text:
Sunridge Gold CEO talk merits of “undervalued” Eritrea project at Subscriber Investment Summit
ዘደንጹ ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ! ከመይ ገይሩ እዩ ሓደ ዝተበደለ ህዝቢ ንበዳሊ ይቕሬታ ዝሓትት?
አዲስ አበባ ፣ ጥቅምት 15፣ 2006 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በትግራይ ክልል የሚገኙ ኤርትራውያን ስደተኞች ባለፈው ወር በተለያዩ የስደተኛ ጣቢያዎች ለተፈጠረው ረብሻ የኢትዮዽያን መንግስትና ህዝብን ይቅርታ ጠየቁ። በትግራይ ክልል በሚገኙ አራት የስደተኛ መጠለያ ጣቢያዎች የሚገኙት እነዚህ 25, 000 የሚጠጉ ስደተኞች በጥቂት ስደተኞች አቀናባሪነት ተፈፅሞ የነበረው ሁከት እንደማይወክላቸው ገልፀዋል። ረብሻውን ያቀነባበሩትም ጥቂት የሻቢያ ተላላኪዎች ናቸው ብለዋል ስደተኞቹ። የሻዕቢያ እጅ እንዳለበት የተገመተውና ይህ ሁከትም ኢትዮጵያ ለስደተኞች የምትመች አገር አይደለችም የሚለውን ምስል ለመፍጠር ታስቦ እንደተፈፀመም ሰልፈኞቹ የገለፁት። ስደተኞቹ በአብዛኛው ከ19 እስከ 35 ባለው የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ ሲሆኑ፥ የኢትዮጵያ መንግስትም በርከት ላሉ ኤርትራዊያን ስደተኞች በአሜሪካ ፣ ካናዳ እንዲሁም አውስትራሊያ መንግስት ድጋፍ የትምህርት እና የሙያ ስልጠና እንዲያገኙ ተደርጓል።
በታደሰ ብዙዓለም
ሰግለለት ጥፍኣት ዘንጻላልዎ ሃገርን ህዝቢ
ጣቓ ተረኺብለይ ሓደ ንሓደ ኣጻብዕቱ እንዳመልከተ፣ ነብሱ ዘተዓሻሹ ህዝቢ፣ ሓደገኛ ንገዛእ ርእሱን ንከባቢኡን እዩ። ዘደንጹ ጉዳይ እንተሃልዩ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንቲ ማለት ካብ 5 ጥቕምቲ 2013 ጀሚሩ ኣብ ማዓስከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ ዝነብሩ ስደተኛታት ኤርትራዉያን፣ ዘጋጠሞም ወጽዓታትን በደላትን ብኣዕቓቢት ሃገር ሓደ ብሓደ ብምጥቓስ መሰለሞ ክሓቱ ኣንህዮም። እዚ ናህያ እዚ ሱኑድ ኣብ ዩቱብ ተመዝጊቡን ተዘርጊሑን ኣሎ። ድሕሪ እዚ ኩነታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ብጎነጽ ተጠቂሙ ዝቅተል ምስቀተለ፣ ዝህረም ምስ ሃረመ ዝእሰር ምስ ኣሰረ ብታህዲድን ምጉብዕባዕን ጸቕጥቲ ስለዝፈጠረሎም፣ ብኣስገዳድ ተጋጊና ኔርና ኢሎም ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝወጹ ገይሩ ኣሎ። እቶም ትማሊ ንመሰሎም ዝተላዕሉ ስደተኛታት፣ እነሀዉልኩም በሉ ሰግለለት ራዕድን ምብርኻኽን ኣንጻላሊዎም ኣንጻር መሰሎም ሰላማዊ ሰልፊ ከካይዱ እንከለዉ። http://nfthi.com/ge/%e1%8a%ab%e1%89%a5-%e1%88%98%e1%8b%93%e1%88%b0%e1%8a%a8%e1%88%ad-%e1%88%b5%e1%8b%b0%e1%89%b0%e1%8a%9b%e1%89%b3%e1%89%b5-%e1%8a%a4%e1%88%ad%e1%89%b5%e1%88%ab-%e1%8a%a3%e1%89%a5-%e1%8a%a2%e1%89%b5/5764
http://www.fanabc.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5985%3A2013-10-28-05-00-34&catid=102%3Aslide
ህጹጽ መልእኽቲ ካብ ኣብ መዓሰከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ እንርከብ ኤርትራውያን ስደተኛታት
ህጹጽ መልእኽቲ ካብ ኣብ መዓሰከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ እንርከብ ኤርትራውያን ስደተኛታት
ከም ዝፍለጥ ኣብ መዓስከራት ተዓቂብና ንርከብ ኤርትራዊያን ስደተኛታት በቲ ኣብ ሞንጎናን ኣብ መንጎ ሓይልታት ጸትታን ምልሻን ዝተፈጥረ ግርጭት፣ ኣብ ከቢድ ሽግር ኣቲና ከም ዝጸናሕና ብተደጋጋሚ ናባኹም ኣሕዋት ብዝተፈላለየ መንገዲ ክነቃልሖ ፈቲና ጸንሕና ኢና፤፤ ብመሰረት መልእኸትና ነቲ ዝወረደና ኣደራዕ ኣብ ግምት ብምእታው፣ ብበዘለኩሞ መምስ ዝምልከቱዎ ኣካላት ብምርካብ ጻውዒት ክትገበሩልናን ንጽዉዕ ኣሎና። ኣብ ልዕሌና ዝግበር ዘሎ ናይ ማእሰረትን መጭአይቲን ንዓለምን ማሕበረስብ ዓለምን ክተስመዑልና ብተደጋጋሚ መልእኽትና ኔሩ፤፤ ይኹን እምበር ሕሉፍ ተግባራት ዘይሓለፍናታውያን ኣማሓደርቲ መዓሰከራትን ናይ ጸትታ ሓይልታትን ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እንዳኸፍአ ብምኻዱ እንሆ ሎሚ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ከም ዝበጽሐ ክንሕብረኩም ንፈቱ፤፤ እቲ ብሕቡእ-ሕቡእ ክቅጽል ዝጸንሐ ምፍርራሕን ሰባት ምእሳርን ትማሊ ብዝተጅመረ ወፍሪ ገዛ ገዛ እንዳኸድካ ብኣስገዳድ ክልተ ፎረም ብምድላወ ኣብ ሓዲአን ግድን ክተትፍርም ከም ዘሎካ እንዳገበሩ ይዞሩ ኣለዉ፤፤ እተን ዝዞራ ዘለዋ ፎርማት እታ ሓንቲ ተጋጊና ኢና፣ ብዝገበርናዮ ተሓተቲ ንመግሰቲ ይቅረታ ንሓትት ትብል። እታ ካልአይቲ ድማ ዝገበርና የብልናን እተብልን ኣብኣ ዝፈረመ ሰብ ዕጭኡ ዕጫ እቶም መእተዊኦም ዘይፍለጥ ዜጋታት ከም ዘኸውን ብምጥንቃቅን ብምፍርራህን ሰባት ናብ ዘይተደለየ ኣንፈትን ኣብ ከቢድ ራዕዲ ብምእታዉ ጅሆ ከም ዝተሓዙን ይገብሩ ኣለዉ፤፤ ከም ግብረ መልሲ ድማ ምሲዞም ገደድቲ ኣካላት ምትእስሳር ዘለዎም ሕልና- ኣልቦ ኤርትራዊያን ዝርከቡዎም ደላሎ ኣብ ሊብያ ብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝተዳለወት መርከብ ስለ ዘላ፣ ካብ ኣብዚ ትሳቀዩ ተበገሱ እንዳበሉ ሰባት ይጉስጉስን፣ ብዙሓት ድማ ከም ኣማራጺ ናይ ዚ ሓደገኛ ወዲት ይኾኑ ከም ዘለዉ ደሮ ብኣማኢት ዝቁጸሩ መዓስከራቶም ራሕሪሖም እግሮም ናብ ዝመርሖም ይጠፍኡ ኣለዉ፤፤ ኣብ መወዳእታ ንላበዎ ምስዚ ኣብ ሮማ ክግበር ተሓሲቡ ዘሎ ሰለማዊ ብምትእስሳር ነዚ ሓድሽ ፍለሰት ኤርትራዊያን ዜጋታት ዘበጋግስ ዘሎ ሓደገኛ ክስተት ክተቃልዑልናን ድምጽና ከተስመዑልናን ንምሕጸን፤፤ እዛ መልእኽቲ ናብ ኩሎም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣሕዋት ክትቛደሳ ኣብ ምግባርን ተወሳኺ ሓበሬታ ብምምጻእ ድማ ብሰፊሑ ኣብ ምዝረጋሕን ምትሕብባርኩም ኣይትፈለየና ፤፤
ኣሕዋትኩም ካብ መዓስከራት ኢትዮጵያ ፤፤
ምጥባቕ ሰብኣዊ መሰላት ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓት፣ ቦታን ጊዝየን ይፈሊ ድዩ?
ኣብ ዕለት 25/10/2013 ፈነዊ ድምጺ ኣሜሪካ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ስድራቤት እሱራት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ምስ ፍልይቲ ልእኽቲ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝኾነት Sheila B. Keetharuth ተራኺቦም ከምዝዘተዩ ኣብ ቃለ-መጠይቆም ሰሚዔ፣ ጋዜጠኛ ድምጺ ኣሜርካ ንኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ስደተኛታት ኣመልኪታ ኣብ ዝሓተተትሉ እዋናት፣ ጉዳይ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡን ካልእን ኣልዒልና ኣይተዛረብናን ክብሉ ቁንቁል ዝኣፋ ብምምላስ ዝተፈላለየ ምኽንያታት ብምቕራብ ሙኹኑይ ክገብርዎ ፈቲኖም። ካብቲ ዘቕረብዎ ምኽኒታት፣- http://www.voanews.com/mp3/voa/africa/tigr/tigr1900aFRI.mp3
1.ጠንቂ እቲ ኣብ ዉጥጢ ዘሎ ኩነታት ስለዝኾ፣ ኣብኡ ኣቶኪርና ኢና ዘቲና፣
2.ምስ ኢትዮጵያ ክንዛራረበሉ ንኽእል ኢናን ኣቀዲምና ክንዝተየሉ ኣሎና….ወ.ዘ.ተ ዝብል እዩ።
መሰል ክባሃል እንኮሎ ንዉልቀሰብ ዘማእከለ እዩ። ኣንካይ ዶ ኣስታት 60000 ዝግመቱ ኤርትራዉያን ስደተኛታት፣ ሓደ ስደተኛ ክብደል እንኮሎ እዉን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣልዒሎም ክዛረብሉን ኣገዳሲ ዛዕባን እዩ። ኣብዚ ሓደ ዘይተረድዎ ነገር ኣሎ ዝብል ግምት ኣሎኒ፣ ንሱ ድማ ሓደ ጠንቂ ናይ ገዛእ ርእሱ ሳዕቤን ይህልዎ፣ ዳግም ኣቲ ሳዕቤን ናይ ገዛእ ርእሱ ጠንቂ ፈጢሩ ሳዕቤናት ፣ ጠንቅን ሳዕቤኒን እንድተበዳደሉ ናይ ምቅጻል ዘይዉዳእ መስርሕ (The Cycle Of Never Ending Cause And Effect) ከምዘለዎ እዩ።
ኤርትራዉያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጅቡቲ፣ ሱዳን፣ ግብጺ፣ ሊብያን ዋላ እዉን ኣብ ዲሞክራስያዉያን ሃገራት ከም ብዓል ጥልያን ብጉሁድ ይብደሉን ብሰንኪ መሰላቶም ዘይምሕላዉ ግዳያት ዘይሕጋዉያን ኣጋዓዓዝቲ ደቂ ሰባት ምኻኖም እንዳተፈልጠ፣ ኣብ ክንዲ ንኩሉ ጉዳያት ኣብ ጠረጲዛ ዘተ ምፍርሽሑ፣ ነቲ ሓደ ሓቢእካ ነቲ ሓደ ምምጻእን፣ ቀንዲ ኣቶክሮ ኣብ ሓደ ኣግእዞ ጥራይ ምቱካር ነቲ ጉዳይ ምትሕልላኽ እዩ። እንተድኣ ንጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ከም ንዋት መቀየሪ ስርዓትን መተግበሪ ማዕቀብን ጥራይ ንጥቀመሉ ኬና፣ ብመሰረቱ ካብ መትከላት ሰብኣዊ መሰላት ዝወጸ ኣጋባብ ኣታሓሕዛን ግምታትን እዩ። ስደተኛታት ኣብ መዓስከራት ኢትዮጵያ ዝርከቡ መዓልታዊ ኣዉያቶም እንዳቃሉሑ ከንሶም ተጎስዩ፣ ኣብቲ ዝተረኽበ ወርቓዊ ዕድል ዘተ ዘይወርድ እንተ ኮይኑ ወይ ኣነ ዘይተረዳክዎ ነገር ኣሎ፣ ወይ ድማ ኮነ ተባሂሉ ዝተገብረ ነገር እዩ። እዚ ኣጋባብ ኣሳራርሓ ድማ ንኤርትራዉያን ኣብ ዘብጻሓና ጉዳይ የብሉን። ማሕበረሰብ ዓለምን ህዝብናን ድማ ይዕዘበና ከምዘሎ ክፍለጥ ኣለዎ። ጉዳይ ሰኣዊ መሰላት ጽምዲ-መዔየሪ ዝሕዝ እንተኾይኑ ስዉር ጉዳያት ዘለዎ ምስ ዝኸዉን ጥራይ እዩ። ብስሩ ምጥባቕ ሰብኣዊ መሰላት ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓት፣ ቦታ፣ ጊዝየ፣ ብዝሒ ሰብ፣ ፖሎቲካዊ ጸግዒ፣ጠንቂን ሳዕቤኒን …ወ.ዘ.ተ ኣይፈላልን እዩ።
መርዕድ ዘርኡ
26/10/2013
Sheila B. Keetharuth, Situation of Human Rights in Eritrea – Press Conference
ዘሰክፍ ድምጺ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ብ ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
ዘሰክፍ ድምጺ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ብ ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ሓደ ዘሰክፍ ድምጺ ካብቶም ኣብ መዓስከራት ኢትዮጵያ ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራ ሰሚዐ። ኣዝየ ድማ ሓዚነ። ከም ስደተኛ ጽቡቕን ሕማቕን ጉዕዞ ስደት ስለ ዝረኣኹ ድማ ድምጾም ኣብ ሰራውር ደመይ ክሰርጽ ኣይደንጎየን። እዚ ጽሑፍ’ዚ ድማ ኣብ ግዝይኡ ክቐርብ’ኳ እንተነበሮ፣ ስነ-ስርዓት ቀብርን መዕጸውን ናይቶም ኣብ ላምፐዱዛ ዝጠፍኡ ዜጋታትና ከይተገብረ፣ ካልእ ጉዳይ ምልዓል ጽቡቕ ስለዘይኮነ፣ ምስ ባህልና’ውን ስለ ዘይከይድ ቁሩብ ደንጉዩ ይቐርብ ኣሎ። ነቲ ዘለኒ ትሕዝቶ ድማ ኣብ ክልተ ከፊለ ከቕርቦ ኢየ። ብመጀመርያ ግን ብዛዕባ ስደት ቁሩብ ክዛረብ ጽቡቕ ይመስለኒ።
ስደት ንመዋእል ክኸይድ ዝጸንሐ ማሕበራዊ ጸገም ኢዩ። ብፍላይ ኣብቲ ዓቢ ህዝባዊ ህልቂት ዘስዓበ 2ይ ኲናት ዓለም ብዙሕ ምዝንባል ደቂ-ሰባት ኢዩ ተራእዩ። በዚ ድማ ኣብ ምዝዛም ናይቲ ኲናት ጉዳይ ስደተኛታትን ዝተመዛበሉ ሰባትን ኣብ ኣጀንዳ ሃገራት ዓለም ላዕለዋይ ቦታ ሒዙ ተቐልቂሉ። ማሕበረ-ሰብ ዓለም ድማ ምእንቲ ድሕነት ናይቶም መረበቶምን ሃገሮምን ዝተመዛበሉ ሰባት ብናይ 1951 ውዕል (The 1951 Refugee convention) ዝፍለጥ፣ ኣብ 1967 ተመሓይሹ ዝመጽ ሓደ ሰነድ ከቲሙ። በብግዜኡ ድማ ሓደስቲ ዓንቀጻት እናተወሰኽዎን እናተመሓየሸን ይቕጽል ኣሎ።
ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ውዕል፣ ሰብ ብዓሌቱ፣ ብብሀሩ፣ ሃይማኖቱ፣ ኣባል ናይ ገለ ማሕበራዊ ጉጅለ ብምዃኑን ብዝህልዎ ፍሉይ ፖለቲካዊ ኣጠማምታን፣ ካብ መበቆል ሃገሩ ሃዲሙ፣ ኣህጉራዊ ዶብ ሰጊሩ፣ ዑቕባ ናይ ካልኦት ሃገራት ንዝሓትት ሰብ ዝወሃብ መሰል ኢዩ። ሎሚ ካብተን 192 ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ እተን 144 ክታመን ኣንቢረናሉ ኣለዋ። እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝመደበሩ፣ ቅድሚ ገለ ዓመታት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ዝብል መጸውዒ ዝነበሮ ሕብረት ኣፍሪቃ‘ውን፣ ምስ ፍሉይ ኩነታት ናይታ ክፍሊ-ዓለም ብምዝማድ፣ ንገለ ቃላትን ሓረጋትን ወሲኹ ወይ ኣመሓይሹ ኣብ 1969 ብወግዒ ተቐቢሉዎን ኣጽዲቑዎን ኢዩ። ጎረቤትና ኢትዮጵያ’ውን ልክዕ ኣብቲ ዓመት’ቲ፣ ብ10 ሕዳር 1969 ነቲ ውዕል ብወግዒ ፈሪማትሉ ኢያ።
ገለ ካብቲ ፈረምቲ ሃገራት ከተግብርዎ ዝሕተቱ ነጥብታት ድማ፦
ብመሰረት ዓንቀጽ 35 ምስ ኮሚሽን ትካል ስደተኛታትን (UNHCR) ካልኦት ጨናፍር ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ክተሓባበራ፣ እቲ ኮሚሽን ኣብ መንጎ’ቶም ስደተኛታት ተረኺቡ ዳህሳስን ትዕዝብትን ከካይድን፣ እቶም ስደተኛታት ድማ በቲ ዝወጸ ውዕል መሰረት ይእለዩ ምህላዎም ከረጋግጻ ከፍቅዳ
ዓንቀጽ 36 ድማ፣ካብ መትከላት ናይቲ ኮሚሽን ከይወጻ፣ ምስ ፍሉይ ኩነታት ናይ ሃገረን ኣዛሚደን፣ ንኣተገባብርኡ ዝምልከት ውሽጣዊ ሕግታት ከውጽኣ፣ ነቲ ዘውጽአኦ ሕግታት ድማ ንዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከፍልጣ
እቲ ስደተኛ ንመሰሉ እትጣበቕ ሃገር ስለ ዘይብሉ (ካብ መበቆል ዓዱ ስለዝወጸ) ኣብ መንጎ’ታ እተዕቁብ ሃገርን መበቆል ሃገር ናይቲ ስደተኛን ዝህሉ ስምምዓትን ካልእን ነቲ ስደተኛ ከም ዘይምልከቶ … ይገልጽ
ሕጊ ዕቕበኛታት (Refugee Law) እምበኣር ናብቲ ሓፈሻዊ ሕጊ ሰብኣዊ መሰላት ዝቐረበ፣ ግን ከኣ ካብኡ ኣዝዩ ዝነጸረ፣ ድሕነትን ውሕስነትን ዑቕባ ናይ ዝሓቱ ሰባት ንምሕላው ዝወጸ ኣህጉራዊ ሕጊ ኢዩ። ብኣገላልጻ ናይዚ ኣህጉራዊ ሕጊ እዚ ድማ ዑቕበኛ (Refugee) ዝበሃል፣ ካብቲ ተወሊዱ ዝዓበየሉ ሃገር ዝወጸ፣ ብሰንኪ ዘለዎ ናይ ሃይማኖት፣ ዓሌት፣ ብሀር፣ ፍልይ ዝበለ ፖሊቲካዊ ኣረኣእያ ወይ ኣባል ናይ ገለ ማሕበራዊ ጉጅለ ብምዃኑ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ክነብር ዘይከኣለ፣ ወይ ድማ ኣቐዲሙ ወጺኡ ዝነበረ’ሞ ብምኽንያት ፍርሒ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ክነብር ዘይከኣለ ወይ ዘይደለየ ሰብ ኢዩ።
ገለ ካብ ቀንዲ መትከላቱ ድማ፦
ዓንቀጽ 4፦ ማዕረ ዜጋታት ናይታ ሃገር ትሕቲ ዕድመ ቖልዑ ምሉእ ኣገልግሎት ትምህርቲ ክረኽቡ
ዓንቀድ 22፦ እቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ክሳብ ዲፕሎማን ዲግርን ዝበጽሕ ምዃኑ
ዓንቀጽ 14፦ ኩሉ ፖለቲካዊ ፍርሒ ዘለዎ ሰብ፣ ኣብተን ዘዕቁብኦ ሃገራት፣ ምሉእ ብምሉእ መሰሉ ተሓልዩ፣ ካብ ስቓይን ፍርሕን ነጻ ኮይኑ ክነብር። ብመሰረት እቲ ስምምዕ፣ ብሓገዝ እተን ኣዕቆብቲ ሃገራትን ብተዓዛብነት ው.ሕ ሃገራትን፣ እቲ ዑቕባ ዝሓትት ሰብ፣ ውሕስነት ኣብ ዘለዎ ቦታን፣ ውሑስ ብዝኾነ መንገድን ክነብር ይጽውዕ።
ዓንቀጽ 17፦ እቶም ስደተኛታት ልክዕ ከም ዜጋታት ናይታ ሃገር ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ክዋፈሩን ኣታዊታቶም ከኻዕብቱን
ዓንቀጽ 18፦ ብውልቆም ኣብ ናይ ንግዲ ዓለምን ሸቐጥን ከዋፈሩ ፍቓድ ክወሃቦም
ዓንቀጽ 26፦ ንንግዲ፣ ንስራሕ ይኹን ንኻልእ ጉዳዮም ኣብ ውሽጢ’ታ ሃገር ብነጻ ክንቀሳቐሱ ፍቑድ ክኸውን
ዓንቀጽ 27፦ ወረቐት መንነት ክወሃቡ፣
ዓንቀጽ 28 – ካብን ናብን ሃገራት ዝገሽሉ ወረቓቕቲ (Travel document) ክሕዙ ከፍቅዳ፣
ዓንቀጽ 29፦ ልዕሊ ዜጋታት ናይታ ሃገር ግብርን ቀረጽን ከይስለዓሎም
ዓንቀጽ 30፦ንብረቶም ካብን ናብን ሃገራት ከሰጋግሩ ከፍቅዳ፣
ዓንቀጻት 31ን 33ን ሰባት ካብ ናይ ሞት ፍርሒ፣ ጭካነ፣ ውርደትን ሰብኣውነት ዝጎደሎ መግረፍትን ድሒኖም ብነጻ ክነብሩ ይጽውዕ። ከይትሳቐ ምፍራሕን ዘይውሑስ ሓለዋን ንባዕሎም ኣብ ዓንቀጻት ናይቲ ውዕል እትዋት ኢዮም።
ዓንቀጽ 34፦ ዜግነት ክወሃቦም ከፍቅዳን፣ ነቲ ዜግነት ናይ ምሃብ ስራሕ ከቀላጥፈኦን
ቀንዲ ሕመረትን ዕላማን ናይ ዑቕባ እምበኣር፣ ኣብ ስደት ንዝርከቡ ሰባት ካብ ስቓይን ራዕድን ንምድሓን ኢዩ።
ብዘይካ‘ዚ እቶም ስደተኛታት ኩሉ’ቲ ንቤት ፍርዲ ዝምልከት ወጻኢታት ብነጻ ክሳለጠሎምን ኣብ ኣብያተ-ፍርዲ ትሕጃ ከትሕዙ ከይሕተቱን ይጽውዕ። ኮሚሽን ስደተኛታት ው. ሕ. ሃገራት ድማ ኩሉ ዝግበኦም መሰላት ይረኽቡ ምህላዎም ክዕዘብን፣ ኣብ ኣተገባብራን ትርጓሜን ናይቲ ዓንቀጻት ይተሓጋገዝን።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ
ካብዚ ሓፈሻዊ ኣህጉራዊ ውዕላት ተበጊሰ፣ ናብቲ ካብ ኢትዮጵያ ዝሰማዕኩዎ ድምጺ ክምለስ። ድሕሪ’ቲ ዓለም ምሉእ ዘሰምበደ ትራጀዲ ደሴት ላምፐዱዛ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቒቦም ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ዘሰክፍ ድምጺ ሰሚዕና። ነቲ ብመራኸቢ ብዙሃን ማለት ብድምጺ ኣመሪካ (voa) ረድዮ ኤረና፣ ሬድዮ ወጋሕታ፣ መስከረም ኔት ክዝርጋሕ ዝቐነየ ድምጾም’ውን ብጽሞና ተኸታቲለዮ። ነቲ ብተንቀሳቓሲ ፊልም (video) ተቐሪጹ ዝተዘርገሐ፣ ቆልዓ ሰበይቲ ዝበዝሕዎ ከባቢ ሓደ ሽሕ ዝግምገም ህዝቢ ዝተኣከቦ፣ ድምጾም ዘስምዑሉ ሰላማዊ ሰልፊ’ውን ደጋጊመ ርእየዮ። ኣብቲ ሰልፊ ሓደ ነብሱ ጽምእ ዝበለ መንእሰይ መጉልሒ ድምጺ (microphone) ሒዙ፣ ‘ድምጺ ናይ ኩልና ኢዩ’ ንዝበሎ ኣብ ቅድሚ’ቲ እኩብ ህዝቢ ክጭርሕን እቲ ህዝቢ’ውን ደድሕሪኡ ክደግም ተዓዚብና። እተን ብመልክዕ ጭርሖ ንመንግስቲ ኢትዮጵያን ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን ዘቕረቡወን ጥርዓናት እዘን ዝስዕባ ነይረን፦
ስቕታ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ይኣክል!
ሕቶና ሕቶ ስደተኛታት ኢዩ!
ድሕነትን ሓለዋን ይገበረልና!
ኣብዚ ዘለናዮ መዓስከር ዝግበር ምንቅስቓስ ሕጋውን ወግዓውን ይኹን!
መሰል ዝኾነ ስደተኛ ይከበር!
UNHCR ስማዊ’ምበር ዝግባእ ኣገልግሎት የብሉን!
ዘይሕጋዊ ምጭዋይ ደው ይበል!
ወታደራዊ ትካል ከማሓድረና የብሉን!
ላዕለዎት ሓለፍቲ UNHCRን ኣራን ኣብ መንጎና ተረኺቦም ጉዳይና ፍታሕ ይግበርሉ!
ኢትዮጵያዊ ዝሃረሞ ስደተኛ ብUNHCR ተቐባልነት የብሉን – እዚ ድማ ድርብ ወጽዓ ኢዩ!
ሕጊ UNHCR ንህዝቢ ይነበብ!
መሰል ደቂ- ኣንስትዮ ይከበር!
መሰል ሕጻናት ይከበር!
ኣራ (ትካል ስደተኛታትን ተመለስትን) ሕጋዊ ሓለዋ ክገብረልና ኣለዎ!
ጉዳይና ብማስመድያ ይሰማዕ!
ተስፋ ዘይብሉ ጉዕዞ ክሳብ መዓስ!
ጥፍኣት ኤርትራውያን ክሳብ መዓስ!
ኣብዚ መዓስከር ካርድ ሒዞም ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ይውጽኡ!
… ክብሉ ድምጾም ኣስሚዕም።
ድምጺ ኣመሪካ ኣብቲ ብሰኑይ ዕለት 7 ጥቅምቲ ዝዘርግሓቶ ዜና’ውን፣ እቶም ሰልፈኛታት ናብቲ ኣብ መቐለ ዝርከብ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ (voa) ደዊሎም እናኣዘራረብዎ ከለዉ፣ ናይ ተኹሲ ድምጽን ኣውያት ቆልዓ-ሰበይትን ተኸታቲሉ ይስማዕ። ናይ ተኹሲ ድምጽን ኣውያትን ዝሰምዐ ህዝቢ ክብተንን ክሕባእን ከም ዝኾነ ርዱእ ይመስለኒ።
ኣብ ካልኣይ ክፋል ድማ ድሕሪ’ቲ ፍጻሜ ኣብ መዓስከራት ማይ-ዓይንን ዓዲ-ሓሪሽን ካብ ዘለዉ ስደተኛታት ብተለፎን ዝገበርዎ ብማስ-ሚድያ ዝተዘርግሐ ጽማቑ ቃለ-መጠይቕን፣ ንዕኡ ስዒቡ ዝመጽእ ርእይቶን ክገልጽ ኢየ።
ኣብቲ ናይ ትማሊ ጽሑፈይ፣ ጽማቝ ሕግታት ኮሚሽን ስደተኛታት ው. ሕ. ሃገራትን ()፣ ኣብቲ ኣኼባ ብመልክዕ ጭርሖ ዝቐረበ’ሞ፣ ኣብ ተንቀሳቓሲ ፊልም () ዝተቐርጸ፣ ጥርዓናትን ኣቕሪብ ነይረ። እቲ ትሕዝቶ ሓደን ተኣሳሲሩ ክኸይድ ዘለዎን ስለ ዝኾነን፣ ኣንባባይ ዝተኣሳሰረ ሓበሬታ ክህልዎን ድማ ኢየ ኣከታቲለ ዘቕርቦ ዘለኹ።
ድሕሪ’ቲ ፍጻሜ ኣብ መዓስከራት ማይ-ዓይንን ዓዲ-ሓሪሽን ካብ ዘለዉ ስደተኛታት ብተለፎን ዝገበርዎ ብማስ-ሚድያ ዝተዘርግሐ ቃለ-መጠይቕ ጽማቑ ነዚ ዝስዕብ ይመስል፦
“ኣብዚ መደበር ካብ 6 – 12 ዓመት ዝተቐመጡ ስደተኛታት ኣለዉ። ሓደ ሰብ ጉዳዩ (process) ምስ ጀመረ ን4 – 5 ዓመት ይጽበ። መሪሩና፣ ግዜ ነዊሑና። ንደገ ናይ ምኻድ ዕድል ረኺቦም፣ ኩሉ ነገር ፈጺሞም (process ወዲኦም) እናተጸበዩ ከለዉ፣ ‘ጉዳይኩም ተዓጽዩ ኢዩ’ ተባሂሎም፣ ተስፋ ቆሪጾምን ኣንጸርጺሮምን ‘ሃጽ’ ኢሎም ንሊብያን ባሕሪ መዲተራንያንን ከይዶም ኣብቲ ባሕሪ ዝጠፍኡ ኣለዉ። ተስፋ ቆሪጾም ንሱዳን ገጾም እናኸዱ፣ ኣብ ከባቢ ተከዘን ሑመራን ከባቢ 20 ዝኾኑ ሰባት ብውሕጅ ተወሲዶም። ጉዳይና ኩሉ ሓደ ክንሱ፣ ቅቡልን ዘይቅቡልን ተባሂሉ ይፈላለ። ሕቶና ናብ ካልእ ሃገር ክንከይድ፣ ወይ ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ፋሕ ኢልና ክንጣየስ (integrate ክንከውን) ኢዩ።”
“ሰብ ዘጎዓዕዙ ደላሎ ኢትዮጵያውያን ባዕሎም ኢዮም፣ ዝተሓባበርዎም ኤርትራውያን’ውን ኣለዉዎም።”
“እቶም ወታደራት ብዘይ መጠንቀቕታ ኢዮም ተኹሲ ከፊቶም። ማልሻ፣ ፖሊስን ፈደራል ዝበሃሉ ወታደራትን ኣኽቢቦሙና ኣለዉ። ብዙሓት ሰባት ተሃሪሞሙና፣ ዝሞቱ’ውን ኣለዉ። ሓደ ሰብ ብጥይት ተሃሪሙ ሞይቱ። እቲ ዝሞተ ወዲ 14/15 ዓመት ናይ ማ/ደረጃ ተማሃራይ ኢዩ። ሽጉጥን ብረትን ክምንጥል ዝኽእል ኣይኮነን። ወዲ 8 ዓመት ቆልዓ’ውን ዓንዲ-ሕቖኡ ተሃሪሙ ኣሎ። ኣብ ዓዲ ሓርሽ 3 ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ብጥይት ተሃሪሞም። ብጥይት ዝተሃርሙ ግቡእ ሕክምና ኣይተገብረሎምን።”
“ኣብ ሽግር ኣለና። ዓለም ይስምዓና። ሰልፊ ኣለዓዒልኩም ዝተባህሉ ሰባት ተተኣሪዮም ይውሰዱ ኣለዉ። ‘ተዛሪቦም የስምዑ ኢዮም’ ሓቂ ክገልጹ ይኽእሉ ኢዮም’ ንዝበልዎም ሰባት ኣሲሮም ወሲዶሞም ኣለዉ። ነቶም ኮሚተታት ዝነበሩ’ውን ንኹሎም ወሲዶሞም ኢዮም። ሰብ ካብ ገዛ እናኣውጻእካ ምእሳር ጥራይ ኮይኑ። ነቶም እሱራት ናብ ማይ ጸብሪ ወሲዶሞም፣ ሕጂ መግቢ ክኣትዎም ኣይክእልን ዘሎ። መግቢ ከነብጽሓሎም እንተበልና ኣውቶቡስ ምስፋር ከሊኦሙና። ሕጊ ስኢንና መጺእና ሕጂ ድማ ብዘይ ሕጊ ንህረም ኣለና።”
“‘ሰለስተ ምርጫ ሂብናኩም ኣለና’ ይብሉና ኣለዉ፣- ወይ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ይቕረታ ሕተቱ፣ ወይ ናብ ሱዳን ክንሰደኩም ኢና፣ ወይ ድማ ናብ ሃገርኩም ክንመልሰኩም ኢና’ እናበሉ የፈራርሑና ኣለዉ። ንጠርዓሉ ቦታ የብልናን።”
“ንድሕነተይ፣ ኣብ ሽቓቕ ተሓቢአ ኢየ’ ዝዛረብ ዘለኹ። ሕጂ’ውን ይመጹኒ ኣለዉ! ይመጹኒ ኣለዉ! ደሓር ክድውለልካ … ።
ደቀ-ንስትዮ ሕጻናት ቆልዑ ደርብየናልና ተሓቢአን ይሓድራ። ሕጻናት ገዲፈናልና ይሃድማ ኣለዋ። ጅሆ ኢና ተታሒዝና ዘለና።”
“እዚ ዘለናዮ ከባቢ ወረዳ ጸለምቲ ኢዩ ዝበሃል። ነቲ ህዝቢ ብጌጋ ኢዮም ኣረዲኦሞም። ትማሊ መባልዕትናን መሳትይትናን ዝነበሩ፣ ሎሚ በባትር ይሃርሙና ኣለዉ። ‘ኣንጻር ልምዓትና ኢዮም፣ ነቲ መለስ ዝጀመሮ ልምዓት ክዕንቅፉ ኢዮም ደልዮም’ ኢሎሞም። እዚ ከኣ ‘ብስምና ኢትዮጵያውያን ይኸዱ ኣለዉ’ ስለዝበልና ኢዩ። ህዝቢ’ዚ ከባቢ ተደናጊሩ ኣሎ። ምስ ህዝቢ (ዓበይቲ ዓዲ) ኣራኽቡና’ ኢልናዮም፣ ‘ኣይነራኽበኩምን’ ኢሎሙና።”
“ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ኢኹም ዘለኹም፣ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ይቕረታ ሕተቱ’ ንበሃል ኣለና። ንሕና ፖለቲካዊ ሕቶ ኣየልዓልናን። ምስ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ጽልኢ የብልናን።ኣብዚ መዓስከር ዘሎ ብልሽውና ይተዓረ ኢና ዝበልና። ኣብ መደበር ማይ-ዓይኒ ከባቢ 4000 ሰባት ኣለና፣ መዛግብቲ ናይቲ መዓስከር ግን ከባቢ 20,000 ከም ዘለና ኢዩ ዘርኢ።”
“ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝወደቐ ካሪክለም ስለ ዝመሃሩ፣ ተወዳደርቲ ኮይኖም ነጥቢ ከምጽኡ ኣይክእሉን።”
“ትካላት ው.ሕ. ሃገራት (UNHCR, SAVE THE CHILDREN) ካብዚ ቦታ ተሰጒጎም ኢዮም። ንዕኦምን ንኣራን (ትካል ስደተኛታትን ተመለስትን) ዝምልከት ሕቶታት ፈለሊኹም ኣቅርብዎ’ ኢሎሙና፣ ፈላሊና ኣቕሪብናዮ … ክብሉ መረረኦም ኣስሚዖም።”
ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት፣ መሮን እስቲፋኖ’ውን፣ ልዕሊ 150 ሰባት ተኣሲሮም ዝብል ሓበሬታ ከም ዘለዋን ካብኣቶም ናይ 47 ሰባት ስም ዝርዝር ከም ዝረኸበትን፣ 4 ሰባት ካብኦም ከም ዝተፈትሑን ትገልጽ። “እቶም ቃለ-መጠይቕ እነግብሮም ሰባት ስለ ዝፈርሑ፣ ‘ስምና ኣይትሕተቱና’ ኢዮም ዝብሉ” ድማ ትብል።
ድምጺ ኣመሪካ እውን ነቲ ኩነታት እናተኸታተለት ንሰማዕቲ ከተቕርቦ ቀንያ።
ካብ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ኩነታት ትከታተል ዝነበረት ምንያ ኣፎርቂ ኢያ። ምንያ ንወኪል ድምጺ ኣመሪካ (voa) ግርማይ ገብሩን፣ ነቶም ኣብቲ መዓስከር ዘለዉ ስደተኛታትን ብተለፎን እናረኸበት ከተዘራርቦም ቀንያ። ንሳ ወኪል ኮሚሽን ስደተኛታት ው. ሕ. ሃገራት (UNHCR) ሓደ ሰብ ተሃሪሙ ከም ዝሞተ፣ ከም ዘረጋገጸላ ገሊጻ። ኣብ ሽረ ዝርከብ ወኪል ናይቲ ኮሚሽን ድማ “እቲ ኩነታት ስለዘይረግአ ንድሕነትኩም፣ ናብቲ ቦታ ክትኣትዉ ኣይትኽእሉን ኢኹም” ከምዝተባህሉ፣ ኣባላት ጸጥታ ክትረክብ ፈቲና፣ ግን ከም ዘይተዓወተት ኢያ ትገልጽ። ኣባላት ኮምሽን ስደተኛታት (UNHCR) እውን ‘ኣብ ዘይተረጋግአ ቦታ ኣቲና ክንርእዮም ኣይከኣልና’ ከም ዝበልዋ ትገልጽ።
ክሱት ገብረእዝግኣብሀር ዝተባህለ ኣፈኛ ናይቲ ኣህጉራዊ ኮምሽን እውን “6 ስደተኛታት ተጎዲኦም ኣለዉ። ኣብ ዓዲ ሓርሽ ሓደ ሰብ ሞይቱ። ክልተ ሰራሕተኛታት ናይቲ ኣራ ዝተባህለ ትካል’ውን ተጎዲኦም ከም ዘልዉ፣ ኣብቲ ብሰሉስ ዕለት 8 ጥቅምቲ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ ይገልጽ። ኣብቲ ቦታ ኣቲኹም ከተተሃዳድእዎ ፈቲንኮም’ዶ? ንዝብለ ሕቶ “ኣብ ማእከል ረብሻ ክንኣቱ ኣይከኣልናን” ይብል። ኣቶ ክሱት ንሕቶ’ቶም ስደተኛታት ኣብ ክልተ ከፊሉ የቕርቦ። ብኣገላልጽኡ
1. ‘ሓለፍትና ይቀየሩልና’ ኢዮም ዝብሉ። እቶም ሓለፍቲ ባዕሎም መሪጾም ዘደየቡዎም ስለዝኾኑ ድማ ንምውራዶም ጸገም ከምዘይብሉ ይገልጽ።
2. ‘ዳግመ- ምጥያስ ይገበረልና (integrate ንኹን)’ ኢዮም ዝብሉ ዘለዉ። እዚ ድማ እተን ሃገራት ዝህብኦ ጠለብ እምበር፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ባዕሉ ዝገብሮ ኣይኮነን … ይብል።
ንሓቅነት መግለጺ ናይ ኣቶ ክሱት ምስቲ ክብ ኢለ ዘርዚረዮ ዘለኹ፣ እቶም ስደተኛታት ዘቅረብዎ ጠለባት ኣነጻጺርካ ክረአ ስለዝከኣል ንኣንባባይ እገድፎ።
ኣቶ ክሱት ኣብቲ ብረቡዕ ዕለት 9 ጥቅምቲ ምስ ድምጺ ኣመሪካ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ “ንሕና ዘለና ሪፖርት ውሑዳት ኣሸበርቲኢዮም” ዝብል ኢዩ፣ ካብኡ ዝሓልፍ ዝርዝር የብልናን” ይብል። ኣቲኹም ከተጻርይዎ ፈቲንኮም’ዶ? ንዝብል ሕቶ ድማ ‘በዚ ዘሎ ረብሻ ሰራሕተኛታት UNHCR ኣብ ገዝኦም ተዓጽዮም ኣለዉ’ ይብል። ኣቶ ክሱት ቀጺሉ “ዘዕቆቦም መንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዩ፣ UNHCR ኣይኮነን። ብፍላይ ንኤርትራውያን ፍሉይ ጠመተ ከም ዝግበረሎም ኢና ንፈልጥ” ክብል ይምልስ። እቲ ‘ውሑዳትንኣሸበርትን’ ዝብል ቃል ኣቶ ክሱት ግን፣ ምስቲ ኣብቲ ተንቀሳቓሲ ፊልም (video) ዝረአ ቆልዓ-ሰበይቲ ዝበዝሕዎ፣ ኣብ ቃልዕ ድምጹ ዘስምዕ ዝነበረ ህዝቢ ዝጠዓዓም ኣይኮነን።
ኣብቲ ብሓሙስ ዕለት 10 ጥቅምቲ ዝገበሮ ቃለ- መጠይቕ እውን፣ እቶም ስደተኛታት ምስ መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ዝኾነ ሽግር የብልናን። ሽግርና ምስ ሓለፍቲ ናይዚ መዓስከር’ዩ’ ኢዮም ዝብሉ” ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ “ንሳቶም’ውን ተወከልቲ ኣራን ሰራሕተኛታት መንግስትን ምዃኖም ይገልጽ። ብዛዕባ’ቲ ‘ብስምና ኢትዮጵያውያን ንወጻኢ ይኸድሉ ኣለዉ’ ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ፣ possibility (ተኽእሎ) የለን፣ impossible (ፍጹም) ዕጹው ኢዩ” ይብል። እቲ ስራሕ ብፎቶን ኣሰር ኣጻብዕትን (finger print) ዝተሰነየ ዳታ ቤዝ (data base) ከም ዝተሓዝን እቲ ኣሰር ኣጻብዕቲ ድማ biometric ምዃኑን ክገልጽ ጸኒሑ፣ ኣብቲ መወዳእታ “ሓደ ክልተ ሰብ ክሰሉኽ ኣይክእልን፣ ፍጹም ቀዳድ የለን’ ኣይብልን፣ ግን ጸቢብ ኢዩ” ይብል። ኣቶ ክሱት ኣብቲ ብረቡዕ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፣ ኣብ ዓመት ካብ 200 ክሳብ 300 ሰባት ንደገ ንሰድድ ኢና” ኢሉ ነይሩ። እሞ ቀዳድ ክህሉ ከምዝኽእል ካብ ኣመነ፣ ካብቶም ንወጻኢ ይኸዱ’ኢዮም ዝተባህሉ ሰባት ክንደይ ዝኣኽሉ ኢዮም በቲ ቀዳድ ሓሊፎም’ ምጽራይ ዘድልዮ ኮይኑ ይስመዓኒ። ኩሉ ነገር (process) ወዲኡ ሎሚ ጽባሕ ክኸይድ ክጽበ ጸኒሑ፣ ‘ጉዳይካ (case) ተዓጽዩ ኢዩ’ ክበሃል ግን ዓገብ።
ኣብዚ ኣብ ወጻኢ ሓያሎ ‘ካብ ኣዲስ ኣበባ ብቐጥታ ኢና መጺእና’ ዝብሉ ኢትዮጵያውያን ንረክብ ኢና። እሞ ስም ናይቶም በቲ መዓስከር ኣቢሎም ናብ ሱዳንን ሊብያን ዝሓለፉ፣ ንብዝሒ ኣስማት ናይቲ መዓስከር ናብ 20,000 ኣደይቦሞ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሓዙ ደኾን ይኾኑ? ወይስ ናይቶም ክጽበዩ ጸኒሖም ‘ጉዳይኩም ዕጹው ኢዩ’ ዝተባህሉ’ሞ ኣብ ባሕሪ ዝጠፍኡ?
እቶም ኣብ ናይ ትምህርቲ ክሊ ዕድመ ዘለዉ ቆልዑ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ባዕሉ ‘ግዝይኡ ሓሊፉ ኢዩ’ ኢሉ ብዝጎሓፎ ካሪክሉም ከም ዝመሃሩ ምግባር፣ ኣይቅኑዕን ጥራይ ዘይኮነ፣ ምስ ሕግታት ኢትዮጵያን፣ ምስቲ ኣህጉራዊ ውዕላትን ዝሰማማዕ ኣይኮነን።
ኩልና ከም እንፈልጦ፣ እዞም ሰባት ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዮም ዑቕባ ክህቦም ሓቲቶም። ኣብ ውሽጢ ግዝኣቱ መደበራት ሰሪሑ ዑቕባ ዝሃቦም ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዩ። ኣብ መሬቱ ንዝመጽዎ ጥራይ ዘይኮነ፣ ካብ ግብጺ፣ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን፣ ኣብ መሬቱ ኣትዮም ክነብሩ ኣፍቂዱ ጥራይ ዘይኮነ፣ ዘድሊ ምትሕብባር ክገብረሎም ጸኒሑን ኣሎን። ንገለ መንእሰያት’ውን ምስ ዩነስኮ (UNESCO) ብምትሕብባር ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ክመሃሩ ኣፍቂዱ። በዚ ተግባራት’ዚ ዘይተሓጎሰ ሰብ እንተነይሩ ውሑድ ኢዩ። ስለዚ ብፖሊሲ ደረጃ ኣህጉራውን ሃገራውን ሓላፍነቱ ተሰኪሙ። ብፍላይ ከኣ ምስቲ ክህልዎ ዝኽእል ናይ ዓቕሚ ውሱንነት።
ዑቕባ ምሃብን ጽቡቕ ፖሊሲ ምሕንጻጽን ጥራይ ንበይኑ ግን እኹል ኣይኮነን። ነቶም ዑቕባ ዝሃብካዮም ሰባት ኣብ ውሽጢ ምስ ኣተዉ መሰሎም ተሓልዩሎም ከይፈርሑ ከም ዝነብሩ ምግባር’ውን ካልእ ብድሆ ኢዩ። ብፍላይ ድማ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን ደቂ-ኣንስትዮን። ስለዚ እቲ ‘ሰባት ይጭወዩ ኣለዉ’ ዝብልን፣ ‘ደቀ-ንስትዮ ሕጻናት ቆልዑ ገዲፈን ተሓቢአን ይሓድራ ኣለዋ’ ዝብልን ግን፣ ብዝኾነ መልክዑ ምኽኑይ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ክከላኸል እኹል ዓቕሚ ኣለዎ።
ከምቲ ኣብቲ ብተለፎን ዝገበርዎ ቃለ-መጠይቕ ዝበልዎ፣ ሕጊ ስኢኖም ናብ መሬቱ ዝመጹ ኤርትራውያን፣ ብጥይት ክቖስሉ፣ ዋላ’ውን ጥይት ክትኮሰሎም ቅኑዕ ኣይኮነን። ዋላ’ቲ ‘ንጠርዓሉ ቦታ የብልናን፣ ብኢትዮጵያዊ እንተ-ተሃሪምካ፣ ብዝተሃረምካዮ ኢኻ ትኸይድ’ ዝብል መረረኦም ግቡእ ቆላሕታ የድልዮ ኢዩ። ከም ስደተኛታት መጠን ኣብቲ መደበራት ክሳብ ዘለዉ፣ ዝእለዩሉ ሕግን ዝዳነይሉ ቦታን ብግቡእ ክፈልጡ ግቡእ ኢዩ። ሕጊ UNHCR ይኹን ምስኡ ተዛሚዱ ዝወጸ፣ ዝእለይሉ ሕጊ ኢትዮጵያ ክፈልጡ ንዕኦም ጥራይ ዘይኮነ፣ ንዝኾነ ስደተኛ ዝግበኦ መሰል ኢዩ።
እቲ ንብልሽውናን ኣስማት ምድንጋርን ዝምልከት፣ መንግስቲ ከጉድሎን ክቆጻጸሮን እምበር ከጥፍኦ ከም ዘይክእል ርዱእ ይመስለኒ። ሓደ ሕቶ ምስተላዕለ፣ ከጻርዮን ዝግባእ መዕለቢ ክገብረሉን ግን ግቡእ ኢዩ። እቶም ነቲ ጉዳይ ክቆጻጸሩ ዝተመዘዙ ሓለፍቲ፣ ኣካል ናይቲ ሽግር እንተኾይኖም ግን፣ እቲ ሽግር ስለዝተሓላለኽን፣ ነቶም ተበዲልና ዝብሉ ኣፎም ንምዕባስ ካልእ ሽርሕታት ስለ ዝመሃዘሎምን፣ እቶም ግዳያት ናብ ዝበኣሰ ግዳይ ተቐይሮም፣ ኣጸቢቖም ከይብደሉ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፍሉይ ጥንቓቐ ክገብርን፣ ኣተገባብራ ፖሊሲኡ ዳግማይ ክምርምርን ዘለዎ ይመስለኒ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብቲ መደበራት ዘይርጉእ ኩነታት ክፈጥር ድሌት የብሉን ኣይብልን። ካብ ድሌት ሓሊፉ፣ ዶብ ሰጊሩ ዝናኸስ ኣስናን ከም ዘይብሉ ግን ልዕሊ ዝኾነ ወገን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ኢዩ። ውልቀ-ሰባትን ሰለይትን ከስሉኽ ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፣ ነቲ ኣብቲ ተንቀሳቓሲ ፊልም (video) ዝረኣናዮ፣ ኣብቲ ሰልፊ ዝነበረ፣ ባዕሉ ‘ፎእ’ ኢሉዎ ዝሃደመ፣ ኣሽሓት ህዝቢ ከለዓዕል ግን ዓቕሚ የብሉን። ስለዚ ንሕቶ ናይቶም ሰልፈኛታት ‘ስደትን ሽግርን ዘስዓቦ ጸገም’ዩ’ ካብ ምባል ሓሊፍካ፣ ምስ ፖለቲካን ሽርሕታት ህግደፍን ምትእስሳሩ ግቡእ ኣይመስለንን።
ንነባሪ ናይቲ ከባቢ ‘ኣንጻር ልምዓትና ኢዮም፣ ሻዕብያ ዝለኣኾም ኢዮም’ ኢልካ ምጉስጓስን ግን፣ ኣዝዩ ሓደገኛ ኢዩ። ምስቲ ክንሰምዖ ዝጸናሕና ፖሊሲታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ፈጺሙ ዝጠዓዓም ኣይኮነን።
ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ውሽጢ ግዝኣት ኢትዮጵያ ኣትዮም፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ክነግርዎ፣ ሕጋዊ መሰል የብሎምን። ንሳቶም ንኣተገባብራ ናይቲ መንግስቲ ባዕሉ ዘውጽኦ ሕግታት ኢዮም ዝቆጻጸሩ። ጉድለታት እንተርእዮም ድማ ተመሊሶም ምስቲ ነቲ ሕግታት ዘወጽአ መንግስቲ ኢዮም ዝመኻከሩ። ዝጎደለ እንተሎ’ውን ብዓቕሞም ይተሓጋገዙ። ብኸምኡ ድማ ኢዩ እቲ ስራሕ ዝጸፍፍ። ሽግር ምስ ተፈጥረ ናብቲ ቦታ ከይኣትዉ ምኽልካሎም ግን ዝያዳ ምጥርጣር ዝፈጥር ኢዩ። ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ወገን ድማ ነቲ ዑቕባ ዝሃበ መንግስቲ (መንግስቲ ኢትዮጵያ) ዝጠቅም ኢዩ። ዝተጻረየን ጋድማውን ሓበሬታ ዝህብዎ ንሳቶም ስለዝኾኑ።
ኣብ መደምደምታ ክብሎ ዝደሊ፣ ስለምንታይ ሽግር ተፈጢሩ ኣይኮነን። ኣፈታትሕኡ ግን ንሽግር ናይቶም ተሸጊሮም ሃገሮም ገዲፎም ‘ኣዕቁቡና’ ዝበሉ ስደተኛታት፣ መሰረታዊ ፍታሕ ዘምጽእ ክኸውን ንጽበ። ተመሊስካ ተሓተቲ ምግባሮምን ኣብ ውሽጦም ሰራዊት ኣእቲኻ ከም ዝፈርሑን ከም ዝርዕዱን ምግባር ግን፣ ነቶም ተሸጊሮም ዑቕባ ዝሓተቱ ዝያዳ ከም ዝሽገሩ ምግባር ኢዩ። ዝፈጥሮ ኣካላውን ኣእምሮኣውን በሰላን ስምብራትን ድማ ብዙሕ ኢዩ።
ተጨኒቁ፣ ‘መሰል ጎዲሉኒ ኢዩ’ሞ ዑቕባ ሃበኒ’ ንዝበለካ ወገን፣ ድንጋጸን ርህራሀን ዝዓሰሎ ኣተሓሕዛ ክትገብረሉ፣ ልዕሊ ሕግን ኣህጉራዊ ስምምዓትን ዝኸይድ ሰብኣውነት ኢዩ። በባትርን ጠያይትን ክትምልሰሉ ግን ምስ ባህልን ስነ-ምግባርን ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዝሰማማዕ ኣይኮነን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ኢየ ዘለኒ ስኽፍታ ብጽሑፍ ክገልጽ ዝተበገስኩ። ነቲ እቶም ስደተኛታት ዘቕረብዎ ጥርዓናት ድማ ብርግኣት፣ ልዙብን ብሕጋውን መንገዲ ሕቶታቶም ክምለሰሎም ድማ ተስፋ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኢዩ።
ታደሰ ኪዳነ
መዛኻኸሪ
መዛኻኸሪ፣- ነቲ ዘሎ እዋናዊ ጽምዶ ግዳያት ላምፓዱሳ ኣብ መሬት ዓዲ ኣቡኦም ሓመድ ኣዳም ክለብሱ ኣለዎም ዝብል ጽዕዶ ንምቅያርን ንምፉኻስ ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን ብኣዛመዉቲ ሓይልታት ተቓወምቲ ኢና ብሃልቲ፣ ሓድሽ ነቲ ቀንዲ ጽምዶ ዘዛናብል ሓቂ ይኹን ዝተፈብረኸ ወሬታት ክብተን ይክኣል እዩ ንመረዳእታ፣- ብዝሕ ዝበለ ቁጽሪ ዘለዎም ዜጋታት ካብ ማዓስከር ሳዋ ተጨዉዮም ንሱዳን ተወሲዶም ኣለዉ፣ ፕረሲደንት ድሃይ የብሉን፣ ፍላን ወዲ ፍላን ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ራሕሪሕዎ…ወ.ዘ.ተ መዓልታዊ ዝተፈላለየ ፍጻሜታት ክርከብን ክህሉ መስርሕ እዩ። ንቡር መስርሕ ድማ ካብ ቀንዲ ጽምዶናን ጽዕዶናን ኣንፈት ኣቶክሮና ክልዉጦ ኣይግባእን እዩ። ኩሉ ጊዝየ ናይ ቀዳምነት ቀዳምነተትና ብጹኑዕ ሒዝና ክንቃለሰሉ ከምዝግባእ ከዛኻኽር ይደሊ።
ወድሓንኩም!
መርዕድ ዘርኡ
21/10/2013


