text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ተዘከሩ መኳንንቲክሙ ዘነገሩክሙ ቃለ እግዚአብሔር ወእንዘ ትሬእዩ ሠናየ ግእዞሙ ተመሰሉ በሃይማኖቶሙ/
ቃል እግዚአብሔር ንዝነገርኹም መምህራንኩም ዘክሩ። ከመይ ኢሎም ከምዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር ሃይማኖቶም ሰዓቡ። ዕብ. 13፡7
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ቀዳማይ ኤርትራዊ ጳጳስ “ድኅሪ 57 ዓመት እንክዝከሩ”
ጥበበኛ ሰሎሞን “ካብ ጽቡቅ ሽታስ ጽቡቅ ስም ይበልጽ’ ከምዝብል (መጽ. መክብብ 7፡1) ጽቡቅ ስምን ጽቡቅ ታሪኽን ዘለዎ ሰብ ዋላ ብሥጋ እንተ ኣዕረፈ ብመንፈስ ሕያው ስለዝኾነ እቲ ታሪኹን ስሙን ከም ኣልማዝን ዕንቍን በብጊዜኡ ክበርህን ክዅላዕን እዩ ዝነብር። ዝኽሩ’ውን ኣይርሳዕን’ዩ።
ጽቡቅ ስምን ሠናይ ታሪኽን ካብ ዘለዎም ጳጳሳት ሓደ፡ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ እዮም። ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ብሥጋኦም ካብዚ ዓለም እንተ ተፈልዩን ሥጋኦም ትሕቲ መሬት እንተኾነ’ኳ ስሞም ልዕሊ መሬት ብምዃኑን ታሪኾም’ውን ልዕሊ ደመናት ኮይኑ ስለዝርከብ እንሆ ካብዚ ምድራዊ ዓለም ካብ ዝፍለዩና ድኅሪ 57 ዓመት ንዝክሮም ኣሎና።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ካብ ኣቦኦም ኣቶ ተስፋ እግዚእን ዘጊዮርጊስን፣ ኣደኦም ወ/ሮ ወርቁ ኤልሳዕን ዕለተ ዓርብ 25 ታኅሣሥ 1877 ዓ.ም. (3/01/1885 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ - ሰሳሕ እትበሃል ዓዲ ተወሊዶም።
ኣብ 40 መዓልቲ ጸጋ ክርስትና ሃብተ ውልድና ኣብ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ካርነሽም ደቂ ጴጥሮስ ተጠሚቖም፡ ስሞም ግብረ ኣምላክ ተባህሉ።
ኣደኦም ወ/ሮ ወርቁ ውላድ ስኢነን ድኅሪ ምጽናሕ ስለዝወለዳ እዚስ ግብረ ኣምላክ፡ ሥራሕ ኣምላኽ ሰለዝበላ እዩ።
ዕድሚኦም ንትምህርቲ ምስ በጽሑ ኣብ ዝተወልድሉ ዓዲ ሰሳሕ፡ ንመዓርገ ዲቁና ዘብቅዕ መሠረታዊ ትምህርቲ ምስ ተማህሩ ናብ ገዳም ደብረ ኮል ኣቡነ ብሩከ ኣምላክ መራጉዝ ብምኻድ ግብረ ክህነት ተማህሩ። ብድኅር’ዚ ናብ ጐንደር ከይዶም ትምህርተ ቅኔን ጸዋተወ ዜማን ተማሂረ ክምለስ እየ ኢሎም ኣብ ዝዳለውሉ ዝነበሩ እዋን በታ ክብገሱላ ዝመደቡ ለይቲ፡ ናብ ጐንደር ካብ ምኻድ ዝኽልክል ዘድንቕ ሕልሚ ረኣዩ። ፍቓድ እግዚአብሔር ከምዘይተሓወሶ ተረዲኦም ካብ ገዳም ኣቡነ ብሩክ ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣምርሑ። ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን እናደየቡ ከለዉ ኣብቲ ዓቐብ ብቁመትን መልክዕን ማዕረ ዝኾኑ ሠለስተ ሽማግለታት መነኮሳት፡ “እዚ ገዳም’ዚ ክፍልኻ እዩ ዓቢይ በረኸትን ጸጋን ትረኽበሉ ስለዝኾነ ኣጆካ ኣይትፍራህ’ ኢሎም ባሪኾምን መሪቖምን ኣፋነውዎ እሞ ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣተዉ። ምሥጢር ናይቲ ዝረኣይዎ ሕልሚ ኵሉ ንደብረ ቢዘን ዘመልክት ከምዝነበረ ተረድኡ።
በቲ ዝተዋህቦም ንቅሓተ ሕልናን ትግሃት ሥራሕን ንነዊኅ ዓመታት እናተማህሩ ንኣረጋውያን ይረድኡን ንማኅበር የገልገሉን ነበሩ። ርድእናኦምን ኣገልግሎቶምን ተመዚኑ ‘ይግብኦም እዩ’ ምስ ተባህሉ ኣብ 20 ዓመት ዕድመኦም “ኣነ ምውት በኀበ ዓለም፡ ወዓለምኒ ምውት በኀቤየ/ ኣነ ንዓለም ምውት ከም ዝኾንኩ ዓለም ከኣ ብኣይ ምውቲ እያ” (ገላ. 6፡14) ኢሎም ኣርዑት ምንኵስና ኣስኬማ መላእክት ንምሽካም ወሲኖም፡ ብኣበምኔት ደብረ ቢዘን ዝነበሩ ኣባት ዓምደ ማርያም መንኮሱ።
ዋላ’ውን ምስ መንኮሱ ቃለ እግዚአብሔር ናይ ምምሃር ሃረርታ ስለዝነበሮም፡ ካብ ዓዲ ናብ ዓዲ እናተዘዋወሩ ካብ መምህር ተክለ ሃይማኖት ወልደ ሩፋኤል ንትምህርተ ቅኔን ኣገባቡን፡ ካብ መምህር ገብረ ሕይወት ትምህርተ ዜማ ምዕራፍን ጾመ ድጓን፡ ናብ ደብረ ኣባይ ብምኻድ’ውን ኣብቶም ዋና መምህር ቅዳሴ ኣፈ መምህር ገብረኪዳን ሃብተ ማርያም ንትምህርተ መዝገብ ቅዳሴ ብዝግባእ ተማሂሮም ኣመስከሩ።
ፍቕሪ ገዳሞም ዘይተፈልዮም ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ቃለ እግዚአብሔር ሰኒቆም ናብ ገዳሞም ደብረ ቢዘን ተመሊሶም ከም ቀደሞም ኣገልግሎቶም ቀጸሉ።
መንፈሳዊ ሓሳቦም ሰፊሕ፡ ኣእምሮኦም ረቂቅ ስለዝነበሩ ብማኅበር ደብረ ቢዘን ኣፈ መምህር ተባሂሎም ንነዊኅ ጊዜ ኣገልገሉ። ቀጺሎም ድማ ብማኅበር ደብረ ቢዘን ተመሪጾም ‘እስመ መምህረ ሕግ ይሁብ በረከተ’ (መዝ. 83/84፡7) ተባሂሎም ኣብ ትግራይ (ኣውራጃ ዓድዋ፡ ወረዳ ላዕላይ ዓዴት) እትርከብ ብደብረ ቢዘን እትመኃደር ገዳም ‘ደብረ ገነት’ መምህር ተባሂሎም ተሠየሙ። ከም ዝፍለጥ ኣብ ደብረ ቢዘን ኣበምኔት ዝሽየም ኣቐዲሙ ኣብ ደብረ ገነት’ዩ ዝሽየም፡ እዚ ኸኣ ምምኅዳራዊ ዓቕሙ፡ መንፈሳውነቱን ፍልጠቱን ንኽምዘንን ክሙከርን እዩ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ፡ ኣብ ደብረ ገነት ስብከተ ወንጌል ከስፍሑን ሥርዓተ ገዳም ከቁሙን ልምዓትዊ ዕዮታት ክፍጽሙን ድኅሪ ምጽናሕ፡ ኣበምኔት ደብረ ቢዘን ዝነበሩ ኣባት ዓምደ ማርያም ስለዝዓረፉ፡ ብማኅበር ደብረ ቢዘን ተመሪጾም ጥር 1923 ዓ.ም. ኣበምኔት ገዳም ደብረ ቢዘን ኮይኖም ተሸየሙ።
ብድኅር’ዚ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ተዛሪቦም ዘስምዑ፡ ሰቢኾም ዘእምኑ በሊሕ ስለዝነበሩ ምስቲ ኣብቲ ጊዜ’ቲ ዘመኃድር ዝነበረ ጣልያን እናተኸራኸሩ ብዙኅ መንፈሳውን ልምዓታውን ኣበርክቶ ንደብረ ቢዘን ኣበርኪቶም’ዮም። ናብ ደብረ ቢዘን ዝበጽሕ ተለፊሪካ ኣዘርጊሖም ጠሓኒት እኽሊ መኪና ኣእትዮም። ኣብ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ፡ ኣብ ማእከል ባሕሪ ሓፃውንቲ እናተተኽለ፡ ጠዋሉ እናተረብረበሉ ኣብ ውሽጢ 40 መዓልቲ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን ሓኒፆም።
ኣብ ከተማ ሰገነይቲን ኣብ ሰሳሕን’ውን ብፍጹም ኦርቶዶክሳዊ እምነት ኣገልግሎተ እግዚአብሔር ዝፍጸመሉ ቤተ ክርስቲያን ሓኒፆም እዮም።
ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ባህልን ሥርዓትን መንፈሳዊ ታሪኽን ንኽሕሎ በቲ ዝገብርዎ ዝነበሩ ዓቢይ ተጋድሎ ሰማዕተ ወንጌል ዘጸውዕ ክሳብ ቤተ ማእሠርቲ ተኣሢሮም ከም ዝነበሩ ይንገር። ከምዝፍለጥ ገዳም፡ ብጾምን ጸሎትን ስግደትን ሱባኤ ዝኣትውሉ መካነ ባሕታውያን ቦታ ስለዝኾነ ሰሓቅ፡ ቀልዲ፡ ጠበንጃ ምትኳስ ይትረፍ፡ ቁም ነገር ንምዝራብ እኳ ዓው ኢልካ ምዝራብ ዘይግባእ እዩ። ሓደ እዋን ናብዚ ገዳም ዝመጸ ኢጣልያዊ ጠበንጃኡ ተኲሱ ሰሳሕ ቀተለ። ነዚ ድምፂ ጠበንጃ ዝሰምዑ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ‘ገዳምና ቦታ ኃዳኖ፡ ድምፂ ጠበንጃ ዝስምዓሉ ኣይኮነን’ ብምባል ነቲ ኢጣልያዊ ገሢፆም ጠበንጃኡ ኣኅዲጎም ሰጐጕዎ። ብድኅር’ዚ ነታ ጠበንጃ ኂዞም ካብ ገዳሞም ተበጊሶም ናብ ቤተ መንግሥቲ ጥልያን ኣሥመራ ብምምጻእ ነቲ ላዕለዋይ በዓል ሥልጣን ብሃይማኖታዊ ስምዒትን መንፈሳዊ ትብዓትን ተዛሪቦም፡ ነቲ ጠበንጃ ኣረከብዎ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ኣበምኔት ደብረ ቢዘን ኮይኖም ንሾብዓተ ዓመታት ምስ ኣገልገሉ፡ እቲ ቅድም ብባሕታዊ ኣባ ተክለ ኣልፋ ዝተነግረ ‘ኃሙሽተ ጳጳሳት’ ካብዚ ገዳም’ዚ ክሥየሙ እዮም ዝብል ትንቢት ጊዜኡ በጽሐ። እንሆ ድማ ጽንዓት ሃይማኖቶምን ሥፍሓት ኣእምሮኦምን ተመስኪርሎም፡ 21 ኅዳር 1930 ዓ.ም. ናይ ኤርትራ ቀዳማይ ጳጳስ ኮይኖም ተሠየሙ፡ እቲ ዝተነግረ ትንቢት ድማ ካብ ደብረ ቢዘን ቀዳማይ ጳጳስ ኮይኖም ብእኦም ተጀመረ።
“ወይእዜኒ ዕቀቡ ርእሰክሙ ወኵሎ መራዕየ ዘሎቱ ሤመክሙ መንፈስ ቅዱስ ጳጳሳተ ከመ ትርዐዩ ቤተ ክርስቲያኑ ለእግዚአብሔር እንተ አጥረያ በደሙ/ ነታ እግዚአብሔር ብደሙ ዘጥረያ ቤተ ክርስቲያኑ ንኽትሕልዉ መንፈስ ቅዱስ ጳጳሳት ገይሩ ዝሸመኩም ኵሉ መጓሴኡን ርእስኹምን ሓልዉ።” (ግብ. ሐዋ. 20፡28) ዝብል ኃይለ ቃል መሠረት ብምግባር ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ጳጳስ ዘኤርትራ ወትግራይ ኮይኖም ምስ ተሠየሙ፡ ብምሉእ ልቦምን ብዅሉ ኃይሎምን፡ ካብ ወገንነትን ዘረኝነትን ናፃ ኮይኖም የገልግሉ ነበሩ። ኣብ ዝሳተፍዎ ክብረ በዓላት ኣብ ርእስ’ቲ ብጸሎተ ቅዳሴን ቃለ ምዕዳንን ቡራኬን ዘገልግልዎ፡ ነቶም ኣብ ስብሐተ ማኅሌት ቆይሞም ዝኃደሩ ሊቃውንት መዘምራን መጠምጠምያ ሻሽ ናይ ምዕዳል ልማድ ከም ዝነበሮም ይፍለጥ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ረዳኤ ምንዱባን ለዋህ፡ ንድኻታት ዝረድኡ ከምዝነበሩ ግብሮም ዝምስክሮ’ዩ። ንዝረኸብዎ ጽጉም ባሪኾም ከብልዑን ከስትዩን፡ ንዝረኣይዎ ሽጉር ክረድኡን ክተሓባበሩን ብፍሉይ ዝፍለጥሉ’ዩ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ኣብ መወዳእታ 40ታትን - መጀመርታ ዓመታት 50ታት ህልው ኵነታት ፖለቲካ ተመልኪቶም ብሚዛን ሃይማኖትን ዝምድናን ለኪዖም ‘ኤርትራ ካብ ኢትዮጲያ ክትፍለ የብላን’ ኢሎም ይከራኸሩ ከምዝነበሩ ኵሉ ዝፈልጦ’ዩ። እዚ ማለት ግና ፍቕሪ ሃገር ኣይነበሮምን ዘስምዕ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣብ ኤርትራ ዝነበሮም ፍሉይ ፍቕሪ ዝወዳደሮ የለን፡ ልዕሊ ማንም ሰብ ምድሪ ኤርትራ ብፍላይ ወደብ ዓሰብ ተቘሪሱ ንኢትዮጵያ ንኸይወሃብ ክሳዕ ምስ ሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ዝገበርዎ ቃልሲን፡ ክርክርን ኣዝዩ ከም ኤርትራዊ ዘሐብኖምን ንኽዝከሩ ዝገብሮምን’ዩ።
ንወደብ ዓሰብ ናብ ኢትዮጲያ ንምጽንባር፡ ብሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ዝተሓንፀፀ ዓሰብ ምስ ሃገረ ስብከት ኤርትራ እንከላ፡ ካብኡ ተፈልያ ምስ ሃገረ ስብከት ወሎ ንምምዳባ ብጳጳስ ሀገረ ስብከት ወሎ መርሐ ግብር ተሠሪዑ ብምኽንያት መመረቕታ ቤተ ክርስቲያን ወግዓዊ ጽምብል ተገይሩ ሰበ ሥልጣን መንግሥትን ሊቃነ ጳጳሳትን ኣብ ዓሰብ ተኣኪቦም ነበሩ። ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ዓሰብ ኣብ ትሕቲ ሀገረ ስብከቶም ከላ ብጳጳስ ሀገረ ስብከት ወሎ መርሐ ግብር ተሠሪዑ ምስ ረኣዩ፡ ብትብዓት “ዓሰብ፡ ሀገረ ስብከት ወሎ ኣይኮነትን” ኢሎም ነቲ ጉባኤ ተቓዊሞም ናብ ኣሥመራ ክምለሱ ጕዕዞኦም ኣቕንዑ። ብድኅር’ዚ ‘ነዚ መደብ’ዚ ተቓዊሞም ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ናብ ኣሥመራ ይምለሱ ኣለዉ።” ኢሎም ንሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ነገርዎም። ሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ድማ ‘ቀልጢፍኩም ምለስዎም፡ እቲ መደብ’ውን ብእኦም ይመራሕ” ኢሎም ትእዛዝ ምስ ኣመኃላለፉ፡ ንብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣርኪቦም መለስዎም። ብድኅር’ዚ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣብቲ ባዕሎም ዝሠርዕዎ መርሐ ግብር ‘ዓሰብ ናይ ኤርትራ እምበር ናይ ወሎ ኣይኮነትን’ ብምባል ነቲ ጥጁእ መደብ ኣፍረስዎ። እቲ መደብ ዝነበረ ኣቐዲምና ንዓሰብ ብመንፈሳዊ ምምኅዳር ጸንቢርናያ እንተ ጸናሕናስ፡ እንቋቍሖ ቀስ ብቀስ ብእግሪ ይኸይድ ከምዝበሃል ብሥጋዊ ምምኅዳር ከኣ ቀስ እናበልካ ንምጽንባራ እዩ። እንተኾነ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ንሃገሮም ኣኅሊፎም ኣይሃቡን፡ ድምፂ ብዘይብሉ መሣርሒ ኵናት ተዋጊኦም’ዮም። በዚ ኸኣ ሃገረ ስብከት ኤርትራ ንከይቍረስ ዝተቃለሱ ሃገሮም ዘኽብሩ ፍቅረ ሃገር ዝነበሮም ጳጳስ ተባሂሎም ንኽዝከሩ ይገብሮም።
እዚ ነገር’ዚ ካብ ዝተፈጸመሉ ጊዜ ጀሚሮም ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ምስ ቤተ ክህነትን ቤተ መንግሥትን ተቀሓሒሮም ስለዝነበሩ፡ ካብ ኤርትራ ተኣልዮም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽቅመጡን ካብኣ ንኸይወፅኡን ተወሲንሎም ነበረ። ካብ ኣዲስ ኣበባ ከይወፅኡ’ውን ንኽልተ ዓመት ጸንሑ።
በቲ ጊዜ እቲ ግና ካብ ኣዲስ ኣበባ ዘውፅእ ኵነታት ኣጋጠመ። ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ቄርሎስ ፓትርያርክ ዘግብጽ ኣብ ኢትዮጲያ በጺሖም ዑደቶም ፈጺሞም ንሃገሮም ግብጺ ብወደባዊት ከተማ ባጽዕ (ኤርትራ) ክምለሱ ስለዝደለዩ ዘሰንዮም ጳጳስ ተደልየ። “ነቲ መንገዲ ብዘይ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ካልእ ዝፈልጦ ስለዘየለ ንሶም ይኺዱ” ተባህለ። ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ድማ ነቲ ዝተባህለ ተቐቢሎም፡ ቅድሚኡ ገይሮሞ ብዘይፈልጡ ልምዲ ንዅሎም ጳጳሳት በብሓደ እናዞሩ ‘ድኅሪ ሕጂ ንራኸበሉ ጊዜ ዘሎ ኣይመስለንን እሞ ደኃን ኩኑ” እናበሉ ተሰናበትዎም።
ብድኅር’ዚ ንፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ቄርሎስ ኣሰንዮም ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኣሥመራ መጽኡ። መንገዶም ብመኪና ብምቕጻል ድማ ካብ ኣሥመራ ናብ ባጽዕ ኣቕኒዖም፡ ታሕታይ ደንጎሎ ምስ በጽሑ እታ ዝነበርዋ መኪና ተገልበጠት። ተጐዲኦም ናብ ሆስፒታል እቴጌ መነን ናይ ሕጂ መካነ ሕይወት - ኦሮታ (ኣሥመራ) ሕክምናዊ ረድኤት እናተገብረሎም ድኅሪ ምጽናሕ ዕለተ ረቡዕ 7 ኅዳር 1953 ዓ.ም.ግ. (16 ኅዳር 1960 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ 77 ዓመት ዕድሚኦም ዓረፉ። ኣብ ዝዓረፍሉ እዋን ኵሉ ክፍልታት ሆስፒታል መብራህቲ ክጠፍኦ ከሎ በይኖም እታ ዝነበርዋ ክፍሊ ግና ብተኣምራታዊ ብርሃን ተብርህ ከም ዝነበረት ናይቲ ሽዑ ሠራሕተኛታት ሆስፒታልን ንዕኦም ዝኣልዩ ዝነበሩን ዝምስክርዎ ሕያው ምስክር’ዩ።
ኣስከሬን ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ካብ ሆስፒታል ወፂኡ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ምስ በጽሐ ካብ ምሉእ ሃገር ኤርትራ ዝመጽኡ ገዳማውያንን ውሉደ ክህነትን ሕዝበ ክርስቲያንን ዝተሳተፍዎ ጸሎተ ፍትሓት ተገብረ። ንሥርዓተ ቀብሪ ድማ ናብታ ዝዓበዩላን ዘገልገልዋን መንፈሳዊት ኣደኦም ገዳም ደብረ ቢዜን ኣቕንዑ። ብለባስያን ውሉደ ክህነትን ሕዝበ ክርስቲያንን ተዓጂቦም ናብ ደብረ ቢዘን ኣብ ዝኸድሉ ዝነበሩ ጊዜ፡ ነቲ ቅድስናኦም ንምግላጽ እተን ብደመ ነፍስ ሕያዋን ኮይነን ዝነብራ ረጋቢት እናበረራ ካብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ክሳብ ቤተ ጊዮርጊስ ከም ደመና ረቢበን ከምዘሰነይኦም ሕዝቢ ዝምስክሮ’ዩ።
ኣብ ገዳም ደብረ ቢዘን በጺሖም ግብኣተ መሬት ኮይኑ ሓመድ ኣዳም ክለብሱ ከሎ፡ ንኽብሮም 36 ጠበናጁ ክትኰስ ብመንግሥቲ ስለ ዝተኣዘዘ እቶም ወተሃደራት ቃታኦም ስሒቦም ክትኵሱ ደጋጊሞም እንተፈተኑ’ኳ ኣበዮም። ብድኅር’ዚ ሥርዓተ ቀብሪ ተፈጺሙ ከተማ ነፋሲት ምስ በጽሑ ግና እተን ምትኳስ ዝኣበያ ጠበናጁ ተኰሳ፡ እዚ ዝተገብረ ናይ ኣጋጣሚ ዘይኮነስ እቲ ሕይወቶም ከለዉ ኣብ መካነ ባሕታውያን ድምፂ ጠበንጃ ክስማዕ ኣይግባእን ኢሎም ክሳዕ ላዕለይ ቤተ መንግሥቲ ጥልያን ዝተኸራኸርሉ ዘጕልሕ ብድኅሪ ዕረፍቶም ዝተፈጸመ ተኣምር እዩ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ከምቶም ቀዳሞት ቅዱሳን ኣቦታቶም በዓል ኣቡነ ፊልጶስ፡ ኣቡነ ዮሓንስ፡ ኣቡነ ሊባኖስ መጣዕ . . . ዝፈጸምዎ ካልእ ተኣምር’ውን ኣሎ። ኣብታ ሓደጋ መኪና ዘጋጠመቶም ካብ ደንጐሎ ኣስታት 25 ኪ.ሜ. ርሒቃ ትርከብ ቦታ ማይ ፈልፊሉ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ኣብዚ ህልም ዝበለ በረኻ ኣብ ጥቓኡን ከባቢኡን ፈልፋሊ ማይ ዝበሃል ኣይነበረን። ካብታ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ብሓደጋ መኪና ዝወደቁላ ጊዜ ጀሚሩ ግና በዚ መጽአ ዘይበሃል ፈልፋሊ ማይ ተረኽበ። በዚ ኸኣ ነዛ ቦታ’ዚኣ ‘ማይ ኣቡን’ በልዋ። ክሳዕ ሎሚ ድማ ‘ማይ ኣቡን’ እናተባህለት ካብኣ ሕሙማን ተሓፂቦም ክፍወሱ ምርኣይ ቅድስና ናይዞም ኣቦ ዘመስክር’ዩ።
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ተዘከሩ መኳንንቲክሙ ዘነገሩክሙ ቃለ እግዚአብሔር ወእንዘ ትሬእዩ ሠናየ ግእዞሙ ተመሰሉ በሃይማኖቶሙ/ቃል እግዚአብሔር ንዝነገርኹም መምህራንኩም ዘክሩ። ከመይ ኢሎም ከምዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር ሃይማኖቶም ሰዓቡ።ነቲ ሠናይ ግብሮም ርኢኹም ከኣ ብሃይማኖት ምሰልዎም።” ከምዝበለና እንሆ ድኅሪ 57 ዓመት ‘ኣቦና’ እናበልና እንዝክሮም ዘሎና፡ እቲ ንኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ብስብከተ ወንጌልን መንፈሳዊ ልምዓታዊ ሥርሓትን ቅድስናን ዘበርከትዎ ከምኡ’ውን ንሃገርና ኤርትራ ዝወዓልዎ ውዕለት ክዝከር ስለዘለዎ’ዩ።
ክሳዕ ሕጂ በቶም ምስኦም ዝነበሩ ኣቦታት፡ ኣርድእት(ተማሃሮ)፡ ሠራሕተኛታቶም፡ ሕዝቢ . . . ታሪኾምን ቅድስናኦምን ስለዝትረኽ ዘሎ፡ ንሕና ዘኪርናዮም ኣሎና፣ ዝመጽእ ወለዶ’ውን እናዘከሮም ክነብር እዩ።
“በረኸት ብፁዕ ኣቦና ምስ ኵልና ይኹን!”
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
ምንጪ፦ መጽሐፍ ታሪክ ብፁዕ አቡነ ማርቆስ ብመምህር ክነፈ ርግብ ማርቆስ ዝተጻሕፈ።


c: text/html

text:
ገዲም ተጋዳላይ ብሪጋደር ጀነራል ተመስገን በርሀ፡ ብሕማም ምኽንያት ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብ6 ነሓሰ ኣብ መበል 71 ዓመት ዕድመኡ ተሰዊኡ።
ኣብ 1965 ዓመተ-ምህረት ኣብ ትሕቲ ጽላል ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተወዲቡ ከም ኣካያዲ ኣካል ማሕበር ተመሃሮ ግቡኡ እናማልአ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 1965 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ ተመስገን በርሀ፡ ክሳብ 1967 ኣብ ተዋጋኢ ኣሃዱታት ተመዲቡ ክሳብ ደረጃ ጸሓፊ ጋንታ ብምዃን ክጋደል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ’ቲ ዓመት’ቲ ንዝለዓለ ወተሃደራዊ ትምህርቲ ናብ ሃገረ ዒራቕ ተላኢኹ ንኣርባዕተ ዓመታት ዝተማልአ ወተሃደራዊ ስነ-ፍልጠት ቀሲሙ ናብ ሜዳ ተመሊሱ።
ብድሕሪ’ዚ ኣብ 1971 ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ዝተሰለፈ ሓርበኛ ተመስገን በርሀ፡ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት፡ ኣብ ምትእትታው ዘመናዊ ወተሃደራዊ ትምህርቲን ምምስራት ኣሃዱታት ከቢድ ብረትን፡ ከምኡ’ውን ከም ተራ ተዋጋኢ፡ ከም መምህር፡ ሓላፊ ማእከል ስልጠናን ታዕሊምን ኣዛዚ ኣሃዱታት ከቢድ ብረትን ብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝሰርሐን ዝመርሐን እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ከም ላዕለዋይ ኣወሃሃዲ ስታፍ ስልጠናን ውዳበን ከበድቲ ኣጽዋር ብምዃን፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ንህዝቡን ሃገሩን ዘገልገለ ሓርበኛ እዩ።
ገዲም ተጋዳላይ ብሪጋደር ጀነራል ተመስገን በርሀ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ክልተ ደቂን እዩ።
ስነ-ስርዓት ቀብሩ፡ ቀዳም 11 ነሓሰ ሰዓት 10፡00 ቅድሚቐትሪ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ክፍጸም እዩ።
ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ብመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ብሪጋደር ጀነራል ተመስገን በርሀ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንስድራቤቱን መቓልስቱን “ጽንዓት ይሃብኩም” ይብል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ኣብ ኣልጀርያ ኣብ ዝካየድ ውድድር ጉያ መሮር ኣፍሪቃ፡ ንኤርትራ ወኪሎም ዝሳተፉ ኣትሌታት ንምምራጽ፡ ብሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌትክስ ዝተወደብ መበል 20 ዙር ሃገራዊ ውድድር ጉያ መሮር ዝሓለፈ ሰንበት 14 ጥሪ 2018 ኣብ ከባቢ መንደፈራ ተኻይዱ።
ኣብ’ቲ ናይ 10 ኪ.ሜ ውድድር ደቂ ተባዕትዮ ፊሊሞን ዓንደ ቀዳማይ ኮይኑ ኽዕወት ከሎ፡ ብደቂ ኣንስትዮ ድማ ናዝሬት ወልዱ ቀዳመይቲ ኮይና ተዓዊታ።
ኣብ ናይ 8 ኪ.ሜ ርሕቐት ድማ ብደቂ ተባዕትዮ ሳምሶን ኣማረ ቀዳማይ ኮይኑ ክዕወት ከሎ ኣብ ናይ 6 ኪ.ሜ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ውድድር ኸአ ኮኾብ ገብሩ ተዓዊታ።
ኣብ ናይ 8 ኪ.ሜ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮ ሕውስዋስ ቅብብል በትሪ ካብ ዝተሳተፉ ኣትሌታት እቶም ዝሓሽ ጊዜ ዘመዝገቡ ተወዳደርቲ ኣብቲ ኣብ ኣልጀሪያ ዝካየድ ውድድር ንኤርትራ ወኪሎም ከምዝሳተፉ ሃገራዊ ፈደረሽን ኤርትራ ኣፍሊጡ።


text:
'ፖሊሲ ሚድያ ኢትዮጵያ ካብ ካልኦት ፖሊሲ ሚድያ ዲሞክራሲያዊያን ሃገራት ዝንእስ ስለዘይኮነ ምምሕያሽ ኣየድልዮን፣ ኣብ ትግባረኡ ግና ገለ ጉድለታት ክህልዎ ይኽእል'ዩ' ይብሉ ኣቶ ዛድግ ኣብራሃ።
ብዛዕባ ኣብ ተቃውሞ ዝተሳተፈ መንእሰይ ዝተጋነነ ግምት ክነሕድር አይግባእን፣ ዝበዝሕ ስቅታ ዝመረጸ ሒደት ድምጺ ዘስመዐን'ዩ ይብሉ ንሶም።
ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፣ እታ ሃገር ካብ ዝኣተወቶ ህዝባዊ ተቃውሞን ቅልውላውን ንምውጻእ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ተጸሚድና ኣለና ይብሉ። እግረ መንገዶም’ውን መንቀሊ’ቶም ጸገማትን ዕንወታትን እዮም ኢሎም ንገለ ደጋዊን ውሽጣዊን ሓይልታት ይኸሱ።
ጋሻና ሚኒስትር ዲኤታ ጉዳያት ኮሚኒከሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ዛድግ ኣብራሃ ‘ምስ ግብጺ ዘሎ ምስሕሓብ ብዲፕሎማስያዊ ኣገባብ ይዕየየሉ ስለዘሎ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቖጢበ ኣለኹ፣ ክብሉ ከለው ንመንግስቲ ኢርትራ ግና ይኸሱ’።
ንምዃኑ ኩነታት ጸጥታን ህድኣትን ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ምንታይ ብርኪ ይርከብ? እቲ ጸገም ካብ ሱሩ ንምምሓው ዝተወስዱ ስዳሮታት እንታይ ይመስሉ? ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታት ኣልዒልና ምስ ኣቶ ዛድግ ኣብራሃ ተዘራሪባና ኣለና።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ከተማ ወልዲያ ኣብ ሃይማኖታዊ በዓል ብዝተፈጥረ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን ተገሊፁ።ናይቲ ክልል ፕረዚዳንት ነቲ ኩነታት ንምርግጋእ ኣብቲ ከባቢ ከምዝርከቡ ተፈሊጡ’ሎ።ዘጥፍኡ ተፈሊዮም ናብ ሕጊ ክቐርቡ ብህዝቢ ንዝቐረበ ሕቶ እቶም ዋና ኣማሓዳሪ ምቕባሎም'ውን ተገሊጹ'ሎ።
ኣብ ከተማ ወልዲያ ኣብ ፅባሕ በዓል ጥምቀት ዝኽበር ሃይማኖታዊ በዓል ቃና ዘገሊላ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ብሰንኪ ዝተፈጥረ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣረጋጊፆም ኣለው።ንሶም ብዛዕባ እቲ ግጭት ከምዚ ይብሉ።
“ኣብቲ ዕለት ኣብ መንጎ ታቦት የፋንው ዝነበሩ መንእሰያትን ሓይልታት ፀጥታን ዝተፈጥረ ግጭት እዩ እናሰፍሐ መፂኡ እዚ ኩሉ ጥፍኣት ዝወረደ።መንቀሊኡ እቲ ህዝቢ እውን ከምዝሓተቶ ብዝርዝር ተመርሚሩን ተፈሊዩን ንህዝቢ ከምዝገለፅን ተሓታትነት እውን ከምዝሰፍንን ብዝርዝር ንቕድሚት ክገልፅ እዩ።”
ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ብወገኖም “ዝረኸብናዮ ሓበሬታ መንቀሊ እቲ ግጭት መንእሰያት ኢህወዴግ ዘውግዝ ደርፊ እናስምዑን ሓይልታት ፀጥታ ድማ ስለምንያት ነዚ ትደርፉ” ብዝብል ከምዝኾነ ይገልፁ።።
ኣብታ ከተማ ሎሚ ናይ ምርግጋእ ኩነታት ከምዝነበረ እንተተገልፀ እውን ሓሓሊፉ ግጭትን ኣብ ልዕሊ ንብረት ዝበፅሑ መጥቓዕትታትን ከምዝነበሩ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይገልፁ።
ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ኣብታ ከተማ ብርክት ዝበሉ ዋንነቶም ናይ ተወላዶ ትግራይ ዝኾኑ ህንፃታት ከምዝዓነው ትማሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ገሊፆም ኣለው።
ዋና ኣማሓዳሪ እቲ ክልል ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ኣብ ከተማ ወልዲያ ንህዝቢ ብምእካብ ናይ ምርግጋእ ስራሓት ይሰርሑ ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ቅድሚ 30 ዓመታት ከቢድ ቃልሲ ዘካየዱ ተጋደልቲ ክነግዱ ምምጽኦም ሓበን ከምዝስምዖም ነበርቲ እማህሚመ ገሊጾም፣
ቅድሚ 30 ዓመታት ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ሓራ ንምውጻእ ከቢድ ቃልሲ ዘካየዱ ተጋደልቲ፡ ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ናብቲ ጽንኩር ኩነታት ሰጊሮም በሪ ራህዋ ዘጓነጸፍዎ ቦታታት፡ ዝኽሮም ንምሕዳስን ናብ ተረከብቲ ወለዶታት ታሪኾም ንምስግጋርን ኣብቲ ጽንብል ክሳተፉ ምምጻኦም ሓበን ከምዝስምዖም ነበርቲ እማህሚመ ገሊጾም፣
ንሳቶም ኣስዒቦም፡ ምስቶም ነቲ ሰረት ህላወ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ንምድልዳል ኣብ’ቲ ከባቢ ዓስኪሩ ዝነበረ ብውቃው እዝ ዝፍለጥ ሓይሊ ጸላኢ ደምሲሶም ሓርነት’ቲ ከባቢ ብምርግጋጽ መስተርሆ ዝፈጠርሎም ምዑታት ተጋደልቲ ሓቢሮም ክጽንብልዎ ከለዉ ፍሉይ ደስታን ጦብላሕታን ከምዘሕድረሎም ወሲኾም ኣብሪሆም፣
ካብ ኮሚተ ምውህሃድ ናይቲ በዓል መንእሰይ ኣሕመድ መሓምድ ዓሊ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡፡ ንዝኽሪ መበል 30 ዓመት ምድምሳስ “ውቃው እዝ”ን ምፍራስ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ንምጽንባል ቅድሚ 3 ሰሙን ኣትሒዙ ልዑል ምድላዋት ክግበረሉ ከምዝጸንሐ ብምብራህ፡ ኣብቲ ጽንብል ክሳተፉ ንዝመጹ ንምእንጋድ ካብኣቶም ዝሕተት ከማልኡ ድሉዋት ምህላዎም ሓቢሩ፣
ኣማሓዳሪ ሓውሲ ከተማ እማህሚመ ኣቶ ሳልሕ ሙሳን ነባሪ እማህሚመ ኣቶ ሳልም ሰሊምን ብወገኖም፡፡ ብህዝቢን ምምሕዳር ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ክካየድ ዝጸንሐ ምድላዋት ተጻፊፉ ኣጋይሾም ብዝግባእ ንምእንጋድ ቅሩባት ምህላዎም ኣነጺሮም፣
ጽምብል ምድምሳስ ውቃው እዝ “ ሳሕል ከም ሃገር፡ ህዝባዊ ግንባር ከም መግስቲ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ካብ 21ክሳብ 23 መጋቢት ኣብ ሓውሲ ከተማ እማህሚመ ክበዓል ምዃኑ ይፍለጥ፣
*** ኣ.ዜ.ኤ. ***


