text:
እዚ ገጽ እዚ ን ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድን ኣወዳትን ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ።
ይኹን ደኣምበር ብውሕዱ 13 ዕድመ ዘለካ/ ዘለኪ ክትከውን ኣለካ/ኪ ።
ካብ ሕጂ ጀሚርና ሓደስቲ ሓበሬታታት ቀጻሊ ክንህበኩም ኢና።
ኣብዚ መርበብ ኢንተርነትና ቀጻሊ ምጹና።
እዚ ሃገር ክትለምዶ ትደሊ ኢኻ።
ስለዚ ብመጀመርያ ሕግታት ክትፈልጦም ኣለካ።
ብተወሳኺ ውን ብዙሕ ነገራት ክትመሃሮም ኣለካ።
ንሕና ውን ኣብዚ ክንተሓባበረካ ኢና።
ምናልባት ከቢድናካ ከይንህሉ።
ምናልባት ውን ዘሕፍረካ ነገር ከይህሉ።
ዝኾነ ንሕና ዝጸሓፍናዮ።
ንዓኻ ከነሕርቕ ኢልና ኣይኮንናን።
ኣቐዲምና ውን ይቕሬታ ንሓትት።
ይኹን ደኣምበር እዞም ዘሕፍሩ ኣርእስትታት ውን ንኽትፈልጦም ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ሃገር ሕጉስን ውሑስ ሂወትን ክትመርሕ ኣለካ።
ነዚ ድማ ንሕና ዓጢቕናሉ ኣለና።
Lovoo ናይ መላለዪ ኣፕ እዩ።
እዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝበሃል ሓደ ኣፕ ኮይኑ ንምልላይን ንምፍቓርን ይጠቅም።
ካልኦት ሰባት ብሞባይኪ ክትላለዪ ትኽእሊ።
ሓደ ስእሊ ናይ ሓደ ሰብ ርኢኺ ክትጽሕፍሉ ትኽእሊ።
ዝተፈላለዪ ናይ መላለዪ ኣፕ ኣሎ።
ንኣብነት ኣብ Lovoo ብዙሓት መሓዙት ክትረኽቢ ትኽእሊ።
ወይ ዕርክነት ክትጅምሪ ትኽእሊ።
ኣብ Lovoo ብነጻ ክትምዝገቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ግን ልዕሊ 17 ዓመት ክትኮኒ ኣለኪ።
ኣስተውዕሊ: ገለ ገጻት ወይ ቀረባት ናይ Lovoo ገንዘብ ይሓትት እዩ።
ገለ ሰባት ነዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝጥቀምሉ ንኻልእ ምኽንያት እዩ።
ንገሊኤን ክጻወትለን ይደሉ።
ወይ ስጋዊ ርክብ (ጥራይ) ክገብሩ ይደልዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ እውን ዕድሚኦም ይቕይሩ እዮም።
ምስ ሓደ ሰብ ክትራኸቢ እንተ ደሊኺ:
ኣብ ካልኦት ሰባት ዘለውዎ ቦታ ተራኸቢ።
እንታይ ትደልዪ ወይ እንታይ ኣይትደሊን ኣነጺርኪ ንገርዮ።
ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙ ሓገዝ ጸውዒ።
ቆልዓ ክትወልዲ ኣይደለኽን ምሽ
ጥንሲ ንኽቋረጽ ወሲንኪ እውን።
እዚ መሰልኪ እዩ።
ጥንሲ ምስዳድ ምቕታል ማለት ኣይኮነን።
ኣብ ጀርመን ሕግታት ምስዳድ ጥንሲ ኣሎ:
መዓስ እዩ ፍቑድ፧
መዓስ እዩ ኸ ዘይፍቑድ፧
ምናልባሽ ዘይርደኣኺ ኮምኡ ይብላ ይኾና።
ስለምንታይ ኮምኡ ከም ዝገበርኪ ክፈልጣ ደልየን ይኽዕና።
ክትብልየ ትኽእሊ ኢኺ፡
እቲ ንስኽን ትብልኦ ኣነ ክሰምዖ ኣይደልን እየ።
እቲ ንስኻትክን ትብልኦ ነዓይ የግሁየኒ ኣሎ።
ካልእ ክትብልዮ ትኽእሊ:
ንምንታይ ኮምኡ ገይረ ከረዳኣክን ይኽእል እየ።
ምናልባሽ ይርደኣኺ ይኾና ሽዑ።
እታ ኣላዪትኪ ስራሕ ኣለዋ።
እዚ ስርሓ ድማ ኣዋልድን ኣወዳትን ኣብ መንበሪኹም ምእላይ እዩ።
ንኹሎም ተቐማጦ ብሓደ ክትኣልዮም ይግባእ።
ምሕዝነት ምሳኺ ክበሃል እንከሎ:
ንዓኺ ብፉሉይ ትርእየኪ ከምስል ይኽእል።
ካብቶም ካልኦት ኣብሊጸ ይፈትዋ ክኸውን ይኽእል።
እዚ ድማ ኣብቲ መንበሪ ህውከት ክፈጥር ይኽእል እዩ።
ምናልባሽ ካልእ ሰብ:
እታ ኣላይት ፈላልያ ትርኢ ኢሉ ክሓስብ ይኽእል እዩ።
ምሕዝነት ብሓድ ሚዛን ክኸውን ኣለዎ።
ኣላይትኪ ግን ንዓኺ ዝኸውን ውሳኔ ክትውስን ኣለዋ።
እዚ ማለት ብማዕርነት ዝረአ ኣይኮነን።
ኣብ ጀርመን ከምዚ ዓይነት ምሕዝነት „ዘይሞያዊ“ ተባሂሉ ይግለጽ።
እዚ ማለት:
ስለዚ እዛ ኣላዪትኪ ሞያን ውልቃዊ ሂወትን ፈላልያ ክትርእዮ ይግባእ።
ኣይፋሉን፡ ብሕጊ መቕጻዕቲ ኣይመጻክን እዩ።
ከም ህጻን መጠን ጓል 14 ዓመት „ዕድመ ናይ ገበን ሓላፍነት ትወስድሉ“ ኣይኮነን።
ከም ህጻን መጠን ጓል 13 ዓመት ኮይንኪ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከም ገበነኛ ክትቁጸሪ ኣይትኽእልን ኢኺ።
ወለድኺ ወይ ኣለይትኺ ግን ክኽልክሉኺ ይኽእሉ እዮም።
ይኹን ደኣምበር ሓደ ሓደ ነገራት ኣለዉ ክትግንዘብሎም ዘለኪ።
ንኣብነት ዓርክኺ ክቕጻዕ ይኽእል እዩ።
ልዕሊ 14 ምስ ዝኸውን ህጻን ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ ግዜ ስእልታት ዝኽልከሉ ንስኺ ህጻን ጓል 13 ስለዝኾንኪ እዩ።
መዓስ እዩ ከምዚ ዝኸውን፧
- እንተ ደኣ እቲ ስእሊ ነሓደ ሰብ ትሕቲ 14 ኣብ እዋን ስጋዊ ርክብ ዘርኢ ኮይኑ።
- እንተ ደኣ እቲ ስእሊ ብፍላይ ኣጥባትን ማእከል ኣስላፍ ዘሎ ኣከባቢ ምስ ዘርኢ
ዕድመ ብዘየገድስ ኩልኩል ዝኾኑ ነገራት:
- እንተ ደኣ ሓንቲ ሰብ ንኸምዚ ዓይነት ስእሊ ክትገብር እንተ ድዒሳ ወይ ተገዲዳ።
- ናብ ዘይትደልዮ ሰብ እቲ ስእሊ ብዘይ ድሌታ ምስ ዝመሓላለፍ።
ካልእ ኩልኩል ዝኾነ ነገር:
ሓደ ሰብ ከምዚ ዓይነት ስእሊ ብዘይ ፍቓድ ምስ ዘመሓላልፍ።
ሓደ ሓደ እዋን የጋጥም እዩ እዚ።
ብዛዕባ እዚ ኣርእስቲ ሓገዝ ምስ ትደልዪ ኣብዚ ክትውከሲ ትኽእሊ ኢኺ:
http://www.nina-info.de/save-me-online/kontakt-beratung.html
ስጋዊ ርክብ ውልቃዊ ኣርእስቲ እዩ።
ስለዚ እዮም ከኣ ብዙሓት ሰባት ብዛዕባ እዚ ክዛረቡ ዘይደልዮ።
ብዙሓት መናእሰያት ግና ሕቶታት ብዛዕባ እዚ ኣርእስቲ ኣለዎም።
ርግጸኛታት ኣይኮኑን ወይ ዘይፈልጥዎ ነገራት ኣሎ።
እቲ ኣገዳሲ ነገር ነዓኻ ግና:
ሕቶታትካ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ።
ምስ ዝኾነ ሰብ ግና ናይ ግድን ኣይኮንክን ብዛዕባ ስጋዊ ርክብ ክትዛረብ።
ሓደ ሓደ እዋን ምዝርራብ ብዛዕባ እዚ ጽቡቕ እዩ።
ብዛዕባ ስጋዊ ርክብ ምዝራብ ዝተፈላለየ ምኽንያት ኣለዎ።
መናእሰያት ብዙሕ ሓደስቲ ተመኩሮ ይገብሩ እዮም።
ምናልባሽ ምስ ካልኦት መናእሰያት ብዛዕባ እዚ ምምይያጥ የድሊ ይኸውን።
ኣዝዩ መሳጢ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ!
ብዙሓት ዓበይቲ ሰባት ናይ መናእሰያት ሕቶታት ክምልሱ ይኽእሉ እዮም።
ሓበሬታታት ክህብኹም ይኽእሉ እዮም።
ክሕግዝኹም መታን።
መናእሰያት ኣብዚ ኩሉ ግዜ ክፈልጥዎ ዘለዎም:
ብዛዕባ ጽቡቕን ሕማቕን ተመክሮታት ምስ ዓበይቲ ክመያየጥ ይኽእል እየ።
ብዛዕባ ኩሉ ኣርእስቲ ናይ ኣካላተይን ስጋዊ ርክብ ክሓትት ይኽእል እየ።
ሓገዝ ምስ ዘድልየኒ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እየ።
HPV ኣሕጽሮት ናይ „Humane Papilloma Viren“ እዩ።
ቫይረስ ሕማም ክፈጥሩ ይኽእሉ እዮም።
ሕማማት ናይ HPV ንኣብነት:
„ሕማም መንሽሮ ክሳድ ማህጸን“ ከምኡ `ውን „ቁስሊ ኣብ ብልዕቲ“.
ሕማም መንሽሮ ክሳድ ማህሰን ከቢድ ሕማም ኣካላት እዩ።
እዚ ክሳድ ማህጸን ኣብ ውሽጢ ሰውነት ኣብ ልዕሊ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ይርከብ።
ቁስሊ ብልዕቲ ነኣሽቱ ሓመድዊ ሕራር ዝመስሉ እዮም።
ሓደ ሓደ እዋን ሳሓ ወይ ዘቃጽሉ እዮም።
HPV ብስጋዊ ርክብ ክመሓላለፍ ዝኽእል እዩ።
ብዙሓት ደቀንስትዮን ደቂተባዕትዮን እዚ HPV ይሕዞም እዩ።
ግን ኩሎም ስለዝሓዞም ጥራይ ይሓሙ ማለት ኣይኮነን።
„ክታበት“ ምበኣር ሕማም ከይሕዘኩም ይከላኸል።
„ክታበት“ ክበሃል እንከሎ:
እቲ ሕማም ከይትሓማ መርፍእ ትውገኣ።
እዚ መርፍእ ንኣካላት ነቶም ቫይረስ ከየጥቅዕዎ ይከላኸሉ።
ብዛዕባ እዚ ንሓኪም ማህጸንክን ክትውከሳ ትኽእላ ኢኽን።
ውሳኔ ንምግባር ክትሕግዘኪ ትኽእል እያ።
ክትከትበኪ እውን ትኽእል እያ።
ቅድሚ ፈልማይ ስጋዊ ርክብ ምፍጻምኪ እንተ ተኸተብኪ እቲ ዝበለጸ እዩ።
ክታበት ናይ HPV ብነጻ እዩ።
ንበይንኺ ኣይኮንክን ከምዚ ዘጋጥመኪ
ብዙሓት ደቀንስትዮ ምኽንሻብ የፍርሀን እዩ።
ብዙሓት ደቀንስትዮ ክኽንሸባ ኣይደልያን እየን።
ብዙሓት ስድራቤት ምኽንሻብ ንጓል ኣንስተይቲ ኣብ ጥዕናኣ ጉድኣት ከስዕበላ ከም ዝኽእል ኣይፈልጡን እዮም።
ምኽንሻብ ንጓል ኣንስተይቲ ኣብ ጀርመን ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
ገለ ኣዋልድ ብዛዕባ ምኽንሻብ ክዛረባሉ ይኸብደን እዩ።
ይሓፍራ ወይ እንታይ ከም ዝብላ ኣይፈልጣን።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ እቲ ትኽክለኛ ቃላት ኣይረኽባን።
ስምዒት ክህልወካ ጸገም የብሉን።
ብዛዕባ እዚ ኣርእሲት ክኢላታት ኣማኸርቲ ኣለዉ።
ኣብዚ ቦታ ኣዋልድ ምስ ዓበይቲ ሰባት ክዘራረባ ይኽእላ።
ብዛዕባ ፍርሒ፡ ሕፍረትን ካልእ ኣርእስትን ክዘራረባ ይኽእላ።
ኣብዚ ቤት ጽሕፈት ዝርከባ ደቀንስትዮ ነተን ኣዋልድ ኣይፈርድአንን እየን።
ክሕግዘአን ጥራይ እየን ዝደልያ።
ዝደለኽዮ ነገር ክትዛረባ ትኽእላ ኢኽን ኣብዚ ቦታ።
ኣብ ሙንሸን ንኣንነት እዘን ኣማኸርቲ ትካል: Wüstenrose (PDF 3,3 MB).
እወ ሓቃ ኣላ። ብዘይ ድሌታ ክትከታተላ ኣይፍቀደካን እዩ።
ምስ ዓርክኻ ምፍልላይ ኩሉ ግዜ መሪር እዩ።
ፍቕሪ እንተ ኣለካ ኸኣሞ መሊሱ ዝገደደ ቃንዛ ኣለዎ።
ፍቑራት ንኽበሃል ግና ክልተ ሰባት ክኾኑ ኣለዎም።
ዓርክኻ ኽትፍለየካ ከላ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ከቢድ እዩ።
ምሳኻ ክትከውን ግን ክትግድዳ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ፍቕሪ ዝምቅር ኩሉ ግዜ ብኽልቲኡ ሸነኽ ድሌት ምስ ዝህልው እዩ።
እዚ ማለት ክልቴኹም ብሓንሳብ ክትኮኑ ክትደልዩ ኣለኩም።
ነዓካ እውን እንተተገድደካ ደስ ኣይምበለካን ነይሩ።
ብሕጊ እውን እንተ ኮነ ንሓደ ሰብ ምክትታል ፍቑድ ኣይኮነን።
እዚ ማለት፡ ብዘይ ድሌታ ደድሕሪኣ ምኻድ ማለት እዩ።
ብዝተኻእለ መጠን ነብስኻ ክትጥብራን ኣብ ካልእ ጉዳይ ኣቲኻ ክተረሳስዓን ፈትን።
ከምዚ ኩነታት ንምርሳዕ ክጠቕሙ ዝኽእሉ ነገራት፡
ምስ ካልእ ሰብ ብዛዕባዚ ምዝራብ።
ምናልባሽ ኣጸቢቕካ ምብካይ።
ስፖርታዊን ካልእ ንጥፈታት ምግባርን።
ኣላይኻ ኣብቲ ሓባራዊ መንበሪ ገዛ ክከናኸኑኻ ኣለዎም።
እዚ ማለት ኣብ ደገ ከተማሲ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት እዩ።
መጀመርያ ከምዚ ክብሉኻ ትኽክል እዩ:
ምሸት ኣብ ሰዓትካ ክትምለስ ኣለካ።
ምስ የዕሩኽትኻ ክትድሰት ግን መሰልካ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እውን ግዜ ከይትግንዘብ ትኽእል ኢኻ።
ካብቲ ስምምዕ ወጻኢ እውን ዶንጊኻ ገዛኻ ክትኣቱው ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ እቶም ኣለይትኻ ትርር እንተበሉ ግጉይ ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ እዋን ከይፈተኻ ዶንጊኻ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ኣውቶቡስ ስለ ዝዶንጎየት።
ወይ ቆጸራኻ ቁሩብ ስለ ዝተመጠጠ።
ከምዚ እንተ ኮይኑ ክትግጻዕ ትኽክል ኣይኮነን።
ኣለይትኻ ከምዚታት ከይከውን ክግንዘቡ ኣለዎም።
ናይ ገዛ መሓዩር እንተ ኮይንካ ምናልባሽ ቅኑዕ ኣይኮነን።
እንተ ደኣ ብዘይግቡእ ተበዲልካ ሃገዝ ከተምጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ምስ ሞግዚኻ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።
ኩሎም ህጻናትን መናእሰያትን ኣብ ጀርመን ናይ ነጻ ግዜ፡ ጸወታን ደስታን መሰል ኣለዎም።
ንስኻ እውን ልክዕ ከምቶም ካልኦት እዚ መሰላት ኣለካ።
ኣለይትኻ እውን እዚ መሰላት ክግንዘብዎ ኣለዎም።
ይኹን ደኣምበር ንዓኻ እውን ግቡእ ክንክን ክገብሩልካ ኣለዎም።
ስለዚ ሓደ ሓደ ግዜ ቆጸራታት ይግበረልካ።
ምናልባት ብዛዕባ ወረቐት መንበሪኻ ዝምልከት ናብ ቤት ጽሕፈት ክትከይድ ኣለካ።
ኣብዚ ዓዲ ንኽትቅመጥ ማለት እዩ።
ወይ ምስ ሞግዚትካ ክትዘራረብ ይህልወካ።
መታን እንታይ ክትሕዘካ ከም ዘለዋ ክትፈልጥ።
ወይ ዝኾነ ዶክመንት የድልየካ ይኸውን
መታን መንቀሳቐሲ ክትረክብ።
ገለ ቆጸራታት ከተኽብሮም ይግባእ ምኽንያቱ ብዘይ ወለዲ ስለ ኣብዚ ሃገር ትቕመጥ።
ስለዚ እዚ ቆጸራታት ኣለይትኻ ንበይኖም ከሳልጥዎ ኣይክእሉን እዮም።
እዞም ቆጸራታት ብዙሓት ኮይኖም ተሰሚዖሙኻ፧
ምስቶም ኣለይትኻ ብዛዕባ እዚ ነገር ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።
ወይ ድማ ሞግዚትካ ሕተታ።


c: text/html

text:
ብዙሓት ሰባት ዓድና ጽቡቕ ኣሎ ክንደይ እኳ ከምዚስ ንኹሉ ክብሉ ይስምዑ ኢዮም። ሰባት ሓሳቦም ክገልጹ ይኹን ዝመሰሎም መደምደምታ ክህቡ ዘይድረት መሰሎም ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ኣካቲቱ ጠፊኡ ዘሎ ንሱ እዚ መሰረታዊ መሰል ኢዩ።
እቶም ዓድና ጽቡቕ ኣላ ክንደይኳ ዝብሉ ከይተረፉ ካብቲ ቀንዲ ዝብህግዎ ነገር ንሶም ሓሳባቶም ክገልጹ ክግደፉ፤ የግዳስ ካልእ ሰብ ሓሳባቱ ወይ ሕቱኡ ክገልጽ ዘይምፍቃድ ኢዩ።
ክንድዝኾነ እቶም ዓድና ግርም ኣሎ ዝብሉ፤ ብፍላይ ድማ እቶም ንሰሙናት ወይ ንወርሒ ዓዲ በጺሖም ዝመጹ እሞ ኣብታ ሃገር ዘሎ መጋርያን ሕሰምን ዘይስመዖም እዛ እትስዕብ ሕቶ ከአንግድዋ ኣይመርጹን። ዓድና ግርም ኣላ? ኣብ ምንታያ ወደይ?
ኤርትራ ካብ ጽፍሪ እግራ ክሳብ ጸጉሪ ርእሳ ሕማቕ ኢያ ዘላ። ሰባት ኩሎም መባእታዊ ሓርነት የብሎምን። ሓዊን ወዲ ሓትነን ምትእምማን ስኢኖም፥ ሰብ ይትረፍ ክዛረብ ክሓስብ እውን እንዳፈርሀ ዓድና ግርም ኣላ እትብለና ኣብ ምንታያ ኢያ ግርም ዘላ?
ልዕሊ 10 ሽሕ ሰባት ብዘይ ፍርዲ፤ ብዘይ ዳኛ፤ ብዘይ ጠበቓ፤ ብዘይ ክሲ ተኣሲሮም፤ ህጻናትን ኣረጋውያንን ከይተረፉ ሸውሃት ናይ ሓደ ስቓይ ስድራቤት ክርኢ ከሎ ዝፍሳህ ሳዲስት ንምርዋይ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ እንዳማሰኑ ዓድና ግርም ኣላ እትብለናስ ኣብ ምንታያ ኢያ ግርም ዘላ ወደይ?
ንባኒ ብሪጋ፤ ንላምባ ብሪጋ፤ ንበንዚን ብሪጋ፤ ንድኳን ሕድሪ ብሪጋ እንዳተቐለበ፤ መን መዓስ ስለምንታይ ይስውሮ ዘይፈልጥ ህዝቢ፤ ንወርሒ በጺሕካዮ መጺኻ ዓድና ግርም ኣላ እንተበልካና ኣብ ምንታያ ወደይ ኢልና እንተሓተትናካ መልስኻ እንታይ ኮን ይኸውን።
ስድራ ተበታቲና ገለ ክፋላ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፤ ገለ ክፋላ ኣብ ሲናይ፤ ገለ ክፋላ ኣብ ሊብያ፤ ገለ ክፋላ ኣብ ሱዳን ፋሕ ኢላ እንዳነበረት፤ ህዛባ ካብ ገዛእ ዓዱ ክወጽእን ክኣቱን ዝተሓረሞ ኮይኑ እንዳሃለወ፤ ንስኻ ኣብ ወጻኢ ብምቾት ስለዝነበርካ ዓድና ግርም ኣላ እንተበልካና ኣብ ምንታያ ወደይ ኢልና ንእነስዕቦ ሕቶስ መልስኻ እንታይ ኮን ይኸውን።
ኣመንቲ ናብ ዝደለይዎ እምነት ከይኣምኑ ተኸልኪሎም፥ ፓትሪያርክ ከይተረፉ ኣብ ማሕዩር እንዳማሰኑ፥ መንግስቲ ናብ መን ከምእትኣምን ነየናይ ሃይማኖት ከምትጸልእ ከም መድሃኒት ባዕለይ ክእዝዘልካ ኢየ ኢሉ ሰባት ብሰንኪ እምነቶም ኣብ ጎዳጉዲ እንዳኣሳቐየ፤ ጅሆቫ ሙኻን ገበን ጴንጠኮስታል ሙኻን ሃገራዊ ክሕደት ኢሉ ኣብ ትሕቲ ዝኣወጀ መንግስቲ ዝነብር ንዘሎ ህዝቢስ ዓድና ግርም ኣላ፤ ንስኻ ኣንታ ህዝቢ እውን ግርም ኣለኻ ሱቕ በል እትብል ንዘለኻ፤ ኣብ ምንታዩ ወደይ እዚ ህዝቢ ግርም ኣሎ ኢልና እንተሓተትናካስ መልስኻ እንታይ ኢዩ ኪኸውን።
ኣደ ናብ ሱዳን እንዳሰገረ ብጥይት ሓለውቲ ንዝተቐተለ ውላዳ ስኢና ከይኣኽላ፤ ናብ ኣደርሰርን ሳዋን ከይዳ ነዛ ሬሳ ወዳ ክትረክብ እንተስ ክትልምን እንተስ ጉቦ ክትህብ እንዳተገደደት፤ ደቂ 15 ዓመት ቆልዑ ኣብ ጎዳጉዲ ተኣሲሮም እንዳረኣኻ ዓድና ግርም ኣላ ኢልካ ክትስዕስዕ እንተሓደርካ ኣብ ምንታያ ወደይ ጽቡቕ ኣላ ዓድና እንተበልናካስ እንታይ ኢኻ ክትምልስ።
መሬታን ባሕራን ናብ ሃገራት ዓረብ ተሸይጡ 500 ሚልዮን ዶላር ዋጋ ናይ ሽያጣ ኣብ ካዝና ስድራቤት ፕረዚደንትን ከም ኣቶ ሓጎስ ክሻ ዝኣመሰሉ ብልሹዋትን እንዳኣተወ፥ እታው ናይ ወርቂ ቢሻ ናብ ካዝና ውልቀ ሰባት እንዳኣተወ፤ ዝተጋደላ ደቀንስትዮ ኣብ ጽርግያታት ቤላሮባ እንዳሸጣ ከም ወይዘሪት ጽገረዳ ዝኣመሰላ ሰብ ዘበን ምስ ጀነራል ፍሊጶስ ኮይነን ኣዋርቕ ናብ ዱበይ እንዳኣስገራ፤ ዓዲ ለይቲ ተጎልቢበን ብዝልምና ኣዴታት መሊኣ ከላስ፤ ዓዲ ግርም ኣላ እትብለናስ ኣብ ምንታያ ወደይ ዓዲ ጽቡቕ ኣላ ኢልና ክንሓትካ ግቡእ ኢዩ።
እዚ ኩሉ እንዳረኣየ ዓዲ ግርም ኣላ ንዝብልና ሰብ ኣብ ምንታያ ወደይ ኢልና እንተሓቲትናዮ መልሱ ኣነ ናተይ ኢየ ዝፈልጥ፤ ደቀይ ኣብ ወጻኢ ኣምሂረ፤ ገዛይ ኣብ ኤውሮጳ ኣሜሪካ ገዚአ፤ ኣብ ዓዲ እውን ናይ ቦንድ ገዛ ኣስሪሐ፤ ኩሎም ኣሓዋተይ ንወጻኢ ኣውጺአ ኢየ። እንተ ኣነ እሞ ኣብ ዓመት ሓንሳብ ዓዲ እንዳኸድኩ ዶላር ኣሽሪፈ ተዛዊረ እምልከስ ኣለኹ። ህዝቢ ደቁ ናብ ኣገልግሎት ከርተት ይበሉ፤ ሰባት ይተኣሰሩ፤ ኣዴታት ደቀን ኣብ ባሕርን ጣሕርን ይጥፍኡ ኣይጉዳየንን ኢዩ፤ ዓዲ ግርም ኣላ መንግስቲና ደው ይበለልና ይብለና ከምዘሎ ንውሰዶ። ምኽንያቱ ሕልናን ቀልብን ዘለዎ ሰብ መላእ ህዝቢ እንዳተቐዘፈ ዓዲ ጽቡቕ ኣላ ክብለና ዝከኣል ኣይኮነን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዳርጋ ኩሎም ኣባላት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፤ ንነብሶም ከም ኣባላት ህግደፍ ኣይቆጽርዋን ጥራይ ዘይኮነስ ንህግደፍ ከም መቐጸልታ ህግሓኤ ኣፍልጦ ኣይህብዎን። ስለምንታይ?
እቲ መልሲ ኣብ ጉንዲ ናይቲ ኣስማት ይርከብ። ቅድም ህግሓኤ ‘ህዝባዊ’ ክብል ከሎ ንህዝባዊ ዕላማ ዝቖመ፤ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ዝነብር፥ ንህዝቢ ልዕሊ ኩሉ ዝሰርዕ፤ ምእንቲ ህዝቢ በጃ ዝሓልፍን መስዋእቲ ዝኸፍልን ናይ ህዝቢ ውድብ ስለዝነበረ ኢዩ። ናይ ሎሚ ህግደፍ ናይ ውሑዳት ‘ሰብ ዘመን’ እምበር ናይ ህዝቢ ኣይኮነን፤ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተጻዕነ እምበር ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ዝነብር ኣይኮነን። ህግደፍ ንመላእ ህዝቢ ምእንቲ ረብሓን ስልጣንን ውሑዳት በጃ ዝሰጥሕ እምበር ምእንቲ ህዝቢ ንሱ ዝሓልፍ ውድብ ኣይኮነን። ብሓጺሩ ህግሓኤ ናይ ህዝቢ ብህዝቢ ኪኸውን ከሎ፤ ህግደፍ ናይ ውሑዳት ኣንጻር መላእ ህዝቢ እዩ።
ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ከብዶም ብጥሜት እንዳተቐንጠዉ ምእንቲ ህዝቦም ከየሻግሩ ካብቲ ጥቓ’ቲ ዓሪዶምሉ ዘለዉ ድፋዕ ዝነብር ህዝቢ፤ ሓንቲ መዓልቲውን ትኹን ካብ ጊባቦኻ ኣድርረና ኢሎሞ ኣይፈልጡን። ሎሚ እቶም ህግደፍ ኢሎም ነብሶም ዝጽውዑ ጉጅለ፤ ካብ ኣፍ ድኻ ህዝቢ ብብልሽውና ብዝተመንጠለ ሃብቲ፤ ግምጃታቶም ኣብ ባንክታት ቀጠርን ስዊድንን ዱበይን ኣቐሚጦም፤ ህዝቢ ኣብ መዓልቲ ሓንሳብ ምብላዕ ስኢኑ ዓቢሩ ከሎ፤ ንሶም ብስም ስድራቤቶም ናይ ባንክታት ሕሳባቶም ዘህጥሩ ዘለዉ ኢዮም።
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ‘ኣብ ግብሪ’ ብዝብል ጭረሖ እንዳተመርሐ፤ ውሑድ ዝዛረብ ብዙሕ ዝሰርሕ፤ ብሓቅነቱ ዝፍለጥ ንሓሶት ከም ነውሪ ዝወስድ፥ ብሙቕልልነቱ ዝልለ ውድብ ኢዩ ነይሩ። ናይ ሎሚ ህግደፍ፤ ኣብ ባዶ ዓውዲ መዓት ፈኸራ፥ ዓመት ዓመት ዘይትግበር መብጸዓ፥ ቅድሚ ፍረ ዘረባ፥ ቅድሚ ስራሕ ዓጀምውጀው፥ ኣብ ልዕሊ ህዝቢን ተጋደልትን ብደዐ፥ ኣብ ባይታ ዘይተገበረ እንዳፈጠርካ ሓሶት ምንጋር፤ ኣንነት ትዕቢት ዝኣመሉ ጉጅለ ኢዩ።
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንደቅንስትዮ ልዑል ኣኽብሮት ዝህብ፥ ልዕሊ 30% ካብ ተዋጋእቲ ሰራዊቱ ደቂንስትዮ ጌሩ ዝሃነጸ፥ ኣብ ልዕሊ ደቅንስትዮ ግህሰት ንዝፍጽም ክሳብ ናይ ሞት መቕጻዕቲ ዝበየነ፤ ሓካይሙ፥ መሃንድሳቱ፥ መራሕቱ፥ ደቀንስትዮ ዝገበረ ውድብ ኢዩ ነይሩ። ናይ ሎሚ ህግደፍ ንጓልኣንስተይቲ ዘናሹ፥ ናብቲ ዝፈንጠሰቶ ውሻጠ ዝመልስ፤ ግዳያት ዓመጽ ዝገብር ኮይኑ ኣሎ።
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ‘ጸጹቡቑ ንህጻናት’ ኢሉ ኣብቲ ዝመረረ እዋን ናይ ስትራተጂካዊ ምዝላቕ ውን ተኾነ ቅድሚ ተጋደልቱ ንህጻናቱ መዕቆቢ ዝሰርሐ፥ በጃ ህጻናት ዝሓለፈ፥ ከም ቤት ምህርቲ ሰውራን እንዳህዝብን ሰሪሑ ንድሕነትን ዕብየትን ህጻናት ልዑል ቀዳምነት ዝሃበ፤ ከም ብጻይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ዝኣመሰሉ ካብቶም ዝበለጹን ዝበልሑን ምሁራት መዲቡ ህጻናቱ ዝኾስኮሰ ውድብ ኢዩ። ስእላዊ ታሪኽ ከምዝምስክሮ፤ ብጻይ ኣለምሰገድ ሓቁፍዎም ዝተሳእሉ ህጻናት ኣብቲ ጸልማት እዋን ውን እንተኾነ ኣብ ገጾም ዝረአ ፍሽኽታ ናይቲ ንህጻናት ዝሓሊ ህግሓኤ ምስክራት ኢዮም።
ናይ ሎሚ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ዕሸላት ዝፍክር፤ ኣብ ልዕሊ ህጻናት ‘ጀግንነቱ’ ዘርኢ ውድብ ኢዩ። ቆልዑ መታን ክስንብዱ ኣቦታቶም ክእሰሩ ከለዉ ከምዝርእዩ ዝግበር ኢዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ሰለሙን እተባህለ ሓላፊ ክራይ ኣባይቲ፤ ሓደ ጀነራል ገዛ ሃባ ንዝበሎ ጓለንስተይቲ ‘ ኣይግበኣን ኢዩ ካብኣ ንላዕሊ ጸገም ዘለዎም ኣለዉ’ ስለዝበለ ጥራይ በል ከርእየካ ኢየ ኢሉ ድሕሪ ምፍካር፤ ጓሉ መታን ክትስክሕ ወተሃደራቱ ናብ ገዛ ሰለሙን ሰዲዱ ካብ መኣዲ ኣብ ቅድሚ ደቁ ምእሳሩ ናይዚ ጭካነ ኣብነት ኢዩ። ኣብ ልዕሊ ህጻናት እቶም ብኣረሜንነቶም ዝፍለጡ ዳዓሽን ቦኮሃራምን እውን ዘይገበርዎ ተግባራት ዝፍጽም ህግደፍ፤ ምስቲ ንህጻናት ከም ብሌን ዓይኑ ዝንከባኸብ ዝነበረ ህግሓኤ ከተተኣሳስሮ ዘይከኣለሉ ምኽንያት ድማ እዚ ኣብ ልዕሊ ህጻናት ዝግበር ኣረሜንነት ኢዩ።
ህግሓኤ ኣብ ልዕሊ ስዉኣቱ ቅዱስ ኣኽብሮት ዝነበሮ ውድብ ኢዩ፥ ኣብ ልዕሊ ስዉኣቱ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ምዉት፤ ሰብኣውነትን ክብረትን ዘርኣየ ውድብ ኢዩ። ሬሳ ስዉኣቱ ኣብቲ ዝጸንከረ ኩናት እውን ድሕሪት ኣይገደፈን፤ ተገዲዱ ዝገደፈሉ እዋን እነተነይሩ ድማ ሳሕቲ እዩ። ናይ ጸላኢ ሬሳታት እውን ተኾነ ኩነታት እንተፍቂዱ ብዝግባእ ሓመድ ኣዳም ዘልብስ ዝነበረ ክቡር ግንባር ኢዩ ህግሓኤ።
ናይ ሎሚ ህግደፍ ምስ ሬሳ ዝበኣስ፤ ምስ ምዉታን ዝተሃላለኽ ሳዲስት ጉጅለ ኢዩ። ስግረ ዶብ ንኽኸዱ ዝቐንጸሎም ሬሳታት ክብረት ዘየርኢ፥ ኣብ ወጻኢ ንዝሞቱ ‘ጸላእተይ’ ዝብሎም ምዉታን ሓንቲ ሚትሮ ጉድጓድ ከይወሃቡን ዓዶም ኣትዮም ከይቅበሩን ዝኽልክል ጉጅለ ኢዩ ናይ ሎሚ ህግደፍ። ኣብ ባሕርታት ማእከላይ ባሕሪ ከባቢ 400 ዜጋታቱ ሃሊቖም ክንሶም፤ ከም ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጣልያን ዝኣመሰላ ውድባትን ሃገራትን ዘይዜጋታተን ክንሶም መዓልቲ ሓዘን እንዳኣወጃ፤ ንሱ እቲ ኣኽባር ዜግነቶም ኪኸውን ዝግባእ ‘ውድብ’ ግን ዘይሕጋውያን ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኢሉ ኣብ ልዕሊ ሬሳ ዜጋታቱ ዘባጩ፥ ንኣርባዓ ዓመታት ዘገልገልዎ ሰለስተ ብሉጻት ጀነራላትን ሓለፍትን ብሓደጋ መኪና ኣብ ዝሞቱሉ ለይቲ ከበሮ ክድስቕን ክለሀን ዝሓድር ስርዓት ኢዩ ናይ ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ። ከምዚ ዝኣመሰለ ብነውርታቱ ዝልለ ሚዛኑ ዝፎኸሰ ህግደፍ፤ ምስቲ ብኽብርታቱን ሚዛኑን ዝልለ ውድቦም ህግሓኤ ክጣበቕ ዘይደልዩሉ ምኽንያት ናይ ተጋደልቲ ድማ እዚ ሓቅታት ኢዩ።
ንህግሓኤ ተኣምር፤ መስተንክር፥ ቅያ፥ ዘኢትነገር፥ ዝብሉ ቃላት ክገልጽዎ ሃቂኖም ኢዮም፤በቲ ዝግበኦ ዓቐን ክገልጽዎ ግን ብቕዓት የብሎምን። ህግሓኤ ብዝኾነ ተኣምር ክድገም ዘይክእል ስርዓት ተጋደልቲን ህዝብን ኣብ ገድሊ ምእንቲ ሓርነት ኢዩ።


