text:
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብቐዳም 1 ሕዳር 2014 "ጠንቅታት ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን መፍትሒ ይዀኑ ኢዮም ዝተባህሉ ርእይቶታትን" ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብኣቶ ክሪስቶፍ ቡሽ፡ ወይዘሮ ሃይከ ሀከር፡ ኣቶ ደበሳይ ነጋስን መንግስተኣብ ኣስመሮምን ዝተዳለወ፡ ንስደት ኤርትራውያን ዝምልከት ክፉት ሰሚናር ኣብ ጀርመን፡ ኪርሽፕላትስ፡ ተኻይዱ።
ኣቶ ክሪስቶፍ ቡሽን ወይዘሮ ሃይከ ሀከርን
እዚ ካብ ሰዓት 3፡30 ድ.ቀ. ክሳብ ሰዓት 6፡30 ናይ ምሸት ዝቐጸለ ብናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ዝብል ቃል ብወይዘሮ ሃይከ ሀከር ኢዩ ተኸፊቱ። ኣስዒቡ ኣቶ ቡሽ፡ መንነቱ ድሕር ምፍላጥ፡ ብዛዕባ'ታ ነዚ ሰሚናር'ዚ ዘዳለወት 4 ዝኣባላታ ኮሚቴ፡ ከምኡ'ውን፡ ብዛዕባ'ቲ ንሱ ዝመርሖ ብቋንቋ ጀርመን ምምሃር ጀሚሩ ናብ ጋዜጣታት ጀርመን ምንባብ ዝሰገረ ናይ ፕረስ ክላብ ዝብሃል ጕጅለ ሓጺር ድሕረ ባይታ ኣቕሪቡ። ቀጺሉ፡ እቲ ቴማ ናይ'ቲ ኣኼባ ብመንግስተኣብ ኣስመሮም ዝተዳለወ ምዃኑ ሓቢሩ። ነቶም ነዚ ኣኼባ ኣብ ምድላው ብተክኒካዊ መዳይ (Power Point) ዝተሓባበሩ ከም ኣቶ ክርስትያን ብራውዘን ፍጹም ደበሳይን ዝኣመሰሉ ሰባት ድማ ምስጋና ኣቕሪቡ። ኣስዒቡ፡ ንሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ድሕሪ ምልላይ መደረኡ ከቕርብ ናብ መድረኽ ዓዲምዎ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ምዃኑን ንድሕረ ባይታኡ ዝገልጽ ብኣቶ ክሪስቶፍ ቡሽ ዘይተጠቕሰ ነጥብታት መሊኡ ነብሱ ኣላልዩ። ንኣዳለውቲ ሰሚናር፡ ንክርስታያን ብራውዘ ፍጹም ደበሳይን ኵሎም ዕዱማት ኣጋይሽን ድሕሪ ምምስጋን፡ ነቲ ብቛንቋ እንግሊዘኛ ዘዳለዎ መግለጺ ኣቕሪቡ። ሓው መንግስተኣብ ዘንበቦ መግለጺ ብቋንቋ ጀርመን ተተርጕሙ ኣኼበኛታት ብፓወር ፖይንት ከምዝከታተልዎ ተገይሩ። ብድሕር'ዚ፡ መድረኽ ንሕቶን መልስን ርእይቶታትን ተኸፊቱ።
ብድሕሪ ናይ ሓጺር ዕረፍቲ፡ ናብ ጀርመን ዝተተርጐመ ጽሟቕ ናይ'ቲ ብ4 ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ዝተዘርግሐ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ብሓው ሙሴ ሰመረ ተነቢቡ። እዚ ውን፡ ንበይኑ ናይ ሕቶን መልስን ክትዕን መደባት ተኻይድሉ።
ኣብ'ቶም ዝተነበቡ 2 መግለጺታት ብኣኼበኛታ ካብ ዝቐረቡ ገለገለ ሕቶታትን ዝተዋህቡ መልስታትን ከም'ዚ ዝስዕቡ ነበሩ።
ሓው ሙሴ ሰመረ
1. መንግስቲ ኤርትራ ብናይ መን ሓገዝ እዩ ዝነብር ወይ ምንጪ ፋይናንሳዊ እቶቱ እንታይ ኢዩ?
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ደገ ዝነብር ኤርትራዊ 2% ካብ እቶቱ ክኸፍል ዘገድድ ሕጊ ኣለዎ። ኩሎም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ነዚ ስልዕቲ'ዚ ክኸፍሉ ግዱዳት ኢዮም። እዚ እንተዘይገይሮም ከም ዜጋታት ኣብ ሃገሮም ክረኽብዎ ዝኽእሉ ዜግነታዊ መሰላት ከረጋግጹ ኣይኽእሉን እዮም። ንኣብነት፡ ንብረት ናይ ምውናንን ናይ ምውራስን መሰል ይንፈግጉ፣ ናይ ትውልዲ ምስክር ወረቓቕቲ ይኹን ናይ ንግዲ ትካላት ፍቓድ ኣይውሃቦምን፣ ኣብ ሃገሮም ገዛ ክሰርሑ ኣይክእሉን፣ ከም ዜጋታት ካብ ኤምባሲታት ናይቲ ስርዓት ክግበረሎም ዝኽእል ኣገልግሎት'ውን ኣይረኽቡን። ...ወዘተ።
በዚ መሰረት እቲ ምስ ውሽጢ ሃገር ዝግበር ርኽክብን መሰላትን ምስዚ ናይ 2% ምኽፋልን ዘይምኽፋልን ዝተታሓሓዘ እዩ። ኣብ ርእስ'ዚ፡ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ቤተሰቦም ዝሰድዎ ገንዘብን (remittances) ናይ ሓዋላ ኣታዊታትን ውን ምንጪ ናይ መንግስቲ ፋይናንስ ኢዮም። ከምኡ'ውን፡ እቲ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተዋፊሩ ዘሎ ጕልበት ብስማዊ ደሞዝ ኢዩ ዝሰርሕ። እቲ ብጕልበቱ ዝርከብ ኣታዊታት መንግስቲ ኤርትራ ኢዩ ዝወስዶ።
ብዘይካዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቁጠባዊ ቅዋም፡ ምዱብ ምጣኔ ሃብታዊ ባህሪ (command economy) እዩ። በዚ መሰረት ብዘይካ ገለ ናእሽቱ ዋኒናት መላእ ሃገራዊ ሃብቲ እንተላይ መሬት ኣብ ትሕቲ ዋንንት ናይ ሰልፊ ህግዲፍ/መንግስቲ እዩ። ኣብ ትሕቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ኲነታት፡ እቲ መንግስቲ ዘካይዶን ዝቘጻጸሮን ብርክት ዝበለ ዘይሕጋዊ ንግዲ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ካብ ገለ መለኽቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓታት ናይ ሃገራት ዓረብን ማእከላይ ምብራቕን ዝረኽቦ ሓገዛትውን ኣለዎ እዩ። ብሓፈሽኡ ክረኤ ኣንከሎ ግን፡ እቲ ስርዓት ንህዝቢ ብምርዓድን ኣገዲዱ ካብዝረኽቦ እቶትን እዩ ዝነብር ክባሃል ይካኣል እዩ።
2. ንህዝቢ ብስም ወትሃደራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዕስክርና ንኽነብር ዘገድደሉ ምኽንያትስ እንታይ ዘስግኦ ነገር ኣሎ እዩ?
ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ኣብ 1993 ብረፈረንዱም ምድምዳሙ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ምስኩለን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ጐረባብቲ ሃገራት ባዕሉ ብዝጻሕተሮ ውግኣት ኣብ ኲናት ኣትዩ እዩ። እተን ኣብ ባእስን ኲናትን ክኣትዋ ዘገደደን ሃገራት ግን ብመጀምርታ ንናጽነት ኤርትራ ዝተቐበላ እየን ነይረን። ስለ'ዚ ካብ ደገ ክመጾ ዝኽእል ንህዝቢ ኣብ ዕስክርና ዘንብር ዝኾነ ይኹን ስግኣታት ዝፈጥር ነገር ኣይነበረን የለን እውን። እቲ ስርዓት ግን፡ ባዕሉ ኣብ ነብሱን ኣብ ህዝብን ጐረባብቲ ሃገራት ዝፈጥሮ ናይ ራዕድን ሽበራን ስግኣታት ኣለዎ። ናይ ውሽጡ ስግኣታት ጥራሕዩ ዘለዎ። በዚ መሰረት ንመንእሰይ ኤርትራ ካብ ኩሉ ሰብኣዊ መነባብራኡን ከም ሰብ ተፈጥራዊ ህይወት ከየስተማቕርን ገይርዎ ይርከብ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውግእን ህውከትን ዝነብር፡ ኣብ ሰላምን ራህዋን ጠቕሚ ዘይብሉ ሃዋኺ ስርዓት እዩ።
3. ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ቀደም ሓንቲ ሃገር ዲየን ነይረን ወይስ ዝተፈላለያ ሃገራት እየን ነይረን?
ብመጀመርታ ኤርትራ ከም ኩለን ኣፍሪቃውያን ሃገራት ብመግዛኣቲ ዝቖመት ሃገር እያ፡ ናይዛ ሎሚ እንፈልጣ ኤርትራ ሃገርነት ምስ መግዛእቲ ጣልያን ዝተኣሳሰረ እዩ። ጣልያን ኣብ ኤርትራ ወሪሩ ምስ ኣተወ፡ ኣብ 1890 ክሳብ 1910 ዘሎ ግዜ ምስናይቲ እዋን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዳግማዊ ምነሊክ ዶባዊ ውዑላት ተገይሩ፡ ጣልያን ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ተሳዒራ ክሳብ ትወጽእ ኤርትራ ግዝኣት ናይ ጣልያን ነይራ። ድሕር'ዚ ን10 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ሞግዚትነት እንግሊዝ ጸኒሓ። ድሕርዚ ኤርትራ ከም ሃገር ምስ ኢትዮጵያ ኣብ 1952 ብፈደራላዊ ውዑል ትማሓደር ነይራ። ኣብ 1962 ስርዓት ሃይለ ስላሰ ነቲ ፈደረሽን ምሉእ ብምሉእ ኣፍሪሱ፡ ንኤርትራ ኣብ ዝጐበጠሉ ግዜ፡ 30 ዓመታት ዝወሰደ ነጻነታዊ ኲናት ተኻይዱ ኤርትራ 1991 ካብ መግዛእቲ ሓራ ኰይና፡ ኣብ 1993 ረፈረንዱም ተገይሩ ምልእ ነጻነት ተኣዊጁ ኣብ ዓለም ከም ሃገር ተቐባልነት ረኺባ።
4. ኤርትራ፡ እንታይ ኰይና ኢያ ንድሕሪት ተመሊሳ?
ብግዝኣተ-ሕግን ብቕዋምን ዘይሰርሕ፡ ንሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ዘየኽብር፡ ኣብ ምጽሕታር ግርጭት ዝኣምን ስርዓት ስለዘለዋ ኢያ ንድሕሪት ተመሊሳ።
5. እዚ መግለጺ ዝተጨበጠ ፍታሕ ዘቕረበ ኣይመስልን፡ ከም ኤርትራውያን ኣብዚ ዝሑፍዚ ዘለኩም ርእይቶ ከመይ እዩ?
ብመጀመርታ እቲ ጽሑፍ ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝኣመሰለ ኲነታትን መንግስትን ኢዩ ተጻሒፉ ዝብል ኢና ክንርኢ ዘለና። ኣብ ኤርትራ ምልካዊ ስርዓት ኣሎ፡ ምልካዊ ስርዓት ድማ ናይ ምጽሓፍ ኮነ ምዝራብ መሰል ኣየፍቕድን እዩ። ተቓውምን ነቄፈታን ዘይጻወር ስርዓት እዩ። ንኹሉ ብሓይልን ዓመጽን ኣርዒዱ ዝነብር ዘሎ እዩ። ስድራታት ንከይታኣማመን ውሽጣዊ ሰኪዐታት በቲኑ ኣብ ሕድሕድ ምትሕልላው ዘንብር ስርዓት ኢዩ ዘለና። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኲነታት ዝተጻሕፈ መግለጺ ብምዃኑ ነፍሰ ተወፋይነትን መስዋእትን ዝኽፈሎ ናይ ተባዓት መግለጺ እዩ። ንነብሶም በጅዮም ዝወሰድዎ ብምዃኑ ድማ ድሮ ሰዓብቲውን ኣጥርዩ ኣሎ። እቲ ጽሑፍ ኩሉ ኤርትራዊ ብውልቀ ይኹን ከም ህዝቢ ክገብሮ ዘለዎ ሓላፍነታት ኣመልኪቱ ኣሎ፡ ድሕነት ሃገርን ህዝብን ድማ ኣብ ኢድ ህዝቢ እምበር ንውልቀ ሰባት ዝተርፍ ከምዘይኮነ ፈሊጡ ህዝቢ ሓላፍነት ክስከም ኣለዎ።
እቲ ጽሑፍ ብዙሕ እዩ፡ ክሳብ 32 ገጻት ይርከቦ። ቀንዲ ትሕዝትኡ ድማ ህዝቢ ግዲኡ ከበርክት ዝሓትት እዩ። ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝብን ክትጸሮ ኣብዘይትኽእል ምብትታን ኣትያ ምህላዋ የገንዝብ ኣሎ። ነዚ ኲነታትዚ ናይ ምቕያር ሓላፍነት ዘለዎ ድማ ህዝቢ እዩ። እቲ ክግበር ዘለዎ ፍታሓት ካብ'ኣቶም ጥራሕ ክንጽበዮ ኣይግባኣን።
ብዘይካዚ፡ እቲ ዝሑፍ ካብ ተራ ሰባት ዝወጸ ከምዘይኮነ ምፍላጡ ኣገዳሲ እዩ። ካብ ከም'ዚኦም ዝመስሉ ሰባት ዝወጽእ ጽሑፍ ድማ ክሳብ ክንደይ ጥንቓቐ ከምዘድልዮ ምግንዛቡ ዘሸግር ኣይመስለንን። መንእሰያት ንወጻኢ ኣብ ምስዳዶም ብሓፈሻኡ ንህዝቢ ምስካም ግን ቅኑዕ ኣይመስለንን፡ ከም መግለጺ ግን ተባዕ ስጉምቲ እዮም ወሲዶም።
6. እቲ መንግስቲ ኣብ ልዕሊኦም ስጉምቲ ከይወስድ ስግኣታት ኣሎኩም'ዶ?
ብርግጽ እቲ ስርዓት መኣረምታን ነቐፈታን ዝጻወር ኣይኰነን። ኣብ ተመኩሮና ድማ፡ ብዙሕ ከምኡ ዝኣመሰለ ናይ ምእሳርን ምቕትልን ትግባርት ርኢና ኢና። ኣካያይዳና ንኣርም ዝበልዎ ኣባላት ፓርላማን መቓልስቱን ኣዳህሊሉ ሒዙ ኣብ ማኣሰርቲ ዘብሊ ዘሎ ስርዓት እዩ። ንኣቡናትን ሸኻትን ዝእስርን ካብ ሓላፍነቶም ዘውርድን ስርዓት እዩ። ነዞም መግለጺ ኣውጺኦም ዘለዉ መራሕቲ ሃይማኖትውን ዝጥዕሞ ግዜ እዩ ዝጽበ ዘሎ ኣምበር ይገድፎም እዩ ዝብል እምነት የብልናን። ቅድሚ ሕጂ'ውን ንዕስክርና ዝተቓወሙ ምእመናን ዮሆዋን ጰንጠን ዝኣሰረን ካብ ሃገር ዘባረረን ትካላቶም ዝዘመተን፡ ዶብ ንኽሰግሩ ዝፍትኑ ስደተኛታት ተኵሱ ዝቐትል ስርዓት ምዃኑ ንፈልጦ ኢና። ካቶሊካዊት ቤት ክርስትያን ኣብ ኤርትራ ድማ ካብ ነዊሕ በዚ ስርዓትዚ ክትሳቐ ዝጸንሐት እያ። ንዝተቓወምዎ መራሕቲ ሃይማኖት ብሜላ ካብ ሃገሮም ዘባረሮም መራሕቲ ሃይማኖት ውን ኣለዉ። ንብረታ ተመንዚዓን መጽሔታ ተኣጊዱን እዩ።
7. ኣብዚ ከተማ ብዙሓት ትሕተ ዕድመ ተሰዲዶም ዝመጹ ኤርትራውያን ኣለዉ፡ ናይዚኦም ምስዳድ ጽቡቕ መነባብሮ ከሕልፉ ዝመጹን ስድርኦም ዝሰደድዎምን ኣንተዘይኰይኖም ከመይ ኢሎም መጺኦም?
ጽቡቕ ዝጸልእ ሰብ ከምዘየለ ፍሉጥ እዩ። እዞም መንእሰያት እዚኣቶም ግን ጽቡቕ መነባብሮ ከናድዩ ብስድርኦም ተደሪኾም ዝመጹ ዘይኰኑስ፡ ካብቲ ዝጽበዮም ወታሃደራዊ ኣገልግሎት ከምልጡ ብኣጋኡ ዝወስድዎ ዘለዉ ስጉምቲ እዩ። ተስፋኦም ዘጸልመተ ስርዓት ከሎ፡ ብሰላም ብፍትሒ ክነብሩ ከምዘይክእሉ ፈሊጦም ኢዮም ዝስደዱ ዘለዉ። ሕጂ፡ ሻውዓይ፡ ሻምናይ ክፍሊ ዘለዉ፡ ድሕሪ ገለ ዓመታት ሳዋ ክወርዱ ምዃኖም ይፈልጡ ኢዮም። ብሳዋ ከይሓለፉ ዝኸድዎ ካልእ ትምህርቲ ድማ የለን።
ሓደ ግዳይ ሳዋ ዝነበረ መንእሰይ ኣብቲ ኣኼባ ተረኺቡ ምስክርነቱ ከቕርብ እንከሎ፡ ካብ'ዞም ኣብ'ዚ ኣኼባ ዘለና ህይወቱ ባዕሉ ክሕልፍ ዝደሊ ኣለኩም'ዶ ብዝብል ሕቶ ጀሚሩ። ኣይመስለንን ክብል ባዕሉ ድሕሪ ምምላስ፡ ኣነ ናይ ዓይኒ ምስክር እየ ኣብ ነብሰይ ዝወረደ ድማ'የ ክሕብረኩም ይብል። "ኣብ ሳዋ፡ ኣርባዕተ ዓመት መመላእታ ክእሰር፡ ክፍታሕን ክቕጻዕን ኢየ ኣሕሊፈዮ። ኣብ ልዕለይ ናይ ምቕትል ፈተነ ውን ተኻይዱ ኢዩ። ኣብ ሳዋ ብዘይካ ወታሃደራዊ ታዕሊም ትምህርቲ ኣይነበረናን። ኣብ ትሕቲ ወታሃደራዊ ታዕሊም ኰንካ ትምህርቲ ዝብሃል ነብስኻ ዝቕበሎ ኣይኰነን። በዚ ክስደድ መሪጸ ብኽንደይ ሽግር ኣብዚ በጺሔ፡ ኣብዚ ክበጽሕ 12 ሽሕ ዶላር ተኸፊሉልይ። እዚ ዓቐን ገንዘብ'ዚ ኣብ ኤርትራ ብዙሕ ገንዘብ እዩ። ሰሪሐ ክነብረሉ ይኽእል ነይረ። ኣብ ኤርትራ ግን ነጽነት ናይ ምንባርን መሰል ወዲ ሰብን ዝባሃል ስለዘየለ፡ ገንዘበይ ኣጥፊኤ ክስደድ ተገዲደ። ስለዚ ስእነት ገንዘብን ጽቡቕ ናብራ ስለዝደለናን ኣይኰናን ንስደድ ዘለና" ክብል ገሊጹ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ መዛዘሚ እቲ ኣኼባ፡ ንኣኼበኛታት ዘርኣይዎ ምውቕ ተኻፋልነት ኣመጕሱ። ጠንቂ ናይ ስደት ኤርትራውያን እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ሓደ ውልቀሰብ ኢክታቶርይዊ ስርዓትን ሕማቕ ምሕደራ ምዃኑ ኣሚቱ። እቲ መፍትሒ ናይ'ቲ ሽግር ድማ ቀሊል ዘይኰነስ፡ ሃገራት'ቲ ዞና፡ ኣህጕራዊ ማሕበረሰብ ዓለምን አእጃሞም ከበርክቱ ዝሓትት ዝተሓላለኸ ጕዳይ ምዃኑ ኣረዲኡ። እቲ ዝድለ ፍታሕ፡ ግዝኣተ-ሕጊ ዘስፍን፡ ንሰብኣዊ መሰላት ዘኽብር ቅዋማዊ ስርዓት ምትካል ምዃኑ ኣብሪሁ። ዶባት ምዕጻውን ንዝኣተዉ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምምላስን ጥራሕ መፍትሒ ከምዘይኰነ ኣስሚርሉ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃይማኖታዊ መራሕቱ እምነት ስለዘለዎ እቲ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ንብዙሓት ክጸሉ ኢዩ ዝብል ገምጋም ከምዘለዎ ሓቢሩ።
************
ምሉእ ትሕዝቶ ናይ'ቲ ብሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ብእንግሊዘኛ ዝቐረበ ጽሑፍ፡ ትርጕሙ ከም'ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ጠንቅታት ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን መፍትሒ ይዀኑ ኢዮም ዝተባህሉ ርእይቶታትን
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኤርትራ፡ 120,000 ትርብዒት ኪሚ ዝስፍሓታ፡ 6 ሚልዮን ተቐማጦ ዝነብሩላ ንእሽቶ ሃገር ኢያ። ኤርትራ፡ ከም ሃገር ቅድሚ 124 ዓመት ብመግዛእቲ ጣልያን ኢያ ቆይማ። ኣብ ኤርትራ 9 ብሄራት ኣለዋ። መብዛሕትኡ ህዝባ ብሕርሻ፡ መጓሰን ምግፋፍ ዓሳን ኢዩ ዝናበር።
ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ባዕዳውያን ሓይልታት ኢያ ጸኒሓ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት፡ ማለት ብሰላማውን ዕጥቃውን ኣገባብ ኣንጻር ገዛእቱ ተቓልሱ። ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት (1961-1991) ብረታዊ ተጋድሎ ድማ ብ1991 ካብ ባዕዳዊ ጐበጣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናጻ ኰይና። ብ1993 ብዝተኻየደን ኣህጕራዊ ተፈላጥነት ብረኸበን ህዝባዊ ሪፈረንደም ድማ ኣቢላ ድማ ብ1993 ልዓላዊት ሃገር ክትከውን በቒዓ።
ኵላትና ከም እንፈልጦ፡ ጠንቂ ናይ ሰብኣዊ ምፍንቓልን ስደትን ባህርያዊ ሓደጋታት፡ ውግኣት፡ ድኽነት፡ ሕማቕ ምሕደራን ብልሽውናን ኢዮም።
ቀዳማይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
ኤርትራውያን ብብዝሒ ክስደዱ ዝጀመርሉ እዋን ብ1967 ዓ.ም ኢዩ። ኣብ'ዚ ዓመት'ዚ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ዓሳ ንምቕታል ማይ ምንጻፍ ካብ ዝብል ፖሊሲ ተበጊሱ፡ ኣብ'ቶም ተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝንቀሳቐስሉ ዝነበሩ ክባቢታት ኣብ ቆላታት ኤርትራን ኣብ ምብራቓዊ ገማግም ኣከለጕዛይን ንዝርከብ ህዝቢ ብጅምላ ክቐትልን ዓድታቶም ከቓጽልን ጀመረ። ብሰንክ'ዚ ኣረሜናዊ ተግባር'ዚ፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ኤርትራውያን መብዛሕትኦም ድማ ኣስላም ናብ ሱዳን ተሰደዱ።
ካልኣይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
ብ1974 ዓ.ም ወተሃደራዊ ደርግ ኣብ ኢትዮጵያ ንንጉስ ሃይለስላሰ ዓልዩ ስልጣን ጨበጠ። ደርግ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ሰንሰለታዊ ናይ ራዕዲ ወፈራታት ኣካየደ። ኣብ ልዕሊ ተሓኤን ህግሓኤን ዝገብሮ ዝነበረ መጥቃዕትታት ድማ ኣዛየደ። ከም ውጽኢት ናይ'ዚ ውግኣት'ዚ ብዙሓት ኤርትራውያን ካብ ኵሉ ኵርንዓት ናይ ኤርትራ ሃገሮም ገዲፎም ናብ ሱዳን፡ ማእከላይ ምብራቕን እንተላይ ናብ ኣውሮጳን ኣመሪካን ክስደዱ ተራእዩ።
ሳልሳይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
ጠንቂ ናይ'ዚ ዋሕዚ'ዚ ብ1980-81 ኣብ መንጐ'ተን ክልተ ዓበይቲ ውድባት ኤርትራ ተሓኤን ህዝባዊ ግንባርን (ህወሓት ውን ኣብ ጐድኒ ህዝባዊ ግንባር ኰይኑ ተዋጊኡ) ዝተኻየደ ናይ ሕድሕድ ውግእ፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸር ሰራዊት ተሓኤ ተደፊኡ ናብ መሬት ሱዳን ኣትዩ። ብዙሓት ካብ'ኦም ድማ ብሕጋውን ዘይሕጋውን ኣገባብ ኣቢሎም ክሳብ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣውሮጳን ኣመሪካን በጺሖም ኢዮም። ብተወሳኺ፡ ብሰንኪ'ቲ ብ1984-85 ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ወሪዱ ዝነበረ ድርቅን ጥሜትን ብዙሓት ኤርትራውያን ንስደት ከምርሑ ተአራእዮም ኢዮም።
ራብዓይ ማዕበል ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡-
እዚ ዋሕዚ'ዚ ብድሕር'ቲ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘጋጠም ናይ 1998-2000 ዓ.ም ናይ ዶብ ውግእ ኢዩ። ክሳብ ሕጂ ድማ፡ እቲ ስደት ደው ኣይበለን ዘሎ። እቲ ቀንዲ ጠንቂ ናይ'ዚ ስደት'ዚ፡ እቲ ደረት ኣልቦ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኢዩ። እዚ መደብ'ዚ ብመጀመርያ፡ ኵሎም'ቶም ካብ 18-40 ዝዕድሚኦም ዜጋታት ኤርትራ ን18 ኣዋርሕ ኣገልግሎት ክገብሩ ተባሂሉ ኢዩ ተወሲኑ።
ኣብ'ዚ ራብዓይ ማዕበል ንስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ኤርትራውያን መብዛሕትኦም ትሕቲ 25 ዕድመ ዘለዎም መንእሰያት ኢዮም። እቲ ቀንዲ ንስደት ዝደፋፍኦም ዘሎ ምኽንያት ድማ፡ ተቓውሞኦም ነቲ መወዳእታ ዘይብሉ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎትን (ባርነት) ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ግህሰታትን ኢዩ። ጸብጻባት ትካላት ሕቡራት ሃገራት ከምዝሕብሮ፡ ኣብ ሱዳን ክሳብ 300,000 ዝዀኑ ምዝጉባት ስደተኛታት ክህልዉ እንከለዉ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ 150,000 ኣለዉ። እዚ ቍጽሪ'ዚ ነቶም ኣብ መደበር ስደተኛታት ከይበጽሑ ናብ ኣዝማዶም ዝኣትዉ ወይ ድማ ብቐጥታ ናብ ካልኦት ሃገራት ዝሰግሩ ዘይምዝጉባት ስደተኛታት ዘጠቓልል ኣይኰነን።
ብመሰረት ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ነፍስወከፍ መዓልቲ 3,000 ዝዀኑ ኤርትራውያን ናብ ሱዳን ይስደዱ። ገለ ድማ፡ ዶብ ኤርትራ ክሰግሩ ከለዉ ብጥይት ወተሃደራት ኤርትራ ዝቕተሉ ኣለዉ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝጕዓዝሎም ክልተ መንገድታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፡-
1. ካብ ኤርትራ ... ናብ ሱዳን/ኢትዮጵያ ... ናብ ሊብያ፡ ናብ ዓዲ ጣልያን
2. ካብ ኤርትራ ... ናብ ሱዳን/ኢትዮጵያ፡ ...ናብ ግብጺ/ሲና... ናብ እስራኤል
እቲ ካልኣይ ናብ እስራኤል ዘብጽሕ መንገዲ ብ2006 ዓ.ም ጣልያንን ሊብያን ንዋሕዚ ናይ ስደተኛታት ደው ንምባል ዘኽእል ስምምዓት ምስ ገበሩ ኢዩ ተኸፊቱ። ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ምስ በጽሑ፡ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዶብ ጥሒሶም ዝኣተዉ ተባሂሎም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኢዮም ዝኣትዉ እምበር ከም ስደተኛታት ኣይቍጸሩን ኢዮም። ኣብ ርእስ'ዚ፡ መንግስቲ እስራኤል ምስ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ተሰማሚዓ ነቶም ስደተኛታት ካብ ሃገራ ከተባርሮም ትርአ ኢያ።
ዘይሕጋውያን ኣሰጋግርትን ነጋዶ ደቂ ሰባትን
ኣብ'ዚ ስራሕ'ዚ ዝዋፈሩ ዘለዉ ዓሌታት ራሻይዳ ናይ ምብራቕ ሱዳንን በደዊን ናይ ሲናን ሊብያን ኢዮም። እቲ መርበብ ግን፡ ኣዝዩ ሰፊሕን ዝተሓላለኸን ኢዩ። ናይ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሊብያ፡ ጸጥታውን ወተሃደራውን ባእታታት፡ ከምኡ ውን፡ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝንቀሳቐሱ ጥሩፋት ናይ እስላም ምንቅስቓሳት፡ ሓካይም፡ ናይ ብረትን ዕጸ ፋርስን ኣካላት ደቂ ሰባትን ዝሸጡ ነጋዶን ዝካፈልዎ መርበብ ኢዩ።
እቶም ግዳያት፡ ካብ ሓደ ናብ ካልእ ነጋዳይ እናተሸጡ ኢዮም ዝኸዱ። ካብ ጨወይቶም ሓራ ንኽወጹ ድማ ካብ 2000 ዶላር ክሳብ 50,000 ናይ ኣመሪካ ዶላር ክኸፍሉ ይግደዱ። ነዚ ገንዘብ'ዚ ንምርካብ፡ እቶም ጨወይቲ ዝተፈላለያ ዓይነት ዓዛብ ኢዮም ኣብ ልዕሊ'ቶም ግዳያቶም ዝፍጽሙ። ምቕጥቓጥ፡ ዝመኸኸ ፕላስቲካ ኣብ ዝባኖም ምንጥብጣብ፡ ኣብ ነሓሲ ኣንጠልጢልካ ምቕጥቃጥ፡ ምዕማጽ ወዘተ ገለ ካብ'ቶም ነቶም እሱራት ዘሳቕይሎም ኣገባባት ኢዮም።
ኣዝማድ ናይ'ቶም ዝተጨውዩ ስደተኛታት ኣብ ኣውሮጳ ወይ ካልኦት ሃገራት ምዕራብ እንተልዮም እቲ ዝሕተት ገንዘብ ብዙሕ ኢዩ። መታን ነዚ ገንዘብ'ዚ ንምርካብ ድማ፡ እቲ ዘመድ ንስቓይን ኣውያትን ናይ'ቲ እተጨውየ ቤሰቡ ብሞባይል ተለፎን ከምዝሰምዕ ይገብሩ። እቲ ዝተጠልበ ገንዘብ እንተደኣ ዘይተኸፊሉ፡ ገለ ካብ ኣካል ናይ'ቲ እሱር ተወሲዱ ናብ ነጋዶ ይሽየጥ። እቲ ግዳይ ድማ መብዛሕቱ ግዜ ይቕተል።
እቲ ዋሕዚ ናይ ስደተኛታት እንተደኣ ብገለ ምኽንያታት ነክዩ፡ ኣብ'ተን መደበራት ስደተኛታት ከይዶም ነቶም ምዝጉባት ስደተኛታት ይጨውይዎም።
ብዙሓት ስደተኛታት፡ ኣብ ጕዕዞ እንከለዉ፡ ብጽምኢ፡ ጥሜት፡ ሕማም፡ ሕጽረት ምስትንፋስ፡ ብወቕዒ ጽሓይ ወይ ብምጥሓል ይሞቱ። ብ3 ጥቅምቲ 2013 360 ዝዀኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ገማግም ደሴት ላምፓዱዛ ምጥሓሎም ንዓለም ዘሰንበደ ተራኽቦ ኢዩ ነይሩ።
ሊቀ-ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣቡነ ፍራንሲስ፡ ዓለምና ነዚ ሓደጋ'ዚ ክትከላኸል ብዘይምኽኣላ፡ ን3 ጥቅምቲ 2013 "ዕለት ናይ ብኽያትን ሕፍረትን" ክብሉ ኢዮም ገሊጾማ። እዚ ድማ ብዙሓት እንተላይ ዓዲ ጣልያንን ሕብረት ኣውሮጳን ንጕዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣስተብህሎ ክገብርሉ ደፋፊኡ ኢዩ።
መግለጺ ሊቀ-ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኣቡነ ፍራንሲስ ድማ፡ ነቲ ብ25 ግንቦት 2014 ብ4 ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ዝተዘርግሐ፡ ንነፍስወከፍ ኤርትራዊ ነቲ ጸገም ኣብ ምፍታሕ እጃሙ ከበርክት ዝጽውዕ ሃዋርያዊ መልኽእቲ ንምትሕልላፍ መገዲ ጸረገ። እቲ ሃዋርያዊ መልእኽቲ፡ ነዚ ዝኸይድ ዘሎ ዋሕዚ ስደት ኣብ ሓጺር ግዜ ደው ንምባል እንተዘይተኻኢሉ፡ ኤርትራን ህዝባን ንሓደጋ ምብትታን ክቃልዑ ኢዮም ዝብል ትሕዝቶ ዘለዎ ኢዩ።
እንታይ ክግበር ኣለዎ?
1. ኣብ'ተን ምንጪ ናይ ስደት ዝዀና ሃገራት ፖለቲካዊ ለውጥታት ክምዝገብ ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ኤርትራ ንኣብነት፡ ልዑላውነት ናይ ሕጊ ክኽበር፡ ቅዋም ክህሉን ኣብ ስራሕ ክውዕልን፡ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ን18 ኣዋርሕ ክኸውን ወይ ጠሪሱ ደው ክብል፡ ተቓወምቲ ዝዋስኡል ናይ ብዙሓት ሰልፍታት ስርዓት ክቐውም፡ እሱራት ክፍትሑ ...ወዘተ የድሊ።
2. ናይ መወዳእታ ፍታሕ ክሳብ ዝርከብ፡ ኣብ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ የመንን ጂቡትን ተዓቚቦም ዘለዉ ስደተኛታት ናይ ትምህርትን ሞያዊ ስልጠናን ኣገልግሎት ክውሃቦምን ናይ ስራሕ ዕድላት ክኽፈተሎምን ይግባእ።
3. ኣብ መንጐ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ዘላቂ ሰላም ንምስፋን ምጽዓር።
4. ጸጥታን ሓለዋን መደበራት ስደተኛታት ምሕያል፤
5. ነቶም ዝተረስዑ ቀቢላታት ራሻይዳን በደዊንን ኣብ ናይ ሃገሮም ፖለቲካን ዋኒንን ዝካፈልሉ ዕድላት ምኽፋት።
6. መንግስታት ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ኣንጻር ነጋዶ ደቂ ሰባት ዘካይድኦ ቃልሲ ከውሃህዳ ምግባር ..ወዘተ የድሊ።