text:
መግለፂ ወሃቢ ቃል ጆን ኪርብይ ዝሃብዎ
14 ጥሪ 2016
ኣሜሪካ በቲ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ቀፂሉ ዘሎ ዓፈና ናፃ ድምፂ፣ ምእሳር መራሕቲ ፓርቲ ፖሎቲካ ኦሮሞ ሓዊሱ፣ እናዓበየ ዝመፀ ስክፍታ ሓዲሩዋ’ሎ። እዚ ምእሳር’ዚ፣ ነቲ ኣብ ኦሮምያ ዝተላዕለ ሕጋዊ ፖለቲካዊ መረረት ኣብ ምፍታሕ ኣገዳሲ ተራ ክህልዎ ንዝኽእል መድረኽ ህዝባዊ ምኽኽር ዘጉሂ ሳዕቤን ክህልዎ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ’ቶም ዝተተንከፉ ኣባላት ማሕበረ-ሰብ ከም ዝመኻኸር ዝሓለፈ ታሕሳስ ዝአተዎ ቃል ንድግፍ። እቶም ምኽኽራት መታን ክዕወቱ፣ ኩሎም ድልየት ዘለዎም ወገናት ሓሳቦም ብነፃ ክገልፁ ይግባእ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንተቃወምቲ ካብ ምዕፋን ንክቑጠብ፣ ኣብ’ታ ዝተፈላለየ ህዝቢታት ዘለዋ ሃገር መሰል ምእካብ፣ ምፅሓፍን ምዝራብን ሓዊሱ ንሕገ መንግስታዊ መሰል ዜጋታቱ ንከኽብር ንፅውዕ። መሰሎም ስለዝተጠቅሙ ጥራሕ ዝተኣሰሩ ከም መራሕቲ ፖለቲካን ጋዜጠኛታትን ዝበሉ ንክፍትሑ’ውን ንፅውዕ።


text:
ምምሕዳር ዞባ ማእከል ብዝሓንጸጾ መደብ መሰረት፡ ንጥፈታት ምግራብ ብዕዙዝ ተሳታፍነት ህዝቢ ኣብ ኩለን ንኡሳን ዞባታት ብኣድማዕነት ይሰላሰል ከምዘሎ፡ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሕርሻን መሬትን ኣቶ ሃይለሚካኤል እዮብ ገሊጹ።
ኣቶ ሃይለሚካኤል፡ በዚ ኣብ መወዳእታ 2017 ዝተጀመረ መደብ፡ ኣብ ኣርባዕተ ንኡሳን ዞባታት ዛጊት ልዕሊ ሓደ ሚልዮንን 200 ሽሕን ፈልስታት ከምእተተኽለ፡ ኣብ ከባቢ ቤት-ጊዮርጊስ መአከቢ ጐሓፍ ዝነበረ ቦታ እውን ኣግራብ ተተኺልዎ ግርማ ከምዝለበሰ ሓቢሩ።
ወኪል በዓል-ስልጣን ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ኣቶ ኣብርሃም ተኽሉ ብወገኑ፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ሓደ ሚልዮንን 500 ሽሕን ፈልሲታት ክትከል መደብ ከምእተታሕዘ፡ 82 ሚእታዊት ካብኡ ድማ ድሮ ከምእተዓመ ሓቢሩ።
ኣብ 16 ንኡሳን ዞባታት ማእከል፡ ኣብ 70 ሄክታር፡ 276 ኪሎ-ሜተር ቅናታዊ ዛላታትን 155 ሜትር ኲብ ከትሪን ከምእተሰርሐ እውን ኣነጺሩ።
ኣብ’ቲ መደብ፡ ኣስታት 48 ሽሕ ህዝቢ ከምእተሳተፈ፡ ምምሕዳር ዞባ ዘዋፈረን ዓበይትን ንኣሽቱን መካይን’ውን ኣብ’ቲ ዕማም ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዝገበራ ተፈሊጡ።


text:
Date: Wednesday, 29 November 2017
ከም መዓልታዊ ዝስማዕ ሎሚ መዓልቲ ከኣ ኣርብዓ ሰባት ኣብ ደቡብ ሱዳን ተቀቲሎም። እዛ መዓልቲ ኣብ ትውድኣሉ ክንደይ ክበጽሑ እዮም ዝፈልጥ ሰብ የለን። ደቡብ ሱዳንን ኤርትራን ተመሳሳሊ ዓመታት ተቃሊሰን ክልቲኤን ከኣ ነጻነተን ረኺበን። እቲ ፍልልዩ ናትካ ኩሉ ባዕልና ዝገበርናዮ ክኸውን ከሎ ናቶም እቲ ኩሉ ዝሓገዞም ድሕሪ ነጻነቶም ክበልዕ ኢዱ ዝሰደደሉ ኩነታት እዩ ተፈጢሩ። ፕረዚደት ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይ ነጻነት ጽምብሎም ተረኺቡ ሓንቲ ምኽሪ ፈይ ኣቢልሎም ኔሩ።
“ነጻነትኩም ክትዕቅቡ እንድሕር ደሊኹምን ንዝመጽእ ወለዶ ናጻ ሃገር ከተረክቡ ሓላፍነት ስለዘለኩም፣ ንናይ ወጻኢ ካምፓኒታት ኣብ ነዳዲ ከውፍሩ ጌርክሞ ዘለኹም ጻውዒት ሰርዝዎ። መጀመርያ ኣብ ካልእ ጽላታት ሓገዝ ሕተቱ። ንጋዝን ነዳድን ኢሎም ብቀጥታ ወይ ብዕሱባት ሃገር ከፍርሱ ዝጓየዩ ጎሓላሉ ስጋብ ዘለው፣ ሰራዊትኩምን ናይ ጸጥታ ኣካላትኩምን ምስ ደልደለ ምጽዋዕ ይሓይሽ። እዚ እንተዘይጌርኩም ግና፣ ኣብ ውሽጢ ውሕዳት ዓመታት ፉሕፉሕ ክኣትወኩም እዩ። ምኽንያቱ እቶም ዓዲምክሞም ዘለኹም ተመክሮ ናይ ምፍራስ ዘለዎም እዮም። ሓዊ ኣሳዊሮም፡ ልዕሊ መንግስቲ መንግስቲ ዝኾኑ ካምፓኒታት መሳርሒ ምዕራብ ግዳይ ክትኮኑ ኢኹም። እዚ እንተጌርኩም ኤርትራ ክትሕግዝ ቅርብቲ እያ። ነቶም ካብ ንህዝቦም ንኻልኦት ረብሓ ድሮ ዝተሸጡ ከም ምክትል ፕረዚደንት ቀልጢፍኩም እለይዎም። ከይተርዓኑ ከለው”።
ነዚ መልእኽቲ ብጽቡቅ ዝተቀበሉ ብዙሓት ኔሮም። ፕረዚደንት ወሲኽካ ካብ ኤርትራ ንመሃር፣ ኣብዚ ከባቢ ኤርትራ ጥራሕ እያ ብናታ ነጻ ሕርያ ትጉዓዝ ዘላ ክብሉ ከለው፣ ምክትል ፕረዚደንትን ተሓባበርቱን ከኣ ኤርትራ ከምዚ ትብል ዘላ ከይንበልጻ ብቅንኣት እዩ። ስለዚ ንዓበይቲ ሃገራት ዓዲምና ይከላኸላልና ብምባል ነጺገሞ። ወከልቲ ኣሜሪካ ዝኾና ኢትዮጵያ ኡጋንዳ ካልኦትን ብቀጥታ ኢደን የእትየን ብትንትን የእተዋላ። እቲ ዘገርም እቲ ምክትል ፕረዚደንት ሕጂ ነታ ሃገር ኣብ ዓዘቅቲ የእቲዋ ይርከብ። ከምታ መንግስቲ ኤርትራ ተተንበያ ከኣ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመቶም ነታ ሃገር ናብ ውግእ ሕድሕድ ሸሚሞማ ይርከቡ። ክንደይ ህዝቢ ተሰውኣሉ ነጻነት ንከንቱ ኮይኑ።
ናይ ወያነ ጀነራል ጻድቃን ቅድሚ ቅሩብ ኣዋርሕ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ዘገርም ቃላት ፈነወ፣ ንሱ ይብል ደቡብ ሱዳናውያን ናብ ትግራዎት ዝዓለመ ጸለመ የካይዱ ኣለው። ናብ ኢትዮጵያ ዘይኮነ ናብ ትግራይ፡ ወያነ ንትግራዎት ገዲፍሎም ዝኸይድ ዘሎ ዘይውዳእ ህያብ ምስኩሉ እዚ ከባብን ምስ ኢትዮጵያውያንን ኣቀሓሕርዎም።
ደቡብ ሱዳናውያን ሃገሮም ተቆጻጺሮም ንኹሉ ብስም ምዕቃብን ካልእን ኣትዮ ዘሎ ሰራዊታት ብምስጓግ ጎይታ ሃገሮም ክኾኑ ተስፉና እዩ።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ዶክተር ኣቢይን ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ደመቀ መኮነንን ካብ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ምስ ዝተውፃእፅኡ ኣባላት ተዛቲዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ) ካብ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዝተውፃእፅኡ ኣባላት ምክልኻል ሃገር ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ምክትል ቀዳማይ ሚኒስትር ኣይተ ደመቀ መኮነንን ሎሚ መዓልቲ ተዛቲዮም።
እቶም ኣባላት ኣብ እዋን እቲ ዘተ፥ ምስ ሃገራዊ ሓላፍነቶምን ግዴተኦምን ብዝተተሓሓዘ ሕቶታት ኣልዒሎም ኢዮም።
ኣይተ ደመቀ መኮነን ብግደኦም፥ ሰራዊት ምክልኻል ሓይሊ ከም ዜጋ ክድመፅን ብተግባር ምላሽ ክረክብን ከምዝግባእ ተዛሪቦም።
መንግስቲ ከም ሃገር ዝጀመሮ ስራሕቲ ሪፎርም ኣብ ዘፈር ምክልኻል ሃገር እውን ተጠናኺሩ ከምዝቕፅል ኣብሪሆም።
ተወሳኺ ዘተ ንምክያድ ዘኽእል መድረኽ ከምዝዳሎ ዝገለፁ ኣይተ ደመቀ፥ መንግስቲ ብዝጀመሮ ጉዕዞ ለውጢ እቶም ሕቶታት በቢብርኩ ምላሽ እናረኸቡ ከምዝኸዱ ሓቢሮም።
እቶም ኣባላት ምክልኻል ሰራዊት ድማ፥ ኣብ እዋን እቲ ዝተ ዝተልዓሉ ሕቶታት ብዝሰኸነ ኣገባብ ንምፍታሕን ዝተጀመረ ጉዕዞ ለውጢ ንከይተዓናቐፍን ታሪኻዊ ሓላፍነቶም ከምዝዋፅኡ ድልዉነቶም ብምግላፅ ኣረጋጊፆም።
ብዝተተሓሓዘ ዜና እቶም ኣባላት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ተዛቲዮም ኢዩ።
ዶክተር ኣቢይ፥ ኣብ መወዳእታ እቲ ዘተ ነቶም ኣባላት ቅፅዓት “ፑሽ ኣፕ” ብምግባር ድራር ኣንጊደምዎም ኢዮም።


text:
Download the FREE SBS Radio App for a better listening experience
ካብ ኦምሓጀር ንሑመራ ዘሰጋግር ሩባ ሰቲት ናይ ተፈጥሮ ሕንጻጽ ዶብ ኮይኑ ናብ ክልቲኡ ሃገራት ዘሰጋግር ድንድል ዝተሃንጸሉ እዩ። ድሕሪቲ ናይ 1998-2000 ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ፡ ብምሉኡ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ተዓጽዩ ምጽንሑ ዝዝከር እዩ። ኣብዚ ቅሩብ እዋን ኣብ መንጎ ክልቲኡ መንግስታት ብዝተበጽሕ ስምምዕ እቲ ናይ ዶብ ኦምሓጀር ሑመራ ንትሕቲ ሓደ ሰሙን ተኸፊቱ ድሕሪ ምጽናሕ ከምተዓጽወ ገዳብ ኒውስ ካብቲ ከባቢ ብዝረኸቦ ሓበሬታ ጸብጺቡ ኣሎ።
ኣብዚ እዋን እቲ ናብ ክልቲኡ ሸንኽ ዘሰጋግር መገዲ ብኣእማንን ኣእሻዂ ዘለዉ ጨንፈራትን ዳግማይ ከምተዓጽወ እቲ ዜና ወሲኹ ገሊጹ ኣሎ። እቲ ዶብ ብወግዒ ከምተኸፍተ ዝተዋህበ ሓበሬታ ከምዘይነበረን፡ ዳግማይ ንኽዕጾ ዝገበረ ምኽንያት’ውን ዛጊት ከምዘይተገልጸ እቲ ዜና ገሊጹ ኣሎ።


text:
ኣብ መጋቢት 25,2017 ዓ.ም ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቨርጅንያ ዘካየዶ ናይ መጀመርያ ኣኼባ ድማ ኣብ ጉዳያት ፋይናንሳዊ ሓገዝ ንትምህርትን መስርሕ መነባብሮ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ብዝምልከት ንክልተ አጋይሽ ብምዕዳም ተመክሮኦም ንተሳተፍቲ ኣኻፊሎም።
እቲ ምትእኽኻብ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ወርሒ ዝኻየድ ምዃኑን ተሳተፍቲ ብወለንትኦም ኣብ ንሓድሕዶም ብምውዳብ ዝዳልውዎ ምኳኑን ኣብቲ ኣኼባ ዝዝተየሎም ወይ ዝለዓሉ ጉዳያት ድማ ካብ ተሳተፍቲ ብዝለዓሉ ኣርእስታት ዙርያ ምኳኖም ነቲ ፈላማይ ኣኼባ ዝወደቡ ይሕብሩ።
እቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት ዝተኻየደ አኼባ ካብ ዝወደቡ ሓንቲ ዝኾነት ወ/ሮ ብስራት ዮሴፍ ብዛዕባ ምውዳብ እቲ ኣኼባ፡መዛተይ ጉዳያትን ዕዱማት አጋይሽን ከምዚ ክትብል ተረድእ።
ብስራት ኣብ ኣሜሪካ ዝነብሩ ኤርትራዊያን ሰብ ሞያን ዋኒን ናብዚ ምትእኽኻብ ንክሳተፉ ንምዕዳምን ብዛዕባ እቲ ምትእኽኻብ ኣፍልጦ ንክህልዎም ዝወስድዎም ተበግሶታትን ዘጋጠሞም ብድሆ እንተሎ ሓቲተያ ከምዚ ኢላ ትምልስ።
ብዛዕባ እቲ ምትእኽኻብ ምስ ኣዳለውቲ ዝተኻየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ መጀመርያ ሰሙን ወርሒ ግንቦት ብምትሕብባር ፔንስልቫንያ ዩኒቨርሲቲን ማሕበረሰብ ኤርትራዊያን ኣብ ፊላደልፍያ ዝተኻየደ ንጥዕና ስነ ኣእምሮ ዝምልከት ሰሚናር ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ተኻይዱ ኔሩ።
ነቲ ሰሚናር ብተበግሶ ኤርትራዊ መንእሰይ ዶ/ር ያቆብ ተኪኤ ዝተጀመረ ኮይኑ ድሒሩ ግን ብምትሕብባር ሸውዓተ ሰብ ሞያ ስነ ኣእምሮ አባላት ካብ ፔንስልቫንያ ዩኒቨርሲቲ ዝርከብዎም ኮሚቴ ምስ ማሕበረሰብ ኤርትራዊያን ነበርቲ ክፍለ ግዝኣት ፊላደፍያ ተቓኒዑ።
ኣቐዲሙ ኣብ ወርሒ ጥሪ ተመሳሳሊ ሰሚናር ዝተኻየደ ምኳኑን ብዝተረኽበ ውጽኢት ድማ ኣብ መጻኢ ተመሳሳሊ ሰሚናር ንመንእሰያትን ወለድን በብግዚኡ ኣብ ምዱብ ጊዜ ከካይዱ ውጥን ከምዘሎ ዶ/ር ያቆብ ይገልጽ።
ዳይሬክተር እቲ ካብ ዩኒቨርሲቲ ፔንስልቫንያ ዝተዋጽኣ ኮሚቴ ሲንትያ ቦይድ ብዛዕባ’ቲ ሰሚናር ከምዚ ትብል።
“ኣብዚ ናይ ዩኒቨርሲቲ ፔንሲልቫንያ ክፍሊ ስነ ኣእምሮ ኣገልግሎትን ምኽሪን ማሕበራዊ ፍትሒ ንኹሉ ዝብል መርገጺ ዝተመስረተ’ዩ።ስለዚ ኹሉ ማሕበረሰብ ማዕረ ዝኾነ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክረኽብ ኣለዎ ዝብል መምርሒ ኣለና። ስለዝኾነ ነቲ ናይ ያቆብ ተበግሶ ምስ ዕላማናን ራእይና ዝኸይድ ኮይና ስለዝረኸብናዮ ክንድግፎ ወሲንና። ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ሕብረተሰብ ኣብዚ ዓውዲ ዘድልዮ ነገር ኣብ ምልላይ ኢና ዘለና ቀጺልና ድማ ኣብ ስነ ኣእምሮኣዊ ጥዕና ኣገልግሎት ንምሃብ ምስቲ ሕብረተሰብ ብከመይ መንገዲ ንተሓባበር ኣብ ዝብል’ውን ንሰርሕ ኣለና። ካብዚ ተበጊስና ድማ ንመጻኢ ኣብ ምንታይ ንሰርሕ ክንርእይ ኢና።”
ካልእ ካብ ተሳተፍቲ ሓደ ዝኾነን አባል ኤርትራዊያን ነበርቲ ፊላደልፍያ ዝኾነን መንእሰይ ኤፍሬም አማረ ስዮም ካብቲ ሰሚናር ትኹረት ብዙሓት ዝሰሓበ ጉዳይ ዝበሎ ከምዚ ክብል ይገልጽ።
“ ኣብቲ ሰሚናር ዝተገልጸ በዚ ስነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ዘጋጠሞም ሰባት ዝምልከት ዝተወሃበ መጽናዕታዊ ኣሃዝ ንብዙሓት ዘሰንበደ’ዩ ኔሩ። ሰባት እቲ ጉዳይ ከምዘሎ ይፈልጡ’ኳ እንተኾነ ዝርግሓኡ ግን ዝተረድእዎ ኣይመስለንን። ምክንያቱ ስነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ኣብ ማህበረሰብና ተሓቢኡ ወይ ድም ከም አሉታዊ ነገር ተኸዊሉ ዝሓልፍ ጉዳይ እዩ። ብፍላይ እቲ እንዳዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ጉዳይ ነፍሰ ቅትለት ዝምልከት’ዩ ፡ ሰባት ኣፍልጦ ስነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ እንተለዎም ግን ብጥልቀትን ብነጻን ኣብ ምዝርራብን ግን ድሩታት’ዮም ኔሮም” ክብል ርእይትኡን ትዕዝብቱን ገሊጹ’ሎ።
ብዛዕባ’ቲ ሰሚናር፡ተሳትፎ መንእሰያትን ብዛዕባ ዝተፈላለየ ምልክታት ስነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢን ሰባት ክፈልጥዎ ይግባእ ዝበሎ ነጥብታትን እውን ዶ/ር ያቆብ መብርሂ ይህብ።


text:
ጸሎተ ንግስተ ሰማይ 13.05.18
ምስ ር.ሊ.ጳ ንጸሊ
Regina coeli
Regina coeli, laetare, alleluia.
Quia quem meruisti portare, alleluia.
Resurrexit, sicut dixit, alleluia.
Ora pro nobis Deum, alleluia.
V. Gaude et laetare, Virgo Maria, alleluia.
R. Quia surrexit Dominus vere, alleluia.
Oremus:
Deus, qui per resurrectionem Filii tui Domini nostri Iesu Christi mundum laetificare dignatus es, praesta, quaesumus, ut per eius Genetricem Virginem Mariam perpetuae capiamus gaudia vitae.
Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen.
ጸሎት ንግሥተ ሰማያት
ኦ! ናይ ሰማይ ንግሥቲ ትሓጐሲ ሃሌሉያ።
-ንምጻሩ ግብእቲ ኮይኒ ኢኺ ሃሌሉያ።
ከም ዝበሎ ተንሢኡ እዩ ሃሌሉያ።
-ኦ! ኣደ ኣምላኽ ለምንልና ሃሌሉያ።
ኦ! ድንግል ማርያም ተሓጐሲ ሃሌ ሉያ!
ጐይታና ብሓቂ ትነሢኡ እዩ ሃሌሉያ!
ጸሎተ ንግሥተሰማያት እንታይ እዩ
ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ማለት እንታይ ማለት እዩ?
ንግሥተ ሰማያት ትብል ማሕሌት ሓንቲ ካብተን ኣርባዕተ ማሕሌታት ላቲን እኖና ድንግል ማርያም (እተን ካላኦት ሠልስተ ኦ ፍቅርት ኣደ መድሓኒ -ኣልማ ረደምቶሪስ ማተር፣ ሰላም ለኪ ኦ ንግሥት ሰማያት - ኣቨ ረጂና ቸሎሩም፣ ሰላም ለኪ ኦ ንግሥት - ሳልቨ ረጂና ዝብላ እየን)።
እዚ ጸሎት እዚ ኣብ ዘመነ ፋሲካ ካብ ሰንበት ትንሣኤ ክሳብ ሰንበት ጰራውሊጦስ ከክንዲ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ክድገምን ክንዲ ተንበርኪኽካ ዝግበር ከኣ ምልክት ትንሣኤ ማለት ዓወት ኣብ ልዕሊ ሞት ብምዃኑ ከኣ ደው ኢልካ ክድገም ዝወሰኑ ብ1742 ዓምፈ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 14 ነበሩ።
ልክዕ ከም ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ኣብ መዓልቲ ሠልስተ ግዜ ይድገም፣ ኣዚ ከኣ ንነፍሲወከፍ ዕለት ብማርያም ኣቢልካ ንእግዚብሔር ንምውፋይ ንግሆ ፍርቂ መዓልቲ ምሸት ይድገም። ብመሠረት ሓደ ናይ ቀደም ባህሊ እዚ ጥንታዊ ማሕሌት እዚ ካብ ሻድሻይ ክፍለ ዘመን ክሳብ 10ይ ክፍለዘመን ኣብ ዝነበረ ግዜ ዝተደርሰ ከምዝኾነን ኣብ ከባቢ ፍርቂ መበል 13 ዘመን ኣብ ጸሎተ ዳዊት ፍራንቸስካውያን ተኣታትዩ ይድገም ከምዝነበረ ዘመላኽቱ ጽሑፋት ኣለው፣ ብኣርባዕተ ሓጸርቲ ሓረጋት ዝቆመ ኮይኑ ነፍሲ ወከፍ ሓረግ ብሃሌሉያ ትዛዘም፣ ናብ እግዚትነ ማርያም ንግሥተ ሰማያት ብምእመናን ዚዓርግ ጸሎት ኮይኑ ብትእንሳኤ ክርስቶስ ምስኣ ንምሕጓስ ዚግበር እዩ።
ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ዝሓለፈ 6 ሚያዝያ 2015 ዓምፈ ድሕሪ ዕለተ ፋሲካ ቅድሚ ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ምድጋሞም ነዚ ጸሎት እዚ ክንደግም እንከሎና ኣብ ልብና ክህሉ ዘለዎ ሓሳባት ከምዚ ክብሉ ገሊጾም ነሮም
‘ንእኖና እግዚእትነ ማርያም ክትሕጐስ እናዓደምና ንልምና፣ ከመይ እቲ ኣብ ማሕጸና ዝተሸከምቶ ከምቲ ዝበሎ ካብ ሙታን ስለዝተንሠኤ ንሕና ከኣ ኣብ ኣማላድነታ ንምሕጸን፣ ከም ሓቁ ሓጐስና ነጸብራቅ ናይ እኖና ድንግል ማርያም እዩ፣ ከመይ እኖና ድንግል ማርያም ንኩሉ ናይ ወዳ ነገራት ብእምነት ኣብ ልባ ተዋህልሎ ነበረት ገናውን ተዋህልሎ ኣላ፣ ነዚ ጸሎት እዚ ክንደግም እንከሎናኸስ በዚ መንፈስ ውሉድነት ተደፊእና ኣደና ስለዝተሓጐሰት ንሕናውን ንተሓጐስ ንበል፣’ እንክብሉ ገሊጾሞ ነሮም።


text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ሎሚ ሶሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኤርትራን ሶማል ንዞባዊ ሰላምን ምርግጋእን ብሓባር ክሰርሓ ምስምማዕን ከምዘሐጎሶ ብምግላጽ እቲ ውድብ ንጻዕርታት’ቲ ዞባ ንምሕጋዝ ዘለው ድልውነት ደጊሙ አረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንወርሒ ሓምለ ኮይኖም ዝተመዘዙ ኣምባሳደር ሽወደን ኦልፍ ስኮግ ድሕሪ ኣኼባ’ቲ ውድብ ኣብ ጉዳይ ሶማል ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ቃል “ አባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ፈደራል መንግስቲ ሶማል ነቲ ኣብ ልዕሊ’ታ ሃገር ተነቢሩ ዘሎ ናይ ኣጽዋር እገዳ ብከፊል ንምልዓል ዘተኣታተዎ ናይ ፖለቲካን ጸጥታን ለውጢን፡ምምሕያሽ ምምሕዳር ኣጽዋርን ንዒዶም” ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ነቲ ኣብ ሓምለ 9,2018 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያ ዝተኸተመ ኣዋጅ ሓባራዊ ሰላምን ምሕዝነትን ከምኡ’ውን ክልቲኦም ወገናት ንዞባዊ ሰላም፡ምዕባለን ምትሕብባርን ዘካየድዎ ሓባራዊ ጻዕርታት ምምዓዱ ገሊጾም።
ኣምባሳደር ሶማል ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣቡበከር ዳሂር ዑስማን ብወገኖም ሶማል ግዴታ ንምምላእ ንትካላት’ታ ሃገር ዳግማይ ንምምስራትን ለውጢ ንምትእትታው ዘለዋ ተወፋይነት ከተርእይ ጸኒሓ’ያ ኢሎም።
“ጻዕርታትና ቀስ ብቀስ ፍረ ክርከቦም ጀሚሩ’ዩ እንተኾነ ሕጂ’ውን ክንዲ ነቲ ምዕባለ ኣፍልጦ ምሃብ ብዛዕባ’ቲ ገና ዘይተጎናጸፍናዮ ንንቐፍ ኣለና። ክእለትና ገና ኣብ ናይ መጀመርያ ደረጃ’ዩ ዘሎ ነኸነዕብዮ ድማ ደገፍን አጋርነትን እዚ ቤት ምኽሪን ተሓጋገዝቲ አካላት የድልይ’ዩ።”
ቀዳማይ ጸሓፊ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት አቶ ነቢል ስዒድ: እቲ ቤት ምኽሪ ንሰላምን ጸጥታ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣወንታዊ ኣበርኽቶ ንምግባር ካልእ ዕድል ክሓልፎ የብሉን ድሕሪ ምባል ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሓደጋ ዘሎ ተአማንነት’ቲ ቤት ምኽሪ ብዜጋታት እቲ ዞባ’ዩ ኢሎም።
“ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ እገዳ ብቕልጡፍን ብዘይ ዝኾነ ቕድመ ኹነት ብምልዓል እቲ ቤት ምኽሪ ዜጋታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሰላምን ብዕዉት ቑጠባ ብሓባር ክነብሩ ንዘለዎም ንድልየት ከምዝድግፍን ኣወንታዊ መልእኽቲ ከሕልፍ ኣለዎ። ብተወሳኺ እቲ ቤት ምኽሪ ንዕንቕፋታት ብምዕላይ ኣብቲ ኣጸጋሚ ዝኾነ ዞባዊ ውሕደት ከሳልዮም ድልውነቱ ይገልጽ።”
ኣብ ወርሒ ግንቦት አቦ መንበር ኮሚተ እገዳ ኤርትራን ሶማልን ዝኾኑ ኣምባሳደር ካርዛኪስታን ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ካረት ኡምራቭ ንጅቡቲ፡ኬንያ፡ሶማልን ኢትዮጵያን ኣብ ዝበጽሕሉ ናብ ኤርትራ ክበጽሑ ዘይምኽኣሎም ይዝከር።


text:
ካብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ጀሚሩ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዳይ ምጣነ ቤተሰብ ፅቡቕ ውፅኢት ከምዝተረኸበ ተገሊፁ።ሞት ኣዴታት ናይ ምንካይ ናይ ሚሊኒየም ሸቶ ንምዕዋት ግን ኣፀጋሚ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ኢትዮጵያ ኣብ ምብፃሕ ኣገልግሎት ምጣነ ስድራ ፅቡቕ ውፅኢት ከምዝረኸበት ምንስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ኣረጋጊፁ’ሎ።ካብ 2005 ኣ/ፈ ናብዚ ቁፅሪ ናይ ወሊድ መከላኸሊ ይወስዳ ናይ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ካብ 14.8 ሚእታዊ ናብ 29 ሚእታዊ ምድያቡ ተገሊፁ’ሎ።ኣብ 2005 ኣ/ፈ 5.4 ዝነበረ መጠን ወሊድ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ናብ 4.8 ምውራዱ’ውን እቲ ምንስቴር ሓቢር’ሎ።
እዞም ውፅኢታት ዝተረኸቡ ኣብዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ከምዝኾነ ዝተረኸብ መረዳእታ ይሕብር።
ናይዚ ምኽንያት ብዙሓት እዮም ይብሉ ዳይረክተር ሜላ ሪሰርች ፒ.ኤል.ሲ ዝተብሃለ ናይ ውልቂ ትካል ዶ/ር ያሬድ መኮነን።ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ቁፅሪ ነበርቲ ከተማታት ኢትዮጵያ ብሽዱሽተ ሚእታዊ ምውሳኹን ምስፍሕፋሕ ትምህርትን ካብቶም ምኽንያታት ምዃኖም ተገልፂፁ’ሎ።ልዕሊ ኩሉ ግን ናይ ጥዕና ኤክስተንሽን ዓብዪ ኣስተዋፅኦ ከምዝገበረ ዶ/ር ያሬድ መኮነን ይገልፁ።
እቲ ዝዓበየን ቀንድን ዝብሃል እቲ ናይ ጥዕና ኤክስተንሽን ፕሮግራም ኣብ ስራሕ ምውዓሉ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ሸቶታት ሚሊኒዮም ካብ ሰለስተ ዓመታት ዝነኣሰ ግዜ ከምዝተረፎን ኣብዚ እዋን እዚ ብዝለዓለ ደረጃ ብምንቅስቓስ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ዝክኣል እንተኾነ’ውን እቲ ሸቶ ንምዕዋት ግን ኣፀጋሚ እዩ ኢሎም ዶ/ር ያሬድ።ብምውሳኽ ኣብ ምንካይ ሞት ህፃናትን ምስ ትምህርቲ ኣብዝተኣሳሰሩን ሸቶታት ክዕወቱ እዮም ኢሎም።
ምስፍሕፋሕ ኣገልግሎታት ምጣነ ስድራ ናይ ሎሚ ናይ ዓለም ስነ ህዝቢ ፀብፃብ ዋና መለእኽቲ እዩ።ምጣነ ስድራ ምስ ሰብኣዊ መሰላትን ምስ ቀፃሊ ልምዓትን የተኣሳስሮም።


text:
ላዕለዎት ሰበስልጣን መንገዲ ኣየር Metrojet ምኽንያት ኣብ ሰማያት ግብጺ ተበታቲና ዝተሓምሸሸት መጎዓዚያ ነፋሪት ሩስያ ቴክኒካዊን ሰብ ዝፈጸሞ ጌጋን ኣይኮነን፤የግዳስ ደጋዊ ምኽንያታት እዮም ኢሎም።በቲ ሓደጋ ኣብታ ነፋሪት ዝነበሩ 224 ሰባት ሞይቶም'ዮም።
‘’እታ ነፋሪት ኣብ ሰማይ እናሃለወት ክትበታተን ዘኽእል ቴክኒካዊ ጸገም የለን’’ዝበሉ ኣሌግዛንደር ስሚርኖቭ ዳይረክተር በረራ ቻርተር መንገዲ ኣየር ኮጋሊማቪያ ሎሚመዓልቲ ኣብ ሞስኮ ኣብዝሃብዎ ቃል ‘እታ ነፋሪት ትበርር ኣይነበረት፤እኳድኣስ ትወድቕ እያ ነይራ’ ኢሎም።ብተወሳኺ 'ሰራሕተኛታት እታ ነፋሪት ንዘጋጠመ ሓደጋ መልእኽቲ ንምሓልፍ እውን ዕድለ ኣይሃቦምን’ኢሎም።
ኣብ ግብጺ ጨንፈር ዳዕሽ ነታ ነፋሪት ወቒዐ ዘውደቕኩዋ ኣነ እየ ምባሉ ግን ግብጽን ሩሲያን ኣይተቐበልኦን።
ዳይረክተር ሃገራዊ ስለያ ዩናይትድ ስቴትስ ጄምስ ክላፐር ብወገኖም ኢድ ኣሸበርቲ እንተሃልይዎ መርትዖ ኣይረኸብናን ኢሎም።እንተኾነ ግን ኢሎም ብምውሳኽ ሓላፍነት ዝወሰደ ጉጅለ ዳዕሽ ኣብ ናይ ግብጺ ወሽመጥ ሲናይ ብሰፊሑ ይንቀሳቐስ እዩ ኢሎም።
እታ ነፋሪት ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም 224 ሰብ ኣሳፊራ ትጉዓዝ ኣብ ነበረትሉ እዋን'ያ ኣብ በረኻታት ሲናይ ካብ ራዳር ወጻኢ ኮይና ድሕሪ ምስዋራ ምውዳቓ ይፍለጥ።ዳርጋ ኩሎም እቶም ተሳፈርቲ ሩሲያዊያን በጻሕቲ ነይሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሓበሬታ በረራን ፓይለት ዘካይዶም ርክባትን ዝቐድሑ ክልቲኦም መሳርሒታት /black boxes/ ተረኺቦም ኣለው።
ኣየር ፍራንስ፣ሉፍታንዛ፣ኤምሬትስን መንገዲ ኣየር ኳታርን ሓዊሱ ብርክት ዝበላ መንገድታት ኣየር ንድሕነተን ብምስጋእ ብናይ ሲናይ ወሽመጥ ምብራር ጠጠው ኣቢለን ኣለዋ።


