text:
ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ብዝያዳ ድማ ኣብ ዝሓለፉ 16 ዓመታት ብዘጋጠመ ጌጋታት ዝጕህዩ፡ ኣብ እዋኑ ዝግባእ ስጕምቲ ብዘይምውሳዶም ዝጠዓሱ ሕበኖም ዝተመንጠሉ ጀጋኑ ኣዝዮም ብዙሓት’ዮም። ካብ እዋን ቃልሲ ኣትሒዞም ንዘጋጠመ ጌጋታት ብሻብኦም ብዘይምዕራይ እዚ ኰይኑ ዘሎ ኸምዝተበጽሐ ብምእማን፡ ብሕልናኦም ንነብሶም ክኸሱ ዝነብሩ’ውን ውሑዳት ኣይኰኑን። ኣብ ውሽጢ እቲ ሕልና ‘እዋኑ ሓሊፉ ደንጉኻ’ ዝብል ናይ ሓባር ረቛሒ ኣሎ። እዚ ንኣተሓሳስባ ናይ ኩሎም እቶም ነገራት ዝዕረዩሉ ዘመን ሓሊፉ ምዃኑ፡ ሎሚ ዘሎ ምርጫ ደኒንካ ምምዋት ምዃኑ ዝኣምኑ ሰባት ኮይኑ ድማ ይገዝኦ።ብጌጋ እምነት!
ስዕረት ብሰንኪ ኣብ እዋኑ ስጕምቲ ዘይምውሳድ ስለዝስዕብ፡ እቶም ኣቐዲሞም ክመጽእ ንዝኽእል ሓደጋ ኣስተብሂሎም ከዐርይዎ ዓቕሚ ዝነበሮም ጀጋኑ ግዳይ ናይቲ ኽኣልይዎ ዝነበሮም ሓደጋ ኰይኖም፡ ገናውን ግዳያት ኮይኖም ይቕጽሉ ኣለዉ። ዕርክነት ተዅላን በጊዕን፡ ሽሕ እንተመሓረ ኩሉ ሳዕ ብሞት በጊዕ ስለዝውዳእ፡ዋላ እቶም ኣብ እዋን ምሳሕ ቶኽላ ወገን ናይቲ ሓደጋ ዘውርድ ጉጅለ ዝዀኑ መሲልዎም ምስኡ ክሳለዩ ዝጸንሑ ሰባት፡ መውዳእትኡ ኣብ እዋን ድራር እቲ ቶኽላ ነዐኦም ኢዩ በሊዕዎም።
እንተዀነ፡ ከምቲ ዓመጽቲ ክዉን ከምስልዎ ዝፍትኑ እምነተ-ጽውጽዋይ (Myth) ፡ ኩሉ ዕድላት ንዘልኣለም ኣይበነነን። ነብሲ ወከፍ መዓልቲ እቲ ዝግባእ ስጕምቲ ንምውሳድ ብቕዕቲን ድልውቲን ኢያ። እቲ ሓሊፉ ዝበሃል ዕድል እቲ ዝግባእ ንምግባር ዝበለጸ መዓልቲ ዝጽውዕ ኣጋጣሚ ደኣ’ምበር፡ ዝበነነ መዓልቲ ኣይኰነን።ንመዓልቲ ጽቡቕ ዝገብሮ ኣተሓሕዛኡ እምበር ብደጋዊ ረቛሕቲ ዝመዓራረ ሕሩይ መዓልታት ስለዘለዉ ኣይኮነን። ደጋዊ ረቛሕቲ ነቲ ሰባት ተሰሪዖም ዝብገስዎ ይጸሉ’ምበር ፈጺሙ ኣይውስኖን’ዩ።
ኤርትራ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት ብረታዊ ቓልሲ ሓርነታ ኽትረክብ ከላ፡ ክፋል ቃልሲ ከምዝተዛዘመ እምበር፡ናይ ሙኻን መስርሕ ጌና ከምዘይተወደአ ውሑድ ሰብ ጥራይ ኢዩ ብኣግኡ ኣስተብሂሉሉ። ስለዚ ድማ ብዙሕ ሰብ ሃገር ንምህናጽ ዝግበር ቃልሲ፡ ብድሕሪ’ቲ እዋን ቀስ ኢሉ ዝጅምር ናይ መዋእል ጉዕዞ ምዃኑ ሻቡ ኣይቆለቦን።
ህዝቢ ኤርትራ ከምታ ዝደለያ ሃገር ክሃንጽ እንተዘይክኢሉ፡ ግድን ኣብታ ሃገር ድላዮም ዝሃንጹ ጊልያኦም ዝገብርዎ ሰባት ኪቦቕሉ ምዃኖም ኣቐዲሙ ኣየስተንተነን። ህንጸት ሃገር ዝብል ተደጋጊሙ ዝግለጽ ዝነበረ ንደጋገምቱ ውን ብግቡእ ዘይተረደኦም ኣምር፡ ንዓመታት ከም ከንቱ ደርፊ ኣብ ኣእዛን ህዝቢ ሰፊሩ። መራሕቲ ናይቲ ድሕሪ ናጽነት ህግደፍ ብዝብል ስም ዝቘመ ጉጅለ፡ ንህዝቢ ኤርትራ እንታይነቱ ዘይፍለጥ ሃገር ኣብ ምህናጽ ምእንቲ ኸሳትፍዎ፡ ብዘይመግለጺ ነቲ ዳግመ ህንጻ ዝብል ቓል ይደጋግምዎ ኔሮም።
ናጽነቱ ብውልዱኣ፡ እታ መንግስቲ ኤርትራ ዝሃነጻ ሃገር እንታይ ከምትመስል ንህዝቢ ብወግዒ ስለዘርኣዮ ግን ናይ መንግስቲ ኤርትራ ‘ህንጸት’ እቲ ህዝቢ ብወፈራን ባህልን ዝፈልጦ ቀርዐ ዘለዎ ህንጸት ዘይሙኻኑ ብኣግኡ ክርእዮ ክኢሉ ኢዩ። ሃገር ፍትሕን ሕግን ዘይብላ፡ ኣረጊትን ለባምን ዘይከብረላ፡ ሃይማኖት ዝነዓቐላ፡ ትጉህ ሰራሕተኛ ዝሳጐጐላ፡ ክመሃር ዝደለየ ዝድንቍረላ፡ ዝሰርሓ ዓስቡ ዝኽልኣላ፡ ዘዀለሰ ዝጠምየላ፡ ዝሓገዘ ዝቕጽዓላ ሃገር ሙኻና በቲ ዕንደራ ክጅምር ከሎ ዘርኣዮ ናይ መወዳእታ 90ታት ባህሪኡ ኣወጀ። ህንጸት እንዳበለ ፋብሪካታት ዘዕኑ ህንጸት እንዳበለ ባህሊን ልምድን ዘፍርስ ጥዑይ ስርዓት ስለዘየለ ህዝቢ ባህጉን መንግስቲ ኤርትራ ሕቖን ከብድን ሙኻኖም ክርኢ ጀመረ።
ይኹን ግን ዳግመ ህንጸት ዝትብል ቃል ን26 ዓመታት ካብ ምድግጋም ኣይዓረፈትን። ኣብ ኤርትራ ግን ዝዓነወ እምበር ዝተሃንጸ ነገር የልቦን። ዝተሃንጸ ነገር እንተሎ እቲ ምስ ምምጻእ ናጽነት ዓንዩ ዝነበረ ዕንወት ኢዩ።
ዓሚ ኣብ መበል 25 ዓመት ናጽነት ብመራሒት’ቲ መንግስቲ ዝቐረበ መደረ መስርሕ ህንጸት ቀጻሊ ምዃኑ ይገልጽ’ኳ እንተዀነ፡ እቲ ህንጸት እንታይ ምዃኑ ኣይገልጽን። እንታይ ማለቱ ምኻኑ ከይገለጸ ብኣንጻሩ ኣብ ህንጸት ሃገር ብዙሕ ዓወታት ከምዝተራእየ ይገልጽ።ማዕከናት ዜና ሃገር እውን ን25 ዓመታት ህንጸት ክብላ ኸለዋ፡ ብዙሕ እዋን ነቲ ህንጸት ዝብል ናይ ህግደፍ ኣምር፤ ኣባይቲ ብምህናጽ ብምውካል፡ ኩሉ ስሚንቶ ዝተንከፎ ዘበለ ስራሕ ከም ምስክርነት ህንጸት የቕርቡ።እንተዀነ፡ ህንጸትን መንደቕን በበይኖም ሓሳባት’ዮም። ህንጸት ማለት ህንጸት ሓርነትን ቅዋምን ኢዩ፥ ስሚንቶን ሑጻን ሕግን ልዕልና ሕግን ኢዩ ዝፈጥሮ።መንደቕ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ዝብርኽን ዝፈርስን ግኡዝ ኢዩ።
ከምቲ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ዝሕብርኦ ዝኣክል መንደቕ እንተዝንደቕ’ውን ኣይምተጸልአን።መንግስቲ ኤርትራ ግና ኣብ መላእ ሃገር እናዞረ መንበሪ ኣባይቲ ከፍርስ እምበር፡ ህንጸት መንበሪ ኸተባብዕ፡ እንተወሓደውን ንዓቕሚ ዘለዎም ክሃንጹ ከፍቅድኣይተራእየን።
ኣብቲ ንዕኡ ዝዓጦ ህንጸት እሞ ኣሓመቐን። ኣብ ራኢ ናይቲ ንምብትታን ኤርትራ ብመደብ ዘንቀደ ጉጅለ ዝነበረት ሕልሙ እዛ ሕጂ እንርእያ ዘሎና ናይ ሎሚ ህዝባ እናገደፋ እትባድም ዘላ ሃገር እያ። ዕላማ’ቲ ጉጅለ ነዛ ሎሚ ዘላ ኤርትራ ንምግሃድ ስለዝነበረ፡ ን25 ዓመታት ዘዝከኣሎ እናፍረሰ ሎሚ ክትዕረ ተስፋ ዘይብላ ክሳብ እትመስል ኣዕንይዋ ኣሎ።
እታ ወነንቲ ህግደፍ ዝሃነጽዋ ሃገር ኣዝያ ስለዝተዓወተት ብደገ ነቲ ኣብ ህዝቢ ዝወርድ ዓመጽ ያዕ ዝበሉ ከም ጸላእቲ ህንጸትን ምዕባለን ኤርትራ ተገሊጾም።ብርግጽ እቶም ነቲ ዓመጻት ዝተቓወሙ ወገናት ናይታ ንህዝባ ገሃነም ክትኰኖም ክትህነጽ ዝጸንሐት ሃገር ጸላእቲ ስለዝዀነ፡ ናብ ልቕሶን ውጹእ ጸርፍን ዝቐርብ ሓተታ እናተጻሕፈሎም ይዝንጠሉን ይዋረዱን ኣለዉ። ነታ ተመንዮም ዝሃንጽዋ ዘለዉ ገሃነም ብምዕጋት፡ ነገራት ከመሓይሽ ዝደለየ ንፍረ ጻዕሮም ስለዘፍርሶ ብኽድዓትን ብኻልእ ኩሉ ኽጥቀስ ዝኽእል ሓጢኣትን እናኸሰሱ ይዳጕንዎን ይቐትልዎን።
እቲ ፍልልይ ሓሶት ናይ መንግስቲ ኤርትራን፡ ሓቅነት ናይቶም ግዳይ ዓመጻቱ ዝኾኑ ብዱላትን ኣይኰነን። እቲ ሓቀኛ ፍልልይ፡ ኣብ መንጎ እታ ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑኡን ዝደልይዋ ናጻን ርህውትን ኤርትራን፡ እታ ሎሚ ተሰሪሓ ዘላ ብኹልንትነኣ ዝዓነወት ህዝባ እትበልዕ ኤርትራን ኢዩ።
እቶም ዓሚጾም ዝገዝኡ ዘለዉ ጉጅለ፡ ክሃንጽዋ ዝተመነይዋ ኤርትራ ሰባት ከም ገላዩ ንብረት ውሑዳት ዝዀኑላ፡ ካብ ናብ መጻኢ ናብ ዘመነ እኒእኒ ኽትጕዓዝ ዝቐላ ሃገር’ያ። ገጠርን ከተማታትን ማዕረ ክንገብሮ ኢና ዝብል ቃል መንግስቲ ኤርትራ፡ሎሚ ብሓቂ ብግብሪ ተተርጉሙ ኣሎ። ከምቲ ማዕረ ክንገብረን ኢና ዝበሎ ድማ ገጠራት ዘይኮናስ ናብ ከተማታት ማዕቢለን ከተማታት ኢየን ናብ ገጠር ተመሊሰን። ኮይኑ ድማ ኩለን ከተማታት ኤርትራ ጽርግያታተን ናብ ሓመድ፡ ቡንባታተን ናብ ዒላታት፤ ሉቸታተን ናብ ፔትሮማክስ፤ ህንጻታተን ናብ ዚንጎን ክሻን፤ ማርካቶአን ናብ ቤላሮባ ጽርግያ፤ ቀይረን ብዘይ ማይ፤ ብዘይ መብራህቲ፤ ብዘይ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ተሪፈን ኣለዋ።
ዕላማ ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑኡን ናጻን ርህውትን፡ ውሕስትን ልኡላዊትን፡ ንህዝባ እትኸውን ሃገር ምህናጽ’ዩ ነይሩን ዘሎን። ነዛ ሃገር’ዚኣ ንምህናጽ፡ ሎሚ ነቲ ዓመጽ ዘፈልፍል ዘሎ ኣቃውማ ምፍራስ የድሊ። ኣብዚ ዝሓለፉ 26 ዓመታት እናገርገረ ዝመጸ፡ ብውሕልነት ዝተሃንጸ ነቲ ጸጽቡቑ እናቐተለ፡ ነቲ ኽፉእ ዘባዝሕ ቕርጺ ዓመጽ ብምእላይ፡ ከምቲ ህዝቢ ኤርትራ ክነብረሉ ዝመርጾ ኣቃውማ ሃገር ምህናጽ የድሊ ኣሎ። እታ ህዝቢ ኤርትራ ዝሃንጻ ሃገር፡ ሕጊ ዝኸብረላ፡ናጽነት ዜጋታት ከም ቀዳምነት ዝቝጸረላ፡ መንግስቲ ኣብ ክንዲ ዜጋታት ዘፍርሕ ንሰባት ካብ ራዕዲ ዝከላኸለሎም ዝዀነላ፡ ሰባት ዝጨውዩን ዝርሽኑን ዓመጽቲ ከካብ ዘለውዎ ተሃዲኖም ኣብ ፍርዲ ዝቐርቡላ ሃገር’ያ።
ባህጊ ሃገር በቲ ዝድለ ኣገባብ ክህነጸሉ ዝነበሮ ግዜ ከም ዝተኸስረ ዕድል ጥራይ ዘይኮነስ ከም ብድሆ ተበግሶ ተራእዩ ሕጂ’ውን ሕውየት ክእውጀሉ ዘይክእል ምኽንያት የልቦን።
…


c: text/html

text:
ትንሳኤ—ተስፋ ምዉታት
ብዛዕባ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚመባጽዖ ተስፋ ትንሳኤ ትኣምን ዲኻ፧ * ምስቶም ሞይቶም ዘለዉ እነፍቅሮም ሰባት ምርኻብ፡ ኣዝዩ ዜሐጕስ ተስፋ እዩ። ኰይኑ ግና፡ እዚ ተስፋ እዚ ናይ ሓቂ ድዩ፧ ነዛ ሕቶ እዚኣ ንምምላስ፡ ነቲ ሃዋርያት የሱስ ክርስቶስ ዝሓደግዎ ኣብነት ክንምርምሮ ጽቡቕ እዩ።
ሃዋርያት ብዛዕባ ትንሳኤ ምዉታት ኣጸቢቖም ይኣምኑ ነበሩ። ስለምንታይ፧ እንተ ወሓደ፡ ብኽልተ ምኽንያት። ቀዳማይ፡ ተስፋኦም ኣብቲ የሱስ ካብ ሞት ከም ዝተንስአ ዚገልጽ ሓቂ እተመስረተ እዩ ነይሩ። ንሳቶምን ‘ካብ 500 ዚበዝሑ ኣሕዋትን ብሓንሳእ’ ነቲ ኻብ ሞት ዝተንስአ የሱስ ርእዮምዎ እዮም። (1 ቈረንቶስ 15:6) ብዘይካዚ፡ ከምቲ ኣብተን ኣርባዕተ ወንጌላት ተገሊጹ ዘሎ፡ ትንሳኤ የሱስ ብሰፊሑ እተረጋገጸን ተቐባልነት ዝረኸበን እዩ።—ማቴዎስ 27:62–28:20፣ ማርቆስ 16:1-8፣ ሉቃስ 24:1-53፣ ዮሃንስ 20:1–21:25።
ካልኣይ፡ ሃዋርያት፡ የሱስ እንተ ወሓደ ሰለስተ ሳዕ ንምዉታት ኬተንስእ ከሎ ርእዮም እዮም፦ ፈለማ ኣብ ናይን፡ ቀጺሉ ኣብ ቅፍርናሆም፡ ድሕሪኡ ኸኣ ኣብ ቢታንያ። (ሉቃስ 7:11-17፣ 8:49-56፣ ዮሃንስ 11:1-44) እቲ ኣብዛ ሕታም እዚኣ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ናይ መወዳእታ ትንሳኤ፡ ንሓንቲ ንየሱስ ኣዝያ እትቐርቦ ስድራ ቤት ዚምልከት እዩ ነይሩ። እንታይ ከም ዘጋጠመ እስከ ንርአ።
‘ትንሳኤ ኣነ እየ’
የሱስ ነታ ኣልኣዛር ሓዋ ኻብ ዚመውት ኣርባዕተ መዓልቲ ዝገበረ ማርታ፡ “ሓውኪ ኺትንስእ እዩ” በላ። ንሳ ኣብ ፈለማ፡ የሱስ እንታይ ማለቱ ኸም ዝነበረ ኣይተረድኣን። “በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ብትንሳኤ ኸም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ” ድማ በለቶ። የሱስ ንማርታ፡ “ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ” ድሕሪ ምባል፡ ንሓዋ ኻብ ሞት ምስ ኣተንስኦ እንታይ ከም እተሰምዓ እሞ ገምቶ!—ዮሃንስ 11:23-25።
ኣልኣዛር ንኣርባዕተ መዓልቲ ኣበይ እዩ ነይሩ፧ ኣብ ካልእ ቦታ ብህይወት ከም ዝነበረ ኣይተዛረበን። እወ፡ ኣልኣዛር ናብ ሰማይ ዝኸደት ዘይትመውት ነፍሲ ኣይነበረቶን። ኣብ ጥቓ ኣምላኽ ብምዃን፡ ዜሐጕስ ሰማያዊ ናብራ ኣየሕልፍን እዩ ነይሩ፣ ስለዚ፡ የሱስ ንኣልኣዛር፡ ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ብምምላስ ኣይኰነን ኣተንሲእዎ። እሞ ደኣ ኣልኣዛር ንኣርባዕተ መዓልቲ ኣበይ እዩ ነይሩ፧ ኣብ መቓብር እዩ ኣዕሪፉ ነይሩ።—መክብብ 9:5, 10።
የሱስ ንሞት ምስ ድቃስ ከም ዘመሳሰሎ፡ ሓደ ሰብ ድማ እንተ ሞይቱ ኺትንስእ ዚኽእል ብትንሳኤ ምዃኑ ትዝክሮ ኢኻ። እቲ ብዛዕባ ኣልኣዛር ዚገልጽ ጸብጻብ፡ ከምዚ ይብል፦ “‘ኣልኣዛር ዓርክና ደቂሱ ኣሎ፣ ኣነ ግና ካብ ድቃሱ ምእንቲ ኸተንስኦ፡ ክኸይድ እየ’ በሎም። ሽዑ፡ ደቀ መዛሙርቱ፡ ‘ጐይታይ፡ ደቂሱ እንተ ዀይኑስ፡ ኪሓዊ እዩ’ በልዎ። ግናኸ፡ የሱስ ብዛዕባ ሞቱ እዩ እተዛረበ። ንሳቶም ግና ብዛዕባ ድቃስ ዕረፍቲ እተዛረበ መሰሎም። ሽዑ፡ የሱስ ብግህዶ፡ ‘ኣልኣዛር ሞይቱ፣’ በሎም።” (ዮሃንስ 11:11-14) የሱስ ንኣልኣዛር ኬተንስኦ ኸሎ፡ ህይወት ብምሃብ ምስ ስድራ ቤቱ እንደገና ኸም ዚሓብር ገበሮ። ነታ ስድራ ቤት ከመይ ዝኣመሰለ ዜደንቕ ህያብ ኰን እዩ ሂብዋ!
የሱስ ኣብ ምድሪ ኸሎ ምዉታት ምትንስኡ፡ ናይቲ ኣብ መጻኢ ንጉስ መንግስቲ ኣምላኽ ምስ ኰነ ዚገብሮ ነገራት መርኣዪ እዩ ነይሩ። * እቲ ኣብ ሰማይ ዚነብር የሱስ፡ ኣብ ምድሪ ኣብ ዚገዝኣሉ እዋን፡ ነቶም ኣብ መቓብር ዘለዉ ምዉታት ኬተንስኦም እዩ። ብኸምኡ ኸኣ እዩ ‘ትንሳኤ ኣነ እየ’ ኺብል ዝኸኣለ። ነቶም እተፍቅሮም ሰባት እንደገና ምስ ረኸብካዮም ንዚስምዓካ ሓጐስ እሞ ሕሰቦ! እቶም ካብ ሞት ዚትንስኡ እውን ከምኡ ዓይነት ሓጐስ ኪስምዖም እዩ።—ሉቃስ 8:56።
ነቶም እተፍቅሮም ሰባት እንደገና ምስ ረኸብካዮም ንዚስምዓካ ሓጐስ እሞ ሕሰቦ!
ንህይወት ዘለኣለም እተድሊ እምነት
የሱስ ንማርታ፡ “እቲ ብኣይ ዚኣምን፡ እንተ ሞተ እኳ፡ ህያው ኪኸውን እዩ፣ ብህይወት ዘሎ እሞ ብኣይ ዚኣምን ኵሉ ኸኣ፡ ከቶ ኣይኪመውትን እዩ” በላ። (ዮሃንስ 11:25, 26) እቶም የሱስ ኣብቲ ናይ ሽሕ ዓመት ግዝኣቱ ዜተንስኦም ሰባት፡ ብእኡ ኽሳዕ ዝኣመኑ፡ ንዘለኣለም ናይ ምንባር ተስፋ ኣለዎም።
“እቲ ብኣይ ዚኣምን፡ እንተ ሞተ እኳ፡ ህያው ኪኸውን እዩ።”—ዮሃንስ 11:25
የሱስ ብዛዕባ ትንሳኤ ኸምዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ምስ በለ፡ ንማርታ፡ “ነዚዶ ትኣምኒ ኢኺ፧” ኢሉ ኣገዳሲ ሕቶ ሓተታ። ንሳ ድማ፡ “እወ ጐይታይ፣ ንስኻ . . . ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ምዃንካ ኣሚነ ኣለኹ” በለቶ። (ዮሃንስ 11:26, 27) ንስኻኸ ኸምታ ማርታ ብዛዕባ ተስፋ ትንሳኤ ዝነበረታ ዓይነት እምነት ክትህልወካ ትደሊዶ፧ ፈለማ፡ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዘለዎ ዕላማ ፍለጥ። (ዮሃንስ 17:3፣ 1 ጢሞቴዎስ 2:4) ከምዚ ዓይነት ፍልጠት ድማ፡ ናብ እምነት ኪመርሓካ እዩ። ንምንታይ ንናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እቲ ጕዳይ እንታይ ከም ዚምህር ንኼርእዩኻ ዘይትሓትቶም፧ ብዛዕባ እቲ ዜደንቕ ተስፋ ትንሳኤ፡ ተሓጒሶም ኪገልጹልካ ይኽእሉ እዮም።
^ ሕ.ጽ. 2 ነታ ኣብ ገጽ 6 እዛ ሕታም እዚኣ ዘላ፡ “ሞት መወዳእታ ዅሉ ኣይኰነን” እትብል ዓንቀጽ ርአ።
^ ሕ.ጽ. 9 ብዛዕባ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎ ተስፋ ትንሳኤ ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 7 ርአ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ክቡርነቶም ሰርጆ ማታረላ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንዝገበርዎ ውግዓዊ ምብጻሕ ሞሳ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ርእሰ ብሔር ማታረላ ብዝቐረበሎም ዕድመ መሰረት ኣብ ናይ ኢጣሊያ ናይ ርእሰ ብሔር ሕንጻ ዕለት 10 ሰነ 2017 ዓ.ም. ወግዓዊ ምብጻሕ ከካይዱ ምዃኖም ናይ ቅድስት መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ዕለት 15 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዝሓበሩ ነቲ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተኸታተላ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሊዛ ዘንጋሪኒ ኣፍሊጠን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስ ኣቦና ዕለት 27 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ሰበኻ ጀኖቫ ኖላዊ ምብጻሕ ከካይዱ ምዃኖም ቡርከ ከምዝገለጹ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ኣስዒበን ዝርዝር ናይቲ መርሓ ግብሪ ኖላዊ ምብጻሕ፥
ቀዳም ዕለት 27 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ልክዕ ሰዓት ሸውዓተ ናይ ንጎሆ ካብ ሃገረ ቫቲካን ሮማ ናብ ዝርከብ መዕርፎ ነፈርቲ ቻምፒኖ ክነቕሉን ልክዕ ሰዓት ሸውዓተን ፈረቓን ናብ ጀኖቫ ብነፋሪት ተጓዒዞም ሰዓት ሸሞንተን ርብዕን ጀኖቫ ክበጽሑ እዮም።
ሰዓት ሸሞንተ ፈረቓን ኣብ ጀኖቫ ምስ ዝርከብ ኢልቫ ናይ እተሰምየ ናይ ፋብሪካ ሓጺን ሰራሕተይናታት ክራኸቡን ካብቶም ሰራሕተይናታት ንዝቐርበሎም ኣርባዕተ ሕቶታት መሰረት ገይሮም ምዕዳን ክልግሱ እዮም።
ልክዕ ሰዓት ዓሰርተ ድማ ምስ ናይ መላእ ክፍለ ሃገር ሊጉርያ ብፁዓን ጳጳሳትን ካህናትን ገዳማውያንን ደናግልን ተመሃሮ ዘርአ ክህነትን ኣብ ናይ ሊጉርያ ሐዋርያዊ መንበር ዘገልግሉ ተሓባበርቲ ዓለማውያን ምእመናን ከምኡ እውን ናይ ዝተፈላለያ ሃማኖታት ኣብ ጀኖቫ ላዕለዎት መንፈሳዊ መራሕቲ ኣብ ናይ ጀኖቫ መንበረ ሊቀ ጳጳስ ካቴድራል ቅዱስ ሎረንዞ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበርን ናይ ጀኖቫ ሊቀ ጳጳስን ብፁዕ ካዲናል ኣንጀሎ ባኛስኮ ንቕዱስነቶም ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መልእኽቲ ምስ ኣቕረቡ ቅዱስ ኣቦና ካብ ተሳተፍቲ ንዝቐርበሎም ሕቶ ኣማእኪሎም ኣስተምህሮ ክልግሱ ምዃኖም ኣፍሊጠን።
ልክዕ ፍርቂ መዓልትን ዓሰርተው ሓሙሽተ ደቓይቕ ኣብ ናይ ከተማ ጀኖቫ ቤት ማሕቡስ ምስ ዝርከቡ መእሰያት እሱራት ብምስማዐ ርእየት ርክብ ብምክያድ ካብቶም መንእሰያት ንዝቐርበሎም ሕቶ መሰረት ገይሮም ምዕዳን ከቕርቡን ቀጺሎም ልክዕ ሰዓት ሓደ ድኻታትን ስደተይናታትን ግዳም ሓደርን እሱራትን ኣብ ዘሳተፈ መዓዲ ምሳሕ ምስ ተቛደሱ ልክዕ ሰዓት ሰለስተን ርብዕን ኣብ ቤት ሕክምና ሕጻናት ጃኒና ጋስሊኒ ምስ ህሙማን ሕጻናት ክራኸቡን ልክዕ ሰዓት ኣርባዕተን ፈረቓን ኣብ ኣደባባይ ከነዲይ ተረኺቦም ካብ ብፁዕ ካዲናል ኣንጀሎ ባኛስኮ ናይ እንቋዕ ደሓም መጻእኩም መልእኽቲ ምስ ተሰምዐ ብዙሓት ብፁዓን ጳጳሳትን ካህናትን ተዓጂቦም በሸሓት ዝቑጸሩ ምእመናን ዝሳተፍሉ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ስብከት ክልግሱ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ዝጠቐሳ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፒሮ ሓቢረን።
ልክዕ ሰዓት ሽዱሽተን ፈረቃን ናብ መዕርፎ ነፈርቲ ነቒሎምን ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ መዳይቦ ዝጓዕዙላ ነፋሪት ናይ ቅድስተ ድንግል ማርያም ዘሎረቶ ንእሽተይ ሓወልቲ ባሪዀምን ሰዓት ሽዱሽተን ኣርብዓን ሓሙሽተን ደቓይቕ ድማ ተበጊሶም ሰዓት ሽውዓተን ፈረቓን ሮማ ኣብ ዝርከብ ቻምፒኖ መዕርፎ ነፈርቲ በጺሖም ናብ ሃገረ ቫቲካን ከምዝምለሱ ፒሮ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፊ ቡርከ ዝሃብዎ መግለጺ ጠቒሰን የመልክታ።


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ናብ ከተማ ኣስመራ ብምኻድ ምስ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ገፅ ንገፅ ንምዝርራብ ቅሩብ ምዃኖም ምስ ቴለቪዥን ኣል ጀዚራ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ገሊፆም።
‘’ናብ ኣስመራ ከይድኻ ምስ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኮፍ ኢልካ ክትደራደርዶ ትደሊ ኢልኪ እንተሓቲትኪኒ’’ ኢሎም ነታ ዘዘራረበቶም ጋዜጠኛ ኣልጀዚራ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ‘’እወ’’ እዩ መልሰይ ኢሎም።
ክልቲአን ሃገራት ኣብ 2000 ኣ/ፈ ዝተወድአን ህይወት 80 ሽሕ ሰባት ዘጥፍአን ደማዊ ውግእ ካብዘካይዳ ምስ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተራኸበ መራሒ ኢትዮጵያ የለን።
መራሒ ኢትዮጵያ ናይ ዝነበሩ ናይ ኣቶ መለስ ዜናዊ ፖሊሲ ክቕፅልሉ ድልየት ከምዘለዎም ብምግላፅ ኣቶ መለስ ዜናዊ ናብ ኣስመራ ከይዶም ምስ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምዝርራብ ልዕሊ 50 ግዜ ከምዝሓተቱ’ውን ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ተዛሪቦም ኣለው።
ብሕቡራት መንግስታት ዝድገፍ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ባድመን ከባቢኡን ንኤርትራ እያ ትግባእ ክብል ምውሳኑ ይዝከር።እንተኾነ ኢትዮጵያ ነቲ ናይቲ ኮምሽን ውሳነ ብምንፃግ ነታ ከተማ ሒዛታ ትርከብ።
ኢትዮጵያ ንውሳነ እቲ ኮምሽን ክሳብ እትቕበል ወጥሪ ዘህድእ ዝርርብ ኣየካይድን ክትብል ኤርትራ ብቐፃልነት ትገልፅ።ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ዝበልዎ ካብ ኤርትራ ዝተውሃበ ምላሽ የለን።


text:
Published: 31 August 2017
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ወፓትርያርክ ዘሃገረ ኤርትራ፥ ድሕሪ ዓሠረተ ዓመት ሓደን ፈረቓን፥ ካብ ቤት ማእሰርቲ ተፈቲሖም ዝብል ኣብ ቤተ ክርስቲያን ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም፥ ብኣካል ምርኣዮም፥ ንመላእ ምእመን ኦርቶዶክስን ፈተውቱን ዘሕጎሰ ፍጻሜ እዩ።
እዚ ድማ ውጽኢት ጸሎት ኩሎም ምእመናን ጸሎት ቅዱስ ኣቦናን እዩ።
እንተ ኾነ ኣብቲ ዕለት ኣቦና ከም ሓደ በደለኛ ኮፍ ኣቢልካ ብደቂ-ደቆም ዝኣኽሉ፥ ብኣእምሮ ይኹን ብዕድመ ክመጣጠንዎም ዘይክእሉ፥ ኣባ መልከጸዴቅን፥ ቀሺ በረኸትን፥ እተባህሉ ውልቀ ሰባት ኣብ ርእሲ ቅዱስ ኣቦና ዘውረድዎ ኣደራዕ ብድዐ ዝመልኦ ቃል ላግጽን፥ ልቢ ኩሉ ዝሰበረ እዩ ነይሩ።
ኣብ ጊዜ ቅዳሴ’ውን ሓዋርያዊ ቀኖናዊን ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ዝእዝዞ፥ “ለእመ ኀሎ ሊቀ ጳጳስ፥ ኢይባርክ ጳጳስ” ሊቀ ጳጳስ እንተሎ፥ ጳጳስ ኣይባርኽ፥ ዝብል ቀኖና ብምስዓር፥ ቡራኬን ጸሎትን ክመርሑ ዘርፈዱ ጳጳሳት ኣብ ልቢ ሕዝቢ ሕማቕ ስምዒት ኣሕዲሩ እዩ።
ኣብቲ ዝቐረበ ኣቦና ኢሎሞ እናተባህለ ክዝረብ ዘርፈደ፥ ውግዘት ኣልዒሎሙልና ዝብል ዘደንጹ ቃላት እዩ።
እዚ ቃል እዚ ብዙኅ ሕቶታት ከልዕል ግቡእ እዩ።
1. ስለምንታይ ውግዘት እናሃለወ እዚ ኩሉ ዓመታት ተሳዒሩ ብኢደ ወነኖም ክሰርሑ ጸኒሖም?
2. ውግዘት ጸሎተ ፍትሓት ጌርካ እምበር ብጽሑፍ፥ እሞ ድማ ብኣፍ ሓደ ተራ ካህን ንጳጳሳት ክንበብ ይግባእ ድዩ?
3. ፓትርያርክ እንተ ደኣ ፈቲሖሞም ኮይኖም፥ ቅዱስ ፓትርያርክ ኣብ መንበሮም ከይተመልሱን እቶም ጳጳሳት ከም ፓትርያርክ ብጸሎቶም ከይተመርሑን ከም ፓትርያርክ ቅድስናኦም ከይተቐበሉን፥ ተፈቲሕና ክብሉ ይኽእሉ ድዮም?
ሕጂ’ውን እንተ ኾነ ኣብ ካልእ ኮለልን ጓል መገዲ ከይተኣትወ፥ ንሰላምን ሓድነትን ቤተ ክርስቲያን፥ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መንበር ፓትርያርክነቶም ኮይኖም፥ ቡራኬን ፍትሓትን ክህቡ፥ ቤተ ክርስቲያን ብቀኖናዊን ቅድስናን ክትምራሕ ኣብ ክልተ ተገማሚዑ ዘሎ ሕዝቢ ብዕርቅን ሰላምን ኣብ ሓደ ደምበ ክጓሰ፥ ቅድስና መንበር ክኽበር ንጽውዕ።
መንግሥቲ ኤርትራ ብመሠረት እቲ ባዕሉ ዘውጽኦ ኣዋጅ ሃይማኖትን ሃይማኖታዊ ትካላትን ኣብ ርእሲ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝግበሮ ዘሎ ተጽዕኖን ምትእትታውን ኢዱ ከውጽእ ንጽውዕ።
ምስ ቅድስና ቤተ ክርስቲያን ብዝተተሓሓዘ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝበልዩ ዘለዉ ካህናትን መነኮሳትን ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ክፍትሑ ጸዋዒትና ነመሓላልፍ።
መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት
ሰሜን ኣሜሪካ፥ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን።


