ ትምህርቲ ኣከባቢ ኣሎ። ንወዲ ከረን ምስ ሃኒ ዘራኽቦ ነገር ግን የሎን፣ እንተዀነ ሃኒ’ዩ ንወዲ ከረን ምስ ሩት ዘፋልጦ (ካብ ዘረባ ኩባያን ሃኒ ባዕሉን ከም እንሰምዖ)። ኩባያ ምስ ሃኒ ዘለዎ ርክብ’ውን ከምኡ። ናይ ሓደ ጕጅለ ዛንታ ምስ ዝኸውን፡ ኣባላት ጕጅለ ናይ ሓባር ኣረኣእያ፡ ሃንቀውታ፡ ሞያ፡ ጻዕሪ ወይ’ውን ዕላማ ዘለዎም ብምዃን ሓደ ውሁድ ዛንታ ክፍጠር ምተኻእለ። ኣብዚ ግን ከምኡ የሎን።
ብዓቢኡ ድማ፡ ጸሓፊ ዛንታ ኣስተብህሎ ዘይገበረሉ ዝመስል ሻርነት ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ እዩ። ኵለን ናይ’ዛ ፊልም ደቂ-ኣንስትዮ ወይ ጠልማት’የን፡ ወይ በተንቲ ሓደርን ፍቕርን እየን። ኣብ ሃገረን ንዝሰኣነኦ ማዕርነት ኣብ ስደት ስለ ዝረኸባኦ ኣወዳት ቆጭቆጭ ከም ዝበሎም ይቃላሕ። ከም እኒ ኣርሴማ ኤርምያስ ዝብድላ ዝነበረ፡ ክትብደል ትንበር ዝዓይነቱ’ዩ እቲ መጐት። እዚ ዘይውዱን ኣቀራርባ ክልተኡ ጾታታት፡ ከምኡ’ዩ ዘሎ ባህሪ ኤርትራውያን ስዱዳት ንምባል እንተ ተደልዩ ግን፡ እቲ ምስ ገስጋሲ ኣካይዳ ንምስጓም ዝጽገም ስዱድ ሕብረተ-ሰብ ብዝግባእ ተንጸባሪቑ ክበሃል ይከኣል።
ብሓፈሻ፡ ዛንታ ናይ’ዛ ፊልም ኣብ ሓደ መራሒ ዝዀነ ትርኻ ብምትኳር ነቶም ካልኦት ዛንታታት ከም ንኡሳን-ትልምታት ኣካቲቱ ኣይተጸርበን። ኣብ ኵሎም ዘንቀለቶም ዛንታታት ማዕረ ትዅረት ክትገብር ብምፍታና፡ ንብዙሓት ኣገደስቲ ፍጻሜታት ብዝርርብ ክትሓልፎም ተገዲዳ።
ምውሳእ
ተዋሳእቲ መብዛህትኦም፡ ምናልባት’ውን ብዘይካ ደራሲ (ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝፈረያ ፊልምታት ዝዋሳእ ዝነበረ) ካልኦት ሓደስቲ ይመስሉ። ሃኒ፡ ነቲ ክመስሎ ዝተደልዮ (ጓል-ጓሎ ወዲ) መሲሉ ምውጽኡ፡ ዝድነቕ ምውሳኣ ኣርእዩ። ኤርምያስ ኣብ ዋሕዚ ቃላቱ ጸገማት ሓዲግካ ባህርያዊ ይመስል ኣወሳስኣኡ። ካልኦት ግን ብዙህ ዝነኣድ ክበሃል ኣይከኣልን። ኣብ መብዛሕትኦም፡ ምስ’ቲ ዝቐረበ ክውንነት ናይ’ታ ፊልም ዝኸይድ ባህርያዊ ዝዀን ኣወሳስኣ የብሎምን። ኣብቲ ሓይሊ ምውሳእ ዝድለይሉ ይጋነን ኣብቲ ካልእ’ውን ዝንቀሳቐስ ኣፎም እምበር ወስታታትን ምቅይያራት ገጽን ኣይረአን። ንኣብነት፤ ኩባያን ኣርሴማን ካብ ለይታዊ ትልሂት ወጺኦም ከም ዝሰኸሩ ዘርእይዎ ምንቅስቓስ እምብዛ ዝተጋነነ ኰይኑ ቀሪቡ። ኣታሕዛ ጥርሙዝ ቢራ ኣርሴማ ጠገለ የብሉን። ሩትን ወዲ ከረንን ከም ሓደስቲ ፍቑራት ወኒ ፍቕሪ ዘይረኣዮ ልኡም ምውሳእ’ዩ ነይሩዎም። እታ ክልተኦም ዝረኣዩላ ናይ ጾታዊ-ርክብ ምርኢት ሕምቀቶምን ሕምቀት ኣላዪ ፊልም፡ ኣላዪ ካመራ ኣጕሊሓ እተርኢ እያ። ምንቅስቓሶም ኣብ ኣእጋሮም ኰይኑ፡ ወዲ ከረን ሓንሳብ ገጹ ዝረኣየላ ኣብ ምዉቕ ስምዒት ምህላዉ የጠራጥረካ (ተወሳኺ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ክፋል ሲነማቶግራፊ ንመልከት)። ዝርርብ ኩባያ ድማ ምግናናት ይበዝሖ ነይሩ፡ ቅሩብ’ኳ ከም ውዑይ ጠባይ ክትቅበሎ ዘይጸግም እንተዀነ። ኣምሓርኛ ዝዛረባ ደቀንስትዮ (ሳራን ልያን) ዝርርበን ኣዝዩ ሓይሊ ዘይብሉን ሸምዲደን ለለ ጥራይ እየን ዝብላ ነይረ። ብኣንጻሩ፡ ፊልሞን (ንሒደት ምርኢታት ዝቐረበ ተዛራቢ ኣምሓርኛ) ጽቡቕ ዋሕዚ ኣዘራርባን ነይሩዎ።
ስእሊን ድምጺን (ሲነማቶግራፊ)
“ብሌን ሂወት” ብዙሓት ንጹራት ኣሳእል ይርከቡዋ። እንተዀን፡ ብዙሓት ተመጣጣኒ (ዩኒፎርም) ዘይኰነ ብርሃን ዘለዎም ኣሳእል ይርከቡዋ። ኣብ ሓደ ምርኢት ዝቀያየር ብርሃን ብብዝሒ ኣሎ። ድምጺ’ውን ብዝግባእ ኣይተመልአን፣ኣብ ብዙህ ክብ ለጠቕ ይብል፡ ይዕፈን፡ ናይ ኣከባቢ ድምጺ (ኣምብየንስ) ምቍጽጻር ኣይግበረሉን። ብዓቢኡ ድማ፡ ካመራ ከም እትዛረብ ከይፈለጠ ካመራ ዘልዓለ ሰኣሊ’ዩ ስኢሉዋ ነዛ ፊልም። ምቕራብ ምርሓቕ ዙም (ዙም ኢን ከምእ’ውን ዙም ኣውት) ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ ኣይወዓለን።
ናይ ወዲ ከረንን ሩትን ናይ ጾታዊ-ርክብ ስእሊ ሃዋሁ ናይ ጾታዊ-ርክብ ኣይተንጸባርቕን። ቍጽጽር ብርሃን ብዘይ ምህላዉ (ሽምዓ በሪሁ ከብቅዕ፡ ደሚቕ ጻዕዳ ብርሃን በሪሁ) ነቲ ሃዋሁ ይብርዞ። ብተዋሳኺ፡ እቲ ምንቅስቓሶም ቅሉዕን ልኡምን ብምዃኑ፡ ወኒ ዘለዎ ስእሊ ጾታዊ-ርክብ ኣይፈጥርን። ዝዀን ምንቅስቓስ ወይ ቋንቋ ካመራ የሎን። ብሓፈሻ፡ ምንቅስቓስ ካመራ ክፈጥሮ ንዝኽእል ጽባቐ ስእልን ቋንቋ ስእሊን ኣይርከብን።
መይክ-ኣፕ፡ መከናን ዲዛይንን
ዝበዝሑ ዝተመርጹ ቦታታት እዛ ፊልም ክሳብ መወዳእታ ንኽትዕዘባ ዝገብሩ እዮም። መጀመርያ ዓወት ካብ ጕጅለኡ ተፈልዩ ዝትክዘላ ቦታ ምስ ስምዒቱ ዝኸይድ ደበና ዝዓብለሎ ሃዋሁ ነይሩዋ። ዓውት ንልያ ንናይ ድራር ግብዣ ዝዕድመላ ቦታ ምስ ኵነተ-ኣእምሮ ክልተኦም እትኸይድ’ያ፤ ጽባቐን ፍሉይነትን እቲ ቦታ ንህንጥዩነት ፍቕሪ ልያ ዝድርዕ ክኸውን እንከሎ፡ ጽበት እታ ክፍሊ ድማ ምስ ዓቕሊ ጽበት ዓወት ትሳነ (ሰኣላይ’ውን ነታ ምርኢት ንኽስእላ ኣዝዩ’ዩ ዝጽገም)።
ምከና ንጠባያት ንምርድኦም ጽቡቕ ተራ ዝተጻወተሉ ንምዝካር፡ ሃኒን ወዲ ከረንን ብእብረ ሓደኦም ናይ ደቂ-ኣንስትዮ መመላኽዒ፡ ሓደኦም ድማ መጽሓፍቲ ክገዝኡ ዝረኣዩሉ መርኢት፣ ከምኡ’ውን ሳራን ልያን ኣብ ተመሳሳሊ ተግባር ዝረኣያሉ ምርኢት፡ ናይ ኣርባዕቲኦም ጠባያት ባህርያት ዘርእዪ ብምንባሩ ጽቡቕ ስራሕ ነይሩ።
መይክ-ኣፕ ብጽቡቕ ክግለጽ ይከኣል። ነታ ናይ ቅትለት ምርኢት ዝተገብረላ ናይ መይክ-ኣፕ ስራሕ ድማ ኣድናቖት ይግባኣ። ዲዛይናት ኣልባስ ብሓፈሻ ጽቡቕ ነይሩ።
ኣርትዖት (ኤዲቲንግ)
እዚ ክፋል ናይ’ዛ ፊልም እቲ ብዙሕ ክስረሓሉን ነታ ፊልም ክቕይራ ዝግባኦን’ዩ ነይሩ። እንተዀነ ኣዝዩ ድኹም ብምንባሩ፡ ተጻጊምካ ዝስማዕ ንምርኢት ኣብ ኣዳራሽ ዘይበቅዕ ድምጺ ሒዛያ ተዘርጊሓ እዛ ፊልም። እቲ ኣብ ስቱድዮ ተመሊኡ ዝኣተወ ምዃኑ ዝፍለጥ ዝርርባት ዓቐን ድምጺ ዋላ መወዳእታ እንከሎ ንጻረ የብሉን። ከም ድምጺ ሃዋሁ (ኣምብየንስ) ዝኣተወ ዝተጋነነ መዛሙር ኣዕዋፍን መበቆላውያን ዘይኰኑ ሙዚቃታት ዓቐኑ ኣይተሓለወን።