c: text/html

text:
“ርሑስ ሓድሽ ዓመት፡ ቃልሲ ከኣ ቀጽሉ ምኽንያቱ ካልእ መተካእታ ስለ ዘየለ” እዚ ካብቲ ነባርን ዝተኸብረን ናይ ነጻነት ተቓላሳይ ኣብራሂም መሓመድ ዓሊ ናብ ናይ ቀደም ብጾቱን ናብዞም ናይዚ እዋንዚ ምእንቲ ፍትሒ ዝቃለሱ ዘለዉን ዘመሓላለፎ ሓያል መእኽቲ እዩ።
ኣብዚ ምስኡ ኣብ 5 ለካቲት 2018 ካብቲ ዘለዎ ፖርት ሱዳን ዝተኻየደ ናይ ተለፎን ርክብ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካ ዝካየድ ዘሎ ምዕባለታት ብልቢ ይከታተሎ ከም ዘሎ ጠቒሱ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ዝኾነ ተቓላሳይ ካብዚ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ቃልሲ ከይስልኪ ኣትሪሩ ኣተባቢዑ። ምኽንያቱ ድሕሪቲ መሪር ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕጂ’ውን ቅኑዕ ምምሕዳርን ፍትሕን ይጽበ ስለ ዘሎ።
ብዛዕባቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት ብጾቱ ብዝነበሩ ብትግርኛ ዝተሓትመት መጽሓፍ ኣብ ዝሃቦ ርኢቶ፡ ኣበርክተኦም ኣዝዩ ክቡርን ዋጋ ዘለዎን እዩ፡ ምኽንያቱ ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ማሕበራዊ ፍትሒ ንክረጋገጽ ዝተነጽፈ መሰረት ከም ታሪኽ ክምዝገብ ኣዝዩ ኣድላይ ስለ ዝኾነ ኢሉ።
ኢብራሂም ጉዳይ ጥዕንኡ ኣብዚ እዋንዚ ክጻወሮ ዝኽእል ምዃኑ፡ እንተኾነ ኣብ ጐደናታት ናይታ ግዜ ንእስነቱ ዘሕለፈላን ሕጂ ዝነበረላ ዘሎን ከተማ ፖርትሱዳን ከም ድላዩ ክዛወር ኣይከኣለን።
ቀዳማይ ስእሊ 2001፡ ኢብራሂም መሓመድ ዓሊ፡ ስዉእ ስዩም ዑቕባሚካኤል ሓረስታይ፡ ናይ ሎሚ ኣቦመንበር ሰዲህኤ መንግስተኣብ ኣስመሮምን መዓመድ ዓሊ ኢብራሂም ኣብ 2013 ኣብ ከሰላ ዝተጨውየን ዝትሳተፍዎ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ እንዳመረሐ የርኢ። ካለኣይ ስእሊ 2018 ድማ፡ ኣብቲ 6ይን ንተሓኤ-ሰባ ናብ ሰልፊ ዘሰጋገረን ጉባአ እንዳድመጸ የርኢ።
ነቶም ብዛዕባኡ እንፈልጥ ኢብራህም መሓመድ ዓሊ፡ ኣብ ቃልሲ ኣብ መፋርቕ 60ታት ተሳቲፉ። ደሓር ካብ 1975 ክሳብ 1981 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ኮይኑ ተቓሊሱ። ድሕሪ እዚ ተሓኤ ኣብ 1981 ኣብ ወተሃደራዊ መዳይ ተሳዒራ፡ ምፍንጫላት ምስ ኣጋጠመ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ-ሰውራዊ ባይቶ ካብ ዝሃነጹ ሓደ እዩ። ካብ 1995 ክሳብ 2001 ኣቦመንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ-ሰውራዊ ባይቶ ኮይኑ መሪሑ። ካብ 2002 ክሳብ 2008 ድማ ናይ ተሓኤ-ሰባ ኣፈባይቶ ነይሩ። ብዘይካዚ ኣብ 1999 ካብቶም ኣብ ምፍጣር ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ዓብይ ግደን ኣበርክቶን ዝነበሮም ሓደ እዩ። ነቲ ምሕዝነት ከኣ ካብ 2000 ክሳብ 2001 መሪሕዎ። ኢብራሂም ዋላ’ኳ ካብ 2005 ንደሓር ናይ ጥዕና ጸገም እንተኣጋጠሞ፡ ማዕዳኡን ምኽሩን ንኤርትራውያን ተቓለስቲ ክሳብዚ ሕጂ ምስ ሰልፊ ደሞክራሲ ዝገብሮ ዘሎ ኣየቋረጸን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዓለምለኸ ስምረት ኤርትራዊያን ወይ Eritrean Global Solidarity ዝተባህለ ሲቪካዊ ማሕበረሰብ መጻኢ ኤርትራ ብዝምልከት ሎሚ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ዩኒቨርሲቲ ጆርጅ ዋሽንግተን ሲምፖስዩም ኣካይዱ።
ቀንዲ ዛዕባ እቲ ሲምፖዝዩም ዲሞክራሲያዊ ስግግር ኣብ ኤርትራ ዝምልከት ኮይኑ ሕሉፍ ታሪክ ስግግር ዲሞክራሲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምድህሳስ ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ብኸመይ ይትግበርን ክጋጥሙ ዝኽእሉ ዝበሎም ብድሆታት ብዝምልከት ብሰብ ሞያ ጽሑፋት ቀሪቡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ሃገራት ግብጺ፡ሊብያን ቱኒዝያን ዝተራእየ ብ”ናይ ዓረብ ጽድያ” ዝፍለጥ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቃስ ዝምልከት መብርሂ ካብ ሰብ ሞያ ምስ ተዋህበ፡ ተሳተፍቲ ካብ ተመክሮ እዘን ሃገራት ክውሰድ ዘለዎ ኣወንታዊ ነጥብታትን ዘጋጠመ ብድሆታትን ኣሉታዊ ውጽኢታት ብዝምልከት ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ሕቶታትን ርእይቶታትን ብምሃብ ዘትዮም።
ኣብዚ ናይ ሓደ መዓልቲ ስምፖስዩም መንግስቲ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ስግግር ኣብ ምክያድ ዘይምዕዋቱን ንኩሉ ዝሓቑፍ ዲሞክራሲያዊ ስግግር ኣብ መጻኢ ብከመይ ክትግበር ከምዝኸአል ጽሑፋት ቀሪቡ።
ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ተራ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ኣብዚ ዲሞክራሲያዊ ስግግር ብዝምልከት’ውን ጽሑፋት ቀሪቡ።
ሓንቲ ካብ ተሳተፍቲ ተራ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ እዋን ቃልሲ ዝነበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ፖለቲካዊ መዳያት ንጡፍን ውዕውዑን ኣይኮነን ብፍላይ ድማ ካብ ሃገር ወጻኢ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ብምባል ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ትሑት ምኳኑ ትገልጽ።
ብተወሳኺ “ ንኩሉ ዝሓቑፍ ምንቅስቃስ ንምክያድ ናይ ሓድሕድ ምስምማዕ ኣገዳሲ ምኳኑ” ብኣጽዕኖት ትገልጽ።
ዕላማ እቲ ሲምፖዝዩም ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ህልው ብድሆታት እታ ሃገርን ኣብ መንጎ ዝተፈላልያ ሃገራት ንዝርከባ ኤርትራዊያን ትካላት ዘተ ንምድላውን ንምሕያል ተሳትፎ ተራ ኤርትራዊያን፡ ሲቪካዊ ማሕበረሰብ፡ ውልቀሰባት፡ ማሕበረሰባት፡ ትካላትን ኣብ ምምዕባል ሰብኣዊ መሰላት፡ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ፖለቲካዊ ተሳትፎ ምዃኑ’ውን አዳለውቲ ኣቲ መደብ ይገልጹ።


text:
ብናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ዝምራሕ ናይ ኢትዮጵያ ጉጅለ ልኡኻት ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካን ኣባላት ኮንግረስን ኣብ ጉዳያት ፀጥታን ካልኦት ንምትሕብባር ዝርርብ ኣካይዶም ኣለው።ወሃቢ ቃል ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣቶ መለስ ኣለም ዕላማ ናይቲ ጉዕዞ ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
“ቀንዲ ዕላማ ናይዚ መገሻ እዚ ቀዳማይ ንኢትዮጵያ ሓዊሱ 72 ሃገራት ኣባል ዝኾናሉ ዓለምለኸ ጥምረት ፀረ-ዳዕሽ ኣብ ዘካየድኦ ኣኼባ ንምስታፍ እዩ።ካብዚ ብተወሳኺ ድማ ምስ ላዕለዎት ሰበልስጣን መንግስቲ ኣሜሪካ ብፍላይ ድማ ሰበስልጣን ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካን ምስ ኣባላት ኮንግረስን ኣብ ርክባት ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ከምኡ እውን ብዛዕባ ከባቢያዊ ጉዳያት ንምዝርራብ እዩ።”
ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዘተኮረ ነዊሕ ዝፀንሐ ርክብ ስለዘለወ እዚ ርክብ ሓይሉ ንክቕፅል ዝተኻየደ ዝርርብ ዕዉት ነይሩ ኢሎም።
ኣብ ጉዳይ ፀረ-ዳዕሽ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ወታደራዊ ጉዳያት ሓዊሱ ምክልኻል ዘይሕጋዊ ዝውውር ገንዘብን ዓለምለኸ ግብረ ሽበራን ዝጥንሰሰሉ፣ዝውለደሉ፣ዝዓብየሉን ዝበሉዎ ማሕበራዊ መራኸቢ (ሶሻል ሚዲያ) መደምደምታ ክብጻሕ ኣለዎ ድሕሪ ምባል ኣብ ዘይወታደራዊ ዝኾኑ ጉዳያት እውን ዘተ ከምዝተገብረሉ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብ ሃገራት ጋልፍ ብሰንኪ ዝተኸሰተ ቅልውላው ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ናይ ኢትዮጵያ መርገፂ ዝተሓተቱ ኣቶ መለስ ኣለም ምስ ምስሓብ ወታደራት ቐጠር ካብ ኣሰሓሓቢ ቦታ ዝተፈጥረ ወጥሪ ኢትዮጵያ ብቐረባ ከምእትከታተሎ ብምግላፅ ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ አጻራይ ጉጅለ ናብ ክልቲአን ሃገራት ክልኣኽን ኢጋዳ ዘቕረቦ ፃውዕትን ትድግፍ ኢሎም።
“መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ጉዳይ ኣተኲሩ ይከታተሎ’ሎ፤ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ኩነታትን ውጥረትን ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ከይኸውን ሕብረት ኣፍሪቃ ስጉምቲ ክወስድ መርገፂ መንግስቲ ኢትዮጵያ እዩ።”
ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ጅቡቲን ኤርትራን ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ኣብ ምፍታሕ ኣወንታዊ ተራ ትፃወት እንተኾይና ኣብ ናይ ኤርትራዊያን መርበብ ሓበሬታታት ዝልዓሉ ስኽፍታትን፣ኢትዮጵያ ንኤርትራ ብዝምልከት ክኽተለዮ እየ እትብሎ ሓድሽ ፖሊስ መዓዝ ከምዝወፅእን እውን ዝተሓቶ ኣቶ መለስ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“መንግስቲ እትዮጵያ ኣብ ዝኾነ ይኹን ከባቢ ዝፍጠሩ ምስሕሓባት ብሰላማዊን ብዲፕሎማሲያዊ መንገዲ ክፍታሕ ኣለዎ ዝብል መርገፂ ናይ ሎሚ ወይ ናይ ትማሊ መርገፂኡ ኣይኮነን።ኣብ መትከል ዝተመስረተ ንነዊሕ ዝፀንሐ መርገፂኡ እዩ።ምስ ኤርትራ ብዝተኣሳሰረ ከመይ ክኸይድ ኣለዎ ዝብል መንግስቲ ዝሓዞ ጉዳይ ኣሎ፣ኣብዚ ርእይቶ ካብ ምሃብ ተዓቂበ ኣለኹ።እዋኑ ምስ በፅሐ ወግዓዊ ኽኸውን እዩ።”
ምስ ምምራፅ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ተኣሳሲሩ ዝህልው ርክብ ዝተሓተቱ ኣቶ መለስ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ግጥም ፀረ ድኽነት መሪሕ ተራ ክፃወት ድልየት መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዃኑ ብምሕባር ብወገን መንግስቲ ኣሜሪካ ግን ብቐፃልነት ዝርአ እዩ ክኸውን ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ብብዓመቱ ብዛዕባ ዝንቀፈሉ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ክምልሱ ከለው ምስ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ብዙሓት ጉዳያት ተመሳሳሊ ዝኾነ መርገፂ ከምዘለዎም ብምግላፅ ኣብ ገለ ድማ ንዘይምስምማዕ ንሰማምዐሎም ጉዳያት ኣለው ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጉዳያት ሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራስን ናይ ምንባርን ዘይንምባርን ጉዳይ ጌሩ እዩ ዝርእዮ፤ምስ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ገለ ጉዳያት ናይ ኣረኣእያ ኣፈላላይት ኣለና፤ኣብ መንጎ ሚንስተራት ጉዳያት ወፃኢ ክልቲአን ሃገራት ዝካየድ ኣሎ ሓደ ናይ መዘራረቢ ዓውዲ እውን እዚ ናይ ዴሞክራስን ሰናይ ምሕደራን ጉዳይ እዩ ክብሉ ወሃቢ ቃል ሚንስተር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ኣለም ሓቢሮም።


text:
MAHEDER HAILESELASSIE TADESE
እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመት ናይ ኩናትን ወጥርን ዓመታት፡ ዓመታት ሰላምን ቅሳነትን እንተዝነብር ባሕሪ ኤርትራ ንወነንቱን ጎረባብቱን ልዕሊ እቲ ሮዛዊ ዝሕብሩ ቀላይ ሰኔጋል መጠን ኣልቦ ረብሓ መበርከተ ነይሩ።
ሮዛዊ ዝሕብሩ ቀላይ ሰኔጋል መስሕብ በጻሕቲ ካብ ዝኸውን ጸኒሑ ኣሎ። እዚ ካብ ርእሰ ከተማ ሰኔጋል ዳካር፡ ሓደ ስዓት ርሒቑ ዝርከብ ቀላይ ረትባ፡ ምስ ምዉት ባሕሪ ዝወዳደር ጨው ኣለዎ።
እቲ ካብ ኣትላንቲካዊ ውቅያኖስ ብጸቢብ ሑጻ ባሕሪ ዝተፈልየ ቀላይ ''ላክ ሮዝ'' ብፍላይ ኣብ ሓጋይ ጨዋምነቱ ካብ ምውት ባሕሪ ይዛይድ።GETTY IMAGES
ምኽንያት ናይዚ ሮዛዊ ሕብሪ ከኣ በቲ ጨው ተሳሒቦም ዝመጽኡ 'ዱናሌላ ሳሊና' ዝተባህሉ ባክተርያ ዝሰዓበ ኢዩ።
እቶም ባክተሪያ ጩራ ጸሓይ ንምስሓብ፡ ቀይሕ ሕብሪ የመንጭዉ፡ እዚ ከኣ ነቲ ቀላይ ፍሉይ ሕብሪ ይህቦ።
ዋላኳ ከምቲ ናይ ቀላይ ሴኔጋል ብሕብሪ እንተዘይኮነ ሓያሎ ደሴታት ቀይሕ ባሕሪ እውን መሕደር ዝተፈላለዩ ዓይነታት ዓሳታት ዝኾነ ሃብታም ኮራል ሪፍ ከምዘለዎን ርግኣትን ሰላምን ኣብ ዝተረኽበሉ እዋን መስሕብ በጻሕቲ ብፍላይ ከኣ ጠለቕቲ ውሽጢ ባሕሪ ( ዳይቨርስ) ከምዝኸውን ሓቢሮም ነይሮም።
ሕብሪ ቀላይ ረትባ ሴኔጋል፡ ኣብ ቀውዕን ሓጋይን፡ ማለት ካብ ሕዳር ክሳብ ሰነ ኣብ ዘሎ እዋን ክደምቕ እንከሎ፡ ካብ ሓምለ ክሳብ ጥቅምቲ ኣብ ዘሎ እዋን ክራማት ግን ሃሳስ እዩ። እቲ ቀላይ ኣስታት 3 ትርብዒት ኪሎሜተር ኮይኑ፡ ኣብቲ ገማግም ናይቲ ቀላይ ከተማ እትበሃል የብላን።GETTY IMAGES
ቀላይ ረትባ ብሰንኪ ልዑል ጨዋምነቱ ብዙሓት ሂወታውያን ኣይነብሩሉን እዮም። ግን እቲ ቀላይ ጨው ይዕደኖ በጻሕቲ እውን ይውሕዙዎ።
ናብቲ ቀላይ ምስ እትኸይድ፣ ከም ግራት ጨው ሳሊና ኤርትራ ኣብ ፈለማ ተስዓታት ብዓደንቲ ጨውን ኩምራ ምህርትን መሊኡ ትረኽቦ።
ኣብቲ ቀላይ ምስ በጻሕካ፡ በቲ ጎቦ ዝመስል ዝተኾመረ ጨውን፡ በቲ ሮዛዊ ዝሕብሩ ማይን፡ ወርቃዊ ሑጻ ቀላይ 'ላክ ሮዝን' ትምሰጥ።GETTY IMAGES
ኤርትራ ኣብ ሓምሳታት፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ምጽዋዕን ዓሰብን፡ ብእትዕድኖ ዝነበረት ጨው ዓመታዊ ኣሽሓት ቶናት ናብ ሃገራት ምዕራብን ርሑቕ ምብራቕን ትልእኽ ከምዝነበረት ሰነዳት ይሕብሩ።
ጨው ንጥዕና ደቂ ሰባት ዘገድስ ሶድዩም ክሎራይድ ዝተባህለ ተደላዪ ማዕድን ኣለዎ።
ኣብ ርእሲኡ ጨው ዝዕሸግ መግብታት ንነዊሕ እዋን ዘጽንሕ ናይ ምዕቃብ ባህሪ ስለዘለዎ ኣብ ኢንዲስትሪታት መግቢ ኣዚዩ ተደላይ እዩ።
ምስዚ ሕጂ ምስ ኢትዮጵያ ተረኺቡ ዘሎ ዕርቀ ሰላም ከኣ እዚ ብቐሊሉ ክሕፈስ ዝከኣል ማዕድናዊ ሃብቲ እቶት ሃገር ኣብ ምኽዕባት ናቱ ግደ ክህልዎ እዩ።GETTY IMAGES ቀላይ ሂሊየርስለዝኾነ ከኣ እዮም ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ባጽዕ ዝነብሩ ዝነበሩ ኣቦይ ባህረ " ሰላም እንተተረኺቡስ ካልእ ይትረፍ ጨውና እኳ ንሸይጥ!" ብምባል ነቲ ብቐሊሉ ዝዕደን ሃብቲ ባሕሪ ዝዘከሩ።
ምስ ባሕሪ ፍሉይ ፍቕሪ ከምዘለዎም ዝዛረቡ ኣቶ ሃይለ እውን " ጸጋታት ባሕሪ እልቢ ስለዘይብሉ ሰላም እንተሰፊኑ፡ ኤርትራዊ ብጸጋታት ባሕሩ ጥራሕ ክመሓደር ዘይክእል ኣይኮነን" ይብሉ ብዙሕ መኽሰብ ክርከቦ ዝኽእል ዝተፈላለየ ዕምባባታት ባሕሪ ከምዘሎ እውን እናዘኻኸሩ።
እቲ ቀላይ ረትባ ሴኔጋል ፍሉይ ሕብሪ ዝህቦ 'ዱናሌላ ሳሊና' ዝተባህለ ባክተሪያ፡ ንደቂ ሰባት ዘስዕቦ ጉድኣት ሰለ ዘየለ ኣብቲ ቀላይ ምሕንባስ ሳዕቤን የብሉን።ኣብ ዓለምና ቀላይ ረትባ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ጥቃ ባኩ ኣዘርባጃን፡ ከምኡ'ውን ጂዳ ስዑዲ ዓረብ'ውን ሮዛዊ ሕብሪ ከምዘለዎም ይዝረብ።
እንተኾነ እቶም ቀላያት ባህርያውያን ቀላያት እውን ኣይኮኑን። ኣብ ኣውስትራልያ ዝርከብ ቀላይ ሂሊየር እውን ብዙሓት በጻሕቲ ዝስሕብ ከም ቀላይ ረትባ ሮዛዊ ሕብሪ ዘለዎ ኣሎ።
መን ይፈልጥ ኣብቲ ገና ብዕምቆት ዘይተዳህሰሰን ዘይተጸንዐን ኣስታት 300 ዝኸውን ዓበይትን ናእሽቱን ደሴታት ኤርትራ ዝተፈላለየ ዕምበባን ሕብርን እውን ይርከብ ይኸውን ይብል ኣቶ ሃይለ ብዝኽርታት ህይወት ባሕሪ እናስተንተነ።


text:
Radio Erena: 11 February 2019
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ዦን ኣሰልቦርን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሉክዘንበርግ፣ ካብ 11 ክሳብ 14 ለካቲት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክበጽሕ'ዩ።
ዑደቱ ብኣዲስ ኣበባ ዝጅምር ልኡኽ ሉክዘንበርግ፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነይ ገበየሁን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ብምርኻብ ኣብ ልምዓታዊ ሓገዝን ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ብዝምልከት ክመያየጥ'ዩ።
ምስ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ብምርኻብ፣ ኣብ ጉዳይ ምግታእ ስደተኛታት በቲ ሕብረት ንዘሎ መደባት ክመያየጥሉ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ ልኡኽ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝጸንሐሉ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኤርትራውያን ተዓቝቦምሉ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ክበጽሕ ትጽቢት ኣሎ።
14 ለካቲት ናብ ኣስመራ ዘምርሕ እቲ ሚኒስተር፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ክዝቲ'ዩ።
ኣብ ኤውሮጳ እትርከብ ንእሽቶ ሃገር ሉግዘንበር፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት፣ ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ዝዓበዩ ኣርእስታታ'ዮም ኮይኖም ጸኒሖም።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ጀሚረንኦ ዘለዋ ርክብ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ክገትእ፣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ ተስፋ ኣንቢረናሉ ኣለዋ።
ካብዚ ተስፋ'ዚ ዝነቐለ፣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ወኪላተን ናብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምልኣኽ ይርከባ።
===================


text:
ትምህርቲ ብርሃን ኣዕንቲ ይኸፍት፡ ትምህርቲ ንዓለም ይቕይር፡ ትምህርቲ ደረጃ መነባብሮ ይልውጥ፡ ምሁራት ዘይብላ ሃገር ቁልቁል ኣፋ ትድፋእ!
ብዘይ ትምህርቲ ዝርከብ ዓወት ፎኪስ'ዩ ትምህርቲ ዝተደረዖ እንተኾይኑ ግን ድርብ ዓወት'ዩ።
እምበኣር ኣብ ስደት እቲ ሓደ ክንብለጸሉ ዝግበኣና ትምህርቲ እዩ። እዚ ሎሚ ፕሮፌሰር ኤርምያስ ክብርኣብ ኣብ ኣመሪካ ኣመዝጊብዎ ዘሎ ዓወት ብብዙሓት ክድገም ምእንቲ ኣብ ዘዘለናዮ ሓንጎልና ከንማዕብል ይግበኣና። ንፕሮፌሰር ኤርምያስ ክብርኣብ ከኣ ኣብ ሞያዊ ጻዕሩ ተደጋገምቲ ዓወት ንምነየሉ።
ኣቱም ዓድና ሓለብቲ ጸባ
ኣሓ ተኸቲልኩም ትእክቡ ዒባ
እቲ ወድኹም ሊቀ ሊቃውንቲ
ኣይኣኽለንን ሰቲ ወዲ ሰቲ
ወስኹለን በለ ገለ መማቕርቲ
ይዋእ ካልእ እምበሪ
ንስኻትኩም ደኣ ወረድቲ ባሕሪ
ገለ ዑማኾ ካብቲ ቀለብ ዓሳ
ትህብወን መማሰይ ክኹልሳ
እዚ ምስጢር ከመይ ተገልጸሉ
ነጊራቶ ዶኾን መሬት ብዕሸሉ
ሕጂ ከኣ ማሪያም ትወስኸሉ
እቶም መላእኽቲ የጽልሉሉ
ሳዕሪ በሊዓ ተፋኑ ሰልዲ
ካይፈልሰፈስ ኣይዓርፍን ግዲ
ሓንቲ ሕጉስቲ ካብ መሓዙቱ
ክቡራት ተኻታተልትና፥ ካልእኦት ንሕብረተሰብ ብኣውንታ ክጸልዉ ይኽእል'ዩ እትብልዎም ውልቀሰባት እንተለዉ ምስ ሙሉእ ሓበሬታ ኣሰኒኹም ለኣኹልና ንሕና'ውን ናብ ህዝቢ ከነብጽሖ ኢና ።


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
ኣብ ሰደርሃምን ሓንቲ ቤት ትምህርቲ 2ይ ደረጃ Staffangymnasiet ትበሃል ከም ሓደ ክፋል ናይ ሄልሲንላንድ (Hälsingland) ማሕበረ ትምህርቲ እያ።
ቤት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ዕላምኡ ንመናእሰይ ካብ 16 ክሳብ 20 ዝዕድሚኦም እዩ።
ቤት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ብነጻን ብግላዊ ድሌትን ዝውሰድ መንእሰያት ድሕሪ ናይ መባእታ ትምሕርቶም ምዝዛም ብምርጫ ዝፍጽምዎ ቤት ትምህርቲ እዩ።
እቶም ዝተፈላለዩ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ መደብ ድማ ናይ ተግባረእድ ትምህርትን ወይ ድማ ንላዕለዋይ ደረጃ ምድላውን ክከውን ይኽእል አዩ።
ከም ተወሳኺ ውን ናይ ምእተዊ መደብ ኣሎ ነቶም ካብ 16 ክሳብ 20 ዝዕድሚኦምን ነቶም ፍልጠቶም ክብ ከብሉ ዝደልዩ ተማሃሮን ይህብ።
ኣብዚ ኣንብቡ ብ ትግርኛ ብዛዕባ 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ። (pdf, 612.6 kB)
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ኩሉ ነባሪ ኔዘላንድ ዝነብር ኣብ ናይ ገዛ ሓኪም ምዝጉብ ክኸውን ኣለዎ፣እንሕር ደኣ ናይ ሕማም ምልክት ተሰሚዕካ ወይ ድማ ዝኾነ ናይ ጥዕና ጸገም ምስ ዝህልወካ ኣቀዲምካ ናብ ናይ ውልቁኻ ሓኪም ትኸይድ። እንድሕር ደኣ ብኑጹር ካልእ ሓገዝ የድልየካ ኣሎ እቲ ዶክተር ባዕሉ ናይ ዝለዓለ ኪኢላ ብወረቀት ኣሰንዩ የሕልፈካ።
ናይ ገዛ ሓኪም ገዚፍ ጨንፈር ናይ ጥዕናን ናይ ጥዕናን ጸጋማት ኣለዎ፣ ንዝኾነ ጸገማት ናይ ውልቂ ሓኪምካ ክትከይድ ትኽእል ንኣብነት፣
⇒ ዝኾነ ሕቶ ብዛዕባ ጥዕና ወይ ድማ ጥዕና ናይ ስድራቤትካ
⇒ ኣእሙሮኣዊ ጸገማት (ሐሕማቁ ትሓስብ እንተ ዄንካ ወይ ድማ ጽቕጠት ይስመዓክ እንተ ኾይኑ)
⇒ ንዝኾነ ስሓ መሳሊ እንተ ደኣ ሃልዩካ
⇒ ናይ ደም መርመራ
⇒ ናይ ጥዕናኻ ምቑጽጻር Check ንምግባር
⇒ ንናይ ክንክን ሓገዝን ምእላይን (ንኣብነት ከም ሕዱር ሕማማት ሽኮር ወይ ድማ ኣዝማ)
⇒ ናይ ጾታዊ ርክብ ጥዕና፣ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ መከላኽሊ ጥንሲ ወይ ከኒና
⇒ ሕቶ ብዛዕባ ድራግን ኣርኮላዊ መስተን
እንድሕር ደኣ ናትካ ሓኪም ክሕግዘካ ዘይከኣለ ናይ ካሊእ ኣካል ከሕልፈካ ይኽእል። ኣብ ናይ ሕይወት ሓደጋ እንተ ኣለካ 112 ክትድውል ትኽእል።
ኣስተውዕል:
እንድሕር ደኣ ጽቡቅ ይሰምዓክ እንተዘይሃልዩ ወይ ድማ ገለ ነገር እንተ ኣጋጢምካ ናብ ዶከተር ትኸይድ ዶ ኣይትኸይድን ኣይፈልጥን ኢኻ፣ኣብዚ ወብሳይት ርአ፣ www.moetiknaardedoktor.nl. ኣብ ሞባይልካ ብምውራድ ድማ መልስታት ናይ ሕቶታትካ ኣብ ዶክተር ክትከይድ ዶ ኣይተኸይድን ኣብኡ ክትደልዮ ትኽእል።
ከምይ ጌረ ኣብ ናይ ውልቒ ዶክተር ይምዝገብ?
ዝበዝሕ ግዜ VWN ወይ ድማ ናይ ውልቂ ተሓጋጋዚኻ ይሕግዘካ፣እንድሕር ደኣ ናይ ውልቂ ዶክተር ክትቕር ደሊኻ ኣብዚኣ ወባይት ኣብ ቀረባካ ዘለዉ ድለ።
⇒ Postcode ናትካ ምስ ጸሓፍካ ኣብ ከባቢኻ ዘልዉ ናይ ዶካትርን ክትርእዮም ኢኻ።
⇒ናብቲ ዶክተር ደውል ንሓደሽቲ ቦታ እንተ ኣለዎ ንምርግጋጽ።
⇒ እቲ ዶክተር ድማ ንናይ ሌላ ዝርርብ ዕድመ ከቅርበልካ ይኽእል፣ምስኡ/ምስኣ ድማ ናይ ሕሉፍ ኩነታትካ ከተካፍሎ ትኽእል።
ምስ ናይ ውልቂ ሓኪም ከመይ ጌረ ቆጸራ ይሕዝ?
⇒ ናብ ተሕእጋጋዚት ናይ ዶክተር ደውል ወይ ድማ ብወብሳይት ቆጸራ ሓዝ
⇒ ተሓጋጋዚት ናይ ዶክተር እንታይ ምኻኑ ጸግምካ ክትሓተካ’ያ
⇒ ቆጸራ ትሕዝ
⇒ ሓደ ሓደ ግዜ ተሓጋጋዚት ናይ ዶክተር ባዕላ ክትሕግዘካ ትኽእል’ያ (ንኣብነት ናይ ሽንቲ መርመራ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ)
ኣስተውዕል:
ቆጸራ ምስ ዶክተር 10 ደቒቕ ጥራይ’ዩ ዝፍቀድ።እዚ ሓጺር እዩ፣ስለዚ ኣብ ገዛ ጽቡቕ ጌርካ ሕሰብ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ጸገማትካ ከመይ ጌርካ ከም ትገልጾ።እንድሕር ደኣ ንጸገማትካ ንኽትገልጽ ነዊሕ ግዜ የድልየካ ኾይኑ ኩሉ ግዜ ካልኣይ ቆጸራ ክትሕዝ ትኽእል ኢኻ።
ነብሰፍወሳ
ኔዘርላንዳውያ ዶካትር መድሃኒት ዝህቡኻ ነብስኻ ባዕሉ ክመሓየሽ እብተ ዘይኪእሉ ጥራይ’ዩ፣ስለ ዝኾነ ድማ ሓደ ሓደ ግዜ ሓካይም መድሃኒት ዘይህቡኻ ነብስኻ ባዕሉ ክሳብ ዝመሓየሽ።ሓደ ሓደ ናይ ገዛእ ርእሽኻ ፍወሳ ብዘይ ቅብሊት ናይ ዶክተር ካብ ዝኾነ ፋርማሲ ወይ ቤት መድሃኒት ክትገዝእ ትኽእል።እዚ ኣብ ናይ ውሕስነት ክንክን ኣይሽፈንን’ዩ፣ናይ ገዛ ሓኪምካ ብዛዕብኡ ከማኽረካ ይኽእል።
ዝኽፈተሉ ሰዓታትን ናይ ቀዳመ-ሰንበት ፖስትን
ኔዘላንዳውያን ሓካይም ኣብ ቤ/ጽ ናይ ስራሕ ሰዓታት ይኸፍቱ ዝበዝሕ ግዜ ካብ 8.00 ካስብ 17.00.ኣብ ግዜ ለይቲ፣ ቀዳመ ሰንበት፣ኣብ በዓላት huisartsenpraktijk ዕጹው’ዩ።ኣብዚ እዋን ዝኾነ እንተ ኣጋጢሙ ማእከል መወከሲ ቦታ ኣሎ።እዚ ኸኣ ዶክተር ወይ ሓኪም ናይ ገዛ እትረኽበሉ ቦታ’ዩ እንድሕር ደኣ ህጹጽ ወይ ድማ ቤ/ጽ ናይ ገዛ-ምካ እንተ ተዓጽዩ።ኩሉ ግዜ ንቖጸራ ደውል፣ ቁጽሪ ተሌፎን፣
⇒ 0900-8880
⇒ ኣድራሻ: Weg door Jonkerbos 108, 6532 SZ Nijmegen (links naast het CWZ ziekenhuis)
በየናይ ቋንቋ ምስ ናይ ገዛ-ሓኪም ይዘራረብ?
ኩሎም ናይ ገዛ-ሓካይም እንግሊዘኛ ይዛረቡ እዮም።ብኔዘርላንድ ኸኣ ብርግጽ ክትዘራረብ ትኽእል።እንተ ደኣ ናይ ንናይ ገዛ-ሓኪምካ ጸገማትካ ብኔዘርላንድ ክትገልጽ ዘጸግመካ እንተ ኾይኑ ዘስተርጉመልካ ክትማላእ ዝሓሸ’ዩ።እዚ ኸኣ ኔዘርላንድ ወይ ድማ እንግሊዘኛ ዝዛረብ በተሰብካ ወይ ድማ ዓርክኻ ክኸውን ይኽእል። ድሕሪ 1 ሓምለ 2016 መንበሪ ፍቓድ ወሲድካ? ናይ ገዛ_ሓኪምካ ክሳብ 6 ኣዋርሕ ብተሌፎን ኣስተርጋሚ ክጥቐም ይኽእል።
ንኽትፈልጦ ጽቡቕ’ዩ ...
⇒ ናይ ገዛ-ሓካይም ናትካ ውልቃዊ ሓበሬታ ብምስጢር ክሕዝዎ ግዴታ ኣለዎም፣ብዘይካ ባዕልኻ ምስ ካልእ ንኽካፈልዎ እንተ ኣፍቂድካ።
⇒ ሓደ ሓደ dokters ነዊሕ ናይ መጸበዬ ዝርዝር ኣለወን፣ሓደ ሓደ ግዜ ነዊሕ ክወስድ ይክእል’ዩ ቅድሚ ቆጸራ ምሓዝካ።
መዘኻኸሪ:፣
ኩሉ ግዜ ንዝተጻሕፈልካ መድሃኒት መን ከም ዝኸፍሎ ኣረጋግጽ ወይ ድማ ንዝተዋህበካ መሓከሚታት ማዕዳ፣ብከምዚ ኣገባብ ድማ ካብ ዘይፈተጥካዮ ሕሳብ ከምዘይመጸካ ትገብር።


text:
ፕረዚደንት ቻይና፣ንመራሒ ሱዳን ድሙቅ ኣቀባብላ ዝለገስሎም ምኽንያት ብምግላፅ፣ዝምድና ቤይጅንግን ሱዳንን ኣይቅየርን ኢሎም። እዚ ሪኢቶ‘ዚ ዝስማዕ ዘሎ፣ምስ‘ቶም ብኣድማሳዊ ቤት-ፍርዲ ገበን ዝድለዩ ሱዳናዊ መዘነኦም ድሕሪ ምዝርራቦም‘ዩ።
ፕረዚደንት ሁ ጂንታው ንፕረዚደንት ኦማር ኣልባሽር ናብ ዓብዪ ህዝባዊ ኣዳራሽ እንኳዕ ደሓን መፁ ኢሎም ኣብ ዝተቀበልሉ እዋን ወትሃደራዊ ጉጅለ ሙዚቃ‘ውን ይዕጅቦም ነይሩ።
ሚስተር ሁ፣መገሻ ኣል-ባሽር ንርክብ ሱዳንን ቻይናን ከጠናኽሮ‘ዩ፣ንዝፀንሐ ብዙሕ ዝዘፈሩ ዝምድና ናብ ዝላዓለ ደረጃ ክብ ከብሎ‘ዩ ኢሎም።
ሚስተር ባሽር ብወገኖም፣ንእንግዶት ቻይና ብምንኣድ፣እታ እስያዊት ሃገር ኣብ መፃኢ ዝላዓለ ምዕባለ ክተምዝግብ‘ያ ኢሎም።
ክልቲኦም መራሕቲ፣ንምፍርራም ውዕል ቴክኖሎጂካዊ ምትሕግጋዝን ኣብ ምብራቅ ሱዳን ንዝህነፅ ድልድልን ተዓዚቦም‘ዮም።
መብዛሕትኡ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንሱዳን ከምዝተነፀለት ሃገር ገይሩ‘ዩ ዝቆፅራ።ቻይና ግና፣ነቲ እናወሰኸ ይመፅእ ዘሎ ናይ ነዳዲ ጠለባ ንምርዋይ ምስ ሱዳን ዘለዋ ርክብ እናሓየለት‘ያ መፂኣ።ሱዳን ንቻይና ሻድሸይቲ ዝዓበየት ኣቀባሊት ነዳዲ ምኻና ይዝከር።
መምህር ዩኒቨርስቲ ሬንሚን ሺ ዪንሆንግ፣ነቲ ኣብ ሱዳን ዝወረደ ሞት ሰለስተ ሚእቲ ሽሕ ህዝቢ ኣፍልጦ ትህበሉ‘ያ።ግን ንብይን ኣድማሳዊ ቤት ድርዲ ዓለም ኣይትምእዘዝን ይብል።
ሚስተር ሺ ኣብ ዘረብኡ፣ንመራሒ ሱዳን ክተጋይሽ ከላ ንዓለም-ለኻዊ ሕጊ ተመርኲዛ‘ዩ።ንዓለም-ለኸ ንቡር መሰረት ብምግባር‘ዩ።ቻይና፣ዩ-ስን ሩስያን ኣባላት ኣድማሳዊ ቤት ፍርዲ ገበን ከምዘይኮና ክፍለጥ‘ለዎ ይብል ሚስተር ሺ።
ርክብ ቻይናን ምዕራባውያንን ብመገሻ ሚስተር ኣልባሽር ክፅሎ ይኽእል‘ዩ ግን ኣድማዒ ኣይከውንን ዝብል ገምጋም‘ውን ኣለዎ ሚስተር ሺ።


