text:
ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ክግበር ዘለዎ መኸተ፤
ሻቕሎት ብዛዕባ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ
ተስፋጽዮን መድሃኔ
ብረመን፣ ፈደራላዊት ረፑብሊክ ጀርመን
ነሓሰ 2009
__________________________________________________________________________
እዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ብ1 ነሓሰ 2009 ዓ. ም.፡ ኣብ ከተማ ካስል፤ ፈደራላዊት ረፑብሊክ ጀርመን፡ ኣብ ዝተኻየደ መበል 24 ሰፊሕ-በዓል (ፈስቲቫል) ኤርትራ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ ኢዩ። እዚ ጽሑፍ’ዝን እቲ ናይ ካስል መደረን ብትሕዝቶኡ (ቃል-ብቓል) ሓደ ኢዩ። እንተዀነ ግን እቲ መደረ ንማሕተም ኣብ ዝዳለወሉ ዝነበረ ጊዜ ትርጉም ናይ’ቲ ትሕዝቶ ፈጺሙ ዘይለወጠ፡ አዚዩ ውሑድ ዝዀነ ናይ ቃላትን ሓረጋትን ምምሕያሽ ተገይሩ ኣሎ።
እዚ ጽሑፍ’ዚ ብኮምፒዩተር ተዳልዩ ንኽሕተምን ብመርበብ ሓበሬታ (ኢንተርነት) ንኽዝርጋሕን፡ ኣብ ኣውሮጳ ዝርከቡ ፈተውቲ ሃገሮም ዝዀኑ ኤርትራውያን ወሳኒ ምትሕብባር ገይሮም ኢዮም። ልባዊ ምስጋና አቕርበሎም።
ተስፋጽዮን መድሃኔ
____________________________________________________________________________
ዝኸበርኩም ተሳተፍቲ ፈስቲቫል!!
ኣቐዲመ ንኣዳለውቲ ናይ’ዚ ፈሰቲቫል፡ መልእኽቲ ንኸመሓላልፍ ብዝገበሩለይ ዕድመን ብዝኸፈቱለይ ዕድልን ምስጋናይ ከቕርበሎም እፈቱ። ከምቲ ዓሚ ዘስማዕኩዎ ምስክርነት፡ ሕጂ’ውን ፈስቲቫል ካስል፡ ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ - ከም ሓላይ ዲሞክራሲ ዝኾነ መድረኽ - ኣገዳሲ ምዕራፍ ኮይኑ ከምዝምዝገብ ዘለኒ ዕግበት ክገልጽ እደሊ።
ካብ 1997 ንደሓር ኣብ ፈስቲቫል ካስል ኣብ ገለ እዋናት ሕጽር ዝበለ ርእይቶታት ኣስሚዔ እንተኾንኩ እኳ ብመልክዕ ስሩዕ መደረ ሎሚ ንፈለማ እዋን እዬ መልእኽቲ ዝፍኑ ዘለኹ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ - ማለት መበል 24 ፈስቲቫል- ንኽምድር ሓሳብ ኣይነበረንን። እንተኾነ ግን ኣብ ሃገርና ኣዚዩ ዘሕዝን ኩነታት ሰፊኑ ከም ዘሎን፡ ገና’ውን ኣብ ልዕሌና ከቢድ ሓደጋታት ተንጠልጢሉ ምህላዉን፡ ስለ ዘስተብሃልኩ ንናይ’ዚ እዋን’ዚ ጸገማትና ብዝርኢ ናብ’ቲ ብዛዕባ ሓይልታት ተቓውሞ ዘሎ ሻቕሎት ዘትኮረ ሕጽር ዝበለ ንጹርን ልባውን መልእኽቲ ከመሓላልፍ ወሰንኩ።
ናይ ሎሚ መልእኽተይ በቲ ምሒር ዘጉሂ ኩነታት ህዝብና ዝተደፋፍአ ኮይኑ፡ ንገሊኡ ሕቶታት ብዝርኢ ቃል-ዓለም ዘይብሉ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ። ከም’ዚ ንዝኣመሰለ መልእኽቲ፤ ምስ ኩሉ ትርጉማቱን ኣመታቱን፡ ከም ውልቀ-ሰባት ሓላፍነት ወሲድና ክንፍንዎ፡ እቲ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ኩነታትና ንዓይን ንኸምዚ ኸማይ ብዕድመ ዝስጉሙ ዘለዉ ደቂ ሃገርን ብሓበራ ኣሰኪሙና ዘሎ ዕማም እዩ።
1.
ኤርትራ ነጻ ወጺኣ ካብ እትበሃል ዛጊት 20 ዓመታት ቀሪቡ። ዳርጋ ካብ ኢትዮጵያ ካብ እትፍለ ጀሚራ ግን ኩነታታ እንዳጸልመተ ከይዱ፡ ሕጂ ኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ገሃነም ኮይና ኣላ።ሕሰቡዎ! ሳላ ጃህራን መናፍሓትን ህ-ግንባር: ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ገነት ክትከውን’ያ ተባሂላ ትጽቢት ዝግበረላ ዝነበረ፡ ገሃነመ-እሳት ኮይና ክትርከብ ከላ ክሳብ ክንደይ ዘጉህን ዘሕፍርን ዘስደምምን ሙኻኑ!!
ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ’ቲ ፈለማ ዓመታት ብወገን ብዙሓት ደቂ ሃገር ከመይ ዝበሉዎ ተስፋን ድሙቕ ትጽቢትን ከም ዝነበረ ብዙሓት ካባኻትኩም ትዝክርዎ ትኾኑ። ንኣብነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ጸጋይ ካሕሳይ ካብ ስደት ንዓዲ ኣብ ዝኣተውሉ - ኣብ መወዳእታ 91 ወይ መጀመርያ 92 እዩ ይመስለኒ ኤርትራ ነጻ ወጺኣ ካብ እትበሃል ዛጊት 20 ዓመታት ቀሪቡ። ዳርጋ ካብ ኢትዮጵያ ካብ እትፍለ ጀሚራ ግን ኩነታታ እንዳጸልመተ ከይዱ፡ ሕጂ ኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ገሃነም ኮይና ኣላ።ሕሰቡዎ! ሳላ ጃህራን መናፍሓትን ህ-ግንባር: ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ገነት ክትከውን’ያ ተባሂላ ትጽቢት ዝግበረላ ዝነበረ፡ ገሃነመ-እሳት ኮይና ክትርከብ ከላ ክሳብ ክንደይ ዘጉህን ዘሕፍርን ዘስደምምን ሙኻኑ!!
ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ’ቲ ፈለማ ዓመታት ብወገን ብዙሓት ደቂ ሃገር ከመይ ዝበሉዎ ተስፋን ድሙቕ ትጽቢትን ከም ዝነበረ ብዙሓት ካባኻትኩም ትዝክርዎ ትኾኑ። ንኣብነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ጸጋይ ካሕሳይ ካብ ስደት ንዓዲ ኣብ ዝኣተውሉ - ኣብ መወዳእታ 91 ወይ መጀመርያ 92 እዩ ይመስለኒ_“ኤርትራ ዕረ ውሒጣ፡ መዓር ጎሲዓ፡ ሳላ ጀጋኑ ደቃ“ ክብሉ ዘስምዕዎ ቅጭን ቃላት ይዝከረኒ። እዚ ኣገላልጻ’ዚ ነቲ በቲ እዋን’ቲ ኣብ ሃገርና ዝነበረ ድምር ሓጎስን ሓበንን እፎይታን ዝኾነ ዓይነታዊ ስምዒት ዘንጸባርቕ እዩ ኔሩ።
ኣቶ ጸጋይ በዚ ሎሚ ኣበይ ከም ዘለዉን፡ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ እንታይ ይብሉ ከም ዘለውን፡ ዝፈልጦ የብለይን። እቲ በዚ እዋን’ዚ ዘሎ ዓይነታዊ ስምዒት ናይ’ቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ግን ኣንጻር ናይ’ቲ ብ91-92 ዝነበረ፡ ንሶም ብንጽህና ዘንጸባረቕዎ እዩ። ሕጂ ከም እንርድኦ፡ ኤርትራ ብርግጽ ዕረ ውሒጣ’ያ፤ እንተኾነ ግን፡ ጀጋኑ ደቃ ንሓርነትን ንራህዋን ህዝብና ንወፈ ብዝብል ሕልና ክቡር ህይወቶም ሂቦም ክንሶም፡ ኤርትራ ሃገርና በዚ እዋን’ዚ መዓር ዘይኮነስ ካብ’ቲ ዝወሓጠቶ ኣዝዩ ዝመረረ ዕረ’ያ ትጎስዕ ዘላ!
ኤርትራ መዓስ’ዩ ክርህዋ? መዓስ’ያ መዓር ክትጎስዕ? አረ ብመሰረቱ መዓስ’ያ ካብ ዕረ ምውሓጥ ትገላገል? ሕጅስ ዘይዕረ’ያ ትውሕጥ ዘላ ሃገርና!! ነዚ ሕቶታት’ዚ: በዚ ቃላት’ዚ እኳ እንተዘየቐመጥናዮ: ቅድሚ ሎሚ ደጋጊምና ኣልዒልናዮ ኔርና ኢና። “ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ክግበር ዘለዎ መኸተ“ ብዝብላ ቃላት እኳ እንተዘይተገልጸ፡ እቲ ዕማማት እንታይ ምዃኑስ ደጋጊምና ተመያይጥናሉ ኢና። እንተኾነ ግን ህዝብን ሃገርን ገና ስለ ዘይደሓነ፡ መሊስና’ውን ንዛረበሉ፤ መሊስና ዓንገረር ንብለሉ!!
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን መታን ክሰፍን፡ ሉኣላዊት ኤርትራ ምስ ጎራባብታ እናተሳነየትን እናተኣሳሰረትን ጥጥሕትን ልምዕትን መታን ክትከውን፡ ህዝብና ከኣ ትርጉም ዘለዎ ቅሱን ህይወት መታን ከሕልፍ፡ እቲ ክትግበር ዘለዎ ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን መደባት እንታይ ከም ምዃኑ በብመድረኹ: ብተኸታታሊ: ተኻቲዕናሉን ተማራሚርናሉን ኢና።
ሸቶ ወይ መዕርፎ ናይ’ዚ ተታሓሒዝናዮ ዘሎና ደረጃ ቃልሲ፡ ዘሎ ልሉይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኩሉ ዝሳተፈሉ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ሙቛም ምዃኑን፡ እዚ ንኽብጻሕ ከኣ ቅድመ-ዝኣገረ መንግስቲ ኢሳያስ - መንግስቲ ህግድፍ - ክእለ ከም ዘለዎን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዝና ዝተራዳዳእናሉ፡ ሕጂስ ዳርጋ ውሁብ ዝኾነ ነጥቢ እዩ። ንመንግስቲ ኢሳያስ ኣብ ምልጋስ ዓቢ እጃም ክህልዎ ዝግባእ ከኣ እዚ ሕጂ ዘሎ ሓይልታት ተቓውሞ እዩ። ካብ’ዚ ሓይልታት’ዚ እቲ ብሽሙን ብመልክዑን ዝዓበየ፡ እቲ ቅድም “ምሕዝነት“ ዝበሃል ዝነበረ፡ ሕጂ ድማ “ኪዳን“ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምትእኽኻብ ወይ ጽላላዊ ውድብ እዩ።
“ምሕዝነት“ “ኪዳን“ ካብ ዝበሃል ዛጊት 10 ዓመታት ኮይኑ። እቲ ዝፈረየ ወይ ዝሰለጠ ግን ፈጺሙ ዝዕግብ ኣይኮነን፡ ኣሽምባይ’ዶ ከሐብን። ኣኼባታት’ባ፡ ወርክሾፕ’ባ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ይኹን ኣብ ካልእ ተገይሩ፡ ካብ መራሕቲ በዓል እገለ ኣብ’ቲ’ዶ ኣብ’ቲ ዑደት ፈጺሞም፡ ክበሃል እንተዘይኮይኑ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንምእላይ ዝሃቀነ ጭቡጥ ስጉምትታት ክውሰድ፡ ምዕባለታት ክምዝገብ፡ ኣይረኣናን። ገለ ንጉዳይ ኤርትራውያን ዝከታተሉ ተመራመርቲ እውን፡ ነዚ ኩነታትና ኣስተብሂሎሙሉስ ትዕዝብትታቶም እውን ገሊጾም። ንኣብነት የማነ ናግሽ ዝተባህለ፡ ኣብ’ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝሕተም ሪፖርተር ዝተባህለ መጽሔት፡ ኣብ ናይ ሕጂ - ማለት ናይ 19 ሓምለ 2009 - ሕታም፡ “ኤርትራና የተቃዋሚዎችዋ ተስፋ“ ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ ዓንቀጽ ጽሒፉ ከም’ዚ ዝስዕብ ይብል:
“ኤርትራ ውስጥ ያለው ተጨባጭ ሁኔታ ፋታ የሚሰጥ ኣይደለም፣ የኤርትራ ተቃዋሚዎች ግን ኮንፈረንስ ከመጥራትና ዛሬ ታርቀው ነገ ከመፋታት የዘለለ ተግባር ኣልፈጸሙም ተብለው ይተቻሉ። የኢሳያስ መንግስት ኤርትራን ወደ ትንሽ እስር-ቤት ቀይሯታል በሚባልበት ወቅት፡ ህዝቡን ይደርሱለታል ተብለው ተስፋ የሚጣልባቸው ተቃዋሚዎች ግን እርስ-በርሳቸው ሰጠላለፉና ሲዝናኑ ይታያል። ምናልባትም የኤርትራ መንግስት በሆነ ምክንያት የተወገደ እንደሆነ፤ ኤርትራን እንደ ኣገር መምራት ይችልላሉ ወይ? የሚል ጥያቄ ያጭራል“።
እዚ ማለት ብሓጺሩ፡
’ኩነታት ኤርትራ ኣዝዩ ህጹጽ ክነሱ እዞም ተቓወምቲ ግን ጉባኤ’ዶ ኮንፈረንስ ካብ ምጽዋዕ፡ ወግሔ ጸብሐ ነንሕድሕዶም ካብ ምባኣስን ምትዕራቕን ሓሊፎም ዝገበርዎ የብሎምን ተባሂሎም ይውቀሱ። መንግስቲ ኢሳያስ ንኤርትራ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ቀይሩዋ ኣብ ዝርከብሉ እዋን፡ ንህዝቦም ከድሕኑ ኢዮም ተባሂሉ ትጽቢት ዝግበረሎም ተቓወምቲ ግን ነንሕድሕዶም ክተሓናኾሉን ክዛነዩን ኢዮም ዝረኣዩ። ብዝኾነ መንገዲ መንግስቲ ኤርትራ እንተወዲቑ፡ እዞም ተቓወምቲ ዝበሃሉ ንኤርትራ ከም ሃገር ክመርሕዋ’ዶ እንበር ይበቕዑ ኢዮም ኢልካ ዘሕትት’ዩ።“
(እዚ ቃል-ንቓል ዘይኮነስ ዝቐረበ ትርጉም ትሕዝቶ እቲ ጽሑፍ ኢዩ።)
ኪዳን ዝድግፍኦ ሃገራት ኣለዋኦ እዩ ዝበሃል። ንሳተን ከኣ ኢትዮጵያን፡ ሱዳንን፡ የመንን እየን። እዘን ሃገራት እዚኣተን ንደገፈን ሰንዓ-ፎረም ብዝብል ስያሜ ዘዋፍራ፡ ኢሳያስ ንኽወድቕ ዝብህጋ ኢየን ይበሃላ። እንተኾነ ግን እዚ ኪዳንስ፡ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንምምጻእ፡ ኣሽምባይ’ዶ ናይ ሰለስተ ጎረባብቲ መንግስታት ናይ ሓንቲ መንግስቲ እኳ ልባውን ኣድማዕን ደገፍ ዘለዎ ኣይመስልን።
ኣካይዳ ናይ’ዘን ሰለስተ መንግስታት እንተተዓዘብና፡ ዘተኣማምን ትሕዝቶ ከምዘይብሉ ንርኢ። መንግስቲ ሱዳን ደጋፊ ኪዳን ተባሂሉ ምስ ኢሳያስ ይተሓቛቖፍ፤ ቤት-ጽሕፈታት ተቓወምቲ ኤርትራውያን ይዓጹ፤ መንግስቲ የመን ቆስቋስን ተናኻስን ባህርያት ኢሳያስ ሕርሕራይ ገይሩ ዝፈልጥ ክነሱ ንኢሳያስ ምስ መንግስቲ ጁቡቲ ንኸተዓርቖ ይዋፈር፤ እቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኸኣ፡ ፕሮፖጋንዳኡ ብዘየገድስ፡ ብጭቡጥስ ኤርትራውያን ንኽውደቡ፡ ተቓወምቲ ውድባት ንኽሕይሉ፡ ኮታስ ዕላዊ መደብ ኪዳን ንኽትግበር፡ ብዘተኣማምን መጠንን ዓይነትን ክተሓባበር ኣይርከብን። እዚታት ኩሉ የተሓሳስበካ’ሞ፡ እምበር’ዶ እዞም ሰንዓ-ፎረም ዝበሃሉ ጎራባብቲ መንግስታት ክሕግዙና ይድልዩ ኢዮም? ዶ’ምበር ክሕግዙና መደብ ኣለዎም? ገለ እከይ ተልእኾ ድኣ ከይህልዎም? ኢልካ ክትጠራጠር እቲ ኩነታት የገድደካ እዩ።
ዝምድና ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ምስ ሰለስቲኡ ሃገራት እኳ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ ርኽክቡስ ምስ ኢትዮጵያ፡ ማለት ምስ’ቲ ብመለስ ዜናዊ ዝምራሕ መንግስቲ ኢዩ። ስለ’ዚ ንጉዳይ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ንተቓወምቲ ውድባትና፡ ብዝርኢ ስትራተጅን ኣካይዳን መንግስቲ ኢትዮጵያ እንታይ እዩ? እንታይ’ከ ይመስል? ኢልካ ምምርማር ኣድላዪ ኢዩ!!
2.
ቅድሚ ኣብ’ቲ ከርሰ-ነገር ምእታወይ ነዚ ብህውሓት ዝምራሕ መንግስቲ ብዝርኢ ከዘኻኽረኩም ዝደሊ ሓደ ነገር ኣሎ። ጽንሕ ኢለ ከም ዝጠቕሶ ውድብ ህ-ወያኔ ብግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ልዕለይ ዘካየዶ ዘመተ ብዙሓት ካባኻትኩም ትፈልጥዎ ጉዳይ እዩ። እዚ ታሪኽ’ዚ ብዘየገድስ ኣነ ብ1991 ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ለውጥታት ምስ ተመዝገበ ነቲ ኩነታት ብሓድሽ መንፈስ ክርእዮ ወሲነ፤ ብሓድሽ መንፈስ’ውን ርእየዮ። ብፍላይኳ ድሕሪ 1998 - ማለት ድሕሪ ተረኽቦ ባድመ - ተቓወምቲ ውድባትና ተመሓዝየን ምስ ኢትዮጵያ ኣፍራዪ ዝኾነ ዝምድና ንኽምስርታ፡ ዝምክሓሉ እኳ እንተዘይኮነ፡ ዓቕመይ ዝፈቕዶ ኣስተዋጽኦስ ገይረ እየ።
ካብ እዋን ተረኽቦ ባድመ ጀሚረ ኣንጻር’ቲ ብመንግስቲ ኢሳያስን ደገፍቱን ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ወያኔን ህዝቢ ትግራይን ብሓፈሻ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ምንእኣስን ምቁንጻብን መናፍሓት ዓቕመይን ጊዜይን ብዝፈቕዶ ተዋፊረ’የ። ሓው ንዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ኤርትራውያን ከቛናጽብዎ ከለዉ ዓሻን ጉዳምን ጥራይ ዘይኮነ እንታይነቱ ክጽናዕ ዘለዎ ሕማም እውን እዩ። ኣነ ነዚ ጸረ ተጋሩ ዝኾነ መናፍሓት ቅድሚ ሕጂ ብመትከል ተቓሊሰዮ’የ፤ ድሕሪ ሕጂ’ውን ክቃለሶ’የ። ሕማም ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ብትሕዝቶ ታሪኽን ባህልን ዝተቓመመ መድሃኒት ንኽርከቦ እጃመይ ከበርክት ክፍትን’የ።
እዚ ክብል ከለኹ ግን ኣነ እኹን ካልኦት ኤርትራውያን ብመራሕቲ ህ-ወያኔ፡ ወይ ካልኦት ተጋሩ፡ ወይ’ውን ብኻልኦት ኢትዮጵያውያን፡ ብዝኾነ መልክዕ ክንነኣኣስ ወይ ክንቆናጸብ፡ ቅቡል’ዩ ማለተይ ኣይኮንኩን፤ ብርግጽ ከኣ ቅቡል ኣይኮነን። እቲ ዝድለን ቅቡል ዝኾነን መንፈስ ሕድሕዳዊ ምክብባርን ምትሕልላይን’ዩ።
ምስ’ዚ ነጥብ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ቅድሚ ዓሚ፡ ማለት ብ2007 ዓ.ም፡ ገዲም ኣባልን መራሕን ህ-ወያኔ፡ ኣቶ ስብሓት ነጋ ንዝምድና ውድቡን ውድባት ኤርትራን ብዝርኢ ዘስምዖ ዘረባ ክዝክር እደሊ። ኣቶ ስብሓት ታሪኻዊ ኣማጻጽኣን ምዕባለን ውድቡ ክገልጽ ከሎ ህ-ወያኔ ንዓወት ቃልሲ ኤርትራ ንዝገብሮ ኣስተውጽኦ ብኣትኩሮት ኣስሚሩሉ። ካብ’ቲ ዘረብኡ እተን ሕጂ ዘገድሳና ነጥብታት እዘን ዝስዕባ እየን።
1. ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ንፍትሓውነት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መኪቱ እዩ። ካብ ዝኾነ ኤርትራዊ ውድብ ንላዕሊ ህ-ወያኔ መኪቱ’ዩ ክበሃል ይከኣል በለ። ብዛዕባ ሕቶ ኤርትራ ካብ ኩሉ ውድባት ንላዕሊ“ተሪር፡ ቁልጡፍን ብሱልን’’ መልሲ ዝሃበ ህወሓት እዩ። ጀብሃ (ELF) ሸብረኽ ኢሉ ኔሩ እዩ፣ ምስ ደርጊ ምዝርራብ ጀሚሩ ኔሩ እዩ። ህዝባዊ ግንባር እውን ሸብረኽ ናይ ምባል፡ ወይ ንነጻነት ኤርትራ ናይ ምንጥልጣል ምልክታት የርኢ ኔሩ እዩ። በዚ ጉዳይ’ዚ “ኩሎም ውድባት ኤርትራ ተደሚሮም ማዕረ ህ.ወ.ሓ.ት ኣይመጹን“ ኢዮም ብምባል ንውድባት ኤርትራ ብዘነኣእስ ኣቀራርባ ተሓበነ። ንሕና ህዝባዊ.ወያኔ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ደው እንተዘይንብለሉ እዘን ሸብረኽ በሃልቲ ውድባቱስ ምናልባት’ውን ምጠለማኦ ኔረን ዘስምዕ መልእኽቲ ኣብ ኣዘራርባ ኣቶ ስብሓት ተነጺሩ እዩ።
2. እቲ ካልኣይ ነጥቢ ኣቶ ስብሓት ህ-ወያኔ ሕጂ’ውን ንኤርትራ ክዋግኡላ ድሉዋት ምዃኖም ዘመልክት ኔሩ። ኣባሃህላ ኣቶ ስብሓት ህ.ወያኔ ንነጻነት ህዝቢ ኤርትራ መኪቱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንድሕሪ ሕጂ’ውን ነጻነት ኤርትራ ምስ ዝጥቃዕ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ህ-ወያኔ’ዩ ክከላኸል። ቃል ብቓሉ እቲ ኣቶ ስብሓት ዝበሎ እዚ ዝስዕብ’ዩ ነይሩ።
“ካብ ኢህኣደግ ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንላዕሊ ንነጻነት ኤርትራ ዝስለፍ፡ ዝማጎት ሕጂዉን የለን። ዋላ ሕዚ! ምኽንያቱ ፖለቲካዊ መርገጽ ክትናደድ እትስሕቦ፡ ክትሕጎስ እትድግፎ ኣይኮነን።ሕጂ ኣብ ምጥምማት ኩነታት እናሃሎና እውን፡ ኣይኹን እንበር ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተተላዒሉ፡ ናይ ኢህኣደግ መንግስቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ንነጻነት ኤርትራ ከም ዝስለፍ እኣምን“ በለ።
3. እቲ ዘገድሰና ሳልሳይ ነጥቢ ንዓይ ዝምልከት፡ ቅድሚ ሎሚ’ውን መራሕቲ ህ-ወያኔ ዘዋፈርዎ ዘይርትዓዊ ዘረባ’ዩ ኔሩ።ሽመይ ከይጠቐሰ፡ ግን ዘረብኡ ብዛዕባይ ምዃኑ ብዘየጠራጥር ቛንቛ፡ ናብ’ቲ ብ1986 - ማለት ቅድሚ 23 ዓመት - ዝጸሓፍኩዎ መጽሓፍ ብምትዃር፡ ኣቶ ስብሓት ከም’ዚ ዝስዕብ በለ፡
“ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣይዕወትን፤ ዘይዕወተሉ ምኽንያት ድማ ቅኑዕ ቃልሲ ኣይኮነን እቲ ነጻነታዊ ቃልሲ፡ ዝብል መጽሓፍ ተጻሒፉ ነይሩ!! ካላሽን ንቑልቁል ኣፉ ዝገበረ መጽሓፍ። እታ ካላሽን ንዓቐብ ጌርና 200፡ 300 ዝኣክል መጽሓፍ“ዩ ተጻሒፉ ብህ.ወ.ሓ.ት“. በለ።
እተን ሎሚ መዓልቲ ኣሕጽር ኣቢለ ክዝክረን ዝደለኹ ነጥብታት ኣቶ ስብሓት እዘን ዝጠቐስኩወን’የን።
እዚ ዘረባ ኣቶ ስብሓት ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን። ንኢትዮጵያውያን ዘሰከፎም ኣባሃህላ ኢዩ ኔሩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ፡ ኢትዮጵያውያን ተዓዛቦ ’’እንታይ ጉዱ ደኣ እዩ’ዚ፤ ካብ’ቶም ቀንዲ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ክነስኻስ ንኤርትራ እሕለቕ’የ እንዳበልካ ዘረባ፤ እሞ ኸኣ ንህዝብካ ምስ ኤርትራ ኣብ ምትፍናን ኢና ዘሎና ኢልካ እንዳነገርካ! እንታይ ደልዎ ንዕቀት ንህዝቢ ኢትዮጵያ፡ እንታይ ደልዎ ጉድለት ኢትዮጵያዊ ሓርበኝነት ኢዩ እዚ“ ብምባል ጓሂኦም ኣስሚዖም፡ ነቐፌትኦም ገሊጾም ኢዮም። ኤርትራውያን’ከ?
ሀ/ ነቲ ቀዳማይ ነጥቡ ብዝምልከት፡ ንዓይ እቲ ኣዝዩ ዝገረመኒ ኣቶ ስብሓት ጀብሃ ሸብረኽ ኢላ ኔራ፤ሻዕብያ ኸኣ ሸብረኽ ናይ ምባል ምልክታት የርኢ ኔሩ እዩ፥ ካብ ውድባት ኤርትራ ንላዕሊ ንሕና ህ-ወያኔ ኢና ንነጻነት ኤርትራ ደው ዝበልናሉ ክብል ከሎ ዓገብ ዝበሎ ኤርትራዊ ውድብ ወይ ምንቅስቓስ ኣይነበረን። እተን ተቓወምቲ ውድባት ተሸምጢጠንን ተጸሪፈንን ደኣ ተረፋ እንበር፡ ነቔፌታስ ይትረፍ መኣረምታ ብዝብል ልስሉስ ቋንቋ እኳ ዘተምብሀኦ ነገር የብለንን። ብሒም ዝበለት ውድብ ኣይነበረትን። ስለምንታይ? እንታይ ዓይነት ተቓወምቲ ውድባት’የን እዚኣተን፤ ብፍላይ እተን ካብ ጀብሃ ዝተወለዳ ውድባት ንታሪኸንን ንመስዋእቲ ተጋደልተንን ክከላኸላሉ ኣይተረኽባን። እንታይ ውድባተን’የን እዚኣተን ንታሪኸን ዘይከላኸላ፡ ንስዉኣተን ዘየኽብራ፡ ዝብል ሕቶ እናጎሃኻ ክለዓል ናይ ግድን’ዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ከይዱ ከይዱ ብዛዕባ’ዚ ብሽም ኪዳን ዝፍለጥ ምትእኽኻብ ገለ ጥርጠራታት ዝፈጥር ኢዩ። ብዛዕባ’ዚ ቁሩብ ጸኒሐ ገለ ሓሳባት ክእምት’የ።
ሕጂ ከመሓላልፋ ዝደሊ ሓጻር መልእኽቲ ግን ኣላ። ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ገዛእ ርእሱ ንላዕሊ ንመሰሉ ደው ዝበለሉን ዝተሓለቐሉን ኣካል የልቦን። ካብ 1961 ጀሚርካ ውድባት ኤርትራ ዓቕመንን ኩነታተንን ብዝፈቐዶ መጠን ንመሰል ህዝቢ ኤርትራ ተቓሊሰን ኢየን። ንህዝብና ዝጠለምኦ ናይ ውድባት መሪሕነታት ኣይነበራን ማለት ግን ኣይኮነን። ንኣብነት ኣቶ ስብሓት ነጋ ሕርሕራይ ገይሩ ከም ዝፈልጦ፡ ወይ ክፈልጦ ከም ዝግባእ፡ መሪሕነት ውድብ ህ-ግንባር ምስ ህ-ወያኔ ተሻሪኹን ሓደ ኮይኑን፡ ንጀብሃ ብሕሱም ዓጥቂዑ ክሳብ ሱዳን ምብራሩ ንህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ጥልመት’ዩ ነይሩ።
ኣቶ ስብሓት ንሕና ህ-ወያኔ ኤርትራ ነጻነታ ከም እትረክብ ጌርና ኢና ዳርጋ እዩ ዝበለ። ሓቂ’ዩ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ንኽትፍለ ምስ ህ-ግንባር ብምትሕብባር ህ-ወያኔ ዓቢ ግደ ነይሩዎም እዩ። እሞ እዚ ደኣ ኤርትራ ነጻ ንኽትከውን ወያኔ ዓቢ እጃም ኣበርኪቶም ኢዮም የብል ድዩ? ንኤርትራ ብዝርኢ እንታይ ግዲ’ዮም ኣሳሊጦም ወያኔ? እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ሕቶ.ዩ፤ ንጹርን ሓቀኛን መልሲ ከኣ የድልዮ።
ህዝባዊ ወያኔ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኮይና ከም እትፍለን እትግዛእን ኢዮም ዝገበሩ፤እዛ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ሰፊና ዘላ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝመካየዲኣ ገሃነመ-እሳት ንኽትትከል ኢዮም ዝገበሩ። እዛ ናይ ኤርትራ ኩነታት ናይ ነጻነት ኣይኮነት፡ ናይ ሓርነት ኣይኮነት። እዛ ኩነታት እዚኣ ናይ ባርነትን ሞትን ኩነታት’ያ። እንበኣር እዚ ንባርነትን ሞትን ተዳሪጉ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ንህዝባዊ ወያኔ ነጻነት’ዶ ሓርነት ኣምጺእኩሙልና ኢሉ ዘመስግነሉ ኣብነት የብሉን።
ህ-ወያኔ ንጀብሃ ኣጥቂዖም ክሳብ ዶብ ሱዳን ዝደፍኡዋ፡ ብድሕሪኡ’ውን ምስ ህ-ግንባር ኮይኖም ኣብ ኤርትራ ኣንጻር ደርጊ ዝተዋግኡ፡ ብዝኾነ ትርጉም ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዮሙሉ ከይኮነስ ንጥቕሞም ኢሎም ኢዮም። እኳ ደኣ፡ ከም ዝበሃልስ፡ ምስ መራሕቲ ህ-ግንባር ዝተሰማምዑሉ፡ ንሓድነት ኤርትራ ዝጻባእ ናይ ርሑቕ መደብ ስለ ዝነበሮም ኢዩ። ነዚ ነጥቢ’ዚ ጸኒሐ ክምለሶ እየ።
ለ/ ኣቶ ስብሓት ኣብ’ቲ ዘረብኡ ሕጂ እንተኾነ’ውን ካባና “ንላዕሊ ንነጻነት ኤርትራ ዝስለፍ የልቦን፣ ..... ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተተላዒሉ ናይ ኢህኣደግ መንግስቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ንነጻነት ኤርትራ ከም ዝስለፍ እኣምን“ ክብል ገሊጹ’ዩ።
ኣቶ ስብሓት “ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ“ ክብል ከሎ፡ ንኤርትራ ዘጥቅዕ፤ዝዕምጽ፤ ዝውጽዕ ማለቱ እዩ። ኣንጻር ከምዚ ዝበለ መጥቃዕቲ ንናጽነት ኤርትራ ክንስለፍ ኢና ክብል ከሎ ድማ፡ ሓልዮቱ ነቲ ህዝቢ’ዩ ኢለ እግምት - እቲ ህዝቢ ከይጭቆን፣ ከይምዝመዝ፣ ከይበርስ ዝብል ሓልዮት!! ስለ’ዚ እንበኣር፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዝኾነ ዓይነት፡ ብዝኾነ ኣካል ክጥቃዕ ከሎ ህዝባዊ ወያኔ ክካላኸሉሉ ድሉዋት’ዮም ማለት’ዩ። እዚ ኸኣ ዝጽላእ ኣይኮነን፤ ወዮ ተረኺቡ!!