ኣሳእል ኣብ ዘይግባእ እናተቘረጹ ስለ ዝተላገቡ ናይ ቀጻልነት (ኮንትዩኒቲ) ጸገማት ብብዝሒ (ኣብ ገለ’ሞ ዝደጋገሙ’ውን) ይርከቡ። ኣብቲ ዓወትን ልያን ዝድረሩሉ ቦታ መስመር 180 ዲግሪ ኣይሕሎን፡ ብዅሉ መኣዝናት ንኽረኣዩ ኣርታዒ ዘይገበሮ ጻዕሪ የሎን። ብተመሳሳሊ፡ ዓወትን ሃኒን ዝራኸቡሉ ቦታ ዕዳጋ፡ 360 ዲግሪ ጨራሪሙ ኣርእዩና ከብቅዕ ካብ ታሕቲ ብዝተወስዳ ስእሊ ከብዲ እግሮም ከርእየና ቅሩብ ይተርፎ። ንዋሕዚ ዛንታን ሃዋሁ ምርኢታትን ዝምችእ ኣርትዖት የሎን። ዝኸፍአ ድማ ትርጕም ዘይብሎም ኣሳእል ኣብ መንጉ ዝእተዉ ምህላዎም’ዩ። ንኣብነት፤ ንተዋሳእቲ ዝጋረደ ኣቝጽልቲ ይረአ፡ ካብ ተዋሳእቲ ነጢሩ መንደቕ ወይ ገዛውቲ ኣርእዩ ይምለስ። ቍርጽ ልጥፍ ዝዓይነቱን ኣዝዩ ድኹምን ኣርትዖት እዩ።
ሓፈሻዊ መጠቓለሊ
ፊልም “ብሌን ሂወት”፡ ዓቢ ኣርእስቲ ሒዛ’ያ ነቒላ። ክንድኡ ዝግዝፉ ኣርእስቲ’ውን ኣብ ሓደ ዛንታ ብምትዃር ክፍተሽ ምተኻእለ። ምስጢር ህይወት እንታይ’ዩ ንዝብል ሕቶ፡ ብሕጊ ተዛማድነት ነንውልቁ ሰብ ነናቱ መልሲ ስለ ዘይሰኣኖ፡ እቲ ዛንታ’ውን ንኽውርጽጽን ጽፈት ስራህ ንኽህሉን ኣተኵሮ ክህልዎ ነይሩዎ። በዚ ዘላቶ ግን፡ እዛ ፊልም ልዕሊ ዓቕማ ኰሊሳ ምዅምሳዕ ዝኣበያ’ያ ኰይና ተሪፋ ዘላ። ናይ’ዚ ጸገም እንታይ’ዩ፧ ንዅሉ ሓደ ሰብ ክዓሞ ምፍታኑ’ዩ። ኣላዪ (ዳይሬክተር)ን ተዋሳኣይን ብዙህ እዋን ንዕዘቦ’ዩ ኣብ ስራሓት ፊልም። ሰኣላይን ተዋሳኣይን ግን ዝገርም’ዩ። ብዙሕ ስራሓት ብሓደ ሰብ ስለ ዝተዓሙ፡ ነቲ ሰብ መንፍዓት ኣይውስኸሉን’ዩ። ናይ ምሕደራ ሕመቑ ጥራይ’ዩ ዘጕልሓሉ።
ነቲ “ከም’ዚ ክንሰርሕ ኣይምኸኣልናን፧” ኢሉ ዝሓተተ ብጻየይ ዝህልወኒ መልሲ እዚ ጽሑፍ ኣኻሊ’ኳ እንተ ነበረ፡ ቅሩብ ግን ክብል። ከም’ዚ ክትሰርሕ ትኽእል ትኸውን፣ ካብ’ዚ ኣዝዩ ዝተዓጻጸፍ ንኽትሰርሕ ግን፡ ከም’ቶም ኣብ ኤርትራ ኰይንኖም “በዚ ሞያ ዝወሰድኩው ስልጠና የሎን፣ ካብ ዜሮ ተበጊሰ’የ ሰሪሐ፡” ዝብሉ ክትከውን ኣይደልየካን። ኣብ ትምህርቲ ዘለዎ ዓዲ ኣሎኻ’ሞ፡ ነቲ ክትሰርሖ እትደሊ ከም ሞያ ርኢኻ ንዝንባለኻ ትምህርቲ ወስኸሉ።
Movie Trailer: https://www.youtube.com/watch?v=TSYIQDPYxS8


text:
ኣስተንትኖይ ምስ ግጥሚ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ”
ገጣሚ፣ ቦኽረ ገብረእየሱስ
ኣብ ከባቢታት ቀላይ ጋራጎሪ ጀሚሩ፣ ኣብ ሰፊሕ ምብራቓዊ ክፋል ኢትዮጵያ ተዃሊሉ፣ ዶብ ጅቡቲ ተንኪፉ፣ ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ብምምላስ፣ ኣብ ክልል ዓፋር፣ ቀላይ ኣብሐ(Abhe) ዘለኣለማዊ ዕረፍቱ ዘዕርፍ እዩ፣ ፈለግ ኣዋሽ። ሓደ ካብ ዝዓበዩ ፈለጋት ኢትዮጵያ። እዚ ፈለግ ሓደ ካብ ሒደት ኣፍላጋት ናይ ዓለም ኣብ ውሽጡ ዓዱ ጀሚሩ ኣብ ውሽጡ ዓዱ ጎዕዞኡ ዝዛዝም ፈለግ እዩ።
ከም ኣርማ እምነት፣ ልቦና፣ ትዕግስቲ ክውሰድ ዝኽእል ፈለግ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ።
ነዚ ዘስተብሃለ መስለኒ ገጣሚ ቦኽረ ገብረእየሱስ፣ ኣብዛ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ” ትብል ግጥሙ ውክልና ዝተጠቕመሉ። ውክልና ንትዕግስትን ምስጢርን ናይዚ ትዕግስቲ እዝን። እንታይ ዓይነት ምስጢር ምዃኑ እቲ መሬት ዓዱ ዘፍተዎ ሓቲትዎ። እንተኾይኑሉስ ምስጢሩ ተለቂሑ፣ ነቶም ካብ መሬት ዓደቦኦም ተተነቒሎም ኣብ “መን ዶ በልዎ” ዝዝረዉ ዘለዉን ግዳይ ባህርያውን ሰብ ሰርሖን ሓደጋታት ዝኾኑ ዘለዉን ደቂ ሃገሩ ከድሕነሉ።
“ዝብሎ፥ ዝገብሮ ምስ ጠፍኣኒ
ወዝቢ ዘኪረካ
ነቒለ ከብቅዕ ሓደ’ይለ ከንብበካ
ከቢድካኒ ኣዋሽ ገና ኣብ መቕድምካ፡፡”
የስተንትን እዚ ኣዘንታዊ። በቲ ዛራ ስደት ምስ ኣስካሕከሐን እንታይ ደኣ እዩ ዝግበሮ ኢሉ ምስ ሓሰበን። ጸገሙ ዝተረድአ ኣዋሽ ድማ፣ ከምዚ ብምባል ይምልሰሉ።
‘”ኣብ ባሕሪ ፈሲሱ፡
ታሪኸይ ምስ ተቘጽየ
ዝሞቶ’ማውታ ብኣጋኡ ርእየ
ጕዕዞይ ኣቋሪጸ፥ መሬት ዓደይ ሓርየ፡፡”‘
ከም ተርእዮ ዳርጋ ኩሎም ወይ ዝበዝሑ ኣፍላጋት ዓለም ነዊሕ ምስ ተጓዕዙ፣ ኣብ ባሕሪ ወይ ውቅያኖስ ፈሲሶም እዮም ዘብቅዑ። እዚ ከኣ ናይ ገዛእ ርእሶም ህላወ ንኻልእ ንምግልጋል ወይ ኣብ ካልእ ንምምርኳስ ምዃኑ ኣርእዩ፣ ምሉእነት የጥፍኣሎም። ወይ ብሰብ እንተመሲልናዮም ሓበን ዘይብሎም ይኾኑ። ኣዘንታዊ በዚ ኣቢሉ እንታይ እዩ ክብል ደልዩ? ኢልካ ድማ የሕስብ። ነቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ተኻዕዩ ዘኽትም ሂወት ኣሽሓት ኤርትራውያን ደኾን እዩ፣ ክፉእ ኣማውታ እዩ እሞ መሬት ዓድኹም እባ ሕረዩ ዝብል ዘሎ፣ ኢልካ ክትሓስብ ይገብር።
“በዓል ፍሕሹው ሓወይ – ተምሳሌት ናይ ፍቕሪ
ውላዳ ‘ና’ጥበወት ሓፍተይ ‘ታ ፍዮሪ፥
እቶም ደቂ ፍቕሪ
ከናድዩ ፍትሒ፥ ከናድዩ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!”
ኣብዛ ማይቤት ነቲ ግምት ናብ ርጉጽነት እዩ ይወስደና። ነቲ ኣስተንትኖ ወሊዱ ፍታሕ ንምንዳይ ምስ ፈለግ ኣዋሽ ክላዘብ ዝገበሮ ታሪኽ ይነግረና። ሓው፣ ሓፍቲ ህጻናት ከይተረፉ ዝጸንትሉ ዘለዉ ኣስካሕካሂ ትርኢት ንኸርእየና፣ ሓንቲ መስመር ግና ምስ ከቢድ ትርኢት እዩ ተጠቒሙ። ” ውላዳ ‘ናጥበወት ሓፍተይ’ታ ፍዮሪ” ትብል መስመር፣ እንታይ ዓይነት ጓል ኣንስተይቲ ትስእለልና? “ዘይሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ” ዝብል ከ ንምንታይ ኣምጺእዎ? “ኣብ መን ዶ በልዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ” ምባሉ ኸ? ነዞም ክልተ ባሕርታት ንምንታይ ኣነጻጸሮም?