text:
Radio Erena: 07 June 2018
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ንሓድሕዶም ዘካይድዎ ባእስን ዕግርግርን ጸጸኒሑ ይቕጽል ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና እስራኤል ሓቢረን።
እቲ ብምኽንያት ጽምብል መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዝተኻየደ ምትእኽካብ፣ ናብ ሰንበት 3 ሰነ ዘውግሐ ለይቲ ዝጀመረ ናይ ደገፍቲ መንግስትን ተቓወምትን ግጭት፣ ብሰሉስ'ውን ከምዝቐጸለ ተገሊጹ።
ዮርሳሌም ፖስት ኣቕሪብዎ ብዘሎ ሓበሬታ መሰረት፣ ብሰሉስ 5 ሰነ፣ ኣብ ከተማ ቴልኣቪቭ ኣብ ዝርከብ ማእከላይ መዓርፎ ኣውቶቡስ ኣብ ዝተጓሃሃረ ባእሲ፣ ብውሕዱ ኣርባዕተ ሰባት ክቖስሉ እንከለው እቲ ሓደ ብጽኑዕ ዝተሃስየ'ዩ።
ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ ኣቶቡሳት መሳዅቲ ከምዝተሰባበረ'ውን ፖሊስ ካብቲ ከባቢ ሓቢሩ።
ማዕከን ዜና ሃረጽ ኣብ ዘቕርቦ ተመሳሳሊ ሓበሬታ ብወገኑ፣ ምስቲ ፍጻሜ ብዝተሓሓዝ 11 ኤርትራውያን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ።
ፖሊስ እስራኤል ምስ ፍሉያት ተደረብቲ ሓይልታት ናብቲ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝንቀሳቐስሉ ከባቢታት ተዋፊሮም ይርከቡ።
ፖሊስ እስራኤል ንወከልቲ ማሕበረ ሰብ ኤርትራን ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እስራኤልን ናብ ቤት ጽሕፈቱ ብምዕዳም ብዛዕባ'ቲ ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ዘርድ ዘሎ ግጭት ደገፍቲ መንግስትን ተቓወምትን ዝኾኑ ኤርትራውያን ብዝምልከት ከምዝተዘራረበ ይፍለጥ።
ኣብ መንጎ'ዞም ኣብ ሓደ ከባቢ ከተማ ቴልኣቪቭ ዝነብሩ፣ ብፖለቲካ ኣብ ክልተ ደምበታት ዝተኸፋፈሉ ኤርትራውያን፣ ዝጸንሐ ምትፍናን ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ጥርዙ ዓሪጉ ኣሎ።
===================


text:
ከም መቐጸልታ ኣብዚ ቅንያት ዝጀመርኩዎም ጽሑፋት፡ ንሎሚ ድማ ልኡኻት ኢሳይያስ ብስም “ሰብኣዊ መሰላት” ንዘሰላስልዎም እዋናዊ መደባት ብጭብጢ ዘቃልዑ፡ ብግብሪ ዝረትዑ፡ እቶም ዝወዓልዎን ኣንዳዕዲዖም ዝፈልጥዎን ዜጋታትና ዝምስክርዎ፡ ካብ ውሽጥን ካብ መላእ ዓለም ዝተኣኻኸቡ መርተዖታት ብምድራኽ፡ ካብቶም ብጀነራል ፍሊጶስ ዝመሓደሩ ሕጊ ኣልቦ “ትካላት” ሓደ ዝኾነ፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዘዳለኹዎ ዝርዝራዊ ሓበሬታ እንሆ!
ካብ ኩሉ ኩርንዓት ሃገርና ዘዝተገፈፈ ስለ ዝዳጎነላን ብሓደራ ስለዝጸንሓላን፡ ንኹሎም ሰብ “ውራይ” ስለትዕቁብን ንኣስመራ ብዘለዋ ቅርበትን፡ ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከባ ቤት ማሕዩራት፡ ክንዲ ዓዲ ኣቤቶ ውርይቲ ቤት ማእሰርቲ ዳርጋ የላን፡፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ብዙሕ ተዘሪቡን ተባሂሉን’ዩ፡፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ተዳጊኖም፡ ኣሰቃቒ ግፍዕታት ዘጓነፎምን ዝረኣዩን ዜጋታትና፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ቀሪቦም፡ ኣደንጊጾምናን ንብዓትና ክዛሪ ጌሮምናን’ዮም፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ዝካየዱ “ንጥፈታት” ዘመልክት፡ ብሕቡእ ዝተስኣለ ቪዲዮ ውን ኣብ መርበባት ተዓዚብናን ሰኪሕናን ኢና፡፡
እወ! ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ፡ ከምቲ ካብ እሱራት ዝሰማዕናዮ፡ ብቪዲዮ ዝተዓዘብናዮን ብግብሪ እንፈልጦን፡ ኣብ ውሻጠኣ፡ ኣሸሓት ዜጋታት ብረስኒ ዝጥጠቑለን፡ ብሃለፍታ ዝቕዘፉለን፡ ብኣባትርን ሻፍሻፎን ዝስንኩልለን፡ ልዕሊ 7 ናይ መርመርቲ ቤት ጽሕፈታት፡ ልዕሊ 5 ናይ ሓለዋ ኣባላት መንበሪታት፡ ከምኡ ውን እንዳኬዝ፡ እንዳ ግፉፋትን እንዳ ኣዋልድን ዝተብሃሉ ካሜራታት ዝሓቖፈት ቤት ማሕቡስ እያ፡፡ ላዕለዋይ ኣዛዚኣ ድማ እቲ ሕሱም ጀነራል ፍሊጶስ’ዩ፡፡
ብፍሊጶስ ሙሉእ ዘይጉድል ስልጣንን ሓላፍነትን ዝተዓደሎም፡ ጨካናት ኣሳሰይቱ፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲ ኣቤቶ ብዘይፍርድን ፍርዳዊ መስርሕን (Due process of law) ብዙሓት ዜጋታት ይቐዝፉ ኣለው፡፡ ዓዲ ኣቤቶ ዘይምልከታ ገበን ዳርጋ የለን፡፡ ካብ ስርቂ ክሳብ ጾታዊ ዓመጽ፡ ካብ ባእሲ ክሳብ ቅትለት፡ ካብ ብልሽውና ክሳብ ዓይነታዊ ህያብ፡ ካብ ሓዋላ ክሳብ ኮንትሮባንድ፡ ካብ መሸጣ ብረት ክሳብ ምጉዳል እምነት፡ ካብ መንፈሳውያን ክሳብ ዘረባ ዝመለቖም ሙሁራት፡ ካብ ሰገራይ ክሳብ ኣስጋራይ፡ ካብ ሃዳምነት ክሳብ ኩብለላ፡ ካብ ጉዳይ ፖለቲካ ክሳብ ሃብታማት፡ ካብ ጠንቋሎ ክሳብ “ዘይሕጋውያን” ሸቃሎ፡ ካብ ጉዳይ ተኻረይቲ ክሳብ ምፍራስ ኣባይቲ፡ ካብ ነዳዲ ክሳብ ናይ ጎደና ንግዲ፡ ካብ ምትምያን ክሳብ “ምሕጻብ” መንቀሳቐሲን ምንጻል ጥንሲን… ኮታስ ኣብ መላእ ሃገር “ገበን” ዝብል ታቤላ ዝጥቀዓሉ ዓውዲ ንዓዲ ኣቤቶ ዝምልከት እዩ፡፡
ካብ 2014 ንደሓር፡ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክለኻል ተባሂሉ ዝተመዘ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣብ ሓ/ምክልኻል ካብ ዝተዓደሎ ዕዮታት ንላዕሊ፡ ብትሪ ዝሰርሓሉ ዓውዲ እንተሎ፡ ጉዳይ እሱራትን ፍርዲን ቤት ማእሰርታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይስርዋ፡ ማይሑጻ፡ ዓላን ቀሓውታን እዩ፡፡ ኣብ ትሕቲ ዘን ኣብያተ ማእሰርቲ ዝቕየድ ዜጋ ድላዩ ዓይነት ታሪኽ፡ ድሕረ-ባይታ፡ ቅያ፡ ደረጃ ትምህርትን ሃገራዊ ኣበርክቶን ይሃልዎ ብዘየግድስ፡ ካብ ዝቐየደሉ ካልኢት ኣትሒዙ፡ ሰብኣዊ ክብሪ ዘይብሉ ትንፋሱ ኣብ ኢድ በዓል ፍሊጶስ ዝኾነ “ገበነኛ” እዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፉ 10ታት ዓመታት፡ ኮነ ተባሂሉ፡ ንኣስመራን ህዝቢ ኣስመራን ዘናውጹ ብበዓል ውጩን ፍሊጶስን ዝእዘዙ፡ ጎባልል ሰብ ግዜ ተራእዮም እዮም፡፡ ካብ 2000 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ከም በዓል ሌ/ኮ ብርሃነ ተስፋማርያም (ቅጫ/ወዲ ቁማርጂ)፡ ሌ/ኮ ሓዱሽ ዓንደማርያም (ወዲ ወለላ)፡ ኢሳቕ ሃብተማርያም (ወዲሙቁር)ን የውሃንስ ገበረመስቀል (ወዲ ጓላ)ን ዝኣመሰሉ እሙናት ኣገልገልቲ ኣብ ኣስመራ ንህዝቢ ኣከላቢቶም ሓሊፎም እዮም፡፡ ብፍላይ ወዲ ቁማርጂን ወዲ ሙቁርን፡ ጎባልል ዞባ ማእከል ብምኻን፡ ብዙሓት መንእሰያት ዝኣሰሩን ዘሰንከሉን ኮይኖም፡ ኣብ መወዳእታ ከምቲ ልሙድ ዕጫ “ዝኣረገ ዝብኢ” በጺዎም፡ ከም ቃንጫ መጺዩ ደርቢይዎም እዩ፡፡ ወዲ ሙቁር ምስ ብዙሓት ሓለፍቲ ብምስሕሓቡን ብምኽንያት ብልውሽውናን ን8 ዓመት ተፈሪዱ፡ ኣብ ቤ/ማእሰርቲ ጸጸራት፡ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 3፡ ምስ ሓደ ሌ/ኮ ሓጎሰ ዝተብሃለ እሱር ብሓባር ተቐይዱ ኣሎ፡፡ ወዲ ቁማርጂ ድማ ደድሕሪ ኣስመራ፡ ናብ ዶባት ተዛዊሩ ሓለቓ ስታፍ ክ/ሰ 23 ብምኻን ከገልግል ድሕሪ ምጽንሑ፡ ቅድሚ ዓመት ኣቢሉ ደስኪሉ ኣሎ፡፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝነበረ እቲ ሕሱም መርማሪ ነበር፡ የውሃንስ ወዲ ጓላ ውን፡ ኣብ ጸልማት ካሜራ ካርሸሊ ተጓሒፉ ይሳቐ ኣሎ፡፡ እንሆ! ካብ 2007 ንነጀው ድማ ብፍሊጶስ ዝእዘዙ ነባራትን ሓደስቲን ጎባልል ተፈጢሮም፡ ከምቲ ልሙድ ነቲ ሚስክን ህዝቢ የበሳብስዎ ኣለው፡፡
ከም በዓል ብርሃነ ከበደ ዝኣመሰሉ ነባራት ሓለፍትን፡ አእግሪ በዓል ቅጫን ወዲሙቁርን ዝተተክኡ ምእዙዛት መርመርቲን እውን ካብ ምጽራይ፡ ምክትታልን መርመራን ጀሚርካ፡ ክሳብ ምቕያድን ፍርድን ዘሎ ስርሓት፡ ገቢቶም ብዘይ ተሓታትነት ይዓምዎ ኣለው፡፡ እዞም ብፍሊጶስ ዝምርሑ ንኹሉ ስርሓት ዝበሓቱ እሙናት መርመርቲን ሓለፍትን፡ ብሓፈሻ ልዕሊ 25 ኮይኖም፡ እቶም ቀንዲ ንዓመታት ንህዝቢ ከሳቕዩ ዝጸንሑ ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ዓዱ ከባቢ ሰገነይቲ፡ ሓላፊ ቤት ማእሰራታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይሰርዋ፡ ማይ ሑጻ፡ ዓላን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
2. የማነ ካሕሳይ (ወዲ ካሕሳይ)፡ ዓዱ ዓዲብዛሓንስ (ዱባሩዋ)፡ “ስማዊ” ሓላፊ መርመርቲ ኣባል ኮሚቴ ፍርድን (ሓውሲ ድስኩል ‘ዩ)
3. ካህሳይ ሃይለ (ወዲ ሃይለ)፡ ዓዱ ከባቢ ሰንዓፈ፡ ምክትል ሓላፊን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
4. ሚኪኤለ ኢሳቕ ባህታ፡ ዓዱ ዓዲሞጎቲ፡ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
5. ም/ተለንተ መሓሪ ኢሳቕ፡ ዓዱ ከባቢ ደቂምሓረ፡ ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርዲን (ተጋዳላይ)
6. ም/ተለንተ ኣምባሳጀር ሰለሙን፡ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
7. ሃብተማርያም ሚኪኤለ፡ ዓዱ ከባቢ ሰገነይቲ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
8. ሱሌማን ኣደም፡ ዓዱ ከባቢ ዓዲ ቀይሕ ኣባል 3ይ ዙር ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ
9. ምሕረትኣብ እያሱ (ሳንዲያጎ)፡ ዓዱ ሰገነይቲ ኣባል 14 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
10. ሳሚኤል ደባስ፡ ዓዱ ዓዲጓዕዳድ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ
11. ሙሴ ሃብተማርያም፡ ዓዱ ሰገነይቲ ናይ 90 ተጋደላይ መርማሪ
12. ጌድዎን ብርሃነ፡ ዓዱ መንደፈራ ኣባል ቤ/ት ሰውራ ነበር መርማሪን ኣባል ክፍሊ ዓሻራን
13. ም/ተለንተ ተስፋማርያም ብኢዱ (ወዲ ሓደራ)፡ ዓዱ ዓዲኳላ ናይ 87 ተጋ. መርማሪ
14. ም/ተለንተ ተኽለገርግሽ ምልሽ፡ ዓዱ ዱባሩባ መርማሪ (ተጋዳላይ)
15. ስእላይ ብርሃነ፡ ዓዱ ማይምነ ኣባል 2ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
16. ዮሴፍ ብርሃነ፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ፡ ከምኡ ውን ዓብደላ፡ ሮሞዳንን ቬኑስን ዝተብሃሉ መርመርቲ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት እዮም፡፡
ብሕግታት “ግበር ኣይትግበር”ን ብስጡም ወትሃደራዊ እዝን ቁጽጽርን፡ ኣብ ትምራሕ ሃገር፡ ዜጋታት ኣብ ዘይኣምንሉ ዓውዲ ተወዚዖም፡ ብኣስገዳድ ግፍዕታት ናይ ምፍጻም ተኽእሎ ኣለዎም፡፡ እንተኾነ፡ እዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ መርመርቲ፡ ተገዲዶም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንናይ ፍሊጶስ ትእዛዛት ተቐቢሎም ብወለንታ ህዝቢ ዘጽንቱ፡ ጽባሕ ተሓተቲ ክኾኑ ዝግበኦም ገበነኛታት መጋበርቲ ጉጅለ ምልኪ’ዮም፡፡ ብፍላይ “ቀንዲ መርመርትን ኣባላት ኮሚቴ ፍርድን” ተባሂሎም ዝፍለጡ፡ ናይ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታትና ዝወረደ፡ ኣካላዊን ስነ-ኣእመራዊን ግፍዕታትን ማህሰይትን ተሓተቲ’ዮም፡፡
ብፍላይ ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ሙሴ ሃብተማርያም፡ ሱሌማን ኣደም፡ ሳሚኤል ደባስ፡ መሓሪ ኢሳቕ እቶም ኣዚዮም፡ ንወዲ ሰብ ርህራሄ ዘይብሎም ጨካናት መርመርቲ ኮይኖም፡ ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለም፡ ኣብ ጀርመን ኣብ ጎዳጉዲ ጌስታፖ፡ ዝካየዱ ዝነበሩ ዓይነት፡ ናይ መርመራ ቴክኒካት ተጠቒሞም፡ ብዙሓት ዜጋታት ዝቐዘፉ እዮም፡፡ እዞም ሰባት ሽኮር ማይ በጽቢጾም፡ ኣብ ነብሲ እሱራት እንዳኸዓው፡ ሃመማ ኣዕሲሎም፡ ንእሱራት ኣብ ልዕሊ ጽምእን ጥምየቶምን ዝቕጥቅጡ፡ ዓሻ ፌሮ ኣስጢሞም፡ ዝሓበጠ ኣእዳውን ኣእጋርን ዝራገጹ፡ ኣብ ኣፍ እሱራት ረሳሕ ጭርቂ ወቲፎም፡ ብመሸኒ ብዕራይ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ቆርበት ወዲ ሰብ ከም ደርሆ ዝመልጡ፡ ፍረ ነብሲ ረጊጾም ትንፋስ ዘስእኑ፡ ርህራሄ ዘይብሎም ዘይደቂ ሰባት ጨካናት መርመርቲ ‘ዮም፡፡
እዞም መርመርቲ፡ ኣብ በዓል ዓዲኣቤቶን ዓላን፡ ንጹሃት ዜጋታት ብኣባትር ጥራይ ኣእጋሮም ዝቕጥቅጡ፡ ዓንዲ ሑቐ ሰባት ብበትሪ ዝንጽሉ፡ ጅማውቲ ደቂ ሰባት ብበትሪ ዝጠናንጉ፡ ኣብ ሞንጎ ኣእዳውን ኣእጋርን ሓኽሊ ባዴላ ኣእቲዮም ኦቶ ዝቕጥቅጡ፡ ጨካናት ኣባላት ‘ዮም፡፡
እዞም መርመርቲ፡ ዜጋታት ብዘይወዓልዎ ገበናት “ሓቂ እንተዘይተዛሪብካ ሬሳኻ እዩ ካብዚ ዝወጽእ፡ ቆርቦትካ ከይተበላሹ፡ ቀጠሊያ ክትስይብ ኢኻ” እንዳበሉ ዝህድዱ፡ ዝጭፍጭፉ፡ ቀትርን ለይትን “ብሰራሕ ተደሊኺን ኣለኽን” ኢሎም ንብዙሓት ኣሓትና ዝዕምጹ፡ ብዘይ ሕንከት ንጥኑሳት ኣሓትና ብሚሒር ማህረምቲ ጥንሰን ክሳብ ዝኸደን ዝቕጥቅጡ፡ ንኣቦታትናን ኣዴታትናን ከይተረፈ ብጽፍዒት ከበሮ ኣእዛን ዝቐዱ፡ ኣካላት ዘልምሱ ቀተልቲ ሰባት’ዮም፡፡
ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 10ታት ዓመታት፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶን ካልኦትን ዝተፈጸሙ ግፍዕታት ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን፡፡ ብዛዕባ ዓዲ ኣቤቶ ምፍጽሓፍ ካብ ዝጀመርኩሉ ዕለት ጀሚሩ፡ ማእለያ ዘይብሉ ሓበሬታ፡ ካብ እሱራት ዝነበሩ፡ ኣባላት ሓለዋን ገለ ሓለፍትን በጺሑኒ እዩ፡፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብፍላይ ምስ ናይ ግዜ ሕጽረት፡ ንምርግጋጽን ከምኡ ውን ንገለ ንጹሃት ኣብ ሓደጋ ንዘይምእታውን፡ ንኹሉ እቲ ሓበሬታ ክፍንዎ ኣይደለኹን፡፡
ኣብዚ ሰዓት እዚኣ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ኣብ እንዳ ኬዝ፡ በዓል ግንባር ወልዳይ (ስታፍ ታዕሊም ክ/ሰ 25)፡ ኣፍወርቂ ኣንጀቤ (ስታፍ ብርጌድ)፡ ኢሳቕ ተስፋስላሰ (ኣባል ስታፍ ምልክት ተወርዋሪ እዚ)፡ ከምኡ’ውን ከም በዓል ላጺ፡ ዳዊት የውሃስን ኣማኒኤል የውሃንስ ዝኣመሰሉ ሃብታማት ዝርከብዎም ብጠቕላላ 658 እሱራት፡ ከም ሃመማ ኣብ መኻዚኖ ተጸፍጺፎም ኣለው፡፡
ብዘይ ግቡእ ፍርዳዊ መስርሕ ኣብ ካሜራታት ዓዲ ኣቤቶ ንልዕሊ 5 ዓመታት ካብ ዝተኣሰሩ እሱራት ንምጥቃስ፡
1. ዑመር ኣቡቦከር፡ ብኣስጋራይ ዝተጠርጠረ ወዲ ባጽዕ ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ውን ከም ካቦ እሱራት ብምኻን ነዊሕ ዓመት ዘገልገለ፡ ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ፡ (ሓደ ግዜ “እሙን” ተባሂሉ ብዋሕስ ወጺኡ ተመርዕዩ መሊሶም ዝኣሰርዎ ‘ዩ)
2. ወልዱ ረዳእ (ብሄር ብሌን) ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ
3. ሓመድ ናካ (ብሄር ብሌን) ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ
4. ግርማይ ኣድሓኖም ልዕሊ 6 ዓመት ተኣስረ
5. ዓወት ዓብደላ ኣረ (ብሄር ናራ) ልዕሊ 6 ዓመት ተኣሰረ
6. መባረክ ጅምዕ፡ ዓዱ ከረን ልዕሊ 5 ዓመት ዝተኣሰረ ሕማም ሽኮርያ ዘላቶን እዮም፡፡
ብቆሎ ጥጥቖ ዘረባ፡ ብጥቆማን ብድሌት መርመርትን ዝተኣሰሩ፡ መብዛሕትኦም መንእሰያት ዝርከብዎ 145 እሱራት ኣብ ወርሒ 4/2014፡ ቦታ ስለዝጸበበ ናብ ዓላ ተዛዊሮም’ዮም፡፡ እቲ ዘሕዝን፡ ብዙሓት ካብኣቶም ፍርዶም ከይፈለጡ፡ ልዕሊ 4 ዓመታት ተኣሲሮም ዝጸንሑ ኮይኖም፡ ዓሊ ሓሰበላ፡ መለስ ሃብቶም፡ ኣማኒኤል ሃይለ፡ መኮነንን መሓመድን ዝትብሃሉ ይርከብዎም፡፡ ካብዚኣቶም ኣማኒኤል ሃይለ ዝተብሃለ ብ “ምስናዕ መንቀሳቐሲ” ዝተቐየደ ኮይኑ መርማሪ ሚኪኤለ ኢሳቕ ብተደጋጋሚ ቀጥቂጡ ዘሰንከሎን ልዕሊ 6 ዓመት ዝተኣሰረ ‘ዩ፡፡
ብተመሳሳሊ ልዕሊ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም፡ ዓበይቲ ወለዲ’ውን፡ ከምሰቦም ምስ ደቆም ብሓባር፡ ንጎድኒ ኮርቴሎ እንዳደቀሱ፡ መሳፍሒ ቦታ ምስ ዝስእኑ፡ ከም ዓንዲ ብደዎም ተተኺሎም ዝሓድሩ ኣቦታት ምርኣይ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ልሙድ ‘ዩ፡፡ ናይ ካልእ እዋን ፍጻመታት ሓዲግና፡ ኣብ ቀረባ፡ ኣቦይ በረኸት ዝተብሃሉ ወዲ 55 ዓመት፡ ልዕሊ 4 ዓመት ዝተኣሰሩ ነባሪ ጉልጅ፡ ኣቦይ ሃለቃ ዝተብሃሉ ወዲ 69 ዓመት ልዕሊ 4 ዓመት ዝተኣሰሩ ነባሪ ከባቢ ዝግፈት፡ ከምኡ’ውን ነባሪ ገጀረት ወዲ 61 ዓመት ናይ 1976 ተጋዳላይ ነበር፡ ክፍለ ተከስተ ተኣሲሮም ‘ዮም፡፡ ካብዞም ዓበይቲ፡ ሜጀር የውሃንስ ኣባል ሜካናይዝድ 74 ተጋደላይ እውን ብሰንኪ ማህረምትን ሚሒር ሕርቃንን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተሰዊኡ እዩ፡፡ ኣደይ ኣሰፋሽ ኣርአያ ዝበሃላ ሰበይቲ ውን፡ “ወድኽን ኣብ ሲናይ ይቕርስን እዩ” ብዝብል ልዕሊ 6 ዓመት ተኣሲረን እየን፡፡
ብሰንኪ እቶም ጨካናት መርመርቲ፡ ናይ ብዙሓት እሱራት ህይወት ተናዊጹ፡ ስድራ ተበቲኖም፡ ቆልዑን ኣንስትን ኣብ ስደትን ከልበትበትን ክኣትው ተገዲዶም’ዮም፡፡
ብዙሓት ወለዲ፡ ብሻቕሎት እሱራት ደቆም፡ ኣብ ዘይዕድሚኦም ክኣርጉን ግዳይ ድኽነትን ሕማምን ኮይኖም’ዮም፡፡ ብዙሓት እሱራት መንእሰያት፡ ዕድመ ጉብዝነኦም ኣብዘን ቤት ማእሰርታት ተወዲኡ፡ ተመርዒዮም ሓዳር ጌሮም ክወልድሉን ክመስልሉን ዝግበኦም ግዜ፡ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ዓዲኣቤቶ ከርተት ኢሎም ኣሕሊፎምዎ ‘ዮም፡፡ ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣሓትና ውን፡ ናይ ውላድ ግዜአን ኣብቂዐን፡ ካብ ደቀንን መነባብሮአንን ብማስርቲ ተፈሊየን፡ መዓልታዊ ዝርንዛሕ እንዳነብዓ ኣዕንተን ቆርቂሩ፡ ሕዱር ስነ-ኣእመራዊ በሰላ ፈጢረን፡ ካብ ቅድስተ ማርያም ብዝዕደለን መድሓኒት ዝድቅሳ እየን፡፡ ናይዚ ኩሉ ዘስካሕክሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ተሓተቲ ድማ እቶም ብደም ንጹሃን ዝጨቀው ሓለፍትን መርመርትን ዓዲኣቤቶ’ዮም፡፡ (ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ናይ 39 ኣሓት ዝርዝር ሓበሬታ ከምዝበጽሓኒ ክገልጸልኩም እፈቱ)
ብስንጊጢር ፍጻመታት፡ ኣብ ዝተመልአት ዓዲኣቤቶ፡ ዘይረአ ዓይነት ግፍዒ፡ ዘይፍጸም ዓይነት ገበን የለን፡፡ “ስግረ ዶብ ክትሰግሩ ፈቲንኩም፡ ስግረ ዶብ ዝኸዱ ኣብ ገዛኹም ኣሕዲርኩም፡ ከምዝኸዱ እንዳፈለጥኩም ኣይሓበርኩምን…” ተባሂሎም ዓመታት ዝተኣሰሩ መንእሰያትን ወለድን ሕጂ እውን ኣለው፡፡ ካልእ ይትረፍ ንጓይላታት ህግደፍ ዘዳምቑ ብዙሓት ስነ-ጥበባውያን እውን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ስሒኖምዋ እዮም፡፡ ኣብ 2011 ወርሒ 8 ስነ-ጥበባዊት ኤልሳ ኪዳነ “ወድኺ ንሱዳን ኣስጊርኪ” ተባሂላ ኣዋርሕ ተኣሲራ ወጺኣ እያ፡፡
ኣብ ቤት ማእሰርታት ፍሊጶስ፡ ሙሉእ ዘይጉድል ስልጣን ዝተዓደሎም፡ በዓል ሚኪኤለን ወዲ ከበደን፡ በማዕርግ ንመዘኑኦምን ልዕሊኦም ዝኾኑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክኣስሩን ክጭፍጭፉን መሰሎም እዩ፡፡ ከም ኣብነት ናይ ካልኦት ሓዲግና ካብ 2010 ጀሚሩ፡ ደስኪሉ ዝጸንሐ ሓለቓ ስታፍ ክ/ሰ 12 ነበር፡ ኮሎኔል ኣብርሃ ተኽለማርያም፡ ብትእዛዝ ፍሊጶስ “ብዘይፍቓድ ትካል ጌርካ” ብዝብል፡ ኣብ ወርሒ 2/2016 ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ናቕፋን መኪንኡን ተወሪሱ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሩ ብበዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ተገፊዑ እዩ፡፡ ኮ/ል ኣብርሃ፡ ናይ ዓይኒ ጸገምን ናይ ርእሲ ማህረምትን ዘለዎ ኮይኑ፡ በዓልቲ ቤቱ ገዲም ተጋዳሊት ካፒተን ረዘነት መስፍን ውን፡ ንፍሊጶስን ንበዓል ሚኪኤለን ክትምሕጸን ላዕልን ታሕትን ትብል ኔራ፡፡
ብኣረሜን ተግብራቱን፡ ሕሉፍ ስድነቱን ዝልለ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ብተነጻጻሪ ዘይቅጥቅጦን ዘይጭፍጭፎን ዜጋ እንተሎ፡ ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዕት ሃገርና ተገፊፉ ዝመጽእ “ኣብ እንዳግፉፋት” ዝቕየድ ዜጋ ጥራይ እዩ፡፡ ሃብታም ዝተብሃለ፡ ብምስምስ ኣስጋሪን ተሓባባሪን ዝተኣሰረ፡ ከምኡ ውን ጽቡቋት ዝተብሃላ ኣዋልድ፡ ናይ ሚኪኤለ ኢሳቕ ታርጌታትን ፍሉይ ጠመተ ሂቡ ዘሳቕዮምን ዘጋፍዖምን ሰባት’ዮም፡፡ ቅድሚ 4 ዓመት ኣቢሉ ወዲ ሬስትራንት ካስቴሎ፡ ዲያቆን ሚልኪያስ መሓሪ ብሓዋላ ተጠርጢሩ፡ ብኣባላት ዓዲኣቤቶ ተቐይዱ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን ሚኪኤለ ኢሳቕ ኣብ ግዚያዊ ቤት ማእሰርቲ ቀሓውታን ዓዲኣቤቶን ብበትሪ ቀጥቂጡ፡ ክልተ ኣእጋሩ ኣልሚስዎ ‘ዩ፡፡ ዲያቆን ሚልኪያስ ዶላር ኣሽሪፉለን ዝተብሃላ ሸዊት ብርሃነን ይርጋለም መሓሪን ዝተብሃላ አዋልድ ውን፡ ተዓፊነን ናብ ዓዲ ኣቤቶ ኣትየን እየን፡፡ እታ ይርጋለም ዝተብሃለት ጓል ምስ 6 ወርሒ ዘይመልአት ውላዳ ዝተኣሰረት ኮይና፡ ክልቲአን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ከቢድ መርመራን ማህረምትን ኣሕሊፈን እየን፡፡
ሰለስተ ዓመት ተኣሲረን ከብቅዓ ነብሰ ወከፈን 500 ሺሕ ናቕፋ ከፊለን ክወጻ ተኣዚዘን፡፡ ይርገጋለም ካብ ስድራን ካብ ፈተውትን ለሚና ከፊላ ክትወጽእ እንከላ እታ ሸዊት ግን “የብለይን” ስለዝበለት ንተወሳኺ 4 ዓመት ተፊርዳ እያ፡፡
ከም በዓል ተኽለ ማንጁስን ኣብርሃም ዓፋንን ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ብመካይኖም ብኣማኢት ኣሻሓት ኣኽፊሎም፡ ሰባት ንሱዳን እንዳሳገሩ፡ መርመርቲ ዓዲ ኣቤቶ ድማ፡ ብስም “ኣስገርቲን ተሓባበርትን” ዝወዓልዎን ዘይወዓልዎን ዜጋታት ኣብ ቀይዲ እንዳውዓሉ፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ብሸፍሻፎ ኣባትር ቀጥቂጦም የሰንክሉን ይቐዝፉን ኣለው፡፡ እቲ ዝገርም ባዕሉ ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ክሳብ ሱዳንን ሊብያን ዝዝርጋሕ፡ ናይ ረብሓ መሓውራት ምስ ዘለዎን፡ ብውሽጣዊ ጸጥታ ክድለ ዝጸንሐ ምስ ጀማል ሙሳ (ወዲ ሙሳ) ዝትብሃለ ፍሉጥ ኣስጋሪ፡ ሰባት ኣብ ምርኻብን ኣብ ረብሓን ጥቡቕ ምትእስሳር ኔርዎም፡፡ ን3 ናይ ቀረባ ቤተሰቡ ውን ናብ ኤውሮጳ ከምዘስገረሉ ተፈሊጡ እዩ፡፡ ፍሊጶስ ግን ነዚ ኩሉ እንዳፈለጠ ብዘለዎም ስወር ናይ ረብሓ ምትእስሳርን ሚስጢራትን ክሳብ ሕጂ ዝተወሰደሉ ስጉምቲ የለን፡፡ ምስ በዓል ጆን ኣምሓራይ፡ ኣንገሶም ወጅሃይ ብምኻን፡ ኣብ ሱዳን፡ ዩጓንዳ፡ ዱባይን ሊብያን እንዳተንቀሳቐሰ ኣሻሓት ዜጋታትና ግዳይ መቕዘፍቲ ዝገበረ ወዲ ሙሳ፡ ምስ ተኽለ ማንጁስ ውን ጥቡቕ ርክብ ከምዝነበሮ ብኣካላት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ 2016 ኣብ ካርቱም ተታሒዙ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ተገይሩ ‘ዩ፡፡
ባዕሎም ኣሰርቲ፡ ባዕሎም ፈረድቲ፡ ባዕሎም ኣስገርቲ፡ ባዕሎም ቀርሰንቲ ክንሶም፡ በዓል ወዲ ከበደ ግን ዓቕሎም ጸቢብዎም፡ ንዝስደዱ ዜጋታትን ኣስገርትን ሕጂ ውን ንጹሃት ተመሲሎም ይቐዝፉ ኣለው፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ኣስገርቲ፡ ሰገርቲ፡ ኮንትሮባንዲስታ ካልእን ተባሂሎም፡ ብስንኪ ሕሱም ማህረምቲን ገደብ ዘይብሉ ምንዋሕ ማእስርትን፡ ካብ ዝሰንከሉ፡ ዝለመሱን ኣካላዊ ስነ-ኣእምራዊን ጸገማት ካብ ዘጓነፎም እሱራት ንሎሚ ናይ ገሊኦም ዝርዝር ከስዕበልኩም፡
1. ፍሊሞን ሽሞንዲ፡ (ወዲ ገዛማንዳ ብሓደ ሙርኩስ ክንቀሳቐስ ዝተገደደ)
2. ሳልሕ መሓመድ ዓሊ፡ (ብክልተ ምርኩስ ክንቀሳቐስ ዝተገደደ)
3. ፍስሃጽዮን ብርሃነ፡ (ናይ ዓንዲ ሕቖ ጸገም ዘጓነፎን ከበሮ እዝኑ ዝተቐደደን)
4. ሚልኪያስ መሓሪ፡ (መሓውራቱ ጠሊምዎ ማዕረ ሰብ ሓፍ ኣቢሉ ዘሽኖ)
5. ተስፋለም ሃብተ ገብረልኡል፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዘጓነፎ)
6. ኣቦይ ኣስመላሽ ኪዳነ፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዝገበረ)
7. ሙሴ ግርማይ፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዝገበረ ገዛውቱ ዕዳጋ ዓርቢ)
8. መሓሪ ዘርኣይ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዝገበረ)
9. ኪዳነ በላይ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዘጓነፎ)
10. ሮቤል ሰመረ፡ (ናይ ዓንዲ ሕቖን ናይ ዓይነን ጸገም ዘጓነፎ)
11. መኮነን ላኣከ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዝገበረ ናብ ዓላ ዝተቐየረ)
12. ኣብርሃም ጊላዝጊ፡ (ሓደ እግሩ ዝለመሰ)
13. ተስፋለም ባራኺ ኣርአያ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ)
14. ጽጋብ ኪዳነ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ)
15. ሄኖክ ጸሃየ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ) ይርከብዎም፡፡
ብካልእ ገጽ ካብ ወጻእ ብዝሕ ዝበለ ገንዘብ ንዝመጾም ሰባት፡ “ኣመጻጽእኡ ከመይን ካበይን እዩ?”፡ ወይ ድማ “ናይ ቅርሰና ገንዘብ እዩ” ብዝብል ምስምስ፡ ከምኡ ውን ዜጋታት ብራሃጾም ዘጥረይዎ ሃብቲን ንዋትን ንምምንዛዕ፡ “ካበይ ኣምጺኹምዎ?፡ ደሞዝኩም ክንደይ እዩ?” እንዳተብሃሉ በዓል ወዲ ከበደ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ሃብቲ ዘሚቶም ኣብ ቋሕ ሰብ ጥራሕ ኢዶም ኣትሪፎምዎም እዮም፡፡ ከም መርኣያ መርማሪ ወዲ ከበደ ዝጥቀመላ መኪና፡ ካብ ሓደ ዓብዱ ሑሴን ኢብራሂም ዝብሃል እሱር ሓኪም ዝመንጠላ እያ፡፡ ኣብ ምቕያር ባጤራ ውን፡ ካብቶም ቅዩዳት ዝተውሃለለ ልዕሊ 67 ሺሕ ናቕፋ ተቐቢሉ በሊዕዎ እዩ፡፡
ንስድራ እሱራት “ወድኹም/ጓልኩም ከቢድ ገበን ፈጺሙ” እንዳበልካ ብምፍርራሕ ገንዘብ ምቕባል እቲ ካልእ ናይ ዓዲ ኣቤቶ ልሙድ ተርእዮ’ዩ፡፡ ካብ ስድራ እሱራት ልዕሊ 50 ሺሕ ናቕፋ ዝተቐበሉ መርመርቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ንኣሽካዕላል ተኣሲሮም ወጺኦም ‘ዮም፡፡ ከም በዓል ቢንያም (ፐርሰነል)፡ መሓሪ፡ ሳንዲያጎን ሙሴን ካብ ስድራ እሱራት ገንዘብ “ተቐቢልኩም” ተባሂሎም ተኣሲሮም ካብ ዝተፈትሑ እዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ሕጂ’ውን “ኣብ ሃገርና ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ኣሎ” ኢሎም ዘይኣምኑ፡ ደቂ ገርሂልባን፡ ደቂማማን ብዙሓት እዮም፡፡ እቲ ሓቂ ግን ኣብ ትሕቲ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኣብ ኤርትራ፡ እሱር ማለት ብዘይፍርዳዊ መስርሕ ንቡር ቀብሪ ዘይረኸበ ምውት ማለት’ዩ፡፡ ኣብ ዓዲኣቤቶ፡ ሕጻብ ዓደስ ተመጊቦም፡ ከብዶም ብጥሜት ተላጊቡ፡ ጎረርኦም ብማይ ጽምኢ ሓሪሩ፡ ብማህረምቲ ሕብሪ ቆርበቶም ተቐይሩ፡ ጸማሊያ ምስ መሰሉ፡ በዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ኣብ ኢዶም ከይሞትዎም ኣብ ሓሊበት “ፕሪዚን ዋርድ” ተባሂሉ ናብ ዝጽዋዕ ናይ እሱራት ስማዊ ክፍሊ ሕክምና ይልእኹዎም፡፡ ናብ ሓሊበት ተላኢኾም ምስተመለሱ፡ ካብ ዝተሰውኡ እሱራት ሓደ፡ ኣቶ ኣብርሃ ተኪኤ ይበሃሉ፡፡ ኣብርሃ ተኪኤ፡ ወዲ 60 ዓመት ኣባል መዘጋጃቤት (ምንቹቤ) ኮይኑ፡ ብምጥፍፋእ ተጠርጢሩ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሩ ኔሩ፡፡ ብሰንኪ ተደጋጋሚ ማህረምቲ፡ ኣብ 2014 ካብ ፕሪዚን ዋርድ መስተመልሰ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ኣቤቶ ሞይቱ፡፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ፡ ካብ እንዳኬዝ 150 ሜትሮ ርሒቑ (ሕጂ ሽቓቕ ተሰሪሑሉ ዘሎ ቦታ) ከባቢ ተቐቢሩ፡፡ (ናይዞም ግዳይ ስድራ እንተሃሊኹም ንተወሳኺ ሓበሬታ ብኢንቦክስ ክትረኽቡኒ ትኽእሉ ኢኹም)
ዕጫ ናይ ኣቶ ኣብርሃ ተኪኤ ዝበጽሖም ስድርኦምን ደቆምን ንዓመታት ከይረኣዩ ብሞት ዝፍለዩ እሱራት እውን ብዙሓት እዮም፡፡ ካብቶም ዝበጽሑኒ ማእለያ ዘይብሎም ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ካብ “ዝተሰውኡ” ዝርዝር እሱራት ብልክዕ ካብ ዘረጋገጽኩዎም ንሎሚ ዝስዕቡ የቐርበልኩም
1. ጸጋይ ካሕሳይ ኪዳነ
2. ቱብሊ ሎጎ ኦላ (ኩናማ)
3. ሓምድ ማንታይ ሓምድ
4. ኑር በሽር ኑር
5. ሙሴ ኣብርሃ
6. ኢብራሂም መሓመድ (ጉልጅ)
7. ጸጋይ ሓጎስ (መንደፈራ) ከምኡ ውን ምብራቕን ዑመርን ዝትብሃሉ ጓልን ወዲን፡ ኣማኒኤልን ዳኒኤል ዝትብሃሉ ምንቹቤታት ደቂ 4 ኣስመራ ይርከብዎም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ኣብ ታሪኽ ቃልስን ናጽነትን ሃገርና ካብ ትፍለጠሉ ጉዳያት ሓደ፡ ጉዳይ ቤት ማእሰርትን ኣብ ልዕሊ ቅዩዳት ዝፍጸሙ ግፍዕታትን እዩ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን፡፡ ምልስ ኢሉ ንዘስተብሃለ ዜጋ፡ ኣብ ሜዳ ውን፡ ብልክዕ ገበን ንዝፈጸሙ ሰባት ከምኡ’ውን፡ ንስነ-ሓሳብን መትከላትን “ህዝባዊ ግንባር” ተቓዊሞም ዝተብሃሉ፡ ተጋደልትን ሲቪላትን ዝኣስር፡ ዝሃድን፡ ዝቕጥቅጥን ዝቐትልን ብስም “ሓለዋ ሰውራ” ዝፍለጥ ኣካል ምንባሩ ይፍለጥ፡፡ ኣብ “ሓለዋ ሰውራ” ገበን ፈጺሞም ዝተኣሰሩን፡ ስጉምቲ ዝተወሰደሎምን ቅዩዳት ዋላ እንተነበሩ፡ ንጹሃት ሰባት’ውን ብዘይፈጸምዎ ገበን ወይ ድማ “ብዛዕባ ሚስጢራዊ ሰልፊ ሓበሬታ ረኺቦም” ብዝብል ሃጢሞም እዮም፡፡ ኣብ 1978 “ካብ ከረን ናብ ኣስመራ ንምንታይ ኣቲኹም?” ተባሂሎም ብስለያ ዝተጠርጠሩ 16 ጥሮተኛታት፡ ኣብ “ሓለዋ ሰውራ” ከምዝተቐተሉ እዝክር፡፡ በቲ እዋን ኣብ “ሓለዋ ሰውራ”፡ ብሰንሰለት ትእዛዛት ኢሳይያስ ተቐቢሎም፡ ዜጋታት ካብ ዝቐዝፉ ዝነበሩ ዕሉላት ቀተልቲ ሰባት ናይብን ሙሳ ኣባተን ዝተብሃሉ ኔሮም፡፡
እንሆ! ካብ “ሰውራ” ጀሚሩ ብደም ሰባት ዝጠጠዑ ኣባጓይላ ኢሳይያስን ጀነራል ፍሊጶስን ድማ፡ ኣብዚ ዘመን ውን ከም በዓል ሜጀር ብርሃነ ከበደን ሚኪኤል ኢሳቕን ዝኣመሰሉ ዕሉላት ኣዋፊሮም፡ ንዘለኣለም ዘይሃስስ ታሪኽ ይሰርሑ ኣለው፡፡
( picture 1 is Michele isak)
…….ይቕጽል
(ኣብ ቀጻሊ ክፋላት ብዛዕባ ቤት ማእሰርታት ቀሓውታ፡ ማይ ሰርዋን ከምኡ ውን ካልእ ተወሳኺ ሓበሬታ ዓዲ ኣቤቶ ከምዘቕርበልኩም ብኣጋጣሚ ክገልጽ እፈቱ)
=========ንኹሉ ክባጻሕ ኣብ ሼር ኣይትሕመቑ!!!===========
By: SACTTISM