text:
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ገዛእ ህዝቡ ኣጽናቲ ወራር ኣውጁ ዘሎ ጉጅለ ምዃኑ መቸም ፍሉጥ ኮይኑ ኣሎ። መንግስቲ ኤርትራ – ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ዋንነት ስኢኑ ቤት ንብረቱ ራሕሪሑ ክኸይድ፥ ኣብ ቀጻሊ ባርነትን ጊላነትን ተሰላኺዩ ክስደድ፥ መጻኢኡ ዘውሕሰሎም ቀረባትን ዕድላትን ተመንዚዕዎ ተስፋ ቆሪጹ ዝርግርግ ክብል እጅጋኡ ሰብሲቡ ዝሰርሓሉ ዘሎ ዕላማ እዩ።
እቲ መንግስቲ ኣብ`ዚ እዋን እዚ ነቲ ዘውርዶ በደላት ተጻዊሩ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ጸኒዑ ኣብ ልዕሊ ዘሎ ህዝብና፡ ዕረፍቲ ዘይህቡ ሕሱማት ተግባራት ክጽዕን ሃለኽ ይብል ኣሎ። ህዝቢ ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ቀረባቱን ከምዝሕረሞ ጌርካ ብስእነት ማይ፡ መብራህቲን ቀረብ መግብን ተጣሪዑ ፡ እዛ ሃገር እዚኣ ንዓና እትኸውን ሃገር ኣይኮነትን ኢሉ ፍቐዶ ስደት ክዝረው ንዓመታት ክስረሓሉ ጸኒሑ`ዩ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ስልጣን ክሳዕ ዘይረሓቖ ህዝቢ ክጠፍእ እቲ ዘሎ እውን ከይትካእ እዩ ዝብህግ። “ሕሉፍንናን ንጹፍናን ንስኻ ኢኻ!” ፡ “ብዘይ በኣኻ ንኾኖ ሕሱም እዩ! ንዘልኣለም ሃልወልና እምበር ዝደለ`ዂን!” ዝብሉ ውሑዳት መውደኽደኽትን ደስችቕቲ ከበሮን ጥራይ እዮም ዘድልዩዎ እቲ ጉጅለ።
መንግስቲ ኣብ ልዕሊ`ቲ ዋሕስ ሃገርን ባይታ ልዑላዊት ኤርትራን ዝኾነ ሓፋሽ`ዩ ቀስታት ሕሰም ክውርውር ዝርከብ ዘሎ። ካብ ኣባሓጎኣን እናሓጎኣን ክሳዕ ወለዶ ሕጂ እናተባራረየት ሂወታን ኣካላን ዝወፈት ኤርትራዊት ስድራቤት ኣብ ሕሰም እንክትሽመም ፥ ብመስዋእቲ ደቆም እትመጽእ ናጽነትን ሓርነትን ንዓኦምን ንወለዶታትን ከተጽልሎም ተመንዮም ደቆም ኣፋንዮም ንሰውራ ዝልእኣኹ ስድራ ስውኣት ኣብ ቃልዕ ለመና እንክወድቊ፥ ኣካሎም ዝወፈዩ ይከኣሎን ዋርሳይን ኣብ መጸፍጸፊ መዓስከራት ከም ጥቕሙ ዝወደቐ ኣቕሓ ተደርብዮም እንክትርኢ፥ ምሁር ሞያተኛ መለሳ ስራሑን ኣበርክቶኡን ተዋሪዱ እንክትዕዘብ ኤርትራ ክሳዕ ክንደይ ንዘበርከተ ዘይትኸውን ሃገር ተቐይራ ምህላዋ የነጽረልካ።
ብግምጣሉ ነቶም ኣብ መሬት እትዓልብ ንጣብ ረሃጽ ንሃገር ዘየበርከቱ፥ ስለምንታይ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ኩነት ይድግፍዎ ኣለው ድማ ጽቡቕ ጌሩ ዝፈልጦም፡ ክሳዕ ዝመንዎምን ገንዘቦም መጽዩ ክሳዕ ዝውድእን ካብ ከባቢኡ ከየርሕቚ መሪጹ ፥ ዘዝደለዪዎ መሬት ከም ሕብስቲ ቆቆሪሱ ክህቦም፥ ንሓፋሽ ዝተሓረሞ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ሓፋሻ ብተናጸል ክወሓሰሎም፥ ካብን ናብን ሃገር ክኣትዉ ክወጹ ክለሃዩ ክዛነዩ ፥ እቲ ሓለፋታት ኣዚዩ ብዙሕ እዩ ። “ካብ በዓል ጣፍ`ሲ በዓል ኣፍ!” ከምዝበሃል ኤርትራ እቲ ዘውደኽደኸ፥ ብሓሶት ዝዓለለ፥ ንነውሪ ዘኽበረ ወዳሲ ጥራይ ዝኸብረላን ዝሽነነላን ሃገር ኮይና ትርከብ ኣላ እንተተባህለ ኣየኽፍእን`ዩ።
ኩሉ ግዜ ሓቂ ውሒጡ ብሓሶት ዝውድስ በርዚ ሕብረተሰብ ዝኸውን ክፋል ኣሎ። እዞም ካብ ምዕቡል ዓለም ዘማሙቚ ካባታት ለቢሶም ናብ ሃገሮም ክሕንቅቚ ዝመጹ መጣቓዕቲ ፥ንዘዝመጸ ገዛኢ ኢድ እንዳነስኡን እንዳወደሱን ዝኣከብዎ ገንዘብ – ካብ ገንዘብ ናይቲ ሃገር ከምጽእ ግዜኡን ሂወቱን ዝሰውአን ዝደኸየን ሓፋሽ ስለዝበዝሕ ፥ ከምድላዮም መሬት ክወሃቦምን ኣባይቲ ክሃንጹን በቲ ሕጂ ዘጣቕዑሉ ዘለዉ እዋናዊ ገዛኢ ሓለፋታትን ኣኽብሮትን ይወሃቦም ኣሎ።
እዞም ኣብ እዋን መግዛእቲ ሃጸይ ሃይለስላሴን ደርግን`ውን እናተለማለሙ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንዝርከብ ንብረቶምን ኣባይቶምን ክሕለወሎም ናይ ኪነት ባህሪኦም ዘይሓብኡ ተበልጽቲ ሰብ ርሑቕ፥ ሕጂ`ውን መረባዓቶም ከይድፈር ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ዝወርድ ዘሎ መከራ ከምዘይናቶም ርእዮም ንገዛኢ ጉጅለ – ዘለዎም ቅብኣ ኣኻኺቦም ክኾሓሕሉን “ንሕና ንሱ ንሱ ንሓና” እናበሉ ካብ ምዝያምን ኣሳእሉ ከም ጣኦት ካብ ምስላምን ኣይቦኾሩን።
እዞም ተበለጽቲ ኣብ ከባቢታት ዞባ ማእከል ዝርከብ ኣባይቶም ሃንደበት ብዶዘራት ክዓኑ እንተዝውሰን እንታይ ግብረ መልሲ ምሃቡ ንምእማቱ ዘሸግር ኣይመስልን። ኣብ ጎደናታት ናይተን ዝነብሩለን ከተማታት ሃገራት ምዕራብ በርተግ ኢሎም ወጺኦም ኣሳእል ናይ`ቲ ዝሳለምዎ ፕረዚደንት ኢሳያስ ክቐዱን ኣብ ሃገርና ሕሰምን ግህሰትን ብስርዓት ህግደፍ ይዛይድ ኣሎ ኢሎም ከእውዩን ምወዓሉ ፥ “መንግስቲ ኤርትራ ቀታሊ ሰብ! ሰራቒ ግምጃ ሃገር! ዳጓኒ ህዝቢ`ዩ!” ዝብሉ ጭርሖታት ሒዞም ኣብ ቅርዓታት ኣብያተ-ጽሕፈት ኣህጉራውያን ውድባት ክጣርዑ ምሓገዩ ምኸረሙ፥ ብዛዕባ እቶም ኣብ ማያት ማእከላይ ባሕርን ኣጻእም መድረበዳታትን ዝጠፍኡ ዘለዉ ኣሕዋቶም – ኣሕዋቶም ከምዝኾኑ ትዝ ኢልዎም ምሓዘኑ፥ ኣንስትን ስድራን ስውኣት ጠምዮም ተጻጊዖም ምህላዎም ብዓውታ ምነገሩ፥ ኤርትራ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ውድቀት ተምርሕ ምህላዋ ድማ ምመስከሩ ነይሮም።
እዚ ግና ረብሓኦምን መናድቕ`ቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መረበዓቶምን ክሳዕ ዘይተተንከፈ ክውዕልዎ ኣይኮኑን።
ገዛኢ ስርዓት ብህዝቢ ዘይኮነ ነቲ ገዛኢ ብዝመስሉ ምስሉያትን ኣብ ውልቃዊ ጥቕሚ ዝነብሩን ውሑዳን እዩ ዝፍቶ።
እዞም ሃገር ኣላትና ዝብሉ ዘይሃገራውያን ወገናትና ኣምበኣር ንጸገማት ህዝቦም ጓንዮም ክንካእ ንዘይደልይዎ ንኡስ ረብሓኦም ብምቕዳም ፡ ምስ ዓመጽ እናተማሓዘዉ ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ታሪኻዊ በደል ይፍጽሙ ኣለው። ኣብ ኣገልግሎት ዝበሊ ዘሎ ወዲ ዓድኻ ጽቡቕ ኣሎ ዝሰኣኖ የብሉን ትብል እንተሃለኻ፥ መጽለሊት ዝሰኣነት ስድራ ስውኣት ዝኾነቶ የለን ጸጊባ ትሓድር ኣላ ኢልካ እንተጨደርካ፥ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያን ሳላ መንግስቲ ኤርትራ ተዋሒሱ`ዩ እንተኢልካ፥ ኩሉሳዕ ምስቲ ጨቋኒ መንግስትና ኣለና ኢልካ ታቤላታት ብምሓዝ ጎደናታት ዘይዓድኻ ትርብሽ እንተሃሊኻ ፡ መሬት ኤርትራ ምስ ራሃወን ጨቋኒ ስርዓት ምስ ተቐየደን – ጥልመት ኣብ ልዕሊ ህዝቢን ሃገርን ዝብል ገዚፍ ገበን ይጽበየካ ምህላዉን ኣብ ጎድኒ እቲ ቅዩድ ተረኺብካ ንሱ ዝረኽባ ሓለንጊ ሕጊ ክትቋደሳ ከምዝኾንካ ዘይምዝንጋዕ።
እቲ ምንታይ`ሲ ንሓደ ቀታሊ ሓራዲ ዓማጺ ዝኾነ ጉጅለ (ንሱ) “ንሱ ንሕና ንሕና ንሱ” ክብሉ ዝጸንሑ ሰባት ፡ ብኣዘራርበኦም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ንሕናን (ንሱን) ኢና ውዒልናዮም ይብሉ ምህላዎም ንጹር ስለዝኾነ።


text:
ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ሱዳንን ዘሎ ዝምድና ኣብ ዝተሓተ ደረጅኡ በጺሑሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ መንግስቲ ሱዳን 8 ኣባላት ማሕበረኮም ከሰላን 3 ምስ ኮርፐረሽን ቀይሕ ባሕሪ 09 ዝሰርሑ ዝነበሩ ዜጋታትን ከምዝኣሰረ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ዜጋታት ኣብዚ ቅንያት ዝተኣስሩ ኮይኖም እቶም ሰለስተ ምስ ንግዳዊ ቀይሕ ባሕሪ ይሰርሑ ተባሂሎም ዝግመቱ ኮይኖም ኣብ ኤርፖርት ካርቱም ኢዮም ተኣሲሮም። እዞም ሰለስተ ዜጋታት ኢዮብ ክፍሉ፣ሳልሕ ማሓመድ ኣማን፣ለተብርሃን ይትባርክ ዝተባህሉ ኮይኖም ኣብ ኢዶም 56000 (ሓምሳን ሽዱሽተን ሽሕ ናይ ኣሜሪካ ዶላር) ሒዞም ነይሮም።
ብኻልእ ወገን ናይ ግብጺ ናይ ካርጎ (ጽዕነት) ኣየር ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ሳዋ ክልተ ግዜ ማለትኣብ ዕለታት 29 ታሕሳስን 31 ታሕሳስን ከምዝዓለባ ክፍለጥ ተኻኢሉ። እተን ናይ ካርጎ ነፈርቲ ወተሃደራዊ ንብረት ጥራይ ከምዘራገፋን፡ ከምቲ ኣብ ማዕከናት ዜና ዓለም ክውረ ዝቐነየ ሰራዊት ዝበሃል ከምዘይነበረንን እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም። እቲ ንብረት መንግስቲ ግብጺ ንተቓወምቲ ሱዳን ንምሕጋዝ ዝልእኮ ዘሎ ሙኻኑ እውን ይሕበር።
ብኻልእ ወገን ኣብ ከባቢታት ግርማይካን ጉልሳን ናይ ሰራዊት ኤርትራ ውሑድ ምንቅስቓስ ከምዘሎ፡ ኣብ ካልእ ከባቢታት ግን ዝኾነ ዝጋነን ምንቅስቓስ ከምዘየሎ ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ፡ መንግስቲ ሱዳን ኩሉ ናይ ህግደፍ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ኣደስኪልዎ ምህላዉ ሓቢሮም። ብፍላይ ብወገን ቃሩራን ኣርባዕታ ዓሸርን ዘሎ ጽዑቕ ተፍቲሽን ምኽልካል ምንቅስቓስን ንቡዙሓት ኤርትራውያን መዓልታዊ ህይወቶም ደው ኣቢልዎ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ብኻልእ ወገን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ሱዳን ኣምባሳደር ንዝነበረ ማሕሙድ ማንታይ ኣብ ሱዳንን ኬንያን ኡጋንዳን ስለያዊ ተልእኾታት ዝሓዘ ፍሉይ ዕማም ተዋሂቡ ይንቀሳቐስ ምህላዉ ተገሊጹ።


text:
መኮነን ተስፋይ
ካብ ተስፋኣለም ኣራፋይነ ቆርጫጭ ብደርፊ ካልእ ሓርነት የለን ዘይተማህሩ ነቀውቲ
ኣይትተሃመል
ድምጻውያን ኢስያስ ደበሳይ (ወዲ ሃለቃ) ዳናይት የውሃንስ፡ ስምሃር የውሃንስ
ገጣሚ ናታን መልኣኩ
ኣብ ምዝዛም ወርሒ ነሓሰ ናይ 2017 ማለት ነሓሰ 31 ሓሙስ መዓልቲ ኣብ ዩቱብ ድምጺ ደሃይ ሃገሩ ክሰምዕ ሃንቀው ዝብል መንእሰይ ክልተ ኣብ ኣልፋን ኣሜጋን ዝሰፍራ ኣብ በበይኑ ጫፋት ክልተ ዓለም ዝነብራ ደርፍታት ደበኽ ኢለንኦ። እታ ሓንቲ ብኮኾብ ድምጻዊ ኣብራር ዑስማንን መንእሰይ ፍጹምን ካብ ጀርመን ዝተፈነወት ባህጊ’ለኒ ዘርእስታ ክትከውን እንከላ እታ ካላኣይቲ ከኣ ሰማዒ ሓጎሱ ከይወደአ ጽምብል ናፍቖቱ ከይዛዘመ ብመርድእ ዝደበሰት ኣይትተሃመል ትብል ብክልተ ግሩሃት ኣሓት ድምጻውያን ደቂ የውሃንስ እስቲፋኖስን በቲ ካብ ክውንነት ወጽዩ ኣብ ናይ በይኑ ሕልናኻ ሼጥካ ዝንበረሉ ዓለም ዝነብር ዘሎ ነቃዊ (ድምጻዊ ከይዓብዮ) ኢስያስ ደበሳይ ወዲ ሃለቃ ዝቐረበት ኣይትተሃመል ዘርእስታ ደርፊ’ያ። እቲ ክውንነት ኣጋጣሚ ድዩ ኮነ ኢልካ ዝተገብረ ነቶም ኣዳለውትን ጠቃዕትን ዝምልከት ኮይኑ ናይ ሰዓታት ፍልልይ ዋላ ይኹን ቀዲማ ዝተጠቀዐት ግን ባህጊ’ለኒ ይመስለኒ( ጌጋ እንተልየ ክእረም ቅሩብ’የ መደምሰስን ኣብ ኮምፒተር ደሊት ዝብል ምርጫ ወይ ኣንዱ ዝብል ሓደ ግዙፍ ክፋል ምህላው ጌጋ ከም ዘሎ ዝኣመኑ ሰባት’ዮም ሰሪሖሞ) በቲ ኮይኑ በቲ ሞታ ዝቐረበት ኣንጭዋስ ኣፍንጫ ድሙ ትልሕስ ከም ዝበሃል እዛ ደርፊ መሊሳ ክትኮማሰሰን ክትከዓብን ኢልዋ ከይወዓለት ከይሓደረት ደድሕሪ ባህጊ ኣለኒ ደበኽ ኢላ። ባህጊ’ለኒ ነቲ ሰሙን ዝኸውን ግዜ ተዋሂቡዎ ብዙሕ ዝተዘርበሉ ሓዳር ናሆምን ጉያ ጉያ ደርፉን ተኪኣ ዝመጸትን መድረኽ ክትዕብልል ዝኸኣለትን ዋላ’ውን ደግፍቲ ህግደፍ ዔረ እናጠዓመቶም ዝጎሰሙዋ (ኣብቲ ዩቱብ ወይ ላይክ ኢሎም ኣለው ወይ ሱቕ ኢሎም ኣለው ዲስላይክ ዝበሉ ቁንጣሮዮም ክሳዕ ሕጂ ደሃዮም ኣይተስምዐን) ደርፊ’ያ። ህዝቢ ግብረ መልሲ እዘን ደርፍታት ብጀካቲ ኣብ ርእይቶ ዝጸሓፍ ዘሎ በቲ ደገፍካን ተቓውሞኻን ተርእየሉ ላይክን ዲስላይክን እንተዓቂናዮ ንኣብነት ባህጊ’ለኒ 6 ሽሕ ላይክ ክልገሰላ እንከሎ 247 ሰባት ጥራሕ ዲስላይክ ጠዊቖም። ኣብ ኣይትተሃመል 710 ላይክ ክጥወቐላ እንከሎ ዲስላይክ ከኣ 3 ሽሕ በጺሑሉ። (ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ከኣ እቲ ዲስላይክ ናብ 6 ደይቡ ይርከብ)
ኣይተተሃመል ብመስረቱ ምስ ግጥሚ ተጸቢጽባ ክትህየስ ዝግባኣ ደርፊ’ውን ኣይኮነትን። ኣምንጊጎም ስምዓየ ንዝብልዎ ሰብ’ውን ሕማም ጥራሕ’ዩ ከስዕበሉ ዝኽእል። ካብ ክውንነት ኣሽሓት ኪሎሜትራት ወይ ማይልስ ሃዲማ ኣምስሉ ባህርያት ተላቢሳ ዝተጻሕፈት ጭራሕ ምራሕ ቃላት’ያ ምባላ ይቐልል። ብመሰረቱ እዛ ደርፊ ክትመክር ድያ ተሰሪሓ ዋላስ ይዋእ ንስኻ’ምበር ንሕናስ ከምዚ ኣለና ብምባል ከተባጩ’ያ ተጻሒፋ። ደሓን እቲ በዓል ታሪኽ ሃገር ዘውሓሰን ዘጎናጸፈን ኣበይ ከም ዘሎ መን ምዃኑ ምትንታኑ’ሞ ይጽናሓልና። ኣብታ ብዙሕ ስጉም ከየበልካ ጎፍ ትብለካ ማይ ቤት ገለ ክብል
ንዮው ‘ንዶ ግዳ በሎ
ዕላል ቤላ ቤሎ
ውጽእ ኢልካ ርአ፡ እቲ ዝህነጽ ዘሎ
ኣየናይ’ዩ እቲ ቤላ ቤሎ ዝበሃል ዘሎ? ኣየናይ ኢዩኸ ይህነጽ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ? ፕረዚደንት ሓንቲ ሃገር ዝኣክል ሓንቲ ዲጋ ከስርሕ ቤት ጽሕፈቱ ዝድኩነላ ሃገር ድያ ትህነጽ ዘላ ትበሃል ዘላ። ገንዘብ ኣብ ባንኪ ተኣሲሩ ብሕታውያን ኣውፍርቲ ትካላቶም ዓጽዮም ኣብ ጎረቤት ሃገር ሚልዮናት ዘፍስሱሉ ኣብ ዘለውሉ ኩነታትን። መምህራ፡ ሓካይም፡ ጋዜጠኛታት፡ ሰበ ስልጣን፡ ገዳይም ተጋደልትን መንእሰያትን ብጥሙር ናብ ስደት ኣብ ዘምርሑሉን ጥር ትብል ህንጻን ካልእን ኣብ ዘይስርሓሉን ኩነታት ኣብ ዘለውሉ እዋን ኣየናይ’ዩ ውጽእ ኢልካ ክርአ። ውጽእ ኢልካ ክር አ እንተዝፍቀድ እሞ ከም ድላያካ ምድህሳስ እንተዝከኣል ደኣ ካብቲ ዝተሃንጸ ትካላት እቲ ኣብ ትሕቲ መሬት ተደኩኑ ዘሎ ቤት ማእሰርታት ምበዝሐ። ከምዚ ሓደ መዓልቲ ሓደ ኣቦ በዓል ጸናዓደግለ ኣብ ሰገነይቲ ኣብ ዝተገብረ ናይ ህዝቢ ኣኼባ “ካብ ኣብ ሰራዊት ዘገልግል ዘሎ እኮ እቲ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ኣሲርኩሞ ዘለኹም ዘሎ ይበዝሕ” ዝበልዎ ካብቲ ኣብቲ ደርፊ ይሃንጽ ኣሎ ዝበሃል ኣብ ግዱድ ዕስክርና ዘሎ መንእሰይ ወይ ከኣ እቲ ሃገሩ ረመጽ ኮይናቶ ዝተሰደደ ወይ ተኣሲሩ ዘሎኮ ይበዝሕ። ቀጺላ ዘላ ነግሒ
ኣይትተሃመል ጎበዛይ ኣይትተሃመል (2)
ኣስተውዕለሉ ቅድሚ ምውሳንካ
ስግር ባሕሪ ገነት/ወርቂ ከይመስለካ
ወርቂ ዝጨበጠ፡ወርቂ ኣየማዕዱን’ዩ። ኣብ ምቹእ ዓራት ዝደቀሰ ሰብ ናብ ካልእ ምቹእ ዓራት ከስግሮ ዝኽእል ምኽንያት የለን። ዝደቀሰሉ እንተኾርኩሑዎ ጥራሕ’ዩ ምቹእ ዓራት ክደሊ። እዘን ቆልዑ ይኹና እቲ ምስአን ዝንቁ ወዲ ዋላውን እቲ ገጣሚ ምስ ኣብ ደገ ዝርከቡ ፈለጥቶም ዝተጸሓሓፍዎ እንተዝፍተሽ ካብቶም ኣብ ስደት ዝርከቡ መዛኣንኦም ሃንቀው ዝብልዎ ህያብ ክህሉን ሓቲቶም ክኾኑን ብዙሕ ዘጠራጥር ኣይመስለንን። ሓደ እዋን ሓደ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ በዓል ስልጣን ገዲም ተጋዳላይ ንብጻዩ ዝነበረ ኣብ ስደት ዝርከብ ዓርኩ ዝጸሓፈሉ ደብዳቤ ከምዚ ይብል “ቁጠባ ኣሜሪካ ቁልቁል ክድፋእ ቁጠባ ኤርትራ ሰማይ ክዓርዕ ይረኣየኒ’ሎ። ጽባሕ ኣብ ኤርትራ ኣብ ግዜ ንግደት ህዝቢ ኣረቂ ሒዙ ዘይኮነ ወርቂ ሒዙ’ዩ ክበጻጻሕ። ድሕሪ ምባል ዝሰደድካለይ ሞባይል ከኣ ተቐቢለያ ኣለኹ። ኣብ ዝቕጽል ከኣ ገለ ወስ ምባል ኣይትሕመቕ እዚ ናብራ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ዝዓይነቱ’ዩ ዘሎ” ብምባል ኣብ ላዕሊ ዝበሎ ከይተረደኦ ኣብ ዝቐጸለ መስመር ኣፍረሶ።
ኣብታ ደርፊ ናብራ ስደትን ምረትን ንምግላጽ ተባሂሉ ኣትዩ ዘሎ ሓደ ሓደ ስእልታት ሰባት ኣብ ባሕሪ እናተኸላበቱን ኣብ ሰሃራ ብድኻም ተኻኢሎም ትልኽ ዝብሉን’ዮም። ወዮ ደኣ ንፕሮፓጋንዳዊ ሃልኪ ዝተሰርሐት ደርፊን ክሊፕን ኮይና’ምበር ነቲ ስእልታት ገልቢጥካ እቲ ምረትን ግፍዕን ዓዲ ኣብየቶን ካልኦት ቤት ማእሰርታትን በቲ ሓደ እቲ ነብሱ ኣሕሲሙ ንጽባሕ እናጠመተ ኣብ ውሽጢ ዓዲን ኣብ ስደትን ስድሩ ዝጠውር ዝሎ ስደተኛ እንድሕሪ ብንዋት ዝዕቀን ኮይኑ ነቲ ብዓይኒ ዝረአ ነገራት ብምርኣይ ምውድዳር ምስተኻእለ ኔሩ። እቲ ናይ ሃገር ኢንፊዥን ተባሂሉ ዝተዘርበሉ ናብ እስራኤል ዝወሓዘ መንእሰይ ድዩ ንህዝቢ ኤርትራ ትንፋስ ሰኹዑሉ ዋላስ እቲ ህዝቢ መንግስቲ ንምግልጋል እምበር መንግስቲ ንህዝቢ ንምግላጋል ዘይቆመ ዝመስሎ ስርዓት’ዩ ጉዳይ ህዝቢ ዓጢጡዎ ንህዝቢ ናብዩ። ናብራ ስደት እንድሕሪ ከምዚ ኣብዚ ደርፊ ዝበሃል ኮይኑ ደኣ በየን ተረኸበ ወዮ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ከተማታት ብስም እስራኤል፡ እንዳ ጀርመን ወዘተ ዝጽዋዕ ዘሎ ኣባይቲ ተሃኒጹ። ሕራይ እቲ መንእሰይስ ዘብልጭል ነገራት ኣታሊሉዎ ንበል እቲ ካልእ በዓል ሞያ ኸ ኣይፓድን ላፕቶብን ካልእ መጋየጺ ኣብሂጉዎ። እቲ ሚንስተር ከ ካብ ሚንስተር ንላዕሊ ስልጣን ደልዩ ኣብ ስደት፡ እቲ ኮለኔል ከ ናይ ጀነራል መዓርግ ኣሎ ኢሎሞ ኣብ ስደት?
እዛ ደርፊ ንሓድሕዶም ዝጋጨው ዛዕባታት’ያ ተአንግድ። ናብራ ስደት ወርቂ ከይመስለካ ገነት ከይመስለካ ክበሃል ዝጸንሐ ስደተኛ ኣብ ዝቕጽል ከኣ ከምዚ ተባሂሉ’ሎ
ወስን’ንዶ በል ብዓቕምኻ ንበር
ቅድሚ ሃገር ንነብስኻ ኣይትንበር
ፈታዊ ነብሱ ምቾት ዘስድዓካ
ገጣሚ ንበሎ እዘን ነቀውቲ እቲ ናብራ ስደት ምቾትን ወርቅን ከም ዘለዎን ምስቲ ናይ ድኽነት ናብራ ሳልሳይ ዓለም’ውን ዘራኽብ ከም ዘይብሉ ብውሽጦን ጽቡቕ ጌሮም ዝረዓምሉ ከም ዝኾነ ኣብ ዝቐጸለ ነግሒ ይኽሻሕ።
“ናብራ ስደት ወርቂ ከይመስለካ ዝተባህለ” ስደተኛ “ፈታዊ ነብሱ ምቾት ዘስዳዓካ ኢዩ “ተባሂሉ። ምችቶ የለን ክብሉ ዝጸንሑ ነቀውቲ ምችቶ ግን ኣሎ ምእንቲ ሃገር ነብስኻ ኣሕስም ድሕሪ ምባል ፈታዊ ነብሱ ብምባል ናብ ምጽራፍ ኣትዮም። ወዮ ደኣ ንጎይታኡ ከሐጉስ ዳም ዳም ዝብል ፍጡር ሓንጎሉ ኣይጥቀመሉን’ዩ እምበር ነብሱ ዘየፍቅር ሰብ ንዋላ ሓደ ክኸውን ከም ዘይክእል ዝተሰወጦም ኣይመስሉን። ኩሉ ጽቡቕ ነገር ከኣ ድሕሪ ንብስኻ ምፍታው ኢዩ ዝጅምር። እንድሕሪ ንነብስኻ ዘይሓሊኻላ ንኻልእ ክትሓሊ ዝከኣል ኣይኮነን። ከምቲ ጋዜጠኛን ጸሓፍን ስብሓት ገብረ እዝጋብሄር ዝበሎ ነብሱ ዘየፍቅር ሰብ ንሃገር ኣይከውንን’ዩ ልዕሊ ነብሰይ ሃገረይ የፍቅር’የ ዝብል ሰብ እንተልዩ ሓሳዊ’ዩ ፈለማ ነብሱ ደሓር ሃገሩ’ዩ ዘፍቅር ንነብሱ ክጠቅም ከኣ ንሃገሩ ይጠቅም።
ብዘይ ታሪኽ መዘከሪ የብልካን
‘ታይ ተባሂሉ ክትረኽ ታሪኽካ
ፈታው ነብሱ ሓመድ’ዩ ሰፈርካ።
ጸሓፍቲ ታሪኽ እንድሕሪ ኢሳያስን ሰዓብቱን ኮይኖም ኣብ ኤርትራ ዝጸሓፍ ታሪኽ’ውን ኣይክህሉን’ዩ። ረብሓ ውልቀ መላኺን ውሕዳት ደቂ መዛምርቱ ጀነራላትን ንኽሕሉ ክብል ብስም ህንጸት ሃገር ኣብ ጊላነት ዝነብር ሰብ ዝጸሓፈሉ ታሪኽ ክህሉ ኣይክእልን’ዩ። ህግደፍ ታሪኽ ይድምስስ እምበር ታሪኽ ኣይጽሕፍን’ዩ። በዓል ጴጥሮስ ሰለሙን፡ድሩዕን ዑቕበ ኣብርሃን ካልኦት ገዳይም ሰብ ታሪኽን ጽባሕ ዝተኣስሩሉዶ ኣይኮነን ስሞም ካብ ዝኾነ መዝገብ ታሪኽ ክእለን ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ከይጥቐስ ዝተገብረን። ታሪኽ ኣብ ምድምሳስ ከም ህደፍ ዝቕልጥፍ ስርዓት ዘሎ ኣይመስለንን። ኣብ ሳዋ ኣብ ዝተኻየደ ቦኽሪ ፈስቲቫል መንእሰያት (ሓምለ 2004) ሓደ ካብቲ መደባት ንጥፈታት ሃማመተኤ ዘርኢ ስእላዊ ኤግዚብሽን ነበረ። ኣብቲ ኤግዝብሽን ስእሊ’ቲ ቅድሚ ኣዋርሕ ዝጠንጠኖም ኣቦ ወንበር ማሕበር ማሕየዲን ሸንገብ ብጌጋ’ውን ሓንቲ ኣይነበረትን። ነዚ ዝተዓዘበ ሓደ መንእሰይ “ኣነ ዝገርመኒ ከመይ ጌሮም ንማሕየዲን ሸንገብ ካብዚ ኩሉ ስእልታት ኣልዮሞ” ክብል ክዛረበኒ እዝክር።
ሓደ እዋን ክሳዕ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ተመራማሪ ታሪኽ ንሓንቲ ኣብ ሳሕል ምስ ኣዴታት ዝነበረት ገዲም ኣደ ቃለ መሕትት ክገብረላ ናብ ገዛኣ ድሕሪ ምኻድ ምሉእ መዓልቲ ከዕልላ ወዓለ። ኣደ ከኣ ኣስማት ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ዑቕበ ኣብርሃን ድሩዕን ብተደጋጋሚ እናጠቐሰት እቲ ትፈልጦ ታሪኽ ኣዘንተወትሉ። ሽዑ ሓታታይ ዕላሉ ወዲኡ ክወጽእ እንከሎ “ኣደይ ንዝገበርክናለይ እግዶት ኣመስግን፡ ይኹን እምበር እዚ ክሰምዖ ዝወዓልኩ ታሪኽ ኣየውጽ ኦን’የ ኣስማት በዓል ድሩዕ ኣብ ጽሑፍ ክጠቅስ ኣይፍቀደንን’ዩ” ምስ በለን ጎረባብቲ ክእክብ ዝኸኣለ መሪር ኣውያት ደርጉሖ።
ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ሓንቲ ጽብቕቲ መጽሓፍ ዝጸሓፈ ንፉዕ ደራሲ መጽሓፍካ ከነሕትመልካ እንተኾነ ኣብቲ ቅድሚት ተጠቒሱ ዘሎ ዑቕበ ኣብርሃ ስሙ እለዮ በልዎ። ብኸምዚን ወዲ ኸምዝን ታሪኽ ዝድምስስ ስርዓት ዝጽሕፎ ታሪኽ ክህሉ ስለዘይክእል ጸሓፊ ሕደማን ነቀውትን ደቂስኩም ኣለኹም ጥራሕ’ዮም ክበሃሉ ዘለዎም።
ጸሓፊ ሕደማ ምስ ተፈጥሮን ክውንነትን ኣብ ኩሉ’ዩ ባእሲ ገጢሙ። ወዲ ሰብ ይሃብትም ይድከ በዓል ታሪኽ ይኹን ኣይኹን ኩሉ ፍጡር ወዲ ኣዳም ይውዓል ይሕደር ናብ ሓመድ’ዩ። ከምቲ ቅዱስ መጽሓፍ ሓመድ ኢኻ እሞ ናብ ሓመድ ኢኻ ዝበሎ ኣብ ሓመድ ዘይሰፍር ፍጡር ክህሉ ስለዝይክእል እዚ ግጥሚ ብሃበ ተረኽበ ዝተጻሕፈዩ ኢልካ ምሕላፍ ጥራሕ ይቐልል። ኣብዚ ስሙ ክጠቕሶ ዘይደሊ ሓደ ዜጋ ሓደ እዋን ንምረት ስደት ስዑድያን ካልእን ዝምልከት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ዝዝንቶ ዝነበረ ጽሑፍ ከም መጠቓለሊ ጋዜጠኛ ዓብደልቃድር ኣሕመድ ቃለ መሕትት ምስ ገበረሉ ገለ ካብቲ ዝዕርዕር ብስደት እዚ መንእሰይ ንምውራዛይ ዝተዛረቦ “ክብረት ኣብ ሃገርና እናነበርካ ሙማት ሕሰረት ከኣ ኣብ ስደት ሞይትካ ሬሳኻ ኣብ ሳንዱቕ ናብ ሃገርካ ክ ኣቱ ከሎ” ዝብል ይርከቦ ኔሩ። እዚ ተጠቃሲ ይትረፍዶ ኢሳያስ ከሎስ ኢሳያስ ምስ ከደ’ውን ናብ ስደት ዘምርሕ ይመስል ኣይነበረን። እንተኾነ ኣዛራቢ ዛዕብኡ ከይተረሰዐ ቃለ መሕትቱ ሒዛ ዝወጸት ጋዜጣ መጠቕለሊ ኣረቂ ኮይና ከይተደርበየትን ኣብ ሽቓቕ ከይተረኣየትን ንሱ ሱዳን’ዩ ተራእዩ። ሃደኑኒ ቀተሉኒ ክብል ከኣ ተሰምዐ።
ብዛዕባ እዛ ደርፊ ብዙሕ ተባሂሉላን ክበሃለላን’ዩ። ኢሳያስ ደበሳይ ብቐደሙ’ውን ከም ስነጥበበኛ ዘቁጽር ክእለትን ሕልናን ኣይተዓደለን። ኣቐዲሙ ብዘቕረቦ ኣብ ባይታ ዘየሎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን ፍርያት ሰብ ዝኣክል ክዒቡዎን ንስርሑ ኣናሽዩዎን’ዩ። ልማደኛ ልማዱ እንተገበረ ዘደንቕ ኣይኮነን። እምበር ገዝኦም ረመጽ ኮይኑዎም ናብ ስደት ዘምርሑ ደቂ ገዛውቱ፡ ኣዝማዱ፡ መተዓብይቱን ኣብ ሙዚቃ መሳርሕቱን ገለን ቀለብ ዓሳ ኮይኖም ዝተረፉ ገለን ኣብ ስደት ዝሰፈሩ ብዙሓት ከም ዝኾኑ ርዱእ’ዩ። እንተ እተን ከይዓንበባ ንኽሓራ ዝተፈርዳ ክልተ ደቂ የውሃንስ ግን በቲ ዝወዓለኦን በዚ ሕጂ ዝወረደን ክሳራ እሓዝን። ፈጣሪ ንዝተዋህበን ግጥሚ መርሚሩ ክነጽግዕን ክቕበልን ዝመሚ ኣእምሮ ዝዓደለን ሰባት ብምዃነን ድማ ኣብታ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ልቢ ምስ ገበራ ንነብሰን ባዕለን ጥራሕ’የን ክሓፍራላ።
ደርፊ ኣይትተሃመል : ኮሓልቲ መሲለን መንቆርቲ
መኮነን ተስፋይ


