text:
ማሕበራዊ ፀገማት ንምፍታሕ ትኹረት ክወሃብ’ዩ
መቐለ ጥቅምቲ 02/2010(ድወት) ማሕበራዊ ፀገማት እዛ ክልል ንምፍታሕ ኣብ ስራሕቲ ሴፍቲኔትን ተዘዋወሪ ልቓሕን ትኹረት ተገይሩ ክስራሕ ይግባእ ተባሂሉ።
ቢሮ ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ክልል ትግራይ ኣፈፃፅማ በጀት ዓመት 2009ን ብምግምጋም ትልሚ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ኣፅዲቑ።
ኣብቲ ገምጋም ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ዘጋጠምዎ ፀገማት ዝገምገመ እቲ ቢሮ፤እቶም ፀገማት መሊሶም ከየጋጥሙ መፍትሒ ኣቐሚጠሎም ኣለኹ ኢሉ ኣሎ።
ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ልምዓታዊ ትልሚ እቲ ቢሮ ወይዘሮ ኣስኳል ተኣምር፤ማሕበራዊ ፀገማት እዛ ክልል ንምፍታሕ ኣብ ስራሕቲ ሴፍቲኔትን ተዘዋዋሪ ልቓሕን ከምኡ እውን ምምሕያሽን ምጥንኻርንማሕበር ሰራሕተኛታት ትኹረት ተዋሂቡ ዝስርሐሎም ጉዳያት ምዃኖም ገሊፀን።
እቲ ኣብ 2010 ዓ/ም ክስራሕ ተታሒዙ ዘሎ ትልሚ ንምዕዋት ካብ ክልል ክሳብ ወረዳ ዘሎ ኣመራርሓን ክኢላን ብዓብይኡ ውን ተሳትፎ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ እቲ ቢሮ ኣብ ገምጋሙ ገሊፁ።


c: text/html

text:
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዘይዲሞክራስያዊ ምሕደራ፥ ብልሽውና መራሕቲ ፥ ዓሌታዊን ቀቢላውን ኣድልዎ፥ ኮረሻ ስልጣን ንዘይምግዳፍ ዝግበር ምውጣጥ ዳርጋ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ሎሚ ሎሚ እዚ ተርእዮ ኣብ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ገለ ሃገራት ኣስያ እውን ክልሕም ጀሚሩ ኣሎ።ህዝቢ ናይዘን ሃገራት ድማ ብሰንኪ ህርፋን ስልጣን ናይቶም መራሕቲ ግዳይ ኮይኑ ይነብር።
ህዝቢ ኤርትራ ከም ካልኦት ብዘይዴሞክራስያዊ ስርዓት፥ ብብልሽውና መራሕቲ፤ ብወገናዊ ኣድልዎ ዝሳቐ ህዝቢ ኮይኑ ዳርጋ ን26 ዓመት ብዝወደቐ ምሕደራ ክደሃኽ ጸኒሑ ኣሎ። ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ካልኦት ህዝብታት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓሰመ ኩነት ኣሎ ዘብሎ ግን ካልእ ዓቢ ረቋሒ ኢዩ።
ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ህዝብታት ኣፍሪቃ ኣብ ስልጣን ነዊሕ ዝጸንሑ መራሕቱ፤ ስልጣን ምግዳፍ ኣብዮም ይገዝእዎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ሱዳን ዘሎ ፕረዚደንት ጀነራል ዑመር ኣልበሺር ንኣስታት 28 ዓመት ፖለቲካዊ ስልጣን ጨቢጡ ኣሎ። ንሱ ህዝቢ ኣብ ስልጣኑ ክሳብ ዘይመጾ፤ ህዝቡ ከም ድላዩ ክንቀሳቐስ፥ ክሰርሕን ክነግድን ክሓርስን፥ ናብ ዝደለዮ ሃገር ኪኸይድ፤ ናብ ዝደለዮ ቤት ትምህርቲ ክመሃር፤ ናብ ዝደለዮ እምነት ከምልኽ፥ ዓቕሚ ተረኺቡ ቤቱ ክሃንጽ ገፊሕ ዕድል ኢዩ ዝኸፍተሉ። እቲ ፕረዚደንት ወተሃደራዊ መላኺ ውን እንዳተባህለ ኣብ ኣጋጣሚታት እሱራት ክፈትሕ፥ ማእሰርቲ ፍትሓዊ መስርሕ ክሕዝ፥ፍርዳዊ ትካላት ኣገልግሎቱ ክህብ፥ ምስቶም ብሓሳብ ዝፈላለይዎ ሰልፍታት ናይ ዕርቅን ክትዕን ጉባኤታት ክጽውዕ ይረአ፤ ብዓቢኡ ድማ ንህዝቡ መባእታዊ ሓርነት ሂቡ ኢዩ።
ናይ ኤርትራ ሕሰም ፍሉይ ዝገብሮ እምበኣር እዚ ኢዩ። ህዝቢ መራሕቱ ክመርጽን ከውርድን ጥራይ ኣይኮነን ተኸሊኡ። ንሱስ ምግያጽ ሓሲቡ ካብ ዘይጥምቶ ነዊሕ ጌሩዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዓቢኡ ምህላዉ ኢዩ ተኸሊኡ ዘሎ ሰላምን ቅሳነትን ዘለዎ ምህላው። ህዝቢ ክመሃር ክገይሽ ክሓርስ ክነግድ ኣይፍቀደሉን። ከምቶም ካልኦት ናይ ኣፍሪቃ መንግስታት ኣብ ስልጣነይ ጥራይ ኣይምጻኣኒ እምበር ካልእ ድልየቱ ከማላኣሉ ኢየ ዝብል ስርዓት ኣይኮነን መንግስቲ ኤርትራ።
ኣብ ሃገራት ዘለዉ መንግስታ ንህዝብና እንታይ እንተገይርና ኢና ነሐጉሶ ኢኦም ክሓስቡ ኣብ ባይቶታት ኣብ ካቢነ፥ ወይ ውን ብውልቆም ክሓስቡ ከዬአቀስይ ይሓድሩ። ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ነዚ ህዝቢ እዚ እንታይ ተገበርኩ ኢየ መዓንጥኡ ኣሕርር ዘብሎ ኢሉ ምሉእ ለይቲ ኮፍ ኢሉ ዝሓድር ኢዩ ዝመስል። ምኽንያቱ ንህዝቢ ኤርትራ ነብሲ ወከፍ መዓልቲ ካብታ ዝሓለፈት መዓልቲ ዝያዳ ከም እትመሮን፥ እትሓስሞን ክገብር ሕጊግ ይብል ኣሎ። ብዙሓት መንግስታት መታን ጽባሕ ክትሓይሽ ካብ ሎሚ ኢሎም ክሓስቡ ይሓድሩ። መንግስቲ ኤርትራ ግን ጽባሕ ካብ ሎሚ ዝመረረት ክትኮኖ ኣለዋ ንህዝቢ ኤርትራ ኢሉዩ ክሓስብ ከውርድን ከደይብን ዝሓድር። ከምኡ ክኢኾነሉ ድማ ህዝቡ ዘሳቒ ድንጋገታት ክምህዝ ከይደቀሰ ዝሓድር ስርዓት ኮይኑ ኣሎ።
ህዝቢ ብሻቕሎት ድቃስ መታን ክስእን ብረት ዓዲሉ ኣረጋውያንን ሕሙማትን ከይተረፉ ናብ ታዕሊም ክወርዱን ኪከላበቱን ይገብር። ህዝቢ ማይ መታን ክስእን፤ ዲጋታት ምስ ማየን ቱቦታት ምስ ዓቕሚ ማይ ከምዝዕጾ ጌሩ ህዝቢ ኣብ ሬጋታት ማይን ቦጣትን ተስጡሑ ምስ ፊስቶን በርሚልን ጀሪካንን ክዛረብ ከምዝውዕል ይገብር። ብኡ መጠን ድማ ፈቐዶ ዝሓሰሞ ህዝቢ ዘንጸርጸረ መንእሰይ ረኣየ ባህታ ይስመዖ። ውሽጡ ሕጉስ ይብል።
ሳዲዝም ስቓይ ካልኦት ዘጽምእ ሕማም ስለዝኾነ፤ እቲ ህዝቢ ከርፋሕፋሕ ክብል፥ ቆልዑት ክእሰሩ፥ መንእሰያት ክሃድሙ፥ ኣዴታት ጸላም ተጎልቢበን ክልምና ዝገበሮ ስራሕ እኹል ኮይኑ ኣይስመዖን፤ ብኻልእ ኣበሃህላ ጽምኣት ደሙ ኣይረውን። ኮይኑ ድማ ህዝቢ ቁሩብ ክሽምት፤ ክገዝእ፤ ክሓልፈሉ እንተርእዩ ደጊሙ ሕጂኸ እንታይ ጌረ ከሕርቖ ኣለኒ ኢሉ ከየደቀሰ ይሓድር።
ህዝቢ ዘጠራቕሞ ዘሎ ገንዘብ መስተርሆት ከይፈጥረሉ ገንዘቡ ይኣስረሉ፤ ገንዘቡ ተኣሲሩ ተዘይጉህዩ ድማ ንዕኡ ደጊሙ ይኣስሮ። ካብታ ዝርካቡ ዓቕሙ ጌሩ ህዝቢ ነቶም ዝርካቦም መንእሰያት ደቁ የመራዕው ኣሎ፤ ብኣበባ ደቁ ድማ ይሑገስ ኣሎ ተሰሚዑ፤ ሓጎስ ህዝቢ ንዕኡ ምረት ስለዝፈጥረሉ ህዝቢ መርዓታቱ ደው ከብል እንታይ ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ከይደቀሰ ይሓድር።መንእሰያት ከይመራዓዉ ዝዕንቅፍ ሓድሽ ሕጊ ድማ ይእውጅ።
ማእሰርታት መሊኡ ህዝቢ ዝእሰረሉ ቦታ ተሳኢኑ እንተይሎ’ሞ ዘይተኣስረ ሰብ መታን ከይበዝሕ ወላ ኣብ ክልተ እብረ በብሳልስቲ እሰርዎም ኢሉ ይእዝዝ። ዕድመ ዝደፍኡ እሱራት ኣለዉ እንተኢሎሞ ሓንጎሎም ክሳብ ዝስሕቱ ኣጽንሕዎም እንተወጹ እውን ዝንቀሳቐሱ ሬሳ መታን ኪኸዱ ይብል። እቲ ሕሱም ትእዛዝ ምስ ኣህለፈ ድማ ዘፍ ኢሉ ይድቅስ፤ ምኽንያቱ ምሉእ ለይቲ ንህዝቢ ኤርትራ እንታይ ኢዩ ዘሕርቖ ኢሉ ክሓስብ ዝሓድር መንግስቲ ስለዝኾነ።
ህዝቢ እኽሊ ደሓን ስለዘእተወ ይጸግብ ኣሎ እንተሰሚዑ፤ከምስርዓት ጉህዩ ይሓድር፤ ስለዚ ድማ እኽሊ ብኩባንያ ቀይሕ ባሕሪ ክእከብ፤ ህዝቢ ድማ ብሞቕነን ክዕደል ይእዝዝ። ከምኡ እንተገይርካዮ ጥራይ ኢዩ ህዝቢ ኣብ ልዕሊኡ ዝደለዮ ኪገብር ዝኽእል መንግስቲ ከምዘሎ ዝዝክር ኢሉ ስለዝኣምን ድማ ንግሆ ንግሆ ሰብ ዋና ህይወቱ ከምዘይኮነ ዘዘኻኽሮ ኣዋጃት የውጽእ።
ህዝቢ በታ ዝርካቡ ቤቱ እንዳ ኣካረየን እንዳተኻረየን ይነብር ኣሎ ተሰሚዑ፤ ቅሳነት ህዝቢ ስለዘሻቕሎ ህዝቢ መታን ከይደቀሰ ክሓድር ከመይ ጌረየ ነዛ ናይ ኣባይቲ ቅሳነት ዝዘርጋ ኢሉ ክሓስብ ይሓድር። ኮይኑ ድማ ኣካራዩ ተኻራዩ ዘናቑት ኣዋጃት የውጽእ።መንእሰይ ኣብ ከተማታት ዘወን ክብል እንተርእዩ እዚ መንእሰይ ኣይውዳእን ዲዩ ኢሉ ጉህዩ ስለዝሓድር ንጽባሒቱ ኣልማማ ግፋ ይእውጅ።ካብኡ ክሃድሙ ኣብ ባሕሪ ዝጥሕሉ መንእሰያት እንተርእዩ ድማ ፌስትኡ ይእውጅ። እዚ ሕማ ድሮ ናብቶም ደገፍቱ ዝበሃሉ ሓሊፉ ምህላዉ ድማ ዘሻቕል ይገብሮ።
ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ገዛእቲ ርእዩ ኢዩ። እቶም ገዛእቲ ስልጣኖም ንምሕላው መግዛእቶም ንምስፋን ደኣ ኢዮም ዘሳቕይዎ ዝነበሩ እምበር፤ ባህታ ክስመዖም ወይ ብስቅያቱ ስለዝድሰቱ ኢዮም ዝብል ታሪኽ የለን። እንተነይሮም ድማ ዝኸፍኡ ገዛእቲ ኢዮም።
እዚ ሕጂ ዘሳቕዮም ዘሎ ስርዓት ግን ብስቅያቶም ደስታ ስለዝስመዖ ኢዩ። ደስትኡ ክውስኽ ድማ መዓልታዊ ስቅያት ህዝቢ ዝውስኽ ሜላታት ክኣልም ይሓድር ኣሎ። ስቓይ ዝውገድ እቲ ስቓይ ብምፍጣርን ብስቓይ ካልኦትን ጥራይ ክነብር ዝህቅን ስርዓት ምስዝእለ ኢዩ፤ እዚ ድማ ሓላፍነት ናይቶም ህዝቢ ትጽቢት ዝገብረሎም ኣካላት ኢዩ። ሙኻኑ ድማ ዘይተርፍ ኢዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክቡራት ኣንበብቲ
ነቲ ቅድሚ ሕጂ ብዋልታ መድሓኒት ብዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ጅግንነት “ ደግያት ኣበራ” ዝተጻሕፈ መመላእታኡ እዩ።
ደግያት ኣበራ ካሳ ወዲ ወዶም ንደግያት ሃይሉ ጸዓዘጋ እዮም።
ጣልያን ብ3 ነሓሰ 1889 ነስመራ፣ ምስ ኣተወ ሓያል ምዃኖም ኣጸቢቑ ፈሊጥዎም ስለዝነበረ፣ ምስሌነ ዝባን ሓማሴን ሸይሞም። ክጥብሮምን ከከባብሮምን ጀመረ። እቲ ንሓበሻ ዘይፈቐድ ዝነበረ ከም ጫማ ምውዳይ ከይተረፈ ፈቐደሎም። ካብኡ ሓሊፎ ‘ወን ክሳዕ ኣብ መኣዶም ሓወስዎም። እንተኾነ ግን፣ ሓያላት ዝኾኑ ይእሰሩ ብምንባሮም፣ ካልኦት ደቂ ሃገር ውን ሓበሬታ ምስ ሃብዎም፣ ምኽያት ፈጢሮም ስድራቤቶም ሒዞም ከይቐደምዎም ሃዲሞም ኣብ መሬት ዓንሰባ ዓረዱ።
ጣልያን ከኣ ተቆጢዖም ሰራዊት ልኢኾም፣ ብዙሕ ህዝቢ ኣጋፍዑን፣ ንብረት ወን ራሰዩ። ካፒታን በቲኒ ዝብሃል ኢጣልያዊ ፈኪሩ ሰዓቦም። መዓል ኣይተ ሓጎስ፣ ዓብደል ሓድሽ ዓዲ ዓንሰባ (ለመጨሊ) ካብ ዓዲ ሞቶ (ስኹን) ከምኡ’ወን ተኸተልቲ ደግያት ሓድገምበስ ወዲ ከንቲባ ዓልወት ካብ ዓዲ ኤሎባ ዓዲ ተከሌዛን፣ ዝነበሩ ኾይኖም ተዓጢቆም ጸኒሖም ኣብ ዋልታ መድሓኒት (ደቂ ሸሓይ) ብ1892 ውግእ ገጢሞም ንካፒታኖ በቲኒ ቀተልዎ። ብድሕሪ’ዚ ብስውር ነስመራ ኣትዮም ኣጓዱ ዓስከር ጣልያን ሓዊ ኣዲዶም ንትግራይ ተሳገሩ ይብሃል።
ኣውሮጳውያን፣ ን ኣፍሪቃ ክገዝኡ ከንግሁ ኸለዉ፣ ብድንቁርናን ጥሜትን ዝተሓመሰ ህዝቢ’ምበር፣ ኮማንደራቶም ብምንሽር ረጪኑ ክፍንሽር ዝኽእል ሰብ ዝጸንሖም ይመስሎም ኣይነበረን። ፍላይ ነታ ንሊብያ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ትገዝእ ዝነበረት ኢጣላ ዘጋጠማ ስዕረታት ካዕቦ እዩ ነይሩ። እቲ ዝ ኣክል ውዳበ ዘይነበሮ ተቓውሞ ኤርትራውያን፣ ኣብ ፈቐድኡ እስትሂና! ኣቢልዎም’ዩ። ዘማት ወድ ኡክድ ኣብ ላዕላይ ባርካ፣ ደግያት ኣበራ፣ ማሕራይን ኣባ ጥመርን ኣብ ከበሳታት፣ እኩ ተቓውሞ ዓሊ መሓመድ ዑስማን ቡሪ (ሰባር ናኹራን) ብጾቱን ካልኦትን ክንጠቅስ ንኽእል።
ኣብዚ ሓጺር ጽሑፍ’ዚ ግን፣ ብዛዕባ ኣብ 1840 ኣቢሉ ኣብ ጸዓዘጋ ዝተወልደ ደግያት ኣበራን እታ ውዕሎኡ ዝፈጸመላ ዋልታ መድሓኒትን ኢና ክንርኢ። ደግያት ኣበራ ኣብ’ዛ ብዋልታ መድሓኒትን እትፍለጥ ኣብ መሬት ደቂ ሽሓይ ( ምስ ቃል ነብሪ) እትርከ ቦታ ቅያኡ ምስ ፈጸመ ንደቡብ ገጹ እዩ ዶብ ሰጊሩ። ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ሃጸይ ምኒልክ ተሰሊፉ ኸኣ ኣብ ኩናት ዓድዋ( 1896) ውዒሉ። ንሃጸይ’ወን “ ከሺ ኣማራ ኣንድ ኣበራ” ክሳብ ዝብሉ ገይርዎም’ዩ ይብሃል።
ደግያት ኣበራን ብጾቱን ጥልያን ነስመራ ክድይብ ከሎ ከይተረፈ ክዓግትዎ ፈቲኖም ነይሮም’ዮም ። የግዳስ፣ ምስቲ ዝነበረ ዓቕሚ ጥልያን ክብድሁ ኣይከኣሉን። ድሕሪ’ዚ ድማ እዮም ናይ ደባይ ዝመስል ቅዲ ክኽተሉ ዝመረጹ።
በዚ ዝሰግአት መንግስቲ ጥልያን፣ ንደግያት ኣበራ ሓባቢላ ክትሕዞ ፈተነት። በታ ንብዙሓት ገርሀኛታት እተስድዕ ሽመት ከይተረፈ ኸኣ ፈተነቶ። ድግያት ግን ኣይተዳህለለን። ኣይተዳህለለን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ተገልቢጡ ንዓኣቶም ኣዳህሊልዎም’ዩ።
ሚእቲ ዝኾኑ ሰራዊት ጥልያን ካፒታኖ ቤቲኒ መሪሕዎም ናብ መሬት ደቂ ሽሓ ወሪዶም። ኣብዛ ዋልታ መድሓኒት ትብሃል ከኣ በጺሖም። ኣድብዩ ዝጸንሐ ድግያት ንውዮም ካፒተኖ ጥልያን ካብ ፈረሶም ጨርጊፉ ባይታ ኣዝበጦም። ወዮም ተኸቲሎም ዝነበሩ ሰራዊት ከኣ ብህድማ ፣ ድሕነት ካ እግሮም ደለይዎ። ፋሕ ጭንግራሕ ከኣ ኣተዎም። ካፒታኖ ኣየምለሱን። ኣብዛ ሕጂ” ሞት ቤቲኒ” ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ፣ ጥልያን ንዝኽሪ ኢሎም መስቀል ተኺሎምላ ዘለዉ ቦታ ዓረፉ።
“ሞት ቤቲኒ” ግን እቲ”ዋልታ መድሓኒት” ዝብል ጥንታዊ ስማ’ወን ብኸንቱ ዝወጸ ኣይነበረን። ኣብ ጥንቲ እቶም ኣዋልድ ብምፍታዎም ዝፍለጡ ዝነበሩ ቱርካውያን፣ ንሓንቲ መድሓኒት ዝስመን ፈላሲት ኣጓይዮመን’ሲ ኣብታ ኣብቲ ከባቢ እትርከ ፍሉይ ቅርጺ ዘለዋ እምኒ ተዓቑበን ድሒነን ይብሃል። እዚ ድማ እዩ። “ዋልታ መድሓኒት ብዓልቲ ድርብ ቅያ” ዘብላ።
ብልክዕ መዓስ ከም ዝተፈጸመ ‘ኳ እንተዘይተረጋገጸ ሽዑ ናይ ኤርትራ ገዛኢ ዝነበረ ( ጀነራል በራቴሪ) ብዛዕባ ሞት ካፒታኖ ‘ባቲኒብ ብ 18 መጋቢት 1892 ናብ ኢጣልያ ሚኒስተር ኩናት ዝጸሓፎ ጸብጻብ ስለዘሎ እቲውግእ ካብ መጀመርያ መጋቢት 1892 ዝድሕር ኣይመስልን።


text:
1ዓይሁዶ ዓሶኮ ሃውሾ ኬሎና ዬሱሴ ዛርጌ ጎሺ ጊዴና ዓኣዻንቴ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታ ናኣታ ዛርጎ ቲሻሢ ዱኡዚ ዔኪ ዔኪ ኩቻ ሺርኪ ዻይሢ ዓርቄኔ፤ 2ፔርሴ ዓሶይዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ ዬሱሴኮ ጊንፆ ሃንታ ናኣቶ ኮራ፦ «ዓይሁዶ ዓሶኮ ሃውሾ ኬሎና ማዺንታኒ ኮይሱዋ ባኣዚ ዒንሢ ዓይጎሮ ማዻይ?» ጌዔኔ። 3ዬሱሴ ዔያቶም ሂዚ ጌዒ ማሄኔ፦ «ዒዛንታ ዒዛና ዎላ ዓኣ ዓሳ ናይዺንቴ ዎዶና ዳውቴ ማዼ ባኮ ዒንሢ ናባቢባኣዓዳ? 4ዒዚ ፆኦሲ ማኣሪ ጌሊ ቄኤሶይዳፓ ዓታዛ ሜሌ ሙዓንዳጉዲ ዓይሢንቲባኣ፥ ዱማሶና ካፆ ዔኪ ሙዒ ዒዛና ዎላ ዓኣ ዓሶማኣ ዒንጌኔ።» 5ሄሊሳዖ ዬሱሴ፦ «ዓሲኮ ናዓሢ ሃውሾ ኬሎኮዋ ጎዳኬ» ዔያቶም ጌዔኔ። 6ሃሣ ሜሌ ዓይሁዶኮ ሃውሾ ኬሊ ዓቢና ዬሱሴ ዓይሁዴ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዞ ጌሊ ዔርዚሢ ዓርቄኔ፤ ዒኢካ ሚዛቆ ኩጫ ዎቤ ፔቴ ዓሲ ዓኣኔ። 7ሙሴ ዔርዜ ዎጎ ዔርዛ ዓሶንታ ፔርሴ ዓሶንታ ዬሱሴ ዎጎና ዓይሢሳንዳ ዻቢንቲ ዴንቃኒ ኮዓዖ፦ «ሂንዳ ዒ ሃያ ሃውሾ ኬሎና ዓሢኮ ኩጮ ፒሻቶ ኑ ዛጎም» ጌዒ ዒዛ ካፔኔ። 8ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያቶኮ ማሊፆ ዔራዖ ኩጮ ዎባሢም፦ «ሃካ ሙኪ ባኣካ ዔቄ!» ጋዓዛ፥ ኩጮ ዎቦ ዓሢያ ባኣካ ሙኪ ዔቄኔ። 9ዬማና ዬሱሴ፦ «ሂንዳ ታ ዒንሢ ዖኦጮም፤ ዓይሁዶ ዓሶኮ ሃውሾ ኬሎና ዓይሢንቴሢ ኮሺ ማዾ ማዺሢሞ ፑርታ ማዺሢዳይ? ሃሣ ሼምፖ ዻዻቂሺሢሞ ባባይዚሢዳይ?» ጌዔኔ። 10ዬሱሴ ኮይሎይዳ ዓኣ ዓሶ ባንሢ ቢያ ዛጌሢኮ ጊንፃ ኩጮ ዎቦ ዓሢም፦ «ኩጮ ኔኤኮ ፒሼ!» ጋዓዛ፥ ዒዚ ኩጮ ፒሻዛ ኩጫ ፒኪ [ባጎ ኩጮ ጉዲ] ኮሺ ማዔኔ። 11ሙሴ ዔርዜ ዎጎ ዔርዛ ዓሶና ፔርሴ ዓሶና ጋዓንቴ ሚርጌና ዻጋዻዖ፦ «ዓካሪ ሃያ ዬሱሴ ኑ ዎዎዶንዶይ?» ጌይ ዎላ ጌስቴኔ። 12ዬካፓ ፔቴ ኬሊ ዬሱሴ ሺኢቃኒ ዹኬ ኬስኪ ዒኢካ ዬኖ ዋንቴሎ ጉቤ ፆኦሲ ሺኢቄ ጎይሣ ዎርቄኔ። 13ዚሮ ጉቴሎ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ዒዛ ባንሢ ዒ ዔኤላዖ ዔያቶ ባኣካፓ ታጶ ላምዖንሢ ዶኦሪ «ዳኪንቴዞንሢ» ጌይ ሱንሢ ጌሤኔ። 14ዬያታ ሃይፓ ዴማ ፓይዲንታዞንሢኬ፦ ጲፂሮሴ ጌይንቲ ሱንፃ ጌሢንቴ ሲሞኦኔና ጌርሲ ዒንዲራሴ፥ ያይቆኦቤ፥ ዮሃኒሴ፥ ፒልጶሴ፥ ቤርቴሌሞሴ፥ 15ማቲዎሴ፥ ቶኦማኣሴ፥ ዒልፒዮሴ ናኣዚ ያይቆኦቤ፥ «ፔ ዓጮ ሚጪንታያ» ጌይንታ ሲሞኦኔ፥ 16ያይቆኦቤ ናኣዚ ዪሁዳንታ ዬሱሴ ዓኣሢ ዒንጌ ዓስቆሮንቶ ዓጮ ዓሢ ዪሁዳንታኬ። 17- 18ዬሱሴ ዳኪንቴዞንሢና ዎላ ዹካፓ ኬዲ ቦኦላ ዔቄኔ፤ ዒማና ዒዛ ዓሲ ማዔ ዓሶፓ ሚርጌ ዓሲ ዒኢካ ዓኣኔ፤ ዬያጉዲ ሃሣ ዒዛሲ ዋይዛኒና ሃርጎይዳፓኣ ፖዓኒ ኮዒ ሙኬ ሚርጌ ዓሲ ዓኣኔ፤ ዔያታ ሙኬሢ ዪሁዳ ዓጫፓ፥ ዬሩሳላሜ ካታማፓ፥ ባዞ ዓጮይዳ ዓኣ ፂሮሴና ሲዶና ካታሞናይዳፓኬ፤ ፑርቶ ዓያኖና ዓርቂንቲ ሜታዻ ዓሳኣ ዒዛ ኮራ ሙኪ ፖዓኔ። 19ዓሲ ዻቂሻ ዎልቄ ዒዛይዳፓ ኬስኪ ኬስኪ ሃርጌ ዓሶ ቢያሢ ፖዒሳያ ማዔሢሮ ዓሳ ቢያ ዬሱሴኮ ዑፆ ካኣማኒ ኮዓኔ፤ ካኣሜ ዓሳኣ ቢያ ዻቄኔ። 20ዬሱሴ ሺሪ ፔኤኮ ጊንፆ ሃንታዞንሢ ባንሢ ዛጋዖ ሂዚ ጌዔኔ፦ «ፆኦሲ ካኣቱማ ዒንሢምታሢሮ ዒንሢ ማንቆ ዓሳ ዓንጂንቴያኬ! 21ዒንሢ ሃሢ ናይዺንታዞንሢ ጊንፃፓ ሚሽካንዳሢሮ ዒንሢ ዓንጂንቴያኬ! ዒንሢ ሃሢ ዬኤካዞንሢ ጊንፃፓ ሚኢጫንዳሢሮ ዒንሢ ዓንጂንቴያኬ!» 22«ዒንሢ ዓሲ ናዓሢ ጊንፆ ሃንታሢሮ ዓሳ ዒንሢ ዒፃኣና ሃሣ ‹ኑኡና ፔቴ ማዒፖቴ› ጌዒ ዒንሢ ዱማሳኣና ጫሽኪ ዒንሢኮ ሱንፆ ፑርቲሶናቴያ ዒንሢ ዓንጂንቴያኬ!» 23«ጫሪንጮይዳ ዒንሢም ዒንጎንዶ ባካ ዼኤፒ ማዔሢሮ ዬይ ቢያ ዒንሢዳ ሄላኣና ዎዛዺ ኮኦሙዋቴ፤ ዔያቶኮ ዓዶንሢያ ቤርታ ፆኦሲ ማሊፆ ኬኤዛ ዓሶ ዑፃ ዬያጉዲ ፑርታ ባኣዚ ማዼያኬ።» 24«ዒንሢ ዖርጎጫ ጋዓንቴ ዒንሢ ኮዔ ባኮ ቢያ ሃሢ ዴንቄያ ማዔሢሮ ዒንሢና ባዴዔ!» 25«ዒንሢ ሃሢ ሚሽኬ ዓሳ ሃጊ ዒንሢ ናይዻንዳሢሮ ዒንሢና ባዴዔ! ዒንሢ ሃሢ ሚኢጫ ዓሳ ሃጊ ዒንሢ ዖዪ ዬኤካንዳሢሮ ዒንሢና ባዴዔ!» 26«ዓሳ ጉቤ ዒንሢ ጋላቲ ዒንሢ ዛሎ ኮሺ ባኣዚ ኬኤዛቶ ዒንሢና ባዴዔ! ዔያቶኮ ዓዶንሢያ ሉኡቂ ፆኦሲ ማሊፆ ኬኤዛኔ ጋዓ ዓሶ ዬያይዲናኣኮኬ።» 27ዒንሢ ዋይዛዞንሢም ጋዓንቴ ታ ሂዚ ጋዓኔ፦ ዒንሢኮ ሞርኮ ናሽኩዋቴ፤ ዒንሢ ዒፃ ዓሶም ኮሺ ማዹዋቴ፤ 28ዒንሢም ጋዳንቃዞንሢ ዓንጁዋቴ፤ ዒንሢም ፑርቲሲ ዻባዞንሢም ሺኢቁዋቴ፤ 29ፔቴ ጋንጋሮ ባዓሢም ባጎ ጋንጋሮ ሺርሹዋቴ፤ ዑፃ ኔ ማኣዔ ማኣዓሢ ኔኤኮ ዔካኒ ኮዓሢም ዴማ ኔ ማኣዔሢያ ቃሲ ዒንጌ፤ 30ኔና ሺኢቃሢም ቢያ ዒንጌ፥ ኔ ባኣዚ ማዔያ ዔካሢ ኔኤም ማሃንዳጉዲ ዖኦጪፖ፤ 31ዓሳ ዒንሢም ማዻንዳጉዲ ዒንሢ ኮዓ ባኮ ዒንሢ ዬያጉዲ ዔያቶም ማዹዋቴ። 32ዒንሢ ናሽካዞንሢ ዒንሢ ናሽኬቴ ዓይጎ ባሼ ባኣዚ ዒንሢ ዴንቃንዳይ? ጎሞ ዓሳ ፔና ናሽካዞንሢ ናናሽካኣዋይ! 33ዒንሢም ኮሺ ባኣዚ ማዼዞንሢም ሌሊ ኮሺ ባኣዚ ዒንሢ ማዼቶ ዓይጎ ባሼ ባኣዚ ዒንሢ ዴንቃንዳይ? ጎሞ ዓሳ ዬያጉዲ ማማዻኣዋይ! 34ኑም ማሃንዳኔ ጌዒ ጉሙርቃ ዓሶንሢም ሌሊ ዒንሢ ታልዔቶ ዓይጎ ባሼ ባኣዚ ዒንሢ ዴንቃንዳይ? ዬያጉዲ ዔያታ ታልዔዞንሢ ማሂ ዔካኒ ጎሞ ዓሳ ጎሞ ዓሶም ታልዓያኬ። 35ዒንሢ ጋዓንቴ ዒንሢኮ ሞርኮ ናሽኩዋቴ፤ ኮሺ ባኣዚያ ዔያቶም ማዹዋቴ፤ «ታልዖ ኑኡኮ ማሃንዳኔ» ጌይ ዎዛ ጌሡዋዖ ታልዑዋቴ፤ ዬያ ዒንሢ ማዼቶ ዒንሢም ዒንጎንዶ ባካ ዼኤፒ ማዓንዳኔ፤ ፑኡፖ ፆኦዛሢ ናይያ ዒንሢ ማዓንዳኔ፤ ዒዚ ማዺንቴ ባኮሮ ጋላቱዋዞንሢና ፑርቶንሢማኣ ኮሺኬ። 36ዒንሢኮ ጫሪንጮ ዓዳሢ ሚጪንታያ ማዔሢሮ ዒንሢያ ዓሲ ሚጪንታያ ማዑዋቴ። 37«ዓሲኮ ዻቢንቲ ኮይ ሺሪፖቴ፤ ፆኦሲያ ዒንሢ ዻቢንቶሮ ሜቶ ዒንሢም ዒንጋዓኬ፤ ዖጊዳኣ፦ ‹ዒ ፑርታኬ› ጌዒ ዎጊፖቴ፤ ዒንሢ ዑፃኣ ፆኦሲ ዎጋዓኬ፤ ዒንሢም ዻባሢም ዓቶም ጎዑዋቴ፤ ዒንሢማኣ ፆኦሲ ዓቶም ጋዓንዳኔ፤ 38ዓሲም ዔኤቢ ዒንጉዋቴ፥ ዒንሢማኣ ፆኦሲ ዒንጋንዳኔ፤ ዒንሢ ማካ ባኮና ዬያጉዲ ፆኦሲ ዒንሢም ማካንዳኔ፤ ዬያይዳፓ ዑሣ ቃራ ማኮ ባኣዚና ቱቺ፥ ጫርጊ ላኣሊንታንዳያ ሄላንዳኣና ማኪ ዒንሢም ዒዚ ዒንጋንዳኔ።» 39ሄሊሳዖ ዬሱሴ ሂዚ ጌይ ማላታና ዔያቶም ኬኤዜኔ፦ «ዓኣፒ ባይቄያ ሜሌ ዓኣፒ ባይቄ ዓሲ ጎቺ ሃንታኒ ዳንዳዓ? ዬያጉዲ ማዼቶ ላምዖንሢ ዎሊ ዔኪ ዔቴይዳ ሎኦማንዳኔ። 40ሃጊ ዔራ ናዓሢ ዔርዛሢዳፓ ባሹዋሴ፤ ጋዓንቴ ሃጊ ዔራ ናዓሢ ዔርዞ ባኮ ጋፒሲ ዔሬያ ማዔቶ ፔኤኮ ዔርዛሢጉዲ ማዓንዳኔ። 41«ኔኤኮ ዓኣፖይዳ ዓኣ ዼኤፖ ቡኡሮ ኔ ዛጉዋዖ ዓይጎሮ ዓሶ ዓኣፖይዳ ዓኣ ዻኮ ቡኡሮ ኔ ዛጋይ? 42ሃሣ ኔ ዓኣፖይዳ ዓኣ ዼኤፖ ቡኡሮ ዛጉዋዖ ሜሌሢ ኮራ ‹ታ ዒሻሢዮ፥ ሂንዳ ታ ኔኤኮ ዓኣፓ ዓኣ ቡኡሮማ ኬሶም› ዎይቲ ኔ ጋዓይ? ኔ ጎኦቦ ማላሢ ቤርታዺ ኔ ዓኣፖይዳ ዓኣ ዼኤፖ ቡኡሮ ኬሴ፤ ዬካፓ ሜሌሢ ዓኣፓ ዓኣ ዻኮ ቡኡሮ ኔ ዴንቂ ኬሳኒ ዳንዳዓኔ። 43«ኮሺ ሚሢ ፑርታ ዓኣፒ ዓኣፑዋሴ፤ ዬያጉዲ ፑርታ ሚሢ ኮሺ ዓኣፒ ዓኣፑዋሴ። 44ሚሢ ቢያ ዓኣፓፓ ዔርታኔ፤ ጋኣላንሣይዳፓ ሻኣቢ ዓኣፒ ማንፂንቱዋሴ፤ ዬያጉዲ ሃሣ ጋውዲዳፓ ኩንቱሩሼ ማንፂንቱዋሴ። 45ዬያሮ ኮሺ ዓሲ ፔኤኮ ኮዦ ዒኖይዳፓ ኮሺ ባኣዚ ኬሳኔ፤ ፑርታ ዓሲያ ፑርቶ ዒኖይዳፓ ፑርታ ባኣዚ ኬሳኔ። ዓሲ ፔ ዻንጎና ኬኤዛሢ ዒኖ ኩሚ ኬስኬሢኬ። 46«ታኣኒ ዒንሢም ኬኤዛሢ ዒንሢ ኩንሡዋሴ፤ ሂዳዖ ዓይጎሮ ዒንሢ ‹ታ ጎዳሢዮ! ታ ጎዳሢዮ!› ጌዒ ታና ዔኤላይ? 47ሃንጋ ታ ባንሢ ሙካሢና ታ ጋዓሢያ ዋይዚ ኩንሣሢ ዖና ማላቴያ ታ ዒንሢም ኬኤዞም፤ 48ዬይ ዔቶ ኮሺ ጌልዚ ቦኦኪ ዾቂ፥ ማኣሮ ዶዶ ላሎይዳ ቦኦኮልቄ ዓሢ ማላኔ፤ ዲጲ ሙኪ ዬኖ ማኣሬሎ ሂዔኔ፤ ጋዓንቴ ኮሺ ቦኦኪንቲ ዶዲ ቤስካ ማዢንቴሢሮ ዓጊሣኒ ዳንዳዒባኣሴ። 49ታ ጋዓ ባኮ ዋይዚ ኩንሡዋኣሢ ጋዓንቴ ዶዲ ቦኦኮላ ባኣያ፥ ማኣሮ ሺኢቺ ሳዓይዳ ካኣሺ ዾቂ ማዤ ዓሲ ማላኔ፤ ዲጲ ሙኪ ዬኖ ማኣሬሎ ሂዔ ዎዶና ቤዞና ጋፒ ዶዔኔ።»
Copyrighted Material
Learn More