text:
ኣብዚ ተኽሊ እዚ ዘሎ ቫይታሚን ኤ ካብ ኣብ ካሮት ዘሎ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ይበልጽ፤ ቫይታሚን ሲ ካብ ኣራንሺ ሸውዓተ ኢድ ይዓቢ፡፡ ከምኡ እውን ካልሽየም ኣርባዕተ ኢድ ካብ ጸባ ይበልጽ፡፡ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ትሕዝቶታት ምግቢ ኣብ በይኑ ኣኪቡ ዝሓዘ ታኣምራዊ ተኽሊ እዩ ይብሉ ሓደ ካብቶም ነቲ መጽሓፍ ዘሰናድኡ ጻሓፊ ኣይተ ኣርኣያ ወርቅነህ፡፡
እዚ ተኽሊ ልዑል ትሕዝቶ ምግቢ ስለዘለዎ ፈዋሳይነቱ ብኡ መጠን ዝላዓለ እዩ ዝብል ርእሰ ነገር ዘስመርሉ ድማ ሓደ ካብቶም ጻሓፍቲ ኣይተ ታደለ ኣለምሰገድ እዩ፡፡ “መርዘን ርእሲን ሕማም ጸላም ከብዲን ይሕክም፣ ሕማም ቆርበት ይከላኸል፣ ስርዓት ምትንፋስ የማሓይሽ፣ ዓይንን ሓንጎልን የሕይል፣ እርጋን ይከላኸል ከምኡ’ውን ካልኦት ብዙሓት ሕማማት ይፍውስ” ኢሎም፡፡
ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለምን ትካል ምግቢ ዓለምን ዝሃብዎ መለክዒ ‘ሞሪንጋ’ ዝውሰደሉ መጠን ኣጠቓቕማ ተቐሚጡ’ሎ፡፡ ካብ ሓደ ክሳብ ሰለስተ ዓመት ዕድመ ዘለዎም ህጻውንቲ ኣብ ማዓልቲ 24 ግራም፣ ማእኸላይ ዕድመን ጥዕናን ዘለዎ ሰብ 40 ግራም ከምኡ ድማ ነብሰጾር፣ ሓራስን ተጥብው ኣደ ኣብ ማዓልቲ 48 ግራም ክወስዱ ይግባእ ዝብል ዓቐን ተነጺሩ ተቐሚጡ’ሎ ይብሉ ኣይተ ታደለ ኣለምሰገድ፡፡
እዚ ‘ሞሪንጋ’ ዝተባሃለ ተኽሊ ህንዳውያን ን5000 ዓማውቲ ንቐለብን ፈውስን ከምዝተጠቐምሉ ድርሳነ ታሪኽ ይነግር፡፡ ዛጊድ ብዝተኻየደ መጽናዕቲ 13 ዓይነታት ዓሌት ኣለዎ፡፡ እቲ ኣብ ህንዲ ዘሎ ዓሌት ‘ሞሪንጋ ኦሊፈራ ይባሃል፡፡ እቲ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ድማ ‘ሞሪንጋ ስቴኖፔታላ’ ተባሂሉ ይጽዋዕ፡፡
ነታ መጽሓፍ ዘሰናድኡ ሊቃውንቲ ኣይተ ኣርኣያ ወርቅነህ ብሞያ ኬሚካላዊ ምህንድስናን ብቅመማ ኣፋውስ ዝላዓለ ትምህርቲ ዘለዎምን ንንውሕ ዝበሉ ዓማውቲ ኣብ ፋብሪካ ቅመማ ኣፋውስ ብተግባር ዝሰረሑን ደራሲን እዮም፡፡
ኣይተ ታዳለ ኣለምሰገድ ብሞያ ሕርሻ ሰልጢኖም ላዕለዋይ ክኢላ ብምዃን ንብርክት ዝበሉ ዓማውቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ሓላፍነታዊ ስራሕ ወፊሮም ሰሪሖም ልዑል ዓቕምን ክእለትን ዘኻዕበቱ ምዃኖም ይፍለጥ፡፡
ዶክተር ገብረኣብ ባርናባስ ድማ ብሓፈሻዊ ሞያ ሕክምናን ብሕብረተሰባዊ ጥዕና ዝላዓለ ትምህርቲ ብምሓዝ ኣብ ዝላዓሉ ሓላፍነታዊ ዋኒን ዝሰረሑ ብፍላይ ድማ ሓላፊ ቢሮ ጥዕና ትግራይ ኮይኖም ኣመራርሓ ዝሃቡ ክኢላ እዮም፡፡


text:
ዓውዲ ሕርሻ ኣፍሪካ ንምዝማን ይስራሕ ኣሎ
መቐለ ግንቦት 22/2010(ድወት) ኣብ ኣፍሪካ ዘሎ ዓውዲ ሕርሻ ንምዝማን ብቴክኖሎጂ ምድጋፍ ቁልፊ ነገር ከምዝኾነ ባንኪ ዓለም ገሊፁ።
በዓል ሞያ ቁጠባ ትካል ባንኪ ዓለም ለዲሲ ቼንጉል ቴክኖሎጂ ዓውዲ ቁጠባ ሕርሻ ንምዕባይን መፍረያይነት ውሕስ ንምግባርን ወሳኒ ከምዝኾነ ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝተኻየደ ዲጂታል ኮንፈረንስ ምብራቕ ኣፍሪካ ሓቢሮም።
ዓውዲ ሕርሻ እታ ኣህጉር ኣብ ሒደት ዓመታት ለውጢ ዋላኳ እንተርኣየ ኣብ ዝተወሰኑ ክፍላት እታ ኣህጉር ግን ንድሕሪት ይምለስ ከምዘሎ ገሊፆም።
እዚ ዓውዲ ንምዕባይን ለውጢ ንምምፃእን ብቴክናሎጂ ምሕጋዝ ናይ ግድን ከምዝኾነ ሓቢሮም።
ከምትራክተር ዝኣመሰሉ ዘመነዎት መሳሪሕታት ሕርሻ ምጥቃም ከምዘድሊ ብምሕባር ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታት ኣብ ምትእትታው ኬንያ፣ሩዋንዳን ኡጋንዳን ካብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ኣብ ቅድሚት ከምዝስረዓ ለዲሲ ቼንጉል ገሊፆም።


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ ኤሲሲ ዝተብሃለ ኩባንያ ስምምዕነት ተፈራሪሙ
መቐለ 29 ሓምለ/2010(ድወት)ዓለምለኸ ቤት ምኽሪ ኣማኻሪ ኤርፓርት (ACC) ዝተብሃለ ኩባንያ ኣቬሽን ምስ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎ ስምምዕነት ከምዝተፈራረመ ተገሊፁ።
እቲ ኩባንያ ብዋናነት ኣብ ክራይ ኣውሮፕላን ኣመራርሓ መጓዓዝያ ኣየርን ምምዃርን ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎት ዓውደ ኢንዳስትሪ ኣቬየሽን ዝፍለጥ ዓለምለኻዊ ትካል’ዩ።
እቲ ኩባንያ ብዝኣተዎ ውዕሊ መሰረት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ኣውሮፓ ምስ ዘካይዶ ኣገልግሎት በረራ ዝተተሓሓዙ ተግባራት ብውክልና ከፈፅም’ዩ።
ብመሰረት እዚ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ከተማታት ሂትሮው፣ባርሴሎና፣ፓሪስ፣ፍራንክፈርት፣ብራስለስ፣ሚላንን ጀኔቫን ብኤር ባስ 350፣ባይንግ 787-8ን 787-9 ድሪም ላይነር ኣውሮፕላን ዝህቦ ኣገልግሎት በረራ እቲ ኩባንያ ወኪል ኮይኑ ከመሓድር’ዩ።
ብተመሳሳሊ ዜና መንገዲ ኣየር ህንዲ ምስ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተጓዓዝቲ ንምልውዋጥ ከምዝተለመ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ስምምዕነት መንገዲ ኣየር 2ቲኤን ሃገራት መንገዲ ኣየር ህንዲ ተጓዓዓዝቲ ብመንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ገይሮም መስመር በረራ ኣየር ኣፍሪካ ምጥቓም ይኸኣሉ ዝብል’ዩ።
መንገዲ ኣየር ህንድን ኢትዮጵያን ብምትሕብባር ምስራሕ ዝጀመሩ ካብ 2011ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ምዃኑ ድማ ተገሊፁ።


text:
ኮሚሽነር ኣመራርሓ ስግአት ሓደጋን ድልውነትን ኢትዮጵያ ብወገኑ እቲ ደርቂ ናብ ጥምየት ከይተቐየረ ኸሎ ምዕጋት ተኻኢሉ’ዩ ግን ኸአ ናብ 7.8 ሚልዮን ክብ ንዝበለ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ናይ 742 ሚልዮን ዶላር ረድኤት ትጽቢት ይግበር ኢሉ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ጽሕፈት አተሓባባሪ ሰብአዊ ጉዳያት ኣብ ኢትዮጵያ ቹዝ ኦኾሮ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብኦ ቃል ኣብ መጀመርታ ዓመተ 2017 ዝወጸ ሰነድ መሕተቲ ሓገዝ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብዝካየድ ገምጋም ድግማ ተጌርሉ ትኽክለኛ ቁጽሪ ክግለጽ’ዩ ኢለን።
ህጹጽ ረድኤት ዘድልዮም ሰባት ካብ 5.6 ሚልዮን ብ2.2 ሚልዮን ከምዝወሰኸ ኣብ ቀረባ ተገሊጹ’ዩ። ቁጽሪ ተሓገዝቲ ብትኽክል ብክንደይ ከምዝወሰኸ ዝግለጽ ድሕሪ ሓደ ወርሕን ፈረቃን ማለት ክሳብ ሰነ 15 ኣቢሉ ኣብ ዘሎ ጊዜ ብደርቂ አብ ዝተጠቕዓ ከባቢታት ኢትዮጵያ ናይ ፍርቂ ዓመት ገምጋም ምስ ተኻየደ ምኳኑ’ውን እተን ወሃቢት ቃል ገሊጸን።
ንሰን ወሲኸን ካብ ፍርቂ የካቲት ክሳብ ግንቦት ክወቅዕ ዝነበሮ ናይ ኣዝመራ ዝናብ ከምዝግባእ ከምዘይዘነበ ገሊጸን ኣለዋ።


text:
ዋህዮ መምህራን፡ ንዕቑበኛታትን ካልኦት ተሰደድትን ብምምሃር ዓብዪ ተመክሮ ብዘለዎምን፡ ነቶም ኣብቲ ወፈራ እተጠቐሱ ቴማታት ኣብ ነብሶም ብዝፈተኑን ዝቖመ እዩ። እቶም መምህራን ብዛዕባ ዝቐርቡ ነጥቢታት ሰፊሕ ፍልጠት ዘለዎም ኣብ ልዕሊ ምዃኖም፡ ኣብዚ ወፈራ‘ዚ ከገልግሉ ናይ እተዳለዉ መምሃሪ መሳርሒታት‘ውን እኹል መተኣታተዊ ተዋሂቡዎም እዩ።
ኣብ ነብሰ ወከፍ ኮርስ ክልተ ኣቕረብቲ ኣርእስቲ (መምህራን) ይህልዉ። ሓዲኦም ብዛዕባ ዝዝረበሉ ኣርእስቲ ዓብዪ ፍልጠትን፡ ንዝምልከቶም ተኻፈልቲ ንዝመስሉ (ኣባላት ንኡሳት ዓሌታት) ናይ ምምሃር ተመክሮን ዘለዎ እዩ። ነቶም ናይቲ ኮርስ ተኻፈልቲ ዝመስሎም መምህር ምህላዉ ሓጋዚ ክኸውን ስለ ዝኽእል፡ እቲ ካልኣዩ ብመበቈሉ ኣባል ንኡስ ዓሌት እዩ።
ከምዚ ብምግባር፡ እቶም መምህራን ነቶም ብቐዳምነት ዝምልከቶም ተኻፈልቲ ኮርስ (ኣጋይሽ ወይ ኣብ ሃገር ዝጸንሑ ዕቑበኛታትን ካልኦት ተሰደድትን፡ ውሉዳቶምን፤ ሰብኡት፡ ኣንስቲን ንኡሳንን) ከራኽቡሎም ይኽእሉ።
ክልቲኦም መምህራን ንዝምህርዎን ፡ ንዝምህርዎምን ከም ዝሳማምዑ ኰይኖም ይጽመዱ።
We use cookies to ensure that we provide you with the best possible experience of our website. If you continue to use this site, we will assume you agree with it.


text:
ብሉፃት ምስልታት ኣፍሪካ
ካብ መላእ ኣፍሪካ ዝተኣኻኸቡ፡ ሕሩያት ምስልታት ኣፍሪካ እዚ ሰሙን። ከምኡ'ውን ኣፍሪካውያን ኣብ ካልእ ክፋል ዓለም ኣብዚ ሰሙን።
ሳንድራ ኮኣዲዮ፡ በዚ ኣሰራርሓ ፀጉራ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣየቮሪ ኮስት - ኣቢጃን ሸናዕ እንትትብል...
ኣብ ከተማ ኣቢጃን ዝነብር ሰራሕ ጸጉሪ ሳይመን ኬንዶህ ዓማዊሉ እንትፅበ።
ኣብ ርእሰ ከተማ ዴሞክራቲክ ኮንጎ - ኬንሻሳ ንዝተዳለወ ቅነ ፋሽን፡ ንዝቐርብ ስራሕ ዝዳለው ዘለው ሞዴላት
ገለ ኪኢላታት ንምፅብባቕ፡ መብራህቲ ሞባይል ስልኮም ይጥቀሙ ነይሮም።
ካብ ኮንጎ ብዝመፀት ዲዛይነር ዝቐረበ ስራሕ ዘቕረበት ሞዴል።
ፈረሰኛታት ተዋጋእቲ ሞሮኮ ኣብ ምዕራብ ካዛብላንካ - ከተማ ኤል ጀዲዳ ባህላዊ ምርኢት እንተቕርቡ
እቶም ፈረሰኛታት መስርዖም ሓልዮም ብሓባር ብምኻድ እዮም ምርኢቶም ዘቕርቡ። ብማዕረ ናህሪ እናጋለቡ ብዝሓዝዎ ጠመንጃ ናብ ሰማይ ይትኩሱ።
ባህላዊ ተላሃይቲ፡ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ - ደርባን፡ ንባህላዊ በዓል ህንዲ 'ዳዋሊ' ዘድምቕ ትልሂት ንምቕራብ እንትዳለዋ።
ሳዕሳዕቲ ኣቢጃን - ኣብ ጉባኤ ኣንስቲ መራሕቲ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ ምርኢት ኣቕሪቦም። እቲ ጉባኤ ትሕቲ ዕድመ ሸቅሊ ንምቅላስ ዝዓለመ እዩ።
ህፃናት ተምሃሮ ላያቤርያ፡ ኣብ ከተማ ሞኖሮቪያ ማዕርነት ፆታ ዝገልፅ መልእኽቲ ኣብ ግምባረን ኣሲረን ይርኣያ። እታ ሃገር መዓልቲ ህፃናት ደቀ-ኣንስትዮ ተኽብር እያ።
ኣብ ላይቤርያ ጋዜጣ ንምግዛእ ዓቕሚ ዘይብሎምን ሞባይል ኢንተርኔት ዘይጥቀሙን ዜጋታት፡ ውፅኢት መረፃ ሃገሮም ኣብ ፀሊም ሰሌዳ ካብ ዝጥቃዕ ሓበሬታ ይከታተሉ።
ጋቦናዊ ኣጥቃዓየ ፒየረ-ኤምሪክ ኡባሚኣንግ፡ ኣብ ቀዳማይ ዲቪዝዮን ጀርመን ንጋንትኡ ዶርትሙንድ ድሕሪ ዘመዝገባ ሸቶ፡ ታሕጓሱ ብኸምዚ ገሊፁ።


text:
ዑቕባ አብ ፈረንሳ
ከይደ አስራርሓ አቀባብላ ስደተኛ ካብ 2015 ጀሚሩ ተለዊጡ አሎ።ስብ ስልጣን ፖለቲካ ዝተመሓየሽ አሰራርሓ ተገይሩ አሎ እናበሉ’ኳ እንተተዛረቡ ሎሚውን እንተኸነ ዝተወሳሰበን ብቐሊሉ ዘይርዳአካን ኸይኑ ይርከብ።
እዚ ጉዳይ እዚ ብቅልጡፈ ፍታሕ ክረከበሉ ይግባእ ምክንያቱ ብኣማቲ ዝቑፅሩ ሓተትቲ ዕቕባን ስደተኛታትን በዚ እዋን እዚ አብ ብዘሕ ፀገም ዝርከብሉ ኹኔታት አቀባብላን ኣለሻ ምምሕዳራዊን ፍትሓዊን ምትሕባበርን፣ ዝተወሰኑ ፍጹም ሓገዝ ኣብ ዘይረኽብሉ ማእከላት ተሰዲዶም ነይሮም፣ ብዙሓት ድማ ኣብ ዝባኣሰ ኹኔታ ኣብ መንገዲ ወዲቆም ይርከቡ፣ ስለዚ ገዛ መንበሪ ንኹሉ ብቕሊሉ ክዋሃብ ከም ዘይተኽኣለ ምርኣይ ይከኣል :: ዓላማ ናይ እዚኦም ጽሑፋት ሕቶ ዑቕባ ከመይ ጌርካ ክተቐረብ ከምዝግባእ፣ ግቡእ መሰልካ ከመይ ክተኽብር ከምዝትኽእልን ከምኡ ድማ ምምሕዳር ፈረንሳ ዘለዎ ዝተወሳሰበ ኣሰራርሓ ተረዲእኻ ብጥንቃቐ ንምክያድ ንምኽኣል እዩ ::
- ንመንግስታዊ ቤት ጽሕፈት ዝትህብዎ ሰነድ ዶኩመንት ኹሉሻዕ ኮፒ ኣቕሪኹም ሓዙ
- ኦሪጂናል ዶኩመንት ፈጺሙ ከይትህቡ
ዝትፈላለዩ ህዝባዊ ማሕበራት ዝጥርንፍ እሞ ሓተትቲ ዑቕባ ዘለዎም መሰል ብዝምልከት ሓበሬታ ዝህብ ብዞም ዝስዕቡ ተመስሪቱ አሎ (ATMF, Dom’asile, Gisti, Cimade, Elena)
ናይ ስራሕ ሰዓት፣
ሶኒን ረቡዕን ካብ ሰዓት 14 ክሳብ 18 አድራሻ ፣ 10 rue Affre, 75018 Paris
Sommaire
Articles de cette rubrique
1. ሕቶ ዑቕባ ንዘቕርቡ ሰባት መቐበሊ ቦታ (ፓዳ-PADA)
2. ኣብ ቤት-ጽሕፈት ብሕታዊ ሕቶ ዑቕባ (GUDA –‘ጉዳ’ ዝበሃል ኣብ ፕሬፌክቱር ኣብ ኦፊ (OFII)) ብዛዕባ ዝግበር ፈላሚ መስርሕ
3. ከይዲ አሰራርሓ ዱብሊን III (ብኻሊእቲ ሃገር ሕብረት ኣውሮፓ ምሕላፍ - Dublin III)
4. ኣብ ኦፍፕራ (ቤት-ጽሕፈት ፈረንሳ ሐለዋ መሰል ስደተኛታትን ሃገር-ኣልቦን) ዝቐርብ ሕቶ ዑቕባ
5. ውሳን ኦፍፕራ ብምቅዋም ዝቐርብ ይግባኝ ናብ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ መሰል ዑቕባ (Cour nationale du droit d’asile - CNDA)
8. በይኖም ዝርከቡ ትሕቲ እድመ ዝኮኑ ዜጋ ወጻተኛታት


text:
አገዳሲ መጸዋዕታ ናብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራዉያን፡ ካብ ህዝባዊ ሓይሊ ዕማም ዋዕላ ጀነቫ
ጽባሕ እቲ ንናይ ሃገርና ልዑላዉነትን ነጻነትን አሕሊፍና፡ አይንህብን ዝብል ነድርን መርገጽን ናይ ህዝብና ዘቃልሔን፣ ነቲ ከብ ህዝቢ ተኸዊሉ ዝካዬድ ዘሎ ሽርሕታት ዉልቀመላኺ ስርዓት ዝመከተን ንሕቡራት ሃገራትን መላእዓለምን መርገጺኡ ዝነጸረ ካብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝተሳተፍዎ ታሪኻዊ ሰላማዊ ሰልፊ
ጽባሕ እቲ ንናይ ሃገርና ልዑላዉነትን ነጻነትን አሕሊፍና፡ አይንህብን ዝብል ነድርን መርገጽን ናይ ህዝብና ዘቃልሔን፣ ነቲ ከብ
ህዝቢ ተኸዊሉ ዝካዬድ ዘሎ ሽርሕታት ዉልቀመላኺ ስርዓት ዝመከተን ንሕቡራት ሃገራትን መላእዓለምን መርገጺኡ ዝነጸረ ካብ ኩሉ
ኩርንዓት ዓለም ዝተሳተፍዎ ታሪኻዊ ሰላማዊ ሰልፊ ጀነቫ፣ አብ ታሪኻዊ መዓልቲ ሰዉራ ኤርትራ መስከረም ሓደ 2018 ዝተኻዬደ ህዝባዊ
ዋዕላ ብህዝቢ ዝተመርጸት ህዝባዊ ሓይሊ ዕማም ቆይማ።


text:
ቅልዕቲ ደብዳቤ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶር ኣብይ ኣሕመድ
ዝኸበርካ ዶር ኣብይ ኣሕመድ፡
ንሕና ኣባላት ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ) ኣብ ዝሓለፈ ጉባኤ ኢሂወደግ ዋና ጸሓፊ ኮይንካ ምስተመረጽካን፡ ብድሕሪኡ ኣብ መደረኻ ንውሳኔ ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ-ኩነት ከምትቕበሎን ከም ተተግብሮን ምስ በልካን፡ ነቲ ንልዕሊ 20 ዓመታት ብኹናትን ብሳዕቤኑን ብኣካልን፡ መንፈስን፡ ስነ-ኣእምሮንኣዊ መጉዳእቲን እዚ ኢልካ ክግመት ዘይከኣል ዕንወትን፡ ምጉስቛልን ዝጸገበ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘይተጸበዮ ካብ ሰማይ ከምዝወረደ ትኣምራትን፡ ተስፋ ዘስነቐን እዩ ነይሩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።
እቲ ብኽቱር ናህሪ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ከተተኣታትዎ ዝጀመርካ ናይ ፖሊሲ ለውጢ፡ ንዕርቅን ሰላምን መሰረታዊ ረቛሒ ዝኾነ ናይ ፖለቲካ እሱራት ምፍታሕ፡ ኣብ ስደት ዝነበሩ ናይ ተቓወምቲ ውድባት ናብ ዓዶም ተመሊሶም ብሰላም ኣብ ፖለቲካ ሃገሮም ክነጥፉ ብዘተባብዕካዮም መሰረት፡ ዕጥቆም ኣውሪዶም ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ምስ ረኣና፡ ከም ደለይቲ ጽቡቕ ኢትዮጵያ ኣዚና ተሓጉስና፡ ብመንፈስ ኣብ ሓጎስኩም ተኻፈልቲ ነይርና። እዚ ድማ ካብ ጽቡቕ ድላይ ዝተበገሰ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ዝተረጋግአትን ሰላም ዘለዋን ኢትዮጵያ ንረብሓ ኤርትራ ብፍላይ፡ ንምርግጋእ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ብሓፈሻ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ስለ ንኣምን እዩ።
እንተዀነ፡ እዚ ብጽቡቕ ዝጀመረ ናይ ሰላምን ተስፋን ሓድሽ ዘመን ንዓና ንኤርትራውያን ኣብ ከቢድ ሻቕሎትን ተስፋ ምቑራጽን ኣእትዩና ንርከብ። ትዝንግዖ እኳ እንተዘይበልና፡ ኤርትራውያን መንነቶምን ሃገሮምን ንምውሓስ ዝሓለፍዎ መስገደልን፡ ዝኸፈልዎ መስዋእትን እዚ ኢልካ ክትዝርዝሮን ክትጽብጽቦን ዝከኣል ኣይኮነን። ካብ 40ታት ክሳብ 50ታት ናይ ፖለቲካ ቁርቁስ፡ ካብ 60ታት ክሳብ 90ታት ድማ ከቢድ ደማዊ ኩናት ሰጊሮም፡ ኤርትራ ጋህዲ ክትከውን ጌሮም፡ ኣብ 1993 ብልዕሊ 98% ብድምጾም፡ ብረፈረንደም ኤርትራ ከም ሃገር ክትስራዕ ገይሮም። ኣብዚ ናይ ልዕሊ 50 ዓመታትት ገድሊ ብዙሓት ናይ ኢትዮጵያ ይኹኑ፡ ናይ ዓለም ሓያላት መራሕቲን ፖለቲከኛታት ናይ ናጽነት ድላይ ኤርትራውያን ግሂሶም ኣፎም ክዓብሱ እኳ እንተፈተኑ፡ የግዳስ ብሓይሊ ኣምላኽን፡ ብጻዕርን መስዋእትን ክቡራት ደቁን ኤርትራ ነጻነታ ረኺባ ተዓዊታ።
እዛ ብኸቢድ መስዋእቲ ዝተረኽበት ኤርትራ፡ ጽቡቕ ዕድል ኣይገበረትን በቶም ሓራ ዘውጽእዋ ደቃ ትግፋዕን ትቕጥቀጥን ኣላ። ህዝባ መሰረታዊ መሰሉ ተጋሂሱ፡ ኣብ ዓዱ ከም ዜጋ ዘይኮነስ ከም ባርያ ኮይኑ፡ ኣፉ ተዓቢሱ፡ ርእሱ ኣድኒኑን ተዋሪዱን ክነብር ተገዲዱ ኣሎ። ከምቲ ኣብ መደረታትካ ዝበልካዮ፡ ንዲሞክራሲያዊ ምሕደራን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ትጣበቕ እንተዀንካ፡ ብኸመይ ድኣ ምስቲ ንህዝቢ ኤርትራ ብጎሮርኡ ዓትዒቱ ምትንፋስ ከሊእዎ ዘሎ ጨቛኒን ቀታሊን ስርዓት ትመሓዞ? ከም ወካሊ ሃገር መጠን፡ ዲፕሎሲያዊ ዝምድና ክትገብር ርዱእ እኳ እንተዀነ፡ እዚ ትገብሮ ዘሎኻ ምሕዝነት ግን ደረቱ ዝሰሓተን ኣዝዩ ኣሰካፍን ኮይኑ ኣሎ። እዚ ድማ ነቲ መጀመርያ ኣብ ስልጣን ምስ መጻእካ ረኺብካዮ ዝነበርካ ጽቡቕ ምስሊ ደዊንዎ ይርከብ።
ከም ናይ ኢትዮጵያ መራሒ መጠን፡ ዋላኳ ብዛዕባ ፖለቲካዊ መርገጺታትካ ክንዛረበካ ናትና ሓላፍነት ኣይኹን፡ ትገብሮ ውሳነታት ንረብሓ ህዝብን ሉኣላውነት ሃገር ኤርትራ ዝግህስ ምስ ዝኸውን፡ ዓገብ! ትጋገ ኣሎኻ! ክንብለካ ሓላፍነት ኣሎና። ረብሓ ኤርትራን ህዝባን ናተይ ሓላፍነት ኣይኮነን ኣይግድሰንን እዩ፡ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ረብሓ ጥራሕ እዩ ዝምልከተኒ ትብል ትህሉ፡ የግዳስ ነባሪ ረብሓ ኢትዮጵያ ዝኽበር፡ ረብሓ ኤርትራን ህዝባን ምስዝኸበር ጥራሕ ምዃኑ ኣይትዘንግዕ። ረብሓ ኤርትራውያን ምስ ዘየኽብር ስርዓት ብድሕሪ መጋረጃን ብስቱርን ትገብሮ ዝኾነ ውዕላት ንኢትዮጵያ’ውን ከምዘየርብሓ ኣይትረስዕ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ብመራኸቢ ብዙሓን ንከታተሎ ከምዘሎና፡ ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር ምዃና ንጎድኒ ጎሲኻ፡ ብዘይ ሕንከት ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዝዝርጋሕ መንገዲ ባቡር ምስ መንግስቲ ጣልያን ከምዝተዛራረብካን፡ ሕጂ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ከኣ “እቶም ኣቐዲሞም ዝተነጸሉ መዓልቲ ይንዋሕ ይሕጸር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝምለሱ ኣይጠራጠርን እየ” ክትብል ኣንዳዕዲዕካ ነቲ ናይ ኤርትራ ምድማር ሕልምኻ ጋህዲ ጌርካዮ ኣሎኻ።
ንሕና ኤርትራውያን ክንላበወካ ንደልዮ ነገር እንተልዩ፡ ንኢሰያስ ነቲ ትደልዮ ዘሎኻ ዓላማ (ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ምድማር) ንምዕዋት ከም መጋበሪ ክትጥቀመሉ ትሓስብ ትህሉ። ንሱ’ውን ንዓኻ ንናቱ ረብሓ ክጥቀመልካ ይሓስብ ይህሉ። የግዳስ ብሓዊ ምጽዋት ንዓኻ ኣብ ሓደጋ ዘእቱን፡ ምናልባት’ውን ክልክመካ ከምዝኽእል ኣይትዘንግዕ። ልዕሊ ኹሉ ከኣ ነቲ ኣማኢት ኣሽሓት ንጹሓት ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያን ዝቐዘፈ 30 ዓመታት ዝወሰደ ደማዊ ኩናት ክድገመሉ ዝኽእል ኩነታት ተመቻችእ ምህላውካ ኣይትዘንግዕ።
ሰላምን ምርግጋእን ዝዓሰላ፡ ሓያልን ብልጽግትን ኢትዮጵያ ንረብሓ ኤርትራ ምዃኑ ኩሎም ኤርትራውያን ክኣምኑን ንትግባሪኡ ክሰርሑን፡ ብተመሳሳሊ ድማ፡ መሰል ዜጋታታ እተኽብር፡ ብግሕን ፍትሕን እትግዛእ ሉኣላዊት ኤርትራ ንረብሓ ኢትዮጵያ ምዃኑ ኢትዮጵያውያን ኣሚኖም ጋህዲ ንምግባሩ ክጽዕቱ ብትሕትና ንጽውዕ። ንስኻ ድማ ከም መራሒ ሃገር መጠን ነዚ ንምትግባር ተሰካሚ ሓላፍነት ይገብረካ። ኤርትራውያን ኣብ ዓዶም ከም ባሮት ከለዉ፡ ምስቶም ገፋዕቶም ተመሓዚኻ ነባሪ ሰላም ክተምጽእ ግን ዘበት እዩ። ካብኡ ዝበኣስ ግና ኤርትራውያን ኣብ ዝደኸሙሉን ዝተበታተኑሉን ኢሰያስ “ካብ ሕጂ ንድሓር ንስኻ ኢኻ ትመርሓና ” ኣብ ዝበለሉ፡ ምቹእ ኩነታት ዝተፈጥረ መሲሉካ ንኤርትራን ህዝባን ምስ ኢትዮጵያ ክትድምር ሃንደፍደፍ ትብል እንተሊኻ፡ ትጋገ ኣሎኻ ናብ ልብኻ ተመለስ ንብለካ።
ሰላም ንውጹዕ ህዝቢታት ኤርትራን ኢትዮጵያን!
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ)
8 ለካቲት 2019
ፕሪቶርያ - ደቡብ ኣፍሪቃ


