text:
መግለጺ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ [ኤ.ሃ.ባ.ዲ.ለ.] ኣብ ቀዳማይ ዓመት ዝኽሪ ሓደጋ ደሴት ላምፔዱሳ
ቅድሚ ሓደ ዓመት፡ ልክዕ ከም ሎሚ ዕለት 3 ጥቅምቲ ንኹሉ ኤርትራዊ ንምጽዋሩ ኣዝዩ ዘጸግም ከቢድ ሓዘን ዘስዓበ ፍጻመ ተኸሲቱ። ኣብ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013፣ ሓንቲ ጃልባ ካብ ሊብያ ናይ ዓዲ ጥልያን ልዕሊ 500፡ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት ሒዛ ብባሕሪ እንዳተጕዓዘት እንከላ ተገምጢላ ኣብ ባሕሪ ጥሒላ። ድሒሩ ከምዝተገልጸ ጠንቂ ናይቲ ኣስካሕካሒ ሓደጋ ኣብታ ጃልባ ሓዊ ስለዝተባርዐ ምዃኑ ተገሊጹ። ኣብቲ ፈለማ ዝተኻየደ ናይ ህጹጽ ረድኤት ጻዕሪ ኸኣ 155 ዝኾኑ ስደተኛታት ብሂወቶም ክድሕኑ ክኢሎም፡ ብድሕሪኡ ዝተኻየዱ ጻዕርታት ግን ብሂወቱ ዝድሕን ሰብ ኣይተረኽበን። ድሕሪ ሰሙን ናይቲ ሓደጋ ዘጓነፈሉ እዋን ዝያዳ 360 ዝኾኑ ሬሳታት ከኣ ተረኺቦም። በዚ ፍጻመ ኩሉ ማሕበረሰብ ዓለም ሓዘኑ ክገልጽ እንከሎ፡ ብፍለይ ግን ሕብረት ኣውሮጳን፡ ብዝያዳ ኸኣ ጥልያናውያንን ፉሉይ ንዝኽሪ እቶም ሂወቶም ዝሓለፈ ስደተኛታት መደብ ሓዘን ኣካይዶም።
እዚ ተረኽቦ እዚ ንኹልና ኣብ ብርቱዕ ናይ ሓዘን መንፈስ ዘእተወና ኮይኑ ብፍላይ ግን ቤተሰብን ፈተውቲን መወቲ ስደተኛታት ክርሳዕ ዘይክእል ቃንዛ ኣስዒቡሎም እዩ። እዚ ሓደ ካብቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ህይወት ኣዝዮም በዳህቲ ዝኾኑዎ ኣጋጣሚታት ብመስተንክራዊ ትብዓት ይሰግር ምህላዉ ዘረጋግጽ ኣጋጣሚውን እዩ። እቲ ክሳብ ሕጂ ሓዘንና ከይንርስዕን ከይንድበስን ዝገብር ዘሎ ኩነታት ግን፡ መንእሰያት ኤርትራውያን ክሳብ ሕጂውን እንተኾነ ኣብ ሂወቶም፡ ኣጻምእ ምድረ በዳታት ኣቋሪጾምን ሰፊሕን ሓደገኛን ጽፍሒ ባሕሪ ሰንጢቖምን ንዝሓሸ ተስፋ ናይ ሂወት ናብ ኣውሮጳ ካብ ምጉዓዝ ዝበልጽ ኣማራጺ ዘይምርካቦም እዩ። እዚ ክቕጽል ከሎ ኸኣ ኣብዚ መስርሕ ሂወቶም ዝቑጸ ዘሎ ሓያሎ ከም ዘለዉውን ርዱእ እዩ።
ኣብ ኣውሮጳ ብሰንኪ ፍጻመ ሓደጋ ደሴት ላምፔዱሳ ንጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከት ክትዓት ተላዒሉ ካብ ቅድሚኡ ዝነበረ ብዝያዳ ዕምቆት ዋላ እኳ እንተተዘራረቡሉ፡ ብሓፈሽኡ ኣብቲ ምፍታሕ ናይቲ ሽግር ግን እዚ እዩ ዝበሃል ዝጥቀስ ለውጢ ኣየምጽአን። ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ብሓፈሻ ካብ ምዕራባውያን ሃገራት ከኣ ብፍላይ ስደተኛታት ኣብ ምቕባልን ምሕጋዝን ኣዝዩ ብዙሕን ዝምስገንን ጻዕርታት ይካየድ እዩ። እንተኾነ ግን እዚ ሓገዛት ነቲ ናይ ስደተኛታት ጸገም ነባሪ ፍታሕ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ስለምንታይ፣ ስደተኛታት ካብ ሃገሮም ምስ ወጹ ዘጓንፎም ሽግር፡ ሳዕብየን ናይ ሓደ ኻልእ ቅድሚኡ ዘጓንፍ ዘሎ ጠንቂ ስለዝኾነ። ስለዚ እንተይ እዩ እዚ ጠንቂ ስደተኛታት ካብ ሃገሮም ንሂወቶም ኣብ ሓደጋ ብዘእቱ መገዲ ከይተረፈ ብብዝሒ ንኽስደዱ ዝገብር ዘሎ፡ ዝብል ሕቶ ምምላስ ኣገዳሲ እዩ።
ነቶም ካብ ኤርትራ ዝስደዱ ዘለዉ ብዝምልከት፡ ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት፡ ካብ ሃገሮም ብብዝሒ ክወጹ ዝደፋፍኦም ዘሎ ጨካን ኣተሓህዛ ስርዓት ህግደፍ እዩ። ኣብ ኤርትራ ሕጂ ዘሎ ኹነታት ንኽትርድኦ ዝኸብድ ኣይኮነን። ህዝቢ ሰብኣዊ መሰላቱን ሓርነታቱን በቲ ስርዓት ተኸልኪሉ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ኣዝዮም መሰረታውያን ዝበሃሉ መሰላት ኩሉ ጊዜ ምስተጋህሱ እዮም። ናይ ምስራሕን ናብራኻ ምስራዕን መሰል፣ ኣብ ውልቀ ሂወትካ ብዘይ ዝኾነ ጸቕጢ ባዕልኻ ናይ ምውሳን መሰል፣ ናይ ምንቅስቓስ መሰል፣ ሓሳብካ ብናጽነት ናይ ምግላጽ መሰል፣ ፍትሕን ግቡእ መስርሕ ቤት ፍርድን ናይ ምርካብ መሰል፣ ብወለንታኻ ናይ ምእካብ መሰልን ካልኦት መሰላትን ኣብ ኤርትራ ኩልኩላት እዮም። እዚ ንብዙሓት ኣብ ዓዲ ፍትሕን ዲሞክራሲን ንዝነብሩን፡ መሰላቶም ናይ ምርካብ ጉዳይ ከኣ ከም ትሑዝ ንዝወስድዎን ሰባት ክሰምዕዎ እንከለዉ፡ ሓደ እዋን ቅድሚ ብዙሕ ዘመናት ዝነበረ ናይ ባርባራዊ ማሕበረሰብ ዛንታ ይመስሎም ይኸውን። እዚ ግን ክሳብ ሕጂ መዓልታዊ ናብራ ህዝቢ ኤርትራ እዩ።
ሃገሮም ገዲፎም ብብዝሒ ዝወጹ ዘለዉን፡ ግዳያት ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰብ ኮይኖም ተቖጽዮም ናይ ዝተርፉ ዘለዉን፡ ስደተኛታት ኮይኖም ፍቐድኡ ፋሕ ኢሎም ናይ ዝነብሩ ዘለዉን ኤርትራውያን ጉዳይ ነባሪ ፍታሕ ዝረክብ፡ ኤርትራውያን፡ እንተተኻኢሉ ብሓገዝ ናይ ማሕበረሰብ ዓለም፤ ኣንጻር ባርባራዊ ስርዓት ህግደፍን ፖለቲካዊን ማሕበረሰባዊን ጭቆናታቱን ተቓሊስና ንምዕዋት ዓቕምና ክዓቢ እንተኽኢሉ ጥራይ እዩ። በዚ መንገድዚ ጥራይ ከኣ እዩ ሽግር ናይ ካብ ሃገሮም ዝወጹ ስደተኛታት ዘይኮነስ እቲ ቀንዲን ዝዓበየን ሽግር ማለት እቲ ጠንቂ ስደት ንሓዋሩ ክፍወስ ዝኽእል።
በዚ ኣጋጣሚ እዚ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ፡ ንኹሉ ማህበረሰብ ዓለም ብፍላይ ከኣ ንሃገራት ሕብራት ኣውሮጳ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፣ ካናዳን ኣውስትራሊያን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ ኣብ ግምት ኣእትየን፡ ሓዲሽ ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ዝውለደሉ ኩነታት ንኽፍጠርን፡ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ከኣ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያዊን ጸቕታት ኣበርቲዐን ብምክያድ ናጻን ዲሞክራሲያዊን ስርዓት ኣብ ኤርትራ ንኽትከል ብምስምማዕ ኢዱ ዝህበሉ ኩነታት ንኽፍጥረን ክሕግዛ ጻውዒቱ የቕርብ።
ንኹሉ ኤርትራዊ ኸኣ፡ ሕጂ ዘሎናዮ እዋን፡ ብዛዕባ መጻኢ ሃገርናን ወለዶታትናን ብዕቱብ እንሓስበሉ እዋን ስለዝኾነ፡ ካብ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍ ንዝበሃለናን ዝወሃበናን ትእዛዝ ተማእዚዝና ኣብ ክንዲ ንኸይድ፡ “ስለምንታይ እዚ ይኸውን” ዝብል ንመንግስቲ እውን እንተኾነ ተሓታቲ ዝገብር ሃዲሽ ባህሊ ክነተኣታቱ እዩ ዝግበኣና። ሕጂ ከም ሃገር ኣጓኒፉና ዘሎ ጸገም፡ እቲ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልስና ዘመስከርናዮ ጅግንነት፡ ደጊምና ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ካብ ሃገርና ንሓዋሩ ንምእላይ ክነርእዮን ክነሐድሶን ዝሓትት እዋን እዩ። ስለዚ ብሽም ፍትሕን ዲሞክራሲን፡ ህዝብናን ሃገርናን ካብ ብርሰት ክነድሕን፡ ኣንጻር ኩሉ ዓይነት ምልኪ ሓቢርና ንቃለስ!!
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤ.ሃ.ባ.ዲ.ለ.
3 ጥቅምቲ 2014።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8956


c: text/html

text:
Ånge
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኣብ ኦንየ ኮምዩን ኣብ ማእከል ናይ ዩንጋንዳለን ግሩም ዝኾነ ተፈጥሮ ኢኻ እትነብር። ኣብ ንእሽቶ ቁሸት ወይ ኣብ ዓቢ ከተማ ክትቅመጥ ትኽእል። ሳላ እቲ ግሩም ናይ ባቡር መስመራት ናብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድስ ብሓደ ሰዓት ኢኻ እትበጽሕ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,411
ስፍሓት መሬት3,296 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Sundsvall 116 ኪሜ
- Östersund 128 ኪሜ
- Gävle 260 ኪሜ
- Falun 270 ኪሜ
ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታትን ባህልን ክትካፈል ቀሊል እዩ። ኣብ ግዜ ሓጋይ ናይ ዙረት መገድን መሐምበስን ዓጋምን ቃንጥሻ ዝመልኦ ዱርን ኣሎ። ቀላያትናን ወሓይዝናን ብዓሳ ዝመልአ እዩ። ኣብኡ ናይ ሙዚቃን ተያትርን ኢደጥበብን ንጥፈታት ኣሎ። ስፖርታውያን ማሕበራት ንዓብን ንንእሽቶን ኣብ ክረምትን ሓጋይን ንጡፍ ናይ ዕረፍቲ ግዜ የቕርባሉ።
መንበሪ-ገዛ
እታ Ånge Fastighets- & Industri ABእተባህለት ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣብ ከተማታት መንበሪ ኣባይቲ ተቕርብ።
ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲውን ገዛ ምክራይ ይከኣል። ብዛዕባዚ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ዝያዳ ሓብሬታ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ምዕባለ ኣሃዱ ዘሎ ናይ ምውህሃድ ኣተሓባባሪ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ስደተኛታት ገዛ ንኺረኽቡ ይሕግዞም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብን ዳሪን እየን። ካልኦትውን ብዙሓትውን ኣለዋ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኦንየ ኮምዩን ኣብ ስፖርትን ባህልን መዘናግዕን ዘተኮረ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። እታ ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ናይቲ ኮምዩን ናጻ ናይ ቤትክርስትያን ሰበኻን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ይሕግዛ።
ኣብ ኦንየ ዚርከባ ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ክትረኽበን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኦንየን ፍረንስታን ካብ መግቢ ጀሚርካ ክሳዕ ክዳውንትን መጸባበቕን ናይ ህንጻ መሳርሕን ዝጠርነፈ እተፈላለየ ኣቕሑ ዚሸጣ ድኳናት ኣለዋ። ኣብ ብዙሓት ቁሸታት ድማ ነኣሽቱ ግሮሰሪታት ኣለዋ።
እቲ ኣብ ኦንየ ዘሎ ማእከላይ ቤትንባብ ብዙሕ መጻሕፍቲ ኣለዎ። ሲነማ ኣብቲ ናይ ኦንየ ህዝባዊ ኣደራሽ ይርከብ።
ኣብ ኦንየ ሰንትሩም ናይ ኦንየ ኮምዩን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ትረክብ። ኣብ ፍረንስታ መሐምበሲ ኣብ ኦንየ ከኣ ናይ በረድ ኣደራሽን መጋለብን ኣሎ።
ሕሱር ኣቕሑ ገዛ ወይ ኣቕሑ ክሽነ ምስ እትደሊ ኣብ ኤሪክስየልፐን ሰከንድሃንድ ኦንየ ወይ ኣብ ኤሪክስየልፐን ሰከንድሃንድ ፍረንስታ ድለ።
ዝቐረባ ከተማታት፡ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን እየን። ብማኪና ወይ ብባቡር መገዲ ሓደ ሰዓት እየን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኦንየ ኮምዩን 12 ኮሙናውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። እቶም ብለይቲ ዚሰርሑ ወለዲ ኣብቲ ናይቲ ፓርክባከን ቤትትምህርቲ ህጻናት ንደቆም ለይታዊ ክንክን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ኦንየ ኮምዩን ዓሰርተ ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓንቲ መባእታዊ ደረጃ ዝሓዘት ብሕታዊት ቤትትምህርትን ኣለዋ።ብዛዕባአን ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣሎ።
እቲ ኣብ ኦንየ ዚርከብ ቦበርዪምናስየት ሃገራዊ መደባት የቕርብ። ኣብኡ ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ኣሎ። ንሱ ብቑዕ ትምህርቲ ስለ ዚህብ ትምህርትኻ ድሕሪ ምውዳእካ ስራሕ ናይ ምርካብ ዘሎካ ዕድል ዝበለጸ እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኦንግስትረምስኤንሀተን/ ለርሳንትሩም ኤስኤፍኢ ንምውሳድ ተኽእሎ ኣሎ። ነቶም ሓደስቲ መጻእቲውን ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ መደብ ኣሎ።
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ብመባእታውን ካልኣይ ደረጃውን ጽፍሒ ክትመሃር ትኽእል። ግን ሞያዊ ስልጠና ብካልኣይ ደረጃዊ ቤትትምህርቲ ከኣ ኣሎ። ኣብቲ ለርሰንተር፡ ንስንኩላን ዝዓለመ ሰርቩክስ ኣሎ።
ናይ ፍረንስታ ኦልስታ ኮለጅ ናብ ቅድን ሙዚቃን ኣርቲስትነን ዝዓለመ ሓፈሻውን ፍሉይን ኮርሳት ኣለዎ። ነቶም ሽወደን ካልኣይ ቋንቋኦም ዝኾነ ድማ ናይ ሞያን መዳለውን ኮርሳት ኣሎ።
ኣብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን ንኣኻ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር ንእትደሊ ሰብ ብዙሕ ምርጫታት ዘለዎ Mittuniversitetet ኣሎ። ኣብተን ክልተ ከተማታት ብባቡር በጺሕካ ክትምለስ ትኽእል። ብኮለጅን ብዩኒቨርሲቲን ደረጃ ዚወሃብ ናይ ርሑቕ ትምህርቲውን ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ብመገዲ Vårdguiden 1177 ብዛዕባ ጥዕናኻን ቀጻሊ ርክብ ምስቲ ኣብ ቨርስተርኖርላንድ ዘሎ ክሊኒክን ምኽሪ ትረክብ።
ኣብቲ ናይ ኦንየ ዞባ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ናይ ሕማም ሽኮር ነርስን ናይ መግብን ምውስዋስ ኣካላትን ሓኪምን ኣሎ።
ኣብ ፍረንስታ ናይ ፍረንስታ ብሕታዊ ማእከል ጥዕና ኣሎ።
ሕክምና ስኒ ኣብ ኦንየን ፍረንስታን ኣሎ። ኣብ ኦንየ ብሕታዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ዝቐረበ ሆስፒታል ናይ ሱንድስቫል ሆስፒታል እዩ። ንሱ ወረዳዊ ሆስፒታል እዩ። ኣብኡ ድማ ናይ ህጹጽ ረድኤትን እተፈላለየ ኣገልግሎትን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ንኣገልግሎት ትርጉም ብኣካል፡ ብተለፎን፡ ብመልእኽቲ፡ ብናይ ሰነዳትን ብሮሹርን ትርጉም፡ ንናይ ሱንድስቫል ቤትጽሕፈት ትርጉም ኢና እንውከስ። እቲ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት በቲ ትካል እዩ ቆጸራ ዚግበሮ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኦንየ ምዕቡል ኣውቶቡስን ባቡርን ዝጥቀም ሓባራዊ ትራፊክ ኣለዋ።
ካብ ኦንየ ናይ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ መነሃርያ ናብ ኩሉ ቦታታት ናይቲ ኮምዩን ወይ ክሳብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን ካልእ ክፍልታት ሽወደንን ክትከይድ ይከኣል። ብዛዕባ ናይ መስመራት ሓበሬታ ኣብ DinTur.se.ረአ። ብዛዕባ ናይ ሰዓታት ሰሌዳን ምዝገባን ቲከትን ሓበሬታ ከኣ ኣብ SJ.ረአ።
መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብባቡር ኣስታት ሓደ ሰዓት ኣብ ዚወስድ ርሕቀትን 200,000 ተቐማጦ ዘለወን ሱንድስቫልን ናይ ከባቢ ኦስተርሱንድ ዕዳጋ ስራሕ፡ ብዙሕ ዋኒናት ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ዝዓበየ ናይ ኢንዱስትሪ ወሃብ ስራሕ ኣብ ከሚካል ኢንዱስትርን ምስናዕን ዱርን መገዲ ባቡርን ዘተኮረ እዩ። ኦንዮ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብ ክንክን ጥዕናን ትምህርትን እተዋፈሩ 850 ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለዉዎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሳልሳይ ሓይሊ ፊተውራሪ ወተሃደራዊ ታዕሊም ወዲኣ ኮለላ ክትገብር ቀንያ። ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ሳልሳይ ኮርስ ፊተውራሪ ስለዝነበርና ኢና ሳልሳይ ሓይሊ ንበሃል ነይርና እምበር ብመሰረቱ ብኣርባዕተ ጋንታታት ዝቖመት ሓንቲ ሓይሊ ኢና ነይርና። ብኣልጌን ኣቢልና እማህሚመት (ማይህመት) ኣቲና ነቶም ኣብኡ ዝዕለሙ ዝነበሩ መዛሙርን ተዋስኦታትን ኣርኢና። ኮርስና ብዙሓት ከዋኽብቲ ወሊዳ እያ። ስነጥበበኛ ስዉእ ዑቕባጋብር ገ/ትንሳኤ፡ ሙሉጌታ በይን (ወዲ ዛግር)፡ ስዒድ ዓብደላ (ወዲ ዓብደላ)፡ እድሪሳይ(“ኣቤኮ”ን “ተሓረረት ዓድና”ን ዝደረፈ፡ ፍስሃየ ደበሳ (ወድ ከረን)፡ ኣሮን ተኪኤ (ናይ ሻዕብያ ውሩይ ጊታሪስታ)—ገለ ካብቶም ዝዝክሮም እየ። ኮርስና ስነጥበባውያን ከዋኽብትን ማእከላይ ጉጅለ ባህልን ናይ ሻዕብያ ዝወለደት ጥራይ ዘይኮነትስ፡ ንቤት ትምህርቲ ሰውራ እውን ወሊዳ ትኸውን እያ— ኤእ፡ ክረዲት ምሃባ ጽቡቕ እዩ። ጽንሕ ኢለ ክምለሶ እየ።ካብ እማህሚመት ብጎላጉል ሰማእታት ሓሊፍና ብዓገት ክንምለስ ዝነበረ ጉዕዞ ተሰሪዙ፡ ናብ ፋሕ ተመሊስና ብብሌቓት ኣቢልና ክሳብ በዓል ደብዓት መሪሽና። ካብ ደብዓት፡ ኣንፈትና ንምዕራብ ጠዊና ሩባ-ሩባ ድሕሪ ምጉዓዝ በዚ ደሓር ዜሮ ምኳኑ ዝፈለጥኩ ቦታ ኣቢልና ናብ ፋሕ ተመሊስና። ግን ኣክንዲ ናብቲ መዐለሚና ዝነበረ ላዕለዋይ ፋሕ ንምለስ ኣብቲ ጥቓ መሪሕነት (ታሕተዋይ ፋሕ) ኣዕሪፍና። ኣብ ጉዕዞና ወዲ ምዕተልካ (ኣዛዚና) ተመን ነኺስዎ። ግን ድሒኑ።ንግሆ ተሰሪዕና ናብቲ ተዳልዩ ዝነበረ ናይ ደርበናል (ጨመተ ቶኽሲ ፈተና) ኣቲና። ሰሰለስተ ጥይት ተዋሂበናና። ሓቂ ይሓይሽ ጠያይተይ ኣበይ ከምዝዓለባ ኣይፈለጥኩን። እቲ ኣብ ልዕለይ ደው ኢሉ ዝነበረ ዓላማይ ግን “ንፉዕ፡ ሓፍ በል” ኢሉኒ ነታ ብረት ተቐበላ። ድሕርኡ ተመሲሕና ሳዓት ኣርባዕተ ኣቢሉ ክንስራዕ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ። ጽንሕ ኢሉ፡ ሓደ ቅሩብ ህዝርጥ ዝበለ ተጋዳላይ መጺኡ፡ ነተን መሳርዕ እና ኮለለ፡ ኣጻብዕትናን ኣፍናን እና ረኣየ ሰባት ክመርጽ ጀሚሩ፡ ኣስታት ሓምሳ ወይ ካብኡ ዝበዝሑ ይኾኑ ተመሪጾም። እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎም ስነጥበበኛታት ድሮ ኣብቲ ታዕሊም ብክእለቶም ፍሉጣት ስለዝነበሩ ብዘይ ፈተና ሓሊፎማ። ምዝሕቕ-ምዝሕቕ ኣቢልዎም። መን ከም ዝነገሮ ኣይፈልጥን። ተጋዳላይ ዓሊ መሓመድ (ያዓሲና) እዩ ነይሩ። ከም ዝተረዳእክዎ፡ ኣቀዲሙ ኣብ ፖሊስ ኦርከስትራ ኤርትራ ዝሰርሐ፡ ከይተሰለፈ፡ ኣብ ኣስመራ ከሎ፡ “ያዓሲና” እትብል ህብብቲ ደርፊ ነይራቶ። ብኸምኡ ድማ ያዓሲና ተባሂሉ። ከም ዝመስለኒ ያዓሲና ብቋንቋ ሳሆ “ኣደ” ማለት እዩ። እዛ ደሓር ዝተፈልጠት ጉጅለ ባህሊ ውድብ ብከምዚ እያ ተጀሚራ።ኣጋ ሳዓት 6 ናይ ምሸት ኣቢሉ ይኸውን ተሰሪዕና ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት መሪሕነት ኣብሪዂና። ኢሳይያስ ኣፈወርቂ መጺኡ ሓጺር መግለጺ ሂቡና። ሓፈሻዊ ኩነታት ውድብን ጸላእን ድሕሪ ምግላጽ፡ “ንስኹም ናይ መወዳእታ እትውዝዑ ፊተውራሪ ክትኮኑ ኢኹም። ብዙሓት ፊተውራሪ ይስውኡ ስለዘለዉ፡ እቲ ውድብ ቤት ትምህርቲ ክጅምር መደብ ኣውጺኡ ኣሎ” ክብል ገሊጹ። [እዚ ንድራማታት ዝመጽእ ዘሎ ዘይኮነስ ታሪኽ እዩ። እቶም ኣብታ ምሸት ዝነበሩ ክዝክርዎ ይኽእሉ ዝብል እምነት ኣለኒ]። በዚ ድማ እቲ ቀዳማይ ንፋስ ቤት ትምህርቲ ሰውራንመጀመርታ ግዜ ሰሚዐዮ። እዚ ቅድሚ 5 ወይ 6 ወርሒ ቅድሚ ምጅማር ቤት ትምህርቲ ሰውራ እዩ። በዚ ድማ ኣስማት ምጽዋዕ ኮይኑ። ንከበሳ ዝድይቡን ናብተን ኣብ ኣከባቢ ናቕፋ ዝነበራ ሓይልታት ዝኸዱን ኣብ ክፍልታት ዝምደቡን ምስ ተወድኡ ገለ ኣስታት 100 ዝኾኑ ኣስማቶም ዘይተረቚሐ ኣብታ መስርዕ ተሪፎም።መደበይ ኣብ ማእከላይ ሕክምና (ስበርቀጠ) ስለዝነበረ፡ ሓደ ተጋዳላይ መሪሕና ናብ ቦታና ከድና፡ ምስ ሓድሽ ኣሃዱና ተላሊና። ኣብቲ እዋን’ቲ፡ ኣብ ፋሕ ሰሙናዊ ሰሚናራት ይግበር ስለዝነበረ፡ ኣብቲ ከባቢ ዝነበርና ደቂ ኮርስና ኣብኡ ንራኸብ ነይርና። ብዛዕባ እቶም ተፈልዮም ዝተረፉ ብዙሕ ወረ ይወናጨፍ ነይሩ። “ፍዳኢን ክኾኑ ኮማንዶ ይዕለሙ ኣለዉ” ዝብልን ” ወተሃደራዊ ታዕሊም ክወስዱ ድሮ ናብ ወጻኢ ከይዶም—” ዝደግምን ወረታት መቸም ነይሩ እዩ። እምበር፡ ንምጅማር ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዘልዕል ዜና ኣይሰማዕኩን። እቶም ከባና ዝተረፉ ጉጅለ ባህሊ ግን ድሮ መዛሙር ተለማሚዶም ኣብ መኽፈትን መዕጸውን ናይቲ ሰሚናራት የስምዑና ነይሮም። ዓሊ ያዓሲና ቦክስ ጊታር ነይራቶ። ዝተረፈ ኩሉ ጣቕዒት እዩ ነይሩ። ሓደ ግዜ ካብ ፍስሃየ ወልደገብርኤል መልእኽቲ ሒዘ ናብ ፋሕ ኣምሪሐ። ፍስሃየ ሓላፊ ሕክምና ህዝባዊ ሓይልታት ነይሩ። ኣብ ፋሕ፡ እታ ደብዳቤ ንሓንቲ ዝፈልጣ ብጸይቲ ሂበያ ዕላል ጀሚርና። ጽንሕ ኢሉ ኢሳያስ ኩሹኽ ተኸዲኑ ካብ ደገ መጺኡ፡ እታ ብጸይቲ ነታ ደብዳበ ሂባቶ። እታ ብጸይቲ ቅድሚ ሕጂ ተላልየያ ነይረ። ኣብ ታዕሊም ኮለና ሓሚመ ነይረ። ሰሙን ዝኸውን ኣብታ ጎኒ ቤት ጽሕፈት መሪሕነት ዝነበረት ክሊኒክ ተሓኪመ ነይረ። ንሳ እውን ግናይ ዓሶ ሓሚማ ኣብኡ ነይራ። ብሓፈሽኡ እውን እቲ ቤት ጽሕፈት ውድብ ንእሽቶ እዩ ነይሩ፡ ኣባላቱ እውን ኩሉ ግዜ ኣብቲ ሰሙናዊ ናይ ምዝንጋዕ መደባትና ይመጹ ነይሮም እዮም።ብዝኾነ፡ ድሕሪ ጥዕምቲ ሻሂ፡ ዕላል ቀጺልና። ተገዲሳ ሓቲታትኒ። ሓድሽ ኣሃዱ ተላሊናዮ ምንባርናን ግን ደስ ከምዘይበለናን ናብ ተዋጋኣይ ሰራዊት ክንውዛዕ ንፍስሃየ ንህውኾ ምንባርናን ነጊረያ። “ እዋእ፡ ቅሩብ ደኣ ክትጉብዙ። ናብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ክሰደኩም ክነግሮ እየ” ትብለኒ። ኣብ ስበር ቀጠ ሰለስተ ነኣሽቱ ፊተውራሪ ተወዚዕና ነይርና። ሞያ ሕክምና ዘይብልና። በዚ ምኽንያት ድማ መኣዝና ዘጥፋእና መሰለና። ፍስሃየ ወልደገብርኤል፡ ጆካት ይፈቱ እዩ። ተጻዋታይ እዩ። ኣዝዩ ጉልቡትን ሓርናጽን እዩ። ብጣዕሚ ይፈትወና ነይሩ። ንሕና እውን ሓቂ ይሓይሽ፡ ነቶም መራሕቲ መሳርዕ ሓሊፍና ናብኡ ኢና ንኸይድ ነይርና። ግን ቀይዲ በተኻት ነይርና። ክልተ ግዙኤ ናቕፋ ኬድና ኣለና። ሓደ ግዜ ድማ ተሪፍና ክንስና፡ ሞሊቚና ነቶም ናብ ውግእ ናሮ ዝተጓየዩ ተጋደልቲ ኣብ ሩባ ዓገት ኣርኪብናዮም። ኣብቲ እዋን፡ ሓይልታትና ንናቕፋ የኽብባ ነይረን። እቲ ኣብ ናቕፋ ዝነበረ ጸላኢ ኣብ ፍጹም ከበባ ኣትዩ ነይሩ። ነዚ ከበባ ንምፍዃስ ሓደ ዓቢ ናይ ኣየር ወለድ ሰራዊት ጸላኢ ብድሕሪት ኣብ ጎላጉል ናሮ ወሪዱ። ኣብ ከባቢ ፋሕ/ብሌቓት ዝነበራ ኣሃዱታት ጉያ ኮነ። ካብተን ኣብ ናቕፋ ዝነበራ ሓይልታት እውን ተወሲኹ መቸም እቲ ውግእ ድሕሪ 5-6 መዓልታት ብዓወትና ተደምደመ። ምስ ተመለስና፡ ንእንዳ ቲቢ ዕንጨይቲ ክንፍልጽ ናይ ሰሙን መቕጻዕቲ ተዋሂቡና።እዚታት ነታ ብጸይቲ ኣዕሊለያ። ንሱ እዩ ነዛ ናይ ቤት ትምህርቲ ሓሳብ ክተበግስ ዝደረኻ መስለኒ። እንታይ ማለት ከ እዩ ቤት ትምርቲ ሰውራ? ክርደኣ ኣይከኣልኩን። ዕላልና ከይወዳእና፡ ሓንቲ ርጉድ ዝበለት ዝተዓሸገት ደብዳበ ተዋህበትኒ’ሞ ናብ ቦታይ ነቐልኩ። እቲ ናይ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ንፋስ— ቁርጽራጽ ደኣ ይኹን እምበር፡ ኣብ ዝኸድክዎ ይስዕበኒ ነይሩ። መመሊሱ ሓይሊ ይውስኽ ከኣ።ኣመጻጽኣ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራቅድሚ ተመሃሮ ምምጸኦም፡ እቶም መምሃራን ንገለ ኣዋርሕ ተኣኪቦም መስርሒ ቦታን መደባትን የጣጥሑ ምንባሮም መምህር ኣለምሰገድ ተስፋይ ኣብ ሓደ ቃለ-መሕትቱ ገሊጹ ነይሩ- ኣብ ናይ መንእሰያት መጽሔት ከይከውን። ብዝኾነ፡ ድሕሪ ምቅርራብ፦1ይ ጉጅለ ተማህሮ፡ እቶም ኣብ ፋሕ ካባና ዝተረፉ2ይ ጉጅለ፡ ካብቶም ኣብ ደብዓት ዝነበሩ ዕቑባት ህዝቢ3ይ ጉጅለ፡ ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ሱዳን4ይ ድሒርና ካብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ውድብ ዝተሰሓብናእዞም ጉጅለታት እዚኦም እዮም እቶም ጀመርቲ ቤት ትምህርቲ ሰውራ። እቲ ቤት ትምህርቲ ምስ ተጀመረ ግን ተመሃሮ ብዝተፈላለየ መገድታት ናብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ይመጽኡ ነይሮም።1- ካብ ታዕሊም፡ ክዕለሙ ዝመጹ ግን ብዕድመ ነኣሽቱ ኮይኖም ዝተራእዩ (ምስክር ዕለት-ልደት ዘይነበሮ ግዜ እዩ)። ኩሉ ብግምት’ዩ ነይሩ፡ ከምዛ ናይ ዕዳጋ ነገር። ንእሽቶ ክንሱ ህጥር ወይ ንውሕ ዝበለ ሰብ ሰተት ኢሉ ናብ ታዕሊሙ ክሓልፍ ይኽእል።2- ተጋደልቲ ካብ ዓዲ ደቆም የምጽኡ ነይሮም3- ኲናትን ግፍዕታት ጸላእን ዘስዓቦ፡ ኣላዪ ዘይነበሮም ቆልዑመነባብሮ፡ ዝበዝሕ ትሕቲ ኣግራብ (ዓዳይ) እዩ ነይሩ። መግቢ እውን ካብቲ ሓፈሻዊ መግቢ ተጋዳላይ ብዙሕ ዝፍለ ኣይነበረንውደባ፡ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ መጀምርታ ኣብ ክልተ ምደባ እዮም ተኸፊሎም፡ ዓበይትን ንኣሽቱን። ዓበይቲ ካብ 12-15 ዝበጽሑ ነይሮም ክኾኑ ይኽእሉ። ዳርጋ ነቲ ቤት ትምህርቲ ዘድሊ ጉልበታዊ ዕዮ፡ ብፍላይ ናይ ዕንጨይቲ፡ ባዕሎም ይምልእዎ ነይሮም። ኣላዪ ኣቦ ነይርዎም፡ እስማዒል መሓመድ (ወዲ መሓመድ) ዝበሃል። ብዛዕብኡ ምናልባት ኣብ ካልእ ግዜ።እቶም ነኣሽቱ እውን ብዕድመ ይፈላለዩ ነይሮም። ብኡ መሰረት ድማ እንዳ ዛይድ ርእሶምን ኣበባ ግደን ተባሂሎም ነይሮም መስለኒ።ምግብና፡ ኣብ ክልቲኡ ኣለይቲ ዝበሃላ ተጋደልቲ ነይረን። ሕቖ ዝሰብርን ዓይኒ ዘዕውርን እዩ ነይሩ ስራሕ መግቢ። ምስ ነፈርቲ እና ተጓየኻ እዩ። ኣዝየን ዓቃላትን ውፉያትን ነይረን። መብዛሕተአን ተሰዊአን። ብክብሪ ከኣ እየ ዝዝክረን። ካሪክለም፡ ንድፊ ጥራይ እዩ ነይሩ። መምሃራን ተጋደልቲ እናመሃሩ ዘማዕብልዎ እዩ ነይሩ። ስለ’ዚ፡ እቶም ቀዳሞት ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ላባራቶሪ ስነ-ምምህርና ኢና ነይርና ክበሃል ይከኣል።ካብዚ ዝቕጽል ጊደዎን መሓርን ዮሴፍ ፍስሃየን ጽቡቕ ገይሮም ኣብሪሆሞ ስለዘለዉ ንታሪኽ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝምልከት ብዙሕ ኣይክብልን። ኣብ ዝቕጽል ሳልሳይ ክፋል፡ ንራኢ ዝምልከትን ምስኡ ዝተኣሳሰር ጦብላሕታታትን ክድህስስ ክፍትን እየ። እዚ ክፋል እዚ ቅድሚ ምዕጻወይ ግን ክልተ ነጥብታት ከብርህ ደስ እብለኒ።1- ንብጾት ጊደዎን መሃርን ዮሴፍ ፍስሃየን ብዝምልከት፡ ንክልቲኦም ኣጸቢቐ እፈልጦም እየ። ምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነ ኣዝዩ ብሱል ዝኾነ ዝምድና ኣለና። ንጊደዎን መሓሪ ኣብዚ ከጽነሖ፡ ምኽንያቱ ሰተተ ኢሉ ዝወጻ እዩ ዝመስል (ክምስ ውስኹላ)። ንዮሴፍ ፍስሃየ ይኹን ንዝኾነ ኣባልን ዕባይን ቤት ትምህርቲ ሰውራ ኣሕሊፈ ዝህብ ሰብ ኣይኮንኩን። ብፍላይ ንዮሴፍ ብዝምልከት ድማ፡ ዕርክነትና ኣብ 1979፡ ናብ እንዳ ዜና ኬድና ኮለና ይጅምር። ክሳብ ሎሚ ድማ ሓባይብ ኮይንና ንነብር ኣለና። ሕጂ ድማ እተን ጽቡቓት ደቁ፡ ኤሊትን ጋቢን ተወሲኸን (በቲ ኮልታፍ መልሓሰን ባባ ማህሙድ—) ክብላኒ፡ ማሸላ። ይመለኣልና ጥራይ። ዮሴፍ ተሪር ነቓፋይ እዩ። ብውልቂ ደረጃ፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ፖለቲካዊ ኣራኣእያታት ብፍላይ ድማ ኣብ ጽሑፋተይ ምስ ተኸራፈስና ኢና። ኩሉ ድማ ምስ ኣኽብሮት። ስለ’ዚ፡ ኣይትጸገሙ ንምባል እዩ። እዚ ናይ ዓበይቲ ምብህሃል እዩ። ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ እምነቱ ኣብ ቃልሱን ኣብ ሃገራዊ መርገጺታቱን ዝጠራጠረሉ ሰብ ኣይኮነን። ዮሴፍ ፍሊ ዘብሎ፡ ኣብ ርድኢቱ (conviction) ገጥ ኢሉ፡ ዓው ኢሉ፡ ግን ከኣ ብኣኽብሮት ዝገልጽ ሰብ እዩ። ናይ ልቡ (genuine) ምዃኑ ጥራይ እዩ ዝሕብር። እዚ ባህሪ እዚ ክተባባዕ ኣለዎ’ምበር ክድሰቚ የብሉን። ግድን ድየ ምስ ገምጋሙ ክሰማማዕ? ግድን ኣይኮነን። ዮሴፍ፡ ዝስመዖ ገምጋም ክህብ ከ መሰሉ ድዩ? መሰሉን ፈረቓን።2- እቲ ገጅፍ ሓርማዝ፡ ተዛረብቲ እምግዝሊዘኛ፡ ንሰብ ከይተቖጥዕ ኢልካ ንሓደ ርኡይ ወይ ዓቢ ጉዳይ ሸፈፍ ኢልካ ክትሓልፎ ከለኻ፡ ኣብ ቅድመኻ ኣብቲ ገዛ ዘሎ ገጅፍ ሓርማዝ “ኣይረኣኽዎን” ከም ምባል እዩ ኢሎም ይገልጽዎ። “Elephant in the living room” ይምስልዎ። ሰብ ብዛዕባ ራኢ ክዛረብ ከሎ፡ ምስቲ ኣብ ዓመታት ቃልሲ ብዛዕባ “ኢሳይያስ ኣፈወርቂ” ዝሃነጾ ቅርጸ-ሓሳብ ክተዓረቕ ኣይከኣለን ዘሎ። ኣነ እውን እንሓንሳብ የጸግመኒ እዩ። ስለ’ዚ፡ ብዛዕባ ተራ ኢሳይያስ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ ምናልባት ኣብቲ ዳሕራዋይ ክፋል ክትንክፎ እየ። ንሕጂ፡ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ግን ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ዕርፍቲ ክንሰዶ ኢና። ነቲ ገጅፍ ሓርማዝ ከምዘይረኣናዮ ንሕሰብ እሞ ናብቲ ዘገድሰና ጉዳይ ነተኩር። ማእከል-ስሕበት ኣተኩሮና ከምኡ እውን እቶም ጀጋኑ ናይ ዛንታና፡ እቶም ጽቡቓት ዕንባባ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ፡ እቶም ውፉያት መምሃራንን ምምሕዳርን ኣለይትን ክኾኑ እዮም። ራኢ ስዉእ ኡስታዝ ስዒድ እንታይ ነይሩ፡ ራኢ ስውእቲ ዛይድ ርእሶም እንታይ ነይሩ፡ ራኢ ስዉኣትን ህልዋትን መምሃራንና እንታይ ነይሩ፡ ራኢ ስዉኣትን ህልዋትን ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ እንታይ ነይሩ፡ ራኢ እቶም ምዕባለ ክርእዩ ዝመጹ ዝነበሩ ተጋደልቲ እሞ ተዛዊሮምን ምሳና ኣዕሊሎምን ዘህደረሎም ተመስጦን ክፈለዩና ከለዉ፡ “ቸላ፡ ዋእ፡ ሞት ከም ኣድማ፡ እንቋዕ ንዓኹም ረኣና” ኢሎም ናብ እቶን ሓዊ ዝጎየዩ ዝነበሩ ተጋደልቲ እንታይ ነይሩ? ራኢ ህዝብና፡ ከበሳ ቆላ፡ ኣብ ስደት ኣብ ዓዲ፡ ውዱብን ዘይውዱብን፡ እንታይ ነይሩ፡ ራኢ ናይቲ ነንብቦን ነጎሳጉሶን ዝነበርና መስመር ውድብ እንታይ ነይሩ? ራኢ ፖለቲካዊ ፕሮግራምና እንታይ ነይሩ? መን ከ እዩ ሻዕብያ—? እቲ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ዘቕርቦ ምጉት ነዚ ክመስል እዩ። ነይሩና እምበር፡ ንጹር ዕላማታትን ራእን። እቲ ማእከላይ ሓሳብ ናይ ምጉተይ ከምዚ ክመስል እዩ—“ራኢና ከህስስ ዝጸንሐ ኣካይዳ ክንእርም ደኣ ከሕርነናን ከሕንነናን ኣለዎ እምበር፡ ንናይ ሎሚ ኣካይዳ ርኢና ‘ ብቀደምና ራኢ ኣይነበረናን’ ናብ ዘብል ከመርሓና የብሉን’ ዝብል እዩ ክኸውን። ብዝያዳ ግን ኣብ ሳልሳይ ክፋል።
ማሕሙድ ሳልሕ


