text:
ብ ተስፋኒውስ (ትርጉም)፡
ውግዕ ኢትዮጵያን ኤርትራን ክካየድ ከሎ ኣነ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኢዬ ነይረ።
ሓደ ቐዳም ምሸት፡ ኣብ ከባቢ ወሎ ሰፈር አብ ዝርከብ ሓደ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ክለብ ምስተኣለኹ ፡ ሓደ ዘስሕቅ ጉዳይ የጋጥመኒ። አብቲ ክለብ ብምሸት መብዛሕትኡ ግዜ ዘጻውትዎ ናይ ኣመሓርኛ ደርፍታት ኢዩ ኔሩ። ኣብ ሞንጎ`ውን ንኣመል ናይ ትግርኛን ኦሮምኛን ደርፍታት ይሕወሰሉ ኢዩ።
ሪጋ ሓሊዩ ናይ ትግርኛ ደርፊ ምጽዋት ምስተጀመረ፡ እቲ በኣጋጣሚ ዝተመርጸ ደርፊ ናይ ወዲ ትኹል `ማርቸዲስ ሸዊት` ዝብል ኮይኑ ተረኽበ። ትሕዝቶ ናይቲ ደርፊ ብሓጺሩ ፡ `ጅግና ህዝባዊ ግንባር (ሻዕቢያ) ኣብ ዝኾነ ቦታ እንዳተወንጨፈ ኣብ ልዕሊ ጸላእቱ ዓወት ይዓትር ኣሎ።` ዝብል ድማ ነበረ።
እቲ ሙዚቃ ዘጻውት ዲጄ ፡ ቋንቋ ትግርኛ ከምዘይፈልጥ ርዱእ ነይሩ። ቋንቋ ትግርኛ እንተዝፈልጥ ኔሩ ፡ ኣብ ግዜ ዄናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምዚ ዝበለ ደርፊ ኣይምመረጸን ኔሩ። ኣብቲ ምሸት ትግርኛ ዝዛረብ ሰብውን ዘሎ ኣይመሰለኒን። ወዮ ሰብ ኣዲስ ኣበባ ብረሓጽ ክሳብ ዝጥልቕዩ ብደርፊ ወዲ ትኹል ክስዕስዑ እንዳ ራእኹ ክዛናጋዕ ኣምሲዬ። ቋንቋ ዘይምፍላጥ ዓሻ ይገብረካ እንድዩ ተባሒሉ።
ምዝንጋዐይ ወዲአ ቅድሚ ምውጻአይ፡ ነቲ በኣል ዲጄ ትሕዝቶ ናይቲ ከጻውቶ ዝጸንሐ ደርፊ ይፈልጦ እንተነይሩ ሓተትኩዎ። ከምዘይፈልጦ ምስ ሓበረኒ ኣሕጽር ኣቢለ ተርጎምኩሉ። ነጊረዮ ምስወዳእኩ ፡ የእዳዉ በኣል ዲጄ ከንቐጥቕጣ ጀመራ። እንዳሰሓቕኩ ክወጽእ ምስጀመርኩ ፡ ንኢደይ ሒዙ ከምዚ ክብል ሓተተኒ፦
`ንስኻ ሓደ ካብኦም ዲኻ?`
`ካብ ኣየኖት?`
`ካብ መንግሲቲ?`
`ኣይኮንኩን። ካብቶም ልዕሊኦም ዘለዉ ኢዬ።`
ንርዕሲ ጨጉሩ እንዳደረዘ ድማ ተዛረበ፥
`ብዘይምፍላጥ ዝገበርኩዎ ኢዩ። ስለዝሓበርካኒ ብጣዕሚ የመስግነካ። ምናልባት ተጋሩ ኣብዚ እንተሊዮም ኮይኖም ግና፡ ከምዚ ኮነ ኢለ ዝገበርኩዎ ክመስሎም ይኽእል፡` ኢሉኒ ብዝተጨነቐ መንፈስ።
`እይትሕሰብ። ከምእተጋገኻ ይፈልጡ ኢዮም።` ብምባል ድሕሪ ምጽንናዕ ወጺአ ከድኩ።
= = = =
ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ክልተ ተመሳሳልቲ ኣጋጣሚታት ድማ ኣጓነፋኒ።
እቲ መጀመሪያ ዝጋጠመኒ፡ ካብ ኣስመራ ዉጽእ ኢልካ ኣብ ዉሽጢ ጫካ ኣብ ዝተደኾነት ሓንቲ ናይ መዘናግዒ ማእከል`ዩ ኔይሩ። ኣብቲ ክለብ ዝተፈላለየ ሕውስዋስ ደርፍታት ተወሊኡ ይድረፍ ኔሩ። ኣብ ሞንጎ ድማ ናይ ቴዲ ኣፍሮ `ኣበባዮ ሆይ` ዝብል ደርፊ ተወለዐ። ቴዲ ነቲ ደርፉ `ትንሳኤ ኢትዮጲያ` እንዳበለ ኢዩ ዝጅምር ነይሩ። እቶም ዓማዊል ኤርትራውያን መንእሰያት ፡ ነቲ ቋንቋ ዋላዃ እንተዘይሰምዑዎ ፡ ብናይ ቴዲ ኣፍሮ ደርፊ ተመሲጦም ኣብ ፍጹም ምዝንጋዕ እዮም ኔሮም። ኣብ ሞንጎ እዚ ፡ ነታ ደርፊ ትቛጻጸር ንዝነበረት ተሓዝ ገንዘብ ጸዊዔ ሓተትኹዋ፥
`ትርጉም ናይዛ ደርፊ`ዶ ትፈልጥያ?`
`ኣምሓርኛ ኣይፈልጥን ኢዬ።` ኢላ ከተብቅዕ እቲ ደራፊ ግና ቴዲ ኣፍሮ ከምዝበሃል ነጊራትኒ።
`ጽቡቕ ኣሎኺ! እቲ ደራፊ ቲድሮስ ኣፍሮ ኢዩ ዝበሃል። ንፉእ ደራፋይ ድም ኢዩ። እንተኾነ እዚ ደራፋይ በቲ ግጥምታቱ ጌሩ እንታይ ይብለኪ ከምዘሎ ግን ክነግረኪ።`
`ንኤርትራ ብጓል ፡ ን ኢትዮጲያ ድማ ብወዲ ኣምሲሉ ዝደርፎ ፖለቲካዊ ትርጉም ድማ ኣለዎ። `ኤርትራ ኣካል ኢትዮጲያ ኢያ` ካብ ዝብል ዝጸንሐ ደርፊ ዝቐጸለ ድማ ኢዩ። ንዳህላክ ከልዕል እንከሎ ንናይ ሕቶ ኣፍ ደገ ባሕሪ ማለቱ ኢዩ። `ናብ ዳህላክ ከይደ ገዛይ ዝሰርሓሉ ዘመን ክመጽእ`ዩ ዝብል ትንቢቱ `ንናይ ኢትዮጲያ ትንሳኤ` ምዃኑ ኢዩ። ብምባል ኣሕጽር ኣቢለ ንናይ ቴዲ ኣፍሮ ሙዚቃታትን ሕቡእ መልእኽትታቶምን ተርጔመላ።
ጓል ግራ ኣተዋ። እንተኾነ ሓሳባ ከይቀየረት ብቐጥታ ናብቲ ናይ ሙዚቃ ቴፕ ብምኻድ ነቲ ደርፊ ኣቛረጸቶ። ኣብክንድኡ ናይ ሄለን መለስ ደርፊ ከተጻውት ጀመረት። ኣብዚ ግዜ`ዚ በቲ ደርፊ ተመሲጦም ዝጸንሑ መንእሰያት ኣብታ ተሓዝ ገንዘብ ከእዘምዝሙ ሰማዕኩ፡፡ እቶም ዓበይቲ ግና “ጽቡቕ ገበርኪ” ዝኣይነቱ ምልክት ሓቡዋ።
ኣብ ጥቓይ ተቐሚጡ ዝነበረ መንእሰይ ናባይ ምጥማት ምሰብዘሐ ድማ ኣዛረብኩዎ፥
`በቲ ደርፊ ምቁራጽ ባሕ ኣይበለካን?`
`እንታይ ኢኻ ኢልካያ ነታ ጓል? ክብል ሓተተኒ።`
`ትርጉም ናይቲ ደርፊ ኢየ ነጊረያ።`
`እንታይ`ዩ ናይቲ ደርፊ ትርጉሙ?`
ብሽም ስነ ጥበብ ፡ ኣብ ልዕሌና ናይ ዝፍተን ዘሎ ናይ ስነ ኣእምራዊ ዄናት ብሓጺሩ ኣረዳእኩዎ።
ነቲ ሒዙዎ ዝጸንሐ ሲጋራ ምዕግ ምዕግ ድሕሪ ምግባር ክምዚ ድማ በለኒ፥
`ኣነ ቋንቋ ኣምሓርኛ ኣይፈልጥን ኢዬ። ቴዲ ክደርፍ እንከሎ ግን ደስ`ዩ ዝብለኒ። ደርፍታት ቴዲ ብዛዕባ ፍቕሪ ከምዝኾኑ`ውን ካልኦት ሰባት ነጊሮምኒ ኢዮም። እዚ ንስኻ ትብሎ ዘሎኻ ግና ቅድም ሕጂ ዝኾነ ካልእ ሰብ ክዛረብ ሰሚዐ ኣይፈልጥን። ከምዝሰማዕኩዎ `ሕዝብታት ክልቲአን ሃገራት ብምቅርራብ` ብዝብል ኣብ ደገ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣወዲሶሞ ፡ ሽልማት ከማን ሒቦምዎ ኢዮም። እዚ ንስኻ ትብሎ ብፍጹም ሓቂ ኣይመስለንን፡`
ትም ስለዝበልኩ መልሲ ቐጺሉ፥
`ፊዮሪና ጓል ኣስመራ ዝብል ደርፉ ከመይ ፖለቲካ ክኸውን ከምዝክእል እስኪ ኣረዳኣኒ?` ክብል ድማ ሓተተኒ።
`ነወያኔ ንምሕራቕ ኢሉ ዝደረፎ ክኸውን ይኽእል ኢዩ፥ ወይውን ንሓንቲ ኤርትራዊት ስለዘፍቐረ ዝደረፎ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ብኣጠቓላሊ፡ ናይ ቴዲ ኣፍሮ ደርፍታት ናይ ፍቕሪ ኣይኾኑን። ንኣብነት `ጸሊም ሰብ` ዝብል ደርፉ ሰሚዕካዮ ዶ`ኔርካ? ብምባል ሓተትኩዎ።
`ሰሚዔዮ ኣለኹ። እንታይ ጸገም ኣለዎ?`
`ኣነ ከምዝርዳኣኒ ንናይ ኦሮሞ ህዝብታት ዘሕርቕ ደርፊ ኢዩ። ቴዲ ኣፍሮ ነቶም ኣብ ጥቑዑ ዝርከቡ ደቂ ኦሮሞ ከየኽበረን ከየፍቐረን ከመይ ጌሩ ርሑቕ ንዘለዎ ጉረባብቱ ይፈቱ ኢልካ ከመይ ትጽበ? ንናይ ጽባቐ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ እንዳምሰለ ብዛዕባ ኤርትራን ቀይሕ ባሕርን ኢዩ ዝደርፍ። ብዛዕባ ሰብ ከይኾነ ብዛዕባ መሬት፥ ብዛዕባ ባሕሪ ። ሓደ ሓደ ግሩሓት ደቂ`ዚ ኣዲ ፡ ናይቲ ደራፋይ ናይ ምስፍሕፋሕ ሕልምን መንፈስ ከይፈለጡ ሓቢሮም ድማ ይደርፉ…`
እቲ መንእሰይ ነቲ ምርድዳእ ናይ ምቕጻል ድሌት ኣየርኣየን። ገጹ ኣሰረለይ። ቕጭ ከምዘምጻእኩሉ ተረዲኡኒ። በዚ መንገዲ እንተቐጺለ ፡ ምስ ብዙሓት ፈተውቲ እቲ ደራፋይ ከምዝጋጮ ኣይሰሓትኩዎን። ብመንገዲ ድምጺ`ቲ ደራፋይ ኣቢሎም ነታ ሞይታ ዝተቐብረት ናይ ቐደም ኢትዮጲያ ንምምላስ ናይ ዝሕቅኑ ሃይልታት ሰይጣናዊ ድሌት ምዃኑ ምስተረድኡ ፡ ካብ ድቃሶም ከምዝባህርሩ ግና ርግጸኛ ኢዬ።
= = = =
ካልእ እዋን ድማ ኣብቲ ቲራቮሎ ዝርከብ ባር ኩርሲ ስሒብና ኣብ ጥቓ ባንኮኒ ኮፍ ኢልና ኔርና። ኣብ ጥቓይ ኮፍ ዝበለ ዕድሚኡ ዝደፍአ ሰብ ሞባይሉ ክትድዉል ከላ ናይ ጃኪ `ፊያሜታ` ደርፊ ከም ናይ መጸውዒ ድምጺ ተጠቂሙላ ነበረ። እቲ ሰብ ነቲ ናይ ስልኪ ጻውኢት ክሳብ ዝዉድእ ተጸብየ ከምዛ ዋዛ ኣዛረብኩዎ፥
`ናይ ቴሌፎንካ መጸውዒ ደርፊ ናይ መን ምዃኑ ትፈልጦ ዶ?`
ቁሩብ ድሕሪ ምስትምሳል፥
`ኣይፈልጦን`ዬ። ጓለይ ኢያ ገይራቶ።` መሊሱ ከምዚ ክብል ድማ ሓተተኒ፥ `… ንምንታይ ሓቲትካኒ?`
`ፌያሜታ ብዛዕባ ትበሃል ጓል ኣንስተይቲ ትፈልጥ እንተኾንካ ኢለ`ዬ` በልኩዎ።
`ክበሃል ሰሚዔ ኣለኹ።` ኢሉኒ። ከምዚ ክብል ድማ ቀጺሉ፥ … `ኦሮማይ ናብ ዝበሓል መጽሓፍ እታ ቀንዲ ገጸባህርይ ምዃና ሰሚዐ ኣለኩ።`
ቁሩብ ድንጉይ ኢለ ድማ ከምዚ ክብል ነገርኩዎ፥
`ጽቡቕ ኣሎኻ። ናይ በኣሉ ግርማ – ኦሮማይ ገጸባህርይ ኢያ።`
ብድሕሪኡ ሱቕ ከኣ በልኩ። ኣነኳ ትም እንተበልኩ ፡ እቲ ካልኣየይ ምዝራብ ከምዝደሊ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ርግጸኛ ነበርኩ። ከምእተጸበኩዎ፡ እቲ ሰብ ኩነታተይ እንተ ካብ ዘይምርዳእ ወይም ባሕ ስለዘይበሎ ጥራሕ ባዕሉ ክዛረብ ድማ ጀመረ፥
`እንታይ ክትብል ኢኻ ደሊኻ?`
`ኦሮማይ ዝብል መጽሓፍ ዶ ኣንቢብካዮ ኔርካ?`
`ኣየንበብኩዎን።`
`እንተተንብቦ ኔርካ ፊያሜታ ዝብል ደርፊ ን ሞባይልካ ናይ ጻውዒት መቐበሊ ድምጺ ክትገብሮ ኣይመፍቀድካን ኔርካ። ከምቲ እትፈልጦ ፡ እዛ ሃገር እዚኣ ፡ ከም በኣል ጽገሬዳ፥ በኣል ፎዚያ፥ ደሃብን ዝኣመሰላ ንሰማያት ብካላሽኖም ዝሓረሳሉ ሃገር እያ። ኣብዛ ሃገር እዚያ ፡ ንከም በኣል ፊያሜታ ጊላይ ደርፊ ምድራፍ ኣዚዩ ዘሕፍር ከኣ ይመስለኒ። እንተኾነ ዝደለኻዮ ደርፊ ናይ ምስማእ መሰልካ ዝተሓለወ ኢዩ …`
ገጹ እስር ኣቢሉ ድማ ሓተተኒ፥
`ፊያሜታ መንያ ኔራ?`
`ኣይፈለጥካያን?`
`ኖ ፡ ከምዝበልኩኻ ነቲ መጽሓፍ ኣየንበብኩዎን።`
ብነዊሕ ድሕሪ ምስትንፋስ ድማ ነቲ ሕቶ መለስኩሉ፥
`ፊያሜታ ሓንቲ ኣመንዝራ ኢያ ኔራ።` በልኩዎ።
ፊያሜታ ኣብታ ዝተጠቕሰት መጽሓፍ ፡ ክትስሕቅ፥ ክትሰቲ፥ ክተምንዝር፥ ክትሳዓዓም፥ ኮታስ ካብ ስነምግባርን ባሕልን ናይ ሓደ ኤርትራዊ ወጻኢ ብዝኾነ መንገዲ ክትብዕልግ ጥራይ ኢያ ትረአ ዝነበረት። ንዝመለሰቶ ስረ ኣውጺኣ ብግቡእ ከማን ኣጺፋ ዘይተቐምጥ፥ ክዳን ናይ ምሕጻብ ልምዲ ከማን ዘይነበራ ፡ ካብተን ኢጣልያውያን፡ ላቡታና ቤላ ኮምቢሽታቶ ወይውን ሸርሙጣ ናይ ኮምቢሽታቶ ዝብሉወን ኣይነት ጓል ኢያ ኔራ።
ነዚ ምስ ኣብራህኩሉ ፡ ወዲ ብጽፍዒት ዝተሓረመ ክመስል ንነብሱ ክጭብጣ ድም ኣስተባሃልኩ።
ዋላ ሓንቲ ድማ ኣይበለን።
ኣነዉን ካብኡ ንላዕሊ ኣይቐጸልኩን። ቁሩብ ጸኒሑ ሒሳቡ ኸፊሉ ድማ ወጸ። ሰብኣይ ካብቲ ባር ምስ ወጸ ፡ ኣነ ድማ ብውሽጠይ ሰሓቕኩ። ኢደይ ድማ ናብ ጁባይ ብምስዳድ ነታ ብኽቡር ዝዓደኩዋ ፌራሪ ትባሓል ፒሮይ ኣውጻእኩ።
(ብ ጋዜጠኛን ጸሓፍን ተስፋይ ገብርኣብ ዝተጽሓፈ)


c: text/html

text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
መርበብ ኤርትራውያን ሲቪካዊያን ማሕበራት አብ ኤውሮጳ
መርበብ ኤርትራውያን ሲቪካዊያን ማሕበራት አብ ኤውሮጳ፡ መበል ዓሰርተው-ሓደ ስሩዕ ጉባኤኡ፡ ካብ 12-14 መስከረም 2014፡ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ሃገረ ጀርመን፡ ኣቓኒዑ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ጽላል ሾሞንተ በርጌሳዊ ማሕበራት ዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ጸግዒ ሒዙ ዘይዉግን፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ፍትሕን ንምንጋስን፡ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ንምኽባርን፡ እጃሙ ንኸወፊ፡ ኣብ 2002 ዝቖመ ፡ ናጻ መርበብ ከኣ ኢዩ።
መርበብ፡ ኣብዚ ጉባኤኡ፡ ሕሉፍ ተሞክሮታቱ ገምጊሙ፡ ሓያልን ድኹምን ጎድንታቱ ድሕሪ ምምዛን፡ ንመጻኢ ብዝሓየለ ኣገባብ ስርሓቱ ንምክያድ ወሲኑ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ዝምድናታቱ፡ ምስ ካልኦት መሓዙት ሲቪካዊ ማሕበራትን ሃገራውያን ዉድባትን፡ ሰፊሕን ክፉትን ዝኾነ ሓባራዊ ስርሓት ንምስላጥ፡ ኣሚሙ። ካብ ተልእኾኡ ብምብጋስ፡ መርበብ፡ ኣብ ንሃገራዊ ረብሓ ዘገልግል ዲሞክራሲያዊ ቓልሲ፡ ብዕቱብነት ንኽዓይይ ብምትላም፡ መደባት ስራሕ ዓመተ-2015 ሓንጺጹ።
መርበብ፡ ንመሰል ብሄራት ብማዕረ ይጥምት፡። ኣብ ብዙሕነት ሕብረተሰብ ኤርትራ ይኣምንን የኽብርን። ቕዋማዊ ስርዓት ኣብ ምህናጽ ፡ ኣበርክቶ ንምግባር ድልዉነቱ፡ ደጊሙ የረጋግጽ። ኣብ ሞንጎ ፖለቲካዊ ዉድባት፡ ሰፊሕ ፍልልያት ኣብ ዝኽሰተሉ ፡ ነቶም ፍልልያት ንምጽባብ ኣብ ምትሕግጋዝ፡ ከም ኣድላይነቱ እውን ናብ ዕርቒ ንምብጻሕ ፡ ናይ ምቕልጣፍ (catalyst) ሓላፍነት ንኽስከም ይጽዕት። ብጊሓቱ፡ መርበብና ፖለቲካዊ ስልጣን ንምጭባጥ፡ ዕላማ ኾነ ጥሙሕ ኣይነበሮን፡ ሕጂ እውን የብሉን።
እቲ መርበብ፡ ተራ በርጌሳዊ ማሕበር ንምጽዋት ኢሉ ብምሕላን፡ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ፡ መንበር ሒዙ ዘሰላሰሎ ንጥፈታት፡ ህርፋን ፖለቲካዊ ስልጣን ከም ዝነበሮን፡ ንዕኡ ንምርካብ ከኣ ፡ ኣብ ዉድድር ከም ዝኣተወ ገይሩ ዝወሰደ፡ ግጉይ ርድኢት ፖለቲካዊ ኣሃዱታት ምንባሩ ተገንዚቡ። በዚ ድማ፡ መርበብ ንሕሉፍ ተሞክሮኡ ኣብ ባይቶ፡ ብነቐፌታዊ ዓይኒ ይጥምቶ። ምስዚ ተኣሳሲሩ ክጥቀስ ዘለዎ ኣዝዩ ኣገዳሲ መትከልን እምንቶን መርበብ፡ መርበብ ኣብ ጸወታ ሰልፋዊ ፖለቲካ (game of party-politics) ኣይኮነን ዝርከብ። የግዳስ፡ ኣብ ጉዳያት ሃገራዊ ፖለቲካ (national politics)፡ እሞ ድማ፡ ኤርትራ ከም ሃገር ህላውነታ፡ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣብ ዝኣትወሉ ዘሎ እዋን፡ ዝተወደበ ኣሃዱ ይኹን ዘይተወደበ ዉልቐ-ሰብ፡ ከም ዜጋን ከም ሰብ-እጃም (Stakeholders)ኣካል ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ብዓቕሙ ክሳተፍን ከበርክትን ይግባእ።
ነዚ ዝተጠቕሰ ምኽኑይነት ንምብራህ፡ መርበብና ኣብቲ ዋዕላ ንኽዋሳእ ዝቐሰቦ፡ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ካብ ሕማቕ ናብ ዝገደደ የንቆልቁል ብምንባሩን ብምጽንሑን፡ ነቲ ኩነታት ናብ ንቡር ንምምላስ ከኣ፡ ኩላቶም ደለይቲ ፍትሕን ስርዓተ-ሕጊን፡ ብዘላቶም ዓቕሚ ብሓባር ኮይኖም ክዋስኡ፡ ኣማራጺ ዘይብሉ መገዲ ኢዩ ኢልና ስለ ዝኣመንናን ሕጂ’ውን ስለ እንኣምንን ኢዩ። ምስዚ ብዝዛመድ፡ ብዝከኣል መጠን ንኩላቶም ኣብ ግዳም ዘለዉ ዲሞክራሲያዊ ሃገራውያን ሓይልታት ብዘሳትፍ መልክዑ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽኻየድ ካብ ከባቢ 2004 ኣትሒዝና፡ ክንደፍኣሉን ክንቓለሰሉን ዝጸናሕና ጉዳይ እዩ። ነዚ ድማ፡ ከም ኣገባብ መጨበጢ ፖለቲካዊ ስልጣን ጌርና ጠሚትናዮ ኣይንፈልጥን። ኣይኮነን’ውን። ኣብ 2010 ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ክንሳተፍ ዝወሰንናሉ፡ እቲ ዝነበረ ፖለቲካዊ መድረኽን ሃዉህውን ዝጠለቦ ፡ ብምንባሩ እዉን ኢዩ።
እምበኣርከስ፡ መርበብ ሕጂውን ካብቲ ቓልሲ ከይተጎናደበ፡ እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ብቐጥታዊ ሱታፌ፡ ንኸበርክቶ ኣሚትዎ ዝነበረ ዕማም ንኸሰላስል፡ እቲ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ስለ ዘይሓገዞ፡ ኣገባብ ኣቐላልስኡ ኣብ ምምዕርራይ ይርከብ።
ክንዲ ዝኾነ፡ መርበብና ፡ ነቲ ክብ ክብል ዝተነጸረ ዕላምኡ ንምጭባጥ፡ ኣብ መጻኢ ኣብ ክንዲ ከምቲ ዝሓለፈ፡ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ይኹን ኣብ ካልእ ነታ ሃገር ክጸልዉ ዝኽእሉ ፖለቲካዊ ትካላትን መድረኻትን፡ ወንበር ሒዙ ብቐጥታ ዝነጥፍ፡ ኣብኡ ቐዋሚ ቦታ ተዓዛቢ (Observer status) ረኺቡ ፡ ናብ ፖለቲካዊ ስልጣን ከሰጋግርን ከወጥሕን ዝኽእል መናብርን ቦታታትን ከይሓዘ ፡ ናይ ዓራቒ፡ ኣቐራራብን ሃናጽን መዝነት ንምስካም ኢዩ ወሲኑ።
ንምጥቕላል፡ መርበብና፡ ነዚ ተሃዋስን ዘተሓሳስብን ኩነታት ህዝብና ፡ ብግቡእ ድሕሪ ምግምጋምን ምምይያጥን ፡ ምስ ኩላተን ሃገራዊያን ዲሞክራሲያዊያን ሓይልታት፡ ኢድን ጓንትን ብምዃን ፡ ብሓባር ጸሚድና ክንገጥሞ ፡ መጸዋዕታና ነመሓላልፍ።
ኣባላት መርበብ ኤርትራውያን ሲቪካዊያን ማሕበራት አብ ኤውሮጳ፡-
- ኤርትራውያን ንፍትሕን ንዲሞክራሲን – በነሉክስ
- ኤርትራዊ ማሕበር ተጣባቒ ንሰብኣዊ መሰላት – ጀርመን
- ኤርትራዊ ማሕበር ንሰላም – ጀርመን
- ኤርትራዊያን ንሰላምን ዲሞክራስን – ስዊዘርላንድ
- ምንቕስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን – ኖርወይ
- መቓልሕ ኤርትራ – ጀርመን
- ህዝባዊ ምንቕስቃስ ንዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ – ሽወደን
- ማሕበር ስኒት ሰላም – ጀርመን
ዓወት ንዉጹዕ ህዝብና!!
መርበብ ኤርትራውያን ሲቪካዊያን ማሕበራት አብ ኤውሮጳ
15 መስከረም 2014
ፍራንክፈርት – ጀርመን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8931

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ከተማ ዋዩ ሺሉክ ውግእ ክልዓል ከሎ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት/IOM/ ሰብኣዊ ሓገዛት ንምቕራብ ንዝተፀገሙ ኣሽሓት ሰባት ይምዝግብ ነይሩ።
ሰራሕተኛ ሓበሬታ እቲ ትካል ኦሊቪያ ሃዶን እታ ከተማ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብተነፃፃሪ ህድእቲ ከምዝነበረት ትገልጽ።እዚ ሓድሽ ውግእ ንነበርቲ ዘሰንበደ ከምዝኾነን እቲ ትካል ንተመዛበልትን ተመዛበልቲ የተኣናግዱ ንዘለው ማሕበረሰባትን ኣገዳሲ ረድኤት ናይ ምቕራብ ተልእኽኡ ኣዛቢዑዎ ይብላ።
“እቲ ውግእ ምስተላዕለ ብዙሓት ስቪላት ንህይወቶም ብምስጋእ ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከብ ማእኸል ዱር ሃዲሞም።እቲ ናብ ዱር ምህዳም ግዚያዊ እዩ ኢልና ተስፋ ንገብር፤ገለ ሰባት ናብታ ከተማ ተመሊሶም ሪኢና ኣለና።ካብ ሰንበት ጀሚሩ ብተዛማዲ እቲ ኩነታት ህድእ ኢሉ’ሎ።ከምኡ ክቕፅል ተስፋና ንገብር።”
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ካብ 16 ክሳብ 26 ጥሪ 2017 ዓ.ም ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ኣብ ከተማ ዋዩ ሺሉክ ንሓገዝ መዝጊቡ’ሎ ካልኦት ኣስታት 3,000 ገና ኣይተመዝገቡን።
እቲ ትካል ንክንክን ጥዕና ደቂ ኣንስትዮ ዝውዕሉ ናይ ፅረየት ኣቑሑት፣ክዳውንትን መፅለልን ክሕግዝ ከምዝፀንሐን እዚ ሓገዝ ደው ምባል ድማ ከቢድ ሳዕቤን ከምዝህልዎን ሰራሕተኛ ሓበሬታ እቲ ትካል ኦሊቪያ ሃዶ ገሊፀን።
ኣብ ከተማ ዋዩ ሺሉክ 25 ጥሪ 2017 ዓ.ም ዝጀመረ ውግእ ነዳዲ ደቡብ ሱዳን ናብ ዝርከበሉ ከተማ ማላክልን ከምዝተጋፍሐ ተፈሊጡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ኦ ጐይታ ናብ ዕረፍትኻ ተንሥእ፡ ንስኻን ታቦት መቕደስካን” መዝ. 132፡8
ወርኂ ነሐሴ ኣብ ልቢ ነፍስ ወከፍ ክርስቲያን ፍልይቲ እያ። ምኽንያቱ እዛ ወርኂ’ዚኣ ትንሣኤን ዕርገትን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝንገረላ፡ ብእኡ ኣቢልካ’ውን ብጸሎት፡ ጾም፡ ስግደትን ካልእ መንፈሳዊ ተግባራትን ኣብነት ሓዋርያት ብምስዓብ፡ ሕዝበ ክርስቲያን ናብ እግዚአብሔር ልቦም ዝህቡላ ወርኂ እያ።
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብዚ ምድሪ ሠለስተ ዓመት ምስ ሥድራኣ፡ ዓሠርተ ክልተ ዓመት ኣብ ቤተ መቅደስ፡ ትሽዓተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ንጐይታ ፀኒሳ፡ ሠለሳን ሠለስተን ዓመትን ሠለስተ ወርሕን ምስ ጐይታ፡ ዓሠርተ ኃሙሽተ ዓመት ኣብ ቤት ወንጌላዊ ዮሓንስ ድኅሪ ምንባራ ኣብ ስሳን ኣርባዕተን ዓመት ዕድመኣ 21 ጥር 49 ዓ.ም. ዓረፈት።
ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ዓረፈት፡ ቅዱሳን ሓዋርያት ንክቐብርዋ ናብ መካነ ዕረፍቲ ጌቴሴማኒ ኂዞማ ኽኸዱ ከለዉ፡ ኣይሁድ ብኽፉእ መንፈስ ተላዒሎም፡ “ኣቐዲሞም ንወዳ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ካብ ሙታን ተንሢኡ በርብዓ መዓልቱ ናብ ሰማይ ዓረገ፡ ዳኅራይ’ውን ተመሊሱ ነዚ ዓለም’ዚ ንከኅልፍ ክመጽእ’ዩ’ እናበሉ ብምምሃር ነቲ ሕዝቢ ፈጺሞም ወሲዶሞ’ዮም፡ ሕጂ ኸኣ ስቕ ኢልና እንተገደፍናዮም ንእኣ’ውን ከም ወዳ ተንሢኣ ዓሪጋ’ እናበሉ ብምምሃር ክህዉኹና’ዶ ኣይኮኑን፧ ንዑ! ተኣኪብና ብሓዊ ነቃጽላ” ኢሎም ተማኺሮም መጽኡ። ካብ መንጎኦም ታውፋንያ ዝተባህለ ኣይሁዳዊ ጐበዝ ተመሪጹ ከይዱ፡ ነቲ ናይ ኣዴና ኣስከሬን ዝተሰከሙሉ ዓራት ንኽግልብጥ ምስ ኃዞ፡ መልኣኽ እግዚአብሔር ብሰይፈ እሳት ንኽልተ ኣእዳዉ ቈሪጽወን ኣብቲ ዓራት ጠልጠል ኢለን ተረፋ። ይኹን ደኣ እምበር ታውፋንያ ብዝፈጸሞ ድፍረት ተጣዒሱ ናብኣ ስለዝተማሕፀነ ብተኣምር ኣእዳዉ ተፈዊሰን ከም ቀደመን ኮናሉ።
ሽዑ መልኣከ እግዚአብሔር ንሥጋ ኣዴና ምስ ሓዋርያ ዮሓንስ ወሲዱ ኣብ ገነት ኣብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ኣቐመጦ። ድኅሪ ቁሩብ ጊዜ ቅዱስ ዮሓንስ ናብ ቅዱሳን ሓዋርያት ተመሊሱ፡ ሥጋ ኣዴና ኣብ ገነት ምህላዉ ነገሮም። ቅዱሳን ሓዋርያት’ውን ንሥጋ ኣዴና ንምቕባር ካብ ዝነበሮም ድልየት ዝተላዕለ ባሕቲ ነሓሴ ሱባኤ ጀሚሮም ክጾሙን ክጽልዩን ድኅሪ ምቕናይ ኣብ መበል ዓሰርተው ኣርባዕተ መዓልቲ /መወዳእታ ካልኣይ ሱባኤ/ ጐይታና ንሥጋ ኣዴና ኣምጺኡ ስለዝሃቦም ወሲዶም ኣቐዲሙ ኣብ ዝተዳለወ መካነ ዕረፍቲ ኣብ ጌቴሰማኒ ቀበርዋ።
ኣብ ናይ ኣዴና ሥርዓት ቀብሪ ንከርክብ፡ ሓደ ካብቶም ዓሠርተው ክልተ ሓዋርያት ዝኾነ ቅዱስ ቶማስ ካብ ሃገረ ስብከቱ ብደመና ተጻዒኑ ናብ ኢየሩሳሌም ክመጽእ ከሎ፡ ኣብ ሣልሳይ መዓልታ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ትንሣኤ ወዳ ተንሢኣ ክትዓርግ ረኸባ። በዚ ጊዜ’ዚ ንትንሣኤኣ ካልኦት ቅዱሳን ሓዋርያት ርእዮም ንሱ ጥራይ ዝተረፈ መሲልዎ “ወፈቀደ ይደቅ እምደመናሁ” ይብሎ ማለት ቅድም ናይ ወድኺ ትንሣኤ ሕጂ ኸኣ ናትኪ ትንሣኤ ከይረኣኹ ተሪፈ ኢሉ ካብቲ ተጻዒንዎ ዝነበረ ደመና ክወድቕ ደለየ። ኣዴና ግና ብዘይካኡ ካልኦት ሓዋርያት ንትንሣኤኣ ከምዘይረኣዩ ነጊራ ኣጸናኒዓ፡ ከይዱ ንኣኅዋቱ ሓዋርያት ነቲ ዝኾነ ኵሉ ክነግሮም ኣዚዛ፤ ንምልክት ምእንቲ ምስክር ክኾኖ መግነዛ ሂባቶ ፈጺማ ብዝማሬን ይባቤን መላእክቲ ናብ ሰማይ ዓረገት።
ቅዱስ ቶማስ’ውን ሓዋርያት ናብ ዘለውዎ ኢየሩሳሌም ምስ በጽሐ “ንኣዴና ቀቢርናያ” ኢሎም ነገርዎ። ንሱ ድማ ከምዘይፈለጠ ኮይኑ “ሞት ብጥሪ ብነሓሰ ቀብሪ ከመይ ጌሩ ይኸውን፧” በሎም። “ንስኻ ብቐደሙ’ውን ንትንሣኤ ጐይታ ተጠራጢርካ ሕጂ’ውን ኣይትኣምንን ኢኻ” ኢሎም ብቅዱስ ጴጥሮስ መሪሕነት ናብ መካነ መቓብር ኣዴና ኂዞሞ ከዱ። ከርእይዎ መቓብር እንተኸፈቱ ንሥጋ ኣዴና ስኣንዎ። በዚ ጊዜ እዚ ቅዱስ ቶማስ “ኣይትኣምኑንን ኢኹም ኢለ’የ እምበር ኣዴናስ ተንሢኣ ዓሪጋ እያ” ኢሉ ኵሉ’ቲ ዝተፈጸመ ምስ ነገሮም ንመረጋገጺ ምልክት ክኸውን ንዝሃበቶ መግነዛ ኣርኣዮም። ንሳቶም ከኣ ነቲ መግነዛ ንበረኸት ተማቒሎም ነናብ ኣህጉረ ስብከቶም ከዱ።
ኣብ ዓመቱ ‘ንትንሣኤኺ ቅዱስ ቶማስ ርእዩ ንሕና ንምንታይ ከይርኣና ንተርፍ’ ኢሎም ባሕቲ ነሓሴ ሱባኤ ኣትዮም በቲ መወዳእታ ሱባኤ 16 ነሓሴ ጐይታ ንዝለመንዎ ልመና ተቐቢሉ ንቅድስት ድንግል ማርያም መንበር፡ ንቅዱስ ጴጥሮስ ንፍቅ ካህን፡ ንቅዱስ እስጢፋኖስ ገባሬ ሠናይ ዲያቆን ጌሩ ቀዲሱ ንዅሎም ድኅሪ ምቝራብ ንዕርገት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንምርኣይ ኣብቅዖም።
ስለዚ ከምቲ ቅንዑ ለእንተ ተዓቢ ጸጋ ዝብል ዝብል ቅዱሳን ሓዋርያት ክልተ ሳዕ ሱባዔ ኣተዉ። እዚ ድማ ቅድም ቅዱስ ዮሓንስ ዝረኣዮ ክንርኢ ኢሎም፡ ደኃር ድማ ቅዱስ ቶማስ ዝረኣዮ ትንሣኤ ክግለጸልና ኢሎም፡ ብመንፈሳዊ ቅንዒ ተመሲጦም ዝኣተውዎ ሱባዔ ኣብ ጊዜኡ ተፈጸመሎም።
ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ ኣቐዲሙ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዝትንሥእ ምስ ገለጸ ቀጺሉ’ውን ናይ መቅደሱ ታቦት ማለት ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ከም እትትንሥእ ክገልጽ ከሎ “ኦ ጐይታ ናብ ዕረፍትኻ ተንሥእ፡ ንስኻን ታቦት መቕደስካን” ይብል። መዝ. 132፡8
“ኦ ጐይታ” ዝብል ቃል ነቲ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልደን፡ ኣብ የማን ኣቦ ዝተቐመጠን ክርስቶስ ኣምላኽና ዘመልክት’ዩ። (ማቴ. 22፡41-46፣ መዝ. 91፡1)። ከምኡ’ውን ነቢይ ዳዊት “ናብ ናይ ዕረፍቲ ቦታኻ ተንሥእ” ማለቱ ምእመናን ኣትዮም ናብ ዘዕርፉላ መንግሥተ ሰማያት ነዓ፡ ተንሥእ ማለት’ዩ። ምኽንያቱ ክርስቶስ ኣምላኽና ናይ ምእመናን መከራ ናቱ መከራ ገይሩ ስለዝቘጸሮ፡ ኣብ መንግሥተ ሰማያት ምርካቦም ከኣ ናቱ ዕረፍቲ ስለዝኾነ’ዩ ነቢይ ዳዊት ናይ ምእመናን ዕረፍቲ ንክርስቶስ ዕረፍቱ ከምዝኾነ ገለጸ። ስለዚ ተንሥእ ዝተባህለ ፈጣሬ ዓለም ክርስቶስ ካብ ኮነ፡ “ታቦት መቕደስካ ትተንሥእ” ዝተባህለት ደኣ መን እያ፧ እንታይ ማለት’ዩ፧”
ታቦት ማለት ናይ ጽላት ሕጉ ማኅደር፡ መኅደሪት እግዚአብሔርን ናይ ክብሩን ጐይትነቱን መግለጽን መፍለጥን እያ። መቕደስ ከኣ እግዚአብሔር ዝምስገነላ መንበሪ ታቦቱ እያ። (ዕብ. 9፡3-4) ኣብ ምድሪ ዘላ ቤተ መቕደስን ታቦቱን ምሳሌን ሥርዓቱን ናይታ ኣብ ሰማይ ዘላ ቤተ መቕደስን ታቦትን እያ። ምኽንያቱ፦ “ከምቲ ኣነ ዘርእየካ ምስሊ እቲ ማኅደርን ምስሊ ኵሉ ኣቍሑቱን ከምኡ ግበርዎ” (ዘፀ. 25፡9) ከምኡ’ውን ኣብ ራእይ ዮሐንስ 11፡19 “እታ ኣብ ሰማይ ዘላ መቕደስ ከኣ ተኸፍተት ኣብታ መቕደስ’ውን ታቦት ኪዳኑ ተራእየ” ይብል።
“ታቦት መቕደስካ” ተባሂሉ ዝተነግረላ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። ትሽዓተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ኣብ ማኅፀና ዝነበረን ደኃር’ውን ብኢዳ ዝተሓቍፈን ኣብ ዝባና ዝተሓዝለን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ቃልን ሥጋን ዝተወሓደ ሓደ ንሱ እዩ። ምስ ቃል ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ኮይኑ ዝተገልጸ ናይ ክርስቶስ ሰብነት ብቤት መቕደስ ተመሲሉ እዩ። ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ብታቦት ተመሲላ እያ። “ንሱ ግና ብዛዕባ ቤተ መቕደስ ሰብነቱ እዩ ዝተዛረበ” ዮሐ. 2፡19-21 ክብል ወንጌላዊ ዮሓንስ ዝጸሓፎ ነቲ ጐይታናን ፈጣሪናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ቤተ መቕደስ’ዚ ኣፍርስዎ ኣነ ከኣ ኣብ 3ተ መዓልቲ ከተንሥኦ እየ ኢሉ ንኣይሁድ ምስ ተዛረቦም፡ ኣይሁድ ግና “እዚ ቤተ መቕደስ’ዚ ብ46 ዓመት እዩ ዝተሓንፀ ንስኻ’ዶ ብሠለስተ መዓልቲ ከተልዕሎ ኢኻ” ምስ በሉ ንሱ ግና ብዛዕባ ቤተ መቕደስ ሥጋኡ እዩ ዝተዛረበ ክብል ኣብርሆ። እዚ ድማ ነቲ ቤተ መቕደስ ዝተባህለ ሰብነተይ ክትቀትሉኒ ኢኹም ብሞት’ውን ነፍሰይ ካብ ሥጋይ ከም እትፍለ ክትገብሩ ኢኹም። ኣብ ሣልስቲ ግና ነፍሰይ ምስ ሥጋይ ኣዋሒደ ብገዛእ ሥልጣነይ ክትንሥእ እየ ማለቱ እዩ። ናይ መቕደስካ ታቦቱ ትተንሥእ ማለቱ እምበኣር ናይ ኣካልካ መኅደሪት ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም ንኣኻ በዅሪ ገይራ ትተንሥእ ማለቱ’ዩ። ስለዚ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ካልኦት ጻድቃን ትንሣኤ ዘጉባኤ ኣይትጽበን እያ ከም ወዳ ተንሢኣ ዓሪጋ እያ። ኣብ የማን ወዳ ቆይማ እያ ዘላ። (መዝ. 45፡9)
‘ኦ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ካብ ነፍስኺ ነፍስ ካብ ሥጋኺ ሥጋ ወሲዱ ፍጹም ሰብ ካብ ዝኾነ ወድኺ ጸጋን ክብርን ለምንልና’ ንዝብላ ኵሉ በቲ ዝተዋህባ ቃል ኪዳን ከተማልድን ከተታዓርቕን ትነብር። ብሓቂ ድማ ንጽሙእ ከልቢ ብሣእና ማይ ዘስተየት፡ ንታውፋንያ ኣእዳዉ ዝመለሰት ርኅርኅተ ሕሊና ዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብንጽሕና (ዘእንበለ ኑፋቄን) ብዘይ ጥርጥር ኣብ ጸሎታ ንዝምዕቘብ ኣይተኅፍርን እያ።
እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ጣዕማ ኣብ ልሳንና ፍቕራ ድማ ኣብ ልብና የኅድረልና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን!!!
Leave a comment