text:
ክብረ በዓል ጥዕና ትግራይ ኣብ ከተማ መቐለ ተኻይዱ።
ኣብቲ ክብረ በዓል ጥዕናዊ መደባት ትግራይ ኣብ ምዕዋት ንዝሰርሑን ዝሕግዙን ዘለዉ ትካላትን ሰብ ሞያን ክብርን ኣፍልጦን ተዋሂቡ።
ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ኣይተ ሓጐስ ጐደፋይ መደባት ጥዕና ትግራይ ኣብ ምዕዋት ብክእለት፣ብገንዘብን ንዋትን ንዝሓገዙ ሃገራውን ዓለምለኻውን ትካላት ንዝሃብዎ ኣበርክቶ ክብርን ኣፍልጦን ብምሃብ የቐንየልና ኢሎም።
ርእሰ ምምሕዳር ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ብወገኖም ምክልኻል መሰረት ዝገበረ ፖሊሲ ጥዕና ኢትዮጵያ ሕማምን ሞትን ኣብ ምንካይ ርኡይ ለውጢ ከምዝተመዝገበ ገሊፆም።
ኣብቲ በዓል ኣብ ስራሕቶም ጸብለልታ ንዘርአዩ 206 ሰብ ሞያ ጥዕና ትግራይ ሽልማትን መግለፂ ክብርን ካብ ኢድ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ተቐቢሎም።
ብሓገዝ መንግስታት ኣመሪካን ጥልያንን ኣብ ከተማ መቐለ ዝተሃነፀ ትካል ምርምር ጥዕና ትግራይ እውን ሎሚ መዓልቲ ብዕሊ ተመሪቑ 'ሎ።


text:
ንኢህወደግ ካብ ዘቖሙ ኣርባዕተ ሰልፍታት ሓደ፣ ኣብ መሪሕነት ዝጸንሑ 14 ኣባላቱ ካብ ስልጣን ኣውሪዱ
Radio Erena: 23 September 2018
ንኢህወደግ ካብ ዘቖሙ ኣርባዕተ ሰልፍታት ሓደ፣ ደሞክራስያዊ ግንባር ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ንሳልስቲ ድሕሪ ዘካየዶ ዋዕላ፣ ኣብ መሪሕነት ዝጸንሑ 14 ኣባላቱ ካብ ስልጣን ኣውሪዱ።
እቲ ብረቡዕ 19 መስከረም ኣብ ከተማ ጅማ ዝጀመረ ዋዕላ፣ ንዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ከም ኣቦ ወንበር ክሾሞ እንከሎ፣ ስሙ ከኣ ናብ ደሞክራስያዊ ሰልፊ ኦሮሞ ከምዝቐየሮ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
እቲ ሰልፊ ንገዳይም ኣባላቱ ኣፋንዩ ብንኣሽቱ ዝተክኣሉ ምኽንያት፣ እቶም መንእሰያት ደሞም ከፊሎም ነዚ ሕጂ ዘሎ ለውጢ ዘምጽኡን ነቲ ሰልፊ ስልጣን ክሕዝ ዝገበሩን ምዃኖም ይገልጽ።
ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ እውን ተመሳሳሊ ዋዕላ ብምክያድ ስሙ ቀዪሩ፣ ሓድሽ ቅርጺ ኣሰራርሓ ከምዘተኣታቱ ይንገር።
ክልቲኦም ሰልፍታት ነቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2020 ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ ወናብር ባይቶ ንምዕብላል ክተሓባበሩ ባይታ የንጽፉ ኣለዉ ክብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ብዛዕባ’ቶም ዝተረፉ ክልተ ሰልፍታት ኢህወደግ፣ ማለት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን፣ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ደቡብ ኢትዮጵያን ግና ዝተዋህበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።
ኣብቲ ዋዕላ ኣቦ ወንበር ኮይኑ ዝተመርጸ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ንህዝቢ ኦሮሞ ዝውክላ ሰልፍታት ካብ 2-3 ክበዝሓ ትርጉም ከምዘይብሉ ድሕሪ ምጥቃስ፣ ንግሆ ምሳና ክሓብሩ ተዘራሪቦም ንምሸቱ ተንኮላት ዝኣልሙ ወገናት ኣለዉ፣ ካብ ጸላእትና ፈሊና ከኣ ኣይንርእዮምን፣ ክብል ገሊጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተላዕለ ዓሌት ዝመንቀሊኡ ግጭት፣ ነተን ኣብ ኢህወደግ ዝተጠርነፋ ሰልፍታት እውን ጸልዩወን ከምዘሎ፣ ንፖለቲካ’ታ ሃገር ዝዕዘቡ ተንተንቲ የረድኡ።


text:
ሉቃ.11:1-4
ኢየሱስ አብ ሓንቲ ስፍራ ኺጽሊ ጸኒሑ ምስ ወድአ፥ ሓደ ኻብ ደቂ መዛሙርቱ፥ “ ጎይታይ፥ ከምቲ ዮሓንስ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃሮም ጸሎት ምሃረና” በሎ። ንሱ ኸአ በሎም፦ ‘ክትጽልዩ ኸሎኹም ኸምዚ በሉ፥ ‘አብ ሰማያት እትነብር አቦና፥ ስምካ ይቀደስ፥ መንግሥትኻ ትምጻእ፥ ፍቃድካ ኸምቲ አብ ሰማይ ከምኡ ድማ አብ ምድሪ ይኹን። ንናይ ዕለት እንጌራና አብ ፅባሕ ሃበና። ንሕና ንዝበደሉና ኹሎም ይቕረ ንብል ኢና እሞ ኃጢአትና ይቕረ በለልና፤ ካብ ክፉእ አድኅነና እምበር ናብ ፈተና አይተእትወና።’’
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………፡፡
ሉቃ.11:1-4
ኢየሱስ አብ ሓንቲ ስፍራ ኺጽሊ ጸኒሑ ምስ ወድአ፥ ሓደ ኻብ ደቂ መዛሙርቱ፥ “ ጎይታይ፥ ከምቲ ዮሓንስ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃሮም ጸሎት ምሃረና” በሎ። ንሱ ኸአ በሎም፦ ‘ክትጽልዩ ኸሎኹም ኸምዚ በሉ፥ ‘አብ ሰማያት እትነብር አቦና፥ ስምካ ይቀደስ፥ መንግሥትኻ ትምጻእ፥ ፍቃድካ ኸምቲ አብ ሰማይ ከምኡ ድማ አብ ምድሪ ይኹን። ንናይ ዕለት እንጌራና አብ ፅባሕ ሃበና። ንሕና ንዝበደሉና ኹሎም ይቕረ ንብል ኢና እሞ ኃጢአትና ይቕረ በለልና፤ ካብ ክፉእ አድኅነና እምበር ናብ ፈተና አይተእትወና።’’
ሓደ ካብ ሓዋሪያት ንጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ጸሎት መሃረና ዝብል ሕቶ ምስ አቕረበ ክትጽልዩ ከሎኹም “ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር…. እናበልኩም ጸልዩ ኢሉ ክምልሰሎም ተረክበ። እዚ ጸሎት እዚ ኢየሱስ ምስ ኣቡኡ ዝነበሮ ፍሉይ ዝኾነ ርክብ ንሓዋሪያቱ ንነፍሲ ወከፍ አማናይ ንኸሳትፍ ዝነበሮ ብርቱዕ ድልየትን ሃረርታን ዚገልጽ እዩ ነይሩ።
ንሕና ንእግዚኣብሔር አምላኽና ኣቦ እንብሎ ኢየሱስ መንፈስ ፍቕርን ሓድነትን ኣብ ልብና ስለ ዘሕደሮ እዩ። “ውሉድ ስለ ዝኾንኩም ከኣ ነቲ “ኣባ “ኣቦ” ኢሉ ዚጽውዕ መንፈስ ወዱ ናብ ልብኹም ለኣኾ። ደጊም ውሉድ እምበር ባርያ ኣይኮንካን። ውሉድ ካብ ኮንካ ኸኣ ኣምላኽ ወራሲ ገይሩካ እዩ (ጋላ.4᎓6-7) ስለዚ ኣቦ መሠረታዊ ትርጉሙ ምንጪ ናይ ሕይወት የስምዕ። ቅዱስ ሲፕሪያኖስ፣ ታሪኽ ድሕነት እንተ ተዓዘብና መበገሲኡ ብፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣቦ እዩ። ኣተገባብራኡን ናብ ኣቦ ዘመርሕ እዩ። ሥራሕ ክርስቶስ ኮነ ሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ከኣ ናብ ኣቦ ዘተኰረ እዩ። ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ናይ ኩሉ ሥራሕ ድሕነት ምንጭን መወዳእታን እዩ። ኣባትነት እግዚኣብሔር እቲ ቀዳማይ መልእኽቲ ወይ ብሥራት ናይ’ቲ ዝተንስአ ክርስቶስ እዩ።
እግዚኣብሔር ኣቦ ኵላትና ስለ ዝኾነን ንሕና ከኣ ደቁ ስለ ዝኾንናን ነፍሲ ወከፍና አቦ ኢልና ክንጽውዖ ይደሊ። በዚ ኸአ ነፍስወከፍና ብመንፈስ ተመሪሕናን ተሓጊዝናን ርክብና ምስ እግዚኣብሔር ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ኩሎም ኣሕዋትን አኃትን ጽኑዕ ርክብ ክህልወና ይግባእ።
ነዚ ኣብ ወዱ ብመንፈስ ቅዱስ ሓድነትና ዘቖመ ኣምላኽ -‘አብ ሰማያት እትነብር አቦና፥ እናበልና ዕብየት አምላኽ ንገልጽ ። በዚ ኸአ ስግደትን ኣምልኾን ነቅርበሉ። ንሕና ነዚ ጸሎት እዚ ኪንደግም ከለና ምስ እግዚኣብሔር እንገብሮ ኪዳን የስምዕ። ኣቦና ዘለዎ ቤትና ማለት’ዩ። ክርስቶስ ሰማይን ምድርን ስለ ዘተዓረቐ ከኣ እግዚኣብሔር ዘለዎ ቦታ ንሱ እዩ ስማይና።ብተወሳኺ በዚ ጸሎት እዚ መንነትና ንገልጽ፤ ምኽኒያቱ ንሕና ደቁ ኢና ስለዚ ኢና ኣቦ ኢልና እንጽውዖ ፣ እንተኾነ ሓቐኛታት ደቂ እቲ ልዑል አቦ ኽንከውን ፍቓዱ ክንመልእ ይግበአና።
ስምካ ይቀደስ መንግስትኻ ትምጻእ – ስም እግዚኣብሔር ኩሉ ግዜ ኪቅደስ ከም ዘለዎ ካብ ጥንቲ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ’ዩ። ስም እግዚኣብሔር ብከንቱ ኣይትጸውዕ ዚብል ትእዛዝ እግዚኣብሔር ኪንዝክር ይግበኣና። ምኽኒያቱ ብኣዘራርባ ቅዱስ መጽሓፍ ስም መንነትን ተግባራትን ናይ’ቲ ሒዙዎ ዘሎ ዚገልጽ ስለዝኾነ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ መዛሙርቱ ዚገበረሎም ናይ ኣብ ግልጸት ኪዛረብ እንከሎ “እታ ንኣይ ዘፈቀርካኒ ፍቕሪ ኣብኣቶም ምእንቲ ኽትህሉ፣ ኣነ’ውን ኣብኣቶም ምእንቲ ኽነብር ስምካ ኣፍሊጦዮም ኣሎኹ፣ ከፍልጦም’ውን እየ” ብምባል (ዮሓ.17᎓26) ነፍሲ ወከፍና ምስኡ ሓድነት ከም ዝሃበና ከምቲ ናቱ ቅድስና’ውን ኪህልወና ከም ዚኽእል ብምግባር ከምቲ ኣነ ዚፈለጥኩኻ ንሳቶም’ውን ኪፈልጡኻ’ሞ ንሳቶም’ውን ከምቲ ኣነ ኣባኻ ንስኻ ኣባይ ዝተቀደስናን ዝተኸበርናን ንሳቶም እውን ከምኡ ይኹኑ።
ስምካ ይቀደስ ንሕና ክርስትያን ከም ውሉድ መጠን ስምካ ይቀደስ ክንብል እንከሎና ንእግዚኣብሔር ቅዱስ ምዃኑ ፈሊጥና ከም ቅድስናኡ መጠን ወይ ንቅድስናኡ ብዚበቅዕ መንገዲ ስግደትን ኣምልኾን ክብርን ንህቦ ኣሎና ማለት እዩ። ንእግዚኣብሔር ብኸመይ ንቅድሶ? ብኽርስቲያናዊ ሕይወትና፤ ብተግባራትና። “ፍጽምና ወይ ቅድስና ናይ ሓደ ክርስቲያን ወይ ክርስትያናዊ ሕይወት ዚርኣየሉ ኣብ ኩሉ ስራሑ ጉድለት ዘይርኣየሉ ኮይኑ ኩሉ ነዓኡ ዚርኢ ንኣምላኽ ክብሪ ኪህብ እንከሎ እዩ ይብል ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ። ብመንፈስ ፍቕሪ ተሰንዩ ቅንዕና ኃያውነት ሕውነት ንካልኦት ይጥዓሞም ዚብል መንፈስ ዘለዎ ምሕረትን ርትዕን መምርሒ ሕይወቱ ገይሩ ዚጐዓዝ ስም እግዚኣብሔር ይቅድስ። ስም እግዚኣብሔር ኣብ ዚተቀደሰሉን ዝኸበረሉን አብ ሕይወት ወዲ ሰብ መንግስቲ ኣምላኽ ይሰፍንን ይነግሥን፣ ንናይ ዕለት እንጌራና አብ ፅባሕ ሃበና። ንሕና ንዝበደሉና ኹሎም ይቕረ ንብል ኢና እሞ ኃጢአትና ይቕረ በለልና፤ ካብ ክፉእ አድኅነና እምበር ናብ ፈተና አይተእትወና።’’ ወደይ! አገልግሎት አምላኽ አብ እትጅምረሉ ጊዜ፡ ንፈተናውን ተሰናዶ” ሲራ 2፡1 ነቲ ጎይታና ቃል ዝኣተወልና መንግስቲ ንኽንወርስ ንፈተና እንተሰዓርና እዩ እሞ፡ ንኹሉ ፈተና እዛ ዓለም ንክስዕር ወትሩ ኣብ ጽሎት ክንጽመድ ኣማልድነት ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ኣይፈለየና። ኣሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………፡፡
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
ዮሓ. 19.25-27
አብ ጥቓ መስቀል ኢየሱስ ከአ አዲ ኡን ኃብቲ እንኡን፥ ማሪያም ሰበይቲ ቀለዩጳን ማሪያም መግደላዊትን፥ ደው ኢለን ነበራ። ኢየሱስ ነዲኡ፥ ነቲ ዚፍቅሮ ወድ መዝሙርውን አብ ጥቓአ ደው ኢሉ ምስረአየ ነዲኡ “አቲ ሰበይቲ! እንሆ ወድኺ” በላ። ነቲ ወደ መዝሙር ከአ “ እንሃ አዴኻ” በሎ። እቲ ወድ መዝሙርውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ ቤቱ ወሰዳ።
ሉቃ.7.36-56
ሓደ ካብ ፈሪሳውያን ንኢየሱስ ምስኡ ኺበልዕ ሓተቶ። ናብ ገዝኡ አትዩ ድማ አብ መአዲ ተቐመጠ። አንሆ አብቲ ዓዲ ሓንቲ ኃጥእ ሰበይቲ ነበረት፤ አብ አንዳ አቲ ፈሪሳዊ አብ መአዲ ምቕማጡ ምስ ፈለጠት ድማ ቕዱይ ቕብኢ ዝመልኦ ብአልባስጥሮስ ዝተሰርሐ ብልቓጥ አብምጽአት። ብድኅሪኡ አብ ጥቓ አግሩ ኾይና አናበኸየት በቲ ንብዓታ አግሩ ክተጠልቅዮ ጀመረት፡ ብጸግሪ ራእሳ እናደረዘት እግሩ ትስዕም፤ ቅዱይ ቅብኢውን ትቐብኦ ነበረት።
እቲ ዝጸውዖ ፈሪሳዊ ድማ ነዚ ርአዩ፤ “እዚ ነቢይ አንተ ዚኸውንሲ እዛ ትትንክዮ ዘላ ሰበይቲ ኃጥእ ኢያ አሞ አንታወይትን ከመይ ዝበለትን ምኻና ምፈለጠ ነይሩ” ኢሉ ብልቡ ሓሰበ። ኢየሱስ ከአ “ ስምዖን ዝብለካ አሎኒ” በሎ፤ ንሱ ኸአ “ መምህር ተዛረብ በሎ፤ ንሓደ መለቕሒ ኽልተ ሰብ ዕዳ ነበርዎ፡ አብቲ ሓደ ሓሙሽተ ሚእቲ፡ አብቲ ሓደ ድማ ሓምሳ ዲናር ነበሮ። ዚፈዲዩዎ ስለዝሰአኑ ግና ንኽሊቲኦም ሓደገሎም። ካብአቶም አቲ አዝዩ ዜፍቅሮም መኖም ኢዩ፧ ስምዖን ከአ “ ንአይሲ እቲ ብዙሕ ዝተኃድገሉ ይመስለኒ” ኢሉ መለሰ፡ ኢየሱስ ከአ “ ቅኑዕ ፈረድካ” በሎ።
ሽዑ ናብታ ሰበይቲ ግልጽ ኢሉ ንስምዖን ከምዚ በሎ፤ “ነዛ ሰበይቲ እዚአስ ትርእያዶ አሎኻ፧ ናብ ቤትካ አትየ ንእግረይ እካ ማይ አይሃብካንን፧ አዚአ ግና ብንብዓታ አእጋረይ አጠልቀየት፡ ብጸግሪ ርእሳውን ደረዘት። ንስኻ አይተሳለምካንን፡ አዚአ ግና ካብ ዝአቱ ጀሚራ አእጋረይ ካብ ምስዓም አየቃረጸትን። ንስኻ ርእሰይ ብዘይቲ አይቀባእካንን፤ አዚአ ግና አእጋረይ ብቕዱይ ቅብኢ ቐብአት። ስለዚ ብዙሕ ስለ ዘፍቀረት ንእአ ብዙሕ ኃጢአት ተሓዲጉላ ኢዩ፤ አብለካ አለኹ።
እቲ ሒደት ዚሕደገሉ ግና ሒደት እዩ ዘፍቅር። ንእአ ድማ ፡ “ ኃጢአትኪ ተኃዲጉልኪ ኢዩ በላ። አቶም ምስኡ አብ መአዲ ተቀሚጦም ዝነበሩ ኸአ ብልቦም፡ “ እዚ ኃጢአት ኪኃድግ ዚኸእልስ መን ኮን ኮይኑ እዩ፧” ኢሎም ሓሰቡ። ንሱ ግና ነታ ሰበይቲ “ እምነትኪ እያ ዘድኃነትኪ፡ ብሰላም ኪዲ” በላ።
ሉቃ.7.31-35
“እምበአር ንሰብ እዚ ወለዶ እዚ ብምንታይ ክምስሎ እየ፧ ንመንከ ይመስሉ፧ ነቶም አብ ዕዳጋ ዚቕመጡ እሞ ንሓድሕዶም ተጸዋዊዖም፥ ‘እምብልታ ነፋሕናልኩም አይሳሳ ዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይቤኸኩምን’ ዚበሃሃሉ ቖልዑ እዮም ዚመስሉ። እንጌራ ዘይበልዕን ወይኒ ዘይሰትን ዮሓንስ መጥምቕ እንተ መጸ ‘ጋኔን አለዎ’ ትብሉ። ዚበልዕን ዚሰትን ወዲ ሰብ እንተ መጸ ኸአ ‘ እንሆ በላዕን ሰታይ ወይንን ፈታዊ ተቀበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን’ ትብሉ። ጥበብ ግና ብኹሎም ደቃ ረተዐት።
ሉቃ.7.11-17
ኢየሱስ ንጽባሒቱ ናይን ናብ እትበሃል ከተማ ኸደ፥ ምስኡ ኸአ ደቂ መዛሙርቱን ብዝኅ ሕዝብን ከዱ። ናብ አፍ ደገ እታ ኸተማ ምስ ቀረበ፥ እንሆ ነዲ ኡሓደ ወዳ ዝነበረ ስለ ዝሞተ ተፀይሩ ይወጽእ ነበረ፥ ንሳ ኸአ መበለት ነበረት። ብዙኅት ደቂ እታ ኸተማ ኸአ ምስአ ነበሩ። ጎይታ ምስ ረአያ ራኅርኃላ፥ “አይትብከዩ” ከአ በላ። ቀሪቡ ነቲ ቓሬዛ ተንከዮ፥ እቶም ፀወርቲውን ደው በሉ፤ ንሱ ኸአ “ አታ ጎበዝ፥ ተንሥእ እብለካ አሎኹ” በሎ። እቲ ምውት ተንሢኡ ኮፍ በለ፥ ምዝራብውን ጀመረ፤ ኢየሱስ ድማ ነዲኡ ሃባ። ንኹሎም ፍርሃት ኃዞም፤ “ አብ ማእከልና ዓቢይ ነቢይ ተንሢኡልና፥ አምላኽ ንሕዝቡ በጺሕዎ” እናበሉ ኸአ ንአምላኽ አመስገንዎ። ዝናኡ ኸአ አብ ኩላ ይሁዳን ከባቢአን ተስምዐ።
ሉቃ.7.1-10
ኢየሱስ ኩሉ ዘረባኡ ነቶም ሕዝቢ ኣስሚዑ ምስ ወድኣ ናብ ቅፍርናሆም ኣተወ። ኣብኡ ኸኣ ሓሚሙ ንሞት ዝቐረበ ዚፈትዎ ጊልያ ዝነበሮ ሓደ ሓለቓ ሚእቲ ነበረ። ብዛዕባ ኢየሱስ ምስ ሰመዐ፥ መጺኡ ንጊልያኡ ኪሕውየሉ ብዛዕባ ኢየሱስ ምስ ሰመዐ፥ ናብኡ ልኢኹ ለመኖ። ንሳቶም ድማ ናብ ኢየሱስ መጺኦም “ ንሱ ንሕዝብና ይፈቱ፥ ቤት ጸሎትና ዝሠርሓልና ኸአ ንሱ እዩ እሞ እዚ ኽትገብረሉ ይግበኦ እዩ፡ ኢሎም አጽኖዖም ለመንዎ። ኢየሱስ ከአ ምስ አቶም ከደ፥ ናብ ቤቱ ምስ ቀረበ ድማ እቲ ሓለቓ ሚእቲ አዕሩኹ ልኢኹ ከምዚ በሎ፦ “ ጎይታይ፥ ናብ ቤተይ ክትአቱ አይብቁዑን ኢየ እሞ አይትድከም። ስለዚ ድማ እየ ናባኻ ንምምጻእ ንርእሰይ ብቑዕ ገይረ ዘይቆጸርኩ። ግናኸ ሓንቲ ቓል ተዛረብ ጊልያይ ከአ ኺሓዊ እዩ። አነ አብ ትሕቲ ስበ ሥልጣን ዘገልግል፥ አብ ትሕተይውን ጭፍራ ዘለዉኒ ሰብ እየ። ነዚ ኪድ እብሎ፥ ንሱ ኸአ ይኸይድ፥ ነቲ ድማ ነዓ እብሎ፥ ንሱ ኸአ ይመጽእ፥ ንጊልያይውን ‘ እዚ ግበር እብሎ ንሱ ኸአ ይገብር።” ኢየሱስ ነዚ ምስ ሰምዐ ተገረመ፥ ናብቶም ዚስዕብዎ ዝነበሩ ግልጽ ኢሉ ኸአ ‘’ ከምዚ ዝበለ እምነት አብ እስራኤል እካ አይረ ኽብኩም፥ እብለኩም አሎኹ” በሎም። እቶም ልኡኻት ናብ ቤት ምስ ተመልሱ ድማ ነቲ ጊልያ ሓውዩ ረኸብዎ።
ዮሓ.19:25-27
አብ ጥቃ መስቀል ኢየሱስ ከአ አዲኡን ኅብቲ እንኖኡን፥ ማሪያም ሰበይቲ ቀልዮጳን ማሪያም መግደላዊትን፥ ደው ኢለን ነበራ። ኢየሱስ ነዲ ኡ፥ “ አቲ ሰበይቲ! እንሆ ወዲኺ” በላ። ነቲ ወደ መዝሙር ከአ “ እንሃ አዴኻ” በሎ። እቲ ወዲ መዝሙርውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ ቤቱ ወሰዳ።


text:
ኣስፐ ኦንሉስ (ASPE ONLUS) ዝብል ስያሜ፣ ኣሕጽሮተ ቃላ ናይቲ -ማሕበር ምትሕግጋዝን ልምዓትን ኤርትራን ኢትዮጲያን- ዝብል ሓረግ ኢዩ። እዚ ናይ መኽሰብ ዓላማ ዘይብሉ ማሕበር፣ ብዛዕባ ማሕበራውን ልምዓታውን ሰብኣውን ጸገማት ናይ ኤርትራን ኢትዮጲያን ሱዳንን ዝግደስ ኢዩ። ከምኡውን፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ከተማ ሚላኖን ከባቢኣን ዝርከቡ፣ ኤርትራውያንን ኢትዮጲያውያንን ፍሉይ ኣተኩሮ ብምግባር፣ ስራሕ ኮነ መንበሪ ኣባይቲ ንዝሰኣኑን፣ ምግቢ ኮነ ልብሲ ንዝጸገሞምን ምትሕብባሩ ዝልግስ ኢዩ።
እዚ ማሕበርዚ፣ ብ29 ሚያዚያ 2003 ኣብ ከተማ ሚላኖ ኢዩ ተመስሪቱ። ኣቦ ወንበር ናይዚ ማሕበርዚ ኣባ ሃብተማርያም ገብርኣብ፣ ዘማሕበረ ንኡሳን ኣሕዋት ካፑቺን – ኤርትራ፣ ኢዮም ነይሮም። መስረቲ ኣባላትን ኣማኸርትን፣ ብዘይካ ኣባ ሃብተማርያም፣ ኣብ መላእ ሃገረ ጣልያን ተዘርጊሖም ዝርከቡ፣ ብሓደ ጉጅለ ዓለማውያን ድገፍትን ውፉያትን ዝቖመ ኢዩ።
ማሕበር ኣስፐ ኦንሉስ፣ ናይታ ብኣባ ማሪኖ ሃይለ ዘማሕበረ ንኡሳን ኣሕዋት ካፑቺን፣ ብ2000 ዝተመስረተት፣ ካፓሰ ኦንሉስ ትብሃል ማሕበር፣ ሚእቲ ብሚእቲ ንጥፈታታ ዝተረካቢት ማሕበር ኢያ። እዛ ካፓሰ ኦንሉስ ትብሃል፣ ን20 ዓመት ዝኣክል ኢያ ጸኒሓ። ቀንዲ ዕላማኣ ከኣ፣ ነቲ ብሰንኪ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጲያን ንሰላሳ ዓመት ዝተኻየደ ኲናት፣ ኣብ ከቢድ ጸገም ዝርከብ ዝነበረ ሕዝቢ፣ ረዲኤት ምእካብ ኢዩ ነይሩ። ብዘይካዚ፣ ነቶም ናብ ሀገረ ጣልያን ዝተሰደዱ መባእታዊ ሓበሬታ ምሃብን፣ ምጽራይ ወረቓቕትን፣ ስራሕ ምንዳይን፣ ነቶም ኣብዚ ዓድዚ ዝተወልዱ ቆልዑ ድማ ቋንቋ ጣልያን ምምሃርን፣ መንበሪ ኣባይቲ ሃሰስ ምባልን፣ ከምኡውን ዝተበታተና ስድራቤታት ምትእኽኻብን፣ ረዲኤት ምግብን ሕክምናን ምልጋስን ኢዩ ነይሩ።
ኣባ ማሪኖ ሃይለ፣ ክሳብ ሃንድበታዊ ሞቶም፣ ነቲ ቀንዲ ንጥፈታት ናይዛ ኣስፐ-ኦንሉስ ኢዮም ዘካይዱን ዝሰርዑን ዝነበሩ። ስላ እቲ ኣዚዩ ዝምስገን ናይ ምምሕዳር ክእለቶምን፣ ዘይሕለል ጻዕሮምን ድማ፣ ንጥፈታት እዛ ማሕበር፣ ብሃገራዊ ደረጃ ዝተወሃሃደን ዝማዕበለን ዕቤት ከርኢ ኪኢሉ ኢዩ። ኣብዚ ከይዘከርናዮ ክንሓልፍ ዘይግብኣና ጉዳይ ኣሎ። እዚ ከኣ፣ ኣባ ማሪኖ ብምምሕዳር ከተማ ሚላኖ፣ ብ1987 ናይ ክብርን ናይ ምስጋናን ምስክር ወረቐት ምቕባሎም ኢዩ። ብዘይካዚውን፣ ብ2009 ናይ ሰላም ምስክር ወረቐት፣ ካብ ኣውራጃ ሎምባርዲያ ተለጊሱሎም ኢዩ።
እዚ ጥራይ ዘይኮነ፣ ብ2012 እውን፣ ስለቲ ንረብሓ ጽጉማትን ስደተይኛታትን ዝፈጸምዎ ሰናይ ግብሪ፣ ናይ ወርቂ ሽልማት ብምምሕዳር ከተማ ሚላኖ እንደገና ተዋሂቡዎም ኢዩ።
ኣስፐ ኦንሉስ፣ ንብዙሕ ዓመታት እቲ ሕጋዊ ቤትጽሕፈታ፣ ኣብ ቪያ ካስተል ሞሮነ ቁ፣ 6፣ ከባቢ ገዳም ቪያለ ፒያቨ ኢዩ ነይሩ። ካብ 2005 ጀሚሩ ግና፣ ማሕበር ካፑቺን ናይ ኤርትራ፣ ሳላ ደገፍ ሓድሓደ ገበርቲ ሰናይ፣ ኣብ ቪያ ቺዝላጊ ቁ፣5 -ፕረኮቶ፣ ምዕርጉን ዝተወዳደበን ቤትጽሕፈት ከም ዝህልዋ ገይሩ ኢዩ።
Read more
Read more
Read more


