text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ገድሊ ኣቡነ ኣቢብ ምስ ዲያብሎስ ካብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቅ።
እዞም ቅዱስ ኣቦ ብብሕትውና ካብ ኣቡነ ኣንጦኒ 3ይ ዝኾኑ፡ ቅዱሳት ቦታታት ክበጽሑ ንኢዮርሳሌም ኣብ ዝኸዱሉ እዋን እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንሰይጣን ኪድ ንገሮ ኢሉ ብዝኣዘዞ መሰረት፡ ሰይጣን ድማ ሓንቲ ከይሓብአ ከመይ ገይሩ ንደቂ ሰባት ከም ዘስሕቶም ሓደ ብሓደ ንኣቡነ ኣቢብ ገለጸሉ። ሰይጣን ንኣባ ቡላ ወይ ድማ ኣቡነ ኣቢብ ድላይካ ሕተተኒ ፈትየ ዘይኮንኩስ እግዚኣብሔር ኩሉ እቲ ግብርኻ ንዓለም ከመይ ጌርካ ከም ተስሕታ ንፍቑረይ ኣቢብ ንገሮ ተባሂለ ስለዝተኣዘዝኩከይሓባእኩ ክነግረካ እነኹ ተኣሲረ መጻአ ኣለኹ። ዝደለኻ ሕተተኒ። ኣብኡ ንኣቢብ ድማ ከምዚ ኪብሉ ሕቶኦም ጀሚሩ።
ሕቶ፡ ንሰብ ብዘይፍቃድ እግዚኣብሔርከመይ ጌርኩም ተስሕትዎም ዘለኹም።
መልሲ፡ ንሕና ብፍቃድ እግዚኣብሔርእንተተምላሊሱ ከነስሕቶ ይትረፍ'ሲ ጥቅኡ ምቕራብ ንፈርህ ኢና።
ንሕና ነስሕቶ ግና ካብ መንገዲ እግዚኣብሔር ክእለ ከሎ ኢና። ኣብዚ ግዜ ግና ምቹእ ናይ
መእተዊ ዕድል ንረክብ እሞ ከም ቃሕ ዝበለና እናገበርና ንሕልንኡ ንቆጻጸሮ። ንኣብነት ህጻን
እንተኾይኑ ኣዲኡ ስም እግዚኣብሔርዘይትጽውዕ እንተኾይና ኣብኡ ሓዲርና ሕማቅ ጠባይ ከም
ዝህልዎ ጌርና ነዕብዮ። ንኣብነት ቀብጠርጠር፡ስዲ፡ ተጻራፊ ንገብሮ።
ሕቶ፡ከመይ ኢልኩም ንመንእሰያት ተስሕቱዎም፤
መልሲ፡ብፍትወት ዓለም፡ ትዕቢት፡ ትምክሕቲ፡ ብፍቕሪ፡ መልክዕን መስተን፡ ስጋዊ ፍቕሪ፡ ፍቕሪ ደቂ
ኣንስትዮ፡ ንኣዋልድ ድማ ፍቕሪ ደቂ ተባዕቲዮ ከም ዝሓድረንፍቕሪ ክዳን ፍቕሪ ድቃስ በረኸት
ናይ እግዚኣብሔር ምእንቲ ከይካፈሉ ናብ ቤተክርስትያን ምኻድነጽልኦም። ልቢ መንእሰይ ቁጥዓ
ከም ዝቃጸል ንገብር። ፍቕሪ ገንዘብ ነሕድረሎም። ብሓሶት ከምዝምሕሉንገብሮም፡ ብሓሶት
ከምዝምስክሩ ንገብሮም፡ ኣብ ልቦም ቅንኢ ነእትወሎም። ከምዚ ጌሮምስለዝነብሩ ድማ እቶም
መላእኽቲ ካብኣቶም ይርሕቁ።
ሕቶ፡ ንስኻ መዓስ እትእመን ኮይንካ ንሓሶት ኣቦኣ’ዶ ኣይኮንካን። ከመይጌረ ክኣምነካ ይኽእል፤
መልሲ፡ፈተየ ዘይኮነኩስ እንሆ ኣብ ልዕለይ ጠጠዉ ኢሉ ናይ እግዚኣብሔር መልኣኽ ስይፉ መሊሑ ገለ
ነገር ከይሕሱ ይሕልወኒ ኣሎ። የግዳስ ኩሉ ዘድልየካ ገለ ከይየጉደልካሕተተኒ እምበር ፍቃደይ
ነይሩ እንተዝኾውን ቅድሚ ኹሉ ነዓኻ መስሓትኩኻ ደኣ እምበር ገለ’ኳ ካብዚምስጢር ሓሶት
ኣይመካፈልኩኻን ምኽንያቱ ነዚ ሜላ መስሓቲና ተረዲኦም ብዙሓት ሰባት ካብፍቃድና ምፍጻም
ሃዲሞም ፈጸምቲ ፍቃድ እግዚኣብሔር ከም ዝኾኑ ስለዝፈልጥ እዩ።
ሕቶ፡ኣብ ገዳም ቆሮነጦስ ደኣ ንኣምላኽና ክትፍታትነዎ ክንደይ ደፈርኩም፤
መልሲ፡ኣምላኽ ምዃኑ ኣይፈለጥናን። ሓደ ካብ ነብያት መሲሉና።
ሕቶ፡ንሰማያት ደይብኩም ናይ መላእኽቲ ምስጋና ተስምዑ’ዶ፤
መልሲ፡ካብ መዓርግና ምስ ወደቅና ፈጺምና ናብ ሰማይ ኣይንምለስን ኢና። ክሳብ ኣየር ግና ንበጽሕ
ኢና። ሓለቃና ሳጥናኤል እንተ ዘይኮይኑ ንሳ’ውን ሓንቲ ግዜ ንጻድቅእዮብ ክፍትኖ ከሎ እዩ።
ሕቶ፡ንደቂ ኣዳም ምስ ኣስሓትኩም እንታይ ረብሓ ኣለኩም፤
መልሲ፡ሓቢሮም ምሳና ኮይኖም ኣብቲ ባሕሪ ጸልማት ባሕሪ ሓውን ይሓዝኑን ይነዱን ንዘልኣለም ድማ
ኣብኡ ይኸውን ስፍርኦም።
ሕቶ፡ኣብ ኣረጋውያን ‘ከ እቲ ትፍትንዎ ፈተነታት ከመይ ዝበለ እዩ፤
መልሲ፡ካብ ኣጓብዝ መንእሰያት ብዝበለጸ ኣብ ሽማግለታት ወይ ኣቦታት ሰብ-ሓዳር ብትህኪት
ብሸለልትነት ኣብ ልቦም እናኣስሓትና እናኣሕሰብና ጸሎት ከይገብሩ ትህኪትጾም ከይጾሙ
ኣንጊሆም ከም ዝበልዑ ቁርባን ወይ ስጉኡን ደሙን ንኸይቅበሉ የብቅዓናነብሎም። ብጠቅላላ
ካብ ኩሉ ሰናይ ነገር ከም ዘቋርጹ ንገብሮም። ተራገምቲ ንክኾኑ ኣነ’ኳወዲ እገለ እየ እና በሉ
ብትምክሕቲ ትዕቢትን ከምዝሕዞም ንሕብር። ናይ ሰብ በደል ወይ ጌጋነርእዮም። ንሳቶም ግን
በደል ከምዘይብሎም ሓቐኛታት ኢና ከምዝብሉ ንገብሮም።
ሕቶ፡ብኽንደይ ዓይነት ተመሲልኩም ንወዲ ኣዳም ተስሕትዎም፤
መልሲ፡ ንሕና ብዘይንመስሎ ነገር የለን። ዕላማና ካብቲ ብርህቲ ሃገር መንግስተ ሰማያት ንሕና ንፈልጣ
ሓንሳእ ንሓዋሩን ዝሰኣናያ ንወዲ ኣዳም ምስ ተዋህበት ንሱ ንኸይኣትዋድልየትናን ሃረርታናን
ስለዝኾነ ብዝተፈላለየ መልክዕ እንዳ ኣደናገርና ስራሕናንቅጽል። ምኽንያቱ ባህርያት ወዲ ሰብ
በብዓይነቱ ስለዝኾነ ንሕና መልክዕና እናለዋወጥና ንማርኾ።ንኣብነት መላእኽቲ ተመሲልና፡
ጻድቃን ተመሲልና፡ ባሕታውያን ተመሲልና፡ ቅኑዓት ሰባትተመሲልና፡ ብደቂ ኣንስትዮ ጽቡቕ
ዝመልክዐን መሳርሒና ጌርና፡ ፈታዊ ተመሲልና፡ ብለባማትኣረጋውያን ተመሲልና፡ ብነገስታት፡
ብወተሃደራት መሲልና ነስሕቶም። ከምኡ’ውን ኩሎም ኣራዊትብኣንበሳ፡ ብነብሪ፡ ብዝብኢ፡
ብህበይ፡ ብውኻርያ፡ ብተመን፡ ብእንቅርዕቢት፡ ብከልቢ፡ ብኣዕዋፍወዘተ……. ተመሲልና ንዓለም
ነስሕታ።
ሕቶ፡ስለምንታይ በዚ ኹሉ ተመሲልኩም ንፍጡር ወዲ ኣዳም ተስሕቱ።
መልሲ፡ሰባት ምእንቲ ከይፈልጡና። ምኽንያቱ ኣብ ምድሪ እግዚኣብሔር ኣናኣመስገኑ እንተደኣ
ተቀሚጦም ምስ ሞቱ ናይ ዘልኣለም መንግስተ ሰማያት ስለዝወርሱ።ብዘይምቁራጽ ለይቲ ምስ
መዓልቲ ብዝተፈላለየ ተምሳላት ክሳዕ መወዳእታ ዓለም ከነስሕቶም ንነብር።
ሕቶ፡ንወዲ ሰብ ከመዚ ተመሲልኩም ከምተስሕቱ ዝፈልጥ ፍጡር ኣሎ’ዶ፤
መልሲ፡ዝፈልጡና ኣለው ዘይፈልጡና’ውን ኣለው። እቶም ዝፈልጡና ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘለዎም፡
ብቅንዕና ዝመላለሱ ናብ ኣበ ነብሶም ካህን ከይዶም ኩሉ ሓጥያቶምንበደሎምን ነጊሮም ብንጽህና
ናብ ቤተክርስትያን ቆሪቦም ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስስግኡን ደሙን ዝቅበሉ
ይፈልጡና እዮም። ኮሎ ጌና ናብኣቶም ከይቀረብና ብጨናና ይፈልጡና እዮም።ምኽንያቱ ንሕና
ረሳሓት ኢና። ኣብ ሓጥያት ዝረሰሐት ሰብነት ድማ ንሓድር። እቶም ዘይፈልጡናግን ነዚ ክንገልጾ
ዝጸናሕና ዘይማልኡ ካብ ፍቃድ እግዚኣብሔር ወጻኦም ብፍልጠቶምን ሃብቶምንክነብሩ ዝደልዩ
ብስስዕቲ ዓለም ተዋሒጦም ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘይብሎም ብሓሳብ ዓለም ትዋጢሮምዝነብሩ
ሰባት መን ሙዃና ፈጾሞም ከለሉዩና ኣይከኣሎምን እዩ።
ሕቶ፡ንመናኩስቲ ፈለስቲ ከመይ ጌርኩም ትፍትንዎም፤
መልሲ፡ካብቲ ኩሉ ፍጥረት ደቂ ኣዳም እቲ ዝበርተዐን ዝኸበደን ውግእን ባእስን ምስ ባሕታውያን
መነኮሳት እዩ። ኤፌ 6፡10-20 ። ምኽንያቱ እታ ናትና ዝነበረት ክብሪስለዘሕደጉና ነዚኣቶም
ከነውድቆም ከሎና መጀመርያ ብንብዓት ክጽልዩ ከምዝፍጽሙ ንገብር። እሞጽንሕ ኢልና ድሕሪ
ቁሩብ ግዜ ትህኪት ኣምጺእና ነቲ ውዑይ ፍቕሪ ኣምላኽ ከም ዝዝሕልንገብሮ። ናይ ዓለም ሓሳብ
ንዘርኣሎም። ካብ ኣብ ገዳም ምቅማጥ ኣብ ከተማታት ንኽነብሩ ነፍትዎም።ከም እኒ ኣብርሃም
ብቃል ኪዳን ዝጸደቁ ነዘኻኽሮም። ከምኡ’ውን ኣብ ልቦም ጽልኢ፡ ቂም፡ፍቕሪ ሽመት፡ ፍቕሪ
ገንዘብን ወርቕን ሕሜትን ንኽፍጽሙ ነተጋግሆም። ኣብ ልዕሊ መምህራን ወይሓለፍቶም
ብዝተፈላለየ ተንኮል ከም ዝለዓሉ ማለት ብኽስን ነገርን ምስ ደቂ ማሕበሮምተጻሊኦም ፍቆዶ
ከተማታትን ዓድታትን ከም ዝዘሩ ንገብሮም። ኣብ ውሽጢ ሕልንኦም ፍቕሪ ደቂኣንስትዮ
ንተክል። ፍቕሪ ውላድ፡ ብፍቕሪ ቤተሰቦም ከም ዝቃጸሉ ናብታ ዝሓደጉዋዓለም ከም ዝምለሱ
ንገብሮም። ፍቕሪ ጥዑማት መብልዕን መስተን ክዳውንትን ስልማት ነሕድረሎም።ነቶም ብመርዓ
ዝጸደቁ ንብያት ሃዋርያት ሰማእታት ነዘኻኽሮም። ብድመጺ ኣራዊት ብግርማለይቲ ብቁሪ ጸሓይ
ከመይ ኢሎም ዕድሚኦም ምሉእ ከምዝሕልፍዎ ነሕስቦም። ተስፋ ቆሪጾምከምዝጨነቁ ንገብር።
ብሕልምን ብምትሃትን ነፈራርሆም። ኣብ ቅድሚኦም ኣራዊት መሮር ተራኽቦክገበሩ ከለዉ
ንርእዮም። ፍትወትን ክሳብ ዝወድቁ ንገብሮም። ከይንስሑ ከኣ ጽንዓትንትዕቢትን ትምክሕትን
ሕማቕ ፍርሃትን ኣሕዲርና ዓይነ ልቦንኦም ነዕውሮም። ጸሎት እንተጸለዩ ነቲጸሎት ብታህዋኽ
ብዘይምስትምቃር ከይተረድኦም ከም ዝጽልዩ ኣብ መንጎ ጸሎት እቱው ውጽእከም ዝብሉ
እንተጸለዩ ብዘይፍርሃት ኣብ ቤት ክርስትያን ደው ምባል ገዲፎምኮፍ ከም ዝብሉ ኣብ ግዜ ጸሎት
የእጋሮም ከም ዝሓልኩ ንገብሮም። ኣብ ውሽጢ ቤተክርስትያን ንየማን ንጸጋምነመላልሶም። ኣብ
ልቦም ኣቲና ውጻእ ውጻእ ነብሎም። ከምዚ ስለዝገበሩ ከኣ መላእኽቲይጸልእዎምን
ይፍንፍንዎምን። ሽዑ ንሕና ኣብ ቁጽጽርና ነኸነእትዎም ጥጡሕባይታ ንረክብ። ከምኡ’ውን
ካህናትን ድያቆናትን ብድፍረትን ብትዕቢትን ናብ ቤተመቕደስ ኣትዮም ምስቂምን በቀልን ጽልእን
ባእስን ክርክርነ ህልኽን ኣብ ልቦም ኣሕዲሮም ከምዝኣትዉ ንገብር።ከምኡ’ውን እቲ ድያቶን ይኹን
ካህን ነቲ ንባብ ወይ’ውን ነቲ ዜማ እንተ ጸይቁዎ ከም ዝላግጹን ከምዝንዕቅዎም ንገብር። ክጽልዩ
ከለዉ ንምዕራብ ናባይ ገጾም ክመዝጽልዩ ይገብር። መስተ ኣብዚሖምኣብ ቅድሚ ሰባት ሕማቕ
ኣርኣያ ከም ዝኾኑ ንገብሮም። እቶም ንዕኦም ዝረኣዩ ድማ ንሃይማኖቶምንነቶም መራሕቶምን ከም
ዝንዕቁ ንገብሮም። መጻሕፍትን ጸሓፍቶምን ክም ዝጸረፍዎም ኣነ ኸኣበቲ ዝኣምንዎ መጽሓፍ
ክጸርፍዎም ምስ ዝስምዕ ኣዝዩ ደስ ይብለኒ። ኣቡነ ኣቢብ ነዚ ምስ ሰምዑመሪር ብኽያት በኸዩ።
ስለዚኸኣ ስለምንታይ ትበክን ትሓዝንን ኣሎኻ፤ እዞም ኩሎም ድያቆናትን ከሃናትን መኖኮሳትን
ጳጳሳትን ከማኻ ኣይኮኑን እምበኣርከስ ክትሓዝነ ክትበክንእንተደሊኻ ምእንቲ እቶም ዳሕራይ ዘመን
ዝወልዱ ደቂ ኣዳምብኸ፡ ሰለ ነገስታት ብኸ፡ ምእንቲ ጳጳሳት ብኸ፡ ምእንቲ መነኮሳት ብኸ፡ ምእንቲ
ካህናት ብኸ፡ምእንቲ ድያቆናት ብኸ፡ ምእንቲ ኣቦታትን ኣዴታት ብኸ፡ ምእንቲ መንእሰያትነ
ኣዋልድን ብዘይሕጊ ድንግልንኦም ንዝሙት ዝሸጡ ብኸ፡ ነዚኣቶም ኣብ ዝመጽእዘመናት ኣብ ትሕቲ
መርገጽ እግረይ ናብ ሓጥያት ከስግዶም እየ። ፍቃደይ ክፍጽሙብዝመራሕኩዎምን ክኸዱ። ረሃጾም
ነዓይ ከም ዝገብሩ ብኽያቶምን ኣውያቶምን ስለርእሶም ዘይኮነ ስለእቶምብሞት ዝሓለፉ ኣሕዋቶምን
ኣዝማዶምን ጥቅሚ ዘይብሉ ብንብዓትን ሓዘንን ልቦም ከምዝሓርር ክገብርእየ። ኩሉ ኣምላኽ
ዝገበረሎም ካብ ዓይኖም ሰዊረ ብልመዲ ከምዝነብሩ ኮይኑ ከርእዮም እየ።የዕሩኽተይን ፈተውተይን
ክገብሮም እየ።ስለዚኣቶም ተማህለል። ኢሉ እቲ ፈታኒ ዘረብኡ ምስ ወድአ ኣቡነ ኣቢብ ብኽያቶምን
ንብዓቶምን ካብቀዳማዩ ዳሕራዩ ገደደ።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!


c: text/html

text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ፅሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዙሪያ ዓለም ዝፍፀሙ መግሃስቲ መሰላትን ህውከት ከይፍፀሙ ንምክልኻልን ናይ 278.3 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ሓቲቱ።
እቲ ትካል መንግስታት ሶሪያ፣የመን፣ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ፣ብሩንዲን መይንማርን ክብርታት ሰብኣዊ መሰላት ክሕልውን ኣለዎም ኢሉ’ሎ።ወሃቢ ቃል ናይቲ ትካል ሊዝ ትሮሰል ማሕበረሰብ ዓለም እቲ ውድብ ስርሑ ክሰርሕ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከቕርብ ኣለዎ ኢለን።
እቲ ትካል ዝሰርሖም ብርቱዓት ጎንታቱ ኣፍልጦ ከይረኸቡ ይሓልፉ ኣለው እውን ኢለን።
“ብድልየት ብዝእከብ ገንዘብ ገይርና 45,000 ግዳያት መስቀይቲ ክጣየሱ ሓጊዝና ኢና።ሰራሕተኛታትና ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣብ ዝርከቡ ልዕሊ 60 ኣብያተ ፅሕፈት ን567 መፅናዕትታት ይከታተሉ ኣለው።ብዙሓት ስልጠናታት እውን ይወሃቡ እዮም።”
ኣብዚ ሕዚ እዋን ብድልየት ገንዘብ ዘወፍያ ዘለዋ 63 ሃገራት ጥራሕ እየን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሓልዮት ካልኦት ኣህዛብ ዘይብሉ ፍቕሪ ህዝቢ ኤርትራ ክህልዎ ኣይኽእልን’ዩ!!
ክቡራት ኣንበብቲ ብቀዳምነት ዕዙዝ ልባውን ሕውነታውን ሰላምታይ ተቐበሉ። ብምቕጻል ናይ ሎሚ ትሕዝቶ ጽሑፈይ ብ2003 ምስ ሓደ ካብ ክልተ ወለዱ ተጋደልቲ ህ/ግንባር ዝነበሩ ዝተወልደን ኣብ ውሽጢ እቲ ኣእምሮ ደቂ ሰባት ዝብርዝ ሕሱም ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝዓበየን መትከል
ክቡራት ኣንበብቲ ብቀዳምነት ዕዙዝ ልባውን ሕውነታውን ሰላምታይ ተቐበሉ።
ብምቕጻል ናይ ሎሚ ትሕዝቶ ጽሑፈይ ብ2003 ምስ ሓደ ካብ ክልተ ወለዱ ተጋደልቲ ህ/ግንባር ዝነበሩ ዝተወልደን ኣብ ውሽጢ እቲ ኣእምሮ ደቂ ሰባት ዝብርዝ ሕሱም ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝዓበየን መትከል ተ/ሚካኤል ዝተባህለ ተመሃራይ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ነበር ብዝገበርክዎ ዕላል’የ ክጅምር። ብ2002-2003 ገባቲ ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጅምላዊ ማእሰርትን ጭፍጨፋን ዘካየደሉ እዋን ምዃኑ ይዝኸር። እቶም ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ድሕሪ ክንደይ ባርባራዊ ስቕያትን ግፍዕታትን ምስ ተፈትሑ፡ መብዛሕቶም ናብ ስደት ብፍላይ’ውን ንኢትዮጵያ ክውሕዙ ከም ዝተገደዱ ካብ ማንም ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። መትከል ተ/ሚካኤል ከምቶም ኩሎም ክስደዱ ዝተገደዱ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ብ2003 ብከባቢ ጾሮና ኣቢሉ፡ ናብ ኢትዮጵያ ገርሁስርናይ ኣብ ዝተባህለት ዓዲ ኣተወ። ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ህዝብን ፖሊስን ሚልሽያን ኢትዮጵያ እቲ ቅኑዕ ፖሎቲካዊ መስመር ውድቦም ብዝዓደሎም ንመትከል ተ/ሚካኤል ብጽቡቕ ተቐበልዎ። ኣብቲ እዋን’ቲ ካብ ኤርትራ ዝመጹ ስደተኛታት ብሓፈሻ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ከኣ ብፍላይ ኣብ ከተማ ኣኽሱም ዝጥርነፍሉ ግዜ’ዩ ነይሩ። መትከል ተ/ሚካኤል ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወሉ ሰሙናት ብርክት ዝበሉ መንእሰያት ብመንገዲ ጾሮና ገርሁስርናይ ዝኣትውሉ ኩነታት ስለ ዘይነበረ ፖሊስ ናይቲ ከባቢ ንበይኑ መኪና ኣዚዞም ናብ ከተማ ኣኽሱም ክሰድዎ ስለ ዝይኸኣሉ ስሙን ዝኸውን ኣብኡ ክጸንሕ ዘገድድ ኩነታት ተፈጥረ።
ናይ ኣጋጣሚ ጉዳይ ኮይኑ፡ ምስ ገለ ብጾተይ መኪና ሒዝና ብውድባዊ ስርሓት ንገርሁስርናይ ዘንቀሳቐስ ምክንያት ብምንባሩ፡ ምስቶም ፖሊስ ናይቲ ከባቢ ምውቕ ሰላምታ ብድሕሪ ምልውዋጥ ናብ ዘምጽኣና ጉዳይ ዕላልና ቀጸለ። ጉዳይና ብድሕሪ ምውዳእ መትከል ተ/ሚካኤል ዝተባህለ ተመሃራይ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ካብ ኤርትራ ካብ ዝመጽእ ምሳና ሰሙን ገይሩ ኣሎ። ንበይኑ መኪና ክንእዝዘሉ ስለ ዘይኸኣልና ናብ ከተማ ኣኽሱም ክትማልኡልና ክብሉ ብትሕትና ሓተቱና። ብወገና’ውን ቤት ጽሕፈትና ኣብ ከተማ ዓድዋ ብምንባሩ፡ ኣብኡ ድማ ህጹጽን ኣገዳስን ስራሕ ስለ ዘለና፡ ምሳና ሓዲሩ ንጽባሒቱ ከተማ ኣኽሱም ከነብጽሖ ዝኾነ ይኹን ጸገም ከም ዘይብልና ምስ ሓበርናዮም ብሓሳብና ተሰማሚዖም ጉዕዞና ጀመርና። ካብ ገርሁስርናይ ክሳብ ከተማ ዓድዋ ንበጽሕ ምስ መትከል ተ/ሚካኤል ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳይ ዝሓዝናዮ ዕላል ምስቲ ኣብ ሳሕል ምውላዱን ኣብቲ ብጀካ እከይ ጽልእታትን ቅርሕንትታትን እንተዘይኮይኑ ፍቕሪ ዘይዝርኣሉ ዓዲ ህግደፍ ምዕባዩን ብምዝማድ ክዕዘብ ከለኹ፡ ፖሎቲካዊ ንቅሓቱን ብስለቱን ካብ መጠን ንላዕሊ እናመሰጠኒ መጸ። ከተማ ዓድዋ ከባቢ ሰዓት 7.30 ኣጋምሸት ኣቲና ቁሩብ ኣዕሪፍና ድራር ምስ በላዕና ሰዓት 8.30 ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ቃለ-መጠይቕ ክገብር ብመስኮት ቴለቪዥን ጠበቕ በለ። መትከል ተ/ሚካኤል ነቲ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ዘካይዶ ዝነበረ ቃለ-መሕትት ዓቢ ትኹረት ሂቡን ተመሲጡን ይኸታተሎ ነበረ።
ድሕሪ’ቲ ቃለ-መጠይቕ ምውድኡ መትከል ተ/ሚካኤል ምስቲ ዝነበሮ ትኩረትን ዓቢ ኣገዳስነትን ሚዛኑ ንምፍላጥ ከመይ ረኺብካዮ ብዝብል ሕቶ ቀረብኩሉ። መትከል ተ/ሚካኤል ርእሱ እናነቕነቐ ኣብ ልዕሊ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ዘለዎ ዓቢ ኣድናቆት ብዘየውላውል ቃላት ገለጸለይ። ኣስዒቡ ነዚ ሽዱሽተ ሚልዮን ዘይመልእ ህዝቢ ኤርትራ ምምሕዳሩ ስኢኑ ብሓርጭን ብኩዖን እናተዛረበ ፋሕ ብትን ክንብል ዝገብር ዘሎ ገባቲ ኢሳይያስ መራሒ ሃገር ይበሃል ይኸውን በለኒ። ብርግጽ ሕማቕ ዕድል ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ደኣምበር ገባቲ ኢሳይያስ ብሓርጭን ብኩዖን ዝምድር፡ ትማሊ ዝተዛረቦ ዘረባ ንጽባሒቱ ዘይደግም መራሒ ሃገር ብምባል ክትቕበሎን ክትሕበነሉን ዘጉሂ’ዩ በልክዎ። ካብ ብጣዕሚ ዘገረመኒ ድማ ብስለትን ህዝባዊ ሓልዮትን ናይ መትከል ተ/ሚካኤል ካልኣይ ሕቶ ምስ ኣስዓብኩሉ ዝሃበኒ መልሲ ነበረ። ገባቲ ኢሳይያስ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ድማ ኣብ ኤርትራ መራሕቲ እንተዝኾኑ’ዶ ምሓሸ ነይሩ? ዝብል ሕቶ ኣቕረብክሉ። መትከል ተ/ሚካኤል ኩሉ ኣህዛብ ጽቡቕ ክረኽብ ምብሃግ ቅኑዕ ልቦናን ሕልናን ናይ ዘለዎ ፍጡር’ኳ እንተዘይኾነ፡ ካብ ወረደ ግን እንቋዕ ኩላትና ሓደ ኣይመሰልና ዝብል ምላሽ ሃበኒ። ብወገነይ ካብ ሚእቲ ሚልዮን ዝኣኽል ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝብደል ሽዱሽተ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ክብደል ይሓይሽ ክብል ብምሉእ ዕግበትን ድፍረትን ክምልሽ ኣይሰግአን። ካብ ሓደ ኣብ ሳሕል ተወሊዱ ኣብ ሕምብርቲ ጽልኢ እንተዘይኮይኑ ፍቕርን ሓልዮትን ህዝቢ ኣብ ዘይዝርኣሉ ዓዲ ህግደፍ ዝዓበየ መንእሰይ ከምዚ ዓይነት ፖሎቲካዊ ብስለትን ህዝባዊ ሓልዮትን ምዕዛብ ብጣዕሚ ካብ ዘኩርዕ ንቁሕ ኣተሓሳስባ’ዩ። ብርግጽ ኣብ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ከምዚ ዓይነት ህዝባዊ ኣረኣእያ፡ ስምዒትን ሓልዮትን ምርካብ ፍጹም ዝሕሰብ ኣይኮነን። ምክንያቱ ድማ ካብ ገባቲ ኢሳያይስ ዝተፈልየ ፖሎቲካዊ ራእይን ባህርያትን ፍጹም ስለ ዘይብሎም።
ገባቲ ኢሳይያስ 1994-1998 ኣብ ዘሎ እዋን ጥራይ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት በብእብረ ኣዕናዊ ኲናትን ወራርን ኣብ ዝካየደሉ ግዜ፡ ብውጽኢቱ ክንደይ ኤርትራዊ ክቡር ሂወቱ ዘይሰኣነን ኣብ ዝተፈላለየ ጸገማት ዘይወደቐን። ብተመሳሳሊ ኣብ ባድመ ሃንደበታዊ ኲናትን ወራርን ምስ ኣካየደ ብውጽኢቱ ክቡር ሂወት ብኣሽሓት ዝቁጸሩ መንእሰያት ምቁጻዩን ምስጓግ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ምስዓቡን ይፍለጥ። ናይዚ ኩሉ ጠንቕን ተሓታትን ገባቲ ኢሳይያስ ምዃኑ ልዕሊ ሰቡ እናፈለጠ ከሎ፡ ካብ ዝፈጸሞ ታሪኻዊ በደላት ብምህዳም፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንምድንጋር፡ ምብራዕ ኲናት ባድመ ይኹን ብውጽኢቱ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘጋጠመ ዝተፈላለየ በደላት ንህወሓት ኢህወደግ ተሓተቲ ንምግባር ብተደጋጋሚ ክዝምር ይስማዕ። ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ካብ ገባቲ ኢሳይያስ ዝተፈልየ መዝሙር ክህልዎም ስለ ዘይኽእል፡ ንጠንቂ ኲናትን ወራርን ንጎኒ ገዲፎም ብሳዕቤናቱ ክግዕሩ ይስምዑ። ካብቲ ብኣዕናዊ ኲናትን ወራርን ገባቲ ኢሳይያስ ዝጠፍአ ብኣሽሓት ዝቁጸር ክቡር ሂወት መንእሰያት ንላዕሊ ብምስጓግ ዜጋታት ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ጥራይ ብዝያዳ ዝሓሙ ክመስሉ ይፍትኑ። ኩሉ ብውጽኢት ኲናትን ወራርን ገባቲ ኢሳያይስ ዝተኸሰተ ምዃኑ ክእምኑ ኣይደልዩን’ዮም። ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ውሽጢ ክልቲኡ ኣህዛብ ዝተፈጸመ ጌጋን በደላትን ሚዛናዊ ብዝኾነ መንገዲ ከቕርቡ ፍጹም’ውን ኣይተዓደሉን። ኣብ ኤርትራ ብገባቲ ኢሳይያስ ካብ ምስጓግ ዜጋታትና ዝኸፍአ ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ሲቪል ዜጋታት ኢትዮጵያ ብፍላይ’ውን ትግራዎት ብሓለንጊ ፋሽስቲ ዝተጨፍጨፉን ክሳብ’ዚ ዕለት’ዚ ድማ ሂወቶም ዝተሰወሩ ኣይንታዮምን’ዩ። ከምኡ’ውን ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ሂወቶም ኣበይ ምህላዉ ዘይፍለጡ ምሩኻት ኲናት ከም ዘለዉ ከልዕልዎ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን። ብሂወት ምሩኻት ኲናት ጂቡቲ ክጣበቑ’ውን ኣይመርጹን’ዮም። ስለ ምንታይ? ንዝብል ለባም ሓታታይ ፍቕርን ሓልዮትን ኩሎም ኣህዛብ ካብ ዘይምዕዳል ዝምንጩ ምዃኑ ዘማትእ ጉዳይ የብሉን።
ሓደ ፖሎቲካዊ ውድብ ኣብ መስርሕ ጉዕዝኡ ንዝፍጽሞ ጌጋን በደላትን ብትብዓት ዝቕበል ክሳብ ክንደይ ደሞክራስያዊ ኣተሓስስባን ባህርያትን ከም ዘለዎ፡ ከምኡ’ውን ብቁዕን ብሱልን መሪሕነት ከም ዝውንን’ዩ ዘርኢ። ምስጓግ ዜጋታት ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ብርግጽ ብውጽኢት ወራር ኢሳይያስ ዝተፈጥረ ክስተት ምዃኑ ዘጠራጥር የብሉን። ይኹን ደኣምበር ህወሓት ኢህወደግ ንሕና’ውን በቲ ግጭት ዝደፍኦ ርሱን ግዝያዊ ስምዒታት ተደሪኽና ጌጋ ፈጺምና ኢና ብምባል ርእሰ ነቐፌታ ከም ዝገበሩ ታሪኽ ባዕሉ ዓቢ ይምስክር’ዩ። ብድሕሪ’ቲ ተባዕ ርእሰ ነቐፊታ ምክያድ ድማ ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰጎጉ ዜጋታት ኤርትራ ተመሊሶም ገንዘቦም ይኹን ንብረቶም ክውስዱ፡ ተባዕ ዝኾነ ፖሎቲካዊ ውሳኔታት ብምውሳድ፡ ብግብሪ ተግባራዊ ይገብርዎ ከም ዘለዉ ምኽሓድ ዝኸኣል ኣይኮነን። እዚ ፖሎቲካዊ መስመሮም ብዝዓደሎም ኣብ ህዝቢ ካብ ዘለዎም ፍቕርን ሓልዮትን ዝብገስ ደኣንበር ንማንም ንምሕጓስ ወይ ብዝኾነ ጸቕጥታት ዝገብርዎ ፍጻሜ ዘይምዃኑ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ’ዩ። ከምዚ ዓይነት ተባዕ ርእሰ ነቐፌታን ህዝባዊ ሓልዮትን ኣብ ዓዲ ገባቲ ኢሳያይስ ይኹን ኣብ መብዛሕቱ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን ግርማይ ወዲ ፊሊፖን ክትረኽቦ ኣይሕሰብን’ዩ። ገባቲ ኢሳይያስ ጸረ ደሞክራሲ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ዝጭብጥ ኣትሒዙ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ እናዕነወን እናበተነን ከሎ ሓንቲ መዓልቲ ኩሉ ፖሊሲታቱ ግጉይ ምዃኑ ክኣምን ድልውነት ኣርእዩ ኣይፈልጥን’ዩ። ብተመሳሳሊ’ውን ኣብ መብዛሕቱ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ተባዕ ርእሰ ነቐፌታ ምግባር ዝተለመደ ባህርን ጸጋን ኣይኮነን። ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ድማ ብዘበነ ውቤ ዝጸመመስ ውቤ ክብል ይነብር ከም ዝብሃል፡ መዝሙር ኢሳይያስ እናደገሙ፡ ቅርሕንትን ጽልእታትን ክነዝሑ ምስጓግ ዜጋታት ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ከኳማስዑ ጸሓይ ይዓርቦም። ኣብዚ እዋን’ዚ ነቲ ኩሉ መዳያዊ ግፍዕታትን ዓፈናታትን ገባቲ ኢሳይያስ ኣንገፍጊፍዎ ሂወቱ ዓሚኹ ዶብ ተሳጊሩ ዝመጽእ ዘሎ ህዝብና ህወሓት ኢህወደግ ዝገብርዎ ዘለዉ ሰናይ ሕውነታዊ ኣቐባብላን ንመንእሰያት ዝህብዎ ዕድል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ብኣውንታ ክርእይዎ ኣይተዓደሉን። ምክንያቱ ድማ ህዝባዊ ሓልዮትን ወገንነትን ስለ ዘይብሎም ጥራይ’ዩ።
ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ኣብ ጉዳይ ልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ብዝምልከት ከምቲ ናቱ ተመሳሳሊ ፖሎቲካዊ መርገጽ ክሕዝ ዕድመ ኣቕሪቡለይ ኣሎ። ነቲ ዘቕረበይ ዕድመ ተቐቢለ ከምቲ ናቱ ተመሳሳሊ ፖሎቲካዊ መርገጽ ክሕዝ ምስ ዘይኽእል ግን ነቲ ኩሉ ግዜ ዝሕበነሉ ኤርትራዊ ዜግነተይ መንጢሉ ኢትዮጵያዊ መንነት ክልጥፈለይ ምዃኑ ኣነጺሩ ኣሎ። እዚ ፖሎቲካዊ የዋህነት ድዩ ወይስ ፖሎቲካዊ ዕሽነት ክጽዋዕ? ብርግጽ ካብቲ ኣዝዩ ዝገርም ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ዓቕሞም ይኹን ክእለቶም ዘይምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብዚ ምዕቡል ዘመን’ዚ ኣብ ዓዲ ደሞክራስን ፍትሕን ንዓመታት እናተቐመጡ፡ ካብቲ ዝነብርሉ ቅንጣብ ክምሃሩ ስለ ዘይኽእሉ ክብርን መሰልን ደቂ ሰባት ክነፍጉ ኣይሓፍሩን’ዮም። ብዝኾነ ካብ ገባቲ ኢሳይያስ ወይ’ውን ካብ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ዝወሃብ ወይ ዝንፈግ ዜግነትን መንነትን ከም ዘይህሉ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብንጹር ከብርህ ይፈቱ። እንተ ነቲ ብሚዛኑ ኣብ ጉዳይ ልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ምስኡ ተመሳሳሊ ዝኾነ ፖሎቲካዊ መርገጽ ክሕዝ ዘቕርበለይ ዕድመ ብዝምልከት፡ ከምቲ ናቶም ካብ ዕለት ንዕለት ዝቕየርን ዝገላበጥን ርእይቶ ከም ዘይብለይ የረጋግጽ። ካብኡ ንላዕሊ ግን ንገባቲ ኢሳያይስ ፖሎቲካዊ ዋንጫ ንምዕታር ብግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ኣብ ዝቕርብ መኣዲ ዝቋደስ ሕልና ከም ዘይብለይ የነጽር።
ደጊመ ርእይቶይ ብዝተነጸረ መንገዲ ንምቕማጥ ዝኣኽል፡ ህወሓት ኢህወደግ ካብ ዝተመስረትሉ እዋን ኣትሒዙ ክሳብ’ዚ ዕለት’ዚ ኣብ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ፍጹም ዝተቐየረ ፖሎቲካዊ መርገጽ ከም ዘይብሎም ብጽንዓት ይኣምን። ህወሓት ኢህወደግ ብጀካ’ቲ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኤርትራ ብምስላፍ ዝኸፈልዎ ረዚን መስዋእቲ፡ ኤርትራ ነጻን ልዕላዊት ሃገርን ምዃና ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ብግብሪ ዘረጋገጸ ተባዕ ፖሎቲካዊ ሓይሊ ምዃኑ ዘጠራጥር የብለይን። ካብዚ ጽኑዕ እምነት’ዚ ብምብጋስ ድማ ህወሓት ኢህወደግ ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራ ደኣምበር ፍጹም ጸላእቱ ዘይምዃኖም ደጊመ ደጋጊመ የረጋግጽ። ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ውዲቕዎ ዘሎ ሓደጋ ብርሰትን ምብትታንን ገባቲ ኢሳይያስ ብምንጋፍ፡ ኣብ ልዕሊ መቓብር ጨቋኒ መንግስቲ ህግደፍ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ዘይሕለል ቃልሲ ብክንድ’ቲ ዓቕሞም ዘፍቕዶ ሕውነታዊ ምድግጋፍ ይገብሩ ምህላዎም ይኣምን። ኣብዚ ህሞት’ዚ ንልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ስግኣትን ሓደጋን ዝኾኑ ዘለዉ ህወሓት ኢህወደግ ወይ’ውን ጎረባብቲ ሃገራትን መንግስቲ ኣሜርካን ዘይኮኑስ፡ ንስለ እቲ ሓቂ ኣብ ውሽጢ ዜጋታት ኤርትራ ብግብር ዘንጸባርቕ ዘሎ ግጉይ ኣተሓሳስባ፡ ዘቤታዊ ድኽመታትን ኣዕናዊ ፖሊስታትን ከም ዝኾነ ብንጹር ኣገባብ ምዝርዛሩ ሕልናውን ዜግነታውን ግዴታይ ደሪኹኒ እንሆ በዚ ዝስዕብ የቐምጦ።
- ኣብዚ እዋን’ዚ ብቀዳምነት ንልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ብስግኣትን ሓደጋን ዝግለጹ እቶም ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝብትኑን ዘብርሱን ዘለዉ ገባቲ ኢሳይያስ፡ ጨቋኒ ስርዓቱን ሰዓብቲ ህግደፍን ’ዮም። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ህሞት’ዚ ብጀካ ገባቲ ኢሳይያስን ስርዓቱን ካልእ ጸላኢ የብሉን።
- እቲ ዝተወደበ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ወይ ደምበ ተቓውሞ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብክንድ’ዚ ዝእኽል ናህሪ እናበረሰን እናተበታተነን ከሎ፡ በቲ መሪር ውድዕነት ዝሓቶ ታሪኻዊ ሓላፍነቱ ክብ ብምባል ብቀዳምነት ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ክቃለስ ብዘይምብቕዑ ካብ ተሓታትነት ሓራ ኣይኮነን። ስለዚ በዚ ዘለዎ መልክዕ ኣገባብ ቃልሲ ክቕጽል ምስ ዝመርጽ ንልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ስግኣትን ሓደጋን ምዃኑ ኣይተርፎን’ዩ።
- እዚ ሎሚ ኣብ መድረኽ ብግልጺ ዘንጸባርቕ ዘሎ ትግራይ ትግርኚ ወይ ኣንድነት ዝብል ጉጉይ ኣተሓሳስባ ብግብሪ ንልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ዝጎዛዚ ጭቡጥ ስግኣትን ሓደጋን’ዩ።
- ንብዙሕነትን ግርማን ህዝቢ ኤርትራ ዝጻረር፡ ንገለ ብሄራት፡ ሃይማኖታት፡ ኣውራጃታት፡ ካብኡ ንታሕቲ መበቆልን መንነትን ዘነኣእስ ብትምክሕቲ ዝግለጽ ወይ ብኣንጻሩ ብጸቢብነት ዝሰራሰር ኣተሓሳስባታት ንልዕላውነትን ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ዝኸፍአ ስግኣትን ሓደጋን’ዩ። ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ካብዚ ዘርኣዊ ኣተሓሳስባ’ዚ ነጻ ዘይምዃኖም’ዩ ዝረጋገጽ። ምክንያቱ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣሜርካን ካብ 5-7 ዓመት ዜግነት ክወስዱ መሰል ከም ዘለዎም እናሞጎቱ፡ ኣብ ኤርትራ ተወሊዶም ጭቓ ኣቆጢዖም ንዝዓበዩን ንልዕሊ 50 ዓመታት ንዝተቐመጡን ወደባትን ዘይወደባትን ብዝብል ዘርኣዊ ኣተሓሳስባ ክፈላልዩ ስለ ዝሕልኑ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ግርማይ ወዲ ፊሊፖን መሰልቱን ንካልኦት ኣህዛብ ክብሪ ዘይህቡ ሓለይቲ ወይ’ውን ተጣባቒቲ ህዝቢ ኤርትራ ክመስሉ ምፍታን ከንቱ’ዩ። ኤርትራዊ ፍሉይ ፍጥረት እናወሰዱ፡ ትግራዋይ ከም ዝተሓተ ፍጥረት እናረኣዩ፡ ወዲ ትኹል ኣምሓራይ ኣድጊ እናበለ ክደርፍ እናተባብዑ ይትርፍ ሓለይቲ ኣምሓራን ኦሮሞን ክኾኑ፡ ፍቕርን ሓልዮትን ህዝቢ ኤርትራ ዘይብሎም ምዃኖም’ዩ ዘመላኽት።
ኣብ መደምደምታ ካብቲ ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ለውጢ ከረጋግጽ ኣይኽእልን’ዩ፡ ኣብ ኤርትራ እንተፈትዩ ለውጢ ከረጋግጽ ዝኽእል ገባቲ ኢሳያይስ ጥራይ’ዩ፡ ብምባል ዝፍለጥ ፈላስፋ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ዝተፈላለየ መርበብ ሓበሬታታት ብትምክሕቲ ዝተነድሐ ጽሑፍ ምስ ኣንበብኩ ብዛዕብኡ ገለ ከይበልኩ ክሓልፍ ሕልናይ ኣይፈቐደለይን። ጃህራን ፈኸራን ንገባቲ ኢሳይያስ ኣይጠቐመን። ገባቲ ኢሳይያስ ብዶብ ኣመሳሚሱ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ ኣባርዐ ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጸሓይ ዓሪባ ዘይምምላስ ማለት’ዩ፡ እቲ ኲናት ኣብ ባድመ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ መቐለ ክንምሳሕ ንኽእል ኢና ኢሉ ይጅሃር ምንባሩ ይዝኸር። ኣብ ጽንብል በዓል ሃገራዊ ነጻነት 2017 ዝሃቦ መደርኡ ግን ማሕበረ ሰብ ዓለም ልዕልነት ሕጊ ኣኽቢሩ ብኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተወሰነ ልዕላዊ መሬትና ከረኽብና ይምሕጸን ክብል’ዩ ተገዲዱ። እዚ ገባቲ ኢሳያይስ ካብቲ ዝነበሮ ብድዐን ጃህራን ክሳብ ክንደይ ነፊሱ ምህላዉ’ዩ ዘመላኽት። ኮይኑ ግን ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ትግራዎት ከም ንፉዓት ዝቁጸሩ ዘለዉ ንሕና ኤርትራውያን ስለ ዝሓመቕና ጥራይ’ዩ ክብል ዝጸንሐ ተመራማሪ ንፖሎቲከኛታት ትግራይ ምስ ገባቲ ኢሳይያስ ተሰሊፉ ካብ ትግራይ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብ መላእ ኢትዮጵያ ሓግሒጉ ከውጽኦም ብቕዓትን ሓይልን ከም ዘለዎ ገሊጹ ኣሎ። ገባቲ ኢሳይያስ ኣብ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ዘይተሳዕረ፡ ብኣንጻሩ ንክንደይ ጀረናላት ከም ዘብኸዮም ክገልጽ’ውን ሕፍር ኣይበለን። ብቕዓትን ሓይልን እንተዝህሉ ደኣ ካብ ባድመ ምውጻእ’ዶ ኣይምቐለን ነይሩ። ብዝኾነ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ብዘይቀለዓለም ከምቲ ትምክሕቲ ኣደ ውድቀት’ያ ዝበሃል ሓደ ካብቲ ንጭቡጥ ወድቀትና ምክንያት ኮይኑ ዘሎ ሓሶት፡ ትምክሕቲ፡ ጃህራን ፈኸራን ምዃኑ ክንግንዘብ ይግባእ ክብል ይደፍር። እዚ ንገባቲ ኢሳይያስ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነስ፡ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ነብሱ ክፍትሽ ይምሕጸን።
ንቡር ዝምድና ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘለኣለም ክነብር’ዩ!!
ምስ ሰናይ ትምኒት
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
16 ሰነ 2017