text:
ኣብ ኤርትራ: ብልሽውና ኣብ ክእረመሉ ዘይክእል ደረጃ በጺሑ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ናይዚ መርኣያ ብርክት ዝበሉ ወነንቲ ትካላት ብንግዲ ይኹን ካልእ ውልቃዊ ቅርሕንቲ ንዝተጻብእዎም ሰባት ብዘለዎም ምትእስሳር፡ ኣብ ዝደለይዎ እዋን ብዝደለይዎ መልክዕ የእስሩ ምህላዎም፤ በቲ ኻልእ ወገን ድማ ገለ ሰባት ብዘለዎም ምትእስሳር ካብቲ ናይ ምእሳር ሓደጋ ይድሕኑ ምህላዎ ኢዩ።
ከም ኣብነት ናይዚ ናይ ብልሽውና ተርእዮ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ እዋናት ወናኒ ናይ ሓንቲ ህብብቲ ባር፤ ምስ ካልእ ዜጋ ብዝፈጠርዎ ምግርጫው፤ እቲ ወናኒ ትካል ምስ ሓዉ ንፕረዚደንት ብዘለዎ ቅርበት ነቲ መባእስቱ ከምዝእሰሮን፤ ተኣሲሩ ኢሎም ናይ ሓጎስ ድግስ ከምዝገበሩን እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ካብኡ ንላዕሊ ዝገርም ግን፤ እቲ ዝተኣስረ ዜጋ ናይ ባዕሉ ናይ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምትእስሳር ስለዝጸንሖ፤ እቶም ዘእሰርዎ ድግስ ይገብሩሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን፤ ንባዕሉ ርክባቱ ተጠቒሙ ካብ ማእሰርቲ ወጺኡ ተመሊሱ ነቶም ዘእሰርዎ ንምእሳሮም ከምዝፈተነ ተገሊጹ።
እዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ክሳብ ክንደይ ሎሚ ሰብ ኣብ ኤርትራ ነንሕድሕዱ ይጠላለም ምህላዉ በቲ ሓደ ወገን፤ በቲ ካልእ ወገን ድማ ብልሽውና ናብ መወዳእታ ዘይብሉ ዕንወት ሃገር የምርሕ ምህላዉ ዘርኢ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ኣጠቓቕማ ቅብሊት ኣመልኪቱ ምስ ወነንቲ ውልቀ ትካላት ጥዕና መድረኽ ዘተ ኣካይዱ
ኣብ ከተማ መቐለ ግልጋሎትን ንግድን ንምሃብ ኣብ ሆስፒታላት ፣ ክልኒካትን ኣብያተ መደብር መድሓኒትን ዝተዋፈሩ ወነንቲ ውልቀ ጥዕና ትካላት ንተጠቀምቲ ኣብ መዳይ ምቑራፅን ምሃብን ቅብሊት ኣመልኪቱ ኣብ ከተማ መቐለ ናይ ሓደ መዓልቲ መድረኽ ዘተ ብበዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ምስ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ከም ዝተኻየደ ተሓቢሩ።
ሃገርና ናይ ግብሪ ፖሊስን ሪፎርምታት ብምቕራፅ ካብ ዜጋታት ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ብምእካብ ሰላም፣ልምዓትን ዲሞክራስን ኣብ ምርግጋፅ ዓብይ ዝላ ተመዝጊቡ እዩ። ብፍላይ ፍትሓዊ ሃፍቲ ክፍፍል ዜጋታት ንምርግጋፅ ኣታዊ መሰረት ዝገበረ ፍትሓዊ ግብሪ ብምእካብን ዘመናውን ሕጋውን ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ብትግባርን ውሽጣዊ እቶት ክልልናን ሃገርናን ብምዕባይ ኣብ ምስፍሕፋሕ መሰረተ ልምዓት፣ማሕበራዊ ግልጋሎትን ዓበይቲ ፕሮጀክታትን ወሳኒ ጉዳይ ኮይኑ ጉዕዞ ህዳሴና ብምርግጋፅ ናብ ተርታ ማእኸላይ ቁጠባዊ ዓቕሚ ዘለወን ሃገራት ንምእታው ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርንእናተተግበረ እዩ። በዚ መሰረት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ውሽጣዊ ፍልፍል ኣታዊ ክልልናን ሃገርናን ንምዕባይ ሓገዝቲ ዝኾኑ ኣብ ምልማዕ ሓይሊ ሰብ፣ ግንዛበ ምዕባይን ኣወሃህባ ግልጋሎትን ፣ ዘመናዊ ስርዓት ኣተሓሕዛ መረዳእታ፣ ምርግጋፅ ልዕልነት ሕግን ምዕባይ እቶትን ዝኣመሰሉ ሪፎርምታት ግብሪ ኣብ ምትግባር ይርከብ። በዞም ሪፎርምታት ኣብ ኣከብትን ከፈልትን ግብሪ ዝመፀ ግንዛበን ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢን፣ሪፎርምታት መፍለይ ቁፅሪ ከፋላይነት ግብሪ ፣ ሒሳብ መዝገብ፣መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ፣ ተወሳኺ እሴት ታክስን ተርን ኦቨር ታክስን ኣብ ምትእትታው ፣ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ምዕባይ እቶትን ዝሓሸ ውፅኢት ዝመፀ ኮይኑ ሕዚ’ውን ግን ኣብ ጉዳይ ቅብሊት ምሃብን ምቑራፅን ተወሳኺ ፃዕሪ ከም ዘድሊ ዋና ዳሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ሓቢረን።
ሕጋዊ ስርዓት ኣጠቓቀቕማ ቅብሊት ከፈልቲ ግብሪ ከካትቶም ዝግባእ ነጥብታት እቶም ቀንድታት ስም ከፋሊ ግብሪ፣መፍለይ ቁፅሪ ከፋላይነት ግብርን ስም ንግድ ትካላትን ዝኣመሰሉ ከይኖም ኣብ ከፈልትን ኣከብትን ግብሪ ኣገደስቲ ረብሓታት ይህብ’የ ነጋዶ ቅብሊት ብኣግባቡ ብምጥቃሞም ንግዲ ትካሎም ንምፍላጥ፣ ፍትሓዊ ግብሪ ንምኽፋል ፣ ብኽነት ንምክልኻልን ተወሳኺ እሴት ታክስ ንምኽፋልን ዝጠቕሞም ኮይኑ ብመዳይ ኣከብቲ ግብሪ ድማ ኩነታት ሕጋውነት ነጋዶ ንምፍላጥ ፣ መረዳእታ ዕዳጋን መሸጣን ንምርኣይን ቅሬታ ኣብ ምፍታሕን ሓጋዚ እዩ። ይኹን እምበር ዘይቅኑዓት ነጋዶ ብዝፍፅምዎም ዘይሕጋዊ ኣጠቓቕማ ቅብሊት ካብ ረብሕኡ ጉድኣቱ ስለ ዝዓቢ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ በቲ ዝወፀ ሓዱሽ ኣዋጅ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ መሰረት ንሓቲ ቅብሊት ብዘይምቆርፁ 50 ሽሕ ብር ይቕፃዕ ዝብል ሕጊ ተግባራዊ ከም ዝግበር ወናኒ ኣ/ከ/ስ/ሕግን እቶትን ኢንተለጀንስን ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ መወዳእታ ምስ ንግዲ ፍቓድን በዓል ዋናን ምስ ቅብሊት ዘለዎም ረኽቢ እንታይ ይመስል? ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ደገፍን ዘሎ ኩነታት? ናይ ጥዕና ስራሕ ምስ ዘለዎ ክብደትን ክኽተሎ ዝኽእል ሰዓቤንን ብመንግስቲ ዝግበረሉ ትኹረት፣ደገፍን መተባብዕን እንታይ ኣሎ? ንመስርሒ ትካል ዝግበር ዘሎ ናይ ክራይ ኩነታት እንታይ መፍትሒ ክወሃቦ ይኽእል ዝብሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ካብ ተሳተፍቲ ተላዒሎም ካብ መድረኽን ዝምልከቶም ኣከላትን ግቡእ መብራህርህን ርኢቶን ምስተወሃቦም እቲ መድረኽ ዘተ ብዓወት ተዛዚሙ።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 43 guests and no members online


text:
ኣብዚ ቅንያት እዚ ኣብ ነዘርላንድስ ንምክያድ ዋዕላ መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ንዴሞክራሲን ፍትሕን፡ከምኡ ውን ሰላማዊ ሰልፊ ቀጽሪ ተቓውሞን፤ ውሳነ ምምሕዳር ከባቢታት ኣይንድሆፈንን ከተማ ፊልድሆፈንን ዝምልከት ክስተታት ክምዕብሉ ጸኒሖም ኣለዉ።
እቲ ዝነበረ ፍጻመታት፡ውዳበን ኣካይዳን ኤርትራዊ ሰላማዊ ሰልፊ፡ፍርዳዊ መስርሕን ውሳነን፥ቅሬታ መንግስቲ ኤርትራን መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ንዴሞክራሲን ፍትሕን ብዝምልከት እንታይ ክግበር ነይርዎ፤ ኣየናይ ውሳነ ኢዩ ቅኑዕን ዘይቅኑዕን ንምባል መዝነት ይኹን ምሉእ ሓበሬታ ስለዘይብልና፤ ዕላማ ናይዚ ጽሑፍ ንዕኡ ዝምልከት ፍርዲ ንምሃብ ኣይኮነን።
እዚ ዓንቀጽ ነቲ ድሕሪ ውሳነ ዝተዋህበ መግለጺታትን ዝተራእየ መልሰተግባርን ዝምልከት ኢዩ ኪኸውን።
መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ንዴሞክራሲን ፍትሕን ኣብ ዝኣምኑሉ ዕላማ ክወዳደቡ፤ምእንቲ ሃገሮም ኤርትራ ዓቕሞም ከበርክቱ ምርኣይ ጽቡቕ ኢዩ። ኣብ ስደት ዘሎ መንእሰይ ብፍላይ ድማ ኤርትራዊ ምስ ሃገሩ ዘለዎ ምትእስሳር ከትርር፤ ባህሉን መንነቱን ክዕቅብ፤ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ሃገሩ ሱታፌ ክህልዎ እውን ክተባባዕ ዝግባኦ ምንቅስቓስ ኢዩ። ኣብ ወጻኢ ብዘየቋርጽ መንገዲ ንተኻታታሊ ዓመታት ምትእኽኻባቶም ምቕጻሎም ድማ ክምስገኑ ይግባእ።
ንሃገር ምግልጋል ማለት ግን ንሃገር ምግልጋል ማለትዩ። ሃገር ማለት ድማ ልዕሊ ኩሉ ንህዝቢ ዘቐደመ ሉዓላዊ መሬትን ባሕርን ኣየርን፤ ኣብ ትሕቲ ቅዋማዊ ግዝኣት ዘጽለለ ብሓጋጊ፤ ፈራዲ፤ ፈጻሚ ኣካል ዝቖመ ንህዝቢ ዘገልግል ስርዓትን ማለት’ዩ። ሃገር ማለት ሓደ ብዘይ ቅዋማዊ ሕጊ፤ ብሓይሊ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ተጻዒኑ ዘሎ ጉጅለ፥ ወይ ውን ሓደ ምስ ህዝቡ ኩናት ኣዊጁ ዘሎ ፕረዚደንት ማለት ኣይኮነን። ሃገር ማለት መዓልታዊ ዝበታተን ህዝቢ፤ ሓደ ክፋል ናይ ቀዳማይ ደረጃ ዜግነት እቲ ካልእ ናይ ባርነት ደረጃ ዜግነት ዘለዎ ሕብረተሰብ ዝሓቖፈ ህላወ ማለት ኣይኮነን። ሃገር ማለት ነዓይ እትኾነኒ ንኻልኦት ዝደለየት ትኹን ዝበሃል ኣቃውማ ዘለዋ ኣይኮነን። ሃገር ዘይናይ ሓባር፤ሓላፍ ዘላፍ መሰላት፤ ደቂ ማእከልን ወሰንን፤ ሓደ ጥራይ ዝኩዕተላ እቲ ካልእ ድማ ጥራይ ፍሬኣ ዝበልዓላ ኣይኮነትን። ሃገር ማለት እቲ ሓደ ካብ በዓል 5 ጽሩራ ኮኾብ ስለዝወጸ ዘማርረላ፤ ነቲ ኣብ ትሕቲ ጉድጓድ ዘሎ ወገኑ ድማ ስለምንታይ ኣብ ትሕቲ ጉድጓድ ሰፊረ ኢሉ የማርር ኢሉ ዘማርረላ ኣይኮነትን። ሃገር ማለት እቲ ኣብ ዶብ ኮይኑ ዝብጆ ዘሎ ‘እቲ ኣገልግሎት’ ተባሂሉ ዝጽወዓላ፤ እቲ ኣብ ወጻኢ ዋዕላ ጌሩ ዝሳዕሰዐ ድማ ‘ድምጺ ዘይብሉ ጅግና’ ተባሂሉ ዝጽወዓላ ኣይኮነትን። ጅግና?
ሃገር ከም ንቡር ማይ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝውሕዘላ ኢያ። ኣብ ኤርትራ ግን ልዕልና ግዝኣትን ማዕርነትን ሓርነትን ህዝብታት ኣፍሪሶም ማይ ንዓቐብ ዘውሕዙ ግንጢ ኣካይዳ ክበዝሑ ካብ ዝጅምሩ እዋን ኣቑጺሮም ኣለዉ።
ከም ኣብነት እቲ ንሃገሩ ወላሓንቲ ዘይገበረ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮይኑ ልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘሎ እንታይ ክገብር ከምዘለዎ ኣስተምህሮ ክህቦ ይረአ። እቶም ብልዕልና ኣበርክተኦም ድሕሪ ስዉኣት ዝበረኸ ቦታ ተዋሂቦም ብኽብረት ክተሓዙ ዝግባእ ኣካለ ስንኩላን፤ ኣብ ዝተረቀዐ ዚንጎ እንዳነበሩ እቶም ንኤርትራ ንኣዋርሕ ዝበጽሕዋ ኣብ ደገ ዝነበሩ ዜጋታት ኣብ ፊት እቶም ስንኩላን ቤተመንግስቲ ዝመስል ህንጻታትን መሬትን ይወሃቡ። እቲ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝቡ ሓንቲ መዓልቲ ኢሂን ሚሂን ተባሃሂሉ ዘይፈልጥ ጉጅለ፤ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ በብናቶም ምኽንያት (ገለ ንስለቲ ኣብ ዓዲ ዝርከብ መረባዕ፤ ገለ ስድራ ንምብጻሕ ንምምልላስ፤ ገለ ጂሆ ስለዝተታሕዙ፤ ገለ ብሰንኪ ድኹም ሰብነቶም፤ ዝበዝሑ ድማ ሰኣን ዝተሓተ ንቕሓቶም) ንዝድግፉ ሰባት ወግሐ ጸብሐ ሰሚናር ሳዕስዒት ምክያዱ ገለ ካብቶም ዝገርሙ ተርእዮ ኢዮም።
እቲ ድሕሪ ምስራዝ ዋዕላ ዘጋጠመ ዝገርም ነገር ድማ መቐጸልታ ናይዚ ስግንጢር ባህርያት ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ቅዋም ዓምጺጹን ረጊጹን ንዘሎ ስርዓት ዝድግፉ ሰባት ኣበየናይ ሕጋዊን ሞራላዊን ባይታ ኮይኖም ኢዮም ቅዋም ናይ ነዘርላንድስ እንዳጠቐሱ ክማጎቱ ዝፍትኑ? ይትረፍ ናይ ኣማኢት ውዳበን ምትእኽኻብን፤ ሕብረት ንጽል ስድራቤታትን ምርኻብ ደቂ ሓንቲ ኣደ ዝኾኑ ኣሕዋትን ከልኪሉ ንዘሎ ስርዓት ብምድጋፍ ‘ሕራይ ገበርካዮም’ ክብሉ ዝውዕሉ ሰዓብቲ፤ በየናይ መለክዒ ኢዮም ድምጾም ከስምዑ ዝፍትኑ ዘለዉ? ኩሉ ኣነ ገበኘኛ ዝበልክዎ ገበኘኛ ኢዩ፤ ሕጊ ይኹን ፍርዳዊ መስርሕ ኣየድልየንን ኢዩ፤ ባዕለይ ሕጊ፤ ባዕለይ ዓንቐጽ፡ ባዕለይ ዳኛ ንዝብል ጉጅለ ዝድግፉ ሰባት በየናይ ሕልና ኢዮም ዓንቀጻት 143፡ 144፡ 145፡ ገበናዊ ሕግታት ነዘርላንድስ እንዳጠቐሱ ክሟገቱ ዝፍትኑ።
እዞም ሰባት እዘን ዝስዕባ ሓቅታት ይፈልጡወን ዶ። ኣብ ኤርትራ ይትረፍ ከምዚ ናቶም ‘ምትእኽኻብ’፡ ብዓቢኡ ሃገራዊ ባይቶ ዝበሃል ሓደ ዓንዲ ካብቶም ሰለስተ የዕኑድ መንግስቲ፤ በቲ ዝድግፍዎ ስርዓት ከምዝፈረሰን ን15 ዓመታት ከምዘየሎን ይግንዘቡ ዶ። ሃገራዊ ባይቶ ማለት ምትእኽኻብ ወከልቲ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ማለት ኢዩ። ስለዚ ሓደ ጉጅለ ዘይኮነ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ምውካል መባእታዊ መሰሉ ተገፊፉ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ገለ መንእሰያት፤ ንሶም እዞም ሕጂ ዝእከቡ ዘለዉ ክውለዱ ከለዉ ጀሚሮም (መብዛሕተኦም እቶም ተሳተፍቲ ደቂ 18 20 ኢዮም) ን20 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ዘይውዳእን ዘይክፈልን ‘ሃገራዊ ኣገልግሎት’ ዝበሃል ኣስገዳዲ ምደባ ከምዘለዉ ይፈልጡዶ።
እቶም ኣኸበኛታት በቲ ናይ እቲ ከንቲባ ውሳነ ስለዘይተሓጎሱ ነቲ ከንቲባ ናብ ቤት ፍርዲ ከሲሶም ኣቕሪቦሞስ፤ ሕጋዊ መስርሕን ዳንነትን ውሳነን ብፍርዳዊ ኣካል ተዋሂቡ። ድሕሪ እቲ ውሳነ ዘይዓገቡ ደገፍቲ ስርዓት ነቲ ከንቲባ ከም ናዚ ሂትለር፤ ነቲ ተግባራት ድማ ዓሌትነት ኢሎም ኣብ ሚድያ ገሊጾሞ።
ኣብ ኤርትራ ብውሳነ መንግስቲ ዘይዓገበ ናብ ቤት ፍርዲ ኪኸይድ ይኽእልዶ? ቤት ፍርዲ ዝበሃል ከ ኣሎዶ? እቲ ፈራዲ ሓጋጊ ከሳስኪ ባዕሉ ሓደ ሰብ ሙኻኑ ይዝኩሩዶ? ኣብ ኤርትራ ይትረፍ ከምቲ ንሶም ዝገበርዎ ኣብ ሚድያ ወጺእካ ክትጻረፍ፤ ኣብ ገዛኻ ኮንካ መንግስቲ መታን ከይትሓሚ እቲ ዝድግፍዎ ስርዓት ኣብ ነብሲ ወከፍ ገዛ ሃሱሳት ከምዘዋፍር ይፈልጡዶ። ኣብ ኤርትራ ብግቡእ ፍርዳዊ መስርሕ ዝተኸሰሰ ዝተፈረደ ነብሱ ብጠበቓ ኪከላኸል ዝተፈቐዶ ሰብ ከምዘየሎ ይፈልጡዶ? ይትረፍ ዕድመኦም ዝኣኸሉ፤ ትሕቲ ናቶም ዕድመ ዝኾኑ ህጻናት ብዘይ ፍርዲ፤ ብዘይ ሕጊ፤ ብዊንታ ናይ ሓደ ሰብ ኣብ ጎዳጉዲን ጸልማትን ከምዝድርበዩ ይፈልጡዶ? እንታይ ይስመዖም? ካብ ሓደ በዓል 5 ኮኽብ ሆቴል ተሶጊግና ኢሎም ከንጸርጹሩ ከለዉ ብዛዕባቶም ኣብ ጎዳጉዲ ዓሰብ፤ ኣደርሰር፡ ኣስመራ፡ ዘለዉ ሕጻናት እሱራት ሕልነኦም እንታይ ይብሎም?
እሞ ነዚ ዝድግፍዎ ስርዓትን ነዚ ሕጂ ኣብ ነብስና ኣጋጢሙ ዝብልዎን ኩነት ብኸመይ የነጻጽርዎ።
ዝኾነ ወገን ነቲ ዝኣምነሉ ፖለቲካዊ ስነሓሳብ ክድግፍ ዘይንቕነቕ መሰሉ ኢዩ። ወላ እቶም ብሰንኪ ዓመጽ መንግስቲ ኤርትራ እዚ ሰብኣዊ መሰሎም እተመንጠሉ እውን ከይተረፈ ንመሰሎም እንዳተቓለሱ፤ ንናይ ካልኦት መሰል ( እንተላይ ናይ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ) ዝደለይዎ ሓሳብ ክድግፉ፤ ንመንግስቲ ኤርትራ ክጣበቑ መሰሎም ክሕሎ ክጽዕቱ ይግባእ።
እቶም ደገፍቲ ስርዓት ግን እቲ ዝድግፍዎ ስነ ሓሳብን ተግባራትን ኣብ ልዕሊ ካልኦት ከጋጥም ኣብ ልዕሊኦም ግን ከይፍጸም ዝብል ኣካይዳ ክሕዙ ኣይግባእን። ከምኡ ምግባር ማለት ምስሉይነት ኢዩ። ስሰዐ ኢዩ፥ ደም ምሻጥ ኢዩ።
ሰባት ናይ ምእካብ ምንባር መሰሎም ንዝሓረመ ስርዓትን ሓሳቡን ዝድግፉ እንተኾይኖም፤ ኣብ ካልኦት ክትፍጽሞ ሓላል ኢዩ ኣባና ግን ሓራም ኢዩ ዝብል ኣካይዳ ኪኽተሉ ኣይግባእን። ከምኡ ምግባር በለጸኛ ሙኻን ኢዩ። መንእሰያት ኣብ ዘይውዳእ ኣገልግሎት ከርተት ይበሉ ንዝብል ሓሳብ ዝድግፉ ሰባት እቲ ከርተት ምባል ብኻልኦት ክሳብ ዝኾነ ንድግፍ ንሕና ግን ከጋጥመና የብሉን ክብሉ ኣይግባእን፤ ከምኡ ምባል እሞ ምስሉዩነት ኢዩ። ስንኩላን ኣብ ዚንጎታት ቃኘው ንዝደርበየ ስርዓት ዝድግፉ ሰባት ፈቖዶ ሰሚናራት መጸ ናይ ቦንድ ገዛውትና ኣበይ በጺሑ ኢሎም ዝሓቱ ተኾይኖም ንቡር ኣይኮነን፤ ምኽንያቱ ከምኡ ምግባር ሕልናኻ ሓይኽካ ምውሓጥ ኢዩ።
እቲ ኣብ ልዕሌኻ ክፍጸም ዘይትደልዮ በደል ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣይትፈጽሞ ዝብል ቃል ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ፤ ኣብ ፍልስፍናን ስነሓሳባትን ህይወት ብምድግጋም ዝወሃብ ምሕጽንታ ኢዩ። ትእዛዛት ሙሴ፤ ከምኡ ውን ማቲዎስ 7፡12 ከምኡውን ሉቃስ 6፡31 ከም ወርቃዊ ሕጊ ሰባት ከኽብርዎ ይግባእ ኢዮም ዝብሉ።
ዳንተ ኣብታ እንፌርኖ እትብል መለኮታዊ ድራማኡ፤ ብእምነቱ ገሃነብ እሳት 9 ዓንኬላት ከምዘለዋ ይገልጽ። እታ ኣብ ማእከል ዘላ ክፍሊ እታ ዝመረረትን በቲ ዝለዓለ ባርዕ ንሰባት ብገበናቶም እትጠብስን ኢያ። ኣብዛ ማእከለይቲ ሰፈር ዝለኣኹ እቶም ዝበደሉ ዘይኮኑስ እቶም ሰባት እንዳተበደሉ ስቕ ኢሎም ዝርእዩ ኢዮም ይብል።
ማርቲን ሉተር ኪንግ ‘ኣብ መወዳእታ ቃላት ናይ በደልትና ዘይኮነስ ስቕታ ናይቶም እንዳተበደልና ስቕ ኢሎም ዝረኣዩ ኢና ክንዝክር’ ምባሉ ተራ ናይቶም በደልቲ ዘይኮነስ ደበልቲ ኣብ እዋን ዓመጽ ዋግኡ እንታይ ኪኸውን ሙኻኑ ዝነግር ኢዩ።
እወ እቲ ኣብ ልዕሌኻ ክፍጸም ዘይትደልዮ በደል ኣብ ልዕሊ ካልኦት እዳተፈጸመ ትም ኢልካ ኣይትርኣዮ።
እወ እቲ ኣብ ልዕሌኺ ክፍጸም ዘይትደልይዮ በደል ኣብ ልዕሊ ካልኦት እዳተፈጸመ ትም ኢልኪ ኣይትርኣይዮ።


text:
ዘተን ዲፕሎማስን መፍትሒ ክኸውን ኣለዎ ሃገራት ላቲን ኣሜሪካ
መቐለ ነሓሰ 07/2009(ድወት) ፕሬዚዳንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ቬንዙዋላ ወታሃደራዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዝሃብዎ ሓሳብ ከምዝኹንና ሃገራት ላቲን ኣሜሪካ ገሊፀን፡፡
ቢቢሲ ከምዝሓበሮ ኣብ ፓለቲካ ቕልውላው ትርከብ ቬንዙዋላ ምስ ኣሜሪካ ኣብ ናይ ቐለት ኲናት ከምትርከብ ገሊፁ፡፡
ኣብ መንጎ 2ቲኤን ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ፓለቲካዊ ምቅሕሓር ብዝምልከት ስግኣትን ዝገለፃ ዘለዋ ሃገራት ላቲን ኣሜሪካ ብፕሬዚዳንት ኣሜሪካ ዝተውሃበ ሓሳብ ወታሃደራዊ ስጉምቲ ንሉኣላውነት ሓንቲ ሃገር ዝጥሕስ’ዩ፡፡
ብፍላይ መንግስቲ ኣርጀቲና እቲ ጉዳይ ዝፍታሕ ብዘተን ዲፕሎማስን እንተኾይኑ ንህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲ ዘጉልብቶ እዩ ክብል ገሊፁ፡፡
ኣብ ቬንዙዋላ ኣንፃር መንግስቲ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዓመፅ ልዕሊ 120 ሰባት ከምዝሞቱ ፀብፃባት የመልክቱ፡፡
ሃገራት ብራዚል፣ኣርጀንቲና፣ፓራጓይን፣ኡሪጋይን ድማ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ቬንዙዋላን ዝተፈጠረ ፓለቲካዊ ዘይምቅድዳው ብዘተን ዲፕሎማስን ክፍታሕ እናፀዓራ’የን፡፡


text:
ሕግን ስርዓትን ካብ ኤርትራ ዓዲ ካብ ዘርሕቑ ማዕረ ዕድመ ምሕደራ ምልካዊ ጉጅለ ኣቑጺሮም ይርከቡ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ፍትሒ ዝተሓረሞ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ መከራ ይጸግብ ኣሎ ኣብ ደገ ዝርከብ ህዝብና’ዉን እንተኾነ ዋላ ካብ ኣብ ኤርትራ ዝሓሸ ይኹን እምበር ክንድቲ ዝድለ ብዘዕግብ መልክዑ’ዩ ዝነብር ዘሎ ክበሃል ዝከኣል ኣይኮነን፡፡
ጉጅለ ህግደፍ ድማ ኣብ ልዕሊኡ ተሪር ህዝባዊ ስጉምቲ ክውሰድ ወይ ይኣኽለካ ክበሃል ስለዘይከኣለ ቀይዲ በተኽ ኮይኑ ይርከብ’ሎ፡፡
ንዝቐርበሉ ህዝባዊ ሕቶታት ድማ ዝበለየን ዘሰልቹን ተወሪርና ዝብል ቃል ክደጋግም ይስማዕ፡፡ ህዝቢ’ዉን በዚ ኣዝዩ ዘሰልቹ ዝደጋገም ቃላቱ ረብሪቡ ተቓውምኡ ገሊኡ ብስቕታ፡ ገሊኡ፡ ብስግረዶብ ካልእ’ዉን ናብ ደምበ ተቓውሞ ተሰሊፉ ይገልጽ ኣሎ፡፡
እቲ ኩነታት ከምዚ እናሃለወ ግና ለውጢ ንምንታይ ደንጉዩ? መላኺ ኢሳይያስ’ከ ንምንታይ ኣብ ልዕሊ ሃገር ዘብጽሖ በደል ኣበሪኹ ቀጺሉሉ ሽግራትናስ ብከመይ’ዩ ዘላቒ መፍትሒ ዝርከበሉ ናይ ሎሚ ሓሙስ 8 ሰነ 2017 ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜናና ክምልሶ ክፍትን’ዩ፡፡
ምልካዊ ስነሓሳብ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን መሓውራቱን ድሕሪ ናጽነት ድቦላ ኮይኑ ዝወረደ ዘይኮነስ ካብ ቅድሚ ናጽነት ኣትሒዙ ዝጀመረ ንብዙሓት ህዝባዊ ኣተሓሳስባን ሓልዮትን ዝነበሮም ተቓለስቲ ደቂ ህዝቢ እናቐንጸለ፡ ብዘይ ኣበሰኦም ዘይናቶም ጸለሎ እናቐብአ ዝንጽል ምንባሩ ገዳይም ተጋደልቲ ይምስክሩ፡፡
ብመሰረት ምስክርነት እቶም ገዳይም ተጋደልቲ ብስውር ዝተቐንጸሉ ከይሓውስና ብስም የሚንን መንካዕን ቅድሚ ናጽነት ብኢሳይያስ ዝተቐንጸሉ ሓርበኛታት ብዙሓት’ዮም፡፡
ብከምዚ ህዝባውነት ንዝስምዖም ሓቀኛ ተቓለስቲ እናቐንጸለ ናጽነት ዘርከበቶ መላኺ ኢሳይያስ ድሕሪ ናጽነት’ዉን ብዝበኣሰ መልክዑ’ዩ ንገበናቱ ክቕጽሎ ተራእዩ፡፡
ብተባራረይቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ሰንሰን ዝበለ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነቱ ሒደት መዳርግቲ ዘለዎ መስዋእቲ ከምዝኸፈለ ዝጠቕሱ እቶም ተጋደልቲ፡ ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርጊ ካብ መላእ ሃገር ተጸራሪጉ ሓንሳብን ንሓዋሩን ምስ ወጸ ንዝነበረ ሓጎስ ክገልጹዎ ካብ ዝኽእሉ ንላዕሊ ከምዝነበረ ይዝክሩ፡፡
ህዝቢ ካብ ዝነበሮ ጽምኣት ተበጊሱ ድማ ንመላኺ ኢሳይያስ ከምመልኣኽ ክሳብ ዝረኣየሉ ግዜ ምንባሩ’ዉን ተዘክሮ ትማሊ ምዃኑ የነጽሩ፡፡
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ግና ንዝነበሮ ህዝባዊ ተቐባልነት ናብ ረብሓ ሃገር ክቕየሮ ኣብ ክንዲ ዝፍትን ንዘኾለሶ ኢድ ህዝቢ ኤርትራ ክነክስ ንዝበልዓሉ ጻሕሊ ክሰብር ከምዝመረጸ ይሕብሩ፡፡
ከም ኣገላልጻ እቶም መቓልስቱ፡ ካብ ቅድሚ ናጽነት ጀሚሩ ብደም ንጹሃት ዝጨቀወ ጉጅለ ህግደፍ ካብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ጀሚሩ ንህዝቢ ክረግጽ’ዩ ተራእዩ፡፡
ኣብ ዓመተ 1993 ኣካይድኡ ከዐሪ ኣድማ ንዘካየዱ ሓርበኛታት ተጋደልቲ ብምእሳርን ብምኹናን ጭካንኡ ዝጀመረ መላኺ ኢሳይያስ ከይደንጉየ ኣብ ዓመተ 1994 ሕቶ መሰል ንዘቕረቡ ኣብ መዓስከር ማይ ሓባር ዝተደርበዩ ንስለ ህዝብን ሃገርን ኣካሎም ዝኸፈሉ ስንኩላን ኵናት ከምገበነኛታት ብጥይት ክደፍኦም ኣይሓፈረን፡፡
ከም ሓርበኛ ቢትወደድ ኣብርሃ ዝበሉ ፍቕሪ ዝሰብኩ ንስለህዝቢ ህይወቶም ክህቡ ድሕር ዘይብሉ ብግዝያዊ ረብሓ፡ መትከሎምን ሕድሪ ሰማእታትን ካብ ዝጠልሙ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ክብስብሱ ዝመርጹ ሃዋርያ ለውጢ’ዉን ግዳያት ገበነኛ ህግደፍ’ዮም፡፡
ኣብ ዓመተ 2001 ህዝባዊ ሕቶ ዘልዓሉ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሃገርና’ዉን እንተኾኑ ንሃገር ቅዋም ንትከለላ፡ ንህዝቢ ላዕለዋይ ኢድ ንሃብ፡ ህዝቢ ክመርጽ ክምረጽ ባብ ነርሕወሉ ስለዝበሉ ተጠላቐይቲ ብዝብል ዘይናቶም ሽም ኣጠሚቑ ኣብ ቤት ማሕቡስ ኣሕቒቑዎም ኣሎ፡፡
እዞም ቅድም ኢሎም ዝተዘርዘሩ ገበናት ኢሳይያስን መሓውሩን እቶም ፍሩያት’ዮም ዝብሉ እቶም ተጋደልቲ ገበናት እቲ ምልካዊ ጉጅለ ብሓጺሩ ዘርዚርካ ዝወድኡ ከምዘይኮኑ የነጽሩ፡፡
ጠንቂ ምንዋሕ ስቅያትና መላኺ ኢሳይያስ ጥራሕ ዝመሰሎም ወገናት ብዙሓት ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዝእምቱ ደለይቲ ፍትሒ ድማ ዋላ’ኳ ብቀዳምነት መላኺ ኢሳይያስ ዝሕተት እንተኾነ ንሕና ከም ህዝቢ’ዉን ነዚ ንምግታእ ዝገበርናዮ ስራሕ ወይ ዝዓመምናዮ ዕዮ ገዛ ኣሎ ኢልና ንሕበነሉ ኣይኮነን ኢሎም፡፡
ተቓዋሚ ወይ ደላይ ፍትሒ ዝብል ስም ሒዝካን ውድብ መስሪትካን ሆ ስለ ዝበልካ ለውጢ ይመጽእ ማለት ኣይኮነን ድሕሪ ምባል ድማ እቶም ደለይቲ ፍትሒ፡ ንቡኮታት እቲ መላኺ ኣለሊኻ ሓንሳብ ንሓዋሩን ብምእላይ ኣብ ቦትኡ ንህዝቢ ዝሓሊ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምትካል’ዩ ዘዋጻኣና ክብሉ ኣዘኻኺሮም፡፡
ብትም ሕትም ወይ ናብ ስደት ብምውሓዝ ዝመጽእ ፍታሕ ከምዘየለ ብምጥቃስ ድማ እቶም ደለይቲ ፍትሒ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ልኡም ተቓውሞ ከምዘየዋጽኦ ፈሊጡ ናብ ንጡፍን ቀጻዕን ስጉምቲ ክሰጋገር ተላብዮም፡፡


text:
“ኣፍና ምእንቲ ከይሽትት ምስ ተመገብና ብማይ ክንጉጽጉጾ ኣለና።” ክብሉ ክኢላታት ይዛረቡ’ዮም። ክንምገብ እንከለና፣ ነቲ እንምገቦ ዘለና ዘተርክስን ዘዳቕቕን ምራቕ ናብ ኣፍና ይመጽእ’ዩ። እዚ ምራቕ’ዚ እንተወሒዱ ሓደ ካብ ጠንቅታት ምሽታት ኣፍ ክኸውን ከም ዝኽእል ክኢላታት ይገልጹ።
ኣፍና፣ ምስ መግቢ ብዝኣትውን ካብ ካልኦት ክፍሊ ኣካላትና ብዝመጹን ባክተርያ ኩሉ ግዜ ምስ መልአ’ዩ። እዞም ባክተርያ’ዚኣም.ሕምቕ ሽታ ዘለዎ ጋዛት ስለ ዘመንጭዉ (ዝተፍኡ) ኣፍና ይሽትት።
ካብ ድቃስ ምስ ተበራበርን ካብ.ግዜ ቀትሪ ዝያዳ ኣፍና.ሕማቕ ሽታ ይህልዎ። እዚ ዝኾነሉ፣ ኣብ እዋን ለይቲ መግቢ ንበልዕ ብዘይምህላውና፣ እቲ ናብ ኣፍና ዝመጽእ ምራቕ ስለዘይህሉ ወይ’ወን ስለ ዝውሕድ፣ እቶም ሕማቕ ሽታ ዝፈጥሩ ባክተርያ ኪራብሑ ምቹእ ባይታ ይረኽቡ። ዝበዝሑ ባክተርያ ኣብ ኣፍና ምህላው ድማ ነቲ ናይ ሽታ ጸገም ዝያዳ የጋድዶ።
ኣልኮላዊ መስተ፣ ጥሜት፣ ብዙሕ ምዝራብ፣ መዕበስቲ ኣፍንጫ፣ ብ ኣፍ.ምስትንፋስ፣ ዕድመ (እርጋን) ከምኡ’ወን ብዙሕ ምንቕስቓስ፣ ኣብ ኣፍና ንዝህሉ ምራቕ ከም ዝጎድልስለዝገብሩ ከም ጠንቅታት ምሽታት ኣፍ ይቑጸሩ።
እንምገቦም ዓይነታት መግቢ ኣብ ምሽታት ኣፍ ልዑል ተራ ኣለዎም። ከም ኣብነት.ጻዕዳ ሽጉርቲ ልዑል ትሕዝቶ ሳልፈር ስለ ዘለዎ፣ እቲ ናብ ደምተቐይሩ ናብ ሳንቡእ ዝበጽሕ ሳልፈር ከነስተንፍስ እንከለና ንኣፍና ሕማቕ ሽታይገብረሉ።
ኣብ.ገፊሕ መዓንጣ ዝፍጠር ምቕጻል መግቢ፣ ፍሉይ ሽታ ይፈጥር’ዩ። ሓደ ካብቶም ናይ ስርዓተ.ምሕቓቕ መግቢ ዝኾነ ‘ ኢንዛይም ‘ ድማ.ነቲ ዝሽትት ዝተዳቐቐ መግቢ ሽታ ናብ ዘይብሉ ጠቓሚ ነገር ይቕይሮ። እዚ ኢንዛይም’ዚ ዘይብሎም ሰባት እቲ ጸገማት ከጋጥሞም ይኽእል’ዩ ዝተፈላለዩ ሕማማት ኣስናን ግርጻንን’ወን ኣፍና ከም ዝሽትት ይገብሩ’ዮም።
ደቀንስትዮ ወርሓዊ ጽገሬዳ ኣብ ዝመጸን እዋን ኣፈን ዘይንቡር ሽታ ኪህልዎ ይኽእል’ዩ። እዚ ብምኽንያት ምቅይያር ‘ሆርሞናት ‘ ስብነት’ዩ ዝፍጠር።
ዝኾነ ኾይኑ፣.ኣፍና ባዕላትና ብእንፈጥሮ ጸገማት ከምዚ ዓይነት ጸገማት ከማዕብል ካብ ከኣለ፣ ብዝግባእ ተኸናኺና ክንሕዞ፣ ድሕሪ መግቢ ክንጉጽጉጾን ኣስናና’ ቀጻሊ ክንምውጾን ኣገዳሲ’ዩ። ነቶም.ብምኽንያት ዕድመ፣ ጉድለት ‘ኢንዛይ፣ ምቅይያር ‘ሆርሞን” ዘጋጥሙ ምሽታት ኣፍ ግን ምስ ባህሪ ዝተኣሳሰሩ ስለዝኾኑ፣ ነብሰ ጽልኣት ወይ ካልእ ማሕበራዊ ጸገማት ከይፈጥሩልና ምእንቲ ብዙሕ ግት ዘይብሃብ እቲ ዝሓሸ ኣማራጺ’ዩ።
ምንጪ፣. “ሪደርስ ዳጀስት”