text:
እዚ ብጁልየርሞ ካኖን ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሽልማት ዘዳለዎ ትካል-ዩኔስኮ- ዳይሬክተር ጀነራል ኢሪና ቦኮቫ ዳዊት ይስሓቕ ነዚ ዝበቕዓሉ ብዘርኣዮ ትብዓትን ጽኑዕ መርገጺ ኣብ ሓሳባትካ ብሓርነት ምግላጽን ኣብ ዝብል መምዘኒ ብምምልኡ ምኻኑ ትገልጽ።
ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዳዊት ይስሓቕ ሓደ ካብ ጸሓፍቲ ዓምዲ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ሰቲት ዝነበረ’ዩ።
ነዚ ሽልማት ስድራ ቤት ዳዊት ኣብቲ ስነ ስርዓት ተረኺቦም ክቕበልዎ ዕድመ ከምተገብረሎም ጓሉ ቤትልሄም ኢሳቕን ሓው ኢሰያስ ኢሳቕ ይሕብሩ።
ሽልማት ጁልየርሞ ካኖን ኣብ ግንቦት 3,2017 ዓ.ም ኣብ ዋና ከተማ ኢንዶኖዥያ ጃካርታ ዝወሃብ ምኻኑን ነቲ ሽልማት ዘዳለወ ትካል ዩኔስክ ዳይሬክተር ጀነራል ኢሪና ቦኮቫን ፕረዝደንት ኢንዶኖዥያ ጆኮ ዊዶዶ ኣብ ዝተረኽብሉ እቲ ናይ 25,000 ዶላር ሽልማት ከምዝወሃብ እቲ ትካል ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ይሕብር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ውሽጢ ኢስታንቡል ኣብ ዝርከብ ቆንስል ስዑዲ ዓረብ ተቐቲሉ ዝተባህለ ፍሉጥ ጋዜጠኛ ብህይወት እንተሃሊዩ መረጋገፂ ክትህብ ናይ ፕረዚደንት ቱርኪ ንስዑዲ ዓረብ ሓቲቶም።ምጥፋእ ሃለዋቱ ኣብ መንጎ ቱርኪን ስዑዲ ዓረቢያን ዲፕሎማሲያዊ ቅልውላው ብምስዓብ ኣብቲ ዞባ ወጥሪ ከየልዕል ስግኣት ፈጢሩ’ሎ።
ጀማል ኻሾጊ ኢስታንቡል ኣብ ዝርከብ ቆንስል ስዑዲ ዓረብ ዝኸደ ንቱርካዊት ሕፅይቱ ንምምርዓው ዘድልይ ሰነድ ንምምላእ ነይሩ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ሃለዋቱ ኣይተፈልጠን።መሓዙቱን ደገፍቱን ትማሊ ሶኑይ ኣብቲ ኤምባሲ ተቓውምኦም ከስምዑ ውዒሎም ኣለው።
ናይ ቱሪኪ ፕረዚዳንት ረሲፕ ተይብ ኤርዶጋን ናይውልቂ ዓርከይ ክብሉ ንኻሾጊ ገሊፆምዎ ኣለው።ትማሊ ሶኑይ ኣብ ቡዳፐስት ዑደት ይፍፅሙ ኣብዝነበረሉ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ስዑዲ ዓረብ ሪያድ ኻሾጊ ብህይወት ከምዘሎ ከተረጋገፅ ኣለዋ ኢሎም።
“ሰበስልጣን ቆንስል ስዑዲ ካብቲ ቆንስል ወፃኢ ከይዱ እዩ ኢሎም ንርእሶም ነፃ ክገብሩ እዮም።ዝምልከቶም ሰበስልጣን ግን ነቲ ዝብሉዎ ዘለው መረጋገፂ ክህቡ ኣለዎም።”
ኻሾጊ ምስ ቱርካዊት ሕፅይቱ ክምርዖ ዘኽእሎ ቅጥዒ ክመልእ 2 ጥቅምቲ 2018 ናብቲ ቆንስል ኣትዩ።ሕፅይቱ ኣብ ደገ እንተተፀበየቶ እውን ኣይተመልሰን።
መርመርቲ ቱርኪ ኻሾጊ ተቐቲሉ ሬስኡ ብናይ ዲፕሎማሲያዊ መኪና ተወሲዱ ኢሎም ይኣምኑ።ፖሊስ ናይ ፎረንሲክ ምርመራ ክካየድ ሓቲቱ’ሎ።እቲ ቆንስል ግን ኻሾጊ ኣበይ ከምዝኣተው ኣይፈለጥናን ኢሉ’ሎ።ብዓል ስልጣን እቲ ቆንስል መሓመድ ኣል-ኦታይቢ “እቲ ቆንስልን ኤምባሲን ይደልዩዎ እዮም ዘለው።እዚ ጉዳይ እዚ ኣሻቕሉና’ሎ” ኢሎም።
ኣገልግሎታት ስለያ ኻሾጊ ኣብ ዝተሰወረሉ እዋን ብርክት ዝበሉ ሰበስልጣን ስዑዲ ኣብ መዕረፎ ነፈርቲ ኢስታንቡል ምብፅሖም ይምርምሩዎ ኣለው።
ኻሾጊ ንመንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ብዝነቕፉ ጽሑፋቱ ከይእሰር ብምስጋእ ካብ ስዑዲ ዓረብ ሃዲሙ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኣሜሪካ ይንበር ነይሩ።ጀማል ኻሾጊ ስለስተ መዓልታት ቅድሚ ምስዋሩ ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ኮንፈረንስ መስርሕ ሰላም ማእኸላይ ምብራቕ ከምዚ ኢሉ ነይሩ።
“ዋላ’ዃ መንግስቲ ንሰባት እናእሰረን ንድምፅታት ተቓወሞ እናዓፈነን ኣብ ቁፅፅር እንተወዐሎ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ጉዳይ ፍስልጤማዊያን ሎሚ እውን ዝትንክፍ ዛዕባ እዩ።”
ኻሾጊ ዋሽንግተን ንናይ ስዑዲ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማንን ንእትህቦ ደገፍን ይነቅፍ ነይሩ።


text:
Radio Erena: 03 January 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ክልላት ኣብ ዝርከባ ዩኒቨርስታት ብዝተጓሃሃረ ግጭት፣ ህይወት ሰባት ምጥፋእ ይቅጽል ኣሎ።
በዚ መሰረት፣ ብሓሙስ 2 ጥሪ፣ ኣብ ወሎ ዩኒቨርስቲ ኣብ ዝተወልዐ ግጭት፣ ሓደ ተማሃራይ ክቕተል እንከሎ ክልተ ድማ ከምዝቖሰሉ ዶቼቬለ ኣቃሊሑ።
ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ድሬዳዋ ብዝተሳበበ ግጭት፣ ሓደ ሰብ ድሕሪ ምቕታሉን እቲ ናዕቢ እናበኣሰ ብምኻዱን፣ ምእንቲ ድሕነት ተማሃሮ፣ እቲ ዩኒቨርሲቲ ንዘይተወሰነ እዋን ተዓጽዩ ክጸንሕ ምምሕዳር ከምዝወሰነን ዘ ሪፖረትር ገሊጹ’ዩ።
እቲ ኣብ ድሬዳዋ ዝተጓሃሃረ ግጭት፣ ናብ ዩኒቨርስታት ወለጋ፣ ጊምቢ፣ ሻምቡና፣ ነቐምትን ካልኦት ካምፓሳትን ከምዝልሓመ’ውን እቲ ምንጪ ኣረዲኡ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ካብ ዝርከባ 45 ዩኒቨርስታት፣ ብውሕዱ ኣብተን 25 ናይ ብሄር ግጭታት ምኽሳቱ ሚኒስተር ሳይንስን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ፕሮፌሰር ሂሩት ወልደማርያም፣ ኣብ ወርሒ ሕዳር ናይ 2019 ምግላጻ ኣይርሳዕን።
ኣብ ዩኒቨርስታት ኢትዮጵያ፣ በብእዋኑ ኣብ ዝተጎሃሃረ ግጭት ሓያሎ ተማሃሮ ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ኮይኖም’ዮም።
እቲ ኣብ ዩኒቨርስታት እታ ሃገር ተጓሃሂሩ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ደው ክብል እንተዘይክእሉ፣ መንግስቲ ክሳብ ምዕጻወን ዝበጽሕ ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣጠንቒቑ’ዩ።
ዝበዝሐ እቲ ናይ ብሄር ግጭታት ተኸሲትሉ ዘሎ ክልላት ኣምሓራን ኦሮሞ’ዩ።
ክልል ትግራይ፣ ድሕነትን ጸጥታን እታ ሃገር ክረጋጋእ ብዘይምኽኣሉ ፣ ተወላዶ እቲ ክልል ንዝኾኑ ተማሃሮ ኣብ ካልኦት ክልላት ናብ ዝርከባ ዪኒቨርስታት ከምዘይልኽ ምግላጹ ዝዝከር’ዩ።
=================


text:
ህዝቢ ብዓል ዋንኡ ኣብዘይፍለጥን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዝምራሕ ዘይሕጋዊ ፃውዒት ሰልፊ ንዓርሱ ከርሕቕ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣተሓሳሲቦም።
ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ መላእ ዝህቢ ፀገማቱ ብዴሞክራሲያውን ብዝሰልጠነን ኣገባብ ዝፈትሓሉ ሰፊሕ ዕድል ከምዘሎ ብምግላፅ: ብዋንኡ ዘይፈለጥን ብማሕበራዊ መራኸቢ ካብ ዝምራሕን ዘይሕጋዊ ፃውዒት ሰልፊ ነብሱ ከርሕቕ ፀዊዖም።
ኣብዚ ሰሙን ኣብ ገለ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያን ኣምሓራን ዝተኻየዱ ይቐርብ ዘሎ ፃውዒት ሰልፍን ኣግባብነት የብሎም ክብሉ እውን ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ድማ ገሊፆም።
" ሕዚ ዝርኣዩ ዘለው ሓድ ሓደ ሰልፍታት ዕጥቕን ብረትን ፀይሮም ዝመፁ ሰባት ዘካይድዎ ሰልፊ ዘሎ ምዃኑ፤ካልኣይ ወናኒኡ መን ምዃኖም ዘይፍለጡ ሰልፍታት ምዃኖምን ሓል ሓሊፉ ድማ ብፀረ ሰላም ሓይልነት ኣብ ወፃኢ ተወዲቦም ነዛ ሃገር እዚኣ ንምፍራስ ዝደልዩ ሓይልታት ሓዊሱ ብዝልእኹዎም ናይ ፌስ ቡክ መልእኽታት ዝውደብ ዘሎ ዝመስል ብምዃኑ ሕጋዊ ኣይኮኑን" ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ።
ንሶም ብተወሳኺ: ዘይሕጋዊ ተግባራት ንምክልኻል መንግስቲ ሕጊ ንምኽባር ከምዝግደድን ሓላፍነቱ ከምዝዋፃእን ገሊፆም ኣለው።
"መንግስትና ከምዚኦም ዝበሉ ዘይሕጋዊነት ንምቁፅፃር ዘኽእሎ ብቑዕ ዓቕሚ ኣለዎ።ስለዚ እዞም ፀገማት እዚ ብትዕግስትን ብዝሰኸነ ኩነትን ንምፍታሕ ዝግበር ምቅስቓስ ናይ መንግስቲ ድኽመት እዮም ዝሕብሩ ኢሎም ዝዝርግሑ ኣካላት ዝዝርግሕሉ መንገዲ ምፍሳስ ደም ንምዕዳም ካብዘለዎም ድልየት ዝልዓል እዩ" ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ።
ስለዝኾነ እቲ ህዝቢብ ነዚ ተረዲኡ መንእሰይ ደቁ ተደናጊሮም ኣብ ከምዚ ዝበለ ዘይሕጋዊ ሰልፊ ንከይሳተፉ ክንቀሳቐስ ኣለዎ ኢሎም።
ኣብዚ ሰሙን ኣብ ገለ ከባቢታት ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ዝተኻየዱን ይፅውዑን ዘለው ሰልፍታት ኣግባብነት የብሎም ኢሎም።
ኣብዞም ሰልፍታት ካብ ናይቲ ህዝቢ ሕቶ ዝርሓቐን ነቲ ሕብረተሰብ ዘይውክሉን መርገፂ ሓይልታት ፀረ ሰላም ክንፀባረቕ ኣብ ኣደባባይ ተራኢዩ’ሎ ኢሎም።
ዝተርኣዩ መረገፂታትን ጭርሖታትን ንዝህቢ ኦሮሞ ይኹን ንዝህቢ ጎንደር ዝውክሉ ከምዘይኮኑ መንግስቲ ይርዳእ እዩ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም።
ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ሰላማዊ ሰልፊ ምክያድ መሰል ሕሉው እንተኾነ እውን ኣብዚ ሰሙን ዝተኻየዱን ንምክያድ ዝድለዩ ዘለውን ግን ካብ ሕጋዊ መንገዲ ወፃኢ ዝኾኑን ዘይግቡእ ቕስቀሳታት እዮም ክብሉ ኮኒኖምዎም።
መንግስቲ ቅድም ክብል ምስቲ ህዝቢ ኣብዘካየዶ ምይይጥን ብናይ ባዕሉ ገምጋምን ብርክት ዝበሉ ፀገማት ሰናይ ምሕደራ ምህላዎም ምቕባሉን ንምፍትሖም እናሰርሐ ምዃኑን ገሊፆም።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ሰራሕተኛታት እቲ እምባሲ ኣብ ዝቕፅሉ ማዕልታት እዚ ናይ መወዳእታ ሰሙን ናብ ክልል ኦሮሚያ ካብ ምጉዓዝ ክቑጠቡ ዘተሓሳስብ መልእኽቲ ዘርጊሑ


text:
ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ትርከብ ኤሪስታር ትብሃል ናይ ኤርትራውያን ክለብ ስፖርትን መንእሰያትን በብዓመቱ ንተመሃሮኣ ብሓደ ጠርኒፋ ክተመርቕ ብርክት ዝበሉ ዓመታት ጌራ'ላ። ኣብ ናይ ሎሚ ዘመን 2021 ዓመት ድማ 23 ካብ ካልኣይ ደረጃን ካብ ኮለጅን ንዝተመረቑ ተመሃሮ፥ ናይ ኣፍልጦን ሽልማትን በዓል ጌራትሎም ኔራ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ቀዳም ሕቡናት ወለድን ኣሰልጠንትን ብሓባር ኮይኖም ዘዳለዉዎ ናይ ምረቓ በዓል ፥ብተመሃሮን ነቲ በዓል ብዝተዓደሙ መሰጥቲ መደርትን፥ ብዛዕባ ጻዕርን ዓወትን ዝተፈላለዩ መኽርታትን ተዋሂቡ ኔሩ። 'Destined to Inspire' ዝብል ትካል ዝውንን ገጣሚንን ኣማኻሪ ህይወትን ሄኖክ ሰለሙን'ዩ ዋና መደረ ኣስሚዑ።
እዞም ተመሃሮ ካብ ብንእሽትኦም ኣብ ስፖርትን ትምህርታዊ ሰሚናራትን እናተራኸቡ ብሓባር ዝዓበዩ ምዃኖም ፡ኣባል ቦርድ ክለብ ኤሪስታር ሰላም ሽመንዲ ሃይለ ትገልጽ።


text:
ብሪክ መቻር ዝምራሕ ደምበ ተቃወምቲ ደቡብ ሱዳን፣ሰራዊት ኡጋንዳ ኣብ ደቡብ ሱዳን እንተፀኒሖም ካብ‘ቲ መኣዲ ልዝብ ክንወፅእ ኢና ኢሎም ኣጠንቂቆምም‘ዮም።
ንኢጋድ ዝመርሑ ቀ/ሚ ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ‘ዚ ሰሙን‘ዚ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኡጋንዳ ሓይልታታ ካብ ደቡብ ሱዳን እንተዘይሲሒባ፣እቲ ግጭት ናብ‘ቲ ዞባ ክጋፋሕ ተኽእሎ ኣለዎ ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።
ሽዑ ”ካብ ካልእ መኣዝን ዝመፁ ረብሓታት‘ውን ኣለው።ንነብሰ-ወከፍ ረብሓታት ሃገራት ምስ ትግምግም፣ነዚ ዞባ‘ዚ ናይ ምዝራግ ተኽእሎ ኣለዎ።ምኽንያቱ ዞባዊ ፅልዋ ስለዝሕዝ።ስለዚ ብዝካኣለ መጠን ነዚ ዞባዊ ግጭት ክኸውን ዝኽእል ፅልዋ ክነውግድ ይግባእ“ ኢሎም ኣቶ ሃይለማርያም።
ወትሃደራዊ ጣልቃ ምትእትታው ኡጋንዳ ኣብ ምጅማር ግጭት ደቡብ ሱዳን‘ዩ ተኸሲቱ።ክሳብ ሎሚ ድማ ኣሳሓሓቢ ኮይኑ‘ሎ።ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ፣ሰራዊት ዝተላኣኸ ንኡጋንዳዊያን ንምውፃእን ንቁልፊ ትካላት ንምሕላውን ተባሂሉ‘ዩ ኢሎም ነይሮም።ድሒሮም ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ድማ ሰራዊቶም ኣብ ውግእ ከምዝተፀመደ ኣሚኖም።
መንግስቲ ኡጋንዳ ሰራዊቱ ካብ ደቡብ ሱዳን ንምውፃእ ንዝቀርበሉ ዘሎ መፀዋዕታ ከቅልበሉ እንተኾይኑ መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ዛጊድ ኣይሰመረን።መንግስቲ ገና ይማኸረሉ ከምዘሎ ግና ጠቂሱ‘ዩ።


text:
መንግስቲ ኣፃብዕቱ ካብ ዓንቀር ብረት ኣልዒሉ ንሕቶ ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ይሃብ ክብል ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ ሓቲቱ።ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ስልጣኑ ንህዝቢ ከረክብ እቲ ፓርቲ ሎሚ ሶሉስ ኣብዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ፀዊዑ።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት እቲ ውድብ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ብዛዕባ’ቲ መግለጺ ከምዚ ይብሉ።
“ኣብዚ ሕዚ እዋን ተወለድቲ ኦሮሞ ካብ ክልል ሶማሊያ ብምምዝባሎምን ኣዚዩ ዘስካሕክሕ ህልቀት ህዝቢ ዝፈጠሮ ቅልውላው ንመላእ ኦሮሚያን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዘቖጥዐ ብምዃኑ በብከባቢኡ ይልዓሉ ዘለው ህዝባዊ ተቓውሞታት ግቡእ ምላሽ ዘድልዮም እዮም።መንግስቲ ኣፃብዕቱ ካብ ዓንቀር ብረት ከልዕልን ንሕቶ ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ክህብን ኣጥቢቕና ንሓትት።”
ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ብተወሳኺ ኢህወዴግ ነታ ሃገር ከድሕና ዝኽእል ስልጣኑ ንህዝቢ እንተድኣ ኣረኪቡ እዩ እውን ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ኣቶ ጌታነህ ባልቻ እውን መንግስቲ ንፖለቲካዊ እሱራት ክፈትሕን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወፃኢ ዝርከብ ፖለቲካዊ ውድብ ስለ ሃገሩ ዝግደስ ምዃኑ ኣፍልጦ ምሃብ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።ሰማያዊ ፓርቲ ብዛዕባ እዚ እዋናዊ ጉዳይ ምስ ህዝቢ ንምምኻር ን19 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ኣኼባ ፀዊዐ ኣለኹ ክብል’ውን ኣፍሊጡ።


text:
ኤርትራ ናብ ኣል-ሸባብ ብነፈርቲ ኣፅዋር ኣቀቢላ ዝብል ዘይተረጋገፀ ሓበሬታ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተፈነወ ዝዝከር‘ዩ።ብመሰረት‘ዚ ምንስቲር ወፃኢ ኬንያ ንኣብ ኬንያ ኣምባሳደር ኤርትራ ፀዊዖም ከምዘዘራረቡ‘ውን ተገሊፁ ነይሩ።ተወሳኺ መብርሂ ንምርካብ በትረ ስልጣን ንኣምባሳደር በየነ ርእሶም ኣዘራሪቡ ዘዳለዎ ሪፖርት ኣሎ።
ኣምባሳደር በየነ ኣብ ዘረብኡ፣ምንስቲር ወፃኢ ኬንያ ሞሰስ ዋታንጉላ ኤርትራ ብዛዕባ‘ቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ፅዕነት ኣፅዋር ናብ ኣል-ሸባብ ዘእምን መልሲ እንተዘይሂባትሉ ንዘሎ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ዳግም ክንግምሞን ክሳብ ምቁራፅ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክንበፅሕ ንኽእል ኢና ኣይበሉን ይብል።
ብዘይካ‘ዚ ከም ኤርትራ ዝኣምሰላ ሃገራት፣ነቲ ብዝረቀቀ ሳተላይት ሓለዋ ዝግበረሉ ዞባ ብስውር ሓሊፋ ናብ ሶማልያ ብነፋሪት ክተስግር ዓቅሚ የብላን ይብል።
ናይ‘ቲ ንሱ ”ጠቀነ” ዝበሎ ክሲ መንግስቲ ኬንያ ድማ ኢትዮዽያ ምኻና ይገልፅ።
ኤርትራ ናብ ኣል-ሸባብ ኣፅዋራት ብነፋሪት ኣየቐበለትን ኢሎም ኣምባሳደር በየነ ርእሶም
- በትረ ስልጣን
ንመግለፂ ምኒስትር ወፃኢ ኬንያ ዝተባሃለ'ውን መልሲ ሂቦም
ኤርትራ ናብ ኣል-ሸባብ ብነፈርቲ ኣፅዋር ኣቀቢላ ዝብል ዘይተረጋገፀ ሓበሬታ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተፈነወ ዝዝከር‘ዩ።ብመሰረት‘ዚ ምንስቲር ወፃኢ ኬንያ ንኣብ ኬንያ ኣምባሳደር ኤርትራ ፀዊዖም ከምዘዘራረቡ‘ውን ተገሊፁ ነይሩ።ተወሳኺ መብርሂ ንምርካብ በትረ ስልጣን ንኣምባሳደር በየነ ርእሶም ኣዘራሪቡ ዘዳለዎ ሪፖርት ኣሎ።


text:
ማሕበር “ኡ ኣ ኤፍ” (UAF) ብፍሉይ ንዝደተኛታት ተማሃሮን ሰብ ሞያን ዝሕግዝ ማሕበር እዩ።
ንሕና ምስ ናይ ትምህርቲ ትካላት፡ ኩባንያታትን ምምሕዳራትን ብሓባር ንሰርሕ።ማሕበር “ኡ ኣ ኤፍ” (UAF) እዞም ዝስዕቡ ነገራት ይህብ:
- ምኽሪ ብዛዕባ ናይ ቋንቋ ኣብይተ-ትምህርቲ።
- ምኽርን ምእላይን ኣብ ምምራጽ ትምህርትን ምቅርራብ ትምህርትን።
- ምኽርን ምእላይን ኣብ ግዜ ትምህርቲ (ኤም ቤ ኦ/ሃ ቤ ኦ/ፌ ኦ) (mbo/hbo/wo)።
- ምኽርን ምእላይን ኣብ ናይ ትምህርታዊ ስራሕ። እዚ ትምህርትን ስራሕን ዝተሓዋወሰ ማለት እዩ።
- ምኽርን ምእላይን ኣብ ምርካብ ስራሕ።
- ሓገዝ ኣብ ምቅርራብ ናይ ሕምና ገምጋም (ብፍሉይ ንሰብ ሞያ ጥዕና)።
- ንምምሃር ዘድሊ ናይ ገንዘብ ሓገዝ።
- ሜኒቶሪንግ። ሜንቶር ማለት፡ ናዓኻ ዝሕግዝ ወለንተኛ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ቋንቋ፡ ናይ መርበብካ ዓንኬል ኣብ ምስፋሕ እንተላይ/ወይ ስራሕ ኣብ ምርካብ ዝተሓባበር።
ንዓኻ ንኽንሕግዘካ እንተኾንና ግን፡ ሓደ ሓደ ረቛሒታት ከተማልእ ኣለካ። ነዞም ረቛሒታት ተማልእ እንተኾንካ፡ ኣብ ማሕበር “ኡ ኣ ኤፍ” (UAF) ክትምዝገብ ትኽእል።
ንኹሎም ረቛሒታት ኣማሊእካ እንከለኻ’ውን፡ ክንሕግዘካ ዘይንኽእለሉ ኣጋጣሚታት ክህሉ ይኽእል እዩ። ኣብ ትሕቲ እቶም ንሕና ንሕግዞም ጉጅለ ዘይትምደብ እነተኾንካ’ውን፡ ንኸይንሕግዘካ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብ ከም’ዚ ኩነታት፡ ባዕልኻ ስጉምትታት ክትወስድ መታን፡ ምኽሪ ብምሃብ ብዘተኻእለ መጠን ንተሓባበረካ።
ስደተኛ ወይ ክኢላ ስለ ዝዀንካ ካብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ሓገዝ ደሊኻዶ ? ሓበሬታንምርካብን ንምኽርን 030 – 2520835 ደዊልካ።
ነቶም ናይ ቋንቋ ረቛሒታት (ገና) ኣየማላእካዮምን ኣለኻ? ነዞም ስዒቦም ዘለዉ ምኽርታት ተወከስ።
ናይ ኩሉ ፈለማ ቋንቋ እዩ! ቋንቋ፡ ይዕሩኽቲ ንምጥራይ፡ ዓንኪል መርበብ ንምዝርጋሕ ከምኡ’ውን ትምህርቲ ወይ ስራሕ ንምርካብ ኣገዳሲ እዩ። ስዒቡ፡ ቋንቋ ኔዘርላንድ ንምልምማድ ዘኽእሉ ምኽርታት ተጠቒሶም ኣለዉ። ብተወሳኺ፡ ናብ ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ ናይ ቋንቋ ቤት ትምህርቲ ብምኻድ፡ እንታይ ዓይነት ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ክትወስድ ከምትኽእል ሓበሬታ ርኸብ።
ናይ ቋንቋ ምኽርታት
- ብመገዲ oefenen.nl ከምኡ’ውን ERK Nederlands ኣቢልካ፡ ቋንቋ ኔዘርላንድ ተለማመድ።
- ናይ ቋንቋ ብጻይ ድለ! ናብ ገጽ መርበብ Het Begint met Taal ብምኻድ፡ ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ ናይ ወለንተኛታት ትካል ኣናዲ።
- ናይ ወለንታ ዕዮ ስራሕ! ንኣብነት ብመንገዲ Nederland Cares (ኡትረኽት)፡ vrijwilligers vacaturebank, het VCA (ኣምስተርዳም) ወይ ድማ ብመንገዲ ኣብ ቦታኻ ዝርከብ ማእከል ወለንተኛታት።
- ምስ ቋንቋ ኔዘርላንድ ዝዛረቡ ሰባት ርክብ እንዳገበርካ ብዝተኻእለ መጠን ብቋንቋ ኔዘርላንድ ተዛረብ።
- ብዛዕባ Staatsexamen programma 1 en 2 ሓበሬታ ኣናዲ።
- ብዛዕባ (ኢንበርኸሪንግ) inburgeren ሓበሬታ ስነቕ።
- ብመንገዲ ገጽ መርበብ ናይ Net in Nederland ኣቢልካ፡ ብቋንቋታት ኔዘርላንድ፡ ኢንግሊዘኛን ዓረብኛን ብጽሑፍ ዝተሰነዩ ናይ ኔዘርላንድ መደባት ቴሌቭዥን ተኸታተል።
- ካብ ቤተ-መጽሓፍቲ፡ ብናጻ luisterboeken ናይ ድምጺ መጽሓፍቲ ኣራግፍ።
- ኣብ “ታል ሃውስ” (Taalhuis)፡ ዝተፈላለያ ዞባውያን ትካላት፡ ንሰባት ኣብ ቋንቋ፡ ሕሳብ ወይ ድማ ከም ኣጠቓቕማ ኮምፒተር ዝኣመሰሉ ዲጂታላዊ ክእለታት ንምሕጋዝ ብሓንሳብ ይሰርሓ። ኣብ ከባቢኻ፡ “ታል ሃውስ” (Taalhuis) ኣናዲ።
- “ፍዩቸር ለርን” (Future Learn)፡ ብሓልዮት ዩኒቨርስቲ ኽሮኒንገን ዝዳሎ፡ free online Dutch language course እዩ። እዚ፡ ናይ ሰለስተ ሳምንታት ስልጠና ኮይኑ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ወቕቲ ናይ ምሉእ ዓመት ዝጅምር ስልጠና እዩ። ኣብ’ዚ ስልጥና፡ ብዛዕባ ናይ ቋንቋ ኔዘርላንድ ሓረጋት፡ ሰላምታ፡ ቃላት፡ ቁጽርታት፡ ኣጸሓሕፋ (ስፐሊንግ) ከምኡ ድማ ሰዋስው ትመሃር።
- “ድዎሊንጎ” (Duolingo)
ኣብ’ዚ ናጻ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ መደብ፡ ኣብ ደስ ዝበለካ እዋን ብምምዝጋብ ብናይ ባዕልኻ ረምታ (ፍጥነት) ከተጽንዕ ትኽእል። እዚ መደብ፡ ኣብ ተንቃሳቓሲ ቴሌፎን ወይ ታብለት ክትጥቀመሉ ትኽእል ኮይኑ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ክትመርጽ ትኽእል። ንዓኻ፡ ነቲ ናይ ኢንግሊዘኛ-ኔዘርላንድ ስልጠና ክትወስድ ነማኽረካ።
- “ባብል” (Babbel)
ብሓልዮት ሕብረት ኤውሮጳ ዝዳሎ ናጻ ናይ ኢንግሊዘኛ-ኔዘርላንድ ስልጠና።
- “ለርን ዳች ዳት ኦርግ” (Learn Dutch.org)
እዚ፡ ብኢንተርነት ዝወሃብ ናጻ ናይ ቋንቋ ስልጠና ኮይኑ፡ ብፊልምታት ዘተሰነየን ኣብ’ቶም ኣብ ሃገረ ኔዘርላንድ ዝያዳ ብብዝሒ ንጥቀመሎም 1000 ቃላት ምርኩስ ዝገበረ እዩ። ንቃላትን ስዋስውን ዝምልከቱ ካልኦት ስልጠናታት ኣለዉ። ብተወሳኺ፡ ብዙሓት ባእታታት ናይ ባህልን ሕብረተሰብን ኔዘርላንድን ትመሃር።
- ሰዋስው ቋንቋ ኔዘርላንድ
ኣብ ገጽ መርበብ www.dutchgrammar.org ኣቲኻ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ብዛዕባ ሰዋስው ቋንቋ ኔዘርላንድ ዝተዳለወ ናይ “ፔ ዴ ኤፍ” (pdf) ፋይል ከተራግፍ ትኽእል።