ኣብ ዝስዕብ ማይቤት፣ ንዝዓበዩን ዝናውያንን ኣፍላጋት ዓለም እናጠቐሰ እዩ ምስ ኣዋሽ ዘነጻጽሮም። ሚሲሲፒ (ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ካናዳን ዝዝርጋሕ ብዝፈጥሮም ጨናፍርን ዘፍርዮ ሕርሻዊ እቶትን መትኒ ኣሜሪካ ተባሂሎም ካብ ዝጽውዑ ኣፍላጋት) ከምኡ ውን ኣማዞን ኣብ ደቡብ ኣመሪካ ካብ ዘለዉን ብዝሕዞ ዓቐን ማይ ኣብ ዓለምና ዝዓበየ ፈለግ ተባሂሉ ዝስመን እዩ። ፈለግ ኒል ድማ ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ጀሚሩ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝውድእ ብዝጒዓዞ ንውሓትን ዝሽፍኖ ዝርጋሐን ናይ ዓለም ዝነውሐ ፈለግ ይስመ። ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኤስያ ማለት ዒራቕ፣ ሶርያ፣ ቱርኪ፣ ስዑዲ ዓረብን ኲወይትን ዝዝርጋሕ፣ ብታሪኻውነቱን ጥንታውነቱን ኣብ ዓለም ብቐዳማይ ደረጃ ዝስራዕ እዩ ኢይፍራጢስ። ንምንታይ ነዞም ኣፍላጋት እዚኣቶም ጠቐሶም ኢልካ ምሕሳብ ባህርያዊ ይኸውን። ዝናን ብሉጽነትን ነቲ ከም ኣርማ ክጥቀመሉ ዝደለየ ፈለግ ኣዋሽ ንምዕባይ ግድን ነዚኦም ምጥቃስ የድልዮ። እዚ ገጣሚ፣ ኣርእዩ እምበር ነጊሩ ከምዘየእምን ውን ከም ሓደ ብልጫ ክውሰድ ዝከኣል እዩ። እዞም ናይ ዓለምና ጎባልል ዝኾኑ ኣፍላጋት እኳ ምስዚ ኹሉ ዓርሞሸሿዊ ሓይሎም፣ ከካብ መሬቶም ተነቒሎም ናብ ባሕርን ውቅያኖስን ካብ ምፍሳስ ኣይተናገፉን። ናትካስ በይኑ እዩ ኣዋሽ ክብል ዝደለየ ይመስል። እሙን ኢኻ ኣዋሽ ካብ መሬት ዓድኻ ዘይትወጽእ፣ ኢሉ ከድንቖ ዝደለየ ይመስል።
ኣብ መመዛዘሚ ናይታ ማይቤት ዝኾና ክልተ መስመራት ግዳ፣ ናብቲ ቀንዲ ዛንትኡን ኣስተንትኖኡን ይምለስ። “ጸግዑ ብዘይርኢ ዓይኒ ተጠሊመ / እነዂልካ ኣዋሽ / ከም ነዳይ ንመልኣኽ ኣብ ትሕቴኻ ቆይመ።” ብምባል፣ ምስጢር ናይ ዘይምውጻእ ካብ ዓዱ እንታይ ምዃኑ ክነግሮ ይምሕጸኖ።
ኣብ ዝሰዓበ ማይቤት ዛንታ ናይቶም ዘስተንትነሎም ዘሎ ኣሕዋቱ እዩ ዝነግር። ኣብዚ ከኣ ንነባቢ፣ ምሉእ ስእሊ ናይቲ ዝዛረበሉ ዘሎ ኩነታት ከትሕዞ ይፍትን። እዞም ዝዛረበሎም ዘሎ ሰባት መን እዮም? ንዝብል ሕቶ ይምልስ እሞ፣ መንነቶም ፈሊጥካ ምስኦም ክትደናገጽ ዝገብር ዛንታ ከኣ ይነግር።
“ካብ’ታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት
ኣስመራ ዓይኒ ማይ፥ እታ መበገሲት
ገስጊሶም ንምዕራብ ‘ናጠፍኡ
ኻርቱም ፉል ቀሚሶም
ካብ እንዱርማን ሰሜን እናበልዑ
ቃል ማእከላይ ባሕሪ እናሰምዑ
እናተበልዑ፥ እናተባልዑ
ብትእዛዝ ‘ቲ ባሕሪ እናተመንዑ፥
ኣብዛ ማይቤት መንነት እቶም ዘስተንትነሎም ዝሓዝነሎምን ዘሎ ሰባት ጥራይ ኣይኮነን ኣርእዩ። ጠንቂ ናይ ካብ ዓዶም ምብራሮምን ጒዕዞኦም እንታይ ይመስልን ውን የርኢ እዩ። “”ካብ’ታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት/
ኣስመራ ዓይኒ ማይ፥ እታ መበገሲት” ክብል እንከሎ፣ ስለምታይ እያ ጸረ-ነብሳ ኮይና? ጸረ-ነብሳ ክንሳ ደኣ ኸ ስለምንታይ “ተኸሳሲት” ትኸውን? ኢልካ ክትሓስብ ይቕስብ። ጸረ-ነብሳ ብዘይደቃ ኣብ ጽምዋ ትተረፍ ስለዘላ ኢለ እምልሶ ኣነ። ክንዲ ትሓቚፎም ተባርሮም ስለዘላ ከኣ ትኽሰስ ኢለ ድማ ይውንጅላ። ግዳ እንታይ ኮይና እያ ኣብ ክንዲ ትሓቚፎም ሲ ተባርሮም ዘላ? ብምባል ከተስተንትን ግን የገድድ።
“ንምዕራብ እናጠፍኡ” ክብል እንከሎስ ነቲ መኣዝን ድዩ ወይስ ካልእ ትርጒም ኣለዎ እዩ? ኢለ ካብ ምስትንታን ውን ዓዲ ኣይወዓልኩን። ነቲ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዘሎ እምነት፣ “ኣብቲ መወዳእታ ዘመን ሰብ ንምዕራብ ክኸይድ እዩ እሞ ኣይምለስን ከኣ እዩ” ዝብል ዶ ደኣ ከዘክረና ደልዩ ኢለ ውን ዘይሓሰብኩ ኣይኮንኩን።
ጒዕዞም ከመይ ይመስል? እዚ ኣዘንታዊ ኣመራርጻ ኲርናዕ ድዩ ዝኽእል ወይስ ነቲ ጒዕዞ ነይርዎ እዩ፣ ከይደንጸወኒ ኣይተረፈን።
ኻርቱም፣ እታ ልዕሊ 13 ሚልዮን ነባሪ ዘለዋ ሱዳናዊት ከተማ፣ ኣብ ሂወት ኤርትራውያን ታሪኽ ክስንዶ ዘለዎ ጸዊኻ ዘይውዳእ ዛንታ እዩ ዘለዋ። ነዚ እዩ እዚ ኣዘንታዊ ኣብ ክልተ መስመር ዘርእየና ዘሎ። ጒዕዞ ሰሃራ ንምጅማር፣ ኣብ ኻርቱም ንጉሆ ፉል ቆሪስካ ትዳሎ እሞ፣ ኣጋግዜ ኡምዱርማን ብምምጻእ ኢኻ ነቲ ጒዕዞ ትጅምሮ። ንምንታይ ግዳ ከም ቁርሲ “ፉል” መረጸ? ኣብ ካርቱም ዝሓሰረን ዝኾነ ሰብ ብቐሊል ክረኽቦ ዝኽእልን መግቢ፣ ፉል እዩ። እዚ ኣዘንታዊ ንሕሰም ናብራ ናይቶም ተጓዓዝቲ ንምንጽብራቕ ዶ ይኸውን ፉል ዝመረጸ? ስእነቶም ዝመንቀሊኡ ደኣ ካብ ፉል ሓሊፎም እንታይ ክቖርሱ ይኽእሉ ዶኾን እዩ ዝብል ዘሎ? ወይስ ነቲ መሪር ጉዕዞ ናይ ምድረ-በዳ ሰሃራስ ፉል ጥራይ በሊዕካ ትነቕሎ፣ ብምባል እዩ ምድንጻዉ ዝነግር ዘሎ?
“እናተበልዑ፣ እናተባልዑ / ብትእዛዝ’ቲ ባሕሪ እናተመንዑ” ምባሉ ኸ? ነቲ ኣብ መንገዲ ዘጓንፎም ሓደጋታትን ብሰንኩ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ሞትን ካልእን፣ ኣብ መንጎኦም ዝፍጠር ባእስን ምጥልላምን ንምንጽባራቕ ዶ ኾን እዩ? ኢልካ ክትሓስብ የገድድ ከም ነባቢ። ነቲ፣ ፈጺሙ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ዝኾነ ሓደጋ ባሕሪ ግዳ፣ ኣነጺሩ ” ብትእዛዝ’ቲ ባሕሪ እናተመንዑ” ይብሎ እሞ ነቲ ከይሓሰብዎ ዝወርዶም ሓደጋ ኢዶም ሂቦም ክሃልቁ ይርኣዩኻ እዮም የሕዝን።
እሞ ደኣ፣ እቶም ዝናውያት ኣፍላጋት እኳ መወዳእትኦም ኣብ ባሕርን ውቅያኖስ ተዃዒኻ ምትራፍ ካብ ኮነ፣ እዚ ኹሉ ሓደጋታት ዝመልኦ ጒዕዞኡ እንታይ እዩ ሽንኑ? የስተንትን ኣዘንታዊ። ኣብዛ ትስዕብ ማይ ቤት
“ይትረፍ ፈለግ ምምሳል
ፈለግ ምዃን ጽዋ ንዘይብሉ
ክንዲ ዝኸደ ከይዱ ባሕሪ መቓብሩ፥
ንልቦና ፈለግ – ንመምሃሪ
ኣዋሽ ‘ናሃሎኻ እንኮ ዳኛ ምድሪ
ፈለግ ተቐይሮም
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!”