text:
ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን 1956-1962 .
ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን 1956-1962
ኣሕተምቲ ሕድሪ፡ ኣስመራ 2016
መቐጸልታ ናይ ኣይንፈላለን ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ፡ ካብ ማቲየንሶ ክሳብ ተድላን ኮይና፡ መዛዘሚት ናይዚ ንታሪኽ ኤርትራ ናይ 1941 ክሳብ 1962 ዝተረኸ ሰለስተ ተኸታታሊ ቕጽታት እውን እያ። ስለዝኾነት፡ ንድሕሪት እናተመልሰት፡ ኣቐዲሙ ንዘይተዳህሰሰ ሓበሬታን ሰነዳትን ብምውካስ፡ ንትርጉም፡ ኣገዳስነትን ኣበርክቶን ናይቲ እዋን ንዝቐጸለ ታሪኻዊ ምዕባለ ኤርትራ ኣዘንትያን ተንቲናን ኣላ፡፡ ቅድሚ ምምስራት ሓራካ፡ ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ጐበጣ ኤርትራ ብኢትዮጵያን ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ተማሃሮን ሸቃሎን ድማ ብፍላይ፡ ተጠርኒፎም ይኹን ብጕጅለን ብውልቅን ዘካየዱዎ ተባዕ ቃልሲ፡ ካብቲ ነዛ መጽሓፍ ዘሀብተመ ትሕዝቶ እዩ፡፡ ሓጺር ታሪኽ ሓራካን ኣጀማምራን ቀዳሞት ዓመታትን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን፡ ብወድዓዊ (ob- jective) መገድን ሓዲሽ ሓበሬታ ብምጥቃምን ክቐርብ ምኽኣሉ፡ ንመጻኢ ምርምር ሰፊሕ ባይታ እትፈጥር መጽሓፍ’ውን እያ።Android Book App Buy Printed
Book Review
እዚ መጽሓፍ’ዚ፡ መቐጸላታን መዛዘምን ናይቲ ኻብ ምብቃዕ መግዛእቲ ኢጣልያ ኽሳዕ ምሉእ ጎበጣ ኤርትራ ብኢትዮጵያ (1941-1962) ዝነበረ ፖለቲካዊ-ታሪኽ ኤርትራ ማእከል መጽናዕቱ ዝገበረ.
ሳላሓዲን ዓሊ Read More
ምስ ተመራማሪ ታሪኽን ደራሲን ብጻይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ድሕሪ ነዊሕ ኣብ ዝተራኸብናሉ ኣጋጣሚ ፡ ብዛዕባ መጽሓፉ ሓቲተዩ ። ከም ዝተወደእትን ኣድላይ ስእልታት ምስ መረጸላ ንሕትመት ክትቀርብ ምዃና ሓቢሩኒ ። ኣስዒቡ፡ “ነዛ መጽሓፍ ክህይሱ ካብ ዝሓሰብክዎም ሰባት ሓደ ንስኻ ኢኻ ፡ ፍቓደኛ እንተኾንካ ነታ መጽሓፍ ኣብ ፍላሽ ክህበካ” ኢሉኒ ። ንትጽቢቱ እበቅዕዶኾን ብምባል ስክፍታ’ኳ እንተነበረኒ ፡ ብኽብሪ ግን ተቐቢለዮ ። እነሆ.
ዓብዱ ሓጂ Read More


text:
ራዛ ናየብኡ ሓዛ፣ ወዲ ሰብ ጭማራ፣ ሰብ ሽራራን ጋምባለን፣ጕራደን ሴፍን ዋልታን፣ ወዲ ዘንክብርቲ እምቤት ወይዘሮ ስሄል፣ ንዓዲ ስሄል ዝወለዳ፣ “ዝረገጸቶ ሰተለምለም፣ ዝተዛረበቶ ቀለም” ተባሂለን ብንጉስ ጎንደር ዝተመረቓ፣እተን ጓል ንጉስ ጎንደር፣ ሰይቲ ኣብሓጎኻ ሃብተስሉስ፣ ቀጽል ብስነመጎትን ታሪኽን ጥራይ ተማጐት ኢኻ፣ ነቶም ካብ ብኣምርኦም ብሕምብርቶም ዝሓስቡ ብዓል ክናናን ምናናን፣ ምኒን ክብሉ ክኣርጉ እዮም። ንስኻ ግና ክሳብ ንዕወት ግዜኻ ኣይተጥፍኣሎም፣ ግዲ ኣይትግበረሎም። ፈረስ ሃብተስሉስ ጥራይ ኣጋልብ። ክርድኡ ስለዘይክእሉ ሕደገሎም። ጉዳይ ኣግኣዝያን ጥራይ ግበር። ንሶም ብድንቁርንኦም ንስኻ ብሊቅነትካ ጥራይ ተጒዓዝ ኢኻ፣ሃሊየ-ሉያ። God Bless Hagere-AgAzyan!!
ኣጆኻ ስዒርካዮም ኢኻ ። ቅድሚ ኣኸባታት ምግባርካ ከምዚ ትጉስግሶ ዘሎኻ ነቲ ዘይፈልጥ ዜጋ ከተባራብሮን ከተንቅሖን ምጽዓርካ ዓቢ ሃርበኛዊን ኣግኣዝያዊን ተበግሶ እዩ። እንጣጢዕ ክቚሎ ከሎ ብዙሕ እዩ ጣዕጣዕ ዝብል። ኣብ መጉዕ ወይ መጒድኢ ምስ ኣቶ ግና የስቅጥ። ብስለዚ ከኣ እዩ ብቋንቋ ኣምሓሪኛ ተልባ ብንጫጫ በኣንድ መቆጫ ተባሂሉ ዝምሰል። ስለዚ ወዲ ዓበይቲ፣ ወዲ ሃብተስሉስ፣ ወዲ ደግያት ኣበራ ወዲ ራእሲ ሃይሉ፣ ወዲ ራእሢ ዓንደሃይማኖት፣ ዘውራ ጥራይ እጣ ባቡር። ዒም ዝበለ ዓሻ ድማ እዝኒ ኣይትሃቦ ዘውራ ጥራይ እታ መርከብ ኣግኣዝያን።
እወ፣ ነቶም ካብ ብኣእምርኦም ብሕምብርቶም ዝሓስቢ ኣንብር ኢንተርነት ይርዳእኩም ኢልካ ጥራይ ሕለፎም። መኽንያቱ ዛጊት ብሓሳብ ብኣይድያ መኪታካ ስዒርካዮም ስለዝኾንካ።


text:
ቅዋምን ደሞክራስንNewsPosted by Admin May 24, 2013 09:21:29
ቅዋምን ደሞክራስን
ቅዋም መንግስትን ሕንረተሰብን ዝመሓደረሉ መሰረታዊ ሕጊ`ዩ። መንግስቲ ብኸመይ ከም ዝቐውምን ዝመሓደርን ዜጋታት እንታይ መሰልን ጉቡኣትን ከምዘለዎምን ዝድንግግን እቲ ዝለዓለ ሕጊ ሃገር`ዩ። ኣብ ቅዋም ስልጣንን ሓላፍነትን መንግስቲ ከምኡ ኸኣ ብሕግታትን ሕጋጋትን ይዝርዘር።
ብሓፈሻዊ ኣገላልጻ ቅዋም መንግስትን ሕብረተሰብን ዝምስረተሉ ፍልስፍናዊ ፖለቲካውን ሕጋውን ባይታ ዝገልጽን ሃገራዊ ዕላማታት፡ ኣወዳድባ ስልጣን፡ ሕጋውነት መንግስትን ኣሰራርዓ ፖለቲካዊ ትካላትን ዘነጽርን ሃገራዊ ሰነድ`ዩ። ኣብ ቅዋም ዝተደንገጉ መሰረታውያን መትከላትን መሰላትን፡ ብዝግባእ ዝትግበረሉ ኣገባብ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ወይ ቅዋምነት ይብሃል። ቅዋም እምበኣር ብዘይ ቅዋምነት ህይወት ዘይብሉ ሰነድ`ዩ። ስለዚ ዝድግፎን ዘሳትፎን ኣገባባት የድልዮ። ቅዋም ማለት ደሞክራስን ግዝኣተ ሕግን ማለት እዩ። ደሞክራሲ ማለት ህዝቢ ብዝመረጾም ወከልቲ ዝመሓደረሉን ከምኡ`ውን መሰሉ ዘረጋግጹሉን ንሰበስልጣን መንግስቲን`ውን ዝቆጻጸረሉን ኣገባብ`ዩ። ግዝኣተ ሕጊ ኩሉ ስልጣንን ሓላፍነትን ሰበስልጣን አብ ሕጊ ዝተሞርኮሰ ኮይኑ ዜጋታት መሰሎም ዝሕለወሉን ግቡኦም ዝፍጽሙሉን ሰርዓት`ዩ። ስለዚ ደሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን መሰረታት ቅዋማዊ ሰርዓት ኢዮም። ቅዋም እምበኣር ምንጭን ከምኡ`ውን ናይ ዕላማታት ሃገርን መንግስትን ቀንዲ መሳርሒ`ዩ። እቲ ኣብ 1997 ዓ.ም. ብቅዋማዊ ባይቶ ጸዲቑ ኣብ ግብሪ ክዉዕል ዝነበሮ ቅዋም ሃገር ኤርትራ ብኸምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣጋባብ ክመርሕን ክሰርዕን ስለዝነበሮ ከኣ`ዩ ንመሰጋገሪ መንስቲ ኤርትራ ኣብግብሪ ንኸውዕሎ ሓላፍነት ዝተወሃቦ፡፡ይኹን ደኣ`ምበር ላዕላዋይ መራሒ ህግደፍ ዝጸደቐ ቅዋም ኣብ ግብሪ እንተውዒሉ ብህዝቢ ክሕተት ስለዝነበሮ ንቅዋም ደርቢዩ ብምልኪ ኪገዝእ ዝርከብ ዘሎ። ኣብ ደሞክራሲ ኩሉ ከምትደልዮ ኣይትገብርን ኢኻ። ደሞክራሲ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ተወጢሕካ ድልየትካ እተማልኣሉ መስርሕ አይኮነን። ደሞክራሲ ናይ ሓባር መስርሕ ኮይኑ፡ ንናይ ሓባር ረብሓን ዕላማን ጥቕምን ዘመዓራሪ መሰርሕ ፖለቲካ ኢዩ። ኩሉ ሰብ ኣብ መሰርሕ ደሞክራሲ ኪካፈል መሰል አለዎ፡ ይኹን`ምበር ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኩሉ ዝጠልቦ ጉዳያት ይማልኣሉ ማለት ኣይኮነን፡ በንጻሩ ደሞክራሲ ነቲ ናይ ሓባር ዝተመዓራረየ ጉቡኣት ክተማልእ`ዩ ዝሓትት፡ እዚ ሓስብ`ዚ ምስ ባህርን ስሱዕ ድልየትን መራሕቲ ህግደፍ ዘይሳነን ተራጻምን ኮይኑ ንረኽቦ።
ሕብረተሰብ ብናይ ሓባር ቀርጺ ዝቖመ`ዩ፡ እዚ ቅርጺ እዚ ክሰርሕ ሕጊ የድልዮ፡ ኩሎም ሕግታት ከኣ ንናይ ውልቀሰብ ምርጫ ገስዮም ነቲ ብናይ ሓባር ድልየት ህዝቢ ዝቖመ ሕጊ ክኽተልን ብኡኡ ክቕየድን ዘገደድ`ዩ። ኣብ ርእሲ`ዚ ውልቀሰብ ንናይ ገዛእ ርእሱ ረብሓ ጽግዕተኛ ሕብረተሰብ`ዩ፡ እዚ ማለት ኣብቶም ዝቖሙሕግታትን ቅዋማትን መራሕ ህግደፍ ንነብሱ ኣብ ልዕሊ ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣቐሚጡ ሕብረተሰብ ኤርትራ ከም መላገጺ ጌርዎ ይርከብ። እቲ ልሙድ ኣብ ታሪኽ ሰብኣውነት ዝተራእየ ሕግታትን መነባብሮ ሰባት ክሰርዑ ተባሂሎም ዝወጹ ቅዋማት ብገዛኢ ደርቢ ኢዮም ዝወጹን ዝቕረጹን ነይሮም፡ በዚ ኣቢሎም ከኣ ነቲ ነጻነት ኣብኦም ጥራሕ ተሓጺሩ ብምትራፍ፡ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ግን በቲ ጸቓጢን ገዛኢን ደርቢ ኣብ ስቅያት ኩሉ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ፤ ቁጠባዊ ኣደራዕ ይነብር። እዚ ኣብ ኤርትራ ንርእዮ ዝሎና ምምሕዳር ህግደፍ እዉን ኣብዚ ኣረጊት ኣገባብ`ዚ ዝተሰረተ`ዩ እንትርፈ ቅዋም ዘየተግበረ ምኳኑ፡ ኣብዚ ኣቲናዮ ዘሎና ሓዲሽ ዘመነ ደሞክራሲ ግን ኩሎም ዜጋታት ማዕረ መሰል ዝመስረቱ ኣገባብ መሰርሕ ብምጥቃም ንዝወጹ ሕግታት ብማዕረ ኣብ ግብሪ ከውዕልዎምን ክኽተልዎምን ይግባእ።
ደሞክራሲ ንመሰል ውልቀሰብ አትሪሩ`ዩ ዝጸቕጠሉ፡ መሰል ምግላጽ ርእይቶ፡ መሰል ምውዳብን ኣብኡ ተሞርኵስካ ነቲ ኣብ ግብሪ ክዉዕለልካ እትደልዮ ምድፋእ`ዩ፡ ኣብ ደሞክራሲ መሰል ትምህርትን ሕክምናን ውሕስነት አብ ግዜ ሕማምን ስራሕ ምስኣንን ሰብ ባዕሉ ንነብሱ ክናብየሉ ኣብ ዘይክእለሉ እዋን ዝህሉ ውሕስነት`ዩ።
እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ንኹሉ መሰላት ዜጋታት ጊሂሱ ዝኸይድ ዘሎ ዝባኑ ዝቐልዐ ብልሹው ብምኳኑ፡ ንውሕስነት ሰብን ማሕበራዊ ርግኣትን ዝጻረር ኣገባብ`ዩ ዝኽተል።
እዚ ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ይኹን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ዝርከብ ህዝብታት ኣብ`ቲ ዝነብርሉ ሕብረተሰብ ክምርኮሱሉ ዝኽእሉ ሕግታት ምስ ዝህሉ ፍትሕን መሰልን ኣብ ዝሰኣነሉ፡ ኣብኡ ተሞርኵሶም መሰሎም ኪሓቱ ይኽእሉ። በቲ ካልእ ወገን ኣብቲ ዝነብርሉ ሕብረተሰብ ከማልኡዎ ዘለዎም ጉቡኣት`ውን ክፈልጡ ይኽእሉ።
ምምሕዳር ሕግደፍ ህዝቢ ቅኑዕ ፍልጠት ደሞክራሲ ንኸይህልዎ ንዝጸደቐ ቅዋም ዓሺጉ ዓንዲ ሕጊ ከልኪሉ ብግዝኣተ ምልኪ ከምዝቑረን ጌርዎ ይርከብ።
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ምፍጣሩን ምምስራቱን ንቕዋም ሃገር ኤርትራ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉን ህዝቢ ኤርትራ ብማዕረ ክጥቀመሉን`ዩ ከም ሓደ ካብ ራኢታቱ ሒዝዎ ተበጊሱ፡ ዕላማ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ (ሰደኤ) ፖለቲካዊ ምዕባለ ሃገር ኤርትራን ህዝባን ብሰንሰለት ሰነ-ሓሳብ ጠሚሩ ካብ ምልካውነት ስርዓት ህግደፍ ኣጋላጊሉ ፍትሓዊትን ደሞክራስያዊትን ኤርትራ ምምስራት`ዩ። ነዚ ሽቶ`ዚ ንምውቃዕ ፖለቲካዊ ራኢኡ ኣብ ቅዋም ኤርትራ`ዩ ኣሞርኲሱዎ። በዚ ቅዋም`ዚ ሓርነት ኤርትራውያን ንኸይገሃድ ንዝቆጸየ ስሱዕ ስርዓት ህግደፍ ካብ ቦቱ`ኡ ኣልጊስካ ብቕዋምን ብኻብኡ ዝምንጭው ሕግታትን ኣስፊንካ ማዕርነት ዜጋታት ምርግጋጽ`ዩ
ሰደኤ ንኹሉ ተግባራት ህግደፍን ምልኪ መራሒኦምን ክጥምቶ ከሎ ብዝጸደቐ ቅዋም ኤርትራ`ዩ ዝርእዮን ዝዕቅኖን ዝፈርዶምን፡ መሰረት ፍልልያት ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ህግደፍን ቅዋም ሃገረ ኤርትራ ኢዩ። ህግደፍን ውልቀ መራሒኦምን በዚ ናይ ሃገረ ኤርትራ ቅዋም ንኸይግዝኡን ክይምእዘዙን ዝሸፈቱ ጸረ ሕግን ደሞክራስን ኢዮም። ንሰላም ደድሕሪኦም ሰሪዖም ብህውከትን ኩናትን ሃብቲ ዘኻዕብቱ ዘለዉ`ዮም።
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ክብገስ ከሎ ህግደፍ ዝፈጠሮ ጸረ ፍትሕን ጸረ ደሞክራስን ብግቡእ መርሚሩን ገምጊሙን ኣንጻሩ ኪቃለስ ኪዉስን ከሎ ዝተጋህደ ጽዱቕ ቅዋም ኣብ ቦትኡ ንምምላስ`ዩ። ኣብ ኩሉ መዳያት ፖለቲካዊ ምንቅስቓስሳትን ከም ቀንዲ መሳርሒ ኣንጻር ህግደፍን ውልቀ መራሒኡን ዝጥቀመሉ ርእሰ ሰነድ ዝጸደቐ ቅዋም ኤርትራ`ዩ። እዛ ሃገር እዚኣ ብመስዋእቲ ዝመጸት እምበር ብህያብ ኣይረኸብናያን፡ እዚ ኽቡር ህያብ`ዚ ብፍትሕን ደሞክራስን ክልለ፡ ቅዋም ኤርትራ ጸዲቑ፡ እዚ ክቡር ሰነድ `ዚ ውጽኢት ቃልሲ ሕዝቢ ኤርትራ`ዩ፡ መንቀሊ ኩሉ መጻኢ ቻርተራትን ዝተመሓየሽ ቅዋማትን ክኸውን ስለ ዘለዎ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእትዎ ሰነድ`ዩ፡ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ንታሪኽ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ሃገር ኤርትራን ህዝባን ሃጓፍ ክገድፍ ዘይመርጽ ሰልፊ`ዩ። እዚ ስለዘይተተግበረ`ዩ ኸኣ ሰላም ተሳኢኑ ሃገር ኣብ ሓደጋ ወዲቓ ዘላ`ሞ ትሕዝቶ ናይ`ቲ ክትግበር ኣለዎ እንብሎ ህዝቢ ኤርትራ ተሰማሚዑ ዘጽደቖ ኣብ ከብሒ ቤት ጽሕፈት ፐረሲደንት ተሓቢኡ ከይተርፍ ኣብ ዝቐልጠፈ ኣብ ግብሪ ኪዉዕል ንጠልብ።
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ
- Comments(0)//news.selfidemocracy.net/#post68


text:
Date: Friday, 22 September 2017
ኣይንገራህ ወዲ ኤረ በሊሕ መስተውዓሊ፡ ጓል ኤረ ክብርቲ ብዓልቲ ዓቕሊ፡ መሲሉዎም ኩፉእ ታሪኾም ዝበሊ፡ ይብሉ ኣለዉ ጃንዳ ሰላም ኢና ንደሊ። ሕጂኸ መን ኮን ተሪፉዎም፡ ገፈል ንገፈል ቀደም ኣኻኺቦም፡ ምድማር ድዩ ምግዳል ጠፊኡዎም፡ ሎምስ ኣይርከብን ዝሕወስ ኣብ ሕልሞም። ብስም ሰላም ክንደይ ዘይዋጠዩ፡ ፍርዲ ተዋሂቦም ምትግባር ዝኣበዩ፡ ብደገ ክመስሉ ኣናብስ ብውሽጢ ዝበኸዩ፡ ናይ ወያነ ጉዳይ ፍሉይ’ዩ ጠባዩ። ንሶም እኳ ንሰላም ክንደይ ከይሓስብዎ፡ መወልቶም ዘዝብሉዎ እናደገምዎ፡ ኣቕልቦ ቃልሲ ህዝቦም መታን ክጠውዩዎ፡ ሉጓም ተበቲኹ እዩ ኣበይ ደው ከብሉዎ። ሰላም ድኣ ንሕናንዲና ዝጠለብና፡ መታን ክህሉ ጽቢቕ ጉርብትና ንኹሉ ክፍኣቶም ሸለል ኢልና፡ ህዝብታት ኸይብደሉ መርገጽ ዘነጸርና። ዓመታት ሓንጊዱ እምቢ ዝበለ፡ ሕጂ ሮድ ማፕ ንሰላም ኣለኒ እንተበለ፡ ብጀካ ሰላም እንታይ ኣሎ ዝድለ፡ መንግስትናስ ብቐደሙ ከምኡ እንድዩ ዝበለ። እንተ ኾነ ግን ተመን ዝረኤ ብልሕጺ ተዳህለ፡ ዝበሃል ኣሎ ናይ ኣቦታት ምሳለ፡ እቲ ንፈልጦ ወያነ ሕብሩ እንተ ኾሓለ፡ ተመን ምኻኑ ኣይተርፎን ልሕጺ’ዩ ኣይንበለ። ንህዝብና ሰላም ክኸልእዎ፡ እንታይ ኣሎ እከይ ዘይፈተንዎ፡ ሕጂ ከኣ ሰሪዖም ኣግኣዝያን ዝብልዎ፡ ፕሮፓጋንዳ ወያነ ኩሉ ፈሊጥዎ። ኣይንገራህ ነስተውዕል ነገሩ፡ ንቕሓትና ነዕቢ ንፍለጦ መሽጎራጉሩ፡ ወያነ ውርሻ’ኡ’ዩ ሓሶት ተግባሩ፡ ሎሚ ዝማሃዞ ኣይኮነን ታሪኽ ዘክሩ። እወ ሰላም ድኣ ንሕና እንዲና ደሌይታ፡ ልዕሊ ኩሉ ነበርኻ ከይህልዋ መሰታ፡ መቐረታ ስለ ንፈልጦ ላዕላያ ታሕታ፡ እንታይ እሞ ይገበር ብጃንዳ እንደሞ ሞይታ። ኣብ ብልሒ መላጸ ደው ኢሉ ዝደበለ፡ ኣብ እሳተ ጎመራ ሓምቢሱ መሰስ ዘለ ተኮል ወያነ ኣይጠፍኦን ወዲ ኤረ፡ ሰላም ክብል እንድዩ ዓመታት ተበደለ፡ ሰላም ብፊደላ ጥራሕ ኣይኮናን ንፈልጣ፡ ኣብ ዕዳጋ ኣይንሸጣ ኣይንልውጣ፡ እምነትና ምዃና ኩሉ ይፍለጣ፡ ስለ ሰላም ኢና ሰጊርና እቲ ኩሉ ጣጣ። ሰላም ኣይትነብርን እያ ጅሆ ተታሒዛ፡ ሓሚማ ኣይትጽወርን ብቕቓረዛ፡ ጃንዳ ምስ ኮራኩርኪ ሕጂ ተናዘዛ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ቀሪቡ’ዩ ስልጣኑ ኽሕዛ። ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትናዓወት ንሓፋሽ


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ግብጺ ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ኵናት ከምዘይትኣቱ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ገሊጹ
Radio Erena: 17 January 2018
ግብጺ ምስ ሱዳንን ኢትቶጵያን ኵናት ከምዘይተካይድ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ብሰኑይ 15 ጥሪ ብቴሌቪዥን ሃገሩ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ኣፍሊጡ።
ንሱ፣ ግብጺ ምስዘን ሃገራት ኣብ ኵናት ክትጽመድ ከምዘይኮነት ድሕሪ ምርግጋጽ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ዝኾነት ሃገር ከምዘይትኣቱን ውዲታት ከምዘይትኣልን ጠቒሱ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ መልእኽቲ ዘመሓላልፍ ዘሎ፣ ብጉዳይ ዶብ ኣብ ምስሕሓብ እትርከብ ሱዳን ካብ ግብጺ ስግኣት ከምዘለዋ ብምግላጽ ሰራዊታ ኣብ ምንቕስቓስ ኣብ እትርከበሉ እዋን'ዩ።
ካርቱም፣ ብሰንኪ ወሰኽ ዋጋ ባኒ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ይካየድ
Radio Erena: 17 January 2018
ብሰንኪ ወሰኽ ዋጋ ባኒ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሱዳን ዝተጎሃሃረ ተቓውሞ ናብ ከተማ ካርቱም ልሒሙ።
ፖሊስ ሱዳን ነቲ ብሰሉስ 16 ጥሪ ዝተኻየደ ተቓውሞ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ናይ ሓሶት ጠያይትን ከምዝተኮሱ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ካብታ ከተማ ሓቢሮም።
ብዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣብ ቅልውላው ዝርከብ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ነዳዲ፣ ፊኖን ካልእ ሃለኽቲ ነገራትን ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ ድሕሪ ምእላዩ፣ ዋጋ ባኒ ካብ ዝነበሮ ብዕጽፊ ዛይዱ ይርከብ።
ንፍርቂ ኩንታል ፊኖ፣ 167 ፓውንድ ሱዳን ዝነበረ፣ ኣብዚ እዋን'ዚ ብሰለስተ ዕጽፊ ዛይዱ 450 ፓውንድ ወይ 25 ዶላር በጺሑ ኣሎ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናብ ግብጺ ክበጽሕ'ዩ
Radio Erena: 17 January 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብዛዕባ'ቲ ንግብጽን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ምህናጽ ዲጋ ሚለንዮም ዝህልዎ ጽልዋን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ንምዝርራብ ናብ ካይሮ ከምርሕ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ግብጺ ገሊጸ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ግብጺ ከምርሕ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ፣ ሓደ ሰሙን ድሕሪ'ቲ ድሕሪ'ቲ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብታ ሃገር ዘካየዶ ዑደት'ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ናብ ግብጺ ብምብጻሕ ንባይቶ ግብጺ መብርሂ ክህብ ተመዲቡ እኳ እንተነበረ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ክደናጎ'ዩ ጸኒሑ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሱዳን በጺሑ
Radio Erena: 16 January 2018
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሰንበት 14 ጥሪ ኣብ ካርቱም ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ሚስተር ካርቱም ድሕሪ ምእታዉ ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ዝተላእከ ደብዳቤ ኣብጺሑ።
ንሱ ብተወሳኺ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኢብራሂም ጋንዶር ብምርኻብ ብዛዕባ እዚ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ተፈጢሩ ዘሎ ጸጥታዊ ኩነታት ብዝምልከት ዘትዩ።
ሚኒስተር ኢብራሂም ጋንዶር ድሕሪ'ቲ ምስ ኢትዮጵያዊ መዘንኡ ምርኻቡ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሱዳን ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ተወሳኺ ሰራዊት ምውፋራ ኣፍሊጡ።
ሱዳን ብምኽንያት እዚ ኣብ ዶብ ኤርትራ ዝተዋፈረ ሰራዊት ግብጽን ኤርትራን ጸጥታዊ ስግኣት ከምዘለዋ ብወግዒ'ያ ትገልጽ ዘላ።
ሱዳን፣ ኣምባሳደራ ካብ ግብጺ ዝሰሓበት፣ ኵናት ንምእዋጅ ትዳሎ ስለዘላ'ዩ ንዝብል መግለጺ ነጺጋቶ
Radio Erena: 16 January 2018
ሱዳን ኣብ ግብጺ ዝነበረ ኣምባሳደራ ናብ ካርቱም ዝጸውዓቶ፣ ምስ ታ ሃገር ኵናት ንምእዋጅ ትዳሎ ስለዘላ'ዩ ንዝብል መግለጺታት መንግስቲ እታ ሃገር ነጺግዎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ብዛዕባ'ዚ ኣመልኪቱ ብቀዳም 13 ጥሪ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣምባሳደር ሱዳን ኣብ ግብጺ ዓብደል ማሕሙድ ዓብደልሓሊም ናብ ካርቱም ዘምርሐ ምስ መንግስቲ ሱዳን ተወሳኺ ምዝርራብ ስለዘድለዮ ምዃኑ ብምርግጋጽ፣ እቲ ኣምባሳደር ብዛዕባ ተኽእሎ ኵናት ምስ ግብጺ ብዝምልከት ዝሃቦ ዝኾነ መግለጺ ከምዘይነበረ ኣፍሊጡ።
እንተኾነ ሓያሎ ማዕከናት ዜና ብፍላይ ማዕከናት ዜና ሩስያ ኣብ ዝዘርግሖኦ ዜና፣ እቲ ኣምባሳደር ናብ ሃገሩ ዝተመልሰ ሱዳን ምስ ግብጺ ኵናት ንምእዋጅ ትዳሎ ስለዘላ'ያ ክብላ'የን ከጋውሓ ቀንየን።


text:
መንግስቲ ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ዝተፈፀመ ጃምላዊ ጥቕዓት ኣፃርዩ ስጉምቲ ከምዝወስድ ኣፍሊጡ
ኣብዛ ሃገር በብኸባቢኡ ዝረአ ዘሎ ጎንፅን ዕግርግርን ብዝምልከት ትማሊ ሰንበት ኣማስዮም መግለፂ ዝሃቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ደሳለኝ እቲ ጉዳይ ናይታ ዓዲ ሃለዋትን ሓድነትን ኣብ ሓደጋ ኣብ ዘጥሕል ብርኪ ምብፅሑ ሓቢሮም።
መንግስቲ እቲ ጉዳይ ኣፃርዩ ዘየዳግም ስጉምቲ ከምዝወስድ ድማ ወሲኾም አረዲኦም።
ቢቢሲ ዘዘራረቦም ተዓዘብቲ ግና መንግስቲ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ደንጒዩ ክብሉ ይነቕፉ።
መንግስቲ ፌደራል ብፍላይ ምስ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስታት ኦሮሚያን ሶማሌ ኢትዮጰያን ሓቢሩ እናሰርሐ ናብ ዝቕፅል ምዕራፍ ኣብ ምስጋር እናሃለወ፥ እቲ ጎንፂ እንደገና ተጓሃሂሩ ኣብ ወረዳ ምዕራብ ሃረርጌ ቀበሌ ጋድሌ ተወለድቲ ኢትዮጵያ ሶማሌ ንድሕንነቶም ተባሂሉ ኣብ ፖሊስ ጣብያ ተዓቂቦም እናሃለዉ ጃምላዊ ጭፍጨፋ ከምዝተፈፀሞም ገሊፆም።
ቅድም ክብል ኣብ ጨለንቆ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኦሮሞ ዝተፈፀመ መቕተልቲ'ውን ኣውጊዞም። ሓይልታት ፀጥታ ድማ ሰላም ኣብ ዘስፍንሉ እዋን ዝኾነ ክፍተት እንተተፈጢሩ መንግስቲ ከፃሪ ምዃኑ ወሲኾም ኣረዲኦም።
ብካሊእ ገፅ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ኦሮሚያን አምሓራን ዝርከቡ ዩኒቨርስታት ዓዲግራት፣ ወለጋ፣ አምቦ፣ ደብረ ታቦር፣ ወልድያ፣ ባህርዳርና ጎንደር ውሸጢ ዝተልዓሉ ጎንፅታት ህይወት ሰባት ከምዝጠፍአ ፥ መጉዳእቲ አካል ከምዝበፅሐን ብዙሕ ንብረት ከምዝዓነወን ተዛሪቦም።
ተምሃሮ ላዕለዋይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ስምዒትን ጎንፅን ርሒቖም ምኽንያታዊ ክኾኑን ንሃገሮም ተስፋ ከሰንቁን እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር አተሓሳሲቦም።
ኣብ ዩኒቨርስታት ዘሎ ዕግርግር ክሳብ ዝረጋጋዕ ኣዋጅ እቶ እቶ ከምዝቐፅልን ሓይልታት ፀጥታ ድማ ኣብ ቅፅርታት ሰላም ከምዘስፍኑን አፍሊጦም።
እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር መራኸብቲ ሓፋሽ ድማ ትሕዝቶ ዘመሓላልፉዎ መልእኽቲን ሓበሬታን ልዑል ጥንቃቐ ክገብሩ ኣተሓሳሲቦም።
ሕጊ ኣኽቢሮም ክሰርሑ እዚ ኣብዘይገብሩ ግና መንግስቲ ስጉምቲ ንምውሳድ ከምዝግደድ ኣፍሊጦም።
ኣይተ ሃይለማርኣም ኣብቲ መግለፂኦም መንግስቲ ዝገብሮ ምፅራይን ንዕኡ ስዒቡ ዝወስዶ ስጉምትን በብደረጅኡ ንህዝቢ ግልፂ ከምዝገብር ደጋጊሞም ዝሓበሩ እንትኸውን፥
እዚ ምግባር እቲ ፀገም ከይጋደድ ከምዝጠቅም መንግስቲ ድሒሪ'ውን እንተኾነ ዝተረደኦ ይመስል ይብሉ ተዓዘብቲ። እቲ መግለፂ ዝደንጎየ ምዃኑ ብምዝራብ።


