text:
ግብረ ማህጺ
Saturday 05, January 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
ግብረ ማህጺ ነቲ ዓዃይ ወይ ገባራይ ኣብ ህይወቱ ንኽነብር ኢሉ ዘካይዶ ላዕልን ታሕትን (ሓኾትኮት) ዝውሃብ መጸውዒ እዩ። ኣብ ህይወት ሓደ ሓረስታይ እትቕድምን ልዕሊ ኹሉ ዝስራዕ ንጥፈት ማሕረስ’ዩ። ስራሕ ግብረ ማህጺ ድማ ፣ በቲ ንማሕረስ ዘድሊ ናውቲ ምድላዋት ፈሊሙ ` ክሳብ እዋን ማሕረስን ነቲ ብድሕሪኡ ን ንዘሎ እዋን ዘጠቓለለ’ ንጥፈት እዩ። ሓረስታይ ‘ ክራማት ቅድሚ ምእታዉ ጥላሙም ሳእኑ ኣመዓራርዩ (ስራኹ) መራሃጭኡ ኣዋዲዱ ኣዳጉሩ ነዲሉ ነቲ ዝምጽእ ዕማም ማሕረስ ብጽፈት ክዳሎ ክኽእል ኣለዎ። ግራቱ ዛልዩ ዘርኡ መሪጹ ግራቱ ቆጥቑጡ፣ ዝጭደድን ዝእየምን ወዲኡ እዩ ዝዳሎ። ዝጸርዩ ዝራብዓት ብመጓሰስን መስገደልን ሰጥ ኣቢሉ ኣጽርዩ ንዕኦም ዝሕዙ ድሉዋት ገይሩ ክቕርብ ባህርያዊ እዩ።
ሓረስታይ ዓመት መጸ ክዳሎ ስለዘለዎ ኣብ ወርሓት ጽድያ ንዱግሪ ዝኸውን ኦም ምቑራጽ ኣድላዩ’ዩ። ኣብ ኣይሚ ብዝነበሩኻ ቀጠንቲ ኣዳጉር ግራትካ ክትደፍን ስለ ዘይትኽእል ብ ኣጃ ነገሩ እቲ ዝሓሸ ሓደስቲ ኣዳጉር ምጽራብ ‘ዩ። ንመሳርዕ ማሕረስ ዝኸውን ኣግራብ ዝኾነ ኣይኮነን። ኩሉ ዘዝሰማምማዕ ገረብ ኣለሊኻ’ዩ ዝኸውን። ብዘይካ ዓይነት ዓቐናቱ’ወን ፍሉጥ እዩ። ንድጉሪ ዝኸውን ገረብ ፣ ብውሕዱ ቁመት ብ ኢድ ሰብኣይ እመትን ፈረቓን ኪኸውን እንከሎ፣ ርጉዱ ‘ወን ብኽልተ ኢድካ ዘይጭበጥ ክሳብ ኣርባዕተ ኣጻብዕትኻ ዘእቱ ተወሳኺ ርጉዲ የድልዮ። ነዚ ጠለባት እንተኣማሊኡ’ወን ኣቐዲምካ ኣይትበትኮን ። ጥምብል ድዩ ፈርቛ ከተረጋግጽ ኣሎኻ። ጥምብል ኣብ ውሽጡ ሃጓፍ ዘይብሉ ገረብ ክኸውን ከሎ፣ ፋርቛ ግን ብባህሪኡን ንካልኦት ባልዓትን ውሽጡ ዝተጎርጎሐ ገረብ’ዩ። ባልዕ ዘይጀመርዎን ዕድመ ዘይወሰደን ከም ዝኾነን ዘረጋገጸ ሓረስታይ ድማ ገረብ ንድጉሪ ዝቖርጾ። ንዱግሪ ዝኸውን ኣግራብ ከከም ከባቢኡን ዝሕረስ መሬትን ይፈላለ እዩ። ካብቶም ዝውቱራት ንዱግሪ ዝኾኑ ኣግራብ ጨዓ፣ ጭጎኖ፣ ሞሞና፣ ጫዕረ፣ ሰራው፣ ኣውሊዕ፣ መቒዕ፣ ከርመድን ካልኦትን ድማ ክንጠቕስ ንኽእል። እዞም ኣግራብ’ዚኦም ኣብ በዓለ ወልዲ ዘለዎም መዓልታት ኣይቁረጹን እዮም። ከምዚ ሎሚ ናይ ሓጺን ዱግር ልምዲ ከይተለምደ እንከሎ፣ ንዱግሪ ዝኸውን ገረብ፣ እዋን ማሕረስ ከይኣተወ እንከሎ ብኣጋኡ ‘ዩ ዝህጀር ዝነበረ። ሎሚ’ወን ንዱግሪ ሓጺን ዘይፈትዉ ብዙሓት ሓረስቶት ኣለዉ። ገሊኦም ንክሳድ ብዕራይ ጽዖት ንጽዖት’ዩ ዝገብሮ ክብሉ እንከለዉ ፣ ገሊኦም’ወን ከቢድ ስለዝኾነ ብዕራይ ኣይሰሕቦን’ዩ ባሃልቲ እዮም። ብዱግሪ ሓጺን ዝተሓርሰ ማእኮት የብሉን ዝብሉ’ወን ኣለዉ።
ኣየ’ዚ ጸኒሕካን እምነትካን!
ንዱግሪ ዝኸውን ገረብ ምስ ተቆርጸ ከም ዝኾነ ገረብ ኣብ ዝረኸብካ ሰው ኣይበሃልን እዩ። ነታ ዝተቆርጸት’ሞ ጉንዲ ሒዛ ዝተረፈት ገረብ እምኒ ተቐመጠላ፣ እንተተኻኢሉ’ወን ጭቓ ወይ ዒባ ጌርካ ሽብጥ ተብላ። እዚ መታን ደሓር ክትጥጥዕ ተባሂሉ’ዩ ዝግበር። ነቲ ቆሪጽካ ንዱግሪ ክትጸርቦ ንዓዲ ዘእተኻዮ ክርትም (ንዱግሪ ዝኸውን ማእከላይ ጉንዲ) ’ወን ኣብ ልግስ ዝበለ ቦታ ኢኻ እተቐመጦ። ሃፈፍ ኣብ ምባሉ ድማ መሬት ኩዒትካ ትደፍኖ። ዘይተደኩዐ ድኹዒ እንተረኺብካ’ወን ግልህ ግልህ ኣቢልካ ትቐብሮ። ጣዝዩ ወይ ጸሚኡ’ዩ ምስ በልካዮ ድማ ኣውጺእካ ጉዳይ ምጽራብካ ትገብር። ቅድም ግን ኣደልዲልካ ትኽ ንትኽ ምጭዳዱ ከድልየካ’ዩ። ፋስ ምስ ፋስ ኣጣሊፍካ ወይ ድማ ስኒ ሓርገጽ ዝመሰሉ መውደ ዘይብሎም ባላሕቲ ሓጻውን እናባራረኻ ኣብ ክልተ ትፈግ ኦ ። ወሓለ እንተኾይንካ ጽቡቕ ፣ እንተዘይኾይንካ ድማ ኢዱ ጥቕው’ዩ ናብ ዝበልካዮ ክኢላ ወሲድካ ከም ዝጽረብ ትገብር። ኣንፈት እንተሃልዩካ’ወን በዚኣ ብልዓያ። በዚኣ ጽረባ እናበለ መናደፍያ ዘብርየካ እንተረኺብካ’ወን መላፍንቲ’ዩ። ንስኻ’ወን ንጽባሕ ኣያ ምሳር ኾይንካ በዚኣ ናብዚኣ ምባልካ ስለ ዘይተርፍ።
ምሳር፣ መንደሊ ክርትም እቶም ኣብ ግዜ ምጽራብ ከም መሳርሒ እንጥቐመሎም መሳርሒ ግብረ ማህጺ’ዮም። ሓረስታይ ገዛ ኣትዩ ቡን እናሰተየ ፣ ኣብ ጎሎ ገዛ ወይ ጽላል ኣጋግዘ ኮፍ ኢሉ’ዩ እናወግዐ ዝጸርብ። ማሕረስ ውዒሉ ኣብዑሩ ማይ ኣስትዩ ኣብ ዝድጉለሉ ሳንጥኡ እናፈርፈረ’ወን ኣዳጉሩ ይጸርብ። ፋስ ካብ መንክቡ ኣብ ዘውርደሉ’ወን ዕልዉ ኢሉዎ (ዓላ ተሰሚዑዎ) ኮፍ ኣይብልን’ዩ ። ብፍላይ ኣብ እዋን ግብረ ማህጺ ሓረስታይ ትርፊ እዋን ስለ ዘይብሉ ፣ በቲ እናሰርሐ በቲ ድማ ካልእ እናሰላሰለ’ዩ ስርሓቱ ዝዓምም። ኣብ ከምዚ እዋን ሚያዝያ ፍግም ኢሉ ግንበተ ሰነ ገጽ ስለ ዝህብ ንሓረስታይ ተወሳኺ ስራሕ’ዩ ዘፈጥረሉ። መገሃጫ ኣንደልሂጹ፣ ረቃቒቶ ላም ከብዲ ኣድጊ መሲሉ፣ ክሳድ ብዕራይ ሽልኹቱ ምራን ቀደም ስለ ዝመስል ፣ ሓረስታይ ኣይቀስንን’ዩ።ውሒዱ በዚሑ ዓባር ኣይተርፍን’ዩ ። ወዮ ደኣ እቲ ሰማይ ዝረድ ኣሉ እዋን ከም መብልዕ ተረሳዒ ኾይኑ’ምበር ፣ እቲ ናይ ኢድካን እግርኻን በቲኽካ ኣብ ኣታስ ኡን ደግፈለይን ዓባር ጽድያ ሕሰም’ዩ።
ኣርዑተ ነዊት’ወን ተመሳሳሊ ስራሕ እዮም ዝደልዩ። ንዕ ኦም ዝኸ ውን ኣግራብ ካብ በረኻ ንዓዲ ምስ ኣእተኻዮም ኣብ እንዳ ሓሰር ወይ ዳስ ኣእቲኻ ከም ዝቕርጠው ትገብሮም። ሻቡ ኣውጺእካ ብሓዊ ትስልዎም። ቀሸም ወዲ ቀሸም ኣኻኺብካ ጥራይ ምስ ዝሓሓይኦ ደርቕ ቓንጫ ወሲኽካ ሸባዕባዕ ኣብ ዝብል ሓዊ ገማጢልካ ሓዊ ኣጸቢቑ ከየስማዓሉ ተቐዳዲምካ ተውጽ ኦ ። እዚ ብሓዊ ናይ ምልልላው ኣገባብ እቲ ገረብ ኣብ ቀጻሊ ከይነቕዝ ተባሂሉ ዝግበር’ዩ። እቲ ብኸምዚ ዝተለለወ ዘንኩሎ ባልዕ ኣይርከብን ። ኣርዑተ ነዊት የዳሉ።
መሳርሒ ማሕረስ ሓረስታይ ብዙሓት’ዮም። ሓደ ካብኣቶም ስራሓት ግበረ ማህጺ ሓረስታይ ከኣ ምራውንቱ ስፋፍ’ዩ፣ ሰቢሑን ሓሳስዩን ንስራሕ ድልዋት ምግባር’ዩ። ኣብ ናቑራ ዝሓገየ ስብሒ ወይ ድማ መንቀን ካብ ዘንቀ ርጾ ገዛ ኣውሪዱ፣ ሓይሊ ጸሓይ ወሲኹ ጅልቦ ክሳብ ዝመስል ኣጸቢቑ ይሓስዮ። ከም ኣርዑተ ነዊት ጥቕላሉ ኣዳልዩ ከኣ ጉዳይ ማሕረሻኡ ይገብር። ማሓረሻኡ ብናይ ዝሓለፈ ክራማት ማሕረስ እንተዘይ ጎዲሙ ህላውነቱ ጥራሕ የረጋግጽ ። ጎዲሙ ድንኩል ዘይፈግእ መሲሉ እንተተራእይዎ ድማ ክጣዚ ኣለዎ። እንዳ ሓጓዳይ እንተሎ ጽቡቕ፣ ካብ ኡ ተሪፉ ድማ መናፍሕ ለሚንካ ኣኣብ ገዛውትኻ ከተትብዕ ትግደድ ማለት’ዩ። ንመናኸሲ ዝኸውን ሓውን ፈሓምን ንፍዕቲ’ያ ካብ ዝበልካያ ሰበይቲ ለሚንካ ጉዳይ ምርሳን ማሕረሻኻ ትገብር። ማሕረሻኻ ምብላሕ ጥራይ ዘድልዮ እንተኾይኑ ክሳብ ለዓቱ ኣርሲንካ ንመምጠጢ ዝ ኣክል ትድስቖ። ኣብ እዋን ማሕረስ ሸኾና ኣብዑርካ ወጊኡ መታን ከየመንኩሰልካ ንጫፍ ናይቲ እተተትብዖ ማሕረሻ ከም ጭፈታ ጌርካ ምብልሑ ኣየድልን’ዩ፣ ቁስሊ ክራማት ‘ወን ቅልጢፉ ስለዘይሓዊ ኣመና ኣይተብልሖን ኢኻ። ማሕረሻኻ ንነዊሕ ዓመታት ሓሪሱ ዝሓጸረ ክኸውን ይኽእል’ዩ ። ብልምዲ ጉጣ ወይ ጓል ዱግሪ’ዩ ዝብሃል ። ክልተ ጉጣ ኣላጊብካ እኹል ማሕረሻ ክትሰርሕ ስለእትኽእል ድማ ንኽልቲ አን ጸሓይ ማኦታቱ ክሳብ ዝመስላ ተርስነን’ሞ ኣሸናቒርካ ወግዓም ማሕረሻ ትሰርሕ። እንተኾነ ዕድመ ከይወሰደ ሓላፍ ዘላፍ ምኻኑ ስለዘይተርፍ ምልቓቡ ተሃራፊ ኣይኮነን። እናሻዕ ውሻል ክትውስኽ ከርፈስ ከተመዓራሪ ተወሳኺ ስራሕ ስለዘስዕበልካ ካልእ ምንዳይ ኢኻ እትመርጽ። የግዳስ ንሓደ ውጽአ መዳለዊ ስለዝኾነካ ምልቓቡ ኣይተርፈካን። ንሎሚ መዓልቲ እንተተረኽበ’ወን ንመሓለውታ ግርም’ዩ።
ሓረስታይ እዚ ጌሩ ምስ ወድ አ ነቶም ኣብ ስትዮ ጥራሕ እናረኸበ ንሕዛእቲ ብዕራይ ከፋንዎም ዝሓገየ ኣብዑር ፣ መታን ኣብራኾም ክመልእ፣ መምሩጹ መግቢ ክምግቦም ይጅምር። ሓሰር ካብ ምምሕሳር፣ ቃንጫ ካብ ዳሱ ቡቕቡቕ ካብ ዳንዳኡ፣ ኮረን ካብ ሽርፋኡ እናምጽ አ ድማ ኣብዑሩ ይነስዕ ። እዝጊ ረዲኡ ኣግራብ ዒደሮም ረጊፉ ከም ብሓድሽ እንተጠጢዖም፣ ሓረስታይ ፋሱ ሒዙ እናኸራተመ ክርሲ ኣብዑሩ ከለስልስ ጭራኦም ሒዙ ከርተት’ዩ ዝብል። ካብዚ ንድሐር ሓረስታይ ኣብ ገዝ ኡ ኣይርከብን’ዩ። ተቛጺርካ’ኳ ንጋዶ። ዓዲ እንተ ኣቶ ኣሎ እንተበልካዮ ንበረኻ ጋእ’ዩ ዝብል። ካብዚ ወንዮዉ ሰበይቲ መብዛሕት ኡ ግዜ ንበይና’ያ ቡን እትሰቲ። ዓቐን ቅላዎኣ ካብ ዕማኾ ቡን ፣ ናብ ፍርቒ ዕማኾ ቡን ኣውሪዳ ድማ ይረድ ኣይረድ ከም ሻሙ ወልፋ ትኸትት። ሰብኣያ እዋን መዛርእ ኣትዩ ዘርኢ ክወስድ ንዓዲ ምእታው ክሳብ ዝጅምር ከም ኡ ኢላ’ያ ትውርሕ። እተን ኣብ ኪዳነን ልዑል ክብርን ፍቕርን ዘለወን ኣዴታትና ድማ እታ ድሕሪ በዓል ቤተን ዝሰኽተታኣ ጀበና ጓዕ ኢላተን ኣይሰትያኣን እየን።
ሓረስታይ ዝተርፎ ጉዳይ ለዓቱ’ዩ ። ለዓት ጎዞሞኡ፣ ሓኽሊ ፋሱን ኣረጋጊጹ ኣንፊ ምውልዋል ግራቱ ይገብር ። ግራት በሰላ እንተኾይኑ ሽግር የብሉን። ንዓመታት ዘይተሓርሰ እንተኾይኑ ግን ሻዓብዩ። ትዒብካ ቆፎኻ ንምምላእ። ሓረስታይ ሓግዙኒ ኢሉ ወይ በብዝወፈሮ ኣግራብ ናይቲ ዝሓበሎ ግማስ ወይ ጎልጎል እናቖረጸ ንሕርሻ ዝኸውን ላጻ መሬት የዳሉ።
ተሓሪሱ ዘይፈልጥ ወይ ካብ ዝሕረስ ንነዊሕ ግዜ ዝገበረ መሬት በዱ’ዩ ዝብሃል። ንነዊሕ ዓመታት እግሪ ብዕራይ ከይረገጽ ዝጸንሐ ቦታ ማሕረሻ ከይወግኦ ብምጽንሑ ብዙሕ ማይ ዝሰተየ ቦታ ስለዝኾነ ብዙሕ ምህርቲ ክሕፈሰሉ ዝኽእል ግራት’ዩ። ብዓዲ ገረብ ኣብቲኽካ ዝብል ዘረባ’ኳ እንተሎ ፣ ኣመና መጋሃጫ ኣብ ዘይኮነ ቦታ ከም ኡ ንምግባር ወይ ንምቑጥቛጥ ኣመና ኣየሰክፍን’ዩ። ከምዚ እናክገብር ንብምሉኡ ኣግራብ ኣልማማ ኣይቆርጾምን ‘ዩ። ጸቢዑ ንዝነበረ ቦታ ብሓደ እኽሊ ዕርቓኑ ኣየውጽ ኦን’ንዩ ። እቲ ቆጥቛጥ ኣግራብ ንምብዳም ዝዓለመ እንተኾይኑ ግን ኣቦ ገረብ ኣየናሕስየሉን’ዩ። ቁመት ንዘለዎም ትኽ ኢሎም ክዓብዩ ይኽእሉ’ዮም ንዝብሎም ለይለይ ዝብሉ ኣግራብ ከይቆረጸ’ዩ ዝገድፎም። ነዞም ከምዚኦም ዘኣመሰሉ ኣግራብ ጨናፍሮምብኽንክን ጸልጺሉ ቀልበስ ከይብሉ ደጊፉ ከም ዝዓብዩ ይገብር። እቶም ብከምዚ ተሓርዮም ዝተረፉ ኣግራብ ምልምል እዮም ዝብሃሉ። ኣብ ርእሲ ዝነበሮም ጽባቐ ብብልሒ ፋስ ስለ ዝመላኽዑ ከም መግለጺ ጽባቐ ይለዓዓሉ’ዮም “
“ ክሳዳ ምልምል፣
ሸኾና ብተይ
ሓንሳብ ስዓምኒ
መቐነተይ
እናተባህለሎም ድማ ኣብ ዘስለምልም ዜማ ይስኹዑ።
በሉ ክቡራት ደቂ ባህሊ ዝተረፈ እንተሎ ድማ …………… ባዕልኹም መልእዎ።


c: text/html

text:
እዚ ንዓኻ ቅድሚ 1 ጥሪ 2018 ናባና ዝተመዝገብካን ዝቕጽል ዘሎ መደብ መትከል እግሪ ዘለካን እዩ ዝምልከት።
መን እዩ ሓደ መደብ መትከል እግሪ ዘለዎ?
ዕድሜኻ ኣብ መንጎ 18-64 ዓመት እንተ ኾይኑን ከም ስደተኛ፣ ደላይ ዑቕባ ወይ መቕርብ መንበሪ ፍቓድ እንተ ተዋሂቡካን ኾይኑን። ከምኡ’ውን
- ናባና ቅድሚ 1 ጥሪ 2018 ዝተመዝገብካ
- ናይ መደብ መትከል እግሪ ውሳኔ ተዋሂቡካ ኣሎ
- እቲ መደብ መትከል እግሪ ንጡፍ ኣሎ
ሓደ መደብ መትከል እግሪ እንታይ እዩ?
ናትካ መደብ መትከል እግሪ ትሕዝቶ ናይ ሓደ ስራሕ ወይ ሓደ ትምህርቲ ንምርካብ ዝሕግዙኻ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ኣለዎ። እቲ መደብ መትከል እግሪ ብሓደ ኴንና ኢና ኣውጺእናዮ። ካብ ናትካ ተኽእሎታት፣ ተሞኩሮታትን ተገዳስነትን ድማ ይብገስ። ኣብቶም ዝበዝሑ ጕዳያት ትምህርቲ ሽወደንኛ፣ ልልይ ምስ ሕብረተሰብን ልምምድ ስራሕን ይኣቱ።
መነባብሮይ ብኸመይ ይኽእሎ?
- መደብ መትከል እግሪ ናትካ ኣብ ነውጽኣሉ ግዜ፡ 231 ክሮኑር ንመዓልቲ ንሓሙሽተ መዓልታት ኣብ ሰሙን ይወሃበካ።
- ኣብ ናትካ መደብ መትከል እግሪ ዘሎ ንጥፈታት ኣብ ትሳተፈሉ ግዜ፡ ንሓሙሽተ መዓልታት ኣብ ሰሙን ክሳብ 308 ክሮኑር ንመዓልቲ ትወሃብ።
- ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ኣብቲ መደብ መትከል እግሪ ዘሎ ንጥፈታት እንተ ዘይተሳቲፍካ ዝወሓደ ገንዘብ ትወሃብ። ስለዚ እንተ ሓሚምካ ወይ ንዝሓመሙ ቈልዑ ክትኣሊ ኣብ ገዛ እንተ ተሪፍካ ናባና ኣብታ መጀመርታ ናይ ሕማም መዓልቲ ከተመልክት ኣገዳሲ እዩ።
- ክፍሊት መትከል እግሪ ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ይኽፈል።
ንዓኻ መደብ መትከል እግሪ ዘለካ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ እዩ ብዛዕባ ክፍሊት መትከል እግሪ ዝውስንን ናይ ክንደይ ብዝሒ ገንዘብ ክፍሊት መሰል ከም ዘለካ ዝሓስብን።
ቈልዓ እንተ’ለካ ኾይኑ፡ መሰል ናይ መወሰኽታ መትከል እግሪ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
በይንኻ እንተ ዄንካ ትቕመጥ፡ መሰል ናይ ክፍሊት ገዛ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ቤት ጽሕፈት ካሳ-ውሕስነት እዩ ብዛዕባ ናይቲ ተወሳኺ ክፍሊትን ክፍሊት ገዛን ዝውስንን መሰል ናይ ክንደይ መጠን ክፍሊት ከም ዘለካ ዝሓስብን። ብዛዕባ ኣየኖት ክፍሊታት ንዓኻ እዋናውያን ክኾኑ ከም ዝኽእሉ፡ ብዝያዳ ኣብ ናይ ካሳ ውሕስነት መርበብ ሓበሬታ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
እንተ ሓሚምካ
እንተ ሓሚምካ እሞ ኣብቲ ዝተመደበልካ ንጥፈታት ክትሳተፍ እንተ ዘይክኢልካ፡ ኣብታ መጀመርታ ናይ ሕማም መዓልቲ ከም ዝሓመምካ ናባና ከተመልክት ኣገዳሲ እዩ። እንተ ዘይኮነ ክፍሊት መትከል እግሪ ክትከስሮ ትኽእል ኢኻ። ንዝሓመሙ ቈልዑ ክትኣሊ ኣብ ገዛ ምትራፍ እንተ ኣድልዩካ፡ ተመሳሳሊ መምርሒ የገልግል። ምልክታኻ ኣብታ ቀዳመይቲ ናይ ሕማም መዓልቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናትና ግበሮ።
ወርሓዊ ጸብጻብ ኣብ
ነፍስ ወርሒ እንተ ኣብኵርካን ኣብቲ እዋን ዝኾኑ ካልኦት ክፍሊታት ረኺብካን ጸብጻብ ክትህብ ኣለካ። ናትካ ክፍሊት መትከል እግሪ ንኽወሃበካ ሓደ ቅድመ ኵነት እዩ። ናትካ ወርሓዊ ጸብጻብ ኣብ ናትና መርበብ ሓበሬታ ትመልኦን ትሰዶን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንባባት፡ ፩ቆሮ 1:26-31፥ 2ጴጥ 1፡1-5፥ ግ.ሓ. 2፡44-ፍ፥ ማቴ 5:1-12 ስብከት፡ 1.አግረረ ለነ አሕዛበ ታሕተ እገሪነ፥ ወኃረየነ ሎቱ ለርስቱ፥ ሥኖ ለያዕቆብ አፍቀረ። 2. በማኅበር ባርክዎ ለእግዚአብሔር፥ ወለአምላክነ በአንቅዕተ እስራኤል፥ህየ ብንያም ወረዛ በኃይሉ” መዝ. 68፡26።
መዝሙር፡ “ያዕቆብ ዕጡቕ ሕቚኡ ክሳብ ዝመጽእ ብዙሓት ጓሶት ነታ እምኒ ካብ አፍ ዔላ ክግልብጥዋ አይከአሉን። ንሱ ከፊቱ መጓሰኡ አስተየ፥ ከምኡ ብዙሓት ነብያት መጽኡ ግን ንጥምቀት ክሳብ ዓቢ ጓሳ ዝመጽእ ክኸፍትዋ አይከአሉን፥ ንሱ አብአ ብዙሓት አሕዛብ አጥመቐ፥ ተአምራት መድኅኒና ዘደንቕ እዩ፥ ከምቲ በትሪ ካብ ዘርኢ እሰይ ብአምሳል በትሪ ያዕቆብ መጓሰ አባግዑ ዝሕልወላ ዝወጸት ንሳ ማርያም እያ። ከም ዝበሎ በትሪ ክትወጽእ እያ ዕምባባ አብአ ክርአ እዩ፥ ንሱ ሓደ እዩ ንሱ ወዲ አምላኽ እዩ።”
ሓደ እዋን ሓደ ፍላስፋ አብ ገምገም ሓሪ እናተመላለሰ ከመይ ገርካ እዩ ሓጎስ ዝርከብ እናበለ የስተንትን ነበረ። ብሃንደበት ጥምት እንተ አበለ ካብኡ ርሕቕ ኢሉ ሓደ ድኻ ገፋፍ ዓሣ አብ ትሕቲ ንእሽቶይ ጽላል በጥ ኢሉ ከዕርፍ ረአየ፥ ሽዑ አብኡ ቅርብ ኢሉ ጊዜኻ ከምዚ ኢልካ ክተሕልፎ አይ ግባእን በሎ። እንታይ ድአ ክገብር ይግብአኒ እናበለ ብሕቶ መልሲ ሂብዎ። ሽዑ ወዮ ፍላስፋ አብ ጃልባኽ ኮንካ ዓሣ ትገፍፍ እሞ ዝገፈፍካዮም ሸጥካ ብዙሕ ገንዘብ ክትእክብ ይግብአካ ነሩ ኢልዎ። ድሕሪኡኸ እንታይ ክገብር እየ እናበለ ገፋፍ ዓሣ ሓተተ? እዚ እንተ ገበርካ ዝአክል ገንዘብ ምገበርካ እሞ ዓባይ ጃልባ ገዚእካ አብ ውሽጢ ባሕሪ ከድካ ዓበይቲ ዓሣታት ምሓዝካ እሞ እንደገና ሸጥካ ብዙሕ ገንዘብ ምገበርካ እናበለ ወዮ ፍላስፋ መለሰ። ድሕሪኡኸ እንታይ ክገብር እየ እናበለ ገፋፍ ዓሣ ሓተተ። ብዙሓት ጀላቡ ምገዛእካ እሞ ሰራሕተኛታት ምቖጸርካ እሞ ዓቢ ሥራሕ ምግፋፍ ዓሣ ምገበርካ እሞ ሃብታም ምኾንካ ኢልዎ። ድሕሪኡኸ እንታይ ምገበርኩ እናበለ ገፋፍ ዓሣ ሓቲቱ። እቲ ፍላስፋ ከምዚ እናበለ መለሰሉ ብዙሕ ገንዘብ ምገበርካ ዓቢ ገዛ ምገዛእካ ጽብቕቲ ሰበይቲ ተመርዒኻ ቆልዑት ወሊዳካ ሕጉስ ሕይወት መሕለፍካ ኢልዎ። ድሕሪኡኸ እንታይ ምገበርኩ እናበለ ገፋፍ ዓሣ ሕትኡ ቐጸለ? ፍላስፋ ብመልሱን ብኹሉን ቅጭ አምጺእሉ ኩሉ ምስ ገበርካ ድአ ተዕርፍ በጥ ትብል ሕጉስ ትኸውን ኢልዎ። ሽዑ አብዚ እቲ ገፋፍ ዓሣ ፍሽኽ እናበለ ሕጂ ዝገብሮ ዘሎኹ እንታይ ዝገብር ዘሎኹ ይመስለካ ከምኡ እየ ዝገብር ዘሎኹ ኢልዎ ይብሃል።
ኩሉ ሕጉስ ክኸውን ይደሊ እዩ። አምላኽ ኩልና ደቂ አዳም ሕጉሳት ክንከውን እዩ ድላዩ፥ እንተ ኾነ እቲ ሕቶ አብ ሕጉስ ምዃን አይ ኮነን ዘሎ እንታይ ደአ ከመይ ገርካ ሓጎስ ከም እትጭብጥ እዩ።
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ከመይ ገርካ በቲ ካብ አምላክ ጥራሕ ዝርከብ ምሉእ ሓገስ፥ ፍሉይ ካብቲ ዓለም ዝርእዮን ዘቕርቦን ክትረክብ ከም እትኽእል ዝሕብር እዩ። አብ ትንቢት ሶፎንያስ 2፡3, 3:12-13 ዘሎ እንተ ርአና ነዚ ሕቶና መልሲ ዝህብ ንረክብ። ኵሎም እቶም ብትሕትናን አብ ቅድሚ አምላኽ ዝመላለሱ አብ መዓልቲ ፍርዲ ካብ ቍጥዓኡ ከምልጡ እዮም ይብል። ንአምላኽ እንተ አገልገሉን ንስትእዛዛቱ እንተ ሓለዉን ነቲ ዝምነይዎ ሰላምን ሓጎስን ክረኽቡ እዮም።
ናይ ሎሚ ወንጌል ናይ ቅ.ማቴዎስ ቅዳሕ ነቲ ኢየሱስ ዘስተምሃሮ ብዛዕባ ብፅዕና ኢና ሰሚዕና። ኢየሱስ አብ ትምህርቱ ሓቀኛ ትርጉም ሓቅን ነባሪ ሓጎስን እንታይ ከም ዝኾነ፥ አብ እምባ ኮይኑ ከም ዘስተምሃሮ እዚ ኸአ ሓዲስ ሕጊ ከም ዝኾነ፥ ኢየሱስ ከአ ሓዲስ ሙሴ ከም ዝኾነ ክነግር ኢሉ እዩ። እግዚአብሔር ነቲ አብ ደብረ ሲና አብ ብሉይ ኪዳን ዝገለጾ ብሓዲስ መገዲ ንደቂ ሰብ ከም ዝግለጽ ዘሎ ክነግር ኢሉ እዩ። ማቴዎስ አብ ወንጌሉ ሓምሽቲ ነዋሕቲ መደረ/ዘራባ ኢየሱስ ይነግረና። እዚ ኸአ ነተን ሓምሽተ ብሔረ ኦሪት/መጻሕፍተ ሙሴ ተባሂለን ዝፍለጣ ቀዳሞት መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳን ዘመልክት እዩ። ከምቲ እዘን ሓምሽት ቀዳሞት መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳን ንኹሉ ስርዓት ሕጊ አይሁድ ሒዘን ዝርከባ እዚ ሓምሽተ ዘረባ ኢየሱስ ከአ አርድእቱ ክኸትልዎ ዝግብኦም ሓዲስ መምርሒ ዝህባ እየን።
እዚ ብዛዕባ ብፅዕና ዝዛረብ ቀዳማይ ክፍሊ ናይ እቲ ሓምሽተ መደረ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ዘስምዖን መቅድም ናይ እቲ አብ እምባ ዝተዛረቦን እዩ። ቃል ንቓሉ ዝተቐድሐ ስብከት ወይ አስተምህሮ አይ ኮነን። እክብካብ ናይ ዝተፈላለየ ስብከትን አስተምህሮን አብ ግላዊ ሕይወት ነፍሲወከፍ ረድኢ/ሓውርያ ክርአ ዘልኦ እዩ። አብ እምባ እዩ ተዋሂቡ ከምቲ እግዚአብሔር ንሙሴ አብ ደብረ ሲና ዝሃቦ። አብ ባህሊ ቀዳሞት እምባታት ከም ቅዱሳት ቦታታ እግዚአብሔር ብፍሉይ አብኦም ዝረከቦም እዮም። አብ ክልቲኡ ኪዳናት ነዚ ብፍሉይ ዝገልጽ ንረክብ። አብ መጽሓፍ ቅዳሴና ተጠቂሱ ከም እንረኽቦ ንአብርሃም መስዋዕቱ አብ ደብሪ፥ ንሙሴ አብ ደብረ ሲና፥ ኤልያስ አብደብረ ቀርሜሎስ . . . . አብ ሓዲስ ኪዳን ኢየሱስ አብ ደብረ ታቦር፥ አብ ደብረ ዘይት. . . . አብ እምባ ብዙሕ ጊዜ ይጽሊ ከም ዝነበረ ንርኢ፥ ስለዚ አብ እምባ ክብል እንከሎ ፍሉይ ትእምርቲ አልኦ። በዚ መሰረት እዩ አብ ሃገርና መብዝሕትኦም ገዳማትን አድባራትን አብ እምባ ተደኲኖም እንርእዮም። እምባ አብ ጽምዋ ንአምላኽ ብቐሊል ክትረክብ ዝሕግዘካ እዩ።
እዚ ብዛዕባ ብፅዕና ዝነግር ክፍሊ ወንጌል ከም ናይ ኩሉ ትምህርቲ ክርስቶስ ከም ጽሟቕ ክርአ ይክአል። The Compendium of Christ’s Doctrine; the Magna Carta of the Kingdom; the Manifesto of the King. እቲ ቀንዲ ሕመረት ትምህርቲ ተኸታሊ ኢየሱስ ክትከው አድላይን ቀንድን ነገራት ዝሓዘ እዩ። ብሓፈሻ ክርንእዮ ከሎና ገፍሕን ነውሕን ካብ ሓደ ስብከት ወይ ትምህርቲ ንላዕሊ እዩ። አብ ሓደ እዋን ክተስተማቕሮ ወይ ክትሕዞ ቀሊል አይ ኮነን ስለዚ በበርእስቱ ክትርእዮን ክተስተንትኖን ዓቢ ጥቕሚ አልኦ። ቅ. ማቴዎስ አርቲስታዊ ቅርጺ አትሒዙ ጽሙቕ አቢሉ እዩ ዘቕርበልና።
አብ ትምህርቲ ክርስቶስ እቶም ብፍሉይ ብፁዓት ወይ ዕዉታት ዝብሃሉ፡ ብመንፈስ ድኻታት፥ እቶም ዝሓዝኑ፥ ለውሃት፥ ንጽድቂ ዝጠምዩን ዝጸምኡን፥ መሓርቲ፥ ንጹሓት ልቢ፥ ገበርቲ ሰላም፥ ምእንቲ ጽድቂ ዝጠምዩ እዮም። እዚ ራእዩ እዩ፥ ኢየሱስ ነርድእቱ አብ ምጅማር ስብከቱ ክሰብኮምን ክዕልሞምን ዝደለ። ከም ሓዋርያቱ ነዚ ከም ሓደ ኮድ ወይ ምልክት ጠባይ ሕይወቶም ገሮም ክወስድዎ እዩ ነጊርዎም። ሓቦ ገሮም ክኽተልዎ እንተ ኾይኖም ሕጅን አብ ዝመጽእን ክባረኹ እዮም። ገለ ሰባት እዞም መገዲ ብፅዕና ንሾምንተ ዝተፈላለዩ ሰባት ከም ዘስምዑ ኮይኑ ክርአዮም ይኽአል እዩ፥ እንተ ኾነ ከምኡ አይ ኮነን። ብቀንዲ ክንርእዮ ከሎና ሓደ መገዲ ብፅዕና እዩ ዘሎ፥ ኩሎም አብ ሓደ ብዝተፈላለየ ደረጃ እዩ መሰረቶም፥ ኩሎም አብ አምላኽ ክትአምንን ንክርስቶስ ክትክተልን አድለይቲ እዮም።
እዞም መገዲ ብፅዕና ብመንጽር መንግስቲ አምላኽ ክርአዩ ይግባእ። መሲሓዊ አዋጃት ኢየሱስ ኮይኖም አብቶም አብዚ እዋን አብ ጽንኩር ኩነታት ዝርከቡ ግን አብ ዳግማይ መጽአት መንግስቲ አምላኽ ዝክሓሱ እዮም ዘመልክቱ። በዚ መሰረት ኩሎም አመንቲ ቀጥታዊ መልሲ እምነቶም አብዚ እዋን ክጽበዩ የብሎምን። ውፉያት አመንቲ ኢየሱስ ኮይኖም ነዚ ዘለውዎ ኩነታት ብመንጽር ዳግማይ ምጽአት ጎይታ ክርእይዎ እሞ መንግስቲ አምላኽ ሽዑ ብምልአት ክግለጽ ከም ዝኾነ ክአምኑ። እዞም መገዲ ብፅዕና ኢየሱስ ዝሃበና መንግስቲ አምላኽ ከም ዝመጽእን ሕጂ እውን አብ መንጎና ከም ዘሎ ተስፋ አብ ልቢ ሰባት ዝህቡ እዮም።
ከምቲ ዓሰርተ ተእዛዛት ቀንዲ መሰረት መነባብሮን ሕግን ናይ ሓደ አይሁዳዊ አማናይ ዝኾኑ እዞም ናይ ብፅዕና መገዲ ዝሕብሩና ኸአ ናይ ሓደ ክርስትያን መሰረት መገዲ ሕይወቱ እዮም። እንተ ኾነ አብ መንጎ ዓሰርተ ትእዛዛትን እዞም መገዲ ብፅዕና ዝሕብሩን ዓቢ ፍልልይ አሎ። ብቀንዲ ክንርእዮ እንከሎና እዞም መገዲ ብፅዕና ዝሕብሩ ትእዛዛት አይ ኮኑን። መገዲ ብፅዕና ብአውንታዊ መገዲ እዮም ዝግለጹ፥ ስራሕ ጥራሕ አይ ኮኑን ዝገልጹ እንታይ ድአ አተና/መንፈስ እውን። በዚ መልክዕ ብሙልኦም ክትሕልዎም አብ ግብሪ ክተውዕሎም አይክአልን እዩ። ክሳብ ክንደይ ውፉይ ኮይነ እፍጽሞም አሎኹ እናበልካ ብዝበለጸ ነቲ እትገብሮ ዘሎኻ ክትቅጽል እምበር ዝአክል ገረ ኢልካ እትዛነዮም አይኮኑን። ከምቲ ንፈሪሳውያን ሕጊ ብምፍጻሞም ዕግበት ዝስምዖም ከምኡ ዘበለ መንፈስ አይምጽኡልናን እዮም። ብተወሳኺ መገዲ ብፅዕና ዓይነትን ዕሞቕ ልዕሊ ዝኾነ ሞራላዊ ግቡእነት ናይ ዓሰርተ ትእዛዛት ዝኸይድ አልኦም። ምስ አምላኽን ምስ ከማና ዝበሉ ሰባትን ፍሉይ ርክብ ክህልወና ይሓቱና፥ በዚ ኸአ ንቅድስና ዝሕብር መገዲ የርእዩና። ክንገብሮም ዝግብአና ነገራት ወይ ሕግታት አብ አእምሮና ገርና እንኽተሎም አይ ኮኑን። ብሓቂ አብ ግብሪ ሓሊናዮም ክንብል እንተ ኾና ምስ አምላኽን ምስ ብጻይናን ዓሚቕ ፍቕሪ ክህልወና ይግባእ። እዞም መገዲ ብፅዕና አብ ምሕላው ሞራላዊ ሕግታት ወይ ስርዓታት ዘተኮሩ ዘይኮኑስ አብዛ እንነብራ ዘሎና ዓለም መሰረታውን በዳሂ ለውጢ መንፈስ ክነምጽእ እሞ ሓዲስ ርክብ ምስ አምላኽን ሰብን ክንሕዝ እሞ ዓለምና ቦታ ሓቅን ፍቕርን ርሕራሔን ርትዕን ነጻነትን ሰላምን ክንገብራ። እዚ እዩ እቲ መንግስቲ አምላኽ እንብሎ፥ ፍልይ ዝበለ ጨሪሹ ካልእ መልክዕ ናይ እዚ እንርዮ ዘሎና ዓለም እዩ።
አብ መገዲ ብፅዕና ዓሚቕ ሓጎስ ክስምዓና ወይ ክንሕዝ እንተ ኾና አብ ኩሉ አብቲ ጽንኩርን ሕሰም ዝመልኦ ሕይወት ወሪድና ክንርእዮን ክንዝርዝሮን ይግባእ። አብ ድኽነት፥ ንብዓት፥ ጥመትን አብቶም ብግፍዒ ዝህደኑ ግዳያት ዝኾኑ ክንርእዮ አሎና። ከምዘሎ ክንርእዮ ከሎና ዝክአል ኮይኑ አይርአየናን እዩ፥ ኢየሱስ ግን አብ መጀመርያ ስብከቱ ነዚ አተሓሳስባን ትምህርትን ነቶም ዝሰምዕዎ ብፍላይ ነቶም ናተይ ዝበሎም ክብሎም ንርኢ። በዚ ኸአ ንዓለምና ጨሪሹ ሓዲስ ትምህርቲ ሂብዋ። ነፍስወከፍ ትምህርቲ ብፁዓን/ዕዉታት ብምባል ይጅምር ካብ ግሪኽ ዝመጽአ ቃል እዩ makarios ካብ ክልተ ቃላት፥ ሓጎስን ጽቡቅ ዕድልን ካብ ዝብል ዝመጽአ እዩ። ክንትርግሞ ከሎና ነቲ ሕጉሳት ወይ ሰብ ጽብቕ ዕድል ዝብል ክንወስድ ንኽእል። እሞ መንእዮም እዞም ኢየሱስ ብፁዓት ኢሉ ዝጽውዖም? ቅ. ማቴዎስ አብቲ ክርስቶስ ዝበሎ መሰረት ገሩ ክነግረና እንከሎ እቶም ድኻታት፥ ዝሓዝኑ፥ ለውሃት፥ ንጽድቂ ዝጠምዩ፥ መሓርቲ፥ ንጹሓት ልቢ፥ ገበርቲ ሰላም፥ ምእንቲ ጽድቂ ዝስደዱ እዮም ይብለና።
አብ ቅድሚ ዓለም ክንርእዮ ከሎና እዞም ሰባት ሕጉሳት ወይ ብፁዓት/ዕዉታት ክብሃሉ አይክአልን እዩ። እኳ ድአ ዕንቅፋትን መሕፈርትን እዮም። እንተ ኾነ አብ ቅድሚ አምላኽ ዝተባረኹ ወይ ብፁዓት/ዕዉታት ዝብሃሉ እቶም ሃብታማትን ወይ ኃያላትን ጽቡቕ ዝምገቡን፥ ምቾት ዝመልኦ ሕይወት ዘሕልፉን አይ ኮኑን። እዚ ክርስቶስ ዘስተምሃረና ዝሕብሩና እምብአር ንሕና ዝኸሰርና ሰባት አይ ኮናን ምኽንያቱ አምላኽ ምሳና አብ ጎንና አሎ። ወላ አብ ጊዜ ስቓይን መከራን ዝተባረኽና ኢና ምኽንያቱ አምላኽ ሕጂን ብምልኡ ኸአ ክርስቶስ ንኹሉ ነገር አብ መወዳእታ ክውስን እንከሎ ክኽሕሰና እዩ። እዚ ነቲ ኹሉ ሕማቕ ዝተጓነፈና ማለት ስደት ንዕቀት፥ ሓዘን፥ ድኽነት ወይ ግፍዒ ዝወረደና አብ መንግስቱ አብቲ ኩሉ ክብሪ ሰብአውነትና ሓቂ ርትዒ፥ ፍቕርን ሰላም ዝርከቦ አብኡ ክኽሕሰና እዩ።
ቅ. ጳውሎስ አብ ቀዳመይቲ ንባብና ፩ቆሮ. ጸዋዕትኦም ከለልዩን ነቲ አብ መንጎ ክርስቶስን ዓለምን ዘሎ ፍልልይ አለልዮም ክፈልጡ እና አዘኻኸረ ኵሉ እቲ ጽቡቕ አብኦም ዝርከብ ካብ አምላኽ ከም ዝተዋህቦም ክፈልጡ እሞ ዝምካሕ እንተሎ ብአምላኽ ክምካሕ ይነግሮም። ገለ ካብ ሰብ ቆሮንጦስ ዝበለጹን ልዕሊ ኻልኦትን ከም ዝኾኑ ገሮም ይሓስቡ ነሮም። ነዚ ክእርሞም ኢሉ ብዙኃት ካባኹም ብአተሓሳስባ ሰብ ለባማት ወይ ኃያላት ወይ ጭዋታት አይነበርኩምን፥ አምላኽ ግን ነቶም ጠቢባን ምእንቲ ኸሕፍር ንዕሽነት እዛ ዓለም እዚአ ኃረየ፥ ነቶም ብርቱዓት ምእንቲ ከሕፍር ከአ ንድኻ እዛ ዓለም ኃረየ፥ ነቲ ዘሎ ኸንቱ ምእንቲ ኺገብር ከአ በቲ አዓለም ሕሱርን ንዑቕን ዘየሎን ኃረየ ይብሎም። ስለዚ ሓደ እኳ ካብ ርእሱ ተላዕሉ አይመካሕ። አምላኽ ነቶም ካብ ትዕቢት ተበጊሶም ንርእሶም ዝበለጹ ገሮም ዝሓስቡ ከጥፍኦም እዩ። ጳውሎስ አብ ርእስና እንተ ረአና ወላ ሓደ ዘመክሕ የብልና ይብለና። ናይ አምላኽ ፍቕሪ፥ ሕያውነት ብዘይ ደረት ስለ ዝኾነ ንሱ ጥራሕ እዩ መንጪ ናይ ኩሉ ምስጋና። አምላኽ ጥራሕ እዩ ክምካሕ ዝግብኦ። ነቲ ሓደ ወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ ልኢኽልና ንሱ ኸአ ጽድቅና ቅድስናናን ድኅነትና ኮነልና። አምላኽ ካብ ነጻ ፍቓዱ ተበጊሱ ናትና ኮይኑ፥ ስለዚ ቅ. ጳውሎስ እቲ ዝምካሕ ብእግዚአብሔር ደአ ይመካሕ ይብለና።
መልእኽቲ ቃል አምላኽ አብ ናይ ሎሚ ንባባትና ብፍላይ አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ዝሕብሮ አረአእያ አምላኽ ካብ ናይ እዚ ዓለም አረአእያ ዝተፈለ ከምዝ ኾነ እዩ ዝገልጸልና። ዓለም ከመይ ኢልካ ምሉእ ሓጎስን ዕግበትን ከም ዝርከብ ናታ ርድኢትን አገባብን አልአ፥ እንተኾነ ካብቲ ዝቐርብ ወላ ሓደ ሓቅነትን ነባሪ ዝኾነ ፍታሕ የብሉን። እቶም ብሓቂ ዝዕወቱ እቶም ንሕጊ አምላኽ አብ ሕይወቶም ዝቕበሉ፥ እቶም አብ ቅድሚ ብዙሓት ወይ ሕብረተሰብ ብብዙሕ ነገራት ዓቢ ዓወት ከም ዘመዝገቡ ዘይፍለጡ እዮም። ነዚ ኹሉ ክንርዳእ አብ ናይ እምነት ሕቶ እዩ ዝወስደና። አብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንአምንዶ? አብ መንግስተ ሰማይ ብዘለዓለማዊ ሓጎስ ከም እንሽለም ንአምንዶ? ብርግጽ እዚ ክርስቶስ ዘተስፍወና ዘለዓለማዊ ሓጎስ ሓቅን ነባርን እዩ። ነቶም ዘፍቕሮም፥ ነቶም ንመንግስቲ አምላኽ ብሓጎስ ዝቕበሉ ወላ ሓደ እኳ ከሕድጎም ዘይክእል ንጽሕና፥ ፍቕሪ፥ ፍትሒ ሰላም ክህቦም እዩ።
ሎሚ እምብአር ከም አመንቲ አብ አምላኽን ተኸተልቲ ክርስቶስን ነዚ ትምህርቲ ወንጌል ግብሪ ብፅዕና ዘምህረና ብጽረት እናአስተምሃርና ብእምነት ክነብሮም ሽዑ ናይ ብሓቂ ደቂ አምላኽ ክንከውን እሞ ወረስቲ መንግስተ ሰማይ ክንከውን ንጸሊ። እቲ አብ አምላክ ዝአምን ሰብ ዕዉት እዩ። እዚ እዩ ሎሚ አብ እዝኒ ነፍሲ ወከፍና ተሰሚዑ ዝተሓደሰ ልብን መንፈስን ዘልብሰና። ንቃል አምላኽ ሰማዕቲ ጥራሕ ዘይኮና ተግበርቱ እውን ክንከውን።
አቦ ምሕረት ዝኾነ አምላኽ እምብአር ንዝሓለፈ ክፍአትና ምሒሩ ብሓዲስ ጎደና ድሕነት እንጉዓዘሉ ጸጋን በረኸትን ይዓድለና።
ብሩኽ ሰንበት።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
መ ዓልታዊ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ብዝምልከት፡ ንመነባብሮ ብዙሓት ኣህዛብ ኣብ ሂወቶም ጽልዋ ዘስዕበሎም ውሳነታት ይውሰን። ኣብየናይ መድረኽ ውሳነታት ብድሞክራስያዊ መስርሕ ክኽተሉ ይግባእ፧ መስርሕ ድሞክራስያዊ ኣገባብ ከ እንታይ ማለት እዩ፧
ነዚ ሕቶ ንምምላስ እዚ ስዒቡ ዝቐርብ ዘሎ ክልሰ-ሓሳባዊ ድሕረባይታ መባእታ ደሞክራስያ ክቐርብ እዩ። እዚ ስዒቡ ዝቐርብ ዘሎ ሞደል ሓፈሻዊ ኮይኑ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት፡ ካብቶም ዝነኣሱ ጉጅለታት ክሳብ ከም ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰሉ ዓለምለኻውያን ማሕበራት ከም ሞደል ከገልግል ይኽእል ። እዚ ሞደል ድማ ሰለስተ ደረጃታት ዝሓዘ እዩ።
ሀ. ብመጀመርታ መተካእታ ደሞክራስያዊ ምሕደራ ክኾኑ ዝኽእሉ ዓይነታት ምሕደራ እንተልዮም ተገንዘብ።
ለ. እዚ ኣገባብ ኣብ ምምራጽ መትከላት ደሞክራስያ የብጽሕን ደሞክራስያዊ ምሕደራ ኣበየናይ እዋን ዝበለጸ ውጽኢት ክህበና ከምዝኽእልን የብርህ።
ሐ. ካብቶም ዝቐረቡ ምርጫታት፡ ደሞክራስያዊ ምሕደራ ተመራጺ ኮይኑ ምስዝርከብ እቲ ስዒቡ ዝቐርብ ሕቶ ነዚ ደሞክራስያዊ ምሕደራ ከመይ ጌርካ ኣብ ግብሪ ተውዕሎ ዝብል ሕቶ እዩ።