text:
ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ጥዑምዝጊ ተስፋይ
ሓያሎ ገዳይም ኤርትራውያን ስነ- ጥበበኛታት፡ ገለ ደሃዮም ፈጺሞም ከቕህሙ፡ ገለ ድማ ተሰዊሮም እናተባህሉ ቅልቅል ክብሉ፡ መጺኦም እናተባህሉ ክስወሩ ከለዉ፡ ድምጻዊ ኣልኣሚን፡ ካብ’ቶም ሓዲድ ጥበብ ዘይበተኹ ወናማት ኰይኑ እዩ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ። ደሃዩ፡ ካብ ቀልቢ ሰማዕቲ ኣይረሓቐን። ስሙ ካብ ልሳን ኣድነቕቱ ኣይተፈልየን። ኣብ’ቲ መኣዝን ዘስሕትን መሃነን ዘጥፍእን ናይ ስደት ሂወት፡ ምስ ሕሰሙን ናይ ጓንነት ስምዒቱን፡ ብኽልተኡ ቋንቋ ተዘከርቲ ሓድጊ ገዲፉ።
ንኽፉእ ገጽ ስደት፡ ማዕረ’ቲ ዝተሰመዖን ዝጓነዮን፡ ደጋጊሙ ብሕደማን ዜማን ደጒሑዎ። ንጉራምራ ኣነባብራ ደቂ-ሰብን ፍትሒ ዝተነፍጋ ዓለምን፡ ብምስቁርቋር ዘዪሙሎም። ግናዩን ሰናዩን እናነጻጸረ፡ “ትም ምባል ይሓይሽ” ክብል ምረቱ ገሊጹ። “ዓለም ጸላም እያ” ኢሉዋ ንዓለም፡ ንዕምቈትን ብራኸን ድኽነትን ኣነባብራን ወዲ-ሰብ ብምድህሳስ፡ ኣብ ዜማኡ፡
ጸላም ታ እድንያ ምን በዲር
ሰርና ጥዑም በልዕ ዎ ሰርና መሪር ሰርና
ለብስ ድርዕቶ ወሰርና ሓሪር ሰርና ልትዕብ
ወልትጀረስ ሓዚ ነቢር ሰርና እብ ግሳዩ
በሊዕ ምን ኢጸቢር እዘም እዬ እብ ዚደቼ አዚም ለሓይስ
ወሰቲር. . . ብምባል የስቈርቊር።
ናጽነት ኤርትራ፡ ንመምህር ኣልኣሚንን መሰልቱን ናይ ዳግማይ ሂወት ብስራት ነበረ። እቲ ‘ዳግማይ ንጽንበሮዶ ንኸውን!
እናበሉ፡ ንዓመታት ብናፍቖት ዝሓረሩሉ ሓመድን ህዝቢን ዝረኽቡሉ ብስራት። ስምዒት ጓንነትን ቃንዛ ናፍቖትን ንድሕሪት ገዲፎም፡ ዕትብቶም ኣብ ዝተቐብሮ ምድሪ ምሉእ ሰብ ዝዀኑሉ ሰናይ ዜና።
መምህር ኣልኣሚን፡ ኣብ 1994 ጠቕሊሉ ካብ ስደት ናብ ሃገሩ ተመሊሱ። ስደቱን መንፈሳዊ ቃንዛኡን ኣብ ዓዲ ጓና ተሪፎም። ናይ ስደት ናብራኡ መደምደምታ ክገብረሉ ከሎ፡ ናይ ጥበብ ሸውሃቱ ግን ብኽፉቱ ዓዲ ኣትዩ። ምስ’ታ ንዓመታት ሃንቀው ዝበላን ብሕደማኡ ዝደሃያ ዝነበረን ናጽነት ገጽ ንገጽ ምስ ተራኸበ፡ እቶም ኣብ ዓዲ ጓና ዀይኑ ዘስቈርቆሮም ደርፍታቱ፡ ምእንቲ ዝኽሪን ባህጊን፡ ምስናይ ብሩህ መንፈሱን ፍሽኽታኡን ኣብ ሃገሩ ተጻዊቱዎም።ዝዓበየላን ጥበቡ ዝገንፈለላን ዓባይ ኣባ ሻውል፡ ዘይከም ትምኒቱን ደርፉን፡ ከይፈረሰት ብህየታ ጸኒሓቶ። ኣብ ኣእምሮኡ ዝዓቖሮ ናይ ቅድሚ ዓመታት ምስላ ሒዙ፡ ዳግም ምስ ኣባሻውል ተራኺቡ። ዘኪሩ፡ ብትዝታታት ሸለው ኢሉ፡ ምስ መተዓብይቲ ሓቢሩ፡ ዳግማይ ተፈጢሩ።
ኣእጋሩ ምድሪ ኤርትራ ምስ ረገጻ፡ ብኡ ንብኡ፡ ኣብ’ታ ብኣእላፍ ሂወት ዝተረኽበት ናጽነት ኰይኑ፡ ንኽብሪ ሉኣላዊነትን ናጽነትን ካብ ምዝያም ግዜ ኣይወሰደን። ደርፍታት ቀደሙ ዳግማይ ኣብ ምድሪ ሃገሩ ምስ ጎረሮኡ ተራኺቦም፡ ዝኽርታት ዘበነ ገበል በርቢሮም። ምስ’ቶም ብወረን ብደሃዩን ጥራይ ዝፈልጡዎ ኣድነቕቱ፡ ኣብ መድረኽ ክራኸብ በቒዑን ኣድነቕቱ እውን ብኣካል ክርእይዎን ክሰምዑዎን በቒዖም።
ስርዓት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ’ታ ውልዶ ናጽነት ዓይኒ ኣንቢሩ ኲናት ምስ ወልዐ፡ እዚ ገዲም ድምጻዊ፡ ብሕደማኡን ዜማኡን ኣብ መኸተ ንወራር እጃሙ ኣበርኪቱ። ኤርትራውያን ነበርቲ ኢትዮጵያ ብጅምላ ኣብ ዝተባረሩሉ እዋን፡ “ላም ቀርና ኣይከብዳን” ክብል፡ ዜጋታት ኤርትራ ኣካል ሃገሮም ደኣ’ምበር፡ ሰኸም ሃገሮም ከም ዘይኰኑ ንዓመጽቲ ኣሚቱሎም። ኣብ ናጽነትን ብዘይናጽነትን፡ ሃገር-ሃገር ዝሽትቱ ደርፍታት ካብ ምፍራይዓዲ ከም ዘይውዕል ከኣ ሽዑ ኣርእዩ። ኣብ እዋን ወራር ወያነ፡ መምህር ኣልኣሚን ውሑዳት ዘይኰኑ ንኽብሪ ናጽነትን ሃገርን ዘጉሉሑ ደርፍታት ኣቃሊሑ።
ኣብ ወጻኢን ውሽጢ ሃገርን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር እቲ ሃንደበታዊ ወራር ደው ኣብ ዝበለሉ፡ ተጋዳላይ ምስ ዋርሳይ ዶባ’ቱ ከኽብር ምስ ጸላእቱ ኣብ ዝተፋለመሉ፡ ስነ-ጥበበኛታት ሃገር ብዕጥቂ ጥበብ ኣብ ዝመከቱሉ እዋን፡ ምስ ኤርትራውያን መሰልቱ፡ ኣብ ድምጺ መኸተን ሉኣላዊነትን ተጸንቢሩ። ጽቦራ ክም ጥብ እምኩምጽቦራ ታመት ህሌት ኣምዕሉ እት ስሩጊት ለጆራ. . . ሓንቲ ካብ’ተን ኣብ’ቲ እዋን ዝሃበባሉ ሃገራዊ ደርፍታቱ እያ። ነቶም ደግሲ ስስዐ ዝኾብኰቦም ሓይልታት፡ “ደጊም ከም ጡብ ኣደኹም ቅበጽዋ” ክብል፡ ኤርትራ ናይ ዋናታታ ደኣ’ምበር ናይ ጓኖት ከም ዘይትኸውን ዘግህድ መልእኽቲ ኣሕሊፉሎም። ሃገራዊ መልእኽቲ ዝሓዘሉ ደርፍታቱ፡ ኣብ ቀደምን ዳሕራይን ሓደ እዩ መትከሎም። ሉኣላዊነት ኤርትራ ዘይድፈር ዕርዲ ጀጋኑ ምዃኑ ይነግሩ። ንትግርኛ እውን ከም ቋንቋ ኣደኡ ጠቢቡ፡ ሓሳቡ ከካፍለሉ ኣይጽገምን።
ሎሚ ከም ትማሊ ሃገር ሰብ ኣለዋ
ኣባይ ዝከላኸል ክብራ ዝሕልዋ
ንሃገር ምስያፍ በጃ ማሕላ ርስቲ ያታና
ይዅን ዝወራርስ ሃብቲ. . . እታ ናይ ሽዑ
ሓዳስ ሃገር፡ ከም’ቲ
ሓርነታዊ ቃልሲ ዛዚሙ ናጽነቱ ዝዓተረ ኣርካን ተጋዳላይ፡ ንኽብሪ ሉኣላዊነቱ ዝወድቕ ሰብ ከም ዘለዋ፡ እዝኑ ንዝሰምዕ ዘበለ ነጊሩ። ኣመት ሕደማኡ ካብ ዜሮ ዝብገስ ኣይነበረን። ኤርትራ፡ በቶም ኩለንትናኦም ክህቡዋ ድሕር ዘይብሉ ደቃ፡ ንወራርን ስስዐን ብምምካት ሉኣላዊነታ ኣውሒሳ።
ናብራኡን መንፈሱን ካብ ቀጽሪ ጥበብ ኣይርሕቕን። ዕድመኡ እንክውስኽ፡ ሸውሃት ጥበቡ እውን መሊሱ ይውስኽ። ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ጉጅለ ባህሊ ‘ሓደ ባህግና’ ተጠርኒፉ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ ወጻኢ፡ ሃገራውያንን ንማሕበራዊ ሂወት ዝድህስሱን ደርፍታቱ ንመድረኽ ኣብቂዑ። ንኽብሪ ስዉኣት ብኽልተኡ ቋንቋታት ኣስቈርቊሩ።
ንማትኣ ካብ ዘዐንበቡ ስነ-ጥበበኛታ ሓደ ዝዀነ ድምጻዊ መምህር ኣልኣሚን፡ በቲ ብኽልተኡ ቋንቋታት ዝፍንዎ ዝነበረ ውስጠ-ዘኣዊ ትርጉም ዝሓቘፈ ሕደማታቱ፡ ሃገራዊ ስምዒት ኣብ ምቕስቃስ ግደ ስለ ዝነበሮ፡ ኣብ ዓይኒ ናይ ጸጥታ ሰባት ስርዓት ኢትዮጵያ ኣትዩን ከም ካልኦት ኣባላት ማትኣ ብዙሕ ግዜ ተኣሲሩን እዩ። ሃገራውያን ኣባላት ማትኣ ግን፡ ብማእሰርቲን ታህዲድን ስርዓት ኢትዮጵያ ከይተሰናበዱ ስራሓቶም ቀጺሎም። ድምጻዊ ኣልኣሚን፡ ኣብ ማሕበር ትያትር ኣስመራ፡ ኣብ ምዕባለ ዘመናዊ ደርፊ ትግረ መራሒ ተራ ዝሓዘ ሰነ-ጥበብኛ ክኸውን ዝበቕዐ እውን፡ ምስናይ ምጽንጻንን ጽንኩር ሳንሱርን ስርዓት ኢትዮጵያ እዩ ዝነበረ። ድሕሪ ማትኣ እውን ተስፋ ቘሪጹ ካብ ጥበብ ኣይተፋነወን። ምስ ጒጅለ “ከዋኽብቲ መርሓባ” ተጸንቢሩ፡ ብደርፍታት ትግረን ትግርኛን ስምዒቱ ኣንጸባሪቑ – ናይ ጥበብ ትሃኑ ኣውጺኡ። መምህር ኣልኣሚን ኣዒንቲን ሃድንን ስርዓት ኢትዮጵያ ኣብ ዝበዝሓሉ፡ ኣብ መወዳእታ 1974 ኣእጋሩ ናብ ስደት ኣምሪሑወን። ካብ ኤርትራ ርሒቑ ትሃን ጥበቡ ከውጽእ እቲ ናይ ሽዑ ኩነታት ደሪኹዎ። ንስደት ኩቦ ክሳብ ዝድርብየላ፡ ንኣስመራን ኤርትራን ብምድፍናቕ ተፈልዩወን።
ክንዮ ሃገራዊን ዘልዕሉ ደርፍታቱ፡ ኣብ ፍቕራዊ መዳይ እውን ሰናፍ ኣይነበረን። ክሳብ ሎሚ፡ እዝኒ ሰማዒ ዘይተነፍጎም ናይ ፍቕሪ ደርፍታቱ ውሑዳት ኣይኰኑን።ገለ ትሕዝቶ ካብ’ታ “ዕላል ውደይ” ዘርእስታ ብትግረ ዝተጻወታ ፍቕራዊት ዜማኡ፦
ኣላለየ ላለየ ኣላለየ ላለየ
ጋርሳይ ወለይ እንገርነ ጀራዲኑ እትከለሳ
ዓድኪ ይኣምር ዎ ሰብኪ ዲብ ገበይ ረኤኩኪ
ምውላድኪ እንደ ኢደለ እግል ህዳይ ተምኔኩኪ
ተስታሂሉ ምን እንቲ ልቤ እግል ሃበኪ
ኣስኢሊኒመንእንቲዎመንሃላእት ልብኪ
ጋርሳይ ወለይ እንገርነ ጀራዲኑ እትከላሳ
ይሓዝየኪ እግል ኢበል ረከብኩኪ ምን ዓደም
ለትትፈተይ እንቲ ቱ መቀር ኢንቲ ዎ ግርም
ፈቴኩኪ እግል ኢበል ክቡእ በዲር ልትሓለም
ሓልፈተኒ ቀዳሚት ዎ ካልኣይት ዶል ይትደገም…
ተውለ ትግረን ትግርኛን ድምጻዊ ኣልኣሚን፡ ብትግርኛ ዝደረፎም ናይ ፍቕሪ ደርፍታቱ እውን ተሰማዕቲ እዮም። “ይቕረ በልለይ” ካብ’ተን ተሰማዕነተን ዘይሃሰሰ ፍቕራዊ ደፍታቱ እያ።
ሰላም ክብለኪ ሰላም ፍቐድለይ፡
በደለይ ኩሉ ኩሉ ሰርዝዮ
ኣይትሓዝለይ ኢኺ ይቕረ በልለይ፡
ጌጋ ምውዓል እዩ ክብድል ንዓኺ
ስሕታን ምውዓል እዩ እዚ ክፈድየኪ
ከምኡ ኣይነበረን ማሕላይ ኣብ ልዕለኺ
ሎሚስ ተጣዒሰ ይቕረ በልለይ ኢኺ
ሎምስ ተጣዒሰ ይቕረ በልለይ ኢኺ
ኣይትሓዝለይ ይቕረ በልለይ
ጎደሎ ምስትውዓል ፈኲስ ሓሳብ ጸይረ
ንዘይበደልክኒ ንስምኪ ኣምሪረ
ንመዓር ጠባይኪ ናብ ዕረ ቀዪረ
ዝፈጸምኩዎ በደል ግበርሉ ይቕረ
ዝፈጸምኩዎ በደል ግበርሉ ይቕረ
ኣይትሓዝለይ ይቕረ በልለይ
ሎሚ፡ ደርፍታት ማትኣ፡ ገና ምስሂወቶም ኣብ እዝኒ ሰማዕቲ ክበጽሑ ምኽኣሎም፡ ሓይሊ ጥበብ ናይ’ቶም ናይ ሽዑ ወናማት ዘርኢ እዩ። ድምጻዊ ኣልኣሚን ዓብዱለጢፍ እውን፡ ኣብ’ታ ብሓደሽቲ ደርፍታት ኣብ መድረኽ ክድይብ ዝበቕዓላ ማትኣ ኰይኑ ዝተጻወቶም ደርፍታት ፍቕሪ፡ ንመንእሰያትን ዓበይቲን ናይ’ቲ እዋንን ሕጂን ከራኽቡ ዝኸኣሉ እዮም። ምስ ተበርህ ተስፋሁነይ ብምቅብባል ዝደረፋ ናይ ፍቕሪ ደርፊ፦
ኣፍኪ ምሳይ
ልብኺ ምስ ደበሳይ
ኣይደልየክን ይኣኽለኒ ስቓይ
ኪዲለይ ኪዲለይ
ኣይደልየክን እምብለይ፡
ኪድለይ ኪዲለይ
ተወዲኡ’ዩ ፍቕረይ. . . ዝብል ትሕዝቶይርከባ።ኣብ 1939 ዝተወልደ መምህርኣልኣሚን፡ ካብ ኩትትናኡ ክሳብ ሽምግልናኡ፡ ላዛ ደሃዩ ከይተዘርገ፡ ድሙቕ ፍሽኽታኡ ካብ መድረኽ ከይረሓቐ፡ ምስ ደገፍቱን ኣድነቕቱን ከይተፈላለየ፡ ጥበብ ገዲፉ እዩ ንሓዋሩ ሓሊፉ። ወላዲቱ፡ ዓለሙን ኩሉ ነገሩን ምዃና እውን፡ ስማ ደጋጊሙ እናድሃየ ብስምዒት የዘንቱ። ንዕኡ – ኣደታቱ፡ ኣደን ሃገርን እየን። “ይማ” እትብል ደርፉ ድማ፡ ካብ’ተን ዝደመቓ ስርሓቱ ሓንቲ እያ። ክፋል ትሕዝቶኣ፡
እምየ ምን እፋቕድ ዓገብ ምወዴኩ
ዋልዳይት ሸላሊት ኣና እግላ ሓሌኩ እሜ
ምምባይቸ ተማስላ ይረኤኩ እት ሕቑፋ ዓቤኩ
ምን ጥባ ረዌኩ
ወይ ኣና. . . ዝገደሙን ዝሓደሱን
ደርፍታቱ ውሑዳት ኣይኰኑን። ንብዙሕ መዳያት ሂወት ዝፍትሹ፡ ከምኡ’ውን ሃንቀውታኡ፡ ትምኒቱ፡ ሓሳቡ፡ ትጽቢቱ. . . ዘግህዱ ስራሓት፡ ነበርቲ ሓድግታቱ እዮም። ስሙ ኣብ’ቶም ኣብ ነዊሕ ዓመታት ምስ ጥበብ ተቛሪኑ ዘፍረዮም ስራሓቱ ኣሎ። ባህጉን ተስፋኡን፡ እምነቱን መርገጺኡን እውን ኣብ ሕደማታቱ ኣለዉ። እቲ ደጊም እንትርፎ ብደሃዩ ብኣካል ዘይንረኽቦ ሓደ ካብ ከዋኽብቲ ጥበብ ኤርትራ።
source Hadas Eritrea


text:
ብሂል ካብ ሱር-ግሲ በለ(በሃለ) ዝነቐለ ኮይኑ ትርጉሙ እተባህለ፡ ካብ ቀደም ዝጸንሐ ቍም-ነገር ዝሓዘል ጥቕሲ ወይ ኣከሻመሺ ዝኾነ፡ ኣፈ ያታ እዩ።
ትግርኛ፡ ነጸብራቕ ባህሊን ልምድን ሕብረተሰብ ዝኾኑ፡ ብዙሕ ኣፈ-ያታታትን ብሂላትን ኣለውዎ። እዚ ካብ ውሉድ-ናብ-ወለዶ ብኣፍ ዝሰጋገር ዝነበረ ወግዒ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ዳርጋ እናሃሰሰ፡ ኪኢላታቱ እናወሓዱ፡ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። ከምኡ’ውን ወግዒ ኣፈ-ታሪኽ ብግዜን ከባቢን ኪጽሎ ስለ ዝኽል ከም’ቲ መበቈሉ ኪዕቀብ ዝከኣል ኣይኮነ – ዝውሰኾ፡ ዝንከዮ፡ ጠሪሹ ትርጉሙ ዜጥፍእ’ውን ኣይሰኣንን። ንእዚ ብሂል ብጽሑፍ ዘይምዕቃቡ’ውን ናቱ ምኽንያታት ኣለውዎ። ወግዓዊ ትምህርቲ ትግርኛ ብሰፊሑ ዝርጉሕ ብዘይምንባሩ ብተዛማዲ ንድኽመት ልምዲ ምንባብ ኣኸቲሉ። እዚ ድኽመት ምንባብ ብግዲኡ ጽሓፍቲ ኪፈርዩን ከፍርዩን ዘየተባብዕ ህዋ ፈጢሩ። እዚ ነንሕድሕዱ ዚመጋገብ መንቅብ ንምዕባለ ትግርኛ ካብ “ኣርብዓታት” ጀምሩ ክሳብ ሕጂ ኣብ ሓሸውየ ሓደ ኣርእስቲ ሸሚምዎ ይርከብ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ምዕባለ ተክኖሎጂ ንናውቲ ምጽሓፍ፡ ምዝርጋሕን ምዕቃብን ደረት ዳርጋ እናቐንጠጦ፡ ኣብ ኢድ ውልቀ-ሰባት እናኣተዎ፡ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ ምዕባለ ትግርኛ እጃሙ ከበርክት ዝደልይ ካብ’ቲ ሓሸውየ ወጺኡ፡ እሩሙ ኣጸሓሕፋ ብዝብሎ ኪጽሕፍን ሰዓብቲ ኣጥሪእዩ ንቕድሚት ከሰጕም ርሒብ ባይታ ኣሎ። እዚ ክፋል “ብሎግ” መርኣያ ተኽእሎ እዚ ተክንሎጂ ኰይኑ ኣብ’ዘን ዚስዕባ ነጥብታት የተኵር፤
- ብሂል ንምስናድ – ካብ ኣፈ-ታሪኽ ናብ ጽሑፋዊ ታሪኽ ንምስጋግር ምፍታን
- ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ብሂል ንምድህሳስ፡
- ትግብረ ብሂል ንምግላጽ፡
- ብዓቢኡ ከኣ እሩም ኣጸሓሕፋ ንምኽታልን
- ንግዱሳት ኣብ’ዚ ዕዩ ንምዕዳምን እዩ።
ኣብ ዚቕጽል እታው፡ ብሂል “ሓንቲ ከም ሓሙስ” ኪድህሰ እዩ።
ኣርኣያ ካሳ
14 ሕዳር ለካቲት 2014


text:
ኣዶ ወንበር ማሕበር “መትከል” ኣብ ስርሕ ቆጣቢት እቶን እንትትነጥፍ
ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ይኹን ክልልና መብዛሕትኡ ግዜ ንጉልበተን ነዊሕ ግዜ ኣብ ዝወስዱ ኣብ ከም ምሕብሓብ ቆልዓ፣ ምድላው ምግብን ፅሬት ገዛን ዝኣመሰሉ ስራሕቲ ተፀሚደን እየን ዘሕልፍኦ። በዚ ድማ እዚ ዝበሃል ኣታዊ ኣይህልወንን። ብፍላይ ኣብቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ጓል ኣንስተይቲ ዋንነት መሬት ይኹን ጥሪት ክህልዋ ኣይፍቀድን ነይሩ። እዚ ከም ሓደ ምኽንያት ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝነበረ ኮይኑ ድሕሪ ዓወት እውን እንተኾነ እዚ ድሑር ኣተሓሳስባ ቀልጢፉ ቦትኡ ስለዘይለቐቐ መንግስቲ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ፍሉይ ትኹረት ሂቡ እናሰርሐ መፂኡ እዩ። ሎሚ እውን ውድብን መንግስት ንበቢግዚኡ ሓደሽቲ ሓሳባት ብምምዕባል ደቂ ኣንስትዮ መፍረይትን ተጠቀምትን ኮይነን ካብ ድኽነት ዝወፃሎም ዝተፈላለዩ ፓኬጃት ሓንፂፁ ተግባራዊ እናገበረ ይርከብ። ነቲ ዘሎ ጥጡሕ ባይታ ተጠቒመን እቲ ኣብ ስራሕቲ ገዛ ተወሲኑ ዝፀንሐ ጉልበተን ኣብ ውፅኢታዊ ስራሕቲ ብምውዓል መነባብሮአን ዘመሓይሻ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ቁፅረን ኣይነዓቕን። ይኹን እምበር ብኣተሓሳስባ ደረጃ ነዚ ስዒረን ናብ ተረባሕነት ዘይተሰጋገራ እውን ብዙሓት እየን። እዚኣተን ካብዚ ቀፂልና እነቕርበን ተባዓት ደቂ ኣንስትዮ ተመኩሮ ክወስዳ ኣለወን ብዝብል ሓደ ዛዕባ ሒዝና ቀሪብና ኣለና።
ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተንቤን ከተማ ሃገረ ሰላም ብማሕበር ተወዲበን ብምስራሐን እቲ ብመንግስቲ ዝተቐመጠ ሸቶ ንክዕወት ናይ ባዕለን እጃም የበርክታ ካብዘለዋ ማሕበራት ሓንቲ ዝኾነት ማሕበር እያ። እዛ ማሕበር “መትከል” ዝብል መፀውዒ ሽም ኣለዋ። ኩለን ኣባላት እታ ማሕበር ቅድሚ ምውዳበን ካብ ዓስራይ ክፍሊ ዘሕልፍ ውፅኢት ስለዘይመፀለን ንብዙሕ ግዘ ስኡናት ስራሕ ኮይነን ፀኒሐን። ዝኾነ ዓይነት ስራሕ ናይ ምስራሕ ሓሳብ እውን ኣየነበረንን። ኣብ 2004 ዓ/ም ብቤት ፅሕፈት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ወረዳ ደጉዓ ተንቤን ኣብ ዘፈር ኣማራፂ (ተሓዳሲ) ሓይሊ ተወዲብካ ዝስራሕ ስራሕ ምህላዉ ምስ ሰምዓ ግን ዓሰርተ ኮይነን ተወዲበን። ድሕሪ እዚ እኹል ስልጠና ወሲደን ናብ ስራሕ ንምእታው ልቓሕ ክወስዳ ምስወሰና ግና እተን ሓሙሽተ “ልቓሕ ወሲድና እንተኸሰርና ኸ” ብዝብል ስግኣት ካብቲ ማሕበር ወፂአን። እተን ዝተረፋ ሓሙሽተ ኣባላት ግና ተስፋ ብዘይምቑራፅ 1 ሽሕን 600ን ዝዋግኡ ሞልድ (መውፅኢ ቅርፂ እቶን) ብዓይነት፣ ብር 7 ሽሕን 400ን ድማ ብጥረ ገንዘብ ድምሩ ብር 9 ሽሕ ዝኾነ ልቓሕ ወሲደን ኣብ 2005 ዓ/ም ስራሕ ጀሚረን።
ፈለማ ስራሕ እንትጅምራ ኣብ ከባቢ መነሃርያ ከተማ ሃገረ ሰላም ግዝያዊ መስርሒ ቦታ (ሼድ) ተዋሂቡወን እኳ እንተነበረ ምስ ምፍራስ እቲ መነሃርያ ተተሓሒዙ ክለዓላ ተገይሩ። ድሕሪኡ ብግዝያውነት ኣብ ሓደ ህንፃ ክሰርሓ ተፈቒዱለን እናሰርሐ እናሃለዋ ንሱ እውን ንኻሊእ ግልጋሎት ስለዝተደለየ ክወፃ ከምዝተገደዳን ንሸውዓት ወርሒ ዝኣክል ስራሕ ጠጠው ከምዘበላን ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር ወይዘሪት ዓምደ ብርሃን ገብረ እግዝኣብሄር ተረድእ። በዚ ተስፋ ዘይቆረፃ ኣባላት እታ ማሕበር ኣብ ናይ ውልቀ ሰብ ገዛ ተኻርየን በቢወርሑ ብር 500 እናኸፈላ ስርሐን ቀፂለን፤ ሎሚ እውን ኣብኡ እናሰርሐ እየን። እዘን መናእሰይ ዝተዋፈራሉ ዓውደ ስራሕ ከምተን ቀዲመን ዘድሐርሐራ ሓሙሽተ ኣባላት ዝሰግእኦ “ዘኽስር” ድኣ ኣይኹን እምበር በዳህቲ ዕንቅፋታት ክሓልፋ ግን ኣገዲዱወን እዩ። ንኣብነት እቲ ሕዚ ዝሰርሓሉ ዘለዋ ቦታ ፀቢብ ስለዝኾነ ንሽዱሽተ ሰዓታት ጥራሕ እየን ዝሰርሓ። ማለት እውን ካብ ንጉሆ ሓደ ሰዓት ክሳብ ቀትሪ ሽዱሽተ ሰዓት 30 ዕንፀይቲ ቆጣቢት እቶን ጥራሕ የፍርያ። ንሱ ንክደርቕ ሰጥ ዝበለ ቦታ ስለዘድልዮ ኣብቲ ዝሰርሓሉ ቦታ ኣቐሚጠንኦ ይውዕላ፣ ብፅባሒቱ ድማ ንዕዑ ኣልዒለን ሓዱሽ ይሰርሓ። በዚ መሰረት ኣብ ሓደ ወርሒ ከባቢ 600 ሓይሊ ቆጣቢት እቶን የፍርያ። ኣብዚ ብሙሉእ ዓቕመን ሙሉእ መዓልቲ እንተዝሰርሓ ነይረን ኣብ ወርሒ 1 ሽሕን 200 የፍርያ ኣለዋ ማለት እዩ። ይኹን እምበር ብዘለወን ፀገም መስርሒ ቦታ ክንድቲ ዝድለ ከፍርያ ኣይከኣላን። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ፍርቂ መዓልቲ ካብ ዝፈሪ ምህርቲ እቶተን ከደንፍዓ ከምዘፀግመለን ምግማት ኣይኸብድን። “ሓሙሽተ ዓመት እኳ እንተገበርና ምስቲ ዝነበረና ናይ ቦታን ጠለብን ፀገም ተተሓሒዙ ብዙሕ ሃፍቲ ኣየዋህለልናን። ብሓፈሻ ኣብዚ ሕዚ እዋን ጥረ ገንዘብን ንብረትን ተደማሚሩ ልዕሊ ሓደ ምኢቲ ሽሕ ዝኸውን ካፒታል ጥራሕ እዩ ዘለና፤ በዚ ድማ ወርሓዊ ወፃኢታትና ሸፊንና በቢወርሑ ንሕድሕድና ብር ሓደ ሽሕ ንማቐል” ክትብል ትገልፅ እታ ኣዶ ወንበር።
እቲ ካልእ እኹል ዝኾነ ሃፍቲ ንኸየዋህልላ ዘዐንቅፈን ዝነበረ ፀገም ድማ ምህርቲ ናብ ተጠቀምቲ እተጎዓዕዝ መኪና ዘይምህላው እዩ። እዚ እውን ምህርተን እንተይተሸጠ ንብዙሕ እዋን ተዋህሊሉ ኣደዳ ፀሓይን ዝናብን ክኸውንን ኣብ ፅሬት ምህርተን እውን ፅልዋ ክፍጠር እናገበረ ፀኒሑ እዩ። ይኹን እምበር እዚ ፀገም እዚ ንክፍትሐለን “ጂ ኣይ ዜድ” ምስ ዝተብሃለ ግባሪ ሰናይ ትካል ብዝገበርኦ ምርድዳእ ናይ መፅዐንን መጎዓዓዝን ወፃኢ ይሽፍነለን ምህላዉ እየን ዝገልፃ። ብኸምዙይ እግሪ ዝተኸላ እዘን መናእሰይ፣ ሎሚ ዘፍረይኦ ምህርቲ “ኣይሱዙ” ዝዓይነታ መኪና እናተኻረያ ናብ ተጠቀምተን የጎዓዕዝኦ ኣለዋ።
ኣባላት ማሕበር መትከል ኣብዚ ኩሉ ውረድ ደይብ ዋላ እኳ ከም ሽመን ካብ መትከለን ፍሒት ዘይብላ ፅኑዓት እንተኾና እቶም ፀገማት ክቐርፍኦም ዝሓገዙወን ኣካላት ግን ነይሮም እዮም። ንኣብነት ካብቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ “ጂ ኣይ ዜድ” ዝተብሃለ ትካል ብተወሳኺ ቤት ፅሕፈት ማይ፣ ማዓድንን ኢነርጂን እቲ ወረዳ እውን ካብ ጎነን ከምዘይተፈለየን ክሳብ ሕዚ ስራሕ ደገፍን ክትትልን እትገብረለን ክኢላ እውን ከምዝመደበለንን እየን ዝገልፃ። ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ እውን ሕቶ እንተቕርባለን ከምዝሕግዝአን ይዛረባ። ንኣብነት “ቅድሚ ክልተ ዓመት 10 ሽሕ ዝኣክል ምህርቲ ኣፍሪና ጠለብ ብምስኣንና ስራሕ ንምግዳፍ ክሳብ ምውሳን በፂሕና ኔርና ኢና። ናብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከይድና ፀገምና ምስተዛረብና ግና ነቲ ሕብረተሰብ ኣኪበን ብምምይያጥ ዘፍረናዮ ምህርቲ ኩሉ ክሽየጥ ገይረን እየን” ይብላ።
እዘን ስነን ነኺሰን ስርሐን ዝቐፀላ መናእሰይ ኣብ ከይዲ ስርሐን ሰፋሕቲ ፀገማት ዋላ እንተጋጠሙወን ባዕለን ንባዕለን እናተዘራረባን ሓገዝ ክገብሩልና ይኽእሉ እዮም ካብ ዝበልኦም ኣካላት ሓገዝ እናሓተታን ናብዚ ብርኪ በፂሐን ኣለዋ። ብስሩዕ ዝተቐመጠ ናይ ገምጋም፣ ስርርዕ ወይ ድማ ኣኼባ መድረኻት ከምዘለወን፤ ኩሉ ግዘ ኣብ ስራሕ ይኹን ኣብ ገዝአን (መንበሪ ገዛአን እውን ኣብ ሓደ መንደር ስለዝኾነ) ብዛዕባ ስራሕ ከምዝዘራረባን ከምዝተኣራረማን እየን ዝገልፃ። ስርርዕ እውን የካይዳ እየን። እዚ ድማ ፍቕርን ሓድነትን ክህልወን ናይ ባዕሉ እጃም ከምዝህልዎ ፍሉጥ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ናይ ቅፅዓት ስሪት እውን ኣለወን እዩ። “ካብ ስራሕ ዝተረፈት ኣባል ብር 200 ትቕፃዕ፤ ልዕሊ እዙይ ኣታዊ ክረኽበሉ እየ ትብሎ ስራሕ እንድሕር ኣጋጢምዋ ናብታ ማሕበር 200 ብር ኣታዊ ገይራ እያ ትኸይድ። “እዙይ ናይ ቕርሺ ስስዐ እንተይኮነ ናይ ጉልበት ስራሕ ስለንሰርሕ፣ ሓደ ተበላፃይ ካሊእ ተጎዳኣይ ምእንቲ ከይኸውን ዝተቐመጠ መስርሕ እዩ” ትብል እታ ኣዶ ወንበር።
በዚ ድማ ካብ ወረድአን ሓሊፈን ብብርኪ ክልል እውን ኣብ 2009 ዓ/ም ተሸለምቲ ኮይነን እየን። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ቤት ፅሕፈት ማይን ማዕድንን ኢነርጂ ወረዳ ደጉዓ ተንቤን 2000 ብር ዝዋግኣ ብሓይሊ ፀሓይ እትሰርሕ መብራህቲ ተሸሊመን። ካብዚ ብተወሳኺ ብብርኪ ክልል እውን ብሉፃት ደኣንት ተባሂለን ፅዋዕ ተሸሊመን እየን። ኣባላት እታ ማሕበር “ዝተውሃበና ሽልማት ዓብዪ ሞራል ኮይኑና እዩ፤ ዋላ ካብ ስራሕና ብዙሕ ናይ ገንዘብ ትርፊ ኣይንርከብ ከይንበታተንን ንድሕሪት ከይንምለስን ሓቦ ፈጢሩልና እዩ” ክብላ ይገልፃ።
ብዘይ እኹል ድጋፍ ኣብ ከምዚ ዝበለ ብርኪ ኣፈፃፅማ ምብፅሐን ዝተረድአ ወረዳ ደጉዓ ተንቤን ማለት እውን ኣብያተ ፅሕፈት ደኣንት፣ ቤት ማዘጋጃን ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ኣብ ከተማ ሃገረ ሰላም 280 ሜትር ካሬ ዝስፍሓቱ ግዝያዊ መስርሒ ቦታ ሂቡወን ከምዘሎ አዶ ወንበር እታ ማሕበር ነጊራትና። እዙይ እውን ንቐፀልቲ ሓሙሽተ ዓመታት ዝጥቀማሉ እንትኾን ጎና ጎኒ ሓይሊ ቆጣቢት እቶን ብሎኬት እውን ንምፍራይ ኣብ ምድላው ከምዝርከባ ወይዘሪት ዓምደ ብርሃን ተረድእ።
ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ወረዳ ደጉዓ ተንቤን ዝኾና መምህር ተበርህ ኪሮስ ከምዝሓበርኦ እቲ ቤት ፅሕፈት ብዋናነት ንመራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስትዮ ትኹረት ገይሩ ኣብ ስራሕቲ መስኖ፣ መሬት ሽግሽግ፣ መጠሻ ዕደላ፣ ጉቦ ጉህሚ መቐሎ እዩ እናሰርሐ መፂኡ። ስራሕ ስኡናት ደቂ ኣንስትዮ ብጉዳይ መናእሰይ ጥራሕ ክረኣያ ዘለወን ተገይሩ እናተወሰደ ከምዝነበረን ኣብቲ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ግና ኣብዙይ ትኹረት ጌርካ ክስራሕ ከምዘለዎ ኣብ ውሳነ ከምዝተበፅሐን ይገልፃ። በዚ ድማ ካብ መስከረም 2010 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ዙርያ ስራሕ ስኡናት መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮ ገዛ ገዛ እናዘራ መፅናዕቲ እናገበራ ከምዝርከባ ይዛረባ።
ብሓፈሻ ማሕበር “መትከል” ኣብ ዘመዝገበቶ ዓወት ብፅሒት ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ እታ ወረዳ ኣይነበረን ዋላ እኳ እንተዘይተብሃለ መስርሒ ቦታ ክረኽባ ኣብ ምምችቻውን ዕዳጋ ኣብ ምትእስሳርን ዝተርፍ ነገር ነይሩ እዩ። ናይዚ ውፅኢት ድማ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገለፀ ሙሉእ መዓልቲ ምህርቲ ከፍርያ እናኽኣላ ብሰንኪ ፅበት መስርሒ ቦታ ፍርቂ መዓልቲ ጥራሕ እየን ዝሰርሓ ዘለዋ። ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብምርድዳእ እታ ማሕበር ኣጋጢምዋ ካብዘሎ ፀገም ንኽትወፅእ እንተዝሰርሓ ካብቲ በፂሐቶ ዘላ ብርኪ ንላዕሊ ምበፅሐት ነይራ። እዙይ እውን ኣመራርሓ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ እታ ወረዳ ኣብ ምርግጋፅ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ግቡእ ዝኾነ መሪሕነት እናዕረፍካ ኣብ ምኻድ ክፍተት ከምዘለዎ እዩ ዘመላኽት።
ኣባላት ማሕበር “መትከል” ኣብዚ በፂሐንኦ ዘለዋ ብርኪ ክበፅሓ ዝኸኣላ ብቐንዱ ዓርሰን እተን ኣባላት ብዝገበርኦ ፃዕሪ እዩ ምባል ይከኣል። እዛ ማሕበር እትነጥፈሉ ዘላ ዓውደ ስራሕ ንኣባላታ ካብ እትህቦ ቁጠባዊ ረብሓ ሓሊፉ ብርሰት ኣግራብ ኣብ ምክልኻል ይኹን ግዜን ጉልበትን ሕብረተሰብ ኣብ ምንካይ ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ዝህብ እዩ። ምኽንያቱ ናብ ዕዳጋ እተቕርቦ ዘላ ምህርቲ ሓይሊ ዝቑጥብ ጥራሕ እንተይኮነስ ብሓደ ግዜ ክልተ ስራሕ ከስርሕ ዝኽእል እቶን (እንጀራ እናሰንከትካ ብጎና ድማ ፀብሒ ትሰርሐላ) ስለዝኾነ። ስለዚ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ተፈጥሮ እውን ደገፍን ክትትልን ክገብረለን ይግባእ። ብዘይካ እዙይ ስራሕ ስኡናት መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮ ይትረፍ ዶ ካብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ኩሉ መሓውር ድጋፍ ከምዘድልየን ምግንዛብ የድሊ።