text:
ሕብረተሰባት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝመሓላለፍ ባህሊ፥ክብርታት፥ሕግታት እንዳባ፥ልምድታትን ኣፈ ታሪኽን ኣለዎም። እዞም ክብርታት ንቐጻልነት ናይ ወለዶታት ብምውሓስ ድልድል ኮይኖም ዘሰጋግሩ፥ብማሕበራዊ ማእለመኦም ድማ መርበብ ኮይኖም ህዝብታት ዘተኣሳስሩ እዮም።
እቶም ክብርታት ኣብ ነዊሕ እዋን ዝምዕብሉ ስለዝኾኑ ድማ፥ ወለዶታት ምስቲ ዝነብሩሉ ዘለዉ እዋን ብዝሰማማዕ መንገዲ እንዳቓነዩ፥ ኣብ መስርሕ ጉዕዘኦም ንዘድልዮም ትሕዝቶታቱ ብምርዓም ንዘየድልዮም ትሕዝቶታቶም ድማ ብምንጻግ ይቕጽልዎም ወይ ውን የቋርጽዎም።
ነብሲ ወከፍ ወለዶ ናቱ ወድዓዊ ኩነትን ንሱ ዝእዝዞን ዘምኣዝኖን መንገዲ ኣለዎ። ይኹን ግን ሕብረተሰባት ዘለዉዎም ወለዶን ግዜኦምን ብዘየገድስ፥ ብታሪኽ እንዳተኣሳሰረ ዝመጽእ ዘይሕከኽ መንነት፥ልምዲ፥ባህሊ፥ቅዲ ይውንኑ። ኣብ ምዕራብ ዲዮ ኣብ ምብራቕ ወይ ሰሜን ድዮ ደቡብ ብዘየገድስ ድማ – ደረጃኡ ይፈላለ ይኸውን እምበር – ካብ ኣቦታቱን ኣቦሓግታቱን/ኣዴታቱን ዓባዮታቱን ዘይወርስ ወለዶስ የለን።
እዚ ኣብ ላዕሊ እተጠቐሰ ሓቂ ንዓና ንኤርትራውያን እውን ብኹሉ ሸነኻቱ ዝምልከት እዩ። ከም ኩሉ ሕብረተሰብ፥ ወለዶታትና ኣብቲ ካብ ወለዶም ዝወርስዎ ባህልን ልምድን ተሞርኩሶም ባህሎምን ክብርታቶምን ብምዕቃብ (ከምቲ ዝግባእ ዲዩ ኣይኮነን ካልእ ሕቶ ኮይኑ) ክቕጽሉ ጸኒሖም ኣለዉ።
ኣብ ምውርራስ ክብርታት ክዝረብ ከሎ ብዙሕ እዋን እቲ ዓቢ ወለዶ ነቲ ሓድሽ ወለዶ ብዛዕባ ክወርሶ ዝግባእ እምበር ብዛዕባ ከውርሶ ዘይግባእ ነውሪ ኣይዛረብን – እንተተዛሪቡ ድማ ሳሕቲ እዩ። ንሎሚ እምበኣር እዚ ዓንቀጽ ሓድሽ ወለዶ ካባና ክወርስዎ ዘይግባእ ሕማቕ ልምዲ ናይ ዝሓለፈ ወለዶ ኣብ ዘተኩር ኣርእስቲ መንእሰያትና ካባና ክወርስዎ ዘይግባእ ሓደ ልምዲ (ምናልባት ውን ባህሊ ተቐይሩ ዘሎ) ነውሪ ክዝርዝር ክፍትን እዩ።
ኣባና ኣብ ኤርትራውያን ካብ እዋን ገድሊ ጀሚሩ ዝማዕበለ ምናልባት እውን ኣሉታዊ ሓድጊ ናይተን ክልተ ንሰውራ ኤርትራ ዝመርሓ ውድባት ኮይኑ ንሰን ብሓላፍነት ዝሕተታሉ ጉዳይ፥ ዘይምጽውዋር፥ ሓሳባት ናይ ካልእ ብኣኽብሮት ዘይምእንጋድ፥ኣብቶም ዘረዳድኡኻ ነጥብታት ገዲፍካ ኣብቶም ዘየረዳድኡኻ ጉዳያት ምቱካር ንዕኡ ውን ብጸርፍን ምንኻስን ምግላጽ እዩ።
ሰባት ብሓሳብ ክፈላለዩ ባህርያዊ እዩ። እቲ ዘይባህርያዊ ሰባት ብሓሳብ ምስ ዘይፈላለዩ ወይ ብዙሕነት ርእይቶ፥መርገጺ ኣማራጺታት፥ስነሓሳብ፥እምነት ምስዘይህልዎም እዩ።
‘ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ’ ዝኣመሰሉ ንሕብረተሰብ ናብ ሓደ ብሓይሊ ናብ ዝሰርሕ ማሺን ኣእትዩ በስገዳድ ሓደ ሓሳብ ዘስርጽ ምልኪ እንተዘይኮይኑ ሚልዮናት ሰባት ሓደ ዓይነት ሓሳብ ክሓስቡ ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣብቲ በስገዳድ ዝግበር ፈተነ እውን እቶም ሰባት ናይ ሞት ዕጫ ፈሪሆም ‘ሓደ ሓሳብ’ ይሓስቡ ከምዘለዉ የምስሉ እምበር፥ ናብ ሓደ ተምሳል ተቐይሮምስ ሓደ ሓሳብሲ ኣይሓስቡን፥ምኽንያቱ ምልኪ ውን ኣስገዲድዎ ንኪኸውን ሕጊ ባህሪ ዘየፍቅዶ ነገር ስለዝኾነ።
ዝሓለፈ ወለዶ ሓደ ካብቶም ዝዓበየ ጸገምና ብሓሳብ ዘይምጽውዋር፥ብሓሳብ ንዝተፈለየና ሰብ ከም ጸላኢ ሙቕጻር፥ወይ ኣነ ዝበልክዎ ወይ ኩሉ ነገር ይትረፍ ምባል፥ብሓሳብ ተፈላሊኻ እንዳሃለኻ ውን ተጸዋዊርካ ክትጎዓዝ ዘይምኽኣል እዩ። ዝሓለፈ ወለዶ ብሓሳብ ተፈላሊኻ ፍልልያትካ ኣኽቢርካ ተኸባቢርካ ምኻድ ኣብ ጉዕዝኡ ኣየዘውተረን።እዚ ባህሊ እዚ ኢዩ ድማ ናብ እዚ ሓድሽ ወለዶ ክሓልፍ ዘይግባእ። እዚ ሓድሽ ወለዶ ነዚ ዓቢ ወለዶ ኣትሪሩ ክነቕፎ ዝግበኦ ጉዳይ ኣብዚ መዳይ እዚ እዩ።
እቲ ካልኣይ እዚ ሓድሽ ወለዶ ካብቲ ዓቢ ወለዶ ክወርሶ ዘይግባእን ብትሪ ክነቕፈና ዝግባእን ቋንቋ ምብህሃል እዩ። ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ኣብ መደረታ ት፥ኣብ ቃለመጠየቓት፥ ኣብ ርክባት፥ ኣብ መግለጺታት ብጸርፊ ጀሚሩ ብጸርፊ ዝውድእ ዘይእሩም ቋንቋ፥ ዝዝልፍ ኣመለኻኽታ፥ ዝናኸስ ቃላት ብሃገር ደረጃ ብዘይሙቁራጽ ስለዝተደጋገመን ዳርጋ ወግዓዊ ስለዝመሰለን፥ ህዝቢ ከም ንቡር ክወስዶ ኣይጀመረን ክበሃል ዝከኣል ኣይኮነን።
ኩሉ እቲ ዝዝውተር ቋንቋ፥ ቋንቋ ጽልኢ ስለዝኾነ ድማ፥ ዘይጻረፍ ከም ዘይ ብቑዕ ዝውሰደሉ ዘሕዝን እዋን በጺሕና። ኣብዚ እውን እተን ክልተ ዓበይቲ ውድባት ተሓተቲ እየን። ኣብ እዋን ቃልሲን ፍልልያት መስመርን ንኣባላተን ዝፈላልየን ክለሰሓሳባዊ ዝርዝራት (እንተነይሩ)፥ ብኸመይ ይጽወርን ይከባበርን፥እቲ ከሰማምዐን ዝኽእል ባይታ፥ እቲ ክፍጠር ዝግበኦ ናይ ዘተ ባህሊ ከየተኣታተዋ፥ ‘ምዳዳ፥ ዓማ፥ ዋህዮ፥ተወልዋሊት ዘይቲ’ ክብላ ዕድመ ሰውራ ኣሕሊፈነኦ።
ብሰንኪ ብኩራት ናይ እዚ ኣብ ምክብባር ዝተመስረተ ምብህሃል ዘይምንባሩን ዘይምህላዉን ድማ ክንከፍሎ ዘይነበረና’ሞ ዝኸፈልናዮ ዋጋ ንሓድሽ ወለዶና ምንጋርን ይቕሬታ ምሕታትን ዝግባእ ጉዳይ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ሓድጊ እዚ ሎሚ ደድሕሪ እዚ ሓድሽ ወለዶ ክስዕብ ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ፓልቶካት፥ ዓንቀጻት፥ ቃለመጠይቓት፥ ሰላማዊ ሰልፍታት፥ መርበብ ሓበሬታት ዝዝውተር ዘንቆልቆለ ምብህሃል፥ ዝኣቱ ጸርፍታት፥ ዝግበር ምልልሳት ኣንቆልቂልዎ ዘሎ ደረጃ ዘሰክፍ እዩ።
ካብ ዝሓለፉ ጌጋታት ንምድሓምኖም፥ እዚ እቲ ዘየኹርዕ ዝፈጸምናዮ በደል ኢዩ ኢልና ስለ ዘይነገርናዮም ሓደ ካብ ምኽንያታቱ ኪኸውን ዝኽእል፥ ብስልጡን መንገዲ ዝበሃሃሉ፥ ኣብ ትሕዝቶ እምበር ኣብ ሰባት ዘየቶኩሩ፥ ጸርፊ ዘይብሎም፥ ምዝንጣል ዘይትርእየሎም ዝርርብ ኮነ ጽሑፍ ኣዚዮም ውሑዳት እዮም።
እዚ ትዕዝብቲ እዚ ኣብ መንጎ እቲ ኣብ ቀጽሪ ደለይቲ ፍትሒ ዝግበር ጥራይ ዘይኮነ፥ ኣብቲ ምስ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝግበር ዝርርብ ውን ክምዕብል ዝግበኦ እዩ። ንሓደ ደጋፊ መንግስቲ ኤርትራ ሒዝዎ ዘሎ መስመር ቅኑዕ ኣይኮነን ኢልካ እትኣምነሉ ምኽንያት፥ እቲ ንስኻ እትብሎ ዘሎኻ ሓሳባት ድማ ብኸመይ ንሃገርን ንህዝብን የርብሕ ብምክብባር ምግላጽ ዝያዳ የዐውት፥ የዐውት ማለት ግድን ነቲ ደጋፊ ክትቅይሮ የኽእል ማለት ዘይኮነ፥ ኣብ ባህሊ ኤርትራ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ይኸውን ማለት እዩ። ኣብ ንትሕዝቶኻ ዝብርዝ ጸርፊ፥ ዕላማኻ ዘስሕት ትሕዝቶ እንተኣድሂብካ ግን ብጻዕርኻ ብዘይካ ግዜኻን ግዚኡን ምኽሳር ነታ ከተድሕና እትጽዕት ዘሎኻ ሃገርን ህዝባን መጻኣን ዝኾነ ፋይዳ ኣይየበርክትን።
ኣቦታትና ኣብ መጋበኣያታት ንጉዳያት ክዝትዩ ከለዉ ‘ኣብ ቅድሚ ዞም ሰብ ልቦና ክዛረብ እኳ ኣይግበኣንን ግን ከምዚ ኸማይ ሰነፍ ውን ሓሳባት ወስ እንተበልኩ ይሕግዝ ዶ ይኸውን’ ብምባል እዮም መደረኦም ዝጅምሩ ነይሮም።መሟጉቱ፥ዘየኽብርን ዘየእንግድን፥ ዝንዕቕ ዝጸርፍ እንተርእዮም ድማ ‘ክቡር የኽብረካ ዓቐን ነብሱ፥ ንዑቕ ይንዕቀካ መጠን ነብሱ’ ይብሉ ነበሩ።
ኣብ ከባቢና እውን ጎረቤትና ሱዳናውያን ኣባላት ናይ ሓንቲ ስድራ፥ ናይ 2 ወይ 3 ሰልፍታት ኣባላት ይህልዉዋ እሞ ኣብ መኣዲ እንዳበልዑ ብዛዕባ ንሰልፍታቶም ዝውክል ሓሳባት ይካትዑ ምንባሮም ይዝክር።
Evelyn Beatrice Hall ኣብታ The Friends of Voltaire, እትብል መጽሓፋ : “I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it’ ክትብል ዘስፈረቶ ጽሑፍ ኣብ ምእንጋድ ሓርነት ሓሳባት ብተደጋጋሚ እትዝከር ጥቕሲ ኢያ።
‘እቲ ትብሎ ዘሎኻ ኣይሰማማዓሉን እየ፥ ነዚ ዘይሰማማዓሉ ርእይቶኻ ንኽትብሎ መሰል ክህልወካ ግን ናይ ህይወተይ ዋጋ ውን እንተሓተተ ኪኸፍል ድልውቲ እየ’።
ክቡራት ንኡስ ወለዶ፥ እዞም ዝሓለፍና ወለዶ፥ ሃገር ካብ ምምጻእ ኣትሒዝካ ብዙሕ ዘነይት ታሪኽ ኣሎናን ኣውሪስናኩምን ኢና። ካባና ክትወርስዎም ዘይግባእ ስለዝፈጠርናዮም ድማ ይቕረታ ክንብለሉም ዝግባእ ብዙሓት ነገራት ውን ኣለዉ፥ ሓደ ካብኦም ናይ ምጽውዋር ባህሊ፥ ሓሳባት ናይ ምእንጋድ ክብሪ፥ ካብ ቋንቋ ጸርፍን ቆይቂን፥ ካብ ቃና ዘለፋ ወጺኡ ኣብ ሓሳባትን ትሕዝቶን ዘተኩር ስልጡን ናይ ምብህሃል ባህሊ ዘይምርካብና እዩ እሞ ካብ ጌጋታትና ክትመሃሩ ኣብ እዋን ዘተ ብዘይ ጸርፍን ምብራዝ ሓሳባትን ዝከባበር ምብህሃል ከተዘውትሩ ንምሕጸን።


text:
ሃገራትን ህዝብታትን
ኢንዶነዥያ
ኢንዶነዥያ ብ17,000 ደሴታት ዝቘመት ሃገር እያ። ህዝባ ምቕሉላትን ዕጉሳትን ትሑታትን ተቐበልቲ ኣጋይሽን ብምዃኖም እዮም ዚፍለጡ።
ኣብ ኢንዶነዥያ ልሙድ ዝዀነ መኣዲ፡ ሩዝ ምስ ካልእ ቀመም ዘለዎ ጸብሕን ፍረታትን የጠቓልል። ኣብ ገሊኡ ቦታታት፡ ኣባላት ስድራ ቤታት ኣብ ተንኮበት ኮፍ ኢሎም ሩዝ ምስ ካልእ ምግቢ ብኢዶም ይበልዑ። ብዙሓት ኢንዶነዥያውያን፡ ምግቢ ብኢድካ ምብላዕ፡ ዝጠዓመ ምዃኑ እዮም ዚዛረቡ።
ኢንዶነዥያውያን ስነ ጥበብን ሳዕስዒትን ሙዚቃን ይፈትዉ እዮም። ሓደ ኻብቲ ዝውቱር መሳርሒ ሙዚቃ ኢንዶነዥያ ኣንክሎንግ ዚብሃል እዩ፣ እዚ ድማ ኣርቃይ ኣብ መቓን ጌርካ እዩ ዚስራሕ። እቲ ኣርቃይ ኪውቃዕ ከሎ፡ ሓደ ፍሉይ ኖታ ወይ ቅኒት ከም ዜድሂ ጌርካ ይቃነ። ሓደ ጣዕመ ዜማ ንምውቃዕ፡ ብዙሓት ተጻወትቲ ተሓባቢሮም፡ ነፍሲ ወከፎም ኣብ ልክዕ ግዜ ነናቶም ኣንክሎንግ ኬወዛውዙ ኣለዎም።
ክሳዕ መበል 15 ዘመን ድ.ክ.፡ ኢንዶነዥያ ብዓብይኡ ብሃይማኖት ሂንዱነት፡ ድሕሪኡ ኸኣ ብቡድህና ተጸልያ ነይራ። ክሳዕ መበል 16 ዘመን ኣብ ዝነበረ እዋን ግና፡ እስላም ኣብ ባህሊ ኢንዶነዥያ ደልዲሉ ሰረተ። ኤውሮጳውያን ቀመማት ደልዮም ኣብ መበል 16 ዘመን ናብታ ሃገር መጹ፣ ምሳታቶም ድማ ሃይማኖታት ህዝበ ክርስትያን ተኣታተዋ።
ብዕዮ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቶም ኣብ ብዘላ ዓለም ዚፍለጡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ካብ 1931 ኣትሒዞም ኣብ ኢንዶነዥያ ብንጥፈት ይንቀሳቐሱ ኣለዉ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ኣብ ኢንዶነዥያ ልዕሊ 22,000 ናይ የሆዋ መሰኻኽር ይርከቡ፣ ኣብታ ሃገር ከኣ፡ ንጽሙማን ንምርካብ ፍሉይ ጻዕሪ ይገብሩ ኣለዉ። ኣብ ቀረባ እዋን፡ ሞት የሱስ ክርስቶስ ንምዝካር ብናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ እተገብረ ፍሉይ ኣኼባ ቛንቋ ምልክት፡ ልዕሊ 500 ሰባት ተኣኪቦም ነይሮም።
መጽሔት ንቕሑ! ብ98 ቛንቋታት፡ እንተላይ ብኢንዶነዥያንኛ (ባሃሳ ኢንዶነዥያ እውን ዚብሃል) ትሕተም


text:
ስለ ድንግል ማርያም ሕቶታት
▼
“ንጽሕና ድንግል ማርያም ንምቅዋም ብዘመናውያን መናፍቓን ዝቐረቡ 10 ነጥብታትን መልስታቶምን”
በስመአብ ወወልደ ወመንፈስ ቅዱስ ፩ዱ አምላክ አሜን!!!
“ንጽሕና ድንግል ማርያም ንምቅዋም ብዘመናውያን መናፍቓን ዝቐረቡ 10 ነጥብታትን መልስታቶምን” (ብመጋቤ ሐዲስ ሮዳስ ታደሰ ካብ ዝተዳለወት መጽሓፍ ዝተረኽበ) ትርጉም ብሓውና Weldeab Gebremeskel
1ይ ተቓውሞ “ድንግል ማርያም ኣዳማዊ ኃጢአት የብላን ዝብል ትምህርቲ ቀዳሞት ሊቃውንቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣይመሃርዎን” ይብሉ።
መልሲ፤ ነዚ ዘሕፍር ቃል እዚ ዝዛረቡ ወገናት ታሪኽ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ፈጺሞም ኣይፈልጡን እዮም ማለት እዩ፡ ወይ ድማ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን እንታይ ከም ዝመሃሩ ኣየንበቡን እምበር ቀዳሞት ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ካብ 2ይ ክፍለ ዘመን ክሳብ እዚ ሒዝናዮ ዘለና 21 ክፍለ ዘመን ንጽሕናኣ ካብ ምንጋር ዓዲ ኣይወዓሉን። ከምቲ ቅዱስ ዳዊት ኵሉ ሰብ ኣዴና ጽዮን ክብል እዩ ዝበሎ ንሳ ውን ካብ ሕጂ ጀሚሮም ኵሎም ወለዶ ብጽእቲ ክብሉኒ እዮም ከም ዝበለት “ብጽእቲ ንጽሕቲ ቅድስቲ ክብርቲ ልዕልቲ እንዳ ተባህለት ጸኒሐ ኣላን በዚ ምስጋናኣ እዚ ድማ ክትቅጽል እያ። ንሕጂ እምበኣር ቀዳሞት ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ ንጽሕናኣ እንታይ ኢሎም ከም ዝመሃሩ ብውሑዱ ንከታተል።
ቅዱስ ኣትናቴዎስ
1.(,,,,,,ንጹሕን ዘይተተንከየን ድንግል,,,,, ኦ ዝኸበርክን ዝተደነቕክን ድንግል ንስኺ ብሓቂ ካብ ማንም ናይ ካልእ ዕብይት ዝበለጽኪ ኢኺ። ናይ እግዚኣብሔር መሕደሪ ምስ ዝኾንኪ ምሳኺ ብማዕርነት ዝወዳደር መን ኢዩ? ኦ ድንግል ካብ ኩሉ ፍጥረታት ንዓኺ ምስ መን ክንጻጽረኪ ኢየ? ኦ ብቃል ኪዳን ልዕሊ ኩሉ ዝኾንኪ ኣብ ክንዲ ወርቂ ንጽሕና ዝተጎናጸፍኪ ንስኺ ሓቅኛ መና ዝሓዘት ናይ ወርቂ መሶብ ኢኺ እዚ ውን መለኮት ዝተውሐዶ ስጋ ኢዩ) ቅዱስ ኣትናቴዎስ 295-375 ዓ።ም
ቅዱስ ቴዎዶጦስ
2. ኦ ሰላምታ ዝግበኣኪ ምልእተ ጸጋ ጎይታ ምሳኺ ኢዩ ንስኺ ዝተባረኽኪ ኢኺ ካብ ኩለን ኣንስቲ ዝጸብቕኪ ኣዚኺ ዝተቐደስኪ ኢኺ እግዚኣብሔር ምሳኪ ኢዩ። ኦ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ቅድስቲ ዝኾንኪ ክብርቲ ኦጎይታ ምሳኺ ዝኾነ ውዳሴ ዝተገብኣኪ ተወዳዳሪ የብልክን፡ ኦ ካብ ምጎስ ንላዕሊ ዝኾንኪ ኦ ኩሉ ዝመለኣልኪ እግዚኣብሔር ዘኽበረኪ ምስጋና ይግበኣኪ። ናይ እግዚኣብሔር መሕደሪ መለኮት ዝሓለወኪ ዝተንከባኸበኪ ሃብቲ ኢኺ፡ ኣባኺ ኣብውሽጢ ሃጢኣት ምጽናስ ወይ ኣብ ውሽጢ ሃጢኣት ምውላድ ብፍጹም ኣይእውጅን ኢየ። ኣብ ክንዲ`ዚ ናይ ሔዋን ሓዘን ንኽብቅዕ ዝገበሮ ደስታ ኣምጺአ ኣለኹ እምበር። ኣባኺ ናይ መከራ ጽንስን ወይ ሕማመ ወሊድ ኣይእውጅን,,,,,, ንጽሕት ድንግል ነውሪ ዘይብላ ብዘይነቐፋ ዝኾነት ማንም ዘይተንከፋ ሕጸጽ ዘይርከባ ብስጋን ብነፍስን ቅድስት ኣብ ማእከል እሾኽ ከም ዝበቖለት ዕምበባ ኢያ። ናይ ሔዋን ክፋኣት ዘይትፈልጥ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ጠባይ ዘይተራእያ ቅድሚ ምጽናሳ ንፈጣሪ ዝተፈልየት ናይ ቤተ መቕደሰ ጋሻ ናየ ሕጊ ደቀ መዝሙር ዝኾነት መንፈስ ቅዱስ ዝተቐብአት ናይ መለኮት ጸጋ ከም ክዳን ዝለበሰት` ቅዱስ ቴዎዶጦስ (303ዓም)
(ቀዱሰ ጼጲፋንዮስ)
3. ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ቅድሚ ሰብን እግዚኣብሔርን ብሓቂ ክብርቲ ኢያ፡ ነቲ ሰማይን ምድርን ክስከምዎ ዘይካሉ ንዓኡ ዝተሸከመት ናታ ዕቤታ ስለ ምንታይ ዘይንእውጅ?,,,,,ንጎይታ ዘኽብር ኩሉ ንጎየታ ዝተቐደሰ መሕደሪኡ የኽብር። መሕደሪኡ ዘየኽብር (ዝቃልል) ጎይታኡ የቃልል (ኣየኽብርን) ንሳ ድንግል ዝተቐደሰ መሕደሪኡ ኢያ። (ቀዱሰ ጼጲፋንዮስ 310-403)
(ቅዱስ ኤፍሬም 306-373)
4. ናይ ማርያም ሰውነት ኣብ ልዕሊ ምድሪ መቕደስ ኢዩ። ኣብኡ ብሃጢኣት ብሞት ኣብ ክንዲ ናይ ምድሪ መርገም ናይ በረኽት ርዘኢ ዝተዘርኣላ ናይ እግዚኣብሔር መልእኽተኛ ብሰላምታኡ ነዚ ዘርኢ ክዘርእ እንከሎ ናይ ኤልሳቤጥ ሰላምታ ነዚ ኣረጋገጸ,,,,, ንስኻን ኣዴኻን ጥራይ ብማንም ዓይነት ነገር ንጹሓት ኢኹም። ኦ ጎይታ ኣባኻ ምንም (ንቅዕ) የለን፡ ኣብ ውሽጢ ኣዴኻ ውን ማንም ምልክት የለን (ቅዱስ ኤፍሬም 306-373)
(ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙ)
5 (ቅዱስ ኣምብሮስ) 330-397)
6. ብሓቂ ንሳ ጥራይ ማንም ክረኽቦ ዘይከኣለ ጸጋ ስለ ዝረኸበት ምልእተ ጸጋ ትበሃል። ማርያም ድንግል ዘይረኸሰት ጥራይ ዘይኮነት ክብራ ፈጺሙ ዘይጠሓስን ካብ ማንም ዓይነት ሃጢኣት ዝነጽሐትን ኢያ,,,,,,ካብ ኣደ ኣምላኽ ዝበልጽ እንታይ ዓቢ ነገር ኣሎ? በቲ ክቡረ ባዕሉ ካብ ምምራጽ ዝዓቢ እነታይ ዓቢ ነገር ክህሉ ይኽእል? ናብ ናይ ማንም ሰብ ኣካል ከይበጽሐት ካብ ዝጸነሰት ካብኣ ንላኦሊ እንታይ ንጽሕና ኣሎ? (ቅዱስ ኣምብሮስ) 330-397)
(ቅዱስ ጂሮም 347-420)
7. (ቅዱስ ቄርሎስ 376-444)
8. ሰላምታ ዝተገባኪ ማርያም ናይ ኣምላኽ ኣደ ድንግልን ኣደን ብርሃን ዝተሰከምኪ ዘይተበዝበዘት ንዋይ (ልሕኲት) ሰላምታ ዝተገባኪ ማርያም ካብ ዓለም ምሉእ ኣዚኺ ከብርቲ ፍጥረት ንስኺ ኢኺ፤ ሰላምታ ዝግባኪ ማርያም ንጽህት ርግቢት ዘይትውዳእ ዘይትጥፍእ ፋና ካባኺ ወን ናይ ጸሓይ ጸደቂ ዝተወለደ,,,,,እነሆ ብፍጹም መንፈሳዊ ቅንኣት ብኣደ ኣምላኽ ድንግልን ኣደን ብዝኾነት ማርያም ተጋቢዞም ዝተኣክቡ ናይ ቅዱሳን ጉባኤ እርኢ ኣለኹ,,,,, ንሕና ውን ሰላም ንብለኪ፡ኦ ኣደ እግዚኣብሔር ዝኾንኪ ማርያም ዝተኸበርኪ ናይ መልእ ዓለም ቅርሲ ዝዘይትጠፍኢ ፋና ናይ ድንግልና ዘውዲ ናይታ ቅንዕቲ እምነት (ኦርቶዶክስ)ምርኩስ በትሪ ዘይትፈርሲ መቐደስ ነቲ ማንም ክሕዞ ክሽከሞ ዘይክእል ንዕኡ ዝሓዝኪ ኢኺ (ቅዱስ ቄርሎስ 376-444)
ቅዱስ ጋረዳ ኣባ ጊዮርጊስ ዝጋስጫ 1336-1417
9. < አኮ ብዙሃን መናፍስት ዘይቀድሃ ብዙሃት ሃብታተ እግዚኣብሔረ ወመክፈልተ ስናያት ኣላ እም ኣሕዱ መንፈስ ውእቱኬ ጰራቀሊጦስ ዝዓቀባ ለድንግል እም ከርሰ እማ ከመ ኢትጌጊ ለዓለም ኣንጽሓ ከመ ኢትርሳሕ ቀደሳ ከሙ ኢትርኮስ ወረሰያ ታቦተ ለወልድ ዋሕድ አብ ሰምራ ወልድ ተሰገው እምኔሃ ወመንፈስ ቅዱስ ከለላ ፣ብዙሓት ዝኾኑ ናይ እግዚኣብሔር ሃብተታትን ጽቡቓት ትዕድልትታትን ካብ ሓደ መንፈስ ቅዱስ ድኣ እምበር ካብ ብዙሓት ምናፍስቲ ኣይኮኑን ዝቕድሑ ኣይኮኑነ፣ ንሱ ውን ንዘልዓለም ንኽይትብድል ካብ ማህጸን ኣዲኣ ጅሚሩ ድንግል ማርያም ዝዓቀባ ጴራቅሊጦስ ኢዩ። ንኸይትረስሕ ኣንጽሓ ንኸይትረክስ ቀደሳ ንሓደ ወዲ እግዚኣብሔር መሕደሪ ገበራ ኣብ ፈተዋ ወልድ ክብኣ ሰጋን ነፍስን ወሰደ መንፈስ ቅዱስ ጋረዳ ኣባ ጊዮርጊስ ዝጋስጫ 1336-1417
ቅዱስ ያዕቆብ ዘሥሩግ
10. ናይ መንፈስ ቅዱስ እንዚራ ዝተባህለ ቅዱስ ያዕቆብ ዘሥሩግ ውን ካብ መርገመ ሥጋ ካብ መርገመ ነፍሲ ዝተፈልየት ምልእተ ጸጋ ከም ዝኾነት ክትንትን እንከሎ (………….እዚ ኣብኣ ዝተፈጸመ ነገራት ብርተዐ ስለ ዝሃበኒ ብዛዕባ እቲ ዘይሓልፍ ጽባቔኣ (ውህበታ) ነዞም ነገራት እዚኦም ክዛረብ ክኢለ ኣለኹ። ንሳ ንወዲ እግዚኣብሔር ኣዲኡ ብምዃና ምኽንያት ኣብዚ ምድሪ ፍጽምቲ ዝኾነት እንኮ ሰበይቲ ንሳ ከም ዘዝኾነት ርእየ ብምልኣት ኣሚነ ኣለኹ። ነቲ ጽቡቕ ካብ ሕማቕ ፈልያ ካብ ዝፈለጠትሉ ጊዜ ጀሚሩ ንሳ ብንጽሕና ልብን ብሓቀኛ ሓሳብን ጸኒዓ ቆይማ ኢያ። ኣብ ውሽጢ ሕጊ ካብ ዘሎ ጽድቂ ውን ገጻ ኣይመለሰትን። ምድራውን ሥጋውን ነገር ብምድላይ (ብምምናይ) ውን ኣይተሰናኸለትን። ካብ ሕጻንነታ ጀሚሮም ናይ ቅድስና ባህርያት ኣብ ውሽጣ ነበሩ። እናዓበየት ኣብ ዝኸደትሉ ውን ነዚኣቶም ብጥንቃቐ ኣጥቢቓ ኣብዝሓቶም። ኣምላኻ ኵሉ ጊዜ ኣብ ቅድሚ ኣዒንታ ነበረ። ብኡኡ ንኽበርሃላን ብኡኡ ደስ ንኽብላን ኣዒንታ ካብኡ ኣይኣለየትን። ንሱ ውን ንጽሕናኣን ናይ ነፍሳ ንጽሕናን ስለ ዝረኣየ ዋላ ሓንቲ ክፍኣት (ክፉእ ነገር) ስለ ዘይነበራ ኣብኣ ንኽሓድር ፈተወ። ከምኣ ዝኣመሰለት ሓንቲ ሰበይቲ ተራእያ ስለ ዘይትፈልጥ ልዕሊ ኵሉ ስራሕ ዝኾነ ዓብን ኣደናቕን ዝኾነ ስራሕ ኣብኣ ተስርሐ። ካብ ማእከል ኵለን ኣንስቲ ሓንቲ ጐርዞ ተደልየት፡ ካብ ኵለን ንላዕሊ ዝጸበቐት ብምዃና ተመረጸት፡ ቅዱስ ኣብ ንወዱ መሕደሪ እትኸውን ከዳልወሉ ደለየ፡ እንተኾነ ግን ንሱ ስለ ዝመረጻ ጥራይ ኣዲኡ ንኽትከውን ኣይፈቐደን፡ ብውሽጣን ብዙርያኣን ብዝተሰወረ (ውበት) ጽባቐ ዝተመልአት ጐርዞ ከምኡ ውን ኣብኣ ንዝተኸሰቲ ምሥጢራት ንኽትርኢ ዘኽኣላ ናይ ልቢ ንጽሕና ዝነበራ ሓንቲ ጐርዞ ፈትያን ፈቒዳን ጽባቐ ክህልዋ እንከሎ እዚ ኢዩ ሓቀኛ መልክዕ፡ ፍጹምነታ ብፍቓዳ ኮይኑ ናይ ሓደ ካብ እግዚአብሔር ዝኾነ ነገር ጽባቐ ማዕረ ክንደይ ዝኣክል ዓቢ እኳ እንተኾነ፡ ነጻ ዝኾነ ውልቃዊ ፍቓድ ኣብ ውሽጡ እንተዘየለ ምስጉንነት የብሉን። ፀሓይ ጽብቕቲ እኳ እንተኾነት ዝርእይዋ ግን ኣየመስግንዋን ኢዮም፡ ምኽንያቱ ብርሃን እትህብ ፈትያ ፈቒዳ ከም ዘይኮነት ስለ ዝፍለት ኢዩ። ብገዛእ ፍቓዱን ብድሌቱን ጽቡቕ ዝኮነን ጽባቐ ዘለዎን ኵሉ ብሓቂ ጽቡቕ ክሳብ ዝኾነ ካብዚ ዝተላዕለ ጥራኢ ንሱ ብሓቂ ምስጉን ኢዩ። እግዚአብሔር ዝፈትዎ ጽባቐ ብገዛእ ፍቓድካ ዝኾነ ጽባቐ ኢዩ…………………እነሆ ታሪኻ እንዛረበላ ዘለና ድንግል ሠናይ ፍቓድ ስለ ዝነበራ ደስ እተብልን ዘዝተመርጸትን ኮነት። ሰብ ካብ ዝኾነት ጓል ኣንስተይቲ ንሱ ሰብ ኮይኑ መጽአ፡ ደስ ተብል ስለ ዝነበረት ካብኣ ንኽመጽእ ንዓኣ መረጻ፡ ናቱ ግርማ ካብ ኵሎም አእቶም ካብ ሰብ ዝውለዱ ዓቢ ስለ ዝኾነ ኣዲኡ ናኢ ዝኾነት ናይ ማርያም መልክዕ ኣዝዩ ዝተወደሰ ይኸውን። ደስ እተብልን ንዕኡ ምርጽቲ ዝኾነት ካብ ትሕትናኣ ካብ ንጽሕናኣ ካብ ቅንዕናኣን ሠናይ ፍቓዳን ዝተላዕለ ኢዩ። ካብኣ ንላእሊ ደስ ዘበለቶ ካልእ እንተትኸውን ኔራ ንካልእ ምመረጸ ኔሩ፡ ንሱ ቅኑዕ ፈራድን ትኽክለኛን ስለ ዝኾነ ኣምላክ ግለ ሰባት ፈልዩ ኣየኽብርን። (2ዜና 19፡7 ግ’ሐ 10፡34) ሓንቲ እንከን ወይ ጕድለት ኣብ ነፍሳ ተረኺቡ እንተ ዘዝኸውን ኔሩ ካልእ እንከን ዘይብል ኣደ ንዕኡ ምደለየ ኔሩ። እዚ ካብ ኵሉ መልክዕ ዝዓበየ መልክዕ ብሠናይ ፍቓዳ ጥራይ ዝረኸበቶ ኢዩ። ካብዚ ዝተላዕለ ኵሉ ግርምትን ክብርትን ብዝኾነት ብኣኣ ክድነቕ ናይ ግድን ኢዩ። ኣምላኽ ውን ኣዲኡ ንኽትከውን ንኽመርጻ ዝገበሮ ንሳ ኣዝያ ደስ እተብል ስለ ዝነበረት ኢዩ። ንተፈጥሮ ብዝተዋህቦ መልክዕ መጠን ልክዕ ንሳ ደስ እተብል ነበረት፡ እንተ ኾነ ግን ነዚ ደረጃ ዝበቕዐት ብፍቓዳ ጥራይ ኣይነበረን፡ ንሳ ንሰብ ዝከኣሎ ዘበለ ጻዕሪ ገበረት ኣምላኽ ካብኣ ምውጽኡ ምውላዱ ግን ናታ ሥራሕ ኣነበረን፡ ንሳ ብቕንዕናኣ ናብ ኣምላኽ ብዝተጸግዐት መጠን፡ ካብ ድሌት ነፍሳ ዝተላዕላ ንሱ ድማ ብምሕረቱ ናብኣ ተጸግዐ፡ እንተኾነ ግን ኣምላኽ ሥጋ ለቢሱ ካብኣ ምውላዱ እዚ ናቱ ጸጋ (ምሕረት) ኢዩ። ከምዚ ምሕረቱ ንዝበዝሐ ምስጋና ይብጽሓዮ። ናይ እመቤትና ማርያም መልክዕ ካብ መጠን ዝሓለፈ ኢዩ። ምኽንያቱ ካብኣ እትበልጽ ኣብ ኵሉ ዓለም ኣይተረኽበትን። ብድሕሪ’ዚ ንዕኡ ዝግባእ ንኣምላኽ ንሃብ ጸጋኡ ብዘይ መጠን ኣብ ፍጥረታቱ ስለ ዘዝነበ ኵሎም ዘመናት ንዕኡ ዘይበቕዑ ብሉየ መዋዕል ዝኾነ ወልድ ንዕኡ ንፍለጦ፡ ካብ ማእከል ኵለን ኣንስቲ እንከን ዘይተረኽበላ እመቤትና ማርያም ዘንጽሀ(ያበጃትን) ንረድኣዮ።
ቀዳሞት መናፍቓን ኣብ ንጽሕና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝነበሮም ዘደንቕ እምነት
እቲ ኣብዛ ምድሪ ብዙሕ ናይ ስሕተት ትምህርቲ ዝዘርአ ኣብ 1483-1546 ዝነበረ ናይ ፕሮቴስታንት መሥራቲ ማርቲን ሉተር ውን ድንግል ማርያም ኣቐዲማ ካብ ጥንተ ኣብሶ ነጻ ምዃና ኣብ ስብከቱ ኣብ መጽሓፉ ክገልጽ እንከሎ “It is a sweet and pious belief that the infusion of mary’s soul was effected without original sin………(ናይ ማርያም ነፍሲ ምስ ሥጋኣ ኣብ ዝተወዋሃደትሉ ጊዜ ካብ ኃጢኣት ፍጹም ዝነጽሐትን ጥንተ ኣብሶ ዘይብላ ብጸጋ እግዚኣብሔር ዘጋየጸት ንጽሕት ነፍሲ ኮይና ኢያ ምስ አግዚአብሔር ዝተወሃሃደት፡ ንጽሕት ነፍሲ ተቐቢላ ኔራ በዚ ውን ድንግል ምንባር ካብ ዝጀመረትሉ ጊዜ (ከፅንሰታ) ጀሚራ ካብ ኵሉ ኃጢኣት ዝነጽሐት ኮነት ነዚ ምእማን ምቁር ኢዩ……ማርያም ናይ ብሓቂ ኣዲኡ ኢያ ንሱ ውን ናይ ብሓቂ ወዳ ኢዩ፡ ስለ’ዚ ሰብነታ ንባህሪኡ ዝሰማማዕ ናይ ኣደነት ተራኡ ተዋጺኡ ኢዩ። እንተ ኾነ ግን ክትወልዶ እንከላ ብዘይ ኃጢኣት ስለ ዝኾነ ክትወልዶ እንከላ ውን ብዘይ ጻዕሪ ብዘይ ሕማም ብዘይ ምፍታሕ ማህጸን ኢዩ። እግዚአብሔር “ብጻዕርን ቅልውላውን” ክትወልዲ ኢኺ ኢሉ ዝተዛረቦ መርገም ንዓኣ ኣይተንከፋን (ዘፍ 3፡17) ብምባል ብግልጺ ምሂሩን ጽሒፉን ኔሩ (Sermon on the Day of the Conception of Mary, Mother of God, 1527)፡፡
ብተወሳኺ ውን (ብ1921-1996 ዓ.ም) ዝነበረ ናይ ካልቪኒስት እምነት ኣብ ዓለም ብምስፍሕፋሕ ዝፍለጥ ናይ ካቶሊክ ካህን ዝነበረ ማክስ ቱሪያን (Max Thurian) ኣብ መጽሓፉ ልክዕ ከም ሉተር ንሱ ውን ነቲ ፈጺሙ ክክሓድ ዘይክእል ናይ ድንግል ማርያም ንጽሕና ክኽሕድ ኣይፈተነን፡ ነዚ ክገልጽ እንከሎ ““As far as [Mary] is concerned, according to the Gospel,…” ( ብዛዕባ ማርያም ከም ናይ ወንጌል ኣዘራርባ ንሳ ናይ ጸጋ ምልኣቱ መርኣይት ኢያ። ከምኡ ውን ኣዲኡ ኣቐዲማ ዝተሓሰበት (ዕድፍን) ርስሓት ዘይትፈልጥ ናይ ቤተ ክርስቲያን ውን ምሳሌ ጌሩ መሪጽዋ ኢዩ፡ እዚ ሓሳብ ብዛዕባ ማርያም ክንብል እንኽእሎ እንኽእል ንዅሉ ዝገልጸልና ኢዩ፡ እዚ ማለት ብሓደ ወገን ማርያም ኃጢኣት ክም ዘለዋ ንምዝራብ ዝደፋፈሩን ብኻልእ መንገዲ ድማ ንሳ ከብ ናይ ደቂ ሰብ ባሕርይ ፍጹም ዝተፈልየት ከም ዝኾነት ዝዛረቡን ወሲኽካ ኣፎም ዘዕጹ ኢዩ። ጸጋ ዝተመልአት ጓል ጽዮን ሥጋ ናይ ዝተወሓደ ኣምላኽ ኣደ ናይ ኣዴና ቤተ ክርስቲያን ምሳሌ ዝኾነት ድንግል ማርያም ቅድሰት ኢያ። ኢሉ ምሂሩ ኢዩ ((Mary, Mother of All Christians, page 204 [endnote], and page v 24, 25, from the chapter "Full of Grace")፡፡
ኡልሪች እዝቪንጊሊም ድማ ንጽሕቲ ምዃና ኣብ ዝጸሓፎ መጽሓፍ ክገልጽ እንከሎ “He who was about to remove our sins but not to make all men holy” (ኵሉ ሰብ ቅዱስ ንምግባር ዘይኮነ ኃጢኣትና ንኸወግደልና ዘለዎ ንሱ ባዕሉ ቅዱስ ክኸውን ኣለዎ፡ ስለ’ዚ እግዚአብሔር ነዲኡ ቀደሳ ምኽንያቱ ቅዱስ ውላድ ከምኡ ቅድስት ዝኾነት ኣደ ክትህልዎ ስለ ዝግባእ። ኵሉ ጊዜ ድንግል ዝኾነት ናይ ድኅነትና ኣደ ማርያም ብዝምልከት ክብሪ ዘኽልእ (የሚያጎድፍ) ዘርስሕ ወይ ክፍኣት ዝመልኦ ሓሳብ ሃሲበ ይኹን ብወግዒ ተዛሪበ ኣይፈልጥን ኢየ፡ ሕጂ ውን ኣይሓስብን ኢየ እዚ ተጠራጠርትን ዕሙቕ ዘዝበለ ፍልጠት ዘይብሎም ክርስቲያን ብዛዕባ ኣደ ኣምላኽ ብዝምልከት ዘለኒ ንጹር መርገጺ ንምርኣይ ብቑዕ ከም ዝኾነ ተስፋ ይገብር፡ ብመሠረት ቅዱስ ወንጌል ብምሉእ ልበይ እዚኣ ንጽሕት ድንግል ወዲ ኣምላኽ ከም ዝወለደትልናን ብልደት ይኹን ብድሕሪኡ ንዘልዓለም ንጽሕትን ዘይረኸሰትን ከም ዝኾነት እኣምን ኢየ) ብምባል ድንግልናኣን ንጽሕናኣን ብሰፊሑ ገሊጹ ነበረ።
ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ዘዝነበሩ ሪፎረመርስ (ፕሮቴስታንት) ንባዕሎም ቅድስት ድንግል ማርአም ካብ ጥንተ ኣብሶ ንጽሕት ምዃና ገሊጾም ኔሮም። (ብ1504-1575) ናይ ዝዊንግሊ ተኸታሊ ዝነበረ ሄንሪች ቡሊንገር ብዛዕባ’ዚ ክገልጽ እንከሎ “What pre-eminence in the eyes of God the Virgin Mary…” (ምስ ካልኦት ቅዱሳን ንምንጽጻር እትኸብድን ኣዝአ ልዕሊ ኵሎም ክትከውን ዝግበኣን ናይ ድንግል ማርያም ንጽሕናኣ እምነታ ቅድስናኣ ካብ ጕድፍ (ርስሐት) ዝነጽሀት ምዃናን ጽቡቐ ጠባያን ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዓቢ ኢዩ……ካብ ልደታ ጀሚራ ንጽሕት ዝነበረት ናይ ንጽሕት ቡራኬ ዝተቐበለት… ኣደ ኣምላኽ ናይ መንፈስ ቅዱስ መቕደስ ኣካላ ንጹሕን ኃጢአት ኣልባ ዝኾነ ናኢ ድንግል ማርያም ዝተቐደሰ ሰብነታ ብመላእኽቲ ናብ ሰማይ ከም ዝዓረገ ንኣምን ኢና) ብምባል ገሊጹ ኔሩ።(Heinrich Bullinger, cited in Thurian, page 89, 197, 198)፡፡
ኣብ ሃገረ ፈረንሳ እምነቱ ካብ ዘስፋሕፍሑ ሰባት ኣዝዩ ዝተፈልጠ ካብ 1595-1669 ዓ.ም ዝነበረ ቻርለስ ድሬሊንኮት ውን “We do not simply believe that God…” (እግዚአብሔር ንድንግል ማርያም ካብ ኣቦታትን ካብ ነብያትን ንለዕሊ ከም ዝመረጻን ከም ዝባረኻን ጥራይ ዘይኮነ ካብ ሱራፌል ንላዕሊ ውን ልዕል ልዕል ከም ዘበላን ንኣምን ኢና፡ መላእኽቲ ንወዲ እግዚኣብሔር ኣገልገልቱን ናይ ኢዱ ሥራሃት ፍጥሩን ኢዮም፡ ድንግል ማርያም ግን ኣገልጋሊቱ ጥራኢ ዘይኮነት ናይ’ዚ ሕያው ኣምላኽ ኣዲኡ ኢያ) ናት) ክብል ጽሒሑ ኔሩ። (Charles Drelincourt (1595-1669), cited in Thurian, page 89)
ሎሚ ድማ ብዘገርም መልክዑ ናይቲ እምነት ተኸተልቲ ኃጢኣት ኣለዋ ንጽህት ኣይኮነትን ድንግል ኣይኮነትን እናበሉ ምዝራቦም ምናልባት ብ 16 ክፍለ ዘመን ነዚ እምነት ዝመሥረትሎም ሰባት ዝመሃርዎ ትምህርቲ እኳ ኣየንበብዎን? ወይ’ስ ፈጺሞም ኣይፈልጥዎን ድዮም ኮይኖም? ወይስ ከምቲ ሐዋርያ ዝበሎ “ ናይቲ ንመሕደሪኡ ክጸርፍ ኣፉ ከፈተ ዝተባህለ ገበል ትምህርቲ ንምስፍሕፋህ ኢየ? (ራእ ዮሐ 13፡4-6) እቲ ምልሲ ዝኾነ ይኹን ንስሓ ኣትዮም ነዛ ቕንዕቲ እምነት ተኸቲሎም ንኽጐዓዙ ናኢዚ መጽሓፍ ኣዳላዊ ምክሪ ኢዩ።
ስብሃት ለእግዚኣቢሄር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን።


