text:
Radio Erena: 28 November 2014
ድምጺ ቴሌፎን…………
ሃለው!
ሃለው!
ስሙ ነጊሩ ቁጽሪ ሞባይል ቴሌፎነይ ካብ መን ከምዝረኸቦ ሓበረ።
“ሕራይ ጽቡቕ እንታይ ክተሓባበረካ?”
“ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ብዙሕ ዓመታት ዲኻ ሰሪሕካ?”
ንሕቶይ ብሕቶ’ዩ ተቐባቢልዎ።
ትሽዓተ ወይ 10 ዓመት ብዙሕ ዓመታት ዘብል እንተኾይኑ? ብዙሕ ዓመታት ሰሪሐ ኣለኹ ማለት’ዩ። ግደ ሓቂ ግና ቅድሚ’ዚ እዋን’ዚ ሓሲበሉ’ውን ኣይፍለጥን።
እወ ወይ ኣይፋል ቅድሚ ምባለይ ከኣ ዝሰራሕክሉ ብዝሒ ዓመታት ጥራይ ነጊረ፣ ስለምንታይ ይሓተኒ ምህላዉ ደጊመ ሕቶ ኣስዓብክሉ።
“ዓሊ ዓብዱ ትፈልጦ እንተኾንካ፣ ሓደ ሓደ ሕቶታት ኣሎኒ እሞ ክሓተካ?”
ወጻእተኛ’ዩ። ብቴሌፎን ብዝሰምዖ ዘለኹ ድምጺ ኸኣ ኣብ ክሊ ዕድመ 60ታት ዝርከብ ይመስል።
ኣባል ሚኒስትሪ ዜና ከም ምዃነይ መጠን ዓሊ ዓብዱ ከም ምክትል ሚኒስተር ኮይኑ ክሽየም፣ ኣብ እንዳ ጋዜጣ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ኣዳራሽ፣ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ዝጸውዖ ናይ ሃታ ሃታ ኣኼባ ከምዝተሓበረና እዝክር።
ሳሕቲ ብስራሕ ዘጋጥሙ ተረኽቦታት እንተዘይኮይኑ ዓሊ መን’ዩ ንዝብል ንምምላሽ ዘኽእል ኣፍልጦ ዘሎኒ ኣይኮንኩን። ካልኣይ ከኣ ምስ ስነ ሓሳብ ናይ ሰባት ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ሓሳባት ከገልግሉ ሑኽ ንዝብሉ ጭራቓት ፋዕራኦም’ውን የብለይን። ሽሕ’ኳ፣ ናይ በለጽ ኣካይድኦም ሓደገኛን ለኻኻምን ክኸውን ዝኽእል እንተኾነ።
ሕጂ እንሆ ሓደ ስሙን መንነቱን ዘይፈልጦ ወጻእተኛ ደዋላይ ብዛዕባ ብዙሕ ዘይፈልጦ ሰብ ክሓተኒ ግዜ ረኺቡ።
“ስለምንታይ ኢኻ ንዓሊ ክንድዚ ተገዲስካሉ?” ዝቀጸለ ሕቶይ ነበረ።
ኣባል ናይቲ ብኸቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝኽሰስ መንግስቲ ኤርትራ ከም ምንባሩ መጠን፣ ብገበን ዘኽስሶ በደል ፈጺሙ እንተኾነ መጽናዕቲ የካይዱ ምህላዎም ሓቢሩ ኸኣ፣ ብቀጥታ ምስ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ገበን ናብ ዝተኣሳሰሩ ሕቶታት ኣተወ።
ወርሒ መስከረም እንክዛዘም፣ ጸሓይ ኣብ ምህሳሳ ስለዝኾነት፣ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ፓሪስ፣ ፕላስ ኮሉሽ ተባሂሉ ንዝኽሪ ፈረንሳዊ ሁመሪስት ኣብ ዝተጽዐ ቦታ ኣብ እትርከብ ለ’አርያል እትባህለት ቤት ሻሂ ኣብ ግዳም ኣብ ዝርከብ ወናብር ኣጣጢሐ ሓፊስ ቡን እናሰተኹ’የ። ጸሓይ ዕራርቦ’ውን የስተማቕራ ኣለኹ።
ፓሪሳውያን፣ ናይ መወዳእታ ምጥላቕ ጸሓይ፣ ከም ናይ መወዳእታ ሽግራ ዝምዑግ ዘሎ ውልፉ ኣትኻኻይ ንምስትምቃራ፣ ፈቀድኡ ተጸጡሖም ምርኣይ ልሙድ’ዩ። ዘፈስህ ትርኢት። ኣብዚ ፍሱህ ህሞት ከኣ’ዩ፣ ወጻእተኛ ደዋላይ ብዛዕባ ጭራቕ ምራቕ ክሓትት፣ ፍስሃ ነሲኡኒ ዘሎ።
ደዋላይ ድሕሪ ናይ ኣስታት ርብዒ ሰዓት ቀንጠ መንጢ መልስን ሕቶን እንደገና ካልእ መዓልቲ ክድውለለይ ምዃኑ ገሊጹ ተሰናቢቱ።
ስለምንታይ ክንድዚ ተገዲሱ ሕጂ’ውን ኣይበርሃለይን።
ሞባይል ቴሌፎነይ ንዝሃቦ ምስ ኤርትራ ቅርበት ዘለዎ ፈረንሳዊ ደዊለ ከረጋግጽ ብምሕሳብ ከኣ፣ ኣብ መዝገብ ቴሌፎነይ ንዘሎ ኣስማት ክፍትሽ ጀመርኩ።
ድምጺ ቴሌፎን………………….
ሃለው!
ሃለው!
ልሙድ ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ፣ ስም እቲ ኣቐዲሙ ደዊሉለይ ዝጸንሐ ሰብ ሓቢረ፣ ስለምንታይ ኣብ ዓሊ ዓብዱ ከምዝተገደሰ ምርግጋጽ ደለኹ።
“ዓሊ ዓብዱ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ጭንቀት’ዩ ዘሎ።” መልሲ ናይ ዝሓተትክዎ ነበረ።
እንጣጢዕ ንዘርእ ኣሎና።
ሰላም ዝናፈቐ ስደተኛ ደኣ’ምበር ሳይካይትሪስት ዘይምዃነይ እናፈለጠ ጭንቀት’ቲ ኣብ ብርኩ ዘስተንፍስ ጎበዝ ምዃኑ ዝውረየሉ ዓሊ ምንጋሩ ግር እናበለኒ።
“እሞ ጭንቀቱ እንተወጸሉ፣ ደጊፎም ዘየላህይዎ መታን ዘሎ ክመስሎ።” ሕጨጫ’ዩ።
ንሱ’ውን ኣይሰሓቶን።
ዕላልና ሻሂ ቡን ተቛዲስዎ ርግእ ዝበለ መታን ክኸውን ከኣ ብቆጸራ ተፈላሊና፣ ቴሌፎነይ ዓጽየ ኣብ ጁባይ ሰዃዕኩ።
ሕሳበይ ከፊለ፣ ዝተረፈኒ ስራሕ ንምጽፋፍ ኣብ ሰሜን ፓሪስ ናብ እትርከብ ቦታ ስርሐይ ኣምራሕኩ።
ኣእምሮይ ዝተፈራረቐ ስምዒታት ናይቲ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዝነበርክዎ ኣስታት 10 ዓመታት ግዜ ቅጅል ቅጅል ክብሎ ጀሚሩ’ሎ።
ዜና ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን ሶማልን ጅቡትን ዝምልከት ዓሊ ከይርኣዮ ከይፍኖ ተባሂሉ ጽኑዕ ትእዛዝ ዝተዋህበሉ ሓደ ግዜ ዘኪረ።
ጀነራላት ኢትዮጵያ ብብልሽውና ተቖማጢዖም እትብል ዝተቓመመት ዜና፣ ሒዘሉ ብዝኸድኩ፣ ነገረ’ያ ኣጋጣሚ፣ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሲቪል ተኸዲኑ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብሓንሳእ ጸንሑኒ። ቀዳም’ዩ ዝነበረ። ማዕጾ ኳሕኩሐ ብዝኣተኹ ጋሻ ከምዘለዎ ኣስተብሃልኩ’ሞ ማዕጾ ንዝባነይ ዓጽየ ንድሕሪ ክምለስ መረጽኩ። ክኣቱ ጸገም ከምዘየለ ስከዝሓበረኒ ግና፣ ክርእየን ሒዘሉ ዝመጻእኩ ዜና ኣረኪበ፣ ደው ኢለ ኣብ ምጽባይ ኣተኹ።
ዜና ብዓይኑ ሕልፍ ሕልፍ ድሕሪ ምባል፣ ኣብ ሓንቲ ካብተን ዜናታት ግና ቀይሕ ፒሮ ኣልዒሉ ክሕንጥጥ ጀሚሩ። ወዲኡ ብዘረከበኒ፣ ናብታ ብቀይሕ ዝሓንጠጣ ነጥቢ ኣተኩረ። ኣብ ርእሲ’ቲ ዝተቓመመ ዜና ጀነራላት ኢትዮጵያ፣
“እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስ ብሕማም ኤች ኣይቪ ኤይድስ ይሳቀ ምህላዉ ተፈሊጡ።” እትብል ሓንቲ ምሉእ ሓሳብ ጥራይ’ዩ ወሲኹ። ዓሊ ዓብዱ ኣብ ዜና ከም ድሕሪ ባይታ ዘቀመጦም ሓሳባት ወይ ከኣ ቃላት ምድግጋም ልሙድ ነበረ።
ዝተቓመመ ጥራይ ዘይኮነ ስነምግባር ዝጠሓሰ ዜና ተሰኪመ ሕርኽርኽ እናበለኒ፣ ንዝምልከቶም ዜና ድሉው ምህላዉ ሓቢረ ናብ ጎደና ሓርነት’የ ኣምሪሐ። ዋላ’ኳ ሓርነት ይስምዓኒ እንተዘይነበረ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝነበራ መዓልታት ሰንበትን ሰኑይን፣ እታ ንሕማም ኢትዮጵያዊ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስ እትጠቕስ ዝተለቀበት ምሉእ ሓሳባት፣ ደጊምና ከይንጥቐመላን፣ ብፍላይ ኣብ ጋዜጣ ከይትሕተምን ብጸሓፊት ዓሊ ዝነበረ ጓል ሜሪን መጠንቐቕታ ከምዝመጸ ሰሚዐ። ንኢትዮጵያውያን ጀነራል ከተጥቕዕ ዝተሓስበት ስነ ምግባር ዝጎደላ ዜና ንኤርትራውያን ጀነራላት ዶ ኾን ጎጥያ ትኸውን? መልሲ ዘይረኸብኩላ ናይታ ዕለት ፍጻሜ’ያ።
ከምዚታት ዝኣመሰለ ቀንጠመንጢ ኣዲኡ ትቑጸሮ።
ሕጂ ኸኣ እንሆ፣ “ዓሊ ተጨኒቑ ኣሎ’ሞ..” እትብል ዘይተመልአት ምሉእ ሓሳባት ንምምልኣ ንድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ቆጸራ ሒዘልኩም ኣለኹ- ተቛጺርኩም ኣይበለና!
ዕለተ ቆጸራ…………………
ዘይተመልአ ምሉእ ሓሳብ ክምልኣለይ ዝተጸበኽዎ ፈረንሳዊ፣ ኣብ ሕምብርቲ ፓሪስ ሪፖብሊክ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ እትርከብ ገዳይም ጸጋማውያን ጸሓፍትን ፖለቲከኛታትን ፈረንሳ የዘውትርዋ ከምዝነበሩ ዝዝንተወላ ጥንታዊት ባር ላ ታምፕል ኮፍ ኢሉ ጸንሓኒ። ላ ታምፕል ቤት መቕድሰ ምዃኑ’ዩ። ብስም ቤት መቕደስ እትጽዋዕ ባር ስማን ታሪኻን ደኣ ዓቢ’ምበር ዝርአ ግሩም ትርኢትን ስፍሓትን የብላን።
ካብታ ባር ብዙሕ ከይርሓቕካ’ውን ኣብ ፈረንሳ ብጸጋማውያን ሰልፍታት ብፍላይ ሶሻሊስታውያን ብዙሕ ተነባብነት ዘለዋ፣ ሊበራስዮን ዝተባህለት ጋዜጣ እትሕተመሉ ቦታ ኣሎ። ኣንበብታ ‘ሊበ’ ኢሎም’ዮም ዘንቀባጥሩላ። ጋዜጣ ሊበ ኣብ ሰኑይ 3 መስከረም 2012 ሕታማ ክልተ ገጻት ዝሸፈነ ሰፊሕ ጸብጻብ ናይታ ኣብ ፓሪስ ዝተመስረትት ሬድዮ ኤረናን ኤርትራን ምስ ገዚፍ ስእሊ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ኣሰንያ ምቕራባ ኣይርስዖን።
ሪፖብሊክ፣ እቲ ቦታ ንባዕሉ’ውን ነታ ብተደጋጋሚ ሰውራታት እትሕመስ ዝነበረት ፈረንሳ ኣገዳሲ ታሪኽ ዝሓቖፈ ምዃኑ ፓሪስ ካብ ዝዓለባሉ ዕለት ክመሃር ክኢለ’የ።
ቁጽሪ ሞባልይ ቴሌፎነይ ንዘይፈልጦ ሰብ ምሃቡ ባህ ከምዘየበለኒ ግዲ ተዓዚቡ ደጋጊሙ ይቕሬታ ሓተተ። ወጻእተኛ ደዋላይ ንብዙሓት ኣባላት ሚኒስትሪ ሚኒስትሪ ዜና ነበር ብፍላይ ንዓሊ ዓብዱ ይፈልጥዎ’ዮም ወይ ቅርበት ኔርዎም ንዝበሎም ሰባት ደዊሉ ከምዘዘራረቦም’ውን ከዕልለኒ እንከሎ፣ ስለምንታይ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ ንዝብል ሕቶይ ከስዕበሉ እናተሃንጠኹ’የ።
” ዓሊ ዓብዱ ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ድሕሪ ምሕታቱ፣ መንግስቲ ኣውስትራልያ ዑቕባ ስለዘይሃቦ ኣብ ጭንቀት’ዩ ዝርከብ።” መበገሲ ዕላሉ ክኸውን መሪጹ።
“ዝበዝሐ ሰብ ግና ኣብ ኣውስትራልያ ዑቅባ ከምዝተዋህቦ’ዩ ዝፈልጥ።” ካብ ፌስቡክ ንዝኣኻኸብክዎ ተራ ዕላላት’የ ከም መርትዖ ከቕርቦ ፈቲነ።
“ኣባል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝነበረሉ ዝኾነ ገበን ከምዘይፈጸመ መርትዖ ክሳብ ዝርከብ፣ ንዘቕረቦ ፖለቲካዊ ሕቶ ነጺግዎ’ዩ መንግስቲ ኣውስትራልያ። ዓሊ ኸኣ ጉዳዩ ደጊሙ ክርአ ናብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቐሪቡ ኣሎ። ጠብቕኡ፣ ገበን ከምዘይፈጸመ ንምርግጋጽ ብመንገዲ ሓያሎ ሰባት ሓበሬታ ይእክብ ኣሎ።….” ብዙሕ ዘድልየንን ዘየድልየንን ሓበሬታ ከም ውርጪ ሓጋይ ዘረወለይ።
“ምክትል ሚኒስተር ዜና ነበረ ዓሊ ዓብዱ ኣብ ኣውስትራልያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንኽወሃቦ፣ ክሳብ ንተቖጻጻሪ ጉጅለ ሓበሬታ ክህቦም’ሞ ኣምሳይኡ ከኣ፣ ዑቕባ ንኽረክብ ደገፍ ክጽሕፍሉ ምስ ሓደ ካብ ኣባላት ናይቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ጉጅለ ምስምምዑን፣ እቲ ዲነሽ ማህታኒ ዝተባህለ ኣባል ናይቲ ጉጅለ ኸኣ ብውልቁ ንምሕጋዙ ተበግሶ ምውሳዱን፣ ብሰንኩ’ውን ብልሽውና ፈጺምካ ተባሂሉ ስለዝተቃልዐ፣ ካብ መዝነቱ ምእላዩን ምስቲ ኣቐዲሙ ክካየድ ዝጸንሐ ምድውዋላት ምትሕሓዝ ክህልዎ ይክእል ዶ?” ምስ ነሰይ’የ።
ስለምንታይ ከ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ፣ ብስቕታ እናሓሰብኩ።
ጋዜጠኛ ብምዃነይ ከይዘርዎ ግዲ ሰጊኡ ከኣ፣
“እዚ ዝነግረካ ሓበሬታ ብዝተኻእለ መጠን ንዓኻ ጥራይ ግበሮ።” ተላብዩኒ።
ሓበሬታ ምዕባጥ ንኤርትራውያን ጎዲኡና ደኣ’ምበር ጠቒሙና’ዩ ኢለ ዘይኣምን እኳ እንተኾንኩ፣ ድልየቱ ክሕሉ ኸኣ ሞያዊ ግዴታ ከምዘሎኒ ዘከርኩ። ንገለ ክፋል ናይቲ ዕላላት ክጥቐመሉ ምዃነይ ግና ኣይሓባእክሉን።
ብዘይንሕስያ ብሁልን ዘይብሁልን ዓዘፍዘፍ ዝበልና ሓያሎ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ነበረ፣ ከይተናሳሕና ኣብ ደምበ ንጹሃን ተሓዊስና ኣሎና። ብፍላይ’ኳ እቶም ኣብ ናይ 2001 ፈታኒ መድረኽ፣ ምስ ምልኪ ከምዝወገኑ ብጽሑፋቶም ዘረጋገጹ፣ ይቕሬታ’ውን ከይሓተትሉ፣ ድሕሪ ስደቶም ካልኦት ጥራይ ኣብ ምውንጃል ዝተጸምዱ ኣይስኣኑን’ዮም። ዓሊ ዓብዱ’ውን ጸኒሑ ኣሰሮም ይስዕብ ይኸውን።
ዓሊ ዓብዱ ገበን ፈጺሙ ዶ ኣይፈጸመ? ንክኢላታት ሕጊ ይምልከት። ዑቕባ ይወሃቦ ዶ ኣይሃወሃቦ ኸኣ ንመንግስቲ ኣውስትራልያ። ክምልሶ ዝግባእ ሕቶታት ከምዘሎ ግና ዘግድሶም ወገን ኣለዉ።
+++++
ኣብ ካልኣይ ህንጻ ሚኒስትሪ ዜና፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ንኢድ የማን ኣብ ዘሎ ኮሪደር፣ ንውሽጢ ቅድሚ ምእታው ብቀዳምነት እትረኽቦ ቤት ጽሕፈት ፈነወ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ብቋንቋ ዓፈር’ዩ ዝነበረ። ጎኒ ቋንቋ ዓፈር፣ ተር ኢሉ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኩናማ’ዩ። ፊቲ ንፊት ቤት ጽሕፈት ዓፈር፣ ቤት ጽሕፈት ዓረብ ክህሉ እንከሎ፣ ንቤት ጽሕፈት ኩናማ ፊቱ ዝርከብ ከኣ፣ እንዳ ህዝቢ እናተባህለ ዝጽዋዕ፣ ዝተጨቓጨቐ መናብርን ፋሕ ዝበለ ወረቓቕትን ዝነበሮ ቤት ጽሕፈት ድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ’ዩ።
ብጋሕማጥ ኣተሓሕዙ፣ እዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ቀዳማይ ክስራዕ እንከሎ፣ ብጽሬቱን ጽፈቱን ንናይ ኩናማ ዝወዳደር ኣይነበርን። ኣብ መላእ ሚኒስትሪ ዜና ካብ ዘሎ ክፍልታት ከኣ ብጽሬቱን ግሩም ዕምባባታቱን ንቤት ጽሕፈት ተሓዚት መዝገብ ወይዘሮ ምልእተ ዝዳረግ ኣይርከብን።
ንድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ፣ እንዳ ህዝቢ ተባሂሉ ዝግለጽ ዝነበረ ጋሕማጥ ክፍሊ ካልኣይ ቤት ጽሕፈቱ ምዃኑ’ዩ።
ኣብ ካልኣይ ደርቢ ንየማን ኮሮደር ፊት ንፊት ኣብ ዝጥምት ክፍሊ፣ ኣብ መንበር ኮፍ ኢላ እትጸንሓካ ናይ መጀመርያ ኣባል ድምጺ ሓፋሽ ወይኒ ገረዝግሄር’ያ። ወይኒ ኣባል ጥራይ ዘይኮነት ሓላፊት ናይ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ’ውን ‘ያ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ክፍሊ ምስ ወይኒ ፊት ንፊት ዝጠማመታ ክልተ መናብር ኣለዋ። ንኢድ ጸጋም እትርከብ መንበር ናይ ሰለሙን ኣበራ ክትከውን እንከላ ጎኑ ንኢድ የማን እትርከብ መንብር ከኣ፣ ብዙሕ ደኣ ኣይተቀመጥክዋን እምበር ንዓያ’ያ ተዋሂባ።
ጎና ነዛ ንዓይ ዝተዋህበት መንበር ከኣ ፈለማ ብግያውነት ካብ ህግደፍ ንዝመጸ ሃይለ ቢዘን፣ ድሒሩ ንኣዳላዊት መደብ ህጻናት ንዝነበረት ትዕግስቲ ፍስሃየ፣ ድሒሩ ኸኣ ንኣዳላዊ መደብ ስነጥበብ ኣማኑኤል ኣጅሬ ተዋሂባ ምንባራ እዝክር።
ኣብ ክፍሊ ህዝቢ፣ ኩሉቲ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረ ኣባል፣ ደበሳይ ወልዱ፣ ጴጥሮስ መንግስ፣ ሳሙኤል ኣዶናይ፣ ገብረመስቀል ገረዝግሄር፣ ድሒራ ኣባል ሬድዮ ኤረና ዝነበረት ዮርዳኖስ መንግስቱ፣ ኣብሳራ ተወልደ፣ ኤፍሬም ግደ፣ ተስፋልደት መብራህቱ፣ መንገሻ ሃብተ፣ ቴድሮስ ማርቖስን ካልኦትን ምንባሮም ኣይርስዖምን።
እዚ ክፍሊ’ዚ ዋላ’ኳ ጋሕማጥ እንተነበረ ካብቲ ዝነበርክዎ ክፍሊ ዝያዳ ማሕበራዊ ህወይት ከምዝነበሮ እርድኣኒ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ድምጺ ሓድሽ ቋንቋ ትግርኛ ሓንቲ ኮምፑተር ጥራይ ስለዝነበረት፣ እቲ ዝበዝሐ ነዛ ኮምፑተር ዝጥቐመላ ዝነበረ ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ’ዩ።
ነታ ኮምፑተር ንምቁጽጻራ መታን ክጥዕም ተባሂሉ፣ ሓላፊት ናይቲ ክፍሊ ወይኒ ገረዝግሔር ኣብ ዘላቶ ክፍሊ’ያ ትርከብ።
ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ፣ ብብዝሒ ይጥቐመላ ኣሎ ተባሂሉ ኣብ ኣኼባ ዝተነቕፈሉ ግዜ’ውን ኔሩ’ዩ። ኣባላት ናይቲ ክፍሊ፣ ኣብ ኮምፑተር ዝነበሮም ኣፍልጦ ድሩት እኳ እንተኾነ፣ እቲ ጠንቒ ቴድሮስ ማርቆስ ዕድል ከሊኡና ዝብል ነበረ። ቴድሮስ ማርቆስ ኣብ ኤርትራ ናይ መጀመርያ ዓይነ-ስውር ጋዜጠኛ’ዩ።
ካብ ድምጺ ሓፋሽ ናብ ሬድዮ ዛራ ኣብ ዝቀየርክሉ፣ ብቀጥታ ወይ ላይቭ ቶክሾው ካብ ዝዓደምክዎም ናይ መጀመርያ ኣጋይሸይ ምንባሩ እዝክር። ምስ ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ ዘካየድክዎ ቶክሾው፣ ብዙሓት ተኸታተልቲ ምርካቡ ብቀጥታ ይድወል ካብ ዝነበረ ቴሌፎናት ክንግንዘብ ክኢልና ኢና።
ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ፣ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ መደባት ከቕርብ እንከሎ፣ ብትሕዝቶን ኣቐራረባን ዘለዎ ምዕሩግ ድምጽን ዓይነ ስውር ምዃኑ ዝፈልጥ ዳርጋ ኣይነበረን። ናብ ዝበዝሐ ሰማዒ ከቃልዖ እንከለኹ፣ ብሓበንን ኩርዓትን’ዩ።
ቴዲ ከም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ዶብ ሰጊሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ድሕሪ ምሕታቱ ደሃዩ ረኺበ ኔረ። ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን ካብ ሞያ ጋዜጠኝነት ከምዘይርሓቐ ሰሚዐሉ ኣለኹ። ቴድ ፍቓደኛ እንተደኣ ኮይኑ ድሕሪ ናይ 10 ዓመታት ናይ ቶክሾው ርክብና፣ ደጊመ ናብ ሰማዕቲ ከቕርቦ ምደለኹ። ሓያሎ መጻሕፍቲ ዘንበበ፣ ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ብዲግሪ ዝተመረቀ ምኩር ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቖስ ኣብ ህወይት ካብ ዝገጠሙኒ ሓያላት ሰባት ሓደ’ዩ።
ዝበዝሐ ቤት ጽሕፈት ናይ ትሽዓተ ቋንቋታት ድምጺ ሓፋሽ ዝርከበሉ ቦታ፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ናይ ካልኣይ ህንጻ ሚኒስትሪ ዜና ብምዃኑ፣ ኣብቲ ኮሪደር ኣብ ዘሎ ሓደ መስኮት ንፍርቂ ሰዓት ደው ክብል ዝኸኣለ ሰብ ዝተፈላለየ ገጸ ባህርያትን ተሞክሮታትን ናይ ምርካብ ዕድል ኣለዎ።
ምስ ኣባላት ናይቶም ብሄራት እናበልና እንገልጾም ጋዜጠኛታት ብዝተኻእለ መጠን ግዜ ከሕልፍ ኣዝዩ ካብ ዝምስጠኒ’ዩ። ዋላ’ኳ ገሊኦም ሓደገኛታት ክኾኑ እንተኸኣሉ።
ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ንሓደ ኣባል ሓደገኛ ዝገብሮ፣ ወረ ናይ ምብጽጻሕ ርቀቱ’ዩ።
ብዘይካ ቋንቋታት ትግርኛ፣ ትግረን ዓረብን ካልኦት ቋንቋታት ርኡይ ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ ኔርወን። ብቋንቋ ብዳዌት እትፍኑ ሬድዮ ሕዳርብ እታ ኣውራ ዝተጠቕዐት’ያ። ዒሳ ዝተባህለ መምህር ሓባቢሎም ስለዘምጽእዎ ትንፋስ ዘሪኣ ኔራ።
ዒሳ ብዘይካ ቋንቋ ኣዲኡ ብዳዌት፣ ትግርኛ፣ ዓረብን ትገረን’ውን ዝመልኽ ናይ ቋንቋ በዓል ጸጋ’ዩ።
32 ሰባት ዝቐተለ ፍጻሜ ኣልማማ ግፋ ዓዲ ኣቤቶ ካብ ሞት ንስክላ ኣምሊጡ ሱዳን ከምዝኣተወ ብያሁ መሰንጀር ከዕልለኒ እንከሎ ድራማ ብዝመስል መልክዕ’ዩ።
ገበን ፈጺሙ ዶ ኣይፈጸመን? ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ይወሃቦ ዶ ኣይወሃቦ? ብቀንጠ መንጢ ዛዕባ ኣልዒልናዮ ዘሎና ዓሊ ዓብዱ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ብዛዕባ’ዚ ናይ ዓዲ ኣቤቶ ፍጻሜ ዝሃቦ ምላሽ ዒሳ ከምዘይሰምዖ ኣዕሊሉኒ’ዩ።
ዒሳ ሓባቢሎም ደኣ ኣምጺኦም’ምበር ብቀደሙ’ውን ልቡን ቀልቡን ዘንበረሉ ሞያን ቦታን ሲ ኔርዎ’ዩ።
ዓፈር ብተዛማዲ ዝሓሸ ዓቕሚ ሰብ ክርከቦ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት ናይ ክፍሊ ሬድዮ እኳ እንተነበረ፣ ናይዚ ክፍሊ’ዚ ጸገም ንሓድሕዶም ዘይቃደው፣ ክሳብ ኣብ ውሽጢ ክፍሊ ብዝረኸብዎ ዝተሃራረሙ ኣባላት ኔሮሞ’ዮም። ሓላፊት ናይቲ ክፍሊ ገዲም ተጋዳሊት ሳዕድያ’ውን፣ ብቴስታን ብጉስጢ ንምጥምጣም ሰናፍ ከምዘይነበረት ዘይርስዖ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ሬድዮ ብድሲፕሊንን ጽፈት ኣተሓሕዛ ቤት ጽሕፈትን ከም ኩናማ ኣይነበረን።
ሙሳ ሲላ፣ ማርታ፣ ሳንቲና፣ ቱራ ኩባባ፣ ኣጎስቲኖ፣ ራሄልን ኣሰናይን ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበሩ ጋዜጠኛታት ኩናማ’ዮም። ጽሙእ ነብሲ ዝነበሮ ተጋዳላይ ጀብሃ ሙሳ ሲላ ሓላፊ ናይታ ኣሃዱ’ዩ። ሙሳ ሲላ ኣብ ጀብሃ ሓላፊ ናይ ገበን መርመራ ኮይኑ ብዙሕ ግፍዕታት ዘውረደሎም ናይ ጀብሃ ተጋደልቲ ከዕልሉ ሰሚዐ ኣለኹ።
ቱራ ኩባባ ጭርቓን ዋዛን ቀልድን መለለይኡ’ዩ። ጸያፍ ትግርኛ ተሓዊስዎ ኸኣ ኣፍ ዝኸፍት ዘሎ ምቁር ህጻን የምስሎ።
ሓደ ንግሆ’ዩ። ሙሳ ሲላ ኣባላት ጸጥታ ቃኘው ካብ ዝነበረ መንበሪ ገዝኡ ወሲዶሞ ተባሂሉ። ጽንሕ ኢሉ ኸኣ ቱራ ኩባባ ስዒቡ ተወርዩ።
ቱራ ኩባባ ብኣባላት ጸጥታ ክውሰድ እንከሎ ሰብ ርእይዎ ስለዝተባህለ ከምዝተኣስረ ዳርጋ ብወግዒ’ዩ ተነጊሩ። ስለምንታይ ግና ዝሓትት የለ ዝምልስ።
ሙሳ ሲላ ካብ ቤት ማእሰርቲ ቀልጢፉ ከምዝወጸን ብድሕሪኡ ብስራሕ ምኽንያት ናብ ካልእ ከምዝተቐየረን ካልእ እዋን ከኣ፣ ሕርሻ ይሕሸኒ ኢሉ ናብ ዓዱ ወሪዱ ዝብሉ ወረታት ተነዝሑ።
ራሄል ንዝተባህለት መምህር ነበር፣ ብግዝያውነት ናብቲ ክፍሊ ዘምጽእ ኣሃዱ ኩናማ፣ ንምኩር ጋዜጠኛን ሓላፍን ናይታ ኣሃዱ፣ ሕርሻ ስለዝመረጸ ናብ ከባቢ ቶሎጎምጃ ወሪዱ ምባል ዘእመን ኣይነበረን። ራሄል’ውን እንተኾነት፣ ነቲ ብግዝያውነት ዝተጸንበረቶ ሞያ ጋዜጠኝነት ራሕሪሓ ናብ ምምህርንኣ ክትመልስ ኣብ ኣኼባ ብወግዒ’ያ ሓቲታ። መልሲ ስለዝሰኣነትሉ ኸኣ ሓደ ረፋድ፣ ኣብ ዕዳጋ ሓሙስ ኣውቶቡስ ተሰቒላ ከባቢ ቢንቢና ተራእያ ኢሎማ።
ሙሳ ሲላን ቱራ ኩባባን ናበይ ኣበሉ? ስለምንታይ ተኣስሩ?
ሰብን ዑንቒን ብሓደ ዓይኒ ዝርኣይሉ ሕማቕ እዋን።
ዑንቂ ዝያዳ ሰብ ፈርዩ ዝርኣየሉ እዋን’ውን ኣሎ ኣብዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ።
ካብ ኤርትራ ቅድሚ ምውጽአይ ኣብ ዝነበራ ሒደት መዓልታት፣ ክልተ ዝወጹ እሱራት ምርካበይ ተስፋ ነበረ። ክልተ ወጺኦም 20 እንዶሞ ዝኣውትዉ ኮይኖም።
ቱራ ኩባባ፣ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ዘሎ እንዳሻሂ’የ ከም ወዝቢ ረኺበዮ። ጸምልዩን ደኺሙን’ዩ ዝነበረ። ጭርቓናቱን ዋዛታቱን ግና ከም ቀደሞም።
ካልኣይ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምውጽኡ ዘረጋገጽኩ ከኣ ዳኒኤል ክብሮም ዝተባህለ ኣባል ሬድዮ ኦሮሞ’ዩ። ዳኒኤል ምስ ኣሕመድ ባህጃ ዝተባህለ ጋዜጠኛ ናይ ዓረብ ናብ ኢትዮጵያ ክሰግሩ’ዮም ተታሒዞም። ኣሕመድ ባህጃ ኪድ ገዛኻ ተባሂሉ ብኡ ንብኡ ክፋኑ እንከሎ፣ ዳኒኤል ከኣ ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲሩ። ብዛዕባ’ዚ ፍጻሜ ኣብ ሚኒስትሪ ዜናን ካልእ ኣጋጣሚታትን ብዙሕ ዝተዘርበ እኳ እንተኾነ፣ ሓቁ ሓደ እዋን ክንጽበ ኢና።
ኩሉ ነገረ ኣብ ዝምስጠረላ ኤርትራ፣ ሰሚዐ ኣለኹ እናተባሃለ ዝሕለፍ ጉዳያት ብዙሕ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ቋንቋታት ዓረብን ትግረን፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ መንጎ ገዳይም ተጋደልትን ናይ ተስዓን፣ ናይ ጀብሃን ሻዕብያን፣ ተጋደልትን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ካልእ ጉዳያትን ዘሎ ሕድሕዳዊ ዘይምትእምማን ኣባላት፣ ብዙሕ ተንኮላት ከምዝእለም’ዩ ዝዝረበሉ። ሓደ ነቲ ሓደ ኣሕሊፉ ክህብ ንቡር ተርእዮ ናይቲ ገዛ’ዩ።
ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኤሪ-ቲቪ’ውን ተመሳሳሊ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ቴሌቪዥን፣ እንዳዓረብን እንዳ እንግሊዝን ‘መውዓሊ ህጻናት’ እናበሉ ዝገልጽዎ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜና ብዙሓት ነበሩ። ናብዘን ኣህዱታት ዝምደቡ ጋዜጠኛታት ብዕድመ ንኢሶም ዘይኮነ፣ በተሓሳስባ ምስ ቆልዑ ይምደቡ ስለዝነበሩ’ዮም ዝኾኑ። ደሓር ከኣ ብሰበይ ሰብካ፣ ብፈለጥካኒ ፈለጥኩኻ ምትእኽካብ ዝርኣየለን’የን ዝነበራ። እዚ ማለት ግና ዓንተራት ጋዜጠኛታት ኣይነበርወንን ማለት ኣይኮነን።
ሚኒስትሪ ዜና፣ እንዳ ህዝብን መውዓሊ ህጻናትን ዝኣመሰለ መማቕርቲ ዝሓቖፈ ዓለም’ዩ። መሳጢ ዓለም። መዘክረይ ክፈታትሽ እንከለኹ፣ ኣብ እንዳዜና ዘይተነግረ እምበር ዘይተገብረ የለን ዘብለኒ ፍጻሜታት’የ ዝረኽበሉ። ገሊኦም ዘሕዝኑ፣ ገሊኦም ዘቃልዱ፣ ገሊኦም ዘብክዩ ገሊኦም ካዕካዕ ዘብሉ ፍጻሜታት መሊኦሞ’ዮም። ዋላ’ኳ እቲ ዝበዝሐ ዘሕዝን እንተኾነ።
ኣሕመድ ሲኤንኤንን ሳዕድያ ኣሕመድን ክልተ ኣባላት ናይ እንዳ ዓረብ ኤሪ-ቲቪ’ዮም።
ኣሕመድ ብእንዳዜን ዝተቐድሐ ናይ ቪድዮ ደኩመንት ሸጥካ ዝብል ወረ ተነዚሕሉ ካብ ዝእሰር 15 ዓመቱ ተቓሪቡ ኣሎ።
ሳዕድያ ኣሕመድ’ውን ናይ የመን ዘርኢ ስለዝነበራ፣ ምስ ኤምባሲ የመን ቅርበት ኔርዋ’ዮም ሓበሬታ ኣበጻጺሓ ክትከውን ትኽእል’ያ ብዝብል ጥርጣረ ኣብ ካርሸልን ሓዝሓዝን ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲራ። ሳዕድያ ዝወጸትሉ ዕለት ምስ ድምጻዊት ሄልን ጳውሎስ ግሩም ትርኢት ዘለዎ ሕቋፍ ዕንባባ ተሓንጊጥና፣ እንቋዕ መዋጽኦ ፈጠረልኪ ንምባል ናብ ገዝኣ በጺሕና ኢና። ኣብዚ እዋን’ዚ በዓልቲ ሓዳር ሳዕድያ ኣብ የመን ምህላዋ ኣረጋጊጸ ኣለኹ።
ሚኒስትሪ ዜና እንዳዓረብ ክልዓል እንከሎ፣ ስሞም ማዕረ ስም እቲ ኣሃዱ ዝጥቐሱ ውሑዳት’ውን ኣለዉ። ሓደ ካብኣቶም ከኣ ሳልሕ ጀዛይሪ’ዩ።
ቀዳማይ ደርቢ ናይ ህንጻ ቁጽሪ ክልተ፣ ጥዑም ሽታ እንተሸቲቱ፣ ሳልሕ ጀዛይሪ ሓሊፉ ኣሎ ማለት’ዩ። ሽጋራ ክስሕብ ንሓሙሽተ ደቓይቕ ኣብ ሓንቲ ካብተን መሳኹቲ ደው እንተ’ሉ፣ እቲ ብትምባኾን ቺካታትን ጋዕዝዩ ዝርአ ኮሪደረ ድምጺ ሓፋሽ ጥዑም ሽታ’ዩ ዝዝርኦ።
ሓደ ክልተ ዕላላት ተለዋዊጥና ኣሎና። ብልክዕ ዘዕለልናዮ ነጥቢ ሕጂ ኣይዝክሮን። ኣብ ዓረባዊ ስነጽሑፍ ልዑል ዝምባሌ’ዩ ኔርዎ። ሽጋራ ንምስሓብ ኣብ ሓንቲ ካብ መሳኹቲ ደው እንተ’ሉ ምስኡ ትሓልፍ ግዜ መኽሰብ’ያ። ዝበዝሐ ዕላላቱ ዓረባዊ ፍልስፍናን ስነ ጽሑፍን ስለዝኾነ።
ኣብ ኤርትራ ምስ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ስሙ ክጥቐስ ዘይምስማዕ፣ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራ ተዘርዩ ዘሎ ሓበሬታ ጎደሎ ምዃኑ’ዩ ዘረጋግጽ።
+++++
ደቡባዊ ክፋል ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ፕላስ ኮሉሽ ዝበዝሐ ዘዘውትሮ ቦታ’ዩ።
ብዛዕባ ሳልሕ ጀዛይሪ ዕሙቕ ዝበለ ኣፍልጦ ከምዘለዎ ዝፈልጥኩ ኤርትራዊ፣ ገለ ክሓናጥጥ ስለዝሓሰብኩ፣ ሓበሬታ ክምግበኒ ኣብ ሓንቲ ካብተን ኣብዚ ቦታ’ዚ ዝርከባ ኣብያተ መስተ ቡን ክጋብዞ ወሲነ።
ፈትሒ ዖስማን’ዩ ዝብሃል። ቅድሚ ናጽነት ኣባል ማሕበር መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ዝነበረ ፈትሒ ካብ ኩዌት ትምህርቲ ዛዚሙ ናብ ኤርትራ ድሕሪ ምእታዉ፣ ፈለማ ኣብ ጋዜጣ ኣልሓዲሳ ድሒሩ ከኣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ መወዳእታ’ውን ኣብ ፓኪስታንን ስዑዲ ዓረብን ብተኸታታሊ ዲፕሎማሰኛ መንግስቲ ኤርትራ ዝነበር’ዩ።
“መርሓብ…ኬፍ ኣልሓል…ኣህለን ዎ ሳህለን…።” ምስ ፈትሒ ዝተለዋወጥኩወን ናይ ሰለምታ ሓረጋት’የን።
ቋንቋ ዓርብ እንዶ የብለይን። ሕሉበይ ንጹፈይ’ውን እዘን ዝለገስኩወን ናይ ሰላምታ ሓረጋት’የን።
‘ዛብጥ’ ሓላፊ ንምባል ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን ዝጥቐሙላ ቃል ምዃና’ውን ቅድሚኣ ኣብ ዝነበረት ዕለት ክምሃር ምኽኣለይ ዓረብኛ ዝመልኽ ዘለኹ ኮይኑ ይስምዓኒ ኣሎ።
ፈትሒ ካብ ብትግርኛ ዝያዳ ብዓረብኛ ሓሳቡ ይገልጽ። ነዚ ሕጂ ቡን ጋቢዘሉ ዘለኹ ሓበሬታ ንምርካብ ግና ትግርኝኡ ካብ መጠን ንላዕሊ እኹል’ዩ።
ብቋንቋ ዓረብ ክላገጽ ዝገብሮ ፈተነታት የስሕቆ’ዩ።
“መዓስ ኢኹም ትፋለጡ ምስ ጀዛይሪ?” እቲ ዝተረፈ ዛንታ ባዕሉ ክምልኦ’ዩ ካብ ዝብል እምነት ዘንቀልክዋ ናይ መበገሲ ሕቶ’ያ።
“ጀዛይሪ ኣብ ኣልሓዲሳ እንከሎ ኢና ንፋለጥ። ጽቡቕ ስለዝተቐራረብና ኸኣ ብዛዕባኡን ብዛዕባ ስድርኡን ክፈልጥ ክኢለ።” ሰንደልደል ብዝበለ ግን ከኣ ዘይወድቕ ትግርኛ።
“ተጋዳላይ ሻዕብያ ድዩ ወይ ተጋዳላይ ጀብሃ?” ዝኣዘዝኩዋ ቡን ዓቐነይ ሽኮር እናሕቐቕኩላ።
ናይ ሻዕብያ ዶ ናይ ጀብሃ ዝብል ሕቶታት ኣብ እንዳዜና ከም ንቡር ዝተወስደ ሕቶ ስለዝነበረ’የ ሕንኽ ከይበልኩ ከልዕሎ ዝኸኣልኩ።
ሳልሕ እድሪስ ስዒድ ኣብ ፖርት ሱዳን ዝዓበየን ዝተማህረን’ዩ።
ኣብ 1970ታት ሃዋጺ ንፋስ ገድሊ ንህዝቢ ኤርትራ ሃለዋቱ ኣጥፊኢሉ ስለዝነበረ፣ ሳልሕ’ውን ከም መዛንኡ ኣባል ማሕበር መንእሰያት ናይታ ሽዑ ዓቢ ዝና ዝነበራ ጀብሃ ኮነ።
ኣዳላዊ ጋዜጣ ጽጌናይ ዝነበረን ድሕሪ 2001 ደሃዩ ዘይተፈልጠን ዮሱፍ መሓመድ’ውን ዓሊ ኣብ ፖርት ሱዳን ምስኡ ካብ ዝነበሩ ሓደ’ዩ።
ሳልሕ ሓደ ካብቶም ንማሕበር መንእሰያት ጀብሃ ፖርት ሱዳን ወኪሉ ኣብ 1977 ኣብ ኣቑርደት ዝተኻየደ ጉባኤ ዝተሳተፈ ምንባሩ፣ ዝና ጀብሃ ብዓይኒ ሳልሕ ጀዛይሪ ከመይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣብ ናይ ግምት ህውተታ ኣተኹ።
ሱዳን ዝነበሩ መንእሰያት ጀብሃ ይኹኑ ሻዕብያ ትምህርቶም ንምቕጻል ናብ ሃገራት ዓረብ ክውሕዙ ብብዝሒ ዝርኣየሉ ኣብ ዝነበረ 1980ታት፣ ሳልሕ’ውን ናብ ኣልጀርያ’ዩ ኣቢሉ።
ነገረ ኣጋጣሚ፣ ደጋፊ ጀብሃ ዓባይ ሳልሕ ናብ ኣልጀዝርያ ኣብ ዘምርሓሉ፣ ሓደ ካብ መራሕቲ ዋህዮታት ሻዕብያ ናይዝጊ ክፍሉ ኸኣ ናብ ኣልጀርያ ተላእከ።
ጉዕዞ ብባቡር፣-ካብ ናቕፋ ክሳብ ፓሪስ (http://radioerena.wpengine.com/zena/natl/1008) ኣብ ዝብል ጽሑፈይ ንኣመሪካዊ ጋዜጠኛ ዳን ኮነል ኣብ 1977 ናብ ገድሊ ዝተቐበለን ኣብ 2002 ከኣ ዝሰጎጎን ናይዝጊ ክፍሉ ምዃኑ ነገረ ኣጋጣሚ ኣስፊረ ኔረ’የ። እንሆ ሕጂ ከኣ ነገረ ኣጋጣሚ፣ ኣብ 1980ታት ኣብ ኣልጀርያ ብወዝቢ ዝተራኸቡ ናይዝግን ሳልሕን፣ ኣሳርን ተኣሳርን ኮይኖም እንደገና ኣብ 2002 ኣብ ፎርቶ እንዳዜና ተራኸቡ።
ሳልሕ፣ ብጋዜጠኝነት ቀዳማይ ዲግሪ ሒዙ ካብ ኣልጀርያ ብዝተመልሰ ናብ ህዝባዊ ግንባር ከምዝተጸንበረ’ዩ ፈትሒ ዘውግዓሉ። ዋላ’ኳ ስለምንታይ ድሕሪ ናይ ኣልጀርያ ትምህርቱ ካብ ጀብሃ ናብ ሻዕብያ ከምዝዘበለ ዘእምን መረዳእታ ከቕርበለይ እንተዘይክኣለ።
ነገረ ሳጓ እቶም ካብ ሃገራት ዓረብ ዝመጹ ተጋደልቲ፣ መብዛሕቶም በቲ ዝመጽሉ ዓዲ ስለዝወሃቦም፣ ንሳልሕ’ውን ካብ ኣልጀዝርያ ስለዝመጸ ሳልሕ ኣልጀዛይሪ ለገበቶ። ሊብያ እንተዝነብር ምናልባት ሳልሕ ኣልሊቢ ምተባህለ ኔሩ’ዩ። ንነገሩ ካብ ሊብያ ዝመጸ ኣሊቢ እናተባህለ ዝጽዋዕ ኣባል ዜና’ውን ኔሩ’ዩ።
ብዛዕባ ዝምድና ኤርትራን እስራኤል ከምኡ ኸኣ ዝምድና ኤርትራን ከም ዒራቕን ሶርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ዓረብን ብዝርድኦ መንገዲ ምክታዕ ዝፈቱ ስለዝነበረ፣ እዚ ንሓያሎ ካድራት ህግደፍ ደሰ የብሎም ከምዘይነበረ ኣብ ሃማመተኤ ንዝተኻየደ ሓደ ኣኼባ ከም ኣብነት እናጠቐሰ፣ ጀዛይሪ ኣብ ፍልስፍናን ስነጽሑፍን ዓረብ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ፖለቲካ ዓረብ’ውን ምሱጥ ምንባሩ ብዝርዝር ገለጸለይ- ፈትሒ።
ዕላል ፈትሒ ተመስጦን ምድፍናቕን እናተፈራረቖ መጺኡ።
ዘውሕዘለይ ዘሎ ሓበሬታ ምጥርናፉን ምስርዑን ከየሸግረኒ ካብ ምሕሳብ፣ ኣብ ኣእምሮይ ዝተረፋ ሕቶታት ቅድሚ ምፍሳሰ፣ ኣብታ ብዙሕ ሕማቕን ጽቡቕ ሰኒዳ እትርከብ ናይ መዓልታዊ መዘክረይ ብስቕታ እጽሕፍ ኣለኹ። ፈትሒ’ውን ምስማዕን ምጽሓፍን ኣብ ሓደ እዋን ከወሃህድ ዘይምኽኣለይ ተረዲኡ’ዩ ዝኸውን፣ ሰጊደሉ ካብ ዘለኹ ባይታ ወረቀት ክሳብ ዝቐንዕ ብስቕታ ተዓዘበኒ።
ጀዛይሪ ካብታ ኣብ ቃኘው እትርከብ ብዚንጎን ኮምፔሳቶን ዝተረቓቐዐት መንበሪ ገዝኡ ናብ ሚኒስትሪ ዜና እናምርሐ እንከሎ፣ ኣብ መንገዲ ብኸተርዎ ጨወይቲ ኣባላት ስለያ ብኡ ኣቢሉ ከምዝጠፍአ ዘይፈልጥ ኣባል ዜና ኣይነበረን።
ናጻ ቀረጽ ዘእተዋ፣ ጻዕዳ ኮረላ ዝዓይነታ መኪናኡ ብዶሮና ተጎቢኣ ቅድሚታን ድሕሪታን ባይታ ንምስዓም ተቓሪቡ ኣብ ኣፍደገ ሚኒስትሪ ዜና ሓያሎ ዓመታት ከምዝጸንሐት ዝዝክርዎ ኣይሰኣኑን’ዮም። ሕማቕ ኣሎ ጽቡቕ ንታሪኽ ክኸውን ይኽእል ካብ ዝብል ሓሳብ ቁጽሪ ሰሌዳ መኪና ጀዛይሪ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝገደፍክዎ መዘክረይ ምስናዳ ኣይርስዖን።
“ጀዛይሪ ስለምንታይ’ዩ ተኣሲሩ?” ቀጥታዊ ሕቶ።
“ወላሂ እዛ ሕቶ’ዚኣ ምናልባት ዓሊ ዓብዱ’ዩ ክምልሳ ዝኽእል ዝኸውን። ናይዝጊ ከይንብል ከኣ ብስጋን መንፈስን ሞይቱ’ዩ።” መታእታእ ከይበለ ዝፈነዋ ሓሳባት’ያ።
‘ብስጋን ብመንፈስን ሞይቱ’ዩ’ እትብል ፍልስፍና ክጥቐም ምምራጹ ኣድነቕዎ።
ብስጋ እንተዘይኮይኑ ብነፍስን መንፈስን ህይወት ዘለዎ ተጋዳላይ ምህላዉን ዘይምህላዉን ኣሰላሰልኩ።
ጀዛይሪ ድሕሪ ስምምዕ ኣልጀርስ ኢትዮ-ኤርትራ፣ ኣብ ብቕዓት መሪሕነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዘተኮረ ዝርርባት ኣካይዱ ተባሂሉ ከምዝተኣስረ’ውን ይውረ’ዩ። እታ ኩሉ ኣባል ዜና ኣርጊጹ ዝፈለጣ ሓቂ ግና ንስራሕ ኢሉ ካብ ገዛ ምስ ወጸ፣ ኣብ መንገዲ ተጨውዩ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ደሃይ ዘይምህላዉ’ዩ።
ጀዛይሪ ምጥፍኡ፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ናይ ካልኣይ ህንጻ ዝርከብ ኮሪደር ድምጺ ሓፋሽ ጥዑም ሽታ ሓሪምዎ’ዩ። በንጻሩ እኳ ደኣ ዕለታዊ ዝኽሕን ቂምን ጽልእን ክዕብልኾ ተራእዩ።
ደሃይ’ዮም ዘይፍለጡ እሱራት ክንደይ’ዮም? ነፍሲ ወከፈ ስድራ ስም ደሃይ ዘጥፍአ ኣባላ ብወግዒ ኣብ እትነግረሉ እዋን ጥራይ’ዩ ክፍለጥ።
ብማሕበር መንእሰያትን ተማህሮን ኤርትራ ካብ ሱዳን ተቖጺሩ ድራማ ክምህር ዝመጸ ሱዳናዊ ዝተኣስረሉ ዕለት ኔሩ’ዩ። ብስለያን ምስፍሕፋሕ ጀሃድን ተጠርጢሮም ኣብ ኤርትራ ዝተኣስሩ ሱዳናውያን ብዙሓት’ዮም። እዚ ሱዳናዊ’ዚ ግና ሃይማኖትካ ካብ እስልምና ናብ ባሃይ ቀይርካ ተባሂሉ ከምዝተኣስረ’ዩ ዝጥርጠር። እዚ ሱዳናዊ’ዚ መእሰሪኡ ከይተነግሮ ክልተ ዓመት ኣብ ካርሸሊ ድሕሪ ምጽናሕ ምስተለቀ ፈትሒ ብኣካል ከምዝረኸቦ ኣረጋገጸለይ። ሓደ ካልእ ዘረጋገጾ ነገረ እንተኔሩ ኸኣ ከኣ ንኽልተ ዓመት ኣብ ዝተኣስረሉ ቦታ ሳልሕ ጀዛይሪ’ውን ንበይኑ ኣብ ሸላ ተቐይዱ ምንባሩ’ዩ። ካብዚኣ ዝሓለፈት ንሃለዋት ወይ ደሃይ ሳልሕ ጀዛይሪ እትእንፍት ሓበሬታ ዛጊት የላን።
በዓልቲ ቤቱ ተጋዳልቲ ከድጃ ደሃይ ናይቲ ንስራሕ ኢላ ዘፋነወቶ በዓል ቤታ ካብ ዘይረኸበት፣ ከም ኩለን ሰብኡተን ደሃይ ዘጥፍኡ ኣንስቲ ኤርትራ ‘ሓንቲ መዓልቲ’ እናበለት ካብ ምጽባይ ዝሓልፍ ካልእ ኣማራጺ የብላን።
ዑርዋ፣ ኣቡኡ ጀዛይሪ ካብ ጎደና ተዘሪዑ ክጠፍእ እንከሎ ወዲ 10 ዓመት’ዩ ኔሩ። ሕጂ ወዲ 22 ዓመት መንእሰይ።
“ደሃይ ጓሉ ጠፊኡዎ ኣሎ’ሞ ንሓግዞ።” ተባሂሉ እንተስ ናይ ሓቒ እንተስ ናይ ኣምሰሉ ምስ ዓሊ ዓብዱ ዝተደናገጹ ኣብ ፌስቡክ ርእየ ኣለኹ። ዓሊ ዓብዱ ጓለይ ደሃያ ጠፊኡ ኣሎ ኣሞ ሓግዝኑ ክብል ግና ካብ ልሳኑ ኣይሰማዕኩን።
እኳ ደኣ በንጻሩ፣
“ደሃይ ኣቦይ ትፈልጦ እንተለካ ዓሊ ዓብዱ ተዛረብ።” ኢሉ’ዩ ዝሓትት ዘሎ ዑርዋ።
“ኣብ ካምቻ፣ መልጎም እትኣትወላ ነዃል ብትግርኛ እንታይ ትብሃል?” ሕንቕልሕንቒሊተይ’ያ ንግዱሳት ስነ ቋንቋ ትግርኛ።
ብቋንቋ ዓረብ ዑርዋ ከምእትብሃል ካብ ፈትሒ ተማሂረ ኣለኹ።
እዛ መልጎም ከተእቱን ከተውጽእን ዝተሰርሐት ነዃል፣ ኣገዳስነታ ዕዙዝ ምዃኑ ንምስትብሃል፣ ካምችኦም ተመዛቢሉ ዝተለጉመ ሰባት ተዓዘቡ። ወይ ከኣ ሞላጉሙ ዝተበጣጠሰ ካምቻ ወዲኹም ሸናዕ በሉ።
“ሳልሕ ጀዛይሪ እሞ ንወዱ ሲ መልጎም ዝኣትወሉ ነዃል ኢሉ’ዩ ኣውጽኢሉ?” ብትርጉም ዑርዋ እናተገረምኩ’የ።
ምድርታት ዓረብን ፋርስን ብፍልስፍናን ስነ ጽሑፍን ብፍላይ ብግጥሚ ግኑን ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ’ዩ ዘለዎ። እቶም ምስዚ ዓውዲ’ዚ ሌላ ዘለኩም ድሮ ዑማር ኻያም- ሩብዓያት፣ ኻሊል ጂብራን- እቲ ነቢ….ወዘተ ክትዝርዝሩ ጀሚርኩም ትኾኑ ኢኹም።
ደሃዩ ካብ ዝጠፍእ 12 ዓመቱ ኣቑጺሩ ዘሎ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ሳልሕ ጀዛይሪ ግና ኣብ ምድሪ ዓረብ ዝድነቐሉ መብዛሕትና ስሙ’ውን ሰሚዕናዮ ዘይንፈልጥ ካልእ ገጣማይ ኣሎ።
ዑርዋ ኢብኒ ኣል ወርድ።
ቅድሚ ምምጻእ እስልምና ኣብ ምድሪ ዓረብ፣ ዝተንጠልጠሉ ግጥምታት ወይ ሙዓላቓት ተባሂሎም ዝንበቡ ግጥምታት ካብ ዘፍረዩ ዓረባውያን ገጠምቲ ሓደ’ዩ።
ዑርዋ ሳልሕ ጀዛይሪ ኸኣ ኣብ ኤርትራ ናይ ዝተንጠልጠለ ሃለዋት ኣቡኡ ክፈልጥ ይሓትት ኣሎ።
ሳልሕ ጀዛይሪ ኣበይ ኣሎ?
ኣማኑኤል ግርማይ
(ዕባይ ኣኽርያ ካብ ጀርመን)
21 ሕዳር 2014
ፓሪስ