“ፈለግ ምምሳል” ብምባል ነቲ ዘየቋርጽ ጒዕዝኦም ከርእየና እንከሎ፣ ፈለግ ምዃን እኳ፣ ካብ ኣብ ባሕርን ውቅያኖስን ፈሲስካ ምትራፍ ካልእ ጽዋ የብሉን፣ ብምባል ምስ ተፈጥሮ እናነጻጸረ ይዛረብ። ነቶም ኣብ ላዕሊ ዘርኣየና ፈለጋት ምስቲ ዂሉ ሓይሎም፣ ኣብ ባሕርን ውቅያኖስን ፈሲሶም እዮም ዘብቅዑ ይብል እሞ፣ ናብቲ ኣርማ እምነትን ጽንዓትን ጌሩ ዝሰየሞ ኣዋሽ ይምለስ። “ንልቦና ፈለግ – ንመምሃሪ / ኣዋሽ ‘ናሃሎኻ እንኮ ዳኛ ምድሪ” ብምባል፣ ዓድኻ ምዃኑ ጥዑምስ ካባኻ ዶ ኣይመሃሩን ኣዋሽ! ዝብል ዘሎ ይመስል።
ነቲ ደው ዘይብል ዝመስል ሓይሊ ኣዋሽ ንምንጽብራቕ ድማ፣
ከም ዘይተጻደፍካ፥ ኣብ ጉራጌን ሽዋን
ከም ርቡጽ መጓቲ – ዝቀዳደም ንበትርን ነጸላን፥
ክልተ ሳዕ ሓሲብካ
ከይበደልካ ‘ይቕሬታ’ ንምባል
ርስትኻ ብሂግካ
ሓይልኻ ቀቲልካ
ደኒንካ ትነብር ኣብ ጫካ መሬት ዓፋር
ብሃበ-ተረኽበ ከንቱ ንዘይምድፋር፡፡” ይብሎ።
ምስዚ ዂሉ ሓይልኻ፣ ኣብ ድሌትካ ክትብጸሕ ትኽእል ኔርካ እንዲኻ፣ ግን ኣዋሽ፣ ልቦናኻ ድዩ ክልተ ሳዕ ክትሓስብ ጌሩካ እሞ ዝተፈጠርካሉ መሬት መሪጽካ ይብሎ። በዚ ኣቢሉ እቲ ኣዘንታዊ፣ ነቲ ዋሕዚ ስደት ዘለዎ ቅሬታ ውን ይገልጽ።
“ብሃበ-ተረኽበ ከንቱ ንዘይምድፋር” ኣብ ትብል መስመር ግና፣ ዝያዳ ቃንዝኡ ዘንጽር ዘሎ መስለኒ እቲ ኣዘንታዊ። ነቲ ኣብ ጒዕዞ ስደት ዘጓንፍ፣ ወጽዓታት ደኾን እዩ፣ ሰብ ካብ ዓዱ ምስ ወጸ ኲሉ እዩ ዝደፍሮን ዝብድሎን፣ ክብሩን ሓይሉን ኣብ ዓዱ ጥራይ እዩ፣ ድዩ ዝብል ዘሎ፣ ኢለ ክሓስብ እግደድ። ሓቁ እዩ ኢለ ውን ኣብ ትሕቲ መልሓሰይ የድምጽ እየ።
ነየናይ እዩ “ሰብ ሰርሖ ፈለግ ሰብ እንከስእነኒ” ዝብል ዘሎ? ኢልካ ተሕስብ መስመር እያ፣ ናይዛ ትቕጽል ማይቤት ቀዳመይቲ ነግሒ። ንስደት ሰብ ድዩ ፈጢርዎ? ኢልካ ክትሓትት ውን ተገድድ። ነዚ እናሓሰብኩ፣ ናብ 5ይቲ ማይቤት እታ እዛ ግጥሚ ክምለስ እየ ተገዲደ ብሓሳብ። ነቲ፣ “ካብታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት / ኣስመራ ዓይኒ ማይ እታ መበገሲት” ዝበሎ ኣስተንቲነዮ። ተኸሳሲት እታ ከተማ ዘይኮነት፣ እቶም ኣብኣ ኮይኖም ሰብ ዝሰጒ ዘለዉ እዮም፣ ነቲ ናይ ሰብ ፈለግ ዝሰርሕዎ ውን ንሳቶም እዮም፣ ኢለ ክድምድም ተገዲደ። ልክዕ ዶ ይኸውን?
ሰብ ዝሰርሖ ፈለግ፥ ሰብ እንከስእነኒ
ኣዋሽ መቕድምካ ውን ሰብ ምዃን ኣብዩኒ
ንሰብ ሰብነቱ ኣብ ዝተሓለሎ
ምስ ፈለግነትካ
ሰብ ምዃን ከመይ ከም ትኽእሎ
ስለምንታይ ዛንታኻ
ከም’ቶም ካልኦት፥ ብታህዲድ ከም ዘይተካፍሎ
ንገረኒ ኣዋሽ
ኪንዮ መቕድም፥ ብራናኻ መታን ክቕጽሎ፡፡
“መሬት ዓድኻ ምምራጽካ ከመይ ከም ዝኸኣልካዮ ንገረኒ እሞ፣ ኣነ ከኣ ክትግብሮን ኣሕዋተይ ክመኽረሉን እባ፣ በጃኻ ንገረኒ።” ነቲ ኣብ ቀዳማይ ማይቤት ዝጀመሮ ዕላል ምስ ፈለግ ኣዋሽ እዩ በዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ማይቤት ዝኣስሮን ቅርጺ ዘትሕዞን።
ከም ኣርማ፣ እምነት፣ ልቦናን ትዕግስትን ጌሩ ከቕርቦ እንከሎ ድማ በዚ ዝስዕብ ቃላት ኣቢሉ ይትንትኖ ንፈለግ ኣዋሽ።
ንልቦና፥ ንብልሒ
ንጅግንነት፥ ንለውጢ
ኣብ ቀረባ ከሎኻ መምሃሪ
ክሳብ መዓስ ድኣ ደቂ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!?
ንምጥቕላል፣ ግጥሚ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ” ብውሕልነት ዝተሃንጸት ግጥሚ ኮይና፣ በቲ ንነገራት ሰባዊ ባህሪ ኣልቢስካ ኣብ ሂወት ምውካሎም እሞ፣ ብኡ ኣቢልካ ብዝፍጠር ኣስተንትኖ መልእኽትኻ ምሕላፍ ዘሎ ጥበብ እያ ተሃኒጻ። እዚ ጥበብ እዚ ውዲ ሰብ ሂወቱ ከመይ ኣቢሉ በቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ተፈጥሮ ክውክሎ ከምዝኽእልን ካብኡ እንታይ ክመሃር ከም ዝኽእልን የርኢ። ብወሓለታት ጸሓፍቲ ምስ ዝትግበር።
እዛ ግጥሚ እምበኣር፣ ነቲ ምስ ጀመረ፣ ዛጊት ዝግ ዘይበለ ዘሎ ማዕበል ስደት ኤርትራውያን ከም ፈለግ እናመሰለት፣ ፈለግ ብፈለጉ ከኣ ከምቶም ኣብ ባሕሪ ወይ ውቅያኖስ ፈሲሶም ዝዓርፉ ኣፍላጋት ትገልጾ። ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኽኸውን ይኽእል ወይ ውን ኣብቲ ናይ ስደት ባሕሪ። ትዕግስቲ ጌርካ ኣብ ዓድኻ ኮፍ ምባል፣ ግዳ ከም ኣዋሽ፣ ምልክት ክብረትን ልቦናን ምዃኑ ከኣ ተስተንትን።
ኣብ መን ዶ በልዎ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ምጥሓልን፣ ናብቲ መንነትካ ተጥፍኣሉ ውቅያኖስ ስደት ኣቲኻ ካብ ምጥፋእን …………..
ፍቕረይ የማን
ብውልቂ ዝወሃብ ሓሳብ ምስ ዝህሉ ኣብ ፈይስቡክ (Fikrey Yeman) ኢልካ ምርካብ ይከኣል።
ንምሉእ ንባብ እንሀት እታ ግጥሚ፣
ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ
ዝብሎ፥ ዝገብሮ ምስ ጠፍኣኒ ወዝቢ ዘኪረካ
ነቒለ ከብቅዕ ሓደ’ይለ ከንብበካ
ከቢድካኒ ኣዋሽ ገና ኣብ መቕድምካ፡፡
“ኣብ ባሕሪ ፈሲሱ፡ ታሪኸይ ምስ ተቘጽየ
ዝሞቶ’ማውታ ብኣጋኡ ርእየ
ጕዕዞይ ኣቋሪጸ፥ መሬት ዓደይ ሓርየ፡፡”
በዓል ፍሕሹው ሓወይ – ተምሳሌት ናይ ፍቕሪ
ውላዳ ‘ና’ጥበወት ሓፍተይ ‘ታ ፍዮሪ፥
እቶም ደቂ ፍቕሪ
ከናድዩ ፍትሒ፥ ከናድዩ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!
ኣፍላጋት ናይ ዓለም ክድህስስ ዓሊመ
ብዝና ሚሲሲፒ ምስ ኣማዞን ፈሊመ
ትዕቢት ኢይፍራጢስ ኣኳሊመ
ንውሓት ናይል ክዕቅን ተዳኺመ
ጸግዑ ብዘይርኢ ዓይኒ ተጠሊመ
እነኹልካ ኣዋሽ
ከም ነዳይ ንመልኣኽ፥ ኣብ ትሕቴኻ ቄይመ፡፡
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፥
ካብ’ታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት
ኣስመራ ዓይኒ ማይ፥ እታ መበገሲት
ገስጊሶም ንምዕራብ ‘ናጠፍኡ
ኻርቱም ፉል ቀሚሶም
ካብ እንዱርማን ሰሜን እናበልዑ
ቃል ማእከላይ ባሕሪ እናሰምዑ
እናተበልዑ፥ እናተባልዑ
ብትእዛዝ ‘ቲ ባሕሪ እናተመንዑ፥
ይትረፍ ፈለግ ምምሳል
ፈለግ ምዃን ጽዋ ንዘይብሉ
ክንዲ ዝኸደ ከይዱ ባሕሪ መቓብሩ፥
ንልቦና ፈለግ – ንመምሃሪ
ኣዋሽ ‘ናሃሎኻ እንኮ ዳኛ ምድሪ
ፈለግ ተቐይሮም
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!
ከም ዘይተጻደፍካ፥ ኣብ ጉራጌን ሽዋን
ከም ርቡጽ መጓቲ – ዝቀዳደም ንበትርን ነጸላን፥
ክልተ ሳዕ ሓሲብካ
ከይበደልካ ‘ይቕሬታ’ ንምባል
ርስትኻ ብሂግካ
ሓይልኻ ቀቲልካ
ደኒንካ ትነብር ኣብ ጫካ መሬት ዓፋር
ብሃበ-ተረኽበ ከንቱ ንዘይምድፋር፡፡
ሰብ ዝሰርሖ ፈለግ፥ ሰብ እንከስእነኒ
ኣዋሽ መቕድምካ ውን ሰብ ምዃን ኣብዩኒ
ንሰብ ሰብነቱ ኣብ ዝተሓለሎ
ምስ ፈለግነትካ
ሰብ ምዃን ከመይ ከም ትኽእሎ
ስለምንታይ ዛንታኻ
ከም’ቶም ካልኦት፥ ብታህዲድ ከም ዘይተካፍሎ
ንገረኒ ኣዋሽ
ኪንዮ መቕድም፥ ብራናኻ መታን ክቕጽሎ፡፡
ንልቦና፥ ንብልሒ
ንጅግንነት፥ ንለውጢ
ኣብ ቀረባ ከሎኻ መምሃሪ
ክሳብ መዓስ ድኣ ደቂ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!?
6/6/2016
Bokre Gebreyesus


text:
ናብ ቋንቋይ ምስቱርጓምTolkning till mitt språk - tigrinska
እዚ ጽሑፍ ንደቂ-ተባዕትዮን ደቀንስትዮን ይምልከት። ሽወደንኛ ዘይትዛረብ ምስ ትኸውን ሓገዝ ካብ ሓደ ኣስተርጓሚ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ኣስተርጓሚ ናብ ክንክን ጥዕና ወይ ክንክን ስኒ ክትበጽሕ ከለኻ ኣብ ምስቱርጓም ይሕግዘካ። ቈጸራ ክትሕዝ ከለካ ቋንቋኻ ዝኽእል ኣስተርጓሚ ከም ዘድልየካ ሓብሮም።
ናይ ቋንቋ ኣስተርጓሚ እንታይ እዩ ዝገብር?