text:
ናይጀሪያ ብኢቦላ ዝተትሓዘ ካልኣይ ሰብ ምርካባ ኣፍሊጣ።ዩናይትድ ስቴትስ ምስፍሕፋሕ ሕማም ኢባላ ንምቁፅፃር እንተወሓደ 50 ክኢላታት ትልእኽ ኣላ።
በቲ ሓማም ተታሒዙ ዘሎ፤ቅድሚ 10 ማዕልታት ብኢቦላ ኣብ ሌጎስ ንዝሞተ ላይበሪያዊ ዝሓከመ ናይጀሪያዊ ዶ/ር ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።ምንስቴር ጥዕና ናይጀሪያ ኦኒየቡቺ ቹክው ሎማዕንቲ ሰኒ ከምዝገለፅዎ ካልኦት ሸሞንተ ሰባት እውን ክግለሉ ከምዝተገብረን ናይ ሰለስተ ሰባት ውፅኢት ምርመራ እውን እናተፀበዩ ምዃኖምን ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ማእኸላት ምቁፅፃር ሕማማት ኣብዚ ዓመት እዚ ብሰንኪ ኢቦላ ህይወት ልዕሊ 800 ሰባት ናብ ዝስኣና ሰለስተ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ ጊኒ፣ሲየራ ሊዮንን ላይበሪያን 50 ክኢላታት ጥዕና ኣብ መወዳእታ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ክልእኽ እዩ።
ናይ ዩናይትድ ስቴተስ ዳይረክተር ማእኸላት ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማማት ዶ/ር ቶም ፍራይደን እቲ ሕማም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሴየራ ሊዮንን ላይበሪያን ካብ ቁፅፅር ወፃኢ እንተኾነ እውን ምቁፅፃር ግን ይክኣል እዩ ኢሎም።
እቶም ክኢላታት ንቶም ሕሙማት ኣብ ምርካብ፣ሕክምና ክረኽቡ ኣብ ምርግጋፅ፣ካበይ ከምዝመፁ ኣብ ምፍልጣ፣ንሰባት ኣብ ምምሃርን ኣብ ዝእመሰሉን መዳያት ክሕግዙ እዮም።
ኣብ ላይበሪያ ንሕሙማት ክሕክም ከሎ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዘ ኣሜሪካዊ ዶ/ር ኬንት ብራንትሊ ፍሉይ መሳርሒታት ብዝተግጠመላ ነፋሪት ኣቢሉ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ተመሊሱ’ሎ።
ኣብ ላይበሪያ በቲ ሕማም ዝተትሓዘት ምሴናዊት ናንሲ ራይትቦል እውን ናብ ኣሜሪካ ክትምለስ ትፅቢት ኣሎ።
ናይ ዩናይትድ ስቴቲስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ጉዳይ ብኸቢድ ይከታተሉዎ ኣለው ክብል ኣብዝሓለፈ ዓርቢ ገሊፆም ኣለው።
ሓደጋ ኢቦላ ካብዘንፀላለወን ሃገራት ንጉባኤ ዝመፁ መራሕቲ ኣፍሪካ ቅድሚ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ምእታዎም ምርመራ ክግበረሎም እዩ ኢሎም ፕሬዝዳንት ኦባማ።


text:
ከም-ዝፍለጥ ንህብን ሃመማን ተመሳሰልቲ’ዮም። ምውዓሎም ግና ሓደ ኣይኮነን። ከመይሲ ሃመማ ዝርከበሉ ኣድራሻ፥ ኣብ ጎዱፍ ክኸውን ከሎ። ንህቢ ግና ኣብ ቖፎ መዓር’ዩ ዝርከብ። ምርጫ ሰባት’ውን ከምኡ ይፈላለ እዩ። ገሊኦም መንገዲ ዴማስ መሪጾም፥ ናብቲ ባሕሪ-ዓለም ዘሊሎም ብምእታው ክሕምብሱ ከለዉ። ገሊኦም ድማ ብኣንጻሩ መንገዲ ቤት-ኣምላኽ መሪጾም፥ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ምውዓሎም ምሕዳሮም ዝገብሩ ኣለዉ።
ንልዕሊ ክልተ ዓመት ክካየድ ዝጸንሐ፥ ናይ ክልተ ዓመት ናይ ስነ መለኮት ትምህርቲ ቀዳማይ መደቡ ዛዚሙ ኣሎ። ከመ መጀመርታ ነዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና ክንበጽሕ ብዙኅ ሃጓፋት ጸኒሑና እዩ። ሕጂ ግን ብረድኤት ኣምላኽ፥ ኩሉ ምድላዋት ተጻፊፉ ኣሎ።
በስመ ኣብ ወወልድ! ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።
ካብ እግዚኣብሄር ኣቦናን ካብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ንኣኻትኩም ይኹን እንዳበልና መንፈሳዊ ሰላምታ ነቐድም። ቀጺልና: ንግደት/ክብረ-በዓል ቤተ ክርስቲያን መድሃኔ ዓለም ሮቸስተር ኒው ዮርክ 23 መስከረም 2017 ከነኽብር ስለ ዝኾና ናይቲ መንፈሳዊ በዓል በረኸት ተሳተፍቲ ክትኮኑ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
“-ኣምላኽ ሰማይ ከቃንዓልና እዩ’ሞ፥ ንሕና ባሮቱ ተንሢእና ክንዓዪ ኢና-” ብዝብል መራሒ-ቃል፥ ኣብ ዓባይ-ብሪታንያ ከተማ-ማንችስተር፥ ካብ 15/09/1917 ሠለስተ-መዓልቲ ዝወሰደ ዕዉት ጉባኤ ክካየድ ክኢሉ። እዚ ናይ ማንችስተርን, ሎንዶንን, በርኒንግሃምን ኣብያተ-ክርስቲያናት ማኅበረ-ምእመናን ተሳቲፎሞ ዝቐነዩ ጉባኤ’ዚ፥ ወለድን መንእሰያትን ብኃባር ከሳትፍ ዝኸኣለ ጉባኤ ብምንባሩ፥ ኣብ ተመክሮና ሓድሽን ፍሉይን’ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል።
እቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ካብ ሓሙስ 20 ክሳብ ሰንበት 23ሓምለ 2017 ኣ.ፈ (፲፫ ክሳብ ፲፮ ሓምለ ፳፻፱ ዓ.ም ግእዝ) ኣብ ቅዱስ ሚካኤል ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ከተማ ሻርሎት ክካየድ ዝቐነየ መበል 19ዓመታዊ ጉባኤ መንበረ ጵጵስና ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ ብጸሎተ ቅዳሴ ብቡራኼ ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስጳጳስ ዲበ-ኩሉ ብሰላም ተዛዚሙ።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላኽ ኣሜን።
መበል 19 ዓመታዊ ጉባኤ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ሊቀ መላእኽት ቅዱስ ሚካኤል ሻርለት ኖርዝ ካሮላይና፡ "ኣነ ዝሓስበልኩም ዘሎኹ ሓሳብ እፈልጦ እየ፡ መፈጸምታን ተስፋን ክህበኩምሲ፡ ሓሳብ ደኃን እምበር፡ ናይ ክፉእ ኣይኰነን፡ ይብል እግዚኣብሔር” ኤርምያስ 29:11።“ ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ጥቕሲ ብፍሉይ መንፈስን ተስፋን ጉባኤኡ ብሰላም ዛዚሙ።
እቲ ካብ ኣርባዕተ ኣብያተ ክርስቲያናት ብዝመጹ፡ ልዕሊ 150 ዝኾኑ መንእሰያትን ወለድን፡ ብካህናት ተመሪሖም ዘካየድዎ ካብ ሰነ 30 - ሓምለ 03, 2017 ዝተጋብአ፡ ኣዝዩ ኣገደስቲ ትሕዝቶ ትምህርትታት ዝሓቖፈ ነይሩ።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
ክቡራን ምእመናንን ምእመናትን፥ ከምኡ’ውን መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን፥ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍላተ ዓለም ዘሎኹም ፈተውትን።


text:
ያታዊ ወግዒ
By Viviana Amanuel 17 January 2012
ብዓልቲ ቤቶም ዝነዓቕኦም፣ ክመልክወን ዘይከኣሉ ሽማግለ፣ ብምስቑርቓር ንገዛእ ርእሶም ዝበልዎ:
እርጋን መጸት ከመይ ምዃናየ
ቁሊሕ እንተበልኹ ከዐሽዋ
ዓመት ሓረመኒ ዋንጫ ስዋ!
ቁሊሕ እንተበልኩ ክምኩሮ
ዓመት ሓረመኒ ጸብሒ ሽሮ!
ቁሊሕ እንተበልኩ ከም ዝመልኽ
ዓመት ሓረመኒ ጸብሒ ድልኽ!
ኣካ’ዚ ባህልና
ድንግልና
By Viviana Amanuel 16 March 2012
ኣብ ባህልን ልምድን ብሄረ ትግርኛ፣ ጉዳይ ድንግልና ዓብዩ ግምት ስለዝውሃቦ ኣብ ሕግታት እንዳባ ብስርዓት ዝሰፈረ እዩ። ድግልናኣ ዘይዓቀበት ጓል ኣነስተይቲ ውርደት የጋጥማ ንዘጋጠማ ጉዳይ ድማ ብስቱር ስለዘይሕዝዎ፣ ሓፋሽ ይሰምዖ’ሞ መርዓት ግዳይ ትኸውን።
ምስ ካልኦት ብሄራት ክነጻጸር እንከሎ ኸኣ ኣብ ብሄረ ትግርኛ ዝከበደ ኾይኑ ንረኽቦ። እዚ ባህሊ /ልምዲ ሕጂ ተኾነ’ወን እቲ ዝነበረ ኣመለኻኽታ ብምሉእ ሃሲሱ’ዩ ክብሃል ዝከኣል ኣይኮነን።
ሕጊ መውስቦ ፣ ሓደ ምስ ሓንቲ ስለዝብል፣ ኣብ ግዜ መርዓ’ ጓል ኣነስተይቲ ብድንግልናኣ ክትጸንሕ ትጽቢት ይግበረላ። ብድንግልናኣ ዘይጸንሐት ጓል ኣነስተይቲ ብሕጊ እንዳባ ይኹን ብሕጊ ሃይማኖት ተቐባልነት የብላን። መርዓዊ ኣብታ ፋልመይቲ ለይቲ ፈትሹ ምስ ክብረ ንጽንህናኣ እንተ ጸኒሓቶ፣ ንስድራን ኣዕሩኽን ይሕብር፣ ንምሸቱ ኸኣ ኣዕሩኽ ስጋ ሰለፍ ሒዞም ከበሮ እናወቕዑ
“ጓል ኣቦይ እገለ ተኣማኒት……” ኢሎም እናደረፉ መርዓት ብድንግልናኣ ከም ዝጸንሐት ንእንዳ ጓል ይኹን ዓዲ የበስሩ’ሞ ስልማት ሒዞም ድማ ይምለሱ።
መርዓዊ ፈትሹ ምስ ድንግልናኣ እንተዘይጸኒሓቶ፣ ቀልጢፉ ንወልዱ ይሕብር። ስድራቤት መርዓዊ ኸኣ ተቐላጢፎም ንስድራ ጓል ይነግሩ። ዘይምትእምማን እንተተረኺቡ( እንዳ ጓል ወይ እታ ጓል ..ጓልና ብድንግላ) እያ ዝብሉ እንተኾይኖም ፣ መርዓት ብዓበይቲ ኣዴታት ትኹለል። ምስ ድንግልናኣ ከም ዘይጸንሐት እንተተረጋጊጹ መርዓት ናብ ዓዳ ትምለስ፣።
ክትምለስ እንከላ ድማ ርእሱ ዝከኣለ ወግዒ ኣለዎ።
ኩሉ ስልማት ቐንጢጦም ወጮ ከዲኖም ኣብ ኣድጊ ወጢሖም ( ጽዒኖም) ይመልስዋ። ብ ኣረኣእያ ናይቲ ብሄር (ትግርኛ’ ሙዃኑ’ዩ) ክብረታ ኣጥፊኣ ስለዝጸንሐት መሰላ ክትግፈፍ ኣለዋ። ንዓኣ ንምቕጻዕ ጥራይ ዘይኾነ ካልኦት ኣዋልድ፣ ንዓኣ ርእየን ክልብማን ( ድንግልናአን ኪሕልዋን ተባሂሉ ዝፍጸም ወግዒ ሙዃኑ ይግለጽ።
ድንግልናኣ ኣፍሪሳ ዝጸንሐት ፣ ዕድሜኣ ምሉእ እናተሸቑረረት ተሕልፎ።ከቢድ ሞራላውን ኣእምሮኣውን ሳዕቤን የኸትለላ። ኣዋልድ ደቒ ዓኣ ድማ( ስማ እናኣልዓላ ይደርፋላን ይጸርፈኣን ( ዒደረ) ኣብ ዝኾነ ማሕበራዊ ጉዳያት ዓዲ ክትሳተፍ ድማ ጸገም የጋጥማ።
ኣካ‘ዚ ባህልና ………….
መልቐስ
By Viviana Amanuel 16 March2012
ሓደ ካርነሽማይ፣ ኣሪጎም ዓዲ ውዒሎም ብሕምም ተደኒሶም ኣብ ቤቶም ተዓጽዮም ይነብሩ ነበሩ። ኣብ መጠረሽታ፣ ክኣ ዓለም ኣርኪባቶም ሞቱ።
ኣብቲ ስነ ስርዓት ቐብሮም ወገን ስኢኖም፣ (ዝበኽየሎም ተሳኢኑ) ከም ቐብሪ ሕኑቕ ኾይኑ ተራእየ’ሞ፣ ኣይተ ብድሆ ወዲ ዘመኑ ዝተባህሉ መላቓሳይ በዚ ተቖጢዖም።
“ኣንታ ወዲ ሰብ ከመይ’ሉ ተመኖ
ኣንታ ወዲ ሰብ ከመይ’ሉ ተመኖ
ሰይቲ ወዲ ‘ዶ የሎኽን ኢኺ እንተኸደንኪ ዲኖ
እንታይ ደኣ ኾይኑ ዓይንኺ ጸረር ዝሰኣኖ
ኣንታ ኣሕሙዶ የለውን’ዮም እኽሊ ዝጽዓኑ
እንታይ ደኣ ኾይኖም ትም ዝብሉ ርእሶም ዘድንኑ
ቐባራይ ሓመየኹም ድሓን ኩኑ”
ኢሎም ብዘልቐስሉ እቲ ኪቐብር ተኣኪቡ ዝነበረ ሓፋሽ ተደፋኒቑ’ ከም ብሓድሽ “ ዋጭ ..ዋጭ” ኢሉ በኸየሎም፣ ውዑይ ሓዘይ ድማ መሰለ…።
ካብ ውዕሎ ሹም ፍረሓንስ
By Viviana Amanuel 29 January 2012
ሓደ እዋን ፣ ሓደ ሰብኣይ ፣ ነገር ሓደጋ ኾይንዎ፣ በጊዕ ናይ ሓደ ዓዃይ ቀተለ’ሞ፣ ቅድሚ ናብቲ ዋና በጊዕ ከይዱ እንታይ ከም ዝኽሕስ ምሕታቱ፣ ገጸ በረኸት ተማሊኡ ምኽሪ ክወስድ ናብ ሹም ፍረሓንስ ከደ። “ኣትንቱም ጎይታና ሹም ፍረ ሓንስ፣ በጊዕ ቀቲለ’ሞ ክንደይ ኮን ትግምገም?” ክብል ተወከሶም።
ሹም ፍረሓንስ፣ ግጭት ናይ ሰባት ክፈቱ ዘይጽገሙ ሰብኣይ ስለዝነበሩ፣ ኣብ ገሊኡ ንስለ ጭርቓን፣ ባዕሎም ሰባት ከጋጭዉ ይረኣዩ ነይሮም እዮም። “ ኦይ ፣ ኣንታ ወደይ፣ ስጋኣ ሌማ፣ ዓጽማ ከረማ-በጊዕ ደኣ እንታይ ክግምገማ?” ኢሎም መኽርዎ። ድሕሪ’ዚ ፣ ወይ በጊዑ ዝተቐትለቶ ሰብኣይ ከኣ፣ ናብ ሹም ፍረሓንስ ብተመሳሳሊ ዕላማን ኣገባብን መጸ’ሞ ክንደይ ዝኣክል ካሕሳ ክሓትት ከም ዘለዎ ሓተተ። ሹም ፍረሓንስ’ሆየ፣ ንዕኡ’ወን ፣” እዋእ ፣ ስጋኣ ቆጮ ፣ ቆርበታ ወጮ- ዋጋ በጊዕ ደኣ መን ክወጮ?” ቢሎም ፣ መኺሮም ሰድድዎ። ድሕሪ’ዚ እታ ነገር ተባላሊዓ፣ ናብ ሹም ፍረሓንስ ተመልሰት። ሹም ፍረ ሓንስ ከኣ፣ እቲ ቀዳማይ ምኽሮም ናይ ጭርቃን ምዃኑ ሓቢሮም ንክልቲኣቶም ሰብ ነገር ከም ዝግባእ ዓሪቆም ሰድድዎም።
ብቐጢን ኣውያታን ብዘፈር ንብዓታን
By Viviana Amanuel 25 March 2012
ኣብ ብሄረ ትግርኛ ኣብ ግዜ ዓመጽን ምግሳስን ዝያዳ ኣቓልቦ ይህብዎ። ብልምድን ብሕጊ እንዳባን ሓንቲ ጓል ኣነስተይቲ እንተተዓሚጻ ፣” ብቐጢን ኣውያትን ብዘፈር ንብዓታን “ ቐልጢፋ ተምልክት” ይብሉ። ዝተዓመጸት ኣብ ርእሲ ኣውያት ገለ ምልክት ሒዛ ክትመጽእ ትጽቢት ይግበረላ፣ ዕለትን ቦታን ፍጻሜ ዓመጽን ካልእ መርትዖ ሓበሬታ ከተቕርብ ድማ ይግባእ። ኩሉ’ዚ መርትዖ ናብ ሽማግለ ይቀርብ። ዓማጺ ከም ዝክሕስን ኣቦነት ከም ዝቕበልን ይግበር።
ኣብ ጥንቲ፣ ኣብ ዞባ ደቡብ (ብፍላይ ድማ ደቡባዊ ምብራቕ) ናይ ዓመጽ ካሕሳ 15 ለጋዓት (ዝሕለባ ከብቲ) ከም ዝነበረ ይትረኽ።
“ሽማግለ ዘይብሉ ዓድን ንፋስ ዘይብሉ ዓውድን” ኢሎም ከም ዝምስልዎ ከኣ ኩሉ መስርሕ ብሽማግለታት ይፍጸም።
ያላኻ ምስ ጥዑም’ ውግዕታቱ
By Viviana Amanuel 29 January 2012
ጓሶት ብሄረ ትግርኛ፣ ኣብ መሮር፣ “የላኻ-የላኻ’ ወይ ኣብ መገዲ ጸኒሐን ገው የብላኻ” ወይ እንታይ ክብላኒ ንዓይ -ን ኣያኻ’ እናተበሃሃሉ ክጻወቱ፣ ዓበይቲ ወን ኣንተኾነ፣ ውርዝነት ብዝመልኦ ኣገባብ፣ ኣብ ባይቶ ፣ ኣብ እንዳ ሓዘንን ካልኦት ኣጋጣሚታትን፣ ንሓድሕዶም ‘የላኻ” ክበሃሃሉ ምርኣይ ልሙድ’ዩ ነይሩ። ብሓፈሻ ጭርቃናዊ ዳርጋ ኣብ ኩሉ ያታታት ብሄራትና ዘሎ’ዩ።
ኣብ መንጎ ተበሃሃልቲ ፣ ዝለዓል መጎተ ከኣ ፣ ገሃስቲ ወይ ሃሰይቲ ዘይኮኑ ምቁንጻባት ዝሓዘለ እዩ። ብሰንኪ የላኻ ኮርዩ “ኣይትሓዙኒ” ዝብል የለን። ሓይሊ ያላኻ ናይ ብጓቲ፣ ክልተ ጎድኒ ዝጥውቕ ምስ ዝኸውን’ወን ክኢልካ ኣይክኢልካ-ብተመሳሳሊ መገዲ “ ብየላኻ ‘ኢኻ ሕነኻ ክትፈዲ እትህቕን።
የላኻ ዝብል ቃል ላህጃኡ ናይ በለካ’ ዝብል ቃል እዩ። እዚ ጽወታ ብግጥማዊ ኾይኑ ከምቲ ስሙ ዝሕብሮ፣ ኣብ ኣበራት ናይ መቐናቕንቲ ዘተኮረ ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ኣዚ ብኻልእ መዳይ ክትርጎም እንከሎ፣ ኣብ የላኻ ዝጽምድ ሰብ ኣንነታዊ ሸንኽ ባህይኡ እዩ ዘንጸባርቕ።
የላኻ ከም መልክዕ ምብህሃ፣ ክረኣ እንከሎ ግን፣ ጽልዋኡ ዳርጋ እወታ’ዩ። መንፈስ ኣብ መንጎ በሃልቱ ዝጸንሐ ናይ ፍቕሪ ምትእስሳር እዩ። ጓሶት ከም መዋዕልቲ መጠን፣ ብዛዕባ ፍቕራዊ ጉዳያቶም ይኹን ካልእ፣ እናተጎጣጠዩ ይዛናግዑ። የላኻ ዝብሃሃሉ ዓበይቲ’ወን ኣዕሩኽ ፣ መዛኑን ናይ ሓባር ተመክሮ ዘለዎም ኾይኖም ኢና እንረክቦም።
የላኻ ከም ጥበብ ወይ ከም መልክዕ ፣ ምስ እንርእዮ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ብውሩያት ክኢላታት ኣፋዊ ስነ ግጥሚ ዝብሃል ከም ዘይኮነ ክንጠቅስ ንኽእል። ከም ኣውሎ መልቀስ ምስ ዝኣመሰሉ ኦኣይነት ኣፋዊ ስነ-ግጥሚ ብዙሕ ምትእስሳር ዘይብሎም ሰባት፣ “ተልመዴን’ ዝያዳ የተኩሩሉ ምንባሮም ይግለጽ።
የላኻ ዕላማኡ ፍቕርካ ምግላጽ እኳ እንተኾነ፣ ትሕዛቶኡ፣ ነቀፌታዊ’ምበር ወደሳዊ ኣይኮነን።
ኣብ ርእሲ’ዚ ብየላኻ ዝመላለሱ ሰባት፣ ብዛዕባ ናይ ግጥሚ ክእለቶም ክዛረቡ ኣይረኣዩን’ዮም። ኣብ የላኻ ዝዝውተር …ግጥሚ ፍኹስ ዝበለን ምቕሉልን እዩ። ውስጠዘ የበሉን።
የላኻ፣ ሓደ ኣብ ኮሙ ከም በቓቕ ዝፍለጥ እንተኾይኑ፣ ብየላኻ ፈራሕ እንተኾይኑ፣ ብየላኻ ይጨርቐሉ።
ሓደ እዋን ኣብ ዓዲ ባሕሮ ኣብ ዝተገብረ ጸበል ናይ ገርግስ ክንቲባ እምነቱ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ካብ ዓበይቲ ናይቲ ዓዲ ዝነበሩ- ኣይተ ገብርሄት ገብረስላሴን ፣ ብየላኻ ተጋጠሙ፣ ኣይተ ገብርሄት ንከንቲባ እምነቱ፣” ኣውሎ ክብለልኩም ደየ “ በልዎም ፣” እንታይ ክትብለኒ ደሊካ ወዲ ሓውቲ “ በልዎም።
በልኩኹም፣
ክንቲባ ኣምነቱ፣ ከንቲባ ኣምነቱ
ክንዲ ምስ ዝኸውን ቁመቱ
መላእ ማሕስእ ዝመስል ኩሊቱ
ገዛ ገዛ ዝክር ደኣ ይፈቱ።
ነዚ ዝሰምዑ ከንቲባ እምነቱ ብወአኖም ‘ ሃእ..ኣቤት ዘረባ” ኢሎም ሰሓቑ፣ ብጸጋማይ ኢዶም ጭሕሞም እናስሓቡ ከኣ “ኣነስ ዝበለኪ ‘ዶ ስኢነ ወዲ ሓውቲ” ክብሉ ንግብረ መልሲ ተዳለዉ።
“ንዓይ ንገብራይ ደኣ እንታይ ክትብለኒ?
ክንቲባ እምነቱ፣ ኣይተ ገብርሄት ምስ ጣልያን ክዕስክሩ ሓቲቶም ንዘጋጠሞም ኣሉታዊ መልሲ ኣልዒሎም‘ዮም ጨሪቆምሎም።
በል በልኩካ ወዲ ሓውቲ’
ህ..
ገብርሄት ወዲ ሓውቲ- ገብርሄት
ወዱ ሓውካ ‘ዶ ዘለአነ
ብክብረተ
ማርቱ ኣዴካ’ዶ ዘይለመነት
ብክብረት
ንጣልያን ኬድካዮ ብህውታተ’
ኣብ ዓዲ ዃላ በለካ ክተተ
ንመንደፈራ’ወን በለካ ኣቫንተ
ዓደልገስ ክትበጽሕ ዓይንኻ ጸልመተ
ደንጎሎ ክትበጽህ ኣካላትካ ሞተ
ሓምሳ ገሪፎም በሏ ኣስኩተ
ባዕልኻ’ዶ ኣምጺእካያ ንውርደተ
ውረ ዳሕራይ መዓልቲ ምስ መን ኢካ ክትዛተ?
ከም ትርእዮ ኣብ ምልልስ የላኻ ስለዝተተንከፈ ዝሓርቕ ሰብ ክህሉ ዘይክእል ኣይኮነን። እንተኾነ፣ ከምዚ ዓይነት ግርጭት፣ ብዙሕ ዘየጋጥምን፣ ከጋጥም ትጽቢት ዘይግበረሉን እዩ። ብሰንኪ ጌጋ ጨራቒ ወይ ብሰንኪ ኣረዳድኣ ናይ ተሸምጣጢ ድማ’ዩ ክስዕብ ዝኽእል። ዝጨረቐሉ ሰብ፣ ንኹሉ ከም ዕቱብ ዝወስዶን ዘይተጻዋርን ምስ ዝኸውን፣ ጌገኛ ክብሃል ይከኣል። ንዝመጾ መጉጠይቲ ናይ የላኽ ብተመሳሳሊ መግዲ ሕነ ክፈድየሉ ምስ ዘይክእል ከኣ’ዩ ኣብ ቁጥዐ ዝኣቱ ። ጨራቒ በቲ መዳይ መንነት መቀናቕንቱ ዝግህስ ፣ ክለዓል ዘይግብኦ ውልቃዊ ዛዕባ ምስ ዝትንከፍ ከም ጌገኛ ክውሰድ ይከኣል። እዚ ድማ ዳርጋ ደይ መደይ ኢልካ ዝፍጸም ሃስያ እዩ። በቲ ካልእ መዳይ ኣብ የላኻ ፈጺሞም መሰረት ዘይብሎም ወይ ኣጋንኖ ዝተሓወሶም ጠቐነታት ክለዓሉ’ወን ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ሃዋህው ናይ የላኻ ፣ ምትሕርራቕ ክስዕብ ፈጺሙ ቅቡል ኣይኮነን። ብሓፈሻኡ፣ ክለዓሉ ናይ ዘይግብኦም ጉዳያት ንጹር ዶብ ስለዘየለ ግን ስሕት ኢሉ ምስሕሓብ ከጋጥም ይክእል ነበረ። እንተኾነ ፣ ንኩሉ ግርጭት ያታዊ ፈውሲ ነይርዎ….ይቅረ ምብህሃል።
ተቐማጦ ኦኣዲ ጉልቲ ዝነበሩ ‘ኣቶ ስብሃቱ( ወዶ ጎርሸ)ን ባሻይ ኪዳነን ወልደሩፋኤልን፣ ናብ ዓረዛ-ናብ እንዳ ራእሲ ኪዳነ ማርያም ይኹን ናይ ዝተፈላለዩ እንዳ ዓበይቲ ዝገሹ ፍትዋት ክኢላታት ኣፋዊ ግጥሚ እዮም ነይሮም። እዞም ኦኣበይቲ ኣዕሩኽ ስለዝነበሩ፣ ምእታዎም፣ ምውጻኦም ኮነ ምጋሾም ፣ ብሓደ ‘ዩ ዝነበረ። ገለ ካብ ደቂ’ቲ ዓዲ ከኣ “ ኣቦይ ስብሃቱን ባሻይ ኪዳነን’ሲ ሓሶት እናወሰኹ ‘ኳ’ዮም ብዓበይቲ ዝፍተዉ ዘለዉ” ክብሉ ይሓምይዎም ነበሩ። ኣቶ ስብሃቱን ባሳይ ኪዳነን ድማ ብድሕሪኦም እንታይ ከም ወረየሎም ኣጸቢቖም ይፈልጡ ነበሩ። ሓደ መዓልቲ ኣቶ ስብሃቱን ባሻይ ኪዳነን ከም ልምዶም ናብ ሓደ ውራይ ናይ እንዳ ኦኣበይቲ እናገሹ ኣብ መንገዲ ኣቶ ስብሃቱ “ ኣንታ ኪዳነ ዓርከይ ምስ ሞትኩ ብልቢ ከልቅሰለይ ዝኽእል መቑሰይ ንስኻ ኢኻ’ሞ ነቲ ሽዑኡ እትገብረለይ መልቀስ እንዶ ሕጂ ኣስምዓኒ ‘ በልዎም።- ንባሻይ ኪዳነ፣ ባሻይ ኪዳነ ሆየ፣ ነቲ ናይ ስብእነት ቁምነገር ብመገዲ መልቀስ ምንጋር ገዲፎም፣ ን ኣቶ ስብሃቱ ከምዚ ክብሉ እዮም ብየላኻ ዝመለሱሎም።
“ኣንታ ጎይታ በዓል ጻማ፣ ጎይታ
በዓል ቡሰት
ኣንታ ልሳነ ድርሰት፣
እንተትመውት እወ እንተትግሕተት
ከረው ‘ተትብል እወ እንተትግሕተት
ኣበይ’ሞ..
መላግብ ከፊትካ ምወጻእካ መታን ሓሶት”
ድሕሪ’ዚ፣ ኣቶ ስብሃቱ “ ኣይ ..ኣንታ ወድ’ያ ወልደርፍኤል! ምንክል ደኣ የብካ’ምበር ፣ ኣነስ ካባኻ ክሕሱ? ምሳኻ ‘ዶ ኣይኮነን ምዓለይ? ክብሉ ሰሓቕU።
ባሻይ ኪዳነ ድማ ትቅብል ኣቢሎም፣ “ እወ ሓቕኻ፣ ቀትሪ ቀትሪ፣ ብማዕረ ኢና ንሕሱ ፣ ለይተ ለይቲ ግን ንስኻ ትገድድ” ክብሉ መለሽሎም።
ኣቶ መብራህቱ ሓይላይን ከንቲባ ክብረኣብ ገድላይን ዘካየድዎ የላኻ ድማ ንመልከት፣
“ የላኻ መብራህቱ የላኻ”
እንታይ ክብላኒ ንዓይ ነ’ያኻ
“ ሃሮዳ ወዲ ሓይላይ ሃሮዳ”
፣ሃሮዳ ወዲ ዕቑባይ ሃሮዳ
ብዘበን ደራቡሽ ዝለመዳ
በሊዕወን ዘይከፍል ዕዳ”
በል የላኻ ‘ታ ወዲ ገድላይ የላኻ’
ኣብ መገዲ ጸኒሐን ገው የባኻ
ኣንታ ወዲ ገድላይ ፣ዓርኪ ጭሩም
ኣንታ ዓርኪ ሰርባይ፣ ዓርኪ ጭሩም
ልቡ ጻዕዳ ‘ንከሎ፣ ገጹ ጸሊም
ፈትየ ከይጸል ኣካ ዓርኪ ሕሩም።”
እዛ መገዲ ጸኒሐን ገው የብላኻ” ዝብል ኣበሃህላ፣ ንደቒ ሕድርትና የመልክት።
በሉ ናይ የላኻ ጽዋታት….ንሎሚ ኣብዚ ይኣኽለና፣ ካልእ ግዜ ድማ ብካልእ


