text:
ትምህርቲታት ካብ ዑዉት ምስግጋራት
ብ
ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን
ሰርጅዮ ቢታርን
ቶርኋሚ
ሰመረ ተስፋሚካኤል ሃብተማርያም
ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን: ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ትካል ብሩኪንግስን፡ መስራቲ ኣመሓዳሪ ናይ ዝርርብ ኣብ ነንሕድሕድ ኣሜርካውያንን ‘ዩ።
ሰርጅዮ ቢታርን: ኣቦ-መንበር ናይ ቺለ መስረተ ዴሞክራሲን፡ ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ዝርርብ ኣብ ነንሕድሕድ ኣሜርካውያንን ‘ዩ። ካብ 1994 ክሳብ 2002 ድማ ኣባል ላዕለዋይ ባይቶ ናይ ቺለ ነበረ።
ክልቲኦም ከኣ ኣሳናዳእቲ ናይታ ዴሞክራሳዊ ምስግጋራት: ዝርርብ ምስ መራሕቲ ዓለም (ማሕተም መክበብ ጃን ሃብኪንስን፥ ኣህጉራዊት ሓሳብ 2015ን፡) እዚኣ ጽሕፍቲ ‘ውን ካብኣ ዝተወሰደት ‘ያ።
ሰመረ ተስፋሚካኤላ ሃብተማርያም: ቶርኋሚ ናይዛ ጽሕፍቲ እዚኣን: ዋና ፈጻሚ መድረኽ ሃገራዊ ዘተን: ደራሲ ናይ ክልተ ብእንግሊዝ ዝተሓተማ መጽሓፍቲ: “ልብታት ከም ረጋቢት” (ታሪኻዊት ልቢ-ወልድን): “መንጸብረቕታት ኣብ ታሪኽ ተዋሕዶ ቤተክርስትያን ሓበሻ (ኢትዮጲያን ኤረትራን)” (መጽሓፍ ታሪኽ) ‘ዩ።
ዳርጋ ሓሙሽተ ዓመት ኣቢሉ ይገብር፡ ማዕበል ተቓውሞ ሓፋሽ ንግብጻዊ ውልቀመላኺ ሑስኒ ሙባረክ ካብ ስልጣኑ ቦርቂቑ ባሕጎጎ። መብዛሕቲኦም ናይ ውሽጥን ናይ ወጻእን ተዓዘብቲ፡ ግብጺ ኣብ ጎደና ዴሞክራሳዊ መጻኢ ከም ዘላ ኣመኑ፡ ገሊኦም ‘ውን ካብኡ ሓሊፎም ዴሞክራሲ ኣብ ዝብጻሕ በጺሓ’ያ ኢሎም ኣወጁ። እንትኾነ እቲ መሓመድ ሙርሲን ሰልፊ እስላማዊ ሕውነታዊ ማሕበር ንናጽነትን ፍትሕን ዝተዓወተሉ ውድድር ምርጫ ጎንጽን ምግምማዕን ኣኸተለ፡ ኣብ 2013 ድማ፡ ድሕሪ ቡዙሕ ናይ ሓፋሽ ተቓውሞታት፡ ጀነራል ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ ንስልጣን ብወተሃደራዊ ዕልዋ ኣቢሉ ተባሕቶ። ካብዛ እዋን ንደሓር ስርዓት ሲሲ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ገባራት ቐተለ፡ ልዕሊ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኣሰረ፡ ንመራኸቢ ቡዙሓንን በርጌሳዊ ሕብረተሰባትን ስረሓቶም ንኸየካይዱ ብዙሕ ጸቕጢ ገበረ።
ኣብ ጥቓ ግብጺ እትርከብ ቱንስ ግዳ ድሓን ከደት። እቲ ማዕበል ዓረባዊ ምልዕዓል ኣብ 2010 እዩ ጀሚሩ፡ እቲ በቲ ሰውራ ቱንስ ተመሪሑ ዝኣተወ ዲሞክራሳዊ መንግስቲ ከኣ ክሳብ ሕጂ ብሂወቱ ኣሎ። ኣብ ሓንቲ ካብተን ቀንዲ ኣገደስቲ ዝኾና ዕማማት ተዓዊቱ፦ ስምምዕ ኣብ ሓድሽ ቅዋም፡ ነዚ ጻማ ኣቓሊባ’ያ ‘ውን እታ ሽማግለ ኖቤል ነተን ኣብቲ ምስግጋር ንጡፋ ተራ ዝነበረን ኣርባዕታውያን በርጌሳውያን ሕብረሰባውያን ማሕበራት ናይ ሰላም ብልጨኣ ዝሰለመተን። ናይ ቱንስ ደሞክራሲ ግን ከይተረረ ለይለይ እናለ፡ ብስግኣት ፖለቲካዊ ጎንጺን፡ ጸቕጢ ኣብ ተቓወምቲ ዝወርድን፡ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን እንዳተጠቐዐ ይርከብ። ኣብ ኲባ እውን ድሕሪ ክንደይ እቶም ዝኣርጉ ዘለዉ መላኽቶት ገዛእቲ ጽጋነታት ንምትእትታው ይጅምሩ ስለ ዘለዉ፡ እቲ ዲሞክራሳዊ መጻኢ ተስፋታት ይግበረሉ ኣሎ። ኣብ ምያንማር (ከምኡ እውን ብበርማ ትፍለጥ)፡ ዋላ’ኳ ብቡዙሓት ጸገማት ዝተሰነየ ይኹን እምበር፡ ሓደ ዘይምዕሩይ ምስግጋር ቀስ እናለ፡ ምናልባት፡ ካብ ወተሃደራዊ ግዝኣት ናብ መላእ-ኣሳታፊ መንግስትነት የብጽሕ ይህሉ እዩ።
እንታይ እዩ ዝውስን እቲ ፈተነታት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ዑዉትን ዘይዑዉትን ክኸውን። ሑሉፍ ተሞክሮታት ገለ ኣስተብህሎታት ይህብ። ስፍሕ ዝበለ ቃለመጠይቓት ምስ 12 ፕረሲደንት ነበራትን ሓደ ቀዳማይ ሚንስተርን፡ ኣገዳሲ ዝኾነ ተራታት ዝተጻወቱ ኣብ ዑዉት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ኣብ ብራዚልን፡ ቺለን፡ ጋናን፡ ኢንዶኒዝያን፡ ሜክሲኮን፡ ፊሊጲንስን፡ ፖላንዳን፡ ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ኢስፓኛን ኣካይድና። ዋላ’ኳ ገሊኦም ኣብ መላኺ ስርዓት መራሕቲ ዝነበሩ እንተኾኑ፡ ንሃገራቶም ናብ ኣድማዒ ዲሞክራሲ መሪሖም ዝሓገዙ ኢዮም። ኤፍ. ዳብሊው. ዲ. ክላርክ፣ ከም ፕረሲደንቲ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ምስ ኔልሰን ማንዴላን ሃገራዊ ጉባኤ ኣፍሪቃን (ሃ.ጉ.ኣ.) ተደራዲሩ ነቲ ዓሌታዊ-ፍልያ (ኣፓርታይድ) ኣብ መወዳእታ ከም ዝበርስ ጌርዎ። እቲ ምኽትል ፕረሲደንት፡ ኣብ ጥሕቲ ነዊሕ ግዝኣት መላኺ ኢንዶኒስያ ዝነበረ፡ ዳሕራይ በቲ ዘጋጠሞ ዓቢ ተቓውሞ ካብ ስልጣኑ ባዕሉ ዝተሳናበተ ሱሓርቶ፡ ቢ. ጀይ. ሓቢቢ ፕረሲደንት ኮነ፡። ሽዑኡ ሓቢቢ ነቶም ኩሎም ናይ ፖለቲካ ኡሱራት ፈተሖም፡ ዕዮ ማሕበራት ብዕሊ ኣፍቀደ፡ ፕሬስ ምምያ ጠጠው ኣበለ፡ ሓደሽቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ክምስረታ ኣፍቀደ፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ሕግታት ፖለቲካ ናይ ኢንዶኒስያ ቀይሮ፡ ንቅዋማዊ ዲሞክራሲ መንገዲ ጸረገ።
ካልኦት መራሕቲ ‘ውን ጉሉሓት ነበሩ ኣብቲ ንምብራስ ምልካዊ ስርዓት ዘብቀዐ ምንቅስቓሳት ተቓውሞን፡ ኣስዒቡ ‘ውን ርጉኣት ዲሞክራሲታትን ንምህናጽ ዝሓገዘ። ኣብ 1990፡ ድሕሪ ምምላስ ዲሞክራሲ፡ ፓትሪሽዮ ኣየልዊን፡ መራሒ ተቓውሞ ኣንጽር እቲ ንነዊሕ ዝገዘአ መላኺ ቺለ፡ ጀነራይ ኣውጎስቶ ፒኖሸ፡ ናይ ሃገሩ ቦኽሪ ዝተመርጸ ፕረሲደንት ኮነ። ድሕሪ ዴሳዊ ስርዓት ኣብ ፖላንዳ፡ ታድዮሲዝ ማዞዊኪ፡ ካቶሊካዊ ሊቕን መራሒ ምሕዝነት ማሕበር ዕዮን፡ ቦኽሪ ቀዳማይ ምኒስተር ኮነ።
ከምኡ’ውን ምስ ናይ ድልድላት መራሕቲ፡ ክልተ ኣእጋሮም፡ ሓደ ኣብ ውልቀ-ምልኪ እቲ ካልእ ኣብ ዴሞክራሲ ዝረገጸ፡ ቃለመጠየቓት ኣካየድና፦ ከም ኣብ ደሳዊት መንግስቲ ፖላንዳ ካቢነ ምኒስተር ዝነበረን ከምኡውን ኣብታ ንፖላንዳ ዲሞክራሳዊት ማዕጾ ከተርሑ ዘምረሐት ከባብ ጠረፔዛ ዘተ ዝተሳተፈን ኣለክሳንደር ክዋስኒዊስኪ። ኣስዒቡ ‘ውን ከም ፕረሲደንት፡ ዲሞክራሳዊ ትካላት ፖላንዳ ክህነጽ ሓገዘ። ኣብ 1986 ፊዴል ራሞስ፡ ኣብ ትሕቲ ውልቀምልካዊ ስርዓት ናይ ፈርዲናንዶ ማርኮስ ዝለዓለ ማዕርግ ዝነበሮ ናይ ውትድርና በዓል መዚ፡ ነቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ሰልፍታት ህዝባዊ ሓይሊ ተሓወሶ። ኣስዒቡ ድማ ከም ሚንስተር ምክልኻልን፡ ከምኡ’ውን ኣብቲ ድሕሪ ማርኮስ ዝመጸ ደሞክራሲ ካልኣይ ፕረሲደንት ኮነ።
ዋላእ’ኳ ዝሰፈሑ ማሕበራውያንን በርጌሳውያንን ፖለቲካውያንን ሓይልታት ኣገደስቲ ተራታት እንተተጻወቱ፡ እዞም መራሕቲ እዚኣቶም ግን ኣብ ነፍስወከፍ ሃገሮም ኣብቲ ዑዉት ምስግጋር ቀንዲ (መፍትሕ) እዮም ኔሮም። እዞም መራሕቲ እዚኣቶም ኣብ ምብራስ ምልካዊ ስርዓታት ዘብቅዑን፡ ኣብ ቦትኦም ብዝተሃንጹ ቅዋማውያን ዲሞክራስታት፡ ብስሩዕን ኣብ ገግዚኡ ዝግበር ብመጠኑ ፍትሓዊ ዝኾነ ምርጫታት ዝተኸሉን፡ ኣድማዒ ዝኾነ ልጓማት ኣብ ፈጻሚ ሓይልን ተግባራዊ ዝኾኑ ዋሕሳት ናይ መሰረታውያን ፖለቲካውያን መሰላት ክትከኡ ሓጊዞምን፦ ካብዞም ለውጥታት እዚኣቶም ‘ውን ንድሕሪት ዝተገልበጡ የለውን። ዲሞክራሲ ኣብ ገሊአን ሃገራት ክሳብ ሕጂ ኣብ ምግስጋስ መሳርሕ ይርከብ፡ እዚ ምስግጋር ግን ነቲ ምቅርራሕ (ዝርጋሐ) ስልጣን ኣተግባርነት ፖለትካን ብመስረቱ ለዊጥዎ። ናይ ብሓቂ፡ ሓንቲ እኳ የላን ንኹሉ ዓቐናት ማዕሪኡ ክትከውን ትኽእል ኣርኣያ ዲሞክራሳዊ ለውጢ። እንተኾነ ዝሓለፉ ምስግጋራት፡ ገለ ብሓፈሽኡ ክትግበሩ ዝኽእሉ ትምህርትታት ይውከፉልና። እቶም ዴሞክራሳውያን ጸገንቲ እንካን-ሃባን ኢሎም ክጋደፉን፡ ነቲ ቀስ ኢሉ ዝስስን ግስጋሰ ካብ’ቲ መላእ-ኣጠቓላሊ ፍታሕ ብቐዳምነት ክሰርዑን ድልዋት ክኾኑን ኣለዎም። ልፍንትታት ክሃንጹ፡ ኢዶም ክዝርግሑ ንገለ ምስቲ ክግልብጥዎ ዝደልዩ ስርዓት ዘገልግሉ ዘለው፡ ከምኡ’ውን ምስ ሕቶታት ፍትሕን ፍዳን ክጠማጠሙ ይግብኦም። ከምኡ’ውን እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ገባር ከእትውዎ ኣለዎም። እቶም ካብ ዑና ምልካዊ ስርዓታት ዴሞክራስታት ክሃንጹ ዝግደሱ፡ እዘን ዝስዕባ ዝበለጻ ተግባራት እናተኸተሉ ዕጫታት ዓወተም ከመሓይሹ ይኽእሉ።
ምምድማድ ‘ቲ ባይታ
ቅድሚ እቶም ዝተመርጹ ፖለቲከኛታት ኣብ ሰልጣን ምዕራጎም ኣቐዲሙ ግዜ ሓይኹ ኢዩ ሓደ ዕዉት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ዝጅምር። ብመጀመርያ እቲ ተቓውሞ እኹል ህዝባዊ ደገፍ ክረክብ ኣለዎ፡ እንድሕር ናይቲ ስርዓት ናይ ምግዛእ ዓቕሚ ክምክትን ንነብሱ ከኣ ከም ተኣማኒ ተዋዳደራይ ስልጣን ከቕርባን እንተኾይኑ። መራሕቲ ተቓውሞ ሰልፍታት (ሸብሮታት) ክሕብሕቡን፡ ምእሳርን ምስቓይን ምስጓግን ን ናይ ተቓወምቲ ክኹንኑን፡ ከምኡ’ውን ናይ’ቲ ስርዓት ሃገራውን ኣህጉራውን ወግዓውነት ክብሕግጉን ኣለዎም። እዚ መብዛሕቲኡ ግዜ ነቲ ኣብ መንጎ ተቕውሞ ዘሎ ዓሚቕ ፍልልያት ናይ ሽቶታትን፡ መሪሕነትን፡ ዕርድታትን፡ ሜላታትን ድልድላት ሰሪሕካ ምጽባቡ ይሓትት። እቶም መብዛሕቲኦም ቃለመጥይቓት ዝገበርናሎም መራሕቲ ምስግጋር፡ ንነዊሕ ግዜ ብትግሃት ነቲ ፍልልያት ንምፍታሕን፡ ሰፊሕ ልፍንትታን ናይ ተቓወምቲ ሓይልታት ምህናጽን፡ ኣብ ሓበራዊ መደብ ንፖለቲካዊ ሰልፍታትን፡ ማሕበራዊ ምንቅስቓሳትን፡ ሰራሕተኛን፡ ተምሃሮን፡ ሃይማነታዊ ትካላትን፡ ቀንዲ ናይ ውኒን ረብሓታትን ንምጥማሮም ዝሰርሑ እዮም። እቲ ምሕዝነት ማሕበር ዕዮ፡ ኣብ ፖላንዳ፡ ብቐረባ ምስ ናይ ተምሃሮ ማሕበራትን፡ ሊቃውንትን፡ ባእታታት ናይ ካተሊካዊት ቤተክርስትያንን ሰሪሑ። ተቓውሞ ብራዚል ነቶም ናይ ኢንዳስትርታት መራሕቲ ነቲ ጉዳይ ከምዝድግፍዎ ጌሮም። ኣብ ኢስባንያ እቶም ተቓወምቲ ጉጅለታት ነቲ ዝነበሮም ፍልልያት ናብቲ ናይ 1977 ዋዕላ ሞንክልዋ ዘብጸሐ ልዝባት ፈቲሖም፡ ኣብ’ቲ እዋን ምስግጋር ከመይ ጌሮም ነቲ ቁጠባ ከም ዘመሓድርዎ ተሰማመዑ።
እቶም ተቓውሞ ንክሓብሩ እንድሕር ዝፈሽሉ ኮይኖም እቲ ትጽቢት ደሞክራሲ ኣብ ዝኾነ ቦታ ብኣንጻሩ ይህሰ። ኣብ ቨንዚወላ፡ ነቲ መንግስቲ ማዕረ ክንደይ ተፈጣጢ ኰንካ ትገጥሞ ኣለካ ዝብል ዑቱብ ፍልልያት፡ ክሳብ ሕጂ ነቲ ተቓውሞ ዓንቂፍዎ ኣሎ፡ ነቲ ብልሹው ቁጠባዊ ምሕደራ ናይ’ቲ ስርዓት በዝቢዙ ከኣ ኣብ ራብሕኡ ከውዕሎ ኣይከኣለን። ኣብ ሰርብያ፡ ኢስሎቦዳን ሚሎሰቪክ፡ ድሕሪ ስልጥን ምሓዙ፡ በቲ እንዳነሃረ ዝኸይድ ዝነበረ ክገዝእ ዘብቅዖ ምልካዊ ባህሪ ገለ ከመስግኖ ዘለዎ፡ እቲ ብሓንሳብ ሓቢሩ ስሙር ግንባር ከቕርብ ዘይከኣለ ሰርብያዊ ተቓውሞ እዩ። ኣብ ዩክረይን፡ እቲ ናይ 2004-5 ሰውራ ቡርቱካን፡ ነቲ ውጽኢት ምርጫ ሰፊሕ ምድንጋር ኔርዎ ኢሉ ዝግመት ከም ዝክልበጥ ገበሮ። ዴሞክራስያውያን ትካላትን ግዝኣት-ሕግን ዝያዳ ከይምዕብሉ ግን እቲ ዝነበረ ፍልልያት ኣብ መንጎ ጸገንቲ ንቕድሚት ነቕ ከምዘይብል ጌሩ ቐፈዶ፡ ንዳግማይ ዓሰርት ዓመት እውን ናብ ምልከ ውሕዳንን ፖለቲካዊ ብልሽውናን ኣስዓበ። ከምኡ’ውን ምንቅስቓስ ዲሞክራሳዊ ተቓውሞ፡ ምስቶም ኣብ ዝሓለፈ እዋን ምስ’ቲ ስርዓት ዝተሓጋገዙ ዝነበሩ ሕጂ ግን ድልዋት ዝኾኑ ንመደብ ዲሞክራስነት ክሕግዙ ድልድላት ክሰርሕ የድልዮ። እምበኣር ደመክራሳውያን ጸገንቲ ብኣንጻሩን ብቐጻሊን ከመሓላልፍዎ ዘለዎም ራኢ ንቕድሚት ዝቕነዐን ኣወንታውን ኮይኑ፡ ነቲ ብምልካውያን ስርዓታት ዝንዛሕ ፍርሒ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ከይሓድር ክግጠምን፡ ኣብ ሑሉፍ ቅሬታታት ምትኳር ፋይዳ ዘይብሉ ዝገብርን ክኸውን ኣለዎ። ምስኡ ምስኡ ከኣ፡ ነቶም ጎንጺ ምኹናን ዝኣበዩን ወይ ድማ እንካን-ሃባን ዘየፍቅድ ኣውራጃውን ብሄራውን ጉጅላውን ርእሰ ምምሕዳር ጠለባት ዘቕርቡን፡ ኣብ ደረት ከም ዝውሰኑ ምግባሮም።
ንተቓውሞ ምሕባር ግን ኡኹል ኣይኮነን፡ ደሞክራስያውያን ሓይልታት ነቲ ፍልልያት ኣብቲ ውሽጢ፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት፡ ክርድእዎን ክብዝብዝዎን ይግባእ። ነቶም ኣብቲ ውሽጢ ስርዓት ዘለው ባእታታት ንለውጢ ርሕዋት ክኸኑ ምዕጋብን፡ ጸገንቲ ዝእመን ዝኾነ መብጽዓታት ክገብሩን፡ ሕነ ከይፈድዩን ንብረት ናይቶም ኣብቲ ስርዓት ሰብውሻጠ ዝኾኑ ከይግብቱን። ምንቅስቓሳት ተቓውሞ ኣትሪሮም ክሰርሑ ይግባእ ቁቡላት ተማጕቲ ናይቶም ኣብቲ ውሽጢ ምልካዊ ስርዓት ኮይኖም መዋጽኢ ዕርዲ ዝድልዩን፡ ከምኡ ምስኡ-ምስኡ ‘ውን ነቶም ፈጺሞም ነቲ መልእኽቲ ለውጢ ዝነጸግዎ ክነጽልዎምን። ንኣብነት፡ እቲ ቀንዲ ዕርዲ ናይቲ ብራዚላዊ ጸጋኒ፡ ፈርዲናንዶ ሄንሪከ ካርዶሳ፡ ንባእታታት ናይቲ ውትህድርና ኢዶም ሰዲዶም መዋጽኦ ዝድህስሱሉ ዝስሕብ ነበረ።
እቶም ኣብ ስልጣን ዘለው ግን ኣድላይነት ምርሓቕ ካብቲ ምልካዊ ግዝኣት ዘስተብሃሉ፡ ነቲ ናተይ ዝብልዎ ደጋፊ ብግዴኦም ኣለይመለይ እናበሉ፡ ምስኡ-ምስኡ ከኣ ምስቲ ተቓዋሚ ጊጅለታት ዝላዘቡ መገድታት ምርካብ የድይዮም። እቲ ደ. ክላርክ ብ1989ን 1990ን ምስ ኣባላት ካቢንኡ ዝገበሮ ናይ ቆጥቋት መናፈሻ (ቡሽ ርትሪት) ከም መርኣያ ናይዚ ክውሰድ ይከኣል። ኣብዚ ዝርርብ እዚ፡ ቅድሚ እቲ ድራማዊ ዝኾነ ስጉምትታት ምእዛዙ፡ ኣብ ውሽጢ ካቢንኡ ምስጢራዊ ሓበራዊ ስምምዕ ከጥሪ ክኢሉ፥ ንሃ.ጉ.ኣ. ሕጋዊ ምግባርን፡ ኔልሰን ማንዴላን ካልኦት ፖለቲካውያን ኡስራትን ምፍታሕን፡ ዘተ ብዕሊ ምኽፋትን። ኣብ መጀመርያ፡ ከም ኣድላይነቱ፡ እቲ ቀታዊ ርክብ ኣብ መንጎ ተቓውሞን ስርዓትን ብስቱር ክግበር ይከኣል፡ ልክዕ ‘ውን እቲ ፈለማዊ ርኽክባት ኣብ መንጎ ሰበ-ስልጣን መንግስትን ወከልቲ ሃ.ጉ.ኣ.ን ከምኡ ‘ዩ ኔሩ፡ ኣብ መፋርቕ 1980ታት ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ወጽኢ ኮይኑ ‘ዩ ዝተኻየደ። ዘይዕላዊ ዝርርባት፡ ከም ናይ ፖላንዳ ከቢብ ጠረቬዛ ምይይጥ፡ ንኣባላት ስርዓትን ዲሞክራሳዊ ተቓውሞን ንክራዳድኡን፡ ንክልሻት ምስዓሩን፡ ብሓንሳብ ኴንካ እትሰርሓሉ ዝምድናታት ምጥራይን ይሕግዝ። ከም ደ. ክላርክ ዘቕለበሉ “ዝኾነ ግርጭት ክትፈትሖ ኣይትኽእልን እንድሕር እቶም ሰብ ነገር ነንሕድሕዶም ክዘራረቡ ዘይከኣሉ…ኣብ ዝኾነ ንግግር ከትዕወት እንተደኣ ኮንካ ነብስኻ ኣብ ቦታ ናይቲ ካልእ ኣቐሚጥካ ክጥምታ ኣለካ፡ ሓደ ብዓይኒ ጉዳይ ናይቶም ካልኦት ጠሚቱ እተን ብመጠኑ ዝወሓዳ ጠለባት ክውስን ኣለዎ (ናይቲ ካልእ ሸነኽ) እንድሕር ናታቶም ምትሕግጋዝን ኣወንታዊ ተሳታፍነትን ኣብቲ መሳርሕ ንግግር ከረጋግጽ ኮይኑ።”
ኣብዚ መላእ መሳርሕ፡ እቶም ጸገንቲ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ስርዓት ጸቕጢ ክገብሩ፡ ቀጻሊ ዓወት ንምጭባት ከኣ ስግኣት ዘለዎም ስጉምትታት ክወስዱ ኣለዎም፡ ዋላ’ኳ ዘገም እናለ በብቑሩብ ዘተግብሩ ስጉምትታት ይኾኑ። እንካን ሃባን ኢሎም ማእከላይ ፍታሕ ንምርካብ ድልዋት ክኾኑ ኣለዎም፡ ዋላ’ኳ ‘ዚ ንገለ ኣገደስቲ ዝኾኑ ዒላማታት ፍርቂ ዓወት ጥራሕ ዘጨብጥን ንገለ ኣገደስቲ ደገፍቲ ዘባሳጩን እንተኾነ። መብዛሕቲኡ ግዜ፡ እቲ ዝያዳ ትብዓት ዘድልዮ፡ ነቲ ዝለዓለ መርገጻት ምንጻግ እምበር፡ ነቲ ሰሓቢ ክንሱ ግን ዘይተግባራዊ መትከላት ኣጥቢቕካ ምሓዝ ኣይኮነን። ምስግጋርራዊ-ምትግባር ዕማም ናይ ሃሜናዊ ኣይኮነን።
ንኣብነት፡ ኣብ ጋና፡ መራሒ ናይታ ሓዳሽ ሓርበኛዊት ሰልፈ፡ ጃን ኩፈኦር፡ ነቲ ኣብ 1992 ምርጫ ዝነበረ ናይ ሰልፉ ኣብያ ነጺጉ፡ ነቲ ናይ 1996 ምርጫ፡ ሰልፉ፡ ዋላ ትሰዓር፡ ክትሳተፎ ከም ዘለዋ መጎተ። ኣብቲ ናይ 2000 ምርጫ ኣስዒቡ ዝመጸ ናይ ኩፉኦር ዓወት፡ ስልጣን ብምርጫ-ሳጹን ኣቢሉ ናብ ሰላማዊ ምስግጋር ንኸምርሕ ኣብቀዐ፡ እዚ ን15 ዓመት ዝቐጸለ ኣገባብ ‘ዩ።ከምኡ ‘ውን ኣብ መክሲኮ፡ ኤርኔስቶ ዘዲሎ፡ ዋላ’ኳ ጉሉሕ ኣባል ናይታ ንነዊሕ ዝገዘአት ትካላዊት ሰውራዊት ሰልፊ (ት.ሰ.ሰ.) ይኹን እምበር፡ ነቲ ምስ ተቓውሞ ተላዚቡ ዝተሰማምዓሉ፡ በብቑሩብ ዝመጽእ ጽገና መሳርሕ ምርጫ፡ ድሕሪ ናይ 70 ዓመት ኣብ ስልጣን ምህላው፡ ቅጽጽር ከስተልሙ ኢልካ ዘይትጽበየሉ ዝነበረ እዋን፡ ደገፉ ሃበ። ኣስዒቡ ‘ውን ከም ፕረሲደንት ዝያዳ ለውጥታት ክገብር ተሰማመዐ ብዛዕብ ኣማውላ መኸተ-ምርጫን፡ ከምኡውን ንምሕያል ናይ ምርጫ ሰበ-ስልጣናት ዝተለመ ጽገና ደገፈ፡ እዚዩ ከኣ ነቲ መንገዲ ዘርሓዎ፡ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዘይተረኣየ ምስግጋር ስልጣን ካብ ት.ሰ.ሰ. ናብ ተቓውሞ ኣብቀዐ።
እቲ ኣብ ምንጻግ እንካን-ሃባን ኢልካ ዝርከብ ማእከላይ-ፍታሕ ተጠጅኡ ዝጸንሕ ሓደጋ ብንጹር ኣብ ናይ ግብጺ ጉዳይ ተራእየ። ኣብቲ ሓጺር ዝእዋኑ ግዝኣት ሕውነት ኣስላም፡ እታ ጉጅለ ኣብ ኣስላማዊ መደብ ኣጥቢቓ ጸቒጣ ሓድሽ ቅዋም ነደፈት፡ እዚ ከኣ ዓቢ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ ኣነጸለ። ኣብ ቺለ፡ እቶም ሑሉፋት ጸጋማውያን ዝኾኑ ኣባላት ተቓውሞ “ኩሉ ዓይነት ቃልሲ” ዝብል እምነት፡ እንኮላይ ጎንጺ ዘጠቓለለ፡ ኣንጻር ስርዓት ፒኖሸ ደገፉ። ኣብ 1996 ኣቢሉ መብዛሕቲኡ ምንቅስቓስ ተቓውሞ ነቲ ውልቀምልክነት ካብ መንበር ስልጣኑ ብሓይሊ ከውርድዎ ከምዘይከኣል ተሰቆሮ፡ እቲ ዝነበረ ዝምድና ምስ ሑሉፋት ጸጋማውያን ግን ነቲ ምስሊ ተቓውሞ ኣባላሸዎ። ብኣንጻሩ ናብ ሰላማዊ ውድድራት ኣቕነዑ፡ ንኩሉ ትኸውን ሃገር ንክሃንጹ ከኣ ተመጻብዑ። እዚ ኣቀራርባ ነቲ ኣብ 1988 ዝተኻየደ ምርጫ፡ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ኦጎስቶ ፒኖሸ ንክዕወቱ ሓገዘ፡ ነዚ ምርጫ ቡዙሓት ኣብ ተቓውሞ ክኣብይዎ ይደልዩ ኔሮም።
ገባራትን ጸታን
ምግልባጥ ምልካዊ ስርዓት ሓደ ነገር ‘ዩ፡ ምምሕዳር ግን ኣዝዩ ካልእ። መብዛሕቲኡ ግዜ፡ መራሕቲ ምስግጋር፡ ቅድም ቤቶም ከጽርዩን ከም ብሓድሽ ክጅምሩን፡ ጸቕጢ ይገጥሞም፡ ነዚ ግን ክነጽግዎ ይግባእ፦ ምኽንያቱ ምምሕዳር ትርኢታትን፡ ሰራሕተኛን፡ ከምኡ’ውን ካብቲ ኣብ ተቓውሞ ዘድልዩ ፍልይ ዝበሉ ክእለታትን ስለ ዝጠልብ ። ተቓውሞ ሓንሳብ ስልጣን ምስ ጨበጠ፡ እታ ልዕሊ ኩሉ ኣገዳሲት ዝኾነት ተቓዳዲምካ ክትውሰድ ዘለዋ ስጉምቲ፡ ጎንጽታት ምቕሃምን ጸታዊ ስርዓት ምምላስን ክንሳ፡ ምስኣ ከኣ ጎኒጎና ኩሎም ሓይልታት ጸታ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ንጥፈታት ከይገብሩ ምርግጋጽ እያ። እቶም ቃለመጠይቓት ዝገበርናሎም ብጣዕመ መሳጢ ዝኾነ ዝርዝራት ኢዮም ኣዘንትዮም ብዛዕባ ‘ቲ ንነዊሕ ዝጸንሕ ብድሆታት እቲ ኣብ ሞንጎ ገባርን ወተሃደራትን ዘጣጥሕ ዘሎ ዝምድናታት። ቀልጢፎም ጸገንቲ ብዝከኣል መጠን፡ ንኩሎም ኣገልግሎት ጸታ ኣብ ትሕቲ ዲሞክራሳዊ ገባራዊ ቁጽጽር ከእትውዎም ኣለዎም፡ ምስኡ-ምስኡ ከኣ ነቲ ዕላዊ ተራ ናይዚ ኣገልግሎት ክፈልጥዎን ከኽብርዎንን፡ እኹል ንዋታት ክህብዎምን፡ ነቶም መራሕቶም ከኣ፡ በቲ ኣብ ሑሉፍ ዝገበርዎ ምድቋሳት፡ ካብ ኩሉ ኣልማሚ ዝኾነ ሕነ ክከላኸልሎም ይግባእ። ነዚ ንምዕዋት እቲ ፖሊስን ውሽጣዊ ስለላ ኣገልግሎትን ካብቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ጠሪሹ ክፍለ ኣለዎ። መራሕቲ ኣብ ‘ቶም ፖሊስ ሓድሽ ኣረኣእያ ከስርጹ ኣለዎም ብዛዕባ ‘ቲ ሓፋሽ ህዝቢ፡ ሓላፍነት ሓይሊ ጸታ ንምክልኻል እምበር ንምድቋስ ገባራት ኣይኮነን፡ ንተራጸምቲ ጉጅለታት ፈሕ ከተብል ዓቕሚ ናይዚ ሓይለ ከተዋሕዶ ኣይግባእን ኢሎም ከተኩርሉ ይግባእ። ጸገንቲ ነቶም ኣብ ሃስያንን ጨካን መጸቀጥቲን ዝወዓሉ ላዕለዎት ሰብመዚ ካብ ስልጣን ከርሕቕዎኦም፡ ነቶም ዓበይቲ ኣዘዝቲ ወተሃደራት ኣብ ትሕቲ ቀጣ ትእዛዝ ገባራዊ ምኒስተራት ምክልኻል ክኾኑ፡ እቶም ንጡፍ ግቡኣት ዘለዎም ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ካብ ፖለቲካዊ ተሳተፍነት ክቕጠቡ ከም ዘልዎም ኣጥቢቕካ ምርግግጽ ይግባእ።
ከምዚ ዓይነት ስጉምትታት ክትብሎም ይቐልል ካብ ከተተግብሮም፡ ኣብ ግብሪ ምውዓሎም ከኣ በሊሕ ፖለቲካዊ ፍርድን ትብዓትን ይሓትት። ኣብ ገለ ኩነታት እዚኦም ስጉምትታት ኣቐድምካ፡ ኣብ እግረ ተኽሊ፡ ክትዛረበሎም ትኽእል፡ ኣብ ገሊኡ ግን ፡ ንውሕ ዝበለ ግዜ ክወስዱ ኢዮም። ካብ መጀመርታ ግን ቀዳምነትን ከምኡ ‘ውን ቀጻልነቱን ዘረጋግጽ ሓለዋ ክወሃቦም ይግባእ። ከምቲ ሓቢቢ ዝገለጾ ብዛዕባ ዝምድና ገባርን ወተሃደራትን ኣብ ኢንዶኒስያ ክትንትን ከሎ፡ “እቶም ምስግጋር ዝመርሑ…ከርእዩ ኣለዎም፡ ብዘረባ ወይ ጽሑፍ ዘኮነስ፡ የግዳስ ብተግባር፡ ኣገዳስነት ገባራዊ ቁጽጽር።”
እቶም ዓበይቲ ገባራውያን ሰብመዚ፡ ሓላፍነት ምቁጽጻር ሓይልታት ጸታ ዝሓዙ፡ ፈላጣት ክኾኑን ብዛዕባ ጉዳያት ጸታን፡ ከምኡ ‘ውን ኣኽብሮ ክህልዎም ይግባእ ኣብቶም ማዕሪኦም ዝኾኑ፡ ኣብ ወተሃደርነትን ፖሊስን ስለላዊ ኣገልግሎትን ዘለው መራሕቲ። እዚ ከቢድ ክኸውን ይኽእል ኣብተን ዲሞክራሳውያን ምንቅስቓሳት ብጎንጺ ምስ ኣገልግሎት ጸታ ዝተራጸማ፡ ኣብ ህላወ ሕድሕደ ዘይምትእምማን ዝቕጽል፡ ኣብ ልዕሊ ገባራዊ ክእለት ብወተሃደራዊ ጉዳያት ቁንጣሮ ኣኽብሮ ምስ ዝህሉ።
መራሕቲ ምስግጋር፡ ነቲ ዝሓለፈ ስርዓት ተሓተቲ ንምግባርን፡ ነቲ ናይ ሓይሊ ጸታ ፍናኑን ስነስርዓቱን ንምዕቃብ ዘሎ ድልየትን፡ ሚዛኑ ክሕልው ኣለዎም። ኣብ መንጎ ናይ ቀደም ርጉማት ተጻላእቲ ዝነበሩ ሰላማዊ ሕድሕደ ምቅብባል ክሕብሕቡ ኣለዎም--ቀሊል ጉዳይ ኣይኮነን። ሽዑ ጥራይ እዮም ዜጋታት ነቲ ተጻባኢን ኢወግዓውን ኢሎም ብዙሓት ብጠገለ ነጺገሞ ዝነበሩ መንግስቲ ክቕበልዎ ዝጅምሩን፡ ሽዑ ጥራይ ‘ዮም ‘ውን እቶም ሓይልታት ጸታ ምስ ዜጋታት፡ ምስቶም መነዓዓብቲ ኢሎም ዝሓስብዎም ዝነበሩ፡ ምሉእ-ብምሉእ ዝተሓጋገዙ።
እቲ ሓደ ካብቲ ንሓደሽቲ ዴሞክራስታት ዘጋጥመን ኣዝዩ ግዜ ዝወስድ ብድሆታት ነቲ ጸታዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ገባራዊ ቁጽጽር ምእታው እዩ። እቲ ናይ ግብጺ ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ዘፍሸለ፡ ከርሰ ነገሩ እቲ ዝቐጸለ ልዕልነት፡ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ዝተመርጸ ትካላት ሓለፋ ዘለዎ፡ ናይ ግብጽዊ ወተሃደራዊነት እዩ። ኣብ ብዙሕ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ከም በዓል ጋምብያን ማይነማርን ታይላንድን፡ እቲ ዝያዳ ኩሉ፡ ኣብ ዕዉት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ኣገዳሲ ዝኾነ ዕንቅፋት፡ እቲ ገባራዊ ስልጣን ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ጸታ ዘይምህላው እዩ።
እቲ ቅዋማዊ ብድሆ
ነቲ ወተሃደራዊ ኣብ ትሕቲ ገባራዊ ቁጽጽር ምእታው፡ ነቶም መራሕቲ ምስግጋር ንሃገራዊ እምነትን ኣህግራዊ ወግዓውነት ንኽረኽቡ ከተባብዕ ይሕግዝ። ከምኡውን፡ እቲ ምዕባለ ምርጫዊ መሳሪሕታት ድሌት ናይ ቡዙሓን ዘንጸባርቕን፡ ነቶም ኣብ ምርጫ ዝተሰነፉ፡ እቲ ቀንዲ ሻቕለቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ከም ዝኽበር ክረጋገጽ ከሎ ‘ዩ። ኣብ መብዛሕቲአን ሃገራት ምንዳፍ ሓድሽ ቅዋም ግድነታዊ ‘ዩ፡ ኢንዶኒስያ ግዳ፡ ነቲ ናይ 1945 ቅዋም ገለ ዓንቀጽት ጥራሕ ለዊጣ ዓቀበቶ፡ ፖላንዳ ‘ውን፡ ንምሉእ ሓድሽ ቅዋም ክሳብ ሓያሎ ዓመታት፡ ድሕሪ ምውዳቕ ዴስነት ዝሓልፍ ኣየጽደቐቶን።
ሰፊሕ ቡዙሕነት ዘለዎም ተሳተፍቲ፡ ኣብ ምንዳፍ ቅዋም ክሳተፉ ይግባእ፡ እቲ ቅዋም ነቲ ዋና ዝኾነ ሻቕሎት፡ ናይ ቀንዲ ኣገደስቲ ዝኾኑ ክፋላት ሕብረተስብ፡ ምእታን ክፈትሕ፡ ዋላ‘ኳ ‘ዚ ንግዜያዊ፡ ንዲሞክራሲ ዝገትእ መሳሪሕታት ምቕባል እንተኾነ። ኣብ ግምት ክእቱ፡ እቲ ን25 ዓመት፡ ድሕሪ ምዕናው ስርዓት ፒኖሸ፡ ዘቐጸልዎ ኣድልዎ ዝነበሮ ምርጫዊ ኣገባብ፡ ነቶም ወተሃደራዊን ዓቃባውያን ጉጅለታትን ኣፎም ንምዕባስን ኢዶም ንምጥማርን ኢዩ ኔሩ፡ ከምኡ’ውን ምሃብ ቦታ ምኽትል ፕረሲደንት ንመራሒ ተቓውሞ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ። ሓድሽ ቅዋም ሰፊሕ ደገፍ ክረክብ እንተኾይኑ፡ ምናልባት ምስኡ ልኡላት ባህግታት ምሕባርን፡ ኣድሒሩ ከኣ ምስሓብን፡ ወይ ‘ውን ዘገም እናለ ክትግበር ምግባሩ የድሊ ይኸውን፡ ከም’ቲ ኣብ ናይ 1988 ቅዋም ብራዚል ሁንጡይ ማሕበራውን ቁጠባውን ስንዳአታት፡ ሰፊሕ ናይ ዕዮ መሰላትን ሕርሻዊ ጽገናን ኣድማሳዊ ኣገልግሎት ጥዕናን ዝጸወዐ።
ዋላ ‘ኳ ኣብ ሓደ ቅዋም እቲ ትኽክልኛ ኣጣቕማ ቃላት ኣገዳሲ ይኹን ፡ እቲ ቀንዲ ኣገዳሲስ፡ ብከመይን መዓስን ብመንን ክጽድቕ ከሎ ‘ዩ። እቶም ተለምቲ እቲ ቅዋም ሰፊሕ ተቐባልነት ክረክብን፡ ከምኡ ‘ውን፡ ኣብ ኩነታት ብዘፍቅዶ፡ ንምጽጋኑ ኣጸቢቑ ቀሊልን ወይ ‘ውን ተግባራዊ ዘይኮነን ንኸይኸውን ክዕወቱ ኣለዎም። ቡዙሓት ‘ዮም ንናይ ኣይልዊን ቅዋም ዝነቐፉ፦ እታ ናይ ሓቂ ሽማግለ ኣብ ቺለ “ክሳብ ዝከኣል” ጥራሕ ‘ያ ፍትሒ ከተውህብ ዝሃቀነት፦ የግዳስ እቲ ሽዑ ዝተኻአለ፡ ዓመታት ምስ ሓለፈ ከኣ ዝያዳ ገፈሐ። እቲ ቀንዲ ሽቶ ክኸውን ዘለዎ ከመይ ጌርካ ሰፊሕ ተቐባልነት ብዛዕባ መሰረታውያን ሕግታት ዲሞክራሳዊ ምውሳእ ትምስርት ‘ዩ። ከምቲ ድሕሪ ዓሌታዊ ግዝኣት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ካልኣይ ፕረሲደንት ዝኾነ ታቦ እምበከ ዝተገንዘቦ፡ “ኣገዳሲ ‘ዩ ኔሩ እቲ ቅዋም ብመላእ ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪቃ ክውነን፡ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እቲ ናብ ምትላም ቅዋም ዘብጸሐ መሳርሕ ንኩሉ ዘሳትፍ ክኸውን።”
እቲ መሳርሕ ንደገፍቲ ናይቲ ሑልፍ ስርዓት ዘሳትፍ ከኸውን ኣልዎ፡ ውሕስነት ከኣ የድልዮም፡ መሰላቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ከም ዝኽበር። ንኹሎም ሰበስልጣናት ነበር ብኣልማማ ምኽሳስ ለባም ኣይይኮነን። እቶም ሓደሽቲ መራሕቲ ክምስርትዎ ዘለዎም እምበኣር ግሁድ ሕጋዊ ኣገባባት ንምድህሳስ ሓቂ ብዛዕባ ሑሉፍ ዓመጻትን፡ ንግዳይ ኣደዳ ዝኾኑ ምፍላጥን፡ ምናልባት ‘ውን ካሕሳ ምሃብን፡ ኣብ ዝከኣለሉ ‘ውን ነቶም ዓቢ ገበን ዝፈጸሙ ኣብ ሕጊ ምቕራብ። ዋላ‘ኳ ሙሉእ ዕርቂ ዘይኸውን እንተኾነ፡ ሕድሕደ ምጽውዋር ግን ግድነታዊ ሽቶ ‘ዩ። እንካን-ሃባን ዘለዎ ማእከላይ ኣፈታትሓ፡ ደጊም-ደጋጊም ኣድላዪ ‘ዩ።
ሚዛን ዘሕልዉ ግብረታት
ዴሞክራሳዊ ምስግጋር እግሪ እናተኸለ ከሎ፡ እቲ ህዝቢ ነቶም ዴሞክራሳውያን መራሕቲ ‘ዩ--ሓንሳብ-ሓንሳብ ‘ውን ንዴሞክራሲ ባዕላ—ንቁጠባውን ፖለቲካውን ትጽቢታት ከማልኡ ብዘይምኽኣሎም መብዛሕቲኡ እዋን ዝወቕሶም። ንውልቀመላኺ ስርዓት ክቃወማ ዝሓበራ ምንቅስቓሳት ክበታተና ይኽእላ። እቶም ሓደሽቲ ሰበስልጣናት ነቲ ዘይተርፍ ዓሚቕ-ዝስሩ ኣመላት ብልሽውናን ዘይምስላጥነትን ይወርሱ። እተን በርጌስ ሕብረተሰብ ውድባት፡ ንኣንጻር ምልኪ ዝተኻየደ ተቓውሞ ምንቅስቓስ፡ ዘበርከታ ሓንሳብ-ሓንሳብ ይቁንቁና ወይ ‘ውን ኣዕናዊ ዝኾነ መርገጻት ይኽተላ፡ ብፍላይ ድሕሪ ‘ቶም መብዛሕቲኦም ወሓላሉ መራሕተን ኣብ መንግስቲ ወይ ኣብ ሰልፊ ፖለቲካ ክኣትው ከለው።
ምህናጽ ኣወንታዊ ዝምድናታት ኣብ መንጎ ‘ቲ ሓድሽ መንግስትን ‘ቲ ሓድሽ ተቓውሞን ቀጻሊ ብድሆ ‘ዩ። ውድድር ኣብ መንጎ መንግስትን ተቓውሞን ንዴሞክራሲ ጥዕና ይህቦ፡ ሙሉእ ዕግተት ብተቓውሞን ወይ ምድቋስ ነቐፌታ ብመንግስቲን ከኣ ብቕጽበት ንዴሞክራሲ የዕንዎ። ሓደ ነጻ ፈራዲ ኣካል፡ ብዘይ ምዕጋት ቡዙሓት ሓደሽቲ ተበግሶታት፡ ንፈጻሚ ተሓታቲ ክገብሮን፡ ከምኡ’ውን ሓደ ነጻን ሓላፍነታውን መራኸቢ ሚድያ ንሓዳሪ ዴሞክራሲ ክስረት ይሕግዝ።
ፖለቲካውያን ሰልፍታት ውን ኣገዳሲ ተራ ይጻወታ፡ እንድሕር መጎዓዝያ ናይ ፍሉያት ውልቀሰባትን ኣዕሩኽቶምን ካብ ምዃን ተቖጢበን። ብኣገባብ ዝተወደባን በዓል መደባትን ዝኾና ዴሞክራስያውያን ሰልፍታት እቲ ዝሓሸ ካብ ኩሉ ደርቢ ዝመንጩ ህዝቢ ዝዋሰኣሉ ባይታ ዝህብ፡ ኣድማዒ ጸቕጢ ዝሕብሕብን፡ ንሕንጻጻት ዕንጋላዊ ሓግዝ ከውህብ ዝወዳድብን፡ ህዝባዊ ጠለባት ዝኣሊን፡ ክኢላታት መራሕቲ ዘለልን ዘማዕርግንን። ኣመዓባብላ ሓያላት ሰልፍታት ጡንቁቕ ጠመተ ኣብ መሳርሕታትን ተዋሕስነት ኣመራርጻ ተወዳደርቲን፡ ምምዋል መኸተ ምርጫን፡ ኣክሰስ ናብ መራኸቢ ብዙሕን። እቲ ንዲሞክራሳዊ ምሕደራ ኣብ ጋናን ኢንዶኒስያን ፊሊፒንስን ቀጻሊ ብድሆታት ኮይኑ ዘሎ ብሓደ ሸነኽ ህላውነት ድኹማት ፖለቲካውያን ሰልፍታት ‘ዩ።
ዋላ‘ኳ ‘ቲ ንምስግጋር ዝውልዕ፡ ኣብ ክንዲ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ ጠንጥታት ይኹን እምበር፡ ነቲ ሓድሽ መንግስቲ፡ ከይ ወዓሉ ከይ ሓደሩ፡ ቀዳምነት ዝኾንዎስ ቁጠባዊ ብድሆታት እዮም። ድኽነትን ስራሕ-ኣልቦነትን ምቕናስ ምስ ዘድልዩ ቁጠባዊ ጽገናታትን፡ ንናይ ርሑቕ-ጠማቲ ዕቤትታን ማላእ-ቁጠባዊ ርግኣትን ዘጠንክሩ ክጋራጮ ይኽእል። ቅድሚ ‘ቲ ሓያል ህዝባዊ ደግፍ ምጽንፋፉ፡ እቲ መንግስቲ ከተግብሮም ዘለዎም ማሓበራዊ ስጉምትታት፡ እቲ በቶም ብቐረባ ዝጥቅዑ ክፋል ሕብረተሰብ ተጸሩ ዘሎ መከራታት ከቃልልን፡ ከምኡ’ውን ፈናንሳዊ ሓላፍነት ከተግብርን ‘ዩ። እቶም ብምልኦም ዘጽናዕናዮም መራሕቲ ምስግጋር ዕዳጋ ዝኣንፈቱ ኣቀራርባን ጥንቑቕ ማላእ-ቁጠባውን ገንዘባውን ፈናንሳዊ መምሪሒታትን እዮም ተኸቲሎም፡ ነዚ ብጥንቃቐ ዝገበሩ ከኣ ካብ ምንብድባድ ህዝባዊ ፍርሒታት ንምድሓን፡ እቲ ህዝባዊ ረብሓታት ከኣ፡ ነቶም ፉሉይ መሰል ዘለዎም ዝተሸጠ ከይኸውንን። ዋላ’ውን እቶም ኣብ መጀመርያ ንነጻ ዕዳግ ተጻባእቲ ዝነበሩ፡ ኣብዛ ብቐጻሊ ዓለምለኸ እንዳኾነት ትኸይድ ዘላ ቁጠባ፡ ዕዳጋታትን ከምኡ’ውን ምስኡ ጎኒጎኑ ኮይኑ ፍትሓዊ ቁጠባዊ ምዕባሌ ከምጽኣ ዝኽእላ ሓየልቲ ማሕበራዊ መምሪሒታት፡ ኣድለይቲ ምኻነን ተቐበሉ።
ዴሞክራሲ ከም‘ዚ ብምልኡ ናይ ቀረባ ታሪኽ ምዕራባዊ ምትእትታው ኣብ ምእከላይ ምብራቕ ዘርእዮ፡ ዝስደድ ኣቕሓ ኣይኮነን። ናይ ደገ ተዋሳእቲ ግን ፡ መንግስታዎን ዘይመንግስታውን፡ ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ብኣድማዕነት ክሕግዝዎ ይኽእሉ እንድሕር ነቶም ናይ ውሽጢ ሓይልታ ኣኽቢሮምን፡ ኣብቲ ንሶም ዝዓደምዎም እንተተዋሲኦምን። እቶም ነቲ ስቕታዊያን ዲብሎማሲታት፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ተቓውሞንን ኣብ መንጎ ተቓውሞን ወከልቲ ‘ቲ ስርዓትን፡ ሓንሳብ-ሓንሳብ ኣድላዪ ዝኾነ ኩነታት ክቕርቡ ይኽእሉ። ማዕዳ ክህቡ ይኽእሉ ኣብ ቡዙሓት ተግባራውያን ዛዕባታት፡ ካብ ከመይ ጌርካ መኸተ ተካይድን፡ ክሳብ ከመይ ጌርካ ንመራኸቢ (ሚድያ) ኣድማዒ ጥቕሚ ትገብረሉን፡ ኣብ መውዳእታ ‘ውን ከመይ ጌርካ ንምርጫታት ትጓስዮን። ከም ኣብ ፖላንዳን ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ቁጠባዊ እንገዳታት ንመጽቀጥቲ ክግታእ ክሕግዙ ይኽእሉ ይኾኑ። ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ንምሕጋዝ፡ ሓገዛትን ወፍሪታትን ክህባ ይኽእላ ወጻኢ ሃገራት፡ ከም’ቲ ኣብ ጋናን ፊሊፒንን ፖላንዳን ዝገበረኦ። ኣብ ምስግጋር ግዜ፡ ኣህጉራዊ ቁጠባዊ ሓገዝ ርሑብ ባይታ ንፖለቲካዊ ጽገና ክፈጥር ይኽእል፡ እንድሕር ንምምላስ ቀዳምነታት ውሽጢን፡ ብምምትሕግጋዝ ምስ ናይ ውሽጢ ተዋሳእቲን ዝቐርብ ኮይኑ።
ዝኾነ እንተኾነ ግን ፡ ኣህጉራዊ ምትእትታው ቦታ ናይ ውሽጣዊ ተበግሶታት ክወስድ ኣይክእልን። ንተዋሳእቲ ደገ ዝያዳ ውጽኢታውያን ዝገብሮም ምስ ዝሰምዑን፡ ሕቶታት ካብ ተመሳሳሊ ብድሆታት ተሞክሮታቶም ዝመንጨወ ምስ ዘልዕሉን፡ ከምኡ’ውን ንውሽጣውያን ተሳተፍቲ ንዛዕባታት ብዝተፈላለየ ማእዝናት ክግምትዎ ከም ዘለዎም ምስ ዘተባብዑ ‘ዩ።
እትልወጥ ዘላ ዓለም
እቲ ናይ ሎሚዘመን ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ብሓደሽቲ ተዋሳእቲን፡ ስነኪነትን፡ ቁጠባዊ ጸቕጥታትን፡ ጅዮፖለቲካዊ ምንቅስቓሳትን ዘኽእል ኩነት ተለዊጡ እዩ። ሕጂ፡ ዝኾነ ሰብ፡ ዓመጽ ናይ ፖሊስ ብኢድ ቴሌፎን ብምምዝጋብ፡ ህዝባዊ ተቓውሞታት ከለዓዕል ይኽእል። ማሕበራዊ መራኸብታት ንህዝባዊ ርኢቶታት ብቕጽበት ክጠዊኦን፡ ንወደብቲ ‘ውን ቡዙሓት ሰዓብቲ ንኽእክቡን የኽእላ። እዚ ሓድሽ ስነኪነት ግን ነቲ ከቢድ ስራሕ ንምህናጽ ትካላት ዝግበር ዝትክእ ኣይኮነን። ከም እቲ ጸጋኒ ዳሕራይ ፕረሲደንት ናይ ብራዚል ዝኾነ፡ ካርዶሶ ዘስተብሃለሉ፡ “እቲ ሽግር ‘ኳ ሓብሒብካ ከተፍርስ ቀሊል፡ ንኽትሃንጽ ግን ብጣዕመ ከቢድ ስለ ዝኾነ ‘ዩ። እቲ ሓድሽ ስነ-ኪነታት ባዕሉ እኹል ኣይኮነን ነታ ትመጽእ ስጉሚት ንቕድሚት ክወስዳ።” ከም ኩፉኦር ዘቐመጦ፡ “እቶም ሓፋሻት ትካላት ክሃንጹ ኣይኽእሉን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ‘ዩ መሪሕነት ዘድሊ።”
ኣብ ዝመጽእ ዓመታት፡ ማሕበራዊ ምንቅስቓሳትን በርጌሳዊ ሕብረተስብኣዊ ውድባትን፡ ብኣህዛዊ ምምርባብትን (ድጂታል ኔትወርኪን) ዝተመሓየሸ፡ ምናልባት ኣብ ልዕሊ ውልቀመለኽቲ ስርዓታት ጸቕጢ ጌሩ ብዝያዳ ዝዝውተርን ዝያዳ ኣድማዒን ክኸውን ‘ዩ ካብ ዝሓለፈ እዋን። እንተኾነ ግን እዘን ምንቅስቓሳት እዚኣተን ንፖለቲካውያን ሰልፍታትን መራሕትን ክትከአአን ኣይኽእላን። እዚኦም ተዋሳእቲ እዮም ኣብ መውዳእታ ትካላት ዝሃንጹን፡ ምርጫውን ምምሕዳራውን ልፍንቲታት ዝነድቁን፡ ህዝባዊ ደገፍ ዝኸስቡን፡ መምርሒ ሕንጻጻት ዘዳልዉን ዘተግብሩን፡ ምእንቲ ሓበራዊ ሰናይ መስዋእትታት ዝሓቱ፡ ዲሞክራሲ ክኸውን ከም ዝኽእል ኢሎም ንህዝቢ ኣተባቢዖም ዘእምኑን ብኣድማዒ ከኣ የማሓሓድሩ። ትካላት የድልዩ ‘ዮም፡ ምስኡ’ውን ዓቕሚ ናይ ምርዳእን፡ መሳሪሒታትን፡ ከምኡ’ውን ዝፈታትን መሪሕነትን ንነዊሕ ክኸይድ ዝኽእልን።
ኣብ ናይ ቀረባ፡ ተሞክሮ ግዛኣተ-ነብሲ ዘይብለን ሃገራት፡ ዝሰርሕን ዕንጋሊታውን ዴሞክራሲታት ምህናጽ ከቢድ ‘ዩ፡ ለይለይ ዝብላ ማሕበራውያንን በርጌሳውያንን ውድባትን፡ ከምኡ’ውን ቡቑዕ ኣገልግሎትን ጸታን ክረጋግጻ ዝኽይላ ዱኹማት መንግስታዊ ትካላት እንዳኾና። ኣብ ተሪር በሄራውን ጉጅላውን ኣውራጃውን ፍልልያት ዘለውን ሃገራት፡ ከቢድ ‘ዩ ንክትምስርት ዴሞክራሲ። ዝኾነ ኮይኑ፡ እተን ብዴሞክራሲ ዝተመርጻ መንግስትታት ብውልቀመለኻዊ ክገዝኣ ይኽእላ፡ ነቲ ዴሞክራሳዊ ግዝኣት ዝጠልቦ ሓጋጋውን ፈራዳውን ልጓማት እንዳኸተታን እንዳኣዳኸማን ብቀለዓለም ኣገባብ እንዳሓዛ። ንምዃኑ እዝኤን ሃገራት እየን ብልክዕ ሁጹጽ ዝኾነ ዴሞክራሳዊ ለውጢ ዘድልየን። ኣብ ዝተፈላለየ ኩነታት፡ ዋላ ‘ውን ኣብቲ ኣዝዩ ዝተመቓቐለ ሃገራት፡ እዘን ብድሆታት ክትጋጠመን ከም ዝከኣል ኣብነታት ናይ ጋናን ኢንዶኒስያን ፊሊፒንስን ደቡብ ኣፍሪቃን ኤስፓኛን ኣርኢዩ ‘ዩ።
ሎሚ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ፡ ንዝያዳ ዝተመሃሩ መንእሰያት ሓብሒብካ ኣብ ህዝባዊ ሜዳታት ሰልፍታት ክገብሩ ይከኣል፡ ብፍላይ ዋሕዲ ስራሓት ምስ ዝህሉ። እቲ ብድሆ ግን ከመይ ጌርካ ብቐጻሊ መሰረት ንነበርቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ትካላትን ክሃንጹ እተዋስኦም ‘ዩ። ዴሞክራሲ ካብቲ ኣብ መገድታትይ ዝወጸ እኩብ ህዝቢ ኣይኮነን፡ ብቐታ ወይ ግድነታዊ ኮይኑ ዝወጽእ። ንዴሞክራሲታት ምህናጽ ራኢን ምድርዳር ምስ እንካን ሃባን ከቢድ ስራሓትን ስኒ ዝነኸሰ ቀጻልነትን ክእለትን መሪሕነትን ከምኡ ‘ውን ገለ ዕድልትን የድሊ። ምስ ዝኹሉ ዕንቅፋታት ግን ዴሞክራሳዊ ምስግጋራት ተዓዊቱ ‘ዩ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ። እዚ ካብ ዕዉት ተሞክሮታት ዝተረኽበ ትምህርትታ ክቕሰምን ክትግበርን ከሎ ነቲ ውልቀመላኺታት ኣውዲቑ ኣብ ቦትአን ዕንጋሊታውን ዴሞክራሲታት የምጽእ።