text:
ምእሳር ንገለ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኤርትራ ገዚፍ ንግዳዊ ስራሕ ኮይኑ ምህላዉ ተገሊጹ። ብመሰረት ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ እቶም ሓለፍቲ ገንዘብን ንብረትን ኣለዎም ኢሎም ንዝገመትዎም ሰባት ብብዝሒ ይኣስሩ ፤ቀጺሎም ነቶም ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕን ምኽንያትን ዝኣሰርዎም ሰባት ብመንገዲ ናይ ኣብያተማእሰርቲ መርመርቲ ጌሮም ይኽትክትዎም ምህላዎም ተሓቢሩ ።
እቶም እሱራት ድሕሪ ብዙሕ ጸቕጢ ክወጹ ተኾይኖም ገንዘብ ኪኸፍሉ ከምዘለዎም ከምዝሕተቱ ዝገለጹ ምንጭታት እቲ እሱር ዝተዳለወ ገንዘብ እንተዘይብሉ፤ እቶም ነጋዶ ቤት ማእሰርቲን እሱራትን ኮይኖም ዘለዉ ሓለፍቲ ነቲ ኣቐዲሞም መጽናዕቲ ዘካየዱሉ ንብረትን ሃብትን ብዝርዝር ነጊሮም ንዕኡ ሸይጡ ኪኸፍል ይእዝዝዎ ምህላዎም ተረጋጊጹ።
እቲ ንብረቱ ኪሸይጥ ዝተገደደ እሱር ባዕሎም እቶም ሓለፍቲ ብዝወደብዎ መንገድን ኣገባብን ከምዝሽየጥ ይገብሩ እሞ ገዛእቲ ድማ ባዕሎም ንሶም ይኾኑ ምህላዎም ብኣብነት ናይ ስሞም ክጥቀስ ዘይስደለይዎም ነጋዶ ዘርዚሮም ኣረዲኦም።
በዚ መንገዲ ገዚፍ ሃብቲ ዘኻዕበቱ ዘለዉ ሓለፍቲ ብመጀመርያ ዝስራዕ ጀነራል ፍሊጶስ ኢዩ። ጀነራል ፍሊጶስ ነዚ ተግባራት እዚ ብመንገዲ ወዲከበደ ዝበሃል ቀጥቃጢ ዘሳልጦ ዘሎ ኮይኑ ካብ እሱራት ኣኻዕቢትዎ ዘሎ ገንዘብ ንብረት ከምኡውን ናይ ሕርሻታት መሬት ኣዚዩ ብዙሕ ሙኻኑ ይሕበር።
እዚ ንኣብያተማእሰርቲ ከም ንግዳዊ ትካል ቀይርካ ገንዘቡ ክትምንዝዖ ዝደለኻ ሰብ ምእሳር ካብ መወዳእታ 2016 ዝያዳ ድማ 2017 ብጻዕቂ ይረአ ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ገንዘቦም ንምዝማት ጥራይ ኣብ ማእሰርቲ ድሕሪ ምድርባዮም፥ ንብረቶምን ገንዘቦምን ክህቡ ተገዲዶም ገንዘቦምን ንብረቶምን ተዘሚቱ፤ ኣብ ከቢድ ሰለሎን ሕማምን ወዲቖም ዝርከቡ ሃብታማት ከምኡውን ሰብ ንብረትን ብዙሓት ሙኻኖም ገሊጾም።
ከምቲ ዝተገለጸ ጀነራል ፍሊጶስ ዝመራሒኦም ብዙሓት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብዚ ተግባራት ዝሳተፉ ዘለዉ ኢዮም። ካብ ኣካላት መንግስትን ግንባርን ኣብዚ ሰባት እንዳኣእሰርካ ዝግበር ዘሎ ንግዲ ብቐዳምነት ዝስርዑ ፤ ኮለነል ተስፋልደት ካብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃ ካሳን ስምኦን ገብረድንግልን ካብ ሃገራዊ ድሕነት፤ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ካብ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ኢዮም። ብመሰረት ሓበሬታ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ንግዲ ማእሰርቲ፤ ከነፍተሓልካ ንብረትካ ሽጥ ዝብል ውዕልን ኣዚዩ ብዙሕ ኣታዊታት ጌሮም ዝሃብተሙ ሰባት ኮይኖም ምህላዎም ይግለጽ።
ብዘይካ እዚ እቶም ሃብታማት ኣብ ቤትማእሰርቲ ኣብ ዘለዉሉ እዋን፤ እቶም ሓለፍቲ ናብ ስድራቤት እሱራት ሰባት እንዳለኣኹ፤ ‘ኣቦኹም ዓይኑ ክዓውር ደሊዩ 200 ሽሕ ኣምጽኡ ሓቢእና ከነሐክሞ’፥ ‘ጓልኩም ሕማም ጌራ ኣላ ጽባሕ ሞይታ ኢልኩም ከይትጠዓሱ ሕጂ 100 ሽሕ ኣምጽኡ ዝገበርና ጌርና ከነሐክማ’ እንዳበሉ ብዙሕ ገንዘብ ካብ ዝጨነቖ ሰብ ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ ይወስዱ ምህላዎም ተገሊጹ።
ብፍላይ ኮለነል ተስፋልደትን ብሪጋደር ጀነራል ስምኦንን ብትሕተ ሃገራዊ መስመር ንዝቐርብዎም ሰባት ካብ ኩሉ መሰናኽላት ሓራ እንዳገበሩ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ካብ ማእሰርቲ ምውጻእን ናብ ወጻኢ ምስዳድን ብብዝሒ የዘውትሩ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።


text:
ንስድራ ቤት | ኣተዓባብያ ውሉዳት
ውሉድካ ብዛዕባ ሞት ኪሓትት ከሎ
ጸገም
እቲ ወዲ ሽዱሽተ ዓመት ወድኻ፡ “ንስኻ እውን ሓደ መዓልቲ ኽትመውት ዲኻ፧” ኢሉ ሓቲቱካ ንበል። ንስኻ ድማ፡ እቲ ሕቶኡ ስለ ዘሰምበደካ፡ ‘ወደይ ነቲ ዝህቦ መልሲ ኣብ ዚርድኣሉ ዕድመ በጺሑ ድዩ፧ ከመይ ገይረ እየኸ ብዛዕባ ሞት ከዘራርቦ ዝኽእል፧’ ኢልካ ኽትሓስብ ትጅምር። *
ክትፈልጦ ዘሎካ
ቈልዑ ብዛዕባ ሞት ይሓስቡ እዮም። ገሊኣቶም እሞ ኸኣ፡ ሓደ ሰብ ከም ዝሞተ ገይሮም ብምሕሳብ ይጻወቱ እዮም። ስለዚ፡ ሞት ከም ሓደ ነውሪ ዝዀነ ርእሰ ነገር ጌርካ ኺርአ የብሉን፣ ውሉድካ ብዛዕባ ሞት ንዚሓትተካ ዝዀነ ይኹን ሕቶ ድማ ክትቅበሎ ኣሎካ። ምስ ውሉድካ ሓሓሊፍካ ብዛዕባ ሞት ብጋህዲ ትዘራረብ እንተ ዄንካ፡ ሞት እተፍቅሮ ሰብ ኬጋጥም ከሎ፡ ውሉድካ ነቲ ሓዘን ብኸመይ ከም ዚዋጽኣሉ ኺፈልጥ እዩ።
ብዛዕባ ሞት ምዝርራብ፡ ንውሉድካ ብኽቱር ፍርሂ ኸም ዚውሓጥ ኣይገብሮን እዩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ካብ ፍርሂ ኺሰትሮ ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ ሞት ኪህልዎ ንዚኽእል ግጉይ ኣረኣእያ ኽትእርሞ ኣሎካ። ንኣብነት፡ ገሊኦም ምሁራት ከም ዚገልጽዎ፡ ትሕቲ ሽዱሽተ ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑ፡ ንሞት ከም መወዳእታ ህይወት ገይሮም ኣይርእይዎን እዮም። ከመይሲ፡ ኪጻወቱ ኸለዉ፡ እቲ ምሳታቶም ዚጻወት ቈልዓ፡ ሓንሳእ “ኺመውት፡” ሓንሳእ ከኣ “ኪትንስእ” ከሎ ይርእይዎ እዮም።
ይኹን እምበር፡ እናዓበዩ ምስ ከዱ፡ ንርዝነት ሞት ኪርድእዎ ይጅምሩ፣ ብፍላይ እሞ ኸኣ ዜፍቅርዎ ሰብ እንተ ሞይቱ፡ ሕቶ ኸም ዚሓትቱ፡ ከም ዚጭነቑ፡ ሕሉፍ ሓሊፎም እውን ከም ዚፈርሁ ኺገብሮም ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ምስ ውሉድካ ብዛዕባ ሞት ምዝርራብካ ኣገዳሲ እዩ። ክኢላ ኣእምሮኣዊ ጥዕና ዝዀነት ማሪዮን ኣዛ፡ “ሓደ ቘልዓ፡ ኣብ ቤቱ ብዛዕባ ሞት ኪዛረብ ዘይፍቀደሉ ዀይኑ እንተ ተሰሚዕዎ፡ ምስ ሞት ዚተሓሓዝ ጭንቀት ኬማዕብል ይኽእል እዩ” በለት።
ንውሉድካ እንታይ ከም እትብሎ ብዙሕ ኣይትጨነቕ። ሓደ መጽናዕቲ ኸም ዝሓበሮ፡ ቈልዑ፡ “እቲ ሓቂ ብለውሃት ኪንገሮም” እዮም ዚደልዩ። ብዘይካዚ፡ ሓደ ቘልዓ መብዛሕትኡ እዋን፡ መልሲ ብዛዕባ ዘይደልየሉ ጕዳይ ኣይሓትትን እዩ።
ክትገብሮ እትኽእል ነገራት
ነቲ ብዛዕባ ሞት ንኽትዛረብ ዝረኸብካዮ ኣጋጣሚ ተጠቐመሉ። ውሉድካ ዝሞተት ዑፍ ኣብ ወሰን ጽርግያ እንተ ርእዩ ወይ ዚፈትዎ እንስሳኡ እንተ ሞይቱ፡ ቀሊል ሕቶታት ብምጥቃም ንኼዘራርበካ ኸተተባብዖ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ “ዝሞተ እንስሳ ይሳቐዶ፧ ይቘርር ወይ ይጠሚ ድዩ፧ ሓደ እንስሳ ወይ ሓደ ሰብ ከም ዝሞተ ብኸመይ ትፈልጥ፧” ኢልካ ኽትሓትቶ ትኽእል ኢኻ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ መክብብ 3:1, 7።
ነቲ ሓቂ ኣይትሕብኣዮ። መሳርሕትኻ ወይ ዘመድካ እንተ ሞይቱ፡ ነቲ ዅነታት ንኸተፋዅሶ ኢልካ፡ “ዓዲ ዅልና ኸይዱ” ዚብል ዜደናግር ሓሳባት ኣይትጠቐም። ከመይሲ፡ ውሉድካ፡ እቲ መዋቲ ድሕሪ ሓጺር እዋን ካብቲ ዝኸዶ ዚምለስ ኪመስሎ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ቀሊልን ቀጥታውን ቃላት ተጠቐም። ንኣብነት፡ “ዓባየይ ስለ ዝሞተት፡ ኣካላታ ዋላ ሓንቲ ኣይዓዪን እዩ። ክንዛረባ ኣይንኽእልን ኢና፣ ፈጺምና ግና ኣይንርስዓን ኢና” ኽትብሎ ትኽእል ኢኻ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ኤፌሶን 4:25።
ቈልዑ ንሞት ከም ተላጋቢ ሕማም ገይሮም ኪርእይዎ ስለ ዚኽእሉ፡ ጕድኣት ከም ዘየጋጥሞ ንውሉድካ ኣረጋግጸሉ
ንውሉድካ፡ በቲ ዘጋጠመ ሞት ተሓታቲ ኸም ዘይኰነ ኣረጋግጸሉ። ውሉድካ፡ ገለ ዝገበሮ ነገር ወይ ገለ ዝሓሰቦ ሓሳብ፡ ካልእ ሰብ ከም ዚመውት ከም ዝገበረ ኺመስሎ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ተሓታቲ ኸም ዘይኰነ ጥራይ ኣብ ክንዲ እትነግሮ፡ “በቲ ሞት ተሓታቲ ኸም ዝዀንካ ጌርካ ዝሓሰብካ ስለምንታይ ኢኻ፧” ኢልካ ኽትሓትቶ ትኽእል ኢኻ። ኪምልሰልካ ኸሎ፡ ንስምዒቱ ብዘይምንእኣስ ጽን ኢልካ ስምዓዮ። ብዘይካዚ፡ ቈልዑ ንሞት ከም ተላጋቢ ሕማም ገይሮም ኪርእይዎ ስለ ዚኽእሉ፡ ጕድኣት ከም ዘየጋጥሞ ንውሉድካ ኣረጋግጸሉ።
ውሉድካ ሓሳቡ ንኺገልጽ ኣተባብዓዮ። ብዛዕባ እቶም ዝሞቱ እተፍቅሮም ሰባት፡ እንተላይ ብዛዕባ እቶም ውሉድካ ዘይፈልጦም ኣዝማድካ ብጋህዲ ተዛረብ። ብዛዕባ ኣሞኻ፡ ሓትኖኻ፡ ሓወቦኻ፡ ኣኮኻ፡ እኖሓጎኻ፡ ወይ ኣቦሓጎኻ ትዝ ዚብለካ ነገራትን ዜገርም ታሪኽን ንገሮ። ብዛዕባ እዞም ሰባት እዚኦም ብጋህዲ ኽትዛረብ ከለኻ፡ ውሉድካ እውን ብዛዕባኦም ኪዛረብ ወይ ኪሓስብ ከም ዚኽእል ኪርዳእ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ውሉድካ ንኺዛረብ ኣይተገድዶ። ኣብ ካልእ ግቡእ እዋን ነቲ ጕዳይ ከተልዕለሉ ትኽእል ኢኻ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ምሳሌ 20:5።
ምዕራፍ 34ን 35ን እታ ካብቲ ዓብዪ መምህር ተምሃር ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ውሉድካ ብዛዕባ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንሞት ብዚምልከት ዚምህሮ ትምህርቲ ምእንቲ ኺፈልጥ ኪሕግዛኦ ይኽእላ እየን። ብናጻ ኸተራግፋ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ትሕቲ ሕታማት > መጻሕፍትን ብሮሹራትን ርአ
^ ሕ.ጽ. 4 ነቲ ውሉድ ብወዲ እኳ እንተ ጠቐስናዮ፡ እቲ መሰረታዊ ስርዓት ግና፡ ንጓል እውን ዚምልከት እዩ።


text:
ካብ 2013 ንነጀው፤ ብፍላይ ድማ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት፤ ዓለማዊ ጽልዋ ብፍላይ ድማ ሓድሽ ፖለቲካዊ ስርዓት ማእከላይ ምብራቕ፤ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኡ ኣቢሉ ድማ ንኤርትራ ብቐጥታ ክጸልዋ ጸኒሑ ኣሎ። መንግስቲ ኤርትራ ብዝሓረዮምን ዘይሓረዮምን መንገድታት፤ ኣብዚ ሓድሽ ናይ ፖለቲካ ቅርጻ መሬት ይዋሳእ ኣሎ (ወይ ውን ንኽዋሳእ ብኻልኦት ሃገራት ተለቒሙ ኣሎ)።
እዚ ዓለማዊ ኩነታት ንኤርትራ ብኸመይ ክጸልዋ ኢዩ ንዝብል ትንታነ፤ ንሎሚ፤ ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ዘሎ ኩነታት ኣቶኪርና ከነቕርብ ኢና። ኣብ ዝመጽእ ጽሑፍ ድማ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ተኸሲቱ ብዘሎ ብምርጫ ዶናልድ ትራምፕ ዝተዛዘመ ለውጠ መንግስቲ ምምሕዳር ኦባማ፤ ንኤርትራ ብኸመይ ኽጸልዋ ኢዩ ክንትንትን ኢና።
ቅድሚ ናብ ዝርዝራት ምኻድና ግን ኣብ ሓደ ፍረይዚዮሎጂ ማለት ዝርዛረ-ሓረግ መነጸርታ ክንህብ ንመርጽ። ኣብ ጽሑፍና ‘መንግስቲ ኤርትራ’ ክንብል ከሎና ፕረዚደንት ኢሳያስ ማለት ሙኻኑ ኣቐዲምና ከነነጽር ንፈቱ፤ ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ዘቤታዊ ኮነ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ዝነድፍ፤ ዘጽድቕ፤ ዘተግብር ኣካላት፤ ማለት ባይቶኣዊ፥ ካቢነኣዊ፥ ትካላዊ ስርዓት ኮነ መስርሕ የሎን። ፖሊሲታት ዝንደፍ፥ ዝጸድቕ፤ ዝስረዝ፥ ዝትግበር፤ ዝኽለስ። ዝቕለስ፥ ዝድርበን ዝለዓልን ብሓደ ሰብ ኢዩ።
ሰንበት 20 ሕዳር 2016፤ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጲያ ሃይለማርያም ደሳለኝ፤ ሚኒስተር ምክልኻል፥ ሚኒስተር ፋይናንስን ቁጠባዊ ልምዓትን ዝርከቦም ላዕለዋይ ልኡኽ ሒዙ ናብ ንግስነት ሱዑዲ ዓረብያ ዑደት ምክያዱ፤ ኣብ ሰሙኑ ማለት 28 ሕዳር 2016 ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ብተመሳሳሊ ናብ ሪፑብሊክ ምስሪ ዑደት ምክያዱ ዝፍለጥ ኢዩ።
እዞም ክልተ ዑደታት ናይዞም መራሕቲ ናይተን ክልተ ኣብ ናይ ጽልኢ ምድብ ዝርከባ ኢትዮጲያን ኤርትራን፤ ኣብ መቓን ናይዞም ኣብ ታሕቲ ዝዝርዘሩ ነጥብታት ዝረኣዩ ኢዮም።
1) ኣብ መንጎ ንግስነት ስዑዲ ዓረብን መንግስቲ ኢትዮጲያን ብዉሑዱ ንሓደ ዓመት ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድና፤
2) ኣብ መንጎ ንግስነት ስዑድያን ምስሪን ሓሽኪሩን ተቛሪጹን ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና፤ እንተላይ እዚ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይ ታሕሳስ ብኢማራት ዓረብ ዝተፈተነ ናይ ዕርቂ ተበግሶ ሓዊስካ፤ ዝምድናታት ናብ ንቡር ንምምላስ ዝተገበሩ ኩሎም ፈተነታት ዘይምዕዋቶምን ሳዕቤናቶምን፤
3) መንግስቲ ጅቡትን ኤርትራን ካብ ሪያድ ብዝመጸ መምርሒ መሰረት፤ ኣብ ዝረኸብዎ ኣጋጣሚ ብተመሳሳሊ ቃናን ትሕዝቶን ንመንግስቲ ኢራን ክነቅፉ ምቕናዩም፤
4) ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ሪፑብሊክ ጂቡቲን ወተሃደራዊ ጸጥታውን ስትራተጂካውን ውዕል ንምኽታም ዘኽእለን ንድፈ መዘክር ምዝዛመንን ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ጅቡቲ ወተሃደራዊ መደበር ንምኽፋት ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ቦታ ምምራጹን
5) ብሰንኪ እቲ ዓቢ ተሃድሶ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ንፈለግ ኒል ከቲርካ ናይ ኤሌክትሪክ መመንጨዊ ንምህናጽ ዝሰላሰል ዘሎ ናይ ኢትዮጲያ ፕሮጀክት፤ ኣብ መንጎ ሪፑብሊካት ኢትዮጲያን ምስርን ተኸሲቱ ዘሎ ምትፍናን ምዕራጉ፤
6) ኣብ የመን ወተሃደራዊ ምትእትታው ዝፈጸመ ብንግስነት ስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ኪዳንን፤ ንሱ ዘካይዶም ብስም Operation Decisive Storm ማለት፤ ስርሒት ወሳኒ ማዕበል ዝፍለጥ ወራር፤ በቲ ሓደ ወገን ብሑቲይን ንዝምራሕ ክንፊ ክስዕር ዘይምኽኣሉ ርኡይ እንዳኾነ ምምጽኡ፥ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብፍላይ ድማ ህጻናትን ደቅንስትዮን ብዘውርዶ ቅትለት ተኾኒኑ ምህላዉ፥
7) ኣብ ኤርትራ ዘሎ ወተሃደራዊ መዓስከር መናሃርያ ናይተን ኣብያተ ትምህርትን፥ ሆስፒታላትን ዘዕንዋ ዘለዋ በረራታት ሙኻኑ
መንግስቲ ኤርትራ ዛጊት፡ ኣብዚ ዝተሓላለኸ ፖለቲካውን ጸጥታውን ወተሃደራውን ስእሊ፤ በቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ንነንናቶም ረብሓታት ዝለዓል ኢደበይዛ ካብ ሙኻን ዝሓልፍ ተራ የብሉን። ናይ ወጻኢ ጉዳያት ፖሊሲኡ፤ ካብቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ሕሱም ተነጽሎ ንምውጻእ፤ ብዓቢኡ ድማ ስልጣኑ ንምንዋሕ ኣብ ዘርበሖ ውዕላት ዓይንኻ ከይሓሰኻ ምእታው ኮይኑ ስለዘሎ፥ ኣገልጋሊ ናይ ዘልዓሎ ሓይሊ ንምዃን ድሉዊ ካብ ዝኸውን እዋን ኣሕሊፉ ኣሎ። እቶም ወሰንቲ ተዋሳእቲ ውን፤ መንግስቲ ኤርትራ ዝውንኖ ዘቤታዊ ይኹን ግዳማዊ ሓይሊ ከምዘይብሉ ተገንዚቦም፤ ከም ድኹም ረቛሒ ማለት none autonomous player ስለዝቖጽርዎ፤ ኣብ ዘድለዮም እዋን፥ ብዘድለዮም ዓቐን፥ ዋግኡ ብዝበልዎ ገንዘብን ነዳዲን፤ እንተስ ብመልክዕ ኮንትራት፥ እንተስ ብመልክዕ ምሉእ ግዜ ከስርሕዎ ወሲኖም ኣለዉ።
ኣብ ግንቦት 2015 መንግስቲ ሪፑብሊክ ጅቡቲ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝነበሮ ዝምድና ምስበተኸ፤ እታ ምስ ወራር የመንን ሱታፌኣን ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ወተሃደራዊ መዓስከር እተናዲ ዝነበረት ሕቡራት ኢማራት፤ ብኣማላድነት ስዑዲ ዓረብ ንኤርትራ ምስተወከሰት፤ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ወዓል ሕደር ነቲ ሕቶ ተቐቢልዎ። ኮይኑ ድማ ብዕለት 29 ሚያዝያ 2016፤ ፕረዚደንት ኢሳያስ ናብ ስዑድያ ዑደት ኣካይዱ።
እዚ ብሰንኪ ናይ ጅቡትን ኢማራትን ግጭት ዝተኸስተ ዕድል፤ ንመንግስቲ ኤርትራ ንባዕሉ እውን ሃንደበት ምንባሩ ዘረጋግጹ ብዙሓት ሓቅታት ኣለዉ። ሓደ ካብኡ እቲ ብ29 መጋቢት፤ ማለት ሓደ ወርሒ ቅድሚ ኢማራትን ስዑድያን ንመንግስቲ ኤርትራ ንኸገልግለን ምልዓለን፤ ብስም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢኡ ዘውጸኦ መግለጺ ምስክር ኢዩ። እቲ መግለጺ፤ ኤርትራ ንኪዳን ስዑዲያ ከምዘይትድግፍን፤ ኣብ የመን ዝግበር ግዳማዊ ምትእትታው ከምእትነጽግን ዝሕብር መግለጺ ኢዩ ነይሩ። እዚ መግለጺ ከምቲ መንግስቲ ኤርትራ ዘዘውትሮ ነቲ ክኣትዎ ዘይከኣለ ኪዳናት ንምንሻው ዝዓለመ ኢዩ ነይሩ፤ የግዳስ ሓደ ወርሒ ኣብ ዘይመልእ ግዜ ናብቲ ክጋበዞ ኢየ ኢሉ ገሚትዎ ዘይፈልጥ ውራይ ምስተዓደመ፤ ነቲ ዝነጽጎ ዝነበረ ኪዳን ዝተሓተቶን ዘይተሓተቶን መሬትን ባሕርን ኣየርን ንሙግናዕ ድልዊ ምህላዉ ገሊጹ። ከምቲ ምዕራባውያን መሰልቲ ዝብልዎ፤ እቲ ብድሕሪኡ ዝሰዓበ ታሪኽ ኢዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብኽንዲ’ቲ ቅልጣፈ ኩሉ ነገራት ክውድእ ዝኸኣለ፤ መንግስቲ ስለዘይብሉ ኢዩ። ኣብ ዝኾነት ብሕጊ እትመሓደር ሃገር፤ ይትረፍ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ንግዳማዊ ወተሃደራዊን ጸጥታዊን ውዕላትን ፍቓድ ባሕርን ኣየርን መሬትን ዝምልከቱ ሉዓላውያን ጉዳያት፥ ንንግዳዊ ሕርሻ ዝወሃብ ናይ ጭራም መሬት ኣገልግሎት እውን ንምሃብ፤ ባይቶኣዊ፥ ካቢነኣዊ፥ ትካላዊ መስርሕን ናይ ህዝቢ ተሳትፎን ይሓትት። ናይ ሎሚ ኤርትራ ግን ናይ ፕረዚደንት ዋንነት ኢያ፤ ከም ናይ ድሕረ ገደንኡ ዛሬባ፥ እንተደልዩ ይሸጣ፥ እንተደልዩ የካርያ፥ እንተደለየ የሰጋግራ ኣሎ ።ምስናይ ዘሕዝን ሳዕቤናቱ።
ነዚ ብሱዑዲያ ዝምራሕ ናይ የመን ውግእ ስዒቡ እቲ ኣብ መንጎ ምስርን ኢትዮጲያን ብሰንኪ እቲ ዓቢ ተሃድሶ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ንፈለግ ኒል ከቲርካ ናይ ኤሌክትሪክ መመንጨዊ ንምህናጽ ዝሰላሰል ዘሎ ናይ ኢትዮጲያ ፕሮጀክት ክሕሽክር ዝጸንሐ ዝምድናታት ክልቲአን ሃገራት፤ እቲ ኣብ ኢትዮጲያ ዝተላዕለ ህዝባዊ ናዕብን ካብ መንግስቲ ኢትዮጲያ ናብ ግብጺ ዝውርወር ክሲ ምትእትታውን ተወሲኽዎ ጉዕዙኡ ናብ ሓደጘኛ ኣንፈት ምስኣምረሐ፥ ንመንግስቲ ኤርትራ ዳግማይ ካብ መሬት ዘልዓሎ መንግስቲ ምስሪ ኢዩ። ምስሪ ብሰንኪ እቲ ናይ ብሕታ ትዕድልቲ ኣምላኽ እትሓስቦ ፈለግ ኒል ምስ መንግስቲ ኢትዮጲያ ኣብ ምትፍናን ስለዝኣተወት፤ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጲያ ጸቕጢ ንምፍጣር፤ ንመንግስቲ ኤርትራ ከም መሳርሒ ክትጥቀመሉ መሪጻ ኣላ። እዚ ኣብ ሰሉስ 9 ጥሪ 2018 ዝተኻየደ ዑደት ድማ፤ ናይዚ መርኣያ ኢዩ። ንውጽኢት ናይዚ ዑደት ዝተፈላለዩ ማእከላት ስትራተጂካዊ መጽናዕትታት ነናቶም ትንታነታት ክህብዎ ጀሚሮም ኣለዉ።
ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ምስሪ ዳይረክተር ኣህጉራዊ ውዕላትን መዘክራትን ዝነበረ ኣሰይድ ኢብራሂም ዩስሪ፤ ነቲ ዑደት ድሕሪ ምክትታል፤ ‘መንግስቲ ምስሪ ምስ መንግስቲ ኢትዮጲያ ንዘለዋ ናይ ኒል ምስሕሓብ ንምዕዋት ንኤርትራ ከም ሓያል ናይ ጸቕጢ ካርታ ክትጻወተላ ኣለዋ’ ምባሉ ይሕበር። ፕረዚደንት ኢሳያስ ናብ ካይሮ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፤ ሚኒስተር ጸጋታት ማያትን ካናለታትን ዶክተር መሓመድ ዓብደል ዓጢ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ መጺኡ ንኽቕበሎ ምምዳቡ ድማ፤ መንግስቲ ምስሪ ብመንገዲ ዑደት ፕረዚደንት ኢሳያስ፤ ናብ መንግስቲ ኢትዮጲያ ክልእኮ ናይ ዝደለየ መልእኽቲ ትሕዝቶ ዘነጸረ ኢዩ ነይሩ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ከም ምልክት ጽርግያታት፤ ናይ መጠንቀቕታ መሐበሪ ንሙኻን ብመንግስቲ ምስሪ ተዓዲሙ ተኾይኑ ድማ ንኤርትራን ክብረታን ኣዚዩ ዘፉኩስ ተርእዮ ኢዩ።
ኣብዚ ቅልጡፍ መስርሕ፤ በቲ ሓደ ወገን ኣብ መንጎ ቱርኪን ቀጠርን ሱዳንን፤ ከምኡውን ሱዳንን ኢትዮጲያን ዝምዕብል ዘሎ ኪዳናትይምዕብል ኣሎ። በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ መንጎ ግብጽን ኤርትራን፤ ካብ ናብ ገንዘባዊ ደገፋት ዝያዳ፤ ንኤርትራዊ ዓቕሚ ሰብ ገንሸል ኪገብር ዝኽእል ዝመስል ናይ ውግእ ውዕላት ይካየድ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ ዝጸንሖ ድኹም ቁመና፤ ናይ ተዋሳኢ ግደ ዘይኮነስ ናይ ኣገልጋሊ ተራ ኢዩ ሒዙ ዘሎ። እቲ ናይ ውክልና ውግእ ኣብ መንጎ ኢትዮጲያን ግብጽን፥ ኢራንን ሱዑድያን፥ ግብጽን ሱዑድያን፥ ሱዑድያን ሶርያን፥ ሑቲን ብመንግስቲ ስዑዲ ዝምራሕ መንግስቲ የመንን ኮይኑ፤ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኩሎም እዞም ግጭታት፤ ብተጠቀምቱ ንጉዝጓዝን ውሻልን ዝኣቱ ዘሎ ዘይመሰረታዊት ሓይሊ እዩ።
መንግስቲ ምስሪ ንመንግስቲ ኤርትራ ልክዕ ከም በዓል ኦነግን ግንቦት 7ን ንስልታዊ ስጉምታት ንመጋበርያነት ኣልዒልዎ ስለዘሎ፤ ዕምሩ ምስ ምምሕያሽ ዝምድናታት ኢትዮጲያን ግብጽን ዘብቕዕ ሙኻኑ ንመንግስቲ ኤርትራ ብኣግኡ ክረኣዮ ይግባእ። ልዕሊ ኩሉ ድማ መንግስቲ ኤርትራ ብዋጋ ናይ ዝኾነ ኤርትራዊን፤ ብዋጋ ናይ ኤርትራዊ ሉዓላውነትን ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ጥራይ ዝዓለመ ንኤርትራ ናብ ሓደገኛ ኩነት ዝሸምም ውሳነታት ክወስድ ኣይግባእን።


