text:
ብስም ኣብ፣ ብስም ወልድ፣ ብስም መንፈስ ቅዱስ፥ ሓደ ኣምላኽ ይኣምን ኣሜን።
“ንስኻትኩም ኣብ ምድሪ ግብጺ ስደተኛታት ኔርኩም ኤኹም፥ ስደተኛ ከመይ ከም ዝስምዖ ድማ ትፈልጡ ኤኹም እሞ፥ ንስደተኛ ኣይተጫንቕዎ።” ኦሪተ ዘጽኣት 23፡9
- ስደት
- ትርጉም ስደት
ትርጉም ስደት ብሕጽር ዝበለ ኣገላልጻ ምንቅስቓስ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ማለት እዩ። ቦታ ክበሃል ከሎ፡ ዓዲ፣ ከተማ፣ ሃገር፣ ኣህጉር ከምኡ’ውን ካልእ ክፍለ ዓለም የመልክት። ስደት ካብ መቦቆላዊ ቦታ ብምንቅስቓስ ኣብ ሓድሽ ሂወት ምእታው ማለት እዩ። ስደት ግዝያዊ ወይ ድማ ቀዋሚ ክኸውን ይኽእል። ጠንቂ ስደት ዝተፈላለየ ምኽንያታት እዮም። ንኣብነት፥ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ መንፈሳዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ክሊማዊ ወዘተ ኢልና ክንርእዮ ንኽእል። ብሓፈሻ ክርአ እንከሎ ድማ ነቲ ሓደ ወዲሰብ ዝምነዮ ናይ ምንባር መሰልን ሓርነትን ዘይቃዶ ነገራት ምስ ዝህልው ስደት ይኽሰት።
- ህዝበ ክርስትያንን ስደትን
ስደት ካብ ጥንቲ ከም ዝነበረ መጽሓፍ ቅዱስ ይሕብረና። ንኣብነት ብዛዕባ ስደት ኣቦና ኣብርሃም ናብ ግብጺ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ምዕራፍ 12 ብሰፊሑ ተጠቒሱ ንረክብ። ከምዚ ድማ ይብል፥ “ኣብታ ሃገር ከኣ ጥሜት ኮነ። ጥሜት ስለዝበርትዐ ድማ፥ ኣብርሃም ኣብኣ ክቕመጥ ናብ ግብጺ ተሰዲዱ ኸደ።” (ኦሪት ዘፍጥረት 12፡10 )
ቅድስቲ እኖና ማርያምን ዮሴፍን’ውን ምስ እየሱስ ህጻን ናብ ግብጺ ከምዝተሰዱ መጽሓፍ ቅዱስ ይሕብረና። በቲ እየሱስ ዝተወልደሉ ዘመን ኣብ ቤተ-ልሔም ምድረ ይሁዳ ነጊሱ ዝነበረ ንጉስ ሄሮዶስ ንእየሱስ ህጻን ክቐትሎ ይሓስብ ነበረ። እግዚኣብሔር ንዮሴፍ ብሕልሚ ተራእዮ እሞ ከምዚ በሎ፥ “ሄሮዶስ ነዚ ሕጻን ኪቐትሎ ይደሊ ኣሎ እሞ ተንስእ ነዚ ሕጻንን ኣዲኡን ሒዝካ ናብ ግብጺ ህደም። ክሳዕ ዝነግረካ ከኣ ኣብኡ ጽናሕ በሎ። ዮሴፍ ድማ ተንሲኡ ነቲ ሕጻንን እኖኡን ሒዙ ናብ ግብጺ ኸደ።“ (ማቲዎስ 2፡ 13 – 14)
ካብ’ዘን ክልተ ፍጻመታት እንመሃሮ እንተሃልዩ ጠንቂ ስደት ኣቦና ኣብርሃምን ስድራ–ቤት እየሱስ ህጻንን ዝተፈላለ ምዃኑ ግን ከኣ ናይ ሂወት ምድሓን ከምዝነበረ ንክንመሃር እዩ። ናይ ኣቦና ኣብርሃም መንቀሊኡ ቁጠባዊ ሽግር ክኸውን ከሎ ናይ ስድራ – ቤት እየሱስ ህጻን ግና ናይ ሂወት ሕቶ ወይ ስግኣት ከምዝነበረ ንግንዘብ።
- ስደት ኤርትራውያን
ስደት ኤርትራውያን ሓዲሽ ተርእዮ ኣይኮነን። እንሆ ልዕሊ ፍርቂ ክፍለ ዘመን (ልዕሊ 50 ዓመት) ኣቑጺሩ ይርከብ። በቲ ኤርትራ ኣብ ትሐቲ ግዝኣት ኢትዮጲያ ዝነበረትሉ ግዜ ህዝብና ኣደዳ ራዕድን ሽበራን ምስ ኮነ ንሂወቱ ከድሕን ሃገሩ ገዲፉ ዝተሰደ ውሑድ ኣይኮነን። ዝበዝሑ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ብምስዳድ ድማ ኤርትራ ሓራ ምስ ኮነት ናብ ዓዶም ክምለሱ ልዑል ህንጥዩነት ነበረ። ስለዝኾነ ድማ ድሕሪ ናጽነት ናብ ዓዱ ዝተመልሰ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ።
ኮይኑ ግን እቲ ድሕሪ ናጽነት ዝተመስረተ መንግስቲ ፖለቲካዊ ኣካይዳኡ መሰረታዊ መሰላት ወዲ ሰብ ከማልእ ስለዘይከኣለ፤ ብፍላይ ንመንእሰያት ሓብሓብን ኣተባባዕን ስለዘይኮነ እኳ ደኣ በንጻሩ ስቅያት ዘናውሕን ተስፋ ዘቑርጽን እናኾነ ስለዝመጸ፤ ዳግማይ ስደት ክኽሰት ግዜ ኣይወሰደን። ከም ውጽኢቱ ድማ እንሆ ሎሚ ኤርትራዊ ኣብ ፈቐድኡ ኩርናዕ ናይዛ ዓለም ፋሕ ኢሉ ይርከብ። ቤተ ክርስትያናት ኤርትራ መንእሰያት ደቀን ናፊቐን እንሆ “ሓውካ ኣበይ ኣሎ” Où est ton frère ? እናበላ ይግዕራ። ዘፍጥረት 4፡9፥ “እግዚኣብሄር ከኣ ንቃየል፡ ኣቤል ሓውካ፡ ኣበይ ኣሎ? ይብል። ኩለን ኣድባራት ድማ ኣብ ኤርትራ ንቡር ሂወት ክኸውን ይምህለላ። ወለዲ’ውን ቤቶም ጸሚዩ ግዳያት ቁዛመን እህህታን ኮይኖም ይነብሩ ኣለው።
እቶም ዝተሰዱ ድማ ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ኢሎም፤ መንፈሳዊ ጓሳ ስኢኖም እንሆ ይነብሩ። ካብዞም ኣሽሓት መንእሰያት አዝዮም ውሑዳን ግን ከኣ ዕድለኛታት ግና ንኹሉ ፈተናታት ሂወት እናተቓለሱ ኣብ ዝኸድዎ ዓዲ ቤት ኣምላኽ እናተመላለሱ መንፈሳዊ ኩስከሳ ይረኽቡ ኣለው። “እንተ ተነሳሕካ ክቕበለካ እየ፣ ከምበሓዲሽ’ውን ኣገልጋልየይ ክትከውን ኢኻ፣…ናተይ ነቢይ ክገብረካ እየ፣ እቶም ሕዝቢ ናባኻ ተመሊሶም…” (ኤር.15፡19) ኪመጽኡ እዮም።
- ኤርትራውያን ካቶሊካውያን፡ ካበይ ናበይ
- ካቶሊካዊ እምነት ኣብ ኤርትራ
ስርዓተ ኣምልኾ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ ኤርትራ ካብ ናይ ላቲናዊ ኣምልኾ ፍልይ ዝበለ ኮይኑ፡ ናይ ምስራቓዊ ስርዓት ይኽተል። ኣብዚ ግዜ’ዚ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ብኣርባዕተ ኤፓርቅናዊ (Eparchy) ምምሕዳር ትካየድ። ብጠቕላላ ከባቢ 150,000 ኣመንቲ ድማ ይርከቡ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ወላ’ኳ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ቀጥታውን ርኡይ ዝኾነን ዓመጻ ይወርዳ እዩ ክንብል እንተዘይከኣልና፣ ብሰንኪ ስደት መንእሰያት ዝወርዳ ዘሎ ሃስያ ግና ብዙሕ እዩ። ሎሚ ኤርትራውያን ካቶሊካውያን ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ኢሎም ይርከቡ። ስለዝኾነ ድማ ጓሳ ኣብ ዘይረኽብሉ ዓዲ፡ ብፍላይ ድማ በቲ ዝለመድዎ ስርዓት ኣምልኾ ግእዝ ኣገልግሎት ቅዳሰ ኣብ ዘይርከበሉ ኣከባቢ፤ እናተቐመጡ ኣብ ትዝታን ምስትንታንን ይነብሩ።
ካብ’ዚ ብዘይፍለ’ውን እቶም ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ዘለው ስድራ-ቤታት ዕድመ እናደፍኡን፡ ጸዋዕታ ኣምላኽ ረኺቦም ክህነት ዝለብሱ ዘለዊ ካህናት እናወሓዱን፣ ምስ’ቲ ምስፍሕፋሕ ዓለማዊ ኣተሓሳስባን ጽልዋ ምስፍሕፋሕ ካልኦት ሃይማኖታትን ተደማሚሩ ንቤተ ክርስትያን ብኣሉታ እዩ ዝጸልዋ ዘሎ። ምስ ግዜ ድማ እዛ እተፍቅረናን ሓብሓቢትናን ቤት ኣምላኽ ናበይ ገጸ እያ እትኸይድ ዘላ ኢልና ናይ ነፍሲ ወከፍ ካቶሊካዊ ዕቱብ ኣስተብህሎ ክኸውን ይግባእ።
- ካቶሊካዊ እምነት ኣብ ሃገረ ፈረንሳ
ፈረንሳይ ብመሰረቱ ካቶሊካዊት ሃገር እያ። ኣብ መርሓ ሃገር’ውን ብኸምኡ ትፍለጥ። ኮይኑ ግን በቲ ኣብ 18 ክፍለ ዘመን ዝተላዕለ ሰውራ ከምኡ’ውን ድሕሪኡ ዝቐጸለ ሓያል ቃልሲ ኣብ መንጎ ቤተ ክርስትያንን መንግስትን ንመንፈሳዊ ጉዕዞ ብኣሉታ ጸልይዎ። ካብ 1905 ኣትሒዙ ድማ ፈረንሳ መንግስትን ቤተ ክርስትያንን ብምፍላይ ዓለማዊ ኣተሓሳስባ ኣብ ህዝቢ ፈረንሳይ ኣስፋሓፍሐ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ካብቲ ክብርታት ፈረንሳይ ዝብልዎ ኣርባዕተ ነጥብታት (liberté, égalité, fraternité, Laïcité)፥ Laïcité, ናይ ሕልና ናጽነት ዝብል ኣምር ነቲ ሰዓቢ ካቶሊክ ካብ ቤተ ክርስትያን ከምዝርሕቕ ጌርዎ። ፖለቲካዊ ዕላማ ስለዝነበሮ ድማ ጽልዋኡ ቀሊል ኣይኮነን።
ሎሚ ከባቢ 12 ሚሊዮን ካቶሊካውያን ኣመንቲ ክህልዉ ከለዉ፡ ካብ ጠቕላላ ህዝቢ ድማ ከባቢ 70% ዝተጠምቀ እዩ። ካብዚኦም 5% ጥራሕ ናብ ቤተ ክርስትያን ዮም ተመላለስቲ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ 2.1 ሚሊዮን ሞስሊም፥ 500,000 ከንሻ, 150,000 ቡድሂስቲ, 125,000 ኣይሁድ ይርከቡ።
ብሓፈሻ ክርኤ እንከሎ ከባቢ 40% ንነብሶም ከም ሃይማኖት ኣልቦ(Athée) ይገልጽዋ።
ኣብ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮማ ከምዚ ንረክብ፤
“ጎይታይ ንነብያትካ ቐተልዎም፥ መሰውዒታትካ ውን ኣፍረሱ፥ ኣነ በይነይ እየ ተሪፈ ዘለኹ፥ ክቐትሉኒ ድማ ይደልዩ ኣለው” መልእኽቲ ጳውሎስ ወንጌላዊ ጳውሎስ 11 ፡ 3
ባህሊ ፈረንሳ ኣብ ካቶሊካዊ እምነት ዝተመርኮሰ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ዳርጋ ኩሉ ነባሪ ፈረንሳይ ይኽተሎ። ነገር ግን እቲ እምነት ኣብ መዓልታዊ ሂወት ዳርጋ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ካቶሊካዊ መንገድን ሂወትን ብብዙሕ ፈተነታትን ተጋድሎን ዝተኸበ እዩ። ኮይኑ ግን እቲ ሰረት ድልዱል ስለዝኾነ ነቲ ጽምኣት ኣምላኽ ዘለዎስ እቲ ባይታን ሂወትን ኣዝዩ ዓብይ እዩ። መዝሙር ንጉስ ዳዊት ናብ ቤት እግዚኣብሄር ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጐስኩ ብምባል ንቤት ኣምላኽ ዘለዎ ፍቕሪ ገሊጹ ኣሎ (መዝ. 122 : 1 )።
- መነፈሳዊ ዝምድና ሃገራት ኤርትራን ፈረንሳን
ኣብ መንፈሳዊ ጉዕዞ ብዙሓት ግን ከኣ ኣሰር ዘይገደፉ፣ ገለ ከኣ ውሑዳት ግን ከኣ ነባሪ ኣሰር ዝገደፉ ኣዝዮም ውሑዳት ኣጋጣሚታት ኣለው። ኤርትራ ካብዚ ዳሕረዋይ ኣብነት ዝኸሰበት ሃገር እያ። እዚ ዝኾነሉ ድማ ደናግል ደቂ ማሕበር ፍቕሪ ካብ ፈረንሳይ ተበጊሰን ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነብራሉ ዝነበረ እዋን (ቅድሚ 140 ዓመት ኣቢሉ)፡ ኣብ ከተማ ከረን ሃዋርያዊ ተልኽእሎ ኣብ ዝፍጽማሉ ዘነበራ ግዜ ኣብዚ ሎሚ ማርያም ደዓሪት ተደኲናትሉ ዘሎ ቦታ ጸሎት የዘውትራ ነበራ። ምስ ግዜ ምስሊ ኣደና ማርያም ካብ ኣብ ፓሪስ ዝርከብ ቅዱስ ቦታ, 140 rue du Bac, La médaille miraculeuse, la chapelle de la rue du Bac (Paris), ብ13 ሓምለ 1881 ዓ.ም.ፈ ብኣቡነ ቱቬ ብዓቢ ዓጀባን ዑደትን ዝተባረኸት ኣብ እዛ ሎሚ ዘላታ ተቐመጠት። እንሆ ድማ ዓመት መጸ ብዘይምቁራጽ ህዝበ ክርስትያን ይነግድዋ።
ካብ’ዚ እንመሃሮ እንተሃልዩ በቲ ሐደ መንፈሳዊ ዝምድና ኤርትራን ፈረንሳይን ኮይኑ ክሳብ ሕጂ’ውን ዝቕጽል ዘሎ እዩ። ብቐረባ ውን እዛ ደኺመ ከይበለት ኣጆኹም እትብለና፡ ፋሕ ኢልና ከይንጠፍእ ድማ ኣበይ ኣለኹም ደቀይ እትብለና ዘላ ሲስተር ንግስቲ ኣባል ማሕበር ፍቕሪ ከምዝኾነት ኣብቲ ቅዱስ ቦታ እኖና ማርያም La médaille miraculeuse ሓዳሪት ዘላ ህያው ኣብነት እዩ።
- ምምስራትን ምሕብሓብን ካቶሊካዊት ስድራ ቤት
እቲ እግዚኣብሔር ዝጸንበሮ ሰብ ኣይፍለዮ” (ማቴ. 19:6)
ምምስራት ስድራ-ቤት ማለት ምምስራትን ምህናጽን ቤተ ክርስትያን ማለት እዩ። ቤት ናይ ሓንቲ ስድራ-ቤት ከምቲ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ዝኾነ፤ ንሳ እታ ቤትውን ቅድስቲ እያ። ኣብታ ቤት ዝነብሩ ድማ ብሰናይ ኪነብሩስ መንፈሳዊ ጉዕዞ ኪኹስኩሱ ይግባእ። እዚ ድማ ካብታ ክልተ ተጻመድቲ ብሓንሳብ ኪነብሩ ዝወሰኑላ ዕለት ጀሚሮም፤ ተኻፈልቲ ሚስጢረ ተኽሊል ስለዝኾኑ፡ ፍቕሪን ሓልዮትን፤ ምትሕግጋዝን ምክብባብርን፤ ናይ ውልቂ ኮነ ናይ ሓባር ሽግራት ምልዛብን ምፍታሕን፤ ከምቲ እየሱስ ዝፈትዎ ድማ ንኣምላኽ እናወደስካን እናኣመስገንካን ምንባር ኪዝውተር ከሎ፣ እታ ቤት ትቕደስን ትባረኽን። ካብ’ኣ ዝፈርዩ ዉሉዳን ድማ ንእግዚኣብሔር ባህ የብልዎ።
ስድራቤት መሰረት ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ውን እዩ። ጥዑይ ስድራ ቤት ጥዑይ ሕብረተሰብ ይሃንጽ። ጥዑይ ሕብረተ ሰብ ድማ ፍትሒ ዘለዎ ኣነባብራ ይሰርዕ። ስለዚ እንበኣር እዩ ቤተ ክርስትያን ኣብ ስድራቤት ኣተኲራ መሰረታት እትሃንጽ። ሰብ ኣብ ስድራቤት እዩ ብቀዳምነት ፍቕርን ተኣማምነትን ኣምላኽ ተገንዚቡ፡ ንሱውን ብፍቕርን ብተኣማምነትን ኪነብር ከምዘለዎ ዚመሃር።
ስድራቤት ብኣርኣያ ስላሰ ዝተፈጥሩ ሰባት ከም ዝቖመት መጠን፤ ብመንፈስ ዜድልይ ነገራት እውን ኣሎ። መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብለና ስለዚ፡ ሓላፍነት ዚስምዖም ወለዲ፡ ነቲ ኣምላኽ ዝሃቦም ንደቆም ብዛዕባ ኣምላኽን ብዛዕባ ዕላማኡን ብዛዕባ ስርዓታቱን ናይ ምምሃር ሓላፍነት ኪፍጽምዎ ይጽዕሩ እዮም።
ኣቱም ኣቦታትውን፥ ብናይ ጎይታ ስነ ስርዓትን ምኽርን ደኣ ኣዕብይዎም እምበር፥ ነደክኹም ኣይተኾርይዎም። ኤፌሶን 6:4።
ምምስራት ስድራቤት ብቃል ኪዳን ይጅምር። ቃልኪዳን ሓደ ካብተን ሸውዓተ ምስጢራት ቤተ ክርስትያን እዩ። ምስጢረ ተኽሊል ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ምእንቲ ክጸድቕ ኢሉ ዝሰርዖምእዮ፤ ነቶም ብስርዓት ዝተጠመቁን ሜሮን ዝተቀብኡን ክርስትያን ሰባት ምስ ክርስቶስ ተወሃሂዶም ክነብሩ ስለኾነ እዩ። መሳርሒ ወይ መጋበሪ ክኾኖም ዝወሃቦም ምስጢር እዩ። ምስጢሩ ከኣ ንሰብ ቃል ኪዳን ብሓንሳብ ጸኒዖም ንኽነብሩ ጸጋ ዘውህቦም ምስጢር እዩ፣ ብተወሳኺ፥ ነፍሲ ወከፎም ብባህርያዊ ፍጥረቶም እግዚኣብሔር ኣብ ልባቶም ብዘሕደረሎም ህያባት፥ እቲ ሓደ ምእንቲ እቲ ሓደ፤ ከምኡ’ውን እቲ ሓደ ምእንቲ እቲ ሓደ ከምዝኾኑ ብውሽጦም ብዝስምዖም ዝንባሌ ዝቀውም ክኸውን እንከሎ እግዚኣብሔር ከኣ ነዚ ብሕጊ ከም ዝቐውም ጌይሩ ዝባርኾ እዩ።
ሰብኣይ ወይ ድማ ሰበይቲ በይኖም ክነብሩ ጽቡቕ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ድማ እዩ ኣምላኽ ብመልክዑ ሰብኣይን ሰበይቲ ዝፈጠረ። (ዘፍ 1፡ 26-28)።
ኣምላኽ ድማ ብመልክዑ ሰብኣይን ሰበይቲ ፈጠረ። ብመክዕ ኣምላኽ ፈጠሮ። ተባዕታይን ኣንስታይን ገይሩ ፈጠሮም።(ዘፍ 1፡ 27)
ምስጢረ ተኽሊል ምሃብ ሓላፍነት ቤተ ክርስትያን እዩ። ከመይሲ ቃል ኪዳን ብሰብ ዘይኮነስ ብኣምላኽ እዩ ተሰሪዑ። ወላ’እኳ መጀመርታ ድሌትን ፍታውን ናብ ቃል ኪዳን ዚወስደካ መንገዲ እንተኾነ፤ ካብታ ምስጢረ ተኽሊል እተቐበልካላ ደቒቕ መለኮታዊ ሓይሊ ኣምላኽ ይስርዓሉሞ ነባርን ዘይፍታሕን ይኸውን። ስለዚ ድማ ቃል ኪዳን ሓንትን ናይ ዘልኣለምን እያ። ብመንገዲ ቃል ኪዳን ድማ ፍጹም ሓድነት ሰብኣይን ሰበይትን ይምስረት። ካብ ቤተ ክርስትያን ወጻኢ ዝግበር ቃል ኪዳን ድማ ቅቡል ኣይኮነን።
ስቪላዊ ቃል ኪዳን ኣብ ካተሊካዊት ቤተ ክርስትያን ጌጋ እዩ። ቃል ኪዳን፡ ብሓንሳእ ንምንባር ዝውሰድ ምርጫ ጥራሕ ኣይኮነን። ቃል ኪዳን ርክብ ምፍጣር ማለት እዩ። እዚ ዓይነት ርክብ ድማ ካብቲ ካልእ ብዙሕ ዝዓይነቱ ርክብት ዝተፈልየ እዩ። ከመይ ማሕበራዊ መንክዕ ኣለዎ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብዝኾነ ኣገባብ ከምዝዓቢ፤ ኣብ ማሕበራዊ ሕይወት እቲ ግቡእ ቦትኡ ከመዝሕዝ ንምግባር ዚሕግዝ ኣዝዩ ኣገዳሲ ባእታ እዩ።
__________________________________________
ብዛዕባ ጥፉእ ወዲ
እየሱስ
ሉቃስ 15፡11 – 24
ከምዙይ ድማ በሎም፦ ንሓደ ሰብኣይ ክልተ ደቂ ነበርዎ። እቲ ንእሽተይ ነቦኡ ኣቦይ! ካብ’ዚ ገንዘብካ እቲ ዝብጽሐኒ ግደይ ሃበኒ› በሎ፤ ንሱ ኸዓ ነቲ ገንዘቡ መቒሉ ሃቦ። ድኅሪ ቑሩብ መዓልቲ ድማ እቲ ንእሽተይ ወዲ ዘለዎ ዂሉ ኣኪቡ ናብ ርሑቕ ሃገር ከደ። ኣብኡ ድማ ነቲ ገንዘቡ ብስድነትን ብስኽራንን በተኖ። ዘለዎ ዂሉ ምስ ወድአ ኣብታ ሃገር ብርቱዕ ጥሜት ኮነ፤ ንሱውን ተጸገመ። ከይዱውን ካብቶም ደቂ እታ ሃገር ኣብ ሓደ ተቖጸረ፤ ንሱ ድማ ሓሰማታት ክጓሲ ናብ ወፍሩ ሰደዶ። ካብቲ ሓሰማታት ዝቕለባኦ ዝነበራ ቛርፍ ክበልዕ ድማ ሃረር ይብል ነበረ፤ እንተኾነ ሓደኳ ዝህቦ ኣይረኸበን። ሽዑ ናብ ልቡ ተመሊሱ እንጀራ ዝተርፎም ኣገልገልቲ ኣቦይ ክንደይ እዮም! ኣነ ግና ኣብዙይ ብጥሜት እመውት ኣለኹ። ተሢአ ደኣ ናብ ኣቦይ ክኸይድ እሞ፦ ኣቦይ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔርን ኣብ ቅድሜኻን ኃጢኣት ገበርኩ። ደጊም ወድኻ ኽበሃል ኣይግብአንን እዩ ካብቶም ሓሻኽርካ ኸም ሓደ ቝጸረኒ ኽብሎ እየ› በለ። ተሢኡ ድማ ናብ ኣቦኡ ተመለሰ፤ ኣቦኡ ኸዓ ገና ኣብ ርኁቕ እንተሎ ረአዮ እሞ ራህረሀሉ፤ ጐይዩ ድማ ኽሳዱ ሓቝፉ ሰዓሞ። እቲ ወዱ ድማ ኣቦይ! ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔርን ኣብ ቅድሜኻን ኃጢኣት ገበርኩ፤ ደጊምስ ወድኻ ኽበሃል ኣይግብአንን በሎ። ኣቦኡ ግና ንሓሻኽሩ ዝበለጸ ኽዳን ብቕልጡፍ ኣምጺእኹም ክደንዎ! ቀለበት ኣብ ኣፃብዕቱ ኣሳእንውን ኣብ ኣእጋሩ ግበሩሉ! ስቡሕ ዝራብዕ ኣምጺእኹም ሕረዱሞ ንብላዕ! ንተሓጐስ! እዝ ወደይ ሞይቱ ነይሩ ሓውዩ፤ ጠፊኡ ነይሩውን ተረኺቡ እዩሞ› በሎም። ክሕጐሱ ድማ ጀመሩ።
___________________________________
መደምደምታ
ክቡራን የሕዋት
ብደገፍ መንፈስ ቅዱስ እናተመራሕና ኣብ ግዜ ፈተና ይኹን ኣብ እዋን ስደት ‘’ብፍቕሪ፥ ሓጎስ፥ ሰላም፥ ትዕግሥቲ፥ ሕያውነት፥ ለውሃት እምነት፥ ትሕትና፥ ይኣኽለኒ ምባልን ዘለዎ ናብራ ሕይወት እንነብር። ነዚ ፍረ እዚ ብገዛእ ኃይልና ከነምጽኦ ፍጹም ዝከኣል ኣይኮነን። እንታይ ደኣ በቲ ኣብ ልብና ብእምነት ዝሓደር መንፈስ ቅዱስ ልዕሊ ኣእምሮ ብዝኾነ መገዲ ኣብ ውሽጥና ብዘገርም ምሥጢር ይፈስስ ማለት ኢዩ። ገላ 5፡22።
ሂወትና ዝተባረኸን ዝተቐደሰን ይኹን።
ጸጋኡ ይብዝሓልና።
ኣሜን።
ኣንጀ, ፍራንስ


c: text/html

text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ – ታኅሣሥ 08/2017
“ እኔኹ አነ ባርያ እግዚአብሔር እየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ”
እግዚአብሔር ካብ ሰማይ ምሥራቅን ምዕራብን ሰሜንን ደቡብን፡ አብ ኩሉ አጽናፍ ተመከተ’ሞ አስተንፈሰን አሸተተን፡ ብሓቂ ከዓ ኩሉ ከማኺ ዝአመሰለ፡ አይረኸበን፥ ውቃቤኺ ስለ ዘፍቀሮ ድማ አብ መዓዛኺ ሠመረ፡ ነቲ ዚፈትዎ ወዱ ኸአ ናባኺ ለአኾ።
ናይ ሎሚ ወንጌል፡ ማሪያም ንብስራት ገብርኤል መልአኽ “ እኔኹ አነ ባርያ እግዚአብሔር እየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ” እናበለት መደብ እግዚአብሔር አብአ ክፍጸም ከምዘፍቀደት የዘንትወልና። በቲ ናታ ሕራይ ከአ ነቲ ብርሃን ዓለም ዝኾነ ክርስቶስ አብ ከርሳ ንኽትጸውር በቅዓት። እቲ መለኮት አብአ ሓደረ። ካብአ ተወሊዱ ከአ ንነፍሲ ወከፍና አድኃነና።
ሕይወት ማሪያም አብዚ ምድሪ ካብ መጀመርታ “ትሕትናን ተአዝዞን ዝመልኦ ሕይወት ኢዩ ነሩ። አብቲ ስቅያት ዝመልኦ ሕማቕ ግዜ ናይ ወዳ’ውን እንተኾነ አሜን ኢላ ተቐበለቶ። በዚ ከአ እግዚአብሔር ልዕል አበላ። ጸጋ ዝመልአኪ ዝብል ቃል ብስራት ገብርኤል መልአኽ ግልጸት እግዚአብሔር ወይ ፍቕሪ እግዚአብሔር አብ ልዕሊ ማሪያም የመልክት – ብአኡ አቢሉ ከአ ናብ ነፍሲ ወከፍ ፍጡር። በቲ ናታ ሕራይ ከአ ድኅነት አምላኽ ተቐበልና። አብቲ ብስራት ናይ ገብርኤል ካብ ማሪያም እምነት ዝመልኦ መልሲ የዲሊ ነሩ። ነቲ ብስራት፡ ነቲ ጸዋዕታ “እኔኹ አነ ባርያ እግዚአብሔር እየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ” እንዳበለት መለሰት። በቲ ትሕትና ዝመልኦ መልሲ ማሪያም ከአ እቲ ልዑል አምላኽ አብ ከርሳ ክሓድር ኪኢሉ።
ፍረ ናይ ሕራይ ማሪያም ከአ አምላኽ ባዕሉ አብ መንጎና ሓደረ። ሎሚ ክርስቶስ ጎይታ ብጥምቀት አብ ነፍሲ ወክፍና ህልው ኢዩ አሕዋት አሓት። ከም ክርስቲያን አብ መዓልታዊ ሕይወትና ነዚ አብ ልባታን ሰፊሩ ዘሎ አምላኽ ከምቲ ንሱ ዝደሊየና ኮይና ክንርከብ ክንሰርሕ የድሊ። ዝለዚ ካብ ማሪያም አደና ንመሃር። ንሳ መምህር እምነት ኢያሞ አብ እምነትና ንጽናዕ። ብፍላይ አብዚ ግዜ ምጽአት ን2017 ልደተ ክርስቶስ ክንብዕል አብ ንቀራረበሉ ዘለና ግዜ፡ ማሪያም እታ እንኮ አብነታዊት አደ፡ ብምልአት ነቲ ናይ ምጽአት ክርስቶስ ዝተጸበየትን ዝተቐበለትን ቅድስቲ ኢያሞ አሰራ ብምኽታል፡ ነቲ አብ መዓልታዊ ሕይወትና ልባትና ዝኹሕኩሕ ክርስቶስ አምላኽ አሰራ ብምኽታል ልባትና ከፊትና ንቀበሎ።
- ጸሎት
ኦ ዕውቲ ድንግል – ምሪያም አዴና፡
ሰላም ንብለኪ – ብትሕትና ደኒና፡
ካብ ሰይጣን ሃዳኒ – በጃኺ አድኅንና፡
ምእንቲ አቦኺ ኢያቄም – አዴኺ ሓና፡
ባርኽያ ሎሚ – ንማኅበር ክርስትናና። አሜን!
( ካብ ውዳሴ ማሪያም ዝተወስደ )
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሞሪንጋ መበቆሉ ኣብ ህንዲ ኮይኑ ናብ ኢትዮጲያ ካብ ቀረባ ዓመታት ንነዘ ኣትዩ ልዑል ረብሓ ዝህብ ዘሎ ንታምቦኽ ዝመስል ተኽሊ’ዩ:: ኣብ ኢትዮጲያ ናይቲ ናብታ ሃገር ብወገን ኬንያ ዘእተዎ ሽም ተዋሂብዎ’ሎ፤ሺፈራው ይባሃል::
ብፍላይ ኣብ ደቡብ ኢትዮጲያ ንምግብነት ብሰፊሑ ይልመድ’ሎ፤ ኮይኑ ግና ናብ ካልኦት ከባቢታት እታ ሃገር ብቕልጡፍን ብስፍሓትን ኣይተባፀሐን::
“ምስ ካልኦት ሃገራት እንትነፃፀር ኣብ ሃገርና ረብሕኡ ብዝግባእ ተፈሊጡ ኣይማዕበለን፤ ብዙሕ ስራሕ እዩ ዝጽበየና” ይብሉ ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓትን ገጠር ትግራይ ላዕለዋይ ክኢላ ኣግራባት ኣይተ ህይወት ደስታ::
ብተመሳሳሊ ኣብቲ ትካል ላዕላዋይ ክኢላ ኣግራባት ኣይተ ንጉስ እስማዒል ልዑል ትሕዝቶ ምግብነት እቲ ተኽሊ እንትገልጹ “ብማዕረ መለክዒ መጠን ወሲድና እንትንመዝን ኣራንሺ ካብ ዝህበና ረብሓ ሞሪንጋ ብ7 ኢድ ይበልጽ:: ከምኡ’ውን ካብ ካሮት ብ4 ዕጽፊ፣ ካብ ፀባ ብ4 ዕጽፊ፣ ካብ ሙዝ(በናና) ብ3 ዕጽፊ፣ ካብ ርግኦ ብ2 ዕጽፊ ዝበለጸ ጥዕናዊ ረብሓ ይህብ” ይብሉ::
ካብዚ ብምብጋስ ቢሮ ሕርሻን ልምዓትን ገጠር ትግራይ ኣብ ኣላማጣ፣ራያ ዓዘቦን ጣንቋ ኣበርገለ ክትከል ብምግባር ንምስፋሕ ይጽዕር ምህላዉ እቶም ክኢላታት ይዛረቡ::
ተኽሊ ሞሪንጋ ተወቒጡን ብላስቲኽ ታዓሺጉ ኣብ ዕዳጋ ከተማ መቐለ ይሽየጥ’ሎ፤ ኣብ ቤት ሻሂ እውን ህዝቢ ይጥቀመሉ’ሎ::
ሞሪንጋ ወይ ካዓ ሺፈራው 300 ሕማማት ዝፍውስ ልዑል ጥዕናዊ ረብሓ ዘለዎ እሞ ድማ ብቐሊሉ ክዓቢ ዝኽእል ተኽሊ ምዃኑ ኣይተ ህይወት ደስታ ይነግሩና::


text:
ኣብ ዋና ከተማ ኡጋንዳ ካምፓላ ኣብ 2010 ዓ.ም ብዘጋጠመ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ ብዝተሓሓዝ ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ 13 ሰባት ሎሚ ኣብ ትሕቲ ልዑል ናይ ጸጥታ ቁጽጽር ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም።
ካብኣቶም ሽዱሽተ ሰባት ክፍትሑ ከለው እቶም ሸውዓተ ሰባት ነቲ መጥቓዕቲ ኣወሃሂዱ ዝተባህለ ወልቀ-ሰብ ወሲኻ ከምዝተፈረደሎም ተፈሊጡ።
እቲ መጋባእያ ሽዱሽተ ሰዓታት ዝወሰደ ክኸውን ከሎ ዳኛ ኣልፔዝ ኦውኒ ዶሎ ብዛዕባ መስርሕ’ቲ ፈርዲ ከምዚ ኢሎም።
‘ዓቃቢ ሕጊ ንሸከም ናይቲ መዓልቲ ብዘይ ዝኾነ ምክንያታዊ ምጥርጣር ኣብ ልዕሊ ኢሳ ኣሕመድ ሉያማ ኣብዚ ኣብ መጋባእያ ደው ኢሉ ዘሎ ነቲ ኣብ ሶማልያ ብኣልሸባብ ዝተወሃሃደ መጥቓዕቲ ኡጋንዳ ሃንዳሲ ምኻኑ ምቕራቡ ብጣዕሚ ዕጉብ’የ። እቲ መጥቓዕቲ ኡጋንዳ ሰራዊታ ኣብ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ሰራዊቲ ኣሚሶም ( AMISOM) ብምስታፋ ጥራይ ዝተወሰደ’ዩ። ኢሳ ኣሕመስ ሉያማ ክሱስ ቁጽሪ ሰለስተ ድማ ብክሲ ግብረ-ሽበራ ገበነኛ ኮይኑ ተረኺቡ’ሎ።’
ብጠቅላላ ምስቲ መጥቓዕቲ ብዝተሓሓዝ ኣብ ኡጋንዳ ኬንያን ታንዛንያን 60 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዝአተዉ እንተነበሩ 13 ጥራይ’ዮም ተከሲሶም ናብ ቤት ፍርዲ ዝቀረቡ።እቶም ክሱሳት ብሰለስተ ክስታት ግብረ-ሽበራ ብቕትለት 76 ሰባትን ብፈተነ ቕትለት 10 ሰባት ብክልተ ክስታት ምትሕብባርን ሓደ ክሲ ምሕጋዝን ምትሕብባርን’ዮም ተኸሲሶም።
መጥቃዕትታት ኡጋንዳ 2010 ዓ.ም ሰባት ዋንጫ ዓለም ንምዕዛብ ኣብ ዝተአኸብሉ ስታድዮምን ቤት መግቢ ኢትዮጵያዊያን ዘጋጠመ’ዩ ኔሩ።
ኣብዚ ሎሚ ሓሙስ ዝተጋብኣ መስርሕ ፍርዲ ዳኛ ብዓቃቢ ሕጊ ዝቀረበ እቲ መጥቓዕቲ ብኸመይ ከምዝተዋሃደን ዝተካየደን ዝገልጽ መብርሂ ኣንቢቡ።
‘ ነቲ መጥቓዕቲ ኡጋንዳ ንምፍጻም ኣብ ሶማልያ ዝተሓንጸጸ ኮይኑ ኣብቲ መጥቓዕቲ ዝተጠቕሙ ነታጉ ድማ ካብ ሶማል ናብ ኬንያ ብምጉዕዓዝ ገለ ካብኡ ኣብ ስታድዮም ዝተቐብረ ክከውን ከሎ ገለ ድማ ብጻውዒት ቴሌፎን ከምዝነቱግ ዝተዳለወ’ዩ ኔሩ።’
ኣብቲ ሎሚ ዝወዓለ መጋባእያ ተከሰስቲ ብዙሕ ስቃይ ከምዝበጽሖም እንተገለጹ’ኳ ቤት ፍርዲ ግን ንኩሉ’ቲ ዝቀረበ ቃል እምነት ቅቡል ጌርዎ።
ገለ ካብቶም ሎሚ ፍርዲ ዝተዋህቦም ናይ ሞት ፍርዲ ከምዝብየነሎም’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሕቶ
መንፈሳዊ ውህበተይ እንታይ ምዃኑ ከመይ ጌረ እፈልጥ?
መልሲ
ኣምላኽ ነቶም መማህራን ጌሩ ዝጸውዖም ናይ ምምሃር ጸጋ ይህቦም ፡፡ ኣምላኽ ንገሊኦም ኣገልገልቲ ክዀኑ ይጽውዖም ፡ ብህያባት ከኣ ይባርኾም ፡፡ ኮይኑ ግና ፡ ንመንፈሳዊ ውህበትና ኣነጺርና ስለዝፈለጥናዮ፡ ብካልእ ውህበትና ዘይኮነ ነገር ንኣምላኽ ካብ ምግልጋል ምኽኒት ኣይኮነናን እዩ ፡፡ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበና መንፈሳዊ ውህብቶ ክንፈልጦ፡ ጠቓሚ ድዩ ? ከመይ ደኣ! ንኣምላኽ ነገልግለሉ ኣጋጣሚታት ክሳዕ ንስእን፡ ኣብ መንፈሳዊ ውህበታት ኣመና ምድሃብ ጌጋ ድዩ ? እወ ፡፡ ኣምላኽ ንኽጥቀመልና ናብኡ እንተተወፊና፡በቲ ዘድልየና መንፈሳዊ ውህበታት ከዕጥቐና እዩ ፡፡
መንፈሳዊ ውህበትና ብብዙሕ መገዲ ክልለ ይኽእል ፡፡ ኣብ መፈተኒታት መንፈሳዊ ውህበት ምሉእ ንምሉእ ምውካል ኣየድልን እንድዩ ፡ ነቲ ውህብቶና ጽቡቕ ጌርና ክንርድኦ የኽእለና እዩ፡፡ ካብ ካልኦት ዝመጽእ መረጋገጺ እውን ንመንፈሳ ዊ ውህበትና የብርሆ እዩ ፡፡ እቶም ንጎይታ ከነገልግሎ ዝረኣዩና ካልኦት ሰባት ፡ ነቲ ከም ውሁብ ዝወሰድናዮ ወይ ከየላለናዮ ዝጸናሕና መንፈሳዊ ውህበት ብዙሕ ግዜ ከለልይዎ ይኽእሉ እዮም ፡፡ ጸሎት እውን ኣገዳሲ እዩ ፡፡ ንመንፈሳዊ ውህበትና ብልክዕ ዝፈልጦ ኣካል፡ ባዕሉ እቲ ዓዳሊ-ውህበት መንፈስ ቅዱስ እዩ ፡፡ ነቲ መንፈሳዊ ውህበትና ከምቲ ዝግባእ ጌርና ኣብ ክብሩ ከነውዕሎ ምእንቲ ፡ ነቲ ተዋሂቡና ዘሎ ከርእየና ፡ ንኣምላኽ ክንሓቶ ንኽእል ኢና ፡፡
እወ ፡ ኣምላኽ ነቶም መማህራን ጌሩ ዝጸውዖም ናይ ምምሃር ጸጋ ይህቦም እዩ ፡፡ ኣምላኽ ንገሊኦም ኣገልገልቲ ክዀኑ ይጽውዖም ፡ ብህያባት ከኣ ይባርኾም ፡፡ ኮይኑ ግና ፡ ንመንፈሳዊ ውህበትና ኣነጺርና ስለዝፈለጥናዮ፡ ብካልእ ውህበትና ዘይኮነ ነገር ንኣምላኽ ካብ ምግልጋል ምኽኒት ኣይኮነናን እዩ ፡፡ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበና መንፈሳዊ ውህበት ክንፈልጦ፡ ጠቓሚ ድዩ ? ከመይ ደኣ! ንኣምላኽ ነገልግለሉ ኣጋጣሚታት ክሳዕ ንስእን፡ ኣብ መንፈሳዊ ውህበታት ኣመና ምድሃብ ጌጋ ድዩ ? እወ ፡፡ ኣምላኽ ንኽጥቀመልና ናብኡ እንተተወፊና፡በቲ ዘድልየና መንፈሳዊ ውህበታት ከዕጥቐና እዩ ፡፡
English
መንፈሳዊ ውህበተይ እንታይ ምዃኑ ከመይ ጌረ እፈልጥ?