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ቃና ዘገሊላ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ጥምቀቱ ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ብጋህዲ እቲ ቀዳማይ ተኣምራቱ ዝፈጸመላ እያ። ጐይታ ነቲ ዕፁብ ዝኾነ ቀዳማይ ተኣምሩ ዝፈጸመሉ ኣብ ቤት መርዓ ናይ ዶኪማስ ነበረ። (ዮሓ 2፡1-11)
ቃና ዘገሊላ ዝሓዘለቶ ምስጢር ብዙሕ ‘ኳ እንተኾነ ካብቲ ብዙሕ ሓደ ግና ናይ ወላዲን ውሉድን ምእዙዝነት እዩ። ብጽሑፍ ንዝሃበና ትእዛዝ ብግብሪ ንኸርእየና፡ ቅደስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ንወዳ “ወይኒ እምበር የብሎምን” እንክትብሎ መድሐኔ ኣለም ከኣ “ኣቲ ሰበይቲ ምሳኺኸ እንታይ ኣሎኒ” ኢሉ ክእዘዛ ንርኢ። እዚ ከኣ ምእዙዝነት ደቂ ተዋህዶን ቤተ ክርስቲያንን ይምሰል።
ነዚ ቅዱስ ኣጋጣሚ ተጠቂማ ቃና ዘገሊላ ንኹሎም መእመን ናይ ዕድመ ወረቀት ብምስዳድ ነቲ ብከሃሊነት ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ብኣማላድነት ቅድስተ ቅዱሳን ኣዴና ድንግል ማርያም ዝተፈጸመ ተኣምር ንኽምስክሩ ትዕድም። ብርሃን ዓለም ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ንኹሉ ምእንቲ ከርብሕ ንኹሉ ኩሉ ኾንኩ” ከም ዝበለ ቃና ዘገሊላ ንኹሉ ክትከውን ብርትዓ ሃይማኖት ተደሪኽና ክንሳተፍን ማዕዳን ሃናጺ መንፈሳዊ ርኢቶታትን ናይ ምልጋስ ባህሪ ከነጥሪ ብቅዱስ መንፈሱ ይደግፈና። ኣቀዲማ ሽግር ናይ ቤት ዶኪማስ ዝተረደአት ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣብቲ ዝጎደለና ብጀካ ሓጥያት ክምልኣልና ንፍቁር ወዳ ከተማልደልና ንልምና። ከምቲ ማይ ናብ ወይኒ ዝተለወጠ ልብናን ኣእምሮናን ምስትውዓልናን ናብ’ቲ ቅዱስ ቃሉን ምምላእ ፍቓዱን ዝወስድ ጎደና ነኸተቅንዓና ንምሕጸና።
ቃና ዘገሊላ


text:
ፆም፡ ንጥዕና ፅቡቕ ድዩ?
ኣብ እዋን ፆመ ረመዳን ሚልዮናት ሰዓብቲ እምነት እስልምና ን30 መዓልታት ይፆሙ።
ሎሚ ሎሚ ፆመ ረመዳን ካብ መፋርቕ ወርሒ ጉንበት ኣቢሉ'ዩ ዝጅመር። እዚ ግዜ ድማ መዓልቲ ዝነውሓሉን ዋዒ ዝውስኸሉን'ዩ።
እዚ ማለት ካኣ ኣብ ከም ኖርወይ ዝመሰላ ሃገራት ሰባት ኣብ መዓልቲ ን20 ሰዓታት ይፆሙ ኣለው።
እዚ ግን ንጥዕና ፅቡቕ ድዩ? ን30 መዓልታት ኣብ እትፆሙሉ እዋን ኣብ ሰብነትኩም እንታይ ክፍጠር ይኽእል?
ፈታኒ ግዜ - ቀዳሞት መዓልታት
ካብታ ንመወዳስታ ግዜ መግቢ ዝበላዕኩምላ ሸሞንተ ሰዓታት ክሳብ ዝመልእ ሰብነትኩም ናብቲ 'ናይ ፆም ስምዒት' ክኣቱ ኣይክእልን።
እዚ ግዜ መኣዛታት መግቢ እናተፃረዩ ናብ ዝድለ ቦታ ዝበፅሑሉ'ዩ።
ቁሩብ ፀኒሑ ሰብነትና ሓይሊ ንምርካብ ኣብ ፀላም ከብድን ጭዋዳታትን ካብ ዝተኣከበ ግሉኮስ (ሽኮር) ክወስድ ይፅበ።
ኣብ እዋን ፆም እቲ ግሉኮስ ምስተወደአ፡ ፍልፍል ሓይሊ ሰብነትና ዝኸውን ስብሒ'ዩ።
ሰብነት ስብሒ ከቓፅል ክጅምር ከሎ፡ ክብደት ንምንካይ፣ መጠን ኮለስትሮል ንምቁፅፃርን ንሕማም ሽኮር ዝህሉ ተሳጣሕነት ንምንካይን ይሕግዝ።
ይኹን ዳኣ'ምበር ምንካይ መጠን ሽኮር ኣብ ደም፡ ንድኻምን ድንዛዘን የቃልዕ።
ሕማም ርእሲ፣ ፀረውረውን ዕውልውልን ምባል፣ ከምኡ'ውን ፀገም ምስትንፋስ ከጋጥሙ ይኽእሉ።
እዚ ዝኸውን ደረጃ ጥምየት ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ክበፅሕ ከሎ እዩ።
ሰብነትኩም ካብ ሓያል ፅምኢ (ድረቀት) ተኸላኸሉ - ካብ 3ይ - 7ይ መዓልቲ
ፆም ኣብ እትጅምሩሉ እዋን ስብሒ እናመኸኸ ናብቲ ኣብ ደም ዝህልዉ ሽኮር ይቕየር።
ኣብ እዋን ፆም መጠን እትወስድዎ ፈሳሲ ነገራት እንተነኪኹም፡ ኣብቶም ዝብልዓሎም ሰዓታት ክትትክእዎም ይግባእ። እንተዘይኮይኑ ድርቀት የኸትል።
መግብታትኩም፡ ዝኣክል መጠን 'ጉልበት' ዘመንጭዉ ከም ካርቦ ሃይድሬትን ገለ ዓይነታት ስብሕን ክሕዙ ኣለዎም።
ዝተመጣጠኑ መግብታት (ፕሮቲን፣ ጨውን ማይን) ክሕዙ ይግባእ።
ምልምማድ - ካብ 8 ክሳብ 15 መዓልታት
ኣብዚ ሳልሳይ ደረጃ ሰብነትኩም ምስቲ ፆም ስለዝለማመድ ገለ ምምሕያሻት እትርእዩሉ'ዩ።
ዶክተር ራዚን ማህሩፍ (ዩኒቨርሲቲ ካምብሪጅ) ተወሰኽቲ ረብሓታት ከምዘለው ይሕብሩ።
"ኣብ ስሩዕ መነባብሮና ብዙሕ ካሎሪ ንወስድ ኢና፤ እዚ ድማ ሰብነትና ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ከየቀላጥፍ ይገብሮ። ንገዛእ ርእሱ ከይፅግንን ከይከላኸልን ምግባር እቲ ሓደ'ዩ"
ስለዝኾነ ፆም ነቲ ክንወስዶ ዝፀናሕና ዝለዓለ መጠን ካሎሪ ክንክይ ስለዝገብሮ፡ ሰብነትና ንገዛእ ርእሱ ክፅግንን ከሕዊን ካብ ምግባሩ ብተወሳኺ፡ ንረኽስታት ክቃለስ የኽእሎ።
ምእላይ (ምውጋድ) መርዚ ካብ 16 ክሳብ 30 መዓልቲ
ኣብ መፋርቕ ፆም ረመዳን ሰብነት ንኹሉ ኩነታት ብምሉእ ይለማመዶ።
መዓናጡ፣ ኩሊትን ቆርበትን ንምምራዝ ናይ ምምክልኻል ወይ ድማ ናይ ምውጋድ ዓቕሚ ይህልዎም።
"ኣካል ናብ ዝለዓለ ዓቕሙ ስለዝምለስ፡ ናይ መዝካርን ምስትውዓልን ዓቕሚ ይብርኽ፤ ተወሳኺ ጉልበት ምርካብ ይከኣል" ይብሉ ዶክተር ማህሩፍ።
እሞዳኣ፡ ፆም ንጥዕና ፅቡቕ'ዶ ጠንቂ?
ዶክተር ማህሩፍ 'እወ' ንጥዕና ፅቡቕ ብምባል ቅድመ ኩነት የቕምጡ።
"ፆም ንጥዕና ፅቡቕ'ዩ፤ ምኽንያቱ እንታይን መዓዝን ክንበልዕ ኣብ ዝብል ክነትኩር ይሕግዘና'ዩ። ይኹንዳኣ'ምበር ንሓደ ወርሒ ዝፀንሕ ፆም ክኸውን ኣለዎ፤ ብተኸታተልቲ መዓልታት ንነዊሕ እዋን ዝቐፀለ ፆም ግን ዝምከር ኣይኮነን" ይብሉ።
ነዊሕ እዋን ዝፀንሕ ፆም ክብደት ንምንካይ ዝጠቅም ፅቡቕ ኣማራፂ ኣይኮነን፤ ምኽንያቱ ሰብነትና ንስብሒ ናብ ጭዋዳ እምበር ናብ ጉልበት ኣይቕየርን። እዚ ድማ ጥዕናዊ ኣይኮነን፤ እዚ'ውን ሰብነት ናብ ናይ ምጥማይ ስምዒት ይኣቱ ከምዘሎ የመልክት"
ብዘይካ ረመዳን፡ ብሓንሳን ንኣዋርሕ ብዘይምቁራፅ ካብ ምፃም ፅቡቕ ኣመጋግባ እናተኸተልካ ኣብ ሰሙን ክልተ መዓልታት ክትፀውም ምኽኣል ይምዕዱ።
ፆመ ረመዳን ፅቡቕ ከምዝሰርሕ ከረድኡ ከለው "በብመዓልቱ ጉልበት ንኽትካእ ይሕግዝ፡ እዚ ካኣ ኣገደስቲ ዝኾኑ ጭዋዳታት ከየቃፀልካ ክብደት ንምንካይ ይሕግዝ" ይብሉ።


text:
ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ በቶም ኣልሑቲ ተባሂሎም ዝፍለጡ ዕጡቓት ሽዓውያን ሓይልታት የመን ሎሚ ከምዝተቐትለ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንመደበር ራድዮ ኣልሑቲ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ በቶም ኣልሑቲ ተባሂሎም ዝፍለጡ ዕጡቓት ሽዓውያን ሓይልታት የመን ሎሚ 4 ታሕሳስ ከምዝተቐትለ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንመደበር ራድዮ ኣልሑቲ ብምጥቃስ ሓቢሩ። ዘይተረጋገጸ ስእሊ ሬሳ ናይቲ ን ኣስታት 40 ዓመታት ከም ፕረዚደንትን
ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ በቶም ኣልሑቲ ተባሂሎም ዝፍለጡ ዕጡቓት ሽዓውያን ሓይልታት የመን ሎሚ 4 ታሕሳስ ከምዝተቐትለ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንመደበር ራድዮ ኣልሑቲ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ዘይተረጋገጸ ስእሊ ሬሳ ናይቲ ን ኣስታት 40 ዓመታት ከም ፕረዚደንትን ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ባእታን ኮይኑ ዝጸንሐ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት የመናውያን ተአርጊሑ ይረእ `ሎ።
ብመሰረት `ቲ ሓበሬታ፡ ኣብ 2012 ብዝተኻየደ ህዝባዊ ምልዕዓል ካብ ስልጣን ድሕሪ ምውራዱ ፈለማ ምስ ስዑዲ ዓረብ ክሳብ`ዚ ቅንያት `ዚ ምስ `ቶም ብ ኢራን ዝድገፉ ኣልሑቲ ወጊኑ ምስ ጸንሐ ከኣ ሕጂ `ውን ተገልቢጡ ምስቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ናይ ሱኒ ምሕዝነት ክውግን ድሕሪ ምንቅስቓሱ ኣብ የመን ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ኣብ ከተማ ሰንዓ ውግእ ሕድሕድ መሊሱ ተላቢዑ ቀንዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት እቶም ብዝተፈላለዩ ናይቲ ዞባ ሓይልታት ዝድገፉ ዝተፈላለዩ ሓይልታት፡ ከምኡ `ውን ዕጡቓት ቀቢላታት ህላዊኦም ንምርግጋጽ ኣብ ዝገብሩዎ ዘለዉ ዕጥቃዊ ግጭት እዩ ካብ መንበሪኡ ወጺኡ ብመኪና እናተጓዕዘ ብ ሓይልታት ሑቱ ተቐቲሉ።
ይኹን`ምበር እቲ ብዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ዝምራሕ ሰልፊ ነቲ ዝተዘርግሐ ዜና ኣሉታ ከምዝሃበሉ ሮይተርስ `ኳ እንተጠቐሰ፡ እቲ ሰልፊ ጸኒሑ ብሞት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ከምዝተኣመነ መደበር ቴለቪዥን ኣል ጀዚራ ሓቢራ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና፡ ካብ ዝሓለፈ ረቡዕ ጀሚሩ ን ሽዱሽተ መዓልታት ኣብ መንጎ እቶም ምሓዙት ኮይኖም ንሒደት ዓመታት ዝቐጸሉ ሓይልታት ሑቲን ሓይልታት ሰልፊ ዓብደላ ሳልሕን ኣብ ጎደናታት ከተማ ሰንዓን ከባቢኣን ኣብ ዝተጓሃሃረ ውግእ ሕድሕድ ሓይልታት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ቦታታት ድሕሪ ምኽሳሮም፡ ትማሊ ሰንበት ብወግዒ ደገፉ ነቲ ብ ስዑዲ ዝድገፍ መንግስትን ምሕዝነት ገሊጹ `ዩ። መራሕቲ ኣልሑቲ ድማ፡ ነቲ ስጉምቲ ከም ፈተነ ዕልዋ ገይሮም ብምጥቃስ `ዮም ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ዝወሰዱዎ ስጉምቲ ደጀኖም ኣብ ምጥጣሕ ጽዑቕ መንቅስቓስ ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ዘለዉ።
ኣብ ዘበነ ስልጣኑ ንየመን ብዘይካኡ ክመርሓ ዝኽእል ከምዘየለ ንምግላጽ፡ ንየመን ምምራሕ ኣብ ርእሲ ተመን ከምስዕሳዕ እዩ ዝበለ ዓሊ ዓበደላ ሳልሕ፡ ንመራሕቲ ቀቢላታትን ሰራዊትን እታ ካብ ዓረብ ዓለም ዝደኸየት የመን እናሸሓጠን እናታለለን ን ልዕሊ 33 ዓመታት ኣብ ፕረዚደንታዊ ስልጣን ካቡ ቀጺሉ ድማ ከም ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ባእታ እንተጸንሐ፡ ኣብ መወዳእታ ኣብቲ ባዕሉ ዘሳወሮ ህውከት ከምዘብቅዐ ይፍለጥ።
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ሰልፊ ሶሻል ዲሞክራትስ ጀርመን፡ ንፈለማ እዋን ጓል ኣንስተይቲ መራሒት መሪፁ
እቲ ንኡስ መላፍንቲ ናይቲ ንጀርመን ዝመርሕ ዘሎ ሰልፊ ዝኾነ ሶሻል ደሞክራትስ (ኤስ ዲ ፒ) ኣብ ናይ 154 ዓመት ታሪኹ ንፈለማ እዋን ጓል ኣንስተይቲ መራሒት መሪጹ።
ሚኒስተር ዕዮ ነበር ኣንድሪያ ናህለስ ንማርቲን ሻልስ ክትትክእ'ያ ተመሪጻ። ማርቲን ሻልስ እቲ ሰልፊ ኣብቲ ዓሚ ዝተገብረ ምርጫ ካብ 1933 ኣትሒዞም ካብ ዝተገብሩ ምርጫታት እቲ ዝተሓተ ውጽኢት ድሕሪ ምርካቡ'ዩ ብወለንትኡ ካን መዝነቱ ተኣልዩ።
እታ ጓል 47 ዓመት ዝኾነት ናህለስ ነታ ንፖሊስን ከንቲባ ፍለንስበርግ ነበርን ሲሞነ ላንጅ ብምስዓር'ያ ተዓዊታ።
ንሓላፍነት መሪሕነት ሰልፊ ንምቕባል ኣብ ዘስመዓቶ መደረ ድማ ንማሕበራዊ ፍትሕን ውሕስነትን ክትቃለስ ምዃና ተመባጺዓ።
"ኣብ ቁጠባን ማሕበራዊ ፍትሕን መጻውር ሓድነት የድልየና፡ ምኽንያቱ ኣብዛ ዓለማዊት፣ ሓድሽ ክልሰ-ሓሳባዊትን ልዑል ዲጂታላዊትን ዓለም እቲ ኣዝዩ ጠፊኡ ዘሎ ነገር ሓድነት ስለዝኾነ።
ብመጠኑ'ውን ይኹን ንባዕሉ ብዛዕባ ማሕበራዊ ደሞክራሲ'ውን እንተኾነ ግልጽነት ክህልወና ይግብኦ" ኢላ ኣብ ዊስባደን ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ናይቲ ሰልፊ።
ምስ መርከል'ከ (መራሒት ጀርመን) ክትሳነ ድያ?
ኣብ ሓደ እዋን፡ ነቲ ጁሶ ተባሂሉ ዝፍለጥ መንእሰይ ክንፊ ናይ'ቲ ጸጋማይ ሸነኽ ናይ'ቲ ሰልፊ መሪሓ ነይራ። ምስ ማሕበራት ሰራሕተኛታት ድማ ጥቡቕ ዝምድና ኣለዋ።
እዛ ዝተራእያ ብምዝራብ እትፍለጥ ጓል ነዳቓይ ዝኾነት ናህለስ ኣብ ሓደ እዋን፡ ወይ ኣብ ገዛ እትውዕል በዓልቲ ሓዳር ወይ ከኣ መራሒት ጀርመን ክኸውን'የ ዝደሊ ኢላ ነይራ።
"ሎሚ ኣብዚ ጉባኤ ሰልፊ፡ ነቲ ናይ ኤስ ዲ ፒ ናይ መረጼን (ቤትሮ) ናሕሲ ንሰብሮ ኣለና፡ እቲ ናሕሲ ድማ ክፉት ኮይኑ ክነብር'ዩ" ኢላ።
እንተኾነ ኣብቲ ዝተገብረ ምርጫ፡ ኣንጻር'ታ መወዳድርታ ዝነበረት ላንጅ 66 ሚእታዊት ጥራይ ስለዝረኸበት፡ ጅማሮ ስራሓ ከም ሓላፊት ናይቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝነወሐ ዕድመ ዘለዎ ሰልፊ ሰንኮፍ'ዩ ኮይኑ ዘሎ።
እዚ ውጽኢት'ዚ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ካብ ዝተገብሩ ምርጫታት ኤስ ዲ ፒ እቲ ዝተሓተ'ዩ።
ገለ ኣባላት ሰልፊ ምስ'ቲ ዓቃባዊ ሰልፊ ናይ ቻንስለር (መራሒት ጀርመን) ኣንጌላ መርከል ኣብ ልፍንቲ ምእታዋ ቂር ኢልዎም'ዩ።
ከምዘይ'ታ ኣብ ምብራቕ ጀርመን ዝዓበየት መርከል፡ ናህለስ ኣብ'ታ ገና ትነብረላ ዘላ መበቆል ዓዳ ዝኾነት ወይለር ዞባ ኤይፈል ናይ ምዕራብ ጀርመን እያ ተወሊዳን ዓብያን።
ቻንስለር መርከል ሊቀ-ፊዚክስ ክትከውን እንከላ፡ እታ ሓዳስ መራሒት ኤስ ዲ ፒ ድማ ብስነ-ጽሑፍ ጀርመንኛ ዲግሪ ኣለዋ።
እታ ንሓንቲ ጓላ ብውልቃ እተዕቢ ናህለስ፡ ከም መርከል ንጥፍቲ ኣማኒት ክርስትና'ያ። ንሳ ካቶሊክ ክትከውን እንከላ፡ መርከል ግን ኣባል ቤተክርስትያን ሉተራን'ያ።
ናይ ፖለቲካ ፍልልያተን ብዘየገድስ፡ እዘን ክልተ መራሕቲ ጥቡቕ ዝምድና መስሪተን ኣለዋ ይብሃል።
"ካብ ክልተ ዝተፈላለየ ድሕረ-ባይታ ምምጸአን ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ነንሕድሕደን ክደጋገፋ ምርኣይ ትኣምር'ዩ። መርከል ስጊንጢር ዝኾነ ነፍሰ-ምቁጽጻር ዘለዋ ክትከውን እንከላ፡ ናህለስ ግን ቅጽበታዊት ፖለቲከኛ'ያ" ኢላ ስፒገል መጋዚን ናይ ጀርመን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዘውጻኣቶ ሕታም።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ ኣሕመድ ኣብ ጅቡቲ ዝገበርዎ ፈላማይ ናይ ወጻኢ ሃገር ዑደት ዕላምኡ ንናይ ክልቲኣን ናይ ምትሕብባር መዳይ ብምሕያል ንምቅጻል ዘሎ ተወፋይነት ንምርኣይ’ዩ ክብል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያ ኣብ ልምዓት ወደብ ጅቡቲ ንኽትሳተፍ፡ ጅቡቲ’ውን ኣብ ዝተመርጹ ትካላት ኢትዮጵያ ግደ ንኽህልዋ ኣብ ምርድዳእ ተበጺሑ’ዩ ክብል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ወሲኹ ሓቢሩ።
ናይ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ፈላማይ ናይ ወጻኢ ሃገር ዑደት ኣብ ጅቡቲ ኣብዚ ዝሓለፈ መወዳእታ ሰሙን’ዩ ተኻይዱ።
እዚ ኸአ ምስ ጅቡቲ ዘሎ ርክብ ፍሉይ ብምኳኑ’ዩ ክብሉ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት አቶ መለስ አለም ገሊጾም። ንክልቲኣን ሃገራት ዘተአሳስሩ ሓያለ ማሕበራዊ፡ኢኮኖሚያዊን ፖለቲካዊን ጉዳያት አለው ኢሎም።
ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዘሎ ምትእስሳር ቁጠባ’ውን ክብ ዝበለ’ዩ አቶ መለስ ኢትዮጵያ ንወደብ ጅቡቲ ምጥቃማ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝተጀመረ መጉዓዝያ ባቡር መርኣያ’ዩ ኢሎም።