c: text/html

text:
ሓገዝ ንጽጉማት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ መዓስከራት ኢትዮጵያ
ብጻይ ካሕሳይ የሕደጎ ኤርትራዊ ኣባ መጋቢ - ኤርትራዊ ካርልሃይንዝ ቦሀም/Karlheinz Boehm - ኣብዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም ዝኾነ ሕያው ፍጥረት ተፈጢሩ ንዘልዓልም ዝነብር የለን። ከመይ እቲ መንፈሳዊ በትሪ ቅልጽም ካብ ሓመድ ናብ ሓመድ ዝብል ኣምር ስለዘሎ። ስለዚ ከኣ መዋእል
ብጻይ ካሕሳይ የሕደጎ
ኤርትራዊ ኣባ መጋቢ
– ኤርትራዊ ካርልሃይንዝ ቦሀም/Karlheinz Boehm –
ኣብዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም ዝኾነ ሕያው ፍጥረት ተፈጢሩ ንዘልዓልም ዝነብር የለን። ከመይ እቲ መንፈሳዊ በትሪ ቅልጽም ካብ ሓመድ ናብ ሓመድ ዝብል ኣምር ስለዘሎ። ስለዚ ከኣ መዋእል ዕድመና ይንዋሕ ይሕጸር፡ ይጻጽዕ ይጸንክር፡ ንጥመ ንጽማእ፡ ንድከ ንጽገብ ንሃብትም፡ ንደንቊር ንመሃር ንበልጽግ፡ ብዘየገድስ ዜርና ዜርና ካብ ሞት ከነምልጥ ኣይንኽእልን ኢና። እሞ ደቂ ሰባት እዚ እንዳፈለጥናን እንዳተረዳእናን ድኣ ነዛ ዘይትጠቅም መዋእል ዕድመና ስለምንታይ ኢና ኣብ ክንዲ ፍቕሪ ባእሲ፡ ኣብ ክንዲ ምትሕግጋዝ ዓመጽን ጭቆናን ግፍዕን ኣነዘውትረላ።
ታሪኽ ከምዝምስክሮን ኲልና ከኣ ከምእንፈልጦን ኦስትርያዊ ስነ ኪነጥበባዊ ካርልሃይንዝ ቦሀም ኣብ ጊዜኡ ካብቶም ኣዝዮም ዝተፈልጡን ህቡብ ን ተዋሳኣይ ፊልም ኢዩ ነይሩ። ንሱ ዝተዋስኣሉ ፊልምታት ክሳብ ሕጂ ዝተፍቶን ዝድንቕን ኢዩ። ንሕና`ውን ኣብ ዕድመና ዘርከብናሉ ካርልሃይንዝ ነቲ ክንደይ ሚልዮናት ገንዘብ ዘእትወሉ ዝነበረ ሞያ ጠንጢኑ ኣብ ሰማንያታት ኣብ ዘመነ ደርግ ናብ ኢትዮጵያ ብኣካል ብምኻድ ንዝጠመዩ ክዕንግልን ንዝተጨነቑ ክሕግዝን ተራእዩ። ነዚ ሰናይን ቅዱስን ተግባራቱ ምስ ረኣየት ዓለም ከኣ ካብ ብዙሓት ገበርቲ ሰናይ ማኅበራትን ውልቀሰባትን ደገፍ ረኺቡ ነቲ ዝሓዞ መደብ ሥራሓት ብዝያዳ ኣማዕቢሉ ኣብያተ ትምህርትን ሕክምናን ከምኡ`ውን ጽሩይ ማይ ዝስተን ዝተፈላኣለየ ናይ ሕርሻ ልምዓትን ዝተፈለለዩ ኣርባሕቲ ፕሮጀክታትን ብምክያድ ንማእለያ ዘይብሎም ሕዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ጥፍኣትን ዕንወትን ከድሕን ክኢሉ።ንዝተገበረሉ ዓቢ ሓገዝን መዓላን ንምምስካር ንጻዕርን ድኻምን ካርልሃይንዝ ዝተረድአ ሕዝብን መንግሥትን ኢትዮጵያ ኣማስያኡ ናይ ክብሪ ኢትዮጵያዊ ዜግነት ሂቡዎ ድሕሪ ካብዛ ዓለም ዕድመ ጸጊቡ ብሞት ምፍላዩ ከኣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓወልቲ ተሰሪሑሉ። ወዲ ሰብ ታሪኹ ኢዩ ነባሪ ! እዚ ቊንጫል ካብ ታሪኽ ካርልሃይንዝ ድኣ ኢየ ጠቒሰዮ ዘለኹ እምበር እቲ ቊምነገሩን ዕዉት ምግባሩን ካባይ ንላዕሊ እትፈልጥዎ ከምዘለኩም ኣይስሕቶን ኢየ።
ብጻይ ካሕሳይ የሕደጎ ኣብ ንእስነት ዕድሚኡ ከም ኲሉ ኤርትራዊ ምእንቲ ድሕነት ሃገሩን ሕዝቡን ነጻነትን ሓርነትን ክቃለስ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ ኣብ ማኅበር ሰራሕተኛታ ተመዲቡ ተቓሊሱ ዘቃለሰ ተጋዳላይ ኢዩ። ኣብ ጎረቤት ሃገራት ኣዕራብን ኣውሮጳን ተሰዲዱ እውን ደኺመ ከይበለ ኣብቲ ዝኣምነሉ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ውድብ ተሰሪዑ ንሓያሎ ዓመታት ክእለቱ ኣመስኪሩ ኢዩ። ሕጂ`ውን ዋላ እኳ ዕድሚኡ ንሰብዓታት ዝሰገረ ምስኡ ተተሓሒዙ እውን ናይ ጥዕና ጸገማት ክህልዎ ዝኽእል ውልቀሰብ እንተኾነ ብዘየገድስ ምስ ዝኣምኖም ብጾቱ ብሓደ ኮይኑ ንማኅበር ረድኤት ምዕባለ ኤርትራ ብምቛም ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ተሰዲዱሉ ዘሎ ሰፈራት/ መዓስከራት ማይ-ዓይኒ፡ ዓዲ ሓርሽ፡ ሽመልባ፡ ክኒን፡ ቅኒቶ ወዘተ .. ብምኻድ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት፡ ዝተፈላለየ ንዋት፡ ምስራሕ ቤት ትምህርቲ፡ ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ፡ ብዝያዳ ከኣ ነቲ ስደተኛ ሕዝቢ ብምእካብ ዝተፈላለየ ጽንብላት ብምክያድ ዓቢ ናይ ተስፋ ሞራልን ኣስተምህሮን ምሥጋና ንገበርቲ ሠናይ ብምሃብ ብዝለዓለ ተወፋይነት ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ኣባ መጋቢ ወይከኣ ኤርትራዊ ካርልሃይንዝ ቦሀም ኢለ እንተሰመኹዎ ቃል ኣጋንኖ ኣይኮነን። ኣፍልጦን ክእለትን ድኣ ይሓጽረኒ ኮይኑ እምበር ብርእይቶይ ንናይ ዓለም ኖበል ሽልማት ክስየም ዝበቅዕ ኤርትራዊ ኢዩ በሃላይ ኢየ። ከይሞተ ብህይወቱ እንከሎ ዝጸደቐ ፍጡር ! ። ብዝያዳ ንምእማንን ንምፍላጥን እቲ ኲሉ ዕማም ሥራሓትን ዕዉት ተበግሶን ብቪድዮ ተቐሪጹ ተዳልዩ ስለዘሎ ኣናዲኹም ብምርካብ ንኽትርእይዎ ምስ ሓደራ እላበው። ካልእ እንተተረፈ ኲሉ ኤርትርዊ ብሃገሩን ሕዝቡን ዝሓምምን ዝግደስን ብሞራል ኮነ ብምኽርን ንዋትን ክሕግዝ እዋናዊ መድረኽ ይጠልቦ። ኣብ ዝሓለፈ እዋን መፍተል ሓበሬታ ኤርትራውያን ኣሰና ብሰፊሑ ንኣድማዒ ተበግሶ ማኅበር ረድኤት ንምዕባለ ኤርትራ ኣቃሊሑዎን ገሊጹዎን ዓቢ ጎስጓስን ሓገዝን እውን ኣወፍዩሉ ኢዩ። ብዶ/ር ኣስቴር ርስቶም ገ/ሚካኤል ካብ ኢንድያ ናፖሊስ ሕቡራት መንግሥታት ኣሜሪካ STAR FOR A STAR ዝብል ዝቆመ ናይ ሓኻይም ማኅበር ምስ ማኅበር ረድኤት ምዕባለ ኤርትራ ተረዳዲኡን ተሰማሚዑን ነቲ ኣብዚ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ መዓስከራት ስደተኛታት ብኣካል ብምኻድ ዕዉት ናይ ስኒ ሕክምና ብምክያዱ ዝምስገንን ዘተባብዕን ኢዩ። ፍሉይ ምስጋና ንዂሎም እቶም ኣባላት ኣብቲ ፕሮጀክት ዝተዋስኡ፡ ንሓወይ ቀሺ ርስቶምን ጓሉን፡ ንሓብተይ ህይወት ምስ በዓል ቤታ ኣቶ ኣለምን ከምኡ`ውን ስሞም ዘይፈለጥኩዎም ካልኦትን፡ ዓቢ መርኣያን መምሃርን ስለዝኾንኩምና ከማኹም የማስለና። ካብቲ ኣዝዩ ዘገርምን ዘሐጉስን እንተድኣ ኣልዩ ኣብዚ መዓስከር ስደተኛታት ሕዝብና ተጠርኒፉ ኣብ ውሽጡ ናይ ደቂ ኣንስትዮ፡ መንእሰያት፡ ኣካለ ስንኩላን፡ ኣዛውንቲ፡ ዝተፈላለዩ ትካላት ወዘተ . . ብምቛም ርእሱ ንምኽኣልን ሽግሩ ንምፍታሕን ክቃለስ ክትርኢ ከለኻ ዘሐብን ኢዩ። ሕዝብን መንግሥትን ኢትዮጵያ ብዓቕሙ ዘካይዶ ዘሎ ምትሕብባርን ሓገዝን ከኣ ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን ምሥጋና ይብጽሓዮ።
ንሕና ኤርትራውያን እንካብ ጥንቲ ብወለድትና ዝጀመረ ታሪኽናን ስነ ምግባርናን ከምዝምስክሮ ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን፡ ኣመንቲ እግዚኣብሔርን ኃይማኖትን፡ ሰብ ባህልን ልምድን፡ ሰብ ሓቅን ርትዕን፡ ኣኽበርቲ ጓናን ኣጋይሽን፡ ኢና። ከምኡ ስለዝኾነ ከኣ ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ድሕሪ ሠላሳ ዓመት ብርቱዕን ጽንኩርን ቃልሲ ነጻነትና ክንጭብጥ ክኢልና። ድሕሪ ነጻነትና ከኣ ሓርነትና ንምጉንጻፍ ብዝተፈላለያ ናይ ፖለቲካ ውድባትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ማሕበራትን ተጠርኒፍና ዘይሕለል ቃልሲ ኣብ ምክያድ ንርከብ ዓወትና ከኣ ናይ ግድን ኢዩ። ኣበው ኣቦታትና ክምስሉ “ሓምሳ ለሚን ንሓደ ሰብ ሰኸሙ ንሓምሳ ሰባትን ግን ፈውሲ“ ስለዝኾነ ንማኅበር ረድኤት ምዕባለ ኤርትራ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ብዝኽእሎ ዓቕሚ ክሕግዝ ምስ ለበዋ እምሕጸን።
ሕዝብና ከይጸነተ ከሎ ሃገርና ከይጠፍአት ከላ ብዓንቶብኡ ንቀዳደም !
ሰላም ዎ ሠናይ !
Eritrean Relief & Developmet Association e.V / ( ERDA e.V )
Sparkasse Karlsruhe Ellingen
IBAN : DE08 6605 0101 0108 1082 27
SWIFT BIC: KARSDE XXX
e.Mail: Adminstaration@Relief.Eritrea.org
ኣንገሦም ገ/ዮውሓንስ
ሉድቮክስቦርግ/ጀርመን
21.12.2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኤርትራዊ ምንቅስቃስ ንዲሞክራሲን ሰብኣዊመሰላትን - ኤምዲሰመ - ካብ 2004 ጀሚሩ ነዚ ራእይ እዚ ጋህዲ ንምግባር ብውሑድ ዓቕሚ ይሰርሕ ኣሎ። ከም ምንቅስቓስ ድማ ብድሆታትን፡ ዕንቅፋታትን ከጋጥም ባህርያዊ ብምንባሩ፡ በቲ ዝጀመሮ ናህሪ ንዝተነብረሉ ተስፋ ንክስጉም ኣይከኣለን። ካብ 2012 ጀሚሩ ከኣ ጉድለታቱ ገምጊሙ ብሓድሽ መንፈስ ተበጊሱ ይርከብ። እዚ ሓዲስ መንፈስ ድማ "ንስራሕ" ዝብል እዩ። እዚ ማለት ስራሕና ቅድሜና ከይዱ ክምስክረልና ኣለዎ ዝብል መርገጺ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ድማ ኤምዲሰመ ብዙሓት ስርሓት ዓሚሙ ይርከብ። ገለ ካብኦም ንምጥቃስ፡
· "ሕቶፎርቶሕቶናእዩ!" ዝብል ቴማ ዝነበሮ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ ኣካይዱ፡
· ፍሉጣት ኤርትራውያን ዓዲሙ ኤርትራውያን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሃገሮም ኣፍልጦኦም ንምዕባይ ዝሕግዝ ዝተፈላለዩ ህዝባዊ ሰሚናራት ኣካይዱ፡
· ካብ ኩሉ ኩርናዕ ዓለም ዝመጹ ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ብዛዕባ ሽግራት ኤርትራን መፍትሒታቶምን ዝዝቲ ዓቢ ዓውደ መጽናዕቲ ኣካይዱ፡
· ምስ ማእከል ንሰብኣዊ መሰላት ዩኒቨርሲቲፕሪቶርያ (University of Pretoria, Center for Human Rights) ብምትሕብባር ንኹነታት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ምስ ኣገደስቲ ዝበሃሉ ኣካላት መንግስታት ዘፋልጥን ሓበሬታ ዘስንቕን ሰሚናር ኣካይዱ፡
· ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንዝነብሩ ኤርትራውያን ምስ መንበሪ ፍቃዶም ዝተሓሓዝ ዘጋጥሞም ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ምስ Lawyers for Human Rights, UNHCR ብምትሕብባር ዝተፈላለየ ሓገዛት ጌሩን ይገብር ኣሎን፡
· ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ንናይ ኤርትራውያን ኩነታት
· ምስ ካልኦት ኤርትራውያን ምንቅስቓስ ደለይቲ ለውጢ ኣብ ሓቢርካ ምስራሕ ዘድሃበ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዓት ገይሩ፡
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ስርሓት ካብ ባሕሪ ብጭልፋ እዩ። ብዙሕዝዕመም ዕማማት ኣሎ። ኣብ ሃገርና ዝሓሸ ለውጢ ብሓደ ክልተ ምንቅስቓሳት ወይ ብውሑዳት ፖለቲካውያን ውድባት ክመጽእ ዝኽእል ኣይኮነን። ብተሳትፎ ናይ ኩሉ ዜጋ ጥራሕ እዩ ጋህዲ ክኸውን ዝኽእል። ንስኻ/ኺ ከ እንታይ እዩ እጃምካ/ኪ? ጉዳይ ኤርትራ ናይ ፖለቲካ ሕቶ ኣይኮነ፡ እንታይ ድኣ ናይ ሞትን ሕይወትን ሕቶእዩ፡ ናይ ምንባርን ዘይምንባርን ሕቶ እዩ፡ ናይ ጻንታ ምዃንን ዘይምዃንን ሕቶ እዩ፡ ሃገርና ምህላዋን ንዘይምህላዋን ሕቶ። እዋኑ እዋን እንታይ ገደሰኒ ኣይኮነን።
ኤምዲሰመ ደጊሙ ደጋጊሙ ዝብሎ ነገር እንተልዩ፡ ለውጢ ብተሳትፎ ኩሉ ኤርትራዊ ጥራሕ እዩ ክመጽእ ዝኽእል። ስለዚ ኹሉ ኤርትራዊ ብፍልጠት፡ ብሞያ፡ ብጉልበት፡ ብንዋት፡ ብገንዘብ ይኹን ብሞራል እጃሙ ከበርክት ኤምዲሰመ ብትሕትና ንኹሉ ኤርትራዊ ጻውዒቱ የመሓላልፍ።
ኤምዲሰመ


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ኣብ ምዕራብ ሽዋ ወረዳ ጁባት ከተማ ሸነን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ሓደ መንእሰይ ትሕቲ ዕድመ ብጥይት ተወቒዑ ህይወቱ ከምዝሓለፈ ስድርኡ ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ኣብ ምዕራብ ሽዋ ወረዳ ጁባት ከተማ ሸነን ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ሓደ አበበ ለታ ዝተባህለ መንእሰይ ትሕቲ ዕድመ ብሓይልታት ጸጥታ ብጥይት ተወቂዑ ብጽኑዕ ድሕሪ ምቁሳሉ ሎሚ ህይወቱ ከምዝሓለፈን ከም ዝተቀብረን ስድርኡ ንቪኦኤ ገሊጾም።
ንኻልእ ወገን ኸኣ ተቓዋሚ ፓርቲ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣባላትና ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኦሮሞ ተአሲሮም መጺኦም ኣብ ማእከላዊ ኣትዮም ኣለው ኢሉ።ተአሲርም ዝርከቡ አባላት ኣመራርሕኡ ግን ስድርኦም ክበጽሕዎም ከምዝኽእሉ ገሊጹ። ነቲ ጸገም ነባሪ ፍታሕ ንከምጽእሉ ንቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝን ካልኦት ሰበ-ስልጣን መንግስቲን'ውን ሓቲቱ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብዕለት 29 ሚያዝያ ሓዋ ንወይዘሮ ሩት፡ ማለት በዓልቲ ቤት ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ክልተ ሚልዮንን ሓሙሽተ ሚእቲ ሽሕን ዝትመን ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ንብረት ብኮንትሮባንዳ ከእቱ ተታሒዙ። እቲ ብረት ናይ መካይን መቐያየሪ ኣቑሑት ኮይኑ፤ ካብ ሱዳን ብመንገዲ ከሰላ ካብ ኢትዮጲያ ብመንገዲ ሑመራ ብኮንትሮባንዳ ተገዚኡ ብኮንትሮባንዳ ዝኣቱ ዝነበረ ኢዩ።
እቲ ዞምኡ ንጀነራል ፍሊጶስ ዘእትዎ ዝነበረ ዘይሕጋዊ ናይ መካይን መቀያየሪ ንብረት ኣብ ኬላ ሓጋዝ ኢዩ ብኣባላት ግምሩክ ተታሒዙ። ብመሰረት ኣሰራርሓ ፖሊስ ግምሩክ ሽዑ ንሽዑ ማለት ብዕለት 29 ሚያዝያ ኣብ ሰዓታት ቀትሪ እኳ ናብ ዓዲ ኣቤቶ እንተተሰጋገረ፤ ጀነራል ፍሊጶስ ናብ ኣዛዚ ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ካፕተን ወዲከበደ ቀጥታዊ ቀጢን ትእዛዝ ብምምሕልላፍ፤ ዞምኡ ብቕጽበት ክወጽእ ኣዚዙ።
በዚ መሰረት ሓዋ ንበዕልቲ ቤት ጀነራል ፍሊጶስ፤ ንጽባሒቱ 30 ሚያዝያ ካብ ዓዲ ኣቤቶ ከምዝወጸ፤ ካብቲ ክልተ ሚልዮንን ሓሙሽተሚእቲ ሽሕን ዝዋግኡ ዘይሕጋዊ ንብረት፤ እቲ ርብዒ ጥራይ ብምትራፍ ናይ ክልተ ሚእቲ ሚልዮን ንብረቱ እውን ከምዝተዋህበ ተሓቢሩ።
ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ዝተፈተነ ናይ ቅትለት ስርሒት፤ ከምኡ ውን ናይ ጥሪ 21 ፍጻመ ከምዝፈሽል ድሕሪ ምግባሩ ብዘርኣዮ ተኣማንነት (loyalty)፤ ናይ ማዕርግን ቦታን ወሰኽ ዝተገበረሉ፤ ኩሎም ዓይነት ብልሽውናን ብዕልግናን ክፍጽም ብፕረዚደንት ኢሳያስ ዝተፈቐደሉን ሓላፊ ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ደረት ዘይብሉ ስልጣን ድማ ደረት ብዘይብሉ ዕንደራን ዓመጽን ይትግብሮ ምህላዉ ይፍለጥ።
ብስም በዓልቲ ቤት ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ዱበይ ባንክ HSBC ሚልዮናት ዶላር ተቐሚጡ ምህላዉ ሬድዮ መድረ ምስናይ መርተዖታት ሰነዳቱ ኣረጋጊጽዎ ኣሎ። እቲ ስድራቤት ኣብ ኬንያን ኡጋንዳን እውን ብርክት ዝበለ ናይ ጽዕነት መካይን ንግዳዊ ንጥፈታት ከምዝውንን ዝፍለጥ ኢዩ።
ዞምኡ ንጀነራል ፍሊጶስ እውን ናይ ውልቁ መጓዓዝያ ኣውቶቡስ ንግዳዊ ትካላ ዘለዎ ኮይኑ ፤ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዳርጋ ኩሉ ኣብ ኣስመራ ዝግበር ናይ መካይን መቐያየሪ ኣቑሑ መሸጣ ብኮንትሮባንድ ብሒትዎ ምህላዉ ይፍለጥ። ሓዋ ንበዓልቲ ቤቱ ንምኽሳብ ተባሂሉ፤ ጀነራል ፍሊጶስ ብርክት ዝበሉ ብሕጋዊ መንገዲ ናይ መካይን መቀያየሪ ንዝሸጡ ትካላት፤ ዝተፈላለዩ ምኽንያት ብምፍጣር ክኣስሮምን ንግዳዊ ፍቓዶም ከሕድጎምን ጸኒሑ ኣሎ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ሓደ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ ግንባራት ንዕረፍቲ ስድርኡ ንምርኣይ ይኸደሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፤ ንኣዲኡ ዝተማለኦ ትሕቲ 2 ኪሎ ዝኸውን ቁጻር ቡን ኣብ ኬላ ናይ ሓጋዝ ብዝርከቡ ፖሊስ ግምሩክ ምስተሓድገ፤ ብብስጭት ብረቶም መንጢሉ ሓደ ሰብ ከምዝቐተለ ሬድዮ መድረኽ ገሊጹ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ሎሚ ክልተ ሰለስተ ደረጃ ዘለዎ ዜግነትን ሕግታትን ንህዝቢ ኤርትራ ብኸቢድ የሳቒ ምህላዉ ይፍለጥ። እዚ ናይ ሓጋዝ ናይ ዝኸርተተ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎትን፤ ናይ ዞምኡ ንጀነራል ፍሊጶስ ዛንታ ድማ ህያው ምስክር ናይዚ ዝፍጸም ዘሎ ደረጃታት ዝፈጠረ ዜግነታዊ መሰላት ኢዩ።