እሞ ሕጂ ደኣ ህዝቢ ኤርትራ ይጥቃዕ እንድዩ ዘሎ! ኤርትራ ዕረ ትውሕጥ፡ ዕረ ትጎስዕ እንድያ ዘላ! ህዝብና ኣብ ታሪኹ ርእይዎ ዘይፈልጥ ጭቆናን መጥቃዕትን እንድ’ዩ ዘሕልፍ ዘሎ! ካብ ባዕዳዊ ወራርን መግዛእትን ዝሓስም ገሃነማዊ ኩነታት እንድ’ዩ ንህዝብና ዘሳቕዮ ዘሎ! ካብ መንግስቲ ኢሳያስ ንላዕሊ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ ኣሎ ድዩ? እንታይ ይገብር ኣሎ መንግስቲ ኢህኣደግ! እንታይ ይገብር ኣሎ መንግስቲ ህ-ወያኔ?
ሕራይ፡ መንግስቲ ኢህኣደግ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ’ዚ ናይ ባርነትን ሞትን ኩነታት ክንገላግሎ ኢሉ ንኤርትራ ክወርር ኣይንጽበዮን። እቲ ተቓዋሚ ውድባት ንኽሰምር፡ ንኽዓቢ፡ ንኽሕይል፡ እሞ ኣድማዒ ንኽኸውን ዝከኣሎ ንኽገብር ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጉዕዞ ቃልስታቱ እዉን ሙሉእ ብሙሉእ ንኽተሓባበሮ ግን ንጽበ ኢና - እንተድኣ ከም’ቲ ኣቶ ስብሓት ዝበሎ ኢህኣደግ ንኤርትራ ንዝጻባእ ሓይሊ ምስ ህዝቢ ኮይኑ ክምክቶ ኮይኑ። ህ-ወያኔ (ወይ ኢህኣደግ) ነዚ ዘይገብር እንተኾይኑ ግን ኣዘራርባ ኣቶ ስብሓት ነጋ ወይ ትርጉም የብሉን፡ ወይ ከኣ ካልእ - ማለት ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ዘየገልግል - ትርጉም’ዩ ዘለዎ ማለት’ዩ።
ምስ እዚ ብዝተተሓሓዘ ክጥቀስ ዘለዎ ሓደ ነጥቢ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝተፋላለየ መድረኻት ከም ዝተራእየ፡ እዚ ሕጂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ ብእኒ ኣቶ መለስ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝምራሕ ህ-ወያኔ ንመንግስቲ ኢሳያስ - ነዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጻባእ ዘሎ መንግስቲ - ኣብ ስልጣን ንኽመጽእን፡ ንኽህልውን፡ ንኽቕጽልን ሓጊዝዎን፡ ብወድዕነት ይሕግዞን ኣሎ፤ እንበር ኣይመከቶን፡ ኣይምክቶን’ውን ዘሎ።
ከም እንፈልጦ፡ በዚ እዋን’ዚ፡ ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኣገባብ ቃልሲ - ማለት እንኮላይ ብረታዊ ኣገባብ - ተጠቒምና ንስርዓት ኢሳያስ በንቍስና ክንድርብዮ ኣሎና ይብላ፤ ገሊኤን ከኣ ብሰላማዊ ኣገባብ (ብዘተ) ጽገና መሳሊ ምስላጥ ምዃኑ እቲ ዕላምአን ይእምታ።
ብዙሓት ኣብ ተቓዉሞ ውድባት ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ብፍላይ መሰረታት፡ ከም ዝብሉዎስ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ናይ ዘሎ ህዝብና ኣራኣእያ መንግስቲ ኢሳያስ ምስ ዝኾነ ሓይሊ ተሓባቢርካ፡ ብብረት ይኹን ብዝኾነ ካልእ ኣገባብ ክእለ ዘለዎ እዩ ዝብል እዩ። እዚ ብእኒ ኣቶ መለስ፡ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝምራሕ መንግስቲ፡ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ብብረታዊ ቃልሲ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንኸልግስዎ ክተሓባበር ይኽእል’ዶ? ነዚ ንምምላሽ ሓደ ከነቕልበሉ ዘሎና ነገር ኣሎ። እዚ እዋን’ዚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ናይ ምጥምማት ወይ ምትፍናን እዋን ተባሂሉ እንተተገለጸ እኳ፡ መንግስቲ ህ-ወያኔ (ኢህኣደግ) ንኢሳያስ ብዕጥቂ ክምክቶ ከምዘይደሊ እኹል ምልክታት ንርኢ ኣሎና። ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ መንግስቲ ኢሳያስ ነቲ ኣብ ዶብ ዘሎ፡ ከም ከልካል ጽሕታረ-ኲናት ዝተሓዝአ፡ 25 ኪሎ-ሜተር ዝጐድኑ መሬት ኣትዩዎ እዩ። ምስ’ዝን ምስ ካልኦት ጉዳያትን ብዝተተሓሓዘ ኣቶ መለስ ሕቶታት ክምልስ ከሎ “ኤርትራ (ማለት) ኢሳያስ ንውሽጢ ዓድና ሰራዊት ሰዲዱ ቅሉዕ ወራር እንተዘይኣካይዱ፡ ዝገበረ ይግበር ኣብ ውግእ ኣይንኣትውን ኢና“ ዝተሕዝቶኡ መርገጽ’ዩ ዘስምዐ። ውግእ ምስ ኢሳያስ ፈጺሙ ከም ዘይደሊ ገሊጹልና’ዩ።
ንዓይ ከምዝመስለኒ፡ ውግእ ኣንጻር ኢሳያስ ንዝበሃል ነገር መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ፈጺሙ ዘይደልዮ ስለ ዝኾነ፡ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ንመንግስቲ ኢሳያስ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ንኸውድቕዎ ብሓቂ ክተሓባበሮም ዘሎ ዕድል ዝማህመነ’ዩ፣ ዳርጋ ፈጺሙ የለን። ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘተኩር ኤርትራዊ ተቓዋሚ ውድባት ካብ’ዚ ብእኒ ኣቶ መለስ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ዝምራሕ መንግስቲ ኢህኣደግ ልባዊ ምትሕብባር ዝረክብ፡ ወይ ክረክብ ዝኽእል፡ መሲሉ ኣይረኣየንን።
ሐ/ እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ናይ ኣቶ ስብሓት ንዓይ ዝምልከት ነይሩ። መራሕቲ ወያኔ፡ ንመሰል ህዝቢ ኤርትራ ንምጥባቕ ያኢ፡ እታ ካላሽን ንዓቐብ ገይሮም “ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን“ ዘርእስቱ መጽሓፍ ብምዝርጋሕ መልሲ ከም ዝሃቡ ብሓበን ገሊጹ።
ንእግረ-መንገደይ ኣብ’ዚኣ ሓንቲ ሓበሬታ ክህበኩም። ነዚ ዝተባህለ ናይ መሪሕነት ወያኔ መጽሓፍ ዘዳለወ ኣቶ መለስ ዜናዊ ምዃኑ ገዲም ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ት ኣስገደ ገብረስላሴ ብትግርኛ ኣብ ዝጸሓፎ መጽሓፍ፡ ከምኡ ኸኣ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ፡ ተቐማጣይ ጀርመን፡ ብቛንቋ እንግሊዝ ኣብ ዘሕተሞ መጽሓፍ ተገሊጹ ኣሎ።
እዚ ኣቶ መለስ ዝጸሓፎ፡ ንዓይ ንምክፋእ ዝህቅን፡ ዘይተኣደነ ጸርፍን ወቐሳን ዝመልኦ ማህደር፡ ናይ ኣቶ መለስን ገለ ካልኦት መራሕትን እንበር፡ ናይ መሰረታት ተጋደልቲ ወያኔን ደገፍቱን መንፈስ ኣየንጸባርቕን’ዩ። ኣቶ መለስ ነቲ መጽሓፍ’ቲ ብምጽሓፉ “ዝበዝሕ ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ትን ኣብ ወጻኢ ዝነብር ደጋፊ ህ.ወ.ሃ.ትን ደስ ኣይበሎን“ ኢሉ ኣስገደ ገብረስላሴ፡ ኣብ ገጽ 142 ናይ’ዛ ጋህዲ (ክፍሊ.1) ትብል መጽሓፉ ነጊሩና ኣሎ።
ኣነ ኣብ’ቲ መጽሓፍ ዘስፈርኩዎ ናይ ፍታሕ ርእይቶ ንኤርትራውያን ዝጠቅም እንታይ እዩ ካብ ዝብል ሓልዮት ዝተበገሰ እዩ ነይሩ። ከም ሓደ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ኩነታትና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዝበለጸ ዝጠቕመና ፍታሕ እዚ’ዩ ኢለ እቲ ቅኑዕ መሲሉ ዝተራእየኒ ሓሳባት ክገልጽ መሰለይ እዩ።
መራሕቲ ህ-ወያኔ ነቲ መጽሓፈይ ክጻረርዎ ከለው ንጥቕሞም ዝርኢ ምኽንያት ስለ ዝነበሮም ኢዩ። ነዚ ንምርዳእ ዕላማ ወይ ሸቶ ህ-ወያኔ እንታይ ከም ዝነበረ ምዝካር የድሊ። ቀዳማይ ምዕራፍ ዕላማ ወያኔ ንደርጊ ምወዳቕ.ዩ ዝነበረ። ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ግን ንመንግስቲ ኣዲስ-ኣበባ (ናይ ሃይለስላሴ ይኹን ናይ ደርጊ) ምውዳቕ ኣይኮነን ዝነበረ። ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ነጻነት፡ ወይ ከኣ ምርግጋጽ መሰል-ርእሰ-ውሳኔ ኤርትራ ኢዩ ዝነበረ።
ህ-ወያኔ ንደርጊ ናይ ምልጋስ፡ ደሓር ከኣ መንግስታዊ ስልጣን ንናይ ምሓዝ፡ ዕላምኦም ንሰውራ ኤርትራ ተመርኲሶም ጥራይ ኢዮም ከዐውትዎ ዝኽእሉ ዝነበሩ። ስለ’ዚ ንጥቕሚ ህ-ወያኔ ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ክቕየር ነይሩዎ። ግብራዊ ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ብቐዳምነት ንደርጊ ምውዳቕ ክኸውን ነይሩዎ ማለት’ዩ። ስለ’ዚ ደርጊ ኣብ ስልጣን እንከሎ ጉዳይ ኤርትራ ብፈደረሽን ወይ ብዝኾነ ካልእ መንገዲ (እንኰላይ ብሙሉእ ነጻነት) ንኽፍታሕ ዝቐርብ ርእይቶ ኣንጻር ጥቕሚ ህ-ወያኔ ኢዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት’ዚ፡ መራሕቲ ወያኔ ንጥቕሞም ኢሎም ነቲ ኣነ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ እንተተቓለስዎን እንተኣካፍኡዎን ዘገርም ኣይኮነን።
ኣስተውዕሉ! ህ-ወያኔ ኣብ ስልጣን ደይቦም ዘለው እኮ ንሰውራ ኤርትራ ምርኩስ ጌሮም’ዮም። ድሕሪ ምስጓግ ጀብሃ ብህ-ግንባር ዝተዓብለለ፡ ብሽም “ኤርትራ“ ዝቐጸለ ብረታዊ ምንቕስቓስ፡ ዕላምኡ ናብ ምውዳቕ ደርጊ ተቐይሩ፡ ደርጊ ንኽወድቕ እሞ ህ-ወያኔ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ስልጣን ንኽሕዙ ኢዩ ዘገልገለ። በዚ ምኽንያት’ዚ ኢየ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዘመሓላለፍኩዎ ገሊኡ መልእኽትታት፡ ሰውራ ኤርትራ ተጨውዩ፡ ናይ’ቶም ንደርጊ ኣውዲቖም ኣብ ኢትዮጵያ ስልጣን ክሕዙ ዝደልዩ ኣካላትን ደገፍቶም ዝኾኑ ምዕራባውያን ሓይልታትን መሳርሒ ኮይኑ’ዩ፡ ዝበልኩኹም።
ብሓጺሩ እምበኣር፡ መራሕቲ ህ-ወያኔ ደገፍቲ ምፍላይ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ፡ ወይ ከኣ በቲ ንሳቶም ዝመረጽዎ ቋንቋ፡ ደገፍቲ “ነጻነት ኤርትራ“ ዝኾኑ እሞ ነቲ መጽሓፈይ’ውን ዝተቓወምዎ፡ ንጥቕሞም ኢሎም’ዮም እምበር ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዮም ኣይኮኑን።
ከም እትዝክርዎ፡ እቲ ኣነ ቅድሚ 23 ዓመት፡ ሕጂ’ውን ንእግረ-መንገደይ ሓንቲ ኣገዳሲት ሓበሬታ ክህበኩም። ነቲ ሽዑኡ ዝነበረ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ፡ ኤርትራ ንኽትፍለ መሰል እንተለዋ እኳ፡ እቲ ንኹላትና ዝሐሸ ፍታሕ ሓቀኛ ፈደረሽን ኢዩ ክኸውን ዝኽእል ዝብል ኢዩ ኔሩ። በቲ እዋን’ቲ ኤርትራ እንተዘይተፈልያ ኢሎም ሑሕ ዝብሉ ዝነበሩ ዓበይቲ ካድራት ህ-ግንባር፡ ሕጂ፡ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ኣይነበራን፤ ምፍላይ ጌጋ’ዩ ነይሩ፡ እናበሉ ጣዕሳኦም ይገልጹ ኣለው። ነዚ ጣዕሳ’ዚ፡ እንዳጎሃዩ፡ ንኢትዮጵያውያንን ንኣመሪካውያንን ይገልጽዎ ከም ዘለዉ፡ ብጽሑፍ ከይተረፈ፡ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዘለዉ ዓበይቲ ምሁራት ተነጊሩኒ ኣሎ። ገለ ካብ’ዞም ሕጂ ተጣዒስና ኢና፤ ኤርትራ ክትፍለ ኣይነበራን፡ እናበሉ ቅድሚ 23 ዓመት ዘስማዕኩዎ መርገጽ ቅኑዕ ከም ዝነበረ ብተግባር ዝምስክሩ ዘለዉ ዓበይቲ ካድራት ህ-ግንባር፡ ንጽሑፋተይ ዝኹንኑ ዝነበሩ ኢዮም።
ነዛ ኣርእስቲ’ዚኣ ክድምድማ፡ ንኣቶ ስብሓት ነጋ ይኹን ንኣቶ መለስ ዜናዊ ወይ ንዝኾነ ካልእ ኣብ መሪሕነት ህ.ወ.ሓ.ት ንዘሎ ኣካል ክብሎ ዝደሊ እዚ ኢዩ። ንሕና ኤርትራውያን መሰል ርእሰ-ውሳኔ ኣሎና፤ ብመሰረት እዚ መሰል’ዚ፡ ብፍታውናን ብነጻ ድልየትናን፡ ምስ ዝኾነ ጎረቤት ሃገር፡ ንዓና ይጥቕመና’ዩ ዝበልናዮ ዓይነት ዝምድና ክንገብር ንኽእል ኢና፣ - ምስ ሱዳን ድዩ፡ ምስ ጅቡቲ ድዩ፡ ምስ ኢትዮጵያ ድዩ፡ ምስ ዝኾነ ጎረቤት - ዝመረጽናዮ ዓይነት ዝምድና ካብ ምግባር፡ ብዝኾነ መንገዲ ክኽልክለና መሰል ዘለዎ ኣካል የልቦን።
3.
ሕጂ ኤርትራ ኣብ ምንታይ ኩነታት ትርከብ ከም ዘላ ብዙሓት ደቂ-ሃገር፡ ብመንፈስ ጓህን ሓልዮትን፡ ይገልጽዎ ኣለዉ። በዚ እዋን’ዚ ሃገርና ንኸቢድ ሓደጋ ተሳጢሓ፡ እኳ ድኣ ኣብ መንገዲ ጥፍኣት፡ ከም ዘላ ንብዙሓት ካባና ብሩህ ኮይኑ፡ ሕጂ ኣነ ከትኩረሉ ደልየ ዘለኹ ነጥቢ ንምድኻምን ምምሳንን ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝርኢ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ድኽነት፡ ጥምየት፡ ሕማም፡ ማእሰርትን፡ ካልእ ጭቆናን፡ ምስ’ዚ ኹሉ ዝተተሓሓዘ ጭንቀትን ስለ ዝበዝሐ፡ እቲ ነጻነት ዝበሃልስ ይትረፍ እቲ ሃገር ብቐንዱ ትርጉም ይስእን ኣሎ። ብርግጽ ኤርትራዊ ሃገራውነት ይብለል ኣሎ። ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ዓዶም ብኤርትራውነቶም ክሕበኑ ኣይከኣሉን። ንኽሕበኑ መበገሲ ስኢኖም!!
ብተወሳኺ ህዝቢ ኤርትራ ንኸይሰምር መታን ገለ ውጥናት ብረቂቕን ዝተሓላለኸን ኣገባባት ይትግበር ኣሎ። እዚ ውጥናት ወይ መደባት እዚ ንህዝብና ብዝተፈላለየ መዳያት ነንሕድሕዱ ከም ዝጠራጠር ብምግባር ንሓድነቱን ሃገራውነቱን የዳኽሞ ኣሎ። ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ነቲ በዚ እዋን’ዚ ዝትግበር ዘሎ ናይ ኣስገዳድ ሰፈራ ክጠቅስ እደሊ። ሰብ ከበሳ ካብ ዓድታቶም ብሓይሊ ተደፊኦም ኣብ ባርካን ጋሽን ከምዝሰፍሩ ይግበር ኣሎ። እዚ ንህዝብና ነንሓድሕዱ ዘፋልሶ ስለዝዀነ፡ ኣጥቢቕካ ክኹነን ዘለዎ’ዩ።
መንግስቲ ኢሳያስ ብዝትግብሮ ዘሎ ፖሊሲ ኤርትራዊ ሃገራውነትን ሓድነትን ብውሽጢ ይዳኸም ኣሎ። ብወጻኢ ከኣ ንሓድነት ኤርትራ ዝብድህ፡ እኳ ደኣ ዝፍርፍር፡ ኣምራትን መደባትን ኣሎ። ሓደ ካብ’ቲ ምስ’ዚ ሓሳባትን መደባትን ዝተተሓሓዘ ተኣፋፊ ጉዳያት እቲ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ፖሊሲ ኢዩ። እዚ ፖሊሲ እዚ መርገጽ ናይ ገሊአን ውድባትና ኮይኑ፡ ምስ ስትራጂ ናይ ህ.ወ.ሓ.ት ዝተዛመደ ይመስል።
ሕቶ ብሄረ-ሰባትና ኣገዳሲ ኢዩ። ኣገዳስነቱ ዓቢ ስለዝኾነ ገለ መጽናዕትታት ተገይሩሉ ኢዩ። ሓደ ካብ’ቲ መጽናዕትታት ኣብ’ቲ ኣነ ኣቦ መንበር ዝነበርኩሉ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል፡ ብ 2006 ዓ.ም ዘዳለዎ ‘ንሃገራዊ ዋዕላ’ ዝርኢ ሰነድ፡ ከም ጥብቆ ተለቂቡ ዘሎ ጽሑፍ ኢዩ። መሰል ብሄረ-ሰባት እንታይ ምዃኑን፡ ምስ ሓድነት ኤርትራ ብዝሳነ ኣገባብ ብኸመይ ከምዝትግበር ከኣ ኣብ’ቲ ጥብቆ ተገሊጹ ኣሎ። ኣንብብዎ!!
ብመሰረቱ ክፍለጥ ዘለዎ፡ መሰል ርእሰ ውሳኔ ብፖለቲካዊ ሸነኹ ናይ ምፍላይ መሰል ጥራይ ከምዘይኮነ ኢዩ። ናይ ምዝማድን ምሕባርን መሰል እውን ኢዩ። ሓደ ሃገር ወይ ብሄረ-ሰብ ወይ ህዝቢ ብፍታዉ ምስ ካልእ ክሓብር ወይ ክዛመድ ሉኡላዊ መሰል ኣለዎ። እዚ እውን መሰለ ርእሰ ውሳኔ ኢዩ።
እዛ ኣብ ናይ ምፍላይ ሸነኽ እትጸቅጥ፡ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ትምልከት ናይ ገሊአን ውድባትና ፖሊሲ፡ እንታይ ኢዩ መግለጺኣ? ብግምት ብዙሓት ኤርትራውያን ተንቀሳቀስቲ ፖለቲካ፡ እዛ ፖሊሲ እዚኣ ምስ ጥቕምን ስትራተጂን ህ-ወያኔ ዝተዛመደት ኢያ ትመስል። ነዚ ነጥቢ እዚ ንምብራህ፡ ባህርያት ዝምድና ህ-ወያኔን ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ምርዳእ የድሊ።
ኣብ’ዚ ቀረባ ዓመታት፡ ማለት ድሕሪ 2000 ዓ.ም፡ ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፡ ዶክተር. ሰሎሞን ዕንቋይ፡ ‘ጥልመት’ ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ መጽሓፍ ጽሒፎም። ኣብ’ቲ መጽሓፍ፡ ‘ምትሕግጋዝ ምስ ውድባት ኤርትራ’ ዘርእስቱ ሓደ ምዕራፍ ኣሎ። ኣብ’ዚ ምዕራፍ እዚ (ኣብ ገጽ 57) ዶክተር ሰሎሞን ከምዚ ይብሉ።
“ቀንዲ ዕላማ ምትሕግጋዝ ውድባት ዓቕምኻ ኣወሃሂድካ ንጸላኢ ምድኻም፡ ኢልካ’ውን ቃልሲ ክሓጽር፡ ብዓወት ተጸንቢሉ ዕላማኻ ሸቶኡ ክወቅዕ ምግባር ኢዩ። ዕላማ ናይ እቲ ኣብ እዋን ቃልሲ ኣብ መንጎ ህ.ወ.ሓ.ትን ውድባት ኤርትራን ዝነበረ ምትሕግጋዝ እዚ ኢዩ ዝነበረ። ይኹን እምበር ከም’ቲ እናረኣናዮ ዝመጻእና ግን፡ ኣብ’ዚ ዓቢይን ወሳንን ዝኾነ ቁም-ነገር፡ ውድባት ኤርትራ ኣብ ምትሕግጋዝ ዘርእያኦ ዝነበራ ባህርይ፡ ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ ዘተኮረ ዘይኮነስ ብዓይኒ ዓርሰ-ጥቕሚ ጥራሕ ነይሩ።”
ሕጽር ብዝበለ ኣገላልጻ፡ ዶክተር ሰሎሞን ውድባት ኤርትራ ንናይ ገዛእ ርእሰን ጥቕሚ ኢለን ጥራይ ኢየን ምስ ህ-ወያኔ ዝተሓጋገዛ ዝነበራ ኢዮም ዝብሉና ዘለዉ።
ንናይ እዋን ቃልሲ ውድባት ኤርትራ ክከላኸለለን ኢለ ኣይኮንኩን ነዚ ኣበሃህላ ዶክተር ሰሎሞን ዝጠቕሶ ዘለኹ። ውድባት ኤርትራ ንጥቕመን ኢለን ኣይኮናን ምስ ህ-ወያኔ ዝዛመዳ ዝነበራ ኢለ ክምክት ኣይደልን ኢየ። ነዘን ውድባት ብዝርኢ፡ ኣበሃህላ ዶክተር. ሰሎሞን ሓቂ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ውድብ ህ-ግንባር ክትጥቀም ጥራይ ኢላ ትዛመድ ከምዝነበረት ፍሉጥ ኢዩ። እታ ጀብሃ’ውን ከምኡ ክትገብር ፈቲና ነይራ ትኸውን፡ ወዮ ደኣ ኣይከኣለትሉን እምበር!!
ኣብዚ ኣበሃህላ ዶክተር ሰሎሞን ንዓይ ዘተሓሳስበኒ ዘሎ እዚ ዝስዕብ ኢዩ። ዶክተር ሰሎሞን ‘ውድባት ኤርትራ ንናይ ገዛእ ርእሰን ጥቕሚ ጥራይ ኢየን ዝዛመዳና ዝነበራ’ ክብሉ ከለዉ ‘ንሕና ህ-ወያኔ ግን ንናይ ገዛእ ርእስና ጥቕሚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንናይ ሓባራዊ ጥቕሚ ኢና ንዛመድ ዝነበርናን ዘሎናን፡ እትብል መልእኽቲ ኢዮም ዝፍንዉ ዘሎዉ። እዛ መልእኽቲ እዚኣ ተኣማኒት ኣይኮነትን፡ ሓቅነት ኮነ ቅንዕና የብላን። እቲ ሓቂ እዚ ኢዩ - ህ-ወያኔ እውን ምስ ውድባት ኤርትራ ክዛመዱ ከለዉ፡ ቀደም ይኹን ሎሚ፡ ንጥቕሞም ኢሎም ኢዮም። ነቲ ዝምድና ብመንጽር ናይ ገዛእ ርእሶም ጥቕሚ ኢዮም ዝርእይዎ፣ ብፍላይ ምስ ናእሽቱን ድኹማትን ውድባት ዝገብርዎ ዝምድና ብመሰረቱ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ጥቕሚ ጥራይ ዘተኮረ ኢዩ።
እዘን ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚረን፡ ምስ ህ-ወያኔ ጽኑዕ ዝምድና ዘለወን፡ መሰል ርእሰ ውሳኔ ክሳብ ምፍላይ ንዝብል ኣምር ኣትሪረን ዝጣበቓ ውድባት ኤርትራ፡ ብዕብየት ኮነ ብዓቕሚ፡ ምስ ህ-ወያኔ ዝማዓራረያ ኣይኮናን። ጽግዕተኛታት እምበር ብማዕርነትን ክብረትን ዝረኣያ፡ መጻምድቲ ህ-ወያኔ ክኾና ኣይክእላን ኢየን። ካብ’ዚ ተበጊሶም፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ተዓዛቦ፡ እዚ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር ዝጽቀጠሉ ዘሎ፡ ምስ’ቲ ናይ ህ-ወያኔ መደብ ዝሳነ ስለዝኾነ ኢዩ ይብሉ።
4.
ህ-ወያኔ ካብ ጊዜ ብረታዊ ገድሊ ጀሚሮም ንመደቦምን ጉዕዞኦምን ብመሰረት ናይ’ቲ መሰል ርእሰ ውሳኔ ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር ኢዮም ዘካየድዎ። ሕጂ እንተኾነ እውን ህ-ወያኔ መንግስታዊ ስልጣን ኣብ ኢትዮጵያ ሒዞም፡ ነታ ዓዲ ብብሄራዊ መስመራት ናብ ዝቖማ ክልላት ከም እትከፋፈል ገይሮም፡ ነዚ ብሄረ-ሰባዊ ምክፍፋል’ዚ ሕጋውነት ኣልቢሱ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍንጫል ዝፈቅድ ሕገ መንግስቲ ከም ዝጸድቕ ገይሮም። ብዙሓት ተዓዘብቲ ህ-ወያኔ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ምስ ዘይክእሉ ገለ ምኽንያት ገይሮም፡ ነዛ ሕገ መንግስቲ ተጠቒሞም ንትግራይ ክፈልይዋ ክፍትኑ ኢዮም ዝብል ግምት ወይ ጥርጠራ ኣለዎም።
ቅድሚ ዓሚ - ማለት ብ 2007 ዓ.ም - ነዚ ጥርጠራ እዚ ዘደልድል ኣቶ ስብሃት ነጋ ዝተዛረቦ ነጥቢ ነይሩ። ብኣምሓርኛ ኣብ ዝተኻየደ ቃል-መሓትት ኣቶ ስብሃት “ይህ ኮንስቲቱሽን ከተነካ የኢትዮጵያ ኣንድነት የሚባል ነገር የለም”፣ “ኮንስቲቱሽኑን የሚያደናቅፍ ከመጣ እንበታተናለን”፣ “ኮንስቲቱሽን ከተቀማን ለቀማን ጦርነት እናውጃለን”፤ ወዘተ፡ ወዘተ በለ። እዚ ማለት፡ እዛ ሕገ መንግስቲ እንተተቀዪራ ውግእ ክንእውጅ ኢና! ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና! ማለት ኢዩ። ብንጹር ኣዘራርባ ግን፡ ንሕና ንኢትዮጵያ ዘይንመርሓ እንተዀንና ክንፍለ ኢና! ክንፈላልያ ኢና! ማለት ኢዩ። ነቲ ኣብ’ቲ ሕገ መንግስቲ ኣስፊሮሞ ዘለዉ፡ መሰል ብሄረ-ሰባዊ ዞባታት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር፡ ካብ ስልጣን እንተወሪድና ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና! ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ክንፈልያ ኢና! ኢሎም ንምፍርራሕ እሞ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ይጥቀሙሉ ኣለዉ።
እዚ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል መደብ ገለ ውድባት ኤርትራ ምስ’ዚ ናይ ህ-ወያኔ ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና፡ ንትግራይ ክንፈልያ ኢና! ዝብል ዘፈራርሕን ዘፍርሕን ፖሊሲ ዝተዛመደ ኢዩ። ስለዝኾነ ኸኣ የሰክፈና ኢዩ፡ ንዓይ ብርግጽ የሰክፈኒ ኢዩ።
ንስከፈሉ ምኽንያት፡ ንፖሊሲ ምዕራባውያን ሓይልታትን ንታሪኽ ዝምድና ግንባርን ወያኔን ብዝምልከት፡ ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣሻቓሊ ጸብጻባት ስለዘሎ ኢዩ። ብፖሊሲ ምዕራባውያን ሓይልታት ክጅምር፡
ኣብ መፋርቕ ናይ 70ታት፡ ኣመሪካውያንን ተሓባበርቶምን ደርጊ ዝወድቀሉ መንገዲ ይደልዩ ነይሮም። ሓደ ንስትራተጂኦም ዝጸለወ ሓሳብ ወይም እማመ እቲ ጆን ስፐንሰር ዝተባህለ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ዝሰርሐ ኣመሪካዊ፡ ዘቕረቦ ነይሩ። ስፐንሰር ነቲ እማመኡ ብኸምዚ ሰረቶ። ንደርጊ ከውድቑ ዝኽእሉ ሓይልታት እቶም ንነጻነት ኤርትራ ዝቃለሱ ዘለዉ ውድባት ኢዮም። እንተኾነ ግን ነጻነት ኤርትራ ኣንጻር ጥቕሚ እስራኤል ብሙዃኑ ኣመሪካ ትድግፎ ዕላማ ኣይኮነን። ብተወሳኺ፡ ኤርትራ ከም ፍልይቲ ሃገር ነብሳ ትኽእል ኣይኮነትን። ጸረ ደርጊ ምንቅስቃስ ኣብ ኤርትራ ግን ብሽም ነጻነት ጥራይ ኢዩ ክቕጽል ዝኽእል፡ እምበር ብሽም ኣውቶኖሚ ወይ ካልእ ኣይኮነን። ስፐንሰር ካብ’ዚ መበገሲ ሓሳብ እዚ ተላዒሉ ነዚ ዝስዕብ እማመ ኣቕረበ።
እቲ ንናጽነት ኤርትራ ዝህቅን ምንቅስቃስ ክሳብ ደርጊ ዝወድቕ ሶቭየት ሕብረት ከኣ ካብ’ቲ ዞባ ክሳብ ተልግስ፡ ናይ ኣመሪካን እስራኤልን ስትራትጂካዊ ጥቕሚ ከይሃሰየ ይቐጽል። ኤርትራ ነጻ ምስ ወጸት ግን ናይ ምፍንጫልን ኣውቶኖምን መደብ ይትግበር። እዚ ማለት ኤርትራ ነጻ ሃገር ተባሂላ ንቁሩብ እዋን ምስ ጸንሐት ብኸምዚ ዝስዕብ ትመቓቐል፡ እቲ ከበሳን ደንከልን፡ ካብ ባጽዕ ጀሚርካ ንደቡብ ዘሎ ገማግም ቀይሕ ባሕርን ንኢትዮጵያ ይወሃብ፡ ኣካል ኢትዮጵያ ኮይኑ ግን ኣውቶኖሚ (ውሽጣዊ ምምሕዳር) ይህልዎ። እቲ ምዕራባዊ ቆላን ሳሕልን ከኣ ንሱዳን ይወሃብ። ከምዚ ኢላ ኤርትራ ፋሕ ትብል ትጠፍእ።
ኣመሪካን ካልኦትን ንግንባርን ወያኔን ብረቂቕ ኣገባብ ዝደገፉዎም ንስትራተጂ እስራኤልን ኣመሪካን ዘገልግል፡ ከይዱ ኸይዱ ግን ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ዘብል ዕላማ ንምዕዋት ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብ’ቲ ብ1986 ዘሕተምክዎ መጽሓፍ ገሊጸ ነይረ።
እዚ እማመ’ዚ ምስቲ ንታሪኽ ዝምድና ግንባርን ወያኔን ዝርኢ ገለ ጸብጻባት ክድመር ከሎ፡ ስኽፍታና ይተርር። ካብ 70ታት ጀሚርካ መሪሕነታት ግንባርን ወያኔን ዝተሰማምዑሉ፡ ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ከብል ዝኽእል መደብ ኣሎ ዝብል፡ ሸለል ክትብሎ ዘይከኣል ሓበረታ ነይሩን ኣሎን።
ብመሰረት ናይ’ቲ ሓበሬታ፡ እቲ ስምምዕ ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ፈሊኻ፡ ንኤርትራ ከኣ ፈናጪልካ ትግራይ-ትግርኚ ዝትሕዝቶኡ ሃገር ንምምስራት’ዩ።
እዚ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ መደብ ትግራይ-ትግርኚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደገኛ ኢዩ። ንኽልቲአን ሃገራት ፋሕ-ብትን ዘብል ኢዩ። ኤርትራ ክትፈናጣሕ ንዝብል መደብ ኣትሪርና ንጻረሮ። ሓድነት ኤርትራ ንኽሕሎ ኣቦታትና ኣብነታዊ ዝኾነ መስርሕ እንካን ሃባን ኣካይዶም ኢዮም፡ ብክንደይ ቃልስን ጥበብን ሓድነታ ሓልዮም ዘጽንሑልና ሃገር፡ መደብ ትግራይ-ትግርኚ መታን ክሰልጥ ፋሕ-ብትን ክኣትዋ ኣይንፈቅድን። ነዚ መደብ’ዚ ንምትግባር መሳርሒ ኰንካ ኤርትራ ክትበታተን ብዝኾነ መንገዲ ምትሕብባር እቲ ዝዓበየ ሃገራዊ ክድዓት ምዃኑ ክፍለጥ ኣሎዎ።
ሓድነት ኤርትራ ክሕሎ ኣለዎ ኢልና። ሓድነት ኢትዮጵያኸ? ሓድነት ኢትዮጵያ እውን ክሕሎ ዘለዎ ነገር ምዃኑ ከስምረሉ እደሊ ኢየ። ንሕና ኤርትራውያን ንሓድነት ኢትዮጵያ ብኽልተ መሰረታዊ ምኽንያታት ደው ክንብለሉ ይግባእ።
1. ንሕና ሓድነትን፡ መሬታዊ ምሉእነትን፡ ሉዓላውነትን ኤርትራ ክኽበረልናን ክሕለወልናን ንደሊ። ከምኡ ኸኣ እምበኣር፡ ሓድነትን መሬታዊ ምሉእነትን ልዑላውነትን ኢትዮጵያ ክኽበርን ክሕሎን ከም ዘሎዎ ብመትከል ክንኣምን ኣሎና። እኳ ደኣ ሉዓላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገራት ክኽበር ከምዘልዎ ኣብ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ሰፊሩ ዘሎ መትከል ኢዩ።
2. ሓድነት ኢትዮጵያ እንተዘይተሓልዩ፡ ማለት ኢትዮጵያ ፋሕ-ብትን እንተኣትዩዋ፡ ኤርትራ ኸኣ ከም እትፈናጨል ፍሉጥ ኢዩ። እቲ ንኢትዮጵያ ፋሕ-ብትን ዘብል መደብ ንኤርትራ’ውን ይትንክፋ ኢዩ።
ስለ’ዚ እምበኣር ቀጻሊ ሓድነት ኢትዮጵያ ንቐጻሊ ሓድነት ኤርትራ ኣድላዪ ስለዝኾነ ነኽብሮን ንድግፎን። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንቐጻሊ ሓድነት ኢትዮጵያ ምኽባር መትከልናን ዓለም ለኻዊ ሕግን ብሙዃኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብጭቡጥ ንጥቕምና እውን ስለዝኾነ ደው ክንብለሉ ይግባእ። ከምኡ ኸኣ ኢትዮጵያውያን ንሓድነትን ሉዓላውነትን ኤርትራ ደው ክብሉሉ ኣለዎም።
5.