እቶም ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና ዝዛረብዎ ምእንቲ ክርድኣካ ሓደ ኣስተርጓሚ የስተርጉሞ። እቲ ኣስተርጓሚ ሽወደንኛን ትግርኛን እዩ ዝኽእል።
ሕቶታት ምስ ዝህልወካ እቲ ኣስተርጓሚ ከተርጉሞ ይኽእል። ድሕሪኡ እቲ ኣስተርጓሚ ነቲ ናይ ክንክን ጥዕና መልሲ ናብ ቋንቋኻ የስተርጉሞ።
ሓደ ኣስተርጓሚ መብዛሕትኡ ግዜ ንጽሑፍ ኣየስተርጉምን እዩ።
ሓደ ኣስተርጓሚ ዘለዎ ርክብ ከምዚ ዝስዕብ ክኸውን ይኽእል፦
እዚ ኣብነት፡ ናይ ሓደ ኣስተርጓሚ ዘለዎ ርክብ ከመይ ክኸውን ከም ዝኽእል እዩ፦
- እቲ ኣስተርጓሚ ኣብቲ ምስ ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕን ዝግበር ርክብ ይሳተፍ።
- እቲ ኣስተርጓሚ ብተሌፎን ወይ መጉልሕ ድምጺ ይሳተፍ።
- ንስኻ፡ ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕናን እቲ ኣስተርጓምን ብመንገዲ ካሜራን ኮምፕዩተርን ርክብ ትገብሩ። ኣዚ ናይ ቪደዮ ምስቱርጓም ይብሃል።
ቆጸራ ክትሕዝ ከለኻ ናብ’ ቆጸራኻ ዘድልየካ ዓይነት ኣስተርጓሚ ክግበረልካ ነቶም ሰራሕተኛታት ክንክን ጥዕና ሕተቶም።
ኣስተርጓሚ ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎ
ሓደ ኣስተርጓሚ ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣለዎ። እዚ ማለት እቲ ኣስተርጓሚ ብዘይ ፍቓድካ ንኻልእ ሰብ ሓበሬታ ከውጽእ ኣይፍቀዶን እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ስድራ ወይ የዕሩኽ ኣብ ምስቱርጓም ክሕግዙ ክደልዩ ይኽእሉ እዮም። እዚ ግን ሓደ ሓደ ግዜ ዘይምርድዳእ ከስዕብ ይኽእል እዩ። ንሳቶም ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር እውን የብሎምን። ስለዚ ብሓደ ከም ኣስተርጓሚ ኮይኑ ዝሰርሕ ሰብ ሓገዝ ምርካብ ዝሓሸ እዩ።


text:
ኣብ’ዘን ዝስዕባ ሰሙናት ሰፊሕ ኲናት ክዉላዕ ዝለዓለ ተኽእሎ ከምዘሎ ምንጭታት ኤሪሳት ካብ ዉሽጢ ሃገር ሓቢሮም።
ብወገን ሓይልታት ምክልካል ኤርትራ ኩሉዓይነታዊ ምድላዋት ተጻፊፉ ምህላዉ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ፈደራላዊ ሰራዊት ኢትዮጵያን፡ ሓይልታት ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን እዉን በብወገኖም ዘድሊ ምድላዋት ኣጻፊፎም ከምዘለዉ ዘረጋግጽ ሓበሬታ ምርካቦም ኣረዲኦም።
ብወገን ራማን ባድመን ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ዝተኻየደ ዉግእ ፣ ሓይልታት ትግራይ ከምዝጀመርዎ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ ነዚ ተኸቲሊ – ሓይልታት ትግራይ ብኣርባዕተ ሸነኻት ኪመጽእ ዝኾነ ሰፊሕ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ይጽበዮም ከምዘሎ ኣፍሊጦም።
“ኣብ ትግራይ ሰሪቱ ዘሎ ዕጽዋ ኣይዘለቐን፡ ሰብኣዊ ምቊራጽ ተጻባኦ ድማ ዘምጸኦ ፍታሕ የለን” ኢሉ ኪኸስስ ዝወርሐ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ፣ እቲ ተርእዮ እንተዘይተመሓይሹ ካልእ ኣማራጺ ሃሰዉ ክብል ምዃኑ ከጠንቅቕ ጸኒሑ እዩ።
ህግደፍን ፡ ምስ ሓይልታት ትግራይ ዝራጸሙ ኩሎም ኢትዮጵያዉያን ወገናትን ፣ መጠንቀቕታታት ሓይልታት ትግራይ ናብ ተግባር ከምርሕ ክጽበዩ ምጽንሖም ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ሓይልታት ትግራይ ንሸነኽ ኤርትራ መጥቃዕቲ ምፍታኖም ፡ ንኹሎም ነዚ ምኽኒት ክጽበዩ ዝጸንሑ ወገናት ፡ ናብ ትግራይ ዘቕነዐ ወተሃደራዊ ወፍሪ ከበጋግሱ ኣተባቢዑ ከምዘሎ ኣብሪሆም።
ቤት-ጽሕፈት ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ናብ ካድረታቱ ኣብ ዝዘርግሖ ዉሽጣዊ ሰነድ፣ ተኽእሎ ሓድሽ ኲናት ኢትዮጵያ ልዑል ምዃኑ ኣስሚርሉ ምንባሩ ኣይርሳዕን።


text:
ህንዳዊ-እንግሊዛዊ ደራሲ ሳልማን ራሺዲ ኣብ ኒው-ዮርክ ዝሓለፈ ዓርቢ ንመድረኽ እናተዳለወ ብሓደ ዜጋ ድሕሪ ምህራሙ ኣብ ዝተረጋግአ ኵነት ከም ዘሎ ኣሕታሚኡ ገሊጹ። እንተዀነ ብኻራ ወይ ካልእ በሊሕ መሳርሒ ተደጋጋሚ እዋን ዝተሃርመ ራሺዲ ዕውረት ሓንቲ ዓይኒ ፡ ካልእ ኣካላቱ ድማ ነባሪ መጕዳእቲ ከትርፍ ከም ዝኽእል ቤተ-ሰቡ ኣመልኪቶም።
ኣብ 1988 “ሳታኒክ ቨርስስ” እትብል ኣከራኻሪት ልብ-ወለድ ድሕሪ ምሕታሙ፡ ብላዕለዋይ ሃይማኖታዊ መሪሕነት ኢራን ብኣያቱላህ ኮሚኒ፡ ንእምነት ምስልምና ብምቍሻሽ ብዝብል ምኽኒት ናይ ሞት ፍርዲ ተበዪኑሉ ንኣስታት ትሽዓተ ዓመታት ተሓቢኡ’ዩ ነይሩ። ነቲ ናይ ሞት ብይን ዝሃበ ላዕለዋይ ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን ይሙት ደኣ’ምበር ብኻልኦት ተኸተልቲ ግን እቲ ናይ ሞት ብይን ክፍጸም ከም ዝኽእል ኣብ ስግኣት’ዩ ነይሩ።
ኢራን ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ከም ዘይብላ ሎሚ ሰኑይ ሚኒስተሪ ወጻኢ ጉዳያት እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ሃራሚ ራሺዲ ዝዀነ ሃዲ ማታር ብቐዳም ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ነይሩ ናይ ፈለማ ምስማዕ ተካዪዱ። ዛጊት ግን ነቲ ስጕምቲ ንኽወስድ ዝደፍኦ ኣይሓበረን።


text:
ምስጢረ ቍርባን
ቁርባን ማለት ቃል ብቓሉ መንፈሳዊ ህያብ፥ ንኣምላኽ ዝወሃብ ውህብቶ፥ ሞባእ፥ ዝውፈ ገንዘብ ማለት እዩ።
ምስጢረ ቁርባን ማለት ካህን ነቲ ሕብስቲ ኣብ ጻሕሊ ነቲ ወይኒ እውን ኣብ ጽዋእ ኣንቢሩ ጸሎት ቁርባን ኣብ ዝገብረሉ ግዜ እቲ ሕብስቲ ስጋ ጎይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ እቲ ወይኒ እውን ደም ጎይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ ይኸውን እሞ ንሕና እውን ዘለኣለማዊ ህይወት ንምርካብ ነዚ ስጋን ደምን እንቕበለሉ ዓቢ ምስጢር እዩ።
ኣመሰራርታ ቅዱስ ቁርባን
ቅዱስ ቁርባን ዝተጀመረሉ ደቂ ሰባት ኣብ ሓጢኣት ካብ ዝወደቑሉ ግዜ ጀሚሩ እዩ። ዘፍ 4:3-4 ። ነገር ግን መስዋእቲ ኦሪት ሓሊፉ ብመስዋእቲ ሓዲስ ስለ ዝተተክአ ንድሕነት ነፍሳት ዝተሰርዐ ቅዱስ ቁርባን ዝተጀመረሉ ግን ባዕሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዕለተ ሓሙስ ምሽት ኣብ ቤት ኣልኣዛር ድሕሪ መግቢ በሊዖም ምውደኦም ሕብስቲ ባሪኹ ቆሪሱ እዚ ስጋይ እዩ ብልዑ ጽዋእ ኣልዒሉ ውን ኣመስገነ እዚ ምእንቲ ብዙሓትንሕድገት ሓጥያት ዝፈስስ ናይ ሓዲሽ ኪዳን ደመይ እዩ። ማቴ 26:26-29 ።
ናይ ቅዱስ ቁርባን ኣገልግሎትን፥ ጥቕምን
- ብምስጢረ ቑርባን ዘለኣለማዊ ሕይወት ንረክብ። ዮሃ 6:54 ።
- ከምቲ ጨንፈር ካብ ጉንዱ ተፈልዩ ክነብር ዘይኽእል። ንሕና ክርስትያን እውን ካብቲ ጉንዲ ህይወትና ዝኾነ እየሱስ ክርስቶስ ከም ዘይተፈለናን፥ ብህይወት ምህላውናን፥ ንሓጢኣት ዘይምግዛእናን እነረጋግጸሉ እዩ። ዮሃ 6:54 ። ነቲ ናይ ጎይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ ብዕለተ ዓርቢ ኣብ መስቀል ዝተቖርሰ ስግኡን ዝፈሰሰ ደሙን ከኣ ንቕበል።
ብመንፈሳዊ ጥበብ እንዓብየሉ፥ ብጸጋ እንብልጽገሉን መንፈሳዊ ምግቢ ንምርካብ ቅዱስ ቁርባን ንቕበል። ዮሃ 6:35-55
- ስርየት ሓጢኣትና ንኽንረክብ ቅዱስ ቁርባን ንቕበል። ማቴ 26:27
- ጎይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ ኣብ ህይወትና መታን ክነብር ቅዱስ ቁርባን ንቕበል። ዮሃ 6:35 ።
- ምስ ጎይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ ዘለና ሓድነትን ምስ ቕዱሳን ዘለና ሕብረትን ንኸነረጋግጽ ቅዱስ ቁርባን ንቕበል። 1ይ ቆሮ 10:17 ።