text:
Radio Erena: 24 February 2020
መሰጋግሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሰውራዊ ግንባር ዝተጠርነፉ ዝተፈላለዩ ውድባት ምብራቕ ሱዳን ስምምዕ ከቲሙ።
እቲ ብ21 ለካቲት ከምዝተኸተመ ዝተገልጸ ስምምዕ፣ እቲ ካብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ማእከላይ መንግስቲ ከምዝተሃመሸ ዝጠቅስ ዞባ ምብራቕ ሱዳን፣ ብማዕረ ዝሳተፈሉ ዕድል ንምፍጣር’ዩ ዝዓለመ ምዃኑ ተጠቒሱ።
እቲ ኣብ ጁባ ዝተኸተም ስምምዕ ብዘይካ’ዚ፣ ምብራቕ ሱዳን ምስ ካልእ ዞባታት እታ ሃገር ምዕሩይ ቁጠባውን ልምዓታውን ምምቅራሕ ክህልዎ ዝሕግዝ’ዩ።
እቲ ስምምዕ ነቲ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ንነዊሕ ዓመታት ዝቐጸለ ጸገማት መፍትሒ ዘናድዩ ክብል ኣፈኛ ናይቲ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ዝወከለ ጉጅለ መሓመድ ኣል ሓሰን ኣል ጣይሲ ኣገንዚቡ።
ካልኦት ኣብዚ ስምምዕ ዘይተረኽቡ ዕጡቃት’ውን ክጽንበሩ ተላብዩ።
ካብ ወገን ተቓወምቲ ምብራቕ ሱዳን ዖሳማ ሰይድ ብወገኑ፣ እቲ ስምምዕ ህዝቢ ምብራቕ ሱዳን ብገዛእ ርእሲ ክመሓደር ዝሕግዝ’ዩ ክብል ጠቒሱ።
ብቤጃን ራሻይዳን ዝተዓብለለ ዞባ ምብራቕ ሱዳን ካብ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ምዕባለን ሱዳን ተነጺሉ’ዩ ብዝብል፣ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ክሳብ ብረታዊ ጎነጽ ዝኸደ ተቓውሞ ከካይዱ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብ እዋን ስርዓት በሺር፣ ቅድሚ 15 ዓመታት ብመንጎኝነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ኣስመራ ዝተኸተመ ስምምዕ፣ ነዊሕ ከይቀጸለ ከምዝፈሸለ ይዝከር።
ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ድማ ጉዳይ ምብራቕ ሱዳን ነባሪ ፍታሕ ከይተረኽቦ ክቕጽል ጸኒሑ።
==============


text:
ከበሮ ተደሲቝ ዑብዑብ ተሃን ምስ ተፈደሰ…ባርነት ኣጕሪዑ ናጽነት ሃጽ ኢሉ ምስ ነፈጸ…ኣስናንሲ ገና ግህጽ ይብል ኣሎ…ዱርዕ ጣቓብርሃን ጸዳል...
ምስ ጥዕንኡ ዶሎ እዚ ዝገዝኣናወይስ ንሕና ምምዛኑ ስኢንናሕማሙ ከይከውን በዳሊናማጮሎት ንውሰዶ ሰብ ደሊናወይ ክመውት ወይስ ክኸደልና
ሓርነት ማለት ግን እንታይ ድዩ ? ሓርነት ማለት ደኣ ከም ትርጉም፡ ዓመጽን ግፍዕን ዘይብሉ፡ ፍትሒ ዝነግሰሉ፡ ርትዒ ተሳፍሓሉ ሃዋህው ማለት ኢዩ፡፡ ህዝቢ...
ሐድሽ ቅዲ ኲናት እንበር ሐድሽ ቅዲ ግፋ ተሰሚዑ አይፈልጥን ህ.ግ.ደ.ፋውያን ግን ናይ ፉሉይ ፉሉያት ንግብረ እከይ ስለ ዝኮኑ አብ ኤርትራ ብፍላይ ድማ አብ...
Yesterday (March 19), Osama Bin Laden bombarded the world with one more of his web incendiary...
ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፍጽሞ ዘሎ ደረት ዘይብሉ ሕሱም ግፍዒ ምስቲ ኣብ ሃገርና ጽተፈጸመ ተኸታታሊ መግዛእታዊ ገበን ክወዳደር ከሎ ፍጹም መዘና...


text:
ሓድሽ ወተሃደራዊ ዕንደራ ወያነ – ስለምንታይ? ንምንታይ ዕላማ’ኸ?
ጃንዳ ወያነ ናይ ‘መጨረሽታ’ዩ’ ንዝብልዎ ሓድሽ ወተሃደራዊ ዕንደራ ይዳለዉ ከምዘለዉ ምስጢር ኣይኮነን። ወግሐ-ጸብሐ ተጠሊዖም፡ ‘ካብ’ዚ ንላዕሊ ክንጻወር ኣይንኽእልን ኢና፣ ንጸላእትና ኣብ ዝሓጸረ እዋን ደምሲስና ብዓወት መሰስ ኢልና ክንወጽእ ኢና’ እናበሉ ክጀሃሩ ኩሉ ይሰምዖም ኣሎ።
ብኸምዚ ዝበለ ዕሙት ሕልምን ዘይተኣደነ ፈኸራን ናብ ህጉም ክኣትዉ ፋልማዮም ኣይኮነን። ቅድሚ 24 ዓመት – ኣብ 1998፡ ዝምድና ክልቲኡ ሃገራትን ውድባትን ብመጠኑ ጽቡቕ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ መንገዲ ጥልመት መሪጾም፡ ‘ዝተኸፍለ ይከፈል፣ ዝጠፍአ ይጥፋእ፣ ዝዓነወ ይዕኖ’ ኢሎም ዝኣወጅዎ ኲናትን ውዒሉ-ሓዲሩ ናብ ውድቀቶም ዘምርሐ ኣዕናዊ ሳዕቤናቱን ዝርሳዕ ኣይኮነን። እቲ ኲናት ብስምምዕ ኣልጄርስ ደው ኢሉ ናብ ፍርዲ ምስተኸደ’ውን፡ ኣብ ክንዲ መገዲ ሰላምን ጣዕሳን ዕርቂን ዝመርጹ፡ ነቲ ስምምዕ ጠሊሞም፣ ንብይን ዶብ ነጺጎም፣ መሬት ኤርትራ ጎቢጦም፣ ከንቱ ተጻብእኦም ን20 ዓመት መመላእታ ምቕጻሎም’ውን፡ ናይ ትማሊ ዝኽሪ ኢዩ።
ኣብ ሕዳር 2020፡ ቅድሚ ዓመትን መንፈቕን ድማ፡ ኣዋጅ ምሕዝነትን ሰላምን ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓሲሞም፡ ‘በጃኹም ግደፉ፣ ኲናት ኣየዋጽእን’ዩ’ ዝብል ምኽርና ንዒቖም ውግእ ክጅምሩ ከለዉ፡ እዚ ሰሜን ደምሲሶም፣ ንኢትዮጵያ በጽቢጾም፣ ንኤርትራ ኣንበርኪኾም፣ ጎብለላት ዞባ ክኾኑ፡ ብቐትሩ ሓሊሞም ኔሮም ኢዮም። ኣይሰለጦምን፣ ከቢድ ስዕረትን ክሳራን ወሪድዎም። ድሒሩ፡ ብሰንኪ ግዳማዊ ጸቕጥን ዝተገብረ ጌጋታትን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ኣውጺኡ ምቊራጽ ተዂሲ ምስ ኣወጀ፡ ካልኣይ ወፍሪ መጥቃዕቲ ኣበጊሶም፣ ኣዲስ ኣበባ ክቈጻጸሩ ውዱእ ወሲዶሞ ነይሮም። ሽዑ’ውን ማይ ዓዂቶም ተሪፎም፣ ብጸረ-መጥቃዕቲ ድማ ናብ’ቲ ዝተበገስሉ ተመሊሶም።
ካብ ሕሉፍ መሪር ተመኲሮኦም ስለዘይተማህሩን ዘይመሃሩን፣ ህልቂት ናይ’ቲ ብስሙ ዝመጻደቑ ህዝቢ ትግራይ ስለዘየሕምሞም፣ እቲ እንኮ ዝዓጦም ነገር ስልጣኖም ጥራይ ስለዝኾነ፣ ሕጂ ንሳልሳይ ግዜ ከበሮ ኲናት ይሃርሙ ኣለዉ።
ጃንዳ ወያነ ንኲናት ኣንቂዶም ከምዘለዉ ጥራይ ኣይኮነን ኣግሂዶም ዘለዉ። ዕላማታቶም’ውን ኣይሓብኡን። ቀንዲ ዒላማኦም፡ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ኢዮም። ኣህጉራዊ ሕጊ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ምዃኑ ንዘረጋገጾ መሬትና ዳግም ምጒባጥ፣ ክቱር-ጽልኦም ዝድርኾ ዝምታን ግፍዕን ኣብ መሬት ኤርትራ ዳግም ንምፍጻም – ከምቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፈርን ዝገበርዎ፡ ንኤርትራ ምንብርካኽ፣ ጽባሕ ድማ፡ ንኤርትራ ዝጎበጠት፣ ኣፍደገ ባሕሪ ዘለዋ ዓባይ ትግራይ ምህናጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ኣብ 27 ዓመት ግዝኣቶም ገበን ምጽናት ደቂ-ሰብ ዝፈጸሙሉ ወልቃይት፡ ጸገዴን ሑመራን ዳግም ብምቁጽጻር መስመር ሱዳን ምኽፋት፣ ነታ ሃገር ኣብ ዘይውዳእ ህውከትን ምብትታንን ምሽማም፣ ኢዩ ህርፋኖም።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ፡ ነቲ ኣብ 2018 ዝተቐላቐለ ጩራ ሰላምን ምትሕብባርን ዓቢጥካ፡ ንመላእ ዞባ ናብቲ ዝነበሮ፣ ንሳቶም ዘካውስዎ ህውከትን ዘይምርግጋእን ሓድሕዳዊ ምንቛትን ምምላስ’ዩ እቲ ውጥን።
ኣሸቀልቲ ወያነ ዝኾኑ ምዕራባውያን ሓይልታት፡ ምስዚ ናይ ወያነ ገደል-ዝኣፉ ጥሩፍን ኣዕናውን ዕላማታት ምሉእ-ብምሉእ ኣይሰማምዑን ይኾኑ’ዮም። ዘየማትእ ድልየቶም፡ እዚ እሙን ኣገልጋሊኦም ዝኾነ ጃንዳ ድሒኑ ክቕጽለሎም ስለዝኾነ ግን፡ እዚ ወያነ ዝዳለወሉ ዘሎ ዕንደራ ናቶም ቡራኬን ደገፍን ከምዘለዎ ግሉጽ ኢዩ። ኲናት ቅድሚ ምጅማሩ፡ ዘድልዮ እኽሊ፡ መድሃኒት፡ ነዳዲን ካልእን ብስም ረድኤት ከብጽሕሉ ድማ ይጓየዩ ኣለዉ።
ንሕና ኤርትራውያን – ህዝብን መንግስትን፡ ኣብ ታሪኽና ኲናት ናፊቕናን ንኲናት ተሃንጢናን ኣይንፈልጥን ኢና። ክቡር መስዋእቲ ተኸፊልዎ ህያው ንዝኾነ ህላዌናን ናጽነትናን ልኡላውነትናን ክብረትናን ንምክልኻል ግን፡ ኣህጉራዊ ሕጊ ዘረጋገጾ መሰልን፣ ሃገራውን ሰብኣውን ግቡእን ኣለና።
ሰሉስ፡ 17 ግንቦት 2022


text:
ብ6 ጥሪ 2021 ኣብ ህንጻ ባይቶ ኣመሪካ ዝተኻየደ ናዕቢ ብዝተጻወቱዎ ኣሉታዊ ተራ ካብ ማሕበራዊ መራኽቢታት ካብ ዝኽለከሉ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣቚጺሮም ዘለዉ ፕረዚደንት ነበር ዶናልድ ትራምፕ ናይ ባዕሎም ማሕበራዊ መራኸቢ ክጅምሩ ምዃኖም ትማሊ ረቡዕ ኣፍሊጦም።
ንሓቂ ዝቘመ ምዃኑ ብምእማት፡ "Truth Socil" (ማለት “ሓቀኛ ማሕበራዊ”) ዝብል ስም ሒዙ ዘሎ ትካል፡ ነቶም ድምጹ ከም ዝዓፈኑዎ ዝነቕፎም ዓበይቲ ትካላት ማሕበራዊ መራኸቢታት ከምእኒ ትዊተርን ፈይስቡክን ክወዳደርን መተካእታ ድምጺ ክኸውን ምዃኑን ትራምፕ ኣመልኪቶም ኣለዉ።
“ጣሊባን ኣብ ትዊተር ዝዓበየ ቦታ ክሕዙ እንከለዉ፡ እቲ ፍቱው ፕረዚደንት ነበር ድማ ዝዕፈነሉ ዓለም ኢና ዘሎና፡” ዝበሉ ትራምፕ፡ “እዚ ፍጹም ቅቡል ኣይኰነን” ክብሉ ወሲኾም ሓቢሮም።
“ትሩዝ ሶሻል” ዝመጽእ ወርሒ ናብ ህዝቢ ክዝርጋሕ መደብ ወጺኡ ኣሎ። ኣብ ርእሲ’ቲ ማሕበራዊ መራኸቢ፡ ብትራምፕ ዝምወል ቲ.ኤም.ቲ.ጂ (TMTG) ዝተሰምየ ካልእ ትካል’ውን ንቪድዮን ካልእ ተመሳሳሊ ፍርያትን ክቕርብ ኣብ ምድላው ከም ዘሎ ተገሊጹ። ብመሰረት ጸብጻብ ዜና ኣሶሽትድ ፕረስ እቲ ነዊሕ ተታሒዙ ዘሎ ዕላማቲ.ኤም.ቲ.ጂ ኣብ ዝተናውሐ እዋን ምስ በዓል ኔትፍሊክስ (Netflix): ዲዝኒ ፕላስ (Disney+) ወይ ኣማዞን ክወዳደር’ዩ ፡፡


text:
ኣብቲ መጀመርያ’ዚ ሰሙን’ዚ ዝተኸብረ በዓል ቁዱስ የውሃንስን ሓዱሽ ዓመት ብዝምልከት ኩነታት ዕዳጋ ንምርኣይ ናብ ዕዳጋ ከብቲ ከተማ መቐለ ቀበሌ 17 ከባቢ ብምዝውዋር ዕዳጋ ከብቲ ካብ ደላሎ፣ ነጋዶን ዓደግትን ኣዘራሪብና፡፡
ኣብ ዕዳጋ ረኺበ ዘዛረራብኩዎ ነጋዳይ ጠለበጊዕ ኣይተ ተክስተ ኣረጋዊ ኣብዚ ዓውዲ ንልዕሊ 20 ዓማውቲ ከምዝሰርሐ ይዛረብ፡፡ ንሱ ኩነታት ዕዳጋ እንትገልፅ “ዋጋ ኣባጊዕ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ወሲኹ ኣሎ፡፡ ኣብ ሓደ በጊዕ ካብ 300 ክሳብ 400 ወሰኸን ኣለዋ፡፡ ምኽንያቱ ድማ ነጋዶ ከምፅእወን ዝተሓሰባ ኣባጊዕ ኣብ ወልድያ ስለዝተወረራ እዩ” ይብል።
ጠለበጊዕን ከፍትን ብምድላል ንነዊሕ ግዘ ዝሰርሐ ተስፋልደት ገብረማርያም ይብሃል፡፡ ተስፋልደት “ኣባጊዕ ካብዝሓለፈ ዓመት ኣፀቢቐን ወሲከን ኣለዋ፡፡ ምኽንያቱ ተጠቃማይ ብምብዝሑ እዩ፡፡ ኣብ ከፍቲ ግን ፅቡቅ እዩ ወሰኽ የለን፡፡”
ካልእ ርእይትኡ ዝገለፀለይ ድማ በዓል ዋና መሸጢ ስጋ ኣይተ ሓየሎም መሓሪ እዩ፡፡ ሓየሎም ድማ ከምዚ ይብል “ከፍቲ ካብ ዝሓለፉ በዓላት ድሓን እየን፡፡ ኣይወሰካን፡፡ ምክንያቱ ደማ ፅቡቅ ክራማት ስለዝነበረ እዩ፡”
በጊዕ ንምግዛእ ናብትን ናብዝን ዝብል ዝነበረ ኣይተ ተድላ ደስታ ድማ “ኣባጊዕ ኣፀቢቐን ከቢረን ኣለዋ፡፡ ምኽንያቱ ነጋዶ ከምዝብልዎ ብርክት ዝበላ ናብዚ ክኣትዋ ዝነበረን ኣባጊዕ ኣብ ወልድያ ሰለዝተወረራ ንዕዳጋ ኣባጊዕ ከጋድዶ ኪኢሉ አዩ”ይብሉ፡፡