ከም’ቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ፡ ኤርትራ ኣብ’ቲ ኣዚዩ ዝኸፍአ ኩነታት ሃልያ፡ ካብ’ዚ ኩነታት እዚ ንኽገላግሉዋ፡ ንደቃ ጥራይ ዘይኮነ ንኣባላት ዓለም-ለኻዊ ማሕበረ ሰብ እውን ኣውያታ ካብ እተስምዕ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ነዚ ኣውያት እዚ ንኽንደይ ዓመታት ዝሰምዑዎ ሓይልታት ተቓውሞ ግን ክረድእዋ ኣይተረኽቡን። እዞም ሓይልታት ተቓውሞ ንኤርትራ፡ ማለት ንህዝብን ሃገርን፡ ንምድሓን መታን ክበቕዑ እንታይ ክግበር ኣለዎ?
ቅድም ቀዳድም እዚ ሓይልታት ተቓውሞ ናይ ጉዳዩ ወናኒ ንሙዃን ክበቅዕ ኣለዎ። ዋንነት ጉዳይካ ክበሃል ከሎ ‘’ኣውቶኖሚ’’ (ርእሰ ምምሕዳር) ክህልወካ ኣለዎ ማለት ኢዩ። ኣብ ጉዳይካ ብልዕሌኻ ኮይኑ ብዝኾነ መልክዕ ዝቆጻጸረካ ወይ ተጽዕኖ ዝገብረልካ ባዕዳዊ ሓለቓ ክህሉ የብሉን ማለት ኢዩ። ኣብ’ዚ እዋን እዚ መብዛሕትኡ ካብ’ዚ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ዘሎ ውድባት ናይ ጉዳዩ ዋንነት ዘለዎ ኣይመስልን። ወነንቱን ዘወርቱን ካልኦት ይመስሉ።
ሓቂ ኢዩ፡ ኣብ ከም ኩነታትና ኮንካ ክትቃለስ ከለኻ ደገፍ ፈተውቲ መንግስታትን ምንቅስቃሳትን የድልየካ። እዚ ደገፍ እዚ ግን ዋንነት ጉዳይካ ዘግድፈካ ክኸውን የብሉን። ስለዚ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ንሕቶ ደገፍ መንግስታትን ምንቅስቓሳትን ብዝርኢ ኣዚዮም ክመራመሩ ኣሎዎም። ተመራሚሮም ናቶም ኣውቶኖሚ ዘረጋግጹሉ ሜላን ኣገባብን ክህንድሱ ኣሎዎም።
ሓይልታት ተቓውሞ ካብ ዝኾነ ኣካል፡ ብፍላይ ከኣ ካብ ናይ ጎረባብቲ ሃገራት መንግስታትን ምንቅስቃሳትን፡ ክርከብ ዝከኣል፡ ዋንነት ጉዳየን ዘይገፈን ሓገዛት ከናድያ ኣለወን። ነዛ ነጥቢ እዚኣ ከስምረላ እደሊ ኢዬ። ብፍላይ ንጎረባብትና ብዝርኢ፡ ንሉዓላውነትን ሓድነትን ኤርትራ ዘኽብር ክሳብ ዝኾነ ጊዜ፡ ካብ ዝኾነ ኣካል - መን’ዩ ብዘየግድስ - ሓገዝ ክንቅበል መሰልናን ንጥቕምናን ኢዩ። ብኣንጻሩ ከኣ እምበኣር ዋንነት ጉዳይና ብሓቂ ዘየኽብረልና ደጋፊ - መን ኢዩ ብዘየገድስ - ንሉዓላውነትን ሓድነትን ኤርትራ ብዝምልከት ምሒር ተኣማኒ ክኸውን ስለዘይክእል፡ ብዓቢ ጥንቃቐ ክቕረብ ዘለዎ ኢዩ።
ሓይልታት ተቓውሞ ሓቀኛ ሓድነት ክህልወን ኣለዎ። መሰረት ሓቀኛ ሓድነት ከኣ ሓባራዊ ወይ ዝቃዶ ዕላማ ኢዩ። ዕላማኻን ስትራተጂኻን ሓደ ወይ ዝቃዶ እንተዘይኮይኑ፡ ትርጉም ብዘለዎ ዓይነት ሓደ ውድብ፡ ወይ ሓደ ምሕዝነት፡ ወይ ሓደ ኪዳን ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ።
ንተቓወምቲ ኤርትራውያን ብዝርኢ እዚ ነጥቢ’ዚ ካብ ዝልለ ነዊሕ እዋን ኣለዎ። እኳ ደኣ ኣብ ናይ ቀረባን ርሑቕን መደባት ሓድነት ወይ ምቅዳው መታን ክህሉ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ክካየድ ከም ዘሎዎ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተረዳዲእናሉ ኢና። ስለ’ዚ ሕጂ እውን እምበኣር፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ብመስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ገይረን ንናይ ቀረባን ርሑቕን መደባተን፡ እንተኾነ ሓደ፡ ከብኡ ተረፈ ዝሳነ ክገብራኦ ኣለወን። ነዚ ምስዝገብራ ነቲ ክጠቕሶ ዝጸናሕኩ ተደላዪ ነገራት ንኸማልኣ፡ ንህዝብን ሃገርን ንኸድሕና ኸኣ ይበቕዓ ማለት ኢዩ። እዚ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን ምስኡ ዝተተሓሓዘ እዋናዊ ኩነታትን የምጽኣና።
6.
ንሃገራዊ ዋዕላ ብዝርኢ ኣብ ናይ ዓሚ ፈስቲቫል፡ ሕጽር ብዝበለ ኣገባብ፡ ሓደ መልእኽቲ ምስ ምሕጽንታኡ ኣመሓላሊፈ ነይረ። ሓደ ዓመት ሓሊፉ ከብቅዕ እቲ ኩነታት ኣይተመሓየሸን፣ እኳ ደኣ መሊሱ ዝተሓላለኸን ዘጸግምን ኮይኑ ኣሎ። ብዛዕባ እዚ ርእሰ ነገር እዚ ”ወርክሾፕ”፡ ‘’ሰሚናር’’ ዝኣመሰለ ኣኼባታት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልእ ቦታታትን ክካየድ ከም ዝቐነየን፡ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ብዝብል ተጸውዖ ስፍሕ ዝበለ ኣኼባ ክካየድ ምዃኑን ዝሕብር ጸብጻባት ከነንብብ ቀኒና።
በዚ ሎሚ፡ ኣፍ ኣውጺኡ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝጻረር ኣካል እንተዘየልቦ እኳ፡ ኩሎም ውድባት ኣይኮኑን ሓቀኛ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ዝደልዩን ዝድግፉን። እቶም ቀንዲ ተቓወምቲ ሓቀኛ ዋዕላ እዞም ሕጂ ሓደ ውድብ ንሙዃን ዝቃራረቡ ዘሎዉ (አረ ዳርጋ ኮይኖም ኢዮም)፡ ሰውራዊ ባይቶ (ማለት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ)ን ሰልፊ ዲሞክራስን፡ ህዝባዊ ምንቅስቃስን ኢዮም።
እቲ ኣብ ኩነታትና ጽፉፍን ኣድማዕን ዝኾነ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ፡ እቲ ብሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዝተዳለወ ሰነድ ብንጹር ኣስፊርዎ ዘሎ ኢዩ። እዚ ሰነድ ወይ መጽናዕቲ እዚ መንግስቲ ኢሳያስ ካብ ሱሩ ተማሕዩ ክድርበ ኣሎዎ ኣብ ዝብል ዕላማ ዝተመስረተ ኢዩ። ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ዘተ’ዶ ዕላል’ዶ ዝበሃል ነገር የልቦን። ሸቶ ናይ እዚ ሓቀኛ ዋዕላ ኣብ’ዚ መድረኽ እዚ እምበኣር ነቲ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ንዝህቅን ቃልሲ ምዕባይን ምሕያልን ኢዩ።
እዞም በዓል ሰልፊ ዲሞክራስን ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ግን መሰረታዊ ለውጢ ዝደልዩ ኣይመስሉን። ‘ቃልስና ብሰላማዊ መንገዲ ኢዩ’ ኢሎም ኢዮም። እዚ ከይዱ ኸይዱ፡ ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ወይ ህግዲፍ ኣብ መኣዲ ዘተን እንካን ሃባን ዘእትዎም ኢዩ። ትጽቢቶምን ድልየቶምን እዚ ምዃኑ ዝእምት እኹል ምልክታት እውን ኣሎ።
ሓደ ከነስተባህለሉ ዘሎና፡ ነዞም ውድባት እዚኦም ዝምልከት ነጥቢ ኣሎ።እዞም ውድባት እዚኦም ምስ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ጽኑዕ ዝምድና ዘማዕብሉ ዘለዉ ይመስሉ። እቶም ሰልፊ ዲሞክራስን ህዝባዊ ምንቅስቃስን እኳ፡ ካብ ህግዲፍ ዝመጹ ኮይኖም፡ ምስ ህ-ወያኔ ዝጸንሐ ዝምድና ዝነበሮም ኢዮም። እቲ ዝነበሮም ጥራሕ ኢዩ ዝቕጽል ዘሎ።
እቲ ዘገርም ናይቶም ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜያት ዝተጸንበርዎም፡ ውልዶ ጀብሃ ዝኾኑ ሰውራዊ ባይቶ (ሕጂ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃሉ ዘሎዉ) ኢዩ። እዚ ውድብ’ዚ፡ በዚ እዋን’ዚ ብዘስደምም መጠን ንመንግስቲ ህ-ወያኔ ክውድስ ይርከብ። ሕሉፍ ሓሊፉ ንታሪኽ ወያኔ ኣብ ሰውራ ኤርትራ የሞጉስ ኣሎ። ንኣብነት፡ ምስ’ቲ ዓሚ ወከልቲ ሰውራዊ ባይቶ ንመቐለ ዝገበሩዎ ዑደት ብዝተታሓሓዘ፡ ናይ’ቲ ውድብ ክፍሊ ዜናን ባህልን ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ “ደቂ ትግራይ” ምእንቲ ኤርትራ ብጅግንነት ተሰዊኦም ኢሉ ኣሞጒሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ እዚ መስዋእት’ዚ ‘’ታሪኻዊ ዝምድና ህዝቢ ትግራይን ኤርትራን’’ ዘመስከረ ኢዩ ክብል ነቲ ነጥቢ ጸቐጠሉ። ነቶም ብግንባርን ወያኔን ዝጠፍኡ ሰማእታት ጀብሃ ጠሊምካ፡ ንግደ ወያኔ (ወይ ከኣ ብቋንቋ ሰውራዊ ባይቶ ንግደ ደቂ ትግራይ) ኣብ ሰውራ ኤርትራ ምቅንጃው ፈጺሙ ሕሱር ብሙዃኑ በቶም ዝነኣዱ ዘለዉ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ እውን ለቕላቒ ዘብለካን ዘንዕቐካን ኢዩ።
ገለ ካብ ካድራት ሰውራዊ ባይቶ እሞ ኸኣ፡ መንግስቲ ኢህኣዲግ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ንዝትግብርዎ ፖሊሲ ከይሓፈሩ ይድግፉን የድንቑን አለዉ። ካልእስ ይትረፍ፡ ነቲ ኣብ መወዳእታ 2006 ብኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሶማል ዝተኻየደ ወራር እኳ ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ቃሕ ዝበላ ጣልቃ ትእቶ፡… ንዓና ኤርትራውያን ዝምልከት ኣይኮነን’’ ብምባል፡ ነቲ ወራር ጨለ ስጉምቲ ኢዩ ዳርጋ ይብልዎ። ካብኡ ሓሊፎም እውን ሶማል ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ ዝገበረትልና ዝጠቅም ነገር ኣይነበረን፡ ወያኔ ኢዮም ዝገበሩልና፡ ‘’ብ “2 ኢዶም” እኳ ንናጽነት ፈሪሞምልና፡ እናበሉ ብዘሕንኽ መጠን ንመንግስቲ ኣዲስ ኣበባ የቃባጥሩ ኣለዉ።
ንታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ብዝርኢ ይኹን ንውሽጣውን ዞባውን ፖሊሲ መንግስቲ ህ-ወያኔ ብዝምልከት፡ ሰውራዊ ባይቶ ሕሉፍ ናእዳ ከስምዑ ክትዕዘብ ከሎኻ ኣብ ገለ እከይ መደብ ተሰሪዖም ኣለዉ ኢልካ ክትግምት ናይ ግድን ኢዩ።
ምስ’ዚ ብዝተሓሓዘ ክፍለጥ ዘለዎ ሓደ ነገር ኣሎ። ኢትዮጵያውያን ምሁራትን ተንቀሳቐስትን፡ ብፍላይ እኳ እቶም ሰዓብቲ ህ-ወያኔ ዘይኮኑ፡ ነዚ ብገለ ውድባት ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ናይ ምልቕላቕ ጠባያት ይዕዘብዎን ይምዝግብዎን ኣለዉ። ነቲ ንዳሕራዩ፡ ሳዕቤናት ክህልዎ ይኽእል ኢዩ።
7.
ሰውራዊ ባይቶ (ሰልፊ ህዝቢ) ምስ በዓል ሰልፊ ዲሞክራሲ ብመስመር ጽገና ዝዛመዱ ዘለዉ፡ ኤርትራ ኣብ ዘሻቕል ኩነታት ኣብ እትርከበሉ፡ ሕቶታትን ጥርጠራታትን ዘልዕሉ ተርእዮታት ከኣ ኣብ ዝገሃዱሉን ዘሎ እዋን ኢዩ። ገለ ካብ’ቲ ተርእዮታት እዚ ዝስዕብ ኢዩ።
(1) ኤርትራ ከም ዓዲ ሰብ በሪሳ፡ ዳርጋ ሞይታ ኢያ። ድኽነት፡ ጥሜት፡ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ባርነት፡ ሕማም፡ ሞት፡ - እዝን ምስ’ዚ ዝተተሓሓዘ ሻቕሎትን ኢዩ ሰፊኑዋ ዘሎ። ስርዓተ-ሕግን ቀጥዒ-ምሕደራን ዝበሃል ዳርጋ የልቦን። እቲ ዘገርም ነገር እዚ ናይ ኤርትራ ጸገማር ካብ ጉድለት ዓቕሚ ወይ ጉድለት ትሕዝቶ ዝነቐለ ዘይምዃኑ ኢዩ። መንግስቲ ኢሳያስ እንተዝደሊ፡ ኩነታት ህዝብና ካብዚ ዘለዎ ኣዝዩ ዝሐሸ ክኸውን ምኸኣለ ነይሩ። እኳ ደኣ ንህዝባዊ ኣገልግሎት - ማለት ንዕደላ እኽልን መግብን፡ ሕክምና፡ መጓዓዓዚ፡ ወዘተ.- ብዝርኢ፡ ህ-ግንባር፡ ካብ ከም መንግስቲ ኣብ ኣስመራ፡ ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ ከም ውድብ ኣብ ሳሕል ከላ ትሓይሽ ነይራ ክሳብ ምባል ዝበጽሑ ኣለዉ። ሕስብ እንተቢልናዮ እኮ፡ መንግስቲ ኢሳያስ ነቲ ህዝቢ ምንም ኣይገብረሉን ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንታይ ደኣ እቲ ህዝቢ ንገዛእ ርእሱ ክሕግዝን ክተሓጋገዝን እኳ ኣይፍቀደሉን ዘሎ።
ካበ’ዚ ተበጊሰ ኣነ እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሽግር ኮነ ኢሉ መንግስቲ ኢሳያስ ዝፈጠሮ ኢዩ ክብል እደፍር። እዛ ሕጂ ዘላ ኩነታት ከም’ቲ ገለ ኣመሪካውያንን እንግሊዛውያንን ንረብሓ ስትራተጂኦም ኢሎም ዝዛረብዋ ዝነበሩ ‘’ኤርትራ ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ’’ ተብል ኢያ። ስለ’ዚ ኤርትራ ነብሳ ካብ ዘይከኣለት ትፈናጨል እሞ ገሊኡ ኣካላታ ንሱዳን፡ ገሊኡ ኸኣ ንኢትዮጵያ ወይ ንትግራይ ይኺድ መታን ክበሃል ዶኾን ይኸውን ኩነታት ህዝብና ከምዝበርስ ዝግበር ዘሎ ኢልካ ክትግምት ትግደድ ኢኻ። እቲ ሕጂ ምሒር ከፊእዎ ዘሎ ህዝቢ እኽልን ካልእ ኣገልግሎትን እንተ ተዋሂቡዎ እሞ ኩነታቱ ቁሩብ እንተተማሓይሹሉ ሓሊፉልና! ኢሉ ነቲ ሓድሽ ዝምድናታት ክቕበሎ ይኽእል ኢዩ ዝብል ሓሳብ እውን ከይሃለወ ኣይተርፍን ኢዩ ኢልካ ክትጠራጠር ናይ ግድን ኢዩ።
(2) እቲ ካልኣይ ተርእዮ ምስ’ዚ ክጥቀስ ዝጸንሐ ነጥቢ ዝዛመድ ኢዩ። በዚ እዋን’ዚ ኣብ ገሊኡ ምሁራዊ ዓንኬላት፡ ኤርትራ ካብ ቅድም እንተኾነ እውን ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ ዝብል ኣዘራርባ ክቀላቐል ጀሚሩ ኣሎ። ምቅላሕ ናይዚ ሓሳብ’ዚ ወዝቢ ይኹን ወይስ ምስ ገሊኡ እከይ መደባት ዝተተሓሓዘ ግን ርግጸኛ ኣይኮንኩን።
(3) እቲ ሳልሳይ ተርእዮ ሓደ ኣቐድም ኣቢለ ዝጠቐስክዎ ነጥቢ ኢዩ። ንሱ ከኣ ንነዊሕ እዋን ዓበይቲ ካድራት ህ.ግንባር ኮይኖም፡ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ንኽትፍለ ኣጽዒቖም ዝዋፈሩ ዝነበሩ ባእታታት፡ ሕጂ ‘’ምፍላይ ጌጋ ኢዩ ነይሩ’’ እናበሉ ጣዕሳኦም ይገልጹ ምህላዎም ኢዩ። ስለምንታይ ሕጂ ከምዚ ይብሉ ኣሎዉ? እዚ ዘረባኦም ስቕ ኢልካ ዝፍኖ ዘሎ ዘይኮነስ፡ ምፍላይ ኤርትራ ጌጋ ኢዩ ነይሩ እሞ፡ ሕጂ ካልእ ዝምድናታት ንቀበል መታን ክበሃል ክኸውን ይኽእልዶ? እዚ ዘረባታት ወይ ጣዕሳታት እዚ ኣካል ናይ’ቲ ገለ እከይ መደባት ንኽሰልጥ ዝግበር ዘሎ መንጸፍ ክኸውን ይኽእልዶ? ኢልካ ምሕታት ሃጠው-ቀጠው ወይ ሃለውለው ኣይኮነን።
(4) እቲ ራብዓይ ተርእዮ ንኣቀዋውማ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝርኢ ኢዩ። ኣብ እዚ ንሽሙ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ተጠርኒፉ ዝበሃል ውድባት፡ ንሓድነት ኤርትራ ሓደገኛ ብዝኾነ መስመራት ነንበይኑ ተሰሪዑ ዘሎ ኣካላት ኣሎ። ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ሰለስተ ልፍንታት ኣሎ፡- ማለት ልፍንትታት ከበሳዊ ውድባትን፡ ምዕራባዊ ውድባትን ብሄራዊ ውድባትን። እዚ ፍልልያት እዚ ክገፍሕ ዝኽእል ነቓዓት ፈጢሩ ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ንናይ ምባል መደብ ከገልግል ይኽእል ኢዩ።
(5) እቲ ኣገዳሲ 5ይ ተርእዮ ኸኣ ንምርጫ ዝርኢ፡ ካብ ወገን መንግስቲ ኢሳያስ ይመጽእ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ ኢዩ። ከም እትፈልጥዎ ዓሚ ምስ ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሐትት፡ ንምርጫ ይኹን ንጉዳይ ዲሞክራሲ ብናይ ምስትንዓቕ መንፈስ፡ ዳርጋ ‘’እንታይ ዝኸውን ዲሞክራሲ፣ እንታይ ዝኸውን ምርጫ ኢዩ ንሱ’’ ዝዓይነቱ፡ ዘስደምም ዘረባ ኢዩ ዝተዛረበ።
ሕጂ ግን ህግዲፍ ሓዲሽ ቋንቋ ክዛረቡ ጀሚሮም ከምዘለዉ ሓበሬታ ኣሎ። ንኢሳያስ ዝለዓለ ኣማኻሪኡ ዝኾነ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ኣብ ብዓል ጀርመን ሆላንድ መጺኡ፡ ኣኼባታት ኣካይዱ ነይሩ። ኣብ ሆላንድ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባታት ን2011 ዓ.ም - ማለት ድሕሪ 2 ዓመት - ኣብ ኤርትራ ምርጫ ክካየድ ኢዩ ክብል ገሊጹ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ። ታሪኽን ባህልን ኣረኣእያን ኢሳያስ ኣብ ጸብጻብ ኣእቲኻ እቲ ምርጫ - ብሓቂ ክግበር እንተኾይኑ - ንገለ ተወጢኑ ዘሎ እከይ መደባት ንምምላእ ዝካየድ ናይ ሓሶት መስርሕ ጥራይ ከምዝኸውን ምግማት ይከኣል። ንኣብነት ከም እንፈልጦ፡ እዞም ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎም፡ ኣገባብ ቃልስና ሰላማዊ ኢዩ ዝብሉ ውድባት፡ ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ዘተን ምርድዳእን ዝደልዩ ኢዮም። እምበኣር እቲ ክግበር’ዩ ዝበሃል ዘሎ ምርጫ ነዞም ምስ መንግስቲ ህግዲፍ ክረዳድኡን ክተሓባበሩን ዝደልዩ ውድባት መንገዲ ክጸርገሎም ወይ ማዕጾ ከርሕወሎም ዝተባህለ ሜላ ክኸውን ይኽእል ኢዩ።
8.