text:
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ኖርወይ ብዕለት 17 መስከረም 2017 ብርክት ዝበሉ ኣባላት ጨንፈር ዝተረኽቡሉ ስሩዕ ጨንፈራዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብዚ ኣብ ሰዓታት ናይ ድሕሪ ፋዱስ ኣብ ከተማ ኦስሎ ዝተኻየደ ኣኼባ ሓያለይ ኣባላት ጨንፈር ተረኺቦም፣ ኣብ ዝተሰርዐ ናይ ዕለቱ ኣጀንዳታት ርሱን ክትዓት ኣካይዶም። ካብ ዘድሃበሎም እዋናውያን ኣጀንዳታት ሃለዋት ሰልፊ ብሓፈሻ፣ ህይወት ጨንፈር ድማ ብፍላይ ዝብል ኮይኑ ሰፊሕ ምይይጥ ኣካይዶምሉ።
ተጋባእቲ ኣኼባ ንህይወት ጨንፈር ብዝምልከት ኣብ ዘካየድዎ ምይይጥ፣ ጨንፈር ካብ ዝምስረት ክሳብ ሕጂ ብመሰረት ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ሰልፊ ዝሰፈረ መትከላት ሰልፊ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን፣ መልካዊ ስርዓት ብደሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ምትካእን ዓቅሙ ዘፍቅዶ ኣበርክቶ ከበርክት ከም ዝጸንሐ ገምጊሙ። እንተኾነ ጉዳይ ሃገር ንኹሉ ህዝብን ንነፍሲ ወከፍ ዜጋን ብምዕረ ዝምልከቶን ዝብጸሖን ጉዳይ ስለዝኾነ፣ ካብዚ ተረድኦዚ ነቂሉ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ሃገራዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ብዝተሓተ ደረጃውን እንተኾነ እጃሙ ከበርክት፣ ህዝባዊ ጻዊዕቱ ከሕይል ከምዘለዎ ተሰማሚዑ። ብዘይካዚውን ኣብ ዝቅጽል ዘሎ ውርሒ ናብ ዝካየድ 7ይ ስሩዕ ዓመታዊ ጉባኤ ጨንፈሩ፣ ካቢ ሕጂ ምድላዋት ክገብር ከምዘለዎን፣ ብዕቱብ ክስረሓሉ ከምዘለዎን ኣኼበኛታት ተሰማሚዖም።
ኣብ ህይወት ሰልፊ ኣትዮም እውን ሽማገለ ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ነበርን ገለ ሰዓብቶምን ክወስድዎ ዝጸንሑ ዘይሕጋውን ዘይቅዋማውን ስጉምትታት ንነፍሲ ወከፉ በቢሓደ ብምርኣይ ኩሉ ብጥሕሰት ቅዋም ሰልፍናን መምሪሕነታት ሕጋዊ መሪሕነታት ክካየድ ዝጸንሐ ካፋል ናይቲ ኣብ ምፍንጫል መቃልስቲ ኣሕዋት ዝመርሕ ሓደገኛን መርዛምን ክፋል ፖለቲካ ኤርትራ ምዃኑ መዚኖም። ኮይኑ ግን ኣብ ሓደ ሰልፊ ንሃሉ ኣይንሃሉ ብዘየገድስ ኩሉ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሸኪሙ ንድሕነት መላእ ህዝብን ሃገርን ዝነጥፍ ኣካል ከም ኣካል ሰልፊ ከምእንርእዮ ዘየወላልውል መርገጺ ጨንፈር ከምዝኾነ ኣነጺሮም። እንተኾነ ግን ምፍንጫል ንረብሓ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ እንተዘይኮይኑ፣ ንረብሓ ህዝብን ንረብሓ ደምበ ተቃውሞን ከምዘይኮነ ካብ ሕሉፍ ተመኩሮ ቃልስና ተገንዚቦም፣ መሪሕነት ዞባ ሽማገለ ኣመሪካ ነበርን መኻይድቶም ዝኾኑ ገለ ኣባላትን ኣብ ፍይስቡካትን፣ መርበብ ሓበረታታትን፣ መደበራት ፓልቶክን፣ ዘየርብሕ ናይ ምፍንጫል ነጋሪት ካብ ምድሳቅ ክቁጠቡ ጸዊዕም።
መርሕነት ሰልፍውን ብዝረአ ዘሎ ናይ ውልቀ ሰባት ታህዲድ ከይተሰናበደ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ቅዋም ስለፊ ተኸቲሉ ክመርሑን፣ ንዝኾነ ኩነታት ብመሰረት ቁዋምና ክውጅህዎን ኣኼበኝእታት ተላብዮም።
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ! ክብርን ሞገስን ንስዉኣትና!!!
ወኪል ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ኖርወይ


text:
ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ መማህራን፡ ተጋደልቲ ነበርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከቡዎም ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ብቐዳም 23 ሚያዝያ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም እሱር፡ ኣብ ስደት ከኣ ከም ጅሆ እናተታሕዘ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዋላ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ከይተረፈ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስቅያትን ግፍዕን ዘሕልፍ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ መዓታቱ ኣብቂዑ፡ ከም ንቡር ጸዋሪ ስድራቤትን ሕብረተሰቡን ክኸውን መታን ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተጸሪጉ ኣብ ኤርትራ ሓዱሽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ብዘየወላውን ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ተዓቝቦም ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ልዕሊ 17000 በቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ልዕሊ 400 ኤርትራዊ ትንፋስ ዘህለቐ ትራጀዲ ዝተሰምዖም
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ደቡባዊ ካሊፎርንያ ማለት ኣብ ሎስኣንጀለስ፤ ሳንበርናርዲኖ፤ ሳንድያጎ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ሳንድያጎ ብምእካብ ንዋዕላ ዝኽዱ ሰባት መሪጾም። እቶም ዝተመርጹ ሰባት ካብ ሰለስቲኡ ዓበይቲ ከተማታት ዝመጹ እዮም።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሙዘቀኛታት “ክብሪ ሞያና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ተኣኪቦም፡ ዓውዲ ሙዚቃ ኤርትራውያን ንምግምጋምን ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ሞያውያን ሙዚቀኛታት ንምትብባዕን ዝዕላምኡ ውራይ ከም ዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ እስቶትጋርትን ከባቢኡን ዝርከቡ ሽማግለታት ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲ ለውጢ ትማሊ ሓሙስ ዕዉት ኣኸባ ብተለ ኮንፈረንስ ኣካይዶም።
እታ ጉጅለ ኣቐዲማ ‘ውን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ኣበርክቶ ገይራ ነይራ እያ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ውሑድ ዓቐን ዘለዎ ገንዘብ ናብ ብዙሓት ሰባት ብምምቕራሕ፡ ወርሓዊ ኣበርክቶ ብምግባር ንቐጻልነት ድምጺ ኣሰና ከውሕስ ይኽእል እዩ ብዝብል እምነት ነቲ ተበግሶ ከምዝወሰደት ኣረዲኣ።
ኣብ ኣመሪካ፡ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ወኪል ኣኽሩኽ ኣሰና ኣብ ኣመሪካ ተስፊት ክፍሉ ንወርሒ 20 ዶላር ብምውጻእ ዘዋህለሉዎ 780 ዶላር፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ገባር ሰናይ ዳኒኤል ተወልደ 120 ዶላር፡ ኣብ ሚሽንጋን እትርከብ ሓንቲ ብመደባት ኣሰና ዝተመሰጠት ግድስቲ ስድራቤት 100 ዶላር ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብድምር ሓደ ሽሕ ዶላር ከበርክቱ ከለዉ። ኣብ በይ ኤርያ ዝነበር ሓደ ካልእ ግዱስ ኤርትራዊ 200 ዶላር ኣወፍዩ።
ናብ ሰሜን ኣመሪካ ንምእታው ኣብ ጉዕዞ እንከለዉ ኣብ ፓናማ ሲቲ ተታሒዞም ኣብ ቤትማእሰርቲ ዝርከቡ 25 ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት በስገዳድ ናብ ኤርትራ ክምለሱ ምዃኖም ስለዝተነግሮም ኣብ ከቢድ ጭንቀት ከምዝርከቡ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ሓንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ዝተበገሰት፡ ዝነቐለትሉ ዕለት ዘይተፈልጠ ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝርከቡ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ኣለዉ።
ኣብ ወጻኢ ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝመደበረን ኤርትራውያን ሲቪካውያንን ናይ ምትሕግጋዝን ማሕበራት፡ ናይ ሕጊ ክኢላታትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ተሓባቢሮም፡ ነተን ዲፕሎማስያዊ ውሕስነት ተጠቐመን፡ ብግብሪ ግን መሓውር ብልሽውናን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ሓርነትን ኤርትዊ መበቆል ዘለዎም ዜግታት ኮይነን፡ እኩይ ተልእኾ ኣብ ምትግባር ተዋፊረን ዘለዋ ኣበየ ሃገሩ ዝርከባ ኤምባሲታት ስርዓት ህግደፍ ክስታት መስሪቶም ኣብ ቅድም ሕጊ ከቕርቡወን ኣሰና ሚድያ ፋውንዴሽን ጸዊዑ።
ሎሚ ሰንበት 22 ለካቲት ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣብቲ ብ ተቓወምቲ ውድባት፡ ኣባላት ሲቪካውያን ማሕበራት፡ ናይ ሚድያ ማዕከናትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ብምትሕብባር ዝወደቡዎ ኣብ ከተማ ለንደን ኣፍደገ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተኻየደ ውዕዉዕ ሰላማዊ ሰልፊ ብምስታፍ ምእንቲ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያንን ድሕነት ሃገርና ኤርትራን ድምጾም ኣስሚዖም ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያን ዝርከቡ ኤርትራውያን መንግስቲ ምስሪ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣገዲዱ ናብ ኤርትራ ምምልሱ ብምቅዋም ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። ዝርዝር ዜና ብቭድዮ ንምክትታል ኣብ’ዚ ጠውቑ።


text:
ብ 2 ግንቦት 2016 ኣብ ሻካት ካብ ዝርከብ ብክፍለ ሰራዊት 57 ዝመሓደር ቤት ማእሰርቲ ክሃድሙ ዝፈተኑ ኣስታት 10 ዝኾኑ መንእስያት ሻቡ ብኣባላት ክፍለሰራዊት 57 ቶኽሲ ስለዝተፈነወሎም 3 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ 4 ካልኦት ዲማ ብኸቢድ ቆሲሎም።
እዞም ክሃድሙ ዝፈተኑ እሞ ብኣዘዝቲ ቲ ክፍለሰራዊት ንኢትዮጵያ ክሃድሙ ይኽእሉ እዮም ኢሎም ስለዝተገምገሙ ተኽሲ ምስተፈነወሎም እዮም ግዳያት ሞትን ሞቕሰልትን ኮይኖም። እቶ ቶኽሲ ኪኽፈት ዝኣዘዙ መራሕቲ ክፍለሰራዊት ነቶም ዝቆሰሉ መንእሰያት ውን ብኣረመናዊ ተግባር ከጋፍዕዎም ከም ዝተራእዩ ተፈሊጡ ።
እዚ ኣብ ሻካት ዝበሃል ቦታ ተደኩኑ ዝርከብ ብክፍለ ሰራዊት 57 ዝመሓደር እስርቤት ብምሉኡ ትሕተ ባይታዊ ክፍሊ ማለት ኣንደርግራውንድ ምስ ምኻኑ ኩነታት እሱራት ኣዚዩ ኣስካሕካሒ ይገብሮ ።
እዞም ብዕለት 02/05/2016 ካብ ሽንቲ ምስ ወጹ ክሃድሙ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ብኣስካሕካሒ ኣገባብ ዝተቀዝፉ መንእሰያት ልክዕ ኣብ ወርሒ ናይቲ ኣብ ኣሰመራ ዘጋጠመ ቅትለት ጸላም ሰንበትሙዃኑ’ዩ ።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ ኣብያተማእሰርቲ ብእኩብ ናይ ምህዳምን ካብዚ ንላዕሊ እንታይ ከጋጥመና እዩ ብምባል ተቓውሞታት ምልዓልን ልሙድ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ቅዱስ እስጢፋኖስ ሊቀ ዲያቆናት ወቀዳሜ ሰማዕት
ቅዱስ እስጢፋኖስ፡ ብቕዱሳን ሓዋርያት ሊቀ ዲያቆናት ተሸይሙ ምእመናን እናኣብዝሐን ቤተ ክርስቲያን እናኣስፍሐን ከገልግል ከሎ፡ ብግብረ ሰይጣን ዝተላዕሉ ኣይሁድ ብዳርባ እምኒ ቀተልዎ። በዚ ሰማዕትነቱ ድማ ቀዳሜ ሰማዕት ተባህለ። ግብረ ሓዋርያት ምዕራፍ 6 - ምዕራፍ 7 ።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ንቅድስናን ክብርን ቅዱስ እስጢፋኖስ ወትሩ እኳ ትዝክሮ እንተኾነት፡ ዕለት 15 መስከረም በዓለ ቅዱስ እስጢፋኖስ እተኽብረሉ ምኽንያት ግና መጽሓፈ ስንክሳር ከምዚ ዚስዕብ ይብል፡-
ቅዱስ እስጢፋኖስ ካብ ዝዓርፍ ድኅሪ ብዙኅ ዓመታት፡ ንጉሥ ቈስጠንጢኖስ ካብ ዚነግሥ ድማ ድኅሪ 300 ዓመት፡ ሥጋ ቅዱስ እስጢፋኖስ ኣብ ዚተቐብረሉ ጥቓ ኢየሩሳሌም ‘ሉክያኖስ’ ዚተባህለ ሰብኣይ ነበረ። ነዚ ሰብ’ዚ ቅዱስ እስጢፋኖስ ብሕልሚ እናተገልጸ “ኣነ እስጢፋኖስ እየ፡ ሥጋይ ኣብዚ ቦታ’ዚ ተቐቢሩ ኣሎ” ይብሎ ስለዝነበረ ንኤጲስቆጶስ ኢየሩሳሌም ከይዱ ኵሉ ዝረኣዮ ነገሮ። እቲ ኤጲስቆጶስ ከኣ ምስ ክልተ ኤጲስ ቆጶሳት ኾይኑ ብኽብርን ብምስጋናን ንመቓብሩ ኰዓቶ። በዚ ጊዜ’ዚ እቲ መቓብር ኣዝዩ ጥዑም ጨና ጨነወ’ሞ “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ” ዝብል ምስጋና መላእኽቲ ተሰምዐ። እዚ ምስ ሰምዑ ኵሎም ስለ እቲ ዝተገብረ ንእግዚአብሔር እናኣመስገኑ ተሰኺሞም ናብ ጽርሐ ጽዮን ወሲዶም ቀበርዎ።
ድኅሪ’ዚ እለእስክንድሮስ ዚተባህለ ቍስጥንጥንያ ዝሃገሩ ግና ኣብ ኢየሩሳሌም ዝቕመጥ ሰብኣይ ቤተ ክርስቲያን ሓኒፁሉ ንሥጋኡ ናብኡ ኣግዓዝዎ። ድኅሪ ኃሙሽተ ዓመት እለእስክንድሮስ ሞተ’ሞ ኣብ ጐድኒ መቓብር እስጢፋኖስ ተቐብረ። በዓልቲ ቤት እለእስክንድሮስ ድኅሪ ሸሞንተ ዓመት፡ ሬሣ ሰብኣያ ናብ ቍስጥንጥንያ ንኽትወስድ ናብቲ ቤተ ክርስቲያን ከደት። ኣስከሬን ሰብኣያ ዘለዎ ሣፁን ምስ ሣፁን ቅዱስ እስጢፋኖስ ይመሳሰል ስለዝነበረ ብፈቃደ እግዚአብሔር ተጋግያ ኣስከሬን ቅዱስ እስጢፋኖስ ዘለዎ ሣፁን ኣብ መርከብ ጽዒና ናብ ቍስጥንጥንያ ኽትጓዓዝ ጕዕዞኣ ጀመረት። ኣብ መንገዲ፡ ካብ ሣፁን ቅዱስ እስጢፋኖስ ጣዕመ ዝማሬ ሰምዐት እሞ ተደኒቓ ነቲ ሣፁን እንተረኣየት ሣፁን ቅዱስ እስቲፋኖስ ከምዝኾነ ፈለጠት። እዚ ዝኾነ ብፈቃደ እግዚአብሔር ከም ዝኾነ ተረዲኣ ንእግዚአብሔር እናኣመስገነት መንገዳ ናብ ቍስጥንጥንያ ቀጸለት።
ኣብ ቍስጥንጥንያ ምስ በጽሐት እቲ ዝኾነ ኵሉ ንንጉሥ ነገረቶ። ንጉሥን ሊቀ ጳጳሳትን ካህናትን ሕዝብን ብኽብሪ ተቐበልዎም። ብዙኅ ተኣምራት ከኣ ኣርኣየ። ሓደ ካብኡ ድማ ኣብ ሠረገላ ኣብቅልት ጽዒኖም ክወስድዎ ከለዉ፡ ኣብ ‘ቍስጥንጥንያ’ ዝበሃል ቦታ ምስ በጽሑ እተን ኣብቅልቲ ምኻድ ኣብየን ደው በላ፡ ዋላ እንተኸትከትወን ምንቅስቓስ ኣበያ። ብድኅር’ዚ ሓንቲ በቕሊ ብልሳን ሰብ “ንሥጋ ቅዱስ እስጢፋኖስ ኣብዚ ኣንብርዎ” ኢላ ተዛረበት። ነዚ ዚሰምዑ ኵሎም እናተገረሙ ንኣድጊ በለዓም ዘዛረበ ኣምላኽ ኣመስገኑ። እቲ ንጉሥ ኸኣ ኣብቲ ቦታ ቤተ ክርስቲያን ኽሕነፀሉ ኣዘዘ እሞ ብፈቃደ እግዚአብሔር ኣብቲ ዝተሓንፀ ቤተ ክርስቲያን ብኽብሪ ሥጋ ቅዱስ እስጢፋኖስ ተነብረ።
በረከተ ጸሎቱ ምስ ኵላትና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
(መቐጸልታ)
ኣብ ዝሓለፈ (29 ነሓሰ 2015) ኣብነታት ስርዓተ-ጽሕፈታት 2 ኪቐርብ ተባሂሉ ነይሩ፣ እንሆ ድማ፤
ለ. ኀርም ዝሓቘፉ ቃላት-ግእዝ ከከም ዝረዓምዎ ድምጺ ብሆይ ወይ ሐውት ይጽሓፉ፣ ዝበዝሑ ግን ናብ ሐውት ይቕየሩ። ኣብነታት እነሀዉ፤
1. ኀርም ናብ ሆይ ዝቕየሩ
2. ኀርም ናብ ሐውት ዝቕየሩ
ሐ. ብሐውት ዝተጻሕፉ ቃላት-ግእዝ፡ ብዘመናዊ ስርዓተ-ጽሕፈት ብሆይን ቅርጺ ብምቕያርን ይጽሓፉ። ኣደማምጽኦም ግን ብክልቲኡ ስርዓተ-ጽሕፈታት ሕደ እዩ።
ሐውት ናብ ሆይ ዝቕየሩ፤
መ. ምቅይያራት አልፍን ዐይንን፤ ቃል-ግእዝን ዘመናዊ ስርዓተ-ጽሕፈትን
ሠ. ኣብ ግእዝን ትርግርኛን፡ ብዘይካ ድምጺ፡ ምቅይያር ቅርጺ-ጽሕፈት ዘየርእዩ (ዝዕቅቡ)
ኣብ ዝቕጽል እታው (መቐጽልታ) ስርዓተ-ጽሕፈታት 3፡ ኣብነታት ኣብ ያታዊ ስርዓት ጽሕፈት መዅሲ ዝድምጾም ብቅርጽን ብትርጕምን ዝፈላለዩ ዝዀኑ ቃላትን ዝርዝረ ውከሳ-ጽሑፍን ኪቐርብ እዩ።
ኣርኣያ ካሳ
06 መስከረም 2015


text:
ኣብ ትሕቲ ተኸታተልቲ መግዛእትታት ባዕድን ደቂ ሃገርን ኤርትራ 100 ዓመታት ንድሕሪት ተመሊሳ ኣላ።
ኤርትራ ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለዘመን ብዝያዳ ድማ ኣብ መጀመርያ 20 ክፍለ ዘመን: ብኩለንትናዊ ምዕባለታት ኣብ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኮነ ብደረጃ ማእከላይ ምብራቕ ብማሕበረ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊን ማሕበራዊን ምዕባለታት ኣብ ቅድሚት ትስራዕ ሃገር ኢያ ነይራ።
ኣብቲ እዋን እቲ ዱበይ እትበሃል ከተማ ኣይነበረትን፡ ኣዲስ ኣበባ ማስተር ፕላን ዘይነበራ ጊድጊዳን ጭቃን እያ ነይራ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ጅዳ ነባሪኣ ዘድንቓ ከተማ ስለዘይነበረት፡ እቶም ሰብ ዓቕሚ ቀዳመ ሰንበት ናብ ኣስመራ መጺኦም የሕልፍዎ ነይሮም።
እቲ ዘሕዝን ሎሚ ኣብ መበል 21 ክፍለዘመን፡ ኤርትራ ሓደ ክፍለ ዘመን ንድሕሪት ተመሊሳ ምህላዋ ኢዩ። ንምንጽጻር መታም ክጥዕም እዞም ዝስዕቡ ንዘመናውነት ኤርትራ ቅድሚ 100 ዓመታት ዘንጸባርቑ ሓቅታት ነቕርብ። እዞም ምዕባለታት ንኣንባቢ ብመንጽር እዚ ኤርትራ ወዲቓቶ ዘላ ዘሕዝን ኩነት ምንጽጻር ንምግባር ዝሕግዙ ኢዮም።
ኣንባብቲ እዚ ዓንቀጽ ምናልባት እዚ ቀደም ብመግዛእታዊ ሓይሊ ዝተገበረ ምዕባለ ምስ ሎሚ ምንጽጻሩ እንታይ ኢዩ ዕላምኡ ኢሎም ክሓቱ ይኽእሉ ይኾኑ፡ ብሓቂ ድማ ክሕተት ዝግባእ ግርም ሕቶ ኢዩ። እዚ ምንጽጻር’ዚ ዝቐርበሉ ዘሎ ምኽንያት እዞም ዝስዕቡ 4 ነጥቢታት ስለዘነጽር ኢዩ።
1) ነቶም ደግሲ 50ታት ሒዝዎም ኤርትራ ነጻ ኮይና ነብሳ ክትክእል ኣይትኽእልን ኢያ ዝብሉ፡ ኤርትራ ይትረፍ ሎሚ ቅድሚ 100 ዓመታት ልዕሊ ካልኦት ምንባራ ንምዝኽኻር፡
2) ኤርትራ መግዛእቲ ኢዩ ሃኒጽዋ ንዝብሉ ኤርትራ ብኤርትራውያን ከምእተሃንጸት መግዛእቲ ወሳድ ሞሳ ጥራይ ምንባሩ ንምሕባር፡
3) ሎሚ ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ስርዓት ነታ ሃገር ይትረፍ ንቕድሚት ከሰጉማ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝገበርዎ ምዕባለታት እውን ክዕቅብ ዘይምኽኣሉ መርኣያ ከቢድ ውድቀቱ ሙኻኑ ንምንጻር፡
4) እንኮስ ካብዚ ዘሎ ዓማጺ ስርዓት ትገላገል እምበር ኤርትራ ጸጋታታን ዓቕሚ ሰባ ምሉእ ሙኻኑን ናይ ቀደም ቦተኣ ክትመልሶ ዘጸግማ ከምዘየሎን ንምርግጋጽ ኢዩ።
ኤርትራ ኣብ መፋርቕ 50ታት ካብ ኤውሮጳ፡ ማእከላይ ምብራቕ ሰሜንን ምብራቕን ኣፍሪቃ ዝውሕዙ ቱሪስትስ ማእከል ምብጻሖም ጌሮማ ነይሮም። ኣስመራ ብዙሓት ወጻእተኛታት ናይ ሕጽኖትን ዕረፍትን ምርጨኦም ይገብርዋ ነይሮም። ነዚ ዋሕዚ ዝተዓዘባ ከም ኣልኢታልያ፡KLM ኢትዮጲያን ኣየርላይንስ ዝኣመሰላ ኣገልግሎት ኣየራት ናብ ኣሰመራ ዝገብረኦ ቀጥታዊ በረራ የበርክተኦ ነይረን።
ሆቴላት ኣስመራን ባጽዕን ብኣገልግሎተንን ደረጀአንን ኣብ ዓለም ዝወዳደራ መዕረፍ ኣጋይሽ እየን ነይረን። ሬድሲ ምጽዋዕ ንኣብነት ኣብ መፋርቕ 20 ክፍለዘመን ዝበለጸት ናይ ኣፍሪቃ ሆቴል ተባሂላ ተሰሊማ ነይራ።
ምስዚ ዝተጠቐሰ ሓቂ ክነጻጸር ከሎ ሎሚ ከተማታት ኤርትራ መልኣከ ሞት ዝወረሰን ይመስላ፤ ኤርትራ፡ ይትረፍ በጻሕቲ፡እቶም ዝርካቦም ዜጋታታ ዝነፈጹላ ሃገር ኮይና ኣላ። ሆቴላት ብኻሮሳ ብዝጉተት ፊስቶታት ቦጥ ማይ ዝዕደላ ኮይነን ኣለዋ። ኣገልግሎት ኤሌትሪክን ማይን ስለዘይብለን ዓይኒ ምድረን ብሕማቕ ሽታታት ዝተጎብአ ኢዩ። እቲ ብዘመናውነቱ ዝልለ ዝነበረ ኢምፐርያል ሆቴል፡ ሎሚ በጻሒ ንዓይኒ ምድሪ ኪኸይድ እንተደሊዩ ሶፍት ካብ ረሰፕሽን ሓቲቱ ክወስድ ኣለዎ። በቲ ሕጊ መሰረትድማ ምስወደአ እቲ ሶፍት ናብ ረሰፕሽን ክመልሶ ይሕተት።
ኤርትራ ኣብ መፋርቕ 20 ክፍለዘመን ናብ ማእከላይ ምብራቕን ኤውሮጳን ክሳብ 25 ሽሕ ቶን ዓሳ ንሰደድ ትልእኽ ነይራ። ነቢት፡ ባናና፡ ፎርማጆን ጡጥን ዝኣመሰለ ፍርያት ኣግሮ ኢንዳስትሪ ናብ ሃገራት ወጻኢ ብናይ ውሽጥ ሃገር ትካላት ዝውነና ኤውሮፕላናት ይስደድ ነይሩ።
እንዳ መረንጊ፡ እንዳ ዘይቲ፡ እንዳ ፍንጃል፡ ነቢት ፈኒሊ፡ ፋብሪካ ዓለባ፡ ፋብሪካ ፊያት፡ ፋብሪካ ሴራሚክስ፡ ፋብሪካ መሎቲ፡ ፋብሪካ ሰሚንቶ፡ ፋብሪካ ኖራ፡ ፋብሪካ መልጎም፡ ፋብሪካ ዕንዲዳ፡ ፋብሪካ ክርቢት፡ ፋብሪካ ኦሞን ሳሙናን፡ፋብሪካ ቢሽኮቲን ካራሜለን፡ፋብሪካ ሽጋራ ሞኖፖል፡ፋብሪካ ኣቺ ጸባ፡ ፋብሪካ ቢኒ ጫማ፡ ፋብሪካ ሊያልፍ፡ ወዘተ ነይርዋ።
ሎሚ ሓደ ሽሕ ኪሎመተር ዝውንን ህዝቢ ኤርትራ ዓሳ ብማዕዶ ዝርእዮ ነገር ኮይኑዎ ኣሎ። ጥሜትን ጽምእን ዘጥቐዖ ህዝቢ ከብዱ ክዕንግል ናብ ባሕርታትን ጣሕርታትን ዓዲ ባዕዲ ይወፍር ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣስመራ ኣብ ዩኔስኮ ተመዝጊባ ኢሉ እተን ካብ ሳዕስዒት ዘየዕርፋ መንኮቡ ጓይላ ክገብረለን ከሎ፡ እንታይ እየ ዘብዕል ዘለኹ? ኣነ ካብ ዝመጽእ ከ እንታይ ሃኒጸ? እተን ተመዝጊበን ዘለዋ ከም በዓል ሲነማ ኣዝማራ፡ ፊያታ ሌሮ፡ እንዳ ፋሊጣ ዝኣመሰላ ህንጻታት ሎሚ እንታይ ይመስላ ኣለዋ ኢሉ ኣይሓተተን። እቶም ፈቐዶ መንግስቲ ተሓጎሰ ኣለኹ እንተኢልዎም እንታይ ከይበሉ ዝስዕስዑ ደገፍቲ ድማ እዚ ክሕተት ዝግበኦ ሕቶ ከይሓተቱ ዩኔስኮ እንዳበሉ ይስዕስዑ።
ከምግደ ሓቂ ግን ሲነማ ኣዝመራ ዓንዩ፡ ሲነማ ካፒቶል መዓስከር መሲሉ፡ ሲነማ ኢምፐሮ እንዳቪድዮ ተቐይሩ፡ ፊያታ ለሮ ከም ሰቡ ደስኪሉ፡ እንዳፋሌጣ ወተሃደራዊ መዓስከር መሲሉ፡ ማይጃሕጃሕ ማዩ ነቒጹ፡ዘርኣይ ደረስ ባንክ እንዳኣፍራስ መሲሉ፡ ህንጻ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ቦያን ቀለምን ተሓሪሙ፡ ሕርሻ ዒላበርዕድ ባዲሙ፡ ዝርካበን ኢንዳስተሪታት ዓንየን ኣለዋ።
እቲ ንባዕሉን ንኻልኦትን ብመስተ ንምድንዛዝ ዝሰርሕ መንግስቲ፡ ኣቓልቦ ሂቡ እንዳወደቐ እንዳተሰአ ከስረሖ ገንዘብ ዘውፈረሉ እንኮ ፋብሪካ ቢራን ኣረቂን ጥራይ ኢዩ። ንሱ እውን ንናይ ባዕሉ ዕላማ።
ብፖለቲካዊ ውዳበን ትካላውነትን እውን ኤርትራ ኣብ መፋርቕ 20 ክፍለ ዘመን ከይተረፈ ብዙሕነት ኣመለኻኽታን ሰልፍታትን ነይርዋ። መንግስቲ ኤርትራ ዝበሃል ትካል፡ ቅዋም ኤርትራ ዝበሃል ሕገ መንግስቲ፡ ሰማያዊት ባንዴራ፡ ሲቪካዊ ማሕበራት ከይተረፈ ነይርዋ።
ንኣብነት ኣብ መፋርቕ 50ታት ብወይዘሮ መድህን በራድ ዝተባህላ ወዝይዘሮ ዝምራሕ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ ዝበሃል ሲቪካዊ ውዳበ ነይሩ።ሽሕ’ኳ እቲ ማሕበር ንኣንድነት ዝጣበቕ ውዳበ እንተነበረ ሲቪካዊ ውዳበ ምንባሩ ንባዕሉ ምልክት ብዙሕነት ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዘሎ ህንጻ፤ ሰማያዊ ባንዴራ ዘንበልብል ፡ ባይቶ ኤርትራ ዝእከበሉ ኣደራሽ ነይሩ። ሽሕ’ኳ ደሓር ናጽነቱ እንተተገፈፈ፡እቲ ባይቶ ንሓጺር እዋን ኣፈኛ ባይቶ፡ ኣባላት ባይቶን፡ ወከልቲ ህዝቢ ዝበሃል ኣምራት ኣአንጊዱ ኢዩ።
ፍርዳዊን ሕጋዊን መስርሕ እውን ብመጠኑ ስለዝነበረ ኤርትራውያን ጠበቓታት ብዉሑዱ ኣብ ኣብያተ ፍርዲ ዝካትዑሉ፡ ዜጋታት ጠበቓታት ቆጺሮም ዝዳነዩሉ፡ ኣኽባር ሕጊ ዝብል ቅርጺ ዝተፈጥረሉ ፍትሃ ብሄር ነይርዎም። ተመሃሮ ኣምሓርኛ ኣይንመሃርን ኢሎም ብልምዲ ሾፖሮ ዝበሃል ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ ዝገብሩሉ እዋን ነይሩ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሕቶ ፖለቲካዊ ብዙሕነት ዝለዓለ ሃገራዊ ገበን ስለዝቑጸር፡ ይትረፍ ሰልፍታት ማሕበራት ዕቁብ እውን ብጥርጣረ ኢዩ ምክትታል ዝግበረለን። ቅዋም፡ ጸላኢ መንግስቲ ኤርትራ ስለዝተቖጽረ፡ ቅዋም ኢልካ ምሕታት ከም ዕልዋ መንግስቲ ምግባር ካብ ዝቑጸር ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ስፖርት ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለዘመን ኢዩ ተበጊሱ። ኣብቲ እዋን እቲ ከም ኢትዮጲያ ዝኣመሰላ ሃገራት ብሽክለታ ዝበሃል ተሽከርካሪ ኣይፈልጠኦን ነይረን። ኤርትራ ግን ብኢጣልያውያን ዝተዓብለለ ይኹን እምበር ኣብ 1936 ኮሚሽን ቅድድም ብሽግለታ እቁማ።
ኣብ 1946 ቀዳማይ ዙር ብሽክለታ ኤርትራ ተኻይዱ። ኣብ 1939 ገብረማርያም ገብሩ ዝተባህለ ዜጋ ሻፕዮን ዋንጫ ኤርትራ ኮይኑ ተዓዊቱ። ኣብ 1951 ወልደምካኤል ወልደማርያም በርበረ እተባህለ ኤርትራዊ ሻምፒዮን ኣፍሪቃ ኮይኑ ተዓዊቱ። ኣብ 1956 ክልተ ኤርትራውያን ኣብቲ ኣብ መልበርን ኣውስትራሊያ ዝተኻየደ ኦሎምፒክ ዓለም ተሳቲፎም።
3ይ ዋንጫ ዓለም ኣፍሪቃ ኤርትራ ኢያ ጨቢጣቶ፥ ምኽንያቱ 9 ካብቶም 11 ተጻወቲ ጋንታ ኢትዮጲያ ኤርትራውያን ኢዮም ነይሮም።
ኣብ መዳይ ውድድር ጽባቐ ኣብ መፋርቕ 50ታት ኤርትራዊት ወይዘሪት ኣብ ውድድር ቁንጅና ዓለም ተሳቲፋ። ኣብ 60ታት ንሶማልያዊት ፓይሎት ስዒባ ቀዳመይቲ ናይ ኢትዮጲያን ኤርላይንስ ፓይሎት ንሙኻን ዝተሓጽየት ጓለነስተይቲ ኤርትራዊት ኢያ ነይራ። ኣብ መዳይ ሲነማቶግራፊ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ፊልምታት ዝተሰርሑሉ ከባቢታት ነይርዋ። ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ዝሰርሓ ከም ዘወይዘሮ ውዲ ኣርኣያ ጥበባውያን ኣብ ውድድር ጽባቕ ኤክስፖ ዝተሳተፋ ከም ወአይዘሮ ኑራ ዝኣመሰላ ደቀንስትዮ ነየረናኣ።
ኣብ እዋን ከንቲባ ሓረጎት ከተማ ኣስመራ ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ጽርግያታታ ይሕጸብ ነይሩ። ሽበካታት ዝማዕርጉ ጎደናታት ብክንክን ዝተኾስከሱ ነይሮም። መስመራት ጽርግያታት ኣህጉራዊ ደረጃ ዝሓለዉ ነይሮም። ሲነማታት ብሉጻት ፊልምታት ዘአንግዳ ነይረን። እታ ንእሽተ ማዕርፎ ነፈርቲ ብጽሬታን ስርዓታን እትልለ ኢያ ነይራ።
ሎሚ ኣስመራ ተመሊስና ንርኣያ። ድሕሪ 100 ዓመት ካልእ ሓደ ሚእቲ ዓመት ንድሕሪት ተመሊሳ ኣላ። ‘ኣስመራ ከተማ ንፓሪስ መሲልኪ’ ተባሂሉ ከምዘይተደርፈላ፡ ሎሚ ኣስመራ ዑናታት ፋሉጃን ቲኽሪትን መሲላ ኣላ። ቱቦታት መስመር ማይ ዓንዩ፡ ማርቻቤዲታት ተሰባቢሩ፡ ብጽባቐኡ ዝፍለጥ ዝነበረ ናይ ገዛውቲ ሓጹራት ሎሚ ብዚንጎን ተንከቦትን ናብ ዝተሸፈነ ዑናታት ተቐይሩ ኣሎ።
ዓዲ ፋብሪካታት፡ ዓዲ ኣግሮ እንዳስትሪ፡ ዓዲ በጻሕቲ ቱሪስት፡ ትእምርቲ ጽሬትን ጽፈትን ዝነበረት ኤርትራ መልክዓ ተደዊኑ ንፈላጢኣ እተሕዝን ኮይና ኣላ። ብዓቢኡ እታ ሓቛፊት ደቃ ዝነበረት ኤርትራ ሎሚ መልኣከ ሞት ዝወረሳ፡ ብጥሜትን ሕማምን ዝተጠቕዐት፡ህዝባ ናብ ፈቐድኡ ዝነፍጽ፡ ቡንባታት ገዲፋ ብጅርባ እትዕደል ዓዲ ኮይና ኣላ።
ዱበይ ኣብ 1991 ዝበዝሐ ክፋላ ጎልጎል ሜዳ ኢያ ነይራ። ንጉሳዊ እኳ እንተኾነ ንምዕባለ ዝሰርሕ ዝሕተት መንግስቲ ስለዘለዋ፡ ኣብ ሓጺር እዋን እዚ ምዕባለታት ኣርኢያ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ ዝረኸቦ ገንዘብ ኣብ ሕሳባት ውልቀ ሰባት ኢዩ ዘውዕሎ ዘሎ። እቲ ካብ ስርቂ ዝደሓነ ገንዘብ ድማ ኣብቲ ገዛእ ህዝቡ ኣብ ምእሳርን ምቕጥቃጥን ዝተዋፈረ ፖሊሳዊ ስርዓትን ናይ ስለያ ወጻኢታትን ስለዘውዕሎ እታ ዓዲ ናብቲ ቅድሚ 100 ዓመት ዝነበረቶ እውን ክትበጽሕ ኣይከኣለትን ኣላ።
በጃኣ ኤርትራ ለምለም፡ በጀኣ ኣስመራ ዓዕዳ!


