text:
ሰሙነ ሕማማት (ረቡዕ)
ኪርያ ላይሶን፡ ኪርያላይሶን፡ ኪርያላይሶን!!!!
ሰሙነ ሕማማt (ረቡዕ)
ኣብ ሰሙነ ሕማማት ዘላ ረቡዕ ሰለስተ ነገራት ዝተፈጸሙላ መዓልቲ እያ።
1, ኣይሁዳውያን ንጎይታ ክቐትሉ ተማኺሮም ዝተሰማምዕሉ መዓልቲ እዩ
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ዓለም ብሓጺር ቁመት ብጸቢብ ደረት ብዙሕ ትእምርትን ተኣምራትን ይገብር ስለዝነበረ ኣይሁዳውያን ብዙሕ እዋን ክሕዝዎን ክቐትልዎን ይሓስቡን ይደልዩን እኳ እንተነበሩ ክኾነሎም ግን ኣይከኣለን ምኽንያቱ ድማ ጐይታ ተሰቒሉ ንዓለም ዘድሕነላ መዓልትን ሰዓትን ስለ ዘይ ኣኸለ እዩ። ጎይታ “ጊዜይ ገና ኣይበጽሐን” “ጊዚኡ ስለዘይኣኸለ” እናበለ ገሊጹ እዩ።
እዛ ዕለት እዚኣ ኣይሁድን ሊቃነ ካህናትን ጸሓፍትን ንጐይታ ከመይ ገይሮም ከም ዝሕዝዎ ምኽሮም ዝፈጸሙላ ዕለት ስለዝኾነት ዕለተ ምኽረ ኣይሁድ (መዓልቲ ምኽሪ) ተባሂላ ትጽዋዕ። እቶም ሊቀነ ካህናትን ፈሪሳውያንን ከኣ ብሊቀ ካህናት ቀያፋ ተመሪሖም ጉባኤ ኣኪቦም “ኩሉ ሰብ ካብ ዝጠፍእ ሓደ ሰብኣይ እንተሞተ ይሓይሽ” ኢሎም ወሰኑ(ማቴ 26፡1-5, ማር14፡1-2, ሉቃ 22፡1-2, ዮሓ11፡45-53)።
2, ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤት ስምኦን ብሓንቲ ሓጥእ ሰበይቲ ብቅዱይ ሽቱ ዝተቐብኣሉ መዓልቲ እዩ።
እዛ መዓልቲ እዚኣ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቢታንያ ኣብ እንዳ ስምኦን ዝተባህለ ሰብኣይ ምስ ኣተወ ብሓንቲ ማርያም ዝተባህለት ሓጥእ ሰበይቲ ሓደ ፍርቂ ኣበስንቲ ዝኸውን ቕዱይ ሽቱ ወሲዳ ዝቐብአትሉ፡ ብንብዓት ኣእጋር ጎይታ ሓጺባ፡ብጸጉሪ ርእሳ ገይራ ዝደረዘትሉ መዓልቲ እዩ። እታ ሓጥእ ሰበይቲ ንጎይታ በቲ ክቡር ሽቶ ገይራ ክትቀብኦ እንከላ እቲ ዘትሕዞ ይሁዳ ተሓዚ ማሕፉዳ ስለዝነበረ ካብኡ’ውን የልዕል ስለዝነበረ “እዚ ክቡር ሽቱ እዚሲ ተሸይጡ ንድኻታት ዘይውሃብ” ኢሉ ብተንኮል ዝተዛረበሉ ዕለት’ውን እዩ። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ንተንኮሉ ፈሊጡ “ንመዓልቲ ቀብረይ ዘዳለወቶ እዩ’ሞ ሕደጋ ድኻታትሲ ኩሉ ግዜ ምሳኹም ኣለዉ ንኣይ ግና ኩሉ ሳዕ ኣይትረኽቡንን ኢኹም” ኢሉ ብምግሳጽ፡ ነቲ ንሳ ዝገበረቶ ሰናይ ተግባር ብምንኣድ “እዚ ወንጌል እዚ ኣብ እተሰብኮ ዘበለ ኣብ ኩላ ዓለም እዚ ንሳ ዝገበረቶ ንመዘከሪኣ ከም ዝንገር፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ” በሎም(ማቴ26፡6-13, ማር 14፡3-9, ዮሓ12፡1-8)። እዚ ዘረድኣና እቲ ሰናይ ዝገብር ኩሉ ግዜ እናተዘከረ ከም ዝነብር፡ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር’ውን ሞጎስ ከም ዝረክብ፡ ዓስቡ’ውን ከም ዝቕበል እዩ እሞ፡ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብታ ትመጽእ መንግስቱ ክዝክረና ሰናይ ነገር ክንገብር ይግብኣና።
3,ይሁዳ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላሳ ዲናር ክሸጦ፡ ዝተዋዓዓለሉ መዓልቲ እዩ
ይሁዳ፡ እታ ሓጥእ ማርያም እናበኸየት ክቡር ጨና ኣብ ርእሲ ጐይታ ከተፍስስ ከላ “እዚ ኽንድዚ ዚኣክል ጥፍኣትከ ንምንታይ እዩ፧ተሸይጡስ፡ ንድኻታት ግዳ ምተዋህበ ነይሩ” ኢሉ ደንጋጺ ድኻ መሲሉ ብምቕራብ ኣብ ውሽጡ ንዝነበረ ፍቅረ ንዋይ ኣግሂዱ ዝተዛረበ እዩ። እቲ ዘቕረቦ ሓሳብ ቅቡል ኮይኑ ስለዘይተረኽበን፡ ነቲ ብምሻጥ ጨና ክረኽቦ ዝኽእል እሞ ዝሰኣኖ ገንዘብ ክከሓስ ኣብ ልቡ ዝሓደረ ፍቅረ ንዋይ ኣገዲድዎ ናብቶም ጸላእቲ ጐይታ ከደ። ይሁዳ ጸሓፍቲ ፈሪሳውያን ኣብ ልዕሊ ጐይታ ክቱር ጽልኢ ከም ዘለዎምን፡ ክሕዝዎ’ውን ይደልዩ ከም ዝነበሩ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ስለዝነበረ ናብኣቶም ከይዱ “ኣነ ንኣኻትኩም ኣሕሊፈ ክህቦስ እንታይ ትህቡኑ”በሎም። ንሳቶም ከኣ ሰላሳ ቕርሺ ብሩር ሃብዎ(ማቴ 26፡14-16, ማር14፡10-11, ሉቃ22፡3-6)። በዚ ዘይጠቅም ገንዘብ ድማ ነቲ ናይ ነገስታት ንጉስ፡ ናይ ጎይታት ጎይታ ዝኾነ ምድሃኔ ኣለም ክርስቶስ ናብቶም ጨካናት ኣይሁድ ኣሕሊፉ ሃቦ። ሎሚ ውን ከም ይሁዳ ንቤተክርስቲያንን ኣገልገልታን ንኽፉእ ኣሕሊፎም ዝህቡ ኣይተሳእኑን መወዳእትኦም ግና ጥፍኣት እዩ። ስለዚ ኩላትና ካብ ክፍኣተ ግብሪ ርሒቕና ንቤተክርስትያንን ንኣገልገልታን ከነኽብር ይግብኣና።
እዛ መዓልቲ እዚኣ እምበኣር ኣይሁዳውያን፡ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክቐትልዎ ተሰማሚዖም ዝወሰኑላ መዓልቲ ስለዝኾነት፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን “ጾመ ድኅነት” ኢላ መዓልቲ ሮቡዕ በብሰሙኑ ክትጽወም ከም ዘለዋ ኣዊጃ ትርከብ።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!


c: text/html

text:
ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ወታደራተን ካብታ ኣሰሓሓቢት ከባቢ ኣብየ ንምስሓብ ኣብዝተሰማምዕሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብቲ ከባቢ ወጥሪ ይንህር ኣሎ።ሱዳን ኣብዝቕፅል ወርሒ ሓምለ ኣብ ክልተ ንኽትምቀል ትዳለወሉ ኣብዘላ እቲ ሓደጋ ንኣጠቓላሊ ናይ ሱዳን ሰላም ዘስግእ ከምዝኾነ ጉጅለ ዓለምለኻዊ ቅልውላው ኣጠንቂቑ’ሎ።
ኣብታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ኣሰሓሓቢት ከባቢ ኣብየ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ጉጅለታትን ሓይልታት ፀጥታን ይፍጠር ዘሎ ግጭት ንምፍታሕ መንግስታት ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ነቲ ከባቢ ዝቆፃፀ ሓባራዊ ሓይሊ ብምግዳፍ ሓይልታቶም ካብቲ ከባቢ ሎማዕንቲ ሰሉስ ምስሓብ ጀሚሮም ኣለው።
ዝሓለፈ ሰንበት ብሕቡራት መንግስታት ዝወፀ መግለፂ ከምዝሓበሮ ተወከልቲ ክልቲኦም ወገናት ፍቓድ ዘይብሎም ሓይልታት ካብቲ ከባቢ ንኽስሕቡ ተሰማሚዖም ኣለው ይብል።
ቅድም ክብል ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ብዝተበፅሐ ሓፈሻዊ ስምምዕ ኣብ ደቡብ ረፈረንደም ተኻይዱ ደቡብ ሱዳን ሃገር ንኽትኸውን ድምፂ እንተተውሃበ’ውን ምሕንፃፅ ዶብን ጉዳይ ኣድመፅትን ዝምልከት ንዘይተወሰነ ተናዊሑ ቀፃሊ ወጥሪ እናፈጠረ ይርከብ።
ደቡብ ሱዳን ብዕሊ ከም ነፃ ሃገር ዝቕፅል 9 ሓምለ ንምእዋጅ ኣብ እትቀራረበሉ እቲ ስግግር ብዝግባእ ንኽፍፀም ጉዳይ ኣብየ ወሳኒ እዩ ክብሉ ኣብ ጉጅለ ዓለም ለኻዊ ቅልውላው ክኢላ ዝኾኑ ዛክ ቨርቲን ይገልፁ።
ቨርቲን ብምቕፃል ‘’ ኣብ ኣብየ ዘሎ ኩነታት ብዝሓመቐ ቁፅሪ ንህዝቢ ኣብየ ሓደጋ ክህልዎ እዩ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ ሰሜንን ደቡብን ናይ ውክልና ጎንፅታት ኣብ ካሊእ ከባቢ ከጎሃህር ይኽእል እዩ።እዚ ድማ ናይ ዝመፅእ ወርሒ ሓምለ ዝካየድ ሰላማዊ ምንፃል ደቡብ ሱዳን ኣብ ሓደጋ ዘእትን ድሕሪኡ ዝህሊ ናይክልቲአን ሃገራት ሃናፂ ርክባት ንምፍጣር ዝግበሩ ፃዕርታት ዝጎድእን እዩ ክኸውን።’’ይብሉ።
ኣብየ ንደቡብ ዝድግፉ ኣባላት ጎክ ዲንካ ናይዝተብሃለ ዓሌት መንበሪ እያ።ሰሜናዊያን ዓሌት ሚሰሪያ እውን ዝፀንሐት ናይ መግሃጫ ከባቢና ሰልዝኾነት ናትና እያ ይብሉ።
ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኣብቲ ከባቢ ብዝተልዓለ ውግእ 14 ሰባት ተቐቲሎም።ኣብ ብራስለስ ዝመደብሩ ጉጅለ ቅልውላቅ እቶም ግጭታት ንሰሜንን ደቡብን ሱዳን ናብ ዅናት ከእትወን እዩ ክብል የጠንቅቕ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ክብርን ምስጋናን ንእኡ ይኹን እሞ! ነዚ ቓል እዚ ዝተዛረበ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ምስ በላዕካዮ ንዘለዓለም ዘየጥሚ እንጌራ ሕይወት ንሱ ባዕሉ ምዃኑ ገለጸ። ሕይወት ሰብ ዚምግብ፤ እንጌራ ሕይወት ዝህብን ማዕበል ፈተናታት ሥጋ፡ ዓለምን ዲያብሎስን ኣሳጊሩ ናብ ሕይወት መሪሑ ዘእቱ ኅብስተ ሕይወት እንጌራ: ንሱ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ።
ሰብ ብፍቓዱ ዝተፈጥረ ብዕድል ውን ዝተረኽበ ስለዘይኮነ፡ ወትሩ ናይ ፈጣሪኡ መጋቢነትን ሓለዋን ረድኤትን የድልዮ። ባዕሉ ጐይታ “ብዘይ ብኣይ ሓንቲ እኳ ክትገብሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም” ከምዝበለና (ዮሐ.15፥5) ሰብ ብዘይ ፈጣሪኡ ሕይወት የብሉን። በዚ ድማ እግዚአብሔር ንሰብ ካብ ዚፈጥሮ ኣትኂዙ ንቕጽበት ዓይኒ'ውን ዝኣክል ተፈልይዎ ኣይፈልጥን። “ብእኡ ኢና እንነብርን እንወሳወስን ብእኡ ኸኣ ኢና ዘሎና” ከምዝበለ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ። (ግብ.ሓዋ.17፥26-28)
ንዅሉ ሥነ ፍጥረት ብውሕደትን ሥርዓትን ብዘይምርጻም ይምግብ። ሓዊ ንዓለም ከየንደደ፤ ወርኂ ምስ ከዋኽብቲ ከይተጋጨወ፤ ማይ ንምድሪ ከይደምሰሰ፤ እዋን ዘርእን ማእረርን፡ ክረምትን ሓጋይን፡ መዓልትን ለይትን ካብ ጊዜኡ ፍንትት ከይበለ፡ ሰዓቱን ዓመቱን ሓልዩ ዘመላልስ ሓደ መጋቢ ንሱ እግዚአብሔር እዩ።


text:
Updates
“ፖለቲካ ንየው በሎ፣ ካልእ ጕዳይካ ግበር” – ማዕዳ ዚመስል ምንእኣስ
18 Apr 2018
ሰላም ንዅሉ ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ንመንሰያት። ኣነ ርግጸኛ እየ፡ ከምዚ ንዓይ ዘጋጠመኒ ዘሎ፡ ንዓኩም ከኣ ከምኡ ዓይነት ዚመስል መልእኽትታት፡ ማዕዳ ዚመስል ምንእኣስ ይመጸኩም ይህሉ ይኸውን እዩ። ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ጕዳይ ዓድና ክንዘራረብርሉ ወይ ዘሕምመና ቀንዲ ጕዳይና ኣብ ክንዘረበሉ እንፍትን እዋን፣ “እዚ ፖለቲካ ኢዩ ንየው በሎ፣ ከይትዛረብ ፖለቲካ ካልእ ጕዳይካ ግበር” ይብሉኻ።
የግዳስ፡ ንሳቶም ፖለቲከኛታት ኪዀኑ እግዚኣብሄር ዚፈጠሮም ኰይኑ ኢዩ ዚስምዖም። ንዓና፡ንዓኹም ንኩላትኹም እንታይ ይብሉና፧ “ፖለቲካ ኣይትዛረቡ።” ፖለቲካ ከኣ ኣብዚ ግዜ’ዚ ጕዳይ ዓድና ከኣ፡ ጕዳይ ሓዳርና ኢዩ ኰይኑ ዘሎ በዚ ሎሚ። ስለዚ፡ ናተይ ርእይቶ ጥራይ ዘይኰነ፡ ለበዋ ክህቦ ዝደሊ ንዅሉ ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ግን ንመንእሰያት፤ምክንያቱ፡ ናትና ግዜ’ዩ ባዕላትና ከነመሓድሮ ዝግበኣና። ናህና ህይወት ንሕና ኢና ክንዉስኖ ዝግበኣና። ንሳቶም ግና ኣብ ቦታና ኣቲዮም ወሲኖም ጥራይ ዘይኰነ፡ ህይወትና ኣጥፊኦም ኣብዚ ኣብጺሖምና ኣለዉ።ስለዚ ሕጂ’ውን ዋላ ኣብ ስደት ኮይና ንከይንዛረበሉእዮም ኢዶም ዝሰዱልና ዘለዉ።
እወ፡ ፖለቲካ ንዛረብ ብድፍረት! እንታይ ኢዩ ፖለቲካ፧ ንዛረበሉ፣ ጕዳይ ዓድና፡ እንታይ ይኸውን ኣሎ ዓድና፧ ናበይ ኢዮም ዚመርሑዋ ዘለዉ፧ እቶም “ንሕና ኢና ንፈልጥ” ዚብሉና ዘለዉስ፡ዓድና ናበይ ገጾም ይመርሑዋ ኣለዉ፣ ናበይ ገጽና ንኸይድ ከም ዘለና፡ ንርእዮ ኣለና።ንሕና ኣበይ ኣለና፧ ሰብ ኣበይ ኣላ፧ ካብ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንእሰይ ኣብ ሱዳን ዘሎ መንእሰይ እሞ ከኣ በቲ ዚከፍአ ምረቱ ይነብር ኣሎ።ንሱ ድዩ እቲ ናቶም ፖለቲካ፧ ሰብ ኣብ ዓድና ብዘይ ፍትሒ ንመዋእሉ ይእሰር ኣሎ።ንሱ ድዩ እቲ ናቶም ፖለቲካ፧ ኣብ መንገዲ ሰሃራ ሰብ ይጠፍእ ኣሎ፤ ካብኣቶም ኪጠፍእ፣ “ካብ ምስኣቶም ብጊላነት ዝነብርሲ፡ ናብ መንገዲ ሓርነት እናኸድኩ እጥፋእ” ኢዩ ዚብል ዘሎ። ንሱ ድዩ እቲ ናቶም ፖለቲካ፧
ኣብ ዓድና ትምህርቲ ንኸይንረክብ ኣጸልሚቶሞ፣ ዓድና ብምሉኡ ዩኒቨርሲቲ ዓጽዮም፡ ኮለጃት ዓጽዮም፡ ናቶም ንዕኦም ዚመስል ኮለጃት ከፊቶም። ንሱ ድዩ ፖለቲካ፧ እታ እንኮ ከም ወዲ ሰብ ኰይንና እነተንፍሰላ ህይወትና እዉን ንዓኣ፡ ከይንዛረብ “ፖለቲካ” ኢሎሞ፧ በቲ ዚኸፍአ ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ሒዞምና። ንዓና ኣብ ሓደ ጸልማት ላምፓዲና ኣሕዲጎም፡ ኣብ ሓደ ጸልማት ሰንዲዮም ናህና ቡሶላ ኣሕዲጎም ጥፉእ ወለዶ ኢሎምና። ካብቲ ጸልማቶም ግን ወጺእና፤ እንተ ብሃሰስ ድዩ እንዳቐተሉና ድዩ፡ ወጺእና። ኣብ ስደት ኴንና ሰባት ክንከውን ንጽዕር ኣለና።
ነታ ንመዋእል ዘሕደጉና፡ ዘጥፍኡዋ ህይወትና ክንመልስ ንጽዕር ኣለና። ኣብዚ መጸኦም ከኣ ብዛዕባ ጉዳይ ዓድኩም ኣይትዛረቡ ይብሉና ኣለዉ። መን ኢዮም ንሶም፧ ንምዃኑ መን’ዮም፧ ዚዀነ ይዅን ሰብ ብዛዕባ ዓድኻ ኣይትዛረብ ዚብለካ፡ ሕልፍኻ እንታይ ኢያ እትብጽሖ ኤርትራ ንዕኡ፧ ስለዚ ንዛረብ፡ ንዛረብ፣ ግን ብሱል ዘረባ ንዛረብ፤ ፍረ ዘምጽእ ዘረባ ንዛረብ።ልዕሊ ዅሉ ግን፡ ነቲ ‘ትንፈር እምበር ጤል ኢያ’ ዚብለና ሰብ፡ካብታ ጤል ከይፈለና ንዕኡ ጐሲና ኣብ መስመርና ነትክል። ብዛዕባ ጕዳይ ዓድና ሎሚ ንዛረብ፡ሎሚ ኢዩ ግዚኡ። ምኽንያቱ፡ እታ ሎሚ ዓድና ንብላ ጽባሕ ንግሆ ኣይንረኽባን ኢና። ብኸምዚ ሒዞሞ ዘለዉ ኣካይዳ ጽባሕ ንግሆ ዓዲ የብልና ዓውዲ የብልና ኮይና ክንተርፍ ኢና ኣብ ስደት። ስለዚ ንዛረብ! ንዛረብ! ንዛረብ! ንተንትኖ።
ህይወትና እንታይ ኢዩ ዚኸውን ዘሎ፧ እንታይ ኢዩ ኸ ንዓና ዘዋጽኣና፧ ለዉጢ ብኲናት ጥራይ እዩ ዚመጽእ ዚብል ሰብ ኪኖ 1991 ይሕሰብ። ኲናት እንታይ ዓይነት ዕንወት ከም ዘምጽእ ንኤርትራዊ ዚምህሮ ዋላ ሓደ ሰብ የለን። ውጽኢት ናይ ኲናት ካባና ንላዕሊ ዚፈልጦ ምረት የለን። ብኲናት ዚመጽእ ሰላም ከኣ ነባሪ ኣይኰነን። እቲ ሓቀኛ ሰላም፡ ብሰላማዊ መንገዲ ኸ ከመይ ኢዩ፧ ምናልባት፡ ኢድካ ኣጣሚርካ ዚመጽእ ሰላም የለን ኪብሉኹም ዚኽእሉ ብዙሓት ሰባት ኪዀኑ ይኽእሉ ኢዮም።
ሎሚ ግዜ ተቐይሩ እዩ። ተክኖሎጂ እንተ ሃልዩካ፡ ኵሉ ኣብ ኢድካ ኣሎ። ሓይሊ ኣብ ሚድያ ኣሎ፤ሓይሊ ኣብ ጥምረት፣ ሓይሊ ኣብ ምስምማዕ ኣሎ። ኣብዚ ሎሚ ዘለናዮ ግዜ ንሓደ ኣብ ስርዓት ኮፍ ኢሉ ህላውነትካ ከጥፍእኣካ ዚፍትን ዘሎ ስርዓት ምናልባት ቀሊል ኣይኸውንን’ዩ። ግን ኩሉ ግዜ መንገዲ ኣሎ። ስለዚ ኣይፋል ንኲናት! ድምጽና ግን ሎሚ ነስምዕ፤ ድምጽና ሎሚ ነስምዕ፡ “ይኣክል! ይኣክል!” ንበል። ፖለቲካ ንዛረብ፡ፖለቲካ ሕይወትና ኢዩ። ሓረስቶት፡ ነጋዶ ኣጥፊኦሞም፤ መማህራን ኣጥፊኦሞም፤ ሓካይም ኣጥፊኦሞም፤ ተመሃሮ ኣጥፊኦሞም። ሕጂ ከኣ ንሓረስቶት ኣቲዮሞም ኣለዉ። ስለዚ ህዝቢ እንታይ ኢዩ ኪበልዕ፧ ጥፍኣት ምዃኑ እዝስ ንመን ኪጠፍኦ ይኽእል፧ የጥፉኡና ከም ዘለዉ ይርደኣኩም ኣሎ ዲዩ፧ የዕርቡና ከም ዘለዉ ይርደኣኩም ኣሎ ድዩ፧
ሰብ ጌርና!
ሰብ ጌርና ከም ዘለና ይርደኣና ኣሎ ዲዩ፧
ሰብ ጌርና ከም ዘለና ይርደእና ኣሎ ዲዩ፧
ንኤርትራ እሓመላ እየ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ተቓሊሰሉ እየ፣ ዚብል ከምዚ ዓይነት ኣካይዳ ኣይከይድን ኢዩ። ድሕሪ ህይወትካ ምጥፋእ ህይወት የለን። ሃገር የላን። ንስኻ ዘይትኸብረሉ፡ ኣነ ዘይኸብረሉ ሃገር፡ ሃገር ኣይኰነን። ሃገር ማለት ኣነን ንስኹምን ኢዩ። ንሕና ዘይንኸብረሉ፡ ንሕና ዘይንነብረሉ፡ ህይወትና ዘጥፋኣሉ ዓዲ እንተ ኰይኑ ዓዲ ኣይኰነን። ስለዚ፡ እታ ንሕና እንሓልማ ዓዲ ንመስርት። እታ ንሕና ክትኰነልና እንደሊ ዘለና፡ ንዓና ጥራይ ዘይኰነ ንምሉእ ንብሕጂ ዚመጽእ ወለዶታት ሰላም ከውህበና ዚኽእል ሓሳብ ሕጂ ንጀምሮ። ግን፡ ብኣና ንጀምሮ። ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ፡ ልዕሊ ዅሉ ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ ከኣ ራእይ ይሃስወና።
ሰባት ኣይነነኣእስ፤ ክብሪ ሰባት ኣይንግፈፍ፤ ክብሪ ኣለና። ምጽራፍ መግለጺ ናይ ስልጡን ወለዶ ኣይኰነን። ስለዚ፡ ወለዶና ጥፉኣት እንድዮም ዚብሉና ዘለዉ፣ ንሕና ጥፉኣት ኣይኰንናን። ከጥፉኡና እንዲዮም ፈቲኖም፡ ከምቲ ዝበልኩኹም፡ ኣብ ጸልማት ኣእቲዮም ቡሶላና ኣሕዲጎም፣ ኣንፈትና ከይንፈልጥ፡ ካብ ጸልማት ከይንወጽእ፡ ላምፓዲናና ኣሕዲጎም ኢዮም ጥፉኣት ወለዶ ኢሎምና። ንሕና ግን ካብቲ ጸልማት ዓዘቕቲ ናቶም ወጺእና ኢና። እንተ ብጥይት እናተሳሓትና፣ እንተ ብጨወይቲ እናተጨወና፣ ናብቲ ንኣምነሉ ሓርነት ኣለዎ ንብሎ ዓለም በጺሕና ኣለና። ሕጂ ኣብ ሓርነት ከለኻ’ኸ ነጽቅጥ ዶ፧ እቲ ዘጽቅጥ ከጽቅጥ ኢዩ። ‘ዝብኢ ይበልዓካ ኣሎ’ ኢሎሞ፡ ‘ኖ ብእግረይ ኢዩ ጀሚሩ ዘሎ፡ ኣብ ርእሰይ ኣይበጽሐን’ ኢሉ መሊሱሎም ይበሃል። ስለዚ እግርና ሓሊፉ፡ ሰለፍና ወዲኡስ፡ ናብ ርእስና ኢዩ ዚመጽእ ዘሎ ።
እሞ ኸ ድኣ፡ ንጥፋእ ዶ’በኣ ኣቢልና፧ ሃገርን ዓውድን ዘይብልና ንዅን፧ ከምዞም ጂፕሲ ዚበሃሉ፧ መሳኪን ህዝቢ ጽባሕ ንግሆ መደንገጽ ዓለም ዶ ንዅን፧ ‘ኣየ እዞም ኤርትራውያን ዚበሃሉ ዚነበሩ ብሕመቖም ዚጠፍኡ ህዝቢ’ ዶ ንበሃል፧ ኣይመስለንን! እቶም ንጽሕፍ ንጽሓፍ፤ ነንብብ ነንብብ፤ ንመሃር ንመሃር፤ ጽባሕ ንግሆ እታ ሃገር ሃገር መታን ክንገብራ። ነቲ ህዝቢ ‘ህዝቢ ኢኻ’ ኢልና ክብሩ ክንመልሰሉ። ንመሃር፡ ንመሃር፡ ንጽዓር ልዕሊ ዅሉ ከኣ ንከባበር። እቶም ‘ጥፉኣት ወለዶ’ ጥፉኣት ከምዘይኰንና ብዅሉ ኢዮም ዚልክዑና ዘለዉ። ኵሉዩ ኣንጻርና ተበጊሱ ዘሎ። ዋላ እቶም ገለ ስድራና ትብሎም፡ ኣሕዋትና ንብሎም እውን ‘ጥፉኣት ውለዶ’ እናበሉ ኣብ ገጽና ይድርጕሑልና ኣለዉ። ንሕና ጥፉኣት ይኰናን። ጥፉኣት ክንከውን እንተዄንና ግን ኣፍና ንተዓበስ። ኣፍና ተዓቢስና ከም ገረብ ንንበር እንተዀነ፡ እወ ጥፉኣት ወለዶ ኢና ክንከውን።
ስለዚ ግዜኡ ኢዩ ክንመርጽ። ጥፉእ ዲኻ፧ ጥፍእቲ ዲኺ፧ ጥፉእ ዲየ፧ ጥፉኣት ወለዶ ዲና፧ መልሲ ኣብ ተግባርናን መልሓስናን ኢዩ ዘሎ። ኣነ ጥፉእ ወለዶ ኣይኰንኩን፣ ነቲ ወለዶይ ከይጠፍእ ከኣኒ ዝከኣል ክጽዕር እየ ሂወተይ። ንስኹም ከ፧ ሃየ ምስ ነብስና ንመራመር፣ ምስ ነብስኹም ተመራመሩ፣ ምስ ነብስኺ ተመራመሪ፣ ምስ ነብስኻ ተመራመር። ብዛዕባ ጕዳይና ንዛረብ፣ ምኽንያቱ፡ ኣብ ምዝራብ ኵሉ ግዜ መፍትሒ ኣሎ፤ ኣብ ስቕታ ግን ስቕታ ኢዩ። ስቕታ ሕሱም እዩ። ኣብ ስቕታ ዘልማ ኢዩ ዘሎ። ኣብ ስቕታ ጥፍኣት ኢዩ ዘሎ።
ሂወት ከም ጸወታ ዳማ ኣብ ክፉት ጣውላ
-
TRASH, tel tp those who programmed to say so!!