ኣብ ክሊ ናይ’ዚ ክገልጾ ዝጸናሕኩ ሃዋህው ኢዩ እምበኣር ‘’ወርክሾፕ’’ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ተገይሩ፡ ሃገራዊ ዋዕላ እውን ክካየድ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ። እንታይ ዓይነት ዋዕላ ኢዩ እዚ? ብሓቂ ሉዓላዊ ዲዩ? ነቲ መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋጽ - ማለት ንመንግስቲ ህግዲፍ ሚሒኻ ንምድርባይ - ዝግበር ቃልሲ ክድግፍ ዝተባህለ መስርሕ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ከም’ቲ መንግስቲ ህግዲፍ ከካይዶ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ ምርጫ፡ እዚ እውን ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ብዝብል ሽም ኣኼባ ገይርካ፡ ምናልባት ምስ ኢሳያስ፡ ወይ ምስ ካልኦት ኣካል ስርዓት ኢሳያስ ዝኾኑ ጉጅለታት ምትዕራቕን ምትሕብባርን፡ እሞ ነዚ ሓቀኛ ተቓዋሚ ሓይልታት ንምቕሃም ዝዕላማኡ ጥራይ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል።
ከም’ቲ ብዙሓት ኣስተብሂልኩምሉ ዘለኹም፡ ኣብ’ዚ ክካየድ ዝቐነየን ዝካየድ ዘሎን ን’’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ዝጠቅስ ንጥፈታት፡ ነታ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዘዳለወታ ሰነድ ዝምልከት የልቦን። እዛ ሰነድ እዚኣ ከምዘየላ ተቖጺራ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ምስ ዝተባህለ ነገር ዝተሓሓዘ መደባት ይካየድ ኣሎ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ከም’ቲ ዓሚ ዝበልክዎ፡ ነዛ ሰነድ እዚኣ ንምቕባር ከይሲ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ። እዚ ጻዕርታት’ዚ ኸአ ታሪኻዊ ገበን ኢዩ።
ነዛ ሰነድ እዚኣ ብዝርኢ፡ ክልተ ዓበይቲ ነጥብታት ምልላይ የድሊ።
(1) እዚ መጽናዕቲ እዚ ብዙሕ ጻዕሪ ዝተገብረሉ ኢዩ። ብትግርኛ ተዳልዩ፡ ተሓቲሙ፡ ናብ ቋንቋ ዓረብ ተተርጒሙ፡ ብኢንተርነትን ከም መጽሓፍን ንኽዝርጋሕ ክንደይ ጊዜን ጻዕርን ወዲኡ። ስለ’ዚ ነዛ ሰነድ እዚኣ ምቕባር ምፍታን ንጻዕርታት ግዱሳት ደቂ ሃገር ዘየኽብር፡ ትርጉምን ልዑል ግምትን ዕዮ ዘይርዳእ፡ ድሑርን ዘይሓላፍነታውን መንፈስ ዘንጸባርቕ ገበን ኢዩ። ብኻሊእ ኣዘራርባ እዚ ገበን’ዚ ተሞክሮ ሰውራ ኣሎና ካብ ዝብሉ ኣካላት ዘይትጽበዮ፡ ድሑርን ጸረ ምዕባለን ኣተሓሳስባ ዘግህድ ኢዩ።
(2) እቲ ካልኣይ ነጥቢ ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ናይ’ዛ ሰነድ ዝርኢ ኢዩ። እዛ ሰነድ እዚኣ ህዝባዊ መንቀሊ ዘለዋን፡ ተልእኾ ህዝቢ ዝሓዘለትን ኢያ። ሳላ ንጡፍ ምንቅስቓስ መሰረታት ሃገራዊ ጉባኤ - ወይ ከአ ኣባላት ዲሞክራስያዊት ማሕበር መንእሰይ ኤርትራ - ኣብ ካስል ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ፡ ወከልቲ ህዝቢ ተኣኪቦም ሓደ ማኒፈስቶ ተኸቲሙ፡ ህዝቢ ኻአ ተቐቢልዎን መሪቕዎን። ምስ ትግባረ ማኒፈስቶ ብዝተተሓሓዘ ኸኣ እዛ ሽማግለና ሓደ ቁም-ነገር ከተስልጥ ቆይማ፣ ውጽኢት ጻዕሪ ሽማግለና ኻአ እዛ ሰነድ እዚኣ ኢያ።
ብሓቂ፡ ብሓቂ እዛ ሰነድ እዚኣ ታሪኻዊት ኢያ። ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ምድላው እዛ ሰነድ ዓቢ ግደ ዝነበሮም ኣባላትና፡ ሓው እስማዒል ዓሊ ኣሕመድ፡ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ፡ ብህዝባዊ ኣፈጣጥረአንን ብሃገራዊ ሓልዮተንን ተልእኾአንን፡ ብድምቀት ዝልለያ ሰለስተ ሰነዳት ኣለዋ ይብል። ንሳተን ከኣ እታ ናይ 1952 ሕገ መንግስቲ ኤርትራን፡ እታ ናይ 1971 ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ ተ.ሓ.ኤ ዝኣወጃ ፕሮግራምን፡ እዛ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዘዳለወታ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ ንሓድነትን ድሕነትን ኤርትራ’’ ዘርእስታ ሰነድን ኢየን። እስማዒል ናይ ታሪኽ ምሁር ኢዩ፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ብዝምልከት ዝህቦ ርእይቶ ሚዛን ዘለዎን ተኣማንን ክኽበር ዘለዎን ኢዩ።
እምበኣርከስ ነዛ ሰነድ እዚኣ፡ ብቑሉዕ ዲዩ ወይስ ብሰላሕታዊ ኣገባብ ምቅዋም፡ ጸረ ዕዮ፡ ጸረ ዲሞክራስን፡ ጸረ ህዝብን ዝኾነ ተልእኾ ኢዩ። ብናተይ ኣረኣእያ፡ ነዛ ሰነድ እዚኣ ዝቃወም ዘሎ ኣካላት ብተግባር ካብ ክሕደት ሃገር ኣብ ዘይንእስ ገበን ኢዩ ተዋፊሩ ዘሎ።
እምበኣር ኩሉ ደላይ ሓቀኛ ለውጢ ዘበለ ምንቅስቓሳትን ውድባትን፡ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንምውዳቕ ምስ ዝተተሓሓዘ ጻዕሪ፡ ኣብ’ዛ ሰነድ ማኒፈስቶ ካስል ዝተመስረተ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽካየድ አእጃሙ ንኸበርክት እናተሓሳሰብኩ ዘረባይ እዓጹ።
ስለ ዝሰማዕክሙኒ ብዙሕ አመስግነኩም! የቐንየለይ።


c: text/html

text:
ኣሜሪካ ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከብ ኤምባሲኣ ካብ ከተማ ቴል ኣቪቭ ናብ እየሩሳሌም ሎሚ ሶኑይ ኣግዒዛ።ኣብቲ ስነ ስርዓት ምኽፋት’ቲ ኤምባሲ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ምክትል ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ሱሊቫን፡ ሚንስትር ገንዘብ ስቲቭ ምኑቺን፡ ጓል ፕረዚደንት ትራምፕ ኢቫንካ ትራምፕን በዓል ቤታ ጃረድ ኩሽነር ተረኺቦም ኔሮም። ኣብቲ ስነ ስርዓት ዝሳተፉ ተወከልቲ ኣሜሪካ ትማሊ ሰንበት እስራኤል ኣብ ዝኣተውሉ ባንዴራታት ኣሜሪካን እስራኤልን ኣብ ጎደናታት ከተማ እየሩሳሌም ከንበልብሉ ተራእዮም። ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ዝጸንሓ ቆንስል ኣሜሪካ ነቲ ጽንብል ዝተዳለወ ኽከውን ከሎ ቀዋሚ ቦታ ነቲ ኤምባሲ ክሳብ ዝዳለው ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ኮይኑ ከምዘገልግል’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ምክትል ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ሱሊቫን ምክፋት’ቲ ኤምባሲ ንነዊሕ ክደናጎይ ዝጸንሓ ክውንነት’ዩ ክብሉ ገሊጾሞ።
ሚንስትር ገንዘብ ኣሜሪካ ስቲቭ ምኑቺን ብወገኖም ቤት ምኽሪ ሃገሮም ነዚ ምግዓዝ’ቲ ኤምባሲ ናብ ከተማ እየሩሳሌም ዘለዎም ደገፍ ካብ ቅድሚ 20 ዓመት ዝገለጸ ምኳኑ ሓቢሮም።
“ፕረዚደንት ትራምፕ ንዝኣተውዎ ቃል ንምፍጻም ድልው እዮም፡ ከም ውጽኢት ናቶም መሪሕነት ድማ ሎሚ ንምክፋት እዚ ኤምባሲ ኣብዚ ንርከብ ኣለና።”
ንምክፋት’ቲ ኤምባሲ ትማሊ ሰንበት ብሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት እስራኤል ዝተዳለወ ስነ ስርዓት ካብ ብዙሓት ሃገራት ኣውሮጳ ተቓውሞ ዝገጠሞ ክኸውን ከሎ ልዕሊ 30 ተወከልቲ ሃገራት ኣብቲ ስነ ስርዓት ምስታፎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንጃሚን ነታንያሁ ጓቲማላንን ፓራጓይን ኤምባሲኣን ናብ ከተማ እየሩሳሌም ከምዘግዕዛ ብምሕባር ካልኦት ሃገራት’ውን ኣብነት እዘን ሃገራት ክኽተላ ጸዊዖም።
“ ቅኑዕ ውሳነ ብምዃኑ ኤምባሲ ሃገራትኩም ናብ ከተማ እየሩሳሌም ኣግዕዝዎ። ኤምባሲታትኹም ናብ ከተማ እየሩሳሌም ኣግዕዝዎ … ስምዑኒ ስጉምቲ ንሰላም ስለዝኾነ ኤምባሲታትኩም ናብ ከተማ እየሩሳሌም ኣግዕዙ።”
ፍልስጤማዊያን ግን ንከተማ እየሩሳሌም ዝምልከት ውሳነ ኣብ መንጎ እስራኤላዊያንን ፍልስጤማዊያን ዝተበጽሓ ስምምዕ ክውሰን ኣለዎ ክብሉ ንምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ናብታ ከተማ ብተሪር ተቓዊሞም ኣለው።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ፍልስጤም ነቢል ሻባሕ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ኢሉ’ሎ።
“ ንከተማ እየሩሳሌም ብዝምልከት ብናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዝሓለፈ ውሳነ ጥሒሶም እዮም። ኣብ ስምምዕ ሰላም ኦስሎ ብኣሜሪካ ዝተኣትወ ቃል’ውን ፕረዚደንት ትራምፕ ጥሒሶሞ እዮም።”
ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ዝነብሩ ተወላዶ ሃገራት ዓረብ ግን ምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ናብ ከተማ እየሩሳሌም ንመነባብርኦም ኮነ ንህይወቶም ከምዘይቕይር ይገልጹ።
ንምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ካብ ብዙሓት ሃገራት ምዕራብ ነቐፌታ ዝቐረቦ ኮይኑ ገለ መራሕቲ ሃገራት’ውን ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤላዊያን ፍልስጤማዊያን ዘሎ ውጥረት ዘጋድድን ናብ ግጭት ዘለዓዕል’ዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልጹ ኣለው ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንባባት፡1ቆሮ 12፡3-13፥ 1ጴጥ 3፡15-ፍ፥ ግ.ሓ. 2፡1-11፥ ዮሓ 20፡19-23 ምስባክ: “ዛቲ ዕለት እንተ ገብረ እግዚአብሔር፥ንትፈሳሕ ወንትሃሰይ ባቲ፥ ኦ እግዚኦ አድህንሶ” “እታ እግዚአብሔር ዝገበራ መዓልቲ ዓወት እዚአ እያ፥ ብአአ ንተሓጎስን ባህ ይበለናን” መዝ 118፡24።
ጵራቅሊጦስ ወትሩ ሰንበት እዩ ዝብዕል ካብ ዝትንስእ ሓምሳ ካብ ዝዓርግ ዓሠርተ መዓልቲ ምስ ሓለፈ ሓዋርያት አብ ጸርሓ ጽዮን ብጾምን ብጸሎትን ተአኪቦም ከለዉ መንፈስ ቅዱስ አብ ርእሲ ማኅበርን አብ ርእሲ ነፍሲ ወከፎምን ወረደ። ካብ ጥንቲ ዝጸንሔ ብዓል እዩ፥ 5ተ ሰናብቲ ኂዙ ይርከብ፥ ምውራድ መንፈስ ቅዱስ አብ ልዕሊ ሓዋርያት የዘኻክር።
ብዓል ጰራቅሊጦስ ብዓል መንፈስ ቅዱስ ሳልሳይ አካል ቅድስት ስላሴ እዩ። በዚ አጋጣሚ ከአ ብዓል ልደት ቤተ ክርስትያን እውን ክንብሎ ንኽእል። መድኃኒና ክርስቶስ ተልእኮ ድሕነት ክንቅጽል መንፈሱ ሰዲዱ ከም ዝመርሓና ዘረጋገጸልና ፍሉይ ዕለት እዩ። ብዓልና ሓቀኛ ትርጉሙ ክነልብሶ እምብአር ብወገና አብ ልብና ቦታ ክንህቦ እሞ ንኹሉ መንፈስ ቅዱስ ካብ ምቕባል ዝዓግተና ብንስሓ ኃጢአትና አንጺሕና ሓደስቲ ፍጥረት ኮና ንስብከተ ወንጌል ክንወፍር ስንድዋት እንኾነሉ ቅዱስ እዋን እዩ። ሓዋርያት መንፈስ ቅዱስ ምስ ተቐበሉ ብኹሉ ተቐይሮም፥ ነቲ ክርስቶስ ዘስተምሃሮም ብዘይ ሓደ ፍርሒ አብ ኩሉ አብጺሖም መብዝሕትኦም ብሰማዕትነት ደሞም አፍሲሶም ሓሊፎም። ናይ ዘመና ሰበኽትን ንጸልማት ጎልቢብዋ ዘሎ ዓለምና ብርሃን መንፈስ ቅዱስ እንኹልዓላ ንሕና ኢና። ነዚ ርድኢት ሒዝና ብዓልና ነብዕል።
አብ መዓልቲ ሰንበት ጰራቅሊጦስ እዩ ኩሎም አመንቲ ምስ ተአከቡ ካብ ሽማገለታት ቤተ ክርስትያን ንብዓሉ ዘመልክት ኢሎም ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ጽቡቕ ዕምባባ ዓደልዎም። ካብ ግ.ሓ. ብዛዕባ ምውራድ መንፈስ ቅዱስ ዝገልጽ ሓዋርያት ካብ ሰማይ ከም ብርቱዕ ንፋስ ሃቦባላ ከም ዝመጽአ ከም ልሳን ሓዊ አብ ልዕሊ ነፍስወከፎም ከምዝዓለበ ዝነግር ብምስትውዓል ይሰምዑ ነሮም። ድሕርዚ ሰባኻይ መንፈስ አምላኽ አብ መንጎና አሎ እናበሉ ስብከቶም ጀመሩ። ሓንቲ ካብቶም ተቐሚጦም ዝነበሩ ህዝቢ ከም ብርቱዕ ሃቦብላ ንፋስ ካብ ሰማይ እናበለት ጨርሐት። ሽዑ ናብ መንበረታቦት ገጻ ካብቲ ቀይሕ ዕንባባ ክትድርቢ ጀሚራ። ሰባኻይ እንደገና መንፈስ ጎይታ ምሳና አሎ አበሉ። እንደገና እታ አቐዲማ ዝጭርሐት ሰበይቲ ከም ልሳን ሓዊ ከም ልሳን ሓዊ እናበለት ካብቲ ዕምባባ ናብ መንበረ ታቦት ገጻ ደርበየት። ሰባኻይ አተኲሮም አባአ እናጠመቱ ሕጂ ቦርሳኺ/ማሕፉዳኺ/ሕልሕሎኺ ደርብዪ በልዋ። ትቕብል አቢላ አባቴ ነቲ ንፋስ አህዲእክምዎ ነቲ ሓዊ ወልዕዎ ኢላቶም ይብሃል።
ዝኽሪ ብዓለ ጰራቅሊጦስ ነቲ ኢየሱስ ዝገበሮ ዘደንቕ ነገራትን ነቲ አተስፍይዎም ዝነበረ መንፈስ ቅዱስ አብ ልዕሊ እቶም ብፍርሃት ተሸቕሪሮም አብ ዕጹውን ተሸጒሩ ዝነበረ ገዛ ብሓንሳብ ምስ ማርያም አዲኡ ዝነበሩ ሓዋርያቱ ከም ዝወረደ ዝነግር እዩ።
ብዓለ ጰራቅሊጦስ ዝለዓለ ምስጢረ ትንሣኤን መጨረሻ ናይ ዘመነ ትንሣኤን እውን እዩ። መጭረሻ ዘመነ ትንሣኤ ይኹን እምበር ንሓዲስ ነገር ክንጅምር ዘዘኻኽር እውን እዩ። በዚኸአ እዩ ብዓል ልደት ቤተ ክርስትያን እንብሎ። ስለምንታይ እዩ ቅዳሴ አብ መዓልቲ ሰንበት ብፍሉይ ዝቕደስ ኢልና ሓቲትና ንፈልጥዶ? ሰንበት መጀመርያ መዓልቲ ናይ ሶምን እያ። አብ ዘፍጥረት ከም እንረኽቦ ሰንበት እግዚአብሔር ክፈጥር ዝጀመረላ ዕለት እያ። መንፈስ እግዚአብሔር አብ መጀመርያ መዓልቲ ንማያት አንቀሳቒስዎ። ንአይሁድ ንመንፈስ ቅዱስ ከም አንስታይ ጾታ እዮም ገሮም ዝርእይዎ ትርጉሙ ኸአ እስትንፋስ ወይ ንፋስ እዩ። ከም እግዚአብሔር አይሁድ አብ ሻብዓይ መዓልቲ ቀዳም የዕርፉ፥ ቀዳሞት ክርስትያን እውን ብቀዳም አብ ምኵራባት ከይዶም ይጽልዩ ነሮም። አብ ምጽአት ጰራቅሊጦስ ድሕሪ 50 መዓልቲ ድሕሪ ትንሣኤ ሰንበት ቤተ ክርስትያን ልደታ አብዒላ መዓልቲ ጎይታ አብ ሰንበት ክተብዕል ጀሚራ። ሰንበት ቅዳሴ ነዕርግ እዚ ኸአ ከም መዘኻኸሪ ንቀዳማይን ካልአይ ፍጥረት ንክኸውን እዩ። እቲ ንማያት ፍጥረት ዘናወጸ አብ መዓልቲ ጰራቅሊጦስ ንቤተ ክርስትያኑ ሓዳስ ፍጥረት ብምኽንያት ትንሣኤ ከግብራ አባና ተመሊሱ። እዚ እዩ እቲ ቀንዲ ናይ ሎሚ ብዓልንናን ሰንበት ሰንበት እንገብሮን።
ጰራቅሊጦስ አይሁድ፡
ጰራቅሊጦስ ፪ይ ካብቶም ሰለስተ ዓበይቲ ብዓላት አይሁድ እዩ። ፋሲካ፥ ጰራቅሊጦስን ብዓል መለኸት (ዘኁ 29፡1-6)። ጰንጠቆስት ካብ ግሪኽ ዝመጸ ኮይኑ ትርጉሙ መበል 50 ማለት እዩ። 50 መዓልታት ካብ ፋሲካ አይሁድ ንድኃር ዘሎ። መበቆሉ ካብ ናይ ምስጋና ብዓል ዝጀመረ ነቲ አምላኽ አብ ጊዜ ቀውዒ ዝሃቦም ማእቶት ንምምስጋን እዩ። ድሓር ካልእ ምኽንያት ተወሲኽዎ ነቲ አምላኽ ምስ ደቂ እስራኤል አብ ደብረ ሲና ምስቶም ቀዳሞት ዝአተዎ ኪዳን ንምዝካር። እቲ ዝተአቶ ኪዳን አሕጽር አቢልና ክንርእዮ እንተ ኾና አነ አምላኽኩም ንስኹም ህዝበይ ኢኹም ዝብል እዩ።
ቤተ መቕደስ ኢየሩሳሌም ምስ ተሃንጸ እዚ ብዓል አብ ንግደት ተቐይሩ። አብ ፩ይ ዘመን ዝነበሩ አይሁድ ወላ ክርስትያን አይሁድ ንብዓለ ጰራቅሊጦስ ከብዕሉ ንኢየሩሳሌም ይነግዱ ነሮም። ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ድሕሪ ሞት ኢየሱስ ቀዳሞት ክርስትያን አብ መበቆሎም ከስተንትኑ ጀሚሮም ስለዚ እዚ ብዓል ነቲ ናይ አምላኽ ሓዲስ ኪዳን ምስ ህዝቡ ዝአተዎ ክገልጽ ደልዮም። በዚ ምኽንያት እዩ አብ ግ.ሓ. 2፡1-11 ዘንበብናያ ብዙሓት አብ ኢየሩሳሌም ከም ዝነበሩ ዝገልጸልና። ካብ ፋርስ (ፐርስያ) ግብጽን ሮማን ዝመጽኡ እሞ ብብዙሕ ቋንቋታት ናይ እቶም ሃገራት ክዛረቡ ዝጀመሩ። ግን አብቲ ዕለት ሓደ ፍሉይ ነገር እዩ ኮይኑ። አብዚ ብዓል አቐዲሙ ተነጊሩ ዝነበረ አብ ልዕሊ ማርያምን ሓዋርያትን መንፈስ ቅዱስ ክወርድ እንከሎ ምስ ተራእየ ከም ዝተፈጸመ ተራእዩ። ምውራድ መንፈስ ቅዱስ አብ ልዕሊ ሓዲስ ህዝበ እግዚአብሔር ነቲ ዓቢይ ስራሕ እግዚአብሔር አብ ታሪኽ ድሕነት ዝገበሮ ዝሙጉሶን ዝሽልሞን እዩ።
ጰራቅሊጦስ ክርስትያን፡
ቅ. ሉቃስ ካብ ግ.ሓ. ገሊጹ ሓደ ነገር ንኹልና ፍሉጥ ዝኾነ ይነግረና፥ እዚ ኸአ ብዛዕባ ታሪኽ ሓዲስ ጰራቅሊጦስ ብአምሳላዊ ቋንቋ ገሩ ንታሪኽ ሙሴን ህዝቢ እስራኤልን አብ ደብረ ሲና ሕጊ አምላኽ ክቕበሉ እንከለዉ ዝኾነ ይገልጸልና። እቲ ትረኻ ብዙሕ ናይ ቅዱስ መጽሓፍ አምሳል ዝሓዘ እዩ። ሓዋርያት ፈሪሖም አብ ሓደ ገዛ ብሓባር አብ ኢየሩሳሌም ከለዉ እዩ ኮይኑ። ብሃንደበት ኸም ሓደ ብርቱዕ ሃቦብላ ንፋስ ካብ ሰማይ ድምፂ መጸ። ቃል ግሪኽ አብዚ ንንፋስን መንፈስን ዝጥቀመሉ ተመሳሳላይ እዩ። እታ ተቐሚጦምላ ዝነበሩ ገዛ ብመንፈስ አምላኽ ብምልእታ መልአት፥ ሽዑ ልሳናት ሓዊ ዚመስል ተመቓቒሉ አብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፎም ክዓልብ ተራእየ። እዚ ናይ ሉቃስ ጽሑፍ ምስቲ ትምህርቲ ቀዳሞት ራቢታት ከም ዝመጽአ የመልክት፥ እቲ አብ ደብረ ሲና ዝመጸ ድምጺ አምላኽ አብ ሰብዓን ክልተን ልሳናት ተመቓቒሉ ኩሎም ነገስታት ዓለም ከአ ነቲ ሕጊ በብቋንቍኦም ተቐቢሎሞ። ሓዊ ህላዌ አምላኽ ብርእሱ አብ መንጎ ደቂ ሰብ እዩ ዝገልጽ። እግዚአብሔር ንሙሴ ካብ ዝነድድ ዝነበር ቍጥቃት ተዛሪብዎ። ከምቲ እስራኤላውያን ቅድሚ ምድረ ተስፋ ምእታዎም አብ በረኻ ከም ዝዞሩ ዓምደ ደመናን ብቀትሪ ዓምደ እሳት ከአ ብለይቲ ዕለት ዕለት ዘሰንዮም ናይ እዚ ሕጂ እነብዕሎ ዘሎና አምሳል እዩ ነሩ። ሓዊ ብመልክዕ ልሳን እዩ ወሪዱ እዚ ኸአ ነፍሲ ወከፎም ብስም አምላኽ ናይ ምዝራብ ህያብ ከምዝተዋህቡ ከመልክት ንማለት እዩ። ኩሎም እቶም ነጋድያን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከባቢ ማእከላይ ባሕሪ ዝመጽኡ እዮም ነሮም፥ ሓዋርያት ንነፍስወከፎም በብቋንቅኦም ክዛረብዎም ብምስማዖም ተገሪሞም። አብዚ እንርእዮ መንፈስ ቅዱስ ድሮ አብ ምዝርጋሕ ወንጌል ድሮ ይዓዪ ከምዝነበረ ነቶም አብ ኢየሩሳሌም ጥራሕ ዘለዉ ዘይኮነስ ንኹሎም ካብ ከባቢ ማእከላይ ብሕሪ ዝመጹ እውን ከም ዝኾነ ይገልጽ።
አብ ዘፍጥረት 11 ደቂ ሰብ አብ ሰማይ ዘብጽሕ ግንቢ ክሰርሑ ፈቲኖም። አምላኽ ነዚ ክቐጽዖም ኢሉ ከይሰማምዑ ቋንቋታቶም ደባሊቕዎ በዚ ኽአ ክረዳድኡ አይክአሉን፥ ክሰርሕዎ ዝሓሰቡ ክሰርሑ አይክአሉን። ሕጂ እቲ ጊዜ ህንፃ ባቢሎን ተቐይሩ እዩ። ሓዋርያት ንኹሉ ዝኸውን መልእኽቲ ክህቡ ጀሚሮም ኩሎም ከአ በብቋንቍኦም ክርድእዎም ጀሚሮም። ደቂ ሰብ ከም አሕዋትን አሓትን ከምብሓዲስ አብ ትሕቲ ሓደ አቦ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝተገልጾም ክእከቡ ጀሚሮም።
ወንጌል ካብ ዮሓ 20፡19-23 ፍልይ ብዝበለ መገዲ ምውራድ መንፈስ ቅዱስ ይነግረና። ምሸት ሰንበት ትንሣኤ እዩ ነሩ። አብቲ ቅ. ቍርባን ዝሰርዓሉ ቤት ማዕጾ ሸጒሮም ካብቶም ንኢየሱስ ዝቀተሉ ተሓባበርቱ ኢኹም ነርኩም ኢሎም ከይሕዝዎም ፈሪሖም ንዝነበርዎ ቤት ዓጽዮም ሸጊሮሞ እንከለዉ እዩ መንፈስ ቅዱስ ወሪድዎም። ብሃንደበት እቲ ዝተንሥአ ኢየሱስ አብ መንግኦም መጺኡ ሰላም ምሳኻትኩም ይኹን እናበለ ተራእይዎም። እዚ ሰናይ ትንቢትን መልእክቲ ዝሓዘን እዩ። ኢየሱስ አብ ዘለዎ ሰላም አሎ። ኩሉ ጊዜ ናይ ኢየሱስ ህላዌ አብ ልብና ሰላም አምጺኡ ንፍርሕናና ስቓያትና ይአልየልና።
ጎድኑን አእዳውን እናአርአዮም ንሱ ከምዝኾነ ገሊጽሎም፥ እቲ አብ መስቀል ዝሞተ ሕጂ ህያው አሎ። ድሕርዚ ተልእክኦም ሂብዎም ከምቲ አቦ ዝልአኸኒ እልእከኩም አሎኹ ኢልዎም። ተልእኮኡን ተልእኮኦምን ሓደ እዩ። ተልእኮናን ተልእኮኡን ሓደ እዩ። እዚ ኢሉ ኡፍ በለሎም መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ እናበለ ባሪኽዎም። እዚ ክልተ ዓረፍተ ነገራት ረዚን ትርጉም ዝሓዘ እዩ ምጅማር ቤተ ክርስትያን ይገልጽ። ከምቲ አምላኽ አብ ምድሪ ምስ አተንፈሰ ቀዳማይ አዳም ዝተፈጥረ አብ ክርስቶስ ሓደስቲ ፍጥረት ንኸውን።
መንፈስ ቅዱስ ክንውሃብ ከሎና ምስኡ ስልጣን ክንሰብኽን ብስሙ ነገራት ክንገብር ይዕደለና። ኃጢአት ንኃደግክምሎም ኪኅደገሎም ንዘይኃደግክምሎም ግና አይክኅደገሎምን እዩ። እዚ ነቲ አብ ምስጢረ ኑዛዜ ዝውሃብ ስሬት ኃጢአት ጥራሕ አይ ኮነን ዘመልክት። ኅድገት ኃጢአት፥ ንሰባት ምስ አምላኽ ከምዝዕረቑ ምግባር ቀንዲ ተልእኮ ክርስቶስ ከምኡ ናይ ክርስትያን እዩ።
ሓዋርያት ካብዚ ንድሓር ሰውነት ክርስቶስ እቲ ዝኸይድ ዝርአ ክርስቶስ አብ ዓለም እዮም። እዚ ሰውነት እዚ አብ ጉዕዞ ሕማምን ስቓይን መጉዳእትን ክጓነፎ እዩ. .. . . አብ ገለ እዋን ካብ አምላኽ ዝርሓቐ ኮይኑ ክስምዖ እዩ፥ ሽዑ ሕድገት ምሕረትን ዕርቅን ከድልዮ እዩ። ከምኡ ነዛ እትሳቐን እትዋረድን ዘላ ዓለም ምሕረትን ዕርቅን ከምጽአላ እዩ።
ቅ. ዮሓንስ ወንጌላዊ ትንሣኤ ጎይታ ካብ ውህበት መንፈስ ቅዱስ አይፈልዮን እዩ። ሓጎስን ሰላምን መንፈስ ቅዱስ እንቕበል ነቲ ዝተንሥአ ጎይታ ምስ ተቐበልና ጥራሕ እዩ።
ምውራድ መንፈስ ቅዱስ ጰንጠቆስጠ ከም አበሃህላ ቅ. ሉቃስ አብ ግ.ሓ. ድሕሪ 50 መዓልት ድሕሪ ትንሣኤ ድሕሪ 10 መዓልቲ ድሕሪ ዕርገቱ ዝኾነሉ ምኽንያት ብድሕሪኡ ዘሎ ትምህርተ መለኮታዊ ርድኢት ክንፈልጥ አሎና። ቅ. ሉቃስ ነቲ ክርስቶስ ዝገበሮ ግብረ ድኅነት ብዝተፈላለየ አገባብ ገሩ ይገልጾ። አብቲ ንሱ ዘቕርቦ መዓልቲ ትንሣኤ በይኑ እዩ፥ መዓልቲ ዕርገቱ እውን ንበይኑ ከምኡ መዓልቲ ጰራቅሊጦስ ንበይኑ እዩ። ቅ. ዮሓንስ እውን ናቱ አረአእያን አቀራርባን አልኦ ነዚ እዋናት እዚ። ነዚ ክልተ አቀራርባ ክተሰማምዖን ክተቀራርቦ ዝበለጸ እዩ። አብ ናይ ቅ. ዮሓንስ አቀራርባ መንፈስ ቅዱስ ዝፍለጠሉ አብ ግልጸት፥ ምስክርነት፥ ተልእኮ፥ ማኅደርን ሕይወትን። እቲ ትጽቢት ናይ ክእለት ምሃብ ተፈጢሩ እዩ እንተ ኾነ አይተፈጸመን። ክልቲኡ አቀራርባ ሉቃስን ዮሓንስ ዝመላላእ እምበር አብ ነነድሕዱ ዝጻረር አይኮነን።
ውህበት መንፈስ ቅዱስ፡
አብ ቀዳመይቲ ንባብና 1ቆሮ 12፡3-13 ቅ. ጳውሎስ አብ ልዕሊ ማሕበር ክርስቶስ ዝወርድ ህያበት መንፈስ ቅዱስ ይዛረብ። ቤተ ክርስትያንን ነፍሲወከፍ አብ ውሽጣ ዝርከብ ሓድነትን ብዙሕነትን የስተንትን። ተመሳሰልቲ ክንከውን አይ ኮናንን ዝተጸዋዕና። ምስ ክርስቶስ ወይ አብ ነነድሕድና ዝተሓዋወስና/ዝተዳቐልና አይኮናን። ሓድነት አብ ብዙሕነት እዩ ዘምርሕ ዝተፈላለየ ህያባትን ክእለትን ሓላፍነትን ገጹ የምርሕ። ከም ሰውነት ኢና። ነፍሲወከፍ ሰውነት ዝተፈላለየ አካላት አለዎ ነፍሲ ወከፍ ነናቱ ስርሓ አልኦ ግን ኩሎም አብ ሓደ ስሩዕ ዓላማ ዘተኮሩ እዮም ሰውነት ብጽቡቅ ከምዝሰርሕ ዝገብሩ እዮም። ስለዚ አብ ቤተ ክርስትያን ሰውነት ክርስቶስ ዝኾነት ከምኡ እዩ። ነፍሲ ወከፍ አባል ነቲ ዘልኦ ፍሉይ ህያብ አለልዩ ክኽእል እሞ አብ ዕብየትን ሓልዮትን ማሕበር ከውዕሎ ይግባእ። ዘሎና ህያብ እንታይ ተራ ክንጻወት ከም ዘሎና አብ ህንጸት ምሉእ ሰውነት ክርስቶስ ዝኾነት ቤተ ክርስትያን ዝሕብር እዩ።
ብሓደ ወገን ብዕምቆት አብ እምነትና ምስ ክርስቶስን አብ ነነድሕድነ ዘሎ እምነት ብዕምቆትን ሓድነት ክነብር ዝተጸዋዕና ኢና። በቲ ኻልእ ከአ ነፍሲ ወከፍና ፍሉይ ዝኾነ ህያብ አሎና። በዚ ህያብ ወይ ህያባት ኢና ንማሕበር ክንሃንጽ እንኽእል። ህያባትና ንርእስና ጥራሕ አይ ኮኑን ወይ ስድራና ወይ አዕሩክትና። ንነፍስወከፍ ዝተዋህበ ህያብ መግለጺ ህያብ ብመንፈስ ቅዱስ ንሓባራዊ ጽቡቕ እዩ።
አብ ትውፊት መሰረት ገርና ሸውዓተ ህያባት መንፈስ ቅዱስ ከም ዘሎ እዚ ኸአ ንሓዋርያት አብ ጽራሕ ጽዮን ከለዉ ዝተቐበልዎ ከምኡ ንሕና ሜሮን ክንቅባእ ከሎና እንቕበሎም እዮም ንሳቶም ከአ ጥበብ አእምሮ ምኽሪ፥ ጽንዓት፥ ፍልጠት፥ መንፈሳውነትን፥ ፍርሓት አምላኽን (ሓ/ት/ክ 1831) እዮም። ብሓቂ ክንርእዮ እንተ ኾይና ካብዞም ህያባት መብዝሕትኦም አብ ጰንጠቆስጠ ብግብሪ አብ ማሕበር ክርስቶስ ተርእዮም።
ስለዚ ብዓል ጰራቅሊጦስ እንታይ እዩ ዘዘኻክረና? ብርግጽ እቲ ቀንዲ ብዛዕባ መንፈስ ቅዱስ እዩ።ብዙሕ ጊዜ ንዓ ኦ መንፈስ ቅዱስ አብ ልቢ ምእመናን ወሪድካ ምልአዮ እናበልና ንጽሊ ኢና። ከም ክርስትያን መጠን ነብያት ክንከውን ዝተጸዋዕና ኢና። እዚ ኸአ ጸጋ ጥምቀት ምስ ተቐበልና ጸጋ እምነት ተቐቢልና ብሜሮን ከአ ከም ሓዋርያት አብ መዓልቲ ጰራቅሊጦስ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢልና።
ሕጂ ጊዜ መንፈስ ቅዱስ እዩ። ብአና አቢሉ አብ ዓለም ይሰርሕ አሎ። አእምሮናን ልብናን ብምኽፋት ምስኡ ሓቢርና ንስራሕ ጽን ንበሎ። ሽዑ ንካልኦት ብዛዕባ ዘደንቕ ግብሪ አምላኽ አባናን ብአናን ዝተገብረን ክነግር ኢና።
ሎሚ እምብአር አምላኽ መንፈስ ቅዱሱ አብ ልባትና ከውርደልና ንለምኖ። ብመንፈስ ቅዱስ መሊእና አእጃማና ካብቲ ዝተቐበልናዮ ህያባት ንህንጸት ማሕበር ክርስቶስን ንቅድስና ርእስናን ክንዕጠቕ ስንድዋት ንኹን። ከም ማሕበር ክርስቶስ ንጹርን ጌጋ ዘይብሉ ምስክርነት ንሓቅን ፍቕሪ አምላኽን ብኢየሱስ ዝተገልጸልና ነሕዋትና ነርእዮም።
ኦ ማርያም አደና ንሓዋርያት ወድኺ መንፈስ ቅዱስ ክቕበሉ ዘሰናዶኺ ንነፍስወከፍና ክተሰናድውና እሞ ንስፍሓት ወንጌልን ንቅድስናን ክንወፍር ሓግዝና።
ብሩኽ ብዓል ጰራቅሊጦስ!