text:
ኮሮናቫይረስ፡ ዝዓበየ መወከሲ ሆስፒታል ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሕጽረት ኦክስጅን ኣገልግሎት መጥባሕቲ ደው ኣቢሉ
ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኣብ ምብራቕ ኣፈሪቃ ዝዓበየ ሪፈራል ሆስፒታል ኬንያታ፡ ብምኽንያት ሕጽረት ኦክስጅን፡ ክህቦም መደብ ሒዙሎም ዝነበሩ ኣገልግሎታት ሕክምና መጥባሕቲ ደው ከምዘበለ ኣፍሊጡ፡፡
ሓላፊ እቲ ማእከል ጥዕና ዶ/ር ኢቫንሰን ካሙሪ፡ ግልጋሎት መጥባሕቲ ቀረብ ኦክስጅን ምስተማለአ ከምዝጅምር ገሊጹ'ሎ፡፡
ናይ ሓደጋ ግዘ መጥባሕቲ፣ ምስ ካንሰር፣ ወሊድን ኮሮረናቫይረስን ዝተተሓሓዙ መጥባሕቲታትን ኣገልግሎታትን ግን ይወሃቡ ከምዘለዉ እቲ ሓላፊ ሓቢሩ።
ብምኽንያት ምውሳኽ ብዝሒ ሓገዝ መተንፈሲ ቬንቲሌተራትን ኣገልግሎት ጽኑዕ ሕክምናን ዝደልዩ ሰባት፡ ነቲ ሆስፒታል ዘድሊ መዓልታዊ መጠን ኦክስጅን ካብ 4 ሽሕ ሊትር ናብ 8 ሽሕ ሊትር ዓብዩ እዩ፡፡
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ሚኒስተር ጥዕና ኬንያ ሙታይ ካግወ፡ እታ ሃገር ሕጽረት ኦክስጅን ኣጋጢሙዋ ከምዘሎ ኣፍሊጡ ነይሩ፡፡
ንሱ ውልቀ ሰባት፣ ሆስፒታላትን ካልኦት ትካላትን ኦክስጅን ዝሓዙ ሲሰሊንደራት ሓቢኦም ከዚኖም ክብል ወቒሱዎም እዩ፡፡
ኣብ መላእ ኬንያ ኣብ ዝርከቡ ሆስፒታላት ልዕሊ 200 ሰባት ኣብ ክፍሊ ክንክን ጽኑዕ ሕሙማት ዘለዉ እንትኾን፡ 53 ብቬንቲሌተር ዝሕገዙን 253 ድማ ብካልእ ኣማራጺ ኦክስጅን ዝረኽቡን እዮም፡፡
ኣብ ቀረባ እዋን፡ ኩሎም ናይ ጽኑዕ ኣገልግሎት ሕክምና ዝህቡ ትካላት ጥዕናታታ ብሕሙማት ከምዝመልኡ ዝገለጸት ኬንያ፡ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ኣብ ዝሓየለለን ከተማታት ካብን ናብን ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ብምኽልካል፡ ብኣቆጻጽራ ሰዓት እታ ሃገር ካብ ሰዓት 8 pm ምሸት ዝጅምር ሕላፍ ሰዓት ኣዊጃ እያ፡፡
ዓባይ ብሪጣንያ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ፡ ካብ ሃገራት ኬንያ፣ ፊሊፒንስ፣ ባንግላድሽን ፓኪስታንን ዝብገሱ ተጓዓዝቲ ከምዘይትቕበል ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ምግላጻ ዝዝከር እዩ፡፡
ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ሃገራት ንክታበት ኮቪድ ምጥቃም ክቕጽላ ተማሕጺኑ
ብርክት ዝበላ ሃገራት ኣውሮጳዊ ሕብረት፡ ንክታበት ኦክስፎርድ-ኣስትራዜኔካ ደው የብላ ኣብ ዝርከባሉ እዋን፡ ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ሃገራት ንክታበት ኮቪድ ምጥቃም ከየቋርጻ ተማህጺኑ።


text:
ኣወዳትን ኣሰብኡትን ዘርኢ ከፍስሱ ይኽእሉ እዮም።
ካልእ ናይዚ ከቢስ ስሙ „Ejakulation“ ይበሃል።
እዚ መለት ፈሳሲ ካብ ብልዕቱ ይወጽእ ማለት እዩ።
እዚ ሓደ ሓደ እዋን ኣብ እዋን ድቃስ የጋጥሞም እዩ።
ወይ ድማ ሓደ ወዲ ተባዕታይ መሸኒኡ ምስ ዝፍሕፍሕን ዝደርዝን ከምዚ የጋጥም እዩ።
መብዝሕትኡ ግዜ ድማ ሓደ ወዲ ተባዕታይ ምስ ሰብ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ከሎ የጋጥም።
ኣብዚ ኩነታት እዚ እቲ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ከቢድ ስሚዒት ኣትዩ ኣሎ ማለት እዩ።
እታ ናይ መወዳእታ ስምዒት “Orgasmus” ትበሃል።
ኣብቲ ናይ መወዳእታ ከቢድን ጽቡቕን ስምዒት ምስ በጻሐ እቲ ፈሳሲ ካብ መሸኒኡ ይወጽእ።
ገለ ቁሩብ ፈሳሲ እውን ቅድሚ እቲ ናይ መወዳእታ ስምዒት ወይ Orgasmus ክወጽእ ይኽእል እዩ።
እቲ ፈሳሲ ህጻን ምስ ጎበዘ ስፐርም ዝበሃል ነኣሽቱ ዘርኢ ትሕዝቶ ኣለዎ።
እቲ ዘርኢ ምስ እንቋቕሖ ጓል ኣንስተይቲ ምስ ዝራኸብ ቆልዓ ክፍጠር ይኽእል እዩ።
እቲ እንቋቕሖ ናይታ ጓል ኣብ ማህጸን ኣሎ።
ኣብ እዋን ስጋዊ ርክብ እቲ ናይ ወዲ መሸኒ ኣብ ብልዕቲ ጓል ይኣቱ።
ዘርኢ ክፈስስ ከሎ ሕማቕ ኣይኮነን።
ኣወዳትን ኣሰብኡትን ኣብዚ ኩነታት ጽቡቕ ስምዒት እዩ ዝስምዖም።
መብዝሕተኦም ኣወዳትን ኣሰብኡትን ክቑጸሩ ዘይክእሉ ግዜ ኣብ ሂወቶም ዘርኢ የፍስሱ።
ብጌጋ ቆልዓ መታን ከይጥነስ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ እዋን ስጋዊ ርክብ ኮንሶም ክጥቀሙ ኣለዎም።
ብተወሳኺ እውን ኮንዶም ካብ ክልኦት ዘየድልዩ ሕማማት ይከላኸለሎም ።


text:
Radio Erena: 03 July 2018
ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተኣኻኸቡ ወከልትን ኣባላትን ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን (ኦብነግ) ኣብ ኤርትራ ኣኼባ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ልዕሊ 200 ወከልቲ እቲ ግንባር ዝተሳተፍዎ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ብዛዕባ’ቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ወሲድዎ ዘሎ ናይ ሰላምን ዕርቅን ተበግሶ ንምዝታይን መርገጺ እቲ ግንባር ኣብቲ ውሳኔ ንምርግጋጽን ዝዓለመ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ነዚ ኣኼባ ኣብ ኤርትራ ዘካይድ ዘሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዝሓለፈ ዓመት ካብ መንግስቲ ሶማል ዝተረከቦ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊቱ ዓብደልከሪም ሸኽ ሙሰ ብምሕረት ኣብ ዝፈትሓሉ ዘሎ ኣጋጣሚ’ዩ።
ካብ 1984 ኣትሒዙ ካብ ኢትዮጵያ ንምንጻል ብረታዊ ቃልሲ ኣልዒሉ ዝርከብ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ ነቲ ብኢትዮጵያ ተወሲዱ ዘሎ ናይ ሰላምን ዕርቅን ተበግሶ እኳ እንተደገፈ፣ ንናጽነት ኦጋዴን ዘለዎ ቃልሲ ከምዘየቛርጽ’ዩ ዝእንፍት።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ክልል ዘካይዶ ዘሎ ናይ ነዳዲ ዳህሳስን ኩዕታን ኣብዚ ቀረባ እዋን ፍርያት ክርእየሉ ከምዝኾነ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን፣ ወከልቲን ኣባላትን እቲ ግንባር፣ እቲ ባህርያዊ ጸጋ ንኢትዮጵያ ዘይኮነ ንህዝቢ ሶማል ኦጋዴን’ዩ ከርብሕ ዘለዎ ክብሉ’ዩም ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታቶም ዝገልጹ።
ኦብነግ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ወከልቲ ዘለዎ ኮይኑ፣ ብረታዊ ዶ ወይስ ፖለቲካዊ ቃልሲ ጥራይ ይቐጽል ብዝብል ብውሕዱ ኣብ ክልተ ተገሚዑ ጸኒሑ’ዩ።
=====================


text:
ኣብ ኤርትራ፣ ን13 ዓመታት ዕደና ፖታሽ ከካይድ ዝጸንሐ ኩባንያ ዳናካሊ፣ 50% ፕሮጀክቱ ናብ ቻይና ክሸጦ’ዩ
Radio Erena: 06 October 2022 ካብ 2009 ኣትሒዙ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ዳህሳስን ኩዕታን ፖታሽ ዝነጥፍ ዘሎ፣ ናይ ኣውስትራልያ ኩባንያ ዳናክሊ፣ 50% ናይ ዕደና ፕሮጀክቱ ናብ ቻይና ክሸጦ ምዃኑ ኣፍሊጡ። እቲ ኩባ [...]
ፕረዚደንት ኡጋንዳ፣ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ንዝኾነ ቦኽሪ ወዱ ካብ መዝነቱ ኣልዩዎ
Radio Erena: 06 October 2022 ወዱ ንፕረዚደንት፣ በዓል ኣርባዕተ ኮኾብ ጀነራልን ኣዛዚ ሓይሊ ምድሪን ኡጋንዳ፣ ሙሆዚ ካይነርጉባ፣ ካብ ስልጣኑ ከምዝተኣልየ መጽሔት ዥን ኣፍሪክ ኣቃሊሓ። እቲ ንኣብኡ ክትክእ ትጽቢት [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝተጸውዐ፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝካየድ ቀጥታዊ ዝርርብ ምስ ህወሓት ንምስታፍ ተሰማሚዑ
Radio Erena: 05 October 2022 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝተጸውዐ፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝካየድ ቀጥታዊ ዝርርብ ምስ ህወሓት ንምስታፍ ከምዝሰማማዕ ገሊጹ። እቲ መንግስቲ ምስ ህወሓት ኣብ ደቡብ ኣ [...]
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ተኽእሎታት ምቁራጽ ተዅሲ ንምዝታይ ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ’ዩ
Radio Erena: 05 October 2022 ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር፣ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ደው ዝብለሉን ዝርርብ ተጻባእቲ ወገናት ዝጅምረሉን ተኽእሎታት ብዝምልከት ን [...]
መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት ሰሜን ኣመሪካ፣ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን፣ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ኮኒኑ
Radio Erena: 05 October 2022 ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ቀኖናዊ ሃገረ ስብከታት ሰሜን ኣመሪካ፣ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን፣ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝኹንን ኣውጺኡ። እቲ ካብታ ኣ [...]
ኤርትራ፣ ብጽዑቕ ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ግፋ፣ ደቆም ዘየረከቡ ወለዲ ይእሰሩ ምህላዎም ተሓቢሩ
Radio Erena: 05 October 2022 ኣብ መላእ ኤርትራ ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ጽዑቕ ግፋ፣ ደቆም ዘየረከቡ ወለዲ ይእሰሩ ከምዘለዉ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም። ጎኒ ጎኒ'ቲ ብደረጃ ሃገር ተመሓላሊፉ ዘሎ ጻውዒት ክ [...]
መንግስቲ ሶማል ምስ ኣህጉራውያን መሻርኽቲ ብምዃን ንሓደ ካብ መስረቲ ኣልሸባብ ከምዝቐተለ ኣፍሊጡ
Radio Erena: 04 October 2022 መንግስቲ ሶማል ምስ ኣህጉራውያን መሻርኽቲ ብምዃን፣ ንሓደ ካብ ላዕለዎት መራሕቲ ኣልሸባብ ዝኾነ፣ ዓብዱላሂ ናዲር ከምዝቐተሎ ኣፍሊጡ። እቲ ሓደ ካብ መስረቲ ኣልሸባብ ምዃኑ ዝተ [...]
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንዝሓከሉ ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን ናብ ስምምዕ ሰላም ክጽንበሩ ኣብ ዝካየድ መስርሕ ክሳተፍ ምዃኑ ተገሊጹ
Radio Erena: 04 October 2022 ኤርትራ፣ ሓኪሎም ኣለዎ ንዝተባህሉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን፣ ናብ ስምምዕ ሰላም ክጽንበሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ክትሳተፍ ምዃና ንመንግስቲ እታ ሃገር ብምጥቃስ መርበባት ዜና [...]
ኤርትራ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝካየድ ዘሎ ግጥማት ሴካፋ ብሃንደበት ቦኺራ
Radio Erena: 03 October 2022 ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ካብ 30 መስከረም ክሳብ 19 ጥቅምቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝካየድ ዘሎ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ማለት ሴካፋ ብሃንደበት [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዋጋ ነዳዲ እንደገና ናይ 20% ወሰኽ ጌሩ
Radio Erena: 03 October 2022 ቁጠባዊ ቅልውላው ምጽዋር ስኢኑ ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዋጋ ነዳዲ ሕጂ'ውን ናይ 20% ወሰኽ ከምዝገበረ ኣፍሊጡ። እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ዋጋ ናይቲ ብድጎማ ዘእትዎ ነዳዲ፣ [...]


text:
April 22, 2022
ብዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ነቲ ብብጻይ ስዉእ ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ተደሪሱ ዝተዘርግሐ ሓሙሽተ መጻሕፍቲ ቅድሚ ምቅራበይ፡ ብዛዕባ ዝምድናታትና ኣብ ግዜ ቃልሲን ድሕሪ ናጽነትን ክጠቅስ እፈቱ። ንመጀመርታ ግዜ ዝተራኸብናሉ ኣብ 1969 ኣብ ሜዳ ምስ ተሰለፍኩ፡ ኣብ ሓደ ደጀን ሰውራ ኤርትራ ዝኾነ እምባ ገደም እዩ። ቅድሚኡ ካብ 1967 ጀሚረ ኣብ ምስጢራዊ ዋህዮ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እየ ነይረ። ስዉእ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኣብ ራብዓይቲ ክፍሊ ሓላፊ ክፍሊ ሕክምና’ዩ ነይሩ። ኣነ ድማ ኣባል ናይ’ቲ ስዉኣት ተጋደልቲ ሙሳ ባቕርን ኣሕመድ ሓሰበላን ዝመርሕዎ ክፍሊ ዕጥቂእየ ነይረ። ካብ’ቲ እዋን’ቲ ጀሚሩ ከኣ ዝምድናታትና ደልዲሉ። ኣብ ግዜ ሰውራ ምስኡ ብዙሕ ቃለ መጠይቓት ገይረ ነይረ።ድሕሪ ናጽነት’ውን ብመገዲ ማእከል እስትራተጂያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ ዓሚቊ ቃለ መጠይቓት ኣካይደሉ ኣሎኹ። ከምኡ’ውን ከም ኣባል ልኡኽ ሃገረ ኤርትራ ምስኡ ናብ ፓሪስ፡ ኻርቱምን ከሰላን ከይደ ኣሎኹ። ብተወሳኺ ምስኡ ኣብ ከተማ ምጽዋዕ ኣብ ገለ ርክባት መንግስቲ ኤርትራን


text:
ልኡኽ ኮሚሽን ኣውሮጳ ኣብዚ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ዑደት ኣብ ክልል ሱማሊያ ብድርቂ ዝተጥቕዑ ከባቢታት ምስተዓዘበ ነቲ ሓገዝ ወግዓዊ ከምዝገበረ ተገሊጹ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተፈጥረ ድርቂ 10.2 ሚሊዮን ሰባት ህጹጽ ረድኤት መግቢ የድልዮም።
እቲ ሓገዝ ካብ ናይ ሓጺር እዋን ናይ ህይወት ምድሓን ስራሕ ዝሓለፈ ከምዝኾነ ዝገለጹ ናይ ዓለምለኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ኮሚሽነር ኔቨን ሚሚካ ንድርቂ ዘቃልዑ መሰረታዊ ምኽንያታት ንምፍላይን ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ንምድላብን ዝዓለመ ከምዝኾነ’ውን ሓቢሮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ንድርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ንሓደ ዓመት ዝኸውን መግቢ ንምቕራብ 1.4 ቢሊዮን ዶላር የድሊ።51 ሚእታዊት ካብዚ ዝተረኽበ ኽኸውን ከሎ እዚ ናይ ሎሚ መዓልቲ ናይ ኣውሮጳ ኮሚሽን ሓገዝ ዘድሊ ገንዘብ ክርከብ እዩ ዝብል ተስፋ ዘሐይል እዩ ።
ብኻልእ ዜና ኣብ ውሽጢ 50 ዓመታት ዝኸፍአ ድርቂ ዘጋጠማ ኢትዮጵያ እንተወሓደ ሽዱሽተ ሚሊዮን ህጻናት ከቢድ ናይ መግቢ ሕጽረት ኣጋጢሙዎም ኣሎ ክብል ዓለምለኸ ትካል ረድኤት ህጻናት ኣድሕን /Save the Children/ ገሊጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ሓዳሽ ፈጻሚት ስራሕ እቲ ትካል ሄለ ቶርኒንግ ስድራታት መግብን ማይን ንምድላይ ይንቀሳቐሱ ኣለው ኢለን። ንሰን በተወሳኺ ስቓይ ህጻናት ከብቅዕን ሓደጋታት ሕጽረት መግብን ኣመጋግባን ማይ ወለድ ሕማማትን ንምክልኻልን ማሕበረሰብ ዓለም ብዘይ ውዓል ሕደር ስጉምቲ ክወስድ ጸዊዐን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ካብ ዝትግበር ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዘቁጸረ ‘ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ’ ሓደ ጊዜ ክናዋሕ ከምዝኽእል ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ ኣፍሊጦም።
ተቓወምቲ ፓርቲታት’ውን ሪኢቶ ሂቦም ኣለው። ኣቦ መንበር መድረክ ዶ/ር በየነ ጴጥሮስ ‘ቀደሙ’ውን ዘይደገፍናዮ ኣዋጅ’ዩ፣ ብቕልጡፍ ክላዓል ኢና ንጽውዕ ዘለና’ ኢሎም
እቶም ቀ/ሚ ‘በዝሒ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዕለታዊ እናሰገሩ ዝመጹ፣ ካብ 150 ክሳብ 200 በጺሑ’ሎ። ካብ ሞንጎኦም እቶም ሕምሺት ወትሃደራት ምኻኖም ድማ ኩነታት ኤርትራ እናገደደ ይመጽእ ምህላው ሓባሪ’ዩ፣ ዓቅምና ብዘፍቀዶ ንስደተኛታት ኤርትራዊያን ዕድል ትምህርቲ፣ ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ሞያዊ ክእለትን ንክጥርዩ መታን ኣጠናኺርና ክንቅጽለሉ ኢና’ ኢሎም። ብዘይካ'ዚ 'ሃገሮም ንኤርትራ ኣመልኪታ ትኽተሎ ፖሊሲ ንረብሓ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዝውዕል ቅኒት ከምትቕጽለሉ’ ጠቂሶም።
ኣብ’ዚ ቀረባ ሪኢቶ ዝሃቡ ሚኒስትር ዜና ኣቶ የማነ ገ/መስቀል "ካብ ኤርትራ ሰባት ዝወጽሉ ምኽንያት ፖለቲካዊ ጸገም ስለዘሎ ኣይኮነን። ቀሊል። ካብ’ዚ ዝኸዱ ሰባት ድሕሪ 3 – 4 ዓመታት ከምቱሪስት ተመሊሶም’ዮም ዝመጹ። እቲ ቀንዲ መንቀሊ ጸገም፣ ረጋጺ መንግስቲ ስለዘሎ ኣይኮነን። ሕማቅ ቁጠባዊ ፓሊሲ ወይ ሕማቕ ውሽጣዊ ኩነታት ስለዘሎ ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ኹናትን ስግኣት ኹናትን ኢትዮጵያ’ዩ። ቅድሚ ኩሉ እዚ ደው ክብል ኣለዎ። ኢትዮጵያ ብመሰረት ዓለም ለኸ ሕጊታት ግዴታ ኣለዋ። ሃገራት ኤውሮጳ ንኢትዮጵያ ገዚፍ ደገፍ እየን ዝገብራላ። ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ጸቕጢ ናይ ምግባር ዓቕሚ ኣለወን። ሰላም ንኽህልወና ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ተጽዕኖ ክገብራ ኣለወን። ከም ህዝብን ሃገርን ብሰላም ናይ ምንባር መሰል ኣለና። ንሱ እንተተፈቲሑ እዞም ኩሎም ጸገማት ከምዝፍትሑ ኣረጋግጸልኩም። ስለዚ ቀሊል`ዩ- ኣብ’ቲ ቀንዲ ጉዳይ ነተኩር" ኢሎም ።


text:
ኣንፈት ቃልስና፦ ጸረ ዲክታቶርያዊ መርሓን ዲክታቶርያዊ ሰርዓትን ህግደፍ ምቅላስ፦
ዲክታቶርያዊ መርሖ ኣብ ዝኾነ ታሪኻዊ መድረኽ ንዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ውሽጣዊ ዝምባሌታት ኣብ ዕሸሎም፡ ወይ ብመስመር ደረጃ ኣብ ዝዓኾኸሉን ብናይ ሓይሊ ኣገባባት እናሃረመ፡ ኣብ በበይኑ ፖለቲካዊ መስርሕ ካብ ሓደ ጉጅለ ናብ ካልእ ጉጅለ ግዳማዊ መልከዓቱን፡ ውሽጣውን ደገኣውን ምሕዝነታቱን እናቀያየረ ኣብ ዝተወሰነ መድረኽ በሪኽ ሓይሊ ሚዛን ዝሕዝ ኣግላልን ቀንጻልን ትምክሕታዊ ገዛኢ ውዱብ ኣተሓሳስባ‘ዩ።ንዝተፈላለዩ ውሽጣዊ ዝምባሌታትን ፍልልያትን ብጸረ ዲሞክራስያዊ ኣገባብ ንምጭፍላቕ ሓይሊ ኣብ ዝስእነሉ ጊዜታት መታን ኣብ ዝተዳለወሉ እዋን ኣድቢዩ ንምህራም ዘገልግል ኩውንነት ምፍጣር ዝዓለመ ጸለመታትን ጠቐነን ብቅሉዕን ስቱርን ኣገባባት ይነዝሕ። ሓይሊ ኣብ ዝረኸበሉ እዋናት ድማ ኣብ ሕብረተ ሰብ ዓሚቕ ቅርሕነትን ቂምን ዘሰርጽን፡ ናይ ማሕበራዊ ቁስልታት ገዘፍቲ ስንብራታት ዝገድፍን፡ ዘይሕጋዊ ሓይሊ ምጥቃም መሰረት ዝገበረ ፕሮፓጋንዳዊ ጸለመታትን ዓመጽን ብድርብ የዘውትር። ዲክታቶርያዊ መርሓ ዝተፈልየ ርእይቶ ዘይጻወርን ዘየኸብርን፡ ምስ ፖለቲካዊ ፍልልያት ብሓባረ ሰላም ተኸባብርካ ምንባር ዘይክእልን፡ ሃገራዊ ሽርክነት ዝጻባእን፡ ኣናሻዕ ኣብ ናይ ከበባ ስግኣተ መንፈስ ብምንባር ብዋርዲያ ስለያ ደው ዝብልን‘ዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ነዊሕ ጊዜ እንተ ወሲዱ፡ በብእዋኑ ካብ ሓደ መልክዕ ጉጅለ ብካልእ መልክዕ ስለዝቀያየር ማሕበራዊ ሰረቱ ብምንሃልን ብምንቁልቋልን፡ ህዝብን ሃገርን ንሓደጋ ሕንፍሽፍሽን ምብትታንን ዘሳጥሕ‘ዩ። ዲክታቶርያዊ መርሓ ኣብ ዝተናወሐ ማሕበረ ፖለቲካዊ ስርሕት ዝውህለልን ዝቕረጽን ዝተማለአ ውዱብ ገዛኢ ኣተሓሳስባን ብውሽጡ ሓደጋ ሕንፍሽፍሽን ምብትታንን ዝሓቝፍን‘‘ዩ።
ንቀበሎ ኣይንቀበሎ ብዘየገድስ፡ ኣብ ዝተወሰነ ታሪኻዊ ጉዕዞ ዝብርኽ ኣግላልን ኣዋሳኒን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ፡ ብዓይኒ መስርሕ ፖለቲካዊ ጉዕዞኡ ክረአ እንከሎ፡ ኣብ ማህጸኑ ባእታ ሕድሕድ ምቅትታልን ዘይምትእምማንን ዝሓቝፍ፡ ከይዱ ከይዱ ካኣ ዲክታቶርያዊ መርሓ ዘበኵዕ ማሕበረ ፖለቲካዊ ድዅዒዩ። ስለ‘ዚ ዲክታቶርያዊ መርሓ ኣብ ሓጺር ጊዜ፡ ወይ ብወዝቢ ዝነግስ ኣይኮነን። ጸረ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ናብ ዲክታቶርያዊ መርሓ ዓቢዩ ንምውጻእ ነዊሕ ማሕበረ ፖለቲካዊ መስርሕ ዝወሲድ‘ዩ። ስለዝኾነ ዝኾነ ኣግላልን ኣዋሳኒን ኢዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ በሪኹ ብምውጻእ ዓብላሊ ኮይኑ ገዛኢ ደረጃ እንከይበጸሐ እንከሎ ዲክታቶርያዊ መርሓ ክባሃል ኣይካኣልን። ብቀሊል ኣዘራርባ፡ ጸረ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ብምቁጽጻር ማሕበረ ፖለቲካ ቁጠባዊ ስርዓት ተኺሉ ንሕብረተ ሰብ ብሙሉእ፡ ወይ ብከፊል ክገዝእ ዘኽእሎ ደረጃ ክበጽሕ እንከሎ ጥራይ‘ዩ ናብ ዲክታቶርያዊ መርሓ ተሰጋጊሮ ዝባሃል። እዚ ማለት ካኣ ዝኾነ ዲክታቶርያዊ መርሓ ጸረ ዲሞክራሲ‘ኳ እንተኾነ፡ ዝኾነ ጸረ ዲሞክራስያዊ ኣረኣእያ ግን ዲክታቶርያዊ መርሓ‘ዩ ማለት ኣይኮነን።
ፖለቲኮ ወተሃደራዊ ኣወዳድባ መሰረት ዝገበረ ፖለቲኮ ወተሃደራዊ ሰልፊ ኣብ ዝተወሰነ ታሪኻዊ መስርሕ ብዘመዝገቦም ፖለቲካውን ቁጠባውን ዲፕሎማስያውን ዓብላልነት ንካልኦት ሃገራዊ ሓልታት ኣርሒቑ፡ በይኑ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝጭብጥ (ከም ህግደፍ)፡ ወይ ብወተሃደራዊ ዕልዋ ኣብ ስልጣን ዝደየበ ወተሃደራዊ ጉጅለ (ከም ደርግ) ዲክታቶርያዊ መርሓ ከስርጽ ይኽእል‘ዩ። ዲክታቶርያዊ መርሓ ብግዳም ብመልክዕ ፖለቲካዊ ሰልፊ ክሽፈን‘ኳ እንተፈተነ፡ ውሽጣዊ ቁምነገሩ ኣብ ናይ ሓደ ሰብ በይናዊ ምልካዊ ኣተሓሳስባ መሰረት ብምግባር ናይ እንኮ ሰብ ስርዓት’ዩ ዝተክል።
ናይ ሃገርና ጭቡጥ ፖለቲካዊ ኩውንነት ኪንርእዮ እንከሎና፡ ህግደፍ ብፖለቲኮ ወተሃደራዊ ሰልፊ ዝተወደበን፡ ካብ ሓደ መልክዕ ጉጅለ ናብ ካልእ መልክዕ ጉጅለ እናተቀያየረ ኣብ ዓውዲ ፖለቲካ ኤርትራ ኣብ ውሽጡን ደገኡን ካብኡ ዝተፈልየ ርእይቶታት ብሓይሊ ክጭፍልቕ ዝጸነሐን ዘሎን‘ዩ። ዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባኡ ብመስርሕ ዝዓበየ‘ዩ። ስለ‘ዚ‘ምባኣር ህግደፍ ዲክታቶርያዊ መርሓ ዝፍጽም ፖለቲካዊ መሳርሒ‘ዩ። ንገዛእ ርእሱ ፖለቲካዊ መርሓ ኣይኮነን። መንግስቲ ድማ ዓመጻዊ ውዱብ ናውቲ ህግደፍ‘ዩ። በዚ መሰረት ስርዓት ኢሳያስ ኩሉ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢና ዝፍጽሞም ማእለያን ገደብን ዘይብሎም በብዓይነቱ በደላት ብመንገዲ ህግደፍን መንግስትን ኣቢሉ‘ዩ ኣብ ባይታ ዝፍጸም።
ስርዓት ህግደፍ ብመሰረት ከፋፊልካ ግዛእ ፖሊሲ፡ ሎሚ ንሓደ ከቀርብን ንካልእ ከርሕቅን፡ ጽባሕ ድማ ነቲ ትማሊ ዘቕረቦ ምስ ከባቢኡ ኣጻሊኡ ኣባኢሱን ክድርብይን ነቲ ትማሊ ዝዋሰኖን ዝነፍጎን ዝነበረ ዘይድልየትን ብቕዓትን የብሉን። ብድሕርኡ ድማ ነቶም ኣብ በበይኑ ጊዜታት ክጥቀመሎም ዝጸነሐ ጉጅለታት ኣብ ሓድሕዶም ምስ ኣጻለኦም ንክልቴኦም በብደረጃ ብምድርባይ፡ ሓደስቲ ሰዓብቲ ብምምልማል፡ ክፍልታት ሕብረተሰብና ኣብ ሕድሕዱ ክቀያየምን ክጠራጠርን ክገብር ጸኒሑን ኣሎን። ኩሉ መትንታት ቁጠባዊ ሂወት ሃገርና በይኑ ብምግባትን፡ ንኣፍራዪ ሓይሊ ብወተሃደራዊ ኣስገዳድ ኣብ ጊላዊ ዕዮ ብምጽማድን፡ ዝሰፈሐ ሓፋሽ ህዝብና ንድኽነትን ስእነትን ክቃላዕ ኮይኑ‘ዩ። ንሃገርና ናብ ሰጓጕት ደቃን ዓቢ ቤት ማእሰርትን ስለዝለውጣ፡ ካብኡ ዝተፈለየ ርእይቶ ዘሎዎ ዜጋ ኣብ ሃገሩ ናይ ሂወት ውሕስነት ብምስኣን፡ ካብ ዓፈናን ማእሰርትን ኣስገዳድ ኣገልግሎትን ንምድሓን ዉሑስ ዑቅባ ሂወት ምርካብ ዝድርኽ ዋሕዚ ስደት መንእሰያት ምፍራስ ስድራቤታት የኸትል ኣሎ። ወተሃደራውን ስለያውን ላዕለዎት ሰበ ስልጣን፡ ሎሚ ዘይሓለፈሉ ኣይሕለፈሉ ዝብል ስሱዕ ጭርሖ ብምሓዝ፡ ንስልጣንን ሓልፍነትን መንግስቲ ከም መሳርሒ ጉቦን፡ መበዕለጊ ደቂ ኣንስቲዮን፡ ሓወይ ሓውካን ኣድልዎታትን፡ንድፍኢታት ስደት መንእሰያት ድማ ከም መፍረዪ ነጋዶ ሰብን ብምውሳድ፡ ናብ ናውቲ ዘይሕጋዊ ቁልጡፍ መሀብተሚ ለዊጦምዎ‘ዮም። ወተሃደራውን ስለያውን ላዕለዎ ሓለፍቲ ናብ “መጻዪ ደርቢ” (ስራሕ ናይ ካልኦትን ጻዕርን ዝመጹ) ተሰጋጊሮም‘ዮም።
ስርዓት ህግደፍ ንስቕያት ህዝቢ ሕቝኡ ሂቡ ከም ብሓዲሽ ዓፈናን ብዕልግናን ንምስራጽ ንሃገር ኣብ ደልሃመት ካብ ዝደፍኣ ዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባውን ብርቱዕ ፖለቲካዊ መሕንቖታት መዋጸኢ ንምርካብ ሃሰው ሰው ክብል ይርከብ። ዲክታቶርያዊ መርሓ ስርዓት ህግደፍ ከም ኣረኣእያ ጸረ ዲሞክራሲ፡ ጸረ ሰላም፡ ጸረ ማዕርነት፡ ጸረ ሃገራዊ ምዕሩ ሽርክነትን፡ ጸረ ፍትሓዊ ምምቕራሕ ስልጣንን ሃብትን ስለዝኾነ። ንህዝቢና ብሃይማኖትን ኣውራጃን ኣብ ሕድሕዱ ክጠራጠርን ዝገብር፡ ብከምኡ መልክዕ ክተኣኻኸብን ዝደፍእ ዘሎ ፖሊሲ ከፋፊልካ ግዛእ ስርዓት ህግደፍ‘ዩ። ህዝብና ብድኽነትን ጥምየትን ስእነትን ክግረፍን ኣብ ጸላም ከሓድርን ዝግብር ዘሎ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ‘ዩ። ሃገርና ኣሓቶም ዘባዕልጉን ነጋዶ ሰብን ንምፍልፋል ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥር ዘሎ ፖሊሲ ህግደፍ ዝወልደ ፖለቲካዊን ቁጠባውን ብርቱዕ ሓናቒ ቅልውላው‘ዩ። ዋሕዚ ስደት መንእሰያትን ግዳያቱን ደረት ኣልቦ ወተሃደራዊ ኣስገዳድ ኣገልግሎ ስርዓት ህግደፍ‘ዩ። ናይ ሃገርና መሰረታዊ ጠንቅታትን ኣበሳታቱን ስርዓት ኢስያስ ዝውክሎን ዘስረጾን ውዱብ ዲክታትርያዊ ገዛኢ ኣተሓሳስባ‘ዩ።
ካብ‘ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጭቡጥ ኩውንነት ሃገርና ብምንቃል፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ከም ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ውድብ መጠን ብሃገር ለኸ ደረጃ ጸረ ስርዓት ህግደፍ ምቅላስ‘ዩ። ብዘይካ ጸረ ገዛኢ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ብምስላፍ ናጻ ፖለቲካዊ ውሳኔኡ ብምዕዛዝ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ምቅላስ ካልእ ዋኒን የብሉን። ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብስንኪ ብናጻ ውሳነኡ ምምእዛዝ፡ ካብ ደምበ ተቓውሞ ንምግላሉን ንምድኻሙን ዝዓለመ ፈተነታት ክዕወት ፈጺሙ ኣይክእልን ኢዩ። ውድብና ምንጪ ሓይሉ ሰፊሕ መሰረታቱን፡ ህዝባዊ ዕላማታቱን ስለ ዝዀነ፡ መሬት ዋላ ከም ዑንቂ ትጽበብ’ምበር ድምብርጽ ከይበሎ ቃልሱ ብዕቱብነት ክቕጽሎ ኢዩ። ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ናጻ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ተበጉሶ ዝምስረቱ ኣካቢ ሃገራዊ ጽላል ንምህናጽ ከም ቀደሙ ከይሰልከየ ክቃለስ‘ዩ። ኣብ ቃልሲ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ቀዳሞት ማሳርዕ ተሰሊፉ ቀላሲ ግደ ንክህልዎ፡ ድልየቱ ጥራሕ ዘይኰነ ድልየት ዝሰፍሐ ኣካላት ሕብረተሰብና’ውን ኢዩ። ካብ‘ዚ ቀንዲ መስርዕ ቃልሲ‘ዚ ከውጽኦ ዝደፍእ ጎናዊ ምቱኽታኻት ክእለትን ተጻዋርነትን ምክብባርን ብምዕባይ ንምስጋሩ እንተዘይኮይኑ ካልእ ምርጫ የብሉን። ኣብ ሞንጎ ኤርትራዊ ደምበ ተቓውሞ ሓይልታት ዝህልው ፖለቲካዊ ፍልልይን ድኽመታትን መበገሲታቱ ብዘየገድስ፡ ሓደጋኡ ማዕረ‘ቲ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ ስርዓት ህግደፍ ከምዘይኮነ ብምርዳእ፡ ኣብ ሞንጎኦም ዘሎ እዋናዊ ቀዳምነታት ኣብ ምስራዕ ዘሎ ምዝንባዕ ብተኻእለ መጠን ንምእራሙ ምቅላስ። ከምኡ‘ውን ኣብ ኤርትራ ክረጋገጽ እንደልዮ ኣሳታፊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኣብ ውሽጥን ደገን ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ሓላፍነታት ስርዓት ህግደፍ ዝገልገሉ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ብምጽንባር ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ ምድሓን እጃሞም ኪገብሩ ሓያል ጻዕሪታት ምክያድ። ካብኣቶም ኣብ ደምበ ተቓውሞ ምስ ዝዋስኡ ዘሎዉ ድማ ብርእሰ ተኣማንነት ምስኣቶም ብሓባር ንምቅላስ ዕቱብን ናጻ ድልየትን ምውናን። ምኽንያቱ ኣባላት ህግደፍ ዝነበሮም ጽፍሒታቶም ብዘየገድስ ከም ኤርትራውያን ዜጋታት መጠን ንሳቶም ዘይተሓወሱዎን፡ ንዓኣቶም ዝግልልን ተቓውሞ ብሓደ ሸነኽ፡ ብወገኖም ኣብ ደምበ ተቓውሞ ቀዲምዎም ክቃለስ ንዝጸነሐ ሓይልታት ተቓውሞ ጎሲኻ ምኻድ ድማ በቲ ካልእ ሸንኽ፡ ንኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓቍፍ ለውጢ ከምዘየምጽእ ንኣምን። ነዚ ናይ ሓባር ገድላዊ ዕማም ጥጡሕ ባይታ ንምፍጣር ብኩሎም ወገናት ካብ ሕድሕድ ዘቀያይምን ዘረሓሕቕን ፊተ ፍርድታት ምቕራብ ምጥንቃቕ ከም ዘድሊ ከነስምረሉ ንፈቱ።
ካቲሊካውን ጳጳሳት ኤርትራ ኣቡነ ዘካርያስ ዮውሃንስ ጳጳስ ዘመንበሪ ኣስመራ፣ ኣቡነ ሉቃስ ሚዘዚ ጳጳስ ዘመንበሪ ባሩንቱ፣ ኣቡነ ተስፋ ማርያም ብድሀ ጳጳስ ዘመንበሪ ከረን ብዕለት 24 ግንቦት 2005 ናብ ህዝብን መንግስቲን ዘመሓላለፍዎ ሃዋሪያዊ መልእኽትን፡ ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋ ማርያም ኤጳርቃ ዘኣስመራ፣ ኣቡነ ቶማስ ዖስማን ኤጳርቃ ዘባሩንቱ፣ ኣቡነ ኪዳነ የዕቢዮ ኤጳርቃ ዘከረን፣ ኣቡነ ፍቕረማርያም ሓጎስ ኤጳርቃ ዘሰገነይቲ ብዕለት 24 ግንቦት 2014 ናብ ህዝብን መንግስትን ዘመሓላለፍዎ ሃዋሪያዊ መልእኽቲታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሙሉእ ደገፉ ይገልጽ። ቤት ጽሕፈት ሙፍቲ ኤርትራ (ሙፍቲ ኣልዲያር ኣል ኢረትሪያ) ናብ ህዝብን መንግስትን ተመሳሳሊ መጸዋዕታ ከመሓላልፍ የማሕጽን።
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግሃድኤ
07-09-2014
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8876