text:
ሓደ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛ ሪኢዮተ ኣለሙ ንዝወሰኖ ፍርድን ቅፅዓትን ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ብኽፋል ስዒሩዎ።ሪኢዮተ ኣለሙን ኣቡኣን ብውሳነ እቲ ቤት ፍርዲ ሕጉሳት ኣይኮኑን፡ጥርዓኖም ናብ መጋባእያ ሰበር ሰማዒ ከምዝውስድዎ’ውን ወሲኖም ኣለው።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ቅድሚ ኣዋርሕ ኣብ ልዕሊ ሪኢዮተ ኣለሙ ናይ 14 ዓመታት ፅኑዕ ማእሰርትን ናይ 33 ሽሕ ቕርሺ መቕፃዕትን ፈሪዱ ነይሩ።
ሪኢዮተ ኣለሙ ነቲ ፍርዲ ብምቅዋም ንፌደራል ጠቓላሊ ቤት ፍርዲ ብዘቕረበቶ ይግባይ እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ጉዳይ ኣፃሪዩ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብዝሃቦ ውሳነ ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊኣ ካብዘቕረቦም ሰለስተ ክስታት ነቶም ክልተ ውዱቕ ብምግባር ብሓደ ጥራሕ ገበነኛ ኢሉዎ ኣሎ።
በዚ መሰረት ቅድም ክብል ኣብ ልዕሊኣ ዝተውሃበ ናይ 14 ዓመታት ፅኑዕ ማእሰርቲ ናብ ሓሙሽተ ዓመት ማእሰርቲ ኣትሒቱዎ ኣሎ።ወ/ሪት ሪኢዮተ ኣለሙ በቲ ውሳነ ከምዘይተሓጎሰት ወላዲኣ ኣቶ ኣለሙ ጌበቦ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ሪኢዮት ኣለሙን ካልኦት ኣርባዕተ ሰባትን ዝተኸሰስሉሞ ናይ ገበን ተግባራት ንሕገ መንግስትን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ብሓይልን ብሽብርን ንምንጋዕን ንምፍራስን ብምንቅስቓስ፡ኣብ ናይ ሽብር ውድብ ብምስታፍን ንተግባር ሽብር ሓገዝ ብምሃብን ዝብሉ ነይሮም።እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ልዕሊ ሪኢዮት ኣለሙ ዘፅንዖ ውሳነ ንተጋብር ሽብር ሓገዝ ምሃብ ዝብል ገበን ጥራሕ እዩ።
ብዛዕባ እቲ ናይ ገንዘብ መቕፃዕቲ እቲ ጠቓላሊ ቤት ፍዲ ዝበሎ ነገር የለን።ብመሰረት ኣረዳድኣ ኣቶ ኣለሙ ግን እቲ ቤት ድርዲ ዝሃቦ ናይ ገንዘብ መቕፃዕቲ ውዱቕ ካብዝገበሮም ክልተ ገበናት በቲ ሓደ ስለዝነበረ እቲ ናይ ገንዘብ መቕፃዕቲ ድማ በዚ መሰረት ውዱቕ ኮይኑ ክብሃል ይኽእል እዩ ኢሎም።
ሎሚ’ውን እንተኾነ ጛሎም ዋላ ሓደ ተግባር ገበን ኣይፈፀመትን ኢሎም ኣቶ ኣለሙ።ስለዝኾነ ድማ እቲ ጉዳይ ናብ መጋባእያ ሰማዒ ሰበር ጥርዓን ከምዘቕርቡ ኣረጋጊፆም ኣለው።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ንኣኻ ገዛ ንእትደሊ እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ባዕልና ገዛ ኣይነከፋፍልን ግን ብመገዲ ናይ ኣባይቲ መራኸቢ ባዕልኻ መንበሪ ኣባይቲ ክትደሊ ትኽእል።
ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ዝካረ ኣባይቲ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቡሮስ ናይ ማሕበራውን ብሔርን ባህልን ብዝሒ ንቕድሚት ዘሰጉማ ከተማ እያ። ኣብቲ ቦታ ዚዝረባ ቋንቋታት ንምጥቃስ፣ ፊንላንድ፡ ዓረብ፡ ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ኩርድ፡ ዳሪ፡ ታይላንድ፡ ኣልባንያ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮሻ፡ ወዘተ. ሽወደን ሓሙሽተ ውሁዳን ብሔራትን ቋንቋታትን ኣለዋ። ንሳቶም ከኣ፡ ኣይሁድ፡ ሮማ፡ ሳመር፡ ፊንላንድን ቶርነዳሊንጋርን እዮም።
Borås regionens etableringscenter (BREC)
ናይ ቡሮስ ዞባ መጣየሲ ማእከል (BREC) ኣብ ሽድሽተ ኮምዩናት ንምቕባል ስደተኛታት ይሰርሕ፤ ቡሮስ፡ ቦልቢግድ፡ ማርክ፡ ትራነሞ፡ ኡልሪሰሃምንን ቮርጎርዳን። ብዛዕባ
arbetslivsförvaltningተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ቡሮስ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ነዚኣተን ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ትረኽበን፡ ካብአን ድማ ምስቲ ዝንባለኻ ዝኸዳ ክትመርጽ ትኽእል።
ኣብ ቡሮስ ብዙሓት ውድባትውን ኣለዋ፡ ካባታተን ገለ ንምጥቃስ፡
ቀዪሕ መስቀል፡ KFR-Kyrka ናይ ስደተኛታት ኣማኽሪ፡
Rädda Barnen ከምኡውን እተፈላለየ ማሕበራዊ ንጥፈታት (ናይ ስፖርትን ባህልን ዓድን ማሕበራት) ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቡሮስ ኣብቲ ህዝቢ ዝበዝሖ ናይ ቨስትስቨርየ ዞባ ትርከብ። ኣብ ውሽጢ ናይ 100 ኪ/መ ራድዩስ 1.5 ሚልዮን ህዝቢ ይቕመጥ። እታ 106,000 ተቐማጦ ዘለዋ ቡሮስ ናይ ሽወደን መበል 13 ዝዓበየት ኮምዩን እያ። ኣብቲ ኮምዩን ብዘያካ እታ ቀንዲ ከተማ ዝኾነት ቡሮስ፡ ካልኦት 20 ከተማታት ኣለዋ። እተን ዝዓበያ፡ ዳልሾፉሽ፡ ፍሪስታ፡ ሳንዳረድን ቪስካፉሽን እየን። ኣብቲ ዞባ እንታይ ከም ዚርከብ ንምፍላጥ ኣብቲ
ናይ ቡሮስ ከተማ ወብሳይት ረአ።
ኣብኡ ኣስታት 600 ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ 14 ደጋዊ መዘናግዒ ቦታታት፡ 70 ኪሎመተር ብሩህ መገዲ፡ መሐምበሲ፡ ናይ ተኒስ ሜዳ፡ 15 ናይ ዕረፍቲ ግዜ መዘናግዒ፡ ናይ ጎልፍ ሜዳ ከምኡውን ናይ ሞቶ ስታድዩም ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ከተማ ቡሮስ ኣስታት 90 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት፡ 20 መውዓሊ ስድራቤት፡ 41 ከኣ መባእታ ኣብያተትምህርቲ የመሓደር። ኣብ ቡሮስ ኣስታት 40 ናይ ዕረፍቲ ግዜ ቤት። እዚ ከኣ መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ናይ መባእታ ቤትትምህርቲ ህንጻ እተተሓሓዘ እዩ። ብዘይካተን ኮሙናውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ኣብያተትምህርትን፡ ትሽዓተ ፍሉያት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ ክልተ ካባታተን ድማ ብሕታውያን እየን።
ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ፡ ንወለድን ህጻናትን ወለንታዊ እዩ፡ ነቲ ኮምዩን ግን ግዴታዊ እዩ። ደቂ 6 ዓመት ኣብ መንጎ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስን መደበኛ ቤትትምህርትን ኪመርጹ ይኽእሉ። ናይ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ ካሪኩሉም ልክዕ ከም ማንም መባእታ ቤትትምህርቲ እዩ። እቲ ህጻን ኣብ ሰሙን 15 ሰዓታት ይምሃር። እቲ ዘይክፈሎ ትምህርቲ፡ ኣብ መንጎ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስን መደበኛ ቤትትምህርትን ንዘሎ ኣገባብ ኣመሃህራ ሓባራዊ ይገብሮ። እቲ ስልጠና በተን ስለስተ ክፍልታ ከተማ ቡሮስ እዩ ዚዳሎ።
ኣብዚ ኣንብብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብቲ
ናይ ቡሮስ ወብሳይት፡ ብዛዕባቲ ኣብ ከተማ ቡሮስ ንህጻናትን መንእሰያትን ዓበይትን ዚውሃብ ትምህርቲ ምሉእ ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብ ቡሮስ እተፈላለየ መደባት ዘለዎ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፕሮግራማት ዘቕርባ ሓሙሽተ ኮሙናውያን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ንተምሃሮ ናይ ምርጫታት ተኽእሎታት ዘለዎ መዳለዊ ኮለጅን ናብ ሞያ ዘተኮረን ስልጠና ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሞያ ስልጠና፡ ምስ ናይ ሹሀራድ ቁጠባዊ ትምህርቲ ዝተኣሳሰረ ናይ ምምህርና ስልጠናውን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ንናይ ወጻኢ ምሁራን ሓጺር መገዲ KOVA
ንስራሕ እቲ ዝሓጸረ መገዲ ወይ ኮርታ ቨገን ውሰድ። ኮርታ ቨገን ንኣኻ ናይ ወጻኢ ድሕረባይታ ዘሎካን ኣብ ናይ ወጻኢ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ሰለስተ ዓመት እተመሃርካን ኣብ ቤትጽሕፈት ዕዮ ከም ደላይ ስራሕ እተመዝገብካን ዝዓለመ ትምህርቲ እዩ። እቲ ኣብ ናይ ቡሮስ ኮለጅ ዚውሃብ ትምህርቲ ብተልእኾ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ንዕዳጋ ስራሕ ዝዓለመ እዩ። ናይቲ ትምህርቲ ዕላማ፡ እቲ እትደልዮ ስራሕ ምስቲ ኣብ ሃገርካ ዝቐሰምካዮ ትምህርቲ ወይ ሞያ ዚሰማማዕ ከም ዚኸውን ንምግባር እዩ።
ሽወደን ንወጻእተኛታት ምሁራን
ሽወደን ንወጻእተኛታት ወይ ኤስኤፍኢ፡ ነቶም ኣካደምያዊ ትምህርቲ ዘለዎም ስደተኛታት ዝዓለመ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብጽዑቕ መገዲ እዩ ዚካየድ፡ ብምትሕብባር ናይ ከተማ ቡሮስ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይትን ቤትጽሕፈት ዕዮን ድማ ኣብ ተግባር ይውዕል። ናይ ምቕባል ቦታታት፡ ናይ ቡሮስን ሹሀራድን ከባቢታት እዩ።
Centrum för flerspråkigt lärande, CFL
CFL,
Centrum för flerspråkigt lärandeንመባእታን ንካልኣይ ደረጃን ተምሃሮ ዝዓለመ ሓባራዊ ናይ ከተማ ቡሮስ ቤትትምህርታዊ ውድብ እዩ። CFL ንሓደስቲ መጻእቲ ተመሃሮ ዚቕበልን ዚምዝግብን ብቓንቋ ኣደ ዚምህርን ትምህርታዊ መምርሒ ዚህብን እዩ። ዕላማ CFL ኩሉ ሓዲስ መጻኢ ተምሃራይ፡ ሪፖርት ምስ መጸና ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ኣብ ክላስ ኣትዩ ኮፍ ከም ዚብል ንምግባር እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቡሮስን ኸነን
Södra Älvsborgs Sjukhus, SÄS ይርከብ። ንሱ ካብተን ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ዞባ ኣርባዕተ ጉጅለ ሆስፒታላት ሓደ እዩ። ኣብቲ ሆስፒታልና ክኢላታት ዘለዎ ናይ ወረዳ ክንክን ጥዕናን ብዞባዊ ክንክን ጥዕና ዚምራሕ ናይ ቱሞርን ጨረርን ሕክምናን ኣሎ።
ኣብ ቡሮስ ብዙሕ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ
Närhälsanተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ንኣገልግሎት ትርጉም ብመገዲ
Tolkförmedling Västትረኽቦ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቡሮስ ግሩም መራኸቢታት ዘለዋ ሰሓቢት መንበሪ ከተማ እያ። ጥሙር ናይ ባቡር መራኸቢታት ብምህላዋ ኣብ ከባቢ ቦታታት ናብ ትምህርትን ስራሕን በጺሕካ ምምላስ ተኽእሎታት ኣሎ፡ ንኣብነት ናብ ዮተቦሪ።
ኣብ ቨስትራ ዮታላንድን ኣብ ቡሮስ ኮምዩንን
Västtrafik ንሓባራዊ ጕዕዞ ይቆጻጸር። ኣብ ዮተቦሪን ቨስትስቨርየን፡ ኣውቶቡሳን ባቡርን ናይ ከተማ ባቡራትን መርከባትን ይንቀሳቐሱ።
ናይ ቡሮስ ስትራተጅያዊ ቦታ ንብዙሓት ዋኒናት ከም ዝመርጻኣ ይገብራ። ቡሮስ ንኣርባዕተ ሃገራውያን ጽርግያታት መራኸቢት እያ፡ ንኣብነት ቀንዲ ጽርግያ ዮተቦርን ስቶክሆልምን። ናብ ኣርባዕተ ሸነኻት ዚኸይድ መገዲ ባቡር ድማ ኣሎ። በታ X2000 ንስቶክሆልም ሰለስተ ሰዓታት ይወስድ። ብማኪና ናይ 30 ደቒቕ ጕዕዞ ርሒቑ ድማ ናይ ላንድቨተር ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቡሮስ ኣስታት 10,000 ሰባት ኣብ 248 እተፈላለየ ሞያታት ይሰርሑ። እዚ ከኣ ንቡሮስ ዝዓበየ ናይ ስራሕ ቦታ ይገብሮ። ብዛዕባቲ ኮምዩን ከም ወሃብ ስራሕን ምስ ናይ ዕዳጋ ስራሕ ፖሊሲታት ርክባትናን ክፉት ናይ ቦታ ስራሕናን ንዚምልከት ሓበሬታ ኣብቲ
ናይ ከተማ ቡሮስ ወብሳይት ይርከብ።
ቡሮስ ናይ ቅድን ንግድን ማእከል እያ፡ ጥንታዊ ናይ ዓለባ ፋብሪካ ድማ ኣለዋ። ኣብዚ ግዜዚ ናይ ዓለባ ቅድን ምዕባለን ንግድን ማእከል እያ። ብዙሓት ናይ ቅድን ሞዳን ዋኒናት ቀንዲ ኣብያተጽሕፈተን ኣብ ቡሮስ እዩ፡ ከም Hemtex, Gina Tricot, SVEA ከምኡውን 8848 Altitude። ብዘይካዚውን ምስናዕን ኤለክትሮኒክስን ክፋላት ናይ ቡሮስ ኢንዱስትሪ እዩ። ኣብዚ ከም Ericsson, Volvo Bussar ከምኡውን Parker Hannifin ዝኣመሰላ ዓበይቲ ዋኒናት ይርከባ።
ከተማና ንኽትምዕብል ግሩም ቢዚነሳዊ ሃዋህው ምህላው ኣገዳሲ እዩ። መታን ዋኒናትና ኪምዕብላን፡ መታን ኢንፕረዛነትን ቢዚነስን ሓደስቲ ዋኒናትን ወፍርን ናብ ቡሮስ ኪሰሓብ፡ ግሩም ቅድመኩነታት ክንፈጥር ኢና።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 5 መስከረም 2017 ዓ.ም. ብምኽንያት ኣብ ኮሎምቢያ ዝፍጽምዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ናብ ኮሎምቢያ እትርከብ ካቶሊካዊ ቤተ ክርስቲያን ናይ ምስማዐ-ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
ከም ናይ ሰላምን ተስፋን ነጋዲ ናባኹም እነቅል። ምሳኹም ሓቢረ ኣብ ጐይታ ዘሎና እምነት ንምቕዳስን ካብቲ ናይ ፍቕርን ስራሕን ንውህደትን ሰላምን ጽኑዕ ድላይኩምን ህርኩት ጻዕርኹምን ንኽመሃር ንምብጻሕኩም ክነቅል እየ ቢሎም ናይቲ ሓዋርያዊ ዑደት መርሕ ቃል ቀዳማይ ስጉምቲ ካባና ይንቀል ዝብል ምዃኑ ቅዱስነቶም ኣብ መልእኽቶም ጠቒሶም፥ ሕውነት ንምሕናጽ መታን ክንክእል ድልድል ነቑም፡ ሓደስቲ ናይ ሰላም ከይድታት ንፍጠር ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመልክት።
ቅዱስ ኣቦና እቲ ብግምት ክሳብ 260 ሺሕ ሕይወት ንሞት ዝዳረገን ልዕሊ 60 ሺሕ ዝግመቱ ሃለዋቶም ዘጥፍኤን 7 ሚልዮን ዝግመቱ ንስደትን ምዝብልናን ኣብ ዝዳረገ ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ዘቑጸረ ኲናት ሓድሕድ ብስምምዕ ሰላም ከብቅዕ ብዙሕ ከምዝጸዓሩን ቅድሚ ዓሰርተ ወርሒ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃቫና ብስምምዕ ሰላም ደው ከምዝበለ ክዝከረ እንከሎ፥ ኮሎምቢያ ከይተሓለለት ሰላም ሃረር እትብሎ ኩነት እዩ። ወትሩ ብምጥርጣር ከም ጸላእቲ ብዘይምጥምማት ሕውነታዊ መንፈስ ብሓባር ብምንባር ደለይቲ ሰላም ንኹን። ሰላም ናይቲ ዘፍቅረና እግዚአብሔር ደቂ ምዃንና የዘኻኽረና።
ኮሎምቢያ ሰላምን ውህደታዊ ስምምዕ ዝነግሰላ ናይ ሕውነት ሃገር ክትከውን መታን ከይተሓለሉ ብጽንዓት ዝተግሁ ናይታ ሃገር ዜጋታት ንዘርእይዎ ህርኩት ጻዕሪ ግቡእ ኣፍልጦ ብምሃብ ቤተ ክርስቲያን ብወገና ኩሉ ምስ ጐይታ ክዕረቕን እዚ ዓይነት ዕርቂ ብምንቕቓሕ ጥራሕ ዘይኰነ እቲ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ልዕሊ ተፈጥሮ ጭካኔ ብዝተመልኦ መገዲ ዝፍጽሞ ግብረ ምዝመዛ ኣወጊዱ ምስ ተፈጥሮ እውን ክዕረቕ ተነቓቕሕ ቢሎም ብሰላም የራኽበና እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቶም ከምዘጠቓለሉ መግለጺ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ሕትመትን ኣፍሊጡ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስ ኣቦና ቅድሚ ሓዋርያዊ መገሻኦም ከምቲ ልሙድ ሮማ ናብ ዝርከብ ቅድስተ ማርያም ዓባይ ባዚሊካ ዝፍጽምዎ መንፈሳዊ ንግደት ቅድሚ ናብ ኮሎምቢያ ምንቃሎም ብድሮኡ መንፈሳዊ ንገደት ፈጺሞም ኣብ ቅድሚ Salus Populi Romani - ናይ ሮማውያን ዋሕስ ኣብ እተሰምየ ቅድሚ ቅዱስ ምስሊ እኖ ማርያም ፊት ተንበርኪኾም ናይ ኮሎምቢያ ሓዋርያዊ መገሻኦምን ሕዝቢ ኮሎምቢያን ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ንዘሰንይዎም ኮሎም ንቅድስቲ ድንግል ማርያም ከምዘወከፉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ዕለት 5 መሰክረም 2017 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ከምቲ ልሙድ በቲ ኣብ ትዊተር ብዘሎ @Pontifex ብዝብል ኣድራሻኦም ኣቢሎም እውን፥ ፍቱዋተይ ሓደራ ስለይን ስለ እቲ ሰላም ምልክታኡ ዝገበረ ዝፍሞ ሓዋርያዊ መገሻንይ ጸልዩ” ዝብል መልእኽቲ ከምዝፈነዉ ኣመልኪቱ።
ክቡራትን ክቡራንን ሰማዕትና እዚ ትከታተልዎ ዘለኹም ራዲዮ ቫቲካን መደብ ቋንቋ ትግርይና እዩ።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ታሪኽ ንኮሎምቢያ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዘካየዱ ሳልሳይ ር..ሊ.ጳጳስን ቀዳማይ ተወላዲ ላቲን ኣመሪካን እዮም ዝበለ ናይ ቅድስቲ መንበር መግለጺ፡ ር.ሊ.ጳ. ብፁዕ ጳውሎስ ሻድሻይ ካብ ዕለት 22 ነሓሰ ክሳብ ዕለት 25 ነሓሰ 1968 ዓ.ም. ኣብ ኮሎምቢያ ሓዋያርያዊ ምብጻሕ ዘካየዱ ቀዳማይ ር.ሊ.ጳ. ክዀኑ እንከለዉ ካልእይ ድማ ኣብታ ሃገር ካብ ዕለት 1 ሓምለ ክሳብ ዕለት 8 ሓምለ 1986 ዓ.ም. ሓዋርያዊ መገሻ ዘካየዱ ር.ሊ.ጳ. ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ምዃኖም ኣስዒቡ የመልክት።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ኮሎምቢያ ዕለት 6 መሰከረም 2017 ዓ.ም. ምንቃሎም ነተን ናይ በረራ ዶባተን ንዘቋርጹለን ሃገራት፥ ንናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ማታረላን፡ ንናይ ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ኤማኑኤል ማክሮን ንናይ ስፐይን ንጉስ ፊሊፐ ሻድሻይን ንናይ ፖርቱጋል ርእሰ ብሔር ማርቸሎ ረበሎ ደ ሱሳን ንናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ዶናልድ ትራምፕን ንናይ ባርባዶስ ጠቕላሊ ኣመሓዳሪ ፊሊፕ ግረቨስን ግረናዳ ጠቕላሊ ኣመሓዳሪ ቸቺለ ላ ግረናዳን ንናይ ቨነዝዋላን ርእሰ ብሔር ኒኮላስ ማዱሮ ናይ ተለግራም መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽታት ተለግራም ድማ ነተን ዝተገልጻ ሃገራትን ሕዝብታት ኣብ ጸሎትም ህልዋት ምዃነን ብምርግጋጽ ናይ ነፍሲ ወከፍ እተን ሃገራት ህልው ኩነት ኣማእኪሎም ድማ ምዕባለን ሰላምን ፍትሕን ምትሕብባርን ዝብሉ ክቡራት ዋጋታት ከምዘቃለሑ ካብ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ክቡራትን ክቡራንን ሰማዕትና እምበአር ከስ ምስታ ቅዱስነቶም ምብጻሕ ዘካይዱላ ዘለዉ ሃገረ ኮሎምቢያ ርእሰ ከተማ ከነላልየኩም፥
ቦጎታ ወግዓዊ ስማ ሳንታ ፈ ደ ቦጎታ ክኸውን እንከሎ ልምዕቲ ስፍራን ቅድመ ኮሎምቢያ ዝበሃሉ ኢንዶስ ሙይስካ ባህልታት ይንበረለን ብዝነበሩ ጎቦታት ዝተኸበትን ዕለት 6 ነሓሰ 1538 ዓ.ም. ብወራሪ ተወላዲ ስፐይን ጎንዛሎ ኺመነዝ ደ ኵወሳዳ ዝተመስረተትን በደቀባት ኢንዶስ ባካታ ተባህላ ትጽዋዕ ዝነበረት እውን ክትከውን እንከላ፡ ስለ ክብሪ 12 ደቀመዝሙርቲ ብዓሰርተ ክልተ ኣጓዱ ዝተኸበትን ዕለት 27 ሐምለ 1540 ዓ.ም. ሓው ዶሚንጎ ደ ላስ ካሳስ ቀዳማይ መስዋዕተ ቅዳሴ ዘዕረገላ ቤተ ክርስቲያን ዝማእከለትን ናይ ስፐይን ልዑል ካርሎ ሓምሻይ ሳንታ ፈ ዝብል ስም ከምእተሓወሳ ይንገር።
ድሕሪ ሰለስተ ዘመን ልክዕ ድሕሪ ካብ መግዛእት ስፐይን ኣብ 1819 ዓ.ም. ናጽነት ኮሎምቢያ በቲ ናይ ቀደም ስማ ሙይስካ ቦጎታ ዝብል ስም ክትጽዋዕ ተገይሩን፡ ካብ 1717 ዓ.ም. ኣትሒዛ ናይ ሓዳስ ግራናዳ ርእሰ ከተማ ክይና ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 1830 ዓ./ም. ድማ ናይ ዓባይ ኰሎምቢያ ርእሰ ከተማ ኰይናን ድሓር እታ ዓባይ ኮሎምቢያ ድማ ኤኳዶርን ቨነዝዋላን ኮሎምቢያን ድሓር እውን ኣብ 1903 ዓ.ም. ናጻ ናብ ዝኾነት ፓናማን ናብ ዝበሃላ ሃገራት ከምእተኸፍለት ናይ ኮሎምቢያ ናይ ታሪኽ ማህደር የረጋግጽ።
ኣብ ዕለት 22 መጋቢት 1564 ዓ.ም. ሜጥሮፖሊታ ንምዃን ዝበቕዔት ርእሰ ሰበኻ ቦጎታ ኣብዚ እዋን’ዚ 4.486.980 ተቐማጦ እትሓቁፍን ካብዚኣቶም ድማ እቶም 3.866.879 ካቶሊክ ምእመናን ከምዝኾኑን ብጠቕላላ 279 ቁምስናታትን 443 ኣቢያተ ክርስቲያንን 380 ካህናትን 481 ናይ ሰበኻ ካህናትን 138 ቀወምቲ ዲያቆናትን 90 ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን 1.011 ኣባላት ገዳማውያን ማሕበራትን 1.497 ናይ ዝተፈላለያ ደናግል ማሕበር አባላትን 546 ናይ ካቶልካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣቢያተ ትምህርትን 237 ናይ ግብረ ሰናይ ማእከላንትን ዝርከብዋን 41.850 ዜጋታ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምስጢረ ጥምቀት ዝተቐበሉላ ሰበኻ ብብፁዕ ካርዲናል ሩበን ሳላዛር ጎመዝ ሊቀ ጵጵስና ትምራሕ ምዃና ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግልጺ የመልክት።
ሓጺር ታሪኽ ኑንዚያቱራ (መንበረ ሓዋርያዊ ልኡኽ)
ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ ኣብ ቦጎታ ኣብቲ ናይ ካቶሊክ መንበረ ጥበብን ከምኡ እውን ናይ ኮሎምቢያ ናይ ራዲዮን ቴለቪዥንን ብሔራዊ ማእከልን ዝተፈላለዩ ናይ መንግስቲ ሚኒስትራዊ ኣባይቲ ጽሕፈትን ኣብ ዝርከበሉ ብዙሕ ተቐማጦ ዘለዎ ክፍለ ከተማ ተኡሳኲይሎ ዝቖመ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ቦጎታ ብጠቕላላ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ዘጠቓልል 200 ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ኣለዉ።
ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡኽ ኣብ ኮሎምቢያ ናይ ቪቶሪያና ሰበኻ ስዩም ጳጳስ ኮይኖም ካብ ዕለት 22 ለካቲት 2013 ዓ.ም. ዝተሾሙ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኤቶረ ባለስትረሮ ክኾኑ እንከለዉ፡ ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ መንግስቲ ሃገረ ኮሎምቢያ ልኡኽ ድማ ጉሌርሞ ለዮነ ኤስኮባር ሄራን ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ክቡር ርእሰ ብሔር
ክቡራትን ክቡራንን ኣባላት መንግስቲ ሪፓብሊካዊት ኮሎምቢያን ልኡካነ መንግስታትን
ሰበ ስልጣናትን
ክቡራትን ክቡራንን
ንርእሰ ብሔር ኮሎምቢያ ዶክተር ዅዋን ማኑኤል ሳንቶስ ልባዊ ሰላምታይ ብምቕራብ ኮሎምቢያ ኣብ እትርከበሉ ታሪኻዊ እዋን ኣብ ኮሎምቢያ ምብጻሕ ንኸካይድ ስለ ዝዓደምኩምኒ አመስግን። ንኹላትንኩም ኣብዚ ንእትርከቡ ልኡካነ መንግስታት ሰላምታይ አቕርብ። ናይ ሕዝባውያን ተቛማት ወከልትን ንመላእ ህዝቢ ኮሎምቢያ ውዕዉዕ ሰላምታይ አቕርብ።
ቅድመይ ናይ ዝሓለፉ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ብፁዕ ጳውሎስ ሻድሻይን ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማውን ኣሰር ስዒበ እየ ናብ ኰሎምቢያ ዝመጻእኩ ከምኣቶም ኣነ ምስ ኮሎምቢያውያን ኣሕዋተይ ናይ እምነት ጸጋ ንኽቋደስ ኣብዚ እርከብን….
ብእምነትን ተስፋን ጥራሕ እዩ ናይ ጉዕዞ ጽንኩር ኩነት ዝስገርን ሓንቲ ሃገር ዓደቦን ናይ ኵሉ ኮሎምቢያዊ ቤት እትኸውን።
ኮሎምቢያ ብዝተፈላለየ ኣገባብብ ዝተባርከት ሃገር እያ። ተፈጥሮኣውን መልክዓ ምድራውን ጽባቔኣ ኩሉ፡ ኣብ ዓለም ብብዝሓ ሕይወት ብኻልእይ ደረጃ ተፈላጥነት ዘለዋ ብምዃና ነዚ ርኢኻ ብምድናቕ ድማ “እግዚኣብሔር ክንደይ ሰናይ ምዃኑ” (መዝ. 33.9) ተረጋግጽን ሰናይ እዩ እውን ትብል። … ሃገረ ኮሎምቢያ ብትዕድላት እግዚኣብሔር እዚያ ሃብታም ብናይ ሕዝባ ዓይነተይና ሰብኣውነት ጽንዓትን ትብዓትን ዝተዓደለት እያ።
… እዚ ዘካይዶ ርክብ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ነቲ ኣብ ኮሎምቢያ ዝነበረ ብረታዊ ዓመጽ ንምውጋድ ናይ ዕርቅን ሰላምን መገዲ ኣብ ምድላይ ንዝተገብረ ዘይሕለል ጻዕሪ ቀሪበ ከድንቕ ዕድል ኰይኑኒ ኣሎ። ኣብ ናይ ሓባር ሰላም ተስፋ ብሓባር ንምድላይ ዝተገብሩ ጻዕርታት ነቲ ኣብ ናይ ሓባር ናብራ ዘሎ ተስፋ ዘደንፍዕ እዩ … ድሕሪ ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ናይ ኣረኣእያ ፍልልያት እናጸበበን ናብ ስምምዕ ሰላም ተበጺሑ እዩ። ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ንምርግጋጽ ዘኽእሉ መገድታት ተባሂሎም ዝግለጹ ዝነበሩ ናይ ኣመለኻኽታ ፍልልያት እናጸበቡን ተወጊዶም ድማ እቲ ዝድለይ ስምምዕ ሰላም ተረጋጊጹ ኣሎ። እዚ ጻዕሪ’ዚ ውልቃዊ ረብሓን ርሑቕ ዘይጥምት ረብሓ ካብ ምጥማት የድሕነና። ኣብ ዝዀነ ይኹን ፖለቲካውን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን መዳይ ሰብኣውነት ይማእከል። … እቲ ናብ ሰላምን ስምምዕን ዝመርሕ ጉዕዞ ኣድካሚ ክሳብ ዝዀነ ክሳብ ክንደይ ነቲ ካባና ዝተፈልየ ኣፍልጦ ምሃብን ምቕባልን ቁስልታት ምፍዋስን መራኸቢ ድልድላ ምቛምን ሓድሕድ ምድግጋፍ መታን ክክኣል ህርኩት ጻዕሪ ከድሊ እዩ (ወንጌላዊ ሓሴት፡ ፍቕዲ 67 ረአ)።
…. ናይ ሃገረ ኮሎምቢያ ሃገራዊ መርሆ ነጻነትን ስርዓትን ዝብል እዩ ኣብዘን ክልተ ቃላት እዚኣተን ናይ ሕዝብን ሃገርን ጻዕርን ጉዕዞን ከመይን ናበይን ተመልኪቱ ኣሎ። ስርዓት ናይቶም ሕጊ ናይ ዘርቅቑን ዘድጽቑን ናይ ሓያላት ሕጊ ማለተ ዘይኰነስ ውሕስነት ውህደትን ምትሕብባርን ምድግጋፍን ሰላማዊ ናይ ሓባራን ማለት እዩ። … ኢፍትሓውነት ናይ ኩሉ ክፋእ መበቆል እዩ (ወንጌላዊ ሓሴት፡ ፍቕዲ 202 ረአ)። በዚ መርእያዚ ድማ ናብቶም ዝተናዕቁን ካብ ሕብረተሰብ ዝተነጸሉን ምስ ሕዝቢ ርክብ ምስ ዘይብሎም ምስ ኩሎም ኣብ ፈቐዶ ኩርናዕ ዝተነጸሉ ቀረባ ንኽትኮኑን ክትጥምቱን እተባብዕ …. ።
… ደቀንስትዮ ብዘለወን ምዃናዊ ባህርይን ክእለትን ኣደነትን መሰረት ገይርና ንጠምተን። ኮሎምቢያ ናይ ኵሉ ሕዝባ ደላይት እያ።
ቤተ ክርስትያን ንተልእኾኣ እምንቲ እያ። ሰላምን ፍትሕን ናይ ሓባር ጥቕሚ ኣብ ምርግጋጽ ከይዲ እዩ እቲ ሕርኩት ጻዕራ። እቲ ናይ ኮሎምቢያ ማሕበራውነት ፍሉዩ ትርጉም ዝህቦ ኣብቲ ናይ ሕዝቢ ማሕበራዊ ቅዋመ ብፍሉዩ ዝልለይ ወንጌላውያን መትከላት ንናይ ሃገር ምዕባለ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ኣለዎ። እዚ ድማ ናይ ሕይወት ክቡርነትን ብፍላይ ናይቶም ጽጉማትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓት ዘይብሎምን ዘነጽር እዩ፡ … ከምኡ እውን ሕይወት ስድራ ቤት ናይ ሰብ ቃል ኪዳን ፍቕሪ ጻማ እዩ (ወንጌላዊ ሓሴት፡ ፍቕዲ 66 ረአ)።
ክቡራትን ክቡራንን ኣብ ቅድሜኹም ኣዚዩ ልዑል ዝዀነ ተልእኾ እዩ ዘሎ። ብተመሳሳሊ መገዲ ድማ ብዙሕ ጻዕሪ ዝሓትት ተልእኾ እዩ። ኣብ ቅድሚ ዝዀነ ይኹን መከራን ሓሳርን ጸቕጥን ከምቲ ዓቢይ ወዲ ሃገረ ኮሎምቢያ ጋብሬለ ጋርሲያ ማርከዝ ዝብሎ ሕይወት ምዕዱው ይኸውን። እቲ ዝሓለፈን ዘሎን ውግእን ኣይሂን ማዕበላትን ጥምየትን ፈጺሙ ኣብ ልዕሊ ሕይወት ዓወት ኣይረክብን እዩ። ክቡርነት ሕይወት ይተዓቀብ ሕይወት ብምጥፋእ ሓጐስ ኣይርከብን።
ኣብ ጽልዕን ሕነ ምፍዳይን ተግባራት ብዙሕ ጊዜ ባኺኑ … ስለዚህ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ዓመጽ ጸረ ሕይወት ንዝዀኑ ተግባር ኩሉ ኣይፋል ንበል።
ንበይንኹም ከምዘይኮንኩም ንኸረጋግጸልኩም ክሳብ ኣብዚ መጽኤ እኔዅ። ኣብ እትርከብሉ ጉዕዞ ምሳኹም ኣሎና እንብል ብዙሓት ኢና። ንይንኹም ኣይኰንኩምን። ናተይ ምብጻሕ ዘተባብዓኩምን ነቲ ናብ ዕርቅን ሰላምን ዝግበር ጎዳጉድ ዝመልኦ ጉዕዞ ንምትኽኻል ዝብል ድላይ ዘለዎ እዩ።
ኣብ ጸሎተይ ህልዋት ኢኻትኩም ስለሌኹም ስለ ህልውን መጻእን ኮሎምቢያ እጽልይ።


text:
ሓጸርቲ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን 2ይ ክፋል
ተኪኤ በየነ
ርእይቶ፥ ታሪኽ ኣርባዕተ ወለዶ ኑረነቢ! ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰ ክሳዕ ናጽነት ዝቐጸለ ታሪኽ! ዋላ ኣብ ልብወለዳዊ ትረኻታት ከማን ክርከብ ዘይከኣል ሓቀኛ ጉዕዞ ሂወት! ደራሲ ነዚ ኣገዳሲ ገጸበረኸት ጆባእ! ኢሉና ኣሎ። ነታ ነዚ ኹሉ ሰነድ ኣብ ሳንዱቕ ሓጺን ዓቂባ ኣብ ዘበንና ዘብጽሐት ኣደ (ወይዘሮ ሉላ እዮስኣብ) ድማ ክብሪ ይግበኣ።
ሕቶ፥ እያሱ ዝበሃል ኣሎ ኣብ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”። ስድራቤቱ ኣብ ሕርሻ ዝነጥፉ፡ ከንሻ’ዮም ነይሮም። እቶም ስድርኡ እንታዎት’ዮም፧ እቲ ሂብካዮም ዘሎኻ ስማት ናይ ብርዒ ስም ድዩ ወይስ ናይ ሓቂ እዩ ከተነጽረልና።
መልሲ፥ ኣብ መዘክራት ገብርኤል፡ ታሪኽ ውልቃዊ ሂወት እያሱ ያዕቈብ ረኺበሉ’የ። ካቫሌር እያሱ፡ ኣብ ሱዳን ንዝወለዶ ወዱ ተጋዳላይ ኮይኑ፡ ሓደ ካብቶም ብ1991 ኣስመራ ብሂወት ዝኣተዉ እዩ። ረኺበ ብዛዕባ ኣቦኡን ኣባሓጎኡን ክሓቶ ሓሲበ ነይረ። ታሪኽ ኣቦኡን ኣባሓጎኡን ክጸሓፍ ዘይክደሊ ይኽእል እዩ ካብ ዝብል ስክፍታ ስምን ቦታን ቀይረ ክጽሕፎ መሪጸ። እቲ ታሪኽ ሓቂ ክነሱ፡ እቶም ሰብ ታሪኽ ናብ ገጸባህርዪ ተቐይሮም ኣለዉ።
መኩርያ ወልዱ
ርእይቶ፥ ኩለን መጻሕፍቱ አድነቐን እኳ እንተኾንኩ፡ ኣይከም “ማህደር ኑረነቢ”ን። “ማህደር ኑረነቢ” ዝበለጸት መጽሓፉ’ያ። ኤርትራውያን ኣብ ታሪኽ ናይ ኢትዮጵያ ክሳዕ ክንደይ ዓብዪ ጽልዋ ከም ዝነበሮም ትገልጽ’ያ። ብዛዕባ ዘበነ ኣካሒዳ ብዝሰፍሐ ገሊጽዎ’ሎ። ኣውዓሎም ሓረጎት ኤርትራዊ ምዃኑ ኣነጺሩልና ኣሎ። ብሓበሬታ ዝተጠርነቐት መጽሓፍ’ያ።
1ይቲ ሕቶ፥ ኣብ መእተዊ ናይ’ዛ ሓዳስ መጽሓፍካ፡ “እዛ መጽሓፍ ብዛዕባ ጉዕዞ ሂወቶም ክጽሕፉ እናደለዩ ገና ክጽሕፉ ንዘይጀመሩ ናይ ዘመንና ሰራሕቲ ታሪኽ መዘከርታ ትኹነለይ” ምባልካ እንታይ ማለትካ ምዃኑ ክተብርሃለይ ምደለኹ። ብወገነይ ሕጫጨ ኮይኑ’ዩ ተሰሚዑኒ። ምናልባት “… ታሪኽ ጽሒፎም ንዘሕተሙ ” ክትብልዶ ኣይምሓሸን?
መልሲ፥ ሕጫጨ ኣይኮነን። መጽሓፍ ክጽሕፉ ግዜ ረኺቦም ዝጸሓፉ፡ ሓላፍነቶም ገይሮም ስለዝኾኑ፡ መዘክር ዘድልዮም ኣይኮነን። ነቶም ዘይጸሓፉ ምዝኽኻርን ምጉስጓስን ግቡእ ኮይኑ እስመዓኒ። እቶም ሰራሕቲ ታሪኽ ታሪኾም ከይነገሩና’ዮም ዝሓልፉ ዘለዉ። ኣነ ብወገነይ ሓደ ሰራሕ ታሪኽ መዘክሩ ከይጸሓፈ ወይ ከየጽሓፈ እንተሓሊፉ፡ ሓደ ዓቢ መጽሓፍ ከም ዝኸሰርና ኮይኑ እዩ ዝስመዓኒ። ስለዚ ሕጫጨ ኣይኮነን። ኣኽብሮታዊ መዘኻኸሪ እዩ።
2ይቲ ሕቶ፥ ሃጸይ ሚኒሊክ ኣብ ኣርሲ-ኣኖሌ ኣጥባተን ንዝተቘርጻ ኣዴታት ንምዝካር ኣብ’ዚ እዋን ሓወልቲ ተሰሪሕሎም ኣሎ። ብተመሳሳሊ ሃጸይ ሚኒሊክ ኣብ ዓድዋ ኢደእግሮም ንዝቘረጾም ኤርትራውያን’ውን ሓወልቲ ክስረሓሎም ነይርዎዶ ትብል?
መልሲ፥ ኣብ ዓድዋ ኢደእግሮም ንዝተቘርጹ ኤርትራውያን ሓወልቲ ምስራሕ ዝግባእ ኮይኑ ኣይስመዓንን። ምኽንያቱ፡ ሽሕ ግዜ በስገዳድ ይኹን’ምበር፡ እቶም ኤርትራውያን ኣጀንዳ ጥልያን ከተግብሩ ዝተዋግኡ እዮም። መስዋእቶምን ስንክልናኦምን ክሳራ’ምበር ዘነይት ኣይኮነን። ታሪኽ ኣርሲ ኣኖሌ ግና ዝተፈልየ እዩ። ኣብ ኣኖሌ ግፍዒ ዝወረዶም ኦሮሞታት መሬቶም ንኸየተንክፉ ብዝገበርዎ ቃልሲ እዩ። ዝተሰውእሉ ቦታ’ውን ኣብ ገዛእ መሬቶም እምበር፡ ኣብ መሬት እንዳማቶም ኣይኮነን። ስለዚ ነንበይኑ እዩ። ኣብ ዓድዋ ብዛዕባ ግፍዒ ዝወረዶም ኤርትራውያን ክንገር ዝተደልየሉ ምኽንያት፡ ታሪኽ ስለዝኾነ ጥራሕ እዩ። ድሑር ኣገባብ ኣቀጻጽዓ ሃጸይ ሚኒሊክ ንምቅላዕ እውን’ዩ። ሃጸይ ሚኒሊክ ኣብ ወራር ንዝተሳተፉ ጸዓዱ ብኽብሪ ሒዙ፡ ንኤርትራውያን ብሕጊ ኦሪት ምቕጽዑ ድሕረት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ልቦና ምስኣን እውን’ዩ። ዘሕንኽ ታሪኽ እዩ። ኣብ ውግእ ዓድዋ ካልእ ተወሳኺ ጸሊም ነጥቢ’ውን ኣሎ። ሰራዊት ሃጸይ ሚኒሊክ ኣብ ዓውደ ውግእ ንዝሞቱ ክርስትያን ኦርቶዶክስን ጥልያንን ብክርስትያናዊ ኣገባብ ከም ዝቕበሩ ክገብር ከሎ፡ ክርስትያን ንዘይኮኑ ፈረሰኛታት ኦሮሞ ግና ሬሳኦም ንኣሞራ ራሕሪሕዎ ምኻዱ፡ ዘሕንኽ ታሪኻዊ ፍጻመ እዩ። ዓወት ዓድዋ ኩርዓት ኣፍሪቃ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ጸሊም ነጥቢ ክንገረሉ’ውን ግቡእ ኮይኑ እስመዓኒ።
ኣማኑኤል ልጃም
ርእይቶ፥ ቋንቋ ኣምሓርኛ እንተላይ ኣብ ሜዳ እሰርሓሉ ስለዝነበርኩ በቲ ሓደ፡ ቅዲ ኣጸሓሕፋኡ’ውን ስለዝስሐበኒ በቲ ኻልእ፡ ኩሎም መጻሕፍቱ ኣንቢበዮም እየ። ብሕልፊ ድማ መጽሓፍ ማህደር ኑረነቢ ናይ ስለያን ጸረ ስልያን ትሕዝቶ ስለዘለዋ ብዝሓየለ ተምሳጥ’የ ኣንቢበያ። ልክዕ ከምቲ “ዘ ኦዴሳ ፋይል” ዝብል ዓቢ ናይ ስለያ መጽሓፍ ኮይና እያ ትስመዓኒ።
መብዛሕትኡ ሰብ ኣብ ንግስነት ኢትዮጵያ ዘለዎ መረዳእታ፡ ከም ገዛእትን ወረርትን ጥራሕ’ዩ ዝፈልጦም። እዛ መጽሓፍ ግና ኣዝዮም ብኽፋእ ዝተባዕጡ ኣመና ውዲታውያን ምንባሮም ኣጉሊሓቶ ኣላ። ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ኣንቢቡ ሓቅታት ክፈልጥን ከገናዝብን ምእንቲ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ብቛንቋታት ኤርትራ ተተርጕማ ክርእያ እትስፎ። መንእሰያት ኣብ ጸጥታዊ ንቕሓት ዘለዎም መረዳእታ ኣብ ምዕማቝ ዓብዪ እጃም ክህልዋ ስለዝኽእል፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ኮለጃትን እውን ከም ግብራዊ መወከስን መምሃርን ኮይና ከተገልግል እትስፎ።
ሕቶ፥ ኣብ መወዳእታ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ” ሰብ ተሃንጥዩ ክፈልጣ ዝደሊ ሓንቲ ሓበሬታ ተሓቢኣ ኣላ። ንገብርኤል ኤድሞንዶ ኣሕሊፉ ዝሃበ በዓል ስልጣን መን ምዃኑ ክግለጽ ኣይተደልየን። ገብርኤል ክነግር ስለዘይደለየ ተባሂሉ ኣሎ። እዛ ሓበሬታ እዚኣ ንደራሲ ብርግጽ ተሓቢኣቶ ድያ፧ እዚኣ ኣብ ሓያል ምንጥልጣል ኣእትያትና ኣላ’ሞ፡ ብንጹር መን ምዃኑ ክትነግረና።
መልሲ፥ ብዙሓት መንነት ናይ’ቲ ሰብ ክፈልጡ ክሓቱኒ ጸኒሖም እዮም። ደበሳይ ገብርኤል ስም ናይቲ ደጃዝማች ክቃላዕ ስለዘይደለየ ኣይተገልጸን። ስሙ ክገልጽ ዘይተደልየሉ ምኽንያት፡ ኣቦሓጎታቶም ብዝፈጸምዎ ጌጋ ዕዳ ናይቲ ህሉው ወለዶ ንኸይከውን ብምባል እዩ። ንዓይ ግና ነጊሩኒ እዩ ብርግጽ።
ይቅጽል
ምንጪ ቀደርኩ Qedie manche
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
ናይ ድራር ምሸት ፣ ሓገዝ ንናጽነት ኤርትራ ክዉን ዝገበሩ ውጉኣት ሓርነት
ንኣብ ከሰላ (ሱዳን ) ዝነብሩ ናይ ሓርነት ውግኣት ንምሕጋዝ
ልዕላውነት ሃገርና ኤርትራ ብከቢድ መስዋእትን ስንክልናን ከምዝተረጋገጸን ፥ ክንዕቅቦ ዘሎና ክቡር ታሪኽና ምዃኑ ዘማትእ ኣይኰነን። ንክቡራት ስዉእትና ሞጐስ ፥ ነዞም ንናጽነት ሃገር ንምውሓስ ሕይወቶም ብስንክልና ዝኸፈሉ ጀጋኑ ድማ ኣለናልኩም ክንብሎም ኤርትራዊ ሕልና እዩ ። ምስዚ ልዕሊ 40 ዓመት ዕድመ ዝገበረ ናይ ኣካል ስንክልና ተደረብቲ ሕማማት ከም ሕማም ሽኮር ፣ ብዝሕን ጸቕጢ ደምን ካልኦት ናይ ውሽጣዊ ክፍለ ኣካላትን ሽግራትን እናሕለፉ ዝነብሩ ዘለዉ ጀጋኑ ስንኩላን ብጾት ከምዘለዉና ክንዝክር ናይ ነፍስ ወከፍ አርትራዊ ዜጋ ሓላፍነት ምዃኑ ኣይትዝንግዕዎን ንብል።
ኣብ ሆላንድ እንነብር ጉዱሳት ኤርትራውያን ንጸገማቶም ብምርዳእ ብወግዒ ዝተመዝገበን ዝነጥፍን ማሕበር ካብ ዝቐውምን ዓመታት ዘለዎ ጥራይ ዘይኰነስ በብእዋኑ ካብ ኣባላቱን ካብ ኤርትራውያን ሰብ ሕልናን ዝተዋጽኤ ሓገዝ ፣ ኣብ ናብራ ኣካለ ስንኩላን ዓቢ ተራ ዘለዎ ዓቕሙ ዝፈቕዶ ክሕግዝ ዝጸንሐን ዘሎን ማሕበር ኣሎና። ሽማግለ ማሕበር ንዕለት 27 ግንቦት 2018 ናይ ድራር እንግዶት ብምድላው ዓቕምናን ሕልናና ዝፈቕዶ ሓገዛት ንምግባር ብኽብሪ ንዕድመኩም ።
ብሂል ለባማት ኣቦታትና፥ “ ሓሙሳ ለሚን ንሓደ ሰብ ሸከሙ ፡ ንሓሙሳ ሰባት ድማ ጨነኦም “ ከምዝበሃል ኩልና ሰብ ሕልና ዓቕምና ብዘፍቅዶ፥ ኢደይ ኢድካ እንተዳኣ ኢልና ፥ መጀመርያ ቅዱስ ግብረ ሰናይ ስለዝኾነ ንሕልናና ነቕስን። ብኻልኣይ ደረጃ ድማ ንኹልና ኤርትራውያን ሓደ ዝብጹሑና ንሃገርናን ህዝብናን ክብሉ ዝሰንከሉ ዜግነታዊ ግደታና እዩ ።
ብዝተፋላልየ ምኽንያት ኣብዚ መዓልትን ግዜን ክጥዕመኩም ዘይክእል ብሕሳብ ባንክ ክትልእኩ እንተደሊኹም፥ ናብዚ ሕሳብ ባንክ ክትሰዱ ትኽእሉ።
STG. ERITREAN DISABLED FOUNDATION IN THE NETHERLAND
BANK : NL20INGB 0005169954 ጌርኩም ክትሰዱ ትኽእሉ
ዕለት 27 ግንቦት 2018. (27-05-2018)
ጊዜ ሰዓት 14:00 ድሕሪ ቀትሪ
ቦታ Derde Oosterparkstraat 159
1092 CW Amsterdam.
መጓዓዝያ Amsterdam CS Metro 53 ,51 , 54 ኣብ (Wibautstraat) ትወርዱ
ንኣድላይ ሓበሬታ ፥ 06 863 582 78 ተወከሱ
ብድሓን ምጽኡ !!!
ሽማግለ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኣብ ሆላንድ