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዓምዲ ጥዕና ብታደሰ ተኽለ
Wednesday 21, November 2012, posted by Yohannes Zewde
ኣብ ሃገራት ምዕራብ
ቁጽሪ ሓደ ቀታሊ ዝዀነ
ሕማም ልቢ፡ ኣብ ሃገርና
እውን እቲ ተርእዮ
ካብ ግዜ ናብ ግዜ
እናዓበየ ይመጽእ ከም ዘሎ
ይፍለጥ። ብዛዕባ ኣመጻጽኣ ሕማም
ልቢ ክንዛረብ ኣብ ከምዚ
ዓይነት ሓጺር ጽሑፍ ዝከኣል
ኣይኰነን። ነቶም ዝተፈላለዩ ዓይነታት ሕማም ልቢ ግና ተመሳሳሊ ምልክታትን ናይ ሕማም ስምዒታትን ኣለዎም።
ዕድመ ዝደፍኡ፡ ልዑል
ስብሒ ኣካላት (ኮሎስትሮል)፡ ሽኮርያ፡ ጸቕጢ ደም፡ ናይ ዓሌት ሕማም ልቢ ዘለዎም ወይ ኣትከኽቲ ሽጋራ ንሕማማት ልቢ ዝተቓልዑ ከም ምዃኖም መጠን፡ ኣብ ኣካላቶም ገለ ምልክታት ሕማም ልቢ ከአንፍቱ ዝኽእሉ ሕማማት ብትኩርነት ምዕዛብ
የድልዮም እዩ። ምስ ሕማም
ልቢ ከጋግዩ ዝኽእሉ ካልእ
መበገሲ ዘለዎም ግዝያዊ ሕማማት
ከዳህሉሉ ዝኽእሉ እኳ እንተዀኑ፡
ንሕማም ልቢ ዝተቓልዐ ሰብ
ክከታተሎም ዘለዎም፡ ሸለል ዘይበሃሉ
ምልክታት ኣለዉ። ንሕማም ልቢ ዘቃልዕ ኩነታት ጥዕና ዘለዎም ሰባት እምበኣር እቲ ሃንደበታውን ቀታልን ውግኣት ልቢ ቅድሚ ምግሃዱ ዝፍጠሩ ስምዒታት ናይ ዝመጽእ ዘሎ ሓደጋ ሓባሪ ገይሮም ክወስድዎ ኣለዎም። እቶም ስምዒታት ኣብ ዝረኣዩ ግዜ እንታይ ምግባር የድሊ? ብቕልጡፍ ናብ ግዱስ ክኢላ ሓኪም ምኻድ ይግባእ።
-
ቃንዛ ኣፍ ልቢ፡
እቲ ከም ቀንዲ ምልክት ሕማም ልቢ ዝውሰድ
ኣብ ኣፍ ልቢ
ዝፍጠር ቃንዛ እዩ። ኩሉ ሕማም ልቢ ዘለዎ
ሰብ ግና ኣብ
ኣፍ ልቡ ክቕንዞ ግድን ኣይኰነን። ምስ ሕማም
ልቢ ርክብ ዘይብሉ
ቃንዛ ኣፍ ልቢ እውን ክስማዓካ ይኽእል እዩ።
ንሕማም ልቢ ዝምልከት ቃንዛ ኣፍ ልቢ ከቢድ ኣቕሓ ኣብ ኣፍ ልብኻ ከም ዝተሰከምካ
ዝስመዓካ ዝዕፍን ድንዙዝ ስምዒት እዩ። ኣዝዩ ኣቐንዛዊ
ስለ ዘይኰነ ድማ፡
ግዳያት ከም ናይ ሕሱም ሕማም ምልክት ገይሮም
ኣይወስድዎን። ስለዚ ናብ ሓኪም ካብ ምኻድ ሸለል
ይብሉ። እዚ ግና
ናይ ቀታሊ ውግኣት ልቢ ምቅርራብ ምልክት ክኸውን
ይኽእል እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ እውን ምስ ናይ ከስዐ ሕማም
ዘጋጊ ናይ ምቅጻል
ስምዒት ኣብ ኣፍ ልቢ ክስመዓካ ይኽእል እሞ፡
ምስ ናይ መግቢ
ዘይምስምማዕ ወይ ‘ስቶሞኮ ከየጋጋግየካ ተጠንቀቕ።
-
ሰዓል፡ ቀጻሊ ሰዓል
ወይ ኣብ ኣፍ ልቢ
ዝፋጺ ድምጺ ካልእ ናይ ሕማም ልቢ ምልክት እዩ። ልቢ እናደኸመት
ብግቡእ ዘይትዓዪ እንተኾይና፡ ሳናቡእ ፈሳሲ እናመልኡ ይኸዱ።
ነቲ ኣብ ሳናቡእ ዝውህለል ፈሳስን ዓኽታን ንምውጻእ
ድማ እቲ ሰብ ምስዓል
ይጅምር።
-
ምንጽርራው፡ ምንጽርራው ርእስን ንሓጺር ግዜ ቀልቢ ምጥፋእን
ናይ ድኻም ልቢ
ምልክት ክኸውን ይኽእል። ምስናይ እዚ ተታሓሒዙ ኸኣ ልቢ
ዘይስሩዕ ህርመት ተስምዕ።
እዚ ምልክታት’ዚ ከቢድ መዘዝ ከስዕብ
ስለ ዝኽእል፡ ሕሙም
ብቕልጡፍ ናብ ሓኪም ክኸይድ ኣለዎ።
-
ክቱር ድኻም፡ ረሸሽታ
ከም ናይ ዝመጽእ ዘሎ
ሓደገኛ ሕማም ልቢ መጠንቀቕታ ክውሰድ ይከኣል። ፍላይ
ኣብ ደቂ ኣንስትዮ። ብኻልእ ምኽንያት ድኻም ክስመዓና
ይኽእል እዩ። ግና ንጹር ብዘይኰነ ምኽንያት ብተኸታታሊ
ከቢድ ድኻም ክስመዓና እንከሎ እሞ ንሕማም ልቢ
ዘቃልዑ ጠንቅታት ኣብ
ህይወትና እንተሃልዮም ከም ናይ መጠንቀቕታ ምልክት ክንወስዶ ንኽእል
ኢና። ናብ ሓኪም ምኻድ ድማ ኣይጎድእን
- ብቕልጡፍ!
-
ቃንዛ ኣብ ካልእ
ኣካላት፡ኣብ ኣፍ ልቢ ጥራይ ዘይኰነስ ቃንዛ ኣብ
መንኩብ፡ ኣእዳው፡ ሕቖ፡
ክሳድ፡ መንጋጋን ከብድን እውን ክረአ ይኽእል። እዚ
ቃንዛታት እዚ ብቐጻሊ ክረአ ናይ ግድን ኣይኰነን።
ይመጽእ ይኸይድ እዩ። ገለ ሕሙማት ልቢ ኣብ ኣፍ ልቦም ጠሪሱ
ናይ ቃንዛ ምልክት ዘየረእዩ ኣለዉ። ኣወዳት ብዙሕ
ግዜ ጸጋማይ ኢዶም
ከቐንዝዎም ይኽእል። ደቂ ኣንስትዮ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ
ሕቖ (መንጎ
መሓግሓጋን) ክልተ
ኣእዳውን እውን ሕማም
ይስመዐን።
-
ቅልጡፍ ዘይስሩዕ ህርመት
ልቢ፡ ልቢ ብዘይስሩዕ ኣገባብን ብቕልጡፍን እናሃረመት ሕጽረት
ትንፋስን ድኻምን እንድሕር ኣሰንይዋ፡ እዚ ምልክት ሕማም ልቢ
እዩ። ቅልጡፍ ሕክምና
እንተዘይተገይሩሉ ድማ ናብ ሃንደበታዊ ዕብሰት ልቢ ወይ ወቕዒ
ሓንጎል ክመርሕ ይኽእል።
-
ሕጽረት ትንፋስ፡ ሕጽረት ትንፋስ ናይ ካልእ
ሕማም ምልክት ክኸውን
እኳ እንተኸኣለ፡ ናይ ድኻም ልቢ ምልክት እውን
ተገይሩ ክውሰድ ይከኣል እዩ። ኣብ ግዜ ሕጽረት ትንፋስ ኣብ ኣፍ
ልቢ ክብደት ክስማዓካ ይኽእል ወይ እውን ጥራይ ዋሕዲ ትንፋስ ክረአ
ይኽእል። እዚ ብኾፍካ ገለ ከይሰራሕካ ክጋሃድ ዝኽ
እል ምልክት እዩ።
-
ረሃጽ፡ ገለ ከይሰራሕካ
ብኾፍካ ብሃንደበታዊ ረሃጽ ትጥልቂ።
-
ሕበጥ፡ ድኻም ልቢ
ሕበጥ ኣካላት ክፈጥር ከም ዝኽእል ይፍለጥ። ልቢ
ኣብ ትደኽመሉ ግዜ
ፈሰስቲ ኣካላት ኣብ እግርን ከብድን ምውህላል ይጅምሩ።
ኣብ ሓጺር ግዜ
ምውሳኽ ክብደት ይርአ። ምጥፋእ ሸውሃት እውን ክስዕብ
ይኽእል።
-
ጭንቀት፡ ምኽንያቱ ዘይተፈልጠ
ጭንቀት ወይ ፍርሓት፡ ገለ ካብ ሓደገኛ ውግኣት
ልቢ ዝሰረሩ ሰባት
ቅድሚ እቲ መጥቃዕቲ ዘይተርፍ ሓደጋ ይመጽእ ከምዘሎ
ዘስምዕ ፍርሓት ከም ዝጉልብቦም ይገልጹ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኣልቭዳለን ኣፓርትማ ዘካርዩ ናይቲ ኮምዩንን ብሕታውያንን ኣካረይቲ ትካላት ኣለዉ።
Norra Dalarnas Fastighetsbolag ኣብ ኩሉቲ ክፋላት ኮምዩን መንበሪ ኣባይቲ ዘለዋ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ እያ። ብዛዕባ ካልኦት ትካላት ክራይ ኣባይቲ
ብመገዲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል። ኣብቲ ኮምዩን ገዛ ኪስራሖ ዚኽእል ዚሽየጥ መሬትውን ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኣልቭዳለን ኮምዩን ብዙሓት ዜጋታት ኣለዉ። ብዘይካ ሽወደንን እንግሊዝን፡ ጀርመን ዚመልኩ ብዙሓት እዮም። ካብተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፤ ትግርኛ፡ ፋርስ፡ በርማን ታይላንድን እየን። ኣብቲ ኮምዩን ሲድሳሚስካ ዚዛረቡ ደቀባትውን ኣለዉ። እቲ ኮምዩን በቲ ናይ ከባቢ ናይ ኣልቭዳልስካ ላህጃኡውን ፍሉጥ እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ኣልቭዳለን ባፕቲስት ሰበኻ ኣብ ኣልቭዳለንን ኣብ ኦሰንን ዓቢ ማሕበራዊ ንጥፈታት የካይድ።
ቀዪሕ መስቀልውን ኣብቲ ኮምዩን ይነጥፍ እዩ።
ናይ ኣልቭዳለን ሰበኻን ናይ
ኢድረ-ሰርና ሰበኻን ሓባራዊ ንጥፈታት ኣለወን። ኣብ ኢድረ፡ ሰርናን ኣልቭዳለንን ንመንእሰያት ዝዓለመ ናይ ዕረፍቲ ኣጸደታትን መራኸቢ ቦታታትን ኣሎ።
ኣብ ኣልቭዳለን ኮምዩን ኣብ ባህልን ሙዚቃን ስፖርትን እተዋፈራ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። መብዛሕትአን ምስ ህጻናትን መንእሰያትን ይነጥፋ፡ እዚ ከኣ ዓቢ ሕውነት ይፈጥር። ብዛዕባ ንጡፋት ማሕበራት ኣብቲ i kommunens föreningsregister.ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ኣልቭዳለን ብዙሕ ድኳናት ኣሎ፤ ግሮሰሪ፡ ቸርቻሪ፡ ፋርማሲ፡ ናይ ህንጻ ኣቕሑን ናይ ኣቕሑ ገዛን ክዳውትን መጸባበቕን ሰከንድሃንድ ድኳናትን። እቲ ኮምዩን
ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ናይ ስደተኛታት መምርሕን ኣለዎ።
እቲ ኮምዩን ናይ ምድንፋዕ ንባብ መደብ ኣለዎ
ኣብ ሓያሎ ቦታታት ከኣ ቤትንባብ ኣለዎ።
ኣብቲ ኮምዩን ናይ በረድ ኣደራሽን 50 መትሮ ዝምንዋሑ መሐምበስን ኣለዎ። ኣብ ኣልቭዳለን 700 ተዓዘብቲ ዚሕዝ ዓቢ ናይ ሆኪ መጻውቲ ኣሎ። እቲ ናይ በረድ ኣደራሽ ብምሉእ ሓይሉ እዩ ዚሰርሕ። ኣብዚ ንዝያዳ ንጥፈታት ቦታ ኣሎ።
ኣብዚ ናይ ብሽግለታን ናይ ዱርን ኣኽራናትን ናይ እግሪ ዙረትን፡ መንሸራተትን ናይ በረድ ስኩተር ቅድድምን ከምኡውን ንስድራቤት ምስ ደቆም ዘዘናግዕ ኣብ ሽወደን ዝበለጸ ናይ ስላሎም ወይ ናይ ኣብ ጥውይዋይ መገዲ ምንሽርታት ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኣልቭዳለን ኮምዩን
ናይ ህጻናት ኣብያተትምርህቲ፡ መውዓል ስድራቤትን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ምስ መጻወቲኡን ግሩም ኣከባቢኡን ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኣልቭዳለን ኮምዩን
መባእታ ቤትትምህርቲ Åk F-9 ከምኡውን ኣብቲ ናይ ኣልቭዳለን ናይ ስልጠና ማእከል ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ከምኡውን ምስ ሞራ ኮምዩንን ምስ ዪምናስየት ሳንክት ሚካኤልስኩላንን ምትሕብባር ኣሎና።
ናይ ትምህርቲ ዕድላት
ኣልቭዳለን ኮምዩን ኤስኤፍኢ፡ ንሓደስቲ መጻእቲ ምልላይ ምስ ሕብረተሰብን ኮምቩክስን የቕርብ። እቲ
ናይ ኣልቭዳለን ማእከል ስልጠና ናይ YH- ስልጠናን ከምኡውን ናይ ተልእኾ ስልጠና ኣለዎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ናይ ኢድረን፡ ሰርናን ኣልቭዳለንን ማእከላት ጥዕና፡ ንኹሉ ስድራቤት ክንክን ይህብ። ኣብኡ ናይ ሓኪም መቐበሊ፡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክን ናይ መንእሰያትን መቐበልን ናይ ስደተኛታት ክንክን ጥዕናን ይርከብ። ኣብ ኢድረን፡ ሰርናን ኣልቭዳለንን
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብመገዲ ናይ ምውህሃድ ኣሃዱ ዚካየድ ብተለፎን ዚግበር ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
Dalatrafik ነቲ ኣብ ከባቢና ዚርከብ ናይ ሓባራዊ ጕዕዞ የመሓድሮ
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ኣልቭዳለን ኮምዩን ንስራሕ ግሩም ዕድላት ኣሎ። መብዛሕትኦም ኣብቲ ኮምዩን ዚሰርሑን ገለ ሰብ ዋኒንን ኣብ ናይ ጥሮታ ዕድመ እዮም ዘለዉ፡ ስለዚ ናይ ስራሕ ዕድላት ብዙሕ ኪኸውን እዩ። ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ኣብ ቱሪዝምን ኣብ ናይ ምስናዕ ኢንዱስትሪን ናይ ሉሕ ፋብሪካን ህንጻን ይርከቡ። ብዘይካ ኣልቭዳለን ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብቲ ስራሕ እዞም ዚስዕቡ እዮም፤ Idre Fjäll, Pressmaster, Rindi, Byggmäster, Blybergssågen, Caverion, Hotell Älvdalen, Älvdalens besparingsskog, Älvdalsbygg ከምኡውን ናይ ኣልቭዳለን ናይ ስልጠና ማእከል።
ንዋኒን ብዚምልከት
näringslivskontor ዚብሃል ትካል ኣሎ። ንሱ ነቶም ዋኒን ኪጅምሩ ዚደልዩ፡ ዋኒን ኪገዝኡ ዚደልዩ ወይ ድማ ንነዊሕ እዋን ባዕላቶም ሰብ ዋኒን ዝነበሩ ዘይክፈሎ ምኽሪ ይህብ። ናይ ኣልቭዳለን ኮምዩን ክፋል ናይቲ ደጋፊ ከባቢ A እዩ። ከምዚ ኪኸውን ከሎ እቲ ምምሕዳር ወረዳ ነተን ዋኒናት ብውሱን ቅድመኩነት ደገፍ ይህበን እዩ ማለት እዩ። ብዛዕባዚ ኣብ
Länsstyrelsen. ኣንብብ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ቁጽሪ 7 ኒቆዲሞስ መጋቢት ፳፫/ ሚያዝያ 1 (2004)/2012 ዓ.ም
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ጾምና ይባርኸልና።
ናይዚ ሰሙን ጽሑፍ  > ትብል እያ። ሠናይ ንባብ።
ካብ ዝሓለፈ ዝቐጸለ
መ. ኣብ ዙርያ ቤተመቅደስ ዘለዉ ቅዱሳት ሥዕላት ብኽብሪ ምስጋድ።
ኣብ ዙርያ ቤትመቅደስ ኅልናና ናብ እግዚአብሔር ዝመላለሱ ዝተፈላለዩ ቅዱሳት ሥዕላት ኣለዉ። እዚኦም ቅዱሳት ሥዕላት እንተ ኣኽቢርናዮም ወናኒ ናይቲ ሥዕሊ ብምሕሳብ ዝግባእ ክብሪ እንተሂብናዮም ካብ እግዚአብሔርን ቅዱሳኑን ካብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን በረከት ንቅበል።
1. ቅዱሳት ሥዕላት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ
ቅዱሳት ሥዕላት ኣብ ቤተ መቅደስ ክስኣሉ ክቅመጡን ክንሰግደሎም ዝፈቀደ እግዚአብሔር እዩ።
ዘጻ.25፣19  > ሊቀ ነብያት ሙሴ ኣብ ልዕሊ መሕደሪ ታቦት መኽደን መተዓረቒ ንኽሰርሕ ዝተኣዘዘ ናይ ኪሩቤል ( ናይ ቅዱሳን መልኣኽቲ) ሥዕሊ እዩ። ህዝበ እስራኤል ኣብ ፊት ቅድሚ ታቦቱ ዘለዎ ድንኳን ክሰግዱ እግዚአብሔር ኣብቲ መኽደን መተዓረቒ ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ልዕሊ ታቦት ምስክር ዘለዎ ክልተ ኣሳእል ኪሩቤል ተገሊጹ የዘራርቦ ኔሩ።
> ዘጻ.25፣22።
> 1ይነገ.6፣23።
1ይነገ.6፣29።  >
ንጉሥ ሰለሙን ቤተ መቅደስ ክሰርሕ ኣብ ውሽጥን ደገን ናይ ቅዱሳን መልኣኽቲ ሥዕሊ ከምዘቅረጸ ኣብ ወርቒ ከምዝለበጦምን ከምዘጌጾምን ንርኢ። እቲ ህዝቢ ናብ ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ክሰግድ ከሎ ኣብቲ ቤተመቅደስ ዘለዉ ቅዱሳን ሥዕላትውን ናይ ጸጋ ስግደት ከምዝሰገደውን ንርኢ።
> ብምባል እግዚአብሔር ብቅዱሳን ሥዕላቱ ኣቢሉ ክብሩ ይገልጽ ከምዝነበረ ተገሊጹ እዩ።
2.  > ዝበል እንዳንበብና ከመይ ንቅዱሳን ሥዕላት ንሰግድ?
> ዝተባህለ  > ንምባል እዩ እምበር ንዝተቐደሰ ሥዕለ ኣድኅኖ ናይ ጸጋ ስግደት ኣይትስገድ ማለት ኣይኮነን። ቅዱሳት ሥዕላት ኣብ ቤት መቅደስ ክሰኣሉ ዝገብረ እግዚአብሔር እዩ። እዚኦም ሥዕለ ኣድኅኖ ኣብ ቤተመቅደሱ ክሰኣሉ ዝገበረ እግዚአብሔር እዩ። እዚኦም ሥዕለ ኣድኅኖ ከም ጣዖት ዝቁጸሩ እንተኾይኖም ሊቐ ነብያት ሙሴ ። ዘጻ.25፣22። ጠቢበ ንጉሥ ሰለሙን 1ይነገ.6፣23-28። ኣብ ቤተ መቅደሱ ውሽጢ ከቅርጾም ከሎ እግዚአብሔርዶ ስቅ ኣይምበለን። ክብሩ ኣብ ልዕሊ ቅዱሳን ሥዕላትውን ኣይምገለጸን ኔሩ። እግዚአብሔር ኣምላኽና ፍቓዱ ስለ ዝኾነ ኣዚዝዎም። ክብሩ'ውን ገሊጽሎም።
ስለዚ ቅዱሳን ሥዕላት ምስቶም ኣይትስገድሎም ካብ ዝተባህሉ ዝድመር ኣይኮነን። ዝተቀረጹ ምስሊ (ምስ ጣዖታት) ምስ ቅዱሳን ሥዕላት ርክብ ዝበሃል የብሎምን።
3. ዘይዛረቡ ዘይንቀሳቀሱ ሥዕላት ከመይ ከድኅኑ ወይ ክፍውሱ ይኽእሉ?
እግዚአብሔር ንሰባት ንምድኃን እንካን ኣብ ቤቱ ዝተሳእሉ ቅዱሳን ሥዕላት ካልኦት ግዑዛን ፍጥረታት ክጥቐመሎም ይኽእል እዩ።
ህዝበ እስራኤል ኣብ በረኻ ክጎዓዙ ከለዉ ብበደሎም ምኽንያት መቕሰፍቲ ምስ ረኸቦም ንሊቐ ነብያት ሙሴ  > ኢሎሞ። ሙሴ'ውን ንእግዚአብሔር ለሚንሎም። እግዚአብሔር ናይ ሙሴ ልመና ሰሚዑ ፣ ንሙሴ  > ዘኁ.21፣8-9። ኢሉ እግዚአብሔር ኣዚዝዎ። ሙሴ'ውን ከምዝተኣዘዞ ገበረ ህዝበ እስራኤል ካብቲ ዝተኣዘዘሎም መቅሰፍቲ ደሓኑ።
ህዝበ እስራኤል ካብ ግብጺ ወጺኦም ናብ ከንኣን ክጎዓዙ ከለዉ ኣብ መገዶም ባሕረ ኤርትራ ክሳገሩ ነበሮም ። እቲ ህዝቢ ካብ ፍርሕት ዝተላዕለ ኣግሮምረመ፣ ብድሕሪት ካብ ዝመጾም ናይ ፈርኦን ሰራዊት ፈርሑ። ኣብቲ እዋን ሙሴ ናብ እግዚአብሔር ምስ ጸለየ  > ። ዘጻ.14፣15። እስራኤላውያን ብእምነት ባሕረ ኤርትራ ንቑጽ መሬት ኮይንሎም ተሳገሩ።
ሙሴ ብዝተሰቅለ ናይ ኣስራዚ ተመን ህዝበ እስራኤል ካብ መቕሰፍቲ ካብ ደኃኑ፣ ኣብ ኢድ ሙሴ ብዝነበረት ግዑዝ በትሪ ባሕሪ ኤርትራ ኣብ ክልተ ካብ ተኸፍለ። ኣብ ውሽጢ ቤተመቅደስ ዘለዉ ቅዱሳን ሥዕላት ካብ በትርን ብኣምሳል ተመን ዝተሰርሐ ናይ ኣስራዚ ተመን ንላዕሊ ክብሪ ከምዘለዎም ከነስተውዕል ይግበኣና። ብኣስራዚ ተመንም ብናይ ሙሴ በትሪ ተኣምራት ዝገበረ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊ ቅዱሳን ሥዕላት ሓዲሩ ዘደንቅ ስርሑ ንኸይገልጽ ዝኽልክሎ መን እዩ።
> ግ.ሓዋ.19፣11-12። ቅዱስ ጳውሎስ ብዝለበሶ ልብሲ ብዙሓት ኣጋንንቲ ወጺኦም እዮም።
ቅዱስ ጴጥሮስውን ብጽላሎቱ ይፍውስ ኔሩ እዩ። << ቅዱስ ጴጥሮስ ኪሓልፍ ከሎ ጽላሎቱ ኣብ ገሊኦም ምእንቲ ኺወድቕ ኢሎም።
ንሕሙማት ኣብ ዓራትን ኣብ ቃሬዛን ገይሮም ተሰኪሞም ናብ ኣደባባይ የውጽእዎም ነበሩ ። >> ግ.ሓዋ.5፣15። እሞ ድኣ ብናይ ቅዱሳን ሓዋርያት ቁራጽ ክዳንን ብጽላሎቶምን ከምዚ ዝበለ ተኣምራት ካብ ዝተገብረ ፣ ኣብ ውሽጢ ቤተመቅደስ ዝተሳእሉ ቅዱሳን ሥዕላት ተኣምራት እንተሰርሑ ከመይ ይደንቀናን ይገርመናን ? ስለዚ ናይ እግዚአብሔር ኃይልን ጥበብን ማዕረ ክንደይ ረቂቕ ምዃኑ ኣብዚ'ውን ንርዳእ ኢና።
ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ኣምላኽና እግዚአብሔር ብዝኣዘዘና መሰረት ናይ ኣምልኾ ስግደት ንዕኡ ንፈጣሪና ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሰግድ ። ዘወትር ከምቲ ኣብ ጸሎትና ንሰግድ ንአብ ለወልድ ለመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ስግደተ ንብል። ናይ ኣምልኾ ስግደት እዩ። እዚ ከኣ ፈጣሪና መጋቢና ሓላዊና ስለዝኾነን ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ዘምጸኣና፣ ስጋብ ኣብ መስቀል ቀራንዮ ስለና ኢሉ ደሙን ሥጋኡን ዘፍሰሰልና ፍቕሩ ብተግባር ዝገለጸልና ኣምላኽ ስለዝኾነ ንዑኡ ጥራሕ ናይ ኣምላኾ ስግደት ንሰግድ።
ንቅድስቲ ቤተክርስቲያን ንቅዱሳን ሥዕላት ከኣ ናይ ጸጋ ስግደት ፣ ትሰግደሎምን ተኽብሮምን።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከቱን ረዲኤቱን የብዝሓልና። ወላዲተ አምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
For those who do not have Geez, please check this PDF link) BETE MEKDES EGZIABHER (6)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ትምህርተ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ብ1992 ዓ.ም.ፈ. ብቅዱስ አቦና ርእሰሊቃነ ጳጳሳት ዮሓንስ ዳግማዊ ንመላእ ቤተክርስቲያን ተዋህበ።
ዕላማ ናይዚ መጽሓፍ እንታይ ኢዩ? “ ነቲ ናይ እምነትን ሥነምግባርን ቀንዲ መሠረታዊን ካቶሊካውን ትምህርተ-እምነት ብስሩዕን ሓጺርን አገባብ፤ ብናይ ጉባኤ ቫቲካን ፪ይ ትምህርቲ፤ ናይ ቤተክርስቲያን መላእ ትውፊትን” ምቕራብን እዩ። ንመንገዲና ትውፊት ክንብል ከለና እንታይ ማለትና ኢዩ፧ ካብ እግዚአብሔር ናብ ደቂ ሰባት ብነብያት፤ ሃዋሪያት …. ድሕሪኦም ተኸቲሎም ዝመጹውን ዝመሓላለፍ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ልማድ እዩ። ዕላማ ጉባኤ ቫቲካን ፪ይ ትምህርቲ፤እንታይ ኢዩ ነሩ እንተበልና፧
“ ናይ ቤተክርስቲያን ሓዋሪያውን ናይ ምእመናን ጉስነታውን ተልእኾአ ንምንጻርን ከምኡውን ሓቅነት ወንጌል አጸቢቑ ከም ዘንጸባርቕ ብምግባር ንኹሎም ሕዝብታት ኤፌ. 3:19 ነቲ ሓለፋ-ኹሉ ፍልጠት ዝኾነ ፍቕሪ-ክርስቶስ ሃሰሥ ንኪብሉን ንኽቅበሉን ንምምራሕ ኢዩ” ይብል።
ኣብ መቕድም
– ሕይወት ሰብ ንእግዚብሔር ምፍላጥን ምፍቃርን
– እምነት ምምሕልላፍ፦ መድብ ትምህርቲክርስቶስ
– ናይዚ መጽሓፍ ትምህርተ ክርስትያን ዕላማን ኣንበብቱን
– ኣሰራር ዓዚ ትምህርቲ ክርስትያን
- ሕይወት ሰብ ንእግዚብሔር ምፍላጥን ምፍቃርን
አብዚ እግዚብሔር አቦ በቲ መወዳእታ ዘይብሉ ቅድስናኡ ብሕያውነቱ ተደሪኹ አብቲ ቅድስንኡ ንኸሳትፎ/ና ብነጻ ድላዩ ወዲ ሰብ ከምዝፈጠረ ንመሃር። ብኹሉ ሓይሉን አእምር ኡን ክነፍቅሮ ከአ ይጽዋአና። ነቲ ብሓጢአት ዝተበታተነ ወዲ ሰብ አብ ሓንቲ ስድራ ቤት ንኽጥርንፎ ከአ ነቲ ሓደ ወዱ ብምልአኽ ምእንቲ ድሕነት ወዲ ሰብ ከምዝስዋእ ይገቢር።
እዚ ጸዋዕታ አብ ኩሉ ምድሪ ንኽበጽሕ ንኽዝርጋሕ እግዚአብሔር አምላኽና እንታይ እዩ ዝገበረ አምላኽ፧ ዓሰርተው ክልተ ሓዋሪያት ሓረየ። እንታይ ክገብሩ፧ ወንጌል ቃል ድኅነት ንዓለም ክሰብኩን ክምህሩን። “ኪድኩም ንኹሎም ሕዝብታት መሃሩዎም፤ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቁም ደቂ መዛሙርተይ ግበርዎም፡ ኩሉ ዝአዘዝኩኹም ኩሉ ክፍጹሙ ከአ መሃርዎም”። እንሆ አነ ስጋብ መወዳእታ ዓለም ምሳኻትኩም አለኩ” ። ማር.28:18-20
ንሕናውን አሕዋት እዚ ጸዋዕታ እዚ አለና። ነቲ ቃል አምላኽ ተቐቢላናን አሚናን ብወገና ነዚ ቃል ሕይወት – ቃል ድኅነት ነሕዋትና ክንሰብኮን ክንምህሮን። አቶም ሽዑ ነቲ ቃሉ ዝተቐበሉ ተጠምቁ። በታ መዓልቲ እቲአ ድማ ሠለስተ ሽሕ ዚአኽሉ አመንቲ ተወሰኽዎም። ንሳቶም ከአ ብትምህርቲ ሓዋሪያት ኃቢሮም ብምንባርን: ብምቅራስን እንጌራን: ብጸሎትን ጸኒዖም ነበሩ።ግ.ሓ.2፡12 ስለዚ ሓቢሮም ነቲ እምነት ድሕሪ ተቐቢሎም ብሓባር – ብእምነት – አብ ሓድነት አኅዋት እናነብሩ አብ ስርዓት አምላኾን ጸሎትን ይነብሩ ነበሩ። በዚ ከአ ነፍሲ ወከፍ አማናይ ነዚ ዝተቀበሎ እምነት ናብ ካል ኦት ከመሓላልፎ ይግደድ።
ናይዚ መጽሓፍ ትምህርተ ክርስትያን ዕላማ
እምነትን ሞራልን ዝኾነ ቀንዲ ናይ ካቶሊካዊት ትምህርቲ-እምነት ብናይ ጉባኤ ቫቲካን ፪ይ ትምህርትን፤ “ ናይ ቤተክርስቲያን ሓዋሪያውን ናይ ምእመናን ጉስነታውን ተልእኾአ ንምንጻርን ከምኡውን ሓቅነት ወንጌል አጸቢቑ ከም ዘንጸባርቕ ብምግባር ንኹሎም ሕዝብታት ኤፌ. 3:19 ነቲ ሓለፋ-ኹሉ ፍልጠት ዝኾነ ፍቕሪ-ክርስቶስ ሃሰሥ ንኪብሉን ንኽቅበሉን ንምምራሕ ኢዩ” ይብል።”
ቀንዲ ትምህርተ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ምንጭታት አይየኖት ኢዮም፧
- ቅዱሳት መጽሕፍቲ
- ትምህርተ አበው
- ሥርዓት አምላኾ
- ናይ ቤተክርስቲያን ሥልጣን-ትምህርቲ ኢዩ።
እዚ ትምህርተ ክርስቲያን እዚ ናይታ ሓንቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ሓበራዊ መወከሲ ኮይኑ ይርከብ። ነቶም አብ ትምህርተ ክርስቶስ አቡናት-ካህናት-ድያቆናት፤ መማህራን ት.ክርስቶስ ንምሕጋዝ ተባሂሉ ዝተደርሰ ምኻኑ ባዕሉ እቲ መጽሓፍ አብቲ መጀመሪያ ገሊጹዎ ይርከብ።
አብ አርባዕተ አዕኑድ/ ክፍሊ ተኸፊሉ ይርከብ፦
፩ይ. እምነት ምግላጽ
፪ይ. ምሥጢራት እምነት
፫ይ. ብእምነት ዝንበር ሕይወት
፬ይ. ብእምነት አብ ዚንበር ጸሎት