text:
ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱMonday, 14 February 2022 10:13 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብ12 ለካቲት 2022 ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ኣብዚ ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢ ዙም ዝተኻየደ ኣኼባኡ፡ ኣቦመንበር ፈጻሚ ሽማግለ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል ናይ “እንኳ ደሓን መጻእኩም” ቃል ኣስሚዑ። ከም መእተዊ ከኣ እዋናውን ኣገደስትን ዝበሎም ሓበሬታታት ኣቕሪቡ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ከኣ ናይቲ ኣኼባ ኣጀንዳ ናብ ተሳተፍቲ ኣቕሪቡ ኣጽዲቑ።
ድሕሪ ቃል ኣቦመንበር ፈጻሚ ሽማግለ ኣኼባ ኣብቲ ኣቐዲሙ ተዳልዩ ዝተዝርግሐ እሞ ኣባላት ፈጻሚ ከጽንዕዎ ዝጸንሑ፡ ጸብጻብ ኣብያተ-ጽሕፈት በብሓደ ብዝርዝርዝ ተመያይጡ። ድሕሪቲ ዝርዝር ምምያጥን ኣድላይ ዝበሎ ምትዕርራያት ምግባሩን ከኣ ነቲ ጸብጻባት ኣጽዲቕዎ። ኣብቲ ጸብጻብ ተመስሪቱ ድማ ኣድላይቲ ዝበሎም ውሳነታት ወሲኑ። ብዘይካዚ ኣብ መጻኢ ነፍሲ ወከፍ ቤት ጽሕፈት ክትሰርሖ ዝግበኣ ናይ ሓጺር ግዜ ትልምታት ስኢሉ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ብዛዕባቲ ሰፊሕ ጽላል ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ንምቛም ዝግበር ዘሎ ቀጻሊ ቃልስን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን መዚኑ። ኣብዚ ሚዛኑ እቲ መስርሕ ተስፋ ኣብ ዝህብ ደረጃ ከምዘሎ ኣመልኪቱ፡ ኣብ መጻኢ ናብ ግራዊ ስራሕ ንምእታው ክተሓዙ ብዛዕባ ዝግበኦም ኣቕጣጫታት ኣሚቱ። ኣብ ርእሲዚ ኣብ ቀጻሊ መስርሕ ምቛም ሰፊሕ ጽላል ከምቲ ናይ ዝሓለፈ ንምብርካት ብውገን ሰዲህኤ እንታይ ምቅርራብ ክግበር ከም ዝግበኦ’ውን ተመያይጡ።
ብኻልእ ወገን ከኣ ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ እቲ ኣብ መንጎ ፖሓኤን ዓህምይን ዝካየድ ዘሎ ምቅርራባትን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወጸ ናይ ሓባር ጋዜጣዊ መግለጽን ተስፋ ዝህብን ክድፍኣሉ ዝግበኦን ምዃኑ መዚኑ ሰዲህኤ ኣብዚ መስርሕዚ እውን እጃሙ ከበርክት ቅሩብ ምህላዉ ኣመዝጊቡ።
መግለጺ መሪር ሓዘንSunday, 13 February 2022 15:25 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ስዉእ ዓብዱልራሕማን መሓመድ ዓሊ (ዓብዱልራሕማን ካይሮ)፡ ብ1 ጥሪ 1950 ኣብ ከረን ተወሊዱ። ታሕታዋይን ካልኣይ ደረጃን ትምህርቱ እውን ኣብ ከረን ወዲኡ። ኣብ ኣስመራ ብሞያ ናይ ሕክምናዊ ኣገልግሎት (Nurse) ድሕሪ ምምራቑ ካብ 1971-1974 ዓ.ም ኣብ ከረንን ኣቑርደትን ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክህብ ድሕሪ ምጽናሕ ብ1975 ዓ.ም ምስ ገለ ብጾቱ ካብ ሆስፒታል ኣቑርደት ብርክት ዝበለ መድሃኒትን መሳርሕታትን ሕክምና ሒዞም ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ምርካብ ናብ ሱዳን ኣትዩ።
ስዉእ ዓብዱልራሕማን መሓመድ ዓሊ፡ ክሳብ ዕለት መስዋእቱ ኣብ ሱዳን ንኤርትራውያን ብናጻ ሕክምናዊ ኣግልግሎት ዘበርከተ፡ ኣብ’ቲ ምእንቲ ናጽነትን ዲሞክራስን ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎ ቃልስታት ድማ ካብኡ ዝጥለብ ሃገራዊ ግቡኣት እውን ዘበርከተ ተቓላሳይ ኣባል ኢዩ ነይሩ። ስዉእ ዓብዱልራሕማን ካይሮ፡ ብሱዳናውያን ዜጋታት እውን ከይተረፈ ብዝገበሮ ኣገልግሎት ኣዝዩ ምስጉንን ፍትውን ኢዩ ነይሩ።
ተጋዳላይ ዓብዱልራሕማን መሓመድ ዓሊ፡ ብ7 ለካቲት 2022 ኣብ ከተማ ፖርትሱዳን ተሰዊኡ። በዚ ኣጋጣሚ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ንስዉእ መንግስተ-ሰማይ የዋርሶ፡ ንቤተሰቡን መቃልስቱን ድማ ጽንዓት ይሃቦም ራሕሱ ድማ የውርደሎም እናበለ ናይ ሓዘኖም ተኻፋሊ ምዃኑ ይገልጽ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ንህወሓት ካብ ዝርዝር ፈጠርቲ ራዕዲ ንምውጻእ ዝርርብ ይካየድ ኣሎSunday, 13 February 2022 12:03 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
(ስእሊ ኣነተ ወበር ካብ ጋዜጣ ኣዲስ ስታንዳርድ)
ኣነተ ወበር ፍልይቲ ልእኽቲ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ካብ ዝርዝር ፈጠርቲ ራዕዲ (terrorists) ናይ ምውጻእ ምይይጥ ይካየድ ከም ዘሎን ብተግባር ክፍጸም ተኽእሎ ከም ዘሎን ብ12 ለካትቲ 2022 ኣብ ዝሃበኦ መግለጺ ከም ዝሓበራ ብእንግሊኛ ካብ ኢትዮጵያ ወጻኢ እትሕተም ጋዜጣ ኣዲስ ስታንዳርድ ገሊጻ።
እተን ፍልይቲ ልእኽቲ ኣተሓሒዘን፡ እቲ ንህወሓት ካብ ዝርዝር ፈጠርቲ ራዕዲ ናይ ምውጻእ ምይይጥ፡ ኣብ ፓርላማ ዝካየደ ምዃኑ ጠቒሰን፡ እዚ እንተደኣ ተዓዊኢቱ ተኹሲ ናይ ምቁራጽን ርክብ ናይ ምቕጻል ተኽእሎን ከም ዝህሉ ሓቢረን።
ኣነተ ወበር፡ ኣተሓሒዘን ብመሰረት ኣብዚ ቀረባ ግዜ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝገበረኦ ርክብ፡ ኣብ ኢትዮጵያ “ናብ ሰላም ዝወስድ መንገዲ ኣሎ” ዝብል እምነት ከም ዝሓደረን ሓቢረን። ናብ ሰላም ዝወስድ መንገዲ ኣሎ ዝበላሉ ምኽንያታት ክገልጻ እነከለዋ ከኣ ኣብ ናይ 11 ለካቲት 2022 ዝርርበን ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፡ ነቲ ምፍታሕ ናይ ፖለቲካ እሱራት፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ትግራይ ዘይምእታዉን ናይ ብዙሓት ብጃምላ ተኣሲሮም ዝነበሩ ተጋሩ ምፍታሕን ስምዒት ከም ዘሕደረለን ጠቒሰን። ናይ ኢትዮጵያ ፓርላማ ብ5 ጉንበት 2021 እዩ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ብኣዋጅ ቁጽሪ 1176/2020 ኣብ መዝገብ ፈጠርቲ ራኦዲ ኣስፊርዎም።
ምስ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኦቦሳንጆ ዝገበረኦ ርክብ ብምጥቃስ ከም ዝበለኦ ከኣ፡ ኣውንታዊ ተስፋ ከም ዘለዎም ጠቒሰን፡ ኩሎም ወገናት ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ፡ ዝሓስብዎ ናብ ምቑራጽ ተኹሲ ምኻድ እዩ ከም ዝበልወን እውን ተዛሪበን።
ኦባሳንጆ ብወገኖም ብ10 ለካቲት 2022 ንናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮሚሽን ጉዳያት ፖለቲካን ጸጥታን ብዛዕባ ኩነታት ኢትዮጵያን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን መብርሂ ሂቦም። ኣብቲ መብርሂኦም ኩሎም ዝምልከቶም ወገናት፡ ብዛዕባቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ ኩነታትን ጭቡጥ ፖለቲካዊ ፍታሕ ንምርካብ ኣብ ዝግበር ጻዕርን ግደ ዞባውን ዓለም ለኻውን ውሁድ ምላሽን ምትሕብባርን ከም ዘድሊ ምጽውዖም ናይቲ ሕብረት ኮሚሽን ፖለቲካን ጸጥታን ኣፍሊጡ።
ዩኒሰፍ UNICEF ኣብ 4ተ ሃገራት 5 ሚልዮን ህጻናት ከም ዝሓከመ ገሊጹSaturday, 12 February 2022 21:58 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
(ስእሊ ዩኒሰፍ UNICEF)
ዩኒሰፍ UNICEF፣ ብ8 ለካቲት 2022 ኣብ ጄኔቫ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብፍላይ ኩነታት ቆልዑን ስድራቤታትን ኣዝዩ ኣሰካፊ ከምዘሎ፡ ብፍላይ ሚልዮናት ሰባት ኣብ ጸገም ከም ዘለዉ ካብቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቤት ጽሕፈቱ መበል 18 ሓበሬታ ሰብኣዊ ኩነታት ኤርትራ፡ ብዝብል ዝዘርግሖ መግለጺ ምርዳእ ተኻኢሉ።
ዩኒሰፍ UNICEF ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ ኣርባዕተ ሃገራት ኣርባዕተ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ማለት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ሶማልያን፣ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግቢ ንዝተጠቕዑ 5.5 ሚልዮን ቆልዑ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ከም ዝሃበ ጥቒሱ ካብኣቶም ናይቶም 1.5 ሚልዮን ዝገደደ ምንባሩ ኣመልኪቱ።
ኣብዚ እዋንዚ ጐንጽታት፣ ድርቅን ለበዳ ኮረና ቫይረስን ተደማሚሩ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ተቓሊዑ ከምዘሎ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። ከም መርኣያ ናይዚ ኣብዚ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ኬንያን፣ ልዕሊ 20 ሚልዮን ሰባት ህጹጽ ቀረባት ማይን መግብን ከምዘድልዮም እቲ ኣህጉራዊ ትካል ቆልዑ ገሊጹ።ብዓንተቦ ዝናብ እንተዘይዘኒቡ ከኣ እቲ ኩነታት ዝያዳ ከም ዝብእስ ኣብቲ ናይ ዩኒሰፍ UNICEF ሓበሬታ ተጠቒሱ። ካብቲ ተጠቒሱ ዘሎ ሕክምና ናይ ዝረኸቡ ህጻናት ኣሃዝ እቶም 465,683 ኤርትራውያን ኮይኖም፡ ካለኦት እዚ ሕክምና ክረኽቡ ዝግበኦም ግና ዘይረኸቡ 723 ሽሕ ምዃኖም ኣብቲ ሰፊሕ ጸብጻብ ናይቲ ትካል ሰፊሩ ኣሎ።
ዩኒሰፍ UNICEF ኣብ ምቕራብ ክታበት ቆልዑ፡ ቫይታሚን ኤን መኣዛዊ መግብታትን ዘተኮረ ኣብዘን ኤርትር እትርከብን ኣርባዕተ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ህወይት ሰባት ንምድሓን፣ ክሳብ ወርሒ ሰነ 2022 ኣብ ዘሎ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ግዜ ናይ 123 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ገንዘብ ከምዘድልዮ ብምጥቃስ ናብ ሓገዝቲ ሃገራትን ትካላ ግብረ ሰናይን ምሕጽንታ ኣቕሪቡ።
ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳይ ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ መንግስቲ ኤርትራSunday, 30 January 2022 12:19 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስትሪ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መጻኢ ምስ ምዕራባውያን ሃገራት ዝሓርፈፈ ዝምድናኡ ንምምሕያሽ ዘወጸኦ መደብ ዝሕብር ልሒኹ ዝወጸ ሰነድ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ይቀባበላሉ ኣለዋ። እቲ ሰነድ ኣብ መበል 12 ገጹ ኣብ ቁጽሪ 4 ኣብ ዘስፈሮ፡ “ምዕራባውያን ሃገራት ምስ ኤርትራ ብዘለወን ኣዝዩ ሓርፋፍ ዝምድና፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ምስታፉ፡ ነቲ ኩነታት ከም ዝሓላለኾን፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጸጥታ ኢትዮጵያን ከባብን ኣሉታዊ ግደ ከም ዝነበሮን ብምጥቃስ ክኸስዎ ጸኒሖም። ሰራዊት ኤርትራ ካብ ውግእ ክልል ትግራይ ይውጻእ ዝብል ሓሳብ ብተደጋጋሚ ከቕርብዎ ዝጸንሑ ክኸውን እነከሎ፡ እዚ ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ምዕራባውያን ሃገራትን ዝነበረ ሓርፋፍ ዝምድና ዝያዳ ኣሕርፊፍዎ እዩ” ይብል።
እቲ 51 ገጻት ዘለዎ ምላቕ ሰነድ ኣተሓሒዙ፡ ኣብ ኣብ ገጽ 15 ቁጽሪ 7፡2 ኣብ ዘስፈሮ ሓሳብ “ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ን20 ዓመታት ዝቐጸለ ናይ ኣይሰላም ኣይውግእ ኩነታት ንምብቃዑ ዝተፈጥረ ዝምድና ኩሎም ወገናት ብኣውንታ ተመልኪተምዎ ነይሮም። ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኣ ነዚ ተኸቲሉ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝነበረ እገዳ ከም ዘልዓሎ ዝዝከር እዩ። እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪኡ ዘምጸኦ ናይ ፖሊሲ ለውጢ የለን ብዝብል፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ፖሊሲኡ ክቕይር ተጽዕኖ ክፈጥር ኣይከኣለን ብዝብል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅሬታ ኣሕዲሮም እዮም። ብፍላይ ንፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣዝዮም ስለ ዝጸልእዎን ካብ ስልጣኖም ክውገዱ ስለ ዝደልዩን፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊት ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ምስኡ ምትዕርራኾምን ሰራዊት ኤርትራ ቀልጢፉ ምሉእ ብምሉእ ካብ ውግእ ትግራይ ብዘይምውጽኡን ዘቖጠዖም ኮይኑ፡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ንዝነበሮም እምነቶም እውን ፍሒቑዎ እዩ።” ይብል።
ካብዚ ሓሊፉ፡ እቲ ብዛዕባ ኣሉታዊ ተግባራት ኢሳያስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክንድቲ ክብሎ ዝግበኦ ኣይበለን ተባሂሉ ብኣንበብቱ ዝንቀፍ ዘሎ ሰነድ፡ “ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ዝፈጠረቶ ምትእስሳር ብኤውሮጳውያን ተቐባልነት ዘይምርካቡ ቀጻሊ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ቀጻሊ እውን ንርክብ ኢትዮጵያን ሃገራት ኤውሮጳን ብሓርፋፉ ዘቐጽሎ ክኸውን እዩ።” ዝብል ሓሳብ ኣብ መበል 29 ገጹ ቁጽሪ 2 ኣስፊሩ ኣሎ።
ንሕናውን ከም ሰዲህኤ ካብ መጀመርታኡ ኣትሒዝና ነዚ ሕጂ ብሰነድ ደረጃ ዝዝረበሉ ዘሎን ዘስዕቦ ጥፍኣትን ህልቂትን ኣብ ግምት ከየእተና ኣይኮናን ዝምድና ኢትዮጵያን ኢሳያስን ትካላዊ ክኸውንን ግሉጽነት ክህልዎን ካብ ብጊሓቱ ከነመልከት ዝጸናሕና።
ምምስራት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፡ ከምዘይቀጸለ ተሓቢሩThursday, 27 January 2022 20:38 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
(ኣርማ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ዝኾነሉ ኣጋጣሚ ዘርኢ፡ ካብ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ዝተወስደ)
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ 1991 ምስ ምውዳቕ ስርዓት ደርጊ ዝፈረሰ ሓይሊ ባሕሪ ዳግማይ ንምህናጽ ከካይዶ ዝጸንሐ መስርሕ ከምዘይተዓወተ ሬድዮ ኤረና ምንጭታታ ጠቒሳ ሓቢራ። ማዕከን ዜና ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ (AFP) ብወገና ኣብ ወርሒ መጋቢት 2019 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ፍራንሳን ብዛዕባ ምምስራት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ ከም ዝነበረን ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይ ምብርዑ ግና እቲ ውዕል ከም ዝተቛረጸ ጠቒሳ። ብመሰረ እቲ ናይ ሬድዮ ኤረና ዜና ጠንቂ ምቁራጽ ምስርሕ ምምስራት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ምፍራስ ስምምዕ ክልቲአን ሃገራት ምዃኑ ኣስፊሩ።
ብመስረት እቲ ኣብ መንጎ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶር ኣብይ ኣሕመድን መራሒ ፈረንሳ ኣማኑየል ማክሮንን ተበጺሑ ዝነበረ ስምምዕ፡ ፈረንሳ ንኢትዮጵያ ኣብ ምምስራት እቲ ሓይሊ ባሕሪ ዝውዕል 85 ሚሊዮን ዩሮ ከተለቀሓ ቃል ኣትያትላ ነይራ እያ።
ብዘይካቲ ናይ ገንዘብ ሓገዝ፡ ኣዘዝቲ ሓይሊ ባሕሪ ክኾኑ ዝተመልመሉ ኢትዮጵያውያን ወታደራት ኣብ ፈረንሳ ከይዶም ሰልጢኖም እዮም። መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ኣብ ባህርዳርን ካልእ ማያዊ ከባብታትን መሰልጠኒ ከፊቱ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝኾኑ መንእሰያት ኣሰልጢኑ ኣመሪቑ እዩ። ብዘይካዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ፈርንሳ ብልቓሕ ክቐርበሎም ዝጠለብዎ ናይ 4 ቢልዮን ዶላር ኣጽዋርን ነፈርቲ ውግእን ክርከብዎ ከምዘይከኣሉ እቲ ዜናዊ ጸብጻብ ኤረና ሓቢሩ። ኣብዚ እዋንዚ ግና ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝኾነ ይኹን ወታደራዊ ርክብን ምትሕግጋዝን የለን። መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ትግራይ ብ4 ሕዳር 2020 ውግእ ምስ ጀመረ፡ ምስ ኢትዮጵያ ዝኣተዎ ወታደራዊ ውዕል ከቋርጽ ግዜ ኣይወሰደን፡
ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ዘየብላ ክንሳ፡ ሓይሊ ባሕሪ ክትምስርት ምንቅስቓሳ ናይ ብዙሓት ወገናት መዛራቢ ኮይኑ ነይሩ እዩ። ብዛዕባ መደበር ሓይሊ ባሕራ፡ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ከተቋምት እንከላ ብወገን ኤርትራ ግና ነዚ ብዝምልከት ዝተባህለ ኣይነበረን።
ኤርትራ: ሓይልታታ ካብ ኢትዮጵያ ከተውጽእ ተጸዊዓWednesday, 26 January 2022 10:40 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብስም ብሄር ኦሮሞ ዝነጥፋ 63 ሲቪላዊ ማሕበራት፡ ማሕበር ክኢላታት፡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ማሕበረ ኮማትን ብ21 ጥሪ 2022 ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያን ኣገዳስነት ሃገራዊ ዘተን መግለጺ ከም ዘውጸኣ መርበብ ሓበሬታ ኣዲስ ስታንዳርድ ኣፍሊጣ። እተን ማሕበራት ኣብቲ መግለጺአን ካብ ዝተገደሳሎም 6 ነጥብታት ሓንቲ “ኤርትራ ብዘይቅድመ-ኩነት ሓይልታታ ካብ ኢትዮጵያ ትውጻእ” ትብል ከም ዝኾነት ኣብቲ ናይ ሓባር መግለጺአን ኣስፊረን።
እቲ መግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ተሳታፊኡ መን ምዃኑ ብንጹር ዘየስፈረ ሃገራዊ ዘተ ንምክያድ፡ ነቲ ዘተ ዝመርሑ ኮሚሽነራት ኣብ ምምምራጽ ከም ዝርከብ ጠቒሱ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣሸሓት ናይ ፖለቲካ እሱራት ስለ ዘለዉ ንሳቶም እውን ተፈቲሖም ኣብቲ ሃገራዊ ዘተ ዝሳተፍሉ ኩነታት ክፈጥር ጸዊዑ።
ናይተን ማሕበራት መግለጺ ኣተሓሒዙ ቅድሚዚ ናይ 21 ጥሪ 2022 መግለጺ፡ ብ18 ነሓሰ 2021 እውን እቲ ብዙሕ መልከዓት ዘለዎ ናይ ኢትዮጵያ ጸገማት ንኹሉ ብዘሳትፍ ዘተ ክፍታሕ ዝጽውዕ መግለጺ ኣውጺአን ከም ዝነበራ ኣዘኻኺሩ። እቲ መግለጺ ነዞም ዝስዕቡ ዝያዳ ቆላሕታ ክግበረሎም እዩ ጸዊዑ።
1) ብህጹጽ ህውከት ጠጠው ምባልን ድሕሪኡ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ዕጡቓት ሓይልታት ኦሮሞ፡ ትግራይ፡ ቤንሻንጉል ጉምዝ፡ ኣምሓራን ዓፋርን ተኹሲ ተጠው ብምባል፡ ስምምዕ ምቁራጽ ውግእ ምኽታም። ድሕሪኡ ብቐጥታ ንኹሉ ናብ ዘሳትፍ ፖለቲካዊ ዘተ ምእታው።
2) ብዘይ ቅድመ-ኩነት ናብ ኩሎም ኣብ ጸገም ዘለዉ ኣካላት ሰብኣዊ ረዲአት ምቕራብ። ከምኡ ከኣ ከም ባንክ፡ ተለፎን፡ መጐዓዝያ፡ ሓይሊ መብራህትን ዝኣመሰሉን ተቛሪጽዎም ኣብ ክልላት ኦሮሞ፡ ትግራይ፡ ቤንሻንጉል ጉሙዝ፡ ዓፋርን ኣምሓራን ይሳቐዩ ንዘለዉ ኣገልግሎት ከም ዝረኽቡ ምግባር።
3) ኩሎም ብምኽንያት ናይ ህጽጹ ግዜ ኣዋጅ፡ ተኣሲሮም ዘለዉ ኣባላትን መራሕትን ግንባር ናጽነት ኦሮሞን ካለኦት ዓሌት መሰረት ብምግባር ተኣሲሮም ዘለዉን ብዘይቅድመ-ኩነት ብህጹጽ ክፍትሑ።
4) ምውጻእ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ካብ ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ኤርትራ ሓይልታት ጸጥታ፡ ወታደራትን ናይ ስለያ ኣሃዱታትን ክወጹ። እዚ ስጉምቲ’ዚ ኣብ ኢትዮጵያን ዞባናን ዝካየድ ዘሎ ናይ ሕድሕድ ውግእ ጠጠው ኣብ ምባል ዝሕግዝ እዩ።
5) ናጻን ዘይሻራውን፡ በቶም ክሳተፉ ቅሩባት ዝኾኑ ኣካላት ተቐባልነት ዝረኸበ ኣሳታፍን ግሉጽን ሃገራዊ ዘተ ምጅማር። ዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብ፡ እቲ ዘተ ንክዕወት ክሕግዝ። ምኽንያቱ መንግስቲ ነዚ ዓብይ ዕማም ከድምዕ ብዝኽእል በይኑ ክዓሞ ስለ ዘይክእል።
6) ናይቲ ዘተ ዝተፈላለዩ ውጽኢታት ምትእምማንን ምቹእ ከባብን ምፍጣር ብዘኽእል ምስራዕ። ነዚ ንምግባር መንግስቲ ንኣጠቓቕማ ሚዲያ፡ ናይ ታሕተዎት ኣካላት ዘተን ርክብን ንምፍጣር ክፉት ፖለቲካዊ መድረኽ ከስፍሕን ናይ ዝምልከቶም ኣካላት ምምኽኻር ክቕጽልን።
ኣብ መወዳእታ እቲ 63 ማሕበራት ዝኸተማሉ ናይ ሓባር መግለጺ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝምልከቶም ኣካላትን፡ ሕቡራት መንግስታት፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ቻይና፡ ሕብረት ኤውሮጳን ኣባል ሃገራቱን፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ኣባል ሃገራቱን፡ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት፡ ቱርክን ኢራንን ኣብ ኢትዮጵያን ከባቢኣን ዘሎ ህውከት ክዓርፍን እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተሓሲቡ ዘሎ ዘተ ንክዕወትን ሃናጺ ስጉምቲ ክወስዳ ጸዊዑ።
ሰብ መዚ ሕቡራት ሃገራት ናብ ኤርትራTuesday, 25 January 2022 23:16 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብናይ ሕቡራት ሃገራት ዘባዊ ምትሕብባር ዳይረክተር ልምዓት ኣፍሪቃ ዝምራሕን ሓሙሽተ ዞባዊ ዲረክተራት ዝርከብዎን 24 ዝኣባላቱ ልኡኽ ኣብ ኤርትራ ይበጽሕ ከም ዘሎ ነዚ ብዝምልከት ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ። እቶም ሓሙሽተ ዳይረክተራት፡ ወከልቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት፡ ቁጠባዊ ኮሚሽን ኣፍሪቃ፡ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ዕጸ-ፋርስን ገበን፡ ጉዳይ ስነ- ህዝብን ፕሮግራም መግቢ ዓለን ምዃኖም እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ብተወሳኺ ሓቢሩ። ምክትል ዞባዊ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት እውን ኣካልዚ ልኡኽ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካለኦት ወኪላተን ዝለኣኻ ዞባዊ ዳይረክተራት ከም ዘለዋ’እውን ተፈሊጡ።
እዚ ልኡኻ ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ንሓሙሽተ መዓልታት ዝጸንሓሉ ተልእኮ፡ ብ25 ጥሪ 2022 ብምትሕብባር መንግስቲ ኤርትራን ሕቡራት ሃገራትን ብሓባር ዝጅመር ናይ ቀጻሊ ዕቤት መርበብ ተሳታፋይ እዩ። እዚ መርበብ ልምዓት፡ ቀዳምነታት ኤርትራ ኣለሊኻ ብውሁድ ናይ ሕቡራት ሃገራት ወፍሪ ትልሚ ልምዓት 2022-2026 ኣብ ምንዳፍ ሓጋዚ ከም ዝኸውን ኣብቲ መግለጺ ተጠቒሱ።
እዚ ናይ ሕቡራት ሃገራት ልኡኽ፡ ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ዝጸንሓሉ ግዜ ምስ ሚኒስተራት፡ ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስቲ፡ ናይ ልምዓት መሻርኽትን ኣካላት ዲፕሎማስን ክራኸብ እዩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ እቲ ልኡኽ መንደፈራ፡ ድዋሩባን ዓረዛን በጺሑ፡ ብዛዕባ መንግስቲ ኣካይድዎ ዝበሃል ልምዓታዊ ንጥፈታት ኣፈናዊ ሓበሬታ ክእክብ እዩ ተባሂሉ።
ነቲ ልኡኽ ዝመርሕዎ ዞባዊ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ልምዓት ኣፍሪቃ ሕቡራት ሃገራት ያኮብ ኢል ሂሎ፡ ብዛዕባቲ ኣገዳሲ ዝበልዎ ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝምልከት መግለጺ ሂቦም። ኣብቲ መግለጺኦም፡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ሓቢርካ ብምስራሕ ንሸቶ 2030 ቀጻሊ ልምዓት ንምዕዋት እቲ ምውህሃድ ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ኣድላይ ምዃኑ ጠቒሶም።
ብናይ ብዙሓት ተዓዘብቲ ሚዛን፡ እቲ ክሳብ ሎሚ ብሓፈሻ ኣንጻር ኩሎም ትካላት ሕቡራት ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣንጻር ኣካላት ላዕለዋይ ኮሚሽ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል፡ ንሰብኣዊ ግህሰታት ኣብ ኤርትራ ዝምልከት ሓበሬታ ከይወጽእ ማዕጾኡ ዓጽዩ ዝጸንሐ ህግደፍ ሎሚ ነዚ ልኡኽ ኣፍደገ ምኽፋቱ ናይ ምንብርካኹን ምግዳዱን መርኣያ እዩ ዝብል እምንቶ ኣለዎም።
በቲ ካልእ ወገን እቲ ኣብ ዕጽዊ ማዕጾ ካብ ክታብ ኮቪድ-19 ጀሚርካ፡ ኩሉ ደገፋት ተነፊጕኦ፡ ኣደዳ ኩሉ ሕሰምን መከራን ኮይኑ ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ ጸገማቱ ዘይሕበኣሉ ኩነታት ክፈጥር ስለ ዝኽእል፡ ንጉጅለ ህግደፍ ዘቃለዓሉ ዕድል ክረብ እዩ። እንተኾነ እቲ ማዕጾ ዓጺኻን ሓበሬታ ሓቢእካን ከምድላይካ ምኻድ ዝለመደ ጉጅለ ንቐጻልነት ናይዞም ኣካላት ኣብ ኤርትራ መሊሱ ከይዓጽዎ ዝሰግኡ ብዙሓት እዮም።
ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘለወን ፍልልያት ብዘተ ክፈትሓ ተሰማሚዕና ኢለንTuesday, 25 January 2022 09:51 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኢትዮጵያን ሱዳንን ብዛዕባቲ ኣብ መንጎአን ዘይምስምማዕ ዝፈጥር ጉዳያት መፍትሒ ንምርካብ ዘተ ከካይዳ ከም ዝተሰማምዓ ሱዳን ትሪቡን ሓቢራ። እዚ ዝተገልጸ ናይ ሱዳን ምክትል ሓላፊ ኮሚተ ልኡላውነት ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ናብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ክልተ መዓልታት ምጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዩ። እቶም ሱዳናዊ ላዕለዋይ ሓላፊ መሓመድ ሓምዳን ዳግሎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ከም ዝተረኽቡ ተሓቢሩ።
ኣምበሳደር መሓመድ ኣል ጋዛሊ ቲጂያኒ ኣብ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ሱዳን ዳይረክተር ኣፍሪቃዊ ጉዳያት፡ ብወገኖም እቶም መራሕቲ ብዛዕባ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ጉዳያት ከም ዝተዘራረቡ ገሊጾም። እዞም ሱዳናዊ ዳይረክተር ቲጂያኒ ኣተሓሒዞም፡ ናይ ክልቲኡ ሃገራት ህዝብታት ረብሓ ንምዕቃብ፡ ክልተኣዊ ዝምድና ምዕባይን ግሉጽነት ምህናጽነት ከም ዘድሊ እውን ሓቢሮም።
ናይ ኢትዮጵያ ሚኒስተር ምክልኻል ዶር ኣብረሃም በላይ ብወገኖም፡ ንኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ክልቲኦም ወገናት ብዛዕባ ብዙሓት ክልተኣዊ ዛዕባታት ከም ዝዘተዩ ምግላጾም እቲ ዜና ሓቢሩ። ዶር ኣብረሃም ኣተሓሒዞም ኣብ ብዙሓት ጉዳያት ተቐራሪብና ክንሰርሕ ተሰማሚዕና ኣለና እውን ኢሎም።
ናይ ኢትዮጵያ ሓረስቶትን ዕጡቓት መልሻን ፋሺቓ ካብ ዝበሃል ቦታ ብሱዳናውያን ምስጓጎም ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ንዝነበረ ዘይምስምማዕ ከም ዘጋደዶ ኣብዚ ናይ ሱዳን ትሪቡን ዜና ተጠቒሱ።
ኢትዮጵያ እዚ ኣብ መንጎ ክልቲአን ጠንቂ ዘይምስምማዕ ኮይኑ ዘሎ ቦታ፡ ናተይ እዩ ክትብል እንከላ፡ ሱዳን ብወገና ቅድሚ ሕጂ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝተፈረሙ ናይ ዶብ ስምምዓት ብምጥቃስ ናተይ እዩ ዝብል እምነት ኣለዋ። ብዘይካዚ ኣብ ዶብ ክልቲአን ሃገራት ብኢትዮጵያ ዝህነጽ ዘሎ ዓብይ ሓጽቢ ኣባይን ኢትዮጵያ ሱዳን ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ትሕግዝ ኣላ ብዝብል እተቕርቦ ክስን ድማ ናይቲ ዘይምስምማዕ ጠንቅታት እዮም።
ኣብ መጻኢ መዓስ ተራኺቦም ከም ዝዛተዩ ዝተታሕዘ ቆጸራ ኣይተገለጸን። እቲ ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ትግራይን ዝካየድ ዘሎ ውግኣት፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ግብጽን ብጉዳይ ሓጽቢ ኣባይ ዝካየድ ዝነበረ ዘተ ከም ዘቋረጾ ዝዝከር እዩ።
ኣብ ኤርትራ 400 ሶማላውያን፡ ከም ዝተቐትሉ ተሓቢሩWednesday, 12 January 2022 22:42 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ኤርትራ ንወትሃደራዊ ታዕሊም ካብ ዝተላእኩ ሶማልያውያን ኣብ ዝተፈላለዩ መደበራት ታዕሊም፡ 400 ብወትሃራት ኤርትራ ከም ዝተቐትሉ ሶማልያ ጋርዲያን ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ ንሓደ ካብቲ ቦታ ዝሃደመ ጠቒሳ፡ ብ11 ጥሪ 2022 ብዝዘርግሓቶ ዜና ሓቢራ። እታ መርበብ ኣተሓሒዛ፡ ነቲ ካብ ኤርትራ ዝሃደመ ዓብደልቃድር ኣብሽር ዝተባህለ ተዓላማይ ዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት ገይራ ከም ዝገለጸቶ፡ ካብቶም ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ ብዙሓት ናብ ውግእ ናይ ኢትዮጵያ ክኣትዉ እንከለዉ ካለኦት ኣሸሓት ከኣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ግዱድ ናይ ጉልበት ስራሕ ከም ዝኣተዉ ሓቢራ።
እቲ ካብ ኤርትራ ከም ዝሃደመ ዝሓበረ ዓብደልቃድር ኣብሺር፡ ኣብ መጀመርያ ኣዋርሕ 2020 ናብ ኤርትራ ከም ዝተላእከ ጠቒሱ፡ ኣብ 6 ኣዋርሕ ታዕሊሙ ከም ዝወደአ ገሊጹ። ኣተሓሒዙ ከኣ እቶም ምስኡ ዝተዓለሙ ኣብቲ መደበር ታዕሊም ኣብ ትሕቲ ሕማቕ ኩነታት መነባብሮ ከም ዝገደፎም ገሊጹ።
ብመሰረት እቲ ዓብደልቃድር ነታ መርበብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቶም ካብ 2019 ጀሚሩ ኣብ ኤርትራ ደሃዮም ዝጠፍአ ሶማላውያን ተዓለምቲ ብሕጽረት ሕክምናን መግብን ከም ዝሳቐዩን ብሰንክዚ መሰረታዊ ሕጽረታት ብዙሓት ከም ዝሞቱን ጠቒሱ። ብሰንክቲ ሕማቕ ኩነታት ኣብ መንጎ ሶማላውያን ተዓለምትን ኤርትራውያንን ብዝተፈጥረ ጐንጺ ብደርዘናት ዝግመቱ ኣስማቶም ዘይተፈልጠ ተዓለምቲ ከም ዝሞቱ ኣቃሊዑ።
በቲ ካብ ሶማሊያ ጋርዲያን ዝተረኽበ ዜና መሰረት ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ መንእሰያት ሶማላውያን ልዕሊ 5400 ኮይኖም፡ ናብ ሰለስተ መደበራት ታዕሊም እዮም ተኸፋፊሎም። ካብዚኣቶም መብዛሕተኦም መንግስቲ ሶማልያ ናይ ዝተመገብዎ፡ ዝሰተይዎን ዝተሓከምዎን ወጻኢ ንክኸፍን ብመንግስቲ ኤርትራ ተሓቲቱ ስለ ዘይከፈለ፡ ከም “ናይ ዕዳ ትሕጃ” ተታሒዞም ኣብ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት እዮም ተዋፊሮም።
ካልኦት ካብ ኤርትራ ዝሃደሙ ሶማላውያን ከም ዝበልዎ ድማ፡ መንግስቲ ሶማልያ ክሳብ ሎሚ ብዛዕባዚ ጉዳይ ርኢቶኡ ኣይሃበን። እቶም ኣብ ኤርትራ ተሪፎም ዘለዉ ናብ ሃገሮም ክምለሱ እዮም እዩ ዝብል ትጽቢት ግና ኣሎ። እንተኾነ መንግስቲ ሶማልያ ታዕሊሞም ምስ ወድኡ ስለምንታይ ንክልተ ዓመታት ዝኣክል ነቲ ምምላሶም ከም ዘደንጐዮ ንጹር ከምዘይኮነ እቲ ዜና ጠቒሱ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ.ፍራንቸስኮ ሓደ ኣባል ማሕበር ኣጐስጢኖስውያንን ሓንቲ ኣባል ማሕበር ደናግል ሳቨሪያኒን ናይ ብጹዓን ጳጳሳቲ ሲኖዶስ ምኽትል ዋና ጸሓፍት እንክብሉ ከምዝሰመይዎምን ኣብዚ ሓላፍነት እዚ ሓንቲ ጓለንስተይቲ ክስየማ ንፈለማ ግዜ ክኸውን እንከሎ፥ እቶም ብር.ሊ.ጳ. ዝተመዙ ክልተ ሓደስቲ ምኽትል ዋና ጸሓፍት ሲኖዶስ ብጹዓን ጳጳሳት፡ ኣባል ማሕበር ኣጐስጢናውያን ናይቲ ማሕበር ጠቕላሊ ሓለቓ ኣማኻሪ ኮይኖም ዘገልግሉ ዘለዉ ኣባ ልዊስ ማሪን ደ ሳን ማርቲንን ኣባል ማሕበር ደናግል ሳቨሪያንን ኣብ ፈረንሳ ናይ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብሔራዊ ኣስፍሆተ ወንጌል ንመንእሰያትን ቤት ጽሕፈት ሓልዮ ጸዋዕታ ኣገልግሎት ሓልፊት እናቴ ናታሊ በኩርት ሳቬረ ከምዝኾኑ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እናቴ ናታሊ በኩርት ኣብ ፈረንሳ ኣብ 1969 ዓ.ም. ከምእተወልዳን ብስነ ማሕበራዊ ስነ ፍልጠትን ብፍልስፍናን ቲዮሎጊያን ምርቕትን ብስነ ቤተ ክርስቲያን ዝተመረቓን ኣብ ሕቡራት መንግታት ኣመሪካ ቦስቶን ኣብ ዝርከብ ናይ ቲዮሎጊያን ስነ ተልእኾን መንበረ ጥበብ ብዛዕባ ሲኖዶስ ፍሉይ መጽናዕቲ ዘካየዳን ኣብ 1995 ዓ.ም. ኣብ ተቕዋም ልኡካነ ወንጌል ማሕበር ደናግል ሳቨሪያኒ ኣትየን ኣብ 2005 ዓ.ም. ዓቢይ ማሕላ ከምዝፈጸማ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ኣብ መደብ ሕንጸት መንእሰያትን ጸዋዕታን ብዙሕ ዘገልገላን ካብ ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣትሒዘን ኣብ ናይ ፈረንሳ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብሔራዊ ናይ ኣስፍሆተ ወንጌልን ንመንእሰያትን ኣገልግሎት ጸዋዕታን ቤት ጽሕፈት ሓላፊት ኮይነን ዘገልግላን ከምዝኾናን፥ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ብጹዓን ጳጳሳቲ ሲኖዶስ ኣማኻሪት ንኽኾና እውን ከምዝሰመይዎንን ኣስዒቦም እውን ዕለት 6 ለካቲት 2021 ዓ.ም. ናይ ብጹዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ምኽትል ዋና ጸሓፊ እንክብሉ ከምዝሰመይወን ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ኣባ ልዊስ ማሪን ደ ሳን ማርቲን ኣባል ማሕበር ኣጐስጢኖስ ዕለት 21 ነሓሰ 1961 ዓ.ም. ኣብ ስፐይ ርእሰ ከተማ ማድሪድ ዝተወልዱን ናብ ገዳም ኣጐስጢኖስ ዕለት 5 መስከረም 1982 ዓ.ም. ኣትዮም ዕለት 1 ሕዳር 1985 ዓ.ም. ዓቢይ መብጽዓ ፈጺሞምን ዕለት 4 ሰነ 1988 ዓ.ም. ማዕርገ ክህነት ከምእተቐበሉን ኣብ ጳጳሳዊ ካሚላስ መንበረ ጥበብ ብቲዮሎጊያ ምሩቕን ካብ 1996 ዓ.ም. ክሳብ 1999 ዓ.ም. ናይ ገዳመ ኣጐስጢኖስ ተመሃሮ ዘርኣ ክህነት ሓለቓን ካብ 2002 ዓ.ም. ክሳብ 2008 ዓ.ም. ኣብ ሎስ ነግራለስ ናይ ገዳመ ኣጐስጢኖስ ኣበምኔትን ናይ ቲዮሎጊያ መምህርን ኮይኖም ከምዘገልገሉን ናይ ገዳሞም ናይ ስነ መዛግብት ሓላፍን ናይ ጠቕላሊ ሓለቓ ኣጐስጢኖሳውያን ኣማኻርን ናይ ኣጐስጢኖስ ስነ መንፈሳዊ ማእከል ሓላፊ እውን ኮይኖም ከምዘገልገሉ ዝሓበረ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ ዕለት 6 ለካቲት 2021 ዓ.ም. ናይ ብጹዓን ጳጳሳቲ ሲኖዶስ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ንኽኾኑ ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምእተሰምዩ ኣፍሊጡ።


text:
ክቡራት ተኻታተልተይ፡ ኣዕሩኽ፡ ነቀፍቲ…
ጽሑፋተይ ከም ትከታተሉ ትነግሩኒ ኢኹም። ተተባብዑኒ—ሃናጺ ነቐፈታኹም እውን ተፈልዩኒ ኣይፈልጥን። እንሓንሳብ ካብቲ ኣነ ብዛዕባ ነብሰይ ዝሓስቦ ንላዕሊ ኣኽቢድኩም ትጽዕኑኒ ኢኹም። ስለ’ቲ ምትብባዕኩም ብዓጸፋ ከመስግነኩም እፈቱ። ብፍላይ እቲ ካብ መንእሰያት ዝመጸኒ መልሰ-ዕንጋለ መኣዛን ቫይታሚንን እዩ።
ክሳብ ሕጂ፡ ነቲ ብስም ተቓውሞ ዝፍለጥ ጫካ ይኹን ንመንግስቲ ዝምልከት ይጠቅም ዝበልክዎ ነቐፈታታት ክጽሕፍ ጸኒሐ። ብዙሓት ነቲ ቁምነገር ከመስርሑ ዘይክእሉ ወይ ድማ ብጸቕጥን ብምድሃልን ናጽነተይ ክሰልቡ ዝፍትኑ ወገናትን መጥቃዕትታት ክመጸኒ ጸኒሑ እዩ። ኣነ ንነብሰይ ከም ውጹእ ተቓዋማይ ወይ ከም ውጹእ ደጋፋይ ርእየያ ኣይፈልጥን። ከምኡ ስለዘየለ።
ንመንግስቲ ኤርትራ ከም ጸላኢ ትቖጽሮ እንተኴንካ፡ ተቃዋማይ ዘይኮንካስ ጸላኢ ኢኻ። ተጻራራይ ኢኻ። ብመሰረቱ ምስቲ ንኤርትራ ዘመሓድር ዘሎን ንዕኡ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ዝድግፍ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ግንባራዊ ምትፍናን ኢኻ ትኣቱ ዘለኻ ማለት እዩ። በዚ መሰረት ድማ መንግስቲ ኤርትራ ስለምንታይ ባብ ዘየርሓወለይ ክትብል ኣይትኽእልን። እታ እንኮ ምርጫ ምስቶ ህዝቢ ኤርትራ ከም ጸላእቲ ዝቖጽሮም ከም ወያነን እስላማዊ ጥሩፍነትን ዝኣመሰሉ ባዕዳውያን ወገናት ስነ-ሓሳባትን ምሕዝነት ምግባር እዩ ዝቀለካ። ከም ዝረኣናዮ ድማ ንሱ እዩ ተገይሩ።
ብከምኡ እዩ መስለኒ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅሩብ ዓመታት፡ ብፍላይ ድማ ድሕሪ እቲ ጃንዳ ወያነ ዝወለዖ ኲናት፡ “ጸላኢ ጸላእየይ ፈታውየይ እዩ” ዝብል ብሂል ክደጋገም ጸኒሑ። “ወያነ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ እዩ። ንሕና እውን ኣንጻር መግስቲ ኤርትራ ኢና። ስለ’ዚ፡ ንሕናን ወያነን መሓዙት ኢና” ዝብል መጎት እዮም ኤርትራውያን ወየንቲ ከቕርቡ ጸኒሖም።
እዚ ብሂል እዚ ጥንታዊ እዩ። ትርጉም ዝህልዎ ድማ ሓደ ናይ ሓባር ባይታ ምስ ዝህሉ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ፖለቲካ፡ ዝመሳሰል ፕሮግራማት ዘለዎም ሰልፍታት ኣንጻር ካልኦት ልፍንቲ ክገብሩ ይኽእሉ። እቲ ናይ ሓባር ባያት ተመሳሳልነት ፕሮግራሞም ወይ ድማ ስነሓሳቦም ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ዝቅየዱሉ ሕገመንግስታዊ ባይታ የራኽቦም እዩ። ብተወሳኺ ድማ፡ ክልተ ሃገራውያን ተባኣስቲ ውድባት ወይ ግንባራት ምስ ዝህልዋ እሞ ናይ ሓባር ጸላኢ ምስ ዝገጥመን ንግርጭታተን ንጎኒ ኣጽኒሐን ኣንጻር እቲ ሓባራዊ ባዕዳዊ ጸላኢ ልፍንቲ ክገብራ ከለዋ ይንጸባረቕ እዩ እዚ ብሂል። ኣብ ኣህጉራዊ ሜዳ እውን፡ ሃገራት ኪዳናት ክገብራ ይረኣያ እየን። ዝጠምረን ድማ “ናይ ሓባር ድሕነት (collective security) ክኸውን ይኽእል። ሓደ ወዲ ሃገር ዝኾነ፡ ንካልእ ወዲ ሃገር ክዘብጥ ምስ ባዕዳዊ ወገን ክላፈን ግን ካብዚ ሓፈሻዊ ርድኢት ዝወጸ ይኸውን። ብፍላይ ድማ እቲ ባዕዳዊ ወገን ምስ ሃገሩ ኣብ ግጭት ቅወይ ኲናት እንተላ፡ እቲ ምስቲ ባዕዳዊ ወገን ዝሻረኽ ወገን ዝፍጽሞ ምሕዝነት ብክሕደት እውን ክግለጽ ይከኣል እዩ።
ወያነ ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራን ሓድነት ህዝብናን ናይ ዕብየት ዕድላን ዝተጻወቶ ኣዕናዊ ተራ ከም መሓዛ ዝገብሮ ሰናይ ግብሪ ዝወስድ ወገን ኮታ መሓዛይ ክኸውን ኣይክእልን።
እዚ ከምዚ ከሎ፡ ኣብዚ ጉዳይ እዚ፡ ናተይ መጎት (logic) ብካልእ መልክዕ እያ ተሰሪዓ ጸኒሓ፡ ” ኣነ ኤርትራዊ እየ፡ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ኤርትራዊ ሓይሊ እዩ። ስለ’ዚ፡ እፍተዎ እጽላኣዮ ክልተና ኤርትራውያን ኢና” ትብል መጎት እያ ጸኒሓ።
በዚ ምኽንያት ድማ ወያነ ይኹን ዝኾነ ካልእ ዘይኤርትራዊ ሓይሊ ከም ባዕዳዊ እየ ዝርእዮ። ዝኾነ ብውልቀይ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝገብሮ ጽምዶ (engagement) ድማ ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ክሊ ዝግበር ንቡር ምንቅቃፍ ገይረ ክወስዶ ጸኒሐ።
ኩሉ ግዜ ኤርትራ ልዕሊ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብን ዝናን ገይረ እየ ዝርእያ። በዚ ምኽንያት ድማ እቲ ወያነ ዝወለዖ ኲናት፡ ብቅልጡፍ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር እንተዘይውዕል፡ ኣብ ልዕሊ ሃገረይ ከስዕቦ ዝኽእል ዕንወት ቀሊል ከም ዘይነበረ ተሎ ቢለ ነቢበ ብዕለት 4 ሕዳር ናይ ኣቋም መርገጺ ብምውጻእ ምስ መንግስተይን ሓይልታት ምክልካል ሃገረይን ደው ኢለ ከም ዘለኹ ኣነጺረ። ኣብዚ ድማ በጺሕና ኣለና።
ሃገራዊ ጉዳያት ኣብ ዝከላኸለሉ እዋን ምስ መንግስቲ ኮይኑ እበሃል። መንግስተይ ክነቅፍ ከለኹ ድማ ምስ ተቃወምቲ ኮይኑ ክበሃል ጸኒሐ። ኣብ ውሽጢ እዘን ዝሓለፋ ዕስራ ዓመታት፡ ወላ ነቃፋይ መንግስቲ ከለኹ፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ረብሓ ሃገረይ ግን ምስ ኣዝዮም ሓያላት ካድረታት ወያነን ኤርትራውያን ወየንትን ቀሊል ዘይኮነ ምጉት (debating) ክገብር ጸኒሐ። ዝበዝሕ ካብ ፌስ ቡክ ወጻኢ ስለዝነበረ እቲ ኣብ ፌስ ቡክ ዝተላለየኒ ነባባይ ሓሊፍዎ ክኸውን ይኽእል። ግን ኣብ ጉዳይ ዶብን ልኡላውነትን ኤርትራ፡ ኣብ ጉዳይ ማሕበራዊ ስኒት (ብሃይማኖታውን ኣውራጃውን ካልእን ክኸፋፍሉ ዝነጥፉ ዝነበሩ ዝህቦ ዝነበርኩ መልስታት)፡ ንኤርትራ ከም ሃገርን ህዝብን ክትድክን ክጠምን ክትንብርከኽን ምስ መንግስታውያንን ዘይመንግስታውያን ማሕበራት ተሻሪኾም እገዳታት ክግበርን ሓገዝ ከይትረክብ ክጽዕሩን ከለዉ እቃወሞም ነይረ። እቲ ጽሑፋት ብዙሕ እዩ። ፖሊሲ ናይተን ዝነጥፈለን ዝነበርኩ ወብ ሳይታት ስለዘይፈቅዶ ኣብዚ ከምጸኦ ኣይክእልን እየ።
ብዝኾነ ኣብዚ በጺሕና ኣለና። ኣነ ናይ ተቃውሞ ቃልሰይ ወዲአ እየ- ተቃውሞ ክበሃል እንተኮይኑ ማለተይ እዩ። ምስ ባህረይን መተከላተይን ዝሰማማዕ ተቃውሞ ረኺበ ኣይፈልጥን ዝረክብ እውን ኣይመስለንን። ወዲአ እየ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ኣብዚ ዝስዕብ መደምደምታታት በጺሐ ኣለኹ። – ኣነ ሚሳላዊት ወይ ሓሳባዊት (Ideal Eritrea) ጥራይ እየ ኣብ ሓንጎለይ ከዋልድ ዝኽእል። ነቶም ንውድዓዊ ክውንነታ ዝገዝኡ ሕግታት ዓቂባ ሰለይ እናበለት፡ እታ ካብ ሚሳላዊ ሓሳባተይ ወጻኢ እትነብር ናይ ሎሚ ክውንነታዊት ኤርትራ እያ ንናይ ጽባሕ ኤርትራ ክትወልድ እትኽእል።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ማሕበራዊ ለውጥን ታሪኽን ዝቕይዶም ውሽጣዊ ማሕበረ-ቁጠባዊ ሕግታት ኣለውዎም። ማሕበራዊ ለውጢ ውጽኢት ናይ ሓደ ቀጻሊ መጽርሕ እዩ። ነብሲ ወከፍ ለውጢ እንብሎ ውጽኢት ድማ ነቲ ፍሉይ መድረኽ ዘዕግብ ጥራይ ኮይኑ መጻኢ መድረኻት ዘዕግብ ለውጥታት ኣብ ምምስራሕ ግን ፈለግ ታሪኽ ይቕጽል እዩ። እፎይታ የብሉን። ነብሲ ወከፍ ዓወት፡ ከም ስታስዮነ ጥራይ ኢና ክንርእያ ዘለና። ደራኺ ናይ’ዚ መስርሕ ድማ እቲ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘሎ ማሕበረቁጠባውን ፖለቲካውን ሳይንሳውን ጸጥታውን መዳያትን ናታቶም ኣወንታዊ ምውሳብን ምስምማዕን ምድግጋፍን እዩ። ኣብ ጉዕዞ ታሪኽ ዘጋጥሙ ሓጎጽጎጻት ነዚ ኣወንታዊ ምጥንናግ ወይ ምትሕግጋዝ ናይ’ዞም ረቛሒታት ስለዘላሹ፡ ባቡር ታሪኽ እንሓንሳብ ዘገም እያ ትብል። እንሓንሳብ ድማ ካብ ሓዲዳ ክትወጽእ ትኽእል እያ። ኣብ ኤርትራ ዝመጽኡ ምምሕያሻት ድማ ብውሽጣዊ ውድዓዊ ኩነታት ኤርትራ ጥራይ እዮም ተጠኒሶም ኤርትራ ኣብ ባይታ ክትወልዶም ትኽእል።
- ስለ’ዚ፡ ንውድዓዊ ክውንነትን ቀዲምካ ንበይንኻ ምጉያይ ትርፉ ምልህላህ እዩ። ወዮ ከምታ ማንቲለ ገይራቶ ዝበሃል፡ ላህሊህካ ክተዕርፍ ኢልካ ድቃስ ምስ ወሰደካ፡ ኣባጎብየ ሆየ ጎሰስ እናበለ ክሓልፈካ ይኽእል እዩ። – በዚ ከኣ፡ ምስ ርምታ ህዝቢ ምስጓም ዝሓሸ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተወሰነ መድረኽ እንታይ እዩ ከም ቀዳምነታት ሰሪዑ ዝርእዮን ዝግደሰሉን ዝብል ሕቶ ምምላስ ኣድላዪ እዩ። እቲ ኣብ ኤርትራ ክተኣታቶ እንሓልሞ ለውጥታት፡ ካባና ብዝያዳ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ህዝቢ ይቀርቦ። እቶም ኣብኡ ዘለዉ ህዝብን መንግስትን ሰራዊትን እዮም ብዝያዳ ብንጹር ዝነብዎ። ንሶም ብዝያዳ ዘድሊ ቀዳምነታት ክሰርዑ ይኽእሉ። ካብዚ ዝሰደሎም ከኒና የለን።
- በዚ ምኽንያት፡ ኣብ ዝቕጽል ግዜ፡ ሓፈሻዊ ተመክሮይ ጸሚቜ፡ ብሓድሽ መንፈስ ናብ ሓድሽ መድረኽ ትንሳኤ ኤርትራ ክብገስ እየ። ኣካል ናይ’ቲ ኤርትራ ካብቲ ን22 ዓመታት ጸቒጥዋ ዝጸንሐ ወጽዓ ኣውጺእኻ፡ ምውስዋስ ኣካላት ኣላሚድካ ብናህሪ ክትስጉም ዝግበር ኩሉ መዳያዊ ንጥፈታት ክኸውን ዳግም ወሲነ ኣለኹ።
- ስለ’ዚ ከኣ ዝጽሕፎም ይኹን ዝዛረቦም ነገራት ናተይ ናይ ብሕተይ ምዃኑ ደጊመ ከተሓሳስብ እደሊ።
- ሓላፍነታዊ ዝኾነ ተቃውሞ ከመይ ጽቡቕ ምኾነ ነይሩ። ግን እቲ እንፈልጦ ውዱብ ተቃውሞ ምስ ወያነ ኣኽቲሙ እዩ። ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ክግበር ዘለዎ ምምሕያሻት ክምድር ዝኾነ ሞራላዊ ሓላፍነት የብሉን።
ስለ’ዚ፡ ድሕሪ ሕጂ፡ ፌስ ቡክን እዛ ገና ኣብ ምምሕያሽ ዘላ ብሎግ ከም ቀንዲ መራኸቢታትና ክኾና እየን። ደጊም ኣብተን ብርኡይ ምስ ወያነ ዝወገና ሚድያታት ኣይክትርእዩንን ኢኹም። ወዲአ እየ።