text:
ቀዳማይ ክፋል
ኩለ መዳይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዓብዪ ግደ ኣለዎ። ስለ ዝኾነ ኣብ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዝነበሩ ድሑራት ፆታዊ ኣረኣእያታት ብተግባራዊ ምንቅስቓስን ብቓልስን እናተኣለዩ መፅዮም እዮም።እዚ ድማ
ፍትሕን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝበፅሕ ፆታዊ በደልን
ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ተጠቃምነተን ክሰፍሕን ክጉልብትን ኣኽኢልወን እዩ።ብመሰረት እዚ ኣብ ዙርያ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ብብርኪ ዓለም ኮነ ሃገር ዓበይቲ ለውጥታት ተራእዮምን ይርአዩን ኣለዉ።ይኹን እምበር ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ በደላት ብሸለልትነት ክረአዩን ክሕለፉን ስለ ዘይግብኦም ተዃሳሕቲ ፍፃመ ገበናት ምዃኖም ብብርኪ ዓለም ዳርጋ ዝበዝሑ ሃገራት ዝተሰማምዕሉ ጉዳይ እዩ።ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ በደላት ብመጠንን ዓይነትን ካብ ሃገር ናብ ሃገር ዝፈላለዩ እኳ እንተኾኑ ኣብ ኩለን ሃገራት ዓለም ግን ብዙሓት መግለፅታት ዘለዉዎ ቁፅሩ ዘይነዓቕ ፀገም ኣሎ።ኣብተን ብቑጠባን ፖለቲካን ብዝለዓለ ብርኪ ማዕቢለን ዝበሃላ ሃገራት እንከይተረፈ እቲ ፀገም ስፍሕ ኢሉ ዝበዝሕ ሰብ ብዘይግምቶ ደረጃ ብርክት ዝበለ ኮይኑ ንረኽቦ።ንኣብነት ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ በቢ ዓመቱ ካብ ሰለስተ ክሳብ ኣርባዕተ ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ብሰብኡተን ከም ዝውቅዓ፣ ልዕሊ 1000 ዝኾና ድማ ከም ዝቕተላን ከምኡ ድማ ብመሰረት ቢሮ ምርመራ ፌደራል እታ ሃገር ኣብ ሓደ ዓመት ልዕሊ 106 ሽሕን 590 ፍፃመ ገበን ኣገዲድካ ምድፋር ከም ዝበፅሐን ፕሮጀክት ምክልኻል ገበን ጥቕዓት ሃገረ ኣሜሪካ ዘካየዶ መፅናዕቲ የረድእ፡፡
ብተመሳሳሊ ብብርኪ ዓለም ኣብ ዓመት ካብ 100 ክሳብ 140 ሚሊዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝኽንሸባ ካብዚአን እተን ሰለስተ ሚሊዮን ግዳይ ኣብ ኣፍሪካ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝኾና መፅናዕትታት የረጋግፁ።ካብተን ብብርኪ ኣፍሪካ ዝተጠቐሳ እተን ፍርቂ ዜጋታት ኢትዮጵያን ግብፅን ከም ዝኾና ትካል ጥዕና ዓለም ካብ ዘውፅኦ ፀብፃብ ምርዳእ ይከኣል፡፡
ፆታዊ በደላት ብቐጥታ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ ብምዃኖም ብቐዳምነት ተጠቃዕቲ ንሳተን እየን።ብምዃኑ እውን ነዘን ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ከይሓዝካ ልምዓትን ምዕባለን ክመፅእ እዩ ኢልካ ኣይሕሰብን።እዚ ከም ኣንፈት ጥራሕ ክረአ ዘለዎ ዘይኮነስ ደቂ ኣንስትዮ ኣዴታት፣ ኣሓትን ኣንስቲ ደቂ ተባዕትዮን ስለዝኾና ኣብ ልዕሊአን ዝፍፀሙ በደላት ኣብ ልዕሊ እቲ ወዲ ተባዕታይ ከም ዝተፈፀሙ ተሓሲቡ እዞም ፀገማት ንምክልኻ እቲ ወዲ ተባዕታይ ቅድመ ግንባር ኮይኑ ዝቓለስን ዝከላኸልን ክኾን ይግባእ።
እንታይነት ፆታዊ በደላት
ብዛዕባ ፆታዊ በደላት ብርክት ዝበሉ ፅሑፋት ተፃሒፎም እዮም።ንኣብነት ሕቡራት ሃገራት ዓለም ኣብ መበል 1993 ዓመተ ምህረት ፈረንጂ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ በደላት ንምውጋድ ዘውፀኦ መግለፂ ‹‹ፆታዊ መጥቃዕትታት ማለት ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀም ዝኾነ ዓይነት ፆታ መሰረት ዝገበረ ጥቕዓት ኮይኑ ኣብ ኣካላዊ ወይ ኣእምራዊ ስቓይ ዝፈጥር ወይ ክፈጥር ዝኽእል ፍፃመ እዩ ።እዙይ ድማ ምፍርራሕ፣ ብሓይሊ ዝፍፀሙ ዝተፈላለዩ ምጥሓስ መሰላትን ካልኦትን ዘጠቓልል እዩ›› ይብል፡፡
ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ በደላት ብርክት ዝበሉ እንትኾኑ እቶም ቀንዲ ተባሂሎም ብብርኪ ዓለም ዝተነፀሩን ኣብ ሕግታት ሃገርና እውን ብገበንነት ዝተደንገጉን እንትንርአ እዞም ቐፂሎም ዘለዉ ይርከብዎም ኣገዲድካ ምድፋር፡-
ኣብ ዙርያ ኣገዲድካ ምድፋር ብዝተፈላለዩ ምሁራን ዝተፈላለየ ትርጉምን መግለፅታትን ተዋሂብዎ እዩ።
ንኣብነት “ሩሶል” ዝተብሃለ እንግሊዛዊ ፀሓፊ ብ1984 ዓ.ም ብኣቆፃፅራ ፈረንጂ ኣብ ዝፀሓፎ ኣገዲድካ ምድፋር ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ብሓይሊ ተግባርን ምፍርራሕን ክፍፅም ዝኽእል ዘይንቡር ተግባር ኮይኑ ኣብ ኣካልን ስነ-ኣእምሮን ደቂ ሰባት ከቢድ ጉድኣት ዘብፅሕ ተግባር እዩ” ብምባል ይገልፆ፡፡
“አሊሰን ሞሪስ” ዝተብሃለት ፀሓፊት ድማ ገበን ደቂ ኣንስትዮን መቕፅዒ ሕግን (ውሜን ክራይም ኤንድ ክርሚናል ጀስቲስ) ኣብ ዝብል መፅሓፋ ‹‹ኣገዲድካ ምድፋር ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ከሪእዎ ብዝደለይዎ ሓይልን ልዕልነትን ምኽንያት ዝፍፀም በደል እዩ›› ክትብል ትገልፅ ።ስለዝኾነ አሊሰን ሞሪስ ካብ ዝተጠቐመቶ ሓሳብ ተመስሪትካ እንትግለፅ ኣገዲድካ ምድፋር ካብ ድሌትን ፍቓድን ጓል ኣንስተይቲ ወፃኢ ሓይሊ ተጠቒምካ ዝፍፀም ግብረ-ስጋዊ በደል ኮይኑ እቲ ፈፃሚ ኣካል ዝጥቀሞ ሓይሊ ኣካላዊ ወይ ስነ-ኣእምራዊ ጉድኣት ከብፅሕ ዝኽእል ከቢድ ገበን ከም ዝኾነ የረድእ፡፡
መበገሲታት ኣገዲድካ ምድፋር
መበገሲታት ኣገዲድካ ምድፋር ከከም ባህልን እምነታትን ሕብረተሰብን ከምኡ እውን ማሕበረ-ቁጠባዊ ብርኪ ሃገራትን ክፈላለ ይኽእል እዩ።ድፍኢት ፆታዊ ድሌት ደቂ ተባዕትዮ መበገሲ ኣገዲድካ ምድፋር ክኾኑ ከም ዝኽእሉ ዳህሳስ ዘካየዱ ፀሓፍቲ የቕምጡ።ኮይኑ ግና እዙይ ብኻልኣይ ደረጃ ዝስራዕ መበገሲ እምበር ብቐዳምነት ዝመፅእ መበገሲ ከም ዘይኮነ እዩ ። ነዙይ ሓሳቦም ዘቕርብዎ መረዳእታ ድማ ሰብ ሓዳር ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ ኣንስቲ እንዳማቶም ኣገዲዶም እንትደፍሩ ምርኣዮም የቐምጡ።ይኹን እምበር ንኣገዲድካ ምድፋር ሓፈሻዊ መበገሲታት እዮም ተባሂሎም ዝእመነሎም ምኽንያታት ኣብ ሞንጎ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዘሎ ፆታዊ ማዕርነት ዘይምርግጋፅን ዝብሉ ኣተሓሳስባታት ይረኣዩ እዮም። ኣብ ዓለምና ሓፈሻዊ ኩነታት እንትንርኢ ድማ ካብቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ባህሊ፣ ድኽነትን ኲይናትን ተወሳኽቲ ምኽንያታት እውን ኣገዲድካ ምድፋር ከም ዘለው እዩ ዝግለፅ።
እቲ ፈለማ እንሪኦ ምኽንያት ባህሊ እዩ።‹‹ወዲ ተባዕታይ ሓያል እዩ፣ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝደለዮ ክፍፅም ዝኽእል ስልጣን ዘለዎ ፍጡር እዩ፣ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትሕቲ ደቂ ተባዕትዮ ተገዛእትን ተማእዘዘትን ኾይነን ክነብራ ዝግበአን ፍጡራት እየን ወዘተ…›› ዝብል ካብ ትውልዲ ናብ ትውልዲ ዝመሓላለፍ ዘሎ ድሑርን ጎዳእን ባህሊ ንኣገዲድካ ምድፋር ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ዝገብር ዘሎ ሓደ ምኽንያት እዩ።ብስሩ እውን ኣገዲድካ ምድፋር ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀም ዘሎ ዝኸፍአ በደል ተገይሩ ብሙሉእነት ዘይተኣመነሉ ኩነታት እዩ ዘሎ ።ጓል ኣንስተይቲ ተገዲዳ እንተተደፈረት ከም ግቡእ ተወሲዱ” ቆንጆ እያ ተገዲዳ ትድፈር፤ መልክዕ ዘይብላ ጓል ቆላሕ ዝብላ የለን ስለዚ እንታይ ዘነውር ኣለዎ” ዝብል ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት ቑፅሮም ዝነዓቕ ኣይኮነን፡፡እዚ ኣረኣእያ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ እውን ኣሎ፡፡
ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪካ ኣገዲድካ ምድፋር ከም ዓብዪ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ተገይሩ ዘይውሰደሉ ኻልእ ኣብነት ድማ መናእሰይ ደቂ ተባዕትዮ ዝደለይዋ ጓል ኣንስተይቲ ብዘይፍቓዳን ድሌታን ኣገዲዶም ምስ ደፈሩዋ ቤተ-ሰብ እታ ጓል ኣንስተይቲ ናብ ኣካላት ፍትሒ ኣብ ክንዲ ምምልካት ብሽምግልና ክሽልማን ሓዳር ክገብረላን ክልምኑ ስለ ዝግበር እዩ።እዚ ከምዚ ዝበለ ጉዳይ ድማ እቲ ዋኒን ብሕጊ ከይረአን ፈፀምቲ ገበን ልዕሊ ሕጊ ክኾኑ ተበደልቲ ውልቀ ሰባት ድማ ሰብኣዊ መሰለን ተጣሒሱ ዝተርፈሉ ኩነታት ስፍሕ ዝበለ ኮይኑ ዝረአ ዘሎ እዩ ።ስለዚ ከም ባህሊ ወዲ ተባዕታይ ንጓል ኣንስተይቲ ምድፋሩ ክገብሮ ዝግባእ ተግባር ከም ዝፈፀመ፣ ብካልእ ሕጋዊ መንገዲ ክትረክባ ዘይከኣልካያ ጓል ኣንስተይቲ ኣገዲድካ ደፊርካ ሰብኣዊ መሰላ ብምጥሓስ ንሓዳር ብምድርዳር ክትረኽባ ከም እትኽእል ብምእማን ቅቡልን ንቡርን እናተገበረ ዝውስድ ግን ክውገድ ዝግበኦን ፀረ-ድሕንነት ደቂ ኣንስትዮ ዝኾን ዘሎ ተግባር እዩ ፡፡
እቲ ኣብ ዘይማዕበላ ሃገራት ብዋናነት ዝቐረበ ካልእ ምኽንያት ድማ ድኽነት እዩ።ደቂ ኣንስትዮ ብምኽንያት ድኽነት ከይፈተዋ ናብ ነብስኻ ሸይጥካ ምንባር፣ ወሲባዊ ምዝመዛን ኣገዲድካ ምድፋርን ዝቃለዓሉ ኩነታት ይፍጠር እዩ ።ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ዕድሚአን ከይኣኸላ ግን ድማ ብምኽንያት ፀገም መነባብሮ ካብ ስድረአን ተፈልየን ሰሪሐን ክነብራ ናብ ዝሓሰብኦ ቦታ ይፈልሳ።ብምኽንያት እውን ኣብ ሆቴላት፣ እንዳመስተታት፣ ንድሕንነተን ሓደጋ ኣብ ዝኾነ ውልቀ ሃፍታም ተቖፂረን በታ ዘላተን ዓቕሚ ሰሪሐን ክነብራ እንትፍትና ብኣስራሕተንን ካልኦት ደቂ ተባዕትዮን ገበን ኣገዲድካ ምድፋር ይፍፀመን።
ብፍላይ ተወለድቲ ገፀራት ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዘለወን ሕሱም ናብራ ገፀር ከምልጣ ናብ ከተማታት እንትኣትዋ ኣብ ከተማታት ዝፀንሐን ዝኸፍአ ኣጋጣሚ ድማ ኣገዲድካ ምድፋርን ካልኦት ተመሳሰልቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ ፆታዊ በደላትን ከም ዝኾኑ መድሃኒትን ሰፋኒትን ዝተብሃላ ፀሓፍቲ ‹‹ጀንደርን ሕግን›› ኣብ ዝብል መፅሓፈን ይገልፀኦ።ኣብ ኣህጉርና ኣፍርካ ከምዚ ዓይነት በደል ብሰፊሑን ብዝኸፈአን ከም ዝፍፀምን ብፍላይ ድማ ካብ ከባቢ ገፀራትን ዕሸል ከተማታትን እናፈለሳ ናብ ከተማታት ኣትየን ብናይ ገዛ ሰራሕተኛነት እንዳውልቀ ሰባት ተቖፂረን ኣብ ዝሰርሓሉ እዋን ብኣገዲድካ ምድፋር ገበን ከም ዝጥቃዓን፣ ንዘይተደለየ ጥንስን ተዛመድቲ ሕማማትን ከም ዝቃላዓን እዘን ፀሓፍቲ ይጠቕሳ።ካብዚ ዝሓለፈ ድማ ብኣገዲድካ ምድፋር ዝተጠቐዓ ደቂ ኣንስትዮ ዝወልድኦም ቆልዑት ኣቦነት ንምርግጋፅ ዝተወሳሰበ ፀገም ስለዘጋጥመን ርእሰን ክሳብ ምጥፋእ ዝበፅሓ ደቂ ኣንስትዮ ምህላወን የረድኣ፡፡
ካብዚ ዝተፈለየ ካልእ ምኽንያት ድማ ኲናት ኣብ ሞንጎ ገበን ኣገዲድካ ምድፋርን ኲናትን ጥቡቕ ርክብ ከም ዘሎ ታርኽ ዘነፀሮ ሓቂ እዩ ። ኲናት ኣብ ዘለሉ መብዛሕትኦም ዓውድታት ከም መፍደይ ሕነ ብምውሳድ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ናይቶም ሓደ ወገን ተዋጋእቲ ዝኾኑ ዓሌታት፣ ብሄረሰባት፣ ወይ ድማ ካልእ እምነት ዝኽተሉ ወገናት ዝፍፀም ኣገዲድካ ምድፋር ኣሎ።ብኲናት ልዕልነት ዝወሰደ ወገን ኣብ ልዕሊ ናይቲ ዝተሰዓረ ወገን ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፅሞ ገበን ኣገዲድካ ምድፋር ሞራልን ወነ ቓልስን ንምቕታልን ንምብስባስ ሃይማኖትን ዘርእን ዝዓለመ ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ ናይቲ ብኹናት ዝተሰዓረ ወገን ዘርኢ፣ ዓሌት፣ እምነትን ባህልን ኣጥፊእኻ ዳግም መንነቱ ናብ ዝነበሮ ብዘይምለሰሉ ኩነታትንምብፃሕን ታሪኽ ንምህሳስ ዝዓለመ እዩ፡፡
“ዩኒሴፍ” ዝተብሃለ ትካል ገባሪ ሰናይ /ውድብ/ ዕብየት ሃገራት (ፕሮግረስ ኦፍ ነሽንስ) ብ1997 ዓ/ም ፈረንጂ ኣብ ዘውፀኦ ፀብፃብ ኣብ ናይ “ቦሰኒያ ሀርዘጎቢያ” ኲናት ልዕሊ 20 ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ተገዲደን ከም ዝተደፈራ፣ ኣብ ዓሌታዊ ውግእ ሩዋንዳ’ውን ልዕሊ 15 ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ተገዲደን ከም ዝተደፈራ ይሕብር።እቲ ፀብፃብ ብተወሳኺ ቁፅረን ብንፁር ዘይተፈለጣ ግን ድማ ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኲናታት ካምቦድያ፣ ላይቬርያ፣ ፔሩ፣ ሶማሊያን ዩጋንዳን ከም ዝተደፈራ የዘኻኽር።እዚ ድማ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዝበፅሕ ዘሎ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰል ኣዐርዩ ክስረሓሉ ዝግባእን ንፅባሕ ዘይበሃል ጉዳይ ምዃኑ ኩሉ ሰብ ክርደኦ ይግባእ እናበልና ኣብ ዝቕፅል ሕታም ኣገዲድካ ምድፋር ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዘብፀሖ ሳዕቤናት ዝድህስስ መደብ ሐዝና ክንቀርብ ኢና።


text:
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሓት ቀውዒ ዝበጽሑ ደቆም ናብ ግዱድ ኣገልግሎት ዝተወስድዎም ብዕድመ ዝደፍኡ ኤርትራውያን፡ ብደቂ-ደቆም እውን ክሕገዙ ከም ዘይከኣሉ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ኤርትራ ገይሾም ናብቲ ዝነብርሉ ወጻኢ ሃገር ዝተመልሱ ምንጭታት ሓቢሮም። ከም ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት እዞም ዝኣኸሉ ደቆም ብግፋ ዝተወስድዎም ሽማግለታት ካልእ መተካእታ ምስ ሰኣኑ ካብ 14 ክሳብ 17 ዓመት ዝዕድሚኦም ደቂ-ደቆም ናብ ስረሓት ቀውዒ ምስ ኣዋፋሩ እቶም ህጻናት እውን ብሓይልታት ጸጥታ ናይቲ ስርዓት ከም ዝተገፈፉን ናበይ ከም ዝተወስዱ ከም ዘይለጡን ሓቢሮም።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ኣብ ኤርትራ ብዕድመ ንዝደፍኡ ዜጋታት መሬት ኣይወሃብን ዝብል ዘይፍትሓዊ ሕጊ ስለ ዝወጸ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት እታ ሃገር ተቓውሞታት የስዕብ ከምዘሎ እዞም ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮም ምንጭታት ይሕብሩ። ዋላ‘ኳ ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት „መሬት እንተዘይተዋሂብዎም ደኣ ብምንታይ ክነባበሩ“ ዝብል ሕቶታት ይልዓል እንተሃለወ ላዕለዎት ሰብ መዚ ናይቲ ስርዓት ግና ክምልስዎ ከም ዘይደለዩ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ነዚ ኩነታት ዝተዓዘቡ ወገናት ምናልባት ብዝሕን ዋሕድን ስድራቤት ወይ ተወሳኺ ኣታዊ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ካብ ምሉእ መገበር ኣትሕት ኣቢልካ ምዕዳል ሓደ ጉዳይ ምዃኑ፡ ካብዚ ሓሊፉ ግና ንሰባት ኣብ ገዛእ ሃገሮም እሞ ድማ ኣብቲ ዝያዳ ኣላዪ ዝደልይሉ ደረጃ ዕድመ መሬት ኣይግበኣኩምን ምባል መወዳድርቲ ዘየብሉ በደል ምዃኑ ይገልጹ ኣለዉ።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ተጋዳላይ ይኹን ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም ዘገልገሉ ዘረጋግጽ ወረቐት ዘለዎም እንተዘይክይኖም ካብዚ ውጻኢ ብዜግነትካ ኣብ ዝኾነ ስራሕ ምውፋር ከምዘይፍቀድ ንኩነታት ኤርትራ ብቐረባ ዝተኸታተሉ ወገናት ይምስክሩ።


text:
Erena on Facebook
ፕረዚደንት ኣልበሽር ናብ ሩስያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ዑደት ክፍጽም’ዩ
Radio Erena: 06 July 2017
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ሩስያዊ መዘንኡ ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ናብ ሞስኮ ዑደት ከካይድ ምዃኑ ተገሊጹ።
ቭላድሚር ፑቲን ነቲ ኤርትራ እትርከበን ሒደት ሃገራት ኣፍሪቃ ጥራይ ዝገይሽ ኣልበሽር ዕድመ ዘቕርበሉ ዘሎ ኣብ ዞባዊን ኣህጉራዊን ጉዳያት ንምዝታይ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ብገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት፣ ጃምላዊ ህልቂትን ተኸሲሱ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኣብ ቀይዲ ክኣቱ ብይን ድሕሪ ምሕላፉ ካብ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ተነጺሉ እዩ ጸኒሑ።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ኣንቢራቶ ዘላ ቁጠባዊ ማዕቀብ ኣብ 20 ዓመቱ ንክለዓል ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ውሳኔ ክትህበሉ ትጽቢት ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ እዋን’ዩ እዚ ናይ ሩስያ ዕድመ ዝቐርብ ዘሎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ እዚ ብመራሒ ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ዝቐረበ ዕድመ ንፕረዚደንት ኣልበሽር ብሓጎስ ከምዝተቐበሎ፣ ብሰኑይ 3 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዋዕላታት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ሩስያ ኣንጻር ሃገራት ምዕራብ ብምዃን ንሱዳን ደገፋ ከምእትገልጽ ይፍለጥ።
=================


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ጅቡቲ፣ ሰራዊት ቻይና ጽዑቕ ወትሃደራዊ ልምምድ የካይድ
Radio Erena: 16 May 2018
ኣብ ጅቡቲ ዓድኪሩ ዝርከብ ሰራዊት ቻይና ወትሃደራዊ ልምምድ ከምዘካየደ ተሓቢሩ።
እቲ ብ12 ግንቦት ከምዝተኻየደ ዝተሓበረ ጽዑቕ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ 40 ዲግሪ ሰንትግሬድ ኣብ ዝበጽሕ ሙቐትን ኣጻእምንእ ክካየድ ንዝኽእል ናይ ምትኳስ ዓቕምን ውሁድ መጥቃዕትን ዘተኮረ ምንባሩ ማዕከናት ዜና ቻይና ንወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ብምጥቃስ ገሊጸን።
ዕላማ እቲ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣብ ዝፍጸመሉ ህጹጽ ግብረ መልሲ ንምሃብ ዝዓለመ ምዃኑ እተን ማዕከናይት ዜና ኣመልኪተን።
ፕረዚደንት ሱዳን፣ ናይ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ምቅይያር ኣካይዱ
Radio Erena: 15 May 2018
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ናይ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራቱ ምቅይያር ከምዝገበረ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት፣ በብእዋኑ ንላዕለዎት ሰበ ስልጣናቱ ክኣሊ እኳ እንተጸንሐ፣ እዚ ትማሊ ሰኑይ 14 ግንቦት ዝተኻየደ ምቅይያር ግና ብውሕዱ ን15 ሚኒስተራት 10 ኣመሓደርትን ዝጸለወ'ዩ።
ፕረዚደንት በሽር ነዚ ምቅይያራት ናይ ሰበ ስልጣን ዘካይድ ዘሎ፣ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ፣ ኣብ ህሉው ቁጠባዊ ኩነታት እታ ሃገር ብዝምልከት ኣኼባ ድሕሪ ምክያዱ'ዩ።
ፕረዚደንት ሶማል ኣብ ቀጠር ምብጻሕ የካይድ
Radio Erena: 15 May 2018
ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ኣብ ቀጠር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዘካየደ ማዕከን ዜና ጋልፍ ታይምስ ሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብ ቀጠር ኣብ ዝጸንሓለን ክልተ መዓልታት ምስ ኣሚር እታ ሃገር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ብምርኻብ ኣብ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ክልትኤን ሃገራት ዘተኮረ ዝርርብ ኣካይዱ።
ንሱ ናብ ቀጠር ዑደት ምክያዱ፣ ነታ ምስ ሶማል ዝምድንኣ ኣብ ምልሕላሕ እትርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ስዑዲ ዓረብን ከቖጥዐን ከምዝኽእል ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ሰራዊታ ናብ ደሴት ሶኮትራ ናይ የመን ተዋፍር
Radio Erena: 15 May 2018
ስዑዲ ዓረብ፣ ሰራዊታ ናብታ ንቀይሕ ባሕርን ህንዳዊ ውቅያኖስን እተራኽብ ስትራቴጅያዊት ደሴት ሶኮትራ ከምዘዋፈረት ኣፈኛ ናይቲ ናይ ሃገራት ዓረብ ናይ ልፍንቲ ሰራዊት ቱርኪ ኣል ማሊክ ሓቢሩ።
ስዑዲ ናብታ ደሴት ሰራዊታ እተዋፍር ዘላ ምስ መንግስቲ የመን ብምርድዳእ ምዃኑ ዝጠቐሰ እቲ ኣፈኛ፣ ዕላምኡ ምስ ናይ ልፍንቲ ሰራዊት ሓባራዊ ልምምድ ንምክያድ'ዩ ክብል ገሊጹ።
ኣቐዲሙ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ የመን ናብታ ደሴት ሰራዊታ ብምውፋራ፣ መንግስቲ የመን ወራር ከምዝፈጸመት'ዩ ክወቅስ ጸኒሑ።
ቀጠር፣ ብዛዕባ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ መብርሂ ክህብ ንኣምባሳደር ኤርትራ ሓቲታ
Radio Erena: 14 May 2018
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ኢብራሂም መሓመድ፣ ምስ ኣፈኛ ቤት ምኽሪ ቀጠር ቢን ዓብዱላ ዛይድ ኣልማሕሙድ ተራኺቡ ብዛዕባ ህልዉ ኩነታት ዝምድና ክልትኤን ሃገራትን ካልእ ጉዳያትን ብዝምልከት ተዘራሪቡ።
ብመሰረት እቲ ድሒሩ ዝበጽሓና ዜና፣ ቤት ምኽሪ ኣፈኛ ቀጠር ንኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ቀጠር ብ18 ሚያዝያ፣ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምዕዳም ብዛዕባ'ቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝሃቦ መግለጺ መብርሂ ክህበሉ ከምዝሓተተ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ቀጠር ምስ ሱዳን ብምትሕብባር፣ ዕጡቓት ተቓወምቲ እናሰልጠነት ኣንጻር ኤርትራ ትሰርሕ ከምዘላን'ዩ ዝወቕስ።