text:
በዓለ ዕርገት ናይ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ኣሜን።
ጐይታናን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ተፈልዩ ድኅሪ ምትንሥኡ ንዕለቱ ናብ ሰማይ ኣይዓረገን። ብሥዕላዊ ኣገላልጽኡን ኣጸሓሕፋ ታሪኹን ዝልለ ወንጌላዊ ቅዱስ ሉቃስ ጐይታ ዝዓረገሉ ዕለት ቦታን ፍጻሜኡን ብንጹር ኣቐሚጡልና ኣሎ። ዕርገት ካብ ትንሣኤ ኣብ 40 መዓልቲ፤ ደብረ ዕርገቱ ድማ ቢታንያ ምዃኑን ብዛዕባ ፍጻሜኡ ድማ መላእኽትን ሰባትን እናረኣይዎ፤ ክብል ገሊጽዎ እዩ። ከምቲ ኣብ ጽሑፋት’ውን ብንጹር ዝተገልጸ ኣርብዓ መዓልቲ ንሓዋርያት ብሥጋ እናተገልጸን እናተራእዮምን ብዛዕባ መንግሥተ እግዚአብሔር እናመሃሮም ጸንሐ። ኣብዘን መዓልትታት ድማ ንሓዋርያት ኣኪቡ ብዙኅ ምሥጢርን ሥርዓትን ሓዲሳዊት ቤተ ክርስቲያን መሃሮም፤ ብኣምሳል ብሉያዊ ሕጊ ድማ 40 መዓልቲ ነቲ ሕገ ሓዲስ ኪዳን ኣጽንዐ፤ ዝተመሃርዎ ኵሉ ክሕልዉን፡ ንዓለም ድማ ክምህሩን ወንጌሉ ክሰብኩን ትእዛዝን መምርሒን ሃቦም። ይኹን ደኣ እምበር ኃይሊ ዝኾኖም ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ክሳዕ ዝልእኸሎምን ዝለብሱን ድማ ኣብ ኢየሩሳሌም ክጸንሑን ካብኡውን ከይወጹን ኣዚዝዎም ብምስጋና ዓረገ።
ዕርገቱ ድማ ኵሉ ዝመጸሉ ግብሪ ፈጺሙ ናይ ዓወት እዩ ነይሩ።
በዛ ቅድስት ዕለት ጐይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱሳን ሓዋርያት ክሳዕ ቢታንያ ወሲዱ ኢዱ ኣልዒሉ ባረኾም፡በዚ ሰዓት እዚ ካብ ማእከሎም ተፈልዩ ናብ ሰማይ ዓረገ (ግ.ሓዋ 1፡9-11, ሉቃ 24፡50-51) ።
ናይ ጐይታና ዕርገት ከም ናይ በዓል ነቢይ ኤልያስ ዕርገት ኣይነበረን ።ንሳቶም ብሓይልን ስልጣንን ናይ እግዚኣብሔር እዩም ዝዓረጉ ፡ንሱ ግና ብናቱ ፡ብገዛእ ስልጣኑ እዩ ዝዓረግ።ነዚ ኣመልኪቱ ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ
“ዐርገ እግዚኣብሔር በይባቤ ወእግዚእነ በቃለ ቀርነ ዘምሩ ለኣምላክነ ዘምሩ”
“ኣምላኽ ብዕልልታ እግዚኣብሔር ብደሃይ ፣መለኸት ዓረገ ዘምሩ ምስጋና ንኣምላኽ ዘምሩ” (መዝሙር46/47፡5) ብምባል ስለ ዕርገት ናይ ጐይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተነብዩ እዩ። እዚ ኻኣ ኣምላኻና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ንሱ እቲ ዝዓረገ እግዚኣብሔር ከም ዝኾነ፡ ናይ ባህሪ ኣምላኽ ከም ዝኾነ ብናይ ትንቢት መነጽር ገሊጹ እዩ።
ቅዱስ ጴጥሮስ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው ኣምላኽ ኢኻ ” ክብል ዝመስከሮ እውን ነዚ እዩ ( ማቴ16፡15) ።
እንሆ ከምቲ ጸረ ተዋሕዶ ዝኾኑ ዝብልዎ፡ ክርስቶስ ፈጣሪ እምበር ፍጡር ኣይኮነን። ቅዱስ ዳዊት ከም ዝገለጾ ፡ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እትኣምኖ እውን ንሱ እዩ። እምበርከስ ንድሕነት ዓለም ክብል ስጋና ዝለበሰ ፡ባህርና ገንዘቡ ዝገበረ ፡ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ኣምላኽነቱ ዝጎደሎ ነገር የለን ብተዋሕዶ ድኣ ምስ ስጋ ሓደ ባህርይ ሓደ ኣካል ኮነ። በዚ ኸኣ ኣብ ኣደባባያት ቀረናዮ ተሰቒሉ ፍጹም ድሕነት ሃበና።
ብዝተወሃሃዶ ስጋ ካኣ ናብ ሰማይ ዓረገ። ቅዱሳን መላእኽቲ ከም ዝገለጽዎ፡ነቢያት ከም ዝተነበይዎ ፡ባዕሉ ክርስቶስ እውን ከም ዝተዛረቦ ካኣ ፡ከምቲ ክዓርግ ከሎ ብተዋህዶ ዝዓረገ ፡ኣብ መጨረሽታ እውን ክፈርደና ብግርማ መለኮቱ ብክበበ ትስብእቱ ክመጽእ እዩ (ግ.ሓዋ 1፡9-11, መዝ 110፡1, ማቴ 24፡30, ማቴ 26፡64)።
ስለዚ ከመይ ዝዓይነቶም ሰባት ኮይና ኢና ክንጸንሕ ዝግብኣና፧ እምበኣር ዘመኑ ናይ ፈተና ዘመን፡ ፍትወት ስጋ ዝብርትዓሉ፡ ብዙሓት ሰባት ንኽብሪ ርእሶም ዝቖምሉ፡ ሰይጣን ብረቂቕ ሜላ ኣሲሩ ሰባት ካብ ሃይማኖትን ምግባር ሰናይን ዝወጽሉ ዘለዉ ሰዓትን ግዜን ስለ ዝኾነ ኣዚና ክንጥንቀቕ ይግባኣና እዩ። ሓዋርያት ክዓርግ ከሎ ዝረኣይዎ ወልደ ኣብ ወልደ ማርያም— ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መጨረሽታ ሰዓት ክመጽእ እዩ። እንተ ኾነ ከምቲ ክውለድ ከሎ ብትሕትና ዝመጾ ኣይኮነን። ንሓጥኣንን ንጻድቃን ዝፈላልየሉ፡ ስርናይ ናብ ቆፍኡ ሓሰር ናብ ሓዊ ዘእትወሉ ግዜ እዩ (መዝ50፡2-6, ማቴ13፡24-43, ማቴ 25፡31-46)። እምበኣርከስ ኣብ ዳግማይ ምጽኣቱ ከይንሓፍር ፡ኣብቲ ናይ ዘልኣለማዊ ሞት እውን ከይንሽመም ካብ ሕጂ መገድና ነዐሪ፡ ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ንረኸብ፡ እዚ ክንገብር ኣምላኽና እግዚኣብሔር ብጸግኡ ይሓግዘና።ኣሜን።
ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ናይ ኩሎም ቅዱሳን ጸሎትን በረኸትን ሎምን ንዘልኣለምን ካባና ኣይፈለ።ኣሜን።
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!
Leave a comment


text:
ስውእ ገብሪሂወት ወዲ ሕምብርቲ ( ወዲ ሕምብርቲ)
ዝከበርኩም ክቡራት ደለይቲ ፍትሒ ታሪኻውን ፍትሓውን ኣብ መትከሉ ነቕ ዘይብል ጅግና ሓርበኛ ስውእ ገብሪሂወት ሕምብርቲ ስእሉ ንኽረክብ ዘይ ሓተትክዎን ዘይ ፈተሽኩዎን ኣይ ነበረን ናይ ጅግና ስእሊ ደበኽ አሉ ኣብ ፌስቡክ መስጅ ናተይ በቲ ጅግና ገዲም ተቓላሳይ መስፉን መንግስቱ ተላኢኹለይ ክሉኹም ደለይቲ ፍትሒ ነቲ ሰነድ ቃልስና ብጉቡእ ዝዕቅቦ ዘሎ መስፉን መንግስቱ ድማ ከተሞጉሱለይ ብትሕትና ይሓተኩም ክብሪ ትዓደል ብጻይብ መስፉን መንግስቱል።
ክምለስ ናብ ጅግና ሓርበኛ ስውእ ገብሪሂወት ሕምብርቲ (ወዲ ሕምብርቲ) ምስ ገብሪሂወት ሕምብርቲ ኣብ 1973 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ) ኢና ንፋለጥ ኣብ ሳሕል ብዓረምረም ዝፍለት ሓያልን ሙኩሩን ዝኾነ ሰራዊት ጀብሃ ምስ ስውእ ጅግና ገብሪሂወት ሕምብርት ኣብዚ ኢና ቦኽሪ ሌላና ነይሩ።
ኣብ መወዳእታ 1974 መዳዳ ብጽረ ገድሊ ብዝብል ሽም ዝፍለጡ ዝነበሩ እዞም ናይ ሕጂ ህግደፍ ዘጽንትዎ ዘለው ንህዝብና ኣብ 74 ካብ ሳሕል ካባና መሊቖም ንከበሳ ክኸዱ ከለዉ ጀብሃ መራኸቢ ሮድዮታት ስለ ዘይ ነበራ መዳዳ (ጽረ ገድሊ) እዞም ናይ ህጂ ህግደፍ ከዳዓት ስላ ስውእ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ድሳኣንዎ ኣይ ነበሮምን መራኸቢ ረድዮታት ነይርዎም ኢዩ።
ጀብሃ ግን ስለ ዘይ ነበራ ረድዮ መራቢ ካብ ሳሕል ንከበሳ ይከዱ ከም ዘለዉ መዳዳ (ጽረ ገድሊ) ብገባር ኢዩ ተነጊርዋ ጀብሃ ምስ ሰምዔት ከተርክቦም ተበጊሳ ኣብ ጉዕዞ መዳዳ (ጸረ ገድሊ) ኣብ ኦለ ዝተባህለ ቦታ ንስውእ ኣባሽመል ንስውእ እስራኤል ምስግና ንስውእቲ ኣለም መስፉ ኣብ መገዲ ምስ ተጓነፍዎም ኣረሚናዊ ቀንጸላ ኣብ ርኢኦም ፈጺሞም ንባዓል ወኪ ዛግር ግዕዞኦም ቀጺሎም።
በጋጣሚ መደበይ ምስቶም ዝተረፉ ተሪፈ ኣነ ኣብ ሳሕል። ገብሪሂወት ሕምብርቲ እውን ተሪፉ ነይሩ ንኽኸይድ ከርክብ ካኣ ተመዲቡ ክብገስ ከሎ ንዓይ ኣቡ ዓሸራ ናይ እስራኤል ምስግና ሽጉጥ ሓጂመ ካብኦም እንተዘይ ዓጠኩዋ ወዲ ሕምብሪቲ ኣይ ኮንኩን ኢሉኒ።
ከምታ ዝበለኒ ድማ ኣብውግእ ብዓል ወኪ ዛግር ዓዲ ብዴል ሃጁሙ እታ ሽጉጥ ካብ ብዓል ሳልሕ ጠጠው ወሲድዋ ከምተሓበርክዎ። ብጅግንነቱ ዝበላ ዝገብራ ተባዕ ሓርበኛ ኢዩ ነይሩ።
ስውእ ገብሪሂወት ሕምብርቲ ኒኢሳያስ ኣፈወርቂ ካብ ዘበነ ክፍልታት (ኣያም መናጥግ) ን’ኢሳያስ ኣፈወርቂ ተንኮሉ ስለ ዝፈለጦ ብረት ዓሚሩ ክትኩሰሉ ምስ ኣቃናናዓ ብረቱ ምስኡ ዝነበሩ ገደይም ተቃለስቲ ደቂ መታሕት ነጢሮም ከም ዝሓዝዎ ይዝረበሉ፤ ኢልዎም ገብሪሂወት ሕምብርቲ ን’ኢሳያስ እዚ ሰብ እዚ ዝፈጥሮ ሽግራትን ጸገምን ከቢድ ዋጋ ክትከፍል’ያ ኤርትራ ክብሎም ከሎ፤ ደቂ መታሕት ካኣ ካብ ሓልዮት ተበጊሶም ኒኢሳያስ ምቕታል ምስ ህዝብና ደቂ ከበሳ ኣብ ጽል’ኢ ምእታው ማለት ኢዩ ክብሉ መልሰምሉ።
ገብሪሂወት ሕምብርቲ ንዛኣመነሉ ብርቱዕ ተቓላሳይ ኢዩ ነይሩ።ኣብ ሕጊ ናይ ጀብሃ ካኣ ኣብ ምእራም ዓቢ ታራ ይጻወት ከም ዝነበረ ይዝረበሉ ኣብነት !!!!
ጀብሃ ኣብ ወታሓደራዊ ሕጊ ግብረ ሰዶም ክፍጽም ዝተረኽበ
መስተ ሰትዩ ዝሰኸረ ናይ ሞት ፍርዲ ክትውስን ከላ ገብሪሂወት ሕምብርቲ ንዛ ናይ መስተ ጠጦው ኢሉ ተቓዊሙ ኣሪሙ ከም ትላዓል ገይሩዋ ኣብ ተንተኑኡ ክርስትያን ክውለዱ ክጥመቑ ክሕጸዩ ክምርዓዉ ክመቱ ምስመትቱ ውን ዝክር ዝባሃል ኣሎ እዚ ኩሉ ብደይ መስተ ስለ ዘይግበር ምስተ ሰቲኻ ኢልኩም ሞት ክትፈርዱ እንተ ኼንኩም ባኣይ ጀምሩ ኣነ ሕጂ እንተ ረኪበ ክሰትየ ባህሊ ክርስትያን ኢዩ ተልዕልዋ ምስ በሎም ሓቁ ኢዩ ኢሎም ኤርትራ ናይ ኣስልም ጥራይ ኣይ ኮነትን ክርስትያን ዝተፋላለዩ ምእመናታት ስለ ዘሎ ኢሎም ነታ ናይ ወዲ ሕምብርቲ ዘቕረባ ምስናይ ምስገና ተቐቢልሞ ከም ትልዓል ገይሮማ ።
ኣነ ብስውእ ገብሪሂወት ዝተዓዘብኩዎን ዝተነገረንን እዚ ይመስል ነይሩ
ካልእ ንስውእ ጅግና ገብሪሂወት ወዲ ሕምብርቲ ጓሉን ሰበይቱን ኣብዚ ከባብየይ ስለ ዘለዋ ጓሉ
ፍረወይኒ ትባሃል ስእሊ ኣቦይ ዘለዎ ገለ ኣይ ትፈልትን ኢላ ሓቲታትኒ እና ሓፈርኩ የብለይን ኢለያ።ሕጂ ግን ክህባ ኢየ።
ካብ ገብሪሂወት ኣቡ ዓሸራ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9500


text:
Radio Erena: 9 June, 2014
ነዚ ንምግባር ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ።
ንሃገርና ክንርኢ ከሎና፣ መሊኡ ዚፈስስ ባሕርያዊ ሃብቲ’ኳ እንተዘይብላ፣ ኣብ ካልእ ዓለም ንዘጋጥም ገሊኡ ባሕርያዊ ሓደጋታት ርኢኻስ፣ ብህዱእን ሰላማውን ኵነታት ኣየርን ንብረትን ስለዝባረኸና፣ ፈሪሓ-እግዚኣብሔር ዝሓደሮ፣ ምስ ዝኸምኡ ሰብ ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ ስለዝሃበና፣ ብዓሌትን ወገን ሃይማኖትን ከይተጠማመተ ዚነባበር፣ ነቲ ብዝሓትን ዓይነትን ከም በረኸት ጠሚቱ ዚከባበር፣ ነቲ ብሩህ መጻኢኡ ብህድኣትን ርግኣትን ዘማዕዱ፣ ኣብ ሰላም ዚኣምንን ሕዝቢ ስለ ዝገበረና፣ ንኣምላኽና ከነመስግኖ ይግባእ።
1. ህልቂት ባሕሪን ሳሃራን
ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት መስከረም/ጥቅምቲ፣ ኣብ’ቲ ፍረ ኽራማት ዚሕፈሰሉን፣ ሕይወት ዚሕደሰሉን፣ ናይ ግእዛዊ ሓዲስ ዓመትና ተስፋ ዚንቀሳቐሰሉ ወርሓት፣ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ንኅሊና መላእ ዓለም ዝቐስቀስ፣ ኣብ ባሕሪ መዲተራንያን ብዝተፈጸመ ናይ መእንሰያትና ሕልፈት ወይ ኅልቀት፣ ንሕዝብና ኣብ ስንባደን ራዕድን ዘጥሓሎ እዩ። እዚ ፍጻሜ’ዚ ከኣ ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ፈቖዶ ሩባን ኵርባን፡ ኣብ ፈቖዶ ባሕርን ምድረበዳን፡ ብኢድ ገፋዕትን ጨወይትን ኪፍጸም ናይ ዝጸንሐ ተመሳሳሊ ኅልቀት መቐጸልታኡ እዩ። ስለ’ዚ ንቐዳሞትን ንዳሕረዎትን ክንሓስቦም ግዲ እዩ። ኣብ ገገዝኡ ብሕቱ ዘይኮነስ መላእ ሕዝቢ ኪበኽየሎም ተረኺቡ።”
2. ዋሕዚ ስደትን ሳዕቤናቱን
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ፍጻሜ ማለት፣ ናይ ባሕሪ ኅልቀትን፡ ናይ ምድረበዳ ሕልፈትን፡ ናይ ጨወይቲ ግፍዕታትን፣ ኣብ’ዚ ሥልጡን እዋን ፣ እሞ ኣብ ኣፍደገ’ቲ ሥልጡን ዚበሃል ዓለም ዝተፈጸመ ምዃኑ በሓቂ “ዜሕንኽ ተቐባልነት ዘይብሉ፣ ምስ’ቲ ወድሰብ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ምዕባሌን ሥልጣኔን ደረጃ ዘይኸይድ”’ዩ።
“ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? ሓውትኻ ኣበይ ኣላ? ውላድካ ውሉደኩም ኣበይ ኣለዉ?ኣብ ከመይ ዝበለ ኵነታት ይርከቡ ኣለዉ?…” እናበለ፡ ካብ ሓያሎ ዓመታት እናናሳዕ ይረአ ንዘሎ ኅልቀትን ሕልፈትን ደቅና፣ ነገር ዕላልን ወረን ጥራሕ ንዝገበርናዮ ነኣና፣ ዘየቕስንን ዘየደቅስን ሕቶ የሓተና ኣሎ።
መን’ዩ ዚሕተተሉ? ኪበሃል ከሎ፣ ኣብ ጭብጢ ምስ መጻእካ፣ ሓቂ ክትዛረብ ምስጀመርካ፣ ብርግጽ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዚበሃል ኣይሰኣንን ይኸውን። ብዓቢኡን ብሓፈሻኡን ግን ሰረቱ ነዊሕን ሰፊሕን ንዅሉ ዚትንክፍን እዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ተመጢጡ፣ ሃገርናኸ ብዓባያ
ኣበይ ኣላ? ብምባል፡ ከነምልጠሉ ዘይከኣል ሕቶ እዩ።
ጥጡሕ መነባብሮን ሕይወትን ንምድላይ ዚግበር ጕዕዞ፣ ክሳብ መኣስ ኪቕጽል እዩ? እቲ ዘገርም ነዚ ብዘይሕጋዊ ኣገባብን፡ እሞ ብኽንደይ ገንዘብን ዚፍጸም ጕዕዞ፡ ንምዕጋት ዚግበር መቕጻዕትን ማዕዳታትን፣ ነቶም ዘንቀዱ ሓሳባቶም ከለውጥ ዘይምኽኣሉስ ስለምንታይ እዩ? እቲ ዝተፈተነ ካብ ዘይሰርሐኸ ካልእ ኣገባብ ኪመሃዝ ኣይምተኻእለን ድዩ?
“ኣይሰላም ኣይኲናት” ዝኾነ ኵነትና ዲዩ ነዚ ኵሉ ፈጢሩ? ዚብል ሕቶ’ኳ ዘልዕል እንተኾነ፣ ነዚ ኵነትዚ ንምልዋጥከ ድልየት ወይ ዓቕሚ የልቦን ማለት ድዩ? ንሕዝብን ንሃገርን ንዚጐድእ ኵነት ንምልዋጥከ እንታይስ እንታይ ኪግበር ዘይምተኻእለ? ፈውስኻ ካብ ርእስኻ ስለዝኾነ፣ ኅብረተሰብ ዓለም’ኳ ግቡኡ እንተዘይፈጸመ፣ እቲ ግዳይ ዝኾነ ወገን ግን ተባላሒቱ ግድሉ ንምፍታሕ ኪጽዕር፣ ረብሓኡ ዚጠልቦ እዩ። እንትርፊ ንዓመጽትን ንጨወይትን፣ ንሕዝብን ንሃገርን ካብ ዘየርብሕ፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ፡ ኣይሰላም ኣይኵናት ዝኾነ ሃለዋት ከምዚውጻእ ኪግበር ኣለዎ።
እዚ ስለዘይተለወጠ ከኣ፡ ህልው መነባብሮ ዘይጽወር ኮይንዎ፣ በቲ ኣብ ስግር- ማዕዶ ዘሎ ንብረትን፣ ዘይረኣዮ ሕይወትን ተሳሒቡ፡ እቲ ደላይ ለውጢ መንእሰይ ዚገብሮ ዘሎ ጕዕዞ፣ ኪጅምር ከሎ ብሕጋዊ መንገድን ኣገባብን ዝነበረ፡ ሕጂ ግን ኣንፈቱ ለዊጡ፣ ግዳይ ባሕርታትን በረኻታትን ኣራዊትን ግዳይ ኣረመናዊ መሸጣን… ክሳብ ምዃን፣ ኣዝዩ ኣብ ዘተሓሳስብ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ።
ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ንምቕያር፡ ሓያልን ዝተዋሃሃደን ጻዕሪ፣ ማለት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጥን፣ ግብራዊ ናይ ስራሕን ማኅበራዊ ኵነታትን መሠረታዊ ሕዳሴ ከም ዘድሊ ምልክታን መጠንቀቕታን ካብ ዚህብ ኣይወሓደን። ብመዳይ ሕጋውን ፖሊቲካውን ኣገባብ’ውን ነዚ ጕዳይዚ ኣብ ግምት ዘእተወ መሠረታዊ ሕቶን ጠለብን ክትጥምት ዚግድደካ እዩ፣ ነዚ ሸለል ምባል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ዜሕትት ምዃኑ ምዝካር ኣድላዪ እዩ። “
ሕዝብና ብዙሕ ቍስልታት ጸዊሩ ይካየድ ከምዘሎ ብቐሊሉ እነስተውዕሎ ዘሎና እዩ።እቲ ዝዓበየ ግና ስደት’ዩ። እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
“ካብ ምላድ ምልማድ” ስለዝኾነ፣ እዞም ዝጠቐስናዮም ደቆምን ደቂደቆምን፣ ናይ’ቲ ዝዓበዩሉን ዝረብሑሉን ሃገርን ባህልን ብርቱዕ ጽልዋ ስለዘለዎም፣ ናይ ሃገሮምን ሕዝቦምን ስምዒትን ስሕበትን ንኺሓድሮም ብዕቱብ እንተ ዘይተጻዒሩ ጸገም ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ። ንሃገር ድማ እቲ ኣብ ውሽጣ ኮይኑ ዚሓንጻ’ዩ ሕልፊ ዜድምዓላ። ስለ’ዚ እዛ ሃገር ትባድም ከምዘላ ዘመልክት ኣውያት’ያ እተስምዕ ዘላ። ኣውያታ ከኣ ናብ ኵሉ እዩ፣ ናብ ውልቀሰባት ስድራታት ናብ ዓበይቲ-ዓዲ ናብ መራሕቲ መንፈስን መራሕቲ ፖለቲካን… ዚቐርብ ዘሎ ጥርዓን እዩ። ምእንት’ዚ ዘለዉ ከምዘይከዱ፡ ዝኸዱ ከኣ ከምዚምለሱ ንምግባር ብልሓትን ትብዓትን ዜርኢ ተበግሶታት ከድሊ እዩ።
“ዓድኻን ዓይንኻን ኣይምኖን” ዚብል ምስላ ኣበው ተረሲዑ ዲና ክንብል? ሎሚ ዘሎ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን “ዓድኻስ ጣዕማኻ ደኣ” ዚብል ይመስል፣ ማለት እቲ ጣዕምን ምቾትን እትረኽበሉ፡ ንሱ’ዩ ዓድኻ ዚብል ስለዝኾነ፣ ነዛ ሃገር’ዚኣ ንሕዝባ ምቾት፣ ጣዕሚ ስራሕ ሰላም ርግኣት…እትህብ ወይ ክትህብ እትጽዕር ንምግባራ ኣሎ ዚበሃል ብልሓትን ክእለትን ኪፍተሽ መድለየ። ሕጂ’ውን ብ2001 ቤተክርስትያን ንዝበለቶ ክንደግሞ ኵነቱን ሃለዋቱን ይግድደና ኣሎ፣ “ስለምንታይ መንእሰያትና ዓድጓና ዘማዕድዉ ምባል ትርጕም ኣይህልዎን። ዓዲ ሰላም፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ስራሕ፣ ዓው ኢልካ ዝመሰለካ እትዛረበላ፡ ሰሪሕካ እተሓድረላ ዓዲ ምስ ሓዝካ፣ መዓር ገዲፉ መዓር ዜናዲ ስለዘየልቦ፣ ንስደት ክንዲ ዘማዕድዉን ዝኸዱን፣ካብ ስደት ዚምለሱን ዚውሕዙን መንእሰያት ኪህልዉና ናይ ግድን እዩ”። ከመይሲ ሃገር ደኣ እያ ምእንቲ ሰባ ምእንቲ ሕዝባ ዝቖመት’ምበር፡ ሰብ ምእንቲ ሃገር ከምዘይኮነ ብግብሪ ብጭብጢ ከረአ ኣለዎ።
ምስ’ዚ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር (ኣብ ኣገልግሎት ኣብ ሰራዊት ኣብ ኣብያተ-ተሃድሶን ማእሰርትን…)ብዚርከቡ ኣባላታ ዝተነጻጸለት ስድራቤት፡ ዝሸምገሉን ናባዪ ዝሰኣኑን ወለዲ፡ መንፈሶም ብዓሚቝ ተሃስዩ ከም ይርከብ። እቲ ኣፍራዪ ዝኾነ ክፋል ኅብረተሰብ ካብ ስድራቤቱ ተፈልዩ ምርካቡ ዘምጸኦ ጸገማት ርኡይ እዩ። እዚ ከኣ በቲ ኤኮኖምያዊ መዳዩ ጥራሕ ዚረአ ዘይኮነስ፣ ነቶም ኣብ ቤት ዚተርፉ ኮነ፣ ነቶም ኣብ ጽምዋ ዘለዉ፣ በቲ ስነልቦናውን ሞራላውን ወገኑ፣ ብኸመይ ከም ዚሃስዮም ንምርዳእ ኣየጸግምን። ከም ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ- ደምን ልብን…ዝበለ ሕማማት ምስፍሕፋሑ፣ናይ ሥነ-ኣእምሮ ሕማማት…ወዘተ ምብዛሑ ብዘይምኽንያት ኣይኮነን።
3. ማሕበራዊ ህይወትን ሃለዋት ስድራቤታትን
ልሙድ ናይ ማኅበራዊ ሥርዓት ኣካያይዳና፣ በብቝሩብ ናብ “ነበረ” እናተለወጠ ብምኻድ መሣርዓት ኅብረተሰብን ዚጾሮ ዓንደ-ገመሉን እናተማሕወ ፈውሲ ናብ ዘይብሉ ዕንወት ገጽና ንኸይድ ኣሎና ኪበሃል ይከኣል።
ናይ ወለድን ዓበይቲ-ዓድን መዝነት፣ ኣብ ልዕሊ ደቆምን ንኡስ ወለዶን ዘለዎም ጽልዋን ሓላፍነትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ፡ እንተ ብመራኸብ-ብዙኃን እንተ ግዜኡ ብዘምጸኦ ናይ ኣገልግሎትን ናይ መንእሰይ ኵነታትን…ተሸራሪፉ ጥራሕ ዘይኮነስ ፈጺሙ’ውን ዝተረፈ ይመስል። ንሕና እንብሎም ግን ወላ’ኳ እቲ ንቡርን ባህርያውን መዝነትኩም ዝተመንዛዕኩም ኮይኑ እንተተሰመዓኩም፣ ኢድኩም ክትህቡ ግን ኣይግባእን። ሕጂ’ውን ናይ መሪሕነትን ኣብነትን፡ ናይ ዕርቅን መንጎይንነትን… ኣገባብ ክትሕዙ፣ብግዜያዊ ጣዕምን ምቾትን ከይትምለኹን፡ ንዚመጽእ ኣማዕዲኹም ክትጥምቱ፣ ንስድራቤት ኣድሕኑ ንብለኩም። ድሕነት ስድራቤት፡ ድሕነት ሃገር እዩ። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”ዚብል ሕቶ፣ ብፍላይ ንስድራቤት ኣብ ስድራቤት ንዚፍጸም ኵሉ ዚርኢ እዩ፣ ከመይሲ ኅውነት ዚፍጠረሉን ዚዓብየሉን ዚዕንብበሉን ባይታ ስድራቤት እዩ።
“… ስድራቤት መሠረት ኅብረተሰብ እያ። ኣብ’ዛ ስድራቤትዚ’ኣ ወለዶታት (ዓበይትን ናእሽቱን) ይራኸቡ፣ምስ ናይ ማኅበራዊ ናብራ ግድነታቶምን ግቡኣቶምን ኣወሃሂዶም፣ ውልቃዊ መሰላቶምን ግቡኣቶምን እናማዕበሉ፡ እናበሰሉ ንኪኸዱ እተኽእል፣ ብሓባር ዚነብሩላ ተቅዋም እያ” ስለ’ዚ ንስድራቤትን ንናይ ቃልኪዳን ሃለዋትን ንምድሓን፡በቲ ቅኑዕ መንገዱ ከምትስጕም ምግባር የድሊ።
4. ግዝኣተ ሕጊ
ኣብ ሕዝባውን ማኅበራውን ኣሠራርዓ እንተመጻእካ፣ ሥልጣን ንኣገልግሎት፡ ከምኡ’ውን ካብ ሕዝቢ ንሕዝቢ ምዃኑ ተረሲዑ፣ ፈታዊኻ እትደምዓሉ፣ ብግቡእን ዘይግቡእን ንርእስኻ እተጣጥሓሉ ኮይኑ ስለዚርከብ፣ ናብ ግቡእ ቦታኡ ንምምላሱ ሓዲስ ብልኃትን ተሓታትነትን፣ ብቕኑዕ መስመር ዚግበር ተወፋይነትን ዚሓትት ኵነታት እዩ። እቲ ብልሽውና ዚብል ቃል’ውን ኣብ ማኅበራዊ ናብራና ናቱ በሰላን ማህሰይትን ከምዘለዎ ዚከሓድ ኣይኮነን።
ብልሽውና ኪበሃል ከሎ፡ ብገንዘብ ገቢርካ ግቡእን ዘይግቡእን ንምርካብ ንዚግበር ፈተነ ጥራሕ ዚርኢ ኣይኮነን፣ ናይ ኅብረተሰብ ኅሊናን ኣተናን ኪቕበሎ ካብ ዚኽእል ሥሩዕ መንገድን፣ ካብ ልምድን ኣገባብ ሕግን ወጺእካ ምስራሕ’ውን ንርእሱ ብልሽውና እዩ። እቲ ቐንዲ መበቈሉ ኣገባብ-ቍጽጽር ምድኻሙ፣ናይ ግልጽነትን ተሓታትነትን ኣገባብ ዘይምትእትታዉ ኮይኑ ይረአ፣ ነቲ ዚፍጸም ዘሎ ብልሽውና ሰባት ክንዲ ዘቃልዑን ዘቃልሑን፣ጕዳይካ ከምዚሰልጠካ ጥራሕ ብምግባር፣ ብዙሓት ዝጠሓሉሉ ቀላይ ኮይኑ ኣሎ። ንመደብ ሓቅነት ጥሒስካ፡ ብሓሶት ክትካየድ ምፍቃድ ንርእሱ ውጹእ ብልሽውና እዩ። ፈሪሃ እግዚኣብሔርን ሓለዋ ሕጉን ዘይብሉ ሰብ ከኣ፣ከም ዓመጽን ግፍዕን ኣብ ዝበለ ኵነታት ምውዳቑ ዘይተርፎ እዩ።
ንሕዝብና ካብቲ ቀንዲ መለለዪኡ፣ ናይ ሕጊ ዕብየትን ግዝኣትን ዚፈልጥ ምዃኑ እዩ።
“ዝባን ሕጊ” ቢሉ፡ዘንጊ-ሕጊ ቀጥ ዘበለ ሰብ፣ካብ’ቲ ዘንጊ ብረትን ኵናትን ዘልዓለ ንላዕሊ ዚፍራሕን ዚኽበርን እዩ። እዚ ጽቡቅ ልማድ’ዚ ምስጠፈአ ድዩ ብኣደዳ ብልሽውና ተወሪስና ዘሎና? ወይስ እቲ ብልሽውና እዩ ነዚ ዜጥፈኦ ዘሎ? እዚ’ውን ንሕንጸት ሃገርን ሕዝብን ዚርኢ ጕዳይ ምዃኑ ኪዝከር ኣለዎ ንብል። ብሕጊ ዚሕተትን ዚእሰርን ኵሉ፡ ቅድሚ ኵሉ ብሰብኣውነትን ብናይ ድንጋጸ ኣገባባትን ዚተሓዘሉ፣ ቀጺሉ ድማ በቲ ጥሒስዎ ዝተባህለ ሕጊ መሠረት ብዝቐልጠፈ ኪፍረድን ጕዳዩ ኣብ መዕለቢኡ ኪበጽሕን፣ብዓቢኡ ከኣ ብቅዋማዊ ሕጊ ክትምራሕ ምድላይ፣ ዝኾነ ይኹን ንርትዕን ፍትሕን፣ ንኡነተይና ሓርነትን ዝቖመ ኣካል ዚጽበዮ ነገር ስለዝኾነ፡ ዕቱብ ኣቓልቦ ኪረክብ ኣለዎ። ምስ’ዚ እውን ብዝዓበየ ናይ ሃገርካ ግድላትን ጸገማትን፣ ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ብግልጺ ዘይምክታዕ፡ ኣብ ዘተ ዘይምእታው፡ ብዋሕዲ ሓበሬታን ግልጽነትን ዚኣክል፡ ንጕዳይ ሃገር ዚርኢ ዘይምፍላጥን፣ንጹር መረዳእታን ዘይምርካብን፣ ናይ ሕሹዅ- ሹዅን ሕሜታን ሓሶትን ግዳይ ምዃን፣ ምስ’ዚ ኣብ ዝተተሓሓዘ ነገራት ምውዳቕ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ “እንታይ ገደሰኒ” ዝዓይነቱ ስምዒት የማዕብልን ይዕብልልን። ጽን ኢልና ድምጺ ኃውና ክንሰምዕን ክንሰማማዕን፣ ኣበይ ኣሎ/ኣሎኻ? ኢልና’ውን ንሃለዋት ኃውና ኣቓልቦ ስለዘይንገብረሉ፣ እቲ ካልእ ዚብሎን ዚኾኖን ንምርዳእ ስለዘይተበገስና፣ ግድላትናን ፍልልያትናን መዓልቲ መጽአ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ይረአ።
5. ትምህርትን ቁጠባን
ትምህርቲ መሠረት ስራሕን ምዕባሌን፣ መሠረት ማኅበራዊ ለውጥን ኪኸውን፣ ነዛ ሃገር ከኣ ናብ ሓዲስ መድረኽ ዘሰጋግር ወለዶ ኪሕነጽ እንተተደልዩ፣ መሣርዓት ትምህርትን ኣገባባቱን ፈጺሙ ብሓዲሽ ብልኃትን ሥርዓትን ኪመሓየሽ ይግባእ። ንኡስ ወለዶ ናጻን ንጹሕን ብዝኾነ ኣእምሮ ኪመሃርን፣ ኣማዕዲኻ ዚረአ ናይ ስራሕ ዕድልን ውድድርን….ከምዚህልዎ ምግባር፣ ትምህርቲ ንስልጡናት ሃገራት ዘጨበጠን በረኸት ክንጭብጥ እንተደኣ ደሊና፣ እቲ ናይ ስልጡናት ሃገራት ብልሃት ትምህርትን፡ ንትምህርቲ ዘንቀሳቕስ ፍቱን መደባትን መጋበርታትን ምውናን ከምዘድሊ ብሩህ እዩ።
ነዚ ንምጭባጥ ድማ እቲ ንኻልኦት ዘርበሐ፣ ብታሪኽ ዝሓለፈን ዝተጻፈፈን ኣገባባት ምኽታል ብግዲ የድልየና፣ ካብ ተመክሮ ካልኦት ምምሃር ጽቡቕ እዩ። “… ማኅበራዊ ሥርዓትን ንብረትን ቀጻሊ ለውጥን ምምሕያሻትን ዚሓትት እዩ። ኣብ ሓቂ ዝተመሥረተ፣ ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ዝተሓንጸ፡ ብፍቕሪ ዝተዀስኰሰ ኪኸውን፡ ብናጽነት እናዓበየ ከኣ በብዕለቱ ብዚገብሮ ጕዕዞ ናብ ዝበለጸ ሰብኣውን ሚዛናውን ብስለት ኪበጽሕ ኣለዎ”።
ናይ ነፍስወከፍ ቤት ወይ ስድራቤት ኣከያይዳ በመንጽር ኤኮኖሚ ኪረአ ከሎ፣ እቲ ኣብ ወጻኢ ዚነብር ዝቐረበን ዝረሓቐን ወገን ስድራቤት እንተዘይህሉስ እንታይ ምተገበረ? ወይ ብኸመይ ምተሓልፈ? ዚብል ሕቶ እንኪመጽኣና፣ “ኣምላኽ ሽግር ይፈጥርሞ መደያይቦ ከኣ የምጽእ” ንዚብል ምስላ ኣቦታትና ዘኪርና ንጸናናዕ። እዚ ግና ናይ ወትሩ ፍታሕ ከም ዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። ስራሕ እንተ ዘይተፈጢሩን፣ እቲ ውዑይ ኃይሊ መንእሰይ ሰሪሑ ኣታዊ ኣብ ዚረኽበሉ መዳይ እንተዘይተዋፊሩ፣ ስራሓት ንግድን ሕንጸትን ዳግም እንተ ዘይተበራቢሩ፣ እቲ ናይ ድኽነት ዝለገመ ቝስልን ሕማምን ደግሲ ከም ዘምጽእ ማንም ዚስሕቶ ኣይኮነን። ካብ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ናጻ ምዃን፣ እዚ ነገር’ዚ ንሃገር ብዓቢኡ ኣድማዒ እንተደኣ ኮይኑ ንውልቀ- ሰባትን ውልቀ-ስድራታትን (ድኹማትን ምግዱራትን ብዝሓደግካ) እውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ግን በቲ ኪምዕብል ዘለዎ ናይ ስራሕ ኵነታት ዚጥረ እዩ፣ ብውቁብ ቃላት ናይ ዝደመቐ ኣይኮነን።
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን። ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
6. ስነ ምግባርን መንፈሳዊ ህወይትን
ንእምነት-ሃይማኖት ምኽንያት ፍልልይ ደኣ’ምበር፣ ገለ’ኳ ቁምነገር ከም ዘይብሉ ገቢርካ ምቕራቡ፡ ሃሳዪን ግጉይን ውጽኢት ከምዘለዎ፡ በቲ ብቐጻሊ ዚዓቢ ዘሎ መንፈስ ጥልመትን ክሕደትን ንሃገርን ንሕዝብን ዚጐድእ ኣገባባትን…ኪረአ ይከኣል። በንጻሩ ሕቶ እምነት ንመንነትን ንስኒትን ሃገራውነትን ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ዘለዎ ብምዃኑ፣ ምስ ኣምላኽ ንዘለዎ ርክቡ፣ ኣብ ሕቶ እምነት ዘለዎ መትከሉ ዘየመዓራረየ ኅብረተሰብ፣ ኣብ ዝዓበየ ጕዳይ ኪሰልጦ ጽጉም እዩ።
ምስዚ’ውን ብዛዕባ ገንዘብን ኣመጻጽኣኡን ዘሎና ርድኢት ፈጺሙ ከም ዝተለወጠ ዜርኢ ብዙኅ ምልክታት ኣሎ። ገንዘብ ናይ ኵሉ መምዘኒ ገይርና ስለዝተረዳእናዮ፣ ንምርካቡ ዝኾነ ዝዓይነቱ መንገዲ (ሕጊ ማኪያቬሊ) ምኽታል ይረአ ኣሎ። ኣብ ወገን ንግዳዊ ስራሓት፣ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈት፣ ኣባይቲ ዘካርዩ…ኵሉ ብገንዘብ ኪምለኽን ነኣኡ ከምልኽን፡ እሞ ከኣ ካብ ሕግን ስነምግባርን ወጻኢ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ምእካብ ገንዘብ ዝጠሓሉ ትርኢ፣ እሞ ብዘየሰክፍ ኣገባብ፡ ከም ልሙድ ንቡር፣ እዚ ከምዚ ዝበለ ናይ ገንዘብ ሃነፍነፍ፡ ናብ’ቲ ንዓለም ምሉእ ዘሰክሐ ናይ ሰባትን ኣካላቶምን መሸጣን ዋጋ-ዕዳጋን ኣብጺሑ ከምዘሎ ኵሉ ዚፈልጦ እዩ።
7. መሰረት ጸገምና እንታይ’ዩ?
ሃገር ዚበሃል ከኣ ሓደ ክፋል መሬት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ሓባር ተመክሮን መነባብሮን ታሪኽን ጕዕዞ ሕይወትን ዘለዎ፣ ጥዑምን ሕሱምን፡ ውዑይን ዝሑልን፡ ሠናይን ግናይን…ብሓባር ዝተቐበለን፣ ብሓደ ዕላማ ዝማዕበለን፣ ተኣሳሲሩ ዝደልደለን ሕዝቢ እዩ። ስለ’ዚ ንሰብን ንግድላቱን፡ ነቲ ንቡር ሃለዋቱን ታሪኻዊ ኵነቱን ኣብ ግምት ዘእተወ ጕዕዞ ሃገር፣ ጥዑይን ቅኑዕን ጕዕዞ ክንብሎ ንኽእል።
8. ጉዕዞ ናብ ሰላም
ኣቐድም ኣቢሉ “ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ” ከምዘሎና ዘኪርና፣ ከም በርከትን ሠናይን ምርኣይና ቅኑዕ እዩ፣ እንተኾነ “… ሰላም ኪበሃል እንከሎ፡ ውግእ ዘይብሉ ጥራሕ ማለት ኣይኮነን፣ ኣብ መንጎ ተጻረርቲ ወገናት ሚዛን-ሓይሊ ብምሕላው ንዚርከብ ሰላም ዚርኢ’ውን ኣይኮነን፣ ብመላኽን ዓብላልን ሥርዓት ዚመጽእ’ውን ኣይኮነን፣ ሰላም ኪበሃል ከሎ፡ብግቡእን ቅኑዕን ኣገባብ ንዚካየድ “መደብ ፍትሕን ርትዕን” ዚርኢ እዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጣዊ ርግኣትን ህድኣትን ዝተመርኰሰ እዩ። ሰላም ማለት ኵሉ ወገን መሰሉ ዚጭብጠሉን፡ ብሕጋዊ መገዲ ግቡኡ ዚረኽበሉን እንኪኸውን፣ እዚ ሰላም’ዚ ኪመጽእ ዚኽእል፣ እቲ ንኅብረተሰብ ዝሠረዐ ኣምላኽ ኣብ ዚህቦ ውሽጣዊ ስኒት እንኪምሥረትን፡ በቶም ንፍትሒ ጸሚኦም ዚንቀሳቐሱ ሰባት ኣብ ግብሪ እንኪውዕልን እዩ”
ንሰላም ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ግፍዕን ዘይፍትሓውን ኵነታት ኪሥዕርር፣ ቅንእን ትዕቢትን ዘይምትእምማንን ኪነግሥ እንከሎ እዩ።44 ዝኾነ ይኹን ሰብ መሰሉን ክብሩን ኪትንከፍ፣ግቡኡ ኪስእን ከሎ፡ መሠረታት ሰላም የሃምም። ከምኡ ፍትሒ ዚጽበዩን፣ ብመንገዲ ሕጊ ዚድለዩን፡ዝተታሕዙን፡ ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ከምዚረኽቡ ምግባር፡ንሰላም ድልዱል መሠረት ምንጻፍ እንኪኸውን፣ “ዝተደናጐየ ፍትሒ፡ ዝተነፍገ ፍትሒ” ዝተባህለ’ እውን ንኸንቱ ኣይኮነን። መደብ ፍትሕን ሰላምን ብሓን- ሳብ ተቓንዩ ዚኸይድ’ምበር ኪነጻጸል ኣይክእልን። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዚብል ዘናውጽ ሕቶ፣ ዝለዓለ መቓልሑን፡ ኣውያቱን ንብዓቱን “ካብ ምድሪ ናብ ኣምላኽ ዚጠርዓሉ” ኵነትን ብግልጺ ዚረኣየሉን ዚስመዓሉን ኮይኑ ኣሎ።
9. መዛዘሚ
መበል 23 ዓመት ናጽነታ ንእተኽብር ሃገርና ኣምላኽ ኪባርኸልና፣ ሃገር ትንሣኤን፡ ሃገር ተስፋን ፍቕርን፣ ሃገር ፍትሕን ርትዕን ኪገብረልና ክንጽልን፣ ክንጽዕርን ናይ ኵሎም ወገናት
መራሕትን ናይ ሕዝብን ናይ ነስወከፍን ግቡእ እዩ። ኣብ’ዛ ሃገርዚኣ ዘለዉ ምእመናንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን፡ ንሰላምን ንዘተን ንምርድዳእን ከምዚጽልዩ ነኣምን። ስለ’ዚ ሃገርና ነቲ ካብ ኣምላኽ ዚመጽእ ሰላም ጸሚኣ ከምዘላ ርኡይ እዩ።
1- ኣቡነ መንግስትኣብ ተስፋማርያም፣ ሰበኻ ኣስመራ
2- ኣቡነ ቶማስ ዖስማን- ሰበኻ ባረንቱ
3- ኣቡነ ኪዳነ የዕብዮ- ሰበኻ ከረን
4- ኣቡነ ፍቕረ ማርያም ሓጎስ ሰበኻ ሰገነይቲ
25 ግንቦት 2014
ኣስመራ
============================