text:
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳ ብፁዕ ኣቡነ በናርዲቶ ኣውዛ ዝሓለፈ ሰኑዕ ዕለት 22 ግንቦት 2017 ዓ.ም. “ዓለም ለኻዊ ማሕታ ንሓደ ውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ፍልሰት ስደተይናታት” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ኒው ዮርክ ኣብቲ ናይቲ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዋና ሕንጻ ኣብ ዝተኸየደ ጉባኤ ተረኺቦም ዘረባ ከምዘስምዑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኰ ካብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ቅድም ቀዳድም ኣብቲ ተቐባልነት ዘለዎ መደብን ከይድን ልምዓትን ከምዘተኰሩን ቀጺሎም እውን ኣብ ቅድሚ ስደተይናታት ዝረኣዩ ኣግባባት ክልወጡን ካብ ፍርሕን ዘይምግዳስን ናብ ናይ ተራኽቦ ባህሊ ምስግጋር ዘለዎ ኣድላይነት ብሰፊሕ ከምዝተንተኑ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሎሞናኰ ኣስዒቦም፥
ዓለም ለኻዊ ማሕታ ንሓደ ውሑስን ስሩዕን ሕጋውን ፍልሰት ስደተይናታት
ሓንቲ ሃገር ዘለዋ ዕቑር ሃብትን ደረጃ ምዕባለን ንሓላፍነትን ንምዑርይ ምምቕራሕ ሃብቲ ሃገር ግምት ዝህብ ክኸውን ኣለዎ፡ እቲ ቀጻሊ ከይኑ ዘሎ ቅልውላው ኤኮኖሚ ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ሕጹጽ መልሲ ዘድልዮ ማሕበራዊ ክስተት ሃገራት ብንጽል ብቑዕ መልሲ ክህባሉ ዘይከኣል ክኸውን ገይርዎ ኣሎ። እቲ ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ዝረአይ ደርቅን ዋሕዲ ዝናምን ናብ ጽንኩር ኩነት ይዳርግ ከምኡ እውን እዚ ኩነት’ዚ ነቲ ዝኽስቶ ምዝብልናን ስደትን ዝመዓራረይ ብቑዕ ቀረብ መሰረታዊ ናይ ሰብኣዊ ድላይ ውሑስ ንምግባር ዓቢይ ብድሆ ከይኑ ይረአይ ኣሎ። ኣብዚ ኩነት’ዚ ዓለም ሓቆፍ ምትሕብባር ኣገዳሲ ምዃኑ ተስተውዕል፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝበልዎ፥ ብሉጽ ዓለም ንምሕናጽ ናይ ሃገራት ብሓባር ምዕያይ ከም ቅድመ ኩነት የቕርብ ምእንቲ’ዚ ነንሓድሕድ ምትሕግጋዝ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ፡ እዚ ዝተጠልበ ጉባኤ’ዚ ይብሉ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ፥ “ንናይ ዝተሳነየን ዝተወሃሃደን ናይ ምዕባለ ፖለቲካን ምውፋር ሃብቲ ገንዘብን ዘለዎ ኣገዳስነት ዘረጋግጽ እዩ” ከምዝበሉ ሎ ሞናኮ ሓቢሮም።
ስደትን ምርጫ እዩ ክኸውን ዘለዎ
ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ካልኣይ ክፋል መልእኽቶም ኣብ መንጐ ሰብኣዊ ቅልውላውን ስደትን ዘሎ ምትእስሳር ኣመርኵዞም እንከቕርቡ ዝዀነ ይዅን ሰብ ኣብቲ ሰላምን ኤኮኖሚያዊ ውሕስነት መለለይኡ ኣብ ዝዀነ ሃገር ናይ ምንባር መሰል ኣለዎ። ስለዚህ ዜጋታት ንስደት ዝዳርጎም ምኽንያት የብሎምን እቲ ኣብ ገዛእ ሃገሮም ምትራፍ መሰሎም እዩ። ሰባት ካብ ሃገሮም ወጻኢ ንኸይስደዱ ዘብቅዖም ክብሮም ዝሕለወሉ ኩነት ውሑስ ክዀኖሎም ግድን ክኸውን ኣለዎ። ስደት ብግቡእ ገጥሚካ ብቑዕ መልሲ ምሃብ ግንድ እዩ። ብኻልእ መዳይ ኣብ ሃገርካ ምንባር ካብ ምስዳድ ሓላፋ ዘለዎ እንተድኣ ኰይኑ ምስዳድ ወለንተይናውን ስሩዓውን ሕጋውን እዩ ዝኸውን። እዚ ከምዚ ዓይነት ስደት ድማ ብቐሊሉ ከተመሓድሮ ዝከኣል ይኸውን፡ ኣብ ሃገርካ ናይ ምንባር መሰል ብግቡእ ውሑስ ምስ ዝኸውን ካብ ሃገርካ ምስዳድ ምርጫኻ እምብር ግዴታው ውሳኔ ኣይከውንን።
ሰላም ጥራሕ እዩ ተቐባልነት ዘለዎ ፍልሰት ውሑስ ዝገብር
ብዙሓት ዜጋታት በቲ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ስእነት ሰላምን ግጭትን ዓመጽን ተገዲዶም ይስደዱ። ኣብ ዝስደዱለን ሃገራት ካልእ ጸገም እውን ከጋጥሞም ዝከኣል እዩ። ኣድልዎን ኣፋላላይ ብዘርእን ብሃይማኖትን ከምኡ እውን ጉድለት ብቑዕ ፖለቲካዊ ምሕደራ ስደተይና ከጋጥሞ ይኽእል። ስለዚህ እዚ ኵሉ ጸገም ንምፍታሕ ዓመጽን ውግእን ደው ምባል እዩ። ሰላም ምርግጋጽ ቀንድን መሰረታውን ዓላማ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ክኸውን ኣለዎ። ሰብኣዊ መሰረታውን ጠለባት ውሑስ ምግባር የድሊ። ስለዚህ ሰላምን መሰረታዊ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ድላይ ወይ ድማ መሰረታዊ ሰብኣውያን ጠለባት ውሑስ ምግባር የድሊ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሎ ሞናኰ ኣፍሊጦም።


text:
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣብቶም ዝለዓሉ ሓለፍቲ ከይተረፈ ለውጢ ዝመጸሉ ግዜ ምንውሑ ዝፈጠረሎም ጭንቅት ብዕሊ ምግላጽ ይረአ ምህላዉ ተሓቢሩ።
እቶም ሓለፍቲ ‘ ደንጉዮምና ሓዲኡ ዘይገብሩና’ ዝብል ለውጢ ምድንጓዩ ዝፈጠረሎም ዘይዕግበትን ዘይጽወር ኮይንዎም ዘሎ ኩነትን ይገልጹ እኳ እንተለዉ እቲ ለውጢ፤ ብመንን ብኸመይን ክመጽእ ይጽበይዎ ምህላዎም ግን ንንጹር ኣይኮነን።
እቲ ለውጢ ናይ ምህላው ግድነት ኩሎም ዝሰማምዑሉን ክግበር ከምዘለዉ ክሰርሑ ድልዋት ሙኻኖምን ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፤ እቶም ለውጢ ክገብሩ ዝግብኣ ንባዕሎም ለውጢ ደንጉዩ ካብዚ ንላዕሊ ምጽባይ ኣይከኣልን ኢዩ ምባሎም ንብዙሓት ሰብት ንምርድኡ ከምዘጸግሞም ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካብ ዝለዓሉ ኣዘዝቲ ሰራዊት ክሳብ እቲ ንቡር ህይወቱ ዝመርሕ ዜጋ ለውጢ ክህሉ እዋኑ ሕጂ ሙኻኑ ዝረዳድኡ ሙኻኖም፥ ወላ እቶም ብደጊኦም ‘ተረርቲ ደገፍቲ’ ዝመስሉን፤ መስሲሎም ዝቐርቡን ከይተረፉ ‘ብኸምዚ ዝኣመሰለ ኩነት ኣብ ትሕቲ ሓደ ሰብኣይ ድላዩ ዝገብራ ሃገር ክንበር ኣይከኣልን ኢዩ’ ኢሎም ከምዝዛረቡ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ ነብሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ነብሲ ወከፍ መዓልቲ ለውጢ ክመጽእ ይግባእ እንዳበለ ብዛዕባ እቲ ለውጢ ዘምጽእ ሓይሊ ግን መን ሙኻኑ ብድብዱቡ ከምዝሓልፍዎ ሓቢሮም።
ሎሚ ዳርጋ ነብሲወከፍ ሰብ መምስ ዝቐርቦ ጉጅለ ይኹን መቕርብ፤ ሃገር ከምዘብቀዐትን ለውጢ እንተደንጉዩ ብቐንዱ ከም ህዝብን ሃገርን ናይ ህላወ ሓደጋታት ይረአ ከምዘሎ ብጋህዲ ዝዛረበሉ ምህላዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ እዚ ዝፈጠሮ ሃዋህው ኣብ ኤርትራ ዘሎ ወጥሪ ብቐሊሉ ዝኾነ ሰብ ክዕዘቡ ዝኽእል ኮይኑ ምህላዎም ሓቢሮም።
ማዕረ ማዕረ እዚ ንለውጢ ናይ ምድላው ምንቅስቓስ፤ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ መንጎ ላዕለዎት ሓለፍቲን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈለየ ኣገባብ፤ ትሕተ ሃገራዊ ምትእኽኻብን ምድግጋፍን ርኡይ ኮይኑ ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ናብ ስግረዶብ ዝግበር ምህዳም ሰባትን፤ ኣብ ኢሚግረሽን ዝግበር ምስላጥ ቪዛታትን ከይተረፈ ትሕተ ሃገራዊ መልክዕን ምትሕግጋዝን ሒዙ ምህላዉ ሓቢሮም።


text:
ናይ ሃገረ ሆንዱራስ ምኽትል ርእሰ ብሔር ሪካርዶ አልቫረዝን ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳይን ናይ ሆንዱራስ ዓለም ሓቆፍ ምትሕብባር ጉዳይ ሚኒስትርን ማሪያ ዶሎረስ ኣጉዌሮን ኣብ ሃገረ ቫቲካንን ኢጣሊያን ምስ ተዛማዲ ኣካላት ንኽራኸቡ ናብ ሮማ ዝኣተዉ ዕለት 6 ሰነ 2017 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምብጻሕ ኣካይዶም ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካዲናል ፒየትሮ ፓሮሊንን ቀጺሎም እውን ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ፓውል ጋላገር ከምእተራኸቡ ነቲ ናይ ርክብ ስነ ስርዓት ዝተኸታተላ ልእኽቲ ጋዚጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፓትሪሲያ ይነስትሮዛ ሓቢረን።
ናይ ሆንዱራስ ላዕለዎት ናይ መንግስቲ ኣካላት ምስ ናይ ሃገረ ቫቲካን ላዕለዎት ኣካላት ዘካየድዎ ልባዊ ርክብ ብዛዕባ ስርዓት ዴሞክራሲ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ብነባራዊ ኩነት ላቲን ኣመሪካ ኣብ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለን ከምኡ እውን እቲ ኣብ 2019 ዓ.ም. ኣብ ወርሒ ጥሪ ኣብ ፓናማ ንኽካየድ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝወሰንዎ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያትን ኣብ ዝብሉ ኣርእስታት ናይ ሓሳብ ልውውት ከምእተኻየደ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ይነስትሮዛ ኣስዒበን፥ ብፍላይ እቶም ኣብ ፓናማ ኣብ 2019 ዓ.ም. ኣብ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን መክሲኮን ካብ ጓተማላን ሳልቫዶርን ዝመጹ ተሳታፍያን መንእሰያት ብሆንዱራስ ዝሓልፉ ብምዃኖም ኣብቲ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ሆንዱራስ እተበርክቶ ዓቢይ ኣስተዋጽኦን ከምኡ እውን ሆንዱራስ ኣብ ዓለም ሃይማኖታዊ መስህቦኣዊ ምብጻሕ እተነቓቕሕ ብምዃና ነዚ ዝምልከት ነጥቢ’ዚ እውን ዘማእከለ ዝርርብ ከምእተኻየደ ኣፍሊጠን።


text:
“ንርእስኹም ብፍቕሪ ኣምላኽ ሓልውዋ”
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ህይወትካ ብምትግባር ንርእስኻ ብፍቕሪ ኣምላኽ ክትሕልዋ ኽትሕግዘካ እያ።
ካብ ኣመሓዳሪ ኣካል እተላእከት ደብዳበ
ካብ ኣመሓዳሪ ኣካል እተላእከት ደብዳበ፡ ንዅሎም እቶም ንየሆዋ ዜፍቅርዎ፡ ኣስኣሰር እቲ ኣብ ፍቕሪ ኣቦኡ ዝጸንዐ የሱስ ኪስዕቡ ተተባብዖም።
ምዕራፍ 1
“ፍቕሪ ንኣምላኽ”
መጽሓፍ ቅዱስ ንኣምላኽ ዘሎና ፍቕሪ ኸነርእየሉ እንኽእል መገዲ ብሕጽር ዝበለ ሓሳብ ይገልጽ።
ምዕራፍ 2
ከመይ ጌርካ ኢኻ ሰናይ ሕልና ኽትዕቅብ እትኽእል፧
ጽሩይ ሕልና ስለ ዘሎና ጥራይ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንጹሃት ኬብለና ይኽእል ድዩ፧
ምዕራፍ 3
ነቶም ኣምላኽ ዜፍቅሮም ኣፍቅር
የሆዋ ኣዕሩኽ ኣብ ምምራጽ ጥንቁቕ እዩ፡ ንሕና እውን ጥንቁቓት ክንከውን ኣሎና።
ምዕራፍ 4
ንስልጣን ከነኽብር ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧
ኣምላኽ ኣብ ሰለስተ ቐንዲ መዳያት ህይወትና ንስልጣን ካልኦት ኣኽብሮት ከነርኢ ኸም ዚሓትተና ቅዱሳት ጽሑፋት ይገልጽ።
ምዕራፍ 5
ካብ ዓለም ክትፍለየሉ እትኽእል መገድታት
ቃል ኣምላኽ ካብ ዓለም ክንፍለየሉ እንኽእል ሓሙሽተ መገዲ ይገልጽ።
ምዕራፍ 6
ጥዑይ መዘናግዒ ብኸመይ ትመርጽ፧
ብጥበብ ክትውስን ዚሕግዛኻ ሰለስተ ሕቶታት።
ምዕራፍ 7
ንህይወት ከምቲ ኣምላኽ ዜኽብራ ጌርካ ዲኻ እተኽብራ፧
ንህይወት ኣኽብሮት ምርኣይ ኪብሃል ከሎ ንህይወት ካልኦት ዘይምጥፋእ ጥራይ ድዩ ዜመልክት፧
ምዕራፍ 8
ኣምላኽ ንጹሃት ሰባት ይፈቱ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ቅድሚ የሆዋ ዘይንጹህ ካብ ዚገብረካ ተግባራት ክትርሕቕ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ምዕራፍ 9
“ካብ ምንዝርና ህደሙ”
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት፡ ብኣሽሓት ዚቝጸሩ ክርስትያናት ይምንዝሩ። በዚ ዜስድዕ መህረሪ ምእንቲ ኸይትፍንጠር እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
ምዕራፍ 10
መውስቦ
—ካብ ፈቃር ኣምላኽ እተዋህበ ውህበት
ንዕውት ሓዳር ብኸመይ ክትዳሎ ትኽእል፧ ምርዑው እንተ ዄንካ፡ መውስቦኻ ብኸመይ ነባሪ ኽትገብሮ ትኽእል፧
ምዕራፍ 11
‘መውስቦ ኽቡር ይኹን’
ርእስኹም ብምምርማር ሓዳርኩም ከተመሓይሹ ዚሕግዛኹም ሽድሽተ ሕቶታት ኣለዋ።
ምዕራፍ 12
“ንምህናጽውን ዜድሊ ሰናይ” ዘረባ ተዛረብ
እንዛረቦ ቓላት ንኻልኦት ተስፋ ዜቝርጽ ድዩ ወይ ዚሃንጽ፧ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበካ ውህበት ዘረባ ኸምቲ ንሱ ዝሓለኖ ጌርካ ተጠቐመሉ።
ምዕራፍ 13
ንኣምላኽ ዜጕህዮ በዓላት
ንኣምላኽ ኬኽብሮ ተባሂሉ ዚግበር በዓላት ብኣንጻሩ የጕህዮ እዩ።
ምዕራፍ 14
ኣብ ኵሉ ሓቀኛ ኹን
ምስ ካልኦት ኣብ ዘሎና ርክብ ሓቀኛታት ቅድሚ ምዃንና፡ መጀመርታ ኽንገብሮ ዘሎና ነገር ኣሎ።
ምዕራፍ 15
ብጻዕርኻ ጽቡቕ ርአ
ንሓደ ስራሕ ክትቅበሎ ወይ ክትነጽጎ ንምውሳን፡ መልሲ ሓሙሽተ ሕቶታት ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ምዕራፍ 16
ንድያብሎስን ንፍሕሶኡን ተጻረሮ
ሰይጣን ሓይሊ ኸም ዘለዎ ንፈልጥ እኳ እንተ ዀንና፡ ኪቈጻጸረና ግና ኣይንፈቕደሉን ኢና። ስለምንታይ፧
ምዕራፍ 17
“በታ ኻብ ኵሉ እተቐደሰት እምነትኩም ንርእስኹም እናሀነጽኩም”
ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ምእንቲ ኽትጸንዕ ንእምነትካ ኸተደልድል ኪሕግዘካ ዚኽእል ሰለስተ መገዲ ኣሎ።
መመላእታ ጽሑፍ
ንእተወገደ ሰብ ብኸመይ ንሕዞ፧
ምስ እተወገዱ ዘሎና ርክብ ምሉእ ብምሉእ ክንበትኽ ብሓቂዶ ኣድላዪ እዩ፧
መመላእታ ጽሑፍ
መጐልበብ ርእሲ—መዓስን ስለምንታይን፧
መጽሓፍ ቅዱስ ነዛ ሕቶ እዚኣ ኽትምልስ ዚሕግዘካ ሰለስተ ረቓሒታት ይገልጽ እዩ።
መመላእታ ጽሑፍ
ንሰንደቕ ዕላማ ሰላምታ ምሃብ፡ ምድማጽ፡ ከምኡውን ሲቭላዊ ኣገልግሎት
ብዛዕባ እዚ ንጹህ ሕልና ኺህልወካ ዚሕግዘካ ቕዱስ ጽሑፋዊ ስርዓታት እንታይ እዩ፧
መመላእታ ጽሑፍ
ክፋላት ደምን ኣገባባት መጥባሕትን
እተወሰነ ቐሊል ስጕምትታት ምስ እትወስድ፡ ምስ ሕክምና ንዚተሓሓዝ ጸገማት ክትዋጽኣሉ ትኽእል ኢኻ።
መመላእታ ጽሑፍ
ንግብረ-ሕቡእ ምስናፉ
ነዚ ርኹስ ተግባር እዚ ብኸመይ ከተሰንፎ ትኽእል፧
መመላእታ ጽሑፍ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ፍትሕን ምፍልላይን ዘለዎ ኣረኣእያ
ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሓደ እተፋትሐ ሰብ እንደገና ኺምርዖ ዚኽእል መዓስ እዩ፧
መመላእታ ጽሑፍ
ኣብ ንግዳዊ ጕዳያት ዜጋጥም ግጭታት ምፍታሕ
ሓደ ክርስትያን፡ ኣማኒ ንዝዀነ ብጻዩ ኣብ ቤት ፍርዲ ኪኸስሶ ይኽእል ድዩ፧


text:
ትማሊ ንግሆ ቅድሚ ቀትሪ አብ ሰሜናዊ ኢጣልያ Expo ሚላኖ 20015 ንትዕይንተ ህዝቢ ብወግዒ ተኸፊቱ ። ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ መልእክተ ቪደዮ አተሐላሊፎም።አብቲ ዘተሐላለፍዎ መልእክቲ ኤክስፖ ናይ ምትሕብባር ዓለም ለኸ ጥምረት አጋጣሚ ዝህብ ዕድል ከም ዝኾነ ጠቂሶም አብ ምሉእ ዓለም ብጥሜት ይሳቀ ንዘሎ ህዝቢ ንምርዳእን ሕጽረት መግቢ ንምግታእን ናይ አተሐሳስባ ለውጢ ከም ዘድሊ አገንዚቦም።
አተሐሒዞም አብ ዙርያ ዓለም ብሚልዮን ዝቁጸር ህዝቢ ብጥሜት ይሳቀ ከም ዘሎ ምሕሳብ ከም ዘድሊ አመልኪቶም ገጻት ናይቶም ብጥሜት ዝሳቀዩ ዘለዉ ሰባት ክንጥምት ይግባእ ኢሎም ።ብሚልዮን ዝቁጸሩ አህዛብ ዓለም ብጥሜት ይሳቀዩ ከም ዘለዉ ምዝካር ከም ዘድሊን ነዚ ብምግንዛብ ሰብአዊ ርሕራሔ ከነርኢ ምስ ነዳያት ክንተሐባበር ፍቅርን ርሕራሔን እነርእየሉ ግዜ ኢዩ”ሞ ኤክስፖ ሚላኖ ናይ ምትሕብባርን ናይ ምትሕግጋዝን ናይ ልግስናን ኤክስፖ ክኸውን ከም ዝምነዩ ዘምልከቱ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ፡
ቅዱስ ዮሐንስ ጳውሎስ ካልአይ ብ1992 አብቲ አብ ከተማ ሮማ ዝርከብ ተቅዋም ሕርሻን መግብን ባይቶ ሕቡራት ሀገራት Fao አብ ዝበጽሕሉ ግዜ ብሚልዮን ዝቁጸር ሃቢ ብጥሜት እንተሰቃየ እንከሎ መግቢ ክባኽን ከም ዝርኤን እዚ ባህሊ ብኽነት መግቢ”ዚ ካብ ሰብአዊ ሞራል ወጻኢ ከም ዝኾነ ከም ዘተሐሳሰቡ አዘኻኺሮም ።አተሐሒዞም አብ ርሑቅ ይኹን አብ ቀረባ ብጠንቂ ጥሜት ዝሳቀዩን ዝሞቱን ሕጻናት ከም ዘለዉ አብ ዕለታዊ ተግባራት ወዲ ሰብ ክዝከር ክሕሰበሉ ከም ዝግባእን እዚ ሰብአዊ ሐላፍነት ከም ዝኾነን አመልኪቶም ።’
አብ ምድሪ ንኹሉ ሰብ ዝኸውን መግቢ አይምጠፍኤን ግን እቲ ዓቢ ሽግር ፍትሐዊ ምክፍፋል ሀብቲ ከም ዝኾነ ጠቂሶም አብ ልዕሊኡ ስስዔ ወዲ ሰብ ንዓይ ይጥዓመኒ ዝብል አጉል አተሐሳስባ ጥሜት ንኽህሉ አሉታዊ አስተዋጽኦ ከም ዘለዎ አብቲ ንኤክስፖ ሚላኖ ዘሕለፍዎ ቪደዮ መልእኽቲ አገንዝቢቦም።
መድኅን ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ንህዝበ ክርስትያን አብ ሰማይ ትነብር አቦና ሎሚ ዕለታዊ መግቢ ሀበና ኢሉ ከም ዝምሀረናን እዚ ጸሎት”ዚ ክንደግም ከለና ንመላእ ዘርኢ ሰብ ዝምልከት ፍጡር ኩሉ ዕለታዊ መግቢ ክረክብ እንጽልዮ ጸሎት ከም ዝኾነ አዘኻኺርም።
ስለዚ ንሰማይን ንምድርን ንዝንቀሳቀስን ዘይንቀሳቀስን ዝፈጠረ ከሃሌ ኩሉ እግዚአብሔር
ኩሉ ወዲ ሰብ ናይቲ እግዚአብሔር ዝፈጠሮ አካላዊን መንፈሳውን መግቢ ተሳታፊ ክኸውን ከም ዝድሊ አብዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን”ዚ ወዲ ሰብ ብስእነት ዕለታዊ መግቢ ክሳቀ ምርአይ ዘሕዝን ከም ዝኾነ ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ አብቲ ንኤክስፖ ሚላኖ ዘተሐላለፍዎ መልእክተ ቪድዮ አተሐሳሲቦም።ባሕቲ ግንቦት ዕለተ ሰራሕተኛታት ከም ዝኾነ ዘኪሮም እቶም ስራሕ ዘለዎም ናይ ስርሖም ጻማ ክረኽቡ እቶም ዘይብሎም ክአ ስራሕ ክረኽቡ ተመንዮም ።ስራሕ ሰብአዊ መሰል ሰብ ድአምበር ግንዖ ከም ዘይኮነ ክአ አገንዚቦም።
እዚ ትማሊ ቅድሚ ቀትሪ አብ ሰሜናዊ ኢጣልያ ከተማ ሚላኖ በቀዳማይ ሚኒስተር ማተዮ ረንጺ ብወግዒ ዝተኸፍተ Expoሚላኖ 20015 ክሳዕ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ጥቅምቲ ዕለት 31 ከም ዝጸንሕ ክፍለጥ እንከሎ ዓለም ለኸ Expo ከም ዝኾነ ይፍለጥ 145 ሀገራት በቀጥታ ናይዚ ኤክስፖ ሚላኖ ተሳተፍቲ ከም ዝኾና ተፈሊጡ አሎ ። እቲ ኤክስፖ ብወግዒ ምስ ተኸፍተ ድሮ 10 ሚልዮን ቲኬት ተሸይጡ ከም ዝነበረ ይምልከት ። ካብ ናይ ሚላኖ Expo ከይወጻእና እንከለና Corriere della Sera ዝተባህለ ዕለታዊ ጋዜጣ
ንናይ መንግስቲ ኢጣልያ ርእሰ ብሔር ንሰርጂዮ ማታረላ ብዛዕባ Expo ሚላኖ ዘለዎም ርእይቶ ሐቲትዎም ክምልሱ እንከለዉ ፡ ብሐፈሻ ህዝቢ ዓለም ዝምገበሉ ነጥበ መቀይሮ Expo ክኸውን ዘለዎም ተስፋ ጠቂሶም እዚ ወሳኒ ነጥቢ ከም ዝኾነ አገንዚቦም። እዚ Expoዚ መግቢ ሐይሊ ሕይወት ብዝብል ጭርሖ ይካየድ ከም ዘሎ ክምልከት እንከሎ አብ ቅድስቲ መንበር ናይ ባህሊ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ሊቀ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ጂያንፍራንኮ ራቫዚ ኮሚሳር ቫቲካን አብ ኤክስፖ ሚላኖ ተስይሞም አብቲ ቦታ ከም ዝርከቡ ተፈሊጡ አሎ ። ኮሚሳር ቫቲካን አብ ኤክስፖ ሚላኖ ብጹዕ ካርዲናል ጂይን ፍራንኮ ራቫዚ ከም ዘምልከትዎ ቅድስቲ መንበር አብ ዓበይቲ ዓለም ለኸ ኤክስፖታት ተሪፋ ከም ዘይትፈልጥ ዘኪሮም ብ1981 ብምሕደራ ፒዮ ታሽዓይ አብ ዓባይ ብሪጣንያ ርእሰ ከተማ ላንደን ስራሕን ኢንዱስትሪን ዝተኻየደ ዓለም ሐቆፍExpo ብ1964 አብ ሕቡራት መንግስታት አመሪካ አብ ከተማ ኒውዮርክ ዝተኻየደ ዓለም ለኸ ትዕይንተ ኪነ ጥበብ ናይ ህቡብ ሚኬላንጀሎ ቅርጽታት ሒዛ ከም ዝተኻፈለት ነጊሮም።
ናይ ሚኬላንጀሎ ኪነ ጥበብ ንመጀመርያ ግዜ ካብ ቫቲካን ዝወጻሉ ግዜ ከም ዝነበረ ክአ አዘኻኺሮም። አብዚ ትማሊ ዝተጀመረ ኤክስፖ ሚላኖ ቅድስቲ መንበር ርእሰ ዝኽአለ መደበረ ጥዕይንተ ህዝቢ ከም ዘለዋ ክአ ተፈሊጡ አሎ ።