c: text/html

text:
Share List
Related posts:
- ASSENNA NEWS: ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣስመራ ኣትዩ። Sunday, July 08 2018
- ምብጻሕ ልኡኽ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ – ጎንደርሲ ኬድካ፡ እንታይ ሒዝካኸ ተመለስካ!
- ASSENNA NEWS: Daily News – ሻቕሎት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ኢትዮ ኤርትራ – Pop Francis – EU – Monday, July 02, 2018
- መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክራኸቡ ምዃኖም ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ገሊጹ።
- ASSENNA NEWS: 1ይ ሚኒስተር ኣብይን ውልቀመላኺ ኢሳይያስን ኣብ ሓጺር ግዜ ክራኸቡ ኢዮም – 28 06 2018
- ASSENNA NEWS: ዕለታዊ ዜና – ደርቂ – ልኡኽ ኤርትራ – ኢትዮጵያ -ደቡብ ሱዳን THURSDAY 28 JUNE 2018
- ASSENNA NEWS : ርእይቶታት ምሁራትን መራሕቲ ተቓውሞም ብዛዕባ ልኡኽ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ, Tuesday, 26 06 2018 – Must Listen – ዑስማን ሳልሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከይተዛረቦ ዝገበርናዮ – ሓሹል ኢሳይያስ ንልኡኻቱ እንታይ ኣስኒቑ ከምዝሰደዶም ብምግምባት ዝገበርናዮ ዝርርብ። ኩሉ ንምርኣይ ምቕናይ ጥራይ ምቕናይ
- ASSENNA NEWS: ህይወት ኣብ ክልተ ዓለም – ብ ሰለሙን ብርሃነ ሰንጋል – Monday, June 25, 2018
- ASSENNA NEWS: እዋናዊ ሓበሬታ ካብ ሳክቲዝም- Monday, June 25, 2018
- ASSENNA NEWS: ልኡኽ ኤርትራ ኣብ ዚ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ክበጽሕ `ዩ – Mon, June 25, 2018
- ልኡኽ ኤርትራ ኣብዚ ሰሙን ዚ ኣዲስ ኣበባ ከምዝበጽሕ ኣፈኛ ሚኒስተሪ ጉዳያት ኢትዮጵያ ወጻኢ ገሊጹ።
- ንሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ምስ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ ቦምባ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ምክትል ኮምሽነር ፖሊስ ዝርከቦም 9 ኣባላት ፖሊስ ተታሒዞም ኣብ መርመራ ከምዝርከቡ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ገሊጸን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ፡ ካብ መላእ’ቲ ዞባ ንዝተዋጽኡ ኣብ ልምዳዊ ፍወሳ ዝነጥፉ 22 ዜጋታት፡ ንጥፈታቶም ምስ ዘበናዊ ሕክምና ንኸሰንዩዎ ስልጠና ሂብዎም።
ሓላፊ ኣገልግሎት ፋርማሲ ዞባ ዓንሰባ – ፋርማሲስት ገብርኤል ዳዊት፡ ከምዚ ዓይነት ኣስተምህሮ ኣብ ሃገርና ንመጀመርታ ግዜኡ ይወሃብ ከምዘሎ፡ ዕላማኡ ከኣ፡ ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ንዘለዎ ባህላዊ ሕክምና – ኣሉታዊ ሸነኻቱ ብምጉዳል እወታዊ ሸነኻቱ ንምምዕባልን ምስ ዘበናዊ ሕክምና ንምስናዩን ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ መደብ፡ ኣብ ባህላዊ ፍወሳ ዝነጥፉ ዜጋታት ኣብ ዓውዲ ዘበናዊ ሕክምና ዝጸንሖም ኣፍልጦ ድሩት ምዃኑ – እዚ ድማ ከም ኣሉታዊ ሸነኽ ከምዝጥመት ክበርህ እንከሎ፡ መባእታዊ ሌላ ምስ ኣምራት ዘበናዊ ሕክምና፡ ኣገዳስነት ባህላዊ ፍወሳ ኣብ ምፍዋስ ዝተፈላለዩ ሕማማት ምብራህን ተመኲሮ ምልውዋጥን – ኣብ መጻኢ ብዝሰፍሐ ክስርሓሉ መደብ ተታሒዙ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እቲ ኣስተምህሮ፡ ባህላዊ ፍወሳ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን ኣብ ሕብረተ-ሰብ ዘለዎ ተቐባልነትን፡ መድሃኒታውያን ኣትክልትን ኣብ ምዕቃቦም ክግበር ዝግባኦ ክንክንን፡ ብውሑዳት ሰባት ዝፍለጡ መድሃኒታውያን ኣትክልቲ ብኸመይ ይንጸሩ. . . ኣብ ዝብሉን ካልኦትን ዛዕባታት ዘተኰረ እዩ።
ሰልጠንቲ፡ እቲ ኣስተምህሮ – ኣብ ንጥፈታቶም ከዘውትርዎም ብዛዕባ ዝግባእ ጥንቃቐታትን ምስ ዓውዲ ዘበናዊ ሕክምና ክፈጥርዎ ዘለዎም ውህደትን ዘዕቢ ብምዃኑ፡ ንቐጻሊ ክድፋኣሉ ተላብዮም።


text:
ኣብዚ አገዳሲ ዞባውን አህጉራዊን ዘለናሉ ወቅትን ኩነታትን ኣብ ለካቲኣብዚ ኣብዚ አገዳሲ ዞባውን አህጉራዊን ዘለናሉ ወቅትን ኩነታትን ኣብ ለካቲት 4 2011 ሳልሳይ ስሩዕ አኼብኡ ቤት ምኽሪ እላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ኣካይዱ፡፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ድማ እቲ ኩነታት ኣዝዩ እንዳባኣሰ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን ከምኡውን እቲ ስርዓት ዘውርዶ ዘሎ ግፍዒ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እንዳባኣሰ በዝኸፍኤ መለክዑ ይኸይድ አሎ፡፡ እብዚ ህሞት እዚ ድማ ተቃወምቲ ሓይልታት አገዳሲ ፖለቲካዊ ምንቅስቃስ ኣብ ዘካይድሉ ዘለው እዋን ምቅርራብ ናይ ሃገራዊ ጉባኤ ጠርናፊ ዝኾነ ንኹለን ሓይልታት ዘማእከለን ዝሳተፋሉ ንፖለቲካዊ መስርሕ ተቃውሞ ዝዓለመ ናብ ተግባር ዘመርሕን ሓፈሻዊ ስርሓት ተስፋ ዝተነበረሉ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምምጻእ፡፡ ኣብዚ ኩነታትዚ ኪዳን ኣገደስቲ ዝኾኑ ምሽብሻባት ንስሩዕ ጉባኤ ንምኪያድ ድሕሪ ዕውት ጉዕዞታት ዝተራእየሉ ከምኡውን ገለ ዕንቅፋታት ዘገጠመሉ ኣብ መሰረታቱ ኣብ ውሽጣዊ ጸገማት ብዙሕ ግዜ ወሲዱ ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ህዝቢ ሰልፊ ኤርትራ ካብ ኪዳን ስሒቡ፡፡ ብኻልእ ሸነኽውን ኣብ ሱዳን ዘሎ ኩነታት ሱዳን ኣብ ክልተ ሃገራት ኣብ ትምቀለሉ ዘላ ኣብ ዞባና እዚ ፖለቲካውን ጸጥታውን ዘሕድሮ ጽልዋታት፡፡ እቲ ዝርኤ ዘሎ ህዝባዊ ሰውራታት ኣብ ሃገራት ኣዕራብ ሓድሽ መስርሕ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቁጠባውን ኣብ ዞባና ዘእቱው እዩ፡፡ ኣብዚ ተኣፋፊ ኩነት ቤት ምኽሪ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ምክያዱኣብዚ ተ ቤት ምኽሪ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ምክያዱ : ኣብ ቅድሚኡ ኻኣ ብዙሓት ጉዳያት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ንምዝታዩ ዘቅረቦ ጸብጻባትን መጽናዕትን:: እቲ ቤት ምኽሪ ዝተፈላለየ ፍጸሜታት ብመንገዲ ፖለቲካውን ፋይናንሳውን ጸብጸብ ዝቀረበሉ ተዓዚቡ ነዚ ድማ ገምጋማት ጌይርሉ፡፡ ዓሚቅ ዘተ አካይዱ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ምስ ርክባት ኤርትራውያን ውድባት ከምኡውን ሓባራዊ ዘተታት ዘካይዶ ፈጻሚት መሪሕነት፡፡ በዚ መሰረት ብምግባር እቲ ቤት ምኽሪ ብዙሕ ውሳኔታትን ለበዋታትን መትከላታትን በቲ ዘካየዶ ዘተ ኣብ ኩሉ አጀንዳታት ኣኼባ አውጺኡ፡-
• እቲ ቤት ምኽሪ ብዙሕ ግምታት ዘቅረቦ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ናይ ውሽጣዊ ፕሮግራማት፤ ከምኡውን እቲ ፕሮግራም ርክብ ምህናጽ ምስ ፖለቲካዊ ሓይልታን ንምሕያል ተራ ተቃወምቲ ዝዓለመን ብተወሳኺ ምህናጽ ርክባት ምስ መሐዙት ንጉዳይና ዘገልግል ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ንኽዓዝዝ ጻዕርታቱ ንዘተ ምግባር ተጀሚሩ ዝነበረ ዝተፈላለየ ተቃወምቲ ሐይልታት አረጋጊጹ ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ነቲ ሜድያዊ ዘመተ ኣንጻሩ ዝተኻየደ ካብ ፖለቲካዊ መርገጺኡ ንምዕጻፉ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ይኹንን፡፡ ብተወሳኺ ነጻ ናይ ምዝራብ መሰልን ልሙድ ነቀፌታን ዝኾነ ከም ዘኸብር የረጋግጽ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ መንጎ ተቃወምቲ ኤርትራ ዘሎ ምስሕሓብ ቅሬትኡ እንዳገለጸ ንኹለን ተቃወምቲ ሸነኻት ንኽሰማምዓ ይዕድም፡፡ • እቲ ቤት ምኽሪ እንደገና ኣብ ትሕቲ ጠርናፊ ጽላል ኪዳን ምህላዉ የረጋግጽ፡፡ ዝጽበየና ዘሎ ብድሆታት ንምዕዋቱ ኣብ ሓደ መስመር ደው ከባሃል አለዎ፡፡ ስኒት ብዘይምህላው ኣብ መንጎ ኪዳን ውጽኢት ናይዚ ኻኣ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኪዳን ምስሓቡ ቅሬትኡ ይገልጽ፡፡ እዚ ድማ ዑምቀት ናይቲ ፖለቲካዊ ቅልውላው ዘጋጥሞ ዘሎ ተቃወምቲ ወገናት ንሱ ኻኣ ኣብ ሓፋሽ ህዝብና ስክፍታን ጭንቀትን የሕድር እዩ እቲ ህዝቢ ዝደልዮ ሓድነት ንተቃወምቲ ኣብ ሓደ ተጠርኒፎም ንጸላኢ ብምሉእ ዓቅሞም ክቃለሱ እዩ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ንመጻኢ ንሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ጻዕርታቱ ይውስኽ ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ እቲ ሓደገኛ ዘለናዮ እዋን (እቲ ስርዓት፣ ተቃውሞን ህዝብን) የገድደና ሃገራዊ ዘተ ንኽንገብር ቀዳምነት ክንህብን የረጋግጽ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ምድላዋት ንሃገራዊ ጉባኤ ብጽፈትን ብግልጽነትን ጽቡቅ ሃዋህው ምፍጣር ብትኽክል ተሳትፎነትን ጻውዒታትን ክኽካየድ ከምዘለዋ አጥቢቁ ይምሕጸን፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ፖሊሲ ናይቲ ኢቅሳኣዊ ስርዓት ፍሽለት ኣብ ምእማን ማዕርነት መሰላት ኣብ ሓደ ጎኒ ጥራሕ ምዕባለን ምህናጽ ናይዚ ውጽኢት ካኣ ፍሉይ ሕቶታት ከለዓዕል ናይ ግድን ምኾኑ የረጋግጽ ፡፡ ከምኡውን እቲ ቤት ምኽሪ ምሉእ መሰላት ፍሉይነት ናይ ፖለቲካዊ ብሄራትን ቁጠባዊ ባህላውን ቅቡል ሕቶ ምኾኑ የረጋግጽ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ናይቲ ስርዓት ዓመጻዊ ፖሊሲ ናይዚ ዞባና ቀንዲ ጠንቂ ቅልውላው ምኾኑ ይኹንን፡፡ መጻኢ ሃገርና አገደስቲ መሰረታዊ ቅድመ ኩነት ሂወታዊ ናብራን ክብረት ወደ ሰብን ምጥፍኡን ስክፍትኡን ሻቅለቱን ይገልጽ፡፡ ከምኡውን ቤት ምኽሪ ኩሉ ሓላፍነት ዓመጻት ነቲ ስርዓት የሰክሞ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ቀጻሊነት ናይ ስደተኛታት ካብ ሃገር ምስዳድ ብፍሉይ መልክዑ ተራእዩ ብዘይፈለጥ ናይ ስደት ጸገማት ንህላውን መጻእን ጽልዋታቱ ከይገድፍ ስክፍትኡ ይገልጽ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ጽኑዕ መትከሉ ምስ ህዝቢ ፈለስጢን ምኾኑ እንደገና የረጋግጽ ፡፡ ከምኡውን ነጻ ሀገሩ ምቋምን ዋና ከተማ አልቁድስ ሸሪፍ፡፡ ኩሎም ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ፡፡ እቲ ንህዝቢ ፈለስጢን ንምጥማይ ዝግበር ብጽዮናውያን ድማ ንኹንን፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ምስ ህዝቢ ዒራቅ ዶው ምባሉ ንባዕዳዊ መግዛእቲ ንምውጻእ ዝግበር ጻዕሪ እንደገና የረጋግጽ ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ንሶማሊያውያን አሕወት ንምህዳእን ዕርቅን ንኽጥርነፉን ስኒት ክገብሩን ጻዊዒቱ የቅርብ፡፡
• እቲ ቤት ምኽሪ ንህዝቢ ቱኒዚያ ኣብቲ ጀግንነታዊ ኢንቲፋዳ ኣንጻር ዲክታተራዊ ስርዓት ዘርኣዮ ደገፉን ዮሃንኡን ይገልጽ፡፡ ሓድሽ መድረኽ ንዲክታቶራዊያን ኣብ ናይ ጎሓፍ ታሪኽ ምእታው ከምኡውን ንሓርነትን ክብርን ፍትሕን ዝጽዕር ዘሎ ህዝቢ ምስሪ ተዳሙን ይገብር፡፡
• ምስ ሓው ሱዳን ኣብዚ ፍሉይ ኩነታት ትሓልፎ ዘላ ሰላም ንኽሰፍን ኣብ ሙሉእ ሱዳን ተስፉኡ ይገልጽ ፡፡
• ቤት ምኽሪ ንጎረቤት ሃገረ ኢትዮጵያ፣ ንኹሎም ኣብ ፍትሓውን ሕጋው ጉዳይ ህዝብና ሓገዞም ዘበርክቱ ምስጋንኡ የቅርብ፡፡ ወቢላሂ አተውፊይቅ ቤት ምኽሪ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ .
5-2-2011