text:
ፍርሒ ሽበራ፡ ጠንቂ ምክልባት ቱኒዛውያን ገያሾ ምዃኑ መንገዲ ኣየር ኢሚሬትስ ኣፍሊጡ
ብመንገዲ ኣየር ዩናይትድ ዓረብ ኤሚሬቲስ ኣብ ልዕሊ ተጓዓዝቲ ቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘጋጠመ ምክልባት ብሰንኪ ስግኣት ራዕዳዊ መጥቃዕቲ ከምዝኾነ ቱኒዝያ ገሊጻ።
ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ጀሚሩ፡ ቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ብመንገዲ ኣየር ኤሚሬትስ ኣቢለን ናብ ዩናይትድ ዓረብ ኤሚሬትስ ከይጓዓዛ ተኸልኪለን እየን።
ከም ሳዕቤኑ ድማ ቱኒዝያ፡ ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ኤሚሬትስ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቱኒዝ ንኸይዓርፋ ከልኪላ ጸኒሓ።
ኣባላት ድሕነት ዩናይትድ ዓረብ ኤሚሬትስ፡ ናይ ቱኒዝያ ፓስፖርት ብዝሓዘት ጓል ኣንስተይቲ '' ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክፍጸም ከምዝኽእል ንጹር ድሕንነታዊ ሓበሬታ'' በጺሕዎም'ዩ ክብል ሓደ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ቱኒዝያ ገሊጹ።
ወሃቢት ቃል ፕሬዚደንት ቱኒዝያ ሰዓዳ ጋራች ብወገና መንገዲ ኣየር ኤሚሬትስ ቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ከየጎዓዕዝ 'ንጹር መምርሒ' ከምዝተቐበለ ሓቢራ።
እቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ፡ ካብ ሶርያ ወይ እውን ዒራቕ ዝምለሱ ገለ ሰባት '' ሽበራዊ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ቱኒዛዊት ወይ ከኣ ፓስፖርት ቱኒዝያ ዝሓዘት ጓል ኣንስተይቲ ክጥቀሙ ሃቂኖም ምንባሮም'' እታ ወሃቢት ቃል ኣዘኻኺራ።
ዋላ እኳ መንግስቲ ቱኒዝያ ጭንቀት መንገዲ ኣየር ኤሚሬትስ ዝራዳእ እንተኾነ ከም ሳዕቤኑ ንቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘተኣናገደሉ መንገዲ ግና ተቐባልነት ዘይብሉ እዩ ክትብል እውን ወሲኻ ገሊጻ።
ፕሬዚደንት ቤጂ ከኢድ ኢሰብሲ ብወገኑ፡ ዝድላዩ ምኽኒት ይቕረብ ድኣ'ምበር መሰል ደቂ ኣንስትዮ ቱኒዛውያን ክግሃስ የብሉን ይብል።
ዩናይትድ ዓረብ ኤሚሬትስ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ከጋጥም ይኽእል እዩ ዝብል ሓበሬታ እንከይገለጸት ብሰንኪ እቲ ዝተረኸበ ድሕንነታዊ ሓበሬታ ግና፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘጋጠመ ምክልባት ከጓንፍ ምኽኣሉ ኣፍሊጣ።
ተጓዓዝቲ ቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ግና ናብ መንገዲ ኣየር ኤሚሬትስ ከየስቅላ ዝተኣገዳሉ ምኽንያት ዋላ ሓንቲ ከምዘይተነግረን ገሊጸን ኣለዋ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ህሞት፡ ሰብ መዚ ቱኒዝያ ንተጓዓዝቲ ቱኒዛውያን ደቂ ኣንስትዮ ሓገዝ ክገብሩ ምተገብአ ነይሩ ክብል ድማ መንግስቲ ቱኒዝያ ኣፍሊጡ።
ብሰንኪ እቲ ዘጋጠመ ምክልባት መንግስቲ ቱኒዝያ፡ ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ኤሚሬትስ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቱኒዝ ንኸይዓርፋ ከልኪሉ እዩ።
እቲ ክልከላ ክሳብ ርጡብ ፍታሕ ዝርከብ ክጸንሕ ከምዝኽእል ድማ ሚኒስትሪ መጓዓዝያ ቱኒዝያ ሓቢሩ ኣሎ።


text:
ስድራቤት ብፖሊስ ዝተቐትለ ስደተኛ ድምጾም የስምዑ
ኣብ ክፍለ-ሃገር ሚሺጋን፡ ኣብ ቍጽሪ ሰሌዳ መኪና ብዝተራእየ ምድንጋር፡ ፖሊስ ንዘዋሪ እታ መኪና ድሕሪ ምቕታሉ፡ ሓያል ፍሕፍሕ ፈጢሩ ኣሎ። መዋቲ፡ ወዲ-26 ካብ ኮንጎ ዝመጸ ስደተኛ ኰይኑ ስድራቤቱ መረርኦም ይገልጹ ኣለዉ።
እቲ ናብ ቅትለት ዘብጽሐ ኣጋጣሚ፡ ወዲ-26 ዓመት ፓትሪክ ልዮያ ዝዝውራ ዝነበረ መኪና ምስ ቍጽሪ ሰሌዳኣ ስለ ዘይተሳነየ’ዩ። እቲ ትርኢት ንምዕዛቡ’ውን ዘጸግም’ዩ። ፖሊስ ከም ዝብሉዎ ልዮያ ሕጊ ትራፊክ ብምስጋሩ’ዩ ደው ክብል ተሓቢሩዎ።
ስድራቤት መዋቲ ሕጂ ንፈለማ እዋን ክዛረቡ ጀሚሮም ኣለዉ። ኣቦ መዋቲ ፔተር ልዮያ ነቲ ዘጋጠመ’ውን ንምርዳኡ ከም ዝተጸገመ ይገልጽ።
“ኣብ ኣመሪካ ከምዚ ዝመስል ቅሉዕ ቅትለት ኣሎ ኢለ ገሚተ ኣይፈልጥን። ፖሊስ ብብረት ገይሩ ንሓደ ሰብ ክቐትል ምርኣይ ዘደንጹ’ዩ። ሕጂ ዘሎኒ ትምኒት ግን ኣብ ኣመሪካ ናብ ፖሊስ እንተ በጺሕካ ድሕነትካ ሕሉው ምዃኑ ምርግጋጽ’ዩ፡”ይብል ልዮያ።
ኣደ መዋቲ ዝዀነት ዶርካስ ልዮያ’ውን ምስ ኣብ ዓዳ ገፊፋቶ ኢላ ዝሓሰበት ስእነት ጸጥታ ብምውድዳር’ያ እትገልጾ፤ “ኣብ ኮንጎ እንከሎና ካብ ጎንጺን ኲናትን ኢና ንሃድም ኔርና። ካብቲ ቦታ ኲናት ኣብዚ ምስ ኣቶና ድማ ኣብ ውሑስ ቦታ ዝበጻሕና መሲሉና ነይሩ። ሕጂ ወደይ ብጥይት ተሃሪሙ ክቕተል ክርእዮ እንከለኹ ግን ምእማኑ’ውን እጽገም፡” ትብል።
ቀታሊ ፖሊስ ገና መንነቱ’ውን ወግዓዊ ኣይኰነን። ድሕሪ’ቲ ፍጻመ ድማ ምሉእ ደሞዙ እናተኸፍሎ ዕረፍቲ ወሲዱ ኣሎ።
ሓላፊ ፖሊስ ግራንድ ራፒድስ ዝዀነ ኤሪክ ዊንስቶርም እቲ መርመራ ይከይድ ምህላዉ ይሕብር። ንባዕሉ’ውን ምሉእ ሓበሬታ ከም ዘይብሉን ርእይቶ ክህብ ከም ዘይደልን ከኣ ይውስኽ።
ንስድራቤት መዋቲ ዝውክል ዘሎ ጠበቓ፡ በዳሊ ግቡእ ፍርዲ ክረክብ ይማጎት ኣሎ። ንምንጽጻር ድማ መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ዝገብሮ ዘሎ ኵነኔ ተመሳሳሊ ተግባር ክኽተል ይጽውዕ።
ሰልፈኛታት በቲ ዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ መቕተልቲ ጸለምቲ ሓንሳብን ንሓዋሩን ደው ክብል ይጽውዑ። እቲ ኣጋጣሚ ድማ ነቲ ኣብ 2020 ምስ ቅትለት ጆርጅ ፍሎይድ ዝነበረ ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት የመሳስሉዎ። እቲ ለውጢ ክመጽእ እንተዀይኑ ተደጋጋሚ ምዅሕኳ ከም ዘድሊ ድማ ተጣበቕቲ ይኣምኑ።


text:
ቤት ምክሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጲያ ካብ ጥቅምቲ 24 2014 ጀሚሩ ኣብ መላእ ኢትዮጲያ ኣንቢርዎ ዝነበረ ኣዋጅ…
Tag: TDF
ዋና ዳይሬክተር ዉድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ተሸላሚ ፍሉይ ሰብኣዉነት ከምዝኾነ ተገሊፁ።
ፍሉይ ሽልማት ሰብኣዉነት ወይ Special Ubuntu Award ብብርኪ ኣፍሪካ ኮነ ዓለም ብሉፅ ስራሕቲ ንዝዓመሙ ሰባት ብዘርኣይዎ…
ፍሉይ ልኡኽ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ዴቪድ ሳተርፊልድ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝኣተወ ተገሊጹ።
እቲ ኣምባሳደር ትማሊ 13 ለካቲት 2022 ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝኣተወ ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ጉዳያት ኣሜሪካ…
ዝተጀመረ ዘይቀጥታዊ ዝርርብ ብመስርሕ ናብ ዝተደገፈ ዘተ ሰላም ክዓቢ ማሕበረሰብ ዓለም ብትኹረት ክሰርሐሉ ማሕበር ምሁራን ዩኒቨርሲቲታት ትግራይ ፀዊዑ።
ኲናት ትግራይ ብሰላማዊ መፍትሒ ዕልባት ንምግባር ዝተጀመረ ዘይቀጥታዊ ዝርርብ ናብ ብመስርሕ ዝተደገፈ ልዝብ ሰላም ክዓቢ ማሕበረሰብ…
ሰንሰለት ቃልሲ ዓርሰምሕደራ ህዝቢ ትግራይ ብምፅናዕ ንውሕስና ትግራይ ምርብራብ ከምዘድሊ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ገሊፁ።
ሰንሰለት ቃልሲ ዓርሰ-ምሕደራን ዓርሰ-ምርኮሳን ህዝቢ ትግራይ ብምፅናዕ ንዘላቒ ውሕስና ትግራይ ብፅንዓት ምርብራብ ከምዘድሊ ቢሮ ርክብ ህዝብን…
ኣብ ክልል ዓፋር ብዘሎ ህዉከት ናብ ትግራይ ዝኣቱ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምእታው ከምዝተፀገመ ሕብረት ኣውሮፓ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኣዉሮፓ ኣብ ዘዉፅኦ መፅናዕቲ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጲያ – ዓፋር በቢጊዚኡ ዝጋደድ ዘሎ ቅልዉላዉ ድሌት ሰብኣዊ…
ብሰንኪ ጥሜት ስርሖም ከቋርፁ ከምዝተገደዱ ሰብሞያ ጥዕና ሪፈራል ሆስፒታል ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ብዝኣወጆ ንሸሞንተ ኣዋርሕ ዝቐፀለ ዕፅዋን ክባን ብሕሱም ጥሜት ስርሖም ከቋርፁ ከምዝተገደዱ…
ሰራዊት ኤርትራ፣ ሓይልታት ኣምሓራን መላፍንቶምን ብዘይቅድመ ኩነት ካብ መሬት ትግራይ ክወፁ ከምዝግባእ ፕረዚዳንት መንግስቲ ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ገሊፁ።
ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል ብመስመር ስልኪ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕተት ከምዝበሎ ሰራዊት ኢትዮጲያን ተሓባበርቶምን ኣብ ልዕሊ…
ኣብ ትግራይ ብዝፈጠረ ሰብ ሰራሕ ጥምየት ንሓኻይም ከይተረፈ ኣብ ልመና ከምዘእተወ ተገሊፁ።
ሓደ ኣባል ተሓጋገዝቲ ሓካይም ሓፈሻዊ ሆስፒታል ዓይደር ንቢቢሲ ከምዝገለፆ ሓካይም እቲ ሆስፒታልን ነርስታትን ዝበልዕዎ ምግቢ ንምርካብ…
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ሰለጤንን ፅፈትን ከይዲ ሓደ ዳያስፖራ ንሓደ ስድራ ብምምሕያሽ ከምትሰርሕ ኣፍሊጣ።
ብፕሮጀክት ሓደ ዲያስፖራ ንሓደ ቤተሰብ ብመንግስታዊ ዕፅዋ ንሕሱም ጥሜት ዝተቓለዐ ህዝቢ ትግራይ ንምውሓስ ልዕሊ 160 ሚልዮን…
ኪኢላታት ሰራሕተኛ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተጋሩ ከምዝጠፍኡ ተገሊፁ።
ኣጽዋርን ወተሃደራትን ብምጉዓዝ ኣብ ዓሌታዊ ምጽናት ትግራይ ዕዙዝ ተሳትፎ ዘለዎ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ፤ ኣብ ውሽጡ…
ብሰንኪ ዕፅዋ ንሕሱም ጥሜት ዝተቓልዑ ወገናት ድጋፍ ተዋሂቡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብቅሉዕ ወራር ዝጀመሮ ወፍሪ ጀኖሳይድ ብዕፅዋን ክባን ብምጥንኻር ህዝቢ ትግራይ ንከቢድ ማሕበረ-ቁጠባዊ ቅልውላው ኣቃሊዑ…


text:
ኤርትራዊ ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ ዶ/ር ናይዝጊ ገበረመድህን ኣብ መበል 84 ዓመቶም ኣብ መፋርቕ ወርሒ ነሓሰ, 2018 ን5000 ሜትር ብራኸ ዘለዎ እምባ ኬንያ ብምድያብ ናይ መጀመርያ ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ ነቲ እንባ ዝደየቡ ምኳኖም ተገሊጹ’ሎ።
ዶ/ር ናይዝጊ ነዚ እምባታት ናይ ምድያብ ልምዲ ወዲ 25 ዓመት ከለው ንእምባ ኪሎማንጃሮ ብምድያብ ከምዝጀመርዎ ይገልጹ። ንኪሎማንጃሮ ኣርባዕተ ጊዜ ነዚ ሎሚ ኣብ መበል 84 ዓመቶም ዝደየብዎ እምባ ኬንያ ድማ ንመበል 13 ጊዜ ይድይብዎ ከምዘለው ይገልጹ።
ዶ/ር ናይዝጊ ኣብ 1930ታት ወለዶም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ምስ ተሰደዱ ኣብ ኢትዮጵያ ተወሊዶም ዝዓበዩ ክኮኑ ከለው ኣብ 1957 ዓ.ም ምስ ሸሞንተ ኢትዮጵያዊያን ብምዃን ናብ ኣሜሪካ ብምኻድ ትምህርቲ ምህንድስና ምምሃሮምን ካብኡ ድማ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሶም ክሳብ ደርግ ናብ ስልጣን ዝመጽእ ብሞያ መምህርነት ከምዘገልገሉ ካብኡ ግን ናብ ኬንያ ብምስዳድ ንነዊሕ እዋን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሕቡራት ሃገራት ዝሰርሑ ኽኮኑ ከለው ኣብ 1994 ድማ ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ኣብ ምዕቓብ ከባቢን ኣብ መጽናዕቲ ስነ ጥንታዊ ህንጻታት ኣስመራ ን11 ዓመታት ኣገልጊሎም እዮም።
ዶ/ር ናይዝጊ ንመጀመርያ ጊዜ ንእምባ ኪሎማንጃሮ ብከመይን ከምዝደየብዎ ብምግላጽ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ዕላል ይጅምሩ።


text:
ዋና ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረየሱስ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ መጋቢት 2020 ካብ ዝጅመር ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝሞቱ ዝተመዝገቡ ሰባት እቲ ዝወሓደ ምዃኑን ንዓመታት ዝዘለቐ ዓለምለኸ ለበዳ መቐይሮ ነጥቢ ክኸውን ከምዝኽእልን ገሊፆም።
ዋና ዳይረክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረየሱስ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ዓለም ኮቪድ-19 ጠጠው ንምባል ከምዚ ናይ ሕዚ ግዜ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ተረኺባ ኣይትፈልጥን ኢሎም። ንሶም ወሲኾም ገና ግን ኣብ መወዳእታ ከም ዘይተበጽሐ ግን ምሉእ ተስፋታት ከም ዘሎ ጠቒሶም።
እቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ወኪል ጥዕና ኣብ ዘውፅኦ ሰሙናዊ ፀብፃቡ ብዝሒ ሞት 22 ምእታዊ ወይ ልዕሊ 11,000 ሰባት ምማቶም ከም ዝተመዝገቡ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ሕዚ እውን እንተኾነ ግን ምልሕላሕ ምምርማርን ምክትታልን እቲ ለበዳ ከይተፈልጠ ክጋፋሕ ዘኽእል እዩ ክብል ኣጠንቂቑ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 30 November 2015
ኣብ ዞባ ከሰላ ካብ ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ፣ ንገለ ክፋሉ በዚ ሓድሽ ናቕፋ ንምቕያሩ ኣብ መንጎ እቲ ዞባን መንግስቲ ኤርትራን ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ።
እዚ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ዝግለጽ ዘሎ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ 22 ክሳብ 23 ሕዳር ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ዑደት ዘካየዱ ሰበ ስልጣን ዞባ ከሰላ ምስ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ዝበጽሕዎ ስምምዕ’ዩ።
ብመሰረት እቲ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ መሰረት ከኣ፣ ናይ ኤርትራ መንነት ወረቐት ዘለዎም ነበርቲ ዞባ ከሰላ፣ ኣብ ከባቢታት ተሰነይ ኣብ ዝርከብ ጨንፈር ንግዳዊ ባንክ ክቕይሩ ተፈቒዱሎም ኣሎ።
ኣብ ከሰላ ኣብ ኢድ ሱዳናውያንን ኤርትራውያን ነበርቲ እቲ ዞባን ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ፣ ብሕጋዊ መንገዲ ንምቕያሩ፣ ሰበ ስልጣን እቲ ዞባ ተደጋጋሚ እዋን ናብ ኤርትራ ሕቶ ከቕርቡ ምጽንሖ ይፍለጥ።
እንተኾነ እቲ ክቕየር ተፈቒዱ ዘሎ መጠን ገንዘብ ኣይተሓበረን።
ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ድሕሪ ምእዋጁ፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ዞባ ከሰላ ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ ዞባ ከሰላን መንግስቲ ኤርትራ ክስሓሓቡ ጸኒሖምዮም።
ምቕያር ናቕፋ ኣብ 18 ሕዳር ክጅምር ምዃኑ ድሕሪ ምእዋጁ፣ ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ጀነራል በክሪ ሓሰን ሳልሕ ንቀዳማይ ጸሓፊ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኣቶ ኢብራሂም እድሪስ ብ13 ሕዳር ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምጽዋዕ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ከምዘዘራረቡ ይዝከር።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ’ውን ኣመሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣደም ጃማ ኣደም ምስ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳን ድሕሪ ምምይያጥ ናብ ኤርትራ ከምርሕ ምዃኑ ተሃቢሩ ኔሩ’ዩ።
ኣብ ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ዘይሕጋዊ ንግዲ ከምኡ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ሳዕሪሩ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ንባጤራ ናቕፋ ሃንደበት ክቕይሮ ምውሳኑ፣ ነቲ ካብን ናብን ከሰላ – ተሰነይ ብናይ ክልቲኤን ሃገራት ባጤራ ክግበር ዝጸንሐ ፍኑው ንግዲ ኣብ ሻቕሎት ኣውዲቕዎ ይርከብ።
ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ክሳብ 30 ታሕሳስ ጥራይ ዝካየድ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ነቲ ባጤራ ኣብ ባንክታት ንምቕያሩ ዘሎ ሪጋን መሳርዕን ካብ ዓቐን ንላዕሊ ኮይኑ ስለዘሎ፣ ነቲ ዕልቕልቕ ንምእላይ ኣብ ምምሕዳራትን ኣብያተ ጽሕፈት ህግደፍን’ውን ምቕያር ከምዝከኣል መንግስቲ ገሊጹ ኣሎ።
እንተኾነ፣ እዚ’ውን ንህዝቢ ካብ ሪጋን መሳርዕን ከድሕኖ ኣይከኣለን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ መንጎ እቲ ናይ ቀደምን ሓድሽ ዝቕየር ዘሎ ናቕፋን ብዙሕ ፍልላይ ዘይብሉ ብምዃኑ፣ ንህዝቢ ኣብ ምድንጋር የእትዩ ኣሎ።
ናቕፋ ኣብ 1997 ኣብ ዝተሓትመሉ ብሕብርን ዓቐንን ስለዝተመሳሰለ ህዝቢ ኣየደናግርን ዶ ኣብ ዝተባህለሉ እዋን፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ “ንናቕፋ ኣይኮነን ዶ ሰብ ህበይ’ውን ከተላልዮ ትኽእል’ያ” ምባሉ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ ድሕሩ፣ ህዝቢ የደናግር ኣሎ ብዝብል፣ ናይ ሕብርን ዓቐንን ንምሕያሽ ተጌርሉ እናተገብረሉ ናብ ዕዳጋ ተዘርጊሑ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ’ውን ዘምይርግጋእ ዕዳጋን ካልእ ተወሳኺ ጸገማትን ፈጢሩ ዘሎ፣ ካብ ባንክታት ወጻኢ ፋሉል ንዝኸደ ብዝሒ ባጤራ ናቕፋ ብባንክታት ንምቁጽጻሩ ዝግበር ዘሎ ናይ ምቕያር መስርሕ’ውን፣ ተመሳሳሊ ጸገም የስዕብ ምህላዉ ይግለጽ።
==========================================


text:
ፍልይቲ ኣማኻሪት ሕቡራት ሃገራት ምክልኻል ጅምላዊ ህልቂት ከምኡውን ፍልይቲ ኣማኻሪት ሕ/ሃ ንምኽልካል ህልቂት ንፕራሚላ ፓተንን ኬረን ስሚስን በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ውጥረትን ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ኹናትን ዓሚቅ ሻቅሎት ከምዝሓደረን ገሊጸን።
ፕራሚላ ፓተንን ኬረን ስሚስን ብሓባር ኣብ ዘውጸአኦ መግለጺ ‘ሃይማኖታዊን ዓሌታዊን ዘረባ ጽልኣት ዝሕብሩ ሪፖርታት ከምዝበጽሐን፣ ንዓመጽ ምልዕዓላት፣ ከበድቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብሃውሪ ምእሳር፣ ምቅታል፣ ምፍንቃልን ዕንወት ንብረትን ኣብ መላእ እታ ሃገር ከምዝተፈጸመን ጠቂሰን።
ንሳተን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ብዓሌቶምን ሃይማኖቶምን ዝፍጸሙ መጥቃዕታት ብብርቱዕ ዝኹነኑ እዮም ኢለን።
እተን ፍሉያት ኣማኸርቲ ሕ/ሃ ወሲኸን፣ አብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዓሌታዊ ጽልኣትን መጥቃዕቲን ሰማይ ዓሪጎም ኣለው። ኣብ ልዕሊ ተጋሩ፣ ኣምሓሩ፣ ሶማሌን ኦሮሞን ዝቀንዐ ጽልኣትን መድልዎን፣ ኣብ’ታ ሃገር ዓሌታዊ ዘይምክእኣል ፈጢሩ ኣሎ ይብላ።
እዚ ክስተት’ዚ፣ ንሃገራዊን ዞባዊን ህውከት ኣበርክቶ ይገብር ስለዘሎ፣ ብቅጽበት ደው ክብልን ናብ ዝኸፍአ ጸገም ቅድሚ ምዕራጉ ፍታሕ ንክግበረሉን’ ጸዊዔን ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ) ብወገኑ፣ ብሰንኪ እቲ ኣብ ክልል ትግራይ ይካየድ ዘሎ ኹናት፣ ድሕነት ቆልዑ ከምዘስግኦ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ወሲኹ፣ ኣብ’ቲ ውግእ ዝሳተፉ ኩሎም ወገናት፣ ንዓለም ለኸ ሕጊ ንክኽተሉን፣ ንህጻናት ክኸታተሉን’ ጸዊዑ።
ኩሎም ወገናት፣ ዓለምለኻዊ ትካላት ናብ’ቲ ከባቢ ብዘይገደብ ንክበጽሑ ከሐግዙን ናብ ሰላማዊያን ሰባትን ናብ ቆልዑን መሰረታዊ ቀረባት ንከባጽሑን ኣዘኻኺሩ።