መጠቓለሊ
ቅዱስ ቁርባን መዘከርታ ወይ እውን ምሳሌ ዘይኮነስ ኣማናዊ ሓቀኛ ምእንታና ዝተቖርሰን ዝፈሰሰን ስጋን ደምን እዩ። ማቴ 26:26-29 ። ዮሃ 6:51 ። 1ይ ቆሮ 11:23-24 ። ንመዘከርታይ ግበርዎ ክብል ከሎ ግን መከራይን ሕማመይን እናዘከርኩም፥ ኣሚንኩም ተቐበልዎ ማለት እዩ።
ቅዱስ ቁርባን ከም ምስጢረ ጥምቀት ሓንሳእ ጥራይ ተቀቢልና ስቕ ክንብል ኣይፍቀድን። ብተደጋጋሚ ኩሉ ግዜ ክንቅበሎ ይግባእ። ”ናይ ዕለት እንጌራና ሎሚ ሃበና” ነቲ መንፈሳዊ እንጌራ ቅዱስ ቁርባን ዕለታዊ ሃበና ማለት እዩ።
ማር 14:22-26 ። ዮሃ 6:47-57 ። መዝ 22:5 ። መዝ 39:6 ። ሉቃ 22:14-26 ። 1ይ ቆሮ 11:23-30 ። ኢሳ 6:6-7 ።


text:
Radio Erena: 14 September 2018
ኣብ ስደት ዝርከቡ ሓሙሽተ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ነበር፣ ብኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ ንዝተወስደ ስጉምቲ ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም።
ንሳቶም ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መግለጺ፣ ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብሰላማውን ሕጋውን ዝኾነ ስልጡን ኤርትራዊ ኣገባብ ስልጣኑ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ዘረክበሉ መስርሕ ኣሚሙ ከምዘሎ ድሕሪ ምግላጽ፣ ስልጣን ናብ ህዝቢ ተረኪቡ፣ ኣብ ኤርትራ ሕጋዊ ዝኾነ መንግስቲ ንኽትከል ዝቐረበ ጻውዒት ኣጥቢቕና ንድግፍ ኢሎም።
እቶም ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ነበር ኣብ መግለጺኦም፣ ነቲ ቅድሚ 57 ዓመታት ዝጀመርናዮ መብጽዓ ኣብ መፈጸምትኡ ከነብጽሖ ዝግበኣና ብምዃኑ ብቐረባ እንፈልጦን ክንሰርሓሉ ዘሎና ምዃኑን ተገንዚብና፣ ነዚ ንኢሰያስ ካብ ስልጣኑ ኣውሪድካ ስልጣን ንህዝቢ ንምርካብ ቀሪቡ ዘሎ ጻውዒት ብዘይዝኾነ ምጥርጣር ከምእድግፎ ብክታምና ነረጋግጽ ኢሎም።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፣ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ፣ ኣቶ መስፍን ሓጎስ፣ ኣቶ መሓመድ ቡርሃን ብላታ ከምኡ’ውን ኣቶ መሑየዲን ኣቡበከር ሸንገብ ኣብ መወዳእታ፣ ንብርሃነ ኣብረሀ ምድጋፍ ንህዝባዊ ቃልስን ንልዕልነት ዲሞክራሲን ምድጋፍ’ዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 16 May 2018
ኣቦ መንበር ኮሚተ እገዳ ሶማልን ኤርትራን ካይራት ኢማሮቭ፣ ናብ ኤርትራ ንምብጻሕ ዘቕረቦ ሕቶ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝነጸጎ ዲፕሎማስያውይን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ካዛኪስታናዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣቐዲሙ ናብ ጅቡቲ፣ ሶማልያ፣ ኢትዮጵያን ኬንያን ከምዘካየደ ዝጠቀሱ እቶም ምንጭታት፣ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ንምዝርራብ ዘቕረቦ ሕቶ ከምዝተነጽገን ናብ ኤርትራ ዘእቱ ቪዛ ከምዝተኸልከለን ኣፍሊጦም።
ዕላማ ናይቲ ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ዘካየዶ ዑደቱ፣ ብዛዕባ ፖለቲካዊ፣ ጸጥታዊን ወትሃደራውን ኩነታት ሓበሬታ ብምእካብ፣ ጸብጻብ እገዳ ሶማልን ኤርትራን ናብ ባይቶ ጸጥታ ንምቕራብ’ዩ።
ባይቶ ጸጥታ፣ ኣብ 2009 ከምኡ ድማ 2011 ክልተ እዋን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ንኽልዓለ፣ እቲ መንግስቲ ይሓትት እኳ እንተሎ፣ ምስ ኮሚተ እገዳን ተቖጻጻሪት ጉጅለን ምትሕብባር ግና ሓንጊዱ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ኮሚተ እገዳ ሶማልን ኤርትራን ኣባላት ተቖጻጻሪ ጉጅለን ናብ ኤርትራ ንምብጻሕ ካብ ዘቕረብኦ ተደጋጋሚ ጠለባት፣ እዚ ናይ ዝሓለፈ ቅንያት ንፈለማ እዋኑ ኣይኮነን።
===================


text:
ናይ ፖሊስ ግደ ኣብ ሕብረተ ሰብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 4 11 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ፖሊስን ናይ ፖሊስ ግደ ኣብ ሕብረተ ሰብን እዩ። ብዛዕባ ናይ ፖሊስ ስራሕ፡ ብዛዕባ ንገበን ከመይ ገርካ ከም ተመልክትን ንፖሊስ ከመይ ገርካ ሓበሬታ ክትህቦም ከም ትኽእልን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
ብዛዕባ ግዳይ ገበን እንተ ዄንካ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካን ግዳይ ገበን ምስ ኮንካ ብሰንኩ እንታይ ዓይነት ግብረ-መልሲ ከጋጥመካ ከም ዝኽእልን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ። ብዛዕባ ኣብ መስርሕ ፍርዲ እንታይ ከም ዘጋጥም እውን ብዝያዳ ኽትፈልጥ ክትክእል ኢኻ።
-
መሰል ናይ ህይወት፡ ናጽነትን ውልቃዊ ድሕንነትን
ኵሉ ሰብ መሰል ናይ ህይወት፡ ናጽነትን ውልቃዊ ድሕንነትን ኣለዎ። ኵሉ ሰብ ዓመጽ፡ ገበንን ምሽጋርን ዘይብሉ ህይወት ናይ ምንባር መሰል ኣለዎ። ንኣብነት ቈልዑ ብዛዕባ ኣብ ስድራ ቤት ዝፍጸም ዓመጽ ክጭነቑ የብሎምን፡ ደቂንስትዮ ንጾታዊ ዓመጽ ክጽመማ የብለንን ከምኡ’ውን ኣረጋውያ ዝምታን ስርቕን ከየጋጥሞም ክፈርሁ የብሎምን።
ሕብረተ ሰብ ሽወደን ንመብዛሕትኦም ሰባት ድሕንነት ዘለዎ እዩ። ግን ኵሉ ግዜ ኣይኰነን። ልክዕ ከምቲ ኣብ ካልኦት ሃገራት፡ ኣብዚ’ውን ገበን ይፍጸም እዩ። እንተዀነ ግን ዋላ ሓደ ሰብ ገበን ከም እተፈጸመ ንፖሊስ ንምሕባር ክፈርህ የብሉን። እቲ ብገበን ዝተጠርጠረ ሰብ ድማ፡ ኣብያተ ፍርዲ ነቲ ሰብ ቅድሚ ከም ገበነኛ ምፍራደን ልዑል መርትዖ ከም ዝሓታ ክፈልጥ ኣለዎ።
ገበን ብፖሊስ ጥራይ ኣይኮነን ደው ዝብል። ስድራ፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ናይ ስራሕ ቦታታት፡ ናይ ስፖርት ማሕበራትን ዓበይቲ የዕሩኽን እውን ክሕግዙ ኣለዎም።
ፖሊስ ኣብ ማሕበረ ሰብ
ፖሊስ ንሰባት ክሕግዝዎምን ካብ ገበን ክከላኸልሎምን ኣለዎም። ነቶም ኣብ ሽወደን ዝነብሩን ክበጽሑ ዝመጹን። ኵሉ ሰብ ኣብ ምሉእ ሽወደን ድሕንነት ክስምዖ ኣለዎ። ሰባት ኣብ ቤቶም፡ ኣብ መገዲ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ስራሕን ኣብ ኵሉ ካልእ ቦታታት ድሕንነት ክስምዖም ኣለዎ። ፖሊስ ኵሉ ኣብ ሽወደን ዘሎ ሰብ ነቲ ናይ ሽወደን ሕጊ ከም ዝኽተሎ ናይ ምርግጋጽ ሓላፍነት ኣለዎም። ፖሊስ ገበን ምእንቲ ከይፍጸምን ማሕበረ ሰብ ድሕንነት ምእንቲ ክህልዎን ምስ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኮሙናት፡ ትካላት፡ ማሕበራትን ብዓል መዝታትን ብሓባር ይሰርሑ እዮም።
ፖሊስ ንዜጋታት ሽወደን ፓስፖርትን ሃገራዊ ወረቐት መንነትን ዘዳሉ ብዓል መዚ እዩ። ከምኡ'ውን እተፈላለየ ፍቓድ ዘፍቅዱ፡ ንኣብነት ሰለማዊ ሰልፊ ክግበር ዘፍቀዱ ፖሊስ እዮም። ሃገራዊ ባይቶ ንዕዮ ፖሊስ ዝምልከት ሕግታትን መምርሒታትን ይውስን። ፖሊስ ነቶም ሕግታትን መምርሒታትን ክስዕብዎም ኣለዎም።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣብ ሽወደን ኣብ ልዕሊ ፖሊስ ዘሎ ምትእምማን ዳርጋ ኣዝዩ ልዑል እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ስለምንታይ ይመስለካ?
ኣብታ ቕድሚ ሕጂ እትነብረላ ዝነበርካ ሃገር ኣብ ልዕሊ ፖሊስ ዘሎ ምትእምማን ከመይ እዩ?