text:
ኣምበሳደር በየነ ርእሶም፡ ምስ ምኽትል
ፕረዚደንት ኬንያ ተራኺቡ ኣብ ምሕያል
ክልተኣዊ ዝምድና ዘተኰረ ዘተ ኣካዪዱ።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሪፓብሊክ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶም፡ ምስ ምኽትል ፕረዚደንት’ታ ሃገር ሚስተር ዊልያም ሩቶ ተራኺቡ፡ ኣብ ምድንፋዕ ክልተኣዊ ዝምድናን ንኽልቲአን ሃገራት ዘገድሱ ዞባውን ኣህጉራውን ጉዳያትን ብሰፊሕ ተመያዪጡ።
ኣብቲ ኣብ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ምኽትል ፕረዚደንት ኬንያ ዝተኻየደ ርክብ፡ ክልቲኦም ወገናት ንምዕባለታት ዞባና ኣመልኪቶም ኣብ ዝተዘራረቡሉ፡ ኣምባሳደር በየነ፣ ኣብ ከባቢና ሰላምን ምርግጋእን ንምስፋን ኤርትራ ኣበርቲዓ ክትሰርሕ ከምዝጸንሐትን ክትቅጽሎ ምዃናን ኣነጺሩ።
ደቡብ ሱዳናውያን ኣሕዋት ውሽጣዊ ጸገሞም ፈቲሖም ንህዝቦምን ሃገሮምን ኣብ ጎደና ምዕባለ ከምርሑ ድሌት ኤርትራ ምዃኑ ጠቒሱ ድማ፣ “ኤርትራ ንተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን ትሕግዝ’ያ” ዝብል ዘመተ መንግስቲ ኢትዮጵያ ውጹእ ሓሶት ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ምኽትል ፕረዚደንት ዊልያም ሩቶ ብወገኑ፡ ኣብ ከባቢና ሰላም ንምስፋን ብወገን ኤርትራ ንዝግበር ጻዕሪ ኬንያ ኣጸቢቓ ከምእትፈልጦን ከምእትግንዘቦን ብምጥቃስ፣ ዝምድና ኤርትራን ኬንያን ንምሕያል ቅሩብነት መንግስቲ ኬንያ ኣረጋጊጹ።
ኣብቲ ርክብ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ናይ ንግድን ወፍርን ዕድላት ንምዕባይ፣ ኣብ ቀረባ እዋን መንገዲታት ኣየር ኬንያን ኤርትራን ካብን ናብን ኣስመራን ናይሮቢን በረራታት ንምጅማር ምቅርራብ ይግበር ከምዘሎ ተሓቢሩ።
**** ኣ.ዜ.ኤ. ****


text:
ቪድዮ
እቲ ካብ ኣብ ፓናማ ዝርከብ ሞሳክ ፎንሴካ ዝተባህለ ናይ ሕጊ ትካል ዝወዘ 11 ሰነዳት ወግዓዊ ዝኾነ ብጉጅለ ሓባራዊ ዓለም-ለኸ ናይ መርመራ ጋዜጠኛታት(ICIJ) ኮይኑ፡ እቲ ሰነድ ብዙሓት ሰብ-ጸጋ ዓለም፡ መራሕቲ ሃገራት፡ ፍሉጣት ውልቀ-ሰባት ግብሪ ከይከፍሉ፡ ብልሽውናኦም ከይፍለጥን እገዳታት ከመይ ከምዝጠሓሱን ሃብቶም ከም ኣብ ፓናማ ዝኣመሰሉ ሃገራት ብኸመይ ይሓብኡ ዘጋልጽ ሰነድ ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 20, 2017
ዋሽንግተን ዲሲ፡ ንዳግማይ እገዳ ፕረዝደንት ትራምፕ ብምቅዋም ሰልፊ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 19, 2017
መስርሕ ዲቪ ሎተሪ
-
ጥቅምቲ 19, 2017
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማላዊያን ንመጥቓዕቲ ሞቃዲሾ ብምኹናን ሰልፊ አካይዶም
-
ጥቅምቲ 19, 2017
ዋሺንግተን ዲሲ: ተቓውሞ ንእገዳ መገሻ ምምሕዳር ትራምፕ
-
ጥቅምቲ 18, 2017
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 122 ስደተኛታት ካብ ከተማ ትሪፖሊ ምዕጋቶም ሓቢሮም
-
ጥቅምቲ 17, 2017
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣስመረት ኣሰፋው በርሀ ካብ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርንያ


text:
ፓለቲካ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ?
ፖለቲካ ማለት፡-
- መንግስቲ (government)፡ ኣርቀቕቲ ሕጊ ዝኾኑ ትካላት፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውልቀ ዜጋታትን፣ ህዝብን ሃገርን ብኸመይ ይመሓደሩ ንዝብል ሕቶ ንምምላስ ጽልዋታቶም ንኸሕድሩ ዝገብርዎም ንጥፈታት እንተላይ ንስልጣን ዝግበሩ ውድድራት ዘጠቓልል መስርሕ ኢዩ።
- ውልቃዊ ድሌታትን ባህግታትን ምስ ሓባራዊ ረብሓታት ብምትዕራቕ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ንምብርካት ዝካየድ መስርሕ ኢዩ። (ሕግን ስርዓትን ምኽባር፡ ትሕተ-ቅርጻ ምውዳድ፡ ትምህርቲ፡ ሕክምና፡ ካልኦት ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ ….ወዘተ ምብርካት)
- ኣብ መንጎ ልዑላውያን ሃገራት፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ደርብታት ዝህሉ ዝምድናታትን ረብሓታትን ዝውስን መስርሕ ኢዩ።
ካብ’ዚ ትርጉም ናይ ፓለቲካ እንተደኣ ተበጊስና፡ ፖለቲካ ማለት ከምቲ ገለ ወገናት ዝገልጽዎ፡ ክዝሕለካ ብኢድካ ክውዕየካ ብማንካ ማለት ከምዘይኮነ ብቐሊሉ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። ንፓለቲካ ክሳብ ክንድ’ዚ ኣቃሊልካ ምግላጹን ዘይትርጉሙ ምሃብን ኣብ ልዕሊ ኣህዛብን መንግስታትን ዓለም ዘለካ ክቱር ንዕቐት ጥራሕ ኢዩ ዘንጸባርቕ። እንተውሓደ’ኳ፡ ነተን ብቅዋም ዝግዛእ ፖለቲካ ዘለወን ዲሞክራስያውያን ሃገራት ፍልይ ዝበለ ጠመተ ምግባር ይግባእ ነይሩ። ንመለኽትን ዲሞክራስያውያን ሃገራትን ኣብ ሓደ መጉእ ኣእቲኻ ምውቃጥ ፍትሓዊ ኣይኮነን።
ፖለቲካ ማለት “ክዝሕለካ ብኢድካ ክውዕየካ ብማንካ” ዝብል ትርጉም ዝህብዎ እምበኣር፡ እቶም ንፖለቲካ ከም ስልቲ ወይ ድማ ከም ምትዕጽጻፍ ወይ ከም ሓሶት (ቦሎቲኮነ) ጥራሕ ዝገልጽዎን ዝርድእዎን ሸነኻት ኢዮም። በዚ ኣገላልጻ’ዚ፡ ንስትራተጂካዊ፡ መትከላውን ሞራላውን ክብርታት ናይ ፖለቲካ ቀንጢጦም፡ ኣገባቡ ብዘየገድስ ረብሓኻ ንምርግጋጽ ዝኾነ ይኹን እትወስዶ ስጉምቲ ቅቡል ኢዩ ወይ ቅኑዕ ኢዩ ናብ ዝብል ግጉይ መደምደታ ክንበጽሕ ኢዮም ዝምህሩና። ንኣብነት፡ ሳዳም ሑሴን ንህዝቢ ብጃምላ ዘጥፍእ ኣጽዋር ኣለዎ ብዝብል ምስምስ፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ዒራቕ ዝገበረቶ ወራር ፣ ከም በዓል ሮበርት ሙጋበ፡ ሙሰቨኒ፡ ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ያሕያ ጃምህ፡ …ወዘተ፡ ዝኣመሰሉ መለኽቲ ዕድመ ስልጣኖም ንምንዋሕ ዝገብርዎ ናይ ቅዋም ምቅይያራትን “ከፋፊልካ ግዛእ” ዝብል ፖሊሲታት ወይ ፓለቲካ ቅኑዕ ኢዩ ናብ ዝብል ሓደገኛ መደምደምታ ኢዩ ዘብጽሓና። ፋሽስታዊ ስርዓታት ሂትለርን ሞሶሊንን ንልዕልነት ናይ ሃገሮምን ዓሌቶምን ቀዳምነት ብምሃብ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣህዛብን ሃገራትን ዝፈጸምዎ ወራራትን ግፍዕታትን እውን ምኹኑይ ዝገብር ኣተሓሳስባ ኢዩ።
ማክያቨሊ እውን ሓደ ካብ’ቶም ኣገባብ ብዘየገድስ እቲ ዝድለ ስልጣን ምጭባጥ’ዩ ዝብል ዝነበረ ኢዩ። ህዝባዊ ግንባር ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተመሓዝያ ብሰማንያታት ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ሓይሊ (ተሓኤ) መጥቃዕቲ ዝፈነወት ካብ’ዚ ኣረዳድኣ’ዚ ተበጊሳ ኢያ። ሎሚ ድማ፡ ንኻልኦት ወያነ’ዶ ናይ ወያነ ልኡኻት እናበለ ክትከስስ ትስማዕ። ነዚ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሓላፍነት ዘይብሉ “ምትዕጽጻፍ”፡ ፖለቲካ ማለት ክዝሕለካ ብኢድካ፡ ክውዕየካ ብማንካ ስለዝኾነ ቅኑዕ ኢዩ ኢልካ ምምጓስ ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
ብኣገላልጻ ማክያቨሊ፡ እቲ ብቑዕ ዝብሃል መራሒ “ተዓጻጻፊ ባህርያት” ክህልዎ ኣለዎ ዝብል ኢዩ። እቲ ንመሪሕነት ብቑዕ ዝኾነ ንጠባያቱ/ታ ካብ ጽቡቕ ናብ ክፉእ እንደገና ከኣ ካብ ክፉእ ናብ ጽቡቕ ናይ ምቕያር ባህርያት ወይ ዓቕሚ ዘለዎ/ዋ ኢዩ/ኢያ ይብል።
Machiavelli's sense of what it is to be a person of virtù can thus be summarized by his recommendation that the prince above all else must acquire a “flexible disposition.” That ruler is best suited for office, on Machiavelli's account, who is capable of varying her/his conduct from good to evil and back again “as fortune and circumstances dictate” (Machiavelli 1965, 66).
ብስም ምትዕጽጻፍ ወይ ብስም ስልቲ፡ ንሞራላዊ ክብርታት ዘይሕሉ ስጉምቲ ባርኾት ምሃብ (justify ምግባር)፡ ንቅዱስን ዘይቅዱስን ዕላማታት ደዋዊስካ ምቕራብን፡ ንህዝቢ ምድንጋር እንተዘይኮይኑ ካልእ ፋይዳ የብሉን።


text:
ተዛሪቦም ካብ ዘዛርቡኻ የድሕን። ቅድመይ ዶ/ር ሃብተሚካኤል ድኣ ኢልዎ እንበር፡ ኣነ'ውን "ኣይበዝሔንዶ?" ክብል ኢለ'የ ነዚ ሓጺር ጽሑፍ ዘበገስኩዎ። ቅድሚ ገለ ሓዋርሕ፡ ዶ/ር ገብረ ገብረማርያም፡ ሓድነት እናበለ ደጋጊሙ ምስ ጽሓፈ፡ እስከ ይፈተን ኢለ፡ ናይ ምርድዳእ መጸዋዕታ ብስሙ ናብ መራኸቢ ኣባላት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ከም ዝሰደድኩ ዝዝከር ኢዩ። ግንከ ብዙሕ ከይጸንሐ፡ እቲ "ሓድነት" ዝብል ጥዑም ቃል ንሃልኪን ንስዉር ዕላማን ምንባሩ ንዓይ ይትረፍ ንመላእ ኣንባቢ ብሩህ ኰይኑ። እቲ ላዛ ዝሰኣነ ናይ ቈይቊ ቃላት ግን ካብ ምሁር ባእታ እንብሎ ትጽበዮ ኣይነበረን። ሓቂ'ሓይሽ፡ ንዓይ ነቲ ገለ-ገለ ሰንኮፍ ሸነኻቱ ዝፈልጥ'ውን ሓዲሽ ኰይኑኒ።
ብቋንቋ ትግረ፡ "ኢኸጅል ኽጀሎ እሉ" ኢሎም ይምስሉ። ትርጉሙ ከኣ 'ንዘይሓፍርሲ ሕፈሩሉ' ኢዩ። ሓደ ክብሃል ዘይግባእ (ዘሕንኽ) ነገር እናገበረን እናበለን እንከሎ ዘይሓፍርሲ ሕፈሩሉ ኢዩ ነገሩ። ሎሚ በቲ እናፈለጠ ሓቅታት ምጥምዛዙን፡ ተግባራቱን ዶ/ር ገብረ እንተዘይሓፈረ፡ ብቐዳምነት እቶም መቓልስቱ ዝጸናሕና ኣብ ቅድሚ ኣንባቢ ክንሓፍር ንግደድ ኣሎና። ለባም ዘየብል ኣካይድኡን ናይ ለባም ሰብ ዘይኮነ ምትእኽኻብን ከኣ ንዓና (ነቶም ምስኡ ዝጸናሕና) ሰጊሩ ነቲ ምሁር ኣካል ኤርትራ ዘሕንኽ ኢዩ ክብል እደፍር። ዶክቶር ኣይፋልካን፣ ነብስኻን ፈላጢኻን ኣኽብር!
ከም ኩሉ ሰብ፡ ሓው ገብረ ናቱ ርእይቶ/ዕግበት ክህልዎን ንርእይትኡ ከዐውት ክጽዕርን ምሉእ መሰሉ ኢዩ። ኣንባቢ ድሮ ተዓዚብዎ ከም ዘሎ ግን፡ (ነታ ትግብኦ ዶክቶርነቱ ሓንሳብ ብትግርኛ ሓንሳብ ብፊደል ላቲን እና'ውለብለባ)፡ ወናኒ ናይ " ፍጹም ሓቂ" ኰይኑ ኢዩ ዝቐርብ። ሓቂ ግን (ኣሜሪካዊ ሰነይተር ዝነበረ Moynahan/ሞይንሃን'ውን ከም ዝበሎ) ብውልቀሰብ ኣይትውነንን ኢያ። ውልቀ ሰብ ንርእይትኡ ጥራሕ እዩ ክውንን ዝኽእል። ዶ/ር ገብረ፡ ኣብ ርእሲ'ቲ መስፍን ሓጐስ ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ ልዕሊ መሪሕነት ሰዲህኤ ዝዘርግሖ ክስታት፡ ናቱ ምህዞን "ሓቅታት" ዝብሎን እናወሰኸ (ከም ፕረዚደንት ትራምፕን ብጾቱን)፡ ነቲ ብዘለዎ ሓይሊ ኣንጻር ምልኪ ንዝቃለስ ሰልፊ ከጸልም ህርድግ ምባሉ ይርኤ ኣሎ። እቲ ብሃልን ናቱ ኣቀራርባን ግን የሕንኽ ኢዩ። ማእከላይ ባይቶ ብቅዋምን ሕግታትን ሰልፊ፡ ንመስፍን 'ልዕሊ ሕጊ ክትከውን ሰዲህኤ ኣይፈቕደልካን'ዩ!' ኢዩ ዝበሎ። 'ደረቕ ሓሶት ዳርጋ ሓቂ' ብዝብል እምነትን ወፍርን ናይ ዶ/ር ገብረ ገለ ንግዚኡ ዝደናገሩ ይርከቡዶ ይኾኑ ዳኣ ትብል እምበር፡ ሓቂ እንተጠምዘዝካያ'ውን ኣይትስበርን እያ።
ኣብ መወዳእትኡ ንሰዲህኤ ዘቖመ ባእታታትን መትከላትን ትካላትን ቅድሚ ሰዲህኤ ምቛሙ ከይተረፈ ንነዊሕ ዓመታት ተጻብኦታት ዝገጠመን ዘፍሸለን ምዃኑ ዝዝንግዑ እንተልዮም ውሑዳት ኢዮም። ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሸውዓተ ዓመታት ህላዌ ሰዲህኤ እውን፡ ክንደይ ዘይተባህለን ክንደይ ተጻብኦታት ዘይተሰግረን!!
ሰዲህኤ ብመትከላዊ ጽንዓትን ንቕሓትን ኣባላቱ ሕጂ'ውን ተሪር ጒዕዞኡ ክሳዕ ዓወት ክቕጽል'ዩ። ሰዲህኤ እምነት ኣብ ጽኑዕ መትከላት እንበር ውልቀ-ሰባት ኣይኮነን። ኲልና ሓለፍቲ ኢና፡ መትከላት ግን ድሕረና ዝቕጽል ኢዩ። ካብ ሰዲህኤ መስፍን ሓጐስ እንተ ጐደለ ሰዲህኤ ምዃኑ ዝብለል ኰይኑ ኣንተተሰሚዑካ፡ ናትካ ርእይቶ ኢዩ። ከም ናይ ውልቅኻ ሓቂ ክትወስዳ እንተደለኻ ከኣ ከምኡ ግበር። ንኻልኦት ደቂ ሃገር ከተጋጊ ህርድግ እንተ ኢልካ'ውን ከምዘይትዕወት እምነት ኣሎኒ። ኣንበብትኻ እውን "ዶቶረ እንታይ ይብል ኣሎ?" እናበሉ ከም ዝግረሙን ከምዝስሕቁን ኣይትስሓት።
· በል'ስከ ሓው ዶ/ር ገብረ፡ ሰጋእ ከይበልካ ንሰዲህኤን መሪሕነቱን "ነበር" ኢልካ ምስ ህዝቢ ከተላሊ ክትፍትን ሕፍር ኣይትብልን?
· ቀንዲ ሰዲህኤ፡ እቲ ብፊተውራሪነት እትውክሎ ኣካልን ንስኻን እትውጅህዎ ንኡስ ጒጅለ ዞባና (ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ)፡ ኢዩ ኢልካ ክትእውጅ ኣይትሓንኽንዶ?
· ንተቓላስይ ሰልፍን ምልክት ጽንዓት ንዝኾነ መሪሕነቱን ብኽድዓት "ሃገር" ክትከስስ ሰማዒኸ ትረክብዶ? ብኢትዮጵያ ዝዝወር መሪሕነት ሰዲህኤ ኢልካ ንሰብ ከተረድእስ እንቋዕ እኳ ፖለቲካዊ ንቕሓት ህዝብና ካብቲ ንስኻ እትግምቶ ንላዕሊ ዝኾነ።
· ንሰዲህኤስ ሰጓጒ ኣባላቱ ክትብል? (እቶም ኣስማቶም ኣብ ቻርት ዘቐመጥካዮም ስድራ-ቤታት ከይተረፉ ይስሕቁልካ ከም ዘሎዉ ይርኣየኒ።)
· ምስቲ ኹሉ ንህዝቢ ክትሕብሮ ዝጸናሕካ 'መንፍዓትካ'፡ ብናይ ሕጂ ኣንጻር ሰዲህኤ ጐስጓስካ ንጸላኢ ክንደይ ከም እተገልግሎ ፍጹም ኣይረኣየካንዶ? ወይስ ካን ካብ ናይ መስከረም.ነት ዘይፍለ ርእይቶ ኢኻ ኣጥሪኻ?
ሓድነት ብእውሓስ-ኣግብእ ኣይመጽእን ኢዩ። ሰባት ንዝኣምኑሉ ዕላማ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ተሰማሚዖም ማሕበር ይምስርቱ፣ ንኣብነት ፖለቲካዊ ሰልፊ ንበሎ። ቀጺሎም ድማ ዝመሓደሩሉ ሕጊ ይሕንጽጹ፣ መሪሕነቶም ከኣ ይመርጹ። ካብዚ ተበጊሶም ብውሳኔታት መሪሕነቶም እናተማእዘዙ ጕዕዞ ቃልሶም ይቕጽሉ። ብናተይ ድሩት ኣፍልጦ ቅርጻ ናይ ሓደ ሰልፊ ወይ ድርጅት ከምዚዩ ዝመስል ክብል እኽእል። እዚ ጠፊኡካ ኢለ ኣይኮንኩን፡ ግን ኣንባቢ "ዶቶረ ኣይሓፍርን ድዩ"? ይብለካ'ሎ ማለተይ ኢዩ።
ንሓድነት ነጺግካ "ምእንቲ ሓድነት ኢየ ዝጽዕት ዘሎኹ" እንተበልካ ተዋቓዒ ኣበሃህላ ካብ ምዃን ክሓልፍ ኣይክእልን። ልዕልና ሕጊዶ ውሳኔ መሪሕነት ዝብል ሕቶ ይኹን መጐተ እውን ብክልተ እግሩ ድው ክብል ከምዘይክእል ጠቢባን ናይ ሕግን ስርዒትን ብዘየወላውል ኣቐሚጦምዎ ኢዮም። ተቓላሳይ ህዝብና'ውን ዝርድኦ ጒዳይ እዩ። ግን ከኣ ሓቅታት ንዝነጸገን፡ ስምዑኒ እንተዘይኰይኑ ንከይሰምዕ ዝወሰነን፡ ደጋጊምካ ሓቅታት ክትጠቕሰሉ ምፍታን ትርፉ ድኻም ጥራይ ኢዩ። በዚ መሰረት'ውን ቅድሚ ሕጂ ንእተገልጸልካ ሓቅታት ክደግም ኣይመርጽን።
ኣብ ባይታ ተቓውሞና ከም እንርእዮ፡ ኲነታት ምስ ዘይሰማምዓካ፡ ወይ እንተደኸምካ... ወዘተ ነቲ ዝርኣየካ "ሓቂ" ተኸቲልካ ሓዲሽ መንገድኻ ትጸርግ። እንታይ ስም ሒዝካ ከም እትጐዓዝ እውን ኣይትሸገር -- ዘጸግም ኣይኮነን። ብዙሕ ኣብነታት ኣሎካ። ንሰዲህኤን ሕጋዊ መሪሕነቱን ንምዑታት ኣባላት ሰልፍን ግን ዘይስምና ኣይተሃበና። ሒዝካዮ ዘሎኻ ዘየሳኒ መንገድን ናይ ዘይለባማት ቋንቋን ከኣ ግደፎ ምበልኩኻ - ንዓኻ ሓሊፉ ንሰማዒኡ'ኳ የነውር እብለካ'ሎኹ።
ስዉእ ሓርበኛ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ኣብ ጊዜ ቃልሲ፡ ሓደ ኣዋጅ ምፍንጫል ሒዙ ኣብ ጅዳ ኣኼባ ህዝቢ ጸዊዑ። ካብ ኣኼበኛታት ሓደ "ስለምንታይ ኢኹም ጸጸኒሕኩም ኣዋጃት ምፍንጫልኩም እተስምዑና?" ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ስዉእ ሳበ ከኣ "ምስ ተፈናጨልና'ውን ስለምንታይ ከይበሉ ዝቕበሉና ስለዝርከቡ፡ እቲ ምፍንጫል ይቕጽል ኣሎ" ኢሉ መለሰሉ።
ሓውና መስፍን ሓጐስ ኣብዚ ዓመት'ዚ ኣብ ከተማ ሮቸስተር (ሰሜን ኣሜሪካ) ኣብ እተገብረ ኣኼባ ናይ ውሑዳት ኣባላት ዞባና፡ "ተፈንጨሉ" ኢሉ ምስ መኸሮም ወላ ሓደ ካብኣቶም ዓገብ ዝበለ ኣይነበረን። እዚኣቶም ከኣ ተመሊሶም ንሓድነት ኢና ንሰርሕ እናበሉ ብካልኣይ መልሓሶም ክሕስዉ ሰሚዕናዮም። ዘሕዝን ኢዩ። እንሆ ከኣ ሎሚ ንሰልፍን ንመሪሕነቱን ከንውሩ ሓዲሽ መንገዲ ኣብ ምጽራግ ይርከቡ። ሓድነት ገዲፍካ ምፍንጫል ካብ ተደልየ ግን እንታይ ክንብል። ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ምፍንጫል ድማ ብኣኹም ኣይተጀመረን። ግን ከኣ ነቲ ምፍንጫልኩም ብለባም ኣገባብ እንተትተሓሓዝዎ ድሓን ኢዩ ምበልኩ።
ከይደለኹ ዘረባ ኣብዚሐ --- በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ከይበልኩዎ ዘይሕለፍ ነገር ኣሎኒ፡- ንሱ ኸኣ ካብ ውልቀ ኣባል ክሳዕ ላዕለዋይ መሪሕነታት ሰልፊ፡ በዚ ፈታኒ ጊዜ ሰጋእ ከይበሉ፡ ስርሖም እናቐጸሉ፡ ብክብ ዝበለ ሞራል ኣብ መትከሎምን ሰልፎምን ብጽንዓት ደው ምባሎም መጐስ ይብጽሓዮም። እዚ ኸኣ ንሓዋሩ ተስፋ ዝህብ ናይ ሓርበኛነት ሕላገት ኢዩ። ውሑዳት'ውን ይኹኑ እንበር፡ እቶም ብኣባላት ሰልፊ እምነት ተነቢሩሎም ኣብ ናይ ሰልፊ ላዕለውይ ጽፍሕታት መሪሕነት ተመሪጾም ዝነበሩ እሞ፡ ከም ኣወጻጽኣ ጨጒሪ ካብ ብሒቊ ዝዓይነቱ ሰተት ኢሎም ዝተዓዘሩ፡ ሕጂ ክገልጾም ይጽግመኒ። ኣብ ልዕሊ ጉብኤን ቅዋም ሰልፍን ዝፈጸምዎ ጌጋ (ጥልመትዶ ክብሎ) ካብቲ ናይ ተራ ኣባላት ውድቀት ዝተዓጻጸፈ ኢዩ። ሓው ዶቶረ ከኣ ነቲ ብቐንዱ ናይ ምፍንጣሕ ኣመለኛታት ዝፈሓስዎ ንቓልሲ ተቓውሞ ዘዳኽም ወስታ ብፊተውራሪነት ተቐቢልካ፡ ንሰዲህኤን መሪሕነቱን ከተጸልም ጊዜኻ ብከንቱ ከተሕልፍ ኣይተጸበናካን። እንታይ'ሞ 'ንዘይሓፍርሲ ሕፈሩሉ'፡ ኢዩ ነገሩ።


text:
“ሴቭ ዘ ችልድረን” ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ዘድሓኖም 320 ስደተኛታት ነሓሰ 4,2017 ዓ.ም ናብ ወደባይት ከተማ ኦጉስቶ ኢጣልያ ምእታዎም ተገሊጹ።
ነቲ ስርሒት ህይወት አድሕን ዘካየደ ትካል “ሴቭ ዘ ችልድረን” ሸሞንተ ሬሳታት ምርኻቡ’ውን ኣፍሊጡ።
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ ምኳኖም ብምሕባር 50 ትሕቲ ዕድመ ህጻናትን ብዙሓት ነፍሰ ጾር ደቂ ኣንስትዮ ከምዝርኸብዎም ወሃቢት ቃል ሴቭ ዘ ችልድረን ጆቫን ዲ በነዲቶ ገሊጸን። ንሰን ብተወሳኺ ገለ ካብቶም ስደተኛታት ምልክታት ጎነጽን በሰላ ስቅያትን ከምዘለዎም’ውን ሓቢረን።
ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ነቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘካየደትን ሉቨንታ ዝተባህለት መርከብ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግግጋር ሰባት ትተሓጋገዝ እያ ብዝብል ነታ መርከብ ምቁጽጻሮም ገሊጾም።
መራኸቢ ብዙሃን ኢጣልያ አቐዲሞም አባላት ፖሊስ ናብታ መርከብ ከምዝለኹን ብቪድዮ ዝተሰነደ ምርመራ ምክያዶም ክገልጹ ከለው ወሃቢት ቃል ሴቭ ዘ ችልድረን ግን እቶም ኣብ ጸብጻብ መራኸቢ ብዙሃን ኢጣልያ ዝተጠቐሱ ሰባት አባላት እቲ ትካል ከምዘይኮኑ እንተኾነ ብወናኒ እታ መርከብ ዝኾነ ትካል ዝተቆጽሩ አባላት ጸጥታ ምኳኖም ትገልጽ።
እታ መርከብ ብናይ ጀርመን ሓገዝ ወሃቢ ትካል ከምትውነን’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ብፕረዚደንት ኢሳያስን ስድራቤቱን ዝውነን ከምኡ እውን ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ዝቆጻጸሮ ሚልዮናት ዶላርን ጥረ ወርቂን ካብ ቀጠር ናብ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ንምግዓዙ ፈተነ የካይድ ኣሎ።
ብዕለት 12 ሓምለ ብኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ዝምራሕ ልኡኽ ኣብ ሃገራዊ ባንክ ቀጠር ማለት Qatar National Bank ንዝርከብ ገንዘብ ንምግዓዝ ፈተነ ከምዘካየደ ተፈሊጡ። ይኹን ግን እቲ ናይ ሓደ መዓልቲ ዑደት ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እቲ ዘተ ኣብ ኤርትራ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ቀጠር ይቕጽል ምህላዉ ተፈሊጡ።
ኤምባሲ ቀጠር ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ እቲ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ክሰጋገር ዝሓቶ ዘሎ ገንዘብን ጥረ ወርቅን ካብ ሃገሩ መምርሒ ክሳብ ዝመጾ ዝኾነ መልሲ ክህብ ከምዘይክእልን እቲ ጉዳይ ልዕሊ ዓቕሚ ቤትጽሕፈቱ ሙኻኑን ሓቢሩ ኣሎ።
ምስዚ ብዝተኣሳሰር ዜና መንግስቲ ኤርትራ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዘሎ ዶብ ኣብ ክንዲ ብወተሃደራት ኣፍሪቃዊ ሕብረት ወተሃደራት ቀጠር ክሕዝዎ ተማሕጺኑ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ።
ብመርገጺ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ምስሕሓብ ሃገራት ወሽመጥ ዝተቕጠዐ መንግስቲ ቀጠር፤ እቲ ናይ ሽምግልና ሓላፍነቱ ኣውሪዱ ንባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ከረክቦ ከምዝወሰነን፤ድሕሪ ሕጂ ንኤርትራ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ኢዱ ከእቱ ፍቓደኛ ከምዘይኮነን ሓቢሩ ኣሎ።
ምስዚ ኣብዝተኣሳሰር ዜና ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ቀጠር ነቶም ምስ ህግደፍ ጥቡቕ ርክባት ዘለዎም ፈልዩ ገንዘብኩምን ንብረትኩምን ከምቲ ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ ዝኾንዎ ከይኮነኩም ተቐላጢፍኩም ናብ ካልእ ሃገር ኣግዕዝዎ ዝብል ሓበሬታ ይህቦም ምህላዉ ተፈሊጡ። እቲ ኤምባሲ ኣብቲ ብመንገዲ ዋህዮታቱ ዝዝርግሖ ዘሎ ሓበሬታ፤ እቲ ናይ ኤርትራን ቀጠርን ዝምድና ኣሉታዊ ምዕባለታት ክሕዝ ስለዝኽእል ብምስጢር ገንዘብኩምን ንብረትኩምን ከተውጽኡ ንላበወኩም ዝብል ምኽሪ ይህብ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ዶሓ ሓቢሮም።ብዘይካ እዚ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ወኪል ህግደፍ ኮይኑ ዝንቀሳቐስ ሰብ ነቶም ታክሲ ዝዝውሩን ኣብ ናይ ህንጻ ስረሓት ዝሰርሑን ኤርትራውያን ጽባሕ ንግሆ ዝኾነ እንተኣጋጢሙ ንኣባላት ህግደፍ ዝኾኑ ጥራይ ኢና ንሕግዝ፤ ስለዚ ኣባልነት ህግደፍ ክትምዝገቡ ብኣግኡ ነዘኻኽር ዝብል ጎስጓስ የካይድ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ከምዝፍለጥ መንግስቲ ሃገረ ቀጠር ካብቲ ብሽምግልና ሒዝዎ ዝነበረ ዶባት ጅቡትን ኤርትራን ድሕሪ ምልቃቑ ኣብ ከባቢ ዶባት ጅቡትን ኤርትራን ጽዑቕ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ይረአ ምህላዉ ይሕበር።
ቅድሚ ሰሙን ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ከባቢ ኣቦን ክሊማን ዝነበራ ኣሃዱታት ብዕለት 30 ሰነ 2016 ናብ ከባቢ ራሓይታ ከምዝተቐየራ ኣብ ዜናታትና ከምዝተሓበረ ዝዝከር ኮይኑ እተን ናይ መካናይዝድ ኣሃዱታት በራጊድ ዝገበረኦ ምቅይያርን ምንቅስቓስን ኣሃዱታተን ድሕሪ እቲ ምስ ምውጻእ ሰራዊት ቀጠር ዝተኸሰተ ምዕባለታት ዝተኣሳሰር ኢዩ ተባሂሉ ከምዝግመት ምንጭታት ካብ ምብራቓዊ እዚ ሓቢሮም።
ብዘይካ እዚ ከበድቲ ኣጽዋርን ኣጋር ሰራዊትን ናብ ከባቢታት ረሓይታ ክጽጋዕ ከምዝቐነየ ምንጭታትና ሓቢሮም ምንባሮም ዝዝከር ኮይኑ ኣቐዲሙ ነቲ ናይ ቀጠር ቦጦሎኒ ሒዛቶ ዝነበረት ዕርድታት ዝተከአ መካናይዝድ እውን ዝያዳ ናብ ዱሜራ ይጽጋዕ ምህላዉ ይፍለጥ። መንግስቲ ጅቡቲ ብመንገዲ ኢጋድን ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ብቐጠር ተታሒዙ ዝነበረ መሬት ብመንግስቲ ኤርትራ ተታሒዙ ክብል ብቐጻሊ ስምዕታ የስምዕ ምህላዊ ኣብ ዜናታት ዓለም ክግለጽ ጸኒሑ ኣሎ።


text:
ኣብቲ ናይ ቦለቢግድ ኮምዩን ሰለስተ ኮሙናዊ ሓንቲ ከኣ ናጻ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እተን ሰለስተ ክሳብ ሻድሻይ ዝኸዳ ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲኣ ኣብ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ይርከባ። እታ ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ እትኸይድ ናጻ መባእታ ቤትትምህርቲ ጋደን ኣብ ቦለቢግድ ትርከብ። እተን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ካብ ሻብዓይ ክሳዕ ታሽዓይ ክፍሊ ዚኸዳ ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲውን ኣብ ቦለቢግድ እየን ዚርከባ።
ኣብ ኮምዩንና ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ የልቦን። እቶም ተመሃሮ ናብ ቡሮስ ወይ ሀሪዳ እዮም ዚኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ንትምህርቲ ንዓበይቲ ብዚምልከት ምስ ጎረባብትና ኮምዩናት ናይ ቀረባ ምትሕብባር ኣሎና። ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ንካልኣይ ደረጃን ሰርቩክስን ይምልከት። ኣበየናይ ኮምዩን ክትመሃር ከም እትደሊ ባዕልኻ ክትመርጽ ትኽእል፡ ንሕና ግን ምስ ቡሮስ እዩ ጥቡቕ ምትሕብባር ዘሎና።
ሽወደን ንስደተኛታት፡ ወይ ኤስኤፍኢ ምስ ቡሮስ ብምትሕብባር እዩ ዚካየድ። ኩሉቲ ንዓበይቲ ዚወሃብ ናይ ቋንቋ ኮርሳት ኣብ ቡሮስ እዩ ዚካየድ። ንሱ ኣብ ማእከል ቡሮስ፡ ጥቓቲ ሰድራ ቶርየት ናይ ኣውቶቡሳት መዓርፎ እዩ ዚርከብ። ነቶም እተመደቡ ስደተኛታት እቲ ናይ ኤስኤፍኢ ምዝገባ ብመገዲ ቡሮስረዮነንስ ኤታብለሪንግስሰንተር እዩ ዚግበር። ንሱ ኣብ ቦለቢግስ ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ነቲ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ብምርካብ ተመዝገብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሰንትሩም ቦለቢግድ ከባብያዊ ክሊኒክ ምስ ማእከል ጥዕናን ናይ መሕረሲ ክሊኒክን ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ኣሎ። እቲ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ እውን ኣብኡ ይርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ብሕታዊ ሕክምና ስኒ እውን ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ናይ ህጹጽ ረድኤት ዘለዎ ሆስፒታል ኣብ ቡሮስ ይርከብ፡ ሰድራ ኣልቭስቦርይ ሆስፒታል ድማ ይብሃል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲ ኮምዩን ወይ መንግስታዊ ትካላት ክትራኸብ ከሎኻ፡ ሽወደን ቋንቋ ኣደኻ ብዘይ ምዃኑ፡ ኣድላዪ ኮይኑ ምስ ዚርከብ ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ። ኣብዚ ግዜዚ ትርጉም ብብዙሕ ቋንቋታት ይወሃብ ኣሎ። እቶም እተመደቡ ስደተኛታት ብመገዲ ናይ ቡሮስ ዞባ ናይ ምምዳብ ማእከል ቤትጽሕፈት ኣብ ቦለቢግድ ሓገዝ ኪረኽቡ ይኽእሉ። ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ እትደሊ ምስ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተራኸብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቦለቢግድ ካብን ናብን ቡሮስን የተቦርይን ግሩም መራኸቢታት ኣለዋ። ኣውቶቡሳትን ባቡርን ካብ ቦለቢግድ ተላዒለን ናብዘን እተጠቕሳ ከተማታት ይኸዳ። ናብ ረቭላንዳን፡ ሂንዶስ፡ ሞልንሊከ፡ ኦልስፉሽ፡ ሳንዳረድን ሾማርከን እውን ይኸዳ። ካብ ቦለቢግድ ናብ ቡሮስ ወይ የተቦርይ ብኣውቶቡስ 30 ደቓይቕ ይወስድ።
ቨስትራፊክ ነቲ ናይቲ ከባቢ ጥርኑፍን መርበባውን ትራፊክ የካየዶ። እቲ ኮምዩን ግን ነቲ ናይ ቤትትምህርቲ ወይ ናይ ምጋሽ ኣገልግሎት እዩ ዘካየዶ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ቦለቢግድ ሓቀኛ ናይ ዋኒን ባህሊ ኣሎ፡ እቲ ኮምዩን ድማ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋኦፕ። ካብተን ዝዓበያ ዋኒናት ንምጥቃስ፤ ፍሉገር ፈርይ፡ ፈየርሁልት ሪተይል ናይ መብራህቲ ዋኒን፡ ናይ ረክላም ዋኒን ሳይን ኮሙኒከሽን ስዊድን፡ መዓቀኒታት ዚሰርሑ ሁልታፉሽ ግሩፕ፡ ናይ ጽዕነት መኻይን ዚሰርሑ ሃማር ማሺንን። እቲ ኮምዩን ጥቓ ቡሮስን የተቦርይን ብምዃኑ ዓቢ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ዘለዎ ቦታ እዩ። ኣብቲ ጥቓኡ ድማ ዓበይትን ብዓለም እተፈልጣን ዋኒናት ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ይርከባ።
እቲ ኮምዩን ንሓደስቲ ዋኒናት ግሩም ሃዋህው ኪፈጥር ይደሊ፡ ኣብቲ ኒፎረታጋር ሰንትሩም ድማ እቱው እዩ። እዚ ትካልዚ በቲ ንግድን ኢንዱስትሪን እዩ ዚካየድ ዕላማኡ ድማ ብቑዓት ሓደስቲ ዋኒናት ንምትብባዕ እዩ።