text:
ብ ግርማይ የማነ፡
ዜጋታት ብኩነታት ሃገሮምን ህዝቦምን ኢሂን ሚሂን ክብሃሃሉ ንቡርን ጽቡቅ ባህልን እዩ። እዚ ጽቡቅ ባህሊ ክጥጥዕን ክስስንን ኣብ ሓቅነትን ቅንዕናን ወድዕነትን እንተዘይተመርኩሱ ኣዕናውን ንድሕሪት ዝጎስስን እዩ። ሰውራ ኤርትራ ካብ ዝብገስ ክሳብ ሕጂ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ውድባትን ነዚ ሓቀኛ ባህሊ ብምጥምዛዝ ኣብ ረብሓ ውልቀሰባትን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ንምውዓል ብቀጻሊ ፈተናታት ኣሎ። ውድብ ህዝባዊ ግንባር ነዚ ናይ ኢሂን ሚሂን ባህሊ ኣብ ሓፋሽ ህዝቢ ብምስራጽ ንህዝቡ ሓቊፉ ንመላእ ኤርትራ ሓርነት ኣልቢስዋ።
ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝኣተዎ ማሕላ ከይረሰዐ ሕድሪ ሰማእታት ንምትግባር ክሳብ ሕጂ ደኺመ ረብሪበ ተወጽዔ ከይበለ ነዛ ሃገር ይሃንጻ ኣሎ። ምህናጽ ሃገር እሞ ድማ ከም ናይ ኤርትራ ትሕቲ ባዶ ጀሚርካ ምስ ብዙሕ ተጻብኦታትን ምስ ዓለምካ ክትደላደል ክሳብ ክንደይ ሓያል ጻዕሪ ከምዘድሊ እዚ ዝሓለፈ 24 ዓመታት ሚሂሩና እዩ።
ዓለም በቶም ገበትን ዓመጽትን ተዓብሊላ፣ ንሶም ዝብሉኻ፣ ንሶም ዝኣዘዙልካ “ፈውሲ” (መርዚ) እንተዘይቀሲምካ፣ ናቶም ተላኣኣኺን መሬትካን ሃብትካን ከምድላዮም ንክጉሕጉሑ እንተዘይኣፍቂድካን ዝወርደካ ተጻብኦ ኤርትራን ገለ ውሑዳት መወከሲ ናይዚ ኢኪት ሃጸያዊ ውዲታት ክኾና ይኽእላ።
ህንጸት ሃገር ካብ ሰማይ ማና ዝወርድ ኣይኮነን። ንእትምነዮን እትደልዮን’ውን ሰብ ገጸ-በረኸት ከቅርበልካ ወይ ክህበካ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ደኺምካ ጺዒርካ ሰሪሕካ ዝርከብ ፍረ እዩ። ህዝባዊ ግንባር ክብርታትና ክብል እንከሎ ቃል ብቃሉ ሰብ ከኽብረና ማለት ኣይኮነን። ክብርታትና ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዘዐወተናን ዘጥረናዮን ባህሊ ተወፋይነት፣ ተጻዋርነት፣ ባህሊ ስራሕን ጻዕርን ምክብባርን ሓልዮትን እዩ። እዚ ባህሊ እንተተዓቂቡ ድማ ንሕና ንስስን ንሕይል ብኡኡ መጠን ድማ ንኸብር።
ኣብ’ዚ 24 ዓመታት ህዝባዊ ግንባር ነዚ ክቡር መርሖን ኣምርን ሒዙ ተጓዒዙ ሃገራት ኣፍሪቃ ንልዕሊ 60 ዓመታት ዘይሰርሖኦ ስርሓትን ታኣምርን ኣብ ሓጺር እዋን ኣተግቢርዎ። እዚ ጽቡቅ ኣብነት ንምዕራባውያን ብቀንዱ ድማ ንሃጸያዊት ኣሜሪካ ባህ ኣየበሎምን። ንኤርትራ ድማ ከም “ሕማቅ ኣብነት ናይ ጽቡቅ ስራሕ” ወሲዶም በቀጥታን ብተዘዋዋርን ክዋጋእዋ እዮም መሪጾም።
ክብርታትና ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተሰረቱ እዮም። ጉዕዞ ህንጸት ሃገርና ድማ ኣብ ኣዕኑድ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተተኽሉ እዮም። ኣብ ኤርትራ ማሕበራዊ ፍትሒ ማለት ሃገራዊ ሃብቲ ኩሉ ኤርትራዊ ዝረብሓሉ፣ዝተረሰዐ ከባቢታትን ህዝብን ኩሉ ዓይነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ማለት ትምህርቲ ዝስተ ጹሩይ ማይ፣ ሕክምና፣ መጎዓዝያን መሳሊጥታትን ዝረኽበሉን ኣብ መንጎ ከተማን ገጠርን ዘሎ ጋግ ዘጽብብን መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብስራሕን ብግብርን ዝረጋገጸሉ እዩ።
ኣብ ውሽጢ 24 ዓመታት ኤርትራ ንሽድሽተ ዓመታት ጥራሕ እያ ንቡር ዳግመ ህንጻዊ ስርሓት ኣካይዳ። እዘን ውሑዳት ሽድሽተ ዓመታት “ሕማቅ ኣብነት ናይ ጽቡቅ ስራሕ” ስለዝገበራ ሃጸያውያን ብዶብ ኣሳቢቦም ኩናት ኣዊጆምልና፣ ብሕግን ኩናትን ድማ ተሳዒሮም። ሕግን ኩናትን’ውን ስለዘይማሃሮም መሊሶም ብእገዳ ብቁጠባ ክሓንቁና ወሲኖም። እዚ’ውን ስለዘይተዓወትሉ ናይ መወዳእታ መጣሊዒት ካርቶኦም ሰብ ካብ ሃገሩ ከመይ ይስደድን ይወጽእን ብድሑር ሃይማኖታውን ኣውራጃውን ንክፈላለ ሕጂ ዝሰርሑሉ ዘለዉ ሜላ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ መግዛእታዊ ዓመጽ ኤርትራ ከም ኩለን ጉዙኣት ሃገራት ኣንጻራ ዝቀንዐ ንዕላማታት መግዛእቲ ዝሕግዝን ዘተባብዕን ትካላትን ስነ-ሓሳብን ምንባሮም ንኩሉ ቡሩህ እዩ። ሕጂ ድማ ኤርትራዊ ሃገርነት ባሕጒግካ ንምድርባይ ዝካየድ ዘሎ ፈተናታት ብዘይ ኤርትራውያን ኢና ባሃልቲ ከዳዓት ሂወት ክረክብ ኣይክእልን እዩ። ኤርትራዊ ሃገርነት ግን ብደምን ኣዕጽምትን ኣሽሓት ሰማእታት ዝተሰረተ ስለዝኾነ ዝመጸ እንተመጸ ግዝያዊ ጸገማት ክፈጥር እምበር ክዕወት ዝኽእል የለን።
ኣብ’ዚ ሕጂ ዓለምና ብስም ሰብኣዊ መሰላትን ነጻ ናይ ምዝራብን ምጽሓፍን ዝብል ጉልባብ ንሱሉስ ዓለም ኣይስሩር ኣይህሉው ጌርዎ ዘሎ እዋን ኣንጻር ኤርትራን ኤርትራውያንን ተዓጢቆም ዘለዉ መሳርሒ ሲ.ኣይ.ኤን ወያነን ከም ብዓል ኣሰና፣ ኤሬና፣ ድምጺ ኤርትራ ሂሊፋክስ … ወዘተ ከም ቀንዲ ኣተግበርቲ ናይዚ ኣዕናዊ ስነ-ኣእምራዊ ኩናት ምኻነን ህዝቢ ክነቅሓሉ ኣለዎ።
2ይ ክፋል ይቅጽል …


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ከተማታት ወልዲያ፣መርሳን ቆቦን ዝተፈጥረ ግጭት ስዒቡ ሎሚ እውን ሰባት ይእሰሩ ከምዘለው ነበርቲ ገሊፆም።
ብኻልእ ወገን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ምኽትል ኣቦ ወንበር ኦፌኮ ኣቶ በቀለ ገርባ ቕልጡፍ ሕክምና ተዘይረኺቦም ሓደ ዓይኖም ዳግም ክርእይ ከምዘይኽእል ብሓኪሞም ከምተነግሮም ጓሎም ሓቢረን።
ኣብዚ ቅንያት ግጭት ዝተኻየደለን ከተማታት ወልዲያ፣ቆቦን መርሳን ሎሚ እውን ማእሰርቲ ምቕፃሉ ነበርቲ ይገልፁ።ካብ ወልዲያ ዘዘራረብናዮ ነባሪ ከምዚ ይብል።
“ብዙሓት መናእሰይ ተኣሲሮም ኣለው።ናይቲ ከባቢ ሽማግለታትን ሰብ ሃብትን ሓዊሱ ተኣሲሮም ኣለው።ስታዲዮም ዝፍለጥ ንመፃወቲ ኩዕሶ እግሪ እዩ፤ኣብዚ ስዓት ግን ሓዱሽ መአረሚ ቦታ እናትብሃለ ይዝረበሉ ኣሎ።”
ነባሪ ከተማ መርሳ ዝኾኑ እውን እቲ ማእሰርቲ ከምዝቐፀለ ከምዚ ክብሉ ይገልፁዎ።
“ሰራሕተኛ መንግስቲ ሓዊሱ ብሓፈሻ ይእሰሩ እዮም ዘለው።ፌደራል እዩ ዝኣስሮም ዘሎ፤ዝርከብሉ ቦታ እውን ኣይፍለጥን።ነባሪ እቲ ከተማ ገዝኡ ዓፅዩ ኮፍ ኢሉ ይርከብ።”
ካልእ ወሃቢ ርእይቶ ካብ ከተማ መርሳ ግን ኣብያት ንግዲ ዝተዓፀው እንተኾኑ እውን ሰባት ኣብታ ከተማ ይንቀሳቐሱ ኣለው፣ካብ ትማሊ ጀሚሮም ንዝዓነውን ዝነደዱን የፅርዩ ነይሮም ይብል።
ነባሪ ከተማ ቆቦ እውን ኣብታ ከተማ ስራሕ ብግቡእ ከምዘይተጀመረን ወጥሪ ከምዘሎን ገሊፁ’ሎ።እቶም ነበርቲ ከምዝበሉዎ ኣብተን ከተማታት ውጥረት ከምዘሎን መንእሰያት እውን ይእሰሩን ከምዘለው እዩ።
ብካልእ ዜና ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ምኽትል ኣቦ ወንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ(ኦፌኮ) ኣቶ በቀለ ገርባ ሓደ ዓይኖም ተጎዲኡ ከምዘሎ ዝገለፀት ጓሎም ቦንቱ በቀለ ህፁፅ ናይ ሕክምና እንተድኣ ዘይረኺቦም ንኹሉ ግዜ ናይ ምርኣይ ዕድል ኣይህልዎምን ዝብል ብሓኪሞም ከምዝተነግሮም ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ተዛሪባ’ላ።
ንሳ ብተወሳኺ ምኒሊክ ሆስፒታል ስለዘይኽእሉዎ ናብ ናይ ውልቂ ሆስፒታል ሪፈራል ከምዝተጻሕፈሎም ትገልፅ።
“ምኒሊክ ሆስፒታል ዝፀሓፍዎ ብቕልጡፍ እንተድኣ ዘይተሓኪሞም ዓይኑ ክሳብ መወዳእታ ዳግም ዘይክርኢ ይኽእል እዩ፤እዚ ሕክምና እዚ ድማ ንሕና ኣብዚ ንህቦ ኣይኮነን ኢሎም እዮም ናብ ናይ ውልቂ ሕክምና ዝፀሓፍሉ።እቲ መአረሚ ቦታ ኸአ ሕጊ ስለዘይፈቅድ ኣይንወስድን” ኢሎም ትብል።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ኣብ ዓምዲ ኢንትርኔትን ማሕበራዊ መራኸቢን ብምፅሓፍ ዝፍለጥ ፀሓፊን ንሰብኣዊ መሰላት ዝንቀሳቐስን ዘለኣለም ወርቃገኘሁ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመታት ማእሰርቲ ተፈቲሑ’ሎ።


text:
አባላት ፓርላማ ሶማል ብሰንበት ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዲላሂ ካብ መዝነቶም ክወርዱ ዝብል ናብ ፓርላማ’ታ ሃገር ዘቕረብዎ ክሲ እኹል ድምጺ ብዘይምርካቡ ሎሚ ሶሉስ ከምዝተሰረዘ ጸሓፊ ፓርላማ ዓብደልከሪም ሓጂ ዓብዲ ቡሃ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ሓቢሮም።
“ 14 አባላት ፓርላማ ኣስማቶም ብጌጋ ኣብ ስም ዝርዝር ነቲ ክሲ ከምዝቐረበ ዝሕብር መግለጺ በጺሑና አሎ”ዝበሉ ጸሓፊ ፓርላማ ዓብደልከሪም ሓጂ ዓብዲ ቡሃ “እቶም አባላት ፓርላማ ዘቕረብዎ ክሲ ኣይሰሓብዎን እንተኾነ ኣስማቶም ዝተዘርዘረ ኩላቶም ነቲ ሰነድ ከምዘይፈረሙ ግን ኣረጋጊጾም ኣለው” ኢሎም።
ስለዝኾነ ድማ ቁጽሪ’ቶም ነዚ ክሲ ዘቕረቡ አባላት ፓርላማ ካብ 92 ናብ 78 ምውራዱን እዚ ድማ ነቲ ክሲ ብፓርላማ’ታ ሃገር ክረአ ዘድልዮም ድምጺ ከምዘይረኸበ ጸሓፊ ፓርላማ ዓብድልከሪም ሓጂ አብዲ ቡሃ ወሲኾም ኣረዲኦም ኣለው።
ብመሰረት ቅዋም’ታ ሃገር ክሲ ብፓርላማ’ታ ሃገር ክረአ ድምጺ 92 አባላት ፓርላማ ክረክብ ኣለዎ። ዝቐረበ ክሲ ተግባራዊ ክከውን ደገፍ ክልተ ሲሶ ካብ 275 አባላት ፓርላማ ክረክብ አለዎ።
እቲ ንፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ዝቐረበሎም ሕሲ ንቅዋም’ታ ሃገር ብምጥሓስ ምስ መንግስታት ወጻኢ ሃገራት ምስጢራዊ ስምምዕ የካይዱ ኣለው ዝብል እዩ።
እቲ ክሲ ዝቐረበ ፕረዚደንት ፎርማጆ ኣብ ጉዳይ ምሕያል ቁጠባዊ ዝምድና ንምዝታይ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኤርትራን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ድሕሪ ምርካብም እዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
መዝሙር ዘቅዱስ ያሬድ
ሆረ ኃቤሁ ዘስሙ ኒቆዲሞስ።
ምስባክ
ሐወጽከኒ ሌሊተ ወፈተንኰ ለልብየ፣
አመከርከኒ ወኢተረክበ ዓመጻ በላዕሌየ፣
ከመ ኢይንብብ አፋየ ግብረ ዕጓለ እመሕያው። መዝ.16፣3።
ንልበይ ተዐዚብካዮ ብለይቲ በጺሕካዮ
መርሚርካንስ ገለ እኳ ኣይረኸብካን
ካብ ኣፈይ ክፍኣት ከይወጽእ ምኽረይ ቈሪጸ እየ።
መዝ.17-3።
ወንጌል ዮሓ.3፣1-10። ግ.ሓ.5፣38-ፍጻሜ ሮሜ.7፣1-19 1ይዮሓ.4፣18-ፍጻሜ
ቅዳሴ. ቅዳሴ ማርያም
7ይ ሰሙን ጾም ፵ /ዓቢይ ጾም/ ጾመ እግዚእ
ኒቆዲሞስ ካብ ሰናብቲ ናይ ጾም ፵ ቅድሚ ሆሣዕና ዘሎ ሻብዓይ ሰሙን እዩ። ብቛንቋ ግሪኽ ትርጕም ናይ ስሙ ኒቆ (ኒከ) ማለት ዓወት፡ ዲሞስ(ደሞስ) ድማ ሕዝቢ ማለት ኮይኑ ብሓባር 'ዓወት ናይ ሕዝቢ' ማለት እዩ። ናይቲ ዝለዓለ ናይ ኣይሁድ ባይቶ ኣባል ዝነበር ሓለቓ ኣይሁድ፣ ኣባል ናይ ባይቶ ሊቃውንቲ፣ ምሁር፣ ሃብታም ፍሉጥ/ውሩይ ሰብ እዩ። በዚ ድማ ኣብ ዮሓ ፯፡፶/7፡50 ሊቃውንቲ ናይ ኣይሁድ ንክርስቶስ ክኅዝዎ ኣብ ዝገበርዎ ጉባኤ ክሳተፍ ከሎ ተገሊጹ ኣሎ። ስሙ ካብ ኣርባዕቱ ወንጌላውያን ኣብ ናይ ዮሓንስ ወንጌል ጥራይ ሠለስተ ጊዜ ተጻሒፉ ይርከብ። እዚ ኣብ ክርስቲያናዊ ጕዕዞ ንዝነበሮ ሠለስተ ደረጃታት ማለት ብለይቲ ይምሃር ምንባሩ፣ ንዓመጽ ወይ ንሓሶት ኣብ ጉባኤ ምቅዋሙን፣ ስለ ሓቂ ብተግባር ደው ምባሉን ዘረድእ እዩ። ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ወንጌሉ ብዛዕባ ኒቆዲሞስ ዝገለጾ፡ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን ድማ ኣስፊሖም ምስ ምሥጢሩ በብሓደ ገሊጾምዎ ንዘለዉ ከም ፍቓድ ኣምላኽ ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፍና ክንርእዮ ኢና።
ትርጓሜ ወንጌል
ኒቆዲሞስ ሓደ ካብ ወገን ፈሪሳውያን ዝኾነ ምሁር፣ በዓል ሹም፣ ሃብታምን፣ ብክርስቶስ ዝኣመነ ሓለቓ ኣይሁድ እዩ። ኒቆዲሞስ ሓደ ካብ ወገን ፈሪሳውያን ዝኾነ ምሁር፣ በዓል ሹም፣ ሃብታምን፣ ብክርስቶስ ዝኣመነ ሓለቓ ኣይሁድ እዩ። ኣብ ግእዝ መጽሓፍ ቅዱስ 'መልአኮሙ ለአይሁድ' ብምባል ይገልጾ፡ እዚ ሓለቓ ኣይሁድ ዝበሎ ብሃብቲ፡ ብመምህርነት፡ ብሽመት እዩ። ቤተ ክርስቲያንና ድማ ነቲ ነቲ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን ብ'መልአከ ሰላም፡ ምሕረት……' ካልእን ኢላ ትጽውዖ። ብመዓልቲ ካብ ዝመጹ ኣቐዲሙ ቅድሚ ምእማኑ፡ ለይቲ ናብ ጐይታ ክመሃር ምኻዱ ድማ ብኸምዚ ይትንተን፣
- ቀዳማይ፡ መምህር እየ እናበለ ክሳዕ ሕጂ ብትምህርቲ ጽጉብ ኣይኮነን ክብሉኒ እዮም ኢሉ ውዳሴ ከንቱ ብምድላይ እዩ።
- ካልኣይ፡ በቲ ሓደ ድማ ልቦና ካብ መዓልቲ ለይቲ ንቑሕ ስለዝኾነ ትምህርቲ ምእንቲ ክርድኦ እዩ። ብለይቲ ምምጽኡውን ካብቲ ብዙኅ ሰብን ዓብይ ድምፅን ተፈልዩ ክመሃር ምድላዩ እዩ፡ ነዚ ቤተ ክርስቲያን ንደቃ ውሉደ ክህነት ካብ ኵሉ ነገራት ብዝዓርፈሉ ሰዓት መሪጻ ብለይቲ እዋን ትምህሮም። በዚ ጊዜ ዝወሃብ ትምህርቲ ናብ ኣእምሮ ምስፋርን ምኃዝን ብጸሎት ተደጊፉ ዝዛዘምን ስለዝኾነ ኣዝዩ ምቹእ ሰዓት ኴይኑ፡ ንውዳሴ ማርያም፡ ሰዓታት፡ ትምህርተ ዜማን ካልእን ንምሃብ ተገልግለሉ ኣላ።
- ሣልሳይ፡ ከምኡውን “ኣይሁድ ‘ንሱ መሲሕ እዩ’ ኢሉ ንዝኣመነ ካብ ቤተ ጸሎቶም ክሰጒዎ ተሰማሚዖም” ስለዝነበሩ ከይስጐግ ፈሪሁ እዩ (ዮሓ ፱፡፳፪/9፡22)። እንተ በዚ እንተ በቲ ግና ካብ ኦሪት ከም ዘይተላቐቐ ብመንፈስ ቅዱስ ከም ዘይሞቐ ዘረድእ እዩ።
ኒቆዲሞስ ብክርስቶስ ከም ዝኣመነ ንጐይታ ምእንቲ ከረድእ “መምህር በጀካ እቲ ኣምላኽ ምስኡ ዝኾነ ሰብ፡ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተኣምራት ክገብሮ ዝኽእል ሓደ እኳ የልቦን እሞ፡ ንስኻ መምህር ኴንካ ኻብ ኣምላኽ ከም ዝመጻእካ ንፈልጥ ኢና።” ኢሉ ንጐይታ ምስ ተዛረቦ ጐይታ ከኣ ጽንዓቱን ግሉጽነቱን ርእዩ “ሰብ ካልኣይ ጊዜ እንተ ዘይተወልደ፡ ንመንግሥቲ ኣምላኽ ክርእያ ከቶ ከም ዘይኽእል፡ ብሓቂ፥ ብሓቂ፥ እብለካ ኣሎኹ” ብምባል ዓቢይ ምሥጢር ነገሮ። ኒቆዲሞስ እቲ ብዛዕባ ምሥጢረ ጥምቀት ዝተነግሮ ረቒቑ ምርዳኡ ምስ ሰኣነ “ሰብከ ምስ ኣረገ ከመይ ኢሉ ክውለድ ይኽእል፧ መሊሱ ናብ ከርሲ እኖኡ ኣትዩስ ክውለድዶ ይኽእል እዩ፧” ኢሉ ሓተተ፣ ጐይታ ድማ ብዝግባእ ሊቆሙ/መምህር ኢሉ እናለማለመ ወይ እናቀባጠረ፣ ነዚ ኣይትፈልጥን ዲኻ ኢሉ እናገሠጸ ብዝግባእ ኣረድኦ። [ትርጓሜ ወንጌል ኣብ ዮሓ ፫፡፩-፳፩/3፡1-21 ዝተዋጽኣ/ዝተጸምቘ]
ከምኡውን ኒቆዲሞስ ብለይቲ መጺኡ ክነሱ ንጐይታ “ንስኻ መምህር ኴንካ ኻብ ኣምላኽ ከም ዝመጻእኻ ንፈልጥ ኢና።” ምስ በሎ ጐይታ ከምኡ ምዃነይ እንተ ፈሊጥካን ኣሚንካን ድኣ ንምንታይ ብሕቡእ ብለይቲ ጸልማት ትመጽእ፡ ንምንታይ ብጋህዲ ዘይገበርካዮ ኢሉ ንኒቆዲሞስ ኣይመለሰሉን ወይ ኣይገሠጾን ከመይሲ ጐይታ ዝመጸ “ንሱ ኣይክከራኸርን፥ ኣይክጭድርን እዩ፥ ሓደ እኳ ኣብ ቅርዓት ድምፁ ኣይክሰምዕን እዩ። ፍትሒ ናብ ዓወት ክሳዕ ዘብጽሕ ቅጥቁጥ ሻምብቆ ኣይክሰብርን፥ ንዝተክኸ ፈትሊ ጥዋፍውን ኣይከጥፍእን እዩ፥ ኣሕዛብ ድማ ብስሙ ተስፋ ክገብሩ እዮም።’ ተባሂሉ ዝተነግረ ምእንቲ ክፍጸም እዩ” ማቴ ፲፪፡፲፱-፳፩/12፡19-21፣ ኢሳ ፵፪፡፫/ 42፡3።
ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ወንጌሉ ብዛዕባ ኒቆዲሞስ ክጽሕፍ ከሎ “ወውእቱ መጻ ኀበ እግዚእ ኢየሱስ ቀዲሙ ሌሊተ/ንሱ እቲ ኣቐዲሙ ብለይቲ ናብ ጐይታ ዝመጸ እዩ” ኢሉ ምግላጹ ዝቕጽል ታሪኽ ከም ዘለዎ ዝገልጽ ምዃኑ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን “ቀጺሉ ንግንዘት ከም ዝመጽእ ስለዝጽሕፍ ኣብዚ ኣቐዲሙ ኢሉ ጀሚሩ” ብምባል ይትርጕምዎ። ከምኡውን ጐይታ “እቲ ሓቂ ዝገብር ግና ከም ትእዛዝ ኣምላኽ ስለዝገበረ እቲ ግብሩ ምእንቲ ክግለጽ ናብ ብርሃን እዩ ዝመጽእ” ኢሉ ንኒቆዲሞስ ጸልማት ገዲፉ ብብርሃን፡ ብስውር ገዲፉ ብጋህዲ ክመላለስ ከም ዘለዎ ዝተዘርበ ቃለ ማዕዳ እዩ። ኣብ መጀመርያ ብድኹም እምነትን ፍርህን ብለይቲ እኳ እንተ መጸ ኣፍ ደገ ጐይታ ግና ኣብ ኵሉን ንዅሉን ርሕው እዩ ነይሩ፡ ረኣይዎ በሉ እቲ ሕያዋይ ዘይታኸስ ጓሳ ነቶም ካብ ልቦም ንዝዂሕኵሑ ለይቲ ኮነ ቀትሪ ዝኸፍት ምዃኑ (ሉቃ 11፡9 ፣ ማቴ 7፡7)። እሞኸ ድኣ “‘ብምሽእቲ ሰዓት ሰማዕኩኻ ብመዓልቲ ምድኃን ረዳእኩኻ’ ከም ዝብሎ፥ እንሆ እታ ምሽእቲ ሰዓት ሕጂ እያ፡ እንሆ እታ መዓልቲ ምድኃን ሕጂ እያ።” ካብ በለና (፪/2 ቆሮ ፮፡፪/6፡2)፥ ሕጂ ሎሚ ጽባሕ ከይበልና ናብኡ ንቕረብ ንድለዮ፥ ንለምን፥ ኣፍ ደጊኡ ድማ ንዃሕኵሕ፥ ከመይሲ “ለምኑ ክወሃበኩም እዩ፥ ድለዩ ኽትረኽቡ ኢኹም፥ ማዕጾ ኳሕኲሑ ክረሓወልኩም እዩ። ከመይ ዝለመነ ዅሉ ይቕበል፥ ዝደለየ ይረክብ፡ ማዕጾ ዝዃህኲሐ ድማ ይረሓወሉ እዩ።” ይብል (ማቴ ፯፡፯-፰/7፡7-8)። ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅውን “ኒቆዲሞስ ናብ ጐይታ እዋን ኣብ ዘይብሉ ለይቲ ካብ ኣይሁድ ፈሪሁ ብስውር እኳ እንተ መጸ፡ እቲ ዓቢይ ምሕረት ናይ ጐይታ ግና ኣይነጸጎን። ምቕራብን ምምሃርንውን ኣይከልኦን፡ በንጻሩ ድኣ ሓቚፉ ዓቢይ ምሥጢር መሃሮ። እዚ ምሕረት ንኒቆዲሞስ ይግባእ እዩ።” ብምባል ኣብ ቀዳማይ ጕዕዞ ናይ ኒቆዲሞስ ብለይቲ ኣቐዲሙ ናይ ምምጻኡ ምኽንያትን ናይ ጐይታ ምሕረትን የረድኣና። ብሓቂ ነብይ ኢሳይያስውን በዚ ከብርህ እንከሎ ከምዚ ይብል 'ንእግዚአብሔር በቲ ዚርከበሉ ጊዜ ድለይዎ፡ ቀረባ ኸሎውን ጸውዕዎ።' (ኢሳ 55፡6)፡ 'በቲ ዝርከበሉ ጊዜ' ዝተበሃለ ከምቲ ቅድም ክንገር ዝጸንሐ ሕጂ እዩ።
- እቲ ካልኣይ ብዛዕባ ኒቆዲሞስ ዝተገልጸ ኣብ ዮሓ ፯፡፶/7፡50-ፍጻ ዘሎ እዩ።
ፈሪሳውያን ንጐይታ ኂዞም ከምጽእዎ ዝለኣኽዎም ልኡኻት ትምህርቲ ናይ ጐይታ ሰሚዖም ብምድናቕ “ከምዚ ሰብኣይ እዚ ገይሩ ዝተዛረበ ኸቶ የልቦን” ኢሎም ምስ መለሱሎም፥ ፈሪሳውያን ብቝጥዐ፡ "ንስኻትኩምውንዶ ስሒትኩም ኢኹም፧ ካብ መኳንንቲ ወይ ካብ ፈሪሳውያን ብእኡ ዝኣመነዶ ኣሎ እዩ፧ እዚ ሕጊ ዘይፈልጥ ሕዝቢ ግና ርጉም እዩ።” ብምባል ተራገሙ። “ሓደ ኻብኣቶም፥ እቲ ቕድም ብለይቲ ናብ ኢየሱስ መጺኡ ዝነበረ ኒቆዲሞስ፡ ‘ሕግናኸ ንሰብ ቅድም ከይሰምዖን እቲ ዝገበሮ ከይፈለጠንዶ ይፈርዶ እዩ፧’ በሎም ንሳቶም ከኣ ‘ንስኻውንዶ ካብ ገሊላ ኢኻ፧ መርምር እሞ ካብ ገሊላ ነቢይ ከም ዘይትንሥእ ክትርኢ ኢኻ፧’ ኢሎም መለሱሉ። ዅሎም ከኣ ነናብ ቤቶም ከዱ።”
ኣብዚ ኒቆዲሞስ ካብ ኣባል ጉባኤ ሊቃውንት ናይ ኣይሁድ ሓደ ስለዝነበረ ኣብ ጉባኤኦም ክሳተፍ ንርኢ። “ካብ መኳንንቲ ወይ ካብ ፈሪሳውያን ብእኡ ዝኣመነዶ ኣሎ እዩ፧” ኢሎም ብቝጥዐ ክዛረቡ ከለዉ፡ 'ኣነ ኣለኹ!' ኢሉ እኳ ክምስክር እንተ ዘይደፈረ ብዓቕሙ ግና ንሓሳቦም ‘ሕግናኸ ንሰብ ቅድም ከይሰምዖን እቲ ዝገበሮ ከይፈለጠንዶ ይፈርዶ እዩ፧’ ኢሉ ተቓዊምዎ እዩ። ቅዱስ ቄርሎስ ብዛዕባ እዚ ክዛረብ ከሎ “ምስቶም ንጐይታ ዝረግሙን ዝጻረፉን ምእካቡ ነፍሱ መንቅሒ [መንቕሒ ደወል] ኮይንዎ ሓሰበ። ሰብ ድማ ሕሊናኡ ክቃወሞ ከሎ ሱቕ ስለዘይብል ብግልጺ እኳ እንተ ዘይኮነ ብምርድዳእ ቍሩብ ኣዋሪድዎም እዩ። እዚ ናይ ተቓውሞ ቃላት ነቲ ሕጊ ብተዘዋዋሪ ወይ ብግልጺ ንጊዜኡ ከም ዘይጽቀጥ ገይሩ እዩ።” ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ እውን “ኒቆዲሞስ ንፈሪሳውያን ሓለውቲ ሕጊ ከም ዘይኮኑ ኣቃሊዕዎም እዩ፡ ፈሪሳውያን ነቲ ሕጊ ኣይፈልጥዎን ኣይሕልውዎን ከኣ እዮም፡ እቲ ሕጊ ቅድም ስማዕ እዩ ዝብል። ንሳቶም ግና ቅድሚ ምስማዖም ንምቕታል ቅልጡፋት እዮም ስለዚ ነቲ ሕጊ ኣይእዘዝዎን እዮም።” ኢሉ ብዛዕባ ኒቆዲሞስ ዝገበሮ ገሊጹ እዩ። ብሓፈሻ እዚ ካልኣይ መንፈሳዊ ወይ ክርስቲያናዊ ደረጃ ናይ ኒቆዲሞስ እዩ። ከመይሲ መጀመርያ ብሕቡእ ለይቲ ካብ ኣይሁድ ፈሪሁ ዝመላለስ ዝነበረ ሕጂ ግን ንሓሳቦም ኣብ ማእከሎም ኮይኑ ብምቅዋም ክሳዕ መከራ ንምቕባል ኣብ ድልውነት በጺሑ እዩ።
- እቲ ሣልሳይ ናይ ኒቆዲሞስ ታሪኽ ኣብ ዮሓንስ ወንጌል ምዕራፍ ፲፱፡፴፱-፵/19፡39-40 ብዛዕባ ግንዘቱ ድማ ይዛረብ።
“እቲ ቕድም ብለይቲ ናብ ኢየሱስ መጺኡ ዝነበረ ኒቆዲሞስውን ሠላሳን ሓደን ኪሎ ግራም ኣቢሉ ዝኸውን ከርበ ምስ ዓልወ ዝተሓወሰ ኂዙ መጸ። ንሥጋ ኢየሱስ ወሲዶም ከኣ ኸምቲ ልማድ ኣይሁድ ምስ ሽቱ ብሓድሽ ዓለባ ገይሮም ገነዝዎ።” ኢሉ ዝገልጾ እዩ። ጐይታ ዝተቐብረ ቀዳሚት ሰንበት ከይኣተወ ፀሐይ ቅድሚ ምዕራባ እዩ። በዚ ኣብ ዕለተ ግንዘት ናይ ጐይታ፡ ፍርሃቱ ከመ ዝተኣለየ ኣብ ክንዲ ብሕቡእ ብጋህዲ ብለይቲ ዘይኮነ ፀሓይ ከይዓረበ መንነቱ ኣግሂዱ እዩ። ከመይሲ ንጐይታ መን ከም ዝገነዞ ንምፍላጥ ካብ ኣይሁድ ዝሕባእ ኣይኮነን።
ቅዱስ ዮሓንስ ብዛዕባ ኒቆዲሞስ ኣብ ዝጸሓፈሉ ሠለስተ ቦታታት እቲ ብለይቲ ዝመጽእ ዝነበረ እናበለ ዝገለጾ፥ ኒቆዲሞስ ዝነበሮ ሠለስተ ደረጃ ዕቤት ናይ ክርስትያናዊ ጕዕዞ የመልክት ዝተባህለ ነዚ እዩ። ከመይሲ መጀመርያ ብሕቡእ ለይቲ መጺው ብምምሃር፣ ካልኣይ ኣብ ማእከሎም ኮይኑ ከይፈለጥዎ ብምቅዋም፣ ሣልሳይ ድማ ብጋህዲ ንጐይታ ብምግናዝን ብምቕባርን ኢሉ ካብ ሕቡእነት ክሳዕ ንሰማዕትነት ድልው ምዃኑ ዘረድእ እዩ። እዚ ምናልባት ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ቀሊል ኮይኑ ይርኣ ይኸውን እምበር ኣብቲ ዘመን ኣዚው ከቢድ ተወፋይነት ዝሓትት፡ እረ ክሳዕ ሞት ዘብጽሕ ፍሪዲ እዩ ነይርዎ። በዚ ኒቆዲሞስ በቲ ካብ ክርስቶስ ዝተማህሮ ቃል ብመንፈስ እናዓበየ ከም ዝኸደ ብተግባር ኣርእዩና እዩ። ካብዚ ኣብ መንፈሳውነትና ዕቤት ከይነርኢ መሓልኾ ኮይንና ዘሎ ነገር እንታይ ከም ዝኾነን ብኸመይ ነቲ ዝዕንቅጸና ዘሎ ከም እንኣልዮ ንመሃር።
እቲ ንኒቆዲሞስ ፈተና ኾይኑ ብሕቡእ ለይቲ ዘመላልሶ ዝነበረ ሃብቱ፡ ዝናኡ፣ ሥልጣኑን፣ ትምህርቱን፣ ሎሚ ንብዙኃት ሰባት ኣብ ቤተክርስቲያን ከይመሃሩ ከቢድ ፈተና ዝኾኖም ዘሎ እዩ። 'ኣነ ዶክተር፣ ሃብታም፣ ውሩይ፣ ብዓል ሥልጣን ክነሰይ፡ ኣብዚ በዚኦም ከመይ ኢለ ክመሃር ይኽእል!' ኢሉ ክዕበ ይብል ይኸውን፥ ኒቆዲሞስ ግን በዚ ዝዓይነቱ ውሽጣዊ ፈተና ይፍተን እኳ እንተ ነበረ ብዓቕሙ ግና ለይቲ ተሓቢኡ ርእሱ ትሕት ብምባል ይመሃር ነበረ። ከመይሲ ሰብ ንርእሱ ድኻ ገይሩ ትሕት እንተ ዘይኢሉ፡ ኣብ ቤተክርስቲያን ክመሃር ኣይኮነሉን እዩ። ምኽንያቱ ጐይታ “ድኻታት ወንጌል ይብሠሩ ኣለዉ”፡ “ንድኻታት ከበሥሮም ስለ ዝቐብኣኒ መንፈስ እግዚአብሔር ኣብ ልዕለይ ኣሎ፤” ኢሉ እዩ (ማቴ ፲፩፡፭/11፡5, ሉቃ ፬፡፲፰/4፡18)። እዚ ሃብቲ ንዘይብሎም ድኻታት ንማለት ዘይኮነ ሃብቲ ከለዎም ንርእሶም ከም ድኻ ዝገብሩ፡ ምሁራት ክነሶም ከም ዘይተማህሩ፡ ብዓል ሥልጣን ክነሶም ከም ተራ ሰብ ንርእሶም ዝርእዩ፡ ብመንፈስ ድኻታት ዝኾኑ ንምባል እዮም። ንኸም እዚኣቶም ዝኣመሰሉ ሰባት ጐይታ “ብመንፈስ ድኻታት ዝኾኑ መንግሥተ ሰማያት ናቶም እያ እሞ፡ ብፁዓን እዮም” (ማቴ ፭፡፫/5፡3) ኢልዎም እዩ።
ሕንፃ ቤተክርስቲያን ንምሥራሕ ኢሉ ገንዘቡን ጕልበቱን ፍልጠቱን ካብ ዘፍስስ፡ እቲ ኮፍ ኢሉ ቃል እግዚአብሔር ብምስማዕ ንነፍሱ ሕንፃ ቤተ መቕደስ ዝገብር ይበልጽ። ከመይሲ እቲ ዝዓበየ ከም ማርያም እህተ ኣልኣዛር ነቲ ሰማይን ምድርን ክኃልፍ ከሎ ንሱ ግን ኃላፊ ንዘይኮነ ቃል ኣምላኽ ምስማዕ ስለ ዝኾነ። እዚ ከምቶም ካብ ልቦም ቃሉ ሰሚዖም ዝትግብሩ ድኣ እምበር ከምቲ ዓሻ ሰብኣይ ቃሉ ሰሚዖም ንዘየተግብሩ ከም ዘይኮነ ርዱእ እዩ። ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ደብረ ታቦር፡ ኤልያስን ሙሴን ኣብ ዝተገልጹሉ ንጐይታ “‘ኣብዚ ሠልስተ ዳስ ክንሠርሕ፥ ሓደ ንኣኻ፥ ሓደ ንሙሴ፥ ሓደውን ንኤልያስ” ምስ በሎ ኻብቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ እግዚኣብሔር አብ “ዘፍቅሮ፥ ብእኡ ዝተሓጐስኩ ወደይ እዚ እዩ፥ ንእኡ ስምዕዎ” (ማቴ 17፡5) ኢሉ ንሓዋርያት ምምስካሩ ካብ ዅሉ ቃል ናይ ክርስቶስ ሰሚዕካ ነፍስኻ ምሕናፅ ከም ዝበልጽ ዘረድእ እዩ። እቲ ንኽልቲኡ ማለት ነፍሱን ቤት ኣምላኽን ምሕናፅ ዘማልእ ግና ካብ ኵሎም ዝበልጽ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ምድሪ ኮፍ ኢሉ ነፍሱ ይሓንፅ፥ ብምጽዋት ድማ ኣብ ሰማያት ቤት ስለዝሓንፅ። ስለዚ በዚ ነቲ ዝጐደለና ፈሊጥና ንነፍስና ብዅሉ ንሕነፃ።
ብተወሳኺ’ውን ካብዚ እንመሃሮ መንፈሳውነት ወይ ክርስቲያናዊ ሕይወት ናቱ ዝኾነ ደረጃታት ዘለዎ ምዃኑ እዩ። ቀዳማይ ናብ ቤቱ ከይንቐርብ ንዝዓግተና መጻወድያ ሰጊርና ትምህርቲ ሃይማኖት ብምምሃር ዶግማን ሕጊ፡ ሥርዓት፡ ትውፊትን ታሪኽ ቤተክርስቲያንናን ብዝግባእ ምፍላጥ እዩ።
- እቲ ካልኣይ “ንስኻ ግና በቲ ዝተመሃርካዮን ዝተረዳእካዮን ነገር ጽናዕ። ካብ እንመን ከም ዝተመሃርካ ትፈልጥ ኢኻ፡ ካብ ሕፃንነትካ ጀሚርካ ነተን ቅዱሳት መጻሕፍቲ ትፈልጠን ኢኻ። ንሳተን ንክርስቶስ ኢየሱስ ብምእማን ናብ ምድኃን ከብጽሕ ዘኽእል ጥበብ ክህባኻ ይኽእላ እየን። እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ ፍጹም፥ ንሠናይ ግብሪ ዘበለ ኣጸቢቑ ዝተዳለወ ምእንቲ ክኸውን፡ ብመንፈስ ኣምላኽ ዝተጻሕፈ ቅዱስ መጽሓፍ ንትምህርቲ፥ ንተግሣጽ፡ ንምእራም፡ ቅኑዕ ናብራ ንምምሃር ይጠቅም እዩ።” (፪/2 ጢሞ ፫፡፲፬/3፡14-ፍጻ) ከም ዝብል፡ በቲ ኣብ ቤተክርስቲያን ዝተመሃርናዮ እናነበርና ከም ኒቆዲሞስ ንሓቂ ደው ኢልና ንሓሶት ምቅዋም፡ "እምበኣርከስ ብዛዕባ መጻኢ ሕይወትና እንዳ ተጨነቕና ዘይኰነስ፤ ነቲ ዚተመሃርናዮ ብግቡእ እንዳተግበርና፤ ንቅድስና ዝበቕዕ ናብራ ንንበር።" ይብል ቅዱስ ባስልዮስ ዘቂሳርያ።
- ሣልሳይ ድማ በቲ ዝጀመርናዮ ክርስቲያናዊ ሕይወት “ንስኻ ግና ክሳዕ ሞት እሙን ኩን።” (ራእይ ፪፡፲/2፡10) ከም ዝብለና፡ ክሳዕ ዕለተ ሞትና እሙናት ምዃንን ምጽናዕን እዩ። ኣብ መንፈሳዊ ጕዕዞናውን እናወሰኽናን እናጠለቕናን ክንከይድ ድኣ እምበር ንድኅሪት ክንብል የብልናን። "መንፈሳዊ ሕይወት ኩሉ ጊዜ ምስ ዕብየት ዝተሓሓዘ ስለዝኮነ፡ ካብ ፍጹምነት ናብ ኣዝዩ ፍጹም እንሰጋገረሉ እዩ።" ፖፕ ኣቡነ ሽኖዳ ሣልሳይ፡ ምኽንያቱ እቲ ብጥልቀት ቀሪቡ ብፍቕሪ ዝስዕቦ ዝነበረ ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ጐይታ ክተኃዝ ከሎ ብርሑቕ ምስዓብ ምስ ጀመረ ብፈተና ንጐይታ ክሳዕ ምኽሓድ በጺሑ እዩ። በንጻሩ ግና እቲ ካብ መጀመርታ ክሳዕ መወዳእታ ብትብዓት ዝሰዓቦ ዮሓንስ ፍቁረ እግዚእ ግና ሃብተ መንግሥተ ሰማያት ዝተዋህባ ቅድስት ድንግል ማርያም ተዋሂባቶ እያ። ስለዚ ንሕና በዚ ከምዚ ዝበለ መንፈሳዊ ደረጃ ክንዓቢ ይግበኣና እዩሞ፡ ኣብ እምነትና ክሳዕ ሞት ንጽናዕ። እቶም ኣብ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዕዮን ነይሮም ዝገደፍዎ፡ ክምለሱ ከለዉ እቲ ኵሉ ጽዒሮም ዘጥረይዎ ናይ መንፈሳዊ ልምምድ ከምቲ ዝገደፍዎ ዝጸንሖም ከይመስለና እሞ፡ ከይንጋገ ንጠንቀቕ።
ከም መዛዘሚ ናይዚ ጽሑፍ ጐይታ ምስ ኒቆዲሞስ ብዛዕባ ምሥጢረ ጥምቀት ንዝተዛረቦ ብምትእስሳር ኣብ ናይ ዕለቱ ምንባብ ኣብ ሮሜ ፯፡፩-፲፪/7፡1-12 ፡ ፩/1 ዮሓ ፬፡፲፰/4፡18-ፍጻ ምስ ገለጸ፥ ኣብ ግሓ ፭፡፴፬/5፡34-ፍጻ ብዛዕባ እቲ ካብ ሊቃውንቲ ኣይሁድ ሓደ ንጳውሎስውን መምህሩ ናይ ዝነበረ ገማልያል ብምግላጽ መምህርን ኣብቲ ዝለዓለ ባይቶ ናይ ኣይሁድ ኣባል ክነሱ ኣብ ማእከል ጉባኤኦም ንኣይሁድ ብምቅዋም ንሓቂ ከም ኒቆዲሞስ ከም ዝመስከረ ብግብሪ ድማ ንኒቆዲሞስ ከም ዝመሰሎ ንዘረድእ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ቃል ይገልጽ። በዚ ንሕናውን ኣሰር ኒቆዲሞስ ብምስዓብ፡ ብመንፈስ እናዓበና ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክንበጽሕ ከም ዘሎና 'ንትምህርትናን ተግሣጽናን ዝተጻሕፈ እዩሞ' ዝበሎ። ብኸምዚ ዝበለ መንፈሳዊ ዕቤት ክንድልድል እግዚአብሔር ይደግፈና፥ ወላዲተ ኣምላኽ ብኣማላድነታ፡ ኵሎም ቅዱሳን ብጸሎትን ይደግፉና። ኣሜን።
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።
ዲን.ዘሚካኤል