text:
ሚጉወል ዲያዝ-ካነል ዝቕፅል ናይ ኩባ ፕረዚደንት ንኩኾኑ ተመሪፆም።እዚ ኣብ ውሽጢ 60 ዓመታት ስርዓት ኮሚኒስት ናይታ ሃገር ካብ ናይ ካስተሮ ስድራ ወፃኢ ካልእ ፕረዚደንት ክኸውን እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ።
57 ዓመት ዝዕድሚኦም ዲያዝ ካኔል በይኖም ንሕፀ ቀሪቦም እዮም ንዝቕፅል ሓሙሽተ ዓመት ፕረዚደንት ኮይኖም ተዓዊቶም ዘለው ብመሰረት መንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን ኩባ።
ቅልጡፍ ለውጢ ከምፅኡ ትፅቢት ኣይግበረን።ሎማ ሓሙስ ቃለ መሓላ ድሕሪ ምፍፃሞም ኣብዘስምዕዎ መደረ ናይ ካስትሮታት ስርዓት ሶሻሊስት ከምዝቕፅልሉ ቃል ኣትዮም ኣለው።
ምኽትል ፕረዚደንት ዝነበሩ ዲያዝ-ካነል ቅድሚ 60 ዓመታት ንሱር በተኽ ናይ ዝተግኡን ብዕድመ ጥሮታ ይወፅኡ ናይዘለውን ቅቡል ተካኢ ተገይሮም ይውሰዱ።
ድሕሪ ናይ 10 ዓመት ናይ ስልጣን ግዜ ጡረታ ይወፁ ዘለው 86 ዓመት ዝዕድሚኦም ራውል ካስትሮ ሓዎም ንፊደል ክስትሮ እዮም።
ብዕድመ ንእስ ዝበሉ ናብ መሪሕነት እንተደየቡ እውን ራውል ካስትሮ መራሒ ኮሚኒስት ፓርቲ ኮይኖም ከምዝቕፅሉ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
ኣሜን!!!
ንስሓ
ብመንጽር ብሂል ኣበው፡ 2ይ ክፋል
2. ንስሓ ንነፍሲ ትሓጽብ
ቅዱሳን ኣበው፡
(Click For PDF)+ ሓጢኣተኛ ብንስሓ ተሓጺቡ ክነጽኅ ኣይክእልን እዩ ዝብል ሰብ፡ ግጕይ መረዳእታ ኣለዎ። ሥጋዊ ምውላድና እንተተዓዚብና፡ ዘርኢ ኣብ ጸቢብ ማህጸን ኣትዩ፡ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ይወጽእ። መንፈሳዊ ውሉድነት’ውን፡ ብጥምቀት ውሉድነት ቅድስተ ሥላሴ ዝተዓደለት ነፍሲ፡ ንጽህንኣ ሸይጣ ብሓጢኣትን ግዝያዊ ነጸብራቕ ዓለምን ውዲት ድያብሎስን ተታሊላ፡ ካብ ከቢድ ጸልማት፡ ጻዕሪ ምውዳቕን ምትንሳእን ዝመልኦ፡ ናይ ንስሓ ጣዕሳ ኣቢላ ናብ ብርሃን ዝመልኦ ህይወት ትወጽእ።
+ ኣብ ገፊሕ ብርሃን ምድሪ ዝተኻዕወ ዘርኢ፡ ናብ ጸቢብ ጸላም ዝመልኦ ማህጸን እንተዘይኣትዩ፡ ነቲ ዝወለዶ ኣይምመስልን። ንሓዋሩ’’ውን ከንቱ ይጠፍእ። ብሓጢኣት ዝረኸሰ ሰብ ድማ፡ ብጸላም ዝመልኦ ጸቢብ ማሕህጸን (ናይ ንስሓ) እንተዘይኣተወ፡ ብዘይጥርጥር ንከንቱ ክጠፍእ እዩ። ነቲ ዝወለዶ’ውን ኣይመስልን። ብጥምቀት ዝተወሀቦ ውሉድነት ከይተረፈ ይንፈጐ።
እቲ ሥጋዊ ኣዳም ካብ ኄዋን ነዛ ዓለም ዝመስሉ ዉሉድ ከምዝተዋህቦ፡ ኣቦ ኩሉ ዓለም ዝኾነ እግዚአብሔር ድማ፡ ካብ ውሉድነት ጥምቀትን ንስሓን ነታ ዘልኣለማዊት ኢየሩሳሌም ዝወርሱ ዉሉድ ይውለዱሉ። ኩሉ ግዜ ድማ፡  > (ማቴ 3፡2) እና በለ ክጽውዖም ይነብር።
+ ቀሪባ እንተኾይና ከመይ ገይርና ክንረኽባ ንኽእል፤ ይብል እቲ ሓታቲ፡
መልሲ፡ መንገዳ ጸቢብ እዩ። ፈተና ኣለዋ፡ ዓቕሉ ከየጽበበ ብህይወት ክነብር ዝኽእል ዘልኣለማዊ ኣኽሊል ይወርስ። እቲ መንገዲ መንገዲ ህይወት እዩ። ኣብ ዝኾነ ስፍራ፡ ኣብ ዝኾነት ሃገር ትርከብ። ኣብ ውሽጢ ልቢ ወዲ-ሰብ ድማ ትርከብ። ኣፍደገአ ድማ ንስሓ እያ።
+ ንስሓ ኣደ ህይወት እያ። ካብኣ ዝውለድ ድማ ዕዉት እዩ። ምኽንያቱ ሞት ዝበሃል ኣይክፈልጥን እዩ። ድልየቱ ዘበለ ካብ ኣምላኽ ምሕረት ዝልምን፡ በቲ ድምጺ ኣውያት ድሕነት ድያብሎስ ካብኡ ይሃድም።
+ ንስሓ ንኹሉ ቀታሊ ሕንዚ ሓጠአት መድሓኒት እያ። ንድያብሎስ ድማ ስቓዩ እያ።
+ ንስሓ ንዝዘመዉ ደናግል ትገብሮም። ንዕዮ መላእክት ትዕድም። ካብ ምንዝርንኦም ኣንጺሃ ደናግል ገይራ ትሐድሶም። ንንስሓ ዝነዓቑ፡ ናብ መዓሙቕ ሲኦል ተውርዶም። ንሓጥኣን ናብ ሓዋርያውነት ትዕድሞም። ዝነዓቑዋ ሓዋርያት፡ ጸልማት ተልብሶም። ዝለበሱዋ ከኣ ክብሪ ክርስቶሳውያን ትምግቦም። ካብ ቀራና መንገዲ ናብ ጐደና መንግስተ ሰማያት ትወስዶም። ካብ ጸልማት መካበብያ ናብ መርዓ ብርሃን ተእትዎም። ንደቂ ብርሃን ትዕቅብ፡ ንዕዉራት ከምዝርእዩ ትገብር። ስሚ ሞት ዝሰተየት ተኽሊ፡ ህይወት ሂባ፡ ኣብ ገነት ትተኽላ። ነቶም ኣብ ርኽሰት ዝነብሩ ሽትኦም ዝለወጡ፡ ጥዑም ሽታ ናርዶስ ትኽዕወሎም። ብመንገዳ ዝኸዱ ማሕተም መንግስተ ሰማያት ተቀብሎም። ብግሩም ልብሲ መርዓዊ ድማ ተጊጾም። ዘፍቐርዋ ካብ ኢዶም ከይትሞሉቕ ኣጽኒዖም ዝሓዙዋ፡ መፍትሕ መንግስተ ሰማያት ተረስትዮም፡ እሙናት ድማ ትገብሮም።
+ ንስሓ፡ ኣደ ብርሃን እያ። ካብኣ ዝተወልዱ፡ ኣኽናፍ ሓዊ ገይራ ምስ ቅዱሳን ናብ ሰማይ ተዕርጎም።
+ ንስሓ፡ ሰማያዊት ሓኪም እያ። ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ዘንብራ ብኣግኡ ይፍወስ። ስሚ ሞትን ምጥርጣርን ኣብ ኢድ ሰይጣን ኣሎ። ንስሓ ግና ኣብ ኢድ እግዚአብሔር ዘላ መድሓኒት ህይወት እያ። ኣቀዲሙ ካብ ጽዋእ ሞት ዝሰተየ ካብቲ ንኹሉ ዝተዋህበ ጽዋእ ህይወት ይሰቲ፡ እሞ ንዘልኣለም ይነብር። ንሳ (ንስሓ) ንዝሞቱን ሞት ዝወሓጠቶምን ካብ ሕቕፋ ዝነፈጹን ኣናድያ፡ ከስዐ ሞት ቀዲዳ ተውጽኦም። ብርሃን ዓይኖም ዝሰኣኑ ኣብ ኣፍ ደገ ገዝኣ ኮይኖም ዝበኸዩ ናብ ቤታ ኣእትያ ብምሉእ ብርሃን ተሖጕሶም።
ሰይጣን ዝቐተሎም ሬሳታት ኣማዕዲያ ትጽውዖም። ናብ ትንሳኤ ትዕድሞም። ትሩፋቶም ዘንብሩላ፡ ጉባኤ ዉሉድ ኣምላኽ ትኾኖም። ኩሉ ዝረኸሰን ዝመረተን ዝሕጸበላ ማይ ህይወት፡ ንዝኣበሰ ተቃጽል ሓዊ፡ ቅዱስ ዘርኢ ተፍሪ፡ ንዝተሰብረ ልቢ ገነት ትኾኖ። ካብ ብርሃን ዝተሃንጸት ስብሕቲ መሬት እያ። ኢዱ ሰዲዱ ካብኣ ዝወስድ ይነጽሕ። ዕላመት ሰማያዊ ርስቲ እያ። ንክርስቶስ ዝስዕቡ ድማ ተዕቢ።
ኣብ ውሽጣ ዝነብር ጽኑዕ ዕርዲ ትኾኖ፡ ዝኣምና ኩሉ ድማ ሓያል ጅግና ትገብሮ። ንሳ ምስሊ ንጹህ ህዝቢ እያ። ካብኣ ወሲዶም ንቅዱሳኖም ይቕድሱ። ንዝተጣዕሱ፡ ሞዕቆቢ ኮይና፡ መለኮታዊ ርስቲ ንኸወርሱ ትገብሮም። ናይ ኩሉ ሃብቲ ግምጃ፡ ማዕጾኣ ዝኳሕኮሐ፡ ድልየቱ ካብኣ ይወስድ። ንሳ ገና ጸባኣ ዘይነጸፈ ኣደ እያ። መኻን ዘበለ እንተቐረባ፡ ሕሩያን ዉሉድ ካብኣ ይወስድ።
ኣብ ኣፍ ደገ ፈጣሪ ትርከብ። ናብ ፍርዲ ዝቐረበ ዝሓታ፡ ናብ ቤቱ ኣትያ፡ ማይ ህይወት ተፍስሰሉ። ካብኣ ሰትዩ ይረዊ። ንኹሉ ጸጋታት ኣብ ሑቕፋ ትዕቅቦ። ነውሪ ዝገበሩ ሰባት እንተ መጹዋ፡ ዑቕባ ትኾኖም። ኣብ ክንድኦም ኮይና ይቕረ ትሓተሎም።
ንስሓ ኢኺ ንኹሉ ብሰናይ ዝሓዘልኪ፡ መን’ዩ እሞ ንዓኺ ዘይፈትወኪ፤ ንሰይጣን ክብሩ ገፊፍኪ ድኻ ገብርክዮ። ኣብ ናይ ዘልኣለም ጸልማት ደርበኽዮ። ብገዛእ ፍቓዱ ዝፈንፈኖ ርስቲ ኣሕደግክዮ። ብሓቂ ንሱ እዩ ጸላኢኺ። ካብዚ ጀሚርኪ ኢኺ ኣንጻሩ ዝኾንኪ። ዝኾነ ሰብ ሰይጣን ዝወሓጦ ናባኺ እንተጠረዐ፡ ብቕጽበት ከብዱ ተርቲርኪ ተውጽእዮ’ዶ ኣይኮንክን፤ ሰይጣን ዝኣሰሮ እንተለመነኪ፡ ከይደንጐኺ ሰንሰለት ባርነቱ በቲኽኪ ነጻ ተውጽእዮ። ብድሕሬኺ ሰይጣን ዝገፈፎ እንተ ጸወዓኪ ብቕልጡፍ ኣርኪብኪ እተናግፍዮ’ዶ ኣይኮንክን፤ ኣብ መንገዱ ጠጠው ስለትብሊ፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ተሕፍርዮ ስለዝኾንኪ፡ ሰይጣን ይጸልኣኪ። ነቶም ናትኪ ኣንጻሮም ስለዝኾነን፡ ዋናኺ ድማ ኣንጻሩ ስለዝኾነን ንስኺ ትቓወምክዮ።
+ ብዘይበኣኺ ካብ ሰልሚ ጥፍኣት ናብ ጥርዚ ሰማያት ክዓርግ ዝኽእል የለን። ንዓኺ ከይሓዘ ንኣምላኽ ክርእዮ ዝኽእል ኣሎ’ዶ፤ መን’ዩ እሞ ኣብ ኢድ ድያብሎስ ወዲቑ ንስኺ ከይሓጸብኪዮ ዝነጽሀ፤ ንስኺ ዝሓጸብኪዮ ርስሓት ዝተረኸቦ’ኸ መን’ዩ፤ ካብ ማይ ዝናብኪ ተኽሉ ዘስተየ፡ ፍረ ሓጐሱ ዘይሓፈሰ መን’ዩ፤ ንዓኺ ጸዊዑ ካብ ሓዘኑ ዘይተናገፈ መን’ዩ፤ ገጹ ሓጸብኪ ንግብሪ ኣምላኽ ኣብ ውሽጢ ልቡ ዘይረኣየ መን’ዩ፤ መን ኣሎ ካብ ፈልፋሊ ማይኪ ምስታይ ተሓሪሙ ልቡ ዘይጸልመተ፤ መን ኣሎ’ኸ ንስኺ ከይተጣበቕክሉ ልማንኡ ዝተሰምዐ፤ ኣማላዲቱ ዝኾንኪዮ ኩሉ ህያባት ኣምላኽ ዘይተኸፍተሉ መን’ዩ፤ ናብ ኵናት ኂዙኪ ዝኸደ፡ ጸላእቱ ኣብ ቅድሚኡ ከም ዚምብርከኹ ትገብሪ፡ ኣብ ክንዲ ጸላእቱ ዋልታ ዝገብረኪ ጸላእቱ ሕፍረት ተጐልቢቦም ካብኡ ይሃድሙ።
+ ንዳዊት ካብ ሓጢኣቱ ዘናገፍክዮ፡ . . . . ። ምሉእ ምሕረት ዘለዎ ኣምላኽ ንዓኺ ዝሃበና፡ ምስጋና ይብጻሕኪ ኣደ ምሕረት ኩልና። ዝለመንክዮ ዘይከልኣኪ፡ ንዚተጣዕሱ ከተማልዲ ስለዝሀበኪ። ኣብ ቅድሜኺ ኣይዕጾን ኣፍ ደገ፡ መፍትሕ ሰማያት ኣብ ኢድኪ ስለዝተረኽበ።
መንግስተ ሰማያት ቀሪባ ኣላ እሞ ተነሰሑ።
መንግስተ ሰማያት ዝወርሱ ማሕተሞም፡   ዝብል እዩ። ካብ ጽዋእኪ ዘይሰተየት ቀዳመይቲ ዓለም፡ ኣብ ማይ ኣይሂ ጥሒላ። ኣብ እግርኺ ዘይተሳለማ ሰዶምን ጎሞራን፡ ሰማያዊ እሳት በልዐን። ካብ ቅድሚኡ ዝሰጐገኪ ፈርኦን ብማዕበላት ባሕሪ ሰጢሙ ተረፈ።
+ ድያብሎስ ዝባኸኖ ጻዕሪ ንስሓ ትመልስ። ሰማያዊ ህያባት ድማ ተውህብ። ዝረኸሰት ድንግልና ተሓድስ፡ ንዘይረኸሰት ድንግለና ድማ ትዕቅብ። ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክረስቶስ ክመኽረና ከሎ፡  > ይብለና፡ ምስጋና ውዳሴ ኣምልኾ ንዘለኣለም ኣለም ንክርስቶስ እሙን ኣምላኽና ይኹን። ኣሜን!!!
3. መዓስ’ዩ ሰብ ንምሕረት ዝበቅዕ፤
ይቅጽል . . . ናይ ጽባሕ ሰባት ኢኹም ይበለና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር፣
ወለወላዲቱ ድንግል፣
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ኣዋጅ ቁጽሪ 180/2017 ኣዋጅ ኣከፋፍላ ቀረጽ ቴምብር
ሚኒስትሪ ፋይናንስ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ነቶም ቅድሚ 23 ዓመት ተኣዊጆም ኣብ ተግባር ውዒሎም ዝሰርሓሎም ዘሎ መሰረታውያን ኣዋጃት ግብርን ቀረጽን፡ (ኣዋጅ ቁጽሪ 62/1994 ኣዋጅ ኣታዊ ግብሪ፡ ኣዋጅ ቁጽሪ 63/1994 ኣዋጅ ግብሪ ሕርሻ ገጠርን እንስሳ ዘቤትን፡ ኣዋጅ ቁጽሪ 64/1994 ኣዋጅ ቀረጽ መሸጣን ኤክሳይስ ቀረጽን፡ ኣዋጅ ቁጽሪ 65/1994 ኣዋጅ ቀረጽ ቴምብር) ምስ ሕጋጋቶም፡ ብውሽጣዊ ዓቕሙ ኣዋጅ ቁጽሪ 63/1994 ኣዋጅ ግብሪ ሕርሻ ገጠርን እንስሳ ዘቤትን ምስ ሕጋጋቱ 1 ታሕሳስ 2016ን፡ ኣዋጅ ቁጽሪ 65/1994 ኣዋጅ ቀረጽ ቴምብርን ምስ ሕጋጋቱ 6 መጋቢት 2017 ተኣዊጆም ኣብ ተግባር ክውዕሉ ከለዉ፡ ብዛዕባ እቶም ዝተረፉ ክልተ ኣዋጃት ከኣ ኣብ መስርሕ መጽናዕቲ ይርከቡ፡፡
ንቀጽ 1 ሓጺር ኣርእስቲ
እዚ ኣዋጅ’ዚ “ኣዋጅ ኣከፋፍላ ቀረጽ ቴምብር ቁጽሪ 180/2017” ተባሂሉ ክጥቀስ ይከኣል።
ዓንቀጽ 2 ትርጉም
ኣታኣታትዋኦም ካልእ ትርጉም ዘውህቦም እንተ ዘይኮይኑ ኣብዚ ኣዋጅ’ዚ፦
- “ብይን” ማለት ኣብ መንጎ ወገናት ብናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ዘይኮነስ ብሽማግለ ወይ ሸምገልቲ ጉዳዮም ብሽምግልና ተዳንዩ ብጽሑፍ ዝወሃብ ውሳነ ማለት እዩ፤
- “ቦንድ” (ሰነድ ለቓሕ) ዝበሃል ሓደ ሰብ ንኻልእ ሰብ ገንዘብ ክኸፍል ግዴታ ንዝኣትወሉን ከከም ኩነታት ናይቲ ጉዳይ፣ ሓደ ፍሉይ ተግባር ብምፍጻሙ ወይ ብዘይምፍጻሙ ፍሩስ ዝኾነሉ ወይ ከኣ ብምስክር ዝተረጋገጸ ብትእዛዝ ጸሓፊኡ ይኹን ንተሓዚኡ ተኸፋሊ ዘይኮነሉን ሓደ ሰብ ንኻልእ ሰብ ክኸፍል ግዴታ ዝኣትወሉን ሰነድ የጠቓልል፤
- “ሓባራዊ ስምምዕን ውዕል ስራሕን” ዝብሉ ቃላት ኣብ ኣዋጅ ሕጊ ዕዮ ቁጽሪ 118/2001 ዓንቀጽ 3 (8) ን (21) ን ዘዝተዋህቦም ትርጉም ይሕዙ፤
- “ውዕል” ማለት ክልተ ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ዝኾኑ ሰባት ኣብ መንጎኦም ንንብረት ዝምልከት ግዴታታት ዘቑሙሉ፣ ዝልውጥሉ ወይ ዝቋረጹሉ ስምምዕ ማለት እዩ፤
- “ውዕል መድሕን” ማለት ወሃብ መድሕን ፕረምየም ተኸፊልዎ ንኻልእ ማለት ነቲ ውሕስነት ዝቕበል ኣንጻር ክሳራ፣ ጉድኣት፣ ምጥፋእ ትጽቢት ናይ ዝተገብረሉ መኽሰብ ወይ ብዝኾነ ዘይተፈልጠ ወይ ዘይተሓሰበ ፍጻመ ዘጋጥም ጉድኣት ካሕሳ ንምኽፋል ውሕስነት ዝህበሉ ናይ መድሕን ፖሊሲ ኮይኑ፣ ናይ ህይወትን ንዝኾነ ሰብ ብሓደጋ ወይ ሕማም ወይ ብውልቃዊ መድሕን ዝመጽእ ካልእ ጉድኣት ንምኽሓስ ውሕስነት ዝህብን ፖሊሲ መድሕን’ውን የጠቓልል፤
- “ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር” ማለት ብዘይካ ካልኦት፣ ንድንጋገጋት ናይዚ ኣዋጅን ብመሰረት እዚ ኣዋጅ’ዚ ናይ ዝወጹ ሕጋጋትን ንምትግባር ብሚኒስተር ስልጣን ዝተወሃቦ ኣካል እዩ፤
- “ሰነድ” ማለት ብጽሑፍ ዝሰፈረ ናይ ዝኾነ መሰል ወይ ግዴታ ዝግበረሉ ወይ ዝምዝገበሉ፣ ዝመሓላለፈሉ ወይ ዝቋረጸሉ ወይ ዓውዲ ተፈጻሚነቱ ዝድረተሉ ወይ ዝናዋሓሉ ሰነድ ማለት እዩ፤
- “ሚኒስተርን ሚኒስትሪን” ማለት ሚኒስተርን ሚኒስትሪ ፋይናንስን ብቅደም ተኸተል ማለት እዩ፤
- “ተሸራፊ ሰነድ” ማለት ዝኾነ መሰሉ ካብቲ ሰነድ ተፈልዩ ክስርሓሉ ወይ ክመሓላለፈሉ ዘይክእል ናይ ምጥቃም መሰል ዝሓቖፈ ኮይኑ፣ ከም ሰነዳት ሓዋላ፣ ሰነዳት መብጽዓ፣ ቸካትን ዝኣመሰሉ ሰነዳት ንግድን ካልኦት ተመሳሰልቲ ሰነዳትን የጠቓልል፤
- “ምርግጋጽ” ማለት ብሓደ መዝነት ዘለዎ ሰብ ኣብ ልዕሊ ሰነዳት ዝግበር ምርግጋጽን ምስክርነትን ማለት እዩ፤
- “ሰብ” ማለት ዝኾነ ባህርያዊ ሰብ፣ ወይ ሕጋዊ ሰብነት ይሃልዎ ኣይሃልዎ ብዘየገድስ ዝኾነ ውድብማለትእዩ፤
- “ቅብሊት” ማለት ዝኾነ ገንዘብ ወይ ዝኾነ ዝተኸተመ ሓዋላ ወረቐት ወይ ቼክ ወይ ሰነድ መብጽዓ ከም ዝተቐበለ ዘረጋግጽ ወይ ዝኾነ ካልእ ዕዳ ብምልኡ ወይ ብኽፋል ከም ዝተቐበለ ዘረጋግጽ ወይ ንኸምዚ ዓይነት ምርግጋጽ ዘመልክት ዝኾነ ዝተፈረመን መዘክር ወይ መተኣማመኒ ጽሑፍ ማለት እዩ፤
- “ሰነድ ውሕሰነት” ማለት ተለቃሒ ወይ ዋሕስ ብምልኡ ወይ ብኽፋል ንብረቱ ንኣለቃሒ ትሕጃ ዝህበሉ ሰነድ እዩ፤ ከምእውን፥
- “ቲኬት” ማለት ናብ መዘናግዒ ቦታታት ንምእታው ዝግባእ ክፍሊት ከም ዝተኸፍለ ዘረድእ ወረቐትምስክርወይምልክትእዩ።
ዓንቀጽ 3 ዝተሰረዙ
ሕግታት
ኣዋጅ ኣከፋፍላ ቀረጽ ቴምብር 65/1994 በዚ ኣዋጅ’ዚ ተሰሪዙን ተተኪኡን ኣሎ።
ዓንቀጽ 4 ሰሌዳ ምጣነ ቀረጽ
ቴምብር ዝኽፈሎም ሰነዳት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰነድ በዚ ዝስዕብ መጠን ቀረጽ ቴምብር ተሰሊዑ ይኽፈል ወይ ይእከብ፣-
ዓንቀጽ 5 ምጣነ ቀረጽ
1) ሚኒስተር ንፍሉያት ቅጥዕታትን መረጋገጺ ወረቓቕትን ዝምልከት ናይ ኣከፋፍላ ቀረጽ ቴምብር ሕጋጋት ከውጽእ ይኽእል።
2) ኣብ ዝኾነ ቀጺሎም ዝመሓየሹ ምዝገባታት መጠን ቀረጽ ቴምብር ብመሰረት ኣብ ሰሌዳ ዝተገልጸ ይኽፈል።
3) ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ዓይነት ተሸራፊ ሰነድ ዝግበር ምጽዳቕ፣ ምስራዝ፣ ምምሕያሽ፣ ምቕያር ወይ ድማ ዝኾነ ለውጢ ኣብ ካልኦት ዓይነት ሰነዳት ከም ዝቕጽል ምምሕያሽ ይውሰድ።
ዓንቀጽ 6 ኣገባብ
ኣገማምታ
1. ዋጋ መሰል ወይ ግዴታ ብመሰረት ሰነድ ዝፍጸም ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ክትመን ዝከኣል ምስ ዝኸውን መጠን ቀረጽ ቴምብር ሰነድ ብሚእታዊት ክብሪ ኣብ ሰሌዳ ዝተገልጸ ይኸውን። ብኣንጻሩ ዋጋ መሰል ወይ ግዴታ ብመሰረት ሰነድ ዝፍጸም ቀረጽ ቴምብር ክትመን ዘይከኣል ምስ ዝኸውን ንነፍሲ ወከፍ ሰነድ መጠን ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ኣብ ሰሌዳ ዝተገልጸ ይኸውን።
- ንሓደ ሰነድ ቀረጽ ቴምብር ዝኽፈሎ ብናቕፋ ዘይኮነ ብኻልእ ባጤራ ምስ ዝኸውን፣ እቲ ዝስላዕ መጠን ቀረጽ ቴምብር በቲ እቲ ሰነድ ዝተፈጸመሉ ዕለት ዝነበረ ምጣነ ሸርፊ መሰረት ዝተቐመረ ይኸውን።
- ዝኾነ ቀረጽ ቴምብር ክኽፈሎ ዝግባእ ብርኪ (ስቶክ) ወይ ተሸያጢ ሰነድ፣ እቲ መጠን ቀረጽ ኣብ ዋግኡ ዝተሰረተ ምስ ዝኸውን፡ እቲ ዝስላዕ ቀረጽ በቲ እቲ ሰነድ ዝተዳለወሉ ዕለት ዝነበረ ገምጋማዊ ክብሪ ሰነድ ዝተቐመረ ይኸውን።
4. እቲ ሰነድ ንክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝተፈላለዩ ወይ ዝተዛመዱ ጉዳያት ዝሓቁፍ ምስ ዝኸውን፣ እቲ ንነፍስ-ወከፍ ሰነድ ክኽፈል ዝግባእ ቀረጽ ቴምብር ተደሚሩዎ ተጠቓሊሉ ይኽፈል።
5. ኣብ ምምሕልላፍ ሰነድ ዋንነት ዝኽፈል
ቀረጽ ቴምብር ኣብቲ ብመሰረት ኣብ ሞንጎ ዘማሓላልፍን ዝመሓላለፈሉን ብዛዕባ ክብሪ ናይቲ ንብረት ዝተገብረ ስምምዕ ይቕመር። ኮይኑ ግን እቲ ዝተገመተ ክብሪ ዝጸንዕ ብቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ቅቡል ምስ ዝኸውን እዩ።
- እቲ ብዘመሓላልፍን ዝመሓላለፈሉን ሰባት ስምምዕ ዝተገብረሉ ክብሪ ብቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ቅቡል ምስ ዘይከውን፣ ቀረጽ ቴምብር ንምቕማር ክብሪ ናይቲ ዋንነቱ ዝመሓላልፍ ዘሎ ንብረት ብሚኒስተር ብዝተመዘዘ ወይ ዝተወከለ ካብ መንግስታዊ ኣካላት ዝተዋጽአ ፍሉይ ኮሚቴ ይውሰን።
- ሚኒስተር ነቲ ብፍሉይ ኮሚቴ ክኽፈል ንዝተወሰነ ቀረጽ ቴምብር ከጽድቕ ወይ ክነጽጎ ይኽእል።
ዓንቀጽ 7 ናይ ምኽፋል
ግዴታ
1. ኣብዚ ኣዋጅ’ዚ ብኻልእ ኣገባብ ክፍጸም
እንተ ዘይተደንጊጉ፣ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ሰነድ ንዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ናይ ምኽፋል ግዴታ ናይቲ በቲ ሰነድ ተጠቓማይ ዝኾነ ሰብ ይኸውን።
- ኣብ ኤርትራ ሰነድ ዘዳለወ ወይ ዝሃበ ሰብ ቀረጽ ቴምብር ባዕሉ ይኸፍል። ኮይኑ ግን እቲ ሰነድ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዝተዳለወ ምስ ዝኸውን እቲ ኣብ መጀመሪያ ኣብ ስራሕ ዘውዓሎ ሰብ ቀረጽ ቴምብር ናይ ምኽፋል ግዴታ ይህሉዎ።
- ኣብ ዝግበር ውዕል ክራይ ካልእ ስምምዕ እንተ ዘይሃልዩ፣ ውዕል ክራይ ዝምልከት ቀረጽ ቴምብር ብተኻራያይ ይኽፈል።
- ኣብ ውዕል መድሕን ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር እቲ ውሕስነት ዝኣቱ ሰብ ይኸፍሎ። 5. ኣብ ሰነድ ውሕስነት ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ብተለቃሒ ይኽፈል።
- ብኣንጻሩ ስምምዕ እንተ ዘየልዩ፣ ኣብ ምምሕልላፍ ሰነድ ዋንነት ንብረትን ብጽሒት ብርክን ናይ ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ሓላፍነት ናይቲ በቲ ንብረት ዝመሓላለፈሉ ዘሎ ሰብ ይኸውን።
- ኣብ ስምምዓትን ውዕላትን ናይ ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ሓላፍነት ናይ ንጽልን ሓባርን ናይ ተወዓዓልቲ ወገናት ይኸውን።
- ዝኾነ ናብ መንግስታዊ ኣካላት ናይ ዝቐርብ ጥርዓን ወይ ምልክታ ቀረጽ ቴምብር በቲ ነቲ ጥርዓን ዘቕረበ ሰብ ይኽፈል።
- ኣብ ዝግበር ውዕል ስራሕ ኣስራሒ ቀረጽ ቴምብር ናይ ምኽፋል ግዴታ ይህሉዎ።
ዓንቀጽ 8 ኣገባብን ግዜን
ኣከፋፍላ
1. ቀረጽ ቴምብር ብኸምዚ ዝስዕብ ኣገባብ ይኽፈል፦
ሀ) ኣብ መመስረትን መመሓዳደርን ጽሑፋት ቅድሚ ምምዝጋብ ወይ ኣብ እዋን ምምዝጋብ፡
ለ) ኣብ ብይን፣ ቅድሚ ትግባረ ወይ ኣብ እዋን ብይን ዝዋሃበሉ፣
ሐ) ኣብ ልዕሊ ተሸረፍቲ ሰነዳት ኣብ ዝዳለወሉ ግዜ፣
መ) ኣብ ውዕላት ወይ ስምምዓት ቅድሚ ምኽታሙ ወይ ኣብ ዝኽተመሉ ግዜ፣
ረ) ኣብ ውዕል ክራይ ቅድሚ ምኽታሙ ወይ ኣብ ዝኽተመሉ ግዜ፣
ሰ) ኣብ መረጋገጺ ሰነድ፣ ኣብ ዝኽተመሉ ግዜ፣
ሸ) ኣብ ናይ ውሕስነት ሰነድ፣ ቅድሚ ምኽታም ወይ ኣብ ዝኽተመሉ ግዜ፡
ቀ) ኣብ ውዕል መድሕን ውዕል ዝኣተወ ሰብ ቅድሚ ምእታው ወይ ኣብ ዝኣትወሉ ግዜ፡
በ) ኣብ ቅብሊት፣ ኣብ ዝወሃበሉ ግዜ፡
ተ) ኣብ ብጽሒት ብርኪ፣ ኣብ ዝወሃበሉ ግዜ፣
ቸ) ኣብ ዋንነት ንብረትን ብርክን ቅድሚ ምምሕልላፍ ወይ ኣብ ዝመሓለፈሉ ግዜ፣
ነ) ኣብቲኬትቅድሚምውሳዱወይኣብ ዝወስደሉ ግዜ፣ ከምኡውን
ኘ) ኣብ ቅጥዕታት ኣብ ዝዕደገሉ ግዜ፤ መረጋገጺ ወረቐት ድማ ኣብ ዝዋሃበሉ ግዜ ቀረጽ ቴምብር ይኽፈሎም።
- እቲ ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር፣-
ሀ) ትሕቲ ናቕፋ 50 (ሓምሳ) ምስ ዝኸውን ኣብልዕሊእቲሰነድልክዕነቲክብሪዝሓዘ
ቴምብር ይልጠፈሉ፤ ከምኡውን
ለ) ናቕፋ 50ን (ሓምሳን) ልዕሊኡን ምስ ዝኸውን ወይ ዓይነትን ባህርን ናይቲ ሰነድ ምስ ዝጠልብ፣ ሚኒስተር ብዘውጽኦ ሕጋጋት
መሰረት ቀረጽ ቴምብር ብቅብሊት ይኽፈል። 3. ዝኾነ ቀረጽ ቴምብር ዝተለጠፈሉ ሰነድ ዝቕበል ወይ ዝርከብ ሰብ እንደገና ምእንቲ ከይስርሓሉ ኣብ ልዕሊ እቲ ቴምብር ናይ ምስራዝ ምልክት የንብር።
ዓንቀጽ 9 ስልጣን ክፍሊ
ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር እዚ ዝስዕብ
ስልጣን ኣለዎ፦
1) በዚ ኣዋጅ’ዚ መሰረት ዝተወሰነ ቀረጽ ቴምብር ናይ ምእካብን ድንጋገታት ናይዚ ኣዋጅ’ዚ ናይ ምትግባርን፣
2) ንኣወሳስና ቀረጽ ዝሕግዙ መዛግብትን ጽሑፋትን ከምኡ’ውን ዝተፈላለዩ ሰነዳትን ውሳነታትን ኣቕሪቦም ንኸመርምሩን ኣድላይ ኮይኑ ክርከብ ከሎ፣ እቲ ጉዳይ ዝምልከቶ ሰብ ባዕሉ ቀሪቡ ንኸረድእ ናይ ምእዛዝ፣ ከምኡውን
3) ኣብ ንኡስ ዓንቀጽ (2) ናይዚ ዓንቀጽ’ዚ ዝተገልጸ ዝምልከቶም ሰባት ኣድላዪ መዛግብቲ ምስ ዘይሕዙ ብመሰረት እዚ እዋጅ’ዚ ቀረጽ ቴምብር ብግምት ናይ ምውሳን።
ዓንቀጽ 10 መሰል ይግባይ 1. ኣብ ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ብውሳነ ሚኒስተር ዘይዓገቡ ሰባት መፍለጢ ውሳነ ብጽሑፍ ካብ ዝተወሃበሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ (ሰላሳ መዓልቲ) ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ከቕርቡ ይኽእሉ።
2. ውሳነ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ዘይበሃሎን ናይ መወዳእታን ይኸውን።
ዓንቀጽ 11 ሕድገታት ቀረጽ
1. ንናይ ሸቐጥ ኣቕሑ ብዝምልከት ዝግበሩ ውዕላት፣ ስምምዓት ወይ መዘክራት ቀረጽ ቴምብር ኣይኽፈሎምን።
- ሚኒስተር፣ ብብቑዕ ምኽንያታት፣ ትኬታት ቀረጽ ቴምብር ከይኽፈሎም ሕድገት ክገብር ይኽእል።
- ሰራሕተኛ ንስርሑ ዝምልከት ጉዳያት ብፍላይ ከም ንፍቓድ፣ ደሞዝ፣ ዕብየት ዝኣመሰሉን ወዘተ ብዝምልከት ንኣስራሒኡ ዘቕርቦ ናይ ጽሑፍ ጥርዓን ቀረጽ ቴምብር ኣይኽፈሎን።
- ሚኒስትሪታት፣ መንግስታውያን በዓል መዚታት ከምኡውን መንግስታውያን ወከልቲን ኣብያተ ጽሕፈትን እንኮላይ ባንክ ኤርትራ ቀረጽ ቴምብር ካብ ምኽፋል ነጻ ይኾኑ።
- ኣብ ሓድሕዳዊ ስምምዓት ዝምርኮስ፣ ሚኒስተር ንኤምባሲታት፣ ቆንስላት፣ ዲፕሎማቲካዊ ሚሽናትን ኣህጉራዊ ትካላትን ኣብ ኩሎም ወይ ውሱናት ሰነዳት ንዝኽፈል ቀረጽቴምብር ሕድገታትክገብርይኽእል።
ዓንቀጽ 12 ስልጣን
ሚኒስተር
ሚኒስተር ብመሰረት እዚ ኣዋጅ’ዚ ነዞም ዝስዕቡ ብዝምልከት ሕጋጋት ናይ ምውጻእ ስልጣን ይህልዎ፦
- ቴምብር ወይ ቴምብር ዝተለጠፎ ወረቐት ናይ ምቕራብ ወይ ምሻጥ፣
- ቴምብር ወይ ቴምብር ተለጢፍዎም ዝሕተሙ ወረቐት ዝሸይጥ ሰብ ወይ ትካል ምምዛዝን ተግባራቱን ኣበሉን ምውሳን፣ ከምኡውን
- ዝሓሸ ትግባረ ናይዚ ኣዋጅ’ዚ ንምርጋጋጽ።
ዓንቀጽ 13 መቕጻዕቲ
1. ዝኾነ ሰብ ቴምብራትን ቴምብራት ዝተለጠፎ ወረቓቕትን ንምሻጥ ተመዚዙ ካብቲ ኣብዚ እዋጅ’ዚ ዝሰፈረ ክሽየጠሉ ዝተሓበረ ዋጋ ኣዛዪዱ ዝሸጠ፣ ኣብ ልዕሊ ፍቓዱ ምሕዳጉ፣ ብመሰረት ድንጋገታት ገበናዊ ሕጊ ኤርትራ ይቕጻዕ።
2. ዝኾነ ሰብ ንቀረጽ ቴምብር ዝምልከት ገበናት ዝፈጸመ፣ ብመሰረት ገበናዊ ሕጊ ኤርትራ ዝተደንገጉ ዓናቕጽ ይቕጻዕ።
- ዝኾነ ሰብ ብመሰረት ዓንቀጽ 8 ናይዚ ኣዋጅ’ዚ ቀረጽ ቴምብር ክኸፍል ዝግበኦ ክንሱ ዘይኸፈለ 10% (ዓሰርተ ሚእታዊት) ዋጋ ናይቲ ክኸፍሎ ዝግበኦ ቀረጽ ቴምብር መቕጻዕቲ ይኸፍል።
- ቀረጽ ቴምብር ዘይተለጠፎ ጥርዓን ወይ ምልክታ ተቐባልነት የብሉን።
- ቴምብር ዘይተለጠፎ ጥርዓን ወይ ምልክታ ዝኾነ ዘስዕቦ መቕጻዕቲ የለን።
ዓንቀጽ 14 ኣዋጅ ኣብ
ግብሪ ዝውዕለሉ እዚ ኣዋጅ’ዚ ኣብ ጋዜጣ ኣዋጃት ኤርትራ ተሓቲሙ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ይውዕል።
ኣስመራ 13 መጋቢት 2017፡
መንግስቲ ኤርትራ።