text:
መደብ ሓቅን ብጋህድን ካብ ስደት ቍ. 19 -መብጽዓን መደረን ፕረሲደንትና ካብ ሎም ዘበን ክሳብ ንዓመታ እዚ እዋንዚ’ዩ!!!
ኣወሃሃድን ኣቕራብን ቀለታ ኪዳነ
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ተኸታተልቲ
ርሑስ መበል 26 ብዓል ናጽነት ኣሕሊፍኩም ክትኮኑ እናተመነና ንሎሚ ኣብ መደብ ሕቅን ብጋህድን ካብ ስደት ቍ. 19 ቀሪብናልኩም ዘሎና ብዛዕባቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ቀሪቡ ዝቐነየ ካበይ ኣበይ ናበይ ዝብል ካብ ቃለመጠይቕ ፕረሲደንት ኢሳያስ ተወሲዱ ኣብ ሓደ ካብ ተኸታተልቲ ዘቕረቦ ጽሑፍ ዝህልወና ርእይቶ ኢዩ።
እወ መበል 26 ዓመት ብዓል ናጽነት ብሰላም ሓሊፉ። እቲ ቀንዲ ዘገድስ ከኣ ንሱ ኢዩ። ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራ እውን ኣብቲ ናይ ዓሚ ኢዮቤልያዊ በዓል ናጽነት ንዘርኣዮ ዘይግባእ ዝበልናዮ ኣቀራርባ ንዝሃብናዮ ርእይቶ ወቐሳ ግዲ ተሰሚዑዎ ኮይኑ ሎሚ ዓመትሲ ንኽብረት ናይቲ ብዓል ዝበቅዕ ኣከዳድናን ኣቀራርባን’ዩ ኣርእዩ። እቲ ዝገርም ግን 26 ዓመትሲ ሰብ ተወሊዱ ሰብኣይ ዝኣኽለሉን ተመርዕዩ ዝወልደሉን ዝዝምደሉን መዋእል ምዃኑ ምዝካር ኢዩ።
ኤርትራ ሃገርና ከኣ ናይቶም ሃገር ገና ናጻ ኣይወጸትን ኣብ መግዛእቲ’ያ ዘላ ዝብሉ ብቐትሩ ጽሓይ ዝዓረቦም ገዲፍካ ገዛእታን ጸላእታን ጸራሪጋ ናጻ ካብ ትወጽእ ከይተፈለጠና ክንድኡ ዕድመ ገራ ማለት’ዩ።
ከይተፈለጠና ምባልና ንገለኦም ብዙሕ ከም ዘሕምሞም እርድኣና ኢዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራን ሽዱሽተን ዓመታት ህዝቢ ዝጠፍኤ ጠፊኡ፡ ዝእሰር ትኣሲሩ፡ ዝድስደድ ተሰዲዱ፡ ህዝብና ዛሕዛሕ ኢሉ ኣብ ዓለም ተበቲኑ፡ እሞ ከኣ ብደረጃ ሃገር ተዛሪብናሉን መፍትሒ ኣናዲናሉን ዘይንፈልጥ መስሓቕ ሸራፋት ኰንና ደም ጥዒሙና ከሎስ ከይተፈለጠና ትብሉ ዝብሉናን ዝቕየሙልናን እውን ኣይክስኣኑን ኢዮም።
ንዓኹም እንተ ዘይተፈለጠኩም ንገለናስ እባ ምዓንጣና ኣሕሪሩና እዘን ዝሓለፋ ዕስራን ሽዱሽተን ዓመታት ሽሕ ዓመት ኰይነናና ዝብሉና ከም ዝህልዉ እውን ኣይጠፍኣናን ኢዩ። ብዛዕባዚ ከነረጋግጾ ንደሊ ከኣ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይጠዓመን ዘየቕሰነን ዘየደቀሰን ህሉው ምምሕዳር መንግስቲ ኤርትራ ካብ ህዝብና ንላዕሊ እንተዘይጸሊእናዮ ከም ዘይንፈትዎ ኢዩ።
ንምንታይ ድኣ ከይተፈለጠና ኢልኩም ንዝብል እምበኣር ካብ ካልኦት ሕቶ ከይተጸበና ባዕልና ክንምልሶ ኣበሃህላና ፕረሲደንትና ሎሚ ዓመት ዶኾን ተጣዒሱ ኣብ ሃገር ሰላምን ቅሳነትን ዘውርድ ለውጢ ይገብር ይኸውን፡ ሎሚ ዓመት ዶኾን ህዝቡ ዝእከበሉን ሓድነቱ ዘረጋግጸሉን ኣዋጅ ይእውጅ፡ ሎሚ ዓመትዶኾን ነዞም ብዘይሕግን ብዘይፍትሕን ንዓመታት ትኣሲሮም ዘለዉ ደቂ ሃገር ፍታሕ ይገብር ይኸውን፡ ሎሚ ዓመትዶኾን ነዞም መዋእሎም ብዘይ መርዓን ውላድን ዘሕልፉ ዘለዉ መንእሰይ ገለ መፍትሒ ይገብረሎም ይኸውን? ብማለት፡ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ብተስፋ እናተጸበና ርብዒ ዘመን ምሕላፉ ንምግላጽ ጥራሕ ኢዩ። ይስለጥካ ኣይስለጥካ ኵሉ ዓይነት ፈተነታት ኮነ ሜላታት ወይ ትጽቢታት ምግባር ከአ ብልሒ እምበር ከምቲ ንገሊኣቶም ዝመስሎም ገበን ወይ ሓጥያት ኣይኮነን። እቲ ሕማቕ ነገር ሕጊ ዘይክተል ብናይ ሓደ ሰብ ፍቓድን ድሌትን ጥራሕ ትጽበዮ ለውጢ ክህሉ ከሎ ኢዩ።
ንገሊኦም መንግስቲ ነቲ ኣብ ሃገር ተሪፉ ዘሎ ህዝብን ሰራዊትን ሰጥ ለበጥ ኣቢሉ ብጸጥታን ብሓይሊ ብረትን ብቐለቡን ብዝሰትዮ ማይን ከይተረፈ እናተቘጻጸረ የካይዶ ንዘሎ ኵነታት ሃገር ከደናግሮም ይኽእል ኢዩ። ናይቲ ኵሉ ዝጠፍእን ዝስደድን ዝእሰርን ኣብ ባሕሪ ዝጥሕልን ንመንግስቲ ዝቃወምን ዘሎ ህዝቢ ከም ዘይሃገራዊ ኣዋሲኖምን ረሲዖምን መንግስቲ ንሃገር ሰላምን ጸጥታን ኣረጋጊኡ ህዝቢ ብሰላምን ብቕሳነትን ብሓድነትን የናብር ከም ዘሎ ዝዛረቡን ዝጽሕፉን ህዝቢ ብሰላምን ብሓድነትን ይናበር ምህላዉ ዝመስሎም ዝተደናገሩ ወይ እናፈለጡ ዝደንቆሩ ከም ዘለዉ እውን ዘይንፈልጥ ኣይኮናን።
እቲ ሓቂ ግን ህዝቢ ኤርትራ ከም ሎሚ ኣቢሉ ንሓድነቱ ዝፈታተን እዋን ኣጋጢሙዎ ኣይፈልጥን ኢዩ።
ሎሚ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣፉ እንተትዓብሰ እቲ ኣብ ደገ ዝበሃልን ዝጭደርን ዘሎ ፍልልያት ሕብረተሰብና ኣብ ውሽጢ ሃገር እውን ጽልዋ ክህልዎ ዘይከኣል ኣይኮነን። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ይሃሉ ኣብ ደገ ዝተኣሳሰረ ሓቢሩ ትሓጋጊዙ ዝነብር ህዝቢ ኢዩ። ተገዲዱን ፈሪሑን እንተዘይኮይኑ ከኣ እቲ ብዙሕ ዝርኣየን ዝፈለጠን ዝተማህረን ኣብ ደገ ዘሎ ሕብረተሰብ ዘይማዕበለን ዘይጸረየን እቲ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ሓበሬታን ትምህርትን ኣፍልጦን ዝሓጽሮ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ዝማዕበለ ኰይኑ ክርከብ ኢልካ ምሕሳብ ክዉንነታዊ ኣይኮነን።
ሰብ ንኽመራመርን ዝያዳ ክፈልጥን ፍሉይ ኣእምሮ ተዋሂቡዎ ዝተፈጥረ ብምዃኑ ግን ተስፋ ከይቆረጸ ተጋማጢሉ ክሓስብን ሜላታት ክቐያይርን ክሰርሕን ክዕወትን ክወድቕን ክትንስእን ብእምነት ተጸናኒዑ ኣብ ጻዕሪ ዝነብር ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ነቲ እምነትን ትጽቢትን ተስፋን ምግባር ናይ ውልቀሰብ ዝዅንኑን እዚ ስርዓት እዚ ከሎ ንምንታይ ተስፋን ትጽቢትን ትገብሩ ዝብሉን ካብ ስራሕ ጥራሕ ዘይኮነ ካብ ተስፋ እውን ዝረሓቑን ብዘይካ ጸርፍን ወቐሳን መፍትሒ ዝኸውን ሓሳብ ዝጸንቀቑ ከም ዘለዉ ኣውን ዝርሳዕ ኣይኮነን። መሬት ባዕላ ክትወግሓሎም ወይ ወያነ ሓንጊሩ ከእትዎም እሞ ኣብዚ ነርና ከምዚ ጌርና ክብሉ ብትጽቢትን ብሃንቀውታን ንስልጣን ዘምበሃቑዉ ብሕማም ወገንነትን ዓሌትነትን ዝተመራስሑ ሕልናን ኒሕን ዘጥፍኡ ፖለቲከኛታት ዝጽውዑ ወገናውያን ከም ዘለዉና እውን ዝከሓድ ኣይኮነን። ኣብ ፍትሕን ቅንዕናን ዘይተመስረተ ኣተሓሳስባ ግን ብምንም ትኣምር ክዕወት ተራእዩ ኣይፈልጥን ኢዩ።
እዚ ክብንብል ከሎና ግን ንሕና ኣባላት መደብ ብጋህዲ ኣብ ስደት ንባዕልና መንግስቲ ኤርትራ ሕቶን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ንኸማልእን ለውጢ ክገብርን ስለንጽበ ወይ ንኣምን ኣይኮነን። እቲ ቃልስና መንግስቲ ይስማዕ ኣይስማዕ ብዛዕባ ሃገርናን ህዝብናን ርእይቶ ኮነ ሕቶ ከነቕርብ ምስ ህዝብና ክንመያየጥ ክንምህርን ክንመሃርን ዜግነታዊ መሰል ከም ዘሎና ስለ ንኣምን ጥራሕ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ሕጋዊ ይኹን ኣይኹን ነጽንሓዮ እሞ ሓደ ሰብ ወይ ሓደ ህዝቢ ዜግነታዊ መሰሉ ተጠቒሙ ነቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ኣካል ብዛዕባ ሃገሩ ርእይቶ ኮነ ሕቶ ነቐፌታ ኮነ ውቐሳ ለበዋ ኮነ ምዕዶ ምቕራብ ግን ንሃገሩ ኮነ ንህዝቡ ዝጸልእ ከገምቶ ወይ ከጸውዖ ኣይግባእን ኢዩ። እዚ ከኣ ካብቶም ምዕቡላት ዝበሃሉ ምዕራባውያን ሃገራት ዝቐዳሕናዮ ዘይኮነ ኣብ ኤርትራ ህዝቢ ቆጽሊ ኣብ ርእሶም ኣንቢሩን መሪቑን ባሪኹን ብዝምዝዞም ለባማትን ሓለይትን ወለዲ ይመሓደር ብምንባሩ ሓደ መራሒ ንህዝቢ ክብድል ወይ ክጋገ ከሎ እውን ብግሉጽ ይንቀፍን ካብ ሓላፍነት ይወርድን ነሩ’ዩ።
ኣብዚ ዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ከኣ ምዕራባውያን ድኣዮም ካባና ተማሂሮም እምበር ንሕና ካብኣቶም ንመሃሮ ጕዳይ ኣይኮነን። ይኹን እምበር ኣብዚ ዝሓለፈ ዘመነ ገድሊ ጥራሕ ዘይኮነ ድሕሪ ናጽነት ርብዒ ዘመን ግን እዚ ቅዱስ ካብ ወለድና ዝወረስናዮ ባህሊ ኮነ ኢልካ ከም ዝድምሰስ ኰይኑ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ናይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ በብዓዱን በብምምሕዳሩን ንመዋእል ዝጸንሔ ጽቡቕ ዲሞክራስያዊ ባህሊን ሕጊ እንዳባን ትኣጊዱ ከም ገበን ዘእስርን ዘሕንቕን ኰይኑ። እወን ሕራይን ሓቅኹምን ዝብሉ ቃላት ተራዒሞም ህዝብና ካብቲ ቀደም ብሰላም ዝነባብረሉ ዝነበረ መነብብሮ ተመዛቢሉ ጥራሕ ዘይኮነ ንዕኡ ብዝትክእ ካብኡ ዝሓይሽሲ ይትረፍ ብመሰረቱ እውን ሕግን ምምሕዳርን ባህልን ዝበሃል ኣጥፊኡ ኣብ ዘሕዝን ዘመነ ሕንፍሽፍሽን ግስርጥናን ጉቦን ዝዓብለሎ ስርዓተ ኣልቦ ምምሕዳር ወዲቑ ይርከብ።
ብዝዀነ ወዮ ድኣ ኣብ ዘይሓሰብናዮ ኣግፊሕና እምበር ብመሰረቱ መበገሲ ኣርእስትና ደጋፊ ወይ ተደናጋጺ መንግስቲ ኤርትራ ዝመስል ክነሱ ነቲ ካበይ ኣበይ ናበይ ብዝብል ሰለስተ ሕቶታት ዝሓዘ ኣርእስቲ ሓው ሃብተ ገብረ ( ችፖላ) ብዕለት 18 ግንቦት 2017 ዝሃቦ ምስ ናትና መደብ ሕቅን ብጋህድን ኣብ ስደት ዝመሳሰል ርእይቶን ሃገራዊ ኣትሓሳስባን ዝሓቖፈ ኣዝዩ ጠቓምን ብስለትን ውሕልነትን ብዘለዎ ኣገባብ ኣቀራርባ ንዘበርከተልና ጽሑፍ ዘሎና ናእዳን ኣድናቖትን ንምርግጋጽ ኢዩ ነሩ። (ንምዃኑ እቲ ችፖላ ዝብል ስምሲ እቶም ናይ ጥንታዊት ሰኒታና ችፖላዶ ይኾኑ?)
መብጽዓን መደረን ክቡር ፕረሲደንትና ካብ ሎም ዘበን ክሳብ ንዓመታ እዚ እዋን’ዚ ብዝብል ኣርእስቲ መልሲ ክንህበሉ ከሎና ነቲ ካበይ ኣበይ ናበይ ዝብል ኣርእስቲ መልሲ ኰይኑ ህዝቢ ክመሃረሎምን ክመራመረሎምን ተስፋ ኣሎና። ኣብ ኣገላልጻ ሓውና ብወገንና ጌጋ ኰይና ዝተራእየትና ከይጠቐስናያ ክንሓልፍ ዘይንደሊ ግን ንፕረሲደንት ኢሳያስ ክምስል ከሎ ካብ ጳጳስ ንላዕሊ ካቶሊኽ የለን ብምባል ጠቒሱዎ ኣሎ። ብርእይቶና ፕረሲደንት ኢሳያስ ስልጣን ይሃልዎ እምበር ሓደ ስለዝዀነ ከም ህዝቡ ሓደ ድምጺ ጥራሕዩ ክህልዎ ዝኽእል። እቲ ከም ጳጳስ ክጥቀስ ዝግብኦ ዝለዓለ ውሳነን ሓላፍነትን ስልጣንን ክህልዎ ዝግባእ ግን ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ኢዩ። እቲ ኣበሃህላ ካብ እግሪ መልሓስ ይዕንቅፍ ክኸውን ተስፋ ንገብር። ምኽንያቱ ብርእይቶናስ ፕረሲደንት ኢሳያስ ጵጵስናስ ይትረፎ ንምዓርግ ዲቍና’ውን ኣይበቕዔን።
“ካልእ ንሕና ኣብ ዲያስፖራ እንርከብ ኤሪትራውያን ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ኣብ ክንዲ ብሕሉፍ ንካሰስን ንምካሕን ንቅድሚትን መጻእን ብምምዕዳው ንጉዳይና ጉዳይ ዜግነት ዘማእከለ ህንጸት ሃገር ልዕልና ሕግን ቅዋማዊ መንግስትን ቀሲናን ረጊእናን ብጋህዲ ሓሳባትና እንገልጸሉን ኢሂን ሚሂን እንበሃሃለሉን መድረኽ ብዓንተቦ ነጣጥሕ“ ውን ኢለ ኔረ። ጽቡቅ ኣጋጣሚ ኾይኑ፡5 ወርሒ ድሕሪ ዓንቀጸይ፡ ክቡር ፕረሲደንት ሃገረ ኤሪትራ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ 2017 ዘካየዶ ቃለ መጠይቅ፡ ናይ 25 ዓመታት መድረኽ ዓጺና ናብ ሓዱሽ መድረኽ ንኣቱ ኣሎና ዝብል መሰረታዊ ገምጋም ዘበገሶ፡ ፖለቲካዊ መስርሕ ሃገርና ከሐይልን ከትርርን፡ ሰፊሕ ሱታፌ ናይ ህዝቢ ሃልይዎ ድማ ንመጻኢ ጎደናና ከመዓራሪ ትጽቢት ዝተነብረሉን፡ ካብ 2017 ጀሚሩ ኪኒኡ ዝኸይድ ካበይ:ኣበይ:ናበይ:ዘርእስቱ ዓውደ ዘተ ተዳልዩ ከም ዘሎ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራሲን ፍትሕን (ህግደፍ) ድማ ክኣልዮን ከውሃህዶን ዝሓሸ ኣማራጺ ኾይኑ ከምዝተረኽበ ሓቢሩ” ይብል ሓውና ሃብተ ገብረ።
ብጣዕሚ ዝገርም ኢዩ። ንምዃኑ እቲ ህግደፍ ዝበሃል ከመይ ኣሎ? ናይ ህግደፍ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣንከ መንዩ? እቲ ብሕጊ ቆይሙ ዝበሃል ህግደፍከ ኣበይ ሃገር ይነብር? ላዕለዎት ኣባላቱኸ ኣበይ ኣለዉ? ህግደፍ ካብ ዝፍጠር ኣኼባታት ህዝቢ ኣካይዱን ውሳኔታት ህዝቢ ሰሚዑን ኣብ ሃገር ዝሰርሖን ዝለወጦን እሞ ኣብ ናብራ ህዝቢ ዘርኣዮ ለውጢኸ ኣሎ ድዩ? እሞ ሎሚ ህግደፍ ካብ መቓብር ተንሲኡ ኣብ ሃገር ክሰርሕ እሞ ለውጢ ከምጽኣሉ ዝጽበ ኤርትራዊኸ ኣሎ ድዩ? ካብ ህዝቢ ዝተሓብኤ ምስጢር ስለዘየልቦ ሎሚ ዝደናገርን ዝኣምንን ህዝቢ ዘሎ ኣይመስለናን።
ኣብ ዓለም ከም ንርእዮን ንዕዘቦን ዝዀነ መንግስቲ ናይ ኵሎም ዜጋታት እታ ሃገር እምበር ከምዚ ናይ መንግስትና ናይቶም ካብ ክሳድ ንላዕሊ ዝዛረቡ ገዲፍካ ናይቶም ብቝጽሪ ዝወሓዱ ደገፍቱን ፈተውቱን ዜጋታት ጥራሕ ክኸውን ዝመርጽ መንግስቲ የልቦን። እሞ መንግስቲ ኤርትራስ ነቶም ዘይፈትዉዎን ዘይሰማምዑዎን ተቓወምቱ ከም ዜጋታቱ ኣሚኑሎም ጸዊዑን ኣኪቡን ምስቶም ካልኦት ኣባላት ህግደፍ ኣብ ዓውደ ዘተ ብምሕዋስ ብዛዕባ ጕዳይ ሃገር ከዘራርቦምን ክመያየጦምን ንዝብሃል ትጽቢት ብወገንና ካብ ባህርያት ናይቲ መንግስቲ ዘይምፍላጥ’ዩ ዝብል እምነት’ዩ ዘሎና። ብመሰረቱኸ እቶም ዝኣምኑዎ ኣባላቱ (ህግዲፍ) ዝበሃሉ እንተዀይኖም እውን ካብ ንዝተዋህቦም መምርሒ ምቕባልን ዝተኣዘዙዎ ግብሪ ምኽፋልን ሓሊፎም ብዛዕባ ሃገር ኮነ ህዝቢ ክዛረቡሉን ክመያየጡሉን እሞ ርእይትኦም ብምቕራብ ኣብ ግብሪ ክውዕለሉ ዝኽእል ኣየናይ ብሕጊ ዝፍለጥ መሰል ኣለዎምዩ? ስለዚ ዝተባህለ እንተተባህለ ቃለመጠይቕ ኮነ መደረ ፕረሲደንትና ካብ ሎሚ ዓመት ክሳብ ንዝመጽእ ዓመት መጽንሕን መደቀስን ዝውሃብ ከኒና ጥራሕ ኢዩ ዝብል እምነት’ዩ ዘሎና።
በዚ ኣጋጣሚ ሓው ሃብተ ገብረ ቅድሚ ሎሚ እውን ብዕለት 21/9/2016 ርእይቶይ ፈይ ከብል ተደፋፊኤ ብዝብል ኣዝዩ ጠቓምን መሃርን ዓንቀጽ ኣስፊሩ ተመያይጡና ምንባሩ ይዝከረና። ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሎሚ ሓው ሃብተ ገብረ ነተን ካብ ቃለምሕትት ፕረሲደንት ኢሳያስ ዝወሰደን እሞ ካብ 2017 ጀሚሩ ኵኒኡ ዝኸይድ ካበይ:ኣበይ:ናበይ:ዘርእስቱ ዓውደ ዘተ ተዳልዩ ከም ዘሎ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራሲን ፍትሕን (ህግደፍ) ድማ ክኣልዮን ከውሃህዶን ዝሓሸ ኣማራጺ ኾይኑ ከምዝተረኽበ ምሕባሩ ብምጥቃስ ኣብ 2017 ገለ ናይ ለውጢ ዓውደ ዘተ ክንጽበ ኣዘኻኺሩና ኣሎ። ከምቲ ኣቐዲምና ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ሰብ ብዘይ ተስፋን ትጽቢትን ሂወት ኣለዎ ክበሃል ስለዘይከኣል ተስፋን ትጽቢትን ምግባር ኣዝዩ ጠቓሚ ኢዩ። ተስፋ ክበሃል ከሎ ግን መንገዲ ኣለዎ። ከምዚ ዝኣመሰለ ተስፋ ግና ኩሉ ጊዜ ብኽቡር ፕረሲደንትና ኣብ ዓመት ዓመት ንሓደ ዓመት መጽንሒን መደዓዓስን መደቀስን ይወሃበና ኢዩ። ስለዝዀነ ከኣ ኢና ነዚ ናይ ሎሚ ካብ ሎም ዘበን ክሳብ ንዓመታ እዚ እዋንዚ ዝብል ኣርእስቲ ዝመረጽና።
ንድሕሪት ምልስ ኢልና ክንዝክርን ክንመራመርን ከሎና ከኣ ሃገርና ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ክሳብ ክንደይ ማዕቢላን ናብራ ህዝባ ኮነ ድኽነት ዜጋታታ ኣዕብያን ብሓፈሻ ኣብ ምንታይ ኵነታት ከም ዘላ ንኻልኦት እንተ ሓተትና ዝይከውን ሓበሬታ ሂቦም ከየጋግዩና እቲ ፕረሲደንትና ኣብ ዓመት ዓመት ብገለ ኣጋጣሚ ብቃለመጥይቕ ኣቢሉ ዘምልቖ ሓንቲ ኣይገበርናን ሓንቲ ኣይሰራሕናን ክብል ዝህቦ ሓቀኛ መግለጺ ምዝካር ጥራሕ እኹል ጭብጢ ኢዩ ብማለት ከነዘኻኽር ንግደድ።
እቲ ዝገርም ግን ፕረሲደንት ባዕሉ ሓንቲ ኣይሰራሕናን ኣይተዓወትናን እናበለ እሞ ሃገር ትሕቲ መሬት ኣትያ ጸኒታ ነቒጻ ተጸንቂቓ ብቐጣን ፈትሊ ተታሒዛ ከይትብተኽ እናተሳሕገት ሃገር ማዕቢላ ንቕድሚት ተወንጪፋ ዝብሉ ሰባት ክትሰምዕ ከሎኻ ኢዩ። ንምዃኑኸ እዚ ኣበሃህላ እዚ ክፍኣት ድዩ ዕሽነት? ጥልመት ህዝቢ ድዩ ንዕቀት? ንኣንበብቲ ንገድፎ። ካብኡ ዝኸፍኤ ከኣ ዋላ ነቲ ፕረሲደንት ሃገር ባዕሉ ዝኣመነሉን ዘረጋገጾን መንግስቲ ጽቡቕ ኣይሰርሔን፡ ሃገር ተሃስያ፡ ህዝቢ ተጐዲኡ፡ ሰብ ብዘይ ሕጊ ብዘይ ፍርዲ ትኣሲሩ፡ ቅዋም ይሃልወና፡ ሕጊ ይሃልወና፡ መሰል ዜጋታት ይረጋገጽ፡ መንእሰያትና ይህሰዩ ኣለዉ’ሞ ይትሓሰበሎም፡ ፍትሒ ጐደለ ህዝቢ ተበደለ፡ ኢልካ ምዝራብ ብገለ ወገናት ገበንን ሓጥያትን ምዃኑ ኣሚኖም ንሃገራውያን ክኸሱን ክወቕሱን ክትሰምዕን ክትርእን ከሎኻ ኢዩ።
ሓቂ ክንዛረብ እንተዀይኑ ግን ኤርትራ ብዘይካ ፕረሲደንት ኢሳያስ ካልኦት ንሃገሮምን ህዝቦምን ዝሓልዩን ዝሰርሑን ኣይወለደትን ድያ? እሞ ኣበይ ድኣ ኣለዉ? ካብዚ ሎሚ እዋን ሓሊፎምከ ንህዝቢ ኤርትራ ንምዓስዮም ክረድኡዎን ንብዓቱ ክደርዙሉን? ከምቲ ‘’ወዲ ሓውስ ሓሙኽሽቲ’’ ዝበሃል እቲ ለባም ህዝቢ ኤርትራ ንዓና ነዞም ሎሚ ዘሎና ሕምስማስ ሕብረተሰብ ክወልድሲ ብርእይቶና ወለድናስ መኺኖም እንተተባህለ ዝተጋነነ ኣይመስለናን።
ሎሚ ፕረሲደንት ኢሳያስ ንኤርትራ ኣብ ሰለስተ ራብዓይ ናይ ወጻኢ ናይ መኸተ ዞባታት ከፋፊሉ ናይ ምምሕዳራትን ኣነባብራ ህዝብን ተመክሮን ብቕዓተ ትምህርቲ ብዘይብሎም ገዳይም እሙናት ወትሃደራቱ ገሩ ከምሓድሮ መደብ ምውጻእ ከኣ ንልምዓትን ዕቤትን ሃገር ሓልዮት ዘይኮነ፡ ህዝቢ ንምቍጽጻርን ብእምነትና ንመቐነዪ ስልጣንካ ናይ ምሕላው ዝወጸ ናይ ህዝብኻ ዘይምእማን ስልቲ ኢዩ። ብኸምዚ ዓይነት ምሕደራ ሃገር ክትምዕብልን ክትመሓየሽን ዝጽበ እንተልዩ ከኣ እንዳፈለጠ ዝዓበደ ሰብ ጥራሕ ኢዩ። እቲ ዝገርም ግን ካብ ብዓይኖም ዝርእዩዎ ዕንወት ብእዝኖም ዝሰምዑዎ መብጽዓ ዝያዳ ዝኣምኑ ሰባት ክትርኢ ከሎኻ ኢዩ።
ከምቲ ደጋጊምና ንዛረቦ ይንዋሕ ይሕጸር እቲ ፍታሕ ተረኺቡ ተሳኢኑ ካብ ውሽጥን ካብ ህዝቢ ኤርትራን ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ይኹን እምበር ኣብ ወጻኢ ሃገራት እውን በብወገኑ ዝሓልዩ፡ ዝዛረቡ፡ ዝእከቡ፡ ዝፍንጥሑ ዝቃለሱ፡ ዝዕሰቡ ዝሕንኩሉ፡ ዝሕንክሩ፡ ዝጽይቑ፡ ምእንቲ ህዝቢ ብቕንዕና ዝቃለሱ፡ ብዙሓት ደቂ ሃገር ኣለዉ። እሞ እቶም ድሮ ዘላገሱን ደም ኮነ ርስሓት ዝተጸየቑን ኣብ ጸላኢ ዝተዓሰቡንሲ ነጽንሓዮም። እቶም ካልኦት ፖለቲከኛታትከ ኣብ ክንዲ ንመንግስቲ ፕረሲደንት ኢሳያስ ክኸሱን ክወቕሱን ጥራሕ ዝውዕሉ ብፍላይ እቶም ዓቕሚ ክህልዎም ይኽእልዩ ኢልካ ትጽበዮም ምሁራት እንታይ ይጽበዩ ኣለዉ? ኣንቱም ሰባት ንጠፍእን ንጸንትን ኣሎና ወረ ናይ ሎምስ ድሓን ጽባሕከ ብድሕሪኡ እንታይ ክንከውን ኢና? ብማለት ንኹሉ ውልቃዊ ጽልኦምን ፖለቲካዊ ውድድሮምን ምቅሕሓሮምን ገዲፎም ኣብ ጣውላ ኮፍ ኢሎም ንሎሚ ኮነ ንዝመጽእ ብጕዳይ ሃገር ንኽመያየጡ ዘይመኽኣሊኦም ምኽንያት እንታይ ይኸውን?
ብርእይቶና ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወጻኢ ብቕንዕናን ብሓልዮት ህዝብን ንምልዋጥ ተበጊሱ ስዓቢ ዝሰኣነ መራሒ ኣይርኣናን። ብድሌትን ፍቓድን ህዝቢ ክትመርሕ ቅንዕና ከተርእን ህዝቢ ከተእምንን ኣሎካ። ንናይ ጽባሕ ስልጣነይ ንዑ ምሳይ ተቓለሱ ወይ ወግኑ ኢልካ ከተስምዕ ምፍታን ግን ክሳራን መጥፍኢኻን ጥራሕ ኢዩ። ሎሚ ዘይተሰማማዕናን ዘይተላዘብናን ጽባሕ ኣብ ስልጣንን ኣብ ውድድርን ምስ ተኣትወ ብሰላምን ብቕሳነትን ሓድነታ ሓልያ ትቕጽል ሃገር ክንሰርሕ ግን ክከኣል ድዩ? እቲ ጕዳይ ኣዝዩ ከቢድን ኣሰካፍን ኢዩ። እዚ ክንብል ከሎና ግን ነቶም ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝእሰሩን ዝቕንጸሉን ዝጠፍኡን ዘለዉ ከምኡ’ውን ኣብ ደገ ጊዜኦምን ገንዘቦምን ፍልጠቶምን ዘወፍዩ ዘለዉ ዘይሕለሉ ተቓለስቲ ረሲዕና ከም ዘይኮንና ክንሕብር ሕልናና ዘይጐስዮ ኢዩ።
ንምጥቕላል ዝኣክል ሎሚ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ውሽጢ ኮነ ኣብ ደገ ተሰማሚዑን ተሳንዩን ዝቕጽል ሕብረተሰብ ኤርትራ ከይህሉን ንመጻኢ ተቓሊሳ ዝተዓወተት እሞ ፍረ ቃልሳን መስዋእታን ትዓጽድ ሓድነታ ዘረጋገጸት ምዕብልቲ ኤርትራ ንኸይትህሉ ከም ዝወሰነ ጭብጥታት ዘቕርቡ ገባር ኮነ ተጋደልቲ ሒደት ኣይኮኑን። እቲ ክሳብ ሎሚ ክፍለጥ ዘይተኻእለ ዘሎ ግን ከምኡ ብምግባሩስ እንታዩ ክረክብ ዝብል ሕቶ ኢዩ። መብዛሕትኦም ዝሰማምዑሉ ግን ፕረሲደንት ኢሳያስ ንህዝቢ ኤርትራ ዘመሓድረሉ ዘሎ ኣገባብ በቲ ካብ መጻሕፍቲ ስለያ ምዕራብን ምብራቕን ዘንበቦን ዘጽንዖን ምስ ሕዝብና ዘይቃዶን ዘይከይድን ኣገባብ ስለዝዀነዩ ብሃልቲ ኢዮም። ገለ እውን ህዝቢ እንተጣቕዓሉን እንተሳዕስዓሉን ብልቡ ትሓጕሱሉ ዘሎ ስለዝመስሎ’ዩ ዝብሉ ኣለዉ። ከምኡ’ውን ሓደ ሓደ ጊዜ ብዝገብሮን ዘርእዮን ተግባራት ምስ ናይ ጥዕናኡ ጕድለት ዘተኣሳስሩዎ ኣለዉ።
እዚ ኰይኑ እቲ ግን ጕዳይ ሃገርናን ህዝብናን በኺኻ ጥራሕ ዘይኮነ ኣዘንቲኻን ጽሒፍካን ዘይውዳእ ሕማቕ ተረኽቦ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣብ መደምደምታ ከኣ ገለ ገለ ሰባት ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ሓምሳ ዓመታት ባህሉን መነባብሮኡን ቀይሩ ካልእ ናይ ዓሌትን ወገንን ስርቅን ዓመጽን በለጽን ምጥፍፋእን ባህሊ ስለዘማዕበለ ብፍትሔኛ ብዓል ጠበንጃ ዝዀነ ዲክታቶር እንተዘይኰይኑ ዋላ ብድሕሪ ስርዓት ኢሳያስ እውን ብፍትሕን ብዲሞክራስን ክንመሓደር ክጸግመና ኢዩ ክብሉ ይስምዑ ኢዮም።
እሞ እቲ ህዝቢ እንድሕሪ ሕጊ ዘየኽብርን ኣብ ዓመጽን በለጽን ዘይሕጋዊ ኣነባብራን ዝተዋፈረ ኮይኑ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ህዝቢ ክቐጽዖን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ከም ዝኽተል ክገብሮንሲ ኣይተጋገየን ንዝብል ርእይቶ ከኣ ንባዕሉ ሕጊ ዘይብሉ መንግስቲ ብኸመይ ንህዝቢ ሕጊ ክምህር ብማለት ነዚ ዘሎ ስርዓት ብዲክታቶርነት ጥራሕ ዘይኮነ ብግስርጥና ምምሕዳሩን ብዘይፍትሓውነቱን ብጸይቅን ብልሽውናን ጉቦን ኢዮም ዝኸሱዎ። ካብኡ ሓሊፉ እውን ኣብ ክንዲ ንህዝቢ ራህዋን ሓጎስን ከምጽእ ዝኽእል ምህዞ ዝፈጥር ምኽንያቱ ብዘይፍለጥ ንግሆ ንግሆ ንህዝቢ ዘጕህዩን ዝሳቕዩን ውሳኔታትን ኣዋጃትን ክፍሕስ ከም ዝሓድር ይሓምዩዎ። ስለምንታይ ንዝበሃል ግን ነዚ’ውን መልሲ ኣይተረኽቦን።
እሞ ብድሕሪኡ’ውን ንገበነኛታት ብበትሪ እናገረፈ ዘመሓድር ፍትሔኛ ዲክታቶርዩ ዘድልየና ካብ ተባህለ ብበትሪ ዘመሓድር ብዓል ጠበንጃ ዲክታቶርሲ’ኳ ንስእን ኣይመስለናን። እቲ ጸገም ፍትሔኛ ዝበሃል ብዓል ጠበንጃ ግን ይርከብዶ ይኸውን? ንምዃኑኸ ብዓል ጠበንጃን ፍትሕን ከመይሎም ይሰማምዑ?
ዘለዓለማዊ ዝኽሪ ነቶም በጃ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝሓለፉ ጀጋኑ
ሰላም ቅነ