text:
አምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ምዕራብ ወለጋ፣ ወረዳ ጉሊሶ፣ ጋዋ ጋንቃ ኣብ ዝተባህለ ስፍራ ዝነበሩ 54 ተወለድቲ ክልል ኣምሓራ፣ ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ከምዝተቀትሉ ገሊጹ።
እዚ ኣሃዝ’ዚ፣ ብመሰረት ዛጊት ዝተቆጽረ ኣስከረን ከምዝኾነ’ውን አምነስቲ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ከባቢ፣ ንሓለዋ ተዋፊሩ ዝነበረ ሰራዊት ምክልኻል ቀዳም ካብ’ቲ ቦታ ድሕሪ ምስሓቡ እቲ መጥቃዕቲ ከምዝተፈጸመ፣ ሰራዊት ኦነግ ሰንበት ነቲ ቦታ ከምዝተቆጻጸሮ፣ ህጻናትን ቆልዑን ኣረጋዊያንን ናብ ኣኼባ ትጽውዑ ኣለኹም ተባሂሎም ምስተኣከቡ፣ እቲ መጥቓዕቲ ከምዝተፈጸመ ንካብቲ መጥቓዕቲ ኣምሊጥና ዝበሉ ብምጥቃስ ኣምነስቲ ገሊጹ አሎ።
ኣብ ኣምነስቲ ንጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ዝከታተል ኣቶ ፍስሃ ተክሌ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ ጠንቂ እቲ መጥቃዕቲ ‘ናይቲ ከባቢ ጸጥታ ሰላማዊ ምኻኑ ብልክዕ ቅድሚ ምርግጋጹ፣ ሰራዊት ምውጽኡ ነቶም ሰላማዊያን ሰባት ንሓደጋ ኣቃሊዕዎም ኣሎ። እቲ ሰራዊት ስለምንታይ እዩ ካብቲ ከባቢ ወጺኡ? እኹል ሓለዋ ከይተገበረሎም ሰራዊት ምውጽኡ፣ ምርመራ ክግበረሉ ይግባእ’ ኢሎም።
ኮሚሽነር ፖሊስ ክልል ኦሮምያ ኣራርሳ መርዳሳ ብወገኖም ‘ብዝሒ ዝሞቱ 32 ከምዝኾኑ’ ንመሓውራት ዜና ኣፍሊጦም።
ብተመሳሳሊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ መሃመት ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ዝተፈጸመ ቅትለት ብጽኑዕ ከምዝኾነንዎ ገሊጾም።
ንቤተሰብ ግዳያት መልእኽቲ ምጽንናዕ ዘሕለፉ እቶም ኣቦ መንበር፣ ንዝቆሰሉ ምሉእ ሕውየት ተመንዮም። ሰበ ስልጣን’ታ ሃገር፣ ንፈጸምቲ እቲ ቅትለት ረኺቦም ናብ ሕጊ ንከቅርብዎም'ውን ሓቲቶም።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝራኣይ ዓሌታዊ ግርጭት ዘልዐሉ ፋቂ ማሓመት፣ ኩሎም አካላት ካብ ተባራዒ መግለጺታት ክቁጠቡን ኣብ’ታ ሃገር ዝራኣይ ውጥረት ንምትህድዳእ ሓቢሮም ንክሰርሑን ጸዊዖም።
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ መሓመት ‘ፖለቲካዊያን ሓይልታት ኢትዮጵያ፣ ንኩሉ ኣብ ዘሳተፈ ሃገራዊ ልዝብ ንክአትውን ኣብ ዙርያ ቁልፊ ጉዳያት ናይ ሓባራዊ ምርድዳእ ንክገብሩን፣ ከምኡ እንተዘይገይሩ ግና፣ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያን ሙሉእ እቲ ዞባን ከቢድ ዋጋ ከኽፍሎ እዩ’ ኢሎም ።
ገዛኢ ፓርቲ ክልል አምሓራ ብወገኑ ኣብ ልዕሊ ተወልድቲ ኣምሓራ ይፍጸም ንዘሎ ብሄር ተኮር ቅትለት ማሕበረሰብ ዓለም ንክኹንኖ ጸዊዑ።
ነቲ ይፍጸም ዘሎ መጥቃዕቲ ዝሕተትሉ ህወሓትን ኦነግ ሸኔን እዮም ዝበለ ፓርቲ ብልጽግና ኣምሓራ:ዝዓበየ ኣጀንዳ ህወሓት ንኢትዮጵያ ምፍራስ እዩ ክብል’ውን ከሲሱ ኣሎ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ኣብ ምዕራብ ኦሮምያ ወረዳ ጉሊሶ ዝተፈጸመ ቅትለት፣ ብናጻ ኣካል ንክጻረ፣ ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ዝመርሕዎ ግንባር ነጻነት ኦሮሞ (ኦነግ) ጸዊዑ።
ኣቶ ዳውድ "ዕለታዊ ሰባት እናተቀትሉ ንሰምዕ ኣለና፣ እንተኾነ፣ ተኸታቲሉ ንቀተልቲ ናብ ሕጊ ዘቅርብ፣ ውጽኢቱ ንህዝቢን ንስድራ ግዳያት ሓበሬታ ዝህብ ኣካል ኣይተረኸበን"ኢሎም ።
ብኣቶ ኣራርሶ ቢቂላ ዝምራሕ ፈጻሚ ስራሕ ኦነግ ብወገኑ፣ እቲ ኣብ ጉሊሶ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝተፈጸመ ቅትለት ኮኒንዎ ኣሎ።
ብዝተሳሰረ ዜና፣ ፓርላማ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ‘ብሓይልታት ጥፍኣት ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ኣምሓሩ ዝተፈጸመ ቅትለት፣ ጭፍጨፋን ገበን ምጽናት ዓሌትን፣ ብመንግስቲ ዘየዳግም ስጉምቲ ንክወሰድ’ ሓቲቱ።
ገለ ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ‘ብናይ መግለጺታት ብዝሒ ዝሕለፍ ጉዳይ ኣይኮነን፣ ክንዘራረበሉ ይግባእ፣ ከምመጠን መንግስቲ፣ እዛ ሃገር ካብ ምብትታን ክነድሕና ይግባእ’ ከምዝበሉ ዝመጸ ዜና ጠቂሱ።
ኣብ መንግስታዊ መሓውር ኮይኖም ምስ ሓይልታት ጥፍኣት ወጊኖም ዝሰርሑ ውልቀ ሰባት ክህልው ስለዝኽእሉ፣ ብትኩርነት ምጽራይ ከምዝግባእ ዝገለጹ ኣባላት ፓርላማ ከምዝነበሩ’ውን ሪፖርተርና ዝላኣኾ ዜና ጠቂሱ ኣሎ።
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ አብ መግለጺኦም ‘ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝተኣታተወ ለውጢ ከምዝድግፉን፣ ኢትዮጵያ ናብ ጎደና ሰላምን ህድኣትን ኣብ ትገብሮ ጻዕሪታት ሕብረት ኣፍሪቃ ከምሕግዛን’ ገሊጾም ኣለው።
11-03-20


text:
ኣብ ከተማ ናይሮቢ ኣብ ዝርከብ ብናሊ ኣብ ዝተብሃለ ሆቴል ኣብ ሻምናይ ፎቕ ጋዜጠኛታት ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ውሽጢ ሸሞንተ ማዕልታት መወዳእታ ወርሒ መስከረም ዝተቐተሉ ሽዱሽተ ናይ ሙያ መሳርሕቶም ንምዝካር ተኣኪቦም ነይሮም።
ነቲ ዝኽሪ ዘዳለዎ ኣቦ መንበር ማሕበር ሱማሊያዊያን ስዱዳት ጋዜጠኛታት መሓመድ ዑስማን እዩ።ጋዜጠኛታት ካብ ኣል-ሸባብ ይኹን ካብ ፖለቲካዊ ተነሓናሕቲ ኩልሻዕ ሓደጋ የንፀላልዮም እዩ።
ዑስማን ክልተ መሳርሕቱ ጋዜጠኛታት ሆርን ኣፍሪክ ሚዲያ ኣብ ሓደ ማዕልቲ ምስ ተቐተሉ ኣብ 2007 ኣ/ፈ ካብ ሞቓድሾ ናብ ናይሮቢ ሃዲሙ።ኣብ ቀረባ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝፍፀም ዘሎ ቕንፀላ ናብ ሱማሊያ ንዘይምምላስ ግልፂ ምኽንያት እዩ ይብል።
ዑስማን መናእሰይ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ንምስልጣን ቅድሚ ክለት ዓመት ንትካል ቛንቛን ጋዜጠኝነትን ኣል-ኢምራ ኸፊቱ።
ካብ ናይ ዑስማን 30 ተምሃሮ 22 ዓመት ዝዕድሚኡ ዓብዲላዲፍ ሕልሙ ጋዜጠኛ ንምዃን ስለዝኾነ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ሓደጋ ብዘየገድስ በቲ ሙያ ከምዝቕፅል ይገልፅ።
መብዛሕቲአን ተምሃሮ ደቂ ኣንስትዮ እየን።ጓል 27 ዓመት ፋጡማ ቅድሚ ናብ ናይሮቢ ምህዳማ ኣብ ሱማሊያ ጋዜጠኛ ሬድዮ ነይራ።
ናብ ሱማሊያ ምምላስ ንደሕንነት ተራ ሰብ ሕማቕ እዩ ዝበለት ፋጡማ ቀፂላ ‘’ንጋዜጠኛታት ድማ ኣዝዩ ዝኸፍአ እዩ።ፅንዓት ክህልወካ ኣለዎ።ትብዓትን ጅግንነትን የድልየካ።ኣነ ካብቶም ክምለሱ ዝደልዩ ሰባት እየ ክኸውም ዝደሊ።’’
መብዛሕቲኦም ዝተቐተሉ ሱማሊያዊያን ጋዜጠኛታት ዒድሚኦም ኣብ 20ታትን 30ታትን ዝርከቡ እዮም።
ናይ ሓደ ዓመት ስልጠንኦም ምስ ወድኡ ፋጡማን ዓብዲላዲፍን ጋዜጠኛታት ኮይኖም ንምስራሕ ናብ ሱማሊያ ንምምላስ ቅሩባት እዮም።


text:
ቃል ሓዘን
ቃል ሓዘን
ሓውና ፍቓዱ ልጃም ብዝሓደሮ ናይ ሓጺር ግዜ ሕማም ብዕለት 13 ጥሪ 2011 (January 13, 2011 ) ኻብዚ ዓለም ብሞት ተፈልዩ። ፍቕዱ ብተፈጥሮኡ ኩሉ ግዜ ሕጉስ ፈታው ሰብ ፈታው ጽቡቕ ስለዝነበረ ዝበዝሕ ግዜኡ ኣብ ሰብ ምሕጋዝን ምትሕብባርን የጥፍኦ ነበረ። ዝኾነ ሽግር ዘጋጠሞ ሰብ ድማ ሓገዝን ምኽርን ንምርካብ ናብ ፍቓዱ ዘይውከስ ሰብ ኣይነበረን። ንሱ ከኣ ወገን ይኹን ዓለት ከይፈለየ ክእለቱ ንዘፍቀዶ ኩሉ ከይተገበዘ ንኹሉ ህዝቢ ብዘይ ኣዳላው ዝሕግዝ ዝነበረ ብህዝቢ ሳን ሆዘን ከባቢኣን ኣዝዩ ፍትው ዝተመስገነ ሰብ ዝነበረ እዩ። ከምቲ ሰብ ዝፈትዎ ፈጣሪ እውን ስለዝፈተዎ ናብ እዱ ጠርኒፉዎ ኣሎ’ሞ መንግስተ ሰማያት የዋርሶ እንዳበልና ጸሎትና ነብጽሓሉ።
ፍቓዱ ብዕለት 29 ጥሪ 2011 ኣብ ከረን ኣብ ጎድኒ ወላዲኡ ብዓብይ ክብሪ ናይ ቀብሪ ስነስዓት ተፈጺሙሉ።
ምስጋና
ብምኽንያት ሞት በዓል ቤተይ (ቃል ኪዳነይ) ፍቓዱ ልጃም ንዝተገብረለይ ምትሕብባር ፤ ሓገዝን ምጽንናዕን ፤ ካብ ግዜ ሕማሙ ኣትሒዝኩም ናብ ሆስፒታል ይኹን ናብ ገዛ ምስ’ቲ ኩሉ ዕማማትኩምን ናብራኹምን ደኺምና ከይበልኩም ብዘይ ዕረፍቲ እንዳተመላለስኩም ብጉልበትኩም ይኹን ብገንዘብኩም ፤ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትሕቲ እግዝኣብሄር ሂወቱ ንምድሓን ፍሉያት ሽማግለ መዚዝኩም ንዝተጓየኹም ርህሩህን ሰናይን ተግባርኩም ካብ ልቢ የመስግነኩም።
ካብ ርሑቕ መጺእኩም በኣካል ንዝተሳተፍኩም ፤ ብተለፎን እንዳደወልኩም ንዘጻናናዕኩምኒ ፤ ክሳን መወዳእታ ናይ ቀብሩ ስነ ሰርዓት ብጽቡቕ ንኽፍጸም ዝተሓባበርኩምን ዘማዕረኩምን ፈተውትን ኣሕዋትን ኣሓትን ብስመይን ብስም ቤተሰበይን ኮይነ ሕሱም ኣይትርከቡ ፤ የቐንየለይ ክብረት ይሃበለይ ኢድኩም ኣብ ጽቡቕ ተፈደይዎ እንዳበልኩ ምስጋናይ ይብጻሕኩም።
ወ/ሮ ሓንጻ ናቡተ ምስ ጓለይ ጁልያን ፍቓዱን ምስ ኩሎም ቤተሰብ ብሓባር


text:
ኣብ ኢትዮጵያ: ንጋዜጠኛ ኢትዮ-ፎረም ያየሰው ሺመልስ፣ ቀንዲ ኣዳላዊ መጽሔት ፍትህ ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝን መምህርን ጋዜጠኛን መስከረም ኣበራን ሓዊሱ ልዕሊ 10 ጋዜጠኛታት ኣብ ውሽጢ መዓልታት ከም ዝተኣሰሩ ምንጭታትና ገሊጾም።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና'ውን ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ንምቍጽጻር ገበን ብዝብል ምኽንያት 349 ዜጋታት ከም ዝተኣስሩ ኮሚሸናት ፖሊስን ኣዲስ-ኣበባን ኣመልኪቶም። እቶም ኣብ ቀይዲ ዝወዓሉ ዜጋታት ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባራት--ከምእኒ ተርእዮታት ግብረ-ሽበራ--ከም ዝወዓሉ'ውን ፖሊስ ይጠቅስ።
ነቲ ኣብ ቀረባ መዓልታት ዝካየድ ዘሎ ኣልማም ማእሰርቲ ኣመልኪቶም ድማ በበይኖም ወገናት ስምዕታኦም የቕርቡ ኣለዉ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፡ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ-ኣበባን ኮሚተ ንድሕነት ጋዜጠኛታትን (CPJ) ገለ ካብቶም ስክፍታኦም ዝገልጹ ዘለዉ ኣካላት'ዮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ እቲ ዝውስደ ዘሎ ስጕምቲ ዝተጸንዐን ዝኣክል መርመራ ድሕሪ ምግባሩን ምዃኑ የመልክት።


text:
ስጋብ ክንደይ ኢና – ነቲ ስጋብ ሞት ዘፍቀረ አምላኽ ክነፍቅሮ እንጽዋዕ፧
ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና በይኑ እግዚብሔር እዩ። ንስኻ ድማ ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ። ዘዳ.6:5
እግዚአብሔር ፍቅሪ ኢዩ። ንፍቅሪ ከአ ይጽወዓካ። ብፍቅሪ ኩሉ እቲ ክትስዕቦ፡ ክትኸዶ፡ ዘለካ መገዲ ከአ ሓቢሩካ ኢዩ። ንሱ ኸአ መገዲ ፍቅሪ ኢዩ። ስለዚ ዝለምንታይ ኢዩ እግዚአብሔር አምላኽ ስጋብ ክንዲዚ አፍቂሩኒ ወይ ዘፍቅረና ኢልና እሞ ንገዛእ ርእስና ንሕተት፧ ቅድስቲ በርናርዲና “ እግዚአብሔር ስጋብ ክንዲዚ ብዓቢ ፍቕሪ ዘፍቀረካ ንስኻውን ብዓቢ ፍቕሪ ንኽተፍቅሮ ኢዩ “ ትብል። ሙሴውን ነዚ ሓቂ እዚ ኢዩ ዝምስክር።
“ኦ ሕዝቢ እስራኤል፥ ሕጂኸ ንእግዚአብሔር አምላኽኩም ክትፈርህዎ፥ ብኹሉ መገዱ ድማ ኽተፍቅርዎ፥ ብኹሉ ልብኹምን ብኹሉ ነፍስኹምን ከተገልግልዎ፥ ምእንቲ ኺጽብቐልኩም፥ እዚ አነ ሎሚ ዝእዝዘኩም ዘሎኹ ናይ እግዚአብሔር ትእዛዛትን ሕግታትን ክትሕልዉ እንተ ዘይኮይኑስ፥ እግዚአብሔር አምላኽኩም ካባኻትኩም ዚደልዮ እንታይ አሎ፧ዘዳ.10:12
ስለዚ እታ ናይ መጀመርታ ትእዛዝ አብ ህይወትና ክንፍጽማ ዘለና “ኦ እግዚብሔር ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና በይኑ እግዚብሔር እዩ። ንስኻ ድማ ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ “እትብል ኢያ።
ቅዱስ ጴጥሮስ ፍቕሪ መፈጸምታ ሕጊ ኢያ ከምዝበለ ሮሜ.13:10 “መፈጸምታ” ክብል ከሎ አብ ናይ ግሪኽ ቃንቃ ምልአት ሕጊ የስምዕ። እቲ መፈጸምታ ወይ ምልአት ሕጊ ከአ ፍቕሪ ኢዩ። ግና መን ኢዩ ኢቲ ብሓቂ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍቕሪ ተደሪኹ አብ መስቀል ከምዝወዓለን ከምዝሞተን እናፈለጠ ነዚ ፍቅሪ እዚ ክነጽጎ ዝኽእል፧ እቲ ብፍቅርና ዝዓበደ አምላኽ ነቲ ሓደ ወዱ ክስውዕ ተረኽበ። ስለዚ እቶም መሳምር አብ አእዳው፡ አብ አእጋሩ ዝተሸንከሩ፤ እቲ ዝፈስስ ዝነበረ ደም፡ ነቲ ዘፍቀረ አምላኽ ንኸነፍቅር ይሕጉዙና፡ ወይ እግዚአብሔር አብ ፍጡራቱ ዘለዎ ዓቢ ፍቅሪ አምላኽ ይገልጹልና። እቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ አምላኽ – ንሓደ ወዱ ምእንቲ ድሕነት ሰብ ከምዝመውት ገይሩዎ።
ቅዱስ ጳውሎስ
“እቶም ብሕይወት ዝነብሩ፥ ነቲ ምእንትኦም ዝሞተን ዝተንሥአን እምበር ንገዛእ ርእሶም ምእንቲ ኸይነብሩ ክርስቶስ አብ ክንዲ ኩላቶም ሞተ”። 2 ቆሮ. 5:15 መጽሓፍ ሲራክ ከምዚ እንዳበለ የሰምዓልና፦
“ነቲ ሕያዋይ ኮይኑ ዝተዋሕሰካ አይትረሰዓዮ፤ ከመይ ንሱ ምእንታኻ ሕይወቱ አኅሊፉ ሂቡ ኢዩ” እናበለ አብ ሲራክ.29:15 ንነፍሲ ወከፍና ዝኸውን ሓገዝን ምኽርን የወፍየልና። ዝለዚ ዝከበርኩም አመንቲ ክርስቶስ ልብና አይንዕጾ፡ ነቲ ምእንቲ ድኅነትና አብ መስቀል ዝወዓለ ንዘክር። ስጋብ ክንደይ ኮን ምተሓጎሰ መዓልቲ መጸ ንሕና – ደቂ ሰባት ነቲ ሕማማቱ እንተ ነስተንትን፧ ምእንቲ ፍቅሪ ሓደ ዓርክና ኢልና ክንጽረፍን ክንዋረድን ከለና፤ እቲ ዓርክና ግና ነዚ እንተዝርስዕ ከመይኮን ምተሰመዓና፧
ነብያት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብዚ ዓለም እዚ ክመጽእ ተነብዮም ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዓቢ ሃረርታውን ተጸበይዎ። ሎሚ ንሕና ሰብ ኮይኑ ከምዝመጸ፡ አብ መስቀል ምእንቲ ድኅነትና ከምዝሞተን እንፈልጥን እንአምንን፡ ሎሚ ነዚ መድኅን ሕይወትና ዝኾነ ንጉስ ሰማይን ምድርን ዝያዳ ክነፍቅሮን አብ መዓልታዊ ህይወትና ክንደሊዮዶ አይምተገብአን፧ ምኽንያቱ አብ መስቀል ከም ሰራቂ ሞይቱልና ኢዩ። ቅድሚ ካብዚ መሬት እዚ ምስንባቱ ከአ፦ “አመስጊኑ ቆረሰ እሞ፥ “ውሰዱ፥ ብልዑ እዚ ምእንታኻትኩም ዚወሃብ ሥጋይ እዩ፥ እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ” በለ። ከምኡ ኸአ ድኅሪ ድራር ነቲ ጽዋዕ አልዓለ እሞ “እዚ ጽዋዕ እዚ ብደመይ ዚኸውን ሓድሽ ኪዳን እዩ። ብትሰትይዎ ጊዜ ኹሉ ንመዘከርታይ ግበርዎ”1ቆሮ. 11:24- 26 እናበለ መግለጺ ፍቅሩ ክቡር ነገር ሓዲጉልና ከይዲ ኢዩ። ስለዚ ኢያ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን አብቲ መስዋዕተ ቅዳሴአ ከምዚ እንዳበለት ትጽሊ “ኦ ጎይታና፡ ሞትካን ቅድስቲ ትንሣኤኻን ነበስር አሎና። ዕርገትካን ካልአይ ምጽአትካን እውን ንአምን ኢና። ኦ ጎይታናን አምላኽናን፡ ነመስግነካን ንእመነካን፡ ንልምነካን ንምኅጸነካን አሎና”።
ስለዚ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቅለሉ ቦታ ብብዙሓት ቅዱሳት “ቦታ ፍቅሪ” ተባሂሉ ይጽዋዕ ። “አነ ነቶም ዜፍቀሩኒ አፍቅሮም፥ እቶም ዚደልዩኒ ኸአ ይረኽቡኒ” ምሳ.8:17 ከምዝበለ ነቲ ልዑል አምላኽና ነፍቅሮ፡ ንሱ ከአ ከፍቅረና ኢዩ።
“ እቲ ንትእዛዛተይ ተቀቢሉ ዚሕልዎ ንሱ እዩ ዜፍቅረኒ፤ ነቲ ዜፍቅረኒ ድማ አቦይ የፍቅሮ እዩ፥ አነውን አፍቅሮ እየ፤ ርእሰይ ከአ እገልጸሉ”። የሓ. 14:21-23 “ንሕናውን ነታ አምላኽ አባና ዘላቶ ፍቅሪ ፈሊጥናያን አሚናያን አሎና። አምላኽ ፍቅሪ ኢዩ፥ እቲ አብ ፍቅሪ ዚነብር ከአ አብ አምላኽ ይነብር፥ አምላኽውን አብኡ ይነብር” ። 1ዮሓ.4፡16
“ፍቅሪ ከም ሞት ሓያል ኢያ” ይብል። መኃ.8:6 ስለዚ አብዚ ዓለም እዚ እቲ ቀንዲ አብ ክርስቲያናዊ ጉዑዞና ክንፍጽሞ ዘለና። “ንእግዚአብሔር ምፍቃርን ፍቃዱ ምፍጻምን ኢዩ። እዚ ኢዩ እቲ ምኽንያት መፍጠሪናን ጸዋዕታናን። እዚ ኢዩ እቲ ሓቀና መንገዲ ናብቲ እ ግዚአብሔር ዘደላወልና መንግስቲ ክንወርስ እንኽእል። ካብ ቅዱስ ጳውሎስ ንላዕሊ ብዛዕባ ሓቀና ፍቅሪ አምላኽ ክምህረና ዝክእል ሓደካ የልቦን፡
ብፍላይ አብታ ቀዳመይቲ መልእኽቱ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ እንክጽሕፍ፡ ብዘይ ፍቅሪ ኩሉ ኮንቱ ምካኑ ይምህረና። ብቃንቃታት ሰብን መላእኽትን እንተዝዛረብ፥ ግና ፍቅሪ እንተ ዘይህልወኒ፥ ከም ዜድሂ አስራዚ ወይ ጭልጭል ከም ዚብል ጸናጽል ምኾንኩ። ውህበት ትንቢት እንተ ዚህልወኒ፥ ኩሉ ምሥጢራትን ኩሉ ፍልጠትን እንተ ዝፈልጥ፥ እምባታት ክሳብ ዘግዕዝ ከአ ኩሉ እምነት እንተ ዚህልወኒ፥ ግና ፍቅሪ እንተ ዘይህልወኒ ከንቱ ምኾንኩ ነይረ። ኩሉ ገንዘበይ ከአ ንድኻታት እንተ ዝዕድል፥ ሰብነተይ ንምንዳድ አኅሊፊ እንተ ዝህብ፥ ግና ፍቅሪ እንተ ዘይህልወኒ ሓንቲ እካ አይጠቅመንን ኢዩ።
“ፍቅሪ ዓቃል እያ፥ ፍቅሪ ለዋህ እያ፥ ፍቅሪ አይትቀንእን እያ፥ ፍቅሪ አይትጀሃርን እያ፥ አይትዕበን እያ። ፍቅሪ ስዲ አይኮነትን፥ ንአይ ይጥ ዓመኒ ብዚብል አይትምራሕን ኢያ። ፍቅሪ አይትቁጣዕን… አይትቅየምን እያ፡ ብሓቂ ትሕጎስ እምበር ብዓመጽ ባህ አይብላን። ፍቅሪ ንኹሉ ትጸውር፥ ንኹሉ ትአምን፥ ብኹሉ ድማ ተስፋ ትገብር ንኹሉ ትዕገስ” ቆሮ.13:1-7 እናበለ እቶም ሓቀና ምልክታት ፍቅሪ ዘርዚሩ ይነግረና። ነዞም ምልክታት ፍቅሪ እዚኦም አብ መዓልታዊ ሕይወትና እናዘውተርና አብ ፍቅሪ ክርስቶስ ክንመላለስ እግዚአብሔር ብጽግኡ ይሓግዘና! አሜን።
ናይዚ መቀጸልታ ትምህርቲ አብ ዝመጽእ ሕታም ንከታተል።
እግዚአብሔር ስለ ኩሉ ነገር ዝተመስገነ ይኹን! አሜን።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
Aba Hagos Tesfagabir