text:
ኣብ ኤርትራ: ብልሽውና ኣብ ክእረመሉ ዘይክእል ደረጃ በጺሑ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ናይዚ መርኣያ ብርክት ዝበሉ ወነንቲ ትካላት ብንግዲ ይኹን ካልእ ውልቃዊ ቅርሕንቲ ንዝተጻብእዎም ሰባት ብዘለዎም ምትእስሳር፡ ኣብ ዝደለይዎ እዋን ብዝደለይዎ መልክዕ የእስሩ ምህላዎም፤ በቲ ኻልእ ወገን ድማ ገለ ሰባት ብዘለዎም ምትእስሳር ካብቲ ናይ ምእሳር ሓደጋ ይድሕኑ ምህላዎ ኢዩ።
ከም ኣብነት ናይዚ ናይ ብልሽውና ተርእዮ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ እዋናት ወናኒ ናይ ሓንቲ ህብብቲ ባር፤ ምስ ካልእ ዜጋ ብዝፈጠርዎ ምግርጫው፤ እቲ ወናኒ ትካል ምስ ሓዉ ንፕረዚደንት ብዘለዎ ቅርበት ነቲ መባእስቱ ከምዝእሰሮን፤ ተኣሲሩ ኢሎም ናይ ሓጎስ ድግስ ከምዝገበሩን እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ካብኡ ንላዕሊ ዝገርም ግን፤ እቲ ዝተኣስረ ዜጋ ናይ ባዕሉ ናይ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምትእስሳር ስለዝጸንሖ፤ እቶም ዘእሰርዎ ድግስ ይገብሩሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን፤ ንባዕሉ ርክባቱ ተጠቒሙ ካብ ማእሰርቲ ወጺኡ ተመሊሱ ነቶም ዘእሰርዎ ንምእሳሮም ከምዝፈተነ ተገሊጹ።
እዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ክሳብ ክንደይ ሎሚ ሰብ ኣብ ኤርትራ ነንሕድሕዱ ይጠላለም ምህላዉ በቲ ሓደ ወገን፤ በቲ ካልእ ወገን ድማ ብልሽውና ናብ መወዳእታ ዘይብሉ ዕንወት ሃገር የምርሕ ምህላዉ ዘርኢ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
እቲ ብዅሉ ነገር ኣርኣያና ምእንቲ ኪኸውን፡ ካብ ሰማያት ወሪዱ፡ ካብ ቅድስቲ ድንግል ተወሊዱ ስጋና ለቢሱ ኣብ ማእክከልና ዝተመላለሰ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ፡ ነዚ ኸም ኣርእስትና ሒዝናዮ ዘሎና ህያው ቃል እተዛረበ። እቲ ነዚ ቓል እዚ ዝተዛረበሉ ኣጋጣሚ ድማ፡ ኣብቶም ብህዝቢ ኣይሁድ ኣዝዮም ጽዩፋት ዝነበሩ ሳምራውያን፡ ብሓንቲ ኣመንዝራ ኽትስመይ እትኽእል ሽዱሽተ ኣሰብኡት እተመርዓወት ሰበይቲ ገይሩ ዕዉት ናይ ወንጌል ስራሕ ዝሰረሓሉ መዓልቲ እዩ።
“ብዘይ ገለ ውልውል ድማ እቲ ዚንእስ በቲ ዚዓብዮ ይምረቕ እዩ።” ዕብ 7:7።
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን 5ይ - ክፋል
“-እዛ ሰበይቲ እዚኣ፥ ናይ ሓደ ተራ ሰብ ኣደ፥ ወይ ወላዲት እንተደኣ ኮይና፥ እዚ ኩሉ ምስጋና ከመይ ኣቢሉ ክጸሓፈላ ከኣለ-? ማለት ክርስቶስ ሓደ ተራ ሰብ፥ ወይ ነቢይ እንተደኣ ኮይኑ፥ ካብ ተፈጥሮኣዊ-ሕጊ ወጻኢ ብዝኾነ መንገዲ፥ ከመይ’ሉ ክውለድ ከኣለ-? ብዝተረፈ ምዉታን ከተንሥእ, ድዉያን ክፍውስ, ዕዉራን ከርኢ, ለምጻማት ከንጽህ, እዚ ኩሉ ኃይሊ’ዚኸ፥ ከመይ’ሉ ንዕኡ ካብ ኣምላኽ ክወሃቦ ከኣለ-? እዚ ኩሉ’ዚ ድማ ኣብ ቁርዓን’ውን ተጻሒፉ ዝርከብ’ዩ-”
ብብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስ ዝተዳለወ ትምህርቲ
ኩነታት ሃገርና ካብ ዝበላሾ ሓጺር ግዜ ኣይኮነን። ብሰንኪ እዚ’ውን እቲ ሕይወት መሪሩዎ ንስደት ዘምርሐ ሕዝብና፥ ማንም ክግምቶ ካብ ዝኽእል ንላዕሊ ብዙሕ ስለ-ዝኾነ፥ ሕዝቢ-ሓበሻ ዘይበጽሖ ሃገር ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። እዚ ሕዝቢ’ዚ ከኣ ምጽንናዕን ተስፋን ዘድልዮ
ጾመ-ኣርብዓ፡ ሰኑይ 8 ለካቲት 2010 ዓ.ም ክጅምር እዩ።
ጾም ማለት ንነፍስኻ ካብ ዝብላዕ፣ ዝስተን ክፉእ ነገራትን ገቲእካ፣ ምስ እግዚኣብሄር እትራኸበሉ ህሞት እዩ። ጾም ርእስኻ ኣዋሪድካ፣ ናይ ጸሎት፣ ናይ ሓዘን፣ ናይ ንስሓን ምንዛዝን እዋን ከምዝኾነ መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፣ READ MORE...
እዚ ናይ ሎሚ ንባብ ወንጌል፡ ክፋል ናይቲ “ናይ ከረን ስብከት” ተባሂሉ ዚፍለጥ ጐይታና ዝመሃሮ ትምህርቲ እዩ። በቲ መስተንከርን ዜደንቕን ጥበቡ ገይሩ፡ ብኸመይ ነቶም ብኣምሳሉ ዝተፈጠርና ዘርኢ ኣዳምን፡ ንእንስሳታትን ንኣታኽልትን ከም ዜንብር ዚገለጸልና ድማ እዩ። ከምቲ ምስላ ኣቦታትና፡ “ሽሕ ፈልጺ መጥመሪተን ሓንቲ ልሕጺ” ዝብሎ፡ ናይዚ ኽቡር መልእኽቲ ጠማሪት ሓሳብ ድማ፡ እዚ ኣርእስቲ መልእኽቲ ጌርና ወሲድናዮ ዘሎና፡ “ንኽልተ ጐይተት ኪግዛእ ዚኽእል የልቦን። ወይ ነቲ ሓደ ጸሊኡ፡ ነቲ ሓደ ይፈትው። ወይ ከኣ ነቲ ሓደ ተኣዚዙ፡ ነቲ ሓደ ይንዕቕ። ንኣምላኽን ንገንዘብን ክትግዝኡ ኣይኰነልኩምን እዩ።” ዚብል ቓል እዩ።
ሰላመ እግዚኣብሔር ምስ ኩልኻትኩም ይኹን።
ብምኽንያት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዘመነ ጾመ ፍልሰታ፥ ካብ ሰኑይ፥ ፩ ነሓሰ ክሳብ ፲፭ ነሓሰ ፳፻፱ (7 August - 21, 2017) እዉጅ ጾም እዩ።
ምስ ሳሚያ ክገብሮ ዝጸናሕኩ ምዝርራብ ኣቋሪጸ ምስ-ከድኩ፥ ውሽጠይ ስለ-ዝተሃወኸ ክረጋጋእ ኣይከኣልኩን። በዚ ድማ “-ክርስቶስ ማለት መን’ዩ-?-” ብምባል፥ ክምልሶ ብዘይክእል ሕቶ ነፍሰይ ኣብ ምጭናቕ ኣቶኹ። ከመይሲ ክርስቶስ ዝብል ስም ብዘልዓልኩ ቁጽሪ፥
ናብ ክቡራን ህዝበ ክርስቲያን ኣብ ርሑቅን ቀረባን እትርከቡ፥ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን ካብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ኣብ ዘዘሎኹሞ ንዓኹም ይኹን።
ንእግዚኣብሄር ዝተፈልዩ ነገራት ቅዱስ ወይ ድማ ቅድስቲ ዝብል ስያሜ ይወሃቦም። ናይ ቅድስና መሰረታዊ ሕጉ ድማ ንእግዚኣብሄር ምፍላይ፣ ምስኡ ፍጹም ምውጋን፣ ንኻልእ ክሳብ ዘይኮኑ ንዕኡ ብቓል ኪዳን ምፍላይ ብማሕተም ደም ንእግዚኣብሄር ምቑጻር እዩ።
ንምስማዕ ኣብዚ ዝስዕብ ጠውቑ።


text:
ውዳቤ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ መላእ ኩርንዓት ዓለም ኤርትዊ መንእሰይ ኣብ ዝርከባ ስድሪ መሬት ብሕጋዊ ኣገባብን ከምኡውን ነፍስወከፍ ሃገር እትጠልቦ ሕጋዊ ቅጥዕታት ኣማሊኡ፤ ንኤርትራዊያን መንእሰያት በቲ ሓደ ሸነክ ድማ ኣብ ስደት ንዝተወልዱ ህጻናት ምስ ሃገሮምን ሕዝቦምን ብኤርትራዊ ባህልን ታሪክን፤ስነ ምግባርን ዘራክብን እሙናት፤ንቁሓት፤ውፍያት፤ኣክበርቲ ሰማእታቶምን ኣፍቀርቲ ሃገሮምን ዝቦምን ኮይኖም ክርከቡ ብሉዑል ሃገራዊ ፍቅሪ ዝሃንጽን ዝጥርንፍን ሃገራዊ ቤትምህርቲ ውዳበ ኤርትራዊያን መንእያት ኣብ ስደትዩ።
እዚ ውዳበ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ስደት እንተ ዘይሕሉ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ህጻናትን ክወርድ ዝክእል ሃስያ መዳርግቲ ኣይም ተረክቦን ስለ ሓያል ውዳበ ግን እንሆ ኤርትራዊ መንእሰይ ምስ ሃገሩን ህዝቡን ሱጡም ርክብ ፍጢሩ፤ ኣብ ኩሉ ሃገር ንክብራ ኣብ ትጠልቦም ሃገራዊ ዕማማትን መከተን ንገበርቲ እከይ ቅስሞም ዝሰበረን፤ ንጠላማትን ዕሱባትን ደቂ ሃገር ድማ ኣብ ክወጽዎ ኣብ ዘይክእሉ መሪር ጣዕሳ ዝሸመመ ሓያል ዕማም ዓሚሞምን ይዓሙን ኣለው።
እቲ ዝገርም እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ መንእሰይ ለይትን ቀትርን ብዘይ ጻማ ኣብ መደባት ልምዓት ክሰርሕ ከሎ ብተመሳሳሊ ኣባላት መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ብዘይ ዝኮነ ይኩን ጻማ ኣብ ኩሉ ግንባራት መከተ መሪሕ ተራ ኣብ ምብርካት ምህላዉዩ።
እዛም መንእሰያት እዬም ከኣ ምስቶ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ልምዓትን ህንጸትን ምክልካልን ሃገር ተዋፍሮም ዘለው መንእሰያት ብምኳን መሪሕነት እዛ ሃገረ ሰማእታት ዝኮነት ኤርትራ ዝመርሑን መብጽዓን ለበዋን ሰማእታት ንዝንተእለት ናብ መጻኢ ወሎዶታት ዘሰጋግሩ።
ነዚ ዝተገንዘቡን በዚ ሓያልን ዘይስገርን ውዳበ መንእሰያን ህግደፍ ከይደቀሱ ዝሃድሩ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራን ከዳዓትን ነቲ ወትሩ ምስ ከውሒ ዘራጽሞም ውዳበ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ምጽላምን እተኮኖሎም ንምብታኑ ንዘይሰልጦም እንቕዓ ዝርህጹን ዘለው።
እቲ ዘሕዝን ግን በቶም ህዝብን፤ መንግስትን፤ ግንባርን ኤርትራ ብከቢድ ገበንን ስርቅን ብዝደልዬም ውሑዳትን ከዳዓትን ኤርትራዊያን፤ ነዞም ብሌን ዓይኒ ህዝቦምን ሃገሮምን ሰማእታቶምን ዝኮኑ መንእሰያት ህግደፍ ምስ ውዳበ “ኣዶልፍ ሂትለር ” (ናዚ) ከመሳስሉን ገለ ለዋሃት እንተ ረከቡ ከደናግሩ ክትርእን ክትሰምዕን ከለካ ኣብ ዘለናዬ 21 ክፍለ ዘመን፤ ብድኩም ኣተሓሳስብኦምን ጥልመቶምን ገበኖምን ነታ ንምንባር ዘጽልኦምን ናብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ሕንባሻ ኮሎ እምኒ ብኣትሓሳስባ ዝተመልሱ ፍጡራት ምኳኖም’ዩ።
እንተ መንእሰያት ህግደፍ ግን ህዝብን መንግስትን ግንባርን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ሕድሪ ሰማእታት ንምትግባር ንሓንቲ ካሊኢት ውን ንኩን ንጸላእትን ከደምቶምን ካብ ምምካት ድሕር ኣይክብሉን ኢዬም።


text:
“እቲ ተቓወምቲ ዝብል ስም ነዚኣቶም እውን ዘጠቓልል እንተዀይኑ ንሕና ተቓወምቲ ኣይኮናን” -መደብ ሓቅን ብጋህድን ካብ ስደት ቍ. 12
(ብድምጺ ንምስማዕ ኣብዚ ጽቕጥ)
ብቀለታ ኪዳነ
ኣቐዲምና እዚ ሎሚ ነቕርቦ ዘሎና መደብ ዓመተ 2016 ተወዲኡ ዓመተ 2017 ንኣትወሉ ዘሎና እዋን ብምዃኑ ንዅሎም ኣብ ርሑቕን ቀረባን ዘለዉ ደቂ ሃገር ርሑስ ብዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን ክገብረልና ከምኡ’ውን ንዅላትና ደቂ ሃገር ፖለቲካዊ ኮነ ሃይማኖታዊ ዝንባሌና ብዘየገድስ እዚ ዝውዳእ ዘሎ ዓመት 2016 ነቲ ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ምሉእ ዓለም ኣትዩ ዘሎ ጸገማት፡ ፍልልያት፡ ጽልኢ፡ ቅርሕንቲ፡ ስእነት፡ ስደት፡ ጓሂ፡ ሞት፡ ሒዚዎ ክኸይድን እዚ ንኣትዎ ዘሎና 2017 ዓመት ከኣ ዓመት ሰላም፡ ፍቕሪ ፡ሓድነት፡ ምክብባር፡ ምትሕልላይ፡ ከምኡ’ውን ዓመት ምትሕድዳግን ምርድዳእን ኰይኑ መንግስቲ ኮነ ህዝቢ ኤርትራ ሓድሽ ልብን መንፈስን ክሰኵዑ እሞ ዅላትና ኣብቲ ንደልዮን ንረብሓ ኵልና ዝዀነን ራህዋን ሰላምን ቅሳነትን ክንበጽሕ ብልቢ ንምነ።
ክቡራትን ክቡራንን ደቂ ሃገር ከመይ ወሪሕኩም?
ከመይ ወሪሕኩም ምባልና ዳርጋ ብዝተፈላልየ ምኽንያት በቲ ከነቕርቦ ዝጸናሕና መደብ ሓቅን ብጋህድን ከይተራኸብና ብምውራሕና ኢዩ። ብዙሓት ተኸታተልቲ መደብና ብምድንጓዩ ከም ዝተሻቀሉን ብዝተፈላልየ መንገዲ መራኸቢታት ከም ዝረኸቡናን ዝሓተቱናን ካብኡ ሓሊፉ እውን ብመንገዲ መስከረም ነት ኵነታትና ንምፍላጥ ከም ዝተኸታተሉን ዝሓተቱን ከም ዝበጽሓናን ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት መደንጐዪና ከኣ ብዘይካ ተክኒካዊ ካልእ ከቢድ ዘሰክፍ ኵነታት ከም ዘይነበሮ እናሓበርና ንዅልኹም እቶም ንህላዌናን ኵነታትናን ንምፍላጥ ዝሓተትኩምን ዝተገደስኩምን ልባዊ ምስጋናና ነቕርብ። ከምኡ’ውን ምኽንያት መደንጐይና ብእዋኑ ዘይምሕባርና ካብ ልቢ እቕሬታ ንሓትት።
መደብና ኣብ ምሉእ ዓለም ብኣሽሓት ሰማዕትን ኣንበብትን ተኸታተልትን ከም ዘለዉዎን ካብቲ ዝተጸበናዮ ንላዕሊ ምዃኑን ባዕሉ እቲ እዋናዊ ተክኖሎጂ ብግልጺ ስለዝሕብሮ ሎሚ ኣብ ወጻኢ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ውሽጢ ሃገር እውን ብዙሓት ሰማዕትን ተኸታተልትን ከም ዘለዉና ማንም ሰብ ኮምፒተሩ ጠዊቑ ክፈልጦን ከረጋግጾን ዝኽእል ሓቂ ስለዝዀነ ኣብ ሓጺር ጊዜ ክንድዚኦም ተኸታተልቲ ምርካብና መደባትና ንህዝብና ክስዕቦን ክከታተሎን ኣገዲሱዎ ምህላዉ ንዓና ዓቢ ጭብጢን መተባብዕን ኰይኑና ኣሎ። ዝዀነ ይኹን ጸገማት የጋጥመና ከኣ እቲ ኣብ ውሽጢ ኮነ ኣብ ግዳም ንህዝብና ጨኒቑዎ ዘሎ ናይ ሓቀኛ ሓበሬታ ምርካብን ናይ እቲ ሓቅን ጭብጥን ዘለዎ ኵነታት ብጋህዲ ብዘይ ፍርሕን ስኽፍታን ዝርከበሉን ዝዝረበሉን ኵነታት ክሳብ ዝርከብ ከኣ በታ ዘላትና ንእሽቶ ዓቕሚ ጕልበትናን ዓቕምናን ጊዜናን ካብ ህዝብና ከም ዘይንበቆ ነረጋግጽ።
ከምቲ ኣቐዲምና ብምድግጋም ዝሓበርናዮ ተበግሶ መደብና ነቲ ህዝብና ብቐሊሉ ክደፍሮ ዘይክእል ንመንግስቲ ኮነ ንተቓወምቲ ዝግበር ነቐፌታ ንሕና ዝወረደ ይውረደና ክንደፍሮን ነቲ ሓቂ ንብሎን ሓቂ ምዃኑ ህዝቢ ዝፈልጦን ዘይፈልጦን ብጋህዲ ንምድርጓሕን ንህዝቢ ንምትሕልላፍን ኢዩ። ብፍላይ ከኣ እቲ ሓላፍነት ወሲዱ ንህገርን ህዝብን ዘመሓድርን ዘካይድን ዘሎ መንግስቲ ብምዃኑ እቲ መንግስቲ ክገብሮ ዝርኤ ንህዝብና ክጐድእ ይኽእልዩ ንብሎ ጌጋታት ግልጺ ብዝዀነ ንምቅላዑን ንኽእረም ጸቕጢ ንምግባርን ኢዩ። እዚ ማለት ሃገርና ብፍትሕን ብቕዋምን ብባይቶን ክትመሓደር እሞ ኣብ ሃገርና ሰላምን ፍትሕን ቅሳነትን ክሰፍን፡ ስለንደሊ እምበር ካልእ ፍሉይ ዓላማ ወይ ምስቲ ብደቅና ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ብብዙሕ መስዋእቲ ዘምጻእናዮን ዝተኸልናዮን መንግስቲ ጽልኢ ስለዘሎና ኣይኮነን። ዝዀነ ዜጋ ንመንግስቲ ይፍተዎ ይጽልኣዮ ኣብ ሃገሩ ብነጻን ብዘይ ፍርሕን ክመላለስ፡ ከም ንደሊ ኣይንሓብኦን። ሃገር ብሕጊ ትመራሕ እምበር መን ይመርሓ መን የመሓድራ ግን ንዓና ዝምልከት ጕዳይ ከም ዘይኮነ ንኣምን።
እቲ ምስ ገለ ካልኦት ተቓወምቲ ዝፈላልየና ካኣ እዚዩ፡-
እቲ ንሕና ንገብሮ ጐስጓስ ህዝብና ተሰማሚዑን ተላዚቡን ኵላትና ዜጋታት ኤርትራ ፖለቲካዊ እምነትናን ሃይማኖትናን ብዘየገድስ ብሰላምን ብፍቕርን ብፍትሕን ንነብረላ ዲሞክራስያዊትን ፍትሓዊትን ሃገር ንምምስራት ኣሽንካይዶ ዓቕሚ ዘይብልና ዋላ ዓቕሚ እንተዝህሉ’ውን ካልእ ዝሓዝናዮ መተካእታ ዘይብልና ነቲ ዘሎ መንግስቲ መንቍስካ ነታ ብመስዋእትን ብተወዳዳሪ ዘይነበሮ ቃልስን ህዝቢ ዝመጸት ሃገር ንዋያን ንጸላእትን ኣሕሊፍካ ንምሃብ ስለዘይኮነ ከም ኣበሃህላ እውን ተቐባልነት ዘለዎ ኣይኮነን።
በቲ ካልእ ውገን ከኣ ሎሚ ኣብ ሃገርና ድምጺ ጥይት ስለዘይተሰምዔ ጥራሕ ሃገር ብጣዕሚ ቅስንቲ ህዝቢ እውን ኣዝዩ ሕጉስ ምህላዉ ብልቦም ዘይኮነ ብመልሓሶም ዝልፍልፉ ንሃገር ዝያዳ ህዝቦም ከም ዝሓልዩላ ኣምሲሎም ዝገልጹን ሕልንኦም ዝሸጡን ደቂ ሃገር ከም ዘለዉ ንርእዮምን ንሰምዖምን ኣሎና። እወ ኣብ ሃገርና ናይ ሕድሕድ ምቅትታልን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ናይ ሃይማኖትን ዓሌትን ምውጣጥን ዘይምህላዉ ዘየሓጕስ ኣይኮነን። እዚ ግን ምስቲ ህዝብና ኣብ ምሉእ ዓለም ዝረኽቦ ዘሎ ጸገማት ኣረኣኢኻ ህዝብና ሕጉስ ኣሎ ንምባል ዘኽእል ኣይመስለናን።
እወ ሰላም ርእዩ ንዘይፈልጥ ህዝቢ እዚ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ብጠበንጃ ወይ ብስለያ ዝሕሎ ሰላም ጽቡቕ ክመስሎ ይኽእልዩ። ከምቲ ህዝብና ዝደልዮን ዝተጸበዮን ዝተቓለሰሉን ብመንገዲ ሰላም ሰሪሕናሉ እንተንኸውን ከኣ ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራን ሓሙሽተን ናይ ናጽነት ዓመታት ሃገርና ኣብታ ዝተነበናያ ሲንጋፖር ክትበቅዕ ትኽእል ከም ዝነበረት ንምፍላጡ ግን ብዙሕ ናይ ሳይንስ ወይ ታሪኽ መርመራ ዘድልዮ ኣይኮነን።
እቲ ዘሕዝን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ግን መንግስቲ ሓሲሙዎስ ካብኡ ዝሓይሽ እጆኹም ኣነ ኣሎኹ ዝብል ኣብ ወጻኢ ንሃገርን ህዝብንሲ ይትረፍ ንባዕሉን ንውድቡን ብቕንዕናን ብፍትሕን ብፍቕርን ክመርሕ ዝኽእል ተቓዋሚ ውድብ ወይ ፓርቲ ዘይምህላዉ ኢዩ። እዚ ማለት ኣብ ወጻኢ ሃገር ተሰዲድካ ሃገርን ህዝብን ከተመሓድር ይከኣልዩ ንማለት ዘይኮነ ሎሚ ኣብዚ ሕሱም ጽንኩር ኩነታት ነዚ ኣብ ምሉእ ዓለም ተበቲኑ ዘሎ ህዝቢ ኣሎናካ ብምባል ክጥርንፉን ክእክቡን ዘይከኣሉ ኣብ ኤውሮጳን ኣሜሪካን ትሓቢኦም ናይ ቀደም ታሪኾምን ጅግንነቶምን ፍትሓውነቶምን ብምግላጽ ናይ ሎሚ ግስርጥና ምምሕዳር ከዘንትዉ ዝውዕሉ መራሕቲ ወይ ካድራት ሰውራ ነበር ግን ውሑዳት ከም ዘይኮኑ ንሰምዖምን ንዕዘቦምን ከም ዘሎና ዝስሓት ኣይኮነን።
ብወገንና ነቲ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ኣመሓዳድራን ኣከያይዳን ዘይንሰመምዓሉን ዘይንድግፎን ንኹን እምበር ከምቶም መንግስቲ ኤርትራ ክጠፍእ ኣለዎ፡ ሻዕብያ ዝበሃል ፍጥረት ቀደም ሽፍታ ነሩ ሎሚ ሽፍታሎ ክምንቈስ ኣለዎ፡ ኤርትራ ናጻ ኣይወጸትን ገና ኣብ መግዛእቲ ዘላ ሃገር ኢያ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ጌጋ ኢዩ ነሩ፡ ተጋደልቲ ሻዕብያ ናይ ሓደ ሰብ ዓሳክር ኢዮም ነሮም። ስዉኣት ሽፍታ ንምግልጋል ዝተሰዉኡ ኢዮም ። ክብረትን ዝኽርን ዝግብኦም ኣይኮነን ምስ ዝብሉ ተቓውምቲ ዘሎና ፍልልይ ከኣ ካብቲ ምስ ስርዓት ህግደፍ ዘሎና ፍልልይ ኣዝዩ ዝዓበየ ኢዩ።
እቲ ተቓወምቲ ዝብል ስም ነዚኣቶም እውን ዘጠቓልል እንተዀይኑ ከኣ ንሕና ተቓወምቲ ኣይኮናን። ደገፍቲ ህዝቢ እምበር ደገፍቲ መንግስቲ እውን ስለዘይኮና ግን ንዓና ዝኸውን ስም ንምርካብ ሃሰው ኣብ ምባል ንርከብ ከም ዘሎና ክንሓብኦ ኣይንደልን።
ገለ ካባና ነታ ደለይቲ ፍትሒ ትብል ቃል ዘይንቕበላ ብሃልቲ ኢዮም። እንተዀነ ግን ፍትሒ ዝገብር እምበር ፍትሒ ዘይደሊ ስለዘየልቦን ዋላ እቲ ንሃገርን ንህዝብን ጠሊሙ እከይ ክገብርን ኣብ መንጎ ኣህዛብ ህውከት ክጽሕትርን ዝውዕል ዘሎ ተቓዋሚ ኢየ ዝብል እውን እንተዀነ ንነብሱ ከም ደላይ ፍትሒ እምበር ከም ካልእ ስለዘይቆጽራን ንነብሱ ደላይ ፍትሒ ክጽውዓ ይውዕል ስለዘሎን እዚኣ’ውን ካብቶም ጠለምትን ፈላለይቲ ወገናውያንን ገበርቲ እከይን ትፈልየና ኰይና ኣይረኸብናያን።
ሎሚ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝመርሑ ዘለዉ ስኣን ዓቕሞም ድዩ ብተንኮሎም ህዝቢ ብሕግን ፍትሕን የመሓድሩዎ ከም ዘየለዉ ካብ ቤት ትምህርትን ሆስፒታላትን ቤት ማእሰርትታት ይበዝሕ ከም ዘዀነ ብዙሕ ጊዜ ክዝረብን ክጽሓፍን ንዕዘቦ ዘሎና ጕዳይ ኢዩ። ዝተኣስረ ክኣቱ እምበር ከም ‘’ዳስ ሓውያ’’ ክወጽእ ከም ዘይርኤ እውን ንርእዮን ንዕዘቦን ምህላውና ዘይስሓት ኢዩ። ኣብ ሃገር ስርቅን ጉቦን ሳዕሪሩ ጥራሕ ዘይኮነ ግስርጥና ምሕደራ ፈሊሑ ከም ዝገረርን ዝፈሰስን እውን ምስጢር ኣይኮነን። ኣብ ሃገር ዘሎ ምሕደራ ኣይኮነንዶ ንዓና ንሰብ ማዕዶ ነቶም ኣብ ውሽጡ ዘለዉ ሰበስልጣን እውን እታ ተሲቒሎማ ዘለዉ ኣውቶቡስ ኣበይ ከም ትወስዶም ከም ዘይፈልጡ ተደጋጊሙ ዝተገልጸ ጕዳይ ኢዩ።
ናይዚ ኵሉ መበገስን ጠንቅን ምኽንያትን ካኣ ፍትሓዊ ምሕደራ ዘይምህላው ኢዩ፡-
መንግስቲ ኣብ ሃገር ስለምንታይ ፍትሓዊ ምሕደራ ከም ዝህሉ ዘይገብር? ንዝብል ሕቶ ብዙሓት ክምልሱ ከለዉ ፍትሒ ንኸተተግብር ፍትሓዊ ክትከውን ኣሎካ። ብነብስኻ ዘይትጅምሮ ፍትሓውነት ግን ኣብ ታሕቲ ጥራሕ ክሰርሕ ኣዝዩ ከም ዘጸግም ከኣ ይገልጹ።
እቲ ጸገም ሃገርና እንታይ ምዃኑ ኣብ ዝተመራመርናሉ ጊዜ ንብዙሓት ገዳይም ተጋደልትን ዓበይቲ ዓድን ሓቲትና ኣብ ባህሊ ህዝባዊ ግምባር ተጋጊና ኢልካ ምእማን ነውሪ ምዃኑ’ዮም ኣዕሊሎምና። ነቲ ዘጋጠመ ጌጋታት ርእዩን ኣስተባሂሉን እዚኣ ተጋጊና ኔርና ኢሉ ምስ ፈላጣትን ክኢላታትን ደቂ ሃገር ተመያይጡን ተማኺሩን ክልወጥን ክመሓየሽን ተጋጊና ምባል ፈውሲ ናይ ሓደ ጌጋ ምዃኑ ዘይኣምንን ዘይቅበልን መንግስቲ ከኣ ውዒሉ ሓዲሩ ንባዕሉ ጥራሕ ዘይኮነ ንሃገሩን ህዝቡን ከይለከመ ከም ዘይተርፍ ዝተረጋገጸ ሓቂ ኢዩ ብማለት ከኣ ስግኣቶም የረጋግጹ።።
መንግስቲ ኤርትራ ንዝሓለፈ ኮነ ንዘሎ ጌጋታት ኣሚኑን ተቐቢሉን ምስ ህዝቡ መፍትሒ እንተዘይረኺቡሎም ከኣ ንኸዶ ዘሎና መንገዲ ኣዝዩ ኣስጋእን ኣሰካፍን ምዃኑ ይኣምኑ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ስቕታ ምምራጹ ጽባሕ እታ ጸገም ከም ዘይትሓልፈሉ ይሕብሩ። መራሕቲ ተጋጊና ነርና ሎሚ ንዑ መፍትሒ ንርከብ ምባል መኽበሪኦም እምበር መዋረዲኦም ከም ዘይኮነ ካብ መራሕቲ ሃገራት ጐረባብቶምን መራሕቲ ሃገራት ዓለምን ክምሃሩ ዘይምኽኣሎም ከኣ ኣዝዩ ይገርም። ሃገር ከምዚ ዘላቶ ምኣዝኑ ዘይፍለጥ ሕንፍሽፍሽ ምምሕዳር ክሳብ ክንደይ ዕድመ ክህልዋዩ ግን ዘሰክፍ ኢዩ።
ሎሚ መንግስቲ ንሃብታማት ሲቪል ኮነ ወትሃደራት እዚ ሃብትኹም ካበይ ኣምጺእኩሞ ምባል ጀሚሩ ኣሎ ንሰምዕ። ምናልባት ንገለ ነገሮም ዝደለየ ከጥቅዖም ይኽእል ይኸውን። ነዚ ኵሉ ናይ ምስራቕ ዕድል ዘለዎን ስርቂ ዝለመደን ብፍላይ ብዓል በትሪ እንተዀይኑ መንግስቲ ተቘጻጺሩ ክእርሞ ዘለዎ ዕድል ግን ብርእይቶና ጸቢብ ኢዩ።
ሰብ ሕግን ትሓታትነትን እንተዘይፈሪሑ ብተፈጥሮኡ ስሱዕ ጉኑፍ ኢዩ። ተቖጻጻርነትን ትሓታትነትን ዘይብሉ ምሕደራ ፈጢርካ ንወዲ ሰብ ክትቆጻጸሮ ከኣ ኣብ ዓለም ፍጹም ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን’ዩ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ወዮ ግዳ ዝስረቕ ቦታ ኣይህቡዎን ኢዮም እምበር ብፍላይ ኣብ ኣገልግሎት ተመዲቡ ዝሰርሕ ሰብ ንሓንቲ መዓልቲ ኣምሲሓ ዘይተድርር ደሞዝ እናተኸፍለ ሰሪቕካ ወይ ጉቦ በሊዕካ ኢልካ ክትውንጅሎ ግፍዒ ኢዩ። ‘’ካብ ክፉእ ዝገብሩኻ ክፉእ ዘልምዱኻ’’ ከም ዝበሃል ሎሚ ኣብ ሃገርና ትኣታትዩ ዘሎ ስርቅን ጉቦን ምህላዉ ዘይኮነ እቲ ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ዘይነበረ ረሳሕ ባህሊ ምትእትታዉ ኢዩ። እቲ ብጽፈቱን ብሕልናኡን ዓመጽን በለጽን ሓጥያትን ዘይፈቱ ዝነበረ ጭዋ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከምዚ ወዲቑ ኣሎ ክትሰምዕ ከኣ ብፍላይ ነቶም ናይ ዕድመ ጸጋ ዘሎና ክንቅበሎስ ኣዝዩ ይኸብደና ኢዩ።
ሎምቅነ ሓደ ወዲ ሰላሳን ሓሙሽተን ዓመት መንእሰይ ብሰንኪ ገንዘቡ ካብ ኡጋንዳ ተወሲዱ ኣብ ኬንያ ከም ዝተቐትለ ሰሚዕና። እዚ ሰላሳን ሓሙሽተን ዓመት ዕድመ ጥራሕ ዝነበሮ ኤርትራዊ መንእሰይ ብሚልዮናት ዝቝጸር ገንዘብ እሞ ከኣ (ዩሮ) ምዓስ ሰሪሑ ኣከቦ? ሓደ ካብቲ ንህዝብና ከዛርብ ዝስማዕ ዘሎ ወረ ኢዩ። ሎሚ ኣብ ሃገርና ንእሽቶ ስልጣን ዘላቶ እውን ሰለስተ ኣንስትን ሰለስተ መካይንን ዘይብሉ ትከሰስ’ዩ ክበሃል ንሰምዕ።
ነዞም ካብ ወጻኢ ንሃገርና በጺሖም ዝምለሱ ሰባት ኣብ ሃገርና ሰብ ብኸመይ ከም ዝነብር ኣዝዩ ይገርሞም ኢዩ። ምኽንያቱ ሎሚ ኣብ ሃገርና ባኒ ዘይኮነስ ገንዘብዩ ዝብላዕ ይብሉ። እቲ ቀደም ጋር ነብሲ ዝብሃል ዝነበረ ሽሕ (1000.00) ሎሚ ኣብ እንዳ መግቢ ኣጥፊእካዮ ከም ትምለሰ ሰበይቲ እውን ብሓደ ሽሕ ንስድራ ቤታ ዝኸውን መግቢ ዘምቢል ከም ዘይትመልእ ይገልጹ።
እቲ ሓበሬታ ንብዙሓት ሓቲትና ሓቂ እምበር ሓሶት ዝብል ኣይሰማዕናን። እሞ ህዝቢ ኤርትራ ድኣ ኣብዛ ሰብ ከም ድላዩ ዘይነግደላን ዘይሰርሓላን ሃገር ብኸመይ ይነብር ኣሎ? ኣዝዩ ኣስደማሚ ኢዩ።
ከም ዝብሉዎ ገንዘብ ንዘለዎ ኣስቤዛ ንምግዛእ ጸገም ከም ዘየልቦ ይዛረቡ። እቲ ጸገም ግን ገንዘብ ካበይ እንታይ ሰሪሕካ ይምጻእ?
መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ጥራሕ ዘይኮነ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘሎና እውን ብምኽንያት ሸርፊ ይቐጽዓና ኣሎ ዝብሉ ብዙሓት ኢዮም። 50 ወይ 60 ናቕፋ ትሽረፍ ዝነበረት ዶላር መንግስቲ ስለዝተቖጻጸሮ ሎሚ ኣብ ደገ ብጸሊም ኮነ ቀጠልያ ምሽራፍ ስለዘየልቦ ዶላር ኣብ 20 ናቕፋ ወሪዳላ ይብሉ። እቲ ቀንዲ ጕድኣት ግን ኣብ ዕስራ ምውራዳ ዘይኮነ ኣስቤዛ ስለዘይሓሰረን ብዕስራ ናቕፋ ክትገዝኦ ትኽእል ቍምነገር ዘለዎ ነገር ስለዘየልቦን ኢዩ እውን ይብሉ።
መንግስቲ ኵነታት ፋይናንስን ናይ ወጻኢ ሸርፍታትን ክቈጻጸርን ሕጋዊ መንገዲ ከትሕዞን ግቡእ ምዃኑ ይኣምኑ። ውሳነ መንግስቲ ንዓቕምን እቶትን ህዝቡ ዘይቃዶን ንጕድኣቶም ዘይጥንቀቕን ብመጽናዕቲ ዝካየድ ኣይኮነን ስለዝብሉ ግን ብጣዕሚ ይጕህዩ።
እቲ ዝገርም ግን ይብል ሓደ ሎምቅነ በጺሑ ዝመጸ ሰብ፡ ሰብ ብማይን ብመብራህትን ክሳቐ እንተዘይኰይኑ ካበይ ኣምጺኡ ክበልዕን ክሰትን ከም ዝርኤ ብጣዕሚ ይገርሞ። ከም ኣበሃህላኡ ኵነታቱ ንምርዳእ ክሳብ ዘጸግሞ ኣዝዩ ከም ዝተደናገረ ይሕብር። ንሕና ዶላራት ሒዝና ኣቲና ምኽኣሉ እናስኣንና ንሱ በተን ንሰምዔን ወይ ሰብ ዝፈልጠን እቶቱ ብኸመይ ተደሪሩ ከም ዝሓድር ይገርመኒ ከኣ ይብል። እዛ ሃገረ ኤርትራ ብኸመይ ትነብር ከም ዘላ ኣዝዩ ይገርሞ እሞ እቲ ነዛ ሃገር እዚኣ ኣቡነ ፍሊጶስ ባሪኾማን መሪቖማን ዝብሃል ሓቂ ምዃኑ ኣሚነ ብማለት ይምስክር።
ኣብ ምዕራባዊ ሃገራት ዓለም ዝነብር ህዝብና ሃገራቶምን መንግስታቶምን ይበርኮ ነቲ ክሰርሕ ዝኽእል ዓቕምን ክእለትን እንተልዩዎ ናይ ስራሕ ዕድል ክፉት ኢዩ። ብዝዀነ ይኹን ምኽንያት ክሰርሕ ንዘይከኣለ ከኣ ንቐለቡን ንመንበሪኡን ንትምህርቲ ደቁን ዝሓሊ መንግስቲ ኣለዎ። እዚ ኰይኑ ዋላ እቲ ኣብ ዝለዓለ ናብራ ዝነብር ህዝብና ካብቲ ጽቡቕ ናብርኦም እታ ድኽነት ሃገሩን ፍቕሪ ህዝቡን ከም ዝናፍቕ ግን ሓሶት ኣይኮነን።
ስለዝዀነ ከኣ ህዝብና ካብዚ ነንሓድሕዱ ብሃይማኖት ብዓሌት ብኣውራጃ ብውድብ ክባላዕ ዝውዕል ዘሎ ናብራ ደምበ ተቓውሞ ምስማዕ ንሃገሩ ገጹ ክሃድም ኣይምጸልኤን። ንዓዱ ገጹ ቍሊሕ ከይብል ግን እቲ መንግስቲ እውን ከምዚ ንርእዮን ንሰምዖን ዘሎና ኣይብላዕ ኣይስተ ኰይኑና ኵሉ ወዮ ኰይኑ ብማለት ከኣ መፍትሒ ጸገም ኵነታት ሃገርናን ህዝብናን ካብ ውሽጢ ኮነ ካብ ደገ ተባዕ ሰላማዊ ፍታሕን ለውጥን ሰላምን ከምጽእ ዝኽእል ምስኣኑ ኣዝዩ ሓርቢቱዎ ይርከብ ኣሎ ዝብሉ ውሑዳት ኣይኮኑን።
እዚ ኵሉ እናዀነ ግን ከም ህዝቢ ኤርትራ ገሩ ሃገሩ ዝፈቱን ዝናፍቕን ሰብ ከም ዘየልቦ ብዙሓት ክትንትኑ ትሰምዕ። ምኽንያቱ ንኽትፈልጥ ምስ ትመራመር ከኣ እቲ ንኤርትራዊ ሃገሩ ዘፍትዎ ሃገሩ እውን ትፈትዎ ስለዝነበረት ኢዩ። ማንም መንእሰይ ክዓቢ ከሎ ፍቕሪ ናይ ኣቡኡን ኣደኡን ጥራሕ ኣይኮነን ዝረክብ ነሩ። ሓወቦታቱ ኣሞታቱ ሓትኖታቱ ኣኮታቱ ጐረባብቱ ደቂ ዓዱ ደቂ ወረዳኡ ደቂ ኣውራጃኡ ደቂ ሃገሩ እውን ኵሎም ከም ውላዶም ይፈትዉዎን ይከናኸኑዎን። እዚ ፍቕርን ሕውነትን እዚ እናርኣየን እናተመገበን ስለዝዓቢ ከኣ እቲ ሎሚ ኣብ ስደት ክረኽቦ ዘይክእል ፍቕርን ሓልዮትን ሃገሩን ህዝቡን ይናፍቕ እሞ ሃገሩ ይዝክርን ብምስዳዱ ይሓዝንን ከይቀሰነ ይነብርን።
ብፍላይ ብዙሓት ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኦም ንሃገሮም ክገሹን ምስ ህዝቦም ክረኣኣዩን ዘይክእሉ ደቂ ሃገር ከኣ ብጣዕሚ ከስቈርቍሩን ክሓዝኑን ትሰምዕ። ብሂወቶም ጥራሕ ዘይኮነ ዋላ ሬሳኦም ከይተረፈ ሓመድ ዓዱ ዝተነፍጎ ከም ዘሎ ክትዝክር ከሎኻ ከኣ የስደምመካ። ብሂወት ጥራሕ ዘይኮነ ዋላ ገለ ሬሳታት እውን ኣብ ጕድጓድ ተቐሚጡ ለውጢ ይጽበ ምህላዉ ከኣ ስዉር ኣይኮነን።
ንብዓል ናይዝጊ ክፍሉ ዘይኮነት ሃገር ኢልካ ካኣ ትጸናናዕ፡-
ኣብ ቀብሪ ናይ ናይዝጊ ክፍሉ ብጓሉ ዝተገብረ መደረ ክትሰምዕ ከሎኻ ከኣ ሕሉፍ ታሪኽ ሂወቱ ብዘየገድስ ንምግራም ምግራም ትውስኸሉ ንሓዘን እውን ሓዘን ትድርበሉ።
ንሳ ኣቡኣ ንዓዱ ከይዱ ክቕበር ክሳብ ነስመራ ዝኣክል ገሻ ስለ ዘይሰለጣ ኣብ ቀብሩ ‘’ኣቦይ ኣብ ዝሰለጠና እዋን ንዓዱ ከይዱ ክቕበር ስለዝዀነ ንሎሚ ኣብ መጽንሒ ጕድጓድ ክጸንሕ እምበር ክቕበርን ብሓመድ ክድብደብን ኣይኮነን። ስለምንታይ ንዓደይ ዘይከድኩ ከይብልን ኣብ ዓዱ ከም ዘሎ ክኣምንን ክቐስንን ግን እዘን ኣብ መንዲል ቆጺረ ካብ ዓድና ዘምጻእኩወን ሓመድ ኣብ ትርኣሱ ክጸንሓ ኢየን’’ ብማለት ነተን ካብ ኤርትራ ዝተማልኣተን ሓመድ ኣብ ትርኣሱ ከተቐምጠን ከላ ዋላ ነቶም ጨካናት ዝበሃሉ ብዙሕ መስዋእትን ሞትን ዝረኣዩ እሞ በኽዮም ኣዒንቶም ቅሩብ ንብዓት ጸረር ዘየብሉ እውን ከተብክዮም ትዓዚብና ኢና።
ኣብዛ ክንዲ ሰፍኢ ትኸውን ብዙሕ መስዋእትን ቃልስን ዘሕለፈት ሃገርና ኤርትራ ክንድዚ ዝኣክል ቆጺርካ ዘይውዳእ ሽግርን መከራን ክርከብ ከኣ ንሕልና ዘለዎ ዘብኪ ኢዩ።
እዚ ንሃገሩ ኤርትራኳ ኣጸቢቑ ዘይፈልጣ ዝነበረ ህዝብና ሎሚ ኣብ ምሉእ ዓለም ፋሕ ብትን ኣትዩዎ ጥራሕ ዘይኮነ ፍቕርን ስምምዕን ስኢኑ ነንሓድሕዱ ክካሰስን ክመናጨትን ክውዕል ከሎ ክትዕዘብ ከኣ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ንሓዘንን ሽግርን ብኽያትን ከም ንቡር ወሲዱ ለሚዱዎ ኢዩ ዝበሃል ሓቂ ከይከውንሞ መጻኢ ኵነታት ሃገርና መፍቶ ጸላእቲ ከይትኸውን ዘሰክፍ ኢዩ። ተዛሪቦም ዘስምዑ ሃሪሞም ዘድምዑ ተቓወምቲ ስለዝሰኣነ ጥራሕ መንግስቲ ማንም ከይተቖጻጸሮን ከይሓተቶን ከምሓድር ክብል ኣብ ከምዚ ሃገርና በጺሓቶ ዘላ ኵነታት ክትበጽሕ ክንርኢ ግን ነቶም ሃገር ዘመሓድሩ ዝመስሎም ዘለዉ ሰባት ንሂወቶም ኮነ ንታሪኾም ውዒሉ ሓዲሩ ከይተንከፎ ስለዘይተርፍ ዕላማና ደፊርካ ነቲ ሓቂ ምዝራብ’ዩ ካብ በልና ሎሚ እውን ህዝቢ ኤርትራ ስምዒቱ ብነጻ ክዛረብ እንተዝፍቀደሉ እንታይ ክብሎም ከም ዝኽእል ኣጸቢቖም ስለዝፈልጡዎስ ሎሚ እውን ምኣዝኖም ከተዓራርዩ ከየትሓሳስብናዮም ስቕ ኣይንብልን።
ኣብ መደምደምታ ከኣ ከምቲ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ እዛ ትኸይድ ዘላ ዓመት 2016 ሕሰምናን ጸገማትናን ሒዛ ክትከይድ እሞ ዓመተ 2017 ከኣ ናይ ራህዋን ሰላምን ቅሳነትን ክገብረልና ንኣምላኽ ዝከኣሎኳ እንተዀነ ድለዩ ክትረኽቡ፡ ኳሕኵሑ ክኽፈተልኩም ከም ዝበለና እውን ክንርስዕ ኣይግብኣናን። ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ከኣ ብብወገንና ንኽሰምዑ ትሰምዕ እዝኒ ይፍጠረሎም ንብል።
ኣብ ሓድሽ ዓመት 2017 ብኻልእ መደብ የራኽበና
ርሑስ ብዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን
ዘለዓለማዊ ዝኽርን ክብርን ነቶም በጃ ሃገር ዝሓለፉ ጀጋኑ!!