ቀዳማይ ክፋል፦ ብዛዕባ እምነትካ ምግላጽ ይዛረብ
ብእምነትን ብጥምቀትን ናይ ክርስቶስ ዝኾና ኩሉና አመንቲ፡ ነቲ ብጥምቀት ዝተቀበልናዮ ወይ ዝለበስናዮ እምነት አብ ቅድሚ ሰባት ክንምስክሮን ክንገልጾን ንጽዋዕ። አብ ቅድሚ ሰብ ንዝተአመነኒ ኹሉ አነ ኸአ አብ ቅድሚ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ አቦይ ክእመኖ እየ”። ማቴ.10.32 ትምህርቲ ክርስቲያን መጀመርታ ብዛዕባ ግልጸት ይዛረብ፡ በዚ ግልጸት እዚ ወይ መገዲ እዚ እግዚአብሔር ንወዲ ሰብ ይዛረቦ – ርእሱ የወፍየሉ፡ ወዲ ሰብ ብወገኑ ነቲ ግልጸትን ጸዋዕታን አምላኽ ብእምነት አሜን ኢሉ ይምልሽ፡ ወይ ንኽምልስ ትጽቢት ይግበረሉ።
“ስለዚ ብአፍካ “ኢየሱስ ጎይታ ኢዩ” ኢልካ እንተ መስከርካ፡ ብልብኻውን አምላኽ ካብ ምውታት ከም ዘተንሥኦ እንተ አመንካ፡ ክትድኅን ኢኻ። ሮሜ.10:9 እዚ እቲ (ቀዳማይ ወገን)
አብቲ ካልአይ ወገን፦ ናይ ቀዳማይ ክፋል ድማ
እቲ ምንጪ ኩሉ ዝኾነ አምላኽ ንወዲ ሰብ ዝገበረሉ ጸጋታትን ሕያባትን አብ ጸሎት ሃይማኖት ተጠቓሊሉ ንረኽቦ። ነዚ ኹሉ ብጥምቀትና ብዛዕባ ዝለበስናዮ እምነት አብ ሰለስተ ምዕራፋት አጸቢቑ ተገሊጹ ንረኽቦ።
፩. ብዛዕባ ቀዳማይ መለኮታዊ ኣካልን፡ በዚ ዘደንቕ ናይ ፍጥረት ስርሓቱን ይዛረብ።
፪. ቀጺሉ ብዛዕባ እቲ 2ይ መለኮታዊ ኣካልን፡ በቲ ንደቂሰብ ዝፈጸሞ ምስጢረ ድኅነቱን፡ ፫ይ. ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ናይ ቅድስናና መሠረትን ምንጭን ብዝኾነ 3ይ መለኮታዊ ኣካል ይዛረብ።
2ይ ክፋል – ምሥጢራት እምነት
ኣብዚ 2ይ ክፋል እቲ ብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስን ሓንሳብን ንሓዋሩን ዝተፈጸመ ምሥጢረ ድኅነትና – አብ ናይ ቤተክርስቲያን ግብረ-ተልእኾ ( ወይ ሉጡርጊያ) ብፍላይ አብቶም ሸውዓተ ምሥጢራት ከምዝግለጽን ህልው ከምዝኸውንን ይምህር።
3ይ ክፋል – ብእምነት ዚንበር ሕይወት
ንሕና ነፍሲ ወከፍና ከምቲ አብ ብሉይ ኪዳን ዘፍጥረት እንረኽቦ በርአያ – አምላኽ ዝተፈጠርና ፍሉያት ፍጥረት ኢና፡ ነዚ ዓቢ ተግባራት ክፍጽም እንከሎ ዕላማ አለዎ። እዚ መፈጸምታ ዕላማ ወዲስ ሰብ እንታይ ምኻኑ እብዚ ፫ይ ክፍሊ ተገሊጹ ይርከብ። እዚ ከአ እቲ ሕይወት ቅድስና ኢዩ።
4ይ ክፋል- ብእምነት አብ ዚንበር ሕይወት፡ ጸሎት
አብ ሕይወትና ናይ ጸሎት ምሥጢርን ቁምነገርን እንታይ ከምዝኾነ ይትንትን። ብፍላይ ነቶም አብ “አቦና አብ ሰማያት ትነብር” ዝርከቡ ሽውዓተ ልመናታት ዘርዚሩ ገሊጹዎም ይርከብ።
ኣብ መእተዊና – ኣሰራርዓ ትምህርቲ ካቶሊካዊት ክርስትያንአብ ኣብ አርባዕተ አዕኑድ ተኸፊሉ ይርከብ ኢልና ነርና፦
፩ይ. እምነት ምግላጽ
፪ይ. ምሥጢራት እምነት
፫ይ. ብእምነት ዝንበር ሕይወት
፬ይ. ብእምነት አብ ዚንበር ጸሎት
ካብዚ ተበጊስና ንሎሚ ናይቲ ቀዳማይ ክፋል ቀዳማይ ወገን – እምነት ምግላጽ ዝብል ክንርኢ። ቀዳማይ ወገን
አብ ሕይወትና እምነትና ንምግላጽ “ አ አምን አለኹ” “ ንአምን አሎና” ብምባል ንጅምር። ዝለዚ መጀመሪያ ምእማን ማለት እንታይ ማለት ምኻኑ ኩሉና መልሲ ክንህበሉ ዘለና ሕቶ ኢዩ።ከምቲ አቀዲምና ዝበልናዮ እቲ ፈጣሪ ኩሉ ዝኾነ አምላክ ብገዛእ ፍቃዱ ንወዲስ ሰብ ድሕሪ ተገሊጹ – ብወገን ወዲ ሰብ ዝወሃብ መልሲ እምነት ይበሃል። ነቲ ግልጸት አምላኽ፡ ጸዋዒት አምላኽ ተቐቢልና ወዲ ሰብ ምላሽ ብምሃብ እምነትና ንገልጽ።
አብዚ አሕጽር አቢልና ብዛዕባ፦
- ንእግዚኣብሔር ምድላይን ሃሰስ ምባልን
- ኣምላኽ ንሰብ ዚገልጸሉ መለኮታዊ ግልጸት
- ኣብ መወዳእታ ከኣ ነቲ ብእምነት ዝወሃብ ምላሽ ክነስተንትን ኢና።
አብዚ ቀጺሉ ዝመጽእ ሕቶ “ ሰብ ንእግዚአብሔር ዚፈልጠሉ ዓቕሚ አለዎዶ ኢዩ፧አብ ልቢ ወዲ ሰብ ተጻሒፉ ዘሎ ሓደ ነገር አሎ ንሱ ኸአ፤ ንእግዚአብሔር ምድላይ ኢዩ።
ቅዱስ ኣጎስጢኖስ “ ኦ ጎይታና! ንስኻ ዓብይ ኢኻ፡ ምስጋናውን ይግበኣካ … ንኣኻ ስለዝፈጠርካና፡ ንሕና ኣባኻ ክሳብ ነዕርፍ፡ ልብና ዕረፍቲ የብሉን”። ምኽንያቱ ሰብ ብእግዚብሔርን ምእንቲ እግዚብሔርን ዝተፈጥረ ስለዝኾነ። እዚ ሃረርታ እዚ ወትሩ አብ ውሽጡ አሎ። እታ ሓቂን ታሕጋስን አብኡ ስለትርከብ ከአ ወትሩ ሃሰስ ክብላ ይነብር።
እግዚኣብሔር እንካብ ሓደ ሰብ ኩሉ ዓሌት ሰብ ፈጠረ፥ አብ ርእሲ ኹላ ምድሪ ከም ዝነብሩ ድማ ገበረ፥ ዚነብርሉ ውሱን ዘመናት ድውብ ደረታትን ሓገገሎም። እዚ ኸአ ካብ ነፍሲ ወከፍና ዘይረሓቀ ኸሎስ ንአምላኽ ምእንቲ ኺደልይዎን፥ ምናልባትውን ሃሰስ ኢሎም ምእንቲ ኪረኽብዎ ኢሉ ገበሮ። ምኽንያቱ ገሊኦም ካብቶም ተቐነይትኩም “ ንሕና ደቂ አምላክ ኢና’ ከምዝብልዎ፥ ‘ ብእኡ ኢና እንነብር እንወሳወስን፥ ብእኡ ኸአ ኢና ዘሎና።ግ.ሓ.17:26-28 ወዲ ሰብ ግና በዚ ናይ ዓለም ክፋእ ነገራት ዕንቅፋታት ተጻይ ሃይማኖት ዝኾነ ኣተሃሳስባ፣ ተታሊሉ ግና ካብቲ ቅኑዕ ጸዋዕታኡ ክሃድም ግድን ይኾውን። “እቲ አብ እሾኽ ዝተዘር አ ኸአ ነዚ ቓል ዚሰምዕ እዩ፥ ሓልዮት እዛ ዓለም አዚአን ም ዕሻውን ሃብትን ድማ ነቲ ቓል ይሓንቆ፥ ከይፈረየውን ይተርፍ።” ማቴ.13:22
ኣብ መዝሙር 15:3 “ እቶም ንኣምላኽ ዚደሊዩዎ፡ ልቦም ይተሓጎስ” እግዚብሔር ግና ወላካ ሰብ ንእግዚብሔር እንተዘይተቐበሎ ርሕሩሕ ኣምላኽ ግና ወትሩ ጸዋዕታኡ የቕርብ። ኣብቲ ዘዳለወሉ ምልኣት ዘለዎ ሕይወት ንኸሳትፎ ኢሉ። ሰብ ነዚ ንምጭባጥ ዘየቃርጽ ጻዕሪ ድካም ድሌት ተበግሶ ቅንዕና የድሊዮ። ንሕና እምበአር ንእግዚአብሔር እንፈልጠሉ ዓቕሚ አብ ልብና ተጻሒፉ ዘሎ ሓቒ አሎ፡ንሱ ኸአ፤ ንእግዚአብሔር ምድላይ ኢዩ። ብናይ እግዚብሔር ኣርኣያን ኣምሳልን ዝተፈጥረ ሰብ፣ ብብዙሕ መንገድታት ንእግዚብሔር ኪፈልጦን ከፍቅሮን ጸዋዕትኡ ኢዩ። ንእግዚአብሔር ምድላይ ዝብል ድልየትን ሃረርታን ኣብ ውሽጥና ካብ ሃለወ- እዚ ድልየት እዚ ንኣምላኽ ንኽንፈልጥ መገድታት ይፈጥረልና። ካብ ግዙፍ ዓለም ጽባቐን ምድርን ባሕሪን ሰማይ ኩሉ ብም ዕዛብ ናብ እግዚአብሐር ክንበጽሕ ንኽእል። ቁዱስ አጎስጢኖስ ነዚ ኩሉ ብምስትንታን “ ጽባቔኦም ንርእሱ ምእማን ኢዩ” ይብል። ቀጺሉ “ እዚ ጽባቐ ተለዋዋጢ እንኪኸውን፤ እቲ ዘይለዋወጥ ጽባቐ ብቐንዳን ዝኾነ አምላኽ እንተዘይኮይኑ ካልእስ መን ኪገብሮ ይኽእል! እናበለ ይዛረብ።
“ኣምላኽ ስለ ዝገለጸሎም እቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ኪፈልጥዎ ዚግባእ ኣብኣቶም ግሉጽ እዩ። ከመይ ዜመኻንይዎ ምእንቲ ኺስእኑ፥ እቲ ዓለም ካብ ዝፍጠር ጀሚሩ ተራእዩ ዘይፈልጥ ባህሪይ እግዚአብሔር፥ ማለት ዘለዓለማዊ ኃይሉን መለኮቱን፥ ብፍጥረቱ አጸቢቑ ተጋህደ። ሮሜ.1:19-20
እንካብ ፍጡራት ተበጊስካ – ቅድስቲ ቤተክርስቲያን እቲ ናይ ኩሉ መጀመርታን መወዳእታን ዝኮነ ኣምላኽ፡ ብናይ ሰብ ባሕሪያዊ ብርሃን ወይ ኣእምሮ ኣረጋጊጻካ ኪፍለጥ ከምዝከኣል፡ ኣደና ቅ.ቤተክርስቲያን ተስተምህረና። ቃል እግዚኣብሔር. 6
“ ኣምላኽ ከኣ “ ብመልክዕና “ ከም ምስልና ሰብ ንፍጠር። ንዓሳ ባሕርን ነዕዋፍ ሰማይን ንእንስሳ ዘቤትን ንበዘላ ምድርን ኣብ ምድሪ ለመም ንዚብል ኩሉ ለመምታን ይገዝኡ” በለ። ኣምላኽ ድማ ብመልክዑ ሰብ ፈጠረ። ብመልክዕ ኣምላክ ፈጠሮ። ዘፍ. 1:27 ካብ ፍጡራት ተበጊስና በቲ ድሩት ዓቅምና – ንሕና ኣብዚ ፍጽምና ፍጡራት ተሞርኪስና ብዛዕባ እግዚኣብሔር ክንዛረብ ንኽእል።
“ ንሕና ፍጥረት ክሳዕ ክንደይ ሰፊሕን ጽቡቕን ምኻኑ እንርዳእ እንተ ደኣ ኾንና፣ ብተመሳሳሊ ኸኣ ብዛዕባ እቲ ፈጣሪ ክንመሃር ኣሎ”። ጥበ. 13:5 እዚ እንታይ ማለት ኢዩ በቲ ናይ ፍጡራት ዕቤትን ጽባቐን ኣቢልካ ናብቲ ሰራሒኦምን ገባሪኦምን ጥበጽሕ። ከምቲ ኣቀዲሙ ዝተገልጸ ሰብ ኣብ ፍጥረት ተመርኪሱ፣ በቲ ባህሪያዊ ኣእምርኡ፡ ንኣምላኽ ብርግጽነት ክፈልጦ ይኽእል ኢዩ ኢልና – ብዘይካዚ ካሊእ ዝሥርዓቱን ፍልጠትውን አሎ ን አምላኽና ክንፈልጠሉ እንኽእል ትብለና ቅድስቲ ቤተክርቲያና፦ ነዚ ፍልጠት እዚ ሰብ ብ ዓቕሚ – አእምርኡ ኪበጽሖ ዘይክእል ኢዩ። እዚ ግልጸት እዚ መለኮታዊ ግልጸት ተባሂሉ ይጽዋዕ፡፡ ንጻ ብዝኾነ መደብን ውሳኔን ኣምላኽ ንሰብ ይግለጸሉ። እዚ ከኣ በቲ ሓደ ፍቑር ወዱ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ – ንመንፈስ ቅዱስን ብምልኣኽ ነዚ ንመደቡ ብምልኣት ክገልጾ ተረኺቡ። ኣብ ቅዱስ መጸሓፍ ከምዝምህረና እግዚኣብሄር ደረጃ ብደረጃ ንወዲ ሰብ ተገልጸ።
- ምስ ኖህ ዝኣተዎ ኪዳን ክንርኢ ንኽእል፡ ዘፍ. 10:5
- ጸዋዕታን ሕርየትን ኣብራሃም ክንርኢ ንኽእል። ዘፍ.12:1
“እግዚአብሔር ድማ ንአብራም “ካብ ዓድኻን ካብ አዝማድካን ካብ ዓዲ አቦኻን ውፃእ፥ ናብቲ አነ ዘርእየካ ምድሪ ኸአ ኺድ” ። ዘፍ.12:1እግዚኣብሔር ነብርሃም ሓሪዩን ምስኡን ምስ ወለዱኡን ኪዳን ኣትዩ፡ ሕዝቡ ንኺኸውን በዚ ኪዳንዚ ሰሪዑዎ‹ ብሙሴ ከኣ ሕጉ ገለጸ። ንኹሉ ሰብ ንዚኸውን ድኅነት ምእንቲ ኪቕበል ብነቢያት ኣሰናደወ። ኣብ መጨርሽታ እግዚኣብሔር ብምልኣት እቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ብምልኣኽ ከምዝተገልጸ ንርኢ።
እምነት
እምነት ሓደ ርክብ ምስ እግዚኣብሔር እዩ። እግዚኣብሔር ንኹሎም እቶም ዝፈጠሮም ብፍቕሩ ይስሕቦም። እግዚኣብሔር ቅዱስ በቲ ዓቢ ዝኮነ ሕያውነቱ: ንወዲ ሰብ ኣብቲ ናቱ ቅዱስ ህይወት ንምስታፍ ነቲ ሓደ ዘፍቅሮ ውዱ ለኣኸ። ቤተክርስቲያን እቲ ብእግዚኣብሔር ብክርስቶስ ጎይታ ንዓለም ተገልጸ ዝብል ትምህርቲ – ካብቲ ስብከቱ ጀምሪካ ብዙሕ ትምህርቲ ናይ እምነት .. ትምህርቲ መለኮት ተቐብላ እያ። እቲ ቀዳማይ ትምህርቲ ወይ ሓቂ ክርስቶስ ጎይታ ምኻኑ እዩ። ኣዚ ኣብቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ ዝጸሓፎውን ክነንብብ ንኽእል። ብአፍካ ኢየሱስ ጎይታ እዩ ኢልካ እንተ መስከርካ: ብልብኻን ኣምላኽ ካብ ምውታት ከም ዘተንሰአ እንተ ኣመንካ ክትድሕን ኢኻ፣ 10:9 ስልዚ ወዲ ሰብ ብአፉ ክርስቶስ ጎይታ ምካኑ እንተመስከረ .. ካብ ምውታት ከምዝተንሰአ እንተአመነ ኣብ ምሥጢረ ድሕነት ይሳተፍ ማለት እዩ። ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ክርስቶስ ኣምላኽነት ብዙሓት ኣይሁዳውያን እካ እንተተዓንቀፉ —- መግለጺእውን እንተሰኣኑ — ኣብ ቀጻሊ ግና ርድኢት ትምህርቲ መለኮት ክርስቲያናውያን ካብ ግዜ ናብ ጊዜ እንዳዓበየ መጸ። እቲ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ እዩ ዝብል ሓቂ ከኣ ዝያዳ መግለጺ ክወሃቦ ተርኽበ።
አእምን – ዝብል ቃል … እንታይ የስምዕ .. እንተበልና- ቃል ብቃሉ ብሳይነስ ካሊእን መሳርሕን ዘይተረጋገጸ ብእምነት ግና ነቲ ዘይድህሰን
ዘየርአን ቃል ሕይወት ምእማን ማለት እዩ።
- ነቲ እግዚኣብሔር ብወዱ ዝተገልጸልና መልሲ ወይ ምላሽ ምሃብ ማለት ኢዩ
- ብተኣዝዞ ነቲ ብጎታን ኢ. ክርስቶስ ዝተገልጸ ሓቂ ምቕባል ማለት እዩ
- ብሓጺሩ ህያብ ኣምላክ ተቀቢልካ ምኽአል ማለት እዩ።
ስለዚ ሓዋርያት ነቲ መድሓኒን ክርስቶስ ካብ ድንግል ማርያም ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ዝተወልደ -ብዛዕባ እግዚኣብሔር እንክገልጸሎም – ነቲ ቃላቱ ኣመንዎን ተቀበሉዎን። ነቲ ብክርስቶስ ጎይታ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ዝተዘርበን – ዝተግብረን ብምእማን- ነቲ ኩሉ ዝረኣይዎን ዝሰምዕዎን ናባና ከምሓላለፍዎ ኪኢሎም። ንሓና ከኣ ከምዘለዎ ኣሚናን መስኪርናን – ኣብ ምሥጢረ ድሕነቱ ምእንቲ ክንሳተፍ።
ትኣምን ዶ እወ ይአምን
እአምን – ነአበልናዮ ቲ ኩሉ ዝተቐበልናዮ ሓቂ ኣብ ቅድሚ ኣመንቲ ክንእውጆ፤ ክንገልጾ ይድለ። ስለዚ ኢያ ኸኣ ቤተክርስቲያን ካብ መጀመርታ – ናይ እምነታ – መግለጺ ዝኾነ ጽማቕ ትምህርተ እምነት እተቕርበልና። እቲ ቀዳማይ ምልክት ናይ እምነት — ጥንታዊ ምልክት ናይ ምነት ኣየናይ እዩ እንተበልና .. ምልክት ናይ ጥምቀት እዩ። ምኽንያቱ እዚ ብስም ኣብን: ወልድን: መንፈስ ቅዱስን: ስለዝወሃብ። ማቴ. 28.19 ብፍልይ ዝበለ መገዲ ኣብ ሕይወት ቤተክርስቲያና ቀንዲ 2 ምልክታት: ዓንቀጽ እምነት ፉሉይ ቦታ ሒዘን ይርከባ፤
ጸሎተ ሃይማኖት ዘሓዋርያት – ናይ እምነት -ሓዋርያት:
ጸሎት ሃይማኖት ዘሃዋሪያት – እዚ ጸሎት እዚ ብሓዋርያት ዝተደርሰ ኮይኑ ነቲ ኩሉ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ዝአምኑዎን ክንአምኖ ዘለናንን ዝገልጽ ሓቂ ዝሓዘ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ሓንቲ ተኣምኖተ-ሃይማኖት ወይ ስድራ .. መኣዲ ዝጠምርን: ናይ ሓባር ልሳን -እምነት ንኽህልወና ዝተገብረን ዝሕግዝን እዩ።
ናይ ኒቅያ ጸሎት ሃይማኖት – ወይ ከኣ ናይ ኒቅያ-ቁስጥንጥንያ ጸሎት -ሃይማኖት – ዚበሃል ድማ ኣለና እዚ ኸኣ ስልጣኑ ዕብየቱን ዚዓዘዘ ካብተን ቀዳሞት ክልተ ዓበይቲ ኤኩመኒካዊ ጉባኤታት ዝፈልፈለ ( ብ325 ዓ.ም. ፈ፤ 381 ዓ.ም.ፈ ) ስለዝኾነ እዩ። ናይተን ኩለን ኣብ ምሥራቕን ምዕራብን ዘለዋ ዓበይቲ ኣብያተክርስቲያናት ናይ ሓባር ምልክት ኮይኑ ክሳብ ሎሚ ይሰርሕ ኣሎ። እአምን ዝብል ቃል እምበኣር ሓደ ሕጽር ዝበለ መግለጺ ናይ እምነትና እዩ። ነቲ ኩሉ እንአምኖ ሓቅታት ኸኣ ኣብ ቁሩባት ሓሳባት ተጠርኒፉ ይርከብ።
ትሕዝቶ ጸሎተ ሃይማኖት – ኣብ ሰለስተ ወገን ይኽፈል። እቲ ቀዳማይ ወገን:
- ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ መለኮታዊ ኣካል፤ በዚ ዘደንቕ ናይ ፍጥረት ስረሓቱን ይዛረብ፤
- ቀጺሉ ከኣ በቲ ካልኣይ መለኮታዊ ኣካልን: በቲ ንደቂሰብ ዝፈጸሞ ምስጢር ድሕነቱን፤
- ኣብ መወዳእታ ድማ: ሳልሳይ መሎከታዊ ኣካል ይዛረብ። እዚኣተን እተን ናይ ማሕተም-ጥምቀትና ሰለስተ ምዕራፋት እየን።
እታ ብዘመነ ሓዋርያት ዝነበረት ቤተክርስቲያን: ንኹሉ መምርሒ ዝኸውን ሓጺር መግለጺ እምነታ ከተመሓላልፍን ተርኽበት። ካብ ቅድም ጀሚራ: ቤተክርስቲያን ነቲ መሰረታዊ ዝኾነ ኣናቕጽ እምነታ: ኣብ ሓደ ጠርኒፋ፤ ብዝተወሃሃደ መልክዕ -ኣጻፊፋ፤ ነቶም ንጥምቀት ዝሰናደዉ ንኡሰ – ክርስቲያን ከተቕርበሎም ተረኽበት። በዚ ምኽንያት እዚ ኢቲ ፈለማ “ ምግላጽ እምነት ” ኣብ እዋን ጥምቀት ይፍጸም። ስለዚ እቲ “ ምልክት-እምነት “ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ናይ ትምቀት ተአምኖት እዩ። ትምቀት “ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ” ዚወሃብ ስለዝኾነ፦ እቲ ኣብ ጥምቀት ዚግለጽ ሓቅታት-እምነት ምስ ቅድስቲ ሥላሴ ሠለስተ ኣካላት ብዝለዎ ርክብ እዩ ትወሃሂዱ ዝቐርብ።
ኣብ ግብረ ሓዋሪያት 8:34 …እንተበብና
እቲ ስሉብ ከኣ ንፊሊጶስ “ እቲ ነቢይ ብዛዕባ መን እዩ እዚ ዚብል ዘሎ፦ ብዛዕባ ርእሱ ዲዩ ወይስ ብዛዕባ ኻሊእ እዩ ዚብል ዘሎ ” እስከ ንገረኒ ኢሉ ሓተቶ። ፍሊጶስ ከኣ ካብዚ ጽሑፍዚ ጀሚሩ ብዛዕባ ኢየሱስ ብሥራት ሰበኸሉ። ኪኸዱ ከለኡ ድማ ማይ ኣብ ዘለዎ ቦታ በጽሑ፤ ሽዑ እቲ ስሉብ “ እንሆ ኣብዚ ማይ ኣሎ፦ ክጥመቕሲ እንታይ ይኽልክለኒ በሎ… ፊሊጶስ ከኣ ብኹሉ ልብኻ እንተኣሚንካስ ይኾነልካ እዩ በሎ፤ ንሱ ኸኣ “ ኢየሱስ ወዲ ኣምላኽ ምኻኑ እአምን እየ ኢሉ መለሰሉ”። ስለዚ እዚ ጸሎት ሃይማኖት እዚ እምበኣር ነቲ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣጠቃልል ኣቢሉ ዝምህርውን እዩ።
እዚ ጽማቕ ትምህርተ ኣምነት፦ ምስ ናይ ሰባት ርእይቶ ንኽሰማማዕ ኣይኮነነ ዝተገብረ፦ እካ ደኣ እቲ ቀንዲን ኣገዳስን ዝኾነ ኹሉ ካብ ቅዱስ መጽሓፍቲ ተዋጺኡ: ናይታ እምነት ብምልእታ ዝተወሃሃደ ሓደ ትምህርቲ እዩ ክቐርብ ተደልዩ። እዚ ዝዓይነቱ ጽማቕ ናይ እምነት መግለጺ “ ጸሎተ ሃይማኖት” ይበሃል፤ ምኽንያቱ ከኣ ክርስትያ ዚገልጽዎ ወይ ዝእምንዎ ሃይምኖቶም ኣሕጺሩ ስለዘቕርብ እዩ። ብዝበዝሕ በቲ “ ኣኣምን ዚብል ቃል ስለዝጅምር ተኣምኖት እውን ይበሃል እዩ። ምልክታታ ሃይማኖት ከኣ ይበሃል።
ነዚ ናይ ተአምኖት ጸሎት ብ እነት ብምድጋም ምስ እግዛኢብሔር አቦ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ፡ ከም ኡውን ምስታ አብ ማ እከላ ኮይና እምነትና እንገልጽን፤ እምነት ናባና እተመሓላልፈልናን ቤተክርስቲያን አብ ሱታፌን ኅብረትን ንነብር ማለት ኢዩ።
አብቲ ካልአይ ወገን ናይ እምነትካ ምግላጽ ዝብል ትምህርቲ ምሕላፍና ማለት “ ብእግዚአብሔር አቦ ኣምን አለኹ “ ዝብል እምነትን ትምህርትን። አብዚ ቀዳማይ ወገን ዝሓለፍናዪ አሎ አብ ዝመጽእ ሓቢርና ክነስተንትኖ ኢና። ንሱ ከአ ርእሱ ዝኸአለ አስተንትኖን ትምህርትን ዝለዝሓትት ኢዩ። ብዛዕባ፦
- ምትሕልላፍ መለኮታዊ ግልጸት
- ትውፊት
- ቅዱስ መጸሓፍ
- ርክብ ቅዱስ ትውፊትን ቅ. መጽሓፍን
- ቅኖና ቅ.መጽሓፍ
- ቅ. መጽሓፍ አብ ሕይወት ቤተክርስቲያን ዝብሉ ኢዮም፡:
ይቕጽል


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ዝደሓነት ኤርትራዊት ነፍሰጾር፣ ኣብ ጃልባ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ሓሪሳ
Radio Erena: 17 December 2014
ኤርትራውያን ዝርከብዎም430 ሰደተኛታት ጽዒና ትማሊ ሰሉስ 16 ታሕሳስ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ኣብ ዝደሓነት ጃልባ ዝነበረት ኤርትራዊት ነፍሰጾር፣ ኣብ መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ከምዝሓረሰት ማዕከን ዜና ዘ ሎካል ኣፍሊጡ።
ኣብታ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ዝደሓኑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ናብ ናይ ኢጣልያ መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ድሕሪ ምግዓዞም'ያ እታ ኤርትዊት ነፍሰጾር ሕማም ሕርሲ ተታሒዛ።
ብሓገዝ እቶም ህወይት ኣብ ምድሓን ተዋፊሮም ዝነበሩ ኢጣልያውያን ከኣ ብሰላም ክትሓርስ ከምዝኸኣለት ዝሓበረ ማዕከን ዜና ዘ ሎካል፣ እቲ ውጻእ መዓት ዝኾነ ኣብ መርከብ ዝተወልደ ኤርትራዊ ህጻን ኣሎኒኣብ ናሃም ከምዝተሰምየ ጠቒሱ።
ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሽወደናውያን በጻሕቲ ሃገራት መጥቃዕቲ ተኻይዱ
Radio Erena: 17 December 2014
ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ኣብ ከባቢ ስንጭሮ ኦሞ፣ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ሽወደናውያን በጻሕቲ ሃገራት ቶኽሲ ከምዝኸፈቱ ተሓቢሩ።
ማዕከን ዜና ኤክስፕረሰን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብዓርቢ 12 ታሕሳስ ኣብቲ ምስ ኬንያ ዘዳውብ ደቡባዊ ክፋል ኢትዮጵያ ዑደት ዘካይዱ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ኣርባዕተ ሽወደናውያን መጥቃዕቲ ምክያዱ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ዝዝርጋሕ ዘሎ ብቕዓቱ ዘይተረጋገጸ ዕሹግ መግብታት ጥዕናዊ ጸገም ይፈጥር
Radio Erena: 16 December 2014
ኣብ ኤርትራ፣ ዋሕዲ መሰረታዊ መግብታት ኣብ ኣሻቓሊ ደረጃ በጺሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ብቕዓቱ ዘይተረጋገጸ ከም ዘይትን ጸባን ዝኣመሰለ መግብታት ኣብ ዕዳጋ ይውዕል ብምህላዉ ጥዕናዊ ጸጋምት ይፈጥር ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ናብ ዕዳጋ ዝቀረብ ዘሎ ዕሹግ መግብታትን ዘይትን ብፍላይ ኣብ ቆልዑ ርኡይ ጥዕናዊ ጸገም ይፈጥር ምህላዉ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ መንግስቲ ክቆጻጸሮ ብዘይምኽኣሉ ወቒሶም።
ኣብ ዱኳን ሕድሪ ብመንግስቲ ናብ ዕዳጋ ዝቀረብ ዘሎ ብፍላይ ንነዊሕ እዋን ዝተዓቝረ ምዃኑ ብምጥቃስ ብትዕና መዳይ ሻቕሎት ፈጢሩ ምህላዉ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
ግጥማት ሴካፋ ናይዚ ዓመት እዚ፣ ተእንግዶ ሃገር ብዘይምርካቡ ይስረዝ
Radio Erena: 16 December 2014
ንግጥማት ሴካፋ እተአንግድ ሃገር ብዘይምህላዋ ናይዚ ዓመት እዚ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ምብራቕ ማእከላይን ኣፍሪቃ ክካየድ ከምዘይክኣለ እቲ ዞባዊ ናይ ኩዕሶ ማሕበር ኣፍሊጡ።
ኤርትራ እትርከበን 12 ሃገራት ሴካፋ፣ ብሰንኪ ጸጥታን ዘለወን ናይ ፊናንስያዊ ዓቕምን ስኽፍታ ነዚ ዞባዊ ግጥም ንምእንጋድ ከምዘይክኣላ'የን ዝጠቕሳ።
ታንዛንያን፣ ኡጋንዳንን ኬንያን ንግጥማት ሴካፋ ተደጋጋሚ እዋን ከምዘካየድኦ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ናይዚ ዓመት እዚ መበል 38 ግጥማት ምብራቕን ማእከላን ኣፍሪቃ ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ'ዩ ዝብል ተስፋታት ኔሩ።
መንግስቲ ጁባ ተቓወምቲ ሱዳን ይሕብሕብ ኣሎ ክብል መንግስቲ ካርቱም ወቒሱ
Radio Erena: 16 December 2014
መንግስቲ ጁባ ንተቓወምቲ ሱዳን ምድጋፍ ይቕጽሎ ኣሎ ክብል ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ከሲሱ።
እቲ ሚኒስትሪ ንጸብጻብ ክፍሊ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ብምጥቃስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ነቶም ብስም ሰራውራ ግንባር ሱዳን ዝተኣኻኸቡ ተቓወምቲ ይድግፍን ከምዘሎ መርትዖ ምህላዉ ኣረዲኡ።
ሰራዊት ሱዳን ነቶም ተቓወምቲ ንምህዳን ክሳብ ውሽጢ ደቡብ ሱዳን እናኣተወ ስርሒት ከካይድ ከምዝኽእል'ውን ኣጠንቒቑ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ ብተወሳኺ፣ ጁባ ንተቓወምቲ ሰውራዊ ግንባር ሱዳን ምድጋፋ ነቲ ምስ መንግስቲ ሱዳን ዘለዋ ረብሓ ክትከስሮ ከምእትኽእል ኣሚቱ።
More Articles...