text:
ዕለት 25-07 ዓለምለኻዊ መዓልቲ ዝኽሪ ግዳያት ባርነት
ዕለት 25-07 ዓለምለኻዊ መዓልቲ ዝኽሪ ግዳያት ባርነት
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
25/07 ዓለምለኻዊ መዓልቲ፡ ግዳይ ነገደ-ባርነት፣ እትዝከረላን ልዕሊ 15 ሚልዮን አብ ባርነት ዝጠሓሉላን፣ንኣስታት 400 ዓመት ብዘይምቁራጽ ዝቕጽል ዝነበረ፡ብቓልሲ እቶም ብሓይሊ ባሮት ዝኾኑ ዝተቛረጸ፣ ግናኸ መልክዑ ለዊጡ ዝቕጽል ዘሎ፣ነዚ ነገር ንምቅላሱን፣ ነቲ ዝተቛረጸ ንምዝካርን እዛ ኣብ ላዕሊ ተጻሒፋ ዘላ ዕለት ክትብዕልን፣ መዓልቲ ዘተን ዝኽርን መተሓሳስቢን ክትከዉን ወሲኑስ ዓመት መጸ፣ አብ ኹሉ ሃገረትን መጋባበእያታትን ድርጅታት ኣዳባባይን ፣ብመልክዕ ዘተ ይኹን ቲያትር፣ መደረታት፣ ሰላማዊ ሰልፍታት፣ ብምዝውታር ብዕምቆት በቢ ዓይነቱ ምውሳእ ይርአ።
ከም እንፈልጦ ባርነት ካብ ርሑቕ እዋን ዝተወስደ ውርሻ ኣይኮነን፡ኣብዛ ንነብረላ ዞሎና እውን ህሉው ኮይኑ፣ ብዝተፋላለየ መልክዓት ጎሊሑ ዝርአ ኩነት/ነገር እዩ።
እቲ ከም መስተንክር መርኣያ ባርነት-ደቂ ሰባት ከም ኣቕሓ ክሽየጡን ክልወጡን ምርኣይ እዩ፤ እሱ ክኣ መግለጺ/ትርጉም ከም ፕሮቶኮል ናይ ሕቡራት ሃገራት ኣንጻር መሸጣ ደቂ-ሰባት ከምዚ ዝስዕብ ይብል፡’’ ሓይላዊ ክተባ፣ ምጓዓዝያ ሰባት፣ ምስግጋር ደቂ-ሰባት፣ብዘይድልየት፣ ብሓይሊ ሰውነተን ንምሻጥ(ክምንዝራ)ምግዳድ፡ንተኣፈፍቲ/ተነቀፍቲ ደቅሰብ ብዘለካ መዓርግ ክትጠቀሞሎም ምግባር፣ገንዘብ ወይ ካልእ ዓይነት ብምሃብ ብምዕሽሻው ንትሕቲ-ዕድመን ተነቀፍቲ ደቂሰባት መርወይ ድልየትካ ምጥቃም፣ ምጭዋይን/ምስራቕን ደቂ ሰባት፣ብዘለካ መዓርግ ተጠቒምካ ብግድነት ብዘይ ደሞዝ ናትካ ሰራሕተኛ ኮይኖም ከገልጉሉኻ ምግባር፣ ኣካላት ደቂ ሰባት ምሻጥ፣ ብሓጺሩ ኣንጻር ኩሉ ዓይነት ዓመጽ-ግፍዒ-ዘይቅጥዓዊ ስርሓት፣ብምዝካር ንኹሉ ኽብሪን መሰልን ደቂ ሰባት፣ንኸይጣሓስ እትዝከር መዓልቲ እያ፡፡
ዓለምለኻዊ ብመሸጣ ደቂ ሰባት ዝግደሱ ትካልት፣ ዝሃብዎ ጸብጻብ ኣብ 2014 ዓ.ም. ብዘይካ እተን ኣብ ሕቲ ዲክታተርነት ስርዓታት ዝርከባ ሃገርት ገዲፍካ፡ 2. 5 ሚሊዮን ደቂ ሰባት ኣብ ባርነት ይርከቡ፣መብዛሕትኦም 60% ትሕቲ ዕድመን ደቂ ኣንስትዮን ምዃኖም ይሕብር፡፡ዕዳጋ/መሽጣ ደቂ ሰባት፣ከም መኽሰባዊ ዕብየቱ ኣብ ሳልሳይ ቦታ ዝርከብን 32 ሚሊያርድ ኣመሪካን ዶላር ኣብ ዓመት ዝርከቦ እቶት ኮይኑ ብሓቂ እቲ ኣኽሳቢ ወንጀላዊ ወይ ገበናዊ ዕዳጋ/ስርሓት ምዃኑ ጸቒጡ የብርህ፡፡ብፍላይ ስደኛታት በቲ ናታቶም ተኣፋፍነት/ተነቃፍነት vulnerableness ጥራይ ዘይኮነስ እተን ከዕቅብኦም/ክካታተልዎምን ዝግበአን ሃገራት፣ከም ጸገም ገይረን ስለ ዝወስድኦም ከምዘይናተን ብምርኣይን ዕሽሽ ኢለን ብዘይ ተገዳስነት ኣብ ጫካ መስርሕ ናይቶም criminal ወንጀለኛታት አብ ኢዶም ክወድቁ ይሓድግኦም።ገበኛታት ክኣ ኣብ ዕዳጋ ደቂ-ሰባት የዋፍርዎም፤ እቲ ኣብ ሃገረም ወርዶም ዝነበረ በቢዓይነቱ ግፍዒን ባርነትን ኣምሊጦም ድሕሪ እዚ ዘይብሃል ጸገማት ሲዒሮም ራህዋን ብልጽግናን ሰላምን ንምርካብ ዝነበር ሕልሞም፣ ኣብ ኢድ ሸፋቱ/ወንገለኛታት ይወድቁ፣ ሕልሞም ትቋሪጹ ኣብ ሓድሽ ባርነት ይሳገሩ፡፡ብፍላይ ክኣ እቶም ንይ ፖለቲካ ዕቑባ ክረኽቡ ዘይካኣሉ ኣብዚ ሓደጋ ክወድቁ ግድነት እዩ።ንደቂ ኣንስትዮ ኣብ ግደታዊ ምንዝርና የእትውወን፣ስጋብ መሸጣ ኣክላት ደቂ ሰባት ይጉነፍ፣ነቶም ትሕቲ ዕድመ ዘይሕጋዊ ውላድ ስድራበት ይኾኑ እሞ፣ስነ-ኣምራዉን፣ጸቕጣውን ምፍርራሕን ዘለዎ ሕማቕ ሂውትን፣ኣብ መንነትካ ምንዳይን ክትነብር ትግደድ።ኣብዝን ከምዝን ኻልኦት ጹዑቕ ጸገማት ዘለዎ እዋን ኢና ንነብር ዞሎና፡፡
ጽቡቕ ድልየትን ምድንጋጽን እኹል ኣይኮነን ፣ ኩሎም ኣብ ሓደጋን ጸገምን ዝርከቡ ዜጋታት ሰብኣዊ መሰል ምውሓስን፣ ድገፍ (solidarity) ምሃብን፣ ሓደ ካብቲ ሕግታት ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝፈረማሉ ስለ ዝኾነ ክኸብር ይግባእ። ብፍላይ አተን ደሞክራሲያውያን ኢና ዝብላ ሃገራት እሞ ግደታአን’ዉን እዩ። እቲ ዝበለጸ ስምረትን ምትሕግጋዝ ህዝብታት በቲ ጉቡእ መልኽዑ ዝካናወን ነይሩ እንተዝኸውን ክኣሞ ደቂ ሰባት ካብ ዓዶም ገዲፎም ናብ ካልእ ኣይምተሰዱን። ስለዚ ኩሎም ስርዓታት ዓለም ካብ ድሩኽነት ኢጎዩስት/ስሱዕነት ወጺኦም አብቲ ናይ ብሓቂ ምድግጋፍ እንተ ዝኣትዉ ብሰላምን ፍቕርን ሕውነትን ክንበር ምተኻእለ። እተን ብቕጠባ ዘይማዕበላ፣ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ዘይብለን ሃገራት፣ድማ ህዝብታተን ነቒሖም ንመሰሎም ክቃለሱ ካብ ምሕባርን ምጽዋዕን ካልእ ከም ኣማራጺ ኣይህሉን፤ታሪኽ ከም ዝሕብሮ ለውጣት ብቃልሲ ህዝቢ ስለ ዝመጽእ።
ኩቡራት የሕዋት ነዛ መዓልቲ እዚኣ ብምዝካር ንህልው ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ዝሓወስ ምስ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ ምይይጥ/ዘተ ስለ ዝገበርና፡ሕጽር ዝበለን ብተኻታተሊ ናይ ዘተና ውጽኢት ከቕርብርልኩም ኣፍቁድለይ።
ኣነ ከም ዝፈልጦ ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ ኣቦ ወንበር ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ምስ ኣባላቱ ይኹን ምስ ካልኦት ዚጋታት ሓለፍቲ ውድባት ምንቅስቓሳት ውልቀ-ሰባት በቢእዋኑ ከም ኣጋባቡን ኣገዳስነቱን ብምርኻብ ይዛተን ንዝቐረቦ ሕቶ ንክምልስ ቁሩብን ክፉቱን ምዃኑ እየ ዝርዳእ። በዚ ኣጋጣሚ Epdparty official Websaite ሓደ ዓምዲ ቀጥታዊ ርክብ ምስ ኣንበብቲ ብመልክዕ ሕቶ መልስን ምስ ኣብ-ወንበር ዝብል ዓምዲ ከተኣታትዉ ይዕድም።
ኣቅራርባይ ጸሓፋይ ከም ሓታትይ(ሓ)፣ ኣቦ ወንበር ተስፋሚካኤል መላሳይ (መ) ገይረ ከቕርቦ ክፍትን እየ።
ሓ. ቅድሚ ኩሉ እቲ ብህዝብና ዝረኽቦ ዘሎ ኣስፊሕና ከነዕለሉ ኣገደሲ እኳ እንተኾነ በቢመድረኹ ከነዕልል እናሓተትኩ 25/07 ዓለምላኻዊ መዓልቲ፡ ዝኽሪ ግዳያት-ባርነት ትኸብረላ ፍልይቲ-ዕለት፣ ስርዓት ኢሳያስ ኻብታ ተኣሲሩላ ዝነበረን ዘሎን እገዳ ክልቀቐሉ፣ ናብ ኮሚሽን እገዳ ጥርዓን ወኸሳ ክግበረሉ ከም ዝሓተተ ብምዲያ ሰሚዕና በወገንካ እንታይ ትብል ?
መ. ሰላም፦ እወ ከምዚ እንሰምዖ ዞሎና ሃታሃታ ብምባል፣ከምቲ ዝርኣየናዮ ትያትር ኣዲስ-ኣበባ ኣስመራ ናይ ክልተ መራሕቲ ንሰብ ገረሞ፣ክብሃል ዝክኣል፡ በቶም ዝልኣኽዎም መሻርኽቶም ክሽለሙን ገንዘባዊ ሓገዝ ክረክቡን ንሰምዕን ብተለቪጅን ንርእዮም ኣሎና። ሲዒቡ ፕረሲደንት ረፑብሊክ ሶማልያ መሓመድ ዓብደላዚ መሓመድ ኣብ ኣስመራ ብምኻድ እቲ ቅድሚ ሕጂ ብስራዓት ኢሳያስ ተነጺጉ ዝነበረ ሎሚ ኑቡር ርክብን ዝምድና ክገብሩ ተሳማሚዖም ምህላዎም ሪኢና። እዚ ናይ ክልተ ሃገራት ሁጹጽ ምሕዝነተት ነቲ ኣብ እታ ናይ እገዳ ኮሚሽን ኣብ ርእሲ ስርዓት ኢሳያስ ክልቀቐሉ ኣብዛ ዕለት25/07 ዘኽረ ግዳያት-ባርነት አግጣሚ ምሕታቶም ብጣዕሚ እዩ ዘታሓሳስበካ ጥራይ ዘይኮነስ፣ፖለቲካዊ ሽርሒትን ኢድ ሓያልት ሃገራትን ንጉብልልና ዝዋዳደራ መንግስትታትን ዝግበር ኣምረ ፖለትካ ምዃኑ ጎሊሑ ይርኣየካ ። ምኽንያቱ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ንህዝብና ካብ ዝእግዶ 27 ዓመት ሓሊፉን ይቕጽልን ከሎ፣ ኩሉ እቲ አብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ግፍዕታት፡ክም’ቲ ፕሮቶኮል ናይ ኮሚሽን መሰል ደቂ-ሰባት ዝሕብሮ፣ዋላ ሓንቲ ዘይገበራ ነገር የላን። ብዝያዳ እኳ እቲ በዚ ውልቀ መላኺ ዝገብሮ ገበናት አብ ቤት ፈዲ ሀግ ከቕርቦ ዝኽእል ክነሱ፡ አብዛ ውቕቲ/እዋን ብወገን መንግስታት እርትራ/ኢትዮጵያ/ሶማል ዝሓወሰ እገዳ፣ ካብ ርእሲ ውልቀ-መላኺ ክልገሰሉ ክሓቱ ሪኢና፣ እቲ ኮሚሽን ግን ግዜ ክወስድ እእዩ ወሲኑ። ብወገን እዚ እከይ ስርዓተ ኣስመራ ንዑኡ ኩሉ ውሁብ ገይሩ እዩ ዝወስዶ፤ ዓለምና ግን ከምኡ ኣይትኸይድን እያ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ ህዝብና ካብ ዝእገድ 27 ዓመት ኮይኑ ኣሎ፡መሰል ኤርትራውያን ተረጊጹ፣ፖለቲካውያንን፣ መንፈሳውያን፣ ዓበይቲ-ዓድን፣ ደቂ-ኣንስትዮን፣ መንእሰያት ዋላ ሓንቲ በደል ዘይገበሩ ክነሰም፣ስለ ፍትሕን/ርትዕን፣መስልን ዝሓተቱ ቤት ማእሰርቲ ኮይኑ ናብርኦም፤ ዘይሓፍር ዱሙስ ገብረማርያም ሽሙ ከምዝባሃል፡እዚ ባህርያቱ ዘይልውጥ ግፍዐኛ ስርዓት፣ ኣብ ህዝቡ ዘውርዶ ዘሎ ገበን/ግፍዒ ዝተሸፈነ ወይ ዘይፍለጥ ገይሩ ድዩ ዝወሰዶ ? ዘገርም ምስ ኢትዮጵያን ሶማልን ንቡር ዝምድናታት ምግባርስ ንሓጥያታቱ ዝድምሰሰሉ ጌሩ ድዩ ዝሓስቦ ?ዕሽልነት ኢልካ ዝሕለፍ ኮይኑ፣ናትና በታዊ ዕዮ ስራሕ ግን፣ኩሎም ኣብ ደምበ ፍትሒ ዝንቃሰቐሱ፣ውድባትን፣ምንቅስቓሳትን፣ህዝብናን፣ንኹላትና ዝጥርንፍ ጽላል ሃሉዩና ብሓደ ድምጺ፣ንመጋባእያታት/ድርጅታትን ዓለም፡በዚ ስርዓት እዚ ኣብ ህዝብና ዝፍጸም ዝነበረን ዘሎን ግፍዕታት/ገበናት፣ዘይውዳእ ዕቃበ ኣብ ርእሲ ህዝብና አውርድዎ ዘሎ ከልግስን፣ እቲ ዘድሊ ጸቕጢ ምድፍፋእ ናብ ግዝኣተሕጊ ክግበረሉ ካብ ምሕታትን ምጽዋዕን ድሕር ክንብል ኣይግባእን።ኣውራ ግን ህዝቢ ብምልዓል መሰረታዊ ለውጢ ንኽመጽእ ምጽዓር ጥራይ ዘይኮነስ ግዚኡ እዉን በጺሑን ዓዳምን እዩ ዝመስል ዘሎ፡እዚ ወርቃዊ ታሪኻዊ እዋን ከይምልጠና ብሓይልን ቁርጡው ኣጋባብ ክንቃለስ ይግባእ፡፡ኣብ ከምዚ ኣጋጣሚ 25/07 መዓልቲ ዝኽሪ-ባርነት፣ኣብ እቲ ዘርእዮን/ዝምልከቶን ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካላት ወጽዓናን፣ባርነት ህዝብናን ክንገልጽ ዘይምኻኣልና ስጋብ ክንደይ ጉድለት/ድኻምን ሕምቀትን ከም ዘሎና ይርኣየካ። ስለዚ ናይ ግድን ሓደ ንኹላትና ዝጥርንፍ ባይታ የድልየናን ህጹጽነት ከም-ዘሎዎን ይበርሃልና፡፡
ሓ. ምይይጥና/ዘተና ጹቡቕ ነይሩ ግን ነንበብቲ ክይነውሖም መእንቲ እንተ ደኣ ፍቓደኛ ኮንካ ካልእ መዓልቲ ክንቅጽሎ እንታይ ትብል ?
መ. ጸገም የለን ኣብ ዝደለኻዮ ደውለለይ እሞ ቆጾራ እና-ገበርና ክንቕጽሎ ንኽእል ኢና፤ ንተቦግሶካ ኣብ ርእሲ ምንኣድ የመስግን’ውን፡፡
ሓ. የቐንየለይ ቃል ይኣቱ ብዝካኣለኒ መጠን ክትርጉሞ፣ስለምንታይሲ ናይ ውድባት መራሕቲ ምስ ህዝቦም ብዝተፋላለየ መገዲ ክራኸቡን ክዛተዩን ኣለዎም። ምስ ህዝቡኹም ምዝታይን ሓስብ ህዝብኻ ምፍላጥን እቲ ክግበር ዘለዎ ስራሕ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ብድሓን የራክበና
ሕ.ኣ.ተ.ተ.


text:
Share List
Related posts:
- ኣብ ሉዛን ስዊዘርላንድ ዝርከቡ ኤርትራውያን ንናይ ኤርትራ ኣካለ -ጽጉማን ማሕበር ገንዘባዊ ሓገዝ ኣበርኪቶምሎም
- VOICE OF ASSENNA: ዝርርብ ምስ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ብዛዕባ ምስጓጒ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ካብ ሆላንድ
- ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ `ሃገራት ኣፍሪቃ እንዳ ጓሓፍ እየን` ብምባል ንዝሃቦ ጽዩፍ ርኢቶ ይቕሬታ ክሓተሉ ኣተሓሳሲቡ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዓቢኡ፡ እቲ ጽዩፍ ቃላት ትራምፕ `ዓሌታዊ` ምዃኑ ከምዘንጸባርቕ ገሊጹ።
- VOICE OF ASSENNA: ኣስተምህሮ ሓድነት ኤርትገብራውያን ንፍትሒ ብዛዕባ ብድሆታት ኤርትራ – ጉዳይ ዲሞክራሲ – ብ ኣቶ ተስፋይ ገብረሚካኤል
- VOICE OF ASSENNA: ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣመሪካ ን ዮርሳለም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ብወግዒ ከምዝፈለጠታ ሎሚ ምሸት ገሊጹ።
- ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣመሪካ ን ዮርሳለም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ብወግዒ ከምዝፈለጠታ ሎሚ ምሸት ገሊጹ።
- VOICE OF ASSENNA: ማሕበር ረዲኤትን ምዕባለን ኤርትራ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ኣረጋውያንን ስንኩላንን ይሕግዝ
- VOICE OF ASSENNA: ህጹጽ መጸዋዕታ ንድሕነት ካብ ኣመሪካ ናብ ኤርትራ ከይስጎጉ ዝሰግኡ ኤርትራውያን
- Voice of Assenna: ዝርርብ ምስ ውሩይ ስነጥበበኛ ሑሴን መሓመድ ዓሊ ብዛዕባ ህይወትን ሞያን ህቡብ ስነጥበበኛ ኣልኣሚን ዓብዱለጢፍ
- ሰናይ ቅንኢ ከሕድር ዝግብኦ ሰናይ ተግባር ማሕበር ረዲኤትን ምዕባለን ኤርትራ – ካብ ሓደ ግዱስ ኤርትራዊ ተወላዲ ኣኽራን
- Voice of Assenna: ዝርርብ ምስ ኣቦይ ቀሺ ዮሃንስ ካሕሳይ ንዕምጸጻ ናጽነት ሃይማኖት ዝመከቱ ኣብነታዊ ኣቦ (ኡጋንዳ)
- Voice of Assenna: እዋናዊ ሓበሬታ ካብ ሮማ ብዛዕባ ማህረምቲ የማነ ማንኪን ኣምባሳደር ፍስሓጼንን – ዝርርብ ምስ ሓው ስምኦን


text:
ብመሰረት ሓድሽ ዝወፀ ፀብፃብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት(UNHCR) ኣብ ዓለም ካብ 113 ሰባት ሓደ ሰብ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ይመዛበል ወይ ድማ ናብ ወፃኢ ሃገር ይስደድ።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2016 ዓ.ም ካብ መነባብርኦም ካብዝተመዝገቡ 65.6 ሚሊዮን ሰባት እቶም 10.3 ሚሊዮን ሓደሽቲ ተመዛበልቲ እዮም።
ሶሪያ ብብዝሒ ተመዛበልቲ መዳርግቲ የብላን።12 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ካብ መነባብር ኦም ዝተመዛበሉ ወይ ናብ ጎረባብቲ ሓዊሱ ናብ ወፃኢ ሃገራት ተሰዲዶም ኣለው።
ኣፍጋኒስታንን ዒራቕን በብዝሒ ስደተኛታት ብቕደም ስዓብ ካልኣይን ሳልሳይን ይስርዓ።ላዕለዋይ ኮሚሽነር ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፊሊፖ ግራንዲ ግን ኣብ ዓለም ቅልውላው ስደተኛታት ይንህር ዘሎ ኣብ ደቡብ ሱዳን እዩ ይብሉ።
“ኣብ መወዳእታ 2016 ዓ.ም ዝወፀ ሪፖርት ከምዝሓበሮ 1.4 ሚሊዮን ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ይርከቡ፤ኣስታት ክልተ ሚሊዮን ሰባት ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገር ተመዛቢሎም ኣለው።እቲ ኣሃዝ ክበዝሕ ይኽእል እዩ።እንተወሓደ ፍርቂ ሚሊዮን ስደተኛታት ኣብ መጀመሪያ ፍርቂ እዚ ዓመት እዚ ብርግፀኝነት ቆፂርና ኣለና። “
84 ሚእታዊት ስደተኛታት ኣብ ምምዕባል ካብ ዝርከባ ሃገራት ዝተመዛበሉ ክኾኑ ከለው ፍርቆም ህፃናት እዮም።ቅልውላው ስደተኛታት ብዝዓበየ ኣብ ድኻታት ሃገራት ዘጋጥም ፍፃመ እዩ።
ብመሰረት እቲ ሓድሽ ፀብፃብ ኣብ 2016 ዓ.ም. ዕቑባ ካብ ዝሓተቱ 2.8 ሚሊዮን ሰባት መብዛሕቲኦም ኣብ ሃብታም ሃገራት እዩ ። ሓተቲ ዕቑባ ብምቕባል ጀርመን ብቀዳምነት ትስራዕ፣ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ልዕሊ 722 ሽሕ ስደተኛታት ኣብታ ሃገር ተመዝጊቦም ኣለው።ኣሜሪካ 262 ሽሕ ሓደሽቲ ኣመልከቲ ብምቕባል ካልአይቲ ኮይና’ላ።


text:
https://www.todayonline.com/world/us-diplomat-says-eritrea-human-rights-record-still-concern
ግንባር ሃገራዊ ድሕንት ኤርትራ-ሕድሪ ERITREAN NATIONAL SALVATION FRONT – HIDRI
ኣገዳሲ ሐበሬታ ንኹሉ ደላይ ፍትሕን ብሃገሩ ዝግደስ ኤርትራዊ
ኩሉ ኣድህቦና ናብ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን ኣብ ጀነቫ
ኣብ ዓለም ሰላም ኩሉ ነገር እዩ። ሰላም ቅሳነት፡ ምዕባለን ዕብየትን’ዩ። ኣብ ሰላም ፖለቲካዊ፡ ቊጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ዲፕሎማስያዊ ጉዳያት ንረብሓ ህዝቢ ዘገልግል ምዕባለታት ብዘይምቊራጽ ከመዝገብ ይከኣል እዩ። ኣብ ቅሳነትን ምዕባለን ዝሰፈነሉ፣ ልዕልነት ሕጊ ዝተረጋገጸሉ ራዕድን ጥሜትን ቦታ የብሎምን። ፍልጠት ይምዕብል ንድንቁርና ድማ ይትክኦ፣ ሓዘን ብሓጎስ ይትካእ። ብሓፈሻዊ ኣበሃህላ ግን ሰላም ናይ ሓፋሽ ህዝቢ ኩሉ ሸነኻዊ ረብሓ ዘዕቁብ ተረኽቦ እዩ። ሰላም ኣብ ዘይብሉ ኲነታት ተረባሒ እንተ’ሎ ምናልባት እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ጥራሕ እዩ ክኸውን ዝኽእል።
ስለ ዝዀነ ሓደ ሕብረተሰብ ኣብታ ልዑላዊት ሃገሩ መንግስቲ ከጣይስ ማሕበራዊ ውዑል ክገብር ከሎ እቲ ቀዳማይ ዕማም ዝቐውም መንግስቲ ሰላም ንምስፋን እዩ። ኣብታ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ንኽነብር ክሰርሕ፡ ክሓርስ፡ እንስሳ ዘቤት ከርብሕ፡ ክነግድ፡ ክመሃር፡ ወዘተ ቅድሚ ኩሉ ሰላም የድልዮ። እቲ ዝተደኰነ መንግስቲ ከኣ ሰላም ከስፍን፡ ሕጊ ከንግስ፡ ፍትሒ ከረጋግጽ፡ ሃገር ክከላኸል ወዘተ ይለኣኽ። ልእኹ ብግቡእን ብስነ-ስርዓትን ዘይዋጻእ እንተዀይኑ ግን ብሕጊ ይእለ።
እንተዀነ ግን ኣብ ኤርትራ ሃገርና ዘሎ ህግደፋዊ ስርዓት ባዕሉ ኣብ ስልጣን ዝተወጠሐ፣ ዘይቅዋማዊ ጉጅለ ጥራሕ ዘይኰነስ ሰላም ንኸይሰፍን ዝዘርግ፣ ቅሳነት ንኸይሰፍን ብኣንጻሩ ረብሻን ውግእን ወረ-ውግእን ከስፍን ብዘይምስልካይ ለይትን ቅትርን እንዳሰርሐ ዘበላሹን ንጐረባብቲ ሃገራት ድማ ኢድ ምትእትታው እንዳገበረን እንዳተዃተዀን ኣብ ውግእ ዝወፍር ስርዓት እዩ። ብኣጠቓላሊ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ መዘና ዘይተረኽቦ ግህሰት ፖለቲካውን ሲቪላውን ከምኡ’ውን ሰብኣዊ መሰላት ከም ዝሰፍን ይገብር። ህዝቢ ብራዕድን ጥምየትን ከም ዝሳቐ ይገብር። ሎሚ ክርአ ከሎ፡ ህግደፍ፡ ሃገር ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ከላ፡ ኣብ ክንዲ ኩሎም ዝብጽሕዎን ዝግብእዎን ናይ ሃገር ልዑላውነት ዘረጋግጹ ረቛሒታት ብስነ-ስርዓት ዝርከብ፣ ካልእ ሕቡእ ኣጀንዳ ስለ ዝነበሮ፡ ሸለል ኢሉ ብምሕላፍ ብግቡእ ከይተረከቦም ጸኒሑ። ሓደ ካብ እቶም ረቛሒታት ከኣ ጉዳይ ዶብ እዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ እሞ ኸኣ ህግደፍ ኰነ ኢሉ ንዶብና የድፍሮ ኣሎ። ሓደ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ናይ ሃገርና ኤርትራ ዶብ ጥሒሱ ኣትዩ ንደቂ ሃገር ኤርትራውያን (ዓፋር) ብነፈርቲ ዝርሽን ዘሎ ኣካል ኣብ ሃገርና ተፈቒድሉ ስለ ዘሎ ህዝብና ዓገብ ክብሎ ጥራሕ ዘይኰነስ ልዑላውነት ሃገሩ ከዕቁብ ብትሪ ክቃለሶ ይግባእ ንብል። ንኤርትራዊ ህዝቢ ዓፋር ድማ ዘይተኣደነ በደል ብናይ ወጻኢ ሓይሊ ይወርዶ ስለ ዘሎ ሃየ ንግጠሞ። ብተወሳኺ እዚ ናይ ወጻኢ ሓይሊ’ዚ ኣብ ሃገርና ኰይኑ ንጐረበትና ዝዀነ ህዝቢ የመን ይወግእ ከም ዘሎ ከም ጽሓይ ዝበርሀ እዩ። ንሱ ከይኣክል እዚ ናይ ወጻኢ ሓይሊ’ዚ መሬትና (ወደብና) ምስካልእ ኣካል ክጥቀመሉ ውዑል ዝኣትወሉ ዘሎ ግዜ በጺሕና ከም ዘለና እዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ፈሊጡ እዚ ብዝግባእ ከቃልሖ ግሃድኤ-ሕድሪ ምሕጽንትኡ የቕርብ።
ዶብ ሓደ ካብ’ቶም ልዑላውነት ንኽረጋገጽ ክማልኡ ዝግብኦም ረቛሒታት ሓደ እዩ። ዶብ ንካልኦት ካብ ዶብ ወጻኢ ዘለዉ መንግስታት ኣብ ጉዳይካ ከይኣትዉ ዝእግድ ኰይኑ፣ ንኣብ ውሽጣ ዝርከቡ ደቂ-ሃገር ከኣ ሃገሮምን ህዝቦምን ንምምሕዳር ምሉእ መሰል ዝህብ መሳርሒ ምዃኑ ይፍለጥ። ዶብ ናይ ሃገራዊ ግዝኣታዊ ልዑላውነትን ናይ ሃገር ሓድነትን ዘረጋግጽ ካብ’ቶም ልዑላውነት ዘረጋግጹ ረቛሕቲ ሓደ ምዃኑ ርጉጽ እዩ። ስለ’ዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኣይ-ውግእ ኣይ-ሰላም ኣብቂዑ ዘላቒ ሰላም ክሰፍን እንተዀይኑ፡ ጉዳይ ዶብ ብሕጋዊ ኣገባብን ግሉጽነትን ዝተሰነየ ክፍታሕ ይግባእ። ብተወሳኺ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ መንእሰያት ናይ ክልቲኡ ሃገራት ዝቐዘፈን ድሒሩ ድማ መንእሰያትና ሃገር ጠንጢኖም ንኽውጽኡ ዘገደደን ምኽንያት ዝዀነን ጉዳይ ስለ ዝዀነ ሓያል ተኣፋፍነት ኣለዎ፤ እዚ ማለት እቲ ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ መሰረት ዝገበረ፡ ብፍላይ ኣብ’ቲ ዶብ ዝርከቡ ኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት ብዝሳተፍዎ፡ ዘላቒ ሰላም ዝፈጥር ክኸውን ይግባእ።
እዚ ንጉዳይ ሃገርና ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ጀነቫ ስዊጸርላንድ ክግበር ዝቀራረብ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ህዝብና ደላይ ሰላም ብምዃኑ፡ ሰላም ንኸሰፍን መዋእሉ ተቓሊሱን ገና ከኣ ይቃለስ ከም ዘሎን ዘንጸባርቕ ሰላማዊ ሰልፊ እዩ። ብምዃኑ ድማ፡-
ነዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓፈሻ፡ ህዝቢ ትርግራይን ዓፋርን ድማ ብፍላይ፡ ዝተኣወጀ ድምጺ ሰላም ብምድጋፍ፡ ግን ዘላቒ ንክኸውን፡ ሕቶ ዶብና ሕማም ድሓር ንኸይገድፍ፡ ብሕጋውን ግሉጽን ንጹርን ቀዳምነት ተዋሂብዎ ክምልከት ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ ምዃኑ ብምግንዛብ፣
ብርሑቕ ንልዑላውነትና ክደፍር ዝወጣወጥን፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ግህሰት ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰላት ብጽዑቕን ቀጻልን እንዳተፈጸመ ከሎ፡ ከም ዘይፍጸም ከርኢ ወስታ ክገብር ንዝመጣጠር ኣካል፡ ጸርፊ ንህዝብና ምዃኑ ዝኸሽሕ ምዃኑ ብምርዳእ፣
ኤርትራ ሃገርና፡ እታ ኣደ ኩሎም ሕግታት ዝዀነት ቅዋም ዘይብላ፡ ብዘይሕጊ ዝጭፍልቕ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ዝብድህን ዘቃልዕን ምዃኑ ብምስትብሃል፣
ነዞም ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ዝጭርሑ ዘለዉ ጉዳያትና ድማ፡ ከም ህዝቢ ኤርትራ ጉዳይና ኣብ ኢድና ክንሕዝ ክንክእል፡ ድሕሪ ሰላማዊ ሰልፊከ እንታይ ይገበር ኢሉ፡ ብውዱብ መልክዕ ንኽቃለስን፡ ንኹሉ ተቓላሳይ ድማ ንኽዛተ መድረኽ ዝፈጥር ሽማግለ ኣቝሙ ንኽወጽእ ተኽእሎ ሰላማዊ ሰልፊ ኰይኑ ስለ ዝርኣየና፣
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ (ግሃድኤ-ሕድሪ) ነዚ ሰፊሕ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ንኽረጋገጽ ንዝጽዕሩ ኩሎም ኣዳለውቲ እንዳ ኣሞገሰ፡ ንሓፋሽ ህዝብና ድማ ኣገናዕ እንዳበለ፡ ብምሉእ ልቡ ድጋፉ ይገልጽ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ግሃድኤ-ሕድሪ ንኹሎም ኣባላቱ ብምሉኣቶም ኣብ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ ክሳተፉ የተባብዕ።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግሃድኤ-ሕድሪ
ዕለት 27-08-2018
German minister expresses optimism after visit to Eritrea
A decline in migrants from Eritrea is expected after the country and Ethiopia have made peace, Germany’s development minister said on Friday after visiting the long-reclusive country.
Gerd Mueller spoke to reporters in Ethiopia after meeting Eritrea’s longtime President Isaias Afwerki.
Eritrea has been a major source of migrants fleeing toward Europe and elsewhere, but a dramatic diplomatic thaw in recent months with Ethiopia and its new prime minister has brought fresh attention from the international community.
Germany currently has about 75 000 asylum-seekers from Eritrea and some 15 000 young Eritreans have sought asylum “in the course of this year” alone, Mueller said.
https://www.news24.com/Africa/News/german-minister-expresses-optimism-after-visit-to-eritrea-20180824
ጀርመን፣ ጓል 56 ዓመት ሰበይቲ ብምዕማጽ ዝተኸሰሱ ኣርባዕተ ኤርትራውያን ካብ 6 ክሳብ 8 ዓመታት ክእሰሩ ተፈሪዶም Radio Erena
ኣብ ምብራቕ ጀረመን፣ “ኣብ ምእራይ ጠረሙዝ ንዝነበረት ጓል 56 ዓመት ሰበይቲ ተጋሲስኩም፣” ተባሂሎም፣ ዝተኸሱ ኣርባዕተ ኤርትራውያን፣ ነፍሲ ወከም ካብ 6 ክሳብ 8 ዓመታት ክእሰሩ ተፈሪዶም።
ማዕከናት ዜና ጀርመን ብዘቕረብኦ ሓበሬታ፣ እቶም ሓተቲ ዑቕባ ምዃኖም ዝተገልጹ ኣርባዕተ ኤርትራውያን፣ ነታ ኣብ ጎደና ንዝተደርበየ ጥርሑ ጠራሙዝ ብምእካብ እናሸጠት እትናበር ሰብይቲ፣ ብእኩብ ከምዝዓመጹዋ’ዮም ተኸሲሶም።
ጉዳዮም ብቤት ፍርዲ ክርአ ድሕሪ ምዝናሕ ድማ፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ ናይ ማእሰርቲ ብይን ተዋሂብዎም።
እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 18ን 22ን ምንባሮም ዝገለጹ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ፣ ነታ ሰበይቲ፣ ናይ ዝሰተይዎ ጠራሙዝ ክህቡዋ ብምዕዳም፣ ብሰባር ጠርሙዝ ብምፍርራሕ ከምዝዓመጹዋ’ዩ ጸብጻብ ፖሊስ ዝገልጽ።
እታ ሰበይቲ ኣካላዊ ጉድኣት ከምዝወረዳ’ውን እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ የመልክት።
ብዘይካ’ዚ እቲ ጸብጻብ፣ ኣርባዕቲኦም በቲ ገበን ድሕሪ ምኽሳሶም፣ ናይ ዲኤንኤን መርመራ ከምዝተገብረሎምን፣ እቶም ሰለስተ ነቲ ዓመጽ ከምዝወዓልዎ ብኡ ንብኡ ከምዝኣመኑን ይጠቕስ።
http://erena.org


text:
ኣብ ሊብያ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ሎሚ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከምዝገለፆ ኣብታ ጀልባ ከምዝተሳፈሩ ካብ ዝፈልጡ ሰባትን አብ ባይታ ካብ ዝተረኸቡ ሬሳታት ዝተረኽበ ሰነዳትን ኣስማት ከምዝተአከበ ገሊፁ'ሎ።
ብመሰረት'ዚ ዝረኸቦ ዝርዝር ኣስማት'ቶም ኣብ ዝሓለፈ 22-መጋቢት ኣብ ማያት ሊብያ ከምዝሞቱ ዝተኣምነሎም ሰባት ናብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ተላኢኹ'ሎ ካብኡ ሓበሬታ ምውካስ ይኸአል'ዩ ኢሉ'ሎ።
እታ ጀልባ እንታይ'ዩ ኣጋጢምዋ ንዝብል ገና ምስ ፖሊስ'ታ ሃገር ኮይና ንምፅራይ ንሰርሕ'ለና ዝበለ'ቲ ብ ኤምባሲ መንፅር'ቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ነዚ ንምፅራይ ብዝኸአለና ንፅዕር አለና ኢሉ'ሎ
ብተወሳኺ እቲ ዝተረኽበ ሬሳታት ኣብ ሓደ ዝፍለጥ ከባቢ ንኽቅበር ሓቲትና'ለና ኢሉ።
እዚ ኸምዚሉ'ኸሎ እዚ ኹሉ ጥፍአት እናረአዩ ገና ካልኦት'ውን ካብ ትሪፖሊ ብባሕሪ ንምኻድ ይብገሱ ከም ዘለው ይስማዕ'ሎሞ ካብ ከምዚ ዝበለ ሓደጋ ዘለዎ መንገዲ ናብ ጎረባብቲ ንኽኸዱ ንኩነታት ስደተኛታት ትከታተል ወ/ሮ ኤልሳ ጭሩም ካብ ሎንደን ተማሕፂና'ላ።
ኤልሳ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃለ-መጠይቅ ካብ ኣብ ኤርትራ ሽግራት መሪሩና ኢሎም ወፂኦም ኣብ ባሕሪ ክጠፍኡ ግቡእ አይኮነን ህይወት ክብርቲ ምኻና ፀገም ሓላፊ ምኻኑ ከነረደኦምን እቲ ዘሎ ሓበሬታ ክንነግሮም ይግባእ ክትብል ተላብያ።