text:
“ሓራስ ክፍት እዩ ጉድጓዳ” ተባሂሉን ከም እምነት ተታሒዙ ዘመን ካብ ዘመን እናተሰጋገርና ኣብ ዝመፃእናሎም ግዝያት ነታ ሓብሓቢትን ናዳይትን ስድራ ዝኾነት ኣዶ መግለፂኣ ኮይኑ ምፅንሑ ይፍለጥ። ካብቲ ቃል ከምእንርድኦ ግን ነታ ብምኽንያት
ሕርስን ጥንስን ዘየቋርፅ መሪር ሞት ዝበፅሓ ዝነበረ ኣዶ ንምግላፅ ከምዝኾነ የመላኽት። እዚ ድማ ሞት ኣዶ ሞት ሓደ ትንፋስ ጥራሕ ከይኮነ ሞት መላእ ስድራ ምዃኑ ብምርዳእ ይኹን ብዘይምርዳእ ብዘይገድስ ሞታ ዘይተርፍ ኣብ ዝኾነ እዋንን ሰዓትን ህይወታ ከምትስእን ቅቡል ተገይሩ ዝውሰደሉ እዋን ምንባሩ የዘኻኽር። ነዚ ሓደ መርኣዪና ድማ ቅድሚ 1984 ዓ/ም ካብ 100 ሽሕ ዝወልዳ ኣዴታት እተን 1400 ኣዴታት ህይወተን ይስእና ምንባረን እዩ።
ድሕሪ ለውጢ ስርዓት ደርግ ግና ምክልኻል ሕማማት ማእኸል ዝገበረ ፖሊስን ስትራተጅን ጥዕና ተጠቃምነትን ተበፃሓይነትን ህዝብና ተገይሩ ስለዝተሰርሐሉ ድምር ሽፋን ግልጋሎት ጥዕና ክልልና 96 ሚእታዊ በፂሑ ይርከብ። ኣብ ሸቶ ዕብየት ሚሊንየም ካብ ዝተቐመጡ ሸሞንተ ዕላማታት ሓደ ጉዳይ ምምሕያሽ ጥዕና ኣዴታት ኮይኑ “ሞት ኣዴታት ብሰለስተ ዕፅፊ ክነውግድ ይግባእ” ዝብል ትልሚ መሰረት ብምግባር ኣብ 2007 ዓ/ም ሞት ኣዴታት ናብ 111 ክወርድ ተገይሩ። በዚ ድማ ኣብ ክልልና ንኻልኦት ሃገራት ተመክሮ ዝኸውን ኣብነታዊ ውፅኢት ተመዝጊቡ።
ብተወሳኺ ቅድም ኢሉ ኣዴታት ሕርሲ ክፀንዐንን ክኸብደንን ከሎ ጥራሕ ናብ ትካላት ጥዕና መፂአን ዝወልዳ ትሕቲ 10 ሚእታዊ ዝነበራ እንትኾና ግንዛበ ሕብረተሰብ እናዓበየ ብምምፅኡ ግና ኣብዚ ሕዚ እዋን ናብ 74 ሚእታዊ በፂሕና ኣለና። እዚ ብመንፅር ሸቶ ሚልንየም ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታት ዝረአ ዘሎ ውፅኢታዊ ስራሕ ኣብ ትግራይ ሞት ኣዴታት ናብ ባዶ ወሪዱ እንሪአሉ ጊዜ ርሑቕ ከምዘይኸውን ዘርኢ እዩ። ንምዃኑ ፖሊሲ ጥዕና ሃገርና ናብ ዝርአ ውፅኢታዊ ስራሕ ናይ ምልዋጥ ርኡይ ተራ ዝተፃወቱ ኣካላት መን እዮም?
እዚ ዓወት ንክምዝገብ ብቀንዱ ዝተዋስኡ ኣካላት ኣመራርሓ፣ ልምዓት ጉጅለ ደቂ ኣንስትዮ፣ ሰብ ሞያ ጥዕና፣ ህዝብን መዳርግቲ ትካላትን እዮም። ብፍላይ ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታት ዝለዓለ ድርብርብ ሓላፍነት ዘለዎም ግን ድማ ብዙሕ ዘይተነገረሎም ሰብ ሞያ ጥዕና “ሚድዋይፍሪ” እዮም። ነዚ እውን እዩ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ትግራይ ዝርከቡ “ሚድዋይፈሪ” ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ “ቃንዛኽን ቃንዛና ሓጎስኽን ሓጎስና” ብዝብል ቴማ ፈላሚ ኮንፈረንስ ብምድላው ናይ መተባብዕን ኣፍልጦን ዝሃበ። “ሚድዋይፍሪ” ብቐጥታ ምስ ኩነታት ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን፣ ብተዘዋዋሪ ድማ ምስ ኩነታት ጥዕና ስድራን ሃገርን ዝተኣሳሰር ሞያ እዩ።
እዚ ንፈለማ እዋን ዝተዳለወ ኮንፈረንስ ሞያ “ሚድዋይፈሪ” መሰረታዊ ዕላምኡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ሞት ኣዴታትን ህፃናትን ኣብ ምንካይ ዘመዝገብናዮ ዓወታት እንታይ ከምዝመስል ብምርኣይ፣ ኣብቶም ቀፂሎም ዘለው ዓመታት ሞት ህፃናትን ኣዴታትን ብምንካይ ማእኸላይ እቶት ናብ ዘለወን ሃገራት ንምብፃሕ ኣብ ዝተዳለወ ትልሚ ዘሎ ክፍተታት ዝተርኣየሉን ቃል ዝኣተወሉን መድረኽ እዩ።
ሓልዮትን ተገዳስነትን ንኣዶ
ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ሰብ ሞያ “ሚድዋይፈሪ” ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታትን ህፃናትን ፅቡቕ ለዋጣይን መርኣያን ስራሕ ስለዝሰርሑ “የቐንየልና” ተባሂሎም እዮም። ይኹን እምበር ንኹሎም ኣምፂኻ ኣፍልጦ ምሃብ ስለዘይከኣል ካብ ሕድሕድ ወረዳን ሆስፒታላትን ትግራይ ናይ ብሉፃት ብሉፃት ዝኾኑ 70 ሰብ ሞያ ሚድዋይፈሪ ኣፍልጦ ክረኽቡ ተገይሩ እዩ።
ኣብዚ ውዑይ ፈላማይ ዋዕላ ኮንፈረንስ ሚድዋይፈሪ ተረኺቦም ንተሸለምቲ መደረ ዘስምዑ ርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ከምዝበልዎ.2፡- “ምስቲ እንሓስቦን እንምነዮን ዘለና ʽዋላ ሓንቲ ኣዶ ብሰንኪ ሕርስን ጥንስን ክትመውት የብላን” ዝብል ጭርሖ ሙሉእ ብሙሉእ ንክሳኻዕ እጃም ሰብ ሞያ ሚድዋይፈሪ ኣዝዩ ኣድላይ ከምዝኾነ ተመክሮ ዝተፈላለያ ሃገራት ስለዘረጋገፃልና፣ ሰብ ሞያ ሚድዋይፈሪ በርቲዕኹምን ተወፊኹምን ንህዝብኹም ክተገልግሉ ብምትሕስሳብ ኣብ ካልኣይ ምዕራፍ ጉዕዞ ልምዓትና ተዋዲድና ብምስራሕ ብሰንኪ ሕርስን ጥንስን ዘጋጥም ቅቡል ዘይግበር ሞት ኣዴታትን ሕንጠያትን ዘይብላ ትግራይ ክንፈጥር ከምንኽእል ዝለዓለ እምነት ኣለኒ” ኢሎም።
ኣብቲ ዋዕላ ኣብ ክልልና ኣዝዩ ትሑት ዝነበረ ዝርገሐ ጥዕና ትካላት ኣብዚ ሕዚ እዋን ውድብ ጥዕና ዓለም ብዘቐመጦ ስታንዳርድ መሰረት ኣብ ኩሉ ከባብታት ትግራይ ከምዝተበፅሐ ዝገለፁ ድማ ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ኣይተ ሓጎስ ጎደፋይ እዮም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ክልልና እንተወሓደ ኣብ ሕድሕድ ጣብያ ጥዕና ክልተ ሚድዋይፈሪ ብምምዳብ ኣዴታት ናብ ትካል ጥዕና እናኸዳ ብኢድ ሰብ ሞያ ጥዕና ክዋለዳ ምችው ኩነታት ብምፍጣር ቅቡል ዘይኮነ ሞት ኣዴታትን ሕንጠያትን ንምምካት ዓብዪ ምንቅስቓስ ከምዝተገበረ ድማ ገሊፆም እዮም።
ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ቀንዲ ትኹረት መንግስቲ ዝነበረ ምንካይ ሞት ኣዴታትን ህፃናትን ከምቲ ሕሉፍ ተጠናኺሩ እንተቐፂሉ ኩለ መዳይ ስራሕቲ ጥዕና ክመሓየሽ ከምዝኽእል ብምእማን እዩ። ስለዚ “ማእኸል ስሕበት ናይቲ ጥዕና ኣዶ ኮይና ክትኸይድ ኣለዋ” ተባሂሉ ሰፊሕ ምንቅስቓስ ተገይሩ እዩ። ብመሰረት እዚ ክያዶ ዝመፀ ለውጢ ድማ፡- “ቅድሚ ዘበነ ስርዓት ደርጊ ዝነበረ ቑፅሪ ሞት ኣዴታት ዘይፍለጠሉን ሞት ኣዴታት ከም ንውርን ቅቡልን ካብ ዝግበረሉ ኣተሓሳስባ ወፂእና ሕዚ ሞት ኣዴታት ናብ ኣዝዩ ዝተሓተ ደረጃ ዘብፃሕናሉ ጥራሕ ከይኮነ ብኣተሓሳስባ ደረጃ ሞት ኣዴታት ሞት መላእ ስድራን ገዛን ስለዝኾነ ክንከላኸሎ ንኽእል ኢና ʼ ዝብል ኣረዳድኣ ናብ ብዙሕ ህዝቢ ዘስረፅናሉ ጊዜ እውን እዩ” ዝበሉ ድማ ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ኣይተ ኣታኽልቲ ኣብርሃ እዮም።
ኣብቲ ዋዕላ ኮንፈረንስ ሚድዋይፈሪ ሽዱሽተ መፅናዕትታት ቀሪቦም ዘተ ተገይርሎም። ብመሰረት እዚ ፅንዓት ኣብ ትግራይ ጠንቂ ሞት ኣዴታት ተባሂሎም ዝተወሰዱ መድመይቲ ድሕሪ ወሊድ፣ ልዑል ፀቕጢ ደም፣ መድመይቲ ቅድመ ወሊድ፣ እቶም ቀንዲ እንትኾኑ ዕጉት ሕርሲ፣ ዋሕዲ ደም፣ ምንፃል ጥንሲ፣ ረኽሲ፣ ሕማም ኤድስን ካልኦትን ምዃኖም እውን ተነፂሮም እዮም። ብዋናነት ብምኽንያት ሕርስን ጥንስን ሞት ኣዴታት ካብዘሳጥሑ ነገራት ተባሂሎም ዝተነፀሩ ድማ ከም ኣብነት ኣብ 2007 ዓ/ም ካብ ዝሞታ 111 ኣዴታት ብመድመይቲ ድሕሪ ወሊድ 49፣ ብልዑል ፀቕጢ ደም 15፣ ብቅድመ ወሊድ መድመይቲ ድማ 10 ምዃነን መፅናዕቲ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና የመላኽት።
ምስዚ ተኣሳሲሩ ንሞት ኣዴታት ዘቃልዑ ቀንዲ ምኽንያታት ንትካላት ጥዕና ንምኻድ ዘይምውሳንን ምድንጓይን፣ ናይቲ ፀገም ሓደጋኛነት ዘይምርዳእ፣ ሪፈር ዝተብሃለት ኣዶ ደንጕኻ ምስዳድ፣ ሕፅረት ቀረብ መጓዓዝያ ምህላው፣ ናይ ሰባት ትኽክል ዘይኮነ ኣተኣላልያን ካልኦትን ምዃኖም ኣብቲ ዘተ ቀሪቡ።
ብምኽንያት እዚ ሞት ኣዴታት ትግራይ ጎሊሁ ዝረኣየሉ ቦታ ኣብ ምንታይ እዩ ዝብል እውን ተነፂሩ እዩ። ከም ኣብነት ኣብ 2007 ዓ/ም ጥራሕ ኣብ ገዛ ክወልዳ ዝሞታ 35፣ ኣብ መንገዲ 15፣ ኣብ ጣብያ ጥዕና 4፣ ኣብ ጥዕና ኬላ 1፣ ኣብ መባእታዊ ሆስፒታል 8፣ ኣብ ሆስፒታላት ድማ 48 እየን።
ብድምር ብመሰረት እቶም ዝቐረቡ መፅናዕታት ንምምሕያሽ ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ምችው ኩነታት ኣሎ ተባሂሉ ኣብ ዝተነፀረ ጉዳይ ምርድዳእ ተገይሩ። ብዋናነት እቲ ፖሊሲን ስትራተጅን ጥዕና ማእኸሉ ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ብምዃኑ ካብ ዝለዓለ ምርምር ጥዕና ክሳብ ኬላ ጥዕና ቅድሚ ኩሉ ንኣዴታትን ህፃናትን ጠመተ ሂቡ ከገልግል ልኡኽ ምሃቡ እዩ። እዚ ድማ ልዑል ፖለቲካዊ መሪሕነትን ብልምዓት ጉጅለ ዝተወደበ ክንፊ ህዝብን ምህላው እዩ። ከምኡ ድማ ኣብ ጎኒ ሰብ ሞያ ጥዕና ዝተሰለፉ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ስርዓት ጥዕና ክልልና ብዝደለዮ መሰረት ገይሮም ዝሕግዙ መዳርግቲ ትካላት ምህላዎምን ጥዕና ትካላት ብቦርድ ዝመሓደራን ህዝቢ ዘሳተፉ ምዃነንን ምችው ክገብሮ ክኢሉ እዩ።
ከምኡ እውን ሴክተር ጥዕና ዝፈጠሮ ሰራዊት ጥዕና ብፍላይ ሰብ ሞያ ሚድዋይፈሪ ውፍያትን ንሞይኦም ዘለዎም ፍቕርን ዝነኣድ ብምዃኑ፣ ቀረብ ደም ናብ ዝሐሸ ብርኪ ምብፅሑ፣ በዝሒ ኣምቡላንስ ብማእኸላይ ኣብ ሓደ ወረዳ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ምህላወንን ካልኦትን ኣብ ምምሕያሽ ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ናይ ባዕሉ ብፅሒት ይፃወት ምህላው ኣብቲ ዋዕላ ተገሊፁ።
ኣብቲ ፈላሚ መድረኽ ኣፍልጦ ሰብሞያ ሚድዋይፈሪ ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታትን ህፃናትን ዝለዓለ ስራሕ ብምስራሕ ብሉፅ ተባሂሉ ዝተሸለመ ድማ ሆስፒታል መቐለ እዩ። ሆስፒታል መቐለ ኣብ መዓልቲ ልዕሊ 20፣ ኣብ ዓመት ድማ 4500 ኣዴታት ብምውላድን ብኣወሃህባ ኣገልግሎት ብህዝቢ ዝተመስገነ ሆስፒታል ምዃኑ ብደረጃ ትግራይ ተሸላሚ ገይርዎ ኣሎ።
ተሸላሚት ሙሉ ካሳ ኣባዲ ኣብ ሆስፒታል መቐለ ካብ 1978 ዓ/ም ጀሚራ ኣብ ሞያ ሕክምና እናገልገለት ድሕሪ ምፅናሕ ካብ 1990 ዓ/ም ናብዚ ድማ ብሞያ ሚድዋይፈሪ እናገልገለት ትርከብ ኣላ። ዝሃበትና ርኢቶ ድማ፡- “ብዝተውሃበኒ ሽልማት ሕጉስቲ እየ። ኣነን መሳርሕተይን ነታ ኣዶ ክሳብ ብሰላም ትገላገል ጉዳይ ኣዶን ህይወትን ስለዝኾነ እግርና ክሳብ ዝሓብጥ ጠጠው ንብል ኢና። ብሰላም ምስተገላገለት ኣዚና ንሕጎስ፣ ኣድላይ ክንክን ንገብረላ ኢና፣ ኣብዚ ዓመት ድማ ዋላ ሓንቲ ኣዶ ኣይሞተትናን” ትብል።
ብሞያ ሚድዋይፈርነት ን10 ዓመታት ብተወፋይነት ዘገልገለት ብልፅቲ ተሸላሚት ድማ ኢየሩሳሌም በርሀ ካብ ወረዳ ሓውዜን እያ። እየሩሳሌም ንስራሓ ኣፍልጦ ክወሃባ ከሎ ፍሉይ ሓለፍነትን ሓደራን ከም ዝተወሃባ ገይራ ከምትወስዶ ገሊፃትልና። ኣስዒባ ድማ “በዓል ሞያ ሚድዋይፈሪ ብቐጥታ ምስ ኣዶን ህፃንን ይራኸብ እዩ። እታ ኣዶ ንዓይ ኣሚና እያ መፂኣ፣ ሓገዝ ክትገብረላ ከለኻ እንታይ ኣጉዲልካላን ደጊፍካያን ዝሪአካ ሰብ የለን። ስለዚ እታ ንዓይ ኣሚና ዝመፀት ኣዶ ብትኽክል ዓቕመይ ፀንቂቐ ክሕግዛ ኣለኒ። ብፍላይ ድሕሪ ወሊድ ግቡእ ክትትል ክግበረላ ኣለዎ። ኣነ ኣብ ዝሰርሐሉ መባእታዊ ሆስፒታል ወረዳ ሓውዜን ኣብ 2007 ዓ/ም ሓንቲ ኣዶ ኣይሞተትን በዚ ብጣዕሚ ሕጉሳት ኢና”።
ኣብቲ ንፈለማ እዋን ዝተኻየደ ዋዕላ ሚድዋይፈሪ ተረኺባ ሰብ ሞያ ማሕላ ክፍፅሙ ዝገበረት ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህወሓት ፈላመይቲ ሚድዋየፈሪ ዝኾነት ተጋዳሊት ሲስተር ለተብርሃን ኣብርሃ እያ። ተጋዳሊት ለተብርሃን ብ1972 ዓ/ም ንሜዳ ወፂኣ። ካብ 1978 ዓ/ም ጀሚራ ክሳብ 2006 ዓ/ም ብሞያ ሚድዋይፈሪ ኣገልጊላ እያ። ሎሚ ግና ብምኽንያት ፀገም ጥዕና ካብ ትፈትዎ ሞያ ተፈላልያ ኣላ። ኣብቲ መድረኽ ተረኺባ ብዝሕለፈቶ መልእኽቲ መደብና ክንዛዝም፣
“ብ1978 ዓ/ም ብሞያ ሚድዋይፈሪ ዝተማልአ ናውቲ ሕክምና፣ ኮሌጅን ዩኒቨርስትን ምችው ጊዜን ኩነታትን ኣብ ዘይነበረሉ ሩባ ካዛ ኢና ተማሂርና። ሞያ ሚድዋይፈር ተማሂርና ኣብ ደጀና፣ ካዛን ክሳድግመልን እንትንምደብ ዘዋለድናየን ዋላ ሓንቲ ተጋዳሊት ብምኽንያት ወሊድ ኣይሞተትን። ምሽጥሩ ተገዳስነትን ተወፋይነትን እዩ። ስለዚ ኣብዚ ስዓት እዚ ብዝተማልአ ልዑል ክኢላ፣ ትምህርትን ናውትን ኣዶን ህፃናትን ክሞቱና እንተኽኢሎም ከም ውርደት እየ ዝወስዶ። ስለዚ ተገዳስነት፣ ብሩህ ገፅን ሓልዮትን እንተልዩ ኩሉ ነገር ይሳኻዕ እዩ። “ሓንቲ ኣዶ ብሰንኪ ወሊድ ክትሞተና የብላን” ዝብል ቃል መራሒና ክነተግብሮ ሓደራ ኣለና”። ብምባል መልእኽታ ትዛዝም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ተወሊዑ ብዘሎ ግጭት፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ፣ ሓደ ሰብ ሞይቱ
Radio Erena: 31 December 2017
ኣብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ተወሊዑ ብዘሎ ግጭት፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ፣ ሓደ ሰብ ክመውት እንከሎ፣ ካልኦት ኣርባዕተ ከኣ ከምዝቖሰሉ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሓላፊ ጸጥታ ዞባ ወለጋ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ብዓርቢ ዕለት 29 ዝተኻየደ ግጭት፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ 303 ኪሎሜተር ርሒቓ እትርከብ ሻምቡ ኣብ ዝተባህለት ከተማ፣ መንእሰያት ብዘበገሱዎ ናዕቢ ከምዝተጀመረ ገሊጹ።
ምስቲ ናዕቢ ብዝተኣሳሰር ሓሙሽተ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ይገልጹ።
እቶም መንእሰያት’ታ ከተማ፣ ሽኮር ዝጸዓነ ቃፍላይ ኣብ ዝሓልፈሉ ዝነበረ እዋን፣ ካብተን መካይን ጽዕነተን ክዘምቱ ኣብ ዝፈተኑሉ እዋን ግጭት ከምዝተላዕለ እቲ በዓል ስልጣን መንግስቲ ገሊጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዋሕዲ ቀረብ ሽኮር ኣጋጢሙሉ ዘሎ ቀንዲ ምኽንያት ዋሕዲ ዝናብ ዘስዓቦ’ዩ ክብል’ዩ መንግስቲ’ታ ሃገር ዝገልጽ።
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይ’ዛ ንዛዝማ ዘለና ዓመት’ውን ኣብ ከተማ ኣምቦ ተመሳሳሊ ናዕቢ ብምልዓሉ ምስ ፖሊስ ኣብ ዝተኻየደ ግጭት ብውሑዱ ሸሞንተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ይዝከር።
ኣብ ካልእ ዜና፣ ፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ትማሊ 30 ታሕሳስ ንክልተ ኣባላት ተቓወምቲ ሓይልታት ናይ ማእሰርቲ ፍርዲ በዪኑ።
እቶም ኣባላት ሃገራዊ ግምባር ሓርነት ኦጋዴን ዝኾኑ እሱራት፣ ኣሕመድ ኣብዲ ን13 ዓመት ማእሰርቲ ክፍረድ እንከሎ፣ ኣሕመድ መሓመድ ዝተባህለ ካልእ ክሱስ ከኣ ናይ 15 ዓመታት ማእሰርቲ ከምዝተፈርደሉ፣ ሺን ሁዋ ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
======================