ስራሕ ፖሊስ
ፖሊስ ኣብ ሽወደን ምንባርን ምቕማጥን ድሕንነትን ውሕስነት ንኽህልዎ እዮም ዘለዉ። ፖሊስ ንሰባት ክሕግዙን ገበን ደው ከብሉን ኣለዎም። ገበን ኣብ ዝፍጸመሉ እዋን ፖሊስ ጣልቃ ክኣትዉ ኣለዎም። ኣብ ሽወደን ደቅንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ከም ፖሊስ ኮይኖም ይሰርሑ። ሓደ ዓይነት ስራሕ ኣለዎም።
ገበን ምጽራይን ገበን ምፍታሕን ናይ ፖሊስ ስራሕ እዩ። ፖሊስ ነዚ ብዛዕባ እቲ ገበን ገለ ነገር ክፈልጡ ምስ ዝኽእሉ ሰባት ብምዝርራብ ይገብርዎ። ሓደ ሓደ ግዜ ምስ ፖሊስ ምትሕብባር የድልየካ እዩ። እዚ ብዛዕባ ሓደ ዘጋጠመ ነገር እቲ ዝረኣኻዮን እትፈልጦን ነገራት ብምንጋር ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ሽወደን ካብታ 15 ዓመት ዝመላእካል ክትምስክር ግዴታ ኣለካ። እዚ ማለት፡ ብዛዕባ ገበን ገለ ትፈልጥ ነገር እንተ ኣለካ ኾይኑ፡ ንፖሊስ ክትነግሮም ትግደድ ኢኻ ማለት እዩ። ፖሊስ ብዛዕባ እቲ ገበን ብኻልእ መገድታት እውን ሓበሬታ የናድዩ እዮም።
ፖሊስ ወትሩ ንሰባት ብምዝርራብ ጸገማት ክፈትሑ ይፍትኑ እዮም። ይዅን'ምበር ሓደ ሓደ ግዜ ፖሊስ ሓይሊ ኽጥቀሙ ይግደዱ እዮም። ፖሊስ ከምኡ ክገብሩ ይፍቀዶም እዩ። እዚ ፖሊስ ንሰባት ካብ ሓደገኛ ሰብ ክከላኸልሎም ስለ ዘድልዮም ክኸውን ይኽእል እዩ። ፖሊስ ንሓደ ገበን ከም ዝፈጸመ እተጠርጠረ ሰብ እውን ክሕዝዎ ምናልባት የድልዮም ይኸውን። ፖሊስ ንገዛእ ርእሶም እውን ክከላኸሉላ የድልዮም እዩ። ፖሊስ ኣብ ሽወደን ሓይሊ ናይ ምጥቃም መሰል ዘለዎ እንኮ ብዓል መዚ እዩ። እንተዀነ ግን ነቲ ኵነታት ንምፍታሕ ካብ ዘድሊ ንላዕሊ ክኸውን የብሉን።
ፖሊስ ምስኦም ናይ በርበረ ጸሊም መንጸጊ፡ በትሪ ፖሊስ፡ ሽጉጥን ናይ ኤለክትሪክ ሽጉጥን ይሕዙ እዮም። ፖሊስ ክሓትቱኻ ከለዉ ኵሉ ግዜ ኣልግስ። ንኣብነት ንሓደ ሰብ ክሕዝዎ እንተ ደልዮም፡ ነቶም ፖሊስ ክትክልክሎም ኣይትፈትን። ገበን እዩ። ኣብ ሽወደን ገንዘብ ብምኽፋል ንዕዮ ፖሊስ ወይ ናይ ብዓል መዝታት ውሳነ ክትጸልዎ ምፍታን ገበን እዩ። እዚ ጉቦ ምሃብ ይብሃል።
ንሓደ ገበን ባዕልኻ ክትፈትሖ እውን ክትፍትን የብልካን። ኣደዳ ዓመጽ እንተ ዄንካ ንርእስኻ ናይ ምክልኻል መሰል ኣለካ። ንኣብነት ሓደ ሰብ ዝጐድኣካ ወይ ካልእ ገበን ዝገበረ ኮይኑ እንተ ተሰሚዑካ፡ ሕነ ክትፈዲ ኣይፍቀደልካን እዩ። ኣብ ክንዳኡ ምስ ፖሊስ ተራኸብ። ፖሊስ እንታይ ከም ዘጋጠመ ክምርምርዎ እዮም። ድሕሪኡ ሓደ ሰብ ብገበን ክፍረድ እንተ ኾይኑን እቲ ሰብ እንታይ ዓይነት መቕጻዕቲ ከም ዝወሃቦን ዝውስን ቤት ፍርዲ እዩ።
-
ናይ ፖሊስ ስራሕ ምስ መንእሰያት
ፖሊስ መንእሰያት ገለ ገበን ዝኾነ ነገር ንኸይፍጽሙ ብዙሕ እዮም ዝጽዕሩ። ስለዚ'ዩ ፖሊስ መብዛሕትኡ ግዜ መንእሰያት ኣብ ዝርከብሉ ቦታታት ዝህልዉን ምስኦም ምዝራብ ዘዘውትሩን። ሓደ ሓደ ግዜ ገበን ዝፍጽሙ ሰባት ንመንእሰያት ንኣብነት ድሮጋ ንኽሸጡ ክጥቀሙሎም ይደልዩ እዮም። ንሓደ ሰብ ዝዀነ ይኹን ገበን ንኽፍጽም ምግዳድ ክልኩል እዩ። ፖሊስ ምስ ናይዛ ሃገር ኮሙናት ብምትሕብባር፡ ቈልዑን መንእሰያትን ምስ ኣባላት ፖሊስ ምእንቲ ክራኸቡን ብዛዕባ ስራሕ ፖሊስ ዝያዳ ምእንቲ ክመሃሩን ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ይበጽሑ እዮም።
ኣብ ሽወደን ካብ ወዲ 15 ዓመት ትኸውን ኣትሒዝካ ናይ ዝፈጸምካዮ ገበን ሓላፍነት ትስከም ኢኻ። እዚ ማለት፡ ገለ ገበን እንተ ፈጺምካ ክትፍረድ ትኽእል ኢኻ ማለት እዩ። እንተ ተፈሪድካ ኣብ ናይ ገበን መዝገብ ትኣቱ። እዚ ንመጻኢኻ ክጸልዎ ይኽእል እዩ። ኣብ መዝገብ ገበን ምህላው፡ ስራሕ ንምርካብ ወይ ፍቓድ መምርሒ ማኪና ንምውጻእ ዝኸበደ ክገብሮ ይኽእል እዩ። ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ወይ ዜግነት ንምርካብ እውን ዝኸበደ ክገብሮ ይኽእል እዩ። ከቢድ ገበን እንተ ፈጺምካ ካብ ሽወደን ንኽትስጐጕን ምምላስ ክትክልከልን ተኽእሎ ኣሎ። ትሕቲ 15 ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑ ገበን እንተ ፈጺሞም፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ቈልዑ እንታይ ክግበር ከም ዘለዎ ዝውስን ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት እዩ።
-
ገበን ምምልካት
ገበን እንተ ርኢኻ ወይ ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሌኻ ገለ ገበን ክኸውን ዝኽእል ነገር እንተ ፈጺሙ ምስ ፖሊስ ክትራኸብ ኣገዳሲ እዩ። ኵሉ ገበናት ናብ ፖሊስ ክምልከት ኣለዎ። ገበን እንተ ተፈጺሙ ብእተኻእለካ መጠን ቀልጢፍካ ከተመልክት ኣለካ። ምስ ፖሊስ ክትራኸብ ከለኻ ተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ኣለካ።
-
ንፖሊስ ሓብር
ብዛዕባ ካልእ ሰብ ትጭነቕ እንተ ዄንካ እውን ምስ ፖሊስ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። ምናልባት ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሊ ሓደ እትፈልጦ ሰብ ገለ ገበነ ንከይፍጽም ትጭነቕ ትኸውን። ፖሊስ ገበን ደው ንምባል ሓገዝ የድልዮም እዩ። ስለዚ'ዩ ፖሊስ ሓበሬታ ክረኽቡ ኣገዳሲ ዝኸውን። ዘጠራጥር ነገር እንተ ርኢኻ ወይ ሓደ ሰብ ገበን ከም ዝፍጽም ዘሎ እንተ ፈሊጥካ ምስ ፖሊስ ተራኸብ። ክትድውለሉ ከለኻ መን ምዃንካ ምንጋር ኣየድልየካን እዩ።
-
ምስ ፖሊስ ተራኸብ
ንእተፈጸመ ገበን ከተመልክት እንተ ደሊኻ ናብ 114 14 ደውል። ንኣብነት ዓመጽ፡ ስርቅን ናብ ቤት ኣቲኻ ስርቅን ክኸውን ይኽእል እዩ። ብእተኻእለካ መጠን ቀልጢፍካ ብዛዕባ እቲ ዝተፈጸመ ገበን ከተመልክት ኣገዳሲ እዩ።
ህጹጽ ኵነታት እንተ ድኣ ኾይኑን ፖሊስ ብኡንብኡ ክመጹ እንተድኣ ኣድልዩን ናብ 112 ደወል። ንኣብነት ሓደ ሰብ ክህረም ከሎ ትርኢ እንተ ኣለኻ ዄንካ።
-
ምስክርነት ምሃብ
ሓደ ሰብ ብገበን ንኽፍረድ፡ መርትዖ ክህሉ ኣለዎ። ዝረኣኻዮ ንፖሊስ ምንጋር ነቲ ገበን ዝፈጸመ ሰብ ክረኽብዎ ክሕግዞም ይኽእል እዩ። ቤት ፍርዲ ሓደ ሰብ ንሓደ ገበን ገበነኛ እንተ ኾይኑ ክውስኑ ከለዉ መሰኻኽር ኣገደስቲ እዮም።
-
ግዳይ ገበን እንተ ዄንካ
ግዳይ ገበን እንተ ዄንካ ፖሊስ ነቲ ገበን ንምፍታሕ ከዘራርቡኻ ይደልዩ እዮም። እንታይ ከም ዘጋጠመ ክትነግር ክትክእል ኢኻ፣ ፖሊስ ድማ ሕቶታት ክሓትቱኻ እዮም። እዚ መርመራ ይበሃል። ናብ መርመራ ሰብ ሒዝካ ክትከይድ መሰል ኣለካ። ሓደ ሓደ ግዜ ብተሌፎን ምስ ሓደ ፖሊስ ምዝርራብ እኹል እዩ።
ንስኻን ፖሊስን ንሓድሕድኩም ምእንቲ ክትረዳድኡን ክትነግሮ እትደልዩ ምእንቲ ክትነግርን ተርጓሚ ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ። ተጐዲእካ እንተ ኴንካ ሕክምና ናይ ምርካብ መሰል እውን ኣለካ፣ ከምኡ'ውን ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመ ነገር ዘዘራርብ ሰብ ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ። ፖሊስ ብኸመይ ሓገዝ ከም ትረክብ ክሕብሩኻ እዮም። ፖሊስ ክሕግዙኻን ክሰምዑኻን እዮም ዝደልዩ። ምስ ፖሊስ ክትራኸብ ከለኻ ክትፈርህ ወይ ክትጭነቕ ኣየድልየካን እዩ።
-
ፍርድን ቤት ፍርድን