text:
ስዑዲ ዓረብ ኣብ ሃገራ ዝነበራ ኣምባሳደር ካናዳ ብምስጓግ፡ ምስ ኦታዋ ዝጀመረቶ “ሓድሽ ናይ ንግዲ ርክብ” ደው ምባላ ትማሊ ሶኑይ ኣፍሊጣ። ስዑዲ ዓረብ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደት ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ካናዳ ንምእሳር ተሓለቕቲ መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ብዝምልከት ኣብ ትዊተር ንዘውጽእኦ ነቐፌታ ግብረ መልሲ’ዩ።
ተመራመርቲ እቲ ኣብ መንጎ ኦታዋን ሪያድን ዝተላዕለ ፍሕፍሕ ስዑዲ ዝኾነ ዓይነት ናይ ደገ ነቐፌታ ከምዘይትቕበልን ካብ ሃገራ ወጻኢ ዘለዋ ጽልዋን ንምርኣይ’ዩ ይብሉ።
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ እቶም ኣምባሳደር ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ካብታ ሃገር ክወጹን ኣብ ካናዳ ንዘሎ ኣምባሳደራ’ውን ከምትስሕብ ኣፍሊጦም።
“ካናዳ ኮነ ካልእ ዝኾነት ሃገር ካብቲ ንግስነት ንላዕሊ ተሓለቕቲ ዜጋታት ስዑዲ ዓረብ ክኾኑ ኣይኽእሉን” ኢሎም።
ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ሜሪ ፐር ባሪል ብወገነን ካናዳ እቲ ናይ ስዑዲ ዓረብ ውሳነ ከምዘተሓሳሰባ ብምግላጽ ካናዳ ኩሉ ጊዜ ንሰብኣዊ መሰላት ሰባት እዚ ማለት ድማ መሰል ደቂ ኣንስትዮን ብነጻነት ናይ ምዝራብ ነጻነት ሓዊሱ ምክልካል ከምትቅጽል ኣፍሊጠን።


text:
ሙሴ ዮሓንስ - ከተማ ቫቲካን
ቅ.ኣ.ር.ጳ ፍራንቸስኾስ ነቲ ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 14 መሰከረም 2018 ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ተዘኪሩ ዝወዓለ በዓል ክቡር መስቀል ብምዝካር ንኩሎም ኣብቲ ጸሎት ዝተሳተፉ መስቀል ዓዲሎም። ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚአብሔር ከኣ ‘ሎሚ ድሕሪ ክልተ መዓልቲ በዓለ ክቡር መስቀል ንኩሉኹም ኣብዚ ቅርዓት እትርከቡ መስቀል ክህበኩም ወሲነ’ እውን ኢሎም።
ልዕሊ 40 ሽሕ ብናሕስ ዝተሰርሐ ሓጺን መስቀል እንክዕደል ምሳኡ ከኣ ጸሎት ዝሓዘ ወረቃቅቲ (ብእንግሊዝን ቋንቋ ጣልያንን እስፓኒሽን) ዝተደርሰ ተዓዲሉ። ቅዱስነቶም ዝሓለፈ ሓምለ 26,2013 ዓምፈ ኣብ ብራዚል ዓለምለኸ ዕለተ መንእሰያት ኣብ ዘብዓሉሉ ግዜ ጸሎተ ፍኖተ መስቀል እንክመርሑ ‘መስቀል ክርስቶስ ንፍቅሪ እግዚአብሔር ብምሉኡ ዝሓዘ ኮይኑ ኣብኡ ነቲ መወዳእታ ዘይብሉ ምሕረቱ ንረክብ’ ኢሎም ከምዝነበሩ ይዝከር።
ምልክት ፍቅሪ ኣምላኽ!
ቅዱስነቶም ቅድሚ ነቲ መሳቅል ምዕዳሎም ‘መስቀል ምልክት ናይቲ ሕይወቱ ምእንታና ዘወፈየ ኢየሱስ ዝግለጽ ፍቅሪ እግዚብሔር እዩ’ እንክብሉ ድሕሪ ምዝኽኻር ‘ሎሚ ነዚ ዝዕድለኩም ዘሎኹ መስቀል ክትቅበሉንን ኣብ ገዛውትኹምስ ይኹን ኣብ ገዛውቲ ደቅኹም ከምኡ እውን ኣብ ገዛውቲ ኣብሖጎታትኩምን እኖሓጎታትኩምን ብክብሪ ክተቀምጥዎን እዕድመኩም` እንክብሉ ተማዕጺኖም።
ቅድስነቶም ኣስዒቦም፣ ‘መስቀል መጋየጺ ዘይኮነስ ምልክት እምነትና ኮይኑ ንጸሎን ኣስተንትኖን እዩ ዝወሃበና። ንኢየሱስ ስቊል ክንጥምት እንከልና ድሕነትና ንርኢ’ እንክብሉ ዓሚቕ ትርጉም መስቀል ገሊጾም።
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ ነቶም ነቲ መሳቅል ኣብ ምዕዳል ዝተሓባበሩ ደንግልን ድኻታት ሰባትን ስደተኛታት ‘ሽሕኳ ንእሽቶ ህያብ እንተኾነ ብሓቂ ዓቢ ዋጋ ዘለዎ ክቡር ህያብ እዩ’ እንክብሉ ኣመስጊኖም። ኣብ ምዝዛም እቲ ምዕዳል ነቶም ነዚ ሥራሕ እዚ ብወለንታኦም ዘወፈዩ ብቤትጽሕፈት ጳጳሳዊ ግብረሠናይ ብስም ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ባንን ልስሉስ መስተን ምስ ተዓዲሉ ብቡራኬ ተፈጺሙ።