text:
ክቡራን ካህናት፡ ፍቁራት ኣብ ኣፍሪቃን፡ ኤውሮጳን ኣመሪካን ማእከላይ ምብራቕን ኣውስትራልያን ኒዩ ዘላንድን እትርከቡ ካቶሊካውያን ምእመናን፥
ኣቐዲመ ኣብ ዘሎኹም ኣሊኹም ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይነ፣ “ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን ካብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ንኣኻትኩም ይኹን” (ሮማ 1:2) ብምባል ልባዊ ሰላምታይ ኣቕርበልኩም።
ብምቕጻል ከኣ ብዕለት 24 የካቲት 2020 ዓመታዊ ክብረ በዓል ኣዴና ኪዳነ ምሕረትን ወርቃዊ ኢዮቤል ሕንጻ ቤተክርስትያን ርእሰ ኣድባራት ኪዳነ ምሕረት ኣሥመራን ነብዕል ስለዘሎና ዝኸኣለ ብግንባር ዘይከኣለ ከኣ ብመንፈስ ምሳና ኃቢርኩም ንእግዚኣብሔር ከተመስግኑ ንኣዴና ኪዳነ ምሕረት ክትውድሱ ብስም መላእ ርእሰ-ኤጳርቅና ኣሥመራ ንዕድመኩም።
ስራሕ ጽገና ሕንጻ ቤተክርስትያን ርእሰ ኣድባራት ብናይ ኲልና ጸሎትን ምትሕብባርን እዩ ክፍጸም ተኻኢሉ። ኣብ ወጻኢ ዘሎኹም ብዝከኣለኩም ተሓባቢርኩም ኢኹም። እቶም ዘይፈለጥኩም ወይ ዘይከኣልኩም እውን ከምቲ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ እንብሎ፣ “ብዙኅ ኮነ ውሑድ፡ ኅቡእ ኮነ ግሁድ መባእ ዘምጽኡን፣ ነቶም ኪህቡ ዚደልዩ ግን ዚወሃብ ዘይብሎምን፣ ሀረርታኦም ቅቡል ኪኸውን ንተኃዝ ኲሉ እግዚኣብሔር ኣቦ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንለምን” ዝብል ጸሎት ከምእነዕርግ ነረጋግጸኩም።
ስራሕ ሕደሳ ርእሰ ኣድባራት ዳርጋ ኲሉ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ብዝርከቡ ካቶሊካውያን ምእመናን እዩ ተሳሊጡ ክብል ከሎኹ ዓብይ ሓጐስ ይስምዓኒ። ካብ ረስዓ ደኣ የድሕነኒ ኣምበር፣ እተን፥ ይብዛኅ ይውሓድ ብቀጥታ ዘበርከታ ከተማታት ወይ ሃገራት እዘን ዝስዕባ እየን፥ ሮማ፡ ስዊዘርላንድ፡ ሆላንድ፡ በልጁም፡ ሎንዶን፡ በርሚንግሃም፡ ሊድስ፡ ሰፊልድ፡ ኖቲንግሃም፡ ፍርንክፎርት፡ ስቶክሆልም፡ ኦስሎ፡ እስራኤል፡ ካይሮ፡ ካምፓላ፡ ዋሽንግቶን፡ ኣትላንታ፡ ዳላስ፡ ሎስ ኣንጀለስ፡ ኦክላንድ፡ ሲያትል፡ ላስ ቨጋስ፡ ፊንክስ፡ ደንቨር፡ ቶሮንቶ። ብዙኃት ውልቀ ሰባትን ስድራቤታትን ከኣ ዘዝዓቕሞም ዘወፈዩ ኣለው። ኣብዚ ስራሕ እዚ፣ እምነት፣ ጽቡቕ ድላይ፣ ኅብረት፣ እንተሎ፣ ክንደይ ዓብይ ቊምነገር ክግበር ከምዝከኣል ተራእዩ እዩ። ንዂልኹም ባዕላ ኪዳነ ምሕረት ኣዴና ትቀበለልኩም ኣኻዕቢታ ከኣ ተሃብኩም እናበልና ንምርቐኩም።
ምስ ብዙኅ ሰላምታን ቡራኬን
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳሳት ዘመንበረ ኣሥመራ


text:
6ይ – ሰማይን ምድርን
እግዚኣብሔር “ብመጀመሪያ ሰማይን ምድርን ፈጠረ።” ዘፍ 1:1
እግዚኣብሔር ንኩሉ ፍጥረት ብነጻን ብፍቕርን ዝመልኦ ብድልየቱ ፈጢርዎ ንብል። እዚ ካብ ኮነ እምነትና “እግዚኣብሔር ንኩሉ ካብ መለኮታዊ ባህሩ ወጻኢ ዝኾኑ … ብቃሉ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ንኹሉ ፍጥረት ፈጢርዎ ብማለት ስራሕ እግዚኣብሔር ክንደይ ጽቡቕን ዘደንቕን ምኻኑ ክነስተንትን ንኽእል። መንፈስካ ኦጐይታ ንዓለም መልኣ ኣምላኽ ብመጀመርያ ሰማይን ምድርን ፈጠረ ምድሪ ድማ በረኻን ጥራይ ነበረት ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ መዓሙቕ ነበረ መንፈስ ከኣ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዘንብ ነበረ (ዘፍ 1: 2)
ነዚ ዝረኣ ዓለም ምስቲ ኩሉ ሃብትታቱ፤ ዝተፈላለየ ዓይነቱን ሥርዓቱን ዝፈጠሮ እግዚኣብሔር ባዕሉ እዩ። ይኹን እንዳበለ ዝፈጠረ ንሱ ኢዩ። ክፈጥር ስልጣን ዘለዎን ንሱ ኢዩ። ቅዱስ መጽሓፍውን ነዚ ናይ ፈጣሪ ተግባር: ብሽዱሽተ መዓልታታ ናይ ፍጥረት ስራሕ ከም ዝፈጸመ፤ ብናይታ ሽብዓይቲ ዕለት ከኣ “ብዕረፍቲ” ከም ዝዛዘመ መለኮታዊ “ስራሕ” ገቢሩ የቕርቦ። እግዚኣብሔር “ፈጣሪ ስማይ ምድርን” ምኻኑ ጸሎት ሃይማኖት ዘሓዋርያት ብግልጺ ይምህረና። እዚ እምነትዚ ነቲ “ ኩሉ ዚረኣን ዘይረኣን” ዚብል ከምዘጠቓልል፤ እቲ ጸሎት ሃይማኖት ናይ ንቅያ ግልጺ ይገብሮ። ሰማይን ምድርን ዚብል ናይ ቅዱስ መጽሓፍ ብሂል ንኹሉ ህልው ዘበለ፤ ንፍጥረት ብመልኡ ዜስምዕ ኢዩ። ከምኡውን ነቲ ኣብ ፍጥረት ብዓሚቑ ዘሎ: ንሰማይን ምድርን ዜራኽብ ሓድነት፤ በቲ ሓደ ከኣ ዚፈላልዩ መደብ ይገልጽ። “ምድሪ” ክበሃል ከሎ ከቲ ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ኣስፊሩዎ ዝርከብ: ናይ ሰባት ዓለም (ሃለዋት) እንነብረሉ የስምዕ፤ “ሰማይ” ወይ “ሰማያት” ከኣ ነዚ ጠፈር-ሰማይ, ስለዓለ ቦታ (ሃዋህው) ከምኡውን ከም ቦታ እግዚኣብሄር የስምዕ።
ኣብ “ሰማያት እትነብር ኣቦና” ንብል፤ ኣብዚውን “ሰማይ” ናይ ልዕልና … ናይ መወዳእታ ክብሪ ዕብየት እግዚኣብሔር መግለጺ ማለት ኢዩ። ከምኡውን “ሰማይ” ነቶም ቅዱሳንን መልእክትን ዝበሉ ኣብ ዙርያ ኣምላኽ ዚርከቡ መንፈሳውያን ፍጥረትን ንዘለውዎ ስፍራ ወይ ሃለዋት የመልክት። እግዚኣብረሔር እምበኣር ንኹሉ ..ሰማያት ይኹኑ ምድሪ .. ደቂ ሰባት ይኹኑ መላእኽቲ ከይተረፉ ብኣኡ ከምተፈጥሩ ባዕሉ መጽሓፍ ቁዱስ ይምህረና። ወዲ ሰብ ናይ ስራሕ ፈጣሪ ኣኽሊል ኢዩ። መላእኽቲ ከኣ ብኹሉ ህላዌኦም ናይ እግዚኣብሔር ኣገልገልቲን ተለኣኽትን እዮም።
ሰማየ ሰማያት ናይ እግዚኣብሔር ኢዩ፥
ምድሪ ግን ንደቂ ሰብ ሃቦም። መዝ. 115:1
ኩሉሳዕ ገጽ እቲ ኣብ ሰማይት ዘሎ ኣቦይ ይርእዩ ስለዝኾኑ ንሳቶም ንቓሉ ዚሰምዑ: ንትእዛዙ ዚፍጽሙ ኃያላትን ብርቱዓን እዮም።ማቴ.18:10 ከምቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን እንረኽቦ ኣብ ሓድሽ ኪዳን እውን እንተኾነ ኢየሱስ እግዚብሔር ፈጣሪ ምካኑ ኢዩ ዝምስክር። እግዚብሔር ንኩሉ ፍጥረት ሕይወት ከምዝሃቦ ጥራይ ዘይኮነውን ይሕልዎን ይከናኸኖን። ከምቲ አብዝ ሓለፈ ትምህርትና ኢቲ ኣባትነት ናይ እግዚኣብሔር ኣብ ወይ ከኣለ ኩሉ ምኻኑ ንምግላጽ፥ “ነዕዋፍ ሰማይ ተመልከቱ፥ ናይ ሰማይ ኣቦኹም ደኣ ይምግበን እምበር፥ ኣይዘርኣ፥ ኣይዓጽዳ፥ ኣብ ማዕከነንውን ኣይእክባን ኢየን። ብዛዕባ ክዳንከ ስለምንታይ ትጭነቑ! ዕምባባታት መሮር ተመልከቱ ኣይፈትሉ፥ ኣይደኽሙ፥ ከመይ ኢሎም ከም ዚዓብዩ ተመልከቱ። ማቴ. 6: 26-28 እንዳበለ እግዚኣብሔር ንፍጥረቱ ክሳብ ክንደይ ከምዝከናኸኖን ዝሕልዎን ይናገር። ንሱ ንኹፍኣትን ንሕያዎትን ፀሓይ የብርቕ፥ ንጻድቃንን ንሕጥኣንን ድማ ዝናም የዝንም። 5:45
ሓደ ክርስትያን እግዚኣብሔር ከም ፈጣሪ ክኣምንን ክቕበልን ዝኽእል ግና ኣሕዋት ምስ መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግላዊ ርክብ ምስዝገብር ኢዩ። ኣብርሃም ብእምነት ኣቦ ኹሉና ኢዩ። እዚ ድማ “ኣቦ ብዙሓት ኣሕዛብ ገይረካ እየ” ዚብል ተጻሒፉ ስለዘሎ እዩ። ኣብረሃም ኣብ ቅድሚ እቲ ዝኣመኖ ኣምላኽ ኣቦና ኢዩ። እዚ ኣምላኽ እዚ ንዝሞቱ ሕይወት ዚህብ፥ ንዘየለዉውን ናብ ህላዌ ዚጽውዕ እዩ።” ሮሜ.4:17. ናይ እግዚኣብሔር ነገር ክንደይ ዘደንቕ ምክኑ ይገልጽ።
እግዚኣብሔር መድሕን፥ እግዚኣብሔር ፈጣሪ፥ ዓለም ከኣ ከም ተጋባር ወይ ፍጥረት እግዚኣብሔር ኮይኑ፤ እግዚኣብሔርን ወዲ ሰብን ዝራኸብሉ ሓደ ቦታ ወይ ስፍራ ወይ ጉዕዞ ኣሎ። ንሱ ኸኣ ጉዕዞ እምነት ይከውን። እግዚኣብሔር ኣምላኽና ከም ፈጣሪናን ፈጣሪ ሰማይን ምድርን እንቕበሎ ወይ እንገልጾ ኣብ እምነተዊ ሕይወትና ኢዩ። ዓለም ታሪኽ ወዲ ሰብን: ታሪኽ ድሕነት እግዚኣብሔር እትገልጽ ቦታን ስፍራን ኢያ። ስለዚ እግዚኣብሔር ከም “ፈጣሪ ሰማይን ምድርን” ምእማን ማለት ኩሉ እቲ ኣብዚ ዓለም እዚ እንርእዮን እንድህስሶን ፍጥረት: እቲ ተግባረ ኢድ ኣምላኽ ምኻኑ ምቕባል ማለት ኢዩ። ኣምላኽ ብመጀመርታ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ምድሪ ቅርጺ ዘይብላ ነበረት። ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝናወጽ መዓሙቕ ባሕሪ ሰፊኑ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዝምቢ ነበረ። ሽዑ ኣምላኽ “ብርሃን ይኹን” በለ። ብርሃን ድማ ኾነ። ኣምላኽ ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝኾነ ረኣየ። ፍጥረት ብሓፈሻ ከምኡውን እዛ እንነብረላ ዓለም: ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣስተንትኖና ዝረኣናዮ ክብሪ ኣምላኽ: ህላዌ ኣምላኽ ዝገልጹ ኢዮም። ኣብ መዝ.19 ከምዚ ነንንብብ፦
መዝ.19
ሰማያት ክብሪ ኣምላኽ የዘንትው፥
ጠፈር ከኣ ግብሪ ኣእዳዉ ይነግሩ።
መዓልቲ ነታ እትመጽእ መዓልቲ ተዘንትወላ፥
ለይቲ ድማ ነታ እትመጽእ ለይቲ ትነግራ።
ንእግዚኣብሔር ኣመስግንዎ!
ንእግዚኣብሔር ካብ ሰማያት ኣመስግንዎ፥
ኣብ ኣርያም ኣመስግንዎ። መዝ:148
ኩሉኹም መላእኽቱ ኣመስግንዎ፥
ብዘለኹም ሠራዊቱ፥ ኣመስግንዎ።
ፀሓይን ወርሕን፥ ኣመስግናኦ፥
ብሩሃት አዋኽብቲ፥ ኣመስግንዎ።
ንሱ ስለ ዝኣዘዘ ተፈጢሮም ኢዮም እሞ፥
ንእግዚኣብሔር የመስግንዎ።
ንዘለዓለም ዓለም ሰሰፈሮም ኣትሓዞም፥
ዘይልወጥ ሕጊ ኸኣ ሃቦም።
እግዚኣብሔር ከም ፍጣሪ ምድርን ሰማይን ምቕባልን ምእማንን እምበኣር: እግዚኣብሔር ጎይታ ሰማይን ምድርን ምካኑ: ኩሉ ብእኡ ከዝተፈጥረ ምእማን ኢዩ። ህላዌኡ ካብ እግዚኣብሔር ፈጣሪ ዘይቅበል ወላ ሓደኻ የልቦን። ምኽኒያቱ ንሕና ፍጡራቱ ኢና፡፣ ዓለም ኪህሉ ዝኸኣለ ከኣ: ቃል-ኣምላኽ ካብ ዘይልቦ ምስ ኣምጽኦ ጥራሕ ኢዩ። ኩሉ ህልው ዘበለ፤ ኩሉ ፍጥረት፤ መላእ ታሪኽ-ወድሰብ እውን ከይተረፈ: ኣብቲ ናይ ኩሉ ምንጪ ዝኾነ፤ ኣብቲ ዓለም ዝተገብረሉን፤ ግዜ ዝጀመረሉን ቀዳማይን ጥንታውን ፍጻሜ ዝተመስረተ ኢዩ። ወዲ ሰብ እምበኣር ካብቲ ተመክሮ ድሕነት ዝኾነ ትንሣኤ መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስን ተበጊሱ፥ ሓዲሽ ፍጥረት ንሕና ግና ከምቲ ተስፋኡ፥ ጽድቂ ዝነብረሉ ሓድሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን ንጽበ ኣሎና።2ጴጥ. 3,13
ክርስቶስ ናይቲ ዘይረኣ ኣምላኽ ምስልን፥ ልዕሊ ኹሉ ፍጥረት ዝኾነ በኹሪ ወዱ ንእግዚኣብሔር እዩ። ከመይ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ዘሎ ኹሉ፥ ዚርኣን ዘይረኣን መናብርቲ ይኹኑ ጎይትነት፥ ሊቃናት ይኹኑ ሥልጣናት ኩሎም ብኣኡን ንእኡን ዝተፈጥሩ ኢዮም። ቆላ.1.15-20
ብዛዕባ ፍጥረት ሰማይን ምድርን ኢሳ 65፡17
እግዚኣብሔር ከምዚ ይብል ኣሎ፦ “እንሆ ኣን ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን እፈጥር ኣለኹ። እዚ ኣብ ብሉይ ኪዳን “ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን” እንታይ የስምዕ ኢስራኤላውያን ካብ እግዝኣብሔር ሪሒቆም ዝማላለሱሉ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ነቢያት ብናይ እግዝኣብሔር መንፈስ ሓይሊን ተሰንዮም ተስፋ ዚህብ ቃልይ ይእውጁ ነበሩ። እግዝኣብሔር “ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን” ኪፈጥር ምኳኑ የተስፍዉ። ሕዝቢ ኢስራኤል ብወገኖም እግዚኣብሔር ቃሉ ዘይጠልም ኣምላኽ ሓንቲ መዓልቲ ድህህነት ድኅነት ክል እኸሎም ምኽኑ: እዚ ከኣ ኣብ ሕይወት ሓቀኛ ዝኾነ ለውጢ ንምምጻእ ሓይሊን ስልታንን ዘለዎ ከኣሌ ኩሉ አምላኽ ምኳኑ ይኣምኑ ነበሩ።
“ሓዲሽ ሰማይን፡ ሓዲሽ ምድርን” ጉዙፋት ምሳሌ ናይቲ ውሽጣዊ ለውጢ’ዩ። እዚ ለውጢ’ዚ ኸአ ኢስራኤላውያን እቲ ቅቡእ ወይ መሲሕ ምስ መጸ ክኸውን ኢዩ ኢሎም ይ አምኑ ነበሩ። መሲሕ ንኩሉ ዘተዓራሪን ዝልውጥን ሓዲሽ ዚገብርን ብምኳኑ ብተስፋን ጸሎትን ይጽበይዎ። ኢሳያስ ነቢይ ኣብ ምዕ 11፡1-4 ዘሎ እንተ ረኣና- መሲሕ ብመንፈስ ኣምላኽ መሊኡ ንፍሉይ ተልእኮ ንዓለም ኪመጽእ ዘለዎ ወዲ ዳዊት ኢዩ። እዚ መንፈ’ዚ ህያብ ኣምላኽ ጥራይ ዘይኮነ ብርእሱ ምንጪ ህያባት ምኳኑ ይኣምንሉ። በዚ ከኣ ንሱ ምስ መጸ ስላምን ፍትሕን ከምዝነግስ ይዛረብ። ሎምውን ክርስቶስ አብ ሕይወትና ምስ ዝነግስ ምስ ዝመጽእ – አብ ህይወትና ሰላምን ፍትሕን ፍቕሪን ይነጊስ። አብዚ ዓለም እዚ ምስ ኢየሱስ ሓቢርና ክነብር – ክርስቶስ አብ ህይወትና ክነግሲ – ማሕደር ኪገቢር መዓልታዎ ክንሰርሕ ይግበና።
እዚ አብ ሕይወትና ንኽፍጸም እቲ ከኣ ፍረ ናይ ቅኑዕ ኂልና ዚኾነ ሰናይ ተግባራት ክፍጽሙ ነይሩዎም ሎሚውን ንሕና ክንፍጽም ይግበአና። እምነትና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብተግባር ክነርእዮ አለና። ብዙኃት ካብዚ ሓቀኛ ትምህርቲ ሃይማኖትና ሪሒቖም ዚርከቡ፡ እቲ ክርስቲያናዊ ሕይወቶም ምስቲ እምነቶም ማዕረ ማዕረ አሳኒዩ ክኸይድ ስለዘይከአለ ኢዩ። ንሱ ማለት ኢቲ መሲሕ ነቲ ብኣዳምን ሔዋንን ዚጠፍኤ ገነት ኪምለስ’ዩ ይብሉ ነበሩ። ስለዚ ፍጥረት መግለጺ ኣምላኽ – መግለጺ ህላዌ ኣምላኽ ኢዩ – እዚ ኩሉ ኸአ አብ ክርስቶስ ምልኣት ይረክብ።
ኣብ ኢሳ 66፡22 “ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን” ኩሉ እቲ ብ አምሳል እግዚአብሔር ዝተፈጥረ ፍጡር እግዝኣብሔር ብዘይ ኣፈላላይ ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል አምላኽ ኪነብሩ – ኣብ መንጐኦም ዝኾነ ኣፈላላይ ንድሕሪት ገዲፎም ብሓባር ንእግዝኣብሔር አምላኾም ከመስግኑ የስምዕ። እዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ግብሪ ሓዋርያት ንጴጥሮስ ክግለጸሉ ይርኤ: እግዝኣብሔር ዘንጽሖ ሰብ ኣይንጹሑን ኪብሎ ኣይክእልን ኢዩ። ስለዚ ኣብዛ ሓዳሽ ምድሪ መንፈስ ቅዱስ ዚመልኣ ከተማ ኵሎም ብእምነቶም ሓድነት ዘመስከሩ ደቃ ብቅድስና ኪመላለሱ እዮም።
ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን
ጥቅስታት፦ 2ጴጥ 3፡13, ራእይ 20፡11, 21፡1 (ማቴ 19፡28) ጥቅስታት ሓዲሽ ኪዳን ብዛዕባ’ዚ እንክናገሩ ዘመሓላልፍዎ ትምህርቲ እግዝኣብሔር ነቲ ዘኣረገ ኣጥፊኡ ፍትሒ ዚነግሠሉ ሓዲሽ ፍጥርት ኪፈጥር ምኳኑ የስምዕ። ነዚ ዚተረድኤ ቅ.ጳውሎስ “ደጊም ካብ ሕጂ ንድሓር ብሥጋዊ ኣረኣእያ ንሓደ እኳ ኣይንፈልጥን ኢና። ሽሕ እኳ ንኽርስቶስ ብሥጋዊ ኣረኣእያ ፈሊጥናዮ እንተ ነበርና፡ ሕጂ ኸምኡ ጌርና ኣይንፈልጦን ኢና። ስለዚ ሓደ እኳ ብኽርስቶስ እንተ ኣልዩ ንሱ ሓዲሽ ፍጥረት ኢዩ። እዚ ኵሉውን ካብቲ ባዕሉ ብክርስቶስ ገይሩ ዝተዓረቀና፡ ንኻልኦት’ውን ምስኡ ከነተዓርቕ መዚ ዝሃበና ኣምላኽ እዩ። 2ቆሮ 5፡16-18 ይብለና።
ንሕና አብ ክርስቶስ ክንህሉ ይግበአና። እቲ ቃል አምላኽ ዝኾነ ኢየሱስ፤ ንዓና መለኮታዊ ባሕሪ ኬልብስ ቢሉ፡ ሰብ አዊ ስጋና ለበሰ። ንሕና ካብ ጥፍ አት ኩኔነ ነጻ ንምግባር – አገልጋሊና ኮነ፥ ንሕና ምእንቲ ክንጸድቅ መንግስተሰማይ ምእንቲ ክንወርስ – ናብዚ ምድሪ ብምራድ ኃጢአትና ጾረ። እግዚኣብሔርን ናይ ሰብን ዓለማትን ከምቲ ዚድለ ርክብ ኪነብራን፡ ማለት እግዝኣብሔር ንሰብ ምስ ኩሉ ኣተሓሳስብኡ ከም ብሓዲሽ ለዊጡ ኣብ ዚለዓለ ደረጃ ናይ ሰብ ኵነት ኣብጽሑ – ሓሳቡን ድላዩን ናብ እግዝኣብሔር ከም ዚኸውን ኪገብሮ እንከሎ ኢዩ።
ንክርስትያን እምበኣር ሓዲሽ ሰማይን ሓዲሽ ምድርን ብመስቀል ክርስቶስ ዝተበሠረ ብትንሳኤ ከኣ ብወግዒ ዝተገልጸ ሓዲሽ ሕይወት የስምዕ። ትንሳኤ በቲ ሕይወት ዚህብ መንፈስ ቅዱስ ዝፍጸም’ዩ ሕይወት ክርስትያን ዚተሓደሰ ከኣ ብሳላኡ ይኸውን። ‘እቲ ንኽርስቶስ ካብ ምውታን ዘተንስኤ ንሱ ነቲ መዋቲ ሥጋኹም በቲ ኣባኻትኩም ኃዲሩ ዘሎ መንፈስ ገይሩ ሕያው ኪገብሮ ኢዩ” ሮሜ. 8፡11 ይብለና ቅ.ጳውሎስ። ክርስቶስ ብወገኑ ንሞት ኣሸኒፉ ምስ ተንስኤ ንሓዋርያት ዚገብረሎም ህያብ “መንፈስ ቅዱስ ተቀበሉ ኡፍ ኪብለሎም ይርኤ። ክርስትያን ከኣ ብምስጢራት ጥምቀትን ሜሮንን ተሸከምቲ መንፈስ እግዝኣብሔር ይኾኑ፡ ማሕደር መንፈስ ቅዱስ ኮይኖም ይርከቡ። ኣብዚ ኵነታት’ዚ ሰብን መለኮትን ኣብ ሓደን ብሓደን ተሰማሚዖም ይነብሩ። እዚ ዝኸውን ግና ወድ ሰብ ንሕና ነፍሲ ወከፍና ብነፃ ድልየትና – ነቲ መደብ ኣምላኽ እንተ ደኣ ተቐቢልናዮ ማለት’ዩ። ህላዌ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ ደቂ ሰባት ምንባር ማለት ሰብ ምስ እግዚኣብሔር ዘለዎ ምትእስሳር ክሳብ ክንደይ ዓቢ ምኳኑ የረድእ። መንፈስ ቅዱስ ህያብ ኣምላኽ ምንጪ ናይ ሕይወትን ቅድስና ናይ አመንቲ ኮይኑ ይርከብ።
ዝለዚ ኣብ መጨርሻ ቅዱስ ጽሑፍ እግዚኣብሔር ንድኅነትና ኢሉ ንዝገለጸልና ሓቂ ሒዙ ዝርከብ ቅድሱ ጽሑፍ፤ ነዚ ሓቂ እዚ ፈሊጥናን ተቐቢልናን: ከኣ ናይ ኩሉ ፍጥረት ባህሪኡን: ቁምነገሩን ንውዳሴ-ኣምላኽ ምኻኑ ክንፈልጥን ክንቅበልን ንኽእለና። ናትናን ናይ ኩሉ ፍጥረት ህላዌ ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ጽባቐን ህላዌን እንታይነትን ዝገልጹ ምኻኖም የረደኣና። ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ናይ ውልቂ ዝኾነ ናቱ ጽባቔን ፍጽምናን ዘለዎ እዩ። እዚ ኣብቲ ናይ 6 መዓልቲ ተግባር እግዚኣብሔር ተገሊጹ ንረኽቦ። ነፍሲ ወከፉ ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ሰናይን ጥበብን የንጸባርቕ። ኣብ መንጎ ኩሎም ፍጡራት ሓድነት .. መንፈስ ኣሎ። እዚ ሓድነት እዚ ከኣ ካብቲ ፈጣሪኦም ዝመንጨወ ኢዩ። ምኽኒያቱ ነፍሲ ወከፍና ንኽብሪ ኣምላኽ ክንገልጽ ስለዝተፈጠርና።
ነዚ ቅዱስ ፍራንቸስኮ እንክገልጾ፡
“ኦ ጎይታ! በዛ ኣዴና ዝኾነት እትጾረናን እትምግበናን ዝተፈላለየ ፍረታትን በብዓይነቱ ዕንባባታትን ሣዕርታትን እተጽእ ኃውትና መሬት ዝተወደስካ ኩን … ንጎይታ ወድሱን ባርኹን ናኡ ኣመስግኑን: ብታሕትና ከኣ ኣገልግሉ”። ቅዱስ ፍራንቸስኮ
ስለዚ ኣሕዋት እግዚኣብሔር ንኹሉና እንኣምን ሓደ ስሩዕ ዝኾነ መሠረትን ክንሕልዎን ክነብሮን ዘለና ሕግታት ሰሪዑልና ኢዩ። ነዚ ተቐቢልና እሙናት ኮይና ክነብር ይግብአና። ከም መደምደምታ ዘፍ.2:1 ክነንብብ: “ከምዚ ኢሉ ኸኣ ፍጥረት ሰማያትን ምድርን ናይ ኩሉ ኣብኦም ዘሎን ተፍጸመ። ኣምላክ ከኣ ኻብቲ ዚፈጠሮን ዚገበሮን ዝነበረ ኹሉ ግብሩ፥ በታ ሳብዓይቲ መዓልቲ ስለ ዘዕረፈ፥ ንእኣ ባረኻን ቀደሳን”። ከምቲ ኣቀዲማና ዝበልናዮ ከኣ ስራሕ ፍጥረት በቲ ዝዓበየ ስራሕ ድሕነት ይዛዘም። እቲ ቀዳማይ ፍጥረት ምሥጢሩ ስለዓለ ክብሩን ዝጭብጥ፤ ኣብዚ ብኽርስቶስ ዝተሓደሰ ፍጥረት እዩ።


text:
Radio Erena: 29 June 2017
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሩስያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ሚኒስተር ብ26 ሰነ ናብ ሞስኮ ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ሩስያዊ መዘንኡ ሰርጌ ላቭሮቭ ብምርኻብ፣ ብዛዕባ ህልዉ ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣበርክቶ ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባን ተመያይጦም።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሩስያን ዝጸንሐ ዝምድና ንምድልዳሉ ብዝልዓለ ክሰርሑ ከምዝተሰማምዑ ከኣ ካብ ሞስኮ ዝተፈነወ ሓበሬታ የመልክት።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኢትዮጵያ ብዘለዋ ሚዛናውን ሓላፍነታውን ፖሊሲ፣ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ዞባዊ ጉዳያትን ንዘለዋ ኣበርክቶ ንኢዱ።
ናይ 2017/18 ተለዋጢት ኣባል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ክትከውን ዝኸኣለት ከኣ ብዘለዋ ናጻ ፖሊሲ ምዃኑ እቲ ሩስያዊ ሚኒስተር ገሊጹ።
ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይዚ ዓመት’ዚ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ሩስያ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፣ ሩስያ ነቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ግርጭታት ንምፍታሕ ክትዋሳእ ቅርብቲ ከምዘላ ሚኒስተር ላቭሮቭ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
========================


text:
Radio Erena: 06 October 2017
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ገኒንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ኣዘዝቲ ፖሊስን ኣመሓደርትን ንኡስ ዞባታት ናይ ዞባ ደቡብ፣ ምስ ዓበይቲ ዓድን ወከልቲ ንኡሳን ዞባታትን ርክባት የካይዱ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ ኣዘዝቲ ፖሊስ ንኡስ ዞባታት መንደፈራ፣ ዓዲ ዃላ፣ ዓዲ ቀይሕን ሰንዓፈን ዓበይቲ ዓዲ ብምእካብ፣ መንእሰያት ናብ ኢትዮጵያ ዝውሕዙ ዘለዉ ብናይ ጸላእቲ ፕሮፖጋንዳን ውዲትን ድሕሪ ምባል፣ እቲ ናይ ስደት መስርሕ ብኣፍልጦ ወለድን ደቂ ዓድን ይካየድ ከምዘሎ ወቒሶም።
ዋሕዚ መንእሰያት ስደት ንምግትኡን ንምክልኻሉን ዓበይቲ ዓድን ወከልቲ ንኡሳን ዞባታትን ምስ ነበርቲ ዓድታት ብምትሕብባር ኣብ ጎኒ መንግስቲ ደው ክብሉ’ውን እቶም ኣዘዝቲ ጸዊዖም።
እቲ ምክልኻል ገበን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ናይ ዞባ ደቡብ ዝካየድ ዘሎ ርክብን ኣስተምህሮን ምስ ዓበይቲ ዓዲን ወከልቲ ንኡሳን ዞባታትን፣ ብዘይካ ኣብ ዋሕዚ ስደት፣ ጉዳይ በብእዋኑ ዝጠፍአ ዘሎ ብመንግስቲ ዝተዓደለ ብረታት ብዝምልከት’ውን ከምዝተላዕለ እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ብተወሳኺ ጠቒሶም።
=================