text:
ኣብ ኣዋሰንቲ ወረዳታት ኦሮሚያን ሶማሊያን ብሰንኪ ዝተልዓለ ግጭት ዝተመዛበሉ ዜጋታት ይሕገዙ ምህላዎም ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያን ዓለምለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀልን ኣፍሊጦም።
ብሰንኪ ድርቅን ሕፅረት ዝናብን ኣፀጋሚ ዝነበረ ናብራ ዜጋታት ግጭት ኣተሓላሊኹዎ’ሎ ክብሉ ኣብ ኢትዮጵያ ተፀዋዒ ዓለምለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀል ሓቢሮም።
ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያን ዓለምለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀልን ብሓባር ሎሚ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ብሰንኪ ግጭት ካብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ዝተመዛበሉ ዜጋታት ንምሕጋዝ ንወለንተኛታትን ኣምቡላሳትን ብምውፋር እናሓገዙ ምህላዎም ዋና ፀሓፊት ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ወ/ሮ ፍረህይወት ወርቁ ገሊፀን።
“ክሳብ ሎሚ ን31,885 መራሕቲ ስድራ ኦሮሚያን ሶማሊያን ወይ ን159,425 ሽሕ ሰባት ልዕሊ 76 ሚሊዮን ብር ዝግመት ሓገዝ መግቢ ተዋሂቡ’ሎ። “
ኣገልግሎት ኣምቡላንስ ቀዳማይ ረድኤት ሕክምናን ይውሃብ ከምዘሎን 227 ዝተጠፋፍኡ ኣባላት ስድራ እውን ከምዘራኸበ ገሊፀን።
ዓለምለኸ ኮምቴ ቀይሕ መስቀል እውን መግቢ ተንከፍ ንዘይኮኑ ናውትን ካልኦት ተዛመድቲ ኣገልግሎታትን ልዕሊ 30 ሚሊዮን ብር ከምዝሓገዘ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵታ ተፀዋዒ እቲ ኮምቴ ጄሜስ ረይኖልድስ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ኩነታት ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ ኢሎም።
“ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ እቲ ኩነታት ስለዝበኣሰ ኣተሓሳሲቡና’ሎ።ብዙሓት ሰባት ተመዛቢሎ፤ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን እውን ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም።እዚ ንዓና ብዝለዓለ ደረጃ የተሓሳስበና እዩ።
“ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ኩነታት ኣፀጋሚ እዩ።ተመዛበልቲ ቀፃሊ ዕፅኦም ዘይምፍልጣኦም ኸኣ ብዝገደደ ኣፀጋሚ ይገብሮ።ክሳብ መዓስ እዮም ተመዛቢሎም ክፀንሑ?ናብ ከባቢኦም መዓስ እዮም ክምለሱ?ክምለሱ ድዮም ወይስ ናብ ካልእ ከባቢ ክውሰዱ እዮም?ዝብሉ ሕቶታት የተሓሳስበና።”
ጄሜስ ረይኖልድስ ተወሰኽቲ ሰባት ከምዘይመዛበሉ ተስፋ ንገብር ዝበሉ ንሶም ኣብቲ ከባቢ ዝርአ ሕፅረት ዝናብን ግጭትን ብዝበለፀ ንኩነታት ኣፀጋሚ ከምዝገበሮ ወሲኾም ሓቢሮም።
ከም ገለልተኛ ሰብኣዊ ትካል ኣፈታትሓ ግጭት ብዝምልከት ጉዳይ ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ኣይኮንነ ግን ዘተሓሳስቡና ነገራት ኣለው፤ሓድሽ ምምዝባልን ግጭትን ንምክልኻል ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ማሕበረሰብ፣ዓበይቲ ዓዲ፣መራሕቲ ሃይማኖት፣ኣካልት ምምሕዳር ጣቢያን ወረዳን ከምኡ እውን ፖሊስን ሓይልታት ፀጥታን ብሓባርን ብህፁፅን ክሰርሑ ኣለዎም ኢሎም ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኤርትራ፡ እቲ ዘይልሙድ ልሙድ’ዩ
ኣብዚ ዘለናዮ መዋእል፡ ይኽፋእ ይጸብቅ፡ ንዝበዝሐ ክፋል ሕብረተሰብ ወይ ንውልቀሰባት የገልግል ብዘየገድስ፡ ብዘይካ ኤርትራ ቅዋም ዘይብላ ሃገር የላን። ኣብ ዘመናዊት ዓለም፡ ኤርትራ ጥራሕ’ያ ብዘይ ቅዋም፡ ዜጋታት ዝጭወዩላ፡ ብዘይ ህዝባዊ ምርጫ ብሓደ ሰብ ትምራሕ ሃገር። መንግስቲ
ኣብዚ ዘለናዮ መዋእል፡ ይኽፋእ ይጸብቅ፡ ንዝበዝሐ ክፋል ሕብረተሰብ ወይ ንውልቀሰባት የገልግል ብዘየገድስ፡ ብዘይካ ኤርትራ ቅዋም ዘይብላ ሃገር የላን። ኣብ ዘመናዊት ዓለም፡ ኤርትራ ጥራሕ’ያ ብዘይ ቅዋም፡ ዜጋታት ዝጭወዩላ፡ ብዘይ ህዝባዊ ምርጫ ብሓደ ሰብ ትምራሕ ሃገር። መንግስቲ ወይ ሃገር ዝምርሓሉን ዝቅየደሉን ሕግታት ስለዘየለ ከኣ፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ንኤርትራ ከም ውልቃዊ ንብረቱ ክሸጣ፡ ከካርያ፡ ህዝባ ክኣስሮ፡ ክቀትሎ፡ ንብረቱ ክወርሶን ከፍርሶን፡ ቃሕ ንዝበሎን ንዕኡ ዘገልግሎን መዓርግ ክህብ ደስ ንዘይበሎ ሰብ ድማ፡ ካብ ስራሕ ከባርርን ክኣስርን ዓጋትን ሓታትን የብሉን። እዚ ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘይልሙድን ዘይቅቡልን ኣገባብ ኣሰራርሓ፡ ኣብ ኤርትራ ከም ንቡር ተወሲዱ ብስርዓት ህግደፍ ተራዒሙ’ሎ። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ’ዶ ጽባሕ ይእሰር ወይ ይርሸን እናበለ ኣብ ገዛእ መሬቱ ብፍርሕን ብራዕድን ይነብር ኣሎ። ኣብ መዋእል ስርዓት ህግደፍ፡ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ስለዘየለ፡ ብዝሒ ኣብያተ ማእሰርትን እሱራትን ብርግጽ ኣይፍለጥን’ዩ። ይኹን እምበር፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት እንተላይ ኣብ ሰብ ክነብሮ ዘይክእል ክቱር ሙቆትን ዛሕልን፡ ኣብ ጎዳጉድን ኮንተይነራትን ብዘይ መባእታዊ መሳለጥያ፡ ብዘይ ገበንን ብዘይ ፍርድን ንዓመታት ተኣሲሮም ይሳቀዩ ከምዘለዉ ይፍለጥ። ኣብ ኤርትራ፡ ዝእሰር ሰብ፡ ምኽንያት መእሰሪኡ ክግለጸሉ፡ ንጉዳዩ ዝማጎተሉ ጠበቃ ክምዘዘሉ፡ ፍርዲ ክወሃቦ፡ ብስድራቤቱን ፈተወቱን ክብጻሕ፡ መግብን ክዳንን ብግዳም ክኣትዎ፡ መቅርቡ ዝተኣስረሉ ቦታ ክሕበሩ ዝብሉ መሰላት የብሉን። ኣብ ኤርትራ፡ ብትካላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ፡ ተጨውዮም ምስተወስዱ ሃለዋቶም ዝጠፍኡ ኤርትራውያን ኣሽሓት’ዮም። ስድራቤቶም ድማ ድሃይ ደቆም ንሰበስልጣን ህግደፍ ክሓቱ ስለዘይፍቀደሎም፡ ዕድለኛታት እንተኾይኖም፡ “ወድኹም ወይ ጓልኩም ሞይቱ” ዝብል መርድእ ክረኽቡን ሬሳ ውላዶም ክወሃቡን ጥራሕ’ዮም ተስፋ ዝገብሩ።
ሃገርን ህዝብን ከገልግል ሓደራ ዝተነብረሉ በዓል ስልጣን፡ ብእሩም ጠባያትን ጽፉፍ ኣሰራርሓን ኣርኣያ ክኸውን ይግባእ። ልዕሊ ኹሉ ድማ ዝተዋህቦ መዝነት ንውልቃዊ ረብሓታቱን መኻዕበቲ ሃብቱን ዝጥቀመሉን ጽዩፍ ተገባራት ዝፍጽም እንተኾይኑን፡ ብሕጊ ክቅጻዕ ካብ ሓላፍነቱ ክባረር ንቡር’ዩ። ኣብ ስርዓት ህግደፍ ግን፡ ካብ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ጀሚርካ ብብልሽውና ዝተቆማጥዑ፡ ህዝቢ ኤርትራን ስዉኣትን ዝሃቦም ሕድሪ ጠሊሞም፡ ምዕንዳር መዓልታውን ልሙድን ስርሖም’ዩ። ንኣብነት ምዝማው፡ ትዕቢት፡ ምስካር፡ ንብረት ህዝቢ ንግላዊ ረብሓኻ ምውዓል፡ ስልጣንካ ተጠቂምካ ዘሕጋዊ ኣሰራርሓ ምዝውታር፡ ገለ ካብቲ ብሰበስልጣን ኤርትራ ከም ልሙድ ገኒኑ ዝርአ ኣሰራርሓ’ዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ተሃኒጹ ዝብሃል ሓጽብታት፡ ደቂ ዓዲ መሬቶም ምምንጣሎም ከይኣክል፡ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን መሰልተምን ስርዓት ህግደፍ’ዮም ብናጻ ጉልበት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣሕምልትን ፍረታትን ዘፍርዩሉን ካዕበት ገንዘብ ዝግሕጥሉን። ናይ መዓርግ ጀነራል ተሰኪሙ ዘሎ ብጥልመት መቃልስቱ ዝልልለን ስስዑን ተኽላይ ሃብተስላሴ ንኣብነት፡ ኣብ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዘሎ ስቡሕ መሬት ካብ ሓረስቶት ዝመንጠሎ ቃጽዖታት ከምዝውንንን፡ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኣብ መዕለቢ ነፈርቲ ኣብ ምንቃጽ ቀይሕ በርበረ ናይ ጀነራል ተኽላይ ከምዝዋፈሩን ዝተዓዘበ ህዝቢ ኣስመራ፡ ንጀነራል ተኽላይ፡ “ካብ ኣዛዚ ሰራዊት ናብ ሃብታም ነጋዳይ” ዝብል ቅጽል ስም ሂብዎ ኣሎ። ውልቀ መላኺ ኢሳያስን ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ብመስተ ተኻኢሎምን ብጽጋብ ተሰርኒቆምን ኣብ ርእሲ ሓዳር ደቂልካ ምውላድን ኣብ ለይታዊ ትልሂት ሽጉጥካ መዚዝካ ሰባት ምፍርራሕን ምዝላፍን ልሙድ’ዩ። ኣብ ኤርትራ፡ ብዘይካ ውልቀመላኺ ኢሳያስን ሒደት ጸሓፍቱን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምንታይ መዓላ ውዒሉ ዝፈልጦን ዝዋሳኣሉን ሃገራዊ ይኹን ዞባዊ ባጀት የለን። ንብሕታዊ ንግዳዊ ንጥፈታት ብምእጋድ፡ ብዝተፈላለየ ቁጠባዊ ትካላት ህግደፍ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝገሓጥ ሚልዮናት ገንዘብን ዝጥረ ንብረትን ኣበይ ሃሊኹ፡ መኽሰባቱን ክሳራታቱን ኢሳያስን ሓጎስ ክሻን ጥራሕ’ዮም ዝፈልጡ። ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ወጻኢ ቁጠባውን ወተሃደራውን ትካላት ዝካየድ ንጥፈታትን ካብ ህዝቢ ኤርትራ ሕቡእ’ዩ። ንኣብነት ጸላም ከደኖን ብምስጢርን ካብ ኤርትራ ብትካላት ወጻኢ ተዃዒቱ ብነፈርትን መራኽብን ዝግዕዝ ዘሎ ንብረት ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ካዝናታት ኢሳያስን ልሓስቲ ጫምኡን ‘ዩ ዝኣቱ። ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከይፈለጠ፡ መሬቱን ባሕሩን ወተሃደራት ስዑድ ዓረብያ፡ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ግብጽን፡ ክዕንድሩሉ ከፍቅድ እንከሎ ገበን’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ መዋእል ህግደፍ ግን ልሙድ’ዩ። ነቲ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብኢደዋኒኑ ኣብ ግዝኣት ኤርትራ ህላወ ናይ ባዕዲ ወተሃደራትን መደበራትን ምፍቃዱ ዝተዓዘቡ ገለ ጉሁያት ኤርትራውያን፡ “ይኽደነንና፡ ኣዕጽምቲ ስውኣትና ናይ ስዑድ ዓረብያን ሕቡራት ኢማራትን ዓረብን ዜግነት ከይውሃቦ” ክብሉ እንከለዉ ኣይተጋገዩን፡፡ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልስናን ድሕሪ ናጽነትን ምእንቲ ህዝቦም ዝተሰውኡን ሕግን ንፍትሕን ክነግስ ኣፎም ዝኸፈቱ ብህግደፍ ዝተቀንጸሉ ዜጋታት ዝተቀብሩሉን ደሞም ዝፈሶሶን መሬትን ማያትን ኤርትራ፡ መዕንደርን ንባዕዳውያን ዝተሓዝአን ስለዝኾነ፡ ኣዕጽምቲ ስውኣትና ንብረት ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነን።
ኣብ ኤርትራ፡ ዘዝጎበዘ መንእሰይ፡ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክፍጽም ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ክኽይድ፡ ካብ ትምህርቲ፡ መርዓን ደርዓን፡ ንቡር ህይወት ተሰናኺሉን ካብ ሕብረተሰብ ተነጺሉን፡ ብረት ተሓንጊጡ ንዓመታት ኣብ በረኻ ተጠጨውዩ ክነብር’ዩ ተፈሪዱ። እቲ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተጸሚዱ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ 12 ክፍሊ ዝበጽሐ እንተኾይኑ፡ ኣብ ሓደ ስድራቤት ካብ ሓደ ሰብ ንላዕሊ መንእሰያት እንተልዮም ብምሉኦም’ዮም ገዝኦም ዝገድፉ። መሳኪን ወለዲ፡ “ኣቀዲምኩም ዝወሰድኩሞም ደቅና ከይተመልሱ ቤትና ዓጺና ኣይንኸይድን ኢና” ኢሎም እንተኣብዮምን እንተሓኪሎምን፡ ብወተሃደራት’ዮም ዝህደኑን ዝከላበቱን። ኣብ ገዛ ብዘይ ጠዋሪ ዝተርፉ ቆልዑን ወለድን፡ ይሕመሙ፡ ይጥመዩ ቁሊሕ ዝብሎም የለን። ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ፍትሒ ስኢኖም ዝፈትውዋ ሃገሮም ገዲፎም ናብ ስደት ከምርሑን ኣብ ጉዕዞኦም ግደ ማእሰርቲ፡ ሞትን ዕዳን ክኾኑን፡ መዓልታዊ ዜና ኮይኑ’ሎ። እቲ ካብ ኩሉ ዘሰቅቅን ዘሕዝንን ግን፡ እቶም ብዓቅሊ ጽበት እግሮም ናብ ዝመርሖም ክጓዓዙ እንከለዉ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፡ ምድረበዳ ሳህራን ዶብ ኤርትራ ክሰግሩን ዝተቀዝፉ ዜጋታት፡ ገና ኣብ ትሕቲ መሬት እንከለዉ ብኽድዓት ክኽሰሱን ብህይወት ዘለዉ ስድራቤቶምን ደቆምን፡ ኣብ ዝተወልዱሉ ዓዲ ወይ ከተማ ጤሳን ዝሕረስ መሬትን ምሕራሞም’ዩ። ወጽዓ ስድራቤታት ናይቶም ኣብ ጉዕዞ ስደት ህይወቶም ዝሰኣኑን ኣብ ትሕቲ ኢድ ነጋዶ ሰብ ዘለዉን ኤርትራውያን፡ ኣብ ምኽልካል ዝሕረስ መሬትን ጤሳን ዘብቅዕ ኣይኮነን። ስርዓት ህግደፍ ምስ ምዉታት ብምትህልላኽ፡ መንበሪ ገዛን ንግዳዊ ትካላትን ናይ ህሉዋት ይዕሽግን ይወርስን፡ ሰባት ይሞቁሕ፡ ካብ ስራሕ የባርር፡ ብገንዘብ ይቀጽዕን መንነት ይሓክኽን። ኣብ ኤርትራ፡ ሰብ ዘለዎ ኣራፊዱ ሞተ ከምዝብሃል፡ ገንዘብን ፈላጥን ዘለዎ ሰብ፡ ኣብ መሬት ጥራይ ዘይ ኮነ ተረይሑ ዝነብር፡ ናብ ወርሒ ክጓዕዝ’ውን ጸገም የብሉን’ዩ ዝብሃል። ሎሚ ኣብ ኤርትራ፡ ሕጊ ስለዘየለ ብሕጊ መሰልካን ወጽዓኻን ክትሓትት ኣይትኽእልን ኢኻ፡ ዝሰምዓካ’ውን ኣይትረክብን፡፡ ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ እቲ ልሙድ ኣሰራርሓ፡ ጥርዓንካ ናብ ምምሕዳር፡ ፖሊስን ቤት ፍርድን ምቅራብ ትርጉም ስለዘይብሉ፡ ዝኾነ ጉዳይ ከተሳልጥ፡ “ትፈልጦ ሰብ ኣለካ’ዶ?” ዝብል ሕቶ’ዩ ዝቀርበልካ። ኣብ ብልሹው ምምሕዳር ስርዓት ህግደፍ፡ ትፈልጦ ሰብን ገንዘብን እንተዘይብልካ ምስ ቅንዕናኻን ጸገምካን ተደርቢኻ ማለት’ዩ። እቲ ቀዳድ ጁባ ዘላቶን በዓል ስልጣን ዘመድ ዘይብሉን ምስኪናይ ኤርትራዊ፡ ካብ ምንጋጋ ስርዓት ህግደፍ ክሃድም፡ ገንዘብ ተለቂሑን ብሕቡእ ንመዓልታት ብእግሪ ተጓዒዙን ጸበባ ሓሊፉን ዶብ ኤርትራ ክሰግር እንከሎ፡ ዕድሉ ዘይጸበቀ ድማ ኣብ ኩሉ ከይበጽሐ ብሓለዋ ዶብ ኤርትራ ተታሒዙ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ ይዳጎን፡ ንሓደ ሰብ ብውሕዱ 25 ሽሕ ናቅፋ ዝዋሓሶ እንተረኺቡ ካብ ማእሰርቲ ይወጽእ ወይ ድማ ኣብ ማእሰርቲ ይበሊ ማለትዩ። እቲ ዶብ ክሰገር ዝተሓዝ ሰብ፡ ኣገልግሎት ይመልከቶ ኣይመልከቶ ብዘየገድስ፡ እግሪ ዘይተኸሉ ህጻናት ከይተረፉ’ዮም ኣሽሓት ገንዘብ ክኸፍሉ ዝግደዱ። እቲ ገንዘብ ናበይ ይኣቱ፡ በየናይ ዓንቀጽን ሕግን ትቅጻዕ ኣለኻ፡ ቅብሊት ኣሽሓት ጥረ ገንዘብ ከምዝኸፈልካ ዝብሃሉ ጉዳያት ቦታ የብሎምን። ብኣንጻሩ፡ ደቂ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ፡ ጀነራላትን ሃብታማትን ግን ሽለብ ገለብ ከይበሉ፡ ብመዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ወይ ብላንድኩረዘር ኣብ ዝደለይዎ ቦታ ይበጽሑ። ኣብ ሕብረተሰብና፡ ገለን ብማይ ገለን ስኣን ማይ ዝብልኹም ድማ እዚ ምስተረኽበ’ዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ዝበዝሐ ክፋል ህዝብና ብጥሜት ሓለንጊ እናተገርፈን መሰሉ እናተረግጸን ይነብር ስለዘሎ ኤርትራ ስኦል ክትከውን እንከላ፡ ንኻልኦት ውሑዳት ድማ ገነትን ሞንተ ካርሎን’ያ። ኣብ ኤርትራ፡ ዘይልሙድ ክንሱ ከምልሙድ ተውሲዱ ሕሰም ህዝብና ዘኽርርን ክብርታቱ ዝፍሕቁን ተርእዮታት ክስዕርር ቀዳማይ ተሓታቲ ስርዓት ህግደፍ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ዘይልሙድ ልሙድ ክኸውን ተሓባበርቲ ስርዓት ህግደፍ ከምዘለው ግን ክዝንጋዕ የብሉን።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ 10 ለካቲት 2018
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ጅግና ኃይለ ወልደትንሳኤ ዑቕቡ (ድሩዕ)፣ነቲ ን30 ዓመታት ዝተቓለሰሉ ሓርነታዊ ሕልሚ ኤርትራ ከየስተማቐሮ፣ብሰንኪ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣብ ቤት ማእሠርቲ ዒራዒሮ ዓሪፉ ይብሃል ኣሎ።
ምእንቲ ሃገሩ ግና ጻማ ቃልሱ ከየስተማቐረ፣ እንሆ ሎሚ ድሕሪ 18 ዓመታት ማእሰርቲ፣ ብሞት ተፈልዩና። ብሰንኪ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፣ግንከኣ በመደብ ጽዮናውያንን ኃይለ ወልደትንሳኤ ግዳይ ሃገሩ ኮይኑ፣ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ ዓሪፉ ተባሂሉ። ንኹሎም ቤተሰብ ኃይለ ወልደትንሳኤ ድማ (ድሩዕ) ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።
እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ነገር እንተሃለወ ድማ፣ እቶም 15 ኣባላት ፖሊት ቢሮ ወያኔ ድሕሪ ምእሰርቶም፣ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም፣ ገሊኦም ንኣሜሪካ ተላኢኾም፣ እቶም ገሊኦም ከም ብዓል ኣባይ ጽሃየ ከኣ “ተጣዒስና ኢና፣ ኣሜሪካ ዝበለትና ክንፍጽም ኢና” ኢሎም ስለዝኣመኑ ኣገልገልቲ ጽዮናውያን ኮይኖም፣ ገና ኣብ ስልጣን ህውሓት ተወጢሖም ኣለው። እቶም ገዳይም ሰበስልጣን ህ.ግ.ሓ.ኤ.ግና ኣይፋልናን ንሓርነት ኤርትራ ስለዝወጻእና፣ ንጥዓሰሉ ነገር የብልና ስለዝበሉ ክሳብ ሎሚ ኣብቲ ዘስካሕክሕ ማእሰርቲ ህግደፍ በልዮም። እቶም ገሊኦም ሰንኪሎምን ዓዊሮምን፣ እቶምካልኦት ድማ በብሓደ ይሞቱ ኣለው።
ኣስተብህል፤
ክቡራት ደቂ ሃገር ኤርትራ፣ነዚ ውዲታዊ ስራሕ እዚ ግና ስለምንያይ ከምዝኾነ ትርድኡዎዶ? ንጒጅለ15 ዘእሰሮም ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ እዩ እምበር፣ ነፋጥ ኢሰያስ ኣይነበረን። ስለዚ እምብኣር ሃገርና ኤርትራ፣ ሓንቲ ትካል ጽዮናውያን ኮይና፣ ህዝባ ድማ ይሃልቕ ኣሎ።
ኃይለ ድሩዕ ብ1946 ተወሊዱ። ላዕለዋይ ደረኋ ቤት ትምህርቲ ድሕሪ ምውድኡ፣ ንኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ሓሊፉ፣ ብሞያ እንጂነር ተመሪቑ። ካብኡ ግና ፍቕሪ ሃገር ዓጂቡዎ፣ ብዙሕ ደሞዝ ዝረኽበሉ ሞያ ኢንጂነሪንግ ራሕሪሑ ብ1974 ዓ.ም.ፈ. ንሜዳ ኤርትራ ወጺኡ። ተጋዳላይ ሓርበኛ ኃይለ ድሩዕ ንነጻነት ኤርትራ ክብል፣ ብሰንኪ ልኡኽመላኺ ኢሰያስ ተፈሪዱ፣ ነጻነት ሃገሩ ከየስተማቐረ ብዘሕዝን ሕሱር ሕማም ካብዝ ዓለም ትማሊ ብሚት ተፈልዩ። ኣምላኽ ይቀበሎ።


text:
መበቆሉ ካብ ህንድን ቻይናን ኾይኑ፣ ኣዝዩ ባህታ ዝፈጥር መቐረትን መኣዛን ዘለዎ፣ ካብ ኣሽሓት ዓመታት ጀሚሩ ከም ቀመም (መመቀሪ) መግብን መድሃኒትን ኾይኑ ክስርሓሉ ጸኒሑን ኣሎን። ጅንጅብል፣ ብዝተፈላለየ ኣቀራርባ ብካፕሱል፣ ብመልክዕ ሻሂን ዘይትን ክነዳልዎ ንኽእል።
ጅንጅብል፣ ንዝተፈላለየ ሕማማት፣ ቅርጥማት፣ ውጽኣት፣ ሕማም ርእሲ ፣ ጉንፋዕ፣ ድኻም ልቢ፣ ኣብ ግዜ ወርሓዊ ጽግያት ንዝፍጠር ጸገማት ይፍውስ። ንመንፋሕቲ ይኸላኸልን የጥፍእን፣ ንምሕቓቕ መግቢ ይሕግዝ፣ ዕግርግር ምባልን ተምላስን ደው የብል።
መብዛሕትኦም ሓካይም፣ 70 ኪ.ግራም ክብደት ዘለዎ ሰብ ከም መለክዒ ናይ እኹላት ሰባት ዓቐን መፈወሲ ወሲዶም ፣ ኣብ መዓልቲ፣ ካብ 75 ክሳብ 2,000 ሚሊ ግራም ጅንጅብል ከም ዝወስዱ ይገብሩ። ካብ 20 ክሳብ 25 ኪ.ግራም ክብደት ዘለዎም ቆልዑ 1/3 ካብቲ ናይ እኹላት ሰባት ዓቐን ጅንጅብል ክንህቦም ንኽእል። ንትሕቲ ክልተ ዓመት ዘለዎም ህጻናት ግን ፣ እዚ ኣፈዋውሳ ክንጥቀም የብልናን።
ንድርቐትን መንፋሕትን ንምፍዋስ፣ መግቢ ድሕሪ ምምጋብና ካብ 2 ክሳብ 4 ግራም ሓድሽ ጅንጅብል ወይ ¼ ማንካ ናይ ጣውላ ዝተጣሕነ ጅንጅብል ኣብ ልቡጥ ወይ ዝሑል ማይ ኣሕቒቕና ብምስታይ ወይ ካብ 30 ክሳብ 90 ነጠብጣብ ጽማቑ ጅንጅብል ወይ ድማ 500ሚሊ ግራም ብመልክዕ ካፕሱል ዝተዳለወ ክንወስድ ንኽእል።ብዘይኻ’ዚ ዓይነት ኣፈዋውሳ ኣብ ምፍዋስ ናይ ምሕቓቕ መግቢ ጸገም ዘለዎም ሰባት ዓቢ ውጽኢት ኣለዎ።
ንምፍዋስ ዕግርግር ምባልን ተምላስን ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣርባዕተ ሰዓት ፣ ሓድሽ ጅጅብል ምሕያኽ ከምኡ’ወን ኣብ እዋን ጉዕዞ ንዝፍጠር ዕግርግርን ቀጨውጨውን ክፍውስ ይኽእል። ቅድሚ ጉዕዞ ምጅማርና ክንወስዶ ኣሎና።
ጅንጅብል ፣ ንዓመታት ኣብ ምፍዋስ ሩጥባ ዓቢ ግደ ተጻዊቱ’ዩ። በዞም ዝስዕቡ ኣገባባት ከኣ ክንፍወስ ንኽእል። መዓልታዊ ካብ 2 ክሳብ 4 ግራም ጅንጅብል ብምምጋብ ሓድሽ ጥረ ጅንጅብል ገይርካ ኣብቲ ዘቐንዝወካ መላግቦታት ብምድራዝን ሓድሽ ጅንጅብል ወቒጥካ ብማይ ውዑይ ኣብዒጥካ ንውሑዳት ደቓይቕ ኣብ ዘቐንዝወካ ክፍሊ ሰብነት ብምጥፍጣፍን።
ሰዓል ፣ ኢንፍሉውንዛ፣ ሕማም ርእስን ቀስሊ ጎሮኦን,………….ክልተ ማንካ ናይ ጣውላ ሓድሽ ጅንጅብል ኣብ ውዑይ ማይ ኣእቲና ብምስታይ ፣ ብሓደ ግራም ጸሊም በርበረ፣ ክልተ ግራም ዝነቀጸ ጅንጅብል ፣ ቅሩብ ቆጽሊ ሪሓንን ሓንቲ ኣንካ ናይ ሻሂ መዓርን ዝተዳለወ ሻሂ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ ግዜ ብምስታይ ዘይቲ ጅንጅብል ወይ ሃፋ ናይ ጅንጅብል ብምዕጣንን ይፍወሱ።
ሕማም ሽኮርያ ኣብ ደም ንዝርከብ ሽኮር ንምቁጽጻር ንግሆ ቅድሚ ዝኾነ ነገር ምውሳድና ጅንጅብል ኣብ ማይ ኣሊኽካ ብምስታይ ።
ኣብ ግዜ ወርሓዊ ጽግያት ዝፍጠር ቅርጥማት ንምፍዋስ ፣ ብጅንጅብል ዝተዳለወ ሻሂ ( ጅንጅብል ኣድቒቕና ቆሪጽና ን15 ደቒቕ ኣብ ማይ ኣሊኽና ብምፍላሕ ) ወይ ከኣ ሓንቲ ማንካ ናይ ሻሂ ዝተወቕጠ ጅንጅብል ድሕሪ ምውሓጥና ሓንቲ ብኬሪ ማይ ንሰቲ።
ዘይቲ ጅንጅብል ኣብ ምዕቃብ መግቢ ዓቢ ተራ ኣለዎ።
ስለዚ ‘ ጅንጅብል ምዝውታር ግርም ‘ዩ።
ምንጪ Herbal treatment