text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ባይዶኣ ኣብ ቁፅፅር መንግስቲ ሶማልያ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ብሽዱሽተ ሽሕ፣መጠን በጀቱ ድማ ብ250 ሚልዮን ንክውስኽ ምውሳኑ፣ንፃዕሪታት ሰላምን ዕርቅን ሓጋዚ ከምዝኸውን ተገሊፁ።ንሰላም ሶማልያ ዘቋምት ኮንፈረንስ ለንደን‘ውን ተኸፊቱ።
ሰራዊት ደገፍቲ መንግስቲ ሶማልያ ብወትሃደራት ኢትዮዽያ ተሓጊዞም ብማካይንን ብታንክታትን ናብ ባይዶኣ ቅድሚ ምእታዎም እቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ኣል-ሸባብ ነታ ከተማ ገዲፎምዋ ወፂኦም‘ዮም።
ተጠባባቂ ቀ/ሚ ሶማልያ መሓመድ ኢብራሂም፣ኣል-ሸባብ ነታ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ብብርቱዕ ውግእ ዝተቆፃፀርዋ ከተማ ባይዶኣ ድሕሪ ፈኩስ መጥቃዕቲ ገዲፉዋ ምውፅኡ ገሪሙኒ‘ሎ ኢሎም።
“ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ከይተዋግኡ‘ዮም ሃዲሞም ይብሉ እቶም ቀ/ሚ። ኣስዒቦም፣ወትሃደራት መንግስቲ ንባይዶኣ ሙሉእ ንሙሉእ ተቆፃፂሮምዋ ከምዘለው ጠቂሶም” ይብሉ እቶም ቀ/ሚ።
ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም፣ ኣል-ሸባብ ካብ‘ታ ሓያል ዕርዱ ዝነበረት ባይዶኣ ምውፅኡ ከቢድ ስዕረት ኮይኑዎ‘ሎ ይብሉ።
ኣምባሳደር ዲና “እዚ ንኣል-ሸባብ ናብ ምቅባፅ ዝወስዶ ቀዳማይ ምዕራፍ‘ዩ።ከምኡውን ንሙሉ ሶማልያ ናብ ዝተማለአ ሰላም ዘብፅሕ ወሳኒ ፍፃመ‘ዩ።እዚ ኣጋጣሚ‘ዚ ንህዝቢ ሶማልያን መላእ‘ቲ ዞባን ፅቡቅ ኣጋጣሚ‘ዩ” ኢሎም።
ቪኦኤ ብተሌፎን ዘዘራረቦም ነበርቲ ባይዶኣ፣እታ ከተማ ህድኣት ከምዘለዋ ገሊፆም‘ለው።እታ ካብ ሞቃዲሾ ብሰሜን-ምዕራብ ኣብ 250 ኪ/ሜ ርሕቀት ዘላ ባይዶኣ ስትራተጂካዊት ከተማ ምኻና እቲ ዜና ይሕብር።
ባይዶኣ ዝተማረኸት፣ቀ/ሚ እንግሊዝ ዴቪድ ካሜሩን ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ዓለም-ለኸ ኮንፈረንስ ንፀገም ሶማልያ ንክኸፍቱ ሓደ መዓልቲ ምስ ተረፎ‘ዩ።ኣብ‘ቲ ኮንፈረንስ ልዕሊ ኣርባዓ መራሕቲን ወከልቲን ሃገራት ይሳተፉ‘ለው።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣15 ኣባላት ዝሓቆፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣በዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ኣብ ሶማልያ ካብ 12 ሽሕ ናብ 18 ሽሕ ክብ ንክብል ወሲኑ።
ነቲ ዓቃቢ-ሰላም ዝምደበሉ መጠን ገንዘብ ካብ 250 ሚልዮን ዶላር ናብ 550 ሚልዮን ዶላር ክዓቢ ወሲኑ‘ሎ እቲ ቤት ምኽሪ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣምባሳደር እንግሊዝ ማርክ ግራንት ድሕሪ‘ቲ ውሳነ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣መልእኽቲ እቲ ውሳነ ሓይልታት ሶማልያ ንምሕያል ፖለቲካዊ ተገዳስነት ከምዘሎ ከምኡውን እዋን ስግግር ሶማልያ ኣብ ነሓሰ ከምዝፍፀም ዝሓበረ‘ዩ ኢሎም።
ብዘይካ‘ዚ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእል ስልጣን ዝሃበ ምኻኑ ጠቂሶም።
“ንስልጣን ኣሚሶም ዘሐየለ‘ዩ።ከምኡውን ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ (ኣሚሶም)፣ንስግኣት ኣል-ሸባብ ንምቅልባስ ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ንክወስድ ንፈለማ ጊዜ ስልጣን ዝሃበ ውሳነ‘ዩ” ይብሉ ንሶም።
ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ንኣል-ሸባብ ቀንዲ ምንጪ ኣታዊ ገንዘብ ኮይንዎ ንዝፀንሐ መሸጣ ፋሓም ኣጊዱ‘ሎ።እንተኾነ እቲ ውሳነ ኣብ ማያት ሶማልያ ክውሰድ ኣለዎ ተባሂሉ ብኣሜሪካ ንዝተጠልበ ውጥን ኣይሓቆፈን። ኣምባሳደር ሱዘን ራይስ ግና እቲ ወፍሪ ሙሉእ ንክኸውን ክውሰኽ ነይራዎ ዝብል ገምጋም ነይሩወን።
ብተመሳሳሊ ዜና፣ቅድሚ ኮንፈረንስ ለንደን፣ባይዶኣ ካብ ቁፅፅር ኣል-ሸባብ ሓራ ምውፃኣ ምስ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ተደሚሩ፣ንኩነታት ፀጥታ ሶማልያ ኣዝዩ ከምዘማሓይሾ ባዓል-ስልጣን ሕብረት ኣፍሪቃ ገሊፆም።
“ባይዶኣ ኣብ ድሮ ኮንፈረንስ ለንደን ሓራ ምውፃኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ‘ዩ።ማሕበረ ሰብ ዓለም ንፃዕሪታት ሰላምን ዕርቂን ሶማልያ ከሐግዝ ከምዘለዎ ዘሕልፎ መክእኽቲ ኣሎ።ሕብረት ኣፍሪቃ፣እቲ ኮንፈረንስ ንዒላማ ሰላምን ዕርቅን ሶማልያ መእንታን ሓጋዚ ክኸውን ቅድመ ምድላዋት እናገበረ‘ዩ ፀኒሑ” ይብሉ።
ሚስተር ኣል ጋሲም ዋኔ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኮንፈረንስ ለንደን ዝውክልዎ ፕረዚደንት ጋና ዝነበሩ ጀሪይ ራውሊንግስን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን‘ቲ ሕብረትን ምኻኖም ኣፍሊጦም።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላምን ንበጀት ኣሚሶምን ንክውስኽ ትማሊ ዘሕለፎ ውሳነ፣ንፃዕሪ ሰላም‘ታ ንኣስታት ዕስራ ዓመታት ህድኣት ርሒቁዋ ዘሎ ሶማልያ ሓጋዚ‘ዩ ኢሎም።
ባይዶኣ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኣትያ፡ቤት ምኽሪ ፀጥታ'ውን ደገፉ ይገልፅ
ሓይሊ ዓቃቢ ሰላም ብ6 ሽሕ ንክውስኽ ተወሲኑ
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ባይዶኣ ኣብ ቁፅፅር መንግስቲ ሶማልያ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ብሽዱሽተ ሽሕ፣መጠን በጀቱ ድማ ብ250 ሚልዮን ንክውስኽ ምውሳኑ፣ንፃዕሪታት ሰላምን ዕርቅን ሓጋዚ ከምዝኸውን ተገሊፁ።ንሰላም ሶማልያ ዘቋምት ኮንፈረንስ ለንደን‘ውን ተኸፊቱ።


text:
ጋንታ ኢትዮዽያ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ቦትስዋና ገጢማ፣ኣብ መበል 89 ደቃይቅ ተቀይሩ ብዝኣተወ ጌታነህ ከበደ ወርቃዊት ሸቶ ኣመዝጊባ‘ላ።
ኣብ ሜዳኣ ንማእከላይ ሪፐብሊክ ዘተናኣገደት ደቡብ ኣፍሪቃ፣ክልተ ንባዶ ተዓዊታ።ግን ብትሕቲ ክልተ ነጥቢታት ንኢትዮዽያ ትስዕብ‘ላ።ቀፃላይ ግጥማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣንፃር ኢትዮዽያ ኣዝዩ ወሳናይ ክኸውን‘ዩ።ካብ‘ዚ ምድብ‘ዚ ሓንቲ ጋንታ ጥራሕ‘ያ ናብ መወዳእታ ዙር ግጥም ትሓልፍ።
ናብ ካልኦት ግጥማት ክንሰግር፣ታንዛንያ ንሞሮኮ ሰለስተ ንሓደ፣ዛምብያ ምስ ሌሴቶ ሓደ ንሓደ።ጋና ንሱዳን ኣርባዕተ ንባዶ።ማሊ ንሩዋንዳ ክልተ ንሓደ።ኬንያን ናይጀርያን ሓደ ንሓደ።ክሳብ 87 ደቃይቅ ኬንያ ሓደ ንባዶ ትመርሕ ነይራ።ሴኔጋልን ኣንጎላን ሓደ ንሓደ።
ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ኣፍሪቃ ይካየድ ዘሎ ርሱን ግጥማት ኣፍሪቃ ዝመፅእ መስከረም ክዛዘም‘ዩ።ዓሰርተ ምሕላፈለን ዘረጋገፃ ጋንታታት፣ ኣብ በፂሕካ ምምላስ ክልተ ግጥማት ነንባዕለን ክጣፈኣ‘የን።ብድሕሪኡ እተን ዝተዓወታ ሓሙሽተ ጋንታታት፣ብቀጥታ ኣብ ብራዚል ዝካየድ ፅዋዕ ዓለም ንኣፍሪቃ ወኪለን ክፃወታ‘የን።


text:
ሓሚሙ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ እዋን ክግለጽ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝኸደ ንመንግስታዊ ማዕከን ዜና ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
እቲ ማዕከን ዜና ኣቕሪብዎ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኣልበሽር ሕክምናዊ መርመራ ድሕሪ ምክያዱ ምስ ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ዓብዱላሂ ቢን ዓብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ክዘራረብ’ዩ።
ን23 ዓመታት ንሱዳን ዝመርሐ 68 ዓመት ዝዕድሚኡ ማርሻል ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ካብ ዝሕእለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ካብ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ብምኽዋሉ ሓሚሙ ክኽውን ይኽእል’ዩ ዝብል ወረ ኣብታ ሃገር ክናፈስ ቀንዩ’ዩ።
ኣፈኛ እቲ ፕረዚደንት ኣማድ ሰይድ ኣሕመድ ግን እቲ ፕረዚደንት ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣሎ ንዝብል ወረ ሓሶት ምዃኑ ብምጥቃስ ኣልበሽር ምስ ምሉእ ጥዕናኡ ከምዘሎ’ዩ ሓቢሩ።
እንተኾነ እቲ ኣፈኛ፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣቐዲሙ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ቐጠር ናይ ጎሮሮ መጥባሕቲ ከምዘካየደ ብወግዒ ተኣሚኑ’ዩ።
ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ሰሙን እስራኤል ኣብ ሱዳን ዘካየደቶ መጥቃዕቲ፣ ኣንጻር እስራኤል ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ንዝነበሩ ኣሽሓት ደገፍቲ መንግስቲ፣ ኣልበሽር መደረ ከስምዕ ትጽቢት እኳ እንተነበሮም፣ ኣብ ክንድኡ ግና ምክትሉ መደረ ምስምዑ፣ እቲ ፕረዚደንት ጥዕናዊ ጸገም ክህልዎ ከምዝኽእል’ዩ ወረ ዝናፈስ ዘሎ።


text:
ንዝኽሪ ! 6 ዓመት ብዘይ ፍረዲ
ሸሪፎ ኣቦ ሓፋሽ ኣበይ አሎ ደሃካ ?
ንብጻይካ እምበር ንርእሰይ ከይበልካ
መብጽዓ ቃልሲ ከይጠለምካ ተማጉትካ
ሓቂዲዩ ? እዛ ሓሳዊት ዓለም ኣርኪባትልካ
ሓቂ እንተኾይኑ እሞ ! ተዘሚታ ሃገርካ !
ዑቑበ አብርሃ ጎይታ ጠባይ ኣበይ ኣሎ ደሃይካ ?
ሓቂ ዲዩ ከምቶም ዝሓለፉ 3 ኣሕዋትካ ሓሊፍካ
ቶባእ ዓለም ! ኣብዛ ሃገር ድኣ ንመን ገዲፍካ ?
ሕዝብኻሞ ኮይኑሎ ጌና ከም ሕቱም ታኒካ
ክዝክሮ ንሃይለ ድሩዕ ! ክኢላ ተማጓቲ ?
ኤረ እንታይ ኢኻ ገርካ ?
ምእንቲ ሃገርካ ስለ ዝተማጎትካ
እዚ ኩሉ ስቓይ ምተገበኣካ
ደሃይ ጴጥሮስ ሰለሞንከ እንታይ አሎ ?
ምስኪናይ ምስ በዓልቲ ቤቱ ተኣሲሩ አሎ !
ወይለይ ! ኣንታ እንታይ ዲዩ ነገሩ !
ካን! እሞ ሰብኣዮም ሰበይቶም ክእሰሩ
ኣንታ እዚ ሕዝብናስ ዓይኑ ኢዩ`ባ ዓዊሩ
ኡይ ! ኡይ ! ዘይብል ዓው ኢሉ ኣምሪሩ
ኣስተር ፍስሓጽዮን ኣደ ሓፋሽከ ኣበይ ኣላ ?
ሽዱሽተ ዓመታ ገይራ ኣላ ኣብ ሸላ
ኤረ ብህወታ`ዶኸ ኣላ! እስከ ሓቢርና ንሕተተላ
ኣለዉ ብዙሓት ጀጋኑ እሱራት ጌና ዘይዘከርኩልኩም
እስከ ናይ ገለ ውሑዳት ኣስማት ክዝርዝረልኩም !
በራኺ ገብረሰላሴ ኣቦ ናጻ ፕረስ ኣበይ አሎ
ሓሚድ ሓመድ በዓል መብጽዓ አበይ አሎ
ጅርማኖ ናቲ ጎይታ ጠባይ ኣበይ አሎ
ኪዳነ ገብረኣብ ፊተውራሪ ኣበይ ኣሎ
ኣልኣዛር መስፍን ኣቦ ሓቂ አበይ አሎ
ብርሃነ ገረዝጊሄር ኣንበሳ ኣበይ ኣሎ
ቢትወደድ ኣብርሃ ጅገና አበይ ኣሎ
ኢድሪስ አቡ ዓረ ጅግና አበይ ኣሎ
ኪሮሰ ዓወር ተዋዛዪ ኣበይ ኣሎ
ሳልሕ ከኪያ ህርኩት ኣበይ ኣሎ
ጀጋኑስ ይበልዩ አለዉ ኣብ ጎዳጉዲ ዔራዔሮ
ኤረ ! ብዛሓትዮም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሰፈሩ
ክንደይ ወለድን መንእሰያትን እሞ ዘይተኣስሩ
ዝተረፉ መንእሰያት ከኣ ኣብ በረኻን ስደትን ሰፈሩ
ኣንታ እዚኦም`ዶ ንዓመታት ብዘይ ፍርዲ ምትኣስሩ
ጸላእቶም ከባርሩ ኣንጊሆም ዝወፈሩ
ፍርቂ ሂወቶም ተቓሊሶም፤ ዓደቦና ዘልበስዎ ክብሩ
ክሳብ መጨረሽታ ከኣ ኣብ መተከሎም ዝተረሩ
ካን ደሃይ ኣጥፊእካ ናይ ቀደም ይከኣሎ
ብጾትካ እናነበሩ ኣብ ጸልማት መንቀራቕሮ !
ገሊኦም ኣብ ስደት ኮይኖም ዝሮምሮ
ሕዝብኻ እናነበረ ኣብ ከርፋሕ መነባብሮ
በጃኻ ! በጃኻ! ይከኣሎ ንዓባ ስምካ ቀይሮ !
ወይስ ሒዙካዩ ናይ ጥልመት መንሽሮ
እንታይ ድኣ ይገበር ንሓዋሩ
ሃየ እሞ ሕዝብና ! ሓቢርና ንሕሰበሉ
ተቢዕና ከኣ ንመሰልና ንቃለሰሉ
ጀጋኑ ዝበሃሉ ከይንስእን ንሓዋሩ !!!
ኣምላኽ! ኣላህ! ይሓገዝ ከኣ ባዕሉ
ዝኽሪ ንእስውኣት
ናጻ ንጀጋኑ እሱራት
ዉድቀት ንጠላማት
ኣብርሃም ተኽለ
ፍራንክፈርት
14.09.2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1184


text:
ኣቦ-መምበር ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ካብ ቀዳማዩ ዳሕራዩ ገደደ።
ኢሳያስ ኣስፍሃ
05-09-2010
ብዕለት 02 መስከረም 2010 ዓ.ም ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ‘ሓርነት ኦርግ’ ‘ኣገዳሲ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝምልከት ሓበሬታ ንኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ (ኣባል መ. ፈ/ሽ ሰ-ደ-ህ-ኤ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ‘ብክፍሊ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን’ ዝተዳለወ ኣምሲልካ ዝቐረበ ጽሑፍ ነቢበዮ። ኣብ ኣቀራርብኡ ትሕትና ዘለዎ ዝመስል እኳ እንተኾነ፣ ኪኖ ‘ወኻርያስ ጻድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር’ ዝብል ምስላ ኣበዋት ዝሓልፍ ግን ኣይኮነን። እቲ ጽሑፍ ብሙኡዛት ቃላት እተነድቀን ኣብ ውሽጢ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝብል ኣምር ናይ መደናገርቲ ተጎልቢብካ ንብዓት ሓርገጽ ክትነብዕ ምፍታን፣ ካብ ንሙስሉይ ባህርያትካ ክትሓብእ ምድላይ ካልእ ትርጉም ዝወሃቦ ኣይኮነን።
ኣቱም ሰባት! ዘገርም እኮ ኢዩ’ቲ ንዕቐቱ፣ ኣብቲ ሓውሲ ኣስተምህሮ ዝመስል ጨለ ጽሑፉ፣ ሕፍር ከይበለ “እንተድኣ ዘጽደቖ ቅዋም ዘይተረድኦ ኣባል ሃልዩ ደጊሙ ቅዋም ከንብብን ክበርሃሉ እውን ክሓተና ይኽእል” ክብል ንመላእ ኣባላት ሰልፊ ዘባጨዎ ከይኣክል፣ ካብዝን ካብትን እቲ ብሓባር ነዲፍና ብሓባር ዘጽደቕናዮ ቅዋም ሰልፊ ቀናጢቡ፣ ንኣቦ-መምበር ድላዩ ናይ ምግባር ሙሉእ ስልጣን ከምዘለዎ ጌሩ ብቐደም ተኸተል ‘ውሽጣዊ ቅዋም ሰልፊ ከም ዝጠቕሶ’ እናበለ፣ ካብ ጌጋ ንክሃድም ዝፈጥሮ ዘሎ ካልእ ተወሳኺ ጌጋ’ዩ ዝበዝሕ።
ድሓር ክኣ እቲ ዘገርም ምስሉይነቱ “ጉዳይካ ብሕጋዊ ኣገባብን ስርዒታዊ መንገድን ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ተታሒዙ ናብ ክፍሊ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን ቀሪቡ ፍታሕ ክናደየሉ ድኣ እግባእ እምበር ኣብ ግዳም ኣውጺእካ ርኣዩለይን ስምዑለይን ዝፈትሖ ኣይኮነን” ክብል’ውን ክወራዘ ፈቲኑ’ሎ።
ኣብዚ እቲ ሓቂ ንመላእ ኣባላት ሰልፍን ብሓፈሻ ደለይቲ ፍትሕን መታን ንጹር መረዳእታ ክህልወኩም፣ ኣብ ውሽጢ ፈጻሚ ኣካል ሰልፊ ሳዕሪሩ ዘሎ ጉጅላውነትን ነቲ ሰልፊ ሓሊኹ ሒዝዎ ዘሎ ናይ ኣቦ-መምበር ብኩራት ግሉጽ ኣሰራርሓን ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ናብ ኣንበብቲ ኣቕሪበዮ ዝነበርኩ፣ እቲ ክሲ እንተላይ ንዕኡ ንኣቦ-መምበር’ውን ዝምልከት እኳ እንተኾነ በቲ ግቡእ መስመሩ ክሓልፍ ስለዘለዎ፣ ብዲሞክራሲያዊ ማእከልነት ሰንሰለት ተጠቒመ ናብ ኣቦ-መምበር ወልደኢየሱስ ዓማር፣ ብመንገዱ ክኣ ናብ ፈጸምቲ ኣካላት እየ ዝልኣኽክዎ። እንተኾነ ግን ንፈጸምቲ ኣካላት ከየማሓላለፈ ኣብ በይኑ ጥራሕ ሓቢኡ በዛ ሲዒባ እትራኣየኩም ዘላ ንእሽቶ ሓረግ ጌሩ ኢዩ ዝመለሰለይ።
Dear IA,
It is sad that you are addressing this message in this manner. I am sure there is no misleading information in my short update.
WA
“ት ጋ ገ ዩ ኣ ለ ኹ ም” !!!
መልሲ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንጉጅለ 15 እንካ ኣዘኻኸረኒ።
ብድሕሪ’ዚ ዓቕሊ ጌረ ድሕሪ ምጽባይ ናብቲ ኣብ ዕለት 02 ነሓሰ 2010 ዓ.ም ዝጅምር 2ይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ሰልፊ መታን ክቐርብ ብድርኡ ኣብ ዕለት 31 ሓምለ 2010 ዓ.ም ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ፈጸምቲ ኣካላት ሰልፊ ከም ዝበጽሖም ጌረ። ከምቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝነበረ ኽኣ፣ ኣብ ዕለት ክልተ ክዝረበሉ ኣምስዩ፣ ኣብዚ ምሸት እዚ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ነቲ ኣነ ንዲሞክራሲያዊ ማእኸልነቱ ኣኽቢረ ብመንገድኻ ናብ ኣባላት ፈጸምቲ ኣካላት ክበጽሓለይ ሰንሰለት ኢየ ተጠቒመ እንተበልክዎ “I am not a post man” (“ኣነ ቡስጠኛ ኣይኮንኩን”፣) ክብል ዝመለሸሉ ምሸት ኢዩ። ኣብዚ ንእግረ መንገደይ ከብርሆ ዝደሊ ነገር እንተሎ፣ ኣቦ-መምበር ሰልፊ እትረፍ ጥርዓን ናይ ሓደ ኣባል ፈጻሚ ኣካል ዝኣክል፣ ጥርዓን መሰረታት እውን እንተኾነ ነናብ ዝምልከቶ ኣካል ክመርሕ ዝግብኦ መስለኒ። ከምኡ ምስ ዝገብር ድማ’ዩ ሓድነት ሰልፊ ዘውሕስ። ስለዚ ሽዑ ‘ውን እንተኾነ እዚ ሕጂ ኣብ ዘየተደለየ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ኩነት ናብታ ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን ተመሪሑ ነይሩ እንተዝኸውን ድሮ መዕለቢ ተገይርሉ ምሃለወ። ካብኡ ሓሊፉ ንስኻ ክትቅየደሉ ዘይደለኻ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ሕጂ ግዳይ ክትደልየሉ ምፍታን ግን ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ቅቡል ኣይከውንን።
ኣብ ዕለት 03 ነሓሰ 2010 ዓ.ም ድማ እታ 10 ዝኣባላታ ኣብ ፍራንክፈርት ተራኺባን ተማኺራን ዝወዓለት ጉጅለ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር “እማመ ኣለና፣ ንሱ ክኣ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ኣብ ውሽጢ ሰለፊ ንዘየሎ ጉጅላዊ ኣሰራርሓ ከምዘሎ ጌሩ ብምቕራቡ ከምኡ ድማ ንኣቦ-መምበር ዘይግሉጽ ኣስራርሓ ኢዩ ዝኽተል ኢሉ ብምድፋሩ፣ ንውሽጣዊ ሓድነት ሰልፊ ዝፈታተን ወስታታት ኢዩ። ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ክኣ ነቐፌትኡ የልዕል፡ እንተዘየሎ ስጉምቲ ክንወስደሉ ኢና”። ክትብል ብልሳን ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ከተፈራርሕ ጀመረት።
ኣብዚ ካብ መንጎ እቶም ፈጸምቲ ኣካላት ትጋገዩ ኣለኹም ዝብሉ እንዳሃለዉ፣ ብፍላይ ብጸይቲ ምሕረት ገብረኢየሱስ “እዚ ጉዳይ ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ኣይንምጠጦ፣ ሽማግለ ጌርና ንፍታሓዮ”፣ እናበለት ብሽም ማጆሪቲ ኣይከውንን’ዩ፣ ክወጽእ ኣለዎ፣ ኢሎም ከም ከልቢ ሰጊጎሙኒ ከብቅዑ፣ ሕጂ ‘ድሕሪ ማይ ናብ ባዓቲ’ ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን ዝብሃል ዘሎ: ኣብ ዝደለኻዮ እዋን ልዕሊ ሕጊ ትኸውን፣ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ መራኸቢ ብዙሓን ክኣ ቆርበት በጊዕ ተኸዲንካ ከተዘንግዕ ዝከኣል ኣይኮነን። ምስ እዚ ኣተኣሳሲረ ከብርሆ ዝደሊ ሓደ ነገር ኣሎ፣ ሓደሓደ ንጹሃት ኣባላት ሰልፊ ይኹኑ ካልኦት ደለይቲ ፍትሒ ኣሕዋት ኤርትራውያን እቲ ሓድሕድ ቆዮቓ ካብ ምጽላእ ዝኣክል ‘ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ’ ኢልካ ዘይትገድፎ ዝብሉ ኣይተሳእኑን፣ እንተኾነ ግን ቅድሚ ሕጂ ንእስነትና ዘብለናሉ ናይ ናጽነት ቃልሲ ብኸምኡ ስለዝሓለፍናዮ ጥራይ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ጸዋግ ኩነታት ኣውዲቑና ከምዘሎ እናኣዘኻኸርኩ: ሕጂ ኽኣ ኣነ ብሂወተይ ክሳብ ዘለኹ ዳግማይ ተዛማዲ ኩነት ፍጹም ክርኢ ከምዘይኮንኩን እታ መጎጎ ክኣ ትስበር እምበር ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኣናጹ ክሓልፉ ከምዘይኮኑ በዚ ኣጋጣሚ ከዘክሮም እደሊ።
ካልእ እቲ ብስም ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን ተዳልዩ ኢሉ ኣቕሪብዎ ዘሎ ድራማዊ ጽሑፍ ግን ‘ንዓይ ነንጭዋስ ኣብ ሎቖታ’ ድሕሪ ምባል፣ ብክፍሊ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን ዝተዳለወ ዘይኮነ፣ በታ ‘ፍልይቲ ቤት ፍርዲ’ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማርን ጉጅልኡን ዝተዳለወ ምዃኑ ብንጹር ክፍለጥ ኣለዎ። ምኽንያቱ ንኣቦ-መምበር እዚ ዝተጠቕሰ ክፍሊ ኦዲትን ምቁጽጻርን ጥርዓንን ዝኾነ ኣቶ ኣልኣዛር ሓጎስ ተወኪሰዮ ምንም ዝፈልጦ ነገር ከም ዘይብሉን፣ ምናልባት ብጾቱ እንተኾይኖም ዝጸሓፍዎ’ውን ቅዳሕ ከምዘይሰደዱሉን፡ ከም ሰቡ ድማ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርኔት ይርእዮ ከምዘሎን ብምግራም ኢዩ ዝዛረብ። ስለዚ ሕጂ’ውን ‘ውሓጥዮ እንተ በልክዋስ ትጉስሞ’ ኮይኑ ነገራቱ፣ እነሀልኩም ኣቦ-መምበር ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ካብ ቀዳማዩ ዳሕራዩ ገደደ፣ ‘ክላእ! ኣበይ ዘሎ ሓጋግን ፈራድን ኣካል ኢዩ’ዚ? ኣነ ባዕለይ ከለኹ። ይብለና’ሎ።
ስለዚ ንምሕጻሩ ዝኣክል፣ ኣቶ ውልደኢየሱስ ዓማር ‘ካብ ጉይይ ምዓል ክሳድ ምሓዝ ኢዩ’ሞ’፣ ከምቲ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ኣብ ጽሑፈይ “እንቛዕ እኳ እቲ ሓቂ ብጽሑፍን ድምጽን ተሰኒዱ’ሎ በልካ” ኢለ ብጽሑፍ፣ ንዓ ሃየ! ንጫበጥ! ዝበልኩኻ። ምናልባት ነቲ ዝተጻሕፈ እንተዘየንበብካዮ ኮንካ ኣብዚ ጥብቆ ጠውቕ፣ http://www.gereger.com/news.asp?xnewsid=4153 ሕጅ’ውን ደጊመ! ትብዓት እንተሃልዩካ፣ ኣብ ክንዲ ነቲ ቅዋም ሰልፍን ክርክር ኣኼባ ፈጻሚ ኣካልን ከከም ዝጥዕመካ ጌርካ ሰሰሊዕኻ ጠማዚዝካ እተቕርቦ፣ ሃየ! ከምዘለዎ ብግሉጽ ናብቲ ክፈርድ ዝኽእል መሰረታት ሰልፍና ብፍላይ፣ ብሓፈሻ ኽኣ ናብቲ “ንሓርነትካ ኢየ ዝቃለስ ዘለኹ” እትብሎ ህዝቢ ኣቕርቦ’ሞ ብናጻ ርእይትኡ ይፍረደና። ምኽንያቱ ወናኒ ናይቲ ቃልሲ ህዝቢ ስለዝኾነ። ካብኡ ሓሊፉ ሕጂ’ውን ኣይፋለይ! ኣነስ ስልጣን ሓጋግን ፈራድን ኣካል መንዚዐ ክቕጽል ኢየ ትብል እንተኾንካ ግን ደቂስካ ኣይትሕደር ክሳብ መጠረሽታ ብድሆ! እብለካ።
እምቢ ንምልኪ!
ሓይልና ንምሸቱ’ዩ!
ኢሳያስ ኣስፍሃ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1481