text:
እዋናዊ ዛዕባ፣ ንብዙሓት ተኸታተልቲ ኣዝዩ ዘስሓቐን ዘደንጸወን ቃለ መሕትት መራሕ ኩባንያ ህግደፍ 2017 ዓ.ም.ፈ.
ኣቦጓይላ ጥፍኣት ኢሳይያስ ን25 ዓመታት ዝሰርሖ ተዋስኦ ብመጽብዓታትን ሓደስቲ ሜላታትን ተሰንዩ ሎሚ’ውን ከይሓነኸ ደጊምዎ እዩ።
“ንብዙሓት ተኸታተልቲ ኣዝዩ ዘስሓቐን ዘደንጸወን ቃለ መሕትት 2017፡ ሓዲግዎ ዝሓለፈ መልእኽቲ እንተሎ ኢሳይያስ ዝተረፈ ዕድሜኡ ከምት ልሙድ ብመጽብዓ ክሕልፎ ምምራጹን፣ ኣብቲ መወዳእታ ድርኹኺት ዕርበቱ ምብጽሑን እዩ፡፡ ኣብ ትሕዝቶታት ቃለ መሕትት ኢሳይያስ ኩሉ ስለዝተዓዘቦ ብዙሕ ክዛረብ ኣይደልን፣ ድሕሪ ቃለ መሕተትን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተርኣዩ ህዝብና ክፈልጦም ዝግብኦም ጉዳያት ዝምልከት ገለ ክብለኩም”፡፡
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት ተኸታተልቲ!
ፈለማ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ስለሰዝተፈለኽኹም ይቕሬታ ይሓትት፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኹርናዓት ዓለም ኮይንኩም ድሃይ ዝሓተትኹምንን ሻቕሎትኩም ዝገለጽኩምለይ ዜጋታት ልዑል ምስጋናን ኣኽብሮትን ይብጻሕኹም፡፡
ብዝኾነ ዝጠፋእኩሉ ምኽንያት ከምቶም ገለ ዑሱባት ዝብልዎ “ሓለንጋ ሰውራ. . .” ኣርኪባትኒ ወይ ድማ ካብ ቃልሲ ስለዝተፈለኹ ዘይኮነስ ብናይ ውልቂ ምኽንያት እዩ፡፡ ብወገነይ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንዓመታት ወይ ድማ ንኣዋርሕ ተዋዓዊዑ ዝቅህም ዘይኮነስ ብቐጻልነት ብሓባራዊ ትብዓትን ተወፋይነትን ናብ ዓወት ዝወስድ ነዊሕ መስርሕ ምዃኑ ስለዝኣምን ክሳብ እታ ንትምነያ ዲሞክራሲያዊት ሃገር እንፈጥር ካብዚ መስርሕ ብዝኾነ ምኽንያት ክእለ ኣይደልን፡፡
ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ከይትኣለዩ ድነ ጥልመትን ጥፍኣትን ከይተቐንጠጠ ዘቋርጾ ቃልሲ የልቦን፡፡ እታ ቀደም ንፈልጣ “ሓለንጊ ሰውራ. . . “ ድማ ጥልመት ሳዕሪሩ ህዝቢን መንግስትን ከብድን ሕቆን ምስኮነ ቀደም ተበቲኻ እያ፡፡ እቲ ዝገርም ግን ዕሱባት ሰዓብቲ ህግደፍ ሕጂውን ብሓለንጊ ሰውራ ከጉባዕብዑን ህዝቢ ከፈራርሁን ምርኣይና እዩ፡፡
ብምስምስ “እስላማዊ ጥሩፍነት. . .” ተሳቢቡ ንመብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ “ሚስጥር” ኮይኑ ዝጸንሐ ጉዳይ ስርሒት ፈርቶ ዝምልከት ሓበሬታ ብክልተ ክፋላት ኣቕሪበልኩም ምንባረይ ዝዝከር እዩ፡፡ ንህልው ኩነታት ተሳተፍቲ ስርሒት ፈርቶን ዝርዝር ኣፈጻጽምኡን ዝምልከት ሓበሬታ ኣብ ሳልሳይ ክፋል ኣብ ቀረባ ከቕርበልኩም እየ፡፡ ንሎሚ ግን ድሕሪ ቃለ መሕተት ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝተርኣዩ እዋናዊ ኩነታት ዝምልከት ገለ ሓበሬታ ይፍንወልኩም፡፡
ከምትተዓዘብኩሞ ኣቦጓይላ ጥፍኣት ኢሳይያስ ን25 ዓመታት ዝሰርሖ ተዋስኦ ብመጽብዓታትን ሓደስቲ ሜላታትን ተሰንዩ ሎሚ ውን ከይሓነኸ ደጊምዎ እዩ፡፡ ወረ! ሎሚዘበንሲ ኣብ ኢሮጳ እቲ ዝልዓለ ቁጠባ ዝሃነጸት ንመራሒት ሃገረ ጀርመን ኣንጌላ መርክል ከይሓፈረ ክዘልፍን ክነቕፍን ሰሚዕናዮ፡፡ ኣታ ሎምስ መን ክሓፍረሉ እዩ?. . . ዓሚ “ብጋዓት ምሸላ” ሎምዘበን ድማ ብኣንጌላ መርክል ዝተሰነዩ ትንታነታት ኣቦጓይላና እናሓደረ ክንደየናይ እንዳፈኾሰ ምምጽኡን ፡እታ ዝተረፈት ናይ መወዳእታ እስትንፋሱ እንዳተንፈሰ ንምኳኑ እኹል መርኣያ እዩ፡፡ ንብዙሓት ተኸታተልቲ ኣዝዩ ዘስሓቐን ዘደንጸወን ቃለ መሕትት 2017፡ ሓዲግዎ ዝሓለፈ መልዕኽቲ እንተሎ ኢሳይያስ ዝተረፈ ዕድሚዑ ከምት ልሙድ ብመጽብዓ ክሕልፎ ምምራጹን ኣብ ናይ መወዳእታ ድርኹኺት ዕርበት ምብጽሑን እዩ፡፡ ኣብ ትሕዝቶታት ቃለ መሕትት ኢሳይያስ ኩሉ ስለዝተዓዘቦ ብዙሕ ክዛረብ ኣይደልን ድሕሪ ቃለ መሕተትን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተርኣዩ ህዝብና ክፈልጦም ዝግብኦም ጉዳያት ዝምልከት ገለ ክብለኩም፡፡
ሀ. ሓዱሽ ውጥን ምሕያል ግንባር
ኢሳይያስ ከምቲ ኣብ ቃለ መሕተት ዘተምብሆ ኣብ 2017፡ ካብ ዝተትሓዙ “ዓበይቲ መደባት“ ሓደ “ምሕያል ግንባርን ምጥያስ መኸተ ግንባራትን” ዝብል መደብ እዩ፡፡ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራት ውን፡ ኢሳይያስ ሰፊሕ መግለጺ ካብ ዝሀበሎም ጉዳያት ሓደ እዚ መደብ ኮይኑ “ብዝተፈላለየ ዘቤታዊን ግዳማዊን ጸገማት ንኣስታት 23 ዓመታት ኣብ ሰንከልከል ዝጸንሐ ህግደፍ ከም ብሓዱሽ ንምሕያል ሓደስቲ እስትራቴጂካዊ መደባት ብምትእትታው ብዓቕሚ ሰብ ብትሕዝቶን ብቕርጺን ብምሕያል ቀጻልነቱ ምርግጋጽ ዝብል ዕላማ ዘለዎ እዩ፡፡
ኢሳይያስ ኣብ 2017 ብውሕዱ ካብ ዘርኣዮም ሓደስቲ ባህርታት ሓደ ንገለ ጸገማቱ ብዘይ ንጹር ኣገባብ ምእማን ኮይኑ ኣብ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራት እውን ጎኒ ንጎኒ ምጽራፍ ንሚኒስትራት ብግልጺ “ህግደፍ ዝብሃል ውድብ የለን፡ ህግደፍ ፈሪሱ እዩ፡ ህግደፍ ስማዊ ካብ ዝኸውን ዓመታት ኣቑጺሩ እዩ፡ ስሩዕ ኣኼባን ውድን ባይቶን ዘየብሉ ውዳቤ ኣይሰርሕን፡፡” ክብል ተሰሚዑ እዩ፡፡
ኣብ መወዳእታ ኢሳይያስ ንህግደፍ ከምብሓዱሽ ንምህናጽ መደባት ከምታሓንጸጸ ብምትንታን ብኣወዳድብኡ ቅርጹን ኪኢላዊ ዓቕሚ ሰቡን ዝተፈለየ ሓዱሽ ሰልፊ ክንሃንጽ ኢና ኢሉ ተዛሪቡ እዩ፡፡ ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ሚኒስትራት ብድፍረት ተቓውሞ ዋላ ኣየስምዑ እምበር ዳርጋ ኩሎም ተደርቢሾም ኔሮም፡፡
ንኣስታት 23 ዓመታት ኩሉ መሓውራት ሰልፊ ብሒቱ ከምድላዩ ክእዝዞን ከደስክሎን ዝጸንሐ ሰልፊ ሕጂ ሓዱሽ ውዳቤ ንምንታይ ኣድለዮ? ዝዓይነቶም ስምዒታት ኣብቶም ተኣከብቲ ተርኣዮም እዮም፡፡ ድሕሪ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራት ‘ውን እቲ ሓበሬታ እንዳለሓዂ ካብ ማዕኸላይ ቤት ጽሕፈት ክሳብ ሓለፍቲ ንዑሳን ዞባታት ህግደፍ ተባጺሑ መዘራረቢ ኮይኑ ኣሎ፡፡
ምስ ዝኾነ ሓላፊ ከይዘተየ ኣብ ቃለ መሕተትን ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስትራትን ኢሳይያስ ዘልዓሎ “መደብ ሓዱሽ ውዳቤ ህግደፍ” ገና በኣግኡ “እዛ ብርኩታ እምኒ ኣላታ” ከምዝብሃል ኣብ መንጎ እቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ምትፍናን ፈጢሩ እዚ ሰብኣይ “ሕጂ ክኣ ብውዳቤ ኣሳቢቡ ንገሌና ክበልዕ ይሓስብ ኣሎ” ይብሉ ኣለው፡፡ ብፍላይ እቶም ኣርባዕተ ገባብል ሓለፍቲ ህግደፍ ነቲ ሓዱሽ መደብ ናይ ምንጻግ ዝንባለታት የርእዩ ኣለው፡፡ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም እውን ምስኣቶም ክጸጋጋዕን “23 ዓመታት ኣበይ ዝነበርና ሰባት ኢና ሕጂ ሓዱሽ ህግደፍ ክንፈጥር?” ክብል ይስማዕ ኣሎ፡፡ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ)፡ ሓጎስ ገብረሂወት(ክሻ)ን ዘምህረት የውሃንስን ንሓደስቲ መደባት ኢሳይያስ ከም ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ዝትግበሩ መደባት ተኽሊጥን ድስከላን ዓይነት ቆጺሮም “ከየርክበልና” ብምባል የዕዘምዝሙ ኣለው፡፡
ብሓጺሩ ዝርዝር ትሕዝትኡን ኣፈጻጽምኡን ብዙሕ ዘይተነገረሉ “መደብ ምሕዳስ ሰልፍ ህግደፍ ኣብ መንጎ ኢሳይያስን እሙናቱን ዝነበረ ሃጓፍ ብምግፋሕ ብኣግኡ ናብ ምትፍናንን ምስሕሓብን ክዛርዩ ይገብሮም ኣሎ፡፡
ለ. እዋናዊ ኩነታት ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም
ኣብ መራኽቦ ብዙሃን ጎስጓሳትን ውልቃዊ መነባብሩኡን ኣዝዩ ጥንቑቕን በሊሕን ዝመስል ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም፡ ከምቲ መብዛሕትና ንፈልጦ ኣብ ቅድሚ ኢሳይያስ ግን ሞራሉ ክኸድዖን ሸበድበድ ክብል ዝርአ ምስሉይ ሓላፊ እዩ፡፡ ንስብሓት ኢፍሬም ዝምልከት ብሰነዳት ዝተሰነየ ሰፊሕ ሓበሬታ ኣብዚ ዓመት ብዘውጻኽዎ ናይ ጊዜ ሰደቓ መሰረት ኣብ ጊዚኡ ዘቕርበልኩም ኮይኑ ንሎሚ ግን ንእዋናዊን ዘይልሙድ ተርእዮታት ጀነራል ስብሓት ዝምልከት ሓደ ሓበሬታ ስለዘሎ ከቕርበልኩም፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብኢሳይያስ ካብ ዝተወጠኑ መደባት “ምሕዳስ ግንባርን ምጥያስ መኸተ ግንባራትን” ንዝብል መደብ ብዘይልሙድ ኣገባብ ስብሓት ኣብ ምቕዋም ይርከብ፡፡ ብመሰረት ትንተናታት ኢሳያስ፡ መደብ ምጥያስ መኸተ ግንባራት ብኹሎም ኣካላት መንግስቲን ብመሓውራት ጸጥታን ዝትግበር መቐጸልታ ኣንጻር ውሽጣውያን ተበለጽትን ግዳማዊ ብድሆታትን ኮይኑ ንመላእ ሃገር ናብ ኣርባዕተ ግንባራት ብምኽፋል ካብ ሓበሬታ ምእካብ ክሳብ ተግባራዊ ስጉምትታት ዝወስድ ሓደ ምእኹል ሓይሊ ዕማም ምጥያስ እዩ፡፡
ብዙሕ ብዘይተነጸረ ምኽንያት ነዚ መደብ ገና በኣግኡ ብወግዒ ዝቃወም ዘሎ ሓላፊ ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም እዩ፡፡ ጀነራል ስብሓት ኣብ ሓደ ኣኼባ “መላእ ሃገር ዘንቐሳቕስን ሕንፍሽፍሽ ዘስዕብ ሓደስቲ ውዳቤታት ካብ ምፍጣር ነቲ ዝነበረ መስርሕ ዝተወሰነ ምትዕርራይ ብምግባር Status quo ምሕላው ከምዘዋጽእ” ብምሕባር “ኣብዛ ሃገር ብፍላይ ኣብ ፖለቲካዊ ኣቃውማ ሓዱሽ ነገር ንምምጻእ ጊዜ ሓሊፍዎ እዩ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ውዳቤ ሱር በተኽ ምትዕርራይ ምግባር ነብስኻ ምብላዕ (self cannibalism) እዩ እንዳበለ ምስዝመስልዎ ሓለፍቲ ይዘራረብ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ “እዚ ሰብኣይ ነታ ዝተረፈትና ዕድመ ብሰላም ከይነሕልፋ ኣብ ኣጋ እርጋና ይተነኻኽፈና ኣሎ፡ ኣኼባ ከይገበረ ዝምቡዕ ውሳነታት ይውስን ኣሎ” እንዳበለ ይዛረብ ኣሎ፡፡
ብምስልይነቱን ምህዝኡን ዝልለ ስብሓት፡ ዝሓለፈ ሰሙን ድሕሪ ቃለ መሕተት ኢሳይያስ ምስ ገለ መቅርቡ ኣብ ዝገበሮ ርክባት “ክትትግብሮን ከይትትግብሮን ከይፈለጥካ ብኢድ ዋኒንካ ኣብ መራኽቦ ብዙሃን ተሃንዲድካ ምዝራብ ጌጋ እዩ፡ ትማል ቅዋም ክንነድፍ ኢና ኢልና ተገራጫዊ መግለጽታት ሂብና ሎሚ ድማ ተገምጢልና ካልእ ምዝራብ ንሓለፍትን ንህዝብን ምድንጋር እዩ፡ ናይ ልምዓት ዞባታት ኢልና ኣዊጅና፡ ውጽኢት ከይተጸባጸብናን ሒሳብና ከይገበርናን፡ ሕጂ ድማ መኸተ ግንባራት ዝብል ሓሳብ ይመጽእ ኣሎ፡፡ መኸተ እንዳበልና ንህዝቢ ኣብ ኩናትን ወረ ኩናትን ሸሚምና ዲና ኽንነብር? ንኩናት ዝድርኹ መደባት ክንሕንጽጽ የብልናን፡፡ ጸላእትና ዘቤታዊ ዕዮታቶም ይፍጽሙ ኣለው፡፡ ንሕና ኣብ መኸተ ክሳብ መዓስ?” ኢሉ ተዛሪቡ እዩ፡፡
ብመንጸር ተኣማንነቱን ምስሉይነቱን ከምኡ ‘ውን ብዘፍሸሎም ገለ ገለ ምንቕስቓሳት ከም ሳክቲዝም፡ ኣብ ልዕሊ ስብሓት ዘለኒ እምነት ኣዝዩ ድሩት እዩ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ስብሓት ብድፍረት ዝገልጾም ዘለው ሓሳባትን ብጭቅ ዝብሉ ዘይተለመዱ ወረታት ውጽኢቶም እንታይ ከምዝኸውን ብሓባር ክንዕዘብ ካብ ዝብል ብመልክዕ እዋናዊ ዛዕባ ኣቕሪበልኩም ኣለኹ፡፡
ሐ. ብምኽንያት ሓዱሽ “ወሰኽ ደሞዝ” ፈኸም ዝብሉ ዘለው ምትፍናናት
ብዙሕ ተጎስጊስሉን ተሃውቲትሉን ከብቅዕ፡ ብሽም ወሰኽ ደሞዝ ዝተጋሃደ ምቕናስ ደሞዝ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፡ ሕጂ ውን ኣብ ሓይልታት እቲ ዝዓበየ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ስምዒት ሰራዊት ዝያዳ እንዳተላብዐ ንላዕለዎት ሓለፍቲ እውን ክጸሉ ኣብ ዝጀመረሉ ኣብዚ እዋን እዚ፡ ንርኢቶታት ሓለፍቲ ክፍላተ ሰራዊት ነጺጉ ኢሳይያስ ኣብ መርገጺኡ ሰጢሙ “ሕጂውን እቲ ዝወጸ ኣዋጅ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክትግበር” ከምዘለዎ ብምእዛዙ እታ ናይ 272 ናቕፋ ደሞዝ ትወሃብ ኣላ፡፡ ዳርጋ ኩሎም ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት ኣብ ዝኣከብዎ ወርሓዊ ሓበሬታ ምዕዝምዛማት ሰራዊት “ኣባላት ሓ/ም/ኤ በቲ ዝተገበረ ወሰኽ ከምዝተቖጥዑ ብምግላጽ ንሕና ካብ ላዕሊ ዘዝመጸና መጽብዓ ናብ ታሕቲ እንዳውረድና ሕጂ ዘይንምልሶም ሕቶታት ይበዝሐና ኣሎ፡፡ ሰራዊት በብዕለቱ ፋሕ ይብለና ኣሎ፡፡” ኢሎም ገሊጾም ኢዮም፡፡
ኣብ ሜካናይዝድ ኣሃዱታት ( ብፍላይ ኣብ ክፍለ ሰራዊት 46ን 49ን) ድማ ካብ ማእከልነት ቦጦሎኒ ንላዕሊ ኣብ ዘለው ሓለፍቲ፡ ዝተሰምዐ ርኢቶ “እዚ ሓዱሽ ወሰኽ ደሞዝ ብሓደ ወገን ኣብ መኸተ ኣለና እንዳተበሃለ ውሽጢ ውሽጢ ግን ሰራዊት ፋሕ ክብልን ክበታተንን ዝወጸ መምርሒ እዩ” ዝብል እዩ፡፡ ሓደ ኣዛዚ ብርጌድ ርስራሽ ሌተናል ኮሎኔል (ሽሙ ክገልጾ ዘይደሊ) “እዚ ሓዱሽ ወሰኽ ደሞዝ ሰራዊት ንኽበታተን ዝተሃቀነ መቐጸልታ ናይ 1994/95 ሽርሒ መደብ ምጥያስ እዩ። ከምቲ ብ5000 – 10000 ‘ብር ‘ ብምዕዳል እቶም ምስ ሞራሎምን ፍናኖምን ዝነበሩ በላሕቲ ሓለፍቲ ብሽም ምጥያስ ፡ክበታተኑን ስኒ ኣልቦ ክኾኑን ዝተገበረ፡ ሕጂ ኣብዚ ዘበነ ውራ ውራ ውን ዘይተርፍ ተቃውሞታት ንምትዕንቓፍ፡ ንምትህድዳእን ኣንፈት ሰራዊት ብምጥምዛዝ ንኽበታተን ዝተተግበረ ስውር ሽርሒ እዩ ክብል ገሊጹ እዩ ” ብምባል ገሊጹ፡፡
መደብ ሓዱሽ ወሰኽ ደሞዝ ኣብ መንጎ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ግንባራት ውን ናብ ክልተ ተናሓነሕቲ ጉጅለታት ዘዛርዮም ምትፍናን ፈጢሩ ኣሎ፡፡ ብሓደ ወገን “ንዓመታት ዝተደጎለ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ሕቶታት ሰራዊት ዝዓብስ ልዑል ወሰኽ ደሞዝ ክግበር ምዃኑ ንሰራዊት ክንሕብር ጸኒሕና ልዑል ትጽቢት ጌርና መንግስቲ ኣሽኪዕና ዝብሉ ብበዓል ጀነራል ስብሓት፡ ሜጀር ጀነራል ሃይለ ሳሙኤል (ቻይና) ፡ ብር/ጀነራል ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ)፡ ብር/ጀነራል ፍጹም ገብረህይወትን መብዛሕትኦም ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊታት ዝርከብዎ ኮይኑ ብኻልእ ወገን ድማ “እዛ ሃገር ኣብ መኸተ እያ ዘላ መንግስቲ ዘውርዶ መምርሒን ትእዛዝን ብዘይ ቅድመ ኩነት ክንትግብሮ ይግባእ” ዝብሉ ብዓል ጀነራል ፊሊጶስ፡ ብር/ጀነራል ሓዱሽ ኢፍሬም፡ ኮሎኔል ሓረጎት ፍርዙን (ኣዛዚ ክ/ሰራዊት 22)ን ብርሃነ ኤልያስ (ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት 525 ኮይኑ ዝተመዘ) ዝርከብዎ ጉጅለ እዩ፡፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣዝዩ ተባራዒ እዋናዊ ሃዋሁ ዝጣሓለ ሓ/ም/ኤ ብዘስደምም ኣገባብ ኣባላቱ ካብ ተራ ክሳብ ሓለፍቲ ካብ መሳርዑ ክሃድምን ክስደድን ይርአ ኣሎ፡፡
መ. ብቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ጎስጓስ ክግበረሎም ዝተመረጹ “እዋናዊ ልምዓታዊ” መደባት
ዓመት ዓመት ህዝቢ ብተስፋ ዘጻንሑ፡ ዕምሪ ስልጣን ዘናውሑ ዝተጀመሩ መደባት ልምዓት እንዳርአኻ፡ ጎስጓሳት ዝግበረሎም መደባት ምውራድ ዘይስልክዮ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ እውን ጎኒ ንጎኒ ጽምብላት ስርሒት ፈንቅል ብኹለን ሚዲያታት ልዑል ትኹረት ተገይሩለን ጎስጓሳት ክግበረሎም ዝግብኦም ዝበሎም “ልምዓታዊ መደባት” ንዳይሬክተር ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንትን ሚኒስትሪ ዜናን የማነ ገብረመስቀል መደባት ዓዲልዎ እዩ፡፡ እዞም መደባት ምስ ትሕዝቶታቶም ዝስዕቡ እዮም፡፡
መንገዲ ኣየር ማሳዋ (MASSAWA air ways):
ሃገርና ብኹሉ ዓይነት ትሕቲ ቅርፂ ክትምዕብልን ክትህነጽን ዝጸልእ ዜጋ የልቦን፡፡ ዘዝተጀመረ ትሕቲ ቅርጺ ከይተዛዘመ ኣብ ሚዲያ ብምቅራብ፡ ዘተሓተ ጽፈት ዘለዎም (Substandard) ስርሓት ትሕቲ ቅርጺ ከም ዓበይቲ መደባት ብመስራዕ ዕምሪ ስልጣን ንምንዋሕ ምጉስጓስ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ብአቦጓይላ ዝተመሃዘ ናይ ጎስጓስ ስትራቴጂ እዮ፡፡ ከምቲ ልሙድ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብሰማያዊ ሕብር ዝተለኸያ ካብ ቻይና ዝመጻ ነፈርቲ ብሽም “MASSAWA air ways” ሓያሎ ጎስጓሳት ይካየደለን ኣሎ፡፡
ድሕሪ መገዲ ኣየር ኤርትራ ዝተሃንጹ መንገዲ ኣየራት ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ በጺሐን ወነንቲ Boeing and Air busን ኣብ ዝኾናሉ እዋን፡ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ግን ሙሉእ ብሙሉእ በዓቅሚ ሰብን ውሽጣዊ ትሕዝቶን ካብ ዝድስክል ዓመታት ኣቁጺሩ እዩ፡፡ ካልእ ይትረፍ ምስ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ስምምዕ ከቲመን ዝነበራ ሃገራት (ቀጠር፡የመን፡ ጀርመን) ኮንትራተን ኣፍሪሰን፡ ባዕሉ ፕ/ት ናይ ካልኦት ሃገራት ነፈርቲ ተኻርዩ ኣብ ዝገሸሉ ደረጃ በጺሕና ኢና፡፡ እታ ዝተመካሕናላ Boeing 767 ንግስቲ ንህቢ ’ውን ጠጠው ካብ ትብል ዓመታት ኣቁጺራ እያ፡፡ ኣገልግሎት መንገዲ ኣየር ንባዕሉ ንኢሳይያስ “ርእሲ ሕማም” ኮይንዎ ከምዝነበረ ኣነ ባዕለይ ብቀረባ ዝፈልጦ’ዩ፡፡ ኣብ 2013 መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዳርጋ ሙሉእ ብሙሉእ ክድስክል ምስተቓረበ ኢሳይያስ ንሓጎስ ክሻ ኣማኺሩ ዝተሓተ ጽሬትን ዋጋን ዘለዎን ነፈርቲ ክዕድግ ሓበሮ፡፡
እምበኣር ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ልዑል ጎስጓስ ዝተገበረለን ታሪኽ MA-60 ነፈርቲ ብሓጺሩ ከምዝስዕብ እዩ፡፡
ካብ xi’an air craft industrial corporation ዝተብሃለ ናይ ቻይና ትካል ዝኣተዋ 3 ነፈርቲ ኮይነን 2 MA-60 ዝብሃላ ብጠቕላላ 60 ሰብ ናይ ምጽዓን ዓቕሚ ዘለዎን ከምኡውን ሓንቲ Xi’an Y-7 እትብሃል ክሳብ 27 ሰብ ናይ ምጽዓን ዓቅሚ ዘለዋ እያ፡፡ እታ ሳልሰይቲ እቲ ኣፍራይ ብናጻ ከም ህያብ ዝወሰኻ እያ፡፡
እዘን ነፈርቲ ብዘይ ኣፍልጦ አቬሽንን መንገዲ ኣየርን ምስኣተዋ ንኣስታት 3 ዓመታት ኣብ ባጽዕ ጠጠው ኢለን ጸኒሐን እየን፡፡ ዳርጋ ኩሎም ምስ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ተሻሪኾም ዝሰርሑ ዝነበሩ መንገዲ ኣየራት ሓደ ብሓደ ምስወጹ ኢሳይያስ 12 ኣባላት ሓይሊ ኣየር ናብ ቻይና ተላኢኾም ስልጠና ኽወስዱ ብምግባር እተን ነፈርቲ ስራሕ ኽጅምራ ኣዚዙ፡፡ ናብ ቻይና ተላኢኾም ናይ 6 ወርሒ ስልጠና ዝወሰዱ ኣብረርቲ ነፈርቲ ውግእን ቴክኒሻናትን ዝስዕቡ እዮም፡
ሜጀር ዮናታን ኣብርሃ
ሜጀር እዮብ ስእላይ
ሜጀር ኢሳይያስ ብርሃነ
ሜጀር ዮናስ ወልዳይ
ተለንተ መንደር ኣብርሃ ከምኡውን
ካፕቴን ሙሴ ዝተብሃሉ ኣብረርትን ፒናስ ነጋሽ፡ ፍጹም ሓድጉ፡ ኣሚነ ፍስሃየን ኣሌክስን ዝተብሃሉ ቴክኒሻናት እዮም፡፡
ነዞም ሰልጠንቲ ክከታተሉን ነተን ነፈርቲ ኣብ ባጽዕ ክኣልዩ ዝተመዘዙ ሓለፍቲ ኮሎኔል ፍጹም በላይን ሜጀር ተወልደ ኢሳቕን ዝተብሃሉ ኣባላት ሓይሊ ኣየር እዩም፡፡ ካብ ኣመጻጽእአን ጀሚሩ ጸገም ዘይተፈለየን እዘን ነፈርቲ ብዓለም ለኸ ሕግታት ኣዝዩ ዝተሓተ ደረጃ ዝተውሃበን ኣብ ልዕሊ ምኳነን
FAA (USA) ን EASA (Europe) ደረጃ ዘይተውሃበን ማለት ኣብ ኣሜሪካን ኤሮጳን ክበራ ዘይተፈቐደለን
ኢንሹራንሽ ዘይተገበረለን ማለት ነተን ነፈርቲ ይኹን ንተጓዓዝቲ ሓደጋ ምስዘጋጥም ዝኾነ ዓይነት ኢንሹራንስ ዘይኽፈለን
ኣብ ኣውስትራሊያ፡ ኒውዝላንድ ብዝበጽሐ ሓደጋ ከይበራ ዝተኸልከላ እየን፡፡
እምበኣር እዘን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጸገማት ዝተሰከማ ነፈርቲ እዩ ኣቦጓይላ ኢሳይያስ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ልዑል ጎስጓስ ክግበረለን ብምእዛዙ ኣብ ኩለን ሚዲያታት ክንጸምም ዝቐነና፡፡
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!
. . . . . . . ድሕሪ ንሓደ ወርሒ ምጥፋአይ ዘቅረብክዋ እዋናዊ ሓበሬታ ብዝተፈላለዩ መልክዕ ንቆሓትኩም ኣብ ምብራኽ ገለ ኣበርክቶ ከምዝህልዎ እኣምን፡፡ ገና ብኣግኡ ብህግደፋዊ ተዋስኦታት ዝፈለመት ሓዳስ ዓመት 2017 ፡ከምቲ ልሙድ ብብእዋኑ ዝካየዱ ተዋስኦታት ኣቦጓይላ ኣነ ውን እግሪ እግሪ እንዳስዓብኩ ብመልክዕ “እዋናዊ ዘዓባ” ከቅርበልኩም እየ፡፡ በዚ አጋጣሚ በቐጻልነት ከይተሓላለኹም እዋናዊ ሓበሬታታት እተስንቑኒ ሓለፍትን ግዱሳት ዜጋታት ከመስግን እፈቱ፡፡
ኣብ ቀጻሊ ብሰነዳት ዝተሰነየ ህልው ኩነታት ተሳተፍቲ ስርሒትን 3ይ ክፋል “ዛንታ ስርሒት ፎርቶ” ከቅርበልኩም’የ፡፡ ወዳሓንኩም!!
SHARE Facebook Twitter
ምንጪ ሓበሬታ፣


text:
ፌደሬሽን ስፖርት ዩኒቨርስቲ ኣፍሪካን ካብ ማሕበር ስፖርት ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ዝተውፃፅኡ ኣመራርሓ ስፖርት..
መቐለ መጋቢት 14/2010(ድወት) ኣብ ወርሒ ስነ 2010ዓ.ም ብክልልን ብሃገርን ደረጃ ንፈለማ እዋን መላእ ፀወታታት ዩኒቨርስቲ ኣፍሪካ ዘሰናድኦ ዩኒቨርስቲ መቐለ ክሳብ ሐዚ ዝሰረሐቶም ስራሕቲ እንታይ ከምዝመስል ትማሊ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ገምጋማዊ መድረኸ ተሳሊጡ።
ኣብቲ መድረኽ ካብ ፌደሬሽን ስፖርት ዩኒቨርስቲ ኣፍሪካን ካብ ማሕበር ስፖርት ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ዝተውፃፅኡ ኣመራርሓ ስፖርትን ኻልኦትን ዝተሳተፉ ኮይኖም ኣብቲ መድረኽ ዝተሳተፉ ኣካላት ብዩኒቨርስቲ መቐለ ዝህነፁ ዘለዉ መሰረተ-ልምዓት ስፖርት ታሽዓይ መላእ ፀወታታት ስፖርት ዩኒቨርስቲታት ኣፍሪካ ተዓዚቦም እዮም።
ኣብ መወዳእታ ድማ ዩኒቨርስቲ መቐለ ነቲ ውድድር ዝለዓለ ቱኹረት ብምሃብ ፅቡቕ ምድላው የካይድ ከምዘሎ ኣብቲ መድረኽ ተገሊፁ እዩ።
ታሽዓይ መላእ ፀወታታት ዩኒቨርስቲ ኣፍሪካ ካብ 25 ክሳብ 29 ሰነ 2010ዓ.ም ብኣሰናዳኢነት ዩኒቨርስቲ መቐለ ክካየድ እዩ።