text:
ኣብዚ ሰሙን እዚ ዜና ዕረፍቲ ገዲም ስነጥበባዊ ኣልኣሚን ዓብዱለጢፍ ተነጊሩስ ድሮ ሓመድ ኣዳም ለቢሱ መንፈሱ ናብቲ ናይ መወዳእታ መዕረፊኡ ዓሪጉ ኣሎ። ስነጥበባዊ ኣልኣሚን ዓብዱለጢፍ ኣብ ዘመነ ሙዚቃዊ ህይወቱ ብዙሓት ደርፍታት ደሪፉ ኢዩ። ሽሕ’ኳ ንሱ ሓመድ ኣዳም እንተለበሰ ሓንቲ ካብተን ኣብ ትሕቲ መሬት ዘይትቕበር፤ መንፈስ ሰባት እትጉርጉር ደርፉ ‘ሰብ ንኸብዱ ጥራይ ኣይኮነን ዝነብር’ እትብል ኢያ። እዛ ደርፊ ንብዙሓት ኤርትራውያን እትምልከት ንግሆ ንግሆ ኣብ ኣእዛን ሰባት ናይ ሕልና ጻውዒት እትድውል ደርፊ ኢያ። ገለ ካብቶም ብዙሓት ኤርትራውያን እዞም ቀጺልና እንዝትየሎም ሰባት ኮይኖም መብዛሕተኦም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኢዮም።
እቶም ሰባት ብወገን ቀጽሪ ተቓውሞ እቶም ‘ደገፍቲ’ ተባሂሎም ኢዮም ዝጽውዑ፥ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ወይ ህግደፍ ንምባል ኢዩ። እቶም ‘ደገፍቲ’ ግን ናቶም ዓለም ኣለዎም፤ ዝመሳሰሉሉ፤ ዝቆጻጸዩሉ፤ ዝሕብኡሉ፤ ዝዋስኡሉ፤ ሓደን ሰለስተን ዝኾኑሉ ተምሳሌታት።
እዞም ሰባት ፌስቲቫል መንግስቲ ኤርትራ ኪኸውን ከሎ ፋረን ዲኖን ይለብሱ፤ ሻሽ ዝመስል ኩታን ዙርያን ይኽደና፤ ንዓርቢ ዝኽፈት ፌስቲቫል ሓድሽ ቁኖ ኪኾነለን፤ ሓሙስ ምሸት ናተንን ዝተዓደገን ጾግሪ ኣዋሲበን ግልብጭን ኣልባሶን ኪስረሓ የምስያ። ደሓር ‘ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ግንባርን’ ፌስቲቫል ኪኸፍቱ ከለዉ፤ መን ዝያዳ ደበለ፤ መን ግርም ተቖጸየት፤ መን ጥቓ ‘ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲን ግንባርን’ ንድርብ ኣብረኸት ይወዳደሩን ይወዳደራን።ምኽንያቱ ናይ ሎሚ ሃገራውነት ብሳዕስዒትን ምስሉይነትን ኢዩ ዝዕቐን ዘሎ። ኤምባሲታት ኣቶ እገለ፤ ወይዘሮ እገሊት ኣብ ፌስቲዐኣላት ብንጥፈት ዝዋስኡ ሃገራውያን ስለዝኾኑ ደገፍ ክግበረሎም ንሓትት ዝብል መሰነይታ ዝሰዱ ኣብዚ ሳዕስዒትን ደበላን ተሞርኪሶም ኢዮም።
እዞም ‘ሃገራውያን’ ኣብቲ ‘ህልዉ ኩነታት ሃገርናን ዓለምናን’ ዝዝቲ ሰሚናር ካብቶም ቀዳሞት ሓተቲ ኮይኖም ይስርዑ እሞ ‘እሕሕ’ ኢሎም ጎሮሮኦም ድሕሪ ምስሓል ‘መቸም ኣርሒቑ ዝጥምት መንግስትና ናይ ኣሜሪካ ሸርሒ በብእዋኑ ስለዘፍሸሎ፤ ኣብ ዝሓሸ እዋን ምህላውና ዘርኢ ኢዩ ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ’ ኢሎም ኩድጭ ይብሉ። ኣብ ፌስቲቫል ህግደፍ ሕቶ ማለት ነቲ ክበሃሎም ዝጸንሐ ከምዘለዎ ናይ ምድጋም መረጋገጺ ተኣማንነት ምሃብ ማለት ካብ ዝኸውን 16 ዓመት ኣቑጺሩ ኣሎ።
እቶም ‘ሃገራውያን’ ምናልባት እንተሓተቱ ድማ፤ ‘መንግስትና እኳ ይጠፍኦ ኣይንብልን ኣሸንኳይ እዚ ካልእ ዝርኢ ዓይኒ ንስሪ ኣለዎ፤ የግዳስ ንምፍላጥ ዝኣክል እዚ ናይ ቦንድ ዝገዛእናዮ መረባዓት መዓስ ክውዳእ ትጽቢት ይግበረሉ’ ኢሎም ይሓቱ። እቲ ሰሚናር ‘ዞባዊን ኣህጉራዊን ጉዳያት ኣስፊሑ ብምትንታን ላዕለዎት ሓለፍቲ ግንባርን መንግስትን ኣዕጋቢ መልሲ ሂቦምሉ’ ተባሂሉ ምስተዛዘዘመ ድማ ነቲ ዝመጽእ ጓይላ እንዳተቛጸሩ ይፋነዉ። ምኽንያቱ ናይ ፈንቅል፤ ናይ ምሕራር ናቕፋ፤ናይ ናደው፤ ናይ ግንቦት፤ ናይ ፌስቲቫል፤ ናይ ባሕቲ መስከረም በዓላት ነዞም ሰባት ናይ ፈንጠስያ ኣጋጣሚ ጥራይ ኢዩ። ኣብ ስርሒት ፈንቅል ቀጣን ስጋለት ክሰግሩ ኣብ ታንክታቶም ዝሓረሩ ሰማእታት፤ ሕድሮም እንታይ ነይሩ ዝሓስብ የለን፤ ፈንቅል ንዐኦም እቲ ሒዛቶ ትመጽእ ናይ ሳዕስዒት ኣጋጣሚ ጥራይ ኢዩ። ንሰብ ወጋሕ ትበል ለይቲ! እቶም ናይ ኤርትራ ለይቲ ከውግሑ ዝሓለፉ ሰማእታት ኣይንታዮምን ኢዮም።
ሰኑይ ኣንጊሆም ነቲ ኣብ ቀዳመ ሰንበት ሸርሕታቱ ኣፍሺልናዮ፤ ዓንዳሪ ፖሊሲታቱ ይወድቕ ኣሎ ክብልዎ ዝቐነዮ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ መንግስታዊ ትካላቱ ከይዶም ናይ ወልፈር ገንዘቦም ክወስዱ ይስርዑ፤ ካብተን እታ ‘በዓልቲ ሸርሒ’ ኣሜሪካ ዝሃበቶም ገንዘብ ድማ 2%፤ ናይ መኸተ ኣንጻር ኣሜሪካ ይኸፍሉ።
ንሶም እዞም ሰባት ግን ካልእ ሰብነት ኣለዎም። ናብ ቀጽሪ ተቛውሞ ጸልማት ተጎልቢቦም ይመጹ እሞ፤ ኣንታ እገለ እንታይ ዲዩ መሲሉካ፤ መንግስቲ ኣሳሪ ቀታሊ ሙኻኑ፤ ሃገር ትጸድፍ ከምዘላ ደኣ ንፈልጥ እንዲና፤ ግዳስ ኣብኡ ዘውፈርናዮ ንብረት ስለዘሎ፤ ክልተ ደቂ ሓፍተይ ዘየውጻእክዎም ስለዘለዉስ ክሳብ ዝኾነ ዝኸውን ኢልና እንደኣልና ይብሉ።
ገለ ድማ መዓስ ነቲ ሰሚናር ኢልና ከድና፤ ደይ እቶም ደረፍቲ ማራ ኣስመራ ስለዘዘኻኽሩናስ ነታ ናይ ምሸት ሳዕስዒትን ኬፋትን ኢልና ኢና ኬድና፤ ይብሉ። ወሲኾም እዞም ተቓወምቲ ድማ ለውጢ ደንጉኹም ሱቕ ኢልኩም ነንሕድሕድኩም ክትበላልዑ ትውዕሉ ይብሉ፤ ንባዕሎም ብሰንኪ ዕርበት ሕልናኦም ንነብሶም ይበልዕዋ ምህላዎም ዘንጊዖም።
ቅንይ ኢሎም ነቶም ዝተረፉ ዘይወጹ ደቂ ሓፍቶም ንምውጻእ፤ ገለ ካብዞም ዘሰጋግሩ ኣብዚ ደምበ ተቓውሞ ዘለዉ ኣይትፈልጥን ኢሎም ክሓቱ ይጅምሩ። ኣብቲ ዝቐነየ ፌስቲቫል ‘ሳዋ ዋሕስ ሃገር ኢያ፤ መንእሰይ ንሃገሩ ከገልግል ኣለዎ’ ክብሉ ከምዘይቀነዩ፤ ነቲ ‘ናይ ካልእ’ መንእሰይ ንስቓይን ሞትን ፈሪዶም ነቶም ‘ደቂ ዓይኒ መዓር’ ደቂ ሓፍቶም ከውጽኡ ላዕልን ታሕትን ይብሉ።
ሓደ ሓደ እዋን ድማ ንጽባሕ መንጸፍ ንምግባርን ኣበርኪትና ንምባልን፤ ንደንበ ተቓውሞ እትጠቅም ሓዳስ ሓበሬታ ኣላ ዝሰማዕክዋ፤ ግን ስመይ በጃኹም ከይትጠቕሱ እንዳበሉ ይተሓባበሩ። ከምኡ ብምግባር ድማ ነቲ ዘይተርፍ ለውጢ ምስመጸ ክሕተቱ ሙኻኖም ዝፍለጦም ርቡሽ መንፈሶም ቅሳነት ንምሃብ ክተሓባበሩ ይህቅኑ።
ክረምቲ ምስመጸ ከም ኣመሎም ደሃይ መረባዓቶም ንኺገብሩ እታ በዓልቲ ደሞም ሸርሐኛ ኣሜሪካ ዝሃበቶም ናይ ወልፈር ዶላራት ሒዞም ንኣስመረኦም ቡቁጽ ይብሉ። ቅድሚ ኣስመራ ምኻዶም ዘሎ ወርሓት እታ ናይ ካድር ካባ ኢዮም ዝኽደኑ። ወር ሽዑስ ቃውቃው ዝበሉ ካድራት ኢዮም ዝኾኑ ምኽንያቱ እታ ኤርፖርት ብሰላም ክሓልፍዋ መታን ‘ሃገራውነቶም’ ዘረጋግጽ ተግባራት ክገብሩ ኣለዎም።
እታ ኣብ ኩሉ እትርከብ ባንዴራ ስለትንእሶም፤ ካልእ ዓባይ ባንዴራ ኣስፊዮም እንዳስዕስዑ፤ እንዳፈከሩ፤ ተወንዚፎማ ይሰኣሉ እሞ፤ ኣብ ፈይስቡክ ይብትንዎ። ናብ ኣስመራ ምስከዱ ሃገራውነቶም ዝዕቀን ክሳብ ክንደይ ንተቓወምቲ ጸሪፎም ስለዝኾነ፤ ኣብ ኣጋ ምኻዶም ነቶም ብዙሕ በጻሕቲ ፈይስቡክ ዘለዎም ደምበ ተቓውሞ፤ ኣንታ ወያነ፤ ኣንታ ሲኣይአ ክብልዎም ይውዕሉ። መእተዊ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ዝኾኖም ‘ሓበሬታ’ ተረኺቦም ድማ ሃሰው ይብሉ።
ካብ ኣስመራ ምስተመለሱ ንሰብ ከከም ገጹ እንዳረኣዩ ኢዮም ጸብጻቦም ዝህቡ። መጀመርያ ናብቲ ኤምባሲ ኢዮም ዝኸዱ፤ ዓዲ ትውንጨፍ ኣላ፤ ‘ተጻብኦታት ኣላሽ ኣቢልና ኣብ ሓድሽ ናይ ምውንጫፍ መድረኽ በጺሕና ኣለና’ ይብሉ። እዞም ሰባት ወላ ነቲ ናይ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ቃላት እውን ብናቶም ኣገላልጻ ክትክእዎ ኣይፍትኑን ኢዮም።
ካብ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባት ተረኺቦም ድማ፤ ዓዲ በቃ ሞይታ ኢያ፤ ድሕሪ ሕጂ ናብኡ ገጸይ ኣየብልን ኢየ፤ ‘ውዑይ ማይ ዘይብሉ ሆቴል እንታይ ይበሃል’ ይብሉ፤ (መቸም ወላ ኣስመራ ምስከዱ ኩነታት ብዓይኒ እቲ መላእ ህዝቢ ዘይኮነስ ብዓይኒ እቲ ዝኣትውዎ ሆቴል፤ ዝበልዑሉ ሬስቶራንት ኢዮም ዝዕቕንዎ)። ንዐኦም እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ሰብ ዕጭኡ ዝረትዖ ኣብ ሕሰም ክነብር ዝተፈረደ ኢዩ ዝመስሎም። ውዑይ ባኞ ስኢና ዝብልዎ ዘለዉ ዓዲ እቲ ነባሪ ዝስተ ማይ ከምዝስእን ኣይዝክሩን ኢዮም። ኣብ ከብዲ ዓሻ ልቦና የሎን።
ከምዚ እንዳበሉ 10 ካባ ወድዮም ዝነብሩ፤ ከብዶም ዘመዶም ብዙሓት ኢዮም። ስም በዓል ቤተን ጸዊዐን ዘይፈልጣ፤ ከም መልኣኽቲ ኣስማት ሓለፍቲ ግንባኣር ክጽውዓ ዝውዕላ፤ ኪቖርባሉን ክሰግዳሉን ኣብ ዝግባእ ዕድመ ኩሉ መሰረታት ስነምግባር ክረግጻ ዝሓድራ፤ 300 ኤርትራውያን ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ኢሎመን ቅንጣብ ዘይሓዘና፤ ሞባይለይ ጠፊኣ ኢለን ዝሓዝና መሊአን ኢየን።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ሰባት ክፋል ናይ ሕብረተሰብ ኢዮም። ሕብረተሰብ ብሕያዎት፤ ምእንቲ ካልት ብዝሓልፉ፤ ርእሶም ኣድኒኖም ብዝኸዱ፤ ዘላቶም ተመስገን ኢሎም ብዝነብሩ ሰባት ዝቖመት ኢያ።
ንሳ እታ ሕብረተሰብ ንባዕላ፤ ሱሱዓት ከብዶም ዘመዶምም፤ ምስሉያትን መንቀላወጢን ሰባት እውን ዝሓዘት ኢያ። ሕብተረተሰብ ዝተፈላለየ ባህሪ ብዘለዎ ሰባት እንተዘይቐውም ምናልባት መቐረት ውን ኣይምሃለዎን። ስለዝኾነ፤ ከምዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ሰባት ምስ እንርኢ ንቡር ባህርያዊ መስርሕ ህላወ ሕብረተሰብ ሙካኑ ኣሚንና፤ ርእስና እንተዘይሓመምና ይሓይሽ።
ንሶም እንተኾኑ ካብ ሕልና ንላዕሊ ሓይኹ ዝበልዕ ቀታሊ ስለዘየሎ ሕልንኦም ሓይኹም ከሳጽዮም ኢዩ። እንተ እታ መሬት ንርእሳ ኢላ ምውጋሓ ኣይተርፋን ኢዩ፤ እቲ ብርሃን ምስ ዓሰለ ድማ ኩላ ሰብ በብተግባራ ኣብ ቅድሚ ታሪኽን ግዜን ክትቀርብ ኢያ። ቅድሚኡ ግን ሕልንኦም ባዕሉ ኣሳጺዩ ክውደኦም ኢዩ፤ ምኽንያቱ ከምቲ ጆን ካልቪን ‘ብሕማቕ ሕልና ዝኽትከት መንፈስ ኣብ ናይ መሬት ገሃነም እትነብር ከምዘላ ኢዩ’ ዝበሎ ሽሕ’ኳ ብደገኦም ሰባት ይምሰሉ፤ ውሽጦም ብናይ ሕልና መቕጻዕቲ ዝማሰኑ ኢዮም።
“The torture of a bad conscience is the hell of a living soul.”
― John Calvin


text:
ኣብ መንጎ ፖሊስ ከተማ ሮማን ካብ መንበሪኦም ዝተሰጎጉ ስደተኛታት ትማሊ ረቡዕ ግጭት ምልዓሉ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣስታት 800 ኤርትራዊያን ኢትዮጵይዊያንን ስደተኛታት ቀዳም 19 ነሓሰ,2017 ዓ.ም ንሓሙሽተ ዓመታት ካብ ዝነበርሉ መንበሪ ህንጻ ተሰጉጎም እንተኾነ ነፍሰጾራት፡ ብዕድመ ዝደፍኡን አደ ቆልዑን ግን ንግዚኡ ኣብቲ ህንጻ ክተርፋ ተፈቒዱ ኔሩ።
ካብቶም ካብቲ ህንጻ ዝተሰጎጉ አስታት 500 ኣብ ካልእ ቦታ መጽለሊ ረኺቦም እዮም፡ ዝተረፉ 200 ግን ኣብ ኣፍደገ እቲ ህንጻ ዝርኸብ ጎልጎል ዝጸንሑ ኮይኖም ትማሊ ረቡዕ ግን ፖሊስ እታ ከተማ ማይ ኣብ ልዕሊ እቶም ስደተኛታት ብምንጻግ ካብቲ ቦታ ክወጹ ከምዘገደድዎም እንተኾነ እቶም ስደተኛታት ብበትሪ ግብረ መልሲ ምሃቦም ሮይተርስ ወሲኹ ሓቢሩ’ሎ።
እዞም ቁጽሮም አስታት 100 ዝኾኑ መብዛሕትኦም ኤርትራዊያን ዝኾኑ ስደተኛታት ኣብታ ሃገር ዑቕባ ዝረኸቡ ኮይኖም ኣብ ጎደናታት ብምስፋሮም ነታ ከተማ የርስሑ አለው ብምባል ፖሊስ ነቲ ስጉምቲ ምውሳዱ ተፈሊጡ’ሎ።
ፖሊስ ብወገኑ እቶም ስደተኛታት ናይ ጋዝ ታኒካታት ብምሓዝ ናብ አባላት ፖሊስ ከምዝደርበዩን ገለ አባላት ፖሊስ እውን ብዝተሰንደዎም አእማን፡ በትሪን ጠራሙዝን ጉድኣት ከምዝበጽሖም ተገሊጹ’ሎ።
ዘይመንግስታዊ ትካል ሓካይም ብዘይዶብን ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ብወገኖም ዝምልከቶም አካል ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ክውሰድ ከሎ ኣቐዲሞም ሓበሬታን ጊዜን ክህቡ ጸዊዖም አለው።
ካብ ቤት ጽሕፈት ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ኢጣልያ ባርባራ ሞሊናሪዮ ብዛዕባ እቲ ኩነታት ከምዚ ኢለን።
“ ኣቐዲሙ ዝተዳለወ ሰፊሕ መደብ ክህልው አለዎ ኢልና ኢና ንሓተት ዘለና ምክንያቱ ካብ 2013 ዓ.ም ጀሚሩ ካብ ዝነብርሉ ህንጻ ምስጓግ ነቲ ጸገም ምንዋሕ እንበር መፍትሒ ኣይኮነን። ካልእ መፍትሒ ወይ አማራጺ እንተዘየሎ እዞም ሰባት ኣብ ካልእ ህንጻ ክነብሩ ክጅምሩ እዮም። ንኩሎም ሰበስልጣንን ፖሊስን ድማ ንምትሕንፋጽ እዞም ስደተኛታት ክሰርሑ ንጽውዕ ምክንያቱ ገለ ካብዞም ሰባት ኣብ ኢጣልያ ን10 ዓመታት ዝጸንሑ ኣብ ኢጣልያ ዝተወልዱ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ኢጣልያ ዝመሃሩ ቆልዑ ዘለውዎም ሰባት እዮም። ስለዚ ኣብቲ መስርሕ ምትሕፋጽ ሓገዝ ዝደልዩ እዮም።”
ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ምስ ወነንቲ እቲ ህንጻ ካልእ አማራጺ ንምንዳይ ኣብ ዘተ ከምዘለው ዝተገልጸ ኮይኑ ኣቐዲሙ ካልእ ኣርባዕተ ተመሳሳሊ ምስጎግ ስደተኛታት ካብ መንበሪ ህንጻ ምክያዱ ይፍለጥ።
ፖሊስ ከተማ ሮማ ግን ነዞም ካብቲ ዝነብርሉ ህንጻ ዝተሰጎጉ እሞ ኣብ ጎደናታት ዘለው ስደተኛታት ዝቀረብናሎም መጽለሊ ኣይተቐበልዎን ይብሉ አለው።
ሊካ ባላሲ ካብ ኢተርሶስ ዝተባህለ ግብረ ሰናይ ትካል ብዛዕባ እቲ ናብ ካልእ ቦታ ክጣየሱ ዝተዋህበ አማራጺ ከምዚ ይብል።
“ ሎሚ ዝፈለጥናዮ ነገር እንተሎ ኣብቲ ህንጻ አስታት 60 ደቂ ኣንስትዮን 35 ትሕቲ ዕድመ ህጻናትን ገለ ብዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለታት ኔሮም። እቲ ብኣና ዝቐረበ ቦታ ካብዚ ዝለመድዎ ደቆም ትምህርቲ ዝመሃርሉ ቦታ ዝረሓቐ ብምኳኑ ኣይተቐበልዎን” ኢሉ።
ኢጣልያ ዑቕባ ዝረኸቡ ስደተኛታት ዝዕቆብሉ ማእከል ከምዘይብላ እንተኾነ ኣብ መስርሕ ዑቕባ ንዘለው ግን መግብን መጽለሊን ከምትህብ ይፍለጥ።
ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ጥራይ ኣስታት 600,000 ሰባት ናብ ኢጣልያ ምእታዎም ዝፍለጥ ኮይኑ ቅድሚ እቲ ዝመጽእ ዓመት ዝካየድ ምርጫ እታ ሃገር ቀንዲ አጀንዳ እታ ሃገር ጉዳይ ስደተኛታት ምኳኑ’ውን ይፍለጥ።


text:
ሳልሳይ እብረ ሓድሽ ማሽነሪታትን ኣውቶቡሳትን ናብ ሃገር ኣትዩ።
ሳልሳይ እብረ ናይ’ተን ንመደባት ልምዓት ናህሪ ንምውሳኽን ብቕዓትን ስሉጥነትን ኣገልግሎት መጓዓዝያ ንምርግጋጽን ክኣትዋ ዝቐነያ ማሽነሪታት ልምዓት፣ ኣብ ህንጸት ጽርግያታት፣ መጓዓዝያ ደረቕ ጽዕነትን ካልእ መደባት ህንጸትን ዝውዕላ መካይን ብ30 ታሕሳስ ናብ ሃገር ኣትየን።
እዘን በብእዋኑ ዝኣትዋ ዘለዋ ዘመናውያን ማሽነሪታትን ናይ ህዝቢ ኣውቶቡሳትን፣ ኣብ’ቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስን ቍጠባዊ ምዕባለ ንምርግጋጽን ኣብ መላእ ሃገር ዝሰላሰል ዘሎን ኣብ መጻኢ ዝትግበርን ሰፋሕቲ መደባት ልምዓት መቐይሮ ከምዘምጽኣ ኣየጠራጥርን።
እተን ማሽነሪታት – ኣብ ዝተፈላለዩ ትሕተ-ቅርጻዊ ስርሓት፤ ምህናጽ ዲጋታትን ራህያታትን፤ ምስራሕ ድንድላትን መእለዪ ወሓይዝን፤ ምህናጽ ጽርግያታት፤ ምምዕባል ወደባትን ማርሳታትን፤ ምምዝማዝ ጸጋታት ባሕሪ፤ ምዕባይ ዘቤታዊ ዓቕሚ ንጥፈታት ዕደና፤ ምምዕባል ትሕተ-ቅርጽን ኣገልግሎታትን መዓልቦ ነፈርቲ፤ ምርግጋጽ ውሕስነት መግብን ካልኦትን ስትራተጅያውያን መደባት ዓቢ ድርኺት ከምዝፈጥራ፤ ከምኡ’ውን ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ብፍላይ ድማ ኣብ ምትእትታው ዘመናዊ ኣገባባት ማሕረስ ክርአ ንዝጸንሐ ሕጽረታት ቀንጢጠን ኣብ ምስፋሕ ምዕቡል መስኖኣዊ ሕርሻን ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢን ዓቢ ገስጋስ ከምዝህልወን ኣየማትእን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ምስ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ከካይዶ ኣብ ዝቐነየ ቃለ-መሕትት፣ ኣብ ምምዕባል ኣገልግሎት ህዝባዊ መጓዓዝያ፤ ትሕተ-ቅርጺ መጓዓዝያ፤ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ፤ ዕደናዊ ንጥፈታት፤ ምስፋሕ ኣገልግሎታት፤ ህንጸት ኣባይቲን ካልእን ኣብ ዝውዕል ናይ ማሽነሪ ዓቕሚ ገዚፍ ወፍሪ ተጌሩ ምህላዉ ገሊጹ’ዩ።
ኣቐዲሙ’ውን፣ ብርክት ዝበላ ዓበይትን ማእከሎትን ናይ ጽዕነት መካይን፣ ቦጣት፣ መጥፋእቲ ሓዊ፣ ከምኡ’ውን ናይ ሕርሻ፣ ትሕተ-ቅርጽን ህንጻዊ ስራሓትን ዘጠቓልላ ኣማኢት ዘመናዊ ማሽነሪታት ብወደብ ባጽዕ ኣትየን’የን።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ዝኾነ ፍጡር ብሰላም ክድቅስ ዘይደልን ዘይምነን የልቦን። ዘየደቅስ ኩነታት እናሃለወ ከሎ ግና፥ ክድቅስ ዝኽእል የልቦን። ናይታ ቅድስቲ ቤተ-ክርስቲያንና ኩነታት’ውን፥ ኣብዚ እዋን’ዚ ከደቅሰና ዝኽእል ኮይኑ ኣይርከብን ዘሎ። ንሳ እዛ ቅድስቲ ዝኾነት ቤት፥ ሰላምን ቅሳነትን ከይረኸበት ከኣ፥ ንሕና እቶም ብጸጋ-ጥምቀት ካብ ማህጸና ዝወጻእና ደቃ፥ ሰላም ረኺብና ድቃስ ክወስደና ዝሕሰብ ኣይኮነን። ስለዚ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ንዓና ነቶም ኦርቶዶክሳውያን፥ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ካልእ ነገር፥ ቅድሚት ንሰርዖ ዓቢይን ወሳንን ጉዳይ ኮይኑ ዝርከብ ዘሎ ስለዚ’ዩ።
ትርጉምን ኣገዳስነትን ሓድነት፥
እቲ ዓለማዊ ይኹን መንፈሳዊ ምርድኣት ዝሰማማዓሉ ነገር ኣሎ። ንሱ ድማ ሓድነት ወይ ሕብረት ምንጪ ኩሉ ሓይሊ ምዃኑ እዩ። ሓድነት ዝብል ቃል ዘመሓላልፎ ትርጉም፡ ሓደ ምዃን ወይ ምስማማዕ ማለት እዩ።
ብዲያ ዶ/ር ገ/እግዚኣብሔር ደብረጽዮን
ጥቕምን ኣድላይነትን ተስፋ
ኣብቲ ዝሓለፈ ትምህርትና (ተስፋ ምጽኣቱ ኣበይ ኣሎ፧ ዝብል)፡ ዳግም ምጽኣት ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማያት፡ ንዓና ንሰዓብቱ ናይ ተስፋ ምንጪ ዝዀነ ፍጻሜ ምዃኑ ርኢና ኔርና። ንሎሚ ኣብዚ ክፍሊ ትምህርትና እንምልከቶ ድማ፡ እቲ እንጽበዮ ተስፋና እንታይ እዩ፧ ዝብል ክኸውን እዩ።
ዘይሓምም ሓመመ፣ ዘይተሓዝ ተሰቕለ፣ ዘይመውት ሞተ።
ፍቕረይ ደሪኽዎ!
ኣየ ፍቕሪ!
መበል 90 ዓመት ዝኽሪ ዕለተ-ልደት ቅዱስ እንጦንዮስ 3ይ ፓትርያርክ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሚካኤል ሻርሎት ሰሜን ካሮላይና፡ ብፍሉይ ክብርን ዝኽርን ክበዓል ምዃኑ ንሕብር።
ኣባ ሉቃስን ግርማይን ኣብ ዝኸድዎ ኩሉ፥ ዝሕተትዎ ሕቶ፥ ኩነትታ ፓትርያርክ እንጦንዮስን ጉዳይ ሕግን መምርሒ ቤተ ክርስቲያንን እዩ።
ንቡር ከይተርፍ ሲኖዶስ ኢለ ክጽውዖ። እምበር፤ ሲኖዶስ ኢዩ ክትብሎ ዘኽእል ዝኾነ ይኹን ኣቃዉማን ስርዓትን የብሉን። ገዛእ ፓትርያርኩ ንበላዒ ኣሕሊፉ ዝሃበ፤ ርእሱ ዘዘቅንዐ ኣገልጋሊ ናብ ቤት ማእሰርቲ ዝዉርዉር እኮ ኢዩ ሲኖዶስና።
ግድን ስለ ዝኾነና ደኣምበር፥ ዮፍታሔ ዝብል ስም ክለዓልኮነ ክዝከር እንደልዮ ስም ኣይኮነን። በዓል ኣርዮስ, ንስጥሮስ,ኣውጣኪ, መቅደንዮስ’ውን እኮ፥ ስሞም ክዝክሮ ዝደሊየልቦን። ሰይጣን’ውን ከምኡ ክዝከር ዝድለ ኣይኮነን።


text:
ቅድሚ ሕጂ መንግሥቲ ኤርትራን ውሑዳት ጳጳሳትን ንሕጊ ቤተ ክርስቲያን ግሂሶም፡ ንኣቡን ዲዮስቆሮስ 4ይ ፓትርያርክ ኢሎም ምሻሞም ይፍለጥ። እንሆ ሕጂ’ውን ዳግም ዘይሕጋዊ ፓትርያርክ ንምሻም ይሸባሸቡ ኣለዉ።
መዓልታዊ ፈነወ ራድዮ ተዋህዶ
ዓርቢ 30 ሰነ 2017
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
ክቡራን ምእመናንን ምእመናትን፥ ከምኡ’ውን መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን፥ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍላተ ዓለም ዘሎኹም ፈተውትን።
ሰላመ እግዚኣብሔር ምሳኹም ይኹን።
መበል 19 ዓመታዊ ጉባኤ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜርካ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሚካኤል ከተማ ሻርሎት ኖርዝ ካሮላይና ክካየድ እዩ። ጉባኤ ዝካየደሉ ካብ 20 ክሳብ 23 ሓምለ 2017 (July 20 to July 23, 2017) እዩ። ምእመናን ህዝበ ክርስቲያን ነበርቲ ሰሜን ኣሜሪካን ካናዳን ናይ ስራሕ ዕረፍትኹምን ናይ መገሻ መደባትኩምን ኣብዚ ዓመታዊ ጉባኤ ከተሕልፍዎ ብኣኽብሮት ንዕድም። Read more ...
መዓልታዊ ፈነወ ራድዮ ተዋህዶ ንምስማዕ ኣብዚ ጠውቕ
ረቡዕ 31 ግንቦት 2017