text:
ኑክለሳዊ ኣጽዋር ውግእ ክእገድን እቲ ኣብ ዓለም ተኸሲቱ ዘሎ ጸኣት ስደተይናታት ጉዳይ ዝምልከት ዓለም ሓቆፋዊ ውዕሊ ኣገዳሲ መዃኑ ኣብ ኒው ዮርክ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ምጽናት ኣቶማዊ ኣጽዋር ውግእ ኣብ ዝጸውዖ ዓውደ ጉባኤ ዝተሳተፉን ዘረባ ዘስምዑን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ሪቻርድ ጋላገር ገሊጾም፡ ዓለም ኣብ ቅድሚ እቲ በዳሂ ዝዀነ ጉዳይ ጸጥታን ሰላምን ምትሕብባርን ንድሕሪት ከይብል ኣተሓሳሲቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዓለም ካብ ስግኣት ኣቶማዊ ኣጽዋር ናጻ ንምግባር ብሩትዕን ቆራጽን ጻዕሪ ይሓትት ዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር፡ ኣብቲ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ንምጥፋእ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ውግእ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ለኻዊ ዋዕላ፥
ኑክለሳዊ ኣጽዋር እንነብረሉ ዓለም ኣዚዩ ንሃደጋ ዘቃልዕ እዩ
ኑክለሳዊ ኣጽዋር ውግእ ንሓዋሩ ህልው ኰይኑ ዝነብር ኣይኰነን ዝብል ኣመለኻኽታ ከፍርሓና የብሉን በንጻሩ እቲ ከፍርሓና ዝግብኦ ህልዎት ኑክለሳዊ ኣጽዋር ኣብ ዓለም እዩ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓለም ንውሕስነት ሰላምን ጸጥታን ስግኣት፡ ንኑክለሳዊ ውግኣ ኣጸዋር ምርጋፍ ዘየተባብዕ እዩ ዝብል ኣመለኻኽታ ቅቡል ክኸውን የብሉን፡ ስለምንታይ ንዓለም ውሕስና ዝህብ ኑክለሳዊ ናይ ውግእ ኣጽዋር ኣይኰነን፡ ብዝገደደ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ውግእ ንእነብረሉ ዓለምን ፍጥረትን ተፈጥሮን ዓቢይ ሓደጋ ምዃኑ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ገሊጾም።
እቲ ኣብ 2017 ዓ.ም. ዝተሓገገ እገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናይ ውሳኔ ሰነድ፡ ክሳብ ሕጂ 61 ሃገራት ክታመን ኣንቢረን ክቕበለኦ እንክለዋ 14 ሓገራት ከኣ ክታመን ካብ ምንባር ሓሊፈን ኣብ ናይ ሃገር ላዕለዋይን ታሕተዋይን ባይቶ ብምቕራብ ኣብ ናይ ሃገረን ቅዋም ክሳዃዕ መታን ከምዘጽደቐኦ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር የዘኻኽሩ።
እገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ሙከራን፡ እገዳ ምህርቲ ኑክለሳዊ ኣጽዋርን፡ ናብቲ ምሉእ ብምሉእ እገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዘሰጋግርን ዓለም ካብዚ ዓይነት ኣጽዋር ናጻ ዝገብር ከምዝዀነን ይኹን ደኣ እምበር ገለ ገለ ሃገራት ኣብ ምምራትን ዝተራቐ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ኣብ ምምሃዝ ብዙሓት ሃገራት ዝወስድኦ ዘለዋ ስጉምቲ ንመላእ ዓለም ዘሻቕል ምዃኑ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ገሊጾም፡ እንነብረሉ ዓለም ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ኣብ ምግባር ዝካየድ ዘተ ክቕጽልን ትብዓትን ቆራጽነት ይሓትት ኢሎም።
ጸኣት ስደተይናታት ንምምሕዳር ዓለም ሓቆፋዊ ውዕሊ
ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ዓቢይ ብድሆ ማሕብራዊ ክስተት ጸኣት ስደተይና ምዃኑ ዝገለጹ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር፥ ነዚ ዓቢይ ብድሆ’ዚ ብቑዕ መልሲ ክረክብ ዓለም ለኻዊ ውዕሊ ኣገዳሲ እዩ፡ ስለዚህ እቲ ዘድሊ መፍትሒ ንናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምንቅስቓስ ካብ ቦታ ቦታ ዘኽብርን ሰብኣውነት ዘማእከለን ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዘኽብር እዩ፡ ሉኣላውነት ሃገር ንምክላኻል እናተባህለ ዶባትካ ምዕጻው ሰላምን ጸጥታን ዝውሕስ ዘይኰነስ ኣብ ፍርሒ ክትነብር ዝድርኽ እዩ፡ ምእንጋድን ምልላይን ምክብባርን ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ጸገም ብሓባር ኣብ ምፍታሕ እዩ ጸጥታን ሰላምን ዝርከብ ኢሎም።
ናብ ማራኸሽ ዝወስድ ፍኖት
ካብዚ ናብቲ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ሞሮኰ ከተማ ማራኸሽ ንክካየድ ተወሲኑ ናብ ዘሎ ናይ ሕብራት መንግስታት ዓለም ጉባኤ እናሓሰቡ፡ ንውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ስደት ዓለም ለኻዊ ውዕሊ ክረጋገጽ ሓደራ ዝበሉ ብፁዕነቶም ኣስዒቦም፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብልዎ፥ ጸኣት ስደተይናታት መፍትሒ ዝርከብ ብምንጻግ ዘይኰነስ፡ ምእንጋድን ምክልኻልን ምንቕቓሕን ብኵለንተናዊ ግብረ ውህደትን ብምኽዋን እዩ እንክብሉ ዘስምዕዎ ዘረባ ዛዚሞም።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋ፣ ዓበይቲ ልምዓታዊ መደባት ከምእተሰላሰሉ ተሓቢሩ።
ኣብ ዝሓለፉ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት ኣብ ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋ ዓበይቲ ልምዓታዊ መደባት ከምእተሰላሰሉ፣ ኣማሓዳሪ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ዓብደልከሪም እድሪስ ሓቢሩ።
ህዝቢ ናብ ውሑስ ማሕበራዊ ሂወት ክመርሓሉ ዝኽእል ውሑስ ከባቢ ክጥርነፍ ብዝተኻየደ ስራሕ፣ መሰረታዊ ጠለባት ዘማልኣ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ከምእተዋደዳን ኣብ መነባብሮ ዜጋታት ርኡይ ለውጢ ከምእተመዝገበን ዝጠቐሰ ኣቶ ዓብደልከሪም፣ ኣብቲ ንኡስ ዞባ ዝርከባ 19 ኣብያተ-ትምህርቲ ፍረ ናጽነት ከምዝኾና ኣነጺሩ።
ውሕስነት ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ ንምርግጋጽ ብዝተተግበረ ዕማም፣ ነበርቲ 12 ምምሕዳራት ከባቢ’ቲ ንኡስ ዞባ ጽሩይ ዝስተ ማይ ከምዝረኸቡ፤ ሓሙሽተ ትካላት ጥዕና ተሃኒጸን ጥዕና ዜጋታት ኣብ ምውሓስ ልዑል ኣበርክቶ ይገብራ ከምዘለዋ፤ ነበርቲ ሓውሲ ከተማ ፎርቶ ድማ ትውጠቀምቲ ናይ 24 ሰዓታት ኣገልግሎት ኤለክትሪሲቲ ክኾኑ ከምዝበቕዑ ገሊጹ።
ቅድሚ ናጽነት ኣፍልጦ መስኖኣዊ ሕርሻ ዘይነበሮም ነበርቲ’ቲ ንኡስ ዞባ፣ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ንጥፈታት ልምዓት ጀራዲን ተዋፊሮም፣ ኪንዮ ከባቢኦም ዝኸይድ ፍርያት ከቕርቡ ክኢሎም ከምዘለዉ ዝሓበረ ኣቶ ዓብደልከሪም፣ ልዕሊ 300 ንግዳውያን ትካላት’ውን ተመስሪተን ንጡፍ ኣገልግሎት ይህባ ምህላወን ብምጥቃስ፣ ዝተፈላለዩ ሓደስቲ መስመራት ሳላ ዝተኸፍቱ፣ ህዝቢ ዝምስገን ኣገልግሎት መጓዓዝያ ይረክብ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ኣማሓዳሪ ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋ ኣቶ ዓብደልከሪም እድሪስ ኣብ መወዳእታ፣ መንግስቲ ጠመተኡ ናብ ርሑቕ ገጠራት ብምግባር ሳላ ዘካየዶ ዘይተቘጠበ ጻዕሪ፣ ምዕሩይ ዝርግሐ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ተረጋጊጹ፣ ህዝቢ ዝተመሓየሸ መነባብሮ ክመርሕ ከምዝበቕዐ ብምምልካት፣ ህዝቢ ተዋዲዶም ንዘለዉ ትካላት ብግቡእ ክከናኸኖም ኣዘኻኺሩ።
******* ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
ኣብ ልዕሊ ናይ ሶማል ፖሊስ ኮማንደር ጀነራል ሁሴን ሓሰን ዑስማን ዝተኻየደ ፈተነ ቕትለት ምፍሻሉ ተገሊጹ። እቲ ፈተነ ቅትለት ኣብ ሞቃዲሾ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ዘጋጠመ ምኳኑ ካብ ሓይልታት ጸጥታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ይሕብር።
ሎሚ ዓርቢ ኣብ ከባቢ ሰዓታት ፍርቂ መዓልቲ ርእሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ነታጊ ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ምግጣሙ ዝተፈልጠ ኽከውን ከሎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብቲ ቦታ ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት ጀነራል ሁሴን ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ዝርኸብ መስጊድ ንምእታው ካብ መኪናኡ ክወጽእ ከሎ ሓደ ውልቀ ሰብ ናብቲ ጀነራል ገጹ ክጎይይ ከሎ ምርኣዮም ይገልጹ።
አባላት ሓለዋ ጸጥታ ነቲ ውልቀሰብ ኣብ ዝሓዝሉ እዋን እቲ ተዓጢቕዎ ዝነብረ ነታጊ ብምትኳሱ ሓደ አባል ጸጥታ ምሟቱን ሰለስተ ምቁሳሎም ምንጭታት ካብ ሓይልታት ጸጥታ ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ውልቀሰብ ተዓጢቕዎ ዝነበረ ነታጊ ሒዙ ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ብኸመይ ክኣትው ከምዝኸአለ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ ነገር የለን ።
ጥሩፍ ጉጅለ ግብረ ሽበራ አልሸባብ ሓላፍነት እቲ መጥቓዕቲ ወሲዱ’ሎ።


text:
ኣቀዲሙ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ ን ትካላት እንዳ ኢንተርኔት (internet cafe)፡ ዒላማ ይገብሩ ከምዘለውን፡ ሰባት'ውን ከምዝቀየዱን ዝገልጽ ሓበሬታ ቀሪቡ ኔሩ
ከም መቀጸልታ ናይዚ ቀይዲ'ድማ ኣባላት ጸጥታ ናይቲ ስርዓት ንኹለን ትካላት እንዳ ኢንተርኔት ዘዋሪ መልእኽቲ (circular notice) ዘርጊሖም ኣለው። ብመሰረት እዚ መምርሒ ኩለን ትካላት ትካላት እንዳ ኢንተርኔት፡ ንተጠቀምተን ክምዝግብኦም ክግደዳ እየን።
እቲ መዝገብ ምሉእስም፡ ኣድራሻ፡ ቁጽሪ መንነት፡ ዓይነት መንነት (ታሴራ፡ ፓስፖርት ወ.ዘ.ተ...) ዘጠቃልል ኮይኑ፡ ዝኾነ ኣብ ኮምፒዩተር ይኹን ብሞባይሉ ኣብ ገመድኣልቦ ኢንተርኔት (wireless internet) ዝጥቀም ሰብ ተጠቃምነት ንምርካብ ነዚ መዝገብ ክመልእ ይግደድ።
ከምዝፍለጥ ኤርትራ ዋላ'ውን ምስ ዞባና (ምብራቅ ኣፍሪቃ) ብምንጽጻር ዝደኸመ መስመር ኢንተርኔት ትውንን። ኣብ ኤርትራ ርሒብ ባንድ መስመር (Broadband network) ይኹን፡ ሲምካርድ ተሌፎን ዝሰረቱ መስመር ኢንተርኔት (Phone Simcard based internet network) የልቦን። ስለዚ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ኣብተን ኣብ ዓበይቲ ከተማታት (ኣስመራ፡ ከረን፡ መንደፈራ፡ ባጽዕ) ዝተደኮና ውሑዳት ትካላት እንዳ ኢንተርኔት ዝተደረተ እዩ። ይኹን እንበር ኣብ ዝሓለፈ ውሑዳት ኣዋርሕ እቲ ስርዓት መኽሰቡ ንምኽዕባት ክብል ዝኸፈቶ ምስ ዝሑል ፍጥነቱ ኣተኣሳሲርካ ኣዝዩ ክቡር ዝኾነ (20 ናቅፋ/ 1.33 ዶላር ንሓደ ሰዓትን 40MB) ኣብ ውሽጢ እዘን ትካላት እንዳ ኢንተርኔት ኮይንካ ክትጥቀመሉ ትኽእል፡ ገመድኣልቦ ኢንተርኔት (wireless internet) ንተጠቃምነት ዜጋታት ብዕጽፊ ብምዕባዩ እሞ ዜጋታት ኣጋጢምዎም ዝነበረ ናይ ሓበሬታ ምዕፋን ብተዛማዲ ብምቅንጣጡ በቲ ሓደ ወገን፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ውሑዳት ኣዋርሕ ብዙሕ ንጸይቅታት እቲ ስርዓት ዘቃልዕ ሓበሬታታት፡ ስእልትታትን ቪድዮታትን ካብ ውሽጢ ሃገር ንደገ ምውጻኡ'ድማ በቲ ኻልእ፡ ነቲ ስርዓት ኣብ ከቢድ ሻቅሎትን ሸበድበድን ኣእትይዎ ኣሎ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳኣሳሰር፡ እቲ ኣብዘን ትካላት እንዳ ኢንተርኔት ዝርከብ፡ ገመድኣልቦ ኢንተርኔት (wireless internet) ኣብ ኣፍደገ ክሳብ ክልተ ሜትሮ ዝዝርጋሕ ዓንኬል ስለዝሰርሕ፡ ንተጠቀምቲ ተዛማዲ ናጽነት ይህቦም ብምንባሩ፡ እዚ ድማ ከም ስግኣት ስለዝተጠመተ፡ እተን ትካላት እንዳ ኢንተርኔት ኩሉ ተጠቃሚ ኣብ ውሽጢ እቲ ትካል ኮይኑ ክጥቀም ክሕብራ መጠንቀቅታ ተዋሂብወን ኣሎ። ድሮ'ውን ብዙሓት ትካላት ነዚ ዝምልከት ምልክታ ለጢፈን ኣለዋ። እዚ ድማ ኣካል ናይቲ ኣቀዲሙ ክስረሓሉ ዝጸንሐ ሰባት ነንሕድሕዶም ክተሓላለውን ከይተኣማመኑን ዝገብር ስርዓት ስለያ እዩ።


text:
ኣበየናይ ማእከላዊ ክፍሊ ሕክምና ንኽትመላለስ ትመርጽ
ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ንምምራጽ ናትካ ንጥፈትን ኣየነይ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ንኽትመርጽ ትውስን። እዚ ኣገባብ ድማ ምምራጽ ናይ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ይበሃል። ምምራጽ ድማ ውሕድ ዝበለ ክፍሊት ናይ ሕማም ትኸፍል።
ምረጫ ናይ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ንውልቂ እዩ፤ነብሲ ወከፍ ኣካል ስድራቤት ናቱ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ይመርጽ። ሕጻናት ክሳብ 16 ዓመት ዝዕደሜኦም ወላዲ/ሓላፊ ይመርጸሎም።
እንተድኣ ንውላድካ ናብ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምናመሪጽካ እሞ እቲ ሕጻን ትሕቲ 6 ዓመት ምስዝኸውን ናብቲ ዝመረጽካዮ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ይምዝገብ።
ምርጫ ንማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምናን ንናይ ሕጻናት ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ጥራይ እዩ ዝፍቀድ።
ብ 1177 ቮርድ ጋይድ ብናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት
እታ ዝቐልጠፈት መንገዲ ምምራጽ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ብ 1177 ቮርድ ጋይደን ኢንተርነት ኣገልግሎት እያ። "መጀመርያ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና" ትጸቅጥ፤ ብድሕርዚ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ትመርጽ። እዚ ምርጫ እዚ ካብ ንጽባሒቱ ኣገልግሎቱ ይጅምር።
ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ቦታ ትመርጽ
እቲ ዝምላእ ኦርኒክ ወይ ወረቐት ናብ ገዛኻ ክልኣኸልካ ትሓትት
ንሕና ኣብ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና እንሰርሕ ክንሕግዘካ ንኽእል። ናብ እትደልዮ ማእከላዊ ክፍሊ ክንክን ሕክምና ኬድካ ትመርጽ። ቅድሚ ምሕማምካ ምስእትመርጽ ካብ ንጽባሒቱ ሰርሑ ይጅምር።


text:
ኣብ ባይቶ ቀዳማይ ወያነ እንታይ ተወሰነ?
2 ጳጉሜን 1935 ዓ/ም እቶም ቀጠንቲ ኣእጋር ሓረስቶት ኣብ ሓይቂ ሕለት ዝተብሃለ ቦታ ተኣኪቦም ምጅማር ወያነ ትግራይ ኣወጁ፡፡ ካብ 12 ገረባት /ባይቶታት/ ዝተኣኻኸቡ ወየንቲ 84 ኣባላት ዘለዉዎ ባይቶ መረፁ፡፡ ኣቦ ገረብ እውን ተመረፁ፡፡
ነቲ ዓመፅ ዝመርሕዎ ባይቶ ምስቆመ ዝወፀ ሕጊ እውን ነዚ እዩ ዘጠናኽር፡፡ ሽዑ እቲ ባይቶ ዘሕለፎም ውሳነታት ድማ፡
1. ሕጊ ገረብ ሕጊ ባይቶ ኮይኑ ኣሎ፡፡ “ዝባን ሃይለስላሴ” ዝብል ቃል “ዝባን ገረብ” ብዝብል ተተኪኡ ኣሎ፡፡
2. ፍትሒ ብህዝባዊ ባይቶ ክትመሓደር ኣለዋ፡፡ መንግስታዊ ሰበ ስልጣንን ትካላትን ንባይቶ ተገዛእቲ ይኾኑ፡፡
3. ንልዕልነት ባይቶ ዘይቕበል ካብ ስርቂ ክትራንን ቅትለትን ዝከላኸል ውሕስነት ኣይረክብን፡፡
4. ኣብ ወያነ ክፅምበርን ክድግፍን ዝግብኦ ብቕዓት ዘለዎ ዝኾነ ሰብ እንድሕር ፍቓደኝነት ዘየርእዩ ቀምሽ ተኸዲኑ ኣብ ዕዳጋ ክዘውር ይግበር፡፡
5. ኣብ መንጎ ሃፍታምን ድኻን ኣይግበርን፡፡ በዓል ሓይሊ ኣብ ልዕል ድኹም ዘይፍትሓዊ ተግባር ክፍፅም ኣይብሉን፡፡
6. ወጥጥን ዘይምቅድድውን ብውህደትን ሰላምን ይትክኡ፡፡
7. ዝኾነ ሰብኣይ ንሰበይቲ ክግህስ ወይ ክደፍር ኣይግባእን፡፡
8. ዘረፋ፣ ስርቅን ክትራንን ፈፂሞም ዝተኸልከሉ እዮም፡፡ ፈፃሚኦም ብሞት ይቕፃዕ፡፡
ብድሕሪኡ ድማ እዚ ዝስዕብ ቃልኪዳን ተኣሰረ፡
“ከይንጎዩ ብብርክና
ከይንርኢ ብዓይንና
ከይንወልድ ብዕትብትና
ክንሰርሐላ ልዓድና
ዕላማ ገረብ እንተለይፈፀምና
እዙይ ይኹን መርገምና!”
ነቲ ቃለ ማሕላ ኣኼበኛ ብሓደ ድምፂ እንትደጋግሞ ኣቦ ገረብ ዝነበሩ ብላታ ሃይለማርያም ረዳ ነቲ ህይወቱ ንዓዱ ከወፊ ዝሓረነ ሓረስታይ ብሓደ ረምታ ጠመትዎ እሞ “ዝተውሃበና ሓላፍነት እንተዘይፈፂምና ንወያነና ብትኽክል እንተዘይሰሪሕና ድውየት ይሓዘና” ብምባል ብሓደ ድምፂ ኣጨደርዎ፡፡
“በዓል ከብቲ ርሑቕ ኣይተውፍረን
በዓል ገንዘብ ኣርሒቕካ ቅበረን
በዓል እኽሊ ጠሓን ኣይትዕቖረን
ይደፍእ ኣሎ ብቱይን ብቱይን
ገና እዩ ቁጠዐኡ ኣይፈለየን”
(ሞሳ፡ ንጋዜጠኛ በርሀ ኣረጋይ)