text:
እቲ ዝነብሕ ኣንበሳ
ዝንበብ ምዕራፍን ጥቕስታትን፦ ምሳሌ 22፡1-5
መሪሕ ጥቕሲ
ጽቡቕ ስም ካብ ብዙሕ ሃብቲ ይሕረ፡ ሞገስ ከኣ ካብ ብሩርን ወርቅን ይበልጽ። ምሳሌ 22፡1
ኣብ ሓደ መካነ-እንስሳ ክበጽሑ ዝመጹ በጻሕቲ፣ እቲ ኣፍሪቃዊ ኣንበሳ፡ ክንዲ ዝግዕር ክነብሕ ምስ ሰምዕዎ፣ ኣመና ተቖጥዑ። እቶም ሰራሕተኛታት እቲ መካነ-እንስሳ፣ “ኤእ! እንታይ ይገበር ኰይኑ! ክንደይ ኢልና ደኣ…ሓቀኛ ኣንበሳ ንምግዛእ ዓቕሚ ይሓትት ስለ ዝዀነ፣ ዘይንኽእሎ ድማ ስለ ዝዀንና፣ ነዚ ቲበታዊ ማስቲኖ (ካብ ቲበት ዝመጸ ዓቢዪ ከልቢ) ከም ኣንበሳ ገይርና ከነቕርቦ ተቐሲብና፣” በሉ። ኣይጸንሐን፡ ዝና ወይ ስም እቲ መካነ እንስሳ ኣንቆልቍሉን ተመራሲሑን። ሰባት ከኣ ኣብኡ ንምኻድ ክልተ ግዜ ክሓስቡ ጀመሩ።
ዝና(ክብሪ) ተነቓፊ እዩ። ሓንሳብ እንተዓንዩ፣ ንኽጽገን ከመይ ኣትካሪ እዩ። ጽቡቕ ስም፡ ኣብ መሰውኢታት ሓይሊ፡ ክብረትን ረብሓን ክስዋእ ምርኣይ ልሙድ ተርእዮ እዩ። እዚ ዛንታና ክዀውን ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስና፣ ጽቡቕ ስም ካብ ብዙሕ ሃብቲ ይሕረ፡ ሞገስ ከኣ ካብ ብሩርን ወርቅን ይበልጽ። ምሳሌ 22፡1 ይነግረና። ኣምላኽ እቲ ሓቅ ዝዀነ ኣገዳስነት ወይ ፋይዳ ኣብ እንውንኖ ነገር ዘይኰነ፣ ኣብ ንሕና መን ኢና ክንበር ከም ዘለዎ ይነግረና።
ጥንታዊ ግሪኻዊ ፈላስፋ ሶክራተስ ከምዚ ኢሉ፣ “ጽቡቕ ዝና (ክብሪ) እትረኽበሉ መገዲ፣ ነቲ ከምኡ ኴንካ ክትርአ ደሊኻሉ ዘለኻ ምጽዓር እዩ።” ከም ሰዓብቲ ክርስቶስ መጠን፣ ስሙ ንጸውር ኢና። ካብ ፍቕሩ እተላዕለ፣ ምስሉ፡ ኣብ ቃላትናን ግብርታትናን እናንጸባረቕና፣ ንእኡ (ንዕኡ) ዝበቅዕ ህይወት ክህልወና ንጋደል።
ምስ እንወድቕ፡ ተመሊሱ የተንስኣና እዩ። ብ ኣብነትና ወይ’ውን ኣብነት ምስ እንዀውን፣ ካል ኦት ኣብ ጥቓና ዘለዉ፣ ነቲ እተበጀወናን ዝለወጠናን ኣምላኽ ከመስግንዎ ኢዮም። ስም እግዚኣብሄር ንኽምስገን፡ ክኸብርን ክስባህን ብቁዕ ስለ ዝዀነ።
Our Daily Bread
ብ Poh Fang Chia
4 መስከረም, 2014
ትርጕም ብጐይትኦም ተስፋይን ሙዚት ግርማይን
Posted by:
Goitomuzit Asher Ashriel Ashley
Nov 06, 2014
0 Comments
548 Views


text:
February 11, 2017
-ክቡር ፕረዚደንት፡ መጀመርታ ርሑስ ሓድሽ ዓመት! ንዓኻን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ንኹሎም ተኸታተልትና ኣብ ውሽጥን ወጻእን። ሓድሽ ዓመት ክመጽእ ከሎ፡ ዝሓለፈ ዕዮ ምግምጋምን ብዛዕባ መጻኢ መደባት ሓበሬታ ምሃብን ኣገዳስን ልሙድን እዩ’ሞ፡ ንዘቤታዊ፡ ዞባውን ዓለማውን ምዕባለታት ናይ ዝሓለፈ ዓመትን መጻኢ ኣመቱን ዝምልከት ሕቶታት ቀሪብና ኣለና። ነዚ ዕድል እዚ ስለ ዝሃብካና ብስም ተኸታተልቲ ነመስግን. . . ብዘቤታዊ ኩነታት ክንጅምር።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ክትግበሩ ተወጢኖም ካብ ዘለዉ መደባት ኣብ’ቶም ቀንዲን ዓበይቲን ዕማማት ኣተኵርካ መብርሂ ክትህበና?
መጀመርታ፡ በዚ ናይ ሓድሽ ዓመት ኣጋጣሚ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ርሑስ ሓድሽ ዓመት ክብል እፈቱ። ብጽዓት እንተደኣ ጀሚርና፣ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ናይ 2017 መደብ ዘይኮነ፡ ካብ ነዊሕ ግዜ ከሻቕል ዝጸንሐ ኣርእስቲ ናይ ልምዓት እዩ። ናይ ኤሌክትሪክ ኣገልግሎት ንምንታይ ቀዳምነት ይወሃቦ? ኣገዳስነቱ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት እንታይ እዩ? ኣበርክቶኡ ኣብ ዕብየት ቁጠባ ብኸመይ ይግምገም? ኢልና ኣብ ብዙሓት ኣርእስትታት ክንኣቱ ንኽእል ኢና።


text:
ልዕሊ 115 ተጋሩ ተማህሮ ዩኒቨርስቲ መቱ ንደሕንነቶም ክብሃል ናብ ከተማ ጋምቤላ ተወሲዶም ኣብ ዩኒቨርስቲ ጋምቤላ ኣዕቒቦም ከምዝርከቡ ተፈሊጡ።
ቅድም ክብል እውን ናብ ጋምቤል ዝሃደሙ ተምሃሮ ከምዝነበሩን ብዝርርብ ምስ ተመለሱ ግን ተምሃሮ ናይቲ ዩኒቨርስቲ ብዳርባ እምኒ ከምዝተቐበሉዎምን ኣብ ሓደ ካምፕ ብፖሊስ እናተሓለው ንኣርባዕተ ማዕልታት ከምዝፀንሑን ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ተምሃሮ ገሊፆም።
ብሰበስልጣን መንግስቲ ናብ ጋምቤላ ከምዝትወስዱ እቶም ተምሃሮ ዝገልፁ ክኾኑ ከለው እቶም ተምሃሮ ኣብዚ ስዓት እዚ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጋምቤላ ከምዝርከቡ ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ጋትሉዋክ ቱት ንቪኦኤ ገሊፆም።
ተምሃሪት ራብዓይ ዓመት ዝኾነ ሓንቲ ካብ መቱ ናብ ጋምቤላ ብኣውቶቡስ ካብ ጋምቤላ ድማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብነፋሪት ከምመፀት ብምሕባር እቲ ኩነታት ኣዚዩ ዘተሓሳስብን ተስፋ ዘቑርፅን እዩ ክትብል ገሊፃቶ’ላ።ንቕድሚት ናብ መቱ ንምምላስ ሓሳብ ከምዘይብላ እውን ሓቢራ’ላ።
ካብ ሰበስልጣን ክልል ኦሮሚያ ሓበሬታ ንምርካብ ተደጋጋሚ ፈተነ ገይረ ኣይሰለጠንን።መሳርሕትና ጃለነ ገመዳ ዘዘራረበቶም ምኽትል ፕሬዝዳ ዩኒቨርስቲ መቱ ዶ/ር ቂጤሳ ጨመዳ ቅድም ክብል ናብ ጋምቤላ ከይዶም ኣእሚና ምስ መለስናዮም ብኣውቶቡስ ክኣትው ከለው ካብ ጂጂጋ ዝመፁ ተምሃሮ ኦሮሞ እዮም ዝብል ወረ ስለዝነበረ እቶም ካብኣውቶቡስ ዝወረዱ ካልኦት ምዃኖም ምስተረድኡ ግን እቶም ኦሮሞ ተምሃሮ ተናዲዶም ኩነታት ዋዕ ዋዕ ተፈጢሩ ሒዛቶም ዝመፀት ኣውቶቡስ ተመሊሳ ወፂኣ ኢሎም።
ኣብዚ ስዓት እዚ እቶም ተምሃሮ ኣብ ከተማ መቱ እዮም ዘለው እውን ኢሎም ዶ/ር ቂጤሳ።
ናይ ጋምቤላ ፕሬዝዳንት ኣቶ ጋትሉዋክ ቱት ኣብ ኣኼባ ስለዝርከቡ ቃለ ምልልስ ንምሃብ ከምዘይኽእሉ ምስ ገለፁ ካብ መቱ ናብ ጋምቤላ መፂኦም ብዛዕባ ዝተብሃሉ ተምሃሮ ተሓቲቶም ‘’ኣብ ውሽጢ ዩንቨርስቲ እዮም ዘለው ገና ኣይገምገምናዮን ዘለና።ይቕሬታ ግበረለይ ከዘራርበካ ኣይክእልን’’ኢሎም።
ምሃሮ ትማሊ ምሸት ኣብ ከተማ ጋምቤላ ኣብ ዝርከብ ሓደ ሆቴል ብናይቲ ክልል መንግስቲ ናይ ድራር እንግዶት ከምዝተገበረሎም ተምሃሮ ገሊፆም ኣለው።
ተወሳኺ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናቕፋ
ቅጺ 7 ናቕፋ
ብዝሒ ገጻት፡ 704
ግዜ ሕትመት፡ ሚያዝያ 2017
ናቕፋ፡ ናቕፋ፡ ኣብቲ ን30 ዓመታት ዝተኻየደ መሪር ሓርነታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ስማ ጎሊሑ ዝጥቀስ፡ ትእምርቲ ጽንዓትን ተወፋይነትን ህዝቢ ኤርትራ ብምዃን፡ ኤርትራን ህዝባን መንነቶም ኣድሚቖም፡ ኣብ ርስቶም ክህልዉን ክቕጽሉን ምዃኖም ዘግሃደት፡ ኣብ ግዜ’ቲ ኲናት ብወተሃደራዊ ስትራተጂ ኮነ ብፖለቲካዊ ዕላማታት ልዑል ኣገዳስነት ዝነበራ ታሪኻዊት መዲና እያ። ናቕፋ ሓንሳእ ካብ መግዛእቲ ባዕዳውያን ሓራ ምስ ኰነት ንካልኣይ ግዜ ዘይተደፍረት፡ መርኣያ ሓያል መኸተ ህዝቢ ኤርትራ እያ። በዚ ድማ ክሳብ መጸውዒ ባጤራ ሃገረ
ኤርትራ ብምዃን ልዑል ክብሪ ክትረክብ ዝበቕዐት ሓወልቲ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ እያ። ንክብራን ዕብየታን ዝገልጽ ከኣ ብዙሕ ተገጢሙላን ተደሪፉላን እዩ።
ብኣጋጣሚ መበል 40 ሓርነት ናይዛ ትእምርቲ ጽንዓትን ጅግንነትን ኤርትራውያን ዝኾነት ከተማ ናቕፋ፡ ኣሕትመቲ ሕድሪ ምስ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍን ካልኦትን ብምትሕብባር፡ መቐጸልታ ናይተን ቅድሚ ሕጂ ዝተሓትማ ቅጺታት፡7ይ ቅጺ፡ “ናቕፋ” ብዝብል ኣርእስቲ ኣሕቲሙ ኣሎ።
Published in
Android Book App
- 2017
Pages in print
- 704
Language
- Tigrigna
Book Review
Leave a comment


text:
ሎሚ ዝያዳ ንሓይል
ህዝቢ ኣብ ዝርከበላ ሃገር፡ ማሕበራውን መንግስታውን ዋኒን ዘፈጽማ ትካላት ኣገዳሲ ዝኾነ ዕማም ንኸሳልጣ’ዩ ዝጣየሳ፡፡ እዘን ትካላት እዚኣተን፡ ፍትሒ፡ ርትዒ ቅንዕና ብቅኒት ሕግን ሕጋጋትን ኣማእኺለን ክሰርሓ እንተዘይክኢለን ድማ፡ ኣብታ ሃገር ከጋጥም ዝክእል፡ ዘይንቡር ተግባራት እናሰፍሐ’ዩ ዝኸይድ፡፡ ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ንኸገልግላ ዝተጣየሳ መንግስታውያን ትካላት ናብ ዘይንቡር ኩነታት ከምርሓ እንተኪኢለን ካብቲ ቀንዲ ዕላመአን ብምብካር፡ ኩሉ ንጥፈታተን ኣብ ጉቦን ብላዕን ዝሰረተ ይኸውን፡፡ ግዳይ ናይዚ ክኾና ዘኽእለን ዘሎ ከኣ፡ ዝተዋህበን ሓላፍነት ጎስየን ኩሉ ዕማመን ንረብሓ እቲ ዝመስረተን ኣካል ስለዝገብረኦ እየን፡፡ በዚ ዘይሓላፍነታዊ ተግባራት ድማ፡ ኣዝዩ ዝመረሮ ህዝቢ እንተሎ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ፡፡
ኣብ ኤርትራ ዝርከባ፡ ግን ከኣ ንይምሰል ህዝቢ ኸገልግላ ተባሂለን፡ ብስርዓት ህግደፍ ዝተጣየሳ ትካላት፡ ዋኒን ዜጋታት ካብ ዝውንዝፍኦ ሓያሎ ዓመታት ኣቁጺሩ ኣሎ፡፡ ቅጥዑ ዝሰኣነ ንጥፈታተን ዋላ’ውን ጉቦን ብላዕን ሂብካ ንጉዳይካ ዘፈጽማ ዝደስከላ ትካላትን’የን፡፡ በአአን ዝተማረረ ህዝብና ከኣ፡ ወትሩ ክረግመንን ክኩንነን ተዓዚብናዮ ኢና፡፡ ምዝሕታልን ምድስካልን ናይዘን ትካላት ግን፡ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ እቲ ስርዓት ስለዝኾና ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ; ንዜጋታት ዘማርር ዕማሞም ክፍጽማ’ሞ ብድሕሪ እዚ ህዝቦምን ሃገሮምን እናራሕርሑ ናብ ስደት ክሃድሙን ክጠፍኡን ኮነ ተባሂሉ እቲ ሽፍታ ጉጅለ ዝሓንጸጾ መደብ’ዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ሓይሊ ሰባ ውሑድ ዝኾነት ሃገር ብምፍጣር ንመላእ ጸጋታታ ገቢትዎ ይርከብ ኣሎ፡፡ ብኣብነት ክጥቐስ ዘለዎ ከኣ፡ እቶም ኣብ ሃገር ዝርከቡ ሰብ ሃፍቲ፡ ንዝውንንዎ ርእሰ ማል፡ ኣብ ዓዶም ወፍሪታት ከየካይዱ ምእንቲ ኣዝዩ ድሑርን ደራትን ትካላዊ ኣሰራርሓ ከታኣታቱ ብምኽኣል’ዩ፡ ብኣንጻር እዚ ግን፡ ካብ ዜጋታት ግብርን ቀረጽን ንዘኽፍል ትካል ዘይተኣደነ ገንዘብ ንምእካብን ሃፍቲ ህዝቢ መዝሚዙ ንምውሳድን ኢሉ፡ ሓደሽቲ ኣሰራርሓታት ከተኣታቱ ተዓዚብና ኢና፡፡ ብከምዚ ዝኣመሰለ ኣካይዳታት ህዝብና ኣብ ኩቱር መረረትን ምንጽርጻርን ይኣቱ ምህላው ድማ የነጽረልካ፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ኣብ ዝተሓተ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ዝነጥፉ ዘለው ዜጋታትና ድማ ብፍላይ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈታት እናኸዱ ዘሳልጥዎ ውልቃዊ ጉዳያት ብኣግባቡ ዝፍጸመሎም ኣይኮነን፡፡ ንዋኒኖም ተቀቢሉ ኣወንታዊ ምላሽ ዝህብ ብሓላፍነት ዝሰርሕ ኣካል ኣሎ ንኽብሃል ዘድፍር ኣይኮነን፡፡ ሕጋውነት ዝተላበሰ ጉዳይ ንኸተፈጽም፡ ጉቦን ብላዕን እንተዘይሂብካ ይትረፍ ብስዓታትን መዓልትን፡ ኣዋርሕ ተጸቢካ’ውን ዝውድኣልካ የለን፡፡ ኩሉ ገንዘብ እናዕሞኽካ’ዩ ዝሳለጥ፡፡ ከም ሳዕቤኑ ከኣ፡ ብከላን ውልቃዊ ጥቅምታትን ካብ ምስዕራር ሓሊፉ፡ ኣብ ምዕብላል በጺሑ ኣሎ፡፡
ዝኾና መንግስታውያን ትካላት፡ ንዝመጸን ዋኒን ኣብ ግዝኡን ብኣግባቡን ዘፈጽማሉ ባይታ እንተዘየለ፡ ኣብ ዝህበኦ ንጥፈታት ብኩራት እንተጋጡሙ፡ ህዝቢ ናብ መረረትን ተቓውሞን ከምርሕ ግድን’ዩ፡፡ እቲ ምንታይሲ ክረኽቦ ካብ ዝግበኦ ነገራት ይኽልከል ስለዘሎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንተወሳኺ ክሳራን ወጻኢታትን ይሳጣሕ ከምኡ’ውን ረብሓ ኣብ ዘይብሉ ኩነት ንሃልክን ድኻምን ይግደድ ብምህላው’ዩ፡፡ ዜጋታትና ግን፡ ኪኖ ከምዚ ተግባራት’ዩ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድን ዝፍጸምን፡፡ ገንዘቦምን ንብረቶምን በቲ ስርዓት ብሓይሊ ይውሰዱን ይዝረፉን፡፡ ክነግዱ ኢሎም ዘውጽእዎ ልቸንሳ ይምንጠሉ፡ ዝከፈትዎ ናይ ስራሕ ቦታ ይዕሸጎም፡፡ ኮታስ ኢዶምን እግሮምን ብምእሳር ኮፍ ኢሎም ንኸሕልፍዎ ተፈሪዶም እዮም፡፡
ህግደፋዊ መሓውር፡ ይትረፍ ህዝቢ ንኸገልግል፡ ባዕሉ ንባዕሉ’ውን ስሩዕ ቅርጺ ሒዙ ብቁዕ ዕማማት ከሳልጥ ኣይከኣለን፡፡ ካብ ታሕቲ ክሳብ ላዕሊ ዘለው ኣካላት፡ ህዝባውን ሃገራውን ጸጋታት ዝዘርፉለን ትካላት መስሪቶም፡ ዜጋታት ኣብ ገዛእ መሬቶም ከም ጓኖት ኮይኖም ንኽነብሩ ተገዲዶም፡፡ ሓንሳብ ግብርን ካልኦት ክፍሊትን ከም ግብኡኩም ኣይፈጸምኩምን ተባሂሎም፡ ካልእ ግዜ ድማ ናውቲ ሸጥኩም ዘእተኹሞ ገንዘብ፡ ናብ ካዝናታት ህግደፍ ክኣቱ ኣይገበርኩምን ብዝብል ምስምስ ሰሪሖም ንኸይነብሩ ዝኽልከሉ ዘለው ዜጋታትና መቁጸሪ የብሎምን፡፡
ኣብ ኤርትራ ሽቕለት ኣልቦነት ተበራኺቱን ጻት በጺሑን ይርከብ ኣሎ፡፡ ዜጋታት ንዘይሕጋዊ ተግባራት ይቃልዑ ኣለው፡፡ ዕድላት ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዓቅሚ ኣልቦ ዝኾና ትካላት ህግደፍ፡ ትማሊ፡ ሎሚ፡ ጽባሕ’ውን እንተኾነ፡ ንረብሓ ናይቲ ጉጅለ ’ምበር፡ ካልእ ንኸገልግላ ቁሩባት ኣይኮናን፡፡ ስለዚ እቲ ከም ህዝቢ መጠን፡ ጽቡቅ ባህግታትና ክሰምርን ኣብ መጻኢ ዝለዓለ ብልጽግና ከነረጋግጽን እንተኾይና ሎሚ ዝያዳ ንሓይል፡፡


text:
ሂወት ደቂ ሃገር ዘየገደሶ መራሒ፡ ገንዘብን ሃብትን ሃገርን ህዝብን ከገድሶ ኣይንጽበን
ቅሉዕ መልእኽቲ ንኣቶ ተወልደብርሃን ገብረ
ብቀለታ ኪዳነ
ሃገር ገንዘባ ጥራሕ ዘይኮነ ህዝባ እውን ዝስደድ ተሰዲዱ ዝእሰር ትኣሲሩ ተጸንቂቑ ብዘይካቶም ነንሓድሕዶም እናትሓላልዉ ንዓኡ ክሕልዉዎ ባዕሉ ኣብ ሰራዊት ሒዙዎም ዘሎ እቲ ካልእ ኣብ ሃገር ተሪፉ ዘሎ ኣረጊትን ቆልዓ ሰበይትን ኣዝዩ ውሑድን ኢዩ። ንሱ ከኣ ዶባት ጥሒሱ ክሃድም ዓቕሚ ዘይብሉ ከምኡ’ውን ብሊብያን ስሃራን ገሩ ክስደድ ንርእሱ ዝመዘናን ክእለት ዘይብሉን ጥራሕ ኢዩ።
እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ከኣ እቶም ትማሊ ንሃገርን ህዝብን ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ከውጽኡዎ ዕድመ ንእስነቶም ብምኽፋል ዝተጋደሉን ነዚ ሰብኣይ ተሰኪሞም ዝኣተዉን ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባር ከይተረፈ ሎሚ ኣብቶም ጸላእትና ዝብሉዎም ዝነበሩ ስርዓት ወያነ ትዓቝቦም ምስጢራትን ሃለዋትን ሃገርን ሓይልታት ምክልኻላን ብዘሕፍር ኵነታት ብማዕከን ዜናታት ወያነ ክግለጹ ክንሰምዖም ንውዕል ኣሎና።
ብርእይቶይ ከኣ ኣብ ሂወተይ ካብዚ ዝኸፍእ ሰሚዔ ኣይፈልጥን።
ኣቶ ተወልደብርሃን ‘’ትፈልጡ’ዶ ሃገርና ቢሊዮናት ዶላራት ኣብ ዓመት ከም ትሕሰም? ካብ መንን ስለምንታይን? ብዝብል ኣርእስቲ ዝሃብካዮ ዘሕዝን ዓንቀጽ ከኣ እቲ መንግስቲ ቢልዮናት ገንዘብን ሃብትን ደቂ ሃገር ንኸይኣቱ ይነጽግን ሃገር ይሕምስን ምህላዉ ንዓይ ብዙሕ ኣይገረመንን። ምኽንያቱ ካብ ገንዘብ ሂወት ሰብ ይዓቢ። ሂወት ሰብ ዘየገደሶ መራሒ ከኣ ገንዘብን ንብረትን ደቂ ሃገር ከገድሶ ማለት ዘይሕሰብ ኢዩ።
በል ናይ ብሓቂ ክንዛረብ እንተደለኻስ እቲ ዝገርም ናቱ ዘይኮነ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ንሃገርናን ስዉኣትናን ሎሚ መንግስቲ ኤርትራ ወይ ኢሳያስ ጥራሕ ኣይኮነን ጠሊሙዎም። ኵሉ ነዛ ሃገር ክሰርሓላ ዝግብኦ፡ ኵሉ ክቃለሰላ ዝግብኦ፡ ኵሉ ክበኽየላ ዝግብኦ፡ ኵሉ ክስውኣላ ዝግብኦ፡ ብዘስደምም ፍጥነት ክትጠፍእ እናርኣየ መብዛሕትኡ ህዝቢ ስቕ ኢሉ’ዩ ዝዕዝብ ዝሎ ። ወረ ገሊኦምስ ነዚ ጥፍኣትን ስደትን ደቂ ሃገር ዝድግፉን ስቕ በሉ ሃገር ባዕሉ ዘምጽኣ’ያ ዝደለየ ይግበራ ዝብሉ እውን ኣለዉ።
ብሓጺሩ ብርእይቶይ ንወልቃዊ ጠቕምናን ረብሓናን ብምቕዳም ንርእሰይ ጥራሕ ኣብዛ ዘሎኹዋ ኣይምጽኡኒ እምበር ናይ ካልኦትስ እንታይ ገደሰኒ ብምባል ንሃገርናን ህዝብናን ዳርጋ መብዛሕትና ጠሊምናዮም ኢና።
መንግስቲ ኤርትራ ከምቲ ብዜና ማዕከናቱ ዝብለናን ነቶም ብዘይ ገደብ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝጽዋዕ ሃገራዊ ባርነት ሒዙዎም ዘሎ ጸላእቲ ኣለዉኒ እሞ ከይደፍሩንን ሃገር ከይትውረርን ‘የ ሒዘዮም ዘሎኹ ዝብሎ ምኽንያት ሓቂ ከምዘይኮነ እውን ባዕሉ ብግብሪ የረጋግጾ ኣሎ።
ጸላኢ ዘፍርሖን ዘስግኦምን መንግስቲ ሰራዊቱ ኣይብትንን ባዕሉ ሓይሉ ኣየዳኽምን ህዝቡ ኣየጥፍእን ኢዩ። እቲ ዝህቦ ምኽንያት ሓቂ እንተዝኸውን እሞ ፕረሲደንት ኢሳያስ ሃገር መከልላኸሊ ሓይላ ከይዳኸም ዝሓልን ዝስከፍን እንተዝኸውን ንምንታይ ሰራዊቱ ስኣን ምሕደራን ስኣን ጽቡቕ ኣትሓሕዛን ብጥሜትን ብዕርቃንን ብስድራቤታዊ ጸገማትን ተጨኒቑ ሃገር ገዲፉ ብኣማኢት ክስደድ ይውዕል ኣሎ? መፍትሒ ክረኽበሉ ምተገደደ።
በዚ ክመራመርን ነዚ ክርዳእን ዘይክእልን መስዋእቲ ክኸፍል ድሉው ዘይከውን ህዝብን ግን ብምንም ዓይነት ሽግር ክሓልፈሉን ኣብ ራህዋ ክበጽሕን ኣይክእልን ኢዩ።
ንምዃኑ ስለምንታዩ ፕረሲደንት ኢሳያስ ንቓልሲ ህዝባዊ ግምባርን ህዝቢ ኤርትራን መሪሑ ንነጽናት ኤርትራ ከም ዘየምጽኤ ሃገር ኣብ ከምዚ ዘላቶ ንኽትወድቕ እሞ ህዝቢ ጸጊቡ ንኸይሓድር ሕሩጭን ቢሑቕን ከይተረፈ ዝቆጻጸር ዘሎ? ዝብል ሕቶ ብዙሓት ዝሓቱዎ ዘለዉን መልሲ ዘይተረኽቦን ኢዩ።
እወ ነዚ ሕቶዚ ዝተፈላለየ ትንተናታት ይወሃቦ ኢዩ። ከዕግብን ከእምንን ዝኽእል መልሲ ግን ክሳብ ሎሚ ኣይተረኽበን። እቲ ክሳብ ሎሚ ብጭቡጥ ተረጋጊጹ ዘሎ ሓቂ መንግስቲ ኤርትራ ነታ ሃገር ኣብ ከምዚ ዘላቶ ትሕቲ መሬት ኣእትዩዋ ዘሎ ስኣን ዓቕሙን ክእለት ምምሕዳርን ዘይኮነ ሓደ ክብጻሕ ዘለዎ ዕላማ ከም ዘሎን እቲ ጕዳይ ኮነ ኢልካ ይግበር ምህላዉን ኢዩ።
እቲ ዝኸፍኤን ኣዝዩ ዘሕዝንን ግን ነዚ እከይ ተግባራትን ዕላማን ኣብ ግብሪ ንምውዓል ገለ ደቂ ሃገር ክድግፉዎን ክትሓባበሩዎን ይርከቡ ምህላዎም ኢዩ።
እዚ ማለት ግን ሃገር ዝቃለሰላን ዝስውኣላን ኵሉ ተጸንቂቑ እቲ ዝሕሰባላ ዘሎ እከይ ዕላማ ክብጻሕዩ ዝብል ዘይኮነ ዋላ ሓደ ጅግና ብገለ ቦሎኽ ኢሉ ንህዝቢ መሪሑ ሃገር ከድሕንን ንለበዋ ስዉኣት ከተግብርን ዝኽእል ሰብ ኣይክርከብንዩ ዝብል እምነት የብለይን። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዓለሙ ዝበዝሔ ሓጥያት ስለዘይብሉ ሓንቲ መዓልቲ ክርህዎን ካብዚ ሎሚ ኣጋጢሙዎ ዘሎ ሕሰምን ጭቆናን ግፍዕን ዝመልኦ ምምሕዳር ክላቐቕን ከም ዝኾነ’ውን እኣምን።
ዘለዓለማዊ ክብርን ዝኽርን ነቶም በጃ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝሓለፉ ጀጋኑ!!


text:
ብዛባና
ዳብሊው ኤፍ ኤም (WFM) ንትርፊ ዘይሰርሕ ማሕበር ኮይኑ ብናይ ስዊዘርላንድ ሲቢላዊ ሕጊ ዓንቀጽ 60 እተመዝገበን ካብ ፖለቲካን ሃይማኖትን ነጻን ዘይሻራዊን እዩ።
ተሻረኽቲ ናይ እዚ ማሕበር እዞም ዝስዕቡ ጽላል ማሕበራት ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ እዮም፦ መድረኽ ንውህደት ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ( FIMM)፣ መድረኽ ንወጻእተኛታት ኣብ ሉሳን( FEEL) ኸምኡ ድማ ናይ ማሕበራዊ ምምሕዳር ከኢላ ነትዎርክ ሶሾሉሽን (Sociolution). ናትና ናይ ብቅጥታ መስመር/ኦንሊይን ኣማኸርቲ ዝኾኑ ስልጠና ኻብ ድራገቦተን ሃንድ (Dargebotenen Hand) ይረኽቡ።
ናይ ዳብሊው ኤፍ ኤም (WFM) ዕላማ ንስደተኛታትን ዕቕባ ሓተትን ኣብ ውህደት/ኢንተግረሽን ብሓድሽ መራኸብን ሓበሬታ ተክኖሎጂ (ICT) ብምጥቓም ምሕጋዝ ኾይኑ ብተወሳኺ ስደተኛታት ኣብ ኢ-ኢንኩልዥን (E-Inclusion) ንምእታው ጻዕርታት የካይድ። ብፍላይ ድማ ብምትሕግጋዝ ካልኦት ኣባላቱ ንወብሳይት www.migraweb.ch ብግቡእ ኸም ዝኸይድ ይገብር። እዚ ወብሳይት እዚ ንስደተኛታትን ዕቕባ ሓተትን ናይ ኢንተርነት ሓበሬታን ብቀጥታ መስመር/ኦንላይን ምኽሪን ብናይ ኣደ ቓንቓ ኣገልግሎት ይህብ።
ባዕልካ ነብስኻ ናይ ምሕጋዝ ፕሮጀክት
ሚግራወብ ንነብስኻ ባዕልኻ ምሕጋዝ ብዝብል ዕላማ ዝተዳለወ እዩ። ጽቡቕ ገይሮም እተዋሃሃዱ ስደተኛታት ብወለንታ ኣብ ናይ ምትርጋም ስራሕ ብምስታፍ ንናቶም ሰባት (ደቒ ዓዶም) ዕድላት ኣብ ስዊዘርላንድ ይኸፍቱን ኣብ ብቐጥታ መስመር (ኦንላይን) ምኽሪ ንብምሉኡ ህይወት ኣብ ስዊዘርላንድ ዝትንክፍ ድማ ይሕግዙ።
ናይ ምጥርናፍን መርኻብን ፕሮጀክት
ንኮሚኒቲ ናይ ስደተኛታት ምስ ናይ ስዊዘርላንድ ማሕበራት ናይ ስቪል ሕብረተሰብን ( ንኣብነት ኸም ናይ ገዛ ኽራይ ማሕበራት፣ ናይ ተጠቓሚ መሰል ዝከላኸላ ማሕበራት፣ መንእሰያት ማሕበራት፣ ናይ ኣረገውቲ ዜጋታት ማሕበራት፣ ናይ ንግዲ ማሕበራት፣ ናይ ኪእላታትን ንግድን ማሕበራት ካልኦትን) ናይ መንግስታዊ ትካላት ( ናኣብነት ኸም ቤት ጽሕፈት ሚግረሺን፣ ቤት ጽሕፈት ኢንተግራሺኦን ካልኦትን) የራኽብን ትሕዝቶ ወይ ድማ ሓበሬታ ናይ ዘን ማሕበራት ብቐሊሉ ኸም ዝርከብ ይገብርን።
እዚ መድረኽ ንምንቅሳቃሳተን ብመደብ ንኹሉ ኩፉት ዝገብራ ማሕበራት ሚግራሺን ኸተርውፈ የርኽብ።
ኣገልግሎት ውህደት (ኢንተግረሺን)
ዳታባንክ (Datenbank) ናይ ኢንትግሬሺን ኣገልግሎት ንናይ ሓገዝ ትካላት፣ኢንተግሬሺን ማሕበራት ዘይመንግትዊያን ማሕበራትን ንትርፊ ዘይሰርሓ ትካላትን ፈቓድ ናይ ዝህብዎ ትምህርትን ኢንተግረሺን ኣገልግሎትን ንምውዕዋዕ ይህብ። ድሌት ዘለዎም ስደተኛታት ብዘይ ናይ ቓንቓ ጸገምን ስሉጥን ብዝኾነ መንገዲን ነቲ ኣገልግሎት ክጥቐሙ ይኽእሉ።
ኣድራሻ
web-for-migrants@sociolution.ch
ምምሕዳር ፕሮጀክት
ኡርሱላ ዱቦስ (Ursula Dubois)
ኣዋሃሃድቲ ፕሮጀክት
ብሪጂት ጎንዛለስ (Brigitte Gonzalez-Ostos), ምዕራባዊ ስዊዘርላንድ (Westschweiz)


text:
፲፩/11 ግንቦት ቅዱስ ያሬድ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ቅዱስ ያሬድ ካብ ኣብኡ አብድዩ /ይስሐቅ/ ካብ ኣዲኡ ክርስቲና /ታውክልያ/ ኣብ ኣኽሱም ተወልደ። እዚ ቅዱስ ኣቦ እዚ ካብ ወገን ኣባ ጌዴዎን እዩ። ኣብኡ ወዲ 7ተ ዓመት እንከሎ ስለዝመተ ከኣ ኣዲኡ ናብ ኣባ ጌዴዎን ወሰደቶ። ኣባ ጌዴዎን’ውን ንቅዱስ ያሬድ ናይ ሃይማኖት ትምህርቲ ክምህርዎ ጀመሩ። እንተኾነ ቅዱስ ያሬድ ነቲ ዝዋሃቦ ዝነበረ ትምህርቲ ክቕበሎ ይኹን ከጽንዖ ኣይከኣለን። ኣባ ጌዴዎን ድሕሪ ብዙሕ ግዜ የጽንዖ ይኸውን ብምባል ከይተሓለሉ ንብዙሕ ዘመን ምሃርዎ እንተኾነ ቅዱስ ያሬድ ከጽንዖ ኣይከኣለን። ካብ ግዜታት ሓደ መዓልቲ ኣባ ጌዴዎን “ንክንድዚ ዝኣክል ዘመን ተማሂሩስ ምጽናዕ ኣብዩ” ኢሎም ሓሪቆም ንቅዱስ ያሬድ ክሳብ ዝሕምሞ ሃረምዎ። ቅዱስ ያረድ ድማ በቲ ዝተሃርሞዎ ኮርዩ ኣብ ሓደ ጫካ በረኻ ከይዱ ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ገረብ ከፍ በለ። ኣብ ትሕቲ እታ ኦም ኣጽሊሉ እንከሎ ድማ ሓደ ጻጸ ናብታ ገረብ ይድይብ እሞ ኣብ ፍርቂ ምስ ብጽሐ ከኣ ይወድቕ፡ መሊሱ ይድይብ ይወድቕ፡ ከምዚ እና በለ ንነዊሕ አዋን እናደየበ እናወደቐ ጸኒሑ፡ ኣብ መወዳእታ ግና ተስፋ ከይቆረጸ ብዝገበሮ ተደጋጋሚ ፈተነታት፡ ተዓዊቱ ናብ ጫፍ እታ ገረብ ሓኾረ። ሽዑ ቅዱስ ያሬድ ትግሃትን ተስፋ ዘይብቑራጽን ናይ’ቲ ጻጸ፡ ብተዳጋጋሚ ዝገበሮ ፈተነ ናብ ዓወት ከምዝበጽሐ ርእዩ፡ ናብ መምህሩ፡ ኣባ ጊዴዎን ከይዱ “ኣባ በዲለኩም እየ ይቕረ ግበሩለይ” በሎም። ንሶምውን ብሓጎስ ተቐበልዎ። ብድሕሪ እዚ ቅዱስ ያሬድ ብብርቱዕ ብኽያትን ጸሎትን ናብ እግዚኣብሔር ለመነ እሞ እግዚኣብሔር ከኣ ጸሎቱ ሰሚዑ ንትምህርቱ ገለጸሉ፡ ኣብ ኣዝዩ ሓጺር ግዜ ናይ ብሉይን ሓድሽን መጻሕፍቲ ተማሂሩ ብዓወት ፈጺሙ፡ መዓረገ ዲቁና ተሸይሙ ንእግዚኣብሔር ከገልግል ጀመረ። እግዚኣብሔር ድማ ኣዝዩ ፈተዎ እሞ ካብ ገነት ኤዶም ሰለስተ ኣዕዋፍ ልኢኹ ብናይ ሰብ ኣንደበት ከምዝዛረብኦ ብምግባር ምስኣተን ሒዘንኦ ናብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ከዳ። ኣብኡ ድማ እቶም 24 ካህናተሰማይ ዘመስግንዎ ማህሌታት ተማህረ። ብድሕሪ እዚ ካብታ ሰማያዊት ኢዮሩሳሌም ናብ መሬት(ኣብ ኣክሱም ዝነበረት ቤተክርስቲያን) ብሰለስተ ሰዓት ኣተወ። ብዓቢ ድምጺ ድማ “ሃሌ ሉያ ለኣብ፡ ሃሌ ሉያ ለወልድ፡ ሃሌሉያ ለመንፈስ” እናበለ ከምስግን ውዓለ። ንድምጹ ዝሰምዑ ካብ ንጉስ ጀሚሮም ኩሎም ናብኡ መጽኡ እሞ ምሉእ መዓልቲ ክሰምዕዎ ወዓሉ። ብድሕሪ እዚ ካብ ዓመት ናብ ዓመት በብክፍለ ዘመኑ ፡ ብክረምትን ሓጋይን፡ ብቀውዕን ብጸደይን፡ ብኣጽዋማትን በዓላትን፡ ብሰንበታት፡ ብናይ መላእክቲ በዓላትን፡ ብነቢያትን ሃዋርያትን ጸድቃንን ሰማእታትን ደናግልን በዓል ዝኸውን ገይሩ ኣብ ሰለስተ (3) ከፊሉ ዜማ ኣውጽአ። ንሳቶም ከኣ ግዕዝ፡ ዕዝል፡ ኣራራይ እዮም። ናይ ደቂ ሰባት ዘረባ፡ ናይ ኣዕዋፍ ድምጺ፡ ናይ ኣራዊት ድምጺ ካብዚ ሰለስተ ዜማ እዚ ኣይወጽእን እዩ።
ሓደ ግዜ ቅዱስ ያሬድ ኣብ ትሕቲ ንጉስ ገብረመስቀል ደው ኢሉ እናዘመረ እንከሎ እቲ ንጉስ ከኣ ብተመስጦ ንዜማኡ ይሰምዖ ነበረ እሞ እታ ሒዝዋ ዝነበረ ካብ ሓጺን ዘተሰርሐት ዘንጉ ኣብ እግሪ ቅዱስ ያረድ ኣተወት። ካብ እግሩ ድማ ደምን ማይን ፈሰሰ። እንተኾነ ቅዱስ ያሬድ ማህሌቱ ክሳብ ዝፍጽም ኣይተሰምዖን።
እቲ ንጉስ ኣዝዩ ደንገጸ ነቲ ዘንጊ ካብ እግሪ ቅዱስ ያረድ ነቒሉ ከኣ ንቅዱስ ያሬድ ኣብ ክንዲ እዚ ዝፈሰሰ ደምካ ዝደለኻዮ ኣዝዘኒ ክህበካ እየ በሎ። ቅዱስ ያሬድ ድማ “ዝደለኽዎ ከምዘይትኽልክለኒ ቃል እተወለይ” ኢሉ ዝደለዮ ንኸይክልክሎ ኣምሓሎ። ከምዚ ድማ በሎ “ክምንኩስ ክኸይድ ሕደገኒ” በሉ። ነዚ ዝሰምዐ ንጉስ ኣዝዩ ሓዘነ፡ እንተኾነ ማሕልኡ ከይጠልም ይኺድ ሓደጎ። ብድሕሪ እዚ ቅዱስ ያሬድ ናብ ውሽጢ ቤተክርስቲያን ኣብ ፊት ታቦተጽዮን ደው ኢሉ እና ኣመስገነ እነከሎ ካብ መሬት ሓደ እመት ዝኣክል ልዕል ልዕል በለ። ናብ ገዳም ብምኻድ ድማ ብኣዝዩ ብርቱዕ ጾምን ጸሎትን ተወሲኑ ይነብር ነበረ።
ጸሎትን በረከትን ናይ ቅዱስ ያሬድ ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ምንጪ፥ ስንክሳር(ግንቦት 11/፲፩)