text:
ብጾታዊ ርክባት ዝተሓላለፉ ሕማማትSjukdomar som smittar genom sex - tigrinska
ጾታዊ ሕማማት፡ እቶም ምስ ሰብ ጾታዊ-ርክብ ምስ ገበርካ ዝለግቡኻ እዮም። ጾታዊ-ሕማም ለጊቡኒ ይኸውን ’ዩ ኢልካ ምስ ትጥርጥር፤ ምርመራ ግበር። ክሕግዘካ ዚኽእል መድሃኒታት ኣሎ። እዚ መድሃኒታት፤ ብዙሕ ጊዜ ብነጻ ዚወሃብ እዩ።
ምልክታት ናይ ጾታዊ-ሕማማት
ጾታዊ -ሕማማት ከም ልሙድ ምልክታት ዝየርእዩን እዮም። ስለዚ ድማ፡ ጾታዊ-ሕማም ከም ዘሎካ ከይተስተብህለሉ ትኽእል ኢኻ። ገለ ጾታዊ-ሕማማት፤ ክትሸይን ከሎኻ ከንድደካ፤ ገለ ፈሳሲ ነገር ክወጸካ፡ ኣብ ሽልሖኻ penisen ወይ ኣብ ምጥሪ snippan ውን፤ ናይ ዕንፍሩር ቁስሊ ክወጸካ ይኽእል እዩ።
በዞም ዚስዕቡ ኣገባባት፡ ጾታዊ ሕማም ክለግበካ ይኽእል ’ዩ
ጾታዊ-ሕማማት ብዙሕ ጊዜ ዝተሓላለፍ፡ ገለ ካብዞም ኣብ ታሕቲ ተጠቒሶም ዘሎዉ ክፍሊ-ኣካላት፤ ነንሕድሕዶም ምስ ዝተናኸዩ እዩ።
- ምጥሪ
- ውሽጣዊ ከናፍር-ምጥሪ
- መሃንቱስ
- ጫፍ ናይ ሽልሖ
- ኣፍ
ጾታዊ-ሕማማት ክለግበካ ዚኽእል ውን፤ ደም ወይ ካብ ምጥሪ ዚወጽእ ፈሳሲ ወይ ሽግሪ ምስ ገለ ካብ ’ዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት ምስ ዚራኸብ እዩ።
ጾታዊ-ሕማም ንኽለግበካ እቲ ዝዓበየ ሓደጋ፤ በቲ ኣብ ውሽጢ ምጥሪን ወይ ኣብ ውሽጢ መሃንቱስን ብዚኣቱ ዚግበር ጾታዊ ርክባት እዩ።
ጾታዊ-ሕማማት፡ ብኻልእ ኣገባብ ክለግበካ ዚኽእል፤ ሽልሖ ምስ ትጠቡ፤ ምስ ትሰዕዓም ወይ ንምጥሪ ብኣፍካ ወይ ብመልሓስካ ምስ ተልምጽ እዩ።
በዚ ዚስዕብ ጾታዊ-ሕማም ኣይለግበካን እዩ
ጾታዊ-ሕማማት፡ በዞም ዚስዕቡ ኣገባባት ብፍጹም ክለግበካ ኣይክእል ’ዩ፡-
- ንሓደ ሰብ ምስ ትሓቝፎ ወይ ምስ ትስዕሞ
- ንሓደ ሰብ ኣብ ኢዱ ምስ ትሕዞ
- ሓደ ሽቓቕ ወይ ሓንቲ ሽጓማኖ ክልቴኹም እንተ ተጠቐምኩም
- ካብ ናይ ካልእ ሰብ ብርጭቆ ምስ ትሰቲ
ብንፋስ ዝተሓላለፍ ዝኸነ ዓይነት ጾታዊ-ሕማም የልቦን።
”ሴጋ” (ጾታዊ ባዕለ-ርውየት) ምብግባርካ፤ ጾታዊ-ሕማም ኣይሕዘካን እዩ።
ካብ ጾታዊ ሕማማት ተሓሎ
በዚ ዚስዕብ ኣገባብ፤ ሓደጋታት ጾታዊ-ሕማማት ክትንኪ ትኽእል ኢኻ፡-
- ምስ ሰብ ጾታዊ ርክብ ክትገብር ከሎኻ፤ ኮንዶም ወይ ”ፈሚዶን” ተጠቐም/ሚ።
- እቲ ኮንዶም ወይ ”ፈሚዶን” ጾታዊ ርክብ ጌርኩም ክሳዕ ትውድኡ ኣይተልግስዎ።
- ኣብ ክልቲኡ፡ ማለት ኣብ ምጥሪን ኣብ መሃንቱስን እንተ ተጋቢርኩም፤ ኮንዶም ቀይሩ።
- ኣብ ኣፍኪ ንዝኣተወ ሽግሪ ቡጭ በልዮ።
- ጾታዊ-ኣካላትኩም ብኢድኩም ጥራይ ብምድርራዝ፤ ጾታዊ ባህታ ከም ትረኽቡ ግበሩ።
ምርመራ ግበር
ምስ ገለ ሰብ ብዘይ መከላኸሊ ጾታዊ-ርክብ ጌርካ እንተ ዄንካ፤ ኬድካ ምርመራ ግበር። እቲ ምርመራ፡ ኣብ መቐበል-መንእሰያት (ungdomsmottagning) ሓደ ናይ ጥዕና-ማእከል (vårdcentral) ወይ ውን ኣብ ናይ ቆርበትን መቐበሊ ጾታዊ-ኣካልትን (hud- och könsmottagning) ኬድካ ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ንመብዛሕትኦም ጾታዊ-ሕማማት ዚግበር ምርመራ፤ ብነጻ ዚወሃብ እዩ።
ዋላኳ ዝዀነ ምልክት ናይ ሕማም እንተ ዘይተሰምዓካ ወይ ውን እቲ ዝገብርከኣዮ ጾታዊ-ርክብ ነዊሕ ጊዜ ዝገበረ ይኹን ብዘየገድስ፤ ኬድካ ምርመራራ ግበር።
እቲ ልሙድ ናይ ምርመራ ኣገባብ፤ ሽንቲ ወይ ደም ምግዳፍ እዩ። ካብ ክሳድካ፡ ካብ ውሽጢ ብልዕቲ፤ ካብ መገዲ-ሽንቲ ወይ ካብ መሃንቱስካ ብዚውሰድ ምርመራ ውን፤ ክግበር ይክኣል እዩ።
ገለ ካብቶም ሕማማት፤ ናብ ካልኦት ከይተመሓላልፍ ኣዝዩ ኣገዳሲ ’ዩ
ብዛዕባ ፍሉያት ተላገብቲ-ሕማማት ዚምልከት፤ ሓደ ዝወጸ ሕጊ ኣሎ። እቲ ሕጊ ከም ዚብሎ፤ ገለ ካብቶም ሕማማት ሒዞምኻ ንኸይህሉዉኻ፤ ምርመራ ምግባር ይግብኣካ ’ዩ ዚብል ’ዩ። ”ክላሚድያ”፡ ”ፍንጣጣ”፡ ”ሂቭ”፤ ሰለሰተ ኣብነታት ካብቶም ከምኡ ዓይነት ጾታዊ-ሕማማት እዮም። ነዞም ዝተጠቕሱ ጾታዊ-ሕማማት ምርመራ ምግባር፤ ብነጻ እዩ።
ንስኻ ከምዞም ዓይነት ጾታዊ-ሕማማት ’ዚኦም ዘሎዉኻ፤ ምስ መነመን ጾታዊ ርክብ ጌርካ ከም ዝነበርካ፤ ንናይ ሕክምና ሰራሕተኛታት ክትሕብር ይግብኣካ። እቶም ሰራሕተኛታት፤ ድማ ምስቶም ሰባት ተራኺቦም፤ ንሳቶም ውን ምርመራ ክገብሩ ከም ዘድልዮም ክነግሩዎም ኢዮም።
እቲ ንስኻ ነቶም ሰራሕተኛታት ሕክምና እትነግሮም ሓበሬታ፤ ብምስጢር ዝተሓዝ እዩ። እቶም ብዛዕብኦም ዝተዛረብካ ሰባት፤ ንስኻ መን ምዃንካ ኣይክፈልጡን እዮም።
በዚ ኣገባብ ‘ዚ፡ ካብ ጾታዊ-ሕማምካ ክትናገፍ ትኽእል ኢኻ
ናይቲ ዝተገብረልካ ምርመራ መልሲ ብድሕሪ ምርካብካ፤ ነቲ ዘሎካ ሕማም ዘሕዊ መድሃኒት ክወሃበካ እዩ።
”ሂቭ” እንተ ደኣ ኣልዩካ፤ ነቲ ተሪፉ ዘሎ ዕድሜኻ ብምሉኡ፤ መድሃኒት ክትወስድ ከድልየካ እዩ። እቲ ዚወሃበካ መድሃኒት ብነጻ እዩ።
RFSU: ወሲባዊ ሕማማት ይሕብር
እዚ ፊልም ካብ RFSU እዩ


text:
ዋዕላ መናእሰይ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሎሚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ኦምኒ ሾርሃም ተኸፊቱ።
ነቲ ዋዕላ ብመደረ ዝኸፈቱ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ኬርይ‘ዮም።ንሶም ኣብ ዘረበኦም ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ኢትዮዽያ መገሻ ኣብ ዝፈፀምሉ እዋን ንዝተፋለጥዋ ንእስቲ ሃሌታ ግደይ ብስም ጠቂሶም ”ካብ ፍሉጥ ዩኒቨርስቲ ዝተመረቀትን፣ዝደለየቶ ዓይነት ሞያ ክትሕዝ ተኽእሎ ዘለዋን፣ብዙሕ ገንዘብ ክትረክብን ናይ ዓለም ኮርፖሬሽናት ክትኣቱ ዓቅሚ ዝፈጠረትን‘ከ ንሳ፣ ኣብ ክንድኡ ኣብ ልዕሊ ህፃናትን ኣደታትን ንዝፍፀም ዓመፅ ንክትምክት ዝመረፀትን” ኢሎም ንኢዶምዋ።
ጆን ኬርይ ወሲኾም ”መናእሰይ ኣፍሪቃ ንፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ሃገራትኩም ናብ መራሕቲ ብምቅራብ ልዝብ ክትዓትን ከምኡውን ፍታሕ ኣብ ምርካብ ኣበርክቶ ክትገብሩ ትፅቢት ይግበረልኩም” ኢሎም።
ኣብ‘ቲ ኣዳራሽ ትርከብ መሳርሕትና ምንያ ኣፈወርቂ ከምዝሓበረቶ፣መራሒ ኣሜሪካ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ንመናእሰይ መራሕቲ ኣፍሪቃ መደረ ከምዘስምዑን ድሙቅ ኣቀባብላ ከምዝተገበረሎምን ሓቢራ።ፕረዚደንት ኦባማ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ፀጋታት ዘይዋሓደ ክኸውን ይኽእል ግን መሰረታዊን ሰብኣዊን ፖለቲካዊን መሰላት እንተዘይተረጊፆም ግና ዝቅልበስ ምዕባለን ኣዎንታዊ ለውጥታትን ከጓንፍ ይኽእል‘ዩ ኢሎም።


text:
ነብስወከፍ ብሰንኪ ወራር ሩስያ ዝፈናቐል ዩክሬናዊ፡ ብዛዕባ ምፍልላይ ስድራቤታትን ክሳራታትን ልቢ ዝትንክፍ ዛንታ የዘንትዉ።
ስድራቤት ናኮቭና ሓንቲ ካብዞም ስድራቤታት'ያ ካብ ሰለስተ ክሳብ 70 ዓመት ዕድመ ዘለዎም አባላት ስድራቤት ዝሓዘት`ያ። ኣብ ፖላንድ ሓደ ስድራቤት ተቐቢሎማ`ለዉ። ካብ ዋና ከተማ ኪይቭ ናብ ፖላንድ ንምእታው ንክልተ መዓልታት ኣማኢት ኪሎ ሜትራት ተጓዒዛ።
ሰለስተ ወለዶታት ስድራቤት ናኮቪና ንኻልኣይ ግዜኣ`ያ ክትፈናቐል፡ ኣብ 2014 ካብታ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር`ቶም ብሩስያ ዝድገፉ ክንፍለ በሃልቲ ዕጡቓት ዝተታሕዘት ከተማ ሉሃንስክ እዛ ስድራቤት ናብ ኪየቭ ሃዲማ። ሕጂ ድማ ኪየቭ ብታንክታት ሩስያ ምስ ተኸበበት ናብ ፖላንድ ሃዲማ ትርከብ።
ማሪያ ናኮቭና "ናብ ኪየቭ ምስ ገዓዝና ሰላም ኢና ብዝብል ገዛ ገዚእና ህይወትና ክንመርሕ ጀመርና። በዚ መጸ ዘይብሃል ኣብ መበል 21 ክፍለዘመን ክኸውን ዘይትጽበዮ ኣጋጢሙና ግን ንኻልኣይ ግዜ ክንስደድ ተገዲድና" ትብል።
በዓል ቤታ ንማርያ ክዋጋእ ስለዝተጸውዐ ኣብኡ ኣብ ዩክሬን`ዩ ተሪፉ ዘሎ። ዝዓበየት ጓሎም ኣና፡ ሚሳይላት ሩስያ ኣብ ከባቢና ዝነበረ ጽርግያታት ክዓልብ ምስ ጀመረ ኢና ሃዲምና ትብል።
"ህይወትና ክነድሕን ናብ ገለ ክንሃድም ኔሩና። ሕጻን ሓፍቲ ኣላትኒ፡ ጓል ሰለስተ ዓመት ቆልዓ። ስለዚ ንመጻኢ ክንተርፍ ገለ ክንገብር ኣለና ኢልና ሃዲምና" ትብል።
ኣና ፖላንድ ክሰግሩ ክልተ መዓልታት ወሲድሎም- ኣብኡ ድማ ክሳብ ዝቕበልዎም ን24 ሰዓታት ኣብ መስርዕ ተጸብዮም። ጓል 70 ዓመት ኣደ ኮፍ ትብለሉ`ኳ ኣይነበራን ትብል።
ካብ እዋን ሕብረት ሶቭዬት ክሳብ ናጽነት ዩክሬን ዝረኣየት ጓል 70 ዓመት ታቲያና ኖቮቭና፡ ሕጂ ድማ ካብ ዓዳ ተሰዲዳ`ላv
ንሳ ብዛዕባ`ዚ ኣርእስቲ`ዚ ክዛረብ ከለኹ ንብዓት`ዩ ዝስዕረኒ። ነዞም ቆልዑ ይሓዝን፡ ነዛ ሃገርን ንኹሉ ሰብን ይሓዝን ትብል ።
ኣና ሕጂ ኣብ ክራኮው ዝተባህለት ከተማ ፖላንድ ዝቕበልዋ ስድራቤት ረኺባ`ላ።
ዓሰርተታት ኣሸሓት ፖላንዳውያንን ካልኦት ኤውሮጳውያንን፡ ንዩክሬናውያን ስደተኛታት ገዝኦም ክፉት ጌሮምሎም ኣለዉ። ክሪስትና ዝተባህለት ሓንቲ ካብኦም፡ እዚ ንገብሮ ዘለና ባህሪያዊ ሰብኣዊ ግብረ መልሲ`ዩ ትብል።
"ልብኻ ዝሰብር`ዩ ስለዚ ክሕግዝ ኔሩኒ፡ ሓደ ናጻ ክፍሊ ኣለኒ፡ ስለዚ ክኣብያ ኣይክእልን`የ " ትብል እዛ ፖላንዳዊት ሰበይቲ።
ሕጂ ስድራቤት ናኮቭናስ ካብ ፖላንዳውያን ትረኽቦ ዘላ ኣቀባብላ ልዕሊ ክትገልጾ ትኽእል ኮይኑዋ`ሎ። እታ ጓል ሰለስተ ዓመት ቆልዓ`ውን ሓደሽቲ መሓዙት ረኺባ`ላ- ናይ ቁልዕነት ጸወታኣ`ውን ቀስ እናበለ ዝምለስ ዘሎ ይመስል።


text:
ትማሊ ኣብዝተዛዘመ ሳልሳይ ዓለምለኸ ኮንፈረንስ ፋይናንስ ንልምዓት ዝፀደቐ ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ተግባር ኣጀንዳ ሰነድ ብዓይነቱ ዝተፈለየን ዓብዪ ዝላ ዝተርኣየሉን እዩ ክብሉ ክልተ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ገሊፆም።
ምንስቴር ገንዘብን ቁጠባዊ ልምዓትን ኢትዮጵያ ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሎማዕንቲ ዓርቢ ብሓባር ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ እዮም ነዚ ዝሓበሩ።
ኣቶ ስፊያን ኣሕመድ ቅድሚ ሎሚ ኣብ 2002 ኣ/ፈ ኣብ ሜክሲኮ ኣብ 2008 ኣ/ፈ ድማ ኣብ ኳታር ዝተኻየዱ ክልተ ጉባኤታት ብምዝኽኻር ውፅኢት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሳልሳይ ጉባኤ ዝለዓለ እዩ ኢሎም።
ኣቶ ሶፊያን ድኽነት ኣብ ውሽጢ 15 ዓመታት ካብ ዓለም ንምጥፋእ ዝተበፅሐ ስምምዕነት ጥራሕ ከይኮነስ ከመይ ከምዝዕወት ምስ ምንጪ ገንዘብ ተዘርዚሩ’ሎ ኢሎም።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ቴድሮስ ብወገኖም ቅድም ክብል ዝተኻየዱ ክልተ ኣኼባታትን ናይ ኣዲስ ኣበባን ብንፅፃር ሎሚ መራሕቲ ዓለም ኣብ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ግንዘበ በፂሖም ኣለው ኢሎም።
‘’እቲ መስርሕ ልዝብ ከቢድ ነይሩ’’ዝበሉ ዶ/ር ቴድሮስ ብምስዓብ ‘’ናይ 193 ሃገራት ድልየት ንምጥዕዓም የፀግም’ዃ እንተኾነ ክጠዕዓም ግን ክኢሉ’ሎ።እዚ ዝሕብሮ ዓለም ድኽነትን ድንቁርናን ንምጥፋእን ዘላቒ ልምዓት ንምርግጋፅን እንተወሓደ ሓደ ዓይነት ቋንቋ ምዝራብ ዝጀመረሉን ዓለም ቃል ዝኣተዎ ንቕድሚት ናብ ተግባር ናይ ምእታውን ጉዳይ እዩ’’ኢሎም።
ዶ/ር ቴድሮስ ብምውሳኽ ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ተግባር ኣጀንዳ ፖለቲካዊ ሰነድ ግብራዊ ክኸውን ከሎ መሰረታዊ ለውጢ ከምፅእ እዩ ኢሎም።ሸቶታት ልምዓት ዝብሃሉ ኩሎም ምስ ኣተገባብርኦም ዝሓቖፈ እዩ እውን ኢሎም።
ምንስቴር ገንዘብን ኢኮኖሚያዊ ልምዓትን ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድ እቲ ጉባኤ ንኢትዮጵያ ዘለዎ ትርጉም ኣዚዩ ዝለዓለን ኣብ ዓለም ዘለዋ ተሰማዕነት ዝተርኣየሉን እዩ ኢሎም።
‘’ካብ ኣርባዕቲኡ ኩርንዓት ዓለም ዝመፁ መራሕቲ ፖለቲካ፣ናይ ንግዲ ሰባት ኢትዮጵያ ኣብ ዓለም ዘለዋ ተሰማዕነት ማዕረ ክንደይ ምዃኑ ብግልፂ ዝርኣይሉ እዩ’’ዝበሉ ኣቶ ስፊያን ብምስዓብ ‘’ንኢትዮጵያ ዘለዎ ትርጉም ኣዚዩ ዓብዪ እዩ።ቅድሚ ሎሚ ኣኼባታት ኣካይድና ኢና፤ከምዚ ዝበለ ኣኼባ ግን ኢትዮጵያ ኣተኣናጊዳ ኣይትፈልጥን’’ኢሎም።
እዚ ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ተግባር ኣጀንዳ ኣብ ዝቕፅል መስከረም ኒው ዮርክ ኣብዝካየድ መበል 69 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት መራሕቲ 193 ሃገራት ክፍርምሉ ትፅቢት ይግበረሉ።


text:
ብፍላጥ ብዘይፍላጥ ተንኮል እተዓጥቀ
ብእከይ ሓሳባት ልቡ ዝመልአ
ሕልና ኣጥፊኡ ዝደቀሰ ዘጽቀጠ
ብብዝሒ ክፍኣት ውሽጡ ዝማሰነ
ሰላም ሲኢኑ ብጭንቀት እተወርሰ
ድቃስ ሓሪምዎ ልዋም ዝስኣነ
ኣብ መገዲ ሞት ዚመላለስ ተስፋ ዝቐበጸ
ብርሃን ስኢኑ ብጸልማት ‘ተኸበ
ምንባሩ ዝጸልአ ትርጉም ህይወት ዝስኣነ
ካብዚ ክድሕን ዶኾን ምደለየ?
ኣሎ ረዳኢ ንዓይ ዝረድአ
የሱስ የድሕን’ዩ ካብ ከምዚ ዝበለ
ምእንቲ ሓጢኣት ኩሉ ሰብ ኣብ መስቀል ዝሞተ
ይኽእል’ዩ ሕጂ’ውን ነቲ ብእኡ ዝኣመነ
ሰላም ይህብ’ዩ ነቲ ናብኡ እተጸገዐ
ህይወት ብምልኣት ከስተማቕራ ንዝደለየ
ትርጉም ህይወት ኣብኡ ‘ላ ኣብቲ ዝተንስአ
ኣብ ልዕሊ ኩሉ ክገዝእ ዝሰልጠነ
ክርስቶስ እቲ ራእስን መድሓንን ዝኾነ
ፈቃር ጎይታ ንኩሉ ዘፍቀረ
ዕረፍቲ ይህብ’ዩ ነቲ ክስዕቦ ዝወሰነ።
“ኣምላኽ ናይ ዘለኣለም ህይወት ከም ዝሀበና፣ እቲ ምስክር እዚ እዩ እሞ እዛ ህይወት እዚኣ ኣብ ወዱ ኣላ። እቲ ወዲ ዘለዎ ህይወት ኣላቶ ፣ ወዲ ኣምላኽ ዜብሉ ህይወት የብሉን።” (1 ዮሃንስ 5፣ 11-12)


text:
ንግሆ ተንሲእና፡ ኣብ ናይ ቁርሲ ናይ ዕላል ግዜና፣ ንበዓልቲ-ቤተይ ከምዚ ክብል ሓተትክዋ፣ ካብዚ መጺኡ ዘሎ ናይ ኮሮና ቫይረስ ኩነት እንታይ ትመሃሪ ኢለ፧ ሓተትክዋ። ኣይደንጎየትን ድማ ገለ ሰለስተ ዝኾኑ ነገራት ዘርዘረትለይ። ኣነ ድማ ምልእ ኣቢለ፡ ገለ ሓሙሽተ ነገራት ወሰኽኩላ። ግና፣ ኮሮና ቫይረስ ፣ እንታይ ይምህረና፧
መቸም ዘሎናዮ እዋን ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ከም ንቡር፡ ኣንጊህካ ትምህርቲ ኮነ ስራሕካ ዘይትገብረሉ፡ ምስ ብዙሕ ሰብ ዘይትራኸበሉ እዋን ኮይኑ ኣሎ። ኣብዚ ዘለናዮ ሃገር እዃ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ፡ 13 ሚያዝያ 2020 ጀሚሩ፣ ህጹጽ እዋን ተኣዊጁ። ቤት ትምህርትታትን መዋእለ ህጻናት ተዓጺዩ፣ ንቡር ናብራ ድሮ ካልእ መልክዕ ሒዙ ኣሎ።
ብመጀመርታ ንነገራት ናብ ዘይተደለየ መልክዖም ከየትሓዝናን ከየመናፈስናን፣ ንዝወሃቡና ናይ ክኢላታት ሕክምና ምኽርታትን መምሪሒታትን ምክትታል ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። እግዚኣብሄር ኣምላኽና ኢዱ ክዝርግሕን ከድሕነናን ምጽላይ፣ ከምኡ ድማ ብመሰረት ቃሉ፡ እንታይ ይምህረና ይብለናን ምትዃር ምጽናዕ ኣገዳሲ እዩ። ብዛዕባ እዚ ዝምልከት ቅድሚ ገለ መዓልታት ዝጸሓፍክዎ ጽሑፍ ንምንባብ ኣብዚ ምጥዋቕ ይከኣል።
ብምኽንያት ኮሮና ቫይረስ፡ ኣብዚ እዋን ብዙሕ ምትእኽኻብ፡ ብሓባር ብብዝሒ ምዃን ተኣፋፍን ንምፍጣን እዚ ለበዳ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ ተኸልኪሉ ኣሎ። ብፍላይ ድማ ካብ 50 ሰባት ንላዕሊ ዝኾነ ዓይነት ምትእኽካብ ማለት፡ ናይ ቤተ ክርስትያን ሕብረትን መደባትን፡ መርዓ ምስ ደርዓ፡ ቀብሪ ኮነ ጥምቀታት ኮታስ ዝተፈላለዩ ናይ ስፖርት መደባት፡ ሲነማታት፡ ትርኢታት፡ ቤተ መዘከር፡ . . . ወዘተረፈ እቲ ዝርዝር ብዙሕ እዩ። ኮታ፡ ካባና ማንም ሰብ እዃ ሃንደበት ነገራት ብከምዚ ፍጥነት ከምዚ ክቕየሩ ይኽእሉ ኢሉ ዝሓሰበ የለን፡ ግና ኮይኑ ኣሎ።
ዳምዳም ምዕዳግ ሃለክቲ ነገራትን ምልዋጥ ናይ ስራሕ ሰዓታት ድማ ንሰባት፡ ብብርቱዕ ፍርሂ ኣሲሩ ሒዝዎም ይርከብ። እቲ ጽሑፍ ግና፡ ኣይትሰንብዱ፡ ግና ርኣዩ እዩ ዝብለና (ማቴ 24.6)።
ገለ ብዛዕባ – ኮሮና ቫይረስ
ክሳብ እዛ ዘሎናያ ሰዓትን ደቒቕን ድማ፣ ብመሰረት World Meter ድማ፡ ኣብዛ ዝነብረላ ሃገር 1347 ሰባት በዚ ቫይረስ ክጥቕዑ እንከለዉ፡ 54 ሰባት ኣብ ሆስፒታል ተዓቑቦም ሓገዝ ይረኽቡ ኣለዉ፣ 3 ድማ ድሮ ህይወቶም በዚ ቫይረስ ሓሊፉ ኣሎ። ብደረጃ ዓለም ክርአ እንከሎ ድማ፡ ክሳብ እዛ ሒዝናያ ዘሎና ደቒቕ 179,103 ሰባት በዚ ቫይረስ ክጥቕዑ እንከለዉ፣ ድሮ ድማ ህይወት 7,155 ሰባት ወሲዱ ኣሎ። በዚ ቫይረስ ተለኺፎም ካብዝነበሩ ድማ ድማ ከባቢ 78,078 ጥዕንኦም ናብ ንቡር ተመሊሱ ሓዊዮም ኣለዉ። ከም ሃገር ብብዝሒ ካብ ዝተሃስያ ኣብ ቀዳምነት ዝስርዓ ድማ ቻይና፡ ኢጣልያ፡ ኢራን ይርከብአን።
ከም ክርስትያናት፡ ነዚ ኩነታት እንታይ ዓይነት ምላሽ ንህብ ንህሉን ኣሎናን፧ መልስና ምናልባት፣ ብእምነት እምበር ኣይትፍራህ እዩ ዝብል፣ ዝብል ክኸውን ይኻል እዩ። ኣብ ማእከል እዚ ማዕበልን ንፋስን ኮይንና ድማ ንጐይታ እንሓቶ ሕቶ ምናልባት፣ «ጐይታይ፣ በዚ ኩነታት እንታይ ክትምህረኒ ኢኻ ደሊኻ፧ ንዓይን ንህይወተይ’ከ ብኸመይ ይጸልዎን ይልውጦን ይኸውን፧» ዝብል ሕቶታት ክህልወና ተስፋ ይገብር። እዚ ሕቶታት ምሕታቱንን ብዛዕብኡ ምሕሳብን ግቡእ ይመልስኒ።
ገለ ካብዚ ክንመሃሮን ክንሓስበሉ እንኽእል ድማ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል፣
1. ድኻምና
እዚ ናይ ኩሉ ዓለም ጸገም፡ መጀመርታ ዝመሃረና ነገር እንተሃልዩ፣ ደቂ ሰብ ማዕረ ክንደይ ድኹማት ምዃንና እዩ። እዛ ሓሳብ ኣብ ዝጽሕፈሉ ዘለኩ እዋን፡ 175,696 ሰባት በዚ ቫይረስ ክጥቕዑ እንከለዉ፣ ድሮ ድማ ህይወት 6,715 ሰባት ወሲዱ ኣሎ። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ክፋል ዓለም ድማ ነዚ ለበዳ ንምክልኻል፡ ኩሉ ዝኽእሎ ዘበለ ይገብር ኣሎ።
እንተሓሲብናዮ እዃ፣ ሓደ ደቂቅ ተሃዋሲያን ከም ቫይረስ ዘመሰለ፡ ዋላ እዃ ካብ ኮሮና ቫይረስ ንላዕሊ ተላባዒ፣ ንህልውና ወዲ-ሰብ ኣብ ዓለም ካብ ተፈታተነ ደኣ፣ እንታይ እዩ እቲ ምስጢርን መልስን፧ እቲ መልሲ፡ እንድዒ፡ ወይ ንጹር ኣይኮነን፡ እዩ። ቅድሚ እዚ ናይ ሕጂ ኩነታት፡ ኣብ ዓለም ዘጋጠሙ ብዙሓት ለበዳታትን ጸገማትn ኣለዉ፣ ግና ወዲ-ሰብ ብቀሊሉ ስለ ዝርስዖምን ኣዝዩ ድኹምን ስለዝኾነ እዩ።
መዝሙር ናይ ዳዊት፡ ባርያ ኣምላኽ ከምዚ ይብል፣
«ሰብሲ መዓልትታቱ ኸም ሳዕሪ እዩ፣ ከም ዕምባባ መሮር ይዕምብብ። ንፋስ [COVID-19] ኣብ ልዕሊኣ ይሐልፍ እሞ፣ ከቶ ኣይትርከብን እያ፣ ቦታኣውን ኣይፈልጣን እዩ።» መዝ 103፡15-16።
ደቂ-ሰብ ድኹማት ምዃንና ድማ፣ እዚ ኩነታት፡ ብኸመይ ንህይወትና ጸልይዎ ኣሎ፡ ምርዳእ ቀሊል እዩ። ምናልባት፡ ህይወትና ኣብዛ ምድሪ ንክትነብር ከም ትሑዝ ገይርናዮ ጸኒሕና ንኸውን። ግና ከምኡ ኣይኮነን። ነዚ ነገር ኣዘኻኺሩና ይኸውን ኢለ ድማ ይሓስብ። «ጥበበኛ ልቢ ምእንቲ ኽንረክብሲ መዓልትታትና ኽንቈጽር ምሃረና።» መዝ 90.12።
2. ኩላትና ማዕረ ምዃንና
እዚ ቫይረስ’ዚ ዓሌት፡ ሕብሪ ቆርበት፡ ዶብ፡ ዜግነት ኮታ ምንም ነገር ኣይፈላልን እዩ። እዚ ሕማም ቻይናዊ ኣይኮነን። ዋላ እዃ ካብ ቻይና እንተትበገሰ። ኣብ ቻይና ኣሎ፣ ኣብ ኣፍጋኒስታን ኣሎ፡ ኣብ ኢትዮጲያ፡ ደቡብ ኮርያ፡ ኣውስትራሊያ፡ ግብጺ፡ ደንማርክ፡ ኖርወይ፡ ኣሜሪካ፡ ካናዳ፡ ኣርጀንቲና፡ ኮታ ዳርጋ ኣብ ከባቢ 162 ሃገራት ዓለም በጺሑ ኣሎ። ገና’ውን በዚ ቫይረስ ዘይተለክፋ፡ እንዳበጽሐን ይኸይድ ኣሎ።
ወድ-ሰብ፡ ሓደ ስድራ-ቤት እዩ። ብኣምሳለ ስላሴ፡ ዝተፈጥረ ክቡር ፍጥረት እዩ (ዘፍ 1.17)። ሕብሪ ቆርበትና፡ እንዛረቦ ቛንቛና፡ ላህጃታትናን ባህልናን እዃ እንተተፈላለየ፡ ኣብ ኣዒንቲ ቫይረሳትን ተላባዕትንሲ ፍልልይ የብልናን። ኣብ መከራናን ጸበባናን፡ ኣብቲ እንፈትዎም ሰባት ካባና ዝፍለይሉ እዋን፡ ኩላትና ማዕረ ኢና። ከም ሰባት ድኹማት ኢና፡ ግናኸ ወዲ ካልእ ዜጋ ሞይቱ ማለት፡ ወዲ-ኣዳም፡ ሞይቱ ማለት እዩ።
3. ንኩሉ ክንቆጻጸር፡ ክእለት ከምዘይብልና
ኩሉ ነገር ክንቆጻጸር ኢና እንደሊ። ማለት ኩሉ ነገር ክንፈልጦምን ከምዝደለናዮም ክኾኑ ኢና እንደሊ። ናይ ገዛእ ርእስና፡ ወነንትን ወሰንትን፡ ዋላ ኣብ እዋን መከራ ክንከውን ኢና እንደሊ። እዚ እንነብሮ ዘሎና ድሕረ-ዘመናዊ ግዜ፡ ልዕሊ ማንም ግዜ፡ ዝበዝሐ ክፋል ህይወትናን መደባትናን ክንቆጻጸር ዕድል ዝሃበና ንመስል። ንኣብነት፡ ኣብ ገዛና ማዕጾ ብመቆጻጸሪ ርሑቕ ብካሜራ ንቆጻጸር፡ መኪናን ካብ ርሑቕ መን ቀሪብዋ ንፈልጥ፡ ብሓንቲ ምጥዋቕ ኣብ ባንክና ዘሎ ገንዘብ ንቆጻጸሮን ነንቀሳቅሶን፡ ጥዕናናን ናይ ምንቅስቃስ ኣካላት መደባትን ብሓደ ናይ ቴሌፎን መደብ ንቆጻጸር። ኮታ ብዙሕ ነገራት ንቆጻጸር ኣሎና።
ግና፣ እዚ ዓይነት ናይ ምቁጽጻር ስምዒት ግና ድሕሪ ናይ ኮሮና ቫይረስ ለበዳ፡ ሕልሚ ወይ ከም ዝሃፈፈ ጠሊ፡ ወይ’ውን ከም ነቲ ዝተቆጻጸርናዮ ዝመሰለና ከምዘይተቆጻጸርናዮ ገሊጹልና ኣሎ። ስለዚ፣ ኩሉ ይጓየይ ኣሎ፣ ቤት ትምህርቲ ንምዕጻው፡ ኣኼባታት ንምቁራጽን ኮታ፡ ነዚ ኩነታት ንምቁጽጻሩ ይፍተን ኣሎ። ግና ተቆጻጺሮሞ’ዶ፧
ንሕና’ኸ፧ ብጸረ-ነፍሳት ንምሕጻብን፡ ነቲ ናይ ምልባዑ ሓደጋ ከነጒድሎን ክንቆጻጸሮን ንፍትን ኣሎና። ምሕጻብን ምጥንቃቕን ኣዝዩ ኣገዳስን ዝድግፎን እዩ። መምርሒታት ናይ ክኢላታት ሕክምና’ውን ክንከታተል ኣሎና። ግና ነዚ ኩነታት ክንቆጻጸሮ ንኽእል’ዶ፧
4. ካብ ካልኦት ናይ ምንጻል ሕመም
እቲ ካልእ ኣብዚ እዋን ኣገዳሲ ኮይኑ ዘሎ፣ ማሕበራዊ ነገራት ምውጋድ (social distansing) ዝብል እዩ። ምኽንያቱ ድማ እቲ ቫይረስ ኣብ ምትእኽኻብ ዘለዎ ክላባዕ ስለዝኽእል እዩ። ልክዕ እዩ፡ ምእንቲ ዝበኣሰ ከይከውን፡ እሞ ድማ ናብ ካልኦት ሰባት ካብ ምሕላፉ ንምጥንቃቕ እዩ። እዚ ግና ብዙሕ ሰብ ካብ ማሕበራዊ ርክባትን ኣኼባታትን ክግለል ገይሩ ኣሎ።
እዚ ምግላል፡ ንሰባት ካብቲ ተሰከምቲ ቫይረስ ምዃኖም ብዝበኣሰ፡ ናይ ምንጻል ስነ-ኣእምሮኣዊ ስምዒት ከምዝስምዖም ገይሩ ኣሎ። ምኽንያቱ ምግላልን ምንጻልን ቀሊል ኣይኮነን፣ ከም ደቂ ሰብ ንሕብረትን ብሕብረትን እንነብር ፍጡራት ስለዝኾንና።
ስለዚ ብዙሓት፡ ነዚ ተነጽሎ ክገጥምዎ ተገዲዶም ኣለዉ። ኣብዚ ሓደ ትዝ ዝብለና ዛንታ ኣሎ፡ እቲ ጐይታ የሱስ ዝረኸቦ ለምጻም እዩ። እዚ ለምጻም፡ ንበይኑ ሰብ ዘይረኽቦ፡ ካብ ሕብረተሰብ ዝተነጸለ እዩ ነይሩ። ንበይኑ ክነብር ዝተገደደ ሰብ። ኣብ ጎደናታት ከተምኡ፡ ሸናዕ ኢሉ ክንቀሳቀስን ክዛወርን ዘይተፈቕደሉ። ሰባት እንተረኣይዎ ድማ፡ «ርኹስ! ርኹስ!» ኢሎም ዝጭርሕሉ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ከምዚ ይብል፣
«እቲ ቚስሊ ዘለዎ ለምጻም ክዳኑ ቕዱድ ይኹን፡ ርእሱ ኸኣ ይቀላዕ፡ ጭሕሙ ድማ ይኽደን፡ ርኹስ፡ ርኹስ፡ ኢሉ ኸኣ ይጨርሕ።» ዘሌ 13.45 ይብል።
5. ኣብ መንጎ ፍርህን እምነትን ዘሎ ፍልልይ
ኣብ እዋን ነውጽን ቀውስን፡ ግብረ-መልስኻ እንታይ ኮን ይኸውን ፧ ኣብ እዋን ቀውሲ (crisis)፡ ብፍርሂ ንክንድረኽን ቀሊል እዩ። እዚ ፍርሂ ድማ፡ ንኩለንትናን ክገዝኦ ኣዝዩ ቀሊል እዩ፣ ንኣብነት ሕጂ፣ ኣብ ሰሌዳ-መፋትሕ (keyboard) ናይ ኮምፒተረይ፡ ወይ ኣብዚ ዘስተንፍሶ ኣየር፡ ወይ ምስቶም ብኢደይ ሰላም ዝብሎም ሰባት ወይ’ውን ኣብ ኩሉ ነገር፡ ኮሮና ቫይረስ ይህሉ ይኸውን። ክለኽፈኒ ከኣ ይኽእል እዩ፣ ብምባል ብፍርሂ ትግዛእ ኢኻ። ፍርሂ ድማ ናይ ራዕድን ስንባደን (panicking) ይወስደካ። ርዒድካ’ዶ ኣሎኻ፧
ወይ ድማ፡ ኣብዚ እዋን ቀውሲ፡ ካልእ ካብዚ ዝጠቀስናዮ ብዝተፈለየ ግብረ-መልሲ ክንምልሰሉ ንኽእል ኢና – ብእምነት። እምነት፡ ኣብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ እምበር፡ እምነት ኣብ ዘይፍለጥ ሃለንፍሽ ዝኮነ ጽውጽዋያዊ ነገራት ኣይኮነን። እምነት ኣይሓምምን እየ፣ ኣይመውትን እየ ማለት ኣይኮነን። እምነት፡ ኣብ ጐይታና፡ ኣብቲ ሕያዋይ ጓሳ፣ ጐይታ ትንሳኤን ሞትን፣ ህይወት ምስ ትርፉ ዝህብን ምእማን እዩ። ብርግጽ፣ ንሱ፡ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ፡ ምሉእ ምቁጽጻር እዚ ኩነታት ዘለዎ። ንሱ፡ ጥራይ እዩ ኣብ ውሽጢ ማዕበላት፡ ጎደናታትን መገድታትን ክገብር ዝኽእል። ክንእመኖን ክንኣምኖን ዝጸውዓና፣ ክንኣምን እምበር ከይንፈርህ ዝደልየና፡ ንሱ ጐይታ እዩ።
6. ውሽጣዊ ሃረርታ ንኣምላኽን ንጸሎትን
ኣብ ማእከል እዚ ከቢድ ቀውሲ፡ ከም ውልቀ-ሰባት እንታይ ክንገብር ንኽእል፧ እንታይ ፍልልይ’ከ ክንፈጥር ንኽእል፧ ንኣሽቱን ዘይንጠቅም ኮይኑ ክስምዓና ይኽእል እዩ። ግና፡ ገለ ክንገብሮ እንኽእሎ ነገርስ ኣሎ። ናብቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ኣምላኽናስ፡ ክንጽሊ፡ ከነእውን ክንጽውዖን ንኽእል ኢና።
ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ ምጽላይ
ጸሎት፡ ምእንቲ መራሕትን ስልጣናትን ኣብ ሃገራትን ከተማታትን። ምእንቲ እቶም ኣብ ኩሉ ሆስፒታላትን ናይ ጥዕና ትካላትን ንሕሙማን ክኣልዩ ላዕሊ ታሕቲ ዝብሉ ዘለዉ። ንሰብኣይ፡ ሰበይቲ፡ ቆልዑን ኩሎም በዚ ኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት። ምእንቲ እቶም ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት ብምኽንያት ኮሮና ቫይረስ ዘለዉ። ነቶም ብፍርሂ ተዋሒጦም ዘለዉ፡ ኣብ ከቢድ ሓደገኛ ቦታታትን ኩነታትን ዘለዉ። ንኩሎም ደቂ ኣዳም ብፍላይ ድማ ብዕድመ ኣረጋውያን። ጐይታ ንህዝቡ ክሕልዎን ክባልሆን። ጸሎት፡ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ-ወከፍ ፍጡር ምሕረቱን ርህራሄኡን ክልእኽ ምእንቲ። ምእንቲ እተን ንጐይታ የሱስ ዘይፈልጣ ነፍሳት።
ጸሎት ፡ ምእንቲ ምጽኣት ጐይታ፣ ምኽንያቱ ናብቲ ዘዳለወልና ቦታ፡ ናብቲ ናይ ሓደስቲ ፍጥረትን ዘዳለዎልና ሃገርን ንምኻድ፣ ኣብኡ፡ ብዘይ ንብዓት፡ ሓዘንን ሞትን ንምንባር ምጽላይ።
“ኣምላኽ ከኣ ንብዘሎ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ። እቲ ቐዳማይ ሐሊፉ እዩ እሞ፡ ድሕሪ ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን፡ ድሕሪ ደጊምውን ሓዘን፡ ወይ ጫውጫው፡ ወይ ጻዕሪ ኣይኪኸውንን እዩ፡ ኪብል ከሎ ሰማዕኩ።” ራእ 21.4
7. ከንቱነት ህይወት ሰብ
“ከንቱነት ናይ ከንቱነታት፡ ይብል እቲ ሰባኺ፡ ከንቱነት ናይ ከንቱነታት፡ ኩሉ ከንቱነት እዩ። ” (መክ 1.2)።
ደቂ ሰብ፡ ኣብ ማእከል ቀውስን ነውጽን ብቀሊሉ መገዶም ክስሕቱ ይኽእሉ እዮም። ምኽንያቱ ሎሚ ክብሃል እንከሎ፣ መዓልታትና ብብዙሕ ነገራት፡ ሰባትን ብዝተፈላለዩ ፕሮጀክታት ዝተመልኣ፣ ብስራሕን ድሌታት ሃንቀውታና ዝተጸቕጸቃ፣ ብናይ ገዛን ናይ ዕረፍቲ ግዜን ዝተታሕዛ፣ ኣየናይ ገዲፍና ኣየናይ ንመርጽ ምፍላይ ዝሰኣንናለን፣ ቀንዲ ኣገዳሲ ነገር ካብ ህጹጽ ነገር ምፍላይ ዝተሳእነና እዩ። ኣብ ማእከል ናብራና ድማ፡ ገዛእ ርእስና ጠፊኣትና፡ ስኢንናያ ኣሎ።
ምናልባት እዚ ቀውሲ፡ ኣየናይ ነገር ከነቀድምን ነየናይ ዝያዳ ዋጋ ንከፍለሉ ከምዘሎና ዘዘኻኽረና ይመስል። ምናልባት፡ ኣብ መንጎ ትርጉም ኣልቦን ዝያዳ ትርጉም ዘለዎ፡ ክቡር ነገር ክንፈሉ ይድግፈና ይኸውን። ምናልባት፡ ኣብ ቅድሚ መስኮት ቴሌቪዥን ኮፍ ኢልካ ኩዕሶ ምርኣይ፡ ወይ ኣብ ኢንስታግራም እዚኣ ስእሊ ዘርጋሕኩ፡ ኣብ ፌይስ-ቡክ ከምዚ ተባህለ፡ ዘይኮነስ፣ ዝያዳ ህይወት እዚ’ዩ ኢልና፡ ትርጉም ህይወት እነናድየሉ ይግበረልና። ምናልባት፡ ኮሮና ቫይረስ እቲ ቀንዲ ነገር እንታይ ምዃኑ፡ ይምህረና ይህሉ።
8. ተስፋና
ኣብዚ እቲ ቀንዲ ኣገዳሲ ነገር፣ ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ እንታይ ተስፋ ኣሎ ኣይኮነን ኣገዳሲ። ምኽንያቱ ጐይታ የሱስ ርኣዩ፡ ግና ኣይትሰንብዱ ኢሉና ኣሎ (ማቴ 24.6)። እቲ ምኽንያት ድማ ካብዚ ዝኸፍአ፡ ካልእ ብዙሕ መከራ ከምዝኸውን ስለዝነገረና። ብካልእ ድማ ሓደ ቫይረስ ምናልባት ህይወትና ኣብ ምድሪ ከሕጽሮ ይኽእል ይኸውን፡ እቲ ናይ ኩሉ ግዜ፡ ናይ ዘልኣለም ሞት’ከ፧
ዘርኢ ወዲ-ሰብ እዃ፡ ብካልእ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ለበዳ ተጠቂዑን ካብ መጀመርታ ክሳብ ሕጂ በዚ ለበዳ እንዳተሰቀየ እዃ እዩ ዝነብር ዘሎ። እዚ ለበዳ ድማ ሓጢኣት ይብሃል። እሞ፡ ካብዚ ለበዳ ንምድሓን እንታይ እዩ ተስፋኻ፧
ናይ መጽሓፍ ቅዱስና ታሪኽ ኩሉ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ናብዛ ብለበዳ ሓጢኣት ተላቢዓ ዘላ ዓለም፡ ወዱ ክርስቶስ እዩ ልኢኹልና። ክርስቶስ ድማ፡ ናብዛ ብለበዳ ሓጢኣት ዝሓመሙ ሰባት ዝመልእዋ ዓለምና መጺኡ፡ ኣብ መንጎና ተቀመጠ። መከላኸሊ ከሚካላት ኣይተጠቕመን፣ ዘስተንፈስናዮ ኣየር ኣስተንፊሱ፡ ዝበላዕናዮ መግቢ በሊዑ። ካብ ኩሉ ተነጺሉ ሞት፡ ሞተ። ካብ ኩሉ ሰብ ተፈልዩ፡ ተራሕረሐ። ኣቦይ ኣቦይ፡ ንምንታይ ሓደግካኒ ኢሉ ኣብ መስቀል ኮይኑ ጨርሐ።
እዚ ክርስቶስ’ዚ፣ ነዛ ብለበዳ ቫይረስ ናይ ሓጢኣት ዝተበከለትን ዝሓመመትን ዓለም፡ ናይ ዘልኣለም መድሃኒትን ፈውሲ ህይወትን ሂብዋ ኣሎ። እቲ ዝበሎ ቃሉ እሞ ንስምዓዮ፡ የሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰላ፡
“የሱስ ከኣ፡ ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ።
እቲ ብኣይ ዝኣምን እንተ ሞተ እኳ፡ ብህይወት ኪነብር እዩ።
ነፍሲ ወከፍ ብህይወት ዘሎ እሞ ብኣይ ዚኣምን ከኣ ንዘለኣለም ኣይኪመውትን እዩ።
እዚዶ ትኣምኒ ኢኺ፧ በላ።”
(ዮሃ 11.25-26)