c: text/html

text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብህፁፅ ክመክር ዓለምለኸ ኮሚሽን ሰብሞያ ሰብኣዊ መሰላት ሓቲቱ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይቲ ኮሚሽን መግለፂ ከምዘሕዘኖን ከምዘይቕበሎን ምላሽ ሂቡ።ኤርትራ እውን ናይቲ ኮሚሽን መግለፂ ኮኒናቶ'ላ።ካብ ህወሓት ዛጊት ዝተዋህበ ግብረ መልሲ የለን።
ብኻልእ ዜና ህወሓት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ይካየድ ዘሎ ኵናት ጠጠው ንምባል መሰረታዊ ኣገልግሎታት ብዘይውዓል ሕደር ክጅምር፣ቅድሚ እቲ ኵናት ዝነበረ ናይ ክልል ትግራይ ዶባት ክኽበር፣ሰራዊት ኤርትራ ካብ ኩሉ ከባቢ ኢትዮጵያን ግዝኣት ክልል ትግራይን ክወጽእን ዝብሉ ቅድመ ኩነት ኣቐሚጡ ኣሎ።ቅድሚ ሎሚ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ከምዘይቕበል ዝገለፀ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዛጊት ምላሽ ኣይሃበን።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ዓለምለኸ ክኢላታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሓይልታት ህወሓትን ከም ብሓዱሽ ዝጀመረ ኵናት ብዓሚቕ ከምዝተሓሳሰቦ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ሓቢሩ።ወታሃደራት ኤርትራ ኣብቲ ግጭት ይሳተፉ ስለዘለው እቲ ግጭት ናብ ካልኦት ሃገራት ናይ ምስፋሕ ሓደጋ ኣለዎ ኢሉ።እቲ ኮሚሽን ኩሎም ወገናት ተፃብኦታቶም ብዘይ ውዓል ሕደር ጠጠው ከብሉ፣ዓለምለኸ ሰብኣዊ ሕጊ ኣብ ምኽባር ግቡኦም ክዋፅኡን ናብ መስርሕ ሰላማዊ ልዝብ ክምለሱን ደጊሙ ፀዊዑ ኣሎ።
ናይቲ ዞባ ሰላምን ድሕነትን ኣብ ግምት ብምእታው ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ንኩነታት ኢትዮጵያ ብህፁፅ ክዘራረበሉ ምውሳኑ እውን እቲ ኮሚሽን ሰናይ ኢሉዎ ኣሎ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብመሰረት ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ስቪላት ሓለዋ ክግበረሎምን ኣብቲ ዞባ ተወሳኺ ዘይምርግጋእ ንምክልኻልን ስጉምቲ ክወስድ ፀዊዑ ኣሎ።ክብደት ናይቲ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ቤት ምኽሪ ጉዳይ ኢትዮጵያን ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝለዓለ ኣጀንድኡ ክገብሮ እቲ ኮሚሽን ፀዊዑ።
ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዘውፅኦ መገልፂ ኣብ ዝሃቦ መልሲ በዚ መግለፂ ከምዝጉሃየ ሓቢሩ።እቲ ኮሚሽን ብቕዓት የብሉን ወይ ነቲ ሰብኣዊነት ኣብ ግምት ዘእተወ ስምምዕ ህወሓት ከምዘፍረሶ ብዝግባእ ኣይፈለጠን ይብል።እቲ ኮሚሽን ንጉዳያት ሰላምን ፀጥታን ናይ ምግላፅ ስልጣን ከምዘለዎ ክምካሕ የብሉን ይብል። ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ስጉምቲ ክወስድ ምፅውዑ ጥንቃቐ ዝጎደሎ ባህሪ ናይቲ ዝሕብርን ሰብኣዊ መሰላት ከም ፖለቲካዊ መሳርሒ ምጥቃሙ ሓቀኛ ሃቀንኡ ዝተቓለዐሉን እዩ ክብል ነቒፉ።
ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ በቲ ኮሚሽን ንዝወፀ መግለፂ ብምንፃግ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ምኽባሮም ኣብ ምርግጋፅን መግሃስቲ ዝፈፀሙ ድማ ናብ ሕጊ ኣብ ምቕራብን ምስርሑ ክቅፅለሉ እዩ ይብል።
ሚንስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ሎሚ ዓርቢ ብትዊተር ኣቢሎም ኣብ ዝሃቡዎ መልሲ ኣፍሪቃ "መርማሪ ኮሚሽን" ብዝብል ብሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ዝተጠጅአ ዘይሕጋዊ ተግባራት ምሉእ ብምሉእ ውዱቕ ክትገብሮ እዋኑ ሎሚ እዩ ኢሎም።እዞም ኣካላት እዚኦም ንዝተውሃቦም ሓላፍነት ብተደጋጋሚ ብምሕላፍ ኣብ ልዕሊ ልኡላዊነት ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ መወዳእታ ቅድመ ኩነት ከቐምጡ ይርኣዩ እዮም ክብሉ ኣቶ የማነ መሊሶም።
ናይቲ ኮሚሽን መግለፂ ብዝምልከት ካብ ህወሓት ዛጊት ዝተውሃበ ግብረ መልሲ የለን።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብዘጋጠመ ኵናት ዝተፈጸሙ መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት ክምርምሩ ሰለስተ ኣባላት ዝሓቖፈ ዓለምለኸ ኮሚሽን ክኢላታት ሰብሞያ ሰብኣዊ መሰላት ኣጣይሹ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክቃወሞ ከሎ ህወሓት ብወገኑ ከምዝደገፎ ይዝከር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ መራሒ ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ንፕረዚዳንት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኒኮላስ ዲ ሪቪየረ ኣብ ዝፀሓፉዎ ሰለስተ ገጽ ዝሓዘ ቅሉዕ ደብዳበ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ተኸፊቱ ኣሎ ዝበሉዎ ኵናት ምጥፋእ ዓሌትንን ዕንወትን ቅድሚ ሓደ ዓመት ካብ "ዝርኣናዮን ዝሓለፍናዮን’’ እቲ ዝኸፍአ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ምሉእን ዝተዋደደን ኵናት ኣብ ልዕሊ ትግራይ ከፊቶም ኣለው፣ከይዲ ሰላም በርዒኑ፣ስምምዕ ሰላም ተጣሒሱ፣ኩሎም ስርሒታት ሰብኣዊ ሓገዛት ጠጠው ኢሎም ኣለው ኢሎም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ነቲ ብሓይልታት ኤርትራን ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን ኣብ ልዕሊ ትግራይ ይፍፀም ኣሎ ዝበሉዎ ወራር ደው ከብሎም ብምፅዋዕ ቶኽሲ ጠጠው ክብል ሓቲቶም።
ንሶም ኣብ ደብዳቢኦም ክማልኡ ኣለዎም ዝበሉዎም ኣርባዕተ ነጥብታት ኣቐሚጦም።ብዘይውዓል ሕደርን ብዘይ ቅድመ ኩነትን ኣብ ልዕሊ ኣገደስቲ ኣገልግሎታት ዝተነብረ ዕፅዋ ምሉእ ምልዓል ክልዓል፣ንፁርን ስምምዕ ዝተበፅሐሉን ኣገባብ ሓዊሱ ገደብ ዘይብሉ ተበፃሕነት ሰብኣዊ ረድኤት ምርግጋፅ፣ሰራዊት ኤርትራ ካብ ነፍሲ ወከፍ ክፋል ኢትዮጵያን ናይ ትግራይ ግዝኣትን ክወፁን ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ክትትል ኣብ ልዕሊኦም ዝኾነ ይኹን ሓደጋ ኣብዘየውርድሉ ቦታ ክሰፍሩን ከምኡ እውን ብሕገ መንግስቲ ኣፍልጦ ዝረኸበን ቅድሚ ኵናት ሕዳር 2020 ዝነበረ ዶባት ትግራይ ናብቲ ዝነበሮ ክምለስን ይፅውዕ።
ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ብቕድሚ ትማሊ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝለኣኹዎን ናይ ክልል ትግራይ መንግስታዊ ቴሌቪዥን ብትዊተር ኣብ ዘውፅኦን ወከልቲ መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣብ ኣመሪካን ካናዳን ናይ ዶክተር ደብረፅዮን ምዃኑ ዘረጋገፁዎን ግልፂ ደብዳበ "ትዕግስትን ምዕቃብን ኣር ኢና ኣለና፣ንሰላም ስትራተጂያዊ ድልውነት ገይርና ኣለና፣እቲ ድልውነት ንምዝዛም ቅሩባት ኢና" ኢሎም።
ኣብ ዝተፈላለዩ ግንባራት ኣብ መንጎ ሓይልታት ፌደራልን ሓይልታት ትግራይን ውግእ ቀፂሉ ኣሎ።እቲ ኵናት ኣብ ምንታይ ኩነታት ከምዝርከብ ክልቲኦም ወገናት ብግልፂ ዝበሉዎ የለን። እቲ ውግእ መን ጀመረ ዝብል ክልቲኦም ወገናት ነንሕድሕዶም ይካሰሱ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ ዝናብ ካብ 7 ሓምለ ጀሚሩ ብጽቡቕ ይቕጽል ብምህላዉ፡ ኣብ ኣስታት 15 ሽሕ ሄክታር ዝተዘርአ ኣእካል፡ ጥረታትን ናይ ቅብኣት ኣዝርእትን ጽቡቕ ከምዘሎ፡ ሓላፊ ሚኒስትሪ ሕርሻ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ምሕረቱ ኣርኣያ ገሊጹ።
ኣብ ንቚጣታት ዓረዛን ማይድማን ኣብ ወርሒ ሓምለ ጥራይ 490 ሚሊሜተር ዝዓቐኑ ዝናብ ከምዝሃረመ ዝሓበረ ኣቶ ምሕረቱ፡ ሓረስቶት ምስ ዝናብ እናተቐዳደሙ 10,970 ሄክታር ኣእካል፡ 3,830 ሄክታር ጥረታት፡ 155 ሄክታር ድማ ናይ ቅብኣ ኣዝርእቲ ከምዝዘርኡ፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ዝቐደመ ኣእካል ኣብ ጉስያ ከምዝበጽሐ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተፈቲኑ ጽቡቕ ውጽኢት ዝተረኽቦ ክልተ ዓይነት ምሩጽ ዘርኢ ስርናይን ብልቱግን ሎሚ ዓመት ብዝሰፍሐ ንምትእትታዉ ብዝተኻየደ ጻዕሪ፡ ኣብ ከባቢ ማይድማን ዑበልን 68 ሄክታር ብልቱግ ክዝራእ ከሎ፡ ን90 ሓረስቶት ዝተዓደለ ኣስታት 17 ኩንታል ምሩጽ ዘርኢ ስርናይ ድማ ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ከምዝበጽሐ፡ ኣቶ ምሕረቱ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ሓረስቶት ብወገኖም፡ ዝናብ ክራማት ንኽልተ ወርሒ ብቐጻሊ ብምህራሙ፡ ድሑራትን ቅዱማትን ዘራእቲ ኣብ ትስፉው ደረጃ ከምዝርከቡ ብምግላጽ፡ ብሚኒስትሪ ሕርሻ ዝተኣታቶ ዘሎ ምሩጽ ኣዝርእቲ ብዝሰፍሐ ክድፋኣሉን ጸረ-ባልዕ መድሃኒት ክቕረበሎምን ሓቲቶም።


text:
ሑቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት ንጥፈታት ናይ ሱሮዕ ምዝገባ ጃሚራ፣ ኣብ ዘማልክ (ንሶርያውያን)፣ ኣብቲ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት (ን ካልኦት ዜጋታት)፣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኣል እስከንደሪያ ውን፣ ቀስ ብቀስ ኻኣ ዓቅሚ ን መጀመርያ ግዜ ዝምዝገቡን ንምውጻእ መንበሪ ፍቃድ ዝምዝገቡን ክትውስኽ እያ።
ኣብ ትሕቲ ኢዚ ህሉው ኩነታት ብሰንኪ ቫይረስ ኮሮና፣ ንቶም ኣቃዲሞም ቖጻራ ዝተዋሀቡ ጥራይ ክንቕበል ኢና፣ ኣብ ቀጽሪ እተን ቤት ጽሕፈታትና ኻኣ ኣገልግሎት ክወሃቡ እዮም።
ኣብ ትሕቲ ምእንቲ ጥዕናና ዝቕጽል ዝሎ ምጥንቃቅ ንምውሓስ ወሓለን ውጽኢታውን ስራሕን ዓቢ ቁጽሪ ኣገልግሎት ንምሃብን፣ ዩ ኤን ን ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቅባን በዘን ዝስዕባ ንጥቢታት ተዘክር።
1.ንቶም ካብ ዩ ኤን ዝትደወለሎም ወይ ናብቲ ሆት ላይን ደውሎም ናብተን ቤት ጽሕፈታትና ዝመጽኡሉ ቖጻራ ዝተዋሀቡ ስባት ጥራይ ምእታው ክፍቅደሎም እዩ።
2.ይቃሬታ እንዳ ሓተትና ንቶም ኣቃዲሞም ቖጻራ ዘይተዋሀቡ ሓጋዛት ኣይንህብን እና፣ ሕቶታትኩም ኣብቲ ናይ ሓበረታ ቁጽሪ ክተቅሪቡዎ ትኽእሉ ወይ ንዝያድ ሓበሬታ ኣብ ፌስ ቡክ ኣቲኹም ንናይ ዩ ኤን ማእከል ሓበሬታ ክትውከሱ ትኽእሉ ።
3.ንምውጋድ ነወሕ ናይ ምጽባይ ሳዓታትን ኣብ ደገ ቀጽሪታት ዩ ኤን ምዕልቕላቅን በቲ ኣቃዲምኩም ዝተዋሀኩሞ ግዜ ንኽትመጽኡን ቅድሚ 15 ደቂቅ ጥራይ ኣብ ቅድሚ ኣቲ ቃጽሪ ንኽትሪከቡ ኣትሪርና ንምዕደኩም።
4.ምእንቲ ሰለማዊ ኣገልግሎት ልዉህ ምትሕብባርኩምን ሓገዛትኩሙን ከድልየና እዩ፣ ኣብ ቤት ጽሕፈታትና እትመጽኡሉ እዋናት ምእንቲ ድሕነት ነብስኹም ብዘይተደልዩ ሓደገንያታት ሕማም ከይትልከፍ ከምኡ ውን zንድሕነት እቶም ስድተኛታትን እቶም ኣግለግሎት ዝሕቡኹም ሰራሕተንያታትን፣ ማሕበራዊ ርሕቀት ተኸተሉ፣ ማስክ ወይ ከማማ ብጉቡእ ተኸደኑ፣
ሑቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት (ዩ ኤን) እታ እንኮ ትካል ኣገልግሎት ምዝገባን ስነዳ ንናይ ሓተትቲ ዑቅባን ስደታኛታትን ኣብ ግብጺ እትህብ። ብድሕሪዚ ን ናይ መንበሪ ፍቃድ ንምርካብ ን መንግስቲ ግብጺ ትውከሱ። ክተስተቡህሉላን ክትፈልጥዋን ዝግበኣኩም ንገር ግን ዩ ኤን ምእንቲ ኢዚ ስራሕ ንምዕማም ሳልሳይ ኣካል ኣይትውክልን እያ፣ ኩሉ እትህቦ ኣገልግሎት ኻኣ ብዘይ ዝኾኒ ቅብሊት እዩ።
ዩ ኤን ንቶም ኣቃዲሞም ቖጻራ ዝተወሰናሎም ሰባት ብምድዋል ወይ ኤስ ኤም ኤስ መልእኽቲ ብምስዳድ ክትሕብሮም ኢያ፣ ኢታ መልእኽቲ ንኹሉ ኢቲ ቃለ መጠይቕ ዝምልከት ክትናጽር ኢያ።