text:
ዓማፂያን ታውረግን ሰበስልጣን መንግስቲ ማሊን ኣብ ሰሜናዊ ማሊ ዘላቒ ሰላም ንምምፃእ ሎማዕንቲ ኣብ ኣልጀሪስ ተራኺቦም።እቲ ዝርርብ ሰፊሕ ግዝኣት እታ ሃገር ከመይ ይመሓደር ኣብ ዝብል ሕቶ ሓዊሱ ኣብ ፀጥታን ፖለቲካን ከተኩር እዩ።
ተወከልቲ ዕጡቓት ጉጅለታት ሰሜናዊ ማሊን መንግስትን ኣብታ ሃገር ንዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ዝፀንሐ ቅልውላው ንምፍታሕ ዝዓለመ ልዝብ ንምክያድ ናብ ዋና ከተማ ኣልጀሪያ ተመሊሶም ኣለው።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ፖለቲካውን ፀጥታውን ጉዳያት ንምዝርራብ ዘኽእል እማመ ተፈራሪሞም።
ሰሜናዊ ማሊ ነፃ ሃገር ዝገብር ሕቶ መዘራረቢ ኣይኸውንን፤ምኽንያቱ ጉጅለታት ተዋጋእቲ ታውረግ ዓርሰ ምምሕዳ ኣብ ዝብል ስለዝተሰማምዑ።
ብመዳይ ጊደ ባማኮን ኣብ ሰፊሕ ቦታ ተበታቲኖም ዝነብሩን ብነገዶም ዝተኸፋፈሉን ማሕበረሰባት ከመይ ይመሓደሩ ኣብ ዝብል እቲ ዓርሰ ምምሕዳር እንታይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ንፁር ኣይኮነን።
እቶም ዓመፅቲ ዘይተማእኸለ ምምሕዳር ይደልዩ።ባማኮ ዝከታተሎ ስራሕቲ መንግስቲ ንከባቢያዊ ተወከልቲ ምሃብ ዝብል ኮይኑ ቅድሚ ሎሚ ተፈቲኑ ዝፈሸለ እዩ።
ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ኣብ ስምምዕ ክብፃሕ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ ኣዋሃዲ ሰብኣዊ ሓገዛት ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ማሊ ዴቪድ ግረስሊ።
ስምምዕ ክይተበፅሐ ምርግጋእ ዝብሃል ኣይህሉን፤ኩነታት ፀጥታ እናሓመቐ ክኸይድ እዩ፤እዚ ድማ ኣብዚ ልዝብ እዚ ንዝሳተፉ ወገናት ዘርብሕ ኣይኮነን ኢሎም።
ተዋጋእቲ ታውረግስ መፈንቅለ መንግስቲ ዘስዐበን ሰሜናዊ ማሊ ኣብ ትሕቲ እስላማዊያን ናዕበኛታት ክውዕል፣ሓይልታት ፈረንሳይን ኣፍሪካን ኣብ ፈለማ 2013 ኣ/ፈ ጣልቃ ክኣትው ዘገደደን ኣብ ፈለማ 2012 ኣ/ፈ መጥቓዕቲ ካብ ዝፍፀሙ ጀሚሩ ማሊ ምርግጋእ ሓሪሙዋ ትርከብ።
ገሊኦም ምስ ምዝውዋር ሓሺሽን ሽበራን ምትእስሳር ዘለዎም ዕጡቓት ጉጅለታት ኣብ ሰሜን ማሊ ግዝኣት ንምቁፅፃር ሎሚ እውን ይዋግኡ ኣለው።እዚ ንማሊ ጥራሕ ከይኮነስ ንጎረባብታ ኣልጀሪያን ኒጀርን እውን ዘስግእ እዩ።
ኣማእቲ ኣሽሓት ስደተኛታት ማሊ ኣብ መፅለሊ ካፕታት ሞሪታኒያን ቡርኪና ፋሶን ይርከቡ።ብተወሳኺ ማላዊያን ኣብ ከባቢ ባርካኔ ብፈረንሳይ ይካየድ ብዘሎ ወታደራዊ ስርሒት እናተሰላቸው እዮም።መንግስትን ተቓወምትን ንቶም ሽግራት ንምፍታሕ ቅሩባት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ይብሉ ግረስሊ።
ክብፃሕ ዝኽእል ስምምዕ ኣብ ግብሪ እንተድኣ ውዒሉ ኣብ መንጎ መንግስቲ ባማኮን ንምፃል ዝንቀሳቐሱ ዝተፈላለዩ ጉጅለታትን ን50 ዓመታት ዝፀንሐ ናይ ዕጥቒ ግጭት ከብቅዕ እዩ።


text:
ሰራዊት ኣሜሪካን ሓይልታት ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ)ን ናይ ድሕሪ 20 ዓመት ነባርነት፡ ካብ ኣፍጋኒስታን፡ ጠቕሊሎም ኣብ ዝወጽሉ ዘለዉ እዋን፡ ኣብታ ሃገር ናይ ስግኣት ደበና የንጸላሉ ምህላዉ ተሓቢሩ። ምስ ምውጻእ ሓይልታት ኣሜሪካን ሰራዊት ኔቶን፡ ዕጡቕ ጕጅለ ጣሊባን’ውን ሓይሊ ስለ ዝደለበ፡ ብሕልፊ እኳ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ከውርዶ ንዝኽእል ሃስያ ሻቕሎት ፈጢሩ ኣሎ። ብኣገላልጻ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ኣፍጋኒስታን፡ ኣራሽ ኣራብሳዲ፡ እቶም ኣብ ጽላል ኣሜሪካ ተወሊዶም ዝዓበዩ መንእሰያት፡ ሕጂ ንኻልእ ገጽ ክዳለዉ’ዮም ይብል።
ንፍሉይ ሓይልታት ሰራዊት ኣፍጋኒስታን ጽዒና ኣብ ካንዳሃር እትጓዓዝ ዝነበረት ድርዕቲ መኪና፡ ብሰራዊት ጕጅለ ጣሊባን ኣብ ቀረባ እዋናት ተሃሪማ ነይራ። ጽባሕ’ቲ ፍጻመ ድማ ሰራዊት ዕጡቕ ጕጅለ ጣሊባን፡ ነታ መለልዪቶም ዝዀነት ጻዕዳ ባንዴራ፡ ኣብ ዶባት ፓኪስታን ከንበልብሉ ተራእዮም።
ኣብቲ ብኣፈኛ ዕጡቕ ጕጅለ ጣሊባን ዝተደለወ ምዃኑ ዝተሓበረ፡ ምርግጋጹ ግን ዘይተኻእለ፡ ናይ ቪድዮ መልእኽቲ ድማ ንነበርቲ ከረጋግእ ይፍትን። ብመሰረት’ቲ ዝተዘርግሐ ናይ ቪድዮ መልእኽቲ፡ ህዝቢ ክሃድእ፡ ንቡር ዕለታዊ ስራሓቱ ክቕጽልን ብወገን ሓይልታት ጣሊባን ዝመጾ መጥቃዕቲ ስለ ዘየሎ ድማ መብጽዓ ዝኣቱ’ዩ።
እቲ መልእኽቲ ግን ብብዙሓት ኣፍጋናውያን ከም ዘለዎ ዝውሰድ ኣይኰነን።
ኣደ ክልተ ቈልዑን ተጠባቒት ማሕበራዊ መሰላትንን ዝዀነት መዲና ሳዳት ተቐማጢት ከተማ ካቡል’ያ። ኣብ ኣፍጋኒስታን ዘሎ ናይ ጸጥታ ሃዋሁ ክቕየር ከም ዝጀመረ ከምዚ ብምባል ትገልጽ፤ “ሰራዊት ኣሜሪካ፡ ኔቶን ሃገራት ኤውሮጳን ኣብ ጉዳይ ኣፍጋኒስታን ኢድ ምስ ኣእተዉ፡ ህዝቢ ሰለማዊ ናብራ ከስተማቕር ጀሚሩ ነይሩ። ሕጂ እዘን ዓበይቲ ሃገራትን ውድባትን ክወጻ ምስ ጀመራ ግን፡ ህዝቢ ኣፍጋኒስታን ብሓፈሻ፡ ብሕልፊ እኳ ደቀንስትዮ፡ ናብ ራዕዲ ንምለስ ኣሎና። እንታይ ክወርደና ምዃኑ ብሻቕሎት ንጽበ ኣሎና።”
ኣብ ከተማ ካቡል ቅድሚ ዓመት ናይ ባዕሉ ንግዳዊ ትካል ከፊቱ ዝናበር ዘሎ ሙርታዝ’ውን ብተመሳሳሊ፡ ቅሱን ናብራ ክመርሕ ሃንቀው ከም ዝብል ይሕብር። ቅሱን ናብራ፡ ብኣገላልጻ ሙርታዝ፤ ምውጋድ ኲናት፡ ምጥፋእ ለበዳ ቫይረስ ኮሮናን ምርግጋእ ዕዳጋን’ዩ።
ጕጅለ ጣሊባን ኣብ መኣዲ ዘተ ሰላም ክስታፍ መታን፡ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ጸቕጢ ክገብሩሉ፡ ሙርታዝ ተስፋ ይገብር። እዚ ግን ንኸም በዓል መዲና ዝኣመሰሉ ዜጋታት መለሳ የብሉን። ምኽንያቱ ድማ ከምዚ ክትብል ተረድእ “ናይ ሎሚ ጣሊባን እቶም ቅድሚ 20 ዓመታት እንፈልጦም ጣሊባን’ዮም። ኣብ ስነ-ሓሳቦም ዝተለወጠ ነገር የሎን። መነባብሮ ኣብ ትሕቲ ጣሊባን ማለት ከኣ ልክዕ ከም ኣብ ውሽጢ ሽፋን እንቋቝሖ ምንባር’ዩ፣ ብሕልፊ እኳ ንደቀንስትዮ። ከም ኣደ መጠን፡ ማዕረ’ተን ኣብ ካልእ ሃገራት ዝነበራ ኣደታትን ደቀንስትዮን ማዕረ መሰላትን ዕድላትን ክህልወኒ እደሊ። ደቀይ ውሑስ መጻኢን ሰላማዊ ህይወት ክመርሑ እሓልም። ኣብ ትሕቲ ጣሊባን ዝዓብዩ ቈልዑ እዚ ዕድላት’ዚ ክህሉዎም’ዩ ዝብል ትጽቢት ግን የብለይን። ብሩህ መጻኢስ ይጽናሕ እሞ፡ እቲ መሰረታዊ መሰላት ክረኽቡ ዝኽእሉ’ውን ኣይመስለንን። ብዕድል ወደይ እሻቐል’የ፣ ልዕሊኡ ዘተሓሳስበኒ ግን ዕድል ጓለይ’ዩ።”
ምምሕዳር ባይደን፡ ንመንግስቲ ኣፍጋኒስታን ዝህቦ ሓገዝ፡ ክቕጽል ምዃኑ’ዩ ዝገልጽ። እዚ መብጽዓ’ዚ ግን ነቶም፡ ቅድሚ ሕጂ እኹል-ተረፍ ግፍዒ ዝረኣዩ’ሞ ሕጂ ኣብ ኣፍንጫ ጕጅለ ጣሊባን ዘለዉ ዜጋታት ውሕስነት ዝህብ ኣይኰነን።


text:
ምኽትል ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳይ ኣፍሪቃ ቲቦር ናጅ፡ ብሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ተቐቢሉ ከምዘዘራረቦ ብወግዓዊ ትዊተሩ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ ኣፍሊጡ።
ቲቦር ናጅ ኣብ`ቲ መልእኽቱ፡ ኤርትራ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም፡ ጸጥታን ብልጽግናን ኣብ ምስፋሕ ኣገዳሲ ተራ ኣለዋ ኢሉ።
ኣተሓሒዙ፡ እቲ ኣብ`ቲ ዞባ ዝቕጽል ዘሎ ለውጢ፡ ንህዝቢ ኤርትራን ኪነዉን ርግኣትን ዕድላትን ከምጽእ ይኽእል`ዩ ኢሉ።
ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ዑስማን ሳልሕ ምስ ሓላፊ ጉዳይ ኣፍሪቃ ቲቦር ናጅ ኣብ ዋሽንግተን ምርኻቡ ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ኒው ዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ብምስታፍ ዝሓለፈ ቀዳም ነቲ ጉባኤ መደረ ከምዘስምዐ ይፍለጥ።
ሚንስተር ዑስማን ኣብ`ቲ መደርኡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ማዕቀብ ክልዓለሉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዝወረዶ በደል`ውን ካሕሳ ከምዝሓትት ኣፍሊጡ ኔሩ።


text:
ኣፈኛ ፈደራላዊት ሪፖብሊክ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣሕመድ ሽደ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ሓምለ 15 ከምዝኽፈት ሓቢሩ።
ኣፈኛ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ዝሓበረ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ክኸውን እንከሎ፤ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብን ካብ 1998 ተዓጽዩ ዝጸንሐን ኤምባሲ ኤርትራ ምስ መገሻ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዳግም ከምዝኽፈትን እዩ ተሓቢሩ።
ንናይ ትዊተር መልእኽቲ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ: ክልቲኤን ሃገራት ታሪኻዊ ሽርክነተን ብምሕዳስ ኣብ ጎደና ብልጽግናን ምርግጋእን ተኣሳሲረን ይስጉማ ምህላወን ኣፍሊጡ።
ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ጽባሕ ቀዳም ኣትሒዙ ዑደት ዝገብር ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝተመርሐ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ: ኣብ ሃዋሳ ዝርከብ ኢንዱስትርያዊ ፓርክ ከምዝበጽሕውን ንሓበሬታ መንግስታዊ መራኸቢ ፋና ብምጥቃስ ሮይተርስ ብተወሳኺ ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 13 December 2020
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሰራዊታ ካብ ሶማል ክትስሕብ ድሕሪ ዘሕለፈቶ ውሳኔ፣ ኣብታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዘካየደቶ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ክትወስድ ጻውዒት ቀሪቡ።
ኣመሪካ ካብ መጀመሪያ ዕለት ናይ 2021 ኣትሒዛ ሰራዊታ ክትስሕብ ምዃና ቤት ጽሕፈት ምክልኻል’ታ ሃገር ድሕሪ ዘውጸኦ መግለጺ እዩ፣ ኣህጉራዊ ተጣባቒ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብሸውዓተ ታሕሳስ ነዚ መግለጺ ዘውጸአ።
እቲ ትካል ኣብ መግለጺኡ፣ ኣመሪካ ኣጋር ሰራዊታ ካብ ሶማል ኣውጺኣ ማለት እቲ ኲናት ኣብቂዑ ማለት ከምዘይኮነ፣ ነቲ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ከተካዪዶ ዝጸንሐት መጥቃዕታት ከም ኣብነት ብምቕራብ እዩ ክስታቱ ዘስምዕ ዘሎ።
ኣመሪካ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ማለት ድሮን ኣብ ዘካየደቶ ተደጋጋሚ መጥቃዕታት፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝወረደ መጉዳእቲ፣ ክሳብ ንኣህጉራዊ ሕጊ ሰብኣውነት ዝጥሕስ ገበናት ከምዝተፈጸመ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል መጽናዕታዊ ጽሑፍ ኣቕሪቡ እዩ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ዝጸንሐ ሰለስተ ሽሕ ዝኣክል ሰራዊታ ክትስሕብ ምውሳና ዝዝከር’ዩ።


text:
ቀዳመይቲ ሚኒስትር ተሪሳ ሜይ ሎሚ ዓርቢ ሓድሽ መንግስቲ ንምጥያሽ ካብ ንግስቲ ኤልሳቤት ብወግዒ ፍቓድ ንምሕታት ኣብ ቤተ መንግስቲ በኪንግሃም ተራኺበን።
ቀ/ሚኒስትር ሜይ ኣቐዲሙ ምርጫ ክካየድ ዝተፃወትኦ ቁማር ኣይተዓወተን ጥራሕ ዘይኮነስ ፓርተን ኣብ ፓርላማ ዝነበሮ ዓብላሊ ድምፂ ስኢኑ’ሎ።
ኣብ ፓርላማ ዝነበረን ዓብላሊ ድምፂ ንምዕባይን ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ንምውፃእ ኣብዝካየድ ልዝብ ሓይሊ ንምውሳኽን ብምሕላን ብሰለስተ ዓመታት ኣቐዲመን ኣብ ዝፀውዕኦ ምርጫ ሚኒስትር ሜይ ዘሕፍር ውፅኢት ረኺበን ኣለዋ።
ሚኒስትር ሜይ ምስተን ንግስቲ ድሕሪ ምርኻበን ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ ቃል ኣብ መንጎ ፓርተንን ናይ ሰሜን ኣየርላንድ ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ፓርቲን ጥምረት ብምፍጣር ቀዳመይቲ ሚኒስትር ኮይነን ንምቕፃል ዘለወን ትልሚ ገሊፀን ኣለዋ።
“ከም ሃገር ብሓባር ሓይልና ብምሕያል፣ኣብዛ ሃገር ንዝርከብ ኩሉ ሰብ ዝሰርሕ፣ኣብ ነዊሕ ምስ ሕብረት ኣወሮጳ ብሓባርን ብምሕዝነትን ንምብልፃግ መረጋገፂ ዝኾነልና ዕዉት ስምምዕ ብረክሲት(ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ናይ ምውፃእ ውዕል ማለት እዩ)ንምኽያድ ዘፍቅደልና እዩ። ኣብዝሓለፈ ሰነ ህዝቢ ነዚ እዩ ኣድሚፁ፤እዚ ኢና ነፈፅም።ሕጂ ናብ ስራሕ ንእተው።”
ምርጫ ክካየድ ክፅውዓ ከለዋ ኮንሰርቫቲቭ ፓርተን ብኣሃዛዊ መዐቀኒ ርእይቶ ህዝቢ ብሰፊሕ ይመርሕ ነይሩ።ኣብ ከይዲ ወፍሪ ግን እናተሸርሸረ መፂኡ።
ብተነፃፃሪ ድምፂ ክረኽቡ ዕድል ኣይነበሮም ተባሂሎም ዝነበሩ መራሒ ሌበር ፓርቲ ጀረሚ ኮርቢን ብዘደንቕ ኣገባብ ሓያል ወፍሪ ኣካይዶም።መናእሰይ ብበዝሒ ንሌበር ፓርቲ ድምፆም ሂቦም ኣለው።
ቀዳመይቲ ሚኒስትር ሜይ ካብ ስልጣነን ክወርዳ ካብ ሌበር ፓርቲን መራሕቲ ሳልሳይ ፓርትታትን ከምኡ እውን ገለ ዓቃባዊያንን ፃውዒት ሓይሉ’ሎ።መራሒ ሌበር ፓርቲ ጀረሚ ኮርቢን ነታ ሃገር ንምግልጋል ድልዊ ምዃኖም ገሊፆም።


text:
ነቲ ብባህሪኡ ክቡር ዝኾነ ኣምላኽ “ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ሰማያት” ምባሎም ኣምላኽ ንዝኾነ ሥጋ ምስ አብን መንፈስ ቅዱስን ብሓድነት ምስጋናን ክብርን ይግባእ ንኽብሉ እዮም። “ኣብ ምድሪ'ውን ሰላም ይኹን” ኢሎም ምምስጋኖም ድማ ንሰብ ናፅነቱ ምእንቲ ክወሃቦ ኣብ ምድሪ ሰላምን ዕርቅን ተጀመረ፡ ተኣወጀን ተበሠረን ንኽብሉ እዩ። በዛ ክብርቲ ዕለት እዚኣ‘ውን ከም መላእኽትን ደቂ ሰባትን እቶም እንስሳታት ከይተረፉ “ዮም ተወልደ ቤዛ ኵሉ ዓለም፡ ዮም ተወልደ ከሣቴ ብርሃን፡ ዮም ተወልደ መድኃኔ ዓለም/ በጃ ኵሉ ዓለም ኮይኑ ብርሃን ዝህብ መድኃኔ ዓለም ሎሚ ተወልደ።” እናበሉ ብምምስጋኖም፡ ብሓፈሻ እዛ ዕለት’ዚኣ ኵሉ ፍጥረት ከም ሓደ ልቢ መኻሪ፡ ከም ሓደ ቃል ተናጋሪ ኮይኑ ንጐይታኡን ፈጣሪኡን ዘመስገነላ ዓባይ ዕለት እያ።
ልደት ጐይታ ከም ጋሻ ሃንደበት ዝመጸ ኣይኮነን። ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ከምዝወርድን፡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዝውለድን ኣቐዲሙ ብኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ይንገር ነበረ። ነቢይ ኢሳይያስ፡ ‘ እግዚአብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ኺህበኩም እዩ፡ እንሆ ድንግል ኪትፀንስ ወዲ ኸኣ ኺትወልድ እያ፡ ስሙ’ውን ኣማኑኤል ኺትሰምዮ እያ’ ይብል እሞ፡ ደጊሙ ድማ ‘እስመ ሕፃን ተወልደ ለነ ወልድ ተውህበ ለነ፡ ወቅድመት ኮነ ዲበ መትከፍቱ ወይሰመይ ስሙ ዓቢየ ምክር፡ አበ ዓለም፡ ወመልአከ ሰላም/ ማለት ንኣና ጠባይ ሕፃናት ሓልዩ ሕፃን ኮይኑ ተወሊዱልና፣ ወልድ ንኵነተ ሥጋ፡ ንሕማምን ሞትን ተዋሂብልና ” ክብል ተንብዩ ነበረ። (ኢሳ. ፱፡፮/9፡6)
5500 ዓመት፡ ካብ ኣዳም ክሳብ ልደተ ክርስቶስ ዝነበሩ አበው ልደቱ ብዓይነ ሥጋ ኪርእዩ ተመነዩን ደለዩን። ግናኸ ዐረፍተ ዘመን ደሪትዎም ብዓይነ መንፈስ ጥራሕ ነቲ ዝረሓቐ ኣቕሪቦም ብኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ጠሚቶም ተሓጒሶምን ኣመስጊኖምን ኃለፉ። “ኣብርሃም መዓልተይ ኪርኢ ተመነየ፡ ርእዩ ኸኣ ባህ በሎ” ከምዝብል። (ዮሓ. ፰፡፶፮/8፥56)
‘ወአመ በጽሐ ጊዜሁ ፈነወ እግዚአብሔር ወልዶ ወተወልደ እም ብእሲት/ ጊዜኡ ምስ በጽሐ ድማ እግዚአብሔር ንወዱ ለኣኾ’ሞ ካብ ድንግል ማርያም ተወልደ’(ገላ. ፬፡፬/4፡4) እቲ ጊዜ ምስ በጽሐ ግና ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ተላኢኹ መጺኡ ነታ እግዚአብሔር ዝኃረያ ቅድስት ድንግል ማርያም ብግብሪ መንፈስ ቅዱስ ንመድኃኔ ዓለም ከም እትፀንስን እትወልድን ኣብሠራ።
ንሳ ድማ ምስኡ ድኅሪ ምዝርራብ ‘ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ’ ምስ በለቶ፡ ኣካላዊ ቃል ወልደ እግዚአብሔር ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ኣብ ማሕፀና ኃደረ። ድኅሪ ትሽዓተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ድማ ኣብ ቤተ ልሔም ተወልደ። (ማቴ. ፪፡፩-፪/ 2፡1-2) ዝርአን ዝድኅሠሥን ሰብነት ሃሊዎ ብጸቢብ ደረት ብሓፂር ቁመት ተወሲኑ፡ ኣብ መብልዕ ማል ደቂሱ፡ ብኣጭርቕቲ ተጠቕሊሉ ከም ልምዲ ሕፃናት ክበኪ ተሰምዐ። (መዝ. ፻፴፩፡፭-፮/132፡5-6) እዚ ነገር’ዚ ክንደይ ይረቅቕን ይዓሙቝን!
ልደት ጐይታ ቅድሚ ኵሉ ዝተበሥሩ ኣብ መሮር ዝኃደሩ ጓሶት እዮም። መልኣኽ እግዚአብሔር ተገሊጹ፡ መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ዘርሕቕ በረከተ ሥጋን በረከተ ነፍስን ዝዕድል መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ሎሚ ብምውላዱ፡ ንዅሉ ሕዝቢ ዓቢይ ሓጐስ ከምዝኸውን ኣበሠሮም። እቶም ጓሶት ድማ ቀልጢፎም ናብ ቤተ ልሔም ብምኻድ ንጐይታን ንኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያምን ረኺቦም፡ ንእግዚአብሔር እናኣመስገኑን ንሕዝቢ እናነገሩን ተመልሱ።
ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታ ሰማይን ምድርን ብምዃኑ ብልደቱ ካብ ሰማያውያንን ምድራውያንን ገጸ በረከት ቀሪብሉ እዩ። ለይትን መዓልትን ብዘይ ምቍራጽ ዘመስግንዎ ሰማያውያን ቅዱሳን መላእክት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር’ እናበሉ ህያብ ምስጋና ከቕርብሉ ከለዉ፡ ምድራውያን ሰብአ ሰገል ድማ ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ኣምጽእሉ። እዞም ብኮከብ እናተመርሑ ብወገን ምሥራቅ ዝመጹ ሰብአ ሰገል፡ ነቲ ዝተወልደ ሕፃን ምስ ኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ርኣይዎ ንኣምላኽነቱ ዝግባእ ስግደት ሰጊዶም፥ ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ገጸ በረኸት ሃብዎ። ንጉሥ ኢኻ ኽብሉ ወርቂ፡ ኣምላኽ ኢኻ ኽብሉ ዕጣን ከምኡ’ውን በቲ ዝለበስካዮ ሥጋ መሪር ሞት ክትጥዕም ኢኻ ኽብሉ ከርቤ ኣምጽእሉ። ናብ ዓዶም ድማ መንገዲ ክልተ ዓመት ዝተጓዓዝሉ ሓፂር መንገዲ ተገሊጽሎም ብኣርብዓ መዓልቲ፡ ብኻልእ ኃይለ ቃል ‘ኣበይ ኣሎ’ እናበሉ መጺኦም ‘ረኺብናዮን ርኢናዮን’ እናበሉ ከምኡ’ውን ብኻልእ ሃይማኖት ‘ንጉሠ ኣይሁድ’ እናበሉ መጺኦም ‘ኣምላኽ’ እናበሉ ብምስጋና ተመልሱ። (ማቴ. ፪፥፩-፲፩/ 2:1-11 )
ስለዚ ሕዝበ ክርስቲያን! ንሕና ድማ ናብታ ብቤተ ልሔም ትምሰል ቤተ ክርስቲያን ከም ሰብአ ሰገል ብወርቂ ዝምሰል ቅኑዕ ሃይማኖት፣ ብዕጣን ዝምሰል ጽኑዕ ተስፋን ብከርቤ ዝምሰል ሥሙር ፍቕርን ኂዝና ኽንቀርብ ይግብኣና። ዓመት መጸ በዓለ ልደት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር’ እናበልና ብመዝሙር ምስጋና ከነኽብሮ ከሎና ከምዝኃለፈ ታሪኽ ንመዘከርታ ኣይኮነን። ልክዕ ሎሚ ከምዝኾነ ገይርና ከምቲ ናይ ሽዑ ኣብ ቤተ ልሔም ብዝነበረ ኵነታት፦ “ዮም ፍሥሐ ኮነ በእንተ ልደቱ ለክርስቶስ / ሎሚ ብልደት ክርስቶስ ሓጐስ ኮነ” ብማለት “ሎሚ” እናበልና ኢና ነኽብሮ።
ኵሉ ጊዜ፡ ንበዓል በዓል ዝገብሮ ናይ ምድላዋትና ድምቀት፡ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ምብላዕን ሰቲኻ ምስካርን ናይ በጊዕን ደርሆን መልክዕ ምፍልላይ ዘይኮነስ ዓቕምና ብዝፈቕዶ ንጽጉማትን ዘኽታማትን ምስ እንረድእ እዩ። ብምስጋና ቅዱሳን መላእኽቲ “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ’ እናበልና ብጸሎተ ቅዳሴ መሥዋዕቲ ምስጋና ነቕርበሉ። ከመይ! ኣብ ክንዲ እቲ ብልደቱ ዝገበረልና ሠናይ ኵሉስ፡ እንመልሰሉ ውሬታ “ስብሐት ለእግዚአብሔር/ ምስጋና ንእግዚአብሔር” ምባል ስለዝኾነ! (መዝ. ፻፲፭፡፲፪/ 116፥12)
እወ! ዕላማ ተፈጥሮ ሰብ ንኣምላኹ ኣመስጊኑ መንግሥቱ ንኽወርስ እዩ። ልበ ኣምላክ ዳዊት ክምዕድ ከሎ “ንእኡ ምምስጋን ጥዑምን ግቡእን እዩ” (መዝ. ፻፵፮፡፩/ 147፥1) ከምዝበሎ ሰብ፡ ብኵሉ ናብራ ሕይወቱ ስለ ኵሉ ነገር ኵሉ ሳዕ ከመስግን ግቡኡ ጥራሕ ዘይኮነስ ጣዕሚ ዘለዎን ክብረት ዘውህብን እዩ። (ኤፌ. ፭፥፳/5፡20)
ከም ኃጢኣትና ከይቀጽዐ፡ በቲ ብልደቱ ዝረኸብናዮ ጸጋ ከምቲ ዓቢይ ምሕረቱን ብዙኅ ርኅራኄኡን ነዊኅ ትዕግሥቱን እናሓለወን እናመርሐን፡ ክሳዕ እዛ ሰዓት እዚኣ ስለዘጽንሓና፡ ንጸላም ለይቲ ብሰላም ኣኅሊፉ ናብ ብርሃን መዓልቲ፡ ብመዓልቲውን ኵሉ ሥራሕናን ንጥፈታትናን ኣሣሊጡ ናብ እነዕርፈሉ ለይቲ ስለዘብጽሓናን፣ ኣብ ምእታውናን ምውፃእናን ስለዝሓለወና፡ ብሓፈሻ ናብራ ሕይወትና ካብቲ ዝደቐቐ ክሳብ’ቲ ዝዓበየ ኵሉ ግብሪ እግዚአብሔር ስለዝኾነ፡ ኣብ ውሽጢ ጸልማት ብርሃን እናተተስፈና፣ ንዝበጽሓና መከራ ብሓጐስን ትዕግሥትን እናተቐበልና ስለ ኵሉ ነገር “ነፍሰይ ንእግዚአብሔር ባርኺ፡ ነቲ እተገብረልኪ ሠናይ ኵሉ ከኣ ኣይትረስዒ” እናበልና ከነመስግን ይግብኣና። (መዝ ፻፫፡፪/ 103፥2)
በረከተ ልደቱ ከሳትፈናን ናይ ምስጋና ሕይወት ኪንመርሕ ጸጋኡ ከብዝኃልናንን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና፡ አሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ናይ ጾታዊ ሕማማትን ኤድስን ብጾታዊ ርክብ ክመሓላለፉ ይኽእሉ፡ናብ ብልዕቲ ብምእታው ፡ናብ መዓኮርን ኣፍን፡ስለዚ ኩልና ኣብ ክንጥቃዕ ንኽእል ኢና ፡እንተደሊና ገዛእ ርእስና ንጥዕናና ክንከላኸል ንኽእል ኢና ።
ዝያዳ ክጥቃዕ ኣብ ሓደጋ ዘሎ ሕብረተሰብ ኣሎ ዶ? እወ።
ስለምንታይ እዩ ኣብ ሓደጋ ምህላውካ ክፍለጥ ኣገዳሲ ዝኸውን፡ጥዕናኻ ምእንቲ ክትከላኸል።
ንኽትጥቃዕ ኣብ ሓደጋ ከምዘሎኻ ብምንታይ ትፈልጥ?
ነዞም ዝስዕቡ ሕቶታት መልስ።
- ምስ ብዙሓት መጻምድታት ጾታዊ ርክብ ትፍጽም ዶ?
- ኮንዶም ዶ ኣይተዘውትርን ኢኻ?
- ንውሑስ ጾታዊ ርክብ ኣይትግደስን ዲኻ?
- ጾታዊ ዓመጽ ኣጋጢሙካ ዶ ይፈልጥ?
- ምናልባሽ ኣብ ፍሉይ ዝኾነ ሕብረተሰብ ኮንካ ኣተዓባብያኻ ናብ ናይ ጾታዊ ዓመጽ ወይ ግዳይ ዳሪቱካ ዶ ወይ ጾታዊ ዓመጽ ኣጋጢሙካ ዶ?
- ወዲ ኾንካ ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ትፍጽም ዶ?
ብውሕዱ ካብዞም ሕቶታት ሓንቲ ሕቶ “እወ”ብምባል እንተመሊስካ በቲ ሕማም ክትጥቀዓሉ እትኽእል ሓደጋ ኣሎኻ ማለት እዩ።
ብዝሒ መጻምድታት
ንቫይረስ ምቅላዕ፡ንጀርምታትን ክልኦትን ነቲ ጾታዊ ሕማም ዘስዕቡ፡መጠን መጻምድኻ ምብዛሖም ናይ በቲ ሕማም ምጥቃዕ ከኣ ዝበዝሐ ይኸውን።ስለዚ ምስ ብዙሓት ሰባት ጾታዊ ርክብ ትፍጽም እንተደኣ ኮንካ በቲ ጽታዊ ሕማም ኤች ኣይ ቪን ከም እትጥቃዕ ኣይትዘንግዕ ።ስለዚ ኣብ ፍርቂ ዓመት ክትምርመር ኣገዳሲ እዩ።
ኮንዶም
ኮንዶም ምጥቃም እቲ ንጾታዊ ሕማምን ኤች ኣይቪን ጥንስን ንምክልኻል እቲ ዝበለጸ መከላኸሊ እዩ።ገለ ሕማማት ኮንዶም እንዳተጠቐምካ ዋላ ዝመሓላለፉ ኣሎዉ፡ስለዚ ከምቲ ዝግባእ ምእንቲ ክንከላኸል ኣገባብ ኣጠቓቕማ ኮንዶም ክንፈልጥ ይግባእ
ንውሑስ ጾታዊ ርክብ ዘይምቅዋም
ገለ ግዜ ንዘይ ውሑስ ጾታዊ ርክብ ኣይፋል ንምባል የሸግረና እዩ።እዚ ናይቲ ካልኣይና ድልየታት ብምርኣይ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ኮንዶም ክንእዝዝ ውን ንሓፍር፡ነቲ መጻምድና ምእንቲ ከይንስእኖ ውን ክኸውን ይኽእል እዩ፡ወይ ከኣ መጻምድና ሓይሊ ኣብ ዝጥቐመሉ እዋን ከም ክእለት ዘይብልና ብዘይ ምክልኻል ኢና ስቕ እንብል፡እዞም ኩነታት እዚኦም ብጾታዊ ሕማም ንኽንሓምም ዓቢ ሓደጋ እዮም፡ካብዞም ዝጠቐስናዮም ገለ ኣጋጢሙካ እንተኾይኑ ናብ ናይ ምኒስትሪ ጥዕና ናይ ጾታዊ ሕክምና ሓብር፡እንታይ ከምዝገጠመካ ሓብር ሓገዝ ውን ሕተት፡ንበይንኻ ክትፈትሖ ምእንቲ ከይከብደካ።
ናይ ጾታዊ ዓመጽ ግዳያት
ጾታዊ ዓመጽ ኩሉ ዓይነት ጾታዊ ሓይሊ ብዘይፍቓድ ናይ ወዲ ተባዕታይ ጛል ኣንስተይቲ ወይ ቆልዓ እዩ።እዚ ጾታዊ ዓመጽ ዓቢ ሽግር ዘኸትል እዩ፡ኣካላውን ስነኣምሮእውን ማህሰይቲ፡ከምኡ ውን ምምሕልላፍ ናይ ጾታዊ ሕማማትን ኤች ኣይ ቪን
ሳዕቤናት ሓሽሽን ኣልኮሆልን
ሓሽሽን ኣልካሆልን ሓደገኛ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ንኽትፍጽም ዝገብሩ እዮም፡ሓሽሽን ኣልኮልን ናይ ምሕሳብ ደረጃና ክጸልውዎ ይኽእሉ፡ቅድም ዘይንገብሮም ዝነበርና ነገራት ክንገብር ከኣ ይድርኹና ፡ናብ ሓደጋ ዘብጸሓና ኣካላዊ ጽልዋ ውን የሕድረልና፡ንኣብነት ናይ ደም ሰራውር ደምና የግፍሖ እሞ፡ብኸምዚ ከኣ መቁሰልትም መድመይትን ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ የኸትል፡በዚ መሰራት ከኣ በቲ ደም ብናይ ጾታዊ ርክብ ሕማማት ንምጥዋዕ ዝቀለለ መንገዲ ይኸፍት ማለት እዩ እዚ ከኣ ንኽልቲ ኦም መጻምድታት ነቲ ዘእቱን ነታ ዝእትዋን ሓድገኣ የንጸላልዎም ማለት እዩ።
ሂወት ኣብ ሕብረተሰብ
ኣብ ገዛኦም ሽግር ዘሎዎም ሰባት፡ሓሽሽ ምሻጥ፡ጾታዊ ምፍርራሕ፡ምስ ቤተሰብ ጾታዊ ርክብ ከምዝገበርካ ምግሃድን ካልእን፡እዞም ከምዚ ዝበለ ታሪኽ ዘሎዎም ደቂ ሰባት ገዛእ ርእሶም ኣብ ሓደጋ ዘእትዉ እዮም፡ብዝሒ መጻምዲታት፡ዘይ ውሑስ ጾታዊ ርክብ፡ሽርሙጥና፡እዞም ሰባት እዚኦም እምበኣር ሕጂ ውን በቲ ዝሓለፍዎ ስንባደን ስምብራት ዘሕደረሎም ነገራትን ንኸይሕከሙን ዝግበኦም መድሃኒት ከይወስዱ እንዳተሳቐዩ ዝነብሩ እዮም።


text:
ኣብ ፓርላማ ብሕታዊ ኣባል ተቓዋሚ ድማ ኢህወዴግ ብሓደ ኢዱ እዩ ዘጣቕዕ ዘሎ ክብሉ እቲ ቓልሲ ብናይ ገዛኢ ፓርቲ ፃዕሪ ጥራሕ ከምዘይዕወት ተዛሪቦም።
ሎማዕንቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኸፈተ ካልኣይ ስሩዕ ሓፈሻዊ ኣኼባ ሃገርለኸ ጥምረት ፀረ-ግዕዝይና መደረ ዘስምዑ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ንቐፃልነት ኢህወዴግ ዝዘርግሖ ልምዓታዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ካብ ዝፈታተኑ ሽግራት ሓደ ግዕዝይና እዩ ኢሎም።
ቀንዲ ጠመተ ቓልሲ ፀረ ግዕዝይና ኣብ ምምሕዳር መሬት፣ምምሕዳር መንግስታዊ ኣታዊ፣ኣብ ዝለዓለ ናይ መንግስቲ ዕድጊትን መሸጣን ኣብ ምምሕዳር ፍትሒን ዝርኣዩ ግዕዙይ ኣሰራርሓታትን ዝፍፀሙ ግዕዝይናን ንክኸውን ተወሲኑ ስትራተጂካዊ ትልሚ ወፃኢሉ እናተሰርሐ ምዃኑ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ሕባኢሮም።
‘’ናይ ሕጊ ናይ ምኽባር ስራሕ ስዒቡ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ካብ ዝውዓሉ ሰብ ሃብቲ ገሊኦም ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ከይተረፈ ዝጠበቐ ርክብ ስለዝነበሮም መንግስቲ ኣይደፍሮም ተባሂሉ ክሳብ ምግማት ተበፂሑ ነይሩ’’ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ናይ ከምዚኦም ዝበሉ ሰበስልጣንን ኣከብቲ ኺራይ ሰብ ሃብትን ምትእስሳር ፀረ ልምዓትና ስለዝኾነነ ብፅኑዕ ክንቃለሶ ኢና።
ዝኾነ ይኹን ናይ ስራሕን ናይ መንበሪ ከባቢን ንግዕዙያት ዘይምቺ ምግባር እቲ ሓደ ናይ መቃለሲ መንገዲ እዩ ዝበሉ ኣቶ ሃይለማሪያም ነዚ ድማ ፀረ ግዕዝይና ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ምፍጣር እዩ ኢሎም።እንተኾነ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ተፈጢሩ ክብሃል ስለ ዘይክኣል ኣብ ልዕሊ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ብዝሓሸ ክስራሕ ኣለዎ ክብሉ ገሊፆም።
ብሕታዊ ተቓዋሚ ኣባል ፓርላም ኣቶ ግርማ ሰይፉ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ኣንፃር ግዕዝይና ዘለዎም ድልውነት ምርግጋፆም ሓደ ፅቡቕ ጎኒ ኮይኑ እንተኾነ ሎሚ እውን ኣብ ቓልሲ ፀረ ግዕዝይና ብዓል ዋና ኢህወዴግን ኢህወዴግ ዘጣየሾም መሓውራትን ጥራሕ እዮም ኢሎም ምሕሳቦም ብሓደ ኢድ ምጥቓዕ እዩ ኢሎምዎ ኣለው ኣቶ ግርማ።ናይ ተቓወምቲ ጊደ እውን ክህሊ ኣለዎ ኢሎም።