- ወኪል ብሪጣንያ ብዛዕባ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምዝርራብ ኣብ ኣስመራ ቀንዩ፣ ብሪጣንያ ብዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ንመንግስቲ ፈረንሳ ትነቕፍ
- ጅቡቲ ብዘይካ ምስ ኤርትራ ምስኩለን ጎረባብታ ጽቡቕ ዝምድና ከምዘለዋ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ገሊጹ
- ድሌት ክልቲኡ ህዝብታት እንተኾይኑ፣ ኢትዮጵያን ጅቡትን ክሓብራ ይኽእላ'የን ክብል ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ጉለ ኣፍሊጡ
- ሚኒስተር ምክልኻል የመን ንኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምጽዋዕ ኣዘራሪቡ


text:
ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
ዝክበርክን ኣሓት ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ እቲ ኣጋጢሙና ዘሎ ኩነታት መግለጺ ዘየድልዮ ናይ ብርሰት ሰዓታት ምኻኑ ንርእዮ ኣሎና ።ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ድማ ትብዓት ንተቀይሮ ይሓትት ፡ሰለ ዝኮነ ደቂ-ኣንስትዮ እጃምና ንምውሳድ ንዳሎ ሰለ ዘሎና ኣብዚ ሰፊሕ ናይ ልዝብ መዓልትታት ንኩልክን ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ እተን እምቢ ንዓመጽ !! ንመሰለይ ባዕለይ!! ዝበልና ካብ 28,29,30.04. 2017 ጀርመን ተራኪብና ንለውጢ ከነሰፍል ቦታን ግዜን ተዳልዩ ኣሎ።
ዕላማና፥
1,ናይ ሓባር ተርድኦ ንምጥራይ ብዛዕባ ጾታና።
2, ኣተሃላልዋና ምምዛንን፡ ከመይ ኢልካ ብሓባር ትሰርሕን።
እዚ ጻውዒት ንኩልና ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ኤውሮጳ ንርክብ ብውልቀ፥ ብማሕበር፥ ብወድብ፥ ብሰልፊ፥ ብዝያዳ ድማ ነተን መንእሰያት ደቂ ኣንስት ኣድሚቁ ዝጽውዕ፥ ናይ ሐቢርካ ምስራሕን ተቀይሮ ብሓሳብ ኮነ ብተግባር ንምዕዋት ዝዓለመ እዩ።
ብድሓን ምጽኣ
ንመሰልና ባዕልና!!!
ንከቡር ወፈያ ኣቀዲምና ነመስግ፣
Initiative Erit-Frauenverein e.v DE69 5085 0150 0028 0131 83


text:
ዕለት 18 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ጃፓን ርእሰ ከተማ ቶክዮ ምስ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ሶፊያ ተመሃሮ ብምስማዐ ርእየት ርክብ ብምክያድ ካብቶም ተመሃሮ ዝቐረበሎም ሸሞንተ ዓበይቲ ሕቶታት መሰረ ገይሮም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ካብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ዓቢይ ሓሴት ር.ሊ.ጳ. ኣብ ማእከል ሕዝቢ ምርኻብን ምስ ሕዝብን ምዃን እዩ
ር.ሊ.ጳ. ኰይኖም ምስ ተሓርዩ እቲ ዓቢይ ሓሴት ፈጢሩለይ እትብልዎ እንታይ እዩ ዝብል ካብ ሓደ ተመሃራይ ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ እቲ ዓቢይ ሓሴት ኣብ ማእከል ሕዝቢ ምርኻበይን ምስ ሕዝቢ ምዃነይን ብፍላይ ምስ ሕጻናትን ኣረጋውያንን ሕሙማን ዝገብሮ ዝርርብ እዩ። እዚ ርክብ’ዚ ጉልበት መንእሰይ የጸግወንን ሕጉስ ይገብረንን እዚ እዩ ንዓይ እቲ ዓቢይ ሓጐስ ዝህበኒ።
ሕንጸት ኣገልግሎት እምበር ናይ ውደራ ተግባር ኣይኰነን
ብዛዕባ ትርጉም ሕንጸት ዝምልከት ንዝቐረበሎም ሕቶ እውን እንክምልሱ፥ ብርግጽ ሕንጸት ተወዳዳሪ ሕብረተሰብ ዘቕውም እዩ። ስልጣን ንምዕታር ዝብል ድላይ ክህልዎ ዝክእል እዩ፡ እዚ እዩ እቲ ዓቢይ ስግኣት። ሕንጸት የዕብይ ዘዕብይ ድማ ትሕት ንምባልን፡ መዝንነት ብብቕዓት ዝብል ምስ ዝኸውን እዩ፡ ስለዚህ ንስኻትኩም ተመሃሮ ኣብ ብቕዓት ምስ እትኣምኑ ድሮ መዝነት ብብቕዓትቢሉ ዝኣምን ሕብረተሰብ ተቑሙ ኣለኹም፡ ንኻልኦት ንምግልጋል ዘይጥምት ሕንጸት፡ ናብ ውድቀት ዝመርሕ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝተዓጽፈን ዝጥቕለልን እዩ፡ እዚ እዩ እቲ ዓቢይ ሓደጋ። ናይ መንበረ ጥበብ መርሕ ቃል ክኸውን ዘለዎ ሕንጸት ምእንቲ ካልኦት (ምእንቲ ብጻይ) ዝብል፡ ነገልግሎት ዝብል እዩ፡ ከምዚ ምስ ዝኸውን ብሓቂ ዓቢይ ሃብቲ ምኳኑ ይምስከር።
ሰረት ዘይብሎም መንእሰያት ብሓቂ የተሓሳስቡኒ
ሳልሰይቲ ሕቶ ድማ፥ እቲ ንርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ብዛዕባ መንእሰያት ኣዚዩ ዘተሓሳስቦምን ተስፋ ዝዀኖምን እንይታ እዩ? ዝብል ካብ ተመሃሮ ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ እቲ ዘተሓሳስበኒ መንእሰይ ሰረት ዘይብሉ ምስ ዝኸውን እዩ፡ ሰረት ባህልን ታሪኽን ቤተሰብኣውን ሰብኣውን ሰረት ዘይብሉ ምስ ዝኸውን እዩ። ስለዚህ ድማ ሰረት ንኽህልወካ ምስ ዓቢይ ወለዶ ማለት ምስቶም ብዕድመ ዝደፍኡ ኣረጋውያን ምርኻብም ምስኦም ምዝታይን የድሊ። ሰረት ክበሃል እንከሎ ኣብ ከብሒ እትዓጽዎ ዘይኰነስ ንመጻኢ እናጠመትካ ምስ ህልው ኩነት እተዛትዮ እዩ። ሓደ መንእሰይ ክገብሮ ዘለዎ ድማ ርኽበት ተዘክሮ እዩ። ስለዚ እቲ ሰረት ንእዋናዊ ብድሆታት እናገጠመ ውጽኢት የዕትር፡ ጽባሕ የዕንብብ። መንእሰይ ኣብ ደውታ ዘይኰነስ ወትሩ ኣብ ምንቅስቃስ እዩ ክርከብ ዘለዎ። ተስፋ ናብ ዝተነብሮ ምጉዓዝ። ኣብ ሰረት ጸኒዕካ ንእዋንዊ ብድሆታት ምግጣም። ምስ መንእሰይ ዓለም ናብ ብሉጽ ምልዋጥ የብል።
እውነተይና ሃይማኖት ሰብኣዊ ፍጥረት ይዕብይ
ራብዓይ ሕቶ ብዛዕባ ሃይማኖት ዝምልከት ክኸውን እንከሎ፥ ሃይማኖት ትያትራዊ ፈጠራ ኣይኰነን። ሰገር ገዛእ ርእሲ ዘብልን ሰገር ገዛእ ርእሱ ምስቲ ፍጹም ማለት ምስ እግዚኣብሔር ንኽራኸብ ዘንቅሎ ናይ ሰብኣዊ ልቢ ሃረርታን ትጽቢታትን ዝወልድ እዩ። ስለዚህ ዝዀነ ይኹን ሃይማኖት ብባህርይኡ ዘዕብይን ሰገር ገዛእ ርእስኻ ከተብል ዝምህር እዩ፡ ስዒቡ ድማ ንኻልኦት ንኸተገልግሎ ይድርኸካ። ኣብ ታሪኽ እቶም ዓበይቲ ተባሂሎም ዝግለጹ ሰባት ሃይማኖተይናታት እያቶም ዝነበሩ።
እቲ ኣነ ዝናዘዞን ካልኦት ክርስቲያን ምእመናን ዝናዘዝዎ ክርስቲያናዊ ግልጸት፡ መሰረታዊ መምርሒኡ ድማ ስግደትን ኣምልዀን ንእግዚኣብሔርን ንብጻይካን ምግልጋል ዝብል እዩ። ኣተሓሒዞም ቅዱስ ኣቦና ሃይማኖታውያን ጸንፈይናታትን ኣኸራርነትን ጠቒሶም፡ ዝዀነ ይዅን ሃይማኖት ናይ ገዛእ ርእሱ ንትኽክለይና ናይ ሃይማኖት ዕላማ ዝጻጸር ውሁድ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣብ ውስጥ ክህልዎ ዝከኣል እዩ። እዚ ድማ ናብ ግብረ ኣሸባርነት ይመርሕ።
እንነብረላ መሬት ምክንኻን ማለት ድኽነት ምውጋእ ማለት እዩ
ብዛዕባ ምህዳርን ድኽነትን ዝምልከት ንዝቐረበሎም ሓምሻይ ሕቶ እንክምሉስ፥ ሎሚ ሰብኣዊ ሕብረተሰብ ኣብ ቅድሚ ግዴታዊ ኣማራጺ ይርከብ፡ ማለት ብጥሉቕ መንፈስ ብዛዕባ ምህዳር ምግዳስ ወይ ከኣ ናብ ጠርዚ ዕንወት ሰብኣዊ ፍጥረት ምባል እዩ። ሰብ ኣብ ቅድሚ እዞም ክልተ ግዴታውያን ምርጫታት ይርከብ። ቅዱስነቶም ምስ እዚ ኣተሓሒዞም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምስ ናይ ኦቻይና መራሕያን መንግስታትን ኣርእስተ ብሔራንን ኣብ ዝገበርዎ ዝርርብ መብዛሕቲኦም መራሕቲ ኣብ ዝቕጽሉ ዕስራ ዓመታት ገለ ገለ ደሴታት ብምኽንያት ዋዕይ መሬት ክብታ፡ ማያት ባሕሪ እናሰፍሔ ስለ ዝኸይድ ስለ ዝገበር ከምዘይነበራ ክዀና እየን እንክብሉ ዘለዎም ስግኣት ከምዘካፈልዎም ዘኪሮም፡ እንነብረላ መሬት ክንከናኸና ይግብኣና። ኣብ ኣማዞንን ኣብ ካልኦት ከባቢ ዓለም እውን ዘጋጥም ዘሎ ብርሰት እቲ እስትንፋስ ሰብኣዊ ፍጥረት ዝኾነ ጫካን ሓምላይ ሃብትን፡ ምዝባዕ ፍጥረትን ትፈጥሮን የስዕብ ኣሎ ቢሎም፡ ናይ ኤኮኖሚ ረብሓ ጥራሕ ዝብል ብዝዀነ ይኹን ከይዲ ጥራሕ ረብሓ ንዝብል ኣመለካኽታ ነቒፎም፡ ገንዘብ ኣምላኽካ ምግባር ሳዕቤኑ ከቢድ እዩ። ናይ ገንዘብ ኤኮኖሚ ጥራሕ ክንብል ጌጋ እዩ። ገንዘብ ጥራሕ ዝብል ከይዲ ቁጠባ፡ ስነ ምህድራዊ ምዝባዕን ዘይምዕሩይ ማሕብራዊ ናራ የስዕብ። ሓድሽ ድኽነት ይፈጥር። ድኽነት እናሰፍሔ ይኸይድ። ስለምታይ ገንዘብ ስለ ዝተማእከለ፡ ገንዘብ ናይ ዓለም ኤኮኖሚያዊ ሜላ ማእከል ስለ ዝዀነ እዩ።
እግዚኣብሔር ኣዚየ ዘፍቅር ሓጥኣን እየ፡ ብኣኡ ምፍቓረይ ፍሱሕ የግብረኒ
ብዙሓት ብዛዕባእዅም ግሩም ምስልን ሓሳብ ኣለዎ? ባዕልኹም’ከ ንገዛእ ርእስኹም ከመይ ትስእሉን ትሓስቡ? እንክብል ሓደ ተማሃራይ ንዘቕረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ ንጐሆ ተንሲእና ገጽና ክንሕጸብን ጸጉርና ክንስንትርን መስቲያት ንርእይ፡ መስቲያ ናይ ሕይወትካ ዋና ኣገዳሲ ክፍሊ ምስ እትገብርን ምስ መስትያት እሂን ምሂን ኣትብል ምስ እትኸውን ናብ ክቱር ርእሰ ኣምልዀነት ወይ ናብ ክቱር ርእሰ ተገዳስነት ተብል። ቀጺልካ ናብ ኣምላኺ ርእሰ ውከሳ ትኣትው። ንገዛ ርእስና ክንፈርድ እንከለና ምጥንቃቕ ይግብኣና። ብዛዕባና እቲ ኣብ ውሽጥና ዘእተናዮ መስቲያን ካብ ዝህበና ናይ ገዛእ ርእስና መስቲያታዊ ስእሊ/መንነታዊ ምስሊ ምጥንቃቕ የድሊ። ሰምንታይ ስለ ዘታልለና። ብዛዕባይ ዘሎኒ ስእሊ፡ መስቲያት ዘይህበኒ መንነት እዩ። ብዛዕባይ መስቲያንትካብ ዝብለኒ ንጠንቀቕ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወተይ ዝስምዖን ዘጋጥምንን ምልስ ቢለ ሓደ ሳዕ ድዩ ክልተ ሳዕ የስተንትኖ። እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ገዛእ ርእሰይ ፍርዲ ንምውሳድ ይሕግዘኒ። ብዛዕባ ውሳነታተይን ዘርአኽዎ ጠባይን ኩሉ የስተንትን። ብዛዕባይ ዘሎኒ ምስሊ፡ እግዚኣብሔር ኣዚዩ ዘፍቅሮ ሓጥኣን እየ ዝብልን፡ ብኣኡ ምፍቓረይ ኣዚዩ ፍስሃ ይፈጥረለይ ዝብል እዩ።
ሰብ ገዓዚ - ስደተይና እዩ
ብዛዕባ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ዝምልከት ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምሉስ፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ምስ እዋናዊ ዓለም ዓቢይ ምትእስሳር ዘለዎ ክስተት እዩ። ስደት ናይ ወዲ ሰብ ታሪኽ ዝምልከት እዩ። ሰብ ገኣዚ እዩ። እዋናዊት ኤውሮጳ ኣብ ዘመናት ካብ ካልእ ናብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ብዝተሰዱ ኣሕዛብ ዝተሓንጸት እያ። ኤውሮጳዊ ዓሌት ኣብ ኤውሮጳ ዝተወልደ ኣይኰነን ግና ኤውሮጳዊ እዩ፡ ኣብ ስደት ኣናስር ዘለዎ እዩ።
እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝረአይ ዘሎ ስደት ኣብ ኤውሮጳ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ቀጺሉ ዝረአይ ዘሎ ዝዓበየ ዘሕዝን ሰብኣዊ ፍጻሜ እዩ። ስለዚህ ነዚ ጸገም’ዚ ክንገጥሞ ይግብኣና። ካብ ውግእ ድዩ ካብ ጥምየት ገዛእ ርእሱ ንምድሓን ዝስደድ ክንጸግ የብሉን። ሰብኣዊ ፍጡር እዩ። ክእንገድን ተወሃሂዱ ክነብር መታን ክድገፍ ኣለዎ። እዚ ማለት ስደተይና ኣብ ሓደ ዞባ ኣክቦ ማለት ኣይኰነን፡ ስለዚህ ምእንጋድን ምውህሃድን ማለት ሕንጸትን ስራሕን ምሃብ ማለት እዩ። ከምዚ እንተድኣ ዘይኰነ ግና ንገዛእ ርእሱ ይሕደግ ተሓጺሩ ክነብር ይድረኽ እዚ ድማ ጸረ ሰላም ዝዀነ ተግባራት ይፈጥር፡ ጉጅለ ኣሸበርቲ የስፍሕ። በንጻሩ እቲ ክኸውን ዘለዎ ሰብኣዊ ቤተ ሰብ ምውህሃድ እዩ። ኣተሓሒዞም እቲ ኣብ ኤውሮጳ ዘሎ ቀዝሒ ስነ ሕዝቢ እናሓሰቡ፥ ኤውርጳውያን ምውላድ ዘቖሙ፡ ውላድ ዘይደልዩ ይዀኑ ኣለዉ፡ ስለዚህ እዚ ባዶነት እዚ ይቕረብ ይርሓቕ ዝመልኡ ክህልው እዩያቶም። በዚ ምኽንያት’ዚ ብዚ ዝረአይ ዘኦ ሓድሽ ማሕበራዊ ክሰተት ‘ጸኣት’ ብዘይ ምስንባድ ብከይዲ ተወሃሂድካ ምንባር እዩ ክግጠም ዘለዎ ከምዝበሉ ቸንታፍንቲ ሓቢሮም።
ኣብ ጃፓን ክኸይድ ክንደይ ምደለኹ
ቅዱስነቶም ኣብ ምወዳእታ፥ ብዛዕባ ጃፓን ዘለኩም ምስሊ እንታይ እዩ። ኣብ ጃፓን ምብጻሕ ከተካይዱ’ኸ ሕላን ኣለኩም ዶ? ዝብል ንዝቐረበሎም ሻምናይ ሕቶ ኣማእኪሎም፥ ኣብ ርሑቕ ዓመታት ሓደ እዋን ኣብ ጃፓን ማለት ኣብ ቶክዮ ናይ ሰሙን ቅንያት ከምዝገበሩ ዘኪሮም፥ ግሩም መርኣያን ዕላማን ዘለዎን፡ ጥልቂ ሃይማኖታዊ ብቕዓት ዘለዎ፡ ጻዕራምን ብዙሕ ስቓይ ዘሕለፈ ሕዝቢ እዩ። ብኻልእ መዳይ እውን ተመዓራራዪ ጸገማት ኣርእዩኒ እዩ፡ ቀጥዒ ዓልቦ ውደራ፡ ናይ ተበላለጽ ጉያን: ኣህላቕተይናነትን፡ ኩለንተናኻን ዘህልቕ፡ ነቲ ምሉእ ሓይልኻን ግሩም መርኣያን ዘህልቕ፡ ሕሉፍ ገደብ ኣልቦ ብቕዓትን ጠርዚ ኣልቦ ክእለት ዝኣምን ባህሊ እውን ዝንጸባረቐላ ሃገር እያ። ይኹን ደኣ እምበር ዘደንቓ ዓባይ ሃገር እያ። ናብ ጃፓን ክበጽሕ ብሓቂ ባህ ምበለኒ። ወግዓዊ ዕድመ እውን ተገይሩለይ ኣሎ። ቅድም ክብል ብመደብ ዝተተሓዘ ወግዓውያን ምብጻሕ ዝለ ዘሎኒ ግና፡ መዓስ ይኸውን ኣነ እውን ኣይፈልጦን እየ። ሕዝቢ ጃፓን ዘፍቅሮ ሕዝቢ እዩ። ከምዚ ዓይነት ናይ ዘተ መደብ ምድላዉኩም ብሓቂ ዘሕጉስ እዩ። ውሳጣዊ ዘይምርዋይ ወትሩ ይሃልኹም እዚ ድማ ነቲ ጥንታዊ ባህልኹም ዘድሕን እዩ እንክብሉ ብዝሃብዎ መልሲ ነቲ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘጠቓለሉ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሰርጆ ቸንቲፋንቲ ካብ ዘመሓላለፍዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ውሕስነታት
ንኣኻን ንንብረትካ ዚሕሉ ውሕስነት ኪህልወካ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ሽወደን 95% ናይ ኩሉ ዘቤታዊ ኣቕሓ ናይ ቤት ውሕስነት/ኢንሹራንስ ኣለዎ። ናይ ቤት ኢንሹራንስ መሰረታዊ ውሕሰነት እዩ ነቲ ዚስረቕ ወይ ብሓዊ ዝበላሾ ወይ ብማይ ዝበርስ ንብረትካ ካሕሳ የውህቦ። ናይ ቤት ኢንሹራንስ ነቶም ኣብቲ ናይ ኢንሹራንስ ውዕል ዘለዉን ኣብ ሓደ ገዛ ዚቕመጡን ውሕስነት ይህብ። ኣብ ልዕልዚ፡ ኩሉ ኣኣንይ ቤት ኢንሹራንስ ናይ መገሻ ውሕስነትውን ኣለዎ።
ናይ ሓደጋ ኢንሹራንስ ኣብ ሓደጋ ምስ እትጉዳእ ካሕሳ የውህበካ። መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ሓደጋ ውሕስነት ኣብቲ ናይ ቤትውሕስነት ተወሳኺ ኢንሹራንስ እዩ፡ ወይ ድማ ነብሱ ዝኸኣለ ብውልቀሰባት ኣብ ውዕል ዚኣቱ ኢንሹራንስ እዩ።
መተሓዳደሪ ገንዘብ
ገንዘብ ንኹሉ ወጻኢታት ኪኣክል ይግባእ። ቅልል ዝበለ ባጀት ምህላው ጽቡቕ እዩ። ቅድም ብዛዕባ ወጻኢታትካን ኣታዊታትካን ዘሎ ኩሉ ሓበሬታ ኣክብ፡ ሽዑ ነቲ ዚመጽእ ዘሎ ወርሒ ባጀት ከተውጽእ ከሎኻ ኣብቲ ዝኣከብካዮ ሓበሬታ ተመርኮስ። ነቲ ወጻኢታትካ ሕስር ዝበለ ነገራት ብምምራጽ ከተጕድሎ ትኽእል። ወይ ከኣ ንነዊሕ ዝጸንሕን ድልዱልን ኣቕሓ ብምግዛእ ገንዘብ ክትቍጥብ ትኽእል ኢኻ።
ምስ ሓደ ባንክ ርክብ ጌርካ፤ ናይ ባንክ ሕሳብ ክፈት፤ ናይ ባንክ ካርድ ኣውጽእ። ብኢንተርነት ጌርካ ክንደይ ገንዘብ ኣብ ሕሳብካ ከም ዘሎ ክትርኢን ዕዳታትካ ክትከፍልን ትኽእል ኢኻ።
ሓገዝ ክራይ-ገዛ
ቆልዑ ምስ ዚህልዉኻ ወይ ዕድመኻ ትሕቲ 29 ምስዝኸውን ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንምርካብ ከተመልክት መሰል ኣሎካ። ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንምርካብ፤ ኣብ ህዝባዊ-መዝገብ ምዝጉብን፤ ተቐማጢ ሽወደንን ክትከውን የድልየካ። ሓገዝ ክራይ-ገዛ ክትረክብ መሰል እንተልዩካን ክንደይ ከምእትረክብ ፤ እብቲ ስድራቤት ክንደይ ከምዝኾንኩም እዩ ወሳኒ። ዕብየት እቲ ገዛን፣ እቲ ብዝሒ ክራይ-ገዛን፣ እቲ ዘለኩም ኣታዊን እውን ተወሳኺ ረቛሒታት እዩ። ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንኺወሃበካ ዚውስን፤ እቲ ቤተ ስልጣን ውሕስነት-ካሳ እዩ።
ልቓሕ ኣቑሑት ገዛ ካብ CSN
ሓንቲ ምምሕዳር ከም ስደተኛ ወይ ከም ዳግም ምትእኽኻብ ስድራቤት እንተተቐቢላትካ ንገዛኻ ዝኾኑ ነገራትን ናይ ገዛ ኣቑሕትን መግዝኢ ዝኸውን ገንዘብ ክትልቅሕ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ። ክንደይ ገንዘብ ክትክቃሕ ከምትኽእል ብዝሒ ኣባላት ስድራቤትካን እትካረዮ ገዛ ምስ እቑሑቱ ድዩ ብዘይ ኣቑሑት እዩ ዝውስኖ። እቲ ልቓሕ ድሒርካ ዝኽፈል እዩ። ወለድ ውን ክትከፍል ኢኻ። ልቓሕ ኣቑሑት ገዛ CSN ዝበሃል ትካል እዩ ዘማሓድሮ።
ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ልቓሕ ኣቑሑት ገዛ ኣብ መርበብ ሓበሬታ CSN www.csn.se/hemutrustningslan ተመልከት
ዕዳኻ ናይ ዘይምኽፋል ምዝገባ
ክትከፍሎ ዝግበኣካ ኣብ ግዜኡ ምኽፋል ኣገዳሲ እዩ። እንተ ደኣ ንምኽፋል ደንጒኻ ናይ ስምዕታ ወረቐት ኪለኣኸልካ እዩ። ገና ምስ ዘይትኸፍል እቲ ዕዳኻ ናብ ዕዳ ኣከብቲ ትካላት ኪለኣኽ እዩ። ኣብ መዝገብ ዕዳ ዘይከፈለ ዝብል ነጥቢ ክተሓዘልካ ድማ እዩ። ሕጂ ውን ዕዳኻ እንተዘይከፊልካ እቲ ጉዳይ ኣብ መወዳእታ ናብ Kronofogden (ክሮኖፉግደን) ይሓልፍ። ስራሕ Kronofogden (ክሮኖፉግደን) እቲ ገንዘብ ይግበኣኒ ዝብል ወገን ገንዘቡ ንኽረክብ ምሕጋዝ እዩ። ብተወሳኺ እቲ በዓል ዕዳ ውን ኩነታቱ መፍትሒ ክረኽበሉ ምእንቲ ደገፍን ምኽርን ይልግስ።
ናይ ክፍሊት ስምዕታ ዕዳኻ ከም ዘይከፍልካ ዚገልጽ ጽሑፍ እዩ። ከምዚ ምስ ዚኸውን ክትልቃሕ ወይ መንበሪ ቤት ክትወሃብ ወይ ስራሕ ክትረክብ ወይ ተለፎን ከተእቱ ኣይትኽእልን።
ገለ ገንዘብ ዘይብልካ ምስ ትኸውን
እቲ መተሓዳደሪ-ሓገዝ፤ ሓገዝ ማሕበራዊ-ናብዮት (እንዳ-ሶሻል) ወይ ውን ቁጠባዊ-ደገፍ ተባሂሉ ውን ይጽዋዕ እዩ። እዚ ነቲ ገለ ገንዘብ ዘይብሉ ሰብ ዚወሃብ ሓገዝ እዩ። ንመተሓዳደሪ ዚኸውን ገንዘብ ዚሓትት ሰብ፤ ክሰርሕ ዚኽእል ምስ ዚኸውን፤ ማዕረ-ማዕሪኡ ስራሕ ከናዲ ውን ይግብኦ። ኣብ ርእሲኡ ኣብቲ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ዘዳልዎ ንጥፈታት ውን፤ ተሳታፊ ክኸውን ይግብኦ።
ኣብቲ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ዘዳለዎ ንጥፈታት ተሳታፊ ምስ ዘይከውን፤ ሕቶኡ ተነጺጉ ገንዘብ ከይወሃቦ ይኽእል እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ባንክ ዝዓቖርካዮ ገንዘብ፤ ዕብይ ዝበለ ንብረት፤ ንኣብነት ማኪና ምስ ዚህልወካ፤ ካብ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ሓገዝ ክትረክብ መሰል ኣይህልወካን እዩ።
ብዛዕባ መተሓዳደሪ-ገንዘብ ዝበለጸ ሓበሬታ ንምርካብ፤ ምስ ኮሙንካ ርክብ ግበር።


text:
ካብ ዘመን ጥሪ - ለካቲት 2018 ቅጺ. 4 ቁ. 7
ደጊም እንታይ`ዩ ጉድና? ብልሓቱ ጠፊኡና ኢልና እንተጀመርና ዘክፍእ ኣይኮነን። ብርግጽ ብልሓቱ ጠፊኡና እምበር ጸረ ስርዓት ህግደፍ ንቃለስ ኣለና ኢሉ ዝተላዕለ ደንበ ተቓውሞ ንሓደ መዓልቲ እውን ህግደፍ ከም መዛረቢ ኣጀንዳኡ ኮይኑ ዘይውዕል እንተኮይኑ - እንታዩ ብልሓቱ ምባል እኳ እናዋሓደ!! ናይ ደቓይቕ ኣጀንዳ ሰሙናት ካብ ኣዛረበና፡ ናይ መዓልታት ኣጀንዳ ዓመታት ካብ ኣሳሓሓበና፡ ኣብ መወዳእትኡ ከይተሰማማዕና ብቖጸራ ካብ ተፈላለና፡ እንታዩ ብልሓቱ - እንታዩ ወሪዱና? ምባል እኳ እናዋሓደና።
ሃገርና ኤርትራ ኣብ ውሽጣን ኣብ ከባቢኣን መሬት ዕንቊ እናኾነት ከላ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ተበጊሰ ዝበለ ተቓውሞ ነብሱ እውን ከድሕን ዘይክእል እንተኮይኑን፡ ካብ ጸረ ህግደፍ ተቓውሞኡ ኣብ ሕድሕዱ ዘሎ ተቓውሞ ዝዓቢ እንተኮይኑ፡ እንታዩ ጉድና ምባል እውን እናወሓደና።
መቸስ ንኹሉ ደንበ ተቓውሞ ኣብ ሓደ ዘንቢል ኣእቲኻ ምጉሓፉ እውን ፍትሓዊ ኣይኮነን። ብኸምዚ ዝተገልጸ ኣካይዳ ልቦም ዝሓበጠን ኩነታት ደንበ ተቓውሞ ባህርያዊ መልክዑ ኣይሓዘን ኢሎም ኣውያቶም ዘስምዑን ደለይቲ ፍትሒ እውን ኣለውና። ብመሰረቱ እውን እንተኾነ ተቓወምቲ ሓሚቖም ኢልካ ቃልሲ ደው ኣይተብልን። ንዝሓመቑ ብንፉዓት ትቕይር። ንዝደኸሙ ብሓድሽ ደም ትትክእ እምበር ኣይነፋዕናን ኢልካ ቃልሲ ደው ምባል ከም መማረጺ እውን ክቐርብ ዝግባእ ኣይኮነን። እዚ ሕጂ ኣብ መላእ ደንበ ተቓውሞ ተገቲሩ ዝርእየና ዘሎ ዓቢ ሕቶ ግን ከኣ ክንምልሶ ድፍረት ዘይረኸብናሉ ሓደ ነገር ኣሎ። እወ ሓድነት ሓይሊ እዩ። ብሓደ ምስራሕ ንነዊሕ የሕጽሮ፡ ንከቢድ እውን የቕልሎ እዩ። እዚ ግን ተሳኒኻ ክትከይድ እንተኺኢልካ ጥራሕ እዩ ክዕወት ዝኽእል። ብሓንሳብ ምኻድና ብዘይካ ቆየቛን ሕድሕድ ምቅይያምን ካልእ እንረኽበሉ ፋይዳ እንተዘየልዩ፡ ቀዳዊኻ ሞትን ቀታሊኻ መርዓን እውን ኣሎ ከምዝበሃል ነቲ ዘይንደልዮ ንመርጸሉ ኩነታት ከጋጥም ይኽእል እዩ።
ኤስደለ ካሳብ ሕጂውን እንተኾነ ባይቶና ህይወት ለቢሱ ኣብ ምዳቕ ስርዓት ህግደፍ ጥራሕ ዘይኮነስ ድሕሪኡን ሰላማውን ደሞክራሲያውን መሰጋገሪ መንግስቲ ኣብ ምምስራት ኣዎንታዊ እጃም ክህልዎ ብልቢ ዝኣምነሉን ንምዕዋቱ ብተግባር ክሰርሓሉ ዝጸንሐን ህዝባውን ደሞክራሲያውን ፕሮጀክት ምዃኑ እዩ ዝኣምን። እንተኾነ ግን ላዕለዎት መራሕቲ ኤስደለ ኣብ ዕንክሊል ሃገራዊ ባይቶ ተጸሚዶም ጻማ ጻዕርታቱ ንውድባዊ ዕቤቱን ስፍሓቱን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ኮይኑ ክቕጽል ምርጫ ናይ ኣባላቱ ከምዘይኮነ በብእዋኑ መተሓሳሰቢታትን ለበዋታትን ናይ ኣባላቱ ክሰምዕ ጸኒሑ እዩ። ሕጂ ድሕሪ ኣድካሚ ዘተታት 18 ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ መሰማምዒ ሰነዳት 4 ነሓሰ 2017 ዘተ ኣስታራ ምስምሞዖምን በቲ ቀጺሉ ዝተኻየደ ዘተ ሽረ 20 ጥቅምቲ 2017 ሓሊፉ ናብ ዘተ ኣዲስ ኣበባ ዝማዕበለ ናይ 22 ለካቲት ጋዜጣዊ መግለጺ ምስምሞዖም ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ጌርካ ክውሰድ ዝከኣል እዩ። እዚ ተበጺሑ ዘሎ ናብ 2ይ ጉባኤ ናይ ምብጻሕ ኣንፈት ውሕስነት ዝህልዎ ግን ናይ ኩሉ ኣባል ባይቶ ንጡፍን ጥቡቕን ምክትታል እንተተጌርዎ እምበር ዝተወሰኑ መራሕቲ ውድባት ዘንብርዎን ዘልዕልዎን ጉዳይ ጥራሕ ኮይኑ ክተርፍ ኣይግባእን። 18 ፖለቲካዊ ውድባት ነቲ በጺሖሞ ዘለዉ ስምምዓት ኩሉ ኣባል ባይቶ ክዓግበሉ ኣብ ምግባር እውን ቀሊል ዘይኮነ ስራሕ ይጽበዮም ከምዘሎ ምግንዛብ የድሊ። ኣብዚ ኩሉ ዝሓለፈ ሸንኮለል ካብ መጀመርትኡ ዘይተሳተፉን ኣብ መንጎ ዘቋረጹን ኣባላት ባይቶ ስለ ዘለዉና ንቕድሚት ዝጽበየና 2ይ ጉባኤ ከምቲ ሽሙ ሃገራዊ መልክዕ ክሕዝ እንተኮይኑ እዛ ተመዚዛ ዘላ ሓዳስ ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ነዞም ዝተጠቕሱ ዓበይቲ ዕማማት ብናይ ግዜ ገደብ ዝዕቀን መደባት ሒዛ ክትብገስ ከምዘለዋ እውን ከየተሓሳሰብና ኣይንሓልፍን።
ካብ ሕጂ ንኔው ካብ ናይ መሳቱ ቃልሲ ወጺእና ንቕድሚት ዝውጥጥ ሓይሊ እንተዘይፈጢርና እናተሓናኾልና ክንነበር እምበር ቅዱስ ቅንኢ ሓዲሩና ካብ ድቃስና ክንበራበር ኣይንኽእልን ኢና ክንብል እውን ጸኒሕና ኢና። ንዕኡ ዝመጣጠን ስራሕ ግን ኣይሰራሕናን። እዚ ሕጂ ደንበ ተቓውሞ ብሓፈሽኡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ድማ ብፍላይ ኣብ ቅልውላው ዝጸንሓሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ኩሉ ካብ ነብሱ ኣርሒቑ ነቲ ካልእ ዝሓምየሉ ኩነታት ስለ ዝጸንሐ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ግን ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ስትራተጂካዊ ዕማም ኣብ ምሓዝ ቀሊል ዘይኮነ ሕጽረታት ከምዝጸንሓና ምጥቃስ ዝግባእ ይመስለና። ገለ ካብቶም ብኣጋ ክምለሱ ዝግበኦም ዝነበረ ሕቶታት ንምጥቃስ ዝኣክል፥
- 1) ባይቶ ናይ መቃለሲ ባይታ ኣይኮነን ዝብሉ ሓይልታት ርእይቶኦም ቅኑዕ ምዃኑ ንምርግጋጽ ድዮም ባይቶ ህይወት ከምዘይህልዎ ክገብሩ ጸኒሖም?