text:
፳/20 ሰነ ዕረፍቱ ለኤልሳዕ ነቢይ/20th June the Death of St.Elisha
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!
፳/20 ሰነ ዕረፍቱ ለኤልሳዕ ነቢይ
ኤልሳዕ ማለት ሓላዊ ሃገር ማለት እዩ ትውልዱ ካብ ነገደ ይሳኮር ኮይኑ ኣብኡ ሻፋጥ ይብሃል (1ነገ 19፡16)።ነቢይ ኤልሳዕ ዓሰርተ ክልተ ጽምዲ ብዕራይ ገይሩ እና ሓረሰ ከሎ ብነቢይ ኤልያስ ገይሩ ቅዱስ እግዚኣብሔር ምስ ጸውዖ ነቶም 12 ጽምዲ ኣብዑር ገዲፉ ደድሕሪ ኤልያስ ሰዒቡ ንኣምላኽና ንእግዚብሔር ዘስመረ ሰብ እዩ(1ነገ 19፡19-21)።
ንብዙሕ ግዜ ንነቢይ ኤልያስ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መጨረሽታ ነቢይ ኤልያስ ካብኡ ዝፍለየሉ ግዜን ሰዓትን ምስ በጽሐ ኣብ ልዕሊ ኤልያስ ዝነበረ ጸጋ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኡ ዕጽፍን ድርብን ኮይኑ ክወርድ ለመነ። እቲ ካብ ሰማያት ሓዊ ዘውረደ፡ ንሰማይ ሰለስተ ዓመትን መንፍቕን ዝናብ ከይከውን ዝዓጸወ፡ ንምዉት ዘተንስአ፡ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኣዝዩ ልዑል ዝነበረ ነቢይ ኤልያስ ንባሕሪ ዮርዳኖስ በቲ ለቢስዎ ዝነበረ ካባ ገይሩ ከፊሉ ተሳገሩ (2ነገ 2፡8)።ነዚ ኩሉ ነቢይ ኤልሳዕ ብዓይኑ ይርኢ ነበረ። ኣብ መጨረሽታ ከኣ ነቢይ ኤልያስ ብሰረገላ ሓዊ እና ረኣዮ ናብ ሰማይ ተወስደ። ነዚ ዝረኣየ ኤልሳዕ እቲ ዘፍቅሮ ኣብኡ ካብኡ ስለ ዝተወስደ ብዓው ዝበለ ድምጺ ኣዝዩ ጨደረ። ግናኸ “ክዓርግ ከለኹ እንተሪኢኻኒ ክኾነልካ እዩ” ዝብል ቃል ነቢይ ኤልሳዕ ዘኪሩ ግና ብሓጎስ ድኣ ተመልሰ።
ነቢይ ኤልያስ ብናቱ ካባ ባሕሪ ዮርዳኖስ ከም ዝኸፈል፡ነቢይ ኤልሳዕ እውን በቲ ካብ ኤልያስ ዝወደቐ ካባ ጌይሩ ንባሕሪ ዮርዳኖስ ከፊሉ ናብ ሃገሩ ተመልሰ(2ነገ 2፡11-14)
ኣብ ኤልያስ ዝነበረ ጸጋ ኣብ ልዕሊ ነቢይ ኤልሳዕ ስለ ዝሓደረ ብዙሕ ድንቂ ዝኾኑ ስርሓት ብሂወቱን ብሞቱን ሰርሐ። ንብዙሓት ናይቲ ዘመን እቲ ሰባት ከኣ ብስጋን ብነፍስን እና ጓሰየ ዓቢይ ኣገልጉሎት ፈጺሙ እዩ።
ነቲ ዘፍቅሮ ነቢይ ኤልያስ ኣፋንዩ ክምለስ ከሎ ዝጸረፍዎን ዘላገጽሉን ልሳኑ ከፊቱ ረገሞም ካብ ዱር 2 ድቢ ወጺኦም ከኣ ሰባበርዎም (2ነገ2፡23-25)
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ብጸጋ ኣምላኽ ስጋዊ ናብራ ገዲፉ ኣሰር ነቢይ ኤልያስ ዝሰዓበ ነቢይ ኤልሳዕ፡ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊኡ መንፈሱን ረዲኤቱን ኣውሪዱ ዓበይቲ ተኣምራት ክገብር ኣብቂዕዎ እዩ። ካብቲ ኣዝዩ ብዙሕ ዝኾነ ተኣምራት ናይ ነቢይ ኤልሳዕ ገለ ካብኡ ብከፊል ክንርኢ፡
ብካባ ኤልያስ ባሕሪ ዮርዳኖስ ከፊሉ ተሳጊሩ (2ነገ2፡13-14)ጥንሲ ዝሰድድ፡ ዘይጥዑም ዝነብረ ማይ ናይ ኢያሪኮ ኣዝዩ ጥዑምን ጥዕና ዝህብን ገበሮ (2ነገ 4፡19-22)
ሰብኣያ ብሂወቱ ከሎ ዝተዓደዮ ዕዳ ከይከፈሎ ብምማቱ ሰበይቱ ብባዓል ዕዳ ተተሒዛ ክልተ ደቃ ንባርነት ክሽየጡ ኣብ ዝበጽሓትሉ ግዜ ነተን ዝነበርኣ ሒደት ዘይቲ ብጸሎቱ ኣበርኪቱ ዕዳኣ ከፊላ፡ ደቃ ካብ ባርነት ከም ዝተርፉ ገይራ፡ህይወታ ብዘይ ሽግርን ጸገምን ክትመርሕ ኣኽኢልዋ እዩ(2 ነገ 4፡1-7)
እታ ኣዝያ ለባም ሹናማዊት ሰበይቲ ፡ምስ ሰብኣያ ተማኺራ ኩሉ ግዜ እትምግቦ ዝነብረትን ነቲ ቅዱስ ናይ እግዚኣብሔር ሰብ ናይ በይኑ ገዛ ሰሪሓ መዕረፊ ዘዳላወት፡ ናብ ኣምላኽ ለሚኑ ብዝነበሮ ጸጋ ኣምላኽ ውላድ ረኸበት ፡ እቲ ዝተወልደ ህጻን ግና ድሕሪ ግዜ ስለ ዝሞተ ነቢይ ኤልሳዕ ናብ ኣምላኽ ለሚኑ ካብ ሞት ኣተንስኦ(2ነገ 4፡8-37)።
ብህይወቱ ምዉት ዘተንስኤ ኤልሳዕ ምስ ሞተ እውን ብቅዱስ ዓጽሙ ንዝሞተ ሰብ ካብ ሞት ተንሲኡ እዩ(2ነገ 13፡14-21)።ዝቐትል መግቢ ብጸለቱ ፈዊሱ ሰባት ከም ዘበልዑ ገበረ (2ነገ 4፡38- መፈ)።
ናይ ሶርያ ሓለቓ ሰራዊት ብዝነበሮ ሕማም ናብ ኤልሳዕ መጺኡ ማይ ጸሎት ተኣዚዝዎ ሓውዩ እዩ። ካብቲ ነቢይ ኤልሳዕ ዝነበሮ ከኣ ክልተ ጽዕነት መሬት(ጸበል) ወሲዱ እዩ። ከመይ ቅዱሳን ብኹሉ ንብረቶም ቅዱሳን ስለ ዝኾኑ። ነዚ ተረዲኡ እዩ ናይ ሶርያ ሓለቓ ሰራዊት ጸበል ክወስድ ዝኸኣለ(2ነገ 5፡1-መፈ)።ብተኣምራቱ ኣብ ማይ ዝኣተወ ምሳር ኣብ ልዕሊ ማይ ጸብለል ከም ዝብል ዝገበረ ዓቢ ኣቦ እዩ(2 ነገ 6፡1-7)።ኣብ ሃገሩ ተቐሚጡ ኣብ ሶርያ ኣብ ማእከል ቤተ መንግስቲ ዝግበር ዝነበር ዝርርብን ቅዲ ኩናት ብዛዕባ ምፍራስን ምውራርን እስራኤል ተገሊጽሉ ንእስራኤላውያን ዓወት የውህቦም ነበረ። እዚ ከም ዝኾነ ዝፈለጠ ናይ ሶርያ ንጉስ ሰራዊቱ ሰዲዱ ንነቢይ ኤልሳዕ ሒዞም ክቐትልዎ ኣብ ዝመጽሉ ግዜ ከኣ ጌና ከይተበገሱ ከለዉ ፈሊጡ ብትብዓት ተጸበዮም። ንብዘሎ ዙርዩኡ ኣኽቢቦም ጠጠው ኣብ ዝበልሉ ግዜ ድማ ኣገልጋሊኡ፡ገሓዚ ክጭነቕ ከሎ ነቢይ ኤልሳዕ ግና እሳታውያን መላእኽቲ ኣብ ዙርዩኡ ስለ ዝነበሩ ዝተሰምዖ ነገር ኣይነበረን፡ ናብ ኣምላኽ ለሚኑ ከኣ ንኹሎም እቶም ሰራዊት ኣዒንቶ ከም ዝዓውሩ ገበረ እሞ ኩላቶም ምርኣይ ሰኣኑ። ናብ መዕረፊ ወሲዱ መግቢ ኣብሊዑ ማይ ኣስቲዩ ከኣ ብሰላም ናብ ሃገሮም ኣፋነዎም(2 ነገ6፡8-23)። ካብ እስራኤል ሓሊፉ ክሳዕ ሶርያ እና ኸደ ክሳዕ ዕለተ ሞቱ መገዲ እግዚኣብሔር መሃረ ንዝግሰጽ ገሰጸ፡ ትብዓት ዘድልዮ፡ መድሃኒት፡ኮነ ሓገዝ ዘድልዩ ከኣ ብዝተዋህቦ ጸጋ ናብ ኣምላኽ እና ለመነ ይፍጽመሎም ነበረ። ናይ ዘመኑ ነገስታት ከኣ ኣብ ግዜ ሕማም፡ ሽግሮም ኮነ ራህውኦም ብዛዕባ እቲ ክኸውን ዘለዎ ነገር እንታይ ምኻኑ ክፈልጡ ብኣካልን ብመልእኽተኛን ይሓቱ ነይሮም እዮም። ኣብ ግዜኡን ኣብ ሰዓቱን ከኣ ምላሽ ይዋሃቡን እቲ ዝኾነ ከኣ ከምቲ ዝበሎ ይፍጸም ነበረ (2 ነገስት ካብ ምዕራፍ ሸውዓተ ንደሓር ዘሎ ተመልከት)።
ብሓፈሻ ስለ ናይ ቅዱሳን ነገር ተተንቲኑ ዝውዳእ ኣይኮነን። ነቢይ ኤልሳዕ እውን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዓቢን ክቡርን ዝነበረ ነቢይ እዩ። ብዝተዋህቦ ጸጋ ኣምላኽ ከኣ ኣብ ዘመኑ ንብዙሓት ናብ መገዲ የማን መሪሑ፡ብስጋን ብነፍስን ምስ ኣምላኽ ኣተዓሪቕዎም እዩ።ነቢይ ኤልሳዕ ን 50 ዓመታት ዝኣክል ንእግዚኣብሔር ብትግሃት ምስ ኣገልገለ ዓረፈ።
ሎሚ እውን ንዓና ምስ ኣምላኽ ከተዓርቐና፡ በረኸቱን ረዲኤቱን ኣብ ልዕሌና ክወርድ ናይ እግዚኣብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና።ኣሜን!
ወስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።


text:
ትምህርትን ሓልዮት ቆልዑን
ኵሎም ሰባት ናብ ናይ ኤንገልሆልም ኮሙን ትምህርትን ሓልዮት ቆልዑን፡ ድሕረ ባይትኦምን ቅድመ-ኵነታቶም ብዘየገድስ ቅቡላት ኴይኖም ክስምዖም ኣለዎ። ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ቆልዑን ተመሃሮን ናይ ምቕባል ልምዲ ኣለና። ናይ ቅበላ ኣገባብ ናይ ነፍስ ወከፍ ዓይነት ትምህርቲ ብጽቡቕ ዝማዕበለን ቅድሚ ምዝገባ፡ ኣኼባ ምስ ቤት ትምህርቲ፣ ቆልዓ/ተመሃራይን ወለድን ይግበር።
መዋእለ ህጻናት
ኣብ ሽወደን፡ ቆልዑ ኣብታ 6 ዝመልኡላ ዓመት ትምህርቲ ይጅምሩ። ቅድሚኡ ኣብ መዋእለ ህጻናት ክኸዱ ይኽእሉ። ኣብ ኤንገልሆልም ኮሙን መዋእለ ህጻናት ኣብ ኵሉ ክፋላት ናይዛ ኮሙን ኣለዉ። እዚ ኮሙን ብመሰረት ሕጊ፡ ወለዲ ንሓልዮት ቆልዓ ሓደ ምልክታ ድሕሪ ምእታዎም፡ ፡ ኣብ ሓደ መዋእለ ህጻናት ሓደ ቦታ ናይ ምቕራብ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ግዜ ኣለዎ።
መባእታዊ ቤት ትምህርቲ
ቆልዑ ኣብታ 6 ዝመልኡላ ዓመት ትምህርቲ ይጅምሩ። እቶም ቆልዑ ካብ 6-15 ዓመቶም ናብ’ቲ ብመባእታዊ ቤት ትምህርቲ ዝፍለጥ ይኸዱ።
ኣብ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ፡ ናብ ሽወደን ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ንዝመጹ ቆልዑ፡ መቀራረቢ ክፍልታት ኣሎ። ኣብኡ፡ እቲ ቤት ትምህርቲ ነቶም ተመሃሮ ንናይ ሽወደን ትምህርቲ ይቐራርቦም፣ እኹል ፍልጠት ቋንቋ ሽወደን ይህቦምን ድሕረ ባይታ ትምህርቶምን ኣፍልጦ ኣብ ኵሉ ዓይነት ትምህርቶምን ይግምግም።
ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ
እቶም ቆልዑ ካብ 15-18 ዓመቶም ናብ’ቲ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዝፍለጥ ይኸዱ። ናይ ኤንገልሆልም ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፡ ሮነስኩላን ይብሃል። ኣብ’ኡ ካብ ብዙሕ ገለ ናይ ቋንቋ መላለዪ ዝሓዘ ናይ መላለዪ መደብ ኣሎ። እዚ ሽወደንኛ ዘይኮነ ካልእ ቋንቋ ኣደ ንዘለዎምን ኣብ ቀረባ ግዜ ናብ ሽወደን ንዝመጹ ቆልዑን መንእሰያትን እዩ።
ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት (ኤስሴፍኢ)
ኣብ ናይ ኣባጽሕ ትምህርቲ ከም ሓድሽ መጻኢ በጽሒ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት (SFI) ክትመሃር ትኽእል ኢኻ። ኣብ ናይ ኤንገልሆልም ቤት ንባብ ብዘሎ መምርሒ፡ እቲ ናይ መመልከቲ ቅጥዒ ይምላእ። ናይ መቐመጢ ፍቓድ ውሳነ ዝተወሃብካሉ ወረቐትን ንትምህርቲ ዝዓለመ ወረቐት ምስክር ልደትን ምሳኻ ክህሉ የድልየካ።
ወረቐት ምስክር ልደት ካብ በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ይወሃበካ።
ኣድራሻታት ናይ ቤት ንባብን በዓል መዚ ኣታዊ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ትሕቲ ”ርክብ” ትረኽቦ።
Sidan uppdaterad den 25 maj 2016.


text:
ዘና ገዳብ: ዳይረክተር EEPA ነቲ “ታስክ ፎርስ” ከፍልጦ ዘይደለየ ሓቂ ናይ
ዓዋተ ዶት ኮም ምስ ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን (Dr. Mirijam Van Reisen) ኣብ ዘካይዶ ቃለ-መሓትት፡ እታ ሓንቲ ጽልግልግ ኢላ በቶም ተኻፈልቲ ዋዕላ ብራስልስ መልሲ ዘይረኸበት ዝነበረት ሕቶ መልሲ ሂባትላ። ድርጅታ EEPA እቲ ነዞም ኤርትራውያን “ናይ ውከሳ ጉጅለ” “reference group” ንክቖሙ ዝተጠቕመሉ መምዘኒ ከመይ ኢዩ ነይሩ? ብኣበሃህላ ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን ሓደ ካብቲ ዝተጠቀሙሉ ናይ ኣመራርጻ መምዘኒ፡ ማለት EEPA ብዝርኣይዎ፡ ትብል ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን፡ ዝኾና ውድባት ናብዚ ዝካፈላ ንለውጢ ብሰላማዊ ኣገባብ ዝኣምናን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ መንግስታት ዘይሕገዛ ክኾና ኣለወን ዝብል ኮይኑ፡ ብጎነጽ ዝኣምንን ወይ ወተሃደራዊ መፍትሒ ዝኣምን ክኸውን የብሉን።
ክሳዕ ሕጂ ሰለሰተ ካብቶም ነብሶም ብ“ታስክ ፎርስ” ዝሰምዩ ኣብ ዘቕረብዎም ሰለስተ ሰፋሕቲ ናይ ኣሰታትፋ መግለጺታት፡ ዋላ ሓደ ካብኣቶም ብዛዕባ ‘ዛ ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን ዝጠቐሰታ መምዘኒ ዝጸሓፈ የለን። ዋላ እቲ ኣፈኛ ናይ “ታስክ ፎርስ” ኣቶ ዓብደልራሕማን ኣልሰይድ ብኣቶ ኣማኒኤል ኢያሱ ወናኒ ኣሰና ዶት ኮም (assenna.com) ኣብ ዝተገብረሉ ቃለ-መሓትት ብተደጋጋሚ እዛ ናይ መምዘኒ ሕቶ ቀሪባትሉ ክነሳ ዋላ ሓንቲ ጊዜ’ውን ትኹን ነዛ ብዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን ዝተገልጸት መምዘኒ ኣይጠቐሳን። ነቲ ናይ ኣሰና ዶት ኮም ከም ሓበሬታ መወከሲ ኣብዚ ጥብቆ ንምርኣይ ይከኣል [refer to translated excerpt of interview here.]
ዓወተ. ዶት. ኮም ብዛዕባ ‘ዚ ተቐያያሪ መግለጺታቱ ንኣቶ ዓብደልራሕማን ኣልሰይድ ተሓቲቱ ክሳዕ እዛ ጽሕፍቲ እዚኣ እትወጽእ ብዛዕብኡ ምንም መልሲ ኣይሃበን። ምስ ሃበና ድማ ኣብዚ ከነውጽኦ ኢና።
ዓወተ. ዶት. ብዛዕባ ዋዕላ ብራስለስ ዘለዎ ሓበሬታታት ካብቶም ብ “ታክስ ፎርስ” ምዃኑ ዝገልጹ፡ ዓወተ ነዚ ክካየድ ዝምደብ ዘሎ ኣኼባ ዘይተገደስሉ ኣብዚ ኣኼባ ስለዘይተዓደሙ ኢዩ ዘብል’ወነ ተጻሒፎም ነይሮም፡። እዞም ክልተ ኣበሃላታት ጭብጥታት የብሎምን። ዓወተ. ዶት. ኮም ብልክዕ ነቲ ዝብገስ ዝነበረ (ዘዋስን ባህርይ ዝነበሮ) ኣኼባ ቅድሚ’ቲ “ታስክ ፎርስ” ምቛሙ ቅድሚ ክልተ ዓመት ሓበሬታ ብዛዕባ ርክብ ናይ ኣቶ ካሳሁን ቸኮል፡ ኣዳላዊ ናይ ረድሲ ፕረስ (Red Sea press) ምስ ዶክቶር ቫን ራይሰን ይፈልጥ ነይሩ። ዓዋተ ግን ኣብ ዝኾነ ብሕቡእ ዝግበር ናይ ፍርቂ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኾነ ናይቲ ካልኣይ ፍርቂ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኣይድግፍነ ኣይሳተፎን’ውን እዩ።
ብተወሳኺ፡ ዶክቶር ቫን ራይሰን ትብል፡ እቲ ነዚ ዋዕላ’ዚ ዝወጸ ወጻኢታት ካብ ናታ ኦርጋኒዜሽን (ውድብ) ከምዝተሸፈነ፡ ዝኾነ ይኹን ሓገዝ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኤውሮጳ ኮሙሽን ይኹን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ (EU, EC or USA) ከምዘይተቐበለ’ወን ገሊጻ። እቲ ብጋዜጣ Indian Ocean Newsletter, (ION) ዝወጻ ሓበሬታ ጌጋ ከምዝኾነ ‘ወን ገሊጻ። ብተወሳኺ እቲ ዋዕላ ብEEPA ከምዝተሓስበን ከምዝተፈጸመን ኣብሪሃ።
ነይዚ መግለጺ ሓቅነት ንምርግጋጽ ዓወተ. ኮም ንፍራንስ ሶለር ካብ IOC ተወኪሶም። መልሲ ምስ ምንጭታተይ አረጋጊጸ ከምልሰልኩም’ አሉ ’ሎ።
ገለ ኤርትራውያን ነዚ ናይ ብራስለስ ዋዕላ ንምንታይ ክሳዕ ክንድዚ ተነጻጊ ምዃኑ ንምርዳእ ኣሸጊርዎም፡ እቶም “ታስክ ፎርስ” ከመይ ኢሎም ከምዝቖሙ ንምንታይ የገድስ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ውጽኢት ናይዚ ጉባኤ ነቲ ናይ ምቅዋም ጠንቂ ዘቐደመ ክሳዕ ዝኾነ፡ ይብሉ።
ንኣቶ ኣምሃ ደመኒኮ፡ ገዲም ኣባል ናይ Network of the Eritrean Civil Society (NECS), እዚ ሕቶ ቀሪቡሉ ክምልስ እንከሎ፡ NECS ካብ 2003 ዓ.ም ጀሚሩ በብቕሩብ ከማዕብሎ ዝጸንሐ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንዘይውገኑ ኤርትራውያን፡ ከዘራርቦም ቅሩብነት ንክህልዎ ገይሩ። ከምዚ ዝስዕብ ካኣ ኢገልጾ፡
ቅድሚ’ቲ ናይ መጀመርታ ሓድነታዊ ዋዕላ ናይ ጕንቦት 2008፡ NECS ሓደ ስትራተጂ ሓንጺጻ። እዚ ከኣ ተቓውሞ ኣብ ውሽጣዊ ዝርርብ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ከም መሻርኽቲ ኣብ ግምት ክኣቱ። ኣብ መስከረም 2008 ሓደ ሰነዳዊ ቅዋም ብጽሑፍ ናይ ምሕጽንታ ኣቤቱታ ናብ ሕብረት ኤውሮጳ ኣቕሪባ ነይራ። ኣብዚ ንሕብረት ኤውሮጳ ማዕረ ማዕሪኡ ዘተ ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ኢርትራዊ ተቓውሞ ክትገብር ዝሓትት ኢዩ። እዚ ሰነዳዊ ጽሑፍ እዚ ኣብ ዕላዊ ኣኼባ ናይ ብርክት ዝበሉ ተወከልቲ ናይ NECSን ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ላዕለዎት ጽፍሒን ኣብ ዘለዉሉ ኢዩ ቀሪቡ። ኣብዚ ዋዕላ’ዚ ውልቃዊ ተወካሊ ናይ ባሮሶ (Barroso)፡ ውልቃዊ ተወካሊ ናይ ሚሸል (Michel) ምስ ክልተ ኣባላት ናይ DG Dev (Development Directorate general) ተረኺቦም ነይሮም።
ቁሩብ መዓልታት ድሕሪ’ቲ ኣኼባ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ናይ ማዕረ ማዕሪኡ ዘተ ሓሳባት ከምዝተቐበለቶ፡ ኣብ ዝቐልጠፈ እቲ ርኽክባት ምስ ናይ ፖለቲካ ተቓውሞ ክጅምር ድሌቱ ምዃኑ ኣፍሊጡ። (በቲ እዋን’ቲ ርክብ ምስ ሲቪካውያን ማሕበር ተጀሚሩ ኢዩ ጸኒሑ)። በዚ ብምትእስሳር በሺር ኢሳቕን ኣድሓኖም ገብረማርያምን ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስይዊ ኪዳን (ኤዲኪ) ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሓለፍቲ ናብ ብራስለስ ተዓዲሞም ናይ ፈለማ ሕጋዊ ዝኾነ ርክብ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብቲ ብደረጃ ናይ DG Dev (Development Directorate general) ኣብ መስከረም 2008 ኣካይዶም። ኤዲኪ ሽዕኡ ሓደ ጥልቕ ዝበለ መዘክር ብጽሑፍ ኣቕሪቦም። ኣብቲ እዋን’ቲ ተረድኦ ናይ ኵሎም ኣካላት ማለት ሕብረት ኤውሮጳን፡ ኤዲኪን፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ሓደ ስሙር ግንባር ንምቛም ኮይኑ ብእኡ ኣቢልካ ከኣ ኣብ ነንሕድሕድ ምልላይን ምውሳእን ኣድማዒ ዝምድናታትን ዘተን ንምክያድን ንምዕማቝን ኢዩ ነይሩ። ካብዚ መሰረት’ዚ ዝብገስ ኢዩ ብስም ኤዲኪ ርኽክብ ምስ ካልኦት መንግስታት ከምኒ በልጂዩምን፡ ሆላንድን ፍረንሳይን ዝተመስረተ።
ውጽኢት ናይ ዝገበርናዮ ስራሓት፡ ይብል ኣምሃ (Amha) ሕብረት ኤውሮጳ “ናይ ምዝርራብ ቅዋም ምስ ኵሎም ኣካላት ምስ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ብቀጻሊን ብሰፊሑን ክራኸብን ክዛተን ቅዉም ምኻኑ ኢዩ ዝፍለጥ”። ስለዚ ክልቲኦም “EEPAን “ናይ ውከሳ ጉጅለን” “reference group” ክዓግትዎ ዝፈተኑ ጉዳይ እንተሃለወ፡ ንዕኦምን ንመሰልቶምን ከምኡውን ንዝፈትውዎም ፖለቲካውያንን ተግባራቶም ኣብ ሸንኮለል ሸሚምካ ተዋሳኣይ ብምዃን ነቲ ዓለምለኻዊ ኣካላት ናብ ጠቅምኻ ንምውዓልን ክኸውን እንከሎ ቆላሕታኻ ነቲ ጭቡጥ ኣተሃላልዋን ናይ መወዳእታ ውጽኢትን ተቓውሞ ነቓዕ ንምግፋሕ፡ ነቲ ህልዊ ዘይምትእምማን ብምምርኳስ ንህዝቢ ኤርትራ ምምቕቓልን ምድኻምን ብኡ ንብኡ ድማ ነቲ ተነካኢ ጉዳይ ሓድነት ናይ ተመቓቒሉ ዘሎ ኤርትራዊ ተቓውሞ ዘጋድድ ኢዩ” ይብል ኣማሃ።
ብሓጺሩ ኣማሃ ደሞኒኮ (Amha Domenico) ይብል፡ ሕብረት ኤውሮጳ ን Network of the Eritrean Civil Society (NECS) እንዳኣመስገነ፡ ንዑ ንመኽሰባት ናይ ዘተ ምስ ኩሎም ናይ ኤርትራውያን ውድባት ክትርእዩ፡ ኢሉ እንዳጸዓረ እንከሎ፡ “EEPAን “ናይ ውከሳ ጉጅለን” “reference group” ግና ዕላምኦም ንሕብረት ኤውሮጳ ጸሊኻ ኣብ ጠቕሞምን መሰልቶምን ፈተውቶም ፖለቲካውያን ፓርቲታትን ጥራሕ ንምድራት ኢዩ።
A translated excerpt of Amanuel Eyasu’s interview with Mr. Abdulrahman AlSayed


text:
“ኣቦታት ክምስሉ ንክፍኣት ዝተዓደለ ኣእምሮ ንተንኮል መዘና የብሉን ይብሉ” 1 ነሓሰ 2015 ኤርትራ ደሴት ስላምን ትችዓተ ብሔራታ ከም ሓደ ዝነብሩላን ዝሓስቡላን ልዕሊ ኩሉ ካብ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኮነት ካብ መላእ ዓለምና ስላማ ዘውሓሰት ካብ መራሕቲ ስጋብ ተራ ሕዝቢ ብዘይ ፍርሒ ዝነብረላ ሃገር ሰላምን ፍትሕን፤ ሓድነትን ምኳና፤ ሕዝቢ ኤርትራ ዳግማይ ንማሕበረሰብ ዓለም ብግብሪ ዘርኣየሉ ታሪካውን ንውሉድ ዎሎዶታት ብሕዝቢ ኤርትራን ብህዝቢ ኣፍሪቃን ብሓበን እና ተዘከረት እንነብር ዕለትያ።
ኤርትራ ኣብዚ ብዘይ ተኣደነ ጠቀነን መሰናክላትን ትሓልፍሉ ዘላ እዋን ህዝቢ ኤርትራ ብ 1 ነሓሰ 2015 ነቶም ኣብ ውዽዽር ብሽክሌታ ብደረጃ ዓለም ኣብ ቱር ደ ፍራንስ ዝተሳተፍን ንመጀመሪያ ግዜ ኣብ ታሪክ ስም ሃገሮም ኤርትራን ስም መላእ ኣፍሪቃ ሰማይ የዕሪጐም ታሪክ ዘመዝገቡ እሙናትን ቡሉጻት ደቁ፤ ንሃብሮማት ተቀዳደምቲ ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን መርሃዊ ቅዱስን፤ ኣብ ታሪክ ኤርትራ ኣብ እዋን ናጽነት 1991 ጥራይ መወዳድርቲ ብዝርከቦ ክትኣምኖ ዘጸግም ካብ መራሒ ሃገርን ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ፤ መራሕቲ ሃይማኖት ብሓፍሻ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ክትኣምኖ ዘጸግም መን’ዩ መራሒ መን’ዩ ተመራሒ ከተለሊየሉ ብዘይኣል ጽቅጥቅጥ፤ጀጋኑና ኮሪዕኩም ኣኩዕኩሙና፤ሃገርኩም ኣብ መድረክ ዓለም ክብረት ሰሊምኩማ ኢኩም እሞ ዕድመን ጥዕናን ይሃብኩም፤ሰማእታትኩም ኣቅሲኩም ኢኩም ቅሳነት ይሃኩም ብምባል ንደቁ ሉዑል ኣቀባብላ ዝገበረሉ ንደለይቲ እከይ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ጐቦ ሓቂ ዘራጸመሉ፤ ብዘይ’ካ ነቶም እንፈልጦም ሓሹላት፤ ንማሕበረሰብ ዓለም ክትሓብኦ ዘይካኣል ረዚን መልእክቲ ዘመሓላለፍሉ ዕለትዩ ነይሩ።
እዚ ነተን ብሕዝቢ ዓለም ዝተፈንፈና ብዋጋ ክብሪ ሓደ ሕዝብን ሃገርን ንፓለቲዊ ኣጀንዳ ንከተብራ ናብ ነጋዶ ዝተቀየራ ካብ ሜዲያዊ ዕማም ናብ ገደል ማሚቱ ዝተቀየራ መራከቢ ቡዙሓን ሓያላን ሃገራት ዓቢ ሕፈረት ዘጐልበበ፤ ንውድብ ሕቡራት ሃገራትን ባይቶ ጸጥትኡን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብተደጋጋሚ ዝቀርብ ናይ ፈጠራ ክስታት ብግብሪ ዘበርዓነ፤ ኣብ ዘመተ ሓሶት ንዝተዋፈሩ ደቂ ሃገርን ወጻእተኛታትን ርእሶም ዘድነነ ኣጋጣሚ’ዩ።
ብፍላይ እተን ብምኒስትሪ መራከቢታት ኢንፎርመሽን ኢትዬጱያ ብናይ ኣሜሪካ ትካላት ጥፍኣትን ብስም ኤርትራዊያን ኣብ ወጻኢ ዝቆማ ማዕከን ሓሶት ዝኮና መርበባት ሓበሬታ ዓዋተ፤መስከረም፤ኣሰና፤ኣዝማሪኖን ወዘተ፤ ብዘይካ’ዚ ብስም ተጣበቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝቆማ ትካላት፤ ብምኒስትሪ መራከቢታት ኢንፎርመሽን ኢትዬጱያ ብናይ ኣሜሪካ ትካላት ጥፍኣትን ኣብዚ ጉዳይ ጠልቀፍቀፍ ከይብሉ ስለ ዝተነግሮም ብዛዕባ እቶም ህዝቢ ኤርትራ ምንባሮም ውን ዝረሰዖም ጋንታ ኩዕሶ እግሪን ካልኦትን ተፈቲኖም ናይ ዝወደቁን መዛግብ ክግንጽሉ ኢና ተዓዚብና።
በቲ ይኩን በቲ ግን እቲ ብዕለት1 ነሓሰ 2015 ኣብ ርእሰ ከተማ ኤርትራ ኣስመራ ዝተራእየ ሓጐስን ሓበንን ሕጸ ድኣምበር ጌና መርዓሎ፤ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጐኒ ህዝቡን መንግስቱን መሪሕ ግንባሩ ህዝባዊ ግንባር ዲሞክራሲያዊን ፍትሕን ብምኳን ለይትን ቀትርን ከይበለ ኣብ ኩሉ ሃገር ትጠልቦ መከተ መሳርዑ ከይቆረጸ ብግዚያዊ ጸገማት ከይተረበሸ ብሓያል ትኩርነት ክሰርሕ ስለ ዝጸንሓ ዝዘርኦ ዝዓጽደሉ፤ ኤርትራ ሙሉእ ብሙእ ዜጋታታ ሙዑሩይ ማሕበራዊ ኣገልሎት ዝረክብሉ፤ ፓለካዊ ተሳታፍነቶም ዘረጋግጽሉ፤ ህዝባዊ ግንባር ንሰብኣዊ መሰልን ዲሞክራስን ፍትሕን ዝተቃለሰሉ ዕላማ ንመጻኢ ዎሎዶታት ብዘቅስን ኣገባብ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ምስ ኩሉ መደባት ህንጸትን ልምዓትን ምክልካልን ኣጣሚሩ ክሰርሓሉ ስለ ዝጸንሓ ብዘደንቅ ኣገባብ ዓለም ኣባይታ ክትሪኦ ሙኳናን ኩሎም ገበርቲ እከይ ስም ኤርትራ ዳግማይ ከልዕሉሉ ብዘይ ክእሉ ኣገባብ ኣፎም ዝልጐመሉ ናይ ዓመታት ሕቶ ዘይኮነ ኣብ ቀረባና’ዩ ዘሎ፤1 ነሓሰ 2015 ድማ ምስ ዓወት ደቃ ጸንቢራ ነዚያ ኣበሲራ።
ኣብ መወዳእታ ኤርትራዊን መንእሰያት ኣብ ዝሃለው ይሃልው ምእንቲ ክብረት ሕዝብካን ሃገርካን ኣበርዕካ ምስራሕ ጻሙኡ ክብረት ምኳኑ ተገንዚቦም ብታሪክ ዝጉሓፎም ከይተደናገሩ ንሃገሮምን ሕዝቦምን ኣበርቲዖም ክሰርሑ ይግባእ።
ኣዳል ድምጺ ኤርትራዊያን
03/08/2015