text:
ከምዝፍለጥ፡ ባሕቲ መስከረም ቃልሲ ንናጽነትን ሓርነትን ኤርትራ ዘቦከረት ዕለት እያ። እዛ ዕለት እዚኣ፡ ብዘይ ናጽነትን ሓርነትን ክብረት የለን ብምባል ንኹሎም እቶም ብሉጽ ህይወቶም ከይበቀቑ ንኤርትራን ህዝባን ዝወፈዩ እንዝክረላ ክብርቲ ዕለት እያ።
እዚ ባህጊ ናጽነት ኣብ 1991 ተጋሂዱ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብሓባር ዓሊሉን ዘሊሉን። እንተኾነ ግና ህዝቢ ኤርትራ ዘይተጸበዮ ሓደጋ ረኺቡ፡ ብሸፋቱ ተኸቲሩ፡ ሓርነቱን ክብረቱን ተመንዚዑ፡ ኣብ ሃገሩ ከም ባርያ ጥራሕ ዘይኮነ ካብ እንስሳ ንታሕቲ ሓሲሩ ይርከብ። ስለዝኾነ ድማ ዓዱ ገዲፉ ካብ ተስፋ ዘይብሉ ጸልማት ሕይወት ንምውጻእ ናብ ፍቀዶ ሃገራት ክስደድ ተቀሲቡ ይርከብ ኣሎ።
ስደት ግና ነባሪ መፍትሒ ኣይኮነን። እቲ እንኮ ፍታሕ፡ ኣብ ሃገርና ምልክን ዓመጽን፡ ሕጊ ኣልቦነትን ኣሊና፡ ብሕግን ቅዋምን እትግዛእ፡ መሰል ዜጋታታ እተኽብርን እትከናኸንን፡ ዜጋታት ዝሓልሙላን ሕልሞም ጋህዲ ክገብሩ እተኽእሎምን፡ ሰላም ዝዓሰላ ኤርትራ ምትካል እዩ።
እሞ ነዛ ንብህጋን ንሓልማን ኤርትራ መን እዩ ጋህዲ ዝገብራ? ናተይ፡ ናትካ፡ ናትኪ እወ ናይ ኩላትና ኤርትራውያን ሓላፍነት እዩ። ኤርትራ ትጸንት እያ ዘላ! ኣታ ደቂስካ ዘሎኻ ተበራበር! ኣቲ ደቂስኪ ዘሎኺ ተበራበሪ! ንምልኪ፡ ንመግዛእቲ፡ ንባርነት፡ ንማእሰርቲ፡ ንጭቆና፡ ንምብትታን፡ ንስደት፡ ንዘይንቡር ሞት ይኣክል ንበል።
ኔልሰን ማንዴላ ከምዝበሎ "ኩሉ ነገር ክሳብ ዝኸውን፡ ዘይከውን እዩ ዝመስል።'' ንሕና ድማ ብኹነታት ተስፋ ከይቆረጽና፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ክንርእዮ እንብህግ ለውጢ ንምምጻእ፡ ቃልስና ነጐሃህርን መብጽዓና ንሓድስን። ባሕቲ መስከረም ድማ በዚ መንፈስ እዚ ክንጽንብላን ክንዝክራን ሓደራ።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ)
1 መስከረም 2015
ፕሪቶርያ ደቡብ ኣፍሪቃ


text:
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ብናይ ቁስጢንጥያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ፓትርያርክ ብጹዕ ወቅዱስ ባርይቶሎሞዮ ቀዳማይ ብናይ አተንስን ኩላዊት ግሪኽን ቤተ ክርስትያን ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ወቅዱስ ሄረኒሞስ ካልአይ ከምኡ ክአ ብናይ መንግስቲ ግሪኽ ርእሰ ብሔር ዝተገብረሎም ዕድመ መሠረት ሎሚ ንግሆ ነቶም አብ ደሴት ግሪኽ ለስቮስ ዝርከቡ ስደተኛታት ክበጽሑ ሎም ንግሆ ካብ መንበረ ሐዋርያ ቅዱስ ጰጥሮስ ነቂሎም።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ሎሚ ረፍዲ ካብ ለአናርዶ ዳ ቪንቺ ዓለም ለኸ መዕረፍ ነፈርቲ ነቂሎም ሚቲለነ ሀገራት ለኸ መዕርፍ ነፈርቲ ምስ በጽሑ ናይ አተንስን ኩላዊት ግሪኽን ቤተ ክርስትያን ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ወቅዱስ የረኒሞስ ካልአይ ናይ ቁስጢንጢንያ ፓትርያርክ ብጹዕ ወቅዱስ ባርቶሎሞዮ ቀዳማይ ናይ መንግስቲ ግሪኽ ቀዳማይ ሚኒስተር አለክሲስ ትሲፕራስ ብድሙቅ አገባብ ተቀቢሎምዎም ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስን ናይ ግሪኽ ቀዳማይ ሚኒስተር አለክሲስ ትሲፕራስን አብቲ ሀገራት ለኸ መዕረፍ ነፈርቲ ሚቲለነ ዝርከብ መቀበሊ አጋይሽ ብብሕቲ ተራኺቦም ሐሳብ ንሐሳብ ተለዋዊጦም።
ብድሕሪ”ዚ ሰለስቲኦም ብጹዓን አበው ማለት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስክሶ ብጹዕ ወቅዱስ የረኒሞስ ክልአይ ብጹዕ ወቅዱስ ባርቶሎሞዮ ቀዳማይን ብሐባር ናብቲ 2.500 ስደተኛታት ዝርከብሉ ቦታ ተጓዒዞም ንስደተኛታት ቃሎም አስሚዖም ናይ ሐባር መግለጺ ክአ ሂቦም።
‘ሓባራዊ መግለጺ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስን ፓትርያርክ በርተለሜዎስን ሊቀ ጳጳስ የሮኒሞስን
ንሕና፣ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስን ኤኩመኒካዊ ፓትርያርክ በርተለሜዎስን ናይ ኣተንስ መላእ ግሪኽን ሊቀ ጳጳስ የሮኒሞስን ናይቶም ብዙሓት ካብ ዝተፈላለየ ግጭታትን ውግኣትን ንኸምልጡ ብዙሕ ግዜ ከኣ ንናብራኦም ዕለት ዕለት ዝፈታተን ኩነታት ሃዲሞም ናብ ኤውሮጳ ዝመጹ ስደተኛታትን ተፈናቀልትን ሓተቲ ዑቊባን ዘሕዝን ኩነት ዘሎና ዓሚቊ ሻቅሎትን ስግኣትን ንምግላጽ ኣብ ደሴት ለስቮስ ናይ ግሪኽ ተራኺብና ኣሎና፣ ርእይቶን ሓሳብን ናይ ዓለምና ነቲ ብዓመጽን ብብረታዊ ግጭትን ስደትን ብሰንኪ ሃይማኖትምን ዓሌቶምን ዝፈናቀሉን ንስድራቤታት ካብ መረበቶም ዘባርር ዘሎ ክብሪ ወዲ ሰብን መሰረታዊ መሰላት ደቂ ሰብን ነጻነቶምን ክግፈፍ እንከሎ ርእዩ ከምዘይረኣየ ክኸውን ኣይክእልን፣
ናይ ሚልዮናት ስደትን ምዝንባልን ዘኸተሎ ሰብኣዊ ቅልውላውን ንኩልና ቅልጡፍ ናይ ምትሕብባርን ርሕራሔን ልግስን በልሲ ብምሃብ ቅልጡፍ ተግባራዊ መብጽዓ ክንገብር ይዕድመና፣ ካብ ደሴት ለስቮስከስ ነዚ ደረት ኣልቦ ቅልውላው ደቂሰባት ብምርኣይን መሰረታውያን ምኽንያታቱን ብዲፕሎማሲያውን ፖሎቲካውን ግብረሰናያውን ተግባራት እናኣለየ ብሓባራዊ ጻዕሪ ኣብ ማእከላይ ምስራቅን ኤውሮጳን ብትብዓት ንክምልስ ንዓለምለኸ ማሕበረሰብ ንጽውዕ፣
ከም መራሕቲ ናይተን እንውክለን ኣብያተ ክርስትያን፣ ንሰላም ብዘሎና ድሌትን ንግጭታት ብዘተን ዕርቅን ኣብ ምፍታሕን ብዘሎና ቊሩብነት ኩልና ሓደ ኢና፣ ነዚኦም ስደተኛታትን ተፈናቀልትን ሓተቲ ዑቊባን ሓገዝ ንምብርካትን ንምንክብካቦን ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ እናኣመጎስና ኩሎም ፖሎቲካውያን መራሕቲ ኩሎም ግለ ሰባትን ማህበራትን እንኮላይ ክርስትያን ኣብ መረበቶም ዓዶም ክቅመጡ መሰረታውያን መሰላት ደቂ ሰባት ከስተማቅሩን ብሰላምን ርግኣትን ከምዝነብሩ ክትግብሩ ዝተኻእለኩም ኩሉ ክትገብሩ ንምሕጸን፣ ዝሰፈሐ ዓለምለኻዊ ሓባራዊ ስምምዕን ናይ ሓገዝ መደባትን ብህጹጽ የድልዩ እዚ ከኣ ሕጋውነት ንምኽባርን መሰረታዊ መሰላት ደቂ ሰባት ንምክልኻልን ምናዳ ንትሕቲ ዕድመ ንምክልኻልን ነጋዶ ደቂ ሰባትን ሱልኳ ኮንትሮባንድ ንምውጋእን ከምዞም ኣብ ከባቢ መዲተራንያን ዘገልግሎ ዘለው ወለንተኛታት ውሕስነት ንዘይብሉ መንገድታት ንምውጋድን እዩ። በዚ መንገዲ እዚ ነተን ብቀጥታ ነዞም ዝሳቀዩ ዘለው ኣሕዋትናን ኣሓትና ዝቅበላ ዘለዋ ሃገራት ክንሕግዝ ንኽእል፣ ብሕልፊ ነቶም ናይ ገዛእ ቊጠባዊ ሽግሮም ሰጊሮም ብልግሲ ነዚ ቅልውላው እዚ መልሲ ንዝሃበ ሕዝቢ ግሪኽ ኣብ ጐኑ ምህላውና ንገልጽ፣
ኩልና በሓባት ካብ ማእከላይ ምብራቅ ውግእን ዓመጽን ደው ክብል ንምሕጸን፣ ፍትሓውን ነባርን ሰላም ንኽነግስን እቶም ካብ መረበቶምን መሬቶምን ዝተሰዱ ብክብሪ ክምለሱ ንምሕጸን። ሃይማኖታውያን ማህበራት ከምቲ ዝገብርዎ ዘለዎ ንኩሎም ስደተኛታት ብዘይ ኣፈላላይ ሃይማኖት ክቅበልዎምን ክሕግዝዎምን ክከላኸሉሎምን ንዘኻኽር፣ ሲቪላዊ ሓገዛትን ሃይማኖታውያን ማህበራት ዘበርክትዎ ሓገዝን ኩሉ ብሕብረት ክኸውን ሓደራ ንብል፣ እዚ ህጹጽ ኣድላይነት ክሳብ ዘሎ ኩለን ሃገራት ግዝያዊ ናይ ፖሎቲካዊ ዑቅባ ከበርክታ ነቶም ናይ ስደተኛ መሰል ዘድልዮም ከኣ ክልግሳሎም ናይ ረድኤት ስራሓቶም ከስፍሓን ምስቶም ኩሎም ግጭታት ከብቅዕ ዝጽዕሩ ዘለው ሰብ ጽቡቅ ድላይ ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ብሓባር ክሰርሑ ነዘኻኽር፣
ሃገረ ኤውሮጳ ሎሚ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ዝሓሰመ ሰብኣዊ ቅልውላው ክትርኢ እዚ ናይ መጀመርያኣ እዩ፣ ነዚ ከቢድ ጸገም እዚ መልሲ ንምርካብ ንኩሎም ተኸተልቲ ክርስቶስ ነቲ ቃላት ጐይታ ማለት ኣብ መወዳእታ ዓለም እንፍረደሉ ‘ጠምየ ነረ ኣብሊዕኩምኒ ጸሚኤ ነረ ኣስቲኹምኒ ጋሻ ኰይነ ተቀቢልኩምኒ ዓሪቀ ከዲንኩምኒ ሓሚመ ብጺሕኩምኒ ተኣሲረ ነረ ክትርእዩኒ መጺእኩም . . . ሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ ነዞም ነኣሽቱ ኣሕዋተር ዝገበርክምዎ ነዓይ ኢኹም ገርክምዎ’ (ማቴ 23.35-40) ንዝብላ ቃላት ጐይታ ክትዝክሩ ንምሕጸን፣
ንሕና ብወገና ንፍቃድ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምእዛዝ ብምሉእ ልብናን ብጽንዓትን ንሓድነት ኩሎም ክርስትያን ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ኢና፣ ከምቲ ኣብ 2001 ኣብ ኻርታ ኤኩመንካ ዝብል ኣዋጅ ዝተገልጸ ሎሚውን ‘ኣብ መንጎ ክርስትያን ዕርቂ ማለት ማሕበራዊ ፍትሒ ኣብ መጎናን መንጎ ኩሎም ሕዝብታትን ከምዝነግስ ምግባር ስለዝኾነ ብሓባር ንስደተኛታትን ተፈናቀልትን ሓተቲ ዑቊባን ኣብ ኤውሮጳ ሰብኣዊ ኣቀባብላ ክንገብረሎም ኢና’ ክንብል ቃልና ነሐድስ። ናይ ስደተኛታትን ተፈናቀልትን ሓተቲ ዑቊባን ከማኡ እውን ኣብ ማሕበረሰባትና ተገሊሎም ናይ ዘለው ሕዝቢ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ብምክልኻል ነቲ ንኣገሎት መላእ ዓልም ዝብል ናይ ኣብያተ ክርስትያናትና ተልእኮ ኣብ ግብሪ ክነውዕል ቈሪጽና ተንሲእና ኣሎና፣ ናይ ሎሚ ርክብና ንክልቲኦም ነቶም ዑቊባ ዝሓቱ ዘለውን ንስደተኛታት ተቀቢሎ ዝሕግዙን ጽንዓትን ተስፋን ንክህብ ዝዓለመ እዩ። ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ሕይወት ሰባት ንምክልኻል ምናዳ ከኣ ንኩሎም ናይ ሃይማኖት ማሕበረሰባት ብሓደ ዓይኒ ዝጥምትን ንኩሎም ዘሳትፍን ፖሊሲ ከደንፍዑ ሓደራ ንብል፣ በዚ ኣሰቃቂ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝተጸልው ኩሎም ምናዳ ኸኣ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝኾኑ ክርስትያን ብቀጻሊ ክንጽልየሎም ይምሕጸኑ፣ ለስቮስ ዕለት 16 ሚያዝያ 2016 ዓም የሮኒሞስ ካልኣይ ፍራንቸስኮስ በርተለሜዎስ ቀዳማይ’
ሰለስቲኦም ማራሕቲ ሃይማኖታት ፍርቂ መዓልቲን ፈረቃን ምስ ዝተወሰኑ ስደተኛታት ንምሳሕ መአዲ ቀሪቦም። ድሕሪ ምሳሕ ብጹዓን አበው ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ብጹዕ ወቅዱስ የረኒሞስን ብጹዕ ወቅዱስ ባርቶሎሞዮ ቀዳማይን ምእንቲ”ቶም ካብ ዝተፈላለያ ሀገራት ብዝተፈላለየ ምኽንያት አብ ጉዕዞ ስደት አብ ባሕሪ ሕይወቶም ዝስአኑ ስደተኛታት ብሐባር ናይ ሕልና ጸሎት አዕሪጎም። አብ መጨረሻ ክአ ብፁዓን አበው ግሪኽን ቁስጢንጥንያን ቀዳማይ ሚኒስተር ግሪኽን አብ ሀገራት ለኸ መዕረፍ ነፈርቲ ሚቲለነ ተረኺቦም ንርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ አፋንዮምዋም።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ካብ ደሴት ለስቮስ በታ ዝተጓዕዙላ ነፋሪት ሽዱሽተ ትሕተ ዕድመ ዝርከብዎም ሰለስተ ስድራ ቤታት 12 ስደተኛታት ሒዞም ንመንበረ ሐዋርያ ቅዱስ ጰጥሮስ ከም ዝተመልሱ አቀባሊ ቃል ቅድስቲ መንበር አባ ፈደሪኮ ሎምባርዲ መግለጺ ሂቦም ። እቶም ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዑቅባ ዝሀብዎም 12 ስደተኛታት እምነተ ክርስትና ዝኽተሉ ዜጋታት ሶርያ ከም ዝኾኑ ክአ አተሐሒዞም አረዲኦም ። ቅድሚ ሎሚ ሐሙሽተ ሕጻናት ዝርከብዋ ኤርትራዊት ስድራ ቤት ዝርከብዎብ ስድራ ቤታት ቫቲካን ዑቚባ ከም ዝተዋህቡ ይዝከር። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ናይ ሮማ ሰዓት አቆጻጽራ ድሕሪ ቀትሪ ሰዓት አርባዕተን ፈረቃን ብድሐነ ሰላም ንመንበረ ሐዋርያ ቅዱስ ጰጥሮስ ተመሊሶም።
እዚ ሎሚ ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ናይ ቁስጢንጢንያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ናይ አተንስን ኹላዊት ግሪኽን ቤተ ክርስትያን ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ወቅዱስ የረኒሞስ ካልአይን አብ ግሪኽ ደሴት ለስቮስ ተረኺቦምን ተራኺቦምን ነቶም አብ ደሴት ግሪኽ ዝርከቡ ስደተኛታት ዘካየድዎ ምብጻሕ ሰብአዊን ክርስትያናውን ምብጻሕ ከም ዝኾነ። ብጹዓን አበው ተሳተፍቲ ሽግርን ጸበባን ስደተኛታት ከም ዝኾኑን ቅድስቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያንን ናይ ቁስጢንጢንያን ግሪኽን አብያተ ክርስትያናት አብ ጐድኒ ስደተኛታት ከም ዘለዋን ምስኦም ከም ዝተሐባበራን ብሐደ ወገን በቲ ካልእ ወገን ክአ ዓለም ለኸ ማሕበረ ሰብ ንጉዳይ ስደተኛታት አቃልቦ ክህብን ሰብአዊ ክብሮም ዝተሐለወ ክኸውን ንሽግር ስደተኛታት መሰረታዊ ፍታሕ ክደሊ ንምትሕስሳብን ንምምሕጻንን ከም ዝኾነ ብወገን ቫቲካን ዝተዋህበ መግለጺ የገንዝብ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ። አብ ኮስን ኪዮስን ለቮስን ዝተባህላ ደሴታት ግሪክ 4.200 ስደተኛታት ከም ዘለዉ ክምልከት እንከሎ አብ ግሪክ ንእሽቶ ካቶሊካዊ ማሕበረ ሰብ ከም ዘሎ ክፍለጥ እንከሎ ናይ ሄላስ ካሪታስ አቀባሊት ቃል ማርስተላ ትሳማትሮፖሉ ከም ዘምለከትኦ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ምስ ብጹዕን አበው ሐቢሮም ንስደተኛታት ምብጽሖም ነቶም ስደተኛታት ዓቢ ተስፋን ሞራልን ከም ዝኾነን ንተግባረ ሰናይ ስራሕ ሄላስ ካሪስታስ ማለት ካሪታስ ግሪኽ ዘተባብዕ ከም ዝኾነ መግለጺ ሂበን። እዞም አብ ደሴት ለስቮስ ዝርከቡ ስደተኛታት አብ ክልተ ዝተኸፍሉ ኮይኖም አብ ሀገራት ኤውሮጳ ፖሊቲካዊ ዑቅባ ክሐቱ ዝተፈቅደሎምን በቲ አብ ዝሐለፈ ቀረባ ግዜ አብ ሞንጎ ሕብረት ኤውሮጳን መንግስቲ ቱርክን ዝተግብረ ስምምዕ መሰረት ናብ ሀገሮም ክምለሱ ተሰናድዮም ዘለዉ ከም ዝኾኑ አቀባሊት ቃል ካሪታስ ሄላስ ማሪስተላ ትሳማትሮፖሉ አገዝንዚበን። ስደተኛታት ሶርያን ዒራቅን ፖሊቲካ ዑቅባ ክሐቱ መሰል ከም ዘለዎም ካብ ካልኦት ሀገራት ካብ አፍጋኒስታን ፓኪስታን ኢራን ዝመጹ ግን ናይ ስደተኛታት ኤኮኖሚ ተባሂሎም ንድሕሪት ከም ዝምለሱ ጠቂሰን ካሪታስ ሄላስ ንኹሎም ስደተኛታት ዓቅሚ ብዝፈቅዶ ብፍላይ ንደቀ አንስትዮ ሕጻናትን ንሽማግለታትን ከም ዝሕግዝ አተሐሒዘን ገሊጸን።