ፖሊስ ንሓደ ገበን ምስ መርመርዎ፡ ዓቃብ ሕጊ እቲ ጕዳይ ኣብ ቤት ፍርዲ ክቐርብ እንተ ኾይኑ ይውስን። እቲ ዝተጠርጠረ እንታይ መቕጻዕቲ ከም ዝወሃቦ ወይ ናጻ ክወጽእ እንተ ኾይኑ ዝውስን ቤት ፍርዲ እዩ። እቲ ውሳነ ኣብቲ ፖሊስ እቲ ገበን ከም እተፈጸመ መርትዖ ረኺቦም እንተ ዀይኖም ወይ እንተ ዘይኰይኖም እተመርኰሰ እዩ፣ ብኻልእ ዝኾነ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ቅድሚ ሕጊ ኵሉ ሰብ ማዕረ እዩ።
ብሓደ ብይን እንተ ዘይዓጊብካ ይግባይ ክትብለካ ትኽእል ኢኻ። ንስኻ ግዳይ ገበን ዝኾንካን እተፈረድካን ክልቴኹም ይግባይ ክትብሉ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብቲ ብይን ከመይ ጌርካ ይግባይ ከም እትብልን ክንደይ ግዜ ከም ዘለካን ተጻሒፉ ኣሎ። ድሕሪ እቲ ፍርዲ እቲ ብይን ናብ ቤትካ ክለኣኽ እዩ። እቲ ብይን ንጠበቓኻ ወይ ናይ ከሳሲ ጠበቓ ክህበካ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ንሓደ ገበን ፈጺምካ ተባሂሉ ዝተከሰሰ ሰብ ዝውክልን ዝጣበቐሉን፡ ናይ ተኸሳሲ ጠበቓ (Försvarare) ይብሃል።
-
ናይ ከሳሲ ጠበቓ
ናይ ከሳሲ ጠበቓ (målsägandebiträde) ኣብ እዋን መርመራን ፍርድን ነቲ ግዳይ ዝሕግዝ ጠበቓ ወይ ክኢላ ሕጊ እዩ። እቲ ናይ ከሳሲ ጠበቓ ኣብ ቤት ፍርዲ ክጣበቐልካን ብዛዕባ ካሕሳ ንዝምልከት ሕቶታት ክሕግዘካን ይኽእል እዩ። ካሕሳ ግዳይ ገበን ኴንካ እንተ ኔርካ ዝኽፈል ክፍሊት እዩ።
ኣብ ገሊኡ ገበናት ንኣብነት ጾታዊ ገበን ኵሉ ግዜ ናይ ከሳሲ ጠበቓ (målsägandebiträde) ክግበረልካ መሰል ኣለካ። ግዳይ ናይ ከም ስርቅን መጥቃዕትን ዝኣመሰሉ ከቢድ ገበናት እንተ ዄንካ እውን ናይ ከሳሲ ጠበቓ (målsägandebiträde) ክግበረልካ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።። ናይ ከሳሲ ጠበቓ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ነቶም ፖሊስ ሓብሮም ኢኻ። ናቱ መሰል እንተ ኣለካ ኾይኑ ዝውስን ዞባዊ ቤት-ፍርዲ እዩ። ከምኡ እንተ ኾይኑ ብናጻ እዩ ዝግበረልካ። መሰል ናይ ከሳሲ ጠበቓ ዘይብልካ እንተ ዄንካ ግን ከምኡ ክንሱ ሕጋዊ ሓገዝ ትደሊ ዄንካ ምስ ሓደ ባዕልኻ ትኸፍሎ ጠበቓ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
-
ድሕሪ ገበን ዝስምዓካ መልሰ- ተግባርን ስሚዒታትን
ግዳይ ገበን ምዃን ብዙሕ ስምዒታት ከለዓዕል ይኽእል እዩ። ምናልባት ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመ ብዙሕ ትሓስብ ትኸውን፡ ንስኻ ንባዕልኻ ምስዚ ገበን እዚ ዝተተሓሓዘ እንታይ ከም ዝገበርካን እንታይ ከም ዘይገበርካን እውን ትሓስብ ትኸውን። ክትሓርቕ፡ ክትጭነቕ፡ ክትጕሂ ወይ ክትፈርህ ትኽእል ኢኻ። እዚ ባህርያዊ እዩ። ኣሉታዊ ስምዒታት ከይስምዓካ እውን ባህርያዊ እዩ። እቲ ዝስምዓካ ዘሎ ጌጋ እዩ ክብለካ ዝኽእል ዝኾነ ሰብ የለን። ኮይኑ ግን ብዛዕባ እቲ ዝስምዓካ ነገራት ምስ ሓደ ሰብ ክትዘራረበሉ ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ናይ ጸጸት ስምዒት እውን ክስምዓካ ይኽእል እዩ። ንስኻ ግዳይ ገበን ዝኾንካ ግን በቲ ዘጋጠመ ነገር ጸጸት ክስምዓካ የብሉን። ግዳይ ገበን ዝኾንካሉ፡ ጨሪሹ ጌጋኻ ኣይኰነን። እቲ ገበነኛ እዩ ምሉእ ብምሉእ ተሓታቲ።
-
ምስ ሰብ ክትዘራረብ እንተ ደሊኻ
ግዳይ ገበን እንተ ዄንካ እሞ ምስ ሓደ ሰብ ክትዘራረብ እንተ ደሊኻ ንኣብነት ምስ ብዓል መዚ ግዳያት ገበን ወይ ማእከል ግዳያት ገበን ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። ንዓኻ ምስክር ወይ ዘመድ ዝኾንካ እውን ይምልከተካ እዩ። ስምካ ምንጋር ኣየድልየካ እዩ። ብብዙሕ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
Waxaa jira dhowr urur kuwaas oo dadka ku casuuma taageero wada hadal ah iyo caawimaad la xiriirta dembi. BRIS waxay takhasus ku yihiin caawinta carruurta. Haddii adiga oo ah haweenay laguu gaystay dhibaato hanjabaad ama dagaal waxaad la xiriiri kartaa Khadka nabadda haweenka.
Adigu waxa aad xitaa wakhti walba weydiin kartaa booliiska sida aad ula xiriiri karto qof aad la hadasho.
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ብዓል መዚ ግዳያት ገበን ናይ ግዳያት ገበን መሰላት ንኽከላኸልን ድልየታቶምን ተገዳስነትን ከም ዝፍለጥ ንምግባር ተባሂሉ ከም ዘሎ ትፈልጥ'ዲ ኔርካ?
-
ቃለ መጠይቕ ምስ ኣባል ፖሊስ ፐርኒላ
ምንጪ፦ ፖሊስ
ስለምንታይ ፖሊስ ክትኮኒ ደሊኺ?
ምስ ሰባት እትራኸበሉ እትኽእል ሞያ እዩ። ፖሊስ ኴንካ ኣብ እተፈላለየ ነገራት ክትዓዪ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት ምስ ትራፊክ ወይ መንእሰያት ዝተተሓሓዘ ክትዓዪ ትኽእል ኢኻ።
ንፉዕ ፖሊስ ከመይ ክኸውን ኣለዎ?
ንፉዕ ፖሊስ ሕያዋይ፡ ምስ ሰባት ክዘራረብ ዝኽእልን ንሰባት ክሕግዝ ዝደልን ክኸውን ኣለዎ።
ኣብ ስራሕኪ ካብ ሽወደናኛ ንላዕሊ ካልእ ብዙሕ ቋንቋታት ትጥቀሚ ዲኺ?
ሓደ ሓደ ግዜ እንግሊዝኛ። ምስ ሓደ ሽወደንኛ ወይ እንግሊዝኛ ዘይርድኦ ሰብ እዘራረብ እንተ ኣለኹ ኾይነ፡ ተርጓሚ የድልየኒ እዩ።
ከም ፖሊስ መጠን ኣብ ስራሕኪ እንታይ ትፈትውዮ ነገር ኣለኪ?
ንሰባት ንምሕጋዝ። ኵሉ መዓልታት ተመሳሳሊ ዘይምዃኑ ድማ። እፈትዎ እየ።
ዘይትፈውዮ ነገር ኣሎ'ዶ?
ኣብ ስረሐይ ብዙሕ ክጽሕፍ ኣለኒ፡ ግዜ ድማ ይወስድ እዩ። ንኣብነት ንሓደ ሰብ ድሕሪ ምምርማር ክኸውን ይኽእል እዩ። ናይ ጽሕፈት ስራሕ ኣብ ደገ ዝወሓደ ግዜ ከም ዝህሉ ይገብረኒ።
ብዛዕባ ሓንቲ ናይ ስራሕ መዓልቲ ንገርኒ።
ኵሉ ግዜ ክልተ ፖሊስ ብሓባር ኢና ንሰርሕ፡ ናይ ትራፊክ ቍጽጽር ንምግባር፡ ስርቂ ኣብ ድኳናት፡ መጥቃዕትን ካልእን ከጋጥም ከሎ ንወጽእ። ሓደ ሓደ ግዜ ቀትሪ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ምሸት ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ለይቲ ይሰርሕ።
ኣብ ገለ እዋን ኣብ ስራሕ ፈሪሕኪ ትፈልጢ'ዶ?
ኣይፈርህን፡ ግን ኣብ ቅድመይ ገበነኛታት ከም ዘለዉ እንተ ፈሊጠ ይጭነቕ እየ።
ክትሰርሒ ከለኺ ምሳኺ እንታይ ኣለኪ?
ሽጉጥ፡ ናይ በርበረ ጸሊም መንጸጊ፡ መቝሕ ኢድን ናይ ፖሊስ ራድዮን። ኣብ ናይ ፖሊስ ማኪና ቅያር ክዳውንቲ፡ መከላኸሊ ቆብዕ፡ መጽሓፊ ናውቲ፡ማይን ፍሩታን ኣለኒ።
ፖሊስ ንሰባት ንምሕጋዝ እንታይ ክገብሩ ይኽእሉ?
ኵሉ ግዜ ኢና ንሰባት ንሕግዝ። ሓደጋ ትራፊክ ከጋጥመና ከሎ እተን እተጋጨዋ ማካይን ካብቲ ቦታ ከም ዘልግሳ ንገብር። እቶም ኣብታ ማኪና ዘለዉ ሰባት እንተ ዘይተጐዲኦም እሞ ተኽእሎ እንተ ኣለና ኾይኑ፡ ካብቲ ቦታ ናብ ገዘኦም ወይ ናብ ስርሖም ነብጽሖም ኢና።
ከም ፖሊስ ኴንኪ ክትሰርሒ ከለኺ ካብ ዘጋጠመኪ ብፍሉይ ትዝክርዮ ክትነግርና ትደልይዮ ኣለኪ'ዶ?
እወ፡ ብዛዕባ ስርቂ ሓደ ገዛ መጸዋዕታ መጺኡና። ኣብ ጥቕኡ ስለ ዝነበርና ቀልጢፍና ናብኡ በጺሕና። እቶም ሰረቕቲ ኣብኡ ስለ ዝነበሩ ክንሕዞም ክኢልና። ጽቡቕ'ዩ።
ንሓደ ፖሊስ ክኸውን ዝሓስብ ዘሎ ሰብ እንታይ ክትብልዮ ትደልዪ?
ፖሊስ ኩን፡ ንኻልኦት ሰባት ከኣ ክትሕግዞም ክትኽእል ኢኻ። ጽቡቕ ምትሕብባር ዘለዎ ዘሐጕስ ሞያ እዩ።
ካልእ ክትብልዮ ትደልዪ ነገር ኣለኪ ድዩ?
ናብ ፖሊስ ደውል። ከነድሊ ከለና ምእንቲ ኣብቲ ዘድሊ ቦታ ክንህሉ፡ ሰባት ክድውሉልና ንደሊ ኢና።