text:
ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ናይ ብርኪ ኩባንያ ዕደና ዛራን፣ ካብ ዳህሳስ ናብ ዕደና ዘሰጋግር ውዕል ብ1 ሕዳር ኣብ ኣዳራሽ ደንደን – ኣስመራ ተኸቲሙ።
ነቲ ውዕል፣ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ሚኒስተር ጸዓትንን ማዕድንን ኣቶ ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ፣ ብወገን ኩባንያ ዕደና ዛራ ድማ ኣቦ-መንበር ቦርድ ዳይረክተራት ናይ’ቲ ኩባንያ ሚስተር ቲሞቲ ጎይደር ፈሪሞምዎ።
ሚኒስተር ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ ኣብ ዘስምዖ ቃል፣ ኩባንያ ዕደና ቢሻ ናብ ናይ ምዕዳን ንጥፈታት ክሰጋገር እንከሎ፣ ኩባንያ ሳንሪጅ ኣብ መጽናዕቲ፣ ኩባንያ ሳውዝ ቦልደር ድማ ኣብ ምዝዛም ዳህሳስ ከምዝኣተዋ ጠቒሱ፣ እዚ ምስ ኩባንያ ዕደና ዛራ ዝተኸተመ ውዕል፣ ኣብ ጽላት ዕደና ኤርትራ ኣገዳሲ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣቦ-መንበር ቦርድ ዳይረክተራት ኩባንያ ዕደና ዛራ ቲሞቲ ጎይደር ብወገኑ፣ ሳላ ደገፍ መንግስቲ ኤርትራ እቲ ኩባንያ ኣገዳሲ ስራሓት ምዕማሙ ጠቒሱ፣ ህንጻዊ ስራሓት ኣብ ቀዳሞት ሽድሽተ ኣዋርሕ ናይ 2012 ክሳለጥ ምዃኑ፣ ፍርያት ወርቂ ድማ ኣብ መወዳእታ 2013 ንምጅማር መደብ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ኩባንያ ዕደና ዛራ፣ ብሽርክነት ሃገራዊ ኮርፖረሽን ዕደና ኤርትራን ኣውስትራልያዊ ኩባንያ ዕደና ወርቂ ቻሊስን ይውነን።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
ንደቂ 16-20
2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ እንታይ እዩ?
ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዘይክፍሎን ወለንታውን ቤትትምህርቲ ኮይኑ መንእሰያት መባእታ ቤትትምህርቲ ምስ ወድኡ ዝመርጹዎ እዩ። ንሱ ሃገራዊ ፕሮግራም፡ ናይ መእተዊ ፕሮግራምን ካብቲ ናይ ሃገራዊ ፕሮግራም ቅርጺ ዘልገሰ ፕሮግራምን ዝጠርነፈ እዩ።
ብድምር 18 ሃገራዊ 2ይ ደረጃዊ ፕሮግራማት ኣሎ። ነፍስወከፍ ፕሮግራም ንሰለስተ ዓመታት ይኸይድ።
እቲ እተፈላለየ ናይ 2ይ ደረጃ ፕሮግራም፡ ሞያዊ ፕሮግራም ወይ ከኣ ንኮለጅ ዝቕራርብ ፕሮግራም እዩ።
እቲ ሞያዊ ፕሮግራም ከም ናይ 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ናይ ተልመዴን ስልጠና ኮይኑውን ይካየድ እዩ።
ነቶም ኣብ ሃገራዊ ፕሮግራም ንምስታፍ ብቑዕ ነጥቢ ዘይብሎም ተምሃሮ፡ ሓሙሽተ ናይ መእተዊ ፕሮግራማት ኣሎ። ካብዚኣቶም ናይ 2ይ ደረጃ ዲፕሎማ ዚህቡ ፕሮግራማት የለዉን ግን ናብ ሃገራዊ ፕሮግራም ንኽትሳተፍ ይመርሑኻ።
እቲ ናይ ቋንቋ መእተዊ ናብቶም ኣብ ሽወደን ከም ሓደስቲ ዝኣተዉ መንእሰያት ዝዓለመ እዩ። እቲ ትምህርቲ መታን ነቶም ተምሃሮ ናብ ካልእ ፕሮግራም ወይ ስልጠና ኪሓልፉ፡ ኣብ ቋንቋ ሽወደን እዩ ዘተኩር። እቲ ትምህርቲ ምስቲ ናይቶም ተምሃሮ ፍልጠት ከም ዚሳነ ኮይኑ እዩ ተወጢኑ።
ናይ ሞያ ፕሮግራም
- ናይ ህጻንን-ናይ ዕረፍቲ ግዜ ፕሮግራም
- ናይ ህንጻን ትሕተቅርጽን ፕሮግራም
- ናይ ኤለክትሪክን ጸዓትን ፕሮግራም
- ናይ ጽዕነትን መጎዓዝያን ፕሮግራም
- ናይ ንግድን ምምሕዳርን ፕሮግራም
- ናይ ኢደጥበብ ፕሮግራም
- ናይ ሆቴልን ቱሪዝምን ፕሮግራም
- ናይ ኢንዱስትሪ ተክኒክ ፕሮግራም
- ናይ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ፕሮግራም
- ናይ ኣብያተመግብን መሸጣ መግብን ፕሮግራም
- VVS- ናይ ዘይንቀሳቐስ ጥሪት ፕሮግራም
- ናይ ጥዕናን ክንክንን ፕሮግራም
ናይ ምድላው ኮለጅ ፕሮግራም
- ፕሮግራም ቁጠባ
- ፕሮግራም ስነጽባቐ
- ፕሮግርም ህዩማኒቲ
- ፕሮግራም ተፈጥሮኣዊ ሳየንስ
- ፕሮግራም ማሕበራዊ ሳየንስ
- ፕሮግራም ተክኒክ
መንዩ ናብ 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዚኸይድ?
ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ናብቶም ደቂ 16-20 ዝኾኑ መንእሰያት ዝዓለመ እዩ። ሓደ ሰብ 20 ዓምት ምስ መልአ ኣብቲ ናይ 2ይ ደረጃ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ ኪሳተፍ ይኽእል።
እቶም ብሽወደንን ብሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋን ብእንግሊዝን ብማተማቲክስን ከምኡውን ብኻልእ ሓሙሽተ ሳብጀክትታት መሕለፊ ነጥቢ ዘምጽኡ ተምሃሮ ንሞያዊ ፕሮግራም ብቑዓት እዮም። እቶም ብሽወደንን ብሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋን ብእንግሊዝን ብማተማቲክስን ከምኡውን ብኻልእ ትሽዓተ ሳብጀክትታት መሕለፊ ነጥቢ ዘምጽኡ ተምሃሮ ንመዳለዊ ኮለጅ ፕሮግራም ብቑዓት እዮም።
ምምዳብ ነጥብታት ብኸመይ ይሰርሕ?
ሽድሽተ ደረጃታት ዘለዎ ናይ ነጥቢ መደብ ይዝውተር፤ A, B, C, D, E ከምኡውን F። A-E መሕለፊ ነጥቢ እዩ። F ዘየሕልፍ ነጥቢ እዩ። እቲ ነጥቢ ንነፍስወከፍ እተወደአ ኮርስን ንናይ 2ይ ደርጃ ትምህርተ-ስራሕን ይምደብ። ሓደ ተምሃራይ ኣብ ኩሉ ኮርሳትን ኣብቲ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርተ-ስራሕ ነጥቢ ምስ ዚረክብ፡ ናይ መጠረስታ ወይ መፋነዊ ነጥቢ ይወሃቦ።
ሓደ ተምሃራይ ብዙሕ ብኩራት ምስ ዚህሉዎሞ ነጥቢ ኪውሰነሉ ምስ ዘይክእል፡ ነቲ ፍልጠቱ ምግምጋም ስለ ዘይከኣል ኣብቲ ባጀላ ጋድም ሕንጻጽ (-) ጥራይ ይጸሓፍ። ኣብቲ ፍሉይ መባእታውን ፍሉይ 2ይ ደረጃን ቤትትምህርቲ ግን F ወይ ጋድም ሕንጻጽ ኣይዝውተርን።
ናይ 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ፕሮግራም ምምራጽ
ኣብዚ ፊልም ‘ዚ፤ ብዝያዳ ብዛዕባ 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ክነዘንቱን ሕቶታት ክንምልሽን ኢና።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ኢንተርነት | መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
4 ደቂ ይሁዳ፡ ፋሬስን+ ሔጽሮንን+ ካርሚን ሑርን+ ሾባልን+ እዮም።
2 ረኣያ ወዲ ሾባል ንያሓት ወለደ፣ ያሓት ንኣሑማይን ንላሃድን ወለደ። እዚኣቶም ዓሌት ጾርዓታውያን+ እዮም።
3 ደቂ ኣቦ ዔጣም+ እዚኣቶም እዮም፦ ይዝርኤልን ይሽማን ይድባሽን (ስም ሓብቶም ከኣ ሃጽለልጶኒ)
4 ጰኑኤል ኣቦ ገዶርን ኤጸር ኣቦ ሑሻን። እዚኣቶም ደቂ ሑር+ በዅሪ ኤፍራታ፡ ኣቦ ቤት-ልሄም፡+ እዮም።
5 ኣሽሑር+ ኣቦ ተቆዓ፡+ ሔልኣን ናዓራን ዚብሃላ ኽልተ ኣንስቲ ነበራኦ።
6 ናዓራ ድማ ንኣሑዛምን ንሔፈርን ንተምኒን ንኣሓሽታሪን ወለደትሉ። እዚኣቶም ደቂ ናዓራ እዮም።
7 ደቂ ሔልኣ ኸኣ፡ ጸረትን ይጽሃርን ኤታንን እዮም።
8 ቆጽ ንዓኑብን ንጾቤባን ንዓሌታት ኣሓርሔል ወዲ ሃሩምን ወለደ።
9 ያዕቤጽ ካብ ኣሕዋቱ ዚኸብር ነበረ፣ ኣዲኡ ድማ፡ “ብጻዕሪ ወሊደዮ” ኢላ ስሙ ያዕቤጽ ኣውጽኣትሉ።
10 ያዕቤጽ ከኣ ናብ ኣምላኽ እስራኤል፡ “እንተ ትባርኸኒ፡ ዓደይ ድማ እንተ ተግፍሓለይ፡ ኢድካ ኸኣ ምሳይ እንተ ትኸውን፡ ጕድኣት ምእንቲ ኸይረኽበኒ እውን ካብ መዓት እንተ ተድሕነኒ” ኢሉ ተማህለለ። ኣምላኽ ድማ ከምቲ ዝለመኖ ገበረሉ።
11 ከሉብ ሓው ሹሓ ንመሒር ኣቦ ኤሽቶን ወለደ።
12 ኤሽቶን ንቤት-ራፋን ንጳሴሓን ንትሒና ኣቦ ዔር-ናሓስን ወለደ። እዚኣቶም ሰብ ሬካ እዮም።
13 ደቂ ቄናዝ፡ ዖትኒኤልን+ ሰራያን እዮም፣ ወዲ ዖትኒኤል ድማ ሓታት እዩ።
14 መዖኖታይ ንዖፍራ ወለደ። ሰራያ ንዮኣብ ኣቦ ገ-ሓራሺም ወለደ፣ ከምኡ ተባሂሎም እተጸውዑ፡ ኢደ ጥበበኛታት ስለ ዝነበሩ እዮም።
15 ደቂ ካሌብ+ ወዲ የፉነ፡ ዒሩን ኤላህን ናዓምን እዮም፣ ወዲ ኤላህ ከኣ፡ ቄናዝ እዩ።
16 ደቂ የሃልኤል፡ ዚፍን ዚፋን ቲርያን ኣሳርኤልን እዮም።
17 ደቂ እዝራ፡ የተርን መረድን ዔፌርን ያሎንን እዮም፣ ንሳ ጠነሰት፡ ንሚርያምን ንሻማይን ንይሽባሕ ኣቦ ኤሽትሞዓን ድማ ወለደት።
18 (እታ ኣይሁዳዊት ሰበይቱ ንየሬድ ኣቦ ገዶርን ንሔበር ኣቦ ሶኮን ንየቁቲኤል ኣቦ ዛኖኣን ወለደት።) እዚኣቶም ደቂ ቢትያ ጓል ፈርኦን እታ መረድ እተመርዓዋ እያ።
19 ደቂ ሰበይቲ ሆድያ ሓብቲ ናሓም፡ ኣቦታት ቅዒላ እቲ ጋርማውን ኤሽትሞዓ እቲ ማዓካታውን እዮም።
20 ደቂ ሺሞን፡ ኣምኖንን ሪናን ቤን-ሓናንን ቲሎንን እዮም። ደቂ ዪሺዒ፡ ዞሔትን ቤን-ዞሔትን እዮም።
21 ደቂ ሸላሕ+ ወዲ ይሁዳ፡ ዔር ኣቦ ሌካን ላዕዳ ኣቦ ማረሻን ዓሌታት ዓየይቲ ቕጭን ዓለባ ቤት ኣሽቤዓን እዮም፣
22 ዮቂምን ሰብ ኮዜባን ዮኣስን ሳራፍን ድማ ሰብኡት ሞኣባውያን ኣንስቲ ዀኑ፡ ያሹቢ-ለሔም እውን። እዚ መዛግብቲ እዚ ናይ ጥንቲ እዩ።
23 ንሳቶም ኣብ ነታዪምን ገደራን ዚነብሩ ሰራሕቲ ኻይላ ነበሩ። ኣብኡ ይነብሩን ንንጉስ ይሰርሑን ነበሩ።
24 ደቂ ስምኦን፡+ ነሙኤልን ያሚንን ያሪብን ዜራሕን ሻኡልን+ እዮም።
25 ሻሉም ወዱ፡ ሚብሳም ወዱ፡ ሚሽማዕ ወዱ።
26 ደቂ ሚሽማዕ እውን፡ ሓሙኤል ወዱ፡ ዛኩር ወዱ፡ ሺምዒ ወዱ።
27 ሺምዒ ድማ 16 ኣወዳትን 6 ኣዋልድን ነበርዎ፣ ኣሕዋቱ ግና ብዙሓት ኣወዳት ኣይነበርዎምን፣ ካብ ዓሌታቶም ክንዲ ሰብ ይሁዳ ዝበዝሐ ኣይነበረን።+
28 ንሳቶም ኣብ ብኤር-ሸባዕን+ ሞላዳን+ ሓጻር-ሹዓልን+
29 ቢልሃን ዔጸምን+ ቶላድን
30 ቤቱኤልን+ ሖርማን+ ጺቅላግን+
31 ቤት-ማርካቦትን ሓጻር-ሱሲምን+ ቤት-ቢርኢን ሻዓራይምን ይነብሩ ነበሩ። ዳዊት ክሳዕ ዚነግስ፡ እዚኣተን ከተማታቶም ነበራ።
32 ሰፈራቶም ዔጣምን ዓዪንን ሪሞንን ቶኬንን ዓሻንን፡+ ሓሙሽተ ኸተማ፡
33 ምስተን ኣብ ዙርያ እዘን ከተማታት እዚአን ዝነበራ ሰፈራት ክሳብ በዓል እየን። እተን ዚነብሩለን ዝነበሩ እዚኣተን እየን፣ ምዝገባ ወለዶኦም ከኣ እዚ እዩ።
34 መሾባብን ያምሌክን ዮሻ ወዲ ኣማስያን
35 ዮኤልን የሁ ወዲ ዮሺብያ ወዲ ሰራያ ወዲ ዓሲኤልን
36 ኤልዮዔናይን ያዓቆባን የሾሓያን ዓሳያን ዓዲኤልን የሲሚኤልን በናያን
37 ዚዛ ወዲ ሺፍዒ ወዲ ኣሎን ወዲ የዳያ ወዲ ሺምሪ ወዲ ሸማዕያን፣
38 እዞም ብስሞም እተረቝሑ፡ ኣብ መንጎ ዓሌታቶም ሹማምንቲ ነበሩ፣ ቤተ ሰብ ኣቦታቶም ከኣ ብዝሖም ወሰኸ።
39 ንመጓሰኦም መጓሰዪታት ደልዮም ድማ፡ ናብ መእተዊ ገዶር፡ ናብ ምብራቕ እቲ ስንጭሮ ኸዱ።
40 ስቡሕን ጽቡቕን መጓሰዪታት ከኣ ረኸቡ፣ እታ ምድሪ ህድኣትን ሰላምን ዘለዋ ገፋሕ ነበረት። እቶም ኣቐዲሞም ኣብኣ ዚነብሩ ዝነበሩ ካማውያን+ ነበሩ።
41 እዞም ብስሞም እተዘርዘሩ ድማ ብዘመን ህዝቅያስ+ ንጉስ ይሁዳ መጺኦም ንድንኳናት እቶም ኣብኣ ዝነበሩ ካማውያንን መዑኒምን ወቕዑ። ከምዚ ኽሳዕ እዛ መዓልቲ እዚኣ ዀይኖምዎ ዘለዉ ድማ ኣጥፍእዎም፣ ኣብኣ ንመጓሰኦም ዚኸውን መጓሰዪታት ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ክንዳኦም ሰፈርዋ።
42 ገለ ኻብ ደቂ ስምኦን፡ 500 ሰባት፡ ምስቶም ዝመርሕዎም ጰላጥያን ነዓርያን ረፋያን ዑዚኤልን ደቂ ዪሺዒ ዀይኖም ናብ ከረን ሰዒር+ ከዱ።
43 ነቶም ኣምሊጦም ዝተረፉ ኣማሌቃውያን+ ከኣ ወቕዕዎም፣ ክሳዕ እዛ መዓልቲ እዚኣ ድማ ኣብኣ ይነብሩ ኣለዉ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
1 ዜና መዋእል 4
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
ሰበ ስልጣን
ሓገዝ – ካሳ ውሕስነትምስ ካሳ ውሕስነት ንሓገዝ ቆልዓ፣ ሓገዝ ክራይ ገዛ፣ መተካእታ ደሞዝ ወለዲ፣ መናበዪ ደገፍ ወዘተ ከተመልክት እንተ ደሊካ ርክብ ትገብር። ብዝተፈላለየ ቋንቋታት፡ ገለ ካብኡ ብዓረብኛ፣ ብሶማልኛን ብትግርኛን ናይ ተለፎን ኣኼብ ንምግባር ቆጸራ ምሓዝ ይከኣል እዩ።
ርክብ
ፖሊስጋታን 4
262 79 ኤንገልሆልም
0771-52 45 24
ስራሕ – ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ
እዚ ኮሙን ንዓኻ ገዛ ናይ ምቕራብ ዝኾነ ግዴታ የብሉን። ስለዚ ናይ ሽወደን ቁጽሪ ውልቃዊ መንነት ምስ ተዋህበካ ብቑልጡፍ ናይ ገዛ ሪጋ ክትሕዝ ኣገዳሲ እዩ። ንነዊሕ ግዜ ክትነብረሉ ትኽእል ገዛ ድለ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ብዝቐልጠፈ ሽወደንኛ ንኽትመሃር፣ ስራሕ ክትረክብን ነብስኻ ክትናቢ ክትክእልን ጽቡቕ ኵነት ይህበካ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ፍቓድ መንበሪ ምስ ተዋህበካ ወይ ናብ ካልእ ኮሙን ምስ ኣተኻ ብዝቐልጠፈ ምሳኻ ናይ እግሪ መትከሊ ዝርርብ ክገብር ኣለዎ። ኣብ’ቲ ብሓደ ወይ ክልተ ዝርርብ ዝቖመ ናይ እግሪ ምትካል ዝርርብ ንስኻን እቲ ሰራሕተኛ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕን ንናይ መጻኢ ግዜ ኣብ ሽወደን መደብ ከተውጽኡ ክትጅምሩ ኢኹም። እቲ ናይ እግሪ መትከሊ መደብ ብዝቐልጠፈ ስራሕ ምእንቲ ኽትጅምር ትሳተፎም ንጥፈታት ክገልጽ እዩ።
ርክብ
ኣርቢንጋታን 1 ኣብ ኤንገልሆልም 0771-60 00 00
ቍጽሪ ውልቃዊ መንነት – በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ሰባት ምዝጉባት እዮም። እዚ ድማ ህዝባዊ ምዝገባ ተመዝጊቦም ይብሃል። ኣብ እቲ ህዝባዊ መዝገብ፡ ናይ ኵሉ ሰብ ስም፣ ኣድራሻ፣ ቁጽሪ ውልቃዊ መንነት፣ ስም ናይ’ቲ/ታ ሰብ በዓል ቤት ወይ በዓልቲ ቤት፣ ቆልዑን እቲ ሰብ ኣየናይ ዜግነት ከም ዘለዎን ኣሎ።
ኵሎም ኣብ ሽወደን ብቐዋሚ ዝቕመጡ፡ ሓደ ብዓሰርተ ኣሃዛት ዝቖመ ቁጽሪ ውልቃዊ መንነት ኣለዎም። ዓመትወርሒዕለት -
xxxx. (ዓመት፣ ወርሒ፣ ዕለት፣ ኣርባዕተ ውልቃዊ ኣሃዛት)።
ከም ሓድሽ መጻኢ፡ ድሕሪ መቐመጢ ፍቓድ ምውሳድካ ናብ በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ብምኻድ ኣብ ናይ ህዝባዊ መዝገብ ምምዝጋብን ቁጽሪ ውልቃዊ መንነት ምርካብን የድልየካ። ምሉኣት ስድራ እንተ ኴንኩም፡ ኩሉኹም ኣባላት ስድራ ናብ በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ምኻድ ከድልየኩም እዩ።
በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ክፋል ናይ ኣብ ፖልስጋታን 4 ኣብ ኤንገልሆልም ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኣገልግሎት(servicekontoret) እዩ። ወረቐት መንነት ክትእዝዝ እንተ ኴንካ ኣብ ሄልሲንቦርይ ( ካርል ክሩክስ ጋታ 24) ዝርከብ በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ክትከይድ የድልየካ።
ርክብ
ፖሊስጋታን 4
262 79 ኤንገልሆልም
0771-567 567
በዓል መዚ ኢሚግረሽን
በዓል መዚ ኢሚግረሽን ምልክታ ናይ ኣብ ሽወደን ክቕመጡ ዝደልዩ ሰባት፣ ክበጽሑ ክመጹ ዝደልዩ፣ ካብ ጭቆና ዑቕባ ዝሓቱ ወይ ናይ ሽወደን ዜግነት ዝሓቱ ዝምርምር በዓል መዚ እዩ። በዓል መዚ ኢሚግረሽን ብመሰረት እቶም ፍልሰት ናብ ሽወደን ዝቆጻጸሩ ዓንቀጻት ንነፍስ ወከፍ ምልክታ ይምርምር። ናቶም ስራሕ፡ እቲ ጕዳይ ብመሰረት ዘለዉ ሕግታት ብስሩዕ ኣገባብ ከም ዝፍጸም ምርግጋጽ እዩ።
ከም’ውን በዓል መዚ ኢሚግረሽን ንብዙሓት ሰባት ካብ ጭቆናን ግርጭትን ዑቕባ ይህብ እዩ። ገለ ክፋል ናይ ስርሖም፡ ካብ ህውከት ዝዓብሎሎ ቦታታት ናብዚ ዝመጹ ሓተትቲ ዑቕባ ምቕባልን ናይ ዑቕባ መሰሎም ምሕላውን እዩ። ምስ ናይ ሕቡራት ሃገራት ወኪል ስደተኛታት UNHCR ብምትሕብባር ድማ ኣብ ምሉእ ዓለም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ንዝርከቡ ስደተኛታት፡ ናብ ሓደ ሓድሽ ሂወት ኣብ ሽወደን ይሕግዝዎም።
መብዛሕትኦም ናብ ሽወደን ዝገዓዙ ሰባት ምስ ግዜ ናይ ሽወደን ዜጋታት ክኾኑ ይደልዩ። ኣብ ከምዚ ኵነት ምስ በዓል መዚ ኢሚግረሽን ኢኻ ርክብ ትገብር። ዓመታዊ ብዙሓት ሰባት ናይ ሽወደን ዜግነት ይወሃቦም። እዚ ዜግነት ብዙሕ መሰላት ይህብ እዩ፡ ንኣብነት መሰል ምርጫ ንባይቶ ሃገር
ርክብ
ሶደርጋታን 39
252 25 ሄልሲንቦርግ
0771-23 52 35
Sidan uppdaterad den 25 maj 2016.


text:
ጻዕራምነት ሓደ ካብ ክብርታት ኤርትራዊያን
መርኣያ ጻዕራምነት ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ተጸባዪ ረድኤት ምዃን ርእስኻ ብርእስኻ ምኽኣል ዝብል ኒሕ ኣበጊሱ ሓርኮትኮት ይብል ኣሎ።
እዚ ርእሰ ተኣማንነት ንባዕሉ ፍርቂ ናይቲ ዓወት ኢዩ። ከመይስ ከምቲ ናይ ሽሕ ስጉምቲ ጉዕዞ ብሓደ ስጉምቲ ዝፍለም ንዝኾነ ነገር ከኣ ክዕወት ኢየ እልካ ክትብገስ ከምዘሎካ ኢዩ።
ቅድሚ ሕጂ ብኒሕን ሓቦን ዝተበገሱ ተግባራት እሞ ኣብ መፈጸምትኦም ዝበጽሑ ከም ኣብነት ንምጥቃስ ፈጺሙ ዓንዩ ዝነበረ ሕጂ ግን ዝሰርሕ ዘሎ መንገዲ ባቡር ኣስመራ ባጽዕ ክጥቀስ ይክኣል። እዚ ስራሕ እዚ፣ ሕጂ ተወዲኡ ኣብ መዓላ ምስ ወዓለ፣ ከም ቀልል ይርኤ ከይከውን እምበር ከም ግደ ሓቅስ ዝድነቕ ስራሕ ኢዩ። መንገዲ ባቡር ምስራሕ ወይ ተስረሑ ዝነበረ ግን ምዕራዩ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ግን ዝድነቕ ስራሕ ኢዩ ክብሃል ከሎ ኣብ ግምት ክኣቱ ዘለዎ ነገራት ስለ ዘሎ ኢዩ። ንሰራሕተኛታት ይኹን ንመሃንድሳት ከምኡ’ውን ንተኾናተርቲ እንዳኻፈልካ ይሰራሕ እንተዝብሃል ብቐዳምነት እቲ ዝኽፈል ባጀት ኣሎ ድዩ። ኣብ ኤርትራ እሞ ኸኣ ኣብ ነውሕን ኣህላኽን ውግእ ዝነበረት ሃገር ብመሰረቱ እቲ ባጀት የልቦን። እቲ ባጀት ስለዘየሎ ከኣ ብኡ መጠን ፕሮጀክትታት ከም ዝወጠንካዮን ከም ዝተመናኻዮን ክተፈጽም ኣይትኽእልን ኢኻ። ስለዚ ኣብ ዘየሎ ባጀት ውጥናት ክተዔውት ምኽኣል በጀካ መርኣያ ጻዕራምነት ሕዝቢ ኤርትራ ካልእ ምስጢር ክህልዎ ኣይኮነን። ርእስኻ ብርእስኻ ምኽኣል ዝብል ኣምር ንገልኡ ሃገርን ሕዝብን ሰብኣዊ ክብርኻ ምጉንጻፍ ክኸውን ከሎ ንገልኦም ብሕብሪ ቆርቦቶም መን ከማና ዝብሉ ግን ተቐባልነት የብሉን። ሓደ ከም ኣብነት ክጠቅስ እንተኾይነ ዶክቶር ሺን ዝተባህለ ቀንዲ ጸላኢ ሕዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ቀደም ኢሉ ኤምባሲ ሃገረ ኣሜርካ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብረ ኢዩ። እዚ ውልቀሰብ’ዚ ናይ ኤርትራ ርእስኻ ብርእስኻ ምኽኣል ጻዕሪ ኣይድግፍን ኢዩ። ሓደ ግዜ ኣብ ተወክልቲ ባይቶ ኣሜርካ ዝርክብዎም ብዛዕባ ሽግራትን መፍትሕኡን ሽግራት ቀርኒ ኣፍርቃ ከብርህ ከሎ ካብ ዝበሎ ምጥቃስ ይኣክል። ከምዚ ዝስዕብ ከኣ በለ ”ኣሜርካ ከምቲ ንዓዓ ዝሰማምዓ ጌራ ነቲ ሽግር ቀርኒ ኣፍርቃ ክትፈትሖ ትኽእል ኢያ። ከመይሲ ኣብ ቀርኒ ኣፍርቃ ዝርከባ ሃገራት ተጸበይቲ ረዲኤት ኣሜርካ ስለዝኾና እዚ ዓቢ ተራ ክጻወት ይኽእል ኢዩ። እቲ ዝዓበየ ጸገም ከምቲ ድልየት ኣሜርካ ንኸይከውን ተሸግረና ኤርትራ ኢያ። ኤርትራ ካባና ረዲኤት ስለዘይትጽበይ ከምቲ ድልየትና ኽትኮነልና ኣይትኽእልን ኢያ” ዝበሎ ጥራሕ ምዝካር ይኣክል። ብዛዕባ ዶክቶር ሺን ተጻባእነት ንኤርትራ ዘርዝርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። እቲ ቐንዲ ዓብይ ዕንወት ኣብ ኤርትራ ዘውረደሉ እዋን ግን ኣብ መንጎ 1995 ክሳብ 2002 ዝነበረ ግዜ ኤምባሲ ሃገረ ኣሜርካ ኣብ ኢትዮጵያ ዝንበረሉ እዋን ኢዩ። እዚ ውልቀሰብ’ዚ ባዕሉ ዝመርሖ ኣብ ዓዲ ግራት መራሕቲ ኣዘዝቲ ውግእ ወያኔ ዝተረኽብሉ ዋዕላ ኢዩ። እቲ ቐንዲ መሃንዲስ ውራር ወያኔ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣብ 1998 ክሳብ 2000 ዝነበረ ግዜ ምዃኑ ኢዩ። ንዶክቶር ሺን ዘይትወሓጠሉ ከኒና ጻዕራምነት ሕዝቢ ኤርትራ ኢያ።


text:
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራን ሃገሩን ኣብ መንጎ እቲ ዝመውት ዘሎ ኣረጊት ጃንዳን እቲ ገና ምውላዱ ዘየረጋገጸ ሓድሽ ስርዓትን ተንጠልጢሉ ይርከብ ኣሎ።
እቲ መሰጋገሪ እዋን እንታይ ክመስል እዩ ብርግጽ ክትንበዮ ዝከኣል ኣይኮነን – ምኽንያቱ ዝድህሰስን ዝጭበጥን ውጥን ኣብ ቅድሚ ዓይኒን እዝን ህዝቢ ኤርትራ ዛጊት ኣይቀረበን። ልዕሊ ኩሉ ድማ ንስጡም ምስግጋር ዘውሕስ ሕግን ቅዋምን ኣብታ ሃገር የለን።ሕግን ስርዓትን ካብ ኤርትራ ኣርሒቑ ካብ ዝገይሽ ዓመታት ኣቕጺሩ ኣሎ።
እሞ ኸደኣ ዕግርግር ዲዩ ክነግስ?ተቓወምቲ ሓይልታት ነቲ መሰጋገሪ እዋን ዝበቅዕ ውዳበ ክፈጥሩ ዲዮም? ወተሃደራዊ ሓይሊ ዲዩ ኣብ ኤርትራ ምስግጋር ክመርሕ?ከምኡ እንተኾይኑ መን? ህዝባዊ ኣብያ ክነቱግ ተኽእሎ ኣሎዶ? ኣብዚ መስርሕ ዝፍጠር ሁከት ንናይ ባዕዲ ኢድ ኣእታውነት ምቹእ ዕድል ክፈጥር ዝኽእል ኩነት እንተኸሰተኸ? እቲ ናዕቢ ናብ ምሉእ ዕንወት ሃገርን፥ ምብትታን ህዝብን ሃገርነትን ክስዕብ የኽእልዶ? ብጥቕሉሉ ኣመት መጻኢ ኤርትራ ጽልሙት ዲዩ።
ብተሪርን ሕቡርን ድምጺ መልሱ ኣይፋል እዩ። መጻኢ ኤርትራ ጸልማት ኣይኮነን – እኳ ደኣስ ብርሁው እዩ።
ሽሕ’ኳ – ካብ ኣፍንጭኡ ኣርሒቑ ዘይጥምት፥ ናይ ስልጣን ዕምሩ ንምንዋሕ ኩሉ ትሕቲ ጸሓይ ዘሎ ጌጋታት እንዳፈጸመ ዝነብር ስርዓት ኣብ ኤርትራ እንተሃለወ፥ ሽሕ’ኳ – ምእንቲ ስልጣኑ ናብቲ ዝተሓተ መዓሙቕ ነውርታት ክኑቀት ድሕር ዘይብል ዘይዕሩይ ስርዓት ይገዝእ እንተሃለወ ፥ ሽሕኳ – ለውጢ ኣብ ጥቓ ኣፍንጭኡ ቀሪቡ ከሎ ኩነታት ህዝቢ ክስወጦ ዘይክእል ወይ ውን ዘይደሊ ጉጅለ ዓማጽያን ኣብ ስልጣን እንተሃለወ፥ ለውጢ ዘይተርፍ ስለዝኾነ ጥዑይ ናይ ምስግጋር እዋን ንምግባሩ እንሰርሓሉ እዋን ሕጂ’ዩ ኪኸውን ዘለዎ።
በቲ ኻልእ ወገን፥ ሽሕኳ እቲ ንለውጢ ዝቃለስ ዘሎ ሓይሊ ኣብ ውሽጥን ደገን ኮይኑ እንተተራሓሐቐ፥ ሽሕ’ኳ – ሓደሓደ እዋን ግጉይ ስትራተጂን ሜላታትን እንተተኸተለ፥ ሽሕ’ኳ – ህዝቢ ኤርትራ መተካእታ ዝኸውን ድሉው ሓይሊ ብዘይምርኣዩ ዝፈጥሮ ተስፋ ሙቕራጽ ንህግደፍ ትንፋስን ተስፋን እንተኾኖ፥ ሽሕ’ኳ – ኣብ ውሽጢ ዘሎ ተቓውሞ ብሰንኪ ዘይምትእምማን :ሓደሓደ እዋን ድማ ብሰንኪ ኣዚዩ ጸቢብ ውዳበታት፥ምርግጋጽ ፍትሒ ናይ ምቅልጣፍ ዕማሙ በቲ ህዝቢ ዝብህጎ ቅልጣፈ ከሳልጥ እንተዘይከኣለ፥ ሽሕ’ኳ – ብሰንኪ ገለ ኣብ ውሽጢ ዝርከቡ ንለውጢ ክመርሑ ዝግበኦም ሓይልታት ብግዚያዊ ፍታውነት ፕረዚደንት ኢሳያስን ብዝግበረሎም ጉንዖን ሕድገት ብልሽውናን ንግዚኡ እንተሰድዑ ለውጢ ምምጽኡ ዘይተርፍ ሙኻኑ ርግጽ እዩ።
ለውጢ ግድነት ክመጽእ እዩ፥ ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ ዘይከውን ንዝመስል ከምዝኸውን ምግባር ሓደ ካብ ሕላገታቱ እዩ። ከም ህዝቢ ኣብ ታሪኹ ህላዊኡ ዝፈታተን ኩነት ክገጥሞ ከሎ መሊሱ ከምዝሕይል ናይ ብረታዊ ተጋድልኡ ታሪኽ፥ ሉዓላውነቱ ንምክልኻል ዘርኣዩ ቅያ፥ ሎሚ ድማ ነቲ ኣጫኒቑን ኣጥሚዩን ንምጥፍኡ ዝጽዕር ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ዘርእዮ ዘሎ ናይ ዘይተንበርካኽነት ሓይሊ ህያው ምስክር እዩ።
ለውጢ ክረጋገጽ ግድን እዩ፥ ምኽንያቱ ሎሚ ቀጽሪ ተቓውሞ በኣእምሮ ጥራይ ተፈጢሩ ዝነበረ ሕንጻጻት ፍልልያትን ሰንኮፍ ግምታትን ክውግድ ወሲኑዩ። ሎሚ ቀጽሪ ተቓውሞ ግዜን ተመኩሮን ኣለቢምዎ እዩ፥ስለዝኾነ ኣብ ክንዲ ናብቲ ዝፈላልይዎ ነጥብታት ዘተኩር፥ ናብቲ ብጥምረት ዝሓቕፎ ሓባራዊ ባይታ ደው ክብል ወሲኑሎ። ‘ንስኹም ንስኹም’ ዝብል ቋንቋ ብናይ ሓባር ባህጊን ጻዕርን ‘ንሕና’ ብዝብል መንፈስ ይትክኦ ኣሎ። ንህዝቡ ኣብ ክንዲ ዝምድረሉ ጽን ኢሉ ክሰምዕ፥ ትርግታ ልቢ ሓፋሽ ከዳምጽ፥ ባህግታቱ ከለሊ፥ ብኽፉት ኣእዛንን የዒንትን ክርእን ክሰምዕን ነቒሉ ኣሎ።
ክንሰምዕን ክንልውጥን ነቒልና ምህላውናን ክንዕወት ሙኻንናን ብርግጽነት ክንገልጽ ዘኽእለና ዘሎ ሓይሊ እቲ መትከላት ብዘተስፉ መንገዲ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወትና ነስርጾ ስለዘሎና እዩ። እቶም ኣብ ውሽጢ’ቲ ስርዓት ዘለዉ ከይተረፉ ለውጢ ይመጾም ከምዘሎ ተገንዚቦም ኣለዉ። ህዝቢ እሞ ብዝገዘፈ መንገዲን ዝተዓጻጸፈ ዓቐንን ይጽበዮ ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ውሽጥን ወጻእን እንታይ ክንገብር እዚ ስርዓት ንኽእለ ኢሉ ኢዱ ብኸመይን ኣበይን ክሕውስ ከምዘለዎ ይሓተና ኣሎ።
ሎሚ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ መሪሕ ሓይልን ኣብ ደገ ኮይኑ ንለውጢ ዝቃለስ ዘሎ ወገንን ዝራኸቡሉ ነጥበ ውህደት ምምስራት እዋኑ ኣኺሉ’ዩ። ንቅድሚ ዝኣገረ ኹሉ ዕማም ሓይሊን ድርዕን ዝኸውን ግን ሓደ ሙኻን እዩ። ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ንማሕበራዊ ቀጸላታት፥ ብዙሕነትን ካልእ ኣቃውማታት ሕብረተሰብን ስለጥምረት ናይዚ ኣብ ቅድሚኡ ተገቲሩ ዘሎ ምምጻእ ፍትሕን ምንጋስ ልዕልና ሕግን ክሰርሓሉ ይግባእ። ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ልዕሊ ናይቶም ቁንጣሮ ዝኾኑ ጉጅለ ፖለቲካውን ገንዘባውን ረብሓ ክስራዕ ከምዝግባእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 2017 ብድምጹ፥ ብሓይሉ፥ ብቓልሱን መስዋእቱን ከረጋግጾ ይግባእ።
እዋኑ ናይ ምንጻህን ምንዛዝን እዋን እዩ፥ እዋኑ ናይ ተስፋን ምትእምማንን እውን እዩ። ዳግማይ ልደት ሃገር ኤርትራ ስለዝኾነ። ልደት ናጽነትን ሓርነትን።


text:
ኣብ ኣገልግሎት ወፍሪ ትጋህ
ወረቐት ዕድመ ኣኼባ ዞባ
ዓመት ዓመት፡ ነቲ ኣብ ኣኼባ ዞባ እነስተማቕሮ መንፈሳዊ ድግስ ብሃንቀውታ ኢና እንጽበዮ። ካልኦት ሰባት እውን ንሕያውነት የሆዋ ምእንቲ ኺጥዕምዎ፡ ብእተኻእለ መጠን ንብዙሓት ሰባት ምሳና ኺእከቡ ኽንዕድሞም ኢና። (መዝ 34:8) ኣካል ሽማግለታት፡ ወረቐት ዕድመ ብኸመይ ብዝበለጸ መገዲ ኽንዕድል ከም እንኽእል ኪውስኑ እዮም።
ክትዝክሮ ዚግብኣካ ነገራት
ኣኼባ ዞባኹም መዓስ እዩ፧
ወፈራ ዕድመ ዚጅምር መዓስ እዩ፧
ኣኼባታት ወፍሪ ኣገልግሎት ዚግበር መዓስ እዩ፧
ኣብዚ ወፈራ እዚ ሸቶታተይ እንታይ እዩ፧
ንመነመን እየ ኽዕድም መዲበ፧
እንታይ ኢኻ ኽትብል፧
በቲ ልሙድ መገዲ ሰላም ምስ ተባሃሃልኩም፡ ከምዚ ኽትብል ትኽእል ኢኻ፦
“ንሰባት ናብ ሓደ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ ዚዕድም ወረቐት ዕድመ ኽንህቦም ብደረጃ ዓለምለኸ ፍሉይ ወፈራ ንገብር ኣለና። ዕለትን ሰዓትን ኣድራሻን እቲ ኣኼባ፡ ኣብዚ ወረቐት ዕድመ ሰፊሩ ኣሎ። ምሳና ሓቢርካ ኽትውዕል ባህ ይብለና።”
ተገዳስነት ክትኵስኵስ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ብእተኻእለ መጠን ንብዙሓት ሰባት ናብ ኣኼባ ዞባ ኽንዕድሞም ንደሊ እኳ እንተ ዀንና፡ ንዘርኣይዎ ዝዀነ ይኹን ተገዳስነት ንምዅስኳስ ንቑሓት ክንከውን ኣሎና።
ኣብ መወዳእታ ሰሙን፡ ምስታ ወረቐት ዕድመ መጽሔት ክትዕድል ትኽእል ኢኻ።


text:
ፈስቲቫል ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲ ብልዑል ማዕርግ ተኻዪዱ።
ፈስቲቫል ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን-ዲሲ፣ ካብ ዝተፈላለያ ከተማታትን ክፍላተ-ሃገርን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝመጹ ዜጋታትን ኣዕሩኽ ኤርትራን ኣብ ዝተረኽቡሉ፣ ካብ 17 ክሳብ 19 ነሓሰ ብውዕውዕ ሃገራዊ መንፈስ ተቓኒዑ።
እቲ ንሰለስተ መዓልታት ብድምቀት ዝቐጸለ ሃገራዊ ምትእኽኻብ፣ ንቊጠባዊ ገስጋስ ኤርትራ ብዘብርህ ኣስተምህሮ፤ ባህላውን ስነ-ጥበባውን መደባት፤ ስፖርታዊ ውድድራት፤ ከምኡ’ውን ንንጥፈታት ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢን ንህልው ኲነታት ሃገር፣ ከባቢናን ዓለምን ዘብርህ ሰሚናራት ደሚቑ ምቕናዩ፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ብዘይካ’ዚ፣ “ኲናት ሓበሬታን ምዕራባዊ መራኸቢ ብዙሓንን”፤ “ረቂቕ ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ”፤ ከምኡ’ውን ሓይሊ ብርዒ ኣብ ሃገራዊ መኸተ ዘብርህ – “ሕጂ’ውን ብርዕና መቃለሲትና” ብዝብል ኣርእስትታት ሰፋሕቲ ሞያውያን ሰሚናራት ብኤርትራውያን ክኢላታት ተኻዪዶም።
ኣምባሳደ ኤርትራ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣቶ ኣርኣያ ደስታ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማስያውን ቊጠባውን መዳያት ብዛዕባ ዘመዝገበቶ ገስጋስ መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፣ ኣብ ህንጸት ሃገር ብእተካይዶ ዘላ ጻዕሪን ወፍሪን ብኹሉ መለክዒታት ኣብ ዝሓሸ ቊጠባዊ ብርኪ ክትበጽሕ ምኽኣላ ንኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ዜጋታት ፍሉይ ዕድል ምዃኑ ብምምልካት፣ ዜጋታት ተጣጢሕሎም ንዘሎ ባይታ ርእሰ-ማሎም ብምውፋር ቀጻልነቱ ከውሕሱ ኣዘኻኺሩ።
ፈስቲቫል ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ኤርትራ ፍሉይ ቦታን ልዑል ኣገዳስነትን ከምዘለዎ ዝሓበረ ኣምባሳደር ኣርኣያ፣ ቊጽሪ ነጋድያን ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናዓበየ ምምጽኡ ነዚ ዘረጋግጽ ከምዝኾነ ጠቒሱ፣ ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫ ሱታፌ መንእሰያት ብተዓጻጻፊ ምውሳኹ፣ ኣብ ዝመጽእ እንታይ ዓይነት ምድላዋት ክግበር ከምዘለዎ ዝእምት ምዃኑ ኣብሪሁ።
ኣብ መዛዘሚ’ቲ ፈስቲቫል፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታትን ስፖርታዊ ውድድራትን ንዝተዓወቱ፣ ከምኡ’ውን እቲ ሃገራዊ ምትእኽኻብ ክውን ንምግባር ንዝጸዓቱ፣ ሽልማትን ወረቐት ምስክርን ተዓዲሉ።
**** ኣ.ዜ.ኤ ****