text:
** መን ደኣ የዘንቱ **
ገለን ታሪኽ ሰናኒዓ ዛንታታት ትወራርቕ
ለቂባ ተኻኺባ ፊሊማት ሆሊውድ ትረቓቕዕ
እቲ ፈጻሚ ቅያ ከኣ ብርገዛእ ውዕሉኡ ክዕዘም
መዓስ ደኣ እዩ እሞ እቲ ረዚን ታሪኽ ክቕለም
በዱ ዝኽሪ እንከለና ስቡሕ ሽዕበት ዘይተዳህሰሰ
ኳዕናን ግምጃ እንከለና ሃየ እባ ወዙ ከይሃሰሰ
ነቲ ናይ ትማሊ እጹብ ዲንቂ መስተንክር
ሃየ እባ ሰብ ውዕለት ነዘንቱ ዝወዓለ እንድዩ ዝምስክር
ክሳብ መዓስ እርም የሰገር ስቕታ
ይኣክል ! እኽሊ ብገበታ እንድዩ ሰብ ዝስፈር ብዛንታ
ዴንቤንፉ ክብሉ የያን ሕሉፍ ታሪኽ እንዳ እንዳኣልዓሉ
ሰብ ህጡር ታሪኽ እንዲና ኣለና እንዶ ቅያ ብድንግሉ
እሞ ነዘንቱ እባ ኣብ ከብሕታት ልብና ንዘሎ
ሰብ ታሪኽ እንዲና ታ ሰብ መስተንክር ውዕሎ
ታሪኽ ብታሪኹ በዱ ሽዕበት ስቡሕ ለሰ
ደም ጀጋኑ ምንጪ ሓቒቕ ዛራ ነትዒ ዝፈሰሰ
ክሳብ መዓስ ትም እርም
ሃየ እባ ታሪኽና ንቐልም
ፍሊማት ጽውጽዋይ ዶ ደኣ መቂሩ ካብ ቲ ሓቀኛ ፍጻመ
ዛንታ እንከለና ቆፍኡ ዘምዓረ ገና ዘይተበርበረ
ነውስ ወከፍ ስድሪ ዛ መሬት ኣለዎ እንዶ ታሪኽ
መን ደኣ የዘንትዎ ንበል እባ ሎምስ ዕሕሕ
ከላእ ትተዓዘሞ ንምንታይ ብትም ንዕዘም
ቅያ ክንሰርሕ ክንብጆ ዶ ኣይኮናን ንቀዳደም
እሞ ደኣ መን የዘንቱ ታሪኽና እንዳበለሉ
ውዕሎ ጀጋኑ ዘራኽሱ ክብሪ ዛንታና እንዳ ዘናጠሉ
ሳቦያ ንበል ዘንቱ እዋኑ እዩ እዚ እዋን
ሓያል ታሪኽ ኣለና ዛንታ ህጡር ንዃዕናኑ
ነዘንቱ ሳቦያ ንበል ኢደይ ኢድካ ንዕመሞ
ቅያ ሰብ ቅያ ሃየ ንቐልሞ
ሰብ ውዕለት እንዲና ሻማ ሻማ ኣብ ከብሕታት ንዘሎ
ዘይተበርበረ ገና ማንካ ንዘይተላዕሎ
ኣለና እንዶ ኳዕናን ታሪኽ ውዕሎና እንድዩ እቲ ውዕሎ
ሳቦያ ንበል
ኣብ ቆፎ ዛንታና ንዕሰል
ሕሉፍና ንበርብሮ
ውዕሎና ዶ ኣይኮነን እቲ ውዕሎ
ታሪኽና ብዃዕናኑ
ገበታ ዝበላል እንከለና ተኸዚኑ
ኢደይ ኢድካ ንበል ካዕበት ክንጓርቶ
ኣለና ዝንገር ኣለና ዝዝንቶ
ኣሸናፊ ኣብርሃም ( ኣሼ)
2017 ጀርመን


text:
ብርክት ዝበላ ሎሪ ዝዓይነተን ናይ ህዝቢ መካይን ምስ ስግረዶብ ብዝተኣሳሰር ጉዳያት ኣብ ግርማይካ ተታሒዘን ድሕሪ ምጽናሕ ፡ ምሉእ ብምሉእ ተሃጊረን ናብ ዓሻ ጎልጎል ይግዕዛ ከም ዘለዋ ተሓቢሩ።
እተን ሎሪታት ብዘይዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ብውሳነ ስለያ እዚ ምዕራብ ስለዝተሃገራ ኣብ ህዝቢ ከቢድ ሕርቃን ኣስዒቡ ቀንዩ። ብሰንኪ እዚ ቁጠዐ ወነንቲ እተን መኻይን ነቲ ዝግበር ዘሎ ራስያ ብምቅዋም ኣብ ምምሕዳር ግርማይካ ቀሪቦም ነቲ ምህጋር ናይተን መካይን ብትሪ ተቃውሞኦም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኣስሚዖም።
ምምሕዳር ግርማይካ ነቶም ወነንቲ ዝተራሰያ ሎሪ ኣኪቡ ብወገኑ ዝፈልጦ ነገር ከምዘይብሉ ኣብ ዝገለጸሉ እዋን እቶም ወነንቲ መካይን ብውገኖም፡ ምምሕዳር ኮንካ እንተተመዲብካ ናይ ህዝቢ ጉዳይ ዝፈልጦ የብለይን ክትብለና ግቡእ ኣይኮነን ክብሉ ህዝቢ ብእኩብ ቁጠዐኦም ገሊጹምሉ። ብወገን እቲ ምምሕዳር ግን እቲ ጉዳይ ልዕሊ ዓቅሙ ብምኻኑ ብዛዕባቲ ዝግበር ዘሎ ራስያ ናይ መካይን ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሉን ጉዳዮም ተራእዩ ብመንግስቲ ኪምለሸሎም ኪጽዕር ሙኻኑን ሓቢሩ።
ይኹን ግን ፡ ድሕሪ ገለ መዓልታት ሓደ ላዕለዋይ ኣባል ህግደፍ ናብ ግርማካ ብምምጻእ ነቶም ነቲ ስጉምቲ ብምቅዋም ተቃውሞኦም ዘስምዑ ወነንቲ መካይን ገና ካልእ ስጉምቲ ይጽበዮም ከም ዘሎ ድሕሪ ምግቡዕባዕ ፡ እዚ እቲ መጀመርያ ናይ መቕጻዕትኹም ስግምቲ ኢዩ ካልእ ትሕተቱሉ ጉዳይ ኣሎ ብምባል እቲ ኣኸባ ብምሕንሓን ከም ዝዛዘሞ ተፈሊጡ ኣሎ ።
ብተደጋጋሚ ኣብ ልዕሊ ወነንቲ ሎሪ ዝግበር ዘሎ ዓመጽ እና ዛየደ ብምምጽኡ ኣብዚ ግዜዚ ህግደፍ ስግረ ዶብ ተመላልሱ ኣለኹም ብዝብል ምኽንያት ብርክት ዝበላ ሎሪ ኣብ ግርማይካ ኮምኡ ድማ ኣብ ፎርቶ ሳዋ ሃጊርወን ከም ዝጸንሐ ይፍለጥ። እዘን ብስርዓት ህግደፍ ምሉእ ብምሉእ ተወሪሰን ኣብ ዓሻ ጎልጎል ግዒዘን ዘለዋ ሎዋሪ ነቲ ስርዓት ብወነንተን ከቢድ ዝኾነ ተጻብኦ ይገጥሞ ኣሎ።


text:
መእተዊ፥ እዚ (ለካቲት 19, 2017)፡ ጾመ ኣርብዓ ዝኣትዋሉ ቀዳማይ ሰንበት ናይ ጾመ ኣርብዓ እዩ። ጾመ ኣርብዓ፡ እቲ ዝዓበየ ናይ ቤተ ክርስትያንና ናይ ጾም እዋን እዩ። በብሰሙኑ ድማ ነቲ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ካብ ምውራዱ ክሳብ ትንሳኤኡ ዝሓለፎ ህይወት ብምስትንታን እንዝክረሉ፡ ኣብቲ ናቱ ስራሕ ሓቢርና ምህላውና ርእስና እንምርምረሉ ክቡር ግዜ እዩ። ኣብ ናይ ሎሚ ትምህርትና ሕጽር ዝበለ ትምህርቲ ጾምን፡ ናይዛ ሰንበት ኣርእስቲ “ዘወረደ” ዝብል ምውራድ ወልድ ዋህድን፡ ዕላማ ምስጋዉን ክንርኢ ኢና።
እዛ ካልኣይቲ ሰንበት (ለካቲት 26, 2017) ናይ ጾመ ኣርበዓ “ዘቅድስት” ተባሂላ ትጽዋዕ። ነቲ ፍቓድ ኣምላኽ ንዓና ዝዀነ ቅድስናና እነስተንትነሉን እንጽልየሉን ሰሙን ድማ እዩ። ምቕዳስ ማለት ምፍላይ ማለት እዩ። ካብቲ ብባህሪ ወይ ብዕላማ ዘይመስለካ ተፈሊካ ንሕዙእ


text:
ኣብ ኢጣልያ ኣብ ልዕሊ ሓለፍቲ ህግደፍ ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ብኣባላት ህግደፍ ዝተፈጸመ ተግባር ኪኸውን ዘለዎ ተኽእሎ ልዑል ሙኻኑ ተሓቢሩ።
እቲ ብረቡዕ 5 ሓምለ ኣብ ሰዓታት ምሸት ኣብ ልዕሊ ክልተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ካብ እቶም ኣብ ኢጣልያ ዝርከቡ ደገፍቲ መንግስቲ ዝነበሩ እሞ ብተግባራት ህግደፍ ተቖጢዖም ዘለዉ ሰባት ከምዝተፈጸመ ዝእምቱ ሓበሬታት ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ኣብቶም ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ዝተገበሩ ኣኼባታትን ርክባትን ብዙሓት ካብ ኣባላት ህግደፍ በቶም ዘይፍጸሙ መብጸዓታት ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ቅጭ መጺእዎም ምህላዉ፤ ነቲ ዝድግፍዎ መንግስቲ ኤርትራ ንምክልኻል ዘኽእል ባታ እውን ከምዘይብሎም ጠቒሶም ምንባሮም ምንጭታት ካብ ኢጣልያ ሓቢሮም።
ኣቶ የማነ ገብረኣብ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2017 ኣብ ጁባ ደቡብ ሱዳን ምስ ገለ ኣውፈርቲ ተራኺቡ ንወፍሪን ናጽነትንግዳዊ ምንቅስቓስን ኣመልኪቱ መብጸዓታት ኣብ ዝገበረሉ እዋን እቶም ኣውፈርቲን ገዳይም ተጋደልትን ‘ዘረባኻ ብኽቱር ምድግጋሙን ዘይትግበር መብጸዓታቱን ተምላስ የምጸኣልና ኣሎ’ ኢሎሞ ምንባሩ ይሕበር። ኣቶ የማነ ገብረኣብ ብወገኑ ‘ኣነውን ከማኹም ስግድግድ እንዳበለኒ ኢየ ዝዛረቦ ዘለኹ’ ኢሉ ከምዝመለሰሎም ኣብቲ ርክብ ዝነበሩ ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
“ኣብ ደም ናይ እምነት ሰማዕታት ቤተ ክርስቲያን ትጸንዕ” ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 28 ሰነ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዝግለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዘስመሩሉ ዓሚዩቕ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ እዚ ሓሳብ እዚ ድማ ኣብ ዒራቕ ናይ ኤርቢል ከባቢ ኣንካዋ ኣብታ ዕለት 29 ሰነ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዓመታዊ በዓል ናይዞም ክልተ ቅዱሳት ጴጥሮስን ጳውሎስን ኣብ ዝተብዓለሉ ዕለት ብኢድ ናይ ከለዳዊ ስርዓት ናይ እትኽተል ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዒራቕ ናይ ባቢሎን ሰበኻ ፓትሪያርክ ብፁዕነቶም ልዊስ ራፋኢል ቀዳማዊ ሳኰ ብዝሰርዕዎ ስርዓተ ቅዳሴ ዝተመረቐት ሓዳስ ቤተ ክርስቲያን ቅዱሳት ጴጥሮስ ወጳውሎ ከምዘቓልሔ ኣብቲ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝሓበሩ ኣብ ዒራቅ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣልበርቶ ኦርተጋ ማርቲን ብስልኪ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም።
ኣብዚ ኣሉታዊ ሓበሬታን ኩነትን ኣብ ዝራአየሉ ዘሎ እዋንን ከባብን ነቶም ሰማዕታት ጴጥሮስ ወጳውሎ እትውከፍ ቤተ ክርስቲያን ንምብራኽ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴን ዝተራእየ ሓሴት ተስፋ እዩ፡ ኣንካዋ ክፍለ ከተማ ኤርቢል ብዝሒ ማሕበረ ክርስቲያን ዝነብረሉ ስፍራ እዩ። ብዙሓት ዝተሰዱን ዝተመዛበሉን ማሕበረ ክርስቲያን እውን ዝርከብሉ ከባቢ ብምዃኑ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ንዘለዎም ሱታፌ ዘበርትዕ ዕድል እዩ። ዘጋጥም ሽግር እውን ይሀሉ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኖም ምዃና ዝምስክር ተግባር እዩ ኢሎም።
ኣብ ዒራቕ ሰማዕትነት ዝብል ርእሰ ጉዳይ ናይ ርሑቕ ታሪኽ ኣይኰነን ምስ ማሕበረ ክርስቲያን ሕይወት ዝተኣሳሰረ እዩ። ብቐጥታ ናይ ዕለታዊ ክርስቲያናዊ መነባብርኦም ተመክሮ እዩ። ስደት የጋጥሞምን ይስደዱን ንመስዋዕትነት እውን ዝተቓልዑ እያቶም። ስለዚህ ቤተ ክርስቲያኖም ነቶም ዓበይቲ ሰማዕታት ሓዋርያት ክትውከፍ ምኽንያታውን ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ክርስትናኦምን እምነቶም ዘተባብዕ እውን እዩ።
ብፁዕነቶም ፓትሪያርክ ሳኮ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት፥ ማሕበረ ክርስቲያን ክርስትናኡ ኣብ ገዛእ ሃገሩን መሬቱን ንኽነብሮ ብምትብባዕ ዒራቅ ህላዌ ማሕበረ ክርስቲያን ኣዚዩ ዘድልያ ሃገር እያ ዝብል ዘስመሩሉ ቃል ዘኪሮም እምነት ኣብ ምንባር ምስክርነት ኣሎ እምነትካ ብምንባር ወንጌላዊ ተልእኾ ኢኻ እትፍጽም ዒራቓውያን ማሕበረ ክርስቲያን ድማ ነዚ እዮም ዘረጋግጹ ምስ በሉ፥ ኣብቲ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ኤርቢል ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ባሻር ዋርዳ ከምእተሳተፉን ናይ ቅዱስ ዮሴፍ ቁምስና መንእሰይ ሕጻናት እውን ናይ መጀመሪያ ቁርባን ከምእተቐበሉን ነዚ ኹሉ ርኢኽ ብሓቂ እቲ በዓል ዓቢይ እዩ ኔሩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ደቡብ ምብራቕን ደቡብን ን60 ጣቢያታት ቀረብ ማይ ብህፁፅ ከምዘድሊ ተገሊፁ። ብተቐባልነት ረድኤት መግቢ ቀዳምነት ኮይኖም ኣብ ዝተትሓዙ ወረዳታት ዘሎ ዝርግሐ መግቢ ዝለዓለ ምምሕያሽ ኣርእዩ’ሎ ተባሂሉ’ሎ።ኣብ ዝቕፅላ ኣዋርሕ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ብፍርቂ ክንኪ ከምዝኽእል እውን ተገሊፁ’ሎ።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት አተሓባባሪ ሰብአዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ኢትዮጵያ (ኦቻ) ኣብ መጀመርያ’ዚ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ ኣብ ክልል ሶማል ዳየር ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ እዋን ዝናብ እኹል ዝናብ ብዘይምርኻቡ ኣብ 60 ቀበሌታት ብርቱዕ ጸገም ማይ ፈጢሩ’ሎ ኢሉ’ሎ።
ኮሚሽነር ኮሚሽን ምኽልኻል ሓደጋ ኣቶ ምትኹ ካሳ እቲ ቀረብ ማይ ኣብ ክልል ሶማል ጥራይ ኣይኮነን ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት አተሓባባሪ ሰብአዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ኢትዮጵያ (ኦቻ) ዘውጽኦ ጸብጻብ ኣብዚ ምንባብ ይከአል።


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝመደበሩ ተሓላቒ ደሕንነት ጋዜጠኛታት /CPJ/ ቁፅሪ ኣብ ዙሪያ ዓለም ተኣሲሮም ዘለው ጋዜጠኛታት ዝገለፀሉ ዓመታዊ ፀብፃብ ኣውፂኡ።
ብመሰረት እቲ ፀብፃብ ኣብዚ ንዛዝሞ ዘለና ዓመተ 2016 ኣብ ዙሪያ ዓለም 259 ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም ይርከቡ ክብል ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እዚ ጸብጻብ ኣብ ኣፍሪቃ ግብፂ 25፣ኤርትራ 17 ኢትዮጵያ ከኣ 16 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ደረጃ ምሓዘን’ውን እቲ ትካል ገሊጹ።
ኣብ መላእ ዓለም ጋዜጠኛታት ምክልባትን ምእሳርን እናገደደ ምምጽ ኡ ትካል ተሓላቒ ደሕንነት ጋዜጠኛታት(CPJ) ኣዝዩ ከምዘጉሃዮ ዝገለጹ ተጸዋዒ’ቲ ጉጅለ ሙሬቲ ሙቲጋን ብፍላይ ኣብ ቱርኪ ኣብ ዝበላ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝፍጸም መትቓዕቲ እዝዩ ከምዝገደደ ጠቂሱ ኣብ ኣፍሪቃ’ን እቲ ኩነታት ተጋዲዱ’ሎ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ኣብ ሶማል ኩነታት ምእሳር ጋዜጠኛታት ምምሕያሱን ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝተአሰረ ጋዜጠኛ ከምዘየለን ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ምሉእ ትሕዝቶ እቲ ጸብጻብ ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
ኡጋንዳ፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተመት ገሊጻ
Radio Erena: 05 January 2018
ኡጋንዳ፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተመት ገሊጻ።
ሚኒስተር ዴታ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ኡጋንዳ ሄንሪ ኦርየም ኦኬሎ ንማዕከን ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኡጋንዳ ካብ እስራኤል ዝተሰጉ ሓተቲ ዑቕባ ክትቅበል'ያ ዝብል ዜና ከምዘገረሞ ብምግላጽ፣ ብወገን ኡጋንዳ ዝኾነ ሓቅነት ከምዘይብሉ ኣረዲኡ።
ሚኒስተር ዴታ ኡጋንዳ ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ መንግስቲ እስራኤል ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዘሎ 90 መዓልታት፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ ክወጹ ወይ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ክእሰሩ ዝብል ውሳኔ ንምትግባር ኣብ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዋን'ዩ።
እስራኤል ነቶም ኤርትራውያን ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ክትሰጎም ምዃና ትገልጽ እኳ እንተላ፣ ኡጋንዳ ብዛዕባ'ዚ ብዝምልከት ናይ እወታ ይኹን ናይ ኣሉታ ምላሽ ከይሃበትሉ'ያ ጸኒሓ።
ርዋንዳ ግና ምስ መንግስቲ እስራኤል ይዘራረብ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ ካብ እስራኤል ክወጹ ወለንተኛታት ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ ጥራይ ከምዝቕበልን እቲ ናይ ስምምዕ መስርሕ ገና ከምዘይተዛዘመን'ዩ ዘመልክት።
እስራኤል ኣውጺኣቶ ብዘላ ውሳኔ መሰረት፣ ሕጋዊ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም ግና ዝኾነ ምላሽ ዘይተዋህቦም፣ ኣለይቲ ትሕቲ ዕድመ ዝኾኑ ስድራቤታት፣ ልዕሊ 60 ዓመት ዝዕድሚኦም ሽማግለታትን ናይ ጥዕና ጸገም ዘለዎም ካብዚ ብግዴታ ናይ ምስጓግ ወይ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ንግዜኡ ኣይምልከቶምን'ዩ።
ኣብ እስራኤል ካብ ዘለዉ ልዕሊ 27 ሽሕ ኤርትራውያን እቶም 6 ሽሕ ጥራይ'ዮም ሕጋዊ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ቅጥዒ መሊኦም።
=======================


text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ቅዱሳን.
ዕረፍቱ ለኣባ ቢሾይ (ብሶይ)
“”ክቡር ሞቱ ለጻድቅ በቅድመ እግዚኣብሔር“”መዝ115፡15/116፡15(፻፲፭/፻፲፮፡፲፭)
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን፡
ኣዲኦም ብእመነት ዝጸንዔት ብስነ ምግባር ዝበሰለት ዓባይ ክርስቲያን ነበረት። ብሰናይን ደስ ዘብልን ኣተዓባብያ ካኣ ምስ ሽዱሽተ ኣሓዋቶም ብሓድነት ይነብሩ ነበሩ።ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ቅዱስ መልኣኽ ካብ እግዚኣብሔር ተላኢኹ መጸ እሞ “ካብ ሸውዓቲኦም ደቅኺ ሓደ ንእግዚኣብሔር ምእንቲ ከገልግል ሃብኒ ” ክብል ተዛረባ ንሳ ካኣ ዝመረጽካዮ ውሰድ ክትብል መለሰትሉ።ብድሕሪ’ዚ ናይ ኣቡነ ቢሾይ ርእሲ ሒዙ ” ዝ ውእቱ ኅሩየ ለእግዚኣብሔር” ክብላ ራእይ ረኣየት እሞ ካብ ሰበይቲ ርሒቃ ንጽህናኻ ሓሊኻ ንእግዚኣብሔር ኣገልግል ኢላ ኣፋነወቶም።፡
ኣብ ገዳመ ኣስቄጥስ ኣትዮም ናይ ኣባ ባሞይ ረድእ ኮይኖም ብጸሞ ፡ብጸሎት ይነብሩ ነበሩ።ካብ ብቕዓቶም ዝተላዕለ ካኣ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዙሕ ግዜ ይግለጸሎም ነበረ።እዚ ከም ዝኾነ እውን እቶም ናይቲ ገዳም መኖኮሳት ይፈልጡ ነበሩ።በዚ ኻኣ ሓደ ግዜ ንጎይታ ክንርእዮስ በጃኻ ጸልየልና ፡ክብሉ ተወከስዎም።ኣቡነ ቢሾይ ካኣ ብእምነት ናብ እግዚኣብሔር።እንሆ ካኣ ኣብቲ ጎቦ ይትኣከቡ እሞ ክግለጸልዕም እየ ዝብል ቃል ተዋሂብዎ ተመለሱ ።ብድሕሪዚ ካኣ እቲ ናይ ቆጸሮ ሰዓት ምስ ኣኸለ ኩላቶም እቶም መነኮሳት ንኣምላኽ ኣብ እምባ ክርእይዎ ተበገሱ።ኣብቲ መገዲ ግና ሓደ ኣረጊት ሰብኣይ ኮይኑ ጎይታ ጸንሖም እንተኾነ ኩላቶም ገፍዲፎሞ ደየቡ ፡ኣብ መወዳእታ ካኣ ኣቡነ ቢሾይ መጹ ።ነቲ ኣረጊት ረኣይዎ እሞ ደንገጽሉ።ካብ ሰቡ ምእንቲ ከይተርፍ ካኣ ተሰኪሞሞ ተበገሱ።ኣብ ፈለማ እኳ ፈኺስዎም እንተነብረ ቅሩብ ምስ ተጓዓዚ ግን ኣዝዩ ከበዶም ሽዑ ንሱ ክርስቶስ ምዃኑ ፈለጡ ናብቶም ተኣኪቦም ንክርስቶስ ክርእዩ ዝጽበዩ ዝነበሩ ሰባት ከይዶም ከኣ እቲ ኣብ መገዲ ገዲፎሞ ዝሓለፉ ንሱ ክርስቶስ ምዃኑ ነገርዎም ፡፡እቶም መነኮሳት ኣዝዮም ጓሃዩ እንተኾነ ኣብ መገዲ ገዲፎሞ ምኻዶም ብሰንኪ ትሪ ልቦም ከም ዝኾነ ተገንዚቦም ኣብ ቅድሚኦም ይቕረታ ሓተቱ።
ኣቡን አቢሾይ ካልእ ግዜ እውን ካብ ብዝሒ ጸሎቶምን ትሩፋትን ዝተላዕለ ጎይታ ጋሻ መሲሉ ኣብ ቤቶም ኣትዩ እግሩ ንምሕጻብ በቒዖም እዮም።
ድሕሪ ብዙሕ ተጋድሎ ካኣ ኣብ መበል ፺፯ ዕድሚኦም በዛ ዕለት እዚኣ ዓረፉ ።
ጸሎቶምን በረኸቶምን ኣይፈለየና ።ኣሜን።
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።
Share this:
TwitterFacebook16
Related
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ቅዱሳን
July 15, 2013Leave a reply
« Previous
Next »
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Name *
Email *
Website
Comment
Notify me of new comments via email.
Recent Posts
፳፮/26 ሓምለ ዕረፍቱ ለኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን/26th july the death of st.Aba Selama Kesatiebrhan August 2, 2014
፳፭/25 ዕረፍቱ ለሓዋርያ ይሁዳ July 2, 2014
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration Day of Aba Gerima June 24, 2014
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ June 2, 2014
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል) May 28, 2014
ዓውደ ኣዋርኅ
JULY 2013
M T W T F S S
« Jun Aug »
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
Archives
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
Categories
ስብከት
ትምህርቲ ሃይማኖት
ነገረ ማርያም
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ክርስቶስ
ኪነ-ጥበብ
Uncategorized
View Full Site
Blog at WordPress.com.
Now Available! Download WordPress for Android