text:
ዜና ኤርትራ
Radio Erena: 13 February 2019
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ ህዝባዊ ተቓውሞ ንካልኣይ ወርሒ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ሓይልታት ጸጥታ እታ ሃገር 14 መማህራን ዩኒቨርሲቲ ከምዝኣሰሩ ሮይተርስ ሓቢሩ።
እቶም መምህራን፣ ሓድሽ ማዕበል ተቓውሞ ንምውዳብ፣ ኣብ ቀጽሪ ዮኒቨርሲቲ ካርቱም ኣብ ዝተኣኻኸብሉ፣ ትማሊ ሰሉስ 12 ለካቲት'ዮም ተኣሲሮም።
ብ19 ታሕሳስ ዝጀመረ ህዝባዊ ተቓውሞ ሱዳን፣ ብደረጃ ሃገር ዝርከባ ከም ናይ መማህራን፣ ሓካይምን ካልኦት በርጌሳውያን ማሕበራትን ይሳተፍኦ ኣለዋ።
ናህሪ ዋጋታት መሰረታውያን መግብታትን ከም ነዳዲ ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራት ዘበገሶ ህዝባዊ ተቓውሞ ሱዳን፣ ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት በሺር ክእለ'ዩ ዝጽውዕ ዘሎ።
Radio Erena: 12 February 2019
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቲ ብወገን ኢትዮጵያ ዝቀላቐል ዘሎ፣ ንሉኣላውነት ኤርትራ ዝግህስ ተርእዮታት ዝኹንን ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ንሳቶም ኣብቲ ትማሊ 11 ለካቲት፣ ኣብ ኣጋጣሚ ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል ዘካየድዎ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ነቲ ብወገን ኢትዮጵያውያን ዝርአ ዘሎ፣ ንሉኣላውነ ኤርትራ ዝግህስ መግለጺታት ብምቅዋም፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ስቕታ ምምራጹ ነቒፎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ መድረኽ፣ ዝተፈላለዩ ፖለቲከኛታትን ምሁራትን እታ ሃገር፣ ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ዘተን ክትዓትን፣ ንሉኣላውነት ኤርትራ ዝጻረር ርእይቶታት ይህቡ ከምዘለዉ ዝፍለጥ'ዩ።
Radio Erena: 11 February 2019
ሓያሎ ትካላት ግብጺ፣ ኣብ ክሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ቁጽጽር ዘይብሉ ምግፋፍ ዓሳ የካይዳ ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ይኹ'ምበር፣ እተን ኣብ ኢንዱስትሪ ምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈራ ትካላት ግብጺ፣ ኣብ ክሊ ባሕሪ ኤርትር ዘካይድኦ ዘለዋ ምግፋፍ ዓሳ፣ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ሓበሬታ ከምዘይተዋህቦ ኣባላት እቲ ሚኒስትሪ የረጋግጹ።
እተን ዘመናዊ መግፈፊ ዓሳ ዝተገጥመን ጀላቡ፣ ንዝተወሰነ መዓልታት ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክጸንሓ ኣብ ዝፍቀደለን እዋናት፣ ገደብን ምቁጽጻርን ዘይብሉ ምግፋፍ ዓሳ የካይዳ ከምዘላ'ውን ኣረጋጊጾም።
Radio Erena: 11 February 2019
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ዦን ኣሰልቦርን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሉክዘንበርግ፣ ካብ 11 ክሳብ 14 ለካቲት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክበጽሕ'ዩ።
ዑደቱ ብኣዲስ ኣበባ ዝጅምር ልኡኽ ሉክዘንበርግ፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነይ ገበየሁን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ብምርኻብ ኣብ ልምዓታዊ ሓገዝን ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ብዝምልከት ክመያየጥ'ዩ።
ምስ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ብምርኻብ፣ ኣብ ጉዳይ ምግታእ ስደተኛታት በቲ ሕብረት ንዘሎ መደባት ክመያየጥሉ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።
Radio Erena: 11 February 2019
ሓላፊ ክፍሊ ሕሳብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ነበር ኣቶ ብርሃነ የማነ፣ ምስቲ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ፈጺምዎ ዝብሃል ምጥፍፋእ ገንዘብ ብዝተሓሓዝ ተኣሲሩ።
ኣቶ ብርሃነ፣ ናይቲ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ሒሳብ ከጻሪ ናብ ቴልኣቪቭ ከይዱ እኳ እንተነበረ፣ ምጥፍፋእ ተፈጺሙ ክነሱ ብዝግባእ ከይሓበረ ብምሕላፉ ከምዝተኣስረ'ዩ እቲ ዝበጽሓና ዜና ዘመልክት።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ እስራኤል ኣቶ ተስፋማርያም ተኸስተ (ወዲ ባሻይ) ካብቶም ኣብ እስራኤል ካብ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝተኣከባ ገንዘብ ብምጥፍፋእ ብቐዳምነት ካብ ዝተኣስሩ ኣባላት ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት'ዩ።


text:
ኣብ ገርገራ ዓመት እየ ተኣሲረ። ኣብ 50 ሰብ ዘይትሕዝ ገዛ ክሳብ 150 ንኣክል እሱራት ኔርና። ክንድቅስ ከለና ክኣኽለና ካብ መንደቕ ናብ መንደቕ ብኣንሶላ ኣሲርና መደቀሲ ንሰርሕ ኔርና። ቀትሪ ተፈቲሑ ይውዕል ምሸት ከኣ ይእሰር፣ ገሌና ከኣ ኣብኡ ንድቅስ። ጫማ ኣይነበረናን። ስራሕ ክንወፍር ከለና ጥራይ ይወሃበና ኔሩ። ስራሕ ይሓይሽ ኔሩ፣ እንተወሓደ ደገ ውዒልካ ደኺምካ ትድቅስ። ግና እቲ ስራሕ ብጣዕሚ እዩ ከቢድ። መግቢ እኹል ስለዘየለ ከኣ መሊሱ ይኸብደና ኔሩ። ድሕሪ ዓመት ናብ ኣሃዶይ ምስ ሰደዱኒ፣ ካብኡ ኣምሊጠ ናብ ዓዲ ከይደ። ኣብ ዓዲ ብዙሕ ከይጸናሕኩ ናብ ባረንቱ ኣምሪሔ። ወርቂ ብባህላዊ ኣገባብ ንዂዂዕቱ ዝኸዱ ስለዝነበሩ ከኣ ምስኦም ከይደ። ምስኣቶም ድማ ወርሒ ዝኸውን ጸኒሔ። እዚ ከኣ መካይድቲ ክደሊ እየ። ምስ ረኸብኩ፡ ምስ ክልተ ሰባት ተበጊስና ድሕሪ ናይ ሓደ ለይቲ ጉዕዞ ናብ ኢትዮጵያ ሰጊረ።
ናብ ኢትዮጵያ ምስ ሰገርኩ፣ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽ ክልተ ወርሒ ዝኸውን ጸኒሔ። ካብኡ ከኣ መንገደይ ናብ ሱዳን ቀጺለ። እቲ መንገዲ ናይ ሱዳን ኩሉ ብመኪና እዩ ኔሩ። ንተከዘ ክንሰግራ ከለና ብጀሪካናት ኣስጊሮምና። ምስየሐወልና ከኣ ነናብ ቤተሰብና ክንከይድ ገዲፎምና። ኣብ ካርቱም ሓደ ዓመት ጸኒሔ። መደበይ ከምኡ ኣይነበረን ግን ክኸፍለለይ ኢለ ዝሓሰብኩዎ ቤተሰበይ ደሃዩ ስለዝጠፍኣኒ ኣማራጺ ኣይነበረኒን። ናይ ካልእ ቤተሰበይ ኣድራሻ ረኪበ ምስኣዘራረብኩዎ ግን ድሕሪ ነዊሕ እዋን ተበገስ ኢሉኒ። መንገዲ ሱዳን ሊብያ ከኣ ኣሃዱ ኢለ ጀሚረዮ። ኩሉ እቲ መንገዲ ሽግር ዝመልኦ እዩ ግን ብሓይሊ ኣምላኽ ንወጾ ኔርና። ብጽምኢ ማይን ብጥምየትን ድኻምን እዩ ኩሉ እቲ መንገዲ ክሳዕ መጨርሽታ ትሓልፎ።
ክሳዕ ትራቡለስ ንበጽሕ ሸሞንተ መዓልታት እዩ ወሲዱልና። ኣብ ኦምዱርማን ሰብ ክሳዕ ዝእክቡ ክልተ መዓልታት ኣጽኒሖምና። ምስተበገስና ከኣ መኪና ትበላሸወና ወይ ከኣ ትሽከል ኔራ። እንዳ በልና ግና ክልተ መዓልታት ተጓዒዝና። ካብዚ ሊብያውያን እዮም ተቐቢሎምና። እቶም ሊብያውያን ጌና ክመጹ ከለዉ ከምዚ ውትህድርና እዮም ዝቕበሉኻ። ማህረምትን ጸርፍን እንዳ ኣበራረዩ እዮም ዝድህሉኻ። ኣብ ቶዮታ መካይን ጸፋጺፎም ከኣ ክልተ መዓልታት ተጓዒዝና። ቀስ ዝበሃል የለ እንተ ወዲቕካ ዘልዕለካ የለ። ጠሚኻ ጸሚእካ ዝሰምዓካ የለን። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ካምሲን መጺዩና ናብ ኣእማን ዘለዎን ብሑጻ ተኾሚሩ ጎቦ ዝተቐየረ ቦታ ወሲዶምና፣ ኣብኡ ከኣ የሕዲሮምና። ንጽባሒቱውን ኣብኡ ውዒልናን ሓዲርናን። ምስ ወግሐ ኣበጊሶምና። ምሉእ መዓልቲ ክንከይድ ዊዒልና ኣጋ ምሸት ከኣ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ኣቲና። የሐውሉ እዮም ዝብሉኻ ጌና ከይኣተኻን ከይዕረፍካን። ኣብ’ታ ዓዲ ሓዲርና፣ ንግሆ መጺኦም ከኣ ኣተሲኦምና።
ሰዓት 9 ይኸውን ኔሩ እዩ፣ ጸሓይ ቀልጢፋ ስለትወጽእ ኣብ ምድረበዳ፣ ምሉእ ለይቲ ነተን በጣሓት ብብሊኮቲ ጌርና ከም ገዛ ብላዕልን ብኽልተ ወገንን ክንነደቀን ሓዲርና። ብጣዕሚ እዩ ዘድክም፣ ምስ ወዳእና ማይ መግቢ ሂቦምና። ወጋሕታ ወዲኣና ቁሩብ ደቂስና። ንግሆ ተስኡ ኢሎም ከኣ ናብተን መካይን ደይቡ ኢሎምና። ሰለስተ በጣሓት እየን ኣብታ ካልአይቲ ከኣ ኣነ ደይበ። ምስ ደየብና ብብሊኮቲ ጌሮም ነታ ሓንቲ ሸነኽ ከዲኖማ። ሃሩር ክንመውት ኢና ደሊና። ኩሉ ሰብ ሒዝዎ ዝደየበ ካርቶናት ብረሃጽ በስቢሱ ደርቢይዎ። ዝተረፈት ዘይጠልቀየት ካርቶን ሒዝካ ምንብድባድ እዩ። መእተዊ ንፋስ ከምዘይብሉ ጌርካ እዩ ዝድርደር እቲ ብሊኮቲ። ከክልተ ብሊኮቲ እዩ ተሰሪዑ፣ ክንብገስ ቀልጢፍና እዩ ጸሎትና ኔሩ፣ መወዳእትኡ ከኣ ድሕሪ ፍርቂ ሰዓት ይኸውን ተበጊስና።እቲ ዝኸፍአ ግን ነዓና ንመንእሰያት ዘይኮነ ንህጻናት ነብሰጾራትን እዩ።
ነቲ ኬላታት ብዘይጸገም ኢና ሓሊፍናዮ። እዚ ኮይኑ ግና ኣብቶም ኪለታት ልክዕ ከም ናይ ኤርትራ ጽዑቓት ተፍትሻት እዮም ነይሮም ። ኣሰጋገርቲ ግና ነቶም ኣባላት ጸጥታ ብላዕ እንዳሃቦ ንሓልፎ ኔርና። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኬላ ፍርቂ ሰዓት ዝኸውን ኢኻ ደው ትብል። እቲ ዝኸፍአ እተን መካይን ደው ክብላ ከለዋ ሙቖት ኣይከኣልን እዩ። ምስ ተበገሳ ግን ንፋስ ስለዝኣትወካ ይሓይሽ። ሸውዓት ሸሞንተ ሰዓታት ዝኸውን ምስተጓዓዝና ትራቡለስ ኣቲና። ኣብ ሓደ ዓቢ ካንሸሎ ዘለዎ መኽዘን እዮም የእቲዮምና። እንዳ ሃረሙ ቀልጥፍ እንዳበሉ፣ ሰብ ከይርእየና ወይ ከይሰምዓና ኢሎም ዘይገብርዎ ነገር የለን። እዚ ቦታ መቐበሊ እዩ፣ ቅድሚ ናብ ገምገም ባሕሪ ምውሳዶም።
ነቲ ብሊኮቲ ከይስበር ቀስ ኢልኮም ኣውርድዎ ኢሎምና ኣውሪድናዮ። ምስ ኣውረድናዮ ማይ ተሓጸቡ ኢሎም ሂቦምና፣ ብገንዘብናውን መግቢ ካልእ ፈሳሲን ገዚእና። ብጣዕሚ ክቡር እዩ እቲ ዋጋ ግን ካብ ምስኣን ዝኸፍእ የለን ገዚእና ተዓንጊልና። ጸኒሖም ኣብ ሓንቲ ካብተን መኻዚኖታት የእትዮምና። ሽዑ ብዙሕ ከይጸናሕና መካይን ነዊሕ ስፖንዳ ዘለወን መጺኤን ኣብአን ሰቒሎምና ። በብሰላሳ ጌሮም ናብቲ ገምገም ባሕሪ ኣብጺሖምና። ቀቅድሚ ክልተ ሰሙን ዝኸደት መርከብ ኔራ እንድያ ካብኣ ዝተረፉ ኣብኡ ጸኒሖምና። እቲ ቦታ ፋብሪካ ዝነበረ እዩ ዝመስል ዓበይቲ ገንእታት ኔሩ። ኩሉ ዝገብርዎ ብስቱር እዩ፣ ማለት ወይ ብምሸት እዮም ዘንቀሳቕሱኻ ወይ ከኣ ብዕሽግቲ መኪና እዩ ዘጓዓዕዙኻ።
እቲ ዘእተዉና ቦታ ምንጻፍ ዝተነጽፎ ኮይኑ ግን ብሓሰኻን ባልዕን ዝመልአ እዩ። እቲ ሽቓቕ ከኣ መንደቕ ብሊኮቲ ጥራይ እዩ ዝፈልዮ። ኣብ ፌስታል ወጺኻ ኢኻ ትድርብዮ ብላዕሊ፣ ናይ ክንደይ ዓመታት እዩ ኣብኡ ተዋህሊሉ። ጨና ኣይቕርበካን እዩ። ነብስካ ኢኻ ትጸልእ። ኣብቲ መኽዘን ከኣ ልዕሊ 900 ንኸውን ሰባት ኔርና። ናይዚ ኩሉ ሰብ ጓሓፍ ከመይ ክኸውን ይኽእል ክትግምቶ ኣየጸግምን እዩ። ክልቲኡ ወገን ማዕጾ ይኽፈት፣ ካብ ውሽጢ ምውጻእ ኣይፍቀድን እዩ። መግቢ ኣብቲ ዝሃቡና ቦታታት ክልተ ግዜ ኢኻ ንመዓልቲ ትወሃብ፣ ኣብዚ ከኣ ከምኡ። ሰዓት ዓሰርተ ቀትሪ ምሳሕ፣ ሰዓት ሽድሽተ ኣጋምሸት ከኣ ድራር ይህቡና።
ኣብ ካልኣይ መዓልትና መርከብ መጺኣ። እቲ ዝኸፍእ ክሳዕ ትብገስ እዩ። ኣብ ታሕቲ እዮም ዘእትዉኻ። ደቀንስትዮን ቆልዑትን ግን ኣብ ላዕሊ እዮም ዝኾኑ። ከም ኣንደር እዩ ታሕቲ እታ መርከብ። ኣብ ማኣከል ዘሎ ሞተረ ናይታ መርከብ ከይትንከብ እቲ ዝኣተንሉ ታሕተዋይ ክፋል ብረቂቕ ሃጺን/ጣዉላ ዝተኸፋፈለ ። ግና ኩሉ ሰብ ብትኪን ረስንን ናይቲ ሞተረ ምስኡ ከኣ ሙቐት ስለዝነበረ፣ ገለ የምልስ ገለ ከኣ ሃለዋቱ ይጥፍእ ኔሩ። ንፋስ ኣይኣትወካን እዩ። ድሕሪ ሰዓት ይኸውን ተበጊስና። ነዊሕ ሰዓታት ዝኸውን ምስ ከድና እታ መርከብ ደው ኢላ። ድምጺ ሄሊኮፕተር ከኣ ንሰምዕ ኔርና። ኩሉ ሰብ ተስፋ ጌሩ ሽዑ። ምጽባይ ኮይኑ ስቕ ኢልካ። ገለ ካባና ካብቲ ታሕቲ ክወጹ ኢሎም ግና እታ መርከብ ከይትግልበጥ ኣብዘዘለናዮ ንኹን ተባሂሉ፣ ኩሉ ሰብ ኮፍ ኢሉ። መወዳእቱ ግን እታ ናይ ጣሊያን መርከብ መጺኣ፣ ብሰላም ከኣ ናብኣ ሰጊርና።


text:
ናይ ኢጣሊይ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዘዳለዎ ካብ ዕለት 11 ክሳብ ዕለት 12 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. መንእሰያት ናብ ሲኖዶስ ገጾም ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣብ ዘሰናደዎ መንፈሳውን ባህላውን መርሓ ግብሪ መደብ መሰረት እቶም ካብ መላእ ሰበኻታት ኢጣሊያ ዝተዋጽኡ ልዕሊ 70 ሺሕ ዝግመቱ መንእሰያት ምስ ቅዱስ ኣቦና ሮማ ኣብ ዝርከብ ቺርኮ ማሲሞ ኣብ እተሰምየ ጐልጐል ማሲሞ ተራኺቦም መረሕ ቃል ተለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ጸሎትን ኣስተንትኖን ንባብ ቅዱስ መጽሓፍን ዘተን ከምኡ እውን ናይ መዝሙር ትርኢት ዘሳዅዔ መደብ ሎሚ ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ጐልጐል ማሲሞ ብዝተኻየደ ርክብ ተበጊሱ፡ ናብቲ ካብ ዕለት 3 ክሳብ ዕለት 28 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. መንእሰያት እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ዝካየድ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ኣተኵይሩ ካብ ኣሽሓት መገዲ ብሓባር ኣብዚ ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዮም መንእሰይ ኣብ ከርሲ ቤተ ክርስቲያን ንብሉጽ መጻኢ ሃገርን ዓለም ቀንደይና ተዋሳኢ ምዃኑ ዝምስክርሉ ርክብ እውን ምዃኑ ይምልከት።
ድሕሪ ሰላምንታ ቅዱስ ኣቦና እቲ ናይ ጐልጐል ማሲሞ ርክብ ብዝለዓለ ተበግሶ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ መደብ ምርኢት ቀሪቡን ነቲ ምሉእ መደብ ብቐጥታ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቲቩ 2000 እተሰምየ ናይ ተለቪዥን ጣቢያ ከምእተመሓላለፈ ክፍለጥ እንከሎ፡ ቃል ምስክርነትን ተኻፊልካ ምንባርን ዝተመስከረሉ እውን ምንባሩ ተገሊጹ።
ቃል ቅዱስ ኣቦና፥ ክስትንተንን ከይድታትካ ንምልላይን
እቲ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝተነብረ ቃሎም እተዓደልካሉ እዋን ከይድታትካ ንኸተስትንን እትስዕቦ ፍኖት ንኸተለልይ ዝድግፍ ክኸውን እንከሎ፡ ድሕሪ እቲ ርክብ ምስ ቅዱስ ኣቦና እቶም መንእሰያት ንጸሎትን ኣስተንትኖን ብፍላይ ነቲ ካብ ቅዱስነቶም ዝተዓደለዎ መርሕ ቃል መሰረት ብውልቅን ብማሕበርን ጸሎትን ኣስተንትኖን ነኸካይዱ መላእ ቁምስናታትን ኣቢያተ ክርስቲያን ሮማ ምሉእ ለይቲ ክፉታት ክዀና ናይ ሮማ ሰበኻ ህየንተ ከምዝወሰኑ ተሓቢሩ።
ካብ ጐልጐል ማሲማ ናብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ
ዕለት 12 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. እቶም መንእሰያት ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጓልቲየሮ ባሰቲ ኣብ ዝሰርዕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ምስታፎም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ቅዱስ ኣቦና ክራኸቡን ካብ ቅድሱነቶም ናይ ተልእኾ ሓላፍነት ተዓዲሎም ናይ ኢጣሊያ መንእሰያት ኣብ ወርሒ ጥሪ 2019 ዓ.ም. ኣብ ፓናማ ኣብ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ሒዞምዎ ዝኸዱ ህያባት፡ ናይ ቅዱስ ዳሚያኖ መስቀልን ምስለ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዘሎሬቶ ክባርኹ ምዃኖም ተገሊጹ።


text:
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ምስ ፕረዚደንት ዓብዱል ፈታሕ ኣል-ሲሲ ተራኺቦም ኣብ ሓባራዊ ጉዳያትን እቲ ዝፀንሖ ናብ ክብ ዝበለ ብርኪ ከመይ ምብፃሕ ከምዝካኣል ብሕልፊ ኣብ ዙርያ ግድብ ህዳሴ ኢትዮዽያ ዘለው ዘይምርድዳእ ዝፍታሓሉ ኣንፈት ተዘራሪቦም። ካብ ወገን ግብፂ ለውጢ መኣዝን ኣረኣእያ‘ቲ ጉዳይ ይራኣይ‘ሎ ኢሎም።
ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባ/ዲና ”ፕረዚደንት ኣል-ሲሲ ቅድመን ድሕረን ምርጫ ዝህብዎ ዘሎ ሪኢቶ ምስ‘ቲ ዝፀንሐ ዘይቃዶው‘ዩ። ምስ ኢትዮዽያ ናብ ፀገም ክንኣንትው ኣይንደልን።ኣብ ዙርያ ግድብ ህዳሴ ልዝብ‘ዩ ዘድልይ ይብሉ ኣለው።ስለዚ ግብፃውያን ናብ‘ቲ ዘቋረፅዎ መድረኽ ክምለሱ‘ዮም ኢልና ኢና ንኣምን“ ኢሎም።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ምስ ቴሌቭዥን ግብፂ ቃለ-ምልልስ ዘካየዱ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ፣ምስ ኢትዮዽያ ክንላዘብ‘ዩ ዝግባእ ኢሎም ነይሮም።
ግብፂ ጉዳይ ኣባይ፣ጉዳይ ሃገራዊ ፀጥታ‘ዩ፣ብመሰረት ኣብ 1929፣1959 ዝተኸትመ ውዕል ክሳብ 54 ቢልዮን ኩብ ማይ ብፂሕት ኣለኒ ዝብል መርገፂ ኣለዋ።
ፕረዚደንት ኣል-ሲሲን ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖምን ኣብ ዝተራኸቡሉ ሰዓት ጉዳይ ምቅሊትን ብፅሒትን ኣይተላዕሉን ይብሉ ኣምባ/ ዲና ሙፍቲ።


text:
ካብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ናብ ስዑዲ ዓረብን ናብ ካልኦት ሃገራ ዓረብን ንምእታው የመን ቀንዲ መተሓላለፊት ሃገር እያ።
ብዙሓት ስራሕን ዕቑባን ዝደልዩ ዜጋታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ የመን ይተርፉ።ኣብ 2011 ኣ/ፈ ናብ የመን ዝኣተው ቁፅሪ ስደተኛታት ኣብ 2010 ኣ/ፈ ካብ ዝኣተው ብዕፅፊ ሓፍ ኢሉ’ሎ።ብፍላይ ቁፅሪ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ኣዐሪዩ ወሲኹ’ሎ።
ምስ ካልኦት ስደተኛታት እንትነፃፀር ኢትዮጵያዊያን 75 ሚእታዊ እዮም።ኣብ 2011ኣ/ፈ 75 ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ካብ ሕጊ ወፃኢ ብዝኾነ ኣገባብ ናብ የመን ከምዝኣተው መፅናዕታት ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኣብዚ ዓመት እዚ ክሳብ እታ ዘለናላ ወርሒ ድሮ 60 ሽሕ ኢትዮጵያዎያን ኣብ የመን ኣትዮም ኣለው ዝበሉ ኣብ ዓለምለኽ ትካል ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ፕሮግራም ኣቶ ታገል ሰለሙን እዚ ዓብዩ ለውጢ ከምዝኾነን ኣብ ኣፀጋሚ ኩነታት ከምዝርከቡን ሓቢሮም።ብምቕፃል ‘’ኣብ ማዕልቲ ሓደ ግዜ ጥራሕ እናበልዑ፤መሕደሪ የብሎምን፤ኣብ ፈቖዶ ማይዳ፡ኣብ ፅላልን ፈቖዶ መስጊድን እዮም ዝነብሩ ዘለው።ስለዚ ብሓፈሻ ኣብ ዘስካሕክሕን ኣፀጋምን ኩነታት እዮም ዘለው።’’
ምኽንያት ስደት እቶም ዜጋታት ብዙሓት ምዃኖም እቲ መፅናዕቲ ይገልፅ።እቶም ቀንዲ ግን ፖለቲካውን ኢኮኖሚያውን እዮም።ብዝፍላይ ድማ ብዘይ ሕጊ ናብ ማእኸላይ ምብራቕ ዝኸዱ መብዛሕቲኦም ኢትዮጵያዊያን ደለይቲ ስራሕ ምዃኖም እዩ።
በዚ ኣገባብ እዚ ናይ ዝስደዱ ዘለው ቁፅሪ ንኽውስኽ ዝገበሩ ዘለው ምኽንያታት እዞም ዘይሕጋዊ ኣስገርቲ ቀሊል መንገዲ ኣሎ፡ስራሕ ከምድላይኹ ትረኽቡ ኢኹም ኢሎም ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም ድላዮም ክንቀሳቐሱ ምኽኣሎም እዩ ይብሉ ኣቶ ታገል።
ሕጋዊ ሰነድ ከይሓዙ በዚ ኣገባብ ዝወፁ ስደተኛታት ህይወቶም ካብ ምስኣን ጀሚሩ ብርክት ዝበሉ ዘስካሕክሑ በደላት ከምዝፍፀሞም እቲ መፅናዕቲ ኣረጋጊፁ’ሎ።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ሓደጋ ጥምየት የለን፣ውሕስና መግቢ ንምርግጋፅ ዝካየድ ዘሎ ፃዕሪ ድማ ተስፋ ኣለዎ ክብሉ ሓለፍቲ ትካል ተራድኦ ዩ-ስ (USAID) ገሊፆም።ህፁፅ ረድኤት ዘድልዮም ሰባት‘ውን ይረኽቡ‘ለው ኢሎም።
እዞም ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ምብፃሕ ዝፈፀሙ ሰበ-ስልጣን USAID ናብ ኢትዮዽያ ዝኣተው ደርቂ ዘስዓቦ ፀገም ንምግምጋም ጥራሕ ኣይኮነን ይብሉ።ኣብ ክንድኡ ብመንፅር ኣብ ዝተናወሐ ስራሕቲ ካብ‘ቲ ደርቂ ብከመይ ምሕዋይ ከምዝካኣልን፣መደባት ትካል ተራድኦ ዩ-ስ ምስ መደባት መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣጣዓዒምካ ንምቅፃል ምኻኑ ተሓቢሩ‘ሎ።
ምክትል ዳይረክተር USAID ግሪጎርይ ጎትሌብ፣ኣብ ኢትዮዽያ ውሕስና መግቢ ንምርግጋፅ ዘሎ ፃዕሪ ኣዎንታዊ ኣንፈት ሒዙ‘ሎ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮዽያ ኣብ ዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ሓደጋ ጥምየት ከምዝተኸሰተን ሎሚ’ውን እቲ ሓደጋ ከምዘሎ ይኣምኑ፣ግን ኩነታት ተማሓይሾም‘ዮም ኢሎም ይማጎቱ።ኣብ‘ዚ እዋን’ዚ ኣብ ኢትዮዽያ ጥምየት የለን ኢሎም ግሪጎርይ ጎትሌብ።
”ኣብ ኢትዮዽያ ጥምየት የለን።ኣብ‘ዚ እዋን ኣብ ኢትዮዽያ ዘሎ ኩነታት፣ ምስ‘ቲ ናይ ሶማልያ ኣይመሳሰልን።ኣብ ሶማልያ ዝተኸሰተ ጥምየት‘ዩ።ካብ ጉድለት ዝተማለአ መግቢ ንላዕሊ ዝኾነ ፀገም።ኣብ ኢትዮዽያ ግና ከምኡ ዓይነት ፀገም የለን።ብምንፅፃር፣ኩነታት ኢትዮዽያ ይሓይሽ” ኢሎም ንሶም።
ኣብ ምብራቅን ምዕራብን ሃረርን ኣብ ኦሮምያን ዝተዓዘብዎም ክሊኒካት፣ ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀዩ ህፃናት ክንክን ይረኽቡ ከምዝነበሩ፣በዝሒ‘ቶም ህፃናት እናወሰኸ ሪኢና ኢና ኢሎም ሚስተር ግሪጎርይ ጎትሌብ።
እቶም ማእከላት ብዓለም-ለኸ ትካላት ዝማሓደሩ‘ዮም።ግን መንግስቲ‘ውን ብቀረባ ይከታተሎም‘ሎ።በዝሒ ህፃናት ይውስኽ ኣሎ‘ዮም ዝብሉ ሚስተር ጎትሌብ።
ንሶም ወሲኾም ”ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀዩ ህፃናት፣ናብ ክሊኒክ ከይዶም ክንክን ይረኽቡ‘ዮም።ህፃናት ሶማልያ ግና እዚ ዕድል‘ዚ የብሎምን።እቲ ኩነታት ሎሚ ክንግምግም ከለና ግና፣እቲ ኣንፈት ሎሚ ይውስኽ‘ሎ ንምባል ንኽእል ኢና።ኩነታት ምርግጋእ ዝጀመረ‘ኳ እንተመሰለ፣እቶም ክሊኒካት ሎሚ‘ውን ንብዙሓት ህፃናት ከተኣናግዱ ይግደዱ‘ለው” በሉ።
ትካል ረድኤት ዩ-ስ USAID ሎም-ዘበን ኣብ ኢትዮዽያ ኣብ ዝተኸሰተ ሓደጋ ደርቂ ንሓገስ ዝውዕል 231,192,658 ዶላር ለጊሱ‘ሎ።