text:
ወግዒ መንግስቲ 1809
ሽወደን ካብ 13 ክፍለዘመን ጀሚሩ ጽሑፍ ሕግታት ነይሩዋ። እቲ ንናይ ሽወደን ደሞክራሲ መሰረት ዝኾነ ቅዋም ወግዒ ወይ ቅርጺ መንግስቲ ይብሃል። እቲ ቅርጸ መንግስቲ ካብ 1809 ጀሚሩ ነቲ ደሞክራስያዊ ምዕባለ ሽወደን ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። ንሱ ነቲ ንጉስ ስልጣን ከይብሕት ግን ነቲ ስልጣን ኣብ ኣርባዕተ ኪኸፍሎ ወሲኑ፣
- ናይ ኣፈጻሚ ስልጣን ኣብ ኢድ ንጉስ‘ዩ ኔሩ።
- ባይቶ ሽወደን ኣብ‘ቲ ዚኣተወ ግብሪ ስልጣን ኔሩዎ።
- ሕግታት ናይ ምውጻእ ስልጣን ንጉስን ባይቶን ተማቒሎሞ።
- ናይ ምፍራድ ስልጣን ኣብ ኢድ ላዕላይ ቤት ፍርዲ‘ዩ ኔሩ።
ግን ሽሕኳ ስልጣን ብመሰረት እቲ ሓድሽ ሕጊ ተኸፋፊሉ እንተ ነበረ፡ ኣብ ሽወደን ዝመዓበለ ደሞክራሲ ኣይነበረን። ይኹንምበር እቲ ሓድሽ ሕጊ ንቐጻሊ ምዕባለ ደሞክራሲ መገዲ ከፊቱ ነይሩ።
መሰል-ሕትመት፡ ርእይቶን መሰል-እምነትን
ካብ 1809 ጀሚሩ እቲ መንግስቲ ነቲ መሰረታዊ ህዝባዊ ናጽነትን መሰልን ኣደልዲሉዎ። ካብ 1766 ጀሚሩ ሽወደን ኩሉ ሰብ ሓሳባቱን ርእይቶኡን ስምዒቱን ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ኪገልጽ ከምኡውን ንመሰላት ሕትመትን ርእይቶን ዘረጋግጽ ሕጊ ኣተኣታትያ። ካብ 1809 ከኣ ኩሉ ነባሪ ባዕሉ ሃይማኖቱ ንኺመርጽ መሰል ተዋሂቡዎ።
ሓፈሻዊ ህዝባዊ ቤትትምህርቲ
ብ1842 ኣብ ሽወደን ህዝባዊ ቤትትምህርቲ ተጀሚሩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ ኩሉ ቆልዓ ናብ ቤትትምህርቲ ይኸይድ ማለት እዩ። ብዙሓት ሰባት ኪጽሕፉን ከንብቡን ክኢሎም። እዚ ድማ ነቲ ሽወደናዊ ምዕባለ ደሞክራሲ ኣገዳሲ ቅድመኩነት እዩ ነይሩ።
ህዝባዊ ምንቅስቓስን ማሕበራዊ ናጽነትን
ኣብ መወዳእታ 18 ክፍለዘመን ከም ናይ ብዓቐን ምስታይ ናይ ናጻ ቤትክርስትያን ናይ ደቀንስትዮ ናይ ሰራሕተኛታትን ፕለቲካዊ ሰልፍታትን ምንቅስቓሳት እናዓበየ መጺኡ። እዚ ድማ ንደሞክራሲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ነይሩ። ኣብ ሓደ ጉጅለ ብምጥርናፍ ሰባት ነቲ ኣብ ሕብረተሰብ ኪልውጡዎ ዝደልዩ ብቐሊል መገዲ ክገብሩዎ ይኽእሉ ነይሮም። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሰባት ኪውደቡ፡ ክተኣኻኸቡን ለውጢ ከምጽኡን ምሂሩዎም። እተፈላለያ ውድባት ኣብ እተፈላለየ ጉዳያት ይነጥፋ ነይረን። እቲ ናይ ሰራሕተኛታት ምንቅስቓስ ከም ንኣብነት ጾታ ዘይፈሊ ዝሓሸ ናይ ስራሕ ቅድመኩነትን ናይ ምድማጽ መሰልን ኣማዕቢሉ።
ብ 1909 መብዛሕትኡ ህዝቢ ሽወደን ናይ ምድማጽ መሰል ረኺቡ። ብ1919 ደቀንስትዮ ብውሕዱ ኣብ ኮምዩናት ከድምጻ መሰል ረኺበን። ካብ 1921 ኩሉ በጽሕታት ኣንስትን ሰብኡትን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ንኸድምጹ መሰል ረኺቦም።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ምኽሪ ሓደ ንሓደ
ኣባላት ሚግራወብ ንእትሰድዎ መልእኽቲ ነጻ ብዘይ ክፍሊት መልሲ ይህቡሉ። ሓደ ካብቲ ቐንዲ ስራሕ ናይ ሚግራወብ ምኽሪ ሓደ ንሓደ (ውልቒ ንውልቒ) መሃብ እዩ። ኣገዳሲ ዝኾነ ሓበሬታ ንመፍትሒ ጸግማት ይህብ። እንተኾን ንፍሉይ ሕጋውን ሕክምናዊ ምኽርታት መተካእታ ኣይከውንን። ከበድቲ ወይ ተነቐፍቲ ዝኾኑ ናይ ሕጊ፣ሕክምና፣ስነ ኣእሙራዊ፣ቑጠባዊን ካልእን ኩነታት ንኺኢላታት ምውካስ ይግባእ።
ንእቲሰድዎ ቐዳምይ መልእኽቲ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት መልሲ ንኽንህብ ዝተኻእለና ጻዕርታት ክንገብር ኢና። ኣብ እዋኑ መልሲ ኽንህበኩም እንተደይ ኪኢልና መዓስ መልሲ ክንህበኩም ኸም እንኽእል ክንሕብረኩም ኢና። ንኣዝዩ ህጹጽ ዝኾነ ኩነታት ብ ቑጽሪ 143 ን Helping Hand (Die Dargebotene Hand / La Main Tendue) ክትድውሉ ትክእሉ። ኣብ ብምሉኡ ስዊዘላንድን ልቸንስታይን ናይ 24 ሰዓት ናይ ተለፎን ምሕሪ ብቓንቓ ጀርመን፣ፈረንሳን ጣሊያንን ክትረኽቡ ትክእሉ።
ምኽሪ ብቐሊሉ ብኸምዚ ዝስዕብ ክርከብ ይከኣል፣ ንመምርሕታት ኣጠቃቅማ ብምንባብ፣ ብቀጥታ መስመር (ኦንላይን) ብምምዝጋብ፣ መልእኽቲ ብቓንቓ ኣደ ብምጽሓፍን ብምልኣኽን።