text:
ግንዛቤታት ካብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ”
መእተዊ፣– ኣቀዲሙ ብዝተፈላለዩ ጉዱሳት ኤርትራዉያን ለዉጢ ብከመይ መልክዕ ኣብ ኤርትራ ክራጋገጽ ኣለዎ? እንታይ ማለት እዩ ከ መሰረታዊ ለውጢ? ለዉጢ ነቲ በጺሕናዮ ዘሎና ምዕባሌ እንዳዓቀብና፣ ነቲ ዝጎደለና ብደፋእታ እንዳመላእና ማሕበራዊን መንግስታዊ ለዉጢ ከነራጋግጽ ንኽእል ኢና ዝብል ወገናት፣ ብመንጸር እዚ ድማ ለዉጢ ብተራጻሚ ሰዉራ ጥራይ እዩ ኣብ ኤርትራ ክራጋገጽ ዝኽእል ዝብል ወገናት ፣ክትዓት ልሙድ እዩ። ነዚ ኣካታዒ ዛዕባ’ዚ ምስ ኣብ ዓለምና ዝተራእየ ተሞክሮ ብምዝማድ ክድህስሶ ክፍትን እየ። መወከሲታተይ ቡዙሕ ኣኳ እንተኾነ፣ ሓንቲ ካብተን ቡዙሓት ኣብ ኣልጀዚራ ነዚ ኣመልኪቱ ዝተዋሂበ ትንተና ዘገምታዊ ምዕባሌ ሰዉራ ዓረብ (The evolution of Arab revolutions) ብግብጻዉያን ዝተጻሕፈ ብይኣክል (ክፋያ) ብዝብል ስያሜ ዝተጻሕፈ እዩ።
ድሕረ-ባይታ፣– እቲ ዝርዝር ቡዙሕ እዩ ኣሕጽር ኣቢለ ነቲ ቀንዲ ፍጻሜታትን ዉጽኢታቱ ክጥሕም ክፍትን እየ። ቅድሚ እቲ ሰዉራ ምብርዑ ኣብ ግብጺ ፕረሲደንት ሑሱኒ ሙባረክ ፖሎቲካዊ ስልጣን ድሕሪኡ ንወዱ ከዉርሶ ምቅርራባት ይገብር ስለዝነበረ፣ ኩሎም ጉዱሳት ግብጻዉያን ብይኣክል ዝፍለጥ ናይ መሰረታት ምንቅስቓስ ፈጢሮም ንመደባት እቲ ስርዓት ብጥርኑፍ ክገጥምዎ ከምዝጀመሩ ኣብ ግምታትና ክስዉኣና ኣለዎ። ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣዕራብን ሴሜን ኣፍሪቃ እዉን ዝተፈላለየ ቃልሲ ኣንጻር መለኽቲ ፖሎቲካዊ ስርዓዓታቶም ከምዝነበረ ክዝከር ኣለዎ። እኩብ ድምር ናይቲ ዝካየድ ዝነበረ ዘገምታዊ ምዕባሌዊ ቃልስታት ድማ ናብ ዝላዓልው ጥርዚ ዓሪጉ ሰዉራ ከምዝባራዕ ገይሩ።
ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዕለት 18/12/2010 ብሃገር ቱኒዝያ እዩ ጀሚሩ። ነቲ ህዝባዊ ሰዉራ ጠንቂ ዝኾነ ድማ ሽቅለት ኣልቦነት፣ ድኽነት፣ ምጣኔ-ሃብታዉን ፖሎቲካዊ ብልሽዉናታት፣ ናይ መግቢ ቅልዉላዉን ሕጽረታት፣ ሕርመት ናይ ሓሳብካ ምግላጽ ናጽነት፣ ሕርመት ፖሎቲካዊ ናጽነት፣ ትሑት ደርረጃ መናባብሮ፣ ዘይሙዕሩይነትን ዘይፍትሓዉነት ናይ ፕረዚደንት ዚን ኢልዓቢዲኒ ቤን ዓሊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ህዝቢ ቱኒዝያ ብዘዉረዶ ሰፍ ዘይብል ሃስያታት እዩ።
ንማሕበራዊ ሰዉራ ቱኒዝያ ንክባራዕ ቃታ(trigger) ዝኾነት ድማ ቱኒዛዊ መንእሰይ ማሓመድ ባዉዚዚ ኣብ ማእከል ህዝቢ ላምባ ከስኪሱ ነንብሱ ሓዊ መሰባርዓ እዩ። እዚ ኣብ ቱኒዝያ ሓድሽ ተረኽቦ ኣይነበረን ኣቀዲሙ እዉን ኣብ ከተማ ሞናስቲር ኣብ ወርሒ 3/2010 ሓደ ቢሮክራስያዊ ጸቕጥታት ዝበዝሖ ዜጋ ዓቡዱሰላም ትሪመች ዝባሃል ተማሳሳሊ ስጉምቲ ወሲዱ ነይሩ እዩ። ብመገዲ መራኸቢ ቡዙሓን ንኩሉ ህዝቢ ቱኒዝያን ዓለምን ስለዘይተዘርግሔ ግን ከም ሓደ ሩሱዕ ፍጻሜ ኮይኑ ተሪፉ። ናይ መንእሰይ ማሓመድ ባዉዚዚ ብመገዲ መራኸቢ ቡዙሓን ኣልጀዚራ ቅዳሕ ፊድዮ ናይቲ መስርሕ ነብሰቕትለት ምስተዘርግሔ፣ ቀጺሉ ነቲ ዝነበረ ምዕፋናት ዜናዊ-ሓቤሬታ ሓንቲ ነስማ ቲቪ (Nessma TV) ኣብ ዕለት 29/12/29010 ብሰፊሑ ነቲ ኩነታት መሰቀላዓቶ መላእ ህዝቢ ቱኒዝያን ብሓደ ተላዕለ። ምልዓል ህዝቢ ቱኒዝያ ንስርዓት ፕረዚደንት ዚን ኢልዓቢዲኒ ቤን ዓሊ ን23 ዓመታት ዝገዝኤ ኣብ ዉሽጥ 28 መዓልታት ካብ ዝዓትዓቶ ፖሎቲካዊ ስልጣን ከምዝወርዱ ኮነ። ሒቕታ ማሕበራዊ ሰዉራ ቱኒዝያ ድማ ንመላእ ኣህዛብን ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃ ግብጺ፣ሊብያ፣ ኣልጀርያ፣ ሞሮኮ፣ ንማእከላይ ምብራቅ የመን፣ ባሕሬን፣ ሱርያ፣ ዮርዳኖስ፣…ወ.ዘ.ተ ስለዝጸላወ፣ ኣህዛብ ድማ ተላዕለ። ኣብ ቱኒዝያ፣ሊብያ፣ግብጺ፣የመን ማሕበራዊ ሰዉራ ፖሎቲካዊ ስርዓታት ክቕይር እንኮሎ፣ ኣብተን ብንግስነት ዝማሓደራ ዝነበራ ሃገራት ሞሮኮ፣ ዮርዳኖስ፣ ባሕሬን ብምትዕርራያትን ጽገና ለዉጢታት (Restructuring and Reform) ከምዝታሃዳዳእ ተገይሩ። ኣብ ኣልጀርያ ሞሪታንያ ፈዚዙ ተሪፉ። ኣብ ሱርያ ናብ ዲዕ ዝበለ ኪናት ሕድሕድ ተኣትዩ ክሳብ ሕጂ ን ክልተ ዓመታት መመላእታ ወሲድ ይቕጽል ኣሎ።
ነፍሲ ወከፍ ሃገርን ህዝብ ዝተፈላለየ ክዉንነትን ፖሎቲካዊ ዳይነሚክስ እኳ እንተሃለዎም፣ ንኩሎም ሓደ ዝገብር ሮቛሒ ድማ፣ ኣብዘን ኩላተን ሃገራትን ኣህዛብ ፖሎቲካዊ፣ምጣኔ ሃብታዊን ማሕበራዊን ፍትሕን ማዕርነት ዘይምህላዉ እዩ። ግብትናን ሃብትን ናይ ብኣጻብዕ ዝቁጸሩ ላዕለዎት ሰበስልጣንን ሚስሌነታቶም እንዳኻዕበተ ክከይድ እንኮሎ፣ ብመንጽሩ ናይቲ 99% ዝብዙሑ ርሒብ-ገቤል ናይተን ሃገራት ከምቲ ኣብ መእተዊ ድሕረ-ባይታ ዝጣሕመስክዎ መናባቡሩኡን ሂወቱ እንዳንቆልቖለ ብምኻዱ እዩ። ስለዚ ቀንዲ ምልዓል ኣቲ ማሕበራዊ ሰዉራ ፍትሒ ኣብ ኩሉ መዳያት ሂወት ወድሰብ ንምንዳይ ዝተኻየደ እዩ።
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ባህርያቱንዉጺቱን፣
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ብባህርያቱ ህዝባዊ ሰዉራ እዩ። ፣ ብትሕዝትኡ፣ ብኣሳላልፍኡ ዘማእከሎ ህዝባዊ ሕቶታትን፣ ዝወሰደሉ ጊዝየ፣ ዘጥፍኦ ዓቕሚ ጉልበት፣ ዘባኾኖ ፋይናንሳዊ ነገራዉ ትሕዝቶን፣ ዘብረሶ ማሕበራዊ ትሕተ-ቅርጻታት ቀሚርካ ከተስባህለሉ እንተጀሚርካ፣ ኣብ ገሊኡ ሃገራት ንኣብነት ሊብያ ኣብ ዉሽጥ 7 ኣዋርሕ መስርሕ ጥምጥም 46000 ሂወት ሊባዉያን ለኪሙ፣ ዘይትኣደነ ማሕበራዊ ትሕተ-ቅርጻታት ዓንዩ። ስለዚ እቲ መስርሕ ለዉጢ ኣዝዩ ሰፍ ዘይብል ዋጋታት ዝተኸፍሎ እዩ። ብመንጸር ናይ ሊብያ ናይ ግብጺ እንተተዓዚብና፣ ዳርጋ እቲ ለዉጢ ብዘይ ገለ ክሳራ ተዓዊቱ ክባሃል ይክኣል።
ተዓዊቱ ክብል እንኮሎኹ፣ ነቶም ዝነበሩ ፍጹም ገበትን ሓዉሲ-ገበቲ (totalitarian and authoritarian) መራሕቲ ስርዓታት ፣ ካብ ዓትዒቶሞ ዝነበሩ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብምምንዙዑ ኣመልኪተ እየ። ዓወት ሓደ ማሕበራዊ ሰዉራ ቀንዲ መለኪዒታቱ ኣብ ዑና እቲ ኣረጊት ፖሎቲካዊ ስርዓት ብሓድሽን ካብ ኣቀዲሙ ዝነበረ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ዝማዕበለ ትሕዝቶ፣ ነቲ ህዝቢ ዝተቃለሰሉን ዝተሰለፈሉ ሕቶታት ብቀጥታ ብግብሪ ምስዝምልስ እዩ። ፍጹም ገበትን ሓዉሲ-ገበቲ ስርርዓት ኣሊኻ፣ ተመሳሳሊ ወይ ድማ ሓዉሲ ገበቲ ስርርዓት እንተተኪኡ፣ ብምእላይ እቶም ኣቀዲሞም ዝነበሩ ገዛእቲ ዓወት ዘይኮነ ፍጹም ፍሽለት እዩ።
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ካብ ዝካየድ ኣስታት ሽሞንተ ኣዋርሕ በሊዑ ዘሎ። ኣብ ዉሽጥ ሽሞነተ ኣዋርሕ ድማ ዉጽኢት ናይቲ ዝተኻየደ ማሕበራዊ ሰዉራ ክሕፈስ ዘይክኣልን እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ቱኒዝያ ሓደ ካብቶም መራሕቲ ሰዉራ ዝነበሩ ኣባል ሓጋጊ ኣኳል ብቓጻ ተቀንጺሉ ኣሎ፣ ኣብ ሊብያ እዉን ምዉድዳብን መጥቃዕቲ ኣብ ቢንጋዚ ኣመሪካዊ ኢንባሲ ብጽንፈተኛታት ናይ ቅንጸላ መጥቛዕቲ ተኻይዱ ኣሎ፣ ኣብ ግብጺ እዉን ሰንከልከላት ናይ ፕረሲደንት ሞርሲ ኣሎ። እዚ ክዉንነታት ዘንቀሎ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዘይርጉኡነት ዳግም ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ይናኻኸስ ኣሎ። ዳግም ነዚ ህዝባዊ ምንኽኻሳት ቀንዲ መንቀሊ ኮይኑ ዘሎ፣ ዝጸንሔን ዘሎን ትጽቢታት ህዝቢ፣ ምስ ዘሎ ክዉንነት ደዉላ ስለዝተጋራጨወ እዩ። እዚ ዳግም ዝናኻኸስ ዘሎ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ንህዝቢ ብዘዕግብ ግብራዊ መልሲ እንተዘይረኪቡ ናብ ዓንዳርነት (anarchism) ማዕቢሉ ሃገርን ህዝብን እዉን ክብትን ከምዝኽእል ፍሉጥ እዩ።
ብማሕበራዊ ሰዉራ ኣቢልካ ሓንሳብ ምስተዓዋትከ፣ ዉልቀ ሰባት ወይ ጉጂለ ነቲ ሰዉራ ክጨዉይዎ ስለዝኽእሉ፣ ካይ ጭወ ክትካላኸል ጉቡእ እዩ፣ ነቲ ዝተዓወተ ሰዉራ ኣብ ሓጺር ኣዋርሕ ፍርያቱ ስለዘይሓፈስካ፣ መሊስካ ሰዉራ ምልዓል ግን ሓደገኛ እዩ። እቲ ምንታይስ ነቲ ዝተዓወተ ሰዉራ ዓቂብካ፣ ነቲ እቲተኽሎ ደዉላ ምቅራጽን ምምዕርራይን፣ ግዝኣተ-ሕጊ ፣ ፖሎቲካዊ ስልጣን ህዝቢ ፣ ሓርነት ዜጋታት፣ማሕበራዊን ምጣኔሃብታዊ ፍትሒ ምርግጋጽ ስለዝኾነ፣ ኣብ ዉሽጥ ዉሑዳት ኣዋርሕ ክትግበር ነይርዎ ኢልካ ምጽዓድ ህንጡዩነትን ዘይክዉንነትን እዩ። ኣብ ከምዚ ዘይሩጉእ ስለስተ መሰረታዉያን ዝንባሌታትን ወገናትን ኣብ ቀጻሊ ምትሕንናቕ ኣትዮም ኣለዉ። ንሳቶም ድማ፣-
1. እቲ ዝበዝሔ ህዝቢ ዉጽኢት ናይቲ ሰዉራ ካይጭወን ተረባሒ ናይቲ ዘካየዶ ሰዉራ ክኸዉን ዝደሊ፣ ነቲ ኣብ ምክያድ እቲ ሰዉራ ዝነበረ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ብዝሓየለ መልክዕኡ (momentum) ኣብ ዝላዓለ ደረጃ ከም እጉሚ ናይ ጸቕጢ ሓይሊ ኮይኑ፣ ነቲ ተተኺሉ ዘሎ ፖሎቲካዊ ስርዓት ናብ ዝደልዮ ነገራዊ ሓይሊ ክቅየር ዝጽዕት እዩ።
2. ብፖሎቲካዊ ጨለታትን ፖሎቲካዊ ጉጂለታት እንዳተመርሔ ነቲ ዝተካየደ ሰዉራ ንምጭዋይን፣ ኣብ ፖሎቲካዊ ፕሮግራሙ ዘለዎ ፖሎቲካዊ ራእይታት ንምትግባር ድንዕታታት ዝገብር ዘሎ እዩ።
3. ሓያላን ሃገራትን ናይ ምዕራብ ሃገራት ምስ ረብሓታተን ዝሳማምናዕ ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓት መታን ክከዉን ዝገብርኦ ስዉሩን ጉሁድ ምቁጽጻራትን ጸቕጥታትን እዩ።
እቲ ቅልስ ብኣካልን ብማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ክቅጽል ምኻኑ ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን፣ ብልክዕ ኣንፈቱ ናበይ ገጹ ክኸይድ እዩ ግን ቀስ ኢልካ ዝርኤ ጉዳይ እዩ።
ካብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ኤርትራዉያን እንታይ ክንማሃር ንኽእል?
ካብዚ ማሕበራዊ ሰዉራ እዚ ኤርትራዉያን ቡዙሕ ክንማሃር ይክኣል እዩ; ካብቲ ቡዙሕ መሰረታዉያን ነገራት ክጠቅስ፣-
1. ካብቶም ቀንዲ ነቲ ናይ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ከም ወሳኒን ቀንዲን ዝተጠቅምሉ መሳርሒ ካላሽን (AK-47)፣ ቦምባ፣ መድፍዕ ኣይነበረን። እንታይ ድኣ ማሕበራዊ ማእከላዊ መራኸቢ (Social Media) ከም Facebook፣ YouTube: LinkedIn: Twitter: …ወ.ዘ.ተ እንዳተጠቕሙ እዮም ህዝቢ ኣላዒሎምን ወዲቦም ሰዉራ ዘዐወቱ። ካብዚ ተሞክሮ እዚ ኩሉ ኤርትራዊ ነዚ ዓይነት ማሕበራዊ ማእከላዊ መራኸቢ ክንጥቀምን ክንጅምር ከምዘሎና እዩ።
2. ቀንዲ ዳይነሚክ እቲ ዝተኻየደ ማሕበራዊ ሰዉራ ዝኾነ፣ በቲ ዘጋጠመ ሽቅለት ኣልቦነት፣ ድኽነት፣ ምጣኔ-ሃብታዉን ፖሎቲካዊ ብልሽዉናታት፣ ናይ መግቢ ቅልዉላዉን ሕጽረታት፣ ሕርመት ናይ ሓሳብካ ምግላጽ ናጽነት፣ ሕርመት ፖሎቲካዊ ናጽነት፣ ትሑት ደረጃ መናባብሮ፣ ዕንደራ፣ ዘይሙዕሩይነትን ዘይፍትሓዉነት እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ኤርትራ ግን እዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎን ልዕሊኡ ሰብ ዝሽየጠሉን ዝልወጠሉ፣ ስድራቤት እቲባታተነሉን፣ ዜጋታት ንባሮት ኣብ እተቀየርሉ፣…ወ.ዘ.ተ ከንሱ፣ ማሕበራዊ ሰዉራ ኣብ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ ዘይኮነ ኣብ ኤርትራ እዩ ክጅምር ምስተገብኦ፣ ኣብዚ መደምደምታ ዘብጻሓኒ ክልተ መሰረታዉያን ሓቅታት እየን፣ ንሳተን ድማ ህዝቢ ኤርትራ ሰዉራ ኣካይዱ ዝተዓወተ ህዝቢ ብሙኻኑን፣ እቲ ጭቆና ፈጺሙ መዳርግቲ ስለዘይብሉ እየ። ስለዚ እቲ ኩቱር ፍርሒ፣ መሰረት ዘይብሉ-ዘይምትእምማን፣ ዉልቀ-ስስዔ (egocentric)፣ ዘየሎ-ቂም፣ ሕልክስክስ ምባል…ወ.ዘ.ተ ሓዲግና ትማሊ ዝገበርናዮ ሎሚ ድማ እወ ንኽእሎ ኢና ክንደግሞ ክንብል ክንበቕዕ ከምዞሎና ንማሃረሉ ኢና።
3. ኣብ ሰብኣዉነትን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ክንዲ ኣፍረይቲ ፍትሕን ሰላም ንኸዉን፣ ኣፍረይቲ ስደተኛታትን ቀረብ ኣካላት ሙእዙዛትን ዘይምእዙዛት ጭዋዳታትወዲ-ሰብ ኬና ከምዝተረፍናን፣ ኣንካይዶ ኣዉንታ ከነበርክት ዉልቀ-ዜጋ ሓርነትና ክንእዉጅ ከምዘይበቓዕና ተማሂርና። እቲ ምንታይስ እዚ ኩሉ ህዝቢ ኣብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ዝተሳተፈ ህዝቢ ዉልቃዊ-ሓርነቱ ኣዊጁ ዝተሳተፈ ህዝቢ ብምንባሩ እዩ።
4. ኤርትራዉያን ተቃለስት ንሒዝናዮ ዘሎና ስልቲ ኣጋባብ ኣቓላልሳና ክንቅይር ከምዞሎና ሚሂሩና እዩ።
5. ብሰላማ ኣጋባብ ቃልሲ (ብህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት) ኣነ እየ ዝብል ገባቲ ስርዓት ካብ ሱሩ ተቦርቒካ ክእለ ከምዝኽእል ሚሂሩና፣
6. ህዝቢ ዘልዓሎ ቃልሲ፣ ብዘይ ገለ ጸገም ሰራዊት እታ ሃገር ኣብ ጎኒ ህዝቢ ከምዝስለፍን፣ ዉሕስነት ሰላማዊ ኣጋባብ ስግግር ፖሎቲካዊ ስልጣን ክራጋገጽ ከምዝኽእል ተማሂርና።
7. ህዝቢ ብሰላማዊ ኣጋባብ ዝጀመሮ ቃልሲ ፣ ብምሕንጋድ ናይቲ ገባቲ ስርዓት ከመይ ኢሉ ንደማዊ ምፍሳስ ዘለዎ ቃልሲ ከምዝቅየር ካብ ሊብያን ሶርያን ተማሂርና…ወ.ዘ.ተ።
8. ለዉጢ ብዉሽጣዊ ማሕበራዊ ጸጋታትናን ዉሳኔና እንተዘየራጋጊጽናዮ፣ እቶም ዝሓገዙና ወይ ዝወሰኑልና ናብ ድላዮም ክወስድዎ ከምዝኽእሉ እዩ።
ትንስኤ ማሕበራዊ ሰዉራ ኤርትራ፣ በዮኖት ኣታሓሳስባታት ይትሓላለኽ ኣሎ?
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ኣብ ኤርትራ ጋህዲ ክኸዉን ይኽእል እዩ። ጋህዲ መታን ክኸዉን፣ ክዉገዱ ዝግብኦም ሰብ ዝፈጠሮም ጸገማት ክንኣሊ ይግባኣና። ንኤርትራዊ ፖሎቲካዊ ክዉንነት ዝሓላልኾ ዘሎ ቀንዲ ጉዳያት እንተሃሊዩ፣ገለ ንምጥቃስ፣-
1. ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንህዝቢ ኤርትራ ሓቤሬታ ከምዘይረክብ ብምግባሩ እዩ።
2. ኤርትራዊ ጉዳይ ካብ ኤርትራዊ ጉዳይ ምኻኑ ሓሊፉ ዓለምለኻዊ ጉዳይ ከምዝኸዉን ስለዝኾነ፣ ኣብ ዝኾነ ፖሎቲካዊ ንጥፈታትን ዉሳኔታትን ናይ ቡዙሓት ስዉሩን ጉሁድን ኣእዳዉ ምህላዉ እዩ።
3. ናይ ኤርትራ ፖሎቲካ-ጨሌታት (Elites) ብዓቢኡ ንዘካይድዎ ቃልስታት፣ ካብ ዝኻሓነ ጽልእን ሕርቃን (ressentiment) ስለ ዝነቅሉ፣ ከምቲ ኣድጊ ዝበለቶ ኣነ “ዘይበልዓላ ሳዕሪ ኣይብቆላ” ቢላ ዝተራገሞቶ፣ ንሳቶም እዉን ልክዕ ንሶም ዘይመርሕዋ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝቢ ዋላ ብትን እንተበለት ኣይንታዮምን እዩ። ሒነ ክፈድዩ ድማ ምስ ዝኾነ ሰይጣን ተሓባቢሮም ሽዉሃቶም ከዕግቡ ዝወሰኑ እዮም። ሕቶኦሙን ባህግታቶም ብዛዕባ ግዝኣተ-ሕጊ፣ ዲሞክራሲን ንቡር ሂወት ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዘይኮነ፣ ሕኔ ንምፍዳይ ንትኹላዊ ምትፍናን ንምእታዉ ኣንቃዕሪሩ ዝጠመተ እዩ።
4. ንፖሎቲካዊ፣ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበዊ ኩዉንንት ኤርትራ፣ ካብ መሰረታዊ ጠንቕታቱ ዘይኮነ፣ ካብ ሳዕቤናቱ ነቂልና ስለ ነንብቦን፣ ብኡ መሰረት ድማ ጽምዶ-መደባትና ስለንስእልን ንነጥፍ እዩ።
5. ጉጉይ ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓ ግርጭት ስለንዉንን።
6. ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ብኣዛመዉቲ-ሓይልታት ስለዝተባሕተ፣ እቲ ሲቪክ ሃገራዊን ዲሞክሮስያዉን ባእታታ ከም ዝነቀጸ-ዕፉን ርእሱ ኣድኒኑን፣ ብኣድማዕነት ከነጥፍ ዘይምብቕዑ’ዩ።
7. ኣብ ኣኣሙሮና ብባዕልና ዘሕደርናዮ ጭንቀትን ራዕድን ዘንቆሎ፣ ዜጋ ነንሕድሕዱ ከምዘይታኣማመን ስለንገብር እዩ።
8. ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ዲሞክራሲ፣ ብዝሓለፈ ንካሰስ እንቴኼና፣ ብኡ መሰረት ክንማቓቀል ስለዝኾና ዓቢ ዕንቕፋት ንሓደ ኬንካ ምቅላስ የጋጥም ስለዘሎ እዩ።
9. ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ታሪኽ ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኛነት ተሓቢኡ ስለዝነብር፣ ካይተረዳና ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ክንወቕዕ ተባሂሉ፣ ንሃገራዉነትን ሓርበኛነት ኤርትራዉነት ስለ ንወቕዕ፣ ሃገራዉነትና ኣብ ምልክት ሕቶ ስለነእትዎ ህዝቢ ሰኸኽ ይብል ብምህላዉ እዩ።
10. ጉዳይ ህዝቢን ጉዳይ ልዑላዉነት ሃገር ቅድሚ ኩሉ ክስራዕ ዘይምብቅዑ እዩ።
11. ዝበዝሔን ዘሕብን ኣዉንታ ኤርትራዊ ሃገራዉን ሓርበኛዉ ታሪኽ ጎሲካ፣ ኣብ መእሰሪን መጨበጥን ዘለዎን ዘይብሉ ኣሉታ ታሪኻት ኣቲኻ፣ ዜጋ ሃገራዉነቱን መንነቱን ከምዝጸልኦ ብምግባር፣ ንክቓለስ ድሉዉነቱ ከምዘጥፍእ ይግበር ስለዘሎ እዩ።
12. ሃገራዊ ሓላፍነት ዘይምቅባልን ገዛእ-ርእሲ ጽኑዕ ዲስፕሊን ዘይምህላዉ እዩ።
13. ኣብ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘጻወዶም መጻወድያታት ኣቲኻ ኣብኡ ምኽዳድ ስለዘሎ እዩ።
14. ናይ መንነት ቅልዉላዋት ስለዘጋጠመ እዩ…ወ.ዘ.ተ።
ህዝቢ ኤርትራ ማሕበራዊ ሰዉራ ከካይድ ድልዉ ዶ ኣሎ?
ዝተፈላለየ ንፍትሒ ዘንሂ ምንቅስቓሳት እኳ እንተሃለወ፣ ህዝቢ ኤርትራ ማሕበራዊ ሰዉራ ከካይድ ዛጊት ድሉዉ ዘሎ ኣይመስለንን። እቲ ምንታይስ ካብዘይብሉ ማዓንጥኡ ሽጥ ኣቢሉ ዘዓወቶ ሰዉራ፣ ብገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተመንጢሉ፣ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ድማ ንኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኛተ ስለዝወቕዔ፣ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ንገጢምዎ ዘሎ ብዶሆታት ብሓባር ዝገጥሞ በብዉልቁ ከፈትሖ እዩ ዝህቕን ዘሎ። እቲ ወሲድዎ ዘሎ መፍትሒ ድማ፣ ኩሉ ዝኽኣለ ንኤርትራ ሓዲካ ንስደት ምጽኣት እዩ። ማሕበራዊ ሰዉራ ከሳላስል ዝኽእል ሓንጎልን ሰብን በብሓደ እንተድኣ ጺሁ፣ ማሕበራዊ ሰዉራ ብዓዲ ዉዒል ኣረጋዉያን ህጻናትን ክካየድ ስለዘይክኣል እዩ።
የግዳስ እቲ ኩነታት ከምዚ ኢሉ ክቕጽል ኣይኮነን። እቲ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘዘዉትሮ ኣሉታ ፖሊሲታት እንዳቀጸለ ኣብዝኸደሉ እዋናት፣ እቲ ምረት ጭቆና እንዳላዓለ ስለዝኸይድ፣ ብዘገምታዊ ምዕባሌኡ (evolution) ሓልዩ ናብ ዝላዓለ ሕርቃንን ቅብጸት ስለዝዓርግ፣ ስለዝመረጽናዮን ዝደለናዮ ዘይኮነስ፣ ክዉንነት ብዝገዝኡ ዝተቀየዱ፣ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ከጋጥም ማሕበራዊ ሕጊ እዩ። እዚ ፈጺሙ ዘይተርፍ ማሕበራዊ ሕጊ፣ ብኸመይ ነማሓድሮ? ንገጥሞ? ንመርሖ? ከመይ ዝኣመሰለ ዳይነሚካዊ ቅርጻን ስትራተጂ ነዋድደሉ ግን ባዕላዊ ሮቛሒ ወይ ጉዳይ ይኸዉን። ስለዚ እቲ ቡኹረት ባዕላዊ ኩዉንነት እዩ።
እዚ ቡኹረት እዚ ኣብ ታራ-ህዝቢ ጥራይ ኣይኮነን። ዋላ እዉን እቲ ዕላማ ሓንጺጹ ተወዲቡ ዝሰርሕ ዘሎ፣ ዝላዓለ ብልሒ ጫፍ ንቅሓት ሕብረተሰብ ክኸዉን ኣይበቕዕን ዘሎ። ቡቁዕን ሶጋሚን መራሒ ዘይብሉ ህዝቢ ድማ፣ ንጊዚኡ ደንበርበር ከምዝብል ዘታሓታትት ጉዳይ ኣይኮነን። እዚ ደንበርበራት እዚ ጊዝያዊ እዩ። ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ሰዉራ መሪሒነት ኣብ መስርሕ ክፍጠር ስለዝኽእል እዩ።
ማሕበራዊ ሰዉራ ክነቕል ህዝቢ ክነቕሕ ኣለዎ፣ ፍልጠትን ሓቤሬታ ዝተመገበ ሓንጎል ህዝቢ፣ ዝተመጎቦ ፍልጠት ንልቡ ምስኣንበድቦዶን ኣሳራሰሮ ማሓዉራቱ ክንቃሳቀሳ እየን። ቀጺሉህዝቢ ኣብ ዘለዎ ቦታ መጀመርታ ዉልቃዊ ሓርነቱ ክእዉጅ ኣለዎ። ቀጺሉ ኣብታ ዝነብረላ ከባቢ ኣብ ጥቕምታቱ ዝተምኖርኮሰ ምትእስሳራት ክፈጥር ኣለዎ። ምትእስሳራቱ ናብ ጽኑዕ ናይ መሰረታታት መጋባእያ ብምስግጋር ብደረጃ ሃገርን ክፍለዓለማትን ክትኣሳሰር ኣለዎ።
ህዝቢ ኤርትራን ፖሎቲካዊ ዉድባቱ ናይ ለዉጢ ትጽቢታቱ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ድዩ?
ብሓፈሻ ኣብ ዝኾነ ሃገርን ህዝብን ኣማጻጽኣ ለዉጢ ብዝተፈላለየ መልክዓት ክኸዉን ከምዝኽእል ዘጣራጥር ኣይኮነን፣ ብፍላይ ድማ ኣብዘይ ማዕበላ ሃገራትን ኣብ ትሕቲ ገባታዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ዝርከባ ሃገራት፣ ወትሃደራት ጥርኑፋትን ብረት ዝሓዙ ብምኻኖም፣ ህዝቢ ሓንቲ ክገብር ኣብዘይክኣለሉ እዋን፣ ወትሃደራት እዉን ኣካል እቲ ጭቁን ህዝቢ ስለዝኾኑ ምትእትታዉ ይገብሩ እዮም። ከምዚ ዓይነት ወትሃደራዊ ምትእትታዉ ዕልዋ መንግስቲ እዩ። ብሰራዊት ዝካየድ ዕልዋ መንግስቲ መብዛሕትኡ ፖሎቲካዊ ስልጣን በቶም ዕልዋ ዘካየዱ ወትሃደራትይትሓዝ፣ ስሕት ኢሉ ድማ እቶም ዕልዋ ዝገበሩ ኣባላት ሰራዊት ፖሎቲካዊ ስልጣን ንህዝቢ የረክቡ እዮም።
ብዕለት 21 ጥሪ 2013 ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዘተራእየ ናይ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትር ምንቅስቓስ፣ ቡዙሕ ነገራት እዩ ሚሂሩና። ካብቲ ቀንዲ ዝተማሃርናዮ ጉዳያት ንምጥቃስ።-
1. ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዉሽጡ ብገዛእ ርእሱን ዉሳኒኡ፣ ብመን ብዘየገድስ ለዉጢ ይደሊ ከምዘሎ ።
2. ዝኾነ ናይ ተቃዉሞ ምንቅስቓስ ኣብ ዉሽጢ ተላዒሉ፣ ነታ ዝተፈጥረት ጫፍ ፈትሊ ማሕበራዊ ሰዉራ ሒዙ ናይ ምቅጻሉ ትግባሬ ማእዳድ ምኻኑ።
3. ምብትታኽን ሕጽረታት ሓቤሬታ ዝዓበየ ብድሆታትና ምኻኑ።
4. ዝኾነ ይኹን ኩነታት ተፈጢሩ ብብቅዓት ንህዝቢ ከራጋግእን ክመርሕ ዝኽእል ፊተዉራሪ ዉደባን መሪሒነት ሃጓፍ-ቡኽረት ምህላዉ።
5. ርክባት ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝብናን ምንቅስቓሳትና ምስ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዝነብር ህዝብን ምንቅስቓሳትን ዝተበትከ ምትእስሳራት ምኻኑን፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዉሽጢ ዘሎ እዉን ካይተፈለጦ ሚስጢራዊ ከም ዝኸዉን ከምተገብረ ምኻኑ….ወ.ዘ.ተ።
ህዝብና ለዉጢ ምድላዩ ንቡሩን ጽቡቕ እንድዩ፣ የግዳስ ለዉጢ ምድላይ ንበይኑ ኣኻሊ ኣይኮነን። ለዉጢ ክትደሊ እንኮሎኻ ኣቀዲሞም ዝላዓሉን ክምለሱን ዝግብኦም ሕቶታት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ፣-
1. ለዉጢ ብኸመይ ኣጋባብን ስለምንታይን?
2. ኣየናይ ኣጋባብ ኣማጻጽኣ ለዉጢ እዩ፣ ዉሕስነት ዘለዎ ነቲ ንሓልሞ ሕልሚ ጋህዲ ክተግብር ዝኽእል?
3. ኩሉ ህዝባዊ ጠለብ ኣልዒሉ ዝነቅል ምንቅስቓስ፣ ብዘልዓሎ ህዝባዊ ሕቶ ዝቅየድን ክምልስ ወይ ድማ ከተግብር ይኽእል ድዩ? ብኸመይ መርትዖ ተራጋግፆ?
4. ህዝቢ ተላዒሉ ሰራዊት ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ክስለፍ እንኮሎ ዶ ይምረጽ ወይስ ሰራዊት ተላዒሉ ህዝቢ ክስዕቦ? ህዝቢ ዘይተሳተፎ ቃልሲ ከ እንታይ ዉሕስነት ኣሎ? ህዝቢ ተመጻዊ ድዩ ክኸዉን ወይስ መጻዊ ፖሎቲካዊ ስልጣንን መሰላት ዜጋታት?
5. ኣብ ወቕቲ መስርሕ ለዉጢ ሓደጋታት ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። ነቲ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋታት ንምዉሓዱ፣ ከነትግብሮም ዘሎና ቅድመ-ምቅርራባት ከ ኣለዉዶ? እንታይ እዮም…ወ.ዘ.ተ?
እዚ ኣብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ዘዕወተ ህዝብን ሃገራት ሕጂ ገጢሙዎ ንርእዮ ዘሎና ሓርጎጽጎጻት፣ ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎም ሕቶታት ኣቀዲሞም ብምልኣት ስለዘይመለሱን ምቅርራባት ስለዘይገበሩሎም እዩ። ማሕበራዊ ሰዉራ ተዓዊቱ ክባሃል፣ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምቅያር ጥራይ ኣይኮነን፣ እንታይድኣ ካብ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ናብ ዲሞክራስያዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምቅያር፣ ዘይትካላዊ ኣሳራርሓ ብትካላዊ ኣሳራርሓ ምቅያር፣ ንህዝቢ ካብ ባርነት ናብ ሓርነት ምጉንጻፍ፣ ካብ መሰል-ኣልቡ ናብ ዝተራጋገጸ ሰቪካዊ መሰላት ምስግጋር፣ ካብ ዝዳሓረ ፖሎቲካዊ ምጣኔ-ሃብታዉን ማሕበራዊን ስርዓት ናብ ካብኡ ዝማዕበለ ስርርዕ ምስግጋር….ወ.ዘ.ተ እዩ። እዚ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ሓንቲ ለይቲ ጊዝየ ዝቕየርን ዝራጋገጽ ነገር ኣይኮነን፣ መስርሕ እዩ፣ እቲ መስርሕ ድማ ብብቕዓት ማሕበራዊ ጸጋታት ሓደ ሕብረተሰብ ኣብ ዝነዉሔ ወይ ዝሓጸረ ጊዝያት ዝራጋገጽ ጉዳይ እዩ።
ዋላ እኳ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጣሕመሰ ሓቕታት ይኹን፣ ተቦጉሶንፍጻሜዕለት 21/01/2013 ሓይልታትምክልኻልኤርትራኣብፎርቶኣስመራመዲብዎዝነበረዕላሙኡይህረምኣይህረምዕዉትእዩ።ዕዉትዘብሎመርትዖእዚዝስዕብሮቛሒታትእዩ፣–
1. ነቲዘይቅህምማሕታ-ቁልዒ ቃልሲወሊዖሞኣለዉ።
2. ኣብህዝቢኤርትራንማሕበረሰብዓለምዕዙዝግንዛቤታትኣሕዲሩኣሎ።
3. ነቶምዓሎቕቲጸረሃገርኤርትራሕልሞምበታቲኽዎንኣፋራሪቕዎኣሎ።
4. መሰረታዊህዝባዊሕቶኣላዒሉንኣናኺሱኣሎ።
5. ጽቡቕኣብነትንብድሕሪሕጂዝቃለሱንዲሞክራስያዊያንሃገራዉያባእታታትኣብዉሽጥህዝብናንሓይልታትምክልኻልኤርትራኣብዉሽጥንወጻኢኤርትራዘለዉዜጋታትኮይኑኣሎ።
6. ንኤርትራኤርትራዉነትከምቲቀደምበጃዝሓለፉ፣ሕጂእዉንበጃክሓልፉላዝደልዩዉፍያትከምዘለዉኣራጋጊጹኣሎ።
7. ነቲኣብዉሽጥላዕሎዎትሓለፍቲህ.ግ.ደ.ፍዝኸይድዝነበረናይለዉጢፖሊሲታትዘተታትብድሕሪማዕጾንሰጣሕ–ደገንንህዝብከምዝወርድኣተግቢሮምኣሎዉ።
8. ለዉጢብዉሽጣዊዓቕምታትማሕበራዊጸጋኤርትራዉያንክመጽእከምዝኽእልድሙቕጮራብርሃንኣብሪሁኣሎ።
9. ኤርትራዉያንኣንፈትፖሎቲካዊንማሕበራዊንጽምዶታትናከነነጽርከምዞሎናገዲድናኣሎ።
እዚ ዓወታት እዚ ዉጽኢት ናይቲ ብዘገምታ ክእከብ ዝጸንሔ ዉሽጣዊ ቃልስታት ኮይኑ፣ ንመጻኢ ድማ ከም ሓደ መንጠሪ-ሰደቓ ንዝላዓለ ቃልሲ እዩ።
ብመንጸር እዚ፣ ፍጻሜዕለት 21/01/2013 ሓይልታትምክልኻልኤርትራኣብፎርቶኣስመራመዲብዎዝነበረ ዕላማ ሙሉእ ብሙሉእ ተዓዊቱ ነይሩ እንተዝኸዉን ኤርትራ ናበይ ገጻ ምስከደት? እዚ ሕቶ እዚ ዛጊት ዘይተመለሰ ሕቶ እኳ እንተ ኾነ፣ ብሓፈሻ ካብ ቶሞክሮታት ዓለምናን፣ ብፍላይ ድማ ካብ ተሞክሮ“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ክግመት ዝክኣል እዩ። ሓቂ ከዳምጽ ዝኽእል ኣእዛንን ኣእምሮ ዜጋታት ዉሑድ ኣብ ዝኾነሉ እዋናት፣ ንቁኑዕ ገምጋማት ምቕማጥ ናብ ዘይተደልየ ሳሓቦ-ጓቱቶ ሓሸዉየ ናይክትዓት ከእትወና ስለዝኽእል ንጊዚኡ ከምዘለዎ ከፋት ክሓድጎ ወሲነ ኣሎኹ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
19/2/2013