text:
Dejazmach Bahta Hagos(Aba Timer)
Bahta Segeneti said " tsaeda temen entenekisu Ayrikebin fewsu" calling for Italians or white people " white snake.
compiled by Resoum Kidane
“Bahta, Bahta of Segeneiti, master of the Italians, master of Segeneiti. Could a lion be born to a woman?’’ This was part of a song which told the boldness of an Eritrean hero whose revolt in December 1894 brought on an independence struggle against early colonialism. emnetu.com
In Eritrean history, he is well known for his resistance against foreign invasion. Born in the mid-1800s in the town of Segeneiti, Debub region, Degiat Bahta Hagos – Aba T’mer – was killed while fighting against the Italian Colonial Army on December 19, 1894.
He was born to a wealthy family and spent his childhood herding some of the numerous cattle his father had acquired after settling in Segeneiti. Almost nothing is known about Bahta’s life during the time he spent farming his father’s land. In his early thirties, he got married to a woman from his village.
Bahta Hagos became an outlaw on the eve of the Ethio-Egyptian war of 1875-6 because of a blood feud with the family of Emperor Yohannes’s – Tigrean Emperor – specifically his uncle, Araya.
Emperor Yohannes had appointed Araya as overlord of the area. In the first week of October 1875, Araya’s 18-year-old son, Embaye, visited Segeneiti to demand money. Having milked the part of the province assigned to him, Embaye shoved aside the commander of the troops his father had appointed there, wounded a priest who tried to intervene, and killed a brother of Hagos Andu, Bahta Hagos’s father.
This provoked fury and the villagers rioted. Embaye’s men fired, but the enraged villagers allowed them no time to reload their single-shot muskets. The villagers killed two-dozen of Embaye’s men. Half a dozen men of Segeneiti also died, including kinsmen of Bahta Hagos. Subsequently, Bahta avenged his relatives by killing the prince with a spear. He, together with two of his younger brothers – Kahsu and Sengal – and other young men, fled to another village below the escarpment.
ልጅ እምባየ ቅድሚ ሞቱ ዝፍጽሞ ዝነበረ ግፍዕታት
ልጅ እምባየ ቅድሚ ሞቱ ዝፍጽሞ ዝነበረ ግፍዕታት ወስ ከብል ፍቐደለይ።
ልጅ እምባየ ናብ ሓደ ዓዲ ክኣቱ ከሎ ንሰሙን ክልተ ሰሙን ይጸንሕ። ኣብ ርእስቲ ካልእ ዝእዝዞ ነገራት፡ ንነበርቲ ዝኣተዎ ዓዲ ኣብ ነፍስወከፍ ለይቲ ምስኡ እትሓድር ሰበይቲ ክቕርቡሉ ይእዝዞም ነይሩ። ደቂ ዓዲ ድማ ኣማራጺ ስለ ዘይነበሮም፡ (ሽዑ ተጋሩ ብረት ኣለዎም ደቂ ዓዲ ግን ጉራዴን ጭማራን ጥራይ’ዩ ነይሩዎም) ዕጫ ኣውዲቖም መዓልታዊ ሓንቲ ሰበይቲ ናብ መዓስከር ናይዚ ዝጥቀስ ዘሎ በዓለገ መንእሰይ ክሰዱ ይግደዱ ነይሮም። ልጅ እምባየ ካብ ዓዶም ክሳብ ዘልግስ ድማ እቲ መስርሕ ብተርታ ካብ ገዛ ናብ ገዛ ይሰጋገር ነይሩ። ብኸምዚ እታ ዕጫ ዝበጽሓ መስኪነይቲ ሰበይቲ ፈትያ ጸሊኣ ነቲ ኣነዋሪ ተግባር ክትፍጽም ነይሩዋ። በዓልቤት ናይታ ዘይተዓደለት ሰበይቲ ክገብሮ ዝኽእል ነገር ኣይነበረን። እምቢ ምስ ዝብል፡ ኣብ ልዕሊ ትእዛዝ ናይ ራእሲ እምባየ ንዕቀት ስለ ዘርኣየ ተቐፊዱ ኣብ ቅድሚ ራእሲ ይኸይድ’ሞ ራእሲ፡ “ናይ መን እኖኻ ንዕቀት’ዩ ኸምዚ ልበለ ተግባር?” ኢሉ ከም ሕሱም ይገርፎ፡ “ተጋግየ ጐይታይ! ምሓሩኒ ሰበይተይ’ውን ንሓላልኩም ውሰዱዋ” ብምባል ጥራይ ይተርፎ። ሰበይቱ ድማ ከምተን ካልኦት በቲ ጨካን መንእሰይ ትድፈር፡ ክትጠንስ’ውን ትኽእል። እቲ ኣብ ከባቢ ጽንዓደግለ ዝነበረ ህይወት ዓመት መጽአ ቀውዒ ቀውዒ ብኸምዚ ይቕጽል ከም ዝነበረ ብዙሓት ዘርከብናሎም ዓበይቲ ይዛረቡ።
ሓደ ቀውዒ እቲ ብጠባዩን ተግባራቱን እሩም ዘይነበረ ልጅ እምባየ ወዲ ራእሲ ኣርኣያ ከም ኣመሉ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ይኣቱ’ሞ፡ እቲ ልሙድ ተግባሩ ይጅምር። ቅንይ ኢሉ እቲ ክፉእ ዕጫ ናብ ሓንቲ ኣዝየን መልክዐኛን ወረጃን ዝነበራ ስመን ዝረሳዕኩወን ሰበይቲ በጺሑ። “እሞ ሎሚ ከም ሰበይ ዕጫ በጺሑኒ ኣሎ፡” ክብላ ድማ ንበዓልቤተን ሓቢረንኦም። እቶም ሰብኣይ ብሓይሎምን ጕብዝናኦም ዝምክሑ ሰብኣይ ስለ ዝነበሩ፡ “ሬሳይ ረጊጹ ክወስደኪ እንተኾይኑ ክርእዮ እየ፡” ብምባል ክኸዳ ከም ዘይኮና ሓቢሮመን። ንሰን ግን ንሰብኣየን ኣብ ሓደጋ ከእትዋ ስለ ዘይደለያ ድሮ ሓደ ጥበብ ምሂዘን ነይረን። “ክኸይድ ኣለኒ፡” ኢለን ደረቓ። ምስጢር ናይቲ ክጥቀማሉ ዝሓሰባ ሜላ ንበዓል ቤተን ምስ ሓበርኦም ብጐቦ ልቦም ሕራይ በሉወን። ዓይኒ ከይሓዘ ከሎ ናብ እንዳ ራእሲ ኣምርሓ። ራእሲ ግን ኣብ ኣፍደገ ጸኒሑ ርእይ ምስ ኣበለን፡ “ናይ እንዳ መን ነቲሕ ነቲሕ ትጨኑ ሰብ ኣምጺእኩምለይ? ካብ ጥቓይ ኣርሕቑለይ!” ኢሉ ብምቝጣዕ ንዓሳክሩ ካብቲ ቦታ ከርሕቑወን ኣዘዞም። እተን ሕጻበን ዝሰተ ጐራሕ ሰበይቲ ናብ ራእሲ ቅድሚ ምብጋሰን ልኻይ ምስ ዕነን ካልእ ረሳሕ ነገራትን ክዳነን ኣብኡ ኣሊኸን ኣንቂጸንኦ። እቲ ፍርቁ ጥራይ ዝተሸብለለ ርእሰን ድማ በቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዘን ዘዳለዎኦ ሕውስዋስ ዕነን ልኻይን ለኽየንኦ ነይረን። እቲ ብሩህ ዝነበረ ገጸን ድማ ጸሎሎ ተለኽዩ ስለ ዝነበረ ኣብ ቅድሚአን እንጌራ ክትበልዕ ዘይትኽእል ዝላላ ፍጥረት መሲለን’የን ናብ እንዳ ራእሲ ዝኣተዋ። በዝን ክንድዝን ድማ ክብረን ሓልየን ክምለሳ ክኢለን። [source facebook Stefanos Temelso]
In 1876, Alula, Yohannes’s trusted lieutenant, replaced Araya. Alula burned Bahta Hagos’s house and those of his relatives and confiscated their cattle and other property. Bahta and his brothers made a permanent camp at Agameda. There, the brothers added to their stock of firearms and ammunitions by waylaying the escorts of Araya and Alula who happened to pass by from time to time. Like the other Eritrean tribal leaders, Degiat Bahta Hagos was in constant conflict with the Ethiopian invading forces. He evaded the Tigrean Rases’ repeated attempts to capture him and allied himself with the Egyptian garrison in Keren.
In 1885, Italian colonial presence replaced the defeated Egyptians and they controlled Massawa. Degiat Bahta Hagos moved to ally himself with them and their General, Oreste Baratieri. In 1893, the Italians reserved some 19,000 hectares of land for European use. A year later, almost fifteen times that amount was set aside and the first half a dozen Italian families began arriving to settle in the Eritrean highlands.
Bahta Hagos called for Castellazzi to surrender and abandon the fort. Negotiations continued until the afternoon, when Hagos’ patience came to an end and the attack was ordered. Though low on ammunition, the Italians held out until late afternoon. Toselli’s forces arrived at that moment and launched an attack on Hagos’s army rear. Degiat Bahta Hagos was shot during the battle and died at Ona-keran in Halay.
Because of his influence at the time, after his death, the Italian colonial government banned his burial fearing that his grave would become a source of further rebellions. However, his body was secretly interred in a grave by his loyal friend, Soquar Bahro Digsa, in Halay and later moved to Segeneiti in 1963. Following Eritrean independence in 1991, his remains were again interred in December 2007 with full honours in recognition of his struggles.
[Source text: :http://en.wikipedia.org/wiki/Bahta_Hagos]
Bahta Hagos (Ge'ez: ባህታ ሃጎስ) was Dejazmach of Akkele Guzay, and retrospectively considered an important leader of Eritrean resistance to foreign domination.[1] He was born in the mid-19th century in the town of Segeneiti and was killed in a battle against the Italian Colonial Army on December 19, 1894.
Bahta originally gained recognition in 1875 when he killed Embaye Araya son of Rasi Araya, an Ethiopian Governor, in a skirmish precipitated by raiding of the area.[1][2] Bahta and other Eritrian tribal leaders were in constant conflict with the Ethiopian forces under Ras Alula and Yohannes (himself a Tigrian); for example, despite the best efforts of Ras Alula's lieutenant Balatta Gabru in 1880, Bahta evaded capture and later that year allied himself with the Egyptian garrison at Sanhit (latter Keren).[3] In 1885, as an Italian colonial presence replaced the defeated Egyptians, and their control of Massawa, Bahta moved to ally himself with them and their General, later provincial governor Oreste Baratieri. This was done in the hope that Eritreans would be able to maintain a certain amount of independence, at least more so than under Ethiopian influence.[1] As a consequence, Bahta came to control Akkele Guzay, and by 1889 his own forces formed an important flank in the Italian moves to create the Colony of Eritrea.[4] He fought alongside the Italians against the Mahdists at the Battle of Agordat in December, 1893....
..............Hagos called for Castellazzi to surrender and abandon the fort. Negotiations continued until 13:30, when Hagos' patience came to an end and the attack was ordered. Low on ammunition, the Italians held out until 16:45, when the situation became critical. Toselli's forces arrived at that moment, and launched an attack on Hagos' rear. Hagos was killed in the attack, and his forces fled, many joining Mengesha. Mengesha's army would lose at the Battle of Coatit, but Menelik would soon commit his forces, and destroy the Italians at the Battle of Adwa, ending their colonial hopes for Ethiopia.
Because of his influence, after his death his burial was banned by the Italian Colonial government.[9] They feared that his memorial would be nexus for further rebellion. His body was secretly buried at Halay, and later moved to Segeneiti in 1953. In 2007 he was interred once more in a newly constructed memorial with an honor guard in memory of his struggle Read more [ [Source:http://en.wikipedia.org/wiki/Bahta_Hagos]
Neghuse Demtsu
ተቋውሞ ባህታ ሓጎስ ኣንጻር መሳፍንቲ ኢትዮጵያ
ደግያት ባህታ ሓጎስ፡ ማለት ኣባ ጥመር ንብዙሓት ከኣ " ባቡነ ባህታ ሰገነይቲ" ብዓል ዝና፡ ኣብ ክፍላ 19 ዘመን ካብ ሃብታማት ስድራቤት ኣብ ሰገነይቲ ተወልዱ። ሓለንጋይን ብርትዑን ባህታ ሓጎስ፡ ካብ ብንእስነቶም ዘጥረይዎ ሓይሊ "ኣባ ጥመር" ዝብል ቅጽል ስም ተዋህቦም። ኣብ መጀመርታ 70ታት ናይቲ ዘመን ኢቲ፡ ብፊተውራር እምባየ ኣርኣያ ዝምራሕ ሓደ ክፋል ሰራዊት ዶጓዑ ናይ ሃጸይ ዮውሃንስ፡ ናብ ኣከለ ጉዛይ ብምዝማት፡ ክቱር ግፍዕን ጨካን ተግባራቱን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ካብ ምፍጻም ከይተኣገደ፡ ኣደዳ ኢሰብኣዊ ኣረሜናዊ ስርሒታትን ኣዕናዊ ቂማዊ ጽልኣዊ እኩይ ስጉምታት ወሰደ።
በዚ ተግባራት'ዚ ዝነደረ ህዝቢ ሰገነይቲ፡ "ብድሆ"..ኢሉ ብሓባር ብስምረትን ብጥርናፈን ተወሃሂዱ ኣንጻር ወረርቲ ሰራዊት ዶጓዑ ተንሰኣ እሞ፡ ሕሪሕራይ ገቢሩ ሒነኡ ፈደየ። ሰራዊት ደጓዑ እናተጨፍጨፈ ኣብ ዝሃድመሉ ዝነበረ ህሞት፡ ፊተውራር እምባየ ኣርኣያ፡ ብኣብ መንጎ ሰገነይትን ዓደንገፎምን ዝርከብ ሩባ፡ ፈረሱ ተወጢሑ ክሃድም ኢንከሎ ዝረኣዮ ኣባ ጥመር፡ ኲናት ወርዊሩ ተሳሃሎ፡ ኣውደቆ፡ ቀተሎ። እቲ ናይ ምህዳም ዕድል ዝረኸበ ሰራዊት ደጓዑ ስግር ሩባ መረብ ከይዱ ተበታተነ።
ሃጸይ ዮውሃንስ፡ በዚ ዝወረዶ ዓቢ ፍሽለት ሓኒኹ፡ ሕነ ንምፍዳይ፡ ሕጂ'ውን ንደጊያት ደቡብ (ማለት ሓዉ ንመዋቲ ፊተውራር እምባየ ኣርኣያ)፡ ብዙሓት ሰራዊት ደጓዑ ኣሰንዩ ለኣኾ። እዚ'ውን ከመዮ "ወዲ ድሙ ነይገድፍ ግብረ እሙ" ዝባሃል፡ ከምቲ ልሙድ ኣዕናዊ ተግባራት ዶጓዑ ቀጸለን ኣጋደደን።
ናይዚ ውጽኢት፡ኣባ ጥመር ስድራቤቶምን ሰራዊቶምን ሒዞም ብሰለድ ወሪዶም ኣብ ከባቢ ዓላን ...
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=480026265411560&set=gm.565532713499347&type=1&theater
Excrept from Tarik Hzbi Eritrea. De gayt Bahta Hagos of Segeneyti. The opposition movement lead by Degayt Bahta was the largest and well-organized movement at the time in the Eritrean colony. He was born in 1839 and lived in Segeneyti until 1875, Fitewrari Embaye of Tigray began forcing the people of Segenayti to pay unfair amount of taxes. After a while the people of Segenayti were unable to accept or tolerate the amount of taxes imposed by the Tigrayan Fitewrari and began to demonstrate their unhappiness with the way things were going. During one such protest, Degyat Bahta killed the Fitewrari. After the death of Fitewrari Embaye, Degyat Bahta left his hometown to avoid retaliation from the rulers of Tigray and moved to Sahel. The governors ofSahel accepted him and gave him the title of “ Kentiba” where he assumed the command of troops and hefought many battles against Raas Alula. After the occupation of Massawa by the Italians, Degyat Bahta took nrefuge with the Italians and began receiving weapons from them. After the Italians took hold of the Akelguzay district, they made Bahta the administrator of the region and gave him the title 'Degyat'.
source facebook Ghirmay Cazanchis
For five years Degyat Bahta served as administrator of the region and won the trust of the Italians, but he was never happy with they were doing. In the year 1893 almost all the farming land in kebesa was taken by the colonizers and was given to Italian
farmers brought to Eritrea as a solution for the shortage of arable land in Italy. The Italians sought to take fertile the majority of the arable land in the Kebese and give it to Italian settlers. Natives who had migrated to other areas
as a result of drought returned home to find the land of their forefathers at the hand of foreign white men.
As a result, in December 1894 Bahta Hagos officially declared opposition against the Italians, and imprisoned the
Italian commander Lt. Giovani Sangoneti with his brother and son by his side. Following this, Bahta sought to unite the entire Eritrean kebese against the Italians. After this, he confronted an Italian front at Halai on 18 December 1894 and was about to defeat them but the Italians were rescued by heavily armed reinforcements of 3,000 troops. Soon the legendary Eritrean warrior Degyat Baht a Hagos was martyred and his troops were forced to retreat. After Bahta’s death his brothe
r and followers moved to Tigray. However, Degyat Bahta's death was not in vain; for the Italians realized that they
cannot easily take land from the natives.
ደግያት ባህታ ሓጐስ ኣባጥመር!
source -(Wedi Eri South) source https://www.facebook.com/
ደጊያት ባህታ ሓጐስ፡ ኣብ ክፍላ መበል 19 ዘመን ካብ ሃብታማት ስድራ ቤት፡ ኣብ ከተማ ሰገነይቲ ተወልዱ። ንሶም ኣብ ግዜ ንእስነቶም ሓያልን ሓለንጋይን ስለ ዝነበሩ ብብርተዐኦም "ኣባጥመር" ዚብል ቅጽል ስም ተዋህቦም። ሓርበኛ ደግያት ባህታ ሓጐስ፡ ብንእስነቶም ከለዉ ብጅግንነት ስለ ዝተፈልጡ፡ ኣብ መጀምርታ ሰብዓታት ብፊተውራሪ እምባየ ኣርኣያ ዝተባህለ መስፍን ዚምራሕ፡ ሓደ ክፋል ሰራዊት ሃጼ ዮውሃንስ ናብ ኣከለጒዛይ ዘመተ።
እቲ ወራሪ ሓይሊ ንብረትን ጥሪትን እናዘመት ህዝቢ ብዘይመጠን ኣከላበተ። በዚ ዝተቘጥዐ ህዝቢ ሰገነይቲ ድማ ብሓባር ብምትንሳእ፡ ኣንጻር'ቲ ወራሪ ሓይሊ ገጠመን ሰዓረን። ደጊያት ባሕታ ሓጐስውን ኣብቲ መኸተ፡ ንፊተውራሪ እምባየ ኣራኣያ ኲናት ወርዊሮም ቀተሉዎ።
ኣባጥመር ብድሕሪ'ዚ ምስ ስድራኦም ናብ ዓላን ዓጋምቡሳን ወጺኦም፡ ንኩሎም ብድሕሪ ፊተውራሪ እምባየ ኣርኣያ ዝመጹ መሳፍንቲ ትግራይ ኣብ ዝጥዕሞም ቦታ ኣድብዮም እናኣጥቅዑ ኣጸለሉዎም። ንብዙሓት እናቐተሉ ድማ ኣስታት 150 ዝኸውን ብረት ማረኹ። ከምዚ እናበሉ ድማ ክሳዕ ምምጻእ ጣልያን ናብ ኤርትራ፡ ንኣስታት 20 ዓመት ምስ መሳፍንቲ ትግራይ ተረባረቡ።
ጣልያን ምስ መጹውን ካብቲ ተዓቊቦሙሉ ዝነበሩ ቦታ ማለት፡ ሓባብ ወጺኦም ናብ ዓዶም ሰገነይቲ ተመለሱ'ሞ ጣልያን ንሰገነይትን ከባቢኣን ከማሓድሩ ሸሞም። ኣብዚ ግዜ ድማ'ዩ ጣልያንውን ነገር ዝደለዮም። 'ንወተሃደራተይ ዘገልግላ ኣዋልድ ለኣኸለይ?' ድማ በሎም። ንሶም ግን ብቐጥታ 'ኣዋልድ ዓደይ ንባዕዲ ኣይህብን' ኢሎም ለኣኩሉ። በዚ ድማ ምስ ጣልያን ኣብ ጎንጺ ኣተዉ።
ብዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ ዓሻ ግን ጣልያን ዝበሎም ፈጺሞም ብሰላም ኣብ ስልጣኖም ኪነብሩ ከም ዘለዎም ኣማኸረኦም። ንሶምውን ከይተቖጥዑ ርድእ ኢሎም፡ 'ኣዋልድ ዓድና ንሃቦም ኢልኪ?' ኢሎም ንብዓልቲ ቤቶም ሓተቱወን። 'እወ ሃቦም' ምስ በላኦም ደጊመን ድማ፡ 'ግርም። በሊ በዛ ጓልና ኪጅምር ስለ ዘለና ያላ ተበገሲ በልያ?' በሉወን። ንሰን ግን ስንብድ ኢለን 'ጓለይሲ ኣይህብን!' በላኦም። 'እሞ እተን 'ሃበን' ትብልኒ ዘለኺ ኣዋልድ ዓድናውን 'ጓለይሲ ኣይህብን' ዝብላ ኣደታት ኣሎወአን' ብምባል ገሰጹወን። ብሰንኪ'ዚ ድማ ጅግና ናይ ጀጋኑ ደጊያት ባህታ ሓጐስ፡ ኣብቲ ምስ ጣልያን ዝተገብረ ኲናት፡ በጃ ክብሪ ኣዋልድ ዓዶም ብኽቡር መስዋእቲ ሓለፉ።
ንድሕሪት ምልስ ኢልና ታሪኽ እንተፈቲሽና፡ እታ ንጅግና ደገያት ባህታ ሓጐስ ዝፈረየት ማህጸን ኤርትራዊት፡ ክሳዕ ለይቲ ሎሚ፡ ብዓመጽቲ ዘይንብርከኽ፡ ወትሩ ኣይምለኽን በሃሊ ህዝቢ ዝፈረየት ምዃና ንግንዘብ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ ንታሪኽ ገድሊ ኤርትራን ብድሕሪ ናጽነት ክሳዕ ሎሚ ኣብ ዘሎ እዋንውን እንተኾነ እቲ ብመላኺ ዘይተምበርከኸን ዘይተጻዕደን ንሓርነቱ ብብዝሒ ዝቃለስ ዘሎን ህዝቢ ምዃኑ ንግንዘብ። ወዲ ጅግና ጅግና ኪኸውን ባህርያዊ'ዩ።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ነቲ ጅግናን ጀጋኑ ዝፈረየን ደግያት ባህታ ሓጐስ ኣባጥመር።[source facebook]
ኤርትራና ክሓልፈላ፡ ስርዓት ምልኪ ንእለየላ!
ካብ ሓውኹም መሲናስ 15/04/2016
What Ferdinado Martini wrote about Bahta Hagos (period 1891 -1895)
This was what he wrote when Bahta was an ally of Italy (1891):
Our destination was Segeneiti and Bahta Hagos met us half the way. Behind him was his brother and his son Geremedhin was also there. Bahta was in his mid forties. He was tall and thin. When you look at him you get the impression that he is cunning and crocked. But his land that extends from here to Mereb, doesn't know any one who was more honest than him. He was a Muslim who converted to Catholicism with his wife. His new faith bestowed on him a greater degree of integrity. There is no chief in his caliber in the area. One word from him would put an end to any conflict. Every body respects him and submits to his rule because he is humble, generous and committed to his friends and us, the Italians. He shows less pride than the other Eritrean chief's because he is more intelligent than them. Lastly, Bahta Hagos is not a saint because he killed his brother.
He belongs to one of the old families in Akle Guzai. Ras Alula harassed and followed him and Bahta Hagos took refuge together with his brothers with the Habab. Because the Habab were pastoralists, Bahta and his men protected the tribes from other invaders. After Bahta and his group were allowed to return to their homeland, one of his brothers wanted to be a robber to earn his living. Bahta tried to persuade his brother to stop robbery and help the family establish their rule in their land. He told his brother that by doing so they will be able to win more friends and to show in front of God that they will regain liberty for their people. His brother refused to listen. Later Bahta resorted to threats. He told his brother that he will either kill him or will he will surrender to Alula to kill him. His brother told Bahta, 'Go and surrender to Alula'. Bahta Hagos spent that night praying to God and at dawn went and killed his brother. But now he repents that and at times he suffers of nervous episodes. Unlike all the leaders that we met who treat their subjects with brutality, he resorts to asking for apology after any harsh measure, and treats his subjects like a father.
You cannot describe the Abyssinians through the character of Bahta Hagos. He was an exceptional character.
And this is what he wrote about him after he fought the Italians (March 1895):
What I wrote about him in 1891 was based on my own observations and based on the Italian officials who knew him closely. Ludwigi Marcatelli from Asmara wrote in the Newspaper 'Tribuna' on 12 February 1895, "If there was any one who had doubts about Bahta Hagos, no person could have believed him. Yet, he rebelled against us. What he did was not a sudden thing or a revenge. He must have planned this over a long time to kill the whites who had stayed at Segeneiti and who respected him. We paid him a decent pension and we showered him with a lot of gifts, some of which were expensive. We bestowed on him the highest authority and honours that was never given to any Abyssinian before him. Yet he died fighting us near Halai on the 18th of december.
It is said that the Frech Jesuits encouraged him to revolt against us. They were angered by our decision to drive them out of Eritrea. This may be possible , because Bahta loved them and converted to the Catholic faith on their hands. He had also contributed towards buliding a church in Akhrur. But I do not believe this was the only or the main important reason for his revolt. The day he decided to cut the negotiations with us and imprisoned Captain Sagouini and moved with his forces to Halai; He sent a message to the whole of Akleguzai. The messengers told the people, "We are going to liberate you from those who came from across the sea to take our land, and my move is coordinated with Ras Mengesha who is coming to support us with a force. I did not take a move until now because I was waiting for a response from a distant place.."
This is an important point, as I explained before, the Italian families that came were given land in Seraye, near Akle Guzai in the area that was under Bahta Hagos and he did not like this. Other Italians were also given 25 hectares from Akle Guzai. He wrote three letters to Menelik, complaining about the confiscation of land and asking for his permission to attack the Italains. If Menelik did not agree, he asked him to raise the complaint to Italy. Menelik replied twice asking for patience and that he was waiting for a response from Italy. It is not known if Menelik gave the permission for the attack, but he sent 35 thousand rifles to Ras Mengesha.
------------
From Ferdinando Martini’s memories and impressions in his book, ‘Nell’Affrica Italiane’ 1890.
He was a member of the Italian Parliament who was sent to evaluate the viability of Eritrea, as a colony. Pages 102 - 106 from the Arabic translated edition
Source: http://hedgait.blogspot.co.uk/2015/01/what-ferdinado-martini-wrote-about.html
sourcehttps://www.facebook.com/mkomer2/posts/1330684206982798?pnref=story
ፈርዲናንዶ ማርቲኒ ብዛዕባ ባህታ ሓጎስ ዝጸሓፎ 1891-1895
ነጋሽ አስፋሃ ሃይለ ካብ እንግሊዘኛ ናብ ትግርኛ ስለዝተርጎሞ አመስግኖ
ባህታ ሓጎስ ደጋፊ ኢጣልያ ኣብ ዝነበረሉ ብ1891 እተጻሕፈ
ናብ ሰገነይቲ ንምብጻሕ ዕላማና ነበረ። ባህታ ሓጎስ ድማ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ተቀበለና። ብድሕሪኡ ሓዉ ምስኡ ወዱ ገረመድህን ነበሩ። ባህታ ኣብ ክፍላ ኣርባዓታት ዕድመ ነበረ። ነዊሕን ቀጢን ክትርእርዮ መታለልን ድኹምን ይመስለካ።እንተኾነ ካብ ከባቢኡ ክሳብ መረብ ዝዝርጋሕ መሬቱ ብዘይካኡ ቅኑዕ ከምዘሎ ኣይትፈልጥን ኢያ።ፈርዲናንዶ ማርቲኒ ብዛዕባ ባህታ ሓጎስ ዝጸሓፎ 1891-1891
ባህታ ሓጎስ ደጋፊ ኢጣልያ ኣብ ዝነበረሉ ብ1891 እተጻሕፈ
ናብ ሰገነይቲ ንምብጻሕ ዕላማና ነበረ። ባህታ ሓጎስ ድማ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ተቀበለና። ብድሕሪኡ ሓዉ ምስኡ ወዱ ገረመድህን ነበሩ። ባህታ ኣብ ክፍላ ኣርባዓታት ዕድመ ነበረ። ነዊሕን ቀጢን ክትርእርዮ መታለልን ድኹምን ይመስለካ።እንተኾነ ካብ ከባቢኡ ክሳብ መረብ ዝዝርጋሕ መሬቱ ብዘይካኡ ቅኑዕ ከምዘሎ ኣይትፈልጥን ኢያ፡፡ ንሱን በዓልቲ ቤቱን ናብ ሃይማኖት ካቶሊክ ዝቐየሩ ኣመንቲ ምስልምና ነበሩ። ኣብ ከባቢኡ ዝዳረጎ ሓለቓ ኣይነበረን። ብሓንቲ ቃል ንዝኾነ ጎንጺ መዕለቢ ክህብ ብቑዕ ነበረ። ንመሓዙትን ንዓና ንኢጣልያውያንን ትሑት፣ለጋስን ውፉይን ብምንባሩ ኩሉ ሰብ የኽብሮን ንምምሕዳሩ ይቕበሎን ነበረ።ካብ መዛኑኡ ዝያዳ በሊሕ ብምንባሩ ከምኣቶም ትዕቢት ኣየርእን።ባህታ ግን ቅዱስ ኣይኮነን ንሓው ቀቲሉ።
ንሱ ካብ ቀዳሞት ስድራቤት ኣከለጉዛይ ኢዩ። ራእሲ ኣሉላ ምስ ኣጨነቐሉን ሃደኖን ምስ ኣሕዋቱ ምድሪ ሓባብ ተዓቑበ።ሓባብ ብመጓሰ ስለዝናበሩ ባህታን ብጾቱን ካብ ወረረቲ ተኸላኸልሎም።ባህታን ጉጅለኡን ዓዶም ክምለሱ ብዝተፈቕደሎም፣ሓደ ካብ ኣሕዋቱ ብዝምታ ክናበር ደልዩ ነበረ ሞ ባህታ ግን ኣብ ዓዲ ንዝተኽሎ ምምሕዳር ክሕግዞ መኸሮ። ምዕዶኡ ብዝሰምዕ ብዙሓት ፈተውቲ ከፍርዩ ከምዝኽእሉን ኣብ ቅድሚ ፈጣሪ ድማ ሓርነት ህዝቢ ክመልሱን ከምዝበቕዑን ኣረድኦ።ሓዉ ባህታ ኣይሰምዐን። ባህታ ንሓው ወይ ባዕሉ ወይ ኢዱ ንራእሲ ኣሉላ ብምሃብ ከምዝቐትሎ ኣጠንቀቖ። ሓው ኪድ ኢድካ ንኣሉላ ሃብ ብዝበሎ ድማ ባህታ ምሉእ ለይቲ ጸሎት ድሕሪ ምብጻሕ ወጋሕታ ንሓው ቀተለ።ሽዑ ተጣዕሰን ብሕማም መትኒ ተሳቐን።ብኣንጻር ኩሎም ንግዙኣቶም ብጭካነ ዝሕዙ፣ባህታ ይቕረ በሃልን ኣብ ትሕቲኡ ንዝነበሩ ከም ወላዲ ይርእይ። ንሓበሻ ብመንጽር ባህርያት ባህታ ሓጎስ ምግላጽ ኣይከኣልን።ንሱ ፍሉይ ባህርያት ነበሮ።
እዚ ንኢጣልያውያን ምስ ተዋግኦም መጋቢት 1895ተጻሕፈ።
ብዛዕባኡ ኣብ 1891 ዘስፈርክዎ ጽሑፍ ካብ ትዕዝብተይን ትዕዝብቲ ብቐረባ ዝፈልጥዎን መኮነናት ኢጣልያ ዝተሞርከሰ ነበረ። ሉድዊጅ ማርካታሊ፣ካብ ኣስመራ ኣብ ጋዜጣ ትሪቡና ብዓሰርተ ክልተ ለካቲት 1895ዝጸሓፎ ብዛዕባ ባህታ ሓጎስ ዝጠራጠር ሰብ እንተነበረ ዋላ ሓደ ኣይምኣመኖን።እንተኾነ ኣንጻርና ተላዕለ። እቲ ዝወዓሎ ሃንደበታዊ ወይ ሕነ ንምፍዳይ ኣይነበረን። ኣብ ሰገነይቲ ዝነበሩን ዘኽብርዎን ጸዓዱ ንምቕታል ነዊሕ መደብ ነይርዎ ክኸዉን ይኽእል ኢዩ። ዘዕግብ ደሞዝ ጡረታ ከፊልናዮን ብዙሕ ህያባት ገለ ካብኡ ክቡር ወፈናሉን። ቅድሚኡ ንዝነበሩ ኣቢሲንያ ዘይተዋህበ ዝለዓለ ስልጣንን ክብርን ሃብናዮ። እንተኾነ ኣንጻርና ተዋጊኡ ኣብ ሓላይ ታሕሳስ 18 ወደቐ።
ናይ ፈረንሳ ኢየሱሳውያን ኣንጻርና ክለዓል ኣተባቢዖሞ ይበሃል። ካብ ኤርትራ ስለዘባረርናዮም ተቖጢዑ ክኸውን ይኽእል። ምኽንያቱ ናብ ካቶሊክ ብኢዶም ስለ እተጠምቀ የፍቅሮም ኢዩ። ኣብ ኣኹሩር ቤተ ክርስትያን ንምህናጽ እውን ኣበርኪቱ ኢዩ። እንተኾነ፣እዚ ቀንዲን እንኮን ምልዕዓል ኢዩ ዝብል እምነት የብለይን።እታ ምሳና ዘተ በቲኹ፣ ንካፕተን ሳንጉኒ ዝኣሰረላን ሓይልታቱ ናብ ሓላይ ዘውፈረላን፣ ንሱ ናብ መላእ ኣከለጉዛይ መልእኽቲ ሰደደ።እቶም ልኡኻት ንህዝቢ፣ ካብ ቶም መሬትና ክግብቱ ካብ ስግር ባሕሪ ዝመጽኡ ሓራ ክንገብረኩም ኢና።እዚ ምንቅስቓስ ምስቲ ክረድኣና ዝመጽእ ሓይልታት ራእሲ መንገሻ እተወሃሃደ ኢዩ። ዛጊት ስጉምቲ ዘይወሰድኩ ካብ ስግር መረብ መልሲ ክጽበ ስለ ዝጸናሕኩ ኢየ በልዎም። ኣቐዲሙ ከም እተገልጸ እዚ ኣገዳሲ ነጥቢ ኢዩ። ኣብ ትሕቲ ባህታ ሓጎስ ዝነበረ መዳውብቲ ኣከለጉዛይ ዝርከብ መሬት ሰራየ፣ ኢጣልያውያን ስድራቤታት ወሲደናኦ ነበራ። ኣብ ኣከለጉዛይ ድማ 25ሀክታር መሬት ብካልኦት ኢጣልያውያን ተወሲዱ ነበረ። ንሱ ብዛዕባ ዚ ምምንዛዕ መሬት ብምቅዋም ንኢጣልያውያን ከጥቅዕ ፍቓድ ክወሃቦ ናብ ምኒልክ ሰለስተ ደብዳበ ሰደደ። ምኒልክ ካብ ኢጣልያ መልሲ ይጽበ ከምዘሎን ዓቕሊ ክገብርን ክልተ ጊዘ ሓተቶ። ምኒልክ ንባህታ ከጥቅዕ ፍቓድ ከምዝሃቦ ዝፍለጥ የልቦን። እንተኾነ 35 ሽሕ ብረት ናብ ራእሲ መንገሻ ሰደደ።
https://ia601407.us.archive.org/27/items/nellacoloniaeri01martgoog/nellacoloniaeri01martgoog.pdf
ታሪኽን ጅግንነትን ደጊያት ባህታ ሓጎስ( ኣባ ጥመር)!!!!!!
ሉዊጂ መርካተሊ ኣብ ናይ 12-02-1895 ጋዜጣ "ትሪቡና" (ኣብ ኢጣልያ ትሕተም) ኣብ ዘውጸኦ መልእኽቱ ካብ ዘስፈረን ቃል ደግያት ባህታ ሓጎስ (ኣባ ጥመር)
ካብዞም ኪዘምቱን፣መሬትና ክግብቱን ካብ ስግር ባሕሪ ዝመጺኡ ሰባት ሓራ ከውጸኣካ ኢየ። !!
ደጊያት ባህታ ኪእሰሩ ተሓስበ።
መንግስቲ ጣልያን ንደጊያት ባህታ ሰለስተ ግዜ ዚኣክል ኪኣስርዎም ከምዚፈተኑ ።
ደጊያት ባህታ ንዘብልዖም ንዘስተዮም፡ንዝሸሞም፡ንዘሰልጠኖም መንግስቲ ጣልያን ከዲዖምዎ ተባሂሉ ብሓድሓደ ሰባት ይሕመዩ፡ጣልያን ከኣ የውርዩ ይጽሕፉ።እምበር ከም'ቲ ሓቅ መጀመርያስ ጣልያን ባዕላቶም፡ናይ ልቦም ምስ ፈጸሙ ጊዜ ደኣ ጠለምዎም።ከምቶም ካልኦት ዓበይቲ ሹማምንቲ ኤርትራ ልክዕ ኪኣስርዎም ከምዝሓሰቡ ዘረድእ እኒሆ ካብ ዋና ምስክር ማለት ሻቡ ጊዜ ብዓይኑ ዝረኣየን ትርጁማን ዝነበረን ዝነገረና፡ብእዝንና ዝሰማዕናዮ ዋና መረድኢ ምእንቲ ክኸውን ብማለት ንጽሕፎ ኣሎና።
1ይ ጊዜ፡ ንኸተማ ምጽዋዕ ውረድ ምጻእ እሞ ክንማኸር ክንላዘብ ኢሎም መንግስቲ ጣልያን ንደጊያት ባህታ ጸዊዖም ኣውረድዎም።ብገሊኡ ዘጸግም ምኽንያት ከኣ ንምሓዞም ንምእሳሮም ምጥዓም ኣብይዎም።ጣልያን ልቦም እናቐሓረ ብሰላም ሰደድዎ።
2ይ ጊዜ፡ ኣብ ጎልጎል ሓመስ(ጉራዕ) ትርኢት ሰልፊ ሰራዊት ክንገብር ኢና'ሞ ምስ ምሉእ ሰራዊትካ ምጻእ ኢሎም ዓደምዎም።ጀነራል ናይ ኤርትራ ጠቕላሊ ገዛኢ ዝነበረ ከኣ፡ምስ መኮንናቱን መዃንንቱን ሰራዊቱን ኣብ ጽቡቕ በሪኽ ቦታ ድንኳኑ ተኺሉ፡ምንቅስቓስ ሰራዊት ብመነጽር እናተመልከተ ጸኒሑ፡ደገዝማቲ ኪመጽኡ ከለዉ ተቐበሎም።ቋሕታ ዓይኖም ሰልፊ ሰራዊቶምን ርእዩ ተገንዚቡ ተዓዚቡ፡ከብቅዕ ከኣ ኢድ ብኢፍ ሰራዊትና ነንሕድሕዱ ከይጣፋእ ኢሉ፡ኲሉ ተመልኪቱ ኪሕዞም ከምዘይክእል ተረዲእዎ፡ገጹ ብሓዘን ዝኣክል ደም መሲሉ እቱይ ግብረ እከይ ዝኾነ ሓሳባቱ ሻቡ እውን ከይተፈጸመሉ ተረፈ።
3ይ ጊዜ፡ ጎቢጥና ሓደጋ ወዲቕና ኣዳህሊልና ክንሕዞ ኢና እንኽእል ኢላቶም መኺሮም ከብቅዑ፡ናብ ኣስመራ ብቕልጡፍ ኪመጽኡ ንደጊያት ባህታ ጸዊዐሞም።ምኽንያት መጸዉዒኦም ከኣ መንግስቲ ጣልያን ኪገልጹ እንከለዉ፡ብህጹጽ ናይ ሹማምንቲ ኣኼባን ምኽርን ዘተን ኣሎና ድሕሪ ብዙሕ ምኽርን ምህዞን ኣብ ውሽጢ መስሪያ ቤትና ኣእቲና ኢና በሉ።ደገዝማቲ(ደጊያት ባህታ) ከኣ ከም ቀደሞም ከም ዝሓለፈ ጊዜ ጥርጠራኦም ስለዘየቋረጹ፡ንደጊያት ሰንጋል ሓዎምን ብዂሉ ዘሎ ሰራዊቶምን ኣኪቦም ኣኽቲቶም ኣኸቲሎም ናብ ኣስመራ መጺኡ።ቅድሚ ናብቱይ ናይ ኤርትራ ጠቕላሊ ገዛኢ ቤት ጽሕፈት ምእታዎም ግና ነቶም ኣሕሉቕ ሰራዊቶም ሹማምንቶም ኣኪቦም " > ኢሎምዎም ብፍላይ ንደጊያት ሰንጋል ሓዎም ከኣ "<< ኣነን ንስኻን ሸሽጉጥና ብየማናይ ጎድንና ነሕልፎ፡ኣብ ሰሰለፍና ነንጽፎ፡ጀነራል ኮሎኔል ኪጸንሑና እያቶም እሞ፡ኣነ ንጀነራል ክጥምት ክሕልው ኢየ፡ንስኻ ድማ ንኮሎኔል ኣጽኒዕካ ሓልው እሞ ብድሕሬና ድምጺ እግሪ ድምጺ ሓጻውን ሰንሰለት መእሰሪና ዝሓዙ ካራቢኔሪ(ወተሃደራት) እንተሰሚዕካ ወይ እግሪ ሰብ ተወዝ ዝብል እንተ ኣድመጽካ ከይትድህለል ተጠንቀቕ እሞ ከይቅድሙና ብምቕዳም ኣነ ንጀነራል ንስኻ ንኮሎኔል ብጥይት ንፈግማቶም(ንፈግሞም)ኢሎም መጠንቀቒ ኹሉ ትእዛዝ ሂቦም ኣመሓላሊፎም ምስ ኣብቅዑ ናብ ቤት ጽሕፈት ከምዱር ኣንበሳ ጠኒኖም ኣተዉ።
ከምቱይ ዝበልዎ ልክዕ ከኣ ጀነራል ኮነ ኮሎኔል ምስ ካልኦት ብዙሓት ላዕለዎት መኮንናትን ሰስፍርኦም ሒዞም ተቐሚጦም ጸንሕዎም።ደገዝማቲ (ደጊያት ባህታ ሓጎስ) ጥርጣሬኦም ስለዘይዝሓለሎም ከኣ ተጠንቂቖምን ተቐሪቦምን ኣትዮም ማዕዶ ንማዕዶ ተቐመጡ፡ተጠማመቱ። ጣልያን ዕጥቆምን ኣጠማምታኦምን ምስ ረኣዩ ጊዜ ተደኒቖም ዕጹብ ኮይንዎም ጽብብ ጭንቕ በላቶም።ዝሓሰብዎ ከም ትኪ በነነ።ሎሚ እውን ዝገደደ ክልክመና ኢዩ ደኣ እምበር ብቐሊሉ ንምሓዙ ኣይከኣለናን ኢዩ ኢሎም፡ዝወጠንዎ ሓሳባቶም ፋሕ ብትን ስለ ዝበላቶም፡ንነፍሶም ከውጽኡ ከይልከሙ ኪብሉ ቁም ነገር ዘይብሉ ነገራት ተዘራሪቦም ብሰላም ንዓዶም ሰደድዎም።
ይቕጽል……………
ምልክታ ወይ መዘኻኸሪ፥ ሻቡ ግዜ እዙይ ኲሉ ኪኸውን እንከሎ ናይ መንግስቲ ጣልያን ኣስተርጓሚ (ተርጓማይ) ዝነበሩ ብላታ ገብረእግዚኣብሔር ወዲ ጊላይ በዓል ጻዕዳ ክርስትያን ኢዮም።ነዙይ ታሪኽ እዙይ ከኣ ንኣዝማች ገብረሚካኤል ግርሙ ዘዘንተዉን ዘጽሓፉን ድማ ብላታ ዘጎ ወሪ ብርሃነ ዝተባህሉ እሙን ዓርኪ ብላታ ገብረእግዚኣብሔር ወዲ ጊላይ ኢዮም።
ምንጪ -መጽሓፍ ደግያት ባህታ ሓጎስ ሰገነይቲ
ጸሓፊ ናይዚ ዛንታ ኣዝማች ገብረሚካኤል ግርሙ ፡ካብ ኣብኦም ኣይተ ግርሙ ወዲ ሹሞ መርሑን ኣድኦም ወ/ሮ ሰንበቱ ጓል ኣይተ ክፍላይን ኣብ በራቒት ዓባይ ተወሊዶም።ብ ዕለት 01 ጥቅምቲ 1893 ዓ.ም ከም ኣቆጻጽራ ግእዝ ኢዩ።ብ 17 መጋቢት 1961 ዓ.ም ብግእዝ ድማ ካብዛ እንነብራ ዓለም ተፈለዩ።
ታሪኽ ናይ ኣባጥመር ባህታ ሓጎስ ድማ ካብ 17 መጋቢት 2017 ዓ.ም ብፈረንጂ በብግዚኡን በብኽፋሉን ናብ ዳሕረዎት ወለዶ ንኽበጽሕ ታሪኽ ክዝርግሓ ኢየ።
መተሓሳሰቢ
ክዝርግሓ ከለኹ ታሪኽ ኣንቢቡ ሰብ በብዝመሰሎ ረፋዕ ኢሉ ክዛረበሉ ዘይኮንኩስ፡ታሪኽ ቀዳሞትን ዳሕረዎትን ወለዶ ዘራኽብ እንኮ መሶብ ሓቂ ኢዩ ኢለ ስለዝኣመንኩ ኢየ።
ኣምበሳ ዶ ትወልድ ሰበይቲ
ተወሊዱ ግን ኣብ ሰገነይቲ።
ገሬ( Wedi Eri South)
ካልኣይ ክፋል....
ደጊያት ባህታ ሓጎስ (ኣባጥመር) መን ኢዮም?
# ናይ ሰገነይቲ እምባጋሮ፡ሞት ፌታውራሪ እምባየ ኣርኣያ ከመይ ነበረ?.
(ዘንብብ ይዕምምዩ እሞ ሸውሃት ናይ ምንባብና ከፊትና ሓቢርና ነንብብ ንቐደም))
souce https://www.facebook.com/www.Lilmashikor?pnref=story
ደጊያት ባህታ ብወገን ኣቦኦም፡ወዲ ሓጎስ ሹም ዓንዱ እንካብ ገዛ እገልቶ (ሰገነይቲ)ኢዮም። ብወገን እንኦም ድማ ወዲ ወይዘሮ ውናኡ ጓል ሹም ሞሳዝጊ እንካብ ገዛ ጸሊም (ደግራ-ልብኤ)ኢዮም። ኣብ ማእከል ወለዶም ብጽቡቕ መዕበያ ተቐጺዖምን ተኾስኲሶምን ዓበዩ።
ብባህሪኦም ሓቂ ተዓሚጻ ከይትሓድር ከይደቀሱ ዝሓድሩ፡ ፈሪሃ እግዚኣብሔር ዝሓደሮም፡ብደቂ ሄዋን ዘይታለሉ፡ በዓል ሃይማኖትን ጸሎትን ነበሩ።ብሓጺር ቃል መንፈሳውነትን ጅግንነትን ኣጣሚሮም ዝሓዙ ምሉእ ዘይጒዱል ሰብኣይ ኢዮም፡እናበሉ ዝፈልጥዎምን ዘርከብሎምን የዘንትዉ።ጅግንነት ኣብ ሃገሮም፡መንፈሳዊ ብርትዐ ድማ ኣብ እምነቶም ኣጣሚሮ ስለዝኸዱ "ኣባጥመር"ተባሂሎም ይጽውዑ ኔሮም።ደጊያት ባህታ ድማ ነቲ ዝፈትውዎ ፈረሶም
"ኣባ ጥመር"ኢሎም ይጽውዕዎ ነበሩ።
ወይዘሮ ግምጃ ዓብይ ሓውቶም ጥራይ ዘይኮና ብዙሕ የፍቅርወን ስለ ዝነበሩ "ኣነ ሓው ግምጁ"ኢዮም ዝብሉ ዝነበሩ።ወይዘሮ ግምጃ ማለት ሰበይቲ ኣይተ ክፍሎም ወዲ ገረድ እንካብ ገዛ ማይ ዔላ (ሰገነይቲ) እኖ ብላታ ተድላ ኢየን።
# ናይ ሰገነይቲ እምባጋሮ፡ሞት ፌታውራሪ እምባየ ኣርኣያ።
ሓጸይ ቴወድሮስ ኣብ እምባ መቕደላ ብገዛእ ሽጉጦም ሰትዮም ብሰኑይ ማዕዶት 6 ሚያዝያ 1868 ዓ.ም ብዘበነ ዮሃንስ ወንጌላዊ ዓረፉ።ሓጸይ ዮሃንስ እንካብኦም ሸፊቶም ኣባ በዝብዝ ካሳ እናተባህሉ ን ኣውራጃ ትግራይ ይህውጹ፡የናውጹ ነበሩ።ብጉባዔ ሓዋርያ 5 ሓምለ 1863 ዓ.ም ንሓጸይ ተኽለ ጊዮርጊስ (ቅድም ዋግሹም ራሲ ጎበዜ ዝበሃሉ ዝነበሩ)ዘማኦም ኣብ ኲናት ስዒሮም ብሰንሰለት ብሩር ኣሲሮም፡ኣብ እምባ ሰላማ ኣስፊሮምዎም ከብቅዑ 6 ወርሒ ድሕሪ ምስንዳዉ ብዕለት 13 ወርሒ ጥሪ 1864 ዓ.ም (1872 ብፈረንጂ) ብስም ዮሃንስ 4ይ ንጉስ ጽዮን ንጉስ ነገስት ዘኢትዮጵያ ተባሂሎም ብኢድ ኣቡንር ኣትናቴዎስ ቅብኣ መንግስት ተቐቢሎም ዘውዲ ጸዓኑ።ካብ ዕለት 10 ክሳብ ዕለት 13 ሕዳር 1868 ዓ.ም (15-18 ታሕሳስ 1875 ብፈረንጂ) ምስ ሰራዊት ቱርኪ (ግብጺ)ምስ ኣራኪል በይ ኣብ ጉዳጉዲ (መረብ)ተዋጊኦም ስዒሮም።ብ 28 የካቲት 1868 ዓ.ም ብግእዝ ( 7/3/1874 ብፈረንጂ) ሰራዊት ናይ ቱርኪ እንደገና መጽኤ እሞ፡ብ17 መጋቢት 1868 ዓ.ም ምስ ወዲ ናይብ ምስ ኢስማዒል ሑሰን ፓሻ ኣብ ጉራዕ (መጻሉ) ተዋጊኦም ሰዓሩ።(ታሪኽ ጉዳጉዲ-ጉራዕ ንመልከት) እዚ ናይ መጀመርያ ዘመነ መንግስቶም መሰረት ጌርና ናብ ናይ ደግያት ባህታ ሓጎስ ታሪኽ ክንምለስ።
ሓጸይ የሃንስ ኣብ መጀመርያ ዘመነ መንግስቶም፡ግዝኣት ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ንኣኮኦም ራስ ኣርኣያ ሂቦምዎም ነበሩ።ራስ ኣሉላ ድማ ብዙሓት ውላድ ደቂ ነበርዎ እሞ፡እቶም ደቆም ከምቲ ናይ ሽዑ ልምዲ፡ኣብ ትሕቲ ኣቦኦም ብተወራጅነት ብተመሪሕነት ንወረዳን ኣውራጃን ከፋፊሎም የመሓድሩ ነበሩ።
ልጅ እምባየ ወዲ ራእሲ ኣርኣያ ወዲ ሓዎም ንሃጸይ ዮሃንስ ዝኾኑ ካብ ኣውራጃ ተምቤን ዚውለድ ወዲ ትግራይ ኢዩ። ኣቦኡ ራእሲ ኣረኣያ ከኣ ኪደ ንምድረ መረብ ሚላሽ ብሽመይ ነታ ብሃጸይ ዮሃንስ እተፈቅደትለይ ግዝኣተይ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ግብሪ ኣኽፍላ ተባሂሉ ብኣቦኡ ተወኪሉ መጺኡ።
እንተኾነ ግን ልጅ እምባየ ሽሕ እኳ ፈተውራሪ ዚብል ሹመት እተዋህቦ ወዲ መሳፍንቲ እንተ ነበረ ብጠባዩ ግን ዘይእሩም ስለ ዝነበረ፤ ዘየምጽኦ ካብ ሕጊ ዝወጽኤ ዘይእሩም ተግባራትን ብዕልግናን ብብድዐ ኪፍጽም ተራእየ እሞ ደጃዝማች ባህታ (ኣባጥመር) ጌና ኣይተ ባህታ እናተባህሉ ከልዉ፤ ስማዕ ፈተውራሪ እምባየ፡ ኣብ`ዚ ዓደይ፡ እተወለድኩሉ ሃገረይ፡ ብድዐ ኣይትፈጽም`` ብማለት ኪመክርዎ ፈተኑ። ንሱ ግን ኣይሰምዐን። በዚ ነገር`ዚ ዝተላዕለ ድማ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ምትፍናንን ምጽሕታር ምድርን ተጀመረ እቲ ጽላኢ ከኣ እናተረረ ከደ።
በቲ ግዜ እቲ እንኳን ወዲ ራስ ኣርኣያ ዚኣክል፡ ሓደ መስፍን ይትረፍ በቱይ ግዜ እቱይ ሓደ ማንም ወዲ ጎይታ ወዲ ዓበይቲ ኢየ ዝብል እኳ ኣብ ልዕሊ ገባር ምስ ሓሻኽሩ ኮይኑ እንካብ ሓደ ዓዲ ናብ ሓደ ዓዲ እናተዘዋወረ፡ ስብሕቲ፡ቅርሺ፡ድርጎ ብልዒ መስተ መዓር ቀርብ ይብል ይእዝዝ ነበረ። ከምዚ ኢሎም እናሃለዉ ገሊኣቶምስ እኳ ሕሉፍ ሓሊፍዎም ርስሓቶም ከራግፉ (ጾታዊ ርክብ) ንኽገብሩ ጓል ሄዋን ኣቕርቡልና ዚብሉ ኣይሰኣኑን ዝነበሩ።
ፊታውራሪ እምባይር ከኣ ንኡስ ካብ ወዲ 20 ክሳብ 26 ዝዕድሚኡ መንእሰይ ጋመ ነበረ'ሞ፡እንካብ ወረዳ ጉራዕ (እገላ ሓመስ) ናብ ወረዳ ደቂ ድግና ክሓልፍ እንከሎ፡ንደቂ ሰገነይቲ ገንዘብ ሃቡ ኢልዎም።ደቂ ዓዲ ከም ዓቕሞም ዝሃብዎ ገንዘብ ውሒድዎ ተሰሪ ሓደሮ። ህዝቢ ሰገነይቲ ከኣ  > ዝተባህለ ምስላ ረኸቦ።ዓቀይቶት ብወገኖም ከኣ ነቱይ ዝቐረበሎም ብምንዓቕ፡እንጌራ ረቐቐ፡ጸብሒ ሓመቐ፡ጸባ ቐጠነ፡ዱቃ ኣሰር ውሃ ኮነ፡እናበሉ ኣብ ዝተምርሕዎ ገዛ ንቆልዓ ሰበይቲ ኬሸግሩ ሓደሩ።በቲ ጊዜ ደጊያት ባህታ  > እናተባህሉ ከም ማንም ተራ ሰብ ይነብሩ ነበሩ።ካብዚ ንደሓር ኢዩ ስሞም ኪለዓልን ኪገንን ዝጀመረ።
# "ኣባቴ ገብረማርያም ወዲ ዘወልድን፡ኣይተ ህብትዝጊ ወዲ ተስፋማርያምን ሽዑ ቆሰሉ።
ዓርቢ መዓልቲ ብወርሒ ጥቅምቲ 1876 ዓ.ም ኣሓ(ከብቲ) ሰገነይቲ ኣለዳ ጸባ ኪሕለባ እንከለዋ ጊዜ ኣብ ቅርዓት ጓሶትን ዓቀይቶትን (ናይ ፊታውራሪ) ተሰሓሒቦም።መሰሓሓቢኦም ምኽንያት ድማ እቶም ዓቀይቶት ጸባ ሃቡ ኢሎም፡ደቂ ሰገነይቲ ከኣ ኣይንህብን ብምባል ባእሲ ጌሮም፡ኣውያት ድማ ኮነ።ዓቀይቶት ጠበንጅኦም እናለጎሙ፡ኣብቲ ከባቢ ዝጸንሑ ደቂ ሰገነይቲ ጠበንጃ ኣይነበሮን ግዳ ትብዓት መስዋእቲ ንሞት ትቐትላ ብምባል ብሓቦ ተላዒሉ በትሩን ስሕለቱን ሒዙ ኣብ ጎድኒ ደቆም ተሰለፉ።ዓቀይታይ ከኣ ናብ ጎይታኦም ፊታውራሪ እምባየ ተኣከበ።ክልተ ሰልፊ ኮነ፡እኒ በዓል ኣባ ገብረማርያም ወዲ ዘወልዲ (ወልቃይተታይ) ኣባ ገብረ ኣጋዕዝት በዓል ሰግሊ (ትግራይ) ካልኦት ዓበይትን ሕፉራትን ካህናት ካቶሊክ (ደቂ ብጹእ ቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ) ኣባኡ ኣብ ሰገነይቲ ይርከቡ ነበሩ'ሞ፡ልብሲ ክህነቶም ለቢሶም፡መስቀልን ዲያቆንን ኣምሪሖም፡(ልብሲ ዲያቆን ለቢሶም መስቀል ሒዞም ዝነበሩ ደጊያት ሚካኤል ወዲ ተማኑ ብንኡሶም ተማሃራይ ከለዉ ኢዮም) ነዞም ክልተ ወገን ሰልፊ ኪዓርቁ ኣብ ማእከሎ። ቆሙ።ኣባ ገብረማርያም ወዲ ዘወልዲ ካብ ዓቀይቶት ዝመጽኤ ጥይት ኣብ የማናይ ኢዶም ተወጊኦም።
ኣሕ……ብምባል ኣቶ ህብትዝጊ ወዲ ተስፋማርያም ወዲ ገብሪት፡ሓው ገረድ እንካብ ገዛ ማይ ዔላ (ሰገነይቲ) እንካብቲ ሰልፊ ተነጺሎም  >ኢሎም ዝባኖም ሂቦሞም ኲናቶም እናምበጥበጡ፡ናብ ሰልፊ ዓቀይቶት ተጋሩ ኲናት ንኽፍልሙ ኣተዉ፡ሓደ ዓቀይታይ ነፍጠኛ ብጥይት ጎድኖም ወግኦም።ደሞም እናፈሰሰ ናብ ሰቦም ተመልሱ።ሰቦም ተቐቢሎም ካብ ዝተወግእሉ ቦታ ዝባን ሰገነይቲ ናብ እንዳ ቐሺ ነጸረኣብ ገዛ ሓውያ (ሓሙኦም) ኣእትዮሞም።
ብድሕሪ እዚ'ዩ ተኹሲ ነፍጥን ጠበናጁን ከኣ ዝበርትዔ ኣውያትን ሜላትን ኮነ፡ተኹሲ ጠበንጃ ተሰሚዑ ረዳኢ በብዘለዎ ተኣከበ።እቲ ህዝቢ ኣብ ጭካንኡ መሊሱ ጨከነ፡ብረት ስለዘይብሉ ከኣ ብልቡ ሓዘነ።ዓቀይቶት በትራይ ወዲ ዓምለሎም ዝተባህላ ሓለቓኦም ኣምሪሖም፡ንደቡብ ዓድሰራዋት ገጾም ኣንቆልቊሎም ሃደሙ።ፊታውራሪ እምባየ ኣምባጋሮ ኣብ ዝጀመረሉ ግዜ ወተሃደራቱ ኪዝርፉ የማነ ጸጋም ተበቲኖም ስለዝነበሩ ኣብቲ ህድማ 7ይ ርእሱ ኢዩ ዝሃድም ዝነበረ።ምዕቡል ጨበናጁ ግን ኣኺሉ ዝተርፍ ዓጢቑ ኔሩ። እቶም ኣብ ቅርዓትናን ባይቶናን ዶ ንድፈር ዝበሉ ደቀባት በትርን ስሕለትን ጥራይ ሒዞም ናብ ከባቢ ዓቀይቶት ከክበጽሑ ብተኹሲ ተሃሪሞም
1ይ ጓንጉል ወዲ ጻድዋ (ወዲ ሓወብኦም ንደጊያት ባህታ)፡ 2ይ ተኽሉ ወዲ ጻድዋ (ወዲ ሓወብኡ ንደጊያት ባህታ)፡ 3ይ ዓንደብርሃን (ገዛ እገልቶ) ኣቦ ኣቶ ሽፋ፡ 4ይ ሃውኪ ወዲ ህብታይ (ገዛ ባሕሪነጋሲ ተመልሶ)፡ 5ይ ሰንጋል ወዲ ህብትዝጊ (ገዛ ሓውያ) ሞይቶም። ዝቖሰሉ ድማ ሸውዓተ ኣቢሎም ይኾኑ።
ሰገነይቲ ክትናወጽ ዝሓደረትሉ ለይቲ፡ደጊያት ባህታ ምስ ኣኮታቶም ኣብ ደግራ-ልብኤ ሓዲሮም ነበሩ'ሞ፡ኣጋ ወጋሕታ መሪር ኣውያት ምስ ሰምዑ"ሓው ግምጁ" እዋይ ህዝበይ ድምጺ ሕርቃን ኣድሚጾም፡ተሎ ኢሎም ብጉያ ንዓዶም ክረድኡ "ዋልታን ኲናትን ቀርቡለይ፡ዋልታን ኲናትን ኣቐብሉኒ "እናበሉ ብፍጥነት መጽኡ።መሳርሒኦም ተቐቢሎም ተዓጢቖም ንዓቀይቶት ኪከታተሉ እንከለዉ፡ደቂ ሓወብኦም ከምዝሞቱ ሰሚዖም ካብ ልክዕ ዝሓለፈ መሪር ጉህዮም፡መዓንጥኦም ሓሪሮም፡ኣብ ልቦም ጭካነ ኣትይዎም።ብድሕሪት ስለዝተበገሱ ነቲ ብቕድሚት ዝከታተልን ሕነ ክፈዲ ደድሕሪ ዓቀይቶት ዝስዕብ ዝነበረ ህዝቢ ሰገነይቲ ብቛንቋ ሳሆ ጌሮም  >ትርጉሙ ድማ ሹመኛ ኣይትግደፍየ፡ጓንጉል ሞይቱየ፡ማለት'ዩ፡ከምዚ እናበሉ ንህዝቦም ካብቲ ድሕሪት ዝተበገስሉ ብዓውታ ድምጺ እናኣተባብዑ፡ጎያያይ ኢዮም ዝነበሩ'ሞ፡ ሕነኦም ንኪፈድዩ ክትትሎም ቀጸሉ።
ፊታውራሪ እምባየ ኣብ ዘይፈልጦ በረኻ ቊልቊልን ዱርን፡ጽንኩርን፡ጸድፍን ዝኾነ ቦታ ምስ ሓሻኽሩ ኣትዩ፡ዝበዝሑ ዓቀይተቶም ነንፋንጣኦም በበኒኖም ተበታቲኖም እንከለዉ ግዜ፡ቁሩብ ርእሱ እንካብ መቓብር ቆላዑ ዝብሃል ቦታ ዝባን ሰገነይቲ ዘሳጉጒዎ ክሳብ ዓራዂረ እትብሃል ምድረ መሬት እንዳ ጸሊም (ደግራ-ልብኤ)ኣብ ደቡብ ሰገነይቲ ገጽ ዕዋነት ዘሎ ቦታ እንኪበጽሕ ሸውዓተ ርእሱ እንከሎ ደግያት ባህታ ኣርከብዎ።
ፍታውራሪ እምባየ ገጹ ገልቢጡ ተቐበሎም።ፍርሕን ራዕድን ብዝመልኦ ኣገባብ ብጥይት ኣድራጋ ተኲሱ ናብ ደጊያት ባህታ፡ደጊያት ድማ ንያት ዓደቦኦም ተቐኒቶም ነቲ ብጠበንጃ ዝትኩስ ዝነበረ ከም ሞት ብድፍረት ኲናቶም ኣልዒሎም ተጸግዕዎ።ፊታውራሪ ሽዑ ነታ ኲናት ሒዛ ዝነበረት የማነይቲ ምናት ኢዶም(ብርኪ ኢዶም ወይ መዕጸፊት ኢዶም) ተኲሱ ንደጊያት ባህታ ወግኦም።ቀሊል መውጋእቲ ስለዝነበረ፡ደጊያት ባህታ ነታ ብየማናይ ኢዶም ሒዞማ ዝነበሩ ኲናት ብጸጋማይ ኢዶም ሒዞም እናተተኮሰሎም ሰገጥ ከይበሉ ብትብዓት ኣርኪቦም ብዂናቶም ሃሪሞም ኣውደቕዎ። >እናበለ ብኣፍ-ልቡ ተደፊኡ ብዝከኣሎ ለመነ፡"ክብሪ ዓደቦይ ክሕሉን፡ሕነ ኣሕዋተይ ክፈዲ ደኣ እምበር ክዘምት ኣይመጻእኩን ብምባል ነቲ ብደዐኛ ፍታውራሪ እምባየ ወዲ ራእሲ ኣርኣያ ወዲ ሓዎም ንሃጸይ ዮሃንስ ብሓያል ጭካነ ኣብ ከብዱ ወጊኦም ቀተልዎ።ነፍሰ ስጋኡ ምስ ተፈልየ ከኣ ባዕሎም ቆጽሊ ኪለዓው ቆሪጾም ኣብ ልዕሊ ሬሳኡ ኣውደቑሉ።
ብድሕሪ እዚ ደግያት ባህታ (ኣባጥመር) በፍታ ክንፈን ኣምጺኦም ካህናትን ንዋየ ቅዱሳትን ኣቕሪቦም ብፍትሓትን ክብረትን፡ብዘይነፍጡ ብረቱ ፡ ካልእ ኩሉ ዕጣቚን ሽልማቱን ከይገፈፉ ኣልዒሎም ኣብ እንዳ ቅዱስ እስጢፋኖስ ቤተኽርስትያን ዓደንገፎም ኣቕበርዎ።እቶም ዝሞቱ ደቂ ሰገነይቲ ድማ፡ኣብ እንዳ ቅዱስ ሚካኤል ሰገነይቲ ተቐብሩ።
በቲ ግዜ እቲ ብመሰንቆ ደርፍን ብዙሕ ይበሃልን ይግጠምን ነበረ።
ገለ ካብ ኣብቲ ሽዑ ዝተባህላ፡
ሽራራ ኣዲም፡ሽራራ ኣዲም
ይዋጋእ እምበር ሰብኣይ'ዶ ይሃድም፡
ወዲ ዓዲ ምስ ተዓጥቀ
ምድረ-ሰማይ ኣንቀጥቀጠ።
ወዮም ሰብ ነፍጢ ወዮም ተጋሩ
ኲናት ከይገጥሙ ሽዑ'ሎም ሓፈሩ፡
ወዓልና ድኣ ጽቡቕ መዓልቲ
ተጋሩ ተላሕሱ በጃ ሰገነይቲ።
መጺኦም ዝነበሩ ከም ዝለመድዎ ክዝርፉ
ኣብ ሰገነይቲ ግን እንኳን ኪዝርፉ፡
ዝነበሮም ደኣ ተገፈፉ፡
ሚካኤል ጸንሖም ከፊቱ ኣፉ
ህዝቢ ተመዓቶም መዚዙ ሴፉ፡
ኲናት ባህታ ከይዱ ተወርዊሩ
ደም ድኣ ተቐብኤ ደም ተጋሩ፡
ዝተረፉ ከኣ ነፈጹ በረሩ።
እምባየ ሞተ ሃደሙ ዓቀይተቱ
ክትርእዮም ከለኻ ዝመስሉ ወኻሩ፡
ወዮም ተጋሩ ብጓሂ ሓረሩ።
ወዮም ዓቀይቶት ተኹሲ ጀመርቲ
ንጭቁን ብርሃን፡ንዘራፊ ጸልማት ለይቲ
ምራን ለቖታ ምራን ለቖታ
ቀታሊ እምባየ ጅግና ኣያ ባህታ።
………… ብድሕሪ እዚ ደጊያት ባህታ ንዓዶም ዝገደደ ጒድኣት ከየምጽኡላ ብማለት 50 ወይ 60 ርእሶም ኮይኖም፡ቤተ-ሰቦምን ከብቶምን ሒዞም፡ንባሕሪ ወዓሊታ ገጾም በረኻ ኣተዉ።
............. ይ ቕ ጽ ል ............
ወዲ ሰብ ባዕሉ ታሪኹ ዝፈጥር ፍጡር ኢዩ።ብሓጺር መዋእልካ ዝሰራሕካዮ መዋእል ዘዘክረካ ታሪኽካ ጥራይ ኢዩ።
ምንጪ:- ታሪኽ ደግያት ባህታ ሓጎስ
ገሬ ሃብቶም ( Wedi Eri South )
ታሪኽን ጅግንነትን ደጊያት ባህታ ሓጎስ( ኣባ ጥመር)!!!!!!
ሉዊጂ መርካተሊ ኣብ ናይ 12-02-1895 ጋዜጣ "ትሪቡና" (ኣብ ኢጣልያ ትሕተም) ኣብ ዘውጸኦ መልእኽቱ ካብ ዘስፈረን ቃል ደግያት ባህታ ሓጎስ (ኣባ ጥመር)
ካብዞም ኪዘምቱን፣መሬትና ክግብቱን ካብ ስግር ባሕሪ ዝመጺኡ ሰባት ሓራ ከውጸኣካ ኢየ። !!
ደጊያት ባህታ ኪእሰሩ ተሓስበ።
መንግስቲ ጣልያን ንደጊያት ባህታ ሰለስተ ግዜ ዚኣክል ኪኣስርዎም ከምዚፈተኑ ።
ደጊያት ባህታ ንዘብልዖም ንዘስተዮም፡ንዝሸሞም፡ንዘሰልጠኖም መንግስቲ ጣልያን ከዲዖምዎ ተባሂሉ ብሓድሓደ ሰባት ይሕመዩ፡ጣልያን ከኣ የውርዩ ይጽሕፉ።እምበር ከም'ቲ ሓቅ መጀመርያስ ጣልያን ባዕላቶም፡ናይ ልቦም ምስ ፈጸሙ ጊዜ ደኣ ጠለምዎም።ከምቶም ካልኦት ዓበይቲ ሹማምንቲ ኤርትራ ልክዕ ኪኣስርዎም ከምዝሓሰቡ ዘረድእ እኒሆ ካብ ዋና ምስክር ማለት ሻቡ ጊዜ ብዓይኑ ዝረኣየን ትርጁማን ዝነበረን ዝነገረና፡ብእዝንና ዝሰማዕናዮ ዋና መረድኢ ምእንቲ ክኸውን ብማለት ንጽሕፎ ኣሎና።
1ይ ጊዜ፡ ንኸተማ ምጽዋዕ ውረድ ምጻእ እሞ ክንማኸር ክንላዘብ ኢሎም መንግስቲ ጣልያን ንደጊያት ባህታ ጸዊዖም ኣውረድዎም።ብገሊኡ ዘጸግም ምኽንያት ከኣ ንምሓዞም ንምእሳሮም ምጥዓም ኣብይዎም።ጣልያን ልቦም እናቐሓረ ብሰላም ሰደድዎ።
2ይ ጊዜ፡ ኣብ ጎልጎል ሓመስ(ጉራዕ) ትርኢት ሰልፊ ሰራዊት ክንገብር ኢና'ሞ ምስ ምሉእ ሰራዊትካ ምጻእ ኢሎም ዓደምዎም።ጀነራል ናይ ኤርትራ ጠቕላሊ ገዛኢ ዝነበረ ከኣ፡ምስ መኮንናቱን መዃንንቱን ሰራዊቱን ኣብ ጽቡቕ በሪኽ ቦታ ድንኳኑ ተኺሉ፡ምንቅስቓስ ሰራዊት ብመነጽር እናተመልከተ ጸኒሑ፡ደገዝማቲ ኪመጽኡ ከለዉ ተቐበሎም።ቋሕታ ዓይኖም ሰልፊ ሰራዊቶምን ርእዩ ተገንዚቡ ተዓዚቡ፡ከብቅዕ ከኣ ኢድ ብኢፍ ሰራዊትና ነንሕድሕዱ ከይጣፋእ ኢሉ፡ኲሉ ተመልኪቱ ኪሕዞም ከምዘይክእል ተረዲእዎ፡ገጹ ብሓዘን ዝኣክል ደም መሲሉ እቱይ ግብረ እከይ ዝኾነ ሓሳባቱ ሻቡ እውን ከይተፈጸመሉ ተረፈ።
3ይ ጊዜ፡ ጎቢጥና ሓደጋ ወዲቕና ኣዳህሊልና ክንሕዞ ኢና እንኽእል ኢላቶም መኺሮም ከብቅዑ፡ናብ ኣስመራ ብቕልጡፍ ኪመጽኡ ንደጊያት ባህታ ጸዊዐሞም።ምኽንያት መጸዉዒኦም ከኣ መንግስቲ ጣልያን ኪገልጹ እንከለዉ፡ብህጹጽ ናይ ሹማምንቲ ኣኼባን ምኽርን ዘተን ኣሎና ድሕሪ ብዙሕ ምኽርን ምህዞን ኣብ ውሽጢ መስሪያ ቤትና ኣእቲና ኢና በሉ።ደገዝማቲ(ደጊያት ባህታ) ከኣ ከም ቀደሞም ከም ዝሓለፈ ጊዜ ጥርጠራኦም ስለዘየቋረጹ፡ንደጊያት ሰንጋል ሓዎምን ብዂሉ ዘሎ ሰራዊቶምን ኣኪቦም ኣኽቲቶም ኣኸቲሎም ናብ ኣስመራ መጺኡ።ቅድሚ ናብቱይ ናይ ኤርትራ ጠቕላሊ ገዛኢ ቤት ጽሕፈት ምእታዎም ግና ነቶም ኣሕሉቕ ሰራዊቶም ሹማምንቶም ኣኪቦም " > ኢሎምዎም ብፍላይ ንደጊያት ሰንጋል ሓዎም ከኣ "<< ኣነን ንስኻን ሸሽጉጥና ብየማናይ ጎድንና ነሕልፎ፡ኣብ ሰሰለፍና ነንጽፎ፡ጀነራል ኮሎኔል ኪጸንሑና እያቶም እሞ፡ኣነ ንጀነራል ክጥምት ክሕልው ኢየ፡ንስኻ ድማ ንኮሎኔል ኣጽኒዕካ ሓልው እሞ ብድሕሬና ድምጺ እግሪ ድምጺ ሓጻውን ሰንሰለት መእሰሪና ዝሓዙ ካራቢኔሪ(ወተሃደራት) እንተሰሚዕካ ወይ እግሪ ሰብ ተወዝ ዝብል እንተ ኣድመጽካ ከይትድህለል ተጠንቀቕ እሞ ከይቅድሙና ብምቕዳም ኣነ ንጀነራል ንስኻ ንኮሎኔል ብጥይት ንፈግማቶም(ንፈግሞም)ኢሎም መጠንቀቒ ኹሉ ትእዛዝ ሂቦም ኣመሓላሊፎም ምስ ኣብቅዑ ናብ ቤት ጽሕፈት ከምዱር ኣንበሳ ጠኒኖም ኣተዉ።
ከምቱይ ዝበልዎ ልክዕ ከኣ ጀነራል ኮነ ኮሎኔል ምስ ካልኦት ብዙሓት ላዕለዎት መኮንናትን ሰስፍርኦም ሒዞም ተቐሚጦም ጸንሕዎም።ደገዝማቲ (ደጊያት ባህታ ሓጎስ) ጥርጣሬኦም ስለዘይዝሓለሎም ከኣ ተጠንቂቖምን ተቐሪቦምን ኣትዮም ማዕዶ ንማዕዶ ተቐመጡ፡ተጠማመቱ። ጣልያን ዕጥቆምን ኣጠማምታኦምን ምስ ረኣዩ ጊዜ ተደኒቖም ዕጹብ ኮይንዎም ጽብብ ጭንቕ በላቶም።ዝሓሰብዎ ከም ትኪ በነነ።ሎሚ እውን ዝገደደ ክልክመና ኢዩ ደኣ እምበር ብቐሊሉ ንምሓዙ ኣይከኣለናን ኢዩ ኢሎም፡ዝወጠንዎ ሓሳባቶም ፋሕ ብትን ስለ ዝበላቶም፡ንነፍሶም ከውጽኡ ከይልከሙ ኪብሉ ቁም ነገር ዘይብሉ ነገራት ተዘራሪቦም ብሰላም ንዓዶም ሰደድዎም።
ይቕጽል……………
ምልክታ ወይ መዘኻኸሪ፥ ሻቡ ግዜ እዙይ ኲሉ ኪኸውን እንከሎ ናይ መንግስቲ ጣልያን ኣስተርጓሚ (ተርጓማይ) ዝነበሩ ብላታ ገብረእግዚኣብሔር ወዲ ጊላይ በዓል ጻዕዳ ክርስትያን ኢዮም።ነዙይ ታሪኽ እዙይ ከኣ ንኣዝማች ገብረሚካኤል ግርሙ ዘዘንተዉን ዘጽሓፉን ድማ ብላታ ዘጎ ወሪ ብርሃነ ዝተባህሉ እሙን ዓርኪ ብላታ ገብረእግዚኣብሔር ወዲ ጊላይ ኢዮም።
ምንጪ -መጽሓፍ ደግያት ባህታ ሓጎስ ሰገነይቲ
ጸሓፊ ናይዚ ዛንታ ኣዝማች ገብረሚካኤል ግርሙ ፡ካብ ኣብኦም ኣይተ ግርሙ ወዲ ሹሞ መርሑን ኣድኦም ወ/ሮ ሰንበቱ ጓል ኣይተ ክፍላይን ኣብ በራቒት ዓባይ ተወሊዶም።ብ ዕለት 01 ጥቅምቲ 1893 ዓ.ም ከም ኣቆጻጽራ ግእዝ ኢዩ።ብ 17 መጋቢት 1961 ዓ.ም ብግእዝ ድማ ካብዛ እንነብራ ዓለም ተፈለዩ።
ታሪኽ ናይ ኣባጥመር ባህታ ሓጎስ ድማ ካብ 17 መጋቢት 2017 ዓ.ም ብፈረንጂ በብግዚኡን በብኽፋሉን ናብ ዳሕረዎት ወለዶ ንኽበጽሕ ታሪኽ ክዝርግሓ ኢየ።
መተሓሳሰቢ
ክዝርግሓ ከለኹ ታሪኽ ኣንቢቡ ሰብ በብዝመሰሎ ረፋዕ ኢሉ ክዛረበሉ ዘይኮንኩስ፡ታሪኽ ቀዳሞትን ዳሕረዎትን ወለዶ ዘራኽብ እንኮ መሶብ ሓቂ ኢዩ ኢለ ስለዝኣመንኩ ኢየ።
ኣምበሳ ዶ ትወልድ ሰበይቲ
ተወሊዱ ግን ኣብ ሰገነይቲ።
ገሬ( Wedi Eri South)
3ይ ክፋል
#ፖለቲካ መንግስቲ ጣልያን ከምዙይ ድራር ዝደለየ ጋሻስ ንቖልዓ ምስ ንፋጡ ይስዕሞ ዓይነት ኢዩ ዝነበረ።
#ደጊያት ባህታ ኣብ ምድሪ ሓባብ ..!!
ወርሒ ለይቶ ዝብሃሉ ውሩይ መላቓሳይ በዓል ማዕረባ ዝብሃሉ ድማ በቲ ን ፊታውራሪ አምባየ ዝቐተልሉ ጊዜ ከምዚ ክብሉ ገጠምሎም::
ወዲ ሓጎስ ወዲ እዞም ሰላጥን
ወዲ ዓንዱ ወዲ እዞም ሰላጥን
ንወዮም ደጓዑ ንወዮም ዕያጥን
ገበርካዮም ግዲ ፈስን ጥራጥን
ምጥን ኢዩ ምስ ሰናድር ምጥን
ምጥን ኢኻ ምስ ጉራደ ምጥን
እንተ ምቕጣንስ ባህታ ድኣ ይቐጥን
ወዲ ንጉስ ክቐትል ዘይብል ዕጥንጥን
ንምሸቱ ዝኸውን ግን ኣይንፈልጥን…። ቢሎም ገጠምሎም።
ብድሕሪ እዚ ደጊያት ባህታ ንዓዶም ዝገደደ ጉደኣት ንኸየምጽኡላ ብማለት 50 ክሳብ 60 ርእሶም ኮይኖም፡ቤተ ሰቦምን ከብቶምን ሒዞም፡ንባሕሪ ወዓሊታ ገጾም ከዱ።
#ራስ ኣርኣያ ዓቢይ እንካብ እቶም ካብ ሞት ዘምለጡ ዓቀይቶትን ሓሻኽርን ካልኦት ሰባትን ምኽንያት ኣማውታ ፊታውራሪ እምባየ ኩሉ ሓቂ ምስ ነገርዎ፡ " ኣነ ምስ ቀተልቲ ወደይ ጽልእን ባእስን በቀልን ደምን የብለይን፡ወደይ ብበደሉን ብጽጋቡን ኢዩ ዝሞተ።ደም እምባየ ወደይ ደም በጊዕ ይኹን፡ምሒረ ኣለኹ።ሕነ ክፈዲ ኢየ ዝብል ከይግነ"(ከይርከብ) ኢሎም ብኣዋጅ ንኹሉ ቤተ-ሰቦም ኣንጊሮም ድኣ ተቐመጡ እምበር ሓቀኛን ለባምን መስተውዓልን ብምዃኖም ናይ ፍዳይ ሕነ ምልክት ሓንቲ ክፋኣት ኣይገበሩን።
# ብድሕሪ ሞት ፊታውራሪ እምባየ።
ዓድታት ሓደግቲ ኣውያት ሰሚዖም፡ንህዝቦም ክረድኦ ተሎ ኢሎም መጺኦም።ነገር ግን እንካብ ሰገነይቲ ሃዲሙ ዝመጽኡ ሰብን ከብትን ብሕውነት ተቐቢሎም ጽላል ኮይኖም ኣዕቆብዎም።
# ደጊያት ባህታ እንካብ ዓገመዳ ንሃገረ ሓባብ
ደጊያት ባህታ፡ ራስ ኣሉላ ብደጒዓን ብቖላን ባዕሎም ብርእሶምን ብሓበልትን ሰለይትን ሰራዊትን እናለኣኹ ንህዝቢ ምስጨነቑሉ ጊዜ፡
"" ከም ኣራዊት ኣብ መጻወድያ
ከም ኣብዑር ኣብ ኣርዑት ራስ ኣሉላ እንካብ ዘኣቱስ፡ኣምላኸይ ኣሚነ ዝመጽእ ጊዜን ዕድልን እናተጸበኹ እንካብ በረኻ ዓደቦይ(ምብራቓዊ ቆላ)ኣርሒቐ ናብ ምድረ ሓባብ (ምዕራባዊ ቆላ) ንጊዚኡ ተሰዲደ ምቕማጥ ይበልጸኒ፡ብምባል ስድራቤቶምን ከብቶምን ሒዞም ንምዕራባዊ ቆላ ንመታሕት ተሰደዱ።
#ደጊያት ባህታ ኣብ ስደት
ደጊያት ባህታ ሓደ ጊዜ ኣብ ሓልሓል ቦጎስ፡ከረን ዓዲ ተክልየስ፡ዓዲ ተማርያም ኣብ ካልእን ላዕልን ታሕትን እናተገላበጡ 8 ወይ 10 ዓመታት ዘኣክል ተቐመጡ።ኣብ ውሽጢ እዘን ዝበልናየን ዓመታት ደጊያት ባህታ ብሰላም ኣይዓረፉን።
እንካብ ኲሉ ድማ እንካብ መሲንጀር ፓሻ (ብስም መንግስቲ ምስሪ-ቱርኪ)ከረን ዝገዝእ ዝነበረ ከምኡ'ውን እንካብ እቶም ካብ ንጉስ ሸፊቶም ንዓኦም መሲሊም በረኻ ዝኣተዉ ሹማምንቲ ከየዳህልልዎም ብዙሕ ይስከፉ ነበሩ።
# ራስ ኣሉላ ንሙሲንጀር ፓሻ  >> ኢሎም ብምስጢር ልኢኾምሉ ነበሩ።ንሱ ከኣ  > ኢሉ መልሲ ስለዝሃቦ ራእሲ ኣሉላ እንካብ ኣስመራ ወልድር እሴይ ዝተባህለ ሰላይ ንበጎስ (ከረን)ለኣኹ። ባህታ ሓጎስ ኣብ ሓልሓል ኣብ ስፍራ ማሕበር (ሚስዮን)ካቶሊካውያን ላዛሪስቲ ተጸጊዖም ረኸቦም።ኣቐዲሞም ይፋለጡ ስለዝነበሩ ከኣ ደጊያት ባህታ ሓጎስ ብጽቡቕ ተቐቢሎም ምስኦም ኣቐነይዎ።ባሻይ ተስፋይ ዝተባህሉ ወደከለታይ።ኣብ ከረን ማሕበር ላዛሪቲ ተቐማጢ ዝነበሩ መስተውዓሊ ሰብኣይ፡ነገራት ወልደእሰይ ተመልኪቶም ሰላያይ ምዃኑ ጠርጢሮም ክቐትልዎ ምስ (ደጊያት)ሰንጋል ሓጎስ ሓዉ ንደጊያት ባህታ መኸሩ።ደጊያት ባህታ ግን ኲነታቱ ሰሚዖም  > ኢሎም ብጽቡቕ ኣፋንዮም ሰደድዎ።
ወልደ እሴይ ተልእኾኡ ፈጺሙ ዝረኣዮ ዝኾነ ኩሉ ብልሓትን መንገድን ገንዘብ ምእንቲ ኪድልብ ብሰፊሑ ንራእሲ ኣሉላ ጸወዮም።ራእሲ ከኣ ኪድ በል ብዝረኣኻዮን ዝፈለጥካዮን መንገዲ ኣቢልካ ሰራዊት መሪሕካ ኣትሕዞ ኢሎም ወተሃደራት ኣዚዞም ለኣኹ።
ሰራዊት ራእሲ ከምስሉ ቅድም ንኣቑርደት ገጾም ሓሊፎም ከብቲ ደግለል ዘሚቶም ከብቅዑ፡ንዓኣተን ማለት ንዝዘመትወን ማእለያ ዘይብለን ከብቲ ኮብኲቦም ንመጋርሕ ሰፈር ደጊያት ባህታ (ምድሪ ሚስዮን)ሓደጋ ወዲቖሞ።ካብኡ ዝረኸብወን 8 ዝኣኽላ ከብቲ ደጊያት ዘሚቶም፡ንጓስኤን ቀቲሎም ንኹለን ኣኮቦም ንኸተማ ከረን ኣተዉ።
ደጊያት ባህታ ጥንቁቕን ተጠራጣራይን ኢዮም ዝነበሩ።ወልደ እሴይ ሓደጋ ጸላኢ ከየምጽኣለይ ኣይተርፍን ኢዩ ብምባል ኣቐዲሞም እንካብ መጋርሕ (ከብትን ጓሶትን ጥራይ ሓዲጎም) ኣብ ከተማ ከረን ኣትዮም ነበሩ።ኣብ ጥቓ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ሚካኤል ከረን ዘላ በራኽ ቦታ ምስ ወተሃደራቶም ተቐሚጦም ዝኸውንን ዝመጽእን ነገር ይምልከቱን ነበሩ።ኣብ መጋርሕ ሰፈሮም ተኹሲ ኣናፍጥን ትኪ ሓዊን ርእዮም ጸላእቲ ከምዝመጽኡዎ። ፈሊጦም ናብ እግሪ ዕርዲ ሙሲንጀር ፓሻ ቀሪቦም ተሰለፉ።ሙሲንጀር ፓሻ ግን ብምስጢር ምስ ራስ ኣሉላ ተመሻጢሩ ስለዝነበረ፡ኣብ ትሕቲ ዕርዲ፡ንዝእጎስ ባርዕ ከምዘይርኣየ ዓይኑ ሸፊኑ ሱቕ በለ። ጸሊም ዝኾነ ጽጋበኛ ወተሃደር ናይ ሙሲንጀር ግን( ወዲ ኤርትራ! ) ነፍጡ ተዓጢቑ ኣብ ጎድኒ ወተሃደራት ደጊያት ባህታ ተጸንቢሩ።
ከብቱ ዝተዘምትኦ ደግለል ከኣ እንካብ ዓዱ ብጅንጉላ ፈረስ እናጋለበ ወገኑ ኣኽቲቱ ደድሕሪ ከብቱ ኪረድእ መጽኢ ኣብ ጎድኒ ደጊያት ባህታ ተሰለፈ።ደጊያት ባህታን ደግለልን ከኣ ሓቢሮም ተሓባቢሮም ዝተዘምታ ከብቶም ጥሪቶም ክመልሱ መደቡ።
ሰራዊት ራስ ዝዘመትወን ዝዘረፍወን ዝቀምዕወን ማእለያ ቁጽሪ ዘይብለን ከብቲ ኣምሪሖም ንኣውራጃ ሓማሴን ገጾም ገስገሱ። ደጊያት ባህታን ደግለልን ከኣ ሰቦም ኣኽቲቶም ኣብ ኣሰሮም ሰዓብዎም።ኣብ መንጎ ጉዕዞምኦም ንደጊያት ባህታ  >ኢሎም ሓተትዎ፡ ደጊያት ባህታ ከኣ  > ኢሎም ብእግሮም ማዕረ ፈረስ እናጎየዩ ኣብ ዶብ ምድሪ ሓማሴን ከይበጽሕይ ከለዉ ንጸላእቶም ወረርቶም ገጢሞም ኣባረርዎም።ከብቶም ኣምሊሶም ደግለል ናብ ቦትኡ፡ኣባጥመር ንሓባቦም መምስ ጥሪቶም ተመልሱ።ደጊያት ባህታ ብሙሲንጀር ፓሻ ግብረ እከይ ብዙሕ ሓዘኑ፡ቀሓሩ።ሙሲንጀር ፓሻ እውን ብወገኑ፡እቲ ስዉር ሓሳቡ ስለዘይሰመረሉ ሓዘነ ይበሃል።
# ፖለቲካ መንግስቲ ጣልያን
ጣልያን መትከል እግሪ ምስ ረኸቡ መሳፍሒ ስለዝደለዩ ነታ ብውሑዳት ወተሃደራት ግብጺ እትሕለው ዝነበረት ርእሲ ምድሪ(ራስ መዱር)እትበሃል ጸባብ ደሴት ምጽዋዕ ብጀነራል ሻሊቃ ኣዝማችነት ወይ ሕልቅነት ዝምርሑ ካብ 800 ክሳብ 1000 ዚኣክል ሰራዊት ኣብ መርከብ ኣስቂላ፡ከም ንዓሰብ ዝሓልፉ ኣምሲላ ብ1877 ዓ.ም(1885 ብፈረንጂ) ብዘመነ ሉቃስ ወንጌላዊ መንግስቲ ጣልያን ሰዲዳ፡ደሴት ርእሲ ምድሪ ኣትያ ናይ ግብጺ (ቱርኪ) ሰንደቕ ዓላማ ኣውሪዳ መንግስቲ ጣልያን ናታ ሰቐለት።ጸላእቲ ከይለዓልዋ ብምባል ድማ  > ተረኪበዮ ኢላ ኣወጀት።
> መንግስቲ ጣልያን ነቱይ ዘምጽእዎ ጻዕዳ ቅርሺ ማሪያ ተረዛ ከከፊቶም ንሕሙምን ጥዑይን ከይፈላለዩ ዓደልዎም። ነዚ ዝሰምዔ ሰብኣይ፡ገንዘቡ ዝህብ እምበር ከም ካልኦት ገንዘብ እንዳማቱ ዘይደሊ ዘይወርር ጻዕዳ መንግስቲ መጺኡልና ፈጢሩልና እናተባህለ፡በብምኽንያቱ በብሕማሙ ኣብ በረኻ ብስደት፡ብሽፍትነት ከማኡ'ውን ኣብ ዓዲ ብርግኣትን ሰላምን ዝቕመጥ ዝነበረ ኣስላማይ ኮነ ክስታናይ ብታህዋኽ እናተቐዳደሙ ንምጽዋዕ ብምውራድ ምስ መንግስቲ ጣልያን ተዓጥቁ።በቲ ግዜ 'ቲ ጣልያን ጻዕዳ ገጹ፡ልቡ ጻዕዳ፡ገንዘቡ ጻዕዳ ተባህለ።
እኒ ደጊያት ባህታ ሓጎስ፡እኒ ደጊያት ሓድገምበስ ጉልወት፡እኒ ባላምባራስ ካፍል ወሪ ጎፋር፡ካልኦት ንዓኣቶም ዝመስሉ ደቂ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነስ፡ብወረ ዝተነፍሑ እንካብ ማዕዶ ስግርን ተከዘን መረብን ዝዓዳቶም እንካብ ትግራይን ዓደምሓራን ከይተረፈ ብዙሓት ሹማምንትን መኳንንትን እናተለኣኣኹ ምስ ጣልያን ተዓጥቁ።
ኣውራ መንግስቲ ጣልያን ዝመዝመዞ ነገር ከኣ፡ብሽዑ ዘመን ኣብ ሃገርና ወጽዓ ኣንበጣን ሕማም ጒልሓይን ሕማም ሽሮኽን ጥሜትን ረሃብን ጭንቅን ኣኸቲሉ ዝነበረ ዘመን ስለዝነበረ ኢዩ።
እንካብ ዶግዓ እናተላዕሉ ወፊሮም ዝነበሩ፡እንካብ ኲናት መተማ ንድሕሪት ዝተረፉ ኩሎም በብቑሩብ ንምጽዋዕ ወረዱ።ኣብ ኣውራጃ ኣከለ-ጉዛይ ደጊያት ደበብ ወዲ ራእሲ ኣርኣያ፡ኣብ ሰራየን ሓማሴንን ከኣ ደጊያት ሃይለስላሴ(ኣባዳማ ሃይሌ) ሓሙ ራስ ኣሉላ ናይ ንጉስ እሙናት እንደራሴታት ሓለውቲ ሃገር ተባሂሎም ኣብ ገግዝኣቶም ብዝተረፉ፡ካልኦት ኩሎም መዃንንቲ(ብዘይ ሽዎቶት ናይ ንጉስ ምኒሊክ) ንመተማ ዘመቻ ተላዒሎም ስለ ዝነበሩ፡ሃገር ባዶ ጥራያ ኮይና ስለዝተረፈት ንጉስ ምኒልክን መንግስቲ ጣልያንን ምስጢራዊ ስምምዕ ከም ዝነበሮም'ዩ። ጣልያን ኣስመራ፡ከረን፡ደጋዓ ሃገር ዝኾነ ንምሓዝ ኣድፈሮ።ሃጸይ ዮሃንስ ከኣ ኣብ መተማ ምእንቲ ነጻነት ሃገሮምን ሃይማኖቶምን ብሰማዕትነት ተሰውኡ።
"# ምእታው ደጊያት ባህታ
መንግስቲ ንዓ ናባና እተው፡ግዝኣት ኣውራጃኻ ክንህበካ ይብሉኒ ኣለዉ'ሞ እንታይ ምግባር ይሕሸና ኢሎም ደጊያት ባህታ ንሹማምንቶም ኣኪቦም ኣካፈልዎም።ንሳቶም ከኣ ክንድዙይ ዘኣክል ዓመታት ተሰዲድና ከም ኣራዊት ኣብ በረኻ ተቐሚጥና ነርናስ ክሸመካ ኽሽልመካ ግዝኣት ኣውራጃኻ ክህበካ እናበለኩም ከሎስ ንሕምቶ ዶ ሕቶ፡ሕራይ በልዎ ኢሎም መለስሉ። ደጊያት ኣስዕብ ኣቢሎም …ኣንቱም ሰባት ኣነስ ነዞም ጸዓዱን ተጋሩን ኣይኣምኖምን ኢየ።ሙሲንጀር ፓሻ(ጻዕዳ እዝቪሰራዊ)እኳ ብዓቕሙ ንራእሲ ኣሉላ (ትግራዋይ) ክህበኒ ኢሉ ዝነበረ፡ሎሚ ከኣ እዙይ ጣልያን ዝበሃል ከይጠልመና ኣሕሊፉ ከይህበና እምበር ዝበልክምዎ ይኹን እናበሉ ጥርጣረ ዝመልኦ ቃል መለሱ።ጣልያን እንካብ 1877 ዓ.ም ግእዝ( 1885 ፈረንጂ) ጀሚሩ ምጽዋዕ ኣትዩ ነበረ።ደጊያት ባህታ ሓሲቦም ቆሪጾም ከኣ ብ 1880 ዓ.ም ግእዝ(1888) ብፈረንጂ ኣብ ጣልያን ኣትዮም ተዓጥቁ።
በዙይ ከስ ቅፍም ንደጊያት ካፍል(ቅድም ባላ/ካፍል)ወዲ ጎፋር በዓል ድርምበላስ ጣልያን ብስሞም ልኢኾም ንኸረን ኣብ 02/05/1889 ተቖጻጸሩዋ።
ቀጺሎም ንደጊያት ባህታን ንከንቲባ እማን ወዲ ኣይተ ካሕሱ በዓል ሰንዓፈ፡ኣብ ዓገመዳ መጺኦም ንሰገነይቲ መጺኦም ን ኣከለ ጉዛይ ከምዝሕዙ ቀረብዎም።ምስኣቶም፡ከኣ ደቀባት ሰራየ እንካብ ዓዲ ዃላ እኒ መዓል ባላምባራስ (ደሓር ደጊያት)፡ተስፋማርያም ፍስሃ ምስ ባሻይ ተስፋንኪኤል ሓዎምን ደቀባት ኲዶፈላሲ እውን ነበሩ።
ብግብጣን ፕረሲዮ ዝምርሑ ጭፍራ(ባንዳ)ከንቲባ ስብሃቱ ወዲ ከንቲባ በኺት ባንዳ ፊታውራሪ ደባልቀው ወዲ ደጊያት ባርያጋብር (ሓሓይለ ትግራይ) 300 ዝኣኽሉ ባንዳ ኣኸቲሉ ንኣስመራ ዝባን ሓማሴን ኪሕዙ ኣብ ጊንዳዕ ሰፊሮም ነበሩ።በዚ ናይ ጥልያን መደብ ኣውታሩ ዘርግሐ።
ጠቕላሊ ገዛኢ ኣዛዚ ጀነራል ባልዲሰራ ብዙሕ ሰራዊት ኣኸቲሉ ንጊንዳዕ ስዒቡ ደፊኡ ብዕለት 03/08/1889 ኣስመራ ኣተዉ።ኣብ ቤተኽርስትያን እንዳ ቅዱስ ሚካኤል ቤት መካዕ (ጸጸራት)ሎሚ ዕርዲ ኮይና ዘላ በራኽ ቦታ እኒ ዘርኤ ሚከለ ዝበሃሉ ኣስተርጎምትን ቁሩብ ወተሃደራትን ሰዲዶም ሰንደቕ ዓላማ ጣልያን ሰቐሉ።ከምኡ'ውን ደጊያት ባህታ ካብ ዓገመዳ ገስጊሶም ብሓንቲ መዓልቲ ሰገነይቲ ኣተዉ።
(ደጊያት ባህታ ን ፊታ ተስፉን
ን ልጅ ገብረመድህንን
ደቀባት ደቂ ሰገነይቲ፡ ከምኡ'ውን ን ልጅ ገሹ ወዲ ፊታውራሪ ገብራይ በዓል ኮዓቲት ኣሲሮሞም።ኣብ ዝነበሮም ስልጣን ምስ ቀንእሎምን ኣይንግዛእን ኣይንዓጥቀልካን ምስ በልዎም።
ንልጅ ገሹ ን ዓዲ ጣልያን ወሲደሞ።ን ፊታ. ተስፉን ንልጅ ገብረመድህንን ብጎድኒ መርከብ ኣውሪዶም ኣብ ጃልባ ተቐቢሎም ናብ ባጽዕ ቤት ማእሰርቲ መለስዎም።ካብኡ ኣውጺኦም ብግብጣን ሊብራጊን ብኣደም ዓቓን ብዝእዘዙ ዛብጥያታት(ወተሃደራት ፖሊስ ጣልያን)ተሰንዮም ኣብ ጽምዋ በረኻ ረሸንዎም።ምስኣቶም ድማ ሓደ ብመንገዲ ክሓልፍ ከሎ፡ኪቕንዘዉ ድምጾም ዝሰምዐ፡ ያኣላህ ኢሉ ደንጊጹ ካብ መንገዱ ናብኣቶም ኣልጊሱ ስለዝመጸ ወረ ምእንቲ ከይህብ ተለኪሙ ተረሸነ።
ልጅ ገሹ ግን ንዓዲ ጣልያን ወሲዶም ኣብ ሓንቲ ጥቓ ናፓሊ እትርከብ ደሴት 3ዓመት ዝኣክል ድሕሪ ምእሳሮም ኩላቶም ደቂ ሃገር ኣብ ጥልያን ደሓን ኣለዉ እናተባህለ ኣብ ሃገርና ክውረ እንከሎ፡ልጅ ገሹ ኣብኡ ብሕማም ዚኣክል ዓረፉ።ባሻይ ተስፋንኪኤል ዝተባህሉ መተኣስርቲ ልጅ ገሹ ምሕረት ተጌርሎም ካብ ዓዲ ጣልያን ክምለሱ ከለዉ፡ ስረ ናይ ልጅ ገሹ ኩሉ ነገራት ገለጽዎ።
ብድሕሪ እዙይ ከኣ ደጊያት ባህታ መሪር ተጣዕሰን ሓዘነን፡ካብ ብርቱዕ ጓህን ሓዘንን ዝተላዕለ ከምዙይ ኢሎም ገጠሙ ይብሃል።
ኣንቱም ሰብ ዓሰመ ሰብ ዓሰመ
ኣጥፋእናኩም ልቦ ምስ ሓሰመ
ደለናኩም ነገር ምስ ጸገመ።
……………
ብዘመን ጸሓይ ዘመን፡ረሃብን ጥሜት ሽግርን ጊዜ ሓደ ህጻን እኖኡ ኣብ በረኻ ደርብያቶ ዝተረኸበ በዓል ሓድሽ ዓዲ ሓደግቲ ኢዩ ተባሂሉ ዝጥርጠር ህጻን ወዲቑ ጸንሖም።ደጊያት ባህታ ኣልዒሎም  > (ሃብቲ ናይ እዝጊ) እዝጊ ዝለኣኸለይ ዝብል ስም ሂሞም ከም ፍጹም ውሉፎም ልክዕ ከም ልጅ ገብረመድህን ወዶም ገይሮም ብኽብርን ሕንቅቖትን ኣዕብየሞ።ሕሉፍ ሓሊፍዎምስ እኳ፡ሕልፊ ደቆም ወርቂ-ዘቦ፡ዥንጒርጒር ሽሉም ክዳውንቲ ከም ሰብ ቀሚስ የልብስዎን የሐንቅቕዎን ነበሩ።
ምስ ጎበዘ ድማ ባሻይ ህብትዝጊ ኢሎም መዓርግ ቀሚስ ኣልቢሶም ጓል ከንቲባ ወድ ሓዋርያት (ሓው ከንቲባ ጭሩም) በዓልቲ ዓዲ ገሃድ እገላ ሓጺን ኣሕጽዮም ኣመርዓዉዎ።
ኣብ ድግስ መርዕኡ ሜስን ጮማን ተኸስኪሱ ተቐሪቡ ይብላዕ ይስተ ነበረ።ደጊያት ባህታ ከኣ ደስ ኢልዎም ስለዝነበረ፡ከማኡ እውን ብናይ መንግስቲ ጣልያን ኣካይዳ ባህ ስለዘይበሎምን፡ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ወንበር ኮፍ ኢሉ ዝነበረ ናይ ሰገነይቲ ላዕለዋይ ገዛእን ኡፈቻለ ፖለቲካ(ናይ ፖለቲካ መኮነን)ግብጣን ግራሲ፡ከማኡ'ውን ኣብ ቅድሚ ካልኦት ዕዱማት ኣብ ማእኸል ዳስ ኮይኖም ደጊያት ባህታ ከምዚይ ኢሎም ኣግጠሙ።
ዝጠዓመ እንተጠዓመ ጓና ነይምሹ
ሰንጋል ሓወይ እምብዛ ኣይትዓሹ፡
ገብረመድህን ሓወይ እምብዛ ኣይትዓሹ፡
እማን ወደይ እምብዛ ኣይትዓሹ፡
ወዲ ጭዋ እንድሕሪ ሓልኲሱ፡
ብሩለ ሜስ እንድሕሪ ነፊሱ፡
ጻዕዳ ተመን እንድሕሪ ነኺሱ
ደሊኻ ደላሊኻ ኣይርከብን ፈውሱ
ገመድ ኣሎ ዝተቐረበ ተፋሒሱ
ልብኹም ኣሚንኩም ኣይትደቅሱ
ገመድ ኣሎ ዝተቐረበ ተፋሒሱ
ባጽዕ እግሩ ዓሰብ መተርኣሱ።
………
እዚ ኣውሎ ምስ በሉ ግብጣን ግራሲ ንትርጁማኑ ንኣስተርጓሚኡ ንብላታ ገብረእግዚኣብሔር ወዲ ጊላይ በዓል ጻዕዳ ክርስትያን (ሓማሴን)፡ደጊያት ባዕሎም ጸዊዖም >በልዎ'ሞ፡ቱርጁማን ከኣ ተርጒሙ ነገሮም።ሻምበል ግራሲ ብዂርምቱ ምዉት ሰሓቕ ሰሓቐ።ደጊያት ባህታ ከኣ ንዒቚኒ ድዩ 'ታ ዋይዚ  >ኢሎም ሓረኑ።ካልእ ነገር ኣይመለሹን።ክልቲኦም በብኸብዶም ሓሳቦም ተፋሊጦም ደኣ ሱቕ ኢሎም ይበሃል።
ብድሕሪ እዚ "ነገር መልማል ሰብ፡ማለት ብዛዕባ ካብ ገዛ ሓንቲ ጓልን ሓደ ወድን ሃቡና ዝብል ሕቶ መንግስቲ ጣልያን "መልማል ሰብ "ንደጊያት ባህታ ሓጎስ ኣቐየሞም……ብድሕሪ 'ዚ……………………
ይ...ቕ...ጽ...ል
ምንጪ መጽሓፍ፣ ደግያት ባህታ ሓጎስ ሰገነይቲ
ዘይተዘርአ ኣይበቁልን፣ዝተሰርሐ ታሪኽ ኣይቅበርን።
ፍትሒ ኣይትጠፍእን መጥፍኢ ፍትሒ ደኣ።
ገሬ-(Wedi Eri South) source https://www.facebook.com/www.Lilmashikor?hc_ref=NEWSFEED