text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ቅዱሳን.
ኣባ ጊዮርግስ ዘጋስጫ
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን፣፣
ኢትዮጵያዊ ሊቅን ጻድቅን ካብ ቅዱስ ያሬድ ቀጺሎም ዓቢ ክብሪ ዝሓዙ ኣቦ ኢዮም፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ብ 1357 ኣብ ወሎ ወረዳ ቦረና– ሰግላ ዝተባህለት ቦታ ዝተወልዱ ኢዮም፣፣ ወለዶም ውላድ ስለዘይነበሮም ኩሉ ግዜ እና ሓዘኑ ናብ አግዚኣብሄር ይፅልዩ ነበሩ፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ብናይ ቅዱስ ኡራኤል መልኣኽ ብስራት ከም ዝተወልዱ ናይ ኡራኤል ድርሳን ይገልጽ፣፣ ኣቡኦም ሕዝበጽዮን ኣዲኦም ካኣ እምሃጽዮን ይባሃሉ፣፣ኣቡኦም ጠቢብ ናይ መጻሕፍቲ ፈላጥ፣ ናይ እግዚኣብሄር ፈታዊ ኣብ ቤት መንግስቲ ዝነበረት ድኳን “ሰእሊ ቤት” ካብ ዘገልግሉ ካህናት ወገን ክኸውን ከሎ ናይ ሰግላ ኣምሓዳሪ ነበረ፣፣ ኣዲኦም ካብ ወለቃ ናይ ሎሚ ደቡብ ወሎ፣ በረና ካብ ሽማሙንቲ ወገን ዝኾነት ቅድስቲ ኣደ ነበረት፣፣
ኣባ ጊዮርግስ ብመጀመርያ ኣዲኦም ፈረሃ እግዚኣብሄር ምሂራ ብጥበብን ብፍልጠትን ኣዕበየቶም፣፣ ናይ መጀመርያ ትምህርቶም ካብ ኣቡኦም ኢዮም ተማሂረሞ ፣ ከመይ ኣቡኦም ናይ መጻሕፍቲ ሊቅን ምሁርን ምኻኖም ገድሎም ይነግረና ኢዩ፣”ወሰበ ልሕቀ ሕቀ ወሰዶ ሃበ ጳጳስ ወሴሞ ድያቆን” ከም ዝብል፣፣ናይ መጀመርያ ትምህርቶም ምስዛዘሙ ናብ ኢትዮጵያ ዝመጹ ክሳዕ ሃጼይ ዳዊት ናይ መንግስቲ ዘመን ዝነብሩ ዝነበሩ ኣቡነ ሰላማ ወሲዱ ብ1341 ዲቂና ኣሸሞ፣፣
ዲቁና ምስ ተማህሩ ንትምህርቲ ናብ ሃይቅ እስጢፋኖስ ተላእኩ ፣ ናብ ሓይቅ ዝተላእክሉ ዘመን ካኣ ኣብ ግዜ ሃጸይ ዳዊት ከምዝነበረ ገድሎም ይነግር፣፣ሃይቅ ብዙሓት ሊቃውንቲ ዘፍረየት ብዙሕ መጻሕፍቲ ዝተመልኤት ኢያ፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ብሃይቅ እስቲፋኖስ ንሸውዓተ ዓመት ዝኣክል ትምህርቲ ከይተረድኦም ጸንሑ፣ምስኦም ዝመሃሩ ዝነበሩ ተማሃሮ ካኣ “እዚ ትምህርቲ ዘይርድኦ ስለምንታይ ኢዩ ብናቱ ሓጥያት ድዩ ወይስ ብናይ ወለዱ “ ይብሉ ነበሩ፣፣ ኣብቲ ግዜ እቲ ናይ ሃይቅ መምህር ዝነበሩ ኣባ ሰረቀ ብርሃን ንኣቡኡ “ንወድኻ ትምህርቲ ኣይርድኦን ኢዩ ዘሎ ስለዚ ናይ ቤት መንግስቲ ምሃሮ” ኢሎም ተዛረብዎም፣፣ ኣቡኡ ሕዝበጽዮን ግና ሓንሳብ ንእግዚኣብሄር ሂበዮ በሎም’ሞ ናብ ገዳም መለስዎ፣፣ኣባ ጊዮርግስ ብትምህርቲ ዝደኽሙ ዝነበሩ ካብ ትምህርቲ ንላዕሊ ይደኽሙን ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ኣቦታት ይረደእዎምን ብብሕትውንኦም ይማረኹ ስለዝነበሩን ኢዩ፣፣ ኣብቲ ገዳም እኽሊ ብምፍጻሕ የገልግሉ ነበሩ፣ ክሳዕ ሕጂ እኽሊ ዝፈጽሕሉ ዝነበሩ እምኒ ኣብ ገዳሞም ኣሎ፣፣
ኣባ ጊዮርግስ ፍልጠት ስለዝተሰወሮም ኣዕርኹቶም ብትምህትርቲ ይቅድምዎም ምስ ረኣዩ ብጣዕሚ ሓዘኑ፣ ብጾም ብጸለትን ካኣ ናብ እግዚኣብሄር ክልምኑ ጀመሩ፣፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ሰእሊ ቅድስቲ ድንግል ማርያም እና ተንበርከኹ፣ “ናይ ኣቦታተይ ኣምላኽ ናይ ምሕረት ጎይታ ኩሉ ብቃልካ ዝፈጠርካ ፣ ሰብ’ውን ብረቂቕ ጥበብካ ዝፈጠርካ ካብቲ ዓሚቕ ጥበብካ ጥበብ ዓድለኒ ፣ ብሓቂ ኣይትንዓቐኒ ኣነ ባርያኻ ኢየ’ እና በሉ ብተመስጦ ልቦና ንብዓት እና ኣፍሰሱ ይጽልዩ ነበሩ፣፣ ብድሕርዚ ነሃሴ 21 ቅድስት ድንግል ማርያም ተገልጸትሎም ፣’’ ፍልጠት ዝተሰወረካ ትምህርቲ ዘይርድኣካ ዘይኮነስ ናይ እግዚኣብሄር ድንቂ ስራሕ ክግለጽ ኢዩ ‘ሞ ተዓገስ” ኢላ ጽዋእ ልቦና ኣስተየቶም፣፣ ካብዚ ንደሓር ኣብ ሃይቅ እስቲፋኖስ ናይ ዜማን ቅኔን ናይ መጻሕፍቲ ትርጋሜን ተማህሩ ፣፣ ኣቐዲሞም ዝፈልጥዎም ብፍልጠቶም ይድነቑ ነበሩ፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ናይ ያሬድ ዜማ ካብ ኣቡነ ሳሙኤል ዘጋርማ ከምዝተመሃሩ ገድሎም ይነግረና፣፣በዚ ዘመን አዚ እምበኣር ኣብ ግዜ ሃጼይ ዳዊት ናይ ያሬድ ዜማ መምሃሪ ቀንዲ ማእከል ዝነበረት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ኣብ ደብረ ነጎድጋድ ተሸይሞም የገልግሉ ነበሩ፣፣ ናይ ምስትምሃር ስርሖም ኣቐሞም ኣብ ሃይቅ እስቲፋኖስ ከም ዝጀመርዎ ገድሎም ክነግር ከሎ” ወኣብርሃ ለቤተክርስቲያን እንተተሃንጸት ብሃይቅ ባሕር መእም ኣሜሃ ኣሃዙ ይስእሉ እም ሃበሁ ኩሎሙ ሰብአ ሃገረ ቃለ መጻህፍት ወትርጋሜሆም ወኩሉ ቃለ ማህሌት” ብድሕርዚ ሳግላ ተባሂላ ትጽዋዕ ዝነበረት ትውልዲ ዓዶም ናብ ጋስጫ ተመልሱ ኣቡኦም ካኣ ኣዝዮም ኣሪጎምን መንኪሶምን ነበሩ፣፣ ስለዚ ኣብ ቤተ መንግስቲ ነበረት (ሰእሊ ቤት ) ኣብክንዲ ኣቡኦም ኣብቲ ዝነበርዎ ስራሕ ከገልግሉ ኣእተውዎም ፣፣ ሓደ ግብጻዊ ጳጳስ ኣቡነ በርተሎሜዎስ “ ስላሴ ሓደ ገጽ” ኢሎም ይኣምኑ እዮም ተባሂሎም ዝተኸሰስሉ ግዜ ፣ ነገሩ ከጻርዩ ካብ ዝተመርጹ ቀሺ ሃጼ ተኸስተ ብርሃንን ናይ ሃይቅ መምህር ዓቃቢ ሰዓት ዝነበሩ ዮሴፍን ኣባ ጊዮርግስን ሓቢሮም ተላኢኾም ነበሩ፣፣ እዞም ሰለስተ ሰባት ነቲ ጳጳስ ኣዘራሪቦም ነገሩ ሓሶት ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ ስለ ሚስጢረ ስላሴ ዝገልጽ ጽሑፍ ናይቲ ጳጳስ እምነት ዝገልጽ ሒዞም መጹ፣፣
ኣብ ቤተ ንጉስ ዝነበርሉ ግዜ ንደቂ ንጉስ ብምግባርን ብሃይማኖትን ሃነጽዎም፣፣ ሃጼ ዳዊት ናይ ኣባ ጊዮርግስ ትምህርትን ስነ ምግባርን ኣጸቢቑ ስለዝፈለጠ ብመርዓ ከዛምዶም ንጓሉ ክምርዓዉ ኩሉ ግዜ ይልምኖም ነበረ፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ግና ብድንግልና ጸኒዖም ክነብሩ ከምዝደልዩ ካብ ምግግላጽ ኣይተቆጠቡን፣፣ ናይ ሃጼይ ዳዊት ዘረባ ስለዝበዝሐ ናብ ኣቡነ በርተሎሜዎስ ከይዶም ክህነት ተቀበሉ ቀሊጢፎም ካኣ መንኮሱ፣፣
ኣባ ጊዮርግስ ኣብ ሳግላ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ብወይቦ ዝበሃል ሕማም ተታሒዞም ክሳዕ ሞት በጺሖም ከም ዝነበሩ ገድሎም ይሕብር፣፣ ሓሚሞም ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ሓደ መዓልቲ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን ተገሊጾም ‘’ምሳና ክትከውን ክንወስደካ መጺና” በልዎም፣ ንሶም ካኣ “ናይ ድርሰት ስርሐይ ከይወዳእኩ ንእግዚኣብሄር ኣብዚሐ ከየመስገንክዎ ኣይትውሰዱኒ” ኢሎም ለመኑ፣፣ ንሳቶም ካኣ ልመንኦም ተቀቢሎም ካብ ሕማሞ ፈዊሰሞም ከዱ፣፣ ካብ ሕማሞም ምስ ተፈወሱ ናይ ድርሳኖም ስርሖም ጀመሩ፣ ናይ መጀመርያ ድርሳኖም ጽሒፎም ምስ ወዲኡ ኣዝዩ ከም ዝመቀሮም ገድሎም ይነግረና፣፣ ኣብ ገዝኦም ዝነበሩ መጻሕፍቲ ገላቢጦም እንተደለይዎም ክረኽብዎም ኣይከኣሉን፣፣ ሓደ ግዜ ኣብ ቤተክርስቲያን ኣብ ኣገልጉሎት ከልዉ ቅድስት ድንግል ማርያም ተገሊጻ “ ስለምንታይ ኣቀዲምካ ከይ ነገርካኒ ጽሒፍካ “ ኢላ ሓተቶም፣፣ ንሶም ካኣ “ንዓኪ ደስ ዘብል መሲሉኒ ኢዩ ይቅረ በልለይ” ክብሉ መለሱላ፣፣ ካብዚ ንድሓር ናይ ድርሰት ስርሖም ፈቂዳትሎም ተሰወረት፣ ‘’ወሶቤሃ በርሃ ልቡ ከመ ጸሓይ ወሓተወ ውስተ ሕልናሁ ባህርየ መለኮት፣ ወነጸረ ኩሉ ሕቡኣት–ካብዚ ንድሓር ልቡ በርሃሉ ፣ህልንኡ እውን ነገረ መለኮት ፈለጠ ዝተሰወረ እውን ኩሉ ተመልከተ” ይብል ገድሎም፣፣
ናይ መጀመርያ ድርሰቶም ኣርጋኖን ዝተባህለ ብቅኔ ንቅድስት ድንግል ማርያም ዘመስግን መጽሓፍ ኢዩ፣፣ ስለ ኣርጋኖን ድርሰቶም ገድሎም ብከምዚ ይገልጾ፣ “ወሰመዮ በሰለስቱ ኣስማት ዘወእተሙ ኣርጋኖን ውዳሴ፣ ወመሰንቆ መዝሙር ወእንዚራ ስብሃት” “ብሰለስተ ኣስማት ሰመዮም ንሳቶም ካኣ ኣርጋኖን ውዳሴ፣ መሰንቆ መዝሙር፣ እንዝራ ስብሃት” ኢዮም፣፣ ቅድስት ድንግል ማርያም ስለዝፈተወቶ ዚማት ኣብ ዝበሃል ቦታ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ፣”ካብ ድርሰትካ ኩሉ ከም ኣርጋኖን ገይረ ዝፈትዎ የለን” በለቶም፣፣ ሃጼይ ዳዊት ነቲ ድርሰቶም ካብ ምፍታው ዝተላዕለ ብወርቂ ቀለም ገይሩ ከም ዝጸሓፎ ገድሎም ይገልጽ፣፣ካብዚ ቀጺሎም ዝጸሓፍዎ መጽሓፍ፣ ውዳሴ መስቀል ይበሃል፣፣ ቀጺሎም እውን መጽሓፈ ስብሃት ዘመዓልት ወዘሌሊት(መጽሓፈ ብርሃን ኢሎም ዝሰመይዎ) ኣዳለዉ፣፣ ነዚ መጽሓፍ መጽሓፍ ብርሃን ኢሎም ዝሰመይዎ ምኽንያት ገድሎም ከብርህ ከሎ “ኣስመ ውእቱ ያበርህ ወያስተሪ ፍናወ ስብሃቲሁ ለእግዚኣብሄር ወፍናወ ስብሃቲሆሙ ለትጉሃን ወለኩሎሙ ማህበረ ቅዱሳን ልዑላነ ብርሃን ወዓዲ ይነግር እንዘ ያስተሓውዝ ውዳሰሃ ለድንግል ንጽህት፣ ናይ እግዚኣብሄር ምስጋንኡ መገዲ ያብርህ፣ ኣብሪሁ የመልክት ልዑላነ ብርሃን ዝኾኑ ማህበር ቅዱሳንን ናይ ትጉሃን ምስጋንኦምን መንገዲ የመልክት ናይ ኣደ ብርሃን ጣዕማን ምስጋናን ይገልጽ ይብል፣፣”
በቲ ግዜ እቲ ዝነበረ ልማድ ካህናት ቁርባን ኣብ ዘቅርብሉ ግዜ ህዝቢ ናብ ካህናት መጺኡ ክቆርብ ከሎ ንንግስቲ ግን ኣብ ገዛኣ ከይዶም የቕሩብዋ ነበሩ ፣ ኣባ ጊዮርግስ ግን “ እዚ ቅርባን ናይ ንጉስ ነገስታት ኢዩ ንግስቲ ናብዚ መጺኣ ክትቆርብ ይግባእ እምበር ንሕና ክንከይድ የብልናን” ኢሎም ተቓወሙ፣፣እዚ ነገር እዚ ንንግስትን ንኣባ ጊዮርግስን ስለዘጋጨዎም ሃጼይ ዳዊት ሽግሩ ንምፍታሕ ናብ ዳሞት ሰደዶም፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ናብ ዳሞት እና ተጓዓዙ ከለዉ ምስ ኣባ ሳሙኤል ዘዋልድባ ተራኸቡ፣፣ኣባ ጊዮርግስ ኣለባብስኦም ከም ተራ ሰብ ስለ ዝነበረ ኣቡነ ሳሙኤል ኣይፈለጥዎምን፣፣ካብ’ዚ ዝተላዕለ ኣባ ጊዮርግስ ቂር ኢልዎም ናብ ዳሞት ተመልሱ፣፣ከም “ስርግው ሓምለ” ግምት ክልቲኦም ዘየረዳዶድኦም ምኽንያት ስርዓተ ጸሎት ከይኮነ ኣይተርፍን ኢዩ፣፣ ኣብቲ ግዜ ናይ ዋልድባ ስርዓተ ጸሎት 7 ግዜ ይእዝዝ ነበረ፣ ኣባ ጊዮርግስ ግና እዚ ውሒዱ ይብሉ ነበሩ፣፣
ካብ’ዚ ንድሓር ኣባ ጊዮርግስ ቀንዲ ትኹረቶም ኣብ ድርሰት ገበሩ፣፣ ናብ ኣቡነ በርተሎሜዎስ ብምኻድ ናይ ቅዳሴ ድርሰት ክጽሕፉ ክፍቀደሎም ድሕሪ ምሕታቶም ምስ ተፈቅደሎም ናይ ቅዳሴ ጸሎት ከም ዘዳለዉ ገድሎም ይሕብር፣፣ገለ ካህናት እዚ መን ኢዩ ቅዳሴ ጸሎት ዝጽሕፍ እኳ እተበሉ እንተኾነ ግን እግዚኣብሄር ኣርዮስ ብዝተቐጽዓሉ ቀጽዖም፣፣
ኣባ ጊዮርግስ ናይ ሃይማኖት ትምህርቲ ብዝግባእ ዝተማህሩ ስለዝነበሩ ብዘመኖም ዝላዓሉ ዝነበሩ ናይ ሃይማኖት ክርክራት ግቡእ ዝኾነ ምላሽ ሂቦም ነቶም መኸራኽርቶም ኣሕፊሮም ይሰድዎም ነበሩ፣፣በቲ ግዜ እቲ “በሽዋ በይፋት ቤተ እስራኤልን” እና ተባህሉ ዝጽውዑ ኣይሁድ ነቡሩ ፣፣ካብ ኣቡነ ዜና ማርቆስ ጀሚሩ ብዙሓት መማህራን ናብኡ እና መጹ ነቲ ህዝቢ ወንጌል መሃርዎ፣፣ ኣቡነ ዜና ማርቆስ ናብ ክርስትና ዝተመልሱ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም፣ናይ ቅዱስ ሚካኤል፣ናይ ኣባ ኖብ፣ናይ በጊጋርሰም ሰማእት ቤተክርስቲያን ኣስሪሔምሎም ነበሩ፣፣እዚ ኩሉ እኳ እንተኾነ ቤት እስራኤል ኩሎም ናብ ክርስትና ኣይተመልሱን፣፣ካብ ኣይሁዳውያን ሓደ ብዛዕባ ነገረ ሃይማኖት ንኽከራኸር ሕቶ ኣቅረበ፣፣”ክርስቲያን እንተረቲዖምኒ ናብኦም ክምለስ እየ እንተረቲዔዮም ካኣ ናባይ ይመጹ” ኢሉ ካኣ ተዛረበ፣፣ሃጼይ ዳዊት እዚ ምስ ሰምዔ ኣዝዩ ስለዝሓረቐ ሊቀ ካህናትን ናይ መጻሕቲ ፈላጣትን ኩሉም ክእከቡ ኣዘዘ፣፣በቲ ሓደ ወገን ኣይሁዳዊ በቲ ሓደ ወገን ካኣ ናይ ቤተክርስቲያን ሊቃውንቲ ክርክሮም ጀመሩ፣፣ኣቐዲሙ ዕድል ዝተዋህቦ ኣይሁዳዊ ስለዝነበረ ሕትኡ ኣቕረበ፣” ንስኻትኩም ወዲ እግዚኣብሄር እትብልዎ ክርስቶስ ብሓቂ ወዲ እግዚኣብሄር እንተዝኸውን ናብ ቢታንያ ኣብ ዝመጻሉ ግዜ ኣልኣዛር ዝተቀበረሉ ቦታ ስለዘይፈለጦ ኣልኣዛር ኣበይ ቀቢርኩሞ” ኢሉ ከም ዝሓተተ ኣብ ወንጌልኩም (ዮሃ11፣38-44) ተጻሒፉ ኣሎ፣ስለዚ መልሲ ሃቡኒ ፣ካብ መጽሓፈ ኦሪት ሕቶ እንተኣለኩም ካኣ ሕተቱኒ በሎም፣፣ ኣብዚ ግዜ ኣባ ጊዮርግስ ሓሚሞም ኣብ ዓራት ነበሩ፣፣እቶም ሊቃውንቲ ካኣ ከምዚ ዝበለ ነገር ብዘይ ኣባ ጊዮርግስ ኣይከውንን እዩ እሞ ይምጽኡ ኢሎም ንሃጼይ ዳዊት ሕቶ ኣቕረብሉ፣፣ኣባ ጊዮርግስ ብዓራት ተጸይሮም ከምዝመጹ ገበረ፣ኣብ ዓራት ኮይኖም ካኣ ኣብቲ ጉባኤ ተረኽቡ፣፣ኣብቲ ጉባኤ ዝቀረበ ሕቶ ምስነገርዎም ኣባ ጊዮርግስ ዝመለስዎ መልሲ ከምዚ ዝስዕብ ምዃኑ ገድሎም ይነግረና፣ “ኣነ ግን ብወንጌል ዘይኮነስ ብኦሪት ክከራኸር እየ ናይ ምኹራብ መጻሕፍቲ ኩሎም ብቤተክርስቲያን ዝተፈልጡ እዮም፣ ምኹራብ ዘርኤት ቤተክርስቲያን ካኣ ዓጸደት፣ ምኹራብ ፈተለት ቤተክርስቲያን ካኣ ለበሰቶ፣፣ኣዳም ኣብ ገነት ከሎ “ኣዳም ኣበይ ኣለኻ?” ኢሉ ዝሓተቶ መን ኢዩ?ን ኣብርሃም ሰበይትኻ ሳራ ኣበይ ኣላ? ኢሉ ዝሓተቶ መን’ዩ?እግዚኣብሄር ኣብ ኣይኮነን ድዩ?ብድሕርዚ ኣይሁዳዊ መልሲ ስኢኑ ሱቕ በለ፣፣ሊቃውንትን መኳንንትን ካኣ ብጣዕሚ ተሓጎሱ፣፣
ኣባ ጊዮርግስ ንዝመጾም ዝነበረ ክርክራት ብሓይሊ ኣምላኽ ይስዕርዎ ነበሩ፣፣ ሓደ ቢቱ ዝተባህለ ሰብ ኣብ ግዜ ምጽኣት ወልድ ጥራሕ ኢዩ እምበር ኣብን መንፈስ ቅዱስን ኣይመጹን እዮም እናበለ ናይ ኑፋቄ ትምህርቲ ጀመረ፣፣ቢቱን ኣባ ጊዮርግስን ኣብ ቤተ መንግስቲ ተራኺቦም ክካትዑ ድማ ሃጼይ ዳዊት ወሰነ ፣፣እንተኾነ ቢቱ ክስዓር ምዃኑ ስለዝፈለጠ ንንጉስን ኣባ ጊዮርግስን ኣብኣሶም፣፣ሃጼይ ዳዊት ካኣ ንኣባ ጊዮርግስ ኣብ እሱር ቤት ኣእተዎም፣፣ ኣባ ጊዮርግስ ኣብ እሱርቤት ከለዉ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን እና መጹ የጸናንዕዎም ነበሩ፣፣ኣብዚ እሱርቤት ከለዉ ካኣ ቅዱሳን ሃዋርያት ካብ 5 ሓምለ ጀሚሮም ን12 ወርሒ ዝምስገንሉ “ውዳሴ ሃዋርያት” ዝተባህለ መጽሓፍ ኣዳለዉ፣፣
ሃጼይ ተድሮስ ንኣባ ጊዮርግስ ካብ እሱርቤት ኣውጺኡ ኣብቲ ናይ ቀደም በትኦም ኣቐመጦም፣፣ኣባ ጊዮርግስ ግን ካብ ቤተ መንግስቲ ብምርሓቕ፣ኣብ ጋስጫ ካብ ምቕማጥ ናብ ዳሞት ብምኻድ ክምህሩ ጀመሩ፣፣ናብ ዳሞት ክኸዱ ከለዉ ንእግሪ መንገዶም ናብ ደብረ ሊባኖስ ኣትዮም ናይ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ገዳም ተሳለሙ፣፣ ኣብዚ ግዜ እዚ ናይ ደብረ ሊባኖስ ኣበምኔት እጬጌ ዮሃንስ ከማ(7ይ ናይ ደብረሊባኖስ እጬጌ) ከምዝነርበሩ ገድሎም ይነግር፣፣እንተኾነ ግን ብፍልጠቶምን ክእለቶምን ዝቐንእሎም ሰባት ሓሶት ሚሂዞም ምስ ሃጼይ ተድሮስ ስለ ዘበኣስዎም ናብ ህልም ዝበለ በረኻ ክኽውዱ ተገብረ፣፣ኣባ ጊዮርግስ ካብቲ ዝኸድዎ ቦታ ስደት ዝተመልስሉ ሃጼይ ተድሮስ ምስሞተ ኢዩ፣፣
ናይ ኣባ ጊዮርግስ ተማሃራይ ዝነበረ ሃጼይ ይስሃቅ ብ1399ዓ.ም. መንግስቲ ምስ ሓዘ ንኣባ ጊዮርግስ ካብቲ ከይደሞ ዝነበሩ ቦታ ኣምጺኡ ናብ ጋስጫ መለሶም፣፣ኣብዚ ጉድኣት ወሪድዎም ነበረ፣፣ይኹን እንበር ዝበሐ ግዜኦም ኣብ ጸምን ጸሎትን ድርሰትን የሕልፍዎ ነበሩ፣፣
ሓደ መዓልቲ ቴድሮስ ዝተባህለ መስፍን፣ ንኣባ ጊዮርግስ ስለ ርትዕቲ ሃይማኖት ሓተቶም ፣ኣባ ጊዮርግስ “ፍካረ ኢየሱስ” ዝተባህለ መጽሓፍ ደሪሶም ሃብዎ፣፣ንጉስን ናይ ምስጢር ሊቃውንቲ ዝኾኑ ካህናትን ምስረኣይዎን ምስ ኣንበብዎን “ብሓቂ ዮሃንስ ኣፈወርቅን ኣፈበረኸት ዝኾነ ቄርሎስን ብዘመና ተንሲኡ” በሉ፣፣ኢትዮጵያ ቁስጥንጥንያ መሲላ ካብ እስክንድርያ ንላዕሊ እውን ሓፍ ሓፍ ኢላ ኢሎም ኣደነቑ፣ይብል ገድሊ ኣባ ጊዮርግስ፣፣
ፍካረ ሃይማኖት ዝተሰምየ መጽሓፎም ቤተክርስቲያን እታኣምኖምን እትውግዞምን ብግልጺ ዘርዚሩ ዝገልጽ መጽሓፍ ኢዩ፣፣ናይ ኢትዮጵያ ቤተክርስትያን እምነት ብግልጺ ዘርዚሩ ብምቕማጥ ኣብ ታሪኽ ቤተክርስቲያን ናይ መጀመርያ ስራሕ ይምሰል፣፣ዝዘርዘሮም ናይ መናፍቓን ኣስማት ምስ ክሕደቶም ምስ ንርኢ ኣብቲ ዘመንቲ ዝነበሩ ሊቃውንቲ ስለ ናይ ዓለም ቤተክርስቲያን ታሪኽ ዝነበሮም ፍልጠት የረእየና፣ ኣባ ጊዮርግስ መከራ ዘይተፈልዮም ኣቦ እዮም ነይሮም፣፣ገድሎም ከምዝትርኾ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዝነበሩ ሰባት ናቶም ምኽርን ተፈታውነትን ኣየድልዮምን ነይሩ፣፣ብፍላይ ፍካረ ኢየሱስ ዝተባህለ መጽሓፍ ምስ ጸሓፉ ዝረኸብዎ ክብሪ ፈጺሙ ኣይተዋሕጠሎምን፣፣ስለዚ ነገር ፈጢሮም ምስ ሃጼይ እንደገና ኣባኣስዎም፣ሃጼይ ይስሃቕ ኣሲሩ ማይ ናብ ዘይርከቦ ቦታ ሰደዶም ኣብኡ ካኣ ብዙሕ መከራ ረኸቦም፣ኩሉ ግዜ ግን ብዘይ ምቁራጽ ብጸሎት ይተግሁ ነበሩ፣፣እግዚኣብሄር ንሃጼይ ይስሃቅ ናብ ልቦንኡ ከም ዝምለስ ገበሮ፣በቲ ንኣባ ጊዮርግስ ዝገበሮ ነገር ካኣ ተጣዕሰ፣፣ኣገልገልቱ ልኢኹ ኣባ ጊዮርግስ ክመጹ ኣዘዘ ፣ኣንተኾነ ግን ብምምጻእ ኣባ ጊዮርግስ ክፋኣቶምን ተንኮሎምን መታን ከይግለጽ ፣ኣባ ጊዮርግስ ሞይቱ ኢሎም ነገርዎ፣፣እዚ ምስ ሰምዔ ሃጼይ ይስሃቅ ብጣዕሚ ሓዘነ፣፣
ኣባ ጊዮርግስ ሞይቱ ከም ዝተባህለ ካብ ደቂ መዛሙርቱ ስለ ዝሰምዔ፣ብሂወት ከምዘሎ ወረቀት ጽሒፉ ንሃጼይ ይስሃቅ ንኸብጽሓሉ ንኣውሎ ንፋስ ለኣኾ፣፣ እቲ ኣውሎ ንፋስ ደብዳቤ ተሰኪሙ ብምኻድ ሃጼይ ይስሃቕ ኣብ ድኳን ተቐሚጡሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ ኣብ ሕቑኡ ኣቐመጦ ፣ምትሓት ስለዝመሰሎ ካኣ ብጣዕሚ ደንገጸ፣፣መኳንንቱን ህዝብን ኣኪቡ ካኣ ጉዳዩ ነገሮም ብቐጥታ ነቲ ወረቐት ኣብ ሓዊ ኣእተውዎ ክቓጸል ግና ኣይከኣለን ፣ናብ ማይ ኣእተውዎ ክጥልቂ’ውን ኣይተራእየን፣፣ በዚ ተደኒቑ ከፊቱ ኣንበቦ፣ ካብ ኣባ ጊዮርግስ ዝተላእከ ደብዳቤ ምዃኑ ምስ ፈለጠ ብጣዕሚ ደንገጸ፣፣ነቶም ሞይቶም ኢሎም ዘውረዩ ድማ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዎም፣ንኣባ ጊዮርግስ ካኣ ካብቲ ዝነበርዎ ከምጽእዎም ልኡኻት ሰደደ፣፣ኣባ ጊዮርግስ ናብ ቤተ መንግስቲ ምስ መጹ ንጉስ ብሓጎስ ተቐበሎም፣፣እታ ደብዳቤ ብመን ከም ዝመጸት ካኣ ሓተቶም ፣ኣባ ጊዮርግስ ካኣ ብሰብ ዘይኮነስ ብናይ እግዚኣብሄር ፍቓድ ብንፋስ ከምዝለኣኽዎ ነገርዎ፣፣ ካብቲ ዝተመልስሉ ግዜ ጀሚራ ቅድስት ድንግል ማርያም ተገሊጻ ፣መከርኦም ከምናይ ሃወርያት ከምዝኮነ ገለጸትሎም፣ኣእምሮም ብሩህ ልቦም’ውን ትጉህ ዝገብር ብዙሕ ምስጢር ነገረቶም፣፣ተፋንያቶም ምስ ከደት ፣”ብዙሕ መብራህቲ ኣቕርቡ 5 ፈጣናት ጸሓፍቲ ኣምጽኡ”ኢሎም ኣዘዙ፣፣ንሶም እና ነገርዎም ንሳቶም እና ጸሓፉ 5 መዓልቲ ከየቛረጹ ኣጽሒፎም “መጽሓፈ ምስጢር” ዝተባህለ መጽሓፍ ኣዳለዉ፣፣ኣባ ጊዮርግስ ብጣዕሚ ተደነቑ ፣”ኣነ ኣብዚ መጽሓፍ ቓል ኣይተዛረብኩን መንፈስ ቅዱስ ብናተይ ኣፍ ገይሩ ተዛሪቡ እምበር” ክብሉ ከም ዝመስከሩ ገድሎም ይሕብር፣፣እዚ መጽሓፍ ዝጸሓፍሉ ብ1409ዓ.ም ኣብ 52 ዕድሚኦም ክኸውን ከሎ፣ናይ‘ዚ መጽሓፍ ቅዳሕ ብነጋድያን ክሳዕ ኢዮሩሳሌም ከም ዝበጽሐ ካኣ ገድሎም ይነግረና፣፣
ሃጼይ ይስሃቅ ንኣባ ጊዮርግስ “ምድረ ስዎን’’ ዝተባህለ ጳጳሳት ዝነብርሉ ዝነበረ ዓዲ ሂብዎም ነበረ፣በዚ ቦታ እዚ ካኣ ቤተክርስቲያን ሃነጹ ኣብኡ ድማ ብጾምን ጸሎትን ተጊሆም ነበሩ፣፣ኣብቲ ግዜ እቲ ንጉስ “መናገሻ ማርያም ቤተክርስቲያን” ኣስሪሑ ስለዘበር ኣባ ጊዮርግስ ክባርኽሉ ደለየ ፣ኣባ ጊዮርግስ ሓሚሞም እኳ እንተነበሩ ናብቲ ቦታ ከዱ ብሰንኪ ሕማም ደኺሞም ስለዝነበሩ ግና ንጉስ ኣብ ዓራት ተጸይሮም እታ ቤተክርስቲያን ከምእትባረኽ ገበረ፣፣ቡራኬ ምስ ወድኡ ንደቂ መዛምርቶም ኣኪቦም “ምስ ሞትኩ ኣቦይ ኣብ ጸሎተ ሚካኤል መከራ ዝተቐበለላ ኣነ እውን ቤተክርስቲያን ዝሃነጽኩላ ቦታ ወሲድኩም ቅበሩኒ” ክብሉ ኣዘዝዎም፣፣ ንደቂ መዝቅምርቶም ናይ ስንብታ ትምህርቲ እና መሃርዎም ኣብ ዓራት ተሰኪሞም ናብ ጋስጫ እና ከዱ ከለዉ ኣብ መንገዲ 7ሃምለ 1417 ዓ.ም ኣብ 60 ዓመቶም ዓረፉ፣፣
ክሳብ ሕጂ ዘለዉ ናይ ኣባ ጊዮርግስ ናይ ድርሰት መጻሕፍቶም ካብ 40 ንላዕሊ ምዃኖም ይግለጽ ገለ ካብኣቶም፣
1. ሰዓታት ዘማዓልት
2. ሆሆተ ብርሃን/ምስ መጽሓፈ ኣርጋኖን ሓቢሩ ዝተሓትመ/
3. መስቀል
4. ቅዳሴ
5. ውዳሴ ሃዋርያት
6. ኣርጋኖን ውዳሴ
7. ፍካሬ ሃይማኖት
8. መጽሓፈ ምስጢር
9. ውዳሴ ስብሓ
10. እንዚራ ስብሓት
11. ሕይወተ ማርያም
12. ተኣምኖ ቅዱሳን
13. መጽሓፈ ብርሃን
14. ጸሎት ዘቤት ቤት
ጸሎትን በረኸትን ናይ ኣባ ጊዮርግስ ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን፣፣
ወስብሃት ለእግዚኣብሄር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን
ምንጪ-ጽርሃጽዮን ቁ 4(ት/ሰ/ማ/ቅ/ድ/ማርያም ቤተክርስቲያን መድሃኔኣለም ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል ጥሪ 2005/2013)
Share this:
TwitterFacebook1
February 28, 2013Leave a reply
ዓምዲ ህጻናት
ዓምደ ህጻናት
“ኣብ ምድሪ ዕድሜኻ ምእንቲ ክነውሕ፣ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር”(ዘጸ፦20፣12)
እግዚኣብሔር ኣምላኽ ብኣቦና ሙሴ ኣቢሉ ካብ ዝሃበና ትእዛዛት ሓደ ንሎሚ ክንርኢ ኢና።
4ይትእዛዝ፦“ኣብ ምድሪ ዕድሜኻ መታን ክነውሕ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር” ብምባል ዝኣዘዘና ትእዛዝ ኢዩ።
ወለድኻኣኽብር፦ወለድና ንዓና ወሊዶም ምስ ወለዱና ድማ ብዙሕ ነገራት ብምውጻእ፣ንጽቡቕና እምበር ንሕማቕና ዘይሓስቡ ዘይምነዩ ኢዮም።
ዋላ ዝጎድኣና ይኹን ኣይኹን ከይፈለጥና ሕማቕ ነገር ክንልምኖም ወይ ክንእዝዞም ንኽእል ኢና።ወለድና ግን ስለ ዝለመንናዮም ንሕማቕ ነገር ኣይህቡናን ኢዮም።ኩሉ ግዜ ዝጠቕመና ነገር ኢዮም ዝህቡና።
“እንታዋይ ሰብ’ዩ ካባኻትኩም ወዱ እንጌራ እንተለመኖ እምኒ ዝህቦ፣ወይ ከኣ ዓሳ እንተለመኖ ተመን ዝህቦ” ብምባል መድሃኔኣለም ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌሉ መስኪሩልና ኣሎ።(ማቴ7፣9-10)
ወለድና ኩሉ ግዜ ሰናይ ህያብ ብምሃብ ተማሂርና ኣብ ሓደ ቁም ነገር ክንበጽሕ፣ንነብሶም ገዲፎም ንደቆም ምስ ጸዓሩን ምስ ደኸሙን ኢዮም።
ወለድና እምበኣር ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ነገር ኢዮም ዝሓስቡልና።ንሕና ደቆም’ከ፣ከምቲ ዝሓልዩልና ንሓልየሎም’ዶ᎒
ከምቲ ንሳቶም መጻኢ ተስፋ ዘለና ኣብ ቁምነገር ክንበጽሕ ብዘይ ዕረፍቲ ከም ዝደኽሙልና ንፈልጥዶ᎒ ብዘይ ምግናን ናይ ሎሚ ወለዶ፣ናይ ወለድና ጻዕሪ ሰናይ ነገራት ከምቲ ዝግባእ ንፈልጦ ኢና ክንብል ኣሸጋሪ ኢዩ።
እስከ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ብኸመይ ንወለድና ከነኽብሮም ከምዝግበኣና ገለገለ ነጥብታት ክንርኢ ኢና።
1.ንወለድናምእዛዝ፦ኩሉ ዝኣዘዙና ነገር ዓቢ ይኹን ንእሽቶይ ክንትግብሮ ይግበኣና።
ንኣብነት፦ኣብ ማቴ 21፣28 ዘሎ ምሳሌ ምስ ንርኢ፣ሓደ ሰብኣይ ክልተ ደቂ ነበርዎ፣ናብቲ ቀዳማይ ቀሪቡ “ወደየ ሎሚ ናብ ኣታኽልቲ ወይኒ ውፈር እሞ ዕየ” በሎ፣ንሱ ከኣ እምቢ ኢሉ መለሰ ደሓር ግና ተጣዒሱ ወፈረ።
ናብቲ ካላኣይ ቀሪቡ ከኣ ከምኡ በሎ ንሱ ከኣ ሕራይ ጎይታይ በሎ ግና ኣይወፈረን።ሎሚ ዘለና ወለዶ’ውን በኣፍና ሕራይ ንብል ኣብ ተግባር ግን ዘየለና ካብ ትእዛዝ ዝወጻና ኢና።
ኩሉ ዓበይቲ ነገራት ወይ ናይ ጽድቂ ስረሓት እንተ ሰራሕና ብዘይ ምእዛዝ ኩሉ ኮንቱ ወይ ዘይጠቅም ኢዩ።
“ምእዛዝ ካብ መስዋእቲ ይበልጽ”(1ይሳሙ15፣22) ዝበለና ነዚ ኢዩ።ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ከድሕን ኣብዚ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋናት ካብ ህጻንነቱ ጀሚሩ ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ይእዘዛ ነበረ።(ሉቃ፦2፣51)
እዚ ንዓና ኣብነት ክኾነና ኢሉ ኢዩ።ንወለድና ብኹሉ ነገራት ክንእዘዞም ከምዘለና ክምህረና ኢሉ ኢዩ።
2.ናይወለድኻመቕጻዕቲምቕባል፦ወለድና ብህጻንነትና ምስ ንጋገ ወይ ዘይከውን ነገር ምስ እንሰርሕ ክቐጽዑና ይኽእሉ ኢዮም።መቕጻዕቲ ናይ ወለድና ንጽቡቕ ኢዩ።ዝቐጽዑና ጸሊኦምና ዘይኮኑ፣ናይ ፍቕሪ ምልክት’ዩ።
ከመይ እንተበልና ብወለዶም ዘይተቐጽዑ ኣብ ቁምነገር ክበጽሑ ኣጸጋሚ ኢዩ። መጀመርታ እቲ ክንከዶ ዝግበኣና መንገዲ ካብ ወለድና ኢና ንመሃሮ።
ከምቲ ቅዱስ ጽሑፍ ዝምህረና “ንህጻን እታ ክኸደላ ዝግበኦ መንገዲ መሃሮ’ሞ ክሳብ መወዳእታ ካብኣ ኣይከላግስን’ዩ”።(ምሳሌ፦21፣) ብምባል እቲ እንኸዶ መንገዲ ትምህርቲ፣ምኽሪ መጀመርታ ካብ ወለድና ከም እንመሃሮ ይነግረና።
በቲ ዝመሃሩና ቅኑዕ መንገዲ ድማ ክሳብ መወዳእታ ብጽቡቕ ክንከይድ ንኽእል።ሓላፍነትና ንፈልጥ ንባዕልና ኴንና ንኻልኦት ንኸውን።ብኣንጻሩ እዞም ሎሚ ኣብ ናይ ዓለም ጥፍኣት ዝዋፈሩ ዘለዉ ዳርጋ መብዛሕቲኦም ናይ ወለዶም ምኽሪ ዘይሰምዑ፣ መቕጻዕቲ ወለዶም ዘይፈልጡ ኢዮም።
ናይ ወለዶም ፍቕሪ ዘይፈልጡ፣ብናይ ወለዶም ምኽሪ ዘይከዱ፣ ዘይቅጽዑ፣ ትእዛዝ ወለዶም ዘይፍጽሙ ካብ እግዚኣብሔር ዝረሓቑ፣ ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘይብሎም ኣዝዮም ጨካናት ኢዮም ዝኾኑ።
ፍርሃት እግዚኣብሔር እንተዘይብልካ ድማ ብዘይ ርህራሄ ንሰብ ክትቀትል፣ብዙሕ ደም ከተፍስስ ትኽእል ኢኻ። “ኣቡኡ ዘይ ቀጸዖ ውላድከ እንታዋይ’ዩ። ከምቶም ኩሎም ውሉድ መቕጻዕቲ እንተዘይ ተቐበልኩም ግና ደቓሉ እምበር ውሉድ ኣይኮንኩምን።” (ዕብ፦12፣7-8)
ነቲ ዝቐጽዑና መቕጻዕቲ ናይ ወለድና እንተ ፍ`ዘይተቐበልና ከም ደቆም ኣይርእዩናን ኢዮም።መጻኢ ሂወትና’ውን ዘሰክፍ ኢዩ።ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝምህረና፣ “ንውላድካ ብሸበጥ ምህራም ካብ ሲኦል የድሕን ኢዩ” ይብለና (ምሳ፦22፣13-14)፣
፣ ናይ ወለድና መቕጻዕቲ ናብ ሲኦል ካብ ምእታው ዘድሕን መድሃኒት ኢዩ። ብኣንጻሩ ናይ ዓለም ሕጊ ካብ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ሕጊ ኢዩ።ንውላድካ ኣይትህረም ኣይትቕጻዕ ዝብል ኢዩ።
እዚ ግን ስዲ ንክንከይድ፣ ስነስርዓት ዘይብልና ንክንከውን ዝገብር፣ናብ ሲኦል ንኽንኣቱ ዘተባብዕ ሕጊ ኢዩ። ካብ ትእዛዝ ወለድና ካብ መቕጻዕቲ ወለድና እንተወጺእና ዝጎድኣና እምበር ዝጠቕመና ኣይኮነን።
ብፍላይ ኣብ ወጻኢ (ስደት) ዘለና ህጻናትን መንእሰያትን ናብ ጌጋ መንገዲ ዝመርሓና ኢዩ።
በዚ ናይ ዓለም ሕጊ እንተኼድና ሕጊ ኣልቦ ዝኾኑ ሰባት ኢና ንኸውን።ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘይብልና ብስነ ስርዓት ዘይንኸይድ፣ኣብ ሕማቕ ወልፍታት ንጽመድ፣ ዘጸይፍ ነገራት ኣብ ምፍጻም ንዋፈር
ነቲ ርሂጽና ተጸሪፍና ዘምጻእናዮ ገንዘብ ኣብ ክንዲ ኣብ ቁምነገር እነውዕሎ ኣብዘይጠቅም ነገራት ነውዕሎ፣ ብሰንኩ ድማ መድሃኒት ዘይርከቦ ሕማምን ዕድሜና ኣብ ምሕጻርን ንወድቕ።
ሳዕቤን ናይዚ ኩሉ እንታይ ኢዩ እንተበልና ትእዛዝ እግዚኣብሔርን ወለድናን ዘይምፍጻም ኢዩ።
3.ንወለድናኣይንንዓቕ፦ ንወለድና ክንንዕቕ ኣይግበኣናን ኢዩ።ወለድና ምስ ኣረጉ ከምቲ ንሕና ብህጻንነትና ከለና ኩሉ ዝገበሩልና፣ ንሕና’ውን ኩሉ ነገራት ክንገብረሎም ይግባእ።ምስ ኣረጉ ኣይንንዓቆም።
“ካም” ንወላዲኡ ምስ ነዓቐ ከም ዝተረግመ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና።(ዘፍ፦9፣20-29) ንወለድና ክንንዕቆም ኣይግበኣናን ኢዩ። “ናይ ወላዲ መርገም እንተዘይ ቀተለ የዕነኒ” ከም ዝተባሃለ መርገሞም እንተዘይ ቀተለና ኣብዛ ዓለም ግን ጽቡቕ ናብራ ክህልወና ኣይክእልን ኢዩ።
ዕድሜና’ውን ክሓጽር ኢዩ። ምናልባት ወለድና ምስ ኣረጉ፣ ከይ ኣረግና ናብ ቤተክርስቲያን ከይንኸይድ ክኽልክሉና ይኽእሉ ኢዮም።እዚ ግን ጸሊኦም ዘይ ኮኑ ብግቡእ ዘይምርዳእ ኢዩ።
ከምቲ ቃል ኣምላኽ ዝብለና “ስለ ጐይታ ኢልኩም ንወለድኹም ተኣዘዝዎም” ዝብለና ስለ ጎይታ ኢልና ክንእዘዞም ይግበኣና።ቀስ ኢልና ብትሕትና ድማ ጥቕሚ ቃል ኣምላኽ ምፍላጥና ኣብ ግዜ ንእስነትና ፈጣሪና ክንዝክር ከም ዝግባኣና ክነረድኦም ኣለና።
4,ንኻልኦትዓበይቲሰባትምኽባር፦ 4ይ ትእዛዝ ንወለድና ጥራይ ከነኽብር ኣይኮነን ዝእዝዘና።ምንም እኳ ብስጋ ወለድና እንተዘይ ኮኑ ብመንፈስ ግን ወለድና ኢዮም። ንዓበይቲ ሰባት ከነኽብር ይግበኣና ኢዩ።
ኩሉ ግዜ ብኹሉ ነገራት ፍጹማት ክንከውን ይግበኣና ኢዩ።ንኹሉ ከነፍቅር ንኹሉ ከነኽብር ይግበኣና።
“ነቲ ዝርእዮ ሓዉ ዘየፍቀረስ ነቲ ዘይርእዮ ኣምላኽ ከፍቅሮ ኣይክእልን ኢዩ’ሞ ንሓዉ እና ጸለኦስ ንኣምላኽ የፍቅሮ እየ ዝብል ንሱ ሓሳዊ ኢዩ” (1ዮሃ፦4፣20) ፣ዝብለና ነቶም እንርእዮም ዓበይቲ ሰባት ይኹኑ ካለኦት ክንእዘዞምን ከነኽብሮምን ይግባእ።
ከመይ’ሲ ንዓበይቲ ሰባት ንኣሕዋትና ምፍቃርን ምእዛዝን ንእግዚኣብሔር ምፍቃርን ምእዛዝን ስለ ዝኾነ።
ንዓበይቲ ምጽራፍ ኣይግባእን፦ ንዓበይቲ ሰባት ምጽራፍ ብፍላይ ብሓፈሻ ድማ ምጽራፍ ዘይ መንፈሳዊ ተግባር ኢዩ።ብሰንኪ ንዓበይቲ ሰባት ምጽራፎም ህጻናት ተቐዚፎም ኢዮም።
እዚ ኣብ 2ይ ነገ፦2፣23-25 ህጻናት “ኣታ በራሕ ኪድ ውጻእ፣ኣታ በራሕ ኪድ ውጻእ” ኢሎም ኣላገጽሉ።ንድሕሪት ግልጽ ኢሉ ድማ ረኣዮም።
ብስም እግዚኣብሔር ከኣ ረገሞም ሽዑ ክልተ ድቢ ካብ ዱር ወጹ፣ካብቶም ህጻናት ድማ 42 ቆልዑ ሰባበሩ ይብለና።ብሰንኪ ምጽራፍ ከም ዝተረግሙ ዕድሜኦም ከምዝሓጸረን መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና።
ክቡራት ህጻናት ብሓፈሻ ድማ መንእሰያት ትእዛዝ እግዚኣብሔር እንተፈጸምና ኣብዚ ምድሪ ይኹን ኣብ ሰማይ ዓቢ ጥቕሚ ኣለና።ብሓቂ ዓቢ ተስፋ ዘለዎ ትእዛዝ ኢዩ።
ኣብ ምድሪ፦ዕድሜና ይነውሕ
ምሉእ ጥዕና ይህልወና
ብዙሕን ዓበይትን በረኸት ንረክብ
ኣብ ሰማይ ዘለኣለማዊ ሂወት ንወርስ
ትእዛዝ እግዚኣብሔር እንተዘይ ፈጸምና ድማ
ዕድሜና ይሓጽር
ጥዕናና ይጎድል
በረኸት ዘይብልና ንኸውን
ኣብ ሰማይ ድማ ርስቲ ኣይህልወናን
ስለዚ ካብዚ ኩሉ ንኽንድሕን ትእዛዝ እግዚኣብሔር ንፈጽም።
ምንጪ-ጽርሃ ጽዮን ቁ 4 (ት/ሰ/ማ/ቅ/ድ/ማ/ቤተክርስቲያን መድሃኔኣለም ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል ጥሪ 2005/2013)
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር!
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን
Share this:
TwitterFacebook
February 28, 2013Leave a reply
ነገረ ማርያም
ነገረ ማርያም.
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
“ትንቢቶም ለነበያት’’
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ድንግል ማርያም ምውላዱን ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ኣደ ክርስቶስ ምዃናን፣ብኣጋጣሚ ዝተፈጸመ ተኣምር ዘይኮነስ፣ብናይ ቅዱስ እግዚኣብሔር ፍቓድ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጸልናን የረድኣናን።
ብርሃን ዓለም ቅዱስ ሃዋርያ ጳውሎስ ናብ እብራውያን ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቱ፣ቅዱስ እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ብዙሕ ግዜን ብብዙሕ መንገድን ኣብ ቅዱሳን ኣቦታትና ነበያት ሓዲሩ ከም ዝተዛረበ ገሊጹ ኣሎ።(ዕብ 1፣1)
ናይ ቤተክርስቲያንና ዓቢ ኣቦ ኣባ ሕርያቆስ ኣብ ቅዳሴ ማርያም ድርሰቱ’ውን “ኦ! ድንግል ነበያት ዝተነበዩልኪ ምሳሌ ዝመሰሉልኪ ንስኺ ኢኺ’’(ቅዳሴ ማርያም)፣ ብምባል ምስጢሩ ብኣምላኻዊ ጥበብ ዝተቐንየ ፣ብነበያት ድማ ዝተዘርበ ምዃኑ የርድኣና።ስለዚ ካብዚ ቀጺልና “ተነበዩ ላዕለኪ ዐቢያተ ወመንክራተ ኦ! ሃገረ እግዚኣብሔር-ሃገረ እግዚኣብሔር መንግስተ ሰማያት ንዓኺ ድንቂ፣ድንቂ ዝኾነ ትንቢት ተነጊሩልኪ” ከም ዝበለ ቅዱስ ኤፍሬም፣ንጉስ ኣብ ከተማኡ ከም ዝቕመጥ፣ ጎይታ ከኣ ንዓኣ ከተማ ጌሩ ትሸዓተ(9) ወርሕን ሓሙሽተ(5) መዓልትን ኣብ ማሕጸና ዝተቐመጠላ (ትርጉም ውዳሴ ማርያም ናይ ሮቡዕ ገጽ 70-72) ቅድስተ ቅዱሳን ንጽሕተ ንጹሓን ድንግል ማርያም ብዛዕባኣ ብቅዱሳን ዝተዘርበን ዝተጻሕፈን ናይ ትንቢት ቃላት ከም ፍቓድ ኣምላኽ ክንርኢ ኢና። እግዚኣብሔር ኣዒንተ ልቦናና የብርሃልና፣ምስትውዓል ከኣ ይሃበና ኣሜን!
1, ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት
ሀ) “ሕዝቢ ኣምላኽ ንጽዮን ክበብዋ፣ግምብታታ ቁጸሩ፣ንዝመጽእ ወለዶ ምእንቲ ከተዘንትዉስ ቁጽርታታ መርምሩ፣ኣዳራሻታ ሕሰቡ” መዝ፦48፣12-13
ቅዱስ ዳዊት ኣብ ትንቢቱ ብዙሕ ግዜ “ጽዮን” እና በለ ይዛረብ።ምክንያቱ ትንቢት ክዛረብ ከሎ ብሓደ ነገር ናብ ካሊእ፣ካብ ዝረአ ናብ ዘይረአ ካብ ግዙፍ ናብ ረቂቕ ስለ ዝኾነ።ንኣብነት ኣብ ግብሪ ሃወርያት ምዕ 7፣37 እንተተ መልኪትና ቀዳማይ ሰማእት ቅዱስ እስጢፋኖስ፣ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብናይ ነበያት ትንቢት መሰረት ካብ ግዝያዊ ኣገላልጻ ናብ ናይ ዘልኣለማዊ ናይ ትንቢት ኣፈጻጽማ ዝመጸ ምዃኑ ክገልጽ ከሎ፣’ “እዚ ሙሴ እዚዩ ንደቂ እስራኤል ኣምላኽ ካብ ኣሕዋትኩም ሓደ ነቢይ ከምዚ ከማይ ከተንሰኣልኩም’ዩ ንዕኡ ስምዕዎ ዝበሎም” ብምባል ኣብ ኦሪት ዘዳግም ምዕራፍ 18፣16
ዝተነግረ ናይ ትንቢት ቃል ብምጥቃስ፣ኣማናዊ ሙሴ እቲ ንሳቶም(ኣይሁድ) ኣብ መስቀል ሰቒሎም ዝቐተልዎ፣ንሱ ነቢይ ሙሴ ዝተነበየሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ኣብሪሁ ክገልጽ ከሎ ንምልከት።በቲ ግዘ’ቲ ሊቀ ነበያት ሙሴ ዝተዛረቦ ቃል ትንቢት፣ንግዚኡ ብዛዕባ’ቲ ንዕኡ ተኪኡ ናብ ጉስነት እስራኤላውያን ዝመጸ ኢያሱ፣(ኦሪት (ኦሪት ዘዳግም 34፣9, ኢያሱ 1፣1-3) እኳ እንተኾነ፣ናይ ትንቢት ፍጻመ ግን ነቲ ስጋሰብ ተወሃሂዱ ናብዚ ዓለም’ዚ ዝተገልጸ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶም ምዃኑ የብርሃልና።
ልቢ ኣምላኽ ነቢይ ዳዊት ስለ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተነበዮም ትንቢታት መብዛሕቲኦም “ጽዮን” እናበለ’ዩ።ሽሕ እኳ ንግዚኡ ንናይ ዳዊት ከተማ መጸግዒቱ ዕርዱ ንዝነበረት ጎቦ ጽዮን ይኹን እምበር፣ናይ ትንቢቱ ፍጻሜ ግን ጸወነ ስጋ ወነፍስ፣ጸወነ ጻድቃን ወሓጥኣን፣ናይ ስጋን ነፍስን ምኽንያት ድሕነት ዝኾነት ስለ ወላዲት ኣምላኽ ድንግል ማርያም ኢዩ።
ጽዮን ዝብል ቃን ከኣ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት የጠቓልል፦
vናይ ዳዊት ከተማ(ኢየሩሳሌም) 2ዜና 5፣12
vህዝቢ እስራኤል መዝ 147፣12 , መዝ102፣13
vሰመያዊት ኢየሩሳሌም መዝ 50፣2
vቅድስት ድንግል ማርያም ኢሰ 59፣20, ሮሜ 11፣26
ንጽዮን ክበብዋ ብዙርያኣ ተመላለሱ፦ዝብል ናይ ትንቢት ቃል ብኣማላጅነታ ብረዲኤታ ምጥቃም
ግንብታታ ቁጸሩ፦ዝተባህለ ምልእተ ጸጋ(ናይ ኩሉ ጸጋታት በዓልቲ ቤት)ምዃናን ናይዚ ኩሉ ጸጋታት ተጠቀምቲ(ረባሕቲ) ክንከውን ከምእንኽእል ንኸረድእ ኢዩ።
ኣዳራሻታታ ሕሰቡ፦ድንግልናኣን ንጽሕናኣን ብጽእናኣን ቅድስናኣን ኣስተውዕሉ።
ንዝመጽእ ወለዶ ከተዘንትዉስ፦ እዚ ትንቢት ክሳዕ ዝፍጸም፣ምስተፈጸመ ድማ ንውሉድ ወለዶ ክሳዕ ምጽኣት ከምዝቕጽል የረድኣና። “እንሆ ኩሎም ወለዶታት ብጽቲ ክብሉኒ ኢዮም’’ዝበለት ቅድስት ድንግል ማርያም’ውን ነዚ ኢያ።(ሉቃስ1፣48)
ለ) “እምነ ጽዮን ይብል ሰብእ ወብእሲ ተወልደ ውስቴታ(ሰብ ካብኣ ስለ ዝተወልደ ኩሎም ኣህዛብ ኣዴና ጽዮን ኢሎም ክጽውዕዋ’ዮም” መዝ 87፣5
ቅዱስ ዳዊት ንወላዲት ኣምላክ ብዓይኒ ትንቢት “ኣዴና ጽዮን” እናበለ ይገልጻ።ምኽንያቱ ሰብ ካብኣ ስለ ዝተወልደ ብምባል ይዛረብ፣ እዚ ከኣ ድሕሪኡ ዝመጸ ነቢይ ኢሳይያስ ከም ዝገለጾ፣ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ዝመስከሮ ቃል ክፍጸም ምዃኑ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝገለጸሉ’ዩ።እቲ ቃል ድማ፣ “እንሆ ድንግል ኪትጠንስ ወዲ ካኣ ክትወልድ’ያ ስሙ ከኣ ኣማኑኤል ኢላ ክትሰምዮ ኢያ” ዝብል ትንቢታዊ ቃል ስለ ዝተፈጸመ፣ካብኣ ከኣ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ ስለ ዝተወልደ ኣዴና ጽዮን ኢልና ንጽዋዓ።(ት.ኢሰ 7፣14,
ማቴ1፣18-23 ሉቃ1፣26-38 ትርጉም ናይሮቡዕ ውዳሴ ማርያም ገጽ68) ነዚ ኣመልኪቱ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕጸ መስቀል ኣብዝወዓለሉ ዕለት ዓርቢ ንወላዲቱ ንድንግል ማርያም “እነሆ ወድኺ” ነቲ ዘፍቅሮ ወዲ መዝምሩ ዮውሃንስ ወንጌላዊ ከኣ “እነሀት ኣዴኻ” ብምባል ቅዱስ ዳዊት ዝተነበዮ ናይ ኣምላኽ ቃል ዝተፈጸመ።ኩላትና ድማ “ኣዴና” ኢልና ክንጽዋዓ ከምዝግበኣና ብኣላኻዊ ቃሉ መስኪሩ’ዩ።(ዮሃ 19፣26-27) “ሰብ ካብኣ ስለ ዝተወልደ” ዝበሎ ከኣ መለኮታዊ ቃል ብፍሉይ ኣካሉ፣ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ስጋን ነፍስን ወሲዱ ብተዋህዶ ሰብ ናይ ምዃኑ ምስጢር ኢዩ።(ት.ኢሰ7፣14 ማቴ1፣፣23 ዮሃ1፣14 እብ2፣26)
ሐ) “ቀደሰ ማህደሮ ልዑል (ልዑል እግዚኣብሔር ማሕደሪኡ ቀደሰ(ፈለየ)”፦
vእግዚኣብሔር ውስተ ማዕከላ ኢትትሃወክ(እግዚኣብሔር ኣብ ማእከላ እዩ’ሞ ኣይትናወጽን)።
vወይረድኣ እግዚኣብሔር ፍጹም (እግዚኣብሔር ብፍጹም ክረድኣ’ዩ)።
እግዚኣብሔር ብባህሪኡ ቅዱስ’ዩ(ራኢ 4፣8 ሉቃ1፣48 ኢሰ8፣13) ንሱ ንመሕደሪኡ ክትከውን ዝመረጻ ወላዲተ ኣምላኽ ድማ ዝተፈልየት ቅድስቲ ኢያ።ነዚ ኣመልኪቱ ቅዱስ ኣቦና ኣባ ሕርያቆስ “እግዚኣብሔር ካብ ሰማይ ናብ ምብራቕን ምዕራብን ሰሜንን ደቡብን ናብ ኩሉ መኣዝናት ብሓቂ ጠመተ፣ግርማ መልክዕኪ ኣፍቀረ፣ዝፈትዎ ወዱ ካኣ ናባኺ ለኣኾ”(ገላ4፣4-5, ቅዳሴ ማርያም ቁ.24)
“እግዚኣብሄርኣብ ንጽህናኺ ምስ ረኣየ ገብርኤል ዝበሃል ብርሃናዊ መልኣኽ ናባኺ ለኣኾ፣መንፈስ ቅዱስ ክመጽእ’ዩ ሓይሊ ልዑል ድማ ከጽልለኪ’ዩ በለኪ” (ቅ.ማርያም ቁ.45 ሉቃ1፣26-38 ሉቅ2፣41-45 ትርጉም ቅዳሴ ማርያም ገጽ 285) ከምኡ’ውን ጥበበኛ ሰሎሞን ካብ ኣቡኡ ቅዱስ ዳዊት ዝተዛረቦ ትንቢታዊ ቃል ብዘይፍለ “እታ ፍትውተይ’ሲ ኣብ ማእከል ኣዋልድ ከም ኣብ ማእከል እሾክ ዝበቖለት ዕንበባ ሽሻን ኢያ” ብምባል ኣብ ማእከል’ቲ ብእሾክ ዝተመሰለ ሓጢኣት ኣዳም ንሳተፈልያ ቅድስት ምዃና መስኪሩ ኢዩ።
(መሃ 2፣2 መሃ4፣7 ምሳሌ 31፣29)
vእግዚኣብሔር ንመሕደሪኡ ቀደሰ(ፈለየ)፦ ዝብል ቃል ቅዳስት ድንግል ማርያም ናይ ኣምላኽ መሕደሪ ንምዃን ዝመረጻ፣ካብ ሓጢኣት፣ካብ መርገም፣ካብ ፍትወት፣ካብ ርኽሰት ዝሓለዋ እግዚኣብሔር ጥራሕ ምዃኑ ንምርዳእ ኢዩ።
vእግዚኣብሔር ኣብ ማእከላ ኢዩ’ሞ ኣይትናወጽን፦ ዝብል ቃል ድማ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምውላዳ ፣ክትውለድ ከላንድሕሪ ምውላዳን ብድንግልና ፍጽምትን ጽንዕትን ምዃና ይገልጸልና። “ኣምላኽ ዝወለደት ማርያም ንዘልኣለም ድንግል ከምዝኾነት ንኣምላኽ ምውላዳ ዘይምርመር ድንቂ ከምዝኾነ ድሕሪ ምውላዳ’ውን ብድንግልና ጸኒዓ ነበረት”። (ቅዱስ ሳዊሮስ ናይ ኣንጾክያ ሊቀጳጳስ ሃ.ኣበው ገጽ 385 ምዕ77፣14 ሃ.ኣበው ዘመቃርስ 98፣13 ገጽ437 ሃ,ኣበው ገጽ172 ምዕ53፣3 ቅዱስ ቴዎዶጦስ ናይ ዕንቅራ ኤጲስቆጶስ)
“ዘኢትረኣይ ወዘኢታወቅ ወለደቶ ማርያም እንዘ ድንግል ይእቲ(ሰብቅድሚ ምዃኑን ሰብ ድሕሪ ምዃኑን ብዘይምርመር ንዕኡ ማርያም ማሕተም ድንግልናኣ ከይተለወጠ ወለደቶ)’’።ከምዝበለ ቅዱስ ኤፍሬም (ውዳሴ ማርያም ናይ ሰሉስ፣ ሕዝ 44፣1-2)
vእግዚኣብሔር ብፍጹም ክረድኣ’ዩ፦ዝበሎ ከኣ እግዚኣብሔር ካብ ኣዳም ጀሚሩ ክሳዕ ዘልኣለም ካብኣ ከምዘይፍለን ምልእተ ጸጋ ጌሩ ከምዝፈጠራን ዝገልጽ’ዩ።
መ) “እስመ ሓረያ ለጽዮን ወኣብደራ ከመትኩኖ ማህደሮ ዛቲ ይእቲ ምዕራፍየ ለዓለም(እግዚኣብሔር ንጽዮን ሓረያ መሕደሪቱ ክትከውን ድማ በሃጋ፣እዚኣ ንሓዋሩ መዕረፊተይ’ያ ብሂገያ ኢየ’ሞ ኣብዚኣ ክነብር’የ)’’ መዝ 132፣13-14፦
እግዚኣብሔር ካብ ኩለን ሃገራት ዓለም ንእስራኤል፣ካብ ኩለን ከተማታት እስራኤል ከኣ ንኢየሩሳሌም መረጸ።ምኽንያቱ በቲ ግዜ’ቲ ኣብ ኩሉ ቦታታት ዝነብሩ ዝነበሩ ሰባት ብኣምልኾ ጣኦታት ተታሒዞም ክነብሩ ከለዉ፣ኣብ ኢየሩሳሌም ዝነብሩ ዝነበሩ ግን እግዚኣብሔር አምልኩ ስለ ዝነበሩ ፣ብግዝያዊ ኣገላልጻ እግዚኣብሔር ንጽዮን(ኢየሩሳሌም) ምምራጹን ምብሃጉን የመልክተና።ናይዚ ትንቢት ምስጢራዊ ኣፈጻጽማ ግና፣ቅዱስ እግዚኣብሔር ካብ ኣንስቲ ፈልዩ መሕደሪቱ ክትከውን ዝመረጻ ቅድስት ድንግል ማርያም ምዃና ምግንዛብ የድልየና።
እግዚኣብሔር ንተዋህዶ ዝመረጻ ቅስት ድንግል ማርያም ስለ ዝኾነት ብዘይ ምርመር ጥበብ፣ምስ ስጋኣን ነፍሳን ተወሃሂዱ ኣብ ማህጸና ተቐሚጡ ኢዩ። “ንዘልኣለም ክነብር’የ” ዝበሎ ድማ ንሱ ንዘልኣለም ምሳኣ ምዃኑ፣ድንግልናኣ፣ቅድስናኣ፣ብጽእናኣ፣ዘልኣለማዊ ምዃኑ ንምርዳእ’ዩ።በቲ ሓደ ወገን ድማ ካብኣ ዝወሰዶ ስጋን ነፍስን ንዘልኣለም ካብ መለኮት ከምዘይፍለ ግልጺ ጌሩ ምስጢረ ተዋሕዶ የስተምህረና።(ዮሃ20፣28 1ዮሃ 1፣1 ግ.ሃዋ 1፣9-11 ማር14፣61 ዮሃ17፣5 ዮሃ17፣24 ራእ5፣12)
2,ነቢይ ኢሳይያስ
ሀ) “ካብ ሱር እሰይ በትሪ ይወጽእ፣ካብቲ በትሪ ድማ ጠጥዒ ክጭብጭብ ካብ ሱሩ ዝጨብጨበ ጨንፈር ከኣ ፍረ ክፈሪ ኢዩ”። ት.ኢሰ 11፣11
ናይዚ ትንቢት’ዚ ቀንዲ ዕላማ እግዚኣብሔር ሰብ ናይ ምዃኑ ምስጢር ኢዩ።
እግዚኣብሔር ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ኮነ ክበሃል ከሎ ፣እግዚኣብሔር ካብዝመረጻ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ምውላዱ ኢዩ።
ነቢይ ኢሳይያስ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ሓረግ ትውልዲ፣ካብ ናይ ዳዊት ኣቦ ካብ እሴይ ምዃኑ ገሊጹ ኣሎ፣እዚ ከኣ ካብ ሱር እሴይ ካብ ናይ ዳዊት ዘርኢ ቅድስት ድንግል ማርያም ከም እትውለድ እግዚኣብሔር ንኣቦና ዳዊት ቃል ኣትይሉ ነበረ። (መዝ131፣11) ባዕሉ’ውን ቅዱስ ዳዊት “ጓለየ ናብቲ ዝብለኪ ስምዒ፣ርኣዪ’ውን እዝንኺ ጽለዊ፣ህዝብኽን ቤት ኣቦኽን ረስዒ ብመልክዕኪ ንጉስ ክፈትወኪ’ዩ ንሱ ጎይታኺ’ዩ እሞ ስገድሉ” እና በለ ገሊጹ ኣሎ። መዝ45፣10-11
ካብ ዘርኢ ዳዊት ንእትርከብ ዕንባባ(ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም)ካብኣ ዝውለድ ፍረ(መድሃኔ ኣለም) ብቅዱስ ስጋኡን ክቡር ደሙን ዓለም ናይ ምድሓን ምስጢረ ስጋዌ ምዃኑ ንምርዳእ በትርን ዕንበባን እና በለ ይገልጽ።ብናይ መንፈስ ቅዱስ ገላጽነት ነዚ ምስጢር ዝተርጎመ ቁስ ኤፍሬም፣ “ንኣካላዊ ቃል ዝወለድክንላ መልክዐኛ ርግቢ ማርያም ደስ ይበልኪ፣ካብ ሱር እሰይ ዝተረኽበት ሰናይ መዓዛ ዘለዋ ዕንበባ፣ንስኺ ኢኺ።”ብምባል የመስግና።ጽጌ ንሳ፣መዓዛ ወዳ፣ክውምኡ’ውን ጽጌ ንሳ መዓዛ ንጽሕናኣን ቅድስናኣን ኢዩ።(ናይ ሰንበት ውዳሴ ማርያም) ኣብ ናይ ቀዳም ውዳሴኡ’ውን “ኣንቲ ውእቱ ዘመድ እምሰርወ ዳዊት፣ካብ ዳዊት ዝተረኸብኪ ባህርይ ኢኺ(ራእ 5፣5) ።ሱር ንላዕሊ ይዓቢ ንታሕቲ’ውን ይዋፈር ኢዩ፣ስለዚ ንላዕሊ እንተበልና እሴይ ንታሕቲ እንተበልና ከኣ እያቄም መራኸቢኡ ዳዊት ኢዩ።”(ትርጉም ናይ ቀዳም ውዳሴ ማርያም ገጽ 147) ናብ ላዕሊ እንተበልና ኣብራሃም(ገላ3፣16,ማቴ1፣16) ናብ ታሕቲ እንተበልና ድማ ዳዊት፣ማእከላይ እሴይ ኢዩ።(ትርጉም ናይ ሰንበት ውዳሴ ማርያም ገጽ172)
ለ) “ደቂ እቶም ዝጭቁንኺ ዝነበሩ እና ደነኑክመጹ፣እቶም ዝነዓቑኺ ኩሎም ድማ ናብ ትሕቲ ኣእጋርኪ ፍግም ኢሎም ክሰግዱልኪ ኢዮም እሞ ከተማ እግዚኣብሔር፣ጽዮን ከተማ እቲ ቅዱስ ኣምላኽ እስራኤል ኢሎም ክሰምዩኺ ኢዮም”። ኢሳ 60፣14
እዚ ቃል’ዚ ብመጀመርያ ነቶም ንኢየሩሳሌም ዘሸግሩ ዝነበሩ ናይ ኣህዛብ ነገስታት መጠንቀቕታ ክኸውን ከሎ ፍጻሜኡ ግና
1) ካብ ኣዳም ክሳዕ ክርስቶስ ኣብ ሲኦል ንነፍሳት ዘጨንቑ ዝነበሩ ኣጋንንቲ ኣብ እግሪ መስቀሉ ምውዳቖም የመልክት።ምኽንያቱ ኣብ መስቀል ውዒሉ ንኣጋንንቲ ብመስቀሉ ዝቐጥቀጠ(ቆላ2፣15) ስጋ ወልደ እግዚኣብሔር ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝወሰዶ ስጋ’ዩ።ነዚ ኣምላኽ ዝኾነ ስጋ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ኣጋንንቲ ሰጊዶምሉን ኣብ ቅድሚኡ ኣንቀጥቂጦምን’ዮም።(ማቴ8፣29, ማር1፣24)
2) ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፦ቅድስት ድንግል ማርያም ካም እትጥነስ ጀሚራ ክሳዕ ዕረፍታ ዝነበሮም ጭንቀትን ጭካነን ፍጻሜኦም የርእየና።
3) መናፍቃን፦ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላክ ኣይትበሃልን እና በሉ ስለ ቅድስነኣን ዘላለማዊ ድንግልነኣን ዘለዎም ርዲኢት ጌጋን ዘይ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ግንዛቤ ምዃኑ ንምግላጽ ኢዩ።
ካብ ዝተገልጸ ሓቀኛ ዝኾነ ትንቢት መሰረት፣ ሓደ ግዜ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ክብራን ንጽህነኣን ኣሚኖም ክምለሱ ምዃኖም የረድኣና።እቶም ብምስጢረ ስጋዌ ንኣምን ኢና ንብል ሰባት ጥራሕ ዘይኮነስ፣ኣህዛብ’ውን ዝመጽሉ ግዜ ኣሎ።ነዚ ሓቂ’ዚ ቅዱስ ዳዊት ክገልጽ ከሎ “ህዝቢ ጢሮስ ገጸ በረኸት ከምጽኡልኪ እቶም ሃብታማት ህዝቢ ኣብቅድሜኺ ሞጎስ ክረኽቡ ክጽዕሩ ኢዩም።” ብምባል ንድሕነት ዝተመርጹ ናብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተመለስሉ ግዜ ከም ዝነበረ የረድኣና።(መዝ45፣1) ሕጂ’ውን ብዙሓት ካብ ሃይማኖት ወጻኢ ዝጸንሁ ሰባት፣ክብራ፣ንጽህነኣ፣ኣደነታ ኣሚኖም ማይጸጋ ስግደት ይህብዋ ኣለዉ።
ሐ) “እግዚኣብሔር ኣብ በሪኽን ልዕል ዝበለ ዝፋን ተቐሚጡ ከሎ ረኣኽዎ ዘፈራት ልብሱ ከኣ ነቲ መቕደስ መሊእዎ ነበረ” (ት.ኢሰ 6፣1-13 ንመልከት)
ንግዚኡ ነቢይ ኢሳይያስ ካብ ዝፈርሆ ዝነበረ ንጉስ ዖዝያን ንላዕሊ እግዚኣብሔር ዓቢ ምዃኑን፣ካብቲ ግዝያዊ ንጉስ(ዖዝያን) እግዚኣብሔር ዘልኣለማዊ ምዃኑ ዝገልጽ ምስጢር ኢዩ። ናይ ትንቢት ፍጻሜኡ ግንብ “በሪኽን ልዕል ዝበለ ዝፋን” ዝተባህለ ቅድስት ድንግል ማርያም ክትከውን ከላ “ዝፋናት ልብሱ ከኣ ነቲ መቕደስ መሊእዎ ነበረ” ዝተብህለ ድማ መለኮታዊ ክብሩ ካብ ባህሪ ኣቡኡ (ኣብ) ካብ ባህርይ ሂወቱ (መንፈስ ቅዱስ) ከይተፈልየ ፣ከየጉደለ፣ከይወሰኸ፣እግዚኣብሔር ወልድ ኣብማህጸን ቅድስት ድንግል ማርያም ምህዳሩን ረቂቕ ኣምላኽ ብጋህዲ ምግላጹን የመልክት።ልዑል እግዚኣብሔር ሰብ ንምድሓን ዝገበሮ ናይ ምስጢረ ስጋዌ ጉዕዞ ንቅድስት ድንግል ማርያም ዝፋኑ ገይሩ ምግላጹ ዘካትዕ ወይ ድማ ዘማትእ ኣይኮነን።እግዚኣብሔር ሰመያዊ ዝፋኑ ክቡርን ቅዱስን ኢዩ።ካለአይቲ ዝፋን ዝኾነቶ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ፣ክብርትን ቅድስትን ኢያ።እዚ ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ዝፋን ዝቕመጥ ባዕሉ እግዚኣብሔር ጥራህ ኢዩ።
መ) “እግዚኣብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ክህበኩም ኢዩ፣ድንግል ክትጠንስ ወዲ ከኣ ክትወልድ’ያ ስሙ ከኣ ኣማኑኤል ኢላ ክትሰምዮ ኢያ”። (ት.ኢሰ 7፣14)
ነቢይ ኢሳይያስ እግዚኣብሔር ካብ ድንግል ማርያም ስጋን ነፍስን ወሲዱ(ተወሃሂዱ) ሰብ ምዃኑን ኣማኑኤል (እግዚኣብሔር ምሳና’ዩ) ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕን ኣረጋገጸ።(ማቴ1፣23) ናይዚ ምስጢር’ዚ መበገሲ ኣብ ኦ.ዘፍ3፣22 ዘሎሓይለ ቃል ከኣ ይትርጎም።ነዚ ኣመልኪቱ ቅዱስ ኤፍሬም፣ “ርእየ ኢሳይያስ ነቢይ በመንፈስ ትንቢት ምስጢር ለኣማኑኤል-ነቢይ ኢሳይያስ ብዛዕባ መጻእን ትንቢትን ብዝገልጽ መንፈስ ቅዱስ ምስጢር ኣማኑኤል ረኣየ”(ት.ኢሰ7፣14) ቀጺሉ’ውን ቅዱስ ኤፍሬም ህጻን ተወልደ ለነ ወልድ ተውህበ ለነ-ህጻን ተወሊዱልና፣ወልድ ተዋሂቡና(ወልድ ንሕማም ንሞት ተዋሂቡናልከምኡ’ውን ንኩነተ ስጋ ተዋሂቡና) “ህጻን ተወልደ ለነ” ጠባይ ህትጻናት ሓልዩ ህጻን ኮይኑ ከኣ ተወልደልና።እዚ ከኣ ጎይታ ስጋ ለቢሱ ምውላዱ ንዕኡ ጥቕሚ ዘይኮነስ ንዓና ከምዝኾነ መታን ከብርህ “ተወልደልና” ይብል።(ናይ ሶኒይ ውዳሴ ማርያም, ት.ኢሰ 9፣6)
ረ) “እግዚኣብሔር ጎይታ ሰራዊት ገለ ሒደት ትርፊ እንተዘይ ሓድገልናስ ከምሰዶም ምኾንና ንጎሞራ’ውን ምመሰልና ኔርና” (ት.ኢሰ1፣9)
700 ዓመታት ቅድሚ ልደት ቅድስት ድንግል ማርያም ዝነብር ዝነበረ ነቢይ ኢሳይያስ ከምቲ ሰዶምን ጎሞራን ብሰንኪ ሓጢኣቶም ተረፍ ዘርኢ ዘይብሎም፣ንሕና ድማ ካብ ቅትለት ዝተረፉ ሒደት ዘርኢ እንተዘይ ሃድገልናስ ጥራሽ ምጠፋእና ብምባል ስለቲ ኣብ ዘመነ ምርኮ ባቢሎን ዝተፈጸመ ነገር ክዛረብ ትንቢታዊ ምስጢሩ ግና ምኽንያት ድሕነትና ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም እግዚኣብሔር እንተዘይ ህበና፣ንህናስ ብባርነት፣ብራዕዲ ናይ ሰይጣን ተገዚእና ምነበርና ንምባል’ዩ።ቅዱስ ሃዋርያ ጳውሎስ’ውን ነዚ ትንቢት’ዚ ኣልዒሉ ገሊጽዎ ኣሎ። (ሮሜ 9፣29)
3)ነቢይ ሕዝቅኤል
(ሕዝ፦44፣1-12) ቀጺሉ ነቢይ ሕዝቅኤል ዝተነበዮ ትንቢት ኣብዚ ብዛዕባ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንርኢ፦ “ብድሕሪ’ዚ እቲ ሰብኣይ ናብታ ናብ ምብራቕ ኣቢላ እትርኢ ግዳማዊ ኣፍደገ ቤት መቕደስ ዘሎ ቅርዓት ወሰደኒ፣እታ ኣፍደገ ከኣ ዕጽውቲ ነበረት።እግዚኣብሔር ድማ፣እዛ ኣፍደገ እዚኣ ዕጽውቲ ትኹን፣ኣይትከፈት ሰብ’ውን ብኣኣ ኣይእቶ።ኣነ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እስራኤል ብኣኣ ኣትየ እየ’ሞ ብዕጽውታ ትንበር።
vምብራቕ፦ዝበላ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኢያ።ጽሓይ ካብ ምብራቕ ከም ዝወጽእ፣ኣማናዊ ጸሓይ ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ካብ ድንግል ማርያም ተረኺቡ ኢዩ።
(ዮው1፣8 ዮው8፣12 ዮው1፣5 1ጢሞ15፣16)
vመቕደስ፦ዝበሎ ማህጸና ኢዩ።ኣካላዊ ቃል ን9 ወርሕን 5መዓልትን ኣብ ማህጸና ተቐሚጡ ኢዩ።
vዝተዓጽወት ኣፍገ፦ዝበሎ ማሕተም ድንግልናኣ ንምግላጽ ኢዩ።
vዕጽውቲ ነበረት፦ቅድሚ ንጎይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ምውላዳ ድንግል ከም ዝነበረት ዝገልጽ’ዩ።
vዕጽውቲ ትኹን ኣይትከፈት፦ድሕሪ ምውላዳ እውን ዘልኣለማዊት ድንግል ምዃና ኢዩ።
vሰብ ብኣኣ ኣይእቶኣነ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እስራኤል ብኣኣ ኣትየ እየ’ሞ ብዕጽውታ ትንበር ዝበሎ ድሕሪ ንክርስቶስ ምውላዳ ብድንግልናኣ ከም እትነብርን ብጀክኡ ካልእ ውላድ ከምዘይ ብላን ብዘየሻሙ ቋንቋ ብትንቢታዊ መነጽር ንምግላጽ ኢዩ። ንቅድስት ድንግል ማርያም ንምምስጋን ዓቢ ጸጋ ዝተዓደለ ቅዱስ ኤፍሬም’ውን “ነቢይ ሕዝቅኤል ብዘደንቕ መፍትሕ ዝተቆለፈት ኣፍደገ ብሸነኽ ምብራቕ ርኤኹ ኢሉ ብዛዕባኣ መስከረ፣ብጀካ ጎይታ ሰራዊት ከይ ከፈተ ኣትዩ ከይ ከፈተ ዝወጸ የልቦን፣ንሱ ግና ከይከፈተ ኣትዩ ከይ ከፈተ ወጸ”። (ሕዝ44፣1-12) ብምባል ነዚ ትንቢት እዚ ይትርጉም (ትርጉም ናይ ረቡዕ ውዳሴ ማርያም ገጽ 95-96) ቅዱስ ጂሮም’ውን ብዛዕባ ድንግልና ቅድስት ድንግል ማርያም ክዛረብ ከሎ፣ “ክርስቶስ ከመይ ጌሩ ብዕጹው መቓብር ከም ዝወጸን ከመይ ጌሩ ብዕጽው ማዕጾ ናብ ሃዋርያት ከም ዝኣተወን ንገሩኒ’ሞ፣ድንግል ማርያም ከመይ ጌራ ብድንግልና ከም ዝጠነሰትን ብድንግልና ከም ዝወለደትን ክነግረኩም’የ” ብምባል ይገልጽ።ጥበበኛ ሰሎሞን’ውን ነዚ ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ “ኣቲ ሓፍተይ መርዓተይ ሕብእቲ ቦታ ኣታኽልቲ ኢኺ ዕጹው ዔላ ሕቱም ዓይኒ ማይ ኢኺ” (መሃ4፣12)።
ቅዱስ ያሬድ እውን “ኣንቲ ምስራቅ ወወለድኪ ጸሓየ ጽድቅ፣ ንስኺ ምብራቕ ኢኺ ወድኺ ጸልማት ዘርሕቕ ኣማናዊ(ናይጽድቂ) ጽሓይ ኢዩ”ብምባል የመሳጥሮ። “ይኢቲ ኣሚረ ይህርቅ ጸሓየ ጽድቅ ወሕይወት ታሕተ ክነፊሁ” ከምዝብል (ሚልክ 4፣2)ሚልክያስ ነቢይ።
4)ነቢይ ዳኒኤል
(ት.ዳኒ 2፣31-35) “እንሆ ኢድ ከይተንከዩ እምኒ ካብ ኩርባ ተፈንቂሉ መጸ፣ነቲ ሓጺንን መሬትን ዝኾነ ኣእጋር እቲ ምስሊ ድማ ወቒዑ ዳዕሞኾ፣እቲ ምስሊ ዝወቐዖ ምስሊ ግና ዓቢይ እምባ ኮነ ንብዘላ ዓለም’ውን መለኣ”
ኩርባ ልዕል ዝበለ ከምዝኾነ፣ብኹርባ ዝተመሰለ በቲ ዘመን’ቲ ሓያል ዝነበረ ንጉስ ናቡከደነጾርን መንግስቱን ዘመልክት’ዩ።(ት.ዳኒ2፣37) ናይ ትንቢቱ ምስጢር ግና “ኩርባ” ዝተመሰለት ወላዲት ኣምላኽ፣ብእምኒ ዝተመሰለ ክርስቶስ ምውላዱ ኣብ ምድሪ ኣብ ናይሰብ ልቦና ሰልጢኖም ዝነበሩ ኣጋንንቲ ኣብ መስቀል ብዝፈጸሞ ቤዛውነት ከም ዝቐጥቀጦም ዝገልጽ ምስጢር’ዩ።ምኽንያቱ “እቲ ነደቕቲ ዝነዓቕዎ እምኒ ንሱ ርእሲ መኣዝን ኮነ፣እዚ ካብ እግዚኣብሔር ኮነ፣ነዒንትና’ውን ዘደንቕ’ዩ”(መዝ118፣22-23 1ይቆሮ10፣4 ማቴ21፣44) “ከምኡ’ውን እምኒ መዐንቀፍን ኣንደልሂጹ ዘውድቕ ከውሕን’ዩ”(1ጴጥ2፣6-8)ከም ዝበለ ቅዱስ ጴጥሮስ፣እዚ እምኒ እዚ ዝወደቐ ዘበለ ኩሉ ዕድሉ ምስባር ጥራሕ’ዩ።ሎሚ’ውን ብናይ እግዚኣብሔር ወልድ ናይ ባህርይ ኣምላኽነት ዘይ ኣምኑ ፣ድንግል ማርያም ድማ ኣደ ኣምላኽ ምዃና ዘይ ቅበሉ ዕጨኦም ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ምዃኑየመልክተልና።
ናይ ቤተ ክርስቲያንና ዓቢ ኣቦ ቅዱስ ኤፍሬም “ዘውእቱ እብን ዘርእየ ዳኒኤል ነቢይ ዘተበትከ እምደብር ነዋሕ ዘእንበለ እድ(ት.ዳኒ2፣45)ዘውእቱ ቃል ዘወጽኣ እምሃበ ኣብ ።ነቢይ ዳኒኤል ዝረኣዮ እምኒ ኢድ ከይፈንቀሎ ካብ ነዊሕ እምባ ዝወረደ “ዘውእቱ እብን” ንዝበሎ “ዘውእቱ ቃል” “ዘተበትከ እምደብር ነዋሕ” ንዝበሎ ፣ዘወጽኣ እም ሃበ ኣብ ፣ዘእንበለ እድ ንዝበሎ ድማ “ዘእንበለ ዘርእ” ኢሉ ተርጒምዎ ኣሎ።ወጽኣ ወተሰብኣ እምድንግል ዘእንበለ ዘርኣ ብእሲ ወኣድሓነነ ፣ዘርኢ ሰብ ምኽንያት ከይኮኖ ካብ ድንግል ተወሊዱ ኣድሓነና” (ትርጉም ናይ ሰሉስ ውዳሴ ማርያም ገጽ53) ከምቲ ኢድ ከይተንከዮ ካብ እምባ ወሪዱ ነቲ ምስሊ ዝዳዕሞኾ ጐይታ ሰብ ኮይኑ ንኹለን መንግስታት ዝገዝእ ምዃኑ’ዩ።(ት.ዳኒ2፣1-49 ትርጉም ናይ ሰሉስ ውዳሴ ማርያም ገጽ 58)ምስጢራዊ ትርጉሙ ጽሒፉ ኣሎ።
5)ነቢይ ሚክያስ
“ኣቲ ኣብ ምድሪ ኤፍራታ ዘለኺ ቤተልሔም፣ንስኺ ካብተን ኣብ ይሁዳ ዘለዋ ከተማታት ዝነኣስኪ ኢኺ ትውልዱ ካብ ጥንቲ ካብ ዘልኣለም ዝኾነ ኣብ እስራኤል ገዛኢ ክኸውን ዘለዎ ካባኺ ከተንስእ’የ ይብል ኣሎ” (ሚኪ5፣2)
ቤተልሔም ናይ ኤፍራታ ካብ ካልኦት ክፍሊ ሃገራት ናይ እስራኤል ዝነኣሰት እኳ እንተኾነት፣እንተኾነ ግን ኣብ ካልኦት ዘይ ተፈጸመ ዓቢ ተኣምር ልደት ናይ ክርስቶስ ርእያ’ያ፣ምኽንያቱ ናይ ይሁዳ ኣንበሳ ዝተባህ ክርስቶስ ካብኣ ተረኺቡ ኢዩ።(ራኢ5፣5 ዕብ7፣14 ሉቃ2፣4 ሮሜ9፣5)
ቤተልሔም እንበኣር ዓንያ ፣ጣሻ ውሒጥዋ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ ዝመጸ ነቢይ ሚክያስ ኣንቲ ቤተልሔም ከምዚ ኢልኪ ኣይክትተርፍን ኢኺ ንጉስ ክነግሰልኪ ነጋሪት ክስመዓልኪ፣ድንኳን ክትከለልኪ ኢዩ።ኣህዛብ ክግብሩልኪ ኢዮም ብምባል ተነበየ።ግዝያዊ ነገሩ ዘሩባቤል ኣብ ዝነገሰሉ ግዜ ተፈጺሙ ኢዩ፣ ምስጢር ቃሉ ግን ብስጋን ብነፍስን ንእስራኤል ዝጓሲ ንጉስ ክርስቶስ ካብኣ ከም ዝውለድ ንምግላጽ’ዩ።በዚ ድማ ድንኳን ከም ዝተተኽለላ ፣ብሩህ ድንኳን ተተኺሉላ ኢዩ፣ኣህዛብ ከም ዝገበሩላ ሰብኣሰገል ገበሩላ፣ነጋሪት ከም ዝተሰምዐ ምስጋና መላእኽቲ ተሰሚዕዋ’ዩ (ሉቃ2፣8-15) ኣንቲ ጓል ኤፍራታ(ተሰካሚት ፍረ፣ጸዋሪት ፍረ)ዝኾንኪ ቤተልሔም (ቤት ሕብስቲ ቤት እንጀራ) ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ነገስታት ይሁዳ ትበልጺ እንበር ኣይትንእስን ኢኺ፣ዝበላ ድማ ሓቀኛ ናይ ሂወት ፍረ ዝተረኽበላ ዕጸ ሂወት፣ኣማናዊ ብልዒ(ስጋ ወልደ እግዚኣብሔር)ዝተረኽበላ ንሳ ስለ ዝኾነት ነዚ ኪገልጽ እንበኣር ነቢይ ሚኪያስ ህልውናኡ ካብ ጥንቲ ዝኾነ ወልደ እግዚኣብሔር ካብ ድንግል ማርያም ኣብ ቤተልሔም ናይ ኤፍራታ ካብ ይሁዳ ወገን ኣብ ኣውራጃ ይሁዳ ከም ዝውለድ ብመንጽር ትንቢት ዝገለጸ። ስለዚ ብዚሓት ኣቦታት ነበያት ብዛዕባ ቅድስት ድንግል ማርያም፣መንፈስ ቅዱስ ብዝገለጸሎም መጠን ኣርቂቖምን ኣስፊሖምን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣስፊሮሞ ኢዮም።ካብቲ ብዙሕ ብውሑድ ድማ ኣብዚ ይኣኽለና።ክብራ፣ድንግልናኣ፣ቅድስናኣ፣ንጽህናኣ ቅዱሳን ነበያት ከም ዝመስከሩ ንዓና ድማ ዘስተውዕል ብሩህ ዓይነ ልቦና ሂቡና ንምምስካር የብቅዓና።
ጸሎታን በረኸታን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስኩላትና ይኹን
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
Share this:
TwitterFacebook
February 25, 2013Leave a reply
ስብከት
ስብከት.
ጾመ ነነዌ
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን፣፣ልዕለ ባህርይ ቅዱስ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ካብ ዓመት ናብ ዓመት፣ካብ ወርሒ ናብ ወርሒ ክሳዕ እታ ዝነኣሰት ክፈለ ግዜ ዘይከም ብዝሒ ሓጥያትና ፣ብዓይኒ ምሕረቱ እናጠመተ ዝሓለወናን ዝሕልወናን ዘሎ ክብሪ ምስጋና ንዕኡ ንዘልኣለም ይኹን ኣሜን፣፣ስሙ ክጽዋዕ ፣ንዕኡ ተኸቲላ ስማ ዝዋዕ፣ንሱ ክምስገን ንዕኡ ተኸቲላ እትምስገን ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ናይ ጸጋ ምስጋና ይብጽሓያ፣፣ኩሎም ናይ እግዚኣብሄር ቅዱሳን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ሞጎስ ረኺቦም ጸጋ ተዓዲሎም እዮም’ሞ ንኹሎም ቅዱሳን ናይ ጸጋ ምስጋናን ሞጎስን ይብጽሓዮም፣፣ኣሜን፣፣
ካብዚ ቀጺልና ኣብ ኣርእስቲ ከም ዝተመልከትናዮ ናይ ሎሚ ጽሑፍና ብዛዕባ ጾመ ነነዌ ክኸውን እዩ፣፣ጾመ ነነዌ እምበኣር ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ካብ ዝሰርዓቶምን እትኽተሎምን ሸውዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ሓደ እዩ፣፣እዞም ሸውዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ካኣ፣
vዓቢ ጾም(ጾም ኣርብዓ)-ማቴ4፣1
vጾመ ሃዋርያት- ካብ በዓል መንፈስቅዱስ -5ሓምለ
vጾመ ስብከት(ጾመ ነብያት/ታሓሳስ/ልደት)-15 ሕዳር-29ታሕሳስ(ኣብ ዘመነ ዮሃንስ 28 ታሕሳስ)
vጾመ ፍልሰታ–1ነሃሴ-16ነሃሴ
vጾመ ድሕነት
vጾመ ነነዌ- ት.ዮናስ ምዕ 1—3
vጾመ ገሃድ- ድሮ ጥምቀት
እዮም፣፣ብዛዕባ ጾመ ነነዌ ኣብ እንዛረበሉ ግዜ ፣ሰብኣ ነነዌ ዝሰርሕዎ በደልን ሓጥያትን ፣ኣብ መወደእታ ካኣ ብበደሎም ኣሚኖም ዝሓዘንዎ፣ዝጸምዎ ጾምን እግዚኣ