text:
ራብዓይ ክፋል
መምርሒ ዕደጋ ኣቑሑትን ግልጋሎትን ቑፅሪ 04/2007 ዓ/ም፣ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ መፀዋዕታ ጨረታ እኹል በዝሒ ዘለዎም ተወዳደርቲ ኣብቲ ጨረታ ክሳተፉ ንምግባር ሰፊሕ ሽፋን ብዘለዎ ጋዜጣ፣ ሬድዮ ወይ ቴሌቭዥን እንተነኣሰ ሓደ ግዘ ክጋዋሕ ከም ዘለዎ ይድንግግ። ምልክታ ጨረታ ድማ ሓፂርን ዘየሻሚ መልእኽቲ ዘሕልፍን ክኸውን ይግባእ። ከምኡ እውን ሽምን ኣድራሻን መፀዋዕታ ጨረታ ዘቃልሐ ቤት ዕዮ፣ ብምሉእ ወይ ብኽፋል ነቲ ጨረታ ናይ ምስራዝ መሰል ዘለዎ ምዃኑ፣ ዓይነት ዝቐርብ ኣቕሓ፣ በዝሕን ርኽክብ ዝፍፀመሉ ቦታን ከካትት ግድን ይኸውን። ብተወሳኺ ኣብ ጨረታ ንምስታፍ ተጫረትቲ ከማልእዎ ዝግባእ ቅድመ ኩነት፣ ሰነድ ጨረታ ዝርከበሉ ወይ ዝሽየጠሉ ንፁር ቦታ ክገልፅ ኣለዎ። ሰነድ ጨረታ ዝሽየጠሉ ዕለትን ስዓትን፣ ሰነድ ጨረታ ንምዕዳግ ዝኽፈል ዋጋ፣ ሜላ ኣከፋፍላ፣ ዝቐርበሉ መወዳእታ መዓልትን ስዓትን ብዝርዝር ክቕመጡ ይግባእ ዝብሉን ካልኦትን ነጥብታት ኣብ ዝሓለፈ ትሕዝቶ ኣቕሪብና ነይርና። ናይዚ መቐፀልታ ድማ ከም ዝስዕብ ተዋዲዱ ቀሪቡ ኣሎ።
ጨረታ ክፍቲ ኮይኑ ዝፀንሐሉ ግዘ (ጨረታ ኣብ ኣየር ዝፀንሐሉ ግዘ) ምውሳን ኣብቲ መምርሒ ካብ ዝሰፈሩ ዓበይቲ ነጥብታት ሓደ እዩ። ቤት ዕዮ ሰነድ ጨረታ ኣብ ዘዳልወሉ እዋን መጫረቲ ሰነድ ወይ መወዳደሪ ሓሳብ ዝቐርበሉ ናይ መወዳእታ ዕለት እዞም ዝስዕቡ መሰረት ብምግባር ይውስን። ሕፁይ ተወዳዳራይ ፅሬት ዘለዎ መጫረቲ ሰነድ ንምድላው፣ መረዳእታ ንምትእኽኻብ፣ ንምትንታንን ኣብ ጨረታ ዘድሊ ሽርክና ንምምስራትን ካብ መፍረያይ ዝወሃብ ፍቓድ፣ ናይ ምፍራም ስልጣን መረጋገፅን ካልኦትን ንምውፃእ ዝወስዶ ግዘ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ኣለዎ። ከምኡ እውን ሕፁያት ተወዳደርቲ ሰነድ ጨረታ ንምርካብን ዝተዳለወ መጫረቲ ሰነድ ንምብፃሕን ዘድልዮም ግዘ ኣብ ግምት ከእትው ግድን ይኸውን። ብተወሳኺ ሕልኽላኽ ንዝኾኑ ዕደጋታት ቅድሚ ጨረታ ንዝግበር ዑደት ወይ ገምጋም ዘድልዮን ጨረታ ኣብ ኣየር ፀኒዑ ዝፀንሐሉን ግዘ ክውስኑ ይኽእሉ። ይኹን እምበር ንምሉእ ሕጋዊ ከለላኡ ኣብ መምርሒ ዕደጋ ዘፈር ስራሕቲ ኮንስትራክሽን ቁፅሪ 3/2007፣ መምርሒ ዕደጋ ኣቑሑት ቁፅሪ 04/2007ን መምርሒ ዕደጋ ምትእስሳር ደ.ኣ.ን.ት ቁፅሪ 05/2008 ብዝተደንገገ መምርሒ መሰረት ክትግበር ይግባእ።
መምርሒ ዕደጋ ቁፅሪ 04/2007 ዓ/ም ዓንቀፅ 31 ከም ዘረድኦ፣ ሰነድ ጨረታ ቤት ዕዮ ከም ኣድላይነቱ ሰነድ ጨረታ ብነፃ ክወሃብ ወይ ሰነድ ጨረታ ንምድላው ካብ ዝወፀ ወፃኢ ብዝነኣሰ ወፃኢ ንተጫረትቲ ክወሃብ ክፈቅድ ይኽእል እዩ። እዚ ክኸውን ዝኽእል ድማ ኣብቲ ጨረታ እኹላት ተወዳደርቲ ዘይምህላዎም እንትእመን፣ ቤት ዕዮ ንምድላው ሰነድ ጨረታ ዝወፀ ወፃኢ ኣዝዩ ንእሽተይ ምዃኑ እንትኣምን ሰነድ ጨረታ ብዝነኣሰ ወፃኢ ንትጫረትቲ ክወሃቡ ክገብር ይኽእል። ከምኡ እውን ንምድላው ሰነድ ጨረታ ዝወፀ ወፃኢ ዝለዓለ ኣብ ዝኾነሉ እዋን እቲ ወፃኢ ምሉእ ብምሉእ ተጫረትቲ ክሽፍንዎ እንተተገይሩ መሸጢ ዋጋ ሰነድ ጨረታ ዝለዓለ ስለዝኸውን እኹላት ተወዳደርቲ ኣይርከቡን ተባሂሉ እንትእመን ሰነድ ጨረታ ብዝነኣሰ ወፃኢ ክረኽቡ ከም ዘለዎም የቐምጥ። ካብኡ ሓሊፉ ከከም ኣድላይነቱ እናተርኣየ እቲ ሰነድ ብነፃ ንክወሃቡ ክፈቅድ ይኽእል እዩ። ንኣብነት ኣብ መምርሒ ዕደጋ ምትእስሳር ደ.ኣ.ን.ት ቁፅሪ 05/2007 ዓንቀፅ 15 ጉጅለታት ልምዓት ብግልፂ ጨረታ ክሳተፉ ብምዕዳም ሰነድ ጨረታ ወይ “ስፐስፊኬሽን” ብነፃ ክወሃቦም ከም ዘለዎ ተደንጊጉ ይርከብ።
ብተወሳኺ ጨረታ ካብ ዝወፀሉ ግዘ ጀሚሩ ክሳብ ዝዕፀው ኣብ ዘለዉ መዓልትታት ስራሕ ሰነድ ጨረታ ኣብ መፀዋዕታ ጨረታ ብመሰረት ዝተገለፀ ኣካይዳ ንሕፁያት ተወዳደርቲ ንመሸጣ ድልው ክኸውን ኣለዎ። ኣብ መምርሒ ዕደጋ ቁፅሪ 04/2007 ዓንቀፅ 31 ብመሰረት ዝተደንገገ ብዓለም ለኸ ግልፂ ጨረታ ንዝፍፀም ዕደጋ፣ ቤት ዕዮ ሰነድ ጨረታ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ብምፅዓን ወይ ብምልቃቕ ተጫረትቲ ብነፃ ክወስዱ ክፈቅድ ይኽእል እዩ።
እቲ ካልእ ኣብቲ መምርሒ ዝተኻተተ ጉዳይ፣ ኣቀራርባ ወካሊ መርኣያ ዝምልከት እዩ። ዝርዝር ድሌት መግለፂ ምድላው ዘይከኣል ኣብ ዝኾነሉ እዋን ወይ ካብ ዝተዳለወ ቴክኒክ ድሌት መግለፂ ብተወሳኺ እቲ ዕደጋ ብዝበለፀ ግልፂ ክኸውን ዝኽእል ወካሊ መርኣያ እንትቐርበሉ ምዃኑ እንትእመን ቤት ዕዮ ወካሊ መርኣያ ንከቕርብ ወይ ንክቐርበሉ ክእዝዝ ይኽእል። ስለዝኾነ ክንድ ዝተኽኣለ ተቐባልነት ዘለዎም ዓይነታት ወከልቲ መርኣያ ንምርኢት ከቕርብ ዝግባእ እንትኸውን ምስ ዝቐርቡ ካልኦት ወከልቲ መርኣያታት ተመሳሳሊ ፅሬት ዘለዎ ኣቕሓ ምቕራብ ከም ዝኽእሉ ተጫረትቲ ክፈልጡ ምግባር ኣገዳሲ ይኸውን። ሕፁያት ተወዳደርቲ ወካሊ መርኣያ ብግልፂ ኣብ ዝርእይሉ ቦታ ምቕማጡን ኣድላይ እንተኾይኑ ነቲ ወካሊ መርኣያ መብርሂ ዝህብ በዓል ሞያ ምምዳቡን ምርግጋፅ የድሊ። ቤት ዕዮ ንሕፁያት ተወዳደርቲ ንምርኢት ካብ ዘቕረቦ ወካሊ መርኣያ ብተወሳኺ ናይ ቴክኒክ ድሌት መግለፂ ዘዳለወ እንተኾይኑ ዘዳለዎ መግለፂ ክንዲ ዝከኣል ዝቐረበ ወካሊ መርኣያ ዝገልፅ ክኸውን ኣለዎ። እቲ ዝቐረበ ወካሊ መርኣያ ካብ ዘለዎ ናይ ቴክኒክ ባህሪ ወፃእ ኣብ ዝተዳለወ ናይ ቴክኒክ መግለፂ ውሽጢ ክውስኽ ኣይግባእን።
ብመሰረት ዝተውሃቦም ቴክኒክ ድሌት መግለፂ ሕፁያት ተወዳደርቲ ወካሊ መርኣያ ንከቕርቡ ኣብ ዝእዘዝሉ እዋን ዝቐርብ በዝሒ ወካሊ መርኣያ፣ ዓይነት፣ ዝቐርበሉ ግዘን ኣካይዳን ሕፁያት ተወዳደርቲ ብግልፂ ክፈልጡ ግድን ይኸውን። ወካሊ መርኣያ ጨረታ ቅድሚ ምኽፋቱ ክበፅሕ ዝግባእ ኮይኑ ሕፁይ ተወዳዳራይ ኣብ እዋኑ ዝለኣኾ ወካሊ መርኣያ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ብዝኾነ ምኽንያት ኣብ ከይዲ ምጉዕዓዝ እንተደንጉዩ ቤት ዕዮ ኣፈፃፅማ ዕደጋ ኣይጎድእን ኢሉ እንትኣምን መቕረቢ እዋን ወካሊ መርኣያ ንተወሳኺ ግዘ ከናውሕ ይኽእል እዩ። ቤት ዕዮ ተጫረትቲ ዝተማልአ ወካሊ መርኣያ ብኣካል ምቕራብ ዘይኽእሉ እንተኾይኖምን ዘይኽእልሉ ምኽንያት ቅቡል እንትግበርን ወካሊ መርኣያ ብፎቶ ግራፍ ወይ ዝተረኸበ ናይቲ ወካሊ መርኣያ ክፋል ክቐርበሉ ክፈቅድ ይኽእል። ይኹን እምበር ብኸምዚ መልክዕ ተፈፃሚ ምግባር ዝከኣል ኣብ መንጐ ሕፁያት ተወዳደርቲ ኣፈላላይ ዘይፈጥር ምዃኑ እንትረጋገፅ ይኸውን። ቤት ዕዮ ዝቐረበሉ ወካሊ መርኣያ ብጥንቃቐ ናይ ምሓዝን ምፍታሽን ሓላፍነት ኣለዎ። ኮይኑ ግና ተጫራታይ ዘቕረቦ ወካሊ መርኣያ ኣብ ዝግምገመሉ እዋን ብናይ ባዕሉ ተፈጥሮኣዊ ባህርያት እንትጠፍእ ወይ እንትስበር ካሕሳ ኣይኽፈሎን። ወካሊ መርኣያ ድሕሪ ገምጋም ጨረታ ንተጫረትቲ ዝምለስ ኮይኑ ተጫረትቲ ዘቕረብዎ ወካሊ መርኣያ ውፅኢት ካብ ዝተገለፀሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ወርሒ እንተዘይወሲዶም ብውርሲ ንመንግስቲ ኣታዊ ይግበር።
ቤት ዕዮ መጫረቲ ዋጋ ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ብጥንቃቐ ብምውሳን ኣብ ውሽጢ ሰነድ ጨረታ ብንፁር ከመላኽት ኣለዎ። ጨረታ ወይ መጫረቲ ዋጋ ፀኒዑ ክፀንሕ ዝግብኦ ከም ዓይነትን መጠንን እቲ ዕደጋ ዝፈላለ እኳ እንተኾነ፣ ግዘ ንምውሳን ቤት ዕዮ እዞም ዝስዕቡ ኣብ ግምት ከእትው ይግባእ። ንሳቶም እውን ከም ሕልኽልኽነትን ዓይነትን ናይቲ ዕደጋ ገምጋም ጨረታ ንምክያድ ክወስዶ ዝኽእል ግዘ፣ ኣብ ጨረታ ክሳተፉ ዝኽእሉ በዝሒ ሕፁያት ተወዳደርቲ፣ ቤት ዕዮ ተመሳሳሊ ገምጋም ንምክያድ ዝነበሮ ተሞክሮን ኩነታት ምልውዋጥ ዋጋን ኣቑሑትን ኣብ ግምት ከእትው ግድን ይኸውን።
ብተወሳኺ ዋጋ ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ዝውሰን ጨረታ ንምኽፋት፣ መጫረትቲ ሰነዳት ንምግምጋምን ሰዓራይ ንምፍላይን፣ ጨረታ ንምፅዳቕ፣ ቅሬታ እንተቐሪቡ ንምትእንጋድ፣ ውፅኢት ንምግላፅን ምስ ሰዓራይ ውዕሊ ንምእሳርን ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ኣለዎ። ዋጋ ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ክመሓየሽ ዝኽእል ፍሉይ ኩነታት ምህላዉ ቤት ዕዮ እንተዘይኣሚንሉ ጨረታ ካብ ዝተኸፈተሉ ዕለት ጀሚሩ ንጨረታ ውሽጢ ዓዲ 60 መዓልቲ፣ ንዓለም ለኸ ድማ ካብ 90 መዓልቲ ክበልፅ የብሉን። ቤት ዕዮ ከይዲ ጨረታ ዋጋ ፀኒዑ ኣብ ውሽጢ ዝፀንሐሉ ግዘ ከጠቓልልን ምስ ዝሰዓረ መቕረባይ ውዕሊ ክኣስርን ኣለዎ። ይኹን እምበር ካብ ዓቕሚ ቤት ዕዮ ንላዕሊ ብዝኾነ ምኽንያት ከይዲ ዕደጋ ከይተጠቓለለ ዋጋ ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ዘብቅዕ ምዃኑ ቤት ዕዮ ኣብ ዝተገንዘበሉ ተወዳደርቲ መጫረትቲ ዋግኦም ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ንተወሰኽቲ መዓልትታት ከናውሕሉ ብፅሑፍ ክሓትት ይኽእል እዩ።
ኣብዚ ክስመረሉ ዝግባእ ተጫረትቲ ብዝኾነ ምኽንያት ንዝቐረበሎም ሕቶ ንምንዋሕ ዋጋ ጨረታ ከይተቐበሉ እንተተሪፎም ዘትሓዝዎ መኽበሪ ጨረታ ከይተወረሰ ካብ ጨረታ ክወፁ ይግበር። ሕቶ መናውሒ መጫረቲ ዋጋ ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ዝተቐበለ ነብሲ ወከፍ ተጫራታይ ምቕባሉ ብፅሑፍ ክገልፅ ኣለዎ። ብተመሳሳሊ ዘትሓዞ መኽበሪ ጨረታ ምስ ጨረታ ፀኒዑ ዝፀንሐሉ ግዘ ሓቢሩ ንክመሓየሽ ክግበር ወይ ሓዱሽ መኽበሪ ጨረታ ከቕርብ ኣለዎ።
ብመሰረት እዚ ካብ ግልጋሎት ምኽሪ ወፃእ ቤት ዕዮ ንግልፂ ጨረታን ውሱን ጨረታን ኣብ ዝጥቀመሉ ግዘ ኣብ ውሽጢ ሰነድ ጨረታ ንሕድሕድ ዕደጋ ዝሕተት መኽበሪ ጨረታ ብግልፂ ክውስንን ከመላኽትን ኣለዎ። ይኹን እምበር ንግልጋሎት ምኽሪ እውን ቤት ዕዮ መኽበሪ ጨረታ ንክቐርበሉ እንትኣምን መኽበሪ ጨረታ ምሕታት ይኽእል እዩ። መኽበሪ ጨረታ ብጥረ ገንዘብ ወይ ብባንኪ ዝተረጋገፀ መአዘዚ ክፍሊት “ቼክ”፣ ውሕስና ባንኪ ወይ ብባንኪ ዝተረጋገፀ “ሌተርኦፍ ክሬዲት” ክኸውን ይኽእል። ተጫረትቲ ወፃኢ ሃገር ዘቕርብዎ ውሕስና ጨረታ ካብ ኢትዮጵያ ወፃእ ብዘለዉ ባንክታት ዝተውሃበ ውሕስና ጨረታ እንተደኣ ኮይኑ ብባንኪ ውሽጢ ዓዲ መረጋገፂ ዝረኸበን ኣብ ኩነታት ዘይተመስረተን ክኸውን ኣለዎ። ቤት ዕዮ ኣብ መምርሒ ካብ ዝተቐመጡ መማረፅታት ወፃእ ብናይ ባዕሉ ድልየት ብሓደ ዓይነት ጥራሕ መኽበሪ ጨረታ ክሓትት ኣይግባእን። ኣብዚ ክንርድኦ ዝግባእ፣ ዕድል እናፀበበ ብዝኸደ ቁፅሪ በዝሒ ተጫረትቲ ክቕንስ ስለዝገብር ጥንቃቐ ክግበረሉ ይግባእ፡፡
ካብቲ ዘቕረብናዮ ሓበሬታ ምርዳእ ከምዝከኣል መንግስታዊ ዕደጋ ንብረት ዝፍፀመሉ ናይ ባዕሉ ንፁር ዝኾነ ኣዋጅ፣ ደንቢ፣ መምርሕን “ሪፎርም”ን ኣለዎ። ብመሰረት እዚ ካብ ምድላው ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ ጀሚሩ ክሳብ ይዕበ ይንኣስ ተዓዲጉ ኣብ ግልጋሎት ዝውዕል ንብረት ከመይ ክመሓደር ከም ዘለዎ ግልፂ ዝኾነ ስርዓት ኣፈፃፅማን ኣተሓሕዛን ተቐሚጥሉ እዩ። ናይዚ ውፅኢት ድማ መንግስታዊ ዕደጋ ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ብምፍፃም ንብረት መንግስቲ ነቲ ዝተሓሰበሉ ዕላማ ምውዓል ዝጀመረሉ ኩነታት ኣሎ። ይኹን እምበር ሐዚ እውን ብሸለልትነት፣ ምንኣስ ዓቕምን ካልኦትን ስርዓት ጨረታ ምጥሓስ፣ ንብረት ካብ መምርሒ ወፃእ እንትዕደግን ፎቖዶ ፀሓይን ንፋስን እንትድርበን ይርአ ኣሎ። ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ ዝሐሸ ግንዛበ ንምፍጣር ብምዕላም ጨረታ ኣብ ኣየር (ፈነወ) ዝፀንሐሉ ግዘ፣ መሸጣ ሰነድ ጨረታ፣ ኣቀራርባ ወካሊ መርኣያን ካልኦትን ኣቕሪብና። ኣብ ዝቕፅል ድማ ኣከፋፍታ ጨረታ፣ ምውድዳርን ምግምጋምን ጨረታ፣ ጨረታ ምፅዳቕን ሰዓራይ ምግላፅን ዝምልከት ክንርእይ ኢና።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
30/፴ ሚያዝያ ዕረፍቲ ሓዋርያ ማርቆስ
ማርቆስ ማለት ንህቢ፡ ኣንበሳ፡ ካህን ማለት እዩ። ንህቢ ዝተባህለሉ ንህቢ ንኹሉ ዕንባባታት ክም ዝጥዕሞ እሱ ድማ ቅድም ካብ ጎይታ ድሓር ድማ ካብ ሓዋርያት ስለ ዝተማህረ እዩ። ኣንበሳ ዝተባህለሉ ድማ ኣንበሳ ንላም ከም ዝሰባብራ እሱ ድማ ብአምሳለ ላም ዝተሰርሑ ጣኦታት ግብጺ ብሓያል ትምህርቱ ስለ ዝሰባበሮም፡ ካህን ዝተባህለሉ ድማ “ወአምጽኡ ማሬ ዘድዮስ” (ግ.ዋ 14፡13)። ቀዳማይ ሽሙ የውሃንስ እዩ፡ ቁጽርሩ ካብ 72 ኣርድእቲ እዩ። ኣቦኡ ኣርስጦቦሎስ ኣዲኡ ድማ ማርያም ይበሃሉ። ኣዲኡ ብጎይታ ዝኣመነት ንወንጌል ዝተቐበለት ጎይታ ምስ ዓረገ ገዝአ ቤት ጸሎት ክኸውን ንሓዋርያት ዝሃበት ንዕኦም ድማ ተገልግሎም ዝነበረት ካብ 36 ቅዱሳን ኣንስቲ እያ (ግ.ዋ 12፡12)።
ጎይታ ድሕሪ ምዕራጉ ደድሕሪ ሓዋርያት እናኸደ ይመሃር ነይሩ ንጳውሎስን ንባርናባስን ተኸቲሉ ኣንጾኪያ ከይዱ ምሂሩ እዩ (ግ.ዋ 12፡25)።
ድሕሪ’ዚ ንሓዋርያ ጴጥሮስ ተኸቲሉ ሮም ከደ። ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ከም ዝተማህረ ምስ ፈለጠ ብጵጵስና ሸይሙ ናብ ሃገረ ግብጺ ለአኾ። ኣብ ግብጺ ምስ በጽሐ ኣብ ኣፍደገ ናይ ሓንቲ ከተማ ጫምኡ ተበትከ ኣንድያኖስ ዝተባህለ ሰፋይ ጫማ ረኺቡ ስፈየለይ ብምባል ሃቦ፡ ክሰፍየሉ ከሎ ኢዱ ወግአ እሞ “ኢስ ታኦስ” ኢሉ ኣድመጸ፡ እዚ ማለት ድማ ሓደ ኣምላኽ ማለት እዩ፡ ዝጸዋዕካዮ ትፈልጦ ዲኻ ብምባል ድማ ሓተቶ፡ ክብሉ ሰሚዔ እምበር ዝመሃረንስ የለን ኢሉ ድማ መለሰሉ፡ ፍቃዱ ርእዩ ድማ ምስ ቤተሰቡን ጎረቤቱን ኣሚኖም ተማሂሮም ተጠመቑ። ኣድያኖስ ድማ ቀንዲ ሓጋዚኡ ብምዃን ንህዝቢ ከስተምህር ጀመረ፡ እቶም ህዝቢ ድማ ትምህርቱ ሰሚዖም ተአምራቱ ርእዮም ኣመኑን ተጠመቑን። ንጣኦታት ሰባቢሮም ድማ ቤተክርስትያን ሰርሑ። ኣምለኽቲ ጣኦት ኣብ ልዕሊኡ ስለ ዝተላዕሉ እቶም ህዝቢ ናብ ካልእ ቦታ ክግዕዝ ለመንዎ ምኽንያቱ መምህሮም ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ብካህናተ ጣኦት ናብ ፍርዲ ቀሪቡ ክቕተል ክርእዩ ኣይደለዩን። ንእንያሞስ ኢጲስቆጶስ ንደቁ ድማ ካህንን ድያቆንን ገይሩ ነቶም ህዝቢ ሸመሎም። ኣብ ባርቃናን ከባቢአን ዘለዋ ሓሙሽተ ኣህጉራት እናሰበኸ ንቅዱስ ጴጥሮስ ንክርእዮ ናብ ሮማ ኸደ። ኣብኡ ኮይኑ ድማ ወንጌሉ ብሮማይስጥ ጸሓፎ። ጎይታ ምስ ዓረገ 11 ዓመት ክውዳእ ከሎ መበል 12 ዓመት ክጅምር ክሎ ቀላውድዮስ ቄሳር ምስ ነገሰ ኣብ 4ይ ዓመቱ (45-46) ዓ/ም) እዩ።
ድሕሪ ቁሩብ ዓመታት ምስተመልሰ ኣመንቲ በዚሖም ጸንሕዎ በዚ ድማ ብዙሕ ተሓጎሰ ከምቲ ሓረስታይ ዝዘርኦ ዘራእቲ በቂሉ ዝተኸሎ ድማ ጸዲቑ ምስ ረአዮ ደስ ዝብሎ ንዕኡ ድማ ደስ በሎ። በዓለ ትንሳኤ ምስኦም ኮይኑ ከምዝሕልፎ ምስ ሰምዑ እቶም ዓላውያን ኣብ ልዕሊኡ ተላዕሉ። እቶም ኣመንቲ ድማ ህደም በልዎ “ኖላዊሰ ሄር ይሜጡ ነፍሱ በእንተ ኣባግኢሁ” (ዮሓ 10፡11) ሓቀኛ ጓሳ ስለ ኣባጊዑ ነፍሱ እዩ ዘሕልፍ ስለዚ ካብዚ ኣይሃድምን ብምባል ኣበዮም። እቶም ዓላውያን ድማ ሒዞም ገመድ ኣብ ክሳዱ የእትዮም ምሉእ መዓልቲ ክጓትትዎ ወዓሉ፡ ስግኡ ከኣ ተበሳስዐ። ናብ ጎይታ ምስ ኣመልከተ ድማ ጎይታ ልመናኡ ሰሚዑ ስቓዩ ርእዩ” ከዕርፈካ መጼ ኣለኹ በቲ ዝተቐበልካዮ መከራ ምስ 12 ሓዋርያት ሰርዔካ ኣለኹ፡ ብስምካ ዝተማሕጸነ ምሒረልካ ኣለኹ” ብምባል ቅድስቲ ነፍሱ ካብ ስግኡ ፈለያ። ብቃለ ኣቅርንት ብስባኤ መላእኽት ድማ ንነፍሱ ኣዕረጋ። ክዓርፍ ከሎ ወዲ ሰብዓ ዓመት ኣረጋዊ ነበረ።
እቶም መምለኽቲ ጣኦት ህዝቢ ስጋኡ ብሓዊ ከቃጽሉ ዕንጨት ኣኪቦም ኩሉ ምስ ኣዳለዉ መሬት ብነጎድጋድ ተጨነቐት ጸሓይ ብርሃና ከልአት እቶም ህዝቢ ድማ መዓት ወረደና እናበሉ ሃደሙ መእመናን ስግኡ ብብርሃነ መብረቕ ተኸቢቡ ረኸብዎ ብኽብሪ ድማ ቐበርዎ።
በረኸትን ኣማላድነትን ናይ ቅዱስ ማርቆስ ምስኩላትና ይኹን ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ጳጳሳዊ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ቤት ጽሕፈ ዘዳለዎ ዕለት 12 ሰነ 2017 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሕንጻ ካሊስቶ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ዝተጀመረ ናይ ክልተ መዓልቲ ናይ ስራሕ ዓውደ ጉባኤ ዕለት 13 ሰነ 2017 ዓ.ም. ከምእተጠናቀ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ተሳተፍቲ ናይዚ ናይ ዕዮ ዓውደ ጉባኤ ካብ መላእ ሃገራት ካብ ዝርከቡ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓልዮ ድርገት ሊቀ መናብርት ብፁዓን ጳጳሳት ክዀኑ እንከለዉ፡ ንስደተይናታትን ተመዛበልትን ክቐርብ ዝግብኦ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ከመይ ክኸውን ከምዘለዎን ነፍሲ ወከፍ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓልዮ ድርገት ተመክሮታት ምክፋልን ብዛዕባ እቶም ኣደዳ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ናይ ዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝዀኑ ዜጋታት ካብቲ ዝወደቕሉ ትሕቲ ሰብኣውነት ዝዀነን ሓደስቲ ጊልያነት ዝተቓልዑን ካብቲ ዘጓነፎም ሰብኣውን ስነ ኣእምሮኣውን ጸቕጥታት ንምልቓቕ ዝድግፎም ብሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣቢሉ ዝቐርበሎም ሕንጸት ከምይ ክኸውን ከምዘለዎ እውን ኣስተንፍሶ ሓሳብ ዝቐረበሉ ምንባሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን መግለጺ ኣመልኪቱ።


text:
መንእሰይ ተላዓል !!
ስርዓት ኢሳያስ ስልጣኑ ንምቕጻል ምእንቲ፡ ኣብ ህዝቢ ኩቱር ፍርሒ ብምስራጽ፡ ኣብ ልዕሊ ካብኡ ዝተፈልየ ፍሉይ ርኢቶ ዘለዎ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ናይ ጭውያ፣ ምእሳር፣ ምስዋር፣ ዉሳይ፣ ስጉምቲታት ምውሳድ፡ ከም ልሙድ መርሓ ዝሓዞ’ዩ። እዚ ካኣ ክሳብ ዝወድቕ ኣይክገድፎን’ዩ። ኣብ ኤርትራ ካብ ርእይቶኡ ዝተፈለየ ፍሉይ ርኢቶ፣ ወይ ተቃዋሚ ርኢቶ ዝህልዎ ዜጋ ውሕስነት ድሕነት ሂወት የብሉን። ዓሰርተታት ኣሻሓት ሰብ ፍሉይ ርኢቶ ኤርትራውያን ዜጋታት ብዘይሃይማኖታዊ፣ ብሄራዊ፣ ኣውራጃዊ፣ ጾታውን ኣፈላላይ ተኣሲሮምን ይእሰሩ ኣሎዉን’ዮም። ኣበይ ከም ዝኣተዉ’ውን ኣይፍለጡን’ዮም። ባእታት ሓይልታት ጸጥታ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ንምግልጋል፡ኣባት ነፍሶም፣ ሸይኾም፣ መምህሮም፣ ኣቦታቶም፣ ኣደታቶም፣ መሳቱኦም፣ ኣዕሩኽቶም፣ መርሓቶም፣ ደቆም ዝጥፉኡ’ዮም። ካብ ማህጸን ለዋህ ወላዲት ዝተወልዱ ነይመስሉ!! ጡብ ኣደ ዘይጠበዩ፣ ግንዖ’ቦ ዘይጠዓሙ ዚመስሉ ኢሰብኣውያን ምሕር ጨካናት’ዮም።
ክቡር ኣቦና ሃገራዊ ሓርበኛ መራሒ ወዲ 90 ታት ዓመት ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ኣቦ መንበር ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ ኣድ’ድያእ ብሕታዊ ጽላት ቤት ትምህርቲ (ዘይመንግስታዊ)፡ ነቲ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ቤት ትምህርቲ ኣድ’ዲያእ ዝወሰዶ ስጉምቲ ስለ ዝተቃወሙ ጥራሕ፡ ብሓይልታት ጸጥታ ለይቲ ካብ ቤቶም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ተወሰዶም። ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ብዘይ ሃይማኖዊ፣ ጾታዊ፣ ዕድመን ኣፈላላይ፡ ሰሉስ መዓልቲ 31 ጥቅምቲ 2017 ምእሳር ኣቦና ሓጂ ሙሳ ብምቅዋም፡ ብኣኽሪያ ዝተበገሰ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት ኣስመራ (ማእከላይ ዞባ) ህዝቢ እናተወሶኾ፡ “ሓርነት ነ’ቦና ሓጂ ሙሳ ” ሓርነት ንኣቡነ ኣንጦንዮስ’ ኢሎም እናጨረሐ፡ ሓርነት ደልዩ ብእግሩ ናብ ሜዳ ሓርነት መረሸ። ኣዝዩ ዕሙርን ድምጺ ውጹዓት ዝዕርግን፡ ሕውነታውን ምሕዝነታውን ኢድ ዝዝርግሕን፡ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ድማ ኮነ። ኣብ ሓደ ህሞት ናይ ህዝቢና ስኒትን ድልየት ለውጢን ብእኩብ ጎሊሁ ኣንጸባረቐ።
እዚ ተረኽቦ’ዚ፡ ነቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሳያስ ካብ ነዊሕ ጊዜ ኣብ ህዝቢ ኣስፊንዎ ንዝጸነሐ ሓያል ዝመስል ዝነበረ ሓጹር ፍርሂ ሰበሮ። ህዝቢ ኣስመራ ፍርሂሲ ከቢድ ዝመስል እንከይተደፍረ እንከሎ’ዩ’ምበር፡ ካን ምስ ተደፍረ ካብኡ ዝፈኲስ’ባ የሎን ኣቢሉ። እዚ ተረኽቦ’ዚ፡ ሕጂ ምስ ምእሳር ኣቦና ሓጂ ሙሳ ተኣሳሲሩ ዝተረኣየ’ኳ እንተኾነ፡ ብሃንድበት፣ ወይ ብወዝቢ ዝተኸስተ ንጹል ተረኽቦ ኣይኮነን። ናይ’ቲ ኣብ ህዝቢና ተዕቊሩን፡ ብዝኾነ ምኽንያት ኣብ ዝኾነ ጊዜ ክነቱጒ ተዓምሩን ናይ ዝጸነሐ ቁጠዐ፡ ጽዑቕ መግለጽን እኩብ ድምርን’ዩ። ከም መስርዕ ድማ ናይ’ቲ ቅድምኡ ኣብ ኤርትራ ዝተረኣየ ጠለባት ለውጢ ቐጥታዊ መቐጸልታኡ’ዩ። ህዝባዊ ናዕቢ በዚ ደው ከይበለ በብጊዜኡ ስፍሓቱን ዕብየቱን እናወሰኸ ክቕጽል ካኣ’ዩ።
ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ኣስመራ፡ ሓርነት ደልዩ ናብ ሜዳ ሓርነት ብሰላማዊ ሰልፊ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ምስ ወሓዘ፡ ህልው ገዛኢ ስርዓት ኢሳያስ ኣዝዩ ሰንበደ። ሰላማዊ ሰልፊ ንምብታን ድማ ከም ኣመሉ ሰነ-ሞጎት ሓይሊ ተጠቐመ። ኣብ ርእሲኡ ንፍትሓዊ ጉዳይ ህዝቢ ትሕዝቶ ኣልቦ ክገብሮን፡ ብግዳም መልክዑ ከዐዪኖን፡ ህዝባውነቱ ክሽምሪሮን፡ ተጓዪዩ ብእስላማዊ ጥሩፍነት ጠቐኖ። እስላምን ክርስቲያንን ኤርትራውያን ኣሕዋት ኣብ ሕድሕዶም ንቁልቁል ከተፋኒኖም ብሓተታን ካልእ መሳርሒታት ጎስጓሳትን ኣቢሉ ፕርፓጋንዳዊ ጸለመታትን መርዝን ይነዝሕ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰልፊ ንዝወጹ ድማ ናይ ሃድንን ታህዲድን ስጉምቲታት ይወሲድ ኣሎ። ባዕዳዊ መግዛእታውያን ይኹኑ ዘቤታውያን ዲክታቶርያውን ገዛእቲ ስርዓታት ብዝፍንውዎን ዝነዝሕዎን ጸለመታት፡ ጊዘያዊ ምድንጋር ይፍጠር ዳኣ’ምበር፡ ትሕዝቶ ፍትሓዊ ሕቶ ህዝቢ ኣይቅየርን’ዩ።
ከምኡ’ውን ፍትሓዊ ሕቶ ህዝቢ ንምጭፍላቕ ዝወስዱዎ ጭካን ስጉምቲታት፡ ንጊዜኡ ተዓዋትነቱ ከደናጒዮ ይኽእል’ምበር፡ መስርሕ ቐጻልነቱ ከዓግትዎ ኣይክእሉን’ዮም።
ስርዓት ኢሳያስ ካብኡ ዝተፈልየ ፍሉይ ርኢቶ’ዩ ዝጻባእ። ጸረ ካልእ ርኢቶ’ዩ። ጸረ ዲሞክራሲ’ዩ። ጸረ ህዝቢ’ዩ። ጽረ ሃገራዊ ሓድነት’ዩ። ናይ ሓደ ዉሱን ሸነኽ ህዝቢ፣ ወይ ሃይማኖት፣ ወይ’ውን ኣውራጃ፡ ረብሓ ዝውክልን ዝሕልውን ዝከላኸን ኣይኮነን። ብንጹር ኣዘራርባ ወኪል ትግርኛ፣ ወይ ወኪል ክርስቲያን፣ ወኪል ሓማሴን ኣይኮነን። ወኪል ኣስላም’ውን ኣይኮነን። በዓል ፍሉይ ካልእ ርኢቶ ንዝህልዎ ሃይማኖቱ ብዘየገድስ ኣብ ቀጽሪ ጸላኢ’ዩ ዝሰርዖ። ስለዝኾነ ካኣ ብስንኪ ካብ ዲክታቶር ኢሳያስ ዝተፈልየ ርእይቶኦም ዝጨውዮም፣ ዝቀትሎም፣ ዝኣስሮም ኣስላምን ክርስቲያንን ባህላዊ እምነትነትን፡ ደቂ ኩሎም ብሄራትን፡ ዓለታትን ኣውራጃታትን’ዮም።
ፕሮፌስር ኣትናቲዎስ ገብረኣብ ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ (ሃዋሳ) ንስርዓት ህግደፍ እንክገልጹዎ ካብ ዝበልዎ ንምጥቃስ፡” ……. ኩለን እምነታት ኤርትራ፡ ኦርቶዶክስ፣ ምስልምና፣ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን፣ ኩለን ካኒሻዊያን ካልኦት እምነታትን፡ ብዘየፈላላይ ንነዊሕ እዋን፡ ናይ’ዚ ስርዓት ግዳያት ኮይነን ጸኒሐን’የን። ኣዚ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ወንጀለኛ ስርዓት፡ ብዝኾነ መምዘኒ፡ ንዝኾነት እምነት ዘይሓዲግ፡ ናይ ኩለን እምነታት ዋና ጸላኢ ምዃኑ ንምንም ዝተሰወረ ኣይኮነን ” ብሎም። መስመር ናትና’ዩ። እዚ ናይ ፕሮፈስር ኣትናቲዎስ መግለጺ ሓቀኛን ዘይተጋነን’ዩ። ስለ’ዚ ስርዓት ህግደፍ ንዝኾነ ብሄር፣ ወይ ዓሌት፣ ወይ እምነት፣ ወይ’ውን ኣውርጃ ኣይውክልን።
ገዛኢ ህልው ዲክታቶርያዊ ስርዓት፡ ንዝብድህዎ ፍትሓዊ ሕቶታት ህዝቢ ክምልሽ ድልየትን ብቕዓትን የብሉን። ፍትሓዊ ሕቶ ክድምሲሶ’ውን ኣይክእልን። ግን ጠለባት ንዘልዓሉ ሰባት’ዩ ክጸልምን ክቀትልን ክኣስርን ይኽእል። ፍትሓዊ ሕቶ ካብ ኣልዓልቱ ሰባት ፈልዩ ንፍሉይ ርኢቶ፣ ወይ ርትዓዊ ጠለባት ንዘቕርቡ ዜጋታት ብኣካል እንተጨፍለቐ’ኳ፡ እቲ ፍትሓዊ ሕቶ ግን እናተሰጋገረ’ዩ ዝኸይድ’ምበር፡ ኮቶ ኣይጥፍእን’ዩ። ከም ኣብነት ኣብ ውሽጢ ሃገር ጸረ ስርዓት ህግደፍ ካብ ዝተለዓሉ ቅሉዕ ተቓውሞታት ገለ ሕደት ንምጥቓስ፣ ንጠለባት ህዝባዊ ስራዊት ናይ ዕሸላት ምንቅስቓስ’ዩ ብዝብል ኣዘራርባ ኣናሽይዎን ቀንጻሎን። ንጠለባት ዉጉኣት ሓርነት ናይ ሕንቑቃት፡ ሰሙን ሰሙን በግዕ ኪንሓርደሎም ድዮም ደልዮም ብዝብል ኣናሽይዎን ብዘስካሕክሕ ቀንጸሎን። ንምንቅስቓስ ጽገና (ጉጅለ 15) ምስ ወያነ ዝተመሻጠሩ’ዮም ኢሉዎም። ኣሕቒቅዎም’ውን። ንዉልዶ ናጻ ፕረስ መሳርሒ CIA’ዮም ኢሉዎም። ኣሕቒቕዎም’ውን። ንናይ ኣስመራ ዩኒቨሪሲቲ ምንቅስቓስ ተማሃሮ ጸረ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ናውቲ ጉጅለ ዑሱባት ወያነ (ጉጅለ 15)’ዮም ኢሉዎም። ንመወዳእታ ዘይብሉ ኣስገዳድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ራሕሪሖም ናብ ስደት ዝወሓዙ መንእሰያት ሓተላ’ዮም ኢሉዎም። ንናይ ዲዖት ምንቅስቓስ ዓለታዊ ኢሉዎ። ንናይ 21 ጥሪ ምንቅስቓስ (ስርሒት ፎርቶ) እስላማዊ ምንቅስቓስ’ዩ ኢሉዎ። ኣብ ዲያስፖራ ዝርከቡ ኤርትራውያን ንቤተ ሰቦም ብመንገዲ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ሓዋላዊ ኣገልግሎት ዝሕጊዙ ከተርቲ’ዮም ኢሉዎም። ሎሚ ድማ ንናይ ኣስመራ ሰላማዊ ሰልፊ ጥሩፍ እስላማዊ’ዩ ኢሉዎ። ኣብዚኣቶምን ከምዚእቶም ዚኣመሰሉ ዘይተገልጹን ተቓወምቲ ደቂ ህዝቢ ኩሉ ዓይነት መሪር መስዋእቲ ከፍሎም’በር፡ ፍትሓዊ ሕቶኦም ብቐጻሊ ተቃወምቲ እናወለደ መጺኡ’ምበር፡ ቀሂሙሲ ኣይተረፈን። ኣብ ቅሉዕ ሓሶት ዘትከለ ፕሮፓጋንዳ ዲክታቶርያዊ ስርዓት እናተፈደሐ ብዝኸዶ መጠን፡ እቲ ኣብ በበይኑ እዋናት ተደናጊሩ ዝጸነሓ ሓፋሽ እናነቐሐን፡ በብጊዜኡ ድፍረት እናኣጥረየን ክመጽእ ይኸውን ኣሎ። ፍትሓዊ ሕቶ ህዝቢና ድማ እናበረኸ ክድይብ እንከሎ፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት እናኣንቆልቊለ ክወርድ ይረአ ኣሎ። ስለ’ዚ ፕሮፓጋንዳ ስርዓት ኢሳያስ በብመዕልቱ እናፈዂሰ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ’ዚ
እዋን’ዚ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ንዝዛረቦን፡ ንዝነዝሖን ፕሮፓጋንዳ ተገዲዱ ዝኣመነ ክመስል እንተዘይኮይኑ’ምበር፡ ብወለንታኡዝኣምን ዳርጋ ሕደት’ዩ።
እቶም ኣብ ኣስመራ ስሉስ መወዳእታ ጥቅምቲ 2017 ንሰላማዊ ሰልፊ ዝወጹ ኤርትራውያን፡ ግፍዒ ስርዓት ሓደ ሰብኣይ ዘስመሮም’ዮም። ብሃይማኖት፣ ብብሄር፣ ብቀቢላ፣ ብእንዳ፣ ብኣውራጃ፣ ብዓዲ፣ ብጾታ፣ ብዕድመ እንከይተፈላለዩ ፍትሓዊ ጠለቦም ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢታት ዓለምን ከስምዑ ዝወፈሩ ሰላማውያን ዜጋታት’ዮም። ጠለቦም ካኣ “ ሓርነት ን’ቦና ሓጂ ሙሳ” ሓርነት ንኣቡነ ኣንጦንዮስ’ዩ። እዚ ጠለብ’ዚ ኣካል ዲሞክራስያዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ። ናይ ገዝእ ርእሱ ገድላዊ ሰሓብነትን ሓድነትን ዘሎዎ’ዩ።
ኣብ ዲያስፖራ ንሰላማዊ ሰልፊ ህዝብና ኣብ ኣስመራ ብምድጋፍ፡ በብከባብኦም ከከም ኩነታቶም ተመሳሳሊ ናይ ደገፍ ሰላማዊ ሰልፊ ብምክያድ፡ ምስ ናይ ውሽጢ ሃገር ህዝብና ምትእስሳሮምን ሓድነቶምን ዘርኢዩ ዘልዉ ኤርትራውያን፡ ኩሎም ሃገራውያን’ዮም። ኣብ ሎንዶን፣ ኣብ ኣውስትራልያ፣ ኣብ ስቶክሆልም፣ ኣብ ካይሮ፣ ኣብ ዋሽንግቶን፣ ኣብ ቶሮንቶ፣ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱን፡ ብሕጂ ንምክያድ ኣብ ምድላው ዘሎዉን፡ ኣመንቲ ኩለን ሃይማኖታትን እምነትን፣ ደቂ ኩለን ብሄራትን ኤርትራ’ዮም። ብሃይማኖት፣ በብሄር፣ በኣውራጃ፣ ብፖለቲካዊ መርገጻትን ኣይተፈላለዩን። ኣብ ጉዳይ ተጋድሎ ህዝቦም፡ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍ ባይታ ሰፊሕ ህዝባዊ ስሙር ግንባር ንምጥጣሕ ዝተዓጠቑ ሃገራውያን ተቓለስቲ’ዮም።
እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ዉዑይ ህዝባዊ ምልዕዓልን ውደባን’ዩ፡ ህቡባትን ስሙራትን ውፉያትን መንእሰያት መራሕቲ ዝፍጠር። ኣብ ቃልሲ መሪሕነት ብምደባ፣ ወይ ብሕርያ ዝዕደል ኣይኮነን። ውዑይ ቃልሲ ዝፈጥርን፡ ህቡብ መድረኽ ቃልሲ ዝምድምድን ሰፊሕ ተሳትፎ መንእሰያት’ዩ። መንእሰያት ብዘይሃይማኖታውን ኣውርጃውን ብሄራውን ጾታውን ኣፈላልይ ዝያዳ ካልኦት ጽፍሕታት ሕብረተ ሰብ ግዳያት ዲክታቶርያዊ ስርዓት’ዮም። ስለ ዝኾኑ ካኣ፡ ኣብ ቃልሲ ጸረ ስርዓት ህግደፍ ዝያዳ ካልኦት ቀጥታዊ ሱታፌኦም ከረጋግጹ መድረኻዊ ጠለብ’ዩ። እዞም ኩሎም ብወለንታኦም ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ዝሳተፉ ዘሎዉ ምዑታት መንእሰያት፡ ተሳትፎኦም ኣብኡ ጥራሕ ክሕጸር ኣይግባእን። ጸረ’ቲ ካብ ሃገሮምን ቤተ ሰቦምን ዘባረሮም ዲክታቶርያዊ ስርዓት ሓሪኖም፣ ሓድነቶምን ስኒቶምን ካብ ዓረ ዝያዳ ኣትሪሮምን፡ ተወዲቦምን፡ ኣብ ቃልሲ ክውሕዙ ኣሎዎም። መንእሰያት ህቡብ መድረኽ ቃልሲ ንምፍጣር፡ ብናይ ገዛእ ተበግሶኦም ክለዓሉን ክለዓዕሉን ኣሎዎም። ተሳትፎ መንእሰያት ዘውስን ፍሉይ ፖለቲካዊ መድረኽ የሎን። ናይ መጀመርታ ይኹን፣ ናይ ማእከል ይኹን፣ ናይ መወዳእታ ይኹን፡ ኩሎም መድረኻት ቃልሲ፡ ንቐጥታዊ ሁቡብ ሱታፌን ተወፋይነትን መንእሰያት ዝጥልብ’ዩ። ሓፋሽ መንእሰያት ተላዓል።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግሃድኤ
10 ሕዳር 2017