text:
Radio Erena: 21 August 2017
ብሰንኪ እምነታ ድሕሪ ምእሳራ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ቤት ማእሰርቲ መትከል ኣብየት ዝሞተት ፍቓዱ ደበሳይ፣ ኣፈወርቂ ዝተባህለ በዓል ቤታን ቦኽሪ ወዳን’ውን ገና ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዘለው ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ወለዶም ብሰንኪ እምነቶም ኣብ ወርሒ ግንቦት 2017ድሕሪ ምእሳሮም፣ ንዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ብዘይኣላዩ ዝጸንሑ ሰለስተ ደቆም፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኸኣ ብዝበኣሰ ግዳያት ዝኽትምና ኮይኖም ምህላዎም’ውን እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ብዘይካ’ቶም ብዘያላዩ ዘኽቲቶም ዘለዉ ሰለስተ ደቆም፣ ቦኽሪ ገዛ፣ ምዕባይ ሓዎም’ውን ምስ ኣቡኡ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ መትከል ኣብየት ተኣሲሩ ከምዘሎ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ ሞት እዛ ኣደ ኣርባዕተ ቆልዑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ፣ ኣብ መንደፈራ፣ ዓዲዃላን ካልእ ከተማታትን ኣዛራቢ ኮይኑ ምህላዉ ኣገንዚቦም።
ኣብ ወርሒ ግንቦት ናይዚ ዓመት’ዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ዃላ፣ ኣብ ናይ ገዛ ጸሎት ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ኣመንቲ ጴንጠ ቆስጣል ክርስትና ድሕሪ ዘካየዶ ናይ ምህዳን ዘመተ’ያ ፍቓዱ ደበሳይ፣ በዓል ቤታን ቦኽሪ ወዳን ዝርከቦም ሓያሎ ሰባት ተኣሲሮም።
እዛ ኣደ ኣርባዕተ ውሉዳት ዝኾነት ፍቓዱ፣ ኣብ መንጎ ጋሕተላይን ሽዕብን ኣብ ዝርከብ ኣጻምእ መትከል ኣብዮት ነዚ ዝሓለፈ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ተኣሲራ ድሕሪ ምጽናሕ’ያ ዝሓለፈ ሰሙን ዓሪፋ።
ስነ ስርዓት ቀብራ ብሓሙስ 10 ነሓሰ ኣብ መንደፈራ ከምዝተፈጸመ ኣቐዲሙ ብሬድዮ ኤረና ተሓቢሩ’ዩ።
ኣማውታ እዛ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝዓረፈት ኣማኒት ክርስትና ብንጹር ክፍለጥ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ብሰንኪ ሙቐትን ወቕዕን ድሕሪ ዘጓነፋ ሃለፍታን ግቡእ ሕክምና ክትረክብ ብዘይምኽኣላ ዝሰዓበ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
======================


text:
Radio Erena: 26 April 2019
ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ንዕርቀ-ሰላም ዝጽውዕ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
እቶም ንኹለን ጨናፍር ናይ ኤርትራ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ዝወሉ ጳጳሳት፣ ብምኽንያት በዓል ትንሳኤ ኣብ ዝዘርግሕዎ መልእኽቲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ህዝብና ብውግእን ብኻልእን ዝመጸ ጸገማትን ሃለዋት ሃገርና ኣብ ዝልዓለ ጥርዙ ዝበጽሓሉ’ዩ ኔሩ ድሕሪ ምባል፣ ዋሕዚ ስድራቤታት ናብ ስደት ንምፍዋሱ ዝተገብረ ዝኾነ መደብ ወይ ኣገባብ ስለዘይተዘርግሐ፣ ንመጻኢ ህልውና ሃገር ከይተረፈ ብዘሰከፍ መልክዑ ዋሕዚ ሰባት ይቕጽል ከምዘሎ ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዕርቀ- ሰላም ምስ ጎረባብቲ ጥራይ ዘይኮነ፣ ዕርቀ-ሰላም ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይና’ውን ከምዘድሊ ዘስመርሉ እቶም ጳጳሳት፣ “ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ” ዝብል ጭርሖ ጥራይ ኮይኑ ከይተርፍ ብግብሪ ክርአ ከምዝግባ ኣዘኻኺሮም።
እቶም ኣስማቶምን ክታቶሞን ምስፋር ነቲ መልእኽቲ ዘርግሑ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኣባ መንግስትኣብ ተስፋማርያም፣ ካብ መንበረ ኣስመራ፣ ኣባ ቶማስ ዖስማን ካብ መንበረ ባረንቱ፣ ኣባ ኪዳነ የዕብዮ ካብ መንበረ ከረን ከምኡ ድማ
ኣባ ፍቕረማርያም ሓጎስ ካብ መንበረ ሰገነይቲ’ዮም።
ጽሟቛ ትሕዝቶ ናይቲ በዞም ጳጳሳት ዝተዘርግሐ መልእኽቲ ንምንባብ ኣብዚ ( ሃዋርያዊ መልእኽቲ ዕርቀ- ሰላም )ጠውቑ።
ጽሟቅ ትሕዝቶ ብድምጺ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ጠውቑ።
================


text:
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን መሓመድ ጃቫድ ዛሪፍ ኣሜሪካ ፅምዶ ልዝብ እንተደልያ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝካየድ ምድራት ምንቅስቓስ ኑክሌርን ዝተነብረ እገዳታት ክልዓለላ ኣብ 2015 ዝተበፅሐ ስምምዕ ክተኽብር ኣለዋ ኢሎም።
ሎሚ ሓሙስ ኣብ ማሌዢያ ዝርከቡ ዛሪፍ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ኣሜሪካ ኣንፃር ህዝቢ ኢራን ኣብዘቕንዐ ቁጠባዊ ሽበራ ተፀሚዳ ኣላ ክብሉ ኸሲሶም።
ንሶም ፕረዚደንት ትራሞፕ ሃገሮም ብሪጣኒያ፣ ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ሩሲያ፣ጀርመንን ሕብረት ኣውሮጳ ካብ ዝሓቖፈ ስምምዕ ክትወፅእ ምውሳኖምብምዝኽኻር ንሶም ግን ካብቲ መስርሕ ከምዘይወፁ ገሊፆም።
ፕረ.ትራምፕ እቲ ስምምዕ ኢራን ኒኩሌራዊ ኣፅዋር ከተማዕብል መንገዲ ዝህብ እዩ ክብሉ ብምንቃፍም ምሕዳሮም ኢራን ኒኩሌራዊ ኣፅዋር ከይተማዕብል ምእጋድ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብቲ ናይ 2015 ስምምዕ ዘይነበረ ናይ ቦለስቲክ ሚሳይል ፕሮግራም ክድረት ትኹረት ከምዝገብር ኣብዚ ሰሙን ገሊፆም ኔሮም።
ናይ ኢራን ፕረዚደንት ሓሳን ሮሓኒ ሓድሽ ልዝብ ክካየድ እንተኾይኑ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዘንበረቶ ማዕቐብ ብምልዓል ፈላማይ ስጉምቲ ክትወስድ ኣለዋ ኢሎም።


text:
መንግስቲ ክልል ትግራይ ብገበን ግዕዝይና ጠርጢሩ ዓሚ ዝኣሰሮም ሰብ ሃፍትን ሰራሕተኛታት መንግስትን ዛጊድ ፍርዲ ኣይረኸቡን::
ካብ ህዝቢ ንዝረኸቦ ሕቶታት መሰረት ብምግባር ግርማይ ገብሩ ንሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ንኣይተ ተስፋ ኣለም ይሕደጎ ሓቲቱ’ሎ ::
እቶም ሰብ ሃፍቲ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ክገብሩዎ ዝነበሮም ግቡእ ብዘይ ምፍፃሞም ከምዝተኸሰሱ ኣብዚ ድማ መንግስቲ ጭቡጥ መረዳእታ ከምዘለዎ እቶም ሓላፊ ተዛሪቦም::
“ሓደ ካብ መንጎ እቶም ተኸሲሶም ዘለዉ ሰለስተ ሰብ ሃፍቲ ካብ 70 ክሳብ 80 ሚልዮን ቅርሺ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ክኸውን ዝነበሮ ገንዘብ ኣታዊ ዘይገበረ ዝተጭበርበረ መረዳእታ ዝሓዘ እዩ” ይብሉ ኣይተ ተስፋኣለም::
ካብ ወገን መንግስቲ እውን ታሕተዎት ሰራሕተኛታት ጥራሕ እንተይኮነስ ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት እውን ተኸሲሶም ገሊኦም ተፈሪዱዎም ገሊኦም ካዓ ፍርዲ ይጽበዩ ኣለዉ ብምባል ይዛረቡ::
ዋላ እቲ ኸይዲ ምፅራይ እንተደንጎየ መንግስቲ ነቶም ሰብ ሃፍቲ መረዳእታ ሒዙ እምበር ንቐደም ኣሲሩ ኣይኮነን ናብ ምፅራይ ዝኣተወ እንትብሉ ንምዝንጋዕ እቲ ኸይዲ ዘበልዎ ምላሽ ሂቦም::
ትግራይ ሕጊ ኣኸቢሩ ክሰርሕ ንዝመጽእ ፍርቂ መንገዲ ኸይዱ ዝቅበል መንግስታዊ ኣሰራርሓ ዝተኸተለ ኣካይዳ ዘለዋ መሬት እምበር ሃፍታም ዘብህርረላ ዓዲ ኣይኮነትን ኢሎም ኣይተ ተስፋ ኣለም ይሕደጎ::


text:
ግሬታ ተንበርግ፡ ባይቶ ኣከባቢ ኖርዲክ ዘቕረበላ ሽልማት ነጺጋቶ
ግሬታ ተንበርግ፡ "ምንቅስቓስ ክሌማ፡ ሽልማት ኣየድለዮን" ብምባል፡ ዝቐረበላ ሽልማትን ገንዘብን ኣይቕበልን ኢላ።
"ፖለቲከኛታትን ኣብ ስልጣን ዘለው ሰባትን፡ ንሳይንስ" ቆላሕታ ክገብሩ ይግባእ ዝበለት፡ እታ ጓል 16 ዓመት ስዊድናዊት፡ እቲ ሽልማት "ዓብዪ ክብሪ'ዩ" ክትብል ድሕሪ ምግላጻ፡ ንባይቶ ኖርዲክ ዘለዋ ምስጋና ገሊጻ።
ተንበርግ፡ ኣብዚ ዓመት ሽልማት ኖቤል ሰላም ክትዕወት'ያ ዝብል ትጽቢት'ኳ እንተነበረ፡ ንቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣብዪ ኣሕመድ'ዩ ተዋሂቡ።
ንሳ፡ ነቲ ሽልማት ክትነጽጎ ዝደረኻ ምኽንያት ንምግላጽ ኣብ ኢንስታግራም ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ "ሃገራት ኖርዲክ፡ ብዛዕባ ክሌማን ከባብያዊ ኩነታትን ዝምልከት ዓብዪ ስም እዩ ዘለወን። ናይ ዘረባን ጥዑማት ቃላትን ጸገም የለን'' ኢላ። እንተኾነ ኣጠቓቕማ ጸዓት ኖርወይ ግን ''ነቲ ካሊእ ታሪኽ'' ይዛረብ እዩ ኢላ።
ተንበርግ ኣብ ምክልኻል ለውጢ ክሌማ ንዝነበራ ኣበርክቶ፡ ስዊድንን ኖርወይን ንሽልማት ስለዝሓጸያኣ እያ ዓመታዊ ሽልማት ባይቶ ሓለዋ ከባቢ ኖርዲክ ክትረክብ ኪኢላ።
እቲ ናይ ገንዘብ ሽልማት 500 ሽሕ ክሮነር ስዊድን ወይ 40 ሽሕ ፓውንድ ዓዲ እንግሊዝ እዩ።
ሽልማት ኣይቕበልን ዝበለ ኣሎ'ዶ?
- ጂን ፓውል ብ1964 ሽልማት ኖቤል ስነ ጽሑፍ ኣይቕበልን ኢሉ። "ትካል ክኸውን ስለ ዘይደሊ" ኩሉ ግዘ "ወግዓዊ ክብርታት ይነጽጎም'የ" ኢሉ ነይሩ።
- ሙዚቀኛ ዴቪድ ቦዊ፡ ኣብ 2000 ሽልማት ሲቢኢ ኣብ 2003 ድማ ሽልማት 'ናይትሁድ' ንግስነት ብሪጣንያ ኣይቕበልን ኢሉ።
- ቬትናማዊ ፖለቲከኛ ሊ ዱክ ቶ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሄንሪ ኪሲንጀር ብሓባር ብ1973 ዝቐረበሎም ሽልማት ኖቤል ሰላም ኣይተቐበሎን።


text:
ኣባል ባይቶ ኣመሪካ ካረን ባስ ኣበርክቶ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ኒብሲ ሃስል ኣብ ባይቶ ኣመሪካ ብነባርነት ክዝርከር ከምእትሰርሕ ኣፍሊጣ።
ካረን ባስ ወኪል ዞባ 37 ካሊፎርንያ ማለት ኒብሲ ሃስል ዝዓበየሉ ከባቢ ዘጠቓልል ደቡባዊ ክፋል ሎስ ኣንጀለስ ብምውካል ኣብ ባይቶ ኣመሪካ እትሰርሕ ዘላ ፖለቲከኛ ኣባል ሰልፊ ደሞክራት እያ።
ካረን ባስ፤ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ኒብሲ ሃስል ንዝዓበየሉ ከባቢ ብምሕጋዝን ወፍሪ ገይሩ ብምምዕባልን ዝገበሮ ኣበርክቶ ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ክምዝገበሉ ዘኽእል ስራሕ ከምእትፍልም እያ ብመገዲ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሐቶ ሓበሬታ ኣረጋጊጻ።
ኣባል ባይቶ ካረን ባስ ኣቐዲማ ንሳ ዝመርሓቶን ሓደስቲ ወከልቲ ህዝቢ ማለት ካብ ኮለራዶ ዝተወከለ ካብ ኤርትራውያን ስድራ፡ቤት ዝውለድ ኮንግረስማን ዮሴፍ ንጉሰን ካብ ሶማልያውያን ትውለድ ኮንግረስዉማን ኢልሃን ዑማርን ዝሓቖፈ ጉጅለ ልኡኽ ሒዛ ኣብ ኤርትራ ዑደት ገይራ ምንባራ ይዝከር።


text:
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
ፕረዚደንት ቱኒዝያ በን ዓሊ ብሓይሊ- ህዝቢ ካብ ‘ታ ሃገር ክሃድም ተገዲዱ።
ፕረዚደንት ቱኒዝያ በን ዓሊ ብሓይሊ- ህዝቢ ካብ ‘ታ ሃገር ክሃድም ተገዲዱ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ከም ናይ ኮምፒተርን ኔትዎርክን ብዓል ሞያ ኮይኑ ዘገልግል ዝነበረ በረኸት ገብረብርሃን ዝተባህለ ክኢላ ንተወሳኺ ስልጠና ናብ እስራኤል ድሕሪ ምኻዱ ነቲ ስርዓት ከም ዝራሕርሖ ደንጕዩ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
ብ 4 መጋቢት 2010 ኣብ ከባቢ ሳዋ ኣብ ዝርከብ መዓስከር፡ ኣዘዝቲ በራጊድ ናይቲ ብሓለዋ ፕረዚደንት ዝፍለጥ ፍሉይ ኣሃዱ፡ ብዛዕባ ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ ኣብ ዘካየዱዎ ኣኼባ ተሪር ተቛውሞ ንዘቕረቡሎም 11 ኣባላት ብ9 መጋቢት ከምዝኣሰሩዎም ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ13 ነሓሰ 2009 ኣብ ማይ-ኣጣል ብተጋዳላይ ዳኒኤል ሃብተ ይሕደጎ ናይ ቅትለት ፈተነ ካብ ዝካየደሉ ንደሓር ፍጹም ከምዘይተራእየ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ 18 ነሓሰ ከካይዶ ኣቐዲሙ ሒዙዎ ዝጸንሐ ናይ ሃገረ – ቐጠር መገሻ ከምዝቦኾረ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ቦታን ስልጣንን ምቅይያራት ገይሩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ።
ኣብ 41 ብጽኑዕ ዝሕለዋ ዝነበራ ኮምፒተራት ተኸዚኑ ዝነበረ ኤለትሮኒካዊ ሰነዳት ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኤርትራ ብ25 ሰነ 2009 ብምሉኡ ተጓሕጕሑ ከምዝተወስደ ምንጭታት ሓቢሮም::
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ብሃንደበታዊ ጻውዒት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብህጹጽ ዝተጋበአ፡ ካቢኔ ሚኒስተራት፡ ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒታትን ዝተሳተፉዎ፡ ‘ስሉሳዊ ኣኼባ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣኼባ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ከምቲ ተመዲቡዎ ዝነበረ፡ ንኻልኣይ መዓልቲ ‘ኳ ከይቀጸለ፡ ስምምዕ ተሳኢኑዎ ፍረ-ኣልቦ ኮይኑ ከምዝተዛዘመ ምንጭታትና ኣፍሊጦም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከባ፡ ኣሽሓት ሰራዊት ዝሓቖፋን፡ ጌና ሕጂ ‘ውን ኣብ ምምልማል ዘለዋ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ቀንዲ ዕላማአንን ዕለታዊ ምንቅስቓሰንን፡ ኣንጻር ኢሳያስ ዝኾነ ይኹን ውሽጣዊ ተቓውሞ ኣብ ዝለዓለሉ እዋን ዘራይ ብምእታው፡ ነቲ ምልዕዓል ብምጭፍላቕ፡ ዕድመ ስልጣኑ ምንዋሕ ምዃኑ ሓደ ስመይ ይተዓቀበለይ ዝበለ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ኣባል መሪሕነት ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ንምንጭታትና ሓቢሩ።
ኣብቲ ፕረዚደንት በሽር ኣስመራ ዝበጽሓሉ መዓልቲ፡ ማለት ሰኑይ 23 መጋቢት ኩሎም ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣስመራ ትምህርቶም ኣቋሪጾም፡ ስነስርዓት ኣቀባብላ በሽር ንምድማቕ፡ ተገዲዶም፡ ጸሓይ ቀራዕ ክብሉ ከምዝወዓሉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ዓለማዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ኪቐርብ ዝወሰነሉ መራሒ ሱዳን ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር፡ ሎሚ ሰኑይ 23 መጋቢት ናብ ኤርትራ በጺሑ።
ኣርባዕተ ሓለዋ (ቦዲጋርድስ) ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብሓደጋ መኪና ኣብ ጋሽ ባርካ ከምዝሞቱ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ኣንጻር ገበነኛታት፡ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዳርፉር ብዝፈጸሞ ገበናት ‘ኵናትን ጸረ ሰብኣውነትን ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ናይ ማእሰርቲ ፍቓድ ከምዝሃበ ሎሚ 4 መጋቢት 2009 ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ተቐማጦ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ እትርከብ ዓዲ ቆልዓ ሰበይትን ሰብኡትን ንብረቶም ጠርኒፎም ብስቱር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ተቐማጦ ናይታ ዓዲ ነዚ ዓቕሊ-ጽበታዊ ስጉምቲ ‘ዚ ዝወሰዱ ብጥምየትን ሕሱም ጸቕጢ ስርዓት ህግደፍን ተገዲዶም ከምዝኾኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ተቐማጦ ከባቢ መንደፈራን ዓዲ ቐይሕን በቲ ወሪዱዎም ዘሎ ጥምየትን ሕሰም መነባብሮን ዝርእዩዎ ስኢኖም ነቲ ስርዓት ጭንቀቶም ምስ ገለጹሉ፡ ‘ናብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ጎልጅን ገርሰትን ኬድኩም ሓሪስኩም ብልዑ’ ስለዝበሎም ዝገዓዙ ብዙሓት ስድራቤታት ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ‘ሎ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝሓለፈ ራብዕቲ (14 ጥሪ 2009) ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ካብቲ ምስ ጅቡቲ ዘከራኽር ቦታታት ክትወጽእ ተሪር መጠንቀቕታ ብምሃቡ ዝተሻቐለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ዘይወግዓዊ መንበሪ ይቐያይር ከም ዘሎ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኩሎም ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ንብረቶም ገዲፎም ንሎሚ (06.12.2008) ናብታ ከም ቤተመንግስቲ ዝጥቀመላ ዘሎ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ክወርዱ ቀጥታዊ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ፡ እንተኾነ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ንትእዛዙ ብስሙር ድምጺ ነጺጎሞ ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎ ንደሞክራስያዊ ሰልፊ ወኪሉ ዝተወዳደረ ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ 2008 ቀዳማይ ጸሊም-ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ብምምራጽ ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ።
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኣምባሳደራት ኤርትራ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብዝገበረሎም ህጹጽ ጻውዒት ብሃንደበት ናብ ኣስመራ ከምዝኸዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታ ኤርትራ ኮለኔል ስምኦን ገብረድንግል ድሕሪ ዝተኸየደሉ ፈተነ ቅትለት ብምስጢር ካብ ኤርትራ ወጺኡ ደሃዪ ተሓቢኡ ዝቐነየ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ወዱን ሓደ ሓለዋኡን ኣብ ቦለኛ ዓዲ ጥልያን ከምዝተራእየ ምንጭታትና ካብ ዓዲ ጥልያን ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ናይታ ሓውሲ ነጻ ዝኾነት ዞባ ሶማልያ (ፑንትላንድ) ኣዲ ሙሳ ነቲ ኣብ’ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ኣስመራ ዝተመስረተ ጸረ መንግስታት ሶማልን ኢትዮጵያን ዝኾነ ኪዳን፡ ኣብ ዞባዊ ምምሕዳራዊ ግዝኣቱ ወጥሪ ክፈጥር ይፍትን ከምዘሎ ምኽሳሱ፡ ሸቤሌ ሚድያ ነትዎርክ ካብ መቓድሾ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሎሚ 20 ሰነ ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ዘስምዖ ቃል፡ “ እዚ ኣጋጣሚ’ዚ ትርጉም ህላወና ብኣእሙሮና እንምርምረሉን ነቲ ንኽብሪ ሃገር ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝገበርናዮ ካሕሳ እንመዝነሉን ብምዃኑ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ…” ኢሉ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ መሪሕ ተራ ክጻወት ከምዝጸውዐ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ (AFP) ኣፍሊጡ።
ቃለ ምልልስ ፕረዚደንት! “ሰዓትኩም ኣተኻኽሉ ኢየ ዝብሎም!”
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር ኢራን ኣብ ኤርትራ ንዝኾነ ዲፕሎማት ተቐቢሉ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘዘራረበሉ ኣጋጣሚ፡ “ ኒኵሌራዊ ዓወት ኢራን ምንጪ ሓበንና እዩ፡ እታ ሃገር ኣብ’ዚ ጉዳይ ‘ዚ ንዘለዋ መርግገጺ ድማ ንድግፎ” ብምባል፡ ኒኵልየራዊ ጸዓት ምውናን ዘይትንከፍ መሰል ኢራን ምዃኑ ኣገንዚቡ፡ ኣገልግሎት ዜና ኢራን ሓቢሩ።
ዓድና ኣብ ክንዲ ዓዲ ምትሑቑቛፍን ምትሕልላይን፣ ዓዲ ማእሰርትን፣ ቁጽያን ምትህልላኻትን ኮይና። ቅድሚ ሕጂ ንደገ ወጺኡ ዘይፈልጥ ናይ መራሕቲ ፍልልያት ብዕሊ ተጋሂዱ። ህዝቢ ምስ መን ከምዝኸውን ማእዝኑ ጠፊእዎ። መፍቶት ከም ሃገር ክንህሉ ዘይደልዩና ባእታት ኮይና። እቲ ሕቡኑን ሕፉሩን ኤርትራዊ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ርእሱ ብምድናን ክመሻኸን ጀሚሩ። ዛጊት ‘ውን 7 ዓመታት ኮይኑ ንድሕሪቲ ክንምለሰሉ ኣብ ዘይንክእለሉ በጺሕና ክበሃል ዝከኣል ኢዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንናይ ኢትዮጵያ ውሽጣዊ ኩነታት ኣመልኪቱ፡ ዝመጽእ ሰሙን ምስ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ሰፊሕን ዝርዝራውን ቃለ-መሕትት ኪገብር ምዃኑ ኣቐዲምና ንሕብር።
ኢሳይያስ ሲ ንብጹእ ወ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጠንዮስ፡ ይነኽሶም ዲዩ ነይሩ ይሳለሞም?


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት ምስ 30 ዝኾና መሻርኽቱ፡ ነቶም ካብ ግጭት ክልል ትግራይ ዝሃድሙ ዘለዉ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕል ናይ 156 ሚልየን ዶላር ረድኤት ተማሕጺኖም።
እቲ ገንዘብ ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝርከባ ካልኦት ሃገራት'ውን ስደተኛታት ንምቕባል ምድላው ከሐይል ከምዝኽእል ናይ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት(UNHCR) ዘውጽኦ መግለጺ የመልክት።
ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ሰሙናት ልዕሊ 52 ሺሕ ስደተኛታት ካብ ክልል ትግራይ ሃዲሞም ምብራቓዊ ሱዳን ከምዝኣተዉ ዝገለጸ እቲ ትካል፡ ሽሕ'ኳ እቲ ሓዲሽ ምእታው ናብ 500 ንመዓልቲ እንተጎደለ፡ ትካላት ረድኤት ኣብ 10ታት ዓመታት ብኸምዚ ደረጃ ዋሕዚ ርእየንኦ ዘይፈልጣ ምሉእ ሰብኣዊ ህጹጽነት ከአንግዳ ተገዲደን ኣለዋ ኢሉ።
እቲ መደባት ምድላው ንመንግስታት ሱዳን ጅቡትን ኤርትራን ንምሕጋዝ'ውን ዝዓለመ'ዩ ዝበለ UNHCR ንሱ ድማ ነቶም ክሃድሙ ዝተገደዱ ሰባት ናይ ዑቕባን ምድሓን ህይወትን ሓገዝ ዘጠቓልል ምዃኑ ኣብሪሁ፡ሎ።


text:
Salem
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 20 7 2020
ሳለም ኮምዩን ኣብ ሽወደን ዝነኣሰ ዝዕድመኡ ተቐማጢ ዘለዋ ኮምዩን እያ። ንሕና ኣብ መንጎ ግሩም ተፈጥሮን ዓቢ መዘናግዒ ቦታታትን ዚርከብ ምስ ስድራቤት ዚሰማማዕ መንበሪ ኣባይቲ ኣሎና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ16,781
ስፍሓት መሬት71 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Södertälje 10 ኪሜ
- Stockholm 30 ኪሜ
- Uppsala 95 ኪሜ
ኮሙናዊ ኣገልግሎት ግሩም ውጽኢት የርእይ፡ ኣብ ግምገማ ድማ ጽቡቕ ነጥቢ የምጽእ። ንሕና ዚዕንብብ ማሕበራዊ ህይወት ኣሎና፡ ነቶም ናይ ከተማ ህይወት ከስተማቕሩ ዚደልዩ ድማ ስቶክሆልም ብፐንደልቶግ መገዲ 30 ደቓይቕ እያ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሳለም ኮምዩን ናይ ክራይ ኣባይቲ ትካል፡ ናይ ቀስ ኢልካ እትገዝኦ መንበርን ዚዕደግ ተራ ገዛውትን ቪላታትን ኣሎ። ኮሙናዊ ትካል ክራይ ኣባይቲ የልቦን፡ ግን ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ዓረብ፡ ስፓኛ፡ እንግሊዝ፡ ፖላንድን ፊንላንድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ፡ ከም ናይ ባህልን ስፖርትን ከምኡውን ሃይማኖታውን ማሕበራት።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ኮምዩናት ክልተ ሰንትሩም ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሳለም ሰንትሩም ካልእ ገዲፍካ ቤትንባብ፡ ፋርማሲ፡ ግሮሰሪታት፡ ናይ ኣልኮል ሕጋዊ መሸጢ፡ ናይ ክዳውንቲ ሰከንድ ሃንድ ድኳን፡ ባንክ፡ ድኳናት ክዳውንትን ኣብያተመግብን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሮኒንገ ሰንትሩም ድማ ካልእ ገዲፍካ ናይ ፐንደልቶግ መነሃርያ፡ ግሮሰሪታትን ኣብያተመግብን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሳለም ንደቂ 1-5 ዓመት ዘገልግል ቤትትምህርቲ ህጻናትን ናይ ስድራቤትን ቦታን ኣሎ።ውላድካ ኣብቲ ኮሙናዊ ወይ ብሕታዊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ወይ ናይ ስድራቤት ቦታ ኪኸይድ ከም ዘለዎ ባዕልኻ ኢኻ እትመርጽ። ነቶም ምስ ህጻናት ኣብ ገዛ ኮፍ ኢሎም ዚውዕሉ ክፉት ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ እውን ኣሎና። ኣብዚ፡ ህጻናትን ወለድን ምስ ካልኦት ብዘይ ክፍሊት ኪጻወቱን ኪፋለጡን ይኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታ ቤት ትምህርቲ
ኣብቲ ስኩግሰንግስኩላን፡ ክልተ ክላሳት ኣሎ ማለት ነቶም ናብ ሽወደን ዝመጹን ሽወደን ዘይኮነ ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡን። ሓደ መዳለዊ ክላስ ነቶም ዝነኣሱ ተመሃሮ 7-11 ዝዕድመኦም፡ ሓደ ድማ ነቶም 12-15 ዝዕድመኦም። ብድምር ኣብቲ ኮምዩን ኣርባዕተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ማለት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9 ኣሎ።
ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ
ኣብ ሳለም ሮኒንገ ዪምናስዩም እተባህለት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣላ። ንሳ ናይ ሞያን ተይሪያውን መደባት ኣለዋ። ይኹንምበር ኣብ ስቶክሆልም ወረዳ ናብ ዝኾነ ዓይነት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ምኻድ ናጻ እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ሽወደን ንወጻእተኛታት
Sfi ነቶም ቋንቋ ሽወደን ናይ መጀመርታ ቋንቋኦም ዘይኮነ ዓበይቲ ዚወሃብ መሰረታዊ ስልጠና እዩ። ኣብ ሳለማብቲ ጥቓ ሮኒንገ ዪምናስዩም ዚርከቡ ቦታታት ኬድካ ብምሉእ ግዜ ወይ ከፊል ግዜ ኤስኤፍኢ ክትምሃር ትኽእል። እቲ ስልጠና ኣይክፈሎን እዩ። ነቲ ትምህርቲ ዚምልከት መጽሓፍቲውን ክትልቃሕ ትኽእል።
ትምህርቲ ንዓበይቲ
እቲ ኮሙናዊ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ (ኮምቩክስ)፡ ዓበይቲ ልክዕ ከም መባእታ ወይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዚስልጥኑሉ ቦታ እዩ። እቶም ኣቐዲሞም መባእታ ወይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዘይወሰዱ ሰባት ኣብ ኮምቩክስ ኪምሃሩ መሰል ኣለዎም። ካልኣይ ደረጃ ምስ ወዳእካ ናብ ኮለጃት ወይ ዩኒቨርሲቲ ክትቅጽል ይከኣል።
ኣብ ኮምቩክስ ንኽትምሃር ብናጻ እዩ፡ ግን ንመጻሕፍትን ወረቓቕትን ክትከፍል ይግበኣካ።
እቲ ስልጠና ኣብ ክላሳት ወይ ብርሑቕ መገዲ ኪውሰድ ይከኣል።
ሰርቩክስ/ለርቩክስ
ሳለም ኮምዩን ምስተን ከባቢታት ኮምዩናት ብምትሕብባር ነቶም ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድመኦምን ናይ ምምሃር ጸገማት ዘለዎምን ይሕግዞም።
ሰርቩክስ/ለርቩክስ ነዚ ዚስዕብ የቕርብ፤
- ነኣሽቱ ናይ ትምህርቲ ጉጅለታት
- ፍሉይ ናይ ትምህርቲ ክእለት ዘለዎም መምህራን
- ናይ መጽናዕትን ሞያን መምርሒታት
- ናይ መባእታ ደረጃ ስልጠና ቋንቋ ሽወደንን ቍጽርን
- ኤስኤፍኢ
መላለዪ ምስ ሕብረተ
ሳለም ኮምዩን ምስተን ካልኦት ኣብ ወረዳ ስቶክሆልም ዘለዋ ኮምዩናት ብምትሕብባር ብእተፈላለየ ቋንቋታት ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ትምህርቲ ይህብ። ኣብ ስቶክሆልም ነቲ ናይ ማሕበረሰብ ምልልላይ ኮርሳት ዘዳሉ ሰንትሩም ኣሎ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ንስኻ ወይ ውላድካ ምስ እትሓሙ ብቐዳምነት ናብቲ ናይ ሳለም ሰንትሩም ማእከል ጥዕና ኢኹም እትኸዱ። ኣብኡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታት ህጻናትን ማእከል ጥዕና ኣሎ። እቲ ማእከል ጥዕና ምስ ዚዕጾ ናብቲ ናይ ሶደርታልየ ህጹጽ ሕክምና ሆስፒታል ትኸዱ። ኣብቲ ቮርድጊደን ተሌ.1177 ቀጻሊ ጥዕናዊ ምኽርታት ይርከብ።
ኣብቲ ናይ ሳለም ሰንትሩም፡ ናይ ስኒ ሓኪምውን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ምስ ዘይትዛረብ ወይ ዘይትርዳእ፡ ምስ ኩሎም ሰበስልጣን ወይ ኮምዩን ክሊኒካትን ኣብ እትገብሮ ርክባት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ንምርካብ መሰል ኣሎካ። እቲ ተርጓማይ በቲ እትረኽቦ ዘሎኻ ትካል እዩ ቆጸራ ዚግበረሉ። እቲ ኮምዩን ምስቲ ናይ ትርጁማን ቤትጽሕፈት ርክብ ኣለዎ። ምሳና ክትራኸብ ከሎኻ ተርጓማይ ምስ ዘድልየካ ምስቲ ተርጓማይ ቆጸራ ንገብር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ሳለም ናይ ኣውቶቡሳትን ፐንደልቶግን ሓባራዊ መስመራት ኣሎ። እቲ ካብ ስቶክሆልም ናብ ሶደርታልየ ዚኸይድ ናይ ፐንደልቶግ መስመር ኣብ ሮኒንገ ደው ይብል እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን ትሑት ስእነት ስራሕ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ዓበይቲ ናይ ስራሕ ቦታታት የልቦን ግን ኣብ ካልኦት ኮምዩናት እናተመላለስካ ኪስራሕ ይከኣል። ኣብ ሳለም ኣስታት 400 ዋኒናት ኣለዋ። እቲ ኣዚዩ ዝውቱር ንጥፈታት ኣብ ኣገልግሎት፡ ሸቐጥ፡ ህንጻን ኮንሳልተሽንን ዝዓለመ እዩ። መብዛሕትአን ዋኒናት ብገምጋም 4 ሰባት ዘስርሓ ነኣሽቱ እየን። እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እቲ 900 ሰራሕተኛታት ዘለዉዎ ባዕሉ እቲ ኮምዩን እዩ።