text:
ሓደ ርብዒ ካብ ህዝቢ ዓለም ሓደገኛ ኩነታት ስእነት ማይ የንጸላልዎም ከምዘሎ ኣብ ኣሜሪካ ዝርከብ ሓደ ትካል ምርምር ትማሊ ሶሉስ ኣጠንቒቑ። እቲ ትካል ብተወሳኺ ሃገረ ህንዲ ቀንዲ ግዳይ እዚ ስእነት ማይ ኮይና ከምዘላ ሓቢሩ’ሎ።
ኢንስትዩት ሃብቲ ዓለም 17 ሃገራት ዓለም ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ስእነት ማይ ከምዝርከባ ብምግላጽ ምክንያቱ ድማ እዘን ሃገራት 80 ሚእታዊት ካብ ዓመታዊ ዘለወን ትሕዝቶ ማይ ብምውዳኣን ምዃኑ ይሕብር። ብተወሳኺ ብሰንኪ ለውጢ ክሊማ እቲ ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ኩነታት ይጋደድ ምህላው ኣረዲኡ’ሎ።
ዳይሬክተር ፕሮግራም ማይ ዓለም’ቲ ትካል በትሲ ኦቶ ”ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓለምለኸ ቀውሲ ማይ ኢና ንርከብ” ትብል።
ካብቲ ትካል ዝተረኽበ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ ካብተን ዋሕዲ ማይ ዘንጸንላለወን ዘሎ 30 ሃገራት ዝበዝሓ ኣብ ማእከላይ ባሕሪን ሰሜን ኣፍሪቃ ይርከባ ይብል።
ቀጠር እታ ቀንዲ ዋሕዲ ማይ ዘንጸላለዋ ሃገር ክትኸውን ከላ እስራኤልን ሊባኖስን ድማ ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ይስረዓ።
ህንዲ ዋላ’ዃ ኣብ መበል 13 ደረጃ ትርከብ እንተኾነት ምስ ዘለዋ ብዝሒ ህዝቢ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ስእነት ማይ ከጋጥመን ተኽእሎ ዘለወን ሃገራት ምኳኑ ተጠንቕቅ።
ተመሳሳሊ ኩነታት ኣብ ከተማ ኬፕ ታውን ደቡብ ኣፍሪቃ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሳው ፓውሎ ብራዚል ኣብ 2015 ምግጣሙ ይዝከር።
ኢንስትዩትት ሃብቲ ማይ እዚ ዋሕዲ ማይ ዘጋጥም ዘሎ ዝተፈላለየ ምክንያት ኽከውን ከምዝክእል ብምግላጽ ለውጢ ክሊማ፡ ብከላን ስእነት ሰናይ ምሕደራ ማያዊ ርስሓት ገለ ካብቶም ቀንዲ ጠንቕታት ክኾኑ ከምዝክእል ይገልጽ።
ኢንስትዩትት ሃብቲ ማይ ካብ 1960 ክሳብ 2014 ኣብ ዘሎ ጊዜ ዘሎ መጠን ማይ 189 ሃገራት ብምርኣይ ነዚ ሪፖርት ምውጽኡ ይገልጽ።


text:
SMS ዓቕሊ ጽበት ህግደፍ
ነቲ ኣብ ጋቢና ወይውን ኣብ ባኮ ተዓሺጉ ብመቓልሕ ናይታ እንኮ ዝኾነት ብሓንቲ ልሳ ናይ ሓሶት መጋቤሪያ ቲቪ ኤረን ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ጸሚሙ ዝነብር ዘሎ ህዝብና፡ ማዕከናት ዓለም ከይሰምዕ ዝተሓረሞ ህዝቢ፡ ጉጂለ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ነቲ ብመርማሪ ኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት Crimes Against Humanity ከምዝፈጸመ ዘማሓላለፎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣብ ዝመጽእ መስርሕ ኣብ ኣህጉራዊ ገበናዊ ቤትፍርዲ ዘ-ሄግ ቀሪቡ ክፍረድ ከም ዝኾነ ዝራዓደ ምልኪ ኢሰያስ ህዝቢ ከይፈልጦ ነቲ ብኮምሽነር ዝሓለፈ ውሳነ ዝኣልሞ ዘሎ ውዲታት ህዝቢ ንምድንጋር ሕቡራት ሃገራትን ኣመሪካን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክጽምብርዋ ደሊዮም ብዝብል ጎስጓስ ካብ ኤምባሲታቱ ዝማሓላለፍ ዘሎ በቶም ኮራኹሩ ዝኾኑ መንደልሓቕቲ ንቀረብቶምን ነቶም ኢሰምዑናዮም ዝብልዎም ሰባት ኤሰመስ SMS እንዳሰደዱ ፕሮፓጋንዳ ይዝርጉሑ ኣለዉ። ኣብ ሽወደን ዝርከብ ህዝቢ ብሽወደን ዝተጻሕፈ ከምዚ ይብል… Nu eller aldrig, historia upprepar sig, västländer, USA och FN i spets har aldrig velat ha en självständig Eritrea. De vill ha Eritrea som en del av Etiopien. Nu är upp till oss att försvara vårt kära land, vårt folk och vår regering. Detta är en direkt angrepp på Eritrea som stat. Det har ingenting med mänskliga rättigheter att göra. Det är falsk anklagelse bara för att , de vill inte ha ett fritt och oberoende Eritrea. De vill ha en till Libyen, Irak eller Syria. Vi ska visa vårt stöd till Eritreanska folket. De ska inte beröva oss våra rättigheter att få vara Eritreaner. Nu måste alla åka till Geneve och visa de att vi har varit om det här tidigare, vi har betalt dyrt med vårt blod och vunnit förr och vi ska besegra de nu som tidigare. Alla måste åka nu till Geneve , de som inte kan åka får medverka så att andra åker. Aset N’Hafash ብትግርኛ ከምቲ ዘለዎ ዝተተርጎመ… ሕጂ ወይ ኣበደን፡ ታሪኽ ንኽድገም፡ ሃገራት ምዕራባዊያንን፡ ኣመሪካን፡ ሕቡራት-ሃገራትን ናይ ኤርትራ ነጻነት ኣሚነሙሉ ኣይፈልጡን። እቲ ድሌቶም ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ክትከውን ኢዮም ዝጽዕሩ። ስለዚ ሕጂ’ዩ ሰዓቱ ነታ ንፈትዋ ሃገርናን ንህዝብናን ንመንግስትናን ክንካላኸል ዘለና። እዚ ብቀጥታ ምውራር ንኤርትራ ከም ሓንቲ ልኡላውነት ሃገር ምጉባጥ ኢዩ። እዚ ምስ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብፍጹም ዘራኽብ የብሉን። እዚ ፋልሶ ዝኾነ ናይ መርማሪ ኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክሲ፡ እቲ ዘይድሌቶም ጥራሕ ሰላምን ናይ ኤርትራ ብልጽግና ክሪኡ ዘይዋሓጠሎም ምዃኖም’ዩ። እቲ ድሊየቶም ሓንቲ ተወሳኺት ከምእኒ ሊቢያን፡ ኢራንን ሱሪያን ኢዩ። ከነርኢዮም ኣለና ሕቡናት ህዝቢ ምዃንና። ነቲ መሰልና ክወስዱልና የብሎምን ኤሪትራውነትና። ናይ ግድን ኩልና ሕጂ ናብ ጀነቫ ከድና ከነርኢዮም ኣነና ከምቲ ዝሓለፈ ቅድሚሕጂ። ዝኸበረ ከፊልና ኢና ብደምና ዝሳዓርናዮም ሕጂውን ከምቲ ዝሓለፈ። ኩሉ ናይግድን ናብ ጀነቫ ክኸይድ ኣለዎ። እቶም ክኸዱ ዘይክእሉ ንኻልኦት ክታሓባበርዎም ኣለዎም ንኽኸዱ። ዓወት ንሓፋሽ
ትርጉም ብእንግልዘኛ… Now or never, history repeats itself, the Western countries, the United States and the United Nations in lace has never wanted an independent Eritrea. They want Eritrea as part of Ethiopia. Now it is up to us to defend our dear country, our people and our government. This is a direct attack on Eritrea as a state. It has nothing to do with human rights to do. It’s false accusation simply because they do not want a free and independent Eritrea. They want to Libya, Iraq or Syria. We should show our support to the Eritrean people. They should not deprive us of our rights to be Eritreans. Now everyone must go to Geneva and show the that we have been about this earlier, we have paid dearly with our blood and won before, and we will defeat the now as before. Everyone must now go to Geneva, those who can not go to be involved so that other field. Awet N’Hafash
ምስዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ህግደፋዊ ፕሮፓጋንዳ ዝተታሓሓዘ ወጋሕታ 12 ሰነ 2016 ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብወገን ጸሮና ንሓያለ ሰዓታት ዝቐጸለ ብርቱዕ ውግእ ከምዝተኻየደ ይፍለጥ። ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣብዚ ፈተነዚ ክልተ ጸወታዩ ዝደሊ ዘሎ። ቀዳማይ ንህዝቢ ንምድንጋር፡ እቲ ካልኣይ ነቲ ገበናት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣውሪድዎ ዘሎ ዝወረዶ ፍርዲ ግዜ ንምንዋሕን መመኽነታ ኣብ ኲናት ኢዩ ዘሎ ክባሃል መታን ግዜ ክናዋሓሉ ንምጽዓር እዩ። እዚ ሜላ’ዚ ግን የዋጽኦ ዲዩ ኣየዋጽኦን ቀስ ኢልካ ዝረኤ ጉዳይ ኢዩ።


text:
Radio Erena: 15 October 2019
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ሚያርዲትን መራሒ ተቓወምቲ ሬክ ማቻርን ዝተሰማምዕሉ፣ መሰጋገሪ መንግስቲ ኣብ 12 ሕዳር ክቐውም ትጽቢት ከምዘሎ ተገሊጹ።
ቀጥታዊ ርክባቶም ብተደጋጋሚ ክሰናኸል ዝጸንሐ ክልቲዕእም ወገናት ደቡብ ሱዳን፣ ዝሓለፈ ወርሒ ብኣካል ድሕሪ ምዝታዮም፣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም’ዮም ተሰማሚዖም።
እንተኾነ፣ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ክረዳድኡ ብዘይምኽኣሎም፣ ምቛም መሰጋገሪ መንግስቲ ክሰናኸል ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ትንታንተናቶም ይህቡ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ክልቲኦም ወገናት፣ ክሳብ 12 ሕዳር ኣብ ዘሎ ግዜ መሰጋገሪ መንግስቲ ከቑሙ እንተዘይክኢሎም፣ ኣመሪካ እገዳ ከተንብር ምዃና ኣጠንቒቑ።
ኣመሪካ ነዚ መጠንቀቕታ ተውጽእ ዘላ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖ፣ ቤት ምኽሪ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝተጋብኣሉ ዕለት’ዩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ሱዳን፣ ብዛዕባ’ዚ ናይ ኢጋድ ኣኼባ ብዝምልከት ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራ ተዘራሪባ’ያ።
እንተኾነ፣ ንኣስታት 20 ዓመታት ካብ ዞባዊ ይኹን ኣህጉራዊ ጉዳያት ቦኺሩ ዝርከብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብዚ ኣብ ጁባ ዝተኻየደ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ’ውን ኣይተሳተፈን።
ኣብ 2011 ከም ሃገር ዝቖመት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብዘን ዝሓለፋ 8 ዓመታት፣ ብዝተወልዐ ግጭት፣ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰባት ከምዝሃለቑን፣ ሚልዮናት ድማ ካብ መናብርኦም ከምዝተመዛበሉን ይጥቀስ።
ካብ 2015 ኣትሒዙ ዝተኻየደ ሓያሎ ናይ ሰላምን ስምምዕ ዘተ፣ ፍረ ከይተረኽቦ ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ቅድሚ ካብ ስልጣን ምእላዉ ዝወሰዶ ሃድሽ ተበግሶ፣ ዝሓሸ ኣንፈት ሂቡ ይርከብ።
====================


text:
Radio Erena: 24 April 2020
ኣብ ሱዳን፣ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ኣብ ምጭዋይ ተሓባቢሩ ዝተባህለ ኤርትራዊ፣ ብሰሉስ 21 ሚያዝያ፣ ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ከተመ ዙሪክ ኣብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ።
እቲ ሓታቲ ዑቕባ ምዃኑ ዝተሓበረ መንእሰይ፣ ብምጭዋይ ደቂሰብ ክኽሰስ ዝኸኣለ፣ ሓንቲ ካብ ግዳያት ዝኾነት ጓለነስተይቲ፣ ቅድሚ ክልተ ዓመታት፣ ኣብ ዙሪክ፣ ኦርሊኮን ኣብ ዝርከብ ክፍሊ ኢምግሬሽን ምስረኣየቶ ናብ ፖሊስ ስለዝሓበረት’ዩ ክተሓዝ ክኢሉ።
ንሳ፣ ምስ ብጾታ፣ ኣብ 2015 ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ድሕሪ ምስጋራ፣ ብዕጡቓት ራሻይዳ ኣብ ዝተታሕዘትሉ፣ እቲ ክሱስ ከም ተርጓምን ተሓባባርን ምንባሩ ቃል ምስክርነታ ሂባ።
ነፍሲ ወከፈን 3 ሽሕ ዶላር ከፊለን ድሕሪ ሓያሎ ሰሙናት ቅድሚ ምውጽአን፣- ጾታዊ፣ ኣካላውን ሞራላውን ዓመጽ ከምዘውረዱለለ ጠቒሳ።
እቲ 25 ዓመት ዝዕድሚኡ ኤርትራዊ ክሱስ፣ ነታ መንእሰይ ከምዘይፈልጣን ነቲ ዝቐረበሉ ክስታት ድማ ብምሉኡ ከምዘይወዓሎን ብመንገዲ ጠበቕኡ ተኸራኺሩ።
ንሱ ንባዕሉ፣ ብመንገዲ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ንምብጻሕ ካብ ክልተ ኣኮታቱ 4 ሽሕ ዶላር ከምዝተላእከሉ’ውን ኣረዲኡ።
እንተኾነ፣ ምስኣ ብሓባር ተጨውያ ዝነበረትን ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኣብ ጀርመን እትርከብን ካልእ መንእሰይ ምስክርነታ ክትህብ ኣብ ዝተሓተተሉ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ መንእሰይ ተመሳሳሊ ክስታት’ያ ኣቕሪባ።
እቲ ክሱስ፣ ዝፈጸመ ገበን፣ ምጭዋይ ሰብ ዝርከቦ ከቢድ ስለዝኾነ ክሳብ 14 ዓመታት ክእሰር ኣኽባር ሕጊ ጠሊቡ።
ቤት ፍርዲ፣ ውሳኔኡ ኣብ ዝመጽእ መጋብኣያ ክህብ ትጽቢት ኣሎ።
እቲ ኤርትራዊ መንእሰያ ኣብ ስዊዘርላንድ ዘቕረብቶ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ስለዝተነጽገ፣ ኣብ ዙርክ ኣብ ዝርከብ ግዝያዊ መጽንሒ ከምዝቕመጥ’የን መርበባት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ሱዳን፣ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ኣብ ምጭዋይን ምስግጋርን ኤርትራውያን ስደተኛታት ክተሓባበሩ ዝጸንሑ ሓያሎ ኤርትራውያን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዑቕባ ሓቲቶም ይነብሩ ከምዘለው ይግለጽ።
=================


text:
ዱኳናትን ኣብያተ ሸቐጥን ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ
ኣብ ጀርመን ኣብ ኩሉን ከተማታት ኣብ ገለ ዓድታት ውን ከይተረፈ ሱፐር ማርከት ኣሎ። ኣብኡ ንመዓልታዊ ሂወት ዘገልግል ቁንጠመንጢ ትረክብ፡ ማለት ባንን ስጋን፡ ርግኦን ቾኮላታን፡ መጽረይ ኣቕሑትን ወረቐት ሽቓቕን ወዘተ…። ሱፐር ማርከት ከምልሙድ ካብ ሰዓት 7 ወይ 8 ቅ.ቀ ክሳብ ሰዓት 8 ናይ ምሸት ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ክሳብ ሰዓት 10 ናይ ለይቲ ይኽፈት። ሓድሽ ኣስቤዛ ክትገዝእ ትደሊ ዶ ? ኣብ ብዙሓት ከባቢታት ኣብ ሰሙን ሓደ ወይ ክልተ ግዜ ዝውዕል፡ ሰሙናዊ ዕዳጋ ኣሎ ፡፡ መብዝሕትኡ ግዜ ቀዳም ቀዳም ይውዕል። ኣብ ናይ ሰሙናዊ ዕዳጋ ፍረሽ ሓድሽ ፍረታትን፡ ኣሕምልትን ከምኡውን ናይቲ ከባቢ ዝውቱር መግቢን ትረክብ። ፍረሽ ዓሳ ከምኡውን ፍረሽ ቩርስት ኣብ እንዳ ስጋ ትረኽቦ። ኣብ ደቡብ ጀርመን እንዳ ስጋ /መስገራይ / ይበሃል ። ውዑይ ባኒ ፎርኖ ፡ ካብ ኣንዳ ባኒ ትዕድግ።
እንዳ ባኒ እንዳ ዓሳ ከምኡውን ካልኦት ናኣሽቱ ድኳናት ኣብ እዋን ምሳሕ መብዝሕትኣን ይዕጸዋ እየን። መብዝሕትኣን ምሸት ክሳብ ሰዓት 6 ወይ 6.30 ድ.ቅ ይኽፈታ። ሰሙናዊ ዕዳጋ ከም ልምዲ ካብ ወጋሕታ ክሳብ ድሕሪ ቐትሪ እዩ ዕለተ ሰንበት ኩሉ ዱኳናት ይዕጾ።
ኣገልግሎት ምብጽጻሕ
ካብ ገዛ ከይወጻኻ ኣቕሓ ክትገዝእ ምስእትደሊ ሓደ ናይ ምብጽጻሕ ኣገልግሎት ትጥቀም። ናይ ምብጽጻሕ ኣገልግሎት ደዊልካ ወይ ናይ ኢንተርነት ቅጥዒ መሊእካ ትጽውዖ ፡፡ ብድሕሪኡ ሓደ ሰብ ፡ ንኣብነት ፒሳ ወይ ማይ ጋዝ ንገዛኻ የምጽኣልካ ፡፡እዚ ኣገልግሎት እዚ ግን ካብቲ ባዕልኻ ኣብ ዱኳን ከድካ እትሽምቶ ዋጋ ዝዓዘዘ እዩ። ኣብ ብዙሕ ድኳናት ዘይብለን ዓድታት ወይ ገጠራት፡ ተቀሳቀስቲ ነጋዶ ኣዘውቲሮም ይመላለሱ ። ኣስቤዛን ኣብ መዓልታዊ ሂወት ዘድሊ ቀንጠመንጥን ይሸጡ።
ሞያዊ ድኳናትን ኢንተርነትን
ሓደ ኣርማድዮ ወይ ኮምፒተር ወይ ሳእኒ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ኣብ ሓደ ዓቢ ቤት መሸጣ ወይ ሞያዊ ድኳን ክትከይድ ትኽእል። ዓበይቲ ቤት መሸጣ ዝተፈላለየ ቀረባት ኣለወን፡፡ መብዝሕትኡ እዋን ኣብ ኩለን ከተማታት ኣለዋ። ሞያዊ ድኳናት ማለት፡ ፍሉይ ኣቕሑት ጥራይ ይቕርባ፡ ማለት ንኣብነት እንዳ ፈለኛሞ፡ ኣንዳ ኤለትሮኒክ ወይ ውን መሸጣ ጫማ ክጥቀሳ ይኽእላ ። ናይ ስራሕ ሰዓታት መብዝሕትኡ ግዜ ካብ ሰዓት 9.30 ክሳብ 8 ናይ ምሸት ኮይኑ ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግን ክሳብ 6.30 ይኸውን። ኣብዚ ሕጂ እዋን ብዙሕ ኣቕሑት ኣብ ኢንተርነት ትረኽቦ ፡፡ ቅሩብ መዓልታት ተጸቢኻ ድማ እቲ ትደልዮ ኣቕሓ ኣብ ገዛኻ ይለኣኸልካ።
ክፍሊት ብጥረ ገንዘብ
ኣብ ጀርመን ዝተፈላለየ ኣገባብ ኣከፋፍላ ምህላው ልሙድ እዩ፡፡ ብጥረ ገንዘብ ኣብ ኩሉ ትከፍል ኢኻ። ሓደ ናይ ሕሳብ ቁጽሪ ኣብ ባንክ ወይ ናይ ቁጠባ ባንክ ምስዝህልወካ ፡ ሓንቲ ኤሰ ካርድ ትቅበልን መብዝሕትኡ ግዜ ድማ ናይ ለቓሕ ካርድ ማስተር ካርድ ወይ ቪዛ ካርድ ይህልወካ። ኣብ ብዙሓት ዓበይቲ ድኳናት ብ ኤሰ ካርድ ወይ ብለቓሕ ካርድ ትኸፍል።
ኣብ ኢንተርነት ሓደ ሰብ ብለቓሕ ካርድ ወይ ውን ካብ ባንክ ሕሳብ ብምስሓብ ወይ ድማ ብሕሳብ መኽፈሊ ወረቐት ይኸፍል። ካብ ባንክ ሕሳብ ብምሳሓብ ዝኽፈል ምስዝኸውን ናይ ሕሳብ ቁጽርኻ፡ ኦንላይን ትህብ እቲ ገንዘብ ካብ ሕሳብካ ይውሰድ ። ናይ ሕሳብ መኽፈሊ ወረቐት ምስዝኸውን ግን ባዕልኻ ካብ ሕሳብኻ ተመሓላልፎ።
ዋጋታትን ውሕስነትን ለውጢን
ኣብ ጀርመን ኣብ መብዛሕትኡ ድኳናት ንኩሉ ኣቑሑት ውዱእ ዋጋ ኣለዎ። ኣብ ዕዳጋ ወይ ብብዝሒ ኣብ ሞያዊ ድኳናት ምስትዕድግ ሓደ ሓደ ግዜ ትዋገ ኢኻ እዚ ግን ልሙድ ኣይኮነን።
ገለ ጎደሎ ዘለዎ ኣቕሓ ዓዲካ ዶ እዚ ምስዝኸውን ናይ ክልተ ዓመት ናይ ውሕስነት መሰል ኣለካ። መተካእትኡ ሓድሽ ኣቕሓ ትረክብ ወይ ውን ነቲ ኣቕሓ ትመልሶ ገንዘብካ ትወሃብ። ወይውን ቕናሽ ዋጋ ይግበረልካ። ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ውሕስነት /ጋራንቲ/ ናይ ኣቕሑት ኣሎ። እቲ ኣቕሓ ንኣብነት ተለቪዥን ምስዝኸውንን ፡ እቲ ናይ ውሕስነት እዋን ከየብቅዐ ምስዝበላሾን ፡ ብዘይ ገለ ተወሳኺ ዋጋ ይዕረየልካ ። ወይ ውን መተካእትኡ ሓድሽ ተለቪዥን ትረክብ። ሓደ ክልተ ድኳናት ናይ ምልዋጥ ተኽእሎ ይህባኻ፡ ዝተገዝኣ ኣቕሓ ዘይፈተኻዮ ምስዝኸውን ክትመልሶ ትኽእል። ገንዘብካ ድማ ይምለሰልካ። ኣብ ኢንተርነት ወይ ዓበይቲ ድኳናትን ኣብያተ ሸቐጥን መብዝሕትኡ ግዜ እቲ ኣቕሓ ኣብ መንጎ 14 መዓልታት ጥራይ ዝተገዝአ ምስዝኸውን እዩ። ነዚ ንምግባር ቅብሊት ወይ ድማ ናይ መኽፈሊ ወረቐት ምርኣይ የድሊ። ፍሉይ ናይ ቕናሽ ዋጋ ተለጢፍዎ ዝተገዝኣ ኣቕሓ ግን መብዝሕትኡ እዋን ኣይትልውጦን ኢኻ።
ዝደጋገሙ ሕቶታት
Further questions? Write us via the contact form. We will forward your questions anonymously to the advisors of the youth migration services.Contact form


text:
Radio Erena: 01 December 2019
ኣመሪካ ንጥሩፍ ጉጅለ ኣልሸባብ ንምጥቃዕ ኣብ ሶማል ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ኣካዪዳ።
እቲ ኣብ ከባቢታት ጂሊብ ዝተኻየደ ደብዳብ፣ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፣ ንዘውረዶ ጉድኣት ዛጊት ዝተዋህበ ንጹር ሓበሬታ የለን።
ኣብ መንግስቲ ኣመሪካ፣ ማእከላይ እዚ ስርሒታት ኣፍሪቃ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ በቲ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ኣልሸባብ ዝወረደ ጉድኣት ገና ይጻረይ ከምዘሎ ድሕሪ ምሕባር፣ ኣብ ሰላማውያን ሰባት ግና ዝወረደ ጉድኣት ከምዘየለ ሓቢሩ።
ብኻልእ ወገን፣ ተቓዋሚ ውድብ ዋዳጂር ናይ ሶማል፣ ንምትእትታው መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝምልከት መግለጺ ኣውጺኡ።
እቲ ተቓዋሚ ውድብ ኣብ መግለጺኡ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ካልኦት ሃገራት ኢድ ኣይነእቱን ንዝበሎ ቃል ረሲዑ፣ ንረብሓ ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ይሰርሕ ኣሎ ክብል ከሲሱ።
ላዕለዋይ ሓላፊ ጸጥታ ሶማል፣ ብኣማላድነት ቐጠር፣ ምስ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብምርኻብ፣ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ውድባት ሶማል ተንኮላት ኣብ ምእላም ተጸሚዶም ኣለዉ ክብል እቲ ዋዳጂር ዝኸስስ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ኣብ ወርሒ ታሕሳብ 2018 ኣብ ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ምርጫ ሶማል፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኢድ ብምእታው ንውጽኢት እቲ ምርጫ ጨውዩዎ ክብሉ ተቓወምቲ ውድባት ሶማል ምኽሳሶም ዝዝከር’ዩ።
================