text:
መጋቢት 23-2015 ናብ ዕለት 24-3-2015 ዘውገሐ ለይቲ፡ ሃገሮም እሾኽ ዳንዴር ኮይናቶም ካብ ሕቑፎ ወለዶም ብሰንኪ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብልሽው ምሕደራ ከይፈተው ተፈልዮም ብሓባር ናብ ስደት ዘምርሑ ዝነበሩ ሓሙሽተ መንእሰያት፡ ካብኣቶም እቶም ኣርባዕተ ብኣባላት ስለያ ስርዓት ህግደፍ ብጥይት ተሃሪሞም ከምዝመቱ እቲ ሓሙሻዮም ከኣ ብከቢድ ማህረምቲ ቆሲሉ ብሸነኽ ዛላምበሳ ሃዲሙ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወ ዕጡቕ ኣሃዱታት ግሃድኤ – ሕድሪ ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም፡…
Category: Uncategorized
ብዛዕባ’ቲ መንነቱ ሓቢኡ ዝቐርብ ጽሑፋት ግሃድኤ – ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን 22/03/15
ብመሰረቱ መንነትካ ሓቢእካ ዝቐርብ ጽሑፋት መኽንያት ኣለዎ። ካብ’ቲ መኽንያታት፡ እቲ ዝቐርብ ጽሑፍ ኣብ ሓቅነት ዘይተመርኮሰ ምስዝኸውን ወይ’ውን በቲ ዝቐርብ ጽሑፍ ካብ ኣሉታዊ ሳዕቤናቱ ንጥንቃቐ ተባሂሉ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። እቲ ካልኣይ መኽንያት፡ ኣብ ፍሉይ ኩነታት ……
መትከላት ግሃድኤ – ሕድሪ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ (ግሃድኤ -ሕድሪ) ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ውድብ ከም ምዃኑ መጠን፡…..
ዲሞክራስያዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራ ሃገረ ጀርመን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
ቅልዕቲ መልሲ ብመገዲ መርበብ ሓበሬታ ንዓርከይ ገዛኢ ኪዳነ
ዝኸብርኩም ወነንቲ መርበብ ሓበሬታታት፡ ሰላምታ ብምቕዳም፣ ነቲ ኩሉ ጽሑፋት ምስትእንጋዳትኩም ልዑል ምስጋናይ የቕርበልኩም። ሓበረታ መግቢ እዩ’ሞ በዚ ትኸድዎ ዘለኹም በርቲዕኩም ክትሰርሑ ትምኒትን ባህግን ኩሉ ደላይ መሰረታዊ ለውጢ ስለ ዝኾነ ህዝብና ካብ ቅድም ንላዕሊ ሓበረታ ክምገብ ዘሎዎ ድልየት ኣብ ግምት ዘእተወ ስራሕ ኣሳልጦ ይሃብኩም። ናብ መርበባትኩም ብዙሕ ሓጨቕ-መጨቕን ዓጸቕን ከም ዝውሕዘኩም ኣብ ቦትኡ ኮይኑ እንተኾነ ግን ተጻወርነትኩም ቀጻሊ ክኸውን ደጊመ እላበወኩም።
Dq8xD1.pdf መልሲ-ንዓርከይ-ገዛኢ-ኪዳነ ቅልዕቲ መልሲ ብመገዲ መርበብ ሓበሬታ ንዓርከይ ገዛኢ ኪዳነ ስክፍታ ኣሎኒ ኢልኩምኒ’ሞ ኣይትሰከፉ ዓርከይ፡ 18 መጋቢት 2015።
Sound of Torture
Eritrean refugees, trapped and tortured in the Sinai desert,
reach out to an activist radio host in Sweden. | Human Rights,
ማይ ድጋም ዘየዐግሶ ዕብዳን!! ብገብረእግዚኣብሄር ወዲ ባሻይ፡ 14 መጋቢት 2015።
ሎሚውን ወዮ ፍሉጥ ሕቡእ ደራሲ ብፍትሕዊ ዝብል ብርዒ ስም ካብ ከተማ ዓዲ ግራት’የ ክብል ተቐልቂሉና’ሎ! እንተስ ካብ ዓዲ ግራት፡ እንተስ ካብ ወጀራት ፍትሓዊ ጥራይ ይኹነልና፣
ብቐጥታን ተዘዋዋርን ኣብ ኣገልግሎት ስለያ ህግደፍ ምጽማድ ኣብ ህዝቢ ይኹን ሃገር ከስዕቦ ዝኽእል ኣሉታዊ ውጽኢት ቀሊል ከምዘይኮነ ምግንዛቡ ኣይከጸግምን። ኮንዶ-ኾን ይኾነለይ ብምባል ዝሓወየ ቁስሊ ክልተ ኣሕዋት ጸንዓደግለን ቶርዓን እናበለ ክጽሕፍን ዳግማይ ደም ክተክልን ዝጸንሐ ኣካል ዘይፈልጦ ኣሎ ኣይብልን። ነዚ ከምዚ ዝበለ ነውራም እተፈነወ ጽሑፍ ዓገብ ምባለይ ድማ ብዝኾነ መልክዕ ጌጋ ኣይጸሓፍኩን። እቲ ክሲ ናባይ ክመልሶ ምፍታኑ ግን ግሪንቢጥ እዩ። ብኻልእ መዳይ ድማ! ሃይማኖታትን ዓሌታትን ብዘዋርድ እተጻሕፈ ነውራምን ጽዩፍን ጽሑፋት ንኣብነት ከም ናይ በዓል ዓብደላ ማሕሙድ፡ ዓገብ ምባለይ ምስ ድሕረትን ጸቢብ ወገናውነትን ክተሓሓዝ እንተኾይኑ ነገሩ ስጊንጥር ስለ ዝኾነ ሃየንትኡ ናብ ባዕሉ እዩ ክምለስ ዝግባእ። እንተኾነ ወረዳይ ኣውራጃይ ሃገረይ በቢዝግበኦ ምፍታወይን ምፍቃረይን ማለት ድማ ናይ መንነት ምስክርነተይ ከም ዝኾነ ደጊመ ከረጋግጸሉ ደስ ይብለኒ። ቁሸትካ ከባቢኻ ወረዳኻ ኣውራጃኻ ሃገርካ ኣይትወግን ዝብል መዝገበ ቃላት ካበይ ከም ዘንበቦ ኣይርደኣንን። ምስ ድሕረትን ካልእ ገበንን ዘተሓሕዝ እንተሎዎ’ውን ብመጽናዕቲ ቀሪቡ እንተመሃረና ኣይሓስምን።
ክቡራት ተኸታተልቲ እዚ ጽሑፋት! ናይ ሓባር ጸላኢ ገዲፍካ ኣብ ሕድሕዳዊ ምምንጫት እንታይ ኣድለየ ዝብል መንፈሳዊ ኣመለኻኽታ ኣብ ብዙሓት ፍትሓውያን ተቓለስቲ ከምዘሎ ኣጸቢቑ ይርደኣኒ እዩ። እንተኾነ ንባዕሉ ዓገብ ዘይፈልጥ “ዓጋቢ” ዓገብ ክምህረና ዝወጣወጥ ዘሎ ሓውና “ሓባኢ ስሙ”፡ ሎሚ’ውን ንኻልኣይ ጊዝይኡ ዓገብ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዘይተኣደነ ጸለመታት ደርዲሩ ናብ መሳርሒ ብዙሃን ፈንዩዎ እነሆ። እዚ ጽሑፋትዚ በይኑ ዘወሃሃዶ’ውን ኣይኮነን። እምበኣር ናይ ሎሚ ጽሑፋት ግብረ መልሰይ ካብቲ ገብረአግዚኣብሄር ገብረገርግስ መን ኢዩ ዝብል ካብ ዘስፈሮ ሃጠው-ቀጠው እዩ ክኸውን። ምኽንያቱ እቲ ልዕል ኢሉ ንውድብን መሪሕነቱን ምስሎም ክድውን ብሰፊሑ ኣስፊሩዎ ዘሎ ብኣኡን መሰልቱን ብተደጋጋሚ እተጻሕፈን መልስታት እናተዋህበሉ ዝመጸን ስለ ዝኾነ ናብኡ ኣይከድህብን ኣብ ስራሕ ዘሎ ውድብውን ደድሕሪ ህውታትያ ክጋልብ ኣይመስለንን። እምበኣር ቀልቢ ኣንባባይ ምእንቲ ክስሕብ ቅድሚ ናብቲ ምጡን መልስታተይ ጽሑፋቱ ደጊሙ ክንበበለይ ብምልባው ከምዘለዎ ኣስጊረዮ ኣለኹ።
ገብረአግዚኣብሄር ገብረገርግስ መን ኢዩ ይብል ሓባኢ ስሙ፡-እስኪ ነንብቦ።
ኣቶ ገብረእግዚኣብሄር ገብረገርግስ ከምቲ ባዕሉ ከም መፈከሪ ዝጥቀመሉ ወዲ ባሻይ ገብረገርግስ፡ ኣብ ንኡስ ወረዳ እንዳዳሽም ሽመጃና ካብ ሕያዎትን ለባማትን ስድራ ዝውለድ ሰብ ኢዩ። ኣቶ ገብረእግዚኣብሔር እቲ ንሕና ደቂ ባሻይ እናበለ ብዙሕ ግዜ ዝፍክረሉ ዘሎ ምኽንያት ካሊእ ዝተፈልየ ተኣምራታዊ ተሪኽ ሃልይዎ ዘይኮነስ፡ ካብ ድሑርን ዘይብሱልን ኣተሓሳስባ ስለ ዝብገስ ጥራሕ ኢዩ፡ ኣብ ናይ ቀደም ድሑር ስምዒታትን ወገናዊ ኣተሓሳስባን ተለዊሱ ቁሩብ ምዕብልና ዘይጸለዎ ስለ ዝኾነ ኢዩ። ንገብረእግዚኣብሔር ዝፈልጡ ሰባት ከም ዝብልዎ ገበረእግዚኣብሄር ወዶ ገባ ኮይኑ/ መልሻ ስርናይ/ ዓስከር ደርጊ ኮይኑ ንህዝቢ ኤርትራ ዘሳቒ ዝነበረ ሰብ ኢዩ። ኣቶ ገብረእግዚኣብሔር ወተሃደር ናይ ደርጊ ክይኑ ኣብ ደንጎሎን ከባቢኡን ሰፊሩ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራን ሰውራኡን ዝቃለስ ዝነበረ ምኽኒያት ምጥፋእ ሂይወት ብዙሓት ኤርትራውያን ዝኾነ ከዳዕ ኢዩ። ሎሚ ኣቶ ገብረእግዚኣብሔር ‘ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጥዎ ዓዲ ከይዱ ቆርበት ኣንጹፉለይ በለ’ ከም ዝበሃል ርሑቕ ዓዲ መሐሰዊ ኮይኑሉ፡ ብእርጋንን ብሕማምን ተቓለስቲ ክምካሕን፡ ኣብ ዘይፍልጦ ታሪኽ ብጀብሃን ዓማን እናበለ ንስውራ ኤርትራ ከቆናጽብ ምፍታኑ ሕጂ ዘምጸኦ ኣመል ኣኮነን። ካብ ቀደሙ እውን እንተኾነ ንህዝቢ ኤርትራን ሰውራኡን ከዲዑ ጦርሰራዊት ደርጊ ኮይኑ ኣብቲ ዝነበሮ ከባቢ ንህዝቢ ኤርትራ ደም ዘንብዕ ዝነበረ ከዳዕ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ንገብረእግዚኣብሄር ጦር ሰራዊት እንከሎ ዝፈልጡዎ ሰባት ከም ዝብልዎ፡ ገብረ እግዚኣብሄር ምስቲ ጽልሙን ጉብዝናኡን ምዕባይ ከናፍሩን ሓዊሱ ህልመት ናይ ጦር ሰራዊት ኣብ ርእሱ ምስ መለሰ ካብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝመጸ ጽጉብ ጦርሰራዊት ኢዩ ዝመስል ዝነበረ ኢዮም ዝብልዎ።
ብቐዳምነት ወታደር ኣይነበርኩን። ወዶ ገባን ጨንቆ ገባን’ውን ኣይነበርኩን። ማልሻ ስርናይ ይኹን ማልሻ ወዲ-ዓከር እውን ኣይነበርኩን። እንተኾነ! ብሰንኪ ኣተኣላልያ ስኢኑ ነቲሑ ዝጸንሐ ውሽጣዊ ድኽመታትን መጥቃዕቲ ልፍንትታት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ተደማሚሩ ዓባይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሜዳ ኤርትራ ለቒቓ ጠቕሊላ ሱዳን ከም ዝኣተወት ህያው ታሪኽ ጥራይ ዘይኮነስ ውጽኢታቱ ይቐጽዓና ምህላዉ ሕቡእ ጸሓፋይውን ናይ’ቲ ጉዳይ “ግዳይ” ምንባሩ ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ። ኣብቲ እዋንቲ ኩሉ ስርዒታትን ትካላት ውድብን ጠቕሊሉ ስለ ዝፈረሰ ኣደዳ ስደትን ቀይድን ቅንጸላታት ሓይልታት ስለያ ህዝባዊ ግንባር ዝኾኑ ተቓለስቲ ኣዲኦም ትቑጸሮም። እዚ ሎሚ ተሓቢኡ ዝጽሕፍ ዘሎ ሓውና እንተኾይኑ ግን፡ ብረቱ ኣብ ሩባ ጋሽ ናብ ትሕቲ ገረብ ደርብዩ ከም ወዲ በረኻ ናጽላ ቆልዓ ኣብ ሕንብርቱ ብነጸላ ሻሚዱ፡ ናብ ሃገር ሱዳን “ጨንቆ ገባ” ወይ ወዶ ገባ ኮይኑ ከም ዝኣተወ ኩልና ንፈልጥ፡ ባዕሉውን። ብዙሓት ግን ከምቲ ናቱ ወዶ ገባነት ዕድል ዝሰኣኑ ኣደዳ ማእሰርትን ሓለዋ ሰውራ ህዝባዊ ግንባርን ኮይኖም ሓቒቖም ጨና ኮኑ። ገለ ምረት ዝሰርነቖም ውሑዳት ሰባት ድማ ብእተፈላለየ ጥበብ ብረት ኣልዕሎም ኣንጻር ስለያታት ህዝባዊ ግንባር ይረባረቡ ምንባሮም ኣይከሓድን። ዝኾነ ኮይኑ ወዶ ገባነታት ናይ ሱዳንን ኢትዮጵያን ፍልልይ ነይሩዎ እዩ። እቲ ኣብ ኤርትራ ዝተረፈ ዑንጣሮ ብረቱ ኣልዒሉ ክዋጋኣ ክፍትን ከሎ! እቲ ናብ ሱዳን ወዶ ገባ ዝኾነ ሓይሊ ድማ ብረቱ ናብ መንግስቲ ሱዳን ምርካቡ እዩ። ብኾነ ኮይኑ ግን ንኽልቲኡ ሓይሊ ኣብዚ መከራዚ ክጉሕፍ ዝኸኣለ ምኽንያታት ብሰንኪ ግዕዘ ኣመራረሓ ምዃኑ ካብ ታሪኽ ምህዳም ኣይከኣልን። ስለዚ ሓውና ሕቡእ ጸሓፊ በቢ መልክዑ ደኣ ይፈላለ እምበር ዝዓበየ ወዶ ገባ’ስ ባዕሉ እዩ ነይሩ እንተበልኩ ካብ ሓቂ ኣይረሓቕኩን። ብዛዕባ ሰብን ንብረትን ክብል ዝሓቶ እንተሃልዩዎ ግን ጭብጥን መርተዖን ጥራይ ሒዙ ምቕራብ እኹል እዩ እብል። ጸሓፋይ ካብ ፖለቲካዊ ዘብረቕረቕ ዘሊሉ ኣብ ውልቃዊ ቅርጺን ጽባቐ ገጸ-ኣካላትን ብምእታው ካብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝመጸ ጸሊም ከንፋር ጎበዝ ክብልውን ቅርጺ ኣካላተይ ከላልየኒ ፈቲኑ። ወዮ ደኣ ትምክሕትን ድሕረትን ናብ ዘይምልከቶ ይልጥፎ ኣሎ እምበር ኣብ ሕብርን ጽባቐ ደቂ ሰባትን ኣትዩ ክሳብ ክንድኡ ምሕብላቕ ንባዕሉ እዩ ኣብ ትምክሕቲ ዝጸምዶ።
ወይ ጉድ!!! ናይ ሎምዘመን ሓባኢ ስሙ፣ ሕሉፍ ሓሊፉስ ሕብሪ ቆርበትን ከናፍርን ከወዳድረና ተጀሚሩ። ነዞም ከምዚኣቶም ዝበሉ ሰባት’ዩ ሕብርን ሻንፎትን ከመኻኽሕ ላዕልን ታሕትን ዝብል ዘሎ። ነገሩ ወይሎኻ ጸሊም፣ ጠፋእካ ከንፋር ክብል የጉባዕበዓልና’ሎ። እምበኣር ዓገብ ዝበሃል ነዞም ከምዚኣቶም ዝበሉ ሕብርታት ከናፍርን ዘርእታት ሓበሻ ዝኹንን’ዩ። ዓገብ ደኣ ኣባሁሉና።
ይብል ሓባኢ ስሙ!
ሎሚ ድማ እቲ ኣብ ክልተ ሃገር ተወላዲ ምዃን ጽቡቕ እንዲዩ፡ ግና እንዳ ኣድኻ ጸሊእኻ እንዳ እቦኻ ምፍታው፡ ወይ ድማ እንዳ ኣደኻ ፈቲኻ እንዳ ኣቦኻ ምጽላእ ግን ንሓዋሩ ቅሳነት ዝህብ ኣይኮነን። ኣቶ ገብረእግዚኣብሄር’ውን ነቲ ሓደን ክፈቱ ነቲ ሓደን ክጸልእ’ኳ መሰሉ እንተኾነ፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ተቓለስቲ ዝገብሮ ዘሎ ገበን ግን ነቲ ዝሓለፈ ገበኑ ዘራጉድ እምበር ዘማሓይሽ ወይ ድማ ዘፍኩስ ኣይኮነን። ኣብ ኢትዮጵያ ሕግን ስርዓትን እንተዘይህሉ ገብረእግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተቓለስቲ ብወገን ክፍንዎ ዝደሊ ዝነበረ መጥቃዕቲ ብዙሕ ኢዩ። ምኽኒያቱ ገብረዝሔር ገብረገርስ ብኣዲኡ ኣብ ትግራይ ኢዩ ዝውለድ። ስለዝኾነ ወዲ ሓትነይ ኣሎኒ፡ ወዲ ጓል ሓትነይ ኣሎኒ እናበለ ዝፍክሮ ዝነበረ ፈኸራ ንሰማዒኡ ዘደንጹ ኢዩ ዝነበረ።
ስምካ ረቚሕካ ምሙጓት ትብዓት ነይሩ። ዋላ ስሙ ይሕባእ ግን በዚ ዘብረቕረቓት’ዚ ተለኺፉ ዘሎ ውልቀ ሰብ መን ምዃኑ ዝጠፍኦ ደላይ መሰረታዊ ለውጢ ኣሎ ኣይብልን። ክቡራት ተኸታተልቲ’ ምስዚ ኣካል’ዚ ብቑሉዕን ምትዕብባጥን ካብ ን’ተሓሓዝ ጊዜ መጢጥና ኢና። ኣብ መንጎ’ዚ ጀነራል ኣሎኒ መጀር ኣሎኒ ክብል መሬት ዕንብረ ከዲኑዋ ከም ዝጸንሐ እኩብ ድምር ሰነዳቱ የረጋግጸልና እዩ። ሎሚ እቶም ዝጀሃረሎም ዝነበረ ወታደራዊ መኮንናት ኣፍካን ኢድካን ኣክብ ዝበሉዎ እዩ ይመስለኒ፣ ንሓንሳብን መጨረሽታን ኩቦ ደርብይላ ዝገዓዘ’ውን ይመስል’። ኩቦ ዋላ ዕንጸይቲ ብዘየገድስ ኣብ ውሽጢ ስድራ ቤታዊ ዘርእታት ምእታው ሓደ በለለይ ክብል ጀሚሩ’ሎ። ያኢ! ስራሕ ህግደፍ ተቐዲሑለይ በ’ደይ ካብ ትግራይ ከም ዝውለድ ነጊሩ’ሎ። እዝጊሄር ይሃቦ!! ካብ ኣፍ ነግራም የድሕንካ ከም ዝበሃል ወዮ ደኣ ብትምክሕተኛ ከይገልጸኒ እምበር በ’ደይ ካብ ካብ ትግራይ ተወላዲ ምዃነይ ባዕለይውን ከረጋግጸሉ ደስ ይብለኒ። ካብ ነገስታት ሳባውያንን ባዚናውያንን ምውላደይ ካብ ገለጸኒ እዝጊሀር ይሃቦ ኣርዚኑኒ፡ ናይ ኣቦይ ድማ ባዕለይ ክውስኸሉ፡ ካብ ሚሮኒ’ን ጉዛይን ምዃነይ፡ ትሕት ኢሉ ድማ፡ ካብ ዳሽም እንተኾንኩ! እዚኣቶም ተጠቓሊሎም መሰረታውያን ዘርኢ ሓበሻ ስለ ዝኾኑ ከምቲ ንሱ ዝብሎ ትምክሕቲ ዘይኮነስ ኩርዓትን ሓበንን እዩ ዝስመዓኒ። ንባዕሉ እንታውነቱ ዘይምፍላጡ ግን እሓዝነሉ። እምበር ንዓይስ ኣርዚኑንን ኣኽቢሩኒን እዩ። እምበኣር ኣጸቢቑ ቅልውላው ክተሓዝ! ንእግረ- መገደይ ዝሕብሮ እንተሎ ካብ ዓሳውርታን ሚነፈረን ደብሪሜላን ዝበሃሉ ዓሌታት ሳሆ ኣከለጉዛይ እንተኾነውን ጠንቀላዕላዕ እናበልኩ እየ ዝውለደሉ ክብሎ እደሊ።
ቀጺሉ ገሊጹኒ ዘሎ ጽሑፉ ንመልከት።
ኣቶ ገብረእግዚኣብሄር ኣብ ሃገር ጀርመን ምስ ኣተወ ኣባል ግንባር ሃአራዊ ድሕነት ኤርትራ ክይኑ ክንቃሳቐስ ጸኒሑ ኢዩ፡ ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ዝርከብ ዝነበረ ክበብ ናይቲ ውድብ ድማ ከመሓድር ሓላፍነት ተዋሂቡዎ ከብቅዕ፡ ኣብ ክንዲ ብእምነት ዝተዋህቦ ሓልፍነት ብንጽህና ዘገልግል ክሳብ ሓምሳ ሺሕ ኤውሮ ዝበጽሕ ገንዘብ ኣጠፋፊኡ ከይዱ ኢዩ። ኣብ መጨረሻ ገንዘብ ውድብ ኢዩ ምለሶ እንተተባህለ በዚ ሓንጊዱ ካብ ውድብ ርሒቑ ዝጸንሐ ሰብ ኢዩ። በዚ መኽኒያት ንብዙሓት ነባራት ተቓለስቲ ብዘይወዓልክዎ ኣኽፊኦሙኒ እናበለ ክውንጅል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዝሓለፈ ሓሊፉ ኢዩ ሕጂ ንዓ ተቓለስ ዝብልዎ ኣሕዋት ረኺቡ ናብ ውድብ ተመሊሱ፡ ሎሚ ንቂሙ መዝሓሊ ኮይኑ ስለ ዝተራእዮ ምስ ተፈንጫሊት ጉጅል ዑቑባዝጊ ደቡስ ተሰሊፉ፡ ጉጅለ ዑቑባዝጊ ደቡስ ድማ ሰብ ምስ ተስእነ ንኣቶ ገብረእግዚኣብሄር ናይ ኤውሮጳ ናይ ዜና ሓላፊ ስለዝገበርዎ ኢዩ፡ ሎሚ ኢያ ዝተረኽበት ብማለት ዘይሓልፍነታው መሰል ሰብ ዝግህስን ጽሑፋት ብምልጣፍ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝነበሮ ጠላም ታሪኽ ንኑጹሓት ተቓለስቲ ኤርትራውያን ከካፍእን ንከድዕ ታሪኹ ከራጉዶን ዝውዕል ዘሎ።
ኣነ’ኳ ብስርዒታዊ ኣገባብ ሓቲተ መልሲ ስለ ዝሰኣንኩሉስ መሰኻኽረይን መርተዖታተይ ብሰነድ ጠርኒፈ ሕጋዊ መዓልቦ ክረኽበሉ ዝጽበ ዘለኹ ሰብ እየ። እንተኾነ ዓቕሊ ውሒዱካ ካብ ጠቐስካዮ፡ ብሕጋዊ ኣገባብ ክምልሰሉ ዝግበኦ ኣካል ክሳብ ሎሚ ኣብ ምስርዕ ሓርነታዊ ቃልሲ ተጸሚዱ ዘሎ ኣካል እዩ እብል። ኮይኑ ግን ንሕጋዊ ጉዳይ ዝጽበየሉ ሰነዳተይ ሕጅ’ውን ብዝርዝር ናብ መርበብ ሓበሬታ ኣይዝርግሖን’የ። እንተኾነ ግን ንእሽቶይ ፍንጪ ኣሚትካ ምሕላፍ ጽብቕቲ ኢያ እብል። ሓባኢ ስሙ ካብ ገደደኒ ግን ኣስታት ቅድሚ 9ተ ዓመታት እዩ ነይሩ። ኣብ ሓፈሻዊ ሰሚናር ኣባላት ውድብ ኣብ ካስል። ኮነ ድማ! ኣብ ግሉጽነትን ገንዘባዊ ተሓታትነትን ኣመልኪተ ንዝሓተትኩዎ፡ ናይቲ እዋንቲ ሓላፊ ቁጠባ ንዝነበረ ዶ/ር የሱፍ ብርሃኑ ክምልሶ ብዘይ ምኽኣሉ፡ ኣብ ሓያል ወጥሪ ኣቶና። ይኹን እምበር የሱፍ ኣብ ቅድመይ ሓሳብ ክህብ ኣይደፈረን። እንተኾነ ካብቲ ኣኼባ ምስ ወጻእኩ፡ ይብል ዶ/ር የሱፍ፣ እዚ ሕጂ ብዛዕባ ገንዘብ ክተሓሳሰበና ዝደሊ ዘሎ ሰብ “ክለብ ሓደ መስከረም” ከመሓድር ምስ ሃብናዮ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ልዕሊ 50.000 ኦይሮ ክሳራ ንኽሳራ ገሩዋ ወጺኡ ክብል ዓቕሊ ጽበት ዝደፍኦ ተርባጽ ተዓሚቱ ዘፈጥ ኣበሎ። ኣፉ ዝጠረጠሉ ክመልሳ ስለ ዘጸገመትሉ ድማ ካብኣ ንደሓር ምህዳምን ካልእ ሽርሕታትን ክመርጽ ተገደደ። ብወገነይ ብስርዒታዊ ኣገባብ ክጻረየለይ ኣርባዕተ ተኸታታሊ ጽሑፋት ንዘቕረብኩዎ፡ ክብሪ ዶ/ር የሱፍ ንምሕላው ብዝል ሸረኛ ኣመራረሓ ፍትሒ ተደፍነኒ። ድሕሪ ብዙሕ ምፍሕፋሕ ድማ! ዕላዊ ክኢላ ናይ ውድብ ኦዲተር ከምዝርእዮ ተገብረ። ብወገነይ ሳንቲም ክለብ ሓደ መስከረም ከምዘይጠፍአ ብሰነድ ተረጋጊጹ ድማ ንመሪሕነት ተዋህበ። እንተኾነ መሪሕነት ደፊናቶ ተረፈት። ብህይወት ዘየለዉ ኣባላት ኣመራረሓ ኣለዉ። እቲ ጽቡቑ ግን ብህይወት ዘለዉ ይበዝሑ። ኣብ ልዕሊኡ ድማ ናይቲ እዋንቲ መራሕቲ ጨንፈር ግንባር ድሕነትን ዕላዊ ኦዲተር ውድብን ከምኡውን ተቖጻጻሪት ውድብ ነበራትን ዳርጋ ኩላቶም ብህይወት ስለ ዘለዉ፡ ነዚ ሎሚ ቀሪቡዎ ዘሎ ጸለመ ባዕልቶም ከም ዝፈርዱዎ እተኣማመን እየ።
ብመሰረቱ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ልዕሊ 50 ሽሕ ጠፊኡ ዝብል ፈጠራ ናይ የሱፍ ሎሚ ከም ብሓድሽ ናብ ዕዳጋ ሓራጅ የውርዶ ምህላዉ ንዓይ ዘይኮነስ ንዶ/ር የሱፍ ዝምልከት ሕቶ እዩ እብል። ብጥቕልል ዝበለ ፖለቲካዊ ሚዛን ክረአ እንከሎ ግን! 50ሽሕ ንዘጠፋፈአ ዝምሕር ውድብ ንባዕሉ ብኽንደይ 50ታት ኣሸሓት ስለ ዝሕተት ብምስግኡ ኮን ይኸውን ነይሩ?? ንባዕሉ ጸሓፋይ’ከ ውድባዊ ሓላፍነት ተዝነብሮ ስለ ምንታይ ኮን’ዩ ሽዑ ብሓላፍነት ዘይሓትት?? ዶ!ዋላስ ንባዕሉ ስለ ዝሕተት’ሞ ናብ ነብሱ ከይምለሶ ዶ!ኾን ይኸውን?? ኣንባቢ ፍርዲ ይሃበሉ። ብጥቕልል ዝበለ ኣገላልጻ ግን እቲ ዝኣምነሉ ውድብ ዝብሎን እቶም ንተቓለስቲ መመሪጹ ክነኽሰሎምን ክናደፈሎምን “ሹት ሓዞ ጎፋር” ዝብሉዎን ዝምከሓሎምን ዘለዉ ሰባት ኣልቦ ግሉጹነት ክሰርሑ ከምዝጸንሑን ዘለዉን እዩ ዘጋልጾም ዘሎ። ኣነስ እንታይ ድየ ደኣ ዝብሎም ዝነበርኩ?።
ናይ ክልተ ዘይራኸብ እዋናት ኣቃሪቡ ርኡይ ሓሶት ዘርጊሑ’ሎ። ንሱውን መዝገበ ሓወይ ተሰጒጉ ብምባል ካብ ውድብ ስሒቡ ክብል ፈጠራ ኣስፊሩ። ካብ ተንከፎ ግን ካብ ውድብ ስሒበሉ ዝነበርኩ ምኽንያታት ናይ ሎሚ መራሕቲ ጉጅልኡ ነጋሽ ዖስማንን ዶ/ር የሱፍን ንብዙሓት ተባዓት ኣባላት (እሞ ድማ እቶም ሰባት ኣስማቶም እንተዝጠቕሶም እንታይ መልክዕ ኣለዎ ንፈራዳይ ምጨነቖ) ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ታህዲድን ምብራር ኣባልነትን ስለዝፈጸሙ፡ ኣነ ኣብ ቅድሚ ሰሚናር ኩሉ ኣባል ኣብዚ ውድብ ስለምንታይ ገዳይም ኣባላት ይቕንጸሉ ኣለዉ ክብል ተሪር ሕቶታት ኣልዒለ ምንባረይ ኣይከሓድን። መልሲ ስለ ዝሰኣንኩ ድማ ንግዝይኡ ንጥፈታተይ ኣዝሒለ ምንባረይ ይዝከር። ሓሶት ዝብል ኣካል እንተሎ ስሙ ረቚሑ ብትብዓት ይጫበጠኒ። ኣስማቶምን ብቕዓቶምን ኣሰንየ ክድሕደሖ። ደሓር ከኣ የሱፍ ብሓሶት ዝኸሰሰኒ 2004 ካብ ውድብ ንጥፈታተይ ዘዝሓልኩሉ ድማ ዝበልኩሉ 2011 ስለ ዝነበረ ጠቕላላ ዘተኣሳስር የብሉን።
ይቕጽል ሓባኢ ስሙ!
ሓደ እዋን ይዝከረኒ ሓዉ ንገብረእግዚኣብሄር ገብረገርግስ ፡ መዝገበ ገብረገርግስ ዝተባህለ ኣብ ኢትዮጵያ ኣባል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኮይኑ ክቃለስ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ካብ ሕግን ስርዓትን ናይቲ ውድብ ወጺኡ ስለ ዝተረኽበ ካብ ውድብ ተሰጒጉ፡ ገብረእግዚኣቤር ድማ ሓወይዶ ይስጎግ ብምባል ንሰማዒኡ ዘሕፍር ወገናዊ ዝኾነ ዘረባታት የጋውሕ ጸኒሑ ኢዩ። ኣብ’ቲ እዋን እቲ ዘኽፍኦም ዝነበሩ ነባራት ሓርበኛታት ዋላኳ ሎሚ ብመስዋእቲ ይፈለዩና እምበር ኣብ ልዕሊኦም ዘይብሎ ጠቐነ ናይ ሓሶት ኣይነበረን። ዝኾነ ኮይኑ ክቡራት ተኸታተልቲ መርበብ ሓበሬታ እዚ ኣንዊሔዮ ኣሎኹ ዝተረፈ ኣብ መጻኢ ክምልኦ ኣብዚ ይኣክል። እቲ ገብረእግዚኣቤር ንሕና ደቂ ባሻይ እናበለ ከም መፈከሪ ዝጥቀመሉ ጉዳይ ግና ደቂ ባሻይ እንታይ ኢዮም መን ኢዮም ንምልላዩ መታን ክጥዕም፡ መዝገበ ገብረበርግስ ሓዉ ንገብረእግዚኣብሔር ገብረገርግስ መን ኢዩ፡ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታኡ ኣብ ቃልሲኸ እንታይ ይመስል ሎሚኸ ኣበይ ኣሎ እንታይከ ገይሩን እንታይ ይገብር ኣሎን፡ ኣብ መጻኢ ክቕጽሎ ንሎሚ ኣብዚ ይኣክል፡ ክሳብ ሽዑ ሰናይ ቅነ።
ኣብዚ’ውን ርጡብ መልሲ ኣሎኒ፣
ከም ኣባል ናይዚ ውድባ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚታት ብዛዕባ ውድብ ይኹን ካልእ ሃገራዊ ግዳያት ስለ ምንታይ……??? ዝብሉ ሕቶታት ከይልዓልኩ ዝሰገርኩወን መዓልታት ኣይዝከራንን። እንተኾነ ኣብ ክንዲ ቅርዑው መልሲ ካልእ ሽርሕታት ሕቡእ ስም ምጽላምን እዩ ዝፍነወኒ። ብዛዕባ ሓወይ ዝገልጾ ዘሎ እንተኾይኑ’ውን!፡ ሓደ እዋን ኣብ ኣኼባ ፍራንክፉርት ስለ ምንታይ ኣባላት በቢ ሓደ ይባረሩ ኣለዉ ክብል ርሱን ሕቶ ኣልዒለ ምንባረይ ኣጸቢቑ ይዝከረኒ እዩ። ንኣብነት ከም ቀዳማይ በቲ ሓወይ ዝብሎ መዝገበ ገብረገርግስን፡ ኣብ ሃገር ሆላንድ እትርከብ ናይ መዋእል ብጸይትና ለምለም ጸሃየን፡ ከምኡውን ኣብ ጀርመን ዝርከብ ብጻይና ዶ/ር ሳህለ ተስፋይን፣ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዝነበረ ርኡይ ውሽጣዊ ቅንጸላን ካብ ኣባልነት ምስጓግን ብምርኣየይ ምቅዋመይን ብጾተይ ምባለይን ሎሚ ዘሎኒ ናይ ሕልና ቅሳነት መዓቀኒ የብሉን። መዝገበ ናብ ስሩዕ ውድባዊ ስርሑ ክምለስ ከሎ ብጾትና ለምለም ጸሃየን ሳህለ ተስፋይን ግን ብሰንኪ ሕሱም ቅንጸላታት መሪሕነትን ውሑዳት መጋበርያታቶምን ካብ ውድባዊ ንጥፈት ጠጠው ኢሎም ይርከቡ። ካልእ ናይ ቃልሲ ኣመራጺታት እንተወሰዱውን መሰሎም ኣዩ እብል። ኣበይ እዩ እቲ ሓጥያተይ፡ ፍርዲ ንተመልካቲ።
ናይ ሎሚ መጠነኛ ግብረ-መልሲ ናይ ኩቡር ሓውና ጀነራል ሓባኢ ስሙ ኣብ ምጥቕላሉ እዩ። ወረጃ ጸሓፋይ መተሓሳሰቢውን ሂቡ’ሎ። ኣብ መተሓሳሰቢኡ ታሪኽ ውልቀ ገበነኛታት ምዝርዛር ኣገዳስነት ከምዘሎዎ ወሲኹ ኣስሚሩ ኣሎ። ኣነውን ካብቲ ዝሰማመዓሉን ለይቲ ምስ መዓልቲ ዓንገረር ካብ ዝብለሉን ምዃኑ ንሱውን ኣይስሕቶን። እንተ ኾነ ግን ኣብ ከርሰ ጽሑፋቱ ክከላኸል ይፍትን። ብዛዕባ ሓድነትውን ተመጻዲቑ። እቲ ሓድነት ግን ምስ መንን ከመይን? ምስ ንጹሃት ሓርነታውያን ተቓለስቲ? እወ። ምስ ከምዚኣቶም ዝበሉ ሕቡኣት መጋበርያ ህግደፍ? ኖ።
ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ ነዚ ኩሉ ገፈጥ-መፈጥ ብዘይ ሸራ ዘስተኣናግዳ መርበብ ሓበሬታታት ኣብ ልዕሊ ምስጋናይ ኣድናቖተይ እናሃብኩ፡ እንተኾነ ግን ክሳብ ክንድኡ ኣስማት እናሓብኡ ውሽጣዊ ኣካላት ሰባት ከቆናጽቡ ዝፍትኑ ሰባት ምስትእንጋዳቶም ቀጻሊ ምስ ዝኸውን ኣንባቢውን ክስልችዎ ስለዝኽእል ሰባት ክንዲ ዝደለዩዎ ይጽሓፉ ግን ከምዝኸማይ ብቕሉዕ እንተዘነጽሩ እቲ ሞጎተ ዳር-ንግንባር ምኾነሞ ዕልባት ድማ ምረኸበ እብል። ብተወሳኺ ሚዛን መርበብ ሓበሬታታት እንተኾነውን ከየፍኩሶ ስግኣት ዘይፈጥር ኣይኮነን።
ሓውና ካብ ዝዓብደና ብርክት ዝበለ ዓመታት ኣቑጺሩ እዩ። ዕብዳን-ንዕብዳኑ ስሰዐ ስልጣን ዘይፍወስ ሕማም ስለዝኾነ እግዚኣብሀር ብምሕረቱ ክዕረቖ ጸሎት ወለዱ ኣይጋደፎ።
ዜና ካብ ሃገረ ጀርመን: ግሃድኤ – ሕድሪ
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ حيدرى – جبهة الإنقاذ الوطني الإرترية
ERITREAN NATIONAL SALVATION FRONT – HIDRI
ዜና ካብ ሃገረ ጀርመን፣
ዕለት 07/03/15 ኣብ ሃገረ ጀርመን ከተማ ከለን ህዝባዊ ኣኼባ ተሰላሲሉ። ከተማ ከለን ካብተን ንጡፋት ጉጅለታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ኣብ ሃገረ ጀርመን ዝርከባላ ኮይና ጉጅለ ከለን ዝነኣድ ንጥፈታት ውድብ ኣብ ምስልሳል ትርከብ። እነሆ ሎሚ ድማ! ብምውህሃድ ጉጅለ ከለንን ጨንፈር ጀርመንን ህዝባዊ ኣኼባ ክሰላሰል ክኢሉ። ኣብቲ ኣኼባ ምክትል አቦ መምበር ስርዒታዊ ቤት ጽ/ት ግሃድኤ – ሕድሪ ብጻይ ፍሰሃጽየን ገብረን ኣመራረሓ ግሃድኤ – ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን ብኣካል ተረኺቦም፡ ሓፈሻዊ ኩነትታት ውድብና ደንበ ተቓውሞ ሓይልታት ኤርትራን መብርሂ ተዋሂቡ። ቀንዲ ጉዳያት ድማ!
1ይ ኩነታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ቅድመ-ጉባኤን ድሕሪ ጉባኤን
2ይ ሓፈሻዊ ኩነታት ደንበ ተቓውሞ ሓይልታት ኤርትራን ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳቱን ድማ ብፍላይ
3ይ ካልኣይ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ትጽቢታቱን
4ይ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ዓለምን ብመንጽሩ ድማ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራን ዝብል ብንባብ መልክዕ ቀሪቡ።
ብመሰረት እተዋህበ መግለጺታት ንዘይበርሁ ብሕቶን መልስን ብርጉእ መንፈስ መብርሂታት ድሕሪ ምርካቦም! ካብ ተሳተፍቲ ኣኼባ ኣብ ቃልሲ ሓገዝቲ ክኾኑ እተባህሉ ሃነጽቲ ርኢይቶታትን ለበዋታትን ወሪዶም። ኣኼባ ከተማ ከለን ፍሉይ ዝገብሮ እንተ ነይሩ ነባራትን ምኩራትን ተቓለስቲ በቲ ሓደ ወገን” በቲ ካልኣይ ወገኑ ድማ መንእሰያት ተካእቲ ወለዶ፡ ተረኺቦም ኣብ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕ ጉቡእ ኣስተብህሎ ብምሃብ ልዙብን ሃናጽን ዝኾነ ርኢቶታት ምብርካቶም እዩ።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግህድኤ – ሕድሪ ዞና ኤውሮጳ
10. መጋቢት 2015
ሸሞንተ መጋቢት ዓለም ለኻዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ግሃድኤ – ሕድሪ
–
ERITREAN NATIONAL SALVATION FRONT – HIDRI
ሸሞንተ መጋቢት ዓለም ለኻዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡
ዓለም ለኻዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 8 መጋቢት በቢዓመቱ ትእምርቲ ኩለመዳያዊ ማዕርነትን መሰልን ደቂ ኣንስትዮ ዝኽበረላ ዕለት ኮይና ንልዕሊ ሓደ ዘመን ትዝከር ኣላ፡፡ 8 መጋቢት ዓለም ለኻዊ መልክዕ ቅድሚ ምሓዛ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከቢድን መሪርን ቃልሲ ብደቂ ኣንስትዮ ከምዝተኻየደላ ድርሳናት ይሕብሩ፡፡ ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ ከኣ እንሆ ዓለም ለኻዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 8 መጋቢት ንመሰለንን ማዕርነተንን ብማሕበር ተወዲበን ዝማጎታላን ዝቃለሳላን ነባሪት ዕለት ኮይና በቢዓመቱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ትኽበር ኣላ፡፡
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ኸ? ትርጉም 8 መጋቢት ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ብኸመይ ትዝከር ትኸውን? መቸም “ሃገራዊ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ” ዝብል ስማዊ መጸውዒ ኣሎ፡፡ እንተኾነ ግን ስሙ ከምዝሕብሮ ጥብቅንኡ ነታ ጓለንስተይቲ ኤርትራዊት ከምዘይኮነ እዋሕሰ-ግብእ ዘየድልዮ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ፡፡ ሃገራዊ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ንማዕርነትን መሰልን ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ዝጣበቕ ማሕበር ዘይኮነስ ኢደ-በይዛን ንክብርን ጥቕምን እቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዘቐድም ማሕበር ኢዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ሃ.ማ.ደ.ኤ. መሳርሒ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ’ዩ፡፡
ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ጉልባብ ብኣስገዳድ ከደምትን ኣገልገልትን ላዕለዎት ኣዘዝትን ሓለፍትን ሰራዊት እቲ ስርዓት ኮይነን ኣለዋ፡፡ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ከምቲ ኣብ ንሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ ዝተኻየደ ነዊሕን መሪርን ብረታዊ ቃልሲ ተሰሊፈን ዘካየድኦ ዘይሕለል ተወፋይነት ቃልሲ ሕጅውን ብኩለመዳዩ ንዘይተጓደለ መሰለን ክቃለሳ ይግባእ፡፡ ኣብ ትሕቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ 8 መጋቢት ዓለም ለኻዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ንኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ትርጉም ዘለዋ ኣይኮነትን፡፡
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግሃድኤ – ሕድሪ
8 መጋቢት 2015


text:
መንፈቃዊ ኣኼባ ማሕበራውያን ሓይልታት ኢጣልያ
ቀዳምን ሰንበትን 27 28 ሚያዝያ 2013 ኣብ ቦሎኛ
ብኣቦ ወንበር ማሕበረ ኮም ቦሎኛ ኣቶ የማነ ሃብተማርያም ኣኼባ ብዝኽረ ሰማእታት ቀዳም ሰዓት 5 ድ.ቀ. ተኸፊቱ። ብኣቶ ግርማይ ሃብተሚካኤል ሓላፊ ኮማውን ማሕበራውን ውድባት ሃገር ጣልያን መእተዊ ስራሓት ተኸፊቱ፣ ኣንፈት ናይ ማሕበረኮማትን ማሕበራውያን ውድባትን ኤርትራ ኣብ ሃገር ጣልያን ብኸመይ ክኸይድ ከምዝግባእ ገሊጹ። ቀጺሉ ኣብቲ ቀንዲ ስራሓት ተኣትዩ፣
ኽቡር ኣምባሳደር ሃገር ኤርትራ ኣቶ ዘመደ ተኽለ ኩነታት ሃገር ኣብ ምንታይ ከም ዝርከብ ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ። ብሕልፊ ኣብዚ እዋን ኣብ ናይ ወፍሪ ሃገር ብመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ክልተ ዋዕላ ኣብ ኣስመራ ተኻይዱ ድሮ ተኸፊቱ ዘሎ ንዜጋታት ዝምልከት ዕድላት ብዝርዝር መብርሂ ሂቡ። ኣብዚ ሓጺር ግዜ ሓደሽቲ ክልተ ኣዋጃት እውን ወጺኤን ኣሎዋ ብቀጻሊ ሳልሳይ ኣዋጅ ከም ዝወጽእ ሓቢሩ። ንወፍሪ ዝምልከት ኣብቲ ናይ ማክሮ ኤኮኖሚ ብመንግስቲ ዝወጸ መደብ ፕሮግራም ጽላት ብጽላት መብርሂ ሂቡ። ኣብ መደብ ሕርሻ እቲ ቀንዲ ዝበዘሔ ህዝብና ዝወፍረሉ ዘሎን መንግስቲ ኸኣ ብዙሕ ከም ዝሰርሓሉ ከምኡውን ይሰርሓሉ ከም ዘሎ ገሊጹ። ከምኡውን
ኣብ ሃብቲ ዓሳ እውን ዕቁር ሃብቲ ክሳብ ሰማንያ ሺሕ ቶን ዓሳ ክንገፍፍ ከም እንኽእል፣ ክሳብ ሕጂ ሓሙሽተ እንካብ ሚእቲ ጥራሕ ኢና እንጥቀመሉ ዘለና። እቲ ዝጎድለና ዘሎ ከም መሳርሕን ዓቅሚ ሰብን ከነማልእ ዛዕርታት ይካየድ ከም ዘሎ ኣብሪሁ። ብዓቅምና እንተዘይክኢልና ጸጋታትና ክንምዝምዝ ምስ መሻርኽቲ ክንሰርሕ ከም ዘሎና ገሊጹ። ኣብ ቱሪዝም ኸኣ ኤርትራ ሎሚ ዘይኮነ እንካብ ግዜ መግዛእቲ ጣልያን ኣትሒዛ ብኣቃማምጣኣን ገምገም ባሕራን ደሴታታን ናይ ቱሪዝም ሃገር ተባሂላ ትጽዋዕ ከም ዝነበረት ኣብሪሁ። እንተኾነ ግን ነዚ ጸጋ ሃገር ብግቡእ ብጽፈት ብብዝሒ ንም-ምዝማዝ ትሕቲ ቅርጺታት ከም ሆቴላት ትራንስፖርት መዛናጊዒታ ስለ ዘድሊ ጻዕርታት ይካየድ ከም
ዘሎ ኣብዚ መደብ ኸኣ ብቀዳምነት ናይ ዜጋታት እጃም ተሳታፍነት ተኸፊቱ ከም ዘሎ። ከምኡውን ኣብ ማዕድናት ወፍሪ ክግበር ዝኽእል ወፍሪ ገሊጹ። ከምኡውን እቲ ብቀጥታ ኣብ ወፍሪ ክንቀሳቀስ ዘይክእል ወይ ዘይደሊ ኣብ ሓደ ሓደ መንግስታዊ ትካልት ዝነበራ ኣብ ብሕቲ ሽርክነት ብብርኪ ስለ ዝኽፈት ዘሎ ብገንዘብ ጽቡቅ ወለድ ዘለወን ክልተ ዓበይቲ ትካላት ድሮ ከፊተን ናይ ብሕታውያን ተሳተፍቲ ገንዘብ ዋላ ብወጻኢ ሃገር ክቅበላ ከም ዝጀመራ ኣብሪሁ ንሳተን ኸኣ፣
ሀ፣ መድሕን ኮርፐረሽን ሓንቲ ብርኪ ሸውዓተ ዶላር። ለ፣ ኤርተል ሓደ ብርኪ ሓምሳ ዶላር ኢዩ። ከም ዝኾና ኣብሪሁ። ካብዚ ቀጺሉ ክቡር ኣምባሳደር ሃገር ኤርትራ ንሽማግለታት ማሕበራውያን ሓይልታት ኣብዚ ወፍሪ ንዜጋታትና ብውልቂ ጥራሕ ዘይኮነ ብማሕበር ደረጃ ብሕጊ ብንጹር ኣገባብ ተጠርኒፉ ናብዚ ወፍሪ ክብገስ ዜጋ ወናን ሃብቲ ሃገሩ ክኸውን ከነባራትዕ ከም ዝግባእ ኢሉ።
ኣብ መደምደምታ ኣብዚ እዋን እዚ ብጸላእትና ዝግበር ምንቅስቃሳትን ሽርሕታትን በብግዚኡ መልክዑ እንዳቀያየረ ዝመጽእ ዘሎ ኣብሪሁ ኹሉ ዜጋታትና ኸኣ ከም ወትሩ ኣብ ጎኒ ሃገሩን መንጉስቱን ኣብ መኸተ ከም ዘሎ ኣረጋጊጹ። ሕቶታትን ርእይቶታን ዝቀረባ ግሉጽን የዕጋብን መብርሂ ብኽቡር ኣምባሳዶር ኤርትራ ተዋሂቡ። ብድሕሪኡ፣ ቆንስል ሃገር ኤርትራ ኣብ ሚላኖ ኣቶ ርእሶም ንህዝባዊ ኣገልግሎት ዝምልከት መደባት ቤት ጽሕፈት ንዜጋታትና እንካብ ከተማ ንከተማ ንምንቅስቃስ ዘሎ ክብርን ነቲ ህዝብና ኸኣ ኣብ ዘለዎ ከተማታት ኣገልግሎት ክረክብ ስለ ዝግቦኦ ምትሕብባር ሽማግለታት ተቀቢሉ ኣብ ዘዘለዎኦ ከተማ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ዘድሊ መብርሂን መሳርሕን እንዳቅረበ ምስ ሽማግለታት ብምትሕብባር ንህዝቢ ኣድላዪ ዝኾነ ኣሳልጦን ሓልዮትን ክግበር ከም ዝደፍኣሉ ሓቢሩ ኸምእዉን ብዝያዳ ምምሕያሻታት ኣብ ዘድሊየሉ ቤት ጽሕፈቱ ቁሩብ ምኻኑ ገሊጺ። ንሕቶታትን መብርህን ዕድል ተኸፊቱ ክቡር ኣምባሳዶር ኣቶ ዘመደ፣ ክቡር ቆንስል ኤርትራ ኣቶ ርእሶም የዕጋቢ መልሲ ሂቦሙሉ።
ኣደ ወንበር ማሕበረሰብን ማሕበር ደቀንስትዮን ወ/ሮ ንግስቲ ጸጋይ ሓፈሻዊ ጸብጻብ ናይ ማሕበራውያን ሓይልታት ጽሑፍ ኣንቢባ። ከምኡውን
ኣደ ወንበር ማሕበር መእንሰያት ኤርትራውያ ኣብ ኢታሊ ወ/ት ኣስተር ተስፋማርያም ሓፈሻዊ ጸብጻብ ምንቅስቃሳት መንእሰያት ኣብ ሃገር ጣልያንን ወጻእን ዝገልጽ ጽሑፍ ኣን
ሽማግለታት ማሕበራውያን ሓይልታት
እንካብ ቀዳም ጀሚሮም ሰንበት ንግሆ ሰዓት ትሽዓተ ዝቀጸለ ኣኼባ በብጠንፈሮም ጸብጻባቶም ኣቅሪቦም። ኻብቲ ጸብጻባት ዝቀረበ ኣብዚ እዋን ብሓደ ሓደ መንነቶም ዘይተረጋገጸ ወይ ብዝተፈላለየ መዔሸዊ ንሃገሮምን ህዝቦምን ጠሊሞም ምስ ጸላኢ ተዓሽኪሮም ኣንጻር ሃገር ዝንቀሳቀሱ መኸተና ኣብ ቦቱኡ ኣሎ ከም ቀደሙ ክብሉ ኣረጋጊጾም። ኣብቲ ተኸፊቱ ዘሎ ናይ ወፍሪ ዕድል ኸኣ ንህዝብና ኣብ ወጻኢ ዝርከብ መብርህን መተባበዕን ጎስጋስ ንተሳታፍነት ጸጋ ሃገሩ ንኽሳተፍ ከም ዘካይዱ ኣረጋጊጾም። ኣብ ጎኒ መንግስቶምን ህዝቦምን ንኹሉ ብድሆ ደው ኢሎም ከም ዘለዉ ኣረጋጊጾም። ኣብ ርእሲኡ ብደረጃ ሃገር ጣልያን ንዝቆመት ማሕበረሰብ ብግቡእ ናይ ሓሙሽተ እንካብ ሺሕ ብመንግስቲ ጣልያን ሕጊ ዝፍቀድ እንካብ ናይ እቶት ዓመታዊ ዝቀርብ ኣብ *ኩድ* ናይ 2013 ወይድማ ብድክለረሽን 730 ዝምላእ ጎስጋስ ይካየድ ከም ዘሎን ኣብዚ ተሳታፍነ ዜጋታት ከም ዝተጀመረ ገሊጾም ይጉስጉሱሉ ከም ዘለዉ ኣረጋጊጾም። ንሱ ኸኣ *ብኮሚተ መድያ* ኣብ ወብ ሳይት ናይ (www.eritreaeritrea.com)
DEVOLVERE 5 PER MILLE ALLA COMUNITA’ ERITREA
IN ITALIA – CODICE FISCALE 97524590581
ተሐቢሩ ኣሎ ክብሉ ኣረጋጊጾም።
ኣቶ ደረስ ኣርኣያ ኣቦ ወንበር *ኮሚተ መድያ ዲፕሎማስን* ናይ ማሕበረሰብ ኤርትራ ኣብ ሃገር ጣልያን ብወገኑ ሕጽር ዝበለ ጸብጻብ ድሕሪ ምቅራብ ኣብዚ እዋን ናይ ሙዕቡል ናይ መራኸቢታት እዋን ኣሰራርሓና ምስቲ ዘሎ ጊዜ ኣማሕይሽና ነዚ ማሕበረሰብና ኸኣ ኣደልዲልና ኣብዚ ዘሎ ህዝብና ብሕልፊ መንእሰያትና ክንሓቁፍን ከነተባብዕን ሓድነትና ከነደልድል። እዛ ኮሚተ ምስ ኩለን ሽማግለታት ሓይልታት ብምትሕብባር ክትሰርሕ ቁሩብነታ ገሊጹ። ኣብ መደምደምታ ክቡር ኣምባሳደር ኤርትራ እዚ ማሕበረሰብ ኤርትራ እንካብ ዝተኻየደ ዋዕላ ሓደ ስድሪ ንቅድሚት ከም ዝኸደ ተዓዚበ እንካብ ዝተፈላለየ ቦታ መጺኹም ኣቦርኩቶኹም ዘየቃረጽኩም ኩሉኹም ሽማግለታት ከመስግነኩም እፈቱ ከብል ነዚ ዝተኻየደ ናይ ክልተ መዓልቲ ኣኼባ ደምዲሙ።
ብወገና ኮሚተ ሚድያ ብሽም ኩሎም ብጾት ንማሕበረሰብ ኤርትራ ኣብ ቦሎኛ ብሓፈሻ ንኣቦ ወንበር ኣቶ የማነ ሃብተማርያም ንዋና ጸሓፊ ኣቶ ነጋ ገብሩ ምስ ኩሎም ብጾት በቲ ምዉቅ ኣቀባብላን ኣብነታዊ ዝኾነ ዘካይድዶ ዘለዉ ማሕበራዊ ንጥፈታት ኣብ ጠንፈሮምን ከባቢኦምን ከነመስግኖም ንፈቱ።
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ። ዘለዓለም ዝኽሪ ንስዉኣትና
ኮሚተ መድያን ዲፕሎማሲያውን
ዕለት 29.04.2013


text:
ኣብ ዞባ ማእከል፡ ናይ 2017 መደባት ውጥን – መብዛሕትኡ ብልዑል ተሳትፎ ህዝብን ምምሕዳራትን ከምእተተግበረ፡ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ብ11ን 12ን ታሕሳስ ኣብ ዘካየዶ ገምጋም ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ገምጋማዊ ኣኼባ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ሜጀር ጀነራል ሮሞዳን ዑስማን ኣውልያይ፡ ኣብ ትግባረ መደባት ንዝተራእየ ምውህሃድ ድሕሪ ምምጓስ፡ ከጋጥም ዝጸንሐ ጸገማት ማይን መብራህትን ንምፍታሕ ዓበይቲ መደባት ተበጋጊሶም ከምዘለዉ ሓቢሩ። ኣብ ናይ 2018 ልምዓታዊ ስርሓት ተሳትፎ ህዝቢ ከም ወትሩ ክዓዝዝ ድማ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ዝቐረበ ጸብጻባት፡ ኣብዚ ዓመት – ንስድራ-ቤታት ስዉኣት ዝተኸፍለ ደበስ፡ ዝተሃንጸን ዝተጸገነን ትካላትን ጽርግያታትን ካልእን ተዘርዚሩ።
ኣብ ሕርሻዊ ልምዓት፡ ናይ ኣዝመራ ዝናብ ብኣጋ ብምጅማሩ ዘራእቲ ጽቡቕ’ኳ እንተበቘለ፡ ናይ ክረምቲ ዝናብ ስለዝደንጐየ፡ ካብ ዝተሓርሰ ልዕሊ 23 ሽሕ ሄክታር – እቲ ኣስታት 21 ሽሕ ሄክታር ጥራይ ከምእተዘርአ ተገሊጹ።