text:
ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ዳይሬክተር ሚድያን ህዝባዊ ርክብን አቶ መሓመድ ሰይድ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ዝወጸ መግለጺ ግብረ መልሲን መርገጺ መንግስቶምን ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም አለው።
ነቲ መግለጺ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኣመልኪቶም ምላሽ ክህቡ ዝተሓቱ ኣብ ፈደራላዊ መንግስታዊ ጉዳያት ዳይሬክተር ሚድያን ህዝባዊ ርክብን አቶ መሓመድ ሰይድ ኣብ ተዳወብቲ ወረዳታት ክልላት ኦሮምያን ሶማልያን ዝተፈጥረ ግጭት ኣብ ህይወት፡ አካል ሰባት ከምኡ’ውን ኣብ ንብረት ጉድኣት ከምዘውረደ መንግስቲ ተኸታታሊ ሓበሬታ ንህዝቢ ክህብ ጸኒሑ ድሕሪ ምባል በመንግስቲ ተገይሩ ዝበልዎ ተወሳኺ ህዝቢ ከይፈናቀል ጥቡቕ ክትትልን ደገፍን ይገብር አሎ። ብካልእ ወገን ኸአ ንተመዛበልቲ ዘድሊ ደገፍ መግቢን ሕክምና ሓዊሱ ሓገዝ ይህብ ኣሎ።
ጸጥታ ኣብ ምርግጋእ’ውን ፈደራላዊ ሓይሊ ጸጥታ ኣብቲ ከባቢ ገፊሕ ቁጽጽር ይገብር’ሎ ኢሎም።
ምምሕዳር ክልቲኡ ክልላት’ውን ሃናጺ ግደ ይገብሩ’ለው ንዝቆሰሉ’ውን ሕክምና ዝረኽብሉን መንገዲ የዳልው አሎ ኢሎም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣመሪካ ''ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ምብራቓዊ ሱዳን ዘሎ ናዕቢ ኢድ የብለይን' ትብል
ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ምብራቓዊ ሱዳን፣ ሓድሽ ናዕቢ ንምውላዕ ኣመሪካ ትሰርሕ ኣላ ንዝብል ወቐሳ፣ ኣመሪካ ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂባትሉ።
ኣብ ኤርትራ ዕለቱ ዝወደቐ ዘይቲ ይሽየጥ ኣሎ
ኣብ ኤርትራ፣ ዋሕዲ መሰረታውያን መግብታት ኣመና ጎሊሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ዕለቱ ዝወደቐን ብቕዓቱ ዘየተኣማምንን ዘይቲ ብብዝሒ ኣብ ዱኳናት ይሽየጥ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንድ ኣቝሑ ዝጸዓና መካይን ተታሒዘን
ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንዳ ኣቝሑ ዝጸዓና 80 ዓበይቲ መካይን ሎሪን ፒክ ኣፕ ዝዓይነተን መካይንን፣ ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ ኣብ ዝኣትዋሉ ዝነበራ ከምዝተታሕዛ ንሰበ ስልጣን ከሰላ ብምጥቃስ ኣልራኮባ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
እተን ከም ናፍታ፣ ላምባ፣ ዘይቲ፣ ፊኖ፣ ስርናይን ካልእን ዝጸዓና 80 ሎሪ፣ ብምዕራባዊ ከሰላ ኣቢለን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኤርትራ ንምእታው ኣብ ዝፈተናሉ፣ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ደው ንምባለን እኳ እንተፈተኑ፣ ሓያሎ ካብተን ዓበይቲ መካይን ግና ጥሒሰን ክሃድማ ብምፍታነን፣ ጠያይትቲ ተኵሶም ጎማታተን ብምብሳዕ ደው ከብልወን ከምዝኽኣሉ እቲ ሓበሬታ የመልክት።
ኡጋንዳን ኬንያን፣ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንዝሓዙ ገያሾ ብጽኑዕ ይከታተላ
ክፍልታት ኢምግሬሽን ኡጋንዳን ኬንያን፣ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንዝሓዙ ገያሾ ብጽኑዕ ይፍቱሽን ይከታተሉን ምህላዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
ክፍልታት ኢምግሬሽን እዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ንዝሓዙ ገያሾ ብጽኑዕ ዝከታተሉን ዝፍትሽሉን ምኽንያት፣ ምስቲ ኣብ ኤርትራን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዘሎ ኩነታት ብምዝድማድ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
'ከም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ዝኣመሰላ ሃገራት እገዳ ክግበረለን ኣለዎ' ባራክ ኦባማ
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ፣ ከም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ዝኣመሰላ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝፍጸመለን ሃገራት እገዳ ክግበረለን ኣተሓሳሲቡ።
ባራክ ኦባማ ንኤርትራን ሰሜን ኮርያን ብምጥቃስ እገዳ ክውሰነለን ዝተማሕጸነ፣ ኣብቲ ዘይሕጋዊ መሸጣ ደቂሰብ ንኸብቕዕ ዝጽውዕ ናይ ክሊንተን ኣህጉራዊ ተበግሶ ኣብ ዘስምዖ ቃል’ዩ።
ከምዝፍለጥ ኣቐዲማ፣ ሂላሪ ክሊንተን ነቶም ኣብ ሲናይ ተጨውዮም ንዝነበሩ ግዳያት እቲ መጭይወይቲ ንዝኾኑን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን መዳርግቲ ዘይብሉ ሰብኣዊ ሓገዝ እትበርክት ንዘላ ኤርትራዊት ሲስተር ዓዘዘት ኪዳነ፣ ስለቲ ርህራሄን ሰብኣውነትን ዝመልኦ ኣበርክእቶኣ ናይ ክብሪ ሽልማት ከምዝሃበታ ኣይርሳዕን።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ነቲ ብምኽንያት ዕረፍቲ ሓጋይ ሰሜናዊ ንፍቀ ክበብ ዓለምና ኣብ ወርሒ ሓምለ ኣቋሪጾሞ ንዝነበሩ ሶሙናዊ ናይ ዕለተ ሮቡዕ ሓፈሻዊ ትምህርተ ክርስቶስ እንደገና ብምጅማር ሎሚ ንግሆ ኣብ ኣደራሽ ጳውሎስ ሻድሻይ ‘ካልኦት ኣማልኽቲ ኣብ ቅድመይ’ (ዘጸ 20.3) ኣብ ዝብል ቃል ኣምላኽ ተመርኲሶም ‘ዓለምና ሎሚ ናይ ጣዖት ዕዳጋ ኮይኑ እዚ ከኣ ዘድልዩናን ዘይድልዩናን ነገራት ከምኡ እውን ምስልታትን ሓሳባትን ስራሓትን ክኾኑ ይኽእሉ` እንክብሉ ኣስተምሂሮም፣
ጣዖታት ንሕይወት ይሰርቑ!
ኣብ ኦሪት ንጣዖታት መሥዋዕቲ ደቂሰባት ይቀርቦም ነበረ ኮይኑ ግን ሎሚ እውን እንተኾነ ንሓደ ደረጃ ሕይወት ክትበጽሕ ደቅኻ ምሥዋዕ ይረኤ እዚ ከኣ ወይ ወሊድካ ከምዘወለድካዮም ኣመቶም ዘይምግባር ብዝገደደ ከኣ ኣነ ክሳብ ኣብዚ ደረጃ እዚ ዝበጽሕ ወላ በዓል ሓዳር እንተኾንኩ ኣይወልድን ብማለት ከምኡ እውን መልክዔይ ከይበላሾ ኣይወልድን ክሳብ ምባል ተበጺሑስ ኩሉ መስዋዕቲ ደቂሰባት ይሓትት፣ ኣብ ቅድሚ መስትያት ክንደይ ሰዓታት ነሕልፍ፣ ሓደ ሰብ ሓንቲ ጓልኣንስተይቲ ክትኰሓሓል ኣብ ቅድሚ መስትያት ብዙሕ ግዜ ተሕልፍ እዚ እውን ሽሕ’ኳ ምኩሕሓል ሕማቅ እንተዘይኮነ ኩሉ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ብምትኳር ከም ጣዖት ኣብ ምምልካዕ ጥራሕ እንተውዒልካ ኣምልኾ ገዛእ ርእስና እዩ። ውሩይን ህቡብን ምዃን ንገዛእ ርእስኻ ንሓቀኛ መንነትካ መሥዋዕቲ ክሳብ ምኽፋል ኣብ ዘብጸሓሉ ዘመን ኢና በጺሕና ዘሎና፣ ከመይ ኣምልኾ ጣዖት ብዙሕ ግዜ ደም ስለዝሓትት፣ ኣምልኾ ንዋይ ስለገንዘብ ክትብል ሕይወትካ ኣብ ምርሳዕ ስለዘብጽሕ ንሕይወትና ይሰርቅ ክንብሎ ንኽእል፣ ከምኡ እውን ምቾት ምድላይ በይንና ኣብ ምትራፍ የምርሓና፣ ዘሎ ቊጠባዊ ተቊዋማት ንዘለዓለ ጥቅሚ ሕይወት ደቂሰባት መሥዋዕቲ ይኽፈለሎም፣ እስኪ ብዛዕባ እቶም ሥራሕ ዘይብሎም ብዙሓት ሰባት ንሕሰብ፣ ንምንታይ እንተኢልና ናይቲ ፋብሪካ እቲ ተዀናተርቲ ወይውን እቲ ዲታ እቲ ብዙሕ መኽሰብ ንምርካብ ናብ ካልእ ሃገር ንክኸዱ ስለዝወሰኑ ይብል፣ ኣምልኾ ንዋይከስ እነሆ። ኣብ ኣምሰሉነት ይንበር፣ ካልኦት ዝበሉኻ እንገበርካን ንሶም ክሰምዕዎ ዝደልይዎ እናተዛረብካን ትነብር፣ በዚ ከኣ ሕይወት ይዓኑ ሥድራቤት ይዓኑ መንእሰያትና ኣብ ኢድ እዞም ንሕስያ ዘይብሎም ይወድቁ! ንመኽሰብ ክበሃል ዕንወት ብቀሊሉ ይስዕብ። ከምኡ እውን ሓሺሽ ካልእ ጣዖት እዩ፣ ክንደይ መንእሰያት ጥዕናኦምን ሕይወቶምን ኣብ ኣምልኾ ጣዖት ናይ ሓሺሽ ብምውዳቅ የዕንው!
ኩሎም ጣዖታት ንሰባት ኣብ ባርነት የውድቑ!
ጣዖታት ኣብ ባርነት የውድቁ። ታሕጓስ የተስፍው ግን ኣይዕድልዎን! ስለቲ ራእይ እቲ ወይውን ስለእቲ ጉዳይ እቲ ጥራይ ከምእትነብር ይገብሩ፣ ንገዛእ ርእስኻ ዘዕኑ ዕንኪሊል ብዝብል ንፋስ ዘራጊቶ ተታሕዚካ ነቲ ዝተስፈውኻ ክትጽበ እቲ ውጽኢት ግን ዘይርከብ ኩነት ትነብር። እቲ ሓቀኛ ኣምላኽ ሕይወትካ ክትሥውኣሉ ኣይሓትትን እኳ ደኣ ሕይወት ይህበካ፣ ሓቀኛ ኣምላኽ ናይቲ እንሓልሞ ጸብለልትነት ኣይህብን እንታይ ደኣ ንክተፍቅር ይምህር። ሓቀኛ እግዚአብሔር ደቅኻ ሰውኣለይ ኣይብልን እኳ ደኣ እንኮ ወዱ ንዓና ይህቦ፣ ጣዖታት ግን ዘይጭበጥ መጻኢ የተስፍው ነቲ ዘሎ የስተናዕቁ፣ ሓቀኛ ኣምላኽ ግና ነታ ዘሎኻ ኣብታ ዝተዋሃብተካ ናይ ሎሚ ዕለት ብምልኣት ክትነብር ይምህር።
ብሓቂ እነፍቅረሉኸስ ካብ ጣዖታት ሓራ ምስ ኰና እዩ!
‘ጣዖታት ፍቅሪ ይሰርቁ! ጣዖታት ኣዕይንቲ ፍቅርና የዕውር! ብሓቂ ክነፍቅርከስ ካብ ዝኾነ ጣዖት ሓራ ክንከውን ኣሎና። ጣዖተይ ኣየናይ ኮን ይኸውን! ኢልካ ሃሰስ በል እሞ በጥቊልካ ብመስኮት ደርብዮ’ እንክብሉ ኣስተምሂሮም።