text:
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዓንቐጽ ስድራ ቤት ብ ዮሴፍ ሃይለማርያም
Wednesday 05, December 2012, by Yohannes Zewde
ቈልዓ ምዕባይ እቲ ዝሓየለ ማሕበራዊ ግዴታ ምዃኑ ዘይስሓት’ዩ። ምኽንያቱ፡ ሓደ ቈልዓ ብግቡእ ዓብዩ ኣብቲ ዝብጻሕ ክበጽሕ እንተድኣ ኮይኑ፡ ንመንፈሱ፡ ኣእምሮኡን ንኣካሉን ዘድልዮ ነገር ረኺቡ ክዓቢ ስለዘለዎ። ሓንቲ ካብዚአን ምስ እትጎድል ግን ነታ ዘዕብየቶ ስድራ ጥራይ ዘይኮነ ንመላእ ሕብረተሰብ ዝዓበየ ጸገም’ዩ። ስለዚ፡ ኣተዓባብያ ቈልዓ ብቐሊል ክጥመት ኣይግባእን። ካብታ ዝተወልደላ ክሳብ’ታ ክንዲ ሰብ ዝኣኽለላ ግዜ ልዑል ኣድህቦን ክንክን ወለዱን ሕብረተሰቡን ክፍልዮ የብሉን። ንሎሚ ብዛዕባ ኣተኣላልያ ኣሉታዊ ጠባይ ዘለዎም ቈልዑ ኢና ክንርኢ።
ኣሉታዊ ጠባይ ዘለዎም ቈልዑ ዘዕብዩ ወለዲ፡ ንውላዶም በታ ቅንዕቲ መገዲ ኮስኲሶም ንኸዕብይዎ ሓያል ጻዕሪ ከምዘካይዱ ርዱእ’ዩ። ዘይእሩም ጠባያት ደቆም ንምቕያር ዘካይድዎ ጻዕሪ ዕዉት ክኸውን ግን ካብ ክኢላታት ምኽሪን ሓገዝን ክረኽቡ ኣለዎም። መጠኑ ዝሓለፈ ኣሉታዊ ጠባይ (ዘይእሩም ባህሪ) ዘለዎም ቈልዑ ኩሉ ግዜ ኣብ ሕማቕ ኩነተ ህላወ (ሙድ) ከምዘለዉ’ዮም ዝምሰሉ። መዓልታዊ ብዘርእይዎ ዘይቅየር መረረን ምንጽርጻርን ድማ ንወለዶም ሰኸም’ዮም ዝኾኑ። ስለዚ፡ ከምዚ ዓይነት ባህሪ ዝውንን ቈልዓ ዘለዎ ወላዲ ቀልጢፉ ምስ ውላዱ ክቑጣዕን ኣብ ኣሉታዊ ተግባር ክኣትዉን ግድነት’ዩ። ነዚ ኣሉታዊ ባህሪያት ውላዱ ንምቁጽጻር ግን፡ ንዕኡን ንውላዱን ከኺዶም ዝኽእል ስትራተጂ ወይ ሜላ ከምጽእ ኣለዎ። ከምዚ ምግባር ድማ፡ ውላዱ ነታ መዓልታዊ ዝረኽባ ንእሽቶ ሓጎስ ከድንቓን ብምስጋና ክቕበላን ይሕግዞ። እዞም ዝስዕቡ ኣርባዕተ ነጥብታት ምስ ኣሉታዊ ጠባይ ዘለዎ ቈልዓ ሓቢርካ ንኽትከይድ ዝሕግዙ ዝበለጹ ሜላታት’ዮም፤
1. ንገለ ሕማቕ ኩነተ- ኣእምሮ ሸለል ምባል
ኣብ ገለ ግዜ ውላድካ ዓቕልኻ ዘጸንቅቕን ፈጺምካ ዘይትቕበሎን ኣሉታዊ ኩነት-ኣእምሮ (Bad Mood) ከንጸባርቐልካ ይኽእል’ዩ። ኣብ ከምዚ ኣጋጣሚ፡ ክትቁጣዕን ዘይተደልየ ስጉምቲ ክትወስድን የብልካን፣ ህድእ ኢልካን ነቲ ኣሉታዊ ኩነተ- ኣእምሮኡ ከይተጻረርካን ጸገሙ ክትፈትሓሉ’ዩ ዘለካ። እዚ እንተድኣ ገይርካ ድማ ናብቲ ሱር ናይቲ ጸገም ወይ ኣሉታዊ ባህሪያት ውላድካ እንታይ ምዃኑ ክትርዳእ ከኽእለካ’ዩ። ንውላድካ ተዓገሶን ኣይትጻረሮን ክበሃል ከሎ ግን፡ ውላድካ ኣብ ሕማቕ ኩነት-ኣእምሮ እንከሎ ዕሽሽ በሎ ማለት ኣይኮነን። ነቲ ኩነተ-ኣእምሮ ኢኻ ዕሽሽ ትብሎ። እዚ ማለት ኣብ ልዕሊ ውላድካ ናይ ምቕባል መንፈስ ወይ ናይ ዘይምንጻግ መልእኽቲ ከተርኢ ኣለካ ማለት’ዩ። እዚኣቶም ከኣ ምስ ውላድካ ጥቡቕ ዝምድና ከምዝህልወካ ክገብሩኻ’ዮም። በዚ ድማ ነቲ እወታዊ ምዕባለኡ ንኽትጸልዎ ዕድል ትረክብ።
2. ንጉሉሕ ድሌታት ውላድ ምልላይ
ውላድካ እንታይ’ዩ ዝደሊ ዘሎ ፈሊኻ ምልላይ ብዛዕባ ኣገባባት ኣሉታዊ ኩነተ-ህላወ ውላድካ ቀልጢፍካ ክትመሃር ክሕግዘካ’ዩ። ዝበዝሕ እዋን፡ ዘይእሩም ባህሪያት ዘለዎ ቈልዓ ኣብ ግዜ ወጋሕታ ወይ ድሕሪ ትምህርቲ በጺሑ ምምላሱ’ዩ ኣሉታዊ ባህሪኡ ዝበኣሰ ዝኸውን። ኣብ ሓድሽ ኩነታት ኣሉታዊ ተግባር ናይ ምምንጫው ባህሪ’ውን ኣለዎ። ከምኡ’ውን ኣብ ቤት ትምህርቲን ኣብ ናይ መጻወቲ ቦታን ዝህልዎ ማሕበራዊ ምውሳእ ግዱድን ባእሲ ዝበዝሖን’ዩ። ወትሩ ኣድህቦ ወላዲኡ ምስ ደለየ ድማ’ዩ። ድሌታቱ ንምርካብ ከኣ ምኒን የብዝሕ። ድሌታት ኣካላዊ ጥዕናኡ፣ ሓጎሱን ሃብቱን ብግቡእ እንተድኣ ኣማሊእካሉ፣ ኣቃውማን ቀጻልነት መዓልታዊ ህይወቱ ከምኡ’ውን፣ ማሕበራዊ ምዕባሌታቱ እንተተኸታቲልካዮ፣ ካባኻ እወታዊ ኣድህቦ እንተረኺቡ፡ ውላድካ ንኣሉታዊ ኩነተ-ኣእምሮኡ ዘህድኣሉ ክእለት ከጥሪ’ዩ።
3. ንኣሉታውነት ምቅዋም
ውላድካ ኩነተ-ህላወኡ መመሊሱ ክዓርግ ኣይተፍቅደሉ፣ ከምኡ’ውን ኣሉታዊ ተግባራትን ቀጻሊ ምምራርን ገይሩ ነቲ ናይ ስድራቤት ሃዋሁው ክቆጻጸሮ ኣይትሕደጎ። ዘይስነ-መጎታዊ ዘረባታት ተቓወሞ። ካብቲ ኩነታት ነቲ እወታዊ መዳይ ፈሊኻ ክተውጽእ ጽዓር። ኣብቲ ዘይስነ-መጎታዊ ዘረባታት (irrational statement) ዘርእየሉ ግዜ ‘’ጸገምካ ይርድኣኒ’ዩ፣ ግን ከምዚ ክትብል ወይ ከምዚ ክትገብር ፍጹም ኣይግባኣካን’ዩ ነይሩ። ሕጂ ድማ ኣካይዳኻን ኣዘራርባኻን ኣመሓይሽ። ብዝግባእ ንጥፈታትካ ተኸታተል’’ ኢልካ ግንሓዮ።
4. እወታዊ ባህሪ ምምሃር
ውላድካ ካብቲ ኣሉታዊ ጠባያቱ ንኽእረም፡ ሕጉስን እወታዊ ጠባያት ክህልዎን ከምዘለዎ ካብ ምምዓድ ኣይትሰልኪ። ጠባያቱ ንኽልውጥ ኣብ እትምዕደሉ ግዜ ዋላ’ኳ ብሓጎስ ኣይቀበልካ፡ እወታዊ ባህሪ ካብ ምምሃሩ ግን ድሕር ኣይትበል። እወታዊ ባህሪ ንኸጥሪ ኣብ ዝብገሰሉ ግዜ ዋላ ኣሉታዊ ተግባር ይጀምር፡ ምትብባዕካ ኣይተቋርጽ። ብኣሉታዊ ጠባያቱ ማሕበራዊ ዝምድናታት ዋላ እንተጠሓሰ፡ ምትዕርራይ ክገብር ሓብሮ። ውላድካ ዝሕጎሰሉ፡ ነቲ ዘለዎ ኣሉታዊ ኩነተ-ኣእምሮ ዘህድኣሉ ወይ ካብቲ ዘለዎ ጸገም ዕረፍቲ ዝህቦ ቃሕታን ዝንባለን ከማዕብል ሓግዞ። ብዙሕ ፍቕሪን ፍትወትን ኣርእዮ፡ ምስ ካልኦት ድማ ፍቕሪን ፍትወትን ምክፋል ክለምድ’ዩ። ነቲ ዘለዎ ብድሆታት ኣሉታዊ ጠባያት ንምስዓር ንኽሕግዞን ኣብነት ንክኾኖን፡ ምስኡ ይኹን ምስ ካልኦት ሰባት ሓጎስካን ምስጋናኻን ምክፋል ኣርእዮን ኣላምዶን።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
- ኣብራሃ ካሳ ዝተባህለ ጀነራል ኢሳያስ ንስምረት ገዳማትን ጳጳሳትን ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ኣኪቡ ከም ዝሃደዶም ተፈሊጡ።
- ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
- ቆንስል ህግደፍ ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዘይምከቶ ጉዳያት ይኣቱ ከም ዘሎ ተገሊጹ።
- ንጉጅለ ህግደፍ 12 ሚሊዮን ዶላር ዝግመት ወተሃደራዊ ንብረት ዝሸጠ ደሊዝያ ዝተባህለ ኩባኒያ ገንዘብ ኣይተቐበልኩን ክብል ከሲሱ
- ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ገለ መራሕቲ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ፡ ምስ ኤምባሲ ህግደፍ ተሻሪኾም ካብ ሃይማኖታዊ ሕግን ስርዓት ወጻኢ ይሰርሑ ኣለው።
- ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና ኣብ ሃገረ ጅቡቲ ወተሃደራዊ ልምምድ ትገብር ኣላ።
- ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) 3ይ መዓልቲውዕሎ ኣብ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ፡
- ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)ኣብ 2ይ መዓልቱ፡
- ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) መኽፈቲ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ፡
- ውድባዊ ሰሚናር ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ሰሚናርኣብ ሳልሳይመዓልቱ 9/18/17፡
- ውድባዊ ሰሚናር ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ኣብ ዝተመደበሉ ግዜን ቦታን ብድምቀትን ብዓጀባን ተጀሚሩ
- ደ ግ ሓ ኤ ኣብ ድሮ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤኡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ፖለቲካዊ ሰሚናር የካይድ ኣሎ።
- ኣብ ለንደን ሕድሕድ ምትእምማን ዘለዎ ሕብረተ-ሰብ ንምፍጣር ዝዓለመ ኮንፈረንስ ተኻይዱ።
- 22 ቶን ካብ ኤርትራ ዝተለእከ ወርቂ ከም ዘጻረየ ሜታሎር ዝተባህለ ኩባኒያ ስዊዘርላንድ ሓቢሩ።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 93 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 07 October 2017
ጉጅለ ህግደፍ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይፈጸመ ክምርዖ ኣይኽእልን ምባሉ መርኣያ ህዝቢ ንምጽናት ዘለዎ መደብ ምዃኑ ተገሊጹ።
እዚ ስማዊ መንግስታዊ ጉጅለ፡ ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ናይ ስልጣን ዕድሜኡ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ብተናጸል ኮነ፡ ማሕበራዊ ሓይልታት ብእኩብ ዘይፈጸሞ ኢ-ሰብኣዊ ግፍዕታት የለን። ኣብ ዝኾነት ሃገር እከለ ዝበሃል መንግስቲ ፈጺምዎ ዘይበሃል ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ በብዓይነቱ መሳቐዪ፡ መማሰኒ ኣካላት ደቂ-ሰብ ምሂዙ ብተግባር ሰሪሕሉ።
ኣብ መሸጣ ኣካላት ሰብ ተዋፈሩ ክሰርሕ ጸኒሑን ዛጊት’ውን ይሰርሕ ኣሎን። ኣብ ልዕሊ ሬሳ ብሆታን ዕልልታን ክድብል ተሰሚዑ’ዩ። ዝበልክኹም እንተዘይፈጸምኩም ኣይትምርዐውን ምባሉ ግን ህዝቢ ከም ህዝቢ ናይ ምጽናት መደብ ከም ዘለዎ ዝሕብር’ዩ ክብሉ በቲ ጉዳይ ዝተሻቐሉ ኤርትራውያን ንድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ሓቢሮም።
መራሒ ሊብያ ነበር መዓመር ቓዛፊ ዝነበሮ ኢደ ወነናዊ ስልጣን ልዕሊ ምድራውን ሰማያውን ሕጊ ገይሩ ይግልገለሉ ስለ ዝነበረ፡ ኣስታት ልዕሊ 300 ዝኾና ደቂ-ኣንስትዮ ግቡእ ወተሃደራዊ ስልጣን ሂቡ፡ ከይምረዐዋን ከይወልዳን ኣፈሪሙ፡ መጻኢ ዕድለን ኣጸልሚቱ ንመማዕረግን መሓለዊ ስልጣኑን ይጥቀመለን ነይሩ ዝበሉ እቶም ወሃብቲ ርእይቶ፡ ናይ ኢሳያስ ህግደፍ ግን ካብኡ ዝኸፍአ’ዩ። መንእሰይ ሓንቲ ሃገር ከይምርዖ ምኽልካል ቀጻልነት ሕብረተ-ሰብ ምብታኽ’ዩ ክብሉ ዝሓደሮም ስኽፍታ ገሊጾም።
ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ገለ መራሕቲ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ፡ ምስ ኤምባሲ ህግደፍ ተሻሪኾም ካብ ሃይማኖታዊ ሕግን ስርዓት ወጻኢ ይሰርሑ ኣለው።
ኣብ ሱዳን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኤምባስን ቆንስላን ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ምስላይ ዜጋታቱን ዘይሕጋዊ ኮትሮባንዳዊ ስራሓትን ተዋፊሩ ከም ዘሎ፡ ኣብ’ዚ ገለ መራሕቲ ሃይማኖት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ቀንዲ ተሓባበርቲ፡ ኣገልገልትን ፈጸምትን ናይ’ቲ ዘይሕጋዊ ተግባራት ኮይኖም ህዝቢ የሳቕዩ ከም ዘለውን ተፈሊጡ።
እዞም ንቅሽነት ሽፋን ብምግባር ኣብ መደባት ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ዝዋፈሩ ዘለው ባእታታት፡ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ዘይትፈቕዶ ዘይትምረሓሉ፡ ብርክት ዝበለ ገንዘብ እናኽፈሉ፡ ንዘይሕጋዊ መርዓ ሕጋዊ ኣምሲሎም ከም ዝህቡ፡ ክርስትና ንዝለዓሉ ህጻናት ቅድሚ ሎሚ ዘይነበረን ዘይንቡርን ክንድ’ዚ ገንዘብ እንተዘይከፊልኩም ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ኣይንህብን ብምባል ጸረ’ቲ እምነት ይሰርሑ ከም ዘለው ተሓቢሩ፡፡
ኣብ ቀጽሪ ቤተ-ክርስትያን ኮነ ቤት ትምህርትን ፖለቲካዊ ኣኼባታትን ተረኺቦም ንሕና ንመንግስትና መንግስትና ንዓና ከም ዝሰብኩ፡ እዚ ድማ ጉጅለ ህግደፍ ነታ ቤተ ክርስትያን ብመጋበርያታቱ ኣቢሉ ተቖጻጺርዋ ከም ዘሎ ዘነጽር ኣዝዩ ኣሰካፊ ጉዳይ ኮይኑ፡ ህዝቢ የዛርብ ምህላውን እሙናት ምንጭታት ኣረጋግጾም።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዋሕዲ መማህራን ብዙሓት ኣብያተ ትምህርቲ ዛጊት ትምህርቲ ኣጀመራን ተባሂሉ።
ወርሒ መስከረም ናይ 2017/18 መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዝጀመረሉ ወቕቲ ክንሱ፡ ብዙሓት ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ ዛጊት ስራሓን ከም ዘይጀመራ፡ ምኽንያት መማህራን ሞያዊ ክብርን ዝግባእ ክፍሊትን ይረኽቡ ስለዘየለው ካብ ነዊሕ ዝጸንሐ ቅሬታ ከም ዘለዎም፡ ስለዚ ከኣ ስራሕ ክጅምሩ ንዝተገብረሎም ጻውዒት ኣኽቢሮም ክርከቡ ብዘይምኽኣሎም እቲ ጸገም ከም ዝተፈጥረን ሬድዮ ኤረና ብ2 ጥቕምቲ 2017 ጸብጽባ።
መብዛሕቲኦምም መማህራን ብዘይድሌቶም፡ ብዘይእኹል ኣፍልጦን ፍቕርን ንሞያ ምምህርናን ዝምደቡ ምዃኖም እዚ ዘንቀሎ ከኣ መማህራን ነናብ ዝተመደብሉ ቦታታት ክኸዱ ከምዘይደልዩ፣ ብዙሓት ከኣ ከም ዝስደዱ፡ ስለዚ ናይ ሎሚ ዓመት ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን ስሩዕ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ተዛቢዑ ክሳብ ምዕጻው ዝበጽሓ ኣብያተ ትምህርቲ ምንባረን ሚኒስትሪ ትምህርቲ ህግደፍ ኣብ እዋኑ ገሊጹ ምንባሩን ወሲኻ ሓቢራ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 04-10-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
08 መጋቢት 2007ዓም ኣብ ከተማ ዓብይዓዲ ኣብ ዝተሳለጠ መድረኽ ዝተረኸቡ ማሕበረሰብ ንግዲ ከተማ ዓብይዓዲ፣ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ተሳልጦም ስራሕቲ ልምዓት ንምደጋፍ ብብርኪ ትካሎም ኣባል ንምዃን ወሲኖም፡፡ ኣብቲ መድረኽ ተረኺቦም ጉዕዞ ሓደ ርብዒ ክፍለ ዘበንን ቀፃሊ ጠመተን ማልት ኣመልኪቶም መብርሂ ዝሃቡ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ኮሙኒኬሽንን ርክብ ህዝብን ማልት ኣይተ ወ/ስላሴ ረታ እንትኾኑ፣ ማልት ሕሉፍ ጉዕዞኣ ኣብ ዘፈራት ትምህርቲ፣ ጥዕና፣ ምንካይ ስእነት ስራሕ፣ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮን ካልኦትን ዘመዝገበቶም ዓወታብ ብሰፊሑ ኣብሪሆም፡፡ ማልት ነዞም ስራሕቲ እንትትዓምም ድጋፍ ኩሉ ሕብረተሰብ ኣይተፈለያን ዝበሉ ኣይተ ወ/ስላሴ፣ ሐዚ’ውን ዝተረፉ ዕማማት ክትውግን ኣብ እንትንቀሳቐሰሉ እዋን ሕብረሰብ ኣብ ጎኒ ማልት ከምዝስለፍ ዘለዎም እምነት ገሊፆም፡፡
ቀንዲ ቀፃሊ ጠመተ ማልት ኣብ መዳይ ትምህርቲ ከምዝኸውን ዝሓበሩ ኣይተ ወ/ስላሴ፣ ብፍላይ ጠንቂ ፅሬት ትምህርቲ ዝኾኑ ፀገማት ንምፍታሕ ማልት ኣበርቲዓ ክትሰርሕ’ያ ክብሉ ተዛሪቦም፡፡ ብፍላይ ኣብ ትግራይ ዘሎ ዋሕዲ ደረጅአን ዝሓለዋ ካልኣይ ብርክን እታወታት ትምህርትን ንምፍታሕ፣ ማልት ኣባላትን መሓዙት ልምዓትን ኣብ ጎና ብምስላፍ ዘይተሓለለ ፃዕሪ ክትገብር ምዃና ዝሓበሩ ኣይተ ወ/ስላሴ፣ ብተመሳሳሊ ኣብ ዝርገሐን ፅሬትን ቀዳማይ ብርኪ’ውን ከምትነጥፍ ገሊፆም፡፡
“ስራሕቲ ማልት ብዓይንና ንሪኦን ብትካላት ሚዲያ ንከታተሎን ጉዳይ’ዩ፡፡ ኣብ ትግራይ ዝነብር ሕብረተሰብ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወፃእ ዝነብር ትግራዋይን ፈተውቲ ትግራይን ምስ ማልት ዓሲሎም ስራሕቲ ህዝብና እንዳደገፉ’ዮም፡፡ ንሕና ልክዕ ከምቶም ካልኦት ኣሓትናን ኣሕዋትናን ኣብ ጎኒ ማልት ተሰሊፍና እጃምና ዘይንገብረሉ ኩነታት የለን፡፡ ስለዝኾነ’ውን ካብ ሎሚ ጀሚርና ብብርኪ ትካልና ኣባላት ማልት ክንከውን ወሲና ኣለና፡፡” ዝበሉ ነጋዶ ከተማ ዓብይዓዲ፣ ማልት ሓንሳእ ትሕዝ ሓንሳእ ስድድ ተብሎ ኣካይዳ ክተመዓራርይ ከምዝግባእ ሓቢሮም፡፡ እዙይ እንተተገይሩ ዘይተቖራረፀ ሓገዝ ክገብሩ ምዃኖም ዝሓበሩ ማሕበረሰብ ንግዲ ከተማ ዓብይዓዲ፣ ኣብቲ ዕለት ካብ ብር 500 ክሳብ ብር 3000 ዝበፅሕ ዓመታዊ ክፍሊት ንምኽፋል ቃል ኣትዮም፡፡
ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸቡ ከንቲባ ከተማ ዓብይዓዲ ኣይተ ኪዳነማርያም በርሀ ብወገኖም፣ ማሕበረሰብ ንግዲ ከተማ ዓብይዓዲ ስራሕቲ ልምዓት ማልት ንምደጋፍ ንድሕሪት ከምዘይብል ንፈልጥ ኢና ድሕሪ ምባል፣ እዚ ሎመዓንቲ እንሪኦ ዘለና ናይዙይ ግብራዊ ምስክር’ዩ ክብሉ ተዛሪቦም፡፡ ምምሕዳርና ነዚ ስራሕ ግቡእ ጠመተ ከይሃበሉ ፀኒሑ’ዩ ዝበሉ ኣይተ ኪዳነማርያም፣ ካብ ሐዚ ንድሓር ግን ማሕበረሰብ ንግዲ ከተማ ዓብይዓዲ ኣብ ስራሕቲ ማልት እጃሙ ከበርክት ኣብ ምግባር ከምዝሰርሑ ገሊፆም፡፡
ኣወዳድባ ማልት ኣብ ወረዳታት ብወረዳ ቦርድ ማልት ከምዝምራሕ ዝሓበሩ ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸቡ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ውዳበ ኣባላትን ምትእኽኻብ ሃፍትን ኣይተ ሃ/ማርያም ሃፍቱ ብወገኖም፣ ቦርድ ማልት ከተማ ዓብይዓዲ ነቲ ተፈጢሩ ዝበሃል ዘሎ ናይ ክትትል ፀገም ብህፁፅ ክፈትሖ ፀዊዖም፡፡ ካብ ኣባላት ማልት ከተማ ዓብይዓዲ ዝእከብ ሃፍቲ 70 ሚኢታዊ ኣብታ ከተማ ንዝረኣዩ ዝተፈላለዩ ማሕበረ - ቁጠባዊ ፀገማት ንምፍታሕ ከምዝውዕል ዝሓበሩ ኣይተ ሃ/ማርያም፣ ማሕበረሰብ ንግዲ ከተማ ዓብይዓዲ ከባቢኡ ንምልማዕ ዘይተቖራረፀ ዓመታዊ ክፍሊት ኣባልነት ክፍፅም ተላቢዎም፡፡ ማልት ሃፍታ ኣባላታ ከምዝኾኑ ዝሓበሩ ኣይተ ሃ/ማርያም፣ ኣባላት ዝህብዎ ሓገዝ ብዝተዓፃፀፈ መልክዑ እንተዘይወሲኹ ብዝድለ ቅልጣፈ ስራሕቲ ማልት ክሳለጡ ከምዘይክእሉ ሓቢሮም፡፡
ማሕበረሰበ ንግዲ ከተማ ዓብይዓዲ ዘልዓሎምም ፀገማት ክትትል ሓቂ ከምዝኾኑ ዝሓበሩ ድማ ኣቦመንበር ቦርድ ማልት ከተማ ዓብይዓዲ ኣይተ ሓለፎም’ዮም፡፡ “ዋላኳ ምልዕዓልን ጎስጓስን ኣባላት ማልት ብኣነ ዝመርሖ ቦርድ ዝውገን እንተኾነ ብዝድለ ኣገባብ ኣይመራሕናዮን” ዝበሉ ኣይተ ሓለፎም፣ “ካብ ሐዚ ጀሚርና ግን ግቡእ ጠመተን ክትትልን ክንህብን ኢና” ክብሉ ቃል ኣትዮም፡፡
ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸበ ነባሪ ከተማ ዓብይዓዲ ዝኾነ ከያኒ ሃይላይ በርሀ ብወገኑ፣ ንስራሕቲ ልምዓት ማልት ዝገልፅ ግጥሚ ዘቕረበ እንትኸውን፣ ኣብ ቀረባ ተሓቲማ ንህዝቢ ክትቐርብ ተዳሊዋ ዘለና ኣብ ጉዕዞ ልምዓት ሃገርናን ክልልናን ተድህብ ደርፊ ንማልት ከበርክታ ምዃኑ ቃል ኣትዩ፡፡
Click here to see more photos...