text:
ከም መእተዊ ጽሑፍና እዚ “ኣይበልዐ ኣይሰተ ጎንደር ከይዱ ሞተ” ዝብል ምስላ ኣብ ሃገርና ብብዝሒ ዝዝውተር ኢዩ፡ መበቈሉ ከኣ ምስ’ቲ ትሬንታ ቺንኰ ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ 1935 ካልኣይ ወራር ጥልያን ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዝተተሓሓዘ ክኸውን ይኽእል። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኤርትራ ግዝኣት ጥልያን ስለ ዝነበረት ኣቦታትና ተገፊፎም ዓሳክር ጥልያን ኰይኖም ኣብ’ቲ ኢትዮጵያ ንምሓዝ ዝካየድ ዝነበረ ውግእ ኣብ ጎንደርን ካልእ ቦታታትን ግዳያት መቚሰልቲን ሞትን ይዀኑ ስለ ዝነበሩ “ኣይበልዐ ኣይሰተ ጐንደር ከይዱ ሞተ” ይበሃል ከም ዝነበረ ይንገር።
ታሪኽ ይድገም ከም ዝበሃል እዚ ሕጂ ኣብ ጎንደር ዝግበር ዘሎ ምትእትታው ሰራዊት ኤርትራ፡ ብቀጥታ ምስ’ቲ ኣቦታትና በስገዳድ ዝኣትዉዎ ዝነበሩ ዕስክርና ጥልያን ዝመሳሰል ኢዩ፥ ከመይሲ ከም’ቲ ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ጥልያን፡ ሎሚ’ውን መንእሰይ ኤርትራ እንዳተገፈ ከም’ቶም ኣቦሓጎታቱ ኣብ ጎንደር ይኹን ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ክጠፍእ የርምመካ። ብዘይካ’ቲ ግዱድ ዕስክርና ኣቦታትና ምስ ጎንደር ዘራኽብ ካልእ ስለ ዘይነበረ፡ ወለድና በቲ ናይ ሽዕኡ ፍጻሜ ልክዕ ነዚ ሕጂ እዋን ዝገልጽ ዝተጠቕሙሉ ምስላ፡ እንታይ ኣዛሪብዎም ወይ ትንቢት ድዩ ነይሩ? የብለካ። ተለፎን ይኹን ካልእ መራኸቢ ኣብ ዘይነበረሉ ነቲ ካብ ጐንደር ዝናፈስ ዝነበረ ደሃይ ዝገልጽ “ወረ ጐንደር ከከም ጊላኻ” ዝብል ምስላ’ውን ስለ ዘሎ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ወራር ትግራይን ኣብ ጎንደር ዝፍጸም ዘሎ ጥፍኣት መንእሰይን ከም ቅቡል ንምግባር፡ህላወና ንምውሓስ፡ ካብ ወራር ወያነ ክንከላኸል፡ ኢትዮጵያ ከይትበታተን ወዘተ ዝብል መታለሊ ምኽንያታት ከቕርብ ይኣክል ዓሻኻ ድለ ንበሎ።
ዕላማ ናይ’ዛ ጽሑፈይ ብዓቕመይ ነቶም ምስ ኣምሓራን ብልጽግናን ተሰሊፎም ኣብ ዘይምልከቶም ወራር ትግራይ ኣብ ጎንደርን ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያን ዝጠፍኡን ዘጥፍኡን ዘለዉ ደቅናን ኣሕዋትናን ከነእውየሎምን ዓገብ ክንብልን ጻውዒት ንምቕራብ’ዩ። ከመይሲ እዞም ሕጂ ኣብ ጎንደር ተሰሊፎም ዘለዉ፡ መሬት ምስ ወግሐ ቅዋም ምስ ተኸብረ ምጽብጻብ ምስ ተገብረ፡ ኣብ ዓዲ እንዳማትና ክንጠፍእ ከሎና ኣበይ ነይርኩም? ክብሉ ክኸሱና ኢዮም። ንሕና ድማ ንደቅና ዘይንኸውን ኰንና ከይንሓፍር እሞ ታሪኽ ከይሓትተና ክንሓስበሉ ይግባእ። እቲ ዘገርም ድማ ልዕሊ ሞት ደቅና እንታይ’ዩ ክመጽኣና? እንዳሞትና ካብ ሞት ንፈርሓሉ ምኽንያትከ እንታይ ኢዩ? ክሳብ መኣስከ?
እቲ ናይ ጎንደር ምስላ ብምቕጻል ድማ “ጎንደር ኬድካ እንታይ እምጻእካ” ዝበሃል ጎንደር ብፍላይ ኣብ’ቲ ቀደም እዋን ካብ ኤርትራ ኣዚዩ ርሑቕ ዝመስል ስለ ዝነበረ፡ እዚ ኩሉ ተጓዒዝካ ኣይሃብቲ ኣይሽመት ነየናይ ዕላማ? ነየናይ ረብሓ’ዩኸ? ዘስምዕ ቃላት ብሓቂ ነዚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ደቅና ዝወርድ ዘሎ መቕዘፍቲ ብግልጺ ዘዘኻኽርዩ። ብዝበለጸ ንምብራህ ድማ ደቅና ዶብ ሰጊሮም ናይ መን ርስቲን ጉልቲን ክሕልዉ ናይ መን ዑና ከጣይሱ’ዮም ከም’ቶም ኣቦሓጎታቶም ኣብ ጎንደር ብከንቱ ክጠፍኡ ዝፍረዱ ዘለዉ? ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ጥልያን ኣቦታትና ብስገዳድ ኣብ ኢትዮጵያ ትሩቡሊ (ሊብያ) ይዋግኡን ይሞቱን ከም ዝነበሩ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ። እንተዀነ ሽዕኡ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢዩ ነይሩ፡ ኣቦታትና ድማ ብባዕዳዊ መንግስቲ ጥልያን’ዮም ተገፊፎም ናብ ኲናት ይጥበሱ ነይሮም። እንሆ ሎሚ ድማ ካብ’ቲ ጸልማት መግዛእቲ ተጋላጊልና እንተበልና፡ ዘመን-ግርምቢጥ ኰይኑ ደቅና ኣብ ናጻ ኤርትራ ብናትና ዝበልናዮም ኣዘዝቲ ኣብ ዘይምልከቶም ኲናት ኢትዮጵያ ክኸትቱ ዘስደምም’ዩ።
ምስ’ቶም ወትሩ መሬትናን ባሕርናን ወደባትናን ዝምነዩ፡ ጌና ይብጸሓና’ዩ ክንመልሶ ኢና ዝብሉ፡ ን30 ዓመታት ዘድመዩና፡ “ብልጽግና” ዝብል ኣንጻባራቒ ስም ዝተጠመቑ፡ ብስም ሰላም ዘደናግሩ መራሕቲ ኢትዮጵያ ወጊንካ፡ ንጐረቤትናን መናብርትናን ህዝቢ ትግራይ ንምጽናት ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ ህዝቢ ደም ምትካልን ጸሊም ታሪኽ ምውራስን፡ እግዚኦ መሃረነ ዘድልዮ ዕብዳን’ዩ። ኣብ’ቲ ቅድሚ ሕጂ ምስ ኩለን ጐረባብቲ ሃገራት ዝተኻየደ ኲናት ዝጠፍኡ ኣሽሓት መንእሰያትና ከይኣኽለና፡ ንበዓል ነጐዳስ ብበርቂ ደብሶ፡ ሕጂኸ ጓል መን ወድ መን’ዮም ክሃልቁ? ጎንደር ከድካ እንታይ ኣምጻእካ ዝተባህለ ከኣ ከም’ዚ ምስ ኰነ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ’ዩ፡ ኢትዮጵያ ክትበታተን ኢድና ኣጣሚርና ኣይንርእን፡ ክንሞተላ ኢና ወዘተ ዝብሉ “ኢትዮጵያ ወይ ሞት” ዘስምዕ ጭርሖታት፡ ንዝተቓለስሉ ዕላማ ዝረስዑ መራሕቲ ሃገርን ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ዘረበኦም ብግብሪ ተሰንዩ ደቅና ኣብ ካርታ ጀኦግራፍ ጥራይ ዝፈልጥዎ ጎንደርን ወሎን ኣኽቲቶም፡ ብሂወት ኤርትራውያን ሓድነት ኢትዮጵያ ከውሕሱ፡ ኣበያን ተቓውሞን ከነስምዕን ዓገብ ክንብልን ናይ ሕልና ሓላፍነትና ኢዩ። ዓገብ ዘይብል ህዝቢ ድማ ወትሩ ክዕገብን ክብደልን ከም ዝነብር ኣብ ልዕለና ዝፍጸም ዘሎ ሓቂ’ዩ።
ማህጸና ይባረኽ ኣብ ጊዜ ቃልሲ ጽኑዕ ርገጽ ኢላ ንደቃ መሪቓ ንሜዳ ተፋኑ ዝነበረት ሓርበኛ ኤርትራዊት ኣደ፡ ሎሚ በቶም ኣብ ዓዲማቶም ደመ-ከንቱ ዝዀኑ ዘለዉ ደቃ ሓዚና፡ ነቶም መራሕቲ ሃገርን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሃገርና ኤህ! ኢድኩም ኣይትስኣኑ ክትብል እንተተራገመት ኣየኽፈኣላን። እዞም ኣብ ጎንደር ይዂን ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ዝሃልቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ’ቲ መሪር ሓርነታዊ ቃልሲ ዝተረፉ ተጋደልቲን ደቂ ስዉኣትን ኢዮም። ወለዲ ድማ ምቕሊ ስኢኖም ደቆም ኣብ ፈቐዶ ትግራይ ጎንደር ደሴ እንዳሃለቑ ኣብ ጉዳዮም ተዓዘብቲ ኰይኖም ብስቕታን ሕዱር ስቓይን ብጓሂ ይሞቱ። ስለ’ዚ ድማ ሃገርና ወላዲ ንውላዱ ዝቐብረላ ዘይንቡር ሓዘንን ንብዓትን ዘየቋርጸላ ምዃና ንኹልና ዘሕዝን ተርእዮ’ዩ። “ወዲ ሃገር ኣይተሃገር” ከም ዝበሃል ድማ፡ መንእሰያትና ኣብ ክንዲ ትምህርቲን ምዕባለን፡ ብቀጻሊ ግፋ ኣብ ፈቐዶ ኲናት ዝጥበሱ መሰሎም ዝተጋህሱ ክብሮም ዝተቐንጠጡ ኣደዳ ስደትን ውርደትን ክዀኑ ዝገብሩ ኣዘዝቲ ሰራዊትን መራሕቲ ሃገርን ሕፍረት ይጐልበቡ ዘብል’ዩ።
ወተሃደር ዶብ ሃገሩ ክሕሉን ድሕነት ህዝቡ ከውሕስን ደኣ’ምበር ኣብ ዘይምልከቶን ዘይፍትሓዊን ኲናት ጐረቤት ሃገር ደሙ ከፍስስን ሂወቱ ከወፊን ማንም ዝቕበሎ ኣይኰነን። ብዓቢኡ ድማ ሰራዊት ከም ሓደ ጥርኑፍን ዝተወደበን ሓይሊ ናይ ሕብረተሰብ፡ ፍትሒ ክርገጽን ህዝቢና ክብደልን ከሎ ክለዓልን ኣራሚ ስጉምቲ ክወስድን ገለ ካብ’ቲ ኩሉና ንጽበዮ ባህሪያት ኢዩ። ብተሓላቕነት ህዝቢ ዘይምራሕ ሰራዊት ግና ተልእኮኡ ዘንጊዑ ኣገልጋሊ ናይ’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ጥራይ’ዩ ዝኸውን። ስለ’ዚ ሰራዊት ኤርትራ ምስ’ቶም ናይ ጥንቲ ጸላእቲና ሓቢሩ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ተሰሊፉ ናብ ጎንደር ምኽታቱ፥ ተልእኮ ሰራዊትናን ታሪኽ ሃገርናን ዘመራስሕ ተግባር’ዩ። ሂወት ኣብ ምክልኻል ሃገርን ህዝብን ክትውፈ ሰማእትነት’ዩ፥ ካብኡ ሓሊፉ ግና ዕሽነት ወይ ጊልያነት ኢዩ።
እዚ ኣብ ሃገርና ስልጣን ገቢቱ ዘሎ ወለዶ ንመንእሰይ ወለዶ ኣብ ዘይምልከቶ ኲናት እንዳኽተተ የጥፈኦን ይብድሎን፡ ታሪኽ ቃልሲን ጽንዓትን ኤርትራ ድማ ብዓመጽን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ይብክሎ ኣሎ። ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ኢትዮጵያ መንእሰይ ብልዑል ሃገራዊ ወኒ ናብ ቃልሲ ተጸንቢሩ ንጸላእቱ ምስጓጉን ሕነ ናይ ምፍዳይ ስምዒት ነይርዎ። ብኣንጻሩ ናይ ሎሚ መንእሰያት ግና ብሕሱም ግፋን ገደብ-ኣልቦ ዕስክርናን ረብሪቦም፡ ኣብ ዘይምልከቶም ኲናት ክጥበሱ ወይ ስደት ኰይኑ ትዕድልቶም። ስለ’ዚ ነዚ ዋርሳይ ወለዶ ብዘይካ በደልን ዓመጽን እንታይ ነውርሶ ኣሎና?
ኣብ ገዛእ ሃገሮም ምንባር ስኢኖም ተስፋ ቈሪጾም ንስደት ሃጽ ምስ በሉ ድማ፡ ኣብ ክንዲ ንሓቚፎምን ንኣልዮምን ደቅና ምዃኖም ረሲዕና፡ብፕሮፓጋንዳን ኣጀንዳን ናይ’ቲ ስርዓትን ደገፍቱን ዓዊርና፡ ሕማቓት ሃደምቲ ዝብል ንዐኦም ዘይግባእ ጸርፊታት መሪርዎም ካብ ሕብረተሰብ ከንጸሉን ዘርሞ ዘርሞ ክዀኑን ንገብሮም ኣሎና። ከም ህዝቢ ንኩልና ዘነውር ድማ ኣብ ወጻኢ ደቆም ሓቚፎም ሃገር ጽቡቕ ኣላ ማዕቢላ ወዘተ ዝብሉ ዘይምልከቶም ኲናት ትግራይን ጎንደርን ደሴን ብደምን ሂወትን ደቂ ካልኦት ክካየድ ዝዋራዘዩን ብዘይ ስኖም ሑጻ ዝቚርጥሙን ከይፈቶኻ ክትራገም የገድዱኻ። “ወዲ ሃብታም ይስስን ወዲ ድኻ ድማ ይማስን” ኰይኑ ከኣ፡ ደቂ ሓለፍቲን ሃብታማትን ካብ ውግእ ወረ ውግእ ርሒቖም ኣብ ውሑስ ቦታ ክነብሩን ከጋይጹን፡ ደቂ ድኻታት ከኣ ኣብ ገደብ-ኣልቦ ውትህድርና ክበልዩ ደሓን ንኹሉ ጊዜ ኣለዎ ኢልካ ብሸለልታ ዝሕለፍ በደል ኣይኰነን።
ኣቱም ንመንእሰያት ደቅና ብግፋን ብሓይሊን ናብ ዘይምልከቶም ውሽጣዊ ኲናት ኢትዮጵያ ተኽትቱ፡ እቶም ሕጂ ተሳስይዎም ዘሎኹም ጽባሕ ንግሆ ብረቶም ናብ ባሕርናን መሬትናን ከም ዘቕንዑ ምግማቱ ዘሸግር ኣይኰነን። ምስ ወራሪ ስርዓት ተወዓዒልካ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ዝካየድ ወፍሪ፡ መንእሰያትና ብከንቱ ዘህልቕን ታሪኽና ዝብልልን ንመጻኢ ወለዶ ከቢድ ቂምን ጽልእን ዘውርስን ምዃኑ ክንሓስበሉ ይግባእ። ስለ’ዚ እዞም ኣብ ኢትዮጵያ ከቲቶም ብከንቱ ዝሃልቁ ዘለዉ ደቅና ናብ ሃገሮምን ስድራቤቶምን ብህጹጽ ዝምለስሉ ድምጽና ነስመዓሉ እዋን ብዘይ ወዓል ሕደር ሕጂ’ዩ። እቲ ኣይበልዐ ኣይሰተ ጎንደር ከይዱ ሞተ ዝብል ምስላ ቀዳሞት ብሓቂ ኣብ ልዕሊ ደቅና ይፍጸም ስለ ዘሎ፡ እንዳተዓጋገብና ከይንነብር ዓገብ ንበል። ከምኡ’ውን ከም’ቲ ጎንደር ከድካ እንታይ ኣምጻእካ ዝተባህለ፡ ውጽኢት ናይ’ዚ ቀዛፊ ኲናት ፍረ-ኣልቦ ማይ ምሕቋን ባዶሽ ጥራይ’ዩ። እቲ ህቡብ ነፍሰሄር ዶር ርእሶም ሃይለ ኣብ ንበሃሃል ዝብል ግጥሙ ዝበሎ ”እንሀልካ ዕጥቂ ንወተሃደር፡ ጸላኢ ከይተእትወልና ኣብ’ዛ ሃገር፥ ይኣኽለና ዝሓለፈ መስዋእቲ፡ ይኣኽለና ዝሓለፈ መቕጻዕቲ” ምዝካር ዓቢ ትምህርቲ’ዩ።
እግዚኣብሔር ንኤርትራን ህዝባን ይባርኽ!
ዘልኣለማዊ ክብሪን ዝኽሪን ንሰማእታትና!
ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት፡ ካልጋሪ፡ ካናዳ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኢትዮጵያ ንዋንነት ወሰን ምኽንያት ገይሮም ብዝፍጠሩ ጎንፅታት ምፍርራሓትን ልዑል ስግኣት ኣለዋ። ወሳናይ ምርኣያ እዞም ክፍጠሩ ዝፀንሑ ምፍርራሓት እቲ ኣብ ክልል ትግራይ ኣጋጢሙ ዝርከብ ቅልውላው እዩ ።
ህዝቢ ትግራይ ልዑል ስቃይ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰልን ልዕሊሓደ ሚልየን ዝኸውን ድማ ዝብላዕ ስኢኑ ንጥምየት ተሳጢሑ ይርከብ ። ብተመሳሳሊ ህፁፅ ሓገዛት ሰብኣውያን ብሰራዊት ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምኡ'ውን ካልኦት ዕጡቃ፟ት ሓይልታት መሕለፊ ስኢኖም ተኸልኪሎም ይርከቡ ።
ዝፍፀሙ ዘይሕጋዊ ቅትለታት ፣ካብ መረበቶም ክመዛብሉ ምግዳድ፣ ፆታዊ ጥቅዓት መስርሕ ኲናት ገይርካ ምጥቃምን ካልኦት ጥቃ፟ዓታት ሰብኣዊ መሰላትን ዝፍፀሙ ምን ምንግልትዓትን ዩናይትድ ስቴት ብፅኑዕ ትኩንን ክብሉ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ'ዩናይትድ ስቴትስ ኣንቶኒዮ ብሊንከን ኣብ ናይ ፅሑፍ መግለፂኦም ሓቢሮም ። ከምኡ'ውን ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ሆስፒታላትን ሕክምና ጣብያታት፣ ጣብያታት ዝስተ ማይ ሓዊሱ ኣብ ንብረታት ሲቪል ዝወረደ ዕንወት ንዓና'ውን ኣደንጊፁና እዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቶም ኣብ ከምዚ ዝበለ ጥሕሰታት ሰብኣዊ መሰል ዝተዋፈሩ ሰባት ናብ ሕጊ ከቅርቦም ፣ ደሕንነት ሰላማውያን ሰባት ከውሕስን ዘይተወሰነ ምብፃሕ ሰብኣውያን ከፍቅድ ዩናይትድ ስቴትስ ትፅውዕ ።
"ዋላ'ኳ ርኡይ ዝኾነ ዲፕሎማሲያዊ ዘተታት ተተኻየዱ 'ውን" ኢሎም ብሊንከን “ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ጎንፂ ዝሳተፉ ኣካላት ነቲ ቅልውላው ንምህዳእ ኮነ ነቲ ፖለቲካዊ ቅልውላው ሰላማዊ ፍታሕ ብምብፃሕ ንቅድሚት ክስጉሙ ኣይመረፁን" ኢሎም።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ብሊንከን መንግስቲ ኤርትራ'ውን ብቅልጡፍ ሰራዊቱ ናብቲ ዓለም ዝፈልጦ ግዝኣት ኤርትራ ክምለስ ፀዊዖም ።ፀፃባእቲ ሓይልታት ተፃብኦታቶም ንጎኒ ገዲፎም ሰብኣዊ ሓገዛት ክባፅሑ እንተዘያአፍቂዶም እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ዋሕዲ መግቢ ናብ ሓደጋ ጥምየት ከምርሕ ይክእል እዩ ኢሎም ።
ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሓደገኛ ኩነታት ሚኒትር ጉዳያት ወፃኢ ብሊንከን ኣብ ስልጣን ዝርከቡ ኮነ ቅድም ክብል ሰበስልጣናት ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ተወከልቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ፣ ኣባላት ሓይልታት ሰራዊት ወይ ካልኦት ተሳተፍቲ ሓይልታት ክልላት ኣምሓራ ሓዊሱ ኣባላት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ'ውን ነቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ቅልውላው ንዘጋድዱ ኩሎም ሓይልታት ዩናይትድ ስቴትስ ፍቃድ ቪዛ ምኽልካላ ዝፍለጥ እዩ ።
ከምኡ'ውን ነቶም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝወርድ ዘሎ ምንግልታዓት ዝሳተፉን ምብፃሕ ረዲኤት ዝኽልክሉን ኣካላት'ውን ዝሓወሰ ኮይኑ ናይ ቀረባ ስድረኦምን'ውን ግዳያት እቲ ክልከላ እዮም ። ካልኦት መንግስታት 'ውን ንውሳነታት ዩናይትድ ስቴትስ ክስዕብዎ ፀዊዖም ።ብተወሳኺ ዩናይትድ ስቴትስ ንኢትዩጵያ ኣብ ቁጠባውን ፀጥታዊ ሓግዛትን ዓብዪ ክልከላ ዘንበረት ኮይና ንዝተወሰኑ ሰብኣዊ ሓገዛትን ኣብ ካልኦት ወሰንቲ ረዲኤታት ጥራሕ ክትውሰን ሙዃና ብሊንከን ገሊፃኦም ። ብተመሳሳሊ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ'ውን ዓብዪ ክልከላ ኣምቢራ እያ ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ትግራይ ተፈጢሩ ዝርከብ ቅልውላው ንኽፍታሕን ኢትዮጵያውታን ንዘካይድዎ ዕርቅን ዘተን ዝሓወሰ ስጉምቲ ንምዕዋት ንዝንቀሳቀሱ ሓይልታት ሓገዝ ልዑል ሙዃኑ ገሊፆም ።


text:
ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ስታዲዮም ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተዳለወ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብቶም ዝሓለፉ 25 ዓመታት ብርክት ዝበሉ ዓወታት ተመዝጊቦም ኣለው ኢሎም።እዚ በዓል እዚ ንድሕሪት ቁሊሕ ኢልካ ንምርኣይ ከምዝሕግዝ ዝገለፁ ንሶም ቅድሚ 1983 ዓ/ም ዝነበረት ኢትዮጵያ ሓዳሽ ምስ ዝበሉዋ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ብምንፅፃር ኣብዝተፈላለዩ ዓውድታት ምክባር ሕገ መንግስቲን ለውጥታት ተረኺቦም ኣለው ኢሎም።
ፌደራላዊ ስርዓት ተግባራዊ ዝገበረ ሕገመንግስቲ ኢፌዴሪ ናይ ህዝብታት ናይ ዘመናት ሕቶ መንነት ምሉእ ብምሉእ ካብ ምምላሱ ንላዕሊ ሰብኣውን ዴሞክራሲያውን መሰል ዜጋታት ከይተሸራረፉ ንኽበሩ ኣፍልጦን ሓለዋን ሂቡ እዩ እዮም ይብሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ብምቕፃል ኣብታ ሃገር ዘተኣማምን ሰላም ንክሰፍን፣ውሕስነት ዘለዎ ስርዓተ ብዙሕነትን ፓርቲ ዴሞክራሲያዎ ስርዓትን ንክዓስል፣ከምኡ’ውን ስሉጥ፣ዘላቕን ንኩሉ ዝረብሕ ፍትሓዊ ዕብየትን ንኽረጋገፅ ምችእ ሃዋህው ፈጢሩ’ሎ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ንድሕሪት ክምለስ ኣብዘይኽእል ናይ ዕብየትን ለውጥን ሃዋህው ኣትያ’ላ ክብሉ እውን ገሊፆም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲ ዝኾኑ ኣቶ ልደቱ ኣያሌው 25 ዓመት ዘመነ ኢህወዴግ ሕውስዋስ ውፅኢት ዝተመዝገበሉ እዩ ይብሉ።
ተቓወምቲ ፓርትታት ብወገኖም ብፍላይ ፖለቲካዊ ምምሕያሽ የለን፤ኢህወዴግ ካብ ልቡ ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብዛ ሃገር ክኽበር ድልየት ዘለዎ መንግስቲ ኣይኮነን ክብሉ ቅሬታኦም ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብቲ ኣብ ቦነስ ኣይረስ ሎሚ ዕለት 26 መስከረም 2018 ዓ.ም. ዝተጀመረ ዓውደ ጉባኤ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ብኢዳስትሪ ናይ ዝማዕበላ 20 ሃገራት፥ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ ክብሪ እምበር ኣብ መኽሰብ ዘይተመሰረተ ፍጥረትን ተፈጥሮን ዝከላኸል ተቐባልነት ዘለዎ ምዕባለ ኣብ ምኽዋን ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ንምብርካት ዘብቅዕ ሓናጺናይ ሓባር ዘተ ክተባባዕ ምዒዶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እተን ካብተን ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ 20 ሃገራት ዝተዋጽኣ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዘካይድኦ ዘለዋ ናይ ሃባር ዓውደ ጉባኤ፡ ሃይማኖታት ካብ እምነት ኣብ እግዚኣብሔር ዝምንጭው ሓድሽ ዓይነት ሰብኣዊ ኣተኩሮ ከቕርባ ኣብ መልእኽቶም ሓደራ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና፡ እዚ ሓድሽ ዓይነት ካብ እምነት ዝምንጨው ኣመለኻኽታ’ዚ ንኤክኖሚያዊ ረብሓ ሓለፋ ዘይብል ሓቀይና ምዕባለ ንምኽዋን ዓቢይ ኣበርክቶ እዩ፡ እዚ ክሳብ ዕለት 28 መስከረም 2018 ዓ.ም. ዝቕጽል ኣብ ላቲን ኣመሪካ ንኽካየድ ንፈለማ ግዜኡ ዝዀነ ኣብ ቦኖስ ኣይረስ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ መርሕ ቃሉ፥ ምዕሩይን ተቐባልነት ንዘለዎን መደብ ምዕባለ ዘተኩር ናይ ሓባር ስምምዕ ኣብ ምሕናጽ ግደ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰብኣዊ ክብሪ ንዘማእከለ መጻኢ ዝብል ክኸውን እንከሎ፡
ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ኣስተዋጽኦ
ቅድሱነቶም መልእኽቶም ንናይ ሰብኣዊ መጻኢ ስግኣት ዝዀኑ ዝተፈላለዩ ጸገማ ምህላዎም ኣብ ዘነጽር ሓሳብ ኣሞርኵይዞም፡ እዚ ጸገም’ዚ መላእ ዘርኢ ሰብን ተፈጥሮን እውን ንሓደጋ ዘቃልዕ ምዃኑ ገሊጾም፡ ኣተሓሒዞም እቲ ናይ ቦኖስ ኣይረስ ናይተን ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት 20 ዝተዋጸኣ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዘካይድኦ ዘለዋ ናይ ሓባር ዋዕላ፡ ክቡር መጻኢ ዝውሕስ ምዕባለ ንኽረጋገጽ ፍሉይ ኣበርክቶ ሃይማኖታት ዘመላኽት ክኸውን ተላብዮም።
ፍርያም ዘተን ኣይፋል ንእንኰኣዊ ፍካረ
ሃይማኖታት ብሉጽ መፍትሒ ንምርካብ ናይ ዝካየዱ ርክባትን ዋዕላ ዘተን ኣብነት ክዀናን ጻውዒት ኣቕሪቦም ዘተ ክበሃል እንከሎ ናይ ነፍስ ወከፍ መንነታዊ መለለዪ ከየጥፋእካ ካብ ሕድ ሕዳዊ ጽን ምብህሃል ዝነቅል ሰብኣዊ ተራኽቦነት ዘኽብር ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ኣረኣእያ ዘለዎ ብምኽባር፡ ፍልልያት መሰረት ሃብቲ ኣብ ብዝሃነት ምዃኑ ምቕባል ማለት እዩ፡ ስምምዕ፡ መጻኢ ፍልልያት ዘእንግድ ናይ ሓባር ናብራ ኣብ እንኰኣዊ ፍካረ ዝቖመ ማለት ከምዘይኰነ ምፍላጥ የድሊ ኢሎም።
ምዕባለ ምልከ ዕደ ጥበብ ኣይፋል
ኣብ እንነብረሉ ዘሎና ዓለም ምልካዊ ዕደ ጥበባዊ ምዓባለ ይሰፍሕ ከምዘሎ ዝጠቐሱ ቅዱስ ኣቦና፡ እዚ ልክዕ ከም ሓደ ዋቕዕ ወይ ኣመክንዮ ዝሰፍሕ ዘሎ ሓቅነት ብምቁጽጻር ሓለፋ ንጥቕሚ ኤኮኖምን መኽሰብን ዝብል እዩ፡ ዝዀነ ይኹን ምዕባለ ሰብኣዊ ክብሪ ዘማእከለ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ናይ ኩሉ ኤኮኖሚያውን ማሕበራውን ፍኖት፡ ሰብ፡ መሃዝን ማእከልን መዓልቦን ዝብል እዩ።
ሰብኣዊ ክብሪ ማእከል ተቐባልነት ዘለዎ ምዕባለ
ሃይማኖታት፡ ንክውንታን ሰብን ብሓድሽ ዓይነት ኣገባብ ርእየት ናይ ምምልካት ክእለት ዘቕርባ ኰይነን ካብቲ ዝውንን ናይ ገዛእ ርእሱ ኣረኣእያ በስገዳድ ዘቕርብ ኣይፋል ንምባል ዘኽእል ኣብ ልዕሊ ክውንነትን ሰብን ናይ ሓድሽ ዓይነት ርእየት ኣገጋባት ዘቕርባ ንናይ ሓባር ቤትናን መላእ ዘርኢ ሰብ ዝግደስ ተቐባልነት ዘለዎ ምዕባለ ዘነቓቕሓ ክዀና ምዒዶም፡ ፍጥረትን ተፈጥሮን ንምክልኻል ኵለን ሃይማኖታት መጋበርያ እግዚኣብሔር ኰይነን ክዓያ ሓደራ ኢሎም፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ውጽኢታዊ ክኸውን እምነይ እንክብሉ መልእኽቶም ዛዚሞም።


text:
6-12 ዓመት ቈልዑ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 8 2018
እቲ ቈልዓ ትምህርቲ ይጅምር እሞ የዕሩኽቲን ናይ ገዛእ ርእሱ ድልየትን ብዝያዳ ኣገደስቲ ይኾኑ። ከምኡ ኽንሱ ማዕር-ማዕረኡ ድልየት ምስ ስድርኡ ዘሎዎ ዝምድና ዓቢ እዩ።
ስእሊ: Colourbox
-
ምዕባለ ናይ’ቲ ቈልዓ
ቈልዑ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ይምዕብሉ። ብዛዕባ ናይ ውላድኪ ሕቶታት እንተ'ለኪ ኾይኑ ወይ ሓገዝ እንተ ደሊኺ ምስ ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ቤት ትምህርቲ
ክፍሊ ቅድመ-ትምህርቲ (ኣዚለ) ግዴታዊ ዓይነት ትምህርቲ እዩ። መብዛሕትኦም ቈልዑ ካብታ 6 ዓመት ዝመልኡላ ዓመት ዘላ ወቕተ-ትምህርቲ ቀውዒ ኣብ ክፍሊ ቅድመ-ትምህርቲ ይጅምሩ። እቲ ትምህርቲ ናይቶም ቈልዑ ምዕባለ ከነቓቕሕን ንቐጻሊ ትምህርቲ ክቕርቦምን ኣለዎ። ክፍሊ ቅደመ-ትምህርቲ ብናጻ ኾይኑ ትሕዝቶ ናይ መሃዚ ስራሓትን ጸወታን ኣለዎ። ቈልዑ ናብ መውዓሊ ህጻናትን ክፍሊ ቅድመ-ትምህርትን ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ይኸዱ። ቀዳም፡ ሰንበትን በዓላትን ዕረፍቲ እዮም።
ቈልዑ ካብ 6 ዓመት ዝመልእሉ ጀሚሮም ኣብ ቅድመ ትምህርቲ ክጅምሩ መሰል ኣሎዎም፡እዚ ብድልየትካ ዝኽየድ ዓይነት ትምህርቲ እዩ። ኣብ ሽወደን እቶም ዝበዝሑ ደቂ ሽዱሽተ ዓመት ናብ ቅድመ ትምህርቲ ይኸዱ። ቅድመ ትምህርቲ ብነጻ ኾይኑ፡ሓደ ሰፊሕ መሰረታዊ ፍልጠት ናይ ምህዞ ስራሕን ጸወታን ኣሎዎ። ቈልዑ ናብ መዋእለ ህጻናትን ቅድመ ትምህርትን ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ይኸዱ። ኵሉ ግዜ ቀዳም፣ሰንበትን መዓልታት ዕረፍትን፡ ዕረፍቲ እዮም።
-
ናይ ነጻ ግዜ
ኣብዚ እዋን ዕድሚኦም እቶም ዝበዝሑ ቈልዑ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ናይ ነጻ ግዜ ንጥፈታት ዝፍትንሉን ምስ የዕርኽቶም ምኳን ኣገዳሲ ዝኾነሉን ግዜ እዩ።
እቲ ቈልዓ ንኣብነት ስፖርት ንኽገብር፣ ናይ ሙዚቃ መሳርሒ ንኽምሃር ወይ ስነ-ጥበብን ትያትርን ንኽፍትን ኣባል ናይ ገለ ማሕበር ክኸውን ንቡር እዩ።
-
ናይ’ቲ ቈልዓ ጥዕና
እቲ ቈልዓ እንተ ሓሚሙ ምስ እቲ ትኸድዮ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ።
ብዛዕባ ናይቲ ቈልዓ ምዕባለ ሕቶታት እንተ'ለኪ ኾይኑ ምስ ክፍሊ ጥዕና ተመሃሮ (አለቭሄልሳን) ) ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ።
-
ልኡም ምትካኽ
ቈልዑ ካብ ትኪ ሽጋራ ናጻ ኣብ ዝኾነ ኣከባቢ ክህልዉ መሰል ኣሎዎም። ንውላድካ ካብ ናይ ትምባኾ ትኺ ተኸላኸለሉን ኣብ ጥቕኡ ኾይኑ ዝኾነ ሰብ ከየትክኽ ኣረጋግጽን። ቈልዓ ነቲ ትኪ ንውሽጡ ከስተንፍሶ ከሎ ልክዕ ከምቲ ኣትካኺ ብሓደ ዓይነት ቀመማዊ ንጥረ-ነገራት ይጥቃዕ እዩ። እዚ ልኡም ምትካኽ ይብሃል።
ቈልዑ ንልኡም ምትካኽ ተኣፈፍቲ እዮም። ከበድቲ ረኽስታት፣ ኣለርጂን ኣዝማን ከስዕበሎም ይኽእል እዩ። ልኡም ምትካኽ ንናይ ሃንደበታዊ ሞት ዕሸል ሓደ ናይ ሓደጋ ረቋሒ እውን እዩ።
ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ
ንዓኻ ምትካኽ ክትገድፎ ትደሊ፡ ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ። ካብቲ ናትካ ማእከል ኽንክን ጥዕና ምኽርን ሓገዝን ሕተት ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ደዊልካ ምኽሪ ብዛዕባ ክንክን ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ከምኡ'ውን ንኣብነት ካብዘን ዝስዕባ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ፡
መስመር ሽጋራ ግደፎ (Sluta Röka-linjen) - ብዛዕባ ትምባኾ ካብ ሰራሕተኛታት ብናጻ ብተለፎን ምኽሪ ትረኽበሉ ሓደ ዝያዳ ሓበሬታ ዘለዎ መርበብ ሓበሬታ። ሽጋራ ወይ ስኑስ ንግዳፍ ሓገዝ እንተ ደሊኻ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 020-84 00 00 ደውል።
-
ወለድን ኣልኮልን
ውሑድ ኣልኮል ምስታይ ሕማቕ ወልዲ ክገብረካ ኣየድልዮን እዩ። ብኣንጻሩ ናይ ወለዲ ብብዝሒ ኣልኮል ምስታይ ነቲ ቈልዓ ብኣሉታ ክጸልዎ ይኽእል እዩ። ሰብ ኣልኮል ክሰቲ ኸሎ ናይቲ ቈልዓ ድልየት ናይ ምምላእ ዓቕሙ ይጎድል እዩ። ምስ መስተ ብዘይ ግቡእ ምስታይ ዝተተሓሓዘ ምዕባይ ናይ ሓደጋ ምግጣም ተኽእሎ እውን ኣሎ።
ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ
ናይ ኣልኮል ልምድታትካ ክትቅይሮ ንእትደሊ፡ ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዛት ኣሎ። ካብቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና ሓገዝን ምኽርን ሕተት። ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ደዊልካ ምኽሪ ብዛዕባ ክንክን ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናትካ ወይ ናይ ካልእ ሰብ ናይ ኣልኮል ኣመላት የተሓሳስበካ እንተ ኣሎ ኾይኑ ናብ ኣልኮሆልሊንየን (Alkohollinjen) እውን ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ምስ ዝተማህሩ ኣማኸርቲ ክትዛረብ ትኽእል። ናብ ኣልኮሆልሊንየን ብናጻን ብስመ-ስውር (anonymt) ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ስመ-ስውር (anonymt)፡ መን ምዃንካ ምንጋር ኣየድልየካን ማለት እዩ። ብቝጽሪ ተለፎን 020-844 448 ናብ ኣልኮሆልሊንየን (Alkohollinjen) ድውል።
-
ድሕነት ቈልዓ
ኣብዚ ዕድመ እዚ ኣብ ናይ ስፖርት ቦታታት ሓደጋ ንቡር እዩ። እቲ ቈልዓ እቶም ዝሳተፎም ስፖርትን ንጥፈታትን ዝጠልብዎ እንተ ኾይኖም ከም ንኣብነት መከላኸሊ ቆብዕ ዝኣመሰሉ መከላኸሊ ክገብር ኣገዳሲ እዩ።
-
ምኽርን ሓገዝን
ኣብ'ዚ ኮሙን ምኽርን ሓገዝን፡ ናይ ወላዲት ምኳን ትምህርቲ ንምርካብ ወይ ምስ ካልኦት ወለዲ ተመኩሮኺ ንምልውዋጥ ትኸድሎም ብዙሓት ዝተፈላለዩ ቦታታት ኣሎዉ።
ምእላይ ዝሓመመ ቆልዓ (VAB) ማለት፤ ካብ ስራሕ በዂርካ ወይ ካብ ስራሕ ምድላይ ኣቋሪጽካ፤ ንዝሓመመ ቆልዓ ንምእላይ ኣብ ገዛ ምጽናሕ ማለት'ዩ።


text:
ዕለት 26 መስከረም 2019 ዓ.ም. ሰዓት 11.30 ጸረ ንግድ ሰብ ዝዓዪ ታሊታ ኵም እተሰምየ ማሕበር ኣብ ዘካየዶ ቀዳማይ ጠቕላሊ ጉባኤ ንዝተሳተፉ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ናይ ብፁዓን ካርዲናላት ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፡ እቲ ጸረ ንግድ ሰብ ቃልሲ ካብ ጫፍ ክሳብ ጫፍ ዓለም መታን ክዝርጋሕ ካልኦት ናይ ደናግል ማሕበራት እውን ክሓብራ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራዲዮ ኤማኑኤላ ካምፓኒለ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እዚ መረብታዊ ርክብ ዓለም ሓቆፍ ጸረ ንግድ ሰብ ዝዓዪ ማሕበር ታሊታ ኩም ብዝተፈላለያ ማሕበር ደናግል ዝቖመ ክኸውን እንከሎ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት 52 መረብት ከዋህድን ኣብ 90 ሃገራት ህልው ንምዃን ዝበቕዔ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝለገስዎ ቃለ መዕዳን ዘኪሮም፡ እዚ ብዓለም ሓቆፍ ናይ ደናግል ማሕበር ዓበይቲ ኣሕሉቕን ብናይ ልኡካነ ወንጌል ማሕበራት ዓበቲ ኣሕሉቕን ብምትሕብባር ዝቖመን፡ ብክልተ ሺሕ ኣባላቱ ኣቢሉ ንልዕሊ 15 ሺሕ ዝግመቱ ናይ ንግድ ሰብ ሓደጋ ግዳያት ዝዀኑ ይአልይ ከምዘሎን፡ ብሓቂ ብሓባር እተካይድዎ ጻዕሪ ንመላእ ቤተክርስቲያንን ንዓና ጳጳሳትን ካህናትን ዜጋታትን ዓቢይ ኣብነት እዩ፡ ብሓባር ናይ ምዕያይ ኣብነት ኢኻትኩም ከምዝበሉ ዝሓበራ ካምፓሊ ኣስዒበን፡ ናይዚ ዕለት 27 መስከረም 2019 ዓ.ም. ዝተዛዘመ ቀዳማይ ሓፈሻዊ ጉባኤ ማሕበር ታሊታ ኵም፡ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ መደባት እቲ ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዝህቦ ብዛዕባ ስደተይናታን ተመዛበልትን ዝምልከት መምርሒ ብምጥቃም ዝተወጠነ ምዃኑ ዘኪሮም፡ ኣድናቖቶም ከምዝገለጹ ኣፍሊጠን።
ጻውዒት ር.ሊ.ጳ.
እቲ ንግድ ሰብ ኣብ ቅድመና ዘንብሮ ብድሆ፥ ንእዋናዊ ሰብኣዊ ፍጥረት ዓቢይ ናይ ኣካል ቁስሊ እዩ፡ ምእንት’ዚ
ካልኦት ማሕበራት ማሕበረ ደናግል ይዅን ናይ ካህናትን ኣሓውን ማሕበራትን ልኡካነ ወንጌልን ኣብዚ ኣገልግሎ’ዚ ንኽሓብሩ ጻውዒት አቕርብ … ነቲ ጸረ ንግድ ሰብ ቃልሲ ብዝተፈላለየ መገዲ እውን ንዝድግፉ አመስግን ድጋፎም ክቕጽል እምሕጸን
ከምዝበሉን፡ ብዙሓት ማሕበር ደናግል ኰነ ማሕበር ካህናትን ኣሓውን ናይ ካልእ ጸገም ዘይኰነ ብዙሕ ክንፈትሖ ዘሎና ናይ ውሽጢ ማሕበር ጸገማት ኣሎና ክብሉ ይኽእሉ ናይ ውሽጢ ጸገም ንምፍታሕ ካብ ገዛእ ርእስኻ ወጺእካ ንጹሕ ኣየር ክኣትው ኣብ ምፍቃድ እዩ፡ ስለዚህ ናይ ውሽጢ ጸገም ኣብ ውሽጢ ተዓጽየ ክፈትሖ እየ ዘይምባል ከምዘድሊ ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጭቡጥነት ዘዋድድ ሓባራዊ ዓቕሚ ክህሉን ካልኦት ዝተፈላለያ ካቶሊካውያን ውድባት እውን ሱታፌ ክህልወን ይግባእ፡ እዚ ንናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎት ስሉጥ ይገብር ከምዝበሉ ዝገለጻ ካምፓኒለ ኣስዒበን ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ዛዚሞም ሓዋርያዊ ቡራኪ ቅድሚ ምሃቦም፡ ዕለታዊ ዕዮ ነተን ናይ ንግድ ሰብ ግዳያት ዝዀና ካብቲ ክብሪ ሰብ ዝሓኽኽ መጻውዲያ ንኽላቐቓ ንዝድገፋ ኣሕዋት ብምሕሳብ ዛዝማ ሓደራ፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ ዓቢይ ጸሎት እዩ፡ ከምዝበሉ ይሕብራ።