text:
ልደት
ታሕሣሥ 29 2010 (1/7/2018)
“ተወልደ በተድላ መለኮት እማርያም እምቅድስት ድንግል ተወልደ በተድላ መለኮት”።
ንባባት፡ ዕብ 1፡1-6፥ 1ዮሓ 4፡1-9፥ ግ.ሓ. 13:16-25፥ ሉቃስ 2፡1-20.
ምስባክ፡ ወአነሂ በኲርየ እረስዮ፥ ወልዑል ውእቱ እም ነገስተ ምድር ወለዓለም አዓቅብ ሎቱ ሣህልየ።
“አነ እውን በዅረይ ክገብሮ እየ ንሱ ኻብ ነገሥታት ልዕል ዝበለ ኺኸውን እዩ፥ ነቲ ዘተስፈኽዎ ምሕረት ንዘለዓለም ክሕልወሉ እየ፥ ኪዳነይ እውን ከጽንዓሉ እየ” መዝ. 89፦27~28።
ክብራን መፍቀርቲ አምላኽ ህዝበ እግዚአብሔር በዚ ብሩኽን ፍሉይ ዕለት ልደት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ክንዝክር ከሎና እንቋዕ አብ ብርሃነ ልደቱ አብጽሓና ናይ ሰላምን ፍቕሪን ምሕረትን ልደት ገሩ አብ ሕይወት ነፍሲ ወከፍና ፍሉይ ፍቕሪ አምላኽ ዘሕድር ይግበረልና። ከምኡ አብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ዓለም ዝርከቡ አሕዋትናን አሓትናን ጸጋ አምላኽ ዝበዝሖ ልደት ክገብረሎም፥ አብ ሃገርናን ዓለምናን ከአ ሰላም ነጊሱ ደቂ ሰብ ጣዕሚ ሰላምን ፍቕሪ ዘስተማቕሩሉ ዘመን ውርደልና ብልቢ እና ተመነኹ ንኹልኹም ሑስ ልደት እብል። ነቶም አብ ዝተፈላለየ ጸገም ዝርከቡ በዚ ብሩኽ ልደት አምላኽ ራህዋ ከውርደሎም፥ ኃጥአን አብ መገዲ አምላኽ ክምለሱ፥ ዝተባእሱ ክዕረቑ፥ ዝጠፍኡ ክርከቡ፥ ዝተሸገሩ ክርህዎም፥ አብ ስደት ዘለዉ ብሰላም ዓዶም ክምለሱ፥ ርትዒ ብዝመልኦ ክፍረዱን ክፍትሑን፥ ውግእን ግፍዕን ካብ ዓለምና ጠፊኡ ሰብ ሰላም አምላኽ ዘስተማቕረሉ ዘመን ክህበና አብዚ እነዕርጎ ዘሎና ፍሉይ ጸሎትን መስዋዕትን ምእንቲ ነፍሲ ወከፍና እናአዕረግና ብዳግም ብሩኽ ልደት እብል።
ልደት መድኃኒና ፍሉይ ምዕራፍ አብ ሕይወት ደቂ ሰባት ዝኸፍት እዩ። ቅዱስ መጽሓፍ ነቲ ልደት ክርስቶስ ዘምጽኦ ጸጋ ክገልጽ እንከሎ “ነቶም አብ ጸልማት ዝነበሩ ብርሃን በሪቕሎም”ይብል። ኢሳያስ ነብይ ብተመሳሳሊ አብ 9፡1-6 ዘሎ እንተ አንበብና፡ “እቲ አብ ጸልማት ዚነብር ህዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረአየ፥ ነቶም አብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወጸሎም” እናበለ ብክርስቶስ ዝመጽእ ምሕረትን ለውጥን አብ ሕይወት ደቂ ሰባት ይነግረና።
ኢሳያስ ንጉሥን አማኸርቱን ንአምላኽ ምእማን ስለ ዝአበዩ አብ ጸልማትን ፍርሕን ከም ዝነበሩ ይነግር። ኩሉ ጊዜ ንአምላኽ ዝሓደገ ሕይወት መለለይኡ ፍርሒ ስግአት ጥርጠራ እዩ፥ ልደት ክርስቶስ እምብአር ካብ ፍርሕን ጥርጠርን ነጻ ከውጽአና ደቂ ርግአትን ሰላምን ክንከውን እሞ አብ ኩሉ ሰላም ክንእውጅ ዝሕግዘና ቅዱስ እዋን እዩ። እግዚአብሔር አብ ህዝቡ ክርእዮ ዝደሊ ሰላምን ሓጎስን እዩ፥ ሎሚ እውን ነዚ ክቡር ብዓል ልደት መድኃኒና ክንዝክር ከሎና እዚ ጸጋ ክንቅበል ኢና እንጽዋዕ ዘሎና።
ሰብ አብ ከቢድ ባርነትን ጭቆናን እንከሎ ምልክት ነጻነት እንተ ረአየ ዝስምዖ ሓጎስ ኩልና ቅድሚ 800 ዓመት አቢሉ ነቲ ብልደት ክርስቶስ
ንርድኦ ኢና። ብተፈጥሮና ንጭቆና ንጸልማት ስለ ዘይተፈጠርና አይውሓጠልናን እዩ። ወላ እውን ብድኽነት ንገዛእ ኩሉ ጊዜ ነጻነትን መሰልን ንደሊ እዚ አብ ባኅርና ዘሎ ነገር እዩ፥ ማንም ሰብ ከአ ከሕድገና ዝኽእል የለን ምናልባት ገለ ብዓመጽ እንተ አሕደጉና ንመሰልና ንልዓል ክሳብ መስዋዕቲ እውን ንውፈ ምእንቲ ነጻነትና። አብ ዓለም ምእንቲ መሰል ምእንቲ ነጻነት ምእንቲ ፍትሒ ሕይወቶም በጃ ዝሃቡ ብዙሓት እዮም። ነጻነት ዘጥፍአ ሰብ ወይ ህዝቢ ቅሱን አይኮነን ምእንቲ ነጻነቱ ከምልስ ከአ ዝክአሎ ክገብር ግድነት እዩ። አብ ልደት ነዚ ኢና እነስተማቕር “ጎልቢቡ ሒዙና ዘሎ ድነ ጸልማት ኃጢአትናን ብሰባት ዝወረደና ጸልማት ክንቅንጥጥ እሞ ብርሃን ነጻነት ክንጎናጸፍ”። ብወገን አምላኽ ክርስቶስ አብ ቤተ ልሔም ካብ ድንግል ምስ ተወልደ ብርሃን ነጻነት ተዋሂቡና እዩ፥ ዝድለ ዘሎ ዝኽሪ ልደት ክርስቶስ ክነብዕል እንከሎና ናታትና ተራ አብቲ ክርስቶስ ዝሃበና ብርሃን ነጻነት አብ ምቕጻሉን ምንባሩን እዩ፥ ብርሃን ክርስቶስ ኩሉ ጊዜ በሪሁ ክነብር ናይ ነፍሲወከፍና ተሳትፎ የድልዮ። ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ንስኻትኩም “ብርሃን ዓለም ኢኹም” ኢልዎም፥ ዓለምና ድነ ጸልማት እንተ ጎልበባ ናትና ብርሃን ደሚቝ የለን ማለት እዩ ስለዚ ሎሚ ብዳግም ክንውልዕ ከነብርህ ኢና ነዚ ዕለት እንዝክሮ ዘሎና።
ፍረ ልደት ብርሃን እዩ፡
ኢሳያስ ነብዪ “እቲ አብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረአየ፥ ነቶም አብ ጸልማት ምድረ ሞት ዚነብሩ ድማ ብርሃን ወጸሎም” (ኢስ 9፡16)
እናበለ ብክርስቶስ ዝመጽእ ምሕረትን ለውጥን አብ ሕይወት ደቂ ሰባት ይነግረና። ቅድሚ 800 ዓመት አቢሉ ነቲ ብልደት ክርስቶስ ዝመጽእ ድሕነትን ብርሃን ገሊጹ። ኢየሱስ ክርስቶስ ፈረቓ ለይቲ ከም ዝተወልደ ትውፊትን ወንጌልን ይነግሩና እዚ ፍሉይ መልእኽቲ አልኦ ልደቱ ነቲ ብሰንኪ ወድቀት ቀዳሞት ወለድና አብ ዓለም ዝአቶ ጸልማት ንምቕንጣጥ እዩ። አብ ጸልማት ዝነብር ጸገሙ ብዙሕ እዩ፥ ብሰንኪ ኃጢአት ገነት ተዓጽዩና አብ ጸልማት ንነብር ዝነበርና ክርስቶስ ምስ ተወልደ ብርሃን ድሕነት በሪቝልና። ንስኻትኩም ደቂ ብርሃን እምበር ደቂ ጸልማት አይኮንኩምን ኢኹም ይብለና፥ “ንስኹም ንዓለም ብርሃኑ ኢኹም፥ . . . . ብርሃንኩም አብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” እናበለ መንነትና ይነግረና።
ሉቃስ ወንጌላዊ ብዛዕባ ልደት ክርስቶስ ክነግር እንከሎ እቲ መልአኽ ነቶም ጓሶት ከበስሮም እንከሎ “ክብሪ እግዚአብሔር አብ ዙርይኦም በረሀ” ይብለና፥ አብቲ እዋን ጸልማትን ቀውታ ለይትን ልደት ክርስቶስ ብብርሃኑ ለዊጥዎ። ብስራት ልደት ክርስቶስ እምብአር ንኹሉ ዝሕድስ ስለ ዝኾነ ብብርሃን ይምሰል። ነዚ ብርሃን አነን ንስኹምን አብ ጸልማት ዝጎልበቦም ክነብጽሕ እንልአኽ ኢና።
ቅ. ዮሓንስ “እቲ ንኹሉ ሰብ ዘብርህ ብርሃን ሓቂ ናብ ዓለም መጸ” ይብለና። ልደት ንአምላኽ ምቕባል እዩ፥ አብ ድኹም ባህርና ከማና ኮይኑ ንዝመጽእ ክርስቶስ ክንቅበሎ ክፍሊ ሕይወትና ክንገብሮ ዘዘኻኽር እዩ። አብ ሕይወትና ብዙሕ ጊዜ ብዘይ አምላኽ እንነብሮ ጊዜ አሎ ሎሚ ግን ነዚ ክንቅይር እሞ ንአምላኽ ቦትኡ ክነጣጥሓሉ ከምብሓዲስ አባና ክውለድ ምቹእ ጊዜ ዝፈጥር እዩ ብዓልና።
ብርሃን ክርስቶስ ዝተቐበለ ንኻልኦት ከብርህ እዩ ዝግብኦ። እቶም ሕያዎት ጓሶት “ነቲ ዝተነግሮም ምስ ረአዩ ብዛዕባ እቲ ሕፃን አብ ኩሉ አውረዩ” ይብል ዝተዓደልካዮ ጸጋ አምላኽ ምስ ካልኦት ክትካፈሎ ንኻልኦት አብ አምላኽ ዝቐርቡሉ መገዲ ክትፍጥር እዩ ዝውሃብ ስለዚ ብሓቂ ልደት ነብዕል እንተ አሊና መልእኽቲ ልደት ክነብጽሕ ስንድዋት ክንከውን አሎና።
ልደት ክርስቶስ ሰላም ዝእወጆ ጊዜ እዩ፡
ዓለምና ሎሚ ሰላም ተሳኢንዋ ደቂ ሰብ አብ ነንድሕድና ክንጣፋእ መዓልታዊ ጉዳይና ኮይኑ አሎ። ሰላም ተሳኢኑ ስድራታት ይበታተኑ፥ ሰብ ዝፈትዎ ዓዱ ሓዲጉ አብ አብ ዓዲ ጓና አደዳ ስደትን ጭቆናን ኮይኑ እንርእዮ ዘሎና እዩ። ሰላም አብ መንጎ ሰብ ሓደር ተሳኢኑ፥ አብ መንጎ አሕዋት ተሳኢኑ፥ አብ መንጎ ደቂ ሓደ እምነት ተሳኢኑ ንርኢ አሎና። እዚ ካብ ኮነ እቲ ሓቂ ክንልውጦ ክንሕድሶ እንታይ ክንገብር አሎና።
ግላዊ ሰላም ክንረክብ ፍቓደኛታት ክንከውን አሎና። ሰላም ተማህሊልካ ተመኒኻ ዝመጽእ ጉዳይ ጥራሕ አይኮነን ነፍሲ ወከፍ አብ ርእሱ አትዩ ነቲ ካብ አምላኽን ሰብን አርሒቕዎ ዘሎ ስእነት ሰላም ክቕንጥጥ ፍቓደኛ ክኸውን አለዎ። እንተ ኸአለ ዕዉት እንተ ኾነ “አብ ቅድሚ ሰማይን ምድርን አቢሰ አሎኹ” ኢሉ ንርእሱ አብ መገዲ ንስሓ ክአቱ አለዎ ሽዑ ጉዕዞ ድሕነትን ሰላምን ክጅምሮ ይኽእል። አብ ሕይወትና ሰላም ክርከብ መጀመርያ አብ ርእስና ክንአቱ ክንጽሊ እሞ ክንፍትሽ ብሓቂ ነቲ አነ ዝገበርክዎ ጸረ ሰላም ዝኾነ ግብረይ ከንጽሕ ፈቓደኛ ክኸውን አሎኒ።
ሓባራዊ ሰላም የድልየና። ሰላም ናይ ሓባር ጉዳይ እዩ፥ ዝነአሰ ዝዓበየ እጃሙ ከበርክተሉ ዝግብኦ ጉዳይ እዩ። ኩልና ካብ ስድራ ጀሚርና ብማሕበር ዘራእቲ ሰላም ክንከውን እሞ ንአምላኽ አብ መንጎና ክሰፍር ቦትኡ ከነጠጥሓሉ ይግባእ። ንሓቂ ንፍቕሪ ንሰላም ዝሰርሑ ብዙሕ ጊዜ ከቢድ መስቀል ከሕልፉ አለዎም ስለዚ ሰላም ብመስዋዕቲ እያ እትመጽእ። ከይተሳቐኻ ምስ ሸይጣንን ዓለምን ከይተበአስካ ሰላም ክትመጽእ አይክአልን እዩ።
ልደት ክርስቶስ ዝበለጸ ንሰላም ዝዕድም እዩ። ክርስቶስ ከማና ባህርና ክለብስ እንከሎ አብዚ ኹሉ ዘብጽሖ ንአና ምስ አምላኽ ክዓርቕ እዩ። ልደቱ ሞቱ ትንሣኤኡ “ዕርቂ ምስ አምላኽን ሰብን አምጺኡልና”። ጸልማት ተኸዲና ዝነበርና ብርሃን መጺኡ ንኹሉ ሓቅን ጽድቅን ነጊሩና ስዓቡኒ ኢሉና። ልደት እምብአር እዋን ዕርቂ እዋን ሰላም እንገብረሉ ስለ ዝኾነ አብ መንጎና ሰላም ክንገብር ንአምላኽ ልብና ክንከፍተሉ እሞ ንኸማና ዝበለ ሰብ ክንምሕር ፍቓደኛታት እንኾነሉ እዋን እዩ።
አምላኽ ሎሚ እውን ይዛረብ አሎ። አብ መልእኽቲ ዕብራውያን ነቲ ክርስቶስ ብልደቱ ዘምጽአልና ክገልጽ ኢሉ “አምላኽ ብዙኅ ሳዕን ብብዙኅ መገድን ቀደም ነቦታትና ብነብያት ገሩ ተዛረቦም፥ አብዘን ዳኅሮት መዓልታት ግና ንአና በቲ ወራስ ኵሉ ዝገብሮ ብእኡውን ንዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና” ይብል። ወዲ አምላኽ ዘንጸባርቕ ግርማ አምላኽ እዩ፥ ንሱ እቲ ሓቀኛ ቅዳሕ ባህሪ አምላኽ እዩ። ነቲ ኩሉ ኢየሱስ ዝበሎ ብምስማዕን ምርአይን ነቲ ኹሉ ዝገበሮ ብምእማንን ምስኡ ሓደ ንኸውን እሞ ተኻፈልቲ ባህሪ አምላኽ ንኸውን።
ነቲ አምላኽ ዝገበረልና ዳርጋ ዝግብኦ ክብርን ርድኢትን አይንገብረሉን በዚ ኸአ ኩሉ ጊዜ አብ ሰንኮፍ አብ ሓውሲ ጸልማት ንነብር። ሎሚ ክርስቶስ ከምቲ ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመት ብሥጋ አብ መንጎና ዝሓደረ ምሳና አሎ። ከምቶም ሕያዎት ጓሶት ከምቶም ሰብአ ሰገል ክንበጽሖ ክንረኽቦ ይነግረና አሎ።
ቤተ ክርስትያን አፍ ክርስቶስ ኮይና ትዛረብ ትምህር አላ ሰማዕትን አፍረይትን ክንከውን ናታትና ግደ እዩ። ጓሶት መላእኽቲ ምስ ሓበርዎም ህያባቶም ሒዞም በጺሖሞ ሰብአ ሰገል ምልክት ልደቱ ምስ ረአዩ ሓቲቶም አብቲ ዘለዎ በጺሖሞ ህያባቶም አቕሪቦምሉ። ሓደ ሕፃን እንተ ተወልደ ህያብ ሒዝና ንሓራስ ንበጽሓ ሎሚ አብ ኢየሱስ አብ ማርያምን ዮሴፍን ክንበጽሕ ንዕደም አሎና። ህያባትና ሒዝና ክንቀርቦ ልብና ክንከፍተሉ ንዑ ይብለና አሎ።
ንሱ አብ ዓለምና ዝመጽአ ክባርኸናን ካብ ኩሉ ጭቆናን መግዛእትን ክፍአት ኃጢአትን ነጻ ክገብረና እዩ መጺኡ። ካብ ኩሉ ናይ እዋና ግፍዒ ዓመጽ ጭቆና ጥመት ቤት አልቦ ካብ ምዃን ባዕልና ካብ ዝፈጠርናዮ ባርነት ወልፍን ትዕቢትን ቅንእን ነጻ ክገብረና እዩ መጺኡ ዘሎ ስለዚ ክቕይረና ክንሕደስ ድላይና ብእምነት ንግለጸሉ። ወደይ ጓለይ ጠፊኡ ነሩ ተረኺቡ መይቱ ነሩ ሕይወት ረኸቡ እናበለ ክቕበለና እዩ።
ነፍሲ ወከፍና ናይ ግልና ባርነት አሎና ነዚ አለሊና ነጻ ክወጽእ ክሕደስ ሕይወተይ ክቕይር ሓግዘኒ ኢልና አብ ቅድሚ ኢየሱስ ሕፃን ቀሪብና ንለምኖ። ልዕሊ እዚ ኸአ አሕዋትን አሓትን ኢየሱስ ኮና ብሓባር ምስኡ ክንዓዪ ንጽዋዕ አሎና፥ ንኻልኦት ካብ ባርነት ነጻ ክኾኑ ክንሕግዞም እዋኑ እዩ። ምስ ኢሳያስ ነቢይ ኮና “ዓለም ብምልእታ ኸአ ድሕነት አምላኽና ክትርኢ እያ” ክንብል ኢና።
ልደት ክርስቶስ ሰላም ምሕረት አውሪዱ አብ ሃገርናን ዓለምናን አብ ሕይወት ነፍሲ ወከፍና
ሰላም የውርደልና።
ብሩኽ ብዓለ ልደት ንኹልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ__


text:
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኤርትራ ዝቐረበት ሓንቲ ሕጻን ‘’ ባባ ኢሳያስ ንክሊንተን፡ ደሓር ቡሽ ደሓር ኦባማ፡ ደሓር ንትራምፕ በብሓደ ቀያይርዎም’’ ዝብል ናይ ቆልዑት ላዛ ብዘለዎ ኮልታፍ ቃነኣ ግጥሚ ዝመስል ኣቕሪባ ነይራ።
ቅንይ ኢሉ ውን ሓንቲ ኣብ ስዊዘርላንድ እትርከብ ኣባል ናይቲ PFDJ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ‘ምንቅስቓስ’ ብመንጽር ናይቲ ምስ ሓንቲ ነጣፊት ኣብ ምንቅስቓስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበረቶ ቃለመሕትት፡ ብዛዕባዚ ኤርትራ ትኽሰሰሉ ዘላ ግፍዕታትን ስቅያትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ መልስኺ እንታዩ ንእትብል ቀዳመይቲ ሕቶ ልዕሊ 10 ደቒቕ ዝኸውን ምስቲ ሕቶ በቲ ዝረሓቀ መዐቀኒ ውን ዘይተኣሳሰር ካብ 1950ታት ዝጅምር ጽንጽዋይ ነጊራ ነይራ። (ብዓቕማ ማለትዩ)
ገለ ኣዋርሕ ይገብር ኣብ ኬንያ ዘሎ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሓደ ናይ ኬንያ ተለቪዥን ቀሪቡ ዘርኣዮ፡ ዕሸልነት፡ ስድነት፥ ሕጽረት ሞያዊ ስነምግባርን፡ ዲፕሎማስያዊ ብቕዓትን ካልእ ዝዝከር ነጥቢ ኢዩ።
ሰለስቲኦም ወለዶ ማለት፡ እታ ህጻን፥ እታ መንእሰይ፥ እቲ ዳርጋ ሽማግለ ክበሃል ዝከኣል ኣምባሳደር ዝበልዎን ዘርኣይዎን ባህርያት ሓደ ዘሰክፍ ነገር ይሕብር። ነውሪ ከም ንቡር ይውሰድ ከይህሉሞ ኣብ ሕብረተሰብ ከም ባህሊ ከይስርት።
ነታ የዋህ ሕጻን ባባ ኢሳያስ ነቶም 5 ፕረዚደንታት ብብሓደ ዝቐየሮም ልዕልና ሕጊ ረጊጹ ከምኦም ኣብ 4 ወይ ተነውሐ 8 ዓመት ክቕይሮ ዝግባእ ቅዋም ቀቲሉ ይገብሮ ምህላዉ ኣይፈለጠትን።
ስለዚ ንዓኣ እዚ ነውሪዚ ልሙድን ዘነይትን እንዳመሰላ ዝዓበየትሉን ዝተቐበለቶን ንቡር ባህሊ ኢዩ። ነዓኣ እቲ ዘይንቡርን ዘይትፈልጦን ብምርጫ ስልጣንካ ምልቃቕ ኢዩ። ስለዚዩ ድማ ሓደገኛን ዘተሓሳስብን ዝኸውን፡ ምኽንያቱ ሕማቕ ዘበን ካብታ ትገብረካ እታ ትሓድገልካ ከምዝበሃል፡ እዚ ነውሪዚ ከም ባህሊ ቅቡል ጌሩ ዝወስዶ፡ ምርጫን ቅዋምን ከም ኣምር ዘይፈልጥ ወለዶ ጽባሕ ንግሆ እቲ ስርዓት ናብቲ ዘይተርፎ ዕርብርቡ ምስከደውን ስራሕ ዘድልዮ ዕማም ሙኻኑ ዘተንብህዩ።
እታ ኣባል YPFDJ እውን ኣብ ኤርትራ መንእሰያት ብዘስካሕክሕ ግፍዕታት ይቕጥቀጡ ኣለዉ፡ ንዓኺ ዝመስላ ኣብ ዓዲ ዝቕመጣ ኣሓትኪ ይጋሰሳ ኣለዋ፡ ብዛዕባዚ እንታይ ትብሊ ተባሂላ ምስተሓተተት ዝመለሰቶ መልሲ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ኣብ ወለዶ ይሰርጽ ከይህሉ ዘሰክፍ ባህሊዩ ወልደፍደፍ ዘንጸባርቕ ኢዩ።
እታ ናይ YPFDJ ወይዘሪት ኤርትራ ንዓለም ሙሉእ ዘቕንእ ፍሉይ መራሒን ገስጋስን ስለእተመዝግብ ዘላ ኩሎም ዓበይቲ ሃገራት እንተላይ ሕቡራት ሃገራት ቀኒኡምላ ዝብልዎ ዘለዉ’ዩ ዝብል መልሳ እቶም ዓበይቲ ክብልዎ ዝሰምዐቶ ኢዩ።
መልሲ ናይታ መንእሰይ፡ ውጽኢት ናይቲ ሰዓት ክንደይ ኣሎ ዝብል ሕቶ ምስተሓተተ ሰዓት ኣበይ ከም እተማህዘት፡ ስለምንታይ ከምዝተማህዘት፡ እንታዩ ጥቕማ፡ ብመለክዒ ፖሊሲ ርእስኻ ምኽኣል መንግስቲ ኤርትራ እዚ ሎሚ ዘሎ ሰዓታት ሰዓታት ኢልካ ክእመነሉ ዘይግባእ ኢሉዩ ዝኣምን ወዘተ እንዳበለ ዝምልስ ባህሊ ህውተታ ሰበስልጣን ህግደፍ ኢዩ። ከምዘለዎ ናብቲ ሓድሽ ወለዶ ይሰግር ምህላዉ ስለዚ ድማ ነቲ ሕብረተሰቡን ባህሉን ሓደገኛ ሙኻኑ ድማ ዘዘኻኽርዩ።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኬንያ ዘርኣዮ ባህርያት ውን ኣካል ናይዚ እቲ ስርዓት ንመጻኢ ይገድፎ ዘሎ ሕማቕ ኣብነትን ምሽርሻር ውርዙይ ባህልን ክብርታትን ህዝቢ’ዩ።
ኣብቲ ስርዓት ምጽራፍ፡ ምዝላፍ፡ ናይ በጋሚንዶ ዘረባ ምዝውታር ብዛዕባ ጡጥ እንዳተሓተትካ ብዛዕባ ፈሓም ምምላስ፡ ናይ ጽርግያ ዘረባ ኣብ ኣኼባታት ምዝውታር ከም ልሙድ ተወሲዱስ ከስፋሕፍሕ ጸኒሑ ኣሎ። ኣብ ጉጅለ ህግደፍ ናይ ሎሚ መንፈዓት ክንደይ ሰባት ጸሪፍካን ዘሊፍካን ውዒልካ ብዝግምግም መዐቀኒ ዝውሰን ኮይኑ ምህላዉ እንዳተነጸረ ኪመጽእ ጸኒሑ ኣሎ።
ስርዓታት ብፍላይ ድማ ዓመጽቲ ስርዓታት ብሃንደበት እሞ ድማ ብኣዚዩ ቅልጡፍ ፍጥነት ምዕራቦም ዘይተርፍ ኢዩ። የግዳስ እቲ ዘተኣታትዉዎ ባህላዊ ውርደት፥ ዝቡርቁቕዎ ናይ ሕብረተሰብ ክብርታት ብኸምኡ ቅልጠፈ አይሕከኽ ንነዊሕ እዋን ዝፈንሕ ሓደገኛ ሓድጊ ኢዩ።
ከምቲ ዝተጠቐሰ እቲ ጉጅለ ውዒሉ ሓዲሩ ምኻዱ ዘይተርፍ እኳ እንተኾነ፡ ብሰንኪቲ ጉጅለ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ዓለም እትፍለጠሉ ዘላ ዘነውር ባህርያትን ተግባራትን ግን ንህዝቢ ኤርትራን ምስሉን ንነዊሕ እዋን ከይጎድኡ ዝኾነ ቀልቢ ዘለዎ ሰብ ዝሻቐለሉ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።


text:
ንቕሑ! ቍ. 4 2017 | ናብራኻ ሃታሃታ ዝመልኦ ድዩ፧
ኣብዚ ግዜና፡ ናብራ ብዙሓት ሰባት ሃታሃታ ዝመልኦ እዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ ሓድሓደ ግዜ ርክባት ይሕርፍፍ እዩ፣ ስድራ ቤታት እውን ይህሰያ እየን።
ኣብ ኣጠቓቕማ ግዜና ሚዛናውያን ክንከውን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
ሓደ ጥበበኛ ሰብ፡ “ካብ ምሉእ ሕፍኒ ጻዕርን ደድሕሪ ንፋስ ምጕያይንሲ፡ ሓደ ዕማዅ ዕረፍቲ ይሓይሽ” ኢሉ ጽሒፉ እዩ።—መክብብ 4:6።
እዛ ሕታም “ንቕሑ!” እዚኣ፡ ንግዜና ብጥበብ ክንጥቀመሉ ዚሕግዘና ግብራዊ ሓሳባት ሒዛ ኣላ፣ ሓደ ኻብኡ ኸኣ ቀዳምነት ክንህቦ ዚግባእ ነገራት ብኸመይ ከም እንሰርዕ ዚገልጽ እዩ።
ገበር
ናብራኻ ሃታሃታ ዝመልኦ ድዩ፧
ብዙሓት ሰባት ነቲ ስራሖምን ናብራ ስድራ ቤቶምን ዚጠልቦ ነገራት ኬማልኡ ኸም ዚኸብዶም ገሊጾም እዮም። ምንጪ እዚ ጸገም እዚ እንታይ እዩ፧ ነዚ ንምፍታሕከ እንታይ ኪግበር ይከኣል፧
እተደንቕ ተርን ኣርክቲክ
ተርን ኣርክቲክ ካብ ዞባ ኣርክቲክ ናብ ኣንታርክቲካ በጺሐን ብምምላስ ኣብ ዚገብራኦ ጕዕዞ፡ ኣስታት 35,200 ኪ.ሜ. ዚኣክል ርሕቀት ከም ዚጐዓዛ እዩ ዚእመን ነይሩ። ኣብ ቀረባ እዋን እተገብረ መጽናዕትታት ግና፡ ዝያዳ መሳጢ እዩ።
‘ጽቡቕ ስም ካብ ብዙሕ ሃብቲ ይሓይሽ’
ጽቡቕ ስምን ኣኽብሮት ካልኦት ሰባትን ከነጥሪ ንኽእል ኢና፧ ግናኸ፡ ብኸመይ፧
ንስድራ ቤት
ውሉዳት ካብ ቤት ምስ ዚወጹ
ሰብ ሓዳር፡ ደቆም ዓብዮም ካብ ቤት ምስ ወጹ፡ ካብ ኵሉ ዝዓበየ ጸገም የጋጥሞም እዩ። ኣብቲ ብዘይ ውሉዳቶም ዝተረፈ ገዛ፡ ጓኖት ኰይኖም ምእንቲ ኸይስምዖም እንታይ ኪገብሩ ይኽእሉ፧
ቃለ መጠይቕ
ሓደ ተመራማሪ ሓንጐል ብዛዕባ እምነቱ ዝገለጾ
ፕሮፌሰር ራጀሽ ካላርያ ብዛዕባ ስራሑን እምነቱን ይገልጽ። ብስነ ፍልጠት ከም ዚግደስ ዝገበሮ እንታይ እዩ፧ ነቲ ብዛዕባ መበቈል ህይወት ዝነበሮ ኣረኣእያ ዳግመ ግምት ዝገበረሉ ስለምንታይ እዩ፧
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
ፈተና
ገለ ኻብቲ ንፈተና ኢድካ ምስ እትህብ ዚመጽእ ሳዕቤናት፡ ምፍራስ ሓዳርን ስእነት ጥዕናን ናይ ሕልና ስቓይን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ። ካብዚ መፈንጠራ እዚ ብኸመይ ከነምልጥ ንኽእል፧
ተነዲፉ ድዩ፧
ውዕዉዕ ሰማያዊ ዝሕብሩ ፍረ ፖሊያ
እዚ ፍረ እዚ ባህርያዊ ሕብሪ ወይ ዚቕልሞ ነገር እኳ እንተ ዘይብሉ፡ ኣብ ካልእ ተኽሊ ዘየሎ ኣዝዩ ድሙቕ ሰማያዊ ሕብሪ ኣለዎ። እዚ ዜደንቕ ሕብሪ እዚ ኺህልዎ ዝኸኣለ ደኣ ኸመይ ኢሉ እዩ፧


text:
መንግስቲ ኤርትራ፡ ማለት ፕረዚደንት ኤርትራ ማለትዩ ኮይኑ ዘሎ። እቲ ፕረዚደንት ብሕጋዊ መንገዲ ዘይተመረጸ፡ ባዕሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ተጻዒኑ ዘሎ ሰብነት ስለዝኾነ ድማ ፕረዚደንት ዘይኮነስ ውልቀ መላኺ ኢዩ። ብዙሓት ተመራመርቲ ፖለቲካዊ ስነፍልጠት፡ ኢሳያስ ነቲ ዓለማዊ መስፈሪታት ናይ ውልቀ መላኺ እውን ስለዘየማልእ ውልቀመላኺ ክበሃል ዝበቅዕ ኣይኮነን ዝብል ርእይቶ ኣለዎም።
ነዚ ሴማንቲካዊ ክርክር ንግዚኡ ንጎድኒ ኣጽኒሕና ናብቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ክንኣቱ።
እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ውልቀ መላኺ፡ ልዕሊ ዝኾነ ትካል ዝጸልኦ ነገር እንተሃሊዩ ቅዋም ኢዩ። ምኽንያቱ ቅዋም ማለት ልዕልና ሕጊ ኢዩ። ቅዋም ማለት ብትካላዊ ስርዓት ምቕያድ ኢዩ፤ ቅዋም ማለት ንህዝቢ ተሓታቲ ሙኻን ኢዩ። ቅዋም ማለት ጎይታ ህዝቢ ሙኻን ዘይኮነስ፡ ኣገልጋሊ ህዝቢ ሙኻን፡ ብናይ ህዝቢ ድሌት ምምእዛዝ ማለት ኢዩ።
ዓማጺን ሕግን ግን ዓይንን ሓመድን ኢዮም።ብዱዓትን ተሓታትነትን ተጻያት ኢዮም። ዓመጽትንን ቅዋምን እውን ከብድን ሕቖን ኢዮም። ስለዚ ኢዩ ድማ ሳዲስት ኢሳያስ ንቕዋም ልዕሊ ዝኾነ ነገር ዝቕየፎን ዝዋገኦን።
ምዕራፍ ሓደ ናይ ቅዋም ኤርትራ ከምዚ ዝስዕብ ይብል።
‘ኣብ ኤርትራ ዝትከል ስርዓት ብዴሞክራስያዊ ተሳትፎ ህዝቢ ዝተመረጸ ኢዩ ኪኸውን፡ እቲ ህዝቢ ብድልየቱ ዝተኽሎ መንግስቲ ድማ ድልዱል ትካላት ክህልዎ ኢዩ።
ብመሰረት ቅዋም ኤርትራ፡ ትካላት መንግስቲ ማለት ሓጋጊ ኣካል፡ ፈጻሚ ኣካል፡ ፈራዲ ኣካል ማለትዩ። ቀንዲ ዕማም ናይዞም ትካላት፡ ምቁጽጻርን ምውዳንን (check and balance) ሕድሕድ ኢዩ። ከምኡ ብምግባር ድማ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ምሕላው፡ ማዕርነትን ክብረትን ህዝቢ ምውሓስ፡ ተሓታትነት መንግስቲ ምርግጋጽ፡ ምዕሩይ ቁጠባዊ ምዕባለ ንምዝርጋሕ፡ ሕጋዊ መስርሕ ንምርጋእ ይሰርሑ።
ስለዚ ኢዩ ድማ ሳዲስት ኢሳያስ ንምጥፋእ ቅዋም ናይ ሓይለቡኡ ዝቃለስ። ምኽንያቱ ቅዋም እንተሊዩ ምቁጽጻርን ምውዳንን (check and balance) ሕድሕድ ኪነግስ ኢዩ። ቅዋም እንተሃሊዩ እዚ ሕጂ ኮይንዎ ዘሎ ባዕሉ ፈራዲ፡ ባዕሉ ሓጋጊ፡ ባዕሉ ፈጻሚ ኣካል ኪኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ቅዋም እንተሊዩ ነዚ ሕጂ ከም መሃረም ኣፍንጭኡ ቆጺሩ ተደልዩ ዝድርብዮ ተደሊዩ ዝኣስሮ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሰብኣዊ ክብረቱ ዝከላኸለሉ ፍርዳዊ ትካላት ክህሉዎ ኢዩ። ቅዋም እንተተግቢሩ ከምቲ ሕጂ ዝገብሮ ዘሎ ባዕሉ ፈራዲ፡ ባዕሉ ከሳሲ፡ ባዕሉ ኣኽባር ሕጊ ኪኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ቅዋም እንተሊዩ ከምዚ ሕጂ ዝገብሮ ዘሎ ስምኦን ገብረድንግልዶ፡ ተኽለ ልብሱዶ እንዳለኣኸ ባህ ዘይበልዎ ሰባት ኪኣስርን ኪቕንጽልን ኣይክእልን ኢዩ። ብቕልል ዝበለ ኣበሃህላ ቅዋም እንተተግቢሩ እዚ ሳዲስት መራሒ ዓመጹ ኪቕጽል፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሸይሸይ ክብል ከፍቅደሉ ኣይኮነን።
እቲ ግፍዒ ግን ናይ ሳዲስት ኢሳያስ ጥራይ ኣይኮነን። እቲ ጌጋ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እውን ኢዩ። ምኽንያቱ ሳዲስት ኢሳያስ ቅዋም ቀዲዱ ኪድርብዮ ከሎ፡ ህዝቢ ንዕኡ ንህዝቢ ኤርትራ ቀዲዱ ይድርብዮ ከምዘሎ ኪግንዘብን ብነድሪ ኪቃወምን ምተገበአ። ሳዲስት ኢሳያስ ነቲ ካብ 1994 ክሳብ 1997 በሰፊሕ ሱታፌ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ንዝጸደቖ ቅዋም ጉሒፈዮ ኣለኹ ኢሉ ክእውጅ ከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንጽባሒቱ ኣብ ጎደናታት ክወጽእን ክብረት ሰማእታተይ ተደፊሩ ኢሉ ኪለዓልን ምተገበአ።
ምኽንያቱ ቅዋም ኤርትራ፡
‘ንሕና እዞም ብናይ ሓባር መስዋእቲ ዝተጠመርና ህዝቢ፡ ሕድሪ ናይቶም ንሰብኣዊ መሰልና ዝወደቑ ሰማእታት ከነኽብር’
ኢሉ ኢዩ ዝጅምር። ቅዋም ክድርበ ከሎ ህዝቢ ኤርትራ ሰማእታቱን ዝወደቑሉ ሕድሪታትን ይድርበዩ ምንባሮም ክስወጦ ምተገበአ። ሳዲስት ኢሳያስ ኣብ ግንቦት 2014 ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ‘እቲ ብኣኹም ብህዝቢ ዝተነደፈን ዝጸደቐን ቅዋም ደርብየ ኣነ ናተይ ቅዋም ከጽዕነኩም ኢየ’ ክብል ከሎ ‘መን ኮንካ ኢካ ንስኻ ልዕሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ትኸውን’ ክብል ነይርዎ ህዝቢ። እቲ ዘሕዝን ግን ከምኡ ኣይበለን ጥራይ ዘይኮነስ፡ እረ ገሊኡስ ይውሓድ ይብዛሕ ኣጣቒዑ።
እዚ ህዝቢ ኤርትራ ዘርእዮ ዘሎ ተግባር፡ መርኣያ ናይቲ ዝውቱር ኮይኑ ዘሎ ኣብ ዓመጽ ዝርዕም ባህሊ ኢዩ። መርኣያ ናይቲ ኣብ ህዝቢ ገኒኑ ዘሎ ንዘይንቡር ከም ንቡር ወሲድካ ተኾርሚኻ ምንባር ዝኽተል ኣገባቡ ኢዩ። ንዘይንቡር ህይወት ከም ንቡር ወሲድካ ምንባር ድማ ኣብ ዘይውዳእ ዓመጽ ንምንባር ፍቓደኛ ሙኻን ማለትዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ዓንኬል ዓመጽ ኪወጽእ ተኾይኑ እቲ ሕጋዊ ዋሕስ ዝኾኖ ቅዋም ንኽትግበር ኪቃለስ ይግባእ። ካብ ምቅላስ ቦኺሩ ንዘይንቡር ህይወት ከምንቡር ወሲዱ ክነብር እንተመሪጹ ግን፡ ህይወቱ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሳዲስት ክትሳቐ ክትነብር ኢያ። ከምቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ‘እቲ ንተግባራትኩም ዝመስል ኢዩ ኪገዝኣኩም’ ዝብልዎ መታን ከይከውን፡ ህዝቢ ተግባራቱ ንተግባራት ዓማጺኡ ከምዘይመስል እኳ ደኣ ብኣንጻሩ ሙኻኑ ከረጋግጽ ኣለዎ።ሓያላን ዓለም ንዝሰዓረ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንሓደ ሳዲስት ምስዓር ክእግሞ ኣይኮነን።


text:
ክቡራት ተኸታተልቲ ራድዮን ቲቪን ተዋህዶ፥
ራድዮ ተዋህዶ፥ ቲቪ ተዋህዶን፥ በዚ ዝስዕብ መገዲ ክትረኽብዎ ከምእትኽእሉ ብኽብሪ ንሕብር።
ክልቲኡ መደባት (ራድዮን ቲቪን ተዋህዶ) ካብ ሰዓት 8: 00 ምሸት ክሳብ 8: 30 ምሸት ዕለታዊ ናብ ኤርትራ፥ ሱዳን፥ ኢትዮጵያ፥ ግብጺ፥ ሊብያን ከባቢኡን ይፍኖ። ኣብዚ ከባቢ እትርከቡ ተኸታተልትና ይስማዕ ከምዘሎ ሓበሬታ ናብ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ክትልእኹልና ብኣኽብሮት ንሓትት።
ሰላም ኣምላኽ ምሳኹም ይኹን።
ንምስማዕ ኣብዚ ዝስዕብ ጠውቑ።
ብብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስ ዝዳሎ ትምህርቲ
ንስሓ (1ይ ክፋል)
ንስሓ (2ይ ክፋል)
እግዚኣብሔር ኣምላኽ ክኣ ንሰብ ወሲዱ ከዐይያን ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኤደን ኣቐመጦ
እግዚኣብሔር ነቶም ዘፍቅርዎ ይሓርዮም፡ ይቕድሶም ድማ
ከረን እተነቓንቕ ክንዲ ፍረ ኣድሪ እትኣክል እምነት
ናብ ላዕሊ ደየብካ፣ ምርኮ ማረኽካ (መዝ 68.18)
ንእሙን ሰብ መን ይረኽቦ ብካህን ቴድሮስ ተስፋይ. ቤተ ክርስትያንቅ. ማርያም በይ ኤርያ ካሊፎርንያ. 18 መጋቢት 2010
ኣቱም ሰብ ክልተ ልቢ፡ ልብኹም ኣንጽሁ ብካህንሓለፎም ዓ/ማርያም ቤተ ክርስትያን ቅ. ገብርኤል ኒው ዮርክ 28 የካቲት2010
‘ኣቲ ሃገር እግዚኣብሔር ዓቢይ ነገር ገይሩ እዩ'ሞ ኣይትፍርሂ: ተሓጎሲ ባህውን ይበልኪ’ ብካህን ወልደትንሳኤ ብርሃነ ቤተ ክርስትያን መድሃኔ ዓለም ዋሺንግቶን ዲሲ 31 ግንቦት 2009
By H.G. Bishop David, 10 July 2008. 10th Annual Conference of The Eritrean Orthodox Church, Diocese of North America at Holy Trinity Eritrean Orthodox Church, Seattle, WA