text:
ህዝቢ ትግራይ ዘካይዶ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ናብ መኸንበቲኡ ይቀራረብ ኣሎ። መላእ ህዝቢ ትግራይ ብሓደ ረቢቡ ፀላእትና ንምደምሳሰ ዝግበር ዘሎ ኩለ መዳይ ርብርብ ናብ ወሳኒ ምዕራፍ ይሰጋገር ኣሎ። እኽልን ክርዳደን ኣፀፅዩ ዝፈሊ ህዝባዊ ሰራዊትና ክሳብ ሕዚ ብዘካይዶ ደምሳሳይ መጥቃዕቲ ሰርዓት ፋሽሽታዊ ጉጅለ መሊእኻ ንምቕባር ኣብ ዘኽእል ድርኩኺት ዓወት ንበፅሕ ኣለና።
ኣበዚ ዘካየድ ዘሎ ፅውት ወታደራዊ ወፍርታት ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሰላማዊ ህዝቢ ከይልከም ፣ ከይጉዳእ ፣ ንብረትን ጥሪትን ህዝቢ ጉዳኣት ከይበፅሖ ብፍላይ ድማ ከተማታት ኣምሓራን ዓፋርን ማእኸል ውግእ ከይኾና ዝከአሎ ጥንቓቐ እናገበረ ፀኒሑ እዩ። ብተግባር ነዚ ዝርኢ ዘሎ ህዝቢ ዓፋርን ህዝቢ ኣምሓራን እውን ንህዝባውነት ሓልዮትን ሰራዊትና ምስክርነቱ ይህብ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ጎኒ ሰራዊትና ኮይኑ ኩሉ መዳይ ድጋፍን ምትሕብባርን ይገብር ኣሎ።
እንተኾነ ግና እዚ ፀረ ኩሎም ህዝብታት ዝኾነ ኣራዊት ሰርዓት እቲ ውግእ ኣብ ማእኸል ህዝቢ ክኸውን ብዝዓቢ ደማ ኣብ ከተማታት ክገብሮ ይፅዕር ኣሎ። ብዝላዓለ ጥንቃቐን ብልሓትን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅርና ዝኣተዋ ከተማታት ዓፋርን ወሎን ብነፋሪትን ብደሮንን አናጨፍጨፈ ህዝቢ ክሃልቕ ይገብር ኣሎ። እዚ ግብዝ ስርዓት ፋሽሽት አብይ ክሳብ እስንትፋሱ ትሓልፍ ከምዚ ዝበለ ተግባር ካብ ምፍፃም ንድሕሪት ዝብል ኣይኮነን።
ሰራዊትና በዚ ምኽንያት ክበፅሕ ዝኽእል ጉድኣት ንምቕናስ እቲ ስርዓት ብሓፂር ግዜ ብምዕናው ይረባረብ ኣሎ። ብአንፃሩ ድማ ስርዓት እናፈረሰ እንትኸይድ ስርዓት ኣልቦነት ፣ ሰርቂ ፣ ንብረት ህዝብን መንግስትን ምውራርን ካልኦት ገበናትን ከጋጥም ይኽእል እዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ፀላኢ ዓውደ ውግእ ክትኸውን ዝገበራ ከተማ ሽዋ ሮቢት ሰራዊትና ብውሕሉል መንገዲ ተቆፃፂሩ ንቅድሚት አብ ዝኸደሉ እዋን ነዚ ከም ዕድል ተፀቒሞም ብዝተወደበን ብወልቀን ንብረትን ፅሪትን ህዝቢ ሽዋ ሮቢትን ከባቢአን ተወሪሩ እዩ። ሓደ ህዝቢ ምስ ካሊእ ህዝቢ ብምግጫው ፖለቲካዊ ትርፊ ክረኽቡ ህራስ ዘይብሎም አካላት እውን ኣይተስአኑን። ከምዚ ዝበለ ተግባር ብፍፁም ተቐባልነት የብሉን። ንቕደሚት እውን ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ህዝቢ ተመሳሳሊ በደል ክፍፀም ብፍፁም ኣይፈቕድን።
ኣብ ቐፃሊ እውን ከምዚ ዓይነት ተመሳሳሊ ጥፍኣት ከይፍፀም ፣ ዝካየዱ ውግኣት ካብ ከተማ ወፃእ ንምግባር ኣብ ህዝቢ ክበፅሕ ዝኽእል ንምቅናስ ዝከኣል ኩሉ ጥንቃቐን ፃዕርን ክግበር እዩ። እንተኾነ ግን ብናይ ሰራዊትና ፃፅሪ ጥራሕ ውሕስ ምግባር እካኣል ኣይኮነን። ህዝቢ በብካባቢኡ ተወዲቡ ንብረቱን ሰላሙን ክሕሉ እንተዘይኽኢሉ ውፅኢታዊ ክኸውን ኣይኽእልን። ብፍላይ መላእ ህዝቢ ደብረብርሃንን ካልኦት ከተማታትን ብዝተወደበ መንገዲ ከተማኩምን ትካላትኩምን ክትሕልዉ ይግባእ።ፋብሪካታትን ትካላትን ጉኣት ከይበፅሖም ኩሉ ነባሪ ብፅሒቱ ክዋፃእ ይግባእ። ምንጪ ሰራሕ ዕደልን ናብራን ዝኾነ ትካላት ምሕላው ማለት ሂወት ብዙሓት ዜጋታት ምዕቃብ ምኻኑ ብምግንዛብ ኩሉ ሓላፍነቱ ክዋፃእ ይግባእ። ኣብዘን ትካላት ዘለኹም ሰራሕተኛታትን ሓለዋን እውን ብዘይ ስግኣት ትካልኩም ክትሕልውን ሓላፍነትኩም ክትዋፅኡን ይግባእ።
ካብዚ ብተወሳኺ ቅድም ኢሉ ብመንግስቲ ትግራይ ዝተውሃበ መግለፂ ኣብ ጣብያ ፣ ወረዳን ቤተ መዘጋጃብ ዘለኹም ኣመራርሓ ደደሕሪ እዚ ዝፈረሰ ዘሎ ሰርዓት እናተጓየኹም ካብ እትዉዕሉ ተረጋጊዕኹን ህዝብኹም ኣገልግሉ። ህዝቢ ኣተሓባቢርኩም ሰላምን ፀጥታን ወረዳኩም ጣብያኩምን ከተማኩምን ናብ ምሕላው ክትወፍሩን ሓላፍነትኩም ክትዋፅኡን ደጊምና ነተሓሳሰብ።
እዚ መሀውተትን አብቃሉ ዘይርከብ ፀረ ህዝቢ በቶም አለውኒ ዝብሎም ስዑራት ጀነራላቱን ንሶም ዝመርሕዎ ሰሩዕ ሰራዊትን ደው ከብሎ ዘይከኣለ ውግእ ክበሃል ሰሚዑ ግዲ ኣነ ከይደ ዘሚተ ኣለኹ እናበለ ህዝቢ ብምትላል ስቪላት ካራን ገዞሞን ኣትሒዙ ከዘምት ይግዕር ኣሎ። ብዝከኣሎ ዓቕሚ ከተማ ደብረብርሃንን ካልኦት ከተማታት ማአኸል ዓውደ ውግእ ንምግባር እውን ይፅዕር ኣሎ። ናይ ሰላም ኣማራፂ ሙሉእ ብሙሉእ ዓፅዩ ክሳብ አዲስ አበባ ክዋጋእ ወሲኑ ድፋፅ ይኹዕት ኣሎ። ዝኹዕቶ ዘሎ ጉደጓድ ክዋገአሉ ድዩ ወይስ ክቕበረሎ ፅባሕ ዝርአ ኾይኑ መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ግን ነዚ እኩይ ናይ ጥፋኣት ተግባር ክቃወሞን ይኣክል ክብሎን ወታደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ይፅውዕ።


text:
ፓርላማ ሱዳን፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ገበነኛታት ኮይኖም ንዝተረኽቡ ክሳብ 20 ዓመት ማእሰርቲ ንኽቕጽዑ ዘፍቅድ ብካቢነ ሚኒስተራት እታ ሃገር ንዝተነድፈ ሓድሽ እማመ ሕጊ ከጽድቕ ትጽቢት ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ በንጻሩ፣ ኣብ ኤርትራ ኮይኖም ካብ ደቆም ካብ ዝተጨወይዎም ገንዘብ ንዝቕበሉን ኣብ ምስግጋርን መሸጣ ደቂ ሰብ ንዝተዋፈሩ ኤርትራውያን ዝወስዶ ሕጋዊ ስጉምቲ ብወግዒ ኣየፍለጠን።
ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ፣ ብዝያዳ ንኤርትራውያን ግዳያት ይገብር እኳ እንተሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ፣ ነቲ ጉዳይ ፖለቲካዊ መልክዕ ከትሕዞ ምፍታኑ ጥራይ እንተዘይኮይኑ፣ ነዚ ንህዝቢ ኤርትራን ዓለም ኣሰንቢዱ ዘሎ መሸጣ ኤርትራውያን ደው ንምባሉ ብወገኑ ዝወስዶ ተሪር ስጉምቲ ከምዘሎ ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃበን።
መንግስቲ ኤርትራ ምስ መንግስቲ ሱዳን ብፍላይ ድማ ምስ ኣመሓደርቲ ናይቲ መበገሲ ምጭዋይን መሸጣን ኤርትራውያን ኮይኑ ዘሎ ንተሰነይን ከባቢኡን ዘዳውብ ዞባ ምብራቓዊ ሱዳንን ከሰላን ኣብ ቀጻሊ ምዝርራብ ከምዘሎ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ብወግዒ ዝሓበሮ ነገር ግና ዛጊት የለን።
በንጻሩ፣ ኣመሓደርትን መኮንናት ጸጥታን ዞባ ከሰላ ገዳርፍን ፖርት ሱዳን ቀይሕ ባሕርን ኣቐዲሞም ኣብ ዘካየድዎ ንጸጥታዊ ኩነታት እቲ ዞባን ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ብዝምልከት ኣኼባ፣ ነቲ ዘሕጋዊ ተግባር ደው ንምባሉ ተሪር ስጉምቲ ክወስዱ ምዃኖም ኣረጋጊጾም’ዮም።
ካቢነ ሚኒስተራት ሱዳን ድማ ነዚ ኣብዚ ዘመን ዘስካሕክሕ ፍጻሜ ምዃኑ ዝንገረሉ ዘሎ ምጭዋይን መሸጣን ደቂ ሰብ ብፍላይ ድማ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ኤርትራዉያን ደው ንምባሉ፣ ኣብቲ ተግባር ኢድ ንዘለዎም ክሳብ 20 ዓመት ብጽኑዕ ንኽእሰሩ ሓድሽ እማመ ሕጊ ነዲፉ ንምጽዳቑ ናብ ፓርላማ እታ ሃገር ከቕርቦ ዝወሰነ።
ሓንቲ ካብ ኣባላት ሓጋጊ ኣካል መንግስቲ ሱዳን ዝኾነት ጣሃኒ ቱር ኣል ዲባ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪታ ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ፣ እቲ ብካቢነ ሚኒስተራት ዝተነድፈ እማመ ሕጊ ኣብ ዝቕጽል ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ክቕርብ ምዃኑ ኣስሚራትሉ።
ንሳ እቲ ሕጊ እንተጸዲቑ፣ ዶብ ሰጊሩ ንዝፍጸም ገበናት’ውን ከምዘጠቓልል ኣረዲኣ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሱዳን ትሪቡን፣ ጣሃኒ ቱር ኣል ዲባ ነዚ ሓበሬታ ዝሃበት፣ ምስ ዲፕሎማሰኛታት ኢምባሲ ኣመሪካ ኣብ ካርቱም ድሕሪ ምዝርራባ’ዩ።
ኣብ ሱዳን ዝርከብ ኤምባሲ ኣመሪካ ብዛዕባ’ቲ ካብ ሱዳን ዝብገስ ዘሎ ምጭዋይን መሸጣን ደቂ ሰብ ብዝምልከት ምስታ ኣባል ፓርላማ ዝኾነት ሱዳናዊት ከምእተዘራረበን፣ ሱዳን እታ ምንጪ እዚ ኹሉ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ብምዃና መንግስቲ እታ ሃገር ነቲ ገበን ንምግትኡ ጻዕርታት ክገብር ኣቐዲሙ ጸዊዑ’ዩ።
እታ ሱዳናዊት ፖለቲከኛ ድማ፣ ፕረዚደንት፣ ሃገራዊ ባይቶን ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያትን ነቲ ጉዳይ ብዕቱብ ይከታተልዎ ከምዘለዉን ንምግትኡ ዝከኣሎም ክጽዕሩ ምዃኖም ኣብ ኣብ ካርቱም ንዝርከብ ኤምባሲ ኣመሪካ መብርሂ ከምዝሃበት ይግለጽ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታታት ዝፍጸም ዘሎ ምጭዋይ፣ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ሓደ ካብቲ ናይዚ እዋን’ዚ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዝፍጸም ዘሎ ዝኸበደ ገበናት ሰብኣውነት ብምዃኑ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብን ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ዓለምናን ልዑል ቆላሕታ ይግበራሉ ኣለዋ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ብበዳዌን ራሻይዳን ኤርትራውያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ተሓባበርቶምን ዝጠጨውዩ፣ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን ኣረጋውያንን ዝርከብዎም ኣስታት 1500 ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣብ ሲናይ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለዉ ነቲ ኩነታት ብዕቱብ ዝከታተልዎ ዘለዉ ጸብጻባት የመልክቱ።
ኣዝዮም ብዙሓት ካብቶም ብራሻይዳ በዳዌን ተጨውዮም ዘለዉ ኤርትራውያን ከኣ ካብ ከባቢ ገርገፍን ተሰነይን ናይ ኤርትራ፣ መዓስከር ሸገራብ ናይ ሱዳን ከምኡ’ውን ከሰላን ካልእ ክፋላትን ኤርራን ሱዳንን ዝተወስዱ ምዃኖም ዝፍለጥ’ዩ።
በዚ ጉዳይ እዚ ቀንዲ ዝጥቀስ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ዘይውሑስ ዞባ ዓለምና ኮይኑ ምህላዉ ብተደጋጋሚ ይግለጽ።


text:
ዕጹው ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ናብ ምዝዛም ገጹ የምርሕ ከምዘሎ ምንጭታትና ገሊጾም።
ብመሰረት ስሞም ክጥቀስ ዘይመረጹ ምንጭታትና ‘እቲ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ኣብ መቐለ ይካየድ ዝቐነየ ርሱን መድረኽ ክትዕን ገምጋምን፣ ኣብ ሰለስተ ተመቓቒሉ ይካታዕ ከምዝቐነየ’ ተሓቢሩ’ሎ።
እቶም ሰለስተ ደምበታት ቀዳማይ ‘ጽቡቕ ኣለና፣ ክንነኻኻእ ኣየድልን’ ባሃልቲ፣ እቲ ካልኣይ ደምበ ‘ብሓደ ወገን ጽቡቕ ኣለና’ ብካልእ ወገን ‘ጸገም ኣለና’ ባሃልቲ ወይካኣ ማእኸል ሰፈርቲ ዘጠቓለለ፣ እቲ ሳልሳይ ደምበ ግና ‘ተበላሺና ኢና፣ ነቒዝና ኣለና፣ ክንዕረን ሱር ነቀል ለውጢ ክንትግብር ግድን’ዩ’ ባሃልቲ ከምዝነበሩ’ውን ምንጭታትና ይገልጹ።
ብመሰረት ቀጺሉ ዝቐነየ ኣኼባ ህወሓት ‘ደለይቲ ሱር ነቀል ለውጢ ይስዕርሩን ይስዕሩን ከምዘለው እውን’ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የርድእ።
ድሕሪ ሓያልን ጽዑቕን ገምጋም፣ ነቐፌታን ዓርሰ ነቐፌታን፣ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ዝኾና ወ/ሮ ኣዜብ መስፍንን ኣቶ ብርሃነ ኪ/ማርያምን ትማሊ ነቲ ኣኼባ ረጊጾም ከምዝወጹን ንኣዲስ ኣበባ ከምዝተመለሱን ተፈሊጡ’ሎ።
እንተኾነ ኣባል ፖሊት ቢሮ ህወሓት ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ሎሚ ሓሙስ ናብ’ቲ ኣኼባ ንክምለሳ ንክፍቀደለን ከምዝሓተታን፣ እቲ ጉባኤተኛ ‘ሕቶአን ብጽሑፍ ንከቕርባን ኣብ ሚድያ ቀሪበን ንሕገ ደምቢ ከምዝጣሓሳ ንክዛረባን ከምዝሓተተን’ ምንጭታትና ሓቢሮም። ግብረ መልሲ ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ገና ኣይተፈለጠን ዘሎ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፣ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ብምኽንያት ኣብ ጎንደር ንክካየድ መደብ ተታሒዙሉ ዘሎ ሓባራዊ ኣኼባ ህዝቢታት ኣምሓራን ትግራይን ክቛረጽ’ዩ።
እቲ ዝተቋረጸ ኣኼባ ድሕሪ መዓልታት ከምዝቕጽልን መሰረታዊ ለውጢ መሪሕነት ኣታኣታትዩ ኣኼብኡ ክዛዝምን’ዩ ዝብል ትጽቢት ከምዘሎ ተፈሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ ኣኼባ ህወሓት ምስ ክልተ ኣጋይሽ ዘካየድናዮ ክትዕ ተኸታተሉ፣


text:
ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ሃገር ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ብናህሪ እናጎደለ ይመጽእ ከምዘሎን ብሓፈሻ ንምውጋድ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ዘተባበዕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎን ፡ኣብ ሚንስትሪ ጥዕና ኤርትራ ሓላፊ ኣሃዱ ጥዕና ፍርያምነት ኣቶ ኤፍረም ዝብኣይ ንድምጺ ኣሜሪካ ተዛሪቡ። ኣብ ኤርትራ 2640 ዓድታት ከምዘለዋ ዝጠቐሰ ኣቶ ኤፍረም፡ ኣብዘን ዓድታት ዘሎ ምኽንሻብ ትሕቲ 5 ዓመት ቆልዑ፡ ናብ 1% ምውራዱ ሓቢሩ።
ብደረጃ ዓለም ኣብ 2030 ምክንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ንምውጋዱ ተተሊሙ ይስርሓሉ ከምዘሎን፡ሚንስትሪ ጥዕና ምስ ሚንስትሪ ዕዮን ማሕበረዊ ድሕነትን ሃማደኤን ብምተሕብባር በብግዚኡ ዝትግበር መደብ ወጺኡ ይስርሓሉ ስለዘሎ እቲ ኤርትራ ቅድሚኡ ካብ ልምድታት ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ናጻ ክትከውን ከምትኽእል ኣቶ ኤፍሬም ኣረዲኡ።
“ዓለምለኸ መዓልቲ ዜሮ ተጻዋርነት ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ” ፡ ትማሊ ሓሙስ ብደረጃ ዓለም ተዘኪሩ ውዒሉ ኔሩ።


text:
ፕረዚደንት ማሊ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣትዩ ስልጣኑ ድሕሪ ምርካቡ፥ መጻኢ ዕድል`ታ ሃገር እንታይ ይኸውን ዝብል ንብዙሓት ተዓዘብቲ ዘይፍታሕ ግድል ኮይንዎም ኣሎ።
ካብ 2013 ጀሚሩ ንማሊ ክመርሕ ዝጸንሐ ኢብራሂም ቦባካር ከይታ፥ ትማሊ ብዝኣደሙ ወተሃደራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምስ ኣተወ፥ ኣብ ተለቪዥን ቀሪቡ፥ ካብ ምውራድ ካልእ ኣማራጺ የብለይን ክብል ተዛሪቡ፥
“ንሸውዓተ ዓመታት ነዛ ሃገር ናብ ንቡር ንምምላሳ ብታሕጓስን ደስታን ብዝክኣለኒ ክሰርሕ ጸኒሐ`የ።”
እቶም ንፕረዚደንት ከይታ ዝዓለዉ፥ ሃገራዊ ኮሚቴ ድሕነት ህዝቢ ዝብሃሉ ኮይኖም ብኮነሬል እስማዒል ዋጒ ዝምርሑ`ዮም፥ ንሱ ኣብ ተለቪዥን ቀሪቡ ከምዚ ኢሉ “ማሊ በብመዓልቱ ናብ ዕግርግርን ሕግ-ኣልቦነትን እናሰጠመት ከይዳ- ብሰንኪ ጉድለት ኣብ ሓላፍነት ዝጸንሑ ሰባትሓቀኛ ደሞክራሲ ኣራጢጥካ ኣይከውንን`ዩ። "
ካብ ዝሓለፈ ሰነ ጀሚሩ፥ ጸረ-መንግስቲ ተቓውሞታት ንምውራድ ፕረዚደንት ከይታ ክሓቱ ጸኒሖም`ዮም።
ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ማእከል ዓለማዊ ልምዓት ዝሰርሕ ግዩድ ሙር፥ እቲ ንመማህራንን ዶክተራትን ወሰኽ መሃያ ብምጽዋዕ ዝጀመረ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፥ ናይ መንግስቲ ምላሽ ስለዘይተዋህቦ እናቐጸለ ከይዱ ናብ ምፍሻል ምርጫ ፓርላማ`ውን ኣምሪሑ፥
ኣብ ውሽጢ መንግስቲ`ውን ብልሽውናን፥ ሰበይ ሰብካን ከምዝነበረ ይእመን`ዩ ይብል።
ኣብ ማሊ ወኪል UNDP ሕቡራት ሃገራት ጆ ሸወር ብወገኑ፥ ዕልዋ ክተካይድ ምኽኑይ`ኳ እንተዘይኮነ፥ እቲ ጸገም ናይ ብዙሕ ዓመታት ዝተዋህለለ`ዩ ይብል።
ሕብረት ኣፍሪቃ፥ ደንበ ቁጠባ ምዕራብ ኣፍሪቃ -ኢካዋስ- ከምኡ`ውን ኣብታ ሃገር ዓቃቢ ሰላም ዘለዎ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ዕልዋ መንግስቲ ኮኒኖሞ`ዮም።
ኣብ ኣፍሪቃ ብርክት ዝበሉ ምርጫታት ኣብ ዝቀራረብሉ ዘለዉ እዋን፥ እቲ ኣብ ማሊ ዘጋጠመ ዘይምርግጋእ ጽቡቕ ወረ ከምዘይኮነ`ዮም ተዓዘብቲ ይገልጹ።
ኢብራሂም ከይታ ኣብ 2013 ብደሞክራሲያዊ ምርጫ ዝተመርጸ ኮይኑ፥ ኣብዚ ሰሙን`ዚ ኣብ ዝተዓለወሉ እዋን፥ ኣብ ናይ ካልኣይ ዘመን ስልጣኑ`ዩ ኔሩ።


text:
ናይ ሞት መንፈስ አብ ዙርያ ኤርትራዊያን
ናይ ኢታሊ ጋዜጣ La Repubblica ብዕለት 25 ነሓሰ 2009 አብዘውጸኣቶ ሕታማ /gommone sbarca a lampedusa a bordo salvagenti maltesi/ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ 57 ስደተኛታት ኤርትራዊያን ዘሓዘት ጃልባ ብማልታ አቢላ ናብ ወደብ ኢታሊ ከምዘኣትወት ይሕብር፥ኣብቲ ቦታውን ናይ ማልታ መድሓን ነብሲ ዝጥቀሙሉ ነገራት ከምዝተረኽበ እውን አብሪሁ፣አብ ዘሓለፈ እዋን 78 ኤርትራዊያን ካብ ሊቭያ ተበጊሶም 23 መዓልቲ ኣብ ባሕሪ ብዘይ ሓደ ሓገዝ ድሕሪ ምጽናሕ 73 ክሞቱ ከለዉ እቶም 5 ግን በቲ ድሒሩ ዝመጸ ናይ ኢታሊ ሓገዝ ሕይወቶም ክድሕን ክኢሉ፣ብተወሳኪ ድማ ኣብቲ ዝሓለፈ እዋን እውን ናይ ማልታ መድሓን ነብሲ ዝጥቀሙሉ ነገራት እውን ከምዝተርከቡ ይዝክር፣ ኢታሊ ማልታ ናይዞም 78 ሰባት ዘሓዘት ጀልባ አቀዲማ ሪኣታ ናብ ኢታሊ ወደብ ደፊአቶማላ ዝብል ጥርጣረ አለዋ፣ናይቲ ደሴት ሓይሊ ባሕሪ አቀባሊ ቃል Ivan consiglio ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ዝምልከት ማልታ እንታይ ግደ ከምዝተጻወተት ዝሕብር ወለሓደ ቃል አይሃበን፣ ካብዚ ነገራት ብምብጋስን ካልእ ሓደ ሓደ ነገራት አብ ግምት ብምእታው ነቲ ጉዳይ ክትትልን ከቢድ መጽናዕትን ይግበረሉ አሎ.፣
ዓው ኢልካ ዘይብከዮ ሰማዒ ዘይብሉ ኣውያት መንእሰያት ኤርትራ አብ ሃገሮም ብሰላም ንኸይነብሩ እሾክ እግሪ ኮይኑ እንዳወግኤ ለይትን ቀትርን ከም ቁርዲድ ደሞም እንዳመጸየ ብምስምስ ሃገራዊ አገልግሎት መወዳታ ዘይብሉ ናይ በረኻ ናብራ እንዳጮቆነ ዓፊኑ ካብ ዝሓዞም ስርዓት ንምህዳም ክብሉ ፈቆዶ ስደትን፣ ቀለብ ዓሳ ባሕርን ግዳይ ሕጻ በረኻን ኮይኖም የርከቡ ኣለዉ
ዋና ጸሓፊ Pd Dario Franceschini ካብቶም ብሕይወት ዝተረፉ 5 ኤርትራዊያን ነቶም ኣዚዮም ዝተጎድኡ 2 ኤርትራዊያን አብ ተዓቂቦሙሉ ዘለዉ ሆስፒታል ከይዱ ድሕሪ ምርኣይ እዚ አጋጢሙ ዘሎ ጉዳይ ናይ ኢታሊን ማልታን ኮሙ እውን ናይ ሕቡራት አውሮፓ ሓላፍነት እዩ ክብል አታሓሳሲቡ፥ ነዞም ናይዚ አሰቃቂ ግደ ሞት ኮይኖም ዘለዉ 73 ኤርትራዊያን ኣብ ካቴድራለ ናይ ሳንቶ እስቴፋኖ ኣብ ፕራቶ ብ Monsignore Gastone simone ዝምራሕ ቅዳሴ ንቀዳም ዕለት 29 08 2009 ክግበር እዩ፥አብቲ ቅዳሴ መጨረሽታ ናይ ኤርትራ ካቶሊክ መራሕቲ ሃይማኖት እውን ኣብቲ ናይ ቤተኽርስቲያን ሓደ አዳራሽ ብምሓዝ ከምቲ ባህላዊ ደንቢ ሃገሮም ፍትሓት ክገብሩሎም ክምዝኾኑ ሓቢሮም፥


text:
ኣብ ድምጺ ኣመሪካ ኣዳላዊት መደብ “ኢንካውንተር” ካሮል ካስቴል፡ ንጉዳይ ዓመት መሊኡ ዘሎ ኲናት ኢትዮጵያ ኣመልኪታ ዘተ ኣካዪዳ ነይራ። ዕዱማት ናይ ቅድም ኣምባሳድር ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያን ምክትል ጸሓፊ ጉዳያት ኣፍሪቃን ዝነበረ ቲቦር ናጅ ከምኡ’ውን ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳድር ዳሕራይ ድማ ፍሉይ ልኡኽ ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ዶናልድ ቡዝ’ዮም።
ሕቶ፤ ቀዳመይቲ ሕቶ ካሮል ንተሓጋግዚ ጉዳያት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ኣምባሳር ናጅ፡ ብዛዕባ ዘለዎ ገማግም ኢትዮጵያ፡ እሞ ድማ እታ ቀንዲ መሓዛ ኣመሪካን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተስፋ ከም ዘለዋ እትግለጽን ዝነበረ ኢትዮጵያ ናብዚ ክትበጽሕ ትኽእል ኢልካ ገሚትካ ኔርካ’ዶ? ዝብል’ዩ።
ኣምባሳድር ናጅ፤ ኣይፋል፡ ከምኡ ዝብል ግምት ኣይነበረንን። ኣብ 2019 2020 ኣቢላ ኢትዮጵያ ኮኾብ ኣፍሪቃ’ያ ነይራ። ነቲ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ርግኣት ክትፈጥረሉ ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ኢና ንምርኰስ ኔርና። እዚ ክብል ከለኹ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኣብ ግምት ኣእትየ’የ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ግን ኣዝዩ ዘሕዝን’ዩ። ብኣረኣእያይ እዚ ዝተኸየደ ኲናት ኣብ ታሪኽ ሓደ ካብቶም ፍጹም ክህሉዉ ዘይነብሮም ኲናት’ዩ ክብሎ እደፍር።
ኣምባሳድር ቡዝ፡ ሕጂ ንርእዮ ዘሎና ታሪኽ ኢትዮጵያ ባዕሉ ክደጋገም እንከሎ’ዩ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ኢትዮጵያ ዘሕብንን ግሩምን ታሪኽ እሞ ከኣ ኣብ ትሕቲ ሓያላት መራሕቲ’ሞ መብዛሕትኦም ኣብ ኲናት ምስ ወሰናስን ግዝኣቶም ወይ ድማ ባዕሉ ኣብ ውሽጢ ማእከላይ ሓይሊ ዝፍጠር ውድቀት’ዩ።
ስለዚ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ንርእዮ ዘሎና ናይ ማእከል ሓይሊ ባዕሉ ክንህል እንከሎ’ዩ። ሃገሮም ከመይ ክትከውን ዝውስኑ ድማ እንኮ ኢትዮጵያውያን ጥራይ’ዮም። ናይ ብዙሓት ጎረባብቲ ኮኑ ኣፍሪቃውያን ተስፋ ወይ’ውን ማሕብረሰብ ዓለም ዘሎ ተስፋ ድማ እታ ሃገር ካብዚ ዘሎ ሽግር ብሰላም ክትሰጋገር’ዩ።
ሕቶ፤ ናብ ኣምባሳድር ናጅ ክምለስ። ኢትዮጵያ ብታሪኻ ሕብንቲ ሃገር’ያ። ዘይተገዝአት ሃገር ደኣ ትዅን እምበር፡ ሕጂ ግጭት ግን ብሄራት ንሓድሕድም ከም ትግራይ፡ ኦሮሚያን ኣምሓራን ወጥሪ ንርኢ ኣሎና። እዚ ካብ ምንታይ’ዩ ትብል? ንስኻ ኣብኡ እንከለኻ’ኸ ከምዚ ዝመስል ናይ ብሄር ምትፍናን ነይሩ ዲዩ?
ኣምባሳድር ናጅ፤ ከምቲ ኣብ ብዙሕ እዋን ዝጠቐሶ፡ ኢትዮጵያ እታ እንኮ ብዘይ ናይ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ ዶባታ ዝፈለየት ሃገር ኣብ ትሕተ-ሳህራ ኣፍሪቃ’ያ። ልዕሊ ክልተ ሽሕ ዝኸደ ባህሊን ናይ ግዛኣት ታሪኽን ኣለዋ። እንተኾነ ኣብ ቀረባ ዓመታት ብዙሕ ውሽጣዊ ኲናት ርእያ’ያ። ኢህወደግ ስልጣን ድሕሪ ምሓዙ ፈደረላዊ ስርዓት ተኺላ።
ብሄር-ተኰር ፈደራላዊ ስርዓታት ከም ስዊዘርላንድ ዝኣመሰላ ሃገራት ክስርሕ ይኽእል ይኸውን። ኣብኡ ምትፍናን ዘለዎም ህዝብታት ንሃብቲ እታ ሃገር ክማቓርሑ እንከለዉ’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ እንተ ርኢናዮ ግን ሃብቲ ዘይኰነስ ድኽነት’ዮም ክካፈሉ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣብ 2018 ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጻኡ ድማ ናብቲ ናይ ቅድም ኣሃዳዊ ስርዓት ክመልሶ ፈቲኑ።
ሕቶ፤ ኣምባሳድር ቡዝ ናባኻ ክመጽእ። እዚ ዝመስል ናይ ብሄራት ምትፍናን ከመይ’ዩ ኰይኑ ኢልካ ትግምት? ካብዚ ዘሎ’ኸ ብኸመይ ክውጻእ ይኽእል ትብል?
ኣምባሳድር ቡዝ፤ ኣምባሳድር ኰይና ኣብታ ሃገር ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ናብ ኵላተን ክልላት ክበጽሕ ዕድል ረኺበ ነይረ። ብዙሕነት ዘለዋ ሃገር’ያ። ኣብ ቀረባ እዋን ንርእዮ ዘሎና ግን መራሕቲ ነቲ ብሄራዊ ምትፍናን ናይ ውልቆም ድጋፍ ንምርካብን ህዝቢ ንምኽሳብን የናኽሱዎ ምህላዎም’ዮ። ንጸገማት ኢትዮጵያ ኣጋዲዱ ዘሎ ከኣ እዚ’ዩ።
ኢትዮጵያ ዓባያን ብዙሕነት ዘለዋ ሃገርን ከም ምዃና መጠን፡ መለስ ዜናዊ ናይቲ ፈደራላውነት ሓሳብ ከምጽእ እንከሎ ነቲ ብዙሓነት ኣብ ግምት ብምእታው’ዩ። ፍልልይካ ኣሚንካ ሓደ ሃገር ንምምስራ’ዩ ነይሩ እቲ ሓሳብ። ከምቲ ቲቦር ዝበሎ ግን እዚ ኣይሰርሐን። ኣብ ክንድኡ እኳ ደኣ ብሄራዊ ምትፍናን ፈጢሩ። ስለዚ ሕጂ ንኢትዮጵያ ዘድልዮም ንፍልልያቶም ኣኽቢሩ ብሓደ ከንብሮም ዝኽእል ኣገባብ መርሓ ምንዳይ’ዩ።
ሕቶ፤ ናብ ኣምባሳድር ናጅ’የ። ናብ ሕጂ ንምጻእ። ህወሓትን ሰራዊት ናጽነት ኦሮሞን ናብ ኣዲስ-ኣበባ ክኣትዉ ቀሪቦም ኣለዉ። ኣህጉራዊ ማሕብረሰብ ዓለም ድማ ንምቍራጽ ተጻብኦታት ይጽውዕ ኣሎ። እቲ ምትፍናን ግን ገና ይቕጽል ኣሎ። ክልተ ወገናት ድማ ንሰላም ክዝትዩ ድሉዋት ኣይመስሉን። ኣብ ኣፈፌት ፍጹም ኲናት ሓድሕድ ኣሎና’ዶ ትብል?
ኣምባሳድር ናጅ፤ ኣይመስለንን። ታሪኽ ኢትዮጵያ እንተ ርኢናዮ ከምዚ ዝምመስል ተርእዮታት ተደጋጋሚ ግዜ ኣጓኒፉ’ዩ። ከምቲ ዶናልንድ ቡዝ ዝጠቐሶ፡ ኣብ ኣፍደገ ኣዲስ-ኣበባ ኣለዉ ኣይብልን። ሕጂ ርሑቕ’ዮም ዘለዉ። ብቐንዱ ግን ሓይልታት ትግራይ ንኣዲስ-ኣበባ ክቆጻጸሩ መደብ ኣለዎም’ድዩ’ውን ንባዕሉ ካልእ ሕቶ’ዩ።
እቲ ካልእ ኣርእስቲ ድማ እቲ ዝብሃል ዘሎ ልፍንታዊ ግንባር’ዩ። ናይ ማዕረ ልፍንቲ ኣይኰነን። ከም ዝመስልኒ እዚ ናይ ህወሓትን ከምቲ ቀደም ንስርዓት መንግስቱ ክኣልዩ እንከለዉ ዘመጽኡዎም በብይኖም ተቓወምቲ እዮም። ከም ዝመስለኒ ግን እዚ ኣብ ልዕሊ ኣዲስ-ኣበብ ጸቕጢ ንምፍጣር ሓደ ሜላ ክኸውን ይኽእል። ነቶም ሓያላት ሃገራት ከኣ ከም መጠንቀቕታን መዋገዪን ክሰርሕ ይኽእል’ዩ።
ሕቶ፤ ኣምባሳድር ቡዝ’ከ ከምኡ ድዩ ኣረኣእያኻ? እዚ ልፍንቲ ንዂናት ዘይኰነስ ንኣዲስ ኣበባ ብምጽጋዕ ጸቕጢ ንምፍጣር’ዩ ኢልካ’ዶ ትኣምን?
ኣምባሳድር ቡዝ፤ ምስ ርእይቶ ቲቦር እሰማምዕ’የ። ህወሓት ንኣዲስ ኣበባ ንምቍጽጻር ይዳለዉ’ለዉ ዝብል እምነት የብለይን። እዚ ከምቲ ንደርግ ከውድቑዎ እንከለዉ ብዘይ ኲናት ንኣዲስ ኣበባ ዝሓዙዋ ኣይመስለንን። ደርግ ኣዝዩ ተጸሊኡ ስለ ዝነበረ ብሓፈሻ ካልእ ሓይሊ ሰብ ብጽቡቕ’ዩ ተቐቢሉዎ።
ሕጂ ከምኡ ዘይምዃኑ ግን ንባዕላቶም’ውን ተረዲኡዎም ኣሎ። ስለዚ ከምቲ መንግስቲ ኣፍደገታት ዓጽዩ ቀረባት ዝኸልኦም፡ ንሳቶም’ውን መገዲ ጂቡቲ ንምዕጻው ዝዓለሙ ይመስሉ። ኵሉ ቁጠባ እታ ሃገር ብመስመር ጁቡቲ ስለ ዝመጽእ ንሳ እታ ወሳኒት’ያ።
ሕቶ፤ ሓያሎ ልኡኻት ከምእኒ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳድር ፈልትማን፡ ከምኡ’ውን ፕረሲደንት ኦሊሰጎን ኦባሳንጆን ማርቲን ግሪፍስን ናብቲ ቦታ ክበጽሑን ከቀራረቡ ክፍትኑን ርኢና ኣሎና። ዛጊት እንታይ ውጽኢት ኣለዎ?
ኣምባሳድር ናጅ፤ ከምቲ ቡዝ ኣቐዲሙ ዝበሎ፡ እቲ ፍታሕ ካብ ውሽጢ’ዩ ክመጽእ ዘለዎ። ዋላ’ኳ ልዕሊ 100 ዝበጽሑ ኣዝዮም ምኵራት ልኡኻትን ሸምገልቲን ክህልዉና ይኽእሉ’ዮም። ክሳብ ሕጂ ብምዕራብ ዝቐርብ ዘሎ ጸቕጢ እቲ ዝድለ ውጽኢት ኣይሃበን። ዳርጋ ኵላተን ሃገራት ኣብ ተመሳሳሊ ርእይቶ ደኣ ይሃሉዋ እምበር፡ ገና ካልኦት ዘይተሓወሳ ግን ኣለዋ። ንኣብነት ብፕረሲደንት ኦባሳንጆ ዝግበር ዘሎ ፈተነታት ባርኾት ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ኣመሪካ፡ ቻይናን ሓንቲ ካብ ሃገራት ወሽመጥ ከም ቱርኪ እንተ ዝውሰኾ ዓቢ ውጽኢት መምጽአ። ጉዳይ ቻይና ኣዝዩ ወሳኒ’ዩ። ሕጂ ግን ስቕ ኢሎም’ዮም ዘለዉ። ካልእ ካብቲ ዘተ በዂሩ ዘሎ ድማ ናይ ህዝቢ ርክባት’ዩ። ካልኦት ከም በዓል ቱርኪ ዝመስላ ሃገራት’ውን። እዚ ዝመስል ሓባራዊ ርድኢት እንተ ዝንበር እቲ ኲናት ሎሚ ምተፈትሐ።
ሕቶ፤ ጽቡቕ መልሲ’ዩ። ኣምባሳድር ቡዝ ናባኻ ክምለስ። ብዛዕባ’ቶም ብዙሓት ንምሽምጋል ዝፍትኑ ዘለዉ’ኸ እንታይ ትብል? ንስኻ’ኸ ዘድሊ ውጽኢት ኣየምጽኡን’ዮም ዝብል እምነት ድዩ ዘለካ? ከምዚ ጸሓፊ ናጅ ዝበሎ ምናልባት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ቻይናን ምናልባት’ውን በዓል ቱርኪን ማእከላይ ምብራቕን ዘሳተፈ ልፍንቲ ክኸውን ኣለዎ ዲኻ ትብል? ብሕልፊ ድማ ምትእትታው ሃገራት ኢማራት ዓረብ ነዚ ግጭት ኣብ ምግፋሕን ምጽባብን ክህሉዎ ብዛዕባ ዝኽእል ተራ እንታይ ትብል?
ቡዝ፤ ምስ ሓሳብ ቲቦር እሰማምዕ’የ። ብፍሉይ ልኡኽና ጀፈሪ ፈልትማን ጽቡቕ ስራሕ’ዩ ተሰሪሑ። ፕረሲደንት ኦባሳንጆ ቅድም ክብል ዝሰርሖም ጽቡቓት ስራሓት’ውን እፍልጦም’የ። እዚ ግን ንኢትዮጵያ ንምእማኖም ኣኻሊ ኣይመስለንን። ምናልባት ህዝቢ ኢትዮጵያ ክሳብ ክንደይ ኵሩዓትን ናጻን ምዃኖምን ንናይ ደገ ምኽሪ ብቐረባ ዝቕበሉ ዘይምዃኖምን ምዝኽኻር ኣድላዪ ይመስለኒ። ሓንሳብ እንተ ኣልዒሎም ዝምለሱ ኣይኰኑን። ስለዚ ካብ ምዝራብ ንላዕሊ ካልእ ከድልየና’ዩ።
ሓደ ዝለመድናዮ ኣገባብ እንተ ዘይሰሚዖም እገዳ ንገብረሎም ዝብል’ዩ። ብውልቂ እገዳ ክንገብር’ውን ፈተነታት ጌርና ኢና። ናይ ውልቀሰባት ሃብቲ ወይ ድማ ናይ ጕዕዞ እገዳ ምግባር ግን ንመራሕቲ ኢትዮጵያ ሓሳባቶም ክቕይሮም ዝኽእል ኣይመስለንን። ካልእ’ውን ስምምዕ ኣጎዋ ስሒብናዮ ኣሎና። እዚኣቶም ምልክታት ክዀኑ ይኽእሉ’ዮም። ኣብ ተመኵሮይ ከም ዝረኣኹዎ ግን ልዕሊ ሓለፋታት ምምላስ ምኽልካልን ምሕዳግን ክቐልል ይኽእል’ዩ። ዳሕራይ ናብ ውሑስ መገዲ ክትጓዓዝ ምስ ደለየት ከኣ ኢትዮጵያ ሓገዝና ከድልያ’ዩ። ናይ ሕጂ ዘድሊ ፖለቲካዊ መፍትሒ እንድዩ፡ ንሱ ምስ ገበሩ ድማ ቀልጢፎም ናብ ንቡር ዝምለሱሉ እዋን ክህሉ ተስፋ እገብር።
ካልእ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክንዛረበሉ ዘሎና ናይ ኤርትራ’ዩ። ሓደ ካብቲ ነጥበ-መቐይሮ ዝዀነ ፍጻመ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ትግራይ መጥቃዕቲ ምስ ገጠሞ መንግስቲ ዝገበሮ ግብረ-መልሲ’ዩ። እዚ ንኤርትራ ኣካል’ቲ ኲናት ከም እትኸውን ገይሩ።
ሓቂ ንምዝራብ ከኣ ኤርትራ ብሓንቲ እምኒ ክልተ ዑፍ ትሃርም ኣላ። ፈለማ ምስ መቀናቕንቶም መሪሕነት ትግራይ ዝነበሮም ቂም ሕነ ዝፈድዩሉ እዋን መጺኡዎም። ካልኣይ ከኣ ንኢትዮጵያ ኣዳኺሞም ንሳቶም ጸብለል ኢሎም ይወጹ ኣለዉ። ኤርትራ’ውን ብቐሊል ዝሰምዑ ኣይኰኑን። ፈጺሞም ዝዕጸፉ ኣይኰኑን። ኣብዚ ኲናት ኢትዮጵያ ኣዝዩ ወሳኒ ተራ ምጽዋቶም ግን ክንዝጋዕ የብሉን።
ሕቶ፤ ብዛዕባ ተራ ኤርትራ ንኽምለስ ንኣምባሳድር ናጅ ዕድል ክህቦ። ምቍራጽ ተጻብኦታት ከይግበር ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ኣሉታዊ ተራ ተጻዊታ ትብል? ምስ መሪሕነት ትግራይ ዝነበሮም ቅርሕንቲን ሕጂ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዘለዎም ዝምድናን ኣብ ግምት የእቲኻ።
ኣባምሳድር ናጅ፤ ጽቡቕ ሕቶ’ዩ። ብዘይካ’ቲ ንግሆ ተንሲኡ እንታይ ፖሊሲ ከም ዝውስን ዝፈልጥ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ግን ካልእ ዝገመቶ ኣይነበረን። ምስቲ ዶናልድ ዝበሎ ምሉእ ብምሉእ እሰማምዕ’የ። ኲናት ኢትዮጵያ፡ ብዓይኒ ኤርትራ ኲናት ትግራይ ምስ ኤርትራ’ዩ ነይሩ። ሰራዊት ትግራይ ንሰሜናዊ እዚ ምስ ኣጥቅዑ ድማ ኢሳይያስ ጽቡቕ ዕድል ረኺቡ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ንኽግልብጥ’ዩ ናብቲ ኲናት ኣትዩ።
ስለዚ እቲ ምጅማር ኲናት ንኢሳያስ ሕነኡ ዝፈድየሉ ዓቢ ዕድል’ዩ ነይሩ። ስለዚ ከኣ’ዩ ቅድም ኣብ ትግራይ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣንጻር ሲቪላዊ ዕላማታትን ኣብኡ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝዀነ።
ሕቶ፤ ኣምባሳድር ቡዝ ናባኻ’የ። ነዚ ኣብ መንጎ ንመንግስቲ ኣቢይ ኣሕመድ ክግልብጥ ዝጽዕር ዘሎ ህወሓትን ፕረሲደንት ኢሳያስን ዘሎ ምትፋንና ኣብ ግምት ኣእቲና፡ ነቲ ግጭት ኣብ ምፍታሕ ተራ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ወሳኒ ይኸውን? ተራ ካልኦት ጸለውቲ ሃገራት ከም ቻይና፡ ኣመሪካ፡ ሃገራት ኸሊጅን ቱርኪን’ከ እንታይ ክኸውን ይኽእል?
ቡዝ፤ ከም ዝመስለኒ እቲ ዓንኬልን እንተ ገፊሑ እቲ ጽልዋኡ’ውን ብማዕረ ክዓቢ ይኽእል’ዩ። እቲ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ግን ሓደ ካብቲ ጽልዋ ክትገብረሉ ኣዝዩ ዘጸግም’ዩ። ኣብ ጉዳይ ኤርትራ፡ ምናልባት ኣበየናይ ወገን እገዳ ንገብር ኢልና ክንሓስብ ኢልና ንሓስብ እንተዄንና፡ ንኻልኦት ጸለውቲ ወገናት እንተ ጸንቢርና፡ ንኤርትራ ጸቕጢ ክንፈጥረላ ንኽእል ንኸውን። ሓቂ ንምዝራብ ግን ኣብኡ’ውን ለውጢ ከምጽእ ይኽእል’ዩ ዝብል ልዑል ተስፋ የብለይን።
ሓደ ንጽልዋ ኤርትራ ክኣልዮ ዝኽእል ግን ኣሎ። ንሱ ድማ ኢትዮጵውያን ብሓደ ተጠርኒፎም ጉዳይ ሃገሮም ክፈትሑ ምስ ዝኽእሉ’ዩ። ብዙሕ ሰብ ብዛዕባ ምብጻሕ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ይዛረብ ኣሎ። እቲ ካልእ ግዜ ዘይህብ ፍጻመ ግን እቲ ብሄራዊ ኲናት ግዜ እናወሰደ ብዝኸደ፡ ቍስሊ ንምሕዋይን ንምዕራፉን ኣዝዩ ነዊሕ እዋን ክሓትት’ዩ።
ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ምዕባለ እተርኢ ዝነበረት ሃገር’ያ። ኢትዮጵያውያን ከኣ ኣብ ክንዲ ኲናት ናብ ሰላማዊን ውሑስን ናብራ ክምለሱ’ዮም ዝደልዩ። ኣብ ክንዲ ንሓድሕዶም ዝዋግኡ ድማ ጸጋታቶም ከመይ ገይሮም ብሓባር ይሃንጹ ከውዕሉዎ ከድልዮም’ዩ።
ሕቶ፤ ሕቶይ ንጸሓፊ ናጅ’ያ። ብዛዕባ’ቲ ናይ ለውጢ ሰብ ተባሂሉ ሽልማት ኖበል ዝወሰደ’ሞ ቀልጢፉ ናብ ወልቀ-መላኺ ዝተለወጠ ቀደማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ክሓተካ። ከም መራሒ መጠን ክሳብ ክንደይ’ዩ ወሳኒ ተራ ዘለዎ? ንዘተ ድሉይ ዘይምዃኑን ነዚ ኲናት ኣብ ምዕራፍ ወሳኒ ተራ ዘይምጽዋቱን’ከ?
ናጅ፤ ብዛዕባ ኣቢይ ጸኒሐ ክዛረብ’የ። እቲ ዶን ዝበሎ ሰብኣዊ ወገን ዓቢ ኣቓልቦ ዘድልዮ’ዩ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ግን ኣብ ደገ ዝቕመጡ ተወላዶ ኢትዮጵያ ነቲ ሰብኣዊ ተበጻሕነት ካብ ቀንዲ ኣርእስቲ ከም ዝወጽእ ገይሮሞን ኣዝዩ ኣሉታዊ ተራ ይጻወቱ ኣለዉን።
ቍሩብ ንምውሳኽ ግን ብዘይካ ብዘይካ ናይ ኦብሳንጆ ልኡኽ፡ ግን ኤውሮጳዊ ሕብረት’ውን ተራ እንተ ዝህሉዎም ጽቡቕ ነይሩ። ንመራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ካልኦትን ዘሳተፈ ዘተ’ውን ጽቡቕ ውጽኢት ምሃለዎ።
ናብ ኣቢይ ንምምላስ ግን ፈለማ ሽልማት ኖበል ምስ ወሰደ ኣዝየ ሕጉስ’የ ነይረ። ዳሕራይ ግን ፈጺሙ ኣንፈቱ ቀዪሩ።
ሕቶ፤ ናይ መወዳእታ ቃል ክትህብ ኣምባሳድር ቡዝ ናባኻ’የ።
ቡዝ፤ ኣብዛ ቲቦር ዝበላ ተራ ናይ ዲያስፖራ እሰማምዕ’የ። ዳርጋ መዓልታዊ ኣብ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት እናመጹ ሰልፊ ከካይዱ ዓመት ገይሮም። እዚ ዓመት ሰልፊ ዝገበሩ ዝነበሩ ተጋሩ ኰይኖም ኣንጻር ኣቢይ’ዮም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ሓደ ሰልፊ ፈጢሩ፡ ኣሃዳዊ መንግስቲ ክመልስ ፈቲኑ። እዚ ግን ዘስርሕ ኣይመስልን። ስለዚ ከኣ’ዮም ኢትዮጵያውያን ሓቢሮም ብዛዕባ ሃገሮም ክዛተዩ ዘድልዮም። ማሕበረሰብ ዓለም’ውን ክሕግዞም