text:
ህየንተ ቤተ ር.ሊ.ጳ. ብፁዕ ኣቡነ ገዮርገ ጋንስዋይን ብዛዕባ እቲ ኣብ ፈረንሳ ዕለት 15 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ብወግዒ ተሓቲሙ ንንባብ ዝበቅዕ ማዕርገ ክህነትን ግትኣት ሩካቤ ስጋን (ምናነን) ዘርእስቱ ብካርዲናል ሳራሓን በነዲክቶስ መበል 16 ዝተደርሰ ዝበሃልን ብክሊኣቶም ዝተፈረመ ተባሂሉ ዝንገረሉ መጽሓፍ ኣመልኪቶም ካብ በነዲክቶስ መበል 16 ዝተወሃቦም ፍሊዩ ሓበሬታ ወግዓዊ ገይሮም፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ፍሉይ ዋና ጸሓፊ ኰይኖም ዘገልገሉ ናይ ቤተ ር.ሊ.ጳ. ህየንተ ብፁዕ ኣቡነ ጋንስዋይን፡ ክናን ኣንሳን ንእተሰምዩ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሎሚ ዕለት 14 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ባዕሎም በነዲክቶስ መበል 16 ጸዊዕም እቲ መጽሓፍ ቅድም ቀዳድም ናቶም ክታም ዝተብሮ ኰይኑ ክትሕተም ዘይግብኦ እዩ ከምዝበልዎምን፡ ካርዲናል ሮበርት ሳራሕ ብዛዕባ ማዕርገ ክህነትን ንጽሕና እትዛረብ መጽሓፍ ክሓትሙ ድላይ ከምዘለዎም ከምዝሓበርዎምን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ሓጺር ጽሑፍ ዶ መቕረብኩም ቢሎም ከምዝሓተትዎምን ንሶም እውን ነዊሕ ዘይኰነ ሓጺር ጽሑፍ ከምዝለገሱሎም ኣረጋጊጾም፡ ካብዚ ወጻኢ እቲ ንሶም ዝሃብዎ ትንታነ ኣብታ መጽሓፍ ክሕተም ኰነ ናይታ መጽሓፍ እውን ከም ካልኣይ ደራሲ ኰይኑ ስሞም ክኽተም ዝብል ጉዳይ ዝፈልጥዎ ሓደ’ኳ ከምዘይነበሮምን ካብ ኣፍ በነዲክቶስ ከምእተሓበሮም ገሊጾም።
ንካርዲናል ሳራሕ እውን ስመይ ኣብታ መጽሓፍ ከይኽተም ነቲ ነታ መጽሓፍ ዝሓትም ቤት ማሕተም ብቕልጡፍ ክሕብሩን፡ ስሞም ኣብታ መጽሓፍ ከም ካልኣይ ደራሲ ከይጥቀስን እንክብሉ ከምዘፍለጥዎም፡ በነዲክቶስ መበል 16 ይብሉ ካርዲናል ሳርሕ ብዛዕባ ማዕርገ ክህነትን ንጽሕና ኣብ ዝብል ኣርእስቲ መጽሓፍ ከሕትሙ ይሰናደዉ ከምዘለዉ ሓቢሮምኒ ነይሮም ኰይኑ ግና እቲ ብዛዕባ እዚ ርእሰ ጉዳይ ዝምልከት ዝሓተቱኒ ሓጺር ጽሑፍ ኣብታ ዝደርዋ መጽሓፍ ዝሳዃዕ ምዃኑ ከምዘይተሓበርዎም ዘረጋገጹ ጋንስዋይን፡ ካርዲናል ሳራሕ ስመይ ንኽጥቀሙ ደይ መደይ ቢሎም ዝዘፈጸምዎ ከምዘይኰነ እምነተይ እዩ ከምዝበልዎም እውን ኣብቲ ዝሃብዎ መገልጺ ኣፍሊጦም።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 23.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.5.20-26
ጽድቑም ካብ ጽድቂ መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን አዝዩ እንተ ዘይበዝኅ፥ ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ አይትአትውን ኢኹም ኢለ እነግረኩም አሎኹ።
“ ነቶም ቀዳሞት ‘ዝቐተለ ኪፍረዶ እዩ እሞ፥ አይትቕተል” ከም ዝተባህሎም ሰሚዕኹም አሎኹም። አነ ግና፥ ንኃዉ፥ ጨርቃም ዚብሎ ድማ አብ መጋባ እያ ኺፈርዶ፥ አታ ዓሻ” ዝብሎውን ንገሃነም እሳት ኪፈርዶ እዩ፥ እብለኩም አለኹ። እምበአርከ መባእካ ናብ መሰውዒ እንተ አምጻኻ፥ ኃውካ ኸአ ተቐይሙልካ ምህላዉ እንተ ዘከርካ፥ ነቲ መባእካ አብኡ አብ ቅድሚ መሠውዒ ኅደጎ፥ ኪድ ቅድም ምስቲ ኃውካ ተዓረቕ፥ ደኃር ድማ ተመሊስካ መባእካ አቕርብ። ምስ መባእስትኻ ድማ ገና አብ መገዲ ከሎኻ ቐልጢፍካ ተዓረቕ፥ እንተ ዘይኮነስ እቲ መባእስትኻ ንፈራዲ አኅሊፉ ኺህበካ፥ ፈራዲ ድማ ናብ ጊልያኡ ኸየኅልፈካ፥ ናብ ቤት ማ እሰርቲ ኸአ ከይታቱ። እታ መወዳእታ ሳንቲም ክሳዕ እትፈዲ፥ ካብአ ኸም ዘይትወጽእ፥ ብሓቂ እብለካ አለኹ።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሕጊ እግዚአብሔር እቲ ሓቀኛ ትርጉሙ መል እኽቱን ክህቦ ይርከብ። “አቀዲሙ ንሕጊ ሙሴ ኾነ ንነብያት ኽፍጽሞም ደአ እምበር፥ ክስዕሮም ዝመጻእኩ አይምሰልኩም” እናበለ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሕጊ እግዚአብሔር እቲ ሓቀኛ ትርጉሙን ምልአት ክህቦን ከምዝመጸ ንሰማዕቱ ይምህር። ጽድቑም ካብ ጽድቂ መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን አዝዩ እንተ ዘይበዝኅ፥ ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ አይትአትውን ኢኹም ኢለ እነግረኩም አሎኹ። ፈሪሳውያን ወዲ ሰብ አብ ጽድቒ ክበጽሕ ዝኽእል ሕጊ ምስ ዝሕሉ ኢዩ ኢሎም ይምህሩ ነበሩ። እዚ አብቶም ህዝቢ ብዙሕ ጸድቂ ይፈጥር ነበረ። ሠናይ ክገብር አብ ዝደሌኽሉ ኽፋእ እገብር፥ እዚ ሕጊ እዚ ድማ ባህርያዊ ኾይኑ ረኸብክዎ። ብውሽጠይሲ ብሕጊ አምላኽ ባህ ይብለኒ ኢዩ። ግናኸ አብ ሰብነተይ ምስ ሕጊ መንፈሰይ ዚዋጋእ፥ ናብቲ አብ ሰብነተይ ዘሎ ሕጊ ኃጢአት አቢሉውን ዚማርኸኒ ኻልእ ሕጊ እርኢ አሎኹ። ሮሜ.7,21-24
ብትምህርቲ ክርስቶስ ቕድስና በቲ አነ ንእግዚአብሔር ኢለ አብ መዓልታዊ ሕይወተይ ሕጊ ብምሕላው ዝፍጽሞ ተግባራት አይኮነን ዝመጽእ፣ እንታይ ደአ ካብቲ እግዚአብሔር ንዓይ ዝገብሮ ኢዩ። ከም ሓደ ውላዱ ብምቕባል፡ ሕቲ ሓድሽ ሓሳባት ክርስቶስ ዝምህሮ “ ከምቲ ሰማያዊ አቦኹም ፍጹም ዝኾነ፥ ንስኻትኩምውን ፍጹማት ኩኑ”። ዝብል ቃል ብምቕባል። ማለት ንሕና ነፍሲ ወከፍና አብ ቅድሚ አምላኽ ፍጹማን ቕዱሳት እንኸውን ከምቲ እግዚአብሔር ንኹሉ ድኽምነትና ይቅረ ኢሉ ብምሕረት ከም ደቁ ዝቅበለናን ዝሓቅፈናን ንሕናውን ንኅዋትና ጉድልነቶም ብዘየገድስ ክንቅበሎምን ይቅረ ክንብለሎምን ከለና ኢዩ። በዚ መንገዲ እምበአር ሎሚ ንነፍሲ ወከፍና ክርስቶስ ጎይታና ጽድቅና ካብ ጽድቂ መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ብኸመይ ከምዝበዝሕን ዝዓዝዝን ይምህረና አሎ። አብዚ አቀዲምና ዝረአናዮ ክርስቶስ አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ከም ምሳሌ አቅሪብዎ ዘሎ ነቲ አብ ሓምሻይ ትእዛዝ እግዚአብሔር አይትቕተል” ዝብል ኢዩ። ነቶም ቀዳሞት ‘ዝቐተለ ኪፍረዶ እዩ እሞ፥ አይትቕተል” ከም ዝተባህሎም ሰሚዕኹም አሎኹም። አነ ግና፥ ንኃዉ፥ ጨርቃም ዚብሎ ድማ አብ መጋባ እያ ኺፈርዶ፥ አታ ዓሻ” ዝብሎውን ንገሃነም እሳት ኪፈርዶ እዩ፥ እብለኩም አለኹ፡፤
እምበአርከ መባእካ ናብ መሰውዒ እንተ አምጻኻ፥ ኃውካ ኸአ ተቐይሙልካ ምህላዉ እንተ ዘከርካ፥ ነቲ መባእካ አብኡ አብ ቅድሚ መሠውዒ ኅደጎ፥ ኪድ ቅድም ምስቲ ኃውካ ተዓረቕ፥ ደኃር ድማ ተመሊስካ መባእካ አቕርብ። ኣብቲ እነዘውቱሮ ጸሎትውን ንሕና ንዝበደሉና ከምዝሓደግናሎም በደልና ሕደገልና ኢልና ኢና እንጽሊ። ኢዚ ኢንታይ ማለት ኢዩ ከምቲ መድሓኒና እየሱስ ክርስቶስ ዝመሃረና ጸሎት ክንጽሊ፡ መባ እና፡ ጸሎትና፡ ወፈያና፡ አብ ቅድሚ አምላኽ ቅቡል ክኸውን መጀመሪያ ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ምሕረት ክነዘውትር ይግበአና። ስለዚ ምሕረት ሓደ ዓንዲ ናይ እምነትና ኢዩ። ብምሕረት ኢና ደቂ እቲ ልዑል አምላኽ ክንበሃን ኪኢልና። እብ ምሕረት ብምምልላስ ከኣ ድሕነት ንቕበል። ዝስለዚ ኣብ ምሕረት ኣምላኽ ብምእማን ምስ ኣሕዋተይ ብሰላም ክነብር – ውሽጣዊ ሰላም ክረክብ ኣብ ምሕረት ክመላለስ ኣለኒ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Aba Hagos Tesfagabir


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 27.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.13.18-23
“እምበአር ንስኻትኩም ናይቲ ዘራኢ ምስላ ሰምዑ። ቃል መንግሥቲ ሰሚዑስ ዘየስተውዕሎ ኹሉ እቲ እኩይ መጺኡ ነቲ አብ ልቡ ዝተዘርአ ቓል ይምንጥሎ፥ ስልዚ እቲ አብ መሰን መገዲ ዝተዘርአ ድማ ነቲ ቃል ሰሚዑ ብኡብኡ ብሓጎስ ዚቅበሎ ሰብ ኢዩ። እንተ ኾነ ሱር ስለ ዘይብሉ ንጊዜኡ እዩ እምበር ስለቲ ቓል ስደት ወይ መከራ ምስ ኮነ ብኡብኡ ይኽሕድ። እቲ አብ እሾኹ ዝተዘርአ ኸአ ነዚ ቓል ዚሰምዕ እዩ፥ ሓልዮት እዛ ዓለም እዚአን ምዕሻው ሃብትን ድማ ነቲ ቓል ይሓንቆ፥ ከይፈረየውን ይተርፍ። እቲ አብ ጽቡቕ መሬት ዝተዘርአ ግና እቲ ነዚ ቓል ሰሚዑ ዜስተውዕል ኢዩ፥ ንሱ እቲ ብሓቂ ፍረ ዚፈሪን፥ ገሊኡ ሚእቲ፥ ገሊኡ ስሳ፥ ገሊኡ ኸአ ሠላሳ ዚህብን እዩ።
- አስተንትኖ
እንሆ ዘራኢ ክዘርእ ወፈረ ክዘርእ ከሎ ድማ፡ ገሊኡ አብ መንገዲ፡ ገሊኡ አብ ከውሒ፡ ገሊኡ አብ ማእኸል እሾኽ፡ ገሊኡ ድማ አብ ጽቡቕ መሬት ከምዝወደቐ የዘንቱ። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ምሰላ ገሩ ከኣ፡- እቲ ወዲ ሰብ ምስ ቃል አምላኽ ዘለዎ ርክብ ወይ ክህልዎ ዘለዎ ርክብ ይዛረብን ይምህርን። አብዚ ትምህርቲ እዚ ወይ ምሰላ እዚ አርባዕተ ዓይነት መሬት ተገሊጾም ንረኽቦም። እዞም አርባዕተ ዓይነት መሪት ወይ ባህሪ ደቂ ሰባት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምሳሌ ገሊጹዎም ዝርከብ፤
እንሆ ዘራኢ ኪዘርእ ወፈረ። ኪዘርእ ከሎ ገለ አብ ጥቃ መገዲ ወደቀ። አዕዋፍ መጺአን ድማ በልዕኦ። እቲ ሰራኢ አምላኽ ባዕሉ ኢዩ፡ ኢቲ ዘርኢ ኸአ ቃል አምላኽ ኢዩ። እዚ አብ መንገዲ ዝወደቀ ዘርኢ አብ ላዕሊ ኢዩ ዝተርፍ፤ ብዕምቀት አብ መሬት አብ ልቢ ወዲ ሰብ ክአቱ አይክእሊን፡ ከምቲ ዘድሊ ሱር ክሰድድ ክበቁል አይክእልን።
ምኽንያቱ እቲ መሬት እቲ ነቲ ቃል ክስከም ክቕበል ቁሩብ አይነበረን። ከም ውጺኢቱ እቲ ቃል መግቢ አዕዋፍ ኮይኑ ይተርፍ። ምክኒያቱ አብቲ መሬት እቲ ክዓቢ ይኽእል ኣይነበረን። እዚ ነቲ ዮሓንስ አብ 8.37 ዝብሎ ክነንብብ ንኽእል፦ ንስኻትኩም ዘርኢ አብርሃም ምኻንኩምሲ እፈልጥ እየ። ቃለይ አባኻትኩም ስለዘይሓደረ ግና ኽትቀትሉኒ ትደልዩ አሎኹም። እዚ ዝበሎ ከአ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቃሉ አብ ሰማዕቱ ቦታ ስለዘይረኸበ ኢዩ። ብርግጽ ሎሚ ንዓይ ኢዚ ቃል እዚ እንታይ ይብለኒ። ብሓቂ ነዚ ዝሰምዖ ዘለኹ ቃል ሕይወት አብ ሕይወተይ፤ አብ መዓልታዊ ምንቅስቃሰይ፤ አብ ልበይ፤ አብ ሓዳረይ ቦታ ይረክብዶ አሎ፧ ወይስ ከምቲ አብ መገዲ ዝተዘርአ ቃል ኮይኑ ቀለብ አዕዋፍ ይኸውን አሎ። ወይስ ልበይ ከስተውዕለሉ ስለዘይከአለ ነቲ ብእግዚአብሔር አምላኽ አብ ልበይ ዝተዘርአ ቃል ሕይወት እቲ እኩይ መጺኡ ይምንጥሎ አሎ፥
ገሊኡ ድማ አብ ኸውሒ ወደቀ። ከውሒ – ስጋና እዩ እቲ አንጻር መንፈስ አምላኽ ዝቃለሰና። እዚ ኸአ ነቲ ቓል ሰሚዑ ብኡብኡ ብሓጎስ ዚቕበሎ ሰብ እዩ። አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ክንደይ ግዜ ኢና ነቲ ዝስበኸና ቃል አምላኽ ብሓጎስ እንሰምዖ፡ እንተኾነ ሱር ስለ ዘይብሉ መሰረት ስለዘይብሉ ንጊዝኡ እዩ እምበር ስለቲ ቓል ስደት ወይ መከራ ምስኮነ ብኡብኡ ይኽሕድ።
ገሊኡ ኸአ አብ ማእከል እሾኽ ወደቐ፡ ምልክት ናይዛ ዓለም እንነብረላ እዩ፡፤ እቲ አብ እሾኽ ዝተዘርአ ኸአ ነዚ ቓል ዚሰምዕ እዩ፡ ሓልዮት እዛ ዓለም እዚአን ምዕሻው ሃብትን ድማ ነቲ ቓል ይሓንቆ። ከይፈረየውን ይተርፍ። አብ ሕይወትና ቃል ኣምላክ ቀዳምነት ዘይምሃብ። ብጣዕሚ ናይዛ ዓለም ተሓኒቁ ወይ ካልአይ ደረጃ ሒዙ ከይርከብ፤ ኩሉ አድህቦና ቀዳምነት ንቃል አምላኽን ትእዛዛቱን ክንህብ
እቲ አብ ጽቡቕ መሬት ዝተዘርአ ግና እቲ ነዚ ቓል ሰሚዑ ዜስተውዕል እዩ፤ ንሱ እቲ ብሓቂ ፍረ ዚፈሪ፤ ገሊኡ ሚእቲ፤ ገሊኡ ስሳ ገሊኡ ኸአ ሠላሳ ዚህብን እዩ። ይብለና ቃል አምላኽ። ንሕና ዘሪኢ ቃል አምላኽ አለና። ናይ ነፍሲ ወከፍና ጸዋዕታን ሓላፍነትን ከአ ይኸውን እዚ ቃል እዚ አብ ልባትና ንኸዕርፍ ክነፍቅድን ቦታ ክነዳልወሉን። እዚ ምስላ እዚ ነቲ አብ ሕይወትና ዘጋጥመና ኩነታት ጠባያት ነቲ ቃል አማልኽ ብምቕባልን ምስትንታንን ቦታ ብምሃቢን፡ ነቲ ሚእቲ ስሳ ሰላሳ ከይንፈሪ ዕንቕፋት ዝኮነና ንክነለሊ ካብኡ ክንወጽ እን ይዕድመና። ደጊም ንኽርስቶስ ኢየሱስ “ጎይታ እዩ ኢልኩም ካብ ተቐበልኩምዎ ብአኡ ንበሩ። ከምቲ ዝተመሃርክምዎ፡አብኡ ተሠሪትኩምን ተሓኒጽኩምን ብምስጋና መሊእኩምን፥ አብ እምነት ጽንዑ። አብ ናይ ክርስቶስ ዘይኮነስ፤ አብ ባህሊ ሰብን አብ አተሓሳስባ እዛ ዓለም እዚአን ዝተመስረተ ኮንቱን መዓሸውን ዝኾነ ፍልስፍና ገይሩ ሓደ እካ ከይማርኸኩም ተጠንቀቑ። ቆላ. 2:6–7
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን አብ ጉዑዞ ክርስቲያናዊ እምነትና ደልዲልና ምእንቲ ክንመላለስ መግቢ የድልየና። ወትሩ ሱር ንኽሰድድ አብ እምነት ንክድልድል ቀጻሊ ቃል አምላኽ ከስተንትንን ክንጽሊ ይግብአና። መንፈሳዊ መግቢ የድሊየና። ብፍላይ በዚ ሎሚ ዓለምና ካብ እግዚአብሄር ሪሒቑ ንናይ ዓለም ነገራት አብዘምልኸሉ ዘሎ ግዜ ብዙሕ ነገራት ነቲ እምነትና ዘዳኽም ተዘሪኡሉ አብ ዘሎወሉ ግዜ አብቲ መንፈሳዊ ሕይወትና ክንድልድል መዓልታዊ ብቃል አምላኽ ተሰኒና ክንሰርሕ ይግበአና። አብቲ መንፈሳዊ ሓቂ ክነድህብ ይግበአና፤ ምእንቲ እምነትና ክዓቢ አብ ወንጌል ዝተመስረተ ሕይወት ክንምስርት አለና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 7.2018
ሉቃ. 5:33-39
ንሳቶም ድም “ደቂ መዛሙርቱ ዮሓንስ ብዙኅ ሳዕ ይጾሙ ጸሎትውን ይገብሩ፥ ደቂ መዛሙርቲ ፍሪሳውያንውን ከምኡ፥ ደቂ መዛሙርትኻ ግና ይበልዑን ይሰትዩን” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ንስኻትኩም ነዕሩኽ መርዓዊ፥ እቲ መርዓዊ ምስአቶም ከሎ፥ ከተጹምዎም ይከአለኩም እዩ፧ ግናኸ እቲ መርዓዊ ኻብአቶም ዚውሰደለን መዓልታት ኪመጻ እየን እሞ፥ ሽዑ በተን መዓልታት እቲአን ኪጾሙ ኢዮም” በሎም። ከምዚ ኢሉ ድማ መሰለሎም፥ “ ሓድሽ ቁራጽ ዓለባ አብ ብላይ ክዳን ዚልግብ ሓደ እካ የልቦን፥ እንተ ዘይኮነስ እቲ ሓድሽ መልገባ ምስቲ ብላይ ስለ ዘይለግብ፥ እቲ ሓድሽ ቁራጽ መልገባ ነቲ ብላይ ይቐዶ። ንሓድሽ ወይኒውን አብ አረገውቲ አሕርብቲ ዜዕርቕ የልቦን፤ እንተ ዘይኮነስ እቲ ሓድሽ ወይኒ ነቲ አሕምብርቲ ይቐዶ። ንሱውን ይፈስ ስ ፥ አሕብርቲ ድማ ይበላሾ። ንሓድሽ ወይንስ አብ ሓደስቲ አሕብርቲ እዮም ዘዕርቕዎ። ከራሚ ወይኒ ሰትዩ፥ ነቲ ኸራሚ ወይኒ ደአ ጥዑም እዩ ይብል እምበር ሓድሽ ወይኒ ዚደሊ የልቦን።


text:
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ምምሕዳርም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ይስዕቦ ንዝፀንሐ ፖሊሲ ቀይሩ‘ሎ ምባሎም ምስ'ቲ ክብልዎ ዝፀንሐ መርገፂ ተጋረጫዊ ምኻኑ ምክትል ኣቦ-መንበርን ወሃቢ-ቃልን ፓርቲ ሓድነት ኣቶ ስየ ኣብራሃ ገሊፆም።
ኣቶ ስየ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ፣ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ንሰራዊት ኤርትራ ኮብኪብና ባረንቱ ኣብ ዘብፃሕናሉ እዋን፣እቲ ኲናት ሃንደበት ተኾሊፉ‘ዩ።ብድሕሪኡ ሻዕቢያ ሰላም ኣይህበናን ምባልና ገበን ኮይኑ፣ወረርቲ ተባሂልና፣እንታይ ከምዝኾነ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ዝፍለጥ‘ዩ ኢሎም።
ኣብ‘ዚ እዋን ናይ ፖሊሲ ለውጢ ዝትግበር ዘሎ ከምዝመስለኒ፣ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ናይ ህዝቢ ምልዕዓል ተፈጢሩ መንግስታት ይልወጡ ስለዘለው፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ንምርጫ እናደናገረን እናሰረቀን ንዝተቃወምዎ ኣሰርኩኹምን ቀተልኩኹምን ኣናበለ’ዩ ፀኒሑ።ሻዕቢያ ንኣዲስ ኣበባ ባቅዳድ ክገብራ‘የ፣ስግኣትና ሻዕቢያ‘ዩ ወዘተ ይብሉ‘ለው ኢሎም ኣቶ ስየ ኣብራሃ።
መጀመርያ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ኣበሳ ነዐሪ፡ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ቁስሊ ነሕዊ ዝበሉ ኣቶ ስየ፡ ኢትዮጵያ "ብአኮኖሚን ፖሊቲካን ኣብ ኣሸጋሪ ኹነታት እያ ዘላ" ኢሎም። ንዕኡ ከየዐረኻ ካልእ ምእጓድ ድማ ሓደገኛ ኢዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ይትግብሮ ዝፀንሐ ናይ ምክልኻል ዝበሎ ፖሊሲ ናብ ንጡፍ ፖሊሲ ኣሳጊረዮ‘ለኹ ከምዝበለ ዝዝከር‘ዩ።


text:
ንየማነ ገብርኣብ ክሃርምዎ ደልዮም ብምባል እዉን ናብ ኣዳራሽ ኣኼባ ምእታዉ ዝተኸልከሉ ዜጋታት ከም ዘሎዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ሽወደን ዝምደበሮም ሲቪላዊን ፖለቲካዉን ምንቅስቓሳትን ነጻ ዜጋታትን ብሓባር ኮይኖም ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተባሂሉ ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ ዝተኻየደ ስሚናር ስርዓት ህግደፍ ብኣዝዩ ዝተዋሃህደ ኣወዳድባ ዉዕዉዕ ናይ ተቓዉሞ ሰልፊ ድሕሪ ምክያዱ ሎሚ 1 ግንቦት 2011 ቅድሚ ቁሩብ ደቓይቕ ተዛዚሙ፡፡
ብዙሓት ኤርትራውያን ዓደዳ ስደትን ስቅያትን ሞትን ግዳያት ካብ ዝኾኑ ሓያለ ዓመታት ተቖጺሮም እዮም።
ሎሚ ባንዴራ ኤርትራ ናብ ፍርቂ ዘንጊ ሸተት ኢላ ክትውዕለሉ ዝግባእ ረዚን ናይ ሓዘን መዓልቲ እዩ።
` ዘገርም ህይወት እኮ`ዩ ዘሎና፡ ብውሽጢ ዑቡድ ከልቢ ኣይትንበሩ እንዳበለ ይነኽሰና፡ ብግዳም ድማ ንምንታይ ምስ ዑቡድ ከልቢ ትነብሩ ኣለዅም ኢሎም ይኸሱና`
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ገረገር ( Gereger) ሓባሪ ብዝብል ስም ዘውጽኦ፣ ኤሪ ቲቪ አብ ሃይደልበርግ ተጸፊዓ ዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ደቂ ኣንስትዮ ተቐማጦ ሃይደልበርግ/ጀርመን ትንክፍ ኣቢሉ ከምዝነበረ ዝዝከር እዩ ፡ ኣነ ውን ምቕማጠይ ኣብዚ ኸባቢ ከም ምዃኑ መጠን ቁሩብ ወስ ከብል ኣፍቁዱለይ።
“ካልእ ድኣ እንተ ኣለካ ኣምጽእ እምበር፡ እዚ ሽጣራ እዝስ ቀደም ብገርሁ ኸሎ ህዝቢ፡ ተበሊዕዎ እዩ።” ዝብል ዘረባ፡ ነቲ ንኸታልል ኢሉ ዝብገስ ተቓውሚ እየ ዝብል ባእታ፡ ዘሰምብድ ክኽውን ይኽእል እዩ።
እቲ ብስም ማሕበር መንእሰያት ዝፍለጥ http://www.ypfdj.com/ ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም፡፡
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር፡ ስፊሕ ስለያዊ መርበብ ዘርጊሑ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ ቴለቪዥን ስርዓት ህግደፍ ታሪኽ ናይ ቡዛሓት ሃገራት ኣፍሪካ ከተዘንቱ ቀንያ። ቀንያ ጥራይ ዘይኮነ ግን መልክዕ ናይቲ ታሪኽን ተፈጺሙ’ዩ ዝተባህለ ገበናት ካኣ ቀዳማዩን ደሕረዋዩን ሓዋዊሳ ኮታ የታልል ይኸውንዩ ተባሂሉ ብዶኩመንታሪ ፊልምታት ዝተሰነየ መደብ ኣቕሪባ።
ኮይኑ ግና፡ ንቅኑዕ ኣራኣእያ ምትርጓምን፡ ብዘለካ እምነት ምስራሕን ጎደለ። እዚ ኹሉ ዓመታት ቃልሲ፡ ብዛዕባ ሽግራት ህዝብናን ሃገርናን፡ ኣጋባብ መፍትሒኡን ዝተሓንጠጠ ቀለም፡ ተጸሚቑ ኣብ በራሚል ኣኪብና እንተነፍስሶ፡ ሰብ ዝወስድ ውሕጅ መበገሰ።
ምዕራፍ ኣርባዕተ
ከም’ቲ ኣብ 2ይ ክፋል ዝገለጽክዎ ናብ’ቲ ስኑድ መዛግብቲ ባዕሉ ንኽዛረብ ኣቐዲመ ገለ ክብል ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ነዚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽካየድ ዘአንገደቶ ዋዕላ ቅድሚ ምወላ ምክያዳ ካብ 1991 ዝሓለፈቶ ናይ በይና ናይ ውድባትን ውልቀ ሰባትን ምቁጽጻር ሹኩ-ሹኳ መድርኽ ነይሩ ኢዩ
እቲ ንኽነቅፍ መሰል ዘለዎ። ንኽሕግዝ ከኣ ልቢ ኣለዎ፣ ስለ ዝኾነ
ከይወዓሉ ይወዓዓሉ። ከይተኣማመኑ ኸኣ ይመሓሓሉ፣
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እቲ ድሕሪ 24 ዓመታት ኣብ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ሃገራዊ ምርጫ ኣብ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ከይቃላሕ ናብ ሚኒስትሪ ዜና ጥብቂ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ቀዳማይ ክፋል – ውዮ ድኣ ኣነዋሪ ክፋል ታሪኽ ሃገር ብጽሑፍ ሰፊሩ: ኣብ መዝገብ ታሪኽ ካብ ምጉሓፉ ሓሊፍካ: ኣብ መዓልታዊ ዕላላትን መደረታትን ንኽተልዕሎ ዘየነይትን ዘየሕብንን ስለዝኾነ፣ ተሰኒዱ ዝተርፍ ኮይኑ እምበር: ከምኡ እንተዘይኸውን ነይሩስ፣ እዚ ሕጂ ብፐሎቲካውያን መራሕቲ ሃገርናን ብገለ ሃይማኖታውያን መራሕቲ ኦርተዶክሳዊት ቤተክርስትያንን ዝግበር ዘሎ ናይ ትሕተ ሃገራውነት ተግባራት: ደግሲ ናይቲ ብ1940ታት ዝተፈጸመ ገስረጥ ታሪኽ ምዃኑ ንማንም ዜጋ ጐሊሑ መተራእዮ ነይሩ::
ኤርትራ ነቲ ንሰላሳ ዓመት ዝወሰደ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ መሪር ቃልሲ ሰጊራ፣ ልእላውነታ ድሕሪ ምርግጋጻ፣ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ህግደፍ ”ኣብነት ሰላምን መሰረት ምዕብልናን ኣብ ኣፍሪቓ” ክትከውን እያ ዝብል ኣጉል ተስፋታትን ትጽቢታትን ዝነበሮ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ኣህዛብ ዓለም ውሑዳት ኣይንበሩን። ከም ውጽኢቱ ድማ፣ እቲ በዚ ዝተታለለ ህዝቢ ኤርትራን ስርዓታትን ውድባትን ዓለምን፡ ኣብቲ ቀዳማይ መዋእል ናጽነት፡ ነዚ ሕጂ ዝቃወምዎን፡ ክሳብ’ውን ዝኹንንዎን ዘለዉ ኣረምኔ ስርዓት ህግደፍ ፣ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ንኽበጽሕ ዓቢ እጃሞም ኣበርኪቶም እዮም።
ነዚ ጽሒፍ’ዚ ናብ ኣሰና ክልእኽ ከለኹ፣ ልዕሊ ሰበይ ፈሊጠ ዘይኮንኩ፣ ነቶም ሃገራውያን ኣመት ንምሃብ፣ ነቶም ንኢሰያስ ካብ ገበናቱ ነጻ ኣውጺኦም ልዕሊ ሃገር ክሰርዑዎ ዝደልዩ፣ ንስዉኣት ረሲዖም ምስ ረብሓኦም ዝጐዓዙ ድማ፣ ግደፉ ናብ ልብኹም ተመለሱ ሒዝኩሞ ዘለኹም መስመር ግጉይ’ዩ፣ ጽባሕ ብታሪኽ ክትሕተቱ ኢኹም ንምባል ምዃኑ ክትግንዘቡለይ እደሊ። ሰናይ ንባብ!
ብመጀመርያ ንዶክተር ዘይነብ ብርሃኑ ክብ ዝበለን ዝላዓለን ምስጋናይ ይብጸሓያ። ቀጺለ ድማ ምሁራትና ድምጾም ተዓቢሱ፣ ምንቅስቓሶም ተፈልዩና ብምጽንሑ ንዝወሰደቶ ፈላሚ ስጉምቲ ለባምን ኣድላይ ግዜን መድረኽን ዝጠልቦ ተበግሶን ሒዛ ደበኽ ብምባል እንቋዕ ብደሓን መጻእኪ እብል። እዚ እውን እቲ ማዕጾ ኣዝዩ ክረሖን ኩሎም ምሁራትና በብዘለውዎ ተራኺቦምን ተመያይጦምን ንቃልስና ከረሳስንዎ ፉሕ ከብልዎ እላቦ።
ሕሉፍ ታሪኽና ናብ ናይ ጽባሕ ወለዶታት ክመሓላለፍ መታን ክንውከሶን፡ ክንመሃረሉን ብግቡእ ክስነድ ይግባእ። ኩሉ መዳያቱ ክንፍትሾ’ውን ግቡእ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ቀያሕቲ ደቁ ከፊሉ ዝረኸቦ ናጽነት፡ ክበር ንበር ዝብሎ እምበር ኣብቲ ዘይሓወየ ቑስሉ ብሓለንጊ ዝገርፎ መራሒ ክረክብ ብሓቂ ኣይጻምኡን ኔሩ።
ዳማይ ወራር ብዓወት ኢሰያስ ድሕሪ ምዝዛሙ፡ መንግስታት ኣመሪካን ርዋንዳን ዘበገስዎ ኣርባዕተ ነጥብታት ዝሓዘ
እማመ ሰላም ቀሪቡ። ንሱ ድማ ክልቲአን ሃገራት ካብቲ ዘከራኽረን ቦታታት ክስሕባን፡ ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት
ድማ ዶበን ክሕንጸጽ ዝብል እማመ ኣቕሪበን።
ኣብ ጅቡቲ ዶብ ጥሒሱ ቅሉዕ ወራር ከምዝፈጸመ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ከቕርብኦ ቀንየን ኣለዋ። ምስዚ ፍጻመታት
ብምትሕሓዝ እምበኣር፡ ኢሰያስ ንምንታይ ዕላማ ነቲ ብጎነጽ ፈጺሙ ክፍታሕ ዘይክእል ዶባዊ ግጭት ንምንህሃሩ
ከምዝጎይን፡ እንታይ ዕላማ ንምውቃዕ እቲ ግጭት ከምዝምህዞን እዚ ዓንቀጽ ክትንትኖ ፈቲኑ ኣሎ።
ኤርትራ ብሰሪ ሓደ ውልቀመላኺ፡ ስኣን ሓደ ጅግና: ትደሚ ትነብዕ ኣላ። ነዛ ታሪኻዊት ስጉምቲ ዝዕወት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ክብሪ ኮን ክህልዎ ኢዩ።
ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ ጸገምን ኣደራዕን እንታይ ይመስልን ከመይ ጌሩ ክፍታሕ ይኽእልን ብዙሓት ተባዓት ዜጋታት ብድርሰታዊ ክእለቶም ብደርፎም ብግጥሞም ኮታስ ብኽገልጽሉ ዝኽእሉ ኣጋባብ ጌሮም ናብ ዘይፈለጠን ዘይተረድኤን ከረድኡን ሓሳባቶም ከሰጋግሩን ፈቲኖም፡፡ ንስምዓዮም ኣይንስምዓዮም ኣይኮነን እቲ ሕቶ፡፡ እቲ ሕቶ እቶም ዝኽእሉ ዜጋታትሲ ሓላፍነቶም ይገብሩ ኣለው፡፡
ጉሒላነት ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስትና ብቐጥታ ጥራይ ኣይኮነን ንህዝብና ኣረኻኺቡሉ። እቲ ዕንደራ ኣመና ሓሊፉስ ንህዝብና ዕላማ ርእሰሓያል ጌርካ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላው ምእታው ድማ ይመስል እዚ ናይ ሕጂ ስትራቴጂ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝኣሰሮም ክልተ ሰራሕተኛታት ብሪቲሽ ካውንስል ሓደ ተፈቲሑ፡ እቲ ሓደ ግን ዛጊት ነጻ ከምዘይተለቀ ሮይተርስ ንወሃቢ ቓል ብሪቲሽ ካውንስል ብምጥቃስ ሓቢሩ።
እቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ሊብያ ብዘየተኣማምና ጀላቡ ናብ ኤውሮጳ ዝሰግሩሉ ጉዕዞ ማእከላይ ባሕሪ ብቐጻሊ ሓደገኛ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ።


text:
ሕቶ
ሓዳር ንሓዋሩ ከም ዝጸንሕ ምግባር--እንታይ እዩ እቲ መፍትሒ?
መልሲ
ዝተመርዓዉ መጻምዲ ሓዳሮም ንሓዋሩ ከም ዝጸንሕ ንምርግጋጽ እንታይ ክገብሩ ኣለዎም? ሓደ እቲ ቀዳማይን ቀንድን ጉዳይ ንኣምላኽን ንቃሉን ምእዛዝ እዩ። እዚ እዩ ቅድሚ መርዓ ምጅማሩ እቲ ክትግበር ዘለዎ መምርሒ። ኣምላኽ፡ “ክልተ ሰብ እንተ ዘይተሳማምዑስ፣ ብሓደዶ ይመላለሱ እዮም ”ይብለና?” (ኣሞጽ 3፡3)። ንዳግም ዝተወልደ ሰብ፡ እዚ ማለት ድማ ምስ ዝኾነ ኣማኒ ዘይኮነ ሰብ ጥቡቕ ምቅርራብ ዘምጅማር ማለት እዩ። “ምስቶም ዘይኣምኑ ኣብ ሓደ ኣርዑት ኣይትጸመዱ። ማለት፥ ንጽድቅን ሓጢኣትን እንታይ ኣራኺብዎ፧ ወይስ ንብርሃን ምስ ጸልማት እንታይ ሕብረት ኣልይዎ፧” (2 ቆሮንጦስ 6፡14)። እዚ ቁጽሪ ሓደ መምርሒ እንተዝስዓብ ኔሩ፡ ድሓር ኣብ መርዓታት ዝመጽእ ብዙሕ ሕማም ልብን፡ ስቓይን መድሓነ ኔሩ።
ካልእ ንዕድመ መርዓ ዝሕልው መምርሒ ድማ እቲ ሰብኣይ ንኣምላኽ ክእዘዝን ከምኡ ድማ ንሰበይቱ ከም ኣካሉ ጌሩ ከፍቅራን፡ ከኽብራን ክሕልዋን ይግብኦ (ኤፌሶን 5፡25-31)። እቲ ተመጣጣኒ መምርሒ ድማ እታ ሰበይቲ ድማ ንኣምላኽ ክትግዛእን ንሰብኣያ ድማ ክትእዘዝንን ይግባእ “ከም ንጎይታ ጌርክን” (ኤፌሶን 5፡22)። መርዓ ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ስእሊ ናይ’ቲ ኣብ ሞንጎ ክርስቶስን ማሕበሩን ዘሎ ዝምድና እዩ። ክርስቶስ ገዛእ ርእሱ ንማሕበር ሂቡ፡ ከምኡ’ውን ንሱ ከም “መርዓቱ” ጌሩ ድማ የፍቅራን፡ የኽብራን ይሕልዋን (ራኢ ዮሃንስ 19፡7-9)።
ፍርሃት ኣምላኽ ዘለዎ መሰረት ናይ መርዓ ንምህናጽ፡ ብዙሓት መጻምዲ ሓዳሮም ንሓዋሩ ከምዝጸንሕ ንምግባር ዝሕግዝዎም ግብራውያን መገድታት ይረኽቡ፡ ንኣብነት ብሓባር ጽቡቕ ግዜ ምሕላፍ፡ ቀጻሊ “ይፈትወኪ’የ” ምባል፡ ለዋህ ሙዃን፡ ፍቕሪ ምርኣይ፡ ምስጋና ምሃብ፡ ብሓደ ምውጻእ፡ ሓጺር መልእኽቲ ምጽሓፍ፡ ህያባት ምሃብ፡ ከምኡ ድማ ይቕረ ንምባል ድሉው ሙዃን። ኩሎም እዞም ስጉምትታት ኣብ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መምርሒ ንሰብኣይን ሰበይትን ዝተሓቑፉ እዮም።
ኣምላኽ ኣብ’ቲ ናይ መጀመርታ መርዓ ን ሄዋን ናብ ኣዳም ምስ ኣምጻኣ፡ ንሳ ካብ ናቱ “ስጋን ዓጽምን” እያ ተሰሪሓ (ዘፍጥረት 2፡21) ስለ’ዚ ድማ “ሓደ ስጋ” ኮኑ (ዘፍጥረት 2፡23-24)። ሓደ ስጋ ሙዃን ማለት ልዕሊ ኣካላዊ ሓድነት እዩ። እዚ ከኣ ምርኻብ ሓሳብን ነፍስን ንሙቛም ሓደ ኣካል እዩ። እቲ ዝምድና ኪንዮ ፍትወት ስጋ ወይ ስሚዒታዊ ስሕበት ናብ መንፈሳዊ ዓለም (ሓደ ሙዃን) ይኸይድ እዚ ከኣ ክልቲኦም መጻምዲ ናብ ኣምላኽን ናብ ሓድሕዶምን ምስ ዝገዛዝኡ እዩ ዝርከብ። እዚ ዝምድና ኣብ “ ኣነን ናተይን” ዘማእከለ ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ “ንሕናን ናህናን” እዩ። እዚ እዩ ሓደ ካብ ሚስጥራት ናይ ንሓዋሩ ዝጸንሕ መርዓ።
ንመርዓ ንሓዋሩ ከምዝጸንሕ ምግባር ክልቲኦም መጻምዲ ቀዳምነት ክህብዎ ዘለዎም ነገር እዩ። ንሓዋሩ ዘጸንሕ መርዓ ዘለዎም መጻምዲ መብጸዐኦም ብሓባር ይጽንብሉ። ብዙሓት መጻምዲ ዋላ’ውን ኣብ ሕርቃን ብዛዕባ ፍትሕ ከይዛረቡ ከም ነጥቢ ይሕዝዎ። ናይ ሓደ ሰብ ትኹላዊ ርክብ ምስ ኣምላኽ ምድልዳል ኣብ ምርግጋጽ ናይ ሓዋሩ ጋድማዊ ርክብ ኣብ ሞንጎ ሰብኣይን ሰበይትን ነዊሕ ይጓዓዝ።
ሓዳሮም ን ሓዋሩ ክቕጽል ዝደልዩ መጻምዲ ንጸገማት ከመይ ጌርካ ትሕዞም ክምሃሩ ኣለዎም። ጸሎት፡ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ከምኡ’ውን ሓባራዊ ምትብባዕ ጽቡቕ እዩ። ከምኡ’ውን ናይ ግዳም ሓገዝ ምሕታት’ውን ጸገም ዘለዎ ኣይኮነን፡ ከም ሓቂ ድማ ሓደ ካብ ዕላማታት ቤተ ክርስትያን ከኣ “ንፍቕርን ንሰናይ ግብርን ንምንቕቓሕ ኣብ ንሓድሕድና ነስተብህል” (እብራውያን 10፡24)። ዝተሸገሩ መጻምዲ ካብ ዕብይ ዝበሉ ክርስትያን ዝኾኑ መጻምዲ፡ ፓስተር ወይ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ዝኾኑ ናይ መርዓ ኣማኸርቲ ምኽሪ ክሓቱ ኣለዎም።
English
ሓዳር ንሓዋሩ ከም ዝጸንሕ ምግባር--እንታይ እዩ እቲ መፍትሒ?