- 2) እቶም ባይቶ ዘይሰርሕ ፕሮጀክት ምዃኑ ኣመስኪሩ እናሃለወ ንህዝቢ ኣብ ዘይጭበጥ ተስፋ ክነብር እናገበሩ ድዮም ግዜኦም ከጥፍኡ ጸኒሖም?
- 3) ባይቶ ኣገዳሲ ረቛሒ ዓወት ህዝብና እናሃለወ ድዩ ብሰንኪ ብቑዕ ኣመራርሓ ይትረፍዶ ንህዝብስ ንነብሱ እውን ከድሕን ዘይከኣለ ኮይኑ ዝጸንሐ?
- 4) ብዘይካ ሃገራዊ ባይቶ ካልእ ቅኑዕ መማረጺ ስለ ዝተሳእነ ድዩ ኩሉ ንያትን ንዋትን ግዜን ተቓለስቲ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ኣኼባታት ክንእለኽ ኮይንና ዝጸናሕና?
እዚኦምን ምናልባት ካልእ ስትራተጂካዊ ሕቶታትን ክምልስ ዝኽእል ተባዕ ስትራተጂካዊ ውሳኔታት ግዜ ከይወሰድካ ክምለስ ዝነበሮን ዘልውዎን እዩ። እዚ ብመራሕቲ ውድባት ጥራሕ ኣዎንታዊ ወይ ብቑዕ መልሲ ክወሃቦ ይኽእል እዩ ኢልና ኣይንኣምንን ኢና። ከምኡ ኔሩ እንተዝኸውን ንብዙሕ ዓመታት ክንሳሓግ ኣይምጸናሕናን ኔርና። እዚ ሕቶ`ዚ ብቐንዱ ህዝባዊ ሕቶ ስለ ዝኾነ እቶም ኣማዕድዮም ንጉዳይ ሃገሮም ከምዘይናቶም ርእዮም ብማዕዶ ክዕዘቡ ዝጸንሑ ይኹኑ፡ እቶም ዘለናዮ ሕማቕ ኩነታት እናኣሕመሞም ግን ከኣ ንጡፍ ፖለቲካዊ ምውሳእ ዘይጸንሖም ወገን ህዝቢ ዝኾኑ ምሁራትን ተመራመርትን ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ጻውዒት ህዝቢ ሰሚዖም ክትንስኡ ይግባእ። መሬት ምስ ወግሐ ኣለናልካ ምባል ናይ ተበለጽቲ ስራሕ እዩ። ካብዚ ዘለናዮ ዓዘቕቲ ከውጽኣና ዝኽእል ምኽርን ተግባርን ምሃብ ግን ውልቓዊ ረብሓ እኳ እንተዘይተረኽቦ እንተወሓደ ብኣዎንታዊ ታሪኽ ክትዝከር ስለ ዝገብር፡ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ዓቕምታትኩም ክትገብሩ ጻውዒትናን ምሕጽንታናን ነቕርበልኩም።
ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ንለዓል
ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ኤስደለ


text:
ኣገዳሲ ሓበሬታ
መጸዋዕታ ንኩለን ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ተቀማጦ ጀርመን
ብመሰረት እቲ ኣብ ደንሃክ-ሆላንድ ብደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ዝተጋብአ ዋዕላ ምርኩስ ብምግባር ኩሉና ማሕበራትን ውልቀ-ሰባትን ድቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣብ ንነብረሉ ሃገራት ኣብ ህልዊ ኩነታት ደቂ ኣንስትዩ ዘተኮረ ሓደ ጥርኑፍ ዝኾነ ኣስራርሓ ንክህልወናን ስፍሕ ዝበለ ናይ ምርድዳእን ምይይጥ ባይታ ከነጣጥሕ ኣብ`ቲ ብቀዳም ዕለት 05/5/2018 ልክዕ ሰዓት 14:00 ድሕሪ ቀትሪ እነካይዶ ኣኼባና ክትሳተፋ ብክብሪ ንዕድም።
ዛዕባታት ኣኼባ
1. ናይ ሓባር ራእይ ምቅማጥ
2. ናይ ሓባር መደባት ምስራዕ
3. ናይ ሓባር መጽውዒ ወይ መላለይ ስም ምግባር
4. መራከቢት ሽማግለ ምምራጽ
ግዜ፡ ቀዳም ዕለት 05/05/2018 ልክዕ 14፡00 ድሕሪ ቀትሪ
ቦታ፡ Saalbau NordWestZentrum
Walter-Möller-Platz2
60439 Frankfurt am Main
ብድሓን ምጻ


text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ናይቲ ወረዳ ኩነታት ኣባይቲ ካብ ኮምዩን ናብ ኮምዩን ይፈላለ እዩ። መብዛሕትአን ኮምዩናት ኣብቲ ዕዳጋ ኣባይቲ ማዕረ/ባላንስ ወይ ዝያዳ ከም ዘርእይ ይዛረባ። ግን ኣብቲ ማዕረነት ወይ ባላንስ ኣሎ ዚብሃለለን ኮምዩናትውን ናይ ገለ ዓይነት ገዛውቲ ሕጽረት ኣሎ። ዝያዳ ውጽኢት ዕዳጋ ገዝውቲ ኣሎና ዚብላ ኮምዩናትውን ቍጽረን ይንእስ ኣሎ። ስለዚ ብዛዕባዚ እንታይ ኪግበር ከም ዘለዎ ይዝተየሉ ኣሎ። ኣባይቲ ንምህናጽውን ውጥናት ይወጽእ ኣሎ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ቨስትማንላንድ ኣብ ዓለም ፍሉጣት ዝኾናን ዓበይትን ዋኒናት ኣለዋ። ንሳተን ኣብ ከም ኣውቶሞሽን፡ መገዲ ባቡር፡ ጸዓት፡ ማሕበራዊ ብልጽግናን ጥዕናን ይነጥፋ። እቲ ወረዳ ንነዊሕ ግዜ ኣብ ሰደድ ዘተኮረ ኢንዱስትሪታት ነይሩዎ እዩ፡ ናይ ስራሕ ዕድላትውን ፈጢሩ እዩ። ኣብተን ዓበይቲ ትካላት ናይ ምርምርን ምዕባለን ንጥፈታት ይካየድ፡ እዚ ከኣ ነቲ ናይ ኢንጂነራት ጠለብ ክብ የብሎ።
እቲ ኮምዩንን እቲ ወረዳዊ ቤትምኽርን ናይቲ ወረዳ ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዮም። ኣብቲ ወረዳ ቍጽሪ ሰራሕተኛታት ብቐዳምነት ኣብቶም ኣብ ሽወደን እተወልዱ ብምኽንያት ዕድመ ይጎድል ኣሎ፡ ስለዚ እቶም ካብ ወጻኢ ዝመጹ ሰባት ንናይ ስራሕ ሓይሊ ውሕስነት እዮም።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ናይ ማላርዳለንስ ኮለጅ ኣብ ቨስተሮስን ኤስኪልስቱና ካምፓስ ዘለዎ ናይ ሽወደን ዝዓበየ ኮለጅ እዩ። ንሱ 13,000 ተምሃሮን 900 ሰራሕተኛታትን ኣለዉዎ። ከምኡውን ብዙሕ እተፈላለየ ስልጠናታት ኣለዎ። እቲ ስልጠናታት ኣብ ኣርባዕተ መዳያት እተኸፍለ እዩ፤ ኤኮኖሚ፡ ጥዕናን መነባብሮን፡ ምምህርናን ተክኒክን። ኣብቲ ኣብ ሺንስካተበርይ ዚርከብ ስኩግስመስተርስኩላንን ኣብ ስትሮምስሆልም ዚርከብ ሪድስኩላንን ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ኣሎ። ናይቲ ወረዳ ማእከላይ ቦታን ቅርበትን፡ ናብ ጎረባብቲ ወረዳታት ኬድካ ንኽትምሃር ኣቕሊሉዎ ይርከብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ቨስትማንላንድ ወረዳ 4 ሆስፒታላት ኣለዋ። እቲ ንኡስ ወረዳ ኣብ ቨስተሮስን ሾፒንግን ሳላን ሆስፒታል ኣለዎ። እቲ ኣብ ፈየርስታ ዘሎ ሆስፒታል ብሕታዊ እዩ። ብዘይካ ሆስፒታላት፡ ብዙሓት ህዝባውን ብሕታውን ማእከላት ጥዕናውን ኣለዋ። ኣብ ቨስትማንላንድ ናብ ኣየናይ ማእከል ጥዕና ክትከይድ ከም ዘሎካ ባዕልኻ ክትውስን ትኽእል ኢኻ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
እቲ ወረዳ ብዙሕ ኣገዳሲ ሕርሻታትን ጥንታዊ ኣደራሻትን ዘለዎ ዚዓቢ ዘሎ ከባቢ እዩ። ብደቡብ እቲ ብዙሕ ደሴታትን ገፊሕ መሬትን ዘለዎ ቀላይ ማላረን ኣሎ። ብሰሜን ድማ ኣኽራናትን ዱራትን ስንጭራታትን ዝበዝሖ ከባቢ እዩ። ናብ ተፈጥሮ ኬድካ ክትሕምብስን ዓሳ ክትገፍፍን ክትናፈስን ብጃልባ ክትዛወርን ቀሊል እዩ። ኣብ ወረዳ ቨስትማንላንድ 90 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእትን 50 መዘከርታ ህንጻታትን ኣሎ። ኣብኡ ነቶም ኣብ ታሪኽን ስፖርትን ስነጥበብን ሙዚቃን ትያትርን ዚግደሱ ሰባት ብዙሕ በብዓይነቱ ባህላዊ ንጥፈታት ኣሎ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ቨስትማንላንድ ነቶም ነባሮ፡ ብሕታውያንን ሰብ ዋኒናትን፡ ከምኡውን ንሓደስቲ መጻእቲ፡ ግሩም ሃዋህው ንምፍጣር፡ ኣብ መንጎ ወረዳን ሰበስልጣንን ኮምዩናትን ዋኒናትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን ንጡፍ ምትሕብባር ይካየድ ኣሎ።
ኣብ መንጎ ምምሕዳር ወረዳን ኮምዩናትን ንኡሳን ወረዳታትን፡ ንጉዳያት ምውህሃድ ብዚምልከት ዘላቕን ጽኑዕን ቀጻልን ምትሕብባር ንምፍጣር ጽሑፍ ውዕል ተገርይሩ ኣሎ።


text:
“ለባም ካብ ጥፍኣት ካልኦት ክምሃር ከሎ ዓሻ ከኣ ካብ ጌግኡ ኣይምሃርን’’ ኣቦታትና ክምስሉ ከለዉ’’ መምሃሪ ኣይግበርካ መምሃራይ ኣይኽላእካ ይብሉ፡፡ ኣብ ልዕሊ ጥፍኣት ጥፍኣት እንዳተደራረበን እንዳተደርዐን ካብ ኣቲናዮ ዘለና መዋጥር ክንወጽእ ኣይክኣልናን፡፡ ጸገም ስለዘጋጠመ ኣይኮነን እቲ ጸገም፡፡ ምስ ጸገማት ተኸኣኢልካ ዝግበር ዘሎ ምንባር’ዩ እቲ ሓደጋ፡፡
ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዝወርድ ዘሎ ሕሰመ መከራ ዘስዓቦ ህልቂትን ብርሰትን ዘየዳግም መዕገቲ ክግበረሉ ኣለዎ፡፡ እዚ ብኣጋ መፍትሒ እንተዘይተጌሩሉ ኤርትራዊ ዝብሃል ዜጋ ኤርትራ እትብሃል ሃገር ካብ ምድሪ ገጽ ከምዘይጠፍእ ዋላ ውሕስነት የለን፡፡
ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ንልኡላውነትን ናጽነትን ሰውራ ኤርትራ ዝተወልዐ ብረታዊ ቃልሲ ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን፡ ንፍትሕን ልዕልነት ሕግን’ዩ ነይሩ፡፡ እንተኾነ ብዓሰርተታት ኣሸሓት መስዋእትን ስንክልናን ዋጋ ዝተኸፍሎ መሪርን ነዊሕን መስገደል ገድሊ ተሓሊፉ ክነሱ ድሕሪ ናጽነት ግና ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ቅሂሙ፡፡ ቅሂሙ ጥራይ ዘይኮነስ ብሰንኪ ዘይምዕሩይ ምሕደራ ጉጅለ ኢሳይያስ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ኤርትራዊ ንብርሰትን ስደትን ተሳጢሑ ሓደ ወለዶ ዝግመት ጸኒቱ፡፡ ብዓሰርታት ኣሸሓት ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና ጅሆ ተታሒዙ ብዓሰርታት ኣሸሓት ድማ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ይበሊ ኣሎ፡፡
በዚ ዘሰምብድን ኣረሜናዊ ተግባራት ጉጅለ ኢሳይያስ ኣክንዲ ዝስከፍ ብዝኸፍአ መልክዑ ብዘይ ምሕረት ኣልቦ ዘርኢ ናይ ምጽናት ገበን ብምፍጻም ጉዕዞ ኤርትራ ጉዕዞ ጥፍኣትን ህልቂትን ጌርዎ፡፡
ኣብዚ እዋን’ዚ ዝርኣይ ዘሎ ቀይዲ ፈታሕ ምሕደራ ኢሳይያስ ንጌጋታት ኣክንዲ ምእራም ብፋሉል ኣካይዳ ይቕረ ዘይብሃሎ ጥፍኣት ይፍጸም’ሎ፡፡ ነዛ ሃገር ናብ ፍሽለት ገጻ ክተምርሕ ዝቐሰባ ውህሉል ናይ 26 ዓመታት ገበን ኢሳይያስ’ዩ፡፡ ህዝቢ ይመርሕ ኣለኹ ዝብል ጉጅለ ምምሕዳራዊ ጉድለታት ክፍጽም ከሎ መረረትን ስምዒትን ህዝቢ ሰሚዑ ክእርም እንተኺኢሉ ጥራይ’ዩ መንግስቲ ተባሂሉ ክጽዋዕ ዝኽእል፡፡ ጃንዳ ኢሳይያስ ግን ጸረ ህዝቢ ተግባራት ዝፍጽሞ ፍትሒ ዘዛብዕ ሰብኣዊ መሰላት ዝግህሶ ብምርኩስ ስልጣን ብብልሽውና ዝተቖማጥዐ ብደም ንጹሃን ዝጠልቀየ ስለዝኾነ መንግስቲ ተባሂሉ ከጸውዖ ዘኽእል ዝኾነ ረቋሒ የብሉን፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ሕሰመ መከራ ክጻወር ኣይብሉን፡፡ ኤርትራ ንህዝቢ ኤርትራ ትቐርቦ፡፡ ዝነኽሳን ብዜጋታታ ቁማር ዝጻወት ጉጅለ ኣየድልያን፡፡ ካብ 1961 ክሳብ 1991 ንሰላሳ ዓመታት ታሪኽ ሰሪሑ ናጽነቱ ዘግሃደ ህዝቢ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ምድራዊት ሲኦል ክነብር ባህጉ ኣይነበረን፡፡ ሕጂ’ዉን እቲ መፍትሒ ኣብ ኢድ ኤርትራውያን’ዩ ዘሎ፡፡ ጉዕዞ ብመገዲ ጥፍኣት ንህልቂት’ዩ ዘሳጥሕ፡፡ ህልቂት የብቅዕ ብርሰት ጠጠው ይበል ክንብል እንተድኣ ኴንና ንሓርነት ዋጋ ክንከፍል ድልዋትን ውፉያትን ክንከውን ይግባእ፡፡
ኩሎም ጸገማትና ኣብ መቓብር ኢሳይያስ ይፍትሑ!
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
9 መስከረም ዓመተ 2017


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ካርልስኩጋ እተፈላለየ መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን 2,500 ኮሙናዊ መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ። ይኹንምበር፡ ብሕታውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ።
Karlskogahem
HSB Karlskoga/Degerfors
Riksbyggen
Privata hyresvärdar
Söka bostad i Karlskoga
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ከባቢ ምምሕዳር ፊንላንድ ስለ ዘሎና፡ ቋንቋ ፊንላንድ ዓቢ ናይ ጉጅለ ቋንቋ እዩ። ካልኦት ኣገደስቲ ቋንቋታት፤ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ፕሽቶ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ፋርስ፡ ኩርማንጂ፡ ቺና፡ ቪየትናም፡ ሶራኒን ካልእን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ካርልስኩጋ ኮምዩን ንብዙሕ ሰብ ዘሳትፍ ሃብታምን ሰፊሕን ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን 200 ምዝጉባት ማሕበራት ኣለዋ። ነዚ ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ክትረኽቦ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ካርልስኩጋ ናይቲ ኮምዩን ማእከላይ ከተማ እያ። ኣብኡ
ቤትንባብ፡ ድኳናት፡ ናይ ወጻኢ ዓይነታት መግቢ ዝሓዘ ግሮሰሪታት፡ ካፌታት፡ ኣብያተትምህርቲ፡ መሐምበሲ፡ ኣደራሽ ሆኪ፡ መጻወቲ ኵዕሶ፡ መጻወቲ ህጻናትን መናፈሻን ኣሎ።
ኣብን ኣብ ከባቢን ካርልስኩጋ፡ ዓበይቲ ናይ ቡቲክ ሰንሰለት ኣሎ።
ክዳውንትን ኣቕሑ ገዛን ብሕሱር እትዕድገሉ ብዙሕ ናይ ሰከንድሃንድን ናይ ሓራጅን ድኳናት ኣሎ።
ነቲ ኣብቲ ኮምዩን ክትረኽቦ ዘይትኽእል ኣቕሑ ኣብ ናይ 70 ኪ/መ ራድዩስ ክትረኽቦ ትኽእል። ዝዓበያ ከተማታት፡ ኦረብሩን ካርልስታድን እየን።
እቶም ኣብ ናይ ካርልስኩጋ ወኪላት ዘለዎም ትካላት እዞም ዚስዕቡ እዮም፤
ቤትጽሕፈት ዕዮ፡
ቤትጽሕፈት መድህን፡
ሚግራኹንቨርከት ከምኡውን
ካርልስኩጋ ኮምዩን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ካርልስኩጋ ክፉት ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መውዓሊ ስድራቤትን ኣሎ።
ክፉት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ነቶም ክንክን ዘድልዮም ደቂ 1-5 ዓመት ህጻናት እዩ። ናይቲ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረኽቡዎ ትኽእሉ። ኣብኡ ንውላድኩምውን ቦታ ክትሓቱሉ ትኽእሉ።
ኣብ ካርልስኩጋ ንስኻን ውላድካን መጺእኩም እትጻወቱሉ፡ ካልኦት ወለዲ እትረኽቡሉ፡ ብዛዕባ ወላዲ ምዃን ድማ ምኽርን ደገፍን እትረኽበሉ
ክፉት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ክፉት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣይክፈሎን እዩ ምምዝጋብውን ኣየድልዮን። ምስ እንኸፍት፡ ሳሕቲ ወይ ኩሉ መዓልቲ ክትመጽእ ትኽእል። እቲ ንጥፈታት በቶም መምህራን እዩ ዚካየድ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ካርልስኩጋ 9 ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓደ ብሕታውን ኣሎ።
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትና
ሞከልንዪምናሴት ይብሃል፡ ተዮሪያውን ተግባራውን ስልጠና ድማ ይህብ።
ብሕታዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲውን ኣሎ፡
ካርልስኩጋ ኢድሮትስዪምናስዩም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ካርልስኩጋ
ናይሞያቤትትምህርቲ ኮለጅ፡
ህዝባዊ ኮለጅኮምቩክስ ከምኡውንሽወደንንወጻእተኛታት ኣሎ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር እንተደሊኻ፡ ኣብ ቀረባ ክልተ ኣለዋኻ፡ ኣብካርልስታድን ኣብ
ኦረብሩን።
እቲ ኣብ ካርልስኩጋ ዘሎ ማሕበር መጽናዕቲ ብእኣኼብባን ርክባትን ዚካየድ ኣማራጺ ስልጠና ኣሎ። ከም ኣብነት ABF, Sensus, ማሕበር መጽናዕቲ Vuxenskolan ከምኡውን Eductus ክንጠቅስ ንኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ካርልስኩጋ ናይ ህጹጽ ረድኤትን መወልዳንን ዘለዎ ዘመናዊ
ኣጠቓላሊ ሆስፒታል ኣለዋ።
ንሕና ኣካል ኣውራጃ አረብሩ ኢና።
3 ማእከላት ጥዕና ምስ ናይ ህጻናትን ኣደታትን ክሊኒክ ኣለዋ፤ ባክየንገን፡ ብሪከጎርደንን ካሮሊና ማእከላት ጥዕናን።
ናይ ካርልስኩጋ
ሕክምና ስኒ ብሕታውን ኮሙናውን እዩ።
ካርልስኩጋ ኮምዩን ንክንክን ኣረጋውያንን ስንኩላንን ከምኡውን ፍሉይ ደገፍ ንዚደልዩ ህጻናትን ስድራቤትን ሓላፍነት ይወስድ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲ ኮምዩን ክትራኸብ ምስ እትደሊ ብተለፎን 0586-616 86 ከከም ኣድላይነቱ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ንምድብ።
ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ ዚደለ፡
ካልእ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ፡ ናብ ኦረብሩ 019-602 31 55 ደውል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ኦረብሩ ለንስትራፊከን ንኹሉ ናይ ካርልስኩጋ ሓባራዊ መስመራት የካይዶ። ብዛዕባ እተን ኣውቶቡሳ ኣበይ ከም ዝኸኣ ኣብዚ ከተንብብ ትኽእል።ናይ ካርልስኩጋ መዓርፎ ኣውቶቡሳት ኣብ ሰንትሩም እዩ ዚርከብ፡ ኣውቶቡሳት ከኣ ካብኡ ተላዒለን ናብ ዓበይቲ ከተማታት ሽወደን ይኸዳ፡ ንኣብነት፡ ኦረብሩ፡ ካርልስታድ፡ ስቶክሆልም፡ ኦስሎን ካልእን።
ነቶም ንኣኡ መሰል ዘለዎም
Färdtjänst ኣሎ።
ባቡር ክትወስድ ምስ እትደሊ ኣብ ደየርፉሽ መደበር ባቡር ኣሎ፡ ኣብ ናይ
SJ ወብሳይት ኣቲኻ ክትምዝገብን ቲከት ክትዕድግን ትኽእል።
ኣብ
ካርልስኩጋ ናይ ታክሲ ትካል ኣሎ።
ናይ ነፋሪት ጕዕዞ ብዚምልከት ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ
ካርልስታድን
ኦረብሩን ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ካርልስኩጋ 2,300 ዋኒናት ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን
ደብተር ዋኒናት ክትረኽቦም ትኽእል።
ኣብዚ፡ ብዓለም ደረጃ ህቡብ ዝኾነ ተክኒካዊ ጥበብ ዘለዎ ናይ ምክልኻልን ናይ ከሚካልን ኢንዱስትሪታት ኣሎ። ኣብ ስራሕ ዝበዝሑ ኢንጂኒረታት ዘለዎ ኮምዩን ድማ እዚ እዩ። ኣብ ካርልስኩጋ ናይ ምስናዕ ፋብሪካ ዓቢ እዩ፡ ኣስታት 4,800 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ክንክን ጥዕናን፡ ኣላዪነትን መንግስታዊ ምምሕዳርን 3,000 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ።
እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ፡ ካርልስኩጋ ኮምዩን፡ ትራንስኮም፡ ናይ ካርልስኩጋ ሆስፒታልን SAAB ሳብ ቡፉሽ ዳይናሚክስ እየን።
ብዛዕባ ኣብ ናይ ካርልስኩጋ ዋኒናትን ቁጠባዊ ህይወትን ተወሳኺ ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ነቲ ኮሙናዊ
Karlskoga Näringsliv & Turism AB ተወከስ።
ናትካ ዋኒን ክትጅምር እንተድሊኻ ንKarlskoga Näringsliv & Turism AB ተወከስ።


text:
ድሕሪ ማኦ ዝስራዕ ስሙይ ፕሬዚደንት ቻይና ዢ-ጂንፒንግ
እቲ ሰሙን ዝወሰደ ኣብ ቤጂንግ ዝጋባእ ዘሎ ጉባኤ ዴሳዊ [ኮምዩኒስት] ሰልፊ ቻይና ክዛዘም ኣብዝተቓረበሉ እዋን፡ ፕሬዚደንት ዢ-ጂንፒንግ ድማ በትረ-ስልጣኑ ክሕይል ኢዩ።
እቲ ሰልፊ ንፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ እቲ ፕሬዚደንት ኣብ ቅዋም ሃገር ከስፍሮ ትጽቢታት ኣሎ። ከምኡ ብምግባር ድማ ምስ መስራቲ ዴሳዊ ሰልፊ ቻይና ማኦ ዜዱንግ ክመዓራረ ኢዩ ይብሃል።
ብሰሉስ [24 ጥቅምቲ] ኣኼበኛታት ምምስራት ናይ ዝተፈላለያ ኣገደስቲ ኮሚቴታት የጻፍፉ ነይሮም።
እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ኣኼባ ቻይና ኣብ ዕጽው ማዕጾን ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ሓለዋን ኢዩ ተኻይዱ።
ኣኼበኛታት ጉባኤ፡ መን ኢዩ ነዛ ሃገር ዝመርሓን፡ ናይ ዝመጽእ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ሓባር-መንገዲ [ሮድ-ማፕ] ቻይና ከመይ ከምዝኸውን ክውስኑ ኢዮም።
እቲ ጉባኤ ዝሓለፈ ሰሙን [18 ጥቅምቲ] ብናይ ፕሬዚደንት ዢ-ጂንፒንግ ነቲ ''ፍሉይ ማሕበርነት ቻይና ኣብ ሓድሽ መዋእል'' ዝብል ፍልስፍንኡ ዘላለየሉ ናይ ሰለስተ ስዓታት ዝውደአ መደርኡ ኢዩ ተጀሚሩ።
ላዕለዎት ሰበስልጣናትን መንግስታዊ ናይ ዜና ማዕከናትን ድማ ብቐጻሊ ነቲ ስነ-ሓሳብ ''ፍልስፍና ዢ-ጂንፒንግ'' ሰምዮሞ።
ልዕሊ 2,000 ኣኼበኛታት እቲ ጉባኤ ሎሚ ሰሉስ ቅድሚ ምዝዛሙ ድማ ነቲ ስነ-ሓሳብ ኣብቲ ቅዋም ሃገር ንኽሰፍር ከድምጹ ትጽቢት ኣሎ።
ዝሓለፉ መራሕቲ ቻይና ናታቶም ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ሒዞም ኢዮም ክመጽኡ ጸኒሖም፡ ኣብ ቅዋም ሰልፊ ወይ ድማ ኣተሓሳስባ ሰፊሮም። እቲ ዘቕርብዎ ስነ-ሓሳብ ድማ ጽልዎኦምን ኣገዳስነቶምን ኣብቲ ሰልፊ ይንጸባረቕ።
ብጀካ ናይቲ ፈላሚ ዴሳዊ ሰልፊ፡ ማኦ ጼቱንግ ስነ-ሓሳብ ናይ ካልኦት መራሕቲ ስነ-ሓሳብ ''ፍልስፍና'' ኣይተባህለን። ማኦ፡ ኣብቲ ምምሕዳር ቻይና ዝለዓለ ቦታ ኢዩ ዝሕዝ። ናይ ማኦን ዴንግ ዢዮፒንግን ኣስማት ጥራይ ኢዩ ድማ ምስቲ ዘቕረብዎ ስነ-ሓሳብ ተኣሳሲሩ ዝቐርብ።
ኣኼበኛታት፡ መራሕቲ ሰልፊ ኣብ ኣውራጃታት፡ ኣመሓደርትን ኣካየድቲ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ምምራጽ ግዚኦም ኣጥፊኦም።
ሰሉስ እቲ ጉባኤ ቅድሚ ምዝዛሙ፡ ምምስራት ኣገደስቲ ትካላት ሰልፊ - ከም ማእከላይ ሽማግለን ስነ-ስርዓት ዝቆጻጸር ማእከላይ ኮምሽንን ከጻፍፉ ትጽቢት ይግበረሎም።
ብረቡዕ [25 ጥቅምቲ]፡ እቲ ሓድሽ ማእከላይ ሽማግለ ብዓል መን ኣባላት ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ከምዝኾኑ ክውስን ኢዩ።
ዋላ'ኳ ኣኼበኛታት ርእይትኦም ክህቡ መሰል እንተለዎም፡ እቲ ሓቂ ግና፡ ምርጫ በቶም ላዕለዎት መራሕቲ ሰልፊ ኢዩ ዝምራሕ።
ብረቡዕ፡ እቲ ሰልፊ ኣባላት ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ብዓል መን ከምዝኾኑ ከፍልጥ ኢዩ። ፕሬዚደንት ዢ-ጂንፒንግ ድማ ከም መራሒ ሰልፊ ኮይኑ ክቕጽል ኢዩ።
እቶም ኣባላት ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ብጥንቃቐ ክጥመቱ ኢዮም። ኣባል ቢቢሲ ሮቢን ብራንት ካብ ቤጂንግ ከምዝበሎ፡ እቲ ኣቅውማ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ናይ ዚ-ጂንፒንግ ስልጣን ከንጸባርቕን መን ክትክኦ ከምዝኾነን ድማ ከንጸባርቕ ኢዩ ኢሉ።
ፐሬዚደንት ጂንፒንግ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ካብ 2012 ጀሚሩ ስልጣኑ ከደልድል ጸኒሑ።
ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ ድማ፡ ምምሕዳሩ ብዝርአ ምዕባለታት - ንዘመናውነትን ተኣማንነት ኣብ ዓለም ንምርግጋጽን ኪደፍእ ብምጽንሑን፡ በቲ ካልእ ድማ ብምልካውነቱን ሳንሱር ብምግባርን ኣብ ልዕሊ ተሟጋቲ ሰብኣዊ መሰላት ስጉምትታት ብምውሳድን ኪግለጽ ጸኒሑ።