text:
—-
ኣብ ትግራይ ይፍፀም ንዘሎ ጀኖሳይዳዊ በሰላን ስነልቦናዊ ጉድኣትን ንምሕዋይ ዝዓለመ ስልጠና ዝወሰዱ 130 መናእሰይ ከምዘመረቀ ቢሮ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ትግራይ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈፀመን ዝፍፀምን ዘሎ ጀኖሳይድ ስምዒቱ መሪር በሰልኡ ከቢድ እዩ፡፡ ብፍላይ ስነ ልቦናዊ በሰልኡ ብቀሊሉ ክሕከም ኣይክእልን፡፡ እንታይ ድኣ? ስነልቦናዊ ሓገዝን ምትብባዕን የድልዮ፡፡
እዞም መናእሰይ ብሓገዝ ቢሮ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ትግራይ ኣብ ስነልቦናዊ ሕውየት ዘድሃበ ትምህርታዊ ስልጠና ዝወሰዱ እዮም፡፡
እዚ ስልጠና ስነልቦናዊ ተፀዋርነት ምዕባይን መፍትሕታት ንምንዳይ ሓጋዚ ከም ዝኾነ ኣተሓባባሪ እቲ ስልጠና ዶ/ር ቢንያም ተወልደ ገሊፆም፡፡
ህዝቢ ትግራይ በፂሕዎ ዘሎ ስነልቦናዊ ሃሰያ ናብ ሕራነ ንምቅያር ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ግደ ተመረቅቲ ልዑል ክኸውን ከምዝግባእ ዝገለፁ ድማ ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ትግራይ ዶ/ር ገ/መስቀል ገ/ማርያም እዮም፡፡
ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ዝበፅሑ ስነልቦናዊ ጉድኣት ንምሕካም ከምዝፅዕሩ ድማ ተመረቅቲ እቲ ስልጠና መናእሰይ መዓርግ እምብዛን ማህሌት ፍትውን ኣረጋጊፆም፡፡
ብኤፍሬም ረደሀይ


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ጊንዳዕ ዝሰላሰል ዘሎ ልምዓታዊ መደባት ንምዕዋት ብሓፈሻ፡ ሕሩም ሕዛእቲ ንምህብታም ድማ ብፍላይ፡ ውህደት ህዝቢን ኣካላት ሓለዋን ክሕይል፡ ኣማሓዳሪ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ዑመር ያሕያ ሓጅ ጸዊዑ።
ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ምስ ዝነጥፉ ኣካላት መንግስቲ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፡ ኣቶ ዑመር፡ ማይን ሓመድን ንምዕቃብ ብኮም ደረጃ ዝካየድ ዘሎ ምስራሕን ምጽጋንን ዛላታትን ከትሪታትን፡ ኣብ ምርጋእ ኣከባቢ ጽቡቕ ውጽኢት ይህብ ከምዘሎ ጠቒሱ፡ ውህደት ዓቕሚታት ንውጽኢታውነት ስራሕ መሰረታዊ ብምዃኑ ልዑል ኣቓልቦ ክወሃቦ ኣዘኻኺሩ።
ካብ ከበሳ ዝወርድ ወሓይዝ ብግቡእ ኣብ ጥቕሚ ንኽውዕል፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ዓግማትን ጀሪፋትን ብማሽነሪ ንምጽጋን መደብ ከምዘሎ ጠቒሱ ድማ፡ ነዚ ተግባራዊ ንምግባር ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ምርድዳእ ይካየድ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ ኣብ ኩለን ምምሕዳራት ከባቢ ንመጋሃጫ ጥሪት ዝኸውን ቦታ ክፍቀድ ተላብዮም።


text:
Radio Erena: 15 July, 2014
ሱዳናውያን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ 2.4 ቢልዮን ዶላር ወፍሪ የካይዱ ምህላዎም ፕረዚደንት ማሕበር ወፍሪ ሱዳን ዓዋድ ኣልከሪም ስዒድ ሓቢሩ።
ንሱ፣ ንማዕከን ዜና ሱዳን ቪዥን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ሱዳናውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዘካይድዎ ዘለዉ ወፍሪ ድሕሪ’ቲ ናይ ቻይና ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከምዝስራዕ’ውን ኣፍሊጡ።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ስሩዕ ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ብዘይምህላዉን ኢትዮጵያ ንወፍሪ ዝሓዝኣቶ ከባቢታት ድማ ካብ ከተማ ዝርሓቐ ብምዃኑን ብድሆታት ከምዘሎ እኳ እንተጠቐሰ፣ ኣብ ኢትዮጵያ መጠን ሸርፊ ዶላር ኣብ ርጉእ ደረጃ ስለዝርከብ ግና ንወፍሪ ኣተባባዒ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ኢትዮጵያ ብመንገዲ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ሱዳን ጨው ንምሽማት ሓድሽ ስምምዕ ክትክትም እንከላ ጎኒ ጎኑ ድማ፣ ንሕጃን ዑምራን ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝኸዱ ኢትዮጵያውያን ብመንገዲ ፖርት ሱዳን ክጥቐሙ ተረዳዲኤን።
ምስ ሱዳን ብምዝማድ፣ ናይ ወፍሪ ፍቓድ ንምውናን ኣብ ኢትዮጵያ ስሉጥን ዝቐለለን መስርሕ ከምዘሎ ዘመልከተ ፕረዚደንት ወፍሪ ሱዳን ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ሳላ’ዚ ስሉጥ መስርሕ ድማ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኢትዮጵያ 800 ኣውፈርቲ ከምዝርከቡ ገሊጹ።
እቲ ዝነኣሰ ናይ ወጻኢ ወፍሪ፣ ርእሰ ማሉ ካብ 200 ሚልዮን ዶላር ናብ 3 ሚልዮን ዶላር ንምውራዱ ፓርላማ ኢትዮጵያ ይዘራረበሉ ብምህላዉ፣ እዚ እንተጸዲቑ ኣዝዮም ብዙሓት ሱዳናውያን ኣውፈርቲ ናብ ኢትዮጵያ ክውሕዙ ከምዝኽእሉ ይግመት።
=========================


text:
መርገፂ
ሳወት፦ መሰረቱ ዝፈረሰ ሕገ መንግስቲ ዝገበረ ድርድር ሓደጋታት ኣለዉዎ
መብርሂ፦ እቱ ዝይስዕብ መግለፅን መርገፅን፡ ሳወት ኣብ ጕዳይ ‘ድርድር’ ትግራይን ኢትዮጵያን ከምኡ እውን ኣብ ርክባት ውድባት ትግራይን መንግስቲ ትግራይን ኣመልኪቱ ዘውፅኦ እዩ። ከም ዘለዎ ቀሪቡ ኣሎ።
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
1. ዝፈረሰ ሕገ መንግስቲ መሰረት ዝገበረ ድርድር ብዝምልከት
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ህልውና ህዝቢ ትግራይ ብዘላቕነት ዘረጋግፅ፣ ብሄራዊ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ብዝተማልኣ መንገዲ ዘውሕስ፣ ናፅነት ትግራይ ዓለምለኻዊ ቅቡልነት ብዘማልአ ከይዲ ረፈረንደም ክውሰን ዘኽእል፣ ህዝባዊ ቃልስና ዝፈጠሮም ዓቕምታት ዘቐፅልን ዘጠናኽርን፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝተፈፀመ ገበን ዘርኢ ምፅናት ፍትሕን ግቡእ ካሕሳን ዘረጋግፅ፣ ኩሎም ሰብ ግደ ተጋሩ ዘሳተፈ ከይዲ ድርድርን ዘተን ክህልው ከምዘለዎ ዘየማትእ መርገፂ ኣለዎ። ይኹን እምበር ረብሓ ትግራይ ብዘሀግር ንህዝቢ ትግራይ ዘይውክል ይኹን ብድፍኢት ናይ ደገ ሓይልታት ዝግበር ናይ ሓደ ወገን ዘባል ከይዲ ድርድርን ዘተን ፍፁም ኣይቕበልን።
ምስዚ ተኣሳሲሩ በቲ ዝፈረሰ ሕገ መንግስቲ ፌዲሪኢ መሰረት ገይርካ ድርድርን ዘተን ንምግባር ድልየታት ከምዘለው ብግልፂ ይርኣይ ኣሎ። እዚ ሕገ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ንዝተፈፀመ ገበን ዘርኢ ምፅናት መድሕንና ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኢትዮጵያ ምስ ናይ ደገ ናይ ፅንተት መሻርኽታ ብምዃን እቲ ሕገ መንግስቲ ኣፍሪሳቶ እያ። ስለዚ እዚ ሕገ መንግስቲ ህልውንኡ ዘበቀዐ ዋላ’ኳ እንተኾነ፣ ከም መደራደሪ ሰነድ ምጥቃም ብዙሓት ሓደጋታት ዘስዕብ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ። ብመሰረቱ ኣብ ኢትዮጵያ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ከም ህልው ዝሰርዐ ፖለቲካዊ ሓይሊ፤ ሕገ መንግስቲ ብምፍራስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ንዝተፈፀመ ገበን ዘርኢ ምፅናት ምኽሓድ እዩ ዝኸውን። ብተወሳኺ እውን ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝፈጠሮም ወተሃደራውን ዲፕሎማስያውን ዓቕምታት ዘምክን ከይዲ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ሕገ መንግስቲ፡ ትግራይ ናብቲ ቅድሚ ኩናት ዘርኢ ምፅናት ዝነበረቶ ብርኪ ማለት እውን ናብ “ክልል” ክትምለስ ብምግባር ንሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ሓዊሱ ናይ ወፃኢ ዝምድናን ዲፕሎማስን ትካላት ክፈርሱን ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ንበለል ዘትርፍ ስለዝኾነን እዩ። ብኻልእ መዳይ ድማ ካብ ሕገ መንግስቲ ዝነቅል ከይዲ ድርድር ናይ ትግራይ ፀገም ኣካል ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ፀገም ኢትዮጵያ ኮይኑ ክረአን ብናይ ኢትዮጵያ ድሌት ዝተማእዘነ ከይዲ ድርድር ብምፍጣር፤ ናይ ትግራይ ናይ ምድርዳር ዓቕሚ ይኹን ኣብ ከይዲ ህዝባዊ ቃልሲ ዝጥረየቶም ብልጫታትት እውን ብመሰረታውነቱ ስለዘዳኽም እዩ፡፡
ብሓፈሻ፡ ከይዲ ድርድር ናይ ትግራይ ዝለዓለ ረብሓ ብዘረጋግፅ ከይድን ስርዓት እምበር፤ ባህግን ድሌትን ህዝቢ ትግራይ ዝጎሰየ፣ ረብሓ ትግራይ ብዘሀግር፣ ናይ ሓደ ወገን ዓርሓነት ዘውሕስን ሕገ መንግስቲ መሰረት ዝገበረ ከይዲ ድርድርን ዘተን ተቐባልነት የብሉን፡፡ ምኸንያቱ ድማ እቲ ዝፈረሰ ሕገ መንግስቲ መሰረት ገይርካ ዝግበር ድርድር ፖለቲካዊ፣ ጂኦግራፊያዊ፣ ጂኦፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ወተሃደራውን መንነታውን ረብሓታት ህዝቢ ትግራይ ኣሐሊፉ ዝህብ እዩ፡፡
2. ርክብ ውድባት ትግራይ ብዝምልከት
ኣብ ቀረባ እዋናት ብሄራውያን ውድባት ብዝምልከት፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ቤት ምኽሪ ውድባትን ምስ ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ዝነበረ ርክብን ከይድታቱን ብዝምልከት ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻትን ሚድያታትን ብወገን ህወሓት ዝተዛብዑ ሓበሬታታት ክዝረዉ ቀኒዮም እዮም፡፡ እዚ ብመስረቱ ከም ህዝቢ ምስቲ ዘለናዮ ኣዝዩ ኣፀጋሚ ኩነታት፣ እቲ ኩነታት ብዝርዝር ካብ ምግላፅ ተቖጢብና ዋላ እንተነበርና፣ እቲ ፀገም እናተጋደደ ይኸይድ ስለዘሎን ኣብ
ህዝብና ድማ ጉጉይ ርዲኢት ንኽፍጠር ብዘይምቁራፅ ይስርሐሎ ስለዘሎ፣ ሓቀኛ ምስሊ እቲ ኩነታት ምቕራብ ኣድላዪ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ፡፡
ፈፃሚ ስራሕ ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ዝተፀሓፈን ኣብ ዝተፈላለዪ ሚድያታት ዝቐረበን ክሲ፣ ፀለመን ጉጉይ ሓበሬታን ኣቕሪቡ እዩ፡፡ ኣብቲ ፅሑፍ ዝተገለፁ “ምስ ኩሉ ድሌቶምን ሕንቃቐኦምን”፣ “ሃጠውቀጠው” ዝብሉን ካልኦትን ተራ ናይ ፅርጊያ ፀርፍታት፣ መልሲ መብርህራህን ዘድልዮም ዋላኳ እንተዘይኾኑ፤ ባህርን ኣተሓሳስባን ብኢደ ወነኑ ስልጣን ናይ ዝገበተ ሓይሊ ቁሉጭ ኣቢሉ ዘርኢ ምዃኑ ኩሉ ከስተብህለሉ ይግባእ፡፡
ከምዝፍለጥ ውድባት ትግራይ ‹‹ህልውና ትግራይ ንምርግጋፅ›› ብሓባር ምቅላስ ዝብል ኣውራ ዕላማ ዝተሓንገጠ፤ ኣርባዕተ ውድባት ትግራይ ማለት እውን ሳልሳይ ወያነ ትግራይ (ሳወት)፣ ውድብ ናፅነት ትግራይ (ናፅነት)፣ ውድብ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና)፣ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ዝሓቐፈ ቤት ምኽሪ ውድባት ትግራይ ተጣይሹ እዩ፡፡ እዚ ቤት ምኽሪ ንውሑዳት ዘይበሃሉ ኣዋርሕ ኣብ ዝተነፀሩ ኣጀንዳታት ምይይጥን ዘተን ንምግባር ዋላኳ እንተተፈተነ ፈፀግ ዝነበሮ ግን ኣይኮነን፡፡ እቲ ሓቂ እዚ ኮይኑ እንተብቕዕ ኣብ በበይኑ መድረኻትን ኣጋጣሚታትን መራሕቲ ህወሓት ምስ ውድባት ጥቑብ ርክብ፣ ኣድማዒ ምይይጥን ዘተን ይግበር ከምዝነበረ ዘስምዑ መደረታትን ዘረባታትን ገይሮም እዮም፡፡ ስለዚ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ይኹን ኣርባዕቲኦም ኣቦ መንበራት ውድባት ትግራይ ኣብ ዝነበሮም መድረኽ ንሓበራዊ ውሳነ ዝበቕዕ ዘተ ተገይሩ ኣይፈልጥን፡፡
ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ ዘስፈሮ ፅሑፍ ‹‹ፊርማ መራሕቲ ውድባት ሚድያታት ትግራይ ከይቐርፆዎ ሕይል ዝበለ ተቓውሞ ካብ ተቓውሞቲ ቀሪቡ for the record ጥራሕ ስእሊ ናይ ምውሳድ ዕድል ረኺበ›› ፤ ኣቐፅል ኣቢሉ ድማ ‹‹ውድባት ትግራይ ምስ ኣቦ ወንበር ህወሓት ዝተፈራረምዎ ስምምዕ ዝምልከት ስእሊ ኣብቲ እዋን ብናቶም ስምምዕ ወሲደ ነይረ፡፡›› እዚ ፅሑፍ መሰረታዊ ስሕታት ዘለውዎ እዩ፡፡ ብኣውርኡ ውድባት ትግራይ ንህወሓት እውን ሓዊሱ እቲ ናይ ፊርማ ስነ ስርዓት ከይቕረፅ ዝተሰማምዑ ኮይኖም፤ ውድባት ኣብ ከይዲ ምይይጥ ስለዝነበሩ፣ እቶም ዝዛተይሎም ዝነበሩ ኣጀንዳታት ኣብ ብርኪ ሓበራዊ ስምምዕነትን ምርድዳእን ምስበፅሑ ብሓባር ኮይኖም ብሚድያ ንህዝቢ ዕላዊ እንተገበይሩ ይሓይሽ ዝብል ሓሳብ ቀሪቡ ስለዝተወሰነ እዩ፡፡ ቀፂሉ ድማ ኣብ ወርሒ ለካቲት ቤት ምኽሪ ውድባት ትግራይ ዝገበሮም ምይይጣትን ዝሓዞም ቅዋማትን ብዝምልከት ንሚድያ ዕላዊ ክግበር ተወሲኑ፣ ካብ ነብሰ ወከፍ ኣባል ውድባት እቲ ቤት ምኽሪ ዝተወከሉ ኣርባዕተ ኣባላት ዘለውዎ ኮሚቴ ቆይሙ ነይሩ እዩ፡፡ ይኹን እምበር ብወገን ህወሓት ብዝተፈጠረ ግሉፅ ዕንቅፋት ተግባራዊ ክኸውን ኣይከኣለን፡፡ ካልእ ኣብቲ ዝተጠቐሰ ፅሑፍ ዘሎ ሰፋል መደምደምታ፣ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ዝነበረ ፍልልይ ብናይ ሓባር ውሳነ ዕልባት ዝተውሃበሎም ጉዳያት ንፀለመ ዝጥዕም ኣጀንዳ መዚዝካ ‹‹ንሕናን ንሶምን›› ዝብል ዛዕባ ብምፍጣር፤ ዓንቀፅ 17/1 ‹‹ውሳነ ቤት ምኽሪ ውድባት ትግራይ ብሓበራዊ ምርድዳእ ውይ ድማ ብሰለስተ ርብዒ (75) ክሓልፉ ኣለዎም›› ዝብልን ውሳነ ቤት ምኽሪ ኣባላት ናይ ምኽባር ግቡእ ዝፃባእ ተግባር እዩ፡፡ ካብዚ ሓሊፉ ንስነዳ ጥራሕ ክተሓዝ ሰምምዕነት ዝተገበረሉ ሰነድ (ሰእሊ ፊርማ መራሕቲ ውድባት)፣ ብኢደ ወነኑን ካብ ፍቓድን ኣፍልጦን እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያን ስሩዕ ሚድታትን ዘርጊሕዎ እዩ፡፡ እዚ ኣብ ዓንቀፅ 8.2/ iv ብግልፂ ዝተቐመጠ ‹‹ሓበራዊ ውሳነታት ናይ ምኽባር›› ግቡእ ኣባላት ቤት ምኽሪ ውድባት ትግራይ ብግልፂ ተጣሒሱ እዩ፡፡
ካልእ ክጥቀስ ዘለዎ መሰረታዊ ሓቂ ድማ ስሩዕ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ውድባት ትግራይ ንቡዝሓት እዋናት ተቋሪፁ እዩ፡፡ እዚ ዝበዝሕ እዋን ብወገን ህወሓት ብዝፈጠሩ ምኽንያታት ዘጋጥሙ ኮይኖም፣ እተን ዝተረፋ ኣባል ውድባት ካብ ኣዝዮም ውሑዳት ኣጋጣሚታት ወፃኢ ኣካል እዚ ፀገም ኣይኮናን፡፡ ይኹን እምበር “ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ክንራኸብ ‘ውን ቆፀሮ ነይሩና ስራሕ ግዲ በዚሕዎም ተሪፎም” ዝብል ናይ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ሓሳብ ነቲ ሓቂ ዝፃረር እዩ፡፡ ብድምር ብኣይተ ጌታቸው ረዳ ዝተፀሓፈ ውድባት ትግራይ ‹‹ሓንቂቖም›› ዝብል ዘይእርኑብ ሓሳብ ከምኡ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ብመራሕቲ ህወሓት ዝተበሃሉ ህውኻት መደምደምታታት ንፖለቲካ ትግራይ ዘባላሽው እዮም፡፡ እዞም ተግባራት ካብ ገባትን ሓላፍነት ዘይስምዖን ስርዓት ትፅቢት ዝገበሩ እንተኾነኳ፤ ነቲ ሐዚ ዘለናሉ ናይ ህልውና ሓደጋ ይኹን፣ ኣብ መፃኢ ክትገሃድ ንዘለዋ ዴሞክራስያዊት ሃገረ ትግራይ ዕንቐፋታት ስለዝኾኑ ብኣግኡን ዕላዊ መኣረምታ ክግበረሎም ይግባእ፡፡ ምስዚ ተዛሚዱ ሓደ ሓደ ነቲ ገዛኢ ውድብ ዝወገኑ ሚድያታት ኣብዚ ዛዕባ ትግራዋይ ግብኦም ኣብ ክንዲ ምፍፃም፡ ዝተዛብዐ ሓበሬታ ናብ ህዝቢ ብምብፃሕ ኣብ ትግራይ ዴሞክራሲ ከይትከልን ጉዕዞ ናፅነት ትግራይ ክሰናኸል ትግራይ ጉጉይ ልኡኽ ዝወሰዱን ከምኡ ድማ ንተናሓናሕቲ ውድባት ትግራይ ኣብ ምፅላም ንዝተፀመዱ ሚድያታት ካብ ጉጉይ ተግባራቶም ክእረሙ ንፅውዕ፡፡
ኣብ መወዳእታ ኣብ ማዕርነትን ምክብባርን ዝተመስረተ፤ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዘቐድም መድረኽ ምስ ህወሓት ይኹን ምስ ካልኦት ውድባት ትግራይ ሓቢሩ ንምስራሕ ዘለዎ ድልውነት ደጊሙ ከረጋግፅ ይደሊ፡፡
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
መቐለ፣ ትግራይ
ሰነ 24/ 2014 ኣ.ግ.
ብሄራዊ ቃልሲ ወሎዶታት ትግራይ ብናፅነት ይኽምበት !
1 Comment
-
..,.”ስለዚ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ይኹን ኣርባዕቲኦም ኣቦ መንበራት ውድባት ትግራይ ኣብ ዝነበሮም መድረኽ ንሓበራዊ ውሳነ ዝበቕዕ ዘተ ተገይሩ ኣይፈልጥን፡፡”
ናየ ሕቶ?
ኣብቲ መድርኽ እንድሕር ንሓበራዊ ውሳነ ዝብቅዕ ዘተ ተገይሩ ለይፈልጥ ኾይኑ ብዛዕባ ታይ እዩ ዳኣ ልተፈራረምኹምዎ?(አፍቱ ፎቶ ለሎ)
ብሱሩባ እቱ ልባሃል’ለሎ ዘተ ሰላም ክምርሐሉ ልግባእ(ካፍቱ ሕገ መንግስቲ ወፃኢ) እልትብልዎ ናትኹም ሕጋዊ መበገሲ መስርሕ(ሕጊ) ታይ እዩ?
እዚ ሕቶ ለቅረብኽዎ ብትሕትና እዩ!! ስለምንታይ: ኹሉ ትግራዋይ ልአይ ብጣዕሚ ልፎትዎ ኽቡር ሰብ እዩ(ብለይ ዞም እንፈልጦም)
Thanks!!