text:
36 ሰባት ዝቐተለ መጥቓዕቲ ሽበራ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያ ሎማዕንቲ ሰሉስ ድሕሪ ምፍፃሙ ክልተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፀጥታ ኬንያ ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።እዚ ናይ ሎማዕንቲ መጥቓዕቲ ኣብ ውሽጢ 10 ማዕልታት ንኻልኣይ ግዜ እዩ።ኬንያ ኣንፃር ሽብር እተካይዶ ኵናት ኣየሕይላ ክትቕፅለሉ እያ ኢሎም ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ።
ምስ ሶማሊያ ኣብዘዋስን ማንዳራ ዝብተብሃለ ከባቢ ኣብ ስራሕቲ ኳዕቲ ዝተዋፈቱ ሰራሕተኛታት ኣብ ዱንኳኖም ሃሪሶም እናሃለው ብዝተፈፀመ መቕዕቲ እዮም ተቐቲሎም ዘለው።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን እውን ናዕበኛታት ኣብ ኣውቶቡስ ይጉዓዙ ንዝነበሩ ኣውሪዶም ን28 ሰባት ረሺኖም።ኣብ ክልቲኡ ኣመንቲ ምስልምና ዘይኮኑ ሰባት እናተፈለዩ ከምዝተረሸኑ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ሓቢሮም።
ኣል-ሸባብ ነቲ መጥቓዕቲ ፈፃሚኡ ኣነ እየ ክብል ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።ኬንያ ንእስላማዊት ሃገር ብምውራሩ ምዃኑ ገሊፁ’ሎ።


text:
ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ ኽሲ ኳታር ነፂጋቶ…
መቐለ ሓምለ 10/2009(ድወት) ሕቡራት ዓረብ ኤምሬትስ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ንማዕኸን ዜና ኳታር ጨዊያ ተባሂሉ ዝነበረ ኽሲ ነፂጋቶ።
ንሓለፍቲ ስራሕ ድሕንነት ኣሜሪካ ፀሪሑ ዝፀሓፈ ዋሽንግተን ፖስት ግና 23 ግንቦት ነባር ኣባላት መንግስቲ ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ ማዕኸን ዜና ኳታር ንምጭዋይ ዝሕግዞም ትልሚ ዝምልከት ዘትዮም’ዮም ይብል።
ካብዚ ብዝሰገረ ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ ሓዊሱ ሃገራት ዓረብ ኣብ 2022ዓ.ም.ፈረንጂ ዝካየድ ፀወታ ኩዕሶ እግሪ ዓለም ኣብ ኳታር ከይካየድ ናብ ፊፋ ደብዳበ ፅሒፈን እየን ዝብል ጠቐነ ትኽክል ኣይኾነን ክብሉ ሓቢሮም።
እዚ ጠቐነ ኳታር ምስ ጎረባብታ ዝነበረ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ክሕርፍፍ ምኽንያት ኾይኑ’ዩ።
ነዚ ስዒቡ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ ኣንዋር ጋርጋሽ እቶም ዝተብሃሉ ነገራት ኩሎም ሓሶት’ዮም ክብሉ ገሊፆም።
እቲ ማዕኸን ዜና’ውን ብዘይተፈለጠ ኣካል ተጨውዩ ክኸውን ከምዝኽእል ብምግላፅ እቲ ኽሲ ነፂጐምዎ።
ሃገራት ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ፣ ባሕሬን፣ ስዑዲ ዓረቢያን ግብፅን ሓዊሱ ዝተፈላለያ ሃገራት ኳታር ንኣሸበርቲ ትሕግዝ እያ ብዝብል ዝነበረን ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ከምዝበተኸ ይዝከር። (ቢቢሲ)


text:
ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት
ግምቢ ዘብዐኛ
ሕቶ፦ ኣብ ዩኒቨርስ እቲ ዝለዓለ ወሃብ ውህበት መን እዩ፧
ጥቕሲ፦ ያእ 1:17
መፋለጢ፦ እዛ ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ እዚኣ፡ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበና ኻብ ኵሉ ውህበታት ዝበለጸ ውህበት ከነማስወሉ ትሕግዘና።
ሓቂ ምሃር
ሕቶ፦ ኣምላኽ መን እዩ ስሙ፧
ጥቕሲ፦ መዝ 83:18
ሓቂ፦ ኣምላኽ፡ የሆዋ እዩ ስሙ።
ስድራ ቤትካ ሕጕስቲ ኽትከውን ትኽእል እያ
መእተዊ፦ ነዛ ንስድራ ቤት እትምልከት ሓጻር ቪድዮ ነርኢ ኣለና። [ነታ መእተዊ ስድራ ቤትካ ሕጕስቲ ኽትከውን ትኽእል እያ ዘርእስታ ቪድዮ ወልዓያ።]
መፋለጢ፦ ነታ ኣብታ ቪድዮ እተጠቕሰት ብሮሹር ከተንብባ እንተ ደሊኻ፡ ሓንቲ ብሮሹር ብናጻ ኽህበካ ወይ ካብ ወብ ሳይት ብኸመይ ከም እተራግፋ ኸርእየካ እኽእል እየ።
ናይ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣዳሉ
ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣገልግሎት ወፍሪ ንምድላው፡ ነቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ኣብነታት ተጠቐም።


text:
ዋሽንግተን —
ጠንካራ ምኻን ማለት ተኩስካ ምቅታል ማለት አይኮነን ኣብዚ መዳይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ትዕግስቲ ክገብርን ንመፃኢ ኩነታት'ታ ሃገር ክርእን አለዎ ይብል አቶ ሙሉጌታ አረጋዊ በዓል ሞያ ሕጊ።
ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተከሰተ ግጭት ‘መርአያ መንግስታዊ ድኽመት ዝፈጠሮ መረረት’ዩ ዝመስለኒ፣ ኣብ ውሽጢን ደገን ዘለው ተቃወምቲ’ውን ተወሳኺ ሓይሊ ነይሮም ነቲ ህልዊ ኩነትት ክንቅይሮ ንኽእል ንኸውን ኢና ኢሎም ዝሓሰቡ’ውን ተሓዊሶምዎ ይኾኑ’ዮም ይብል ኣቶ ዳደ ደስታ።
‘ስርዓተ ፈደራሊዝም፣ ንክልላት ዝሓቆፈን እተን ክልላት ሙሉእ ነፃነት ዘለወን ማለት’ዩ’ ዝበለ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ብወገኑ 'እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ስርዓት ግና ማእከላይ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ክልላት ጣልቃ ዝኣትወሉን እተን ክልላት ድኹማት ፈደራላዊ መንግስቲ ግና ዝሓየለሉ’ዩ’ በለ። ኣቶ ዳደ ግና ምስ’ዚ ሓሳብ’ዚ ኣይሰማማዕን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ከምጠንቂ’ቲ ግጭት ዝጥቀስ ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ከባቢኣን ኮይኑ ዘሎ ብህዝቢ ምይይጥ ስለዘይተገብረሉ’ዩ ዝብል። 'ስለምንታይ ምይይጥ ኣይተገበረሉን ንዝብል ሕቶ ግና መልሲ ኣይሃበሉን ምኽንያቱንም መንግስቲ ባዕሉ ተሓታታቲ ስለዝኾነ' ይብል ኣቶ ሙሉጌታ።
‘ምምሕዳር ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ እታ ሃገር ኣጓኒፉዋ ዘሎ ብድሆታት ተፈቲሖም ንክሪኡ ድልየቶም ይመስለኒ። ግን እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ንካቢነ ኣይቀየርዎን፣ ክልቲኡ ፓርላማ ኣብ ቁፅፅር ኢህወዴግ’ዩ ዘሎ፣ ምኒስቲራትን ኣፈፀምትን’ውን ኣይተቀየሩን። ስለዚ ነዚ ፀገማት ዝፈጠረ ኣመራርሓን መሓውርን ሒዝካ ክፍትሑ ኣይኽእሉን’ ይብል ጋሻና ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፍሊ መደብና።
ምሉእ ትሕዝቶ 2ይ ክፍሊ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ናይዚ ሓደ ኣብነት ዝኸውን ኣብ ንኡስ ዞባ ፈርቶ ሳዋ ዝርከብ ኣብ 4 ነጥቢ 2 ኪሎ ሜትሮ ዝተዘርግሐ መእለይ ውሕጅ ኣሸዳ እዩ
ከም በዓል ገርሰትን ፋንኮን ዘበሉ ዓበይቲ ዲጋታት ጥራይ ዘይኮኑ ኣቀድም ኣቢሎም ብዘይ ዝኾነ ረብሓ ፈቐዶ ጎላጉል ዝፈሱ ንዝነበሩ ወሓይዝ ናይ ምእላይ መደባት ድማ ኣብ መነባብሮ ሓረስቶት ድሮ ርኡይ ለውጢ ከርኢ ጀሚሩ ኸምዘሎ ይግለጽ። ናይዚ ሓደ ኣብነት ዝኸውን ኣብ ንኡስ ዞባ ፈርቶ ሳዋ ዝርከብ ኣብ 4 ነጥቢ 2 ኪሎ ሜትሮ ዝተዘርግሐ መእለይ ውሕጅ ኣሸዳ እዩ።
ኣብ ንኡስ ዞባ ፈርቶ ሳዋ ብመንጎ ሰለስተ ዓድታት ሰንጢቖም ዝሓልፉ ወሓይዝ ክሳብ ቀረባ ዓመታት ኣብ መዓላ ኸይወዓሉ ይባኽኑ ኔሮም። እቲ መእለዪ ውሕጅ ኣሸዳ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኾይኑ ኣብ የማነ ጸጋም ናይቶም ወሓይዝ ናብ ዘሎ ጎላጉል ከምዝፈስስ ብምግባር ልዑል ምህርቲ ክሕፈሰሉ ኽእሉ`ሎ።
ናይ ሎሚ ሰኑይ መደብ ሕርሻ ንምስማዕ ኣብ ላዕላዋይ የማን ንዘሎ ምልክት ድምጺ ክፈቱ


text:
ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ብመሰረት ኣብ ልዕሊ ኢራን፡ ሶርያን ሰሜን ኮርያን ዝጸንሐ ዓንቀጽ ሕጊ እገዳ ኣጽዋር፡ 30 ትካላትን ውልቀሰባትን ከምኡ`ውን 10 ሃገራት፡ ንኣጽዋር ዝምልከት ነገራት ሂበን ወይ ተቐቢለን ብዝብል ኣብ ዝርዝር እገዳ ኣእቲይዎም ኣሎ።
እተን ትካላትን ውልቀሰባትን፡ ኣብ ምምዕባል ሚሳይላት ወይ ጃምላዊ ዕንወት ከስዕብ ዝኽእል መሳርሕታት ኣብተን ሃገራት ብምቕባል ወይ ብምሃብ`ዩ ኣብ ናይ እገዳ ዝርዝር ኣእትዩ`ውን ዘሎ።
እቲ እገዳ፡ ዝኾነ ይኹና ናይ ኣሜሪካ ትካላት ነተን ተጠቒሰን ዘለዋ ትካላት ዝኾነ ዓይነት ኣቑሑት ኮነ ናይ ቴክኖሎጂ ሓገዝ ከይህበን፡ ከምኡ`ውን ካብ`ቶም ዝተጠቕሱ ውልቀሰባት ኣብ ዝኮነ ፕሮግራማት ሓገዝ ኣሜሪካ ከይሳተፉ ዝብል`ዩ።
ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራን ምስኡ ዝተኣሳሰርን ኣብ`ቲ ዝርዝር ብምእታዉ ግብረ-መልሲ ዝሃበ ሚንስትሪ ዜና ኤርትራ፡ ናይ ሓሶት ጠቐነ ክንሳፈፍ ድሕሪ ምቕናይ ገለ ኣብ ሚንስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ዘለዉ ዝተወሰኑ ውልቀሰባት ነቲ ዝሓለፈ ዝፈሸለ ፖሊሲ ኣብ ክንዲ ምእራሙ፡ ጌጋ ሓበሬታ ብምዝርጋሕ ክቕጽሉ ዝደለዩ ይመስሉ ኢሉ`ሎ።
ኣብ`ቲ ንኽልተ ዓመት ዝጸንሕ እገዳ ኣጽዋር፡ ገለ ትካላት ሩስያ፡ ቻይና፡ ሱዳን፡ ግብጺ፡ ኢማራት ዓረብን ካልኦት ብርክት ዝበላን`ውን ኣብ`ቲ ዝርዝር ተጠቒሰን ኣለዋ።


text:
ሎሚ ሰሉስ ኣልጀርያ ኣንፃር ቤልጅየም ቀዳማይ ግጥም ነይሩ።እዚ ምድብ‘ዚ ዳርክ ሆርስ(ዘይፍለጡ ጋለብቲ ፈረስ) ዝብል መግለፂ ዝረኸበ‘ዩ። ብዙሕ ዝፍለጣን ምዕራፈን ክንፀር ስለዘይካኣልን‘ዩ እዚ መፀውዒ ረኺበን። ብዝኾነ ኣልጀርያ ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ፀወታ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።እቲ ፀወታ ብዘይ ተወሳኺ ሸቶ ክሳብ ሰብዓ ደቃይቅ ቀፂሉ። ተቀይሩ ዝኣተወ ፈላኒ ንቤልጅየም ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ቤልጀም መጥቃዕታታ ብምቅፃል ኣብ መበል 78 ደቃይቅ ካልኣይ ሸቶ ኣመዝጊባ። ነቲ ፀወታ ተቆፃፂራቶ።እቲ ፀወታ‘ውን ከምኡ ክልተ ንሓደ ተዛዚሙ።
ካልኣይ ናይ‘ዛ ዕለት‘ዚኣ ግጥም ብራዚልን ሜክሲኮን ነይሩ።ክልቲኤን ጋንታታት ብዘይሸቶ ባዶ ንባዶ ተፈላልየን።ኣኣርባዕተ ነጥቢ ሒዘን ነቲ ምድብ ይመርሐኦ‘ለዋ።ብራዚል ብዙሕ ሸቶ ስለዘመዝገበት ቀዲማ ትስራዕ። ብራዚል ምስ ካሜሩን፣ሜክሲኮ ምስ ክሮኤሽያ ሳልሳይ ግጥም ክኸውን‘ዩ።
ትማሊ ሶኒ ጋንታታት ናይጀርያን ኢራንን ኣዝዩ ኣሰልቻዊ ቴስዓ ደቃይቅ ብዘይ ሸቶ ተፈላልየን።ክልቲኤን ጋንታታት እምበር‘ዶ ግጥማት መፃረዪን ቅድመ ምድላውን ኣካይደን‘የን ናብ‘ዚ ብርኪ‘ዚ በፂሔን ዘብል ሕቶ ኣበጊሱ‘ዩ ናይ ትማሊ ፀወታአን።
ተመሳሳሊ ሪኢቶ ዝሃበ ኣብ ሓደ እዋን ኮኸብ ተሰላፋይ ነበርን ናይ‘ታ ጋንታ ኣባል ኮሚቴ ቴክኒክ ዝኾነን ጀይ ጀይ ኦካቻ፣ንዓላሚ‘ታ ጋንታ ስቴፈን ኬሺ ነቂፍዎ።ንትሑት ዝብቅዓቱ ፀወታ ናይጀርያ ዝሕተተሉ ዓላሚ‘ታ ጋንታ ስተፈን ኬሽ‘ዩ ባሃላይ‘ዩ ጀይ ጀይ ኦካቻ።ናይጀርያ ካብ‘ቲ ናይ ትማሊ ግጥም ምስ ኢራን ሰለስተ ነጥቢ ሒዛ ክትወፅእ ነይሩዋ ይብል ንሱ።
ንመጋጥምተን ኣርጀንቲናን ቦስንያ-ሄርዘጎቭንያን ግና ብስራት‘ዩ።
ትማሊ ምሸት ዝተካየደ ሳልሳይ ግጥም ኣብ ሞንጎ ጋናን ኣሜሪካን ነይሩ። ኣሜሪካ ሓደ ደቂቃ ከይመልአ ንቀዳመይቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።ጋና ድሕሪ ዕረፍቲ ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣቁፂራ።ኣሜሪካ እንደገና እቲ ፀወታ ንክዛዘም ኣርባዕተ ደቂቃ ምስ ተረፎ ካልአይቲን ወሳኒትን ሸቶ ኣመዝጊባ ክልተ ንሓደ ተዓዊታ።ጋንታ ጋና ሰለስተ ኢድ ጊዜ ንኩዕሶ ወኒና ግን ተሳዒራ ወፂኣ።ጋና ኣሰራርዓኣን ቅዲ ፀወታኣን እንተዘይቀይራ፣ናብ ካልኣይ ዙር ናይ ምሕላፍ ዕድላ ኣዝዩ ኣዝዩ ዝፀበበ‘ዩ።ቀፃላይ ግጥማ ኣንፃር ጀርመን‘ዩ። ኣሜሪካ ኣንፃር ፖርቹጋል።
ኩለን ኣፍሪቃውያን ጋንታታት ቀዳማይ ፀወታ ኣካይደን‘ለዋ።ኣይቮሪኮስት ጥራሕ ተዓዊታ።ናይጀርያ ማዕረ ባዶ ንባዶ ተፈላልያ።ጋና፣ካሜሩንን ኣልጀርያን ተሳዒረን።ኣጀማምረአን ግና ኣይግድን።


text:
ማድሪድ ንናይ ካቶሎንያ መራሕቲ ናይ ናጽነት መግለጺ ኣስተናዒቑ
መንግስቲ ስፐይን ነቲ ብመራሒ ካታሎንያ ካርለስ ፕዩግድሞንት ንናጽነት ኣመልኪቱ ዝተዋህበ መግለጽን ዕርቀ-ሰላም ኪግበር ዘቕረቦ ጻውዒትን ነጺግዎ።
ምክትል ቀዳማይ ምኒስተር ስፐይን ንኣቶ ፕዩግድሞንት ክትገልጾ እንከላ ''እዚ ሰብ'ዚ ኣበይ ከምዘሎን ናበይ ይኸይድ ከምዘሎን ዘይፈልጥ ኢዩ'' ኢላቶ።
ቀዳማይ ምኒስተር ማርያኖ ራጆይ ህጹጽ ናይ ካቢነ ኣኼባ ብምጽዋዕ ናይ መንግስቲ ስጉምታት ንቐጻሊ ከመይ ከምዝኸውን ክዝቲ ኢዩ።
ኣቶ ፕዩግድሞንት ብሰሉስ 10 ጥቅምቲ ነጻነት ካታሎንያ ዝእውጅ መግለጺ ብኽታሙ ኣረጋጊጹ። እንተኾነ ንልዝብ ኣፍደገ ንምኽፋት ኪብል ግና ትግባረ ህዝበ-ውሳነ ንግዚኡ ከምዘወንዘፎ ገሊጹ።
ፕሬዚደንት ካታሎንያ ነጻነት ክእውጅን ኩሉ ውሳነታት ህዝቢ ድማ ክትግብርን ግምታት ጸኒሑ። እዚ ድማ ንስፐይን ናብ ዝኸፍአ ፖሊቲካዊ ቅልውላው ክሸማ ኢዩ ተባሂሉ።
ድሕሪ'ቲ ብ1 ጥቅምቲ ዝተኻየደ ኣካታዒ ውሳነ-ህዝብን፡ እሞ በቲ ናይቲ ሃገር ቅዋማዊ ቤት ፍርዲ ምንጻጉን፡ ስፐይን ከም ሃገር ኣብ ሕንፍሽፍሽ ኢያ ጸኒሓ።
ኣቶ ፕዩግድሞንት፡ ኣብ ባርሴሎና ንባይቶ ካታሎንያ መደረ ኣብዘስምዓሉ እዋን እታ ነጻ ርእሰ-ምምሕዳር ብድምጻ መሰል ናጽነታ ኣረጋጊጻ ኢሉ።
''ኣህጉራውያን ሃገራትን ማሕበራትን ድማ ንሪፓብሊክ ካቶሎንያ ከም ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ክፈልጥኣ ድማ ጻውዒት ኣቕሪቡ።''
ንሱ ከምዝበሎ፡ ''ድልየት እቲ ህዝቢ'' ካብ ማድሪድ ክፍንጨል እኳ እንተኾነ፡ ነቲ ወጥሪ ''ንምህዳእ'' ግና ድልየት ከምዘለዎ ገሊጹ።
''ውጽኢት ምእዋጅ ናጽነት ንግዚኡ ክደናጎን ኣብ ቀጻሊ ሰሙናት ድማ ዝርርብ ኪግበርን'ዩ። ምኽንያቱ ብዘይ ዝርርብ ኣብዝኾነ ስምምዕ ክብጻሕ ስለዘይክኣል'' ኢሉ ኣቶ ፕዩግድሞንት።
እንታይ'ዩ እቲ ፍታሕ ንቅልውላው ካታሎንያ?
ኣቶ ፕዩግድሞንትን ካልኦት መራሕቲ ካታሎንያ ነቲ ኣዋጅ ናጽነት ብኽታሞም ኣረጋጊጾሞ ኢዮም። እንተኾነ እቲ ኣዋጅ ክሳብ ክንደይ ሕጋውነት ከምዘለዎ ንጹር ኣይኮነን።
ኣብ ባርሴሎና እቲ ንናጸነት ዝደገፈ ህዝቢ፡ ነቲ ፈለማ ብኣቶ ፕዩግድሞንት ዝተዋህበ መግለጺ ብሆይሆይታ ኢዮም ተቐቢሎሞ ነይሮም።
ዳሕራይ ግን በቲ ኣቶ ፕዩግድሞንት ዝሃቦ መግለጺ ሕጉሳት ከምዘይኮኑ ኢዮም ገሊጾም።
ኣብ ማድሪድ፡ ምክትል ቀዳማይ ምኒስተር ሶርያ ሳንዜ ዲ ሳንታማሪያ፡ ነቲ ብኣቶ ፕዩግድሞንት ዝቐረበ ብኣህጉራውያን መንጎኛታት እማመ ንዝርርብ ነጺጋቶ።
ብምቕጻል ድማ ''ኣቶ ፕዩግድሞንት ይኹን ካልእ ሰብ ዝርርብ ኪግበር ተጽዕኖ ኪገብር ኣይክእልን ኢዩ'' ኢላ እታ ምክትል ቀዳማይ ምኒስተር።
''ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞን፡ ንካታሎንያ ድማ ናብ ዝለዓለ ታሪኻዊ ወጥሪ ድሕሪ ምስግጋራ፡ ሕጂ ኣቶ ፕዩግድሞንት ንጉዳይ እታ ነጻ ዞባ ናብ ዘየተኣማምን ደረጃ ሸሚምዋ ይብሃል። እቲ ሎሚ በቲ ፕሬዚደንት ካታሎንያ ዝተዋህበ መግለጺ ድማ እቲ ሰብ ኣበይ ከምዘሎን፡ ናበይ ይኸይድ ከምዘሎን፡ ወይ ድማ ምስ መን ክኸይድ ከምዝደሊ ዘይፈልጥ ኢዩ" ተባሂሉ።
ምኒስተር ፍትሒ ስፐይን ራፋኤል ካታላ፡ ናይ መንግስቲ መርገጺ ክገልጽ እንከሎ እቲ ህዝበ-ውሳነ ዘይሕጋውን እቲ ውጽኢት ድማ ዘየቅቡልን ኢዩ ኢሉ።
ብመሰረት ሰበስልጣናት ካታሎንያ ድማ ዳርጋ 90% ካብቶም ኣድመጽቲ ናጽነት ደጊፎም፡ ኣስታት 43% ኣድሚጾም።
እቶም ኣንጻር ናጽነት ዝኾኑ ድማ ኣብቲ ምርጫ ኣይተኻፈሉን። ከምቲ ዝብሃል ኣብ እዋን ምርጫ ብዙሕ ዘይስሩዕ ኣሰራርሓ ከምዝነበረ ተገሊጹ። ፖሊስ እታ ሃገር፡ ህዝቢ ድምጹ ንከይህብ ንምእጋድ ሓይሊ ከምዘርእዩ ተገሊጹ።
ኣቶ ፕዩግድሞንት ብሰሉስ መግለጺ ቅድሚ ምሃቡ ድማ፡ ገለ ኣገደስቲ ሰባት ከም ከንቲባ ናይ ባርሴሎና ኣዳ ኮላውን፡ ናይ ባይቶ ኤውሮጳ ፕሬዚደንት ዶናልድ ታስክን ኣቶ ፕዩግድሞንት ናጽነት ካብ ምእዋጅ ክደናጎ ተማሕጺኖሞ።
ካታሎንያ ሓንቲ ካብተን ብልጽግቲ ዞባ ስፐይን ኢያ። ብሰንኪ እቲ ኣብቲ ሃገር ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ድማ ብርክት ዝበላ ኩባንያታትን ቤት ጽሕፈታተን ካብ ካታሎንያ ክወጽኣ መደባት ከምዘለውን ገሊጸን።
ሕብረት ኤውሮጳ ግን ብንጹር፡ እንተድኣ ካታሎንያ ካብ ስፐይን ተፈንጪላ፡ ኣብቲ ዞባ፡ ኣባል ሕብረት ኤውሮጳ ኣይክትኸውንን ኢያ ኢሉ።