text:
ኤርትራ፡ ኣደራዕ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ኣብያተ ክርስትያንን ምእመናንን
ቆሞሰ አባ ሰመረኣብ ፍሰሃየ፡ መነኮስ ገዳም ደብረ ቢዘን ኤርትራ፡ ኣብ ኣብያተ ክርስትያንን ምእመናንን ብመንግስቲ ኤርትራ ምግርጫው ብፍጣሩ ኣደራዕ ስለዝበዝሖም ካብ ሃገር ከምዝወጽኡ ይዛረቡ።
"ንሕና፡ ኣገልገልቲ ኣምላኽ፣ ህዝብን መንግስትን እምበር ኣቃላሕቲ መንግስቲ ብዘይ ምዃንና ምእሳር ጳጳስን ምክልባት ምእመናንን ተተሓሓዞ።
ሽዑ፡ መንበሪና ምስ ተደፋእና ከም ኩሉ ዜጋ፡ ንሰሙን ብእግረይ ንሱዳን ብምጓዓዝ ኣብ መዓስከር ስድተኛታት ሸገራብ ድሕሪ ምዕቋብ፡ ብበረኻ ሲናይ አቢለ ድሕሪ ብዙሕ ከርተት ኣብ 2010 እስራኤል ኣትየ" ይብሉ።
ቆሞሰ አባ ሰመረኣብ፡ ከም ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ ሃገረ ስደት እስራኤል ኢና ረኺብናዮም። ንኣባነቶም ድኣ ኣቱም ኢልናዮም እምብር ኣብ ቁልዕነቶም ዓለም ዝመነኑ መንእሰይ ፈላሲ እዮም።
ኣገልጋሊ ኣምላኽን ህዝብን'ዶ ካብ ዓለም ይስደድ'ዩ? ክንብል ንዘቕረብናሎም ሕቶ ኣባ ሰመረኣብ፡
"እየሱስ'ውን ብደቂ ሰባት ተሰዲዱ'ዩ። ብዝተዋህበና ጸጋ ኣምላኽ፡ ግብረገብነት፤ ስርዓትን ሕግን ከይንምህር፡ ኣብ ሞንጎ ኣምላኽን ህዝብን ኮይና ከይነሳሲ ዕድልና ብምህሳሱ" ናብ ስደት ከም ዘምርሑ ይሕብሩ።
ኣብ እስራኤል ምእታዎም ዓቢ ጸጋ ምዃኑ እኳ እንተነገሩና፡ ከም ኩሉ ዓለማዊ ናይ ሲናይ ሞትን መግረፍትን ሰጊሮም ንዝመጹ ኣባ ግን ብርህዉ ኣፍደገ ኣይተቐበሎምን።
ብዘይ ገለ መሰላት፡ ከም መንበሪ ወረቐት፡ ገዛ ይኹን ገንዘብ ሓገዝ ከየረኸቡ ከም ሰቦም ይኽርትቱ ኣለው።
በዚ ኩሉ ገን ተስፋ ኣይቆረጹን ወይ ኣየተሰናበዱን። እኳ ድኣ ኣገልግሎቶም ብምቕጻል ኣርኣያ ንምዃን ዳም ዳም ይብሉ። እሞ እዚ ሂወት'ሲ ኣይከብደኩምን'ዶ? ምስ በልናዮም፤
"ክንደይ መስገደልን ሓሳርን ሰጊሮም ዝመጹ፤ ኣብዚ መጺኦም'ውን ዝተጎሳቖሉን ሰባት እናሃለው፤ ኣነ ግዳ መስቀል ክርስቶስ ክጸውር ዝተመዘዝኩ ግዴታ'ዩ። " ኢሎምና ብፍጹም ህድኣትን ፍሽኽታን።
ዋላ'ኳ ክርድእዎም ዘይከኣሉ "ተቓዋሚ መንግስቲ ኤርትራ ዝብል ጠቐነ እንተቐብእዎም ኣባ ሰመረ ግን "መንግሰቲ እንክጋገ ዓገብ እንተዘይ ኢልና መን'ዩ ክሽምግል?" ዝብል ተሪር መርገጺ እዩ ዘለዎም።
"ኣብዚ ካብ ዓድና ሒዝናዮ ብዝመጻእና ሕማቅ ስምዒት፡ ኣብ እስራኤል'ውን ደቂ ሓደ ማህጸን ክነሶም ንዘሎ ፍልልያት ኣለልዮም፡ ኣብ ክንዲ ምትሕቁቃፍን ምትሕልላይን፡ ብበለ ተባህለ፡ ደጋፊ ተቓዋሚ፡ ክናቖሩን ዓገብ ዝብል ተዓዛባይ ብዘይምርካብ ደም ክቃብኡን ምርኣይ ኣዝዩ ዘሕምምን ዝኩርኩሕን ኩነታት ብምህላው፡ነዚ ዘይምርድዳእ ዝፈጠሮ ጎንጺ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ምሽምጋል እሰርሕን እነጥፍን ኣለኹ።"
ኣባ ሰመረኣብ፡ ብጀካ መንፈሳውን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣብ ስነ ጥበብ'ውን ዓቢ ግደ ዘለዎም መንእሰይ ፈላሲ ምዃኖም በቶም ዝጸሓፍዎም መጻሕፍቲ ብፍላይ ድማ ግጥምታተቶም ምስ ተዓዘብና ኣዚና ተመሰጥና'ሞ፡ መዓዝ ግዜ ረኺቦም ከም ዝጽሕፉን ግጥሚ እንታይ ስምዒት ከምዝፈጥረሎምን ተውኪስናዮም።
"ኣነ ገጣማይ ኣይኮንኩን፡ እንተኾነ ግና ግጥሚ ንዓይ ከም ኩሉ ወዲ ሰብ መግለጺ ስምዒተይ፡ መትኒ ማለት'ዩ። ዘሎኒ ውሽጣዊ ስምዒተይ ንኸውጽእ ዝሕግዘኒ ኣፈይ'ዩ ክብል እኽእል" ክብሉ ይዛረቡ።
"መብዛሕትኦም ግጥምታተይ ኣብ ፍሉይ ኩነታት ማለት ኣብ ሓጎስ፡ ሓዘን ወይ ኣደነቕቲ ኩነታት ከጋጥምኒ፤ ምስ ሓሳባተይ ክበኣስ እንከለኹየ ዝጽሕፎም።
መብዛሕትኡ ለይቲ ኣብ መደቀስየይ ኮይነ እጽሕፍ፡ ከምቲ ኣቦታት ሓሳባት መደቀሲ ዘይኮነስ መገላበጢ'ዩ ዝብልዎ ማለት'ዩ። ድሓር ኣብ ዘድልየኒ እዋን አውጽኦምን ንሰብ አካፍሎምን" ኢሎምና።
መልእኽቲ ወቐሳ ካብ ሰማይ
መልእኽቲ ጠማር ዕዳ ዘመናት ስንክሳር
ስንክሳር ዘ-ጽኣት፤ ወጽዓ ውጽዓት
ልሕኮ ለጋዕ ጩራ ሓኽሊ ምጹ
ቃል ኣዋዲ ጽዋዕ ሞተይ ዘድምጹ
ናቕጻይ ቕጻጻይ ኣታ ሬማት እናመረጹ
ግያሕ ኢሎ'ሞ ላህመተይ ክዕምጽጹ።
ጉልባበይ ገንጺሉ ሽፍታ ዕለተ ዓርቢ፤
በርባን ዝመረጸ ጉባኤ ሊጦስ ጥራ
ዘይተዘንተወ እምበር ብዙሕ ኣሎ ዝንገራ ፤
እዛ ዘመን'ሲ ሓዲኡ'ሎ ዒያግ ግን ይቐይራ።
ቆሞስ ኣባ ሰመረኣብ፡ 6 መንፈሳውያን መጻሕፍቲ ጽሒፎም ንህዝቢ ዘርጊሖም'ዮም። ሓደ ካብ ኣምሓርኛ ናብ ትግርኛ ከምኡ'ውን ካልእ ካብ ኣምሓርኛን ግእዝን ናብ ትግርኛ ብምትርጓም ንሕትመት ኣብቂዖም።
እታ ኣብ 2014 ዘሕተምዋ 'ቅድስቲ ምድሪ ዮርሳሌም' እትብል መጽሓፍ ድማ ንኻልኣይ ግዜ ተሓቲማ ኣብ'ዚ እዋን ተዘርጊሓ ትርከብ።
ኣባ ሰመረኣብ፡ ብዘይካ እዘን መንፈሳውያን መጻሕፍቶም፡ ሓንቲ ኣብ ሓቅኛ ታሪኽ ዝተመርኮሰት ልቢ ወለድን፤ ንሂወት ኤርትራውያን ስደተኛታት እተንጸባርቕ 'መነባብሮና ኣብ እስራኤል' ዝብላ ክልተ ዓለማውያን መጻሕፍቲ'ውን ደሪሶም ንምሕታመን ዓቅምን ግዜን ይጽበዩለን ምህላዎም የዕሊሎምና።
"ጽሑፋተይ በራውር ልበይ ብምዃኖም፡ ኣብ ጥራዝ ገንጺለ ክርእዮም እንከለኹ ንዓይ ብዙሕ ስምዒት ኣለዎም። ስለ ዝኾነ ሓደ ካብ ሓደ ዘየበላልጾም ውሉደይ እዮም" ይብሉ።
እንተኾነ ግና፡ ብፍላይ እተን ኣብ ቀረባ እዋን ዝጸሓፍወን ክልተ ግጥምታተቶም ፍሉይ ጦብላሕታ ስለዘለወንን ህልዉ ኩነታት ስለ ዘንጸባርቃን ምጽሓፎም ከምዘየቋርፁ ይገልጹ።
"ስላምን ፍቅርን ዘለዎ ዘመን ክመጽእ እዩ'ሞ ገለ ትሕዝቶ ካብታ ዘፈትዋ ግጥመይ ንመዛዘሚ ብምቕራብ ክፍለይኩም። ንዝሓልፈን ዘሎን ከም ታሪኽ ከነዕልለሉ የብቅዓና" ክብሉ ብፍሽኽታ ተፈልዮምና።
ኣይገምእ (ዘየደንጹ፤ ዘየደንቕ)፡ ቤት ፍርዲ'ዶ ቤት ፍትሒ
ኣገልግል ነይኣክል እንተተሰርገወ ጥፈሒ፤ መረጼን ነይገምእ ነጸብራቕ ምርሒ
እንተ ቤት ፍርዲ ክብሃል ሽም ዝወጾ ዓይበት ፤ መረዋሕ ጋውሕ ድምጺ ኣልቦ ቤት............
እንተዝምዘን እዚ ኩሉ ተባህለ ተገብረ ፤ ዳኛ ምገረሞ ኣዱኛ ምተደመ።
ወይ ቤት ፍርዲ፤ እዚ እዩ ምስጢርካ? ንገለን ጾመ ኣርባዓ ፡ ንገለን ፋሲካ.......
መዓር ንኣድጊ ካብ መቀረ፤ ቡን ንረባዕ ካብ ፍዚ እንተበራበረ ፤ ብርበረ ንተስታይ እንተዘይመረረ
ገርገር ብዕራይ ኣናሶ ካብ ኣብረረ ፤ ዳኛ ሃንጎሊማ በጊዕ እንታይ ዘይገበረ።


text:
ኣብዚ እዋን’ዚ ግን ኣብ መንጎ ጠለብን ቀረብ ረድኤት ክፍተት የለን። እቲ ንጥምየትን ንጥፍኣት ህይወት ዝነበረ ስግኣት ሓሊፉ’ዩ ክብሉ ኣብ ምኽልኻል ሓደጋ ኮሚሽነር ኮሚሽን ኣመራርሓ ስራሕ ኣቶ ምትኩ ካሳ ኣትሪሮም ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማሌ ዞባ ስጢ ወይ ሽነለ ብሰንኪ ድርቂ ቅድሚ ኣዋርሕ ተኸሲቱ ዝነበረ ሓደጋ ከይድገም ንናይ ፌደራል ምክልኻል ሓደጋ ድልውነትን ጨንፈር ውሕስነት መግቢን ከምዘፍለጡ ካብ ህዝቢ እቲ ከባቢ ዝመጻእና ኢና ዝበሉ ኣባላት ትማሊ ምግላጾም ይዝከር።
ሕጂ’ውን ዝወሃብ ረድኤት እኹል ከምዘይኾነን ንሓደ ሓደ ከባቢታት ከኣ ረድኤት ከምዘይበጽሕን ብተወሳኺ ገሊጾም እቲ ጸገም ድማ ስእነት ሰናይ ምሕደራ እዩ ኢሎም'ዮም።
አቶ ምትኩ ካሳ ግን ህዝቢ'ቲ ዞባ ናብቲ ቅድሚ 3-4 አዋርሕ ዝነበሮ ሓደጋ ክምለስ'ዩ ንዝብል ስግኣት ኣይቅበልዎን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቶ ለማ መገርሳ ንኣቶ ሙክታር ከዲር ብምትካእ ናይ ኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት ኮይኖም ተመሪጾም ኣለው።
ኣቶ ለማ መገርሳ ኣቦ መንበር ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ዴሞክራሲያዊ ውድብ/ኦህዴው/ ብምዃን ንኣቶ ሙክታር ከዲር ምትክኦም ይዝከር።
ቤት ምኽሪ ክልል ኦሮሚያ ኣብዘካየዶ ህፁፅ ጉባኤ ንኣቶ ዑመር ሁሴን ምኽትል ኣቦ መንበር ናይቲ ክልል ምኽትል ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ኣቶ እሸቱ ደሴ ድማ ኣፈጉባኤ ገይሩ መሪፁዎም ኣሎ።
እቲ ምቅይያር ኣብ ካቢኔ ፌደራል መንግስቲ’ውን ከምዝትግበር ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ከምዚ ክብሉ ሓቢሮም።
“ኣብ ካቢኔ መንግስቲ ኣብቶም ዝቕፅሉ ክልተ ሰሙናት ናይ ስልጣን ምቅይያር ክህልው እዩ።ቀዳማይ ሚኒስትር ምቅይያር ስልጣን ከምዘካይዱ ቃል ካብዝኣትው ፀኒሖም እዮም።ዕላማ እቲ ለውጢ ምልውዋጥ ውልቀሰባት ኣይኮነን።ናይቲ ሕብረትሰብ ረብሓ ንምምላእ ዝሰርሕ መንግስቲ ኣሎ።ንህዝቢ ዘየገልግሉን ዘይግባእ ረብሓ ኣብ ምእካብ ዝተዋፈሩ ሰበስልጣን መንግስቲ እንተድኣ ሓልዮም እቲ ስጉምቲ ዝምልከቶም እዮም ክኾኑ እዮም።”
ተቓወምቲ ግን ንሰበስልጣን ብምቅያይርን ጥራሕ ለውጢ ኣይምጽን ክብሉ ንስጉምቲ መንግስቲ ብጥርጣረ ይርእይዎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።