text:
Radio Erena: 19 August 2020
ኣብ ኢትዮጵያ ንኣስታት 5 ኣዋርሕ ተዓጊቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኤርትራ ንምምላስ ልዕሊ 6 ሽሕ ብር ይኸፍሉ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ካብን ናብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክካየድ ዝጀመረ በረራታ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ደው ድሕሪ ምባሉ፣ ንሕክምና፣ ስድራቤት ንምርኣይን ካልእ ጉዳያትን ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ኣማኢት ኤርትራውያን መምለሲ ስኢኖም፣ ተዓጊቶም ከምዘለዉ ክቃላሕ ጸኒሑ’ዩ።
ብዙሓት ካብቶም ኤርትራውያን፣ ንኸቢድ ክሳራታት ተቓሊዖም ብምህላዉ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ፣ ብክልል ትግራይ ኣቢሎም፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኤርትራ ንምምላስ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ’ዮም ዝርከቡ።
እቶም ኣስታት 5 ሽሕ ብር ከፊሎም ብሚኒባሳት፣ ታክስን ናይ ውልቂ መካይንን፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ክልል ትግርይ ድሕሪ ምእታዎም፣ ካብ ከባቢ ዓዲ ግራት ዶባት ኤርትራ ንምስጋር ድማ ተወሳኺ ኣስታት 1200 ብር ክኸፍሉ ከምዝሕተቱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት ኣትሒዙ ድሕሪ ዘውጽኦ ኣዋጅ፣ ካብን ናብን ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ዝካየድ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ኢሉ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር ንሚስጢራዊ ተልእኾታትን ምብጽጻሕ ሰበ ስልጣን ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ኣስመራ ብተደጋጋሚ ክዓልባ ከምዝርኣያ ናይ ዓይኒ መሰኻክር የረጋግጹ።
ስእሊ፣- ዓዲ ግራት (ኣርካይቭስ ኢንተርነት)
===============


text:
ሕቡራት ሃገራት ብኣማኢት ዝቑጸራ ናብ ክልል ትግራይ ዝኣተዋ ረድኤት ዝጸዓና መካይን ከምዘይተመለሳን እዚ ድማ ሰብኣዊ ረድኤት ምቕራብን ክብ ንምባልን ቀንዲ ዕንቅፋት ከምዝኾነን ገሊፁ።
ወሃቢ ቃል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ገማ ስነውደን ካብ 12 ሓምለ 2021 ጀሚሩ ኮንትራት ዝነበረን ናይ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዘይኮና 445 ናይ ፅዕነት መካይን ናብ ክልል ትግራይ እንተኣተዋ'ውን 38 ጥራሕ ምምላሰን ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ተዛሪቦም።
"ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ክልል ትግራይ ንምእታው ቀንዲ ዕንቅፋት እዩ። ብሰንኪ ሕፅረት ናይ ፅዕነት መካይን ብዝሒ ዘለዎ ኮንቨይ ክነተኣኻኽብ ይክኣልናን’’ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም እተን መካይን ክምለሳ ምስ ኣጎዓዝትን ከባቢያዊ ሰበስልጣን ክልል ትግራይን ምስራሕ ክንቕፅል ኢና እውን ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ገማ ስነውደን እዘን መካይን ኣበይ ከምዘለዋን ንምንታይ ጥቕሚ ይውዕላ ከምዘለዋን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሓበሬታ የብሉን ኢሎም ።
ሰበስልጣን መንግስትን ተዋጋእት ክልል ትግራይን ረድኤት ናብ ትግራይ ከይኣትው ብምዕንቃፍ ነንሕድሕዶ ይካሰሱ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ‘'ህወሓት ንናይ ባዕሉ ሎጂስቲክስ ሒዙወን ዝብል ጥርጣረ’’ ብምጥቓስ ትማሊ ሓሙስ ብትዊተር መልእኽቲ ዘርጊሑ።ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ዘወርቲ መካይን ናብ ክልል ትግራይ ከይኣትው ዘጋጥሞም ዕንቅፋት ብምጥቓስ ምስ ሰበስልጣን ክልል ትግራይ ዘራኽብ የብሉን ኢሎም።
መራሕቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት መካይን ብዛዕባ ሕፀረት ነዳዲ፣ ናይ ፀጥታ ስግኣት፣ ኣብ መፈተሺ ኑቑጣ ዘሎ ምክልባት፣ ኣብ ክልል ዓፋር ንኣዋርሕ ኮፍ ምባልን ዝብሉ መረረ ኣስሚዖም እዮም ኢሎም ።
ሽሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ኣብ ክልል ትግራይ በዓል ስልጣን ሰብኣዊ ረድኤት መብዛሕቲኦም ዘወርቲ ተጋሩ ምዃኖምን ናብቲ ክልል ክኣትው ከለው ኣብ መፈተሺ ኑቕጣታት መንነት መሰረት ዝገበረ ምክልባት የጋጥሞም እዩ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 03 May 2015
ብሃንድበት ክትምለስ ዝተገደደት ንፕረዚደንት ኡሁሪ ኬንያታ ዝጸዓነት ነፋሪት፣ ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ፍቓድ ረኺባ ምንባራ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶም ምስ መደበር ቴሌቪዥን ኬንያ(KTN) ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ኬንያ ጽዒና ዝነበረት ነፋሪት፣ ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ 20 ደቃይቕ ፍቓድ ከምዝሃበ ዝሓበረ ኣምባሳደር በየነ ርእሶም፣ እንተኾነ እታ ነፋሪት ናብ ክሊ ኣየር ኤርትራ ጠቕሊላ’ውን ከምዘይኣተወት ኣረዲኡ።
እታ ነፋሪት ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ ምዃና መንግስቲ ኤርትራ ከምዝፈለጠ ዘረጋገጸ’ቲ ኣምባሳደር፣ ክሊ ኣየር ኤርትራ ቅድሚ ምብጻሓ ብሃንደበት ዝተመልሰትሉ ምኽንያት ግና ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሉ ሓቢሩ።
እንተኾነ፣ እታ ነፋሪት ክሊ ኣየር ኤርትራ ቅድሚ ምእታዋ ብሃንደበት ክትምለስ ዝተገደደትሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ ሰበ ስልጣን ሲቪል ኣቭየሽን ክልትኤን ሃገራትን ፕሮቶኮልን ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ ጸገም ከምዝነበረ ዝሕብሩ’ውን ኣለዉ።
ብ23 ሚያዝያ ምሸት ብወገን ኢትዮጵያ ዝመጸት ናይ መጓዓዝያ ነፋሪት ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኣየር ኤርትራ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን ክትምለስ ከምዝተነግራ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ሓይሊ ኣየር ምርግጋጾም’ውን ይዝከር።
ኣምባሳደር በየነ ርእሶም፣ ንፕረዚደንት ኬንያ ዝጸዓነት ነፋሪት ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ክፍሊ ፕሮቶኮል ኬንያ ኣብ ውዱእ ሰዓታት ከምዝሓተተ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ብዘይዝኾነ ጸገመ ኣብ ውሽጢ 20 ደቓይቕ ነቲ ፍቓድ ከምዝሃበ’ዩ ዘመልክት።
ናብ ኣመሪካ ዘምርሕ ዝነበረ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ ካብ ናይሮቢ ተበጊሱ ናብ ዱባይ እናምርሐ እንከለኦ’ዩ ብሃንደበት ክምለስ ተገዲዱ።
ኣብ የመን ብሰንኪ ዘሎ ኵነታት ንክሊ ኣየር የመን ዝኾነት ነፋሪት ከይትሓልፎ ተከልኪሉ ብምህላዉ’ዩ፣ እታ ነፋሪት ብክሊ ኣየር ኢትዮጵያን ኤርትራን ብምስንጣቕ ብቀይሕ ባሕሪ ኣቢላ ናብ ዱባይ ከተምርሕ ዝተበገሰት።
======================================


text:
ወለዲ፡ስድራቤትን ፈተወትን መወቲ ብሰንበት ዝወደቐት ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ሎሚ ሶሉስ ናብቲ ቦታ ይበጽሑ ምህላዎም ተገሊጹ።
ኣደ ሓንቲ በቲ ሓደጋ ካብ ዝሞታ አባላት’ታ ነፋሪት ዝኾነት ኣያንቱ ግርማ እታ ነፋሪት ናብ ዝወደቐትሉ ቦታ ብምብጻሕ ዝምጸትሉ ምክንያት ከምዚ ክትብል ተረድእ።
“እቲ ዘጋጠመ ኮይኑ እዩ እንተኾነ ሬሳ ጓለይ ይደልይ ኣለኹ። ንጓለይ ብሰላም ከዕርፋ ይደልይ ኣለኹ። ናብዚ ቦታ ዝመጻእኹ ጓለይ ህይወታ ዝሰኣነትሉ ቦታ ንምርኣይ’ዩ”ትብል።
ካልእ ኣብቲ ቦታ ዝተረኽበ ዓርኪ ኣብራሪ’ታ ነፋሪት ካፒቴን ያሬድ ምዃኑ ዝገለጸ ተፈሪ እክል ምስሊ’ቲ ፓይለት ካብ ቴሌፎኑ እንዳረኣየ ከምዚ ይብል።
“ዋላ’ዃ ሬሳ ያሬድ ክንረኽብ እንተዘይኸአልና ንዓርክና ዝግባእ ክብሪ ንምሃብ ኢና ኣብዚ ተረኺብና ዘለና። ናብዚ ህይወቱ ዝሰኣነሉ ቦታ ብምምጻእ ክንፋነዎ ኢና መጺና። ንእግዚኣብሄር ዝፈርሕ ቅኑዕ ሰብ እዪ ኔሩ። ዝፈልጦ ዘበለ ቅኑዕ፡ሰናይ ሰብ ምንባሩ ይምስክር። እግዚኣብሄር ኣብ የማኑ ይቐበሎ” ኢሉ።
ካልእ ሓውን አዲኡን በቲ ሓደጋ ዝሰኣነ ሶማላዊ ኑረዲን መሓመድ “ኣደይን ሓወይን እየ በዚ ሓደጋ ስኢነ። ሕጂ ኢና መጺና። ክልቲኦም መንግስታት ሓገዝ ይገብሩልና ኣለው። አባላት ኤምባሲ’ውን ክመጹ ንጽበዮም ኣለና”ኢሉ።
አባላት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ በቲ ሓደጋ ንዝሞቱ ትማሊ ሶኑይ ናይ ዝኽሪን ሽምዓን ስነ ስርዓት አካይዶም ኔሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝተዋጽኡ ሰብ ሞያ ናብቲ ቦታ ይኣትው ከምዘለው’ውን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ’ሎ።
ናይ ኣሜሪካን እስራኤልን ሰብሞያ ናብቲ ቦታ ምብጽሖም ተፈሊጡ’ሎ።
ብሰንበት ካብ አዲስ አበባ ናብ ኬንያ ትበርር ዝነበረት ቦይንግ 737 ማክስ 8 ዝዓይነታ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ድሕሪ ምብጋሳ ሽዱሽተ ደቓይቕ ኣብ ከባቢ ቢሾፍቱ ብምውዳቓ 149 ተሳፈርቲን 8 አባላት መንገዲ ኣየርን ብምሉኦም ም ሟቶም ይፍለጥ።


text:
ዚምባብወ መበል 38 በዓል ናጽነታ ንፈለማ ግዜ ኣብ ትሕቲ ሓድሽ መራሒ እታ ሃገር ትማሊ ረቡዕ ጸንቢላ።
ፕረዚደንት ዚምባብወ ኢመርሰን ምናንጋግዋ ኣብ በዓል ጽንብል ናጽነት ተረኺቡ ኣብ ዘስምዖ መደረ: "ዘይከኣል ነገር የለን" ድሕሪ ምባሉ "ዚምባብወ ዳግማይ ክትንስእ እያ" ኢሉ።
ዝሓለፈ ሕዳር 4 ኣብ ስልጣን ዝመጸ ፕረዚደንት ኢመርሰን ምናንጋግዋ: ፕረዚደንት ዚምባብወ ነበር ሮበርት ሙጋበ ብሓያል ወተሃደራዊ ጸቕጢ ካብ ስልጣን ድሕሪ ምእላዩ እዩ።
ምብርባር ዝተረመሰ ቁጠባታ ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነት ሓድሽ መራሒ ዚምባብወ ክኸውን እንከሎ ፤ እቲ ፕረዚደንት ዋላኳ ኣብ ምርማስ ቁጠባታ ሃገር ተራ ኣብ ዝነበሮ ሕሉፍ ምምሕዳርታ ሃገር እንተነበረ፤ ሕጂ ግን ኣብታ ሃገር ለውጢ ንምምጻእ ተመባጺዑን ኣውፈርቲ ንምዕዳምን ይሰርሕ ምህላውን ድማ ገሊጹ።
" ዳግማይ ክንብህግ: ክንትስፎን ክንኣምምን ክኢልና ኣለና" ዝበለ ፕረዚደንት ምናንጋግዋ ቁጠባ'ታ ሃገር ካብ 3.7 ሚእታዊት ዝሓለፈ ዓመት ናብ 4.5 ሚእታዊት ኣብ 2018 ከምዝዓበየ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 24 December 2018
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከባቢ ገዝኡ ፈተነ ቅትለት ከምዝተኻየደሉ ተረጋጊጹ።
ኣቐዲሙ ሚኒስተር ምክልኻል ነበረ ድሒሩ ድማ ሚኒስተር ማዕድን ዝኾነ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ብ19 ታሕሳስ ኣብ ሰዓታት ናይ ምሸት፣ ናብ ገዝኡ እናኣተወ እንከሎ’ዩ ዛጊት መንነቱ ብዘይተነጸረ ሰብ ተሃሪሙ።
ሃራሚ፣ ፈለማ ጥይት ተኵሱ ከምዝሰሓቶ፣ ድሕሪኡ ድማ ኣርኪቡ ብሰደፍ ሽጉጥ ኣብ ርእሱ ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደሉ ዘረጋገጹ ዝተፈላለዩ ምንጭታት፣ ጀነራል ስብሓት ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኣቡዳቢ ኣብ ሕክምና ከምዝርከብ ኣመልኪቶም።
ኣምብባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጃፓን ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት፣ ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዘመሓላልፍዎ ዘለዉ መልእኽታት፣ ስብሓት ኤፍሬም ቀልጢፉ ክሓዊ ዘለዎም ተስፋ ይገልጹ ኣለዉ።
ሕሉፍ ጽልእን ቂምታን ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ እናዓበየ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ልዕሊ ሰበ ስልጣን ህግደፍ ከምዚ ዓይነት መጥቃዕቲ ክፍጸም እዚ ናይ ጀነራል ስብሓት ፈለማ ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርርኣብ ኣብ ኢጣልያ፣ ተመሳሳሊ መጥቓዕቲ ከምዝወረዶ ይዝከር።
==================


text:
መበል 1442 ዒድ ኣል ኣድሓ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታትን ገጠራትን ብዝተፈላለዩ ስነ-ስርዓታት ተኸቢሩ ውዒሉ።
ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዓቢይ መስጊድን ካልኦት መሳጊድን ዝተኸብረ በዓል፡ ሙፍቲ ኤርትራ ሸኽ ሳሊም ኢብራሂም ኣል-ሙኽታር፡ ናይ ባርኾት ቃል ዘስምዑ ክኾኑ ኸለዉ፡ ብመሰረት ሓበረታ ትዊተር ሚኒስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል እቲ ስነ ስርዓት ብውሱናት ተሳተፍትን ንመምርሕታት ኮቪድ 19 ዝተኸተለን`ዩ ኔሩ ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ እቲ በዓል ኣብ ስታድየም ዝተኻየደ ክኸውን ከሎ ብዙሓት መራሕቲ ሃይማኖትን ኣጋይሽን ዝተረኽብሉን ብድሙቕ ኣገባብ ዝተኽብረን`ዩ ኔሩ። ኣብ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉባኤ እስልምና ኢትዮጵያ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሙፍትን ሓጅ ዑመር እድሪስ፡ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ዓረፋ ናይ ቤተሰብ ሓድነትን ሓባራውነትን በዓል`ዩ ኢሎም።
ብምኽንያት ለበዳ ኮሮና ናይ ኣደባባይ በዓላት ተሓሪምዋ ዝጸንሐት ኢትዮጵያ፡ ናይ ሎሚ ዒድ ግን ብፍሉይን ብድሙቕን ኣገባብ`ያ ኣኽቢራ። ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ኣመንቲ`ዮም ኣብቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ኣከባብራ ዒድ ተረኺቦም ኔሮም።
ኣብ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉባኤ እስልምና ኢትዮጵያ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሙፍትን ሓጅ ዑመር እድሪስ፡ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ብዛዕባ ትርጉም ዒድ ኣል ኣድሓ ከምዚ ክብሉ ኣብሪሆም፡"ዒደል-ፈጥርን ዒደ ኣልድሓን ብብዙሕ ነገራት ይራኸቡ`ዮም፡ ብሶላት፡ብተክሊላ፡ ናብ ቦታ ሶላት ብምኻድ፡ ይመሳሰሉ`ዮም፡ ዒድ ኣልድሓ ዝፈልዮ ግን፡ ንግሆ ቅድሚ ሶላት ምብላዕ ዘይፍቀድ ምዃኑ`ዩ" ዝበሉ ሓጅ ዑመር፡ ዓረፋ ናይ ቤተሰብ ሓድነትን ሓባራውነትን በዓል ምዃኑ`ውን ኣዘኻኺሮም።
ኣብቲ በዓል ናይ ክብሪ ጋሻ ኮይኑ ዝተረኽበ ኣብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ብምኽትል መዓርግ ምኽትል ከንቲባ፡ ኣካያዲ ስራሕ-ምምሕዳር ዝኾነ ኣቶ ጥራቱ በየነ፡ በዓል ዒድ ኣል ኣድሓ ፡ዓረፋ ፡ናይ ምትሕልላይን ምድግጋፍን በዓል`ዩ ድሕሪ ምባል ሙስሊም ሕብረተሰብ ንህንጸት ሓጽቢ ሕዳሰ ንዘበርከቶ ኣበርክቶ ምስጋና ኣቕሪቡ::
ሎሚ መዓልቲ ነዚ ክቡር በዓል ብኸምዚ ኣገባብ ተኣኪብኩም ክተኽብሩ ኸለኹም፡ እቲ በዓል ናይ ፍቕሪ፡ ናይ ሓቢርካ ምንባር፡ ከምኡ`ውን ሃገርና ኢትዮጵያ፡ ካልኣይ ዙር ምምላእ ግድብ ህዳሴ ዛዚማ፡ ብፍላይ ድማ ንስኻትኩም ኣመንቲ እስልምና፡ ሓጽቢ ሕዳሰ ናተይ`ዩ ብዝብል መንፈስ፡ ንኢትዮጵያ ዘለኩም ሓልዮትን ቆራጽነትን ዘርኣክምሉ ብምዃኑ፡ ኣብ ኩሉ ዓለማዊ መድረኽ ንዘርኣኽምዎ ኣበርክቶ፡ ነመስግን ኢሉ።
ኮሚሽን ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ኣብ መርበብ ሓበረትኡ ከምዝሓበሮ እቲ በዓል ብዘይ ዝኾነ ናይ ጸጥታ ሽግር ተፈጺሙ`ሎ ።
ኣብ ኣምቦን ካልኦት ከባብታት ኢትዮጵያን`ውን ዓረፋ ብዝግባእ ምኽባሩ ወኪላትና ሓቢሮምና`ለዉ።
ብኻልእ ወገን ካብ ናይ ኣስመራ ወኪልና ክንሰምዕ እንተዘይክኣልና`ኳ፡ ኣብ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ`ቲ ዓቢይ መስጊድ ኣስመራ፡ ንመምርሕታት ምክልኻል ኮቪድ ብዝተኸተለ ኣገባብ ምኽባሩ ካብ ትዊተር ሚንስትሪ ዜና ክንፈልጥ ክኢልና`ለና፡ ነቲ ናይ ሶላት ስነስርዓት ዝመርሑ ሙፍቲ ኤርትራ ሸኽ ሳሊም ኢብራሂም ኣል-ሙኽታር፡ ምዃኖም`ውን ሓበረታ ሚንስተር ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ኣመልኪቱ`ሎ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ደቡብ ክልል ዝተራእየ ለበዳ ሕማም ኮሌራ 18 ሰባት ምሟቶምን ካልኦት ልዕሊ 1,300 ሰባት በቲ ሕማም ምልካፎምን ቤት ጽሕፈት ጥዕና’ቲ ክልል ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ክትትል ሃንደበታዊ ሕማማት ኣቶ እንዳሻው ሽብሩ ኣብ ዞባታት ደቡብ ኦሞ፣ጎፋ፣በጋሞን ኮንሶን ከምኡ እውን ኣብ ፍሉይ ወረዳ በኣሌ ብሰንኪ ዝተለዓለ ለበዳ ካብ ዝሓመሙ 1,300 ሰባት 50 ሚእታዊት ኣብ ደቡብ ኦሞ ዝርከቡ እዮም ኢሎም።
ኣቶ እንዳሻው ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ውሽጢ መዕልታት ህይወት ሽዱሽተ ሰባት ዘጥፍአ ሕማም ለበዳ ኮሌራ ኣብ ዞባ ደቡብ ኦሞ ድማ ንህይወት 18 ሰባት ኣጥፊኡ’ሎ ኢሎም ።
“ዳርጋ ኩሎም ኣብ ፈላማይ መዕልቲ እዮም ሞይቶም።እቲ ህዝቢ ሓበሬታ የብሉን።ካብ መንጎ እቶም ዝሞቱ ኣርባዕተ፣ሓሙሽተ ኣብ ሕክምና ሞይቶም፤መብዛሕቲኦም ግን ኣብ ገዝኦም ከለው፣ሓበሬታ ከይረኸቡ ህይወቶም ስኢኖም።”
ለበዳ ሕማም ኮሌራ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ጥዕና ፈተና ኮይኑ ምቕፃሉን መንቀሊኡ ድማ ሕፅረት ጽሬትን ዝስተ ማይን ከምኡ እውን ጉድለት ከባቢያዊ ጽሬት ምዃኑ ተሓቢሩ’ሎ።
እቲ ሕማም ከይሰፍሕ ቤት ጽሕፈት ጥዕና ምስ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስትን ዓለምለኸ ትካላትን ብምኳን ናይ ምክልኻል ስርሓት ይስራሕ ከምዘሎ ተገሊጹ’ሎ።


text:
ዶ/ር ተስፋይ ኣርዓዶም ኣብ ቦስተን ኣብ ዝርከብ ሮክስበሪ ኮሚኒቲ ኮለጅ ፕሮፌሰር ስነ-ልቦና`ዩ።
እዚ ብሰንኪ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ዝትግበር ዘሎ ኣብ ገዛ ምዕጻው፡ብፍላይ ኣብዚ ማሕበረሰብና ክርኣይ ዝኽእል ማሕበራዊ ኾነ ስነ-ልቦናዊ ጸቕጢ፥ ዝተፈላለየ ኣሉታዊ ስምዒታት ከስዕብ ከምዝኽእል ይገልጽ።
እንተኾነ ነቲ ዘይንቡር ዝመስል ከም ንቡር ወሲድካ ኣብቲ ክትቆጻጸሮ ትኽእል ጥራይ ኣተኩርካ ምኻድ ሓደ ስነ-ልቦናዊ ፍታሕ ምዃኑ ይመክር።
" ተወሺብካ ማለት ካብ ሕብረተሰብ ተነጺልካ ማለት ኣይኮነን"። ምስ ኣዕርኹትን ቤተሰብን ብምድውዋልን ብዝተፈላለየ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ተጠቒምካ ምውሳእን ሓደ ክግበር ዝኽእል ማሕበራዊ መራኸቢ ምዃኑ`ውን ይጠቕስ።
ከምኡ`ውን ኣብ ስድራቤታት ክርኣይ ዝኽእል ሓደስቲ ተርእዮታትን ኣተኣላልዮኦምን ዝምልከት ኣዘራሪብናዮ`ለና፥ ካልኣይ ክፋል ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ትካል PVI ኣብ ሉኣላዊ ማያውን ደሴታውን ግዝኣታት ኤርትራ ብኣፅዋር ዝተሰነየ ተግባራት ወራር ፈፂሙ፣ኣብ ደሴት ሃርሚልን ከባቢኣን ንዘሎ ምንቅስቃስ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ስለያዊ ተግባራት ብምፍፃሙ፣እቲ ትካል 11 ዕጡቃት ካብ ደሴት ሮምያ ሃዲሞም ከምዝስወሩ ምግባሩ ብገበን ተሓታቲ‘ዩ፣ከምኡውን ብምድላው ሽበራን ሽርሒን ምኽዋል መርተዖታትን ተሓተቲ‘ዮም ከምዝበለ ዝዝከር‘ዩ።
PVI ‘ከ እንታይ ይብል? እቲ ኩባንያ ናብ‘ቲ ምስሕሓብ‘ቲ ዝኣተወ ከመይ ኢሉ‘ዩ? ”እቲ ንኣርባዕተ ሰራሕተኛታት PVI (Protection Vessels International) ኣድማሳዊ ኩባንያ ሓለዋ መራኽብ ማለት‘ዩ፣ናብ ምትሓዝ ዘብፀሐ ተጓንፎ ይብል ፖል ጊብንስ፣ዘይተፀበናዮን ሃንደበትን‘ዩ ነይሩ።እቲ ፀገም ዝጀመረ ሓንቲ መርከብ PVI፣ነዳዲ ንምምላእን ንፅገናን ኢላ ብሃንደበት ኣብ መደብና ዘይነበረ ኣብ ወደብ ምፅዋዕ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን‘ዩ።ፒቪኣይ ነቲ ኣብ ዘይንፈልጦ ከባቢ ዘሎ ወደብ ምፅዋዕ ዝመረፀ ድሕሪ ሓያል ገምጋም‘ዩ” በለ።
ፖል ጊብንስ ወሲኹ ”ብዝኾነ መዐቀኒ ኣብ ተግባር ስለያ ኣይተሳተፍናን፣ ኣንፃር መንግስቲ፣ኣንፃር ፕረዚደንት ድዩ ኣንፃር ህዝቢ ኤርትራ ዝዓለመ ተፃባኣይ ይኹን ንቅንፀላ ዝወጠነ መደብ ፈፂሙ ኣይነበረናን።እቲ ተጓንፎ፣ሓደ ኩባንያ ፀጥታ ኣብ ዘይፈልጦ ወደብ፣ነዳዲ ክመልእን ንዝተበላሸወት መርከቡ ንክፅግንን ካብ ዝወሰዶ ሃንደበታዊ ምዕራፍ’ዩ ተፈጢሩ።ኣቃውማና፣ፆርናን ኩነታትናን ፍኹስ ዝበለ ንክመስል ብዙሕ ፃዕሪ‘ኳ እንተገብርና ዘጋጠመና ተፃብኦ ግና ልዕሊ ትፅቢትና እዩ” ይብል።
ከምኡ ኮይኑ‘ውን ንመንግስቲ፣ፕረዚደንትን ህዝቢን ኤርትራ ይቅሬታ ሓቲትና ኢና ይብል ፖል ጊብንስ።ይቅሬታ ሓቲትና ኢና ምባልካ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ዘቅረቦ ክሲ ወረራ፣ሽርሕን ሽብራን ትቅበል ኣለኻ ማለት ድዩ? ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ “ድሕሪ ምልቃቆም’ውን እንተኾነ፣ሓደ ነገር ክንዝክር ዝግባኣና ነገር ኣሎ። እቶም ኣርባዕተ እንግሊዛውያን፣ዘይተኸሰሱን ዘይተኣሰሩን ምንባሮም‘ዩ።እቲ ትጠቅሶ ዘለኻ መንግስታዊ መግለፂ፣ከምዚ‘ባ ገይሮም፣ከምዚ‘ባ ገይሮም ካብ ምባል ዝሓለፈ ኣይኮነን” ኢሉ።
PVI ንክሲታት መንግስቲ ኤርትራ መልሲ ሂቡሉ
4 እንግሊዛዊያን ስለዝተፈትሑ ልዑል ፍስሃ ተሰሚዑና'ሎ ይብል


text:
ጂቡታዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣባል እታ ንመንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ንምሽምጋል እትንቀሳቐስ ዘላ ጉጅለ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ ተመዚዙ
Radio Erena: 14 February 2022 ኣምባሳደር ጂቡቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረን ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ እታ ሃገርን፣ መሓመድ እድሪስ ፋራሕ፣ ኣባል እታ፣ ብፕረዚደንት ናይጀርያ ነበር፣ ኦሉሲጉን ኦባሳንጆ እትምራሕ፣ ንመንግ [...]
ኢትዮጵያ፣ ናብ ክልል ዓፈር ልሒሙ ዘሎ ኵናት ትግራይ፣ ኣስታት 300 ሽሕ ሰባት ከምዘፈናቐለ ተገሊጹ
Radio Erena: 14 February 2022 ካብ መፋርቕ ወርሒ ታሕሳስ 2021 ኣትሒዙ፣ ዳግም ናብ ክልል ዓፈር ልሒሙ ዘሎ ኵናት ትግራይ፣ ኣስታት 300 ሽሕ ሰባት ካብ ቤት ንብረቶም ከምዘመዛበለ፣ መንግስቲ ናይቲ ክልል ገሊ [...]
ኣመሪካ፣ ምስ ኵናት ትግራይ ብዝተሓሓዝ፣ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያን ኤርትራን ተወሳኺ እገዳ ንምንባር ዘኽእል ንድፈ ሕጊ ቀሪቡ
Radio Erena: 14 February 2022 ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ወይ ኮንግረስ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተወሳኺ እገዳ ንምንባር ዘኽእል ዝቐረበ ንድፈ ሕጊ ድምጹ ክህበሉ ምዃኑ ተሓቢሩ። ብቋንቋ [...]
3 / 3


text:
Uncategorized
ሸራሮ ካብ ጥቅምቲ 25 ክሻብ ሕዳር 3፡ 2013 ዓ.ም
ብዕለት 3 ሕዳር ድማ ብዙሓት ሬሳታት ኣብ መንገዲታት እታ ኸተማ ምርኣይ ጀመርና። ኣነ ብዓይነይ ዝርኣይኹዎም 13 ይበጽሑ። ብድምር ልዕሊ 20 ዝዀኑ ሰባት ብዕለት 2 ሕዳር ተቐቲሎም እዮም። ክንቀብሮም ሓቲትና እውን ሰራዊት ኢትዮጵያ ከልኪሉና እዩ። ድሕሪ 1 ሰሙን እዮም ሓመድ ኣዳም ለቢሶም።
መብርሂ ኣርታዒ፡ እዚ ስሙ ክይፅራሕ ብ ዘኢይደልይ፡ ግን እቱ ኵነታት ብ ዓይኑ ብ ዝርአየ ሰብ ዝተፅሓፈ እዩ።
ካብ ዕለት 25 ጥቅምቲ ጀሚሩ፡ ኣብ ከባቢ ከተማ ሸራሮ: ማለት እውን ኣብ ጓል ባድማ፣ ዓዲ ቡዅራይን ኣደመይትን ሓያል ኲናት ክካየድ ቀንዩ እዩ። ብ እዚ ምኽንያት ድማ ህዝቢ እታ ከተማ ናብ ገጠራት ታሕታይ ኣድያቦን ( ንምብራቕ ገጽ) ናብ ሽረን ክፈናቐል ጀሚሩ።
ክሳብ ጥቅምቲ 27 እቲ ውግእ ኣብ መንጎ እዚ ሰሜንን ሓይሊ ምክልኻል ትግራይን እዩ ነይሩ።
ኣብ ኣድያቦ ብዙሓት መዋፈርታት እዚ ሰሜን ( ካምፕታት) እየን ነይረን።
ኣብ ጥቅምቲ 26ን 27ን ምሽየት ግን፡ ካብ 3 ክፍለጦራት፡ ማለት እውን ካብ 8ይ, 7ይን መበል 31ን ክፍለጦራት: ኣምሊጦም ናብ ኤሪትራ ምስ ታንክታቶም ሰጊሮም እዮም።
ካብ ጥቅምቲ 28 ጀሚሩ ብኣንፈት ኤሪትራ ተመሊሱ ንኸይመጽእ ሓለዋ ተጀሚሩ ነይሩ፤ ነገር ግን ምልሻታት ጥራሕ ድኣ እምበር እዅላት ሓይልታት ትግራይ ኣይነበራን።
ዕለት 30 ጥቅምቲ ምሽየት ሻዕብያ ንሑመራ ብመድፍዕ ክድብድባ ጀሚሩ። ህዝቢ ሑመራን ከባቢኡን ድማ ብለይቲ ናብ ከተማ ሸራሮ ክጕዓዝ ጀሚሩ። ብባጃጅ፣ ብሞተር ሳይክላትን ብናይ ደረቕ ጽዕነት መካይንን እናተጓዕዘ ብሸራሮ ገይሩ ንሽረ ገጹ ምህዳም ጀሚሩ።
ኣብ ሒለገን እንታይ ተፈጠረ?
ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኣፍ ሑመራ ናብ ተከዘ ገጽ ትርከብ ሒለገን ትብሃል ቦታ መዋፈሪ ነይሩዎ። ብዳንሻ ዝነበረ መጥቃዕቲ ሓይልታት ትግራይ ምስ ሓየሎም ናብ ኦሞሓጀር ትብሃል ናይ ኤሪትራ ከተማ 4 ዝኸውን መዳፍዕ ተኲሶም። እዚ ድራማ እዚ ሰራዊት ኤሪትራ ካብ ኢትዮጵያ ተተኲሱኒ ብዝብል ሽፋን ንሑመራ ክድብድባ እሞ ሰራዊት ትግራይ ብኽልቲኡ ኣንፈት መጥቃዕቲ ምስ በጽሖ ክፈርስ ምእታን እዩ ነይሩ።
ህዝቢ ከተማ ሸራሮን ከባቢኡን እውን ብዝገደደ መልክዑ መረበቱ ገዲፉ ወጺኡ።
ካብ ባሕቲ ሕዳር ንጕሆ ስዓት 12:00 ጀሚሩ መዳፍዕ ካብ ኣንፈት ኤርትራ እናተተኰሰ ኣብ ኣፍ ከተማ ሸራሮ ክዓልብ ጀመረ፤ ክሳብ ምሽየት እውን ቀጸለ። ምምሕዳር ከተማ ሸራሮን ኣብኡ ዝነበሩ መራሕቲ ሓይልታት ትግራይን እውን ነታ ከተማ ገዲፎማ ወጽኡ።
ዕለት 2 ሕዳር እውን እቲ ናይ መዳፍዕ ደብዳብ ብጽዑቕ ኵነታት ቀጸለ። ዝቐረየ ኣዝዩ ውሑድ ህዝቢ፡ ክሳብ ከባቢ ፋዱስ ኣቢሉ ግሕጥ ኢሉ ወጺኡ።
እቲ ተዅሲ መድፍዕ እንዳወሰኸ ምስኡ እውን ናይ ብሬንን ድሽቃን ተዅስታት እንዳተሓወሶ መጽአ።
ኣነን 3 ሰባትን ኣብ ሓደ ኵጀት ኰይንና ነማዓዱ ነይርና። ከባቢ ሰዓት 7:00 ኣቢሉ ግን ኣዝዩ ስለ ዝቐረበና፡ እቶም 3 “ንኽይድ፣ ንርሓቕ” ክብሉ እንከለዉ፡ ኣነ ግን “ናብ ከተማ እየ ዝኸይድ” ኢለ ናብ ከተማ ኣምራሕኹ።
ከተማ ሸራሮ ጭርውሩው እያ ኢላ ዝነበረት። ኣነ ግን ጠምዩኒ ስለ ዝነበረ ናብ እቲ ዓሪፈሉ ዝነበርኩ ገዛ ክየኩ፤ ነገር ግን ሰብ ኣይረኸብኩን።
ቀጺለ ናብ ኣስፋልቲ ከባቢ ወጺአ፡ ምናልባሽ ምግቢ ዘለዎ ቦታ ክእልሽ ጀመርኩ። ሓንቲ ክፍትቲ ቤት ብልዒ እውን ረኸብኩ።
እታ በዓል ዋና በይና ረኺበያ። “መግቢ ኣለኪ ዶ?” ኢለ ጠየቕኩዋ። ብጣዕሚ ፈሪሓ፡ “እንታይ ምግባር ይሓይሽ?” ክትብል ድማ ሓተተትኒ። “ንስኻ ምግቢ ተራእዩኳ ሕጂ” በለትኒ። ኣነ ድማ፡ “እንታይ ደኣ ክገብር?፣ ካብ ገዛይ ኣይወጽእን” ድማ በልኩዋ።
“ሓንቲ እንጀራ ኣላትኒ ንጓለይ ኢለ ዘቐመጥኩዋ” ድማ በለትኒ። “ኣበይ ኣላ ጓልኪ ?” ሓተትክዋ፡ “ምስ ኣደይ ኣብ’ቲ መኽየዲ ዉሑጅ ኣእትየየን ኣለኹ” በለትኒ። “ንምንታይ ? ኣብ’ዚ ምሳኺ እንተዝዀና እኮ ምሓሸን ነይሩ” ድማ በልኩዋ። ንሳ ግን ብጣዕሚ ፈሪሓን ተረቢሻን ሰለ ዝነበረት ትብሎን ትገብሮን ኣይትፈልጥን ነይራ። ሽዑ ካብ ንምሕባእ ምፍታን ግልጺ ኣብ ዝዀነ ቦታ ምጽናሕ እዩ እቲ ዝሓሸ መማረጺ ነይሩ።
ምስኣ ነዕለሉ ኣብ ዝነበርና ግዘ ካልኦት 3 ኣወዳት ተሓዊሶምና። “እንታይ ንግበር ይቐርቡና እዮም ዘለዉ” ድማ በሉና።
“ኣነ ብወገነይ ኣብ’ዚ ንጽናሕ ብሃላይ እየ” በልኩዎም። “ኣብ’ዚኣ ኮፍ ኢልና እንተ ጸኒሕናዮም እንታይ ከይገብሩና እዮም፤ ስለ’ዚ ሕራይ እንተ ኢልኩም ኵላትና ኣብ’ዚ ንጽናሕ” ክብል ሓሳበይ ኣቕረብኩ። ጽንሕ ኢላ ድማ ሓንቲ ሰበይቲ ምስ 2 ደቃ ተጸምበረትና።
ብ እቲ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ ተስማዕሚዕና እውን ኣብኡ ክንጸንሕ ወሰንና። 8 ሰባት እይና ነይርና፤ ኣብ መንጎ ግን ሓደ ሬንጀር ዝሕብሩ ቁምጣ ስረ ዝገበረ መንእሰይ መጺኡ ተሓወሰና። ነገር ግን ተራጋጊኡ ኮፍ ክብል ኣይክኣለን። እታ ብዓል ገዛ ድማ፡ “ኣታ ወይ ኮፍ በል፣ ወይ ድማ ኽይድ” በለቶ። ናይ ኵላትና ስግኣትን ሓሳብን ድማ እያ ተዛሪባ። እቲ ወዲ ድማ ወጺኡ ገዲፉና ክየደ። መጨረሽታ ግን ጽቡቕ ኣይገጠሞን።
ልክዕ ሰዓት 8:26 ታንክታት ኣብ ማእኸል እታ ከተማ በጺሐን ክሓልፋና ጀመራ። 17 ታንክታት ምስ ሓለፋ ድማ እግረኛ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣባና በጽሑ። ከላሽንን ብሬንን እናተኰሱ እዮም ዝመጽኡ ነይሮም፤ ጨነቐና ድማ። እቶም ሰራዊት፡ መጺኦም ከበቡና። “ኢድኩም ንላዕሊ ገይርኩም ተምበርከኹ” ተባሂልና፤ ተንበርከኽና። እታ ናይ ሞትን ሕየትን ሰዓት ነይራ።
ዝበሉና ኵሉ ፈጸምና። ቅድሚ ሓደ ሻምበል ምምጽኡ እቶም ወታደራት ኵሎም፡ “ንረፍርፎም” ኢሎም ተዛራረቡ። ‘ሁላችሁም ነው እምናስወግዳችሁ‘ ድማ በሉና። ኣነ ድማ ‘ምን ኣደረግን እኛ እናንተን ኣምነን ነው እዚሁ ቁጭ ብለን የጠበቅናችሁ‘ ኢለዮም። ንሳቶም ድማ ‘እናንተ እኮ ናችሁ እዚህ ዓዲ ቡኽራይ እና ጓልባድማ ላይ የጨፈጨፋችሁን ስለዚህ እንገድላችኋለን‘ ኢሎምና።
ግን ዕድልና ግዲ ጽቡቕ ኰይኑስ እቲ መራሒኦም ዝነበረ ሻምበል ከተፍ በለ። ከምኡ ኢሎም እንትዛረቡ ድማ ሰመዖም። ‘ኣቍሙ እነዚህ ሰዎች ምን ኣደረጉን ሰላማዊ ናቸው እኮ‘ ኢሉ ተቘጠዖም። “ሂወትና ግዲ ክትድሕን እያ” ምባል ጀመርና።
እቲ ሻምበል፡ ፈትሽዎም ምስ በሎም፡ ፈቲሾምና፤ ምስ ወድኡ ድማ፡ ናብ ገዛ ኣእትዮም፡ “ከይትወጽኡ ካልኦት ሓይልታት ከይጐድእኹም” ኢሎም ብደገ ዓጽዮምና ከዱ።
ኣብኡ ተዓጺና እናሃለና ግን፡ ሓደ ዝግዕር ሰብ ሰማዕና።: ምሳና ዝነበረ፡ ግን ድማ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝነበሮ ሰብ እዩ ነይሩ። “ኮፍ ኣይብልን” ምስ በለ፡ “እሞ ኽይድ” ኢልናዮ። ኣነ ድሓር እየ ናይ ኣእምሮ ሽግር ከም ዘለዎ ዝፈለጥኩ። ንሱ ድማ እዩ ኣብ ጥቓና ኰይኑ ዝጋዓር ዝነበረ። መሕዘኒ! ንደገ ምስ ወጽአ ረሺነሞ ከይዶም።
ቀጺልና ድማ ናይ ካልኦት ሰባት ድምጺ ሰማዕና። ከባቢ ሰዓት 9:30 ኣቢሉ ይዀን። ናብ በሪ ገጽ ጽግዕ ኢለ ከዳምጽ ምስ ጀመርኩ ግን ዝገርም ነገር ሰማዕኹ። እቶም ሰባት ትግርኛ እዮም ዝዛረቡ። መን ምዃኖም ምርኣይ ድማ ጀመርኩ። ሰራዊት ኤርትራ እዮም ነይሮም። ሰራዊት ኤሪትራ መሬት ትግራይ ዝረገጸላ እታ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ድማ ትመስለኒ። ንምታይ ሲ ገና እቲ ኲናት ኣብ ምጅማሩ እዩ ነይሩ። ከምኡ እውን ብ ካልእ ከባቢ ትግራይ ምእታዎም ኣይሰማዕኹን ነይረ።ተገረምኩ ድማ።
እቶም ሰራዊት ኢትዮጵያ እናተኰሱ እዮም ኣትዮም። “ኲናት ኣብ ዘይብሉ ንምንታይ ይትኵሱ ኣለዉ ግን? እንዲዒ!” እናበልና ንዛራረብ ነይርና። ድሓር ግን ለካ ኣብ ቅድሚኦም ዘዝረኸብዎም ሰባት እንዳቐተሉ እዮም መጺኦም።
ኣወዳት ዝዀንና ብናይ ድሕሪት በሪ ገይርና ወጺእና፡ ነናብ ገዛና ክንከየድ ከም ዘለና ተዛራሪብና ተልዓልና። ንተን ደቂ ኣነስትዮ ግን ኣብኡ ክጸንሓ ነጊርናየን።
ምስ ወጻእና ድማ ንምእማኑ ዘጸግም ነገር ብኣዕይንትና ርአይና። ናይ ሓሙሽተ ሰባት ሬሳ ኣብ መንገዲ ተሰጢሑ፡ እቶም 4 ድማ ንፈልጦም ሰባት እዮም ነይሮም። ኣዚና ሰንበድናን ደንገጽናን።
ቀጺልና ድማ ዝረአይናዮ ግፍዒ ሰራዊት ኤሪትራ፡ ኵሉ ገዛውትን ትካላት ንግድን እንዳኸፈቱ ኣቝሑ ናብ ኢነትረ መኻይኖም ምጽዓን ምጅማሮም እግረመልና። እቲ ሕጂ ኵሉ ሰብ ዝዛረበሉ ዘሎ ዘረፋ ንብረት ንሕና ብዕለት 2 ሕዳር እይና ብኣካል ርእይናዮ። ምንም ነገር ኣይገደፉን፤ ዝገደፍዎ ድማ ናብ ጽርግያ ኣውጺኦም እዮም ይድርብይዎ ወይ ድማ የቃጽልዎ ነይሮም።
ሸራሮ ዓዲ ገድሊ፣ ምጅማር ባይቶ ትግራይ እዚ ኰይኑ ዕጫኣ!?
ካብ እቶም ሰራዊት ኤርትራ 5 ዝዀኑ ጸዊዖም ንዓይ ኣዛሪቦምኒ ነይሮም። “እንታይ ትገብሩ ኣብ’ዚ?” ኢሎምኒ። “ገዛና ኣብ’ዚ ሰለ ዝዀነ” ኢለዮም። ንሳቶም ድማ፡ “ነብስኹም እንተተድሕኑ ኣይሕሸኩምን?” ድማ በሉኒ።
ቀጺሎም ድማ፡ “እቶም ፌደራል ( ሰራዊት ኢትዮጵያ ማለቶም እዮም) ከይቀተልኹም ካብ’ዚ እንተትኽየዱ ይሕሸኩም፤ ኣብ እቲ መንገዲ እኮ ምዓት ሰብ እዮም ቐቲሎም” ድማ በሉና። ለካ ካብ ምእታው ክሳብ ምውጻእ ከተማ ሑመራ ብዙሓት ሰባት እዮም ቐቲሎም፤ ንሕና ገና ዘይርአይናዮ ጕድ ነይሩ እዩ።
ብዕለት 2 ሕዳር ዝተቐተሉ ኵሎም ሰባት ሰራዊት ኢትዮጵያ እዩ ረሺንዎም።
ሰራዊት ኤርትራ ምሉእ ለይቲ ኣብ ምዝራፍ እዩ ሓዲሩ። ከምኡ እውን ተዋጋኣይ ሰራዊት ምስ መካናይዝዱ ናብ ሸራሮ ኣትዩ ሓደረ።
ዕለት 3 ሕዳር ድማ ክልቲኦም ወረርቲ ሰራዊት ካብ ዓዲ ሃገራይ ጀሚሮም እቲ ናይ ሕብረት ኲናት ጀሚሮሞ።
ዝተወሰኑ ዓበይቲ ዓዲ ከተማ ሸራሮን ንሕናን እይና ኣብ እቲ ከተማ ጸኒሕና ነይርና። ብዕለት 3 ሕዳር ድማ ብዙሓት ሬሳታት ኣብ መንገዲታት እታ ኸተማ ምርኣይ ጀመርና። ኣነ ብዓይነይ ዝርኣይኹዎም 13 ይበጽሑ። ብድምር ልዕሊ 20 ዝዀኑ ሰባት ብዕለት 2 ሕዳር ተቐቲሎም እዮም። ክንቀብሮም ሓቲትና እውን ሰራዊት ኢትዮጵያ ከልኪሉና እዩ። ድሕሪ 1 ሰሙን እዮም ሓመድ ኣዳም ለቢሶም።