text:
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ኤርትራ ዝኸይድ ዘሎ ናይ ለውጢ ቃልሲ ብሓደ ውድብ ወይ ሰልፊ ጥራይ ይዕመምዩ ዝብል እምነት ኣይጸነሖን ንመጻኢ’ውን ኣይህልዎን እዩ። ከም መተካእታ ድማ ኣብ ለውጢ ረብሓ ዘለዎን ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ህግደፍ ዝተሰለፉን ሓይልታት ብሓባር ዝሰርሕሉ መድረኽ ምፍጣር ካብ ቅድም ዝሓዞ ምዃኑ ናይቶም ንሰዲህኤ ዘቖሙ ውድባት ተመኩሮ ኣብዚ መዳይዚ ዝምስክሮ እዩ። ቅድሚ ኮነ ድሕሪ ምምስራት ሰዲህኤ ዝነበረ ተመኩሮ ክንድህስስ እንከለና፡ ንዝምድና ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ብዝምልከት፡ ተመሳሳሊ ርኢቶ አለዎም ሓይልታት ክሳብ ምትሕንፋጽ ዝበጽሕ ስምረት ክገብሩ፡ ዝተወሰነ ፍልልያት ዘለዎም ከኣ ኣብቲ ዝሰማምዕሉ ነጥብታት ብሓባር እንዳሰርሑ ነቲ ፍልልያት ይጽብብዎ ኣብ ዝብል ዝተሰረተ እዩ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወጸ እማመ ብሓባር ምስራሕ ሰዲህኤ እውን ነዚ እዩ ዘጉልሕ።
ናይዚ እምንቶዚ መሰረታዊ ትሕዝቶ ውድባትና ኣብ ኣድላይነት ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ንኡስ ናይ ኣተገባብራ ሜላታት እንተዘይኮይኑ መሰረታዊ ፍልልይ ስለ ዘየብለን ብውሑዱ ኣብዚ ብሓባር ክሰርሓ ክበቕዓ ኣለወን ማለት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ዝርዝር ናይ ዝፈላለያሉ ሕጂ ከወግድኦ ስለ ዘይክእላ፡ ብዘይዕንቅፍ ኣገባብ ከም ፍልልይ ንሓዞ ዝብል ቃና ዘለዎ እዩ። ሰዲህኤ ክሳብ ሕጂ በዚ ተቐይዱ ዝኸይድን ካብዚ ወጻኢ ንካለኦት ግነዖት ዘይገብርን ካለኦት ግነዖት ክገብርሉ ዘይጽበን እዩ።
ኩልና ከምዘይንስሕቶ ኣብዚ ዓለምና ናብ ንእሽቶ ቁሸት ዝተቀይረትሉ መዋእል፡ ኣይኮነንዶ ንሕና ውሱን ዝዓቕምናን ተሰማዕነትናን ካለኦት ኣካላት እውን ብዘይምትሕግጋዝ ኣይነብሩን እዮም። እቲ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ግና ከምቲ ኩሉ መዳያት ቃልሲ ብግቡእ ተቐሪጹ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ወይ ቅዋም ክሰፍር ናይ ግድነት እዩ። በዚ መንጽር ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ፡ ካብቲ ነዚ ዝምልከት ሰፊሕ ዝርዝር፡ “9.1.3 ምስ ኵለን ሃገራት፡ ኣብ ሕድሕድ ረብሓታት፡ ምክብባርን ጣልቃ ዘይምትእትታውን፡ ዓለም-ለኻዊ ውዕላት ምኽባርን ዝተሰረተ ዝምድናታት ምፍጣር፤”ዝብል ምሉእ ሓሳብ ሰፊሩ ንረክብ። ሃገራት ብተፈላለዩ መንቀልታት ኣብ ጉዳይ ሓደ ሃገር ዝተፈላለየ ጽልዋ ክህልወን ናይ ግድን እዩ። ንኣብነት ብጉርብትና። እንተኾነ እቲ ሕመረት ዝምድና ሰዲህኤ ምስ ርሑቕ ይኹን ምስ ቀረባ ካብዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቐሰ ዝወጽእ ኣይኮነን። ካብቶም ነዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ፍሉይ ዝግብርዎ ረቛሕታት ኣብ ሃገርና ፍሉይ ርኢቶና ዓቂብና ተወዲብና ክንቃለስ ዘይምኽኣልና እዩ። ናይዚ ቀንዲ ጠንቂ ድማ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ነዚ ስለ ዘይጸውር እዩ። ስለዚ እቲ ቃልሲ ግድን ካብ ኮነ እሞ ኣብ ሃገርና ናይ ምውዳብ መሰል ካብ እተሓረመና ካብ ኤርትራ ወጻኢ ተወዲብና ክንቃለስ ግድን እዩ። ከምኡ ከኣ ንገብር ኣለና። ኣበይ ኮይና ንቃለስ ብናትና ድሌት ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነ ጽቡቕ ድሌት ናይተን ዝመረጽናየን ሃገራት’ውን እንተተሓዊስዎ እዩ። እተን ሃገራት እውን ነቲ ህላወና ኣብኣተን ብመንጽር ሃገራዊ ረብሓአን ክርእየኦ ናይ ግድን እዩ። ይኹን እምበር እቲ ናተን ረብሓ ብዋጋ ናትና ክብርን ረብሓን ኣብ ክንዲ ዝኸውን ንረብሓ ኩልና ዝረብሕ ምግባሩ፡ ናይ ቃልሲ ጉዳይ እዩ። ካብቲ እንካን ሃባን ምህዳም ግና መፍትሒኣይኮነን።
ናብቲ ወርትግ ኣዛራቢ ዝኸውን ጉዳይ ዝምድናና ምስ ጐረባብትና ክንመጽእ እንከለና፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ከም ኣብነት ክንወስደን ንኽእል። ኣብዚ እዋንዚ መንግስቲ ሱዳን ንሰዲህኤ ወሲኽካ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ብወግዒ ክንቀሳቐሳ ኣይፈቐደን። እዚ ካብ ድሌትና ወጻኢ ብመንጽር ሃገራዊ ረብሓ ሱዳን ዝተቓነየ እዩ። ስለዚ ኣተሃላልዋና ኣብ ሱዳን ከምቲ ንደልዮ ዘይኮነስ ከምቲ ኩነታት ዝፈቐዶ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ኢትዮጵያ ንዓና ወሲኽካ ዳርጋ ኩለን ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ይንቀሳቐሳ እየን። ውድባት ጥራይ ዘይኮና ስደተኛታትና’ውን ብጻዕቂ ዝንቀሳቐስሉን ዝተዓቑብሉን ከባቢ እዩ። ውድባት ኣብ ኢትዮጵያ ምውሳእ ዝጀመራሉ ግዜ ከከም ኣመጻጽእአን ይፈላለ እዩ። ደሓር ናብ ሓደ ካብ መስረቲ ውድባት ሰዲህኤ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝማዕበለ ሰውራዊ ባይቶ ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ጀሚሩ ኣብ ኢትዮጵያ ምህላው ኣድላይነቱ ርእዩ ኣብኡ ክህሉ ዝወሰነ እዩ። ዝያዳ ንምብራህ ከምቲ “ሰብኣይን ሰበይትን ዝተበኣስሉ መኣዲ ይሃበኒ” ዝበሃል ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን 1998-2000 ኣንሳሕኺኹ ዘይኮነስ፡ ህግደፍ ኣብ ኢትዮጵያ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይፈልጦን ዘይርበሓሉን ዝምድና “ዓለም ኣይትጹሩኒ” ክብል እንከሎ እውን ኣብዚ ነይሩ እዩ። ሽዑ እንተኾነ እውን ንመንፈስዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ሕመረት ዝምድና ኣጽኒዑ ብምሓዝ የማነ-ጸጋም ኣይበለን። ዋጋ ጽንዓቱ ከኣ ከፊሉ እዩ። ክልተ ዙራት ምስጓግ(ምጥራዝ) ኣባላቱ ካብ ኢትዮጵያ ከኣ ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ።
ኣብ መንጎ ክልተ ወገናት ኣብ ዝግበር ርክብ ኩሎም ወገናት ከካብ ነናቶም ረብሓን ልዑላውነትን ስለ ዝሓስቡ ክብ ለጠቕ ከጋጥም ባህርያዊ እዩ። ሰዲህኤ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝጸንሕዎ ርክባት እውን ዘየሰማምዑ ጉዳያት ኣይተኸስቱን ማለት ኣይኮነን። እንተኾነ እዚኣቶም ካብ መፈላለይ ነጥቢ ምዃን ሓሊፎም መበኣሲ ኣይኮኑን። እዚ ከኣ ውጽኢት ውሕሉል ኣተሓሕዛ ጉዳያት መሪሕነት ሰዲህኤ እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ንሰዲህኤ ኢዱ “ጠውዩ ከምዚ እንተዘይገብርካ” ኣይበሎን። ምናልባት እንተዝብሎ እውን መልሱ ኣብዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱሱ ዘሎ ሕመረት ፖሊሲ ዝምድና ከም ዝምስረት ዘጠራጥር ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ ብወግዒ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክራኸቡ ዝጸንሑ ኣካላት ሰዲህኤ እውን ካብዚ መትከሎም ፈልከት ኣይበሉን። ንደንበ ተቓውሞን ንነባሪ ዝምድና ክልቲኡ ህዝብታትን ካብ ዝምልከት ኣጀንዳ ወጻኢ’ውን ኣየልዓሉን። ኣብ ኢትዮጵያ ንምህላው ግና ከም ቁርን ኣስሓይታን ኣይፈርሕዎን።
መሰረታዊ ድሌት ጻላኢ ህዝቢ ኤርትራ ህግደፍ ንተቓወምቱ መቃለሲ ባይታ ከስእ ስለ ዝኾነ፡ ነተን ዘለናየን ሃገራት በብሓደ እዩ ዘነውረን። ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ እንተለኻ ወያነ ይብለካ። ኤርትራውያን ብድሌቶም ግና ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ንዝወሰንዎ ውሳነ ከኣ ውሳነ ወያነ ይብሎ። እዚ ምኽኑይ ክመስለሉ ንህላወና ኣብ ኢትዮጵያ ይቃልሖ’ሎ እምበር፡ ከም ድሌቱ ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም ክንህሉ ኣይደሌናን እዩ። ደሓር ኢትዮጵያ ንህግደፍ ሓላል ንተቓወምቲ ከኣ ሓራም ዝኾነሉ ምኽንያት እንታይ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ዘዝፈተዎ ክንፈቱ ዘዝጸሎ ክንጸልእከ በየናይ መምዘኒ እዩ። እንተቲ ኣብ ኢትዮጵያ እንተሃሊኻን ናቡኡ እንተገሽካ፡ “ናይ ኢትዮጵያ ትኸውን” ዝዓይነቱ ስኽፍታ ኮይኑ፡ እቲ ድሌት እንተልዩ ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ዓለም ኮይንካ’ውን ናይ ኢትዮጵያ ምዃን ኣየጸግምን እዩ። ስለዚ ዝተባህለ እንተተባህለ “ምስ መንን ብኸመይን ንሰርሕን ንዛመድን መርገጽና ንጹር እዩ።”ብኣኡ ከኣ ክንቅጽል ኢና።


text:
Do you really own “your” home – The conspiracy behind the Housing Bonds in Asmara.
“ ክንብርኵት ከይንብርኵት ቅድም ቀዳድም ኣብ ማይ ዘለዎ ንብጻሕ”
ኤርትራዊ መንእሰይ ዝያዳ ኵሉ ክፋል ሕብረተሰብና ኣደራዕ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ኣብ ነብሱ ዝጸሓየ ወለዶ ኢዩ፡፡ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ነዚ ናጽነት ዝተረከበ ወለዶ ንምድሃኽን፡ ካቡኡ ሓሊፉ እውን “ እሺ” ኢሉ ዝንብርከኽ ሙኡዙዝ ግልያ ንምቕያር ፡ ሳዋ ዝበሃል ብቝዱስ ዕላማ ዝተለበጠ ተንኮል ኣሊሙ፡
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።
Thank you brother Mohammad Juma for a fine article which laid the foundations of struggle against the dictator , but I would like to give my point of view about the demands which you laid out in your article,
ቅድሚ ክልተ ማዓልቲ፡ ሓደ ዓርከይ፡ ኣነ ኣብቲ ብመንእሰያት ኤርትራ ዝተዳለወ፡ ብዕለት 25. 03. 2011 ዓ.ም.ፈ.፡ ኣብ ጀነቫ (Geneva)፡ ኣብ ቅድሚ ቤት-ጽሕፈት ናይ UN ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ተኻፊለ ከምዝነበርኩ ዝፈልጠ፡ ኣብ ስልኪ ደዊሉ፡ እንታይ ዳኣ ኢና ንሰምዕን ነንብብን ዘለና …? ኢሉ ሓቲቱኒ።
ኣብ ሓደ ግዜን ንተመሳሳሊ ዕላማን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ዝረከቡ ኤርትራውያን ሰለማዊ ሰልፊ ንከካይዱ ዝወጸ ዝተወሃሃደ መደብ ኣብ ኣውስትራልያ መልበርን’ውን ትማሊ ቀዳም ዕለት 26/3/2011 ብውዕዉዕ መንፈስ ተኻይዱ።
ኣታሃዳድና ቆቃሕ ዘይክእል ሲ ኣይሃዳናይን … ዝብል ምስላ ንከም ባዓል ኣይተ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኮምሽን ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ንዝጽሕፎ ዘሎ ብዛዕባ ኤርትራውያን ተቀማጦ ሸፊልድ ብስለት ዘይብሉ ፖለቲከኛ ኣብ ዘየድልዮ ቆሎ ጥጥቆ ዝኮነ ጽሑፋት ብመገዲ ማዕከናት ጀበርቲ.ኮም ፣ ኣሰና.ኮም፣ ተጎሩባን ኣስማሪኖ.ኮም ሓቂ ንከምስል የቃልሕ ኣሎ።
The UN refugee agency warned Tuesday that it has heard that a number of boats carrying more people fleeing from Libya are in distress on the Mediterranean Sea.
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ክሰግሩ ቅድሚ ሰሙን ዝተበገሱ ዳርጋ ኩሎም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝንገረሎም 335 ስደተኛታት ደሃይ ኣጥፊኦም ከምዘለዉ ገለ ቤተሰቦም ምስኣቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን ምስናይ ከቢድ ጭንቀትን ስግኣትን ሓቢሮም።
ንኹሉኹም ኣብ ስደት እትርከቡ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ኤርትራ፡
ዝሓለፋ ክልተ ወራዋርሕ ካብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝጀመረ ኣድማ ህዝቢ ኣንጻር ኦኣመጽቲ መራሕቲ ብፍላይ ከኣ ምልዕዓል ህዝቢ ሊብያ ኣንጻር ዕሉልን ጽሉልን ውልቀመላኺ ጋዳፊ ንውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሕማም መንጾሮር ኮይኑዎ ከምዘሎ በቲ ንኽልተ ግዜ ንሕክምና ንቐጠር ዝተመላለሶ ከነረጋግጽ ንኽእል።
ስነፍልጠት ቀንዲ መንኮርኮር ቁጠባዊ ዕብዬትን ዓንዲ ማእከል ብቕዓት ሃገርን ምኻኑ ንኹሉ ቅቡል እዩ።
ስነፍልጠት ቀንዲ መንኮርኮር ቁጠባዊ ዕብዬትን ዓንዲ ማእከል ብቕዓት ሃገርን ምኻኑ ንኹሉ ቅቡል እዩ።
Click On This Link To See London Demonstration Pictures
ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ፡ ኣብ ቅድሚ ኣብያተ ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ ‘ውን ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ፊት ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍን ብዓይነቱ፡ ተሳታፍነቱን ናይ ተቓውሞ መንፈሱን ፍሉይ ዝኾነ ንውድቀት ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝጽውዕ ውዕዉዕ ዘላማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ።
Member states and European Commission will meet tomorrow to discuss fate of thousands of Africans who have fled Libya.
ሓድሓደ ግዜ ካብ ሳልሳይ ዓለም ናብተን ዝሰልጠና ምዕራባውያን ሃገራት ክትስደድ ከሎኻ፡ ከምዚ ካብ ዓለም ናብ ማርስ ወይ ጁፒተር እትገይሽ ዘሎኻ ኮይኑ ኢዩ ዚስመዓካ፡ ከመይሲ እቲ ኣብተን ምዕራባውያን ሃገራት ማዕቢሉ ዘሎ ንመሰላት ወድሰብ ዚምልከት ኣምራት ወይ መትከላት፡ ኣዚዩ ዘገርምን ዘደንጹን ብምዃኑ።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ሓደጋ ኣንጸላሊዎም፡ ናብ ኤርትራ ክምለሱ እውን ዝገደደ ከምዝጽበዮም ፈሊጦም ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ዝጠለቡ ዜጋታትና ንምሕጋዝ ኩሉኹም ኤርትራውያን ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ሓገዝ ከምዝገበርኩም ይፍለጥ።
22 Mar 2011 !! መንግስቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ልክዕ ከም’ቲ ዕቡድ ዓርኩ ቓዛፊ ብፍርሒ ስለዝወሓጡን ዝረግጹዎን ዝዛረቡዎን ኣይፈልጡን: ወግዓዊ ብዘይኮነ ንህዝቢ ንምድንጋር መዓልታዊ ንርእዮ ዘለና’ዩ፡፡ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ቀጠልያ መብራህቲ ወሊዑሎም ልቢ ዘለዎ ኩሉ ሓኒኹ: ንክብርን መሰል እምነትን ካህናትን ደናግልን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስታያን ዝግህስ ሓድሽ ወተሃደራዊ ትእዛዝ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣመሓላሊፉ።
The four Eritreans were caught about 5am on Wednesday, March 16 after UK Border Agency officials conducted a search of an Italian registered freight lorry with a Romanian Driver trying to enter Britain from the French port of Calais.
ኩለን ሲቪካውያን ማሕበራት ሓደ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ንዕለት 18.04.2011 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ሄሰን ክግበር መዲበን ኣለዋ።
By Tesfa-Alem Tekle
March 20, 2011 (ADDIS ABABA) – Ethiopia will increase its military spending to safeguard itself from its enemies, Prime Minister Meles Zenawi said Saturday, days after Addis Ababa threatened to take military action against neighboring Eritrea.
ጋንታ ኣመሪካ ምስቶም ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንሊብያ ዘዕኑን ነቲ ስልጡን ዓለም ዘሕዝንን ኲናት ሕድሕድ ኣብ ትሪፖሊ ተቐርቂሮም ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዘካይዶ ርክብ ይቕጽሎ ኣሎ።
ኣብ ሳንታ ሮዛ ዝወዓለ ኣኼባ ሽማግለ ንጉባኤ፡ ብጉዳይን ህዝብን ሃገርን ኤርትራን፡ ሃገራዊ ኮምሽን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን ዘትዩ። ኣብ ውሽጢ ምምሕዳር ሽማግለኡ ዝርከብ ስርርዓት፡ ዘለዎ ሓላፍነቱን ዝዓሞ ስርሓትን በብሓደ ምስ ኣኼበኛ ብምልላይ፡ ነቲ ኣኼባ ከፊትዎ።
ሓንቲ ሽማግለ ህዝቢ ንሃገራዊ ጉባኤ – ስዊዝ፡ በቶም ካብ ከተማታት በርን ፡ ኒው-ሻተል፡ ሶሎቱን፡ ኣራው፡ ቮ(Vaud)፡ ጀነቭ፡ ባዝል፡ ዙሪክ፡ ሉዘርን፡ ሽዋይዝ፡ ሉጋኖን ፍሪቡርግን ዝመጹ፡ ኣብ ተቓዉሞ ደንበ ዘለዉ ኤርትራዉያን፡ ብ 27 ለካቲት 2011 ቖይማ። ኣብዚ ኣኼባ’ዚ፡ እቶም ዝበዝሑ ተሳተፍቲ መንእሰያት እዮም ነይሮም።
እዚ ሎሚ ጀሚሩ ዘሎ፡ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ ማለት፡ ሰኑይ፡ ረቡዕን ዓርብን ብኣቋጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 8፡00 ክሳብ ሰዓት 9፡00 ምሸት ዝፍኖ መደብ፡ ነታ ብፍላይ ናብ ኤርትራ ኣብ ሰሙን ክልተ ሳዕ ነናይ ፍርቂ ሰዓት መደብ ጥራይ ትፍኑ ዝነበረት ራድዮ ኣሰና፡ ካብ ጽበት ግዜ ብመጠኑ ከገላግላ እዩ።
እዚ ሳላ ምህዞ ኢንተርነትን እንግዶቱን ብናይ ሓበሬታ መዋእል ዝልለ ዘበናዊ መድረኽ፡ ነቶም ከም ብዓል ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ኣብ ዕብለላ ስልጣን ዝተመስረተ ድሑር መስፍናዊ ስርዓት ዝኽተሉ ምልካውያን፡ እዋኖም ከምዘይኮነ ደጋጊምና ገሊጽና ኢና።
አብዚ እዋን እዚ ራዕድን ሽበራን ቅንጸላን ከም ቀንዲ መሳርሒ ስልጣኑ ገይሩ ዝጥቀም ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ኣብ ወጻኢ ወይጦታቱን ሃሱሳቱን እንዳኣዋፈረ መነባብሮ ህዝቢ ርፉታ ከሊኡ ይነብር ኣሎ።
ADDIS ABABA (Reuters) – Ethiopia warned on Saturday it would take “all measures necessary” against Eritrea, in a rare threat of direct action against a neighbour it routinely accuses of supporting rebel groups.
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣለና፣ ኣብ ዝሓለፉ 20 ክፋላት ጽሑፋት “ትልሚ፣ ንዘርኢ ክርዳድ” ንዝነበሩ ፖለቲካዊን ታሪኻውን ትንታነታት ሓፈሻዊ ገምጋም ክገብር ኢዩ።
እቶም ብማኪና እትመጹ፣
ሀ፡ ካብ መጨረሻ ኣውቶባን “autoban” ኣብ ክንዲ ናብ ኤርፖርት ዘዎጽእ ትወስዱ: ንጀነቭ ላክ “Genève Lac” ዝብል ተከቲልኩም: ኣብ ካልኤይቲ ሴማ-ፎሮ (ናት ትራፊክ መብራህቲ) ን የማን ወጺእኩም ፓርኪን “Parking “ ኣብ ምርካባ ጀምሩ።
Muammar Gaddafi has been handed a “non-negotiable ultimatum” by Barack Obama to accept an immediate ceasefire, pull back from Libyan rebel strongholds and permit humanitarian assistance – or face the full onslaught of UN-endorsed air strikes.
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ገረገር ( Gereger) ሓባሪ ብዝብል ስም ዘውጽኦ፣ ኤሪ ቲቪ አብ ሃይደልበርግ ተጸፊዓ ዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ደቂ ኣንስትዮ ተቐማጦ ሃይደልበርግ/ጀርመን ትንክፍ ኣቢሉ ከምዝነበረ ዝዝከር እዩ ፡ ኣነ ውን ምቕማጠይ ኣብዚ ኸባቢ ከም ምዃኑ መጠን ቁሩብ ወስ ከብል ኣፍቁዱለይ።
“ካልእ ድኣ እንተ ኣለካ ኣምጽእ እምበር፡ እዚ ሽጣራ እዝስ ቀደም ብገርሁ ኸሎ ህዝቢ፡ ተበሊዕዎ እዩ።” ዝብል ዘረባ፡ ነቲ ንኸታልል ኢሉ ዝብገስ ተቓውሚ እየ ዝብል ባእታ፡ ዘሰምብድ ክኽውን ይኽእል እዩ።
ስለምንታይ ኢዩ ህዝቢ ብልቡን ብእግሩን ዝሽፍት? ፍትሒ ስለ ዝሰኣነ። ኣቦታትና ቀደም ካብ ሓደ ዓዲ ናብ ካልእ ይሰግሩሞ፡ ኣብ ጕዕዞኦም ገለ ሰባት ይረኽቡዎም፡ ከመይ ሓዲግኩምዎ ዓዲ ብምባል ድማ ይሓቱዎም።


text:
ምዕራፍ 110
የሱስ ኣብ ቤተ መቕደስ ዘሕለፋ ናይ መወዳእታ መዓልቲ
ማቴዎስ 23:25–24:2 ማርቆስ 12:41–13:2 ሉቃስ 21:1-6
የሱስ ነቶም መራሕቲ ሃይማኖት መሊሱ ዀነኖም
እታ ቤተ መቕደስ ክትዓኑ ምዃና ተነግረ
ሓንቲ ድኻ መበለት ክልተ ሰናቲም ኣውደቐት
የሱስ ንመወዳእታ ግዜ ኣብ ቤተ መቕደስ ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን፡ ነቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ብቕሉዕ ግቡዛት ኢሉ እናጸውዐ ንግብዝናኦም ኣቃልዖ። “ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ዝባን ዋንጫን ጻሕልን ትሓጽቡ፣ ውሽጡ ግና ስስዐን ህርፋንን ዝመልአ እዩ እሞ፡ ወይለኹም። ኣታ ዕዉር ፈሪሳዊ፡ እቲ ዋንጫን እቲ ጻሕልን ዝባኑ ጽሩይ ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ ቅድም ውሽጡ ኣጽርዮ” ብምባል ምሳልያዊ ቛንቋ ተጠቕመ። (ማቴዎስ 23:25, 26) እቶም ፈሪሳውያን ንስርዓት ንጽህናን ንደጋዊ ትርኢትን ተጠንቂቖም ዚሕልዉ ኽነሶም፡ ንውሽጣዊ እንታይነቶም ዕሽሽ ስለ ዚብልዎ፡ ንምሳልያዊ ልቦም ኣየንጽህዎን።
መቓብር ነብያት ኪሰርሑን ኪስልምዎን ምድላዮም እውን ንግብዝናኦም ዜርኢ እዩ ነይሩ። ኰይኑ ግና፡ ከምቲ የሱስ ዝገለጾ፡ “ደቂ እቶም ንነብያት ዝቐተሉ” እዮም ነይሮም። (ማቴዎስ 23:31) ከምኡ ምዃኖም ከኣ፡ በቲ ንየሱስ ኪቐትልዎ ዝገበርዎ ጻዕርታት ተራእዩ እዩ።—ዮሃንስ 5:18፣ 7:1, 25።
የሱስ ቀጺሉ፡ እቶም መራሕቲ ሃይማኖት እንተ ዘይተነሲሖም እንታይ ከም ዚጽበዮም ኪገልጽ ከሎ፡ “ኣቱም ኣትማን፡ ውሉዳት ኣፍዑት፡ ከመይ ጌርኩምከ ኻብ ፍርዲ ገሃነም ከተምልጡ፧” በሎም። (ማቴዎስ 23:33) እቲ ኣብ ጥቓኦም ዚርከብ ዝነበረ ስንጭሮ ሂኖም፡ ነቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ነባሪ ጥፍኣት ከም ዚጽበዮም ዜርኢ እዩ ነይሩ።
የሱስ፡ እቶም ደቀ መዛሙርቲ ኸም “ነብያትን ጥበበኛታትን መምህራንን” ብምዃን ንዕኡ ኸም ዚውክልዎ ገለጸ። እሞኸ ኣብ ልዕሊኦም እንታይ ኪወርድ ምዃኑ እዩ እተነግሮም፧ የሱስ ነቶም መራሕቲ ሃይማኖት፡ “ንገሊኣቶም [ደቀ መዛሙርቲ] ክትቀትልዎምን ክትሰቕልዎምን፡ ንገሊኣቶም ከኣ ኣብ ምኵራባትኩም ክትገርፍዎምን ካብ ከተማ ናብ ከተማ ኽትሰጕዎምን ኢኹም። ስለዚ፡ ካብ ደም ኣቤል እቲ ጻድቕ ጀሚሩ፡ ክሳዕ እቲ . . . ዝቐተልኩምዎ ዘካርያስ . . . ኣብ ምድሪ ዝፈሰሰ ዅሉ ጻድቕ ደም ኣብ ልዕሌኹም ኪበጽሕ እዩ” በሎም። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፡ እዚ ዅሉ ነዚ ወለዶ እዚ ኺበጽሖ እዩ” ኢሉ ኣጠንቀቖም። (ማቴዎስ 23:34-36) ብ70 ድ.ክ. ሰራዊት ሮሜ ንየሩሳሌም ምስ ኣዕነዋን ንኣሽሓት ኣይሁድ ምስ ኣጥፍአን፡ ከምኡ እዩ ዀይኑ።
የሱስ ብዛዕባ እቲ ዜፍርህ ኵነታት ምስ ሓሰበ፡ ሓዘነ። ብጓሂ ድማ፡ “የሩሳሌም፡ የሩሳሌም፡ ኣቲ ንነብያት እትቐትልን ናብኣ ንእተላእኩ ብዳርባ እምኒ እትጭፍጭፍን፡ ከምቲ ደርሆ ንጨቓዊታ ኣብ ትሕቲ ኣኽናፋ እትእክቦም፡ ክንደይ ሳዕ ኰን እየ ንደቅኺ ኽእክቦም ዝደለኹ! ንስኻትኩም ግና ኣቢኹም። እንሆ፡ ቤትኩም ክትጥንጠነልኩም እያ” በለ። (ማቴዎስ 23:37, 38) እቶም ነዚ ቓላት እዚ ዝሰምዑ፡ ብዛዕባ እንታይ “ቤት” ይዛረብ ምንባሩ ሓሲቦም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ብዛዕባ እታ ዕቝባ ኣምላኽ ዝነበራ እትመስል ኣብ የሩሳሌም ዝነበረት እተደንቕ ቤተ መቕደስ ይዛረብ ነይሩ ደዀን ይኸውን፧
የሱስ ወሲኹ፡ “እብለኩም ኣለኹ፡ ‘ብስም የሆዋ ዚመጽእ ብሩኽ እዩ!’ ክሳዕ እትብሉ፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ከቶ ኣይክትርእዩንን ኢኹም” በለ። (ማቴዎስ 23:39) ካብቲ ኣብ መዝሙር 118:26 ዚርከብ፡ “ብስም የሆዋ ዚመጽእ ብሩኽ እዩ፣ ካብ ቤት የሆዋ ንባርኸኩም ኣለና” ዚብል ትንቢታዊ ቓላት እዩ ዚጠቅስ ነይሩ። እምበኣር፡ እታ ቤተ መቕደስ ምስ ጠፍአት፡ ብስም ኣምላኽ ናብኣ ዚመጽእ ከም ዘይህሉ እዩ ዚገልጽ ነይሩ።
ድሕርዚ፡ የሱስ ናብቲ መለኸት ዝቕርጹ መመጽወቲ ዝነበረሉ ኽፋል ቤተ መቕደስ ከደ። ሰባት ድማ በቲ ኣብ ጫፍ እቲ መመጽወቲ ዘሎ ንእሽቶ ኸፋት ኣቢሎም ወፈያኦም የውድቑ ነበሩ። የሱስ ድማ ብዙሓት ኣይሁድ ከምኡ ኺገብሩ ረኣየ፣ እቶም ሃብታማት ከኣ መባእ ኪኸውን ኢሎም “ብዙሕ ሰልዲ የውድቑ ነበሩ።” ሽዑ፡ የሱስ፡ ሓንቲ ድኻ መበለት “ዚረብሕ ዋጋ ዘይብለን ክልተ ሰናቲም” ከተውድቕ ረኣየ። (ማርቆስ 12:41, 42) ኣምላኽ በቲ መባእ እቲ ኽሳዕ ክንደይ ባህ ከም ዝበሎ፡ የሱስ ብርግጽ ይፈልጥ ነይሩ እዩ።
የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ጸዊዑ ኸኣ፡ “ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፡ እዛ ድኻ መበለት እዚኣ፡ ካብ ናይ ኵሎም እዞም ኣብቲ መመጽወቲ እቲ ገንዘብ ዜውድቑ ዘለዉ ዚበዝሕ እያ ኣውዲቓ” በሎም። እዚ ኸመይ ኢሉ ይኸውን፧ የሱስ ቀጺሉ፡ “ኵላቶምሲ ኻብ ተረፎም እዮም ኣውዲቖም፡ ንሳ ግና ካብ ስእነታ፡ ዘለዋ ዘበለ ዅሉ መነባብሮኣ እያ ኣውዲቓ” ኢሉ ገለጸ። (ማርቆስ 12:43, 44) እታ መበለት እቲኣ ብሓሳባ ዀነ ብግብራ ኻብቶም መራሕቲ ሃይማኖት ኣዝያ እተፈልየት እያ ነይራ!
የሱስ ብ11 ኒሳን፡ ንመወዳእታ ግዜ ኻብታ ቤተ መቕደስ ወጸ። ሓደ ኻብቶም ደቀ መዛሙርቱ ኸኣ፡ “መምህር፡ ከመይ ዝበለ ኣእማንን ከመይ ዝበለ ህንጻን እሞ ርአ!” ኢሉ ኣድንቖቱ ገለጸሉ። (ማርቆስ 13:1) እወ፡ ገሊኡ ኣብ መናድቕ እታ ቤተ መቕደስ ዝነበረ ኣእማን ኣዝዩ ዓብዪ ብምንባሩ፡ ንዕቤትን ንድልዳለን እታ ቤተ መቕደስ ኣበርክቶ ገይሩ ነይሩ እዩ። ግናኸ፡ የሱስ፡ “ነዚ ዓብዪ ህንጻስ ትርእዮዶ ኣለኻ፧ ኣብዚ፡ እምኒ ኣብ ልዕሊ እምኒ ተነቢሩ ኸይፈረሰ ኸቶ ኣይኪተርፍን እዩ” ኢሉ ምምላሱ ዜደንጹ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ።—ማርቆስ 13:2።
እዚ ድሕሪ ምባሉ፡ የሱስን ሃዋርያቱን ንስንጭሮ ቄድሮን ሰጊሮም ናብ ደብረ ዘይቲ ደየቡ። ኣብኡ ተቐሚጡ ኣብ ዝነበረሉ ሓደ እዋን ከኣ፡ ኣርባዕተ ኻብ ሃዋርያቱ፡ ማለት ጴጥሮስን እንድርያስን ያእቆብን ዮሃንስን ናብኡ ቐረቡ። ኣብኡ ዀይኖም ድማ ነታ እተደንቕ ቤተ መቕደስ ኪርእይዋ ይኽእሉ ነይሮም እዮም።


text:
ንኽትፈልጦ ጽቡቕ
ከምዚ ጌርካ ጐሓፍካ ትድርብዮ
እቶም ዝበዝሑ ንድርብዮም፡ ዳግማይ ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ኤንገልሆልም ኵሉ ሰብ ንጐሓፉ ኣብ በቦትኡ ክጕሕፎ ኣለዎ።
ተመሊሱ ሓመድ ክኸውን ዝኽእል ጐሓፍ ኣብ ቡናዊ ከረጺት ይድርበ። ንኣብነት፦
- መግቢ
- መወልወሊ ወረቐት
- ዳካ
- ዕምባባታትን ኣታኽልትን
ተመሊሱ ሓመድ ክኸውን ዘይኽእል ጐሓፍ ኣብ ፕላስቲክ ከረጺት ይድርበ። ንኣብነት፦
- ጨርቂ-ሽንቲን መኣንጐቲ ንጽህናን
- ዓለባ
- ዕንጨይቲ
- ትምባኾን ጭራም ሽጋራን
- ካይላን ዝበሰለ ካይላን
ወረቐት፣ ጋዜጣታትን መዓሸጊታት ናይ ጥርሙዝ፣ ታኒካ፣ ተሪር ፕላስቲክን ፈኵስ ፕላስቲክ በበይኖም ይጥርነፉን ይድርበዩን።
መገሻን ትራፊክን
ኣብ ኤንገልሆልም ናብ መደበር ባቡር ክትከደለን ትኽእል ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ካብኡ ንኣብነት ብባቡር ናብ ሀልሲንቦርይ፣ ማልመን ዮተቦርይን ጕዕዞኻ ክትቅጽል ትኽእል ኢኻ። እቶም ኣብ ቫልሃል ፓርክ ትቕመጡ፡ ካብ መደበር ባቡር ባርኮክራ እውን ባቡር ክትወስዱ ትኽእሉ ኢኹም።
ናብ’ቲ ካብ ብዙሕ ሓደ ናይ ክዳውንቲ ድኳን ዝርከቦ ናይ ኤንገልሆልም ማእከል ኣውቶቡስ ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ቤት ንባብ እውን ኣሎ።
ኣብ እተን ኣውቶቡስ፡ ብናይ ባንክ ካርድ ወይ በቲ ናይ ስኮነትራፊክ ካርድ ”JoJo-kort” ጥራይ ኢኻ ክትከፍል ትኽእል። ብጥረ ገንዘብ፡ ናይ ሽወደን ክሮና ክትከፍል ኣይትኽእልን ኢኻ። jojo-ካርድ ካብ ኣብ ኤንገልሆልም መደበር ክትገዝእ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ውሽጢ ባቡር፡ ቲኬት ክትገዝእ ኣይትኽእልን ኢኻ። ቅድሚ ናብ ባቡር ምድያብካ፡ ኣብ’ቲ መደበር ዘላ ኣውቶማት ትገዝእ። ኣብኡ ብናይ ባንክ ካርድ ወይ በቲ ናይ ስኮነትራፊክ ”JoJo kort” ክትከፍል ትኽእል
ናይ ስኮነትራፊክ መርበብ ሓበሬታ ናብ ብዙሕ ዝተፈላለየ ቋንቋታት ክስትርጎም ይኽእል እዩ፡ ሓደ ካብኣቶም ዓረብኛ። ኣብዚ ግዝያዊ ሰሌዳ ግዜን ሓበሬታን ኣሎ።
ባርዕ እንተ ጀሚሩ
ባርዕ ክጅምር ከሎ ዘጠንቅቐካ ናይ ባርዕ መጠንቀቒ ክህልወካ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ። ምናልባት ባርዕ እንተ ጀሚሩ ናብ 112 ደውል።
ይነድድ ስለዘሎ ናይ ግድን ክትወጽእ እንተ ደሊካ፡ ብዝተኻእለ ናብ ባይታ ገጽካ ደኒንካ ኪድ። ትኪ ንላዕሊ እዩ ዝዓርግ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ሰባት ብሰንኪ ትኺ እዮም ዝሞቱ። ክትወጽእ ከለኻ ብድሕሬኻ ነቲ መዓጹ ዕጸዎ፡ እቲ ሓዊ ብቐሊሉ ንኸይላባዕ።
ይነድድ ስለዘሎ ናይ ግድን ክትወጽእ እንተ ደሊካ፡ ብዝተኻእለ ናብ ባይታ ገጽካ ደኒንካ ኪድ። ትኪ ንላዕሊ እዩ ዝዓርግ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ሰባት ብሰንኪ ትኺ እዮም ዝሞቱ። ክትወጽእ ከለኻ ብድሕሬኻ ነቲ መዓጹ ዕጸዎ፡ እቲ ሓዊ ብቐሊሉ ንኸይላባዕ።
ኵሉኹም ስድራ፡ ቆልዑ እውን ከመይ ጌርኩም ከምትወጹን፡ ምስ ወጻእኩም ኣበይ ከምትራኸቡን(ትእከቡን) ክትፈልጡ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ቅድሚ መሳልልን መዓጹን ክኽልክሉ ዝኽእሉ ኣቁሑት ከይህልዉ ኣስተብህል።
ባርዕ ከይጅምር ተኸላኸል፦
- ክነዱ ዝኽእሉ ነገራት ኣብ ጥቓ እቶን ኣይተንብር።
- ዘይትጥቀመሎም ኤለክትሮናዊ መሳርሕታት፡ ነቲ ናይ አለክትሪክ ገመድ ካብ መሰኵዒ ኣውጽኣዮ።
- ክዳውንትን ሽጎማኖን ኣብ ናይ ገዛ መሞቒ ኣይተንቅጽ።
- ዝተወልዐ ሽምዓ ኣብ ጥቓ ብቐሊሉ ክነድድ ዝኽእል ነገር ኣይተቐምጥ፡ ክትወጽእ ከለኻ ድማ ኣጥፍኣዮ።
- ኣብ ውሽጢ ገዛ ሽጋራ ኣይተትኽ።
- ክርቢትን መወልዕን ቆልዑ ኣብ ዘይረኽብዎ ቦታ ኣቐምጦ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ሽወደን
ኣብ ናይ ኢንተርኔት ገጽ eብዛዕባ እዚ ሕብረተሰብን ብኸመይ ከም ዝሰርሕን ብዙሕ ሓበሬታ ኣሎ። ኣብ ቀጻሊ ሓድሽ ሂወትካ ኣብ ሽወደን ክሕግዘካ ዝኽእል ኣገዳኢ ጽሑፍ እዩ። እዚ ሓበሬታ ብእንግሊዝኛ፣ ሶማልኛ፣ ዓረብኝ፣ ዳሪ፣ ፋርስኛን ትግርኛን ክንበብ ይከኣል
Sidan uppdaterad den 25 maj 2016.