text:
ምርካብ መንበሪ ገዛን ዋግኡን
ንመንበሪ ገዛ ብዝምልከት ኣብ ዝተፈላለዩ ሳይታት ኢንተርኔት ብዝወፁ ኣድቨርታይዝመንት ብምርኣይ ወይ ብኤጄንስታት ሪል ስቴት ኣቢልካ በዓልኻ ክትደሊ ትኽእል ኢኻ። ዋጋ ክራይ መንበሪ ገዛ ብመሰረት መጠንን ኩነት እቲ ዝካረ ገዛን ዝርከበሉ ከባብን ዝተፈላለየ እዩ። ንኣብነት ኣብ ማእኸል ከተማ ዝካረ መንበሪ ገዛ ኣብ ወሰን ከተማ ካብ ዝካረ ገዛ ዝኸበረ እዩ። ኣብ ንሽተይ ከተማ ዝኽፈል ክራይ ገዛ ኣብ ዓብይ ወይ ሰፊሕ ከተማ ካብ ዝኽፈል ክራይ ገዛ ዝሓሰረ እዩ።
መጠባበቒ ዕቋር ክራይ ገዛ
መካረይ ገዛ ወርሒ ብዝኣተዉ ናይቲ ወርሒ ክፍሊትን ናይ ወርሒ ወይ ክልተ ወርሒ መጠባበቂ ክፍሊት ክራይ ገዛን ኣቀዲሙ ከምዝሓትት ኣስተውዕል። ንመጠባበቂ ዝኸፈልካዮ ናይ ወርሒ ወይ ክልተ ወርሒ ክራይ ካብቲ ገዛ ክትወፅእ እንተለኻ ተመሊሱ ይወሃበካ። ኣብ እዌንካ ገዛ ኽራይ ክትከፍል እንተዘይኪኢልካ ወይ ግቡእ ብዘይኮነ ኣገባብ ካብቲ ገዛ እንተለቂቅካ መካረይ ንመጠባበቂ ዝሓዞ ገንዘብ ናይ ምውሳድ መሰል ኣለዎ።
ፍቃድ ስደተኛነት ወይ ግዚያዊ ፅግዕተኛነት ከምኡ እውን ኣብ ላቲቭያ ናይ ምንባር ፍቃድ ምስ ረኸብካ ብቁልጠፍ ንመጠባበቂ ዕቋር ክራይ ገዛ ዝወሃብ ገንዘባዊ ሓገዝ ንምርካብ ኣመልክት። ነዚ ረብሓ ንምርካብ ናብ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ዘግነትን ስደትን ዝኣቱ ደብዳበ (ማመልከቻ) ክትፅሕፍ ይግባእ። ኣብ ምፅሓፍ ደብደባን ምርካብን ንክሕግዘካ ንማሕበራዊ መኻሪኻ ተወከስ።
መጠን ዝወሃብ ገንዘባዊ ሓገዝ ፦
- ንዓበይቲ – EUR 278.00,
- ኣመልከቲ ሰብኣይን ሰበይትን እንተኾይኖም ንሓዲኦም – EUR 278.00 ነቲ ካሊእ ኣመልካቲ ድማ EUR 194.00,
- ትሕቲ ዕድመ ንዝኾነ (ቆልዓ) – EUR 194.00.
ንቆልዓ ዝወሃብ ገንዘባዊ ድጋፍ ንምርካብ ካብ ክልተ ወለዲ ሓዲኦም ወይ ሕጋዊ ተወካሊ ነቲ ቆልዓ ወኪሎም ከመልክቱ ግድን እዩ።
ስምምዕ ክራይ ገዛ
ስምምዕ ገዛ ምስ መካረይ ገዛ ወድእ። ቅድሚ ውዕሊ ገዛ ኽራይ ምፍራምካ፣ እቲ ገዛ ዘለዎ ኣቅርቦት ከምዝተረደኣካ ርግፀኛ ኩን ።
ምፍላጥ እትነበረሉ ከባቢ
ኣብ ላቲቭያ ዝነብሩ ኩሎም ሰባት ዝነብርሉ ከባቢ ወይ ሰፈር ከፍልጡ ትፅቢት ይግበረሎም። እዚ ዝኾነሉ ምክንያት ከባብያውያን ሰብ መዚ ኮነ ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት እታ ሃገር ምሳኻ ንክራኸቡ ከኽእሉ ምእንቲ እዩ። ብተወሳኺ ምግላፅ እትነብረሉ ከባቢ ምስ ዝተፈላለዩ ግልጋሎት ወሃብቲ ትካላት ስምምዕ ክትኣስር እንተደሊኻን ወይ ብቤት ማዘጋጃ ከተማ ዝወሃብ ከም ማሕበራዊ ድጋፍ ዝበለ ግልጋሎት ክትጥቀም እንተደሊኻ ኣድላይ እዩ።
እትነብረሉ ከባቢ ካብ ዝቀየርካሉ እዋን ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ኣብ ዘሎ ግዘ ክተፍልጥ ይግባእ። ሓደ ሰብ ዝነብረሉ ከባቢ እንተዘይኣፍሊጡ ክሳብ EUR 350 ዝበፅሕ ቅፃዓት ክቅፃእ ይኽእል እዩ።
ኣብ ላቲቭያ ናይ ምንባር ፍቃድ ዝረኸቡ ወፃእተኛታት በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ተጠቂሞም ዝነበርሉ ከባቢ ከፍልጡ ይኽእሉ እዮም።
The Office of Citizenship and Migration Affairs
ቁፅሪ ስልኪ ንሓበሬታ: 8300
ኢሜይል: pmlp@pmlp.gov.lv
ንምፍላጥ መንበሪ ከባቢ ዝምልከት ዝርዝር ሓበሬታ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ዜግነትን ስደትን (OCMA) ብ ላቲቭያ፣ ራሽያን ኢንግሊዝ ን ምርካብ ይከኣል።
ምቅያር መንበሪ ከባቢ
ካብ ሓደ መንበሪ ከባቢ ናብ ካሊእ ኣብ እትቅይረሉ እዋን ነዞም ዝስዕቡ ሓሳባት ኣስተውዕል።
- ናብ ሓዱሽ ገዛ ቅድሚ ምጉዓዝካ ውዕሊ ዝነበረካሉ ክራይ ገዛ ክቋረፅ ግድን እዩ። ቅድሚ ናብቲ ዝተኻረኻዮ ገዛ ምቅያርካ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ወይ ብመሰረት ተኣሲሩ ዝነበረ ውዕሊ ንመካረይ ክተፈልጥ ይግባእ።
- ቅድሚ ካብ ዝነበርካሉ ገዛ ምውፃእኻ ነቲ ገዛ ብዝግባእ ክተፅርዮ ግድን እዩ።
- ኣብ ውሽጢ ወርሒ ዝቀየርካሉ ሓዱሽ ከባቢ ክተፍልጥ ይግባእ።
ድጋፍ ቤት ከተማ ማዘጋጃ
ቤት ከተማ ማዘጋጃ ንድኸታትን ሚስኪናትን ዝኾኑ ሰባት ወፃኢታት ገዛ ኽራይ ብምሽፋን ክሕግዞም ይኽእል። ድኻ ዝበሃል ሰብ ናይ ዝሓለፉ ሰለስሰተ ኣዋርሕ ኣታዊኡ ብሕድሕድ ኣባል ቤተሰብ ካብ EUR 128.06 ዘይዛይድ ዝተቀመጠ ገንዘብ ዘይብሉን እዩ። ሚስኪን ዝበሃል ሰብ ድማ ኣታዊኡ ኮነ ማተርያላዊ ዓቕሙ ደገፍ ክገብረልኩም ብእተመልክትሉ ዘለኹም ቤት ምኽሪ ከተማ ማዛጋጃ ንሚስክንነት ካብ ዝተወሰነ ዘይዛይድ ዓቅሚ ዘለዎ ሰብ እዩ። ቤት ከተማ ማዘጋጃ ዝሕግዝ ነቶም ዝነብርሉ ከባቢ ኣብ ጥቀኦም ንዝርከብ ቤት ከተማ ማዘጋጃ ዘፍለጡ ሰባት ጥራይ እዩ።
መጠን ንገዛ ኽራይ ዝወሃብ ደገፍ ኣብ ፍልፍል ኣታዊታትን ደንብታት ክፍሊ ኣበል ሕድሕድ ኣብያተ ከተማ ማዘጋጃን ዝተደረኸ እዩ። እዚ ሓገዝ ዝግበአካን ዘይግበአካን ንምፍላጥ ካብ ንማሕበራዊ ግልጋሎት እትነበረሉ ቤት ከተማ ማዘጋጃ ወይ ንማሕበራዊ ኣማኻሪኻ ብምሕታት ክትርዳእ ትኽእል ኢኻ። ካብ ማሕበራዊ ኣማኻሪ ዝርከብ ሓገዝ ምኽሪ ብስደተኛነት ወይ ግዚያዊ ፅግዕተኛነትነ ንምንባር ካብ ዝተፈቀደልካ ጀሚሩ ን12 ኣዋርሕ ዝወሃብ ናፃ ግልጋሎት እዩ።


text:
ኣብ ጋና መደብ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ጸረ ምግባረ ብልሽውና ጐስጋስ ምኽንያት መላእ ህዝቢ ጋና ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ብምቅላዕ ኣብ ቃልሲ ጸረ ምግባረ ብልሽውና ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ከበርክት ናይ ከፕ ኮስት ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር-ቡክለ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ኣብ ጋና ዓቢይ ምኽንያት ስቓይ ኰይኑ ኣብ ሕዝብን ሃገርን ዓቢይ መጉዳእቲ የስዕብ ምህላዉ እንክንገር፡ ናይ ከፕ ኮስት ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጋብርኤል ቻርለስ ፓልመር-ቡክለ ብምኽንያት ኣብ ጋና ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ጸረ ምግባረ ብልሽውና ተዛረብ ተቓለስ ጸብጻብ ሃብ ብዝብል ኣርእስቲ ዘነቓቐሖ መደብ ጐስጓስ ጻውዒት ኣቕሪቦም እዚ ዓለም ሓቆፍ ናይ ጸረ ምግባረ ብልሽውና ኣገባብ ግልጽነት ምንቕቓሕ እተሰምየ ዓለም ሓቆፍ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ዘበገሶ መደብ እውን ክኸውን እንከሎ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ነቲ ተበግሶ ስዒበን ጸረ ምግባረ ምልሽውናን ብላዕን ጐስጓስ የካይዳ ከምዘለዋ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሕዝቢ ጋና ብዙሕ ዘቃልበሉ ኣርእስቲ
መላእ ሕዝቢ ጋና ናይ ሃገሩ ዕለታውያን ጋዜጣታት ዘካይድኦ መርመራን ዘቕርብኦን ብዝህብኦን ሓበሬታ ተደሪኹ ዝስምዖን ብዛዕባ እዚ ጸረ ሃገርን ሕዝብን ዝዀነ ተግባር ክዝትይን ኣብ ምቅላሱ ነጢፉ ክዓዪ ከምዘነቓቐሖን፡ ኣብ 2016 ዓ.ም. ናይ ጋና ጋዜጣታት ብዘቃለዐኦ ዝተፈላለዩ ግብረ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ምኽንያት ኣብቲ እዋን ርእሰ ብሔር ዝነበሩ ካብ ስልጣኖም ከምዝወረዱ ይዝከር።
ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር-ቡክለ፡ ናይ መፍትሒ ኣካል ምዃን
መላእ ሕዝቢ ጋና ኣብ ጸረ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ዘካይዶ ጻዕሪ ናይቲ ማሕበራዊ መንሽሮ መፍትሒ ኣካል ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ፡ ስለዚህ ናይቲ መፍትሒ ኣካል ምዃኑ ኣሚኑ ንድሕሪ ከይበለ ነዚ ዓቢይ ገበንን ንኣመንቲ እውን ካብ ገበን ሓሊፉ ሓጢኣት ዝዀነ ጸረ ምዕባለ ተግባር ንምውጋድ ብግልን ብማሕበርን ክዓዪ ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር ቡክለ ኣተሓሳሲቦም፡ ናይቲ መፍትሒ ኣካል ዘይምዃን ናይቲ ጸገም ኣካል ምዃን ማለት እዩ ቢሎም፡ ግብረ ገብ ብሓድሽ መንፈስ ምትብባዕን ዝተሓደሰ ማሕበራውን ባህላውን ከይዲ ምንቕቓሕ የድሊ ኢሎም።
ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕቲ ግደ
ብጀካ ብፁዕ ኣቡነ ፓልመር ቡክለ ናይ ጋና ናይ ምስልምና ሃይማኖት መንፈሳዊ መራሕቲ ወሃቢ ቃል ሸኽ ኣረመያው ሻዒቡ፡ ኣብ ጋና ዝርአይ ዘሎ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ኣብ መንጐ ሕዝብን መንግስትን መትእምማን ከይሁሉ ይድርኽ ኣሎ እንክብሉ ኣብ ጋና ናይ ደንማርክ ልኡከ መንግስቲ ቶቨ ተኒቦል እቲ ጐስጓስ ጸረ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ብወግዒ ንምብጋስ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ተረኺበን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፈሳውያን መራሕቲ ኣብ ጸረ ምግባረ ብልሽውናን ብላዕን ብዛዕባ እዚ ገበን ሕዝቢ ክዛረብን ጸረ ህዝብን ሃገርን ዝዀነ ተግባር ክቓለስን ከቃልዕን መታን ደገፎም ኣገዳሲ ምዃኑ ብሰፊሕ ገሊጸን።


text:
Radio Erena: 16 May 2021
ካብ 4 ክሳብ 13 ግንቦት ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደት ዘካየደ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ፣ ጸብጻብ ውጽኢት ዑደቱ ኣቕሪቡ።
ጀፍሪ ፈልትማን ኣብ ጸብጻቡ፣ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ተኣፋፊ ኩነታት ምህላዉን፣ ኣብ ዝመጽእ ሳምንታትን ኣዋርሕን ዝውሰድ ውሳኔታት ከኣ ንምርግጋእ’ቲ ዞባ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ንሱ ኣብቲ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዘካየዶ ርክብ፣ ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ብቕጽበት ክካየድ ኣለዎ ምባሉ ኣቐዲሙ ተገሊጹ’ዩ።
ሰላምን ምርግጋእን ኢትዮጵያ፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዕዙዝ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ዘመልከተ እቲ ጸብጻብ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ንኩሎም ዜጋታት ዝሓቖፈ ሃገራዊ መስርሕ ፖለቲካ ምክያድ መታን ክከኣል፣ ምስ መሻርኽቲ ሃገራት ብሓባር ምስራሕን፣ ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይን ወሳንነት ኣለዎ ኢሉ።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን ንኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት ዝካየድ ዘተ ዳግማይ ክቕጽል ጸቕጥታት እተካይድ ዘላ ኣመሪካ፣ ነቲ ኣብ ሓምለ ናይ 2020 ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተዋህበ መግለጺ ከም እትድግፍ፣ ኣብ ሓባራዊ ምርድዳእ ንኽብጻሕ ከኣ ፋይናንስያዊን ፖለቲካዊን ደገፍ ከምእትገብር ገሊጻ።
እዚ ብጀፍሪ ፈልትማን ዝተመርሐ ፍሉይ ልኡኽ፣ ዝቕጽል ደረጅኡ፣ ብፕረዚደንት ባይደን ዝግበር ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ንምትግባር ናብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዳግማይ ዑደት ምክያድ እዩ።
============


text:
መገሻ ቀ/ሚ እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ኮነ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ምዕባለታት ዘራኽብ የብሉን ኢለን ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ።
ናይ’ቶም ቀ/ሚ ናብ ኣዲሳበባ ምእታው ምስ ካልኦት ምዕባለታት ተገጣጢሙ’ሎ። ኢትዮጵያ ዘይቀዋሚ ኣባል ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዝኾነትሉ እዋን፣ እስራኤል ደጊፋታ’ያ።
ኣብ እዋን ዑደት ኔታንያሁ ካብ እግሮም ዘይተፈለያ ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ ወ/ሮ በላይነሽ ዙቨይዳ፣ ዑደት ቀ/ሚ እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ፣ ምስ እዋናዊ ኩነታትን ጉዳይ ኤርትራን ዝተኣሳሰር ኣይኮነን ኢለን።
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም፣ መገሻ ኔታንያሁ ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ ነገር የብሉን ኢሎም’ዮም።
ኢትዮጵያዊት ንግስተ ሳባ ቅድሚ ሰለስተ ሽሕ ዓመታት ምስ ንጉስ ሰሎሞን ካብ ዝተራኸበትላ ከተማ የሩሳሌም ሰላምታ ሒዘልኩም መፂአ ኣለኹ ዝብሉ ቀ/ሚ ቤንያሚን ኔታንያሁ ሎሚ ዓርቢ ንዓዶም ተመሊሶም።


text:
ኣሻሓት ተወለድቲ ዓዲ ኢሮብን ነበርቲ ዓዲግራትን፣ ነቲ ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ንውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮምሽን ዶብን ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣመልኪቱ ዝሃቦ መግለጺ ሎሚ ሓሙስ ብሰልፊ ተቓዊሞም።
ንህዝቢ ዘየማኸረ ውሳነ ተቐባልነት መታን ከይረክብ ንመንግስቲ ኢትዮጵያን ዓለም ለኻዊ ትካላት ከምዝገልጹ’ውን ሓቢሮም። ንሰልፊ ዓዲግራት ካብ ሞንጎ ዘዳለው ሓደ ኣቶ ካሕሳይ ‘ኣብ ክልላት ከይወረደ፣ ናብ ቤት ምኽሪ ከይቀረበ፣ ኣብ ህዝቢ ከይወረደ፣ ኣብ ኣዲሳበባ ኮይኖም ሙሉእ ንሙሉእ ተቐቢልና ኣለና ዝብል ውሳነ ኮኒና ኣለና’ ኢሎም።
ኣቶ ካሕሳይ ‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ህዝቢ ነቲ ውሳነ ይቃወሞ ከምዘሎ ፈሊጡ ናብ ፓርላማ ኣቕሪቡ ንከየጽድቖ ንምሕታት’ዩ ዕላማና’ ኢሎም።
ካብ ካቶሊካዊ ቤተክርስትያን ኣባ ሓጎስ ዝተባሃሉ ብወገኖም ‘ከምዚ ዝዓይነቱ ራዕዲ ዘለዎ ውሳነ ምውሳን ናይ ህወሓትና ኣመል ኣይኮነን፣ ናይ ትግራይና ኣመል ኣይኮነን፣ ካበይ ከምዝመጸ ንጹር ኣይኮነልናን። ይቕረታ ክንሕተት’ዩ ዝግባኣና’ ኢሎም ኣለው።


text:
ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ናይ ሊብያ ኢምባሲ ኣብ ለንደን፡ ዓርቢ 8 ጥቅምቲ 2021
ብጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ
ናይ ኤውሮጳ ናይ ወጻኢ ፕሮግራም ምስ ኣፍሪቃ (EEPA- European External Programme with Africa).
ኢንተርናሸናል ኦርጋኒዘሽን ፎር ማይግርሸን ( IOM)፥ ከምኡ እውን ኣል ጀዚራ – ነቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝወረደ ግፍዒ ኣቃሊዖሞ። ፖሊስ ናይ ሊብያ መጀመርያ ኣብቲ ብብዝሒ ኢሪትራውያን ዝነብሩሉ ገርጋሪት ዝበሃል ሰፈር – መጺኦም – ንኢሪትራውያን ኣእዳዎም ንድሕሪት ገይሮም እናኣሰሩ እንቀጥቀጡ ኮብኪቦም – ናብ ቤት ማእሰርቲ ዳጊኖሞም። ንደቅንስትዮ ምስ ደቀን እውን ብዘይ ንሕስያ እናጋፍዑ ኣሲሮመን። ብድሕሪኡ ኣብቲ ስደተኛታት ካልኦት ዓሊየት ዝርከብዎ ኣትዮም ነቲ ግፍዒ ደጊሞሞ ። ኩሉ ኩሎም 5000 ዝኾኑ ስደተኛታት ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ተኣሲሮም ።
እቲ ሰላማዊ ሰልፉ ኣብ ቅድሚ ናይ ሊብያ ኢምባሲ እዩ ነይሩ ። ካብቲ ጭረሖ ብእንግሊዝ ከምዚ ነይሩ።
Stop Killing Eritrean people in Libya they are refugees not criminals
ምግፋዕ ኣብ ሊብያ ዘለዉ ኤሪትራውያን ጠጠው ኣብልዎ ስደተኛታት እምበር ገበነኛታት ኣይኮኑን ። ዝኣመስለ ብብዐነቱ ጭሮሖታት፥ ነይሩ።
እቲ ፍልይ ዝበለ ነገር ብትግራኛ መልእኽቲ ነቲ ገና ዝሳቀ ዘሎ ህዝብና መልእክቲ እየ መሲጡኒ ኣድኒቐዮ፥ ኣብነት “ ኣጀኹም የሕዋተይ ድምጺ ኽንከኖኩም ኢና” “እዚ እወን ኽሓልፍ እዩ” እወ ጸኒሔ ዝተረዳእክዎ መብዝሕታኦም እቶም ሰልፈኛታት ብሊብያ ዝሓለፉ ከይኑም ነቲ ስቃይ ዝሓለፍዎን ዝፈልጥዎን እዮም። ነቲ መከራ መወዳእታ ብቁልጡፍ ክውዳእ ዝደልዩ እዮም። ብዙሓት ካባና ኣብዚ ደቅና ሐቂፍና ብሰላም ንነበር ዘለና ግን እቲ ለውጢ ብንደልዮ ኣገባብ እንተዘኮይኑ ዋላ ንጽናሕ ዝብል ጌጋ ኣረኣእያታት ዘለዎም ንጡፋት ተቃለስቲ ኣለው።
ነቲ ሰልፊ ጸጥታኡ ዝሕልውሉ ናይ እንግሊዝ ፖለስ ነይሮም። ነቲ ሓለቃ ፖሊስ ነቲ ኣምባሳደር ዝወሃብ ደብዳቤ ከምዘሎ ተነጊርዎም። ንሱ ድማ ኣነ ከይደ ከዛርቦም ሕራይ ይበሉ ኣይበሉ ክነግረኩም እየ ኢሉ ናብቲ ኣፍደገ ከይዱ ከዛርቦም ከሎ ተዓዚብና። እቶም ሊብያውያን ነቲ ፖሊስ ኣምባሳደር የለን ተቀቢልና ክንህቦ ኢና እሞ እታ ደብዳቤ ባዕልኻ ኣምጸኣልና ኢሎሞ። መልሲ ሒዙ ምስ መጸ እዚኣ ጸገም እያ ዝፈርሑ እንተኮይኖም ዋላ ሓደ ሰብ ጥራሕ ምሳኻ ከይዱ/ዳ ትሃቦም። እቲ ፖሊስ ምቅሉል እዩ ነይሩ ፥ ስለዚ ሓንቲ ካብቶም ኣዳለውቲ- ፈቨን ሓደራ – ምስቲ ፖሊስ ከይዳ- ብኢዳ ኣስረኪባቶም – ጽቡቅ ዓረብ ስለ ትኽእል ሓደ ክልተ ቃላት ሰንድያትሎም።
ኣብዚ እቲ ዘሕጉስ ነገር እንተሎ እቲ ሰልፊ ብንኣሽቱ መንእሰያት እዩ ተዓብሊሉ ነይሩ። እቶም ነቲ ጭርሖ ተተበራርዮም ዝመርሕዎ ሐዲሽ ገጽ ምንባሮም ሞራልና ሐፍ ዘብል እዩ ነይሩ። እቲ ዝሓልፍ ዘሎ ናይ ገድሊ ወለዶ ተካኢ ረኺቡ ማለት እዩ። ንሕና ዓበይቲ ቁሩባት ነርና – ኣነን ኣሰፋው በርሄ – ኣብ ተሓኤ ዓቢ ስልጣን ዝነበሮ ሓጎስና ክንገልጸሎም ኣለና ተባሃሂልና፥ ነቲ ናይ ቃልሲ ጉዕዞ ጀሚርክምዎ ኣለኹም – እንቋዕ ልብኹም ሐጎሶኮም (congratulations)ኮርዒዳታት ዝዓበየ ስራሕ ይጽበየኩም ኣሎ ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፍና ። ኣሰፋው እሞ ምስቲ ክእለት ኣቀራርባኡ ንውሕ ዝበለ ማዕዳ ዘለዎ ጉሩም ሃናጺ ዘረባ ሂቡ።
እዚ ምክፋል መንእሰያት ተስፋ ይሃብ እምበር እቲ ተኻፍላነት ካብዚ ንላዕሊ ክኸውን እዩ ዝግብኦ ዝነበረ ብሕልፊ ምስቲ ናይ ዝሓለፈ ከተነጻጽሮ ከለኻ። እቶም መእሰያት ንኣሽቱ ከዲኖሙና እምበር ብዙሓት ንጥፋት ተንቀሳቀስቲ ዝበሃሉ – ኣብ ኣኼባታት ዘይተርፉን ኣይተኻፈሉዎን።
ከምቲ ግብእ እቲ ናይ ደላይ ፍትሒ ምንቅስቃሳት ናይቲ ህዝቢ ኤርትራ ስቃይን ግፍዕን ማእከል እንተዘይገይሩ እቲ ቃልሱ ውጺኢት ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። እቲ ኣብዚ ህጹጽ ጊዜ ክኸውን ዝግበኦ ኣጀንዳ ነቲ ህጺጽ ጊዜ ዝምከት ክኽወን ኣለዎ። ካብኡ ወጻኢ ግን ሓሸውየ እዩ። መርዓዊ ከይሓዛ ዓርኪ ሓዛ ከይከውን እቲ ጉዳይ።


text:
Radio Erena: 13 October 2021
ወከልቲ ኣመሪካ፣ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ፣ ጀርመን፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያን ኵናት ትግራይን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ኣፈኛ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኔድ ፕራስ ኣፍሊጡ።
እዚ ብጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ተጸዊዑ፣ ብስሉስ 12 ጥቅምቲ ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ኣብ ትግራይ ዝሳተፉ ዘለዉ ኣካላት፣ ብህጹጽ ስምምዕ ምቁራጽ ተኽሲ ክገብሩ ንምድፋእ ዝዓለመ’ዩ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ከበባ ከብቅዕን፣ ህጹጽ ረዲኤት ናብ ዘድልዮም ድማ ብዘይዕንቅፋት ክበጽሕን ወከልቲ እተን ሃገራት ጸዊዖም።
ኣብቲ ንኵናት ትግራይ እመልኪቱ ዝተኻይደ ፍሉይ ዋዕላ፣ ንሕብረት ኣፍሪቃ ወኪሉ ዝተሳተፈ፣ እዋናዊ ኣቦ መንበር ኢጋድ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ’ዩ።
ፍሉይ ወኪል ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ፕረዚደንት ናይጀርያ ነበር ኦሉሶጉን ኦባሳንጆ ድማ፣ ቅድሚ’ቲ ኣኼባ፣ ምስ ጸሓፉ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ተራኺቡ፣ ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ዘትዩ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣመሪካ ምስ ኵናት ትግራይ ብዝተሓሓዝ፣ ተወሳኺ እገዳ ንምንባር ትዳሎ ምህላዋ ኣፍሊጣ።
ኣመሪካ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኵናት ትግራይ እናበኣሰ ንዝመጽአ ኵናት ትግራይ፣ ደው ንምባሉ፣ ከም ግብረ መልሲ፣ ኣብ ቁጠባን ካልእን ዘተኮረ እገዳታት ንምትግባር ትግምግሞ ከምዘላ ኣክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኔድ ፕራስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣመልኪቱ።
ኣመሪካ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ኣብ ልዕሊ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምኡ ድማ ሓይልታት ትግራይን ኣምሓራን ወትሃደራዊ እገዳ ከተንብር ተኽእሎ ከምዘሎ ዲፕሎማሰኛታት ይእምቱ።
ምስ ኢትዮጵያ ከቲማቶ ዝነበረት ወትሃደራዊ ውዕል ዝሰረዘት ፈረንሳ፣ ብወገና፣ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ወትሃደራዊ እገዳ ክትገብር ካብ ዝደፍኣ ዘለዋ ሃገራት ሓንቲ’ያ።
ሓያሎ ሃገራት ብዛዕባ እገዳ ኢትዮጵያ ዝዝትያ ዘላ፣ ኵናት ትግራይ ኣብ ሰፋሕቲ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ፣ ብጽዕጹዕ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋና’ዩ።
==============


text:
25 ካብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝተዋጽኡ ካቶሊካውያን መራሕቲ ዘሳተፈ ዕለት 11 ሰነ 2020 ዓ.ም. ዝብገስ ኣብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕብረተሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ብዛዕባ ደቀንስቲዮ ዘንበሮ ትምህርቲ መሰረት ንሓደ ሓድሽ ኣንስታውነት ደቀንስትዮ ንጹር ክርስቲያናዊ መንነትን፡ ግደ ደቀንስትዮ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ማሕበራዊ ሕይወትን ሓድሽ ኣንስታውነት ዝብል ግልጺ ውጥን ክርስቲያናዊ መንነት ንምቕራብ ዝኣመተ ዓውደ መጽናዕቲ ምዃኑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኢሳበላ ፒሮ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“ደቀንስትዮ ኣብ ማሕበራዊ ሕይወት፥ ኣንስታውነትን ካቶሊካዊ መንነትን ኣብ 21 ክፍለ ዘመን” እዚ ናይቲ ካብ ዕለት 11 ክሳብ ዕለት 25 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ብናይ ላቲን ኣመሪካን ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ተቕዋም ዘዳለዎ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ዘማእከለ ዓውደ መጽናዕቲ ከምዝኾነ ዝሓበራ ፒሮ ኣስዒበን፥ ኣብቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ካብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ዝተዋጽኡ 25 ካቶሊካውያን መራሕቲ ዘሳተፈ ኮይኑ ብምኽንያት እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ በገባብ መረብታዊ ዓውደ ጉባኤ ዝካየድ እውን ከምዝኾነን እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ኣብ ማሕበራዊ ሕይወት ተሳትፎ ደቀንስትዮ ንምንቕቓሕ ኣብ ሓቀይና ኣንስታውነት ከስተንትን ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝተዓደመ እውን ምዃኑ ኣፍሊጠን።
መምሃራንን ዕላምኡን
ነቶም ኣብዚ ዓውደ መጽናዕቲ ንዝሳተፉ 25 ካቶሊካውያን መራሕቲ ትምህርቲ ዘቕርቡ ኣብ ናይ ቫቲካን ታሪኽ ንፈለማ ግዜ ኣብ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ሓዋርያውያን ኣባይቲ ጽሕፈት ኣብ ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዛዕባ ደቀንስትዮ ዝምልከት ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊት ኮይነን ዝተሰምያ ማርታ ሮድሪገዝን ናይ መክሲኮ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ካርዲናል ካርሎስ ኣጉያር ረተስን ናይ ኢጣሊያ ሓጋጊ ቤት ምኽሪ ኣባል ናይ መትናዊ ስነ ኣእምሮን ናይ ስነ ሕይወት ፖለቲካን ሊቅ ፓውላ ቢነቲን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ብሪጣንያ ማሕበር ካቶሊካዊ ድምጺ መስራቲ ኣውስቲን ኢቨራይንን ኣብ ቺለ ነበር ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒ. ሶለዳድ ኣልቨኣርን ናይ ሚያሚ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ቶማስ ወንስኪን ኣብ ፖርቱጋል ናይ ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብ ዋና ኣመሓዳሪትን ናይ መላእ ካቶሊካውያን መናብርተ ጥበብ ዋና ኣመሓደርቲ ማሕበር ቀዳመይቲ ጓለንስተይቲ ኣደ መንበርን ኢሳበል ካፐሎኣን ናይ ኮሎምቢያ ናይ ትምህርቲ ጉዳይ ምኽትል ሚንስተር ኣለክሳንድራ ፐላአዝን ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ ቲዮሎጊያ ድርገት ኣባል ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ማርዮ ኣንገል ፍሎረስን ከምዝኾኑን ናይቲ ብምስክር ወረቐት ዝምርቕ ዓውደ መጽናዕቲ ሸቶ ፍልስፍናዊ ስነ ሰብእ ናይ ደቀንስትዮን ፍልስፍናዊ ኣናስር ጾታውነትን ታሪኽ ኣንስታውነትን ብመንጽር ሕብረተሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ማሕበራዊ ሕይወትን ዝብል ከምዝኾነ ዝሓበራ ፒሮ ኣስዒበን፥ ነቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ብናይ ዓለማውያንን ስድራ ቤትን ሕወትን ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ኣባ ኣለክሳንደር ኣዊ መሎ “ድንግል ማርያም ናይ ጓለንስተይቲ ኣዶ (Icon) ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ካብ ፍካሬ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ” ብዝብል ኣርእስቲ ንሊቕነት ናይ መጽናዕቲ ዝሑፎም ዘቕርቡ ብዘስምዕዎ መደረ ከምዘበገሱን፡ ኣብ ፍጻሜ እቲ ዓውደ ትምህርቲ ንዝተሳተፉ ኣብ መክሲኮ ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብን ካቶሊካዊ መንበረ ጥበብ ኣብ ኮስታ ሪካን ኣብ ቨነዝወላ ናይ ታቺራ ካቶሊካዊ መንበረ ጥበብን ኣብ ቺለ ካብ ፊኒስ ተራአ መንበረ ጥበብን ዝጥርንፍ ካብ ናይ ላቲን ኣምሪካ ተቕዋም ካቶሊካውያን መራሕቲ ምስክር ወረቐት ክወሃብ ምዃኑ ገሊጸን።


text:
ስፖርት ኩሎም ሰባት ጾትኦም፡ዕድሚኦም፡ስንክልንኦም፡ ማሕበራዊ ወይ ብሄራዊ ድሕረ-ባይታኦም ብዘየገድስ ብድሌታቶምን ብዘድልዮምን ክሳተፉዎ ዕድል ከምዝረኽቡ ምግባር እዩ ዕላምኡ። እዚ ማለት ኩሎም ኣብ ስፖርት ክነጥፉ ዝደልዩ ሰባት ጋንታታት ስፖርት እንዳተሓጎሳ ይቕበሎኦም ማለት እዩ። ስፖርታዊ ባህታ ክስመዖም ውን ልዑል ኣተኩሮ እዩ ዝወሃቦ መታን ቆልዑ ንብዙሓት ዓመታት ኣብ ውሑስን ኣወንታዊ ሕብረትን ኣብ ስፖርት ክነጥፉ። ክብርታት ስፖርት ጻወታ፡ ጥምሖ፡ ቅንዕናን ሓቛፊ ምዃንን እዮም።
ስፖርት ኩሎም ሰባት ጾትኦም፡ዕድሚኦም፡ስንክልንኦም፡ ማሕበራዊ ወይ ብሄራዊ ድሕረ-ባይታኦም ብዘየገድስ ብድሌታቶምን ብዘድልዮምን ክሳተፉዎ ዕድል ከምዝረኽቡ ምግባር እዩ ዕላምኡ። እዚ ማለት ኣብቲ ትቕመጠሉ ቦታ ንስኻ ወይ ደቅኻ ክትነጥፉሉ ትደልዩሉ ንጥፈት እንተደኣ ረኺብኩም እታ ጋንታ ስፖርት ወይ ማሕበር ሓንጎፋይ እንዳበለት ትቕበለኩም ማለት እዩ። ከምኡ ውን ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ስፖርት ክነጥፉ ዝኽእሉ ሰባት ክዛይዱልና ኢና ንደሊ። ስለዚ እዩ ድማ ደረጃኻ ብዘየገድስ ኩሎም ተሳተፍቲ ብሓባር ክዘናግዑ ልዑል ሚዛን ክወሃቦ ዘለዎ። ኮሚሽን ስፖርት ኖርወይ ‘’ስፖርታዊ ባህታ ንኩሉ’’ ዝብል ራእይ እዩ ዘለዎ፡ ካብዚ ዝምንጩ ሓሳብ ድማ ኩሉ ሰብ ኣብ ውሑስን ኣወንታውን ሕብረት ተሓቚፉ ስፖርት፡ምልከትን ምዕባለን ክሙኮር ክኽእል ኣሎዎ ዝብል እዩ።
ኩሉ ሰብ ድሕረ-ባይትኡን ቅድመ-ኩነቱን ብዘየገድስ ናተይ ዝብሎ ቦታ ረኺቡ ኣብ ስፖርታዊ ንጥፈታት ብምስታፍ ክዘናጋዕ ክኽእል ኣሎዎ። ኣብቶም ንጥፈታት ዝሳተፉ ተሳተፍትን ወለድን እቲ ንጥፈት ኣብ fair play ዝተሞርኮሰ ከምዝኾነ ክስመዖም ኣሎዎ፡ እዚ ማለት ፍትሓዊ፡ብዙሓውነት ሕብረተሰብና ዘጠቓለለን ማዕረ ዕድላት ከም ቅድመ-ኩነት ዝሰርዐን ክኸውን ኣሎዎ። ኣብ ንጡፍ ስፖርት ኣብ ጋንታ ስፖርት ምስታፍ ኩሉ ሰብ ምሉእ ሂወቱ ክንፈጎ ዘይግባእ ዕድል ክኸውን ይግባእ። ንሂወት ምሉእ ዝጸንሕ ስፖርታዊ ባህታ ክበሃል ከሎ ዝኾነ ሰብ ንዘይፍትሓውን ዘይሚዛናውን ኣድልዎ ክቃላዕ የብሉን ማለት እዩ። እቲ ስፖርታዊ ዕድል ሓቛፊ፡ ንኩሉ ዝተዋደደን ኣብ ክብርታት ስፖርት ብምሙኳስ ልዑል ብቕዓት ዘለዎን ክኸውን ኣሎዎ።
ስፖርት ኣብ ብዝሕ ዝበሉ መሰረታዊ ክብርታት ዝተሞርኮሰ እዩ። ኣብ 2019 ኣብ ስፖርታዊ ባይቶ ሓደስቲ ክብርታት ክተኣታተዉ ውሳኔ ሓሊፉ። እዞም ሓደስቲ ክብርታት ጻወታ፡ ጥምሖ፡ ቅንዕናን ሓቛፊ ምዃንን እዮም፡ ግን እዞም ክብርታት እንታይ እዮም ዘጠቓልሉ፧
ጻወታ ክበሃል ከሎ ኣብ ኩሉ ስፖርታዊ መቓናት ባህታ፡ጻወታን ናይ ምፍላጥ ህርፋንን ክንዕቅቦ ኣለና ማለት እዩ። ከምዚ ዓይነት ጻወታ ካብ ውዱብ ልምምዳት ወጻኢ በይንኻ ወይ ምስ ኣዕሩኽትኻ ብምዃን ውን ክግበር ይከኣል እዩ። ስፖርት ከኣ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ዝሓዘለ ክኸውን ኣሎዎ፡ ኣብ ሓደ ዓይነት ስፖርት ጥራሕ ንበይኑ ንፉዕ ክትከውን ኣለካ ማለት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ ስፖርትታት ኩዕሶ ኣዘናጋዒ ኮይኑ ስለዝስመዓኻ በይንኻ ኮይንካ ተክኒካዊ ክእለታትካ ከተማዕብሎ ትኽእል ኢኻ።
ብዙሕ ግዜ ቆልዑ ብጻወታ እዮም ሓደስቲ ክእለታት ዝመሃሩ። ስፖርት ንባዕሉ ጻወታ እዩ፡ ምኽንያቱ ስፖርት ደረጃ ብቕዓትካ ብዘየገድስ ኣንቀሳቒሱ ባህታ ክፈጥረልካ እዩ ዝደሊ። ንጥፈታትን ስፖርትን ፍሽኽ እንዳበልካ እዩ ክግበር ዘለዎ። ሽሕ ኳ ክትመሓየሽ ትጽዕር እንተኾንካ ወይ ምስ ደቅ ጋንታኻ ሓባራዊ ሸቶ ንኽትወቕዑ ትሰርሕ እንተሃለኻ እቲ ንጥፈት ጽቡቕ ስምዒታት ከሕድረልካ ኣገዳሲ እዩ።
ጥምዖ ክበሃል ከሎ ዕላማኻ ንምውቃዕ ኣቶኲርካ ምስራሕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ዕላማኻ ንምውቃዕ ኣቶኲርካ ምስራሕ ማለት ብመደብ ኣብ ኩሎም ዓውድታት ስፖርት ንምምዕባል ትገብሮ ኮይኑ ጎኒ ጎኑ ከኣ ክትምዕብል ድሌት ክህልወካ ከሎ ማለት እዩ። ኩሎም ኣብ ስፖርት ዝነጥፉ ክመልኩዎን ክመሓየሹን ይደልዩ እዮም። ጽላት ስፖርት ንባዕሉ ዝሓሸ ስፖርታዊ ማሕበር ክኸውን ይደሊ፡ ጥምዖ ከኣ ነዚ ድሌት የንጸባርቖ። ኣብ ናይ ገዛእ ርእስኻ ምዕባለ ውን ጥምሖ ክህልወካ ይኽእል እዩ። ንኣሰልጣኒኻ ወይ ካልኦት ንኸተመሓይሽ እንታይ ክትገብር ከምዘለካን እንታይ ክትለማመድ ከምዘለካን ሕተቶም። ምኽርታት ክልግሱልካ ይኽእሉ እዮም፡ሽዑ ኣብ ገዛ ከይድካ ካብቲ ውዱብ ልምምድ ወጻኢ ክትለማመደሉ ትኽእል ኢኻ። ሓደስቲ ክእለታት ምምሃር ወይ ክእለታት ካብ ቅድም ዝያዳ ክትመልኮም ከለኻ ባህታን ርእሰ-ምትእምማን እዩ ዝፈጥረልካ፡ ከምኡውን ፍናንካ ንኸሐይለልካ ውን እጃሙ የበርክት እዩ። ሓደስቲ ሸቶታት ንምሕንጻጽ ውን ተምሳጥ ወይ ድርኺት ክፈጥረልካ ይኽእል እዩ።
ኣብ ስፖርት fair playን ቅንዕናን ብጣዕሚ ኣገደስቲ እዮም። እዞም ሕግታት ምኽታል ኣገዳሲ እዩ፡ ኣብ ልምምድ ኮነ ስፖርታዊ እንግዶታት። ነፍስ ወከፍ ስፖርት ናቱ ሕግታት ኣሎዎ፡ ነፍስ ወከፍ ጋንታ ስፖርት ውን ንንጥፈታታ ዝምልከት ናታ ሕግታት ኣሎዋ። ኣብ ስፖርት ንኩላቶም - ደቅ ጋንታኻ፡ኣሰልጠንቲ፡መራሕቲ፡ ዳኛታትን መጋጥምትን ዋላ ኩሉ ግዜ ምስኦም ኣይትሰማማዕ ኣኽብሮት ከነርእዮም ኣለና ዝብል ዕላማ እዩ ዘሎ። ስለዚ ኣምሲልካ ረብሓታት ምርካብ፡ ምቕሻሽን ሕግታት ክትብድሆም ምፍታንን ክውገድ ክኽእል ኣሎዎ። ኣብ ኩሎም መቓናት ቅንዕና ዝመልኦ ጠባይ ከተርኢ ብጣዕሚ ኣገዳሲ እዩ። መራሕቲ፡ኣሰልጠንትን ወለድን ከም ኣወንቲ ኣርኣያታት ክመርሑ ይግብኦም።
ሓቛፊ ክኸውን ኣሎዎ ክበሃል ከሎ ድማ እቲ ማሕበር ንኩሎም ቆላሕታ ዝህብ፡ውሕስነት ዝፈጥርን ንኩሎም ዝከናኸንን ክኸውን ኣሎዎ ማለት እዩ። ስፖርት ምቾት ከምዝህሉን ጽቡቕ ሕብረት ከምዝፍጠርን ክገብር ኣሎዎ፡ ከምኡ ውን ኩሎም ከከም ደረጅኦምን ድሌታቶምን ከምዝሳተፉ ክገብር ኣሎዎ። ሓቛፊ ክበሃል ከሎ ኣብ ኣባላትና ዝሙርኮስ ማሕበር ብምሉኦም ኣባላቱ ድምጾም ማዕረ ሚዛን ክህልዎ ከሎ እዩ። እዚ ማለት ኮሚሽን ስፖርት ኖርወይ ብዙሓውነት ሕብረተሰብና ኣብ ጽላት ስፖርት ከምዝንጸባረቕ ክገብር ከም ዕላማ ሒዙ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዩ መታን ስፖርት ኖርወይ እቲ ንነብረሉ ዘለና ሕብረተሰብ ኣንጸባሪቑ ዝኾነ ሰብ ከምዘይንጸል ክገብር። ስፖርት ሓቛፊ ክኸውን ከሎ ንሕብረተሰብና ብዓቢኡን ከባብያዊ ሕብረተሰብና የተኣኻኽብ እዩ። ሓንጎፋይ ኢሎም ክቕበሉኻ እዮም፡ ኣብታ ጋንታ ስፖርት ድማ ሓድሽ ምሕዝነት ዝፍጠረሉ ሓድሽ ሃዋሁው ክትረክብ ኢኻ። እዚ ከኣ ንቆልዑን ወለድን ይምልከቶም።
ወለንታውነትን ወፈራን መሰረት ስፖርትን ክለባትን ስለዝኾነ ንኩሎም ብተገዳስነት ዝሳተፉ ሰባት ጽቡቕ ጌርና ክንከናኸኖምን ምስ ካልኦት ብወለንትኦም ዝሳተፉ ከምዝሳነዩን ንጥፈታቶም ከምዝቕጽሉዎ ንምግባርን እጃምና ከነበርክት ኣገዳሲ እዩ። ደሞክራሲ ውን ሓደ መፍትሕ እዩ። ዝበዝሑ ዝወሰኑዎ ውሳኔ ክንድግፎን ከነኽብሮን ኣገዳሲ እዩ። ኣባላት ርእይቶኦም ከቕርቡ ዕድል ክወሃቦም ኣሎዎ። ስለዚ እቶም ተወሳኺ እጃም ከበርክቱ ዝደልዩ መራሕትን ኣሰልጠንትን ክኾኑ ንምሕጸኖም። ከምዚ ብምግባር ክለብካ ዝያዳ ኣወንታዊ ዝኾነ ንስኻ ትደልዮ ኣንፈት ክትሕዝ እጃምካ ከተበርክት ትኽእል። ከምኡውን ክለብካን ካልኦት ኣባላትን ኣሕሊፍካ ከይሃብካ ክትክተሎም ውን ኣገዳሲ እዩ፡ መታን ክብርታት፡ሸቶታትን ሕግታትን ኩላቶም ክኽተሉዎ። ማዕረ እዚ ኣገዳስነት ዘለዎ ድማ ንኩሎም ሰባት ብኣኽብሮት ምሓዝ እዩ። ኣብ ስፖርት ዝተፈለኻ ክትከውን ቅቡል እዩ፡ ኩላትና ከኣ ማዕረ ክብሪ እዩ ዘለና።


text:
ኣብ ትግራይ ብሓይሉ ኣብርሃ ዝተበሃለ ተመራማሪ ኣብ ዘጣየሾ ማእኸል ቤተ ምርምር ስነ ህይወት ዘርኢ ቅንጥሻራ ኣፍርዩ ናብ ህዝቢ የቕርብ’ሎ። ቀንዲ ዋኒኑ ድማ ካብ ካልኦት ሃገራት ናብ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ዝነበረ ዘርኢ ቅንጥሻራ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብቐረባ ንምርካብ ዝዓለመ እዩ።
እቲ ማእኸል “ቅንጥሻራ ንሃፍትን ጥዕናን” ዝብል መራሒ ቃል ብምጥቃም ብፍላይ ናይ ከተማ ሕርሻ ክካየድ ይሕግዝ’ሎ። ኣብ ውሱን ቦታ ርቡሕ እሞ ድማ ኣብ ሓፂር እዋን ምህርቲ ንምርካብ ይካኣል።
በመንፅር ጥዕና ክረአ እንተሎ ቅንጥሻራ ልዑል ሃናፂ ትሕዝቶ ዘለዎ ዓይነት ተኽሊ እዩ፤ ካብ ‘ኮሎስትሮል’ ናፃ ምዃኑ ልዕሊ ስጋ ይምረፅ።
ተኽሊ ቅንጥሻራ ንምግብነት ብዙሕ ንዘይለመደ ክፋል ሕብረተ ሰብ ንምልላይ ብፍላይ ነቒፁን ተጣሒኑን ብመልክዕ ምስ ሽሮን ካልኦትን መቃመሚ ከምኡ እውን ናፅ ጾም ማክያቶ ኰይኑ ይቐርብ ምህላዉ ድማ ኣይተ ብሓይሉ ይገልፅ።
ውሕስና ምግብ ንምርግራፅ ኣብ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ተኽሊ ቅንጥሻራ ኣማራፂ ኰይኑ ንኽልመድ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ትግራይ ንልዕሊ 10 ሽሕ ኣንስትዮ ስልጠና ንምሃብ ተተሊሙ’ሎ።


text:
ሰብ ኣብዘይርእዮም ሰብ ክሳብ ዝርስዖም
ኣብ ርሑቕ ቦታ (ጽምዋ) ክእሰሩ ኣለዎም።
ተኸስተ ሃብቱ
18 September 05
ኣርባዕተ ዓመት ኣብ ዕድመ ወዲሰብ እዝዩ ብዙሕ እዩ። ካብዘን 14 ዕመታት ዕደመ ሃገርና ምስትንክየን ድማ ምፍርራቐን ቀሊል ከምዘይኮነ ተረጋግጽ። ኣብዘን ዝተጥቕሳ ዓመታት ዝማሰነ ቁጠባ፡ ዝበረሰ ንብረት፡ ዝተጽንቀቐ ሃብቲ፡ ኣብ ንሓድሕድ ህዝቢ ዝተፈጥረ ምጥርጣር፡ ዝተበለለ ባህልን ሕልናን፡ ዘንቆልቆለ ሃገራዊ ፍናን፡ ዝዋሓዘ ንብዓት፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሳቐ ዘሎ ዜጋ፡ ብዋሕዲ መግብን ሕክምናን መድሃኒትን ዝሃልቕ ዘሎ ህዝቢ፡ ንስደት ዘምርሕ ዚሎ መንእሰይ ወዘተ ቆጺርካ ዘይውዳእ ሽግር ምስትጽብጽብ እዝስ እምበርዶ ብዜጋታት ናይ’ዛ ሃገር ዝፍጸም ዘሎ እዩ ትብል። ምኽንያት ዝሑፈይ ንዝኽሪ’ቶም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ከምዘለዉ ዝንገረና: ብሂወት ምህላወምን ዘይምህላወምን ቅንጣብ ሓበሬታ ዘይተረኽቦም ኣብ ስንጭሮታትን ጎዳጉድን ዝማስኑ ዘለዉ ጀጋኑ ናይ ፖለቲካ እሱራትን: ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ዘሎ ዘስካሕክሕ ኣተሓሕዛን፡ ሰብ ንምጽናት ብህግደፍ ተሰሪሑ ኣብ ዘሎ ዘይንቡር ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ኣሕዋትና ብሂወቶምን ምስኣእምረኦምን ከምዘይጸሑና ብሕልናና ምዝካር ግቡእ ይመስለኒ። ብ1996 ኣቢሉ ኣብ ሲነማ ካፒቶል ብጉዳይ ብልሽውና ተማኻንዩ ፕረሲደንት ኣስናኑ ኣናሓርቀመ ንተጋደልቲ ዘካየዶ ኣኼባ ቀንዲ ትሕዝትኡ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ፡ ኣብ ሃገርና ገለ ተጋደልቲን ሓለፍትን ብብልሽውና ተኸሲሶም ተእሲሮም ከምዘለዉ ብምጥቃስ፡ “ብብልሽውና ዝተኸሱ፡ ሰብ ኣብ ዘይርእዮም፡ ሰብ ክሳብ ዝርሰዕም፡ ኣብ እዝዩ ርሑቕ ቦታ (ጽምዋ) ክእሰሩ ኣለዎም” እዚ ቕድሚ ዓሰርተ ዓመት ዝሃቦ መግለጺ፡ ብኣብነት ዝጠቐሶምን ገይረሞ ተባሂሉ ዝተጠቕሰ ዝርዝራትን፡ ነቲ መብዛሕትኡ ዝተሳተፈ ገዲም ተጋዳላይ ዘዕግብ ኣይነበረን። መጀመርያ እቲ ክሲ ብፕረሲደንት ዝተዋህበ መግለጺ ጥራይ እምበር፡ ብኹሱሳት ዝቐረበ መከላኸልስ ይትረፍ ኣበይ ከምዘልዉ’ውን ፍሉጥ ሰለዘይነበረ። ካልኣይ ካብ ነዊሕ እዋን ኣብ ኣገደስቲ ቦታት ናይ ስልጣን ባዕሉ ፕረሲደንት ዘቐመጦም ገበርትን ሓደግትን ናይቲ ስርዓት ካብ ሜዳ ኣትሒዝካ ብብልሽውናን ብስልጣን ምብዕላግን ዝፍለጡ ዘይተተንከፉ ባእታት ምንባሮም ናይቲ እዋን’ቲ ናይ ጎደና ሚስጢር ስለዝነበረ። ሳልሳይ ብመመኽነይታ ግቦን ብልሽውናን ኣይጸዓዱን ኣዮም ንዝተባህሉ ብፍላይ ተጋደልቲ ምብስባስ ወይ ምድሃል ድሕሪ ናጽነት ስረሐይ ኢሉ ተታሒዝዎ ዝነበረ ስልቲ ስለዝኾነ ነቲ መደረ ብዙሕ ዝተሻቐለሉ ሰብ ኣይነበረን። ዲሒሩ ከምዝተጋህደ’ውን ነቶም ሰባት ኣጽሊምካን ነጺልካን ሚዛኖም ኣብ ህዝቢ ኣፍኪስካ ምእዙዛት ንክኾኑ ዝተጋብረ ክፋኣት ምዃኑ ኩሉ ዝተኸታተለ ዜጋ ዝፈልጦ እዩ። እዚ ሜላ’ዚ ምስ ታሪኽ ናይቲ ውድብ ተኣሳሲሩ ዝማዕበለ ንወልቀመላኽነት ባይታ ዘጣጠሐ ብምኻኑ ድሕሪ ናጽነት ንዝተቐልቀለ ፖለቲካዊ ተቓውሞን ኢምቢታን በዚ ሰራም ኣገባብ’ዚ ስለዝተታሕዘ ማእለያ ዘይብሎም ሃገራውያን ኣሕቂቁን ሕጂ’ውን ንዝተርፉ የማስን ኣሎ። ብዝተፈላለየ ምኽንያታት በዚ ኣብያተ ማእሰርትታት ዝተለኽፉ ኤርትራውያን እቶም ንሓጺር ግዜ ዝተኣስሩ”ዕድለኛታት” ዝነበሮም ብልሒ ኣጥፊኦም ርዒዶም ክወጹ እንከለዉ እቶም ንነዊሕ ዝተኣስሩ ካብ ሞት ዝደሓኑ ድማ ርእሰተኣማንነቶም ኣጥፊኦም ስንኣእምሮኣዊ ጭንቀትን ሕዱር ሕማምን ዝኣመሰለ ከቢድ ጸገማት ወሲኾም ይወጹ። እቲ ዝኸፈአ ዕድል ናይዞም ካብ ማእሰርቲ ዝወጹ ግዳያት ቀጻሊ ሂወቶም ኣብ ትሕቲ ከቢድ ምክትታል ስለዝኣቱ ኣበርክተኦምን ሞዮኦምን ነቲ ሕብረተሰብ ከምቲ ዝድለ ኣይኮነን። ኣብዚ ምጥቃሱ ኣገዳሲ ዝመስል ነጥቢ እንተሎ፡ ከይበደለ ዝእሰር ሰብ የለን፡ ህዝባዊ ግንባር ኣልዕል ኣቢሉ ሰብ ኣይኣስርን እዩ፡ ገለ እንተዘይገብር ኣይምኣሰርዎን ዝብል፡ ብፍላይ ቅድሚ 2000 ዓ.ም ኣብ ህዝቢ ሰሪጹ ዝነበረ ክቱር እምነትን ግርህነት ኤርትራውያን ተምዝሚዙ፡ ወዲ ዓሻስ ክልተ ግዜ ይውቓዕ ከምዝባሃል በቲ ክድንግጸሎምን ከተባብዕምን ዝግባእ ህዝቢ’ውን ነውራም ምላሽን ዘየድሊ ንዕቀትን ምንጻልን እዩ ዘጋጥሞም ዝነበረ። እዚ ንእሰያስ ከም ልዕለፍጡር ዝቖጽር ዝገበረ እንተገበረ ሓታቲ ክምዘይብሉ ዘተኣማመኖ ጭቡጥ ህያብ፡ ሎሚ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ኤርትራ ልዕሊ ኣብያተ ትምህርትን ሕክምናን ኣብያተ ማእሰርቲ ንኽተክል ዕድል ዝሃቦ እዩ።
ዶብ ኣሳቢብካ ምስ ስርዓት ወያነ ዝተኸፍተ ኩናት ብዘይካ ብርሰትን ዕንወትን ንህዝቢ ኤርትራ ካላእ ኣይነበሮን ኢልካ ብሓጺር መልሲ ክሕለፍ ዝከኣል ኣኳ ኣንተኾነ፡ ንምስሊ ስርዓት ህግደፍ ኣውራ ድማ ንመንነት ኢሰያስ ኣብ ደገ ብምውጻእ ጥራሕ ዝባኑ ንምርኢት ዘቃለዐ’ውን እዩ። እቐዲሙ ኣብ ጉዳይ ሶማል ርዋንዳ ቡርንዲ ኮንጎ ሱዳን ካለኦትን ኢዱ ብምእታው ንኸባቢናን ንማእከል ኣፍሪቃ’ውን ብመንገዲ ኮንጎ ክንሳሻ ክሳብ ኣትላንትክ ጽልዋና ዘርጊሕና ተባሂሉ መን ከማና ብምባል ብትዕቢት ተሰንጢቑ ዝነበረ ስርዓት፡ ህዝቢ ኤርትራስ ይትረፍ ዓለም’ውን ተናዒቓ ብምንባራ ሃገር ብሕግን ስርዓትን ክትመሓደር ዝቐርብ ሓሳብ ብህግደፍ ክስማዕ ሕልሚ እዩ ነይሩ። እዚ ትዕቢት’ዚ ዘሕደሮ ጽላለ ኣብቲ ዳሕራይ ምስ ወያነ ዝተኸፍተ ኩናት’ውን ጎሊሑ ተራእዩ እዩ። ነቲ ዘይተርፍ ስዕረት ወያነ ተወሳኺ ዝና ንክኾኖ ተመክሮ ዘለዎም መራሕቲ ኩናት ብምግላል ካብ ተራ ኣተሓሕዛ ድፋዓት ሰራዊት፡ ኣስራርሓ መታኾሲ ዕርድታት ክሳብ ዓይነት ሸመተ ኣጽዋር ባዕሉ ተቘጻጺሩ እናመረሐ፡ ኣብ ባህሪ ሰራዊት ኤርትራ ፈጺሙ ተራእዩ ዘይፈልጥ ጃህራ ፈኸራ ማሕላ’ውን ከተረፈ ክደርደር ተራእዩ። ኩናት ክም ጭቡጥ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ስለዝካየድ ንተጋሩ ወልኹም ተባሂሉ፡ ስርዓት ወያነ ኣሊኻ ካልእ ዝሰማማዕ ስርዓት ንምትካል ኩሎ ተኽእሎታት ትዋዲዱ፡ ኩናት ዝሓጽረሉ ኩሉ ረቛሒታት ኣብ ኢዱ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፡ ኩናት ኣብ ሓጺር ግዜ ዝውዳኣሉ ተሓሲብሉ ዘይፈልጥ ካልእ ኣገባብ ዝሓጸረ መንገዲ ከምዘሎ ተነጊሩ፡ ቀዳመይቲ ጥይት ብሰራዊት ኤርትራ ከምዘይትትኮስ ተመባጺዑ። ኣብ ኩናት ዓወት ወይ ስዕረት ዝውስኑ ረቛሒታት ብዙሓት እኳ እንተኾኑ ሓደን ኣገዳስን ግን ሕቶ ብቕዓት መሪሕነት ኩናት እዩ። ኣብ’ቲ ንሓርነታዊ ቃልሲ ዝተኻየደ ኩናት ብምምራሕ ኩናት፡ ምውህሃድ ሰራዊት፡ ምምዛን ዓቕሚ ጸላኢ፡ ምድላው ዕጥቅን ስንቅን፡ ምምዛን ሞራል ሰራዊት፡ ስትራተጃዊ ኣተሓሕዛ ሰራዊት፡ ውሳኔታት ምውሳድ ወዘተ ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ነጥብታት፡ ኩሎም ተጋደልቲ ህግሓኤ ዝምስክርሎም ኤርትራ ዘፍረየቶም ገለ ካብቶም ብቑዓት እዞም ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርትን ስደትን ዝርከቡ ጀጋኑ እዮም። ይኾን እምበር ኢሰያስ ድሕሪ ናጽነት ብዝረኸብዎ ህቡቡነት ድቃስ ስለዝሰኣነ ከነእእሶምን ካብ ሓላፍነት ከዛናብሎምን ብታሕቲ ታሕቲ ናይ ጸለመ ዘመተታት ብቐጻሊ ካብ ምዝርጋሕ ዓዲ ኣይወዓለን። ኩናት ወያነ ምስተወለዐ ድማ ኣብ ጥቓይ ኣይተቕርቡለይ ብምባል “ነቲ ዘይተርፍ ዓወት” ኣብ ልዕሊ ወያነ እኽሊል ክደፍእሉ ነቲ ተመቻቺኡ ዝነበረ ናይ ሓዋሩ ስልጣን ብዘይ ሓተታን ቶግላባን ውሃ ተባሂሉ ንኽምረቐሉ እዩ። ብቕዓት ኢሳያስ ኣብ ምምራሕ ኩናት ንኽቃላዕ ግን ግዜ ኣይወሰደን ሓደ ግዜ ጥራይ ዘይኮነስ ብተደጋጋሚ ተራእዩ። ሳልሳይ ወራር ብስዕረት ስለዝጀመረ ፕረሲደንት ዝመርሖ ስትራተጂ ኩናት ብንግሁኡ እዩ ተዘሪጉ። በዚ ሓደጋ’ዚ ሓላፍነት ምክልኻል ሃገር ኣብ ማእከሎት ኣዘዝን ሰራዊትን ሰለዝወደቐ፡ ውግእ ብዝተጸንዐ ኣገባብ እዩ ተኻይዱ ክብል ዝደፍር ብዘይካ ህግደፍ ካልእ የለን። ሰራዊት ኣዝዩ ክበር መስዋእቲ ከፊሉ ንሃገር ተኻላኺሉ፡ ስርዓት ወያነ ንኽቆጻጸሮ ካብ ዓሰብ ንምስሓብ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ ፕረሲደንት ብምጥሓስ’ውን ታሪኽ ኣትሪፉ እዩ። ይኹን እምበር ብሰንኪ ኣመራርሓ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ስዕረት ተጎልቢቡ ሰፊሕ ክፋል ህዝብን መሬትን፡ ብሰራዊት ወያነን እኽብካብ ሰራዊት ዓቃብ ሰላምን ካብ ዝመሓደር ሓሙሽተ ዓመት ገይሩ ኣሎ። እዚ ፍጹም ፍሽለት ኣመራርሓ ኢሰያስን ህግደፍን ዘርኢ ፍጻመ ናብቶም ናጽነት ኤርትራ ኣብ ምምጻእ ዓቢ ተራ ዝነበሮም ጀጋኑ መራሕቲ ንምጽጋዕ ዘይተገብረ ማእለማን ጸለመን ኣይነበረን ስንቅን ሓሶትን እንሓደረ ይፎክስ ከምዝባሃል ሎሚ ንመብዛሕትኡ ኤርትራዊ እቲ ሓጥያት ኣበይ ከምዘሎ ከም ጸሓይ ቀትሪ በሪህሉ ኣሎ።
ነዚ ብትካላዊ ኣሰራርሓን ቅዋምን ዘይምራሕ ንሃገር ብተደጋጋሚ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ዕቡድ ስርዓት፡ ልጓም ንኽግበረሉ ብእዋኑ ዝተረድኡ ሓለፍቲ ግሉጽነት ዘለዎ ብግዝኣተ ሕጊ ዝቕየድ ስርዓት ንምትእትታው፡ በቲ ንቡር መንገዲ ዝኣክል ጻዕርታት ኣካይዶም እዮም። ህግሓኤ ኣብ ጉባኤታቱ ስልጣን ንህዝቢ ከረክብ፡ ብዙሕነት ሰልፍታት ዘፍቅድ ስርዓት ከቕውም፡ ቅዋማውን ትካላውን ስርዓት ክሃንጽ፡ ነጻ ፕረስ ከፍቕድ ዝኣመሰሉ መባእታዊ መትከላት ዲምክራሲ ንምትእትታው ዝኣተዎ መብጽዓ ንምትግባር፡ ብማእከላይ ባይቶ ግንባርን ሃገራዊ ባይቶን ውሳኔታትት ካብ ዘሕልፍ እዚ ዘለናዮ ወርሒ መስከረም ሓሙሽተ ዓመቱ እዩ። ነዚ ሃንቀውታ ህዝቢ ዘዕገበ ናብ ዲምክራስያዊ ስርዓት ዘሰጋግር ስልጡን ኣገባብ፡ ብፕረሲደንት ዝምራሕ ግጅለ ህግደፍ ሓይሊ ብምጥቃም ክስርዞን፡ ነቲ ልሙድ ሰብ ዘረብረበ ናይ ጸለመ መደባት ብምውጻእ ብኽድዓትን ጥልመትን ተምበርካኽነትን ክኸስስን ዓበድበድ ክብልን ጀመረ። ንምስልን ታሪኽን ኤርትራዊ ጅግንነት ክድምስስ ስለ ዝመረጸ፡ ነቶም ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ብተወፋይነቶምን ጅግንነቶምን ኩሉ ኤርትራዊ ዝምስክረሎም መራሕቲ ህግሓኤን ሰዓብቶምን ኣሲሩ። ነጻ ፕረስ ተጠቒሞም ሓቅታት ንህዝቢ ዘቕረቡ ጋዜጠኛታት፡ ተማሃሮ ዩንቨርሲቲ፡ ወራዙት ዓበይቲ ዓድን ብተመሳሳሊ ጸለመ ዳጒኑ፡ እዞም ንሃገር ኣገደስቲ ዝኾኑ ባእታት ክሳብ ሕጂ ኣርባዕተ ዓመቶም ህላዌኦም ዘረጋግጽ ጭብጢ የለን። ቅድሚ’ዚ ፍጻመ’ዝን ድሕሪ’ዝን ብተመሳሳሊ ፖለቲካዊ ምኽንያት ኣብዚ መዋእል’ዚ ይግበር እዩ ኢልካ ብዘይእመን ዘስካሕክሕ ኣገባብ፡ ብእሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ኣብ ዝተፈላለየ ኣብያተማእሰርቲ ይሳቐዩ ከምዘለዉ ብዝተፈላለዩ ምንጭታት ይሕበር ኣሎ። እዞም ህዝቢ ኤርትራ ብስላምን ብልጽጋናን ንኽነብር ዲሞክራስያዊ ትካላት ክተኣታቶ ዝጠለቡ ዜጋታት ንሓዋሩ ሽግ ዲምክራሲ ወሊዓም ይሓልፉ ኣለው፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ጀጋንኡ ብምዃኖም ክኾርዓሎም ይግባእ። እቲ ንሶም ዝጠለብዎ ዲምክራስያዊ መስጋገሪ መትከላት ኣብ ኣዋኑ ተተግቢሩ ነይሩ እንተዝኸውን፡ እዚ ሕጂ ህላወ ሃገር ዝደናደን ዘሎ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት እይምእተናዮን፡ ህግደፍ ዕድሚኡ ንምንዋሕ ሓድነት ህዝቢ ዝዘርግ መደባቱ ኣይምተግበረን፡ ጉዳይ ዶብ ብኸምዚ ንሪእዮ ዘለና ተሓላሊኹ መሕብእን መጻወትን ህግደፍ ኣይምኾነን፡ መንእሰይ ሃገሩ ጠንጢኑ ኣይምተዓዝረን፡ ቁጠባ ሃገርን መንባብሮ ህዝብን ከምዚ’ሉ ናብ ዘስካሕክሕ ኩነታት ኣይምወደቐን፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ተተኺሉ ዘሎ ጽልኢ ብኸምዚ ኣይምቐጸለን ብማሕበረሰብ ዓለም’ውን ተነጽሎ ኣይመጋጠመን ወዘተ።
ስርዓት ህግደፍ ንድሕነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን ብቕዳምነት ሰሪዑ ንኽርኢ ብተደጋጋሚ ዝቐረበሉ ሓሳብ ነጺጉ ናብ ደልሃመት ዝነቁት ምርጫ ምስ ወሰደ፡ ጉዳይ ዶብን ሕቶ ልዕላውነትን እምነ ኩርናዕ ፖለቲካዊ ስልቱ ገይሩ ክሰርሕ ምዃኑ ዝተፈልጠ እዩ ነይሩ። ጉጅለ 15’ውን ነዚ ጉዳይ’ዚ ብዝምልከት ህግደፍ ንኸይምዝምዞ፡ ምትግባር ዝሓለፈ ውሳኔታት ባይቶ ምስ ጉዳይ ዶብ ክተሓላለኹ ከምዘይብሎምን እኳ ድኣ ዝሓለፉ ውሳኔታት ብዝያዳ ውሕስነት ዶብ ዝረጋግጹ ምዃኖም ኣነጺሮም እዮም። እቲ ሓቂ እዚ ክንሱ ህግደፍ ንፖለቲካውያን እሱራት ኮነ ኢሉ ምስ ጉዳይ ዶብን ሕቶ ልዕላውነትን ጠናኒጉ ዘመተ ስለዘካየደ፡ ኣንጻር ህግደፍ ዝቐንዕ ፖለቲካዊ ስራሕ ብምኽንያት ፕሮፓጋንዳ ህግደፍ ማሕለኻ ከጋጥሞ ኣይምተገበአን። ዝኾነ ኤርትራዊ ካብዞም ሕጂ ንኤርትራ ዝመርሑ ዘለዉ ዝተሓተ ሃገራውነትን ሃገራዊ ስሚዒትን ዘለዎ ኮቶ ስለዘይርከብ። ሕጂ’ውን እንተኾነ ሕቶ ልዕላውነት ኣብ ክትዕን ሓተታን ዝኣቱ ከምዘይኮነ ብምምልካት፡ ጉዳይ ዶብ ድማ ከምቲ ሃይለ ወልደንሰአ (ድሩዕ) ኣብ ኣኼባ ፍራንክፈርት ዝገለጾ “ብሕጋዊ መንገዲ መዕለቢ ዝግበረሉ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ፡ ንኺኢላታት ሕጊ ዝግደፍ” ስለዝኾነ፡ ኩሉ ዓይነት ፖለቲካዊ ተቓውሞ ኣንጻር’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ንምጽናት ተዓጢቑ ዘሎ ስርዓት ክቐንዕ ኣለዎ።
ፖለቲካውያን እሱራትን ስድራቤቶምን ብተወፋይነቶም ዝኾርዕሉን ዝሕበንሉን ግዜ ኣይክነውሕን እዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2309