text:
ፌደራል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ብሽበራ ተኸሲሶም ንዝነበሩ ፀሓፍቲ መርበብ ኢንተርኔት/ብሎገራት/ ብዘይካ ሓደ ንኹሎም ብነፃ ብምስንባት ካብ ማእሰርቲ ንኽፍትሑ ኣዚዙ።
ዓቃቢ ሕጊ ብሓባርን ብውልቅን ፈፂሞምዎም ዝበሎም ገበናት ዝዝርዝሩ ናይ ሰብ፣ናይ ሰነድን ናይ ድምፅን ምእስልን መርትዖታት ናብቲ ቤት ፍርዲ ኣቕሪቡ ነይሩ።እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ ምስ ሰምዐ ዓቃቢ ሕጊ ከምቲ ዘቕረቦ ኽሲ ተጠርጠርቲ ፈፂሞምዎ ዝበሎም ተግባራት ገበን ምፍፃሞም ዘረጋግፅ ዝቐረበ መርትዖ የለን ክብል ተኸሰስቲ ምክልኻል ከየድለዮም ብነፃ ክሰናበቱ ብሓደ ድምፂ ወሲኑ’ሎ።
ካብ ጠበቓታት ተኸሰስቲ ሓደ ዝኾኑ ኣቶ ኣምሃ መኮነን እዚ ናይ ሎማዕንቲ ውሳነ ቤት ፍርዲ ኣብ ኣጠቓቕማ ሓሳብካ ብነፃ ምግላፅ ንሓዋሩ ንዝለዓሉ ሽግራት ፅቡቕ ኣብነት ክኸውን ይእኽል እዩ ይብሉ።
በፈቃዱ ሃይሉ ዝተብሃለ ተኸሳሲ ግን ካብ ፀረ-ሽብር ኣዋጅ ወፃኢ ብስሩዕ ናይ ገበን ሕጊ ንኽከላኸል ቤት ፍርዲ ወሲኑ’ሎ።ብዛዕባ እዚ ሪኢቶ ዝሃቡ ኣቶ ኣምሃ መኮነን በፈቃዱ ሃይሉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ግብፂ ከምዝተርኣየ ህዝባዊ ዓመፅ ዘለዓዕል ፅሑፍ ምውፅኡ ንፖሊስ ሂቡዎ ብዝተብሃለ ናይ እምነት ቃል ጉዳዩ ብስሩዕ ናይ ገበን መቕፅዒ ሕጊ መከላኸሊ ንከቕርብ ኣዚዙ’ሎ ኢሎም።
ጉዳያ ኣብዘየላትሉ ክርአ ዝፀንሐት ሶሊያና ሽመልስ ሓዊሱ ናትናኤል ፈለቀ፣ኣጥናፉ ብርሃኔን ኣቤል ዋበላን ብነፃ ተሰናቢቶም ኣለው።ብነፃ ዝተሰናበቱ ሎማዕንቲ ክፍትሑ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ’ሎ።


text:
ምኽትል ኦሳማ ቢን ላዲን ኮይኑ ዝፀንሐ ኣይማን ኣል ዘዋህሪ ሓድሽ መራሒ ኣልቃይዳ ከምዝተመረፀ ሓደ መርበብ ሓበሬታ ጂሃድ ኣፍሊጡ።ብትውልዲ ግብፃዊ ዝኾነ ኣሸባሪ ንኦሳማ ቢን ላዲን ከምዝትክእ ትፅቢት ነይሩ።
እቲ መርበብ ሓበሬታ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብዝውፅኦ ፅሑፍ ኣይማን ኣል-ዘዋህሪ ሓላፊ እቲ ጉጅለ ኮይኑ’ሎ ይብል።ናይ ኣልቃይዳ ናይ ፖሊሲ ለውጢ ከምዘይህሊ’ውን እቲ ፅሑፍ ህገልፅ።ብናይቲ ጉጅለ ሓፈሻዊ ኣመራርሓ ከምዝተወሰነ’ውን እቲ ዝወፀ ፅሑፍ ይሕብር።ቢን ላዲን ብናይ ኣሜሪካ ስርሒት ኣብ ፓኪስታን ካብዝቕተል ጀሚሩ ዘዋህሪ መራሒ ክኽውን ከምዝኽእል ክዝረብ ፀኒሑ እዩ።
ናይ ሸሞንት ሰነ መልእኽቲ ኣይማን ኣልዘዋህሪ እቲ ጉጅለ ኣንፃር ኣሜሪካዊነት ከምዘተኩር ከምዚ ኢሉ ነይሩ።’’ኣሜሪካ ውልቀሰብ ወይ’ውን ሓደ ጉጅለ ኣይኮነን ዝገጥማ ዘሎ።የግዳስ ብናይ ጂሃድ ህዳሰ ዝተበራበራ ዓመፅቲ ሃገራት እየን’’ ይብል ኣል-ዘዋህሪ።
ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ዝተጋፍሐ ናይ ዓረብ ህዝባዊ ዓመፅ ንኣልቃይዳ ናብ ጎድኒ ብምግዳፍ ፖለቲካውን ዲሞክራሲያውን ለውጥታት ንኽግበሩ ይፅውዕ ነይሩ።ኣብ ናይ ዓረብ ፔነንሱላ ዝርከብ ኣልቃይዳ ግን ኣብ እዋን እቲ ዘይምርግጋእ ባይታ ዝረክብ ዘሎ ይመስል።
ኣብ የመን ዝመደብሩ ጉጅለ ኣንፃር ምዕራባዊያን ብምእላም ነቲ ፈላማይ መንቀሊ ዓመፅ እናጠምዘዞ ይርከብ።መራሒ እቲ ጉጅለ ኣንዋር ኣል-ኣውላኪ ኣብታ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ዘጋጠማ ዓረባዊት ሃገር የመን ተወሰኽቲ ግዝኣታት ኣብቁፅፅር ከምዘውዐል ክገልፅ ፀኒሑ እዩ።
ዘዋህሪ ብደረቕ መርገፂኡ ይፍለጥ።እምነታቱ ብቢን ላዲን ኣቢሉ ንምስራፅ ይተኣማመን ነይሩ።
ኣብ ለንደን ዝመደብራ ጋዜጣ ኣል-ሓያት ተንታኒ ፖለቲካ ሞሓመድ ሳላሕ እቲ ኽፍተት ንምምላእ ዘዋህሪ ብድምፅን ብምስልን መልእኽታት ብምሕላፍ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ምጥቃም ከምዘድህብ ትፅቢት ይገብሩ።ንሰዓብቱ ክስሕብዶ ይኸውን ዝብል ግን ንፁር ኣይኮነን ይብሉ ብምውሳኽ።
ዘዋህሪ ምስ ግብፃዊያን ቁልፊ ኣባላት ኣልቃይዳ ብዘለዎ ርክብ ናይ ቢንላዲን ናይ ስልጣን ወራሲ ይገብሮ ክብሉ ሳላሕ ይከራኸሩ።


text:
ሕቡራት ሃገራት ታሊባን ኣብ ዝቆፃፀሮ ክፍለ ግዝኣት ሰሜናዊ ካንዱዝ ፓኪስታን ብነፈርቲ ውግእ ኣፍጋኒስታን ንዝተፈፀመ ከቢድ ጉድኣት ዘስዓበ መጥቓዕቲ ምርመራ ከምዝካየድ ገሊፁ።
ነበርቲ እቲ ከባቢ ቆልዑት ዝርከቡዎም ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ግዳያት ሎማ ሰሉስ ከምዝቐበሩ ንጋዜጠኛታት ገሊፆም።ሓይሊ ኣየር ኣፍጋኒስታን ማድራሳታት ይሳተፍሉ ንዝነበረ ሃይማኖታዊ ሰሚናር ምድብዳበን እውን ሓቢሮም።
ከባቢያዊ ማዕኸናት ዜና በቲ ደብዳብ ልዕሊ 50 ሰባት ምማቶምን ካልኦት ኣስታት 150 ድማ ምቑሳሎምን ሓቢረን ኣለዋ።
ኣብ ኣፍጋኒስታን ወኪል ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ዝርብሽ ፀብፃብ ብዕቱብ ንሪኦ ኣለና ክብል ብናይ ቲዊተር መልእኽቱ ገሊጹ።
ወሃቢ ቃል ሚንስትር ምክልኻል እታ ሃገር መሓመድ ራድማንሽ እቲ ደብዳብ ነፈርቲ ንትሕዝቶታት ፀላኢ ዒላማ ዝገበረን ወፃእተኛታት ዝርከቡዎም ን18 ላዕለዎት ኣዘዝቲ ታሊባን ከምዝቐተለ ሓቢሮም።


text:
ኣብ ኣስመራ ኣምባሳደር እንግሊዝ ሳንድራ ቴይለር-ሄይውድ፣ነቶም ኣብ ኤርትራ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ዝተኣሰሩ 4 እንግሊዛውያን ክበፅሓ ዘይምኽኣለን፣ከቢድ ሻቅሎት ከምዝፈጠረሉ፣ሎሚ ንቪኦኤ መግለፂ ዝሃበ ቤት ዕዮ ምንስቴር ወፃኢ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ንመርከቦም ነዳዲ ክመልኡ ኣብ ኤርትራ ዘዕረፉ 4 ዜጋታታ ከምዝተኣሰሩዋ እንግሊዝ ንዝሃበቶ ክሲ፣ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቆጢቦም‘ለው።
ምንስቴር ወፃኢ እንግሊዝ ግና፣ካብ‘ታ ዝሰማዓናላ ዕለት ጀሚሩ ንክንሪኦም ኣበርቲዕና ንፅዕር ኣለና ይብል።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ዜጋታት ኣሜሪካ ካብ ማያትን ወደባትን ኤርትራ ንክርሕቁ ሰንበት ዝወፀ መጠንቀቂ ይሕብር።እቲ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዘውፀኦ ሪፖርት፣ዝሓለፈ ታሕሳስ ነዳዲ ንምምላእ ናብ ምፅዋዕ ዝኣተወት መርከብ እንግሊዝ ብኤርትራ ከምዝተታሓዘትን፣ኣብ ውሽጣ ዝነበሩ ኣርባዕተ መርከበኛታት ከምዘይተፈትሑን ሓቢሩ‘ሎ።
እቲ ዩ-ስ ዝሃበቶ መጠንቀቂ መንገደኛታት ወሲኹ፣ንዜጋታት ካልኦት ሃገራት ዘሳፈራ መራኽብ‘ውን ንኣዋርሕ ከምዝተታሓዛ ሓበሬታ ኣሎ ይብል። ኣብ ኩሎም ተጓንፎታት፣መንግስቲ ኤርትራ ስለምንታይ ነተን መራኽብ ከምዝሓዘን፣ወይካኣ ቆንስላዊ ምብፃሕ ዘይፈቀደሉ ምኽንያት ኣይተዛረበን ዘሎ።ወደብ ዓሰብ ንኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ካልኦት ሃገራት ዕፁው‘ዩ።


text:
ሓለፍቲ ስዊዘርላንድ ብዛዕባ ኣብ ሃገሮም ዝርከቡ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝረኸቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ዝግበር ዳግመ ግምት ይሕብሩ ከም ዘለዉ፡ ትሪቡን ዲጀነቫ ዝተባህለት ዕለታዊት ጋዜጣ ኣብ ናይ 5 ማዝያ 2018 ሕታማ ሓቢራ። እታ ጋዜጣ እቶም ነዚ ብዝምልከት ዝሕበሩ ዘለዉ፡ ጉዳዮም ተራእዩ ኣብ ኤርትራ ኣብ ወተሃደራዊ ተግባር ንዓመታት ዘገልገሉ ምዃኖም ተጻርዩ ፖለቲካዊ ዑቑባ ዝተውህቦም ምዃኑ ከም ዘጻረየት ኣረጋጊጻ።
ናይ ስዊዘርላንድ ፈደራላዊ ምምሕዳራዊ መገባእያ፡ ናይ ወርሒ ነሓሰ 2017 ውሳነ፡ ፖለቲካዊ ዑቑባ ተዋሂብዎም ዝነበረ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሃገሮም ናይ 18 ኣዋርሕ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ዝፈጸሙ እንተኾይኖም፡ ብሰላም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ይኽእሉ እዮም ዝብል እዩ። ሓለፍቲ ስዊዘርላንድ ነዚ ፍሉይን ኣገራምን ውሳነኦም መወከሲ መሰረቶም መንግስቲ ኤርትራ ዝህቦም “መረጋገጺ” እዩ።.
ካለኦት ናይ ስዊዘርላንድ ምንጭታት ብወገኖም ከም ዝሕብርዎ፡ ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ግዜ ተቐባልነት ዝረኸቡ 9 ሺሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዳግመ ርኢቶ ንክምለሱ ጠመተ ተገይርሎም ዘሎ እቶም 3 ሺሕ እዮም። ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ልዕሊ 25 ሺሕ ዑቑባ ዝሓቱ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ስዊዘርላንድ ኣትዮም።


text:
ከም ክርስትያናት ኣብ ሓድሕድና ዘሎ ኣገልግሎት ውጽኢታዊ ዝዀውን፣ ኣብ ዝምድና ከም እተመርኮሰ ምስ ዝርደኣና እዩ። እቲ ዝበለጸ ኣርኣያ ኣገልግሎት ኣብ ዮሃንስ 13--የሱስን ኣርድእቱን ኣብቲ ላዕለዋይ ክፍሊ ተኣኪቦም `ከለዉ--ተሰኒዱ ንረኽቦ።
ኣርኣያ ዘክርስቶሳዊ ኣገልግሎት እዞም ዝስዕቡ ባእታታት ይሓቍፍ፡
1. ኵሉ ህይወት ምስኦም እተኻፈሎ ሰባት
2. ባህርይን ኣብነትን ባርያ
3. ኵሉ እተጠቃልል ትእዛዝ ምሕዝነታዊት ፍቅሪ፡ “ሰባት ደቀመዛሙርተይ ምዃንኩም በዚ ክፈልጡ እዮም፡. . .”
ውጽኢታዊ ዝዀነ ኣገልግሎት፡ ማለት ምስ ካልኦት ዝምድና ምግባር እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ 3 መጽሓፍ ቅዱሳውያን ባእታታት የጠቃልል። ዝዀነ ኣገባብ (ስብከት፡ ምዕዶ፡ ብወንጌል ንኻልኦት ምብጻሕ) ውጽኢታዊ ዀይኑ ንኹሉ ድልየታት ኣብ ሓደ እዋን ከማልእ ኣይክልን እዩ። ድልየታት ሰባት ንምምላእ፣ ልቦና እተሓወሶ ብዙሕ ኣገባባት ምጽንባር የድሊ። ኣብ መንጐ እቲ ፈውሲ ዝዀነ ወንጌልን ድልየት ሰባትን ዘሎ ድንድል ድማ ኣብ ዝምድና እተሞርኮሰ መሪሕነት እዩ።
ዮሃንስ 10:3-5 ጽሟቅ ዝምድናዊ መሪሕነት ይህበና
• ጥቡቅ ዝምድና --ንኣባጊዑ ብስመን ይጽውዐን
• ኣብ እምነት እተሃንጸ ስሩት ዝምድና (ኣባጊዑ ድምጹ ሰሚዐን ይመጻኦ)
• ኣብነታዊ መሪሕነት (ቀቅድሚአን ይኸይድ ይስዕባኦ ከኣ)
ከምዚ ዓይነት ዝምድናታት ምቛም ግና ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ሰባት መስሓቅ እዮም። ኣብ ኣውተቡስ ኣብ ቅድሚት፣ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ኣብ ድሕሪት፣ ኣብ ጽርግያ ድማ ኣብ ማእከል ስፍራ ይደልዩ። ንሰብ 300 ከዋኽብቲ ኣለዋ ምስ ትብሎ ይኣምነካ። እዛ ሰደቓ ቀለም ተለኽያ ኣላ ምስ ትብሎ ግና፡ ንኸረጋግጽ ክትንክያ ኣለዎ።
ሓደ ሓደ ግዜ ሰባት መዐንቀፍቲ እዮም። ንሓደ ግጉይ ምኽንያት፡ ኣብ ግጉይ ቦታን ግጉይ ግዜን ትረኽቦም። ኵሉ ግዜ መሰጥቲ እዮም፣ ማረኽቲ ግና ኣይኰኑን። ኣኣእምሮ ስለ ዘለዎም ከምዚ እዮም ኢልካ ክትግምቶም ኣይትኽእልን’ኻ። ኵሉ ሳዕ ምስኦም ክትቃዶ ኣይትኽእልን’ኻ። ብዘይ ብእኦም ግና ክትገብር (ክትሰርሕ) ኣይትኽእልን`ኻ። ስለዚ`ዩ እምበኣር ኣብዛ ብሰባት ዘዕለቅለቀት ዓለም፣ ምዕሩይ ዝዀነ ዝምድና ምግባር ኣድላዪ ዝዀነ።
ምንጪ The Winning Attitude
ትርጕም ጐይትኦም ተስፋይ
Posted by:
Goitom Tesfai
Sep 06, 2017
0 Comments
324 Views


text:
ኣቶ መለስ ኣብ ዘረብኦም፡ “ኣይንቀያየርን፡ ነብስ ወከፍ ገዛ ትበተኽ እንተኢሎም ትበተኽ ክትብተኽ ትኽእል`ያ ጸገም ኣይፈጥርን” ኢሎም ጉዳይ ብዘተ ክፍታሕ ከምዝኽእል ከረድኡ ኸለዉ። ኣተሓሒዞም፡ “ክንፍጽሞ እንተኾይና ግን፡ መወዳእታ ናይዚ ሰላም ክኸውን ኣለዎ” ድሕሪ ምባል፡ መንግስቲ ኤርትራ ንኖርማላይዘሽን ቅሩብ ምዃኑ እንተኣረጋጊጹልና፡ ነታ ዶም ጽባሕ ክንውድኣ ንኽእል ኢና ኢሎም።
ምንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ነዚ ምላሽ ክህብሉ ኸለዉ፡ ኣቶ መለስ፡ ባድመ ንኢሰያስ ኢየ`ምበር ንዓኹም ጀባእ ክብለኩም ድሉው`የ ዝዓይነቱ ዘረባ፡ “ኣብ ኤርትራ ዓባይ ሰዓል እንተተርፈስ ገለ ጉንፋዕ እንተተላዕለ ብዝብል`ዩ ዝዛረብ ዘሎ” ድሕሪ ምባል፡ ንባዕሉ እቲ ጉጅለ፡ ብዓሌታዊ ግጭትን ብልሽውናን ፖለቲካዊ ህይወቱ ዘብቅዐ ስለዝኾነ ብዛዕባ ሽግሩ እንተዝዛረብ ምሓሾ ኢሉ።
ንምሉእ ትሕዝቶ ቃለመጠይቕ ንምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ሰበስልጣን ሶማሊላንድ ኣብታ ንርእሳ ርእሳ ዘግለለት ሪፓብሊክ ሶማሊላንድ ዓፀቦ የንጸላልዎ ከምዘሎ ይገልፁ ኣለው።ብሰንኪ’ዚ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶምን ኣብ ምብራቓዊ ዞባ ድማ መብዛሕቲአን እንስሳት ዘጥፍአን ሕሱም ድርቂ ምክንያት ፕሮግራማት ልምዓት ደው ኣቢሎም’ለው።
ምኽትል ፕረዝደንት ሶማሊላንድ ዓብዲራሕማን ዓብዱላሂ ሰይሊሲ ኣብ ምብራቓዊ ክፋል እታ ሃገር ድርቂ እናብኣሰ ይኽየድ ስለዘሎ ሓደጋ ዓፀቦ ዝለዓለ ስግኣት ኮይኑ’ሎ ኢሎም።
“ናብ ዓፀቦ ተፀጊዕና ኣለና።ብናትና ገምጋምን ብገምጋም ትካላት ረድኤትን ኣብ ዞባታት ምብራቓዊ ሶማሊላንድ ዓፀቦ ክእወጅ ምቅርራብ ይግበር ኣሎ።ምኽንያቱ ትፅቢት ዝገበርናሉ እዋናዊ ዝናብ ስለዘይጀመረ ሕፅረት ማይ ኣጋጢሙ ሰባት እንስሳቶም ይስእኑ ኣለው” ኢሎም።
እቶም ምኽትል ፕሬዝዳንት ቁጠባ እታ ሃገር ብሰንኪ ድርቂ ኣዚዩ ስለዝተሃሰየ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ንምምካት ኣዚዩ ሒደት ፀጋታት ከምዘሎ ወሲኾም ገሊፆም ።
ምኽትል ፕረዝደንት ሶማሊላንድ ዓብዲራሕማን ዓብዱላሂ በጀት ንምቁፅፃርን እቲ ቕልውላው እንተድኣ ብኢሱ ናይ ልምዓት ፕሮግራማት ደው ንምባልን ወሲና ኣለና ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘ብሰንኪ ድርቂ ብዙሓት ሰባት ክሞቱ እዮም ዝብል ስግኣት ስለዘሎ ህንፀት ልምዓታዊ ፕሮጀክትታት ደው ንምባል ወሲና ኣለና።ብሰንኪ ድርቅን ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ እንልእኸን እንስሳት ማዕቐብ ስለዝገበረትን በጀትና ተተንኪፉ እዩ’’ ኢሎም።
ስለዝኾነ ድማ ገንዘብ ናብ ስራሃቲ ኣድሕን ህይወት ንምውዳብ ወሲና ኣለና ኢሎም።
ነበርቲ ብወገኖም ቅድሚ ሎሚ ከምዚ ዝበለ ድርቂ ኣጋጢሙና ኣይፈልጥን ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሕቶ፡- ናብ’ቲ ንምሁራት ዝምልከት ዝሃብካዮ መግለጺ ክመልሰካ ብ/ተወልደ፡ ምሁር ክበሃል እንከሎ ሓደ ዓይነት ኣይኮነን ንብዙሕ ነገራት’ዩ ዘጠቓልል ንሕና ሕጂ ጉዳይ ፖለቲካ’ዩ ዘዛርበና ዘሎ፡ ምሁርን ፖለቲካን ከመይ’ዮም ዝኸዱ? ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ምሁራት ክሳተፉ ኣለዎም ይበሃል’ዩ። ግን ዕድመ ተጌርሎም ብተወፋይነት ዝሳተፉ ኣዝዮም ውሑዳት’ዮም። ስለዚ ኣብ’ዚ ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካ ከመይ’ዮም ክዋስኡ ዘለዎም።
መልሲ፡- ኤርትራዊ ምሁር ክፍልታት ዋላ’ኳ ከም’ቲ ዝድለ ነጻ ኮይኑ ኣብ ፖለቲካ፣ ኣብ ቁጠባ፣ ኣብ ዲፕሎማሲ፣ ኣብ ማሕበራውን ካልእን ዓውድታት ዓቕሙ ጸንቂቑ ብነጻነት ክዋሳኣሉ ዘኽእል ጥጡሕ ባይታ እንተዘይነበሮ፡ ኣብ ምምጻእ ሃገራዊ ነጻነት ናቱ ተራ ተጻዊቱ’ዩ። እቲ ዝነበረ ውድዕነት ዘፍቅደሉ ኣበርክቶ ጌሩ’ዩ። ከም’ቲ ዝድለ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ወኒኑ መሪሕ ተርኡ ይጻወት ኔሩ ግን ክበሃል ኣይከኣልን። ከም ዜጋ ኣብ’ቲ ሓርበኝነት ተሳቲፉ ዋጋ ከፊሉ’ዩ። መግዛእታዊ ስርዓት ተሰዒሩ ሃገራዊ ልዑላውነት ተረጋጊጹ። መሰረታዊ ናይ ሓርነት ሕቶ ግን ኣይተመለሰን። ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምምስራት ኣይተኻእለን። ስለዚ’ከ ቃልሲ ክቕጽል ግድን ኮይኑ። ኣብ’ዚ እቲ ምሁር ክፍሊ ኣብ ኣንጻር ምልኪ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ከም’ቲ ዝድለ ይሳተፍ ኣሎ ክንብል ኣይንኽእልን። ከም’ቲ ናይ መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ውደባ ገና ኣይሓየለን ኣሎ ዝበልናዮን እዚ ምሁር ክፍሊ’ውን ሓያሉ ይዋሳእ የለን። ብእምነትና እቲ ኣብ’ቲ ሕብረ-ተሰብ ዘሎ ጭቡጥ ኩነታት ንዓኡ’ውን ዝጸልዎ’ዩ። ብህዝባዊ ኣተሓሳስባ ገና ኣይተቐየረን ኣሎ። ግዝያዊ ጠቕምታት ምቕዳም’ውን የለን ክንብል ኣይንኽእልን። እዚ ገዛኢ ኣተሓሳስባታት’ዚ መሊኡ ኣብ’ቲ ቃልሲ ከይሳተፍ ኣብ ምድኻሙ ናቱ ብጽሒት ክህልዎ’ዩ። ክሳብ እዚ ዶባዊ ኲናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጅመር’ኮ ኣንጻር’ቲ መንግስቲ ዝዋስኡ ዝነበሩ ምሁራት ኣዝዮም ውሑዳት’ዮም ኔሮም። ድሒሩ ግን እቲ ኩነታት እንዳኸፍአ መጺኡ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ውዕውዕ መድረኻዊ ሕቶ ምስ ኮነ መልክዕ እናሓዘ ክመጽእ ጀሚሩ። እዚ ከተባባዕ ዘለዎ’ዩ።
ካልእ ንሕና ኤርትራዊ ምሁር ኣገዳሲ መሪሕ ተራ ክጻወት ኣለዎ ክንብል እንከለና፡ ደሞክራሲ ሕቶ ምምሕዳር ናይ ህዝቢ’ዩ ካብ ዝብል ኢና ንብገስ። ኣብ’ዚ ብቑዕ ዝበሃል ምሁር ከመይ ዝኣመሰለ’ዩ፡ ሰፊሕ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያ ዘለዎ ህዝባዊ ወገናውነት ዝስመዖ ደሞክራስያዊ ምሁር ክኸውን ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለና። ደሞክራት ምሁር ንወጽዓታት ህዝቢ ዝርዳእ፡ ሕቶታትን ህዝቢ ንምምላስ ድልዊ ዝኾነ ምስ ዝኸውን መሪሕ ተርኡ ክጻወት ዝእግሞ ነገር ኣይክህሉን። ነገራት ብማዕርነታውን ፍትሓውን ኣገባብ ዘይጥምት፡ ኣብ ድሕረት ዝተቖማጠዐ እንተደኣ ኮይኑ ደሞክራስያዊ ምሁር ኣይኮነን። በቲ ዝተማህረሉ ሞያ ገለ ከበርክት ይኽእል’ዩ። ኣብ’ዚ ካብ ስርዓት ምልኪ ናብ ደሞክራሲ ብምስግጋር ህዝቢ ንምድሓንን ካብ ድሕረትን ድኽነትን ንምውጻእ ኣብ ዝገበር ዘሎ ህዝባዊ ቃልሲ ግን መሪሕ ደሞክራስያዊ ባእታ ኮይኑ ክዋሳእ ኣይክእልን።
ሕቶ፡- ሕራይ ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ኣብ ፈጻሚ ኣካል ገለ ምቅይያር ተጌሩ ኣሎ። እቲ ምቅይያር ተሓሲብሉ ብመደብ ዝተገብረ ድዩ ወይ ሽዑ ዘጋጠመ ሃንደበት’ዩ?
መልሲ፡- እዚ ምቅይያራት መሪሕነት ዝምልከት ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ተላዒሉ ኣብ ውሽጢ ከዛርብ ዝጸንሐ’ዩ። ብፍላይ ኣብ ውሽጢ መሪሕነት እንታይ ክግበር ይከኣል እናተዘርበሉ ዝመጸ’ዩ። ኣብ’ዚ ድሮ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤና ዝተኻየደ ውድባዊ ሰሚናር ድማ ብሰፊሑ ተዘራሪብናሉ። ምቕያር ኣቦ-መንበር ምስ መጸ ከኣ ኣብ ኩሉ ቤት ጽሕፈታት ናይ ምቅይያራት ኩነታት ፈጢሩ።
ሕቶ፡- ብ/ተወልደ ካብ ሰማኒያታት ኣትሒዝካ ኣቦ-መንበር ውድብ፣ ኣብ በብእዋኑ ዝነበሩ ከም ደሞክራስያዊ ግንባር ሓይልታት ኤርትራ፣ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራ፣ ሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ፣ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ብኣቦ-መንበርነት እንዳመራሕካ መጺእካ ክነስኻ፡ ኣብ ዝሓለፈ ጉባኤ ግን ካብ ኣቦ-መንበርነት ወድብ ወሪድካ ምክትል ኮይንካ ኣለኻ፡ እዚ ጉዳይ ዝተጸበኻዮ ድዩ፡ ምስ ወረድካኸ እንታይ ተሰሚዑኳ፡ ናብ ካልእ’ከ እንታይ መልእኽቲ የሕልፍ ትብል?
መልሲ፡- ብርግጽ እቲ መስርሕ ከም’ቲ ዝበልካዮ’ዩ መጺኡ። ኣቐዲመ ከም ዝገለጽዎ ሕቶ ናይ ምትኽኻእ ዝበሃል ኣብ በበይኑ ኣጋጥሚታት ነልዕሎ ኔርና ኢና። ንሕና ነገራት ክንርእን ክንምድብን እንከለና ማእከልና ስራሕ’ዩ። ስለዚ እቲ ዝተገብረ ምቅይያር ከም መቐሎ ስራሕ ጌርካ ዝውሰድ ደኣምበር ንውሽጥና ዘምጸኣልና ጸገም የለን። ብብዙሕ ሸነኹ መዚና ተመያየጥና ሓባራዊ ኣግንዝቦ ምስ ተታሕዘሎ ዝተገብረ’ዩ። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ኣብ ካልኦት ስምዒታት ይፈጥር ይኸውን ኣባና ግን ዝኾነ ይኹን ኣሉታዊ ስምዒት የብሉን። ምኽንያቱ ይሓይሽ ተባሂሉ ተመያይጥና ዝገበርናዮ ጉዳይ ስለ ዝኾነ። ስለዚ ከኣ ኣባይ ዝኾነ ዝፈጥሮ ጸገም የለን። ከም ባህሪያዊ ጌርካ ክውሰድ ዘለዎ’ዩ።
ሕቶ፡- ብ/ተወልደ ናብ ካልእ ሕቶ ከስገረ’ሞ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣበየናይ ክፍሊ ተመዲብካ ትሰርሕ ኔርካ ከም ተመክሮ’ኸ እንታይ ትምህርቲ ቀሲመሉ ትብል?
መልሲ፡- ኣቐዲመ ከም ዝገለጽክዎ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብ1974’የ ተሰሊፈ። መጀመርያ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ 1974-75 ናብ ከበሳታት ደይባ ሰፊሕ ምንቅስቓሳት ትገብረሉ ኣብ ዝነበረት እዋን፡ ኣብ’ቲ ቀንዲ መደበር ዜና ዝነበሮ ባርካ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ጨንፈር ቤት ጽሕፈት ዜና ኣብ ከበሳ ተኸፊቱ ስለዝነበረ፡ ከም ሓደ ኣባል ናይ’ታ ናይ ዜና ኦዲቶርያል ቦርድ ኮይነ ክሰርሕ ተመዲበ። ድሕሪ ጉባኤ ኣብ ዝተገብረ ምቅይያራት ድማ ሓላፊ ናይ’ታ ኣብ ከበሳ ዝነበረ ጨንፈት ቤት ጽሕፈት ዜና ኮይኑ ሰሪሐ። ኣብ መጀመርያ ኣብ ከበሳ ዝነበረ ክፍሊ ዜና ንብምሉእ ከበሳታት ኤርትራ ሰምሃር ደንከሊያ እንኮላይ ንኢትዮጵያ ዝጠመተ ስራሕ’ዩ ዘሰላስል ኔሩ። ድሒሩ ካልኦት ጨናፍራት’ውን ተኸፊቱ’ዩ። ኣብ ክፍሊ ዜና ክሳብ 1977 ጸኒሐ። ድሕሪኡ ህዝባዊ ማሕበራት ክጣየሳ መምርሒ ምስ ወረደ፡ ከም ምስ ካልኦት ብጾተይ ኣብ ሓረስቶት ተመዲበ። ጉባኤ ማሕበር ሓረስቶት ምስ ተገብረ ከኣ ምክትል ኣቦ-መንበርን ሓላፊ ክፍሊ መጽናዕቲ ናይ ማሕበር ሓረስቶታት ኮይነ። ኤርትራዊ ሓረስታይ ታሪኻዊ ድሕረ ባይትኡ እንታይ ይመስል ከመይ መጺኡ፡ ሕጂ ‘ኸ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣሎ፡ ዋንነት መሬትን ኣጠቓቕምኡን ዝምልከት ደቂቕ መጽናዕቲ የድልዮ ስለዝነበረ፡ ቀንዲ ትኹረተይ ናብ’ዚ ዝገበረ ኔሩ። ቀጺሉ እቲ ናይ ኮኦፖራቲቭ /ተራድኦ/ ጀሚሩ ኣብ’ዚ’ውን ኣባል ፈጻሚትን ናይ ክፍሊ መጽናዕትን ኮይነ ተመዲበ። ማሕበር መንእሰያት ክጣየስ ኣብ ዝተራእየሉ ድማ፡ ከመይ ይመስረት ዝብል ብላዕለዎት ተወዲኡ፡ ብመንእሰያት ሓረስቶት፣ ካብ መንእሰያት ተጋደልቲ፣ ካብ መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ፣ ካብ መንእሰያት ሰራሕተኛታት ካብ’ዚኦም ዝተዋጸአ ሓደ መሪሕነት ክቐውም ኣለዎ ተባሂሉ። ስለዚ ኣነ ንመንእሰያት ሓረስቶት ወኪለ ንዝተወሰነ እዋን ሰሪሐ።
እዚ ኩሉ ዝብለካ ዘለኹ እቲ ኣብ ሓረስቶት ዘለኒ ሓላፍነት ፍሉይ ዕማመን ከም ዘለዎ እንዳሃለወ’ዩ። ብዝኾነ ኣብ 1979 እቲ ንመሬት ዝምልከት ዝተኻየደ መጽናዕቲ ተጻፊፉ ብደረጃ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተኣዊጁ። ነዚ ኣዋጅ ኣብ ተግባር ንምውዓል ድማ ካልእ ርእሱ ዝኸኣለ ኣካል ክቖመሉ ኔርዎ። ካብ ሓረስቶት፣ ካብ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡ ዝተወጻጸአት ናይ መሬት ምዕዳል ምድልዳልን ዝተባህለት ሽማግለ ቆይማ። ስለዚ ከኣ ኣነ ዋና ጸሓፊ ናይ’ታ ሽማግለ ኔረ። በቲ ጽበት መሬትን ብዙሕ ጸገማት ዝነበሮ ናይ ከበሳ ኣውራጃታት ሰራየ፣ ሓማሴንን ኣከለ-ጉዛይን ድማ ጀሚርና ተግቢርናዮ።
ናይ መወዳእታ መደበይ ብውጥን ደረጃ ዝነበረ፡ ወኪል ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክኸውን ዝብል’ዩ። በቲ ዝምልከቶ ኣካል ኩሉ ናይ ጉዕዞ ሰነዳት’ኳ ተወዲኡ እንተነበረ ከቢድ ኲናት ሕድሕድ ዝካየደሉ፡ ውድብ ብውሽጣ ኣብ ኣዝዩ ጽጉም ኩነታት ዝኣተወትሉ ውድዕነት ስለ ዝነበረ ብውሽጠይ ኣይተተባባዕኩን። ኣብ’ዚ ኩሉ ዝኸድክዎ መስርሕ ዝረኽብክዎ ሰፊሕ ተመክሮ ኣሎ። ነቲ ዝተኸስተ ዘይጽቡቕ ኩነታት ተቓሊስካ ከመይ ክልወጥ ይከኣል ምስ በበይኖም ክፍልታት ሕብረ-ተሰብ ንዘራረበሉ ኔርና። ገለ ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን መዳያት ለውጥታት ክረኣዩ ጀሚሮም ኔሮም’ዮም። ስለዚ ምስ’ቲ ኩሉ ብትምክሕትን ጽበትን ዝካየድ ዝነበረ ምትህልላኻት ብዙሕ ትምሀርቲ ረኺበ’የ ክብል እኽእል። እቲ ተምክሮ በዚ ዘለኩም ሓጺር ናይ ኣየር ግዜ ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን።
ሕቶ፡- ካብ ቤት ትምህርቲ ጀሚርካ ንስለ ህዝብን ሃገርን ክትብል ኣብ ፖለቲካ ትነጥፍ ዘለኻ ገዲም ፖለቲከኛ ከም ምዃን’ኳ መጠን ንፖለቲካ ኤርትራ ከመይ ትገልጾ?
መልሲ፡ ብመሰረቱ ፖለቲካ ናይ ኤርትራ ክንሪኦ እንከለና፡ መጀመርያ እቲ ህዝቢ ሓረበኛ ህዝቢ’ዩ። ኣንጻር መግዛእቲ ናይ 100 ዓመት ተመክሮ ዘለዎ’ዩ። ፈታዊ ሃገሩ ድማ’ዩ። ንቓልሲ ውፉይ’ዩ። ባህሉ እንተርኢናዮ’ውን ጻዕረኛ ህዝቢ’ዩ። እዚ ሓደ ዓቢ ጸጋ’ዩ። እዚ ተመክሮ’ዚ ግን ካብ’ቲ ሃገራዊ ሓርበኝነት ሓሊፉ፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማ ከዐውት ኣይከኣለን። ሰውራ ኤርትራ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሰውራ’ዩ’ መሰረታዊ ለውጢ ከኣ’ዩ ዝጠልብ ኔሩ። ስለዚ እቲ ኩሉ ሓርበኝነት ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ፖለቲካዊ ፍታሕ ከረጋግጽ ኣይበቕዐን። እቲ ንሰላሳ ዓመታት ዝተኻየደ ብረታዊ ተጋድሎ ተራ ሃገራዊ ነጻነት ጥራሕ’ዩ ኣረጋጊጹ። እዚኣ ካብ’ቲ ሕቶታት ህዝቢ ሓንቲ ጥራሕ’ያ። ናይ ሓርነት ሕቶ ክምለስ ኣይተኻእለን። ስለዚ ፈሽሉ። መሬት ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ነጻ ጌሩ እዚ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ዩ። ህዝቢ ሓራ ክገብር ግን ኣይከኣለን። ናይ ሓርነት ሕቶ እንተዘይመሊስካ መሬት ንበይና ተነጺላ ምልእቲ ክትከውን ኣይትኽእልን’ያ። ልኡላውነት ክንብል እንከለና ከኣ፡ ናይ ህዝቢ ልዑላውነት ማለትና’ዩ። ልዑላዊ ማለት ህዝቢ’ዩ። ስለዚ ናይ ህዝቢ ልዑላውነት ክረጋገጽ ኣይተኻእለን ኣሎ ኣብ ኤርትራ። ነዚ እቲ ቀዳማይ ወለዶ ዝስከሞ ታሪኽ’ዩ። ጠንቂ ናይ’ዚ ከኣ ደሞክራስያዊ ልዕልነት ዘረጋገጸ መሪሕ ደሞክራስያዊ ሓይሊ ዘይምህላው’ዩ። ደሞክራስያዊ ኣረኣኣያ ዝነበሮ ሓይሊ ልዕልና ኣይነበሮን። ኣብ ሜዳ ኤርትራ፡ ልዕልነት ሒዙ ዝነበረ እቲ ተራ ሃገራዊ ሓይልታት’ዩ። ተራ ሃገራዊ ሓይልታት ድማ ጸረ-መግዛእቲ ሓርበኛዊ ቃልሲ ካብ ምክያድ ሓሊፉ ህዝባዊ ደሞክራሲ ከረጋግጽ ትጽቢት ኣይግበረሉን። እዚ ብተግባር ዝረኣናዮን ንሪኦ ዘለናን ኩነታት ክኽሰት ድማ ባሕሪያዊ’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ’ዩ እቲ ደሞክራስያዊ ሕቶን ቃልስን ክቕጽል ግድን ዝገብር ውድዕነት ተፈጢሩ። ተነጻጻጊ ኣረኣእያታት፡ ሓቢርካን ተኸባቢርካን ናይ ምቅላስ ባህሊ ዘይምህላው፡ ኩሉ ዓቕሚታት ኣንጻር ቀዳማይ ጸላኢ ዘይምቕናዕ፡ ህዝብን ሃገርን ቀዳምነት ናይ ዘይምሃብ፡ ስልጣን መን በሓተ ውድድራት ህያው ስለ ዘሎ፡ እቲ ቀንዲ ዕማምን ሕቶን ህዝቢ ዛጊት ኣይተመለሰን።
ሕቶ፡ ልዑላውነት ናይ ህዝቢ ኣይተረጋገጸን ክትብል ገሊጽካ፡ እንታይ ስለ ዝጎደለ’ዩ ዘይተረጋገጸ፡ ሓርነታዊ መሰላት ናይ ህዝቢ ክንብል እንከለና’ኸ እንታይ ማለትና’ዩ?
መልሲ፡- ልዑላውነት ናይ ህዝቢ ክንብል እንከለና ኣብ ጉዳዩ ኣብ መሰሉ፡ ብቐጥታን ብወከልቱ ኣቢሉን ናይ ምውሳን ስልጣን ዘለዎ ብግዝኣተ ሕጊ ዝምራሕ ህዝቢ ማለትና’ዩ። መጻኢ ዕድሉ ባዕሉ ዝውስን ህዝቢ ማለትና’ዩ። እዚ ኣብ ኤርትራ ሎሚ የለን። ሓደ ውልቀ ሰብ ከም ድሌቱ ዝገብሮ ፖለቲካዊ ምሕደራ’ዩ ዘሎ። ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ህዝብታት ኤርትራ ብማዕርነትን ብምክብባርን ሓቢሮም ዝነብሩላ፡ ሃብቲ ሃገርን ፖለቲካዊ ስልጣን ብነጻን ፍትሓዊ ኣገባብን ዝመቓርሑላ ሃገር ክትህሉ ኣለዋ። እዚ ኣብ ዘይብሉ ልዑላውነት ህዝቢ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።
ሕቶ፡ ገለ ካብ’ቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ንሃገራዊ ነጻነት ተሳታፊ ዝነበረ፡ ከም ናትና ዝበለ ደሞክራስያዊ፡ ኣሳታፊ፡ ሓያል፡ ሰውራ ኣይተራኣየን ኢሉ ክዛረብ ይስማዕ። ናብ’ቲ ተካኢ ወለዶ ዘሕልፎ ዘሎ መልእኽቲ ድማ ንሱ’ዩ። እቲ ዝዓበየ ህዝባዊ ረብሓታት ዘረጋግጽ መሰረታዊ ህዝባዊ ሓርነታዊ መሰላት ሕቶ ክሳብ ዘይመለሰ እቲ መን ከም ናትና ዝብል ምስ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ኣይጋጮን’ዶ ትብል?
መልሲ፡- መጀመርያ እቲ ከምኡ ዝብል ዘሎ ኩነታት ዘየንብብ፡ መጻኢ ዘይርኢ ኣብ ሕሉፍ ዝነብር’ዩ። ኣብ ሕሉፍ ኣወንታዊ ነገራት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን። ከምኡ’ውን ኣሉታ ኣይነበረ ማለት ኣይኮነን። ጽቡቕ ኔሩ፡ ሕማቕ’ውን ኔሩ። ስለዚ ኣብ ሕሉፍ ካብ ዝፈጸምካዮ ጌጋታት ክትመሃር እንተዘይክኢልካ ግን ንቕድሚት ኣይትሕገዝን። ንሕና ከም ህዝብን ከም ሃገርን ሓርበኛዊ ቃልሲ ኣይካይድና፡ ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና፡ ግን መስዋእቲ ክንከፍል እንከለና ከም ተጋደልቲ ነጻ’ዶ ኔርና? እቲ ሰብ ዝመስሉ ሓሳባት ክህብ ክቃወም ክውድብ፡ ህይወቱ ክመርሕ ዘኽእሎ ናይ ሓርነት ባይታ ኔሩ ድዩ ኣብ ሰውራ ኤርትራ? ኣይነበረን። ውድብ ህዝባዊ ግንባር ንኣብነት ሓርበኛ ውድብ’ዩ። ግን ከኣ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግንባር ደሞክራሲ ኣይነበረን። ናይ ርእይቶ ነጻነት ኣይነበረን። ዝተፈልየ ርእይቶ እንተለካ ተኣሲርካ ሓለዋ ሰውራ ኢኻ ትኣቱ። ከም ሰብ የለኻን ተቐንጺልካ ኣለኻ ማለት’ዩ። እዚ ሰውራ ከመይ’ዩ ዝምራሕ ዘሎ ኢልካ ክትግምግም፡ መንገድና ቅኑዕ ድዩ ኣይቅኑዕን ሓሳባት ብነጻነት ከተውርድ ከተደይብ ክትነቅፍ፡ ዘኽእል ባይታ ዝፈጠረ ኣይነበረን። ድሕሪ ነጻነት ክንሪኦ ኢና ሕጂ ጸረ መግዛእቲ ጥራሕ ንቃለስ ዝብል መልሲ ይወሃብ ምንባሩ’ውን ቀረባ ተዘክሮ’ዩ። እዚ ኣየኽይድን’ዩ።
ተጋዳላይ ኮይንካ ህዝቢ ሓራ ከትውጽእ እንተደኣ ኮይንካ መጀመርያ ንነብስኻ ሓራ ክትከውን ኣለካ። ንገዛእ ርእስኻ ናይ ርእይቶ ነጻነት ዘይብልካ እንዳሃለኻ ንካልኦት ሓራ ከተውጽእ ኣይትኽእልን ኢኻ ብስነ-መጎት። ስለዚ እቲ ተጋዳላይ ንባዕሉ ሓራ ኮይኑ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ወኒኑ ኣይመጸን። ዝተፈላለየ ኣረኣእያታት ተጸዊሩ ሓቢሩ ክኸይድ ከም ዝኽእል ኣብ ኣእምሮኡ ኣይነበረን። ሓንቲ መንገዲ ጥራሕ ሒዙ ክመጽእ’ዩ ተጌሩ። የማን ጸጋም ኣይትጠምን ጸረ-መግዛእቲ ተቓለስ፡ ካልእ ኣይትርአ፡ ናብ ውሽጣዊ ኩነታትካ ኣይትጥምት እንተኢል’ኳ ደሞክራሲ ሽዑ ንሽዑ ተዓጽያ ኣላ ማለት’ዩ። ስለዚ ከኣ’ዩ እቲ ወሳኒ ትምክሕታዊ መሪሕነታዊ ጉጅለ ህዝባዊ ግንባር ክፍጠር ክኢሉ። ሓፋሽ ተጋዳላይን ሓፋሽ ውድባት ህዝባዊ ግንባር ንጹህ’ዩ፡ ሃገራዊ ግቡአይ የበርክት ኣለኹ ዝብል ጥራሕ ዝርኢ ኔሩ። እቲ ትምክሕታዊ መሪሕነታዊ ጉጅለ ናበይ ይመርሖ ኣሎ ዝርኢ ኣይነበረን። ሓደ ተቓላሳይ መግዛእቲ ምስ ኣልገስና ከመይ ኢና ክንቅጽል፡ ብኸመይ ኢና ክንነባበር ዝብል ዘይርኢ እንተደኣ ኮይኑ ኩሉ ግዜ ጸገም’ዩ። ተሓጺብካ ናብ ጭቓ ዓይነት ውጽኢት ክኽሰት ከኣ ባህሪያዊ’ዩ።
ብርግጽ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስያዊ ሕቶ ዘልዓሉ ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን ኔሮም’ዮም። እንተኾነ ግን ገሊኦም ብየሚን፣ ገሊኦም ብመንካዕ፣ ገሊኦም ቁዋራሻ እንዳተባህሉ ኣብ ሓለዋ ሰውራ ኣትዮም ሃሊቖም’ዮም። ምሁር ክፍሊ ንኡስ ብርዥዋ እንዳተባህለ ክሳብ ዝዳሃል ተቐጥቂጡ’ዩ። ንገባር /ሓረስታይ/ ዘይትሓሊ እንዳሃለኻ፡ ነቲ ገባር ልዕልና ክትህብ ከም ዝተዳለኻ ጌርካ ምሁር ንኡስ ብርዥዋ’ዩ ፈታዊ ነብሱ’ዩ እንዳተባህለ ይቕጥቀጥ’ዩ ኔሩ። ስለዚ እቲ ክልውጥ ዝኽእል ዝነበረ ዓቕሚታት ተዳሂሉ እቲ ለውጢ ክመጻሉ ዝኽእል ዕድላት እናተዓጽወ’ዩ መጺኡ። እቲ ዝነበረ ሕጂ’ኮ ብዝበኣሰ ይቕጽል ኣሎ። እዚ ሎሚ ንሪኦ ዘለና ሕጂ ዝተወልደ ኣይኮነን ዝጸንሐ’ዩ። እታ ምቕጥቃጥ ቀጺላ። እታ ኣብ ሓለዋ ሰውራ ዝነበረት ምቕጥቃጥ ድሕሪ ነጻነት፡ ንውጉኣት ሓርነት ቀጥቂጣ፣ ንተማሃሮ ኣብ ዊዓ ከጥቂጣ፣ ንጉጅለ 15 ቀጥቂጣ፣ ንኹሉ ኣብ ውሽጣ ጽገናዊ ለውጢ’ውን ይኹን ክገብር ዝተበገሰ ተቐጥቂጡ’ዩ። እዛ ተመክሮ’ዚኣ ነቲ ውድብ ዘዕበየቶ ካብ ሳሕል ዝመጸት’ያ። ሕጂ ዝተወልደት ኣይኮነትን። ነቲ ውድብ ብባህሪ ዘዕበየቶ ዝተፈልየ ርእይቶ ንዝሓዘ ደሃሎ፣ ቀጥቅጦ፣ እሰሮ፣ ረሽኖ ትብል’ያ። ይዝከረኒ ንሕና ኣብ 89 እዚ ውድብ’ዚ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ክተክል ኣይክእልን’ዩ ዝብል እምነትና ብጽሑፋት ንምህር ኔርና። ከም’ቲ “ካብ እንቋቖሖ ተመን’ሲ ርግቢት ክትመጽእ ኣይትኽእል’ያ” ዝተባህለ፡ ህዝባዊ ግንባር ሃገራዊ ሓርበኛ’ዩ ኔሩ’ምበር ብፈጥሮኡ ጸረ-ደሞክራሲ’ዩ ኔሩ። ምኽንያቱ ጨሪሱ ደሞክራስያዊ ባህልን ኣሰራርሓን ኣይነበሮን።
ሳልሳይ ክፋሉ ይቕጽል
ወርሒ ሓምለ 2014