text:
ኣብ ታርክ ሕዝቢ ኤርትራ ይኩን ቃልሱን ተበራርዮም ዝስዓቡ ገዛእቲ ንሕዝቢ ኤርትራ ንምብርካኩ ቅድሚ ተቶካሲ ኣጽዋር ምጉራቶም ገርብ ብሓክላ ዝብል ውዲታዊ ስነ – ሓስብ ሒዞም’ዮም መግዝእቶም ዝፍሉሙ ዝነበሩ ታሪክ ድማ እዚ’ዩ ዝምህረና።
ፍርያት ናይ’ዚ ሓስብ ዝኮኑ ገለ ውሕዳት ደቂ ሃገር ድማ ኣይትሳእኑን ንኣብነት ታሪክ ዝጓሓፎም ማሕበር ሓድነት ምስ ኢትዮጵያ ናይ ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ኣብነት’ዮም።
ሕዝቢ ኤርትራ ድማ ስጋብ እዛ ዕለት እዚኣ ብሕማቅ ናይ ጥልመት ታሪክ ይዝክሮም ኣሎ።
እምብኣር ወያነን ላክቱን ንሕዝቢ ኤርትራ ንምብርካኩን ምድካሙን ኣብ መሬት ኩሉ ዝካኣሎም ጌሮም ምስላጥ ምስ ኣበዮም ዘበግስዎ ዊዲታኣዊ ስነ-ሓሳብ ስመሪዝም’ዩ፥ነዚ ስነ – ሓሳብ ኣብ ግብሪ ንምፍታኑ ዝተመርጹ ባእታታት ድማ
1- ኣብ ኤርትራ ቅድም ኢሎም ገበን ዝፍጽሙን ካብ ሃገር ዘምለጡን ብገበን ዝሕተቱ።
2 – ኣብ ኤርትራ ተወልዶም ዝዓበዩ ንኤርትራዊያን ዝመስሉ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ።
3 – ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ዝነበሩ ምስ ወራር ወያነ ናብ ኢትዮጵያ ዝተመልሱ ተዛረብቲ ትግርኛን ካልእ ቓንቓታት ኤርተራ።
4 – ብቀሊሉ ክታለሉ ክከድዑኡን ዝክእሉን ጽቡቅ መጻኢ ዘይብሎም ቀቢጸ ተስፋ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ።
5 – ካብ ስድራቤቶም ጀሚሮም ምስ ሃገሮምን ሕዝቦምን ሱሮም ዝበተኩን ዘይሓላፍነታዊያን።
6 – እዞ’ም ክብ ኢሉም ዝተጠቅሱ ንካልኦት መታን ክጽልዉ ኣብ ክሊ ዕድመ መንእሰያት ክኮኑ ሓደ ካብ’ቲ ንስነ – ሓሳብ ስመርሪዝም ከቁሙ ዝትሓሪዩ ባእታታት’ዮም።
ነዚ ንምትግባር ድማ ኣብ ኣዋሳን መቀለን ደብረዘይቲ ነዞም ክብ ኢሎም ዝተጥቅሱ ንምስልጣንን እኬባታትን ብተድጋጋሚ ሳምንታት ዝወሰደን ኣማኢት ኣሽሓት ዶላር ዝተመወለሉ ስልጠናታት ከም ዝትካየደ ካብ ካብቃላት ስልጠንቲ ስመርሪዝም ኣብ መራከቢ ቡዙሓን ስሚዕናዮ ኢና ገና ውን ይስርሓሉ ኣሎ።
ስለ’ዚ ወያናዊ ስመሪዝም ዘምጽኦ ለውጢ ከም ዘየለ ሕዝቢ ኤርትራ ብፍላይ መንእስያት ኣብ ወጸኢ ዝነብሩ ነዚ ስራም ዊዲት ገና ብኣግኡ ዝነቅሕሉን ዝምክትዎ ዘልዉ ውን እንተኮኑ ነዚ ሰራም ወያናዊ ስመሪዝም ወትሩ ክንነቅሑሉን ትኩርነቶም ከዛይዱ ይግባእ።
መስረትዊ ተልእኮ ወያናዊ ስመርሪዝም
( ስመር)
———————————
1 – ታሪክን ቃልስን ሕዝቢ ኤርትራን መሪሒ ወድቡ ህግ ኣብ ማሕበርስብ ዓለም ብሕማቅ ከም ዝንበብ ምግባር።
2 – ሃገር ክሃንጽን ከልምዕን ዝክእል እቲ ክፋል ሕብረተስብ መንእስይ ብምኻኑ ቀዳማይ ታርጌት ምግባሩን ኣብ ሃገሩን ሕዝቡን መንግስቱን ጽላኣት ከም ዘሕድር ምግባር።
3 – ዘየለ ኩነታት እናፍጠርካ መንእስያት ካብ ሃገር ከም ዝኩብሉሉን ካብ ልምዓታዊ መድባት ሃገሮም ከም ዝቦኩሩ ምግባር።
4 – ኣብ ስደት ብፍላይ ኣብ ኤሮፓን ኣሜርካን ምስ ኣተዉ ረጊኦም እንተ ተምሂሮምን ሰርሖምን ኣንጻር ስነ -ሓሳብ ወያናዊ ስመርሪዚም ስለ ዝከውንን ኣብ መድባት ልምዓትን ህንጸትን ንከይሳተፉ ሓያል መድናገሪ ብምፍጣር ጽልኣት ሃገሮም ከም ዘሕድሩ ምግባር።
5 – ካብ ሃገር ወጽኦም ናብ ስደት ኣብ ዝዑዓዙሉ ሓድገኛ መገዲ ንክጥቀሙ ጎስጋሳት ምግባር ንዘጋጥሞም ሓደጋታት መንግስትን ህግድፍን ከም ዝሕቱትሉ ምግባርን ኣብ ሕዝቢ ነዊጺ ምፍጣር።
6 – ኣብ ልዕሊ ሕዝብን ሃገርን ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቀብ ንከይልዓል ማሕበረስብ ዓለም ንግዚኡ ክኣምኖም ዝክእል ወረታት ምዝርጋሕ።
7 – ኣብ ወጸኢ ሃገራት ዝርከቡ ብሓፍሻ ኣብ ኣብ መድባት ልምዓት መታን ከይሳተፉ ምፍርራሕ።
8 – ውዳበ ሓደ ንስዕረትና ክከውን ስለ ዝክእል ኣብ ደገ ዝርከቡ ኣብ ሃገራዊያን ማሕበረ ኮማትን ማሕበራትን ወዘተ ዝኣመሰሉ ውዳቤታት ንከይሳተፉ ኣብ ዘክይድዎ መድባት ሕውከት ምፍጣር።
9 – ተነቅፍቲ ዝኮኑ ጉዳያት ሕቶ ስብኣዊ መሰል፥ሕቶ ህጻናት፥ሕቶ መንእስያት፥ሕቶ ድቂ ኣንስትዮ ብዝከፋኤ ምልክዑ ከም ዝልዓል ምግባር ብተመሳሳሊ ኣብ ጸለመ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስት ግንባር ብዝልዓለ መልክዑ ክስርሓሉ ።
10 – ድሮ ነዚ መድባት ንምዕዋት ኣብ ስራሕ ሜድያታት ኣስና፥ሬድዮ ኤረና ፥ሬድዮ ወግሕታ ወዘተን ናይ ፓልቶክ መድባትን ሰማዒ ንክረከባ ኣብ ኣብያተ ሻሂ ኣብያተ ምግብን ብፍላይ ኤርትራዊያን ኣብ ዝታካከብዎ ከም ዝደጋገም ምግባር ሓሶት ምስ ዝድጋገም ሓቂ ስለ ዝመስል።
11 – ድሮ ኣብ ስራሕ እትርከብ መርማሪት ኮምሽን ስብኣዊ መስላት ወድብ ሕብራት ሃገራት ትሕዝቱኡን ሓቅነቱን ብዘየገድስ ኣጀንዳኣ ንከተተግብር ኣብ ሓሶትን ሰንዓን ክስታት ምሕጋዝ።
12 – ወፍሪ ዋርሳይ ንልምዓት ወፍሪ ባርነት ብምባል ክግለጽ።
13 – ንመንግስትን ግንባርን ሕዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘመልክዕን ዘሓይልን ውጻኢታዊ መድባት ልምዓትን ዕብየትን ፍጹም ካብ ምግላጽ ምቁጣብ።
እዚ ገል ክፋል ካብ’ቲ ማእልያ ዘብሉ ሽርሕታት ወያናዊ ስነ – ሓስብ ስመርሪዝም ምካኑ ኩሉ ክርድኦ ይግባእ ብፍላይ ድማ መንእስያት።
እምብኣር ሃገር ስማእታት ኤርትራ ሳላ ንቅሓት ሕዝባን መንእስያታን ቡቁዕ መርሕነትን’ያ ማእለያ ዘብሉ ሽርሕታት ጠሓሒሳ መበል 25 ዓመት ናጽነትን መከተን ንምጽንባል ትሽባሽብ ዘላ እሞ ስጋብ ፊጹም ዓወት መክትና ነሓይልን መስርዕ ከይቆረጽና መሳርዕና ገጥ ነብል።
ሼር ምግባር ኣይትዘንግዑ
ሰማእታትና ወትሩ ይዘከሩ
ዓወት ንሓፋሽ


text:
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!
ፈለማ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ንደለይቲ ፍትሒ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ደጊመ፡እንቋዕ ንሓድሽ ዓመት 2018 ኣብጸሓና! ኣብጸሓኩም! እብል፡፡ ርሑስ ቅንያት ኣውደኣመት ክኾነልና እንዳተመኹ፡ 2018 ዓመተ ፍትሒን ርትዕን፡ ን27 ዓመታት ዝደገሰና ድነ ዝቕንጠጠሉ ዓመት ክኾነልና እትምነ፡፡
ንሎሚ፡ 6ይ ክፋል ዲፕሎማሲያዊ ጽሑፋት ምስ ዝቕጽል፡ ብጭብጥታት ዝተሰነዩ፡ መርኣያ ፖሊሲ ዲፕሎማሲያዊ ምንዝርና ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኣብ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝኾኑ ሽርሒታትን ዝምልከት ሓበሬታ ይፍንወልኩም፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ከም ዝገለጽኩዎ፡ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝተኻየዱ ፍጻመታት ዝተዋስኡ፡ ኣካላት ወጻእ ስለያ፡ ኤምባሲ ኤርትራን ምክትታል ዶባትን እዮም፡፡ እቶም ኣብ ሱዳን፡ ብጉልባብ ኣባላት ኢምባሲ ኤርትራ ተመዲቦም፡ ስለያዊ ዕማማት ዝዓሙ፡ ቀንዲ ሓለፍቲ ማለት፡ ኣምባሳደር ዒሳ ኣሕመድ ዒሳን ኮ/ል መልኣከ ተስፋማርያምን፡ ኣብ 2004 ናብ ሱዳን ምምልላስ ምስ ኣብዝሑ፡ ኣብ ሱዳን ዝፈጸምዎ ሽርሕታት፡ ብመንግስቲ ሱዳን ስለ ዝተፈልጠ፡ ስርዓት በሽር ብወግዓዊ መገዲ ካብ ሱዳን ክእለዩ፡ ንቤ/ጽ ፕረሲዳንት ደብዳቤ ጽሒፉ ምንባሩ ውን እዝክር፡፡ እንተኾነ፡ ዲሒሮም ብዝሰዓቡ ደፋእቲ ምኽንያታትን፡ ብሰንኪ ምትእትታው መንግስታት ግብጺን፡ ሊብያን፡ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ጉዳይ ዞም ክልተ ሰለይቲ ብዙሕ ኣይደፋኣሉን፡፡
ብዙሓት ዜጋታትን ተንተንትን፡ ንህልው ኩነታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ክገልጹ እንከለው፡ “ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም” ብምባል ኢዮም ዝገልጽዎ፡፡ ብወገነይ “ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም” ዝብል ኣምር፡ ምስ ኢትዮጵያ ጥራይ ዝግለጽ ዘይኮነስ፡ ዳርጋ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ንዘሎ ርክባት ዝገልጽ ኣምር ከምዝኾነ እኣምን፡፡ እቲ ምንታይ ሲ፡ ኣብ ዘመነ መግዛእቲ ኢሳይያስ፡ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት፡ ናብ እውጅን ዘይእውጅን ኩናት ስለዝተቐሰብና፡፡ ምስ ኢትዮጵያ ዘሎ ርክብ፡ ብህዝባዊ ርክባትን ብሚዲያን ጎሊሑ ክወጽእ ስለዝተገብረ እምበሪ፡ ብዓይኒ ሓቂ፡ ምስ በዓል ሱዳን፡ የመን፡ ጁቡቲ… ዘለና ርክብን ዝተፈጠረ ከልበትበት ውን ኣብ ናይ ድሕረ መጋረጃ ምትፍናን ዝተመርኮሰ፡ ኣካል “ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም” ኢዩ፡፡ እንሆ ከኣ ጭብጥታት፡፡
ከምቲ ኣብ 4ይን 5ይን ክፋል ዝገለጽኩዎ፡ ንናይ ሱዳን ብኮታት መዝሚዙ፡ ኢሳይያስ ብናይ ጸጥታ መሓውራቱ፡ ኣብ ሱዳን ዘይሕጋዊ ተግባራት ክፍጽምን፡ ምስ መንግስቲ ሱዳን ብክልተ ዝተሰሓለ ርክባት ክምስርትን ጸኒሑ ኢዩ፡፡ ስርዓት ኣል በሽር ውን፡ ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ሱዳንን ዝኽተሎ ፋሉላዊ ሽርሒታት ምስ ተረድአ፡ ከም’ቶም ካልኦት መራሕቲ፡ ንስርዓት ኢሳይያስ ነጺጉ ርክባቱ ምስ ኢትዮጵያ፡ ጅቡቲን የመንን ከሕይልን ምስ ኢሳይያስ ድማ ኣብ መደባት ህዝባዊ ርክባት ጥራይ ከተኩር ፖሊሲ ሓንጺጹ’ዩ፡፡ ብፍላይ ምስ የመን፡ ኢትዮጵያን ዝመስረቶ “ሰንዓ ፎሮም” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዲፕሎማሲያዊ ምትሕብባር፡ ኣብ መፋርቕ 2000 ንኢሳይያስ ሓያል መንጸሮር ዝፈጠረሉ ውዳቤ ኔሩ፡፡ ኣብ ክንዲ ቀጥታዊ ጂኦ ፖሎቲካዊ ምትእስሳር ምስ ዘለና ሃገራት፡ ዝነበረ ኣፈላላያትን ምስሕሓብን ብዲፕሎማሲያዊ ብልሓት ምፍታሕ፡ ኣብቲ እዋናት ናብ ህልኽ (Obstinacy) ዘዛዘወ ፕሮግራማት ብምሕንጻጽ፡ ምስ ግብጽን ሊብያን ምሕዝነት መስሪቱ፡፡
ኢሳይያስ፡ ኣብ ልዕሊ ዑሞር ቃዛፊ ዝተነብረ እገዳታት ጥሒሱ፡ ንቃዛፊ ክሳለም፡ ናብ ትራብሎስ ዘምረሓሉ እዋናት’ውን ሽዑ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን፡ ቃዛፊ ኣብ ኣፍሪቃ ተቐባልነቱ ንምዕባይን፡ ኣፈኛ ኣፍሪቃ ንምኻንን፡ ካብ ዝነበሮ ክቱር ባህጊ፡ ኣቐዲሙ ሳሕል ሳህራ (ሲንሰድ) ዝበሃል ውዳቤ ብምቋሙ፡ ኢሳይያስ ውን ከይወዓለ ከይሓደረ ናይዚ ኣህጉራዊ ውዳቤ፡ ኣባል ንምኻን፡ ብወጻኢ ጉዳያት ኣቢሉ ክታሙ ኣምቢሩ፡፡ ኣብ ኣፍሪቃ ጎብለል ናይ ምኻን ሕልሚ ዝነበሮ ቃዛፊ፡ ምስ ኢሳይያስ ምሕዝነት ምስፈጠረ፡ ታም ኦይል ዝተብሃለ ኣህጉራዊ ናይ ነዳዲ ካምፓኒ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ጌሩ፡፡ ቃዛፊ፡ ናብ ኣስመራ መጺኡ ወግዓዊ ዑደት ምስ ኣካየደ’ውን፡ ብሓንቲ ሄርኩሎስ ዝተብሃለት ነፋሪትን፡ መርገብ ዝተብሃለት መርከብን፡ ማእለያ ዘይብሉ ማሽነሪታት ንኢሳይያስ ኣረኪብዎ ‘ዩ፡፡ ክሳብ ሕጂ፡ በዓል ብ/ጀነራል ኣብርሃለይ ክፍለ፡ ዝሕዝወን ላንድክሮዞራት ውን ካብ ጋዳፊ ዝተመጠዋ ህያባት ኢየን፡፡
ብኡ ንብኡ፡ ኢሳይያስ ምስ ቃዛፊን፡ ሓላፊ ጸጥታ ሊብያ ነበር ዓብዱላህ ሰኑሲን ርክባት ምስ ጀመረ፡ ማዕረ ማዕረ እቲ መስርሕ፡ ዘይሓላፍነታዊ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ክምስርትን፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝነበሮ ኢድ ምትእትታው ንምዕባይ ድማ ጸጥታዊን ወትሃደራዊን ውዳቤታት ብምትዕርራይ ሓደስቲ መደባት ክሕንጽጽ ተራኢዩ ‘ዩ፡፡ ገለ ክፋል እቶም መደባት ንናይ ኢሳይያስ “ጽግዕተኛ” ኣረኣእያ ዘንጸባርቑ ኔሮም፡፡ ብፍላይ ኣብ ሱዳን ዘሎ ጸጋታት ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ንምብሓት፡ ንመንግስቲ ሱዳን “ከም ሓላይን ከም ጸላኢን” ተመሲልካ ዝካየድ ዝነበረ ሽርሒታት፡ እቶም ፈጸምቱ ከይተረፈ ዝደናገርሉ ዝነበረ ውግዓዊ ፖሊሲ ኢዩ፡፡
ኢሳይያስ ጉዳይ ዳርፉር ንምፍታሕ ብዝብል፡ ኣብ ዘቤታዊ ጉዳይ ሱዳን ኢዱ ብምንዋሕ፡ ንክልቲኦም ጉጅለታት ብማዕረ ዘሳሲ ፖሊሲ ሓንጺጹ፡ ብሓደ ገጽ ንበዓል ፕረሲዳንት ኣልበሽር፡ ሳላሕ ጎሽን ናፍዕ ዓሊ ናፍዕን “ኣብ ዳርፉር ዘለኩም መርገጺ ቅኑዕን ቅቡልን ኢዩ” ብምባል፡ ኣብ ጎኖም ከም ዝቐውም ክገልጸሎም እንከሎ፡ ብካልእ ገጽ ከኣ፡ ንበዓል ዶ/ር መስጦፋን መጅብል ከሊልን ድማ፡ “ጉዳይ ዳርፉር ብምትእትታው ስርዓት ዋሽንግተን፡ ኣልበሽር ክፈትሖ ምድላዩ፡ ኣንጻር ድሌት ህዝቢ ሱዳን ምኻኑ” ይሕብሮም ኔሩ፡፡ ኣብ ኣስመራ፡ በዓል ዓብደላ ጃብር፡ ኣብ ዘዳልውዎ ዋዕላ “ዕርቂ” ሱዳን/ዳርፉር፡ ከም ቅድመ ኩነት ዝቐረቡ 3 እማመታት’ውን፡ ምሉእ ብሙሉእ ብኢሳይያስን ማንኪን ዝተዳለው ኔሮም፡፡ እቶም እማመታት 16 ሚእታዊት ኣብ ስልጣን ምቕረሐ ክህልዎም፡ ንዞባ ዳርፉር ተወሳኺ ናይ 700 ሚሊዮን ዶላር ባጀት ክስላዕ፡ ከምኡ’ውን ግብሪ ዞባ ዳርፉር 50 ሚእታዊት ብቐጥታ ንዳርፉር ክውዕል ዝብሉ ኮይኖም ዓብደላን የማነን ኣብ ክንዲ እቶም ዳርፉር ብቐጥታ ንመንግስቲ ሱዳን ኣቕሪቦም፡፡ ድሕሪ ናይ ሰሙናት ስርሓት ህዝባዊ ርክባት፡ ክልቲኦም ወገናት ንእማመታት ኢሳይያስ ነጺጎም፡ ነናብ ዝጥዕሞም ፋሕ ኢሎም፡፡
“ጽግዕተኛ ፖሊሲታት” ኢሳይያስ፡ ከም ዘየዋጽኦም ዝተርድኡ ሓለፍቲ ዳርፉርን መንግስቲ ሱዳንን ድማ፡ ንኢሳይያስ ራሕሪሖም፡ ናብ ትራቡሉስ ግዒዞም፡፡ ምሕዝነት ቃዛፊን ኢሳይያስን’ውን፡ ኣብ ውሽጢ ኣዋርሕ ቂሂሙ፡፡ መንግስቲ ሱዳንን ዕጡቋት ጉጅለታት ዳርፉርን ድማ፡ ብቃዛፊን ሑሱኒ ሙባረኽን ጥራይ ክላዘቡ መሪጾም፡፡ ኢሳይያስ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ዘኻዕበቶ መለለዪ ባህሪ እንተሎ፡ “ኣንነትን ምዕባይ ተኽለ ስብእንኡን” (Ostentatious behavior) ኢዩ፡፡ ኣብ ጉዳይ ልዝብ ሱዳን ኩሉ ምስ ፈሸሎ’ውን፡ እቲ ልዝብ ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ንምምሳልን፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘለዎ ናይ ዲፕሎማሲ ኣበርክቶ ኣብ ቦትኡ ከምዝኾነ ንምምሳል፡ ዓሊ ዓብዱን ካልኦት ሓለፍትን ኣርካይቭ ኤረቲቪ እንዳገላበጡ፡ ሱዳናውያን ሰላምታ ክለዋወጡን እሱ ከኣ ምስ በዓል በሽር ክዘራረብን እተርኢ ክሊፕ፡ በቢዓመቱ ኣብ መሳኹቲ ኤረ ቴቪ ክመሓላለፍ ክእዝዝ ጸኒሑ፡፡
ብዝኾነ፡ ኢሳይያስ ኣብ ልዝብ ሱዳን ዘጋጠሞ ፍሽለት፡ ኣብ ከብዱ ኣሕዲሩ፡ ቀጺሉ ክልተ ክፋላት ዘለዎ መደብ ቁጠባዊን ስለያዊን ስርሓት፡ ኣብ ሱዳን ውሽጢ ውሽጢ ክዓምም ህርድግ ኢሉ፡፡ ማዕረ ማዕረኡ፡ ኣብ ሱዳን ዝነበረ ቅልውላው እንዳተፈተሐ ከይዱ፡፡ እቶም ክልተ ሓለፍቲ (ዒሳን ወዲ ፊተውራሪን) ኣብ መጽናዕታት ሃጓፋት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን፡ ምንጪ ኣታዊታት መንግስቲ ሱዳን፡ ርክባት መንግስቲ ሱዳንን ኢትዮጵያን፡ ከምኡ’ውን ሓገዝ ንዕጡቋት ሶማልን ሓርነታዊ ጉጅለታት ኦጋዴንን ተጸሚዶም፡፡
መንግስቲ ግብጺ’ውን፡ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብዝነበሮ መርገጺታት፡ ብፍላይ ኣብ ሓገዝ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ኢትዮጵያ፡ ንስርዓት ኢሳይያስ ፊናንሳዊን ማተርያላዊን ሓገዛት ጀሚሩ፡፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን’ውን ኣንጻር ኢሳይያስ ንዝቖሙ ጉጅለታት ሓገዝ ከምዝገብሩ ይፍለጥ፡፡ መስርሕ ሓገዝ ንተቓወምቲ ጉጅለታት፡ ዋላ ንቡር እንተኾነ፡ ምስ መጽናዕትን ናይ ነዊሕ ግዜ ስትራተጅካዊ ጠመተን፡ እንተዘይሃሊይዎ ሳዕቤኑ ዝበኣሰ’ዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ኢሳይያስ ንኹሎም ተቓወምቲ ጉጅለታት ዝገበሮ ሓገዝ ከይዓጠጦም፡ በቢዕለቱ እቶም ጉጅለታት’ውን ራሕሪሖምዎ ነናብ ዝጥዕሞም ይግዕዙ ኣለው፡፡ ካብ በዓል ዳሂር ኣዌስ ክሳብ ሞላ ኣስገዶም ዘለው፡ ብመንግስቲ ግብጺን ስርዓት ኢሳይያስን፡ ልዕሊ ዜጋ ተጠሚቶም ተሓብሒቦም ክንሶም፡ ኣብ ቋሕ ሰም ራሕሪሖሞ ሃዲሞም ’ዮም፡፡
ኣብ ምውዳብ ተቓወምቲ ጉጅለታት ሱዳን፡ ኢትዮጳያን ሶማልን ኢምባሲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን፡ ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ኣሃዱ ምክትታል ዶባትን ዝነበሮም ተሳትፎ ዝለዓለ ‘ዩ፡፡ እዚ ብሃታ ሃታ ዝካየድ ዝነበረ ዘይውርጹጽ መስርሕ፡ ኣብ ልዕሊ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያዊን ጽላታት ሃገርና፡ ከቢድ ሃሰያ ኣስዒቡ’ዩ፡፡ ብጀካ እቶም በቢእዋኑ ብወለንታን ብስርሒትን፡ ኣኣብ ሃገሮም ምስተተሓዙ ኣብ ሚዲያታቶም ዝገልጽዎ፡ ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ካብ ዝተረኸቡ ጸብጻባት፡ ሓገዛት ንተቓወምቲ ጉጅለታት፡ ካብ 2005 ንደሓር ኢምባሲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን፡ 1542 ኣባላት ዕጡቋት ጉጅለታት ኢትዮጵያ (ብፍላይ ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ኦጓዴንን)፡ 167 ኣባላት ዕጡቋት ጉጅለታት ሶማል፡ 486 ኣባላት ዕጡቋት ጉጅለታት ሱዳን (ብፍላይ ደቡብ ሱዳናውያን)፡ ኣብ ኤርትራ ሰልጢኖም ‘ዮም፡፡ ኣብ ወርሒ 2/2005 ድማ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ምስ ጸጥታ ግብጺ ብሕቡእ ተላዚቡ፡ ኣብ ከባቢታት ሞሎቨርን ጀበል ሓሚድን ዝተዓለሙ፡ ብዳውድ ኢብሳን ትዋት ፓልን ዝተብሃሉ ዝምርሑ፡ ልዕሊ 200 ዝኾኑ ዕጡቋት ብኸውሊ ብነፋሪት ኣብ ደቡብ ሱዳን ሉንግቹክን ፒቡርን ዝተብሃሉ ከባቢታት ኣዋፊሮም ‘ዮም፡፡
ጎኒ ንጎኒ እዞም ንዕጡቋት ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝግበሩ ሓገዛት፡ ፕሮፖጋንዳዊ ማሽነሪታት ኢሳይያስ ድማ፡ “መኸተ፣ ስለ ዘይተጸዓትና፣ ምምሕዳር ወሽንግተን፣ ስርዓት ወያነ፣ ስርዓት በሽር፣ ዘይፍትሓዊ እገዳ…” ብዝብሉ ቃላት ዝወቀቡ፡ ሓያሎ ጎስጓሳት ብኹሉ ኣንፈት ቀጺሎም፡፡ ብሰንኪ ውሳነታት ኣባጓይላ ኢሳይያስ፡ ዘቤታዊን ኣህጉራዊን ዕዮታትና ምስ ማህመኑ፡ ሚዲያዊ ዘመተታት ኤረ ቴቪ፡ ድምጺ ሓፋሽን መርበባትን’ውን፡ ኣብ ዘይጭበጥን ገነታዊን (utopian & fantasy) ትንታነታት ጥሒሎም፡፡ ቁጠባ ሃገርና ኣብ ዘይውድን ፖሊሲታት ኢሳይያስ ተጸሚዱ፡ ፊሲካላዊን ገንዘባዊን ፖሊሲታት ተጠንጢኑ፡ ናይ ትሪያል ኤንድ ኤረር (trial & Error) ተልመዴን ውሳነታት ምስኮነ፡ “ሕኑቕ ዓፍራ የውጽእ” ከም ዝበሃል፡ ኢሳይያስ ባዕሉ ዝፈጠሮ ሃጓፋት ክመልእ፡ ኣብ ዘቤታዊ ጉዳያት ሃብቲ ህዝቢ ክምንጥል፡ ኣብ ፖሊሲታት ወጻእ ድማ ንጎረባብቲ ሃገራት ዘዕኑ ናይ ጽግዕተኛ ተግባራት ክፍጽም ተሸሚሙ፡፡
ወኪል ሃገራዊ ድሕነት መሓውራት ብምስፋሕ፡ ዳርጋ ኣብ ኩሉ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያዊን ዕዮታት ክነጥፍ፡ ኣብ ዝተገብረሉ መድረኽ ድማ፡ ኣብ ማእከል ኣስመራ ኣባላት ጸጥታ ብስም ብርኪ ንብረቶም ዝምንጠሉ ዜጋታት ከጽንዕ፡ ኣብ ወጻእ 2 ሚእታዊት ንኽምእርር እቶት ዜታታትና ከጸናጽን፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ሸርፊ ሰተፍተፍ ክብል፡ ወደባትና መዕንደሪ ግዳማውያን ክኸውን፡ ባህሪያዊ ጸጋታት ሃገርና ብዘይምዕሩይ ኣገባብ ክምዝመዝ፡ ተገይሩ’ዩ፡፡ ብኡ ንብኡ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ከም ኣካል መንግስቲ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ረብሓን ድሕነትን ሃገርና ኣተኩሩ ዝዓዪ፡ ኣብ ተራን ዘይሓላፍነታዊን መስርሕ ተሸሚሙ፡ ኩሉ መሓውራቱ ጎቲሙ፡ ብነበር ታሪኽ ዝብለጽ፡ “ብሓለንጊ ሰውራ” ክህድድ ዝፍትን፡ ኣብ ዘቤታዊ ወደኽደኽ ዝተዋፈረ፡ ዓቕሚ ኣልቦ ትካል ኢሳይያስ ጥራይ ኮይኑ ተሪፉ፡፡
እተን ጎረባብቲ ሃገራት ከኣ፡ ነፍሰወከፍ በሰላታተን ጸብጺበን፡ ኣነዋሪ ተግባራት ኢሳይያስ ንኣህጉራዊ ትካላትን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ከፍልጣ ኪኢለን ኢየን፡፡ ኪኖ ኣፍልጦን ጸቕጥታት ማሕበረ ሰብ ዓለምን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝካየዱ ሽርሒታት ግን ሕጂ ውን ይቕጽሉ ኣለዉ፡፡ እቲ ከም በዓል ዒሳን ወዲ ፊተውራሪን ዓይነት ኣረሜናት ዝተዋፈርሉ፡ ሚሽን ሱዳን’ውን፡ ቀስብቐስ ከምተን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘለዋ ዝጠፈሻ ሚኒስትሪታት፡ እንዳ ደስከለ፡ ኣብ ንጥፈታት ማሕበረ ኮማት፡ ምውዳብ ደቂ ኣንስትዮን፡ ምስላጥ ኢምባሲያዊ ወረቓቕቲን ጥራይ ካብ ዝሽመም ፡ እንሆ ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ፡፡ እንተ’ቶም ህግደፋውያን ግን፡ ይትረፍ ዶ ዶብ ሰጊሮም ከም ትማል ዜጋታት ሐሓኒቖም ከምጽኡ፡ ንዕሸላት መዕንገሊ ባኒ፡ ንህዝቢ ማይን ነዳድን ከማልኡ ኣብዘይከኣልሉ መድረኽ ኮይኖም ውን፡ ነታ ሱዳን ሕጂ’ውን፡ “ሻውዐይቲ ዞባና ….ሓለንጊ ሰውራ…” እንዳበሉ ከጉባዕቡዕላ ይፍትኑ’ዮም፡፡ ደድሕሪ በዓል ወዲ ፊተውራሪ ኣብ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝተመደቡ ከም ኣለም ነጋሽ፡ ስዒድ ማንታይ፡ ኢብራሂም እድሪስ፡ ግርማይ ሳንቲምን የውሃንስ ገበረሚካኤል (ጆን)ን ዝኣመሰሉ ወኪላት’ውን፡ በቢዓቕሞም መደባት ኢሳይያስ ክዓዩ ዋላ ደልዓስዓስ እንተበሉ፡ ግዜ ስለዝጠለሞም ዘምጽእዎ ለውጢ የለን፡፡ እቲ ምንታይ ሲ “ዓሳ ካብ ርእሱ ኢዩ ዝጨኑ…” ከምዝብልዎ ለባማት’ዩ፡፡
ክቡራት ተኸታልቲ!
ኣብ ጉዳይ ሱዳን ኣድሂበ፡ ብኽፋላት ዘቕረብኩዎ ጽሑፋት ሎሚ ምስ ዝዛዝም፡ ቀጺለ ኣብ ሱዳን ዝተኻየዱ ሽርሒታት ዝምልከት ገለ ካብ ሰነዳት ዝተረኸቡ ጭብጥታት በምውሳኽ’ዩ፡፡
• ደድሕሪ በዓል ዒሳ፡ ፈለማ ናብ ኢምባሲ ሱዳን ደሓር ድማ ናብ ኢምባሲ ደቡብ ሱዳን ዝተመደበ ኣምባሳደር ኣለም ነጋሽ ሰንጋል (ኮ/ል) እውን፡ ብዓቕሙ ኣብ ገለ ስርሒታት ተሳቲፉ ኔሩ፡፡ ካብ ሓፈሻዊ ኣፍልጦይ፡ ኣለም ነጋሽ ኣብ ሕሽክብ ኣብ ክፍሊ ኤምዳድ ዝነበረን ምስ በዓል ዒሳ ኣብ ግርማይካ፡ ከሰላ፡ሰዋኪንን ፖርት ሱዳንን ኣብ ስለያዊ ተግባራት ተመዲቡ ከምዝነበረ እዝክር፡፡ ኣብ 2007 ወርሒ 8 ካብ ኤርትራ ናብ ሶማል ኣብ ዝለኣኽ ኣጽዋር፡ ኣብ ምክትታል ተራ ኔርዎ፡፡ በቲ እዋን ኣለም ነጋሽ፡ ምስ ኮሎኔል መሓመድን ሌ/ኮ ኣታክን ዝተብሃሉ፡ ወትሃደራዊ መኮነናት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ብምትእስሳር፡ ዝተፈላለየ ፈኮስትን ማእከለዎትን ኣጽዋራት፡ ብዩጓንዳ ኣቢሎም ናብ ኣል ሸባብ ይልእኹ ኔሮም፡፡ እቶም ክልተ መኮነናት ደሓር ብመንግስታት ሱዳን፡ ካብ መዝነቶም ተኣሊዮም’ዮም፡፡
• ኣለም ነጋሽ ኣብ ሱዳን እንከሎ፡ ኣቐዲሙ ኣካያዲ ስራሕ ኢምባሲ ኤርትራ፡ ኣብ ቻይና ምስ ዝነበረን ደሓር ግን ንኢሳይያስ ዝራሕረሐ መሓመድ ኑር መሓመድ ዝተብሃለ፡ ምስ መንግስቲ ክላዘብ ንምእማን ሰለስተ ግዜ ከምዝጸዓረን፡ ከምዝነጸጎን፡ ኣብ ሓደ ጸብጻብ ተገሊጹ ኣሎ፡፡ ብተመሳሳሊ ኣለም ነጋሽ፡ ንኣምባሳደር ዓብደላ ኣደም ንምእማን፡ ኣብ ሱዳን ቪላ ግሪን ቢሊ ዝተብሃለ ቦታ፡ ከምዝተቋጸሩን ከምዘይመጾን ዝገልጽ ጸብጻብ’ውን ኣሎ፡፡
• ኣለም ነጋሽ፡ ካብ 2002 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ናብ ሶማል ኣስታት 8 ሻዕ ከም ዝተመላለሰ፡ ካብ ሓለፍቲ ዕጡቋት ጉጅለታት ሶማል ምስ ሸኽ ሓሰን ሸሪፍ ርክባት ከም ዝገበረ፡ ኣብ 2005 ከኣ 3 ግዜ ምስ ተኽለ ማንጁስን ወዲ በርሀን ብምትእስሳር ምስ ኣልሸባብ ብሓባር ከምዝተራኸቡ ዝገልጹ ሰነዳት ውን ኣለው፡፡
• ኢሳይያስ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከም በዓል ፍቕረ፡ ሳምሶን፡ መሓመድ ኦሞን ካልኦትን ኣብ ዘጽነተሉ ዝነበረ እዋናት፡ ኣብ ወጻእ ዝነብሩ ሃብታማት ውን ደቂቕ መጽናዕቲ ተገይርሎም፡ ብዝተፈላለዩ መገዲታት ኣታዊታት ንመንግስቲ ክገብሩ፡ ኣብ ዝወሰንሉ እዋናት ድማ፡ ብፍላይ ኣብ ደቡብ ሱዳን (ጁባ)፡ ዩጓንዳ (ካምፓላ)ን ኣንጎላ (ሉዋንዳ)ን ጠመተ ተገይሩ ኔሩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ኤርትራውያን ሃብታማት ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘካይድዎ ወፍርታት፡ ምንጪን መጠን ካፒታልን ምስ ተቓወምትን ሱዳናውያንን ወያነን ዘለዎም ርክባትን ዝምልከት ሓበሬታ፡ ብኢምባሲታት ኣቢሉ መጽናዕቲ ይግበረሉ ኔሩ፡፡ ኣብ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝተዋፈሩ ሃብታማት ድማ፡ ኣለም ነጋሽ መጽናዕቲ ኣዳሊዩ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ሊኢኹ ኔሩ፡፡
ኣብ ጸብጻባት ኣለም ነጋሽ ካብ ዝሰፈሩ ሃብታማት
1) ተኪኤ እዝራ (ወናኒ ብርኪ ስታር ሆቴል)
2) ኣለም ወልደማርያም (ወናኒ ብርኪ ስታር ሆቴል)
3) ተኸስተ ተስፋጽዮን (ወናኒ ብርኪ ጁባ ብርጅ ሆቴል)
4) ብርሃነ ገብረሂወት (ወዲ ኣቶይ- ወናኒ ብርኪ ጁባ ብርጅ ሆቴል)
5) ሃብተ ብርሃነ (ወናኒ ብርኪ ጁባ ብርጅ ሆቴል)
6) በርሀ ኣድሓኖም (በርሀ ጀምስ- ወናኒ ብርኪ ኒዎርክ ሆቴል)
7) ጸሃየ በድሉል ( ወናኒ ብርኪ ኒዎርክ ሆቴል)
8) ኣለም ግርማይ (ወናኒት ኣለም ምግብ ቤት ጁባ)
9) ሰለሙን ኣብርሃ (ሰለሙን ሃርዋ) ኣካፋፋሊ ባቫርያ ናይ ሆላንድ ቢራን በዓል ሰመረ (እንዳዓንሰባ)፡ ዘርኣጋብርን ደሳለን (ኮስቲና ሆቴል) ይርከብዎም፡፡ ካብዞም ሃብታማት ሰለሙን ኣብርሃን ብርሃነ ገብረሂወትን፡ ምስ ኣምባሳደር ኣለም ነጋሽ ፍሉይ ርክባት ከም ዝጀመሩን፡ ሓበሬታ ከምዘስንቕዎን፡ ኣብ ጸብጻባት ሰፊሩ ይርከብ፡፡ (ከም ሳክቲዝም፡ ኣብ ጸብጻባት እዞም ሃብታማት ዝሰፈሩ ዝርዝራት ኩሉ ንምግላጽ፡ ንክብሪ ዜጋታት ኢለ ብዙሕ ከም ዝተቖጠብኩ በዚ ኣጋጣሚ ክገልጸልኩም እፈቱ፡፡)
• ካብዞም ኣብ ደቡብ ሱዳን ትካል ዝገበሩ ሃብታማት ውን ገሊኦም ምስ ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ) ናይ ረብሓ ምትእስሳር ዘለዎም እዮም፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ብካልእ ሸነኽ ሱዳን ማለት፡ ብወገን ሓምዳይት ምስ ተኽለ ማንጁስ ብምትእስሳር፡ ማእለያ ዘይብሉ ሃብቲ ዘኻዕበቱን፡ ምስኡ ክጣልዑ ዝውዕሉን፡ ዝተፈላለየ ሓለፋታት ካብ ዝግበረሎም ሃብታማት፡ “ብዘይዕቃበታት” ዝስዕቡ እፍንወልኩም፡፡
1. ሽመንዲ ክፍለ (ነባሪ ኦሞሓጀር፡ ምስ ተኽለ ማንጁስን ሓምድ ኣደም – ኣሞራን ብምትእስሳር ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ዝንቀሳቐስን ተሓባባሪ ኣሃዱ ምክትታል ዶባትን)
2. መሓመድ ኣደም ዓፋ (ነባሪ ሓምዳይት ኮይኑ ምስ ተኽለ ማንጁስን ኮ/ል ንጉሰ ዱማን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ዘለዎን ተሓባባሪ ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን)
3. ዘርአጋብር ተስፋስላሰ ዓንዱ (ነባሪ ኦሞሓጀር ምስ ተኽለ ማንጁስን ሌኒንን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ዘለዎን ተሓባባሪን ምውህሃድ ጉጅለታት ታቓወምቲ ኢትዮጵያ)
4. እድሪስ ፋኪ (ነባሪ ከሰላን ካብቶም ብናይ ሱዳንን ኤርትራን መንነት ሒዞም፡ ብናይ ተኽለ ማንጁስ መካይን ካብ ማእከል ኣስመራ ሰባት ዘውጽኡን፡ ኣብ መሬት ሱዳን ስርሓት ስለያ ዝዓሙ ሓደ’ዩ)
5. ሳልሕ ኣቡ ዓሊ (ነባሪ ከሳላን ምስ ምስ ተኽለ ማንጁስን የናስ ብጹእኣምላክን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ዘለዎ ተሓባባሪ ክፍሊ ወጻእ ስለያን)
6. እዝራ ስብሃቱ ( ኣብ 3ይ ወራር ናይ ስርሒት 01 “ፋልኮን ኮርፕረሽን” ንብረት “ወያነ ወሲድዎ” ብምባል ምስ ፍሊጶስን ተኽለን ተመሳጢሩ፡ ብሓባር ሚሊዮናት ዝተማቐለ ኣብ ጁባ ውን ምስ ተኽለ ብሕቡእ ትካላት ዘቖመ ተሓባባሪ’ዩ፡፡ ኣብ 3ይ ወራር ረብሓ ዘተኣሳሰሮም ፍሊጶስን ማንጁስን ሕጂ ናይ ኣምላኽ ሰላምታ እኳ ዳርጋ የብሎምን)
• ብተመሳሳሊ ኣብ ደቡብ ሱዳን ምስ ኣለም ነጋሽ ርክብ ዝመስረቱ ተባሂሎም ዝተጸብጸቡ ዜጋታት ደ/ሱዳን ድማ፡ ጀነራል ዊያይ ዴምባ፡ ሉዊስ፡ ዲዩም፡ ኣታክን ሳይሞንን ዝትብሃሉ ኣባላት ጸጥታን፡ ሓ/ምክልኻልን’ዮም፡፡
ስርዓት ኢሳይያስ፡ ብፍላይ ካብ 2011 ንደሓር፡ ቁጠባዊ ዓቕምታቱ ባይታ ምስ ዝበጠ፡ ደቡብ ሱዳን ሪፈረንዱም ምስ ገበረት፡ ካብ ዝኣለሞም ውዲታት ሓደ ድማ፡ ኣብ ሞንጎ መንግስታት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ብጉዳይ “ናይ ባጤራ ምቕያር፡ ምልውዋጥን ምምላስን” ዝተፈጥረ ምትፍናን ከም ሃጓፍ ተጠቒሙ፡ ካብ ዘይሕጋዊ ሸርፊ መኽሰብ ረኺቡ’ዩ፡፡ በቲ እዋን፡ ኣብ ትሕቲ 09 ምስ ወዲ በኺት ምትእስሳር ካብ ዝነበሮም ነበርቲ ከሰላን ተሓባበርትን፡ (መንሱር እድሪስ፡ ስዒድ ኢብራሂም፡ ዓምር ኣልኣሚንን ሓምድ ዓብደላን) ነጋዶ ተመሲሎም፡ ናብ ደቡብ ሱዳን ብምውፋር፡ ብሚሊዮናት ዝቑጸር ፓውንድ ዓዲጎም፡ ን09 ኣታዊታት ጌሮም ‘ዮም፡፡ በዓል በሓጎስ ኪሻ፡ ወዲ በኺትን ወዲ ፊተውራሪን ድማ ነቲ ናይ ደቡብ ሱዳን ፓውንድ ተረኪቦም፡ ብመገዲ ከሰላን ካርቱምን ኣቢሎም ብዘይ ሕጋዊ መገዲ ብምሽራፍ፡ ካብ መንግስቲ ሱዳን ዝተፈላለዩ ኣቑሑት ብምዕዳግን ነቲ ባጤራ ናብ ዶላር ኣብ ምቕያርን ተዋሲኦም ኔሮም፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ! ካብ መጽናዕታት ክሳብ ቅንጸላ፡ ካብ ክትራን ክሳብ ዘይሕጋዊ ምቕያር ባጤራታት፡ ካብ መሸጣ ኣጽዋር ክሳብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ዜጋታት፡ ካብ ሓገዝ ንግብረ ሽበራውያን ጉጅለታት ክሳብ ልዝብ ምስ መንግስታት፡ ካብ ምውዳብ ሃሱሳት ክሳብ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ወፍሪ…ኮታስ፡ ኣብ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ንዓመታት ዝተሰላሰለ፡ መደባት ኢሳይያስን ኣሳሰይቱን፡ ዛንታ በጋሚንዶታት ብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ፡ ኮ/ል መልኣከ ወዲ ፊተውራሪ፡ ኮ/ል ዓንደብርሃን ወዲ በርሀ፡ ኮ/ል ጋይም ተስፋሚካኤል፡ ኮ/ል እምናይ ስሌማን፡ ኣምባሳደራት ዒሳ ኣሕመድ ዒሳን ኣለም ነጋሽን ብሓጺሩ ነዚ ይመስል፡፡
በዚ ኣጋጣሚ ድሕሪ 2000 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ዒሳን ወዲ ፊተውራሪን ተመሳጢሮም፡ ሰሚሞም ዝቐተልዋን ክሳብ ሕጂ ተሪሲዓ ዝተረፈትን፡ ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ካርቱም ከም ተሓባባሪት ዝተጠቐሙላ፡ ሓንቲ ጸጋ እትበሃል ነባሪት ከባቢ ኣማራት ስትሪት 17 ከምዝነበረት ከይገለጽኩ ክሓልፍ ኣይደልን፡፡ ኣብ 7ይ ክፋል ብዛዕባ ርክባት ምስ ኬንያ፡ ዩጓንዳ፡ ግብጽን ሃገራት ካልጅን ከምኡ ውን ሓገዝ ንዕጡቋት ሑቲን ድስኩላት ኣምባሳደራትን ዝምልከት ዝምልከት ሓበሬታ ክፍንወልኩም ኢየ፡፡
ወደሓንኩም!
ከምቲ ልሙድ ንኹሉ ንምብጻሕ ኣብ ሼርን ላይክን ኣይትሕመቑ፡፡
By:SACTTISM