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መበል 40 ዓመት በዓል ዓለም ለኸ ደ/ኣንስትዮ(ማርች 8) ምኽንያት ብምግባር ዘተ ፓነል ኣካይዱ።
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ሃገርና ንመበል 40 ዓመት ይኽበር ዘሎ በዓል ዓለም ለኸ ደቂ ኣንስትዮ(ማርች 8) “ሰናይ ምምሕዳር ብምንጋስ ማዕረ ተሰታፋይነትን ተጠቃምነትን ደቂ ኣንስትዮ ነረጋግፅ” ብዝብል መሪሕ ቃል ብድምቀት ከምዘኽበሩ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣፍሊጠን።
እቲ በዓል ርችት ብምውላዕ ዝተኸፈተ ኮይኑ፣ደቂ ኣንስትዮ ክልልናን ሃገርናን ኣብ ሕሉፍ ወታደራዊ ስርዓት ይበፅሐን ዝነበረ ድርብ ወፅዓታት ንምውጋድ ዋዕሮታት ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ናብ ቃልሲ ምስተፀምበራ ድሕሪ ሓደ ዓመት ልደት ህወሓት ብ1968 ዓ/ም ፈላሚ በዓል ዓለም ለኸ ደቂ ኣንስትዮ(ማርች 8) ከም ዘኽበራን ብምሕባር፤እዚ በዓል ኣብ ዝኽበረሉ ዘሎ እዋን ድማ ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ብዓፈንቲ ስርዓታት ይበፅሐን ንዝነበረ ድርብ ወፅዓን ዕብለላን ኣወጊደን መሰል ተጠቃምነትን ማዕርነትን ንምርግጋፅ ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ሂወት መስዋእቲ ዝሓቱ ዓውደ ውግኣት ተዋጊአንን ኣዋጊአንን እየን። ድሕሪ ዓወት ህወሓት/ኢህዴግ ድማ ሕገ መንግስታዊ መሰል፣ማዕርነትን ተጠቃምነትን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኢኮነሚያዊ፣ፖለቲካውን ማሕበራውን እናተረጋገፀ ዝርከብ ኮይኑ፤ ነዚ ሕዚ ተረኺቡ ዘሎ ሰላም፣ዲሞክራሲ፣ልምዓትን ህዳሰን ክልልናን ሃገርናን ኣብ ምቕፃል ድማ ደቂ ኣንስትዮ ከም ልማደን ኣብ እቲ ተወሊዑ ዘሎ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ቃልሲ ብፅንዓት ክቃለሳ ከም ዝግባእ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ብተወሳኺ ሓቢረን።
ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ኣብ ዘውዳውን ወታደራውን ስርዓታት ይበፅሐን ዝነበረ በደልን ወፅዓን ንምድምሳስ ዋዕሮታት ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ኣብ ዙርያ ውድብ ህወሓት ዓሲለን ኣብ ውግእ፣ትምህርቲ፣ሕክምና፣መቐሎ መሬትን ካልኦትን ኩለ መዳይ ቃልሲ ብፅንዓት ይውግና ከምዝነበራ ተጋዳሊት ሂወት ነጋሽ ነቲ ዝነበረ ሕሉፍ ታሪክ ኣዘኻኺረን።
ብተወሳኺ ቃልሲ ጀጋኑ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ብምዝካር ነዚ ሕዚ ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ረኺብናዮ ዘለና ሕገ መንግስታዊ መሰልን ማዕርነትን ብምዕታር ኣብ መስመር ዲሞክራሲ፣ልምዓትን ሰላምን ተሰሊፍና ህዳሴ ክልልናን ሃገርናን ክነረጋግፅ ይግባእ ክብላ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክኢላ ስርዓተ ፆታ ዝኾና ወ/ሪት ኣለም ኣሰፋ ብምሕባር ነቲ ፓነል/ዘተ/ ተወሰኽቲ ሓሳባትን ሪኢቶታትን ብምሃብን ቃል ብምእታውን ተዛዚሙ።
ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት
ኣብ ኣወሳስና ግብርን ታክስን መሰረት ዝገበረ ስልጠና ተዋሂቡ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ 1ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን 5 ዓመት ብውዑይ ኩነታት ዛዚሙ ኣብኡ ዝነበሩ ጥንኩራትን ድኹማትን ጎንታት ገምጊሙ 2ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ብምድላው ዝነበርዎ ናይ ኣፈፃፅማ ጥንኩር ጎንታት ብምጉልባት መደባት ትልሚ 2008 ዓ/ም ብምውፃእ ኣብ ሰፊሕ ምርብራብ ከምዝርከቡ ተወካሊ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን መተሓባበሪ ኬዝቲም ትምህርትን ስልጠናን ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ ኣገንዚቦም።
በዚ መሰረት እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ቃልሲ ፍትሓዊ ዝኾነ ግብሪ ምውሳንን ምእካብ ተጠናኺሩ ንክኸይድ እቶም ዝራኣዩ ዘለዉ ፀገማት ብስልጠና መልክዕ ክፍትሑ ስለዘለዎም ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻኽባን ግብርን ታክስን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተሰርሑ ስራሕትን ዘጋጥሙ ፀገማትን ብምፍላይ መድረኻት እናፈጠርካን ነቲ ሕብርተሰብ እናሳተፍካን ኣብ ምርድዳእ መሰረት ዝገበረ ስራሕቲ እናተሰርሑ መፂኦም እዮም። እቶም ዝተጀመሩ ፅቡቓት ስራሕቲ ኣጠናኺርካ ንምቕፃል ኣብ ኣሰራርሓ ንዝተርኣዩ ክፍተታት ንምፅባብን ናብ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባን ናብ ዝተመጣጠነ ክእለትን ፍልጠትን ንምምፃእ ብምሕሳብ ን529 ኪኢላታት ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን፣ ትምህርትን ስልጠናን ኣመራርሓ ስራሕቲ ስግኣትን ንዝተውፃእፅኡ ሰራሕተኛታት ካብ ለካቲት 20-24/2008 ዓ/ም ተግባር መሰረት ዝገበረ ስልጠና ብውዑይ ዝኾነ ተሳትፎን ምይይጥን እናተሰነየ ከምዝተውሃበ መተሓባበሪ እቲ ስልጠና ኣይተ ኣፈወርቂ ታካ ሓቢሮም።
እቲ ስልጠና ዘድሃበሎም ዛዕባታት ኣብ ኣሰራርሓ ምሕደራ ግብርን ታክስን፣ኣብ ኣፈፃፅማ ምርመራ ሒሳብ መዝገብን ካልኦትን ካብ ከተማ ናብ ከተማ ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ኣፋላላይ ምህላዉ ካብ ብዑደት ዝተረጋገፀ ክፍተት መሰረት ዝገበረ ነዚ ነዚ ኣፈላላይ እዚ ንምፅባብ ዝዓለመ እቲ ስልጠና ክወሃብ ግድን ከምዝኾነ ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ ወሲኾም ሓቦሮም።
ኣብ መወዳእታ ሰልጠንቲ ነቲ ካብ ስልጠና ዝረኸብዎ ዓቕሚ ተጠቒሞም መደባቶም ከምዘዐወቱ ስራሕቲ ክትትልን ቁፅፅርን ብምጥንኻር ብመምርሒ ሜላ ኣፈላልያ ኦዲት በቢ ብርኩ ብምፍላይ ልምዓታውያን ከፈልቲ ግብሪ እናበረታታዕና ክራይ ኣከብትን በለፀኛታትን ድማ ብምእራምን ብሕጊ ክሕተቱን ናይ ምግባር ስራሕቲ ብተወፋይነትን ተኣማንነትን ዓቕምና ፀንቂቕና ብምስራሕ ዝተወዘፈ ሒ/መዛግብቲ ኣብዚ በጀት ዓመት ክነፅፍፍ ቃል ንኣቱ፣ስርዓት ምሕደራ ግብርን ታክስን ባዕልና ብዝግባእ ብምርድዳእን ንመዳርግቲ ኣካላትን ከፈልቲ ግብርን ጠቕላላ ክፋል ሕብርተሰብን ግንዛበ ክፈጥር ብምግባር ምዕሩይ ምሕደራ ግብሪ ንምርግጋፅ ኣበርቲዖም ከምዝሰርሑን ካልኦትን ዝሓዘ በዓል 7 ነጥቢ መግለፂ ቅዋም ብምውፃእን ብዓወት ተዛዚሙ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ኣፈፃፅማ መደባት ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት 2008 በጀት ዓመት ገምጊሙ
በዓል መዚ ልምዓት ምስ ሓለፍትን መተሓባበርትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ገምጋም ኣፈፃፅማ መደባት ቀደማይ ፍርቂ ዓመት ዘካየደ ኮይኑ ኣብዚ ፍርቂ ዓመት ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ንምዕዋት ካብ ክልል ጀሚሩ ክሳብ መሓውር ወረዳታትን ከተማታትን፣ ኬዝቲማትን ውልቀ ክኢላታትን ማሕንቖታት ዘነፀረ ብስርዓት ውፅኢት ተኮር ዝተቃነየ ትልሚ 2008 በጀት ዓመት ብምውፃእ መደባት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ተጠናኺሩ ከም ዝተሰርሐሉ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ካብቲ ዘውፅእኦ ዓመታዊ ትልሚ ብፍሉይ ትልሚ ሰናይ ምምሕዳር፣ መኮነን ስነ-ምግባርን ስርዓተ-ፆታን ዓርሱ ክኢሉ ክወፅእን ካብ ምግባር ሓሊፉ ተግባር መሰረት ዝገበረ ህንፀት ብዓርሰ ምምህሃርን ኣቢሎም ኣዋጃት፣ደንብታት፣ መምርሕታትን ግብሪ ምይይጣት ብምክያድ ብመዓልታዊ ልውውጥ ሓበሬታን መደጋገፊ ኔትዎርክ እናተሓጋገዙ ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ናብ ተመሳሳሊ ዓቕምን ክእለትን ክመፁን በዚ ኣቢሎም’ውን ስሉጥ ግልጋሎት ክህቡን ከም ዝኸኣሉ እተን ዋና ዳይሬክተር ብተወሳኺ ገሊፀን።
ከም በዓል መዚ ኣብ 2008 በጀት ዓመት ኣብ ቁልፍን ዓበይትን ዝተትሓዙ መደባት ንምዕዋት ኣተሓሳስባን ተግባርን ክራይ ኣካብነት ብምድኻም ብኣወሃህባ ግልጋሎትናን ብንእክቦ እቶት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኮይኑ ንመሳለጢ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ሃገርናን ክልልናን ንኽውዕል ካብ ክልል ጀሚሩ ክሳብ መሓውር ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ኣብ 58 ዋህዮታትን 183 ኔትዎርክታትን ተወዲቦም እናተሃናነፁን እናተደጋገፉን ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታ ብምጥንኻር ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 2008 በጀት ዓመት ንከፈልቲ ግብሪ ደገፍን ክትትልን ብምግባር 126‚413 ነጋዶን ገዛ መካረይትን መዓልታዊ መፅናዕትን ዝተኻየደሎም እንትኸውን ን13‚657 ከፈልቲ ግብሪ’ውን ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተሰነየ መለለዪ ቑልፊ ከፈልቲ ግብሪ ተዋሂቡ’ዩ።
ምስ ምትእትታውን ምጥቓምን መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ተተሓሒዙ’ውን ዘመናውን ፅሬቱ ዝተሓለወን ኣተኣኻኽባ እቶት ክህሉ ካብ ምግባር ሓሊፉ ፍትሓዊ ግብሪ ብምውሳን ስሉጥን ፅፉፍን ግልጋሎት ንምሃብ 5‚757 መሽናት ተኣታትየን ኣብ ጥቕሚ ዝወዓላ እንትኾና 14‚843 ከፈልቲ ግብሪ ብርኪ ሀንለን ሒሳብ መዝገብ ብምሓዝ ሕትመት ወሲዶም እናሰርሑ ከም ዘለዉ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣፍሊጠን።
ኣብ መወዳእታ እቲ ገምጋም ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሓልሓሊፎም ዝረኣዩ ክፍተታት ብፍላይ ኣብ መዓልታዊ መፅናዕቲ ፍትሓውነት ምጉዳልን ብእዋኑ ክንኸፍሎ ዝግባእ ግብሪ ወሲንካ ክኸፍል ኣብ ምግባር ዝረኣዩ ሕፅረታት ኣብ ዝሓፀረ እዋን ክፍትሑ ከም ዘለዎም ብምርድዳእ ንቐፃሊ ጠመተ ዘድልዮም መደባት ብምንፃር ተዛዚሙ እዩ።
ሃይላይ ኪሮስ
ላዕለዋይ ክኢላ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መበል 41 ዓመት ልደት ህወሓት በዓል 11 ለካቲት ምኽንያት ብምግባር ፓነል ብምክያድ ብድምቀት ኣብዒሉ።
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኸብሉ መበል 41 ዓመት በዓል ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ብድምቀት ብፓነል ኣኽቢሮም ውዒሎም። ስለዚ “ሓቀኛ ታሪክ 11 ለካቲት ነበረያ ነበረ ንከይኸውን ናይ ኩሉ እዋን ይኹን” ብዝብል መሪሕ ቃል መሰረት ብምግባር ሓቀኛ ታሪኽ ”ኣስከሬን ኣልቦ መስተንክራዊ መስዋእቲ ምዕቡል ህበይን ኣቦይ ገ/ማርያምን” ብምዕራፋት ተዋቒሩ መስተንክራዊ ፅንዓት ስውኣት ክልተ ገ/ማርያማት ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ብዝብል ኣብቲ ፓነል ብተጋዳላይ ተስፋሚካኤል ሃይሉ(ቐሺ) መተሓባበሪ ኬዝቲም ዓቀብቲ ሕግን ምርመራ ገበንን ብዝርዝር ቀሩቡ እዩ።
ኣብቲ ዘተ/ፓናል/ ክልተ ገ/ማርያማት ኣብ 1974 ዓ/ም ቀይሕ ኮኸብ ብዝብል መፀውዒ ዝፍለጥ 6ይ ወራር ግፍዓዊ ጭፍጨፋ ስርዓት ደርጊ ንመላእ ኤርትራ ደምሲስካ ህወሓት ንምድኻም ዝነበረ መበገሲ ዕላማ ስርዓት ደርጊ ብፅኑዕ ቃልሲ ተጋደልቲ ህወሓትን ክልተ ገ/ማርያማትን ድሌትን ባህግን ዑሱብ ሰራዊት ደርጊ ተቐምሲሉ/ተደምሲሱ ክተርፍ ክኢሉ ‘ዩ።
በዚ ምኽንያት ድማ ስርዓት ደርጊ ኣብ 6ይ ወራር ንዝበፅሖ ከቢድ ናይ ስዕረት ካባ ሕነ ንምፍዳይ ’ቅጣው’ ብዝብል ስም ዝፍለጥ ክፍለ ጦር ብኣንፈት ምዕራብ ትግራይ ኣትዩ ሓራ መሬት ትግራይ ንምሓዝን መዋፈርታት ህወሓት ንምድምሳስን ብ1975 ዓ/ም 7ይ ወራር ኣካይዱ ነይሩ።
ኣብ’ዚ ወራር እውን ዓወት ዝልማዶም ክልተ ገ/ማርያማትን ምሰ ካልኦት ንስርታት ሰራዊት ህወሓት ኣብ በርጌድ 43 ተሰሊፎም ነቲ ዝተሃንደደ ቢኤም 40 ኣፉ፣ናይ ናፓላት ተበራዒ ዓረርን ድሩዓት ታንኪታትን ዝተዓጀበ ዑሱብ ሰራዊት ደርጊ ካብ ቃፍታ ሑመራ እንተይ ሓለፈ ከም ዘለዎ ክሕምሸሽን ክድምስስን ገይሮም። እቶም ክልተ ገ/ማርያማት ድማ ምእንተ እቲ ህዝቢ፣እቲ ውድብ እቲ ፅሩይ መስመርን ክቡር ሂወቶም ከም ዝገበሩ ብነባር ተጋዳላይ ተስፋሚካኤል ሃይሉ ሕራነን ወነን ዘስንቕ ሓቀኛ ታሪኽ ተዘንቲዉ እዩ።
ነዚ መስተንክራዊ ሓቀኛ ታሪኽ መሰረት ብምግባር ድማ እቶም ኣብ እቲ ዘተ/ፓነል/ ዝተሳተፉ ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ሕቶታት ምስ ሓተቱ ነቶም ዝቐርቡ ሕቶታት ሕቶን መልስን ሓፈሻዊ መብርሂን ርኢቶታትን ተዋሂቦም እዮም። ብፍላይ ድማ እቲ መንእሰይ ወለዶ ነዚ መስተንክራዊ ታሪኽ ኣያታቱ ኣሰር ብምኽታል ኣብ ምጥፋእ ድኽነት ኣብ ዙርያ ውድብ ህወሓት ዓሲሉ ልምዓት፣ሰላምን ዲሞክራስን ህዳሴ ክልልናን ሃገርናን ኣብ ምርግጋፅ ነቲ ታሪኽ ክደግሞ ከም ዝኽእል ነባር ተጋዳላይ ተ/ሚካኤል ሃይሉ ወሲኹ ሓቢሩ።
ከምኡ ድማ ነቲ ”ፍትሒ ኣብ ዳዕሮ ተሪፋ” ኢሉ ዝዛረብ ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ብፍትሓውነት፣ብቅንዕና፣ብተኣማንነትን ብዘይምንም ኣድልዎን ግልጋሎት ብምሃብ ሙሉእ ሰናይ ምምሕዳር ብምንጋስ ሕዚ እውን ከም ልማድና መመሊስና ተደራረብቲ ዓወታት ክነመዝግብ ከም ዝግባእ ብምሕባርን ዳግም ብስም ሰማእታትና ቃል ብምእታውን እቲ ዘተ/ፓነል/ ተዛዚሙ።
ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ንምጥንኻር ሙያዊ ዓቕሚ ክኢላታት ምዕባይ ወሳኒ ምዃኑ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ
መደባትና ብብቕዓት እናፈፀምና ብህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት ልእኽቶ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ንጀመርቲ ክኢላታትን ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈትን ኣብ ዙርያ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን መሰረት ብምግባር ብተግባርን ብክልስ ሓሳብን ሙያዊ ዓቕምን ክእለትን መዕበዪ መባእታዊ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝተውሃበ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መተሓባበሪ ኬዝቲም ትምህርትን ስልጠናን ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ ኣገንዚቦም።
እቲ ዝተውሃበ መባእታዊ ስልጠና ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብሪ ማእኸል ዝገበረ ኮይኑ ብዋናነት ድማ ደንብን መትከላትን ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት፣ ኣደላልዋ ትልሚ እቶት፣ ኣድላይነትን መትከላት ኣወሳስና ግብሪ፣ ስርዓት ኣፈፃፅማ ቫት ኦዲት ስትራተጂ፣ መምርሒ ኣፈፃፅማ መዓልታዊ ኣታዊ ከፈልቲ ግብርን ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊትን ማእኸል ብምግባር ካብ 52 ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ንዝተውፃእፅኡ ልዕሊ 160 ጀመርቲ ክኢላታትን ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈትን ስልጠና ዝተውሃበ ኮይኑ እዚ ዓቕምን ክእለትን መመሓየሺ ስልጠና ዋና ዕላምኡ ስርዓት ግብሪ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ካብ ምዃን ድሒኑ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንኽኸውን ዝሕግዝ ስልጠና ከም ዝኾነ ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ ብተወሳኺ ገሊፆም።
ኣብ መዛዘሚ እቲ ስልጠና ዝተረኸቡ ተወካሊ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ኣመራርሓ ስራሕን ልምዓት ሓይሊ ሰብን ኣይተ ፊልሞና ዳዊት ብወገኖም ዝተዋደደን ዝተኣሳሰረን ልምዓታዊ ሰራዊት ግብሪ ብምህናፅ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ክራይ ኣካብነት ብልዕልነት ልምዓታዊ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ብምቕያር ዝጠንከረ ልምዓታዊ ሰራዊት እቶት ምፍጣር መማረፂ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ ክብሉ ኣተሓሳሲቦም።
እዚ ተዋሂቡ ዘሎ ሞያዊ ስልጠና ኣብ ኣተሃናንፃ ሓይሊ ሰብና ዝበለፀ ለውጥን ምዕባለን ንምምፃእ ሪፎርምታት ምሕደራ ግብሪ ብዝበለፀ ንምጥንኻር ኣዋጃት፣ ደንብታት መምርሕታት ግብሪ ንምትግባር ብመደጋገፊ ኔትዎርክ፣ ብዓርሰ ምምህሃርን መዓልታዊ ልውውጥ ሓበሬታን ኣቢሎም ዝያዳ ከጎልቡትዎ ብምሕባር ብብርኪ ክልል በዓል መዚ’ውን ቐፃልነት ዘለዎ ሙያዊ ደገፍን ክትትልን ዳህሳስን ከም ዝካየድ ኣይተ ፊልሞና ዳዊት ብተወሳኺ ኣፍሊጦም።
እዚ ልምዓታዊ ሰራዊት ግብርን ታክስን ንምፍጣር ተጀሚሩ ዘሎ ውሁድ ኣሰራርሓ ተጠናኺሩ ንኽቕፅልን ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሓለሓሊፉ ዝርኣዩ ክፍተታት ንምውጋድን ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን፣ ውዳበታትን ሓፋሽ ማሕበራትን ነባራይ ሕብረተሰብን ተዋዲድካ ምሰራሕ ከም ዘድሊ ዝተሓበረ እንትኸውን ኣብቲ መድረኽ ካብ ሰልጠንቲ ዝተፈላለዩ ሕቶታትን ርኢቶታትን ተላዒሎም ብዝምልከቶም ኣካላት እኹል መብርሂ ተዋሂብዎም ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ።
ተሳተፍቲ እቲ ሞያዊ ስልጠና ኣብ እነካይዶ መዓልታዊ ፅንዓት መላእ ሕ/ሰብ ብምስታፍ ምሕደራ ግብሪ ሚዛናዊ፣ ግልፅን ፍትሓውን ክንገብሮ ኢና፣ ራእይ ክቡር መራሒና መለስን ኩሎም ሰማእታትናን ተሓንጊጥና፣ መንፈስ መገልገላይነት ተላቢስና ሌጋስታት መለስ ኣኽቢርና ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ብዝግባእ ኣፅኒዕና፣ ዘመናዊ ስርዓት ግብርን ታክስን ብምህናፅ ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ክንገብሮ ኢና ዝብሉን ካልኦትን በዓል ዓሰርተ ነጥቢ መግለፂ ቅዋም ብምውፃእ እቲ ስልጠና ብዓወት ተዛዚሙ።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
More Articles...
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 100 guests and no members online