text:
ምዕራፍ ኣርባዕተ
“ናብ እትኸድዮ እኸይድ”
1, 2. (ሀ) ብዛዕባ እቲ ሩትን ናእሚን ዝገበራኦ ጕዕዞን ዝነበረን ከቢድ ሓዘንን ግለጽ። (ለ) ጕዕዞ ሩት ካብ ናይ ናእሚ ዚፍለ ዝነበረ ብኸመይ እዩ፧
ሩት በቲ ብርኽ ዝበለን ብርቱዕ ንፋስ ዘለዎን ጐላጕል ሞኣብ ገይራ፡ ምስ ናእሚ ትጐዓዝ ነበረት። ኣብዚ ሰፊሕ ጐልጐል እዚ፡ ሩትን ናእሚን ንበይነን እየን ዝጐዓዛ ነይረን። ዓይኒ ኺሕዝ ምስ ጀመረ፡ ሩት ንሓማታ እናረኣየታ፡ መሕደሪ ዜናድያሉ ግዜ ኸም ዝኣኸለ ኽትሓስብ ከላ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣላ። ንናእሚ ኣዝያ ስለ እትፈትዋ፡ ንዓኣ ኣለይ መለይ ንምባል ዚከኣላ ዅሉ ኽትገብር ድልውቲ ነበረት።
2 ናእሚን ሩትን ኣብ ከቢድ ሓዘን እየን ነይረን። ናእሚ መበለት ካብ እትኸውን ዓመታት እኳ እንተ ሓለፈ፡ ኪልዮንን ማሕሎንን ዝስሞም ክልተ ደቃ ኻብ ዝሞቱ ብዙሕ ስለ ዘይገበሩ ግና ገና ኣብ ሓዘን እያ ነይራ። ሩት እውን እንተ ዀነት፡ ብሞት ማሕሎን ሰብኣያ ኣብ ሓዘን እያ ነይራ። እዘን ክልተ ኣንስቲ እዚአን፡ ናብ ሓደ ቦታ፡ ማለት ናብታ ኣብ እስራኤል እትርከብ ከተማ ቤት-ልሄም እየን ዚኸዳ ነይረን። ናብ ሓደ ቦታ ይኸዳ እኳ እንተ ነበራ፡ እቲ ጕዕዞአን ግና ንዓታተን እተፈላለየ ትርጉም እዩ ነይርዎ። ናእሚ ናብ ዓዳ እያ እትኸይድ ነይራ። ሩት ግና ኣዝማዳን ዓዳን ባህላን፡ እንተላይ ኣማልኽታ ሓዲጋ፡ ናብ ዘይትፈልጦ ቦታ እያ እትኸይድ ነይራ።—ሩት 1:3-6 ኣንብብ።
3. መልሲ ኣየኖት ሕቶታት ምፍላጥና እዩ ንእምነት ሩት ክንቀድሓ ዚሕግዘና፧
3 ሩት ከምዚ ዝበለ ዓብዪ ለውጢ ኽትገብር ዝደረኻ እንታይ እዩ፧ ሓድሽ ህይወት ክትጅምርን ንናእሚ ኽትኣልያን ዜኽእላ ብርታዐ ዝረኸበት ብኸመይ እያ፧ መልሲ እዚ ሕቶታት እዚ ብምምርማር፡ ንእምነት ሩት እታ ሞኣባዊት ክንቀድሓ ንኽእል ኢና። (“ ንእሽቶ ግናኸ ብልጽቲ” ዘርእስታ ሳጹን እውን ርአ።) ፈለማ፡ እዘን ክልተ ኣንስቲ እዚአን ብኸመይ ብሓባር ናብ ቤት-ልሄም ኪጐዓዛ ኸም ዝኸኣላ እስከ ንርአ።
መሪር ሓዘን ዘጋጠማ ስድራ ቤት
4, 5. (ሀ) ስድራ ቤት ናእሚ ናብ ሞኣብ እተሰድደት ስለምንታይ እያ፧ (ለ) ናእሚ ኣብ ሞኣብ እንታይ ብድሆ እዩ ኣጋጢምዋ፧
4 ሩት ኣብታ ኻብ ምዉት ባሕሪ ብሸነኽ ምብራቕ እትርከብ ሞኣብ እትብሃል ንእሽቶ ዓዲ እያ ዓብያ። እዚ ቦታ እዚ፡ ስንጭሮ ሰንጢቕዎ ዚሓልፍ ደጕዓ ዀይኑ፡ ሓሓሊፉ ጥራይ እዩ ኣእዋም ዚረኣዮ። ዋላ እውን ኣብ እስራኤል ጥሜት ይሃሉ፡ “ምድሪ ሞኣብ” መብዛሕትኡ እዋን ፍርያም እዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት እዚ እውን እያ ሩት ምስ ማሕሎንን ምስ ስድራ ቤቱን ክትፋለጥ ክኢላ።—ሩት 1:1።
5 ኣብ እስራኤል ጥሜት ምስ ኰነ፡ ኤሊሜሌክ ሰብኣይ ናእሚ ንሰበይቱን ንኽልተ ደቁን ሒዙ፡ ካብ ዓዱ ናብ ምድሪ ሞኣብ ተሰድደ። እስራኤላውያን ኣዘውቲሮም ኣብታ የሆዋ ዝሓረያ ቕድስቲ ቦታ ኼምልኹ ስለ ዝነበሮም፡ እዚ ንእምነት ኵሎም ኣባላት እታ ስድራ ቤት ዚብድህ እዩ ነይሩ። (ዘዳ. 16:16, 17) እምነት ናእሚ ግና ህያው እያ ነይራ። ይኹን እምበር፡ ሰብኣያ ምስ ሞተ፡ ብሓዘን ተደቝሰት።—ሩት 1:2, 3።
6, 7. (ሀ) ናእሚ ደቃ ሞኣባውያን ኣንስቲ ምስ ተመርዓዉ ኣተሓሳሲብዋ ኪኸውን ዚኽእል ስለምንታይ እዩ፧ (ለ) እቲ ናእሚ ንኣንስቲ ደቃ ዝሓዘትሉ መገዲ ዚነኣድ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
6 ናእሚ፡ ደቃ ጸኒሖም ሞኣባውያን ኣንስቲ ምስ ተመርዓዉ እውን፡ ጕህያ ኽትከውን ኣለዋ። (ሩት 1:4) እቲ ኣቦሓጎ እስራኤላውያን ዝነበረ ኣብርሃም፡ ካብቶም ንየሆዋ ዜምልኹ ዓሌቱ ንይስሃቅ ወዱ እትኸውን ሰበይቲ ንምርካብ ብዙሕ ከም ዝጸዓረ ትፈልጥ ነይራ እያ። (ዘፍ. 24:3, 4) ጸኒሑ እውን ሕጊ ሙሴ ንእስራኤላውያን፡ ናብ ኣምልኾ ጣኦት ምእንቲ ኸይመርሕዎም፡ ንኣወዳቶምን ንኣዋልዶምን ምስ ጓኖት ከየመራዕዉ ኣጠንቂቕዎም ነይሩ እዩ።—ዘዳ. 7:3, 4።
7 ይኹን እምበር፡ ማሕሎንን ኪልዮንን ሞኣባውያን ኣንስቲ ተመርዓዉ። እዚ ነገር እዚ ንናእሚ ኣተሓሳሲብዋ ወይ ኣጕህይዋ ኪኸውን ይኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ነተን ሩትን ዖርጳን ዝስመን ኣንስቲ ደቃ፡ ናይ ሓቂ ለውሃትን ፍቕርን ኣርእያተን ክትከውን ኣለዋ። ሓደ መዓልቲ ንሳተን እውን ከምኣ ንየሆዋ ኸም ዜምልኻ ተስፋ ትገብር ነይራ ኽትከውን ትኽእል እያ። ዝዀነ ዀይኑ፡ ሩትን ዖርጳን ንናእሚ ይፈትዋኣ ነበራ። እቲ ኣብ መንጎ እዘን ሰለስተ ኣንስቲ ዝነበረ ጽቡቕ ርክብ፡ ዜሕዝን ፍጻመታት ኣብ ዘጋጠመሉ እዋን ሓጊዝወን እዩ። ከመይሲ፡ ሩትን ዖርጳን ገና ኸይወለዳ እየን መበለታት ኰይነን።—ሩት 1:5።
8. ሩት ናብ የሆዋ ኽትቀርብ ዝሓገዛ እንታይ ኪኸውን ይኽእል፧
8 እቲ ሩት እትስዕቦ ዝነበረት ሃይማኖት፡ ነቲ ዘጋጠማ ዜሕዝን ፍጻመ ኣዳልዩዋ ድዩ፧ እዚ ኪኸውን ዘይክእል እዩ። ሞኣባውያን ንብዙሓት ኣማልኽቲ፡ እንተላይ ነቲ ቐንዲ ዝዀነ ከሞሽ እዮም ዜምልኹ ነይሮም። (ዘሁ. 21:29) እቲ ሞኣባውያን ዚስዕብዎ ዝነበሩ ሃይማኖት፡ ከም መስዋእቲ ሕጻናት ዝኣመሰለ ጭካነን ዜስካሕክሕ ተግባራትን ዚንጸባረቖ እዩ ነይሩ። ስለዚ እምበኣር፡ እቲ ሩት ካብ ማሕሎን ወይ ካብ ናእሚ እተማህረቶ ብዛዕባ እቲ ፈቃርን ርሕሩሕን ኣምላኽ እስራኤል ዝዀነ የሆዋ ዚገልጽ ትምህርቲ፡ ልባ ተንኪፍዋ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ከመይሲ፡ የሆዋ ብፍቕሪ ደኣ እምበር፡ ብራዕዲ ኣይገዝእን እዩ። (ዘዳግም 6:5 ኣንብብ።) ሩት ድሕሪ እቲ ሓዘን፡ ናብ ናእሚ ብዝያዳ ቐሪባ ኽትከውን ኣለዋ፣ ናእሚ ብዛዕባ እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ዝዀነ የሆዋን ብዛዕባ ዜደንቕ ተግባራቱን ብዛዕባ እቲ ንህዝቡ ዝሓዘሉ ፍቕርን ርሕራሐን ዚንጸባረቖ መገድን ክትነግራ ኸላ ድማ፡ ጽን ኢላ ትሰምዓ ነይራ ኽትከውን ኣለዋ።
9-11. (ሀ) ናእሚን ሩትን ዖርጳን እንታይ ውሳነ እየን ገይረን፧ (ለ) ካብቲ ናእሚን ሩትን ዖርጳን ዘጋጠመን ዜሕዝን ፍጻመታት እንታይ ኢና ኽንምሃር እንኽእል፧
9 ናእሚ ደሃይ ዓዳ ኽትሰምዕ ብሃንቀውታ እያ እትጽበ ነይራ። ሓደ መዓልቲ፡ ምናልባት ካብ ሓደ ነጋዳይ እዩ ኪኸውን ዚኽእል፡ እቲ ኣብ እስራኤል ዝነበረ ጥሜት ከም ዘብቅዐ ሰምዐት። የሆዋ ንህዝቡ ቘላሕታ ገይሩሎም ነበረ። ቤት-ልሄም እንደገና ኸም ትርጉም ስማ፡ “ቤት እንጌራ” ዀይና ነበረት። ናእሚ ነዚ ምስ ሰምዐት፡ ናብ ዓዳ ኽትምለስ ወሰነት።—ሩት 1:6።
10 ሩትን ዖርጳንከ፧ (ሩት 1:7) ምስ ናእሚ ዀይነን ብዙሕ ጸገማት ስለ ዘሕለፋ፡ ኣዝየን ተቐራሪበን ነይረን እየን። ብሕልፊ ሩት፡ ብለውሃት ናእሚን በታ ናእሚ ኣብ የሆዋ ዝነበረታ ዘይትነቓነቕ እምነትን ተሳሒባ ነበረት። ስለዚ፡ እተን ሰለስተ መበለታት፡ ብሓባር ኰይነን ናብ ይሁዳ ኺጐዓዛ ጀመራ።
11 እቲ ኣብ መጽሓፍ ሩት ዚርከብ ጸብጻብ፡ ንጥዑያትን ንቕኑዓትን ሰባት ኰነ ንእኩያት ሰባት፡ ዜሕዝን ፍጻመ ኼጋጥሞም ከም ዚኽእል የዘኻኽረና እዩ። (መክ. 9:2, 11) ብዘይካዚ፡ ብሓዘን ኣብ እንድቈሰሉ እዋን፡ ብፍላይ ካብቶም ኣብቲ ናእሚ እተምልኾ ዝነበረት ኣምላኽ፡ ማለት ኣብ የሆዋ ዚምዕቈቡ ሰባት ምጽንናዕ ክንረክብ ምድላይና ጥበባዊ ምዃኑ ይሕብረና እዩ።—ምሳ. 17:17።
ሩት ብተኣማንነት ዘርኣየቶ ፍቕሪ
12, 13. ናእሚ ሩትን ዖርጳን ምስኣ ኣብ ክንዲ ዚኸዳ ናብ ዓደን ኪምለሳ ዝደለየተን ስለምንታይ እያ፧ እተን ክልተ ኣንስቲኸ ኣብ ፈለማ እንታይ ተሰሚዑወን፧
12 እተን ሰለስተ መበለታት ብዙሕ ኪሎ ሜተር ምስ ተጓዕዛ፡ ሓደ ጕዳይ ንናእሚ ኼተሓሳስባ ጀመረ። እተን ኣብ የማናን ጸጋማን ዝነበራ ኽልተ ኣንስቲ ንዓኣን ንደቃን ብዛዕባ ዘርኣያኦ ፍቕሪ ሓሰበት። ካልእ ጾር ክትውስኸለን ድማ ኣይደለየትን። ከመይሲ፡ ንዓደን ሓዲገን ምስኣ ናብ ቤት-ልሄም እንተ ኸይደን፡ ናእሚ እንታይ እያ ኽትገብረለን እትኽእል፧
13 ኣብ መወዳእታኡ ናእሚ፡ “ኪዳ፡ ነፍሲ ወከፍክን ነናብ ቤት ኣዴኽን ተመለሳ። ከምቲ ነቶም ዝሞቱን ንዓይን ዝገበርክናኦ፡ የሆዋ ብተኣማንነት የፍቅርክን” በለተን። የሆዋ ንዓታተን ሰብኡትን ሓድሽ ህይወትን ብምሃብ ኪባርኸን ድማ ተመነየትለን። “ሽዑ፡ ሰዓመተን፣ ንሳተን ድማ ዓው ኢለን በኸያ።” ሩትን ዖርጳን ካብታ ለዋህን ጥቕሚ ርእሳ ዘይትደልን ሰበይቲ ኺፍለያ እንተ ኸበደን ኣየገርምን እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ክልቲአን ብተደጋጋሚ፡ “ኣይፋልናን፡ ምሳኺ ደኣ ናብ ህዝብኺ ኽንከይድ ኢና” በላኣ።—ሩት 1:8-10።
14, 15. (ሀ) ዖርጳ ናበይ እያ ተመሊሳ፧ (ለ) ናእሚ ንሩት፡ ሓዲጋታ ንኽትምለስ ከተእምና ዝጸዓረት ብኸመይ እያ፧
14 ይኹን እምበር፡ ናእሚ ነቲ ሩትን ዖርጳን ዝበላኣ ብቐሊሉ ኣይተቐበለቶን። ዚናብያ ሰብኣይ ስለ ዘይብላን ንዓታተን ዚዀኑ ኣወዳት ክትወልድ ስለ ዘይትኽእልን፡ ኣብ እስራኤል ዋላ ሓንቲ ኽትገብረለን ከም ዘይትኽእል ኣትሪራ ነገረተን። ንዓታተን ክትኣልየን ብዘይምኽኣላ ኣዝያ ኸም እተመረረት ከኣ ሓበረተን። ቃላት ናእሚ ድማ ንዖርጳ ኣእመና። ኣብ ሞኣብ ቤተ ሰብን ኣደን ቤትን ስለ ዝነበራ፡ ኣብኡ ምንባር ዚሓይሽ ኰይኑ ተሰምዓ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ንናእሚ እናጐሃየት ሰዓመታ፣ ተሰናቢታታ ድማ ናብ ቤታ ተመልሰት።—ሩት 1:11-14።
15 ሩትከ፧ እቲ ናእሚ እተዛረበቶ ዘረባ ንዓኣ እውን ይምልከታ ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር፡ “ሩት ግና ምስኣ ለገበት” ዚብል ነንብብ። ምናልባት ናእሚ ጕዕዞኣ ኽትቅጽል ከላ፡ ሩት ትስዕባ ኸም ዘላ ኣስተብሂላ ኽትከውን ትኽእል እያ። ሽዑ፡ “እንሃ፡ ሰበይቲ ሓሙትኪ ናብ ህዝባን ናብ ኣማልኽታን ተመሊሳ። ምስ ሰበይቲ ሓሙትኪ ተመለሲ” በለታ። (ሩት 1:15) እዚ ናእሚ እተዛረበቶ ቓላት፡ ንኣንባቢ ዚጠቅም ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝሓዘ እዩ። ዖርጳ ናብ ህዝባ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ናብ “ኣማልኽታ” እውን እያ ተመሊሳ። ንከሞሽን ንኻልኦት ናይ ሓሶት ኣማልኽትን ከተምልኽ እያ እትደሊ ነይራ። ሩትከ ኸምኡ ድዩ ዚስምዓ ነይሩ፧
16-18. (ሀ) ሩት ብተኣማንነት ፍቕሪ ዘርኣየት ብኸመይ እያ፧ (ለ) ካብ ሩት ብዛዕባ እቲ ብተኣማንነት ዚርአ ፍቕሪ እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧ (ስእሊ እተን ክልተ ኣንስቲ እውን ርአ።)
16 ሩትን ናእሚን ኣብቲ ጸምጸም መገዲ ንበይነን ምስ ተረፋ፡ ሩት በቲ ዝገበረቶ ውሳነ ኣይተወላወለትን። ንናእሚን ነቲ ናእሚ እተምልኾ ኣምላኽን ኣዝያ ተፍቅሮም እያ ነይራ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ንናእሚ፡ “ምሳኺ ኸይከይድ ሓዲገኪ ኽምለስ ኣይትለምንኒ፣ ከመይሲ፡ ናብ እትኸድዮ እኸይድ፡ ኣብ እትሓድርዮ ኸኣ እሓድር። ህዝብኺ ህዝበይ፡ ኣምላኽኪ ድማ ኣምላኸይ እዩ። ኣብታ እትሞትላ እመውት፡ ኣብኣ እውን እቕበር። ብዘይካ ሞት ካልእ ንዓይ ካባኺ እንተ ፈልዩንስ፡ የሆዋ ኸምዚ ይግበረኒ፡ ከምዚ ኸኣ ይወስኸሉ” በለታ።—ሩት 1:16, 17።
17 ቃላት ሩት ብሓቂ ዜደንቕ ስለ ዝዀነ፡ ሕጂ ኻብ እትመውት 3,000 ዓመት እንተ ሓለፈ እውን፡ ብዙሓት ሰባት ይፈልጥዎ እዮም። እቲ እተዛረበቶ ቓላት፡ ክቡር ባህርይ ከም ዝነበራ፡ ማለት ብተኣማንነት ፍቕሪ ተርኢ ኸም ዝነበረት ዚሕብር እዩ ነይሩ። ሩት ንናእሚ ዝነበረታ ፍቕሪ፡ ድልድልትን ኣብ ተኣማንነት እተመርኰሰትን ስለ ዝነበረት፡ ምስ ናእሚ ጠቢቓ እያ። ንኽልቲአን ሞት ጥራይ እዩ ኺፈልየን ዚኽእል ነይሩ። ሩት ንዅሉ እቲ ኣብ ሞኣብ እትፈልጦ ነገራት፡ እንተላይ ንኣማልኽቲ ሞኣብ ክትሓድጎም ድልውቲ ስለ ዝነበረት፡ ህዝቢ ናእሚ ህዝባ ኪዀኑ ይኽእሉ ነይሮም እዮም። ሩት ከም ዖርጳ ስለ ዘይነበረት፡ እቲ ናእሚ እተምልኾ ዝነበረት የሆዋ፡ ኣምላኻ ኪኸውን ከም እትደሊ ኣፋ መሊኣ ኽትዛረብ ትኽእል ነይራ እያ። *
18 ናእሚን ሩትን ብሓባር ኰይነን፡ ኣብቲ ናብ ቤት-ልሄም ዚወስድ ነዊሕ መገዲ ጕዕዞአን ቀጸላ። ብመሰረት ሓደ ገምጋም፡ እቲ ጕዕዞ ሰሙን ኣቢሉ ወሲዱለን ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኰይኑ ግና፡ ንሓድሕደን ይጸናንዓ ነይረን ኪዀና ኣለወን።
19. ኣብ ስድራ ቤትናን ኣብ ዕርክነትናን ኣብ ጉባኤን ነታ ሩት ብተኣማንነት ዘርኣየታ ፍቕሪ ኸነርኢ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
19 ኣብዛ ዓለም እዚኣ፡ ብዙሕ ዜጕህየና ነገራት ኣሎ። ኣብዚ እንነብረሉ ዘለና መጽሓፍ ቅዱስ “ጽንኩር ግዜ” ዚብሎ እዋን፡ ኵላትና እተፈላለየ ዓይነት ጕድኣትን ሓዘንን የጋጥመና እዩ። (2 ጢሞ. 3:1) ስለዚ፡ እታ ሩት ዘንጸባረቐታ ባህርይ፡ ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝያዳ ኣገዳሲት እያ። እወ፡ እታ ብተኣማንነት እትርአ ፍቕሪ፡ ማለት ንሓደ ነገር ኣጥቢቓ እትሕዝን ፈጺማ ዘይትሓድግን ዓይነት ፍቕሪ፡ ኣብዛ ጸልማት ዓለም ክትሕግዘና ትኽእል እያ። እዛ ባህርይ እዚኣ፡ ኣብ ሓዳርን ኣብ ርክባት ስድራ ቤትን ኣብ ዕርክነትን ኣብ ክርስትያናዊት ጉባኤን ተድልየና እያ። (1 ዮሃንስ 4:7, 8, 20 ኣንብብ።) ከምዚኣ ዓይነት ፍቕሪ እንተ ኣማዕቢልና፡ ነቲ ብሉጽ ኣብነት ሩት ንቐድሖ ኣለና ማለት እዩ።
ሩትን ናእሚን ኣብ ቤት-ልሄም
20-22. (ሀ) ንናእሚ እቲ ኣብ ሞኣብ ዘሕለፈቶ ህይወት እንታይ ዓይነት ጽልዋ እዩ ገይሩላ፧ (ለ) ናእሚ ብዛዕባ እቲ ዘጋጠማ ጸበባ እንታይ ግጉይ ምርዳእ እዩ ነይሩዋ፧ (ያእቆብ 1:13 እውን ርአ።)
20 ሓቂ እዩ፡ ብተኣማንነት ተደሪኽካ እተርእያ ፍቕሪ ኸም ዘላትካ ምዝራብን ብግብሪ ምርኣይን ክልተ እተፈላለየ ነገራት እዩ። ሩት፡ ንናእሚ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ነቲ ኣምላኻ ኪኸውን ዝመረጸቶ የሆዋ እውን ብተኣማንነት ኸም እተፍቅሮ ኸተርኢ ዜኽእላ ኣጋጣሚ ረኺባ እያ።
21 ኣብ መወዳእታኡ፡ እተን ክልተ ኣንስቲ ኣብታ ኻብ የሩሳሌም ብሸነኽ ደቡብ ኣስታት 10 ኪሎ ሜተር ርሒቓ እትርከብ ቤት-ልሄም በጽሓ። ብዘላ እታ ንእሽቶ ኸተማ ብዛዕባ ምምላስ ናእሚ ተውሪ ስለ ዝነበረት፡ ናእሚ ምስ ስድራ ቤታ ፍልጥቲ ዝነበረት እዩ ዚመስል። ኣንስቲ እታ ዓዲ ምስ ጠመታኣ ኸኣ፡ “እዚኣስ ናእሚ ድያ፧” በላ። እቲ ናእሚ ናብ ሞኣብ ክትከይድ ከላ ዝነበራ መልክዕ ተለዊጡ፡ እቲ ንነዊሕ ዓመታት ዘሕለፈቶ ጸገምን ሓዘንን ድማ ኣብ ገጻ ይንበብ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ።—ሩት 1:19።
22 ናእሚ ነተን ኣዝማዳን ጐረባብታን፡ ብህይወታ ኽሳዕ ክንደይ ከም እተመረረት ነገረተን። እቲ ናእሚ ዚብል “ደስታይ” ዝትርጉሙ ስማ፡ ናብቲ ማራ ዚብል “መራር” ዝትርጉሙ ስም ኪቕየር ከም ዘለዎ እውን ገለጸትለን። ክሳዕ ክንደይ ኰን እያ እተሕዝነካ! ልክዕ ከምቲ ንእዮብ እተሰምዖ፡ ንሳ እውን፡ ምንጪ ዅሉ መከራኣ የሆዋ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ገይራ ትኣምን ነበረት።—ሩት 1:20, 21፣ እዮ. 2:10፣ 13:24-26።
23. ሩት ብዛዕባ እንታይ እያ ኽትሓስብ ጀሚራ፧ ሕጊ ሙሴ ንድኻታት እንታይ መሰናድዎ እዩ ገይሩሎም፧ (እግረ ጽሑፍ እውን ርአ።)
23 እተን ክልተ ኣንስቲ ኣብ ቤት-ልሄም ናብራአን ኬጣጥሓ ምስ ጀመራ፡ ሩት ንርእሳን ንናእሚን ብኸመይ ክትኣሊ ኸም እትኽእል ክትሓስብ ጀመረት። እቲ የሆዋ ነቶም ህዝቡ ዝነበሩ እስራኤላውያን ዝሃቦም ሕጊ፡ ንድኻታት ዚኸውን ፍቕራዊ መሰናድዎ ኸም ዜጠቓልል ፈለጠት። እቶም ድኻታት፡ ኣብ እዋን ዓጺድ ናብ ግራት ብምእታው፡ ነቲ እቶም ዓጻዶ ዝሓደግዎን ነቲ ኣብ ደረት እቲ ግራት ዝበቘለን እናቐረሙ ደድሕሪ ዓጻዶ ኪኸዱ ይኽእሉ ነበሩ። *—ዘሌ. 19:9, 10፣ ዘዳ. 24:19-21።
24, 25. ሩት ብኣጋጣሚ ናብ ግራት ቦኣዝ ምስ ኣተወት፡ እንታይ እያ ገይራ፧ ዓጺድከ ከመይ እዩ ነይሩ፧
24 እዋኑ ኣብ ዘመናዊ ዓውደ ኣዋርሕ ኣብ ከባቢ ሚያዝያ ዚውዕል ግዜ ዓጺድ ስገም እዩ ነይሩ፣ ሩት ድማ ክትቅርም ናብ ግራውቲ ኸደት። ብኣጋጣሚ ኸኣ ናብ ግራት ቦኣዝ ኣተወት፣ ንሱ ሃብታም ዘመድ ኤሊሜሌክ ሰብኣይ ናእሚ እዩ ነይሩ። ብመሰረት እቲ ሕጊ፡ ክትቅርም መሰላ እኳ እንተ ነበረ፡ ነዚ ግና ከም ትሑዝ ገይራ ኣይረኣየቶን፣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ዓጻዶ እተመዘዘ ጊልያ፡ ክትቅርም ኪፈቕደላ ሓተተቶ። ምስ ፈቐደላ ኸኣ፡ ብኡብኡ ስራሓ ጀመረት።—ሩት 1:22–2:3, 7።
25 ሩት ነቶም ዓጻዶ ኽትስዕቦም ከላ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣላ። ነቲ ኻብ ጽንጽሕለ ማዕጺዶም ዝተረፈ ወይ ነቲ ዝሓደግዎ ስገም ትእክቦ እሞ፡ ነቲ ዝቐረመቶ እንዳእቲ ናብቲ እትዘብጠሉ ቦታ ተሰኪማቶ ትኸይድ ነበረት። ዕዮኣ ዝሑልን ዜድክምን ኣብ ርእሲ ምንባሩ፡ እናረፈደ ምስ ከደ ኸኣ ብዝያዳ እናኸበደ እዩ ዚኸይድ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ሩት፡ ረሃጻ ኽትጸርግን “ኣብ ቤት፡” ማለት ኣብቲ ነቶም ሰራሕተኛታት መጽለሊ ኪዀኖም ተባሂሉ እተዳለወ ቦታ ዀይና ምሳሕ ኽትበልዕን እንተ ዘይኰይኑ፡ ዕዮኣ ኣየቋረጸትን።
26, 27. ቦኣዝ እንታይ ዓይነት ሰብ እዩ ነይሩ፧ ንሩትከ ብኸመይ እዩ ሓልዩላ፧
26 ሩት ኣቓልቦ ዚግበረላ እኳ እንተ ዘይመሰላ፡ ዚዕዘባ ሰብ ግና ነይሩ እዩ። ቦኣዝ ረኣያ እሞ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ዓጻዶ ተመዚዙ ዝነበረ ጐበዝ፡ ብዛዕባኣ ሓተቶ። እቲ እተደንቕ እምነት ዝነበረቶ ቦኣዝ፡ ነቶም ሸቃሎ ወይ እውን ነቶም ጓኖት ኪዀኑ ዚኽእሉ ዓየይቲ፡ “የሆዋ ምሳኻትኩም ይኹን” ኢሉ ሰላም በሎም። ንሳቶም ከኣ፡ “የሆዋ ይባርኽካ” ኢሎም መለሱሉ። እዚ መንፈሳዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ሰብኣይ እዚ፡ ንሩት ከም ኣቦ ኺሓልየላ ጀመረ።—ሩት 2:4-7።
27 ቦኣዝ ንሩት “እዛ ጓለይ” ኢሉ ብምጽዋዕ፡ ክትቅርም ኢላ ናብ ካልእ ግራት ከይትኸይድ፡ ካልኦት ዓየይቲ ምእንቲ ኸየሸግርዋ ድማ ምስ ኣግራዱ ኽትለግብ ነገራ። ምሳሕ ከም እትረክብ እውን ገበረ። (ሩት 2:8, 9, 14 ኣንብብ።) ልዕሊ ዅሉ ግና፡ ነኣዳን ኣተባብዓን። ብኸመይ፧
28, 29. (ሀ) ሩት እንታይ ዓይነት ስም እዩ ነይሩዋ፧ (ለ) ንስኻኸ ኸም ሩት ኣብ የሆዋ ኽትዕቈብ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
28 ሩት ንቦኣዝ፡ ጓና ኽነሳ እዚ ዅሉ ለውሃት ዜርእያ ዘሎ እንታይ ስለ ዝገበረት ምዃኑ ምስ ሓተተቶ፡ ቦኣዝ፡ ንናእሚ ሓማታ ብዛዕባ ዝገበረትላ ዅሉ ነገራት ከም ዝሰምዐ ነገራ። ምናልባት ናእሚ ንሩት ኣብ ቅድሚ ኣንስቲ ቤት-ልሄም ንኢዳታ ኽትከውን ትኽእል እያ፣ እዚ ኸኣ ኣብ እዝኒ ቦኣዝ በጺሑ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብዘይካዚ፡ ቦኣዝ ንሩት፡ “የሆዋ ኸም ግብርኺ ይፍደኺ፣ ካብቲ ኣብ ትሕቲ ኣኽናፉ እተማዕቈብክሉ የሆዋ ኣምላኽ እስራኤል ድማ ዓስብኺ ምሉእ ይኹን” ስለ ዝበላ፡ ንየሆዋ ኸተምልኽ ከም ዝጀመረት ይፈልጥ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ።—ሩት 2:12።
29 እዚ ቓላት እዚ ንሩት ኣዝዩ ኣተባቢዕዋ ኪኸውን ኣለዎ። ልክዕ ከምታ ኣብ ትሕቲ ኽንፊ ወላዲኣ እትዕቈብ ንእሽቶ ዑፍ፡ ሩት እውን ኣብ ትሕቲ ኣኽናፍ የሆዋ ኣምላኽ ክትዕቈብ ወሲና ነይራ እያ። ንቦኣዝ ድማ ስለቲ ዜጸናንዕ ቃላቱ ኣመስገነቶ። ክሳዕ ምሸት ከኣ ዕዮኣ ቐጸለት።—ሩት 2:13, 17።
30, 31. ካብ ሩት ብዛዕባ ናይ ስራሕ ልማድን ሞሳን ብተኣማንነት ዚርአ ፍቕርን እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧
30 ሩት ዝነበረታ እምነት፡ ነቶም ኣብዚ ብቝጠባዊ መዳይ ኣጸጋሚ ዝዀነ እዋን እንነብር ዘለና ሰባት፡ ብሉጽ ኣብነት ትዀነና እያ። ይግብኣኒ እዩ ዚብል መንፈስ ስለ ዘይነበራ፡ ንዅሉ እተዋህባ ነገራት ብሞሳ እያ እትቕበሎ ነይራ። ምእንቲ እታ እትፈትዋ ናእሚ ኢላ፡ ትሑት ዕዮ እውን እንተ ዀነ ብትሕትና ንነዊሕ ሰዓታት ምስራሕ ኣየሕፈራን። ብዘይካዚ፡ ነቲ ብዘይ ጕድኣት ብኸመይ ከም እትሰርሕን ምስ መን ከም እትሰርሕን ዚገልጽ ጥበባዊ ምኽሪ ብሞሳ ተቐቢላ ተግቢራቶ እያ። ልዕሊ ዅሉ ግና፡ ናይ ሓቂ መዕቈቢኣ፡ ኣቦኣ የሆዋ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ኣይረስዐትን።
31 ንሕና እውን ከም ሩት ብተኣማንነት ፍቕሪ ነርኢ እንተ ዄንና፡ ንትሕትናኣን ንጻዕራን ንሞሳኣን ከኣ ንቐድሖ እንተ ዄንና፡ እምነትና ንኻልኦት ሰባት ብልጽቲ ኣብነት ክትኰኖም ትኽእል እያ። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ንሩትን ንናእሚን እተኸናኸነን ብኸመይ እዩ፧ ነዚ ኣብ እትቕጽል ምዕራፍ ክንምርምሮ ኢና።
^ ሕ.ጽ. 17 እቲ ዜገርም፡ ሩት ከምቲ ብዙሓት ጓኖት ዚገብርዎ፡ ነቲ “ኣምላኽ” ዚብል መዓርግ ጥራይ ኣይኰነትን ተጠቒማ፣ ነቲ “የሆዋ” ዚብል ብሕታዊ ስም ኣምላኽ እውን ተጠቒማትሉ እያ። ዘ ኢንተርፕረተርስ ባይብል፡ “በዚ ኸምዚ፡ እቲ ጸሓፊ፡ እዛ ጓና ሰበይቲ እዚኣ ሰዓቢት እቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ከም ዝዀነት ኣጕልሐ” ይብል።
^ ሕ.ጽ. 23 እዚ ሕጊ እዚ፡ ሩት ኣብ ዓዳ ፈጺማ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ዜደንቕ ሕጊ እዩ ነይሩ። ኣብ ጥንታዊ ቐረባ ምብራቕ፡ መበለታት ብጽቡቕ ኣይተሓዛን እየን ነይረን። ሓደ መወከሲ ጽሑፍ ከምዚ በለ፦ “ሓንቲ መበለት፡ ድሕሪ ሞት ሰብኣያ፡ ደቃ እዮም ዚድግፍዋ ነይሮም፣ ደቂ እንተ ዘይብላ ኸኣ፡ ባርያ ወይ ኣመንዝራ ትኸውን፡ ወይ ከኣ ትመውት ነበረት።”


text:
ከም ቀደሙ
ሓደ ለማኒ ንሓደ ሓላፋይ መገዲ ከምዚ ክብል ሓተቶ፡ ኣነስ እንጀራ ካብ ዘይለክፍ ኣዋርሕ ሓሊፉ’ሎ ሎምስ መቀረቱ እኳ
ረሲዐዮ ኣንታ ሓወይ ገለ’ዶ መዘከርካኒ ኢሉ ሓተቶ፡ ዎዮ ሓላፊ መገዲ ድማ መቀረቱስ ከም ቀደሙ’ዩ ዘሎ ኣይትሰከፍ ኢሉ መገዱ ቀጸለ ይበሃል። ሕጂ ኸኣ…
ካብዞም ክሳብ እዚ ቀረባ እዋን ምስ ህግደፍ ዝነበሩ ሎሚ ተቋወምቲ ኮይኖም ዘለዉስ፡ ቀደም እኮ እዞም መራሕትና ከምዚ ኣይነበሩን ዝብሉ ኣብ ሞንጎኦም ኣለዉዎም። ቀደም መዓስ ማለቶም እዩ ኣብ ግዜ ሰውራ? ሽዑ ደኣ ብዛዕባ መራሕቶም ምሕሳብ መዓስ ከርክብሉ…. ሰብ ንሞት እናተቀዳደመ እንከሎ!!!! ዘይመስል!!!!!
ድሕሪ ናጽነት ማለቶም እዩ’ዶ ኽብል!!!
! ንዓይሲ ከም ቀደሞም እዮም ዘለዉ ዝተቀየረኒ ነገር የልቦን ከምታ እንጀራ!!!…… ካብ ኣብ ግዜ ቃልሲ ሓንሳብ ምስ ጸላእክዎም ጌና ክሳብ ሎሚ ፈቲየዮም ኣይፈልጥን፡ ንዓይን ንዖዖምን ተራኽበና “ኤርትራ” ጥራይ እያ። ሎሚ ንስኻትኩም ስለ ዘይደገፍኩሞም ግን ገለ ዓይነት “ጽልኢ” ኣብ መዋእል ቃልስና ይኹን ድሕሪ ነጻነትና ዘይንፈልጦ ሒዝኩምልና መጺእኩም።
ንሕና ደኣ ኣብ ግዜ ክተት ጸሊእናዮም እንከሎና ንኸትት ኣብ ግዜ ምህናጽ ጸሊእናዮም እንከሎና ንሃንጽ ኣብ ግዜ ሰላም ድማ ኣይፋልኩምን እንብል ከመይ ዝበሉና “ንጹሃት ተቋወምቲ” እንበር ኢና። ሓቃትኩም ግን… እቲ ትማሊ “ወይ ምሳይ ወይ ምስ ጸላእየይ” ዝብል ቅዱስ ጭርሖ፡ ብግልባጡ ግን ወይ ጻዕዳ ወይ ጸሊም ዝብል ስነ ሞጎት ዘለዎ፡ ጥራይ እንዲኹም ትፈልጡ ኣይ ከምኡ ጌይሩ እንድዩ የዕቢዩኩም፡ ሎሚ ምስ ጸላእኩሞ ድማ ወይ ምሳና ወይ ምስ ጸላኢና ዝብል ፍልስፍና ሒዝኩም ተጸንቢርኩምና።
ንሕና ግን ከምኡ ኣይኮናን ንዕዑ እወ ጸላእቱ ኢና ንሕና ግን እንፈትዎ ህዝቢ ኣሎና። ንስኻትኩም ግን ንዑዑ ትጸልኡ እትፈትዉዎ ድማ ንዕዑ ዝጸልአ ጥራሕ ኢኹም። ንመራሕትኹም እትመስሉ እንበር ነቲ ናይ ተቋውሞ መንፈስ “ጽልኢ” ሓዊስኩምሉ፡ እሞ መሪር ጽልኢ ድማ ናቱ ቀመማ ቅመም ንዓኩም መሪሩ ንዓና ዓርዒሩ እነሆለ ጸበልኩም ጎንፊ ኣምሲልዎ ነዚ ደንበ ተቋውሞና፡


text:
ጹቡቕ ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብተግባር እንታይ እዩ?
ጹቡቕ ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብተግባር እንታይ እዩ?
መእተዊ፡-
ገለ ሰባት ደዉላ ኤርትራ ወይ ኤርትራ ክባሃል እንኮሎ፡ ብተናጸል ክጥምትዎን ክገልጽዎን ይራኣዩን ይስሞዑን እዮም። ደዉላ ኤርትራ ወይ ኤርትራ ክባሃል እንኮሎ ንሰለስተ መሰራታዉያን ሮቓሒታት ዘጣቓለለ እዩ። ቀዳማይ፡ ንሉዕላዉነት ጂኡግራፊካዊ ክሊ ባሕሪ፡ ጠፈሩን መሬታ እዩ ። ካልኣይ ርሒብ-ጌቢል (ህዝቢ) ኣብ ክሊ እዛ-ልዑላዊት ደዉላ ዝነብር እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ ብዝተፈላለየ ኣጋባብ ይምጻእ ዝተፈላለየ ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርርዕ ይሃልዎ ብዘየገድስ ዝመርሕ መንግስቲ እዩ። ሰለዚ ደዉላ ኤርትራ ክብል እንኮሎኹ ንሰለስቲኡ ሮቓሒታት ኣብ ግምት ኣእትየ ይዛረብ ከምዘለኹ ክፍለጥ ኣለዎ፡
ብሰንኪ ፉሹል ምሕደራን ፖሊሲታት ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኤርትራዉያን ኣብ ቅድሜና ተገቲሮም ክፍትሑ ዝብድሁና ዘለዉ ግርጭታት ናይ ግዳምን ዉሽጥን እዮም። ናይ ቀዳምነት ቀዳምነታት ብእብረ ሰሪዕና ክንቃለሶም ድማ እቲ ምርጫን ዉሳኔ ናትና ኣኳ እንተኾነ፡ እቲ ዘሎ ናይ ዞናናን ዓለምና ክዉንነትን ፖሎቲካዊ ዳይነሚክስ ከምዝገዝኣና እዉን ከነስተብህል ይግብኣና እዩ።
ኣብ መንጎ ኤርትራዉያን ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ብሓሳብን ብተግባርን ክፋላልየና ጸኒሑን ይቕጽልን ኣሎ። ገሌና ኤርትራዉያን፡ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሰናይ ድሌት ከምዘለዋ ንጣበቕ ኢና፡ ጌሌና ድማ ሓደገኛ ድሌታት ከምዘለዋ ንካታዕ ኢና። እቲ ኮይኑ እቲ፡ ብተዛማዲ ኩሉ ካብ ረብሓታት ንምርግጋጽ ዝነቕል ስለዝኾነ፡ ኣብ ክንዲ ብጽልኢን ፍቕሪን ንርድኦ፡ ብረብሓን ተራባሒነትን ክንርእዮ ይግባእ። ኩሉ ኣብ መላእ ዓለም ዝግበር ሽርክነታዊን ዘይሽርክነታዊን ዝምድናታት፡ምትሕግጋዛትን ተጻብኦታታት ረብሓታት ንምርግጋጽ ዝካየድ እዩ።
ገለ ጠቕሞ ፈሊጣዉያን ነዚ ዛዕባ ንምዝንባዕ መታን ካይጥዕሞም ሎሚ ፈልየ ዝጽሕፈሉ ዘለኹ፡ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ንምንጻር ጥራይ ዝዓለመ ብሙኻኑ፡ ምስ ዉሽጣዊ ኩነታትና ብዘይምትሕዉዋስ ነጥቢ ብነጥቢ ክዝርዝሮ እየ። ቅድሚ ኣብቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ምእታወይ ግን ጽምዶ ግርጭታትና ከነጽር እየ።
1.ቀዳማይ ዝዓበየ ጸገምና ሰብ ኣንጻር ባህሪ ዘሎ ግርጭት ማለት፡ ድርቂ፣ጥሜት፣ድንቁርና…ወ.ዘ.ተ እዩ።
2.ቀዳማይን ትኹላዊ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት ማለት፡ ኣብ መንጎ ጭቛኒን ተጭቛኒን ዘሎ ግርጭት ምስ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
3.ምስ ካልኦት ሰብ ኣንጻር ሰብን ሰብ ኣንጻር ሕብረተሰብን ዘሎ ግርጭታት ማለት፡ ኣዘመዉቲ ናይ ፖሎቲካ ሓይልታት፣ መሰረታዊ ናይ ስልትን ስትራተጂን ፍልልያት እኳ እንተሃለወና፣ ክሳብ ቀጥታዊ ጨቖንቲ ዘይኮኑ፣ እቲ ግርጭት ዉሽጣዊ-ጋድማዊ እዩ።
4.ምስጎዶቦና ሃገራት ሱዳን፣ኢትዮጵያ፣ ጁቡቲ…ወ.ዘ.ተ ክሳብ ልዕላዉነት ሃገርን ህዝቢ ጥሒሰን ኣካላዊ ወራር ዘይፈጸማ። እቲ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት ግዳማዊ-ጋድማዊ ግርጭት ኮይኑ፣ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣይኪናት ኣይ ሰላም ስለንርከብን፣ ኣብ ዉሽጢ ልዑላዉነት መሬት ኤርትራ ጎቢጦም ብምህላዎም ምስ ቀጺለ ኣብ ታሕቲ ዝጥሕሙሶ ድንዕታታ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ እቲ ግርጭት ንሓንሳብ ግዳማዊ-ቱኹላዊ ንሓንሳብ ድማ ግዳማዊ-ጋድማዊ ትሕዝቶ ግርጭት ዘለዎ እዩ። ከከም ኣማጻጽኡ ድማ መልክዕ እቲ ግርጭት ክትሓዝን ክፍታሕ ይኽእል።
ጹቡቕ ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ብተግባር እንታይ ሙኻኑ ንምልላይ፡ ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ምንጻር ከድሊ እዩ።
ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ንምንጻር፡-
1. ኤርትራ ገና ካብ ቀንዲ ኣጀንዳታት ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኮይና ትቕጽል፡፡ ብፍላይ’ቶም ኢትዮጵያውነቶም ኣብ ዕዳጋ ከረጋግጹ ዚግደዱ ሓይልታት፡ ብዋጋ ነጻነት ኤርትራ፡ “ሓርብኛነት” ክለብሱ የዕለብጡ፡፡ ምንጻግ ነጻነት ኤርትራ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዕዳጋ ኢትዮጵያ፡ ገና ኣገዳሲ ሃላኺ ኣቕሓ ኢዩ።
2. ኢትዮጵያውያን፡ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ናይ ዘመናት ሃንቀውተኦምን ሕልሞምን ገና ኣይተጸንቀቐን፡፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ካብ ፍርቂ ዘመን ንላዕሊ ዘርኣይዎ፡ ዘይስልኪ፡ ናይ ባሕሪ መሕለፊ “መሰሎም” ገና፡ ብዋጋ ነጻነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ደዉላ ኤርትራ ክበጽሕዎ ይጽዕሩ፡፡ እዚ ዘይተገርሔ ባህጊ፡ ተወሳኺ ናይ ሓድሽ ኪናት ዕድል ዚሓዘለ’ዩ፡፡
3. ንማሕበራዊ ሓይልታት ኤርትራ ብትሕተ-ሃገራዊ መንነታቱ ብምስራዕ፡ ኣብ ምዕባይ ንዝርከብ፡ እኳ ደኣ፡ ካብ ናይ ኤትኒክ-ጉጂለታትን ክልላትን ዝሰጎመ፡ ደዉላዊ ኣወዳድባ ኤርትራ ንድሕሪት ብምምላስ፡ ኤርትራ ብውሽጣ ናብ እትፍንጠሓሉ መንገዲ ክጸልዉዋ ብብርቱዕ ይሰርሑ። መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራዉያን ዘሎ ጸገም ፖሎቲካዊ ጸገም ዘይኮነስ፡ ናይ ብሔራትን ሃይሞኖትን ጸገም ኢሎም ይኣምኑ። ስለዚ ኤርትራዉያን ከምዚ ጉዚ ብዕራይ ብብሔራትን ብሃይማኖትን መታን ክማቓቐሉ፡ ናይ ብሔራትን ሃይሞኖታትን ዉድባት ክፈርያን ክዓብያን የታባብዕ።
4. ኣብ ትሕቲ ሽፋን ምውዳቅ ስርዓት ኢሳያስ (ህ.ግ.ደ.ፍ)፡ ንኤርትራ ካብ ከባቢናን ዞናናን ዓለምን ንምንጻልን ንምድኻምን ዘይሕለል ዲፕሎማሲያዊ ቃልሲ የካይዱ፡፡ ናይ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዚተወስደ ናይ ማዕቀብ ውሳኔ፡ ሓደ ካብቲ ዝኸፍኤ ውጽኢት ናይ’ዚ ወፈራ’ዚ እዩ።
5. ኢትዮጵያውያን ህዝብና ብፍላይ ከኣ መንእሰያትና፡ ሃገሮም ገዲፎም ንኽስደዱ ዘተባብዕ ፖሊሲታት የዘውትሩ፡፡ መንእሰያትና ብብዝሒ ኣብ መደበራት ናይ ስደት ኢትዮጵያ እናኣከብካ፡ ካብ ቃልሲ ንምንጻሎም ንምዕራብ ንምስፋሮም ዚካየድ ዘሎ መደባት ሓደገኛቱ ብሩህ’ዩ። ኣብ ዉሽጢ መዓስከራት ስደተኛታት መሳርሒ ዝኾንዎም ስደተኛታት እንዳለለኻ ብምኽታብ፡ ናቶም ጸይቂ ዕላማታት ክጎሳጎሱ ንደገ-ብመገዲ ጉዳይ ስደተኛታት ዓለም ከምዝጣየሱ ጌርካ ምስዳድ።
6. ዓለንለኻዊ ናይ ዶብ ሽምግልና ኮሚሽን ዘሕለፎ ውሳኔ ኣብ ግብሪ ንኸይትርጎም ብምሕንጋድ፡ ኣብ ትሕቲ ሽፋን ናይ ዶብ ምውጣጥ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ንህዝብና፡ ን12 ዓመታት፡ ኣብ ናይ ኣይውግእ ኣይሰላም ጅሆ ኮይኑ ንኽነብር ብምግዳድ፡ ንሶም ብደገ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብዉሽጢ፡ ኣብ ናይ ሞደሻን ኢንኮዲኖ (Hammer and Anvil) ኪናት ከምዝጽመድ ዘጣዓዕም ፖሊሲታት ብምዝዉታር ህዝብና ከምዚባታተን ይገብሩ ኣለዎ።
7. ግሁድ፡ መንግስቲ ናይ “ምቅያር” ቀጥታዊ ኢድ ኣእታውነት ኣዋጃትን መደረታትን ብምስማዕ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ሻቕሎትን ስግኣትን ቅልውላው ፈጢሮም፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክህልው ዝነበሮ ዝምድና በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኢትዮጵያዊ ወስታታት ጥራሕ ኣይኮነን ንቡር መልክዑ ካብ ምሓዝ ዚበርዓነ፡ ካብ ተግባራት ኢትዮጲያ ብዘይንእስ፡ ህግደፋዊ ፖሊስን ተግባራትን እውን ዚዓበየ ግደ ኣለዎ፡፡
8. ንምህራም ኤርትራዊ መንነትን ሃገራዉነትን፡ኢትዮጵያ ንሓያሎ ኤርትራዉያን ካብ ዝላዓለ ክሳብ ዝተሓተ ዝተማህሩ ኤርትራዉያን ብምዕሳብ ስዉር-ኔት ወርክ ብምፍጣር፡ “ተቃወምቲ ብምምሳል”ኣብ ምብትታን ናይ ኤርትራዉያን ብጽዑቕ እስትንፋስ ብዘይህብ መገዲ ትሰርሕ።
9. ኢትዮጵያ ጉዳይ ኤርትራዉያን፡ ካብ ጉዳይን ሙቁጽጻር ኤርትራዉያን ወጻኢ ኮይኑ፡ እንተታኻኢሉ ብዉክልና ኣብ ትሕቲኣ፡ እንተዘይተኻኢሉ ድማ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻርን ዉሳኔን ኣእዳዉን ማሕበረሰብ ዓለም ንክወድቕ ትጽዕት።
10. ኢትዮጵያ ብወኪላታ፡ ብዘይ ገለ ስክፍታ ኣብ መጋባእያ ሙሁራት ኤርትራዉያን ዝተኣከብሉ፡ ገዛኢ ቢሔር ትግርኛን ትምክሕቲ ብሔረ ትግርኛ ክስበር ኣለዎ ብምባል፡ ንኤትኒክ-ጉጂለ ትግርኛ ምስ ካልኦት ኣሓቱ ኤርትራዉያን ኤትኒክ-ጉጂለታት ንቱኹላዊ ምትፍናን ብምእታዉ፡ ገረብ ብሓኽላ ንምፍራስ ትዉጅህ።
ዘጣራጥር ኣይኮነን፡ ነዚ ክጥሕምሶ ዝጸናሕኩ ሓቕታት ኣሉ-ቐጣን ብምባል፡ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ድሌት እንበር እከይ ድሌት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ የብላን ቢሉ ኤርትራዊ ከንሱ ኣብ ክንዲ ኢትዮጵያ ልዕሊ ኢትዮጵያዊ ኮይኑዝካታዓ ከምዘይስኣን ይፈልጥ እየ። ከምዚ ከምዘሎ እንዳፈለጥኩ ዝጽሕፎ ከምዘለኹ ኩሉ ሰብ ክፈልጥለይ እደሊ ኣሎኹ። ኣይፋሉን ብኣንጻር እዚ ትብሎ ዘሎኻ እዩ ዝብል ሰብ እንተሃልዩ እኔሄልካ ፈረስ እኔሄልካ ጎልጎል እብሎ።
ወድሓንኩም!
መርዕድ ዘርኡ
m.zerut@gmail.com
27/11/2013
ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዊን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ፡
ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዊን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ፡
ካብ ህዝቢ ዘመንጨዋ፣ ቀንዲ ፈልሲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ዝኾና፣ ህዝባዊ ባይቶታት ኣብ ግዳም ብጋህዲ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብሙስጡር ይቑማ!
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ካብ ዕለት 01/08/2011 ዓ.ም.ፍ ሕጋዊ ሰውነት ለቢስና ምንቅስቓስና ካብ ዝጀመርናሉ እዋን፣ ጽምዶ ቃልስና ኣብ ክንዲ ኣብ ሓጺር ዕላማታት፡ ምቕያር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ጥራይ ዘመልከተ ዘይኮነ፡ ስግሩ ኣንቃዕሪሩ ዘናጻጸረ እዩ። ሰዉራ ኤርትራ ካብ 1961-1991 ዝተካየደ ንሃገራዊ ናጽነት ሕቶ ሃገራዉነት፡ ሕቶ ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ሕቶ ርትዓዊ ተሳታፍነት ህዝቢ፡ ሕቶ ሲቪካዊ መሰላት…ወ.ዘ.ተ ካይመለሰን ካየካናወነን ስለዝተዓወተ፡ ብቕጽበት ንሃገራዉነትን ሓርበኝነት፡ ነተን ኣብ ሓራ ቦታታት ቆይመን ዝነበራ ህዝባዊ ባይቶታት፡ ነቶም ዝነጥፉ ዝነበሩ ሓፋሽ ዉድባት ማሕበራት መንእሰያት፡ ደቂኣንስትዮ፡ ሞያዉያን…ወ.ዘ.ተ ብምዉቓዕን ብምድስካልን ብዘይ ገለ ጸገም ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክተክል ኣየጸገሞምን። ብሕጂ እዉን እዚ ተሞክሮ እዚ ክድገም ዘጸግም ነገር የሎን። እዚ ተሞክሮ እዚ ካይድገም ካብ ሕጂ ኣትሒዝና ድንክል ክንገብረሉን ዝተፈልየ ኣጋባብ ክንጥቀም ንግደድ ኢና። ሕብረተሰብ ኤርትራ ከም ሓደ ህያዉ ሕብረተሰብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዉደባ ክህልዎ ኣለዎ።
ብሓፈሻ ፖሎቲካዊ ዉድባት፣ ሰልፍታትን ምንቅስቓሳት፣ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ንገዛእ ርእሶም ሓራ ዘይወጹ ጥቁዓት ናይ ታሪኽን ጉዕዞ ምኻኖም ስለንፈልጥ፣ ንጉዕዞ ታሪኽ ንምቅያር፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለን ዝተፈላለዩ ናይ ነዊሕ ፖለቲካዊ ተመክሮ ዘለዎ ህዝቢ ሙኻኑ ስለዝተገንዘብና እዩ። እዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 1945-1950 ስልፍታት ምንቅስቓሳት ብዘማ እዘንዎን ጽቕጥታት ሓያላት ሃገራት ኣሜርካን ዓባይ ብሪጣንያን ኣብ ዘይደልዮ ፈደረሽን ተቆሪኑ። መሊሹ ን30 ዓመታት መመላእታ ረጽማዊ ሰዉራ ኣካይዱ ልዕላዉነት ሃገሩ ምስ ኣራጋገጸ። ልዕላዉነት ህዝቢ ዝተመንዝዔን ዳር ትርኢቱ ዝርኢ ዘሎ ህዝቢ እዩ። ካብ ሕሉፍ ተሞክርኡ ብምንቃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሐደ ምንቅስቓስ፡ ሰልፊ ወይ ውድብ ስዒብካን፣ ብእኡ ተመሪሕካን ተማእዚእንካን ዝግበር ቃልሲ ንረብሕኡ ከምዘይውዕል፡ በዚ ሕጂ ዝርከበሉ ዘሎ ኣሰቓቂን ሓደገኛ ሃለዋት አዓርዩ ዝተገንዘበ ህዝቢ ስለዝኾነ፡ መብዛሕትኡ ህዝቢ ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ኣማዕድዩ ይዕዘቦ ኣሎ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ እቲ እንኮ ህዝቢ ልዕላዉነቱ ከራጋግጸሉ ዝኽእል ሕዋም (formula) ህዝቢ ንጉዳዩ ኣብ ክንዲ ብተወከልቲን ተመወልቲ፡ ባዕሉ ጉዳዩ ሒዙ ክፈትሖ ምስ ዝነቕል ጥራይ እዩ፡ ዝብል እምንቶ ኣሎና። መስርሕ ግዝኣተ-ሕጊን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ፣ ሐቀኛ ኣብ ድሌት፡ ትጽቢታት ረብሓን መላእ ዜጋታት ዝተሞርኮሰ፣ ብተግባር ሓያልን ጠርናፍን ቀጻልነትን ከአ ዘለዎ ህዝባዊ ማዕበልን ውደባን የድሊ ኣሎ። ንህዝቢ ዘዕግብ ንረብሐታቱ ከአ ዝከላኸል ቁኑዕ ንጹር ውደባን ናይ መስመር ቃልሲ፣ ንተራኡን ብግልጺ ኣነጺሩ ዘሳትፍን ን ናይ ፖሎቲኡካዊ ዋንነት ሕቶ ብተግባር ከይመለሽካ ልዕላዉነት ህዝቢ ክራጋገጽ ስለዘይኽእልን፡ ልዕላዉነት ህዝቢ ድማ ካብ ፍሉይ ረብሓ ጉጂለታት ከም ገጸ-በረኸት ዝህብዎ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ብቅልጽሙ መንዚዑ ዝወስዶ ስለዝኾነ እዩ። ህዝቢ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብሙስጡር፡ ኣብ ደገ ብጉሁድ ይወደብ ንብል ዘሎና።ቀንዲ ፈልሲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ዝኾና፣ ህዝባዊ ባይቶታት ክቖማ ቀጻሊ ክንጉስጉሰሉን ክንቃለሰሉ ጸኒሕና ኢና። እዚ ቃልሲ’ዚ ንሃልክታት ተባሂሉ ዘይኮነስ፣ እቲ ቀንዲ መፍትሒ ጸገምና ብሙኻኑ ስለንኣምን እዩ።
ነዚ መሰረተ-እምነት መወከሲ ዝኾነ፣ እዘን ዝስዕባ ሓሙሽተ ቀንዲ ሮቓሒታት እየን ፣-
1.ኩሉ ጊዝየ ዝኾነ ይኹን ህዝቢ፣ ብረብሓታቱ፣ ሞይኡ፣ ከባቢ ዝነብረሉ ቦታ፣…ወ.ዘ.ተ ዘይተወደበ ህዝቢ፣ ብዉሑዳት ዝተወደቡ ፖሎቲካዊ ጉጂለ፣ ንክግዛእን ንክጭቆኒን ዝተዋደደ ሕብረተሰብ ስለዝኸዉን፣ መታን መላገጺ ናይ ዉሑዳት ናይ ፍሉይ ረብሓ ጊጂለታት ካይከዉን፣ ብሓደ ድምጺ ክብድሆም ክዉደብ ስለዝግባእ እዩ።
2.ሲቪላዊ ሕብረተሰብን ሲቪላዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ንምህናጽ፣ ቀንዲ ኣዕኑድ ህዝባዊ ትካላትን ህዝባዊ ማሕበራት ስለዝኾና፣ ህዝባዊ ትካላትን ህዝባዊ ማሕበራት ብዘይ ዉዓል ሕደር ክጥጥዓ ስለዝግባ እዩ።
3.ምልካዊ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓትን፣ ናይ ኤትኒክ፣ቀቢላ፣እንዳን ሃይማኖት ምንቅስቓሳት ጉጂለታት፡ ኣብ ድሕረትን ምብትታ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ይጽፈያ፣ ይዓብያን ዝነጥፋን ብምኻነን፣ ሂወተን ክዘርኣ ድማ ነቲ ሕብረተሰብ መመሊሾም ንትኹላዊ ምትፍናን ስለዘእትዉዎ፣ ነዚ ምትፍናን ንምግታእን ካብ ዝዓበየ ናይ ታሪኽ ሓደጋ ንምድሓን ህዝቢ ክዉደብ ስለዝግባእ እዩ።
4.ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ርትዓዊ ተሳታፍነት ህዝቢ፡ ናይ ህዝቢ ናይ ተጻይ-ቁጽጽር (counter-control)… ካብ ሕጂ ክዉሰን ስለዘለዎ እዩ።
5.ጽምዶ ቃልሲ ማሕበራዊ ሰውራ ኤርትራ ኪኖ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ማለት፡ ምክንዋን መሳጋገሪ-መንግስትን ሃገራዊ ዕርቂ፡ ምክንዋን ቅዋምን ቅዋምነትን፡ ምክንዋን ጊዝኣተ-ሕጊን ዲሞክረሳዉነትን፡ ምርግጋጽ ልዕላዉነት ህዝቢን ምህናጽ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ (ብስለላም ብሓባር ምንባርን ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሒ) ካብ ኮነ፡ ነዚ መሰረት ዝኸዉን ዱልዱል መንጸፍ ስለዝድለ እዩ።
እስትራተጂካዊ ዕላማታት ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ናይ ቀረባን ርሑቁ ዘጣመረ እዩ፡-
1.ቀንዲ ዕላማ ህዝባዊ ባይቶታት፡ ጽምዶታቱ ኣዝዩ ኣርሒቁ ካብ ዘለናዮ ኩነታት ንላዕሊ ዝጠመተ እኳ ኣንተኾነ፡ ነዚ ዘለናሉ ኩነታት ( Status quo) ብቀጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ ንምቅያር፣ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ብኣዝዩ ንጡፍን ዝተወደበ ናይ ህዝቢ ሓይሊ፣ ህዝባዊ ደገፍ ብምሕራምን ብምንጻል፣ ካብ ዓቲርዎ ዘሎ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምምንዛዕ ዘናጻጸረ እዩ።
2.ተሳትፎ ህዝቢ፣ ሓድነት ህዝቢ፣ ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፣ ህዝባዊ ዉሳኔ…ወ.ዘ.ተ ምርግጋጽ እዩ። እቲምንታይስ እዚ እንተተራጋጊጹ ብሓባር ብሰላም ንምንባርን ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽ ዝተዋደደ እዩ።
3.ኣብ ድያስፖራ ይኹን ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ፣ ኣዝየን ንቁሓት ሓላፍነታተን፣ መሰላተንን ጥቅምታተን ዝፈልጣ ድልድላት ማሕበረ-ኮማት ብምህናጽ፣ ንማሕበራዊ ስነኣእሙራዊ ኣቋዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ናብ ሓደ ዱልዱል ማኣዝን ንምምእዛን ዝዓለመ እዩ።
4.ህዝቢ ግዳይ ገባቲ ስርዓትን ፍሉይ ናይ ሰብ ረብሓ ዉድባት ካይከዉን፡ ብዝተወደበ ህዝባዊ ትካል ነብሰ ምክልኻል ምግባር ዝዓለመ እዩ።
5.ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብጥርኑፍ ድምጺን ብጥርኑፍ ሰብን ካብታ ዝንኣሰት ቦታ ክሳብ ብደረጃ ዓለም ንምግጣሙ ዝዓለመ እዩ።
6.ወሳኒ ጊደ ህዝቢ ኣብ ምቅያር ስርዓትን ምቅያር ሕብረተሰቡን ጊደኡ ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ።
7.ሓርነት ሕብረተሰብ ምስ ፖሎቲካዊ ሓርነት ዉልቀ-ዜጋ ዝተታሓሐዘ ስለ ዝኾነ። ወሳኒ ጊደ ዉልቀ ዜጋን ሓርነት ዉልቀ-ዜጋ ዘራጋገጸ ናይዚኦም ምትእስሳር ድማ ሓርነት ሕብረተሰብ ሩጉጽ ስለዝገብሮ እዩ። ኩሉ ንጽዕዶን ንብህጎን ሲቪክ መሰልን ዲሞክራስያዊ መሰላት ንዉልቀ ዜጋ ዘማእከለ ስለዝኾነ ወይ ድማ ዉልቀ-ዜጋ ሓራ እንተዘይኮይኑ፡ ሕብረተሰብ ሓራ ክኸዉን ስለዘይክእል ነዚ ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ።
8.ሓደነት ሃገርን ህዝቢን ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ።
9.ዝላዓለ መግለጽን መራጋገጽን ናይ ዘመናዊ ሃገርን ዘመናዊ ፖሎቲካዊ መንነት ምርግጋጽ ናይ ኩሉ ዜጋ ማዕርነት ኣብ ቅድሚ ናይ ሓባር ሕጊ ስለዝኾነ። ንጊዝኣተ ሕጊ ዘራጋግጽ ቀንዲ-ህዝባዊ ፈለግ (maine-stream)ንምፍጣር ዝዓለመ እዩ።
10.ንጥዕና ዘለዎ ህዝባዊ ዘተ፡ ህዝባዊ ዉደባ፡ ቡሩህ ናይ ሓባር መጻኢን ሃገራዊ ዕርቂ ዘጣዓዕም ዝዓለመ እዩ።
ህዝባዊ ባይቶታት ብኸመይ ክካነዋና ይኽእላ፣-
መእተዊ፣-
ቅድሚ ኣብ ዝርዝራት ኣጋባብ ኣካናዉና ህዝባዊ ባይቶታት ምብራህና፣ ኣቀዲሙ ዝጸንሓ ዉደባታት ከምዘሎ ክንፈልጥ ኣሎና። እዚ ዝጸንሓ ዉደባታት ብመልክዕ ፖሎቲካዊ ሰልፍታት፣ ዉድባት፣ ግንባራት፣ ምንቅስቓሳት፣ ሲቪልን ሲቪክ ማሕበራት ምኻኑ እዉን ኩሉ ዝግንዘቦ እዩ። እዚ ኣቀዲሙ ዝጸንሔ ዉደባታት ኣንካይ ዶ ንዝገጥመና ዘሎ ብድሆታት ንምፍታሕስ፣ ንገዛእ ርእሱ ዘስሩሮ ዓቕምታት ከጥሪ ስለዘይክኣለ፣ ንገዛእ ርእሱ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገም ወይ ተወሳኺ ጸገም ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ዓቕምታቱ ኣዝዩ ድሩት ስለዝኾነ፣ ብዘይቀላዓለም መታን ክሰርር ተባሂሉ ንፖሎቲካዊ ዉሳኔታቱን ዕላማታቱን ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ዘሳጥሔ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ዝበዝሔ ህዝቢ ክስዕቦን ክድጉፎ ኣይተራእየን። ዓሳ ኣብ ባሕሪ ይነብር፣ ቃልሲ ድማ ኣብ ከስዒ ህዝቢ ዝነብር ማሕበራዊ መስርሕ እዩ። ህዝቢ ካብ ከስዑ እንተተፊእዎ ሂወት ስለዘይብሉ፣ ብዘይ ሂወት ክነብር ዝዉስን እንተሃሊዩ፣ መሰሉ ስለዝኾነ ክቅጽል ይኽእል እዩ። ኣነስ ሒዘዮ ዝጸናሕኩ መስመር ጉጉይ ስለዝኾነ ምስ ህዝበይ ይሕሸኒ ዝብል እንተሃልዩ፣ እቲ ኣፍደገ ህዝቢ ርሒብ እዩ።
ብወገኖም መታን ክትስዕብዎም ከምዚ ዝስዕብ “ሓቂ ዝመስል”፣ የግዳስ ንሰብ ተጣራጢሩ ቆራጽ ዉሳኔ ካይወስድ ዝገብሮ እንሳዕ ዝንገር ኣባሃላታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ፣-
1.ሃገርናን ህዝብና ኣብ ሓደጋ ተሳጢሑ ስለዝርከብ፣ ዘላቡን ፍሕትሕት ዘብል ጊዝየ ስለዘየሎ፣ መታን ሃገርናን ህዝብናን ክድሕን፣ ኣብ ክንዲ ሓድሽ ዉደባ ምጥያስ፣ ኣብ ዘለ ዉደባታት ኣቲና ክንቃለስ ኣሎና፣ ክብሉኹም እዮም። (ክትበልዓ ዝደለኻ ኣባ ጉንባሕ ዛግራ በላ እዩ)።
2.እቲ ዘድሊ ዘሎ፣ ሓድሽ ዉደባ ህዝቢ ዘይኮስነ፣ እተን ተመስሪተን ዘለዋ ዉድባት ተመያይጠንን እንካን ሃባን ኢለን ኣብ ሓደ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ጽላል እንተጠርኒፈን፣ ህዝቢ ክስዕበን ስለዝኽእል፣ ኣብ ክንዲ ካብ ታሕቲ ካብ ህዝቢ ዝነቐለ ዉደባ፣ ካብ ላዕሊ ካብ መሪሒነታት ዉድባት (ጽላል) ንታሕቲ ንህዝቢዝወርድ ዉደባ ዝዕዉት ክብሉኹም እዩም። ( ሓይሊ ህዝቢ ነገራዊ ሓይሊ ምኻኑ ዘይምእማን ዘንቅሎ ዓሎቕ እዩ)።
3.ተሰማዕነት ዘለዎ፣ ህቡቡነት ዘለዎ፣ ትምህርቲ ዘለዎ፣ ገንዘብ ዘለዎ፣ መራሒ ሃይማኖት፣ መራሒ ቀቢላ …ወ.ዘ.ተ ዓይነታት ሰባት መርፍእን ፈትሊ ኮይኖም እንተተላፊኖም፣ ብዘለዎም ማሕበራዊን ፖሎቲካዊ ክብደታት ንህዝቢ ከስምዑ ስለዝኽእሉ፣ ምጥርናፍ ናይ እዚኣቶም ኣገዳሲ ክብሉኹም እዮም። (ኣባታዊ ኣታሓሳስባ ኣእምሮ ዝፈጠሮ ኣካላዊን መንፈሳዊ ጊላነት እዩ)።
4.ህዝቢ ስዓቢ እንበር ወሳኒ ከምዘይኮነ ዘስምዕ ንዕቐታት፣ ባጫታት፣ ወስታታት…ወ.ዘ.ተ ክስንዝሩልኩም እዮም። (ጭንቀትን ጥፍሽና ዝፈጠሮ ቦዶሽ ኣንነት እዩ)።
5.ብእንዳ፣ ብቀቢላ፣ ብኤትኒክ፣ ብሃይማኖት፣ ብዓዲን ኣዉራጃ ክዉድብኹም፣ ከላዕሉኹም፣ ምስ ካልኦት ኣሕዋትኩሙን ኣሓትኩሙ ንትኹላዊ ምትፍናን መታን ከእትዉኹም፣ ኣጻብዕቶም ናብ ፍሉያት ኣካላት ሕብረተሰብና እንዳኣመልከቱ ክጉስጉሱኹም እዮም። (ፈላሊኻ ጊዛእ እዩ)።
ታሪኻዊን ዉድዓዊ መርትዖ ዘለዎ መልሲ ነዚ ሓሙሽተ ነጥብታት፣ ሎሚ ክራማት ዘርኢ ክርዳድ እንተዘሪእካ፣ ቀዉዒ ስርናይ ክትሓፍስ ኣይትኽእልን ኢኻ። ሰዉራ ኤርትራ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን መላእ ህዝቢ ተሳቲፉዎን ስዒብዎ፣ ንሰራዊት ገዛኢት እምባሮጠራዊት ኢትዮጵያ፣ ካብ መላእ ኤርትራ ሓግሒጉ ልዕላዉነት ኤርትራ ኣራጋጊጹ፣ ኣብ ምርግጋጽ ልዕላዉነት ህዝቢ ግን ፈሺሉ። እቲ ምንታይስ ህዝቢ ስዓቢ እንበር ወሳኒ ኣይነበረን። ኣብቲ እዋንቲ ዝነበራ ህዝባዊ ማሕበራትን ህዝባዊ ባይቶታትን ናጻን ሓራ ዘይኮና፣ ብመምርሒ ዉድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝቆማን ዝፍንታሓን ምንባረን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ቅድሚ 20 ዓመት ዝሓለፎ ተሞክሮ ሕጂ ክደግም እንተኾይኑ፣ ንገዛእ ርእሱ ሓደገኛ ህዝቢን እቲ ፍጻሜ ድማ፣ ዝላዓለ ገበን ናይ 21 ክፍሊዘመን ኣብ ታሪኽ ወዲ-ሰብ ክቑጸር እዩ።
ህዝቢ ክንብል እንኮሎና እንታይ ማለትና እዩ?
ህዝቢ ዝብሃል፣ ብፍኑው ኣጋባብ ብኣሃዛዊ ቁጽሪ ዝጽብጸብ እኩብ ሰብ ጥራይ ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ልዑልን ንጥፉ ህልዉና ዘራጋገጸ ህያዉ ዝጠምሮ ናይ መንነት ፍሕሶ ዘለዎ ሕብረተሰብ ማለት እዩ። በዚ ዝስዕብ ሮቛሒታት ድማ ይልለ፣-
1.ልዑላዉነቱ ህዝቢ፣ ብጂኦግራፊካዊ ክሊ ቦቱኡ፣ ፖሎቲካዊ ስልጣኑን ሲቪክ ሓርነቱ ይግለጽ።
2.ንጡፉነት ህዝቢ፣ ብዘለዎ ተሳትፍኡ ኣብ ፖሎቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊን ባህላዊን ሂወቱ ዓይነት ተሳተፉነቱ ይግለጽ።
3.ህያዉነት ህዝቢ፣ ብትካላዊ ገጻቱ፣ ብዲሞግራፊካዊ ጎድንታቱ፣ ብማሕበራዊ ቀጸላታቱ፣ ብምክፍፋል-ዕዮን ሞያታቱን፣ ብኤትኒክ-ጉጂለታቱን ሞሎኮታዊ እምነታቱን ይግለጽ።
ናይዞም ኣቀዲሞም ዝተገልጹ ሮቛሒታትን ድሌታቱ፣ ተሞክሮታቱ፣ ረብሓታቱ፣ ታሪኹን ተሞክሩኡን እኩብ ድምር ህዝቢ የብሎ። ህዝቢ ዝባሃል ከምዚ ካብ ኮነ፣ ህዝቢ ኣብ ዝካየድ ማሕበራዊ ሰዉራ ብከመይ ይሳተፍ ዝብል ሕቶ እዩ ክልዓል ዝኽእል። ዝውቱራት ክልተ ዓይነታት ተሳትፎ ኣለዋ፣-
1.ንህዝቢ ድኹም ጎድኑታቱ መዝሚዝካን ሓይሊ ተጠቂምካ፣ ብምትላል፣ ብሙግቡዕባዕ፣ ብምግዳድ፣ ብዓመጽ ብምግፋፍን ምጭዋይን…ወ.ዘ.ተ ዝካየድ ተሳትፎ እዩ። እዚ ዓይነት ተሳትፎ፡ ብፍጹም ክንጸግ ዘለዎ ብልሓት ተሳትፎ እዩ።
2.ንህዝቢ ብምርዓምን ምንጻግ፣ ብጥቕሙን መላእ ዕግበቱን፣ ብናጻ-ድሌቱን ዉሳኔታቱን፣ ብንቑሕ ኣፍሉጥኡ፡ ሓላፍነቱን መሰሉ…ወ.ዘ.ተ ዝካየድ ተሳትፎ እዩ። እዚ ዓይነት ተሳትፎ ክርዓምን ክዝዉተር ንቃለሰሉ እዩ።
ስለዚ ተሳትፎ ህዝቢ ብመሰረት ስሩዕ ህላዊኡን፡ ሐቀኛ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ ክኸዉን ከምዘለዎ ስለ ንኣምን ናብቲ ቀንዲ ዛዕባና ክንኣቱ ኢና። ብትዕዝብትና እዞም ኣብዚ እዋን’ዚ አብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅ ዝተኻየዱ ንገበቲን ሓዉሲ ገበትን ስርዓታት ዝቐየሩ ህዝባዊ ናዕቢታት’ውን እንተኾኑ፣ብተረባሕነት ናይቶም ተወዲቦም ዝጸንሑ ውሑዳን ሐይልታት ክድምደም ድአ’ምበር፣ ብተረባሕነት ናይ’ቲ አብ ጐደናታት ተሰሊፉ ንለውጢ ዘረጋገጸ ሰፊሕ ሐፋሽ ህዝቢ ክዛዘም አይረአናን። እዚ ዝኾነሉ ቀንድን መሰረታውን ምኽንያት ከአ፣ እቲ ሰፊሕ ህዝቢ ሕድሕዱ ተላዚቡን ተዛትዩን ብምርኻብ ንረብሐታቱ ሐቢሩ ዝሕለወሉ ጥርኑፍ ህዝባዊ ውደባታት ከካናዉን ስለዘይከአለ ኢዩ። ኣብ ታሪኽናን ተሞክሮናን ዉደባ በዘልማድ ንፖለቲካዊ ውድባት ወይ ሰልፊታት ጥራሕ ዝተሐዝኤ ኣራዳድኣን ቱርጉም’ዩ ክውሰድ ጸኒሑን ዘሎን። ይኹን’ምበር ናይ ስልጣን ተሻረኽቲ ዘይኮኑ፡ ዝተፈላለዩ ህዝባውያን ናይ ሞያ ማሕበራት፣ ናይ ስቪክ ትካላት፣ ነጻ ዝኾነ ሻርነት ዘይብሎም ናይ ጋዜጠኛታት ሚድያ ትካላት፣ ናይ ሰብአዊ መሰልን ግብረ ሰናይን ነጻ ማሕበራት… ወዘተ እዚኦም’ውን እንተኾኑ ተምሳልን አብነትን ናይ ህዝባዊ ውደባ ምዃኖም ክዝንጋዕ አይግባእን እዩ።
አብ መጻኢ ንህዝቢ ዋሕስ ዝኾኖ፣ እዚ ህዝባዊ ትካላት’ዚ ስለዝኾነ፣ ካብ ጽልዋ ፖለቲካዊ አጀንዳታትን ናይ ስልጣን ተቖራቖስቲ ሰልፊታት ወይ ውድባትን ሐራ ብምዃን፣ ሻራ ዘይብሉ ውዱብ ህዝባዊ ትካላት ካብ ሕጂ ኣትሒዙ ክስረትን ክማዕብለን ይግባእ። ውድባት ኮነ ሰልፊታት ናይ ህዝቢ ዋሕስን መሰረት ሲቪላዊ ሕብረተሰብን ሲቪላዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክኾኑ አይኽእላን እየን። እቲምንታይስ እቲ ዝተመስረታሉ ቀንዲ ዕላማታት ናብ ስልጣን መሕኮሪ ጥራይ እዩ። ንቅሎ-ኣታሓሳስባተን ከመይ ጌሬን ስልጣን ይጭብጣን፡ ከመይ ገይረን ንሳተን ዝሓስቦኦን ዝደልይኦን ምሕደራ ወይ ዓይነት ስርዓት ንህዝቢ ብሓይሊ፡ ምትላል ኣመንጊካ ብምዉሓጥ ትምእዝዝ ስለዝኾነ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ንረብሐታቱን ጠቕሚታቱን ዝከላኸለሉ ንቑሕ ዝኾነ ህዝባዊ ነብሰ ውደባ ክገብር ታሪኽን ጊዜን ይጽዉዕ ከምዘሎ ክንጸር ይግባእ።
ህዝባዊ ዉደባታት ንህዝባዊ ባይቶታት ንሙቓም ነዚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ኣብ ግምታት ዘእተወ ክኸዉን ኣለዎ፡-
1.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ብደረጃ ከባቢ፡ ጎዶቦታት ከባቢ፡ ሃገር፡ ክፍሊ ዓለምን መላእ ዓለም ክዉደባን ከድህያ መታን ብቕዓት ትካላዊ ጥርናፌ፡ ንጹር ዳይነሚክስ ስልትን ስትራተጂን፡ ተወፋይነት፡ ጉሉጹነት፡ ተሓታትነት፡ ቡዙሑነትን ርትዓዉነት ዝምእዝኖ፡ ንጹራት ዛዕባታት ዘለወን ክኾና ኣለወን። ዘልዕልኦ ዛዕባታት ኣብ ዝሓለፈን ዘሎ ኩዉንነት ወይ ተረኽቦታት ጥራይ ዝተሞርኮሰ ዘይኮነ፡ ካብ ዝሓለፈን ዘሎን ነቂለን ንመጻኢ መስመራዊ (linear) ዝኾነ ናይ ጊዜ-ቅየሳ ጉዕዞ ብምእማን ዝኣንፈተ ክኸዉን ይግባእ። ህዝባዊ ዉደባታት ን ህዝባዊ ባይቶታት ካብ ድርኺት መዓልታዊ ተረኽቦታት፡ ታሪኽን ብጻልጥኡ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምዉራድ ዘናዓዓበን ጥራይ እንተኾይነን፡ ጹኑዕ ዕላማታት ስለዘይዉንናን ጹኑዕ መሰረት ስለዘይብለን፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ክብተናን መሳሪሒ ዉድባት ወይ ስርዓት ክኾና ኣዝዩ ቀሊል እዩ። መታን ብቀሊሉ ካይባታተና መሳርሒ ናይ ካልኦት ሓይልታት ካይኮና። ብንኹለን ዝምልከት ኣዝዩ ጭቡጥ፡ ኣሳሳይ፡ ኣሳታፊ፡ ሓቓፊ…ወ.ዘ.ተ ልዕሊ ኽሉ ድማ ንመጻኢ ኣርሒቁ ዝጠመተ ንጹር ስትራተጂን ስልቲን ዝዉንና እንተኾይነን፡ ንጥፈታተን፡ ዉደባታተንን ጉዕዝኣን ብዘይ ገለ መሰናኽላት ኣድማዒ፡ ቀጻሊን ናህሪ ዘለዎ ክኸዉን እዩ።
2.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ዉደባን ዉድብን ብመሰረቱ ንዕላማን ራእይ ዝስከም ስልታዊ ማሓዉር እንበር ዕላማ ኣይኮነን። ህዝባዊ ባይቶታት ኣብ ከባቢኣን ክነቕላ እንኮሎዋ። ንጹር ናይ ንቕሎ ዕላማን ራእይን ክህልወን ኣለዎ። እንዳዓኸኻ ኣብ ዝኸዳሉ እዋናት እቲ ኣብ ዉሽጠን ዝፍጠር ናይ ሰብኣዊ ርኽኽብ ዳይነሚክስ ንዕላማታተንን ራእየን እንዳስሓሎን እንዳጸረቦን ክኸይድ እዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን ኣብ መስርሕ ቡቁዓት መራሕቲ እንዳተፈጥሩን እንዳተለለዩን ክኸዱ ሙኻኖም ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ።
3.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ብናጽነቶም ዝኣወጁ፡ ምትእስሳር ናይ ናጻ ዜጋታትን ኣብታ ዝነብሩላ ከባቢ ከም ቀንዲ-ሕመረት ሕብረተሰብ ኮይኑ ዝነጥፍ ማሕበረሰብ ስለ ዝኽነ፡ መሳርሒ ናይ ዘሎ ስርዓት ወይ ድማ ናይ ዘለዋ ተቃወምቲ ስርዓት መታን ካይከዉን፡ ጽኑዕ ሕጊ መካላኸሊ ድርዒ ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ። ካብ ታኼላ ሙኡዙዙነት ንማሕበረሰቡ ከናግፍ ክጽዕት ኣለዎ። እቲ ምንታይስ ምድልዳልን ምዕባይ ህዝባዊ ባይቶታት ምስ ሓርነቱን ናጽነቱን ዝራጋገጽ ብሙኻኑ እዩ።
4.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ምስተወደበ፡ ልዕሊ ኣብቲ ከባቢኡ ዘካይዶ ንጥፈታት፡ ናብ ጎዶቦታቱ፡ ስግረ-ጎደቦታቱ፡ ወረድታተን፡ ክፍሊ-ሃገረን፡ ሃገር፡ ክፍላ-ዓለምን ዓለም። ምስ ካልኦት ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት ቅጽበታዊ ምትእስሳርን ቀለቤት-ርኽክብ (Solidarity & Network) ክፈጥራ ኣለወን። ነቲ ብደረጃ ሃገርን ክፍሊዓለማት ዝፍጠር፡ ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት ንኣድማዒ ብልሒ ርእሰ-ኪናት ወይ ድማ ናይ ህዝቢ ጸቕጢ ሓይሊ መታን ክበቕዕ ብደረጃ ዓለም ናብ ጠርናፊ ዋዕላ ክኣቱ ኣለዎ። ኣብ ዋዕላ ኣትዩ ናይ ሓባር ድልዱል ዋላ (Platforum) ምስፈጠረ ሓደ ድልዱል ህዝባዊ ትካል ክኸዉን እዩ። እዚ ድልዱል ህዝባዊ ትካል እዚ፡- ሀ. ብዓለምለኻዊ ደረጅ ተሰማዕነትን ቁቡልነት ክህልዎ እዩ። ለ. ንሰርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ህዝቢ ስለዝንጽሎ ናይ ፖሎቲካዊ ተግባር ኡጉሚ ብሙኻን ከንበርኽኾ ዘኽእል እዩ። ሐ. ተሳተፍነት ህዝቢን ልዕላዉነት ህዝቢ ከራጋግጽ እዩ። መ. ዉድብ ህዝቢ ስለዝኾነ፡ መላገጺናይ ፍሉይ ሰብ ረብሓ ጉጂለታት ኣይክኸዉንን እዩ። ረ. ነቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገርና ዛጊት ቦኺሩ ዘሎ ናይ ህዝቢ ተቃዉሞ ትካል ዘናዓዕብ መትረባት ክኸዉን እዩ። ሰ. ልዕሊ ኹሉ ሓደነት ህዝቢ፡ሃገርን ሃገራዊ መንነት ከራጋግጽ እዩ። ሸ. ንምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት፡ ንምህናጽ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ንብሓባር ብሰላም ምንባርን ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጓጽ መሰረት ክኸዉን እዩ።
5.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ መታን ክድልድላ ዝምድናታተ ምስ ናይ ተቓወምቲ ዉድባት ከነጽራ ኣለወን። ፈቲና ጸሊእና ንፖሎቲካዊ ስልጣን ጨቢጠን፡ንፖሎቲካዊ ስልጣን ከምንዋት ተጠቂመን ሓሳበትን ባህግታተንን ከተግብራ ዝጽዕራ ፖሎቲካዊ ዉድባት፡ ሰልፍታት፡ ምንቅስቓሳት…ወ.ዘ.ተ ክህልዋ እየን። ብመሰረቱ ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት ንከይህልዋ ዝግበር ጥርናፌ እዉን ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ንህዝቢ ተሳታፍነቱን ዉሕስነት ልዕላዉነቱ ዘራጋግጽ እዩ። ስለዚ ኣብ ክንዲ ተጻረርቲ ነንሕድሕደን ተመላላእቲ፡ ኣብ ክንዲ ሓደ ጥብቆ ናይቲ ካልእ ዝኸዉን፡ ናይ ሓደ ናጽነትን ሓርነትን ዘራጋገጸ ሽርክነታዊ ዝምድናታት ንክህሉ፡ ኣብ ክንዲ ህዝባዊ ናይ ተቃዉሞ ትካል ዝቦኩር፡ ከምዝህሉ ንምግባር ስለዝኾነ። ብንጹር ዝምድናታተን ክንጸር ኣለዎ።
6.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ እቲ ስርዓት ወይ ድማ ካልኦት ሓይልታት ዝጥቀሙሉ ከፋፋሊ ምሕቢኢ ባዓትታት ከወግድ፡ ንመላእ ህዝቢ ከባቢኡ ብዘይ ገለ ምፍልላይ ከሳትፍን ኣብ ቀጻሊ ናይ ምርድዳእ ጽምዶታት ክጽመድ ይግባእ።
7.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ካብ ቀይዱ ሒዙና ዘሎ ታሪኽ፡ ሙኡዙዙነት፡ ኣባታዊ ኣታሓሳስባን ንሕና ዝብል ጽዕዶ ፈንጺጉ ጽምዶ እስትራተጂ ዉዳቤኡ፡ እታ ዝንኣሰት ከባቢን ናጻ ዉልቀ ዜጋ ኣነ ዝብል ክኸዉን ኣለዎ።
8.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ጽምዶ ስትራተጂኣን ዝናኣሰት ከባቢ (Local) ንዉልቀዜጋ (individual citizen) ዘማእከለ ስለዝኾነ፡ ቅርጻ ምትእስሳርን ቀለቤት-ርኽክብ ካብ ዝዉሓደ ፍቕዲ-ሰብ ናብ ዝበዝሔ እንዳተጠላላፈ ይኸይድ።
ገሊኤን ማሕበረ-ኮማት ብዝሒ ወይ ዋሕዲ ሰብ ዘለወን ክኾና ከምዝኽእላ ዘጣራጥር ኣይኮነን። እተን ዋሕዲ ዘለወን ብሓባር ተጥርኒፈን ክዉደባ ይኽእላ፡ እተን ብዝሒ ሰብ ዘለወን ድማ ኣብ ዉሽጢ ማሕበረ-ኮመን ናጻ ዝኾና ክፍሊታት (chapters) ሓይሊ-ዕማማት (task force) ማሕበር ሰራሕተኛ፡ ማሕበር መንእሰያት፡ ማሕበር ደቂ-እንስትዮ፡ ማሕበር ሞያዉያን…ወ.ዘ.ተ ከቁማ ይኽእላ። እዚ ዝቆመ ማሕበረ-ኮማትን ናጻ ማሕበራት ካብታ ዝንኣሰት ቦታ ነቂሉ ብደረጃ ሃገርን ዓለም ከምዝዉደብ ከምዝታኣሳሰር ይግበር።
ብኸመይ ህዝባዊ ዉደባታት ንህዝባዊ ባይቶታት መስርሕ ይካናወን?
1. ኣብ ነብሲ ወከፍ ዝንኣሰት ቦታ፡ ዓዲ ወይ ከተማ ዝነብርሉ፡ ንነብሶም ወኪሎም ዝቀርቡ ናጻ ዉልቀሰባት ምትእስሳር (solidarity) ይፈጥሩ፣ እዚ ምትእስሳራት እዚ ኣብ ዝነብሩሉ ዘለዉ ኣካባቢ ጥቕምታቶም ንምርግጋጽ፡ ዝገጥሞም ቡዱሆታት ንምፍታሕ፡ ኩነታት ማሕበረ-ኮሞምን ሃገሮም ኣመልኪቶም ድሕሪ ምዝታይ፡ ዘተኣሳስሮምን ክፈላልዮም ዝኽእል ነገራት ድሕሪ ምልላይ፡ ኣብ እንካን ሃባን መስርሕ ኣትዮም። ማእከላይ ንኩሎም ብማዕረ ዕግበት ኣብ ክፈጥረሎም ዝኽእል ቀንዲ ቀላሲን ጠርናፊ ሓሳብ ከምዝሳማሙዑ ድሕሪ ምግባር፡ ንዝተሳማሙዕሉ ቀንዲን ቀላሲን ሓሳብ ማሓዉር ዝኸዉን ሕጊን ሕጋጋት፡ ቅርጻን ነቲ ቅርጻን ሓሳብን ዝመርሕ ኣካል ስለዘድሊ፡ ብቀጥታ ብዲሞክራስያዊ ኣጋባብ ወይ ድማ ብምትዕግጋብ መራሕቶም ይመርጹ። እዛ ዝተመርጸት ናይ ህዝቢ ሽማግሌ ፈላጺትን ቆራጺት መዝነት ዘለዋ ዘይኮነስ፡ ናይ ምዉህሃድ መዝነት ጥራይ ዘለዋ ክትኸዉን ይግባእ። መላእ ዝቆመ ማሕበረ-ኮም (Community) ዝተሳማማዓሉ ኡግሚ-ተግባር ተተግብርን እተዋሃህድ ከምትኸዉን ምኽታያ ወሳኒ እዩ።
2. ኣብቲ ዝቀዉም ድልዱል ናይ ከባቢ ማሕበረ-ኮም፡ ነቲ ማሕበረ-ኮም ንምጽላዉ፡ ንምምቃልን ንምድኻም ዝነቕሉ ሰብ ፍሉይ ረብሓ ጉጂለታት ማለት ፖሎቲካዊ ዉድባት፡ሰልፍታትን ምንቅስቓሳት ምስ ዘጋጥሙ፡ ኣብ ክንዲ ንትኹላዊ ምትፍናን ምእታዉ፡ ብመሰረት ነጥበ ስምምዕ ሕጊን ሕጋጋትካን መሰረት ብምግባር፡ ኣብ ጽላል ኣቲ ማሕበረ-ኮም ከዕቕሉ ሓቓፊ ምኻንን ምስሳዮም ከድሊ እዩ፡ ኣይፋልናን ንስኻትኹም ናትና ሱሩዓት ወይ ሓፋሽ ዉድባት ክትኾኑ ኣለኩም ዝብሉ እንተኾይኖም ግን ብዘይ ገለ ተጉላባነት ኣብ ጽምዶ ክእቶ ኣለዎ። ዝካየድ ምርድዳኣት መፍትሒ እንተዘየምጽዩ ድማ ንጊዝየ ክሕደግ ኣለዎ።
3. ኣብ ነብሲ ወከፍ ዝንኣሰት ቦታ፡ ዓዲ ወይ ከተማ ድልዱላት ማሕበረ-ኮማዊ ህዝባዊ ባይቶታት ምስ ቆማ፡ እተን ዝቆማ ምስ ጎዶቦታተንን ስግረጎዶባታተን መስኖ ርኽኽባት ቅልጢፈን ብምፍጣር፡ ብደረጃ ወረዳ ክፍሊ-ሃገርን ሃገር ንሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ (Convention)ብምክያድ፡ ንኩሉ ኣብ መላእ ሃገር ዝጥርንፍ ዓማሚ ባይቶ የቑማ። እቲ ብደረጃ ሃገር ዝቆመ ባይቶ ምስቶም ኣብ ዝነብረሉ ክፍሊ ዓለም ዝነብሩ፡ነበርቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብደረጃ ሃገራት ዝቆማ ህዝባዊ ባይቶታት ዳግም ንብደረጃ ክፍለ ዓለም ንሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ ብምእታዉ ብደረጃ ክፍለ-ዓለም ተወዲቡ፡ ምስ ካልኦትሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ ክፍለ-ዓለማት ንሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ ብምእታዉ ብደረጃ ዓለም ሓደ ዱልዱል ናይ ህዝቢ ወይ መሰረታት ጥርናፌ ክፍጠር ይክኣል እዩ።
4. ብደረጃ ዓለም ሓደ ዱልዱል ናይ ህዝቢ ወይ መሰረታት ጥርናፌ ሕጋዊ ህዝባዊ መጋብኣያ ምስፈጠረ፡ ነቲ ካብታ ዝታሓተት ካብ ነፍስወከፍ ቦታ ወይ ስፍራ ሒዝዋ ዝመጸ ዕላማ ብምንጽጻር ንኹሉ ዘዕግብን ኩሉ ክቃለሰሉ ዝረዲ፡ ህዝባዊን ሃገራዊ ንማሕበራዊ፡ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ፡ ባህላዉን ዲፕሎማስያዊ ጠርናፊ ቻርተር፡ መርሓ ገበይ (road-map)፡ ዉሽጣዊ-ቅዋም፡ ዕማምን መዝነት ዕማምን፡ ኣድማዕ ስልትን ስትራተጂ፡ ሓይሊ-ዕማማት…ወ.ዘ.ተ ካብ ትማሊ ነቂሉ ንሎሚ፡ ካብ ሎሚ ነቂሉ ንጽባሕን ቀጻሊ መጻኢን ዝጠመተን ዘጋናዘበ መደባት ክኸዉን ከምዘለዎ ብምክንዋን ንፖሎቲካዊን ማሕበራዊን ብድሆታት ህዝቢን ሃገር ኤርትራ ንምፍታሕ ይጽመድ።
5. ክተግብሮ ዝግብኦ ቀንዲ ዕታር-መትከላት እዘን ዝስዕባ እየን፡-
ቀዳማይ፡ ንጎነጻዊ ቃልሲ ዝደፋፍኡ ሮቓሒታት ኣብ ባይታ እኳ እንተሃለዉ፡ በዚኦም ተዳፋፊካ ኣብ ጎነጽ ካይትኣቱ ምጥንቃቕ እዩ፡፡
ካልኣይ፡ ድማ ዕማም ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታት ማለት ፖሎቲካዊ ስልጣን ክትዕትዕት ዘይምድንዳንን ዘይምሕሳብ እዩ። እቲ ምንታይስ ንህዝቢ ልዕሊ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ዘሎ ሓያል ዝገብሮ። እዚ ክልተባህርያት ክዉንን ስለዘይመርጽን ዝተወደበ እንተኾይኑን ጥራይ ብሙኻኑ እዩ።
ሳልሳይ፡ ኣብ ታሪኽና ከም መካፋፋሊ ንሕብረተሰብ ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ስርዓት ዘሎ ይኹን ኣብ ተቃዉሞ ዝጥቀመሎም ዝጸንሑ ሻዕብያ ጀብሃ፡ ዋርሳይ ይክኣሎ፡ ኣስላማይ ክሪስቲያናይ፡ ወዲ ጓል፡ ከበሳውያን ቆላዉያን፡ ሰኒሒታዊ ሳሕላዊ፡ ብሌናይ ትግርኛ፡ ተጋዳላይ ኣገልግሎት፡ ደጋፊ ስርዓት ተቃዋማይ…ወ.ዘ.ተ ዝብል ከፋፋሊን ጸቢብን ሕልናን ጽዕዶን ከወግድ ኣለዎ።
መዛዘሚ-ማእዶ ዛዕባና፡-
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ፡ ብረብሕኡ፡ ብሞዩኡ፡ ብማሕበራዊ ቀጸላታቱ፡ ብጾትኡን ብብርኪ-ዕድሜኡ…ወ.ዘ.ተ ዘይተወደበ ህዝቢ፡ ንኪጭቆን ዝተዋደደ ሕብረትሰብ ምኻኑ ንግምግም። ሓራ ክወጽን ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ክሃንጽ ድማ ክዉደብ ከምዘለዎ ንኣምን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ህዝቢ ናይ ገዛእ ርእሱ ህዝባዊ ዉደባ ካይፈጠረ ክዕወት ኣይኽእልን’ዩ ካብ ዝብል መሰረታዊ ናይ እምንቶ አመለኻኽታ ብምንቓል፡ ህዝቢ ንዝተወደበ ኣካል ጥራሕ ክስዕብን፣ ብእኡ ተመሪሑን ተማእዚዙን ክኸይድ ኣይግባእን ዝብል ተሪር እምነት ስልዘሎና፣ ህዝቢ ባዕሉ ተወዲቡ ሕድሕዱ ተዛትዩን ተላዚቡን ዋና ጉዳዩን ጉዳይ ናይ መጻኢ ቡሩህ ሂወቱን ክዉስን ከምዘለዎ ንቃለስን ነስተምህርን።
ምንቅስቓስ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ፡ አብ ዝተበገሰሉ እዋን እቲ ኣብ ፖሎቲካ ኤርትራ፡ሒዝናዮ ክንመጽእ ዝጸናሕና አገባብ አወዳድባን፣ ናይ ውድባት/ሰልፊታት ናይ ስልጣን ውድድር መልክዕ ዝሐዘ ጉዕዞን፣ ከምኡ’ውን ንህዝቢ ስዓቢን ተኸታሊን ናይ ሓደ ሰልፊ/ውድብ ክትገብሮ ዝዓለመ ኣገባብ አቀላልሳን፣ ፈጺሙ ዘየዓውትን አረጊትን ስልታዊ ኣጋባብ ውደባ ኢዩ ብምባል፡ ብሓድሽ ቅደ-ሓሳብ (pradagm-shift) ዉደባን ክቅየር ኣለዎ ዝብል መደምደምታ ምስ በጻሕና፡ ቁኑዕ ሓሳብ ምስ ታሪኽናን ዘመናዉነት ኤርትራ ዝኸይድ ሲቪክ ሃገረዉነትን፡ ነዚ ሓሳብ እዚ ዝጸዉር ዳይነምኒክ ናይ ህዝቢ ዉደባ ክኸዉን ከምዘለዎ ዓጊብና። እቲ ምንታይስ ኣብ ጹቡቕ ፍቓድ ናይ ፍሉያት ሰብ ረብሓ ወይ ድማ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታት ምዉዳቕ ጊዚኡ ዝሓለፎን ልዕላዉነት ህዝቢ ሙሉኡ ብሙልኡ ዘየራጋግጽ ብሙኻኑ እዩ። ብዓቢኡ ኣብ ጊዝየ ዓዉላማ (Globalization) ዝተወደቡ ናይ ፍሉይ ሰብ ረብሓ ጉጂለታት፡ ቀዳምነት ረብሓ ህዝቢ፡ዉሳኔ ህዝቢ፡ባህግታት ህዝቢ…ወ.ዘ.ተ ክሰርዑ እዮም ዝብል እምነታት ብፍጹም የብልናን።
ስነሓሳብ ሲቪክ ሃገራዉነትን ዳይነሚክስ ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ካብቲ ቀንዲ ንሃገርናን ህዝብና፡ ካብ ሒዝዎ ዘሎ ጉጉይ ማኣዝን ናብ ቁኑዕ ማኣዝን ዘማእዝን፡ ካብ ተሳጢሒዎ ዘሎ ሓደገኛ ቃራና መገዲ ዘድሕን፡ ተሳትፎን ወሳንነት ህዝቢ ዘራጋግጽ፡ ሃገራዉነትናን ሃገራዊ መንነትና ዝዉስን፡ ብሓባር ብሰላም ክነብር ዘጣዓዕም። ኣንፈት ማሕበራዊ ፍትሒ ዘራጋግጽ፡ ቀንዲ መሰረት ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ መንግስቲ(government) ን ደዉላን (state) ዝኸዉን፡ ንጽዕዶን ጠቕምን መላእ ህዝብና ንጥርኑፍ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ፡ ማሕበራዊን ባህላዊን ኣንፈት ዝገርሕ ህሞት ዝፈጥር መትረብ ብሙኻኑ እዩ።
ህዝቢ ይምሃር ይንቃሕ፡ ይስራሕ ይወደብን ይቃለስ!
ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዉን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
14/02/2012
Letter of Appeal to Mr. José Manuel Barroso
To: Mr. José Manuel Barroso
European Commission President
November 9th,2013
Subject: Eritrean Refugees in Ethiopia
We the undersigned Eritrean civil society organizations, together with various civil society and human rights organizations have been working to draw the attention of the international community to the plight of and protect the rights of thousands of Eritreans who are facing dire conditions after having been forced to flee their country, Eritrea to escape political repression and human rights violations in general and the continued compulsory military service in Eritrea that has been made open ended since the year 2002 in particular.
As you are fully aware, the flagrant human rights violations in Eritrea and the total absence of the rule of law added to the unresolved border dispute with Ethiopia have made our country one of the largest refugee producing countries in the world. As the result, all Eritreans, especially those of young age have been leaving Eritrea in their thousands to seek refuge in the neighbouring countries such as Sudan and Ethiopia where they live in refugee camps in extremely dire living conditions. Worse again, they have become the primary target of human traffickers who continue to kidnap refugees for ransom and/or organ harvesting in the Egyptian Sinai and elsewhere in the region. Those who out of desperation have decided to take the dangerous route across the Sahara desert with the hope of making it to safety in Europe have been victims of organised smuggling and trafficking, with many of them perishing in the Sahara, in various detention centres in Libya and in the Mediterranean. The recent tragedy in Lampedusa shows the gravity of the problem Eritrean and other African refugees have been facing over the last decade.
While the world was shocked with the Lampedusa tragedy where over three hundred and sixty asylum seekers, mainly Eritreans who have fled Eritrea escaping political repression, Human rights violations and open ended compulsory military service in Eritrea, have perished in a single day, Eritreans received yet another disturbing news from refugee camps in Northern Ethiopia, thousands of refugees who had gathered in a peaceful demonstration to mourn the death of over three hundred of their compatriots in Lampedusa and also to protest against the ill treatment at the hands of the Ethiopian security forces as well as the widespread corruption by local officers in processing resettlement programmes. Sadly, the largely peaceful demonstration was confronted by armed security officers whose use of excessive force and live ammunition has resulted in several deaths, many more injuries as well as hundreds of arrests whose whereabouts remain unknown to this date. According to information coming from the refugee camps, the situation remains still tense with more arrests reportedly taking place.
During the past few weeks, several Human Rights organizations have appealed both to the Ethiopian Federal authorities and the UNHCR to make a thorough investigation and shed some light into the circumstances that led to the killing and injuring of several refugees demanding the release those who have been detained, explore ways of improving the living conditions in those camps and make sure that refugees are given the protection they deserve under international law.
Considering the facts that between 800 and 100 refugees continue to arrive in Ethiopia every month, we understand that this may constitute a huge burden on country’s meagre resources. We therefore call on the EU Commission to:
•Facilitate the process through which these refugees be resettled in other countries
•Urge the Ethiopian Federal authorities and the UNHCR to intervene and resolve this matter and
•Take all the necessary measures that would prevent traffickers operating freely from accessing the refugee camps and bring under arrest those disguise as refugees
While we hope that the modest contents of this appeal obtain your kind attention, we would like to assure you that we would be ready to liaise with you and assist in every effort aimed at alleviating the sufferings of our refugees. .
Sincerely yours,
•Eritrean Movement for Justice –EMJ ( mmeng39902@cox.net )
•Eritrean Civic Democratic Movement – ECDM (eritreancdm@gmail.com)
•Citizens for Democratic Rights in Eritrea – CDRiE ( cdrie2012@gmail.com )
1.http://www.unhcr.org.uk/news-and-views/news-list/news-detail/article/young-eritreans-in-ethiopia-face-future-in-limbo.html
CC to:
•Mr. Martin Shultz, President of the European Parliament
•Ms. Caterine Ashton, EU High Representative for Foreign Affairs and Security Policy
•Ms Kristalina Georgieva, EU Commissioner responsible for International Cooperation, Humanitarian Aid and Crisis Response.
•Mr. Antonio Guterres, UN High Commissioner for Refugees
ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ
ኤርትራውያን ዝለዓለ ናይ አእምሮ ክእለት (intelligence and creativity) ካብ መላእ ኣህዛብ ዓለም ዝላዓለ እኳ እንተዘይብልና፣ ንገዛእ ርእስና ዝኸዉን ግን ኣሎና፣ ንክነብር ጻዕረኛታት ካብ ካልኦት ንላዕሊ እኳ እንተዘይኮነ ኣኻሊትብዓት፣ ጽንዓትን ተጻዋርነትን አለና፣ ንተጻባእትናን ተወዳደርትናን ደአንበር፣ ንፈተውትና፣ ጋሻን ሕያዎትን ለጋሳትን ተቐበልትን ኢና። እዚ አጋጢሙና ዘሎ ከቢድ ጸገምን መከራ ከም ጻዕርናን ድሌትናን አይምተገብአናን ነይሩ፣ ዝባሃል እኳ እንተኾነ፣ ኩሉ ዉጽኢት ካብ እኩብ ድምር ናይዝተፈላለየ ሮቛሒታትን ማሕበራዊ ስነኣእሙራዊ ቅርጻን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒትና ዝመጽእ እዩ። ነዚ ጠንቂ ዝኾነ ንምትንታኑ ኣዝዩ ሰፊሕን ዓሚቕ ስለዝኾነ፣ ካብቶም ኣገደስቲ ሮኦቛሒታት ጠቂሰ ክሓልፎ እየ፣-
1.ሂወትን ቃልሲ ብጊዝየ እዩ ዝዕቀ፣ ከምኡ እዉን ናይ ትማሊ፣ ሎሚን ናይ ጽባሕን ኣብ ግምት ኣእትዩ ዘንብብ ኣታዓቛቅና ጊዝየ ክህልወና እንዳታገብኤ ከንሱ፣ ኤርትራዉያን ብዛዕባ ዝሓለፈን ዘሎ ክንርእን ክንሰምዕን ዝኽእሉ ነገራት ጥራይ ኢና ርግጻኛታት ክንከዉን እንኽእል። ሰለዚ ብዛዕባ ዝመጽእ ብዙሕ ከይተሸገርናን ካይሓሰብናን፣ መብዛሕትኡ ጊዝየ ኣብ ዝሓልፈ ታሪኽ፣ ዝዉሓደ ድማ ኣብ ህልዉ ኩነታት ዕንክሊል ክንብል ጊዝየና ነጥፍእ፣ ንዝመጽእ ዕንወት ፈጺምና ዘይነስተብህል።
2.ፖሎቲካዊ ባህልና ብኣባታዊ (patriarchy) ኣታሓሳስባ ዝተቀየደን ንርኽክብና ብመልክዕ ሰንሰለታዊ ጽምዳዊ ኣረኣእያ(heirarchical dualism) ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝወርድ ስለዝሰርዖን፣ ኣዝዩ ነፋግን ጸቢብን ብምኻኑ እዩ። ብተወሳኺ ንፖሎቲካዊ ዉድድርን ፍልልያትን ብጽልኢ ንርድኦን ንገልጾን።
3.ካብቲ ናይ ጸገምናን ውድቀትናን ቀንዲ ምኽንያት ኣዚና ህልከኛታት ኢና። ንኹላህና ዘዕውት ስልትን ስትራተጂን(win-win strategy) ናይ ምቕባልን ምምሃዝ ዓቕሊ የብልናን።
4.ጉጂላዊ ኣታሓሳስባ ይገዝኣና።
5.ርግእ ኢልካ ንኽትላዘብን ኣብ እንካን ሃባን ኣቲኻ፣ ዘለካ ጸገም ብስትራተጂ አፈታትሐ ግርጭት (conflict resolution strategies) ተጠቂምካ ናይ ምፍታሕ ተሞክሮን ድሉዉነትን የብልናን። “ቢሕም ዝበለ ይታሓጎም እዩ”።
6.ብወረ ወረ ወይ ድማ ብእንታይ ሰሚዕካ እንታይ ርኢኻ ዝብል ዘይተጨበጠን መርትዖ ዘይብሉ ሓቤሬታ ዝምእዘን ጥንታዊ ሕብረተሰብ ስለዝኾና እዩ። እቲምንታይስ “ሓንካስ ዘዉረዮ ፈረሰኛ ነይመልሶ” ከምዝባሃል፣ ኣቀዲሙ ሕማቕ ይኹን ጽቡቕ ወረ ከም ቅቡል ተወሲዱ ስለዝዕቁብ እዩ።
7.ንፖሎቲካዊ ስልጣ ብብቕዓትን (meritocracy) ብዉክልናን ክማሓደር ከምዘለዎ ኣይነጋዝብን፣ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብዝሓየለ ሰብ ወይ ብዝሓየለ ጉጂለ ንክማሓደር ከም ቁቡል ንወስዶ።…ወ.ዘ.ተ እዩ። ስለዚ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን መራሒኡ ኣብ ኣታሓሳስባና ተጸፍዩ ዝዓበየን ዝቕጽል ዘሎን እዩ።
ግንዛቤታተይ ኣብ ዉሽጢ እዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ማሕበራዊን ፖሎቲካዊን ቃልሲ ቡዙሕ ኣኳ እንተኾነ፣ እቲ ሓደገኛ ኮይኑ ዝረኸብክዎ ግን ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ ዘካይዶ ጥፍኣት እዩ። ሓደ ሰብ ብገዛእ ፍቃዱ ኣብ ከቢድ ወልፊ እጸ-ፋርስ ምስ ዝጸምዳ፣ እቲ ኣብ ደሙን ማላእ ኣካላቱን ዝተዘርግሔ ቀመማት እጸ-ፋርስ ካብ ኣካላቱን መንፈሱ ክናገፍ ስለዘይክእል ክሳብ ዕለተ ሞቱ ኣብ ስቓይ ዝሓልፎ እዩ ።
ሓደ ሕብረተሰብ ድማ ብስንኪ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዓቱን ድሕረት ኣታሓሳስባቱን ዝነቕሉ ከበድቲ ወልፍታት ኣለዉዎ። እዞም ከበድቲ ወልፍታት ማሕበራዊ-ሕማማት እዮም። እዞም ማሕበራዊ ሕማማት እዚኣቶም ብሓሳብን ብግብሪ እንዳቀተልዎ ከንሶም ድማ ተዓጢቁ ይቕጽሎም። ሓቂ ከምዘይኮነ እንዳፈለጠ የጣቕዕ፣ ብተስፋን መወዳታ ዘይብሉ መብጽዓ ይነብር።
1.ፍላን ከምዚ ስልጣን ዝነበሮ መጽዩ ይብሃል፣ ደዲሕሪኡ ህዱድ ይብል።
2.ፍላን ታሪኽ ክነግር እዩ ይባሃል፣ ደድሕሪኡ ህዱድ ይብል።
3.ስምረት ጌርና ይብሃል፣ ደድሕሪኦም ህዱድ ይብል።
4.ጸለመን ጠቀነን ይላዓል፣ ደድሕሪኡ ህዱድ ይብል።
5.ባይቶ ጌርና ይብሃል፣ ደድሕሪኡ ህዱድ ይብል።
6.ኩሊት ወዲ ሰብ ዝሸጡን ዝልዉጡን ኣብ ሲናይ ኣለዉ ኣንዳተባህለ ንሲናይ ገጾም ይኸዱ።
7.ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ምጥላቕን ሞቱን ከምዘሎ እንዳተፈልጠ፣ ዘይተደነ ገንዘብ ከፊሎም ርእሰ-ቅትለት ይፍጽሙ….ወ.ዘ.ተ ክንደይ ጸብጺብካ እሞ ክውዳእ እዩ። ኩሉ ዘገርም እኳ እንተኾነ፣ ዘስደምም ድማ ኣሎ። ነዚ ኩሉ ሓደገኛ ወልፍታትን ማሕበራዊ ጽላለን ክገትእ ዝኽእል፣ ምርግጋእ ሕብረትሰብ ክፈጥር ዝኽእል፣ ምርግጋጽ ግዝኣተ-ሕጊ ሙኻኑ እንዳተፈልጠ ከንሱ፣ ኣለዉ ኤርትራዉያን ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፉ፣ ኣብዚ እዋናት’ዚ ኤርትራ ኣብ ኣይኪናትን ኣይሰላም ምስ ኢትዮጵያ ኣብ እትርከበሉ ወቕቲ፣ ግዝኣተ-ሕጊ (ቅዋም) ምትግባር ኣየድልን እዩ ዝብሉ። ረብሓታቶም፣ ሰብኣዊ-ጸጥትኦም፣ንብረቶምን መሰላቶም ኣብ ግዝኣተ-ሕጊ ዝዉሓስ ከንሱ እንዳፈለጡ፣ ጊልያታት ናይ ገበቲ ንክኾኑ ዝወሰኑ እዮም።
ብመንጽር እዞም ዝጠቀስክዎም ጉጂለ ድማ፣ ኣብ ተቓዉሞ ደንበ ዝርከቡ፣ ዝበዝሑ ክፋላቱ ጽዉጽዋይ ታሪኽ ከም ሓቂ፣ ንለኽባት ሰብ ከም ሓቀኛ፣ ንዝተፈብረኸ ወረ ከምዝኾነ፣ ንዘይትግበር መብጽዓ ከምዝትግበር፣ ንዘየሎ ነገር ከምዘሎ፣ ንዘይከዉን ነገር ከምዝኸዉን፣ ንሰለይቲ ባዕዲ ከምተቃለስቲ…ወ.ዘ.ተ ወሲዶም፣ ኣብ መዓልታዊ ሂወቶም ዘይተደልየ ኣብ ናይ ኮንቱ ኮንቶ ጽምዶን ንጥፈታት ዝዉዕሉ እዮም። ብዉሽጢ ሕልንኦም ሓቂ ከምዘይኮነ እንዳፈለጡ ከንሶም፣ ጥራይ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን እንበር ሓቂ ይኹን ሓሶት ኣገዳሲ ኣይኮነን ዝብሉ እዮም። እዚ ኣዝዩ ሓደገኛ ወልፊ እዚ፣ ካብ ከቢድ ወልፊ እጸ-ፋርስ ዝገደደ እዩ። ንመረዳእታ፣-ሓደ ኣብ 1968፣ 1970፣ 1973፣1977…ወ.ዘ.ተ ኣብ ሰዉራ ኤርትራ ተሰልፊ ዝጋደል ዝነበረ ተጋዳላይ ብሂወቱ እንዳሃለወን ታሪኹ ባዕሉ ዝዉዓሎን ዝነበሮ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ዝፈልጦ ከንሱ፣ ብ ኣብ 1983፣ 1984…ወ.ዘ.ተ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ “ሚስጢራት ታሪኽ” ተጋድሎና ይፈልጥ እዩ ተባሂሉ፣ ንታሪኹ ክሰምዕ ኣብ ድሕሪ ኮምፕይተር ተገቲሩ፣ቁልጭ ኢሉ ዝዉዕልን ዝሓድር፣ ስግሩ ድማ በቲ ሰንኮፍ-ኣፍሉጦ ዝተጸዉየ ስንጊንጢር ታሪኽ ዝጋሳጎስ እንተኾይኑ ምስ ምንታይ ክጽብጸብ እዩ?
ብወገነይ ዉልቀ-ዜጋ ኣብ ዝካየድ ማሕበራዊ ሰዉራ ዓቢ ጊደ ክምዘለዎ ብምፍላጥ፣ ወሳኒ ጊደ ሰብ ክራጋገጽ ካብ ቀንዲ እሙንቶይ እዩ። ሓንጎል፣ ተወፋይነት፣ ብቕዓት፣ ርትዓዉነት…ወ.ዘ.ተ.ዝወነኑ ዉልቀ-ዜጋታ መመንጨዊ ብሉጻት ሓሳባት፣ ስትራተጂ፣ ስልቲን መራሒ ክኸዉን ከምዝኽእሉ እዉን ይፈልጥ። የግዳስ ብዕሙት ዘይኮነ ብነቀፌታዊ-ኣታሓሳስባ (Critical thinking) ብምምዛን ይርዕሞም ወይ ይነጽጎም። ፈጺመ ድማ ብህቡቡነቶም ወይ ብተፈላጥነቶም ዕሙት ደገፌታይ ኣይህብን እየ። ሕብረተሰብ ድማ ከምኡ ክኸዉን ከምዝግባእ ይፈልጥ። ህቡቡነት ብኣዉንታ ኣበርክቶ ጥራይ ኣይኮነን ዝራጋገጽ፣ል ብመንጸሩ እዉን ብኣሉታ ዝጥረ ማሕጝበራዊ ክብደት እዩ። ንመረዳእታ፣- ኣዶሉፍ ሂትለር ኣብ ዓለም ህቡቡን ፍሉጥን መራሒ እዩ፣ ህቡቡናቱ ግን ብጸሊም ድነ ማሕበራዊ ክብደትን ኣሉታ ታሪኽ ዝተደወነ እዩ። ስለዚ ኤርትራዉያን ድማ ከምኡ ዓይነት ህቡባት ሰባት ከምዘለዉና እኮ ኣራጋጊጽና ንፈልጦ ጉዳይ እዩ።
ልዕሊ ኹሉ ግን ባዕልኹም ትፈልጥዎ ጉዳይ ብካልኦት ክንገረኩም፣ ባዕልኹም ትበቕዕዎ ጉዳይ ካልኦት ክገብርልኩም፣ መራሕቲ ከንስኹም ንነብስኹም ተመራሕቲ ትወስድዋ እንተኼንኩምን ተመራሕቲ ከንሱኹም ንነብስኹም ከም መራሕቲ ትጽብጽብዋ እንተኼንኩም….ጊዶ….ጊዶ….ጊዶ! ጥራይ ተባሂሉ ዝሕለፍ ጉዳይ እዩ። እቲ ምንታይስ መድሃኒት ዘይርከቦ ሕማማትን ወልፍታት ስለዝኾኑ እዮም።
ካብዚ ኣቀድም ኣቢለ ዝጣሕመስክዉ ዝተፈልየ እኳ እንተዘይኮነ፣ ክግለጽ ዝግብኦ ካልእ ሕማቕ ባህርያት ወይ ወልፊ እዉን ኣሎ። ንሱ ድማ ሓደ ወትሃደራዊ፣ ሲቪላዊ፣ ኣካድማዊ መዓርግን መዝነት ዝነበሮ ወይ ዘለዎ ፣ ደራፋይን ሓፋሽ ዉድባት ዝነበረ ሰብ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ወጽዩ እንተተዛረበ፣ ነቲ ሒዝካዮ ዝጸናሕካ ቃልሳዊ-ጽምዶ ራሕሪሕካ ደድሕሪ እቲ ሰብ ብዕሙት ምድጋፍ፣ ምስዓብን ምጉያይ ከምዘሎ ኩሉ ሰብ ዘራጋግጾ ሓቂ እዩ። እቲ ምጉያይ ጊዝያዊ ሆይሆይታ ኮይኑ ግልብጥ ኢልካ ድማ ምሕማይን ምንጻግን ንቡር ኣብ መዓልታዊ ሂወት ሕብረትሰብና ዝዝዉተር እዩ።
ኣነ ሕጂ ብከቢድ ዘሻቕለኒ ዘሎ ጉዳይ እንተሃልዩ፣ ድሕሪ እዚ ኹሉ ዕንወት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርና ምዉራዱ፣ ገለ ለዉጢ ኣብ ዉሽጢ ሃገርና ተፈጢሩ፣ ኢስያስን ኣብ ክሊ ጠረቤዝኡ ዝርከቡ ሰብ-መዚ፣ ከምዚ ንሕና ተሰዲድናዮ ዘሎና እንተተሰዱ፣ ደድሕሪኦም ዘጣቖዑ፣ ዝጎዪ፣ ዝድግፍ…ወ.ዘ.ተ ቡዙሕ ሰብ ክህሉ ከምዝኽእል ምግንዛበይ እዩ። እቲምንታይስ ማሕበራዊ ሕማማት ከምዚ ርስሓት ሓንቲ ካምሻ ብሕቃቕ ሳሙና ሓጺብካያ እቲ ጸሪ፣ ብቀሊሉ ተሓጺቡን ተገኒሑን ክጸሪ ዘይክኣል ብሙኻኑ እዩ። ስለዚ እቲ ብድሆ ኣብ ኣታሓሳስባና እዩ ዘሎ። ካባይ ጀሚሩ ዝኾነ ሰብ ምስነብሱ ክትዓረቕ፣ ነብሱ ክቕይር፣ ነብሱ ካብ ገዛእትና ዝኾኑ ኣሉታዊ ጥንታዊ ማሕበራዊ ሕማማት ክናግፍ፣ ካብ ንሰብ ንቁኑዕ ሓሳብ ክርዕምን ክድግፍ፣ ካብ ናይ ኣታሓሳሳባ ጊልያነት ተናጊፉ ንገዛእ-ርእሱ ሓራ ከዉጽእ ኣለዎ። ሓራ ዘይወጸ ዉልቀ-ዜጋ ሓራ ንሕብረተሰብ ከዉጽእ ፈጺሙ ኣይክእልን እዩ። ብዓቢኡ ግን ሰብ ኣንጻር ገዛእ ርእሱ ደዉ ኣይብልን እዩ።
ወድሓንኩም!
መርዕድ ዘርኡ
8/11/2013
VCITMS OF LAMPEDUSA TRAGEDY DAY OF THE MOURNING November 3, 2013,
Eritrean Civic Democratic Movement joins Africa, AU, and the Eritrean Nation in the Day of Mourning for those who perished in Lampedusa and expresses condolence and support to the bereaved.. We mourn the death of our Eritrean and African brothers and sisters, sons and daughters, grandsons and granddaughters, wives and husbands and friends.. and join AU in calling for all appropriate actions to be taken with a view of finding a lasting solution to this persistent problem.. A copy of the original hand-written list of the Eritreans who perished on the shores of Lampedusa as documented by one of the survivors http://meskerem.net/listofDead.pdf


text:
ቀ.ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ምዃኖም ገሊጹ
Radio Erena: 04 January 2018
ኢትዮጵያ፣ ኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክትፈትሕ ምዃና ንመግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብምጥቃስ ቢቢሲ ሓቢራ።
ብመሰረት መግለጺ ቢቢሲ፣ ኢትዮጵያ ነቲ ሓደ ካብቲ ናይ ፖለቲካ እሱራት ዝተሓዝሉ ኣብያተ ማእሰርቲ ክትዓጽዎ'ያ።
ኣብ ክንድኡ፣ ኣህጉራዊ መምዘኒታት ዘማልአ ሓድሽ ቤት ማእሰርቲ ክህነጽ ምዃኑ ዝሓበረ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ እዚ ኢትዮጵያ ትወስዶ ዘላ ተበግሶ፣ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ናይ ተቓወምቲ ሓይልታት ፖለቲካ ዘተ ንምትብባዕ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ኣሽሓት ናይ ፖለቲካ እሱራት ከምዘለዋ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ክትውቀስ ዝጸንሐት ኢትዮጵያ፣ ነቲ ክሲ ክትነጽጎ ድሕሪ ምጽናሕ'ያ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ምዃኖም ዘመልክት ዘሎ።
ኢትዮጵያ ኣቐዲማ ኣብ ዞባ ጌዶ ኣብ ዝተኻየደ ናዕብን ዕግርግርን ብምስታፎም ተኣሲሮም ዝጸንሑ ልዕሊ 300 ኢትዮጵያውያን ምሕረት ከምዝገበረትሎም ኣይርሳዕን።
እዞም ሕጂ ክፍትሑ ምዃኖም ዝግለጹ ዘለዉ ናይ ፖለቲካ እሱራት ብዝሖም ክንደይ ምዃኑ ኣይተሓበረን።
======================


text:
ክፍሊት መትከል እግሪ፡ ኣብ ናይ መትከል እግሪ መደብ ክትሳተፍ ከለኻ ክትረኽቦ ትኽእል ገንዘብ እዩ።
መን ክፍሊት መትከል እግሪ ክረክብ ይኽእል?
ነዚ ዝስዕብ እንተ ኣማሊእካ ክፍሊት መትከል እግሪ ክትረክብ ትኽእል፡
- ዕድሜኻ ካብ 20-64 ዓመት እዩ
- ከም ስደኛ (flykting) ወይ ደላይ ዑቕባ (skyddsbehövande) መጠን መንበሪ ፍቓድ ኣለካ
- ንሓደ ከም ስደተኛ ወይ ደላይ ዑቕባ መጠን መንበሪ ፍቓድ ዘለዎ መቕርብ ኢኻ።
ክፍሊት መትከል እግሪ ክረክብ ከመይ ክገብር ኣለኒ?
ናይ መትከሊ እግሪ መደብ ውሳኔ ምስ ረኸብካ፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ንኽፍሊት መትከል እግሪ ተመልክት። እቲ ዝቐለለ ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት መርበበ ሓበሬታ ምምልካት እዩ። ኣብዚ ብዛዕባ ከመይ ጌርካ ከም ተመልክትን እቲ ገንዘብ ምዓስ ከም ዝኽፈልን እውን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ክፍሊት መትከል እግሪ ክትረክብ እንታይ ይሓትት?
ኣብ መደብ መትከል እግሪ ክትሳተፍ ከለኻ፡ ነቲ ምሳና ብሓባር ዘለካ መደብ ክትስዕቦ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ንኣብነት ነቶም ንሰማምዓሎም ንጥፈታት ክትሳተፍ የድልየካ ማለት እዩ። ከምኡ’ውን ኣብ መደብካ ኣሎ እንተ ኮይኑ፡ ነጢፍካ ስራሕ ምድላይ የድለካ እዩ። ንጥፈታትካ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ጸብጻብ ክትህበሎም የድልየካ እዩ። ከምኡ’ውን እንተ ሓሚምካ ምሕባር። ዕረፍቲ ክትወስድ እንተ ደሊካ፡ መጀመርታ ናይ ግድን ብኣና ከተፍቅዶ ኣለካ።
ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ እዩ ዝወሃበኒ?
ኣብ ናይ ግምገማ እዋን 231 ክሮኑር ንመዓልቲ ይወሃበካ። ነቲ ግምገማ ምስ ወዳእካዮን ምሳና ብሓባር ኴንካ ናትካ መደብ ምስ ኣውጻእካን፡ 308 ክሮኑር ንመዓልቲ ትወሃብ። ከምኡ’ውን መሰል ናይ ዝተፈላለዩ መወሰኽታታት ክህልወካ ይኽእል እዩ
- ቈልዓ እንተ’ለካ ኾይኑ፡ መሰል ናይ መወሰኽታ መትከል እግሪ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- በይንኻ እንተ ዄንካ ትቕመጥ፡ መሰል ናይ ክፍሊት ገዛ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ቤት ጽሕፈት ካሳ-ውሕስነት እዩ ብዛዕባ ናይቲ ክፍሊት ዝውስንን መሰል ናይ ክንደይ መጠን ክፍሊት ከም ዘለካ ዝሓስብን።
ብዛዕባ ኣየኖት ክፍሊታት ንዓኻ እዋናውያን ክኾኑ ከም ዝኽእሉ፡ ብዝያዳ ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት መርበብ ሓበሬታ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ካልኦት ክፍሊታት
ንኣብነት ካብቲ ትነብረሉ ቦታ ወጻኢ ኣብ ካልእ ቦታ ኣብ ሓደ ትምህርቲ ክትሳተፍ እንተ ዄንካ፡ ናይ መጕዓዝያን መንበርን ወጻኢታት ክትክፈል ትኽእል ኢኻ። ነዚ ክፍሊት ኣባና ተመልክት። ንሕና ኢና ብዛዕባ ናይቲ ክፍሊት ንውስንን መሰል ናይ ክንደይ መጠን ክፍሊት ከም ዘለካ ንሓስብን።
ንገዛኻ ዝኸውን ኣቝሑት ንኣብነት ከም ኣቝሑት ገዛን ብያትታትን ዝኣመሰለ ንኽትገዝእ ገንዘብ ክትልቃሕ ትኽእል ኢኻ። ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ክትልቃሕ ከም ትኽእል ንኣብነት ዕብየት ስድራኻ፣ እቲ ዘድልየካ ክሳብ ክንደይ ብዙሕ ምኳኑን ባዕልኻ ክንደይ ገንዘብ ከም ዘለካን እዩ ዝውስኖ። ነቲ ልቓሕ ናብ ማእከል ደገፍ ተምሃሮ (CSN) ኢኻ ተመልክት። ንሶም ዝፍቀደካ ብዝሒ ትልቅሖ ገንዘብ ይውስኑ።
ሕቶታትን መልስን
ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ኣብ ዕለት 26 ናይ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ነቲ ገንዘብ ይኸፍልዎ። ገንዘብካ ኣብ ዕለት 26 ክመጸካ ንኽኽእል፡ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ናይ ግድን እንተ ደንጎየ እቲ ምልክታኻ ኣብ ዕለት 7 ናይ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ክበጽሖም ኣለዎ።
እንተ ሓሚምካ፡ ኣብታ መጀመርታ ዝሓመምካላ መዓልቲ ምሳና ርክብ ክትገብር ኣገዳሲ እዩ። እንተ ዘኮነ ነይ’ተን ሓሚምካለን ዝነበርካ መዓልታት ክፍሊት መትከል እግሪ ክትከስሮ ትኽእል ኢኻ።
ንዝሓመመ ውላድካ ክትኣሊ ኣብ ገዛ ምጽናሕ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ኣብታ መጀመርታ መዓልቲ ምሳና ርክብ ክትገብር ኣገዳሲ እዩ።
እወ፡ ኣብ ናይ መትከል እግሪ መደብ እንዳ ተሳተፍካ ክትስርሕ ትኽእል ኢኻ። ግን በቲ ትረኽቦ ደሞዝ መጠን ናትካ ናይ መትከል እግሪ ክፍሊት ይንኪ እዩ።
እወ፡ ኣብ ናይ መትከል እግሪ መደብ እንዳ ተሳተፍካ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ግን በቲ ትረኽቦ ናይ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ መጠን ናትካ ናይ መትከል እግሪ ክፍሊት ይንኪ እዩ።
ንስኻ ከም ስደተኛ፣ ደላይ ዑቕባ ወይ መቕርብ መጠን መንበሪ ፍቓድ ዝረኸብካ፡ ካብን ናብን ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ትገብሮ ጕዕዞ ክኽፈለካ ይኽእል እዩ። እዚ ንመጀመርታ ግዜ ክትበጽሓና ከለኻ የገልግል።
ነቲ ጕዕዞኻ ንምሓዝ (ቦታ ንምሕዛእ) ክንሕግዘካ ንክእል ኢና። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብቍጽሪ ተለፎን 0771-60 00 00 ምሳና ርክብ ግበር።


text:
መንግስቲ ጣሊያን ንህዝቢ ኤርትራ ኣክንዲ ዝኽሕሶ ሰብኣውነቱ ይግህሶ፡
መንግስቲ ጣሊያን ምስ ስርዓት ኣስመራ ብሚስጢራዊ ስልቲ ተጠቒሞም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተሻሪኾም ዝገብርዎ ዘለዉ ግፍዕታት ሓቂ ቀቢርካ ስለ ዘይትቅበር ትቃላቐል ዘላ ትመስል። መንግስቲ ጣሊያን ጽልኢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዘቁጽር ሓያሎ ዓመታት ዳርዳ ንልዕሊ 70 ዓመት ገይሩ’ሎ። እስኪ ቅድሚ ናጽነት 1991 ዓ.ም. ኣብ 80፡ታትን፡ 90፡ታትን ዝነበረ ዓመታት ንተዓዘብ። ኤርትራውያን ኣብ ኤሮፓ ተሰዲዶም ኣብ ዝቕመጡለን ዝነበሩ ሃገራት ናብ ዓዲ ጣሊያን ክገሹ ኣብ ዝደልዩሉ ግዜ፡ ንኣብነት ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ስደተኛታት 3 ዓይነት መንበሪ ፍቓድ ንስደተኛታት ኢዋሃብ ነይሩ። 1ይ፡ ናሽናሊተት ክኸውን እንኮሎ ፡ እተን ክልተ ግን ቀዳመይትን ካልኤትን ኢየን። ረስትዶኩመንት እታ ቀዳመይቲ ክትከውን እንከላ፡ ፍረምሊን ፓስ ከኣ እታ ካልኤይቲ ማለት ኢዩ። ቀዳመይትን ናሽናሊተትን ዝሓዘ ፓስፖርት ቪዛ ከየውቀዐ ክገይሽ ይኽእል። እታ ካልኤይቲ ፓስፖርት ዝሓዘ ግን ናይግድን ኢዩ ቪዛ ከውቅዕ። ቪዛ ኣብ ዝሓተትሉ እዋን ብውሕዱ ሰለስተ ወርሒ ኣቢሉ ኢወስደሉ ነይሩ ንኤርትራዊ ዜጋ ቪዛ ንኽውቃዓሉ። እዚ ብጀካ ንኤርትራውያን ንካልኦት ዜጋትት ዘይምልከት ኮይኑ፡ ንኻልኦት ዜጋታት ቪዛ ኣብ ዝሓተትሉ ግዜ ኣብ ውሽቲ 24 ሰዓታት ቪዛ ኢውቃዓሎም ነይሩ።
ድሕሪ ናጽነት 1991 ዓ.ም. መንግስቲ ጣሊያን ብጉዳይ ኤርትራዉያን ኣክንዲ ዝማሓየሽ በንጻሩ ደኣ ዳባኣሰ ከደ። ኣብ 1998 ዓ.ም. ኢሰያስ ዕድመ ስልጣንኑ ንምንዋሕ ዝወለዖ ኲናት ወራር ወያነ ተባሂሉ ዝፍልለጥ ዶባዊ ግህርጭት ዝነበረ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ መንግስቲ ጣሊያን ኣብቲ ዝቀረበ ናይ ዶብ ዓለማዊ ቤት-ፍርዲ ብዝያዳ መፍትሕ ሽግር ናይዘን ክልተ ሃገራት ክጻወቶ ዝኽእል እጃም ኣብ ኢዱ እንዳሃለወት እታ ካርታ፡ ምኽንያቱ ከመይሲ ናይ ዶብ ጉዳይ ባዕሉ መንግስቲ ጣሊያን ግዝኣቱ ዝነበረት ሃገረ ኤርትራ ዝሓንጸጾ ዶባት ምስክርነቱ ከቅርብ ዝግበኦ ንሱ ነይሩ ክንሱ፡ በንጻሩ እኳዳኣ ኢዱ ኣጣሚሩ ኢዩ ክዕዘብ ዝተራእዩ። ብህግደፍ ምስቲራትና ዝኣተናዮ ውዕል ኣኽብር ዝተባህለ ኢዩ ዝመስል።
መንግስቲ ጣሊያን ኤርትራ ግዝኣቱ ብምንባራ ዕዳኡ ግዲ ዕሽሽ ኢሉዎ ኮይኑ፡ ዕዳ ከምዘለዎ ክፈልጦ ኢግቦኦን ንኤርትራ ክኽሕሳ ኢዩ ዘለዎ። ካልእስ ኢትረፍ ነቲ ብሳሃራን ብባሕርን ሰጊሩ ተሰዲዱ ዝኣትዎም ዘሎ ኤርትራዊ ስደተኛ ብፉሉይ ኣጋባብ ዝታሓዘሉን መሰሉ ዝኽበረሉን ብግቡእ ክህቦም ነይርዎ መንግስቲ ጣሊያን። መንግስቲ ጣሊያን ግን ውዕለቱ ምስ ህግደፍ ዘለዎ ክገበሮን ክፍጽሞን ምዃኑ ኣብ ኣደባባይ ወጺኡ ኢረኤ’ሎ ኢመስል ምዅንያቱ ዘይተረጋገጸ።
መንግስቲ ጣሊያን ኣቐዲሙ ንኣባ ሙሴ ዘርኣይ ኣፉ ኣትሕዞ ዝተባህለ ከይኮነ ስለ ዘይተርፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ባሕሪ ኮይኑ መታን ክጸንት ኣፉ ንምሓዝ ተባሂሉ ክሲ ተመስሪትሎም ዘሎ ንኣባ ሙሴ ስቕ ኢሉ ዱቡላ ካብ ሰማይ ኣይወረደሎምን። ብ2015 ዓ.ም. ኖበል ፕሪስ ናይ ሰላም ግብረሰናይ ንኣባ ሙሴ ሸሊምዎም ከብቅዕ፡ እንታይ ደኣ ኣምጸኦ ሕጂ ብጥርጣረ ኣምሲልካ መን ከሳሲ ዘይፍለጥ መመኽኔታ ክሲ ኣቕሪብሎም ዘሎ። ብኢድ ኣዙር ክሲ እንድሕር ዘይኮነ፡ መንግስቲ ጣሊያን ስለምንታይ?
መንግስቲ ጣሊያን ብድሕሪ ናይ ኣባ ሙሴ ከይጸንሐ ቀጺሉ ነዚ ሕጂ ኣብ ከተማ ሮማ ዘካይዶ ዘሎ ግህሰታዊ መሰል ስደተኛታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራዉያን ዘጋፍዖም ዘሎ ናይ ርህራሄ መሰል ስደተኛታት ( Humanity) የብሉን ዲዩ ምስቲ ሃገረ ኤርትራ ግዝኣቱ ምንባራ መጠን።
መቸስ ኣብ ዝመጽእ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ምስ ሓድሽ መንግስቲ ኤርትራ ምስ መንግስቲ ጣሊያን መስመሩ ዝሓዘ ዲፕሎማሲያዊ ምሕዝነትን፡ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ጣሊያን ዝነበረትሉ በቲ ኮይኑ በቲ ክንጻባጸብ ተስፋ ንገብር።
መርበብ፡ www.nselam.com


text:
ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ
ብዕለት 18 ምያዝያ ኣብ ሳንፍራንሲኮ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ካሊፎርንያ ዝመጹ ተቓወምቲ ዜጋታት ዝተሓወስዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተኻይዱ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዝወዓለ ዜጋ ብዕድመ ይኹን ብብሄራዊ መልክዑ ዝተዛነቐ ብምንባሩ፡ ምዉቕ መንፈስ ሃገራውነትን ሓደነትን ዘንጸባርቕ ሃዋሁው ክፈጥር ክኢሉ። ካብ ናይ ቀደም ሰላማዊ ሰልፍታት ዝያዳ ብርክት ዝበላ ደቀ-ኣንስትዮ እውን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣማዕሪገንኦ ውዒለን።
ብዕለት 18 ምያዝያ ኣብ ሳንፍራንሲኮ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ካሊፎርንያ ዝመጹ ተቓወምቲ ዜጋታት ዝተሓወስዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተኻይዱ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዝወዓለ ዜጋ ብዕድመ ይኹን ብብሄራዊ መልክዑ ዝተዛነቐ ብምንባሩ፡ ምዉቕ መንፈስ ሃገራውነትን ሓደነትን ዘንጸባርቕ ሃዋሁው ክፈጥር ክኢሉ። ካብ ናይ ቀደም ሰላማዊ ሰልፍታት ዝያዳ ብርክት ዝበላ ደቀ-ኣንስትዮ እውን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣማዕሪገንኦ ውዒለን።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ግልጸተ ማሪያም ጳውሎስ ሻድሻይ ዕለት 13 ግንብ ኦት 1967 ዓ.ም. መስዋዕተ ቅዳሴ ዘዕረግሉ ኣብ ፋጢማ ባዚሊካ ቅድስተ እመቤት ዘቅዱስ ሮዛሪየም ድሕሪ ሓምሳ ዓመት ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ግልጸተ ማርያም ኣብ ፋጢማን ነቶም እቲ ግልጸት ካብ ዝተዓደሉ ብፁዓን ፍራንቸስኮ ማርቶን ጃቺንታ ማርቶን ቅድስና ንምእዋጅን ኣብቲ ቤተ መቅደስ ቅድስተ እመቤት ሮዛሬየም ዘፋጢማ ልክዕ ሰዓት 10 ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ናይ ፖርቱጋልን ፓራጉዋይን ሳን ቶመን ፕሪንሲፐ ኣርእስተ ብሔር ኣብ ዝተረኽብ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም እዋጅ ቅድስና ከምዝፈጸሙ ልዑኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣመደዮ ሎ ሞናኮ ሓቢሮም
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ምንባብ ዮሓንስ ራዕይ ካብ ምዕ. 11 ፍቕ.19, ምዕ. 12 ካብ ፍቕዲ 1-6ን ፍቕ. 10
ካልኣይ ምንባብ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ. ምዕ. 5 ካብ ፍቕ,12 ካብ ፍቕ. 17-19
ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 19 ካብ ፍቕ. 25-27
ዘሎ ምስተነበ ቅዱስነቶም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥
“ዓቢይ ትእምርቲ ድማ ኣብ ሰማይ ተራእየ፥ ጸሓይ ዝተወንዘፈት ወሒ ብእግራ ዝረገጸት ዓሰርተው ክልተ ኸዋኽብቲ ከም ኣኽሊል ኣብ ርእሳ ዝደፍአት ሓንቲ ሰበይቲ ተራእየት። ንሳ ጥንስቲ ነበረት ቅልውላው ስለ ዝሓዛ ድማ ኽትወልድ ትጸዓርን ተእውን ነበረት፡ እንክብል ቀዳማይ ምንባብ ይነግረና ኣብ ወንጌል ዮሓን ምዕ. 19 ካብ ፍቕ. 26-27 ዘሎ ድማ ‘ኢየሱስ ነዲኡ ነቲ ዘፍቅሮ ወደ መዝሙር ነዲኡ ‘እነሆ ወድኺ’ በላ፡ እዚያ ጽብቕትን ምዕርግትን ዝዀነት ኣደ ኣላትና። እዚ ቃል እዚ እቶም ነቲ ግልጸት ማርያም ዘፋጢማ ቅድሚ ሚእቲ ዓመት ዝተዓደሉ ነቲ ግልጸት ከመይን እንታይን ምምሳሉ ኣብ ዘትዘንትውዎ ታሪክ ግልጸት እውን ጎሊሑ ዝረአይ መንነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም እዩ። ጃቺንታ ነቲ ዝረአየቶ ግልጸት ኣብ ውሽጣ ክትጻወሮ ስለ ዘይከኣለት ነዲኣ ኩሉ ነዲኣ ‘ሎሚ ቅድቲ ማርያም ሪኤያ’ ክትብል ትነግር። ንሳቶም እኖ ሰማይ ረአዩ። ብዙሓት የዕይንቶም ናብ ሰማይ ዘቕንዑ ክነሶም ሰለስቲኦም ጥራሕ ነታ ቅድስት እኖ ሰማይ ይርእዋ። … ኣብቲ ቅዱስ ሰማይ ንዘለዓለማውነት እንተድኣ በቒዕና ብዘይ ምቁራጽ ክንርእያ ኢና”
ቅዱስ ኣቦና ስብከቶም ብምቕጻል፥
“እቲ ነቲ ኣብ ውሽኒ ፍጥረት ሰብ ዘሎ እግዚኣብሔር ዘርክስን ኢእግዚኣብሔራውነት ኩነት ምንባርን ዝኣመሰለ ብጸቕጢ ወይ ከም ሓሳብ ዝቐርብ ባህሊ ግምት ብምሃብ እቲ ኣባና ዘሎን ዝኸድነናን ናይ እግዚኣብሔር ብርሃን ከምቲ ኣብ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ምንባብ ምዕ. 12 ፍቕ. 5 ‘እቲ ወዳ ናብ ኣማኽን ኣንብ ዙፋኑን ተመንጢሉ ተወስደ’ ከምዝብሎ ልክዕ ከምቲ ሉቺያ ብዛዕባ እቲ ግልጸት እንከተንዘትው ‘ሰለስቲኦም ኣብቲ ብማርያም ኣቢሉ ዝድርጉሕ ብርሃን እግዚኣብሔር ውሽጢ ተመንጢልና ነብርና’ ከም እትብሎ እዩ። ማርያም በቲ እግዚኣብሔር ብዝሃባ ብርሃን ኣቢላ ከደነቶም ብዙሓት መንፈሳውያን ነጋዶ እሚኖም ሰሚዖም እዮም። እቲ ናይ ፋጢማ ብርሃን ዝዀነ መንጠሊና ንኹላትና ይኸድነና … ከምቲ ጸሎት ንግስተ ሰማይ ዝምህረና ኢየሱስ ንኸተርእየና ኣብ ትሕቲ ዑቕባ ማርያም ምስ እነኣትው ኣብ ዝዀነ ይኹን ስፍራ ንሃሉ ብርሃን እግዚኣብሔር ይበጽሓና”
ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ፍትዋት መንፍሳውያን ነጋድያን ኣደ ኣላትና ኣብኣ ከም ደቃ ጥቡቓት ንኹን ኣብ ኢየሱስ ኣብ ዝውከል ተስፋ ኢና እንነብር ዘሎና ስለምታይ ከምቲ ካብ መልኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ ዝተወስደ ምንባብ ምዕ. 5 ፍቕዲ 17 “ሞት ብሰሪ ሓጡኣት ሓደ ሰብ ማልት ብሰሪ’ዚ ሓደ ሰብዚ ኻብ ነገሰት እቶም ብዙሕ ጸጋ ኣምላኽን ውህበትን ጽድቅን ዝረኸቡ ደኣ በቲ ሃደ ሰብኣይ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ሕይወት ክንደይ ኣብሊጾም ዘይነግሱ” እቲ ብኢየሱስ ዝወሃብን ዝንበርን ሕይወት ኢየሱስ ናብ ሰማይ ምስ ዓረገ ነቲ ካብ ማሕጸን ማርያም ዝለበሶ ሰብኣዊ ፍጡር ኣብ ቅድሚ ሰማያዊ ኣብ የንብር (ኤፈ. 2,6 ‘ኣምላኽ ምስ ክርስቶስ ኣተንስኣና ብክርስቶስ ገይሩ ኸኣ ኣብ ሰማይምስ ክርስቶስ ኣቐመጠና’) እዚ ተስፋ’ዚ ንኹላትና መተባብዒ እዩ። እዚ ተስፋ እዚ ወትሩ ክሳብ ምድራዊ ሕይወት ፍጻሜ ዘሰንየና እዩ እንክብሉ ከምዘረድኡ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሎ ሞናኰ ኣፍሊጦም።
“በዚ መንፈስ’ዚ ተጸናኒዕና ኵላትን ነቲ ካብ ሰማየ ሰማይ ዝተዓደለን ጸጋን ክትገልጾ ዘይከኣል ኣብ ዝሓፈ ሚእቲ ዓመት ብግልጸተ ማርያም ዘፋጢማ ኣቢሉ ንዝተቐበልናዮ ትዕድልቲ ንኸነመስግን ኣብዚ ንርከብ ኣሎና። እቲ ኣብ ፋጢማ ፖርቱጋል ዝተኾልዔ ተስፋ ኣብ ልዕሊ ኣርባዕተ ማዕዝን ምድረ ዓለም ሰሪጹ እዩ። ከም ኣብነት ቅድስቲ ድንግል ማርያን ብቅዱስ ፍራንቸስኮ ማርቶን ቅድስቲ ጃቺንታ ማርቶን ኣቢላ እቲ ዓቢይን ጥልቅን ዝኸነ ናይ እግዚኣብሔር ብርሃን ክስትንተን ገይራ እያ። ካብዚ ኣምልዀን ስግደትን ድማ ተቓውሞን ስቓይን ዘሰንፍሉ ሓይሊ ተዓድሊሎም። መለኰታዊ ተስፋ ኣብ ሕይወቶም ወትሩ ህልው ኰነ እዚ ድማ ብዘይ ምቁራጽ ስለ ሓጥኣን ኩሉ ኣብቲ ኣብ መንበረ ታቦት ብቕዱስ ቁርባ ኣቢሉ ህልው ኣብ ዝዀነ ኢየሱስ ምንባርና ቅዉም ክኸውን ብዝገበርዎ ጸሎትን ኣስተንትኖን ይግለጽ”
እናተ ሉቺያ ባዕባ እቲ ግልጸት ኣብ ዝጸሓፍኦ ሰነድ ተዘክሮ ምዕ. ሰለስተ ፍቕዲ ሽዱሽተ፥ ጃቺንታ ዝረአየቶ ራእይ ተምስሎኡ ብቓላት ጃቺንታ ኣቢላ ክትገልጾ፥ እግዚኣብሔር ንኹሎም ስቓይን ኣውያትን ከምኡ እውን ብስእነት መግቢ ዝሳቐዩን ኩሎም ብኣማላድነት ንጽሕት ድንግል ማርያም ክበጽሖም ዝብል ጸሎት ክዝውተር ከምዘለዎ ካብ ግልጸት ማርያም ተስተውዕል ትብል።
እግዚኣብሔር ንሓድ ሕድና ተስፋ ንኽንከውን ፈጠረና። ብዝንበር ደረጅ ሕይወት ጭቡጥን ዝኽወንን ተስፋ ንኽልእ ንኽንከውን ፈጠረና። ኵሉ ከከም ደረጃኡ ሓላፍነቱ ክፍጽም ዝብል ጻውዒት እናቴ ሉቺያ ኣብ ናይ ዕለት 28 ለካቲት 1943 ዓ.ም. መልእኽታ ነቲ ዝተዓደለቶ ግልጸተ ማርያም ተወኪሳ ተግልጾ ነቲ ሸለልተይናነትን ካብ ገዛእ ርእስና ሓሊፍና ንኻልእ ካብ ምጥማት እነርእዮ ቡኽረት ተቖጢብና ለጋሳት ንኽንከውን ተተሓሳስብ።
“ፍረ ስርናይ ኣብ ምድሪ ወዲቓ እንተ ዘይሞተት ብይና እያ እትነብር፡ እንተ ሞተት ግና ብዙሕ ፍረ ከም እተፍሪ ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ” (ዮሓ. 12,24)። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ኣብ እንሓልፎ መሳቕል ንሱ ቀዲሙ ሓሊፍዎ እዩ። ምእንት’ዚ ኢየሱስ ምሳና ንኽራኸብ ንኹሉ ብርሃን ንኽብጽሕ ኣብ መስቀል ተዋሪዱ ጸልማትን ክፍኣትን ንኽስነፍ ኣብ መስቀል ውዒሉ እዩ ስለዚህ ምስኡ ንኽንራኸብ ኣብ መስቀል ኣይንውዕል፡ ንሱ ስሌና ውዒልዎ እዩ”
ኣብ ትሕቲ ዕቕባን ሓለዋን ማርያም ዘለና ኣብ ዓለም ናይ ብርሃን ፍቕያ ንኽንከውን እቶም ናይቲ ኣብ ፋሲና ዝኹላዕ እውነተይና ናይ ኢየሱስ ክርስቶስን ኣቲ ውህበትን ውበትን ዝዀነ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ተልእኾ ወንጌል ዝረአይ ዘእንግድ ነጻን እሙንን ብኻልእ ዘይኰነ ብፍቕሪ ህብቱን ዝዀነ ወጅሂ ንኸነስተንትን ዝተጸዋዕና ኢና እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣመደዮ ሎ ሞናኰ ሓቢሮም።


text:
ንዳዕሽ ዝድግፉ እስላማዊያን ኣብ ሱማሊያ ዞባ ፑንትላንድ ፈላመይቶም ዝኾነት ዓባይ ከተማ ከምዝተቖፃፀሩ ሰበስልጣንን ነበርትን ንቪኦኤ ገሊፆም።
እቶም ፅንፈኛታት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ናብ እትርከብ ከተማ ቓንዳላ ብምንቅስቓስ ሎማዕንቲ ንጉሆ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ውግእ ተቖፃፂሮምዋ ኣለው።ካብ ቦሳሶ ብኣንፈት ምብራቕ 90 ኪሎ ሜትር ሪሒቓ ትርከብ።
ሰበስልጣን ምምሕዳር ፑንትላንድ ካብታ ከተማ ወፂኦም ኣለው።ኣማሓዳሪ እታ ከተማ ካማ መሓመድ ሙሚን እታ ከተማ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዳዕሽ ከም እትርከብ ንቪኦኤ ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኣስታት 60 ዕጡቓት ናብታ ከተማ ብምእታው ኣብ ፖሊስ ጣቢያን ካሊእ ታሪኻዊ ህንፃን ባንዴራ ምስቓሎም ሓደ ነበሪ ንቪኦኤ ገሊፁ’ሎ።
ካብታ ከተማ ክወፁ ሽማግሌታት ዓዲ ንቶም ዕጡቓት እንተሓተቱዎም እውን ኣይንወፅእን ምባሎም እቲ ነባሪ ተዛሪቡ።
ብሸኽ ዓብዱካዲር ሙሚን ዝምራሕ ኣብ ሰሜን ምብራቕ ሱማሊያ ዝርከብ ኣኽራሪ ጉጅለ ንዳዕሽ ከምዝድግፍን ተኣማንነቱ ንኣቡ ባክር ኣል-ባግዳዲ ከምዝኸውን ቅድሚ ዓመት ኣዊጁ።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ንሙሚን ዓለምለኽ ኣሸባሪ ኢሉ መዲቡዎ ኣሎ።


text:
ምስ ናይ ኬንያ ወፍሪ ዘራኽብ የብሉን'ውን ተባሂሉ
ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት (Drone Aircraft) ካብ ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ምውፋር ከምዝጀመረት ዝጠቀሰት ኣሜሪካ፣እቲ መደብ ምስ‘ቲ ሰራዊት ኬንያ ዝጀመሮ ወትሃደራዊ ወፍሪ ምትእስሳር የብሉን ትብል።
ወትሃደራዊ ሰበ-ስልጣን ኣሜሪካ፣ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ኣሜሪካ ካብ ደቡባዊ ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ምልኣኽ ከምዝተጀመረ ኣፍልጦ ይህቡ።
ዕላማ‘ታ ነፋሪት፣መጥቃዕቲ ንምፍፃም ዘይኮነስ ስለያዊ ሓበሬታ ንምርካብ ምኻኑ‘ውን ተፈሊጡ‘ሎ።
ሌተናል ኮማንደር ጀምስ ስቶክማን ንቪኦኤ ኣብ ዝላኣኽዎ ፅሑፍ፣እቲ ካብ ኢትዮዽያ ዝብገስ መደብ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪትን፣ኬንያ ዝጀመረቶ ወትሃደራዊ ስርሒትን ዘተኣሳስሮ ነገር የብሉን ይብሉ።ብዘይካ‘ቶም ናይ ጂቡቲ፣ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ወትደራዊ መደብር የብላን።ኣብ ፕሮግራም ኢትዮዽያ ዝነጣጠፉ ሒደት መኮንናት ግና ኣለው ኢሎም።
ኬንያ ነቲ ብሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ዝእከብ ስለያዊ ሓበሬታ‘ዶ ትጥቀመሉ ኣላ? ንዝብል ሕቶ ወሃቢ-ቃል ሰራዊት ኬንያ ኢማኑኤል ቺርቺር ክምልሱ ከለው ”ሃገራት ኩሉ-ሻዕ ሓበሬታ ይለዋወጣ‘የን፣ሓድሽ ነገር የለን” ኢሎም።
ሓይልታት ኬንያ ናብ ኣል-ሸባብ ዝጥቀመላ ወደብ ኪስማዮ ኣብ ዝተፀገዐሉ እዋን፣ዕድመ’ቲ ስርሒት ንፁር ኣይኮነን ዘሎ።ወሃቢ-ቃል መንግስቲ ኬንያ ሚስተር ኣልፍረድ ሙቶኣ።
ንሶም ወሲኾም ”ካብ‘ቲ ዘድልየሉ ጊዜ ንላዕሊ ሓደ ሰዓት‘ውን እንተኾነ ኣብ ሶማልያ ናይ ምፅናሕ መደብ የብላን ኬንያ።ብመሰረት ሸቶ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን፣ ዕላማና ምስ ኣዓወትና፣ስራሕቲ ዕቀባ ሰላም ንሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃን ሰራዊት ሶማልያን ኣረኪባ ክትወፅእ’ያ ኬንያ” ኢሎም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማልያ ኣሚሶም፣ ኣብ ጎኒ ሰራዊት ኬንያ ተሰሊፉ ናይ ምውጋእ መደብ ከምዘይብሉ ወሃቢ-ቃል እቲ ሓይሊ ኣፍሊጡ‘ሎ።
ሚስተር ፓድይ ኣኩንዳ ኣብ ዘረብኡ፣ኬንያውያን ዘለዎም ፀጥታዊ ስክፍታ ይርዳኣና‘ዩ፣ግን ኣብ ደቡብ ሶማልያ ኣብ ዝጀመርዎ ወፍሪ ኣይንሳተፍን ኢሉ።እቲ ጉዳይ - ጉዳይ ኬንያን ሶማልያን‘ውን‘ዩ ይብል ንሱ።


text:
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዛዕባ ስነ ፍልጠት እንታይ ኣረኣእያ ኣለዎም፧
ስነ ፍልጠት ዓሚምዎ ንዘሎ ነገራት ኣኽብሮት ኣሎና፣ ብመርትዖ ንእተደገፈ ስነ ፍልጠታዊ ርኽበታት ድማ ንኣምነሉ ኢና።
ብመሰረት ዘ ኮሊንስ ኮብዩልድ ኣድቫንስድ ለርነርስ ኢንግሊሽ ዲክሽነሪ ዚብሃል መዝገበ ቓላት፡ “ስነ ፍልጠት ብዛዕባ ተፈጥሮን ጠባይን ባህርያዊ ነገራት ከምኡ ድማ ብዛዕባኦም ንእንረኽቦ ፍልጠት ዜጽንዕ ዓውዲ እዩ።” መጽሓፍ ቅዱስ ናይ ስነ ፍልጠት መምሃሪ መጽሓፍ እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ሰባት ብዛዕባ ተፈጥሮ ኼጽንዑን ካብ ስነ ፍልጠታዊ ርኽበታት ካልኦት ኪጥቀሙን የተባብዕ እዩ። ሒደት ኣብነታት እስከ ርአ፦
ስነ ኰዀብ፦ “ኣዒንትኹም ናብ ሰማይ ኣልዒልኩም ርኣዩ። ነዚ ዝፈጠሮ መን እዩ፧ እቲ ንሰራዊቶም ብቝጽሪ ዜውጽኦም እዩ፣ ብስሞም ይጽውዖም።”—ኢሳይያስ 40:26።
ስነ ህይወት፦ ሰሎሞን “ብዛዕባ ኣእዋም ከኣ ካብቲ ኣብ ሊባኖስ ዘሎ ቄድሮስ ክሳዕ እቲ ኣብ መንደቕ ዚበቍል ሃዛብ ይዛረብ ነበረ። ብዛዕባ እንስሳታትን ብዛዕባ ኣዕዋፍን ብዛዕባ ለመምትን ብዛዕባ ዓሳታትን ድማ ይዛረብ ነበረ።”—1 ነገስት 4:33።
መድሃኒት፦ “ሕጉስ ልቢ ጽቡቕ መድሃኒት እዩ፣ ስቡር መንፈስ ግና ብርታዐ ይጽንቅቕ።”—ምሳሌ 17:22።
ስነ ጠፈር፦ “ናብ ማዕከን ውርጪ ኣቲኻ፡ ማዕከን በረድከ ርኢኻዶ ትፈልጥ፧ . . . ንፋስ ምብራቕከ ኻበይ እዩ ኣብ ምድሪ ዚነፍስ፧”—እዮብ 38:22-24።
ጽሑፋትና ብዛዕባ ተፈጥሮን ብዛዕባ ስነ ፍልጠት ዝዓመሞ ዕማማትን ዚገልጽ ዓንቀጻት ሒዙ ስለ ዚወጽእ፡ ሰባት ንስነ ፍልጠት ኣኽብሮት ኪሓድሮም የተባብዕ እዩ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝዀኑ ወለዲ፡ ደቆም ብዛዕባ ዓለም ዝሓሸ ምርዳእ ምእንቲ ኼጥርዩ፡ ትምህርቶም ብግቡእ ኪከታተሉ የተባብዕዎም እዮም። ብዙሓት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ከኣ ኣብ ባዮኬምስትርን ሕሳብን ፊዚክስን ኣብ ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለ ዓውዲ ስነ ፍልጠትን ይዓይዩ እዮም።
ስነ ፍልጠት ዘለዎ ድሩትነት
ስነ ፍልጠት ንዅሉ እቲ ሰባት ዜበግስዎ ሕቶታት ኪምልሶ ኸም ዚኽእል ግና ኣይንኣምንን ኢና። * ንኣብነት፡ ተመራመርቲ ስነ መሬት፡ ምድሪ ብምንታይ ከም እተሰርሐት የጽንዑ እዮም፣ ተመራመርቲ ስነ ህይወት ድማ ሰብነትና ብኸመይ ከም ዚዓዪ የጽንዑ እዮም። ግናኸ፡ ምድሪ ንህይወት እትምሽእ ኰይና ብልክዕ እተወሃሃደት ስለምንታይ እያ፧ ኵሉ ኽፍሊ ሰብነትና ተወሃሂዱ ዚዓዪኸ ስለምንታይ እዩ፧
ነዚ ሕቶታት እዚ ዜዕግብ መልሲ ኺህበሉ ዚኽእል መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ከም ዝዀነ ኢና እንኣምን። (መዝሙር 139:13-16፣ ኢሳይያስ 45:18) ስለዚ፡ ጽቡቕ ትምህርቲ ኻብ ስነ ፍልጠትን ካብ መጽሓፍ ቅዱስን ምምሃር ዜጠቓልል ምዃኑ ኢና እንኣምን።
ሓድሓደ ግዜ፡ ስነ ፍልጠት ምስ መጽሓፍ ቅዱስ ዚጋጮ ኺመስል ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ገሊኡ ተገራጫዊ ዚመስል ነገራት ኣብቲ ሰባት ብዛዕባ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ ዚምህሮ ነገር ዘለዎም ግጉይ ምርዳእ እተመስረተ እዩ። ንኣብነት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ምድሪ ኣብ ነናይ 24 ሰዓት ንውሓት ዘለወን ሽዱሽተ መዓልትታት ከም እተፈጥረት ኣይምህርን እዩ።—ዘፍጥረት 1:1፣ 2:4።
ብዙሓት ሰባት ከም ስነ ፍልጠታዊ ገይሮም ዚርእይዎ ገሊኡ ኽልሰ ሓሳብ፡ እኹል መርትዖ የብሉን፣ ልዑል ተቐባልነት ብዘለዎም ገሊኦም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት እውን ተነጺጉ እዩ። ንኣብነት፡ ብዙሓት ተመራመርቲ ስነ ህይወትን ስነ ቐመምን ካልኦት ተመራመርቲ ስነ ፍልጠትን፡ ህያዋን ነገራት በቲ ራንደም ምዩቴሽን ከምኡ ድማ ናቹራል ሰሌክሽን ዚብሃል ብኣጋጣሚ ሓድሽ ዓይነት ዓሌት ከም ዚፍጠር ይገብር እዩ ተባሂሉ ዚእመነሉ መስርሕን ተፈጥሮ ዘዝበለጸ ኸም ዚመርጽ ዚገልጽ ክልሰ ሓሳብን ከም ዘይፈለቑ እዮም ዚኣምኑ። ተፈጥሮ ብምስትውዓል እተነድፈ ኸም ዝዀነ ርኡይ ብምዃኑ፡ ንሕና እውን ልክዕ ከምቲ እዞም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት እዚኣቶም ዘለዎም ኣረኣእያ እዩ ዘሎና።
^ ሕ.ጽ. 10 ተሸላሚ ኖቤል ዝዀነ ኦስትርያዊ ናይ ፊዚክስ ሊቅ ኤርዊን ሽሮዲንገር፡ ስነ ፍልጠት ‘ንዅሉ እቲ ኣዝዩ ዜገድሰና ነገራት መልሲ ኣይህበሉን እዩ’ ኢሉ ጸሓፈ። ኣልበርት ኣንስታይን ድማ፡ “ኣብ ማሕበራዊ ህይወትና ንዜጋጥመና ጸገማት ንምፍታሕ፡ ርትዓዊ ኣተሓሳስባ ጥራይ እኹል ከም ዘይኰነ ብመሪር ተመክሮ ተማሂርናዮ ኢና” በለ።