text:
(
(መንእሰይ በሃይሉ ኣብርሃ)
በሃይሉ ኣብርሃ ይበሃል ነባርነቱ ኣብ ከተማ መቐለ እዩ።ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ነይሩ “ግሪን ፊድ” ዝበሃል ንእንስሳ ቀለብ ዝዉዕል ብዘይ ሓመድ ዝቦቅል እሞ ድማ ንእሽተን ቦታ ዝቦቅል ማለት እዉን ኣብ ሸልፍ ደርዲርካ ዝቦቅል ሳዕሪ ዘላለየ። በዚ ስርሑ ኣብ ወፃኢ ዓዲ ከይዱ ተሸሊሙ ምንባሩ ይዝከር።
ሕዚ ድማ ሓዱሽ ቴከኖሎጂ ሒዙ መፂኡ ኣሎ። እዚ ቴክኖሎጂ ድማ ኣሕምልትን ፍራምረን ብዘይ ሓመድ ኣብ ንእሽተን ቦታ ከቡቅል ዝኽእል ቴክኖሎጂ እዩ። በሃይሉ እዞም ዝሰርሖም ዘለኹ ፈጠራታት ንትግራይ ብጣዕሚ ኣገደስቲ ምኻኖ እዩ ዝዛረብ ።
ኣብ ንእሽተን ቦታ ብዘይ ሓመድ ብንዝሽተን መዓልቲ ዝቦቅል ኣሕምልቲ ኮነ ቀለብ እንስሳ ብቐሊሉ ክስራሕ ዝኽእል እዩ ።
ባሃሉ ነዚ ናብ ተግባር ኣሽሪፉ ንህዘቢ ትግራይ ክጠቅም ዝኩዋ እንተደለየ ሓገዝ መንግስቲ ግን የድልዮ። ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ንቐለብ እንስሳ ዝዉዕል ግሪን ፊድ ንገባር ትግራይ ከተኣታቱ ተፈተነ ነዚ ዝሽግዞ ኣካል መንግስቲ ግን ኣይነበረን። እዚ ናይ በሃይሉ ፈጠራ ንገባር ትግራይ ዓብይ መፍትሕን ካብ ድኽነት ዘዉፅኦ ቴክኖሎጂ ኾይኑ እናሃለየ መንግስቲ ትግራይ ግን ዕሽሽ ኢሉ ሓሊፈዎ እዩ።
እዚ ቀለብ እንስሳ መንግስቲ ኣመሓራ ምስ ናይ ወፃኢ ገበረቲ ሰናይ ብምትሕብባር እዚ ናይ በሃይሉ ፈጠራ ብክንብሪ ተቐቢሉ ንሕድሽድ ገባር ህዝቢ አምሓራ እዚ ቴክኖሎጂ እናተኣታተየ ይርከብ።
ክልል ትግራይ ግን እዚ ዓብይ ፀጋን ዕድልን ዕሽሽ ኢላ ትርክብ። ፀገም ገባር ትግራይ ክፍትሕ ዝኽእል ሓዱሽ ቴክኖሎጂ ክቐበል ዝኽእል ኣመራርሓ የድሊ። ከምኒ በሃየሉ ዝበሉ መናእሰይ ንህዘቢ ዝረብሕ እሞ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ካብ ድኽነት ዘናግፍ ቴክኖሎጂ እንትፈጥሩ ምንግስቲ ሓንጎፋይ ኢሉ ክቕበል ይግባእ።እዚ ቴከኖሎጂ ድኽነት ህዝቢ ትግራይ ንሓንትሳብን ንሓዋሩን ዝቐረፍ ኮይኑ እኩዋ እንተሃለወ መንግስቲ ትግራይ ሸለል ኢልዎ ካልኦት ክልላት ግን ይራበረባሉ ኣለዋ።
ሕዚ በሃሉ ጠቓሚ እዩ ኢሉ ፈጢርዎዘሎ ቴክኖሎጂ ማለት እዉን ብዘይ ሓመድ ኣሕምልትን ፍራምረን ዘቡቅል ቴክኖሎጂ ህዝቢ ትግራይ ክጥቀመሎም ምእንቲ መንግስቲ ትግራይ ክጥቀመሎም ምስ በሃይሉ ምስራሕ የድሊ። መንግስቲ ትግራይ ምስ ከም በሃይሉ ዝበሉን ካልኦት ኣናብስ መናእሰያት ትግራይን ቀሪቡ ክሰርሕ ኣሰናዳእቲ ግዕዝ ሚዲያ ንላቦ።
ህዝቢ ዝከሓስ ብተግባር እንበር ብኣፍን ብፈኸራን ኣይኮነን መልእኽትና እዩ።
እንተ ንመንእሰይ በሃይሉ ኣብርሃ ግን ኣገንዕ ንበሎ።
ግዕዝ ሚዲያ
ንቐዳምነት ንሰርሕ


text:
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ንትሕዝቶ ትርጉም ሓዳስ ዓለም መርምሮ። ነዚ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብቐሊሉ ኸተንብቦን ክትርድኦን ትኽእል ኢኻ።
መእተዊ ቓል ኣምላኽ
መጽሓፍ ቅዱስ ን20 ኣገደስቲ ሕቶታት ዚህቦ መልሲ መርምር።
ሕቶ 1
ኣምላኽ መን እዩ፧
ሕቶ 11
ሰብ ምስ ሞተ እንታይ እዩ ዚኸውን፧
ሕቶ 12
ተስፋ ምዉታት እንታይ እዩ፧
ሕቶ 15
ከመይ ጌርካ ሓጐስ ክትረክብ ትኽእል፧
መቕድም መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ደብዳበ ኮሚተ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ሓዳስ ዓለም።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
ትርጉም ሓዳስ ዓለም ልክዕን ንምንባቡ ቐሊልን ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ።
ሰሌዳ መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ
እዚ ሰሌዳ እዚ፡ ዝርዝር ኵሉ መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስን ጸሓፊኡን እተጻሕፈሉ ቦታን ግዜን ዚገልጽ ጠቓሚ ሓበሬታ ኣለዎ።
ኣብ እግረ ጽሑፍ ዚርከብ ኣሕጽሮት
እዚ መወከሲ እዚ፡ ዝርዝርን ትርጉምን እቲ ኣብ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ዘሎ ኣሕጽሮት ዝሓዘ እዩ።
መሐበሪ ቓላት መጽሓፍ ቅዱስ
ብኣማእታት ዚቝጸር ቃላትን ሓረጋትን መጽሓፍ ቅዱስን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከበሉ ቦታን።
ማህደረ ቓላት መጽሓፍ ቅዱስ
ዝርዝር ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ፍሉይ ቃላትን ሓረጋትን ትርጉሙን።
መመላእታ ጽሑፍ ሀ ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ኣብዚ ኽፋል እዚ፡ ስለምንታይ ንትርጉም ሓዳስ ዓለም ክትኣምኖ ኸም እትኽእል ርአ።
ሀ2
መዋቕር እዚ ትርጉም
መመላእታ ጽሑፍ ለ ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ኣብዚ ኽፋል እዚ፡ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎካ ግንዛበ ዜዕቢ ካርታታትን ሰሌዳታትን ስእልታትን ርአ።
ለ10
እስራኤል ብግዜ የሱስ
ለ13
ዝርጋሐ ክርስትና
ለ14-ሀ
ኣሃዱታት ንግዳዊ ልውውጥ
ለ14-ለ
ኣሃዱታት ገንዘብን ክብደትን
ለ15


text:
ሕብረት ኣውሮፓ ናብ ኣውሮፓ ናይ ዝውሕዙ ስደተኛታት ንምንካይ ሓለዋ ዶባተን ንኸሐይላ ንሃገራት ኣፍሪካ ክልተ ቢሊዮን ዶላር ንምምዳብ ትልሚ ሒዙ’ሎ።ቀንዲ ጠመተ እቲ ሓገዝ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪካን ኤርትራ፣ኢትዮጵያን ሱማሊያን ዝኣመሰላ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካን እየን።
ሕብረት ኣውሮፓ ልዕሊ 160 ሽሕ ስደተኛታት ኣብ መንጎ ኣባላት ሕብረት ኣውሮፓ ብዛዕባ ምክፍፋል ውሳነ ንምሃብ ኣብዝዳለወሉ ዘሎ ኣብዚ ሕዚ እዋን ናይ ሕብረት ኣውሮፓ ኮሚሽን ሰብኣዊ ረድኤት፣ ኣተሓሕዛ ቅልውላውን ዓለምለኸ ልምዓትን ኣብ ማልታ ኣብዝካየድ ኣኼባ ኣስታት 2 ቢሊዮን ዶላር ንሃገራት ኣፍሪካ ንምሕጋዝ ትልሚ ከምዘለዎ ዝሓበረ።
እቲ ገንዘብ ኣብ ኣውሮፓ ኣጋጢሙ ኣብ ዘሎ ቅልውላው ስደተኛታት ብበዝሒ ስደተኛታት ኣስተዋፅኦ ዝገበራ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪካን ቀርኒ ኣፍሪካን ውሽጣዊ ምርግጋእን ጠንቂ ስደተ ዝኾኑ ምኽንያታትን ኣብ ምፍታሕ ዝውዕል እዩ።
ቀንዲ ትኹረት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኤርትራ፣ኢትዮጵያን ሱማሊያን ክኾና እየን ብመሰረት እቲ ዜና።
ወሃቢ ቃል እቲ ትካል ኣሌግዛንደር ፖላክ እቲ መደብ ንምሉእ ኣፍሪካ ዝሽፍን’ዃ እንተኾነ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ግን ቀንዲ ትኹረትና እዩ ኢሎም።ብምስዓብ ‘’ቀንዲ ምንጪ ቅልውላው ስደተኛታት ዝኾነ እዚ ከባቢ እዚ ዓብዪ ሓገዝ የድልዮ እዩ’’ኢሎም።
እቲ ፕሮግራም ክሳብ 2020 ኣ/ፈ ከምዝዘልቕ ዝገለፁ ፓላክ ነቲ ትልሚ ኣብ ቅድሚ ፓርላማ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ሕብረት ኣውሮፓ ዕላዊ ዝገበሩ ፕሬዝዳንት ኮሚሽን ሕብረት ኣውሮፓ ምዃኖም ወሲኾም ገሊፆም።
እቲ ንድፊ ንኣባል ሃግራት ሕብረት ኣውሮፓ ክቐርብ እዩ።ዛጊድ ግን ካብ ኣባል ሃገራት ሓገን ንምውፋይ ዘተባብዕ ምክልታት ሪኢና ኣለና ኢሎም።
እዚ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣፍሪካዊያንን ኣውሮፓዊያንን ንሱር እቲ ጠንቂ ኣብ ፍታሕ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዞም ዝሰርሓሉ እዩ ኢሎም።
ነቲ ፕሮግራም ንምጅማር ኣፍሪካን ኣውሮፓን ኣብ ዝቕፅል ሕዳር ኣብ ማልታ ጉባኤ ከካብዱ እዮም።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘልና ናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ካብ ሰሜን ኣፍሪካ ኣስታት 100 ሽሕ ስደተኛታት ብባሕሪ ሜድርታኒያን ኣቢሎም ሰጊሮም ኣለው።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሊቢያ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ዝተፈፀመ ማሕረዲ ስዒቡ ኣብዝፀውዖ ናይ 14 ሚያዚያ 2007 ዓ/ም ሰልፊ ብዝተፈጥረ ረብሻ ካብ ዝተኣሰሩ ሓሙሽተ መናእሰይ ኣባላት ሰማያዊ ፓርቲ ኣርባዕቲኦም ክፍትሑ ቤት ፍርዲ እንተኣዘዘ እውን ፖሊስን ደሕንነትን መሊሶም ኣሲሮምዎም ኢሎም ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት።
እቲ ቤት ፍርዲ ኤርሚያስ ፀጋየ ንዝተብሃለ ብነፃ፣ንወይንሸት ሞላ፣ ዳንኤልን ንቤተልሄምን ክልተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ብይን ሂቡ ይኹን እምበር ማእሰርቶም ስለዝወድኡ ክወፁ፣ሰለስተ ወርሒ ዝተፈረዶ ድማ ዝተረፈ ሓደ ወርሒ ክሳብ ዝውድእ ክፀንሕ ትእዛዝ ከምዝተውሃበ ይገልፁ ኣቶ ይልቃል ጌትነት።
‘’ንኣብያተ ህንፀት ቃሊትን ቅሊንጦን ትእዛዝ ተፃሒፉ።ናትና ኣባላትን ቤተሰብ እሱራትን ንምፍታሕ ምስከዱ እቶም ኣወዳት ካብ ቅልንጦ ምስ ወፁ ዝተዓጥቑ ናይ ደሕንነት ሓይልታትን ናይ ስቪል ዝተኸድኑ ፖሊሳትን ናብ መኪና ክኣትው ኣገዲዶምዎም’’ይብሉ።ቤት ፍርዲ ክወፁ እንተኣዘዘ እውን ፖሊስን ደሕንነትን መሊሱ ኣሲሩዎም ኢሎም ብምውሳኽ።
እቶም ኣሰርቲ ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ኣይሓዙን ዝበሉ ኣቶ ይልቃል መሊሶም ዝተኣስርሉ ምኽንያት እውን ኣይፍለጥን ኢሎም።
ካብ ፖሊስ መብርሂ ንምርካብ ፈቲነ ኣይሰለጠንን።


text:
ናይ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪሙን ናይ ኣፍሪካ ፍሉይ ኣማኻሪ ናይታ ኣህጉር ቀዳምነት ናይ ዅናትን ጥምየትን ደንበ ዝብል ናይ ዓለም ኣመለኻኽታ ምቕያር ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።ናይ ኣፍሪካ ተኽእሎታት ንምምዕባል ዝዓለመ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኮንፈረንስ የካይድ ኣሎ።
ፍሉይ ኣማኻሪ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ሸኽ ሲዲ ዲያራ ዋላ’ዃ ዓብይ ስራሕ እንተኾነ’ውን ኣፍሪካ ኣመላኻኽትኣ ክተሐድስ ኣለዋ ክብሉ ፀዊዖም።ኣብቲ ናይ ኣፍሪካ ዓቕምታት ናይ ምጥንኻር ኮንፈረንስ ሕቡራት መንግስታት ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ዲያራ ኣመላኻኽታ ናይ ምቕያር ስራሕ ማሕበረሰብ ዓለምን ኣፍሪካዊያን ባዕሎምን ዘሳተፈ ናብ ክልቲኡ ኣንፈታት ዘቕነዐ ዘፈር ከምዝኾነ ይገልፁ።
ዲያራ ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ ”ኣፍሪካ ዓብዪ ተኽእሎ ሰብኣዊ ፀጋታት፡ተፈጥሮኣዊ ፀጋታትን ናይ መሬት ፀጋታትን ዘለዋ ኣህጉር ኢያ ዝብል ኣመለኻኽታ ክህልወና ኣለዎ።እዚ ተኽእሎ እዚ ብረድኤት ጥራሕ ከይኮነስ ብመዳይ ናይ ወፃኢ ቀጥታዊ ኢንቨስትመንትን ፀጋታታ ንኽትጥቀም ብዘኽእላ ንግድን ክንነጥፍ ኣለና።’’ኢሎም።
ዲያራ ምስ ሓጋዚት ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ዝኾና ኣሻ ሮስ ሚጊሮ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ማእኽለ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ይሳተፉ ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት መኽፈቲ ብዛዕባ ጠንካራ ቁጠባዊ ዕብየት ኣፍሪካ ዘጉልሃ ሚጊሮ እታ ኣህጉር ኣብ ዓለም ህፁፅ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት የርእያ ካብዘለዋ ዓሰርተ ሃገራት እተን ሽዱሽተ ዝርከባላ ክፍለ ዓለም እያ ክብላ ተዛሪበን።ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ንዓለማዊ ቅልውላው ተፃዊሩ ይጉዓዝ ካብዘሎ ዞባ ሓደ ምዃኑ’ውን ሓቢረን።
ዲያራ መራሕቲ ኣፍሪካ ከም ህንዲ፡ቻይናን ደቡብ ኮሪያን ንዝኣመሰላ ይግስግሳ ዘለዋ ሃገራት ከመይ ክምዕብላ ከምዝኽኣላ ካብአን ክምሃሩ ከምዘለዎም ኣተባቢዖም።
ናይ ባሕሪ በሪ ንዘይብለን ዘይማዕበላ ሃገራት ኣፍሪካ ኢሎም ዲያራ ዘለወን ፀቢብ ቁጠባዊ መሰረት ሓዊሱ ማሓውራዊ ዛዕባታተን ንኸይምዕብላ ፈታኒ ከምዝኾነን ገሊፆም።
ኣብቲ ንኽልተ ማዕልታት ዝፀንሕ ኮንፈረንስ ሓለፍቲ ኣብ ኣፍሪካ ዝሰርሑ ትካላት ሕቡራት መንግስታት ሓዊሱ 400 ልኡኻት ይሳተፉ ኣለው።


text:
ጉባኤ ቁጠባ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ርክባት ንግዲ ንምዕባይ ንሰባት ዘራኽብ መድረኽ እዩ።ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ኣኼባ ግን ብዙሓት ሰባት ኣይርከቡን ዘለው ይብላ ኣዋሃዲት እቲ ጉባኤ ሜሪ ፍላወርስ።
“መብዛሕቲኡ ግዜ 40 ሚእታዊት ቪዛ ተኸልኪሎም እቶም ካልኦት ይመፁ ነይሮም።ኣብዚ ዓመት እዚ ግን ሚእቲ ካብ ሚእቲ ኩሎም ልኡኻት ተኸልኪሎም ኣለው።ዘሕዝን እዩ፤እዞም ሰባት ኣዚዮም ኣዚዮም ሓዚኖም እዮም።”
በዚ ዝተተንከፋ ሃገራት ሲየራ ሊዮን፣ጊኒ፣ጋና፣ናጀሪያ፣ኢትዮጵያን ደቡብ ኣፍሪካን ይርከብአን።
ኣብቲ ኣኼባ ዝሳተፉ ኩሎም ስለምንታይ ቪዛ ከምዝተኸልከሉ ከምዘይፈልጣ ዝገለፃ ሜሪ ፋላወርስ ይኹን እምበር ምስ ኣሰሓሓቢ እገዳ ጉዕዞ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተኣሳሰረ ክኸውን ከምዝኽእል ጥርጣርአን ገሊፀን።
ንሰን ብተወሳኺ ሓቀኛ ነጋዶ ብተደጋጋሚ ቪዛ ክኽልከሉ ንዕዘብ ስለዘለና እቲ ጉዳይ ኣብ ልዕሊ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘሎ ዘርኣዊ ኣመለኻኽታ ዝሕብር እዩ ኢለን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Human Rights Watch ዝተብሃለ ተሓልቒ ሰብኣዊ መሰላት ሓድ ሓደ ወታደራት ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሱማሊያ (AMISOM/ ፆታዊ ዓመፅ ንምፍፃምን ንደቂ ኣንስትዮን ኣዋላድን ንምምዝማዝን ስልጣኖም ብዘይኣግባብ ይጥቀሙ ኣለው ክብል ኸሲሱ።21 ፍፃመታት ከምዝሰነደ ብምሕባር መብዛሕቲአን ዘጋጠመን ንምዝራብ ስለዘይደፍራ እምበር ካብኡ ክበዝሕ ከምዝኽእል እቲ ጉጅለ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ኒው ዮርዝክ ዝመደብሩ Human Rights Watch ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብዘውፅኦ ሪፖርት ሓድ ሓደ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ንረድኤትን ሕክምናዊ ሓገዝን ደልየን ኣብ ሞቓድሾ ናብ ዝርከብ ካምፕታቶም ኣብ ልዕሊ ዝመፃ ደቂ ኣንስትዮ ዘብፅሕዎ ብዝርዝር በደል ሒዙ’ሎ።ነቲ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት መፅናዕቲ ዘካይዳ ላቲሺያ ባደር ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ኣብ ሞቓድሾ ዝርከቡ ሓይልታት ኡጋንዳን ቡሩንዲን ዝኾኑ ወታደራት ኣሚሶም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ስልጣኖም ብዘይኣግባብ ንፆታዊ ብዝበዛ ክጥቀምሉ ፀኒሖም ኣለው ምስ በላ ኣስዒበን ‘’ሞቓድሾ ኣብ ዝርከቡ ክልተ መደብሮም ንደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ዓሚፆምወን እዮም’’ ኢለን።
ንኣኽራሪ ኣል-ሸባብ ካብ ዋና ከተማን ማእኸላይ ሱማሊያን ፀሪጎም ብምውፃእ ንኣሽሓት ሱማሊያዊያን ካብ ዓፈና እቲ ኣሸባሪ ጉጅለ ነፃ ዘውፅኡ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ሓድ ሓዲኦም ወታደራትን ኣዘዝትን ኣብ ሞቓድሾ ኣብዝርከቡ ዋና መድብሮም ፈፀምቲ ገበናት ኮይኖም ኣለው።
ረድኤት ሕክምና ብዘይኣገባብ ከምዝተጠቐምሉ ሕክምና ንኽትረክብ ናብቲ ማእኸል ንኽትምለስ ዝተነገራ ጓል ኣንስተይቲ ሓደ ወታደር ኣሚሶም ናብ ዝርከበሉ ገዛ ተወሲዳ ምስቲ ወታደር ፆታዊ ርክብ ንኽትፍፅም ዝተገደደትሉ ካብቶም ዘሰንብዱ ምስክርነት ሓደ ክብላ ገሊፀንኦ።
በቲ ተሓላቒ መሰል ንዝቐረበ ኽሲ መልሲ ዝሃቡ ወታደራዊ ወሃቢ ቃል ሕብረት ኣፍሪካ ኤሎዪ ያኦ ኣሚሶም ምሉእ ምርመራ ከምዝካየድን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ስልጣኖም ዝተጠቐሙ ተሓተቲ ከምዝኾኑን ቃል ኣቲዮም።
ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪካ፣ሕቡራት መንግስታትን መንግስቲ ሱማሊያን ፆታዊ ዓመፅ ንምክልኻል ብርቱዓት ስጉምትታት ክወስዱ ህይውማን ራይትስ ፀዊዑ’ሎ።


text:
ኣብ ላስ ቤገስ ኒቫዳ ዝተካየደ ዓመታዊ ፌስቲቫል ተጋሩ ሰሜን ኣሜሪካ (ማተሰኣ) ክልተ መልክዓት ሒዙ ከምዝተዝዘመ ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ማተሰኣ ኣቶ ኣሉላ ሰሎምን ድምጺ ኣሜሪካ ገሊጹ።
ኣቶ ኣሉላ ብሓደ ገጽ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ጉጅለ ባህሊ ዝተኸሰተ ሓጎጽጎጽ ካብ ምሕታት ቪዛ፣ ዝተፈቀደሎም ዶላር ኣሜሪካ ሒዞም ዘይምምጻእ፣ ዝተጠቐምሎም መዕርፎ ነፈርቲን ካልኦትን ከምኡውን ንገሊኦም ምርኢታትን ኣኼባታትን ዝተታሓዙ ኣዳራሻት ጉድለት ዝተራኣየሎም'ዮም ይብል።
ብካልእ ወገን ወከልቲ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣኼባ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዘሳለጦም ኣኼባታት ዕውታት ከምዝነበሩ ኣቶ ኣሉላ ጠቂሱ።
ኣባላት ማሕበረ-ሰብ ተጋሩ ሰሜን ኣሜሪካ ንድምጺ ህዝቦም ዘቃልሕሉ መደረኻት ምስ ወከልቲ ክልላዊ መንግስቲ ከምዘሕለፉ'ውን ሓቢሩ።
ኣብ ምምራጽ ኣዳራሽን ዝኣምሰሉ ጸገማትን ንዝተኸሰቱ ጉድለታት ማተሰኣ ብግልጺ ተሓታታ ከምዝኾነ ገሊጹ'ዩ፣ ይቕሬታ'ውን ኢሉ''ዩ ይብል ኣቶ ኣሉላ ሰሎሞን።