text:
ሕብእቲ ሰልፊ ብዓይኒ ዘይኣባላታ – 2ይ ክፋል – ብ ታደሰ ኪዳነ
ሕብእቲ ሰልፊ ብዓይኒ ዘይኣባላታ ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 2ይ ክፋል 21 ታህሳስ 2017 ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይ ጽሑፈይ፡ ብዛዕባ ህዝባዊ ግምባርን ኣባላቱን ተዛሪበ። ቀጺለ’ውን “ ሰልፊ ንውድብ መሪሓቶ” ንዝብል ዘይቅኑዕ ግን ከኣ ታሪኽ ክጨዊ ናይ ዝደሊ ተበላጺ
ሕብእቲ ሰልፊ ብዓይኒ ዘይኣባላታ
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
2ይ ክፋል 21 ታህሳስ 2017
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይ ጽሑፈይ፡ ብዛዕባ ህዝባዊ ግምባርን ኣባላቱን ተዛሪበ። ቀጺለ’ውን “ ሰልፊ ንውድብ መሪሓቶ” ንዝብል ዘይቅኑዕ ግን ከኣ ታሪኽ ክጨዊ ናይ ዝደሊ ተበላጺ ኣተሓሳስባ ከብርህ ፈቲነ። ከም ሳልሳይ ዘልዓልኩዎ ነጥቢ ድማ ብዛዕባ’ቶም ብለይቲ ተሓቢኣ ትጸናቶ ግናይ ፍጥረት ምንባራ ከይፈለጡ፡ ነቲ ሃገርን ህዝብን ሓራ ከውጽእ ዝተጸበይዎ ውድብ፡ መትከላቱን ኣሰራርሕኡን ኣተዓራርዩ ክኸይድ ብቕንዕና ዝጸዓሩ፡ ግን ከኣ ግዳይ ቅንዕናኦም ዝኾኑ ምሁራት’ውን ኣልዒለ ። ካልኣይ ክፋል ይቕጽል።
ሕጋውነት ምቕንጻል ኣባላት “መንካዕን የሚንን”
እቲ ብሓለዋ ሰውራ ዝፍለጥ፡ ባዕሉ ከሳሲ፡ ባዕሉ መርማርን ባዕሉ ቀታልን ዝነበረ፡ ብደም ንጹሃት ኣያታትና ዝጨቀወ ኣካል ናይቲ ውድብ፡ ነቶም ብ’መንካዕ’ ዝተጠመቑ ተጋደልቲ ተባሂሉ፣ ኣብ 1973 ዓ.ም ከም ዝቖመ ይስማዕ ኢዩ። ከምቲ ክብ ኢለ ዝገለጽኩዎ፡ እቶም ዝሓሸ ኣካዳምያውን ፖለቲካውን ድሕረ-ባይታ ሒዞም ዝተሰለፉ መንእሰያት፡ “ኣሰራርሓና እናጽፈፍናን ተሓታትነት እና ኣተኣታተናን ንኺድ” ዝብል ቅኑዕን ኣብ ግዜኡ ዝተላዕለን ሕቶኦም ግዳያት ኢዩ ገይሩዎም። እቲ ብዓንተብኡ ዝተበላሸወ መሪሕነት፡ ሽማግለታትን ኮሚቴታትን ኣውጺኡ፡ ኣሰራርሕኡ ምስትኽኻል ንረብሕኡ ስለ ዘይነበረ፡ ንሕቶኦም ዝሰምዕ እዝኒ ኣይነበሮን። በቶም ለይቲ ለይቲ ዝእከቡ ኣባላት ሰልፊ ዝብሃሉ ሕቡኣን ገይሩ ድማ “ሹት!” ኢሉዎም። ጸልማት ከደኖ ከካብ ዝነበርዎ ድፋዕ ብለይቲ ኣኪቡ፡ ሰብ ኣብ ዘይርእዮ ስንጭሮ ኣኪቡ ኣጥፊኡዎም። ብለይቲ ኣኽላባቱ ኣኪቡ ንዘሕለፎ ውሳኔ፡ ብቕትሪ ኣብ ናይ ሓሶት ኣኼባ፡ በቲ ዝደለዮን ኣቐዲሙ ዝመደቦ መንገዲ እና ኣቕረበ፡ ፍሉይ ርእይቶ ንዘቕረበ እናኣሰረ፡ ይሰርሕ ምንባሩ ድማ ንሰምዕ ኣለና። ብሕም ዝበለ ኣብ ዝሕጎመሉ ቦታ “ሽዑ ክዛረቡ ነይሩዎም!!” ምባል ድማ ጣቋ ዘለዎ ዘረባ ኣይኮነን። ቃል ንቓሉ ድማ “ሽዑ ብሒም ኢልካ እንተ ትኸውን፡ መጥፋእናካ ነይርና!” ዘስምዕ ፈኸራ ኢዩ።
ኣብዚ ብንጹር ክንርድኦ ዝግባእ፡ ብቕትሪ ኣብ ቃልዕ ንዝቀረበ ሕቶ፡ ብለይቲ ካብ ዝበዝሑ ኣባላት ተሓቢኣ ትእከብን ትውስስን ሰልፊ ንባዕላ ሕጋውነት ከም ዘይብላ ኢዩ። ንሳቶም ካብ ኩሉ ኣባል ተነጺሎም ምስ ተኣስሩ፡ እታ ንጥፍኣቶም ዘንቀለት፡ ንባዕላ ዘይሕጋዊት ንእሽቶ ፍጥረት፡ ካብ ውሽጣ ሰባት ሓርያ ዘቖመታ ጉጅለ’ኸ ከመይ ኢላ ኢያ ሕጋዊት ወይ ዘይሻራዊት ክትከውን? ንዓኣቶም ድማ እታ ሕብእቲ ሰልፊ፡ ካብ ሓለቓኣ ብዝተዋህባ ውሳኔ ቀንጺላቶም። እቲ ዝኸፍአ ከኣ፡ ገለ ምስሉያት ተጣበቕቲ ናይቲ ቅንጸላ ኮይኖም ይከራኸሩ ምህላዎም ኢዩ።
ገለ ተጣበቕቲ ናይታ ሕብእቲ ፍትረት ክገልጹ ከለዉ “እቶም ናይ 1973 ጉዳዮም ብኮሚቴ ስለ ዝተወሰነ፡ ዝተዋህቦም ናይ ሞት ፍርዲ ሕጋዊ ኢዩ። እቶም ናይ 1976 ግን ብትእዛዝ ኢሰያስ ስለ ዝተቐትሉ፡ ፍርዶም ሕጋዊ ኣይነበረን” ክብሉ ይስምዑ ኢዮም። ሎሚ ኩሉ ነገር ከም ጸሓይ ቀትሪ በጣዕጣዕ ኣብ ዝበለሉ እዋን ከምዚ ዝበለ ናይ “ቲፎዞ” ርእይቶ ምስማዕ ኣዝዩ ዝገርም ኢዩ። ናይዚ ርእይቶ’ዚ ተጣበቕቲ ድማ፡ ኣብ ከውሊ ናይታ ሕብእቲ ሰልፊ ተሸጒጦም፡ ኣንጻር ጸላኢ ዘይኮኑስ፡ ብጾቶም እናቀተሉ – ኣምሳይኡ ድማ ፍሉይ ሓለፋ እናተዋህቦምን ዝኣተዉ ምዃኖም ጥራይ ኢዩ ዘነጽር። ርእይቶኦም ብቐንዱ ንናይ ገዛእ ርእሶም ገበን፡ ወይ ድማ ጉንዖ ንዘሕለፉሎም ገበነኛታት ኣቐዲምካ ንምክልኻል ኢዩ ዝመስል። እዚ ድማ ነቲ “ምብላዕካ ዝለመደስ፡ ክርእየካ የንባሑቕ!” ዝብል ናይ ኣቦዋት ምስላ የዘኻኽረካ። ካብ ቲፎዞነት ወጺኦም፡ ተመክሮኦም ብቕንዕና ክግምግሙን ክናስሑን ድማ ንመኽሮም።
መምዘኒታት ሕርያ ንኣባልነት ሕብእቲ ሰልፊ
ሕጂ’ውን ገለ ካብቶም ኣብታ ሕብእቲ ሰልፊ ተዓቚቦም ዝኣተው ኣባላታ ነበር፡ ብዛዕባ ናብ ኣባልነት ዘእቱ መምዘኒታት ክገልጹ ከለዉ፡ “ተወፋይነት፡ ህርኩት፡ ጻዕረኛ፡ ናይ ዕላማ ሰብ፡ ማሕበርነታዊ ኣረእእያ ዘለዎ፡ ሕሉፍ ሓሊፎም ከኣ ንጡፍ ዲሞክራስያዊ ዝኮነ ሰብ ኢዩ ናብ ሕብእቲ ሰልፊ ይሕረ ነይሩ” ይብሉና ኣለዉ። ነዘን ምቁራት ቃላት፡ ድሕሪ ናጽነት ዊስኪ እናጨለጥካ ከተኳማስዐን፡ ኣብ ሳሕል – ኣብ ትሕቲ መሬት ኣብ ዝተዃዕተ ገዛውቲ ድሙ-ድሙ እናሰተኻ፡ ቀያሕቲ እናኣማረጽካ ክትደግመን ቀለልቲ ኢየን። ኣፍልብኻ ብቐሓር እናተባሕጎጐ፡ ቆርበትካ ብቑማል እናተበልዐ፡ ካብድኻ ብጡሙዩ፡ ምስ ጀጋኑ – ናብ ጅግና ተቐይርካ ጸላእትኻ ከተንበርክኽ ከለኻ ግን፡ እዘን ክብ ኢለን ዝተጠቅሳ ቃላት፡ ኣብ ኣፍካን ኣብ ትንሓግካን ዘይኮናስ፡ ኣብ ሰራውር ድምካ እየን ዘለዋ። ከም ዘለዋ’ውን ኣይትፈልጠንን- ናትካ ስለዝኾና። ኣይትንየተለንን – ናይ ኩልኻ ስለ ዝኾና። ኣይትደግመንን – ንመን ክትደግመሉ – ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ኩሉ እንድዩ ዝውንነን። መን ንምን ክንየተሉ – ናይ ኩሉ እንድየን። ሎሚ ግን ሕቡኣንን ምስሉያትን ካብቲ ሓፋሽ ተጋዳላይ ሰሪቖም ናቶም ክገብርወንን ክጨውዩወንን ይፍትኑ ኣለዉ።
እዘን ክብ ኢለን ዝተጠቅሳ ኣምራት እምበኣር፡ ክትዛረበለን ቀለልቲ – ግን ከኣ ኣብ ደም ኩሉ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግምባር ዝሰረጻ ሓረጋት ኢየን። እቶም ነዘን ቃላት ኣብለጭሊጮም ዝዛረቡለን ዘለዉ ሕቡኣን ዝነበሩ ሰባት፡ ተጋዳላይ ብሓንቲ ሓረግ ኣጠቓሊሉ ይዛረበን ምንባሩ ዝተሰወጦም ኣይመስሉን። እቲ “ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ጽናሕ! ንስኻ ብህይወት እንተ ጸኒሕካ ንሰውራን ሃገርን ዝሓሸ ከተበርክት ትኽእል ኢኻ!” ዝበለ መን ድዩ? ኩሉ ኣባል ናይቲ ግምባር ዶ’ኸ ኣይኮነን። ነዚኣቶም “ታሪኽ ኣይትስረቑ!” ክብሎም ምፈተኹ።
ዲሞክራሲ ንዝበዝሐ ክፋል ሕ/ሰብ ዝውክል ቃል ኢዩ። ዲሞክራስያዊ ስራሕ ድማ ኣብ ቃልዕ፡ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ህዝቢ ዝስራሕን ተሓታትነት ዘለዎን ኢዩ። ተሓቢእካ፡ ብጸልማት ዝስራሕ ስራሕ ኩሉ ድማ ብመሰረቱ ጸረ-ዲሞክራሲ ኢዩ። ተጣበቕቲ ሕብእቲ ሰልፊ ድማ፡ ዝነበሮም ሓለፋ ምኽኑይ ንምግባር ክብሉ፡ እነሆ ኣብ ቃልዕ ወኢኦም የህተፍትፉ ኣለዉ። “ተሓቢአን ይጠንስኦ፡ ሰብ ኣኪበን ይሓርስኦ!” ድዮም ዝበሉ ኣቦዋት!!
ኣብ ገሊኡስ ወረ ዘገርም ዘረባ ኢኻ ትሰምዕ። “እቲ ክኣቱ ዝግበኦ፡ ነተን ክብ ኢለን ዝተጠቕሳ ነጥብታት ዘማልእ ሰብ፡ ኩሉ ኣትዩ ኢዩ! ኣባል ሰልፊ ክኸውን ዝግብኦ፡ ዘይኣተወ የለን!” ክብሉ ይስምዑ ኢዮም። እቲ ዝግብኦ፡ ኣባል ሰልፊ ኮይኑ ኢዩ ማለቶም ኢዩ። ኣባል ህዝባዊ ግምባር፡ እንተላይ እቶም ተገዲዶም ዝኣተዉ ኣባላት ናይታ ሰልፊ፡ ነዘን ክብ ኢለን ዝተጠቕሳ ነጥብታት ዘየማልኡ እንተኾይኖም ድኣ፡ ናጽነት ካበይ ነጢባ። እቲ ነብሱ ከይበቐቐ፡ ብምሉእ ድሌት ዝዋጋእ ዝነበረ ተጋዳላይ’ከ፡ “ኣባላት ሰልፊ ሽጉጥ ኣብ ጉንዲ እዝኑ ኣጸጊዖም “ግባ!” ኢሎም እናኣፈራርሑ ኢዮም ኣዋጊኦሞ!!!” ድዮም ክብሉና?. .? ሕጂ’ውን ታሪኽ ኣይሰረቕ!! ናጽነት ኤርትራ ክሳዶም ኣቕኒዖም ብዝተዋግኡ ጀጋኑ እምበር፡ ብሕቡኣንን ሓመይትን ኣይመጸትን።
ሕብእቲ ሰልፊ – ትካል ውሽጢ ስልያ መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር (ኢሰያስ) ጥራይ ኢያ ነይራ
ዝኾነ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ ኣካል (ኣብ መንግስቲ ይሃሉ ኣብ ውድብ) ስልጣኑ ንምሕላው፡ መርበብ ስርዓተ ስለያ ክህልዎ ባህርያዊ ኢዩ። እቲ ናይ ስለያ ትካል ድማ፡ በቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ወይ ውልቀ-ሰብ ብዝተሓርዩ ሰባት ይቐውም። ንህላዌ ናይቲ ዘቖሞ ኣካል ድማ ይሰርሕ። ፖለቲካዊ ስልጣን ብውልቀ-ሰብ (ንጉስ ወይ ውልቀ-መላኺ) ዝተታሕዘ እንተኾይኑ፡ እቲ ዝቐውም ናይ ስለያ ኣካል ድማ፡ ንስልጣን ናይቲ ውልቀ-ሰብ – ካብ ተጻባእቲ ይሕልዎ። እቲ ስርዓት – ህዝባዊ፡ ዲሞክራስያዊ ወዘተ እንተኾይኑ ድማ፡ እቲ ፖለቲካዊ ስልጣን ብመለኽትን ተበለጽትን ንኸይጭወ፡ በቲ ዘቖም ናይ ስለያ ኣካል ይሕሎ። እዚ ኣብ ኩሉ ዓለም ዝስርሓሉ ኮይኑ፡ ስራሕ ስለያ ከኣ ኩሉ ግዜ ነቲ ዘቖሞ – ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካልን ስርዓተ ምሕደርኡን ምሕላው ኢዩ።
ስርዓተ ስለያ ኣዝዩ ዝተሓላለኸን፡ ከም ሰኪዐት ዝተጠናነገን፡ ግን ከኣ ኣዝዩ ቅልጡፍን ስሉጥን ስርዓተ ምሕደራ ኣለዎ። ሰለይቲ ግን ፖለቲካዊ ስልጣን የብሎምን። ፖለቲካዊ ስልጣን ብሓይሊ ብረት ይምጻእ ዋላ ብምርጫ፡ ስርሖም – መራሕትን ንሶም ዘውጽእዎ ሕግታትን ምሕላው ኢዩ። ኣብ ቅዋማዊ ስርዓተ ምሕደራ’ውን እንተኾነ፡ ሰበ-ስልጣን ጥራይ ዘይኮነ፡ ቅዋም ናይ ምሕላው ተወሳኺ ሓላፍነት’ውን ይስከሙ ኢዮም። ትካላት ስለያ ግን መጽናዕቶም ነቲ ዘቖሞም ኣካል ሪፖርት ምግባርን፡ ተወሲኑ ዝመጾም ድማ ምትግባርን እምበር፡ ካብ ነብሰ-ምክልኻል ዝሓልፍ፡ ናይ ምውሳን ስልጣን የብሎምን።
ኣባላት ትካል ስለያ ነዚ ዝተባህለ ስራሕ ኣሚኖም ከሰርሕሉን ብተወፋይነት ከገልግሉዎን እንተኾይኖም ግን ብዘእምን ዘረባ ወይ ብጉንዖ፡ ወይ’ውን ብኽልቲኡ፡ ነቲ ስርዓተ ምሕደራ ብሓፈሻ ነቶም መራሕቲ ከኣ ብፍላይ ክቕበልዎምን ከም ዝኣምንዎም ክግበርን ኣለዎ። ኣብ መርበብ ስርዓተ ስለያ፡ ሓንሳብ ብኣባልነት እንተ ተመዝጊብካ ግን፡ ካብ መንነት ሰለይቲ ዝጅምር ሚስጢራት ክትፈልጥ ስለ ትኽእል፡ ካብ ኣባልነት ምስሓብ ወይ ምስራዝ ቀሊል ኣይኮነን። ብዛዕባ’ቲ ኣካል ስለያ ኮንካ ዝፈለጥካዮ ስዉር ሚስጢራት ክትዛረብ እንተ ጀሚርካ ድማ፡ ኣብ ሕግን ፍርድን ከይቀረብካ፡ ብስዉር ክትጠፍእ ዘለካ ዕድል ዝዓበየ ኢዩ። ነቲ ኣባል ስዉር ስለይኡ ክትከውን ዝመረጸካ ስርዓት ወይ ጉጅለ ጠንጢንካ፡ ሃገር እንተ ቐየርካ’ውን፡ ንሕልፈት ክትህደን ኢኻ ትነብር። ኣብዚ መዳይ’ዚ፡ ኣባል ከይ-ጂ-ቢ (KGB) ዝነበረ ቾቭቸንኮ – ኣብ ሎንዶን ዘጋጠሞ ቅትለትን፡ ኣባል ሕብእቲ ሰልፊ ዝነበረ የማነ ተኽለገርግስ – ኣብ ጀርመን ዘጋጠሞ ፈተነ ቅትለትን ከም ኣብነት ዝጥቀሱ ኢዮም።
ህዝባዊ ግምባር ካብ ናይ ውሽጢ ጸላእቱ ዝሕልዎ፡ ብወግዒ ዝፍለጥ ውሽጣዊ ናይ ስለያ ትካል ኣይነበሮን። እቲ ኣንጻር ናይ ግዳም ጸላኢ (መግዛእትን ተሓባበርቱን) ዝግበር ወታደራዊ ስለያ ግን፡ ዳርጋ ኩሉ ህዝቢ ብድሌት ዝሳተፎ፡ ብክፍሊ 72ን ዝፍለጥ፡ ስሉጥ መርበብ ትካል ስለያ ነይሩዎ ኢዩ። እቲ ውሽጣዊ ስለያ ግን ኩሉ – ብኣባላት ናይታ ሕብእቲ ስለፊ ኢዩ ዝካየድ ዝነበረ። ተጠቃሲት ሕብእቲ ስልፊ ድማ፡ ውድብ እትመርሕ ፖለቲካዊት ኣካል ዘይኮነትስ፡ ስልጣን ውልቀ ሰብ (ኢሰያስ) እትሕሉ፡ ናቱ ናይ ውልቁ ናይ ስለያ ትካል ኢያ ነይራ፡ ወይ ድማ በብቑሩብ ናብ ከምኡ ተለዊጣ። ኣብ ኩለን ኣሃዱታትን ሓይልታትን ናይቲ ውድብ ዝተሰኹዑ ግን’ከኣ ዘይፍለጡ፡ ብሕቡእ ዝሰርሑን ተሓቢኦም ዝራኸቡን ኣባላት ነይሮማ። ቀንዲ ስርሖም ከኣ ወታደራዊ ስራሕ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ዘለዉዎ ኣሃዱ፡ ንመሪሕነት ህዝባዊ ግምባር (ኢሰያስን ንሱ ዝሓረዮም ሓለፍትን) ዝትንክፍ፡ ዝኾነ ርእይቶ፡ ሕቶ ወይ ነቐፌታ ምስ ዝለዓል ምክልኻልን ምጭፍላቕን፡ ቀልጢፍካ ናብ ላዕለዎት ኣባላት ናይታ ሰልፊ ምትሕልላፍን፡ ነቶም ዝድለዩ ሰባት ኣብ መጻወድያ ከም ዝኣትዉ ብምግባር፡ ሓሶታት ምሂዝካን ጠቂንካን፡ ናብታ – መራሒ ናይታ ሰልፊ (ኢሰያስ) ባዕሉ ዘቖማ ሓለዋ ሰውራ ምልኣኽን ኢዩ።
ንመሪሕነት ኢሰያስ ወይ ንሱ ዘቐመጦ ሰብ ዘይቅበል፡ ግን ከኣ ኣብቲ ዘለዎ ኣሃዱ ልዑል ተቐባልነት ዘለዎ መራሒ ምስ ዘጋጥም ድማ፡ ኣብቲ ምስ ጸላኢ ዝግበር ውግእ ብሕቖኡ ተሃሪሙ ከም ዝእለ ይግበር። ነዚ ዘሳልጡ ፍሉያት ሰባት ድማ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ሰልፊ ተሓርዮም ይለእኹ ነይሮም። ወታደራዊ ሓላፍን ኣባል ፖለቲካዊ ቤት-ጽሕፈት ህዝባዊ ግምባርን ዝነበረ ተጋዳልይ ኢብራሂም ዓፋ በዚ ኣገባብ’ዚ ከም ዝተቐትለ ዝበዝሐ ኣባል ህዝባዊ ግንባር ዝሰማማዓሉ ክኽውን ከሎ፡ ከም በዓል በርሀ ጻዕዳ፡ ወልደሚካኤል ሃይለ፡ ኢሰያስ ተወልደብርሃን፡ ዝኣመሰሉ ህቡባት ዝነበሩ ሓለፍቲ ድማ ግዳያት ናይዚ ኣቀታትላ’ዚ ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም” ዝብል ወረታት ክነፍስ ንሰምዕ ኣሎና።
ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግምባር ዝነበረት ሕብእቲ ሰልፊ እምበኣር፡ ህቡባትን ሓያላትን ሃገራውያን ቀንጺላ፡ ኣብ ህዝባዊ ግምባር ስርዓተ ተሓታትነትን ርእሰ-ምትእምማንን ቀቲላ፡ ክቱር ውልቀ-ምልኪ ከም ዝነግስ ዝገበረት ናይ ስለያ ትካል እምበር፡ እዚ ዝበሃል እትፍለጠሉ ፖለቲካዊ ስራሕ የብላን። ንባዕላ መጋበርያ ውልቀ-ሰብ እምበር መራሒት ኣይነበረትን። ንናይ ዕላማ ብጾትካ ብቓጻ ስለ ዝሰለኻዮምን፡ ብቓጻ ከም ዝጠፍኡ ስለ ዝገበርካን – ንነብስኻ ከም መራሒ ክትቆጽራ እንተ ፈቲንካ ግን ተመሊስካ ወኒንካዮ ንዘለኻ ስርዓተ- ኣእምሮ ምፍታሽ ከድልየካ ኢዩ።
ብጭቡጥ ንምዝራብ፡ እዛ ንዛረበላ ዘለና “ሰልፊ”፡ ከም ሰልፊ ዘቑጽራ ካብቲ ውድብ ዝተፈልየ፡ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ኮነ እትምርሓሉ ዝኾነ ዝፍለጥ ሕግን ኣሰራርሓን ኣይነበራን። ስሩዕ ኣኼባ ይኹን ኣባላታ ዝፈልጥዎ ወይ ዝርድእዎ ፖለቲካዊ ቅርጺ ኣይነበራን። ኢሰያስ ኣብ ዝደለዮ እዋን ዝእክባ፡ እንተ ደልዩ ዝፍንጥሓ፡ ዋላ’ውን ብኻልእ ዝቕይራ ትካል ነይራ። ስሩዕ ጉባኤ’ውን ገይራ ኣይትፈልጥን። ኣብቲ ውድብ ክብድ ዝበለ ነገር ምስ ዝፍጠር፡ ወይ’ውን ጉባኤ ክግበር ኣብ ዝድለየሉ እዋን ጥራይ፡ ባዕሉ ኣኪቡ መምርሒ ዝህባ፡ ንዝተዋህባ መምርሒ ድማ ብዘይ ገለ ሕቶ እትፍጽም መጋበርያ እምበር፡ ዝኾነ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፊ መዐቀኒ ተማልእ ኣይኮነትን።
ዕማማት ስርዓተ ስለያ፡ ከም ስሙ ሕቡእን ስዉርን’ኳ እንተኾነ፡ ዳርጋ ኣብ ኩለን ውድባት ኮነ መንግስታት፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ዝኽተልን ተሓታትነት ዘለዎን ኢዩ። እታ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግምባር ዝነበረት፡ ብሕብእቲ ሰልፊ እትፍለጥ፡ ትካል ስለያ ኢሰያስ ግን፡ ትእዛዛት መራሒኣ ካብ ምፍጻም ዝሓልፍ፡ ትካላዊ ተሓታትነት ኣይነበራን። ንሳ ዝፈጸመቶ ገበን – ከም ዘይተፈጸመ ተረሲዑ ክተርፍ ኣለዎ። ከም ገለ እንተ ተወዓዊዑ ድማ ግዳይ ዝኾኑ ሰባት ተደልዮም፡ ተሰከምቲ ናይ ዘይፈጽመዎ ገበን ይኾኑ። ንሳ ዝቐተለቶም ሰባት – ከምዛ ዘይተፈጥሩ ተረሲዖም ክተርፉ ኣለዎም። ፍሉጣት እንተ ነይሮም ድማ ተዓዛቢ ነብሶም ከም ዝቐተሉ ክኣምን ኣለዎ። ኩሉ ዘይከኣል እንተ ኾይኑ ድማ፡ ንሳቶም ክምልሱ ኣብ ዘይክእልሉ ቦታ ምስ ተደርበዩ፡ ብድሕሪኦም፡ ተሓተትቲ ናይ ብዙሕ ዘይፈጸሙዎ ገበና ገይራ ትኸሶም። ‘እዚ ሓሶት ኢዩ’ ዝብል ወይ ‘ሰላዪ ኣይነበርኩን’ ዝብል ኣባል ናይታ ሰልፊ እንተልዩ፡ ስመይን ኣድራሻይን ኣብ ላዕሊ ኣሎ፡ ሃየ ኣፉ ይኽፈት!!1
- > > > ኣብ ሳልሳይን መወዳእታን ክፋል የራኽበና > > > >
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ነብሲ ወከፍ ዝተዓመጸሉ ዘመን ኣንጻር ዓመጽቱ ኪለዓል ጸኒሑ ኣሎ። ኣብ እዋን መግዛእትታ ጥልያንን ኢንግሊዝን ደሓር ጎብጣ ኢትዮጲያ፡ ብዙሓት ሓርበኛታት ዝመርሕዎን ኣእላፍ ሰባት ዝሰዓብዎን ሃገራዊ ምንቅስቓሳት ተኻይዶምሲ ንምጅማርን ምዕዋትን ብረታዊ ቃልሲ ኣበሲሮም ኢዮም።
ብኣንጻሩ፡ ኩሎም ዓመጽቲ ነቲ ዝገዝእዎ ዝነበሩ ህዝቢ ኤርትራ ብራዕድን ሓይሊን ከንበርክኽዎ ጽዒሮም ኢዮም። ህዝቢ ብሓይሊ ምንብርካኽ ከምዘይከኣል ኣጸቢቖም ይፈልጡ ስለዝነበሩ ድማ፡ ብዘይካ እቲ ብፖሊሳዊን ጸጥታዊን ሓይሎም ዝፍጽምዎ ዝነበሩ ምእሳርን ምቕታልን፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኣትዮም ዝስልዩ፡ ዘዳኽሙ፡ ዝጎጃጅሉ ልኡኻት ብምስዳድ ሞራልን መንፈስን ህዝቢን ቃልሱን ንምድኻም ኪሰርሑ ጽዒሮም። ህዝቢ ኤርትራ ግን ልዕሊ ውዲቶም ስለዝበረኸ ኣብ ሓደ ሃገራዊ መስመር ሰሚሩ፡ ክሳብ ናጽነት ዝረጋገጽ ብዘይምስልካይ ሰሪሑ።
ሎሚውን ታሪኽ ብገዛእ ርእሱ ይድገም ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ናጽነቱ ዝመንዘዑ ጉጅለ ፎእ ኢሉ ካብ ልቡ ሓኺኩ ኣውጺእዎ ኣሎ። ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ብዘይካ ዕምሪ ስልጣኑ ካልእ ናይ ህዝቢ ጉዳይ ከምዘይዓጦ ስለዝረኣዮ፡ ብዘይካ ሓግሒግካ ምእላይ ካልእ ኣማራጺ የልቦን ኢሉ ተላዒሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ህዝቢ ዝሓቶም ዘሎ ሃገራውያን ሕቶታት ክምልስ ዓቕሚ የብሉን። ቅዋም ምትግባር ማለት ነብሰቅትለት ማለት ጌሩ ስለዝርድኦ ክትግብሮ ዘይሕሰብ ኢዩ። ኣሲርዎም ዘሎ ዓሰረተታት ኣሽሓት ንጹሃት ሰባት ክፈትሕ፡ መንግስቲ ዘቕውም ስሩዕ ትካላት ክሃንጽ ኣይደልን ኢዩ ምኽንያቱ ትካላውነት ማለት ተሓታትነት ስለዝኾነ። ብሓጺሩ ከመሓይሾ ዝክእል ነገር ስለዘየለ ፡ ህዝቢ ከም መንግስቲ ኪቖጽሮ ከምዘይኮነ ተገንዚብዎ ኣሎ።
ክንድዝኾነ እታ እንኮ ኣማራጺ ጌሩ ሒዝዋ ዘሎ እዞም ጽባሕ ንግሆ ፖለቲካዊ ስልጣን ክሕዙ ዝኽእሉ ቀጽሪ ተቓውሞ ካባይ ዝኸፍኡ ኢዮም ዝብል ዘመተ ምክያድ ኢዩ። ካብዚ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ተታሓሒዝዎ ዘሎ ጎስጋስ ተቓወምቲ ኣይረብሑን ኢዮም ዝብል ዘመተ ኮይኑ ዕላምኡ ናይ ህዝቢ ናይ ቃልሲ ወኒ ኣዳኺምካ ስልጣንካ ወላ ብኣዋርሕ ወይ ዓመታት ንምንዋሕ ኢዩ። ንህዝቢ ከእምን ዝኽእል ቅንጣብ ህዝባዊ ባህሪ ስለዘይብሉ፡ ብዘይካ ነቲ መተካእታ ኪኸውን ዝኽእል ቀጽሪ ተቓውሞ ምስይጣንን ምጽላምን ካልእ ኣማራጺ ኣይተራእዮን። ጎድኒ ጎድኑ እዚ ነቲ ቀጽሪ ይመርሕ ኣሎ ንዝብሎ ዘስገኦ ኣካላት ናይ ህይወት ምጥፋእ ስጉምቲ ንምውሳድ ሰባት ካብ ምልኣኽ ኣየዕረፈን።
እዞም ተቓውሞ ኣይረብሕን ኢዩ ዝብሉ መን ዝልእኮም ኢዩ። እቶም ናይ ብሓቂ ኣባላት ተቓውሞ ምቅልጣፍ ለውጢ ዝረጋገጽ ብህላወ ሓያልን ስሙርን ምንቅስቓስ ተቓውሞ ብሙኻኑ ስለዝግንዘቡ ነቲ ተዳኺሙ ዝብልዎ ቀጽሪ ንምምሕያሽን ንምዕራይን ኢዮም ዝሰርሑ። እቶም ናይ ብሓቒ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓመጸኛ ተኣሊዩ ለውጢ ኪቐላጠፍ ዝደልዩ ወገን ብምድኻም ቀጽሪ ተቓውሞ ዝሓሙ ሙኻኖም ድማ ርዱእ ኢዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ዘዋፍሮም ወግሐ ጸብሐ ቀጽሪ ተቓውሚ ኣይጠቅምን ኢዩ ምባሎም ግን እንታይ ኢዩ ዕላምኡ። ቀጽሪ ተቓውሞ ምድኻሙ ብኸመይ መንገዲ ኢዩ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘሻቕሎን ዘርጋሕቲ ወረ ዘዋፍረሉን። እቶም ኩሉ ካልእ ገዲፎም ንቐጽሪ ታቓውሞ ክዝልፉ ዝውዕሉኸ እንታይ ኢዩ እቲ ከረጋግጽዎ ዝደልዩ ዕላማ።
ደርግን ሃይለስላሰን ንሰውራ ኤርትራ ሓንሳብ ናይ ዓረብ ቡችላ፡ ሓንሳብ ናይ ሸፋቱ ምንቅስቓስ ኢሎም ይጽውዕዎ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ። በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ውሽጡ ብሙስላኽ ንምብትታኑ ዝገብርዎ ዝነበሩ ጻዕሪ ክሳብ እዋን ጥፍኣቶም ደው ኣይበለን። ንኣብነት እቲ ኣብ ጸድፊ ዕርበቶም ተንጠልጢሎም ከለዉ ከይተረፈ ዝፈተንዎ ቆላማ ወዘተ ኢልካ ንኤርትራ ምምቕቓል ሓደ ኣብነት ናይ ውዲታቶም ኢዩ።
መንግስቲ ኤርትራ እውን ኣብ ዕርበቱ ምህላዉ ንሱ ንባዕሉ እውን ዝፈልጦዘሎ ሓቂ ኢዩ። ከምኩሎም ኣብ እዋን ጥፍኣቶም ዘዕገርግሩ ዓመጽቲ ኣብ እዋን ጥፍኣቱ ህዝቢ ብሰላም ንኸይነብር ኣእላፍ ሰባት ኣዋፊሩ ኣብ ቀጽሪ ተቓውሞ፡ ኣብ ቤተክርስትያናት፡ ኣብ ማሕበረኮማት፡ ኣብ መርበባት ሓበሬታ ብሙስላኽ፡ ነቲ ቀንዲ ኪመሓላለፍ ዝደልዮ መልእኽቲ ማለት ‘ቀጽሪ ተቓውሞ ተስፋ የብሉን’ ዝብል ዘመተ ለይትን መዓልትን ይሰርሓሉ ኣሎ።
ቀጽሪ ተቓውሞ ከም ኩሉ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ድኽመት ክህልዎ ባህርያዊ ኢዩ። ነዚ ድኽመት እዚ ንምእራም ድማ ጻዕሪ ከካይድ ጸኒሑ ኣሎ።እዚ ተቓውሞ ደኺሙ ዝብል ዘየቋርጽ ዘመተ ግን ካብ ሓደ ንምዕራይ ዝብገስ ኣካል ከምዘይመጽእ ምግንብዛብ ቀሊል ኢዩ። ስለዝኾነ ህዝቢ ብፍላይ ድማ እቶም ነንዝመጸ ዘመተ ዋንኡ ከይመርመሩ ዘህልኹ ሰባት፡ ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ተስፋ ንኾቕርጹ ዝነቐሉ ዘየቋርጹ ወረታት ኣብ ዝርእየሉ እዋን ንዕላማታቱ ኣመልኪቱ ክልተ ግዜ ክሓስቡሉ ይግባእ።
ብሓቂ ኣብ ቀጽሪ ተቓውሞ እንተኾንካ ወይ ውን ብዉሑዱ ንምምሕያሹ ትጽዕር እንተሊኻ፡ ናይቲ ህዝብን ሃገርን ዝዕምጽ ዘሎ መንግስቲ ገዲፍካ ንግሆ ንግሆ ቀጽሪ ተቓውሞ ደኺሙ ኢልካ ምዝራብ እንታይ ኢዩ ፋይድኡ ኢሉ ክሓትት ኣለዎ።
ንቐጽሪ ተቓውሞ ዘጋጥሞ ዘሎ መስርሕ ነቲ ማህተማ ጋንዲ ኣብ እዋን ቃልሱ ዘጋጠሞ እሞ ብመሳጢ ኣቀራርባ ዝገለጾ ተግባራት ዓመጽቲ ዝመሳሰል እዩ። ማህተማ ኣብ ቃሉ ጸላእቲን ጸላእቲ ዝለኣኽዎም ዘርጋሕቲን መጀመርታ ይንዕቁኻ፡ ደሓር ይስሕቁኻ፡ ጸኒሖም ይቃለሱኻ፡ ኣብ መወዳእታ ግን ንስኻ ኢኻ ትዕወት አሉ ነይሩ።
ልክዕ ከምቲ ቃልሲ ማህተማ ጋንዲ፡ ነልሰን ማንደላ፡ ማርቲን ሉተር ኪንግ፡ ብንዕቀት ዝተነኣኣሰ እሞ መወዳእትኡ ዝተዓወተ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲ እውን ምዕዋቱ ዘይተርፍ ኢዩ። ሽዑ ቃልሲ ዓይነቱ ብዙሕ ዝገጥሞ ውዲታት ድማ ዝተፈላለየ መልክዓት ከምዘለዎ ዝያዳ ኪገሃድ ኢዮ።


text:
ሰሙናውን ወርሓውን ገንዘብ
ኣብ እተፈላለየ ስድራቤት እቲ ሰሙናዊ ወይ ወርሓዊ ገንዘብ ኣዚዩ ይፈላለ እዩ። ዕድመኦም ትሕቲ 11 ዓመት፡ ሰሙናዊ ገንዘብ ኪወሃቦም ከሎ፡ ዕድመኦም ልዕሊ 11 ድማ ወርሓዊ ገንዘብ ይወሃቦም። እዚ ኣዚዩ ልሙድ እዩ። እዚ ድማ ኣብቲ እቲ ገንዘብ ንምንታይ ይኣክል ብምባል ዚግበር ስምምዕ እዩ ዚምርኮስ። ንኣብነት ዋጋ ክዳውንትኻ ባዕልኻ ዘይትኸፍሎ ምስ እትኸውን እቲ ወርሓዊ ገንዘብካ ይቕንስ። 16 ዓመት ምስ እትመልእ እሞ ኣብ ቀዳመሰንበት ወይ በዓላት ምስ እትሰርሕ፡ ኣብ ልዕሊቲ እትረኽቦ ገንዘብ ባዕልኻ ክትውስን መሰል ኣሎካ።
ናይ ትምህርቲ ሓገዝ/ልቓሕ ካብ CSN
ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ገንዘባዊ ድጎማ ትምህርቲ ትረክብ። እቲ ገንዘብ ኣብ ውሽጢ ዓመት ን10 ኣዋርሕ ይኽፈል፡ ኣብ ሓምለን ነሓሰን ግን ገንዘባዊ ሓገዝ ኣይትረክብን። እቲ ሓገዝ ክሳዕ 1050 ክሩነር ንወርሒ ይበጽሕ። ገንዘባዊ ሓገዝ ትምህርቲ ካብቲ16 ዓመት እትመልኣሉ ዘሎ ርብዓዊ ዓመት ክሳዕቲ 20 ዓመት እትመልኣሉ ናይ ቀውዒ ሰመስተር እዩ። ገንዘባዊ ድጎማ ትምህርቲ ኣይምለስን እዩ። ቀዋሚ ተምሃራይ ክትከውን ይግባእ። ብዛዕባዚ ኣብ ናይ CSN መርበብ ተመልከት። ናይ ወጻኢ ሃገር ዜጋ ምስ እትኸውን ብዛዕባ ገንዘባዊ ሓገዝ ትምህርቲ ንCSN ተወከስ፡ ንሳቶም ድማ ዚግበኣካ ወይ ዘይግበኣካ እንተ ኾይኑ ከጽንዕዎ እዮም።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ካብ CSN ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ሓገዝ 1 050 ክሮኑር ኮይኑ ካብ መስከረም ክሳብ ሰነ ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ን10 ኣዋርሕ ይኽፈል። ናይ ትምህርቲ ሓገዝ እንተነውሐ ክሳብ 20 ዓመት እትመልኣላ ናይ ቀውዒ ተርሚን እዩ ዝወሃበካ። ካብ ትምህርቲ ምስ እትቦክር ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰልካ ደው ይብል። እቲ ዝወሰድካዮ ሰልዲ ከኣ ክትመልሶ ትግደድ። ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ተባሂሉ ዝወሃብ ሰልዲ ግም ክትመልሶ ዝግበኣካ ኣይኮነን።
ወለድኻ ትሑት ኣታዊ ምስ ዝህልዎም ተወሳኺ ሓገዝ ዝበሃል ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ።
18 ዓመት ክሳብ ዘይመላእካ ወለድኻ/ዘዕብዩኻ እዮም ገንዘብ ዝወሃቡ። 18 ዓመት ምስ መላእካ ነቲ ሓገዝ ባዕልኻ ትቕበሎ።
መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ከተማልኦም ዝግበኣካ ጠለባት ኣለዉ። ብዛዕብ ኡ ዝያዳ ክትፈልጥ ኣብ ናይ CSN መርበብ ሓበሬታ ተመልከት
ናይ ትምህርቲ ሓገዝ/ልቓሕ ካብ CSN
ድሕሪ 20 ዓመት እትመልኣላ ናይ ቀውዒ ተርሚን ትምህርቲ እንተቐጺልካ፣ ካብ CSN ናይ ትምህርቲ ሓገዝ/ልቓሕ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ተማሃራይ ዩኒቨርሲቲን ላዕለዋይ ትምህርትን እንተኾንካ ወላ ውን ዕድመኻ ታሕቲ ይኹን ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
እቲ ዝወሃብ ገንዘብ ሓገዝን ልቓሕን እዩ። እቲ ሓገዝ ንዓኻ ኮይኑ እቲ ልቓሕ ግን ምስ ወለዱ እዩ ዝምለስ። እዚ ወላ ካብ ሽወደን ምስ እትግዕዝ ክትገብሮ ዘለካ እዩ። ከተመልክት ከለኻ ክትልቃሕ ከምእትደልን ከምዘይእትደልን ክትመርጽ ይግበኣካ። እንተቐልጠፈ 6 ወርሒ ድሕሪ ናይ መጨረሽታ ግዜ ዝተለቃሕካላ ዕዳኻ ክትከፍል ትጅምር።
መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ከተማልኦም ዝግበኣካ ጠለባት ኣለዉ። ብዛዕብ ኡ ዝያዳ ክትፈልጥ ኣብ ናይ CSN መርበብ ሓበሬታ ተመልከት
ሓገዝ ክራይ-ገዛ
ቆልዑ ምስ ዚህልዉኻ ወይ ዕድመኻ ትሕቲ 29 ምስዝኸውን ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንምርካብ ከተመልክት መሰል ኣሎካ። ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንምርካብ፤ ኣብ ህዝባዊ-መዝገብ ምዝጉብን፤ ተቐማጢ ሽወደንን ክትከውን የድልየካ። ሓገዝ ክራይ-ገዛ ክትረክብ መሰል እንተልዩካን ክንደይ ከምእትረክብ ፤ ዕብየት እቲ ገዛን፣ እቲ ብዝሒ ክራይ-ገዛን፣ እቲ ዘለኩም ኣታዊን እዩ ወሳኒ። ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንኺወሃበካ ዚውስን፤ እቲ ቤተ ስልጣን ውሕስነት-ካሳ እዩ።
ባጀት
ባጀት ክትውስን ከሎኻ እቲ ገንዘብካ ንምንታይ ከም ዝኣክል ክትፈልጥ ይግበኣካ። ምናልባት እቲ ገንዘብካ ንቲከት ኣውቶቡስ ወይ ናይ ስፖርት ቲከት፡ ሞባይል ወይ ምስ ኣዕሩኽ ቡን ንምስታይን ከምኡ ድማ ቅሩብ ዝተርፎን ኪኸውን ይኽእል። ንእተፈላለዩ ነገራት ክንደይ ወጻኢ ከም ዘድልየካን ክንደይ ከም ዚተርፈካን ምስ እትፈልጥ፡ ብጌጋ ኣብ ዕዳ ካብ ምእታው ትድሕን።
ዕዳ
ንመናበሪኻ ዚኸውን ገንዘብ ምስ ዝሓጽረካሞ ኣብ ዕዳ ምስ እትኣቱ፡ ክትከፍሎ ኣሸጋሪ እዩ። ግን ከኣ ኣብ ግዜኡ ዘይተኸፍለ ዕዳ፡ ነቲ ካብ ገዛኻ ክትግዕዝ ከሎኻ ንሓድሽ ገዛ ዘድልየካ ገንዘብ፡ ክትረኽቦ ኣይትኽእልን።
ዕዳኻ ንኽትከፍል ክትፍረድ ከሎኻ፡ ንብዙሓት መንእሰያት ናብ መፈንጠራ ዘእቱ መገዲ እዩ። እቲ ንኣወዳትን ኣዋልድን መንእሰያት ብብዝሒ ዚጓነፎም ዕዳ፡ ምስ ገበን እተኣሳሰረ እዩ። ካልእ ድማ ብተለፎን፡ ብኢ-ኮመርስ፡ ብናይ ተመሃራይ ልቓሕ ወይ ብኽፍሊ-ቀረጽ ዚፍጠር ዕዳ እዩ።