text:
ካብ ትጽቢት ናብ ትጽቢት ብግርማይ ዮውሃንስ 1ይ ክፋል
ከም ጨርቂ በልዩ እቲ ሕሱም እዋን፣ ተፈላሊና ኣይተረፍናን ተወሊዓ ባና ብርሃን…። ብ እትብል ግጥሚ ን ኣበባ ሃይለ ከድርፋ እንከሎ ይዝከረኒ። ይዝከረኒ ኮይኑ ግዜን ኩነታትን! ኣነ ምዕንጅሉ ድማ በዛ ዜማ ኣብ ኤክስፖን ካልእን ሳዕሲዐን ነጢረን-ሓቂ መሲሉኒ። “ኣንታ ምዕንጅሉ እባ ኢኻ! ሓቂ መሲሉካ ድዩ?” ዝበሉ ጎራሓት ዓርከ ማሓዛ ግን ኣይተሳእኑን። ቅድሚ ኣኼባ ዝተረደኦም ማለት እዩ።
“ሕሱም እዋን ከም ጨርቂ በልዩ” ዝብል መልእኽቲ እዩ ሰዲዱ-ብመንገዲ እዛ ስራሕ እዚኣ። ሕሱም እዋን ከም ጽንጽያ ኣብ ዝባን ርእሱ ይዝንቢ ከምዝነበረ’ሞ ማዓስ ኣስተብሂሉሉ! “ይወርድ ዶ ኢለዮ?” ድዩ ዝበለ የሱፍ ስዒድ? ትጽቢት ኣይነበሮን። ከመይ ኢሉ’ሞ ክጽበ… .!
“. . .ርእሱ ኣድኒኑ፣ ስድርኡ ኣሕዚኑ፣ የሕልፎ ኣሎ ንሂወት ጸልማት ተኸዲኑ። .ኣደየ ቀደም ዝበልክኒ ሎሚ ፈሊጠዮ ግን ቁልዕነት ሒዙኒ ይወርድ ዶ ኢለዮ… .!” ትብል ደርፊ የሱፍ ስዒድ እዩ ዘዘኻኽረካ። . . . ኣደይ\ዓደይ ቆጽለይ ኢኺ ኣነ ዕምባባኺ፣ ኣነ ዘይመተልኪ ወሊድክኒ እንዲኺ። . . . ቀደም ዝበልክኒ ግን ሎሚ ፈሊጠዮ ቁልዕነት ሒዙኒ ይወርድ ዶ ኢለዮ… .! እዩ እቲ ዜማን ቁዘማን የሱፍ።
እምነትን ግርህነትን እሲ ይወርድ ዝብል ትጽቢት ኣየትሓዞን። ናብራ ዓሳ ክመጽእ ትጽቢት ኣይነበሮን። እናተበላለዐ ዝመጸ ሰውራ በረኻ ግን፣ ዓዲ ምስ ኣተወ ጥሜት መይቱ። ዝበልዖን ዝለመዶን ስኢኑስ ማይ ቀጠነ ኮይኑ ጠባዩ። ግዚኦም ዘእከሉ ከናዲ ሃሰስ ክብል ግድን ኮይኑ።
ኩሉ ሕሰማት ከም ጨርቂ ዝበለየ ዝመሰሎ ግን ደቂሱ ነይሩ። ንቕድሚኡን ኣማዕድዩን ጥራይ ይጥምት ነይሩ። እቲ ሕሱም እዋን ከም ጨርቂ በልዩ እዩ ዝብል ሓሳብ ድማ ቅሱን ድቃስ ኣደቂሱዎ። ክሳዱ ኣዚሩ እውን ንድሕሪት ኣይጠመተን፣ ኣይተጠራጠረን፣ ኣይሓሰበን። ብደም ዝተማሕለሉን ትንፋስ ዝወሰደን እምነት እሞ ከመይ ኢሉ ዘይጽቡይ ከጸብዮ? ብቐደሙ እውን ሳላ እቶም ክሳዶም ንድሕሪት ጠውዮም ዘይጠመቱን ዘየማዕደዉን እንዳኣላ እታ ባንዴራ ዓዲ ኣትያ። መንፈስ ሕሰም ሓዚላ ከተንበልብል እሞ ዘይተጸበየ?
እምነት ኣግዲዑዎስ ይወርደኒ ኣይበሎን። ዝኣመንካዮ ኳና ኣይውደቕካ! ኣብ ሰውራ ተኣሚንካ ዶ ዓዲ ኣቲኻ ምስ ነገስካ ትግምጠል!? ሃገር ዝተቖጻጸረ ሰውራ ምዃኑ ኣይገመተን። ከምኡ ክኸውን ኣይተአበየን። ክንደይ ሻዕ ኣሎ ድዩ ትጽቢት?
እምነት ከምዚ ገይሩ ከም ሰፍኢ ብሓንሳብ ቁልቁል ኣፉ ክትከል እውን ዘይረኣየ ይኸውን ኣብ ባህሊ፣ ልምድን እምነትን ህዝቢ ኤርትራ።
“ብሰሜን ዝመጽእ ዝናብን ንፋስን ንብርኩት ክረምትን ቀውዕን’ዩ” ክባሃል እሰምዕ ነይረ። ብሰሜን ዝመጸት ንፋስ እምነት ግን. . .ካብ ብደቡብ ዝመጸት “ወዲ ማይ ጠላሚት” ትብል ንፋስ እምነት ከም እትገድድ ኣበይ እሞ ፈለጣ! ትጽቢቱ እውን ኣይነበረን። ከመይ ኢሉ እዩ እሞ ክጽበ?
ሓንኲኽካ እምነት እንዶ ጉድ ኣምጺኣ! ሓንኲኽካ ፍትወት ፍቕሪ እዩ። ሓንኲኽካ እምነት ካኣ ነብሰ ቕትለት እዩ- ፍረ ምህርቱን ዓውደ በረከቱን። ግን እሞ መን ኣስተባሃለ! መን ተጸበየ! “ይወርድ ዶ ኢለዮ. . .” እዩ ነገራቱ።
ዓለባ ሕሰም ተተርቢዑ መኣዲ ሰላም ክብላዕ. . .እዩ ነይሩ እቲ ትጽቢት። መኣዲ ሰላም ክዝረግ ኣይገመተን። ኣይተጸበየን። እታ ካብ መሽጎራጉር ክትወጽእ ምስ ሰቡን ከም ሰቡን ደም ዘበርከተላ ባንዴራ ሰላምን ፍቕርን እምበር ባንዴራ ሕሰም ከተምበልብል ኣይተጸበየን። ስለዝኾነ ድማ እዩ “ከም ጨርቂ በልዩ እዩ እቲ ሕሱም እዋን. . .” ዝብል ደርፊ ንሓንቲ ድምጻዊት ኣድሪፉዋ።
ሕሱም እዋን ንሰብን ንባዕሉን ከብልዮ ትጽቢት ስለ ነበሮን። ከመይ ኢሉ እዩ እሞ ክጽበ። መከራን ሕሰምን ዝፈልጥ ዶ መከራን ሕሰምን የውርደልካ እዩ። ኣይተጸበዮን። ከመይ ኢሉ እሞ ክጽበዮ! ሓዊ ዝፈልጥ ሓውኻ ዶ ሓዊ ይኽዕወልካ እዩ። እሞ ድማ ኣሚንካዮ ደቂስካ እንከለኻ! “ሕጂ ድማ ግደኻ!” ኢሉ ክግልበጦ እሞ ከመይ ኢሉ እዩ ክጽበ።
ካብ ናይ ግርማይ ዮውሃንስ ናይ facebook ገጽ ዝተወሰደ
https://www.facebook.com/ghirmay.yohannes.1
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
ናብ ሚድያታት ትግራይ ኣብ ዘለኽነኦ… by wedi fetwerari
“””‘”‘””‘””””””””””””””””
ዊኒኑ ፡ ብዛዕባ ኣቀረርባ ሓበሬታ ይምልከት
ከምቲ ዝፍለጥ ሓበሬታ ናይ ሓንቲ ሃገር ናይ ህልዉናኣ ዓንዲ ሑቆ እዩ። ዜጋታት እታ ሃገር ከም ዜጋ ኮይኖም ንኽነብሩ ሓበሬታ የድልዮም። ዓዲ ኣብ ምንታይ ኩነታት ከም ዘላ ዘይፈለጠ ዜጋ ማዓልታዊ ምንቅስቃሱ ክመርሕ ኣይኽእልን።
ብፍላይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዓለም ከም ሓንቲ ቁሸት ኣብ ዝኾነትሉ ግዜ ሓበሬታ ዘይምርካብ ማለት ደርጋ ብሂወት ዘይምህላው እዩ።
ኣብ ደቂቃ ዝተፈፀመ ክንዉን ኣብ ሰኮንድ ውሽጢ ናብ ህዝቢ ይበፅሕ ኣሎ።
ዕድመ ንሶሻል ሚድያ!
በዚ ዉን መንግስቲታት ዓለም ሚድያ ከም ዓብዪ እታወታት ገይሮም ኣበርቲዖም ዝሰርሕሉ ዘለዉ። ኣብቶም ዝሰልጠኑ ዓድታት ኣሽንኳይ ዶ ሓበሬታ ክሓባእስ ፤ እቲ ዘሎ ፍፃመ እኳ ብቀጥታ(live) እዮም ዘመሓላልፍዎ።
ኣብ ዓድና ግና ከምኡ ኣይመስልን ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ትግራይ እኹልን ዘተኣማምንን ሚድያ ኣሎ ኢልካ ኣፍካ መሊእኻ እትዛረበሉ ኣይኮነን። እኳ ደኣስ በዝሐን ብዝወሰኻ ቁፅሪ ብቅዓተንን ታኣማንነተንን እንዳወረዳ ይኸዳ ኣለዋ ‘ምበር።
ብፍላይ ኣብዚ ክልተ ዓመታት እዚ ዝተረአየ ተርእዮ ፍልይ ዝበሉ እዮም።
“ሰሚዕኻ ከም ዘይሰማዕኻ ምሕላፍ ” ዝብል መሪሕ ቃል ሒዘን ተጓዒዘን።
እዚ ኹሉ ኣብ ዳንሻ ፣ ጎንደርን ፣ ባህርዳር ፣ ዳሓር ድማ ኣብ ኦሮሚያ ዝተኻየዱ ዕግርግራት ካብ ኩለን ሚድያታት ሃገርና ፤ ሚድያታት ትግራይ ብስቅታ ሓሊፈነኦ። ካልኦት ሚድያታት ትኹረት ሂበን ክፅብፅባ እንተለዋ ፤ ናትና ሚድያታት ግና ናብ ማይ ከም ዝኣተወት ኣንጭዋ ኮይነን።
ጠቅሊለን እኳ ስቅ ከይብላ ህዝቢ ሓበሬታ ሰሚዑ ክርሰዖ ምስ በለ ኣዘንጊዐን ታይ ዶስ ከመይ ዶስ ይብላ።
ድሕሪ ማይ ናብ ባዓቲ ምኻኑ እዩ።
ኣብዚ ሰሙን ዝተፈፀመ ፍፃመ ዉን ናይዚ መቀፀልታ እዩ።
ፀወታ ጋንታ መቀልን ወልድያን ድሕሪ ሰዓት ክፃወቱ ምኻኖም ኣብቲ ዝወፀ መርሃ ግብሪ ተገሊፁ ነይሩ ። ኮይኑ ግና ኣብታ ከተማ ካብ ንጎሆ ጀሚሩ ዕግርግር ተላዒሉ። ብዙሓት ድማ ቆሲሎም። ንብረት ዉን ዓንዩ። እቲ ፀወታ ከም ዘይቅፅል ተፈሊጡ።
ተለቪዥን ትግራይ ግና ዕዱም ጋሻ ዓዲሙ ብዛዕባ እቲ ግጥም ትንታነ ይህቡ ነይሮም ። እዚ ድማ ሰዓት 8 ድሕሪ ቀትሪ ምኻኑ እዩ። እቲ ፀወታ ከም ዝቅፅል ኣምሲሉ።
ህዝቢ ግና ብዛዕባ እቲ ዕግርግር እኹል ሓበሬታ ረኺቡ እዩ ብሰናይ ጓሓቱ።
እንዳተደዋወለ ድሕንነት ደገፍቲ ይሓትት ነይሩ።
ኮይኑ ግና
እቲ ዝገርም ኩለን ኤፍማትን ተለቪጅን ትግራይን ብዛዕባ ‘ዚ ብጩቅ ኣይበላን።
በዚ ዉን ኣየብቀዐን።
እቲ ፍፃመ ምስ ሓለፈ ‘ዉን ትም ኢሎም።
(እቲ ኻሊእ ዝፍፀም ዘሎ ኣረሜናዊ ተግባር ግዜ ባዕሉ ክፈትሖ እዩ…ብግዜ ዘይቅየር የለን!)
፡
ህዝቢ ትግራይ ን17 ዓመታት ንህልዉንኡን መንነቱን እዩ ተቃሊሱ። እኹል ፣ እዋናዉን ታኣማንን ሓበሬታ ድማ ክረክብ ኣለዎ። ምኽንያቱ
ሓበሬታ
ህልዉና እዩ… ናይ ሂወት ሕቶ እዩ።
ሓበሬታ ምርካብ መግለፂ ስልጡኑነት እዩ!
፡
ስለዚ
ሚድያታት ትግራይ
ብቅዓት ዘለዎም ጋዜጠኛታትን ኣመራርሓን የብለንን ምባል ይካኣል እዩ።
ዓርሰን ኪኢለን ጠጠው ዝበላ ሚድያታት ‘ዉን ኣይመስላን!
ስለ ዝኾነ
ሚድያታት ትግራይ!
ዓለም ኣብ ዝበፅሓቶ ምዕባለ ሓበሬታ ንምብፃሕ ውሽጥኽን ኣዐሪኽን ፈትሻ!
፡
፡
፡
“ሰላምና የብዘሐዮ”
ነቲ ዝተፈለየና ሓውና ድማ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ!


text:
ናይ ኢጣሊያ ደብቡባዊ ክሊ ሰበኻታት ብሓባር፥ “ቤተ ክርስቲያንን ስራሕን፡ ኣብ ደቡብ ኢጣሊያ እንታይ ዓይነት መጻኢ ንመንእሰይ ወለዶ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝዝትይ ናብ ዘሰናደዎ ዓውደ ጉባኤ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ “ንሓድሽ ወለዶ ርትዓዊ ስራሕ ዘወፍይ ብቑዕ ዕድላት ዘየቕርብ ሕብረተሰብ ኢፍትሓዊ እዩ ዝኸውን” ዝብል ስራሕን ርትዓውነትን ሕብረተሰብን ፍትሓውነትን ዘለዎ ግምደት ዘስተንትን መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ጓራሺ ሓቢሮም።
ናብቲ ናይ ክልተ መዓልቲ ዓውደ ጉባኤ ናይ ረፓሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላን ናይ ኢጣሊያ መራሔ መንግስትን ፓውሎ ጀቲሎኒ እውን መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጓራሺ ኣስዒቦም፥ ዕለታዊ እንጌራ ዘይምራካብ ምስ ዘጋጥም ሰብኣዊ ክብሪ ይጠፍእ ስለዚህ ዕለታዊ እንጌራን ክብሪ ሰብን ተተሓሒዙ ዝኸይድ ምዃኑ ቅዱስነቶም ሓቢሮም መንእሰይ ወለዶ ብሩህ ትጽቢትን ተስፋን እንተድኣ ዘይብሉ ብቐሊሉ ንዝተፈላለዩ ናይ ክፍኣት ጉጅለታት ተሃዳኒ እዩ ዝኽውን፡ ስለዚህ ማሕበረሰብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኒ መንግስታዊ ተቛማት ኰይኑ መንእሰይ ወለዶ ካብቲ ዘይሕጋዊ መሰልን ክብርን ዘየማእክል ጸሊም ስራሕ መኽሰብ ጥራሕ ናይ ዝብል ናይቲ ህሩፍን ስሱዕን ገንዘብ ጥራሕ ዝብልን ገንዘብ ዘምልኽ ሰብ ዝስውእ ጣኦተይና ኤኮኖሚ ግዳይ ከይከውን ነቲ እናሰፍሔን ኣናኸፍኤን ዝኸይድ ዘሎ ስእነት ስራሕ ብቑዕ መፍትሒ ክረብን ኣብ ዘኽእል መዳይ ክዓዪ ሓደራ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም፥ ናይ ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ማታረላ እውን ብወገኖም ኣብ መልእኽቶም ኣብ መንጐ ሰሜንን ደቡብን ኢጣሊያ ዘሎ ኤኮኖሚያዊ ፍልልይ ክጸብብ ዘኽእል ከይዲ ኤኮኖሚ ዘለዎ ኣገዳስነት እንክትንትኑ፥ ናይ ናፖሊ ሰበኻ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ክረሸንዚዮ ሰፐ እውን ብወገኖም ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ቤተ ክርስቲያን ናይ ደቡብ ከባቢ ኢጣሊያ ኤኮኖሚ ሕጋውነት ከይዲ ክህልዎን ኣብቲ ከባቢ ብሰፊሕ ዝረአይ ስእነት ስራሕ ክውገድ ዝድግፍ ዝተፈላለዩ ኣብ ሕርሻን ኣብ ናይ ኢደ ጥበብ መዳይ ውጥን እናቕረበት ዓቦይ ደገፍ ከምእተገብር ገሊጾም፥ ዝተሓድጉን ዝተዛሕዝሑን ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት ብምጥቃም ናይ መንእሰያት ናይ ስራሕ ስእነት ጸገም ንምቅላል ብመንእሰያት ሕብረት ንዝምርሑ ናይ ሕርሻ ኤኮኖሚ ብምቛም ብዙሕ ኣስተዋጽኦ እያ እተበርክት ኰይኑ እዚ ድጋፍ’ዚ ከም ንጣብ ማይ ኣብ ውቅያኖስ እዩ ከምዝበሉ ጓራሺ ገሊጾም።
ናይ ከተማ ናፖሊ ከቲባ ልዊጂ ደማጂስትሪስ፥ መንስግቲ ኢጣሊያ ብዛዕባ ናፖሊ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ዝፈጸሞ ውዕሊ ናፖሊ ዝብልን ንናይ ባኞሊ ዝተገብረ ውሳኔ ብሓቂ ኣገዳሲ እዩ። ኰይኑ ግና ብሓፈሻኡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝነበሩ መንግስታት ንደቡብ ከባቢ ኢጣሊያ ብዙሕ ኣይገበሩን እንተተባህለ ሓሶት ኣይኰነን። እቲ ዘሕዝን ግና ኣብ ምምቅራሕ ሃብቲ ማዕርነት ዘይምህላዉ እዩ። ንሰሜናዊ ማእከላዊ ከባብን ንደቡብ ከባቢ ኢጣሊያ ናይ ጸጋታት ሃገር ኣብ ምክፍፋሉ ዘይማዕራውን ኣድልዎን ዘለዎን ኢዩ ዝመስል ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጓራሺ ሓቢሮም።


text:
ኤርትራ ብባህሊ ዓያይነቱ፡ ብብልሒ ኣእምሩኡ ዝልለ ህዝቢ እትውንን ሃገር ኢያ ነይራ። ኣብ ዝበዝሐ እዋን ስሳታት ናይ ስኮላርሽፕ ዕድላት ዝረኸቡ ዜጋታት፡ ኣብ ኩሎም ዓውድታት ፍልጠት ብውጽኢትን ደረጃን ካብ መሳቱኦም ጸብለል ኢሎም ዝተራእዩሉ እዋን ብዙሕ ኢዩ።
ዳርጋ መብዛሕተአን ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ትምህርቲ ትሕተ ቅርጺ ኣብ ዘይነበረለን እዋን፡ ኤርትራ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከም በዓል ካምቦኒ፡ ልዑል መኮነን፡ ፖተጎ፡ ቀሃስ፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ድማ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝፈረዩ ብፍልጠትን ሞያን ብደረጃ ዓለም ዝወዳደሩ ዜጋታት ተፍሪ ነይራ።
ሎሚ ድሕሪ ናጽነት መንግስቲ ኤርትራ ፍልጠትን ክእለትን ናብ ዘይክበረሉ ደረጃ ንምውራድ ኮነ ኢሉ ስለዝሰርሐ ንሞያን ፍልጠትን ዝወሃብ ዋጋ ከም ቀደሞም የለዉን። ንሙሁራትን ፈላጣትን ብጋህዲን ብቐጻሊን ዘቆናጽብ መግለጺታት ሰበስልጣንን ሳዕቤናቱን ምሁር ሙኻን ምስ ገበን ዘቑጽር ክሳብ ዝመስል ከቢድ ዘመተ ተኻይዱሉ ኢዩ።
ብኣንጻሩ መንእሰያት ባህሊ ሓሻሽነትን ደረት ኣልቦ ምዝንጋዕን መታን ከማዕብሉ ኮነ ኢልካ ከምዝስረሓሉ ተገይሩ። ኣብቲ ዓመታዊ ዝካየድ ፌስቲቫላት፡ ንፍልጠትን ሞያን ግምት ከሊእካ ንደርፊን ሳዕስዒትን ንምንጋስ ውሁድ ጻዕሪን ብሚልዮናት ዝቕጸር ገዚፍ ወጻኢታትን ተገይሩሉ።
ቶፕ ቴን ብዝበሃል መደብ ንደርፍታት 100 ሽሕ ናቕፋ ዝውድእ ስልማታት እንዳተነስነሰ፡ ዝኾነ ንፍልጠትን ምምርማርን ዝግበር ተበግሶ መተባበዒ እውን ኣይቀረበሉን።
ሎሚ ኣብ ከተማ ኣስመራ ቪድዮ ክሊፕ ክሰርሑ ኣብ ጎደናታት ዝደርፉን ዝስዕስዑን ብኣንክሮ ተጠውዩ ዝጥምቶም የለን። ምኽንያቱ ምስዕሳዕን እምብዛነቱን ዓቐኑ ስለዝሓለፈ። ብኣንጻሩ ኣብ መንገዲ ወይ ኣብ ኣውቶቡስ መጽሓፍ ንዘንብብ ሰብ እምበርከ ጥዑይ ዲዩ ብዘስምዕ ቆላሕታ ሰባት ተገምጢሎም ይርእይዎ።
ሳዕስዒት ዝኹስኩስ መንግስቲ ስለዘሎ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ምስዕሳዕ ከም ልምዲ ተወሲዱ። መዓልቲ ዓሶ ምስዕሳዕ፡ መዓልቲ ሽኮርያ ምስምዕሳዕ፡ መዓልቲ አይድስ ምስዕሳዕ ወዘተ። ኣብ ሃገራት ወጻኢ ኣብ ዘለዉ ማሕበረ ኮማት ሰቐጥቀጥ ዝብላ መናኹብ ምህላው ከም መዐቀኒ ሃገራውነት ተቐይሩ።ውፉይ ዝብል ቃል ናብቲ ዝረኸሰ ማዓሙቕ ተደርቢዩስ ነቶም ሃገር ዘበርከቱ ተነፊጉ ነቶም ቅንጣብ ዘየበርከቱ ዝእደል ቅጽል ኮይኑ።
ኣብ ቃልሲ ንዘበርከተን እጃሙ ዝገበረን ሰብ ኣፍ ልቡ ነፊሑ ኪካታዕ፡ ርእሰምትእምማን ስለዘለዎ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣይፈትዎን ኣየቕርቦን ድማ። ብኣንጻሩ እቲ ወላ ሓንቲ ዘይበርከተ ብሰንኪ እቲ ዝሓቕዮ ሕልና ጂሆ ንምሓዙ ቀሊል ስለዝኾነ መንግስቲ ኤርትራ ዝያዳ ቆላሕታ ይህቦ። ክንድዝኾነ ኢዩ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝኾነት ናይ ህግደፍ ውክልንኡ ገዲም ዝበሃል ተጋዳላይ ዘይምድብ።
ሓደ ኣብ እዚ ቀረባ እዋን ዝተገበረ መጽናዕቲ ከምዘረጋገጾ፡ ዳርጋ ኩሎም ሓለፍቲ ናይቲ YPFDJ ዝበሃል ምንቅስቓስ ብስግረዶብን ንኢሚግረሽን ጉቦ ሂብካ ብዝወጹ ስኑዕ ፓስፖርትን ንኩሎም ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ናብ ሃገራት ወጻኢ ዘስገሩ ኢዮም። (ዝርዝራት ኣስማት ምስ መድረኽ ኣሎ)። ድሒሩ ካብኦም ዝድለ መለክዒ ተወፋይነት ነታ ሰባት ዝወደቑላ ባንዴራ ተጎልቢብካ ምስዕሳዕ ኢዩ።
ኣብ ቀላጽምካ ታቱ ናይ ኤርትራ ምግባር፡ ኣብ ጓይላታት ፍርቂ ሜትሮ ባንዴራ ተወንዚፍካ ምስዕሳዕ ልዕሊ እቶም ነታ ባንዴራ ተነጺፎም ዝወደቑ ጀጋኑ ዘንብር ገይርዎ ህግደፍ። ነቲ ተነጺፍዋ ዝወደቐ ጅግና እቲ ኣብ ባንዴራ ዘሎ ቀይሕ ተምሳል ናይቲ ዘፍሰሶ ደም ኢዩ። ነቶም ተወንዚፎማ ዝስዕስዑ ግን እቲ ቀይሕ ቀለም ልክዕ ከምቲ ኣብ ሾፒንግ ሞል ኣትዮም ዝመርጽዎ ቀይሕ ሕብሪ NIKE ወይስ ADDIDAS ኢዩ። እቲ ዘበን ግርምቢጥ! እቲ መለክዒ ግርምቢጥ ኢዩ ኮይኑ ዘሎ!
ኣብ ኣጋጣሚታት ከም ዛርቲ ምንፍርፋር መለክዒ ‘ውፉያት ኣባላት’ ካብ ዝቕየር ከሪሙ ኣሎ። ‘እወ ካብቶም ውፉያት ኣባላትና ኢዩ ናይ ይዝኾነ ደራፋይ ዑደት ኣብ ዝህልወሉ እዋን ብዘይሙቁራጽ ኢዩ ዝሳተፍ’ ዝብል ጸብጻብ ናይ ሓለፍቲ ህግደፍ መለክዒ ናይቲ መለክዒ ሃገራውነት ኮይኑ ዘሎ ዝምባለ ኢዩ። ኣብ ዲያስፖራ ፈቐዶ ኣጋጣሚ ዝግበር ትልሂታት ብዘይካ ሳዕስዒት ካልእ ቁምነገር ከምዘየአንግድ ጌርካ ኢዩ ተተሊሙ።ፌስቲቫላት ዝበሃሉ ድግሳት ዘተ፡ ክትዕ፡ ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ ዝበሃል ክፋል ከምዘይህልዎም ኮይኑ። እንተዝነብሮም እውን ዝሳተፎም ሰባት ኣይህልዎምን ምኽንያቱ እቶም ‘ዝድግፉ’ ዝበሃሉ ሰባት ስለምንታይ ይድግፉ ኣለዉ ኣረጋጊጾም ስለዝፈልጡ።
ስለዝኾነ ብኣጋጣሚ ምምዝጋብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ዩኔስኮ ምስዕሳዕ፡ ብኣጋጣሚ ውድድር ዓቐብ ብሽክለታ ምስዕሳዕ፡ብኣጋጣሚ ዓወት ውድድር ቁልቁለት ብሽክለታ ምስዕሳዕ፡ እረ ብኣጋጣሚ 20 ሰነ እውን ጥቃ ምስዕሳዕ ከምዝብጻሕ ኮይኑ።እዚ ብዘይካ እቲ ሓድሽ ዓመት፡ ፈንቅል፡ 8 መጋቢት፡ ኣፍዓበት፡ ናደው፡ ናጽነት፡ ፌስቲዐኣላት መስከረም፡ ወዘተ እንዳበልካ ዝግበር መወዳእታ ዘይብሉ ሳዕስዒታት ኢዩ። ነቶም ንናደው፡ ንፈንቅል፡ ንናጽነት ክዉን ዝገበሩ ዶቒስካ ነቶም ነዚ ፍጻመ ብታሪኽ እውን ዘይፈልጥዎ ዋናታትን ሳዕሳዕትን ንምግባሮም ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተገበረ ጻዕሪ እቲ ካልእ ዝገርም ነገር እዩ።
እዚ ተግባራት ነቶም ሳዕሳዕቲ ትርጉሙ ኣይርደኦምን ይኸውን። ንመንግስቲ ኤርትራ ኣውራ ዕዮ ገዝኡ ኢዩ። ምእዙዝ ድኹም ዜጋ ንምፍጣር ብውጥን ዝገብሮ ተግባር ኢዩ። ምኽንያቱ ሓደ ኣብ ሳዕስዒትን ወልፊ ደረት ዘይብሉ ምዝንጋዕን ዝተጸመደ ዜጋ፡ ዝመራመር ዝሓስብ ኣእምሮ ከማዕብል ስለዚ ድማ ጉዳያት ብተንታኒ ዓይኒ ክርእን ክፍትሽን ኣይክእልን።
ዜጋታት ብፍላይ መንእሰያት ኣብ ዕምርና እንታይ ኣበርኪትና እንታይ ፍልጠትን ምምርማርን ኣካይድና ኢሎም ክሓቱ ክጅምሩ ይግባእ። እዞም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ መንእሰያት፡ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ዓዘቕቲ ሓራ ንምግባሩ፡ ብፍልጠት፡ ብሞያ፡ ብኽእለት፡ ብትብዓት እንታይ ተራ ክንጻወት ይግባእ ኢሎም ክሓስቡ እዋኑ ኢዩ።
እቶም መንግስቲ ኤርትራ ሃገሮም ገዲፎም ናብ ወጻኢ ዘሳደዶም ዜጋታት ድማ፡ኣብ ዘለዉዎ ሃገር ለይትን መዓልትን ኣላጊቦም እንዳሰርሑን እንዳተማህሩን ነቲ ዘለዉዎ ኣከባቢ ዕድላቱ ብዝለዓለ መልክዕ ክጥቀሙሉ ይግባእ።
ህላወን ድሕነትን ናይ ዝኾነት ሃገር ብድልዉነት ናይ መጻኢ ወለዶኣ ኢዩ ዝውሰን። እዚ ዘሎ ወለዶ፡ እቲ ዓማጺ ይኹን፡ እቲ ኣንጻር ዓመጽ ዝቃለስ ዘሎ ኣሪጉ ይሓልፍ ኣሎ። ኤርትራ ኣብ ውሑስን ብቑዕን ኣእዳው ክትዓልብ ተኾይና ድማ፡ እዚ ወለዶ እዚ ብፍልጠትን ሞያን ሃገር ንምምራሕ ክዳሎ ይግባእ።
ነዚ ዝስዕስዕ እምበር ዝመራመር ሓንጎል ዝጭፍልቕ ዘሎ ስርዓት ተንኮላቱ ኣለሊዩ ካብ ወልፊ ሳዕስዒትን መወዳእታ ዘይብሉ ምዝንጋዕን ነብሱ ሓራ ኪገብር ኪኽእል ኣለዎ። ዝምዕብል ዘሎ ሓድሽ ተክኖሎጂ ኣብ ክንዲ ደርፍታት ክሰምዓሉን ቁምነገር ዘይብሉ ቀንጠመንጢ ክትዓትን ከካይደሉ ዝውዕል፡ ፍልጠትን ሞያን ዘቕስሞ መጽናዕትታት ኪገብረሉ፡ ንሃገራዊ ግምጃ ዝውዕል ጸጋ ፍልጠት ንምድላብ ብዝኽእሉ መንገዲ ኪግልገለሉ ይግባእ።
ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝርከብ መንእሰይ ኤርትራ ከምዚ ብምግባር ጥራይ ኢዩ ነታ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ንምርካብ ዘኽእሎ ሞያን ፍልጠትን ክእለትን ኪዓጥቕ ዝኽእል።