text:
Date: Thursday, 30 November 2017
ኣባላት ኮማንዶ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ ወለጋ፣ ኢትዮጵያ።
ወርሒ ሕዳር ዕለት 30, 2017 ዓም ፈረን ·
ሻዕብያ ንመንግስቱ ኣብ ኤርትራ ጥራሕ ኣይኮነን ተዋጊእዎን ስዒርዎን። ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ`ውን ከምድላዮም እንዳዓንደሩ ንኦሮሞን ትግራይን ተጋደልቲ ይመርሑን ኔሮም። ከምኡውን እዞም ሰብ ስረ ኤርትራውያን ኣብ ወለጋ ጥቓ ሱዳን ዝነበረ ናይ ደርጊ ናይ ሕርሻ መዓስከር ብምጥቃዕ ዓበይቲ መካይንን ከምኡውን 120 ትራክተራት ብምጽዓን ናብ ሱዳን ብምውሳድ እተን ዝተረፋ ከኣ ኣቃጺሎመን። ብድሕሪኡ ብሱዳን ጌረን ናብ ሓራ ቦታታት ኤርትራ ከምዝኣትዋ ጌሮም።
ናይ`ዛ ስርሒት ዝገርም ግና ተጋደልቲ ህግ ኩላቶም እንዳዘወሩ ክኸዱ ሓደገኛ ስለ ዝኸውን ብቅልጡፍ ደርጊ ከይደብደበን ካብ ክሻፋ ክስወራ ስለ ዝነበረን መብዛሕትአን እተን መካይን ብሙርዃት ጌሮም ከምዘዘወርወን ይፍለጥ። ንተጋዳላይ እሞ እንታይ ይጽግሞ!።
መንግስቱ ድሕሪ ምህዳሙ ከምዝኣመነሉ ንሱ ይብል፣ ንሕና ውግእና ምስ ሻዕብያ እዩ ኔሩ። ብዛዕባ ትግራይ ተጨኒቕና ኣይንፈልጥን። ብከምኡ ኢና ከኣ ኣብ መላእ ትግራይ ሓንቲ ክፍለ ሰራዊት ጥራሕ እያ ኔራትና። ኣብ ኤርትራ ግና ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቁጸር ሰራዊት ኔሩና። ንወያነ መሳርያ ጥራሕ ዘይኮነ ስረ ዘዕጠቅዎም ሻዕብያ እዮም! ወያነ ብናይ ሻዕብያ ሓይሊ ከምዚ ውሕጅ ዝረኸቦ ዝግፍጥ ብከምኡ እዮም ኣዲስ ኣበባ በጺሖም!
ትግራዎት ግና ነዚ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዓለምን ዝፈልጦ ሓቂ ብሓሶት ክሽፍኑ ህርድግ ካብ ምባል ዓዲ ኣይወዓሉን። ናይ ውሽጢ ሽግር ነብሰ ምትእምማን ንምፍዋስን ጎብለል እዚ ዞባ ንምዃንን፣ ንኣሜሪካ ሒዝና ኣለና ኢሎም ምስ ሓሰቡ እቲ ቀዳማይ ገንሸል ክገብርዎ ዝፈተኑ ሻዕብያ ምጥፉእ እዩ። ኣብ ሕልሞም ንሻዕብያ እንድሕር ኣጥፊእና ናይ`ዚ ዞባ ጎባልል ብሙዃን ንኢትዮጵያ ን100 ክንገዝኣ ኢና ኢሎም ብምእማን ከጥፍኡና ነቀሉ። እንታይ እሞ ይገበር ሻዕብያ ምጥፉእ ኣብዮ፣ ሻዕብያ ብዝወሰዶ ጸረ መጥቃዕቲ ከኣ እግሮም ተቀርሺሙ 100 ዓመት ዘይኮነስ 30 ዓመት ኣብዘይርእይሉ ደረጃ በጺሖም።
እሞ ንምሕሳው ንጎኒ ገዲፍና ካብዘን ክልተ ውድባት ኣየናይ እዩ እቲ ሓያል? ከም ቆልዓ ካብ መላእ ዓለም ዘድልዮ ሓገዝ ረኪቡ ከሎ ንኢትዮጵያ ክቋጻጸር ዘይከኣለ ነቀይ ነቀይ ዝብል ዘሎ`ዶ ወይስ እቲ ምስ ኩሉ ተጻብኦ ሓያላት ሃገራትን እገዳን ኩሉ ሽርሕታት በጣጢሱ ደው ዝበለ ሻዕብያ? መልሲ ናባኹም። እንተ እቶም ባድመ ክብሉ ዝሓመሙ ትግራዎት ኣይንገደሰሎም ምኽንያቱ ዓወት ርእዮም ዘይፈልጡ ስለ ዝኾኑ። ረሲዖማ እታ ብዘይዝኾነ ሓገዝ ነብሱ ኪኢሉ ዝሕግዞም ዝነበረ ውድብ ህዝባዊ ግንባር! እወ ኣሉ ኢሎሞ ነቲ ታንክታቱ መሪሑ ኣዲስ ኣበባ ዘብጽሖም ሻዕብያ። ሕጂ ግና ንባድመ ዘይኮነ ንኢትዮጵያ ክስእንዋ ምዃኖም ብሩህ እዩ። ብዘይ ሻዕብያ ወያነ ወለሓደ ከምዘይብላ እዚ ሕጂ ትገብሮ ዘላ ፉሕተርተር ዓቢ ምስክር እዩ። እዚ ወደሓንኩም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ጸሎት
ጸሎት ምስ እግዚአብሔር ዘራኽበና መንገዲ እዩ። ስለዚ ሓደ ክርስቲያን ኵሉ ጊዜ ኺጽሊ ይግባእ። እዚ ማለት ድማ ኽንትንሥእን ክንድቅስን ክንበልዕን ክንሰትን ክንሠርሕን ከነዕርፍን ክንወፍርን ክንኣቱን ከሎና፡ ብጸሎት ስም እግዚአብሔር ጸዊዕና፡ ክግበረልና ብእንደልዮ ክንልምን፡ ብዝተገብረልና ኸነመስግን ክርስቲያናዊ ሕጊ እዩ።
ብንጹሕ ሕሊና ነቒሕናን ተጊህናን ክንጽሊ ከም ዝግብኣና ቕዱሳት መጻሕፍቲ ይነግሩና እዮም። በዚ መሠረት’ዚኻብ ጸሎት ዝተፈልየ ሕይወት ክህልወና ፍቓድ ኣምላኽ ኣይኮነን። ጸሎትና ኸምቲ ንበልዖ እንጌራን ንሰትዮ ማይን ዘየቋርጽ ኺኸውን ይግባእ። ክንጽሊ ዝመሃረና’ውን ባዕሉ ጐይትና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ቅዱስ ዳዊት’ውን “ኣብ መዓልቲ ሾብዓተ ጊዜ ኣመስግነካ ኣሎኹ።” ይብል።
(መዝ. 119፡1640 ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብወገኑ፡ “ንምትጋህ ኣይትተሃከዩ ብመንፈስ ተቓጸሉ፡ ንእግዚአብሔር ኣገልግሉ፡ ብተስፋ ተሓጐሱ ብጸበባ ተዓገሡ ፡ ጸሎት ኣዘውትሩ።” ኢሉ ምሂሩና ኣሎ። (ሮሜ 12፡9-15) ስለዚ ብጸሎት ተሰኒና ናብ እግዚአብሔር እንተ ደኣ ቐሪብና ጸሎትና ብዘይ መልሲ ኣይተርፍን እዩ። ንኣብነት ሰላም፡ ቅሳነት ፡ ጥዕና፡ በረኸት፡ ቅድስና፡ ጽድቂ ናይ ጸሎትና መልሲ ኻብ እግዚአብሔር ዝወሃበና ጸጋ እዩ።
እምበኣርከስ ሓደ ሰብ ጸሎት ዘየዘውትር እንተ ኾይኑ ንፈተና ሰይጣን ዝተቓልዐ እዩ ዝኸውን። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ኺምህረና “ናብ ፈተና ኸይትኣትዉስ ንቕሑን ጸልዩን፡ መንፈስ ድልዊ እዩ ሥጋ ግና ድኹም እዩ።” ማቴ.26፡41 ኢሉ እዩ። ስለዚ ሓደ ክርስቲያን ንሰይጣን ኺስዕር ዝኽእለሉ ኃይሊ ኻብ ጸሎት ዝብርትዕ ኣጽዋር የልቦን። ኵሎም ቅዱሳን ንሰይጣንን ናይ ሥጋን ናይ ዓለምን ፈተና ዝሰዓሩ ብጸሎት እዩ። እግዚአብሔር ከኣ ዅሉ ጊዜ ጸሎትና ኺሰምዕ ባህ እዩ ዝብሎ። በቲ ዘይሕሶ ቓሉ እውን “ለምኑ ይወሃበኩም፡ ድለዩ ትረኽቡ ማዕጾ ዃሕኳሕ ኣብሉ ይኽፈተልኩም እዩ።” ይብለና። ማቴ. 7፡7 ኣዴና ቅድስት ቤተ ክርስቲያን’ውን ኣብ ጸሎት ትጉሃት ክንከውን ናይ ጸሎት ጊዜያትን ሥርዓትን ሠሪዐትልና ኣላ።
ናይ ጸሎት ጊዜያት፦
ናይ ጸሎት ጊዜያት ሾብዓተ እዮም (መዝ. 119፡164)
ሀ. ነግህ ለ. ሠለስት ሐ. ቀትር መ. ተስዕት ሠ. ሠርክ ረ. ሰዓት ንዋም (እዋን ድቃስ) ሰ. መንፈቀ ሌሊት (ፍርቂ ለይቲ)
ካብተን ሾብዓተ ጊዜያት ካህናትን ምእመናን ናብ ቤተ ክርስቲያን ከይዶም ዝጽልዩሎም ነግህን ሠርክን እዮም። ኣብ ዝተረፈ ጊዜያት ግና በብዘለውዎ ኺጽልይዎም ይግባእ። (ፍት.መን.ኣን. 14 ረስጣ 48፡47 ድስቅ. 12)
ጸሎት ኣብ ሠለስተ ይኽፈል፦
1. ናይ ውልቂ ጸሎት
2. ናይ ስድራ ጸሎት
3. ናይ ማኅበር ጸሎት
ናይ ውልቂ ጸሎት
ናይ ውልቂ ጸሎት ዝጽለ ኣብ ቤትን ዝጥዕም ቦታን እዩ። ናይ ውልቂ ጸሎት ዝኾነ ሰብ ከይረኣዮን ከይሰምዖን ሓደ ሰብ ብውልቁ ቤቱ ዓጽዩ ብሰቂለ ሕሊና ኮይኑ ፈጣሪኡ ጥራይ ክርእዮን ክሰምዖን ጌሩ ብኅቡእ ዚጽለ ጸሎት እዩ። (ማቴ. 6፡5-13)
ናይ ስድራ ጸሎት
ናይ ስድራ ጸሎት እቲ ስሙ ከምዘረድኦ’ውን ሓንቲ ስድራ ብኃባር ኮይና እትገብሮ ጸሎት እዩ። ነዚ’ውን ጸሎት ናይቲ ሓለቓ ሚእቲ ቆርኔሌዎስን ጻድቅ ኣቦና ኢዮብ ኣብነት ክኾኑና ይኽእሉ። (ግብ.ሓዋ. 10፡2-6 ፣ ኢዮ. 1፡4-5 ኢያ. 24፡15) እዚ ናይ ስድራ ቤት ጸሎት ኣብ ስድራ ቤት ፍቅርን ስላም ዘምጽእ እዩ።
ናይ ማኅበር (ቤተ ክርስቲያን) ጸሎት
ናይ ማኅበር ጸሎት ዝበሃል ካህናትን ምእመናንን ኣወዳትን ኣዋልድን ሽማግሌታትን መንእሰያትን ብኃባር ኮይኖም ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ምቹኣት ኣብ ዝኾኑ ቦታታትን ተኣኪቦም ዝጽልይዎ ጸሎት እዩ።
ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ ኣማንያን ናብ ቤተ እግዚአብሔር እናኸዱ ይጽልዩ ኔሮም። ( 1ይ ሳሙ። 1፡9-13 ፣ መዝ.122፡1 ፡ ሉቃ. 18፡10-14)
ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ሓዋርያትን ሰዓብቲ ሓዋርያት ዝኾኑ ክርስቲያናትን ቀዳሞት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝኾኑ ጽርሓ ጽዮን ኣብ ቤት ማርያም ኣደ ማርቆስ ከምኡ’ውን ኣብ ኣንጾኪያ ቤተ ክርስቲያን ተኣኪቦም ይጽልዩ ኔሮም (ግብ.ሓዋ. 1፡14 - 25 ፣ 3፡1 ፣ 12፡12 13፡1-3)
በዚ መሠረት’ዚ ከኣ ካህናትን ምእመናንን ኵሉ መዓልታት ኣብ ቤተ ክርስቲያን እናተረኽቡ ብሰዓታትን ማኅሌትን ጸሎተ ቅዳሴን ከመስግኑ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ሠሪዓ ኣላ።
ኣፈጸጽማ ጸሎት፦
1. መንደቕን ዓንድታትን ብዘይምድጋፍ መቖምያ ከይተተኃዘ ብኽልተ እግሪ ትኽ ኢልካ ደው ምባል እዩ። (መዝ.5፡3)
2. ሕቖ ምዕጣቕን፡ ክዳንካ ትሕት ኣቢልካ ድግድጊት ምዕጣቕን የድሊ። (ሉቃ. 12፡35 ፍት.መን.ኣን.140
3. ኣብ ጊዜ ጸሎት ገጽካ ናብ ምብራቕ መሊስካ ምቛምን ናብትን ናብዝን፡ የማንን ጸጋምን ከይበልካ ብሰፊሐ እድ፡ ብሰቂለ ሕሊና ኮይንካ ምጽላይ ይግባእ፡ (መዝ. 134፡2 ዮሓ. 11፡41)
4. ጸሎት ኪጅመርን ኪፍጸምን ኣመልካቲቶ ኣጻብዕ ምስ ካልኦት ኣጻብዕ ብምምስቓል ብኣምሳል ትእምርተ መስቀል ምምዕታብ እዩ። እቲ ምምዕታብውን ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ኻብ ጸጋም ንየማን እዩ። ኣብ እዋን ምምዕታብ መከራ መስቀል ክርስቲስ ምዝካር ይግባእ። (ሉቃ.11፡20)
5. ዝጽሊ ሰብ ብትሕትናን ስቕታን ኮይኑ ንኻልእ ሰብ ከምዘይስማዕ ንርእሱ ጥራይ ከምዝስማዕ ጌሩ ኃጢኣቱ ብምዝካር ምጽላይ ይግባእ። ነዚ’ውን ዝገብር ከኣ ስለ’ቲ ዝኃለፈ በደሉን ኃጢኣቱን እዩ። (1ይ ሳሙ. 1፡3)
6. ዝጽሊ ሰብ ከማዕትብ ከሎ “በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አዐትብ ገጽየ ወኵለንታየ በትእምርተ መስቀል” እናበለ እዩ። ካልኣይ’ውን “እግዚኦ መሐረነ፡ እግዚኦ መሐከነ፡ እግዚኦ ተሣሀለነ ወባርከነ አሜን” እናበለ የማዕትብ። ሣልሳይ ጊዜ’ውን “ስብሐት ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ይእዜኒ ወዘልፈኒ ወለዓለመ ዓለም አሜን፡ እግዚኦ ረስየነ ድልዋነ ከመ ንበል በአኰቴት አቡነ ዘበሰማያት” ንዝብል ጸሎት 3ተ ጊዜ እናደገመ እናሰገደን ብምምዕታብ ጸሎት ክጅምርን ክፍጽምን ከሎ ኸምኡ ኺገብር ኣለዎ። ከምኡ’ውን መስቀል ኣብ ዘልዕል ቃል ምስ በጽሐ ኸማዕትብ፡ ስግደት ኣብ ዘልዕል ቃል ምስ በጽሐ ኸኣ ኺሰግድ ይግባእ።
7. ናይ ጸሎት ተርታ ኸኣ መጀመርታ አቡነ ዘበሰማያት፡ መዝሙረ ዳዊት፡ ውዳሴ ማርያምን ካልኦትን ቀጺሉ ኸኣ አቡነ ዘበሰማያት ጸሎተ እግዚእትነ ማርያም ጸሎተ ሃይማኖት ኣብ መወዳእታ ድማ አቡነ ዘበሰማያት ኪርያላይሶን 41 ጊዜ ይበሃል። ክርስቲያን ኵሉ ጊዜ ምጽላይ ይግብኦ። ዘይፈልጥ ምእመን ተማሂሩ ኺጽሊ ግቡእ እዩ። (ኤፌ. 5፡19-20 ፣ ማቴ. 7፡7-8)
8. ክጽለ ኸሎ ብልቢ ምሕዛንን ምብካይን የድሊ፡ ኺበኪ ኸሎ’ውን ኃጢኣቱ እናዘከረ ኺከውን ይግባእ።
9. ዝጽሊ ሰብ ኣብ መንጎ ጸሎት ጸሎቱ ኣቋሪጹ ምስ ዝኾነ ሰብ ፈጺሙ ምዝርራብ ኣይግብኦን እዩ። ጸሎቱ ንኸቋርጽ ዘገድድ ነገር እኳ እንተገጠሞ ነቲ ጸሎቱ ብአቡነ ዘበሰማያት ኣሲሩ ጕዳዩ ፈጺሙ ኻብ ዘቋረጸሉ ተበጊሱ ጸሎቱ ኺጽሊ ይግባእ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር


text:
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብስሕተት ሕክምና ዝመውት ቁፅሪ ሰብ በቢዓመቱ ይውስኽ ምህላዉ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 3 ጳጉሜን፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብምኽንያት ስሕተት ሕክምና ኣብ ልዕሊ ተሓከምቲ ዝበፅሕ ጉድኣት ኣካልን ሞትን በቢዓመቱ ቁፅሩ ይውስኽ ምህላዉ በዓል ስልጣን ቁፅፅር ምግብን መድሓኒትን ክንክን ጥዕናን እታ ከተማ ኣፍሊጡ።
እቲ በዓል ስልጣን፥ ስሕተት ሕክምና ናይ ዝተፈፀመሎም ተገልገልቲ ቅርታ ብምቕባልን ሓቅነቱ ብምፅራይን ናብ ሕጊ ንምምራሕ ዘኽአል ኮሚቴ ብምጥያሽ ካብ 2007 ዓ.ም ጀሚሩ ዝተፈላለዩ ፃዕሪታት እናካየደ ከምዝፀንሐ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እዚ 140 ተሓከምቲ ዘቕረብዎ ቅርታ ናብ ሕጊ ዝተመርሐ እንትኸውን፥ ናብ ሕጊ ካብ ዝተመርሑ እቶም 70 ውሳነ ቤት ፍርዲ ከምዝረኸቡ ሓቢሩ።
ካብ’ቶም 70 እቶም 65 ኣብ ልዕሊ ተሓከምቲ ኣካል ካብ ምጉዳል ጀሚሩ ክሳብ ህይወት ምሕላፍ ዝበፅሕ ስሕተታት ሕክምና ዝተፈፀመሎም ከምዝኾነ እውን እቲ በዓል ስልጣን ኣረጋጊፁ።
ስለዝኾነ ሰለስተ ሰብ ሞያ ሕክምና ሙሉእ ብሙሉእ ካብ ሙያ ሕክምና ክውገዱ ተገይሩ ኣሎ።
ካልኦት ሰብ ሞያ ድማ ብመሰረት ዝፈፀምዎ ጥፍኣት፥ ፈቓድ ሕክምንኦም ንሰለስተ ኣዋርሕ ክእገድ ከምዝተገበረ ተገሊፁ።
ዝተረፉ ሰብ ሞያ ሕክምና ድማ ኣብ ትሕቲ ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ብምዃን ክስልጥኑ ይግበር ምህላዉ ተሓቢሩ።
ብበለይኩን ኣለም


text:
ብኣምልኾን ፍርሕን ዝተቐርቀሩ ሰባት
- Details
- Created: Wednesday, 11 October 2017 11:30
- Last Updated: Wednesday, 11 October 2017 11:30
ናቱ ፍሉይ መለለዪ ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሉ ሰብ ብውሽጡ ቅሳነት የብሉን። ብደገ’ውን ኣይሕፈርን ኣይኽበርን። ካብ’ዚ ዝብገስ ብውሽጡ ባዕሉ ዝፈልጦ ስቓይ ከም ዘለዎ እናሃለወ፡ ብግዳም ሰባት እዚ ከም’ዚ’ዩ ባህሪኡ ተግባሩ እናበሉ ብኣሉታ ይጠቛቖምሉ። ይንዕቅዎ። ይጸልእዎን ይንጽልዎን። ሰብኣይ ክልተ ኒዮው ነጀው ክብል ሞተ” ዝብል ምስላ ኣቦው ዝያዳ ገላጺ ይመስለኒ። መርገጽ ኣልቦ ከከም ኩነታቱ ህይወቱ ዝመርሕ ሰብ እምነት ተነቢርሉ ንብዙሓት ወይ ዓዲ ወኪሉ ክለኣኽ ኣይኽእልን። ንሱ’ውን ከምኡ ክገብር ርእሰ ምትእምማን የብሉን። ባዕሉ ሰብኣዊ ክብረቱ ንካልኦት ሰባት ኣሕሊፉ ዝሃበ ዘዋረደ ስለ ዝኾነ፡ ዝተባህሎ ክፍጽም ደኣምበር ኣፉ መሊኡ እዚ ቅኑዕ፡ እዚ ቅኑዕ ኣ


text:
ኣብ ኬንያ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ስዒቡ መራሒ ተቃወምቲ ራይላ ኦንዲንጋ ምርጫ ተጭበርቢሩ’ዩ ብምባል ደገፍቶም ሎሚ ሶኑይ ናብ ስራሕ ከይወፍሩ እንተጸውዑ’ኳ ብዙሓት ነበርቲ ዋና ከተማ ናይሮቢ ግን ኣብ ናይ ስራሕ ቦታኦም ተረኺቦም’ዮም።
ይኹን ደአ እንበር ጎደናታት እቲ ትሑት አታዊ ዘለዎም ዜጋታት ዝነብርሉ ማትሃር ዝተባህለ ከባቢ ግን ተዓጽዮም ወዒሎም አለው። እዚ ቦታ ቀንዲ ደገፍቲ ተቃወምቲ ዝርኸብሉ ቦታ ምኳኑ ይፍለጥ። ምርጫ ቦርድ እታ ሃገር ብወገኑ እቲ መስርሕ ምርጫ ኮነ ምቁጻር ድምጺ ከምዘይተጭበርበርን ዓለምለኸ ተዓዘብቲ እቲ መስርሕ ምርጫ ዕውት ምንባሩ ገሊጾም’ዮም ይብሉ።
ዋላ’ኳ ኣብ ገለ ከባቢታት እታ ሃገር ውጥረት ከምዘሎ እንተተሓበረ ሓላፊ ፖሊስ ከተማ ናይሮቢ ግን ኩነታት እታ ሃገር ናብ ንቡር ምምላሱ ይገልጹ።
አቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ዋፍሉ ቸቢካቲ ዓርቢ ምሽት ንምዕዋት ኬንያታ ምስ ገለጹ ኣብታ ሃገር ብውጽኢት ምርጫ ሓጎሶም ዝገልጹን ዝቃወሙን ዜጋታት ምርኣዮም ይገልጹ።
ናይ ኬንያ ሃገራዊ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ብወገኑ ኣብ ነሓሰ 7,2017 ኣብ ዝነበረ ግጭት ፖሊስ 24 ሰባት ምቕታሎም ይኸሱ፡ ፖሊስ ግን ነዚ ይነጽጉ።


text:
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ግድብ ዓብዪ ህዳሴ ኢትዮዽያ ወግዓዊ መርገፂ ኣይሓዘትን። እዚ ግድብ‘ዚ መንግስታዊ ፕሮጀክት‘ዩ።ኣብ ምህናፅ‘ቲ ግድብ ቀጥታዊ ደገፍ ገንዘብ ኣይንገብርን ኢለን ኣምባሳደር ሃስላክ።
ኩባንያታት ኣሜሪካ ግና ኣብ ምዝርጋሕ መስመር ኤሌክትሪክ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ሓይሊ ናብ ወፃኢ ንምሻጥን ድልየት ኣለዎም።ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ትነጣጠፈሎም ዘፈራት ሕርሻ፣ትምህርትን ጥዕናን‘ዮም።
ንሰራዊት ኢትዮዽያ ካብ ኣፅዋር ወፃኢ ዘሎ ነገራት ንድግፍ።ንሰራዊት ሶማልያ ንዘሰልጥኑ‘ውን ንሕግዝ።ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ካብ ዝኣተውሉ ጊዜ ንዳሓር ኣብ ባይታ ይራኣይ ዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ዘግርም‘ዩ ይብላ እተን ኣምባሳደር።
ብዛዕባ ኤርትራ ”ፖሊሲና ኣይተቀየረን።ብርክት ዝበሉ ክንዘራረበሎም ዝግባእ ኣጀንዳታት ኣለውና።ካብኡ ዝሓለፈ ክልተ ሃገራት ምስ ዝሳሓሓባ ኣፈላላየን ኣብ ሰደቃ ኮፍ ኢለን ክፈትሐኦ ኢና ነተባብዕ።ስለዚ ነዚ ምስሕሓብ ኣብ ምፍታሕ ቀጥታዊ ተሳትፎ የብልናን” ኢለን።
እተን ኣምባሳደር ”ኣብ መዓስከር ኤርትራውያን ስደተኛታት በፂሔ ነይረ።ብሕልፊ ቆልዑ ክትሪኢ ከለኻ፣ህዝቢ ካብ ሃገሩ ብከም‘ዚ ክስደድ ምርኣይ ኣዝዩ ዘጉሂ‘ዩ። ኣዝዩ ዘሕዝን‘ዩ።ብጠንቂ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድዩ ቁጠባዊ ፀገም ክስደዱ ከለው ምርኣይ ከምዝመስለኒ ኣዝዩ ዘሕዝን‘ዩ“በላ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ ብክፍሊ ኣፍሪካ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝተዳለወ መድረኽ ሰብ ሙያ ተሳተፎ ምርጫ ማሕበረሰባት ከምዝሓበሩዎ ኣፍሪካዊያንን ካልኦትን ኣብ መስርሕ ፖለቲካ ዩናይትድ ዝገብሩዎ ተሳትፎ ንባዕሎምን ንዕውት መፃኢ ህውይት ደቆምን ወሳኒ እዩ ኢሎም።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ልዕሊ 1.2 ሚሊዮን ካብ ኣፍሪካ ዝመፁ ነበርትን ዜጋታትን ኣለው።ናይቲ ማሕበረሰብ መራሕቲ ግን ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተወልዱ ስለ ዘይሓውስ እቲ ኣሃዝ ካብኡ ንላዕሊ እዩ ይብሉ።
ኣፍሪካዊያን፣ኢትዮጵያዊያን ኣሜሪካዊያንን ኣብ ምርጫ ዩናይትድ ስቴትስ ዘለዎም ተሳትፎ ብዝምልከት ኣብ ትካል ቤት ምኽሪ ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ብዓልቲ ሙያ መፅናዕትን ፖሊሲን ዶ/ር መና ደምሴ "ንሕና 4 ሚእታዊ ብፅሒት ኣለና።ካብ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን እውን 4 ሚእታዊ ኢና" ትብል።
ዶ/ር መና ብተወሳኺ ካብ 2008 ክሳብ 2012 ኣብ ዘሎ እዋን ካብ 130 ሚሊዮን ህዝቢ ልዕሊ 32 ሚሊዮን ሰባት ኣድሚፆም እዮም።እዚ ዓብዪ ታሪካዊ ፍፃመ እዩ።ካብዚ ንላዕሊ ድማ ዝሓዝናዮም ፖሊስታት እነረድአሉ መንገዲ እውን ከምዘሎ ትገልጽ።
ኣፍሪካዊያን ኣብ ፖለቲካውን ማሕበራውን መስርሓት ኣብ ዝገብሩዎ ተሳትፎ ካብ ከባቢያ ኣብያተ ምኽሪ ጀሚሩ ክሳብ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ተወዲቦም ምስታፍ ጀሚሮም ኣለው።ብዙሕ ዝተርፍ ነገር ግን ኣሎ።
ብትውልዲ ጋናዊ ዝኾኑ ኒ ኣኩቴ ንሓደ ጉጅለ ኣሜሪካዊ ኣፍሪካዊ ይመርሑ።ድምፂ ካብ ምሃብ ብዝዘለለ ፖሊስትታ ዝተወደቡ ፖለቲካዊን ማሕበራዊ ፍትሕን ብምውፃእ ድምፅኻ ምስማዕ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ።
ኣብ እዋን ምርጫ ጥራሕ ብፖለቲካ ምውዳብ ከይኮነስ ኣብ ካልእ እዋን ቁጠባዊ ዓቕሚ ኣብ ምህናፅን ንኹሉ ዝሓቖፈ ፖለቲካዊ ስልቲ ኣብ ምሕንፃፅን እቲ ጉዳይ ንምርዳእ ንኣፍሪካዊያን ይኹን ንካልኦት ኣሜሪካዊያን ወሳኒ ዜግነታዊ ተሳትፎ እዩ።
ሚካኤል እንዳለ ክኢላ ቴክኖሎጂ እዩ።ኣብ ቀዳማይ ወፍሪ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ባራክ ኦባማ ‘’ኢትዮጵያዊያን ንኦባማ’’ ዝተብሃለ ጉጅለ መስሪቶም ገንዘብን ካልኦት ደገፍን ኣተኣኻኺቦም እዮም ይብል።ኣብ ዝነብርሉ ሃገር ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ምስታፍ ዜግነታዊ ግብኡ ክኸውን ኣለዎ ይብል ብምውሳኽ።
ሕገ መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ካሊእ ሃገር ዝተወልዱን ዜግነት ዩናይትድ ስቴትስ ዝረኸቡን ሰባት ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት ዜግነት ካብ ንፕሬዝዳንትነት ወፃኢ ክምረፁ መሰል ሂቡዎም ኣሎ።


text:
ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ብቕዓት ዝህቦ ጋሽ-ባርካ ናብ 16 ክብ ኢሉ ኣሎ። ኣገልግሎት ጥዕና ብኹሉ መዳዩ ንምዕባይን ንምምዕባልን፡ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ስትራተጂያዊ ውጥን ሓንጺጹ ይዓዪ ከምዘሎ፡ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ኣገልግሎት ጥዕና ኣቶ ብርሃነ ገብረትንሳኤ፡ ግዝያዊ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ህዝባዊ ጥዕና ዶክተር ዓንደብርሃን ተስፋጽዮንን ኣማኻሪ ሚኒስተር ዶክተር ምስማይ ገብርሂወትን ምስ ኤሪ-ቲቪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መሕትት ገሊጾም።
ኣቶ ብርሃነ ገብረትንሳኤ፡ ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ናጽነት፡ ዝርጋሐ ኣገልግሎታት ጥዕና ናብ ዝሰፍሐ ኩርናዓት ሃገር ብምብጻሕ ዘነይት ዓወታት ከምእተመዝገበ ኣረዲኡ።
ህዝቢ፡ ኣገልግሎት ጥዕና ከምቲ ዝድለ – ብቐረባ ክረክብ፡ ትካላት ጥዕና ብዓቕሚ-ሰብን መሳርሒታትን ደልዲለን፡ ዝህብኦ ኣገልግሎት ብዓይነትን ትሕዝቶን ንምስፋሕን ፊናንስያዊ ውሕስነት ከምዝህሉ ንምግባርን፡ ካብ 2017 ክሳብ 2022 ዝኸይድ ኣድማሳዊ ሸፈነ ጥዕና ዝመሰረቱ ውጥን ተዳልዩ፡ ብልዑል ኣድህቦ ይስራሓሉ ከምዘሎ እውን ሓቢሩ።
ዶክተር ዓንደብርሃን ተስፋጽዮን፡ ኣብ ክኢላዊ ዓቕሚ-ሰብ ርኡይ ገስጋስ ከምእተመዝገበ፡ ምስ’ቲ ክኢላዊ ዓቕሚ ዝኸይድ ዘበናዊ መሳርሒታት ብምትእትታው ዓይነታዊ ኣገልግሎት ንምሃብ እውን ብዙሕ ከምእተሰርሐ ገሊጹ።
ናብ ወጻኢ ኬድካ ምሕካም ዝሓቶ ልዑል ወጻኢታትን ሃልኪን ንምጉዳል፡ ክኢላታት ኣብ ወጻኢ ብምስልጣንን ምስ ናይ ደገ ክኢላታት ብምትሕግጋዝን ኣብ ውሽጢ ሃገር ከምዝወሃብ ንምግባር ይስራሕ ከምዘሎ፡ ናይ መንሽሮ ማእከል ኣብ ውሽጢ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ንምህናጽ ምድላዋት ከምእተጻፈፈ፡ ሕክምና ገጽ፡ መንጋጋ፡ ኣፍን ኣስናንን ከምኡ’ውን ኣገልግሎት ወሊድ ንምስፋሕ ድሮ ትሕተ-ቅርጺን መሳርሒታትን ይዋደድ ከምዘሎ ከኣ ኣረዲኡ።
ዶክተር ምስማይ ገብርሂወት ድማ፡ ጸቕጢ-ደም፡ ሽኮርያ፡ መንሽሮ፡ ሕማም ልቢ፡ ጸገማት ስርዓት ዙረት ደም፡ ስርዓተ-ምስትንፋስን ሕዱር ሕማማት ሳንቡእን፡ ካብ’ቶም እናገነኑ ዝመጹ ዘለዉ ሕማማት ምዃኖም ኣመልኪቱ።
ህዝቢ ንቕሓቱ ኣበሪኹ – ዘይምዕሩይ ኣመጋግባ፡ ልዑል ኣልኮላዊ መስተ፡ ትምባኾን ካልኦት ሓደገኛ ወልፍታትን ብምውጋድን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ብምዝውታርን ክከላኸሎም መኺሩ። ክኢላዊ ዓቕሚ፡ ቀረብ መድሃኒትን ካልእን ልዑል ኣድህቦ ተዋሂቡዎ ይስራሓሉ ከምዘሎ ድማ ሓቢሩ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሽድሽተ ኣዋርሕ፡ ኣብ ገጠራት ዞባ ማእከል፡ ሸፈነ ክታበት ናብ 87 ሚእታዊት ክብ ከምዝበለ፡ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ብ26ን 27ን ሓምለ ኣብ ዓዲ-ጓዕዳድ ኣብ ዝገበሮ ገምጋም ስራሕ ተሓቢሩ።
ኣብ ቀዳማይ መንፈቕ – ሓድሽ መልከፍቲ ሕማም ዓሶ ከምዘይነበረ ዝጠቐሰ ጸብጻብ ጨንፈር፡ መጠን ክታበት ኣብ ንኡስ ዞባ በሪኽ ናብ 89 ሚእታዊት፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሰረጃቓ ናብ 90 ሚእታዊት፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ጋላ-ነፍሒ ድማ ናብ 85 ሚእታዊት ክብ ከምዝበለ ኣብሪሁ።
ዝበዝሓ ነብሰ-ጾራት ናብ ትካላት ጥዕና ከምዝመላለሳን ኣብኡ ከምዝሓርሳን ክጥቀስ እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ጋላ-ነፍሒ ኣገልግሎት ቅድመ-ሕርሲ ናይ ዝረኽባ ነብሰ-ጾራት ቊጽሪ፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ብዕጽፊ ከምዝወሰኸ ከም ኣብነት ተጠቒሱ።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ማእከል፡ ዶክተር ተስፋይ ሰሎሞን፡ እቲ ገምጋም – ትካላት ጥዕና ዝህባኦ ኣገልግሎትን ብድሆታተንን ፈሊጥካ፡ ናይ ስራሕ መደብ ንምውጻእ ኣገዳሲ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ፡ ዝተራእዩ ሕጽረታት ፍታሕ ክናደየሎም፡ ኣፍልጦን ንቕሓትን ዜጋታት ክብ ንምባል ድማ ጐስጓሳት ክካየድ ዝብሉ ለበዋታት ቀሪቦም።


text:
ሚኒስትሪ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ኢትዮጵያ ካብ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ክሳብ ብደረጃ ዩኒቨርሲቲ ሳይንሳዊ ምርምር ንዝመሃዙ ብሉፃት ተመራመርቲ 2007 ዓ.ም ሽልማት ሂቡ’ሎ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ሳይንስ እንስሳ ዘቕረቦ ውፅኢት ሳይንሳዊ ምርምር ካብ 34 ዩኒቨርሲታት እታ ሃገር ዝበለፀ ኮይኑ ተሓርዩ’ሎ። ብመሰረት እዚ ኣላሕም ዓድና ንኽስረራ ዝደፍእ ቴክኖሎጂ (Estrus synchronization) ብምጥቃም ዝተመሓየሸ ዓሌት ከፍቲ ዘምፅእ ሜላ ዝመሃዙ ሓጋዚ ፕሮፌሰር ዶክተር በሪሁ ገብረኺዳን ተሸሊሞም።
ቀንዲ መልዐሊ እቲ ምርምር ኣብ ኢትዮጵያ ዝተመሓየሸ ዓሌት እንስሳ ንምርካብን ብኡ ኣቢልካ ሃፍቲን ውፅኢትን እንስሳ ንምምዕባልን ዝዓለመ ንምዃኑ ዶ/ር በሪሁ ገሊጾም። ውፅኢቱ ድማ ኣላሕም ዓድና ንኽስረራ ዝደፍእ ሆርሞን ብመልክዕ መርፍእ ብምሃብ ካብ ወፃኢ ሃገራት ምስ ዝተረኸቡ ዓሌት ብምድቓል ዝተመሓየሻን ዝበለፀ ውፅኢት ዝህባን ጥሪት ንምፍራይ ኣኽኢሉ’ሎ።
እዚ ሜላ’ዚ ኣብ ትግራይ ተግባራዊ ብምግባር ካብ 2004 ዓ.ም ክሳብ ዓሚ 2006 ዓ.ም ኣብ ውሽጢ ሰላስተ ዓማውቲ ን85 ሽሕ ኣላሕም እቲ መድሓኒት ብምሃብ 40 ሽሕ ናይ ወፃኢ ምሩፃት ዓሌት ከፍቲ ንምርካብ ተኻኢሉ’ሎ። ብመዳይ ምህርቲ ፀባ እንትረአ ሓንቲ ላሕሚ ዓድና ኣብ መዓልቲ 1.5 ሊትሮ ፀባ ትህብ፣ ናይ ወፃኢ ሃገር 25 ሊትሮ ትህብ፣ እታ በቲ ናይ ሐዚ ሜላ ምርምር ትዳቐል ዘላ ድማ ካብ 15 ክሳብ 17 ሊትሮ ትህብ።
ሎምቕነ ኣብ ዝተኻየደ ሃገራዊ መድረኽ ሽልማት ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ሽልቶም ዝተቐበሉ ኣብ ኮሌጅ ሳይንስ እንስሳ ዩኒቨርቲ መቐለ ሓላፊ፣መምህርን ተመራማርን ዶክተር በሪሁ እቲ ናብ ሽልማት ዘብቀዐ ውፅኢት ምርምር ድማር ፃዕሪ ዩኒቨርሲቲ መቐለን ሓገዝቲ ትካላትን ምዃኑ ይገልፁ።


text:
ሓደ ካብቶም ኢትዮጵያ ዘፍረየቶም ላዕለዎት ሓኻይም ማህፀንን ጥንስን ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው ብኽልተ መዳይ ተሸሊሞም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሓደ ገፅ ኣብ መዳይ ጥዕና ብዘርአይዎ ንኡድን ዕዉትን ስራሕ መዋእላዊ ተሸላሚ ገይሩ ሓሪዎም እዩ።
ኻልኣይ ድማ ኣብ ሞያ ሕክምና እርኑብን ኣብነታውነ ምዃኖም ዝገልፅ ክብሪ ብምሃብ እውን ሸሊምዎም’ሎ።
ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው ኣብቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ዘበነ ስርሖም ህይወት ብርክት ዝበላ ኣዴታትን ህፃውንትን ብምድሓን ኣብ ልቢ ተጠቀምቲ ዝሰፈሩ ሓኪም እዮም። ብተወሳኺ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ሳይንስ ጥዕና ብምምሃር ብርክት ዝበሉ ሰብ ሞያ ጥዕና ዘፍረዩ ምሁር እዮም።
ዶክተር ኣማኑኤል ኣብ ጥዕናዊ ስራሕቲ ብፍላይ ሞት ኣዴታትን ህፃውንትን ኣብ ምንካይ ዘድሀበ ምርምር ብምክያድ ውፅኢቱ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ካብ ሃገር ወፃእን ኣብ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ መጽሄታት ተሓቲሙ ቀሪቡ እዩ። ብተወሳኺ ካብ ልምዲ ስረሖም ብምብጋስ “ወለላ” ዘርእስታ መጽሓፍ ብቋንቋታት ትግርኛን ኣምሓርኛን አሐቲሞም ንንባብ ዘብቀዑ ላዕለዋይ ሓኪም እውን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ናይ ገጽ መግለጺ ስምዒት (facial expression) ኣብ ገጽ ዝርከቡ ጭዋዳታት ዝፈጥርዎ መግለጺ ውሽጣዊ ስምዒት እዩ። እዚ ናይ ገጽ መግለጺ ወዲ ሰብ ብኣፉዊ ቛንቋ ክረዳዳእ ቅድሚ ምጅማሩ፣ ከም መግለጺ ስምዒታት ይጥቀም ነይሩ። ናይ ገጽ መግለጺ ግን ደቂ ሰብ ጥራይ ዘይኾኑ እንስሳታት’ወን ይጥቀምሉ እዮም። ደቂ ሰባት ንናይ ገጽ መግለጺ ወይ ምልክት ብወለንታኦም ክፈጥርዎ ይኽእሉ እዮም። መብዛሕታኡ ግዜ ግን እዚ ዓይነት መግለጺ ኣብ ውሽጢ ብዝብገስ ስምዒታት ስለዝፍጠር ብዘይ ድሌት’ዩ ዝንጸባረቕ። ንሓንሳእ’ወን ገለ ገለ ናይ ገጽ መግለጺታት ክትዓግቶም እናደለኻ’ወን ካብ ቁጽጽርካ ወጻኢ ይንጸባረቑ እዮም።
ሓደ ሰብ ብውሽጡ ሓሪቑ እንከሎ ውሽጣዊ ስምዒቱ ሓቢኡ ክስሕቕ ይፍትን እዩ። እንተኾነ ዋላ’ኳ ውሽጣዊ ስምዒት ሓቢእካ ካልእ ስምዒት ናይ ምንጽብራቕ ክእልተ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝፈላለ እንተኾነ፣ ኣብ ገጽ ናይ ሓደ ሰብ ክልተ ዓይነት መግለጺ ኣብ ሓደ እዋን ክንጸባረቕ ከቢድ ስለዝኾነ ዝበዝሕ ግዜ እቲ ናይ ብሓቂ ውሽጣዊ ስምዒት እዩ ዝንጸባረቕ።
ገለ ናይ ገጽ መግለጺታት ብቐሊሉ ክንበብ ይኽእል እዩ። ደቂ ሰብ ናይ እንስሳታት ወይ ወን እንስሳታት ናይ ደቂ ሰብ ገጽታዊ መግለጺ ኣብ ምርዳእ ግን ይሽገሩ እዮም። ገለ ናይ ገጽ መግለጺታት ከኣ ዋላ’ወን ኣብ ደቂ ሰባት ርዱኣት ዘይክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ናይ ፍርሒን ጽልኣትን መግለጺታት ምፍላዮም ኣሸጋሪ እዩ። ናይ ገጽ መግለጺ ኣብ ናይ ገጽ ጭዋዳታት ስለዝፍጠር፣ ኣብዞም ጭዋዳታት ገለ ምምዝባል ምስ ዘጋጥም ብእኡ መንጽር እቲ ናይ ገጽ መግለጺ (ምልክት) ወን ክመዛብል ይኽእል እዮ። እዚ ደጋዊ ጠንቂናይ ጭዋዳታት ምጭምዳድ ኣብ ዘጋጥም ሰባት ርኡይ ጸገም እዩ። ከምዚ ዓይነት ጸገም ዘለዎ ሰብ ሕጉስ ከሎ’ወን ዝበኪ ዘሎ እዩ ዝመስል። ብዘይካ’ዚ ናይ ገለ ሰባት ኣቃውማ ጭዋዳታት ፍሉይ ጸገም ክህሉዎ ስለዝኽእል ብዘይካ ንዝተወሰነ ስምዒታት ካልእ ከንጸባርቁ ዘይኽእሉ ኣለዉ። ወይ’ወን ኣብ ኣይ ሰሓቕ ህሞት ከለው ንሕርቃን ዝመሳሰል ናይ ገጽ መግለጺ የንጸባርቑ።
እዚ ይኹን’ምበር ገለ ገለ ናይ ገጽ መግለጺ ኣብ ኩሎም ደቂ ሰባት ወይ እንስሳታት ብዘየጋጊ መገዲ ይንጸባረቕ እዩ። ከም ኣብነት ሓደ ሰብ ኣብ ዝሓርቀሉ ግዜ እቲ ኣብ ገጹ ዝንጸባረቕ ስእሊ ሓሪቑ ከም ዘሎ ብንጹር እዩ ዝርአ። ብተመሳሳሊ ብ ሓጎስ ዝፍጠር ናይ ገጽ መግለጺ ‘ወን ፍጹም ዘጋጊ ኣይኮነን።