text:
“ሎሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 14 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ናይ መላእ ሩሲያን ሞስካን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ኪሪል፥ ኣብዚ እዋን’ዚ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኣዚዮም ንሓደጋ ዝቃልዑን በቲ ለምብዒ ምኽንያት እውን ንኣሳዶ ዝዳረጉን ብግብረ ኢፍትሓውነት ንዝሳቐዩን ብሓባር ድጋፍ ምቕራብ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ናብ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ናይ ካልኦት ኣቢያተ ክርስቲያን መንፈሳዊ መራሕትን ዘመሓላለፍዎ መልእክቲ ምልኡ ትሕዝቶኡ ንንባብ ከምዘብቀዖ ክሕበር እንከሎ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብጹዕ ወቅዱስ ፓትሪያርክ ኪሪል ኣብ መልእኽቶም “ነቶም ቀረባን ርሑቕን ምስ ዘለዉ ኵሎም ናይ ዓቢይ በዓል ሓሴት እናተኻፈልኵ ኣብ ሕብረተሰ ናይ ግብረ ገብ ክብሪ ንምጽናዕን ነቶም ብኢፍትሓውነትን ኣሳዶን ወይ ውን በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ንዝኸፍኤ ከቢድ ስግኣት ንዝቃሉ ዘለዉ ንምድጋፍ ሓይልና ነዋህድ - ቢሎም - መንፈሳውን ኣካላውን ሓይሊ እናተመነኹልኩም ኣብ ዝተወሃበኩም ሓላፍነት ጉስነትኵም ምሉእ ብሙሉእ ንኸተሳልጡን ነቶም ንግስነትኩም ዝተወሃቡኹም መጓሰ ኣብ ምክልኻል እግዚኣብሔር ይደግፈኩም” ኢሎም።
ነተን ዘይኦርቶዶካሳውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ዕለት 12 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. በዓለ ፋሲካ ንዘብዓላ ኣቢያተ ክርስቲያን ብጹዕ ወቅዱስ ኪሪል ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ርሑስ መዓለ ፋሲካ መልእኽቶም፥ “ፋሲካ ርእሰ በዓላት” እንክብሉ ገሊጾም፥ ብትንሳኤ መድሓኔ ዓለም “ናይ ገሃነም ዕርዲ ከምዝዓነወን ናይ ሓጢኣት ደልሃመት ከምእተበተነን ብትንስኤ ንሰብኣዊ ፍጥረት፥ “ብክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታና ዘለዓለማዊ ህይወት ተውሃበ” (ሮሜ. 6፡ 23) ኢሎም።
ቅልውላው ለውጢ ይፈጥር
ኮቪድ 19 ካብ ዝተቐላቐለሉ ዕለት ኣትሒዞም ፓትሪያር ብጹዕ ወቅዱስ ኪሪል ብተደጋጋሚ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝዝከር ኰይኑ፡ “ነፍሲ ወከፍ ቅልውላው ለውጢ ይፈጥር፡ ስለዚህ እቲ ለውጢ እወታዊ ወይ ውን ኣሉታዊ ክኸውን ናይ ነፈሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ሓላፍነት እዩ” ነዚ ዕለት 7 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ዓመታዊ በዓለ ብስራተ ገብርኤል ኣብ ዝተበዓለሉ ዕለት ስርዓተ ሊጡርጊያ ሰሪዖም ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ዘስመሩሉ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ፥ “ክርስቲያን ሰብ ብእግዚኣብሔር ከምእተፈጥረን ናይ እግዚኣብሔር ቅኑዕን ፍጹሙን ሕግታቱ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ማእከል ክኸውን ከምዘለዎ ክዝክር ይግብኦ፡ እዚ ሕጊ’ዚ ሰብ ናብቲ እውነተይና ሓሴት ዝመርሕን እዚ ኸኣ ኣብ ውልቃውን ካብ ካልኦት ኣብ ዝተሓብኤ ሕይወቱ ዘይኮነስ ኣብ ሕንጸት ማሕበራዊ ርክባትን ኣብ ርክብ ሰብን ፍጥረትን ሰብን ቆዝሞስን ዝነብሮ ክኸው ኣለዎ ከምዝበሉ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣብ ናይ ዕለት 14 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዘውጽኦ ሕትመቱ የመላኽት።
እቲ ሓቒ
እቲ ኣብ መላእ ዓለም ዝሰፍሕ ዘሎ ሓደገይና ለብዒ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ ዘይፈልጥ መዓት እዩ፡ ብርቱዕ ጥንቃቐ ዝሕቱ ዝተፈላለየ ተላባዕያን ሕማማት ንብዙሕ ይዅን ንውሑድ ሕዝብታት ዘጥቕዔ ነይሩን ተራእዩን እውን እዩ፡ ክፍለ ዓለማት ዝሃሰዩን፡ ይኹን ደኣ እምበር በቲ ተኸሲቱ ዝነበረ ልብዒ ንኸይትልከፍን ንኸይትመውት ውሕስነት ዝህብ ስፍራ ነይሩ ክበሃል ይከኣል፡ ሎሚ ተምሳላዊ ስፍራ የለን፡ ስለምንታይ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ዓውሎማዊ እዩ” ህዝቢ ክፈርሕ ቅኑዕ እዩ፡ ምእንቲ ሕይወቱ ይፈርሕ፡ “ካብዚ ኵለተናዊ ሕማቕ ዕድል ኣብ ዝዀነ ኵርናዕ ዓለም እትሕብኣሉ ስፍራ ስለ ዘይብልካ እዚ ምኽንያት ፍርሒ ዶ ይኸውን?” ዝብል ሕቶ ዘቕረቡ ብጹዕ ወቅዱስ ኪሪል - ከምቲ ኩሉ ኩነት እቲ እዚዩ ጽንኩር ብመንጽር መደብ ምድሓን ኣምላኽ እዩ ክንበብ ዘለዎ” ይብሉ። “ስለዚ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ሕማምን ፍርሒ ሞትን ምአራም የድሊ፡ ኣብ መውዳእታ ነቲ ብሕጊ እምነት ዝነብርን ንዘኣይ ኣምን እውን ሓቂ ኢና ክንክውን ዘሎና”፡ እዚ ሓቂ’ዚ ግና ኣየናይ ሓቂ እዩ? እቲ ሓቂ ፈጣሬ ኩሉ ዓለም እግዚኣብሔር እዩ፡ ዋል’ኳ ስነ ምርምራት ሰብ ርእሰ ብቑዕን ካብ እግዚኣብሔር ከርሕቕን ይፈትን፡ ናይ ፍጥረት ሰብ ጽሕፍቶ ካብኡን ኣብኡን እዩ።”
ካብቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ፈተና ተለዊጥካ ምውጻእ
ሰብኣዊ ፍጥረት ዓቢይን ሓያልን፡ ናይ ዓለም ማእከል፡ ኣብ ማእከል ኵሉ ህልዎት ክኸውን ምድላዩ፥ “ስልጣኔ ስነ ሰብእ ማእከልነት፡ እግዚኣብሔር ናይ ወሰናስንን ደጋዊ ክፍሊ ህልዎት ማእከል ክኸውን ገይሩ፡ ንኣምላኽ ካብ ሕይወት ዝሰጒገ፡ ካብ ማእከል ናብ ወሰናስን ዘሰነየ፡ እዚ እቲ ሰብ ዝፈጸሞ ዓቢይ ጌጋ እዩ፡ ሰብ ሓላፊ ክስተት ክነሱ፡ እዚ ኵሉ ምንቲምንታይ? ጻድቃንን ግብረ ገብን ልምድታትን እምነታትን ናይ ሓደ ሰብ፡ ኵሉ ተቐያያሪ እዩ ብዝብል ሚሳል ክሳብ ግብረ ገባውያን ክብርታት ዝቐያይር፡ ናይ መጻኢ ወለዶ ውርሻ መንፍሳውነት ዘይውሕስ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ናይ ሕይወት ኵለንተናውነት ክሳብ ዘይምውሓስ፡ እቲ ነባርን ዘይቀያየርን እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ፡ ንሱ ጥራሕ እዩ ሓቀን ፍጹምን”። ስለዚህ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ዕማም ንእግዚኣብሔር ካብ ማእከል ናብ ወሰናስን ንምስጓግ ኣሚቱ ምስ እግዚኣብሔር ምቅላስ ዘይኰነ፡ ንእግዚኣብሔር ኣብ ልቡ ተቐቢሉ ሓድሽ ሰብ ምዃን እዩ። “ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ንነፍሲ ወከፍናን ንህዝብናን ንመላእ ሰብኣዊ ፍጥረት ብሉጽ እዋን ክኸውን መለወጢና ጌርና ንኸነስትውዕሎ እግዚኣብሔር ይሓግዘና። ሎሚ ኵሉ ጥበብ ክጽግወና ልብናን ቀልብናን የርህወልና” ዝበሉ ናይ መላእ ርሱያን ሞስኮን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቀዳማዊ ኪሪል፥ “ኵላትና ካብዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ፈተና ብዝበርትዔ እምነትን እግዚኣብሔር ናይ ታሪኽ ጐይታ ምዃን ንጹር ግንዛበ ዘህልው ምልዋጥ ዓቲርና ንኽንወጽ ተላብዮም፡ ከምዚ ጥራሕ ምስ ዝኸውን እዩ “እቲ ቅልውላው እንብሎ መለወጢና - ዕድል ዝኸውን፡ ንሰናይናን ዝዀነ ቅልውላው ይኸውንን ንዝበለጸ ምልዋጥ ይዀነልናን።” ኢሎም።
እግዚኣብሔር ኣይነወግድ
ዕለት 12 ሚያዝያ ብናይ ምስራቓውያን ኣቢያተ ክርክስቲያን ስርዓተ ኣምልዀ በዓለ ሆሳዕና ኣብ ዝተበዓለሉ ዕለት ናይ ሞስካ ፓትሪያርክ ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥ እቲ ለብዒ “ሰብ ብእንጌራ ጥራሕ ዝነብር ከምዘይኮነ ንኸነስተውዕ ይድርኸና፡ ናይ ሕይወትን ውሱንነቱን ትርጉም ንኽንሓስብ ይድርኸና”፡ በዚ ስቓይ’ዚ “ክንልወጥ ኢና፡ ናይቲ ናይ እግዚኣብሔር ስልጣን ምሉእ ብምሉእ ኣብ ዝንጽል ተስፋታቱ ብፍልጠትን ሃብቲ ገንዘብ ዝትክእ ሃብታም ናይ ዝዀነ ኣህላኺ ሕብረተሰብ ቅድመ ፍርድታት ኵሉ ከነዕንው ኢና” ዝብል ሓሳብ ከምዘስመሩሉ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣብ ናይ ዕለት 14 ሚያዝያ 2020 ሕትመቱ የመላኽት።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ንስብከተ ወንጌል ናይ ኣሕዛብ እትምልከት ማሕበር ሓላፊ ብፁዕ ካርዲናል ፈርናንዶ ፊሎኒ ምስ ሓላፊ ጳጳሳዊ ተግባር ተልእኮ ስብከተወንጌል ብፁዕ ኣቡነ ጃንፕየትሮ ዳል ቶሶ ከምኡ እውን ዋና ጸሓፊ ጳጳሳዊ ውህደት ተልእኮ ስብከተወንጌልን ዳይረክተ ኣገልግሎት ዜና ፊደስን ኣባ ፋብሪጽዮ መሮኒ ነቲ መግለጺ ሂቦም። ንናይ ሎምዘመን ዓለምለኸ ዕለት ስብከተ ወንጌል ፍሉይ ዝገብራ ምስቲ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ጳጳስ ናይ መንእሰያት ምግጣሙ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ መደባትና ገሊጽናዮ ከምዝነበርና ዕለት 20 ግንቦት 2018ዓምፈ ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ‘ኲልና ምስ መንእሰያት ሓቢርና ንወንጌል ናብ ኩሎም ነባጽሓያ’ ብዝብል ኣርእስቲ ሰፊሕ መልእኽቲ ጽሒፎም ነሮም።
ተግባር ስብከተ ወንጌል ቤተክርስትያን ገና ኣይተወደኤን!
ብፁዕ ካርዲናል ፊሎኒ ኣብ መባእታ መልእኽቲ ቅዱስነቶም ዘለዋ ‘ዝተፈቶኹም መንእሰያት ምሳኻትኩም ሓቢረ ብዛዕባ እቲ ኢየሱስ ዘሰከመና ተልእኮ ስበክተወንጌል ከስተንትን እፈቱ፣’ ዝብላ ቃላት ብቀጥታ መንእሰያት ኣብ ስብከተወንጌል ንክሳተፉ ዝዕድማ ምዃነን ገሊጾም። ቅዱስነቶም ኣብታ መልእኽቲ ብቀጥታ ናብ ትርጉም ሕይወት ብምእታው ‘ሕወት ማለት ተልእኾ እዩ ነፍሲ ወከፍ ሕወት ጸዋዕታ እዩ። ኣብዚ ከኣ ኩልና ኣብ ወፍሪ ስብከተወንጌል ቤተክርስትያን ክንዋሳእ ኣሎና! እዚ ማለት ከኣ ብሥራት ስብከተወንጌል ክሳብ ኣጽናፍ ዓለም ክበጽሕ ዘለዎን ንኩሉ ዶባት ክሰግርን ኣለዎ ማለት እዩ። ገና ብሥራት ወንጌል ወላ ንመጀመርያ ግዜኦም ዘይበጽሖም ብዙሓት ኣለዎ። ክልተ ሲሶ ሕዝቢ ዓለምና ዝኸውን ከኣ ነቲ ዝቀደመ ስለዝዘንግዑ እንደገና ዳግማይ ስብከተወንጌል ከምዘድልዮም ጸብጻባት ይሕብሩ። ስለዚኸስ ዕዮገዛ ቤተክርስትያን ገና ኣይተዛዘመን።
ካብ ወንጌል እንቅብሎም ጸጋታት!
ብፅዕነቶም ብሥራት ወንጌል ኣብ ዘዝበጽሖ ብዙሕ ጸጋታት ስለዝዕድል ብመንጎኝነት ቤተክርስትያን ገሩ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ማሕበረሰባት ኣብ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ኣብያተ ሕክምና ኣብ ዘተን ብሰላም ሓቢርካ ናይ ምንባር ዓውድታትን ብዙሕ የበርክት ኣሎ። ኣብ ብዙሕ ኲርናዓት ዓለምና ሓደስቲ ኣብያተክርስትያናት ይበዝሓ ኣለዋ እተን ሓደ ግዜ ብልኡካነ ስብከተወንጌል ብሥራት ወንጌል ዝተቀበላ ብግዲኦን ናብ ብሥራተ ወንጌል ብምውፋር ብሓገዝ ኩላዊት ቤተክርስትያን ይዕምብባ ኣለዋ። ኣብዚ ወፍሪ እዚ ለይትን መዓልትን ንኩሉ እናደገፈት እተተሓባብር ከኣ ናይ ኣሕዛብ ስብከተወንጌል ማሕበር እያ።
ዓለምለኸ ዕለተ ስብከተ ወንጌል
ድሕሪ ብፁዕ ካርዲናል ፊሎነ መግለጺ ዝሃቡ ብፁዕ ኣቡነ ዳል ቶሶ ኮይኖም ናይ ሎምዘመን ዓለምለኸ ዕለተ ስብከተ ወንጌል ናይዚ መደባት እዚ ነጥበ መቀይሮ ክኾነሉ ዝኽእል ክልተ ኣገባባት ገሊጾም። ቀዳማይ ይብሉ ብፅዕነቶም እቲ ቀንድን ቀድማይን መንገዲ ጸሎት እዩ። ከመይ እምነት ካብ እግዚአብሔር እንቅበላ ጸጋ ስለዝኾነት ቀንዲ ዘሐይላ ጸሎት እንክኾን እታ ካልኣይቲ ከኣ ዓመት ዓመት ከምዝግበር ኣብቲ ምእንቲ እዚ ዕላማ እዚ ኣብ ዚዓርግ መሥዋዕተ ቅዳሴ ዚቀርብ መባእ ኩሉ ብኩሉ ነዚ መደብ እዚ ክውዕል ስለዝኾነ መባእ ምውዳቅ እውን የድሊ ኢሎም። ከመይ ይብሉ ብፁዕነቶም ተግባር ስብከተወንጌል ንዋታዊ ሓገዝ እውን የድልዮ እዩ። ብዙሕ መደባት ኣሎ ብዘይ እዚ ንዋታዊ ሓገዝ እዚ ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣይክእልን እሞ ተግባራት ስብከተወንጌልን ዕላማታቱን ንቅድሚት ክስጉም እንተደሊና ሓገዝና እውን ክነበርክት የድሊ ኢሎ፣።
ሓደስቲ ኣብያተ ክርስትያን ኣብ ወፍሪ ስብከተወንጌል።
ኣቡነ ዳል ቶሶ መግለጺኦም ብምቅጻል ብሕጂ ዝውለዳ ዘለዋ ሓደስቲ ወይ ኣብ ምውላድን ምዕባይን ዝርከባ ንኣሽቱ ኣብያተ ክርስትያን ነቲ ዝውፈየለን መንፈሳውን ሥጋውን ሓገዝ ኣብ መዓላኡ ብግቡእ ከውዕላን ንጹር ዝኾነ ጸብጻባት ክህልወንን ግሉጽነት ቀንዲ መለሊየኤን ክኸውን ኣዘኻኺሮም። ከመይ መባእ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔርን ኣብ ቅድሚ ሰብን ግቡእ ኣጠቃቅማ ዚሓትት ኮይኑ ምስ እምነት እውን ስለዝተሓሓዝ ብእምነት እውን ስለዝግበር ብዙሕ ጥንቃቄ ከምዘድሊ ገሊጾም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ይብሉ ቅዱስነቶም እቲ ንዋታዊ ሓገዝ ብዙሕ ግዜ ኣብ ግዜ ቅዳሴ ዝወርድ መባእ ይጥቀም እኳ እንተነበረ ካልእ ኣገባብ ናይ መባእ ምእካብ እውን የጽንዑ ከምዘለውን ምናዳ ኣብዚ ዘመነ ተክኖሎጂ ብዙሕ ናይ መራኸቢ መንገድታትን ምትሕግጋዝን ኣገባባት ስለዘሎ ኢሎም።
ንዓመታ ብድሓን የጽንሓን 2019 ዓምፈ ዓለምለኸ ጥቅምቲ ተልእኮ ስብከተ ወንጌል ፍሉይ ክኸውን እዩ።
ኣብ መወዳእታ መግለጺ ዝሃቡ ኣባ መሮኒ እንክኾኑ ንዚመጽእ ዓመት ዝግበር ዝኽሪ ብድላይን ውሳኔን ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ፍሉይ ወርሒ ዓለምለኸ ተልእኮ ስብከተወንጌል ብዝብል ምሉእ ወርሒ ጥቅምቲ 2019ዓምፈ ነዚ ከምዝውሰን ገሊጾም። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ናይ ሎሚ 99 ዓመት ይገብር በዓል ሠናይ ዝኽሪ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 15 maximum Illud እቲ ዚዓበየን ዝበለጸን ተልእኾ እትብል ሓዋርያዊት መልእኽቲ ብዕለት 30 ሕዳር 1919 ዓምፈ ነቲ ጐይታና ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ‘ኩዱ ንመልእ ዓለም መሃሩ’ ክብል ንዝኣዘዞም ብምዝካር ኩልና ከም ቤተክርስትያን ዝተጠመቅናን ንስብከተ ወንጌል ዝተላእኽናን ኢና እሞ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ናብ መላእ ዓለም ብምኻድ ኣብ ስብከተወንጌል ትውፈር ንዝበልዎ ንምዝካር እዩ። በዚ ከኣ ቅድሚ ዝኣገረ ኩሎም ደቂ ሰባት ንብሥራት ወንጌል ክቅበሉ መሰል እንክህልዎም ቤተክርስትያን ብምልእታ ከኣ ዝተጠመቀትን ንስብከተወንጌል ዝተላእከትን ስለዝኾነት ግድነት ናይ ምብሳር ወንጌል ኣለዋ እንክብሉ መግለጺኦም ዛዘሙ።


text:
. . . ብወገነይ ወለደይ. . .ንዝቀተለ ተጋዳላይ ምስ ሓለፈ ይቅረ ደአምበር ስዉአ ንክብሎ የጽግመኒ፡፡
ይኣምን!
ንሃገሩ/ንሃገራ ንህዝቡ/ንህዝባ ንናጽነቱ/ንናጽነታ ንክጋደል/ንኽትጋደል ናብ ሰውራ ኤሪትራ ዝተጸንበረ/ዝተጸንበረት: ብዘየገድስ ሕሉፍ ውልቃዊ ታሪኹ/ታሪኻ ፡ ብዘየገድስ ንኽንደይ እዋን ተጋዲሉ/ተጋዲላ፤ ተጋዳሊ/ተጋዳሊት ይበሃል/ትብሃል እቲ ፉሉይ ማዕረጋዊ መጸውዒኡ/ መጸውዒአ፡፡ ስለዝኾነ ድማ አብ ዝኾነ እዋን አብ ዝኾነ ቦታ ፉሉይ ክብረት ይግብኦ/ይግብኣ፡፡
እቲ ዘይተርፍ ሞት ምስ መጸ ድማ ጀግና፡ ስዉእ/ስውእቲ፡ ንህዝቡ/ንህዝባ ንሃገሩ/ንሃገራ በጃ ሓሊፉ/ሓሊፋ እንዳተባህለ ንውሉድ ወለዶ ብጽቡቕ ክዝከር/ክትዝከር ይነብር/ትነብር፡፡
እቲ ባህርያዊ እዚ አብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ ኾይኑ: ብአንጻሩ ድማ ደምን ስጋን ዝለበስና ሰባት ስለዝኾና: ነዚ አብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ እንዳ አመንኩሉ ክንሰይ: ንወለደይ ንሓወይ ንሓፍተይ ንዘሳቀየ, ንዝዓመጸ, ንዝቐተለ ሰብ፤ ተጋዳላይ/ ተጋዳሊት አንዳበልኩ ከኽብሮ/ ከኽብራ ዘይሕሰብ እዩ፡፡
ናታትኩም አይፈልጥን፡፡ ብወገነይ ወለደይ. . .ንዝቀተለ ተጋዳላይ ምስ ሓለፈ ስዉአ ንክብሎ የጽግመኒ፡፡
መሲልካ ናበይ ንምብጻሕ እንድዩ፡ ብወገነይ ናብ ጉዳይ እድሪስ ዓዋተ ርእይቶ ንምሃብ እዩ፡፡
ታሪኽ ሂወት ስዉእ ኢድሪስ ዓዋተ ቅድሚ 1961 ከመይ ከምዝመስል ዕሙቕ አፍልጦ የብለየን፡፡ ስለዝኾነ ድማ ሰባት ብዘዕለልዎ ጥራሕ ታሪኽ ዓዋተ ከምዚ እዩ ኔሩ ኢለ ክጽሕፍ ወይ ክዛረብ ብወገነይ አይደፍርን፡፡
እንተ ድሕሪ 1961 ግና ተጋዳላይ ኮይኑ ንህዝቢ ኤርትራ በጃ ከምዝሓለፈ እየ ዝፈልጥ፡፡ ገለ ውገናትና ንዓዋተ ቅድሚ 1961 ይኹን ድሕሪ 1961 በዲሉና እንዳበሉ ዝኸስዎ ወይ ዝጸርፍዎ እንተለዉ ወይ እንተጋጠሙ: እቲ ዝብልዎ ካብ ምስማዕ ሓሊፈ እንተተኻኢሉ ይቅረ ዝብልሉ መንገዲ ደአ ሃስውሰው ይብል እምበር ተጋጊኹም ኢለ ክወቅሶም ይኹን ክኹንኖም አይግባእን፡፡ ምኽንያቱ ኢድሪስ ዓዋተ እውን ሰብ ስለዝነበረ ከም ፈጣሪ ፍጹም ክኸውን ስለዘይጽበ፡፡
እቶም ተበዲልና ዝብሉ ዜጋታት ተበዲልና ክብሉ ሕጋዊ መሰሎም ሙኻኑ አሚና ከምቲ ንበዝሕ ንዓዋተ ስዉእ ንብሎ እቶም ተበዲልና ዝብሉ ዜጋታት ከማና ስዉእ ክብልዎ ክንጽበ አይግብአናን፡፡
አብ መደምደምታ ኽቡራት አንበብቲ ካብዚ ናተይ ርእይቶ ፍልይ ዝበለ ርእይቶ ክህልወኩም ባህርያዊ ስለዝኾነ ቅድሚ አብ ልዕሊ ጽሒፈይ ርእቶ ምሃብኩም ልዕሊ ኹሉ ናታትኩም ርእይቶ እውን ንክሰማዕ አገዳሲ ስለዝኾነ ቅድሚ ወቀሳ ይኹን ተቃውሞ ውልቃዊ ርእይቶኹም ከተቀድሙ እንዳ ሓተትኩ ጽሑፈይ ይድምድም፡ ፡
ኣዮ……..
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8326


text:
07/05/2020 //
ጹማቅ ጸብጻብ ናይ ብዕለት 7 ግንቦት ዝተኻየደ ህጹጽ ኮንፈረንስ ምስ ቀዳመይቲ ሚኒስተር Mette Frederiksen
ዴንማርካውያን ሰበ-ስልጣን ዝሃብዎ ምኽሪ (ኣብ ግብሪ ኣውዒለሞ’ዮም/ከትግብርዎ ክኢሎም እዮም) ። ከም ኣብነት ርሕቀትካ ምሕላውን ጽሬት ምዝውታርን ወዘተ፣ በዚ መሰረት ከኣ ሕጂ ዕድላት ናይ ምኽፋት ዴንማርክ ይቕጽል። ናይ ጥዕና ትካላት መንግስቲ ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መምርሒ ቀጻሊ ክንትግብሮ ዘለና እዩ፣ ከም ኣብነት ርሕቀትካ ምሕላውን ጽሬት ምዝውታርን፣ እዚ ኸኣ ነዚ በጺሕናዮ ዘለና ካልኣይ መድረኽ ናይ ምኽፋት ዝሓገዘና ሜላ ስለ ዝኾነ ክንቅጽሎ ኣለና/ኢና።
ብተወሳኺ ውን ብዘይካ እዚ ንፈልጦ ብናይ ጥዕናዊ ትካላት መንግስቲ ዝወጸ ናይ ሓባር መምርሒ፣ ምስዚ ምኽፋት ዝመጸ ሓድሽ ናይ መርመራ ውጥን/ ስትራተጂ ወጽዩ ኣሎ። ወላ ውን ውሑድ ምልክታት ናይዚ ሕማም ዘለዎ ሰብ መርመራ ኣብ ምግባር ልዑል ኣቃልቦ ተዋሂቡ ክስራሓሉ እዩ፣ እዚ ኸኣ ንዝተለኽፉ ዜጋታት ንምርካብን ምስ ተረኽቡ ውን ንምውሻቦምን ክሕግዝ እዩ።
ኣብዚ ግዜ ዚ ድሉው ኮይኑ ዘሉ ውን ንገለ ገለ ወከልቲ ዜጋታት መርመራ ክግበረሎም እዩ፣ ዝተመረጹ ዜጋታት ከኣ ንመርመራ ክጽውዑ እዮም፣ ምልክታት ይሃልዎም ኣይሃልዎም።
እዚ ናይ ካልኣይ መድረኽ ምኽፋት ነዞም ቀጺሎም ዝስዕቡ የጠቃልል፣
· ካብ 11ግንቦት ዝጅምር ምሉእ ብምሉእ ምኽፋት ናይ ሸቀጥ ቦታታት ከም ዓበይቲ ሞል ዝኣመሰለ፣
· ካብ 18 ግንቦት ዝጅምር ምኽፋት ቤት መግብታትን እንዳ ሻሂታትን፣ ፍሉይ ሓበራዊ መምርሒ ክኽተሉ ውን እዮም ፣ኣብ ርሕቀት ምሕላው ተገልገልቲ/ዓማዊል።
· ካብ 18 ግንቦት ጀሚሮም ካብ 6-10 ክፍሊ ተማሃሮ ናብ ቤት ትምርቶም ክምለሱ እዮም።
· ብዙሓት ውልቃውያት ትካላት ክኸፍታን ሰራሕተኛታተን ውን ብኣካል ኣብ ስርሖም ክርከቡ እዮም ።
· ላዕለዋይ ደረጃ ናይ ስፖርት ልምምዳት ከካይዱ እዮም ግን ብዘይ ተዓዛቢ።
· ካብ ዕለት 18 ግንቦት ኣብያተ መጻሕፍቲ/ላይብረሪ ንመጽሓፍቲ ምልቃሕ ክጅምራ መታን ክኽፈታ እየን።
· ኣብ ደገ ዝግበር ስፖርትን፣ ናይ ንጥፈታት ማሕበራት ዳግመ ምኽፋት ክገብራ ይኽእላ ስጋብ እዚ ብናይ ጥዕናዊ ትካላት ዝወሃብ ዘሎ ምምርሒታት ዘማልአኦ ዝኾና።
· ዕለት 18 ግንቦት ጀሚሩ ቤተ ክርስትያናትን ሃይማኖታውያን ማሕበራትን ብናይ ጥዕናዊ ትካላት ዝወሃብ ዘሎ ምምርሒታት ብዘማልእ መንገዲ ክኸፍቱ እዮም።
ብዛዕባ ግዝያዊ ምዕጻው ዶባት ዝኾነ ውሳኔ ኣይወጸን ዘሎ ስጋብ ሕጂ፣ ዕለት 1 ሰነ መንግስቲ መግለጺ ክህበሉ እዩ።
እዚ ድሮ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ምኽፋት መደብ ንናይ ኮሮና ለብዒ እንተ ኣዛይድዎ/ኣበርቲዕዎ ክጎድል ይኽእል እቲ ናይ ምኽፋት ናህሪ። ኣብዘን ዝቅጽላ ኣዋርሕ፣ ናይ ጥዕና ትካላት ንዘሎ ምዕባለታት/ ኩነታት ክከታተልዎን ክስዕብዎን እዮም ከምኡ ውን ንሓድሕድና ክንተሓላለን ክንተሓላለውን ይላቦ። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብዚ ሊንክ ምርኣይ ይከኣል፣ https://www.regeringen.dk/nyheder/2020/pressemoede-om-genaabning-af-danmark-fase-2/
10/07/2020
መልከፍቲ ደው ተብል ኣፕሊከሽን ናይ ሓበሬታ (App ኮይና፣ ኩልና ኮይንና ን ናይ ኮቪድ-19 ምልባዕ መልከፍቲ ደው ከነብሎ ትሕግዘና እያ። እዛ […] Læs mere… Læs mere…
08/07/2020
መገሻ ናብ ብዝሕ ዝበላ ሃገራት ተኸፊቱ ኣሎ፣ ኣብ መብዛሕተአን ሃገራት ኤሮፓ (EU/Schengen) ከምኡ ውን ዓዲ እንግሊዝን (UK)። ብሃገር ደረጃ ናይ […] Læs mere… Læs mere…
08/06/2020
ካብ ሶኑይ ዕለት 8 ሰነ ጀሚሩ ብዙሕ ክፋላት ናይ ዴንማርክ ክክፈት ጀሚሩ ኣሎ ገለ ካብኡ ከኣ፣- ናይ መጻወቲ ማእከላትን፣ መሐንበሲ […] Læs mere… Læs mere…
29/05/2020
ጹማቕ/ ሓጺር ክፋል ናይ ብዕለት 29 ግንቦት 2020 ዝነበረ ኮምፈረንስ ምስ ቐዳመቲ ምኒስተር ዴንማርክ። ንኹሉ ናይ ወጻኢ ሃገር መገሻታት ክሳብ […] Læs mere… Læs mere…
19/05/2020
ሕጂ ናይ ኮሮና ቫይረስ መርመራ ንኽትገብር ካብ ሓኪምካ መሕለፊ ፍቃድ ኣየድልየካን እዩ። ካብዛ ሰሙን እዚኣ ጀሚሩ ኩሉ ርእሱ ዝኽእል/እኹል ሰብ […] Læs mere… Læs mere…
13/05/2020
ጽሟቅ ትሕዝቶ ብ ዕለት 12 ግንቦት ዝነበረ ህጹጽ ኮንፈረንስ ምስ ቀዳመይቲ ሚኒስተር። ዴንማርክ ኣቀዲማ ብዝዓበየ መልክዑ ዝጀመረቶ ናይ ኮቪድ 19 […] Læs mere… Læs mere…
12/05/2020
ገለ ውልቃውያን ባዕላቶም መሸፈን-ኣፍ ክሰፍዩ ወይ ክኣልሙ ጀሚሮም ኣለው። ግን ኣብ ገዛ ዝስፈወይ ዝእለም መሸፈን-ኣፍ፥ ዘየተኣማምን ውሕስነት ዘይህብን ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ዘየተኣማምን ኩነት ዝፍጠር፥ ሓደ ሰብ እዚ መሸፈኒ ስለ ዝገበረ ዝከላኸለሉ ኮይኑ ስለ ዝስምዖ፥ ኣብ ጽሬትን ማሕበራዊ ምርሕሓቕን ኣተዅሮ የጕድል። ግን እዚ ኣብ ገዛ ዝተዳለወ መሸፈን-ኣፍ፥ኣንጻር ኮቪድ 19: ዘይከላኸል ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ንጣራዊ ቫይረስ ክሰትኵ ተኽእሎ ስለ ዘሎ። ኣንጻር ሕማም እንጥቀመሉ ቀረብ ከም መሸፈን-ኣፍ ዝኣመሰለ፥ ሕማም ንኽገትእ ዝተፈላለዩተክኒካዊ ረቛሒታት ዘማልኤ ክኸውን ኣለዎ። ከም ተጠቃሚ ንኣብነት፥ መሸፈን-ገጽ/ማስኬራግሉጽ ዝኾነ ”CE-mærke”ዝብል ምልክት ዘለዎ: ንውልቃዊ መከላኸሊ ዝጠቅም ክኸውን: ፍሉይ ኣድህቦ ክንገብረሉ ይግባእ። ኣብ ገዛ ዝተሰርሔ፥ ሕጋዊ ጠለባት ዘየማልእ መከላኸሊ ነገራት፥ ንመሸጣ ምውዓል ብጥብቂክልኩል እዩ። ቦርድ ጸጥታ፥ ኩሉ ሰብ ንቅጥዕታት ህዝባዊ ጥዕና፥ ማሕበራዊ ምርሕሓቕን፥ ጽሬትን ዝኣመሰሉ፥መሰረታውያን ኣንጻር ኮቪድ-19 ምኳኖም ኣሚኑ፥ ብጥብቂ ከተግብሮም የማሕጽን። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብዚ ተዓዘብ፥https://www.sik.dk/erhverv/produkter/personlige-vaernemidler/vejledninger-forbindelse-corona-covid-19/hjemmestrikkede-masker-giver-formentlig-ikke-beskyttelse# https://www.dr.dk/nyheder/indland/styrelse-hjemmestrikkede-og-hjemmesyede-masker-giver-falsk-beskyttelse Læs mere…
06/05/2020
ድሕሪ ዝተናውሐ መጽናዕቲ፣ ናይ ጥዕና ቦርድ ማእከል ሰፊሕን ልክዓዊን ዝኾነ መግለጺ ኣውጺኡ ኣሎ፣ ብዛዕባ እቶም ንሕማም ብቀሊሉ ተቃላዕቲ/ ተጠቃዕቲ ዝኾኑ […] Læs mere… Læs mere…
04/05/2020
እቶም ኣዝዮም ንዕቱብ ሕማም ቅሉዓት ኣብ ናይ መልከፍቲ ኮቪድ19, ኣብዚ ግዜ እዚ ናብ ናቶም ሓኪም ክሓልፉን ነጻ ክታበት ናይ ጸረ […] Læs mere… Læs mere…
20/04/2020
ኣብቲ ቀዳማይ መድረኽ ናይ ምኽፋት ሕብረተሰብና ንርከብ ኣለና፣ ምኽንያቱ ኣብ ደንማርክ እዚ ለብዒ ተቆጻጺርናዮ ስለ ዘለና እዩ፣ ምክፋት ክበሃል ከሎ […] Læs mere… Læs mere…
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Radio Erena: 10 August 2017
ምክትል ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ኣልክሳንደር ላስካሪስ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሱዳን ተዘራሪቡ።
እቲ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ኣመሪካ፣ ብሮቡዕ 9 ነሓሰ ካርቱም ኣብ ዝኣተወሉ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓዋድ ኢብን ዓውፍ ምስ ዝርከቦም ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ሱዳን ብምርኻብ፣ ጸጥታ እቲ ዞባ ኣብ ምምሕያሽ ኣመሪካን ሱዳንን ብሓባር ክገብርኦ ብዛዕባ ዝኽእላ መደባት ተመያይጦም።
ኣመሪካ ምስ ሱዳን ከምዚ ዓይነት ምይይጥ ተካይድ ዘላ፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ወርሒ ምምሕዳር ትራምፕ እገዳ ሱዳን ንተወሳኺ ሰለስተ ኣዋርሕ ከምዘለዎ ክቕጽል ምውሳኑ’ዩ።
እንተኾነ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ናብ ስዑዲ ዓረብ ብምምራሕ፣ እገዳ ሱዳን ንኽለዓል ምስ ኣመሪካ ጥቡቕ ዝምድና ዘለዎ ንጉስ ሳልማን ኣበርክቶ ክገብር ከምዝሓተቶ ይግለጽ።
ኣመሪካ፣ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ከተልዕሎ ወይስ ክትቕጽሎ ኣብ 12 ጥቅምቲ 2017 ውሳኔኣ ክትህብ ትጽቢት ይግበር።
ኣብ የመን ኣንጻር ሑቲ ንዝካየድ ዘሎ ኵናት ብወግዒ ዝደገፈትን ሰራዊታ ዘሰለፈትን ሱዳን፣ ንስዑዲ ዓረብን ደገፍታን ምስ ቀጠር ዘሰሓሕብ ኣብ ዘሎ ጉዳይ ናይ መንጎኛ መርገጺ’ያ ወሲዳ።
ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ንጡፍ ዲፕሎማስያዊ ምንቕስቓስ እተካይድ ዘላ ሱዳን፣ ምስ ግብጺ ንዘለዋ ምስህሓብ’ውን ብዘተ ንምፍትሑ’ውን ጻዕርታት ተካይድ ከምዘላ’ያ ትገልጽ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያ፣ ኣብ ዞባታት ዳርፉርን ኮርዶፋንን ንዘሎ ኩነታት ብሰለማዊ መንገዲ ንምዕራፉ ዝጀመረቶ ተበግሶታት ክትቕጽሎ ቅርብቲ ምዃና ንማሕበረ ሰብ ዓለም ደጋጊማ ትሕብር።
ይኹን’ምበር ን28 ዓመታት ስልጣን ብሒቱ ዝርከብ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ብዘይካ’ቲ ብኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሃገሩ ዝተነብረ እገዳ፣ ኣብ ዳርፉር ብዝተፈጸመ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ተኸሲሱ ስለዝርከብ፣ ካብቲ ክሲ ናጻ ምዃኑ ከረጋገጽ ሓያሎ ዲፕሎማስያውያን ፖለቲካውን ቅልስ ከምዝተርፎ ፖለቲካውያን ተንተንቲ የረድኡ።
============================


text:
Radio Erena: 01 March 2015
ኣንጻር ደቀንስትዮ ዝግበር ኣፈላላይ ክውገድ ዝጽዕር ኮሚቴ፣ ኣብ ጉዳይ ደቀንስትዮ ኤርትራ ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየደ፣ ካብ ጀኔቫ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
እቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግዱድ ዕስክርና ንደቀንስትዮ ኤርትራ ብከቢድ ጸልዩወን ከምዘሎ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ብወኪሉ ኣቢሉ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ሸቶ ሚለንየም ኣብ ምዕባለ ንምዕዋት ኣበርቲዓ ከምዝሰርሐት፣ ኣብ ጥንስን ሕርስን ዘጋጥም ሞት ኣዴታት ኣብ ምንካይ፣ ሞት ህጻናት ኣብ ምንካይ፣ ኤች.ኣይ.ቪ. ኤይድስ፣ ዓሶን ዝኣመሰሉ ሕማማት ኣብ ምንካይ ጻዕሪ ከምዘካየደት ገሊጹ።
እንተኾነ ኣብ ኤርትራ ዝነጥፋ ናጻ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት ብዘይምህላወን፣ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝወሃብ ጸብጻብ መነጻጸሪ ወይ መወከሲ መጽናዕታዊ ሰነድ የለን።
ተሳተፍቲ’ቲ ዘተ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብቲ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝርከባ ደቀንስትዮ፣ ኣብ ጾታ ዝተመርኮሰ በደል ከምዝወርደን፣ ኣብ ፍሉጥን ዘይፍሉጥን ቤት ማእሰርታት ዝተቐየዳ ደቀንስትዮ ከም ጾታዊ ዓመጽን ካልእ በደልን ከምዝወርደን፣ እዚ ሓበሬታ’ዚ ከኣ ካብተን በብእዋኑ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓታ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብቐሊሉ ዝርከብ ምዃኑ ተዘትዩሉ።
ኤርትራ ኣንጻር’ቲ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝካየድ ዝኾነ በደልን ኣፈላላይን ዝቃለስ ኣህጉራዊ ውዕል ብ1995 ዝፈረመት ሃገር’ያ።
==========================