text:
ንባንኪ ዓለም፣ትካል ገንዘብ ዓለምን USAIDን ሓዊስካ ፳፬ ኣካላት ዘጠቃለለ ሴክሬተርያት፣ምስ’ቲ ሁማን ራይት ዝበፅሖ መደምደምታ ኣይንሰማማዕን ዝብል መልሲ ሂቡ‘ሎ።
ነዚ ተጋራጫዊ መግለፂታት ንምብራህ ተመሊስና ኣብ ሁማን ራይት ዋች ምስ ላዕለወዪቲ ኪኢላ መፅናዕቲ ቀርኒ ኣፍሪቃ ለስሊ ሌፍኮው ተዘራሪብና ኣለና።ንዓዓ ኣቀዲምና ዘቅረብናላ ሕቶ፣ነቲ መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ ዘውፅእዎ መልሰ-ግብሪ ዘለኪ ሓፈሻዊ ሪኢቶ‘ዶ ክትህብና ዝብል‘ዩ።
መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ ዘውፅእዎ ሪፖርት፣እቲ ዝልግስዎ ሓገዝ ንህይወት ሚልዮናት ኢትዮዽውያን ይቅይሮ ከምዘሎን ብቀጥታ‘ታ ሃገር ምለንየማዊ ሸቶታት ኣብ ምዕዋት ይሕግዛ ኣሎ ኢሉ ይጠቅስ። ኣተሓሒዙ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ፣ነቲ ዝቅበሎ ደገፍ ክውል ይኹን መጠነ-ሰፊሕ ምጥፍፋእ ከምዝፈፀመሉ ዝሕብር መርተዖ ኣይረኸብናን‘ዩ ይብሉ። እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ምንስቲር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ሁማን ራይት ዋች ባዕላዊ ሳዓሪን ሸዋሚን ንምኳን ዝመረፀ፣ዝቀበፀን ኣብ ኢትዮዽያ ብምርጫ ኣሳቢቡ መንግስቲ ንምግልባጥ ፈቲኑ ዝፈሸሎን ትካል‘ዩ ዝብል መልሲ’ዮም ሂቦም ብዛዕባ‘ቲ ዘውፃእክምዎ ሪፖርት ሪኢቶ ተሓቲቶም ክምልሱ ከለው‘ሞ ናትኪ መልሲ‘ዶ ክንሰምዕ ዝብል ሕቶ‘ሎ።ሌዝሊ ሌፍኮው ክትዛረብ ከላ “ካብ ኣቶ በረከት ከምዚ ዝዓይነቱ ዘብለጭልጭ መልሲ ንፅበዮ ነገር‘ዩ።ከምኡ ብምባል ዝፍለጡ ሰብ‘ዮም።እቲ ኣገዳሲ ነጥቢ ግና፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ነቶም ይቃልሑ ዘለው ኣዝዮም ብዙሓት መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣይቅበልን ምባሉ‘ዩ።ብወገን መንግስቲ ኢትዮዽያ ናይ ፖሊሲ ለውጢ ክሳብ ዘይተተግበረ፣ኣዝዮም ከበድቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ክፍፀሙ‘ዮም ማለት‘ዩ።ንመንግስቲ ኢትዮዽያ ኣቀዲሙ ከሻቅሎ ዝግባእ እዚ‘ዩ” ኢላ።


text:
ኣብ ዕድመ ንእስነት ዝርከብ ብስራት መስፍን ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ገባሪ ሰናይ ትካል ኣጣይሹን ይመርሕን‘ሎ።
እቲ ትካል ብምህፃረ ቃል እንግሊዘኛ EYES (Ethiopian Youth Educational Support) ማለት ድማ ትካል ትምህርታዊ ሓገዝ ንመናእሰይ ኢትዮጵያ ይባሃል። እዚ ትካል’ዚ መዓዝን ካብ ምንታይ ተበጊሱን ክጣየሽ ከምዝኽኣለ ብስራት መስፍን ይነግረና። እዚ ድማ ትምህርቲ ቁልፊ ልምዓትን ምዕባለን እዩ ካብ ዝብል ቅኑዕ መበገሲ ተላዒሉ ነዚ ንምትግባር ከምዝተጣየሸ ግልፂ ኮይኑ’ሎ።
EYES ማለት’ውን ትካል ትምህርታዊ ሓገዝ ንመናእሰይ ምስ ህዝብን መንግሰትን ትግራይ በምትሕግጋዝ ዛጊድ 10 ኣብያተ ትምምህርቲቲ ሃኒፁ’ሎ። ኣብያተ ትምህርቲ ምህናፅ ጥራሕ ‘ውን ተይኮነስ ምሉእ ውሽጣዊ ናውቲ ኣማሊኡ እዩ ናብ ግልጋሎት ዘብቅዕ።
ኣብተን ዛጊድ ዝተሃነፃ ኣብያተ ትምህርቲ ልዕሊ 10 ሽሕ ተምሃሮ ተማሂሮምን ኣብ ከይዲ ምምሃር ይርከቡን።እቲ ትካል ብዋናነት ኣብ ገጠራት ትግራይ ጠመተ ሂቡ ዝሰርሕ እንትኾነ ብፍላይ ኣብ ወረዳታት ሕንጣሎወጀራትን እንደርታን ኣተኵሩ ይሰርሕ ምህላዉ ብስራት ይገልፅ።
ካብ ከተማ መቐለ ንኣንፈት ደቡብ ትግራይ ገፅ 50 ኪሎ ሜትሮ ርሒቕካ ኣብ ወረዳ ሕንጣሎ ወጅራት ናብ እትርከብ ከተማ ሕዋነ ብምኻድ እቲ ትካል ኣብ ዝሃነፆ ቤት ትምህርቲ ዝባን-ዓልበ ብኣካል ተረኺበ ዝወሃብ ዘሎ ግልጋሎት ትምህርቲ ክርእይ ክኢለ እየ። ኣብታ ቤት ትምህርቲ ካብ ፀሓይ ዝርከብ ፍልፍል ሓይሊ ብምጥቃም ተምሃሮ ስልጠና ኮምፒውተር ይወሃብ ምህላዉ እውን ተገንዚበ።
ትካል ትምህርታዊ ሓገዘ ንመናእሰይ ኢትዮጵያ ነቲ ዘተግብሮ ዘሎ ልምዓታዊ ዕማም መፈፀሚ ዝውዕል ሓገዝ ካብ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከብ Sir Bob Geldof ከም እውን ፈታዊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ዝኾኑ Dr David Stables ከምዝረክብ ብስራት መስፍን ይዛረብ።


text:
ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዘየማትእ ሰላማውን ዴሞክራሲያውን ናይ ስልጣን ስግግር ከምዝደሊ ተረዲኢና ኣለና ኢሎም ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ። ፓርቶም ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ናይ ምረፁኒ ወፍሪ ክካይድ ከምዝወዓለ እውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኢህወዴግ ዴሞክራሲያዊ ኮይኑ ስልጣኑ ንምርካብ ከምዘይደሊ ሰማያዊ ፓርቲ ይፈልጥ እዩ ዝበሉ ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት ይኹን እምበር ኣብ ውሽጢ እቲ መስርሕ ኮይንና ንህዝቢ ብምምሃርን ነታ ዘላ ዕድል ብምምዝማዝን ኣብቲ ከይዲ ኣለና ኢሎም።
ናይ ፓርቶም ኣባላትን ደገፍትን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብጅምላ እናተኣሰሩ እዮም ምስ በሉ ብሓፈሻ ይውሰዱ ኣለው ዝበሉዎም ስጉምትታት እውን ዘርዚሮም።
‘’ንነበርቲ ገጠር እንተድኣ ተዓዘብቲ ኮይንኹም ወይ እንተመሪፅኩም ዱኽዒ ኣይትረኽቡን፤ ሰራሕተኛታት መንግስቲ እውን ካብ መንግስታዊ ስራሕኩም ክትባረሩ ኢኹም ይብሉዎም’’ይብሉ።
ካብዚ ሓሊፉ እውን ብሃይማኖታዊ መራሕቶም ኣቢሎም ካብቲ መስርሕ ንዓርሶም ከግልሉ ፅዕንቶ የሕድሩሎም ኣለው ኢሎም።
ፓርቶም ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝተፈጥረ ፀገም የለን፤ስግኣት ዘሕድር ዋላ ሓደ ነገር የለን ዝብል እምነት ኣለዎም ብመሰረት መግለፂ ኣቶ ይልቃል።መንግስቲ ድማ ገለ ሓይልታት ናይ ቀለም ኣብዮት ወይ ለውጢ ንምልዕዓል ድልየት ኣለዎም ክብል ብተደጋገሚ መግለፂ የውፅእ ኣሎ።


text:
ብመሰረት እዚ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ እቲ ሕማም ብኸመይ ይብገስን መከላኸሊኡን ኣመልኪቱ ትምህርታዊ መረዳእታ ንኹለን ማእኸላት ጥዕና ከምዝሃበ ይገልፅ።
ኣብቲ ቢሮ ሓላፊ ክፍሊ ምክልኻልን ምላሽ ምሃብን ሓደጋታት ኣይተ ዮሃንስ ገብረሃወርያ ኣብ ነብሲወከፍ ትካላት ጥዕና ትግራይ ዘለዉ ኮሚቴ ህፁፅ ወሃብቲ ምላሽ ክበራበሩን ክትትል ከካይዱን መጠንቀቕታ ፅሒፍና ኢና ኢሎም።
ሕማም ኣንቅፂ ዋዒ እንትህሉ ኣብ መሬት ዝፀንሑ ነቲ ሕማም ዘመሓላልፉ ህዋሳት ብንፋስ ኣቢሎም ናብ ሰባት ብምእታው ዝነቅልን ዝጐድእን ሕማም እዩ። ምልክታቱ ድማ ሓያል ረስኒ፣ ክሳድ ምቕናንን ቀልቢ ምስዋርን ምዃኑ ተገሊፁ'ሎ።
እዚ ሕማም ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣብ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ካብ ሴነጋል ክሳብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዝርጋሕን መቐነት ሕማም ኣንቅፂ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕን ከባቢ ብልዑል መጠን ከምዝረአ መብርሂ ኣይተ ዮሃንስ ይሕብር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Please note: to return to the English version of this blog, you can click here.
ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን Ride Now ዝተብሃለ ካብ ክፍሊት ናጻን ብናይ ዋጋ ቅነሳ ዝቐርቡን ናብ ትራንዚትን ካልኦት ቦታታትን ናይ መጎዓዚያ ኣገልግሎታት ዘቕርብ ናይ ፈተነ መደብ ኣካይድና ኢና። እዚ መደብ እዚ ነቶም ስንክልና ዘለዎም፣ ብዕድመ ዓበይቲ ዝኾኑ ሰባን፣ ሓብሐብቶምን ኣብ ውሽጢ ከተማ ሲያትልን ኣብ ዙርያኣን ክጎዓዙ ዝገብር እዩ ነይሩ።
ነቲ መደብ ገምጊምናዮ ኢና ስለዝኾነ ድማ እንታይ ጽቡቕ ከምዝኸደ፣ እንታይ ትምህርቲ ከምዝወሰድናን ኣመልኪትና ዘለና ሓበሬታ ነካፍል ኣለና። እዚ ድማ ኣብ ቀጻሊ ኣብ ናይ ህዝባዊ መጎዓዚያ ዘሎ ፍትሓውነትን ርትዓውነትን ንምምሕያሽ ዝካየዱ ጻዕሪታት ንምሕጋዝ ዘኽእል እዩ። ብዛዕባ እዚ Ride Now ዝተብሃለ ናይ ፈተነ መደብ ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ መርበብ ሓበሬታና፣ ኣብ ታሕቲ ዝተገለጻ ናይ ጽሟቕ ጸብጻባትና ወይ ኣብ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ሚያዝያ ዝጠቃዕናዮ ናይ ብሎግ ጽሑፍ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
- ካብ’ቲ ንኹሉ ሓቛፊ ዝኾነ ትልሚ ዝተወሰደ ናይ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) ትምህርቲታት
- ካብ ኣተገባብራ እዚ ናይ ፈተነ መደብ ዝተወስደ ናይ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) ትምህርቲታት
እንተላይ ኣብ ሕድሕድ ስጉምቲታት ናይ ማሕበረሰብ ተሳትፎ ኣካል ክኾን ምግባር
ኣብ ከይዲ ትልሚ ምድላውን ኣፈጻጽማን ኣዚ ናይ ፈተነ መደብ ምስ ኣባላት እቲ ማሕበረሰብ ብሓብር ሰሪሕና ኢና። እዞም ኣባላት ማሕበረሰብ ነቶም ስንክልና ዘለዎም፣ ብዕድመ ዓበይቲ ዝኾኑ ሰባትን፣ ሓብሐብቶምን፣ ከምኡ ድማ ናይ ግልጋሎት ኣቕረብቲ ዝሓውሱ እዮም። ነዞም ሰባት እዚኦም ኣብ ከይዲ ምድላው እዚ ትልሚ ክሳተፉ ምግባርና ካብ’ቲ ብዘይ ርኢቶኦም ዝተዳለወ መደብ ዝሓሸ ናይ ፈተነ መደብ ክነዳልው ኣኽኢሉና እዩ።
እቲ ናይ ማሕበረሰብ ተሳትፎ ከም ክዛዘም ዘለዎ ደረጃ እንተይኮነ ከም ኣገዳሲ ክፋል እቲ መደብ ጌርና ኢና ንሪኦ። ነቶም ኣብ’ቲ ናይ ኣመራርሓ ኮሚቴና ን18 ኣዋርሕ ዘገልገሉ ኣባላት እቲ ማሕበረሰብ እውን ክፍሊት ፈጺምናሎም ኢና። እዚ ካብ’ቲ ናይ’ዚ ናይ ፈተነ መደብ ዓበይቲ ዓወታት እቲ ሓደ ኮይኑ፣ እቲ ናይ ፈተነ መደብ ድማ ብጽቡቕ ክኸድ ዝሓገዘ እዩ። ኣብ ቀጻሊ እውን ኣብ ተመሳሰልቲ መደባት ተሳተፍቲ ዝኾኑ ኣባላት ኣቲ ማሕበረሰብ ክፍሊትን ንምፍጻም ክንሓስበሉ ኢና። ንኹሉ ሰብ ድማ ምትእምማን ንምህናጽ፣ ምቾት ንምርካብን፣ ምስ’ቶም ኣባላት ማሕበረሰብ ሓቢርካ ብምስራሕ ነቲ መደብ ቅርጺ ንምትሓዝን ግዜ ዝወሰደ ጉዳይ እዩ ነይሩ።
ገምጋም መደብ ፈተነ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) – እንታይ ተማሂርና
እዚ Ride Now ዝተሰመየ ናይ ፈተነ መደብ ንኸምዚ ዝበለ መደብ እቲ ህዝቢዊ ጠለብን ክፍጸም ዝኽእል ምዃን ዘይምዃኑን ዝፈተነ እዩ ነይሩ። እቲ ህዝቢ ኣብ ተዓጻጻፋይ፣ በቐሊሉ ክርከብ ዝኽእልን ብሕቶ ዝቐርቡ ናይ መጎዓዚያ ቫውቸራትን ዘለዉዎ መደብ ድልየት ከምዘለዎ ተረዲእና ኢና። ካብ ዝተወሰኑ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ሕቶ ክቐርበልና እኳ ትጽቢት እንተነበረና፣ ዳርጋ ክሳብ 1000 ዝኾኑ ሰባት ሕቶታት ቀሪቡልና እዩ።
ዓወታት እዚ ናይ ፈተነ መደብ፡
- ካብ’ቶም ተሳተፍቲ ብዝረኽብናዮ ርኢቶ መሰረት፣ ብዘይ ገደብ ናይ መብጽሒ ቦታታት ግልጋሎት መጎዓዚያ ምሃብ ጽቡቕ ብዝበሃል መልክዑ ዝሰርሐ ኮይኑ፣ ኣብ መዓልታዊ ጉዕዞታት ድማ ዝበለጸ ጥቕሚ ዝህብ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ።
- ሰባት ንገዛእ ርእሶም ብቑዓት ምዃኖምን ዘይምዃኖምን ኸፈልዩ ዝተገብረሉ ስራሕ እውን ጽቡቕ ሰሪሑ እዩ። ዝኾነ ዓይነት ምትላል ኣይገጠመናን፣ ካብ’ዚ ብተወሳኺ እቶም ተሳተፍቲ ከም’ቲ ኣብ ካልኦት መደባት ዝግበሮ ነቲ ኩነታት ስንክልና ንምርግጋጽ ካብ ምሕሳብ ነዚ ኣቀራርባ ኣዚ ከምዝፈተዉዎ ሓቢሮምና እዮም።
- ካብ ሓደ ንላዕሊ ኣቐረብቲ መጉዓዝያን ናይ ወረቐትን ናይ ኤሌክትሮኒክን ቫውቸራት ሓዊሱ፣ ዝተፈላለዩ ኣማራጺታት ምቕራብ እውን ጽቡቕ ሰሪሑ እዩ። እዚ ድማ ንሰባት ኣብ ጉዳይ እቲ ዝደልዩዎ ዓይነት መጎዓዚያን ኣብ ብዝጥዕሞም መልክዑ ንምርካብን ብዝምልከት ዝተፈላለዩ ምርጫታት ዝሃቦም እዩ ነይሩ።
ነቶም ኣብ ቀጻሊ ግዜ ክካየዱ ዝኽእሉ ተመሳሰልቲ መደባት ዝኾኑ ዝተወስዱ ትምህርቲታት፡
ኣብ ቀጻሊ ንተመሳሰልቲ መደባት ንምምሕያሽ ክሕግዙ ዝኽእሉ ነገራት ተማሂርና ኢና፡
- ነቶም ብዕድመ ዝደፍኡን ነቶም ስንክልና ዘለዎምን ሰባት ናይ ነዊሕ እዋን ናይ መጎዓዚያ ቫውቸር መደብ ምቕራብ።
- ሰባት ካብ’ቶም መሰረታዊ ጠለበታቶም ሓሊፎም ድልየታቶም ከማልኡ ክኽእሉ ምእንታን እኹል መጠን ጥቕሚታት ክረኽቡ ምግባር።
- ተጎዓዝቲ ብዝተኽኣለ መጠን ተዓጻጻፋይነት ከም ዝመርጹ ምርዳእ።
- ገለ ናይ ኡበርን ናይ ሊፍትን ተጎዓዝቲ ዝኾነ ዝተረፎም ዘይተጠቐሙሉ መጠን ገንዘብ ክዕቅቡ ብዘይምኽኣሎም ቅር ኢልዎም እዩ፣ ካልኦት ድማ ናይ’ተን ቫውቸራቶም ዋጋ ብዝተኽኣሎም ንምውሳኽ ናብ $20 ዝተጸገዐ ክፍሊት ዝሓቱ ጉዕዞታት ትልሚ ከውጽኡ ፈቲኖም እዮም።
- ብዛዕባ እቲ መደብ ዝያዳ ፍልጠት ክህነጽ ኣብ ምግባር ምስ’ቶም ገናሕቲ መኪና ምርኻብ። ን ኣብነት፡
- እቶም ኣብ’ቲ ናይ ኣመራርሓ ኮሚቴ ዝርከቡ ገናሕቲ መኪና ሓዊስካ (ናይ ኣገልግሎት ኣቕረብቲ ምስ ተፈለዩ)።
- ኣማኻሪ ጉጅለ ገናሕቲ መኪና ብፍሉይ ከምዝእከቡ ምግባር።
- ብዛዕባ እቲ ናይ ፈተነ መደብ ንምፍላጥን ነንሕድሕድ ሕቶ ክቐርብ ንምግባርን ምስ’ቶም ናይ መኪና ገናሕቲ ዝግበር መደብ ሓፈሻዊ መግለጺ ምድላውን ቀዲሕካ ምቕማጥን።
- ካብ ፈለማ ኣትሒዝካ ብዛዕባ እቲ መደብ ፈተነ ዝምልከት ኣብ ናይ መኪና ገናሕቲ ጠመተ ዝገበሩ ተወሰኽቲ ርክባት ምጥያሽ።
- ዝያዳ ኮነ ኢልካ ደረጃ ብደረጃ ዝካየድ ከይዲ ዕላው ምግባር ምስዓብ፡
- ነቲ ዋና ናይ ፈተነ መደብ ናብ ስራሕ ክኣቱ ቅድሚ ምግባር፣ ኣብ’ተን ናይ መጎዓዚያ ቫውቸራት ብሒደት ተጉዓዝቲ (ዘይተሓሰቡ ብድሆታት ክጻወሩ ዝኽእሉ) ጌርካ ንውሕ ንዝበለ ግዜ ፈተነ ምክያድ።
ብዛዕባ እዚ መደብ ናይ መጠቓለሊ ሓሳብ ዝህባ ሰነዳት ኣብ መርበብ ሓበሬታና ብምኻድ እውን ክተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ቅልጡፍ ስታቲስቲክስ መደብ ፈተነ ሕጂ ተጎዓዝ Ride Now፡
- ክሳብ 1,000 ንዝኾኑ ሰባት ልዕሊ 6,700 ቫውቸራት ኣከፋፊልና ኢና
- ብሓፈሻ፣ ክሳብ 58% ዝኾኑ ተሳተፍቲ እንተወሓደ ሓደ ቫውቸር ኣብ ጥቕሚ ኣውዒሎሞ እዮም።
- ተጎዓዝቲ ልዕሊ 1,400 ዝኾኑ ጉዕዞታት ተጓዒዞም እዮም (በገምጋም ሕድሕድ ተጉዓዛይ 2 ጉዕዞታት)
- መብዛሕቲኡ እቲ ዝተኻየደ ጉዕዞ ትሕቲ 3 ማይልስ እንትኾን፣ ክሳብ 11 ደቓይቕ ዝወሰደን፣ እቶም ተጉዓዝቲ $5 ክኸፍሉ ዝገበረን እዩ ነይሩ።
- ተጎዓዝቲ ንሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) ደረጃ ክህቡ እንከለዉ ብገምጋም ካብ 5 ነጠቢ፣ 4.1 ሂቦምዎ እዮም
ናይ ማሕበረሰብ ጥቕስታት
“እዚ መደብ እዚ ኣገዳሲ፣ ጠቓሚን፣ ስግግር ዘምጽእን እዩ። ኣነ ብዕድመይ ዓብዪ ዝኾንኩን ድሩት ዓቕሚ ዘለኒ ሰብ እዬ፣ እዚ ማለት ከም‘ዚ ዝበለ አድለይቲ ንዝኾኑ ናይ መጎዓዚያ መገዲታት ክረክብ ምኽኣል ኣዝዩ ደስ ዝብል ነገር እዩ።“
“እዘን ቫውቸራት እዚአን ንሂወተይ ኣድሒነናኦ እየን!” ኸመይ ዝበለ ናጻ ዝገብር መደብ እዩ! ኣብ‘ቲ ናይ ኣውቶቡስ መጎዓዚያ ጸገም ዘሎ ብምዃኑ፣ ናብ‘ተን ምሉእ ንምሉእ ክሓልፋኒ ዝኽእላ ዝነበራ ቆጸራታት ከይደሉ እዬ። ከም ካሊእ ግዜ ከም ኮነ ክረኽቦም ዘይክእሎም መሓዙተይ ብምርካብ ንሂወት ከስተማቕራ ክኢለ እዬ። ኣብ ገለ ግዜያት ናብ‘ቲ ናይ ሸቐጣሸቐጥ መደብር ብእግሪ ምኻድ ወይ ትራንዚት ተጠቒምካ ምኻድ ልዕሊ ዓቕመይ ኮይኑ ክስመዓኒ እንከሎ ዝተመጣጣነ/ሃናጺ መግቢ ይምገብ። ከም መጠን ሓደ ስንክልና ዘለዎን ሕዱር ሕማም ዝሓምምን ሰብ ነዚ ሓገዝ እዚ ክረክብ ምኽኣለይ ኣዝዬ እዬ ተሓጒሰ!!”
“ናይ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) ናይ ኡቨር ቫውቸራት ንምጥቃም ዘኽእል ዕልድ ምርካበይ ከምዚ ካብ መንኵበይ ዓብዪ ክብደት ዝተልዓለለይ ኮይኑ እዩ ተሰሚዑኒ።“
ቀጸልቲ ስጉምቲታትን ምስጋናን
ካብ’ዚ መደብ እዚ ዝወሰድናዮ ትምህርቲ፣ ኣብ ቀጻሊ እናካይዶም ተመሳሰልቲ መደባት ሓዊሱ፣ ኣብ’ቲ ብቐጻሊ እነካይዶ ስራሕ ኣብ ጥቕሚ ክነውዕሎ ኢና። ኣብ’ዚ እዋን እዚ መደብ ዝሓዝናሎም ዝኾኑ መደባት ዘይብልና እኳ እንተኾነ፣ እዚ መደብ ፈተነ ንቐጻሊ ጠቓሚ ዝኾነ ሓበሬታ ንምቕራብ ዝሕግዝ እዩ።
ተወከልቲ ማሕበርሰብ ኣብ’ቲ ናይ ኣመራርሓ ኮሚቴ ንዝነበሮም ተሳትፎ ብናእዳ እንሪኦ ጉዳይ ኮይኑ ንኹሉኹም ኣብ’ዚ መደብ እዚ ዝተሳተፍኩም ወይ ድልየት ዘርኣኹም ድማ ክነመስግነኩም ንፈቱ። ከነገልግለካ ኢና ኣብ’ዚ ዘለና፣ ነቲ ዝሃብካና ግዜ ድማ ዋጋ ንህቦ ኢና። ነቲ ናይ ገንዘባዊ ሓገዝ ዝህበና መሻርኽትና፣ Transit Planning 4 All፣ ናይ መጎዓዚያ ኣገልግሎት ኣቕረብትናን ገናሕቲ መኪናን፣ ከምኡ ድማ ነዚ ሓበሬታ እዚ ናብ ካልኦት ክበጽሕ ዘኽኣሉ ናይ ማሕበረሰብ መሻርኽትና ምስጋና ከነቕርብ ንደሊ። የቐንየልና!