text:
ታሪኽ ህይወት
ህይወትና ናይ ሓቂ ትርጕም ኪህልዎ ዝኸኣለሉ ምኽንያት
ወደይ ጋሪ ብ1958 ካብ ዚውለድ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ገለ ጸገም ከም ዘለዎ ፈለጥኩ። ሓካይም ንሕማሙ ኽሳዕ ዜለልይዎ ዓሰርተ ወርሒ ወሰደሎም፣ ኣብ ለንደን ዝነበሩ ሰብ ሞያ ሕክምና፡ ነቲ ሕማም ኣጸቢቖም ክሳዕ ዚፈልጥዎ ኸኣ ሓሙሽተ ዓመት ወሰደሎም። እታ ጋሪ ኻብ ዚውለድ ትሽዓተ ዓመት ጸኒሓ እተወልደት ልዊዝ ጓለይ እውን፡ ካብ ናይ ጋሪ ዚገድድ ምልክት ሕማም ምስ ኣርኣየት ኣመና ሓዘንኩ።
ሓካይም ብሕያውነት፡ “ክልቲኦም ደቅኺ፡ ኤል.ኤም.ቢ.ቢ. * ዚብሃል ሕማም ኣለዎም፣ ሕማሞም ከኣ ፈውሲ የብሉን” በሉኒ። ኣብቲ እዋን እቲ፡ ብዛዕባ እዚ ብተወርሶ ዚመሓላለፍ ሕማም እዚ ብዙሕ ኣይፍለጥን እዩ ነይሩ። እዚ ሕማም እዚ ዘለዎም ሰባት፡ ጽልግልግ ይብሎም እሞ ጸኒሖም ድማ ይዕውሩ፣ ኣዝዮም ይረጕዱ፡ ኣብ ኣእዳዎም ወይ ኣብ ኣእጋሮም ተወሳኺ ኣጻብዕቲ የውጽኡ፡ ቀልጢፎም ኣይዓብዩን፡ ሓሳቦም ምግላጽ የሸግሮም፡ ሕማም ሽኮርን ሪሕን ይሕዞም፡ ኣብ ኵሊቶም ከኣ ጕድለት ኣለዎም። ስለዚ፡ ንደቀይ ምክንኻን ኣመና ኸቢድ እዩ ነይሩ። ኣብ ቀረባ እዋን እተገብረ መጽናዕቲ ኸም ዝገመቶ፡ ካብቶም ኣብ ብሪጣንያ ዚነብሩ 125,000 ሰባት እቲ ሓደ ጥራይ እዩ ኸምዚ ዓይነት ሕማም ዘለዎ፣ ንብዙሓት ሰባት ግና ኣብ ዝኸፍአ ደረጃ ዘይበጽሐ ዓይነት እቲ ሕማም ይሕዞም እዩ።
የሆዋ “እምባ” ዀነልና
ካብ ዝምርዖ ነዊሕ ከይጸናሕኩ፡ ምስ ሓንቲ ናይ የሆዋ ምስክር ተዘራረብኩ፣ ንሓቂ ኸኣ ረኸብክዋ። ሰብኣየይ ግና ተገዳስነት ኣይነበሮን። ብምኽንያት ስራሑ ብቐጻሊ ንግዕዝ ስለ ዝነበርና፡ ምስ ዝዀነት ትኹን ጉባኤ ኽሓብር ኣይከኣልኩን። ኰይኑ ግና፡ ኣዘውቲረ መጽሓፍ ቅዱስ አንብብን ናብ የሆዋ እጽልን ነበርኩ። “እግዚኣብሄርሲ ንጥቑዓት እምባ፡ ብጊዜ ጸበባ እምባ” ኸም ዝዀነን ‘ነቶም ዚደልይዎ ኸም ዘይሓድጎምን’ ምስ ኣንበብኩ ተጸናናዕኩ።—መዝ. 9:9, 10።
ጋሪ ብዙሕ ኪርኢ ዘይክእል ስለ ዝነበረ፡ ወዲ ሽዱሽተ ዓመት ምስ ኰነ፡ ናብቲ ኣብ ደቡባዊ ገምገም ዓዲ እንግሊዝ ዚርከብ ፍሉይ ኣሕዳሪ ቤት ትምህርቲ ኣተወ። ብዛዕባ ዜተሓሳስቦ ነገራት ንኺነግረኒ ኢሉ ኣዘውቲሩ ይድውለለይ ስለ ዝነበረ፡ መሰረታዊ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ንኺርዳእ ክሕግዞ ኸኣልኩ። ልዊዝ ምስ ተወልደት ሒደት ዓመታት ጸኒሑ፡ ኣነ እውን ማልቲፕል ሰክሎሮሲስ ዚብሃል ከፊላዊ መልመስቲ ዜምጽእ ሕማምን ከቢድ ቅርጥማት ዜስዕብ ሕማምን ሓመምኩ። ጋሪ ወዲ 16 ዓመት ምስ ኰነ፡ ካብቲ ኣሕዳሪ ቤት ትምህርቲ ናብ ቤቱ ተመልሰ። ይኹን እምበር፡ ናይ ምርኣይ ክእለቱ እናነከየ ኸደ፣ ብ1975 ከኣ ምሉእ ብምሉእ ዓወረ። ብ1977 ድማ ሰብኣየይ ሓዲጉና ኸደ።
ጋሪ ኻብ ዚምለስ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ምስ ሓንቲ ፈቃር ጉባኤ ኽንሓብር ጀመርና፣ ብ1974 ከኣ ተጠመቕኩ። ሓደ ሽማግለ ንጋሪ፡ ነቲ ኣብ ዕድመ ዅትትና ዜጋጥም ኣካላዊ ለውጥታት ንኺዋጽኣሉ ሓገዞ። ካልኦት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድማ ኣብ ዕዮ ቤት ይሕግዙኒ ነበሩ፣ ኣብ መወዳእታኡ ድማ፡ ሓሙሽተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር በቲ ኣብቲ ኸባቢ ዚርከብ ወሃብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እናተኸፍሎም ኣብ ቤት ይድግፉና ነበሩ። እዝስ ከመይ ዝኣመሰለ በረኸት ኰን እዩ ነይሩ!
ጋሪ ኣብ ሓቂ ጽቡቕ ዕቤት ገይሩ ብ1982 ተጠምቀ። ሓጋዚ ፈላሚ ኪኸውን ይደሊ ስለ ዝነበረ፡ ኣነ እውን ምስኡ ሓጋዚት ኰንኩ፣ ንነዊሕ ዓመታት ከኣ ቀጸልና። ድሕሪ ገለ እዋን፡ ሓላው ወረዳና ንጋሪ፡ “ንምንታይ ስሩዕ ፈላሚ ዘይትኸውን፧” ምስ በሎ፡ ኣዝዩ ተሓጐሰ። ከምኡ ዓይነት ምትብባዕ እዩ ዚደሊ ነይሩ፣ ብ1990 ድማ ስሩዕ ፈላሚ ዀነ።
ጋሪ ኣብ 1999ን ኣብ 2008ን ክልተ ሳዕ ኣብ ምሕኵልቱ ሕክምና ተገይሩሉ እዩ፣ ጸገማት ጥዕና ልዊዝ ግና ኣዝዩ ዝኸፍአ እዩ ነይሩ። ክትውለድ ከላ ዕውርቲ ነበረት፣ ኣብ ሓንቲ ኻብተን ኣእጋራ ተወሳኺት ኣጻብዕቲ ምስ ረኣኹ ድማ፡ ሕማም ኤል.ኤም.ቢ.ቢ. ኸም ዘለዋ ፈለጥኩ። ድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸንሐ ምርመራ ምስ ገበረት፡ መብዛሕትኡ ውሽጣዊ ኣካላታ ኣዝዩ ኸም እተጐድአ እውን ተፈልጠ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ነቲ ምስ ኵላሊታ ዚተሓሓዝ ሓሙሽተ መጥባሕቲ ሓዊስካ፡ ከቢድ መጥባሕትታት ገይራ እያ። ንሳ እውን ከም ጋሪ ሕማም ሽኮር ኣለዋ።
ልዊዝ ነቲ ምስ መጥባሕቲ ተተሓሒዙ ኺመጽእ ዚኽእል ጸገማት ስለ እትፈልጦ፡ ኣቐዲማ ነቶም መጥባሕቲ ዚገብሩላን መደንዘዚ ዚህብዋን ነቶም ኣብ ምምሕዳር ዚዓይዩን ሰባት፡ ብዛዕባ እቲ ደም ንኸይትወስድ ዝገበረቶ ውሳነ ትነግሮም። ከም ውጽኢቱ ኸኣ፡ ምስቶም ዚከናኸንዋ ሰባት ጽቡቕ ስኒት ኪህልዋ ኽኢሉ እዩ።
ትርጕም ዘለዎ ህይወት ምንባር
ኣብ ቤትና ንየሆዋ ንምምላኽ ብዙሕ ነገራት ኢና እንገብር። ዘመናዊ ኤለክትሮኒካዊ ንዋት ቅድሚ ምምጻኡ፡ ንጋሪን ንልዊዝን ንነዊሕ ሰዓታት አንብበሎም ነበርኩ። ሕጂ ግና ሲዲታትን ዲቪዲታትን ኣብ www.jw.org ዚርከብ እተቐድሐ ጽሑፋትን፡ ኣብ እተፈላለየ እዋናት፡ ሰሙናዊ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንኽንገብር ሓጊዙና እዩ፣ ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ድማ ትርጕም ዘለዎ ተሳትፎ ኽንገብር ክኢልና ኢና።
ጋሪ ሓድሓደ ግዜ ኻብ ተዘክሮኡ እዩ ዚምልስ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ ቲኦክራስያዊ ኣገልግሎት ክፍሊ እንተ ኣልይዎ ኸኣ፡ ብናቱ ቓላት ገይሩ ኬቕርቦ ይኽእል እዩ። ብ1995 ኣገልጋሊ ጉባኤ ዀነ፣ ኣጋይሽ ስለ ዚቕበልን ኣብ ክፍሊ ድምጺ ስለ ዚሕግዘን፡ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ወትሩ ብስራሕ ትሑዝ እዩ።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብጾትና ንጋሪ፡ ነታ ብምኽንያት ሕማም ሪሕ ዚጥቀመላ ብሽክለታ ስንኩላን እናደፍኡ ናብ ኣገልግሎት ሒዞምዎ ይኸዱ እዮም። ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ድማ ንጋሪ፡ ንሓደ ተገዳስነት ዝነበሮ ሰብ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንኺመርሓሉ ሓገዞ። ብዘይካዚ፡ ጋሪ ንሓንቲ ን25 ዓመት ዘይንጥፍቲ ዝነበረት ናይ የሆዋ ምስክር ኣተባቢዕዋ እዩ። ሕጂ እቲ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝመርሓሉን እታ ዘይንጥፍቲ ዝነበረት ሓብትን ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ይእከቡ ኣለዉ።
ልዊዝ ጓል ትሽዓተ ዓመት ከላ፡ ዓባያ ብኡንቺነቶ ጌርካ ታንቴል ምድላው መሃረታ፣ ኣነን ሓንቲ ኻብተን ኣብ ቤት ዚሕግዛና ዝነበራ ኣለይትን ድማ፡ ሪካሞ ምርካም መሃርናያ። ታንቴል ምድላው ትፈቱ ስለ ዝነበረት ድማ፡ ንሕጻናትን ነቶም ኣብ ጉባኤና ዝነበሩ ኣረጋውያንን ዚኸውን ሕብራዊ ኮቦርታ ተዳሉ ነበረት። ንእሽቶ ዚጣበቕ ስእልታት ገይራ ድማ፡ ካርድታት ተዳሉ ነበረት። እቶም እቲ ካርድ እትህቦም ሰባት፡ ነቲ ውህበት ኣኽቢሮም እዮም ዚርእይዎ። ልዊዝ ገና ቘልዓ ኸላ፡ ብጸሓፊት ማኪና ምጽሓፍ ተማሂራ ነበረት። ሕጂ ኸኣ ብሓንቲ ፍልይቲ ኮምፕዩተር እናተሓገዘት፡ ምስ ፈተውታ ብኢ-መይል ትራኸብ እያ። ጓል 17 ዓመት ከላ እያ ተጠሚቓ። ፍሉይ ወፈራ ስብከት ኣብ ዚካየደሉ እዋን፡ ብሓባር ኴንና ሓገዝቲ ፈለምቲ ንኸውን ኢና። ልዊዝ እውን ከም ጋሪ፡ ብዛዕባ እታ ኣብታ ኣምላኽ እተመባጽዓ ‘ኣዒንቲ ዕውራት ዚኽፈታላን’ ‘“ሕሙም እየ” ዘይበሃለላን’ ዓለም ዘላታ እምነት ንምግላጽ፡ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ትዝክር እያ።—ኢሳ. 33:24፣ 35:5፡ ትርጕም 1990።
ነቲ ኣብቲ መንፈስ ዝነፈሶ ቓል የሆዋ ዘሎ ኽቡር ሓቅታት ኣዚና ኢና እነማስወሉ! ነቲ ጉባኤና ዝገበሩልና ፍቕራዊ ደገፍ እውን ነማስወሉ ኢና፣ ብዘይ ናታቶም ሓገዝ፡ ንዅነታትና ኣይምኸኣልናዮን ኔርና። ብፍላይ ግና፡ ሳላ ሓገዝ የሆዋ፡ ህይወትና ናይ ሓቂ ትርጕም ኪህልዎ ኽኢሉ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 5 እዚ ሎረንስ-ሙን-ባርዴ-ቢደል ዚብሃል ሕማም፡ ብስም እቶም ነቲ ምስ ተወርሶኣዊ ጸገም ዚተሓሓዝን ካብ ወለዲ ናብ ውሉዳት ዚመሓላለፍን ሕማም ዘለለይዎ ኣርባዕተ ሓካይም እዩ ተሰይሙ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ሕማም ባርዴ-ቢደል ተባሂሉ እዩ ዚጽዋዕ። ፈውሲ ድማ የብሉን።


text:
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ጥንታዊት ከተማ ያሪኮ ብዘይ ነዊሕ ከበባ ኸም እተሳዕረት ዚሕብር እንታይ መርትዖ ኣሎ፧
ብመሰረት እያሱ 6:10-15, 20፡ ሓይልታት እስራኤል ንያሪኮ ንሽዱሽተ መዓልቲ ሓሓንሳእ ዞይሮምዋ እዮም። ኣብ ሻውዐይቲ መዓልቲ ኸኣ፡ ነታ ኸተማ ሸውዓተ ሳዕ ዞይሮምዋ እዮም፣ ኣምላኽ ድማ ነቲ ዘይድፈር መካበብያ ያሪኮ ኸም ዚወድቕ ገይርዎ እዩ። እዚ ኸኣ ንእስራኤላውያን ናብ ያሪኮ ኣትዮም ኪስዕርዋ ኣኽኢልዎም እዩ። እሞኸ ስነ ጥንታዊ ርኽበታት ምስቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እቲ ሓጺር ከበባ ያሪኮ ዚብሎ ይሰማማዕ ድዩ፧
ብግዜ ጥንቲ፡ መጥቃዕቲ ዚፍንዉ ሰራዊት ንእተዓርደት ከተማ ምኽባብ ልሙድ እዩ ነይሩ። ዕዉት ከበባ ዚጸንሓሉ ንውሓት ብዘየገድስ፡ እቶም ተዓወትቲ ንሃብቲ እታ ኸተማ፡ እንተላይ ንዝተረፈ ቐለብ እታ ኸተማ ይዘምትዎ ነይሮም እዮም። ኣብ ዑናታት ያሪኮ ግና፡ ተመራመርቲ ስነ ጥንቲ ብዙሕ እኽሊ እዮም ረኺቦም። ብዛዕባ እዚ ኸኣ ቢብሊካል ኣርክዮሎጂ ረቪው ከምዚ ይብል፦ “ኣብቲ ዑና፡ ንስርሓት ካይላ ሓዲግካ ብብዝሒ እተረኽበ ነገር እኽሊ እዩ ነይሩ። . . . ኣብ መዛግብቲ ስነ ጥንቲ ፍልስጥኤም እዚ ፍሉይ ነገር እዩ። ምናልባት ሓደ ሳርማ ወይ ክልተ ሳርማ እኽሊ ዚርከብ እኳ እንተ ዀነ፡ ኣዝዩ ብዙሕ እኽሊ ምርካብ ግና ተራእዩ ዘይፈልጥ ነገር እዩ።”
ብመሰረት እቲ ቕዱስ ጽሑፋዊ ጸብጻብ፡ እስራኤላውያን ንእኽሊ ያሪኮ ዘይዘመቱሉ ጽቡቕ ምኽንያት ነይርዎም። የሆዋ ኸይዘምቱ ኣዚዝዎም ነይሩ እዩ። (እያ. 6:17, 18) እስራኤላውያን ደድሕሪ እቲ ግዜ ዓጺድ፡ እኽሊ ብብዝሒ ኣብ ዚርከበሉ እዋን እዮም መጥቃዕቶም ፈንዮም። (እያ. 3:15-17፣ 5:10) ኣብ ያሪኮ ብዙሕ እኽሊ ኺርከብ ምኽኣሉ፡ ከበባ እስራኤላውያን ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚገልጾ ሓጺር ምንባሩ ይሕብር።


text:
ገበር | ኣምላኽ ይግደሰልካ ድዩ፧
ኣምላኽ ይርድኣልካ
“ጐይታየ፡ ንስኻ መርመርካኒ ፈለጥካኒውን።” —መዝሙር 139:1።
ገሊኦም ዚጠራጠሩ ስለምንታይ እዮም፧ ሓያሎ ሰባት፡ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ከም ሓጥኣን፡ ማለት ርኹሳትን ቈላሕታ ኺገብረሎም ዘይበቕዑን ሰባት ገይሩ ጥራይ ከም ዚርእዮም ኰይኑ እዩ ዚስምዖም። ብጭንቀት እትሳቐ ኬንድራ፡ ነቲ ኣምላኽ ካባና ዚደልዮ ብቕዓት ምሉእ ብምሉእ ክትሕልዎ ብዘይምኽኣላ ኸቢድ ጸጸት ተሰምዓ። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ፡ “ምጽላይ ኣቋረጽኩ” በለት።
ቃል ኣምላኽ እንታይ ይምህር፧ የሆዋ ኽንዮ ዘይፍጽምናኻ ስለ ዚርኢ፡ ንዅነታትካ ብሓቂ ይርድኣልካ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ፍጥረትና ይፈልጥ እዩ እሞ፡ ሓመድ ምዃንና ይዝክር እዩ” ይብል። ብዘይካዚ፡ “ከም መጠን ሓጢኣትና ኣይገብረናን” እዩ፣ ኣብ ክንዳኡስ፡ ምስ እንንሳሕ ብምሕረት ይቕረ ይብለልና እዩ።—መዝሙር 103:10, 14።
ብዛዕባ እቲ ኣብ መእተዊ እታ ቐዳመይቲ ዓንቀጽ ዝረአናዮ ዳዊት ንጉስ እስራኤል እሞ ንመርምር። ዳዊት፡ “ኣዒንትኻ፡ ድቂ ኸሎኹ፡ ረአያኒ፡ እተን ምዱባት መዓልትታተይ . . . ኵለን ኣብ መጽሓፍካ ተጻሕፋ። ዎ ኣምላኽ፡ መርምረኒ፡ ልበይ ከኣ ፍለጥ” ኢሉ ጸለየ። (መዝሙር 139:16, 23) እወ፡ ዳዊት፡ ሽሕ እኳ እንተ ሓጥአ፡ ሓድሓደ ግዜ እውን ከቢድ ሓጢኣት እንተ ፈጸመ፡ የሆዋ ነቲ እተነስሐ ልቡ ኸም ዚርእዮ ኣሚኑ እዩ።
ካብ ዝዀነ ይኹን ሰብ ንላዕሊ፡ የሆዋ ኺርድኣልካ ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ሰብ ነቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ዘሎ እዩ ዚርኢ፡ እግዚኣብሄር ግና ልቢ እዩ ዚርኢ” ይብል። (1 ሳሙኤል 16:7) ኣምላኽ ንሓደ ነገር ስለምንታይ ከም ዝፈጸምካዮ ይፈልጥ እዩ፣ እወ፡ ተወርሶ፡ ኣተዓባብያኻ፡ ከባቢኻ፡ ከምኡ እውን ባህርያትካ ብኸመይ ኪቐርጸካ ኸም ዚኽእል ይፈልጥ እዩ። ሽሕ እኳ ትጋገ እንተ ዀንካ፡ እንታይ ዓይነት ሰብ ክትከውን ከም እትጽዕር ይርኢ እዩ።
ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ‘ናይ ሓቂ መንነትካ’ ንዘለዎ ዓሚቝ ፍልጠት ንኼጸናንዓካ ዚጥቀመሉ ብኸመይ እዩ፧