text:
መምህር የልቦን ሎሚ ገገዛኹም ኪዱ
እዚኣ ግጥሚ ነቲ መምህር ስነጥበበኛታት ዝነበረ፣ ደራስን ዳይረክተርን፣ ነፍሲሄር ኢስያስ ጸጋይ ንመዘከርታ ዝተገጥመት ኢያ። ኣነ እንትርፎ ሽሙን ዝንኡን እምበር ብኣካል ርእየዮ ኣይፈልጥን። ቀጺሉ እምብኣር እቲ ግጥሚ ይቐርብ።
ክፍሊ ብምልእታ ማይ ፍልጠት ክትሰቲ
ኣዋልድ ኣወዳት ኣሰብኡት ምስ ኣንስቲ
ጥራዛ ገንጺላ ክትለቅም ፈደላት በብሓንቲ
ድልዉቲ ነበረት ተመሃራይ ናይዚኣ መዓልቲ
ትምህርቲ ሓጋይ ተወዲኡ ነበረ ክረምቲ
ተመሃራይ ነቒሑ ከፊቱ ኣዕንቲ
ኣእዛን ተኾኩዔን ክሰምዓ ምእንቲ
ፍልጠት ክሰንቃሉ ካብቲ ሊቀ ሊቃዊንቲ
ኣልምድዎም እንድዩ ዘይተኣደነ ፍልጠት
ሃንጽዎም እንድዩ ክነውሑ ብቑመት
ኣብልሕዎም እንድዩ ክነጥፉ ብሂወት
ምህርዎም እንድዩ ክሓስቡ ብቕጽበት
እንታይከ ተርፍዎም ኮይኖም እንድዮ ኣብነት
መምህር ግን ተሪፉ ኣይከምቀደሙን
ተመሃሮ ኣዕለበጡ ኽይኮኑ ምናምን
ሓሳቦም ዘንቢሉ ናይ ሎምስ ኣይግድን
ስክፍታ ጀመሩ ክብሉ ድንን ድንን
መምህር የልቦን ሎሚ ገገዛኹም ኪዱ
ዝብል መርድእ ምስ ሰምዑ ኣመና ሰንበዱ
መምህር ተመንይዎ ናይዛ ዓለም ናብራ
ቀይሩ በልዎም ናብ ዝሓሸ ስፍራ
እንትርፎ ሰላም ዘይብሉ መከራ
እሞ ተመሃሮ እስከ ተዛረቡ
ሚዛን ናይ ፍልጠትኩም ክንደይ ኢዩ ደይቡ
ወይስ ስቕ መሪጽኩም ክተርፍ ብድብድቡ
ክውከሰኩም ኢየ በብሓደ ንኹሉኹም
ተመሃሮ ናይ'ዚ ሊቀ ሊቃዊንቲ ዝነበርኩም
ክተዘኻኽሩና ካብቲ ተዘክሮታትኩም
ከመይ ነበረ ሕሉፍ ተሞኩሮታትኩም
ብምሌኑዶ ኽንጅምር ወይስ በቲኣ ኣደ
ትማሊዶ ኽንብል እንዳዘከርና ናትኩም ግደ
እስከ ንገሩና እንተሎ ዝተዋደደ
ወይ ንገሩና እንተሎ ዝዕደ
እስኪ ኽጅምር ብኣኺ ብጓል ገባር
ፍልጠትኪ ዘርዝሪ ጥራሕ ንምምስካር
ግቡእ እንድዩ ዓቢ መምህር ምዝካር
ትምህርቱ ኽንደግሞ ሓንጎልና ንምህጣር
እስከ ንገርና ከመይ ኔሩ ጉዕዞ
እቲኣ ኣደ ክትሰርሒ ዝነበረ ምህዞ
ቁምነገር ጽሑፉ ናይ ካሜራ ትሕዞ
ብሓንጎሉ ድዩ ወይስ ኔሩ ዝእዝዞ
ግዴኺ ኢዩ ነጪ መስክሪ ብሓቂ
ፍልጠት ዝቐሰምክዮ ብሓብር ይኹን ብዉልቂ
ተመራጺዶ ኔሩ ካብ ወርቂ ካብ ጨርቂ
እቲ ሊቅ ዝመሃረኪ ብዘይ ብቂ
ዝበኸኽዮ ብኽያት ነቲ ሊቀ ሊቃዊንቲ
ነጪ ግለጽዮ ዝሰኣንክዮ ትምህርቲ
እቲ መምህር የልቦን ኮንኪዶ ዝኽትምቲ
መብጽዓ ኣሎኪዶ ስሌኡ ኽትኮኒ ዕዉቲ
በሊ ነጪ ክኣልዮ ካብ ወረደ
መምህር ጨኪኑ ኣርሒቑ ካብ ከደ
ሞይቱ ኣይብሃልን ኢዩ ስነጥበበኛታት ዝወለደ
ኣሸክምኩም ኢዩ ከይዱ እቲ ዝኽበደ
በልከ ገዴኻ ኢዩ ዳዊት መስፍን እንታይ ትብል
ብዛዕባ እቲ ሊቀ ሊቃዊንቲ ቅሩብ ኽነዕልል
ኣብ ትማሊ ኔርካ ከም መራሒ ጋንታ ትዘልል
ኣብ ሚሌኑ ኔርካ ኣቦ ገብራት ጎብለል
ዋላ ኡካ ብተፈጥሮ ተውህቦ እንተሎካ
መምህር ግን ኩሒሉ ኢዩ ሃንጹካ
ስነጥበብ ኣስኒቑ ኢዩ ልኢኹካ
ናትካ ሓዊስካሉ ብሉጽ ተዋስኣይ ኮንካ
መምህር የልቦን ሕጂ እንታይ ኢኻ ኽትከዉን
ሽሙ ከይሃስስ ክትብርትዕ ኣሎካ እምበር ግድን
እስኻ'ውን ግዴኻ ኣውርስ ኣይትብል ድንን
ዕዳ መምህር ኣሎካ መንእሰያት ኽትውግን
ሄለን መለስከ እንታይ እኺ ኽትብልና
መልእኽቲ መምህር ብልሳንኪ ዝሰማዕና
እቲ ጥዕም ድምጽኺ ክኣቱ ኣብ ኣእዛና
ናይ መምህር ዜማታት እስከ ድገምልና
ክትብሊ ከሎኺመልእኽቲ ነደቂ ሳዋ
መንዮም እዝኦም ናይ መምህር ለበዋ
ነግርክና እንድኺ ተመሃሮ ከም ዝነበሩ ክስብ ሽዋ
ሊቀ ሊቃዊንቲ ኣይገድፈን እቲኣ ሓቂ እንዲዩ ኣዊጽኡዋ
እንታይ ኢዩ እሞ ክብሃል እንታይከ ኽዝረብ
ዝምለስ እንተዝኸዉን መምህር ከፊልካ ብገንዘብ
ኣዋጅ ምተኣወጀ ኣሕዛብ መታን ክእከብ
ንፋስ ምተኣገድ መታን ከይሕንበብ
ማዕበል ዘፍ ምበለ ምገደፎ ዘብዘብ
መምህር መተለመን ክምለስ ንሓንሳብ
መምህር ግን ኣይምለሰን ኢዩ
ይኣኽለኒ ኢሉ ኣቕቢጹ እንዲዩ
ወይለኺ ስነጥበብ ወይለኺ ትምህርቲ
እምበር መምህርስ ደቂሱ ኣሎ ናይ ዘልኣለም ዕረፍቲ
ሃንደበት እንዲዩ ኮይኑ ሓደጋ ወሪዱ
በሉ መምህር የልቦን ሎሚ ገገዛኹም ኪዱ
ተሰሪቕናዶ ክንብል ወይስ ተዘምትና
ሊቀ ሊቃዊንቲ እምበር ኢና ኣጥፍኢና
መንግስተ ሰማያት የውርሶ ጽንዓት ከኣ ንዓና
ንነፍስሄር ኢሰያስ ጸጋይ ዕዙዝ ክብሪ ኣሎና
ተስፋ ንገብር ተካኢ ኽፈጥረልና።
ተገጥመ
ብኢንጂነር ተስፋሚካኤል ዮሃንስ
ኦስሎ ኖርወይ
2012


text:
ሲምፖዚዩም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ሎሚ ተኸፊቱ።
ሲምፖዚዩም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ሎሚ 16 ግንቦት ኣብ ሆቴል ኣስመራ ፓላስ ተኸፊቱ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ኣብ ዝሓለፈ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት፣ እቲ ሚኒስትሪ፣ ዞባዊ ሰላምን ርግኣትን ንምውሓስ፣ ጸጥታን ምዕባለን ንምርግጋጽ፣ ከምኡ’ውን ኤርትራ ሕፍርቲ ኣባል ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ንኽትከውን ሓያሎ ስራሓት ከምዝዓመመ ኣብሪሁ።
ኤርትራ፣ ካብ ዘለዋ ኣብ ኣገዳስነት ዞባውን ኣህጉራውን ሰላም ዝተሰረተ ንጹር ራኢ ተበጊሳ፣ ምስ ሓያሎ ሃገራት ቍጠባዊ ምትሕግጋዝ ንምምስራት፣ ሽርክነት ንምዕባይ፣ ወፍሪ ንምስሓብ፣ ንግዳዊ፣ ባህላውን ካልእን ዝምድናታት ንምምዕባል ኣበርቲዓ ክትጽዕር ምጽንሓ ዝገለጸ ሚኒስተር ዑስማን፣ መሰላትን ረብሓታትን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት ንምርግጋጽ ኣብ ምጥባቕን ስሉጥ ኣገልግሎት ከምዝረኽቡ ንምግባርን፤ ከምኡ’ውን ተጻብኦታትን ውዲታትን ኣብ ምምካት ዘተባብዕ ዕማም ከምእተሰላሰለ ሓቢሩ።
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ኣብ መወዳእታ፣ ተጐቢጡ ዘሎ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ብሕጋዊ መዳይ ምምላስ፤ ውዲታት እገዳ ምፍሻል፤ ዞባውን ዓለማውን ዝምድናታት ምሕያል፤ ዞባዊ ሰላምን ርግኣትን ንምርግጋጽ ጻዕርታት ምክያድ፤ ምቹእ ናይ ወፍሪን ንግድን ሃዋህው ብምፍጣር ቍጠባዊ ምትሕግጋዝን ሽርክነት ምድልዳልን፤ ዓቕሚ-ሰብ ምህናጽን ምድልዳልን፤ ከምኡ’ውን መሰላትን ድሌታትን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታት ንምርግጋጽን ንምምላእን ምጽዓር፣ ካብ ናይ መጻኢ መደባት’ቲ ሚኒስትሪ ምዃኖም ኣረጋጊጹ።
ንዞባዊ ዝምድናታት ኤርትራ ምስ ሃገራትን ውድባትን ብዝምልከት ወረቐት ዘቕረበ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዋና ዳይረክተር ምርምርን ሓበሬታን ኣምባሳደር ማሕሙድ ዓሊ ሕሩይ፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዙ ኣብ ምትሕግጋዝን ሽርክነትን ዝተሰረት ድልዱል ዝምድና ንምምስራትን ንምምዕባልን ቀጻሊ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ጻዕርታት ከካይድ ከምዝጸንሐ ጠቒሱ፣ ምስ ሓያሎ ሃገራት ኣብ ማዕርነትን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ዝተመርኰሰ ጥዑይ ዝምድና ክምስረት ከምእተኻእለ ኣብሪሁ።


text:
ብርሃነ ገብረህይወት
(ሳልሳይ ክፋል)
ጕዕዞ ስደተይ ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ኤውሮጳ ሰጊሩ ኣሎ። ትዕዝብተይ ድማ ምስኡ። ማሕበራዊ ነውጽና ማዕረ ስጕምትና ገና ይቕጽል። ምስ ሓደ ‘ናይ ሕማመይ’ ተቐሚጠ ኣለኹ። ‘ናይ ሕማመይ’፡ ድሕሪ እታ ብኣርባዓ እተደርፈት ፍቕራዊት ደርፊ ዝመጸ ዝውቱር መጸውዒ መንእሰያትና ምዃኑ’ዩ። ‘ዙር ናይ ሕማመይ’ ከኣ ሓለፋ ኩለን መለለዪ ዙርያታት ሃገራዊ ኣገልግሎት መጸውዒ’ዚ ሓድሽ ወለዶ ኤርትራ ንምዃን በቒዓ። ስሙ ንእትፈልጦን ዘይትፈልጦን መንእሰይ ‘ናይ ሕማመይ’ እናበልካ ትደሃዮ እሞ ብቕጽበት ግልጽ ይብለካ። እንተ ተዳሃዩኻ ድማ ግልጽ ትብል። ቁኖን ስቝሬንን እዚ መንእሰይ ክዛረበሉ ኣይመርጽን። ውልቃዊ ሓርነቱ ስለ ዝዀነ ይጽነሓለይ። ነየናይ ቀልጢፍና ንቐድሕ ግን ጉሉሕ ምስክር’ዩ።
ዝተጠብሰ ድንሽ እናጠጠመ የዕልለኒ ኣሎ። ክንደይ ከም ዝገበረን ኣበይ ቦታ ከም ዝነብርን ሓቲተዮ መሊሱለይ። ንዝሓተተኒ ድማ መሊሰሉ። “ካብዞም እንዳ ማይ ሰሓ እንዲኻ ደኣ” ብምባል ስሒቑኒ። ብኣንጻሩ፡ ንሱ ካብ ‘እንዳ ሽንቲ’ ምዃኑ ይሕብረኒ ኣሎ ማለት’ዩ። ሕማቕ ይኹን ጽቡቕ ንስኻ ዝረገጽካዮ ቅኑዕን ዘሕብንን’ዩ ብኣጠማምታ ኤርትራውያን። ዘይረገጽካዮ ድማ ብኣንጻሩ። እንዳ ማይ ሰሓ፡ ካብ ዝተፈላለያ ጐረባብቲ ሃገራት ብወረቐት ጥርናፈ ናብ ሃገራት ምዕራብ ዝኣተዉ ክዀኑ እንከለዉ፡ እንዳ ሽንቲ ድማ ህይወቶም ካብ ጽምኢ ብኡ ኣቢሎም እውን ካብ ሞት ንምድሓን፡ ሽንቶምን ሽንቲ ብጾቶምን ኣዋህሊሎም እናሰተዩ፡ ብምድረ በዳን ባሕርን ዝሓለፉ ዝልለዩሉ’ዩ። ንእግረ መገድኻን ኣብ ወግዕኻን ዝወጽእ ዋዛ ሓዘል መጸውዒ። ስደት ኤርትራውያን ዘስካሕክሕ ዳህሳሳዊ ጕዕዞ ክነሱ ዋዛ ኣይፍለዮን’ዩ። መሪርን ከም ሕማም ሕርሲ ተረሰዓይ ድማ። በቲ መሪር ጕዕዞ ከም ዝሓለፉ፡ ፈጺሞም ክዝክሩዎ ዘይደልዩ ብዙሓት ኣለዉ። ካብቲ ቃንዛን ምረትን ክስወሩ ስለዝብህጉ ይዀኑ። መባልዕትኻ፡ መሳትይትኻ፡ መሳሕቕትኻ ዝነበሩ ከም ዋዛ ይፍለዩን ይርስዑን። ሞት መሪር ሓቂ ክነሱ ከም ተራ ነገርን ጽውጽዋይን ተራዒሙ’ዩ – ኣባና ኣብ ኤርትራውያን። ቀደም ዘሰንብደናን ዘፍርሓናን ዝነበረ፡ ሎሚ ኣርዳእትን ኣጸናናዕትን ክንከውን ካልኢት ኣይትወሰድልናን። ሕማም ደሓርን ሕዱር ሕማምን እናዀነ ግን መጺኡ ኣሎ።
‘ናይ ሕማመይ’ ዕግበት የብሉን። “ሰሪሕካ ዘይትኣትወሉ ዓዲ ኰይኑ፡ ሲስተም ከቢዱ።” እናበለ የማርር። ሰለስተ ዓመት እናኣማረረ ኣሕሊፉዎ ኣሎ ማለት’ዩ። ካብ ምምራር ወጺኡ፡ ኣብዚ ከቢዱኒ ዝብሎ ዘሎ ስርዓተ ምሕደራን ሕብረተ ሰብን ንኽኣቱ ኸ ብሕጂ ክንደይ ዓመት ይወስደሉ ይኸውን፧ ኢለ ካብ ምሕሳብ ኣየቋረጽኩን። ከም ዝኸበዶ ደጋጊሙ ክሕብረኒ እንከሎ፡ ስግኣት ክስመዓኒ ጀሚሩ። መንፈስ ጋሻ ኸኣ ኣብ ቀረባ እንደኣሉ። ብዝተቐመጥናዮ ብዝሒ ዓመታት’የ ወሲደዮ። ሰለስተ ዓመት ንዝተቐመጠሉ ዓዲ ሓደ ዓመት ተቐሚጠሉ ኣለኹ። እዚ ድማ ርኡይ ፍልልይ ተመኩሮ’ዩ። ‘ኣብዚ ኣለኻ ማለት ኣብዚ ትነብር ማለት ኣይኰነን። ገለ ክትከስበሉ ግን ፈትን። ንእሽቶ ኢኻ ዘለኻ፡ ንኽትመሃር ዕድል ኣለካ፡ እዚ ዓዲ፡ ዓዲ ትምህርቲ’ዩ ዝመስል።’ ኢለዮ ሓውሲ ማዕዳን ርእይቶን። ማዕሪኡ ድማ ኣብ ስግኣት ንዝተሸመመት ነብሰይ። ከምቲ ዝብሎ ዘሎ እንተ ዀይኑስ እቲ ክብደት ከም ዘይንሕፈንን ኣማራጺታት ክፍትሽ ከም ዘለንን ውሽጠይ ይተዃቱዀኒ ነይሩ። ቀሪበዮም ዘጨንቑኒ እንተ ዘይኰይኑ ተስፋ ዝህቡ ኣጋጢሞምኒ ኣይፈልጡን። ካብ ትስፉዋት ኣዕሩኽን መዓልልትን ካብ ዝፍለይ ነዊሕ ኰይኑ ኣሎ። ኣፍቃሪ ሃረርታ ኣብ ጸልማት ዝደምቕ መተዓልልተይ ወትሩ እናፍቖ። ብሓይሊ ብርሃን ውሽጡ ናብ ርሑቕ ምብራቕ ኣቢሉ ተዛዊሩ’ሎ። ናይ ሕማመይ እንዳ ጭንቀተይ ድሕሪ ምጥዋቑ ክረኽቦ ብዙሕ ተመንየ። ኣይኰነለይን። ንነብሰይ ናብ ንቡር ንኽመልሳ ክንደይ ዝኣክል ግዜ ከም ዝወስደለይ የተሓሳስበኒ ነይሩ። ብኸምዝን ወዲ ኸምዝን ዝርሕቆም እናበዝሑ ይመጹ ምህላዎም ድማ ክሓብኦ ኣይደልን።
“እወ ንሱስ ሓቅኻ” መሊሱለይ። ደስ ክብለኒ ኢሉ’ዩ። እምበር ውሽጡስ ገና ኣይረገአን። መገዲ ስደቱ ብሕጂ እውን ዘቋምት ዘሎን ዝቕጽልን ይመስል። ናበይ፧ እንድዒ። መን ይፈልጥ፡ ምናልባት ናብ ኣመሪካ፡ ኒውዝላንድ፡ ኣውስትራሊያ፡ ካናዳ ወይ እውን ናብ ኤርትራ ኣቢሉ ንኽምርሽ ኣብ ሓሳብ ይህሉ ይኸውን። እወ ናብ ኤርትራ። ካብ ኤርትራ ተሰዲድካ ናብ ኤርትራ ምስዳድ እውን ኣሎ’ንድዩ። ምምላስ ዘይኰነስ ምስዳድ። ኣብቲ ብሕጂ ዝስደዶ ኸ ይሰክን ዶ ይኸውን፧ ኣብ ኣእምሮኡ ከም ቈጽሊ ቀንጢብካ ዘይውዳእ ገንዘብ ዶ ይረኣዮ ይህሉ፧ ክፈልጥ ኣይክእልን’የ። ሓደ ነገር ግን ኣስተውዒለ። ተመስገን ርሒቑና፡ ኣብ ጐረባብቲ ዘሎ ኤውሮጳ፡ ኣብ ኤውሮጳ ዘሎ ኣመሪካ፡ ኣመሪካ ዘሎ ኤርትራ ምምዕዳው ኰይኑ ናብራና። እቲ ንደልዮ ስለ ዘይንፈልጥ ናብ ንስደዶ እውን ኣይንፈልጥን ኢና። መቸም፡ እግሩ ናብ ዘንቀሎ ሓደ መዓልቲስ በተግ ምባሉ ዝተርፎ ኣይመስልን። ከይልክመኒ ካብ ምፍራሕ ዓዲ ኣይወዓልኩን። ርግኣት እምነየሉ። እንተ ነቒሉ ግን መገዱ ከም መጽዓን ይጠቕልለሉ። ዝቐስነሉ ዓዲን ዝማምቘሉ ንእድን ይፍጠረሉ ካብ ምባል ንላዕሊ ዝብሎ የብለይን። ነገረ ስደት ኤርትራውያን ካብ ተላዕለ ከምቲ እግርና ናብ ዝመርሓና እንጓዓዞ፡ እግርና ኣብ ዝረገጾ ኵሉ፡ ገንዘብና፡ ስቅያትና፡ ህይወትና’ዩ ተነጺፉ ዘሎ። ገና ዘብቅዕ እውን ኣይመስልን።
እቲ ከቢድ ዝበሃል ዘሎ ስርዓት ግን እቲ ኣብ ኤርትራ ስኢንናዮ ኣለና እንብሎ ምዃኑ’ዩ። ሃገረ ሆላንድ ከም ሰተታ ዝተሰጥሐት ጐልጐል እያ። ነበርታ ድማ ኣብ ሰተታ ከም ዝደቀሰ ጣይታ ዝደቀሱ’ዮም። ስርዓተ ምሕደራን ሕብረተ ሰብን ሆላንድ፡ ንዘይለመዶ ብርግጽ ክብድ ዝበለ’ዩ። ብኣንጻሩ ግን ቀሊልን ብሓንቲ መፍትሕ ክኽፈትን ይኽእል፡ ብምሕታት። ብዝነብረሉ ኣከባቢ ክርእዮ እንከለኹ፡ ቁሩብ ኣንፈት ጉዳይካ እንተ ኣትሒዝካዮ ክሕግዘካ ቅሩብነት ዘለዎ ምቕሉል ህዝቢ እትውንን ሃገር እያ – ሆላንድ። ፍቓደኛ ምስ ዘይትኸውን ግን ፍቓደኛታት ኣይኰኑን። ምርጫኻን ውልቃውነትካን የኽብሩልካ። ዝገብሩዎ ኵሉ ንገንዘብ ኢሎም ኣይገብሩዎን። ካባኻ ዝጽበዩዋ ሓንቲ ስብሕቲ ምስጋና ጥራይ’ያ። ኣመስጊንና’ውን ዘይንኽእሎ እንዶ’ሞ ኴንና።
እታ ምሕታት ከ መን ይኽኣላ፧ ብኣፉ ዘየስልጥ ብኢዱ’ዩ ዝቐሎ። ኣብ ዓድና ገንዘብ’ዩ መሳርሒ። ንዝግበኣካን ዘይግበኣካን፡ ገንዘብ ይሃሉ እምበር ኵሉ ብገንዘብ ይስራሕ። ኣግልል ኣቢልካ ሓደ ክልተ ዋንጫ ስዋ ዘገለልካዮ ሓሲሙ ኣይሓስምን’ዩ። ሓደ ክልተ ጓዕጓዕ መሎቲ እሞ ኸኣ ሕልፊ ኣለወን። ሃራሚ’ኳ ዝደግም እናበልካ ድግምግም ምስ እተብሎ ጉዳይ ሰሊጣ። ኣፍካ ብዕብሱ ብገንዘብ ትዛረብ። ሓንሳብ ሓንሳብ ግን ዝግሕምጠሉ እዋን ኣሎ። ቀጻሊ ክጋበዝ ዝደለየ ንጉዳይካ የንጠልጥላ። ጁባ ዕርቕ ዝበለቶ ምስ ዝኸውን፡ ክሳዕ ኣኺሉ ዝተርፎ የራግፈካ። በሊዑ ንበላዒ ዝህበካ እውን ኣሎ። ንበይንኻ ጐራሕ ዝመስለካ ዝነበረ ብጐራሕ ትኽተር። ሽዑ ምልማንን ምምስሳልን ይኸውን። “ኣብዚኣ ጥራይ ኣዐውተኒ እምበር ዝገብረልካ ኣይስኣንን፡ ክንተሓጓጐስ ኢና” ጣውላ እናደሰቕካ ዘሎ መብጽዓ ኣይንርኣዮ። ልዕሊ እቲ ኣራጊፍካዮ ዘለኻ ከተራግፍን ክትውትፍን መሊስካ ቃል ትኣቱ። ኤርትራውያን ነዚኣ ዝኸኣልና እውን ከይንድርበ ኢሉና’ዩ። ካብ ዓዲን ጐረባብቲ ሃገራትን ወጺኣ እንዶ እሞ ዘይተስርሕ ኰይና። ሓቲትና ስለ ዘይንኽእሎ ብሕቶ ዝኽፈት መዓጹ ይዕጸወና ኣሎ።
ይቕጽል….


text:
ገበር
እትፈትዎ ሰብካ ምስ ዚሞተካ
‘ኣጆኺ ዛጓለይ፡ ኣይትብከዪ፡ ኣምላኽ ዚሕሸና ይፈልጥ እዩ።’
እዘን ኣብ መእተዊ ዘለዋ ቓላት እዚአን፡ ንሓንቲ ቤቤ እትብሃል ሰበይቲ ኣብ ቀብሪ ኣቦኣ እተነግረኣ ቓላት እየን፣ ኣቦኣ ብሓደጋ ማኪና እዩ ሞይቱ።
ቤቤ ምስ ኣቦኣ ብዙሕ እያ ትቀራረብ ነይራ። እዚ ፈታዊት እቲ ስድራ ዝዀነት ሰበይቲ ብጽቡቕ ድራኸ ተበጊሳ እተዛረብቶ ነገር ግና፡ ንቤቤ ኣብ ክንዲ ዜጸናንዓ ዝያዳ እዩ ጐዲእዋ። ቤቤ ደጋጊማ ብልባ፡ “ሞቱ ዘምጸኦ ዝሓሸ ነገር የልቦን” ትብል ነይራ። ድሕሪ ዓመታት እውን ካብ ሓዘና ኸም ዘይተጸናንዐት፡ ኣብቲ ሽዑ ብዛዕባ ሞት ኣቦኣ ዝጸሓፈቶ መጽሓፍ ኪርኣ ይከኣል እዩ።
ከምቲ ንቤቤ ዘጋጠማ፡ ሓደ ሰብ ካብ ሓዘኑ፡ ብሕልፊ ኸኣ ካብ ሞት ዚፈትዎ ሰብ ኺጸናናዕ ነዊሕ እዋን ኪወስድሉ ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንሞት፡ “ናይ መወዳእታ ጸላኢ” እዩ ዚብሎ። (1 ቈረንቶስ 15:26) ከመይሲ፡ ሞት ሃንደበት ነቶም እንፈትዎም ሰባት ቦግ ኣቢሉ ወሲዱ፡ ንህይወትና ሕንፍሽፍሽ የእትወላ እዩ። እዚ ኸኣ ንዅላትና ዜጋጥመና ነገር እዩ። ስለዚ ድማ እዩ ነቲ ብሰንኪ ሞት ዚመጽእ ሓዘን ምኽኣሉ ዜጸግመና።
ምናልባት ከምዚ ኢልካ ትሓትት ትኸውን፦ ‘ካብ ሓዘን ንምጽንናዕ፡ ክንደይ ግዜ ይወስድ፧ ሓደ ሰብ ሓዘኑ ምእንቲ ኪኽእሎ እንታይ ይሕግዞ፧ ንዝሓዘኑ ሰባት ብኸመይ ከጸናንዖም እኽእል፧ ሞይቶም ዘለዉ እንፈትዎም ሰብና፡ ገለ ተስፋዶ ይህልዎም ይኸውን፧’


text:
መንግስቲ ተጠቃምነትን ተሳትፎን ህዝቢ ንምርግጋፅ ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ፍትሕን ክህሉ ብዕቱብ እናሰርሐ ይርከብ። ሃገርና ካብቲ ንዘበናት ኣብ ልዕሊኣ ዝፀንሐ ድኽነትን ድሕረትን ተናጊፉ ኣብ 2017 ዓ/ም ማእኸላይ እቶት ምስ ዘለወንተወሳኺ የንብቡ...
ማሰ ብመልክዕ ግጥሚ ዝቐርብ ዓይነት ስነ ቃል እንትኸውን ሰባት ሃገሮም፣ ከባቢኦምን ህዝቦምን ዝንእድሉ፣ ናፍቖቶምን ፍቕሮምን ዝገልፅሉ ስነ ቃል እዩ። ማሰ ኣብ ትግራይ ከባቢ ዓጋመን ኣሕፈሮም እገላን ካብዚ ሓሊፉ ድማ ኣብ
ተወሳኺ የንብቡ...
እዋኑ 1950ታት ዓ/ም እዩ። እዚ መዋእል እዚ ሻምናይ ክፍሊ ዝበፅሐ ተምሃራይ ቀለም ፀጊቡ ተባሂሉ ዝቑፀርሉ ዝነበረ ዘበን እዩ። ርእሰ ሊቀ ጳጳሳት ትግራይ ዝነበሩ ኣቡነ ዮሃንስ ግን ነቲ ሽዑ ዝነበረ እዋን ዘይኮነስ ንሕዝን ንቀፃልን ዝኾን ትንቢታዊ ሃገርና ናብ ማእኸላይ እቶት ዘለወን ሃገራት ንምፅምባር ንፁራት ፖሊሲታትን ስትራቴጅታትን ሓንፂፃ፣ ኣብ ከይዲ ዘጋጥምዋ ፈተናታት እውን ብውሕሉል ኣገባብ ብምፍታሕ ኣብ ግዘ የለን ምንቅስቓስ ትርከብ። ምህርቲ ሕርሻ ክዓቢ፣ ዘፈር
“ዶክተር ፕሮፌሰር ኮይንኩም ሃገርኩም ኣሕርሱ!”
ገንዘብዶ ኣተሓሳስባ ይቕድም?
እዋኑ 1950ታት ዓ/ም እዩ። እዚ መዋእል እዚ ሻምናይ ክፍሊ ዝበፅሐ ተምሃራይ ቀለም ፀጊቡ ተባሂሉ ዝቑፀርሉ ዝነበረ ዘበን እዩ። ርእሰ ሊቀ ጳጳሳት ትግራይ ዝነበሩ ኣቡነ ዮሃንስ ግን ነቲ ሽዑ ዝነበረ እዋን ዘይኮነስ ንሕዝን ንቀፃልን ዝኾን ትንቢታዊተወሳኺ የንብቡ...
ሃገርና ናብ ማእኸላይ እቶት ዘለወን ሃገራት ንምፅምባር ንፁራት ፖሊሲታትን ስትራቴጅታትን ሓንፂፃ፣ ኣብ ከይዲ ዘጋጥምዋ ፈተናታት እውን ብውሕሉል ኣገባብ ብምፍታሕ ኣብ ግዘ የለን ምንቅስቓስ ትርከብ። ምህርቲ ሕርሻ ክዓቢ፣ ዘፈርተወሳኺ የንብቡ...
ሻብዓይ ክፋል
ሕብረት ኣፍሪካ 23 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ዝኽበር መዓልቲ መናእሰይ ኣፍሪካ ምኽንያት ብምግባር ንሰለስተ መዓልቲ ዝፀንሕ መድረኽ ዘተ ኣብ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪካ ኣካይዱ ነይሩ። ምክትል ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ዶክተር ኒራ
ተወሳኺ የንብቡ...
ዳርጋ ኣብ ኩሎም ሃገራት ዓለምና ብዙሓት ረቛሕታት ዝተቐመጠሉ “ውድድር ቁንጅና” ከምዝካየድ ይፍለጥ እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበሉ ውድድራት ቀዳሞት ዝወፁ ተወዳደርቲ ድማ ሽልማታት ክወስዱ ልሙድ ተርእዮ እዩ። ብኣንፃሩ ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ትካል መካናይዜሽን ሕርሻ ህይወት፣ ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ሰፊሕ ሕርሻ መሬት ከምዘሎ መፅናዕቲ ድሕሪ ምክያዱ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1984 ዓ/ም ዝተጣየሸ ሓደ ኣካል ትእምት እዩ። እቲ ትካል ልክዕ ከምተን ካልኦት ትካላት ትእምት ህዝባዊ መሰረት ትግራይና ቅድም ኢሉ ብኣፃብዕቲ ዝቑፀሩ ግብሪ ከፈልቲ ዝነበርዋን ንቾክ ዝኾን በጀት ባዕላ ዘይትኽእል ክልል ተባሂላ እትናሾ ዝነበረት ክልል እያ ነይራ። ይኹን እምበር ልምዓታዊ መንግስትና ብዝሓንፀፆ ውፅኢታዊ ፖሊስን ስትራቴጅን ብዝመፀ
ሕመቕ ከም ረኣይኡ!
ዓቕሚ ንቕድሚት ቀረብ ንድሕሪት
ካብ ስሩ ክምሓው ዝግባእ ግብዝ ኣሰራርሓ
ዳርጋ ኣብ ኩሎም ሃገራት ዓለምና ብዙሓት ረቛሕታት ዝተቐመጠሉ “ውድድር ቁንጅና” ከምዝካየድ ይፍለጥ እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበሉ ውድድራት ቀዳሞት ዝወፁ ተወዳደርቲ ድማ ሽልማታት ክወስዱ ልሙድ ተርእዮ እዩ። ብኣንፃሩ ኣብ ገለ ገለ ሃገራትተወሳኺ የንብቡ...
ትካል መካናይዜሽን ሕርሻ ህይወት፣ ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ሰፊሕ ሕርሻ መሬት ከምዘሎ መፅናዕቲ ድሕሪ ምክያዱ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1984 ዓ/ም ዝተጣየሸ ሓደ ኣካል ትእምት እዩ። እቲ ትካል ልክዕ ከምተን ካልኦት ትካላት ትእምት ህዝባዊ መሰረትተወሳኺ የንብቡ...
ትግራይና ቅድም ኢሉ ብኣፃብዕቲ ዝቑፀሩ ግብሪ ከፈልቲ ዝነበርዋን ንቾክ ዝኾን በጀት ባዕላ ዘይትኽእል ክልል ተባሂላ እትናሾ ዝነበረት ክልል እያ ነይራ። ይኹን እምበር ልምዓታዊ መንግስትና ብዝሓንፀፆ ውፅኢታዊ ፖሊስን ስትራቴጅን ብዝመፀተወሳኺ የንብቡ...


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ከባቢታት ዓጽዩ
Radio Erena: 07 January 2018
መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ከባቢታት ከምዝዓጸዎ፣ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ዝተዘርገሐ ዜና፣ ኣመሓዳሪ ዞባ ከሰላ ነቲ ዝተዘርገሐ ዜና ናይ ኣሉታ መልሲ ሂቡሉ’ኳ እንተነበረ፣ ትማሊ ቀዳም 6 ጥሪ ምስ መንግስታዊ ማዕከን ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ካብ ፕረዚደንት ብዝመጾ ትእዛዝ መሰረት፣ ካብ ዕለት 5 ጥሪ ምሸት ጀሚሩ፣ እቲ ምስ ኤርትራ ዘራኽብ ደቡባዊ ምብራቕ ዶብ ሱዳን ከምዝተዓጽወ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት፣ መንግስቲ ሱዳን፣ እቲ ኣቐድም ኣቢሉ ብምልሻ ጃንጃዊድ ዝፍለጥ ዝነበረ ዕጡቕ ሓይሊ ኤስ.ኣር.ኤፍ ናብ ዶባት ኤርትራ ከምዘጸገዖ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ፖለቲካ እሱራት ናብ ፍርዲ ከቕርብ ጻውዒት ቀሪቡ
Radio Erena: 07 January 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ፖለቲካ እሱራት ከምዘለዉዎ ካብ ተኣመነ፣ ናብ ቅድሚ ሕጊ ከቕርቦም ይግባእ ክብሉ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ጸዊዖም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ብረቡዕ 3 ጥሪ፣ ኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ’ዮም ዝብል መግለጺ ሂቡ፣ ተባሂሉ ዝወጸ ሓበሬታ፣ ናይ ትርጉም ጌጋ እዩ፣ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ‘ንገለ ናይ ፖለቲካ እሱራት ምሕረት ክግበረሎም’ዩ’ እዩ ኢሉ ዝብል ዜና ካብታ ሃገር ኣብ ዝፍነወሉ ዘሎ እዋን’ዩ እዚ ጻውዒት’ዚ ዝቐርብ ዘሎ።
ኢትዮጵያ፣ ነቲ ግኑን ስም ዘለዎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ማእከላዊ ክዓጽዎ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጹ፣ መተካእታኡ ካልእ ኣህጉራዊ መዐቀኒታት ዘማለአ ቤት ማእሰርቲ ክሰርሕ ምዃኑ’ዩ ሓቢሩ።
ወተሃደራዊ ኣዛዚ ሑቲ፣ ናብ ሰራዊት መንግስቲ የመን ኢዱ ሂቡ
Radio Erena: 07 January 2018
ሓደ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ዕጡቕ ሓይሊ ሑቲ ምስ ሓምሳ ኣባላቱ፣ ናብ ሰራዊት መንግስቲ የመን ኢዱ ከምዝሃበ፣ ማዕከን ሓበሬታ ኣል ዓረቢያ ኣፍሊጡ።
እቲ ብቀዳም 6 ጥሪ ኣብ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ኢዱ ዝሃበ ወተሃደራዊ ኣዛዚ፣ በቲ ብስዑዲ ዓረብ ተደጊፉ ዝዋጋእ ዘሎ ሰራዊት መንግስቲ የመን ኣብ ፍጹም ከበባ ኣትዩ ከምዝነበረ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
ኣል ሑቲ ካብ ኢራን ንዝረኽቦ ወተሃደራዊ ደገፍ መስመሩ ንምቑራጽ፣ ሰራዊት መንግስቲ ኣብ ሖዴይዳ ተኸታታሊ መጥቃዕታት የካይድ ኣሎ ክብሉ’ዮም ሰበስልጣን’ቲ መንግስቲ ዝገልጹ።
ውሽጣዊ ምትፍናን ኤርትራን ሱዳንን ይብእስ ከምዘሎ ተገሊጹ
Radio Erena: 05 January 2018
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ወትሃደራዊ ኣጽዋርን ክኢላታትን ኣዋፊራ ኣላ ዝብል ዜና ኣብ ዝጋዋሓሉ ዘሎ እዋን፣ ሱዳን ሓይልታት ጸጥታኣ ናብ ከባቢ ከሰላ ተዋፍር ከምዘላ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዞባ ከሰላ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዊጁ ዘሎ መንግስቲ ሱዳን፣ ናብቲ ከባቢ ሰራዊትን ሓይልታት ጸጥታን ምውፋሩ ምስቲ ካብን ናብን ሱዳንን ኤርትራን ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰብን ኣቑሑን ዝተሓሓዝ ምዃኑ ሓያሎ ወገናት ይገልጹ።
ካብን ናብን ሱዳንን-ኤርትራን፣ ብመንገዲ ከሰላ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ንግዲ ኮንትሮባንዳን ምስግጋር ባጤራን ንቁጠባ ሱዳን ይሃስዮ ከምዘሎ ክገልጽ ዝቐነየ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ጽኑዕ ምክትታል ክገብር ምዃኑ ከጠንቅቕ ጸኒሑ'ዩ።
ኡጋንዳ፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተመት ገሊጻ
Radio Erena: 05 January 2018
ኡጋንዳ፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተመት ገሊጻ።
ሚኒስተር ዴታ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ኡጋንዳ ሄንሪ ኦርየም ኦኬሎ ንማዕከን ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኡጋንዳ ካብ እስራኤል ዝተሰጉ ሓተቲ ዑቕባ ክትቅበል'ያ ዝብል ዜና ከምዘገረሞ ብምግላጽ፣ ብወገን ኡጋንዳ ዝኾነ ሓቅነት ከምዘይብሉ ኣረዲኡ።
ሚኒስተር ዴታ ኡጋንዳ ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ መንግስቲ እስራኤል ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዘሎ 90 መዓልታት፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ ክወጹ ወይ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ክእሰሩ ዝብል ውሳኔ ንምትግባር ኣብ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዋን'ዩ።