text:
August 4, 2018
ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ክቡራት ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ
ክቡራት ዕዱማት
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን – ነዚ ፍሉይ ኣጋጣሚ ንምድማቕ ኣብዚ ዝተረኸብኩም ኩሉኹም!
ብዕድመ ክቡር ፕርዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣነን ብጾተይን ኣብዛ ፍትውቲ ርእሰ-ከተማ ኤርትራ ዝኾነት ኣስመራ ብምርካብና፡ ዝለዓለ ክብሪ ይስመዓና።
ክቡር ፕረዚደንት
ብርግጽ፡ እዚ ኣዝዩ ዓሚቚ ትርጉም ዘለዎ ታሪኻዊ ምብጻሕ’ዚ፡ ንኽልቲአን ኣሓት ሃገራት ይኹን ንዓይ ብውልቀይ፡ ፍሉይ ሚዛን ኣለዎ። ንዓይን ንመሳርሕተይን፡ ብህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንዝተገበረልና ምዉቕ ኣቀባብላ ብልቢ ከመስግን ኣፍቅዱለይ። በዚ ኣጋጣሚ፡ ነዚ ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ከመስግኖ እፈቱ። ሎሚ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብምውጻእ ዝሃበና ክብሪ፡ ዝለገሰልና ፍቕሪ – ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሶማልን፡ ብዓቢኡ ድማ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ንዝጸንሐ ጽኑዕ ሕውነትን ምትእስሳርን ዝምስክርን ዘረጋግጽን ብምዃኑ፡ ኣዚና ተሓቢንናን ኮሪዕናን ኢና።
ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ
ኣብ ትሕቲ ብሱል ኣመራርሓኹም፡ ነዛ ክብርቲ ዕለት – ክልቴና ናብ ዕድል ብምቕያር፡ ሓቢርና ናብ ብልጽግና ንምርሸላ ከምእትኸውን ፍጹም ኣይጠራጠርን።
ክልቴና ኣዝዩ ጠቓሚ ምይይጥ ኢና ኣካይድና። ክልተኣዊ ርክባት ኣብ ምሕያል ብዝለዓለ ከምእንሰርሕ እውን ብልቢ ተረዳዲእና። እዚ ታሪኻዊ ጥራይ ዘይኮነስ ግድነታዊ እውን ኢዩ። ጽባሕ ኣብ እንሃንጾ ብሩህ መጻኢ ክልቲአን ሃገራት – ልዕሊ ኹሉ ኣገዳሲ ብምዃኑ።
ከም ክልተ ኣሓት ሃገራት ክልቴና ተመሳሳሊ መረዳእታ ስለ ዝጸንሓና እውን፡ ኣብ ዞባና ከም መሻርኽቲ ጥራይ ዘይኮነ – ሓድሕድ እንደጋገፍን እንመላላእን ምዃንና ኣጸቢቕና ኢና እንፈልጥ። ብተወሳኺ እውን፡ ክልቴና ኣብ ዓውድታት ጸጥታ፡ ቁጠባዊ ምዕባለ ከምኡ’ውን ኣብ ዞባዊ ውህደትን ርግኣትን ክንሰርሕ ኢና። ኤርትራን ሶማልን ኣብ ተመሳሳሊ ብድሆታት ዝተጸምዳ ከም ምዃነን መጠን፡ ነዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቐሰን፡ ካልኦት ምዕራፋት ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ብምሕያል፡ ንሃገራትና ዘርብሕ ስራሕ ክንፍጽም ኢና። እዚ እነካይዶ ምድግጋፍን ምትሕብባርን፡ ክልቲአን ሃገራትናን ህዝብታትናን ብሓባር ዝጓዓዙሉ፡ ናይ ሓባር ዕብየት ዝንጸባረቐሉ፡ ኣብ መጻኢ እውን ዲፕሎማሲያዊ ንጥፈታትና ሓዪሉ ባንዴራታት ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ኣብ ዘንጊ ሓቂ ተሰቒለን ዘንበልብላሉ፡ ህዝብታትናን ፍርያትናን ብናጻ ካብን ናብን ዝንቀሳቐሰሉ ባይታ ከጣጥሕ ኢዩ። ነዚ፡ መንግስቲ ሶማል ብዕቱብ ዝተበገሰሉን ንምትግባሩ ብልቢ ዝጽዕተሉን እዩ።
ክቡር ፕረዚደንት
ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም፡ ንድግፎን ብልቢ ነድንቖን። ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ካብዚ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ ሰላም ከምዝረብሕ ጥርጥር የብለይን።
ኤርትራ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዕዙዝ ኣገዳስነት ስለዘለዋ፡ ክቡር ፕረዚደንት- መንግስተይ ምስ መንግስትኹም ሓቢሩ ንኽሰርሕ ዘለዎ ቅርቡነት ደጊመ እገልጽ። እዚ ድማ፡ ንህዝብታት ናይዚ ዞባ እውን ከም ዘርብሕ እኣምን።
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተስገዲዱ ዘሎ እገዳ ብቕልጡፍ ክለዓል ንጽውዕ። እዚ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ዝርከባ ሃገራት ቁጠባዊ ርግኣትን ውህደትን ኣብ ምርግጋጽ፡ ዘለዎ ጸላዊ ግደ ከስምረሉ እደሊ። ንናይ ክልቲኡ ህዝብታትና ናጻ ምንቅስቓስን፡ ንናይ ንግዲ ኣቑሑትና ምልውዋጥን ዝያዳ ውሕስነት ስለዝፈጥር ከኣ – ብቕልጡፍ ክትግበር ንጽውዕ።
ደጊመ ንኩሉኹም ብልቢ አመ ስግን የቐንየለይ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ ንውድቦም ሊኩድ ፓርቲ ኣብ ዝቕፅል መጋቢት 2020 ኣብ ዝካየደ ሓፈሻዊ ምርጫ ክመርሑ ዘኽእሎም መባእታዊ ምርጫ ምዕዋቶም ዓብይ ዓወት’ዩ ክብሉ ሎሚ ዓርቢ ሓቢሮም።
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ኮይኖም ን ነዊሕ ዘገልገሉ ግን ድማ ብብልሽውና ዝተኸሰሱን ኣብ ውሽጢ 12 ኣዋርሕ ሳልሳይ ሓፈሻዊ ምርጫ ዝገጠሞምን ኔታንያሁ ብ72.5 ሚእታዊት ድምፂ ዝተዓወቱ ክኾኑ ከለው ኣንጻሮም ዝተወዳደረ ጊዲዮን ሳዓር 27.5 ሚእታዊት ድምፂ ረኺቦም ኣለው።ክንድ’ዚ ብዝኣክል ሰፊሕ ኣፈላላይ ምዕዋቶም ን20 ዓመታት ኣብ ዝተቖፃጸሩዎ ውድብ ዘለዎም መርገፂ ዘርእይ’ዩ።
ንኣባላት ሊኩድ ምስጋንኦም ዘቕረቡ ቀ/ሚ ነታንያሁ “ብሓገዝ ፈጣሪን ብሓገዝኩምን ኣብ ዝቕፅል ሓፈሻዊ ምርጫ ንሊኩድ ፓርቲ ናብ ዓብይ ዓወት ክመርሖ እየ፤ንሃገረ እስራኤል እውን ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ዓወት ምምራሕና ክቕፅል እዩ’’ክብሉ ብቲዊተር ኣብዝለኣኹዎ ፅሑፍ ኣፍሊጦም።


text:
ናይ ዓይኒ ምስክር ካብ ሃሮምያ ቴክሎኖጂ ካምፓስ ንምቃውም ንዝፈተኑ እንተኾኑ እውን በተንቲ ኣድማ ማይ ተጠቒሞም ከምዝበተኑዎምን ከምዝቐጥቀጥዎምን ይገልጹ።
ኣብዚ ከባቢ በጺሑ ብዛዕባ ዝተብሃለ ዝተሓተቱ ኮማንደር ፖሊስ ምዕራብ ሃረርጌ ዑስማን መሃድን ቤት ጽሕፈቶም ብዛዕባ ዝተበሃለ ጉድኣት ዝፈልጦ ነገር ከምዘየለ'ዮም ገሊጾም።
“ቤት ጽሕፈትና ብዛዕባ እዚ ዝፈልጦ የብሉን።ገለ ተማሃሮ ግን ንምርባሽ ዝገበሩዎ ፈተነ ምንባሩ ንፈልጥ ኢና።ናይ ሰብ መሰል ከይተንከፍና ብሕጋዊ ኣገባብ ፈቲሕናዮ ኣለና።ብዛዕባ ዝተወቕዐን ዝቖሰለን ዝተበሃለ ግን ዝፈልጦ ነገር የብለይን።ካብ መደቀሲኦም ወሲዶምዎም ብዛዕባ ዝተበሃለ እውን ሓበሬታ ኣይበጽሐንን”
ብኻልእ ዜና ኣብ ዩኒቨርስቲ ጂማ ኢንስቲቱት ቴክኖሎጂ ኪቶ ፋርዱሳ ተማሃሮ ትማሊ ምሸት ንተቓውሞ ከምዝተሰለፉን ሓይልታት ፖሊስ ፌደራል ናብቲ ቐጽሪ ኣትዮም ከምዝበተኑዎምን ሓደ ሽሙ ዘይገለጸ ተማሃራይ ንክፍሊ ኦሮምኛ ሓቢሩ። “እቲ ቦታ ጂማ ቴክኖሎጂ ኢንስቱቱት እዩ ዝብሃል።ትማሊ ለይቲ ኣብ ከባቢ ላይብረሪ ከባቢ ሰዓት ኣርባዕተ ኣትዮም ንተማሃሮ ይቕጥቅጡ ነይሮም።ቦምብ ኣብ ልዕሊ ተምሃሮ ደርቢዮም ብዙሓት ተምሃሮ ተጎዲኦም።መብዛሕቲኦም ዝተጎድኡ ኣብ ሆስፒታል ዩኒቨርስቲ ጂማ ኣቲዮም ኣለው።ካልኦት ግን ኣበይ ከምዘለው ኣይፍለጥን።”
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር አብይ አሕመድ ሎሚ ሰንበት ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ኣስመራ ኣትዮም።
ንሶም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝኣተውሉ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከምተቐበልዎም ሚኒስተር ዜና ኤርትራ አቶ የማነ ገብረ መስቀል ኣብዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ኣፍሊጦም።
በዚ ታሪኻዊ ዝተባህለ ርክብዚ: መራሕቲ ክልቲኣን ሃገራት ድሕሪ 20 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ ይራኸቡ ኣለው።
ኣቐዲሙ: ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ፤ ኢትዮጵያ ንናይ መወዳእታን ቀያድን ውዕል ኣልጀርስ ብዘይቅድመ ኩነት ተቐቢላቶ ኣላ ድሕሪ ምባሎም፤ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እውን " ንህልው ኩነታት ብቐጥታን ብዕምቆትን ክንፈልጦን ቀጻሊ ውጥን ስራሕ ምእንቲ ክንነድፍን ልኡኽ ናብ አዲስ አበባ ነበግስ አለና” ክብሉ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ስውኣት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ምግላጾም ይዝከር።
በዚ ድማ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝተመርሐን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተረኽቦን ልኡኽ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጽሑ ይዝከር።


text:
ምኩር ጋዜጠኛ ጸሃዬ ደባልቀው መጋቢት 25/2012 ወይ ሚያዝያ 3/2020 ድሕሪ ምዕራፉ ስነ ስርዓት ቀብሩ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ከባቢ ዋሽንግተን ዲሲ ተፈጺሙ ‘ሎ።
ኣብ ዝተፈላለያ ሚድያታት ብሓላፍነት ዘገልገለ ጋዜጠኛ ጸሃዬ ደባልቀው ኣብ ኣኽሱም ትግራይ እዩ ተወሊዱ: ዓብዩ።
ኣብ እዋን ስርዓት ደርጊ ኣስታት ዓሰርተ ዓመት ተኣሲሩ። ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ኣብ ዝተፈላለያ ሚድያታት ኢትዮጵያን ኣብ’ዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ብሞያ ጋዜጠኝነት ሰሪሑ።
በዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ጸባኦት ገብርየ ምስ ኣቶ ጸሃዬ ቅድሚ ኣስታት 20 ዓመታት ከምዝመጹ ትዝክር። 24 ዓመታት ናብራ ሓዳር ጸሃዬ ኣዝዩ ጥዑም ነይሩ ‘ምስ ጸሃዬ ምትዕራኽ፣ ኣብ ሓዳር ምጽማድ፣ ኣቦ ኮይኑ ዘሕለፍናዮ እዋን ፍሉይ ክብሪ ዝህቦ በዓል ቤተይ’ዩ ኢላ ትዝክሮ።
ንዘጋጠማ ሓዘን ክትገልጾ ከላ ‘ብዕረፍቲ በዓል ቤተይ ኣቶ ጸሃዬ ካብ ልበይ ኣዝዩ ሓዚነ ኣለኹ። ጸሃዬ ብዘይመጠን ጽቡቅ ሰብ ነይሩ። ተዛሪቡ ዘቐይም ልሳን ዘይነበሮን፣ ጥዑም ዓርኪ፣ በዓል ቤት፣ ሓውን ጥዑም ሰብ እዩ። ንጸሃዪ ዝገልጸሉ ቃላት ይሓጽረኒ’ዩ’ ትብል።
ትማሊ ሓሙስ ስነ ስርዓት ቀብሩ ዝተፈጸመ ጋዜጠኛ ጸሃዬ ደባልቀው በዓል ሓደርን ኣቦ ሓደ ቆልዓን ከምዝኾነ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ። ንመላእ ቤተሰብ: ፈለጡትን ስድራ ቤትን ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።


text:
ዓለምለኸ ትካል ኮሚተ ቀይሕ መስቀል ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ከቢድ ደርቂ የንጸላሉዎ ከም ዘሎ ድሕሪ ምምልካት፡ ብሰንኩ ኣብ ሶማል ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ምምዝባሎም ኣመልኪቱ።
እቲ ኮሚተ ኣብ መግለጺ፡ በቲ ደርቂ ብዝኸፍአ ትጠቒዓ ኣብ ዘላ ሶማል፡ ካብ ፈለማ ወርሒ መጋቢት ናይዚ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 670-ሽሕ ሰባት ምምዝባሎም ኣመልኪቱ። እቲ መግለጺ ወሲኹ፡ ኣብቲ ዝኸፍአ ወገናት ማእከላይን ደቡባዊ ምብራቕን እታ ሃገር፡ ብሰንኪ ዘሎ ኲናት ንሰብኣዊ ተበጻሕነት ስለ ዘይከኣል፡ ነቲ ሓደጋ ከም ዘጋድዶ ይሕብር።
ዜጋታት ማይን መግቢ ንምርካብ ብእግሮም ኣብ ዝጓዓዙሉ ኣብ መገዲ’ውን ይሞቱ ከም ዘለዉ ዘመልከተ ጸብጻብ ኮሚተ ቀይሕ መስቀል፡ ህጹጽ ሓገዝ ንምግባር ይጽዕር ደኣ ይሃሉ እምበር፡ መጠን ተበጻሕነት ግን ነቲ ዘሎ ሓደጋ ክዳርጎ ከም ዘይክእል ሓቢሩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ኣራት ኪሎን ስድስት ኪሎን ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ መንጎ ተማሃሮ መንነት መሰረት ዝገበረ ጎንጺ ተፈጢሩ ሓያለ ተማሃሮ ከምዝተጎድኡ ስሞም ክግለጽ ዘይደለዩ ወሃብቲ ርእይቶ ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጾም።
እቲ ኣብ መንጎ ተወላዶ ኣምሓራን ኦሮሞን ዝኾኑ ተማሃሮ ብሰንበት ዝተፈጥረ ጎንጺ ቅድሚ ምፍጣሩ ድሮ በዓል ዓድዋ ጸገም ምንባሩ ዝገለጹ እቶም ወሃብቲ ርእይቶ መበገሲኡ ብሓደ ዘይተፈልጠ ኣካል ተበቲኑ ተረኺቡ ዝተባህለ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ኦሮሞ ዘቅንዐ ወረቀትን በቲ ሓደ ካልእ ወገን ኸኣ ምስሊ ሃጸይ ሚኒልክ ዘለዎም ካናተራን ካልኦት ኣልባሳትን ኣብ ልዕሊ ዝተኸደኑ ተማሃሮ ዘጋጠመ መጥቃዕቲን እዩ ኢሎም። እቶም ወሃብቲ ርእይቶ ብዙሓት ተማሃሮ ገና ናብ ትምህርቲ ከም ዘይተመልሱ'ዉን ገሊጾም'ለዉ።
ምስቲ ጎንጺ ብዝተተሓሓዘ ኣብ ቐይዲ ዝኣተው ሸሞንተ ውልቀ ሰባት ተማሃሮ እቲ ዩኒቨርስቲ ዝነበሩ ምኻኖም እቲ ዩኒቨርስቲ ኣፍሊጡ'ሎ።


text:
Radio Erena: 02 December 2015
ቡርኪና ፋሶ ኣብ 30 ዓመታት ንመጀመርያ እዋና፣ ብደሞክራስያዊ ምርጫ ናይ ስልጣን ምስግጋር ኣካይዳ።
እዛ ብወትሃደራዊ ዕልዋታት እትፍለጥ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ እትርከብ ንእሽቶ ሃገር፣ ን10ታት ዓመታት ርጉእ ናይ ስልጣን ካብ ዘይተራእየለን ሃገራት ኣፍሪቃ ሓንቲ ብምዃን ሕማቕ ምስሊ ሒዛ’ያ ጸኒሓ።
ብሰንበት እብ ዝተኻየደ ምርጫ ግና ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ነበረ ሮሽ ማርክ ክርስትያን ካቦረ 53.5 ካብ ሚእቲ ድምጺ ብምርካብ፣ ኣብ ታሪኽ ኣታ ሃገር ፈላሚ ዝኾነ ደሞክርስያዊ መንገዲ ስልጣን ተረኪቡ ኣሎ።
ነታ ሃገር ንነዊሕ ዓመታት ብምልኪ ዝመርሓ ፕረዚደንት ብሌዝ ካምፓኦረ ዝሓለፈ ዓመት ኣንጻሩ ብዝተኻየደ ህዝባዊ ናዕቢ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምስጓጉ፣ እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ’ቲ ብፕረዚደንት ሚካኤል ካፋንዶ ዝምራሕ መሰጋገሪ መንግስቲ’ያ ጸኒሓ።
ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይዚ ዓመት’ዚ ክካየድ ተመዲቡ እኳ ኣንተነበረ፣ ሓለዋ ፕረዚደንት ነበረ ካምፓኦረ ብሰንኪ ዘካየድዎ ፈተነ ዕልዋ ግና ብሓደ ወርሕI ተናዊሑ።
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተፈተነ ዕልዋ፣ ካብ ሰራዊት እታ ሃገር ይኹን ካብ ህዝቢ ደገፍ ብዘይምርካቡ ክፈሽል ከምዝኽኣለ ኣይርሳዕን።
ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ውሑስ ናይ ስልጣን ምስግጋር ከተግብራ ብዘይምኽኣለን፣ ነቶም ን10ታት ዓመታት ብምልኪ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝሕልኑ መራሕቲ ንምእላይ ህዝባዊ ናዕብታትን ዕልዋታትን ከምዝርአ ይፍለጥ።
ቡርኪና ፋሶ፣ ካብዚ ንምስሊ ኣፍሪቃ ዝደወነ ፍጻሜታት ድሕሪ 30 ዓመታት ተገላጊላ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ስልጣን ክሰጋገር ምኽኣሉ፣ ኤርትራ ንእትርከበን ደሞክራስያዊ ምርጫ ከተግብራ ንዘይክኣላ ሃገራት ሓደ እዋን ተስፋ ምዃኑ’ውን ተዓዘብቲ የመልክቱ።
===============================


text:
ምብጻሕ ሰብኣዊ ረድኤት ትግራይ ገለ ጽቡቕ ዜና ክርኣዮ ምጅማሩ ዝገለጸ ኣብ ኢትዮጵያ ቤትጽሕፈት ምውህሃድ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት(ኦቻ)፡ እቲ ኩነታት ገና ዘይርጉእን ክትንበዮ ዘጸግምን ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣብ ቀረባ መዓልታት ብወተሃደራዊ ሓይልታት ዝተራእየ ምዕጻው መንገዲ፡ ኣብቶም ዝያዳ ተጠቃዕቲ ከባብታት ገጠር ረድኤት ንምብጻሕ ከምዘጸገመ ዝግልጽ ኦቻ፡ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ፡ማእከላይ- ምብራቕ፡ ደቡባዊ ምብራቕን ደቡባዊ ዞባን ዕጥቃዊ ተጻብኦታት ምንባሩ`ውን ሓበረታ`ሎ ኢሉ።
ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ግንቦት 3- ካብ መንጎ ህጹጽ ረድኤት ክበጽሖም ዝተሓስበ 3 ሚልየን፡ 347 ሺሕ ጥራይ በጺሕዎም ዝበለ ኦቻ፡ ካብ መንጎ 5.2 ሚልየን ዝግመት ህዝቢ ትግራይ፡ 87 ሚእታዊት ናይ መግቢ ሓገዝ ዘድልዮ`ዩ ኢሉ።
ካብ 27 መጋቢት ክሳብ 5 ግንቦት ድማ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ካልኦት መሻርኽትን፡ ንልዕሊ 1.2 ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ናይ መግቢ ረድኤት ከምዝዓደሉ`ውን እቲ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ጠቒሱ`ሎ።


text:
ንሶም ብተወሳኺ መግብን መጽለሊ ዝደልዩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ኣብ ጎደናታት እታ ወደባይት ከተማ ዳግማይ ክረአዩ ምጅማሮም ብምሕባር ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስ ናብቲ ቦታ ከምዘዋፈሩ ገሊጾም።
ሚኒስትር ኮሎምቦ ንጉዳይ ሓተቲ ዑቕባ ዝምልከት ሓድሽ መምርሒ ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ከም ዝተኣታትው ብምግላጽ “ዝሓለፈ ጌጋ ንዘይምድጋም” ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ ሓደ ቦታ ካብ ምእካብ ናብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ፋሕ ምባል ዝሓሸ ኣማራጺ ምኳኑ ገሊጾም።
ዝሓለፈ ዓመት ሰበ ስልጣን ፈረንሳ ነቲ ኣብ ወደባይት ከተማ ካሊያስ ብ”ጫካ” ዝፈልጥ ስደተኛታት ዝዕቑብሉ ቦታ ምፍራሶም ይዝከር። ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ድማ ናብ ካልእ መዕቆቢታት ምጥያሶም ይፍለጥ።
ሚኒስትር ኮሎምቦ ኣብዚ ምብጻሖም ነቲ ዝነበረ ማእኸል ስደተኛታትን ዳግማይ ምፍጣር ነቲ ዝነበረ ኩነታት ዝደግም ምኳኑ ሓቢሮም።
ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ብወገኖም ካብ 400-600 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ዳግማይ ኣብ ጎደናታት ወደባይት ከተማ ካልያስ ክሰፍሩ ጀሚሮም ምህላዎም ይገልጹ።
እቲ ማእከል ቅድሚ ዝሓለፈ ዓመት ምፍራሱ ነቲ ኣውሮጳ ገጢምዋ ዘሎ ቀውሲ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ከም መርኣያ ኣብነት ዝጥቀስ ከምዝነበረ ይፍለጥ።ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ግን ኣብ እዋን ምፍራስ እቲ ማእክል ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ናብቲ ቦታ ከምዝምለሱ ኣጠንቂቆም ምንባሮም ይዝከር።
ሓድሽ ዝተመርጸ ፕረዝደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማርኮን መንግስቶምን ነቲ ኣብ ካሊያስ ዘሎ ኩነታት “ዘይሰብኣዊ” እዩ ኢሎም ካብ ዝኸሱ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ጸቕጢ ይገጥሞም ምህላዉ’ውን ይፍለጥ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ፓሪስ ኣብዝርከብ ናይ ፈረንሳይ ናይ ሕጫጨ መፅሄት ቻርሊ ሀብዶ ን12 ሰባት ዝቐተለ ሽበራዊ መጥቓዕቲ ኮኒናቶ።ሓገዝ ንምሃብ እውን ሰበስልጣን ቃል ኣትዮም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ምስ ምኽትሎምን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢን ብምዃን ትማሊ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ፈረንሳይ ናይ ኣሜሪካ ነባር መሻርኽቲ እያ ክብሉ ብምንኣድ መጥቓዕቲ ንዝፈፀሙ ኣሸበርቲ ንምሓዝ ዩናይትድ ስቴትስ ክትሕግዝ እያ ኢሎም።ብስምዓብ ‘’ኣብ ፀረ-ሽብር ምስ ፈረንሳይ ብዘለና ምትሕብባር ክንዲ እንኽእሎ ክንሕግዞም ኢና’’ኢሎም።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ብወገኖም ዩናይትድ ስቴትስን ፈረንሳይን ኣንፃር ሽብርተኛታት ዘካይድኦ ውግእ ፈፂመን ደው ኣየብልኦን ኢሎም። እቲ ቕትለት ኣብ መንጎ ስልጣነታት ኮይኮነስ ኣብ መንጎ ስልጣነን ንስልጡን ዓለም ዝቃወሙን ዝካየድ ዓብዪ ኣካል ናይ ፊት ንፊት ግጥም እዩ ኢሎም።
ሰበስልጣን ፔንታጎን እውን ኣብ ጎኒ ፈረንሳይ ጠጠው ከምዝብሉ ገሊፆም ኣለው።
ሰበስልጣን ደሕንነት ውሽጢ ሃገር ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ፍፃመ ብቐረባ ይከታተልዎ ኣለው።ኣብ ናይ ኣሜሪካ ናይ ፀጥታ ደረጃ ለውጢ ከምዘይተገብረን ኣብ ፓሪስ ዝርከብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ እውን ከምቲ ልሙድ ተኸፊቱ ይሰርሕ ከምዘሎን ገሊፆም ኣለው።


text:
ቤት ፍርዲ ፍትሒ ሕብረት ኣውሮጳ ሃንጋሪን ስሎቫክያን ካብ ናይ ሕብረት ኣውሮጳ መደብ ምጥያስ ስደተኛታት ክወጻ ዘቕረብኦ ሕቶ ነጺግዎ።
እቲ ቤት ፍርዲ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ነቲ ብሃንጋሪን ስሎቫክያን ዝቐረበ ሕቶ ምሉእ ንምሉእ ነጺግዎ አሎ።
ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ መስከረም 2015 ዓ.ም. ኣብ ግሪክን ኢጣልያን ዝርኸቡ 160,000 ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ከጣይሳ ምስምማዓን ይፍለጥ፡ ይኹን ደአ እምበር ክሳብ ሕጂ 24,000 ስደተኛታት ጥራይ ተጣይሶም አለው።
እዚ ፕሮግራም አካል ፖሊስ ኢምግሬሽን ሕብረት ኣውሮጳ ምኳኑ’ውን ይፍለጥ።
ሃንጋሪን ፖላንድ ካብ መጀመርያ ነቲ መደብ ምጥያስ ስደተኛታት ዝተቓወማ ክኾና ከለዋ ስሎቫክያ ግን ገለ ስደተኛታትካብ ግሪክ ምቕባላ ይዝከር።
ትካል ተሓላቒ ሰብ ኣዊ መሰላት ኣምኒስቲ ኢንተርናሽናል ንውሳኔ እቲ ቤት ፍርዲ ብምምስጋን ሃንጋሪን ስሎቫክያን ንሃገራትን ካብ ስደተኛታት ነጻ ንምግባር ይፍትና አለዋ ኢሉ።
ዳይሬክተር ኣምንስቲ ኣብ ኣውሮጳ ኢቪሪና ማክግዎን ብወገነን “ እቲ ውሳነ ሃንጋሪን ስሎቫክያን ንሓተቲ ዑቕባ ዘለወን ግዴታን ሓላፍነትን ብዘይምምላኣን ዘይቕቡል ምኳኑ ንጹር መልእኽቲ ዘሕልፍ እዩ” ኢለን።


text:
December 23, 2017
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዑደት ኣካይዱ ነይሩ። መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን ኣብጺሑ። ምስ’ዘን ሃገራት ኣፍሪቃ ዘለና ሓባራዊ ረብሓታት እንታይ ይመስል? ትጽቢትና’ኸ?
እተን ኣብ ውሽጢ እዘን ዝሓለፋ 3-4 ኣዋርሕ ዝበጻሕናየን፡ ግብጺ፡ ጫድን ሩዋንዳን እየን – ውሱናት እየን። እቲ ምስኣተን ዝጸንሓና ዝምድና ገሊኡ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ዝነበረ ኮይኑ፡ ዝያዳ ንምድማቑን ንምድልዳሉን ተባሂሉ ዝተገብረ ድማ እዩ። ምስተን ዕሙቕ ዝበለ ዝምድና ዝጸንሓና ኸኣ ብዝያዳ ንምስፍሑን ንምድልዳሉን እዩ። ነቲ ዝምድናታት ንምድልዳል ናይ ፕረዚደንት ኢሳይያስ መልእኽትታት ኣብጺሕና። መልእኽትታት ፕረዚደንት ብዝተፈላለየ መንገዲ እውን ይኸይድ እዩ። ንኣብነት ብዛዕባ ዳግመ ምውዳብ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ክሕለፍ ዘይብሉ ኣገዳስነት እውን ስለዝነበሮ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ኩሎም መራሕቲ ሃገራት ብዛዕባኡ ዝምልከት ኤርትራ ዘለዋ ርእይቶ


text:
እስላማውያን ፈጠርቲ ራዕዲ፣ኣብ ልዕሊ ዩ-ስ ሸበራዊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍፃሞም፣ገለ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ምስልምና ቁጠዐዖም ክገልፁ ከለው፣ገሊኦም ግና ህውኽ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቆጢቦም። ንዛንታ ኣብ‘ቲ ዕለት ብጠንቂ ዝተፈፀመ ጥቅዓት፣ኣብ ልዕሊ ምስልምና ሕርቃና ኣይገለፀትን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ንምስልምና ናይ-ገዛእ ርእሳ እምነት ገይራቶ‘ላ ንዝተባሃለት ኣሜሪካዊት ክነቅርበልኩም።
ፍሎሪዳ ኣብ‘ዚ ወቅቲ‘ዚ ሃሩር’ዩ።ሳፊያ ኣል-ካሳብይ ናብ ሓደ ሹቅ ማእከላይ ምብራቅ ትኣቱ‘ላ። ካብ‘ቶም ኣብ‘ቲ ሹቅ ዝኣተው ካልኦት ሙስሊማት ፍልይ ዝበለት‘ያ።ንዓረብኛ ፅቡቅ ገይራ ኣይትኽእሎን።ቅዲ ክዳና ምዕራባዊ‘ምበር፣ከም‘ተን ካልኦት ሙስሊም ደቂ-ኣነስትዮ ሒጃብ ኣይትለብስን’ያ።ንሳ ክትዛረብ ከላ ”ተሸፊነ ናብ ሽቃት ክኣቱ ከለኹ፣ሰባት ይፈርሑ‘ዮም።ናይ ብሓቂ‘ዮም ዝፈርሑ።ንሕና ሰባት ንዘይፈልጦ ነገር ፍርሂ ኣለና” ትብል።
ኣል-ካሳብይ፣መንፈሳዊ ትርጉም ንምርካብ ሓያል ምርምር ከምዝገበረት ትዛረብ።ቁሩብ ዓመታት ድሕሪ ሸበራዊ ጥቅዓት 11 መስከረም ትብል ንሳ፣ ንዕረፍቲ ናብ ሞሮኮ ከምዝተጓዓዘት ትዛረብ።ሽዑ ሙስሊም ንክትከውን ከምዝወሰነትን፣ንሓደ 22 ዓመት ብዕድመ ትበልፆ ግብፃዊ መንእሰይ ከምዝተመርዐወት ገለፀት።ኤልሳቤጥ ቶረስ ዝብል ሽም ገዲፋ ኣል-ካሳባይ ክትባሃል መረፀት።
ቤተ-ሰብ ኣል-ካሳብይ ኣንፃራ‘ዮም ተላዒሎም።ኣባል ሰራዊት ዩ-ስ ዝነበረ ባዓል-ቤታ ኣብ ኲናት ዝተቀተላ ጓላ ስይልቭያ፣ንኣዲኣ ኣይተዘራርባን።ንሳ ስልቭያ ክትዛረብ ከላ ”እሞ ኣዴኺ ፈጣሪት ራዕዲ ኮይና ማለት ድዩ ይብሉኒ።ኣነ ድማ፣ከምኡ ኣይኮነን፣እቲ ግፍዒ ካብ‘ቲ ሃይማኖት ዝተፈለየ‘ዩ ይብሎም” በለት።
10 ዓመት ድሕሪ 11 መስከረም 2001‘ውን እንተኾነ ኣል-ካሳብይ ንነገራት ኣይለመደቶምን ዘላ።11 መስከረም ክዝከር ከሎ፣ጌገኛታት ሰባት‘ምበር እምነት ኣይኮነን ባሃሊት‘ያ።
ድሕሪ 11 መስከረም ሸበራዊ ጥቕዓት እምነታ ዝቐየረት ኣሜሪካዊት
ቤተሰባ ግን ኣይተቐበልዋን
እስላማውያን ፈጠርቲ ራዕዲ፣ኣብ ልዕሊ ዩ-ስ ሸበራዊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍፃሞም፣ገለ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ምስልምና ቁጠዐዖም ክገልፁ ከለው፣ገሊኦም ግና ህውኽ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቆጢቦም። ንዛንታ ኣብ‘ቲ ዕለት ብጠንቂ ዝተፈፀመ ጥቅዓት፣ኣብ ልዕሊ ምስልምና ሕርቃና ኣይገለፀትን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ንምስልምና ናይ-ገዛእ ርእሳ እምነት ገይራቶ‘ላ ንዝተባሃለት ኣሜሪካዊት ክነቅርበልኩም።


text:
Radio Erena: 19 April 2020
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደል ፋታሕ ኣል ሲሲ፣ ንጉዳይ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ናብ መራሕቲ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ መልእኽቲ ይሰድድ ኣሎ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሳምሕ ሹክሪ ብኣካል እንዳዞረ ዘብጽሖ ዘሎ እዚ ካብ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ዝተላእከ ደብዳቤ፣ ኢትዮጵያ ንኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ዝካየድ ዝነበረ ዘተ ድሕሪ ምስሓባ ዝተፈጥረ ወጥሪ ሰማይ ዓሪጉሉ ኣብ ዘሎ እዋን እዩ።
እቲ ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ባንክ ዓለምን ዝተማእከለ ኣብ መንጎ ግብጺ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ዘተ፣ ኣመሪካ ምስ ግብጺ ብምውጋና፣ ኢትዮጵያ ክትስሕብ ከምዝተገደደት እያ ትገልጽ።
እዚ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ዘመሓላልፎ ዘሎ መልእኽቲ፣ ናብ ታንዛንያ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ሩዋንዳ፣ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ደቡብ ሱዳንን ኒጀርን ዘጠቓለለ ክኸውን እንከሎ፣ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ጸቕጢ ንምፍጣር ዝዓለመ’ዩ ክብሉ ዲፕሎማስያውያን ተንተንቲ ይገልጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ተመሳሳሊ መልእኽቲ ናብ ጅቡቲ፣ ሶማልን ኣልጀሪያን ከምዝተላእከ ዘመልከቱ እቶም ዲፕሎማሰኛታት፣ ካልኦት ሰበስልጣን ግብጺ ናብ ቱኒዝያን ሞውሪታንያን እውን ከምዝበጽሑ ኣፍሊጦም።
ኢትዮጵያ ካብቲ ዘተ ድሕሪ ምስሓባ፣ እቲ ጀሚራቶ ዘላ ዲጋ ገና ምሉእ ብምሉእ ከይተዛዘመ፣ ካብ ናይዚ ዓመት’ዚ ክራማት ጀሚሩ ማይ ከተዕቅለሉ ክትጅምር ምዃና ድሕሪ ምግላጻ፣ ኣብ ግብጺ ከቢድ ሻቕሎት እዩ ፈጢሩ ዘሎ።


text:
ምሉእ አባላታ ደቂ-ኣንስትዮ ዝኾነት ነፋሪት መንገዲ አየር ኢትዮጵያ ናይ ባንኮክ ጉዕዞአ ዛዚማ ትማሊ ንግሆ አዲስ አበባ ኣትያ።
እዚ አብ ኢትዮጵያ ብዓይነቱ ናይ መጀመርያ ብደቂ-ኣንስትዮ ጥራይ ትምራሕ ነፋሪት ካብ አብራሪት፡ተሓጋጋዚት አብራሪት ጀሚሩ ክሳብ ናይ ቴክኒክ ሰብ- ሞያ ኩላተን ደቂ-ኣንስትዮ’የን።
እታ ነፋሪት መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ አብ ዝዓተወትሉ ቀዳመይቲ ኢትዮጵያዊት ካፕቴን አስካል ጓሉ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ እዚ ታሪካዊ በረራ ዓቢ መልእኽቲ ዘለዎ’ዩ ትብል።ብተወሳኺ ንሳ 'ብመጀመርያ ደቂ-አንስቶዮ ማዕረ ዕድል እንተተዋሂቡወን አብኩሉ ናይ ስራሕ ዓውድታት ክሳተፋ ከምዝክእላ ዘርእይ ክከውን ከሎ ካልኣይ ድማ አብ ሕብረተሰብ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ዘምጽእ’ዩ ምክንያቱ ብተግባር ዝተራእየ ስለዝኾነ ሕብረተሰብ ጽቡቕ ርድኢት ክሕልዎ ዝሕግዝ’ዩ።”
መንገዲ አየር ኢትዮጵያ ዝመጽእ ዓመት በአቆጻጽራ አውሮጳ መበል 70 ዓመቱ ዘክብር ምኳኑ እዚ ታሪካዊ በረራ እቲ መንገዲ ኣየር ደቂ-አንስትዮ ብብቕዓት አብ ምስልጣን ዝስርሖ ስራሕ ሓሊፉ ነቲ መንገዲ አየር አብ ዝተፈላለየ ጽፍሒታት ዘፋልጥ’ውን’ዩ ኢለን ምክትል ፕረዝደንት ክፍሊ ማርኬቲንግ አብ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ራሄል ኣሰፋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ካብ ዝተሰደዱ ዜጋታት እቶም 18 ሚእታዊ ናብ ኢትዮጵያ ምእታዎም ምምሕዳር ስደተኛታትን ተመለስቲ ስዱዳትን ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።መንግስቲ ንኹሎም ስደተኛታት ብማዕረ እናተኣናገደ ኣድላዪ ሓገዝ ይህብ ኣሎ እንተበለ’ውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ተወካሊ ስደተኛታት ክልቲአን ሱዳናት ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዘዘንበለ እዩ ኢሎም።
ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝመፁ ስደተኛታት ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ንባህሎም ኣብ ዘንፀባረቕሉ ናይ ኣዲስ ኣበባ በዓል ስደተኛታት ዓለም ዝተፈላለዩ ኣካላት ተረኺቦም ነይሮም።
ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ብምውካል ኣብቲ ስነስርዓት መደረ ዘስምዑ ናይ ስደተኛታትን ተመለስቲ ስደተኛታትን ምምሕዳር ምኽትል ዳይረክተር ኣቶ ኣያሌው ኣወቀ ኢትዮጵያ ኣብ 18 ማእኸላት መዕቖቢ ስደተኛታት ናብ 350 ሽሕ ንዝፅግዑ ስደተኛታት እናተኣናገደት ምዃና ሓቢሮም።
ብሓፈሻ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ኣብ ዓለም ዝተመዝገበ ቁፅሪ ስደተኛታት 800 ሽሕ ነይሩ ዝበሉ ንሶም ልዕሊ 140 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ኣለው ኢሎም።ኣስዒቦም ‘’እዚ ማለት ድማ ኢትዮጵያ 18 ሚእታዊ ተቐቢላ’ላ ማለት እዩ።እዚ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ብዙሕ እዩ።’’
ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ስደተኛታት ኩሎም ብማዕረ ከምዘይርአዩ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ወኪል ክልቲአን ሱዳናዊያን ስደተኛታት ዝኾኑ ኣብዱል ባሪ ኣባክራቢ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ሓቢሮም።
ንኣብነት ኢሎም እቶም ተወካሊ ናብ ሳልሳይ ሃገር ንምኻድ ዝበለፀ ዕድል ዝረኽቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ምዃኖም ብፍላይ ዕድል ትምህርቲ ዝምልከት ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዘዘንበለን እዩ ኢሎም።
ኣቶ ኣያሌው ኣወቀ ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኩሎም ስደተርኛታት ብማዕረ ከምዝሪኦምን ነገር ግን ኤርትራዊያን ስደተኛታት ካብ ካልኦት ፍልይ ዘብሎም መብዛሒቶም መናእሰይ፡ካብ ከተማ ዝመፁ፡ኣብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ገሊኦም ድማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ዝበፅሑ ዝርከቡዎም ምዃኖም ምርዳእ ኣድላዪ እዩ ኢሎም።ናብ ሳልሳይ ሃገር ምስፋር ብዝምልከት ወሳኒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከይኮነስ እቲ ዕቑባ ዝህብ ሃገር እዩ እውን ኢሎም ብምውሳኽ።