text:
%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
ኣብዘን ውሑዳት መዓልታት፣ ኣብ ሙሉእ ዓለም ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ከምኡ’ውን ካብ ኢትዮጵያውያን ኣሕዋት ብዙሕ መልእኽቲ ተቐቢለ።
ንኩሉኹም ብሓባር አመስግን። ብዙሓት ድማ “እዚ ኣገዳሲ ታሪኻት እዚ ከም መጽሓፍ ተሓቲሙ ናብ ሙሉእ ዓለም ዘሎ ህዝብና እንተዚዝርጋሕ ጽቡቕ ምኾነ” ዝብል ሰናይ ርእይቶ ኣቕሪቦም።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተበጊሱ ብመንገዲ ሱዳን /ከሰላ/ ናብ ሜዳ ኤርትራ ካብ ዝኣተወላ ለይቲ፤ ካብ ሚያዝያ 1970 ዓ.ም. ኣብ ውድብ ህዝባዊ ሓይልታት /ግንባር/ ብገዛእ ኢዱን ብኮራኹሩን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ጽምዋ ንዝተፈጸሙ ምስጢራት፤ ኤርትራን ኤርትራዊ መንነትን ንምዕናው ብድሕሪ ናጽነት ክስርሑ ዝጸንሑ ጥጅኣት፣ ኣጠማምትኡን ኣከያይዳኡን እትድህስስ መጽሓፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ኣብ ቀረባ እዋን ክትዝርጋሕ ኢያ። ነቶም ኢንተርነት ዘይከፍቱ ዝበዝሑ ዜጋታትና፣ ከምኡ’ውን ነቶም ብሰንኪ ጨካን ምሕደራ ስርዓር ህግደፍ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ተሰዲዶም ዘለዉ መንእሰያት ኤርትራ ንጹር ስእሊ ኢሳይያስን ስርዓት ህግደፍን ንክትህቦም ተስፋ እገብር።
መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ 606 ገጻት፣ 4 ድሕረ-ገጽ ጽሑፋት፣ 22 ብስእሊ ዝተሰነዩ ዓበይቲ ምዕራፋት፣ ‘ናበይ ገጽና ኢና’ ዝብል መደምደምታን ዝሓዘት ቀዳመይቲ ታሪኻዊት መጽሓፍ ተዳልያ ኣላ። እዛ ካብ ስሳታትን መጀመርታ ሰብዓታትን ንኢሳይያስ ብቐረባ ዝፈልጥዎ ሰባት እናተወከስኩ፤ ካብ ዝተሰለፍኩሉ 1974 ዓ.ም. ከኣ ብቐረባን ብኣካልን ዝዕዘቦ ዝነበርኩ፣ ንብዙሕ ዓመታት ዝኣከብኩዎ ሰነዳት፤ ጆባእ ንህዝቢ ኤርትራ!
ኩላትና ከም እንፈልጦ ካብቲ ተቐቢሩ ዘሎ ምስጢራት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ክሳብ ሎሚ ሓንቲ እምኒ ጥራይ ኢያ ተላዒላ ዘላ፣ ካብ ዕለት ምስላፉ ብፍላይ ድማ ካብ 1970 ክሳብ ሎሚ፤ ገና ዓበይቲ መስተንክራት ብብዙሓት ዜጋታት ኣብ ቀረባ ግዜ ክፍንቀሉ ኢዮም። ኢሳይያስ ዕላምኡ ስልጣንን ምግባት ገንዘብን ጥራይ ከም ዘይነበረን ዘሎን ሎሚ ይጋሃድ ኣሎ። ምኽንያቱ ኢሳይያስ ኣብ እንብለሉ ግዜ፣ ስለምንታይ ዝብሉ ኩምራ ሕቶታት ኣብ ሕልናና ይኹሕኩሑ ስለዘለዉ።
ትልሚ ክርዳድ ስለዝተለመ፣ ሎሚ ኣብ ቅድሚ ኮራርምቲ ህዝቢ ኤርትራ ክርዳድ ብኣስገዳድ ንክቑርጠም ሸበድበድ ኣብ ምባል ይረአ። ኢሳይያስ ንኤርትራ፣ መሬታን ህዝባን ከባድም ዝተላእከ ምዃኑ ካብቲ ብዙሓት ሰባት በብዓመቱ ዝብልዎ ዝነበሩ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ካብ ተግባራቱ መመሊሱ ይበርህ ኣሎ። ሓቂ ኣብ ዘይመዓልታ ሓሶት ኢያ፣ ስለዝኾነ ድማ ነቲ “…ኢሳይያስ ናብ ቃኘው ኣትዩ ነይሩ፣ ምስ ኣባላት ሲ.ኣይ.አ. ተራኺቡ፣” ዝበሃል ዝነበረ ወረታት ጽውጽዋይ ‘ዕንኩራይ ጻጸ’ ይመስለና ነይሩ። እነሆ ሎሚ መዓልቱ ኣኺሉ እቲ ድራማ ኣብ ቅድሚ መድረኽ ውጥም-ቅልቅል ክብል ንርእዮ ኣለና። ንሕና ናጽነትና ንምርካብ 65 ሽሕ ሰማእታት ከፊልና ክንብል እንከለና፤ ብቋንቋ ኢሳይያስ ግን “ናብ ድጉል ሕልመይ ንምብጻሕ ንኤርትራውያን 65 ሽሕ መንእሰያት ኣኽፊለዮም።” ኢዩ ዝብል ዘሎ።
እቲ ድጉል፣ ወትሩ ድጉል ኮኑ ኣይተርፍን ኢዩ። ነዲዱ ይትግበር፣ ወይ ከኣ ከይተራእየ ይቕህም። ስለዚ ድጉል ሕልሚ ዲክታተር ኢሳይያስ “ግዝኣት ትግራይ ትግርኚ” “ዓባይ ኢትዮጵያ” ብድጉሉ ዝቐሃመ ሕልሚ ምዃኑ ዓው ኢልና ክንነግረካ ጽን በል። ንሕና ኤርትራውያን ኢና፣ መሬትና ድማ ኤርትራ፤ ትግራይ ከኣ ናይ ተጋሩ ኢያ። ናይ ጽላለ ሓኪም ኣብ ዘይርከበሉ ዘመን ዲና ዘለና? ስለምንታይ እዚ ሰብኣይ ርእሱ ዘይምርመር ኣንቱም /ኣንትን/ ኤርትራውያን! ጽሑፍቶና ግዲ ኮይኑ ብዝተጸለለ ሓንጎል ንምራሕ ኣሎና።
እቲ ዘሕዝን ንሱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ኣሽካዕላል ክጻወት እንከሎ፤ ንሕና ድማ ኣብ ዕንኪላሎ ምንባርናን ምህላውናን ኢዩ። ሎሚ ንኢሳይያስ ደው ኣቢሎሞ ዝነበሩ ሰራውር ተበንቊሶም ኢዮም። ሓደ ግዜ በታ ንሱ ዘይፈትዋ ቀጭ-ሕርሙ “ሳቮያ” ምባል የድልየና ኣሎ። ስርዓት ኢሳይያስ ዝቕየረሉ ሰዓት ኣኺሉ’ዩ። መድረኽ በሲሉ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ክሒኑ’ውን። ሎሚ ንሕና እዚ ዓቢ ዕድል ብሻላ እንተድኣ ርኢናዮ፣ መጻኢና ኣጸቢቑ ክጥቅር ኢዩ።
ውሽጣዊ ኩነታት ህዝቢን ሰራዊትን በቃ ኣቢሉ ኣሎ። ዝኾነ ዓይነት ቃልሲ ንከነካይድ ካብ ጎረባብትና ሰናይ ፍቓድ ኣብ ዝረኸብናሉ፣ ተነጽሎ ህግደፍ ካብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን ኢድና ኣጣሚርና ትም እንተድኣ ኮይኑ ምርጫና፤ ኤርትራ ትበሃል ሃገር ነይራ ዝበሃል ዛንታ ከይንሰምዕ ንፈርሕ። ስለዚ ምስ ኩላተን ጎረባብትና ሃገራት ብሰላም ክንነብር፣ ኣብ መቓብር ህግደፍ ሰላምን ዲሞክራሲን ዝሰፈና ሃገር ክንምስርት፣ ሎሚ ሓደ ንኹን። ንሕና ሎሚ ነቲ ንሱ ንዕስራ ዓመታት ብሃይማኖት፣ ኣውራጃ፣ ዓሌት፣ ወገን ወ.ዘ.ተ… ኪዘርኦ ዝጸንሐ ዘርኢ ክርዳድ ንሓዋሩ ዘርእና ከይበትኽ፤ ምምንቋሱ የድልየና ኣሎ። ኣንጻር’ዚ ስርዓት እዚ ዝግበር ምልዕዓል ካብ ካፋ፣ ናብ ሞሾምቦባ፣ ካብ ነጎዳ ከኣ ናብ በርቂ ምቕያር፣ የድሊ ኣሎ። በርቂን ነጎዳን፣ ውግእ ሓድ ሕድ ከስዕብ ኢዩ ዝብሉ የዋሃት ብዙሓት ኢዮም።
ኣብ ኤርትራ ብኢሳይያስ ሓደገኛ ውግእ ሓድ-ሕድ ካብ ዝእወጅ ግን ነዊሕ ዓመታት ኮይኑ ኣሎ። ኣውራጃዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ቀቢላዊ፣ ብሄራዊ ወ.ዘ.ተ… ኣብ ውሽጢ ህዝብና ኣትዩ ፋሕ ብትን ካብ ዘብለና ክንደይ ዓመታት ኮይኑ ኣሎ? ካብዚ ኣብ ውሽጥና ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምትእምማን ዝዓቢ ውግእ ሓድሕድ የለን። ስለምንታይ ንርስዕ! ህግደፍ’ዶ ኣይኮነን ናይ ጥፍኣትና ካሪክሉም ዝህንድስ ዝነበረን ዘሎን! ንጳጳስ ዝኣስር…ሞባእ ቤተ-ክርስትያናት ዝምንዝዕ ህግደፍ’ዶ ኣይኮነን! ኣብ ውሽጢ መሳጊድናን ኣብያተ-ክርስትያናትናን ሰለይቲ እናኣዋፈረ ንዜጋታት ብዘይ ገበን ዝቕፍድ ዘሎ መን ድዩ? /ኣብ 2006 ዓ.ም. ቤተ-ክርስትያን ኣቡነ-ተክለ ሃይማኖት ሓዝሓዝ ኣኪባቶ ዝነበረት 600 ሽሕ ናቕፋ ናብ ህግደፍ ተረኪቡ/ ንሞባእ ዝወስድ መንግስቲ ተሰሚዑ’ዶ ይፈልጥ ኢዩ? እንታይ ኢዩ ወሪዱና ዘሎ?
ኣብ ሕጊ እንዳባን ዘመናዊ ሕግታትን፣ ቅትለት ሰብ እቲ ዝዓበየ ገበን ኢዩ። ሰብ ዝቐተለ’ሞ ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ንዝተፈልጠ ገበነኛ፣ ‘ኦሮማይ ዓመታት ነዊሑ ኢዩ’ ዝብል መመለሲ ሕጊ የለን። ገበን ከም ዝብላዕን ዝስተን ኣቕሓ መሸጣ መዓልቱ ኣሕሊፉ’ዩ /Expire/ ኮይኑ ተባሂሉ ኣይፈልጥን። ቅድሚ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ስርዓት ሂትለር ገበነኛታት ንዝነበሩ ኣብ ዝርከቡሉ ዝነበሩ ዓመታት፣ ‘ዋእ ሎሚስ ኣሪጎምን ቆሪቦምን ኢዮም’ ኢሉ ሕብተረ-ሰብ ዓለም ኣይነሓፎምን።
ኣብ ገበናት ሩዋንዳን ዩጎዝላቭያ ነበርን በብዓመቱ ዝርከቡ ዘለዉ ገበነኛታት’ውን ኣብ ቅድሚ ዓይንና ናብ ሕጊ ይቐርቡ ኣለዉ። ኢሳይያስ’ውን ኢዱ ናብ ገበን ካብ ዘእተወላ መዓልቲ ክሳብ ሎሚ ንዝፈጸሞም በደላት ደጊም ዝግበረሉ ይቕሬታ የለን። ከምቲ ስሎቮዳን ሚሎሶቪች ኣብ ዘ ሄግ ተፈሪዱ ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንጀራ ዓለም ዝበልዕ ዝነበረ ዘይኮነስ፣ ኢሳይያስ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ደሙ ዘይከም ደም ወዲ ዓፋ ኣብ ኣኻውሕ ጅግንነት፤ ኣብ ቅድሚ ሆጭ ዝበለ መጋባእያ ህዝቢ ክፈስስ ኣለዎ። ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ኣነጻጺሩሉ ካብ ዘሎ ‘ቀጭ-ሕርሙ’ ከምልጥ ኣይክእልን ኢዩ። ጸጥታ…ሓለዋ…ስለያ…ክታብ /ሕጃብ/…ኣውልያን ጥንቆላን ወ.ዘ.ተ…ንዘለኣለም ዘንብር ሓጹር እንተዝኸውንሲ እቶም ዝነበሩ ነገስታትን ጻራትን ምሃለዉ።
‘ቁርዲድ ኣለኹ እናበለ ምስ ቆርበት ይሽየጥ’ ከም ዝበሃል ድማ፣ እዞም ሎሚ ከም ቃዕቃዕታ ምስ ኢሳይያስ ተሰሚሮም ዘለዉ ሰባት ሽዑ ኢዮም ክቐብጹ። ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልሲን መስዋእትን ግዜ ተሸጒጦም ዝነበሩ፣ ሎሚ ኣብ ግዜ ህግደፍ  > ዝለበሱ ካብ ዓይኒ ህዝቢ ኤርትራ ኣይተኸወሉን። ምናልባት ኣብ ከምዚ ሎሚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ሕልኽላኻት፤ ኢሳይያስ ከም በዓል ቃዛፊን ካስትሮን ኣብ ስልጣን ዝጸንሕ ዝመስሎም፤ ወይ ከም በዓል ሸኽ ዛይድ እብን ሱልጣን ኣልናህያን ንኢማራት ኣልዓረብ ኣልሙታሒዳ ምድረ-ገነት ዝገበሩወን፤ ኢሳይያስ ከኣ ብወርቂ፣ ኣልማዝን ነዳዲን ንኤርትራ ምድራዊት ገነት ዝገብራ ዝመስሎም ሰባት እንተልዮም፤ ቀትሪ ጸልሚትዎም ከም ዘሎ ጥራይ ከዘኻኽሮም እደሊ።
እቲ ወርቂ…ኣልማዝን ነዳዲን ከኣ ናትና ናይዞም ብመቕዘፍቲ ኢሳይያስ ደበሳ ኢዮብ ክንድበስ እንጽበ ዘለና ደቂ ህዝቢ ኢዩ። እቲ ወርቂ ንዝተደርመመ ኣራእስ ኣዴታት ዝስልመሉ፣ ዝተሰደ ዝምለሰሉ፣ ዝዓነወት ኤርትራ ትህነጸሉ፣ ዩኒቨርሲቲን ኮለጃትን ዝዕምብባሉ፣ ዘይከም ላግጺ ሓወልቲ ሩስያዊ ፑሽኪን፤ ነባሪ ሓወልቲ ሰማእታት፣ ከም ወዲ ዓፋን ዓሰርተታት ኣሽሓት መቓብርቱን ዝስረሓሉ… ክኸውን’ምበር ኣብ ካዝና ኢሳይያስን ሓጎስ ክሻን ዝቕመጥ ኣይክኸውንን ኢዩ።
ኢብራሂም ዓፋ ኣብ ዝባን ዓጋመት ብኢሳይያስ ናይ ምቕንጻል ስጉምቲ ኣብ ዝተወስደሉ ግዜ ገለ ተጋደልቲ ሽዑ-ንሽዑ ዝፈለጡ ነይሮም። ገለ ድማ ድሕሪ ሓደ ዓመት…ክልተ ወይ ሰለስተ ዓመታት፤ ገለ’ውን ብድሕሪ ናጽነት። ናይ ምቅዋም መንገዲ ኣይነበረን። ዝኸኣለ ክሳብ ራህዋ ዝመጽእ ትም! ዘይከኣለ ካብ ምጭናቕ ርእሰ-ቅትለት ወይ ምህዳም መሪጹ።
በቲ ጨካን ስጉምቲ ኢሳይያስ ርእሰ-ቅትለት ዝፈጸሙ ተጋደልቲ ነይሮም። ዝሰንበዱ ገዳይምን ሓለፍቲን ዝነበሩ፣ሽዑ ካብ ሜዳ ዝሃደሙ ከኣ፤ ኣዛዚ ብርጌድ 23 ዝነበረ እድሪስ ብርይራይን ሓላፊ ክፍሊ ዕቃበ ብረት /ኤምዳድ/ ዝነበረ ተጋዳላይ ዑመር ስፋፍን ነይሮም። ዑመር ስፋፍ ቀልጢፉ ንሜዳ ተመሊሱ “ጌጋይ ኣሪመ ንመስዋእቲ ህዝበይን ሃገረይን ተመሊሰ ኣለኹ” ኢሉ ድሕሪ ንነብሱ ምንቃፍ፤ ከም ዕላምኡ ተሰዊኡ። ኣዛዚ ብርጌድ 23 ዝነበረ እድሪስ ብርይራይ ኣብ ግዜ ናጽነት ናብ ኤርትራ ኣትዩ’ኳ እንተነበረ፣ እንደገና ናብ ስደት ተመሊሱ ብሂወቱ ኣብ ኤውሮጳ ከም ዘሎ እሰምዕ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ እዋን ሓምሳታት ተረፍ-መረፍ ጻሕሊ እንዳማቶም ዘላምጹ ብዙሓት ዓቀይቶት ርእዩ ስለዝኾነ፤ በዞም ናይ ሎሚ ልቕብቃብ ሪኪያሞ ህግደፍ ዝተኸድኑ፤ ግሩሃት ሰባት ንከዘምብሉ ኣንጻር ማዕበል ዝጎዩ ዘለዉ ናይ ጥፍኣት ልኡኻት ኣይደናገርን ኢዩ። እቲ ካብ ግዜ ሰውራ ክሳብ ምቕፋድ ጉጅለ 15፣ ክሳብ ሎሚን በብግዚኡ ዝፈሰሰ ደም ጅግና፣ ንዕኦም ደም ከልቢ ስለዝኾነ ኢዮም ሎሚ ‘ሞትናን ልምዓትናን ምስ ኢሳይያስ’ ዝብሉና ዘለዉ። ጉዳይ ውልቀ-ምልካዊ ኢሳይያስ ኣብ ትዝክረሉ ግዜ፣ ካብቲ ዝሓዝካዮ ቀንዲ መንገዲ ናብ ሓያሎይ ጓል መንገዲ የእትወካ ኢዩ። ስለዚ ክቡራት ኣንበብቲ! ኣብ ገለ ክፋል ጽሑፈይ ንኣሽቱ ተመሳሰልቲ ፍጻሜታት እንተኣእተኹ፤ ናብቲ ቀንዲ ጉዳይ ጥራይ ንክትጥምቱ ደጊመ እላቦ።
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ ንምትግባር እቲ ሽዑ ዝነበረ ሸብድ-በዳት ተዓዚብና። ኢሳይያስ ከምቲ ኣብርሃም ተወልደ ንምቕታል ስሚ ዘስቲ ሰብ ኣዋዲዱ ናብ ኣፈልባ /ኣባ ተክለሃይማኖት/ ዝገሸ፣ ኲናት ባድመ ንምውላዕ ናብ ሱዕድያ ዝኸደ፤ ኣብ ስርሒት ቅንጸላ ወዲ ዓፋ ድማ ነቲ ኩሉ ስራሓት ኣዋዲዱ ንካርቱም ኢዩ ዝተበገሰ። ፊሊጶስን ሓሊባይን ምስ ኦፐረተራቶም ምሸት ቶዮታ መኪና ናብ ጥቓ ሩባ ዓራግ፣ ከባቢ እግሪ ታባ ደብረ እበን /ሰሜናዊ ምብራቕ ካብ ገረግር/ ኣብጺሓቶም ከም ዝነበረት፣ ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ከኣ ናብ ሓሊበት ተመሊሳ። ሎሚ እቲ ምላቑ ምስጢራት ምሉእ ፍጻሜን ንጹር ስእሊን ዝህብ’ኳ እንተዘይኮነ፣ እቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ቅትለት ወዲ ዓፋ ንምፍላዮም ግን ዘጸግም ኣይኮነን።
እዞም ክልተ ሓለፍቲ ብወገን ሰሜናዊ ምብራቕ ዝኸዱ ኣምሲሎም ጸልማት ጉልባብ ገይሮም ደድሕሪ ኢብራሂም ናብ ዓጋመት ደይቦም ኢዮም። ኣብ ጥቓ ወዲ ዓፋ ዝነበሮ ኣድብዮም ከም ዝሓደሩ፣ ሳይለንሰር ምስ ዝዓጠቑ ረሸንቲ ጉጅለ ብኮድ ድሕሪ ምርኻቦም ከኣ፣ ወጋሕታ ሰዓት ኣርባዕተ ንኢብራሂም ዓፋ፣ ሻምበል መብራህቱን ዮሴፍ ዝተባህለ ኣውቲስትኡን ምስኡ ደይቦም ዝነበሩ ኣባላቱን ቀተሉዎም።
ንእለት በዓል ፊሊጶስ ኣብ ጥቓ እቶም ረሸንቲ ኮይኖም ኣድራጋ ቶኽሲ እናተኮሱ ናብቲ ኩምራ ሬሳታት ተሓወሱ። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ዝገለጽኩዎ ከኣ፣ ዓላማይ ወዲ በላይ /ኢዱ ቆራጽ ተጋዳላይ/ ካብ ክፍሊ ታዕሊም ዘበገሶም ተጋደልቲን ካብ ምኽታት ግንባር ሓልሓል ዝተረፉ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ዊናን ናብ ዝባን ዓጋመት ንረዳት ኣብ ዝጎይሉ ዝነበሩ ወጋሕታ፤ ኣብ መንገዲ ዝጸንሖም መስፍን ሓጎስ፦
“ተመለሱ ወላ ሓንቲ ነገር የለን። ገለ ውሑዳት ስለያ ኢየን ቶግ-ቶግ ኣቢለን ጸኒሐን። ግን ኩላተን ኣብኣ ተዛሕዚሐን ኢየን። ኪዱ ተመለሱ ኣመት ኣሃዱታትኩም ግበሩ” ኢሉ ከም ዝመለሶም ብሂወት ዘለዉ መሰኻኽር ኣለዉና፣ ጽባሕ ንግሆ ድማ ባዕሎም ክምስክሩ ኢዮም። ቅድሚ ሰሙን ኣብ ኢ-መይለይ ዝረኸብኩዎ ተወሳኺ ናይ ዓይኒ ምስክር ድማ፣ ሓደ ሽዑ ከብዱ ተወጊኡ ንመዓናጥኡ ብጨርቂ ጀኒኑ ብስንባድ ናብ ክፍሊ ባህሊ ዓራግ ዝወረደ ተስፋኣለም ዝተባህለ ኣባል ክፍሊ ታዕሊም ተጋዳላይ ተራእዩ ነይሩ። ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ናበይ ከም ዘእተዉዎ ግን ዝፈለጠ ሰብ ኣይነበረን።
ነቲ ተዋስኦ ሓቀኛ ጉዳይ ከም ዝኾነ ንምምሳል ከኣ ቶኽሲ ክሳብ ፋዱስ ጸጸኒሑ ተሰምዐ። እቲ ዝወፈረ ኣሃዱ ስለያ ጸላኢ እንተድኣ ነይሩ፣ ቶኽሲ ከኣ ወጋሕታ ሰዓት ኣርባዕተ ተኸፊቱ። ‘’ኩላተን እተን ንስለያ ዝወፈራ ተቐቲለን ኢየን’’ ተባሂሉ ተዘሪቡስ፣ ስለምንታይ ደኣ “ተቐቲለን” እንተኾይነን ቶኽሲ ክሳብ ፋዱስ? ናይ ዓወት ቶኽሲ ኢዩ ክትኮስ ዘርፈደ ከይንብሎ፣ ህዝባዊ ግንባር ኣይሽንኳይዶ ንሓደ ጉጅለ ስለያ ደምሲሱ፣ ንዝኾነ ወተሃደራዊ ዓወት’ውን ቃሕ ከም ዝበሎ ጠያይት ንሰማይ ተኲሱ ኣይፈልጥን ኢዩ።
ኣብ ስልቲ ወተሃደራዊ ስለያ፣ ዝኾነ ብለይቲ ዝወፍር ኣጥቃዒ ብጸልማት ኣጥቂዑ መሬት ቅድሚ ምብርሁ ናይ ግድን ናብ ደጀኑ ክበጽሕ ነይሩዎ። ስለያ ጸላኢ ክሳብ መሬት ዝበርህ ኣብ ዝባን ዓጋመት ኳሕ-ገም ከብል እንተውዒሉ ግን ባዕሉ ንሞት ተፈሪዱ ምባል ይሓይሽ።
መስፍን ሓጎስ ብዱሮ ካብ ዓንበርቦብ ናብ ዓራግ ምስ ወዲ ዓፋ ብዝነበሮ ቆጸራ ንምሕዳር ከም ዝኸደ፣ ደሓር “ፊሊጶስ ናይ ግድን ምሳይ ሕደር ስለዝበለኒ…” ኢሉ ምስ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ምሕዳሩ፤ ቶኽሲ ኣብ ዝባን ጎቦ ዓጋመት ተሰሚዑ ተጋደልቲ ንረዳት ኣብ ዝጎዩሉ ዝነበሩ ግዜ ድማ ኣብ መንገዲ ዓጋመት ጸኒሑ “ተመለሱ ወላ ሓንቲ ነገር የለን” ኢሉ ምምላሱን ዝተሓላለኸ ኣጋጣሚታት ኢዩ። ብኸመይ ኢዩ ኪገጣጠም ከኣ ንኣንባቢ እገድፎ።
ተጋዳላይ መስፍን ኣብ 2001 ካብ ኣስመራ ምስ ወጸ ኣብተን ቀዳሞት ክልተ ዓመታት ብዛዕባ መስዋእቲ ኢብራሂም ዓፋ ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ፦ ‘’ምስ ኢብራሂም ንክንራኸብ ቆጸራ ነይሩና ኢዩ፣ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ተሰዊኡ’’ ኢሉ ነይሩ። ስለዚ ገለ ንእሽቶ ካብቲ ዓቢ ምስጢር ወዲ ዓፋ ከምዚ ኣብ ክልተ ክፋላት ቀሪቡ ዘሎ ይመስል። ‘ሰብ ይሕመ ዕባራ ይግመ’ ከም ዝበሃል ከኣ፤ ካብቲ ናይዞም ሓለፍቲ ዝነበረ ወዛሕዛሕ /ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ፣ መስፍን ሓጎስ፣ ኢዮብ ሓሊባይ/ መን እንታይ ዓይነት ተራ ነይሩዎ ንምፍላጥ ዘጸግም ኣይኮነን።
“እሕሕሕ! ዘይተሰርነቐ ይኽእላ” ከም ዝበሃል፣ ኣቶ መስፍን ሓጎስ ብሰናፍጭ ህዝቢ ኤርትራ ከይተሰርነቕካ እንከለኻ፣ ን5 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ትኽሕሰሉ ሰዓት ሎሚ ይኹን። ናብ ሜዳ ኤርትራ ግዜ ደርሆ-ነቆ ስለዝወጻእካ፤ ኣብ ዝሓለፈ ናይ በረኻ ቅንጸላ ኣሽሓት ዜጋታት ኤርትራውያን ምስ ኢሳይያስ ቀንጻሊ ኔርካ ወይ ድማ ሎሚ ቀንጸልቲ ንዝነበሩ ንገር። ሳልሳይ መንገዲ የለን!
“ኣንቱም ተባሂልካ፣ ኣንታ ምባል እታ ካብ ኩላ ዝጸልኣ ኢያ” በለ ኣንበሳ ከም ዝበሃል፤ ኣብቲ እምባ መግዛእቲ ብኳዕናኑ ዝነበረሉ ግዜ፣ ንግንባር ናቕፋ መሪሕካ ክሳድ ዓዲ-ሽሩም ከም ስርኤል ቀትሪ ዝተራኣኻ ኣቶ መስፍን፣ ሎሚ እነሆ ዓቢ ታሪኻዊ ብድሆ ኣብ ቅድሜኻ ተዃዕኒኑ ኣሎ። ተመለስ’ሞ ንድሕሪት! ኣብ 1994 ኣብ ናቕፋ ኣብ ዝተገብረ 3ይ ውድባዊ ጉባአ ህዝባዊ ግንባር ብዝረኸብካዮ ድምጺ’ዶ ኣይኮነን ‘ኢሳይያስ ተዓዊቱ’ ዝብል መናፍሕ ዝተሰምዐ።
ዘይንፈልጦ ከይመስለካ ንኢሳይያስ በዓል ዓቢ ውዕለቱ ኢኻ’ኮ! ካብ 1971 ክሳብ ምርጫ ጉባአ ናቕፋ ዝነበረ ድጉል ሕኸኸኒ-ክሓከካ’ውን መቓብሩ ዓሚቑ ኣይኮነን። ንኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ባዕሉ ኢሳይያስ ከም ዋዛ ኣብ ዋዕላ ባሊኔኪ “ስልጣን ንሓድሽ ወለዶ ከነረክብ ኣሎና፣ ንሕና እዞም ኣረግቶት ይኣኽለና ንተኣለየሎም… ሕጂ ፈጻሚት ሽማግለ ዝኾኑ እገላ…እገላ” ክብል ከሎ፣ ኔርካ’ዶ ኣቶ መስፍን? ደሓር ደኣ ናብ ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ህግደፍ ስለምንታይ ካብ ኣባላት ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ነበር ንዓኻ ጥራይ መሪጹ ባዕሉ ድማ ፕረዚደንት ኮይኑ ኢሳይያስ? ስለዚ እሕሕሕ! በል። ኣይፋል እንተበልካ ከኣ እታ ኩላትና እንጽበያ ዘለና ጉዕዞኻ ናብ ኣስመራ ኣይትደንጒ።
‘ኣለና’ ብዛዕባ ኣወጻጽኣኻ ዝፈልጦ ምስጢር’ውን ኣሎ። ቅድሚ ምውጻእካ ዝነበራ ሰለስተ ለይትታት፤ ካብ ሰዓት 02:00 ክሳብ ወጋሕታ ሰዓት 04:00 ኣበይ ኔርካ? ዝግ ኢልካ ናብ ድሕሪት፣ ኣስመራ ተመለስ! ሎሚ ነዚ ድከቱ ዝሰተየ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽሕሶ’ምበር ዝጻወተሉ ኣየድልን ኢዩ። ይኣክል ላግጺ! ‘ዓሻ በጊዕ ምስ ተኹላ ዕርክነት’ ንዘለኣለም ዝነብር ምሕዝነት ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 40 ዓመታት ጉዕዞ ኢሳይያስ፣ ወላ ሓንቲ ኣጻብዕቱ’ውን ናብ ደም ዝኣለኸ ሰብ ብደቂቕ ሕሳብ ክጸባጸቦ ምድላዋቱ ከጻፍፍ ኣለዎ። ግዜ ምጽብጻብ ይቀራረብ ኣሎ።
ክቡራት ኤርትራውያን! ብዛዕባ ሜ/ጀ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ክጸሓፍ ኢዩ። ጉዳይ ኢዮብ ሓሊባይ ንምንጽጻር ግን ኣብቲ ብጉዳይ ብልሽውና ተኣሲሩሉ ዝነበረ ግዜ፣ ኢሳይያስ ኣብ ሲነማ ካፒቶል ተኣኪቡ ንዝነበረ ህዝቢ ከምዚ ክብል ከይተፈለጦ ንእሽቶ ምስጢር ኣምሊቑ ነይሩ፦ “…በዓል ሓሊባይ! እቶም ቀንዲ የማናይ ኢድና ዝነበሩ ናብ ብልሽውና ክኣትዉ…ዘገርም ኢዩ”
ምስጢር ንክልተ-ሰለስተ ዕቑድ’ምበር /ዕስራ-ሰላሳ ዓመታት/ ንዘለኣለም ተቐቢሩ ኣይተርፍን ኢዩ። ስለዚ ነዚ ጀሚረዮ ዘለኹ መኽፈቲ ቅቡር ምስጢራት፣ ኣብ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ገዳይም ተጋደልቲ… ካድራትን ዝለዓለ ሓላፍነት ዝነበሮምን ብዙሓት ሰባት ኣብ ስደት ኣለዉ። ነቲ ብሰንኪ ኢሳይያስ ዚዘርኦ ክርዳድ ከም ሰኽራም ኣንፈቱ ስሒቱ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዘዝፈልጥዎ ክጽሕፉ ጀሚሮም ኣለዉ። ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ታሪኽ ንምስናድ ርሳሱ ዘብልሕ ሰብ ኣየድልን ኢዩ። እቲ ምንታይ፣ ሽዑ እቲ ተካል መጋብር ዝሓዘ ሰነዳት ኣብ ገዛ ኢሳይያስ ክንረኽቦ ስለዝኾንና።
ኢሳይያስ ዝኾነ ምስጢር ዝፈልጥ ሰብ ብሂወት ክነብር ኣይደሊን ኢዩ። ግን ዝተረፈኒ ሰብ የለን እናበለ  > ኢልናዮ። ከምቲ ኣብ መጥቃዕቲ ተስፋምህረት፣ ነቲ ባዕሉ ድርብ ስለያ ገይሩ ዝለኣኾ ተኪአ /ሽፍታ/ ብድሕሪ ምቕታል ናይቲ ዝደልዮ ሰብ፤ ‘’ነቲ ከዳዕ ተኪአ ናብ ሓደ ስንጭሮ ወሲድካ ኣካርጆ” ዝበሎ፣ እቶም ኣብ ምቕንጻል ወዲ ዓፋ ዝተሳተፉ ተጋደልቲ’ውን ሽዑ ንሽዑ ኢዮም ተረሺኖም። ክንደይ ኢዮም…በዓል መን ኢዮም ነይሮም… መን’ከ ረሸኖም… ኣበየናይ ቦታ፣ ስለምንታይ? ዝብሉ ሕቶታት ብመዓልቶም ክምለሱ ምዃኖም እኣምን።
ኣብዚ ክለዓል ዝግበኦ ሕቶ ግን፣ ስለምንታይ ኢዩ ኢሳይያስ ታሪኹ ብቅንጸላ ዝተመልአ ኮይኑ? ካብ 1970 በብዓመቱ ሰባት እናኣሕነነ ብዙሓት ዘይተዘርበሎም ንጹሃት ተጋደልቲ ተረሺኖም ኢዮም። ከም በዓል ገብረጻድቕ ጓንጉል፣ ኪዳነ ጅኑቢ /ኣብ ውግእ ሓድሕድ/ ወ.ዘ.ተ. መን ዘኪሩዎም ይፈልጥ? ሎሚ ምስ ጉዳያት ‘መንካዕ’፣ ‘የሚን’፣ ጉጅለ 15፣ ኣነጻጺርና ኣብ እንግምግመሉ ግዜ፤ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ኢብራሂም ዓፋን ካብ መጀመርያ ሰብዓታት ዝነበረ ዝምድና ኣብ እንምርምረሉ፤ እዚ ሰብ’ዚ ሓደ ክበጽሖ ዝደለዮ ገና ኣጸቢቑ ዘይተጋህደ ድጉል ኣጀንዳ ስለዘለዎ ጥራይ ምዃኑ ብንጹር በሪሁ ኣሎ።
ሜ/ጀ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ኣብቲ ብ1993 ብዛዕባ ጉዳይ ‘ምሕቃቕ ሰልፊ’ ኣብ ባሊኔኪ /ከባቢ ዓዲ ኣበይቶ/ ዝተገብረ ኢሳይያስ ዘማእከሎ ዓቢ ኣኼባ፤ ኣብ ዝተገብረ ክትዕ ንሜ/ጀ ተኽላይ ሃብተስላሰን ሜ/ጀ ሃይለ ሳሙኤልን /ቻይና/ “…ንስኹም ሓሰውቲ ኮራኹር ኢኹም” ክብል ዓው ኢሉ ጸሪፉዎም ኢዩ። ፊሊጶስ ቅድሚ 1985 ኣብ ብዙሓት ኣኼባታት ምስ ኢሳይያስ ይተሃላለኽ ነይሩ ኢዩ። ንኣብነት ኣብ ዜሮ /ከባቢ እግሪ ጎቦ ዛግረ/ ብኢሳይያስ ዝተገብረ ናይ ሓለፍቲ ኣኼባ “…ኣነን ንስኻን ኣጸቢቕና ንፋለጥ ኢና። ስለዚ ኣብዚ ግንባር መጺእካ ኣብ ክንዲ ትወራዘ ኪድ ኣብ ቤት ጽሕፈትካ ዘሎ ግዕዘይ ኣጸራሪ…ይኣኽለካ! ኣብ ኲናት እፈልጠካ’የ ኣብ ሰላም ከኣ እፈልጠካ’የ” ኢሉ ብድፍረት ተዛሪቡዎ ነይሩ ኢዩ። ብድሕሪ’ቲ ኣኼባ’ውን “…ኣቦታቱ ናይ ኣቦታትና ኣባቕል ይሕልዉ ነይሮምሲ ግዜ ሂቡዎ ይእዝዘና ኣሎ” እናበለ ይዝልፎ ነበረ።
ኢሳይያስ ንኢብራሂም ዓፋ ክቕንጽለሉ ዝኽእል፣ ከምኡ’ውን ንድሕረ-ባይታኡ ኣጸቢቑ ዝፈልጥ ሓደ ተባዕ ሰብ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ጥራይ ምንባሩ ኣይሰሓቶን። ክሳብ ንፊሊጶስን ካልኦትን በብመዓልቶም ዘረኻኽበሎም፣ እቲ ኣፈርኩቡ ዝነበረ ጉዳይ ምቕንጻል ወዲ ዓፋ ስለዝነበረ ግን፣ ብረብሓ ገንዘብን ሽሕጣን ንስልጣንን ናይ ግድን ንፊሊጶስ ክሕዝ ነይሩዎ። ስለዚ እታ ንክልቲኦም ዘተኣሳሰረት ጉዳይ ድራማ ቅንጸላ ወዲ ዓፋ ኢያ ዝነበረት። ቀንዲ ተሓባባራይ ፊሊጶስ የድልዮ ስለዝነበረ ከኣ፣ መን’ዩ ዓርኩን ኣማኒኡን ሰብ ክደሊ ግድነት ኮነ። ሎሚ ካብ ዘለዉ ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኢሳይያስ፣ ካብ ግዜ ሰብዓታት ክሳብ 2001 ቀንዲ ዓርኪ ፊሊጶስ ዝነበረ ድማ ዝለዓለ ወተሃደራዊ ሓላፊ ዝነበረ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ ኢዩ።
ካብ ኣርእስትና መታን ከይንእለ፣ ብዛዕባ ፍሉይ ዕርክነት ኢሳይያስን ፊሊጶስን፤ ካብ 1985 ክሳብ ‘ወፍሪ ኣሶሳ’ ጥሪ 1990፤ ክሳብ ግዜ ናጽነትን ምብራዕ ኲናት ባድመ ግንቦት 1998፤ ክሳብ ጉዳይ ፍቕረን ሳምሶን ወዲ ቀሺን መስከረም 2007፤ ሎሚ ከም ምክትል ኢሳይያስ ኮይኑ ናብ ዝኾነ ሚኒስትሪ ወይ ኣሃዱ ኢዱ እናኣእተወ ቃሕ ከም ዝበሎ ዝገብረሉ ዘሎ ግዜን፤ ኣብ ዝመጽእ ክፋላት ከቕርቦ እየ።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ኢሳይያስ ካብ ፍልሙ ዝተለሞ ዘርኢ ክርዳድ፣ ዝበሃጎ ስርናይ ክምገብ ኣይከኣለን። ሎሚ ህዝብና ስርናይ ኢዩ ዝበልዕ ዘሎ ዝብሉ ሰባት ሰሚዐ። እምበር’ዶ ኤርትራዊ ደም ኣለዎም? ህዝቢ ኤርትራ ስርናይን ክርዳድን እንተተቐሪቡሉ ነየናይ ኢዩ ክመርጽ ኣብ ክንዲ ምባል፤ ነታ ሳዕሪን ዓንዴልን ፈላልያ ትፈልጥ ጤል ምውካስ ይሓይሽ።
ኣብ መንጎ ኢሳይያስን ኢብራሂምን ዝነበረ ዘይምርድዳእ፣ ካብ ግዜ ቀዳማይን ካልኣይን ወገናት ህዝባዊ ሓይልታት /1971/ ዝጀመረ ምንባሩ ኩሉ ገዲም ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ስለዚ ሓደ ካብቶም ኢሳይያስ መዓልቲ ዝጽበየሎም ዝነበሩ መሪሕነት ኢብራሂም ዓፋ ኢዩ ዝነበረ። ኢብራሂም ብወተሃደራዊ ክእለት ልዕሊ ኢሳይያስ’ምበር ትሕቲኡ ኣይነበረን። እዚኣ ከኣ እታ ሕማም መርዘኑ ንኢሳይያስ ዝነበረት ኢያ። ኣብቲ ክልተ ክፋላት ህዝባዊ ሓይልታት ነንበይነን ዝነበራሉ እዋን፣ ኢብራሂም ዓፋ፦ “እዚ መስፍን ሓጎስ ተኣሲሩ ክምርመር ኣለዎ” ኢሉ ነይሩ ይበሃል።
ምኽንያቱ መስፍን፣ ኣብ ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት ምስ 1) ሮሞዳን መሓመድ ኑር 2) መሓመድ ዓሊ ዑማሮ 3) መሓመድ ዑመር ዓብደላ 4) ዓሊ መሓመድ ዑስማን 5) መሓሪ ደበሳይ ወ.ዘ.ተ… መሪሕነት ተመሪጹ እንከሎ፤ ብቐትሪ ምስ ቀዳማይ ወገን፣ ብለይቲ ከኣ ናብ ካልኣይ ወገን እናኸደ ምስ ኢሳይያስ ምስጢራዊ ርክባት ይገብር ስለዝነበረ ኢዩ ወዲ ዓፋ ‘ምስጢራት ውድብ የበጻጽሕ ስለዘሎ ይመርመር’ ዝበለ።
ኣብ 1967 ዓ.ም. ካብ ሓይሊ ባሕሪ ባጽዕ ዝተሰለፈ ኢብራሂም፤ ኢሳይያስ ንስልጠና ብ1967 ናብ ቻይና ምስ ከደ፤ ንሱ’ውን ብ1968 ዓ.ም. ናብ ኩባ ተላኢኹ ነበረ። ኣብቲ ካብ 70ታት ክሳብ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባአ /1977/ ዓ.ም. ዝነበረ እዋን ሓሓሊፉ ኣብ መንጎኦም ዘይምርድዳእ ከም ዝነበረ ኩሉ ገዲም ተጋዳላይ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ኢብራሂም ኣብ ኲናት መራሒ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ተባዕ ተዋጋኣይ ምንባሩ ከኣ ንዝና ኢሳይያስ ዝቆራቖስ ኮይኑ ይረኣዮ ስለዝነበረ፤ ፈጺሙ ኣየደቀሶን።
ኢብራሂም ዓፋ ኣብ ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት ኢዩ ዝነበረ። እንተኾነ ምስ ኢሳይያስ ካብ ዝተራኸበሉ ግዜ ንደሓር፣ ስሱዕን ተበላጺን ምንባሩ ኣይሰሓቶን። በቲ ናብ ኣኼባታት እምባህራን ተኽሊን ዘቕርቦ ዝነበረ ተበላጺ ተሳትፎ ድማ ይቕበሎ ኣይነበረን። ጉዳይ መስዋእቲ ኣብርሃም ተወልደን ርክብ ኢሳይያስ ምስ ሲ.ኣይ.አ. ኣብ ቃኘውን’ውን ይሕመ ስለዝነበረ፤ ኢሳይያስ ብኢብራሂም ዓፋ ቅቡል ኣይነበረን። ስለዚ ካብ ግዜ ምጅማር ሰብዓታት ክልቲኦም በብውሽጦም ተፋሊጦም ኢዮም። ሰባት ምንጻል ቀንዲ ስርሑ ገይሩ ዝዓዪ ኢሳይያስ ኣብቲ ግዜ’ቲ ገና ክልቲኡ ሓይልታት ከይተወሃሃደ እንከሎ’ውን ኣንጻር ወዲ ዓፋ፦ “…ቀዳማይ ወገን ብረት ንክህቡና ወሲኖም ነይሮን ኢቶም። ኢብራሂም ዓፋ ግን ተቓዊሙና፣ ስለዚ ኣብ ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት ሓደ ጸላኢ ከም ዘለና ተረዲእና ኣለና” እናበለ ጸለመታት የካይድ ነበረ።
ቅድሚ 1ይ ውድባዊ ጉባአ ኣብ ዞባ ደቡብ ዝነበረ ኣቀዋውማ ሓይልታት ህ.ግንባር፤ ኣዛዚ ቦጦሎኒ 5 ኢብራሂም ዓፋ፣ ኮሚሽነሩ ከኣ ዶ/ር ኢዮብ ገብረልኡል፤ ኣዛዚ ቦጦሎኒ 4 ድማ ወልደንኪኤል ሃይለ ናይ ፖለቲካ ኮሚሳር ከኣ በራኺ ገብረስላሴ ነበሩ። ኣንጻር ጸላኢ ይካየዱ ኣብ ዝነበሩ ውግኣት፣ ዓበይቲ ዓወታት ይሕፈሰሉ ኣብ ዝነበረ ግዜን ዝና ወዲ ዓፋ መመሊሱ ይድይብ ነበረ። ኣብቲ ብወርሒ ጥሪ 1977 ዝተገብረ 1ይ ውድባዊ ጉባአ ከኣ ኢብራሂም ዓፋ፣ ኣባል ፖለቲካዊ ቤ/ጽ ኮይኑ ክምረጽ እንከሎ፣ መራሒ ቦጦሎኒ 4 ዝነበረ ተጋዳላይ ወልደንኪኤል ሃይለ ግን ‘ደጋፊ መንካዕ’ዩ’ ብዝብል ክሲ ኢሳይያስ፣ ናብ ጉባአ ኣይተሳተፈን።
እቲ ጠንቂ ዘይምስታፍ ወዲ ሃይለ ድማ፣ ምስ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዝነበሮ ሓርፋፍ ዝምድና ዝተበገሰ ኮይኑ፣ ቀንዲ ጸብጻባት ወዲ ሃይለ ናብ ኢሳይያስ ዘመሓላልፍ ዝነበረን ከኣ ሓላፊ ናይተን ክልተ ቦጦሎኒታት ደቡብ ዝነበረ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ ነበረ። መስፍንን ኢሳይያስን፣ እቶም ክልተ ቀዳሞት ሰልፊ /ኤርትራዊ ህዝባዊ ሰውራዊ ሰልፊ/ (Eritrean Peoples’ Revolutionary Party) ዝመስረቱ ሰባት ኢዮም። ንኢሳይያስን ምስጢራቱን ከም ሕንጻጻት ኣጻብዕቲ ኢዱ ዝፈልጦ ብህይወት ዘሎ ሰብ፣ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ ኢዩ። ኣቶ መስፍን ነቲ ካብ 1970 ክሳብ 2001 ዓ.ም. ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ንዝፈጸሞ ገበናት እንተዝነግረና፤ ነድሪ ህዝቢ ኤርትራ ከም ማዕበል ሱናሚ ንዓለም መናወጸ። እነሆ ሕጂ’ውን እቲ ካሕሳ ዝጽበ ዘሎ ህዝቢ ኣፉ ከፊቱ ድምጺ ንክሰምዕ የንባሁቕ ኣሎ።
ክቡራንን ክቡራትን! ተዋስኦ ቅንጸላ ወዲ ዓፋ ኣብዚ ይድምደም። ተወሳኺ ሓበሬታ ዘለኩም ዜጋታት በብመንገድኹም ናብ ህዝቢ ክትዝርግሑ እላቦ። ኣብ ዝቕጽል ክፋል፣ ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ፣ ንሜጀር ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ዝፈጠረሉ ሓለፋን ድርብ ስልጣንን ክንርኢ ኢና። ናባይ እትጽሕፍዎ መአረምታ፣ ተወሳኺ ወይ ምኽሪ ከኣ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻይ ንክትሕብሩኒ ብትሕትና አዘኻኽር።
\n alenakoena@gmail.com This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
ክሳብ ዳሕራይ ርክብና ሰላም
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል…


text:
ኣብ ዝሓለፈ (14 ታሕሳስ 2013) ኣብ ገዛን ብወለዲን ዝሰላሰል ትምህርቲ ትግርኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ተዳህሲሱ። ሕጂ ከኣ፡ ብሞያውያን ይዅን ብዘይ ሞያውያን፡ ብማሕበረኮም ኮነ ብ’ወለንተኛታት’፡ ተወዲቡ ንዝሰላሰል ትህምህርቲ ኪድህሰስ እዩ።
ኣብ’ዚ፡ ኣምሃህራን ኣቀራርባን ዳርጋ ምስ እቲ ኣብ ገዛ ዚካየድ ሕደ እዩ። እቲ ቀንዲ ዚፈልዮ፡ ዝተፈላለዩ ሰባትን ዓቕሞምን ስለ ዜሳትፍ፡ ኣብ ምእኩል ቦታ ስለ ዝካየድን ብዝሒ ተምሃሮ ስለ ዚሓቍፍን እዩ። ሓለፋታት እዚ ብዉዱብ ምስራሕ ኪጥቀሱ ዚከኣሉ፡ ሕድሕድ ተመኩሮ መምህራን ምልውዋጥ፡ መሳለጥያታት ምክፋልን ካልእ ካብ ብዝሒ ተሳትፎ ዚርከብ ረብሓታት እዮም።
ኣቀራርባ፤
– ቦታ ትምህርቲ፡ መዓልቲን ግዜን ብእቲ ወዳቢ ኣካል ይውሰን።
– ትምህርቲ ብዝተመደበሉ ግዜ ይጀመር። ንትምህርቲ ተባሂሉ ዝተሓዝአ ግዜ ብወግዒ ክሳዕ ዚዕጾ ዚዀልፍ ስራሕ ዘይምስራሕ።
– እዋናዊን ትምህርታዊን ስእላዊ-ሰሌዳ (ፖስተር) ኣብ ቦታ ትምህርቲ ይለጠፍ።
– ምምሃር፡ ሕሉፍ ዝተዓመመ ትምህርቲ ብምኽላስ ጀሚርካ ናብ ንዕለቱ ዝተመደበ ይሰገር።
– ተምሃሮ ንገዛ ሒዞሞ ዚኸዱ ስርሓት ወይ ዕዮ ይወሃብ።
– ተምሃሮ ካብ ገዛ ሒዞም ዚመጹ ዝተሰርሐ ዕዩ ወይ ተመክሮ ይተሓተት።
– መምህራንን ኣለይቲ ትምህርቲን፡ ተመክሮ ዝለዋወጥሉ ምዱብ ኣኼባ ይካየድ።
– ሽማግለ ወለዲ ወይ ወከልቶም ኣካል እቲ ምምሕዳር ትምህርቲ ኪኾኑ ይጠለብ።
መተሓሳሰቢ፤ መምህራን ምስ ወክፍ ወላዲ ብዛዕባ ምዕባለ ተምሃራይ ምዝታይ ኣድላዪ እዩ።
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፍ፡ ቅድሚ ብውድብ መልክዕ ትምህርቲ ምክያድ፡ ኪማልኡ ዘልዎም ቅድመ-ኵነታት ኪድህሰሱ እዮም። ርግጽ! ቅድሚ ኣመሃህራ ኪቐርብ ነይርዎ።
— ኣርኣያ ካሳ


text:
8ይ ምዱብ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ 5ይ ክፋልን መወዳእታን ኣኼባኡ ብ17 መስከረም ኣካይዱ ንሰልፊ መጻኢ ሓደ ዓመት እትመርሕ ፈጻሚት መሪጹ።
እዚ ኣኼባ ብዝለዓለ ደረጃ ካብ ዝተመያየጠሎም ኣጀንዳታ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዝቃለሱ ዘለዉ ፖለቲካዊ ሓይልታት ብሓባር ዝሰርሕሉ መድረኽ ዝፍጠረሉ ኩነታት ዝምልከት ነይሩ። ኣብዚ እቲ ኣኼባ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ 2017 ብሰዲህኤ እማመ ካብ ዝዝርጋሕ ዝተራእየ ምዕብልና ብዝምልከት ተዘራሪቡ። ኣብዚ ምይይጡ ንመጻኢ እቲ ጉዳይ ከመይ ከም ዝተሓዝ ዘመልክት ቀጥዒ ኣውጺኡ፡ እታ ዝተመርጸት ሓዳስ ፈጻሚት ከኣ ከም ሓደ ኣገዳሲ ዛዕባ ንክከታተሎ ሓላፍነት ሂቡ። ብዘይካዚ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ክፋል ኣኼባኡ ካብ ሓባራዊ ሽማግለ ኣብያተ-ጽሕፈት ገንዘባውን ማሕበራውን ኣብ ዝቐረበ መጽናዕቲ ተመያይጡ ኣገዳሲ መምርሕታት ሂቡ።
ኣብ መወዳእታ ናይዚ 5ይ ክፋል ኣኼባኡ ባይቶ 9 ዝኣባላታ ፈጻሚት መሪጹ። ኣቶ መንግስተኣብ ስመሮም ከኣ ዳግማይ ኣቦመንበር ኮይኑ ምስተመርጸ ሕጹያት ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ኣቕሪቡ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሕጹይ በብሓደ ድምጺ ምስ ተዋህበ፡ ኩሎም ሕጹያት ብባይቶ ተቐባልነት ረኺቦም። ካብቶም 9 እቶም ክልተ ወ/ሮ ኣድያም ተፈራ ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ኣቶ ፍሰሃየ ሓጐስ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳይን ሓደስቲ እዮም። ዝርዝር ናይቶም 9 ብኣቦመንበር ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ጀሚርካ፡ ብቅደም ሰዓብ ፊደል ላቲን፡ ኣድያም ተፈራ ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ፡ ደበሳይ በየነ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ዜና፡
ፍሰሃየ ሓጐስ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳይ፡ እድሪስ እስማዒል ጸሓፊ ፈጻሚት፡ መድሃኔ ህብትዝጊ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ መንእሰያት፡ ረዘነ ተስፋጼን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳይ፡ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያትን ወልደየሱስ ዓማር ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያትን እዮም።
እዚ 8ይ ምዱብ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ቀዳማይን ካለኣይን ክፋላት ኣኼባኡ ኣብ 26ን 27ን ነሃሰ 2017 ከም ዘካየደ ዝፍለጥ እዩ። ኣብዚ ክፋላትዚ ናይ ኩለን ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚት ሽማግለን ካለኦት ኣካላት ሰፍንን ዓመታዊ ጸብጻባት ሰሚዑ ምስ ተመያየጠ ዘጽዲቑ። ኣብ ናይ 9 መስከረም 2017 3ይ ክፋል ኣኼባኡ ድማ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ናይ ሓደ ኣባል ባልነት ክሳብ መጻኢ ጉባአ ናይ ምንጥልጣል ውሳነ ብምቅዋም ዝተራእየ ዘይሃናጺ ምንቅስቓስ ዝምልከት ጸብጻብ ሰሚዑ ኣገደስቲ ውሳነታት ከኣ ወሲኑ።
ኣብቲ ብ10 መስከረም 2017 ዝተጋብአ 4ይ ክፋል ኣኼባ ከኣ ሰፊሕ ምይይጥ ኣካይዱ ንምሕዳስ ሰልፊ ብዝምልት ከተጽነዕ ብዝጸንሐት ሽማግለ ንዝቐረበሉ ሰነድ ኣጽዲቑ። ብዘይካዚ ኣብ ከክልተ ወርሒ ናብ ዝካየድ ፍሉይ ኣኼባ ባይቶ ንመስርሕ ምሕዳስ ዝምልከት ጸብጻባታ እተቕርብ ኮሚሽን መዚዙ። ኣብ ርእሲ’ሲ ኣብዚ ክፋል ኣኼባዚ ኣቶ ንዘርኣብሩኽ ገብረታትዮም ጠቕላላ ተቖጻጻሪ ሰልፊ ክኸውን መሪጽዎ።


text:
ምምሕዳራት ዞባታት ዓንሰባ፣ ጋሽባርካ ፥ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ከምኡዉን ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ናብቶም – ናብ መደበራት ታዕሊም ኣይወረድኲን ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣየጻፈፍኩምን ዝብለኦም ነበርተን ዘነጻጸሩ ተረርቲ ስጒምትታት ከተግብራ ጀሚረን ከምዘለዋ ምንጭታትና ካብተን ዞባታት ሓቢሮም ።
ምምሕዳር ዞባ ዓንሰባ ፥ ናብ ታዕሊም ዘይወረዱ ነበርቲ ከረን ን 1 ታሕሳስ ኣብ ስታዲዩም እታ ከተማ ተረኺቦም ናብ መደበራት ታዕሊም ክብገሱ ዘዉጸኦ ምልክታ፥ ብነበርቲ እታ ከተማ ተቐባልነት ስለዘይረኸበ ብ 2 ታሕሳስ ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት እታ ከተማ ኣልመምቲ ግፋታት ክካየዱ ከምዝወሰነ ፥ ኣብቶም ዝተኻየዱ ግፋታት እንትርፎ ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ ውሑዳት ነበርቲ፣ ዝበዝሑ ካልኦት ናብተን ኣብ ከባቢ ከረን ዝርከባ ዓድታት ከምዝሃደሙ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እቲ ብምምሕዳር ዞባ ዓንሰባ ወጺኡ ዝነበረ ጻዉዒት ንነበርቲ ከረን ፥ ነቶም ብዝተፈላለዩ ርጉጻት ምኽንያታት ናብ ታዕሊም ዘይወረዱ ነበርቲ ዝሓወሰ እዩ ነይሩ።
ምምሕዳር ዞባ ጋሽ ባርካ`ዉን ፥ ኩለን ኣብ`ታ ዞባ ዝርከባ ትካላት ወሃቲ ኣገልግሎት ይዂና ናይ ብሕቲ ትካላት ካብ ሰራዊት ይዂን ሃገራዊ ኣገልግሎት ንዘይተፋነዉ ዚጋታት ቆጺረን ከስርሓ እንተተረኺበን ብገንዘባዊ መቕጻዕቲ ጀሚሩ ክሳዕ ምሕዳግ ናይ ንግዲ ፍቓድ ዝኸድ መጠንቀቕታ ኣምሪሑ ኣሎ። በቲ መምርሒ መሰረት ነቶም ዝተጠቕሱ ዜጋታት ከስርሓ ዝተረኽባ ትካላት ኣብ ፈለማ 5 ሽሕ ኣብ ካልኣይ 10 ሽሓ ኣብ መበል ሳልሳይ ድማ ካብ 20 ሽሕ ናቕፋ ክሳዕ ምዕጻው ትካል ዝኸይድ መቕጻዕቲ እዩ ተሰሪዑለን ዘሎ።
ምምሕዳራት ዞባ ሰሜናዊ ከምኡው`ውን ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ እዉን ካብቲ ናይ ዞባ ጋሽ ባርካ ዘይፍለ መምርሒ ብምትሕልላፍ ፥ ሰሪዐንኦ ዘለዋ መቕጻዕቲ ግና ብዘይመጠንቀቕታን ገንዘባዊ መቕጻዕቲን ዝትግበር ምሕዳግ ናይ ንግዲ ፍቓድ ኮይኑ ኣሎ።