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ንሰበ ስልጣን ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበሩን ዘልውን ሰባትን ስድራኦምን፣ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ዘእቱ ቪዛ ንከይረኽቡ ከምዝወሰነት ምግላጽና ዝዝከር እዩ።
ሚኒስትር ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ ኣንተንይ ብለንክን ቅድሚ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፣ ግፍዒ ከምዝተፈጸመ፣ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ህዝቢ ንከይሓልፍ ዕንቅፋት የጋጥሞ ከምዘሎን እዚ ጸገም’ዚ እንተቀጺሉ ጥምየት ከጋጥም ከምዝኽእል’ ገሊጾም።
መግለጺ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ‘እቶም ኣብ ትግራይ ዝንቀሳቀሱ ጕጅለታት ዲፕሎማስያዊ ጻዕሪታት ዋላ’ውን እንተተገብረ፣ ውግእ ደው ከብሉ ወይ ፖለቲካዊ ቕልውላው ብሰላማዊ ኣገባብ ንምፍታሕ ትርጕም ዘለዎ ስጕምቲ ክወስዱ ኣይካኣሉን፣ መንግስቲ ኤርትራዊ ብወገኑ፣ ነቲ ዝኣተዎ ቃል ከማልእን፣ ንሰራዊቱ ናብቲ ዝፍለጥ ዓለምለኻዊ ክልል ኤርትራ ንኺመልሶምን ጻውዒት ነቅርብ ኣለና’ ከምዝበሉ’ውን ዝዝከር እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ክሳብ’ዚ ሪፖርት’ዚ ዝቀረበሉ ጊዜ ዝሃቦ ወግዓዊ መልሲ የለን። ምስ ረኸብና ክነስመዐኩም ኢና። ንሎሚ ግብረ መልሲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን መንግስቲ ኢትዮጵያን ክነቅርበልኩም።


text:
ሰናይ ትምኒት ሕልሚ ከይኸዉን ።
ባይቶ ሰሚዔ ብድሙቕ ኣጣቒዔ ሓቂ መሲኦሉኒ ተሓቢነ ኮሪዔ ጎየሉ ደኺመሉ ዘብዘብ ኢለ ለፊዔ ኮሚሽን ዋኒኑ ምስ ኣብቅዔ ብስራሕ ብሞያ ንኪዳን ምስ ኣቃልዔ ኩሉ መሰሎ ሽግርና ዘብቅዔ ጸባ ሰትዩ ኔሩ ደም ዝነብዔ ። ደግሲ መጺኡ ሕጂ አለኹ ኢሉ ኪዳን በዝን ባይቶ በትን ኣንቆራ ዝርጋን ንተኣከብ
ባይቶ ሰሚዔ ብድሙቕ ኣጣቒዔ
ሓቂ መሲኦሉኒ ተሓቢነ ኮሪዔ
ጎየሉ ደኺመሉ ዘብዘብ ኢለ ለፊዔ
ኮሚሽን ዋኒኑ ምስ ኣብቅዔ
ብስራሕ ብሞያ ንኪዳን ምስ ኣቃልዔ
ኩሉ መሰሎ ሽግርና ዘብቅዔ
ጸባ ሰትዩ ኔሩ ደም ዝነብዔ ።
ደግሲ መጺኡ ሕጂ አለኹ ኢሉ ኪዳን
በዝን ባይቶ በትን ኣንቆራ ዝርጋን
ንተኣከብ ሓደ ንኹን ንዝበለ ምዉጋን
ደቂ ሰብዓ ሕደጉ ይሕሸኩም ቁርባን
ንስኹም ከፊኤኩማ ሃገር ካብቲ ርጉመ- ርጉማን ።
ኣይወርሒ ኣይዕለት
ጉባኤ ኣዋሳ ብኣኹም ፈሸለት
ኮይንዋ ስራሕኩም ንሳያ ዘንተ እለት ።
ሃገራዊ ባይቶ ተኪእዎ ንኹሉ
ክመሓደርዩ አብ ትሕቲ ጽላሉ
ደላይ ጽቡቕ ብሓፈሻ ዝነበረ ዕላሉ
ስምዕዎሞ ኣብ ኣሰና ኣቦ ወንበር ባዕሉ
ምሕዝነት የለ ኪዳን ንምባሉ
ኣኼባ ኪዳን ባዕሉ ኣሰላሲሉ
ኣብ ትሽቱሹ ምሕዝነት ተኾልኩሉ
ዓወት ከመዝግብ ድዩ ሓፋሽ ኣታሉሉ።
በትን ኤንታይ ይግበር በትን እንታይ ተባህለ
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓጅ ኑር ኤንታይ በለ
ኣብ ኤዉሮጳ ምሕዝነት ከመይ ወዓለ
ኣብ ኮንፈረንስ ኢ ደ ኪ ኤንታይ ዘይተባህለ
ወዳጀ ጎብለል ሰልፊ ህዝቢ ዘይሓዘለ
ንምጥራይ ዶኾንዩዚ ኹሉ ተሓምበለ ።
ባይቶ ዝሓሰብካ ደሓን እቶ
ብግስ ከይበለት እንደሞ ኣትይዋ ዘራጊቶ
ብምሕዝነተ-ኪዳን ከንቶ መንቶ
ምስዚኦምዶ ከይርከብ ፍረ ዓዲ ከይእቶ ።
ዘፍርዩ እንተዝኾኑ ዕድመኡ ጸብጽቦ
ምሕዝነት ካብዝበሃል ንኹሉ ምሓብሓቦ
ክእከብ ክፍንጣሕ ግዜ ዝዓረቦ
ብዘይካ ቆይቑ ዘይብሉ ኣላዝቦ ።
መንእሰይ ኣስተብህል ተኩርካ ተዓዘብ
ሰሚዕካዮሎኻ ክልተሳዕ ክዝረብ
ኣዋሳ እንታይ በለት እዝኒለዋ ገረብ
ኣምሒላ ዘፋነወት አብ ሓደ ክእርነብ
ምሕዝነት ከላሞ ከመይላ ክትርከብ
እንታይዩ ፋይዳኡ ተሞኹሊኻ ተብተብ
ንስልጣንድዩ ንዕብዳን ከመይ ከምዝንበብ
ጭሩኡ ሓዞ ኢኻ ኣቲኻ ኣብቲ መርበብ ።
ካብ ሞጎስ ደላይ ርትዒ ።
መጋቢት 5/ 2012


text:
‘ቲ ቅኑዕ መገዲ ክብረት
መንእሰይ፡ ግዜ ብዘምጽኦ ተርእዮታትን ሓሳባዊ ንፋሳትን ኣዝዩ ዝጽሎ ክፋል ሕብረተሰብ’ዩ። ኣብ 60ታትን 70ታትን፡ መንእሰያት ዓለምና፡ ኣውራ መንእሰያት ናይ’ቶም ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለ ዝነበሩ ህዝብታት፡ ብሰነ-ሓሳብ ዴስነት ኣመና ዝተጸልውሉ መድረኽ’ዩ ነይሩ። በዚ ድማ፡ ብዙሓት መንእሰያት፡ ንውልቃውነት ከም ትሑት ንቕሓት ጠሚቶም፡ ረብሓ ሓፋሽን ሃገራዊን ዕላማታትን ብምቕዳም፡ ምዝመዛ ርእሰማላዊ ዓለም ኣብ ልዕሊ ካልኦት ከብቅዕ፡ ሓርነታዊ ቃልሲ ኣጉሃሂሮም፡ ዝኣምንሉ ስነሓሳብ ንምዕዋት፡ ሓያል ቃልሲ ዘካይድሉ ዝነበሩ እዋን’ዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ “ማዕርነት፡ ሓርነት፡ ብጻይነት!” ዘይብል መንእሰይ፡ መንእሰይ ይበሃል ኣይነበረን። እቲ ንፋስ ከምኡ’ዩ ነይሩ።
እዚ፡ ፍትሒን ሓርነትን ዘብህግ ጥዑይ ንፋስ ግን፡ ምስ ፍሽለት ደምበ ማሕበርነት ተኣሳሲሩ ክቕጽል ኣይከኣለን። ሓደ ቁጥባዊ ሓድሽ ዓለማዊ ስርዓት ከኣ፡ ነቲ ተፈጢሩ ዝነበረ ሓያል መንፈስ መንእሰያት ዘዳኽም ካልእ ግናይ ንፋስ ሒዙ መጺኡ። ኣብ ኣእምሮ መንእሰያት ውልቃውነት ከም መንፍዓት፡ ንረብሓ ህዝቢን ሃገርን ምውፋይ ከም ዕሽነት ገይሩ ዝርኢ ስንኩል ሓሳብ ኬስርጽ ብዙሕ ጽዒሩ። እዚ ግናይ ንፋስ’ዚ፡ ከም ስነ-ሓሳብ ዴስነት ንኹሎም መንእሰያት ዝጸለወ’ዩ እኳ እንተዘይተባህለ፡ ኣእምሮ ሓያሎ መንእሰያት ግን ኣናዊጹ እዩ። በዚ ስነ-ኣእምሮኣዊ ነውጺ’ዚ ተደሪኾም ድማ፡ ዝዓበይሉ መሬት፡ ስድራቤቶምን ህዝቦምን ራሕሪሖም፡ ኣብ መወዳእታ ግዳይ ፍልሰት፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት፡ ስደትን ጊላነትን ኮይኖም፡ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ካልኦት ሃገራትን ተጸበይቲ ትኳቦ (ዌልፌር) ዝኾኑ፡ ኣብ ኣዝዩ ሕሱር ስራሕ ዝተዋፈሩ መንእሰያት ውሑዳት ኣይኮነን።
ካብ 2000 ዓ.ም. ንድሓር ኣብዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት፡ ኣስታት 10 ሚልዮን ኣፍሪቃውያን መብዛሕትኦም ሰብ ምሉእ ጉልበት መንእሰያት፡ ካብ ሃገራት ማእከላይ፡ ደቡብ፡ ምዕራብን ምብራቕን ኣፍሪቃ፡ ናብ’ቲ “ምድረ-ገነት” ኢሎም ዝሓልምዎ፡ ምድረ-ኤውሮጳን ኣመሪካን ንምስጋር፡ ዘይተኣደነ ገንዘብ ንኣሰጋገርቲ እናኸፈሉ፡ ናብ ዝተፈላለየ ማእዝን ከምዝሳገሙ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት የመልክቱ። ልዕሊ 50,000 ዝኾኑ ካልኦት ድማ ሲናይ ቆሪጾም ናብ እስራኤል ከምዝኣተው ይፍለጥ። ኣብ 2014፡ ማእከላይ ባሕሪ ሰንጢቖም፡ ናብ ሃገር ኢጣልያ ጥራይ ኣስታት 170,000 መንእሰያት ከምዝኣተዉ ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ዝወጸ ጸብጻብ ይገልጽ። ላዕለዋይ ኮምሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ናይ 2014 ጸብጻቡ ከምዝገለጾ፡ ኣብ መላእ ዓለም 17 ሚልዮን መረበቶም ዝለቐቑ መንእሰያት ብስደት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወረቐት ንምርካብ ቀንፈዘው ይብሉ ኣለዉ።
እዚ ግናይ ንፋስ’ዚ፡ ገና ብምልኣት ዘይተገልጸን ዘይተነግረሉን ኣዝዩ ብዙሕን እምብዛ ዘሕዝንን ናይ ህልቂት ታሪኽ ዘስዓበ እዩ። እዚ ሓደገኛ ንፋስ’ዚ፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም፡ ብዝያዳ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ዘውርዶ ዘሎ መከራ፡ ጭንቅን መቕዘፍቲን ጸዊኻ ኣይውዳእን። እዚ ኩነት’ዚ፡ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኣፍሪቃ ብፍላይ ዘውርዶ ዘሎ ሃስያ ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን። “ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልባ ጥሒላ፤ ክንዲ’ዚ ዝኣኽሉ መንእሰያት፡ ኣብ ኣጻምእ ምድረ-በዳ ሞይቶም ተረኺቦም፤ ክንዲ’ዚ ዝኣኽሉ ብኣሰጋገርቲ ጀሆ ተታሒዞም…” ዝብል ዜናታት ዳርጋ ዕለታዊ ዝስማዕ
እዩ። ጸብጻባት ከምዘመልክትዎ፡ ካብ’ቶም ብዘይሕጋዊ መገዲ፡ ብኣሰጋገርቲ ንኤውሮጳ ክኣትዉ ዝህቅኑ መንእሰያት ኣስታት 40% ብዝተፈላለየ ሓደጋታት ህይወቶም ይስእኑ።
እዚ ጠገለ ዘይብሉ ዋሕዚ ስደተኛታት፡ ንሃገራት ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነተን ሕሱር ጉልበት ስደተኛታት ምምዝማዝ ዝመቀረንን ክሳብ ዝኣኽለን ዝተበለጻሉን ሃገራት ኤውሮጳ’ውን እንተኾነ ልዕሊ ዓቐን ኮይኑወን፡ እምብዛ ኣጨኒቑወን ይርከብ። ምስ ማእከላይ ባሕሪ ዝዳወባ ሃገራት ኤውሮጳ፡ መእተዊ ቪዛ ብምኽልካል ኮነ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪን ዶባትን ብብዝሒ ሓለዋ ኣዋፊረን ጽኑዕ ምቁጽጻር ብምግባር እውን እቲ ዋሕዚ ክዓግትኦ ኣይከኣላን። ፓርላማ ኤውሮጳ በዚ ጉዳይ’ዚ ብዙሕ ግዜ ተኣኪቡስ መፍትሒኡ ጨኒቕዎ ይርከብ። ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር፡ ጉዳይ ፍልሰትን ንግዲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ዝግትኣሉ መገዲ ንምንዳይ፡ ሚኒስተራት ሃገራት ኣፍሪቃን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ዝሳተፍዎ ዋዕላ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ኢጣልያ፡ ሮማ ከምዝተኻየደ ዝዝከር እዩ።
ፍልሰት ኣህዛብ (Migration) ይኹን ንግዲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት (Hu- man traffiking) ሕብረ-ብዙሕ ደራኺ ጠንቅታት ዘለዎ እዩ። ቀዳማይን መሰረታዊን ጠንቂ ፍልሰት፡ ድኽነት ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ታሪኻዊ ድሕረ-ባይታ ድኽነትን ድሕረትን ከኣ፡ ቅድምን ድሕርን መግዛእቲ ኣብ ዓለምና ሰፊኑ ዝጸንሐ መዝማዚን ገባቲን ቁጠባዊ ፖሊሲታት እምበር፡ ድኻምን ስንፍናን ናይዞም ግዳይ ኮይኖም ዝርከቡ ኣህዛብ ኣይኮነን። ጠንቂ ፍልሰት፡ ብቐንዱ እዚ ዝተጠቕሰ ረቛሒ ይኹን’ምበር፡ ነዚ ኩነት’ዚ ብምምዝማዝ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝተዘርግሐ መርበባት ንግዲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት (Human trafficking) እውን ተወሳኺ መጋደዲ ረቛሒ ኮይኑ ይርከብ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ንፖለቲካዊ ዕላማታት ተባሂሉ፡ ንከም ኤርትራ ዝኣመሰላ፡ ብጽቡቕ ኣብነት ንኻልኦት ኣርኣያ ኮይኮና ከም ስግኣት ዝጥመታ ኣዝየን ውሱናት ሃገራት ዒላማ ብምግባር፡ ብገለ ሃገራትን ተሓባበርቲ ትካላትን ዝፍጸም ኣእምሮን ጉልበትን ናይ ምምጻይን ምምካንን ሽርሒታት እውን ናቱ ኣበርክቶ ኣለዎ። ዝያዳ ኹሉ ግን፡ ባህላዊን ስነ-ኣእምሮኣዊን ዘመተ ኣብ መንእሰያት ዝፈጠሮ፡ ዘይቅኑዕ ርድኢትን ዘይክውንነታዊ ባህጊን ሕልሚን እዩ፡ እቲ ቀንዲ ጸገም። ህድማ ካብ ሓቂን ክውንነትን እንተተባህለ እውን ምግናን ዘይኮነ ንሓቂ ምምስካር ጥራይ እዩ።
ሓደ ኣቐድም ኣቢሉ፡ ናብ ኤውሮጳ ዝሰገረ ኣፍሪቃዊ መንእሰይ፡ ሰብኣዊ ክብረቱ ሸይጡ፡ ኣብ ኣዝዩ ሕሱር ስራሕ ተዋፊሩ ዝረኸበን ሒደት ዶላራት ሒዙ፡ ገለ ጨርቀ-መርቂን ኤለክትሮኒካዊ ህያባትን ተማሊኡ፡ ብኤውሮጳዊ ቅዲ ኣለባብሳ ዓዱ ንምርኣይ ክመጽእ እንከሎ፡ ምስቲ መንእሰያት ኣፍሪቃ ኣብ ፊልምታት ሆሊዉድ ዝዕዘብዎ ምርኢት ተዛሚዱ ዝፈጥሮ ቅንኢን ስነ-ኣእምሮኣዊ ነውጺን ቀሊል ኣይኮነን። በዚ ድማ ንስደት ኬድካ ቀልጢፍካ ገንዘብ ሓፊስካ፡ ንደቂ ዓድኻ ናይ ምቕናእ ዕሸላዊ ህርፋን፡ ስስዐን ዘይክውንነታዊ ሕልሚን ኣብ መንእሰያት ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ኣብ ስድራቤቶም ከምዝፈጠረ ዝከሓድ ኣይኮነን። ህሩፍ ድማ ከመዛዝን ዝኽእል ኣእምሮ የብሉን።
ርግጽ’ዩ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ይኹን ኣብ ዝተፈላለየ ገና ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት፡ ድኽነት ዝጠንቁ ብዙሕ ጸገማት ኣሎ። ታሪኽ ዓለምና ምስ እነንብብ ግና፡ በዚ መገዲ’ዚ ዘይሓለፈ ሕብረተሰብ ወይ ሃገር የለን። እዚ ሕጂ ንብዙሓት መንእሰያት ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ብቐደሙ ምድረ-ገነት ኮይኑ ዝተፈጥረ ዝመስሎም ኤውሮጳን ኣመሪካን፡ ካብዚ ንኣፍሪቃ ዘሸግራ ዘሎ ጸገማት ኣዝዩ ዝኸበደ፡ ማለት ከቢድ ኩናት፡ ዘስካሕክሕ ጥሜትን ሽግርን ዘሕለፈ፡ ማእለያ ዘይብሉ ናይ ሕሰም ዛንታታት
ዝሰተረ እዩ። እቲ ጸገም ግና ብህድማ ካብ ሓቂን ክውንነትን ኣይተፈትንሐን። ብቓልሲን ስራሕን ምብልሓትን እምበር. . .። ንመላእ ኤውሮጳ ናብ ዓይኒ ዓራት ቀይሩዋ ዝርከብ፡ ጽርግያታትን ናይ ባቡር መስመራትን ገለርያታትን፡ እዞም ናይ ሕጂ ወለዶ፡ “ኣቦታትና 5 ቅርሺ ንሰሙን እናተኸፍሉ እዮም ሃኒጾምልና” እናበሉ ብሓበን ከዕልሉን ንትብዓት፡ ጽንዓትን ሓያልነትን ናይቶም ቀዳሞት ኣቦታቶም ከድንቑን እዮም ዝስምዑ። ብርግጽ ድማ፡ እቶም ብብልሒ ኣእምሮኦም፡ ኢንዱስትሪያዊ ሰውራ ዝፈጠሩ፡ ብምህዞኦም መንብሮ ህዝቢ ኤውሮጳ ብመሰረቱ ዝለወጡ፡ ብደረጃ ዓለም እውን ብዙሕ ስነ-ፍልጠታዊን ማሕበራዊን ምርምራት ኣካይዶም ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበሩ ሊቃውንቲ ኤውሮጳውያን፡ ዳርጋ ኩሎም ነዛ ዓለም ብድኽነት ከምዝሓለፍዋ እዩ ታሪኽ ህይወቶም ዝነግረና። ንሳቶም ከይጥዓሞም ሓሊፎም። በቲ ዝኸፈልዎ ዋጋ ግና፡ መጻእቲ ወለዶታት መቺእዎም ዝነበርሉ፡ ከምዚ እንዕዘቦ ዘለና ደቂ ወጻኢ ከይተረፈ ብባርነት ክነብርሉ ዝብህግዎ ምዕቡል ስፍራ ኣጣጢሖም።
ኤውሮጳን ኣመሪካን ካልኦት ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ምዕባለ ዝርከባ ሃገራትን ምስቲ ጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣአን ዝፈጥሮ ዘይምቹእ ክሊማ፡ ኣብዚ ዘለውኦ ደረጃ ክበጽሓ፡ ህዝበን ዝሰገሮ ሕሰም፡ ዘፍሰሶ ርሃጽን ዝኸፈሎ መስዋእትነትን ብሓቂ ቀሊል ኣይነበረን። ምስ ሃገራት ኤውሮጳን ካልኦትን ብምንጽጻር፡ ኣፍሪቃ ባህርይ ኣብዚሑ ጸጋታት ዝዓደላ፡ ብተፈጥሮኣ ንወዲሰብ ዝሰማማዕ ክሊማ እትውንን፡ ብቕሩብ ስራሕን ምጽማምን ቀልጢፋ ክትልወጥ እትኽእል ኣህጉር እያ። ኣፍሪቃውያን ዓዶም፡ ማዕረ ኤውሮጳን ካልኦትን ከብጽሕዋ፡ ክንዲ’ቲ ህዝብታት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝሰገርዎ ሕሰም ምስጋር ከምዘየድልዮም እውን ርዱእ እዩ። እቲ ናይ ካልኦት ክፍለ-ዓለማት ምዕባለ ዘለዎ ጽልዋ ዓቢ ብምዃኑ ድማ፡ ንጾር ኣፍሪቃውያን እምብዛ ዘፋኹስ እዩ። እሞ’ኸ ድኣ፡ ኣፍሪቃውያን ነዚ ምስ ታሪኽ ምዕባለ ካልኦት ህዝብታት ክነጻጸር እንከሎ፡ እምብዛ ከቢድ ክኸውን ዘይክእል ግዝያዊ ጸገም ንምስጋር ትብዓት ስኢኖም፡ ናብ ዓዲ ጓኖት ከምርሑ፡ ብዓይኒ ካልኦት ኣይንዕቖምን’ዶ?
እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን፡ ራእይ ኣፍሪቃውያን መንእሰያት ዘጸልምት ዘሎ ጉዳይ፡ ናይቶም ኣፍሪቃ ዘፍረየቶም ምሁራት ስንኩል ኣተሓሳስባ እዩ። ቀዳሞት ምሁራት ኤውሮጳውያን ክሳብ ክንደይ ዋጋ ከፊሎም ሕብረተሰቦም ከምዝለውጡ ርኢና ኢና። ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከቡ ምሁራት ግዳ፡ ንእሽቶ ዋጋ ከፊሎም ብምርምርን ጻዕሪን ብምህዞን ዝሓሸ ሓሳባትን፡ ነቲ ዘምሃሮም ሕብረተሰብ መሪሖምን ኣብነት ኮይኖምን ከማዕብልዎ ኒሕ ዘይብሎም ምዃኖም ንህዝብታት ኣፍሪቃ ዓቢ ዕዳ እዩ። ናይ ዝኾነ ዓይነት ዓውዲ ወይ ሞያ ምሁር ኣፍሪቃዊ፡ ኣብ ውሽጢ ዓዱ እንተሎ፡ ከመይ ገይሩ በታ ሞያኡ፡ ካብ ገዛእ ህዝቡ ቀልጢፉ ገንዘብ መጅሪጡ፡ ወይ ኣብ ኤን.ጂ.ኦ. ተዓሲቡ ቪላ የስርሕን ብልጽቲ መኪና ይዕድግን እምበር፡ ከመይ ገይሩ ነቲ ዘምሃሮ ሕብረተሰብ፡ የማዕብልን ካብ ድኽነትን ድሕረትን የገላግልን ዝሓስብ ኣይኮነን። ነቲ ካባኻ ብዙሕ ዝጽበ ሕብረተሰብ ራሕሪሕካ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲታት ኤውሮጳን ኣመሪካን መምህር ኮይንካ ምዕሳብ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ንዘሎ ጸገማት እናጋነንካ ብምቕራብ፡ ተስፋ መንእሰያትን ፈተውቲ ዓዶምን ምጽልማት ከኣ፡ ቀንዲ መለለዪ ኣፍሪቃውያን ምሁራትን ኣብ ስደት ዝርከቡ ፖለቲከኛታት ኢና በሃልቲን ኮይኑ ይርከብ። ምስ ሽግር ገጢምካ ብትብዓትን ብልሓትን ሽግራት ናይ ምፍታሕ ኒሕ ምስተሳእኒ፡ ህድማኻ ንምምኽናይ ዝግበር ዘመተታት ድማ እዩ።
ጠንቂ ናይዚ ኣብ መንእሰያት ኣፍሪቃ ተኸሲቱ ዘሎ፡ ብጎደና ሞት ናብ ስደት ዝድርኽ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ናብ ባርነትን ሰብኣዊ ሕስረትን ዘምርሕ፡ ዘይክውንነታዊ ሕልሚን ጠገለ ኣልቦ ስስዐን ህርፋነ-ንዋይን ዝፈጠሮ ስነ-ኣእምሮኣዊ ነውጺ እምበኣር፡ ብኽብደት መነባብሮን ስእነትን ዝምኽነ ኣይኮነን። ርግጽ እዩ ከቢድ ባህርያዊን ሰብ ኣምጽኦን ሽግራት፡ ከም ደርቂ፡ ጥሜት፡ ኲናት ወዘተ. ተኸሲቱ፡ ዝቑርጠም ጥረ ኣብ ዝሰኣነሉ ወይ ህይወት ንኸቢድ ሓደጋ ኣብ እትቃልዓሉ እዋን፡ ሰባት ካብ ምጽናት ንምድሓን፡ ርስቶም ለቒቖም ናብ ስደት ከምርሑ፡ ኣብ ታሪኽ ዓለምና ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ዝነበረ ተርእዮ እዩ። እንተኾነ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘሎ ናይ መንእሰያት ኣፍሪቃ ስደት፡ ምስቲ ናይ ቀደም ስደት ፍጹም ዝመሳሰል ኣይኮነን። ብዕምቈት ንዝተመልከቶ እውን ጠንቂ ናይዚ እዋን’ዚ ስደት፡ ሕሱም ድኽነት ወይ ስእነት ወይ ንህይወት ኣብ ሓደጋ ዘውድእ ከቢድ ስግኣት ከምዘይኮነ ርኡይ እዩ። ሓቂ’ዩ ኣብ ገለ ከባቢታት ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ ሓሓሊፉ ስእነትን ጥሜትን ኩናትን ግጭታትን ከጓንፍ ጸኒሑ እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ህዝቢ ናብ ስደት ከምርሕ ይኽእል ይኸውን። እንተኾነ ምስቲ ዓለምና በጺሓቶ ዘላ ደረጃ ምዕባለ፡ ከምዚ ዝዓይነቱ ጸገም ንዘጓነፎ ህዝቢ እውን ሰናይ ተበግሶን ድሌትን ማሕበረሰብ ዓለም እንተሎ፡ ዓዱን ርስቱን ከይለቐቐ ኣብ ቦታኡ ኬድካ ምርድኡ ጸገም ዘለዎ ኣይኮነን።
እንተ ሽግር መነባብሮ ግን፡ መሬትካን ርስትኻን ከይለቐቕካ፡ ምስ እተፍቅሮም ኣሕዋትካ፡ ስድራቤትካ፡ መተዓብይትኻን ህዝብኻን፡ ብኽብረት እናነበርካ፡ ብስራሕን ጻዕርን እምበር ብስደት ክፍታሕ ኣይተራእየን። ብኡ ኣቢልካ ክትጠፍእ እንተዘይኮይኑ፡ መፍትሒ ኣይኮነን። ኣዒንቲ ዘዕውር ባህላዊን ስነኣእምሮኣዊን ዘመተ ዓብሊሉ ድኣ እምበር፡ ክንደይ ካብቶም እተሰዱ ኮን እዮም ሓሊፉሎም፡ ሃብቲሞም ዓዶም ዝምለሱ? ሒደት ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ እንተተመልሱ እኳ፡ እቶም ዝበዝሑስ ዝምለስሉ ዕድል የብሎምን። ንገዛእ ርእሶም ህይወቶም ንባርነት ኣሕሊፎም ሂቦም ከይኣክል፡ ኣብኡ ተወሊዶም ንዕኦም ዝትክኡ ካልኦት ገላዩ ኣፍርዮም እታ ሓጻር ህይወቶም ብዘይ ክብረት ከሕልፍዋ እዮም ዝርኣዩ። እቶም ዕድል ዝገበሩ ሬሳኦም ንዓዲ ክምለስ እንተዘይኮይኑ፡ ዓዲ ስደት ከይዱ ሃብቲሙ ሓሊፉሉ ዝተመልሰ ብዙሕ ኣይኮነን። ካን ኣኺልዎም ብዝኸድዎ እዮም ዝጠፍኡ። እቶም ዝበዝሑ።
ብሓያሎ መንእሰያት ኣፍሪቃ ከም መንፍዓት ዝውሰድ ዘሎ፡ ርስትኻ ናይ ምልቃቕ ተርእዮ እምበኣር፡ መግለጺ ስንፍና፡ ህድማ ካብ ሓቂን ክውንነትን እምበር መግለጺ ንጥፈት ወይ ብርትዐ ኣይኮነን። መንፍዓትሲ፡ ብርሃጽካን ጻዕርኻን መሬትካን ርስትኻን ኣጸቢቕካን ኣልሚዕካን፡ ንኹሉ ሽግራት በዲህካ፡ ደቅኻን ደቂ- ደቅኻን ኣብ ዓዶም ብኽብረትን ጣዕምን ዝነብርሉ ስራሕ ምስራሕ፡ ምእንቲ ለውጢን ምዕባለን ዝሕተት ዋጋን መስዋእቲን ምኽፋል እዩ። ሰብ ንስራሕ ስለዝተፈጥረ። ኩሉ ሰብ ባህርይ ክልወጥ ዘኽእሎ ዓቕሚ ስለእተዋህቦ፡ ብእኡ ስለዝዓግብ። ብእኡ ስለዝሕበን። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ ግን ፍታሕ ዘረጋግጽ ካልእ መገዲ እውን ስለዘየልቦ። እቲ ቅኑዕ መገዲ ክብረት ንሱ ጥራይ ስለዝኾነ!
“ኣብ ዘይዓዱ ዝኸደ እንተለጎምዎ ፈረስ እንተጽዓንዎ ኣድጊ” ዝብል ምስላ ሓጎታት፡ ንሓቀኛ ህይወት ኣብ ዓዲ ጓና ዝሰፈረ ሰብን ንኣጠማምታ ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ስደትን ዘጉልሕ እዩ። በዚ ድማ፡ እቲ ቀደም ግዜ ኤርትራውያን ዘይጽወርን ዘይስገርን ሽግር ክገጥሞም እንከሎ እንተዘይኮይኑ፡ ዓዶምን ርስቶምን ራሕሪሖም ናብ ስደት ምጥማት ይሓስብዎ ኣይነበሩን። ኣብ ዓድታት ኤርትራ፡ ንእዋን ጥሜት ይኹን ካልእ ሕሱም እዋን፡ ርስቱ ከይለቐቐ ብሓያል ተጻዋርነትን ተበላሓትነትን ዝሰግሮ ሰብ፡ እቲ ኣዝዩ ዝኸበረ ሰብ እዩ። ብኣንጻሩ ንስደት ዘምርሕ ከም ሰነፍን ድኹምን ሰብ እዩ ዝጥመት ነይሩ። “ምስ ህዝብኻ ጸበባ ዳርጋ ጸባ” ዝብል ምስላ ኣብ መንጎ ህዝብኻን ወገንካን ምንባር ዘለዎ ጣዕሚ ዘጉልሕ ካልእ ፍሉጥ ምስላ ኤርትራውያን እዩ። ነዚ ኣተሓሳስባ’ዚ፡ ዘንጸባርቕ ብዙሕ ኣብነታት ክቐርብ ይኽእል እዩ። ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ንትምህርቲ ናብ ኤውሮጳን ካልኦት ክፍለዓለማትን ክኸዱ ዕድል ዝረኸቡ መንእሰያት ኤርትራ፡ ገሊኦም ትምህርቶም ዛዚሞም፡ ገሊኦም ድማ ትምህርቶም ኣብ መንጎ ኣቋሪጾም፡ ኩሉ ውልቃዊ መደባቶምን ባህግታቶምን ወንዚፎም፡ ንትምህርቲ ኢሎም ዝኸድዎ ዓዲ-ጓና ጠንጢኖም፡ ናብቲ ጽንኩር ገድላዊ ህይወት ንምጽንባር ናብ ሜዳ
ይውሕዙ ምንባሮም ምስ እንርኢ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራውያን ዘሎ ሓያል ፍቕሪ ህዝቢን መሬትን ባህጊ ሰብኣዊ ክብረትን ሓርነትን እዩ ዘጉልሕ። ብርግጽ ድማ፡ ሰብኣዊ ክብረት በዘይካ ኣብ መሬትካ ምስ ህዝብኻ ኣብ ካልእ ቦታ ዘይርከብ ጸጋ እዩ።
እዚ ማለት ግና፡ ኣብ እዋን ቃልሲ፡ ካብዚ ዘሐብን ባህልን ልምድን ዝወጸ ስንፍናን ዕርበተ-ሕልናን ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። እቶም ኣርሒቖም ዝሓስቡ በላሕትን ተባዓትን መንእሰያት ካብ በይንኻ ጽጋብን እፎይታን ኣብ ትሕቲ ሕስረት፡ ምስ ህዝብኻ ጸበባ ኣብ ትሕቲ ክብረት መሪጾም፡ ካብቲ ብመጠኑ ቁራስ እንጌራን ውልቃዊ ሰላምን ክረኽብሉ ዝኽእሉ ርሑቕ ሃገር፡ ናብቲ መሪር ገድላዊ ህይወት ክውሕዙ እንከለው፡ ገለ ብዘይካ ጣዕሚ ውልቃዊ ህይወቶም ካልእ ዘይርኣዮም፡ ኣርሒቖም ክሓስቡ ዘይክእሉ ወይ ክንዮ ግዝያዊ ጸገማት ካብ ዘይምጥማት ዓቕሊ ዘጽበቡ፡ ነቲ ቃልሲ ራሕሪሖም፡ ሰብኣዊ ክብረት ደርብዮም ናብ ስደት የምርሑ ነይሮም እዮም። ከምቲ ቀደም ዝነበረ ተርእዮታት፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ እውን፡ ኣብ ገለ መንእሰያት ናይ ስንፋን ባህርያት ምኽሳቱ ኣይተረፈን። ኩሉ ሰብ ሓደ ዓይነት ትብዓትን ተጻዋርነትን ክህልዎ ትጽቢት ስለዘይግበር ግዳ፡ ከም ተርእዮ ዘገርምን ዘሰክፍን ኣይኮነን። ሃገራዊ ባህርያት በቶም ዝበዝሑ ስለዝምእዘን።
ህዝቢ ኤርትራ ሳላ’ቲ ኣብ ዝበዝሑን ዝበለጹን ዜጋታቱ ዝሰረተ ዘኹርዕ ናይ ጽንዓትን ተጻዋርነትን ባህሊ እዩ ብኣንጸባራቒ ታሪኽ ሓርነታዊ ቃልሱ ኣዐዊቱ። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ከኣ፡ ናጽነቱ ብልምዓት ደሪዑ፡ ንሰብ ዝበቅዕ ህይወት ክፈጥር ኣብ ካልኣይ ተጋድሎ ማለት ኣብ ልምዓታዊ ገድሊ ተጸሚዱ ይርከብ። እቲ ኣብ ርስትኻ ጸኒዕካ፡ ምስ ህዝብኻ፡ ንጽንኩር እዋን ብትብዓት፡ ምትሕልላይን ተበላሓትነትን ሰጊርካ፡ ኣብ ዓወት ናይ ምብጻሕ ዘኹርዕ ባህሊ ኤርትራውያን፡ ሕጂ እውን ኣብዚ ካልኣይ ገድሊ፡ ገድሊ ልምዓት፡ ብዝበዝሑ መንእሰያት ተወሪሱ ይቕጽል ምህላው ድማ ኣዝዩ ዘሐብን እዩ።


text:
Radio Erena: 19 December 2019
ኤርትራውያን ኣብ ስደት፣ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ሓድሕድ ምቕትታልን ርቕሰ ቅትለትን እናገነነ ምምጽኡ፣ ንማሕበረ ሰብ ኤርትራ ኣሻቓሊ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ኣብ ለንደን ዝነብር ኤርትራዊ፣ ንበዓልቲ ቤቱ ድሕሪ ምቕታል ንሱ’ውን ኣብ መንገዲ ባቡር ብምእታው ርእሰ ቅትለት ከምዝፈጸመ ብቀረባ ዝፈልጥዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ቀታሊ፣ ነታ ካብ ሱዳን ካብ እትመጽእ ሒደት ሰሙናት ጥራይ ዝገበረት፣ ኣብ ክሊ ዕድመ 20ታት እትርከብ በዓልቲ ቤቱ ዝቐተለሉ ምኽንያት ብፖሊስ ምጽራይ ይካየደሉ ኣሎ።
ኣቐዲሙ ዘጋርድያን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣብ ብሪጣንያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ጥራይ ኣርባዕተ ኤርትራውያን መዛኑ፣ ብገዛእ ርእሶም ህይወቶም ኣሕሊፎም።
እዚ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ’ውን ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዘጋጥም ቅትለትን ርእሰ ቅትለትን ክውስኽ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እዚ ድማ፣ ብሰንኪ ምረት ስደትን ዘይርጉእ ናብራን ከምኡ ድማ ኣብ ሓዳር ዘጋጥም ዘሎ መሰናኽላት ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ትዕዝብታቶም ይገልጹ።
ካብ ፖለቲካ ናጻ ዝኾነ፣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሓቑፍን ማሕበራዊ ሓገዛትን ምኽርን ዝልግስን ሓያል ማሕበረኮም ዘይምህላዉ’ውን፣ ምረት ኤርትራውያን ኣብ ስደት ይጋደድ ከምዘሎ ዝገልጹ ወገናት ኣለዉ።


text:
Radio Erena: 08 October 2018
ፕረዚደንት ኢሳይይሳ ኣፈወርቂ ንወዱ ኣብርሃም፣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ከም ሓላፊ መጽናዕቲ ስትራትራቴጅያውያን ሰነዳትን ኣማኻሪ ኣብዚ ጉዳይን ኮይኑ ክሰርሕ ከምዝመዘዞ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ፕረዚደንት ነቶም ምስ ኢትዮጵያን ሃገራት ዓረብን ዝኸተሞም ሰነዳት፣ ወዱ ኣብርሃም ኢሳይያስ ምስ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ብምዃን ይከታተልዎ ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተኸፍተሉ ይኹን ስምምዕ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ስዒዲ ዓረብ ኣብ ዝተኸተመሉ፣ ኣብርሃም ኢሳይያስ፣ ብደረጃ ጽፍሒ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣብ ስትራቴጅያውይን ጉዳያት ኮይኑ ከምዝተሳተፈ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ኣረጋጊጹ።
ሃገራዊ ባይቶ ኣፍሪሱ፣ ብዘይዝኾነ ሃገራዊ ምርጫን ቅዋማዊ መንግስትን ን27 ዓመታት ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ስልጣን ብደሞክራስያውን ውሑስን መንገዲ ንምስግጋር ዝኾነ መደብ ከምዘይብሉን፣ ንወዱ ከም ተካኢ መራሒ ሃገር ይምልምሎ ከምዘሎን ህዝቢ ብዓውታ ዝዛረበሉ ጉዳይ’ዩ።
===========================