text:
Radio Erena: 02 July 2018
14 ደቂንስትዮ ዝርክብኦም 52 ኤርትራውያን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ብምዕማጽ ዝተኸሰሱ ሱዳናውያን ጽባሕ ሰሉስ 3 ሓምለ ኣብ ቤት ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ምዃኖም ንምንጭታት ዜና እታ ሃገር ብምውካስ ወከልቲ ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጡ ሱዳናውያን ክሱሳት፣ ነቶም ስደተኛታት ምዃኖም ዝተገልጹ ኤርትራውያን ኣብ ምብራቓዊ ካርቱም ኣብ ዝርከብ መዝርዓታት ወይ መኻዚኖታት፣ ንኣስታት ሓሙሽተ ኣዋርሕ ጅሆ ሒዞምም ኣብ ዝነበርሉ ግዜ’ዮም ነቲ ጾታውን ኣካላውን ዓመጽ ዘብጽሑሎም።
ግዳያት ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ዝኾኑ እቶም ኤርትራውያን፣ ንኣኽበርቲ ሕጊ ሱዳን ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ነፍሲ ወከፎም ክሳብ 2 ሽሕ ዶላር ክኽፈሉ ይግደዱ ምንባሮም ገሊጾም።
ብዘይካ’ቲ ብማህረቲን ብቃላታን ዘውረድሎም ኣካላውን ሞራላውን ማህሰይቲ፣ ተደጋጋሚ ጾታዊ ዓመጽ ይፍጽምሎም ምንባሮም ሓንቲ ካብተን ትሕቲ ዕድመ ደቂንስትዮ ቃለ-ምስክርነታ ሂባ።
ቤት ፍርዲ ካርቱም ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘካየዶ መጋብኣያ፣ ንቃላትን ምስክርነትን ክሱሳትን ግዳያትን ድሕሪ ምስማዕ’ዩ ንሰሉስ 3 ሓምለ ደጊሙ ክጋባእ ውሳቤ ዝሃበ።
ስእሊ፣ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
===================


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ኤስደለ
ፈጻሚ ሽማግለ ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክርስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ካብ ዕለት 06-11መጋቢት 2016 ፡3ይ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ።
ፈጻሚት ሽማግለ ኤስደለ ኣብ’ዚ ኣኼብኡ ኣብ’ዞም ዝስዕቡ ኣጀንዳታት፥
1) ኣብ ዓለማውን ከበብያዉን ኩነታትን ንህዝባዊ ቃልስና ዘለዎ ትርጉምን
2). ኣብ ሃገራዊ ኩነታት ብሓፈሻ ኣብ
ሀ/ ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ
ለ/ ኩነታት ገባቲ ስርዓት ህግደፍ
3). ኣብ ህሉው ኩነታት ደምበ ተቓዉሞና ብሓፈሻ፡
ሀ] ኣብ ኩነታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባደለ)ን ኣጋጢምውዎ ዘሎ ቅልውላውን መፍቲሒታቱን።
ለ] ኣብ ኩነታት ዝምድና 6 መሓዙት ውድባትን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ምዕባለን ከኣ ብፍላይ
4) ኣብ ህልዉ ኩሉ መደያዊ ኩነታት ውድብና ኤስደለን ኣመልኪቱ ዓሚቑ ገምጋም ብምክያድን ብሱላት መድረኻዊ ዉሳኔታት ብምምሕልላፍን ብዓወት ዛዚሙ ኣሎ። ፈ/ ሽማግለ ኤስደለ፡ ድሕሪ’ዚ ዕዉት 3ይ ሰ/ኣኼብኡ ብቐጠታ ን2ይ ስ/ኣኼባ ማ/ሽማግለ ዝኸውን ጸብጻብ ብምድላዉ፡ ሎሚ ዕለት 15 መጋቢት 2016 2ይ ስሩዕ ኣኼባ ማ/ሽማግለኡ ጀሚሩ ኣሎ።
ዉድብና ኤስደለ ኣብ’ዞም ኣትይዎም ዘሎ ናይ ፈጻሚ ሽማግለን ማእከላይን ሽማግለን ወሰንቲ ኣኼባታት፡ ህልው መድረኽ ንዝጠልቦ ዉራይ ዝበቅዕ ቅኑዕ ፖለቲካዊ ዉሳኔታት ብምምሕልላፍ፡ ዱልዱል ዉድባዊ ሓድነቱን መስመራዊ ጽርየቱን ሓልዩ፡ ህዝብታት ኤርትራ ይጠልብዎ ንዘለዉ ሃገር ናይ ምድሓን ውራይ ዝበቅዕ ዘተኣማምን ሓይሊ ኮይኑ ዘውጽኦ ምድላው ገይሩ ኣሎ። ዝርዝር መድረኻዊ ዕማማትን ፖለቲካዊ ዉሳኔታትን ታሪኻዊ ኣኼባታት ማእከላይ ሽማግለን ፈጻሚ ሽማግለን ዉድብና፡ ኣብ ዝቕጽል ሓጺር መዓልትታት ክወጽእ’ዩ። ተኻታተሉ።
ቤ/ጽ ዜናን ባህልን ኤስደለ
ዕለት 15 መጋቢት 2016
ኣዲስ ኣበባ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10207


text:
ካብ መዝነቶም ዝተላዕሉ አባላት ስለያ ሱዳን ንመጣየሲ ዝተዋህቦም ክፍሊት ብምቕዋም ኣብ ከተማ ካርቱም ተኹሲ ምኽፋቶም ስዒቡ መዓርፎ ነፈርቲ’ታ ሃገር ብግዝያዊነት ምዕጻው ተገሊጹ።
ብተወሳኺ ሰራዊት’ታ ሃገር ኣብ ጎደናታት ከተማ ካርቱም ምውፋሮምን ናብ ህንጻ ቤት ድሕፈት ስለያ’ታ ሃገር ዝወስድ ጎደና’ውን ምዕጻው ናይ ዓይኒ መሰካኽር ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ምሕባሮም ተፈሊጡ።
ሚንስትር ሓበሬታ ሱዳን ፌይሰል መሃመድ ሳልሕ ብቴሌቭዥን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ተኹሲ ዝኸፈቱ አባላት ስለያ’ታ ሃገር ነበር ኮይኖም ንመጣየሲ ዝተዋህቦም ክፍሊት ከምዘይተሓጎሱ ንምግላጽ ናብ ሰማይ ምትዃሶም ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ሰበ ስልጣን ነቲ ጉጅለ ኣጽዋሮም ከረኽቡ ከምዝሓተቱን በቲ ፍጻመ ዝበጽሓ ጉድኣት ከምዘየሎም ሓቢሮም ኣለው።
ሚንስትሪ ሲቪል ኣቭየሽን ሱዳን መዓርፎ ነፈርቲ’ታ ሃገር ንሓሙሽተ ሰዓታት ምዕጻው ሓቢሩ’ሎ።
ኣብታ ሃገር ዝሓለፈ ዓመት ንዝተራእየ ተቓውሞ ዝመርሓ ማሕበር ሰብ ሞያ ሱዳን ሰበ ስልጣን’ታ ሃገር ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ጣልቃ ክኣትው ጸዊዖም ኣለው።


text:
ኮረና ቫይረስ ንምቁፅፃር ኣብ ምክልኻል ጥራሕ ጠመተ ምግባር ይግባእ ክብሉ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ሓቢሮም ::
እቶም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር እዚ ዝበሉ ኣብ ከተማ መቐለ ብኮሮና ቫይረስ ንዝተታሕዙ ዝተዳለወ ማእኸል ፈሊኻ መፅንሒ ዑደት ኣብ ዝገበርሉ እዋን እዩ::
ብተመሳሳሊ ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ኣብቲ ክልል ዝተጣየሸ ግብረ ሓይሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ: ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ዝተፈፀሙ ተግባራት ውሱናት ብምኻኖም አመራርሓ መንግስቲ ጠመተ ሂቦም ክሰርሓሉ ይግባእ ተባሂሉ::
ኣብ ከተማ መቐለ ዝተዳለወ ማእኸል ፈሊኻ መፅንሒ ብቀዳም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ዑደት ኣካይዶም እዮም::
ዶክተር ደብረፅዮን ኣብቲ እዋን: ለበዳ ኮረና ቫይረስ ብምክልኻል ጥራሕ ኢና ክንቆፃፀሮ ንኽእል ኢሎም:: ሓደጋ እቲ ለበዳ ብምርዳእ ድማ ነፍስወከፍ ሰብ ዓርሱ ክከላኸል ኣገንዚቦም:: መንግስቶም ነቲ ቫይረስ ንምክልኻል: ጠመተ ሂቡ ይሰርሕ ከምዘሎ ዝገለፁ ዶክተር ደብረፅዮን: ኣብቲ ክልል ንምቁፅፃር እቲ ቫይረስ ሕግታት ይወፅኡ ኣለዉ ኢሎም:: ብተመሳሳሊ ኣብቲ ክልል ንኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ዝተጣየሸ ግብረ ሓይሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ: ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ክልል ትግራይ ንቲ ቫይረስ ንምክልኻል ይግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ትሑት እዩ ተባሂሉ::
ሓላፊ ቢሮ ሓላዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይ: ኣመራርሓ ዝግባእ ጠመተ ሂቦም ብዘይምስርሖም እዩ ተግባራዊ ምንቅስቓስ ዘይተጀመረ ኢሎም:: ምክትል ኣተሓባባሪ እቲ ግብረ ሓይሊ ዶ/ር ኣብረሃም ተኸስተ ከምዝበልዎ እቲ ቫይረስ ንምክልኻል ተባሂሉ ቅድሚ ሐዚ ኣኼባታት ጠጠው ክብሉ ዝተወሰነ ኮይኑ ግና ተግባራዊ ኣይኸውንን ዘሎ ኢሎም:: ድሕሪ ሐዚ ግና እቲ ውሳነ ብጥብቂ ክኽበር ይግባእ ክብሉ ተዛሪቦም:: ውልቃውን መንግስታውን ትካላት ጥዕና ተሓከምቲ ምሕታት ጠጠው ከብላ ብተመሳሳሊ ድማ መአረሚ ቦታታት ተአረምቲ ንዝበጽሑ ኣካላት ክኽልኽሉን ኣለዎም ዝብል ውሳነ ተመሓላሊፉ እዩ:: ዶክተር ኣብረሃም ኣገልግሎት ወሃብቲ ትካላት ከም ማዛጋጃቤት : ባንክታት ሓይሊ መብራህቲንካልኦትን ነዊሕ ሰልፊ ከይገብራ ይግባእ ኢሎም ። እንዳ መስተን ቤት መግብን’ውን ካብ ኩልግዘ ንላዕሊ ነቲ ቫይረስ ንምክልኻል ግቡእ ቆላሕታ ክህቡ ይግባእ ዝበሉ ኮይኖም ነዚ ዘየተግብሩ ኣካላት ድማ ሓይልታት ፀጥታ ሕጊ ከኽብሩ እዩም ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሓበሬታ ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ ብትግርኛ
እዚ ገፅ ዝተተርጐመ ሓበሬታ ዝሓዘ ኾይኑ፤ ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ ብቋንቋኻ ብዝበለጸ ክትማሃረሉ ትኽእል ኢኻ።
መዝገብ ጥዕናይ (My Health Record) ማለት እንታይ እዩ?
መዝገብ ጥዕናይ ናይ ጥዕና መረዳእታኻ ድሕንነት ብዘለዎ፤ ኣብ ሓደ ቦታ ንኽትቆጻጸር ዝፈቅድ ኢዩ።
እዚ ማለት ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ጥዕና ሓበሬታኻ ከከም አድላይነቱ፤ ኣብ ህጹጽ እዋን ሓዊሱ መዓዝን ኣበይን ህሉው ንኽኸውን ምግባር ኢዩ።
ኣብ መዝገብ ጥዕናይ ዝርከብ መረዳእታ
መዝገብ ጥዕናይ፤ ንወሃብቲ ሓገዝ ጥዕናን መዲኬርን/Medicare ብዝጥዕም ናይ ጥዕና መረዳእታይ ብሓንሳብ ንኽተኣኻኸብ ዝገብር እዩ።
ወሃብቲ ሓገዝ ጥዕና ከም ሓኪም ስድራ ቤት/GPs፤ ፍሉያት ናይ ሕክምናን ናይ ፋርማሲ ስብ ሞያን ብዛዕባ ጥዕናኻ ዝህብዎ ሰነዳት ሕክምና ኣብ ማህደርካ ንኽምዝገቡ ዝገብርን እዞም ዝስዕቡ መረዳእታት ዘጠቓልል ኣሰራርሓ ኢዩ።
-
ብሓኪምካ ዝተተሓዘ ሓፈሻዊ ናይ ጥዕና መረዳእታ፤ ብኻልእ ክረአ ዝኽእል ሓፂር ናይ ጥዕና መግለጺ ይባሃል። እዚ ንሓደሽቲ ሓኻይምን ንኻልኦት ዝሪኡኻ ወሃብቲ ሓገዝ ጥዕና ጠቓሚ መወከሲ እዩ።
-
ናይ ሆስፒታል መውፂኢ ሓጺር መግለጺ
-
ከም ስካን/ራጂ፤ ደምን ዓይነት ናይ ምርመራ ውፅኢት ፀብፃባት
-
ሓኪም ዘኣዘዘልካ ፀብፃብ ኣፋውስ
-
ካብ ሓኪምካ ዝተፃሓፉ መሳገርቲ/referral ደብዳበታት
ናይ መዲኬር/Medicare መረዳእታ
ሓዱሽ ካርድ ክትወሃብ ከለኻ ካብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ዘሎ ናይ መዲኬር/ Medicare ሓበሬታ ከጠቓልል ይኽእል እዩ። እዚውን ወፃእታት ሕክምና፤ መርመራን ኣፋውስን፣ውሳነ ውህብቶ ውሽጣዊ ኣካልን/ organ ክታበትን ከጠቓልል ይኽእል ኢዩ።
ናይ ጥዕና መረዳእታኻ መን ክርእዮ ከምዝኽእል ተቖፃፀር
ኣብ መዝገብ ጥዕናይ ውሽጢ ዝርዝር እቶም መዝገብካ ዝረኣዩዎ ኣካላት መንነትን መዓዝን ከምዝረኣይዎ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ። ተወሳኺ ብሕታዊነት/ ሓለዋ ምስጢርካ እንተደሊኻ፤ ንውልቃዊ ሰነዳትካ መን ክርእዮ ከምዝኽእል ንምውሳን ቀይዲ/ መኽፈቲ ሚስጢራዊ ምልክት ክተውጽእ ከምትኽእልን ኣብዝኾነ እዋን ዝደለኻዮም ሰነዳት ክትዝርዝውን ትኽእል ኢኻ።
ንፈለማ እዋን መዝገብ ጥዕናይ ምኽፋት
ኣብ መዝገብ ጥዕናይ ንምርኣይ myGov ተጠቐም። ብዙሓት ናይ ኣውስትራሊያ መንግሥቲ ግልግሎታት ብመስመር ንምጥቓም myGov ድሕንነቱ ዝሓለወ መገዲ እዩ።
-
ናብ myGov ኣካውንቲኻ ንም እታው ውልቃዊ መለለይ መንነትካ ብምግላፅ ንመርበብ ሓበሬታ፡ my.gov.au ምክፋት።
-
‘Services/ኣገልግሎት’ ዝብል ምምራጽ።
-
‘Link another service/መራኸቢ ካልእ ኣገልግሎት’ ዝብል ምረፅ።
-
‘My Health Record/ናተይ ጥ ዕና ሪኮርዲ’ ዝብል ምረፅ።
-
መንነትኻ ምግላጽ እዩ።
ናይ myGov ፋይል እንተዘይሃልዩካ፤ ብmy.gov.au. ጌርካ ክትከፍት ትኽእል ኢኻ።
ተፃዓንቲ ናይ መረዳእታ ፍልፍላት
ነዞም ፅሑፋዊ ፍልፍላት ሓበሬታታት ትግርኛ ክትፅዕኖም ትኽእል ኢኻ:
-
ፅሑፋዊ ሓበሬታ - ውሑስ ጥዕናዊ መረዳእታ ኣብ ሓደ ቦታ
-
ተበታኒ ጽሑፍ - ውሑስ ጥዕናዊ መረዳእታ ኣብ ሓደ ቦታ
-
ጥራዝ - መረዳእታ ጥዕናኻ መን ክርእዮ ከምዝኽእል
-
ጥራዝ- ናይ ጥዕና መረዳእታኻ ብኸመይ ሓለዋ ከምዝግበረሉ።
ኣዘራርቡና
ሓገዝ ትደሊ’ዶ? ኣብዚ ታሕቲ ዘሎ ዝርዝር መረዳእታ ጌርኩም ኣዘራርበና።
ብስልኪ
መዝገብ ጥዕናይ ሓገዝ መስመር (Help line) – 1800 723 471 (መማረጺ 1).
ናይ ሓገዝ መስመር ኣብ መዓልቲ ን24 ሰዓታት፤ ኣብሰሙን 7 መዓልታት ይውሃብ እዩ።
ብነፃ ምድዋል (ካብ ሞባይል ምድዋል ክፍሊት ኣለዎ)።
ብትግርኛ ሓገዝ እንተደሊኻ፤ ናብ Translation and Interpreting Service ብስልኪ 131 450 ጌርካ ደውል።
ናይ ምስማዕ ወይ ናይ ምዝራብ ሓገዝ እትደልዩ ናብ ሃገራዊ መልእኽቲ መማሓላለፊ ኣገልግሎት (National Relay Service) ወይካዓ ብቑፅሪ ስልኪ 1300 555 727 ደውሉ።
ብጽሑፍ ናብ
My Health Record
GPO Box 9942
Sydney NSW 2000
ብዛዕባ myGov ወይካዓ መዲኬር/ Medicare ሕቶታት እንድሕር ሃሊዩካ፤
ብዛዕባ myGov ወይኻዓ መዲኬር/Medicare ሕቶ እንተሃልዩካ፤ኣብ ማይጐቭ ሓገዝ መውሃቢ ጠረጴዛ (myGov Helpdesk) ኣዘራርብ።
ብዛዕባ ምሕላው ውልቀ ምስጢር ጥርዓን ምቕራብ
ብዛዕባ ብሕታዊነት/ምሕላው ምስጢር መዝገብ ጥዕናይ ቅድም ክብል ንዘቕረብካዮ ጥርዓን ብዝተውሃበካ መልሲ ሕጉስ እንተዘይኾንካ ንናይ ኣውስትራሊያ መረዳእታ ውሃቢ ኮሚሽነር (Office of the Australian Information Commissioner (OAIC)) ጥርዓን ክተቕርብ ትኽእል ኢኻ።
ርክብ ምስ ኣውስትራሊያ ናይ ጥዕና ኣሃዛዊ መረዳእታ ወኪል (Australian Digital Health Agency)
ናይ ኣውስትራሊያ ናይ ጥዕና ኣሃዛዊ መረዳእታ ወኪል ከም ኣላይ ስርዓት (System Operator) ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ ብኢሜይል፣ ብሓፂር ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ/SMS፣ ወይ ብስልኪ ደዊሉ ካብ ሕብረተሰብ ኣባላት ኣገዳሲ ናይ ውልቂ መረዳእታ ኣይሓትትን፣ ናብ ገፅ መርበብ ብምኻድ ብዛዕባ ምርኣይ ይኹን ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ መንነት ንምርግጋፅ ዘድሊ ናይ መእተዊ ሓበሬታ ኣይሓትትን።
ወኪል ናይ ኣላይ ስርዓት ንሕዝባዊ ኣባላት ውሱን ብዝኾነ ኵነታት ከዘራርብ ይኽእልዩ፤ ንኣብነት፤
-
ሓደ ውልቀሰብ ምስ መዝገብ ጥዕናይ ብዝተሓሓዘ ናብ ናይ ሓገዝ መስመር ደዊሉ ኣብ ውሱን ጕዳይ ፍታህ ንኽረክብ መሊስኩም ደውሉለይ ዝብል መልእክቲ እንድሕር ገዲፉ፤
-
እቲ ተጠቃማይ መዝገብ ጥዕናይ ብዝኾነ ሰብ እንድሕር ትራእዩ ብሓፂር ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ/ SMS ወይካዓ ብኢሜል ጌርኩም ኣፍልጡኒ ኢሉ እንድሕር መሪፁ።
-
ዋላ ብዙሕ ዘጋጥም ተዘይኮነ እቲ ኣላይ ስርዓት ምስቲ ኣሰራርሓ ዝተዛመደ ዝተፈጠረ ጕዳይ መፍትሒ ንኽረክብ ከዘራርበኩም ይኽእል ኢዩ።
ስልጣን ዘለዎ ተወካላይ ኣላይ ስርዓት፤ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ቅድሚ ምዝርራቡ ኩልሻዕ መንነቱ ከረጋግፅ ዝኽእል ከይዲ ክሓልፍ ኣለዎ።
ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ ዝምልከት ካብ መታለልቲ ብሓፂር ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ/ SMS ወይካዓ ኢሜል መልእኽቲ በፂሑኒ ኢልካ እንድሕር ተሻቒልካ እቲ ዝተላእኸልካ መልእኽቲ ይኹን ዝኾነ ዘጠራጥር ስልኪ እንድሕር ተደዊሉልካ ሽዑ ንሽዑ ንመዝገብ ጥዕናይ ኣላይ ስርዓት ብስልኪ 1800 723 471 ደዊልካ እቲ ጉዳይ ክምርመረልካ ግበር።
ዝኾነ ናይ ምጭብርባር እንድሕር ጠርጢርኩም ብScamwatch report a scam page ኣቢሉ ናብ ኣውስትራሊያ ውድድርን ተጠቓማይ ኮሚሽን (Australian Competition and Consumer Commission) ሪፖርት ክግበር ኣለዎ።


text:
ኣብ መንጎ ወታሃደራዊ ሓይሊ ማይነማርን ካቺን ናይ ናጽነት ሓይሊን ዘሎ ግጭት ነቲ ሃገር ናብ ስእነት መሬት፡ ምዝንባል ዜጋታትን ምብትታትን ስድራቤታትን ዝአመሰሉ ቁጠባዊ ጸገማት ይፈጥር ምህላዎም ይግለጽ ኣሎ። ብዙሓት በርማዊያን ደቂ ኣንስትዮ ናብ ጎረቤት ቻይና ብምኳድ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ግዱድ መርዓን ይቓልዓ ምህላወን’ውን ብተወሳኺ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ማይነማር ዝርከቡ ስራሕ ዘይብሎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ስድራቤታት በብጊዚኡ አታዊ ንምርካብ ናብ ቻይና ይሰግሩ።
እቲ ኣብ 2015 ዝተዛዘመ ሓደ ቆልዓ ምውላድ ዝብል ፖሊስ ቻይና ድማ ቀንዲ ጠንቂ ምዃኑ ይግለጽ ምክንያቱ ኣብታ ሃገር ቁጽሪ ደቂ ተባዕትዮ ካብ ቁጽሪ ደቂ ኣንስትዮ ኣዝዩ ዝበዝሓ ብምኳኑ ብዙሓት ዝምርዓውወን ወይ ዝወልዱለን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ንምምጻእ ይግደዱ።
ዝበዝሓ ጊዜ ድማ ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዘለዋ ንሓደጋ ይቓልዓ።ስማ ክትገልጽ ዘየደለየት ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብመንገዲ መሓዙታ ስራሕ ንምርኻብ ናብ ቻይና ምምጻኣን ድሒራ ግን ሃለዋታ ኣጥፊኣ ጅሆ ምትሓዛ ትገልጽ።
“ብብዙሕ ስቅያት ኣብ ኣጸጋሚ ኩነታት ይነብር ኔረ። ግዳይ ጾታዊ ዓመጽ’ውን እየ። ዋላ’ዃ ምስኦም ንምድቃስ ፍቃደኛ እንተዘይነበርኹ ኣገዲዶሙኒ፡ ዓሚጹኒ ድሕሪኡ ድማ ነፍሰ ጾር ኮይነ”ትብል።
ዋላ’ኳ ገለ ካብዞም ጉዳያት ብንጹር ገበን ከምተፈጸመ ዘርእዩ እንተኾኑ ገለ ድማ ኣብ እዋን ብስምምዕ ስድራቤታት ዝካየዱ መርዓ ከም ዝያዳ ገዝሚ ምሃብ ዝብሉ መብጽዓታት ብምሃብ ጀሚሮም ዳሕራይ መልክዖም ዝቐየሩ እዮም።
ተሓላቒ መሰላት ዝኾነ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ካቺን ስድራቤታት ካብ ዘለዎም ሰናይ ትምኒት ዝተበገሰ’ዩ እንተኾነ ሳዕቤን እቶም ብወለዲ ስምምዕ ዝፍጸሙ መርዓ ዝተረድኡ ኣይመስለናን ይብል።
ሓንቲ ካብ አባላት’ዚ ማሕበር ሰንግ ካሃም ከምዚ ትብል።
“ መብዛሕትኦም ወለዲ ደቆም ንቻይናዊ ሰብኣይ ክምርዓዋ ይደልዩ ምክንያቱ ዝሓሸ ናብራ ክረኽባ ስለዝደልዩ፡ መንግስቲ ቻይና ንዜጋታቱ ብዝሓሸ ኩነታት ይሕዝ’ዩ ኢሎም ስለ ዝኣሙኑ’ዩ”ትብል።
ኣብ መንጎ መንግስቲን ተቓወምቲ ካቺን ኣብ ቀረባ ዝተላዕለ ሓድሽ ግጭት ድማ ነቲ ተጀሚሩ ነበረ ልዝብን ምርግጋእ’ቲ ዞባን ደው ክብል አገዲዱ’ዩ። ተሓለቒ መሰላት ድማ እዚ ነቲ ገበናት ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ክውስኽ ዝገብር’ዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልጹ።


text:
Radio Erena: 17 September 2017
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሶማልያ ኣንጻር ዕጡቓት ጉጅለታት ኣብ ዘካየድዎ ግጭት ብውሑዱ ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ተገሊጹ።
እቲ ብቀዳም ዕለት 16 መስከረም ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ዝተኻየደ ግጭት ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተገልጸ ካልኦት ሓያሎ ሰባት’ውን ቆሲሎም ከምዘለዉ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ንፍሉይ ዕማም ከምዝቖመ ዝንገረሉ እቲ ‘ሓይልታት ጸጥታን ምርግጋእን’ ዝተባህለ ኣሃዱ መንግስቲ ሶማልያ፣ ስርሑ ካብ ዝጅምር ንሓያሎ ብጉጅለ ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ሶማላውያን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዘእተወ ይንገረሉ።
ብካልእ ወገን ኢጋድ፣ ኣል ሸባብ ናይ ሶማልያ ንዘካየዶ ተኸታታሊ ናይ ሽበራ መጥቃዕታት ዝኹንን መግለጺ ብዓርቢ ዕለት 15 መስከረም ኣውጺኡ።
እቲ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሳምንታት ብፍላይ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ሶማልያ ዝተኻየደ ተኸታታሊ ሽበራዊ መጥቃዕታት፣ ህይወት ሰላማውያን ሰባት ካብ ምውሳድ ሓሊፉ ካልእ ዘፍረዮ ከምዘይብሉ ድሕሪ ምግላጽ፣ ዳግማይ ህይወት ክዘርኣ ጀሚረን ዝነበራ ቁሸታትን ከተማታትን ደቡብ ሶማልያ፣ ንድሕሪት ከምዝምለሳ ገይሩወን ኢሉ።
==================


text:
Radio Erena: 25 October 2018
ኣብ ኤርትራ፣ ድሕሪ ምእሳሮም ንነዊሕ ዓመታት ደሃዮም ጠፊኡ ዝጸንሐ ኢትዮጵያውያን ተፈቲሖም።
ኣቐዲሙ፣ ንሸሞንተ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሐ ኢትዮጵያዊ ፓይሎት ኮለነል ታደሰ ሙሉነህ ክፍታሕ እንከሎ፣ ኣብዚ ቅንያት እዚ ድማ፣ ንኣስታት 20 ዓመታት ዝተኣስረ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ነጋ ተገኝ ተፈቲሑ ናብ ዓዱ ተፋንዩ ኣሎ።
ኢትዮጵያዊ ፓይሎት ኮለነል ታደሰ ሙሉነህ፣ ንሸሞንተ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሓሉ ከቢድ ስንክልና ስለ ዘጋጠሞ፣ ኣብ ሃገሩ ጽዑቕ ሕክምና ይካየደሉ ኣሎ።
እቲ ኣብራሪ ሚግ 23 ዝነበረ ኮለነል፣ ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ደርግ ካብ ስራሕ ድሕሪ ምብራሩ፣ ኣብ ኤርትራ ከም መምህር ኣብራሪ ኮይኑ ይሰርሕ እኳ እንተነበረ፣ ድሕሩ ብመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝቖመ ዕጡቕ ግንባር ሓርበኛታት ኢትዮጵያ ከም ሓላፊ ኮይኑ’ዩ ተመዚዙ።
እንተኾነ ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ፣ ብሓይልታት ጸጥታ ኤርትራ ተወሲዱ፣ ብዘይዝኾነ ክስን ፍርድን ንሸሞንተ ዓመታት ተኣሲሩ።
ንሱ ንማዕከን ሓበሬታ ኢሳት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ብዘይዝኾነ መግለጺን ወግዓዊ ክስን ንሸሞንተ ዓመታት ተኣሲሩ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ብዘይዝኾነ መግለጺ ናብ ዓዱ ከምዘፋውዎ ገሊጹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ተዓቝቡ ዝርከብ ኮለነል ታደሰ፣ ብዓረብያ ስንኩላን ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ብምሕባር፣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ተወሳኺ ሕክምና ንምርካብ ኢትዮጵያውያን ሓገዝ ክገብርሉ ሓቲቱ።
ነቲ ኮለነል፣ ብቀረባ ካብ ዝከታተሉ ዘለዉ ሓካይም ብወገኑ፣ ጠንቂ እቲ ስንክልና፣ ንነዊሕ እዋን ክንቀሳቐስ ብዘይምኽኣሉ ኣብ መገጣጠሚ ኣካላቱ ብሰንኪ ዘጋጠመ ሕበጥን ረኽስን ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ብዝግበረሉ ዘሎ ሕክምና ምምሕያሽ ከምዘርኣየ ሓቢሩ።
ኣብ ኤርትራ፣ ሓያሎ ዜጋታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ብዝተፈላለየ ክስታት ተኣሲሮም ደሃዮም ከምዝጠፍአ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ፣ ብዘይክስን ፍርድን ደቂ ሰብ ብምእሳርን ብምስቓይን ግኑን ስም ዘለዎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብፖለቲካ፣ ሃይማኖት፣ ስግረ ዶብን ካልእ ምኽንያታትን ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ ማእሰርቲ ሒዝዎም ዘሎ ኤርትራውያን’ውን ተመሳሳሊ ስቓይ የሕልፉ ከምዘለው ይጥቀስ።
ብዙሓት ካብኣቶም’ውን፣ ብሰንኪ ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ስቓይን ከምኡ ድማ ሰኣን ግቡእ ሕክምና ምርካብን፣ ግዳያት ስንክልናን ሞትን ከምዝኾኑ ይፍለጥ።
====================


text:
ሓጋዝ ምርካብ ምስላጥ ኣብ ቤት ጽሕፈታት
ምስ መሳርሒ ምስ
እንታይ ኢዩ?
ንጥፈታት መሳርሒ ( ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነት ንጥፈታት፣ ናይ ስራሕ ፣ ተቀማጢ\ት ዜጋ ንሙኻን ፣ ብፍሉይ ንረፍጂ ስዴተኛታት ናይ ዑቕባ ንዝረኸቡ\ባ ኣብ ኵሉ መዳይ ናይ ምስላጥ ሓገዝ ምርካብ ፣ ናይ መንበሪ ገዛ ፣ ኣብ ክፍሊ ጥዕና ፤ ናይ ስድራቤት ፣ ናይ ስራሕ ፣ ቃንቃ ፈረንሳይ ፣ መጎዓዝያ…
ነዞም ዝስዕቡ ንምርካብ ኣብ ዞባ ላ ኡት ሶን ክትቅመጡ\ጣ ኣለኩም\ክን ::
ንመን ኢዩ ፧
6 ወርሒ ኵሉ ግዜ ኣብ 3 ወርሒ ይሕደስ
ዞባ\ ዴባርትሞ
70 - Haute-Saône
ኣብ መንብሪ ገዛ መጺኻ ሓገዝ ምርካብ ይከኣል ኢዩ ::
6 ወርሒ ኵሉ ግዜ ኣብ 3 ወርሒ ይሕደስ
ዞባ\ ዴባርትሞ
70 - Haute-Saône
ኣብ መንብሪ ገዛ መጺኻ ሓገዝ ምርካብ ይከኣል ኢዩ ::
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ርእሰ ምሕደራ ሙኻን ነብስኻ\ኺ ምኽኣል
ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውዲ ምስልሳል ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈታት ሓገዝ ምርካብ፣ ወይ መንበሪ ገዛ ንምርካብ ፣ ኣብ ናይ ክንክን ጥዕና ፣ ናይ ስድራቤት ፣ ምዝንጋዕ ፣ ትምህርቲ ቃንቃ ፈረንሳይ ፣ ምሕደራ ናይ ቁጠባ፣ ናይ ባህሊ ካልእን …
ምስና ኵሉ ነገር ክኽወን ይኽእል ኢዩ !
ኣብ መንብሪ ገዛ ብውልቃዊ\ት ቆጸራ ክንብገርለኩም\ክን ንኽእል ፣ ኣብ ሓደ ቦታ ተመጣጣኒ ዝኾነ ምስ ኵነታትኩም\ክን፣
ወይ ኣብ ማእከል ቤት ጽሕፈታት ፣ ኣብ ዝኾነ ዓይነት ጸገም ንዘጋንፈኩም\ክን ሓገዝ ምርካብ ::
ሓደ ፕሮጀክት ናይ ሞያዊ\ት ምዕባይ
ሓደ ፕሮጀክት ንምሃናጽ ድልየት ኣለኩም\ክን ዶ ፣ ብዛዕባ ኮርስ ትምህርቲ ፣ ወይ ስራሕ ንምርካብ ፣ ክትምዝገቡ\ባ፣ ናይ ፖል ኣምፕልዋ ኣክችዋሊዘ ንምግባር ደክላረ ንምግባር ኣብ ፖል ኣምፕልዋ ፣ ሲቪ ንምጽሓፍ ወይ ሓደ መሰነይታ ስራሕ ንምድላይ ፣ ኮርስ ትምህርቲ ናይ ተግባር ፣ ናይ ውድድር ንምቅራብ ብ ኣካል ወይ ብ ኢንተርነት ኦን ላይን ስራሕ ንምርካብ ::
ምስና ኵሉ ነገር ክኽወን ይኽእል ኢዩ !
ኣግልግሎት ናይ ኣቨ ኡ ሰ AVEC ምስ ዝተፈላለዩ ማሕበራት መሻርኽቲ ናይ ደባርትመንት ዞባዊ ኣብ ስራሕ ናይ ሞያዊ\ት ምትእታው ብትኩረት ኣብርቲዑ ይሰርሕ ::
ምድላዋት ኣብሊጽካ ምርኣይ ናይ ምውፋር
ኣውቶቡስ ሞጎዓዝያ ክትወስዱ ትደለዩ\ያ ዶ ? ትርየን ባቡር ? ብሽክሌታ ክተገዝ ኡ ትደልያ\ዩ ዶ ? ናይ ኤልተሪክ ትሮቲነት ? ኮድ ናይ ቃል መምርሒ ፍቃድ ? ናትኩም\ክን ናይ ቅድም መምርሒ ፍቃድ ክትቅትሩ\ራ ትደልዩ\ያ ዶ ? ምስና ኵሉ ነገር ክኽወን ይኽእል ኢዩ !
ንጥፈታት መሳርሒ AVEC ካብ 2019 ዓመት ትምህረት ጀሚሩ ብዛዕባ ምውፋር ናይ ሞጋዕዝያ ሰሪሑን ይሰርሕን ኣሎ ፣ መምርሒ መሐበሪ ን ዓኹም\ኽን ንምሕጋዝ ተዳልዩ ኣሎ ::
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ብ ኢመይል ኣድረስ ወይ ብ ቁጽሪ ተሌፎን ርኸቡና
በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ተሌፎን 07.86.47.93.39 ወይ ብ ኢመይል ኣድረስ mc.simard@orange.fr.ርኸቡና::
ናይ ስራሕ ሰዓታት
ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 9h ክሳብ 17h.ዘሎ ግዜ ርኸቡና ::
ናይ ድጋፍ ሓገዝ ክትረኸቡ\ባ ኣለኩም\ክን ::
ኣብ ዞባ ኡት ሶን ክትቅመጡ\ጣ ድልየት ኣለኩም\ክን ዶ ? ምስ ናትኩም\ክን ኣሲስታን ሶሲያል ካብ ምዝራብ ኣይትጠራጠሩ ወይ ምስ ናትኩም\ክን ኣማኻሪ\ት ናይ ፖል ኣምፕልዋ ፣ ወይ ምስ ዋና ገዛ ከም ኡውን ንትፈልጥኹም\ኽን ::
ናይ ቆጸራ መደብ ግበሩ\ራ ::
ዞባ ኡት-ሶን ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማ ኣግልግሎት ተዳሊዮም ኣለው : ሉር ፣ ቨሱል ኦሪ ኩር ፤ ሳንት ሉፕ ፣ ሰሙዝ፣ግረይ ፣ፍራንዝ ነ ሉ ሻቱ ፣ ካል እን ከተማታት …
ናብ መንበሪ ገዛ ናይ ዑደት መደብ ተዳሊዮም ኣለው ከ ከም ኵነታቱ ድለየታት ንምምላእ ኣድላዪ እንተ ኾይኑ ::


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ገማግም ማያት የመን ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብውሑዱ ናይ 30 ኢትዮጵያዊያንን ሶማልያዊያንን ሬሳ ከምዝተረኽበ ገሊጹ።
ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ብጀልባ ይጉዓዙ ዝነበሩ ክኾኑ ከምዝኽእሉ እቲ ትካል ሓቢሩ’ሎ።
ካብታ 152 ሶማልያዊያንን ኢትዮጵያዊያንን ጽዒና ዝነበረት ጀልባ ናብ ጅቡቲ ተምርሕ ከምዝነበረትን ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ገሊጾም ኣለው እታ ጀልባ ዝተገልበጠት ድምጺ ተኩሲ ምስ ሰምዑ ከምዝኾነ’ውን ሰራሕተኛታት ረድኤት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም ኣለው።
ወሃቢ ቃል ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ጆወል ሚልማን እታ ጀልባ ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ትንቀሳቀስ’ያ ተባሂሉ ከምዝእመን ካብቶም ስደተኛታት ብተወሳኺ ገንዘብ ንምርኻብ ተኹሲ ከፊቶም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ገሊጾም።
ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ካብ ቁበጺ ተስፋ ዝተላዕለ ካብ የመን ክወጹ ናብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከምዝኸዱ ተገሊጹ።


text:
መንግስቲ ቤላሩስ፡ ንስደተኛታት፡ ብመገዲ ሃገሩ ኣቢሎም፡ ናብ ጎረቤት ሃገር ፖላንድ ንኸሕልፍ ይፍትን ምህላዉ ብሰፊሑ ይኽሰስ። መራሕቲ ዝማዕበላ ሃገራት ጕጅለ 7 ድማ ነቲ ቤላሩስ እተካይዶ ዘላ ናይ ኢደ-ዙር ዝሑል ኲናት ኣትሪረን ነቒፈን።
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ካናዳ፡ ፈረንሳይ፡ ጀርመን፡ ኢጣልያ፡ ዓዲ፡ብሪጣንያን ኣመሪካን ኣብ ዘውጽኡዎ ሓባራዊ መግለጺ፡ ቤላሩስ እትገብሮ ዘላ ንስደተኛታት ናብ ዶባት ፓላንድ ምጽጋዕ ብቐጥታ ደው ከተብሎን ከምዚ ዝመስል ተዃታዂ ባህሪ ደው ከተብልን ጸዊዕም።
ሃገራት ኤውሮጳ፡ ፕረዚደንት ቤላሩስ ኣሌክሳንደር ሉካሸንኮ ካብ ማእከላይ ምብራቕ ዝመጹ ስደተኛታት ናብ ሃገሩ ክኣትዉ ዕድል ከፊቱ ናብ ፖላንድ ንከቕንዑ ዕድል ብምኽፋቱ’የን ዝነቕፍኦ። ከም መግለጺ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ፕረዚደንት ሉካሸንኮ ከምኡ ዝገበረ፡ ንምጕዕጻጽ ምርጫ ኣመልኪተን ሃገራት ኤውሮጳ ድሕሪ ዘንበራሉ እገዳ’ዩ። ቤላሩስ ግን ነቲ ክሲ ትነጽጎ’ያ።
ሃገራት ጕጅለ 7 ብሓሙስ ኣብ ዘውጽአኦ መግለጺ፡ ፕረዚደንት ሉካሸንኮ ነዚ ስጕምቲ ዝገብር ዘሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ንዝገብሮ ዘሎ ሰፊሕ ሰብኣዊ ጥሕሰታት ኣቓልቦ ንምጥምዛዝ’ዩ ይብላ።


text:
ኢጣልያ ንስደተኛታት ሓገዝ ትህብ መርከብ ሎሚ ሓሙስ ናብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ምብጋሳ ኣብታ ሃገር ዝመደበረን ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ገሊጸን።
ምብጋስ እታ መርከብ ዝተገለጸ ንነዊሕ እዋን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓገዝ ትህብ ዝነበረት መርከብ አኳይረስ ናብ ወደባት ማርሰል ኣብ ዝበጽሓትሉን ፓናማ እታ መርከብ ኣብ ትሕቲ ባንዴራኣ ከይትጉዓዝ ድሕሪ ምክልኻላ’ዩ።
እታ ‘ማር ጆኒ’ ዝተባህለት ሓዳሽ መርከብ ኣብ ትሕቲ ናይ ኢጣልያ ባንዴራ ከምትጉዓዝን ካብ ወደብ አጉስታ ሲሲሊ ትማሊ ረቡዕ ምብጋሳን ተፈሊጡ’ሎ።
እታ መርከብ ስደተኛታት ንምሕጋዝን ናብ ውሑስ ወደባትን ንምግዓዝ ዘይኾነ ኣብ ሓደጋ ዘለዋ ስደተኛታት ዝጸዓና መራኽብ ንምልላይ ናብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ምውፋራ ተገሊጹ።
ብተወሳኺ ህላወ’ታ መርከብ ነቲ ብወታሃደራዊ መራኽብ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያን ዓለምለኸ ሓለዋ ባሕሪን ዝተዓበለለ ማእከላይ ባሕሪ ሲቪላዊ ህላወ ንኽሕልዎ ምዃኑ ተሓቢሩ’ሎ።
ኣቐዲሙ ናይ ስጳኛ ዘይመንግስታዊ ትካል ፕሮኣክቲቫ ኦፕን ኣርምስ ‘ኣስትራል’ ዝተባህለት መርከቡ ናብቲ ከባቢ ሊብያ ምልኣኹን ይዝከር።
እታ መርከብ ብተወሳኺ ንዝኽሪ መበል ሓሙሻይ ዓመት ኣብ ገማግም ላምባዱሳ ዝሞቱ 366 ስደተኛታት ናብቲ ወደብ ምኻዳ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ኣብ 2013 ዓ.ም ኣብ ላምባዱሳ ዘጋጠመ ሓደጋ ምጥሓል 366 ስደተኛታት ኢጣልያ ስደተኛታት ንምድሓን ወታሃደራዊ ስርሒት ዘካይዳ መራኽብ ናብ ማእከላይ ባሕሪ ክተውፍር ዝደረኸ ክከውን ከሎ ድሒሮም ዘይመንግስታዊ ትካላት’ውን ነቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ተሓዊሶሞ። እንተኾነ ኣብዚ ሕጂ እዋን መብዛሕትኦም ሓገዝ ወሃብቲ መራኽብ ዘይመንግስታዊ ትካላት ነቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘካይድዎ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ደው አቢሎም ኣለው።
ጸብጻብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ድሕሪ ናይ ላምባዱሳ ሓደጋ ኣስታት 15,000 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ምሟቶም ይገልጽ።


text:
ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ 22 ፓርትታት ኣብ ዝሳተፍሉ ልዝብ መድረኽ ዋና ተላዛባይ ኮይኑ ክቐርብ እንተዘይኮኑ ድማ ጎኒ ንጎኒ በይኑ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ንምልዛብ ሕቶ ኣቕሪቡ’ሎ ኢሎም።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን 21 ናይ ውሽጢ ሃገር ተቃወምቲ ፓርትታትን ንመላዘቢ ኣብ ዝቐረበ ሰነድ ዝተቐመጡ ክልተ ነጥብታት መዕለቢ ኣይረኸቡን።ነቲ ልዝብ መን ይምርሓዮ ዝብል ኮይኑ እቶም 20 ፓርትታት ካብኦም ወፃኢ ብዝኾነ ብስምምዕ ብዝምረፅ ገልለተኛ ኣደራዳሪ ክምርሓ ክሓቱ ከለው ገዛኢ ፓርቲ ብወገኑ እቲ ልዝብ 21 ፓርትታት በብተራ ክመርሕዎ ይደሊ።
መዕለቢ ዘይተገበረሉ ካልእ ነጥቢ ኸኣ 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሳ ፓርትታት ብከመይ ይወከላ ዝብል እዩ።
21 ፓርትታት ብማዕረ ውክልና ከም ቀንዲ ተላዘብቲ ክቕፅሉ ኣለዎም ዝብል ብዘይካ መድረኽ ኩሎም ተቐቢሎምዎ ኣለው።ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ መድረኽ ነዚ ስለዘይተቐበሎ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ከይተወሰነ ተሪፉ።
ብባይቶ ዝካየድ ልዝብ ውፅኢት ኣየምፅእን ዝበሉ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ድልየት ፓርቶም 20 ፓርትታት ዝርከብሉ ከይኮነስ ምስ ገዛኢ ፓርትን መንግስትን ንበይኑ ምልዛብ እዩ ኢሎም።ኢህወዴግ ምስ ካልኦት ፓርትታት እናተላዘበ ጎኒ ንጎኒ ምሳና ክላዘብ ከምዝኽእል ቃል ኣትዩልና ነይሩ ይብሉ።
መድረኽ ዘቕረቦ ካልእ ኣማራጺ ድማ መድረኽ ንኻልኦት 20 ፓርትታት ብምውካልን ብኩሎም ፓርታት ዝተቐረፀ ኣጀንዳ ብምሓዝን ዋና ተላዛባይ ክኸውን ዝብል እዩ ኢሎም።
ዋና ተላዛባይ ንምዃን ወይ ጎኒ ንጎኒ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ንምልዛብ ዘቕረቡዎም ሕቶታት ኣወንታዊ ምላሽ እንተድኣ ዘይረኺቡ ነቲ ዝርርብ ከቋርፅዎ ከምዝኽእሉ ሓቢሮም ኣለው።
ገዛኢ ፓርትን 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ፓርትታትን ኣብ ናይ ቅድመ ልዝብ ሰነድ ንምዝርራብ 20 መጋቢት 2009 ዓ.ም. ክራኸቡ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መራሕቲ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ናይሮቢ ተዘራሪቦም፡ ኣልቡርሃን “ስልጣን ከረክብ እየ” ኢሎም2022-07-06 05:44:26 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 406 times
- font size decrease font size increase font size
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ኣቦመንበር መሰጋገሪ ልኡላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ዓብደል ፈታሕ ኣልብርሃንን ብ5 ሓምለ 2022 ኣብ ዋና ከተማ ኬንያ ናይሮቢ ተራኺቦም ከም ዝተዘራረቡ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተ ኢትዮጵያ ሓቢሩ። እዞም መራሕቲ ናብ ናይሮቢ ዘምርሑ ኣብ መበል 39 ፍሉይ ኣኼባ መራሕቲ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ንምስታፍ ክኾኑ እንከለዉ፡ በቲ ኣጋጣሚ ብዛዕባ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዘሎ ምስሕሓብ ብዝምልከት ከም ዝተዘራረቡ እቲ ዜና ብተወሳኺ ጠቒሱ።
እቲ ዜና፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝበልዎ ጠቒሱ ከም ዘስፈሮ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን ካብ ዝፈላልየን ዘራኽበን ስለ ዝበዝሕ ኣብዚ እዋንዚ ብጉዳይ ዶብን መስርሕ ህንጸት ዓብይ ሓጽቢ ህዳሰ ኢትዮጵያን ዘለወን ምስሕሓብ ብሰላማዊ ኣገባብ ንምፍታሑ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብቲ ናይ ናይሮቢ ርክቦም ተሰማሚዖም።
ቅድሚ ሰሙን ሓይልታት ሱዳን፡ “ሽውዓተ ወተሃደራተይ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ተቐቲሎም” ብዝብል፡ ኣብ ልዕሊቲ ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳን ዘሰሃሕብ ኣል ፋሽቃን ከባቢኡን ናይ ከቢድ ብረትን ኣጋር ሰራዊትን መጥቃዕቲ ኣካይዶም ከም ዝነበሩ ዝፍለጥ እዩ። ናይቲ ኣብ ናይሮቢ ዝተጋብአ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ ኣጀንዳ፡ ብዛዕባ ሓባራዊ ጉዳያት ናይተን ኣባል ሃገራት ኮይኑ፡ ብፍላይ እናወሰኸ ክኸይድ ዝጸንሐ ምስሕሓብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ኣብ ኢጋድ ስኽፍታ ፈጢሩ ዘሎ ምዃኑ እቲ ዜና ጠቒሱ።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ ኣቦመንበር መሰጋገሪ ልኡላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ኣል ቡርሃን፡ ስልጣን ናብ ሲቪል ከረክቡ ቅሩብ ምዃኖም ከም ዝሓበሩ ካብ መርበብ ኣል ዓይን ዝተረኽበ ዜና ሓቢሩ። እቶም ጀነራል ከምዚ ዓይነት ቃል ዝኣተዉ፡ ብሰንክቲ ብፍላይ ድሕሪ ዝሓለፈ ሓዳር 2021 ዕልዋ ምክያዶም፡ መመሊሱ ዝሕይል ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ተገዲዶም እዮም። እቶም ጀነራል ኣተሓሒዞም ስልጣን ናብ ሲቪል ኣብ ናይ ምስግጋር መስርሕ ናይታ ሃገር ወተሃደራዊ ክፍሊ ከም ዝተሓባበር ቃል ኣትዮም።
ናይ ሱዳን ህዝባዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ብወገኑ፡ እዞም ጀነራል ዝሃብዎ መግለጺ፡ ብሓቂ ስልጣን ንህዝቢ ንምርካብ ዘይኮነ፡ “ግዝያዊ ምንስሓብ” ምዃኑ ይገልጹ ኣለዉ። እቶም ጀነራል ስልጣን ዘረክብሉ ግዜ ዘይምጥቃሶም ከኣ ዝያዳ ጥርጠራ ዘሕድር ምዃኑ እቶም ናይ ለውጢ ሓይልታት ስግኣቶም ገሊጾም።


text:
ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ማለት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ብሩንዲ፡ ጋምቢያ ካብቲ ቤት ፍርዲ ከምዝወጻ ኣመላኺተን ኣለዋ። እዘን ሃገራት እቲ ቤት ፍርዲ፡ ብዘይግቡእ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዒላማ ዝገበረ`ዩ ዝብል`ዩ ንኽወጻ ከምዝወሰና ሓቢረን። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሎንደን ኣብ ክፍሊ መጽናዕቲ ኣፍሪቃ ዝሰርሕ ፊል ክላርክ፡ ብዛዕባ ኣይሲሲ፡ ኣብ ዙርያ ኣፍሪቃ ዘሎ ስምዒት ይገልጽ።
" ኣህጉራውያን ተዋሳእቲ ብዛዕባ ንኣፍሪቃ ኣብ ዘገድስ ጉዳያት ዝገብርዎ ምትእትታው፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ዓቢይ ስኽፍታታት ይፈጥር ኣሎ።”
ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ`ውን መራሒ ሩስያ ላድሚር ፑትን፡ ሃገሩ ካብ ውዕል ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበናት ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ኣውጺእዋ`ሎ።
ናይ ፍሊጵንስ መዘንኡ ብወገኑ ዝሓለፈ ሓሙስ ክዛረብ ከሎ፡ ፡ “እቶም ነእሽቱ ጥራሕ ኢና ንጥቃዕ ዘለና” ብምባል ኣሰር ሞስኮ ከምዝኽተል ኣሚቱ`ሎ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ እቲ ቤት ፍርዲ ፋቱዋ በንሱዋዳ ግን፡ ብዛዕባ ዝፍጸም ገበናት ኢና ዝያዳ ክንሻቐል ዝግባእ ክትብል፡ ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ንስራሕ ኣይሲሲ ተጣቢቓ`ላ።
" ከም ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ መጠን፡ ንዝፍጸሙ ከበድቲ ግፍዕታትን ገበናትን ብዝምልከት፡ ብዛዕባ ምርግጋጽ ተሓታታትነትን ፍትሕን ዝያዳ ክንግደስ ይግባእ።”
ተንታኒ መጽናዕቲ ኣፍሪቃ ፊል ክላርክ ብወገኑ፡ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ኣባልነት`ቲ ቤት ፍርዲ ኣብዝወጻሉ እዋን፡ ገለ ካልኦት ድማ ምስ`ቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ቀጥታዊ ጽምዶ የካይዳ ኣለዋ ይብል።
ኣይሲሲ ማለት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ፡ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ፈላማይ ዓቢይ ዝብሃል መርመራ ጀሚሩ`ሎ፡ ኣብ እዋን ግጭት ሩስያን ጆርጅያን፡ ገበናት ኩናት ተፈጺሙ እንተኾይኑ ከምኡ`ውን ኣብ ኣፍጋኒስታን፡ ብወተሃደራት ኣመሪካን ብሪጣንያን፡ መስቀይቲ ተፈጺሙ እንተኾይኑ ክምርምር ይደሊ`ሎ።
እንተኾነ፡ ኣመሪካ ፈራሚት ኣባል ናይ`ቲ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበናት ስለዘይኮነት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታታ ዝለዓል ክስታት ዝዕወት ኣይመስልን።ብዝኾነ ግን ተንተንቲ ብርክት ዝበላ ሃገራት ብተኸታታሊ ካብ ኣይሲሲ ምውጽአን፡ እቲ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበናት ከም ዓለማዊ ትካል-ፍትሒ ዝርኣየሉ ዕድል ኣብቂዑ`ዩ ዝብል ርእይቶ ኣልዒሉ`ሎ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ሓላፊ ስትራቴጂ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራሞፕ ነበር ስቲቭ ባኖን ብዛዕባ ምምሕዳር ፕረዚደንት ትራሞፕ ኣብ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ንዝሃብዎ ርእይቶ ካብ ዋይት ሃውስ ተሪር ነቐፌታ ድሕሪ ምርኻቦም “ኣብ መንጎናን ፕረዚደንት ትራምፕን ኣጀንድኦምን ዝመጽእ ነገር የለን” ኢሎም።
“ፋየር ኣንድ ፉሪ” ብዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ምምሕዳር ትራምፕ ዝወጸ መጽሓፍ ዝሰፈረ ርእይቶ ሓላፊ ስትራቴጂ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝነበሩ ስቴፈን ባኖን ኣብ እዋን ምርጫ 2016 ወዲ ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ ሰበ ስልጣን ሩስያ ምርኻቡ “ዘይሃገራዊን ናይ ክህደት ገበን ፈጺሙ’ዩ” ኢሎም ከምዝሓስቡ ጠቒሱ’ሎ። ጠበቓ ፕረዚደንት ትራምፕ ጸሓፊን ዘርጋሒን እቲ መጽሓፍ “ ካልእ ህትመት ካብ ምዝርጋሕን ምውጻእን ደው ክብሉ” ሓቲቶም ኣለው።
ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ጸሓፊት ጉዳያት ፕረስ ሳራ ሃከቢ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ግብረ መልሲ ፕረዚደንት ትራምፕ ተሓቲተን ከምዚ ክብላ መልሲ ሂበን።
“ ኣብ ልዕሊ ምምሕዳር ፕረዚደንትን ስድራቤቱን ከምዚ ዝበለ ጽዩፍን ምሉእ ንምሉእ ሓሶት ዝኾነ ክሲ ብምቕራቡ ነዲሮም ወይ ክቱር ጽልኢ ሓዲርዎም ብልክዕ ክገልጾ ይኸውን” ኢለን።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብወገኖም ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ስቲቨን ባኖን ምስኦም ኮነ ምስ መሪሕነቶም ጉዳይ ከምዘይብሉ ብምግላጽ “ባኖን ካብ መዝነቶም ምስ ተባረሩ ስርሖም ጥራይ ዘይኾነ ኣእምሮኦም’ውን ስኢኖም እዮም” ኢሎም።
ስቲቨን ባኖን ካብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ዋስ ምስ ወጽኡ እሙን ደጋፊ ፕረዚደንት ትራምፕ ኮይኖም እንተቐጸሉ’ኳ ኣብ መዳይ ፖለቲካ ግን ንናይ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣጀንዳ ዘካይዱ ሪፖብሊካዊያን ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ክምረጹ ዘካየድዎ ጻዕሪ ግን ከምዘይተዓወተ ይፍለጥ።
ዋይት ሃውስ ብተወሳኺ ኣብ መጽሓፍ “ፋየር ኣንድ ፉሪ” ንዝቐረቡ ጉዳያት “ ኣብ ዋይትሃውስ ፍልጠት ኮነ ጽልዋ ካብ ዘይብሎም ውልቀሰባት ዝተዋህበ ሓሶትን ትኽኽል ዘይኾነ ሓበሬታ” ክብል እንተገለጾ እኳ ጸሓፊት ጉዳያት ፕረስ ዋይት ሃውስ ግን ጸሓፊ እቲ መጽሓፍ ፕረዚደንት ትራምፕ ፕረዚደንት ካብ ዝኾኑ ንደሓር ኣብ ገለ አጋጣሚታት ኣብ ዋይት ሃውስ ተረኺቦም ከምዝፍልጡ ገሊጻ’ላ።


text:
Radio Erena: 18 August 2019
ጂቡቲ፣ ካብ 16 ነሓሰ ኣትሒዙ፣ ኣብ ኣስመራ ዝካየድ ዘሎ ግጥማት ሴካፋ ካብ ምስታፍ ቦኺራ።
እታ ሃገር፣ 11 ሃገራት ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ክሳተፍኦ ምዃነን ኣቐዲሙ ዝተሓበረ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ከምዝቦኸረት ንኣዳላወቲ ኮሚተ ብወግዒ እኳ እንተፍለጠት፣ ዘይትሳተፈሉ ምኽንያት ግና ኣየነጸረትን።
ጂቡቲ ካብቲ ክሳብ 1 መስከረም ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ግጥም ሴካፋ ዘይተሳተፈትሉ ምኽንያት ብሰንኪ ስእነት ባጀት ምዃኑ ዝጠቕሱ ኣለዉ።
ይኹን’ምበር እታ ሃገር፣ ኣብ ናይ መወዳእታ ሰዓት ነቲ ውሳኔ ዝወሰደትሉ ምኽንያት፣ ፖለቲካዊ ምዃኑ ካልኦት ወገናት የረድኡ።
ምስ ታንዛንያን ሱዳንን ኣብ ጉጅለ ሰለስተ ተመዲባ ዝነበረት ጂቡቲ፣ ካብዚ ናይ ኣስመራ ግጥም ድሕሪ ምስሓባ፣ እቲ ምድብ ኣብ ክልተ ጉጅለታት ዳግመ ምትዕርራይ ክግበረሉ’ዩ ተገዲዱ።
መራሕቲ ኤርትራን ጂቡቲን ንምቅርራብ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድን ንጉስ ስዑዲ ዓረብ፣ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑዲን ዝተወስደ ተበግሶ፣ ከምቲ ዝተሓስቦ ክቕጽል ኣይከኣለን።
ፕረዚደንታት ኤርትራን ጂቡቲን፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መስከረም 2018 ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዘካየድዎ ፈላሚ ርክብ፣ ካብን ናብን ኣስመራ ጅቡቲ ክበጽሑ መደባት እኳ እንተነበረ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን።
ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ ምስ ኤርትራ ዘሰሓሕባ ከባቢታት ናይ መወዳእታ ውሳኔ ከይተዋህቦ፣ ዝምድና ክልትኤን ሃገራት ናብ ንቡር ክምለስ ኣይክእልን’ዩ ዝብል መርገጺ ሒዙ ምጽንሑ ይፍለጥ።
====================


text:
ሎሚ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘዘራረቦ ሓደ ካብቶም ካብቲ ሓደጋ ዝዸሓኑ ሙሴ ዮሃንስ፣ ሓለውቲ ወሰናስን ባሕሪ ጣልያን ነቲ ሓደጋ ደንጉዩም'ዩም ምላሽ ሂቦምሉ ክብል ገሊፁ።
ኣስዒቡ ክልተ ጀላቡ'ውን ክልተ ጊዜ ዘይረናና ሓሊፈን እቶም ሓለውቲ ባሕሪ'ውን 50- ደቃይቅ ደንጉዮም መፂኦም፣ ስለዚ ይመርመረልና ይብሉ'ለዉ።
እዚ'ውን ነቶም ናብታ ደሴት ላፐዱዛ ብምኻድ ምስቶም ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ዝተራኸቡ ቀዳማይ ሚኒስተር ጣልያን ከምዝነገርዎምን እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ጣልያን'ውን እቲ ጉዳይ ከም ዝምርመር ከም ዝገለፁሎም ሓደ ካብቶም ዝደሓኑ ዝኾነ ሙሴ ዩሃንስ ገሊጹ።
እዚ ከምዚሉ ከሎ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመፁ ኤርትራውያን መንእሰያት ናብታ ደሴት ብምኻድ ነቶም ዝደሓኑን ንሬሳታት'ቶም ግዳያትን ንምንዳይን ንምልላይን ናብ ላምፐዱዛ ንዝተጋዕዙን ይሕግዙ ከም ዘለው ሓደ ካባአቶም ዝኾነ ሲራክ ባህልቢ ገሊፁ'ሎ።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።