text:
“ኣቱም ጽሙኣት ኲልኻትኩም ናብ ማያት ንዑ”
፴፱ ታኅሣሥ ፴፻፱ ዓ ም ግ፥ 7 ጥሪ 2016 ዓ ም ፈ
ፍቁር ሕዝበ እግዚኣብሔር
ጒዕዞ ዓመት ምሕረት ካብ እንጅምር ድሮ ወርኂ ሓሊፉ፣ ብዕለት 12 ታሕሣሥ፡ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ኪዳነ ምሕረት፡ ማዕጾ ምሕረት ከፊትና መስዋዕተ ምስጋና (ቅዳሴ) ኣብ ዘዕረግናሉ ንግሆ ዝተራእየ ብዝኂ ሕዝብን ዕዙዝ ተሳትፎን ናይቲ ኣብ ልቢ ነፍስወከፍና ዘሎ ጽምእን ጥምየትን ምሕረት ኣምላኽ እዩ ገሊጹልና፣ ዓመት ምሕረት ብምውእዋጁ ከምቲ ኢሳይያስ ነቢይ ንሕዝቢ እስራኤል ዘስምዖ፡“ኣቱም ጽሙኣት ኲልኹም ናብ ማያት ንዑ። ኣቱም ገንዘብ ዘይብልኩም ከኣ። ንዑ። ተሻየጡ እሞ ብልዑ፣ እወ ንዑ። ብዘይ ገንዘብ ብኸምኡ ወይንን ጸባን ተሻየጡ፣ ገንዘብኩም እንጌራ ኣብ ዘይኮነ። ጻማኹም ድማ ኣብ ዘየጽግበኩም እተጥፍኡስ ስለምንታይ? ተጠንቂቕኩም ስምዑኒ። ነቲ ዝጸበቐ ከኣ ብልዑ። ብጥዑም ብልዒ ድማ ባህ ኪብለኩም እዩ” (ኢሳ 55፡1-2) ዝብል ጸዋዒት ዝሰማዕና ኢና ንመስል ነቢርና፣
ከም ሓቁ እንተኾይኑስ፡ ከምሎሚ እዋን እኳ ብዛዕባ ገንዘብ ተዛሪብና ኣይንፈልጥን፣ ብሓደ ወገን ብዛዕባ ዝኣቱን ዝቕየርን ገንዘብ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ኣወጻጽኣኡ ብዙኅ ክንዛረብን ክንከራኸርን ቀኒና ኣሎና፣ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ከም ሎሚ’ኳ ገንዘብ ውሒዱና ኣይፈልጥን ክንብል ንኽእል፣ ንክዳንን ንመግቢ ዕለትን። ንትምህርትን ንደሞዝን-ንስራሕን። ንሕክምናን ንመንቀሳቐስን። ንሓጐስን ንሓዘንን። ንምትሕግጋዝን ንምክሳስን ክንብል እነጥፍኦ ገንዘብን ኃይልን ኣዝዩ ብዙኅ ከምዝኾነ ዕለታዊ መነባብሮና ዝምስክሮ እዩ፣ ኩሉ ዝግዛእን ዝሽየጥን ነገር ክብሪ ኮይኑ ከምዘሎውን ኣይጠፍኣናን፣ ስለምንታይ ደኣ እዩ ነቢዪ ኢሳይያስ ኣብዚ ከምዚ ዝበለ እዋን። “ኣቱም ገንዘብ ዘይብልኩም ከኣ ንዑ ተሻየጡ እሞ ብልዑ- ገንዘብኩም እንጌራ ኣብ ዘይኮነ፥ ጻማኹም ድማ ኣብ ዘየጽግበኩም እተጥፍኡስ ስለምንታይ?” እናበለ ዝሓትት? ከይከፈልካን ከይደኸምካን ዝርከብ መግብን መስተንከ ከመይ ዝበለ እዩ? ኣበይከ ይርከብ? እቲ ለጋሥ ወሃቢኸ መን ይኸውን? ዝብሉ ሕቶታት ንርእስና ክንሓትት ኣገዳሲ ይኸውን፣
ብርግጽ እዚ ኢሳይያስ ዝዛረበሉ ዘሎ መግቢ እቲ ንሕና እንፈልጦ መዓልታዊ ሓላፊ መግቢ ኣይኮነን፣ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ቃል እግዚኣብሔር እቲ ነቢዪ እግዚኣብሔር ብነጻን ብብዝኅን ንሕዝቡ ብዛዕባ ዘዳልዎ ካልእ ሺሻይ እዩ ዝገልጽ ዘሎ፣ ምስ እዚ ናይ ሎምዘመን ዓመተ ኢዮቤል ኣተሓሒዝና እንተረኣናዮ ከኣ እቲ ቀዲሕካዮ ዘይነጽፍ በሊዕካዮ ዘይውዳእ ምሕረት ኣምላኽ እንተዘይኮይኑ ካልእ ሺሻይ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፣ ኣብዚ እንኣትዎ ዘሎና ዘመነ ልደተ-ጥምቀትውን ቅዱሳት መጻሕፍትን ሥርዓት ኣምልኾናን ብዛዕባ እዚ ምሕረት ኣምላኽ እዮም ዝዛረቡና፣ “እቲ ብምሕረት ሀብታም ዝኾነ ኣምላኽ” (ኤፈ 2:4)፥ “መሓርን ጸጋውን ኣምላኽ፥ ንዂራ ደንጓዪ፡በዓል ዓብይ ፍቕርን ሓቅን” (ዘፀ 34፡6) “ምሕረቱ ከኣ ንዘለዓለም እዩ” (መዝ 136) ዝብሉ ጠቕስታት ክንሰምዕ ከሎና፥ ምሕረት ናይ ልዑል እግዚኣብሔር ኣምላኽና መለለይን ዝዓበየ ስራሕን ከምዝኾነ ንርዳእ፣ ነዚ ምሕረቱን መደብ ድኅነቱን ብዝተፈላለዩ መንገድታትን፡ ኣብ ዝተፈላለ ጊዜን ዘመንን ክገልጽ ድሕሪ ጸኒሑ “ኣብዘን ዳኅሮት መዓልታት ግና ንኣና በቲ ወራስ ኲሉ ዝገበሮ ወዱ ብእውን ዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና፣ ወልድ ናይ ኣምላኽ ክብሪ ዘንጸባርቕ’—ፍጹም ኣርኣያ እግዚኣብሔር እዩ” (ዕብ 1: 2-3)፣ ንሱ፡ እዚ ፍቁር ወዱ ኣብ ማእከልና ምስ መጸ እዩ ነቲ ነቢይ ኢሳያስ ኣቐዲሙ ዘበሠሮ መኣዲ እንጌራ ጽድቅን ማይ ሕይወትን ዝሠርዓልና፣ ባዕሉውን ”ናይ ሕይወት እንጌራ ኣነ እየ፡ እቲ ናባይ ዚመጽእ ኣይክጠምን፡እቲ ብኣይ ዚኣምን ድማ ኣይክጸምእን እዩ”(ዮሓ6፡35)ኢሉና እዩ።
መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፥ ብኣና ብደቅሰብ ዝርአን ዝስማዕን፡ ገጽን ድምጽን፡ ናይ መሓሪ ኣቦኡ ኮይኑ ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመት ካብ ድንግል ማርያም ሥጋና ለቢሱ ኣብ ቤተልሔም ተወልደ፣ ስለዚ ልደት ክርስቶስ ንርእሱ ዓብይ ተኣምርን ዓብይ ናይ ምሕረት ስራሕን እዩ፣ ወልደ እግዚኣብሔር ንኣና ክመስል ምምራጹ፥ ኣብ ማእከልና ምሕዳሩ እቲ ዝዓበየን ጭቡጥን ምልክት ፍቕርን ምሕረትን እዩ፣ “ቃል ሥጋ ኮነ ወኅደረ ላዕሌነ” ክንብል ከሎና፥ ብሓጺሩ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ገጽ’ቲ መሓርን ርኅሩኅን ኣቦና ኮይኑ እዩ ክበጽሓና መጺኡ ማለት እዩ፣ ንሱ ጥራይ እዩ መልክዕ እግዚኣብሔር ብርግጽነት ክገልጽ፥ ክምስታ ኣቦናውን ከርእየናን ከጥዕመናን ዝኸኣለ፣ ወንጌል ዮሓንስ ከምዝብሎ “ንኣምላኽ ዝረኣዮ ሓደ እኳ የልቦን፡ እንተኾነ እቲ ኣብ ሕቚፊ ኣቦ ዘሎ እቲ እንኮ ውሉድ ዝኾነ ኣምላኽ ገለጾ” (ዮሓ 1:18፥ 6፡46)፣ ጐይታና ኢየሱስውን “እቲ ንኣይ ዝርኢ ነቲ ዝለኣኸኒውን ይርእዮ እዩ። እቲ ብኣይ ዚኣምን ዘበለ ኣብ ጸልማት ምእንቲ ከይነብር፥ ኣነ ብርሃን ኮይነ ናብ ዓለም መጺአ ኣሎኹ” (ዮሓ 12:45-46) ይብለና፣ ቅዱስ ዮሓንስ ከኣ ኣብታ ቀዳመይቲ መልእኽቱ “ብዛዕባ እቲ ካብ መጀመርታ ዝነበረ፡ ንሕና ዝሰማዕናዮ፡ በዕይንቲና ዝረኣናዮ። በእዳውና ዘረምሰስናዮ። ቃል ሕይወት ንነግረኩም ኣሎና፣
ሕይወት ተገሊጻ እያ፡ ንሕና ከኣ ርኢናያ ኢና ንምስክርውን ኣሎና፣ እታ ንኣና ዝተገልጸት ምስ ኣቦ ዝነበረት ዘለዓለማዊት ሕይወት ድማ ንነግረኩም ኣሎና” (1ዮሓ 1:1-2) ክብል ከሎ እቲ ርጉጽ ገላጺ መልክዕን ጠባይ ምሕረትን ሕይወትን እግዚኣብሔር መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ፣
ኣብቲ “ገጽ ምሕረት-ኣምላኽ” ዝኣርእስቱ ሓዋርያዊ መልእኽቶም፥ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ እውን መድኅኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ዝረአ ገጽ-ምሕረት ናይቲ ዘይረአ እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃኑ ኣነጺሮም ይገልጹልና እዮም፣ እዚ ደረት ዘይብሉ መሓርነት ናይ እግዚኣብሔር ግን ካብ ምንታይ እዩ ዝፍልፍል? እንተበልና፥ ካብ እቲ ወሰን ዘይብሉ ዕብየቱን ክእለቱን ስልጣኑን ጥራይ እዩ ዝመጽእ፣ ኣብቲ ኣብ በዓላት ልደተ-ትምቀት እንጥቀመሉ ኣኰቴተ ቊርባን፡ “እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ኣምላኽ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ንጉሥ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ኲሉ ዝኃዝካ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መላኺ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መድኃኒ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ፈራዲ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መሕየዊ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ መጋቢ ኢኻ፥ እወ ኦ ጐይታ! ናይ ኲሉ ሰሳዪ ኢኻ”፥ ብምባል ልዑል ኣምላኽና ዝሰኣኖ ከምዘይብሉ ምስ ተኣመንና፥ ቀጺልና ከኣ “ንኣና ንኃጥኣን እንተመሓርካና፡ ሽዑ ኢኻ መሓሪ እትብሃል፥ ንጻድቃንሲ ብምግባሮም ኢኻ እትምሕሮም፥ ከም ጽድቆምውን ትፈድዮም፣ ዝቐደመ በድልና ኣይትዘክር፥ ኦ ጐይታ ምሕረትካ ቀልጢፉ ይምጽኣና፣ ናባኻ ንጠርዕ ናባኻ ነእዊ ናባኻ ንምህለል ኣሎና፣ ንዘለዓለም ዓለም” (ሓዳፌ ነፍስ፥ እምቅድመ ዓለም (ዲዮስቆሮስ) እናበልና ኣብቲ ደረት ዘይብሉ መሓርነቱ ዘሎና ዓብይ ተስፋ ንገልጽ፣ ሰናይ ፍቓዱን ክእለቱን እንተዘይኮይኑ ምሕረት ከምጽኣልና ዝኽእል ካልእ ኃይሊ የልቦን፣ በዚ ምኽንያት ኢና መዓልቲ መጸ “በከመ ምሕረትከ እግዚኦ ወኣኮ በከመ ኣበሳነ” ከም ምሕረትካ ደኣ እምበር ከም በደልና ኣይትኺደና(መጽሓፈ ቅዳሴ)፥ “ኢትግድፈነ ኢትግድፈነ ወኢትመንነነ ኣምላከ ሰላም ተራድኣነ” ኣይትግደፈና ኣይትመንነና ኣምላክ ሰላም ተራድኣና(ሥርዓተ ዋዜማ) እናበልና ንልምኖ፣
ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅውን ብዓብይ ክእለት፡ “ብምኽሪ ርጉም ተመን ትእዛዙ ምስ ኣፍረስና፡ ካብታ ናይ ደስታ ገነት ናብ ጥፍኣት ወጻእና። ካብ ሕይወት ናብ ሞት፡ ካብ ሓርነት ናብ ባርነት፡ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ኃጢኣት ተገዛእና፣ ንሱ ግና ንፍጥረቱ ኣይኅደገናን፡ ሸለልውን ኣይበለናን፣ ከምቲ ዝበደልናዮ ኣይተቐየመናን። ብኃጢኣትና ፈጺምና ክንጠፍእ ከኣ ኣይኃደገናን፣ እኳ ደኣ ኣፍቀረናን መሓረናን ራኅርኃልናን፣ ካብ ኢድ እቲ ዚገዝኣናውን ኣናገፈና፣ ነቦኡ መልኣኽ ምኽሩን የማናይ ኢዱን ኃይሉን ጥበቡን ተበጃውን መድኃንን ዝኾነ ወዱ ለኣኸልና” (ቅዳሴ ዮሓንስ ኣፈወርቅ) ብምባል ነቲ ዘይሕለል ምሕረት ኣምላኽን ናይ ደቅሰብ ብዝኂ ኃጢኣትን የነጻጽሮ፣ ቅዳሴ እምቅድመ ዓለም ከኣ ንልመናና ኣይንዓቖን፡ ኣይተቖጥዓናን፡ ምሕረቱውን ካባና ኣየርሓቐን፡ እሞ እግዚኣብሔር ኣምላኽና መሓሪ እዩ፣°እስመ ኢመነነ ወኢተቆጥዓ ስእለተነ። ወኢያርሐቀ ሣህሎ እምኔነ እስመ መሓሪ ውእቱ እግዚኣብሔር ኣምላክነ” እናበለ ምሕረት እግዚኣብሔር ጭቡጥ መግለጺ ፍቕሩን ትዕግሥቱን ለውኃቱን ከምዝኾነ ይገልጸልና፣
ኣብ መጨረስታ፡ ኢሳይያስ ነቢይ “ተጠንቂቕኩም ስምዑኒ። ነቲ ዝጸበቐ ከኣ ብልዑ። ብጥዑም ብልዒ ድማ ባህ ኪብለኩም እዩ” (ኢሳ 55፡1-2) ይብለና፣ ንኣና እዚ ዝጸበቐ ጥዑም ብልዒ እዚ እቲ ገጽ ምሕረት ኣምላኽ ዝኾነ፥ ኣብ ማኅጸን ድንግል ማርያም ሥጋ ለቢሱ፡ ኣብ ቤተልሔም፡ ኣብ መብልዕ ማል ዝተወልደ፥ ጓሶት ዝሰገዱሉ መላእኽቲ ሰማይ “ስብሓት ለእግዚኣብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ስምረቱ ለሰብእ” እናበሉ ዝዘመሩሉ ኢየሱስ ሕጻን እዩ፣ ልደት ኢየሱስ ሕጻን እምበኣር፥ ካብ ሰማይ ምሕረት ኣብ ልዕሊ ነፍስ ወከፍና ኣውሪዱ ከምቲ ወትሩ መሓሪ ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣቦ ንእናውን መሓርቲ ይግበረና፣ ስለዚ ንኢየሱስ ሕጻን፡ መሓርቲ ኣዕይንቲ፡ መሓርቲ ኣእዛን፡ መሓሪት መልሓስ፡ መሓርቲ ኣእዳው፡ መሓርቲ እእጋር፡ መሓሪ ልቢ፡ ሀበኒ እናበልና ንለምኖ፣ ምሉእ ዓመተ ምሕረት ከኣ ምስ ኣዴና ኪዳነ ምሕረት ይኹነልና፣ “እቲ ምሕረት ዝገብር ብሓጐስ ይነብር” (ሮማ12፡8) ከምዝብል ዝተባረኸን ዝተቐደሰን ሕጉስን በዓላት ልደተ-ጥምቀት ይግበረልና፣ ኣብዚ ዓመትዚ ንጉሥ ሰላም መድኃኔ ዓለም፡ “ምሕረትን ሓቅን ከምዝራኸባ ፍትሕን ሰላምን ከኣ ከምዝሰዓዓማ” (መዝ 85) ይግበረልና
ምስ ብዙኅ ሰላምታን ቡራኬን
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳስ ዘበኣሥመራ


text:
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህይወት ሰባት ይቕይር
“ቍጡዕ እየ ነይረ”
ዓመተ ልደት፦ 1975
መበቈል ሃገር፦ መክሲኮ
ታሪኽ፦ ቍጡዕ፣ ገበነኛ
ሕሉፍ ህይወተይ
ኣብ መክሲኮ፡ ኣብ ክፍለ ሃገር ቺያፓስ ኣብ እትርከብ ሳን ህዋን ቻንካላይቶ ኣብ እትብሃል ንእሽቶ ኸተማ እየ ተወሊደ። ስድራ ቤተይ ካብቶም ካብ ቀቢላ ዘርኢ ማያ ዝዀኑ ህዝቢ ቾል እዮም ነይሮም። ወለደይ 12 ቘልዑ ነይሮምዎም፣ ኣነ ድማ መበል ሓምሻይ እየ። ቈልዓ ኸለኹ፡ ኣነን ኣሕዋተይን ኣሓተይን ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽሓፍ ቅዱስ ነጽንዕ ኔርና። እቲ ዜሕዝን ግና፡ ካብ ንእስነተይ ኣትሒዘ ንምኽሪ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ግብሪ ኣየውዕሎን እየ ነይረ።
ወዲ 13 ዓመት ከለኹ፡ ሓሽሽ እወስድን ካብ ካልኦት እሰርቕን ነይረ። ኣብቲ ዕድመ እቲ ኸኣ ካብ ገዛ ወጺአ ፈቐዶኡ ዀለል እብል ነይረ። ወዲ 16 ምስ ኰንኩ ድማ፡ ኣብ ሕርሻ ማሪዋና ስራሕ ጀሚረ። ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣብኡ ምስ ጸናሓኩ፡ ሓደ ምሸት ብዙሕ ማሪዋና ብጃልባ ጽዒንና እናኸድና ኸለና፡ ካብ መቐናቕንትና ነጋዶ ሓሽሽ ክሳዕ ኣፍንጫኦም እተዓጥቁ ሰባት መጥቃዕቲ ፈነዉልና። ኣነ ድማ ዘሊለ ናብቲ ፈለግ ኣቶኹ፣ ሓምቢሰ ብማዕዶ ወጺአ እውን ካብቲ ተዅሲ ኣምለጥኩ። ድሕሪኡ፡ ናብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ሃደምኩ።
ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ድማ፡ ንግዲ ሓሽሽ ስለ ዝቐጸልኩ፡ ኣብ ተወሳኺ ሽግር ኣቶኹ። ወዲ 19 ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ብዘረፋን ብቕትለትን ስለ እተኸሰስኩ፡ ማእሰርቲ ተፈርደኒ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ፡ ምስ ጕጅለ ዓዋሉ ሓበርኩ፡ ኣብ ብዙሕ ዓመጻ እውን ተሳተፍኩ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ እቶም ሰበ ስልጣን ናብቲ ኣብ ሉዊስበርግ፡ ፐንስልቨንያ ዚርከብ ጽኑዕ ሓለዋ ዚግበረሉ ቤት ማእሰርቲ ኣመሓላለፉኒ።
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሉዊስበርግ፡ ጠባየይ ካብቲ ዝነበሮ እናበኣሰ ኸደ። ናይ ጕጅለ ዓዋሉ ውቃጦ ስለ ዝነበረኒ፡ ምስቶም ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ዚርከቡ ጕጅለ ዓዋሉ ብቐሊሉ ተጸምበርኩ። ብቐሊሉ እብኣስ ስለ ዝነበርኩ፡ ወትሩ እየ ዝጓናፈጥ ነይረ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ፡ ኣብቲ ቐጽሪ ቤት ማእሰርቲ ጕጅለ ዓዋሉ ኣብ ዝገበርዎ ባእሲ ተሳተፍኩ። ብኣባትርን ብናውቲ ስፖርትን ጌርና ብዙሕ ተዛበጥና። ሓለውቲ እቲ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ ነቲ ባእሲ ደው ንምባል፡ ዜንብዕ ጋዝ ተጠቕሙ። ድሕርዚ፡ ሰበ ስልጣን እቲ ቤት ማእሰርቲ፡ ሓደገኛታት እሱራት ብፍሉይ ኣብ ዚተሓዙሉ ቦታ ዳጐኑኒ። ቍጡዕ እየ ነይረ፣ ዘረባይ እውን ብዕሉግ እዩ ነይሩ። ንሰባት ምቕጥቃጥ፡ ንዓይ ቀሊል ነገር እዩ ነይሩ። ብእኡ እውን እሕጐስ ነይረ እየ። ብጠባየይ ኣይጠዓስን እየ ነይረ።
መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወተይ ዝቐየረሉ መገዲ
ኣብቲ እሱራት ብፍሉይ ዚተሓዙሉ ኽፋል፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ሸላ እዕጾ ስለ ዝነበርኩ፡ ግዜ ኺሓልፈለይ ኢለ መጽሓፍ ቅዱስ ከንብብ ጀመርኩ። ሓንቲ ኻብቶም ሓለውቲ እሱራት ከኣ ኣብ ገነት ኣብ ምድሪ ንዘለኣለም ምንባር ትኽእል ኢኻ ዘርእስታ መጽሓፍ ሃበትኒ። * ነዛ መጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ እትሕግዝ መጽሓፍ ከንብባ ኸለኹ፡ ነቲ ብቝልዕነተይ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ዘጽንዓሉ ዝነበርኩ እዋን እተምሃርክዎ ብዙሕ ነገራት ዘከርኩ። ድሕሪኡ፡ ብሰንኪ እቲ ቝጡዕ ባህርየይ ማዕረ ኽንደይ ከም እተበላሸኹ ኽሓስብ ጀመርኩ። ብዛዕባ ስድራ ቤተይ እውን ሓሰብኩ። ክልተ ኣሓተይ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰይነን ስለ ዝነበራ፡ ‘ንሳተን ንዘለኣለም ኪነብራ እየን’ ኢለ ሓሰብኩ። ድሕሪኡ ድማ፡ ‘ኣነኸ ስለምንታይ ነዚ ዘይክእሎ፧’ ኢለ ሓተትኩ። ሽዑ ድማ እየ ክቕየር ዝቘረጽኩ።
ለውጢ ንምግባር ግና፡ ሓገዝ ከም ዜድልየኒ እፈልጥ ነይረ እየ። ስለዚ፡ ፈለማ ናብ የሆዋ ኣምላኽ ጸልየ ኺሕግዘኒ ለመንክዎ። ድሕሪኡ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ናብ ዚርከብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ጽሒፈ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኪምርሓለይ ሓተትኩ። እቲ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ከኣ ኣብ ጥቓና ንእትርከብ ጉባኤ ምሳይ ክትራኸብ መልእኽቲ ለኣኸላ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ካብ ስድራ ቤተይ ወጻኢ ኽራኸብ ዘይፍቀደለይ ስለ ዝነበረ፡ ኣባል እታ ጉባኤ ዝዀነ ናይ የሆዋ ምስክር ዜተባብዕ ደብዳበታትን መጽሓፍ ቅዱሳዊ ጽሑፋትን ኪልእከለይ ጀመረ፣ እዚ ድማ ነቲ ለውጢ ኽገብር ዝነበረኒ ድሌት ኣሐየሎ።
ካብቶም ንብዙሕ ዓመታት ኣባሎም ዝነበርኩ ጕጅለ ዓዋሉ ኽወጽእ ምስ ወሰንኩ፡ ዓብዪ ስጕምቲ እየ ወሲደ። መራሒ እቲ ጕጅለ ዓዋሉ ኣብቲ እሱራት ብፍሉይ ዚተሓዙሉ ኽፋል ስለ ዝነበረ፡ ክንናፈስ ኣብ እንወጸሉ እዋን ናብኡ ቐሪበ፡ ናይ የሆዋ ምስክር ክኸውን ከም ዝደሊ ነገርክዎ። ንሱ ግና፡ “ካብ ልብኻ እንተ ዀይኑ ግበሮ። ንኣምላኽ ዕንቅፋት ክዀኖ ኣይደልን እየ። ካብ ጕጅለና ንምውጻእ ጥራይ እንተ ደሊኻ ግና፡ ሳዕቤኑ ትፈልጦ ኢኻ” ብምባል ዘይተጸበኽዎ ምላሽ ሃበኒ።
ኣብቲ ዚቕጽል ክልተ ዓመት፡ እቶም ሰራሕተኛታት ቤት ማእሰርቲ ነቲ ኣብ ባህርያተይ ዝገበርክዎ ለውጥታት የስተብህሉሉ ነበሩ። ስለዚ ድማ ኪሓልዩለይ ጀመሩ። ንኣብነት፡ እቶም ሓለውቲ ኻብ ሸላይ ናብቲ ነብሰይ ዝሕጸበሉ ቦታ ኺወስዱኒ ኸለዉ፡ ኣእዳወይ ብካቴና ምእሳር ሓደግዎ። ሓደ ኻብቶም ሓለውቲ እውን ነቲ ለውጥታት ክቕጽሎ ቐሪቡ ኣተባቢዑኒ እዩ። ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝጸናሕኩላ ናይ መወዳእታ ዓመት ከኣ፡ እቶም ሰበ ስልጣን ቤት ማእሰርቲ ኻብቲ ቐንዲ ቤት ማእሰርቲ ብዙሕ ኣብ ዘይርሕቕ ትሑት ሓለዋ ዚግበረሉ ኽፋል ኣመሓላሊፎምኒ ነይሮም እዮም። ብ2004፡ ንዓሰርተ ዓመት ተኣሲረ ድሕሪ ምጽናሐይ፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ፈቲሖም ብናይ ቤት ማእሰርቲ ኣውቶቡስ ናብ መክሲኮ ወሰዱኒ።
ኣብ መክሲኮ ምስ በጻሕኩ፡ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ረኸብኩ። ኣብቲ ናይ መጀመርታ ኣኼባይ ድማ ካልእ ጥዑይ ክዳን ስለ ዘይነበረኒ፡ ዩኒፎርም ቤት ማእሰርቲ ተኸዲነ ተኣከብኩ። እቶም ናይ የሆዋ መሰኻኽር ግና፡ ጽቡቕ ትርኢት እኳ እንተ ዘይነበረኒ፡ ጽቡቕ ገይሮም እዮም ተቐቢሎምኒ። ለውሃቶም ምስ ረኣኹ ድማ፡ ኣብ መንጎ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ከም ዘለኹ ተሰምዓኒ። (ዮሃንስ 13:35) ኣብቲ ኣኼባ ኸኣ፡ እቶም ሽማግለታት ጉባኤ፡ ስሩዕ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክገብር መሰናድዎ ገበሩለይ። ድሕሪ ሓደ ዓመት፡ ማለት ብ3 መስከረም 2005 ድማ፡ ናይ የሆዋ ምስክር ኰይነ ተጠመቕኩ።
ኣብ ጥሪ 2007 ከኣ፡ ኣብ ወወርሒ ንሰባት ንምምሃር 70 ሰዓት ብምውፋይ፡ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልጋሊ ዀይነ ኸገልግል ጀመርኩ። ብ2011 ድማ፡ ካብቲ ንንጽል ኣሕዋት ዚኸውን ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ (ሕጂ ቤት ትምህርቲ ወንጌላውያን መንግስቲ ኣምላኽ ዚብሃል) ተመረቕኩ። እዚ ቤት ትምህርቲ እዚ ኣብ ጉባኤ ሓላፍነታተይ ክፍጽም ብዙሕ ሓጊዙኒ እዩ።
ኣብ 2013፡ ንፍቕርቲ ሰበይተይ ፒላር ተመርዓኽዋ። ንዓኣ ብዛዕባ ሕሉፍ ህይወተይ ከዘንትወላ ኸለኹ፡ ንምእማኑ ኸም ዜጸግማ ዋዛ ሕውስ ኣቢላ ትነግረኒ እያ። ናብ ናይ ቀደም መገድታተይ ጠሪሰ ኣይተመለስኩን። እዚ ሕጂ ዘሎኒ ባህርያት ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንሰባት ንምልዋጥ ዘለዎ ሓይሊ ኸም ዜርኢ፡ ኣነን ብዓልቲ ቤተይን ንኣምን ኢና።—ሮሜ 12:2።
ዝረኸብክዎ ጥቕሚ
እቲ የሱስ ኣብ ሉቃስ 19:10 እተዛረቦ ቓላት ንዓይ ዚምልከት ኰይኑ እዩ ዚስምዓኒ። ኣብታ ጥቕሲ ኸኣ፡ ‘ንዝጠፍአ ኽደልን ከድሕንን እየ መጺአ’ ኢሉ እዩ። ድሕሪ ደጊም ህይወተይ ኣንፈት ዘይብሉ ዀይኑ ኣይስምዓንን እዩ። ንሰባት ዚጐድእ ተግባር እውን ኣይገብርን እየ። ሳላ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ ህይወተይ ብሉጽ ዕላማ ኣሎኒ፡ ምስ ሰባት እውን ሰላማዊ ርክብ ኣሎኒ፣ ልዕሊ ዅሉ ድማ ምስ ፈጣርየይ የሆዋ ጽቡቕ ርክብ ኣሎኒ።
[እግረ-ጽሑፍ]
^ ሕ.ጽ. 13 እዛ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት መጽሓፍ ሕጂ ኣይትሕተምን እያ ዘላ። ሕጂ መጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ ብቐንዱ ዚጥቀሙላ መጽሓፍ፡ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይምህረና፧ ዚብል ኣርእስቲ ኣለዋ።


text:
ተስፋ ኣይትቝረጽ!
ናይ የሆዋ ምስክር ካብ እትኸውን ነዊሕ ዓመታት ዝገበርካ፡ መጻምድትኻ ምሳኻ ዀይኑ ንየሆዋ ኼምልኽ ሃርር እትብል ዘለኻ ኣስፋሒ ዲኻ፧
ወይ ከኣ እቲ ኣብ መጀመርታ ግዱስ ዚመስል ዝነበረ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ተመሃራይካ ንሓቂ ስለ ዝገደፎ ተስፋ ቘሪጽካ ዲኻ፧
ካብ ብሪጣንያ እተረኽበ ሒደት ተመክሮታት፡ ንምንታይ ተስፋ ኽትቈርጽ ከም ዘይብልካ ንኽትርዳእ ኪሕግዘካ እዩ። ብዘይካዚ፡ ነቶም ንሓቂ ዛጊት ዘይተቐበልዎ ሰባት ምእንቲ ኽትሕግዞም፡ ‘ንእንጌራኻ ናብ ልዕሊ ማይ ንኽትሰድዶ’ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ኽትግንዘብ ኢኻ።—መክ. 11:1።
ጽንዓት—ኣገዳሲ ረቛሒ
ሓደ ኻብቲ ኻባኻ ዚድለ ኣገዳሲ ረቛሒ፡ ጽንዓት እዩ። ኣብ ሓቂ ኽትጸንዕ ናብ የሆዋ ኸኣ ክትጽጋዕ የድልየካ። (ዘዳ. 10:20) ጊዮርጊና ኸምኡ እያ ገይራ። ብ1970 ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ምስ ጀመረት፡ ሰብኣያ ኪርያኮስ ኣዝዩ ተቘጥዐ። መጽናዕታ ኼቋርጻ ይጽዕር፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤት ከይመጹ ይኽልክል፡ ንዝረኸቦ ዘበለ ጽሑፋት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ከኣ የወግዶ ነበረ።
ጊዮርጊና ናብ ኣኼባታት ጉባኤ ኽትከይድ ምስ ጀመረት፡ ኪርያኮስ ብዝያዳ ተቘጥዐ። ሓደ መዓልቲ ንኺቋየቝ ኢሉ ናብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ከደ። ሓንቲ ሓብቲ፡ ኪርያኮስ ካብ እንግሊዝኛ ንላዕሊ ግሪኽኛ ኸም ዚዛረብ ምስ ፈለጠት፡ ኣባል ካልእ ጉባኤ ንዝዀነ ግሪኻዊ ሓው ደዊላ፡ መጺኡ ኺሕግዞም ሓተተቶ። እቲ ሓው መጺኡ፡ ንኪርያኮስ ብለውሃት ምስ ቀረቦ፡ ኪርያኮስ ጽቡቕ ምላሽ ሃበ፡ ንሒደት ኣዋርሕ እውን ሓቢሮም መጽሓፍ ቅዱስ ኬጽንዑ ጀመሩ። ጸኒሑ ግና ኪርያኮስ መጽናዕቱ ኣቋረጸ።
ጊዮርጊና ድሕሪኡ ንሰለስተ ዓመታት ዚኣክል ምጽራር ኣጋጠማ። ኪርያኮስ እንተ ተጠሚቓ ኺጥንጥና ምዃኑ ነገራ። ጊዮርጊና ኣብ ግዜ ጥምቀታ፡ ኪርያኮስ ከይገድፋ ናብ የሆዋ ልባዊ ጸሎት ኣቕረበት። ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብቲ ዓብዪ ኣኼባ ኺወስድዋ ምስ መጹ፡ ኪርያኮስ “ሓሊፍኩም ጽንሑና። ብማኪና ኸነርክበኩም ኢና” በሎም። ኣብቲ ኣኼባ ናይ ንግሆ ተረኽበ፡ ሰበይቱ ኽትጥመቕ ከላ ኸኣ ረኣየ።
ድሕሪኡ ኪርያኮስ እናዘሓለ ኸደ፡ በብቝሩብ ከኣ ዓበይቲ ለውጥታት ኪገብር ጀመረ። ጊዮርጊና፡ ሰብኣያ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ካብ ዚራኸብ ዳርጋ 40 ዓመት ጸኒሑ ኺጥመቕ ከሎ ረኣየት። ንኪርያኮስ ዝሓገዞ እንታይ እዩ፧ ንሱ፡ “ጊዮርጊና ኣዝያ ቘራጽ ብምዃና የሐጕሰኒ እዩ” በለ። ጊዮርጊና ድማ፡ “ሰብኣየይ ይጻረረኒ እኳ እንተ ነበረ፡ ንኣምላኸይ ካብ ምግልጋል ንኸየቋርጽ ቈሪጸ ነበርኩ። ኵሉ ሳዕ ናብ የሆዋ እጽሊ፡ ተስፋ ድማ ኣይቈረጽኩን” በለት።
ኣገዳስነት ሓድሽ ስብእና
ንመጻምድትኻ ኽትሕግዘሉ እትኽእል ካልእ ረቛሒ ኸኣ፡ ሓድሽ ስብእና ምልባስ እዩ። ሃዋርያ ጴጥሮስ ንክርስትያን ኣንስቲ፡ “ገለ ነቲ ቓል ዘይእዘዙ እንተ ኣለዉ፡ ብዘይ ቃል ብኣካይዳ ኣንስቶም ምእንቲ ኺማረኹ ንሰብኡትክን ተገዝኣኦም” በለን። (1 ጴጥ. 3:1) ክርስቲን ንሰብኣያ ንኽትማርኾ ብዙሕ ዓመታት እኳ እንተ ወሰደላ፡ ነዚ ምኽሪ እዚ ዓያትሉ እያ። ልዕሊ 20 ዓመት ይገብር ናይ የሆዋ ምስክር ምስ ኰነት፡ ጆን ሰብኣያ ብኣምላኽ ኣይኣምንን እዩ ነይሩ። ኣብ ሃይማኖት ክኣቱ ዘይደሊ እኳ እንተ ነበረ፡ ሰበይቱ ክርስቲን ነቲ ሓድሽ እምነታ ኣገዳሲ ገይራ ኸም እትርእዮ ኣስተብሃለ። “እምነታ ኸም ዜሐጕሳ ኽርኢ ኽኢለ እየ። ናይ ሓቂ ጽንዓት ኣማዕቢላ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ብዙሕ ኣጸጋሚ ዅነታት ሓጊዙኒ እዩ” በለ።
ክርስቲን ንሰብኣያ ሃይማኖታ ንኪቕበል ጸቕጢ ገይራትሉ ስለ ዘይትፈልጥ ድማ፡ ሰብኣያ፡ “ክርስቲን ካብ መጀመርታ ኣትሒዛ ኣይትህውኸንን እያ ነይራ፡ ብትዕግስቲ ኸኣ ኣብቲ ዝደልዮ ግዜን ብናይ ርእሰይ መገድን ክመሃር ሓደገትኒ” በለ። ክርስቲን ኣብ ዓንቀጻት መጽሔታት ግምቢ ዘብዐኛ ወይ ንቕሑ! ዚወጽእ ብዛዕባ ስነ ፍልጠት ወይ ተፈጥሮ ዚገልጽ ንጆን ዜገድሶ ርእሰ ነገር እንተ ርእያ፡ “ነዚ ኸተንብቦ ባህ ዚብለካ ይመስለኒ” ብምባል ትሕብሮ።
ድሕሪ ገለ ግዜ ጆን ጡረታ ወጸ፡ ኣታኽልተኛ ዀይኑ ድማ ኪሰርሕ ጀመረ። ብዛዕባ ህይወት ንኼስተንትን ዝያዳ ግዜ ስለ ዝረኸበ ኸኣ፡ ‘ብወዝቢ ዲና መጺና ወይስ ንሓደ ዕላማ ኢና ተፈጢርና፧’ እናበለ ኺሓስብ ጀመረ። ሓደ መዓልቲ ሓደ ምስ ጆን ዜዕልል ዝነበረ ሓው፡ “መጽናዕቲ ዘይትጅምር፧” ኢሉ ሓተቶ። ጆን፡ “ኣብቲ ግዜ እቲ ብኣምላኽ ክኣምን ጀሚረ ስለ ዝነበርኩ፡ ነቲ ዕድመ ተቐበልክዎ” በለ።
ክርስቲን ተስፋ ዘይምቝራጻስ ኣየ ኽንደይ ኣገዳሲ ዀነ እዩ ነይሩ! ሰብኣያ ጆን ሓቂ ንኪቕበል ን20 ዓመት ዚኣክል ጸልያ እያ፣ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ተጠምቀ። ሕጂ ኽልቲኦም ሓቢሮም ንየሆዋ ብቕንኣት የገልግልዎ ኣለዉ። ጆን፡ “ብፍላይ ከም ዝማረኽ ዝገበረኒ ኽልተ ነገራት እዩ። እቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዘርኣዩኒ ለውሃትን ምሕዝነትን። ናይ የሆዋ ምስክር እንተ ተመርዒኻ ድማ፡ እሙንን ትውክልቲ ዚግበሮን ጥቕሚ ርእሱ ዚስውእን መጻምድቲ እዩ ዘሎካ” በለ። እወ፡ ክርስቲን ነቲ ኣብ 1 ጴጥሮስ 3:1 ዚርከብ ቃላት ኣብ ግብሪ ኣውዒላቶ እያ።
ዘርኢ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ይፈሪ
ብእተፈላለየ ምኽንያት ዝዘሓሉ ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ እንተ ኣልዮምኻኸ እንታይ ኢኻ ኽትገብር እትኽእል፧ ንጉስ ሰሎሞን፡ “ኣየናዩ ኸም ዚበቍል፡ እዚ ወይስ እቲ ወይስ ክልቲኣቶም ሐቢሮም እንተ ጸበቑ፡ ኣይትፈልጥን ኢኻ እሞ፡ ዘርእኻ ኣንጊህካ ዝራእ፡ ንምሸቱውን ኢድካ ኣይተብኵር” በለ። (መክ. 11:6) ሓድሓደ ግዜ ዘርኢ ሓቂ ንኺበቍል ሓያሎ ዓመታት ኪወስደሉ ይኽእል እዩ። ኣብ መወዳእታ ግና፡ እቲ ሰብ ናብ የሆዋ ኪቐርብ ከም ዘለዎ ኺግንዘብ ይኽእል እዩ። (ያእ. 4:8) እወ፡ ሓደ መዓልቲ ዜገርም ለውጢ ኽትርኢ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት፡ ተመክሮ ኣሊስ ንርአ። ንሳ ኻብ ህንዲ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ገዓዘት። ብ1974 መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ጀመረት። ቋንቋ ሂንዲ እያ እትዛረብ፡ እንግሊዝኛኣ ኸተመሓይሽ ድማ ደለየት። ንገለ ዓመታት መጽናዕታ ቐጸለት፡ ኣብቲ እንግሊዝኛ ዚዝረበሉ ጉባኤ ድማ ሒደት ኣኼባታት ክትካፈል ጀመረት። እቲ እተጽንዖ ዝነበረት ትምህርቲ፡ ሓቂ ኸም ዝዀነ ትፈልጥ እኳ እንተ ነበረት፡ ብቝም ነገር ኣይሓዘቶን። ብዘይካዚ፡ ብዛዕባ ገንዘብ ብዙሕ ተገዳስነት ነበራ፡ ናብ ፓርቲ ድማ ትኸይድ ነበረት። ኣብ መወዳእታ መጽናዕታ ኣቋረጸት።
ዳርጋ 30 ዓመት ጸኒሑ፡ ኣሊስ ነታ መጽናዕቲ እትመርሓላ ዝነበረት ስቴላ ደብዳበ ለኣኸትላ። እታ ደብዳበ ኸምዚ ትብል፦ “እታ ብ1974 መጽናዕቲ እተመርሕላ ዝነበርኪ ተመሃሪትኪ ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣብ እተገብረ ኣኼባ ኣውራጃ ኸም እተጠምቀት ክትሰምዒ ኸለኺ ኸም እትሕጐሲ መቸም ርግጸኛ እየ። ኣብ ህይወተይ ኣገዳሲ ተራ ተጻዊትኪ ኢኺ። ኣባይ ዘርኢ ሓቂ ዘራእኪ፣ ኣብቲ ግዜ እቲ ርእሰይ ንኣምላኽ ኪውፊ ድልውቲ እኳ እንተ ዘይነበርኩ፡ ነቲ ዘርኢ ሓቂ ኣብ ኣእምሮይን ኣብ ልበይን ዓቚረዮ ጸናሕኩ።”
ነዚ ለውጢ እዚ ንኽትገብር ዝደረኻ እንታይ እዩ፧ ኣሊስ፡ ሰብኣያ ብ1997 ምስ ሞተ፡ ኣዝያ ኸም እተደቝሰት ገለጸት። ናብ ኣምላኽ ጸለየት። ኣብ ውሽጢ ዓሰረተ ደቒቕ ድማ ቋንቋ ፑንጃቢ ዚዛረባ ኽልተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤታ መጺአን ነታ ሞይቶም ንዘለዉ ፍቑራትና እንታይ ተስፋ ኣለዎም? ዘርእስታ ትራክት ሃባኣ። ኣሊስ ጸሎታ ኸም እተመለሰ ዀይኑ ስለ እተሰምዓ፡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ክትራኸብ ወሰነት። ኰይኑ ግና፡ ኣበይ እያ ኽትረኽቦም እትኽእል ነይራ፧ ኣብቲ ናይ ቀደም መዝገበ ዕለታ ደልያ፡ ስቴላ ዝሃበታ ኣድራሻ ቛንቋ ፑንጃቢ ዚዝረበላ ጉባኤ ረኸበት። ሽዑ፡ ናብቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ከደት፡ እቶም ቋንቋ ፑንጃቢ ዚዛረቡ ኣሕዋትን ኣሓትን ከኣ ብጽቡቕ ተቐበልዋ። ኣሊስ፡ “ፍቕሮም ጦብላሕታ ኣሕደረለይ፡ ካብ ጭንቀተይ ክገላገል ድማ ሓገዘኒ” በለት።
ኣዘውቲራ ናብ ኣኼባታት ክትከይድ ጀመረት፡ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መጽናዕታ ቐጸለት፡ ቋንቋ ፑንጃቢ ኽትዛረብን ክትጽሕፍን ድማ ከኣለት። ብ2003 ከኣ ተጠምቀት። ነታ ናብ ስቴላ ዝጸሓፈታ ደብዳበ ኸኣ፡ “ነዚ ዘርኢ እዚ 29 ዓመት ይገብር ስለ ዝዘራእክለይ፡ ጽቡቕ ኣብነት ከኣ ስለ ዝዀንክኒ ኣዝየ አመስግነኪ” ብዚብል ቃላት ደምደመታ።
ስለ ዝዘራእክለይ፡ ጽቡቕ ኣብነት ከኣ ስለ ዝዀንክኒ ኣዝየ አመስግነኪ።”—ኣሊስ
ካብዚ ተመክሮታት እዚ እንታይ ክትመሃር ትኽእል፧ ካብቲ እተጸበኻዮ ንላዕሊ ግዜ ኺወስድ ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ሓደ ሰብ ብመንፈስ እንተ ጠምዩ፡ ቅኑዕን ትሑትን ከኣ እንተ ዀይኑ፡ የሆዋ ነቲ ሓቂ ኣብ ልቡ ኸም ዚበቍል ኪገብሮ ይኽእል እዩ። ነዚ ዚስዕብ የሱስ ኣብ ምስላኡ ዝሃቦ ሓሳባት ኣቕልበሉ፦ “እቲ ዘርኢ ድማ፡ ንሱ [እቲ ዘራኢ] ኸይፈለጠ ይበቍልን ይዓብን። እታ ምድሪ ባዕላ ትፈሪ፣ ቅድም ብቝሊ፡ ደሓር ሰዊት፡ ኣብቲ ሰዊት ድማ ብጹሕ እኽሊ።” (ማር. 4:27, 28) ከምዚ ዝኣመሰለ ዕቤት ቀስ እናበለ ‘ባዕሉ’ ዚፍጸም እዩ። ከም ሓቂ፡ ነፍሲ ወከፍ ኣስፋሒ መንግስቲ ኣምላኽ፡ እዚ ብኸመይ ከም ዚፍጸም ኣይፈልጥን እዩ። ስለዚ፡ ወትሩ ብበረኸት ዝራእ። ብበረኸት ድማ ክትዓጽድ ኢኻ።
ጸሎት ኣገዳሲ ምዃኑ እውን ኣይትረስዕ። ጊዮርጊናን ክርስቲንን ናብ የሆዋ ኻብ ምጽላይ ዓዲ ኣይወዓላን። ንስኻ እውን ‘ጸሎት እንተ ኣዘውቲርካ፡’ ተስፋ ድማ እንተ ዘይቈሪጽካ፡ ነቲ ናብ ልዕሊ ማይ ዝሰደድካዮ “እንጌራ” “ድሕሪ ብዙሕ መዓልትታት” ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።—ሮሜ 12:12፣ መክ. 11:1።