text:
ድሕሪ እስላማዊ መንግስቲ፡ ዒራቕ ኣብ ሞሱል በዓል ልደት ኣኽቢራ
እስላማዊ ኣሸባሪ ጉጅለ ኢራቕ ካብ ከተማ ሞሱል ተጸራሪጉ ካብ ዝወጽእ ናብዚ፡ ንፈለማ እዋን ኣብታ ከተማ ስርዓተ ጸሎት በዓል ልደት ተፈጺሙ።
እቲ ጉጅለ እታ ከተማ ኣብ ዝተቖጻጸረሉ እዋን ሃይማኖታዊ በዓላት ምኽባር ኾነ ምድላዋት ምክያድ ንህይወት ዘስግእን ከቢድን'ዩ ነይሩ።
እቲ ጉጅለ ኣብ ሞሱል ኣብ ዝነበረሉ አዋን ሰዓብቲ ክርስትና ዝኾኑ ሃይማኖቶም ክቕይሩ፣ ግብሪ ክኸፍሉ፡ እንተዘይኾይኑ ግና ቕጽዓት ሞት ክጽበዮም ከምዝኽእል ድሕሪ ምእዋጁ፡ ብዙሓት ክርስቲያን እታ ከተማ ገዲፎም ወጺኦም'ዮም።
ወተሃደራት ዒራቕ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ እስላማዊ ኣሸባሪ ጉጅለ ስዒሮሞ'ዮም።
ኣብዚ ወርሒ ቐዳማይ ሚኒስትር ዒራቕ ሃይደር ኣልኣባዲ፡ እስላማዊ ኣሸባሪ ጉጅለ ካብታ ሃገር ንምጥፋእ ዝተኻየደ ሃገራዊ ልኡኽ ሰለስተ ኣዋርህ ብዓወት ከምዝተዛዘመ ኣዊጆም'ዮም።
ፓትሪያርክ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ሉዊስ ሩፋኤል ሳኮ፡ ሰዓብቲ እቲ እምነት ኣብ ዓለም፣ ሙሱልን ዒራቕን ሰላምን ምርግጋእን ክዓስል ክጽልዩ ኣተሓሳሲቦም።
እስላማዊ ኣሸባሪ ጉጅለ (እስላመዊ መንግስቲ) ሞሱል ኣብ 2014 ቅድሚ ምቁጽጻሩ፡ ኣብታ ከተማ 35 ሽሕ ሰዓብቲ ክርስትና እምነት ነይሮም።


text:
ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ንዝካየድ ዘሎ ንጥፈታት ንምድንፋዕ፡ ኣብ ዝመጽእ ሓሙሽተ ዓመታት ብልዕሊ 8 ቢልዮን ናቕፋ ዝተፈላለዩ ልምዓታዊ መደባት ከተግብር ምዃኑ፡ ብ31 ጥሪን 1 ለካቲትን ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘቃንዖ ገምጋም ገሊጹ። እቲ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ውጥን ንጥፈታት ሕርሻ፡ ኣብ ልምዓት መስኖ፡ ምዕቃብ ሓመድን ማይን፡ ምግራብን ምዕቃብ እንስሳ ዘገዳምን፡ ናብራ ዕብየት፡ ምምዕባል ዘራእቲ ኣእካል፡ ኣሕምልትን ፍረታትን፡ ሓለዋ ጥዕና እንስሳ፡ ምርባሕ ከብትን ኣጣልን፡ እቶት ቆርበትን ስጋን፡ ምርባሕ ደርሁን ምርባሕ ንህብን ምምዕባል መጋሃጫን ካልኦትን ዘተኰረ ከምዝኾነ’ውን ብዝርዝር ቀሪቡ። ብመሰረት ዝቐረቡ ጸብጻባት 2012 ድማ፡ ብሓፈሻ ኣብ ኩለን ዞባታት ሃገርና ኣብ ምዕቃብን ምድንፋዕን ባህሪያዊ ጸጋታት ከምኡ’ውን ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ሰብን እንስሳታትን፡ ብተሳታፍነት ኮማት፡ ማሕበራት፡ ሓይልታት ምክልኻል፡ ክረምታዊ ሚኒስትሪ ሕርሻ 8 ቢልዮን ናቕፋ ዝውድእ ልምዓታዊ መደባት ከተግብር ምዃኑ ገሊጹ ወፍሪ ተማሃሮ፡ ውልቀ-ሰባት፡ ናይ እምነት ትካላትን ኣብያተ- ትምህርትን፡ መንግስታውን ዘይመንግስታውያንን ትካላትን ብዝተሳለጠ ዕማም ዘተባብዕ ገስጋስ ከምእተመዝገበ ተነጺሩ። ኣብ ልምዓት ፍረታት ብሓፈሻ ብዝተኻየደ ጻዕርታት ዝሓሸ ኩነታት ከምእተራእየ ዘመልከተ እቲ ጸብጻባት፡ ብፍላይ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ልምዓት ተምሪ ዝያዳ ኣተኵሮ ተዋሂቡ ብዝተሰላሰለ ስራሕ፡ ዛጊት ኣብ 16 ሄክታር ምሩጽ ዓሌት ተምሪ ተተኺሉ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዝርከብ፡ ንምስፍሑ ከኣ መደብ ከምዘሎ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ምህናጽን ምምሕያሽን መእለዪ ውሕጅ፡ ምውዳድን ምትእትታውን ነጠብጣባዊ መስኖ፡ ከምኡ’ውን ምኽዕባት ምህርቲ ጸባን ዝተዳቐሉ ኣእካል፡ ኣሕምልትን ፍረታትን ዝምስገን ውጽኢት ከምእተረኽበ ተገሊጹ። ኣብ’ዚ ንኽልተ መዓልታት ዝተኻየደ ገምጋማዊ ኣኼባ፡ ተሳትፍቲ፡ ብርሰት ኣግራብ ንምንካይ – ኣማራጺ ተተካኢ ጸዓት ንምስፋሕ ብዝለዓለ ክስራሓሉ፤ ኣብ ግራውቲ ሓረስቶት ዝካየድ ምዕቃብ ሓመድን ማይን እወታዊ ውጽኢት ይርከቦ ስለዘሎ፡ ብዝሰፍሐ ክድፋኣሉ፣ ትሕተ-ቅርጺ መእለዪ ወሓይዝ ብዘተኣማምንን ዝተጸንዐን ኣገባብ ክህነጽ፣ ኣብ ዞባታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ሰሜናውን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ሕጽረት ክኢላዊ ዓቕሚ-ሰብ ክማላእ ዝብሉን ካልኦትን ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቦም። ኣብ መደምደምታ፡ ሚኒስተር ሕርሻ ኣቶ ኣረፋይነ በርሀ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ትሕዝቶ ማይ ብግቡእ ንምዕቃብ ሓያል ጻዕርታት ክካየድ ምዃኑ ጠቒሱ፡ ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት ኣእካል፡ ጸባን ውጽኢት ጸባን፣ ምዕባይ ምህርቲ መዓር፤ ምዝርጋሕ ከበሳዊ ፍረታት ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ሃገር፣ ምድንፋዕ ናይ ዘይቲ ኣዝርእቲ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ምትእትታውን ስፍሓት ተጠቃምነትን ምርጹ ዘርኢ ኣሕምልትን ፍረታትን ሓያሎ መደባት ተታሒዞም ከምዘለዉ ድሕሪ ምግላጽ፡ “ኣብ ዓመተ 2012 ብዝተሓፍሰ ዓወታት ከይተዛነና፡ ኣብ ዝሓሸ መድረኽ ንምብጻሕ ውሁድ ዕማም ንምክያድ – ውሁድ ጻዕሪና ነበርኽ” ክብል ኣዘኻኺሩ።
Advertisements


text:
-
PFDJ Spy Watch 04 Jul 2016
ሓበሬታ ስሙር ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ፡ ብልዑል ጻዕርን ተወፋይነትን ዝቐረበ ናይ ኣሽሓት ኣስማት ሲቪል ሰለይቲ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ኢድና...Read More
-
ኣብ በዓል ናጽነት ዝተራእየ ብልሽውና ስለምንታይ ተሸፊኑ? 03 Jul 2016
-
አብ 4- ቦታታት ኤርትራ ጽሑፋት ተዘርጊሑ። 02 Jul 2016
አብ 4- ቦታታት ኤርትራ ጽሑፋት ተዘርጊሑ።Read More
-
ዘሐጉስን ዘሕዝንን ፍጻሜታት ኣብ ኤርትራ። 13 Jun 2016
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ቐረባ መዓልታት ክልተ ዘሐጉስ ክልተ ድማ ዘሕዝን ፍጻሜታት ተራእዮም። ዘሐጉሱ ክልተ ፍጻሜታት ቐዳማይ፣ 17 - ዜጋታትና ካብ ማእሰርቲ ኣምሊጦም ንሱዳን ኣትዮም። ካልኣይ ድማ፣ 23 ኣባላት ምክልኻል ዝነበሩ...Read More
-
ስሙር ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ ( U.E.D.F.) ደምዳሚ መግለጺን ፡ ፖለቲካዊ ውሳኔታትን 08 Jul 2013
ስሙር ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ ( U.E.D.F.)ደምዳሚ መግለጺን ፡ ፖለቲካዊ ውሳኔታትንቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ፡፡ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ስሙር ደሞክራሲዊ...Read More


text:
**ስም ምረጹላ**
ኣብቲ ከም ሽሙ ገድሊ
ክትድብል ርእየያ ትማሊ
እታ ብልጽቲ ብጸይቲ ዘልኣለመይ
ናይ ጽንዓት መምህር መዳፍዕቲ ጎነይ
ዓጽመ ስጋኣ ተበያይዱ
ጥይትን ጅላድን ኣብ ዝባና በሪዱ
ጽማመ ዝመለለያ ሓኾተ ጻዕራም
ኣርኣያ ዓቕሊ ክትጸንዕ ጉዳም
ባህሪ ዘይሓልካ ሙሉእ ተስፋኣ
ወናኒት ሞራል ኒሕ ዘይጽንቀቕ ሓቦኣ
ክምስታ ዘይፍለያ ዘይትጀጁ ብወጥሪ
እታ ተጸማሚት ኣርማ ጽንዓት እያ እምበሪ
ሃይ ዘይወጻ ነካስ ጉዳም ክትጽመም
ልዕሊ ኣባጽሕ እትሃጅም ናብ ቲ ረመጽ እቶን
እንትርፎ ሕራነ ሕጹብ ከብዳ ምስ ድፍድፍ ሓሞታ
ሰም እባ ምረጹላ ዝዳረግ ዝበቅዕ ምስ ውዕለታ
ኣንታ ጅግና ደኣ ኩሉ እንድዩ ዝበሃሎ
ሓየት እንተተባህለት መዓስ ንስማ ይውክሎ
ስም ግዳ ምረጹላ ነዛ ማእከል ስሕበት ጽንዓት
ንዋዕሮ ደባሊት ሓኔታ ዓላሊት ኣብ ኩናት
ክንደይ እምበር 'ያ ተዋሊአ ዕንክይክይ በረግ በረግ
ጀቖቕ ዝበላ ከብዳ ንሳን ክትረጋገግ ኣብቲ ረግረግ
ምስ ድርብ ዕያር ሓልኪ ገጢማ ነኺሳ እተንክስ
ኣበርኹለይ ስማ ነዛ ንግስቲ ነጋውስ
ስም ምረጹላ ሓየት ትማሊ ሓየት ሎሚ ዘንት እለት
ዕቐና ሃቡለይ መልማሊት ኣፍራይት ሓቦኣ ዘይነከየት
ገበታ ቃንዛ ጸይራ ኣውዳላት ክልህልሁ
ሐሕሰሙ መሊኻ እንድያ ሃገር ቀሲና ከተስተርሑ
ዕድመ ግርዝውናኣ ዕድመ መርዓ ደርዓ
ማህጸና እምበር እያ ንሪም ወፍያ ክንዲ ሕንጣይ ቆልዓ
ክንዲ ወሊዳ ትኸብድ ትኸብር ትማሙቕ
ገድሊ ዝመረጸት ከውታ እዋን ከተብርቕ
እቲ ጥቦት ማዓጓጉርታ ብረሃጽ ተሓጺቡ
ክንዲ ማሕዘል መዓንጣኣ ሸሪጥ ተኸቢቡ
እንትርፎ ሃፈጽታ ዕብልኹታ ሽታ ባሩድ
ዕጣን ዶ የህጊጋ መቦኮርያ ሃነን ዝብል ዑድ
መዓስ ኣብረቕሪቓ ኣጊጻ ብብሩር ወርቂ
ኣምባር ዶ ተሓናቒት ኩትሻ ተሰሊማ ዑንቂ
ጥልፊ ዶ ሽፎን ጋቢ ደሪዕ ተጀንጂና ዘመዕርጋ
ልዕሊ ኣባጻሕ እባ ደኣ ኣብ መጋርያ እቶን ተረጋሪጋ
ባህሪ ዘይሓልካ ሽግር ዘይእግማ
ልዕሊ ጽማመ ነቲ ሕሱም እንድያ ተጸሚማ
ኣድንቐለይ ተጋዳሊት ኣበርኹላይ ክቡር ስማ
ስም መረጸላ ንክብርተይ ሃገር ዝገዳማ
ኣሸናፊ ኣብርሃም (ኣሼ)
ጀርመን


text:
ቅዱስ ጳውሎስ ክርስቶስ ምእንቲ ድሕነትና ክሳብ ሞት ከም ዝተአዘዘ ክገልጽ እንከሎ “ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት አረ እኳ ደአ ክሳብ አብ መስቀል ሙማት ተአዘዘ” (ፊሊጵ 2፡8) ይብል። ናይ ክርስቶስ ተአዝዞ ካብ ፍቕርና ዝተበገሰ ምእንቲ ድሕነትና እዩ እምበር ካልእ ተጽዕኖ ሃልይዎ ወይ ዝገደዶ አልዩ አይ ኮነን። ቅ. ዮሓንስ አምላኽ ፍቕሪ እዩ ይብለና እዚ ኸአ ኵሉ ንሱ ዝገብሮ ካብ ፍቕሪ ተላዒሉ እዩ እምበር ዝግድዶ የለን። ባህሪ አምላኽ ፍቕሪ እዩ ክጸልእ አይ ክእልን እዩ፥ ሰብ እዩ ንፍቕሪ አምላኽ ሓዲጉ አብ ክኾኖ ዘይግብኦ ዝኸውን። አምላኽ ዝልዓለ ፍቕሩ ሓደ ወዱ አብ መስቀል ምእንታና ክስቀል እንከሎ ገሊጹልና ነዚ ፍቕሪ ኢና ሎሚ ዘኪርና ዘሎና።
አምላኽ ሰብ ክኸውን እንከሎ ንርእሱ ኢሚንት ቆጺሩ እዩ ዝኸውን እዚ ማለት ከአ አብ ዝተሓተ ደረጃ ወሪዱ ፈጣሪ መልክዕ ፍጡር ለቢሱ ንአና መሲሉ ቀሪቡና፥ እዚ ኹሉ ንሕና አብኡ ክንምለስ ምስኡ ዕርቂ ክንረክብ እሞ ደቂ ሰማይ ክንከውን እዩ። አምላኽ እምብአር ክንሰምዖ ንአኡ ክንመስል ወትሩ ምስ ደለየና እዩ። አብዚ ዕለት ዓርቢ ክንሰምዖ ክንመስሎ ክንእዘዞ ሕራይ ክንብሎ ኢና ንሕተት ዘሎና። ክርስቶስ ንአይ ምሰሉ ይብለና። ተፈጥሮና ንአምላኽ ክንመስል እዩ ስለዚ መልክዐይ ንመን ይመስል አሎኹ ኢልና አብ ዕለተ ዓርቢ ዝተገልጸልና ፍቕሪ አምላኽ ከም መስትያት ተጠቒምና መልክዕና ንርአ።
አብ ዘሎናዮ ዘመን እቲ ዝኸበደ ኮይኑ ዘሎ ሰብ ብኻልእ ክእዘዝ ወይ ክንገር አይደልን። ሕይወት ብዙሓት አብ ንአይ ጥዓመኒ ዝዘምበለ ስለ ዝኾነ ክእዘዝ ይጽግሞ። ተአዝዞ ከም ተጽዕኖ ወይ ከም መሰልካ ምግፋፍ ተወሲዱ አይ ግድሰካን/ክን እናበልና ብሰባት ዝመጽእ ዝኾነ ምኽርን ሰናይ ቃልን ምስማዕ ንአቢ። እዚ አብ ርክብ ሰብ ሓዳር ከምኡ አብ መንጎ ስድራ ቤት ንስለ ፍቕሪ ኢልካ ምእዛዝ ስለ ዝተረፈ ክንደይ ስድራ ቤታት ዘይተበታተና ዘይተሳቐያ።
ንመን እየ ክእዘዝ ዘሎኒ? እዚ ሕቶ እዚ አብቲ አብ መን እየ ክአምን ዘሎኒ አብ ዝብል ከብጽሓኒ ይኽእል። እቲ መልሲ ብዙሕ ክኸውን ይኽእል። ናይ ቤተ ክርስትያነይ ትምህርቲ ድየ ክእዘዘ ዘሎኒ? ናይ ብዙሓት ዝብልዎ ድየ ክአምን ዘሎኒ? ብዙሓት ዝአምንዎ ዝስዕብዎዶ ክአምን ክእዘዝን? ወይስ ንገዛ ርእሰይ ክእዘዝ?
ካብ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ዝመጽእ ነገራት ምእዛዝ ንመሰላት ወይ ግቡአት ብዓል ስልጣን ምቕባል እዩ። እዚ ኸአ እዩ አብ ዘመና ንብዙሓት ሰባት አጸጊሙ ዘሎ። ንመን እየ ክእዘዝ ዘሎኒ? መን እዩ ዝለዓለ ብዓል ስልጣነይ ክኸውን ዘለዎ?
ንአና ካቶሊካውያን እቲ ጉዳይ ንጹር እዩ። ንትምህርቲ አምላኽ ብክርስቶስ ዝተመሃርናዮ ብቤተ ክርስትያን ዝመጽአና ኢና እንአምን። ንቤተ ክርስትያን ክንእዘዝ እንከሎና ንኢየሱስ ከም እንእዘዝ ንፈልጥ ኢና፥ ንኢየሱስ ክንእዘዝ እንከሎና ኸአ ንሰማያዊ አቦና ከም እንልአኽ ዘሎና ንአምን ኢና።
አብ ታሪኽ ክርስትናና ዝተፈላለዩ መናፍቓን ንአይ ስምዑ አነ እየ ሓቂ ሒዘ ዘሎኹ እናበሉ ንብዙሓት ካብ ሓቅን ካብ ክርስቶስን ዘርሓቍ ውሑዳት አይ ኮኑን። አብዚ ዘሎናዮ እዋን ባህሊ ክርስትና ዝሓዘ ዝመስል ግን ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ጨሪሹ መንፈስ ክርስቶስ ዝርሓቖ ንብዙሓት መንእሰያት ብፍላይ ካብ እምነቶምን ስድራቤቶም ፈልይዎም ዳርጋ ወራር ኮይኑ ንርእዮ አሎና። ንክርስቶስ ረኽቢዮ እናተብሃል ጥዑም ቃላት ቅዱስ መጽሓፍ እናጠቐስካ እዚ እዩ እቲ ሓቂ እዚ እዩ ክርስቶስ ዝመሃሮ እናበሉ ንብዙሓት ደቅናን አሕዋትናን ዋና ከምዘይብለን አባግዕ ይምንጥሉ ንርኢ አሎና እቲ ሓቂ አበይ አሎ? ከመ ገርና ኢና ንሓቀኛ እምነት ክርስትናና ክንምስክሮ ወይ ክነረድኦ እንኽእል? ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ክልእኮም እንከሎ ንአይ ዝሰምዐ ንአኹም ሰምዐ ንአይ ዝአበየ ንአኹም አበየ ኢልዎም። ንፍሉያት ሓዋርያት እዩ ሓላፍነት ምምራሕ ሂብዎም። ነፍስወከፍ ከም ዝተረድኦን ዝሰምዖን ንእምነት ክገልጽ ባህሪ ቤተ ክርስትያን ክርስቶስ አይ ኮነን ነዚ ክትፈትሕ ቤተ ክርስትያን አብ ታሪኻ ዝተፈላለየ ጉባኤታት እምነት አካይዳ። ብጉባኤ ኸአ ክንአምኖ ዘሎናንን ክንእዘዞ ዘሎና መምርሒ በብእዋኑ ትህበና። እምበር ነፍስወከፍ ከም ዝተረድኦን ዝስምዖን እንተ ገበረ ባህሪ ቤተ ክርስትያን ክንቅይር ንፍትን አሎና ስለዚ ነታ ክርስቶስ ዝሃበና ቤተ ክርስትያን ከምቲ ንሱ ዝበለና ንስዓባ።
ተራ ናይ ሓደ ክርስትያን በቲ ቤተ ክርስትያን ብመንፈስ ቅዱስ ተመርሓ እትህበና ትምህርቲ ክንምራሕ አብ ገለ እዋን ክንርድኦ ክንቅበሎ ይኸብደና ይኸውን እንተ ኾነ ስራሕ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ክንቅበሎ እዩ ዝግባእ። ክርስቶስ አብ ዕለተ ዓርቢ ክስቀል ክመውት እንከሎ ነቶም ዓሰርተ ክልተ ሓዋርያቱ ከይተረፈ ክርድእዎ ክቕበልዎ አጸጊምዎ። ቅ. ጴጥሮስ ክርስቶስ ብዛዕባ ሕማማቱ ምስ ነገሮም እዝስ አባኽ እይረድ ንየው በሎ ምስ በሎ ሰይጣን ካባይ ርሓቕ ንስኻ ናይ ሰብ ኢኻ እትሓስብ እናበለ ገኒሕዎ። ድሕሪ ትንሣኤ ኩሉ በሪህሎም ደፊሮም አብ አደባባይ አብ ቤተ መቕደስ ንትንሣኤ ክርስቶስ ሰቢኾም እዚ እዩ ምስጢር ምእነትና። መለክኢ እምነት አፍልጦና አይኮነን ስለዚ ክንቅበል ክንሰምዕ አሎና።
ሰባት ናይ ገዛእ ርእሶም ርድኢት ወይ አፍልጦን ድለትን ጥራሕ ክኽተሉ እንከለዉ ምልክት ጥፍአት ዓለም እዩ። እዚ እዩ ቀዳሞት ወለድና አዳምን ሔዋንን ዝገበርዎ ኃጢአት። አምላኽ ክገብርዎ ዘለዎም ክሳብ ክንደይ ዝፍቀዶም አነጺሩ ነጊርዎም። “ካብ ፍረ እታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ግና፥ ካብአ ዝበላዕካላ መዓልቲ ብርግጽ ክትመውት ኢኻ እሞ ካብአ አይትብላዕ” (ዘፍ 2፡17) እናበለ አዚዝዎም ግን ንቃል አምላኽ ምእዛዝ ምኽባር አብዮም ነቲ ሓሶት ዝኾነ ናይ ተመን ዘረባ ሰሚዖም። ኃጢአቶም ከስ ዘይምእዛዝ እዩ፥ እቲ እንኮ ምድኃኖም ዝመጽእ ብምእዛዝ ጥራሕ እዩ። አብዚ ክነስተንትኖ ዘሎን ብምእዛዝ ከም ዝደኃና ሓሲብናዮ ንፈልጥዶ? ቅ. ጳውሎስ ነዚ ብተአዝዞ ዝመጽአ ድሕነትና ክገልጽ እንከሎ “ብዙኃት ብዘይ ምእዛዝ እቲ ሓደ ኃጥአን ከምዝኾኑ ከምኡ ኸአ ብምእዛዝ እቲ ሓደ ብዙኃት ጻድቃን ኪኾኑ እዮም” (ሮሜ 5፡19) ይብል።
አብዚ እዋን ሓደ ዓቢ ምልክት አብ ኵሉ ክርአ እሞ ክፈልጥዎ ክንገብሮ ዘሎና “ተአዝዞ የድሕን” ዝብል እዩ። አብ መስኖ ተአዝዞ እዩ ድሕነት ዝዛሪ። ኢየሱስ ነዚ አብ ሕይወቱ ጽቡቕ ገሩ ገሊጹልና “ኦ አቦይ ፍቓድካ እንተ ኾይኑ ነዛ ጽዋዕ እዚአ ኻባይ አኅልፋ ግናኸ ፍቓድካ ድአ እምበር ፍቓደይሲ አይኹን እናበለ ጸለዩ” (ሉቃ 22፡42)። ክሳብ ክንደይ ኢና ንፍቓድና እንፈቱ። ሰብ ዝስምዖ ዝደልዮ ክገብር ኵሉ ጊዜ ምስ ደለየ እዩ፥ አብዚ እዩ እቲ ውሽጣዊ ውግእ ድላይና ወይ ድላይ አምላኽ አብ ምግባር ዝጅምር። ክርስቶስ ጽቡቕ ገሩ ምሂሩና። ንአይ ምሰሉ ኢሉና ንሱ ኽአ ንሰማያዊ አብኡ እዩ መሲሉ። ንክርስቶስ ምምሳል ማለት ንድላይ አምላኽ ምግባር ማለት እዩ። አብ መዓልታዊ ሕይወትና ከቢዱና ዘሎ ድላይና ክንገብር ስለ እንደሊ ንሱ ኸአ አብ ጸላም አብ ህውከት አብ ስሳዐ ኮታ አብ ኩሉ ግብረ ክፍአት ስለ ዝወስድደና እዩ። ዕለተ ዓርቢ ንድለትና ክንሓድግ ክሳብ ሞት ክንበጽሕ ከም ዘሎና እዩ ዝነግረና። ንፋስ አብ ዝነፈሶ እንተ ተጎዓዝና አብ መንጎ ጸልማት ከርኽበና እዩ ሽዑ ብርሃን ኢየሱስ ከይረአና አብ ሓሸውየ ክነብር ኢና ስለዚ ንጠንቀቕ ድላይ መን እገብር አሎኹ ንበል።
ብዙሓት ሎሚ እዚ እየ ዝደሊ. . . እቲ ባ. . . . ድለተይ ክገብር እየ ዝደሊ፥ ነዚ ትምህርቲ እየ ዝቕበል ነቲ አይቅበሎን፥ ነዚ ትእዛዝ እየ ዝእዘዝ ነቲ ግን አይፋለይን ምኽንያቱ ብርድኢተይ እቲ ትእዛዝ ጌጋ እዩ። ቤተ ክርስትያን እዚ ኃጢአት እዩ ትብለና አይሰማምዓሉን እየ፥ ነዚ ክትገብር አሎካ ትብል አነ ግና ከምኡ ክብሃል አይደልን እየ ንአብነት ሰንበት ቅዳሴ ስማዕ ትበለና አነ ግን እንተ ጠዓመኒ እየ ዝሰምዕ ወይ ደስ እንተ በለኒ እየ ዝሰምዕ ንብል።
ከምዚ ዝአመሰለ ርድኢትን መንፈስን ዘልኦ ክትእርሞም ክትቅይሮም ብጣዕሚ ከቢድን ዘሕዝንን እዩ። ብዙሓት አብቲ ዝበልዎ ጸኒዖም ንሓቅን ንድሕነትን ነቒጾም ይአብዩ። አነ ሓሳበይ አሎኒ ንስኻ ሓሳብካ አሎካ ቤተ ክርስትያን ናታ አልአ ኢየሱስ እውን ናቱ አለዎ ግን ካብ ኩሉ ዝበለጸ ሓሳባተይ እዩ ዳርጋ ኢና እንብል ዘሎና።
ንጸጋ አምላኽ ምእዛዝ ምስ አበና አባና ድሕነት የለን። ዘይምእዛዝ ናይ ሰይጣን ሓላገት እዩ፥ እቶም ንእኡ ዝኸተሉ ኸአ “አየገልግሉን” እዮም። ተአዝዞ ፍሉይ ሕላገት ሓቀኛታት ስዓብቲ ክርስቶስ እዩ። ማርያም “ከም ዝበልካዮ ይኹነለይ” ምስ በለት ኵሉ ኩልንትናአ አብ ኢድ አምላኽ አንቢራቶ፥ ንምሉእ ድላያ ምስ ድላይ አምላኽ ሓደ ገራቶ።
ኢየሱስ ተአዚዙ አገልጊሉ ንፍቓዱ ሰማያዊ አብኡ ልዕሊ ዝኾነ ሰሪዑ። ተአዝዞ እምብአር ምልክት ወይ ሓለገት ናይ እቶም አብ መገዲ ወይ ጉዕዞ ድሕነት ዘለዉ እዩ። ቅ. ጳውሎስ አብ ስብከቱን ትምህርቱን ብዛዕባ አብ እምነት ክህሉ ዘለዎ ትእዛዝ አብ ሮሜ 1 አግፊሑ ይገልጾ። መገዲ አምላኽ ሒዝና ክንጉዓዝ ንአምላኽ ጽን ኢልና ክንክእል አሎና።
አብዚ ዕለተ ዓርቢ ስቕለት ሓንቲ ብርህቲ ነገር እንዕዘባ አምላኽ ፍቕሩ አብ ግብሪ የርእን ይገልጽን አሎ። ተራና ነዚ ፍቕሪ ዘርአየ አምላኽ ነቲ ንሱ ዝገበረልና አብ ከማና ዝበሉ አሕዋትና ክነርኢ። ክርስቶስ ምእንታይ አነ ሕይወት ዘለዓለም ክወርስ መይቱ ስለዚ ክበራበር አሎኒ ነዚ ብመስዋዕቲ ክርስቶስ ዝረኸብክዎ ድሕነተይ ከመይ እሕልዎ አሎኹ ኢልና ክንሓስብ አሎና።
ከምቲ አብ የማኑ ዝነበረ ፈያታይ ዘየማን “አብ መንግስትኻ ተዘከረኒ” እናበልና ብኃጢአትና ክንእመን እሞ አብ መንበር ንስሓ አቲና ኃጢአትና ክፍአትን ክንሳሕ ይግብአና። ጽባሕ ምስ ክርስቶስ ክንትንሥእ ሎሚ አብ ሕማሙ አብ ስቕለቱ ንሳተፍ ።
በዚ ዕለት ዘዕረግናዮ ጸሎትን ምህልላን ስግደትን ተቐቢሉ ሕድገት ኃጢአትና ሂቡ ሰላም ፍቕርን የውርደልና አብ ብርሃን ትንሣኤኡ ኸአ የካፍለና።
ርሑስ ብዓለ ትንሣኤ ንኹልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ።