text:
ግምቢ ዘብዐኛ ቍ. 4 2016
መጽሓፍ ቅዱስ—ታሪኽ ዕቃበኡ
ኣብዚ ዝሓለፈ ዘመናት፡ ኵሉ እቲ ንመጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ሓደጋ ኼእቱ ዚኽእል ነገራት ንዕኡ ዀነ ንመልእኽቱ ኼጥፍኦ ምኸኣለ ነይሩ። ዕቃበኡ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
ኣገዳሲ ታሪኽ
ከም መጽሓፍ ቅዱስ ገይሩ ንነዊሕ እዋን እምነት ብዙሓት ሰባት ዝቐረጸ ኻልእ መጽሓፍ የልቦን። ይኹን እምበር፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኪእመን ይከኣል ድዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ብሰንኪ ምምሽማሽ ኣይጠፍአን
ጸሓፍትን ቀዳሕትን መጽሓፍ ቅዱስ፡ መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንምምዝጋብ ጳጲሮስን ብራናን ተጠቕሙ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጥንታዊ ጽሑፋት ክሳዕ ሎሚ ተዓቂቦም ኪጸንሑ ዝኸኣሉ ብኸመይ እዮም፧
መጽሓፍ ቅዱስ ብሰንኪ ምጽራር ኣይጠፍአን
ሓያሎ ፖለቲካውያንን ሃይማኖታውያንን መራሕቲ፡ ሰባት መጽሓፍ ቅዱስ ከይውንኑን ከየሕትሙን ከይትርጉሙን ኪኽልክልዎ እኳ እንተ ፈተኑ፡ ዋላ ሓደ ኻባታቶም ኣይተዓወተን።
መጽሓፍ ቅዱስ፡ መልእኽቱ ንምጥዋይ ብእተገብረ ፈተነ ኣይጠፍአን
ገሊኦም ውልቀ ሰባት ንመልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኪጠውይዎ ፈተኑ። ጻዕርታቶም እተፈልጠን ዝፈሸለን ብኸመይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ኪዕቀብ ዝኸኣለሉ ምኽንያት
ነዚ መጽሓፍ እዚ ፍሉይ ዚገብሮ እንታይ እዩ፧
ትፈልጥዶ፧
እቲ የሱስ ንድዉያት ዝሓዘሉ መገዲ ዘይልሙድ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧ መራሕቲ ሃይማኖት ኣይሁድ በየናይ ምኽንያታት እዮም ፍትሕ ዜፍቅዱ ነይሮም፧
ዓመጽ ዘይብላ ዓለም ክትህሉ ድያ፧
ገሊኦም ውልቀ ሰባት፡ ነቲ ዓመጽ ዝመልኦ ኣነባብራኦም ኪሓድግዎ ተሓጊዞም እዮም። እቲ ለውጢ ኺገብሩ ዝደረኾም፡ ንኻልኦት እውን ኪድርኾም ይኽእል እዩ።
ቅድሚ ምዕዋተይ ብዙሕ ግዜ ወደቕኩ
ሓደ ሰብኣይ ካብ ወልፊ ስእለ ጽዩፍ ኪላቐቕን ናይ ኣእምሮ ሰላም ኪረክብን ዝኸኣለ ብኸመይ እዩ፧
ክትገብሮ እትኽእል ዝበለጸ ምንጽጻር
ክርስትያናት ተባሂለን ዚጽውዓ ብኣሽሓት ዚቝጸራ ጕጅለታት፡ ንሓድሕዱ ብዚጋጮ ሰረተ እምነታትን ብእተፈላለየ ኣመለኻኽታን እተኸፋፈላ እየን። እሞ ደኣ፡ እታ ሓቂ እትምህር ሃይማኖት ኣየነይቲ ምዃና ብኸመይ ክትውስን ትኽእል፧
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
ኣምላኽ ንሰባት ናብኡ ኸም ዚቐርቡ ንምግባር ኣብ እምነት እተመስረተት ውድብ ይጥቀም ድዩ፧


c: text/html

text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) ነሓሰ 2015
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 28 መስከረም ክሳዕ 25 ጥቅምቲ 2015 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
“ብዙሓት ደሴታት ባህ ይበሎም”
ታሪኽ ህይወት እቲ ኣባል ኣመሓዳሪ ኣካል ኰይኑ ዜገልግል ጀፍሪ ጃክሰን ኣንብብ።
ነታ ዘይተቋርጽ ፍቕሪ የሆዋ ኣስተንትነላ
የሆዋ ኣብ ኣጸጋሚ እዋናት እውን እንተ ዀነ ምሳኻ ኸም ዚኸውን ክትተኣማመን እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ነቒሕካ ተጸበ!
ኣብዚ መወዳእታ ዚቐርበሉ ዘሎ እዋን ብዝያዳ ንቑሓት እንዀነሉ ኽልተ ኣገዳሲ ረቛሒታት ኣሎ።
ኣብ ሓዳስ ዓለም ንእትረኽቦ ህይወት ካብ ሕጂ ተዳለወሉ
ህዝቢ ኣምላኽ ምስቶም ናብ ካልእ ሃገር ኪግዕዙ ዚሓስቡ ሰባት ብብዙሕ መዳያት ይመሳሰሉ እዮም።
ነቲ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት እትምስርቶ ዕርክነት ተጠንቀቐሉ
ኣዕሩኽ ዚብሃሉ፡ እቶም ምሳታቶም ኴንካ ግዜ እተሕልፍ ሰባት ጥራይ ኣይኰኑን።
ካብ ዮሃና እንታይ ንምሃር፧
ንየሱስ ምእንቲ ኽትስዕብ ኣብ መዓልታዊ ናብራኣ እንታይ ለውጥታት ክትገብር የድልያ ነይሩ፧
“የሆዋ ሓቂ ኽትፈልጡ ኢሉ እዩ ናብ ፈረንሳ ኣምጺኡኩም”
እቲ መንግስቲ ፈረንሳን መንግስቲ ፖላንድን ኣብ መስከረም 1919 ንስደተኛታት ዚምልከት እተፈራረማኦ ውዕል ኣወንታዊ ውጽኢት ነይርዎ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብተስፋማርያም ሓጎስ፡
ኣብቲ ካብ ኣፍሪቃ ዝተኻየዱ ሓርነታዊ ቃልስታት እቲ ዝነውሐን ዝመረረን ህዝቢ ኤርትራ ንሰላሳ ዓመታት በይኑ ብዘይ ናይ ማንም ደገፍ ዘካየዶ ቃልሲ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ባህጊ ጥይትን ተዅስን ባህጊ መውጋእትን ስንክልናን መስዋእትን ሃልይዎ ኣይኮነን ብረት ዓጢቑ ንበረኻ ዝወጸ ፣ እታ ፈጣሪ ዝዓደሎ ነጻነቱ ብርእሰ ሓያላን ተመንዚዓ ንኢትዮጵያ ከም ገጸ በረኸት ምስ ተዋህበት እዩ ደሙን ኣዕጽምቱን ከፊሉ ከምጽኣ ንበረኻ ወጺኡ ።
ስርዓት ኢትዮጵያ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ንዝተዋህቦ ክቡር ህያብ ብሰላም ክጥቀመሉ ኢልካ ዘይሕሰብ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ነጻነቱ ብሓይሊ ብረት ከምጽኣ ቃልሱ ጀመረ ። ስርዓት ኢትዮጵያ ዘድልየና ቀይሕ ባሕርን መሬት ኤርትራን እምበር ህዝቢ ኤርትራ ኣየድልየናን እዩ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ምጥፋእ ስራሕና ኢሎም ተተሓሓዞ ። መንእሰይ ኤርትራ ተመሃራይ ትምህርቱ ሸቃላይ ሽቕለቱ ጓሳ ከብቱ ሓረስታይ ማሕረሱ ገዲፉ ብረት ዓጢቑ ንሰራዊት መግዛእቲ ንምድምሳስ ንበረኻ ወጸ ።
ህዝቢ ኤርትራ ደይከም ካልኦት ሰውራታት በይኑ ብዘይ ናይ ማንም ደገፍ ነቶም ንሃገርና ብውክልና ዝጎበጡን ለኣኽቶምን ዓንገልቶም ርእሰ ሓያላንን እዩ ገጢምዎም ። ህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ከም ዓሳን ባህርን ተወሃሂዶም ንጸላኢ ብጥይቱ ብብረቱ ሓመድ ድፋጭኡ የስሕንዎ ኔሮም ። ንህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ዘዕጥቕን ዘስንቕን ዝኾነ ይኹን መንግስቲ ኣይነበረን ።
ኤርትራውያን በታ መንሽሮ ናይ ዓለም ዝኾነት ኣሜሪካ ነጻነቱ ተነፊጉ ሰብኣዊ መሰሉ ተሓሪሙ ግዳይ መቝሰልትን ስንክልናን መስዋእትን ኮይኑ ። ኣብ ሃገሩ ብሰላም ከይነብር ቤት ንብረቱ ብወከልታ ኣዕንያቶ ግዳይ ስደትን ከርፋሕ መነባብሮን ኮይኑ ከም ደቂ ዛግራ ኣብ ፈቐዶ ኵርንዓት ዓለም ተበታቲኑ። ካብ መፈለምትኡ ውን እዞም ሎሚ ኣሜሪካ ኢልና ንጽውዖም ዘለና ካብ ፈቐዶ ሃገራት ኤውሮጳ መጺኦም ንደቀባት ኣጽኒቶም ኣብ ዘይ መሬቶም ደቀባት ዝኾኑ እዮም ። ንዕኦም ዘገድሶም ኣብ ዓለምና ኣብ ክሊ መሬታን ሰማያን ባሕራን ዘሎ ባህርያዊ ጸጋታት እንተስ ብፍቶት እንተስ ብሓይሊ ዋንነት ኣሜሪካ ምዃኑ እዮም ዝኣምኑ ፣ እምቢ ንዝበሎም ከኣ ብሓይሊ ብረት ምጥፋእ እናተወራረሰ ዝመጸ ባህሎም እዩ ። ጭርሕኦም ቅድም ቀዳድም ረብሓ ኣሜሪካ ክሕሎ ኣለዎ ፣ ነዚ ዝቃወም ከኣ ወዓል ሕደር ዘይብላ ክእለ ኣለዎ ። ኣሜሪካ ሎሚ ኣብ ዓለምና ጳጳስ ባዕላ ፣ ሼኽ ባዕላ ከሳሲት ባዕላ ሃራሚት ባዕላ ፈራዲት ድማ ባዕላ እያ ።
ኣብ ዓለምና ድሕሪ እቲ ልዕሊ ሰብዓ ሽሕ ህይወት ዝቐዘፈን ንብምሉኣተን ሃገራት ኤውሮጳ ዘዕነወን ብኻልኣይ ኲናት ዓለም ዝፍለጥ ኲናት ምዝዛሙ ኣብ ዓለም ሰላም ክፈጥርን ሰብኣዊ መሰላት ክሕሉን ተባሂሉ ሓደ ንብምሉአን ሃገራት ዓለም ዝሓቍፍ ውድብ ተመስሪቱ ፣ ንሱ ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተባሂሉ ይጽዋዕ ። እዚ ውድብ እዚ ኣብ ትሕቲኡ ዓሰርታት ክፋላት/ ውድባት ዘለውኦ ውድብ እዩ ። እዚ ውድብ እዚ ብቝጠባን ካልእን ዝውንንኦ እተን ሓያላት ሃገራት እየን ። ዝበዝሕ ባጀቱ በተን ሃብታማት ሃገራት እዩ ዝምወል ።
እዚ ውድብ እዚ ካብ መጀመርትኡ ዓለማዊ ስም ደኣ ይጠመቕ እምበር ናይተን ሃብታማትን ሓያላትን መንግስታት ብፍላይ ከኣ ኣሜሪካ እዩ። ብሓጺሩ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይኮነስ ውድብ ሓላት መንግስታት ምባሉ ዝቐለለ ይኸውን ። ብመንግስቲ ኣሜሪካ ዝሓልፍ ይኹን ዝጸድቕ ውሳነ ብዘይ ገለ ምዕይዕይ እዩ ዝጸድቕ። ኣብ መወዳእታ ኣርባዓታት ጥልያን ብእንግሊዝ ተሳዒራ ካብ ኤርትራ ምስ ወጸት ፣ ጉዳይ ኤርትራ ንሽሙ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀሪቡ ደሓር ግን በተን ኣሜሪካ ትመርሐን ሃጸያውያን መንግስታት ንስትራተጂካዊ ረብሓ ኣሜሪካ ተባሂሉ ንኤርትራ ብዘይ ድሌት ህዝባ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደሬሽን ክትቍረን ተጌሩ ። ሃጸይ ሃይለስላሰ ንፈደሬሽን ኣፍሪሱ ንኤርትራ መበል 14 ጠቅላይ ግዝኣቱ ክገብራ እንከሎ ብናይ መን ባርኾት እዩ ? ብናይ ኣሜሪካ፣ ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ እዚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝብል ስም ዝተጠመቐ ውድብ ሓያላት መንግስታት ኣፈይ ኣይዛረብ ኣዒንተይ ኣይርእያ ኣእዛነይ ኣይሰምዓ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ንስቓይ ፈሪደሞ። ንሰላሳ ዓመታት ክንሳቐ ክንቆስል ክንስንክል ክንስዋእ ዓድና ክዓኑ ህዝብና ክስደድን ንስቓይን መከራን ክቃላዕ እቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝበሃል ኣይኮነንዶ ኣፉ ከፊቱ ክዛረብስ ትሕቲ መልሓሱ ውን ኣድሚጹ ኣይፈልጥን ። ንምንታይ እንተ ደኣ ኢልና ውድብ ናይ ዓለምና ሃገራት ዘይኮነስ ናይተን ሓያላንን ሃብታማትን ሃገራት እዩ ።
ሎሚ ኣማእት ኣሽሓት መንእሰያትና በጃ ከፊልና ዘምጻእናያ ናጽነት ፣ ነዛ ብደም ሓላላት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝተወልዕትን ኣብ መላእ ኤርትራ ብድምቀት እትበርህን ቀንዴል ናጽነትና ንምጥፋእ ኣሜሪካን ሰዓብታን ክጓየዩ ከለዉ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምንታይ ዓገብ ዘይብል ? ኤርትራ ኣባል ናይዚ ውድብ እዚ ደይኮነትን ? ኣሜሪካ ዘይወዓልናዮን ዘይፈጸምናዮን በደላት ኣኻኺባ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ከተቕርበሎም ከላ ንምንታይ ኣተግበርትን ኣስፈጸምትን ዝኾኑ ? ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብኣሜሪካ ዝቐረበሎም ወረቓቕቲ ንምፍራምን ንምጽዳቕን ጥራይ እንተደኣ ኮይኖም ዝቖሙ እዚ ውድብ እዚ ነተን ካልኦት ሃገራት ዓለም ንምንታይ ኣድለየ ?
እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን 1962 መንግስቲ ኢትዮጵያ ብባርኾት ኣሜሪካ ንኤርትራ ክጎብጣ እንከሎ እዚ ውድብ ሓንቲ ቃል ውን ብጭቕ ኣየበለን። ሎሚ ውን ድሕሪ ሓምሳ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማእለያ ዘይብሎም በደላት እሞ ከኣ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ጭራሽ ብዘይ ወዓሎም ክኽሰስ እንከሎ እዚ ውድብ እዚ ንምንታይ ኢሉ ውን ኣይሓተተን ብዘይ ወዓል ሕደር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳን ምውንጃልን እዩ ከተግብር ጸኒሑን ዘሎን ። ኣሜሪካ ባዕሎም ኣብ ቤት ጽሕፈቶም ኮይኖም ዝመሃዝዎ ናይ ሓሶት ክስታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት እወ ኢሉ ምጽዳቑ መርኣያ ምእዙዝነቱ ንኣሜሪካ እዩ ዘርኢ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ንሃገራት ዓለም ዘበርክቶ ቅንጣብ ነገር የለን ። እቲ ንነብሱ መርማሪ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢሉ ዝሰየመ ትካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራ ክምርምር ዝተዋህቦ መዝነት ንጎድኒ ገዲፉ መሬት ኤርትራ ከይረገጸ ፣ ኣብ ደገ ዝነብሩ ዕሱባትን ቀደም ማዕበል ሰውራ ገሊፉ ንደገ ዝሰንደዎም ሓተላን ፣ ንሓተቲ ዑቕባን ፣ ኢትዮጵያውያንን ሓቲቱ ንዝረኸቦ ናይ ሓሶት ጸለመ ሒዙ ኣብ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣሎ ኣብ ኤርትራ ባርነት ኣሎ ኢሉ ነቶም ዝለኣኽዎ ጸብጻብ ከቕርብ መርእያ እንታይነት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እዩ ዝገልጽ።
ንቀንዴል ናጽነትና ላምባኣ ወዲኣ ኽትጠፍእ ሎሚ ኣይኮኑን ጀሚረሞ፣ ኣብ 1961 ገና ቍሎዒ ከላ ከጥፍእዋ ዘይፈተንዎ ፈተነ ኣይነበረን ግንከ ኣይከኣሉን ። እቲ ንሳ እትወስዶ ነዳዲ ካብ ትሕቲ መሬት ኩዒትካ ዝወጽእ ኣብ ዕዳጋታት ዓለም ዝሽየጥ ላምባ ዘይኮነስ ፣ ደም ናይቶም ሓላላት ደቂ ኤርትራ ብምዃኑ ብርሃና እናዛየደ ንመላእ ኤርትራ መሬታን ማያን ክሊ ኣየራን ድሙቕ ብርሃን እናሃበት እያ ንዘለኣለም ክትበርህ እትነብር ።
ስጋ ብዘይ ዓጽሚ ጠጠው ኣይብልን እዩ ፣ እቲ ዓጽሚ ከኣ እቲ እምነት እዩ
ህዝቢ ኤርትራ እምነ ኵርናዕ ጉዕዞ ቃልሱ እምነት እያ ኔራ ። ደሙን ዓጽሙን ከስኪሱ ነጻነቱ ከም ዝጭብጥ ጽኑዕ እምነት ኔርዎ ። ኩነታት ጸንኪሩ መሬት ከም ኣፍ ዕንቊ እንተጸበበት ውን ኣብ መወዳእታ ብዓወት መሰስ ኢሉ ከም ዝወጽእ ጽኑዕ እምነት ኔርዎ ።
እወ እቲ ምእንቲ እዛ ሃገር ኣብ ነፍሲ ወከፍ መሬታ ዝፈሰሰ ደም ዝተሰብረ ኣዕጽምቲ መዓስ ምእንቲ ጸወታ ኮይኑ ፣ ንስለ ነጻነትን ሓርነትን ህዝቢ ኤርትራ እኮዩ ፈሲሱ ! እዚ ኣብ መሬት ኤርትራ ዝፈሰሰ ደም ናይ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ሰማእታትና ኣብቲ ከርሲ መሬት ኤርትራ ከም ትሕተ ባይታዊ ማይ ንሱ ውን ትሕተ ባይታዊ ደም ኮይኑ ነዛ ቀንዴል ናጽነትና ንዘለኣለም ተወሊዓ ከም እትነብር ይገብራ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ እዩ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ቀንዴል ናጽነት ብብርሃና ተፈሲሁ ኣብ መላእ ሃገር ብዘይ ሸለብ ገለብ ክንቀሳቐስ ከሎ ንሰማእታቱ ከም መላእኽቲ ከኽብሮምን ክዝክሮምን ኣብ መትከሎም ረጊጹ ሕድሮም ከኽብር በቲ ሓደ ኢዱ ኣፍራዛ በቲ ሓደ ኢዱ ካላሽን ሒዙ ሃገሩ ዝሃንጽን ዝሕሉን ዘሎ ።
ኣሜሪካ ብውክልና ጭፍራ ወያነ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኲናት ክትከፍት ከም እትኽእል ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣጥፊኣ በቶም ኣብ ደገ ፈንጨራዕ ዝብሉ ዘለዉ ከዳዓት ደቂ ሃገር መንግስቲ ከተቕውም ወይ ድማ ነታ ሃገር ኣዕንያ ብሃይማኖታውን ቀቢላውን ውግእ ክትሕምሳ ከም እትደሊ ኩልና ንግምቶ ነገር እዩ ። እንተ ኾነ ከምቲ ለባማት ኣቦታትና ዝብልዎ ፣ ከልቢ ኣብ ቅድሚኡ ዘላ ስጋ እምበር ኣብ ልዕሊኡ ዘላ ዱላ ኣይርእን እዩ ከም ዝበሃል ከምዚ ዓይነት ምናልባሽ ኣብ ዒራቕ ወይ ሊብያ ሰሪሑ ክኸውን ይኽእል እዚ ማለት ግን ኣብ ኤርትራ ክሰርሕ ይኽእል ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ናጽነቱ ንምምጻእ ደቁ ናብ መኣዲ ቃልሲ መሪቑ ኣጆኹም እናበለ ሰዲዱ ንሱ ድማ ስንቅን ዕጥቅን ሒዙ ኣብ ዝኣተዉዎ እናኣቶ ንውጉኣት እናሓብሓበን እናኣለየን ንመስዋእቲ ደቁ ኣብ ነጸልኡ እናተቐበለ ዝተቓለሰ ህዝቢ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ትማል ንኹሉ ወራራቶም ኣፍሺሉ ብዓወት መሰስ ዝበለ ሎሚ ውን ዝያዳ ንኹሉ ውዲታቶም ኣምኪኑ ብዓወት መሰስ ከም ዝብል ርግጸኛታት ኢና ። ኣይፋልኩም ኣሜሪካ ሰላም ሃቡና ኣብታ መሬትና ነገር ኣይትድለዩና ! ሓንቲ መዓልቲ ኢና ተወሊድና ሓንቲ መዓልቲ ከም እንመውት ከኣ ናይ ተፈጥሮ ሕጊ ስለ ዝኾነ ንፈልጥ ኢና፣ ንሞት ፈሪሕና ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት ከም ዘይንምብርከኽ ክንሕብረኩም ንፈቱ ።
እንተ ናይዞም ኣብ ጎድኒ ጸላኢ ኮይኖም ንዕንወትን ጥፍኣትን ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ከዳዓት ደቂ ሃገር ፍርዶም እንታይ እዩ ክኸውን ? ከምቲ ናይ ትማል መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ምሕረት ይገብረልና ይኸውን ኢሎም ደኾን ይሓስቡ ይህልዉ ? ደናቝር ! ትማል ካልእ እያ ሎሚ ውን ካልእ እያ ጽባሕ እሞ ኸኣ ሓዳስ ዓይነት ጽባሕ እያ ክትከውን ። ብዙሕ ትሓስቡ ትህልዉ፣ ገሌኹም ህዝቢ ኤርትራ ንዓና ከምቲ ኣብ ናይ ፈረንሳ ሪቮሉሽን ንኹሎም ነቶም ኣሪስቶክራትስ ጂሎታይን ማሺን ጌሩ ክሳዶም ዝቖረጾም ይቖርጸና ይኸውን ኢልኩም ትሓስቡ ትህልዉ ፣ ወይ ውን ኣብ ሓዊ ይጠብሰና ይኸውን ? መልሰይ ግን እንድዒ ። ሃገርን ህዝብን ካብ ዓለም እቶም ዝኸበሩ እዮም ። ንጥፍኣት ናይዚኦም ዝለዓል ወይለኡ ! ብሕልፊ ንህዝቢ ኤርትራ ፣ ነዚ ደቁ ነጊፉ ንሃገሩ ዝውፊ ! ኣብ ሓቂ እንተ መጺእና ከምዚ ህዝቢ እዚ ኣብ ዓለም ኣሎዶ ኢልና ምስ እንሓትት ? እታ መልሲ የሎን እያ ።
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዘለኻ ተቐባል ሕድሪ ሰማእታት ዝኾንካ ኤርትራዊ ሎሚ ውን ከም ቀደም ተዳሎ ከይትዕሎ ጽናዕ ከይትምናዕ ! እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንርብዒ ዘመን ክካየድ ዝጸንሐ ኩሉ ሸርሕታት ቅድመ ኩነት ናይቲ ንኤርትራ እንተስ ብኢዶም እንተስ ብኢድ ወከልቶምን ተለኣኣኽቶምን ኣቢሎም ንምህራም እዩ ። እዚ ካብ ኮነ ሃገር ብዓመጽትን ናይ እንዳማቶም ደለይትን ከይትጉበጥ ሓደራ እትብል ሕድሪ ሰማእታትና ንምኽባር በዓል በትሪ በትሩ በዓል ሴፍ ሴፉ በዓል ጎርዴ ጎራዴኡ ኣልዒልና ክንምክት ኣለና ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ሕቶታት ኣንበብትና . . .
በዓል ትንሳኤ ብሓቂ ክርስትያናዊ በዓል ድዩ፧
ኢንሳይክሎፔድያ ብሪታኒካ ንበዓል ትንሳኤ ወይ ፋስጋ፡ “ትንሳኤ የሱስ ክርስቶስ ዚብዓለሉ ናይ ቤተ ክርስትያን ቀንዲ በዓል” ከም ዝዀነ ገይሩ እዩ ዚገልጾ። እንተዀነ ግና፡ በዓል ትንሳኤ ብሓቂ ክርስትያናዊ በዓል ድዩ፧
ንሓቅነት ሓደ ስርሓት ኢድ ንምርግጋጽ፡ ነቲ ዝርዝር ነገራት ብጥንቃቐ ኸተቕልበሉ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ብተመሳሳሊ፡ በዓል ትንሳኤ ክርስትያናዊ በዓል እንተ ዀይኑ ንምርግጋጽ፡ ነቲ ምስ በዓል ትንሳኤ ዚተሓሓዝ ዝርዝር ነገራት ምምርማር ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
ቅድም ቀዳድም፡ የሱስ ክርስቶስ ንሰዓብቱ፡ ትንሳኤኡ ዘይኰነስ ሞቱ ኼብዕሉ እዩ ኣዚዝዎም። ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ነዚ በዓል እዚ፡ “ድራር ጐይታ” ብምባል ጸውዖ።—1 ቈረንቶስ 11:20፣ ሉቃስ 22:19, 20።
ብተወሳኺ፡ ከምቲ ብሪታኒካ ዝገለጾ፡ መብዛሕትኡ ልምድታት በዓል ትንሳኤ፡ “ካብ ልምድታት ኣህዛብ ዝመነጨ ደኣ እምበር፡” ምስ ትንሳኤ የሱስ ክርስቶስ “ምንም ምትሕሓዝ የብሉን።” ንኣብነት፡ ኢንሳይክሎፔድያ ኦቭ ረሊጅን ብዛዕባ እቲ ህቡብ ምልክት ናይ በዓል ትንሳኤ ዝዀነ እንቋቝሖን ማንቲለን፡ “እቲ እንቋቕሖ ነቲ ኸም ሞት ዚምሰል (ተሪር) ቅራፍ እንቋቝሖ በሲዑ ዚወጽእ ሓዲሽ ህይወት የመልክት” ትብል። ቀጺላ ኸኣ፡ “ማንቲለ ኸም ሓንቲ ኣዝያ ፈራይት ፍጥረት እያ እትፍለጥ፡ በዚ ምኽንያት እዚ እያ ድማ ንምጅማር ጽድያ እተመልክት” በለት።
ፊሊፕ ዎልተር ዚብሃል ፕሮፌሰር ናይ ማእከላይ ዘመን ስነ ጽሑፍ፡ እዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ልምድታት ከመይ ገይሩ ኽፍሊ በዓል ትንሳኤ ኸም ዝዀነ ገሊጹ እዩ። ንሱ ኸም ዝጸሓፎ “ንኣረማዊ ልምድታት፡ ክርስትና ንምልባስ ኣብ ዝግበር ዝነበረ መስርሕ” ነቲ ኣረማውያን ዜብዕልዎ ዝነበሩ “ኻብ ሞት ሓጋይ ናብ ህይወት ጽድያ ዜሰጋግር ግዜ” ምስ ትንሳኤ የሱስ ኪተኣሳሰር ቀሊል እዩ ነይሩ። ዎልተር ወሲኹ፡ “ክርስትያናዊ በዓላት” ኣብቲ ናይ ኣረማውያን ዓውደ ኣዋርሕ ምእታዉ፡ ንብዙሓት ሰባት ሃይማኖቶም ንኪቕይሩ ቐሊል ከም ዝገበረሎም ገለጸ።
እዚ “ንኣረማዊ ልምድታት፡ ክርስትና ንምልባስ” ዚግበር ዝነበረ መስርሕ፡ ሃዋርያት ብህይወት ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ኣይኰነን ጀሚሩ፣ ምኽንያቱ ሃዋርያት ንኣረማውነት ‘ዚኽልክሉ’ እዮም ነይሮም። (2 ተሰሎንቄ 2:7) ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ኣነ ምስ ኣልገስኩ፡ . . . ንደቀ መዛሙርቲ ደድሕሪኦም ምእንቲ ኺስሕቡ፡ ቄናን ነገር ዚዛረቡ ኺትንስኡ እዮም” ብምባል ኣጠንቂቑ ነይሩ እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 20:29, 30) ሃዋርያ ዮሃንስ እውን ኣብ መወዳእታ ቐዳማይ ዘመን፡ ገለ ሰባት ድሮ ንክርስትያናት የስሕቱ ኸም ዝነበሩ ጽሒፉ እዩ። (1 ዮሃንስ 2:18, 26) ስለዚ፡ ጸኒሑ ኣረማዊ ልምድታት ንኺተኣታቶ መገዲ ተኸፊቱ ነይሩ እዩ።
“ምስቶም ዘይኣመንቲ ኣብ ሓደ ኣርዑት ኣይትጸመዱ።”—2 ቈረንቶስ 6:14
ይኹን እምበር፡ ገሊኦም ሰባት፡ ገሊኡ ልምድታት በዓል ትንሳኤ ናብ ክርስትና ምእታዉ ጌጋ ኸም ዘይነበረ፡ እኳ ደኣስ “ንኣረማውያን” ብዛዕባ ትንሳኤ የሱስ ዝሓሸ ግንዛበ ንኺህልዎም ከም ዝሓገዞም ኰይኑ ይስምዖም። ግናኸ፡ ጳውሎስ ነዚ ሓሳብ እዚ ኣይምተሰማምዓሉን። ከመይሲ፡ ኣብ ሃጸያዊ ግዝኣት ሮሜ ኺጐዓዝ ከሎ ንብዙሕ ኣረማዊ ልምድታት እተቓልዐ እኳ እንተ ነበረ፡ ሰባት ንየሱስ ክርስቶስ ምእንቲ ኺርድእዎ ኢሉ ግና ንዋላ ሓደ ኻብዚ ልምድታት እዚ ናብ ክርስትና ኣየተኣታተወን። ብኣንጻሩ እኳ ደኣስ ንክርስትያናት ከምዚ ብምባል እዩ ኣጠንቂቕዎም፦ “ምስቶም ዘይኣመንቲ ኣብ ሓደ ኣርዑት ኣይትጸመዱ። ማለት፡ ጽድቅን ሓጢኣትን እንታይ ርክብ ኣለዎ፧ ወይስ ብርሃን ምስ ጸልማት እንታይ ሕብረት ኣለዎ፧ ‘ስለዚ፡ ካብ መንጎኦም ውጹን ተፈለዩን’ ይብል የሆዋ፡ ‘ርኹስ እውን ኣይትተንክዩ’፣ ‘ኣነ ኸኣ ክቕበለኩም እየ።’”—2 ቈረንቶስ 6:14, 17።
ኣብዚ ዝርዝር ነገራት ብዝገበርናዮ ሓጺር ምርምር ኣብ እንታይ መደምደምታ ኢና በጺሕና፧ በዓል ትንሳኤ ክርስትያናዊ በዓል ኣይኰነን።
ብዝያዳ ፍለጥ
ትንሳኤ የሱስ፡ ዘለኣለማዊ ህይወት የውህብ
ቃንዛ፡ ስቓይ፡ ወይ ሓዘን ዘይብሉ ናይ ዘለኣለም ህይወት ክትረክብስ፡ ሕስብ እሞ ኣብሎ!


text:
ውልቃውነትን “ሓባራውነት” collectivism
(ካብዚ ዝቐጸለ)
እቲ ቀንዲ ክምርመር ዘለዎ ዲክተተርነት ከም ብሓደ ታሪኻዊ ሓደጋ ዝመጸን ብገለ ገለ ገበነኛታትን ዓዋሉን ዝካየድ ኢዩ ዝብል እምነት ኢዩ።
ኩሉ ሰብ ደሞክራስያዊ እዩ ኢልና ንነብስና ከነዕሹ የብልናን። እረ ዝበዝሑስ ኣብ መንግስቲ ምስታፍ ንኻልኦት ክገድፉዎ እዮም ዝመርጹ። ንዲክተተርነት ክንፈርሖ የብልናን፣ እንታይ ድኣ ብኽፋኣት ሰባይ ከይካየድ ዝብል ኣተሓሳስባ ኣሎ። እዚ ግን ነቲ ቀንዲ ሕመረት ናይ ዲክተተርነት (ቶታልሪኣኒዝም) ይርስዕ። ማለት ዲክተተራዊ ስርዓት ኣብ መስርሕ ቁጠባዊ ማሕበራዊን ካልእን መደባት ክሰርዕ እንከሎ፣ ምእንቲ ክዕወት ስነ ምግባር ከልግስ ከምዝግደድ ኢዩ። ስለዚ ከኣ እዩ ኣብ ዲክተተርነት እቶም ብዘይ ዓጋቲ ዝሰርሑን፣ ናይ ስነ ምግባርን ስነ ስርዓትን ልጓም ዘይብሎም ሰባት፣ ዝያዳ ኣብዚ ከምዚ ዓይነት ስርዓት ዝዕወቱ። ነዚ ክርዳእ ዘይክእል ሰብ ነቲ ኣብ መንጎ ዲክተተርነትን ነጻ ሕብረተ ሰብን ዘሎ ዓቢ ጋግ ብጉዳይ ስነ ምግባር ማለት ኣብ ናይ “ሓባር” (collectivism) ውልቃዊ ምዕራባዊ ስልጣነን ኣይተረድኦን ማለት ኢዩ።
ብዛዕባ ሰነ ምግባራዊ መሰረት ናይ ሓባርነት ብዙሕ ክትዕ ተኻይዱ ኢዩ። ኣብዚ ግን እቲ ናይ ስነ ምግባር መሰረት ዘይኮነስ እቲ ውጺኢት እዩ ዝግደሰና ዘሎ። እቲ ሕቶ እንታይ ዓይነት ስነ ምግባር ኢዩ ካብ ሓደ ናይ ሓባራዊ ሕብረተሰብ (ኩልና ንሕና ዝብል ማለት ኢዩ)ን እንታይ ዓይነት ኣገባባት እዮምከ ዘምሓደርዎ ዝብል ኢዩ። ኣብዚ ነቲ ኣብ መንጎ ስነ ምግባርን ትካላትን ምናልባት እቲ ውጺኢት ካብቲ መበገሲኡ ፍልይ ዝበለ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ማለት ካብ ሓደ ልዑልን ትስፍውን ድሌት ናብ ሓባራዊ ኣተሓሳስባ ከምርሕ ይኽእል። ስለዚ ናብ ሓደ ዝለዓለ ጠባይ ክመርሕን ኢዩ ምባል ንቡር ይመስል። ኣብዚ እቲ ዝመርሕ ስነ ምግባራዊ ኣተሓስስባ፣ ኣብ ውሽጢ ናይ ሓባራዊ ሕብረተሰብ፣ ማለት ቶታሊተርያን ስርዓት ንውልቀሰባት ከዕውቶም ዝገበር ናይቲ ቶታሊተርያን እቲ ዝሓዞ ውድባዊ ቅርጺ እዩ መበገሲኡ። ናብዚ ክንመጽእ ምእንቲ ደሞክራሲያዊ ትካላት ቅድሚ ምዕናውን ነቲ ቶታሊተርያን ስርዓት ምምጽኡ ዝነበረ ኩነት ንመልከት።
ኣብዚ እቲ ኣውራ ዝድለ ዝነበረ ቅልጡፍን ወሳኒ ዝኾነ መንግስቲ እዩ። ነቲ ድንጉይን ሕልኽልኽን ዝኾነ መስርሕ ደሞክራሲ ዝደንጎዮ ኮይኑ ኣብዚ ምእንቲ ተግባር ዝግበር ሽቶ ይዕብልል። ኣብዚ ግዜ እዚ እቲ “ክገብር ይኽእል ኢዩ” ዝበሃል ኣካል ወይ ሰልፊ እዩ ንህዝቢ ዝያዳ ዝስሕቦ። ኣብ ማእከል ኣውሮጳ ዝነበራ ማሕበረነታውያን ሰልፍታት፣ ነቲ ዝበዝሐ ቁጽሪ ዘለወን ጉጅለታት ዘይኮነስ፣ ነተን ብውዳበ ዝሓየላን እቶም ኣባላተን ድማ ፍጹም ምእዙዛትን ዲስፕሊን ዘሎም ኮይኖም፣ ነቲ ናቶም ስርዓት ድማ ብሓይሊ ኣብ ምትግባር ድሕር ኣብ ዘይብሉ እዮም ተመርኲሶም ተዓዊቶም።
ነዚ ሓደ ዓይነት ኣተሓስባ ዘለዎም ሓያልን ብቁጽሪ እውን ብርክት ዝበለ ጉጅለ ንምምስራት ኣብቲ ሕብረተሰብ ካብቶም ዝበለጹ ዘይኮነስ ካብቶም ዝኸፍኡ ባእታታት ኢዩ ዝቡከር። ስለምንታይ ንዝብል ሰለስት ምኽንያታት ኣለዉ።
- ዝያዳ ትምህርትን ምዕባለ ፍልጠትን ናይ ውልቀሰባት እንተሎ፣ እቲ ኣረኣእዮኦምን ኣመለኻኽቶኦምን እውን ስለዝፈላለ ብዛዕባ ኣሰራርዓ ክብርታት ኣብ ሓደ ስምምዕ ክበጽሑ ኣይክእሉን እዮም። ስለዚ ዝለዓለ ዓይነት ናይ ሓደ ዓይነት ተምሳል ምዃን እንተድኣ ደሊና ናብቲ ዝተሓተ ስነ ምግባርን ዝተሓተ ትምህርትን ዘለዎን ኣብ እቲ ዝነኣሰ ናይ ሰብ ስምዒት ዝድርኩኽ ደረጃ ክንወርድ ኣለና። እዚ ማለት ዝበዝሕ ሰብ ትሑት ስነ ምግባር ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ እቶም ዝበዝሑ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ዘለዎምን ዘሰማምዖምን ጉጅለ እቶም ዝተሓተ ስነ ምግባር ዘለዎም እዮም። ብዛዕባ ህይወት ዘለዎም ኣተሓስስባ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሓይሊ ከትግብሩ ዝኽእሉ እቶም ፍልልይን ምዕብል ዝበለ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ኣይኮኑን። እንታይ ድኣ እቶም ብ”ሓፋሽ” ዝፍለጡ (በቲ ዝተሓተ ትርጉሙ) እቶም ንባዕሎም ክሓስቡ ዘይክእሉን ነጻ ዘይኮኑን እዮም። ምኽንያቱ እዚኣቶም ነቲ ኣተሓሳስባ በቲ ንዲክተተርነት ዝደንፍዕ ሓይሊ ብድሕሪት ኮይኖም ሚዛን ስለዝህብዎ ኢዩ። እቲ ዲክተተር ኣብዞም “ቅልል” ዝበለ ስሚዒታውያን እንተድኣ ክምርኲስ ኮይኑ ግን እቲ ቁጽሮም ስለዘይኣክል፣ ንኻልኦት ኣብቲ ናቶም ጉጅለ ከእቱ ይግደድ።
- እቲ ካልኣይ ናይ ምልላይ ኣሉታዊ መትከል ኣብዚ ይመጽእ። እቲ ዲክተተር ናይቶም ድኹማትን ብቐሊሉ ዝታለሉን ናይ ባዕሎም ደው ዘብል መርገጺ ዘይብሎም ደገፍ ክረክብ ኢዩ። ስለዚ እዚኣቶም ጌና ዘይተወቕረ ክብረታቶም ዘይደልደለን ስሚዒታቶም ነድሮምን ብቐለሉ ዝላዓልን እዮም ነቲ ናይ ቶራሊረኒያዝም ሰልፊ ዝመልእዎ።
- ሓደ ኪኢላ ደማምጎግ (demagogue) ኣብ ፍርሕን ኣድልዎን ትጽቢታዊ ስሚዒታት ብምትኳር ስልጣን ዝሕዝ ሰብ፣ (ኣብነት፤ ቅድም ኣውራጃውነትን ደቂ ኣስመራን፣ ድሓር ኣሜሪካን “ወያነ”ን) ነዚኦም ብሓደ ብምጥማር እታ ሳልሰይቲ ምኽንያት ትመጽእ። እዚኣ እታ ብዓይኒ ግዳያት ክትረአ እንከላ ዝያዳ ኣሉታዊት ኣብ ናይ ተኸተልቲ ምምራጽ እያ። ደቂ ሰባት ብፍጥረቶም ኣብ ሓደ ናይ ኣሉታ (ቅርሕንቲ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ፣ ቅንኢ ኣብ ልዕሊ ሃብታማት) ስምምዕ ክበጽሑ ይቐሎም ይመስል ካብ ኣብ ናይ ኣዎንታዊ ስራሕ ምስራሕ። “ንሕና”ን “ንሶም”ን ነዚኣቶም ብሓደ ይቖርኖም። እዚኣቶም ድማ ፍጹም እምነት እዮም ዝሕተተኡን ዝህቡን። ስለዚ “ጸላኢ” ኣብ ናይ ጀርመን “ኣይሁዳዊ” ይኹን ኣብ ሩስያ “ኩላክ” ኣድለዪ ቅድመ ኲነት ንሓደ ዲክተተር ዘድልዮ ይመስል።
ኣብዚ ናይ ሓባር ዝበሃል ስርዓት ዲክተተርነት እዩ እምበኣር እቲ ውልቀ ሰብ ረጽሚ ክጥቀምን ክገፍዕን ዝረኣየሉ በቲ ጉጅለ ስለዝተኸበን መንነቱ ምስቲ ጉጅለ ሓደ ስለዝገበረ ኢዩ። ከምቲ ሪይንሆልት ኒቡህር ዝብሎ ስልጡናት ሰባት እቲ ዝኸፍአ ባህርያት ናብ ጉጅለኦም ስለዘመሓላለፉ ንባዕሎም ዝያዳ ስነ ምግባራውያን ኢሎም ይሓስብዋ። ኣብ ክንዲ ጉጅለ ምስራሕ ነቲ ናይ ውልቀ ሰብ ስነ ምግባር ምብጣስ የቕልሎ።
ኣብ ሓባራዊ ዲክተተርነት ኩነት እቲ “ማሕበረሰብ” ዘይኮነ ብኣንጻሩ እቲ ውልቀ ሰብ እዩ ዝያዳ ኣተኲሮ ዝረክብ። ህርኩት ኣገልጋሊ ክኸውን ምእንቲ ብቐጻሊ ክሰርሕ ይጥለብን ተመኲሮ ከምዝድልብ ይግበር። ንኣብነት ኣብ ጀርመን ምስቲ ኩሉ ኣዎንታዊ ጠባያቶም፤ ሓደ “ኣብነት ጀርመናዊ” ዝጎድሎ ዝነበረ ሕጽረት ናይ ውልቀሰባዊ ተጻዋርነትን ናይ ካልኦት ሰባትን ርእይቶ ምኽባርን እዩ ዝበሃል። እዚ ማለት ነጻነት ናይ ሓሳብን ስነ ስርዓትን ጠባይን ካባኻ ንላዕሊ ሓይሊ ንዘለዎ ድማ ንርእይቶኻ ከይፈራሕካ ክትከላኸለሉን ንድኹም ክትጣበቐን ናይ ምኽኣል ጉዳይ እውን ኣለዎ። ኣብዚ ንኡሳን ዝመስሉ ግን ኣብ ነጻ ሕብረትሰብ ኣብ መንጎ ደቅሰብ
ንዝግበር ምርድዳእ ዘቀላጥፉን ዘቕልሉን፤ ለዋህነት፣ ሰሕቕ፣ ትሕትና፣ ውልቃውነት ምኽባርን እቲ ካልእ ሰብ ጽቡቕ ድሌት ኣለዎ ኢልካ ምሕሳብን ዝኣመሰሉ ጠባያት ጎዲሎም ይረኣዩ። እዚኦም ናይ ውልቀሰባት ጥራሕ ዘይኮኑ ናይ ሕብረተሰብ ባህርያት ድማ ኢዮም።
እቶም ኣገልገልቲ ዝኾኑ ሓፋሽ ዜጋታት ንዲክተተርነት ከገልግሉ እንከለዉ ንዝለዓለ ክብሪ ኢና ንገብሮ ኢሎም ስለዝኣምኑ - ንሕና እኳ እንተኣስከሕከሕና - እቶም ቀንዲ ተሓተትስ እቶም ነዚ ፖሊሲ ዝመርሑ እዮም። ነዚ ዝገብር ሰብ ንኽፉእ ጥራሕ ዘይኮነ ዝኾነ ዓይነት ሞራላዊ ሕጊ ክሰብር ኣለዎ። ብተወሳኺ ኩሉነትንኦም ኣብ ትሕቲ መንነትን እንታውነት ዲክተተር ዝተሰቑረ ክኸውን ኣለዎ። ካብዚ ንላዕሊ ድማ ፈጺሞም መትከል ዘይብሎምን ዝኾነ ነገር ንኽገብሩ ቅሩባት ክኾኑ ኣለዎም። ናይ ባዕሎክ ክብርን ድሌትን ባህግን የብሎምን። እቲ ዲክተተር ዝደልዮ ክኾልፍ ዝኽእል ናይ እዚ እዩ ልክዕ እዚ እዩ ጌጋ ዝብል ኣተሓሳስባ ክህልዎም የብሉን።
ስለዚ ካኣ እዩ እቶም ስነ ምግባራዊ ኣተሓሳስባን እምነትን ዘለዎም አውሮጳውያን ክስሕብ ዘይክእል እቲ ቶታትሊተራዊ ኣግባብ። እቶም ተሪፎም ዘለዉ ናይ ስልጣን ህርፋንን፣ እንተኣዚዝካ ትረኽቦ ታሕጓስን ኣብ ሓደ ኣዝዩ ሓያል ጎድኒ ዝርከብ መሳርሒ ኣባል ናይ ምዃን ተረኽቦ ጥራሕ ኢዩ።
ኣብዚ ጉዳይ እዚ እቶም ዘይግደሶምን ብሞራላዊ ሰንሰለት ዘይትሓዙን ፍሉይ ዕድል ይረኽቡ። ያኢ ንልዕል ዝበለ ሃገራውን ኣህጉራውን ስነ ሓሳባውን ፍልስፍና ዝዓሰሎ ተባሂሉ ብኽፍኣትን ገበንን ዝካየድ ንጥፈታት ብውሑሉል ኣገባብ ክካየድ ኣለዎ። ነዚ ክፉእ ዝኾነ ተግባራት ኣብቲ ሃገር ዝርከብ ስነ ምግባራዊ እምነት ዕንቅፋት ስለዝኾኖ፣ እቶም ነዚ ሰጊሮም ነውራምን ገበናውን ክፉእን ነገር ክገብሩ ዝዕጠቑ ናብ ናይ ስልጣን ቦታ መኾደጪን ሓፍ መበልን ይኾኖም ማለት ኢዩ።
ኣብ ዲክተተራዊ ስርዓታት ብጭካነን ምፍርራሕን፣ ብስለያን ምድንጋርን ዝርከቡ ቦታታት መሊኦም እዮም። ኣብ ገስታፖን ናይ ምጽናት መደበራት ይኹን ናይ ናዚዝም ፖሮፓጋንዳ ኣብያተ ጽሕፈት ብዛዕባ ናይ ደቂ ሰብ ስሚዒትን ሰብኣዊ ኩነታትን ዝምልከቶ ጉዳይ ኣይኮነን። ግንከ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰሉ ቦታታት እዩ እቲ ናይ ዲክተተር ስርዓት ዝወስደካ። ኣብ መደምደምታ ድማ ሓደ ካብቲ ስነ ምግባራዊ ትሕዝቶ ቶታሊተርያኒዝም ማለት ዝምድናኡን ሳዕቤናቱን ኣብ ልዕሊ ክብረት ዝበሃል ናይቲ ሕብረተሰብ ዘሕድሮ ጽልዋ ብዛዕባ እቲ ሓቂ ዝባሃል ኣምር እዩ ዝስዕብ። እዚ ግን ንባዕሉ ዝኸኣለ ምዕራፍ ኣለዎ። (ይቕጽል….)


text:
ተኣማንነት ናብ ስምረት ኣምላኽ ይመርሕ
‘ነቶም ብእምነትን ብትዕግስትን ነቲ ተስፋታት ዚወርስዎ ምሰልዎም።’—እብ. 6:12።
መዝሙር፦ 3, 54
1, 2. ይፍታሕን ጓሉን እንታይ ብድሆ እዩ ኣጋጢምዎም፧
ኣብ መወዳእታ፡ ሻቕሎታ ኣብቅዐ። ኣቦኣ ኻብ ውግእ ብደሓን ምምላሱ ስለ ዘሐጐሳ፡ ሰላም ክትብሎን በቲ ዜደንቕ ዓወቱ ኽትሕጐስን ናብኡ ጐየየት። ምስኣ ተሓጒሱ ኣብ ክንዲ ዚዝምርን ዚስዕስዕን ግና፡ ነቲ ብውግእ ዝረስሐ ኽዳኑ ቐዲዱ፡ “ኣየ፡ ጓለየ! . . . ልበይ ሴርክዮ” በላ። ድሕሪኡ፡ ንህይወታ ንሓዋሩ ዝቐየረ፡ ነቲ ንቡር ህይወት ኪህልዋ ዝነበራ ትምኒትን ተስፋን ድማ በኒኑ ኸም ዚተርፍ ዝገበረ ቓላት ኣውስአ። ንሳ ግና ከይተወላወለት ንኣቦኣ ጽቡቕ ምላሽ ሃበቶ፣ ከምቲ ንየሆዋ እተመባጽዖ ኺገብር ድማ ኣተባብዓቶ። ቃላታ ነታ ዓባይ እምነታ ዚገልጽ እዩ ነይሩ። የሆዋ ኻብኣ ዚሓትቶ ዘበለ ዅሉ ንጽቡቓ ምዃኑ ትኣምን ነበረት። (መሳ. 11:34-37) ኣቦኣ ኸኣ፡ እቲ ጓሉ ንውሳነኡ ንምድጋፍ ዝነበራ ፍቓደኛነት፡ ስምረት የሆዋ ኸም ዜምጽእ ስለ ዝፈለጠ፡ ልቡ ብሓበን መልአ።
2 ይፍታሕን እታ ፍርሃት ኣምላኽ ዝነበራ ጓሉን ኣብ ኣጸጋሚ ዅነታት እውን ከይተረፈ ኣብ መገዲ የሆዋ ትውክልትን እምንቶን ነይርዎም እዩ። ስምረት ኣምላኽ ንምርካብ፡ ዝዀነ ይኹን መስዋእቲ ኪኸፍሉ ኸም ዚግብኦም እዮም ዚኣምኑ ነይሮም።
3. ኣብነት ይፍታሕን ጓሉን ሎሚ ሓጋዚ ኪኸውን ዚኽእል ስለምንታይ እዩ፧
3 ንየሆዋ እሙን ምዃን ወትሩ ቐሊል ከም ዘይኰነ ንፈልጥ ኢና። ከም ሓቂ፡ ‘ንእምነት ክንጋደል’ ኣሎና። (ይሁ. 3) ከምኡ ንምግባር፡ ይፍታሕን ጓሉን ብዓወት ዝሰገርዎ ብድሆታት እስከ ንርአ። ከመይ ገይሮም እዮም ንየሆዋ እሙናት ኰይኖም ኪጸንዑ ዝኸኣሉ፧
ዓለማዊ ጽልዋታት እናሃለወ ኽነሱ፡ እሙን ምዃን
4, 5. (ሀ) እስራኤላውያን ናብ ምድሪ ተስፋ ምስ ኣተዉ፡ የሆዋ እንታይ ትእዛዝ እዩ ሂብዎም፧ (ለ) ብመሰረት መዝሙር 106፡ እስራኤላውያን ዘይእዙዛት ብምዃኖም እንታይ እዩ ኣስዒቡሎም፧
4 ይፍታሕን ጓሉን መዓልቲ መዓልቲ ብዛዕባ እቲ ንየሆዋ እሙን ዘይምዃን ዜምጽኦ ሕማቕ ሳዕቤናት ይዝክሩ ነይሮም እዮም። ቅድሚኡ 300 ዓመት ይገብር፡ ኣቦታቶም ነቶም ኣብታ ምድሪ ተስፋ ዝነበሩ ዅሎም ኣረማውያን ኬጽንትዎም ትእዛዝ ተዋሂብዎም ነይሩ እዩ። (ዘዳ. 7:1-4) እስራኤላውያን ብዘይምእዛዞም ግና፡ ብዙሓት ነቲ ሓጥእ መገድታት ከነኣናውያን ስዒቦም፡ ብናይ ሓሶት ኣማልኽትን ብርኹስ ተግባራትን ከኣ ተፈንጢሮም እዮም።—መዝሙር 106:34-39 ኣንብብ።
5 ብሰንኪ እቲ ዕልወት እቲ ኸኣ ስምረት የሆዋ ስኢኖም እዮም፣ ስለዚ፡ ደጊም ኣየዕቈቦምን። (መሳ. 2:1-3, 11-15፣ መዝ. 106:40-43) ኣብቲ ጽንኩር ዓመታት እቲ፡ ፍርሃት ኣምላኽ ዝነበረን ስድራ ቤታት ንየሆዋ እሙናት ንምዃን ብዙሕ በዲህወን ኪኸውን ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ ስምረት ኣምላኽ ኪረኽቡ ዝቈረጹ፡ ከም እኒ ይፍታሕን ጓሉን ኤልቃናን ሃናን ሳሙኤልን ዝኣመሰሉ እሙናት ከም ዝነበሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ።—1 ሳሙ. 1:20-28፣ 2:26።
6. ሎሚ እንታይ ጽልዋታት ዓለም ኣሎ፧ ንሕናኸ እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
6 ሎሚ ምስቲ ኣብ ጥንታዊት ከነኣን ዝነበሩ ሰባት ዚመሳሰል ተግባራትን መገድታትን ዚስዕቡ ኣብ ዝመልእዋ ዓለም ኢና ዘለና። ጾታዊ ርኽሰትን ዓመጻን ኣኽቢርካ ይርአ፡ ፍቕረ ንዋይ እውን የስፋሕፍሕ ኣሎ። የሆዋ ኸምቲ ንእስራኤላውያን ዘጠንቀቖም፡ ንዓና እውን ካብዚ ጽልዋታት እዚ ኺሕልወና ኢሉ ንጹር መጠንቀቕታታት ሂቡና ኣሎ። እሞኸ ኻብ ጌጋታት እስራኤላውያን ክንምሃር ዲና፧ (1 ቈረ. 10:6-11) ዝዀነ ይኹን ኣተሓሳስባ ከነኣናውያን ንምውጋድ ክንጽዕር ኣሎና። (ሮሜ 12:2) ከምኡ ንምግባር ብተኣማንነት ጻዕሪ ንገብርዶ ኣለና፧
ዜጕሂ ነገራት እናሃለወ ኽነሱ፡ እሙን ምዃን
7. (ሀ) ይፍታሕ ካብ ገዛእ ህዝቡ እንታይ እዩ ኣጋጢምዎ፧ (ለ) ይፍታሕ ግና እንታይ ገበረ፧
7 ብዘመን ይፍታሕ፡ እስራኤላውያን ዘይእዙዛት ብምንባሮም፡ ባሮት ፍልስጥኤማውያንን ዓሞናውያንን ኰይኖም ነይሮም እዮም። (መሳ. 10:7, 8) ይኹን እምበር፡ ንይፍታሕ ካብቶም ጸላእቲ ዝዀኑ ኣህዛብ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ካብ ኣሓዋቱን መራሕቲ እስራኤልን እውን ብድሆታት ኣጋጢምዎ እዩ። እቶም ብኣቦ ኣሕዋቱ ብቕንእን ብጽልእን ተላዒሎም፡ ከም በዅሪ መጠን ዚግብኦ ርስቲ ኸልከልዎ። (መሳ. 11:1-3) ይፍታሕ ግና እቲ ሕሱም ተግባሮም ንኣረኣእያኡ ኺቈጻጸሮ ኣይፈቐደን። ነቲ ዓበይቲ ህዝቡ ኺረድኦም ዘቕረቡሉ ልማኖ ብሕነ ምፍዳይ ተለዓዒሉ ኣብ ክንዲ ዚጐስዮ፡ ከይዱ ረድኦም። (መሳ. 11:4-11) ይፍታሕ ከም መንፈሳዊ ሰብ ስጕምቲ ኺወስድ ዝደረኾ እንታይ ኪኸውን ይኽእል፧
8, 9. (ሀ) ኣብ ሕጊ ሙሴ ዚርከብ እንታይ ስርዓታት እዩ ንይፍታሕ ዝሓገዞ፧ (ለ) ኣብ ኣዒንቲ ይፍታሕ ዝያዳ ኣገዳስነት ዝነበሮ እንታይ እዩ፧
8 ይፍታሕ ሓያል ጅግና ጥራይ ኣይኰነን ነይሩ፣ ነቲ ኣምላኽ ንህዝቡ ዝገበረሎም ነገር እውን ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ብዛዕባ ታሪኽ እስራኤል ዝነበሮ ሰፊሕ ፍልጠት፡ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቲ የሆዋ ቕኑዕን ጌጋን ኬለሊ ሓጊዝዎ እዩ። (መሳ. 11:12-27) ኣብ ሕጊ ሙሴ ዝነበረ ስርዓታት ኣምላኽ ንኣተሓሳስባን ንልብን ይፍታሕ ቀሪጽዎ እዩ። ቂም ምሓዝ ንየሆዋ ኸም ዘየሐጕሶ ይፈልጥ ነይሩ እዩ፣ የግዳስ፡ ኣምላኽ ንህዝቡ፡ ንሓድሕዶም ኪፋቐሩ እዩ ዚደልዮም። ብዘይካዚ እውን፡ ብጻይካ ኺሽገር ከሎ፡ እንተላይ “ጸላኢኻ” ኺሽገር ከሎ፡ ዕሽሽ ኪትብሎ ኸም ዘይብልካ፡ ሕጊ ሙሴ ይምህር ነይሩ እዩ።—ዘጸኣት 23:5፣ ዘሌዋውያን 19:17, 18 ኣንብብ።
9 ከምቲ ነቶም ‘ኪጸልእዎ ዝጀመሩ’ ኣሕዋቱ ዝመሓሮም ዮሴፍ ዝኣመሰሉ እሙናት፡ ነቲ ይፍታሕ ዝሃቦ ምላሽ ጸልዮምዎ ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። (ዘፍ. 37:4፣ 45:4, 5) ይፍታሕ ብዛዕባ ኸምዚ ዝበለ ኣብነታት ምስትንታኑ፡ ንየሆዋ ባህ ዜብል ስጕምቲ ኺወስድ ሓጊዝዎ ኪኸውን ኣለዎ። ተግባር ኣሕዋቱ ብዙሕ እኳ እንተ ጐድኦ፡ ንየሆዋን ንህዝቡን ካብ ምግልጋል ግና ድሕር ኣይበለን። (መሳ. 11:9) ኣብ ኣዒንቲ ይፍታሕ፡ ንስም የሆዋ ንምክልኻል ዚግበር ቃልሲ፡ ካብ ብሕታዊ ግጭት ዚዛይድ ኣገዳስነት ነበሮ። ንየሆዋ እሙን ንምዃን ቈሪጹ ነበረ፣ እዚ ኸኣ ንዕኡን ንኻልኦትን ጽቡቕ ነገር ኣፍረየ።—እብ. 11:32, 33።
10. ከም ክርስትያን ኴንና ምእንቲ ኽንውስን፡ ስርዓታት ኣምላኽ ብኸመይ ይሕግዘና፧
10 ኣብነት ይፍታሕ ንልብና ኺትንክዮ ኽንፈቅድ ዲና፧ ምናልባት ብገሊኦም ክርስትያን ኣሕዋትና ጕሂና ወይ ተገፊዕና ንኸውን። ከምኡ እንተ ኣጋጢሙና፡ እዚ ብድሆታት እዚ ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ከም ዘይንእከብ፡ ንየሆዋ ኸም ዘይነገልግሎ፡ ወይ ምስ ጉባኤና ምሉእ ብምሉእ ከም ዘይንሓብር ዚገብር ዕንቅፋት ኪኸውን ከነፍቅድ ኣይግባእን። ኣብነት ይፍታሕ ብምስዓብ፡ ብስርዓታት ኣምላኽ ንሕማቕ ኵነታት ክንሰግርን ሰናይ ንምግባር ክንድረኽን ንኽእል ኢና።—ሮሜ 12:20, 21፣ ቈሎ. 3:13።
ብፍታው እንገብሮ መስዋእቲ፡ እምነትና የርኢ
11, 12. ይፍታሕ እንታይ ኢሉ ተመባጽዐ፧ እዚኸ እንታይ ማለት ነበረ፧
11 ይፍታሕ ንእስራኤል ካብ ዓሞናውያን ሓራ ንምውጻእ ሓገዝ ኣምላኽ ከም ዜድልዮ ተገንዘበ። የሆዋ ዓወት እንተ ሂብዎ ድማ፡ ካብ ውግእ ምስ ተመልሰ ኻብ ቤቱ ኪቕበሎ ዚወጽእ ቀዳማይ ሰብ “ዚሓርር መስዋእቲ” ገይሩ ንየሆዋ ኬቕርቦ ምዃኑ ተመባጽዐ። (መሳ. 11:30, 31) እዚ እንታይ ማለት ነበረ፧
12 ንሰብ መስዋእቲ ምግባር፡ ኣብ ቅድሚ የሆዋ ፍንፉን እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ ይፍታሕ ቃል ብቓሉ ንሰብ መስዋእቲ ኺገብር ማለቱ ዘይምንባሩ ንጹር እዩ ነይሩ። (ዘዳ. 18:9, 10) ኣብ ትሕቲ ሕጊ ሙሴ፡ ዚሓርር መስዋእቲ ምሉእ ብምሉእ ንየሆዋ እዩ ዚውሃብ ነይሩ፣ ስለዚ፡ ይፍታሕ ነቲ ሰብ እቲ ንኣገልግሎት ኣምላኽ ጥራይ ኪኸውን ከም ዚውፍዮ ይገልጽ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ። እዚ መብጽዓ እዚ እምበኣር፡ እቲ ሰብ ኣብ ማሕደር የሆዋ ንሓዋሩ ኸም ዜገልግል እዩ ዚእምት ነይሩ። የሆዋ ነቲ ይፍታሕ እተመባጽዖ ተቐቢሉ፡ ዜደንቕ ዓወት ሃቦ፣ ንሱ ድማ ንጸላእቱ ወቕዖምን ኣምበርከኾምን። (መሳ. 11:32, 33) እቲ “ዚሓርር መስዋእቲ” ዀይኑ ንኣምላኽ ዚቐርብ ሰብ ግና መን ኰን እዩ ነይሩ፧
13, 14. ኣብ መሳፍንቲ 11:35 ዚርከብ ቃላት ይፍታሕ፡ ብዛዕባ እምነቱ እንታይ ይገልጽ፧
13 ነቲ ኣብ መእተዊ እዛ ዓንቀጽ እዚኣ እተጠቕሰ ነገር እሞ ዘክሮ። ይፍታሕ ካብ ውግእ ምስ ተመልሰ፡ እታ ዚፈትዋ ሓንቲ በይና ውሉዱ እያ ኽትቅበሎ ወጺኣ! እዚ ፈተና ዀኖ። ቃሉ ሓልዩ ጓሉ ዝተረፈ ህይወታ ኣብቲ ማሕደር ከተገልግል ይህብ ደዀን ይኸውን፧
14 ኣብዚ እውን፡ ይፍታሕ ቅኑዕ ምርጫ ንምግባር፡ ብስርዓታት ኣምላኽ ተሓጊዙ ኪኸውን ኣለዎ። ምናልባት ነቲ ኣብ ዘጸኣት 23:19 ዚርከብ፡ እስራኤላውያን እቲ ዝበለጸ ኺህቡ ዚእዝዝ ቃላት ዘኪሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብዘይካዚ፡ “ሰብ ንየሆዋ መብጽዓ እንተ ተመባጺዑ፡ . . . ቃሉ ኣየፍርስ። ንዅሉ እቲ ኺገብሮ እተመባጽዖ ይግበሮ” ዚብል ኣብቲ ሕጊ ዚርከብ ቃላት፡ ሰብ ምስ ተመባጽዐ፡ ናይ ግድን ኪፍጽሞ ኸም ዘለዎ ዚሕብር እዩ ነይሩ። (ዘሁ. 30:2) ይፍታሕ መብጽዓኡ ንመጻኢኡን ንመጻኢ ጓሉን እንታይ ማለት ምዃኑ እናፈለጠ ኽነሱ፡ ከምታ ብግዜኡ ዝነበረት ክትከውን እትኽእል እምንቲ ሃና፡ መብጽዓኡ ኺፍጽም ነበሮ። ካልእ ውሉድ ኣይነበሮን፣ ኣብ እስራኤል ስሙን ርስቱን ከም ዘይርሳዕ ክትገብር እትኽእል ሓንቲ ጓል ጥራይ እያ ነይራቶ። (መሳ. 11:34) ይኹን እምበር፡ መሳፍንቲ 11:35፡ “ናብ የሆዋ ኣፈይ ከፊተ እየ፡ ክመልሶ ድማ ኣይክእልን እየ” ብዚብል ቃላት ይፍታሕ እያ እትዛዝም። ብብሕቱ ብዙሕ ኣብ ዜኽፍሎ እዋን እኳ እሙን ምዃኑ፡ ስምረትን በረኸትን ኣምላኽ ኪረክብ ክኢሉ እዩ። ንስኻኸ ኸምኡ ዓይነት ምርጫ ምገበርካዶ፧
15. መብዛሕትና እንታይ መብጽዓ ኢና እተመባጻዕና፧ ከመይ ጌርናኸ ኢና እሙናት ክንከውን እንኽእል፧
15 ህይወትና ንየሆዋ ኽንውፊ ኸለና፡ ዝመጸ እኳ እንተ መጸ ፍቓዱ ኸም እንገብር ኢና ተመባጺዕና። ነቲ መብጽዓና ሓሊና ንምምልላስ፡ ጥቕሚ ርእስና ኽንስውእ ከም ዘሎና ንፈልጥ ኔርና ኢና። ዘይንፈትዎ ነገር ክንገብር ምስ እንሕተት ግና፡ ፍቓደኛነትና ብዝያዳ ይፍተን እዩ። ከምዚ ዝበለ መስዋእቲ ምስ እንኸፍልን ዋላ እውን ኣብ ዘይጥዕመና ዅነታት ንኣምላኽ ምስ እነገልግሎን፡ እሙናት ምዃንና ነርኢ። እዚ ዜምጽኦ በረኸት ከኣ፡ ካብቲ እንኸፍሎ መስዋእቲ ኣጸቢቑ ዚዓቢ እዩ። (ሚል. 3:10) ጓል ይፍታሕ ግና እንታይ እያ ዝገበረት፧
16. ጓል ይፍታሕ ነቲ ኣቦኣ ዝኣተወ መብጽዓ እንታይ ምላሽ ሃበት፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
16 ጓል ይፍታሕ ነቲ ኣቦኣ ዝገበሮ መብጽዓ ዜስዕቦ ነገራት ብቐሊሉ ኽትቅበሎ እትኽእል ኣይነበረን። እዚ ኻብቲ ሃና እተመባጽዓቶ መብጽዓ እተፈልየ እዩ ነይሩ፣ ሃና ንሳሙኤል ኣብቲ ማሕደር ናዝራዊ ዀይኑ ኼገልግል እያ ወፍያቶ። (1 ሳሙ. 1:11) ናዝራዊ ኸኣ ኪምርዖን ስድራ ቤት ኪህልዎን ይኽእል ነይሩ እዩ። ጓል ይፍታሕ ግና ምሉእ “ዚሓርር መስዋእቲ” እያ ኽትከውን ነይርዋ፣ ማለት ኵሉ ዜሐጕሳ ነገር ክትምንን እዩ ነይርዋ። (መሳ. 11:37-40) ጓል ሓደ ዕዉት ሓለቓን መራሕን እስራኤል ብምዃና፡ ብሉጽ ሰብኣይ ምተመርዓዋ ነይሩ። ኰይኑ ግና፡ ኣብቲ ማሕደር ትሕትቲ ኣገልጋሊት ክትከውን እዩ ነይርዋ። እሞኸ እታ ጓል እንታይ ምላሽ ሃበት፧ “ኣቦየ፡ . . . ናብ የሆዋ ኣፍካ ኻብ ከፈትካስ፡ ከምቲ እተመባጻዕካዮ ግበረኒ” ኢላ ንኣገልግሎት የሆዋ ቐዳምነት ሃበት። (መሳ. 11:36) ናይ ሓቂ ኣምልኾ ንምድንፋዕ፡ ሰብኣይን ውሉድን ኪህልዋ ዝነበራ ባህርያዊ ድሌት መስዋእቲ ገበረት። ነቲ ጥቕሚ ርእሳ ብምስዋእ ዘርኣየቶ መንፈስ ከመይ ጌርና ኽንቀድሖ ንኽእል፧
17. (ሀ) ከመይ ጌርና ኣስኣሰር እምነት ይፍታሕን ጓሉን ክንስዕብ ንኽእል፧ (ለ) ኣብ እብራውያን 6:10-12 ዚርከብ ቃላት፡ ጥቕሚ ርእስኻ ኽትስውእ ብኸመይ የተባብዓካ፧
17 ኣሽሓት ክርስትያን ሰብኡትን ኣንስትን ንየሆዋ ብዝያዳ ኼገልግልዎ ኢሎም፡ እንተ ወሓደ ንግዜኡ መውስቦ ወይ ውሉድ ምውላድ ብፍታዎም ይስውኡ ኣለዉ። ብዕድመ ዝዓበዩ ኸኣ ነቲ ምስ ደቆምን ደቂ ደቆምን ኬሕልፍዎ ዚኽእሉ ዝነበሩ ግዜ፡ ኣብ ፕሮጀክትታት ቲኦክራስያዊ ህንጸት፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወንጌላውያን መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ምክፋል፡ ኣብቲ ዝያዳ ኣስፋሕቲ መንግስቲ ኣምላኽ ዜድልዩሉ ቦታታት ኣብ ምግልጋል የውዕልዎ ኣለዉ። ገሊኦም ከእ ብሕታዊ ጕዳዮም ሓዲጎም፡ ኣብቲ ኣብ ወቕቲ በዓል ዝኽሪ ዚህሉ ወፈራታት ስብከት ይካፈሉ ኣለዉ። ከምዚ ዝበለ ብምሉእ ልቢ ዚቐርብ ኣገልግሎት ንየሆዋ ብዙሕ የሐጕሶ እዩ፣ ንሱ ኸኣ ግብሮምን ነቲ ንዕኡ ዘርኣይዎ ፍቕሮምን ከቶ ኣይርስዖን እዩ። (እብራውያን 6:10-12 ኣንብብ።) ንየሆዋ ብዝያዳ ንምግልጋል ተወሳኺ መስዋእቲ ኽትገብር ትኽእልዶ፧
እንረኽቦ ትምህርቲ
18, 19. ካብቲ ብዛዕባ ይፍታሕን ጓሉን ዚገልጽ ዛንታ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ተማሂርና፧ ከመይ ጌርናኸ ኽንመስሎም ንኽእል፧
18 ይፍታሕ ኣብ ህይወቱ ብዙሕ ብድሆታት እኳ እንተ ኣጋጠሞ፡ ሓሳብ የሆዋ ነቲ ኣብ ህይወቱ ዚገብሮ ምርጫ ኪቐርጾ ፈቒዱ እዩ። ንጽልዋ እቲ ኣብ ከባቢኡ ዝነበረ ዓለም ኣይተቐበሎን። ካልኦት ኣመና ዜጕሂ ነገር እኳ እንተ ገበርዎ፡ እሙን ኰይኑ ኺጸንዕ ንዝገበሮ ቘራጽነት ግና ኣየዳኸሞን። የሆዋ ንዕኡን ንጓሉን ንጹህ ኣምልኾ ንምድንፋዕ ስለ እተጠቕመሎም፡ ንሱን ጓሉን ብፍታው ዝገበርዎ መስዋእቲ ኸም ዚባረኹ ገይርዎም እዩ። ካልኦት ንስርዓታት ኣምላኽ ኣብ ዝሓደጉሉ እዋን፡ ይፍታሕን ጓሉን ናብኡ ለጊቦም እዮም።
19 መጽሓፍ ቅዱስ ‘ነቶም ብእምነትን ብትዕግስትን ነቲ ተስፋታት ዚወርስዎ ምሰልዎም’ ኢሉ የተባብዓና እዩ። (እብ. 6:12) እምበኣር፡ ምስቲ ህይወት ይፍታሕን ጓሉን ዜጕልሖ መሰረታዊ ሓቂ ተሰማምዒና ብምምልላስ ከማታቶም ንኹን። እወ፡ ተኣማንነት ናብ ስምረት ኣምላኽ ይመርሕ እዩ።


text:
ገበር | ንስራሕካ ብኸመይ ከም እትሕጐሰሉ
ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ—ግዜኡ ዝሓለፎ ድዩ፧
ኣሌክስ፡ ካርቶን ተሰኪሙ ኣብ ማኪና ጽዕነት እቲ ዚሰርሓሉ ትካል ኪጽዕን ከሎ፡ ‘ኡፍ’ ኢሉ ኣስተንፈሰ እሞ፡ ‘ስለምንታይ እየ ኣብዚ ዕቤት ክትገብር ዘየኽእል ስራሕ ዝጸንሕ፧ መዓስ ኰን እየ ኽዕወት፧ ክሰርሕ እንተ ዘይግደድ ነይረ፡ ህይወተይ ክሳዕ ክንደይ ኰን ዝሓሸት ምዀነት ነይራ!’ ብምባል ሓሰበ።
ሎሚ ዘለዉ ብዙሓት ሰባት ልክዕ ከም ኣሌክስ፡ ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ ኪሰርሑ ባህ ኣይብሎምን እዩ። ኣሮን ዝስሙ መካኒክ፡ “ብዙሓት ሰባት ‘ንዑቕ’ ስራሕ ምስራሕ ምስ ደረጃኦም ዘይከይድ ኰይኑ እዩ ዚስምዖም” በለ። ቀጺሉ ኸኣ፡ “‘ካልእ ዝሓሸ ናይ ስራሕ ዕድል ክሳዕ ዝረክብ እየ ኣብዚ ዝሰርሕ ዘለኹ’ ዚብል ኣመለኻኽታ እዩ ዘለዎም” በለ።
ሓያሎ ሰባት ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ፡ ንዕኦም ዘይከውን ኰይኑ ዚስምዖም ስለምንታይ እዩ፧ ምናልባት ብመራኸቢ ብዙሓን ተጸልዮም ኪዀኑ ስለ ዚኽእሉ እዮም፣ ከመይሲ፡ መራኸቢ ብዙሓን መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ምሹእን ጣዕሚ ዘለዎን ናብራ እየን ከም “ብሉጽ” ህይወት ገይረን ዜቕርባኦ። ማቲው ዚብሃል ሰራሕተኛ ጽገና፡ “ብዙሓት ሰባት፡ ‘ድራር ዕለት ንምምእራር ኣበርቲዕካ ኽትጽዕር ዜድልየካ እንተ ዀይኑ፡ ዘይዕዉት ምዃንካ እዩ ዜርኢ’ ዚብል ኣተሓሳስባ እዩ ዘለዎም” በለ። ሼን ዚብሃል ሰራሕተኛ ጽሬት እውን ብዙሓት ሰባት ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ኸም ዘለዎም ኣስተብሂሉ እዩ። ኣስዒቡ ድማ፡ “ኣብዚ ግዜ እዚ፡ ሰባት ናይ ምሉእ መዓልቲ ውዕለት ንኪኽፈሉ፡ ምሉእ መዓልቲ ኪሰርሑ ኣይደልዩን እዮም” በለ።
በቲ ኻልእ ሸነኽ ግና፡ ብዙሓት ዕዉታት ሰባት ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ ምስራሕ የሐጕሶም እዩ። ዳንኤል ዚብሃል ወዲ 25 ዓመት ናይ ህንጻ ሰራሕተኛ፡ “ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ ምስራሕ፡ ብፍላይ ከኣ ጠቓሚ ሸቶታት ሒዝካ ምስ ዚግበር ብዙሕ ዓስቢ ኣለዎ” በለ። ወዲ 23 ዓመት ኣንድሬ እውን ምስዚ ሓሳብ እዚ ብምስምማዕ፡ “ሓጐስን ባህታን ምስ ስራሕ ቀጥታዊ ምትእስሳር ከም ዘለዎ እኣምን እየ” በለ። ቀጺሉ ኸኣ፡ “ሒደት ስራሕን ንጥፈትን ዜሰልኪ ህይወት ደኣ እምበር ነባሪ ሓጐስ ኣየምጽእን እዩ” ዚብል ርእይቶ ሃበ።
ከም ዳንኤልን ኣንድሬን ዝኣመሰሉ ሰባት፡ ብዛዕባ ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ ኣወንታዊ ኣመለኻኽታ ኼማዕብሉ ዝኸኣሉ ብኸመይ እዮም፧ ብሓጺሩ፡ ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ህይወቶም ብግብሪ ስለ ዝዓየዩሉ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ጻዕሪ ዚሓትት ስራሕ ክንሰርሕ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ስራሕ ትግሃትን ተጻዋርነትን ከነርኢ እዩ ዜተባብዕ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ስራሕና ብኸመይ ሓጐስ ክንረክብ ከም እንኽእል እውን ይሕብረና እዩ።
ኣየናይ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ኣብ ስራሕካ ዕግበት ንኽትረክብ ኪሕግዘካ ዚኽእል፧ ነቲ ኣብዛ እትቕጽል ዓንቀጽ እንርእዮ ሒደት ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ክትምርምሮ ንዕድመካ።


text:
ናይ የሆዋ መሰኻኽር በዓል ትንሳኤ ዘየብዕሉ ስለምንታይ እዮም፧
ግጉይ ምርዳእ
ጌጋ፦ ናይ የሆዋ መሰኻኽር በዓል ትንሳኤ ዘየብዕሉ ክርስትያናት ስለ ዘይኰኑ እዩ።
ቅኑዕ፦ የሱስ መድሓኒና ምዃኑ ንኣምን ኢና። ‘
ኣስኣሰሩ ኽንስዕብ’ ድማ ንጽዕር ኢና።—1 ጴጥሮስ 2:21፣ ሉቃስ 2:11።
ጌጋ፦ የሱስ ካብ ምዉታት ከም ዝተንስአ ኣይትኣምኑን ኢኹም።
ቅኑዕ፦ የሱስ ከም ዝተንስአ ንኣምን ኢና። ትንሳኤ የሱስ መሰረት እምነት ክርስትና ኸም ዝዀነ ንግንዘብ ኢና፣ ብዛዕባኡ እውን ንሰብኽ ኢና።—1 ቈረንቶስ 15:3, 4, 12-15።
ጌጋ፦ በዓል ትንሳኤ ስለ ዘይተብዕሉ፡ ደቅኹም ኪሕጐሱ ኣይትደልዩን ኢኹም።
ቅኑዕ፦ ንደቅና ነፍቅሮም ኢና። ሕጉሳት ምእንቲ ኪዀኑ ድማ ነሰልጥኖምን ንሕግዞምን ኢና።—ቲቶስ 2:4።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር በዓል ትንሳኤ ዘየብዕሉ ስለምንታይ እዮም፧
በዓል ትንሳኤ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይርከብን እዩ።
የሱስ ንሞቱ እምበር፡ ንትንሳኤኡ ኸነብዕል ኣይኣዘዘናን። ዓመት ዓመት ድማ ንሞት የሱስ ብመሰረት ኣቈጻጽራ መጽሓፍ ቅዱስ ነብዕሎ ኢና።—ሉቃስ 22:19, 20።
ልምድታት በዓል ትንሳኤ መበቈሉ ጥንታዊ ጽምብላት ፍርያምነት ስለ ዝዀነ፡ በዓል ትንሳኤ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ኢና እንኣምን። ኣምላኽ ‘
ንዕኡ ንበይኑ ውፉያት’ ክንከውን እዩ ዚደልየና፣ ኣብ ቅድሚኡ ተቐባልነት ዘይብሉ ልምድታት ዜጠቓልል ኣምልኾ ድማ የጕህዮ እዩ።—ዘጸኣት 20:5፣ 1 ነገስት 18:21።
በዓል ትንሳኤ ኸይነብዕል ዝወሰንና፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመስሪትና ኢና፣ መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ፡ ልምድታት ደቂ ሰብ ኣብ ክንዲ እንስዕብ፡ “
ንግብራዊ ጥበብን ንምምዝዛንን” ክንጥቀም የተባብዓና። (ምሳሌ 3:21፣ ማቴዎስ 15:3) ካልኦት ኪሓትቱና ኸለዉ ብዛዕባ በዓል ትንሳኤ ዘሎና እምነት ንገልጽ እኳ እንተ ዀንና፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ንዘለዎ ናይ ምውሳን መሰል ግና ኣኽቢርና ኢና እንርእዮ።—1 ጴጥሮስ 3:15።
ብዝያዳ ፍለጥ
ንናይ ሓቂ ኣምልኾ ብኸመይ ከተለልዮ ትኽእል፧
ሓንቲ ናይ ሓቂ ሃይማኖት ጥራይ ድያ ዘላ፧ መለለዪ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ዝዀነ ሓሙሽተ ነገራት ርአ።


text:
ህዝባዊ ኣገልግሎትና
ልዕሊ 165,000 ዓረብያ ጽሑፋት
ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ሓቂ መጽሓፍ ቅዱስ ንምምሃር ዚጥቀሙሉ ቐንዲ መገዲ ገና እቲ ኣብ በቤት ዚግበር ዕዮ ስብከት እኳ እንተ ዀነ፡ ጽሑፋት ዚዕደለሉ ዓረብያታት ነቲ መልእኽቲ ንሰባት ንምብጻሕ ኣዝዩ ውጽኢታዊ ዀይኑ ተረኺቡ እዩ።
ሰባት ምስ jw.org ኪላለዩ እተገብረ ዓለምለኻዊ ወፈራ
ኣብ ነሓሰ 2014፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነቲ jw.org ዚብሃል ወብ ሳይቶም እተፋልጥ ትራክት ዘርጊሖም እዮም። እንታይ ውጽኢትከ ተረኺቡ፧
ኣብ ፈረንሳ እተገብረ ፍሉይ ምርኢት መጽሓፍ ቅዱስ
እቶም ነቲ ብ2014 ኣብ ሩዎ፡ ፈረንሳ እተገብረ ዓለምለኻዊ ምርኢት ኪርእዩ ዝመጹ ብኣሽሓት ዚቝጸሩ በጻሕቲ፡ በቲ “መጽሓፍ ቅዱስ—ትማልን ሎምን ጽባሕን” ዚብል ፍረ ነገር ዝነበሮ ኽፍሊ ምርኢት ተመሲጦም እዮም።
ቤንጋልኛ እተማህሩ ስለምንታይ እዮም፧
ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ኵንስ፡ ኒው ዮርክ ዚርከቡ 23 ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብቤንጋልኛ ምዝራብን ምጽሓፍን እተማህሩ ስለምንታይ እዮም፧
ኣብ ካናዳ ንዚርከቡ ደቀባት ምምስካር
ሰባት ብቛንቋ ኣዲኦም ብዛዕባ ፈጣሪ ምእንቲ ኺምሃሩ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብሓያሎ ቛንቋታት ደቀባት መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ የካፍሉ እዮም።
ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ንደቀባት ኣመሪካ ዚኸውን ጽምብልን ሓበሬታን
ኣብቲ ብ2015 እተገብረ ‘ኣፍ ደገ ኣህዛብ’ ዚብሃል ጽምብል፡ ብዙሓት ሰባት በቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብቲ ምርኢት ዘቕረብዎ ብቛንቋታት ደቀባት ኣመሪካ ዘሕተምዎ ነገራት ተደኒቖም።
ኪስበኩ ኢሎም ብባይታ ባሕሪ ብእግሮም ይኸዱ
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንመልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ናብተን ሃሊገን ዚብሃላ ፋሕ ዝበላ ደሴታት ንምብጻሕ ፍሉይ መገዲ ይጥቀሙ።
ሓድሽ ዝለዓለ ቝጽሪ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ተመዝጊቡ
ካብ ነሓሰ 2014 ንነጀው፡ ልዕሊ 8 ሚልዮን ንጡፋት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣለዉ። ድሕሪ ቐዳማይ ውግእ ዓለም፡ ቍጽሮም ክንደይ ወሲኹ፧
ሰብዓ ዓመት ዝገበረ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ
ኣብ 1 ለካቲት 1943፡ ኣብ ኒው ዮርክ፡ ቀዳማይ ክፍሊ ሓደ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ተጀሚሩ። እዚ ቤት ትምህርቲ እዚ ንሰባት ብዛዕባ ኣምላኽ ዚምህሩ ኣሽሓት ኣገልገልቲ ኣሰልጢኑ እዩ።
ሓጻር ቪድዮ፦ ከተቕልበሉ ዚግባእ!
ሳላ እቲ ኣብ ማንሃተን፡ ኒው ዮርክ እተገብረ ፍሉይ ወፈራ ስብከት፡ ብዙሓት መጽሓፍ ቅዱሳዊ ጽሑፋት ኪወስዱ ኸም ዝኸኣሉ ርአ።
ኣብ ከባቢ ሰሜናዊ ዋልታ መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ምብጻሕ
ብድሆታት እኳ እንተ ኣለዎ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽሓፍ ቅዱስ ኬጽንዑ ተገዳስነት ንዘለዎም ሰባት ንምሕጋዝ ናብ ርሑቕ ቦታታት ከይዶም ነዊሕ ግዜ የሕልፉ ኣለዉ።


text:
1ፔቴ ኬሊ ዬሱሴ ጌኤዦ ማኣራ ጴዺ ዴሮ ዔርዚ ዔርዚ ሃሣ ኮዦ ሃይሶዋ ኬኤዛንቴ ቄኤሶኮ ሱኡጎና ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሶና ሃሣ ጪሞና ዒዛ ኮይላ ሙካዖ፦ 2“ሂንዳ ኑም ኬኤዜ! ሃያ ባኮ ኔ ማዻሢ ዓይጎ ቢታንቶናዳይ? ሃሣ ጊንሣ ሃያ ኔ ማዻንዳጉዲ ቢታንቶ ኔም ዒንጌሢ ዖናዳይ?” ጌዒ ዒዛ ዖኦጬኔ። 3ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ታ ዒንሢ ፔቴ ባኣዚ ዖኦጫንዳኔ፤ ሂንዳ ዒንሢ ታኣም ማሁዋቴ፤ 4ዮሓኒሴኮ ዋኣጾና ማስኪፃ ፆሲዳፓሞ ዓሲዳፓዳይ?” ጌዔኔ። 5ዔያታ ዎሊ ኮይላ፦ “ ‘ፆሲዳፓኬ’ ኑ ጌዔቶ፥ ‘ሂዳዖ ዒንሢ ዓይጎሮ ጉሙርቂ ጎናሲ ዔኪባኣይ?’ ዒ ጋዓንዳኔ። 6‘ዓሲዳፓኬ’ ኑ ጌዔቶ ሃሣ ዓሳ ኑና ሹቻ ዹዓንዳኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ቢያሢ ዮሓኒሴ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛያ ማዔሢ ጉሙርቃሢሮኬ” ጌዔኔ። 7ዬያሮ፦ “ዓንካፓ ማዔቴያ ኑ ዔሩዋሴ” ጌይ ዒዛም ዔያታ ማሄኔ። 8ዬሱሴያ፦ “ሂዴቶ ታኣኒያ ዓይጎ ቢታንቶና ሃያ ባኮ ማዻቶ ዒንሢም ኬኤዛዓኬ” ጌዔኔ። 9ዬካፓ ዬሱሴ ሃያ ኮኦኮንሦ ዴሮም ኬኤዜኔ፦ “ፔቴ ዓሲ ዎይኔ ጌይንታ ባኣዚ ቱካዖ ጎሽካ ዓሲም ጎሽኪ ጎሽኪ ካፓንዳጉዲ ዒንጊ፥ ሜሌ ሃኬ ዓጪ ዴንዲ ማዑዋዖ ሚርጌ ዎዴ ዴዔኔ። 10ዬና ካፃዛ ዎይኔሎኮ ዓዳሢ ዓኣፖይዳፓ ዒዛ ሄላዞንሢ ዔካንዳጉዲ ፔቴ ማዻስኬያ ጎዦ ጎሽካዞንሢ ኮይላ ዳኬኔ፤ ጎዦ ጎሽካዞንሢ ጋዓንቴ ማዻ ዓሢ ጳርቂ ኩቺ ጉሪ ማሂ ዳኬኔ። 11ዬያጉዲ ሜሌ ማዻስኬያ ዳካዛ ዬያኣ ሃሣ ዔያታ ጳርቂ፥ ቦርሲሲ ኩቺ ጉሪ ማሂ ዳኬኔ፤ 12ሃሣ ሃይሣሳ ማዻ ዓሲ ዳካዛ ዬያ ሃሣ ጳርቂ ዑጾ ኪፃሴስካፓ ጎዦኮ ቲኢጾ ዙላ ኬኤሬኔ። 13ዬካፓ ዎይኔሎኮ ዓዳሢ ‘ዓካሪ ታ ዎዳንዳይ? ታኣኮ ታ ናሽካ ናዓሢ ዳካንዳኔ! ዒዛ ጎዖንቴ ዔያታ ቦንቻንዳያ ናንዳኔ’ ጌዔኔ። 14ጋዓንቴ ጎሽካዞንሢ ዒዛኮ ናዓሢ ዛጌ ዎዶና ዎሊ ኮይላ ‘ሃይ ዒዛ ዻካላንዳሢኬ፤ ሃኒ ሙኩዋቴ ኑ ዒዛ ዎዾም፤ ቤዛኣ ኑም ማዓንዳኔ’ ጌዔኔ። 15ዬያሮ ናዓሢ ዔያታ ዎይኖ ቱኮና ቤዞኮ ቲኢጾ ዙላ ኬሲ ዎዼኔ። “ዓካሪ ያዺ ማዔቶ ዎይኔሎኮ ዓዳሢ ዬንሢ ጎሽካዞንሢ ዎዳንዳያ ዒንሢም ማላይ? 16ዬኖ ዎይኔሎኮ ዓዳሢ ፔኤሮ ዬዓንዳኔ፤ ጎሽካዞንሢያ ዎዻንዳኔ፤ ዬኖ ዎይኖ ሜሌ ጎሽካ ዓሲም ዒንጋንዳኔ” ጌዔኔ። ዓሳ ዬያ ዋይዛዖ፦ “ዬያ ጉዴ ባኣዚ ማሊ ማዖፓ!” ጌዔኔ። 17ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያቶ ባንሢ ዛጋዖ፦ “ዓካሪ ‘ማኣሮ ማዣ ዓሳ ቦሂ ሃሼሢp ‘ማኣሮኮ ሄላሢ ማዔኔ’ ጌይንቲ ፃኣፒንቴሢ ዓይጎ ዔርዛይ? 18ዬያ ሹጫሢዳ ሎኦማሢ ቢያ ሜቃንዳኔ፤ ሃሣ ዒዚ ዑጻ ኬዳሢያ ቢያ ዳኣፂንታንዳኔ” ጌዔኔ። 19ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሶና ቄኤሶኮ ሱኡጎና ዬያ ኮኦኪንሦ ዔያቶይዳ ዒ ኬኤዜሢ ዔራዖ ዬማና ዒዛ ዓርቃኒ ማሌኔ፤ ጋዓንቴ ዴሮ ዔያታ ዒጊጬኔ። 20ዬያሮ ዬሱሴ ዔያታ ዓርቃኒ ዔያቶም ጊኢጋ ኬሊ ካፔኔ። ዓጮ ዎይሣሢ ቢታንቶና ዒዛይዳ ዎጋንዳጉዲ ዓኣሢ ዒዛ ዒንጊሳኒ ዳንዳዓ ፑርታ ባኣዚ ዒዛይዳፓ ዴንቃኒ ኮዓዖ ፒዜ ዓሲ ማሊ ዒ ጌስታ ጌኤዞና ዒዛ ቡኡዲ ዓራቃንዳ፥ ሙሪ ዓሲ ዒዛ ኮይላ ዳኬኔ። 21ዬንሢ ዓሶንሢ ዬሱሴ ኮራ ሙኪ፦ “ዔርዛሢዮ! ኔኤኒ ኬኤዛሢና ዔርዛሢ ጎኑሞ ማዔሢ ኑ ዔራኔ፤ ፆሲ ጎይሢ ጎኔና ኔ ዔርዛፓዓቴም ዖኦማኣ ኔ ሉኡዙሞና ዱማሲ ማኣዲ ጌስቱዋሴ። 22ሂንዳ ኑም ኬኤዜ! ኑኡኮ ዎጎ ጎይጾና ሮሜ ዓጮ ካኣቲም ጊኢራ ጪጋኒ ዓይሢንቴሞ ዓይሢንቲባኣይ?” ጌዒ ዒዛ ዖኦጬኔ። 23ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያቶኮ ጌኖ ማሊጾ ዔራዖ፦ 24“ሂንዳ ታና ሚኢሾ ዻውዋቴ፤ ሃኖ ሚኢሾይዳ ዓኣ ዓውካሮና ፃኣፒንቴ ሱንፆና ዖኦሮዳይ?” ጋዓዛ፥ ዔያታ፦ “ካኣቲሲኬ” ጌዔኔ። 25ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ያዺ ማዔቶ ካኣቲሲ ካኣቲም፥ ፆሲሲ ፆሲም ዒንጉዋቴ” ጌዔኔ። 26ዔያታ ዴሮ ቤርቶይዳ ጌኤዞና ዒዛ ፒሪ ዓርቃኒ ዳንዳዒባኣሴ፤ ዬያሮ ዒ ማሄ ማሂጾና ዲቃቲ ሄርሻዖ ዚቲዮ ጌዔኔ። 27“ሃይቄ ዓሲ ዔቂንዱዋሴ” ጋዓ ሳዶቄ ዓሳ ዬሱሴ ኮራ ሙካዖ፦ 28“ዔርዛሢዮ! ሙሴ ‘ፔቴ ዓሲ ናይ ሾውዋዖ ማቾይዳፓ ሃይቢና ዱማዼቶ ጌኤዛሢ ላኣሌሎ ዔኪ፥ ናይ ሾይ ሃይቄሢም ዜርሢ ጌሦንጎ’ ጌዒ ፃኣፔኔ። 29ዓካሪ ላንካይ ዎሊኮ ጌርሲንሢ ማዓይ ዓኣንቴ፥ ቢያሢኮ ቶይዳሢ ላኣሊ ዔኪ ናይ ሾውዋዖ ሃይቄኔ። 30ዒዛ ሄሊሴ ጌኤዛሢ ዬኖ ላኣሌሎ ዔኬኔ፤ 31ሃሣ ሃይሣሳሢያ ዔኬኔ፤ ዬያይዴ ጎይሣ ላንኮንሢ ቢያ ዒዞ ዔካዖ ናይ ሾውዋዖ ሃይቄኔ። 32ቢያሢኮ ጊንጻ ዬና ላኣሌላ ሃይቄኔ። 33ዓካሪ ላንካዎንሢ ቢያ ፔ ዎዶና ዎዶና ቢያ ዒዞ ዔኬያታሢሮ፥ ሃይቄ ዓሳ ዔቃ ዎዶና ዎያኮ ዒዛ ማቾ ማዓንዳይ?” ጌዒ ዒዛ ዖኦጬኔ። 34ዬሱሴ፦ “ሃያ ዓጮ ዓሳ ዔካኔ፥ ሎዓኔ፤ 35ሃይቢዳፓ ዔቂ፥ ሙካ ዓጮይዳ ናንጋኒ ኮይሳ ዓሳ ጋዓንቴ ዔኩዋሴ፥ ሎዑዋሴ። 36ዓይጎሮ ጌዔቶ ፆሲ ኪኢታንቾጉዲ ማዓንዳሢሮ ሃይቁዋሴ፤ ሃይቢዳፓ ዔያታ ዔቄሢሮ ፆሲ ናይኬ። 37ሃይቦይዳፓ ዔቃንዳ ዓሶ ዛሎ ጋዓንቴ ሙሴ ካዮ ባኣኮይዳ ዔኤቴ ታሞ ዛሎ ኬኤዜ ሃይሶይዳ ፔጋሲ ዬያ ኬኤዜኔ፤ ዬኖ ሃይሶይዳ ሙሴ ፆሲ፦ ‘ዓብራሃሜ ፆሲ፥ ዪሳቄ ፆሲ፥ ያይቆቤ ፆሲኬ’ ጌዒ ኬኤዜኔ። 38ፆሲ ሼምፖና ናንጊና ናንጋ ዓሶ ፆሲ፥ ሓይቄቶዋ ናንጊና ናንጋ ዓሶ ፆሲኬ፤ ዬያሮ ቢያሢ ዒዛም ሼምፔና ናንጋኔ” ጌዒ ዔያቶም ማሄኔ። 39ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛዞንሢዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ፦ “ዔርዛሢዮ! ኮሺ ባኣዚ ኔ ኬኤዜኔ!” ጌዔኔ። 40ዬካፓ ማይ ዬሱሴ ጫርቂ ዖኦጬ ዓሲያ ባኣሴ። 41ዬካፓ ዬሱሴ፦ “ዎይቲ ሜሲሔ ዳውቴ ናይኬ ዔያታ ጋዓይ? 42- 43ዳውቴ ፔ ቶኦኪና ዓይኑሞ ማፃኣፖይዳ፦ ‘ፆሲ ታ ጎዳሢም (ሜሲሔም) ኔኤኮ ሞርኮ ኔ ቢታንቶ ዴማ ታ ማሃንዳያ ሄላንዳኣና ታኣኮ ሚዛቆ ዛላ ዴዔ ዒዛም ጌዔኔ’ ጋዓኔ። 44ዓካሪ ዳውቴ ፔ ቶኦኪና ጎዳ ጌዒ ዒዛ ዔኤሌቶ ሜሲሔ ዳውቴኮ ዎይቲ ናይ ማዓኒ ዳንዳዓይ?” ዔያቶም ጌዔኔ። 45ዴራ ቢያ ዒዛሲ ዋይዛ ጎይሣ ዓኣንቴ ዬሱሴ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ኮራ፦ 46“ዖዶሲ ማኣዖ ማኣዒ ሴካ ሃንጋ ጌዒ ሃንታኒ፥ ቦኦካ ቤሲዳ ቦንቾ ዔኤሊሢ ዔኤሊንታኒ፥ ዓይሁዶ ዓሶኮ ቡኪንቶ ቤዛ ቦንቺንታ ዖይታ፤ ሙኡዚ ሙዖ ቤስካ ቦንቺንታ ቤሲዳ ዴዓኒ ኮዓ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛዞንሢዳፓ ዒንሢና ካፑዋቴ። 47ዔያታ ዓሲ ቤርቲዳ ጴዻኒ ዖዶሲ ሺኢቆ ሺኢጲሢና ጌሺ ጌሺ ዓኒንሢ ሃይቄ ላኣሎኮ ማኣሮ ማንቂሳኔ፤ ዬያሮ ዔያቶይዳ ዑሣ ዓኣዼ ፑርታ ዎጌ ዎጊንታንዳኔ” ጌዔኔ።
Copyright
Learn More


text:
ወጮ እንተ ገልበጥካዮ ወጮ
ውልቀመለኽቲ ፡ ኵሉ ግዜ ብዛዕባ ክትሓስቦን ክትገብሮን ክስምዓካን ዘለዎ ነገራት ክልፍልፉ መሬት ይዓርቦም። ውልቃዊ ባህግታትካን ሃንቀውታኻን ኣብ ቅድሚኦም ትርጉም የብሉን። ስለዚ፡ በቶም ንህይ ወትካ ዝያዳኻ ዝሓልዩላ ሰባት ተኣዚዝካ ምንባር እንተ ዘይኮይኑ ብዛዕባ ነፍስኻ ምሕሳብ ኣየድልየካን’ዩ ይብሉኻ። ስቲፈን ቪዚንዘይ
ህዝቢ ኤርትራ ሳላ ጀጋኑ ደቁን፡ ሳላ’ቲ ዘርኣዮ ንባዕዳውያን ኣይግ ዛእን ዝብል ዘይሕለል ናይ ቃልሲ ኒሕ ንፈለማ ግዜ ነጻነቱ ምስ ጨበጠ፡ ሓንቲ ብሕልሚ’ምበር ብጋህዲ ዘይትርከብ ኤርትራ ክምስርት’ዩ ነይሩ ባህጉ። ኵሉ ነገር በቲ ዝተመነዮ እንተ ዝኸደሉ እቲ ሃንቀውታኡ ሓቂ ምኾነ ነይሩ። ኣፍሪቃ ቅኑዓት መራሕቲ ስለ ዘይተዓደለት ግን ባህግን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ማይ ከም ዝኣተወ ጨው ሓቒቑ ተሪፉ። ኣብቲ መጀመርያ ድሌትን ሃንቀውታን ህዝቢ ክፍጸም ከም ዝኾነ ማእለያ ዘይብሉ መደረታትን ቃለመሕትትን ክገብር ዝጸንሐ ብስም መራሒ ሃገር ዝተጠመቐ ስሱዕ ሰብ ናይ ስዉኣት መትከል ረጊጹ፡ ህዝቢ ክጭቍኑን ከበሳብስን ጀሚሩ። እቲ ዝቐርብ ዝነበረን ዘሎን፡ “ህዝቢ ንደሞክራሲ ኣይተዳለወን፡ ቅድም ክበልዕ ክሰቲን’ዩ ዘለዎ። ብዛዕባ ደሞክራሲ ዝነግረና ሰብ ኣይንደልን ኢና ወዘተ፡” ዝብል ከም ሃለሉያ ዝደጋገም ምስምሳት ህዝቢ ፍጊዕ ክሳብ ዝብሎ ሰሚዑዎ። እቲ ዝተባህለ ከብዲ ምምላእ ይኹን እቲ ፍትሕን መሰልን ተፈጻምነት ስለ ዘይረኸበ ድማ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ዓመት መነባብሮ ህዝቢ መሬት ዘቢጡ፡ ህዝቢ ገጽ ደቁ ካብ ምርኣይ ተሓሪሙ፡ ብውላዱ እናሓዘነ፡ “ካብ ሎምስ ኣብ ግዜ ደርግ ይሕሸና ነይሩ” ኣብ ዝብለሉ ኵነታት በጺሑ ይርከብ። ህዝቢ ጥዒሙዎ እንተ’ልዩ፡ ብቓላቱ ካብ ቀደምስ ሎሚ ይሕሸና ክብል’ዩ ዘለዎ። ብሬድዮን ቲቪን፡ “ህዝቢ ጥዒሙዎ ኣሎ። ውሃ ዝበለ ስርዓት ተኺልና፡ እከለ ዝተባህለ ውድብ ኣሞጊሱና፡ እከለ ዝብሃል ሰብ ድማ ኣድኒቑና፡” ኣብ ክንዲ ምባል፡ ነቲ ተመሓድሮ ዘለኻ ህዝቢ ምሳሉ ክዛረብ ምጋዳፉ’ዩ ነይሩ እቲ ቅኑዕ ኣገባብ።
ሃገርና ነጻ ድሕሪ ምውጻኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ንመዋእላት ተሓሪሙዎ ዝነበረ ነጻነት ከስተማቕር ዝነበሮ ክቱር ባህጊ ብኡ ንብኡ ተቘጽዩ ተሪፉ። ረፈረንደም ክግበር ስለ ዝነበሮ ንኽልተ ዓመት ብግዝያዊ መንግስቲ ዝፍለጥ ዓለም ዘይፈለጦ መንግስቲ ክመሓደር ግድነት ነይሩ። ኣብቲ ዝነበረ ናይ ክልተ ዓመት ግዜ፡ እቲ ምስ ደሙ ዝነበረ ተጋዳላይ ኣብ ብዙሕ ናይ ልምዓትን ዳግመ ህንጻን ስራሓትን ክዋፈር ዝኽእል’ኳ እንተ ነበረ፡ መራሕቱ ብግቡእ ስለ ዘይኣለዩዎ ብፍላይ ሰራዊት ኣብ ፈቐዶ በረኻ ጸሓይ ክጽሎን ብረት ክውልውልን ይውዕል ነይሩ። ነዚ ኢሳያስ ባዕሉ ድሕሪ ረፈረንደም ከይሓፈረ፡ “ክሳብ ሎሚ ኣብ ናይ ፈንጠዝያን ዳንኬራን፡ ከምዚ ሕጽኖት ንብሎ ኢና ኔርና፡” ክብል ገሊጹዎ’ዩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ ተጋዳላይ ዕረፍቲ ይኹን ደሞዝ ኣይሓተተን። እኳ ደኣ ኣብቲ ሳሕቲ ዝግበር ዝነበረ ኣኼባታት፡ “ስለምንታይ ከምቲ ናይ ሜዳ ባህልና ማእቶት ዘይነደንፍዕ፡ ስለምንታይ ነቐፌታ ተሪፉ፡ ህግሓኤ ከም ቀደሙ የሎን፡” ዝብል ርእይቶ ዝሃቡ ተጋደልቲ ብዙሓት ነይሮም። ሽዑ ንተጋደልቲ ናይ ምጥርናፍ ዕድል ዝህብ ኣኼባታት ወይ ንጥፈታት ይድለ ስለ ዘይነበረ ተከልኪሉ ነይሩ። ስለ ዝኾነ፡ ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ሃገር ኣብ ድስካለ ተሸሚማ ክትጸንሕ ግድነት ኮይኑ። ተጋዳላይ ኣብ ሜዳ ኸሎ ብዙሕ ተኣምራታት ሰሪሑ’ዩ። እቲ ንህዝቡ ዘይበቆ ጕልበቱን ኒሑን ግን ኣብ ጥቕሚ ህዝቡ ከውዕሎ ዕድል ኣይረኸበን። ሃገር ኣይረብሐ፡ ተጋዳላይ ክረብሕ ኣይተራእየ፡ ክልተ ዓመት ምሉእ ብዘይ ሓደ ፍረ ባኺኑ ተሪፉ።
ኢሳያስ፡ ክሳብ ምልዕዓል ናይ ጕጅለ ዓሰርተ ሓሙሽተ ንህዝቢ ኤርትራ ብምትላል፡ ብመብጽዓታት፡ ብትሕትና ኣርዮስ’ዩ ዘካይዶ ነይሩ። ድሕሪ ምንቅስቓስ ጕጅለ ዓሰርተ ሓሙሽተ ግን ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሮ ድጕል ንዕቀትን ትዕቢትን፡ ከም ሓንቲ ልጓም ዘይብላ በቕሊ ክዕንድር ብምጅማር ንህዝቢ ኣብ ቃለመሕትት ከቃልሎ ተራእዩ። ስለዚ፡ እቲ ኢሰያስ ዝህቦ ዝነበረ መብጽዓታት ይኹን ኣገደስቲ ቃላት ጽባሕ ንግሆ ታሪኽ ስለ ዝኸውን ቀጺልና ምርኣዩ ኣገዳሲ ኮይኑ ረኺበዮ።
ህዝብን ዋና ጸሓፍን
ሕቶ፡ ቍጽሪ ተጋደልቲ ናብ 30 ሽሕ ክወርድ ተባሂሉ ነይሩ፡ እቲ 70 ሽሕ እንታይ ክኸውን’ዩ? (ቅድሚ ምጥያስ ተጋደልቲ ዝተገብረ ቃለ መጠይቕ።)
መልሲ፡ ኣብ ከተማታት ምሸታዊ፡ ኣብ ገጠራት ድማ ምጥፋእ መሃይምነት ክጅምሩ’ዮም። ኣብዚ መወዳእታ ድማ መእተዊ ፈተና እናተዋህበ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቶም ከም ዝከታተሉ ክግበር’ዩ። ብዘይካ’ዚ ሞያዊ ስልጠና ንምሃቦም ምደባት ወጺኦም ኣለዉ።
እዚ ኢሳያስ ሂቡዎ ዘሎ መልሲ ብልክዕ ካብ ሓደ ወላዲ ክወጽእ እትጽበዮ መልሲ’ዩ። ኢሳያስ ግን ልክዕ ከም መምህሩ ጆሴፍ ስታሊን ሓደ ነገር እናበለ ካልእ ስለ ዝፍጽም፡ ንግዜኡ ህዝቢ ንምትላል ጥራይ ተዛሪቡዎ። ምኽንያቱ፡ ይትረፍ ንተጋደልቲ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ከም ዝመሃሩ ወይ ሞያዊ ስልጠና ከም ዝረኽቡ ክገብር፡ ነቶም ብጻዕሮም ሓርኮትኮት ኢሎም መሕለፊ ነጥቢ ዝረኸቡ’ውን ዕድል ኣይሃቦምን። ነቶም ንሱ ከይፈለጠ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ክመሃሩ ዝጀመሩ ተጋደልቲ ድማ ብትእዛዝ ብምሉኣቶም ከም ዘቋርጹ ገይሩዎም። ናይ ኢሳያስ ሓጢያት እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ገለ ተመሃሮ ኣጋ ምሸት ናብ ቤተምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ ክጐዓዙ ምስ ረኣዮም፡ “ናበይ ክበጽሑ ኢዮም’ዞም ተጋደልቲ ክንድዚ ዝጓየዩ ዘለዉ? “እንተ’ደልዮም ዶዘር ወይ ትራክተር ግዳ ዘይመሃሩ!” ከም ዝበለ ብብዙሓት ናይ ሽዑ ተመሃሮ ይግለጽ። ኢሳያስ ንባዕሉ ቀለም ስለ ዘይጸገበ፡ ሰብ ልዕሊኡ ክመሃር ኣይደ ልን’ዩ። ኣብ ሜዳ ንዝነበሩ ምሁራት ከይተረፈ ምሒር ይፍንፍኖምን ይጸል ኦምን ከም ዝነበረ ናይ ኣደባባይ ምስጢር’ዩ። ኣብ ገለ እዋን ኣብ ሜዳ ኸሎ ስሙ ክገልጾ ንዘይክእል ሓደ ምሁር ብነብሰይ’ኮ ኢየ ዘይፈትዎ ክብል ከም ዝተሰምዐ ዝገልጹ ብጾት ኣለዉ።
ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ሜዳ ንዝነበሩ ልዑል ትምህርቲ ዝነበሮም ብጾት ምስ እንምልከት ኣብ ተራ ሰብ ክሰርሖ ዝኽእል ስራሓት ኣዋፊሩዎም ከም ዝነበረ ንዕዘብ። ብፍላይ ነቶም ዘይሰግዱሉ ዝነበሩ ሰባት ብዝከኣሎ መጠን ካብ ኣገዳሲ ቦታታት ከም ዝርሕቁ ብምግባር ኣብ ናይ መጽናዕቲ ወይ ምርምር ቦታታት ጥራይ ከም ዝምደቡ ይገብር ነይሩ። ናይ ምርምር ቦታ ከም ሓቂ ዝጽላእ ኣይኮነን። ኣብ ህግሓኤ ግን ናይ ምርምር ቦታ ከም ናይ መደስከሊ ቦታ ጥራይ’ዩ ዝሰርሕ ነይሩ። ምናልባት ገለ ምሁራት ታሪኽ ክጽሕፉ ወይ ክመራመሩ ዕድል እንተ ረኺቦም ድማ ነቲ ህዝቢ ዝተቐበሎን ዝኣመነሉን ስርሖም ኣትሪሩ የቋናጽቦ። ኢሳያስ ታሪኽ ዘይፈልጥ ክነሱ ሊቃውንቲ ዝጸሓፉዎ ታሪኽ ኤርትራ ኣብ 2008 ምስ መጽሔት መንእ ሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ከቋናጽቦ ፈቲኑ። ምኽንያቱ፡ እቲ መጽሓፍ ንሱ ብዝደለዮ ኣገባብ ስለ ዝይተጻሕፈ ጥራይ’ዩ። ምናልባሽ ከኣ ከምቲ ግዜ ጃንሆይ ዝነበረ ንዑኡ ዝውድስ ነገር ምስ ስእሉ ስለ ዘይተገብረሉ ይኸውን። ካብዚ ዝዓቢ ነውሪ ወይ ብድዐ ኸኣ የለን። ክንዳኻ ዘይኣኽላ ብኣኻ ይወዓላ ኢልካ ምሕላፉ ይሓይሽ።
ኢሳያስ ኣብ 2000 ዓ.ም ብትካል ልምዓት ፕሮጀክት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ “እቲ ንትምህርቲ ተባሂሉ ዝተዋህበኩም ገንዘብ፡ ወይ ተጠቐሙሉ ወይ ምለሱዎ፡” ምስ በለ፡ ዕረ እናጠዓሞ ኣብ ማትሪክ ንዝተ ዓወቱን፡ ኣብ ናይ ማነጅመንት ኮርስ ጽቡቕ ነጥቢ ንዘምጽኡን፡ ዝበዝሑ ካብኣቶም ኣባላት ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝነበሩ ተጋደልትን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቲ ኣፍቂዱ። ትምህርቶም ብግቡእ ከይወድኡኢ ከለዉ ግን ነቲ ከም ወርሓዊ ደሞዝ ዝኽፈሎም ዝነበረ ሚእትን ሓምሳን ዶላር ድሕሪ ክልተ ዓመት ከም ዝቋረጽ ገይሩዎ። እዚ ብፍላይ ነቶም ደሞዝ ዘይነበሮም ኣገልግሎት ሃሳዪ ነይሩ። ኣብ መጨረሽታ ድማ እቲ ትምህርቲ ጨሪሹ ደው ኢሉ ጥራይ ዘይኮነ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ’ውን ብዓንደርእሱ ተዓጽዩ። ስለምንታይ ተዓጽዩ ንዝብል ሕቶ፡ ዩኒቨርሲቲ ማእከል ተቓውሞ ስለ ዝነበረ ዝብልዩ’ቲ መልሲ። ኢሰያስ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝነበረ ፖለቲካዊ ተቓውሞ ብሰለይቲ ይኹን ብምፍርራሕን ምእሳርን ክሰብሮ ፈቲኑ ኣይከኣለን። ስለዚ፡ ከም ናይ መጨረሽታ ፍታሕ ዝወሰዶ ስጕምቲ ምዕጻው ኮይኑ። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስኣበባ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ካልእ ቍምነገር ዘይኮነ፡ ዩኒቨርሲቲ ማእከል ተቓውሞ ከም ዝኾነ ጥራይ’ዩ ተማሂሩ። ስለዚ፡ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ድሮ ነቲ ዕድል ስለ ዝተጠቕመሉ ሕጂ ኣብ ስልጣን ምስ ደየበ ዩኒቨርሲቲ እንተ ተዓጽወ ዝጐድሎ ነገር የብሉን።
ኢሳያስ ንምሁራት ከም ዘስተናዕቕን ኣብ ስልጣኑ’ምበር ኣብ ትምህርቲ ብዙሕ ከም ዘይግደስ ወይ ንምሁራት ከም ዝንዕቕ ካልእ ኣብነ ታት’ውን ኣሎ። ኣብ መበል ሓምሳ ዓመቱ ምስ ተኪአ በየነ ኣብ መጽሔት ሕወየት ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ “ገለ ሰባት ንትምህርቶም ሚስቲፋይ ክገብሩዎ ይፍትኑ። ክሳብ ክንድዚ ከቢድ ነገር ግን ኣይኮነን። ኣነ ሚስቲፋይ ምግባር ኣይፈቱን’የ። ንዅሉ ብመጽሓፍ ክትመሃሮ ትኽእል ኢኻ፡” ክብል መዲሩ። ነዚ ዅሉ ሰብ ደኺሙ ዝረኽቦ ማስተርስ ዲግሪ ወይ ናይ ዶክት ሬይት መዓርግ ትርጕም ከም ዘይብሉ ገይሩዎ። ከምቲ ንሱ ዝበሎ እንተ ዝኸውን ነይሩ፡ እዞም ኵሎም ናይ ዓለም ሊቃውንቲ ከይደኸሙ በቋራጭ ምተመረቑ ነይሮም። ናይቲ ምርኡይ ኢሳያስ መወዳእታ ስለ ዘይብሉ፡ ነቶም ንማስተርስ ዲግሪ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝኸዱ ተማሃሮ ኣኼባ ምስ ዓደመ፡ “ንዓድኹም እንተ መጻኹም ጽቡቕ፡ ኣይመጻኹምን ድማ ጸገም የሎን ፊሊፒን ክነምጽእ ንኽእል ኢና። ተማሂርና ኢልኩም ከኣ በጠጥ ኣይትበሉ። ኣየናይ ትምህርቲ ኮይኑ’ዩ እዚ ናትኩም፡” ምስ በሎም ሓደ ካብቶም ተመሃሮ፡ “ካብ ናትካ መቸም ይሓይሽ፡ ንስኻኮ ቀዳማይ ዓመት ጥራይ ኢኻ ተማሂርካ፡” ምስ በሎ ኮሪዩ ኣኼባ ረጊጹ ከይዱ። ይበል መራሕ መንግስቲ ዘብል’ዩ። ካብ ናይ ጽርግያ ዕዋላ ዘይሓይሽ ሰብ መራሒ ክትብሎ ጸገም’ዩ።
ካብ ጋዜጣታት ሓዳስ ኤርትራ
2ይ ዓመት ቍጽሪ ሓደ ረቡዕ 2 መስከረም ቃለ መሕትት ምስ ዋና ጸሓፊ።
ሕቶ፡ ህዝባዊ ግንባርን ውድባቱን እንታይ ክኾኑ’ዮም ድሕሪ ረፈረንደም? ህዝባዊ ግንባር ብሓድሽ ስም ከም ሓደ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኑ ኪቕጽል ድዩስ ጨሪሹ ክፈርስ’ዩ?
መልሲ፡ ቅድሚ ሓርነት’ውን እንተኾነ ህግሓኤ ተልእኾኡን ህላወኡን ክሳብ ሓርነት ዝርከብ ጥራይ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኢዩ። እዚ ሕጂ ህግሓኤ ከም መንግስቲ ኮይና ተመሓድረሉ ዘላ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ’ዚ ግን መቐጸልታ መስርሕ ሓርነት’ዩ። ድሕሪ ረፈረንደም ህግሓኤ ዝብሃል ኣይክህሉን’ዩ። ነዚ ውሳኔ’ዚ ጭቡጥ ስጕምትታት ብምውሳድ ክነረጋግጾ ኢና። መጻኢ ፖለቲካዊ ህይወት ኤርትራ ኣብቲ ንፖለቲካዊ ሰልፍ ታትን ትካላትን ዝውስን ቅዋምን ሕግን ዝተመስረተ ክኸውን’ዩ። ሽዑ ኣብ መንግስትን ኣብ ፖለቲካውን ንጥፈታት ምስታፍ ንዅሉ ኤርትራዊ ከከም ድሌቱ ክፉት ክኸውን’ዩ። ኣብቲ መጻኢ ፖለቲካዊ ህይወት ናይታ ሃገር ህግሓኤ ከም ውድብ መጠን ኣይክህሉን’ዩ።
ሕቶ፡ ህግሓኤ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኑ ክቕጽል እንተ ወሲኑ ግን በቲ ዝነበሮ ታሪኽን ካድረታትን ኪዕብልል’ዩ። ኣይመስ ለካንዶ? ፖለቲካዊ ሰልፊ ክኸውን ድዩ ወይስ ንሓዋሩ ክጠፍእ?
መልሲ፡ እዚ ግምታት ጥራይ’ዩ። ብዙሓት ሰባት ብጌጋ፡ ህግሓኤ እንተ በዚ እንተ በቲ ስማ ለዊጣ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ክትህሉ’ያ ይብሉ። ሓደ ነገር ኣሎ። ህግሓኤ ምስ ፈረሰት ኵሎም እቶም ኣባላታ ዝነበሩ ካብ ናይ ፖለቲካ ዓለም ተሰናቢቶም ኪነብሩ’ዮም ኣይብልን። ድሕሪ ረፈረንደም ህግሓኤ ዝብሃል ውድብ ከም ዘይህሉ ግን አረጋግጸልካ። ክትህሉ እንተ ኾይና ኣንጻር መትከላታ ክትከይድ’ያ ማለት’ዩ። ትፈልጦ ኢኻ ህግሓኤ መተኣኻኸቢ ካብ ኵሉ ክፋላት ህዝብና ዝመጹን ነንበይኑ ዝኾነ ፖለቲካዊ እምነታት ዝነበ ሮም’ዮም። ንሕሉፋት ጸጋማውያንን ሕሉፋት የማና ውያንን ዝጠርነፈ ኢዩ። እቲ ዝነበረ ኵነታት ነዞም ነንበይኑ ዝኾነ ፖለቲካዊ እምነታት ዝነበሮም ሰባት ንሓርነት ሃገሮም ሓቢሮም ከም ዝሰርሑ ገይሩዎም። ሕጂ እዚ ዅሉ ኵነታት የሎን። ስለዚ ከመይ ጌርካ ኣብ ሓደ ውድብ ተጠርነፉ ክትብሎም ትኽእል? ልክዕ’ዩ ድሕሪ ረፈረንደም ናቶም ፖለቲካዊ ውድብ ንኽምስርቱ ወይ ምስ ካልኦት ሓደስቲ ውድባት ክጥርነፉ ናጻ ኢዮም።
እንተደኣ ገለ ኣባላት ህግሓኤ ዝነበሩ ሰባት ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኖም ክቕጽሉ ዝደልዩ ተረኺቦም ግን ብዛዕባ’ዚ ኣብቲ ዘድሊ እዋን መግለጺ ኪወጽእ ኢዩ። ሕጂ ብዛዕባ’ዚ ንጹር መልሲ የብለይን። ድሕሪ ረፈረንደም ህግሓኤ ከም ውድብ ከም ዘይትህሉ ግን ቈሪጹ ኣሎ። ገለ ሰባት ህግሓኤ ዓብን በዓል ብዙሕ ጽልዋን ስለ ዝኾነ፡ እንተ ደኣ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ክቐውም ኮይኑ ኪዕብልል’ዩ ኢሎም ይፈርሑ ይኾኑ። ህግሓኤ እዚ ጥርጣረ’ዚ ኣብ ገለ ሰባት ከም ዝህሉ ይፈልጥ ነይሩ’ዩ። ብኣኡ ኢዩ ኸኣ ህግሓኤ ገና ሓርነት ከይተረኽበ ከሎ፡ ሃገር ሓራ እንተ ደኣ ኾይና ከም ዝበታተን ዝወሰነ። ምኽንያቱ እንተ ደኣ ህግሓኤ ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ኮይኑ ኪቕጽል ወሲኑ እቲ እንኮን ዝሓየለን ዝዓብለለን ክኸውን’ዩ። እዚ ኸኣ ኣንጻር’ቲ ክፍጠር ዝድለ ዘሎ ጥዕና ዘለዎ ፖለቲካዊ ኵነታት ኤርትራ ክኸውን’ዩ። እዚ ንኸይከውን’ዩ ድማ ህግሓኤ ባዕላ ንክትሓቅቕ ዝወሰነ። ርግጽ’ዩ ፍርሕን ጥርጣረታትን ክህሉ’ዩ። ህዝቢ ግን ብንጹህ ልቦና ክቕበሎ ይግባእ። ክፉእ ክሓስብ ኣይግባእን።
ሕቶ፡ ብዛዕባ ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ዘፍርሕ የብልናን ዲኻ ትብል ዘለኻ?
መልሲ፡ እቲ ንደሞክራሲ ዝፈርሕ ደሞክራሲያዊ ዘይኮነ ዕላማታት ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። እንተ ደኣ ደሞክራሲ ናብ ርግኣትን ምዕባለን ዘብጽሕ ኣገባብ ኮይኑ፡ እንፈርሓሉ ምኽንያት የሎን። እዚ ንሰላሳ ዓመታት ንደሞ ክራሲ ዝተቓለሰ ህዝብና ንደሞክራሲ ከመይ ጌርካ ከም ትዕቅባ ይፈልጥ’ዩ።
ሓዳስ ኤርትራ ርክብ ፕረሲደንት ምስ ህዝቢ ዕለት 26/2/98።
ሕቶ፡ ኣብያተ ፍርዲ ብግቡእ ይሰርሓ ኣለዋ ኢልካ ትኣምንዶ? ፍሉይ ቤትፍርዲ ስለምንታይ ንህዝቢ ዕጹው ዝኸውን? ስለምንታይከ ብማዕከናት ዜና ዘይቃላሕ? እቶም ኣብኡ ዝቐርቡ ጕዳያት ዓበይትን ንኣሽቱን’ዮም፡ ስለምንታይ ዶብ ክግበረሎም ዘይተኻእለ?
መልሲ፡ ዋሕዲ ናይ ሞያውያን ክኢላታት ኣሎ። ክኢላታት ናይ ሕግን ፍርድን የለዉን። ብዛዕባ ንህዝቢ ክፉት ዘይከውን ዝብል ዘረባ ግን ወረ ካብ ምድላይ ሓሊፍካ ካልእ ትርጉም ዘለዎ ኣይኮነን። ኣብ ቤትፍርዲ ኮፍ ኢልካ ጕዳያት ብምስማዕ፡ እከለ ሰሪቑ፡ እንታይ ሰሪቑ? ክንደይ ሰሪቑ? ክንደይ ተፈሪዱ? ኢልካ ንምውርዛይ ክጥዕም እንተ ዘይኮይኑ፡ ኣብቲ ኣገባብ ዘጠራጥር ወይ ውዲት ስለ ዘሎ ንዑኡ ንምፍላጥ ስለ ዘድለየ ኣይመስለንን። ስለዚ እቲ ወረ ዝደሊ ሰብ ኣብ ገዝኡ ክመጾ ስለ ዝኾነ ዓቕሊ ገይሩ ክጽበ ኣለዎ። ፍሉይ ቤትፍርዲ ንህዝቢ ይከፈት ኣይከፈት ኣብ ዝብል ዘረባታት ኣይኣቱን’የ።
ንተዓዘብ እምበኣር፡ ኢሳያስ ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመታት ብወግዕን ብስኑድ ኣገባብን ዝበሎ ረሲዑ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ዓበይቲ ዓድን ከጕባ ዕብዕ ተራእዩ። ስለዚ፡ እቲ ዅሉ ሃተፍተፍ ስልጣኑ ክሳብ ዘደልድል ንኽቃወም ዝኽእሉ ሓይልታትን ህዝብን ንምትላል ተባሂሉ ብመደብ ዝተገብረ ትያትር ነይሩ ማለት’ዩ። ብዙሓት የዋሃት ስለ ዝኣመኑዎ ድማ እቶም ብኣጋኡ ቃልሶም ከሕይሉ ዝሓሰቡ ሰባት ዝሰምዖም ኣይረኸቡን። ድሕሪ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ኢሳያስ ብዛዕባ ደሞክራሲ ምስ ተሓተተ፡ “ደሞክራሲ እንታይ ማለት’ዩ?” ክብል በቃጫጭ ንሕቶ ብሕቶ ድሕሪ ምምላስ፡ “እሞ ክሳብ መዓስ ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ኢኻ ማለት’ዩ?” ዝብል ሕቶ ምስ ሰዓበ፡ ኣድላዪ ክሳብ ዝኾነ እዋን ክጸንሕ ከም ዝኾነ መሊሱ። ስለዚ፡ እቲ ኢሳያስ ዝገብሮ መደረታት ዓላማኡ ምስ ግዜ ዝኸይድን ብመደብ ንህዝቢ ንምትላል ተባሂሉ ዝቐርብን ምዃኑ ክንግንዘብ ንኽእል።
ርግጽ’ዩ ኣብ ገለ እዋናት እንተስ ሰኺሩ ሓዲሩ፡ እንተስ ኣበይ ዘሎ ህዝቢ’ዩ፡ ’ኣበይ ኣዲኡ ከይበጽሕ!’ ኢሉ ግዲ ኾይኑ ፊን ከም ዘበሎ ናይ ዓያሹ መልሲ ዝሃበሉ እዋናት ኣሎ። ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኵነታት ደሞክራሲ እናተሓተተ ከሎ፡ “ናይ ይምሰል ደሞክራሲ ኣይንደልን፡ ኣብ ህንዲ ደሞክራሲ የሎን፡ ኣብ ጓንታናሞ እሱራት ኣለዉ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ከምዚ’ያ” እናበለ ብዛዕባ ዘይተሓተቶ ክምልስ ዓንገረር ዝብል ሰብ፡ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎ ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓምሳታት ከይተረፈ ደሞክራሲ ፈሊጡስ ኣብ ሃገራዊ ባይቶኡ ብስልጡን መንገዲ ይካታዕን ሃገር ይመርሕን ነይሩ’ዩ። ሽዑ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ማሕበር ሰራሕተናታት ዝብሃል ተሰሚዑን ተራእዩን ኣይፈልጥን። ኣብ ኤርትራ ግን ምዕቡልን ሓያልን ዝኾነ ብበዓል ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም ዝምራሕ ማሕበር ሰራሕተኛታት ነይሩ፡ ነጻ ጋዜጣታት’ውን ነይረን። ሕጂ ድሕሪ ስሳ ዓመታት ግን ኣብ ኤርትራ እዚ ዅሉ ሕልሚ ደርሆ ኮይኑ’ዩ ተሪፉ። ቅድሚ ስሳ ዓመታት ኤርትራ ዝተፈ ላለየ ጨው፡ ኣሕምልትን ፍረታትን ትሰድድ ነይራ። ሕጂ ግን ነብሳ ስለ ዝይትኽእል ካብ ወጻኢ በርበረ፡ ሽጕርቲ፡ ብርቱኳን፡ እንቋቕሖ ከይተረፈ ክመጽእ ርኢና። ንድሕሪት ትኽየድ ንዘላ ሃገር’ዩ ድማ፡ ከበድቲ ናይ ልምዓትን ህንጸትን ስራሓት ተኻዪዱ እናተባህለ ዓንገረር ዝብሃል። ሓደ ሰብ ነታ ኣሉታዊ ናቱ ከይጸብጸበ ነቲ ኣብ ግምት ዘይኣቱ ነገራት ዝጠቅስ እንተ ኾይኑ፡ መጋገዪ ስእሊ ክህብ ስለ ዝደለየ ከም ዝኾነ ክንግንዘብ ይግባእ።
ኣብ ገለ ገለ እዋን ነቲ ብተደጋጋሚ ዝተሓተተሉ ጕዳይ ስግረዶብ ክምልስ ከሎ፡ “ሃዳምነት የሎን፡ ሃገሩ ዝጸልእ ኤርትራዊ ስለ ዘየሎ ኣብ ዝኸዱ ከይዶም ሃገሮም ኣይርስዑን’ዮም፡ እዞም ዝሃድሙ ዘለዉ ሓተላ ሕብረተሰብ ስለ ዝኾኑ እንተ ጠፍኡልና ኣይጕህን’ዩ፡ ኣሽሓት ዶላር ሂብካ ናብ ደገ ምኻድ ስደት ስለ ዘይብሃል ንዙረት ከም ዝኸዱዩ ዝርድኣኒ፡ እዚ ናይ ኣመሪካ ሽርሒ’ዩ ምኽንያቱ እቶም ነዚ ስራሕ ዝሰርሑ ሰባት ብከመይ ይምወሉ ኣዕሪና ንፈልጥ ኢና፡ ዝኾነ ሰብ ካብ ሃገር ከይውቀጽእ ክልኩል ኣይኮነን ወዘተ” ብዝብል ኣብ ነንሓድሓዱ ዝጋጮ መልስታት ክህብ ተሰሚዑ። እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ይኹን ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ሰብ ዓለም ርኡይ ንዕቀት ከም ዘለዎ ዘርኢ’ዩ።
ልዕሊ ዅሉ ግን ኢሳያስ ንዓበይቲ ዓዲ ሕተቱኒ ኢሉ ኣብ ኣዳራሽ ኣኪቡ ከብቅዕ፡ እቶም ክቡራት ወለዲ ሕቶ ስለ ዝሓተቱ ጥራይ መቀባበልቲ ወረ፡ ሓመይቲ ኢሉ ክዝንጥሎም ዓቢ ነውሪ’ዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሕጊ ኣብ ዘለዎ ሃገር መኽስሶን ጦርጦስ መእተዎን ነይሩ። እቲ ቀንዲ ከምዚ መበሊኡ ምኽንያት ድማ እቲ ንሱ ዘቘሞ ፍሉይ ቤትፍርዲ ብኣሉታ ክጥቀስ ከሎ ይትንክፉኒ ኣለዉ፡ ንዓይ’ዮም ዝቃወሙ ዘለዉ ኢሉ ስለ ዝሓሰበ ጥራይ’ዩ። ሓደ ክብሪ ዘይብሉ ሕሱር ሰብ ስለ ዝኾነ ግን ይትረፍ ኣቦታትካ ንዝኣኽሉ ብኽብሪ ንዝተዓደሙ ዓበይቲ ዓዲ፡ ንሓላፊ መንገዲ’ውን ዘይትብሎ ትዕቢት ዝመበገሲኡ ናይ ስድነት ቃላት ደርቢዩሎም። ልቢ ኣዕብዮም ይኹኑ ፈሪሖም ብትብዓት ክምልሱሉ ስለ ዘይከኣሉ ድማ ዝያዳ ክሻድንን ከም ተባዕታይ ኣድጊ ክሃልልን ዕድል ረኺቡ።
* * *
ኢሳያስ ሓንሳብ ንነብሱ ከም መራሕ ሃገር ምስ ኮነ፡ ኵሉ ካልእ ተረሲዑ፡ ብኸመይ ስልጣኑ ከጽንዕን ከደልድልን ከም ዘለዎ ናብ ዝብል ዕላማ ተቐዪሩ። ምኽንያቱ ኣብ ምህናጽን ምምሕዳርን ሃገር እንተ ዘድህብ፡ ብዘይ መደብ ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ዓንዘር ክብል ኣይምተራእየን ነይሩ። ኣብ ዘዝኸዶ ሃገር ምስ ዝጠቕማን ዘይጠቕማን ጋዜጣታት ሃለው ክብል፡ ኣብ ዘድልዮን ዘየድልዮን ኣርእስታት ኣትዩ ይዛረብ ስለ ዝነበረ ድማ ዝያዳ ክፈኵስ ተራእዩ። ሓደ ግዜ ናብ ዓዲጥልያን ኣብ ዝገሸሉ እዋን፡ ሓደ በዓልስልጣን፡ “ኢሰያስ ብዙሕ ግዜ ናብ ዓዲጥልያን ዝመላለስ ብመንግስቲ ተዓዲሙ ድዩ?” ዝብል ሕቶ ምስ ቀረበሉ፡ “ንሕና ከም ቱሪስት እንተ ዘይኮይኑ ብጕዳይ ሃገር ተዓዲሙ ከም ዘይመጸ ንፈልጦ የብልናን፡” ክብል መሊሱ። እቲ ጕዳይ ግን ኣብዚ ኣየብቅዐን።
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ብዕለት 11/06/08 ኣብ ዓዲጣልያን ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት ኢላ ኣብ ዘቕረበቶ ትሕዝቶ፡
“ኣመሪካ፡ ንኣሕዋት ሶማላውያን ተቓለስትን ንመንግስቲ ኤርትራን ግበረሽ በራውያን ትብል እንተ ኾይና፡ በዓል ጆርጅ ዋሺንግተን ማርቲን ሉተርን’ውን ግብረ ሽበራውያን ክብሃሉ ከም ዝኽእሉ ምፍላጥ የድሊ፡”
ክብል ከም ዝተዛረበ ጠቒሳ። ክኢለዮ ተባሂሉለይ ዘይዛመድ ነገራት’ዩ ከዛምድ ዝፍትን ነይሩ።
ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ፡ ናይ ኒፋሻ ስምምዕ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ግዜ ዶክተር ሙስጠፋ ዑስማን ብዛዕባ ጕዳይ ሰላምን ተራ ኢሳያስ ኣብቲ ጕዳይን ኣብ ቴለቪዥን ተሓቲቱ ዝመለሶ ንርአ።
“ንሕና ነዚ ሰብዚ ኣብ ጕዳይና ኢዱ ክእቱ ኣይንድልዮን ኢና። ምኽንያቱ ባዕሉ ሽግር ፈጢሩ ባዕሉ ዓራቓይ ክኸውን ዝደሊ ሰብ’ዩ። ፓርላማ የብሉ፡ ሕጊ የብሉ ኣበይ ዘሎ ኢዩ’ዚ ክንድዚ ዋጋ ዝወሃቦ! ትማሊ ትማሊ (ሳልሳይ ወራር) ሩዑ ጠቕሊሉ ክሃድም ሓሲቡ ዝነበረ ሰብ’ንድዩ፡”
ክብል ንኢሳያስ ብምቍንጻብ ተዛሪቡ። ኢሰያስ ነቲ ኣብ መንጎ መንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ንዝነበረ ምዉቕ ዝምድና ብምጥቃስ ዝበሎ ምስ እንርኢ ድማ ነዚ ዚስዕብ ንረክብ፡-
“እዚ ሕጂ ዝግበር ዘሎ ምስ ኢትዮጵያ ምይጽ ምይጽ ምባል ናይ ለቝመጽመጽን ተረፍ መኣዲ ምድላይን ጥራይ’ዩ፡” ክብል ተዛሪቡ። ኣብ 1996 ዝምድና ሱዳንን ኤርትራን ኣብ ዝለዓለ ናይ ምሕርፋፍ ኵነታት ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ድማ፡ “ግብረ ሽበራዊ ዝኾነ ስርዓት ዑመር ኣልበሽር ካብ ስልጣን ከይተኣልየ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ዝምድና ክመሓየሽ ኢልካ ምሕሳብ የዋህነት’ዩ፡” ክብል መሊሱ ነይሩ። እዚ ዅሉ ሓሊፉ ግን ናይ ምብራቕ ሱዳን ናይ ሰላም ውዕል ምስ ተፈጸመ ግን እቲ ዅሉ ዓዘራ ዘረባ ተረሲዑ ነንሕድሕዶም ክወዳደሱ ተራእዮም። ካብዚ ድማ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጕዳያት ወጻኢ ሓደ ንጹር ስትራተጂ ወይ መትከል ከም ዘይብሉ፡ እንታይ ደኣ ከከም ዝጠዓሞን ከከም ኵነታቱ ኣክሮባት ምስራሕ ዝፈቱ ስርዓት ከም ዝኾነ ክንርዳእ ንኽእል። ሎሚ ሓደ ነገር ክብል ጸኒሑ ጽባሕ ግልብጥ ኢሉ ኣንጻሩ ምዝራብ ሓደ መርኣያ ናይቲ ስርዓት’ዩ። ስለ ዝኾነ፡ ምስ ጐረባብትና ዝነበረናን ዘለናን ዝምድና ካብ ሓደ ጫፍ ናብቲ ሓደ ጫፍ እናተጻፍዐ ክጐዓዝ ከም ዝጸንሐ ንዕዘብ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኵነታት ቅርዑይ ስለ ዘየሎ ጥራይ’ዩ። ውሽጡ ጽሩይ ዝኾነ ስርዓት ኣብ ከምዚ ኵነታት ኣይወድቕን’ዩ።
ጕዳይ ሱዳን ዝያዳ ተኣፋፊ ስለ ዝኾነ ጠቒሰዮምበር፡ ኣብ ከባቢና ምስ ዘለዋ ሃገራት ዝነበረን ዘሎን ዝምድናን ምስ እንርኢውን ተመሳሳሊ ስእሊ ኢና ንረክብ። ካብ 1995 ኣትሒዙ እቲ ስርዓት ምስ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ የመን፡ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣመሪካ ኤውሮጳ ጽቡቕ ዝምድና ፈጢሩስ፡ ምስጢር ኢሰያስ ከይፈለጡ’ውን ብዙሓት መራሕቲ ሃገራት ንኢሰያስን መለስ ዜናዊን ኣብነታውያን መራሕቲ፡ ተስፋ ናይ ደሞክራሲ ወዘተ ዝብል ዘብለጭልጭ ኣስማት ኣጠሚቖሞም። ኢሰያስ ነዊሕ ኣይጸንሐን፡ ቅድም ምስ ሱዳን፡ ድሒሩ ድማ ምስ የመን፡ ኢትዮጵያ ክልተ ግዜ ምስ ጅቡቲ ኣብ ኵናት ተጸሚዱ። ንመራሕቲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃን ዓበይቲ ቀላያትን በብተራ እናዓደመን ማዕረ ናብ ሳዋ ሒዙዎም እናኸደን ናይ ዞባና መራሕ መስርዕ ክኸውን ፈቲኑ። እቲ ዝተጀመረ ናይ ለኻዕካዕ ዝምድና ኣብ ግዝያዊ ጥቕሚ ዝተመርኰሰ ስለ ዝነበረ ግን ኢሰያስ ሽጣራኡ ተፈሊጡ ኩላቶም በብሓደ ሃዲሞሞ። ዕላማኡ ንኹላቶም ኣብ ትሕቲ መሪሕነቱ ሰሪዑ ኣንጻር ኣመሪካን ኤውሮጳን ከሰልፎም’ዩ ነይሩ። ጕዳይ ኮንጎ ርሱን ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ድምጺ ሓፋሽን ጕዳያተን ረሲዐን ብዛዕባ ናይ ፈረንሳ ሓድሽ መግዛእቲ ኣብ ኣፍሪቃ ክገልጻ ተኸኽ ኢለን ነይረን።
እቲ ናይ መንግስቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን፡ ኮንጎ፡ ሩዋንዳ ዝገብሮ ዝነበረ ጠብሎቝሎቕ ጽቡቕ ስለ ዘይሃቦ ድማ ምስተን ሃገራት ዝነበሮ ዝምድና በብሓደ ክበጣጠስን ጀሚሩ። ነገረኛ ወጠጦ ኣን ኣፍደገ እንዳ ነብሪ የዅድድ ከም ዝብሃል ድማ ኢሰያስ ኣብ ዶብ ጅቡቲ ዘየድልዮ ጠንቀምቀም ፈጺሙ። እቲ ጕዳይ ብኸምዚ ዚስዕብ ከም ዝጀመረ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ሰባት ይገልጹ። ካብ ወርሒ ሓደ 2008 ጀሚሩ ኢሰያስ ባዕሉ ናብቲ ቦታ ክልተ ግዜ ብምኻድ ድፋዕ ከም ዝፈሓር ኣዚዙ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንሓንቲ ኣብ ውሽጢ ጅቡቲ ዘላ ጎቦ ክሕዙዋ’ውን ኣዚዙ። እቲ ዶብ ስብርባር ስለ ዝኾነ ድማ ነቲ ድፋዕ ኣብ ክንዲ ኣብ መሬትና ዝገብሩዎ ገለ ክፋሉ ኣብ መሬት ጅቡቲ ኮይኑ። እዚ ንዕቀት’ምበር ካልእ ክብሃል ኣይክእልን። ጅቡታውያን ድማ ወላ’ኳ ኣብቲ መጀመርያ ሕራይ ኢሎም እንተ ነበሩ ኣብ መሬቶም ድፋዕ ምስ ተፋሕረ፡ እሞ ኸኣ ክሳብ ኣስናኑ ዝዓጠቐ ሰራዊት ኮፍ ኢሉ ምስ ረኣዩ ክቃወሙ ግድነት ነይሩ። ተስዓ ካብ ሚእቲ ናይ ሰራዊቶም ማለት 11 ሽሕ ዝኣክል ድማ ኣብ ዶብ ከስፍሩዎ ተገዲዶም። እዚ ኵሉ ክኸውን ከሎ ማሕበረ ሰብ ዓለም ይኹን ዞባውያን ውድባት ብምርድዳእ ክፍታሕ ይጽውዓ ነይረን’የን። ኢሰያስ ግን ርእይቶ ክህብ ኣይደለየን ጥራይ ዘይኮነ፡ ንመንጎኝነት ናይ ሳልሳይ ኣካል’ውን ነጺጉዎ። ብሓጺሩ ንዕርቂ ከም ምትዅታኹ ከም ዝቘጽሮ ገሊጹ። ኵነታት ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ወርሒ ሽዱሽተ ካብ ሰራዊት ኤርትራ ገለ ወተሃደራት ሃዲሞም ናብ ጅቡቲ ኢዶም ሂቦም። ሰራዊት ኤርትራ ተዅሲ ከፊቱ፡ ሰራዊት ጅቡቲ ድማ መልሲ ሂቡ። ነቶም ዝሃደሙ ምለሱዎም ዝብል ሕቶ ብሰራዊት ኤርትራ ምስ ቀረበ፡ ሰራዊት ጅቡቲ ነቲ ሕቶ ኣይተቐበሉዎን። እቲ ሰሉስ ዝጀመረ ኵናት ድማ ክሳብ ረቡዕ ቀጺሉ ውዒሉ። ክሳብ ከቢድ ብረት ተሓዊሱዎ ነይሩ ይብሃል።
ዝምልከቶም ኣህጉራዊ ውድባት ተዅሲ ደው ክብል፡ ዝርርብ ክግበር እንተ ጸውዑ፡ ኢሰያስ ኣብ ዝሃቦ ቃለመሕትት፡ ዝኾነ ነገር ከም ዘየሎ፡ እቲ ነገር ካብ ምትዅታዅ ናይ ኣመሪካ ከም ዝተበገሰ ገሊጹ። ኣብቲ ኵናት ጅቡቲ 12 ከም ዝሞቱዋ፡ ክሳብ 100 ከም ዝቘሰሉዋ ክትዛረብ ከላ፡ ሚእቲ ኤርትራውያን ከም ዝማረኸት ኣብ ዜና ማዕከናታ ገሊጻ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቶም ምሩኻት ኣብ መደበር ቲቪ ኣልጀዚራ’ውን ተራእዮም ይብሃል። ካብዚ ዝኸፍእ ነገር ክህሉ ኣይክእልን። እዚኣቶም ተማሪኾም ዘይኮኑ፡ ምስቲ ኵነታት ብፍታዎም ኢዶም ሂቦምዩ ዝብሃል። ሰራዊት ጅቡቲ ግን ከም ምሩኻት ተጠቒሙሎም። እዚ ድማ ሰራዊት ኤርትራ ብሰንኪ ጕድለት ኣመራርሓ፡ ጕድለት ምሕደራ፡ ብልሽውናን ሰፍ ዘይብል ጭቈናን ናይ ምውጋእ መንፈሱ ለሚሱ ናብ ሃዳምነት ስለ ዝዘምበለ፡ ካልእ ንሃገር ክሃሲ ዝኽእል ብርቱዕ ኵናት ምስ ዝውላዕ ሃገር ከም ዘየላ ክንግንዘብ የኽእለና። እዚ’ዩ ድማ እቲ ሓደገኛ ነገር። ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ከምዚ ዝኣመሰለ ተርእዮ ከጋጥም መስደመም ጥራይ’ዩ ዝብሃል።
ኣብዚ ዘስሕቕ ነገር እንተ’ልዩ፡ ዋናኣ ዝኣመነት በጊዕስ ኰልኰላ ኣብ ደገ ተሕድር ከም ዝብሃል፡ እታ ኢሳያስ፡ “ጅቡቲ ከም ሃገር ክትሕሰብ’ውን ኣይትኽእልን። ካብ ኢትዮጵያውያን፡ ኤርትራውያንን ሶማላውያንን ስደተኛታት ዝቘመት ሃገር’ያ፡” ኢሉ ዝነዓቓ ሃገር ዝኣመነት ኣሚና፡ “ኤርትራውያን ተዅሲ ምስ ከፈቱ ንሕና ድማ ዓጸፌታኡ መሊስና። ኤርትራ ኵናት እንተ ደልያ ድማ ክትስሕና’ያ፡” ኢላ ክትጃሃር ተሰሚዓ። ንጃህራ ዘይኮነ፡ ኤርትራዊ ክብሃል ከሎ፡ ሕቡን፡ ኵሩዕ፡ ርእሱ ዘየድንን ዜጋ’ዩ። ሎሚ ግን እዚ ተርእዮ’ዚ ነበረ’ያ ነበረ እናኾነ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። የድሕነና’ዩ ዘብል። ብኸምዚ ክግለጽ ዝጸንሐ፡ ማለት ብሰንኪ ናይ ኢሳያስ ግጉይ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ፡ እታ ሃገር ከም ሓደ ዘኽታም ቈልዓ ኣብ ተነጽሎን ጽምዋን ኣትያ ትርከብ። ምናልባት ሰሜን ኮርያ ጥራይያ ልዕሊ ኤርትራ ተነጽሎ ዘለዋ ሃገር። እቲ ቅድሚ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት ዝነበረ ምዉቕን ትስፉውን ዝምድናታት ወጻኢ ሎሚ ነበረያ ነበረ ኮይኑስ፡ ብዓይኒ ኢሳያስ ብኣሉታ እንተ ዘይኮይኑ ብእወታ ትጥቀስ ሃገር የላን።
እቲ ዝኸፍአ ግን ካብ ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ዝገደደ ኢሳያስ ምስ ህዝቢ ተባኢሱ ኣሎ። ክሳብ ሳልሳይ ወራር ዝገበረ እንተ ገበረ፡ ህዝቢ ተንኰሉ ስለ ዘይፈለጦ እቲ ብስቱር ዘምርሮ ሰብ’ውን ውሑድ’ዩ ነይሩ። ድሕሪ ሳልሳይ ወራር ግን፡ ቅድም እቲ ብመጠኑ ከርዳእ ዝኽእል ሰብ፡ ድሒሩ ድማ እተን ፡ንሱ ኣንበሳ ዓሻክሩ ነብሪ ዝብልኦ ዝነበራ ኣደታት ከይተረፋ ከምርርኦ ጀሚረን። ኣደታት ኤርትራ ምስ ኢሰያስ ዝነበረን ርክብ ዝተበትከ ግን ፊኖ ተሳኢኑ ንመብጽሒ ዝኸውን ሕምባሻ ምስ ሰኣና፡ ሽኮር ብኩፖን ክሽየጥ ምስ ጀመረ፡ ልዕሊ ዅሉ ድማ ኣብ ነጻ ዕዳጋ ሓሙሽተ ሚእቲ ክሽየጥ ዝጀመረ ናይ ባርካ መሸላ መንግስቲ ስለ ዝከልከሎ ናብ ሽሕ ምስ ተጸግዐ’ዩ። ኣብቲ እዋን’ቲ በጋጣሚ ኣብ ሓደ ገዛ ምስ ገለ ኣደታት ቡን እናሰተኹ ጕዳይ መሸላ ይለዓልሞ፡ ሓንቲ ስቤት ዘር ዘበለት ኣደ፡ “እቲ ኢሰያ’ንድዩ ነዚ ዅሉ ናይ ባርካ መሸላ ነዞም ሶማል ሂቡዎም ኢሎሞ፡” ምስ በላ፡ እተን ሓንቲ ትቕብል ኣቢለን፡ “ይድርቐሉ’ባ ደኣ ህዝቡ እናጠመየስ መሸላና ንዓዲ ሃገር ክህቦ! ሓደ ሓቦኛ ሰብኣይ’ንድዩ ስኢኑ ሓቁ!” ክብላ ተዛሪበን። እዚ ሓደ ቀሊል ኣብነት ንምቕራብ ዝኣክል’ምበር ኢሳያስ ብሰንኪ እከይ ተግባራቱ ብህዝቢ እናተጸልአን እናተፈንፈነንዩ ዝኸይድ ካብ ዝከይድ ነዊሕ ግዜ ሓሊፉ’ሎ። እዚ ምሉእ ክኸውን ግን ነፍስወከፍ ኤርትራዊ፡ ንኢሳያስን ነቲ ነቲ ስርዓትን ሓገዙ ክነፍጎምይግብኦ። ካብ ህዝቢ ንምንጻሎም ድማ በብዓቕሙ ክቃለስ ኣለዎ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ መሬቱ ንመዋእል ሰላም ስኢኑ፡ ብሰንሰ ለታዊ ባዕዳውያን ገዛእቲ ከም ካልኣይ ዜጋ ክሕሰብ ጸኒሑ። ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኾይኑ ግን ድሕሪ ናይ ዕስራ ዓመታት ፖለቲካዊ ቃልስን ናይ ሰላሳ ዓመታት ደማዊ ኵናትን ነጻነት ረኺበ ኢሉ እናተጸበየ ኸሎ፡ እቶም “ነጻነት ጥራይ ዘይኮነ ሓርነት’ውን ክነጐናጽፈካ ኢና፡” ኢሎም ዝመሓሉሉ መራሕቲ ኢና በሃልቲ፡ ኣብ ዲቕ ዝበለ ድኽነት፡ ራዕዲ፡ ጭቈና፡ ምጕዳል ፍትሒ ዝሰፈኖ ህይወትን መነባብሮን ከም ዝሽመም ገይሮሞ። እቲ ዝኸፍአ ድማ ኣብ መንጎኡ ሕንፍሽፍሽ ኣእትዮም ብዓመታት ዝተሃንጸ ሓድነቱ ኣብ ዝላሕልሐ ደረጃ ኣብጺሖሞ ኣለዉ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓንሳብ ዝኣመኖም መራሕቲ፡ ልቢ ኣዕብዮም ንረብሓ ህዝቢ ብቕንዕና ክሰርሑ’ዮም ዝብል እምነት ከም ባህሊ ርዒሙዎ ስለ ዝጸንሐን፡ ዝርካቡ ሓበሬታ ካብ ማዕከናት ዜና መንግስቲ ስለ ዝኾነን ብዛዕባ ጕዳዩ እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ምፍላጥ ኣዝዩ የጸግሞ’ዩ። ደሓር ከኣ ነዛ ክነብር ዝጽግሞ ዘሎ ህዝቢ ዝውድቦ ኣካል ዘይብሉ እንታይ ክገብር ይኽእል? ወዲሰብ ሓደ ነገር ንኽገብር መጀመርያ ክበልዕ ክሰቲ ክኽእል ኣለዎ። ርግጽ’ዩ መብዛሕትኡ ግዜ እቶም ጽቡቕ ዝነብሩ’ዮም ንህዝቢ፡ “ሃየ ተለዓል! ነዚ ጨቋኒ ስርዓት ካብ ሱሩ በንቍስና ንእለዮ!” ኢሎም ዘለዓዕሉዎን ዝውድቡዎን። ከምዚ ክገብሩ ከለዉ ግን ባዕላቶም ምስቲ ህዝቢ ኣብቲ ቃልሲ ፈፈው ክብሉ ኣለዎም።
ካብኡ በለ እቶም ጥሜትን ድኽነትን ኣብ ዘይረኽበና፡ ማእለያ ዘይብለን ሰልፍታት መስሪትና፡ ኣብ ልምሉም ዓራት እናደቀስና፡ ጥዑም እናበላዕናን እናሰተናን ንነብር መራሕቲ ኢና ንብል ሰባት፡ “ኣጆኻ ህዝበይ! ነዚ ፋሺስታዊ ስርዓት’ዚ ኣዕንዎ! ተለዓል!” ብምባል ጐረሮና ክሳብ ዝልሕትት ዓንገረር እንተ በልና፡ ማእለያ ዘይብሉ ጽሑፋትን ጭርሖታትን እንተ ወቀጥና ዝሰምዓና ሰብ ክርከብ ኣይክእልን። መጀመርያ እቲ ንሕና ክንገብሮ ዝግብኣና ነገር ክንፍጽም ኣለና። ኣብ ክንዲ ነንሕድሕድና ምምንጫትን ክንደይ ኵርሲ ኢና ክንሕዝ ብምባል ኣብ ናይ ስልጣን ቍርስ ምጽማድ፡ ኣብ መኣዲ ዘተ ኮፍ ብምባል ሓድነትና ኣደልዲልና ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝቢ ክነሕብሮን ንቓልሲ ድሉው ክንገብሮን ይግብኣና። ቀዳማይ ዕላማና እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ፋሺስታዊ ስርዓት ምዃኑ ተረዲእና ኵሉ ሓይልና ኣንጻሩ ክነቕንዖ ክንካል ኣለና። ኣብ’ዚ እዋንዚ ኣገዳሲ ኣብ ዘይኮነ ቀንጠ መንጢ ኣቲና ወርቃዊ ናይ ቃልሲ ግዜና ነቃጽል እንተ ዄንና ግን ብጕዳይ ህዝቢ ንጻወት ከም ዘለና ጥራይ’ዩ ዘርኢ። ከምኡ እንተ ኾይኑ ድማ ህዝቢ ቀዲሙና ብምኻድ ንጕዳዩ ባዕሉ ክተሓሓዞ ከም ዝኽእል ምፍላጥ ኣገዳሲ’ዩ። ኣብ ቱኒዝ ይኹን ኣብ ግብጺ፡ የመን ይኹን ሶርያ ወይ ሊብያ ዝተራእየ ህዝባዊ ናዕቢ ድማ ግሁድ መርኣያ ናይዚ’ዩ።
ኣብ መጨረሽታ ክብሎ ዝደሊ እንተልዩ፡ ሃገር ናይ ኵሉ ስለ ዝኾነት ናብ ተብሎ የብላን። መንግስቲ ግን ነባሪ ኣይኮነን። ይትረፍ ብህገድፍ ዝምራሕ ኣብ ዓመጽን ምድንጋርን ዝተመርኰሰ ጠርቋሽ ስርዓት፡ ስርዓት ሃይለስላሴ፡ ደርግ፡ ሕብረት ሶቬት፡ ሳዳም ሑሴን ከይተረፈ ነበረያ ነበረ ኮይኖም ኣለዉ። ኤርትራውያን ሕማቕ ዕድልና ኮይኑ እቲ ናትና ዝበልናዮ ፈላሚ መንግስቲ ንጸይቅን ንጭቈናን ካብ ተዓጥቀ፡ እቲ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃገርን ዘሎ ፍልልይ ተረዲእና፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ነንሕድሕድና ምምንጫትን ብውልቃዊ ጥቕሚ ተደሪኽና ናይዚ ሕጊ ዘይፈልጥ ጨፍላቒ፡ ስርዓት መጋበርያን መናውሒ ስልጣንን ንኸውን፡ ጠንቂ ናይቲ ዅሉ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሕሰምን መከራን ናይ ህዝብና ዝኾነ ጨቋኒ ስርዓት ክነወግድ እጅገና ክንስብስብ ይግብኣና።