text:
Radio Erena: 30 July 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ተቓወምቲ ኤርትራ ኣብ ምውህሃድ ክነጥፍ ዝጸንሐ ጀነራል መስፍን ኣማረ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣብ ኣስመራ ምብጻሕ ከምዝፈጸሙ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ጀነራል፣ ምስ ካልኦት ኢትዮጵያን ብምዃን ናብ ኤርትራ ከምዘምርሐ እኳ እንተተገልጸ፣ ዕላማ ዑደቱን ኣብ ኤርትራ ምስ ዝተራኸቦም ሰበ ስልጣንን ኣይተነጸረን።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ተቓወምቲ፣ ብሰንኪ እዚ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሳይያስን መንግስቲ ኢትዮጵያን ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ፣ ኣብ ሻቕሎት ከምዝርከቡ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ'ቶም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ተቓወምቲን መጻኢ ዕድላቶም ኣብታ ሃገርን ብዝምልከት ዛጊት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን።
ይኹን'ምበር ንጥፈታቶም ከደስክሉ ተሓቢርዎም ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ወገናት ይእንፍቱ።
==================


text:
ዓለም ለኸ ዋዕላ መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ‘’ስጡም ስምረት ንሓድሽ ሓርነት’’ ዝብል ቴማ ብ24 ነሓሰ ኣብ ስቶክሆልም ከምዝተኸፍተ ልኡኽ ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ኣብዚ ዋዕላ ካብተን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከባ ማሕበራት መንእሰያት ዝወከሉ ክሳተፉ ኣብ ልዕሊ ምምጽኦም መራሕቲ ዝተፈላለያ ፖለቲካዉያን ውዱባት፡ሲቪካውያን ማሕበራት ከምኡ ውን ዓበይቲ ዓድን ገለ መራሕቲ ሃይማኖትን ተረኺቦም ከምዝነበሩ ልኡኽና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣብ መኽፈቲ’ቲ መደብ ኣባል ኣወሃሃዲት ኮሚቴ ናይቲ ዋዕላ ፎዝያ መሓመድ ሓሰን ኣብ ዘስምዓቶ መደረ፣ መንእሰይ ደላይ ለውጢ’ዩ ዝበሃል፣ ግን እቲ እንደልዮ ለውጢ ንኸይነረጋግጾ ሓሊኹ ሒዙና ዝጸንሐን ዘሎን ’’ኣርሒቑ ዝሓስብን ፡ሓድነት ማእከሉ ዝገበረ ሃገር ዘቐድምን ዘደልድልን ውደባ ከነጥሪ ዘይምብቃዕና እዩ’’ ብምባል ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ፍልልያቱ ኣወጊዱ ክሓብር ጸዊዓ።
ኣቦ መንበር ናይታ ነዚ ዋዕላ ዘወሃሃደት ኮሚተ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ መንእሰይ መሓሪ ኪዳነ ብወገኑ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ሕጂ ኣጋጢምዎ ዘሎ ብድሆታት ሓራ ክወጽእ እንተኾይኑ ብቅኑዕ ንስለ ለውጢ ሃቐና ፡ብሓቅኛ ናይ ቃልሲ ወኒ፡ብተባዕ ናይ ምቅላስ መንፈስ፡ብንጹህ ናይ ሕልና ሞራል፡ብሓያል ናይ ሓድነት እምነት ሃገርና ናብ ንቡር ጉዕዞ ፍትሒ፣ሰላምን ብልጽግና ክንመርሓ እንተ ሰሪሕና ክንዕወት ኢና፣ ብምባል መደረ ኣስሚዑ።
ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ኣጋጣሚ ኣስታት 400 ዝኾኑ ተሳተፍቲ ክርከቡ እንከለዉ፣ ናይ ሕቶን ርእይቶን ግዜ’ውን ከምዝነበሩ ተፈሊጡ።
እዚ ዋዕላ ክሳብ ሰምበት ንሳልስቲ ዝጸንሕ ከም ዝኾነን ኣብ መደባቱ ድማ ዝተፈላለዩ ዉልቀሰባት መደረ ከስምዑ ተዓዲሞም ከም ዘለዉ ካብቲ ዝተዘርግሐ መደብ ምርዳእ ይከኣል።


text:
ሎሚ ዕለት 16 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብታ ኢየሱስ ዘስተምሃሮ ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር ኣብ ዝብል ጸሎት ኣተኵይሮም ዘበገስዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ርክስቶስ ብምቕጻል፥ እግዚኣብሔር ኣቦ ጥራሕ ዘይኰነስ ከምታ ፈጺማ ደቃ ካብ ምፍቃር ከምዘይትበኵር ኣደ እውን ምዃኑ ኣብሪሆም።
ቅዱስ ኣቦና ነቲ ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ብዝብል ልሙዳዊ ሰላምታኦም ኣብ ዘበገስዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሓዋርያ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜን ከምኡ እውን ናብ ሰብ ገላቲያ
ከመይ ንስኻትኩም ነቲ ብእኡ ጌርና ኣባ ኣቦ ኢልና እንጽውዓሉ መንፈስ ውሉድነት ኢኹም ዝተቐበልኩም እምበር ናብ ፍርሃት ክትምለሱ መንፈስ ጊልያነት ኣይተቐበልኩምን (ምዕ. 8,15)
ውሉድ ስለ ዝዀንኩም ከኣ ነቲ ኣባ ኣቦ ኢሉ ዝጽውዕ መንፈስ ወዱ ናብ ልብኹም ለኣዀ (ምዕ. 4,6)
ኣንክብል ኣብ ዝጻሓፎ ቃል ብምስትንታን፡ ንእግዚኣብሔር ኣብ ጸሎት፡ ብጸሎት ናብ እግዚኣብሔር፡ እግዚኣብሔር ገጹ ዝሓብእ ኣይኰነን ኣብ ሱቕታ ዝተዓጽወ እውን ኣይኰነን፡ ሰለምንታይ ንፍቕሩ እሙን ስለ ዝዀነ፡ ኩሉ ዝተቐበልናዮ ክህሎታት ዘበለ እንተበተንናዮን እንተዘየርባሕናዮን እውን ንሱ ወትሩ ይደልየናን የፍቅረናን …
እግዚኣብሔር ኣቦ ጥራሕ ዘይኰነስ ኣደ እውን እዩ ካብ ንደቃ ምፍቓር ከምዘይትበኵር ኣደ … ወትሩ ነባርን ዘይቋረጽን ጽንሰት ኣሎ፡ ክንየው ጥንሲ ኣካላውን ትሽዓተ ወርሕን፡ ብዘይ ምቁራጽ ፍቕሪ ዝወልድ እዩ፡ … ንሓደ ክርስቲያን ምጽላይ ማለት ኣባ ምባል ጥራሕ እዩ፡ ብእማኖን ልክዕ ሓደ ሕጻን ነቦኡ ኣቦ ከምዝብሎ፡ ልክዕ ከምኡ ማለት እዩ!
ኣቦ እትብል ቃል
እግዚኣብሔር ኣብ ምጽቃጥ ገዛእ ርእሱ ዘይዓጽው፡ ገጹ ዘይኽውል ኣብ ቅድሚ ኵሉ ተስፋ ቍርጸትና እውን ይዅን ዘይኽወል
ንስኻ ኣቦ ጥራሕ በሎ፡ ንስኻ ኣቦ ዘሎካ ኢኻ፡ ንሱ መዓዝ ፈጺሙ ኣብ ምስቃጥን ገጹ ኣብ ምኽዋልን ዘየለ ኣቦ እዩ፡ … ዘፍቅር ኣቦ ኣሎካ ፈጺሙ ኣበይነትና ዘየጥፍእ ኣቦ እዩ .. ኩሉ ዝርእን ዝፈልጥን ኣቦ። እነ እዚ ገይረ ኣቢሰን ካልእ እውን ንብል ንኸውን ንሱ ግና ንፍቕሩ እሙን ስለ ዝዀነ ኣብ አበይነትና ኵሉ ምሳና እዩ
ኣገዳስነት ጸሎት
ኣብ ሓድሽ ኪዳን፡ ጸሎት ኣብቲ ናይ ጸሎት እንታይነት ዘተኵር እዩ ዝመስል፡ ኣብታ ኣባ … ኣቦ እትብል ቃል ዘቕለበ እዩ፡ ቅዱስ ጳውሎስ ነዛ ቃል ብስምረት ይዕቅባን የስተምህራን፡ ንእግዚኣብሔር ኣቦ ቢልካ ናብኡ ምቕራብ ወንጌላዊ ሕዳሴ እዩ።
ክርስቲያን … ንኢየሱስ ምስ ፈለጠን ምስኡ ምስ ተራኸበን ስብከታቱ ምስ ሰምዔን፡ እግዚኣብሔር ንኣኡ ዝፍራሕ ምልኪ ከምዘይኰነን፡ ኣብ ቅድሚኡ ብፍርሒ ከምዘይርዕድን የስተውዕል፡ ስለምንታይ ኣብ ልቡ ኣብ እግዚኣብሔር ዘለዎ እማኔ ስለ ዝጥጥዕ። … ኣቦ ቢልካ እናጸዋዕካ ምስኡ ምዝራብ፡ ናይ እግዚኣሔር ኣቦነት ንክርስትያን ኣገዳሲ ተመክሮ እዩ፡ …
ሓደ ሕጻን ምስ ኣቡኡ ዘለዎ ርክብ
እቲ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዝግለጽ ኣቦነት እግዚኣብሔር በቲ ኢየሱስ ኣብ እዋኑ ኣብ ምድራዊ ሕይወቱ ዝጥቀመሉ ብዝነበረ ቋንቋ ኣራማይስጥ፡ ክምዘሎ ከይተተርጐመ እዩ ዝተነብረ፡ ኣባ .. ኢየሱስ እውን ጸሎት ከስተምህር እንከሎ፡ ኣብ ሰማይ እትነብር ኣቦና እዩ ዝብል። ኣባ ዝብል ቃል ምስ ምስጢር እግዚኣብሔር ዝተኣሳሰረ ዘይኰነስ ምስ እግዚኣብሔር ዘሎ ጥልቂ ውሳጣዊ ምትእሳር ነፍሲ ወከፍ ውላድ እዩ ዘገንዝብ፡ ጭቡጥ ርክብ።
ነታ ኣባ እትብል ቃል ብቋንቋ ኣራማይስጥ ዝተጸሓፈት ክትርጐሞ ዝደለዩ ነይሮም እዮም፡ ይዅን ደኣ እምበር ሎሚ እውን እንተዀነ ክንጽልይ እንከለና ኣባ ዝብል ቃል ኢና ንጥቀም፡ …. ልክዕ ከም ሓደ ውላድ ምስ ኣቡኡ ዘለዎ ቅርበትን ርክብን፡ ልክዕ ከምቲ ሕጻን ኣቦ ወይ ኣባ ከምዝብሎ እዩ።
ናይ ሕጻን ልቢ
ኣቦ ዝብል ቃል ናብ ናይ ሕጻንነት ኵነት እዩ ዝመልሰና፡ ጊዜ ንእስነትና የዘኻኽረና፡ ፍቕሪ ዝገልጽ ድማ እዩ፡
ምእንቲ’ዚ ፍትዋት ኣሕዋተይን ኣሓተይን፡ ብሓቂ ምጽላይ ማለት እምበኣር ከስ ናብቲ ናይ ቍልዕነት ኵነት ምምላስ ማለት እዩ፡ ርእሰ ብቑዕነት ዘለዎ ኵይኑ ዝስምዖ ልቢ ሒዝካ ምጽላይ ኣይከኣልን፡ ልክዕ ከም ሓደ ሕጻን ኣብ ሕቕፎ ወላዲኡ ምዃን ማለት እዩ፡
ሕይወት ዝለብሱ ቃላት
ኣብ ሰማይ እትነብር ኣቦና ዝብል ጸሎት ታሪኽ ናይቲ ጥፍኡ ውላድ ድሕሪ ምንባብና ክንደግሞ እንከለና ፍልዩ እዩ ዝኸውን፡ ታሪኽ ናይቲ መሓሪ ኣቦ፡ ናይቲ ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር ዝብል ጸሎት መልሲ እዩ፡ ሉቃስ ወንጌል ከምዝሕብሮ፡ እቲ ውላዱ ንነዊሕ እዋን ብተስፋ ዝጽበይ ዝነበረ ኣቦ ውላዱ ንኽሓቁፍ ሃረር ዝብል ኣቦ፡ ነቲ ዅሉ ውላዱ ዝኣበሶ ሓዲጉ ክሳብ ክንደይ ዘፍቕሮን ብፍቕሪ ይጽበዮን ከምዝነበረ ብጥልቂ የረድኣና …
እግዚኣብሔር ፍቕሪ ጥራሕ እዩ ዝፈልጥ፡ ጽልእ ዘይፈልጥ፡ ሕተትዎ ንእግዚኣብሔር፡ ንሱ ምፍቃር ጥራሕ ምዃኑ ክነግረኩም እዩ፡ ቅርሕንትን ቂም በቀልን ሕነ ምፍዳይን … እግዚኣብሔር ፍቕሪ ጥራሕ እዩ፡ ናይቲ ጥፉእ ውላድ ታሪኽ፡ እግዚኣብሔር ክንየው ኣቦነት ኣደነት እውን ምዃኡ ነስተውዕል፡ ብዙሕ እዋን ኣዴታት እያተን ንደቀን ዝምሕራን ይቕረ ዝብላን፡ ምስ ደቃተን ዘለወን ስኒት ዘይቋረጽ እዩ፡ ጽቡቕን ፍቕሪን ኣብ ውላድ እዩ ዝበኵር፡ ዋላ’ኳ እዚ ኹሉ ካብ ኣደ ዘይግብኦም እውን ኰይኑ ይረኸብ ኣደ ካብ ጽቡቕ ውላዳን ፍቕሪ ውላዳን ካልእ ኣይትሓስብን….
እንክብሉ ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዛዚሞም፡


text:
ደምዳሚ መግለጺ
2ይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ፡
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ ዕለት 01-08/10/2012 ኣብ ዘሎ ግዜ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ ብምክያድ ኣብ ዝሓለፉ 6ተ ኣዋርሕ ብመሰረት ጸዲቑ ዝነበረ ትልሚ ዕዮ ንጥፈታትን ከይዲ ስርሓት ኪዳንን ብዕምቆት ገምጊሙን ኮምኡ’ውን ኣብ ብርክት ዝበሉ ህልዊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ተመያይጡን።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ ቀዳማይ ኣጀንዳ ሰሪዑ ዝረኣዮ ጉዳይ ብዛዕባ ብዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ፡ ንባሕቲ መስከረም 2012 ኣመልኪቱ ዝወጸ ውድባዊ መግለጺ፡ ንኩሉ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኣከዋውና ህዝቢ ኤርትራ ዘናኣኣሰ ብዕምቆት መዚኑ። ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ ፖለቲካውን ስርዒታውን ሓላፍነቱ ብምብጋስ ኩሎም ኣባላት ኪዳን እንኮላይ ዲምሓኩኤ ዝተሰማምዕሉ ሰነዳት ኤዲኪ፡ ነዚ ብምግሃሱ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኣብ ልዕሊ ዲምሓኩኤ ፖለቲካዊ ቻርተርን ቅዋምን ኤዲኪ ክትግብር ግድን ኮይኑ።
በዚ መሰረት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ኣባልነት ዲምሓኩኤ ኣብ ዝመጽእ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት መደምደምታ ክሳብ ዝግበረሉ ደስኪሉ ክጸንሕ ወሲኑ። ብዛዕባ ዝርዝሩ ከኣ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ምብርሁ ይዝከር’ዩ። ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ብሰንኪ መሪሕነት ዲምሓኩኤ ንዝተወሰደ መርገጺ፡ መትከላዊ መርገጺ ኤዲኪ ኣብ ህዝቢ ኩናማ ጽኑዕ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ህዝቢ ኩናማ ከም ሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ መጠን ኣካል ዝሓለፈን ዘሎን ኤርትራዊ ሃገራዊ ዕዮታት ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ቀጺሉ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ካብ ፈጸምቲ ክፍልታቱ ዝቐረበ ስሩዕ ጸብጻባት ብዕምቆት ብምግምጋም ከይዲ ዕዮ ስራሕ ብጽቡቕ ከምዝተሰላሰለ ብምርግጋጽ ንኣብነት ዝኣክል ኣብ ዝሓለፈ ዙር ኣወንታዊ መንጸብረቕታ ዝነበሮ ዑደት ኣውሮጳን ዳግማይ ስርርዕን ምንጥጣፍ ጨናፍርን ኤዲኪ፡ ብዛዕባ ውጽኢት ዝሓለፈ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነትን፡ ከመይነት ምቕጻል ኤዲኪን ምስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝህልዎ ሽርክነትን ሕድሕድ ምትሕብባር ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ዘለዎ ኣወንታዊ ግደ መዚኑ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዝሓለፈ ዕዮታትን ውጽኢቱን ድሕሪ ምግምጋም መጻኢ ትልሚ ዕዮኡ ሓንጺጹን ብርክት ዝበሉ ውሳኔታ ብምምሕልላፍ ሓደ ካብኣቶም ንምጥቃስ ጠቕላላ ጉባኤ ኪዳን 2013 እተዳሉ ኣሰናዳኢት ሽማግለ መዚዙ።
ኣብ መዳይ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ብዝምልከት ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ተጋድሎ ብምንኣድ፡ ሃገራዊ ጉዳይና ዝገጥሞ ዘሎ ታኣፋፊ መድረኽ ማለት ፖለቲካውን ማሕበራውን ጸጥታውን ኩነታት ብምስትውዓል ካብ መሰረታዊ ዕላማታትና ዘርሕቑና ነገራት ብምእላይ ንምቅልጣፍ ውድቀት ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብቐዳምነት ምስራዕ ይግባእ።
ኣብ መዳይ ካልኣዊ ዝምድናታት ምስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዝምልከት ንዝተኻየዱ ርክባት ብምምዛን፡ ኣገዳስነት ምውህሃድን ኣብ ኣገዳሲ ጉዳያት ምስማር መርገጽታትን ኣመልኪቱ ኣብ ተነጺሮም ዘለዉ ገድላዊ መዳያት ቀጻሊ ምውህሃድ ክህሉ ኣድላይነት ከምዘለዎ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኣስሚርሉ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ ወጽዓን ግፍዕን ይቕጽል ምህላዉ፡ እዚ ከኣ ዝፍጽሞ ዘሎ ገበነኛዊ ፖሊሲታት፡ ድርብ ምዝመዛ፡ ቅንጸላ፡ ምህማሽ፡ ምእሳር፡ ምፍንቓልን፡ ግህሰት ተራ ሰብኣዊ መሰላትን የስዕብ ከምዘሎ ብምምዛን፡ ብጻዕርታት ኩሉ ዝተረጋገጸ ሃገራዊ መኽሰባት ንምብርዓን ዝህድድ ብምዃኑ ምቕጻሉ ሓደገኛ ምዃኑ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ገምጊሙ።
ብዛዕባ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝምልከት፡ ፈጻሚት ቤ/ጽ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝገጥሞም ዘሎ ጸገማት ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ብሰንኪ ኔት ዎርክ ነጋዶ ሰብ ዘጓንፎም ዘሎ ኢሰብኣዊ ተግባራት ብዕምቆት መዚኑ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ሰብኣዊ ክብሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምውሓስ ኩሉ ሕጋውን ፖለቲካውን ኣገባባት ከምዝኽተል ብምርግጋጽ፡ ማሕበረ ሰብ ዓለም ነዚ ጉዳይ’ዚ ኣተኩሮ ክገብርን ልዑል ሓላፍነቱ ክጻወትን ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ይምሕጸን።
ኣብ ዞባዊ መዳይ ብዝምልከት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ብመስዋእቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ክቡር ኣቶ መለስ ዜናዊ ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን ብምግላጽ ንቤተ-ሰቡን መላእ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ደጊሙ ጽንዓት ይሃብኩም ይብል። ንሓድሽ ቀዳማይ ሚስተር ኢትዮጵያ ኮይኑ ተመዚዙ ዘሎ ክቡር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ከኣ ናይ ዮሃና መልእኽቱ የማሓላልፍ።
ኣብ ኣህጉራዊ መዳይ ብዝምልከት ኣብ ከባቢ ሃገራት ዓረብ ንሓርነትን ፍትሕን ሰብኣዊ ክብርን ንምርግጋጽ ዝነዓዓብ ዘሎ ህዝባዊ ናዕብታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ደጊሙ ደገፉ ይገልጽ። ፍትሓዊ መሰላት ንምርግጋጽ ዝቃለሱ ዘለዉ ውጹዓት ህዝብታት ደገፉ ይገልጽ።
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
08 ጥቅምቲ 2012


text:
እቶም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሱዳን ኾነ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሰብ ንምውፃእ መንገዲ 'ሎ ንዝብል ዝኾነ ይኹን ሰብ ትግሪኛ ይዛረብ ኻልእ አሚኑ ናብ ስቅያትን ፀገምን ክይአቱ ኽጥንቀቅ አለዎ ክብሉ ን'ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ቃለ-መጠይቅ ዝሃቡ 3-ተ ንጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራ ዝከታተሉ ሰባት መኺሮም።
ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ክንዛረብ ኸለና ብዙሓት ዝጠራጠርዎን ሰባት ዝብልኹም ደአምበር ባዕልኹም በዒንትኹም አይረአኹሞን ብምባል ዘይምኑና ዝነበሩ ወገናት ሕጂ ባዕላቶም ካብቲ ዝተዘርገሓ ፈነወ ፀብፃብ ቴለቪዥን ግብፂ CNN'ን ካልኦት ዓለም-ለኸ መሓውራት ዜና ክርእይዎን ክዝርግሕዎን ኺኢሎም'ለዉ ክብሉ እቶም ነቲ ኩነታት ብቀረባ ዝከታተልዎ ዝነበሩን ዘለውን እቶም ግዱሳት ተዛሪቦም።
ምስ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ሎሚ ቃለ-መጠይቅ ዘካየዱ አባ ሙሴ ዘርአይ ካብ ሮማ ጣልያን፡ ዶ/ር የዕብዮ ወልደማርያም ካብ ኒዮርክ ዩናይትድ ሴተይትስ ከምኡ'ውን ሜሮን እስቲፋኖስ ካብ ሽወደን፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሮም ነቲ ኩነታት ዓለም ክፈልጦን ጠጠው ንምባሉ ስጉምቲ ክወስድን ኽፅዕሩ ከምዝፀንሑን ገሊፆም።
እቲ ኩነታት ካብ ምሕታት ገንዘብ ዝሓለፈን ነቶም ናብ እስራእል ንምስጋር ብምሕላን ኣብ ኢዶም ዝወድቁ ሰባት እናቀተልካ ውሽጣዊ ክፍሊ አካላቶም ጠቢሕካ አብ ምሻጥ ከምዝበፅሑን እዚ'ዉን ንዝሓለፈ 3ተ 4ተ ዓመታት ክካየድ ዝፀንሐን 'ዩ ኢሎም ከም ዝአምኑ'ውን ተዛሪቦም።
እቶም ነዚ ግፍፂ ዝፍፅሙ ናይ ግብፂ በደዊን ምኻኖምን እቲ ዝሓትዎ ገንዘብ ብፍላይ ንኤርትራውያን ዝለዓለ ምኻኑን እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ኸአ ኤርትራውያን ንህይወት ሓደ ኤርትራዊ ክብ አቢሎም ስለ ዝርእይዎ ዝተሓተትዎ ከምዝኸፍሉ ካብ ባዕላቶም ኤርትራውያን ዝተነግረና'ዩ ክብሉ ምዝራቦም'ውን ገሊፆም።
ቀዳማይ ክፍሊ'ቲ ቃለ-መጠይቅ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ቀሪቡ ኔሩ ። ሎሚ ኸአ 2ይን ና መወዳእታን ክፍሊ ቀሪቡ'ሎ። ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ነባር ክብረ ወሰን ዓለም ቀሰተ ደመና ተሰይሩ።
12/07/2010 ብበዝሒ ሕብርታት ዝወቀበ ኣብ ሰማይ ታይዋን ዝተዘርግሐ ቀሰተ ደመና ነዊሕ ግዘ ብምፅንሑ ክብረወሰን ዓለም ሰይሩ ኣሎ።እዚ ቀሰተ ደመና 30 ሕዳር 2017 ከም ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ኣብ ታይዋን ፈሉይ ቦታ ዪኒቨርሲቲ ቻይንዝ ባህሊ ጥቓ ታይፐይ ዝተረኣየ እንትኾን ብማሕበረሰብ እቲ ዩኒቨርሲቲ ግቡእ ክትትል ይግበረሉ ፀኒሑ።ፕሮፌሰር ሳይነስ እቲ ዩኒቨርሲቲ ቹ ኩን-ህሳን እቲ ሓድጊ ሰማይ ካብ ዝወፀሉ እዋን ኣትሒዙ ይከታተሎ ከም ዝነበረን ብፍላይ ብብረኪ ዓለም ዝተተሓዘ ክብረወሰን ክንደይ ከም ዝኾነ ይፈልጦ ስለ ዝነበረ ነቲ ክብረወሰን እንትሰብሮ ድራር ይድረር ከም ዝነበረን ብጣዕሚ ከም ዝተሓጎሰን ይገልፅ።እቲ ፕሮፌሰር ኣስዕብ ኣቢሉ “እዚ ካብ ሰማይ ዝተወሃበ ፍሉይ ህያብ እዩ።ብበዝሒ ዘይርከብ እዩ።” ብምባል ናእድኡ ይገልፅ።
እዚ ቀስተ ደመና ዝፀንሓሉ ንውሓት ግዘ 8 ሰዓትን 58 ደቓይቅን እዩ።ቅድሚኡ ተታሒዙ ዝነበረ ክብረ ወሰን አብ 14 መጋቢት 1994 ዓ.ም.ፈ ኣብ ወይዘርባይ ዮርክሺረ እንግሊዝ ኮይኑ ዝፀንሓሉ ንውሓት ጊዜ ከዓ 6 ሰዓት ነይሩ።እዚ ኣብ ታይዋን ቻይና ንብዙሓት ሰዓታት ዝፀንሐ ቀስተ ደመና ብፕሮፌሰራት ዩኒቨርሲቲ ቻይንዝ ባህሊ ናብ መዘገብ ክብረወሰን ዓለም ክኣትው ብዝገበርዎ ፃዕሪ ነቲ ነባር ክብረወሰን ሰይሩ ተመዝጉቡ ኣሎ።
ፍልፍል ሓበሬታ ድረገፃት UPI,Huffingtonpost ነይሮም። (ማሙዬ ነጋሽ@ድወት)


text:
ቅጥዑ ዝሓለፎ ኣመጋግባ ኣብ ኣዴታት ንዝጠቡ ህፃናት ንሕማማት ከቃልዕ ይኽእል መፅናዕቲ።
12/07/2010(ድወት) እዚ ኣብ ኣሜሪካ ዝተኻየደ መፅናዕቲ ከም ዘመላኽቶ እተን ሓራሳት ኮይነን ወይ ድማ መጥበውቲ ኮይነን ካብ ልክዑ ንላዕሊ ምግቢ ዝምገባ ኣዴታት ደቀን ብፍላይ ንሕማም ልክዑ ዝሓለፎ መጠን ርጉዲ ብሰፊሑ ተቓላዕቲ ከም ዝኾኑ ተረጋጊፁ ኣሎ። እዚ መፅናዕቲ ከም ዘረጋገፆ ኣብ ዙርያ ዓለም ዘለዋ መጥበውቲ ኣዴታት መጥበውቲ ስለ ዝኾና ብማሕበረሰብን ምግቢ ኣብዚሐን ክምገባ ይግደዳ እየን እዚ መንገዲ ድማ ዝተሰሓሓተ መንገዲ ከም ዝኾነ ተመራመርቲ ጥዕና ገሊፆም ኣለው።
ኣብ ኣሜሪካ ከተማ ኦህዮ ዩኒቨርስቲ ቶሌዶ ነዚ መፅናዕቲ ዝመርሑ ሜዲካል ዶክተር ሜንግዢ ዋንግ ከም ዝገለፅዎ ኣዴታት ኣብ ዘጥቡባሉ እዋን ልክዑ ዝሓለፈ ኣመጋግባ እንተሃልይዎን እቶም ህፃናት ብቐሊሉ ንሕማማት ሽኮርን ፀቕጢ ደምን ክቃልዑ ከም ዝኽእሉ ውን ኣረጋጊፅና ኣለና ኢሎም ኣለው። ኣዴታት ካብ ዝረኸብኦ መግቢ ፀባ ጡብ ከውርደለይ እዩ ኢለን ብዘይመጠን ካብ ዝምገባ ቀስ ብቐስ ዝተመጣጠነ ምግቢ ክምገባ ይግበአን ውን ተባሂሉ ኣሎ።
ሜዲካል ዶክተር ሜንግዢ ዋንግ እዚ መፅናዕቲ ፈለማ ኣብ ኣናፁ ፈተነ ዘካየደዎ ኮይኖም ብተመሳሳሊ ኣብ ደቂ ሰባት ዘጋጥም ከም ዝኾነ ውን ገሊፆም ኣለው። ኣዴታት ኣብ ዘጥቡባሉ እዋን ልክዑ ዝሓለፎ ኣመጋግባ እንትህልወን እቶም ህፃናት ንሕማማት ሽኮርን ፀቕጢ ደምን ኢሉ ውን ንልክዑ ዝሓለፎ መጠን ርጉዲ ዝቃልዕሉ ክሊ ዕድመ ድማ ኣብ ጉርምስና ከም ዝኾነ ገሊፆም ኣለው።
ፍልፍል sciencenewsline.com
ድምፂ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
ርእሰ ሊቃነ-ጳጳሳት ፍራንሲስ አብ ፕረዚደንታዊ መደበር መዓርፎ ነፈርቲ አንድሪውስ ድሕሪ ምእታዎም: ነቲ ናይ አሜሪካ ዑደቶም ዝመረጽዋ መኪና ፊያት 500L (ብልሙድ ፊያት ቺንከ ቸንቶ) ዝዓይነታ ንእሽቶይ መኪና’ያ። እዛ መኪና ዘይከም ካልኦት ብመራሕቲ ሃገራት ዝጥቀሙለን ሊሞዚንን ተተኳሲ ብረት ዘይበስዐን ኮይና ዝተሰርሐት ኣይኮነትን።
እዚ ምርጫ መጓዓዝያ ሊቃነ ጳጳስ ፍራንሰስ ነቲ አንጻር አህላኽነትን ንንዋታዊ ነገራት አተኩሮ ዘይምሃብን ዝብል መርገጺኦም’ ውን ዘንጸባርቕ ይመስል። ብካልእ ወገን ድማ እዚ ምርጫ እቶም ሊቃነ ጳጳሳት ነቲ ጸጋማዊ መርገጺኦም ዘርኢ እዩ ዝብሉ ወገናትውን አይተሳእኑን።
“ካብ ትምህርታት ቤተክርስትያን ወጻኢ ዋላ ሓንቲ ኣይተዛረብኩን። ገለ ሰባት ግን ነዚ ብጌጋ ክርድእዎ ይክእሉ’ዮም” ዝበሉ ሊቃነ ጳጳስ ፍራንሰስ - ብ2013 ዓ.ም ካብ ዝቕብኡ ንደሓር ዘይከም ቀዳሞት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሮማ ካቶሊክ መንበሪኦም - አብ መዓረፊ አጋይሽ ክገብሩን ንአሽቱን ትሑት ዋጋ ዘለወን መካይን ንመጓዓዝያ ከዘውትሩን ይረአዩ።
ነቶም ክቡራትን ዓበይቲ መኻይንን ዝጥቀሙ አቕሽሽትን ሊቃነ-ጳጳሳትን ድማ “ መኪና ንብዙሕ አገልግሎት ትውዕል መገልገሊት እያ። ይኹን’ምበር ክቡርን ንመጋየጽን ክንጥቀሙሉ ከለና ግን ክንደይ ህጻናት ድራር ዕለት ሲእኖም ከምዝሓድሩ ክዝከር ይግባእ” ብምባል ይነቅፉ።
ብኻልእ ወገን: እዚ ምርጫ መኪና ሊቃነ ጳጳስ ምስ አብ ባይቶ አሜሪካ ዝካየድዎ መደረ ንለውጢ ክሊማ ዘተአሳስርዎ’ውን ኣይተሳእኑን። ምክንያቱ ንኩነታት ክሊማ ኣመልኪቶም ኣብ ዘመሓላልፍዎ መልእኽታቶም “ መሰረታዊ ለውጢ የድልይ’ዩ ንምድርናን ህዝባን ንምሕላው” ብምባል ሓላፍነትን ተገዳስነትን ክውሰድ የገንዝቡ።
እዛ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ዝመረጽዋ ፍያት 500L መኪና ዋጋአ ካብ 20,000 ዶላር አሜሪካ ንታሕቲ ይግመት።
ብተወሳኺ ገለ መርበብ ሓበሬታት እዚ ዑደት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ዘድልዮ ወጻኢታት ብፍላይ አብ ከተማ ፊላደልፍያ 48,000 ዶላር ተገሚቱ አሎ።
እዚ ወጻኢታት ብመንስቲ አሜሪካን ካቶሊክ አብያተክርስትያን አብ አሜርካ ዝርከቡ ከምዝሽፈን እተን መርበብ ሓበረታ ገሊጸን አለዋ።