text:
Events
ውርሻ ጸሃይቱ በራኺ
30 May 2018
ውርሻ ጸሃይቱ በራኺ (PDF)
ጸሃይቱ በራኺ፡ ሓንቲ ካብ ጐብለላት ዘመናዊ ሙዚቃን ዓበይቲ ባህላዊ ሓርበኛታትን ኤርትራ፣ ኣብ ስደት፡ ኣብ ሮተርዳም፡ ሆላንድ፡ ኣብ መዓልቲ ናጽነት ሃገረ ኤርትራ፡ 24 ግንቦት 2018፡ ኣብ 79 ዕድሜኣ ዓሪፋ። ስነ-ስርዓት ቀብራ ሎሚ መዓልቲ፡ 30 ግንቦት 2018 ኣብ ኣስመራ ኪፍጸም ኢዩ። ዘመነ ግርንቢጥ ኰይኑ፡ ከም በዓል ጸሃይቱ ዚኣመሰሉ፣ ንናጽነት፡ ንባህልን ንሰውራን ደርማስ ኣበርክቶ ዚገበሩ ዓበይቲ ጀጋኑ ኣብ ስደት ኪበልዩ ንዅሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ድርብ ሓዘን ኢዩ። በዚ ሕማቕ ኣጋጣሚ እዚ፡ ኤሪ-ፕላትፎርም ዓሚቝ ሓዘንና እናገለጽና ንመላእ ቤተሰብን ፈተውትን ጸሃይቱ ጽንዓት ይሃብኩም፣ ንዓኣ ድማ መንግስተ ሰማይ የዋርስኪ ንብል።
እታ ብዕሸላ ውሻጠ ዚፈንጠሰት
ብእግሪ-ተኽላ ድሕረት ዚመከተት
ሓብሓቢ ዘይብላ ምቍንጻብ ዚሰገረት
ኣላይ ዘይብላ ኣብ ነብሳ ዚተኣማመነት
ዘንበልበለት እወ! ኣርማ ማዕርነት
ዚሰበረት መቑሕ ባርነት
ንሃገራዊ ዕላማ ኣንጊሃ ዚመረሸት
መዓልቲ መሪጻ ኢሎምኒ ከይኣወጀት
ኣብ ከቢድ ዝኽሪ ናይ ጅግንነት።
ኣማን ብኣማን ትንሳኤ ባህሊ ኢኺ
ቅርሲ ዓባይ ኣባ ሻውል መዕበይትኪ
ቅኒት ክራርኪ መግለጺት ባህግኺ
ስነ ጥበብኪ ኣብሪህኪዮ ብግጥምኺ
ጻት ንጻት በጺሑ ብደርማስ ድምጽኺ።
ብዜማኣ መናእሰይ ኰስኲሳ
ወኒ ሃገራውነት ኣልቢሳ
ብጥዑም ድምጻ መንፈስ ሰባት ኣሐዲሳ
ብትሕዝቶ ቃላታ ፍቕሪ ጐስጒሳ
ብልቦናኣ ሃገር ሞጒሳ
ብቈራጽነታ ሓሞት ጸላኢ ኣፍሲሳ።
እወ! ንጅግንነት ይከኣሎ ኣዚማ ኣወሪቓ
ንዋርሳይ ሕድሪ ኣያታቱ ኣስኒቓ
ንህዝባ ሓርነቱ መሪቓ።
መዓልቲ ናጽነት ከይከውን ንውልቀ-መላኺ መመደሪ
ባንዴራና ኰይኑ ከይተርፍ ነጸላ መሳዕስዒ፡ መዳኸሪ
ደም ሰማእታትና ፈቐድኡ ከይዛሪ
ኢላትና ኣይትረስዑኒ ከምቶም ዝጠለምኩሙዎም ሰብ ሕድሪ
ዳግማይ መርሹ ንሃገራዊ ክብሪ።
እወ! ጸሃይቱ ህልውቲ ኢኺ ኣብ ሕልናና
ፍትውቲ ኢኺ ኣብ ልብና
ህብብቲ ኢኺ ኣብ ህዝብና
ሓወልቲ ኢኺ ኣብ ቅርሲ ሃገርና።
ብሰላም ዕረፊ
ነዛ እትስዕብ ደርፊ ጸሃይቱ ክትሰምዑ ንዕድም


text:
ሕቡራት መንግስታት ዓለም ኣብ 181 ውሳኔኡ ናይ እስራኤል ናጻ ሉኣላዊ ሃገራውነት ዘረጋግጽ ውሳኔ፥ ምሉእ ብምሉእ ዘይገልጽ ናይ እስራኤል መንግስቲ ዘጽደቖ መግስታዊ ብሔር ሕጊ ኣብ ልዕሊ ነቶም ሰዓብቲ ሃይማኖት ኣይሁድ ዘይኰኑ ካብ ጠቕላላ ሕዝቢ እስራኤል 20 ሚእታዊ ዝሽፍኑ ዓረብ እስራኤላውያንን ካልኦት ዘይሰዓብቲ ሃይማኖት ኣይሁድን ኣድልዎ ምዃኑ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያክ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፒዛባላ ገሊጾም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ እስራኤል ሕዝባዊ ባይቶ ዕለት 19 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ብጸቢብ ኣብላጺ ድምጺ ዘጽደቖ መንግስታዊ ብሔረ ሕጊ ነቶም ዘይኣይሁዳውያን እስራኤላውያን ኣድልዎ እዩ እንክብሉ ዝገለጹ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፒየርባቲስታ ፒዛባላ ብርቱዕ ተቓውሞ ከምዘስምዑ ክንገር እንከሎ፡ እቲ ሓድሽ ኣብ ኣስራኤል ዝጸደቐ ሕጊ ኣብ መሰል ርእሰ ውሳኔ ንኣይሁዳውያን ጥራሕ ዝውክልን እቲ እስራኤል ብሓይሊ እትሕዞ ከባቢ ከም ናይ ገዛእ ርእሳ ገይራ ኣይሁዳውያንን ኣስፊራ ሕጋዊ ናይ ገዛእ ርእሳ ከቢቢ ብምስያም እትፍጽሙ ተግባር ብሔራዊ ክብሪ እዩ እንክብል ዝጸደቐ ሕጊ ይትንትኖን፡ ነዚ ሓድሽ ሕጊ ቀዳማይ ጽኑዕ ናይ ተቓውሞ ርእይቶ ዝሃቡ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያክ ብፁዕ ኣቡነ ፒዛባላ ክዀኑ እንከለዉ፡ ናይቶም ካልኦት እስራኤላውያን ማሕበረ ክርስቲያን ሻቕሎቶም የቃልሑ ከምዘለዉን ዝተፈላለዩ ውልቀ ሰባትን እስራኤላውያን ጉጅለታት እውን እቲ ሓድሽ ዝጸደቐ ሕጊ መላኽን ዓሌታዊ ስርዓተ መንግስቲ ዘቕውምን ዓሌታዊ ስርዓት ምኽኑይ ዝገብርን እዩ እንክብሉ ተቓውሞ የስምዑ ከምዘለዉ ይንገር።
ንውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ቅዋማዊ ውሕስነት ዘጉድል እዩ
ነቶም ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ሕዝቢ እስራኤል 20 ሚእታዊ ዝሽፍን ፍልስእጤማውያን ተቕማጦ ኣብ እስራኤል እቲ ሓድሽ ዝጸደቐ ሕጊ ኣብ ግምት ከምዘይኣተዎ እንክንገር፡ እቲ ሕጊ ኣብቲ መሰረታዊ ሕጊ ብዝብል መጽውዕ ስም ዘሎ እስራኤል ሃገረ ኣይሁድ ቢሉ ዝገልጻ ቅዋም ከምዝተሳዄዔን፡ ናይ ውሽጢ ሕጊ ብዝብል ስም እውን ዝተገልጸ እንተዀነ፡ እስራኤል መንግስተ ብሔር ቢሉ ዝገልጻ ብምዃኑ ንደቀባት ሕዝብታትን ኣብታ ሃገር ንዝቕመጡ ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብን ሕገ መንግስታዊ መሰልን ክብርን ዘይውሕስን ነቶም 20 ሚእታዊ ካብ ጠቕላላ ህዝብ እስራኤል ዝሽፍኑ ናይ እስራኤል ፍልስጥኤማውያን መሰልን ክብርን ጠሩሹ ዘይውሕስ እውን ምዃኑ ይንገር።
ብሓጹር እቲ ሕጊ ነጻሊ እምበር ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብን ደቀባትን ዘየጠቓልል ፈላላይ ዝብል ትንተና ዝወሃቦ ኰይኑ፡ ፖለቲካዊ ርእየት ለበስ እምበር ናይ ሓባር መሰረታዊ ሕጊ ከምዘይኰነ ብብዙሓት ዝንቀፍ ኰይኑ፡ ማሕበራውን ፖለቲካውን መሰል ማዕርነት ዝጥሕስ፡ ነቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ እስራኤል ሉኣላውነት ዘረጋግጽ 181 ውሳኔ ዝግህስ፡ ነቲ እስራኤል ኣይሁዳዊ ሃገር ዝብል ቀዳማይ ሓሳብ ጥራሕ እንተዘይኰይኑ ስዒቡ ኣብ እስራኤል ተቐማጦ የዕራብ ውሕስነት መሰልን ክብርን ዝብል ንዝለሎ ሓሳብ ግምት ዘይህብ ብምዃኑ፡ ነቲ ውሳኔ 181 ሕቡራት መንግስታት ዓለም ምሉእ ብምሉእ ዘየጠቓልል ምዃኑ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መግለጺ ይሕብር።
ኵለን ኣብ እስራኤል ዝርከባ ሃይማኖታትን ዓሌትን ሕብረተሰብን ኣፍልጦ ምሃብ
ነቲ ናይ እስራኤል ሕዝባዊ ባይቶ ዘጽደቖ ሓድሽ ሕጊ፡ ነቲ ኣብ 1995 ዓ.ም. ዝጸደቐ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ነጻነትን ዝውሕስ መሰረታዊ ሕጊ ብዝብል መጸውዕ ዝግለጽ ውሳኔ ዝጻረርን ኣብ መንጐ ኣይሁዳውያንን ክልኦት ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ናይ መሰልን ክብርን ማዕረነት የሎን ዝብል እዩ፡ ክርስቲያን እስራኤላውያን ልክዕ ከምቶም ዘይኣይሁዳውን ክፍሊ ሕብረተሰብ ኣብ እስራኤል፡ እቲ ዝጸደቐ ሓድሽ ሕጊ ከምዘሻቕሎን ኣብ መንጐ እቶም ዜጋታት ናይ ሓንቲ ሃገር ማዕርነት መሰልን ክብርን ዘዛብዕን ንመጻኢ እታ ሃገርን ሕዝብን ሓደጋ ምዃኑ መግለጺ ፓትሪያርክ የመልክት።


text:
ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ፡ ንዘይመውት ፈውሲ’ለዎ!!
ብሽደን ሳሙኤል፡
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈረም ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ፡ ብምልኣት ከይተተግበረ እንሆ መበል 13 ዓመት ዕድሚኡ ይዛዝም ኣሎ። ልክዕ ንምዃን ዕለት 12 ታሕሳስ 2000 ዓ/ም፡ እቲ ስምምዕ ብወግዒ ኣብ ከተማ ኣልጀርስ ዝተፈረመሉ እዋን’ዩ።
ካብ’ዚ ዕለት’ዚ ንዳሓር ጥራይ፡ ኢትዮጵያ ንልዕሊ 4745 መዓልታት፡ ላኣላዊ መሬት ኤርትራ ብምሓዝ፡ ኣብ መሬትና ተኾይጣ ንውሳኔ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ብምርጋጽ፡ጎበጣኣ ከተርግእ ህርድግ ክትብል ንዕዘብ ኣሎና።
እዚ ንዘመናት ዝኸደ ኢምጰራጦርያዊ ናይ ምግባትን ምስፍሓፋሕን ኣተሓሳስባን፡ ናይ ምጥራር ደግስን ከይሓድጎም ድኣ፡ ስለምንታይ መራሕቲ ወያነ ነቲ ስምምዕ ፈሪሞምሉ? ውሳኔታት፡ ኩሎም ቀየድትን ናይ መወዳእታን ምዃኖም እንዳፈለጡ ስለምንታይ ብዘይ ውዓል ሕደር ይፍርምሉ? ዝብል ሕቶታት ብብዙሓት ለባማትን ግዱሳትን ዝልዓል ነጥብታት’ዩ። እቲ መልሲ ግን ኣዝዩ ቀሊል’ዩ። ንዘይመውት ፈውሲ’ለዎ…..።
ብዘይ ቃልዓለም፡ ስምምምዕ ሰላም ኣልጀርስ፡ ውጽኢት ኤርትራዊ መኸተ’ዩ። ስርዓት ወያነ ብዶብ ኣሳቢቡ ንኤርትራ ብምውራር ከረጋግጾ ዝሓለነ ዓወታት፡ ንባድመ ንምምላስ ጥራይ ከምዘይነበረ ዘይግንዘቡ ኣዝዮም ውሑዳት ኢዮም ክኾኑ ዝኽእሉ። እቲ ቀንዲ ዕላማኡ፡ መሬት ኤርትራ ብምቁጽጻር፡ መንግስቲ ኤርትራ ቀይርካ፡ መጋበርያ ስርዓት ምትካል፡ ብኡ ኣቢልካ መግዛእታዊ ህላወኻ ብኢድ ኣዙር ምርግጋጽ ኢዩ ነይሩ። “ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ክንቋጻጸራ ኢና፡ ኣይተባኹሩና፡ ቁሩብ ትዓገሱ” እንዳበልካ ብቀትሪ ምሕላም ዝተራእየሉ ጊዜ ዝርሳዕ ኣይኮነን።.
ሕልምን ጋህድን በበይኖም ምዃኖም ግን፡ ሓያል መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ብግብሪ ኣረጋጊጽዎ። ዝተጋዕረ እንተተጋዕረ፡ ዘይተዳረተ እንተተጓረተ፡ ዘዝመጸ እንዳተመንጠለ፡ ዘዝበረረ እንዳተዓምጠረ፡ ዘዝወፈረ እንዳተለቅመ፡ ዘዝሰጎመ እንዳተቐርሰመ፡ ኣስመራ ምእታው ዘይሕሰብ ኮነ። ብመንጽሩ፡ ኣብ’ቲ ንጊዝይኡ ብስልቲ ዝተገድፈ ቦታታት፡ ዝምታ ጨናመና፡ ምፍሓር ኣስከሬን ስውኣት፡ ምግሳስ ኣራጋውያን ኣንስትን፡ ዝምታ ጨርቀ-መርቂን ከም ጅግንነት ትዓለለሉ። ገለ መምለስ ገዛ እንተረኸቡ ንዓሰብ ገጾም ምስ ተጠውዩ’ውን ካብ’ቲ ዝቐደመ ብዝበኣሰ ዘስካሕክሕ መቕዘፍቲ ምስ ኣጋጠሞም፡ ናብ ምግባር ዓቕሞም ብርእዮ ለሚሱ። ሽዑ ኣብ ከም’ዚ ኩነታት ምስ ወደቁ ከኣ’ዮም ኣኸደምቶም ሕሹኽ ዝብልዎም። ልክዕ ከምታ ናይ ኣየር ሞራተሪዩም ምዃና’ያ።
“ምጥቃዕ’ሲ ይትረፍኩም፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ንነብስኹም’ውን ክትከላኸሉ ዘይትኽእሉ ገለ ነገር ግበሩ” ምስ በልዎም፡ ኣብ ምቕብሕባሕ’ዮም ኣትዮም።
ተሪር መስታ ናይ’ቲ፡ ሰቡን ንብረቱን ብውሕልነት እንዳዓቀበ ዝካላኸል ዝነበረ ሓይልታት ምኽልኻልና፡ ኣበይ ከምዝዓልብ ኣሻቒልወን ብኣንክሮ ዝካተተላ ዝነበራ ኣዒንቲ “ለባማት ዘበንና” እንዳበዝሓ መጺኤን። ድሕሪ ናይ ዓሰብ ደምሳሲ ግብረ-መልሲ፡ ንወያነ ንምድሓን ዳርጋ ግሁድ ዘመተ’ዩ ተኻይዱ። ከም መዋጽኦ ኸኣ፡ ዘተ ሰላም ኣልጀርስ፡ ንዘይመውት ፈውሲ’ለዎ ብዝዓይነቱ ትኣምራት ተወሊዱ። ብቕልጡፍ ከምትዓኹኽ ተጌሩ። ብሃታ-ሃታ ኣብ ምፍርራም ተበጺሑ። ዝተመዘዘ ሻምላ ሓየት ኣብ ሰፈሩ ተመሊሱ። ሓላሚ ዲሒኑ። ዳግማይ ክሓልምን ነገራት ክሓላልኽን ግን ዕድል ረኺቡ። ሽዑ ንስክላ እንተዘይሰርርሲ እንታይ ኮን ምሰዓብ?..........። ሽዑ’ሞ ሽዑ’እንድዩ ኾይኑ። ሓሊፉ።
ከም’ቲ ንዘይመውት ፈውሲ፡ ንርስቲ ከኣ መዓልቲ’ለዎ። መሬትና ኣብ ዝኸዶ የብሉን፡ ብመሰረት’ቲ ዝተዋህበ ቀያዲን ናይ መወዳእታን ኣህጉራዊ ብይን፡ ኣብ ትሕቲ ዋናታቱ ክምለስ ናይ ጊዜ ሕቶ ጥራይ’ዩ።
ብምኽንያት መበል 13 ዓመት ምኽንያት ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ፡ ከም ኤርትራውያን ንሰላም ዝዘርጋሕናየን ኣእዳውና ኣይዓጸፍናን፡ ኣውሓስቲ ሰላም ብዘለዎም ሞራላዊ ግዴታን፡ እቲ ስምምዕ ዘሰክሞም ሓላፍነትን፡ ንበዳሊ ዓገብ ክብሉን፡ ንወራሪ ክቐጽዑን፡ ደጋጊምካ ምጽዋዕን ምዝኽኻርን ክኣ ግቡእና መሰልናን ክኸውን ኣለዎ።
ዓወት ንሓፋሽ!


text:
እቲ ሎማዕንቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተውሃበ መግለፂ ኣብ መንጎ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ወፃእን ዝርከቡ መራሕቲ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክስርስቲያን ዘሎ ኣፈላላይ እናሰፍሐ ከምዝቐፀለ ዘርኢ እዩ።
ዓቃቢ መንበረ ፓትሪያሪክ ብፁእ ኣቡነ ናትናኤል ኣብዝተረኸብሉ ኣብ ቅዱስ ሲኖዶስ ንጋዜጠኛታት ዝተነበበ እዚ መግለፂ እዚ ኣብዚ እዋን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ራብዓይ ፓትሪያሪክ ብፁእ ኣቡነ መርቆሪዮስ ዘተኮረ እዩ።ራብዓይ ፓትሪያሪክ ስልጣን ሒዞም ዝነበሩ ብርትዓዊ መንገዲ ኣይነበረን ይብል እቲ ዝተነበበ መግለፂ።
ናይ ገዛእቲ ሓይሊ ተጠቒሞምን ኣብ ልዕሊ እቲ ሲኖዶስ ተፅዕኖ ብምሕዳርን ህገ-እግዝኣቢሄር ጥሒሶም ስልጣን ፓትሪያሪክነት ዓቲሮም ዝበለ እቲ መግለፂ ‘’ኣብ ክንዲ ንእግዚኣብሄርን ሓቅን ክእዘዙ ጠጠው ንዝበልሉ ምድራዊ ስልጣን ብምድላው ዝተዛብዐ ኣሰራርሓ ብምኽታል፣ሓቅነት ዘይብሉ መልእኽቲ ብምምሕልላፍ ነታ ቤት ክርስቲያን ንነቐፌታ ኣሳጢሖምዋ፤ንህዝቢ’ውን ኣቐይሞም እዮም።’’ይብል።
ኣቡነ መርቆሪዮስ ናይ ፓትሪያርክነት ስልጣኖም ዝገደፍዎ 18 ነሓሰ 1983 ዓ/ም ንቅዱስ ሲኖዶስ ብምእካብ ስልጣኖም ንኽርከቦም ምስሓተቱ ከምዝነበረ ብመርትዖ ብምድጋፍ እቲ መግለፂ ይሕብር።
ካብቲ ግዜ እቲ ኣቡነ መርቆርዮስ ፓትሪያሪክ ልሰዘይኮኑ ክልተ ፓትሪያርካት ከምዝነብሩ ይዝረብ ዝነበረ እውን ጌጋ እዩ ኢሉ’ሎ።
ንራብዓይ ፓትሪያሪክ ኣቡነ መርቆስሪዮስ ብተደጋጋሚ ዝቐረበ ናይ ሰላም ፃውዒት ሰማዒ ስለዘይረኸበ ቅዱስ ሲኖዶስ ሻድሻይ ፓትሪያሪክ ብምምራፅ ስርሑ ንምቕፃል ወሲኑ’ሎ ይብል እቲ መግለፂ።
ኣብ ስደት ናይ ዝርከብ ሲኖዶስ ሓላፊ ርክብ ህዝብን ኣብ ካናዳ ኣማሓዳሪ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቃ ካህናት ምሳሌ እንግዳ ግን ኣቡነ መርቆሪዮስ ዝተመርፁ ብህገ ቤተ ክርስቲያን እዩ ይብሉ።’’ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ መርቆሪዮስ ዝተመረፁ ብህገ ቤተክርስቲያን ብምልኣተ ጉብኤ ከምዝኾነ ሙሉእ ዓለም ይፈልጥ እዩ።ሎሚ ኣብ ስልጣን ዘለው እውን ይፈልጡዎ እዮም።’’
ናይ ፓትሪያሪክ ስልጣኖም ባዕሎም እዮም ገዲፍምዎ ንዝተብሃለ እውን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዝስልጣን ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ግርማ ብምልኣተ ጉባኤን ብሕግን ከምዝተመረፁን ዝወፁ እውን ብድፍኢት ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ዝንበሩ ኣቶ ታምራት ላይኔ ከምዝነበረ ምምስካሮም ኣረዲኦም ሊቀ ካህናት ምሳሌ።


text:
ኣብ ኢኳቶርያል ጊኒ ንዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝገየሹ መራሕቲ ኢትዮዽያን ግብፅን ተራኺቦም ከምዝተዘራረቡ ተገሊፁ።
ኣማኻሪ ቀ/ሚ ኢትዮዽያ ዝኾኑ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ፣ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሴን ካልኦት ኣጀንዳታትን ሰፊሕ ልዝብ ኣካይዶም፣እንተኾነ ዝተበፅሐ ሓድሽ ስምምዕነት የለን።ክልቲኦም ወገናት፣ሪኢቶ ናይ‘ቲ ካልእ ወገን ንምስማዕ ኪኢሎም‘ምበር ዝበፅሕዎ ስምምዕነት የለን ኢሎም።
ኣብ ጉዳይ ህንፀት ግድብ ህዳሴ ሓድሽ ሓባራዊ ኮሚቴ ምቋም ዝብል ዝተበፅሐ ስምምዕነት‘ውን የለን ኢሎም ኣቶ ጌታቸው ረዳ።እቲ ኣጀንዳ ተላዒሉ ነይሩ ዝበሉ እቶም ኣማኻሪ ቀ/ሚ፣ግብፂ ናብ‘ቲ ዝተሓሰመቶ ኣኼባ ሰለስተ ሃገራት(ኢትዮዽያ፣ ሱዳን፣ግብፂ) ንክትምለስ ኣብ ስምምዕነት ከምዝተበፅሐ ጠቂሶም።
ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ኣኼባ ሰለስተ ሃገራት ክጅምር ኣለዎ ዝብል መርገፂ ከምዘንፀባረቁ‘ውን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም።


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝነብሩ ኣይተ ሰለሞን ሓጎስ ምስ ስድረኦም ሄርሜላ ሓጎስን ናሆም ሓጎስን ብምዃን ዝላ ኣኹዎም 340 ዝተፈላለዩ መፅሓፍቲ ንተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ቤት ምህርቲ ፅገሬዳ ተዋሂቡ ኣሎ።
ነቲ ሓገዝ ዘበርከቱ ተወላዲ እቲ ከባቢ ኣይተ ፍፁም ኣስገዶም ንለገስቲ ብሽም ህዝብን ተምሃሮን ፅገሬዳ ኣመስጊኖም። ብተወሳኺ ካልኦት ደቂ ዓዲ እውን ዝተፈላለዩ ናውቲ ቤት ትምህርቲ ብምውፋይ ንህፃውንቲ ተምሃሮ ፅቡቕ ተስፋን ሓቦን ከስንቕዎም ይግባእ ኢሎም።
ነቲ መፅሕፍቲ ዝተረከቡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ካልኣዩ ገብረሂወት ኣብቲ እዋን “ኣይተ ፍፁም ኣስገዶም ቅድሚ ሎሚ እውን ካብ ጃፓን ኤምባሲ ዘምፅዎ 800,000 ቕርሺ ተወሰኽቲ መምሀሪ ክፍልታት ብምህናፅ እቲ ቤት ትምህርቲ 9ይን 10ይን ንኸምህር ዘኽአሉ ፈታዊ ልምዓት እዮም፤ እዚ ናይ ሎሚ ሓገዝ እውን ብአኦም ኣቢሉ ዝተረኸበ እዩ ብሽም ህዝቢ ክነመስግኖም ንፈቱ’’ ኢሎም።
ቤት ትምህርቲ ፅገሬዳ መምሀሪ ክፍልታት ወላ’ኳ እንተተሃነፀላ ተምሃሮ ክሻብ ሎሚ ኣብ ባይታ ኮፍ ኢሎም ይማሃሩ ምህላዎም ግና ይረአ።
ተምሃሮ 10ይ ክፍሊ ምስወድኡ ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘቕፅሎም ትምህርቲ መሰናድኦ ድማ ኣብቲ ከባቢ ስለዘየለ ተምሃሮ ናብ ውቕሮን መቐለን ካልኦት ከተማታት ትግራይ ከይዶም ክመሃሩ ይግደዱ በዚ ድማ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ፀገማት ትምህርቶም ስለዘይቕፅሉ ቢሮ ትምህርቲ ትግራይ ፍታሕ ንኸናዲ ኣይተ ፍፁም ተማሕፂኖም።
ፅገሬዳ ካብ ውቕሮ ክልተ ኣውላዕሎ 38 ኪሎ ሜትሮ ርሒቓ ትርከብ ብዙሕ ዘይተመሓየሸት ጥንታዊት ሓውሲ ከተማ እያ።


text:
እዚ ሕጂ ዋና መጽሓፊየይን መዛረብየይን ኮይኑ ዘሎ ብዛዕብቲ Universal Declaration of Human Rights ብቛንቛ እንግሊዝ ተጻሒፉ ብሕቡራት መንግስትታት ሃገራት ብታሕሳስ 10, 1948 ዝጸደቀ ናብ 500 ቛንቛታት ዝተተርጎመ ሕጂ ብትግርኛ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰባኣዊ መሰላት ተባሂሉ ኣቶ ተስፋልደት ኣብ ደንቢኡ ኣብ Asmarino.com ኣስፊርዎ ዘሎ ኣዩ።
እዚ መደብ ኣዚ ብሓቂ ብዉሕሉል ኣገባብ ዝተዳላወን ኣብነታውን እዩ፡፡ ዉሕሉል ዘበለኒ እቲ ኣጃማምርኡን ሙዚቃኡን ቃላቱን ኣዝዩ ተዋሃሃዱ ጀሚርካ ክትገድፎ ኣጸጋሚ ስለ ዝኾነ እዩ፡፡ ኣብነታዊ ዘበለኒ ድማ ብሐደ ስብ ወይ ድማ ብገለ ቅሩብ ሰባት ጥራይ ኣይኮነን ተዳልዩ ኣንታይ ደኣ ብቡዙሓት ዓበይተን ናኣሽቱን ደቂ ኣንስትዮን ተባዓትዮን በብዓይነቶም ሰብ ሞያታት ክኢላታት ኣባላት ሲቪካዊን ፖለቲካዎን ማሕበራት ተሳቲፎሞ። እቲ ዓንቀጻት ከይተረፈ ኣብ ክንዲ ብሐደ ሰብ ብ 34 ሰባት ተነቢቡ፡፡ ብሓቂ ዓወት ናይ በብኽእለትካ ንሓደ ዓላማ ምስራሕ/ምስታፍ ኣብዛ መደብዚኣ ተራኣዩ፡፡ ኣብዚ ሕጂ ከም ሃገር ምቕጻልና ዘፍርሕ እዋን ሐቢርና በብኽእለትና ንሰላምን ፍትሕን ንክንሰርሕ የታባባዓና፡፡
ንሕና ኤርትራውያን ብናይ ገዛኣ ርእስናን ናይ ካላኦት ደቂ ሃገር ተመክሮታት መሰልና ጉፉፍ ሙኽኑ ንፈልጥ። እንተኾነ ከምቲ ሰብካ ሞይቱካ ብኽያት ይኣክል ኢልካ ክነስኻ ሓደሽ ኣልቃሳይ ምስ ረከብካ ከም ዳሕራይ ቀዳማይ ማለት ከም ሓዲሽ ትበኪ ሕጂ ድማ እዚ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ምስ ስእላዊ መሰነይትኡ ብትግርኛ ኣብ ቅድሜኻ ቅጅል ክብል ከሎ እቲ ናይ መሰልና ምግፋፍ ሓዘን ይሕደስ። ካብዘን 30 ዓንቀጻት ፍርቀን ወይ ዓሰርት ወይ ሓሙሽተስ ይትረፍ ዋላ ሓንቲ ትሕለወልና የብልናን። ብሐጺሩ ከም ሰብ ከም ኤርትራዊ መጠን ኣብ ኤርትራ ምንባር ኩልኩል እዩ፡፡ ተወዲኡ ።
ኣነ ከም ዝመስለኒ ንሕና ኤርትራውያን ንራህዋን ሰላምን ኣብ ሃገርና ኣብ ነብሲ ወከፍ ስድራ ቤትና ኣብ ነፍሲወከፍና ንምምጻእ ካብ መጠን ንላዕሊ ጉቡእና ጌርና ሰላምን ራህዋን ግን ኣይረኽብናየንን፡፡ ብሓጺሩ መሰልና ከም ሕሱም ተገፊፍና፡ በብጭራም በብቅሩብ ብስልቲ ክንግፈፍ ከለና ድማ እንተ በዚ እንተ በቲ ትም ኢልና፡፡
እወ ጉቡእን መሰልን ተታሓሒዘን እየን ዝኸዳ፡፡ ጉቡእካ ከይገበርካ መሰልካ ምሕታትን መሰልካ እናደላኻ ጉብእካ ዘይምግባርን ክሊቲኤን ሓደገኛታት እየን፡ንሕና ኤርትራውያን በብጉጅለ በበውልቂ እንዳሰራሕና ነቲ ብጉሒላታት ጠለምቲ ጨካንት ዝተሰረቂ መሰልና ክንጭብጥ ንጽዕር ኣለና፡፡ እንተኾነ ኣብሓደ ተጠሚርና በብታ ክእለትና ኢድን ጋንትን ኮንና ጽባሕ ዘይኮነ ሎሚ ሕጂ ክንስጉም ኣለና፡፡
ክትገብሮ ትደሊ ግን ዘይገብርካዮ እንተዳኣ ኮንካ መዛኻኸሪ የድልየካ፡፡ መሰልና ንምጭባጥ ካብዚ መደብ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰባኣዊ መሰላት ዝበልጽ መዛኻኸሪ የለን ብሃሊት እየ፡
የቅንየላይ፡፡


text:
ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ቁፅሪ ኣባላት ካቢኔ ካብ 28 ናብ 20 ንክወርድ ወሲኑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 01 ጥቅምት፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ትማሊ ኣብ ዘሳለጦ ኣኼባ ስልጣንን ተግባርን ኣፈፀምቲ ኣካላት ፌዴራል ንምውሳን ኣብ ዝተዳለወ ረቂቕ ኣዋጅ ዘተ ብምግባር ንውሳና ናብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ፌዴሪኢ ልኢኹዎ ኣሎ።
እቲ ቤት ምኽሪ፥ ቁፅሪ ኣባላት ካቢኔ ካብ 28 ናብ 20 ንክወርድ ወሲኑ።
ብመሰረት እዚ ሚስቴር ንግድን ሚኒስቴር ኢንዱስትሪን ብምባል ኣብ ክልተ ቤት ዕዮ ዝነበሩ ብሓደ ክሕወሱ ብምግባር፥ ሚኒስቴር ንግዲን ኢንዱስትሪን ንክበሃሉ ተወሲኑ ኣሎ።
ብተወሳኺ ሚኒስቴር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ምስ ሚኒስቴር መራኸቢን ኢንፎርሜሽንን ቴክኖሎጂ ብምውሃድ ሚኒስቴር ኢኖቬሽንን ቴክኖሎጂን ንክኸውን ውሳነ ተዋሂቡ።
ካብዚ ሓሊፉ ሚኒስቴር ልምዓት ከተማን ሚኒስቴር ኮንስትራክሽንን ናብ ሓደ ብምሕዋስ፥ ሚኒስቴር ልምዓት ከተማን ኮንስትራክሽንን ንክበሃል ተወሲኑ።
ካልኦት ትካላት መንግስቲ ፌዴራል እውን ብተመሳሳሊ ኩነታት ንክዋሃዱ ውሳነ ከምዝተውሃቦም ሓላፊ ፍሉይ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣይተ ፍፁም ኣረጋ ገሊፆም።
እቲ ቤት ምኽሪ ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፥ ኣብ ኢትዮጵያ ሰላምን ልዕልነት ሕጊን ንክነግስ ኣብ ድልየት ህዝቢ ዝተደረኸ ሓደ ማሕበረሰብ ፖለቲካ ብሓባር ንምህናፅ ትኹረት ሂቡ ዝሰርሕ “ሚኒስቴር ሰላም” ንክጣየሽ ወሲኑ ኣሎ።
ኩሎም ዩኒቨርስቲታትን ትካላት ሙያን ቴክኒክን ከምኡ እውን ኣብ ትሕቲ ሚኒስቴር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ዘለዉ ክልተ ዩንቨበርሲቲታት ሓዊሱ “ሚኒስቴር ሳይንስን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲን” ተባሂሉ ንክውደብ ውሳነ ተዋሂቡ።
ብተወሳኺ በዓል ስልጣን እቶትን ጉምሩኽን ኢትዮጵያ፥ ሚኒስቴር እቶት ንክበሃል፤ ነቲ ቤት ዕዮ ሚኒስቴር ተፀዋዒ ዝኾነ ድማ ኮሚሽን ጉምሩኽ ብምዃን ክልተ ትካላት ኮይኖም ንክውደቡ ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ውሳነ ኣተሓላሊፉ።


text:
እንተኾነ ብምኽንያት ‘’ሞዛይክ’’ን ‘’ክሳቫ ብራውን ስትሪክ’’ን ዝተብሃሉ ክልተ ዓይነት ሕማማት ምህርቲ ካሳቫ ኣዝዩ እናነከየ እዩ።
ብመሰረት ትካል ምግብን ሕርሻን ሕቡራት መንግስታት (FAO) ብፍላይ ‘’ብራውን ስትሪክ’’ ዝተብሃለ ዓይነት ሕማም ንሱር እቲ ተኽሊ ስለዘጥቅዕ እቲ ዝኸፍአ እዩ።እዞም ክልተ ሕማማት ኣብ ናይ ኣፍሪካ ናይ ሕርሻ መሬት ዕንወት እናብፅሑ እዮም።
ኣብ ምብራቕን ማእኸላይን ኣፍሪካ ግዚያዊ ሓላፊ FAO ሉካ ኣሊኖቪ ትካሎም ኩነታት ንምምሕያሽ ኣብ ናይ ኣፍሪካ ናይ ሕርሻ መሬት ብዙሕ ኢንቨስት ከምዝገበሩ ነገር ግን ብዙሕ ውፅኢት ከምዘየምፅአ ይገልፁ።’’ኣብ ካሳቫ ዝስራሕ ፅቡቕን ሕማቕን ነገር ኣብ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ እቲ ከባቢ ዓብዪ ፅልዋ ኣለዎ።’’ ኢሎም።
ኣብ ኬኒያ ሓላፊ ፕሮግራም ልምዓት ገጠርን ሕርሻን ሕብረት ኣውሮፓ ዶምኒክ ዳቮክስ ንተኽሊ ካሳቫ ዘጥቕዑ ሕማማት ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናወሰኸ ስለዝኸደ ንቶም ሕማማት ንምውጋእ ኣብ ምርምር ገንዘብ ክንምውል ኣለና ይብሉ። ነቲ ሕማም ንምምካት፣ንኽትትልን ምርምርን እንትወሓደ 100 ሚልዮን ዶላር የድሊ ይብል FAO ።
ሓደ ነገር እንተድኣ ዘይተገይሩ እቲ ሕማም ካብ ኣፍሪካ ዝዓበየት ኣፍራይት ክሳቫ ናብ ዝኾነ ናብ ናይጀሪያ ክስፋሕፋሕ ይኽእል እዩ ክብሉ ክኢላታት የጠንቅቑ።