text:
ደምበ ተቓውሞ፡ ብደሆታቱን ዕድላቱን (1ይ ክፋል)
ብማሕሙድ ሳልሕ
ብቀዳምነት፡ ብምኽንያት ኢዮበላዊ በዓል ናጽነት ኤርትራ ንኹሉ ኤርትራውን ፈትው ኤርትራን ዮሃና ክብል እደሊ። ኤርትራውያን፡ እንኮላይ ዝበዝሑ ተቓወምቲ ህግድፍ፡ ኣብ ኤርትራን ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለምን ዝገብርዎ ዘለዉ ዉዕዉዕ ኣበዓዕላ መልእኽቲ ኣለዎ። ደጋጊሙ፡ ኤርትራውያን ልዕሊ ፖለቲካኛታቶም ዝበሰሉ ምዃኖም ዝሕብር ምልክት እዩ። ፖለቲካኛታት ኤርትራ ቅሩብ ልቢ እንተዘዕብዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብድሕነት ሃገሩን ሓድነቱን ኣዝዩ ዝግደስ ምዃኑ ንጹር ኮይኑ ኣሎ። እቶም ሃገራዊ ስምዒት ኤርትራውያን ቅሂሙ እዩ ዝበሉ ዕለተ-ናጽነት ሕማቕ ወረ ሒዛ መጺኣቶም። ነቶም መርበባት ማሕበራዊ-መራኸቢታትን ተጠቒሞም ብጸላምን ክውልውልን፡ “ኤርትራ ካብ ወለዶ ገድሊ ዘይትሓልፍ እያ። እዚ ወለዶ እዚ ምስ ሓለፈ ኤርትራ ሻቡ ናብ ኣደኣ ክትምለስ እያ” ክብሉን ንስማእታትና ክዝልፉን፡ ነቲ ዘሕብን ጉዕዞ ሓርነታዊ ተጋድሎና ከናሽዉ ክውዕሉን ክሓድሩን ዝጸንሑ ውልቀሰባት፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓደን ዘየዳግምን መልእኽቲ ሰዲድሎም ኣሎ። “መርዛምን ኣቛናጻብን ኣባኣኣስን ሕንዝኹም ኣብ ባሕረ-ሓሳብ ኤርትራውነት ተበሪዙስ ሓይልን ጨናን ስኢኑ ባኺኑ እዩ” ይብሎም’ሎ። ህዝቢ ኤርትራ፡ “ንኤትራ ብምኽርዳንን፡ ምዕባርን፡ ምቕታልን ዝመጽእ ለውጢ ሰበብ ኣለዎ” ዝብሎም ዘሎ ይመስል።
ኣብዘን ዝቕጽላ ተኻታተልቲ ጽሑፋት፡ ንኽልተ ዓመታት ኣብ መድረኽ ክትዓት (forums) ከልዕሎምን ከብስሎምን ዝጸናሕኩ ሓሳባት መዕለቢ ክገብረሎም እየ። ኣባል ዝኾነት ፖለቲካዊ ውድብ ኣይኮንኩን። ምኽንያት ድማ ኣለዎ። ኣንባባይ ካብ ጽሑፈይ ክርደኦ ከም ዝኽእል ርግጸኛ እየ። ደጋፊ ህግድፍን ኣይኮንኩን። ብመንጽሩ እውን ካብተን ንዓመታት ብስም ተቓውሞ ክእከባን ክፈናጥሓን ክራብሓን ዝጸንሓ ውድባት ትስሕበኒ ውድብ ተሳኢና። ስለ’ስዚ፡ ንኩሉ ዝብሎ ንውልቃዊ መርገጸይ ዝውክል ይኸውን። ንሎሚ ዝቐርብ ቀዳማይ ክፋል መበገሲ ሓሳብ ወይ ባይታ ናይቲ ዝመጽእ ጽሑፋት ኮይኑ፡ ዝቕጽል ዓንቀጻት ተቓውሞ እንታይ ማለት እዩ? መን እዩ ደላይ ፍትሒ መን እዩ ከ ሰራሒ ወይ ኣራጋጋጺ ፍትሒ? ኣብ መንጎ ለውጥን መንግስቲ ምልዋጥን ዘሎ ፍልልያት እንታይ እዮም? ኣቃውማን ኣጃማምራን ናይዘን ብስም ፍትሕን ደሞክራስን ዘጎሳጉሳ ውድባት ብሓቂ ፍትሓውን ደሞክራስያውን ትሕዝቶ ኣለወን ድዩ? ንምዃኑ ፍትሕን ደሞክራስን ፍትሕን ክንብል እንኮለና እንታይ ማለትና እዩ? ሓባራዊ መረዳእታ ኣሎና ድዩ?
ገለ ካብዘን ብደይቲ ፍትሒ ከም ቃንጥሻ ዝራብሓ ውድባትን ምትእኽኻባትን ውልቀሰባትን ኣክንዲ ዝያዳ ነቲ ዘቀራርቦም ነገራት ዘጕልሑ፡ ነቲ ዝፈላልዮም ጉዳያት ከተዓባብዩን ነቓዓት ኣክንዲ ዝዓጽዉ መሊሱ ከም ዝጋፋሕ ክገብሩ ይረኣዩ። ታሪኽን ብሄራውን ማሕበራዊ ኣቃውማ ዝወለዶም ፍልልያትን ኣቑሳልን ዘሕዊ መገዲ ኣክንዲ ዝኽተሉ ብኣንጻሩ ነቲ ኣብ ኩለን እተን ኣብዚ ሃገርና ዘላቶ ኩነት ዕብየት ዘለዋ ሃገራት ዘርእያኦ ክፍታሕ ዝኽእል ሕብረተሰባዊ ፍልልያት ኣጋኒኖም ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘሎ ተርእዮ ከምዝኾነ ኣምሲሎም ከም መሳርሒ ጸቢብ ፖለቲካዊ ረብሓታት ክገብርዎ ይርከቡ። እዘን ናይ ተቓውሞ ውድባት እዚአን፡ ሓላፍነት ክስከማን ከመሓድራን ዝኽእላ ምዃነን ኣክንዲ ዘርእያ፡ ሓላፍነት ዘይስመዐንን ካብ ስራሕ ቖልዑ ሓሊፈን መተካእታ መንግስቲ ክኾና ከምዝኽእላ ዘረድእ ስራሕ ዘየበርከታ ክንሰን፡ ብዛዕባ ምቕያር መንግስቲ ክልፍልፋ ካብ ዝጅምራ ዕድመ ኤርትራ ኮይንወን። ገሊአንስ ዕድመአን ካብ ዕድመ ኤርትራን ህግድፍን ይዓቢ። ኣብዘን ዝቕጽላ ዓንቀጻት፡ ነቐፌታዊ ርኢቶታት ክህብ እየ። ፖለቲከኛ ስለዘይኮንኩ ድማ እታ ሓንቲ ንዓይ እተገድሰኒ ኤርትራ ብኩሉ መዳያታ ንቕድሚት ክትምርሽ እዩ። ኣብ ኤርትራ መን ይገዝእ ኣሎ ንዓይ ኣየገድሰንን እዩ። ኣስማት ውድባት ትርጉም ኣይህበንን እዩ። እዚ ነቶም ፖለቲኻኛታት ይኽበዶም። ኣብዚ፡ ስምዒትን ሓዳሪ ቅርሕንትታትን ንሓንጎልና ወኒኑ ኣንፈትን ዕላማን ብዘይብሉ ኣገባብ እንጋልበሉ ዘለና ግዜ፡ ዝሓለፍናዮ መድረኻት ብነቐፌታዊ መጉልሒ መነጸር ምርኣዮም ኣገዳሲ እዩ።
መበገሲ ሓሳብ፡ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ዝበሃል ኣሎ ድዩ?
ደምበ መአከብን መዕረፍን ሰፈር እዩ። ሰብን እንስሳን ዕለታዊ ውራዮም ከሳልጡ ውፍር ውዒሎም ልዋም ለይቲ ክሓድሩ ዝምለስዎ ቦታ እዩ። ስድራቤታዊ ወይ ናይ ኣዕሩኽ ዕለታዊ ውዕሎታትን ተረኽቦታትንን ዝዝተየሉን፡ ነታ ትመጽእ መዓልቲ መደባት ዝወጸሉን እዩ። መን ናብ ዓጺድ ይኸይድ፡ መን ምስ ካብቲ ይወፍር፡ መን ናብታ ኣብ ጎዶቦ ዘላ ሕጸ ይርከብ፡ መን ከ ናብ እንዳ ሓዘን ናይቶም ብድንገት ዝዓረፉ ዓቢ ሰብኣይ ይኸይድ፡ ምስ መን ዕርቂ ክግበር እዩ፡ እንዳ መን ከ ናብ ቤት-ፍርዲ ክጉተቱ እዮም…ኮታስ ህዱእ ዘተ ዝካየደሉን፡ ምክብባር ዝዓሰሎ ሃዋሁ ዝረኣየሉን ሰፈር እዩ። ደምበ፡ ውልቃዊ መደባትካ ኣብ ውሽጢ መደባት ኣባላት ናይቲ ደምበ እትሰርዓሉ ቦታ እዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ደምበ እንተደኣ ሓዪሉ፡ እቲ ውልቀሰብ እውን ብኡ መጠን ይሕይል። ናብ ናይ ሓባር መደባት ምትኳር ሓባራውን ዘላቕን ዓወት የጓናጸፍ።
ዓወት ናይ ሓደ ደምበ ዓወት ኹሉ ኣባሉ እዩ፣ ንኹሉ የድርርን የሰውድን። ዓወት ውልቀ-ኣባል ግን በይናዊ እዩ። በዚ መሰረት፡ ብመገዲ ምግድዳዕን በለጽን ዝመጽእ ውልቃዊ ዓወት ሓባራዊ ዋንንነት ዘይብሉን፡ ኣድማዕነት ዘይብሉን ንኹሉ ‘ቲ ደምበ ዘይባጻሕን ብእዋኑ ዝበንን መሰረት-ኣልቦ ይኸውን። ኣብ ውልቃዊ ጥሙሕን ዝናን ዝምርኮስ መደብ ዕዮን ዘምጸኦ ውልቃዊ ዓወትን፡ ኣክንዲ ጠማርን ኣዋሃሃድን ዝኸውን ምጥርጣርን ቅርሕንትን ዝዘርእ ሕንዚ ኮይኑ ነቲ ደምበ ዝፍሕቑን ዝበልዕን ዝበታትን ይኸውን።
ብኣንጻሩ ግን፡ ሓባራዊ ሱታፌ ዘለዎ መደብ ዕዮ ኣብ ኩሎም ተሳተፍቲ ኣባላት ናይቲ ደምበ ሓባራዊ ናይ ይብጸሓንን ይግበኣንን ኒሕን መንፈስን ስለዘበጋግስን ዝሃንጽን ኩሎም ዝምልከቶም ኣባላት ናይቲ ደምበ ነቲ ሓባራዊ ዓወታት ከሰስኑን ክዕቅቡን ብልቦም ይሰርሑ። ሓባራዊ ዕላማታት ይንጸሩ፣ ምትእምማን ይዓቢ፣ ምስቲ ሓባራዊ መደባት ዕዮ ብዘይገራጮ ድማ ውልቀ-ተበግሶታት ናህሮም የዛይዱ። ብሓባር ዝተተለሙን፡ ናብ ናይ ሓባር ዓወት ዘንቀዱን፡ ተሳተፍቲ ኣባላት ናይቲ ደምበ ብዝሃብዎ ርኢቶታታን ምምኽኻርን ዝዕመም መደባት ዕዮ ስለዝኾኑ፡ ውድቀት ናይዞም መደባት ዕዮ ውድቀት ኩሉ ኣባል እዩ፣ ዓወቶም ድማ ዓወት ኩሉ ኣባል እዩ። ስለ’ዚ፡ ውድቀቶም ዝምነ ኣይህሉን። ብዓይኒ በለጽን ቃጻን ዝርእዮም እንተሎ ኣዝዩ ውሑድን ብእዋኑ ዝቃላዕን ዝውገንን ይኸውን። በዚ ድማ እቲ ደምበ ይዓቢ። ጸኒሑ ናብ ዓቢ ዓዲ ይቕየር። ቀጺሉ ድማ ናብ ከተማ። እቲ ምረሻ ይቕጽል።
ብመገዲ ሰላምን እሂን-ምሂን ምምኽኻርን ኣኽብሮትን ምትእምማንን ምሉእ ሱታፌ ኣባላቶም ዝተሃንጹ ደምበታት ሎሚ ዓበይቲ ዓድታት ኮይኖም ኣለዉ። ብኣንጻሩ፡ ስኒት ዝጎደሎ ኣገባብን ጎነጽን ናይ ጭፍለቓን ዕብለላን መንፈስን ዝሰፈሮም ደምበታት ከይተበገሱ ይብርዕኑ፣ ወይ ድማ ተበጊሶም ይህሞኹ። ውልቃዊ ምትፍናንን ምጥርጣርን ናብ ጥርዙ ደዪቡ፡ እቲ ደምበ ብውዲታትን ቃጻን ሽፍትነትን ይህወኽ’ሞ ኣማስይኡ ገረውረው ኢሉ ነበረያ-ነበረ ይኸውን። እዚ መበገሲ ሓሳብ’ዚ ናብታ ቀንዲ ነጥበይ የሰጋግረኒ።
ነደምበ ትብል ኣምር ከሰላስል ከለኹ፡ ኣንባባይ ነቲ ኣብዚ መበገሲ ሓሳብ ዝጥቀሱ ሓሳባት ምስቲ “ደምበ ፍትሒ” ወይ “ደምበ ተቓውሞ” ተባሂሉ ዝዝረበሉ፡ ደረቱን ቅርጹን ዘይፍለጥ ኣብ ሓንጎልና ጥራይ ዘሎ ረቂቕ ኣምር (abstract concept) ከዛምዶም እሓትት። ምኽንያቱ ተቓውሞን ደምበ ተቓውሞ ክልተ ዝተፈላለዩ ኣምራት እዮም። ተቓውሞ ኣካል ሰውነትናን ምስ ሂወትን መንፈስን ነብሰወከፍናን ጥቡቕ ህልውና ኣለዎ። ኣካል ህላዌ ወዲሰብ እዩ። ሓቂ እንተሎ ሓሶ ኣሎ። ምስምማዕ እንተሎ ምቅዋም ኣሎ። ደገፍቲ ካብ ሃለዉ ተቓወምቲ ክህልዉ ናይ ግድን እዩ። ሂወትና በዞም ተጻረርቲ ዝቖመት እያ። ዘሰሓሕበናን ደም ዘሳሕናናን ግርጭት ስለዘሎ እዩ ምግምማዕን ናይ ዕርቂ ውዕላትን ውግኣትን ዘሎ- ግርጭት ናይ ኣንጻራት። ሓሳባትን ኣመለኻኽታን እንዳተጋጨዉ ሓድሽ ክውንነት ይፈጥሩ። እዚ ሓደ ወገን ዘይውንኖ ባህርያዊ ትዕድልቲ እዩ። ከም ረቂቕ ኣምር፡ ተቓውሞ ኩሉ ዝውንኖ ክኸውን እንከሎ፡ ደምበ ተቓውሞ ወይ ተቓዋማይ ውድብ ወይ ሰልፊ ግን ናይ ተግባር መኣንፈትን መሳርሕን (ኣልያ/action oriented means or mechanism) ኮይኑ እቶም ዘቑሙዎ ይውንንዎ።
ኩሉ ፍትሒ ዝምነን ዓመጽን ምልክን ዝቃወም ደላይ ፍትሒ እዩ። ፍትሒ ዘተግብሩ ወይ ፍትሒ ዝረጋገጸሉ ሕ/ሰብ ወይ ኩነት ዝፈጥሩ ግን እቶም ብግብርን ንተግባርን ዝተወደቡ ሰባት እዮም። ደምበ ንበሎም ውድብ ወይ ሰልፊ፡ እቲ ኣገዳሲ ነገር፡ እቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ነገር ረቂቕ ኣምር ዘይኮነስ ነቲ ረቂቕ ኣምር ክዉን ንምግባር ዝግበር ውደባ ወይ ስራሕ እዩ። ስለ’ዚ ግብራውን ተግባራውን ውድብ ወይ ደምበ ብተግባሩ ይህሉን ይነብርን ማለት እዩ። ዝሰርሕ እንተኾይኑ ይዕምብብ፡ ሰዓብቲ የጥሪ፡ ሚዛኑ እንዳኸበደ ስለዝኸይድ ድማ ነዊሕ ከይገበረ ምስ ተቓናቓኒኡ ኣብ ጃላነት በጺሑስ ሚዛን ሓይሊ ናብኡ ከም ዝዛዚ ይገብር። እቲ ተቓናቓኒ እውብ ዓዲ-ውዒል ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ንህላዌኡ ከናውሕ ክረባረብ እዩ። ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ጉዳይ ብመን ዝያዳ ልቢ ህዝቢ ኸሲቡ ይፍታሕ። እቲ ዝያዳ ሃንቀውታ ህዝቢ ዘዳመጸን፡ መደባት ስርሑ ምስ ትጽቢት ናይቲ ህዝቢ ዝላዘብን ትርግታ ልቡ ምስ ትርግታ ህዝቢ ዝተሳነየን ረምታኡ ምስ ረምታ ህዝቢ ዝሰመረን እዩ ዝዕወት። እዚ ክኸውን እቲ ደምበ ደሙ እንዳሓጸበን፡ ሓንጎሉ እንዳሰሓለን ሓይሉ እንድ ኣጎልበተን ምስ ዝስጉም እዩ።
ነብሰወከፍ ወርሕን ዓመትን ካብተን ዝሓለፋ ዝበረኸት ምስ እትከውን ጉዕዞኡ ብእወታ ክልካዕ ይኽእል። እንተዘይኾይኑ ግን ብሸንኮለል ይፍለጥ። ተስፋ ዘንበሩሉ ይርብርቡ። ካልእ ኣማራጺ ኣብ ምንዳይ የተኩሩ። ምኽንያቱ፡ ሓደ ውድብ ወይ ደምበ መሳርሒ እዩ’ምበር፡ እቲ ህላዌኡ ጥራይ ከም ናይ መጨረሽታ ዕላማ ክውሰድ ኣይክእልን። ፖለቲካውያን ውድባት ብጹኣን ማሕበራት ጸሎት (መሳጊድ ወይ ኣብያተ-ክርስትያናት) ኣይኮናን። ነቲ ትጽቢት ዝተነብረሉን ንሰን ዝተመባጻዓኦ ፖለቲካዊ ሽቶ ከምጸኣ ድሌት ወይ ዓቕሚ ዘይብለን ምስ ዝረጋገጽ ወይ ድማ ንምጉልባተን ዝግበር ጻውዒታትን ፈተነታትን ጸማም እዝኒ ምስ ዝህባ፡ ህዝቢ ናብ ካልእ ኣማራጺ ከማዕዱ፡ ትጽቢታቱ ዳግም ክቓንን ባሃርያዊ እዩ።
ደምበታት ወ ውድባት መታን ክዕወቱ፡ ንውሽጣዊ ግርጭታቶም ብሰላም ከዕርፉን ናብ ኩሉ ዝረብሓሉ መእዝን (win-win) ከቕንዑ ዝኽእሉ ብውሑዱ ዓቕሚ/ፍልጠትን ንዝበዝሑ ኣባላቱ ዘካትትን ዘርብሕን ራእይ ዘለዎምን ነቲ ራእይ ተግባራዊ ከምዝኸውን ዘተንብህ ትልሚ ዝሕንጽጹን ዘረድኡን ንነገራት ብበትሪ ሓቒ ዝመትሩን ተበዓት መራሕቲ የድልዩዎም። እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ዝመጽእ ጽሑፈይ ክምለሶ እየ። ንሕጂ ግን ቅሩብ ነዛ ደምበ ትብል ኣምር ክድምድም።
ኣብ ላዕሊ ከም መበገሲ ዝወሰድክዎ፡ እቲ ብልማድ ደምበ ንብሎ ቦታ ወይ ሰፈር እዩ። እዚ ደረቱ እንዳ ተነጸረ ዝኸይድ ሰፈር፡ ብቦታ ጥራይ ኣይኮነን ዝልለ። እቲ ደረት ወይ ዶብ ዝሓቝፎ ካልእ ስነኣእምሮእዊ፡ ባህላዊ፡ ወሲባዊ፡ ማሕበራውን ሕጋውን ውህደት ይፈጥር። ስለ’ዚ፡ ደምበታት ናናቶም ዝልለየሉሉ ሕጋጋትን ካልእ ነቶም ኣኪቦሞሞም ዝርከቡ ኣባላት ካብ ካልኦት ኣባላት ዝፈልዮም ጠባያትን መዓልታዊ ርኽኽብን ዝምድናታትን ይፈጥሩ። ብሓጺሩ ኣባላት ናይ ሓደ ደምበ ካብቲ ካልእ ደምበ ዝፈልዮም ምኽንያት ነይርዎም ማለት እዩ። እቲ ደምበ ብምድኳኑ ድማ እቶም ፍሉያት ጠባያትን ጉዳያትን እንዳተነጸሩን እንዳ ተፈልዩን ይመጽኡ። ብኡ መጠን ድማ እቲ ደምበ ይዓብን ይዕምብብን ይፈርን።
ብኣንጻሩ፡ እቲ ዘቖሞም ምኽንያታት ግሉሓት ዘይኮኑን፡ ብውልቀ ደረጃ ካብቲ ነንሕድሕዶም ዘተኣሳስሮም ምስ ጎደበኦም ዘራኽቦም ዝበዝሕ እንተኮይኑ ግን እቲ ደምበ ሓድነት ሓሳብን ተግባርን ይጎድሎ። ኣባላቱ መምስዝነፈሰ ንፋስ ይነፍሱ፣ መምስዝጎበዘን ዝሓየለን ጎረቤት ይኸዱ። ምኽንያኡ ካብቲ ምስቶም “ኣባላቶም” ዘራኽቦም ጉዳያት መምስጎረቤቶም ዘለዉ ደምበታት ዘራኽቦም ነገራት ስለዝበዝሑ። ናይ መንንነትን ቅልውላው ኣሎ ማለት እዩ።
ደምበታት ይድኮኑን ይፈርሱን እዮም። ዝበዝሕ ግዜ ኣቲ ኣብ ደምበ ዝጥርንፎም ዝነበረ ምኽንያት በብግዚኡ ምስ ዝሽርመም፡ ናይ በይናዊ ህላዌ ምኽንያት ይስእኑ’ሞ ከምታ በብቐስ ዝተኣካኸቡን ዝተጣየሱን ድማ በብቕርስ ይፈርሱ። ደምበታት ከምዝነበሩ ዛንታኦምን ዑናኦምን ጥራይ ከም ምስክር ይተርፉ። ምኽንያት መብረሲኦም ውሽጣዊ ወይ ግዳማዊ ክኸውን ይኽእል። እቶም ውሽጣውያን ብደሆታት ኣብ ኣግኦምን ብግቡእን እንተዘይተፈቲሖም እቶም ዝያዳ ሃሰይትን ንምብትታን ዝያዳ ምኽንያትን ዝኾኑን እዮም። ጥዑይ ውሽጣዊ ሕጋጋትን ፍትሓዊ ኣመሓድራን ኣሳታፊ ሃዋሁ ምስ ዝህልዎም ውሽጣዊ ግርጭታቶም ብኣግኡን ብግቡእን ክፈትሑን ካብ ውድቀት ክድሕኑን ይኻሉ እዮም።
እንሓንሳብ ካብ ወጻኢ ዝመጽኦም ወራርን ራስያን ሽፍትነትን መታን ክብድሁ ነኣሽቱ ጎረባብቲ ደምበታት ብዝሖምን ሓይሎምን የሕብሩ’ሞ ሓደ ገዚፍ ደምበ የቑሙ። ሓድነት ይፈጥሩ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ንገዘፍቲ ጸላእቶም በብሓደ ገጢሞም ኣክንዲ ዝጠፍኡ፡ ንኡስ ዓቕምታቶም የሕብሩ። ንሓደ ጽሕጎ ክትብንጥሶ ቀሊል እዩ። ብዙሓት ጽሕጎታት ሓቢሮም ግን ሓደ ክብተኽ ዘይክእል ገመድ ይፈጥሩ። ኣብዚ ናይ ምሕባር መስርሕ ብዙሓት ነገራት ክለዓሉ ይኽእሉ። እቲ ሓደ ደምበ ኣበይ እዩ ዝቐውም (ኣየናዮም እዩ ነቶም ካልኦት ወኪሉ ዝድኰን?)፡ መን እዩ እቲ ሓድሽ ገጽ ወይ ሓላፊ ናይቲ ሓድሽ ምትእኽኻብ? እቲ ብውልቆም ከለዉ መምስ ጎራባብቶም ዝነበሮም ስምምዕን ውዕላትን ካልእ ጉዳያትን ብከመይ ይድቅስ? እቲ ሓድሽ ደምበ ዝህቦ ረብሓታት ብውልቀ ደረጃ ብከመይ ይባጽሖም? እቲ ዝቐውም ሓድሽ ደምበ ከ መጻኢ ዕቤቱ ናበይ እዩ (ናይ ዕቤት ስትራተጅኡ ወይ ፕላኑ ከመይ ይመስል)? እቲ በብውልቖም እንከለዉ ዝነበሮም ናይ ነዊሕ መደባት ብከመይ እዮም ናብዚ ሓድስ ናይ ሓባር መደባት ይካተቱ…?
ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሕቶታት ፍልጠትን ተመክሮን ልቦናን ዘለዎም ተዛተይቲ የድልዮም። ምክብባር የድሊ። ምግድዳዕ ወይ ምጥልላም ዘይኮነስ ውልቃዊ ጉዳያት ብመጠኑ ጸቒጦም ናብ ናይ ሓባር ረብሓን ዝቛምቱ መራሕቲ የድልዮም። ነቲ ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ቅርዑንን ሕማቕ ተመክሮን ጎስዮም ናብ ብሩህ መጻኢ ዝጥምቱ ላባማት የድልዩ። ብውልቀ-ደምበ ቀጺሎም ካብ ብጸላእቶምን መወዳድርቶምን ዝወሓጡ ምስቶም ዝያዳ ንዕኦም ዝመስሉ ሓቢሮም እንተነበሩ ዝያዳ ከምዝኸስቡ ነቶም ዘይተረደኦም ኣባላቶም ዘምህሩን ንጉዳያት ብበትሪ ሓቂ ዝመትሩን ተባዓትን ራእይ ዘለዎምን ንናይ ሓባር ዓወት ዝተዓጥቑን ዝተወፈዩን መራሕቲ የድልዩ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መበል 42 ዓመት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ኣኽቢሮም።
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ነባራት ተጋደልትን ናይቲ በዓል ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኽ መበል 42 ዓመት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ብድምቀት ኣብ ዘኽበርሉ እዋን ኣብ ናይ ሃገርና ቁጠባዊ፣ ፖለቲካውን ማሕበራውን ምንቅስቓሳት ዝትመዝገቡ ዓወታት መበገሲ ዝገበረ ውድባዊ መግለፂ ህወሓት ብምኽትል ዋና ዳሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብሪኤል ኣፅብሃ ምስ ቀረበ ህወሓት ከመይ እዩ ክዕወት ክኢሉ ? ብዝብል መበገሲ ዛዕባ መሰረት ዝገበረ ስርሒታት ታሪኽ ህወሓት ካብ እቲ ባሕሪ ብጭልፋ ብዝብል ሓሳብ ብሰብ ታሪክ ተጋደልቲ ህወሓት ቀሪቡ እዩ።
ጀጋኑ ተጋደልቲ ህወሓት 11 ለካቲት 1967 ዓ/ም ናብ በረኻ ደደቢት ቃልሲ ንምውላዕ ዝወፅሉ ምኽንያት ኣብ ህዝቢ ትግራይን ካልኦት ውፁዓት ብሄራት ኢትዮጵያን ተፃዒኑ ዝነበረ ድሕረት፣ ድንቁርና፣ ጭቆና፣ ስደት፣ ድኽነት፣ ዓፈና መንነትን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ማእለያ ዘይብሎም ግፍዕታት ይበፅሕዎም ስለ ዝነበሩ ነዚ ኩሉ መከራን ስቓይን መበገሲ ዝኾነ ፋሽስት ስርዓት ደርጊ ካብ ሱሩ ነቒልካ ካሊእ ሓዱሽ ስርዓት ንምትካል ዝብል ዕላማ መሰረት ብምግባር እዩ። ነዚ ዕላማ ንምጅማር ኣብ ፈለማ 11 ተጋደልቲ ውሑድ መሳርሒ ብምሓዝ ኣእላፍ ሰገናት፣ መናእሰይን ዓበይትን ህዝብታት ትግራይ ኢሉ እውን ኢትዮጵያ ኣብ ዙርያ ውድብ ህወሓት ዘሰልፍ ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ሒዞም ቃልሲ ወሊዖም እዮም። ኮይኑ ግና ህወሓት ኣብ ፈለማ እዋን ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ሒዙ ዝተበገሰ ውድብ ብምንባሩ ናይ ካልኦት ኣንፃር ደርጊ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዘይቅኑዓት ውድባት ተቃውሞ በፂሕዋ ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር መስመር ህወሓት ኣብ ህዝቢ ሰፊሕ ተቐባልነት ረኺቡ ስለ ዝነበረ ንኹሎም ውድባት ደምሲሱ ብዓወት መሰስ ኢሉ እዩ። ህወሓት ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ብምሓዙ እምበር እንተ በዝሒ ኣፅዋርን ሰራዊትን እማ ናይ ውድባት ጠራናፊት፣ኢድዩ፣ጀብሃ፣ኢሃፓን ካልኦት ዝበዝሐ እዩ ነይሩ። ህወሓት ሒዛቶ ብዝተበገሰት ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ፣ቅኑዕ ዕላማን ነዊሕ ራእይን ስለዝነበራ ንኹሎም ናይ ትምክሕቲ ውድባት ኣብ ዓውደ ውግእ ብምድምሳስ ናይ ኲናት ተሞክሮን ክእለቱን ብምዕባይ ን17 ዓመት ህልኽ ዘወድእ መሪር ቃልሲ ብምክያድ ዘልኣለም ኣብ ህሊና ህዝብታት ኢትዮጵያ ነባራይ ዝኾነ ተደራራቢ ዓወት ከም ዘመዝገበ ኣብቲ በዓል ዝተረኸቡ ተጋዳላይ ኣርኣያ ወርቅነህ ኣዘንቲዎም።
ኣብ 11 ለካቲት ዝፈለመ ቃልሲ ውፁዓት ህዝብታት ውፅኢቱ ነቲ ግፍዓዊ ኣረጊት ስርዓት ብምድምሳስ ሓዱሽ ኣብ ተሳትፎ ህዝብታት ዝኣምን ዲሞክራሲያውን ልምዓታውን ስርዓት ተተኺሉ እዩ። እዚ ሓዱሽ ስርዓት ህወሓት ኢህወደግ ናይ መላእ ህዝብታት ኢትዮጵያ ነፃነት፣መሰል ዓርሰ መንነት፣ሰላም፣ዲሞክራሲ፣ልምዓትን ማዕረ ተጠቃምነትን ኣረጋጊፁ እዩ። ብፍላይ መስመር ህወሓት ካብ ብጉሓቱ ኣብ መንጎ ገዛኢ ደርብን ውፁዕ ህዝብን ዝነበረ ኣፈላላይ ፈላልዩ ዝርኢ ውድብ ስለ ዝነበረ ኩሎም ብሄራትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ዙርያ ህወሓት ኢህወደግ ዓሲሎም ብማዕረ ተጠቀምቲ ዝኾንሉ ሰላም፣ዲሞክራስን ልምዓትን ፈጢሩ እዩ። በዚ ድማ ኣብ መላእ ክልልናን ሃገርናን ትምህርቲ፣ጥዕናን ካልኦትን ተስፋሕፊሑ ህዝብና ተጠቃሚ ብምዃኑ ዕላማ 11 ለካቲት ከም ዝተዓወተ ተጋዳላይ ኣርኣያ ወርቅነህ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብ መወዳእታ ካብቲ መድረኽ ብተረከብቲ ሕድሪ ስርሒታት ህወሓት ዝኾኑ ሊግ መናእሰይ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ናይ ሕቶን መልስን ውድድራት ምስተኻየዱ ተሳተፍቲ እቲ መድረኽ ካብ ተጋደልቲ ህወሓት ዝነበሮም ጥንካረታት፣ ፅኑዕ ዕላማ፣ ህዝባውነትን ቅኑዕ መስመርን እንታይ ይመስል ከም ዝነበረ ትምህርትን ተሞክሮን ከምዝረኸቡ ሓሳቦም ምስ ገለፁ እቲ በዓል ብዓወት ተዛዚሙ እዩ።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 33 guests and no members online


text:
ሱዳን ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ዜጋታታ ዝወርድ ግፍዒ ተቓዊማ
Radio Erena: 25 January 2018
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ዜጋታቱ ንዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት መግትኢ ክገብረሉ፣ ንከተማ ጣራብሎስ ተቖጻጺሩ ዝርከብ መንግስቲ ሊብያ ጸዊዑ።
እቲ መንግስቲ ነዚ መጠንቀቕታ ዘቕርብ ዘሎ፣ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት፣ ሊብያውያን ንሓያሎ ሱዳናውያን እናጋፍዕዎም ዘርኢ ተንቀሳቓሲ ስእሊ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ድሕሪ ምዝርግሑ'ዩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ ኣብ ካርቱም ንዝርከብ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምጽዋዕ፣ ዜጋታት ሊብያ ኣብ ልዕሊ ሱዳናውያን ዝፍጽምዎ ዘለዉ ግፍዕታት ብምኹናን፣ እቲ ብሕቡራት ሃገራት ተቐባልነት ረኺቡ ዘሎን ንከተማ ጣራብሎስ ዝቖጻጸርን መንግስቲ ድሕነት ዜጋታት ሱዳን ክሕሉን ኣተሓሳሲቡ።
ድሕሪ'ዚ ናይ መንግስቲ ሱዳን መጠንቀጥታ፣ መንግስቲ ሊብያ ሱዳናውያን ብምግፋዕ ዝተጠርጠሩ'ዮም ንዝበሎም ኣርባዕተ ሰባት ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወ ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ሊብያውያን፣ ኣብ ልዕሊ'ቶም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ሓሊኖም ዝመጹ ዜጋታት ኤርትራ ዝርከብዎም ስደተኛታት ብዙሕ ግፍዕታትን ኢሰብኣዊ ተግባራትን ይፍጽሙ ምህላዎም ዝፍለጥ'ዩ።
========================


text:
ዘወረደ ቀዳማይ ሰሙን ዓብዪ ጾም፣ ጾመ ኣርብዓ
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!! ጎይታናን ኣምላኽናንመድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንታናን
ምእንተ ድሕነትናን ካብ ሰማየ ሰማያት ውሪዱ እንትርፎ ሓጥያት ካብ ምውላድ ክሳብ ሞት ተፈቲኑ ኣብ ሳልሳይ ምዓልቱ ተንስአ።
እቲ ልዕሊ ኹሉን ኩሉ ብእኡ ኮነ ብዘይ ብእኡ ዝኾነ የልቦን ዝተብሃለሉ ፈጣሪ ናይ ክበሪ ስፍርኡ ገዲፉ ምውራዱን መከራ ምቕባሉን
እናዘከርና ንጅምሮ ዘሎና ጾም እግዚኣኣብሄር ይቀበለልና! ጸላእትኹም ኣፍቅሩ ከምዝበለና ንፍቕሪ ዓቢ ቦታ ሂብና ጾምና
ክንጅምር ቤተክርስትያና ትላቦ!!
ብሰላም ናብ ትንሳኤኡ የብጽሓና!!
ተቀነዩ ለእግዚኣብሔር በፍርሃት: ወተሐሰዩ ሎቱ በረዓድ እስመ ለዓለም ምሕረቱ ለትውልደ ትውልድ ጽድቁ:
ንህነሰ ሕዝቡ ባኡ ቅድሜሁ በተጋንዮ ወውስተ ኣእፃዲሁ በስብሐት እመንዎ እስመ ለ. ንጹም ጾመ ወናፍቅር ቢጸነ
ወንትፋቀር በበይናቲነ እስመ ለ. ኣክብሩ ሰንበተ ተገበሩ ጽድቀ እስመ ሰንበትሰ በእንተሰብ ተፈጥረት እስመ ለ. ምሕረተ
መፍትሐ አሐሊ ለከ እዜምር ወእሌቡ ፍኖቶ ነጹሐ እስመ ለዓለም ምሕረቱ ለትውልደትውልድ ጽድቁ ንህነሰ ሕዝቡ አባግዐ መርዔቱ።
ሰላም : ይቤ እግዚኣብሔር ኣክብሩ ሰንበትየ ወእቀቡ ቃለ ሰላምየ ትርከቡ ሕይወተ ዘለዓለም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ናብ ከተማ ሱራሃማር ክትግዕዙ ትሓስቡ ምስ እትህውሉ፡ ኣብዚ ከተማ ብርክት ዝበላ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ይርከባ። ብዜካታ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ እትውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ (ሱራሃማሽሁስ) ብርክት ዝበላ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ውን ኣለዋ። ዝርዝር ናይዘን ትካላት ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ሱራሃማር ኣለኩም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ሱራሃማር፡ ብዜካ ቋንቋ ሽወደን፡ ብብዝሒ ካብ ዝዝረበሎም ቋንቋታ እዞም ዝስዕቡ ይርከቡ፡- ፊንላንድ፡ ትግርኛ፡ ሶማለኛ፡ ዳሪ፡ ቋንቋ ኢራንን ራሻን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሱራሃማር፡ ሽወደናዊ ቤተ-ክርስትያን ከምኡ ውን ቤተ-ክርስትያን ፒንግስን፡ ኣለዉ። መስጊድ፡ ብቐረባ ኣብ ከተማ ቬስተሮስ ይርከብ። ኣብ ከተማ ቬስተሮስ ናይ ኦርቶዶክስን ካቶሊክን ቤተ-ክርስትያን ውን ኣሎ።
ኣብ ሱራሃማር ብርክት ዝበላ ንጡፋት ማሕበራት ይርከባ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ተወሳኺ ዝርዝር ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ሱራሃማር፡ ብርክት ዝበላ ድኳናት (ቡቲካት)፡ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ እንዳ-ሻሂታትን ኣብያተ-መግብን፡ ኣለዋ። ሕሱር ንብረት ገዛ ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ ውን፡ ዘገልገለ-ንብረት ዝሽየጠሉ ሎፒስ ዝተባህለ ድኳን ኣለኩም።
ቤት-ንባብ፡ ኣብ ማእከል ከተማ ሱራሃማር ትርከብ። ኣብዛ ቤት-ንባብ፡ መጻሕፍትን ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝተዳለወ መጽሄታትን ትረኽቡ። ናብ ቤት-ንባብ ኣብ እትዛወሩሉ እዋን፡ ኣብኡ ዝርከባ ኮምፒተራት ክትጥቀሙ ውን ትኽእሉ። ኣብታ ኣብቲ ቤት-ንባብ ዘለዎ ህንጻ እትርከብ ፎልከትስሁስ ሲነማ ኣሎ። ኣብዚ ቦታ’ዚ ዝተፈላለየ ናይ ምርኢታትን ትያትሮን መደባት ይካየድ።
ናይ ስፖርታዊ ንጥፈታት ዝምባሌ ምስ ዝህልወኩም፡ ኣብዚ ከተማ ብርክት ዝበላ ኣብዚ መዳይ ዝነጥፋ ማሕበራት ይርከባ። መሐንበሲ ማእከል፡ ቤዳ ኩዕሶ፡ ሜዳ-ኣፍራስ፡ ህንጻታት ስፖርታዊ ንጥፈታትን ህንጻ ጸወታ በረድን፡ ኣብ ሕምብርቲ ናይታ ከተማ ይርከብ።
ኣብ ሱራሃማር፡ ቤት-ጽሕፈት ኣርበትስፎርመድሊንገን ኣሎ። ቤት-ጽሕፈታት በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት) ከምኡ ውን ቤት-ጽሕፈት ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንካሳ)፡ ኣብታ 20 ኪሎ-ሜተር ርሒቓ እትርከብ፡ ከተማ ቬስትሮስ ይርከቡ።
ንክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ምልከት ሓበሬታ ኣድራሻን ቁጽሪ-ስልክን ወዘተ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ሱራሃማር ኣለኩም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ሱራሃማር፡ ብርክት ዝበላ መንግስታዊ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን መውዓሊ-ህጻናትን ሓንቲ ከኣ፡ ናይ ግልን ይርከባ። ንውላድኩም ናይ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ክወሃበኩም ምስ እትደልዩ፡ ኣርባዕተ ወርሒ ኣቐዲምኩም ከተመልክቱ ኣለኩም። ሓበሬታ ብዛዕባ መውዓሊ-ህጻናት፡ መመልከቲ-ቅጥዒ ካልእ ዝርዝራትን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ብዜካ’ዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ፡ ኣብ ከተማ ሱራሃማር ሓንቲ ክፍቲ መውዓሊ-ህጻናት ኣላ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢታት፡ ሱራሃማር፡ ራምኔስን ቪርስቡን ናይ መባእታዊ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። ኩለን እዘን ንኡስ ዕድመ ዘለዎም ህጻናት ዘእንግዳ ቤት-ትምህርታት፡ ምስ መውዓሊ-ህጻናትን ካልእ መዘናግዒ ማእከል ህጻናትን ተዋሃሂደን ይሰርሓ።
ምምሕዳር ከተማ ሱራሃማር ምስ ምምሕዳር ከተማ ንካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ዝምልከት ዝኸተሞ ስምምዕ ኣሎ። እዚ ማለት ከኣ፡ እቶም ኣብ ሱራሃማር ዝቕመጡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ክሳተፉ ዝደልዩ ተማሃሮ፡ ኣብቲ ብከተማ ቬስተሮስ ዝወሃብ ሃገራዊ መደብ-ትምህርቲ ይኹን መእተዊ-መደብ፡ ልክዕ ከም ተቐማጦ ቬስተሮስ፡ ብማዕረ ናይ ምስታፍ መሰል ኣለዎም። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ምምሕዳር ከተማ ሱራሃማር፡ ንሓደስቲ ስደተኛታት ዝወሃብ ናይ 60 ሰዓታት ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት መደብ ትምህርቲ ኣብ ምሃብ ይርከብ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መረበብ-ሓበሬታ ክፍሊ ምውሃሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ብምእታው፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ፡ ንትምህርቲ ቋንቋ ሽወደንን መደብ ትምርህቲ ንዓበይትን ዝምልከት ሓበሬታ ውን ክህበኩም ይኽእል። ምምሕዳር ከተማ ሱራሃማር ንትምርህቲ ዓበይቲ ብዝምልከት ምስ ከተማ ቬስተሮስ ዝበጽሖ ውዕላት ኣለዎ። እዚ ማለት ከኣ፡ ተቐማጦ ከተማ ሱራሃማር ኣብቲ ብከተማ ቬስተሮስ ዝዳሎ ናይ ትምርህቲ ዕድላት ናይ ምስታፍ መሰል ኣለዎም።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ሱራሃማር፡ ፍሉይ ክፍሊ ህጻናትን ኣዴታትን ዘለዋ፡ መእከል-ጥዕና ወይ ሕክምና ኣላ። ብዜካ’ዚ መንግስታውን ግላውን ክሊኒካት ሕክምና-ስኒ ውን ኣብቲ ቦታ ይርከባ። ዝቐረበ ዓቢ ሕክምና ኣብ ከተማ ቬስተሮስ ይርከብ።
ኣብ ከተማ ቬተሮስ ክፍሊ ጥዕና ንሓደስትን ሓተቲ ዑቕባን ውን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርክብ፡ ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ሰራሕተኛታት ከተማ ሱራሃማር ተርጓሚ ክቆጽሩልኩም ይኽእሉ። እቶ ተርጎምቲ፡ ብትካል ቬስትማንላንድስ ኣገልግሎት ትርጉም ዝተባህለ ትካል፡ ዝተቆጽሩ እዮም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ከተማ ሱራሃማር ንምጉዕዓዝ ዝሕግዝ ስሉጥ ዝኾነ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣሎ። መውፈሪ ኣውቶቡሳትን ባቡራት ከተማ ሱራሃማር፡ ኣብ ሕምብርቲ ናይታ ከተማ ተደኲኑ ይረክብ።
በተን ብትካል በሪስሎገን ዝውነና ባቡራት ናብ ከተማ ቬስተሮስ ክትከዱ ካብኡ ውን ናብ ስቶክሆልም ክትቕጽሉ ትኽእሉ። ቀዳመ-ሰንበት፡ ካብ ሱራሃማር ናብ ስቶክሆልም ብቐጥታ ዝኸዳ ባቡራት ኣለዋ።
ብዜካ’ዚ፡ ናብ ቬስተሮስ ብኣውቶቡሳት ቪኤል ውን ክትከዱ ትኽእሉ። በተን ብመስመር-መጎዓዝያ ብሩክስ ዝፍለጠ ኣውቶቡሳት ከተማ ሱራሃማር ናብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ክሳብ ሃልስታሃማር ብነጻ ክትጎዓዙ ትኽእሉ።
ንሰዓታት ኣውቶቡሳት ከተማን እቲ ከባብን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከባቢታት ከተማ ሱራሃማር፡ ሰፊሕ ዕዳጋታት ስራሕ ዘለዎ ከተማታት ይርከብ። ንኣብነት፡ ቬስተሮስ፡ ሃልስታሃማር፡ ፋገሽታን ሾፒንን።


text:
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብቐዳም 1 ሕዳር 2014 "ጠንቅታት ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን መፍትሒ ይዀኑ ኢዮም ዝተባህሉ ርእይቶታትን" ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብኣቶ ክሪስቶፍ ቡሽ፡ ወይዘሮ ሃይከ ሀከር፡ ኣቶ ደበሳይ ነጋስን መንግስተኣብ ኣስመሮምን ዝተዳለወ፡ ንስደት ኤርትራውያን ዝምልከት ክፉት ሰሚናር ኣብ ጀርመን፡ ኪርሽፕላትስ፡ ተኻይዱ።
ኣቶ ክሪስቶፍ ቡሽን ወይዘሮ ሃይከ ሀከርን
እዚ ካብ ሰዓት 3፡30 ድ.ቀ. ክሳብ ሰዓት 6፡30 ናይ ምሸት ዝቐጸለ ብናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ዝብል ቃል ብወይዘሮ ሃይከ ሀከር ኢዩ ተኸፊቱ። ኣስዒቡ ኣቶ ቡሽ፡ መንነቱ ድሕር ምፍላጥ፡ ብዛዕባ'ታ ነዚ ሰሚናር'ዚ ዘዳለወት 4 ዝኣባላታ ኮሚቴ፡ ከምኡ'ውን፡ ብዛዕባ'ቲ ንሱ ዝመርሖ ብቋንቋ ጀርመን ምምሃር ጀሚሩ ናብ ጋዜጣታት ጀርመን ምንባብ ዝሰገረ ናይ ፕረስ ክላብ ዝብሃል ጕጅለ ሓጺር ድሕረ ባይታ ኣቕሪቡ። ቀጺሉ፡ እቲ ቴማ ናይ'ቲ ኣኼባ ብመንግስተኣብ ኣስመሮም ዝተዳለወ ምዃኑ ሓቢሩ። ነቶም ነዚ ኣኼባ ኣብ ምድላው ብተክኒካዊ መዳይ (Power Point) ዝተሓባበሩ ከም ኣቶ ክርስትያን ብራውዘን ፍጹም ደበሳይን ዝኣመሰሉ ሰባት ድማ ምስጋና ኣቕሪቡ። ኣስዒቡ፡ ንሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ድሕሪ ምልላይ መደረኡ ከቕርብ ናብ መድረኽ ዓዲምዎ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ምዃኑን ንድሕረ ባይታኡ ዝገልጽ ብኣቶ ክሪስቶፍ ቡሽ ዘይተጠቕሰ ነጥብታት መሊኡ ነብሱ ኣላልዩ። ንኣዳለውቲ ሰሚናር፡ ንክርስታያን ብራውዘ ፍጹም ደበሳይን ኵሎም ዕዱማት ኣጋይሽን ድሕሪ ምምስጋን፡ ነቲ ብቛንቋ እንግሊዘኛ ዘዳለዎ መግለጺ ኣቕሪቡ። ሓው መንግስተኣብ ዘንበቦ መግለጺ ብቋንቋ ጀርመን ተተርጕሙ ኣኼበኛታት ብፓወር ፖይንት ከምዝከታተልዎ ተገይሩ። ብድሕር'ዚ፡ መድረኽ ንሕቶን መልስን ርእይቶታትን ተኸፊቱ።
ብድሕሪ ናይ ሓጺር ዕረፍቲ፡ ናብ ጀርመን ዝተተርጐመ ጽሟቕ ናይ'ቲ ብ4 ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ዝተዘርግሐ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ብሓው ሙሴ ሰመረ ተነቢቡ። እዚ ውን፡ ንበይኑ ናይ ሕቶን መልስን ክትዕን መደባት ተኻይድሉ።
ኣብ'ቶም ዝተነበቡ 2 መግለጺታት ብኣኼበኛታ ካብ ዝቐረቡ ገለገለ ሕቶታትን ዝተዋህቡ መልስታትን ከም'ዚ ዝስዕቡ ነበሩ።
ሓው ሙሴ ሰመረ
1. መንግስቲ ኤርትራ ብናይ መን ሓገዝ እዩ ዝነብር ወይ ምንጪ ፋይናንሳዊ እቶቱ እንታይ ኢዩ?
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ደገ ዝነብር ኤርትራዊ 2% ካብ እቶቱ ክኸፍል ዘገድድ ሕጊ ኣለዎ። ኩሎም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ነዚ ስልዕቲ'ዚ ክኸፍሉ ግዱዳት ኢዮም። እዚ እንተዘይገይሮም ከም ዜጋታት ኣብ ሃገሮም ክረኽብዎ ዝኽእሉ ዜግነታዊ መሰላት ከረጋግጹ ኣይኽእሉን እዮም። ንኣብነት፡ ንብረት ናይ ምውናንን ናይ ምውራስን መሰል ይንፈግጉ፣ ናይ ትውልዲ ምስክር ወረቓቕቲ ይኹን ናይ ንግዲ ትካላት ፍቓድ ኣይውሃቦምን፣ ኣብ ሃገሮም ገዛ ክሰርሑ ኣይክእሉን፣ ከም ዜጋታት ካብ ኤምባሲታት ናይቲ ስርዓት ክግበረሎም ዝኽእል ኣገልግሎት'ውን ኣይረኽቡን። ...ወዘተ።
በዚ መሰረት እቲ ምስ ውሽጢ ሃገር ዝግበር ርኽክብን መሰላትን ምስዚ ናይ 2% ምኽፋልን ዘይምኽፋልን ዝተታሓሓዘ እዩ። ኣብ ርእስ'ዚ፡ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ቤተሰቦም ዝሰድዎ ገንዘብን (remittances) ናይ ሓዋላ ኣታዊታትን ውን ምንጪ ናይ መንግስቲ ፋይናንስ ኢዮም። ከምኡ'ውን፡ እቲ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተዋፊሩ ዘሎ ጕልበት ብስማዊ ደሞዝ ኢዩ ዝሰርሕ። እቲ ብጕልበቱ ዝርከብ ኣታዊታት መንግስቲ ኤርትራ ኢዩ ዝወስዶ።
ብዘይካዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቁጠባዊ ቅዋም፡ ምዱብ ምጣኔ ሃብታዊ ባህሪ (command economy) እዩ። በዚ መሰረት ብዘይካ ገለ ናእሽቱ ዋኒናት መላእ ሃገራዊ ሃብቲ እንተላይ መሬት ኣብ ትሕቲ ዋንንት ናይ ሰልፊ ህግዲፍ/መንግስቲ እዩ። ኣብ ትሕቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ኲነታት፡ እቲ መንግስቲ ዘካይዶን ዝቘጻጸሮን ብርክት ዝበለ ዘይሕጋዊ ንግዲ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ካብ ገለ መለኽቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓታት ናይ ሃገራት ዓረብን ማእከላይ ምብራቕን ዝረኽቦ ሓገዛትውን ኣለዎ እዩ። ብሓፈሽኡ ክረኤ ኣንከሎ ግን፡ እቲ ስርዓት ንህዝቢ ብምርዓድን ኣገዲዱ ካብዝረኽቦ እቶትን እዩ ዝነብር ክባሃል ይካኣል እዩ።
2. ንህዝቢ ብስም ወትሃደራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዕስክርና ንኽነብር ዘገድደሉ ምኽንያትስ እንታይ ዘስግኦ ነገር ኣሎ እዩ?
ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ኣብ 1993 ብረፈረንዱም ምድምዳሙ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ምስኩለን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ጐረባብቲ ሃገራት ባዕሉ ብዝጻሕተሮ ውግኣት ኣብ ኲናት ኣትዩ እዩ። እተን ኣብ ባእስን ኲናትን ክኣትዋ ዘገደደን ሃገራት ግን ብመጀምርታ ንናጽነት ኤርትራ ዝተቐበላ እየን ነይረን። ስለ'ዚ ካብ ደገ ክመጾ ዝኽእል ንህዝቢ ኣብ ዕስክርና ዘንብር ዝኾነ ይኹን ስግኣታት ዝፈጥር ነገር ኣይነበረን የለን እውን። እቲ ስርዓት ግን፡ ባዕሉ ኣብ ነብሱን ኣብ ህዝብን ጐረባብቲ ሃገራት ዝፈጥሮ ናይ ራዕድን ሽበራን ስግኣታት ኣለዎ። ናይ ውሽጡ ስግኣታት ጥራሕዩ ዘለዎ። በዚ መሰረት ንመንእሰይ ኤርትራ ካብ ኩሉ ሰብኣዊ መነባብራኡን ከም ሰብ ተፈጥራዊ ህይወት ከየስተማቕርን ገይርዎ ይርከብ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውግእን ህውከትን ዝነብር፡ ኣብ ሰላምን ራህዋን ጠቕሚ ዘይብሉ ሃዋኺ ስርዓት እዩ።
3. ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ቀደም ሓንቲ ሃገር ዲየን ነይረን ወይስ ዝተፈላለያ ሃገራት እየን ነይረን?
ብመጀመርታ ኤርትራ ከም ኩለን ኣፍሪቃውያን ሃገራት ብመግዛኣቲ ዝቖመት ሃገር እያ፡ ናይዛ ሎሚ እንፈልጣ ኤርትራ ሃገርነት ምስ መግዛእቲ ጣልያን ዝተኣሳሰረ እዩ። ጣልያን ኣብ ኤርትራ ወሪሩ ምስ ኣተወ፡ ኣብ 1890 ክሳብ 1910 ዘሎ ግዜ ምስናይቲ እዋን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዳግማዊ ምነሊክ ዶባዊ ውዑላት ተገይሩ፡ ጣልያን ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ተሳዒራ ክሳብ ትወጽእ ኤርትራ ግዝኣት ናይ ጣልያን ነይራ። ድሕር'ዚ ን10 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ሞግዚትነት እንግሊዝ ጸኒሓ። ድሕርዚ ኤርትራ ከም ሃገር ምስ ኢትዮጵያ ኣብ 1952 ብፈደራላዊ ውዑል ትማሓደር ነይራ። ኣብ 1962 ስርዓት ሃይለ ስላሰ ነቲ ፈደረሽን ምሉእ ብምሉእ ኣፍሪሱ፡ ንኤርትራ ኣብ ዝጐበጠሉ ግዜ፡ 30 ዓመታት ዝወሰደ ነጻነታዊ ኲናት ተኻይዱ ኤርትራ 1991 ካብ መግዛእቲ ሓራ ኰይና፡ ኣብ 1993 ረፈረንዱም ተገይሩ ምልእ ነጻነት ተኣዊጁ ኣብ ዓለም ከም ሃገር ተቐባልነት ረኺባ።
4. ኤርትራ፡ እንታይ ኰይና ኢያ ንድሕሪት ተመሊሳ?
ብግዝኣተ-ሕግን ብቕዋምን ዘይሰርሕ፡ ንሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ዘየኽብር፡ ኣብ ምጽሕታር ግርጭት ዝኣምን ስርዓት ስለዘለዋ ኢያ ንድሕሪት ተመሊሳ።
5. እዚ መግለጺ ዝተጨበጠ ፍታሕ ዘቕረበ ኣይመስልን፡ ከም ኤርትራውያን ኣብዚ ዝሑፍዚ ዘለኩም ርእይቶ ከመይ እዩ?
ብመጀመርታ እቲ ጽሑፍ ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝኣመሰለ ኲነታትን መንግስትን ኢዩ ተጻሒፉ ዝብል ኢና ክንርኢ ዘለና። ኣብ ኤርትራ ምልካዊ ስርዓት ኣሎ፡ ምልካዊ ስርዓት ድማ ናይ ምጽሓፍ ኮነ ምዝራብ መሰል ኣየፍቕድን እዩ። ተቓውምን ነቄፈታን ዘይጻወር ስርዓት እዩ። ንኹሉ ብሓይልን ዓመጽን ኣርዒዱ ዝነብር ዘሎ እዩ። ስድራታት ንከይታኣማመን ውሽጣዊ ሰኪዐታት በቲኑ ኣብ ሕድሕድ ምትሕልላው ዘንብር ስርዓት ኢዩ ዘለና። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኲነታት ዝተጻሕፈ መግለጺ ብምዃኑ ነፍሰ ተወፋይነትን መስዋእትን ዝኽፈሎ ናይ ተባዓት መግለጺ እዩ። ንነብሶም በጅዮም ዝወሰድዎ ብምዃኑ ድማ ድሮ ሰዓብቲውን ኣጥርዩ ኣሎ። እቲ ጽሑፍ ኩሉ ኤርትራዊ ብውልቀ ይኹን ከም ህዝቢ ክገብሮ ዘለዎ ሓላፍነታት ኣመልኪቱ ኣሎ፡ ድሕነት ሃገርን ህዝብን ድማ ኣብ ኢድ ህዝቢ እምበር ንውልቀ ሰባት ዝተርፍ ከምዘይኮነ ፈሊጡ ህዝቢ ሓላፍነት ክስከም ኣለዎ።
እቲ ጽሑፍ ብዙሕ እዩ፡ ክሳብ 32 ገጻት ይርከቦ። ቀንዲ ትሕዝትኡ ድማ ህዝቢ ግዲኡ ከበርክት ዝሓትት እዩ። ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝብን ክትጸሮ ኣብዘይትኽእል ምብትታን ኣትያ ምህላዋ የገንዝብ ኣሎ። ነዚ ኲነታትዚ ናይ ምቕያር ሓላፍነት ዘለዎ ድማ ህዝቢ እዩ። እቲ ክግበር ዘለዎ ፍታሓት ካብ'ኣቶም ጥራሕ ክንጽበዮ ኣይግባኣን።
ብዘይካዚ፡ እቲ ዝሑፍ ካብ ተራ ሰባት ዝወጸ ከምዘይኮነ ምፍላጡ ኣገዳሲ እዩ። ካብ ከም'ዚኦም ዝመስሉ ሰባት ዝወጽእ ጽሑፍ ድማ ክሳብ ክንደይ ጥንቓቐ ከምዘድልዮ ምግንዛቡ ዘሸግር ኣይመስለንን። መንእሰያት ንወጻኢ ኣብ ምስዳዶም ብሓፈሻኡ ንህዝቢ ምስካም ግን ቅኑዕ ኣይመስለንን፡ ከም መግለጺ ግን ተባዕ ስጉምቲ እዮም ወሲዶም።
6. እቲ መንግስቲ ኣብ ልዕሊኦም ስጉምቲ ከይወስድ ስግኣታት ኣሎኩም'ዶ?
ብርግጽ እቲ ስርዓት መኣረምታን ነቐፈታን ዝጻወር ኣይኰነን። ኣብ ተመኩሮና ድማ፡ ብዙሕ ከምኡ ዝኣመሰለ ናይ ምእሳርን ምቕትልን ትግባርት ርኢና ኢና። ኣካያይዳና ንኣርም ዝበልዎ ኣባላት ፓርላማን መቓልስቱን ኣዳህሊሉ ሒዙ ኣብ ማኣሰርቲ ዘብሊ ዘሎ ስርዓት እዩ። ንኣቡናትን ሸኻትን ዝእስርን ካብ ሓላፍነቶም ዘውርድን ስርዓት እዩ። ነዞም መግለጺ ኣውጺኦም ዘለዉ መራሕቲ ሃይማኖትውን ዝጥዕሞ ግዜ እዩ ዝጽበ ዘሎ ኣምበር ይገድፎም እዩ ዝብል እምነት የብልናን። ቅድሚ ሕጂ'ውን ንዕስክርና ዝተቓወሙ ምእመናን ዮሆዋን ጰንጠን ዝኣሰረን ካብ ሃገር ዘባረረን ትካላቶም ዝዘመተን፡ ዶብ ንኽሰግሩ ዝፍትኑ ስደተኛታት ተኵሱ ዝቐትል ስርዓት ምዃኑ ንፈልጦ ኢና። ካቶሊካዊት ቤት ክርስትያን ኣብ ኤርትራ ድማ ካብ ነዊሕ በዚ ስርዓትዚ ክትሳቐ ዝጸንሐት እያ። ንዝተቓወምዎ መራሕቲ ሃይማኖት ብሜላ ካብ ሃገሮም ዘባረሮም መራሕቲ ሃይማኖት ውን ኣለዉ። ንብረታ ተመንዚዓን መጽሔታ ተኣጊዱን እዩ።
7. ኣብዚ ከተማ ብዙሓት ትሕተ ዕድመ ተሰዲዶም ዝመጹ ኤርትራውያን ኣለዉ፡ ናይዚኦም ምስዳድ ጽቡቕ መነባብሮ ከሕልፉ ዝመጹን ስድርኦም ዝሰደድዎምን ኣንተዘይኰይኖም ከመይ ኢሎም መጺኦም?
ጽቡቕ ዝጸልእ ሰብ ከምዘየለ ፍሉጥ እዩ። እዞም መንእሰያት እዚኣቶም ግን ጽቡቕ መነባብሮ ከናድዩ ብስድርኦም ተደሪኾም ዝመጹ ዘይኰኑስ፡ ካብቲ ዝጽበዮም ወታሃደራዊ ኣገልግሎት ከምልጡ ብኣጋኡ ዝወስድዎ ዘለዉ ስጉምቲ እዩ። ተስፋኦም ዘጸልመተ ስርዓት ከሎ፡ ብሰላም ብፍትሒ ክነብሩ ከምዘይክእሉ ፈሊጦም ኢዮም ዝስደዱ ዘለዉ። ሕጂ፡ ሻውዓይ፡ ሻምናይ ክፍሊ ዘለዉ፡ ድሕሪ ገለ ዓመታት ሳዋ ክወርዱ ምዃኖም ይፈልጡ ኢዮም። ብሳዋ ከይሓለፉ ዝኸድዎ ካልእ ትምህርቲ ድማ የለን።
ሓደ ግዳይ ሳዋ ዝነበረ መንእሰይ ኣብቲ ኣኼባ ተረኺቡ ምስክርነቱ ከቕርብ እንከሎ፡ ካብ'ዞም ኣብ'ዚ ኣኼባ ዘለና ህይወቱ ባዕሉ ክሕልፍ ዝደሊ ኣለኩም'ዶ ብዝብል ሕቶ ጀሚሩ። ኣይመስለንን ክብል ባዕሉ ድሕሪ ምምላስ፡ ኣነ ናይ ዓይኒ ምስክር እየ ኣብ ነብሰይ ዝወረደ ድማ'የ ክሕብረኩም ይብል። "ኣብ ሳዋ፡ ኣርባዕተ ዓመት መመላእታ ክእሰር፡ ክፍታሕን ክቕጻዕን ኢየ ኣሕሊፈዮ። ኣብ ልዕለይ ናይ ምቕትል ፈተነ ውን ተኻይዱ ኢዩ። ኣብ ሳዋ ብዘይካ ወታሃደራዊ ታዕሊም ትምህርቲ ኣይነበረናን። ኣብ ትሕቲ ወታሃደራዊ ታዕሊም ኰንካ ትምህርቲ ዝብሃል ነብስኻ ዝቕበሎ ኣይኰነን። በዚ ክስደድ መሪጸ ብኽንደይ ሽግር ኣብዚ በጺሔ፡ ኣብዚ ክበጽሕ 12 ሽሕ ዶላር ተኸፊሉልይ። እዚ ዓቐን ገንዘብ'ዚ ኣብ ኤርትራ ብዙሕ ገንዘብ እዩ። ሰሪሐ ክነብረሉ ይኽእል ነይረ። ኣብ ኤርትራ ግን ነጽነት ናይ ምንባርን መሰል ወዲ ሰብን ዝባሃል ስለዘየለ፡ ገንዘበይ ኣጥፊኤ ክስደድ ተገዲደ። ስለዚ ስእነት ገንዘብን ጽቡቕ ናብራ ስለዝደለናን ኣይኰናን ንስደድ ዘለና" ክብል ገሊጹ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ መዛዘሚ እቲ ኣኼባ፡ ንኣኼበኛታት ዘርኣይዎ ምውቕ ተኻፋልነት ኣመጕሱ። ጠንቂ ናይ ስደት ኤርትራውያን እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ሓደ ውልቀሰብ ኢክታቶርይዊ ስርዓትን ሕማቕ ምሕደራ ምዃኑ ኣሚቱ። እቲ መፍትሒ ናይ'ቲ ሽግር ድማ ቀሊል ዘይኰነስ፡ ሃገራት'ቲ ዞና፡ ኣህጕራዊ ማሕበረሰብ ዓለምን አእጃሞም ከበርክቱ ዝሓትት ዝተሓላለኸ ጕዳይ ምዃኑ ኣረዲኡ። እቲ ዝድለ ፍታሕ፡ ግዝኣተ-ሕጊ ዘስፍን፡ ንሰብኣዊ መሰላት ዘኽብር ቅዋማዊ ስርዓት ምትካል ምዃኑ ኣብሪሁ። ዶባት ምዕጻውን ንዝኣተዉ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምምላስን ጥራሕ መፍትሒ ከምዘይኰነ ኣስሚርሉ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃይማኖታዊ መራሕቱ እምነት ስለዘለዎ እቲ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ንብዙሓት ክጸሉ ኢዩ ዝብል ገምጋም ከምዘለዎ ሓቢሩ።
************
ምሉእ ትሕዝቶ ናይ'ቲ ብሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ብእንግሊዘኛ ዝቐረበ ጽሑፍ፡ ትርጕሙ ከም'ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ጠንቅታት ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን መፍትሒ ይዀኑ ኢዮም ዝተባህሉ ርእይቶታትን
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኤርትራ፡ 120,000 ትርብዒት ኪሚ ዝስፍሓታ፡ 6 ሚልዮን ተቐማጦ ዝነብሩላ ንእሽቶ ሃገር ኢያ። ኤርትራ፡ ከም ሃገር ቅድሚ 124 ዓመት ብመግዛእቲ ጣልያን ኢያ ቆይማ። ኣብ ኤርትራ 9 ብሄራት ኣለዋ። መብዛሕትኡ ህዝባ ብሕርሻ፡ መጓሰን ምግፋፍ ዓሳን ኢዩ ዝናበር።
ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ባዕዳውያን ሓይልታት ኢያ ጸኒሓ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት፡ ማለት ብሰላማውን ዕጥቃውን ኣገባብ ኣንጻር ገዛእቱ ተቓልሱ። ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት (1961-1991) ብረታዊ ተጋድሎ ድማ ብ1991 ካብ ባዕዳዊ ጐበጣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናጻ ኰይና። ብ1993 ብዝተኻየደን ኣህጕራዊ ተፈላጥነት ብረኸበን ህዝባዊ ሪፈረንደም ድማ ኣቢላ ድማ ብ1993 ልዓላዊት ሃገር ክትከውን በቒዓ።
ኵላትና ከም እንፈልጦ፡ ጠንቂ ናይ ሰብኣዊ ምፍንቓልን ስደትን ባህርያዊ ሓደጋታት፡ ውግኣት፡ ድኽነት፡ ሕማቕ ምሕደራን ብልሽውናን ኢዮም።
ቀዳማይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
ኤርትራውያን ብብዝሒ ክስደዱ ዝጀመርሉ እዋን ብ1967 ዓ.ም ኢዩ። ኣብ'ዚ ዓመት'ዚ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ዓሳ ንምቕታል ማይ ምንጻፍ ካብ ዝብል ፖሊሲ ተበጊሱ፡ ኣብ'ቶም ተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝንቀሳቐስሉ ዝነበሩ ክባቢታት ኣብ ቆላታት ኤርትራን ኣብ ምብራቓዊ ገማግም ኣከለጕዛይን ንዝርከብ ህዝቢ ብጅምላ ክቐትልን ዓድታቶም ከቓጽልን ጀመረ። ብሰንክ'ዚ ኣረሜናዊ ተግባር'ዚ፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ኤርትራውያን መብዛሕትኦም ድማ ኣስላም ናብ ሱዳን ተሰደዱ።
ካልኣይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
ብ1974 ዓ.ም ወተሃደራዊ ደርግ ኣብ ኢትዮጵያ ንንጉስ ሃይለስላሰ ዓልዩ ስልጣን ጨበጠ። ደርግ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ሰንሰለታዊ ናይ ራዕዲ ወፈራታት ኣካየደ። ኣብ ልዕሊ ተሓኤን ህግሓኤን ዝገብሮ ዝነበረ መጥቃዕትታት ድማ ኣዛየደ። ከም ውጽኢት ናይ'ዚ ውግኣት'ዚ ብዙሓት ኤርትራውያን ካብ ኵሉ ኵርንዓት ናይ ኤርትራ ሃገሮም ገዲፎም ናብ ሱዳን፡ ማእከላይ ምብራቕን እንተላይ ናብ ኣውሮጳን ኣመሪካን ክስደዱ ተራእዩ።
ሳልሳይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
ጠንቂ ናይ'ዚ ዋሕዚ'ዚ ብ1980-81 ኣብ መንጐ'ተን ክልተ ዓበይቲ ውድባት ኤርትራ ተሓኤን ህዝባዊ ግንባርን (ህወሓት ውን ኣብ ጐድኒ ህዝባዊ ግንባር ኰይኑ ተዋጊኡ) ዝተኻየደ ናይ ሕድሕድ ውግእ፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸር ሰራዊት ተሓኤ ተደፊኡ ናብ መሬት ሱዳን ኣትዩ። ብዙሓት ካብ'ኦም ድማ ብሕጋውን ዘይሕጋውን ኣገባብ ኣቢሎም ክሳብ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣውሮጳን ኣመሪካን በጺሖም ኢዮም። ብተወሳኺ፡ ብሰንኪ'ቲ ብ1984-85 ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ወሪዱ ዝነበረ ድርቅን ጥሜትን ብዙሓት ኤርትራውያን ንስደት ከምርሑ ተአራእዮም ኢዮም።
ራብዓይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
እዚ ዋሕዚ'ዚ ብድሕር'ቲ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘጋጠም ናይ 1998-2000 ዓ.ም ናይ ዶብ ውግእ ኢዩ። ክሳብ ሕጂ ድማ፡ እቲ ስደት ደው ኣይበለን ዘሎ። እቲ ቀንዲ ጠንቂ ናይ'ዚ ስደት'ዚ፡ እቲ ደረት ኣልቦ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኢዩ። እዚ መደብ'ዚ ብመጀመርያ፡ ኵሎም'ቶም ካብ 18-40 ዝዕድሚኦም ዜጋታት ኤርትራ ን18 ኣዋርሕ ኣገልግሎት ክገብሩ ተባሂሉ ኢዩ ተወሲኑ።
ኣብ'ዚ ራብዓይ ማዕበል ንስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ኤርትራውያን መብዛሕትኦም ትሕቲ 25 ዕድመ ዘለዎም መንእሰያት ኢዮም። እቲ ቀንዲ ንስደት ዝደፋፍኦም ዘሎ ምኽንያት ድማ፡ ተቓውሞኦም ነቲ መወዳእታ ዘይብሉ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎትን (ባርነት) ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ግህሰታትን ኢዩ። ጸብጻባት ትካላት ሕቡራት ሃገራት ከምዝሕብሮ፡ ኣብ ሱዳን ክሳብ 300,000 ዝዀኑ ምዝጉባት ስደተኛታት ክህልዉ እንከለዉ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ 150,000 ኣለዉ። እዚ ቍጽሪ'ዚ ነቶም ኣብ መደበር ስደተኛታት ከይበጽሑ ናብ ኣዝማዶም ዝኣትዉ ወይ ድማ ብቐጥታ ናብ ካልኦት ሃገራት ዝሰግሩ ዘይምዝጉባት ስደተኛታት ዘጠቓልል ኣይኰነን።
ብመሰረት ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ነፍስወከፍ መዓልቲ 3,000 ዝዀኑ ኤርትራውያን ናብ ሱዳን ይስደዱ። ገለ ድማ፡ ዶብ ኤርትራ ክሰግሩ ከለዉ ብጥይት ወተሃደራት ኤርትራ ዝቕተሉ ኣለዉ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝጕዓዝሎም ክልተ መንገድታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፡-
1. ካብ ኤርትራ ... ናብ ሱዳን/ኢትዮጵያ ... ናብ ሊብያ፡ ናብ ዓዲ ጣልያን
2. ካብ ኤርትራ ... ናብ ሱዳን/ኢትዮጵያ፡ ...ናብ ግብጺ/ሲና... ናብ እስራኤል
እቲ ካልኣይ ናብ እስራኤል ዘብጽሕ መንገዲ ብ2006 ዓ.ም ጣልያንን ሊብያን ንዋሕዚ ናይ ስደተኛታት ደው ንምባል ዘኽእል ስምምዓት ምስ ገበሩ ኢዩ ተኸፊቱ። ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ምስ በጽሑ፡ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዶብ ጥሒሶም ዝኣተዉ ተባሂሎም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኢዮም ዝኣትዉ እምበር ከም ስደተኛታት ኣይቍጸሩን ኢዮም። ኣብ ርእስ'ዚ፡ መንግስቲ እስራኤል ምስ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ተሰማሚዓ ነቶም ስደተኛታት ካብ ሃገራ ከተባርሮም ትርአ ኢያ።
ዘይሕጋውያን ኣሰጋግርትን ነጋዶ ደቂ ሰባትን
ኣብ'ዚ ስራሕ'ዚ ዝዋፈሩ ዘለዉ ዓሌታት ራሻይዳ ናይ ምብራቕ ሱዳንን በደዊን ናይ ሲናን ሊብያን ኢዮም። እቲ መርበብ ግን፡ ኣዝዩ ሰፊሕን ዝተሓላለኸን ኢዩ። ናይ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሊብያ፡ ጸጥታውን ወተሃደራውን ባእታታት፡ ከምኡ ውን፡ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝንቀሳቐሱ ጥሩፋት ናይ እስላም ምንቅስቓሳት፡ ሓካይም፡ ናይ ብረትን ዕጸ ፋርስን ኣካላት ደቂ ሰባትን ዝሸጡ ነጋዶን ዝካፈልዎ መርበብ ኢዩ።
እቶም ግዳያት፡ ካብ ሓደ ናብ ካልእ ነጋዳይ እናተሸጡ ኢዮም ዝኸዱ። ካብ ጨወይቶም ሓራ ንኽወጹ ድማ ካብ 2000 ዶላር ክሳብ 50,000 ናይ ኣመሪካ ዶላር ክኸፍሉ ይግደዱ። ነዚ ገንዘብ'ዚ ንምርካብ፡ እቶም ጨወይቲ ዝተፈላለያ ዓይነት ዓዛብ ኢዮም ኣብ ልዕሊ'ቶም ግዳያቶም ዝፍጽሙ። ምቕጥቓጥ፡ ዝመኸኸ ፕላስቲካ ኣብ ዝባኖም ምንጥብጣብ፡ ኣብ ነሓሲ ኣንጠልጢልካ ምቕጥቃጥ፡ ምዕማጽ ወዘተ ገለ ካብ'ቶም ነቶም እሱራት ዘሳቕይሎም ኣገባባት ኢዮም።
ኣዝማድ ናይ'ቶም ዝተጨውዩ ስደተኛታት ኣብ ኣውሮጳ ወይ ካልኦት ሃገራት ምዕራብ እንተልዮም እቲ ዝሕተት ገንዘብ ብዙሕ ኢዩ። መታን ነዚ ገንዘብ'ዚ ንምርካብ ድማ፡ እቲ ዘመድ ንስቓይን ኣውያትን ናይ'ቲ እተጨውየ ቤሰቡ ብሞባይል ተለፎን ከምዝሰምዕ ይገብሩ። እቲ ዝተጠልበ ገንዘብ እንተደኣ ዘይተኸፊሉ፡ ገለ ካብ ኣካል ናይ'ቲ እሱር ተወሲዱ ናብ ነጋዶ ይሽየጥ። እቲ ግዳይ ድማ መብዛሕቱ ግዜ ይቕተል።
እቲ ዋሕዚ ናይ ስደተኛታት እንተደኣ ብገለ ምኽንያታት ነክዩ፡ ኣብ'ተን መደበራት ስደተኛታት ከይዶም ነቶም ምዝጉባት ስደተኛታት ይጨውይዎም።
ብዙሓት ስደተኛታት፡ ኣብ ጕዕዞ እንከለዉ፡ ብጽምኢ፡ ጥሜት፡ ሕማም፡ ሕጽረት ምስትንፋስ፡ ብወቕዒ ጽሓይ ወይ ብምጥሓል ይሞቱ። ብ3 ጥቅምቲ 2013 360 ዝዀኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ገማግም ደሴት ላምፓዱዛ ምጥሓሎም ንዓለም ዘሰንበደ ተራኽቦ ኢዩ ነይሩ።
ሊቀ-ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣቡነ ፍራንሲስ፡ ዓለምና ነዚ ሓደጋ'ዚ ክትከላኸል ብዘይምኽኣላ፡ ን3 ጥቅምቲ 2013 "ዕለት ናይ ብኽያትን ሕፍረትን" ክብሉ ኢዮም ገሊጾማ። እዚ ድማ ብዙሓት እንተላይ ዓዲ ጣልያንን ሕብረት ኣውሮጳን ንጕዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣስተብህሎ ክገብርሉ ደፋፊኡ ኢዩ።
መግለጺ ሊቀ-ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኣቡነ ፍራንሲስ ድማ፡ ነቲ ብ25 ግንቦት 2014 ብ4 ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ዝተዘርግሐ፡ ንነፍስወከፍ ኤርትራዊ ነቲ ጸገም ኣብ ምፍታሕ እጃሙ ከበርክት ዝጽውዕ ሃዋርያዊ መልኽእቲ ንምትሕልላፍ መገዲ ጸረገ። እቲ ሃዋርያዊ መልእኽቲ፡ ነዚ ዝኸይድ ዘሎ ዋሕዚ ስደት ኣብ ሓጺር ግዜ ደው ንምባል እንተዘይተኻኢሉ፡ ኤርትራን ህዝባን ንሓደጋ ምብትታን ክቃልዑ ኢዮም ዝብል ትሕዝቶ ዘለዎ ኢዩ።
እንታይ ክግበር ኣለዎ?
1. ኣብ'ተን ምንጪ ናይ ስደት ዝዀና ሃገራት ፖለቲካዊ ለውጥታት ክምዝገብ ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ኤርትራ ንኣብነት፡ ልዑላውነት ናይ ሕጊ ክኽበር፡ ቅዋም ክህሉን ኣብ ስራሕ ክውዕልን፡ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ን18 ኣዋርሕ ክኸውን ወይ ጠሪሱ ደው ክብል፡ ተቓወምቲ ዝዋስኡል ናይ ብዙሓት ሰልፍታት ስርዓት ክቐውም፡ እሱራት ክፍትሑ ...ወዘተ የድሊ።
2. ናይ መወዳእታ ፍታሕ ክሳብ ዝርከብ፡ ኣብ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ የመንን ጂቡትን ተዓቚቦም ዘለዉ ስደተኛታት ናይ ትምህርትን ሞያዊ ስልጠናን ኣገልግሎት ክውሃቦምን ናይ ስራሕ ዕድላት ክኽፈተሎምን ይግባእ።
3. ኣብ መንጐ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ዘላቂ ሰላም ንምስፋን ምጽዓር።
4. ጸጥታን ሓለዋን መደበራት ስደተኛታት ምሕያል፤
5. ነቶም ዝተረስዑ ቀቢላታት ራሻይዳን በደዊንን ኣብ ናይ ሃገሮም ፖለቲካን ዋኒንን ዝካፈልሉ ዕድላት ምኽፋት።
6. መንግስታት ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ኣንጻር ነጋዶ ደቂ ሰባት ዘካይድኦ ቃልሲ ከውሃህዳ ምግባር ..ወዘተ የድሊ።


text:
እስራኤል ናብ ሃገራ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝኣተው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ክወጹ ወይ ድማ ማእሰርቲ ከምዝጽበዮም ኣፍሊጣ።
ሰበ ስልጣን ክፍሊ ህዝብን ኢሚግሬሽን እስራኤል ኣብዚ ሰሙን’ዚ ካብ ሱዳንን ኤርትራን ዝመጹ ስደተኛታት ናብ ሳልሳይ ሃገር ሩዋንዳ ወይ ኡጋንዳ ክወጹ ከምዝኣዘዙ’ውን ይፍለጥ።
ብተወሳኺ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ክሳብ ወርሒ መጋቢት ዝወጹ 3,500 ዶላር ገንዘብ፡ ናይ ኣየር ቲኬትን ካልእ ሓገዝ ከምዝወሃቦም ይገልጹ።
ሆትላይን ንሰራሕተኛታት ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ዝተባህለ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ነቲ ውሳኔ ብምኹናን እቲ ስጉምቲ ንህይወት ስደተኛታት ኣብ ሓደጋ ዘእትው ምኳኑ’ውን ገሊጹ።
እስራኤል ቅድሚ ምስ ግብጺ ዘዳውባ ዶብ ብሓጹር ምሕጻራ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣብ ሃገራቶም ካብ ዘሎ ግጭትን ስቕያትን ሃዲሞም ናብ እስራኤል ብምእታው ዑቕባ ዝሓተቱ ክኮኑ ከለው እስራኤል ግን እዞም ስደተኛታት ናይ ቁጠባ ስደተኛታት እዮም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝኣተው ነቲ ኣይሁድ ህዝቢ እታ ሃገር ስግኣት ዝፈጥሩ እዮም ብማለት ናይ ዑቕባ ሕቶምኦም ዘይምቕባላ ይፍለጥ።


text:
ኣኼባ ባይቶ ሰዲህኤ ንድፊ መምርሒ ዕማም ክልተ ሽማግለታት ኣጽቑ፡ 24 ለካቲት 2018
ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ሰዲህኤ ንፈጻሚት ሽማግለ ዝሃቦ ሓላፍነት፡ ብ27 ጥሪ 2018 ኣብ ዝተኻየደ ቀጻሊ ኣኼባ መደብ ዕዮ ስርሓት ፈጻሚት ሽማግለ ከም ዘጽደቀን፡ ብተወሳኺ ነተን ዝቆማ ክልተ ፍሉያት ሽማግለ፡ ኣባላተንን ንድፊ መምርሒ ዕማማተን ብዝምልከት ባይቶ ደጊሙ ንፈ/ሽ ሓላፍነት ከም ዝሃበ ኣብ ዝሓለፈ ተገሊጹ ከም ዝነበረ ብምዝኽኻር ፡ እንሆ ሎሚ ዕለት 24 ለካቲት 2018 ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ባይቶ፡ ፈ/ሽ ሽማግለ ንዘቅረበቶ ኣባላት ፍሉያት ሽማግለን፡ ንድፊ መምርሒ ስርሓተንን ብባይቶ ጸዲቁ።
ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ፡ ኣቦ መንበር ሰልፊ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ፡ ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዝተረኽበ ኩነታት ብምግላጽ ጀሚርዎ። ህዝብና ብሰንኪ ምልካዊ ምሕደራ ካብ ግዜ ንግዜ ናብራ ሂወት ህዝብና ካብ ዝኸፍአ ንዝኸፍአ ንታሕቲ ዘንቆልቁል ዘሎ ሕሰም ናብራ፡ ብዘይምቁራጽ ንስደት ዝውሕዝ ዘሎ መንእሰይ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ስደት ዝርከቡ መንእሰያት ዜጋታት ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ኣብ ትሕቲ ሓውሲ ማእሰርትን ማእሰርትን ዝርከቡ ሽግራት ደድሕሪኦም ከም ዝሰዓበ፡ ሎሚ ኣብ ኣብ ዘይውሑስ ሃገራት ከም ኣብ ሊብያ ዘለዉ መንእሰያት መዓልታዊ ንሰምዖ እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብ’ዚ እዋን መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊኦም ወሲንዎ ንዘሎ ዘይሰብኣዊ ውሳኔ ኣዝዩ ዘሻቅል ምዃኑ ብምግላጽ ንድሕነቶም፡ ንዝምልከቶም ኣካላትን ንዝተፈላልዩ ማሕበራት ተጣበቅቲ ሰብኣዊ መሰላት መልእኽቲታት ጥርዓናት ንምትሕልላፍ ዝከኣል ኩሉ ፈተነታት ክካየድ ምዃኑ ገሊጹ።
ብምቅጻል ኣብ መንጎ ኤርትራን ሱዳን ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ክዝረብ ዝወርሐ ተወጢሩ ዝነበረ ቀስቲ ኵናት ምዝሓሉ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ዘሎ ዝምድናታት ብደቂቅ’ኳ ክፍለጥ እንተዘይተኻእለ ኣሕዋት ዝኾነ ህዝቢ ካብ ዳግማይ ብርሰትን ጥፍኣትን ምድሓኑ ንግዜኡ ትንፋስ ዝህብ’ዩ ይኹን’ምበር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ነዚ ኩነታት ንረብሕኡ ክጥቀመሉን‘ኳ ዝጽዕር እንተኾነ ህዝብና ብዝያዳ ክነቅሓሉ ይግባእ ኢሉ። ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ንምዝራብ ብዕምቆት ኣፍልጦ ስለ ዘየለ ጥራሕ ዘይኮነስ ብዓብዩ ንኢትዮጵያውያን ስለ ዝምልከት ኣብኡ ኣትየ ብዙሕ ክዛረብ ኣይኮነኩን። ግን ከኣ ሰላም ይኹን ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ጎረቤትና ኣባና ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋታት ብምግንዛብ፡ ብፍላይ ከኣ ህዝብና በዚ ዘለዎ ፖለቲካዊ ሃለዋት ኣብ ዞባና ክረአ ዝኽእል ዘይንቡር ኩነታት ብሰላምዊ ኣገባብ ክዓርፍን ክፍታሕን’ዩ ምርጫና ኢሉ።
ድሕሪ መግለጺ እዋናዊ ኩነታት ከኣ፡ ኣጀንዳ ንባይቶ ዕድል ተኸፊቱ ዝተፈላየ ሓሳብን ርእይቶን ቀሪቡ። ኣብ‘ቲ ኣባላት ሽማግለ ዝቀረበ ኣስማት ብሙሉእ ተሰማምዐ፡ ኣብ’ቲ ንድፊ መምርሒ ስርሓት ክልተ ሽማግለ ከኣ ብዙሕ ርእይቶታት ሓሳበትን ቀሪቡ ተዘይትይሉ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ንክልተ ሽማግለታትን ንድፊ መምርሒ ስርሓት ክዝተየሉ ኣገዳስንት‘ኳ እንተሃለዎ፡ ንመበገሲ በቲ ቀሪቡ ዘሎ ምስ ምምሕያሻቱ ተቀቢልና ኣብ’ቲ ሽማግለታት ዘቅርቦ ገምጋም መጽናዕቲ፡ መላእ ኣባል ሰልፊ ንዝህቦ ርእይቶን ሓሳብን ተሞክሮታትን ብዝያዳ ከነትኵረሉን ከገድሰና ስለ ዘለዎ፡ ሽማግለ ስርሓተን ንምጅማር ንምትብባዕ ንምድግጋፍን ዝሓሸ ኣብ ዝብል ሓሳብ ተሰማምዐ።
ማእከላይ ባይቶ፡ ዝርዝር ኣባላት ሽማግለታት ብኸምዚ ዝስዕብ መዲብዎም ይርከብ።
- ናይ መጽናዕቲ ሽማግለ
- መስፍን ሓጎስ
- ዳዊት ሰሎሙን
- ሓሚድ ድራር
- ፍስሃየ ትንሴው
- መንግስትኣብ ጐበዛይ
- ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ቀያሲት ሽማግለ
- ኤፍረም ታፈረ
- ተኸስተ ዳምር
- ዶር. ገብረመስቀል ገብረዮናስ
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታን
ሰ.ዲ.ህ.ኤ
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10951


text:
መልሲ ስድራቤት ኢንስፐክተር ስብሓት ኣበራ ንቓለ ማሕተት ኣቶ ሃብተማርያም ኣብርሃ – 1ይ ክፋል
ስብሓት ፤ ዝመጻካ ኣይትስሓት ቀዳማይ ክፋል ፤ ካብ ሰነዳት ታሪኽ ሓጺር ታሪኽ ፣ ካብ ቅያታት ሓርበኛ ስብሓት ኣበራ ምራጭ ፤ "ኣየ ሽዋ እዞም ዓያሹ ፣ ነዛ ለካሚቶም እምኒ ዝውሕጡ ።" ደግያት ምራጭ ጉድም፤ ሊባን ሎጎጭዋ : ዳኛ ፣ ሽማግለ
ስብሓት ፤ ዝመጻካ ኣይትስሓት
ቀዳማይ ክፋል ፤ ካብ ሰነዳት ታሪኽ
ሓጺር ታሪኽ ፣ ካብ ቅያታት ሓርበኛ ስብሓት ኣበራ ምራጭ ፤
“ኣየ ሽዋ እዞም ዓያሹ ፣ ነዛ ለካሚቶም እምኒ ዝውሕጡ ።”
ደግያት ምራጭ ጉድም፤ ሊባን ሎጎጭዋ : ዳኛ ፣ ሽማግለ ሎጎጭዋ፣ ሓደ ካብ ጸረብቲ ሕጊ እንዳባ ሎጎጭዋ : ኣብ ቅነ ምፍራስ ፈደረሽን ኤርትራ – ኢትይጵያ ፣ ኣብ እዋን ጎበጣ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ፣ ኣብ ጎዳይፍ ሓማሴን ዝበልዎ።
ካብቲ ብ ዶክተር በረኸት ሃብተስላሴ እተጻሕፈ ፤ ሓጺር ታሪኽ ሃጸይ ሃይለሰልሴ ፣ Emperor Haile Selassie, 2014, ካብ ገጽ 110 እተወስደ ።
“How foolish the Shoans [Ethiopians] are! They have swallowed a piece of hard rock that will destroy them.”
Degiat Mirach Gudm
“ከመይ እግሩ ትቆረጽ! ነቲ ኣሓና ኣጣልና ማየን ዝሰትያሉ ፤ ሳዕረን ዝበልዓሉስ ንሱዳን ክወሃብ ?”
ደግያት ምራጭ ጉድም ፤ ኣብ ቅድሚ ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ተረኺቦም ብዛዕባ መጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ድባርዋ ንቢተወደድ ኣስፍሃ ወልደሚካኤላ ዝመለስሉ ፤ ብዛዕባ እማመ በቪን ሲፎርዛ ፣ ማለት ኤርትራ ኣብ ክልተ ክትምቀል ፣ ንዝቐረበ ሓሳብ ክንጽጉ እንከለዉ ።
ወለዶ ሓርበኛ ሰብሓት ድማ መሰጋገሪ ድልድል ፣ ናይቲ ኣብ መግዛእቲ ጣልያን ዝነበረን ፣ ናይቲ ናጽነት ዘልበሰ ገድላዊ ወለዶን እዩ ።
“ቃል ስብሓት ኣይዕጸፍን እዩ ። ካብቲ ሓጺን ኣቻዮ ናይ መገዲ ባቡር ድማ ይጸንዕ ።”
ኢጣያልዊ ጠበቓ ናይ ስብሓት ኣበራ : ሲኞር ቪኬቲ ።
ክሱስ ስብሓት ኣበራ ምራጭ ፣ ነቲ ተኸሲስዎ ዝነበረ ፖለቲካዊ ፈተነ ቕትለት ኣብ ቀሺ ዲሜጥሮስ ፣ ማለት ምክትል መራሒ መግስቲ ኤርትራ ፣ “ኣይወዓልክዎን። ኣብቲ ውዲት ውን ኣይነበርኩን።” ፤ ኢሉ ኣብ መርመራ ፖሊስ ስለ ዘቕበጸን ፣ ኣብ ቤትፍርዲ ውን ናይ ክሕደት ቃሉ ምስ ሃበን።
እቲ ኣቐድም ኣቢሉ ነቲ ጉዳይ ሒዝዎ ዝነበረ፣ ኤርትራዊ ጠበቓ ኣንድነታውያን ብቶኽሲ ሽጉጥ ስለዘፈራርህዎ ካብቲ ጉዳይ ሰሓበ። መብዛሕትኦም ኤርትርውያን ጠበቓታት ውን ንህይወቶም ስለ ዝሰግኡ ፣ ሲኞር ቪኬቲ ውን ንስብሓት ኣበራ ፣ ኣብ ቤትፍርዲ ክምጉተሉ ተቖጽረ።
ካብ ዓምዲ ዝኽርታት ቃልሲ ፥ ሓዳስ ኤርትራ ፥ ረቡዕ 11 ታሕሳስ 1991
መን‘ዩ ንታሪኽና ዘዘንቱ ?
ተስፋይ ቀለታ
ምምራኽ ባህርያዊ ተርእዮ ናይ ኵናት ‘ዩ። ኣብ ሓደ ሓደ ታሪኽዊ ፍጻሜታት ግን፣ ፍሉይ ድንገት ዝኾነሉ ህሞት ኣሎ። ሓደ ኣብነት ናይዚ ካብዚ ቀጺለ ዘዘንትዎ – ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ዘጋጠመ ምምራኽ ናይቶም ክልተ ፈለምቲ ሰውራ ኤርትራ ኢዩ።
ብባሕቲ መስከረም 1961 ዝጀመረ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ጌና ወርሑ ከይመልአ ፣ ህዝቢ ኤርትራ እውን ብምፍላም ብረታዊ ቃልሱ ጌና ሓጎሱ ከወደአ ፣ ክልተ ተጋደልቲ ፣ ቢረቕ ማሕሙድን ማሓመድ ኢራን ፣ ኣብ ኢድ መግዛታዊ ሓይሊ ኢትዮጵያ ወዲቖም። እዚ ፍጻሜ ‘ዚ ድማ ፣ ነቶም ኣርሓውቲ ባብ ይኹን ነቲ ታተ ዝብል ዝነበረ ሰውራ ዓቢ ድንገት ኔሩ።
ቢረቕ ማሕሙድን ማሓመድ ኢራን ፣ ምስቲ ያሲን በሽር ዘምርሖ ሓይሊ ፖሊስ (Striking Force) ፣ ኣብ ዓዲ ጸሓይ ፣ መጎራይብ ፣ ግጥም ኣብ ዝገበርሉ ‘ዋን ኢዮም ተማሪኾም። ውግእ ዓዲ ጽሓይ ከኣ ፣ ዘይተመጣጠነ ሓይሊ ሰብን ኣጽዋርን ከም ዝነበረ እያ ትምስክር። ምኽንያቱ ፣ ሓይሊ ጽላኢ ፣ ታዕሊም ዝጸገበ ፣ ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቐ ፣ ብቑጽሪ ውን ዝተዓጻጸፈ እዩ ኔሩ ። ብዘይካ እዚ ፣ ነቶም ሓርበኛታት ተጋደልቲ ዝያዳ እዚ ሓይሊ ዝተጸበዮም እንተኔሩ ፣ እቲ ዝዓጠቕዎ ጠበናጁ ኣብ መንጎ እቲ ኵናት ምሕንጋዱ እዩ። ሽዑ ፣ እታ ብልጽቲ ትበሃል ብረቶም ኣቡ ዓሸራ ፣ ብዘይካ ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ፣ ካልእ ዝዓጠቖ ኣይነበረን ። ቢረቕ ማሕሙድን ማሓመድ ኢራን ፣ ከም ካለኦት ብጾቶም ፣ ኣረጊት ጠበናጁ ፣ ኣልቢኒ እዮም ዓጢቖም ዝነበሩ።
ገዛእቲ ኢትዮጵያ ዓወት ዘመዝገቡ ጥራይ ዘይኮነ ፣ ነቲ ሰውራ እውን ብዓንደ ርእሱ ፣ ዘጥፍእዎ መሲልዎም ተጓይዮም ። ኣብ ወርሒ ሕዳር ናይ እቲ ዓመት እቲ ድማ ፣ ብትልንቲ ዓበ ዝምራሕ ሓይሊ ፖሊስ ፣ ንተመሳሳሊ ዕላማ ፣ ናብ ዓዲ ማርያ ፣ ከባቢ ተኾምብያ ኣውፊሮም። እንተኾነ እቲ ውልዶ ሰውራ ፣ በቲ ኣረጊት ብረቱ ፣ ንሓሙሽተ ወጊኡ ንሓደ ወተሃደር ቀቲሉ ኣፋኒይዎም ።
ኣብ ከተማታት እውን እንተኾነ ፣ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ኣይቀሰኑን ። ንጥፈታት ማሕበር ሸውዓተ (ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ) ስለ ዝተበራተዐ ፣ ዓቕሎም ኣጽቢብሎም ኔሩ ። ከም እንኮ ፍታሕ ዝወሰድዎ ድማ ፣ ንብዙሓት ሃገራውያን ከም ብላታ ዑመር ቃዲ ፣ ጽሃየ ኣብርሃ ኣቡ ሓምድ ምእሳር እዩ ኔሩ። ናይ ፋይናንስ ኢንስፐክተር ዝነበረ ስብሓት ኣበራ እውን ፣ ንቀሺ ዲመጥሮስ ክትቀትሉ ፈቲንኩም ተባሂሎም ካብ ዝተኣስሩ ሓደ ኔሩ ። ኣብ ማእከላይ ቤት ማእሰርቲ (መንገዲ ዕዳጋ ዓርቢ) ዝተዓዘቦ ድማ ፣ ብኸምዚ የዘንትዎ፥
“ብ29 ጥቅምቲ 1961 ፣ ኣብ ኣእጋሮም ኪሎታት ዝምዘን ሓጻውን ዝተሰከሙ ፣ ጉጅም እናበሉ ከለዉ እየ ናብቲ መልኣከ ሞት ዝዓሰሎ ክፍሊ ተደፊአ ዝኣተኹ ። ኣዒንተይ ኣጽቢበ ሰባት ከለሊ ፈተንኩ ። ኣብ ሓደ ኵርናዕ ናይቲ ክፍሊ ከደራይ ፣ ቁንጹብ ዝኣካላቱ ፣ ዕደም’ኡ ውን 55 ዝጽጋጋዕ ኔሩ ። ኣብ ጥቓኡ ፣ 50 ዓመት ዝገማገም ፣ ቀይሕ ፣ ዱልዱል መስርዕ ኣካላትን ማእከላይ ቁመትን ዝነበሮ ኔሩ ። እዚኣቶም ፣ ጸኒሐ ከም ዝፈለጥኩዎም ፣ ቢረቕ ማሕሙድን ማሓመድ ኢራን ኢዮም ኔሮም።
ኣብቲ ካልእ ኵርናዕ እውን ዝተጋደሙ ኔሮም ። ብሰንኪ እቲ ጠገለ ዘይብሉ ማህረምቲ ፣ ናይ ነፍሲ ወከፍ እሱር ነብስን ክዳንን ብደምን ምጕልን ጨቅዩ ኔሩ ። ብፍላይ ኣብቶም ክልተ እሱራት ቢረቕ ማሕሙድን ማሓመድ ኢራን ዝወረደ ማህረምቲ ካብ ሰብኣዊ ተግባራት ዝረሓቐ ብምንባሩ ፣ ኣዚዩ ኣስካሕኪሑኒ ። “
ኣቶ ስብሓት ፣ ቋንቋ ትግረ ይኽእል ብምንባሩ ነዞም ክልተ ቀዳሞት ምሩኽት ተጋደልቲ ንኽላለዮም ግዜ ኣይወሰደሉን ። ኣብቲ ዕላሎም ድማ ቢረቕ ማሕሙድ ፣ ካብ ኣልመዳ ፣ ባርካ ፣ ማሓመድ ኢራ ድማ ፣ ካብ ዓዲ ኢብራሂም ፣ ታሕታይ ባርካ ምዃኖም ፈሊጡ ። ካብቲ ብዙሕ ዘዋግዕዎ ፣ ንኣቶ ስብሓት ኣበራ ወርትግ ትዝ ትብሎ ናይ ማሓመድ ኢራ ዘረባ ኣላ ። ብቃላቱ ንምጥቃም ፣ ሓደ መዓልቲ ማሓመድ ኢራ ፣ ነቲ ኣብ እግረይ ተኣሲሩ ዝነበረ ኪሎታት ዝምዘን ሓጻውን ኣተኲሩ ድሕሪ ምጥማት ፣ ገጹ ናባይን ናብ ቢረቕን ኣቕነዖ ። ኣኽቢዱ ምስ ኣተንፈሰ ድማ ፣ “ድሕሪ ደጊም ፣ ኣብ ኢድ ተዃሉ ኣቲኻ ብህይወት ክትነብር ዝከኣል ኣይኮነን ። ፍቓድ ረቢ ኮይኑ ፣ ሓደ ካብ ኵላትና ብህይወቱ ክነብር ፣ ዕድል እንተረኺቡ ፣ ነዚ ኩነታትና ንህዝቢ ኤርትራ ንኸዘንትወሉ ኪዳን ንእቶ ።”
ገዛእቲ ኢትዮጵያ ፣ ንኸምስሉ ያኢ ፣ ንማሓመድ ኢራን ቢረቕ ማሕሙድን ፣ ብሕጊ ሽፍትነት (ዓንቀጽ 2 ንኡስ ዓንቀጽ 3 ፣ ናይ 1957) ከሲሶም ፣ ንስሙ ናብ ቤት ፍርዲ ኣቕሪቦምዎ ። ልክዕ ከምቲ ማሓመድ ኢራ ዝገምገሞ ግን ፣ ካብ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ፍትሒ ዝርከብ ብዘይምንባሩ ፥ ሞት ተበይንዎም ። ኣብቲ ህዝቢ ኤርትራ ቀዳማይ ዓመት ዝኽሪ ብረታዊ ቃልሱ ዘብዓለሉ ወርሒ ፣ መስከረም 1962 ድማ ፣ ኣብ ከተማ ባረንቱ ብማሕነቕቲ ተሰዊኦም ።
እዞም ክልተ ጀጋኑ ፣ ከምቲ ኣቶ ስብሓት ዝገለጾ ፣ ንሞት ብትብዓት ኢዮም ተቐቢሎማ ። ፍርሂ ይኹን ራዕዲ ኣብ ጥቓኦም ኣይቀረበን ። ካብኦም ዝወጸ እንተኔሩ ፥ እቲ ሓያል ቃላቶም ፣ “ ንሃገርና ኢና ተሰዊእና ፤ ጌና ኣይሞትናን “ ፥ ዝብል ጥራይ እዩ ኔሩ ።
እወ ኣንቱም ጀጋኑ ኣይሞትኩምን ፤ ታሪኽኩም ዘልኣለማዊ እዩ ዘሎ ። መቓብርኩም ውን ይቕሰን ። እታ ዝተሰዋእኩምላ ኤርትራ ፣ ንዝወደቐ ብረትኩም ዘልዕሉ መንእሰያት ወሊዳስ ፥ እቲ ዝሓለምኩሞ ናጽነት ተጨቢጡ ኣሎ ። ጽንዓትኩምን ተወፋይነትኩምን ድማ ፤ ንመጻኢ ወለዶ ትምህርትን ኣብነትን ክኸውን እዩ ።
ኢንስፐክተር ስብሓት ኣበራ ፣ ምንጪ ሓበሬታ ናይዚ ታሪኽ ፤
፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡፡
መስዋእቲ ዋጋ ሓርነት ፥ ሓዳስ ኤርትራ ፥ 8 ነሓሰ 1992
ሓበን ህዝቡ
“ንምክትል ፕረሲደንት ዝነበረ ቀሺ ዲመጥሮስ ንምጉዳም ኣብ ዝተደርበየ ቡምባ ፣ እቶም ዝደርበዩ ኣቶ ገብረመድህን ሃይሉን ከምኡ ውን ኣቶ ጸሃየ ኣብርሃን ተወጊኦም ተታሒዞም ፥ ንሕና ድማ ተጠርጢርና ተኣሲርና ። ኣብ ካዜርማ ሞሶሊኒ ፣ ናይ ፖሊስ መደበር ፣ ብመውቃዕቲ ብኸቢድ ድሕሪ ምምርማር ፣ ዘይትኣምን እንተኾንካ ፣ ኣቶ ገብረመድህን ሃይሉን ዮውሃንስ ዑቕባዝግን ናብ ዝተባህሉ ኣብ ሆስፒታል ዝነበሩ ክንወስደካ ኢና ኢሎም ወሲዶምኒ ። ኵልና ማሕበር ሸውዓተ ኢና ኔርና ።
ብኽልተ ሰብ ተጸይረ ናብቶም ዉጉኣት ምስ ቀረብኩ ትፈልጦም ዲኻ ፧ ኢሎም ሓቲቶሙኒ ፣ ብቤተሰብ እንተዘይኮይኑ ብኻልእ ከምዘይፈልጦም ገለጽኩሎም ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣቶ ገብረመድህን ሃይሉ በቲ ዘጋጠሞም መውጋእቲ ከብዶም ተሰፍዩ ነይሩ ። ኣነ ብብዙሕ መውቃዕቲ ተጫፋሊቐ ተደማሲሰ ምስ ረኣዩ ፣ ምስጢር ንኸየውጽኡ ፣ ኣብ ቅድመይ ብኣእዳዎም ንኸብዶም ቀዲዶም ነቲ መዓናጡ ስሒቦም ኣውጽእዎ። ብድሕሪ እዚ ቅሩብ መዓልትታት ብዕለት 3- 11- 1961 ከም ዝዓረፉ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከለኹ ሰሚዐ ።”
ኢንስፐክተር ስብሓት ኣበራ
ኣብ ካልኣይ ክፋል ፣ ውሳነ ብይን ቤትፍርዲ ፣ ከምዘለዎ ብ እንግሊዝኛ ፣ ከምኡ ውን ትርጉም ክቐርብ እዩ።


text:
ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዞባ ኤውሮጳ ብ3 መጋቢት 2018 ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ሓያልን ድኹምን ሰልፎም ብምርዳእ ነቲ ሕያል መሊስካ ንምሕያል ነቲ ድኹም ድማ ንምእራም ቃልሶም ከሕይሉ ቅሩባት ምህላዎም ኣረጋጊጾም። እቶም ኣባላት ነዚ ዘረጋገጹ መደባት ምሕዳስ ሰልፊ ንምብራህን ኣተገባብራኡ ንምንጻር ኣብ ዝተኻየደ ናይ መላእ ኣባላት ዞባ ኣኼባ እዩ።
ኣብዚ ኣኼባ መበገሲ ሓሳብ ዘቕረበ ብጻይ ወልደየሱስ ዓማር ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያትን ምክትል ኣቦመንበርን ሰዲህኤን ኣባል ኮሚሽን ምሕዳስ ሰልፍን፡ ኣብዚ እዋንዚ ብደረጃ ዓለም እንተረኣናውን ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ውድባትን ሰልፍታትን ትሑት ምዃኑ ጠቒሱ። ኣተሓሒዙ ድማ ካብ ሰነድ ምሕዳስ ሰልፊ ሰዲህኤ ሓያልን ድኹምን ዘርኢ ዝርዝር ኣቕሪቡ። ካብቲ ድልዱል ጐድንታት፡ ሰዲህኤ ኣብ ኣገዳስነት ብዙሕነት ዘለዎ መትከላዊ እምነት፡ ዝምድና ሃይማኖትን ፖለቲካን ዝምልከት፡ ስፍሓት ዝርጋግሓ ኣካላቱ፡ ብመትከል ግዝኣተ-ሕጊ ዝምእዘዝ ሰልፊ ምዃኑ፣ ሓቛፊ እማመኡ ኣብ ሓቢርካ ምስራሕ፡ ነቲ ናይ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ፍልልይን ኣሉታዊ ስንብራትን ሰጊሩ ንቕድሚት ንምምዕዳው ዝወሰዶ ተባዕ ስጉምትን ናይ ኣባላቱ ተወፋይነትን ዝምልከቱ ነጥብታት ብዝርዝርን ብኣብነት ብምስናይን ኣቕሪቡ። ብኣንጻር’ዚ ተሳትፎ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ከምቲ ዝድለ ዘይምዃኡ ሓደ ካብ ድኽመታቱ ምዃኑ ኣስፊሩ። ኣተሓሒዙ ከኣ ሓያላት ኮነ ድኹማት ጐድንታት ሰልፊ ብወድዓውን በዓል ቤታውን ረቛሕታት ዝጽለዉ ምዃኖም ሓቢሩ።
ብጻይ ረዘነ ተስፋጼን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳያት እውን ካብቶም ነቲ ኣኼባ ንክመርሑ ዝተመዘዙ ስለ ዝነብረ፡ ኣብ ምሕዳስ ሰልፊ ኣገዳሲ ግደ ንዘለዎ ግዝኣተ ሕግን ሕጋዊ ኣሰራርሓን ብዝምልከት ሰፊሕ መግለጺ ኣቕሪቡ። ኣብዚ መግለጺኡ ኣብ ህልውና ሰልፊ ወሳኒ ግደን ሓያል ጽልዋን ንዘለዎም፡ ግደ ብዙሓትን ውሑዳትን፡ ሓላፍነት ላዕለዎትን መሰል ታሕተዎትን ግሉጽነትን ኣብ ዝብሉ ኣዕኑድ ዲሞክራሲ ንጹር መብርሂ ሂቡ። ብጻይ መድሃኔት ህብትዝጊ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ ምንእሰያትን ምክትል ኣቦመንበር ኮሚሽን ምሕዳስ ሰልፍን ብወገኑ ኣገዳስነትን ኣመሰራርታን ኮሚሽንን፡ እቲ ሰነድ ምሕዳስ ሰልፊ ዝመጸሉ መስርሕን ወሳኒ ግደ ኣባላት ሰልፊ ኣብ ምዕዋት መስርሕ ምሕዳስን ዝምልከቱ ጉዳያት ገሊጹ።
ድሕርቲ መበገሲ መግለጽታት፡ ኣባላት ሰልፊ ነቲ ካብቲ ሰፊሕ ሰነድ ምሕዳስ ተወሲዱ ከም ኣጀንዳ ዝቐረበ ሓያልን ድኹም ጐድንታት ሰልፊ ዝምልከት ሕቶታት ኣቕሪቦም፡ ኣብቲ ሕያል ኮነ ድኹም ገድንታት ዘይሰፈሩ’ሞ ክሰፍሩ ይግበኦም ዝበልዎም ነጥብታት ብምቕራብ ነቲ ሰነድ ዘህብትምን ተዛማዲ ሓሳባትን ኣቕሪቦም። እቶም ነቲ ኣኼባ ዝመርሑን መበግሲ ሓሳባት ዘቕረቡ ብጾት ከኣ ነቲ ሕቶታት ብግቡእ መሊሶም ነቲ ሰነድ ዝምልከቱ መህብተሚ ሓሳባት ከኣ ናብታ ኮሚሽ ከም ዘቕርብዎ ኣረጋጊጾም።
ኣብ መወዳእታ ኣባላት ሰልፊ ኣብ ኩሉ መዳያት መደባት ምሕዳስ ሰልፊ ንምዕዋት ኩሉ ዝከኣሎም ክገብሩ ከም ወትሩ ድልዋት ምህላዎም ኣረጋጊጾም። ነቲ ኣኼባ ዝመርሑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰልፊ ከኣ እዚ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ብዘውጸኦ መደባት መሰረት ኣብ ኩሉ ኣካላት ሰልፊ ዘለዉዎ ኩርነዓት ዝካየድ ዘሎ ምዃኑ ጠቒሶም፡ ኣብ መጻኢ’ውን ብዛዕባ ካለኦት ክፍልታት ናይቲ ሰንድ ምሕዳስን ተዛመድቲ ዛዕባታትን ኣኼባታት ቀጸልቲ ምዃኖም ኣረጋጊጾም።


text:
ግብፂ ጥንታዊ መተዓዳደጊ ገንዘብ ቻይና መሊሳ ኣረኪባ
መቐለ መስከረም 02/2010(ድወት) ግብፂ ንፈለማ እዋን 13 ጥንታዊ መተዓዳደጊ ገንዘብ ቻይና ዝኾኑ ቅርሺ ንቻይና መሊሳ።
እዚኦም ቻይና ኣብ መበል 19ክፍለ ዘመን ትጥቀመሎም ዝነበረት ቅርሺ ባንክን ቦንድን ዝርከቡዎም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ግብፂ ዝኣተው’ዮም።
ሚኒስቴር ሓለዋ ግብፂ ኣብ ቤተ መዘክር ግብፂ ተቐሚጦም ዝነበሩ ሳናቲም፣ ቅርሺ ባንክን ቦንድን ቻይና ኣብ ካይሮ ንዝርከብ ኤምባሲ ቻይና ከምዘረከበ ኣል ዓረቢያ ዝተብሃለ ድረ ገፅ እታ ሃገር ገሊፁ።
እዚኦም ጥንታዊ ስርወ መንግስቲ ቻይና ኵንግ ዝነበሮ ኹነታት ቑጠባ ንምፅናዕ ዝሕግዙ ሓድግታት ቻይና ኾይኖም ከምዝቕመጡ ድማ ተሓቢሩ።
ግብፅን ቻይናን ኣብ 2010ዓ.ም.ፈረንጂ ዘይሕጋዊ ንግዲ ታሪካዊ ሓድግታት ብሓባር ንምክልኻል፣ ዘይሕጋዊ ኣስገርቲ እንትረኽባ ድማ ኣሕሊፈን ንምሃብ ብሓባር ንምስራሕ ተሰማሚዐን ነይረን።
ትካል ትምህርቲ፣ ባህልን ሳይንስን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ከምዝገልፆ ቻይና ብምኽንያት ኵናት፣ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታትን ወራር ሃገራት ወፃእን ብርክት ዝበሉ ባህላዊ ቅርፅታታ ስኢና እያ።
17ሚሊዮን ባህላዊ ሓድግታት ቻይና ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣለው ተባሂሉ ዝእመን ኾይኑ 1ሚሊዮን ዝኾኑ ኣብ 200 ዝተፈላለዩ ቤተ መዘክራት 47 ሃገራት ይርከቡ፤ ከም ሓበሬታ ዩኔስኮ። (ሲ.ጂ.ቲ.ኤን)


text:
ፍርሒ ዝሰዓረሉ እዋን ሕጂ’ዩ፡ ይኣክል ስቕታ!
ኣብ ኢንዱስትርያላዊ ሰውራ ዝተልዓለ 8 መጋቢት መዓልቲ ደቂኣነስትዮ በብዓመቱ ናተኸብረ መጽዩ ሎምዘበን’ዉን ተኸቢሩ’ሎ፡፡ እዚ በዓል ’ዚ ኣብ ዓለም ዝርከባ ደቂኣንስትዮ ዓሌተን ይኹን ሃይማኖተን ፡ ዝተምሃራ ይኹና ዘይተመሃራ ፡ዓበይቲ ይኹና ንኣሽቱ ብዘየገድስ ንወጽዐአን ተወዲበን ብትሪ ዝቃለሳሉ ዕለት’ዩ፡፡
እዚ ዓለምለኻዊ ሰውራዊ መዓልቲ እምበኣር ንኤርትራዊት ጓልኣነስተይቲ’ዉን ዝብጽሓን መሰላ ክኽበረላ ዝግብኦን ብምዃኑ ንወጽዓኣ ዓገብ ክንብል ግድን ይኸውን፡፡
ኤርትራዊት ጓል ኣነስተይቲ ብጾትኣ ጥራሕ ተፈልያ ምእንተ ክበዓለላ ተባሂሉ ዘይኮነስ ብብቕዓታን ጀግንነታን’ዉን ብግብሪ ኣመስኪራ ዝመጸት ብምዃና ድርብ ክብሪ ይግባኣ’ዩ፡፡
እንተኾነ ግን ዘራጊ እንከሎ ጽሩይ ማይ ነይስተ ከም ወዮ ዝተባህለ እቲ ሓቂ ግሉህ ናሃለወ ጉጅለ ሽፍታ ህግደፍ ግን ይትረፍ ክብሪ ክህባስ እታ ኣንደበቱ’ኳ ክሎግመላ ዘይከኣለ ብትዕቢትን ንዕቀትን ተነዲሑ ክዝልፋን ከቆናጽባን’ዩ ሕርይኡ ጌሩ፡፡
ኤርትራዊ ኣደ ባዕላ ጥራሕ ኣይኮነትን ንናጽነት ኤርትራን ንመሰል ህዝብን ተቓሊሳ ዝተሰወአትን ዝሰንከለትን፡ እንተላይ ውላዳ ክውፈ ከብዳ እምኒ ኣእትያ ዝሃበት ቆራጽ ፍጥረት’ያ እሞ እዚኣ’ዶ ድኣ ምተጠልመት? እዚኣ’ዶ ድኣ ምተቆናጸበት?እምበኣርከስ ፈተና ጸላእና ኤርትራ ዝተዶቕሰት ኤርትራዊት ጓል ኣነስተይቲ ምስተኖቕተት’ዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓመመን ዝተበተነንን ኤርትራዊት ኣደ ክብራ ምስተነፍገት’ዩ፡፡
ህግደፍ ዝገብሮ ብሽማ ናይ ምሽቃጥ ኣመል ድማ ብዝኾነ ዓይነት መለክዒ ተቐባልነት ዘይብሉን ተሪራ ክትቃወሞን ክትኩንኖን ይግባእ፡፡ ኤርትራዊት ጓል ኣነስተይቲ ንመሰላ እትገብሮ ቃልሲ ንማንም ትምሕጸነሉ ዕድል ክህሉ የብሉን፡፡ እቲ ምንታይሲ ባዕላ ተቓላሲት ባዕላ ኣቃላሲት ስለዝኾነት፡ ይኹን’ምበር ኤርትራዊ ወዲ ተባዕታይ’ዉን መተርኒዒት ቀላጽሙን ስንቂ ሓቦ መንፈሱን ንሳ ብምዃና ንድርብራብ ወጽዓዓ እጅግኡ ክስብስብ ንጽባሕ ዘይበሃሎ ዋኒኑ’ዩ፡፡
ስለዚ ኤርትራውያን ደቂኣንስትዮ ብፍላይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ብሓፈሻ ናተቐንዘና ናተረገጽና፡ ናተወጻዕና ናሞትናን ናጠፋእናን ብስቕታ ተቐቢርና እዋናት ክንቆጽር ሃየንታ ኣለዎ፡፡ ንመሰልና ክንብል ንህግደፍ ክንኣልዮ ኣሎና፡፡
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
10 መጋቢት 2018


text:
ኣመሪካ፣ በዓልቲ ቤቱን ሰለስተ መቕርቡን ዝቐተለ ወዲ 64 ዓመት ኤርትራዊ ኣቦ ብፖሊስ ተቐቲሉ
Radio Erena: 07 May 2018
ኣባዲ ገብረግዝኣብሄር ዝተባህለ ወዲ 64 ዓመት ኤርትራዊ ኣቦ፣ ንጓል 33 በዓልቲ ቤቱ ኣዜብ ደሞዝን ካልኦት ሰለስተ ናይ ቀረባ ኣዝማዱን ብኻራ ወጊኡ ከምዝቐተለ ንፖሊስ ኣመሪካ፣ ካብ ግዝኣት ኮሎምቦስ ኦሃዮ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ንሱ ነዚ ዘስካሕክሕ ቅትለት፣ ዝሓለፈ ሰሙን ዝፈጸመሉ ምኽንያት ገና ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ዝሓበረ ፖሊስ፣ ኢዱ ክህብ ፍቓደኛ ብዘይምንባሩ ኣብ ጎደና ከምዝቐተሎ'ዩ ዘመልክት።
ክልተ ካብቶም መወቲ፣ ሰላም ሃብተን ርእሶም ሃብተን ዝተባህሉ ኣሕዋት ክኾኑ እንከለዉ፣ ጓል 51 ዓመት ኣዲኦም ኣልጋነሽ ገብረግዝኣብሄር ካብ ሞት ድሒና ኣብ ሕክምና ተዓቝባ ትርከብ።
እታ ዝዓበየት ጓል ሸውዓተ ዓመት ዝኾነት ሰለስተ ደቆም ንቀታሊ ኣባዲ ገብረግዝኣብሄርን መዋቲት በዓልቲ ቤቱ ኣዜን ደሞዝን፣ ብዝኽትምና ተሪፎም ከምዘለዉ ዝሓበረት ኣንጂ ፕሉመር ዝተባህለት ማሕበርዊት ተሓጋጋዚት ስደተኛታት፣ ካብ ኤርትራ ዝኣክል ሃዲሞም ከብቅዑ ኣብ ኣመሪካ ከምዚ ዓይነት ግዳያት ዘቤታዊ ጎነጽ ክኾኑ ዘሕዝን'ዩ ክትብል ገሊጻ።
========================


text:
ምዝቡዕ ድቃስ ኣብ ቀፃሊ ንሕማማት ፓኪንሰን የቃልዕ።
መቐለ ሕዳር 27/2010(ድወት) ሕማም ፓኪንሰን ብሰንኪ ምስኣን እኹል ዝኾነ ድቃስ ዝፍጠር ኮይኑ ኣእምሮና ብስሩዕ ስርሑ ንከይሰርሕ ዝገብር ኣብ ነርቪታት ኣእምሮ ሓያል ፀገም ብምስዓብ ዝፍለጥ ሓደገኛ ፀገም ጥዕና እዩ። ምልክታቱ ድማ ብዘይውነ ምንቅስቓስ ፣ ነገራት ምውቃዕ ፣ ቀለልቲ ስርሓቲ ምስራሕ ኣብ እዋን ሕልሚ ብበዝሒ ዝርኣዩ ምልክታቱ ኮይኖም ብኻልእ ወገን ድማ ሓያል ምንቅጥቀጥ ፣ ምስኣን ዓቕሚ ፣ ሓያል ጭንቀት ፣ ቃንዛታት ኣእምሮን ምስልቻውን እዮም። እዚ እናተጋደደ ምስ ዝቕፅል ድማ ክሳብ ፀገም ምርሳዕ ክዓቢ ይኽእል እዩ ኢሎም ኣለው ተመራመርቲ ጥዕና ዩኒቨርስቲ ኣርሃስ። እዚ ዩኒቨርስቲ ኣብ ሃገረ ዴንማርክ ዝርከብ ኮይኑ ኣብ ዝተፈላለዩ ጥዕናዊ ምርምራት ዝነጥፍ እዩ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሃገረ ዴንማርክ 7 ሽሕን 300 ሕሙማት ፓኪንሰን ኣለው። ኩሎም ምልክታት እቲ ሕማም ኣብቶም ግዳያት ከም ዘረጋገፅዎም ውን እቶም ተመራመርቲ ገሊፆም እዮም። እዚ ሕማም ብበዝሒ ካብ 50 ከሳብ 70 ኣብ ዘሎ ክሊ ዕድመ ይኽሰት። እዚ ድማ እቲ ሸለል እናበልናዮ እንመፅእ ምስኣን እኹል ዝኾነ ድቃስ እናበዝሐን ዕድመና እናደፋእናን ኣብ እንኸደሉን ከጋጥም ዝኽእል ሓያል ፀገም ጥዕና እዩ።
ብዙሓት ሰባት ኣብ እዋን ንእስነት ብተወሰኽቲ ስራሕ ንፅመድ ፣ ኣብ ምርኣይ ፊልምታትን ቪድዮ ጌማትን ኢሉ ውን ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ሰፊሕ ግዘ ነሕልፍ ፣ ብኻሊእ ውን እንነብረሉ ከባቢ ብኽለት ድምፂ ዘለዎ ክኸውን ይኽእል እዚኣቶም ኩሎም ግዚያዊ ፀገም ጥዕና ስለ ዘየስዕቡልና ሸልል ክንብሎም ንኽእል ንኸውን ዕድመ ኣብ እንደፍኣሉ ግን ኣብ ነርቭታት ኣእምሮና ሓያል ጉድኣት ከስዕቡ ይኽእሉ እዮም። ስለዚ ንጠንቀቕ ይብሉ እቶም ተመራመርቲ።
ፍልፍል ሓበሬታ sciencealert.com


text:
መንግስቲ ኤርትራ፣ ናይ ዋንነት ምስክር ወረቀት ክጻረይ ዘውጸኦ መምርሒ ዕንቅፋት የጋጥሞ
Radio Erena: 07 September 2017
መንግስቲ ኤርትራ፣ ወነንቲ ኣባይትን ትካላትን ናይ ዋንነት ምስክር ወረቀት (ሊብረቶ ወይ ሊቸንሳ) ከጻርዩ ንዘውጽኦ ሓድሽ መምርሒ፣ ብሰንኪ ኣብያ ምኽፋል ክልተ ካብ ሚእቲ ናይቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኣባላት ስድራቤታት መሰናኽል ይገጥሞ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ መንግስቲ ዘውጽኦ መምርሒ፣ ኣብቲ ናይ ዋንነት ምስክር ወረቀት ኣስማቶም ዝተጠቕሱ ወረስቲ ሕጂ ዘለውዎ ቦታን ክሕብሩ'ዩ ዝጠልብ።
ኣብ ናይ ዋንነት ምስክር ወረቀት ኣስማቶም ተጠቒሱ ዘሎ ወረስቲ፣ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት እንተ ኾይኖም ካብ ምምሕዳርን ኣሃዱታቶምን ናይ ድጋፍ ወረቓቕቲ ከምጽኡ ክሕተቱ እንከለዉ፣ ኣብ ውጻኢ ሃገራት ናይ ዝርከቡ ከኣ፣ ካብ ኤምባሲ መንግስቲ ኤርትራ ክልተ ካብ ሚእቲ ናይ ዝኸፍልሉ ሰነድ ከቕርቡን'ዮም ዝግደዱ።
ይኹን'ምበር ሓያሎ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኣባላት ስድራቤታት፣ ነቲ ናብ መግስቲ ኤርትራ ክልተ ካብ ሚእቲ ምኽፋል ዝብል ተቓዊሞሞ ይርከቡ።
እቲ መንግስቲ ነዚ ሓድሽ መምርሒ ዘውጽእ ዘሎ፣ ነፍሲ ወከፍ ስድራ ብስደት ተጸልያ ኣብ ዘላትሉ እዋን፣ ናብ ስደት ዘምርሑ ኣባላት እታ ስድራ ድማ ኣብ ንጥፈታት ተቓውሞ ከምዘየለውን ምስ ኤምባሲ ተቖሪኖም ከምዝርከቡን ንምቁጽጻር ምዃኑ'ዩ ዝጥቀስ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ናይ ጣዕሳ ፎርም መሊኦምን ክልተ ካብ ሚእቲ ከፊሎምን ናብ ኤርትራ ክምለሱ ዝተፈቕደሎም ሓያሎ ኤርትራውያን ወነንቲ ሊፕሬቶታትን ሊቸንሳን ንግዜኡ ዋንነቶም ከሕድሱ ከምዘይተፈቕደሎም እቶም ነዚ ሓበሬታ'ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ኣረጋጊጾም።


text:
ኣድላይነት ኮንፈደረሽን እዋናዊ ኤርትራዊ ሕቶ ድዩ ሎሚ ወይስ ! ሰዲህኤ 30 ሚያዝያ 2018
ጉዳይ ፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ኣብ ኤርትራዊ ሕቶ ሓድሽ ዝለዓል ዘሎ ኣይኮነን፡ ብፍላይ ከኣ ፈደረሽን ፍቱን መድሃኒት ዘለዎ ፖለቲካዊ ተሞክሮ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝኾነ፡ ሕጂ ኸ እንታይ ሓድሽ ስለ ዝተረኽበ’ዩ፡ ዝብል ሕቶ ክመጽእ ይኽእል። ብመሰረቱ ንኣፍልጦ ይኹን ንቕሓትን ፈደረሽን ይኹን ኮንፈደረሽን ዘለዎ ትርጉም ንህዝቢ ሓፈሻዊ ፍልጠ ምቕራብ ዝጠቅም’ምበር ዝጎድእ ኣይኮነን፡ ካብኡ ሓሊፉ ዝተፈላልየ ልፍንታዊ ይኹን ርትዓዊ ዝምድናታት ዘለዎ ምትእስሳር ክልተ ሃገራት ንኣፍልጦ ክዝረበሉ’ውን ጸገም ዘለዎ ኣይመስለንን። እንተኾነ ብዛዕባ ዝምድናታት ክልተ ሃገራት ከም ኣብ’ዚ ኣርእስቲ ዝጥቀስ ኮንፈደረሽን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዕላምኡ ካበይ ዝተበገሰ’ዩ፡ ንምንታይ ዕላማ፡ ከመይ መዓስ ዝብሉ ብዙሓት ሕቶታት ክለዓሉ ከም ዝኽእሉ ዘጠራጥር የብሉን።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ዝተፈላልዩ ንኣሽቱን ዓበይትን፡ ምሁራትን ፖለቲከኛታትን ብሓደ ጸግዒ ወይ ከውሊ ኮይኖም ብዛዕባ ኮንፈደረሽን ይኹን ሓድነት ምስ ኢትዮጵያ ለይትን መዓልትን ኣብ ገጻት መራኸቢ ብዙሓት ክዝርግሑ ጸኒሖም’ዮም። እስከ ንድሕሪ ምልስ ኢልና ገገለ ክንዝክር።
ቀዳማይ መድረኽ ታሪኽ ፈደረሽን ተሳታፍነት ህዝቢ ዓብይ ኣቓልቦ ዘይረኽበነ፡ብዕብለላን ዓመጽን ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴን ዝተሓባብርዎም መንግስታት፡ ሸለልትነት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ሓደጋ ከም ዝወደቀ፡ ብሰንኪ’ዚ ከኣ ዝእሰሩን ዝጠፍኡን፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ፖለቲካዊ ንብረታዊ ቃልሲ ዝተሰጋገረሉን ነጻነቱ ንምምላስ ብኣማኢት ኣሽሓት ሂወት ዝኸፈለሉ መድረኽ ብነጻነት ብሕጽር ዝበለ ክግለጽ ይከኣል።
ካልኣይ መድረኽ ታሪኽ ተምሳል ፈተነ ፈደረሽን ኣብ መጀመርያ 90ታት መራሒ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብኢደ ወነንኡ ብጋዜጥኛታት ኣዲስ ዘመን ብዛዕባ ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ሕቶ ኣብ ዝቀረበሉ፡ ጉዳይ ከየተነጸረ ፈደረሽን ንበሎ ካልእ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ትርጉም ዘይብሉ ብርኪ ክቅየር’ዩ ብማለት ዝገለጾ፡ ብተደጋጋሚ ብመጽሔት እፎይታን ሪፖርተርን ሕቶታት ቀሪብሉ ተመሳሳሊ መልሲ ዝሃበሉ ነበረ።ይኹን’ምበር ቅድሚ’ዚ ብሂል’ዚ ብታሕቲ ታሕቲ፡ ማለት ብዘይ ተሳትፎ ህዝቢ ነዊሕ ዝኸደ ጉዳይ፡ ንመረዳእታ እዚ ዝስዕብ ስምምዓት ክዝከር ይከኣል።
ሀ/ 27 መስከረም 1993 ሓባራዊ ኮሚሽን ሚኒስተራት ቀዳማይ ፕሮቶኮላዊ ስምምዓት ዝተበጽሓሉ
ለ/ 5 ታሕሳስ 1993 ክልቲኤን መንግስታት ዝተበጽሐ ስምምዓት መግለጺ ዘውጽኣሉ
ሐ/ 19 ሚያዝያ 1995 25 ዓናቕጽ ዝሓዘ ቀዳማይ ኣብ ኣስመራ ካልኣይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክልቲኦም መራሕቲ ዝፈረምሉ ስምምዓት ተበጽሐ። እዚ ስምምዓት ነዊሕ ዝኸደን፡ ኣብ ዝተፈላልየ እዋን ገገለ ከም ጎረባብቲ ሃገራት ክህልወን ዝኽእል ስምምዓትን ምትሕግጋዝን ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ገገለ ሸነኻቱ ህዝባዊ ወኸሳን ሰፊሕ ኣፍልጦ ህዝቢ ክህሉ ዝግባእ ምንባሩ ዘይተሓታት ዝግባእ’ኳ እንተነበረ እቲ ስምምዓት ካብ ግዚያውነት ሓሊፉ ብመሰረት መግለጺ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ትርጉም ዘይብሉ ብርኪ ማለት ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ትርጉም ዘይህልወሉ ደረጃ ስምምዓት ክብጻሕ ምዃኑ ዝኣንፈተ ጽቡቕ ድሌት ምድግጋፍ ዝመስል ዓይነት ኣቀራርባ ኮይኑ ህዝብና ኣብ ጋዜጣታትን መጽሔታትን ኢትዮጵያ’ዩ ኣንቢብዎ። እተን ጋዜጣታት ከም ጦብያ፡ ኣዲስ ዘመን፡ እፎይታን ሪፖርተርን’የ። እዚ ምዕብል ዝበለ ግን ከኣ ንካልኣይ ግዜ ተምሳል ኮንፈደረሽን ዘለዎ ስምምዓት
ሀ/ ብዘይኣፍልጦን ድሌት ህዝብን ዝተፈጸመ
ለ/ እዋኑ ዘይሓለወ መስርሕ
ካብ’ቲ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ደርግ ካብ ስልጣን ንምእላይ ነጻነት ኤርትራ ካብ ምእዋጅ ንላዕሊ ክኸይድ ዘይነበሮ፡ እዋኑ ዘይሓለወ መድረኽ ነይሩ ክበሃል ዝኽእል ብዙሓት ዝሰማምዕሉ’ዩ። እዚ ብሰናይ ምትሕግጋዝ ዝግለጽ ውዕላት ትርጉም ዘይብሉ ዶብ ዝብል ዘይተነጸረ መግለጺ ንህዝቢ ኣብ ብዙሕ ሕቶ ከመላልሶ ከኣ ግድነት ነበረ።
ሎሚ ተመሊሱ ከም ሓድሽ ሕቶ ክለዓል እንከሎ፡ ኩሉ ዘይስሕቶ ብቀዳምነት ዝመጽእ ጉዳይ ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ ሃለዋት ህዝቢ ኢትዮጵያ ኮይኑ፡ ኣብ’ዚ ጽንኩር ኩነታት ”ኣገዳስነት ኮንፈደረሽን እዋናዊ ኤርትራዊ ሕቶ ድዩ ሎሚ ወይስ” ዝብል እምበኣር፡ ገገለ ሓሳባት ነቲ ኣብ’ዚ ዞባ ዘሎ ፖለቲካውን ምጣነ ሃብታውን ሽግር መፍቲሒ ይኸውን ዘብል ገለጻታት’ዩ። እሞ ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ሓደ ጨካን መላኺ ስርዓት ወግዒ ፖለቲካ ኤርትራ ዘሪጉ፡ ምስ ዓለም ምሕዝነቱ ዝቦኾረ፡ ቁጠባ ሃገር መሬት ዘቢጡ መተመኒ ቅርሺ/ናቕፋ ጠፊኡ ንድሕሪት ተመሊሳ ትርከብ ሃገር፡ ህዝብና ተሃዲኑ ኣብ ማእሰርቲ ዝጠፍኣሉ፡ ስድራ ቤት ዝተበታተነትሉ፡ ዝስተ ማይ ይኹን ዕለታዊ መግቡ ውሕስነት ዘይብሉ ህዝቢ ሎሚ ብዛዕባ ኮንፈደረሽናዊ ምምዳር ከም ቀንዲ ጉዳይ ኮይኑ ዝዝተየሉን ዝምደረሉን ዘስደምም ጉዳይ እዩ። ኮንፈደረሽን ይኹን ኣይኹን ፈጻሚ ህዝቢ’ዩ። ሎሚ ግን ህዝቢ እንተዝሕተትስ ሰላም፡ ማይ፡ መግቢ፡ ደቀይ ደሊየ ሓድነተይ ህዝበይ መሬተይ ከዕቍብ ዝብል እምበር ከም ምርጫ ዘሊሉ ኮንፈደረሽን ክረጋገጸሉ ኣይምሓተትን። መደርቲ ግን ንስቃይካን መከራኻን ኣማራጺ ዘይብሉ እንኮ ብመንገዲ ብኮንፈደረሽን ፍትሓዮ ጉዳይካ ኤርትራውያን ብኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮነስ ብህላውነት ኢትዮጵያ’ዩ ክፍታሕ ዝኽእል ዝብልን ተምሳል’ውን ካብ’ቲ ጽዑቕ መግለጺ ኮንፈደረሽን ዘለዎ ድፍኢት ቃላት ከረድእ ዝኽእል ወስታት ብዘለዎ ዘስምዕን ዝመስልን’ዩ።
ርእይቶ ሰዲህኤ ብዕብየቱን ኣገዳስነቱ መሰረቲ’ዚ ህዝባዊ ሕቶ’ኳ እንተኾነስ እዋናዊ ጠለቡ ግን ኣይኮነን ይብል። ኮንፈደረሽን መስርሓቱ ክብረት ዘለዎ ክልተኣዊ ዝምድናታት ሃገራት ብናይ ባዕለን ዕብየት ብዘርእይኦ ውጽኢት’ምበር ካልኦት ሃገራት ከም’ዚ ይገብራ ኢልካ ዘይኮነን። ብዝለዓለ ኣብ ግምትን ጸብጻብን ክኣቱ ዘለዎ ማሕበራዊ ኣቋውማ ሕብረተ ሰባት፡ ድሌትን ሓደ ሸነኽ፡ ታሪኽ ከይድገም ኣብ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሚእቲ ዓመት ዝነበረ ኩነታት፡ ህሉው ዘይተረጋገአ ነውጽን ፖለቲካዊ ቁጠባዊ ጸጥታዊ ኩነታትን ከይገምገምካ ዝላ ኮንፈደረሽን ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ክለዓል ግቡእ ኣይኮነን። እተን ብፈደራል ይኹን ብኮንፈደረሽን ዝሰርሓ ዝባሃላ ዘለዋ ሃገራት እንተኾና ከኣ ኣቀዲመን ዕዮ ገዝአን ሰርሐን ዝወድኣ፡ ህዝበን ኣንቒሐን ዘዳለዋን ዝተቀረባን፡ ቀዳምነት ዝውሃቦ ጉዳይ ኣሳሊጠን ህዝቢ ብዝደፋፍኦ ብህዝባዊ ወኸሳ ዝተበጽሐ ደኣምበር ብድሌት ውሑዳት ባእታታት ወይ እኩባት ምሁራት ይኹኑ ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝለዓል ጉዳይ ኣይኮነን፡ ምእንቲ’ዚ ከኣ ኤርትራውያን ኣብ ቀረባ ንዘየሎ ፍታሕ፡ ሓቅነት ዘይብሉ ዕማም ኮንፈደረሽን ክብጻሕስ ከይብጻሕ፡ ቅድም ቀዳድም ዕዮ ገዛና ክንገብርን፡ ሰላምን ራህዋን፡ ሕግን ፍትሕን ዝነግሰሉ ባይታ ብምፍጣር ንብዓት ህዝብና ጸሪግና ዘገም ኢልካ ዝረአ ደኣ’ምበር ምስ’ቲ ርሑቅን ቀረባን ዝሓለፈ ታሪኻዊ ተርኽቦታት ኣህዛብ ክልተ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሃንደበት ዘቀራርብ ኣይኮነን። እዚ ዝተሓላለኸን ኣዝዩ ከቢድ ዕማምን ሎሚ ተመራጽን እዋናዊ ሕቶ ኤርትራን ኤርትራውያንን ኣይኮነን።
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ
Short URL: http://english.farajat.net/?p=11000


text:
ወርሒ ለካቲት ተምሳሌት ነፃነትን ዓወትን እያ…
መቐለ ለካቲት 04/2010(ድወት) ወርሒ ለካቲት ተምሳሌት ዓወትን ነፃነትን ኢትዮጵያውያን ምዃና ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሙኒኬሽን መንግስቲ ኣፍሊጡ።
እቲ ቤት ፅሕፈት ኣብ ዘውፅኦ ሰሙናዊ ቕዋም መንግስቲ ከምዘመላኸቶ ኢትዮጵያውያን ንኣፍሪካውያንን ነፃነት ፀለምቲ ህዝብታት ዓለምን ብስራት ዘስምዑሉ ዝተረኸበ ዓወት ኣብ ወርሒ ለካቲት 1888ዓ.ም ነይሩ።
እቲ ዓወት ብኢትዮጵያውያን ጥራሕ ከይኮነስ ኣፍሪካውያን ኢሉ’ውን መላእ ፀለምቲ ህዝብታት ዓለም መዓልቲ ቓልስን ነፃነትን ኢሎም ዝኾርዕሉ ምዃኑ’ውን ሓቢሮም።
እዚ ድማ ካብ ፀለምቲ ህዝብታት መንፈስ ይካኣል እዩን ስዓራይነትን ዘጐልበተ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ኹርዓት ኣፍሪካውያን ኮይኑ ሎሚ’ውን ብድሙቕ ቐለም ዝፃሓፍ እዩ ኢሉ ኣሎ መግለፂ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሙኒኬሽን መንግስቲ።
ወርሒ ለካቲት ንኢትዮጵያውያን በዓል ዓወት ዓድዋ ዝዝከረሉ ወርሒ ጥራሕ ኣይኮነን ዝበለ እቲ መግለፂ ወፅዓን ጭቆናንን ይኣኽለና ዝበሉ ዲሞክራስያዊ ሓይልታት ኣብ ሰሜናዊ ኽፋል ሃገርና ቓልሲ ዝጀመርሉን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ /ህወሓት/ ዝተመስረተሉ’ውን 11 ለካቲት 1967ዓ.ም እዩ ክብል ይገልፅ።
ብዜካ እዚ ኣብ ዝተዋፈረሉ ዓውዲ ልኡኽትኡ ብዝለዓለ ብቕዓትን ስነ-ምግባርን ዓለምለኻዊ ናእዳ ዝረኸበ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኢትዮጵያ ብኣዋጅ ዝተጣየሸሉ እውን 7 ለካቲት 1988ዓ.ም ከምዝነበረ እቲ መግለፂ የመልክት።
ብምዃኑ ወርሒ ለካቲት ንኢትዮጵያውያን ዝሓለፉ ዓወታት ዝዝከርሉ ጥራሕ ከይኮነስ ንህዳሰ ሃገርና ዳግም ቃል ዝኣትወሉ ወርሒ ምዃኑ’ውን ይገልፅ ሰሙናዊ መግለፂ ቕዋም ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሙኒኬሽን መንግስቲ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት 2017 ኣብ ሰለስተ ሰሙናት ጥራይ ናብ ኢትዮጵያ ካብ ዝተሰዱ ኤርትራውያን እቶም 756 ወተሃደራት ምንባሮም ካብ ከባቢ‘ቲ መደበር ስደተኛታት ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ። በቲ ሓበሬታ መሰረት እቶም ኣብዚ ዝተጠቕሰ ግዜ ዝተሰዱ ሲቪል ኤርትራውያን ቁጽሮም ካብቶም ወተሃደራት ዝተዓጻጸፈ ብዝሒ ከም ዝነበሮም ኣብቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬራ ተጠቒሱ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ኣብዚ ተመሳሳሊ ግዜ ብወገን ዓድታት ዓይላ ጉንደት ዞባ ደቡብ ኣቢሎም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰግሩ ዝነበሩ ነፍሰ-ጾራትን ኣደ ቆልዑትን ዝርከብዎም ኤርትራውያን ኣብ ኢድ ወተሃደራት ኤርትራ ስለ ዝወደቑ፡ ናብ ከተማ ዓዲ ዃላ ምስ ተወስዱ ከም ናይ ውግእ ምሩኻትን ገበነኛታትን ተወሲዶም ህዝቢ ንክስክሕ ኣብ ጐደናታት ኣብ ጸሓይ ጨንቀራዕ ክብሉ ከም ዝተገደዱ ተፈሊጡ። ኩነታቶም ኣደንጊጽዎም ነበርቲ እታ ከተማ ዝብላዕ መግብን ዝስተ ማይን ከቕርብሎምን ኣብ ጽላል ከዕቁብዎምን ሓቲቶም በቶም ዝሕልዉዎም ዝነበሩ ወተሃደራት ከም ዝተኸልከሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ኣብ መወዳእታ እቶም ወተሃደራት ካብ‘ቶም ተታሒዞም ዝነበሩ ነቶም ትሕቲ ዕድመ ናብ ዘይተፍልጠ ቦታ ወሲዶም፡ ነቶም ዓበይቲ ግና ነፍሰ-ጾራት እውን ከይተረፋ ኣብ ዝረሓት ጽርግያ ኣዋፊሮም ብጉልበት ክቐጽዕዎም ከም ዝወሰድዎም ተፈሊጡ ኣሎ። ነዚ ዝተዓዘቡ ወገናት ኣብዚ እዋን‘ዚ ዓው ኢሉ‘ኳ ክዛረብ ተዘይከኣለ፡ ብውሽጡ ንጉጅለ ህግደፍ ዝኹንን ዝነጽግን ኤርትራዊ እንዳዛየደ ይኸይድ ከም ዘሎ ይሕብሩ።


text:
ጨንፈር ቶሮንቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ.ዲ.ህ.ኤ.) ብዕለት 21 ጥሪ 2018 ስሩዕ ኣኼብኡ ብዓወት ወዲኡ። ኣኼባ 16 ኣባላት ዝተሳተፍዎ ክኸውን ከሎ 4 ካብኦም ከኣ ሓደሽቲ መንእሰያት ነይሮም። ኣብዘን ዝስዕባ ነጥብታት ከኣ ተመያይጦም ናይ ስራሕ መደብ ኣውጺኦም።
- ሌላ ምስ ሓደሽቲ ኣባለት፤ ኣቦ መንበር ጨንፈር ሓው ያሲን ዑስማን ንሓደሽቲ ኣባላት ምስ ጨንፈር ድሕሪ ምልላይ፣ ምስ ኣሰራርሓ ጨንፈር ከም ኣኼባ፣ ጉባኤ፣ ወዘተ ዝኣመሰሉ ኣብሪህሎም።
- ህልዊ ኵነታት ሰልፊ፤ ሓው ትኩእ ተስፍይ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ሰልፍና ብውሽጥን ብደገን ዘጋጥሞ ብደሆታት ኣዕሚቁ ገሊጹ። መሰረታት ሰሜን ኣመሪካ ንናይ ደገ ዑሱባት ኣብ ፍረ ከይበጽሐ ምብርዓኖም ኣመጒሱ።
- ጉባኤ ዞባ ሰሜን ኣመሪካ፤ ጨንፈር ኣብዚ መጨረሽታ ወርሒ ጥሪ ክግበር ተቀሪቡ ዘሎ ናይ ዞባ ጉባኤ ኣስፊሖም ተመያይጦም። ካብ ኣምራጺት ሽማግለ ዝመጾም መምርሒ ተኸቲሎም ንጉባኤ ዕዉት ንኽገብርዎ ወሲኖም።
- መደባት ጨንፈር፤ ኣብ ናይ መጻኢ መደባ ጨንፈር ክትዓብን ክትሰፍሕን ወሲና። ነዚ ኣብ ግብሪ ከተውዕል ከኣ ምስ ደለይቲ ፍትሒ ኢድ ንኢድ ኮይና ክትሰርሕ ኣረጋጊጻ።
ህዝባዊ ቃልሲ መተካእታ የልብሉን!


text:
6ይ በዓል መዓልቲ ሰራዊት ምክልካል ሃገር ብጉዕዞ እግሪ
መቐለ ለካቲት 05/2010(ድወት) ሓይልታት ፀጥታ ሃገርና ዘብዒ ሰላም ካብ ምዃን ብተወሳኺ ንህንፀት ሃገር ዝገብርዎ ተሳትፎ’ውን ከምዘሓይሉ ሚኒስትር ምክልኻል ስራጅ ፈጌሳ ገሊፆም።
ብምኽንያት 6ይ በዓል መዓልቲ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ሓይልታት ፀጥታ ሃገርና ንዓቢ ግድብ ህዳሰ ዝገብርዎ ሓገዝን ህዝባውነትን ንምግላፅ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ሃገርና ጉዕዞ እግሪ ኣካይዶም።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ጉዕዞ እግሪ ኣባላት ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ሓይልታት ፀጥታ ፖሊስ ፌደራልን ኣዲስ ኣበባን ተሳቲፎምሉ እዮም።
ኣብቲ “ግድብ ህዳሰ ፍልፍል ሰላም’ዩ” ብዝብል ዝተኻየደ ጉዕዞ እግሪ ዝተረኸቡ ሚኒስትር ምክልኻል ሃገር ሲራጅ ፈጌሳ ፅዋዕ ሰላም ግድብ ህዳሰ ካብ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ መተሓባበሪ ህዝባዊ ተሳትፎ ተረኺቦም።
ሚኒስትር ሲራጅ ሽዑ ከምዝገለፅዎ ሰላምን ድሕንነትን ህዝቢ ከምኡ’ውን ሉኣላውነት ሃገር ዝሕሉ ሕገ-መንግስታዊ እምነቱ ዝጠንከረ ሞያውን ሞራላውን ስነ-ምግባር ዘማዕበለ ሓይሊ ሰላም ስለዝተሃነፀ ንዓቢ ግድብ ህዳሰ ሓዊሱ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተተለሙ መደባት ልምዓት ብዕውት ኣገባብ ተፈፂሞምን ይፍፀሙ ኣለዉ።
ሓይሊ ፀጥታ ሃገርና ቁርን ፀሓይን እናተፈራረቅዎ ንዓቢ ግድብ ህዳሰ ካብ ምሕላው ብተወሳኺ ገንዘባዊ ሓገዝ ብምግባር’ውን ህዝባዊነቱ የረጋግፅ ከምዘሎ ዝገለፁ እቶም ሚኒስትር እዚ ግዙፍ ፕሮጀክት ዝፈጠሮ መንፈስ ይከኣል ሃገራዊ ምርድዳእ ንምህናፅ ዓቢ ግደ ከምዘለዎ ሓቢሮም።
ሚኒስትር ሲራጅ ፈጌሳ ዝተረከብዎ ፅዋዕ ሰላም ግድብ ህዳሰ ሰራዊትና ኣብ ዝርከበሎም ከባብታት ብምዝውዋር ሰራዊትና ነቲ ግድብ ዝገብሮ ሓገዝ ከጠናኽርን ክሳብ መስዋእቲ ዘለዎ ድልውነት ከረጋግፅን ምልዕዓል ክፍጠር እዩ ተባሂሉ ኣሎ።


text:
ኣብ ገርገራ ዓመት እየ ተኣሲረ። ኣብ 50 ሰብ ዘይትሕዝ ገዛ ክሳብ 150 ንኣክል እሱራት ኔርና። ክንድቅስ ከለና ክኣኽለና ካብ መንደቕ ናብ መንደቕ ብኣንሶላ ኣሲርና መደቀሲ ንሰርሕ ኔርና። ቀትሪ ተፈቲሑ ይውዕል ምሸት ከኣ ይእሰር፣ ገሌና ከኣ ኣብኡ ንድቅስ። ጫማ ኣይነበረናን። ስራሕ ክንወፍር ከለና ጥራይ ይወሃበና ኔሩ። ስራሕ ይሓይሽ ኔሩ፣ እንተወሓደ ደገ ውዒልካ ደኺምካ ትድቅስ። ግና እቲ ስራሕ ብጣዕሚ እዩ ከቢድ። መግቢ እኹል ስለዘየለ ከኣ መሊሱ ይኸብደና ኔሩ። ድሕሪ ዓመት ናብ ኣሃዶይ ምስ ሰደዱኒ፣ ካብኡ ኣምሊጠ ናብ ዓዲ ከይደ። ኣብ ዓዲ ብዙሕ ከይጸናሕኩ ናብ ባረንቱ ኣምሪሔ። ወርቂ ብባህላዊ ኣገባብ ንዂዂዕቱ ዝኸዱ ስለዝነበሩ ከኣ ምስኦም ከይደ። ምስኣቶም ድማ ወርሒ ዝኸውን ጸኒሔ። እዚ ከኣ መካይድቲ ክደሊ እየ። ምስ ረኸብኩ፡ ምስ ክልተ ሰባት ተበጊስና ድሕሪ ናይ ሓደ ለይቲ ጉዕዞ ናብ ኢትዮጵያ ሰጊረ።
ናብ ኢትዮጵያ ምስ ሰገርኩ፣ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽ ክልተ ወርሒ ዝኸውን ጸኒሔ። ካብኡ ከኣ መንገደይ ናብ ሱዳን ቀጺለ። እቲ መንገዲ ናይ ሱዳን ኩሉ ብመኪና እዩ ኔሩ። ንተከዘ ክንሰግራ ከለና ብጀሪካናት ኣስጊሮምና። ምስየሐወልና ከኣ ነናብ ቤተሰብና ክንከይድ ገዲፎምና። ኣብ ካርቱም ሓደ ዓመት ጸኒሔ። መደበይ ከምኡ ኣይነበረን ግን ክኸፍለለይ ኢለ ዝሓሰብኩዎ ቤተሰበይ ደሃዩ ስለዝጠፍኣኒ ኣማራጺ ኣይነበረኒን። ናይ ካልእ ቤተሰበይ ኣድራሻ ረኪበ ምስኣዘራረብኩዎ ግን ድሕሪ ነዊሕ እዋን ተበገስ ኢሉኒ። መንገዲ ሱዳን ሊብያ ከኣ ኣሃዱ ኢለ ጀሚረዮ። ኩሉ እቲ መንገዲ ሽግር ዝመልኦ እዩ ግን ብሓይሊ ኣምላኽ ንወጾ ኔርና። ብጽምኢ ማይን ብጥምየትን ድኻምን እዩ ኩሉ እቲ መንገዲ ክሳዕ መጨርሽታ ትሓልፎ።
ክሳዕ ትራቡለስ ንበጽሕ ሸሞንተ መዓልታት እዩ ወሲዱልና። ኣብ ኦምዱርማን ሰብ ክሳዕ ዝእክቡ ክልተ መዓልታት ኣጽኒሖምና። ምስተበገስና ከኣ መኪና ትበላሸወና ወይ ከኣ ትሽከል ኔራ። እንዳ በልና ግና ክልተ መዓልታት ተጓዒዝና። ካብዚ ሊብያውያን እዮም ተቐቢሎምና። እቶም ሊብያውያን ጌና ክመጹ ከለዉ ከምዚ ውትህድርና እዮም ዝቕበሉኻ። ማህረምትን ጸርፍን እንዳ ኣበራረዩ እዮም ዝድህሉኻ። ኣብ ቶዮታ መካይን ጸፋጺፎም ከኣ ክልተ መዓልታት ተጓዒዝና። ቀስ ዝበሃል የለ እንተ ወዲቕካ ዘልዕለካ የለ። ጠሚኻ ጸሚእካ ዝሰምዓካ የለን። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ካምሲን መጺዩና ናብ ኣእማን ዘለዎን ብሑጻ ተኾሚሩ ጎቦ ዝተቐየረ ቦታ ወሲዶምና፣ ኣብኡ ከኣ የሕዲሮምና። ንጽባሒቱውን ኣብኡ ውዒልናን ሓዲርናን። ምስ ወግሐ ኣበጊሶምና። ምሉእ መዓልቲ ክንከይድ ዊዒልና ኣጋ ምሸት ከኣ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ኣቲና። የሐውሉ እዮም ዝብሉኻ ጌና ከይኣተኻን ከይዕረፍካን። ኣብ’ታ ዓዲ ሓዲርና፣ ንግሆ መጺኦም ከኣ ኣተሲኦምና።
ሰዓት 9 ይኸውን ኔሩ እዩ፣ ጸሓይ ቀልጢፋ ስለትወጽእ ኣብ ምድረበዳ፣ ምሉእ ለይቲ ነተን በጣሓት ብብሊኮቲ ጌርና ከም ገዛ ብላዕልን ብኽልተ ወገንን ክንነደቀን ሓዲርና። ብጣዕሚ እዩ ዘድክም፣ ምስ ወዳእና ማይ መግቢ ሂቦምና። ወጋሕታ ወዲኣና ቁሩብ ደቂስና። ንግሆ ተስኡ ኢሎም ከኣ ናብተን መካይን ደይቡ ኢሎምና። ሰለስተ በጣሓት እየን ኣብታ ካልአይቲ ከኣ ኣነ ደይበ። ምስ ደየብና ብብሊኮቲ ጌሮም ነታ ሓንቲ ሸነኽ ከዲኖማ። ሃሩር ክንመውት ኢና ደሊና። ኩሉ ሰብ ሒዝዎ ዝደየበ ካርቶናት ብረሃጽ በስቢሱ ደርቢይዎ። ዝተረፈት ዘይጠልቀየት ካርቶን ሒዝካ ምንብድባድ እዩ። መእተዊ ንፋስ ከምዘይብሉ ጌርካ እዩ ዝድርደር እቲ ብሊኮቲ። ከክልተ ብሊኮቲ እዩ ተሰሪዑ፣ ክንብገስ ቀልጢፍና እዩ ጸሎትና ኔሩ፣ መወዳእትኡ ከኣ ድሕሪ ፍርቂ ሰዓት ይኸውን ተበጊስና።እቲ ዝኸፍአ ግን ነዓና ንመንእሰያት ዘይኮነ ንህጻናት ነብሰጾራትን እዩ።
ነቲ ኬላታት ብዘይጸገም ኢና ሓሊፍናዮ። እዚ ኮይኑ ግና ኣብቶም ኪለታት ልክዕ ከም ናይ ኤርትራ ጽዑቓት ተፍትሻት እዮም ነይሮም ። ኣሰጋገርቲ ግና ነቶም ኣባላት ጸጥታ ብላዕ እንዳሃቦ ንሓልፎ ኔርና። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኬላ ፍርቂ ሰዓት ዝኸውን ኢኻ ደው ትብል። እቲ ዝኸፍአ እተን መካይን ደው ክብላ ከለዋ ሙቖት ኣይከኣልን እዩ። ምስ ተበገሳ ግን ንፋስ ስለዝኣትወካ ይሓይሽ። ሸውዓት ሸሞንተ ሰዓታት ዝኸውን ምስተጓዓዝና ትራቡለስ ኣቲና። ኣብ ሓደ ዓቢ ካንሸሎ ዘለዎ መኽዘን እዮም የእቲዮምና። እንዳ ሃረሙ ቀልጥፍ እንዳበሉ፣ ሰብ ከይርእየና ወይ ከይሰምዓና ኢሎም ዘይገብርዎ ነገር የለን። እዚ ቦታ መቐበሊ እዩ፣ ቅድሚ ናብ ገምገም ባሕሪ ምውሳዶም።
ነቲ ብሊኮቲ ከይስበር ቀስ ኢልኮም ኣውርድዎ ኢሎምና ኣውሪድናዮ። ምስ ኣውረድናዮ ማይ ተሓጸቡ ኢሎም ሂቦምና፣ ብገንዘብናውን መግቢ ካልእ ፈሳሲን ገዚእና። ብጣዕሚ ክቡር እዩ እቲ ዋጋ ግን ካብ ምስኣን ዝኸፍእ የለን ገዚእና ተዓንጊልና። ጸኒሖም ኣብ ሓንቲ ካብተን መኻዚኖታት የእትዮምና። ሽዑ ብዙሕ ከይጸናሕና መካይን ነዊሕ ስፖንዳ ዘለወን መጺኤን ኣብአን ሰቒሎምና ። በብሰላሳ ጌሮም ናብቲ ገምገም ባሕሪ ኣብጺሖምና። ቀቅድሚ ክልተ ሰሙን ዝኸደት መርከብ ኔራ እንድያ ካብኣ ዝተረፉ ኣብኡ ጸኒሖምና። እቲ ቦታ ፋብሪካ ዝነበረ እዩ ዝመስል ዓበይቲ ገንእታት ኔሩ። ኩሉ ዝገብርዎ ብስቱር እዩ፣ ማለት ወይ ብምሸት እዮም ዘንቀሳቕሱኻ ወይ ከኣ ብዕሽግቲ መኪና እዩ ዘጓዓዕዙኻ።
እቲ ዘእተዉና ቦታ ምንጻፍ ዝተነጽፎ ኮይኑ ግን ብሓሰኻን ባልዕን ዝመልአ እዩ። እቲ ሽቓቕ ከኣ መንደቕ ብሊኮቲ ጥራይ እዩ ዝፈልዮ። ኣብ ፌስታል ወጺኻ ኢኻ ትድርብዮ ብላዕሊ፣ ናይ ክንደይ ዓመታት እዩ ኣብኡ ተዋህሊሉ። ጨና ኣይቕርበካን እዩ። ነብስካ ኢኻ ትጸልእ። ኣብቲ መኽዘን ከኣ ልዕሊ 900 ንኸውን ሰባት ኔርና። ናይዚ ኩሉ ሰብ ጓሓፍ ከመይ ክኸውን ይኽእል ክትግምቶ ኣየጸግምን እዩ። ክልቲኡ ወገን ማዕጾ ይኽፈት፣ ካብ ውሽጢ ምውጻእ ኣይፍቀድን እዩ። መግቢ ኣብቲ ዝሃቡና ቦታታት ክልተ ግዜ ኢኻ ንመዓልቲ ትወሃብ፣ ኣብዚ ከኣ ከምኡ። ሰዓት ዓሰርተ ቀትሪ ምሳሕ፣ ሰዓት ሽድሽተ ኣጋምሸት ከኣ ድራር ይህቡና።
ኣብ ካልኣይ መዓልትና መርከብ መጺኣ። እቲ ዝኸፍእ ክሳዕ ትብገስ እዩ። ኣብ ታሕቲ እዮም ዘእትዉኻ። ደቀንስትዮን ቆልዑትን ግን ኣብ ላዕሊ እዮም ዝኾኑ። ከም ኣንደር እዩ ታሕቲ እታ መርከብ። ኣብ ማኣከል ዘሎ ሞተረ ናይታ መርከብ ከይትንከብ እቲ ዝኣተንሉ ታሕተዋይ ክፋል ብረቂቕ ሃጺን/ጣዉላ ዝተኸፋፈለ ። ግና ኩሉ ሰብ ብትኪን ረስንን ናይቲ ሞተረ ምስኡ ከኣ ሙቐት ስለዝነበረ፣ ገለ የምልስ ገለ ከኣ ሃለዋቱ ይጥፍእ ኔሩ። ንፋስ ኣይኣትወካን እዩ። ድሕሪ ሰዓት ይኸውን ተበጊስና። ነዊሕ ሰዓታት ዝኸውን ምስ ከድና እታ መርከብ ደው ኢላ። ድምጺ ሄሊኮፕተር ከኣ ንሰምዕ ኔርና። ኩሉ ሰብ ተስፋ ጌሩ ሽዑ። ምጽባይ ኮይኑ ስቕ ኢልካ። ገለ ካባና ካብቲ ታሕቲ ክወጹ ኢሎም ግና እታ መርከብ ከይትግልበጥ ኣብዘዘለናዮ ንኹን ተባሂሉ፣ ኩሉ ሰብ ኮፍ ኢሉ። መወዳእቱ ግን እታ ናይ ጣሊያን መርከብ መጺኣ፣ ብሰላም ከኣ ናብኣ ሰጊርና።