text:
ንሕማቕ ዘበንሲ በዓል ጋዕሳ ኣለዋWednesday, 10 February 2021 10:24 Written by ኣሮን ናኦድ
መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቅ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን በደል ከምዚ እዩ ኢልካ ክትጽብጽቦ የጸግም። ሕድሪ ሰማእታት ክሒዱ፡ ዋጋ ቃልሲ ህዝቢ ጠሊሙ፡ ኩሉ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ከኣ ነፊጉ። ድሕር’ዚ ይቕረ ዘይበሃሎ ተግባራት ህግደፍ ብህዝቢ ኤርትራ ካብ ጸላኢ ሓሊፉ ብካልእ ክረአ ኣይክእልን እዩ። ዝተወሰኑ ንዘይሓልፍ ህዝብን ሃገርን ካብቲ ኩንትራቱ ወዲኡ ዝሓልፍ መንግስቲ ፈልዮም ክርእዩ ስለ ዘይከኣሉ፡ እሞ ንጉጅለ ኢሳያስ ምጽላእን ኣንጻሩ ምቅላስን ከም ንኤርትራን ህዝብን ምብዳልን ሕድሪ ሰማእታት ምጥላምን መሲልዎም፡ ኣብ ኢሳያስ ዘይጨከኑ ኣይሰኣኑን። እንተ ኣብ ምጽብጻብ በደላት ናይቲ ጉጅለ ግና እዞም ዘይጨከኑ እውን ከም ሰቦም እዮም። ምኽንያቱ ተግባራት ህግደፍ ከዊልካዮ ዘይክወል ስለ ዝኾነ።
እቲ እንዳበደለ ከምዘይበደለ ናእዳን መጐስን ዝለመደ ኢሳያስ፡ እንተላይ እቲ ዓለም ብዓለማ ብእትከታተሎ ተግባሩ፡ ህዝቢ እንዳጽነተን ብክብሪ ስዉኣትን ልኡላውነት ሃገርን እንዳሐጨጨ እውን “መን ከማኻ ወዲ ኣፎም” ክበሃል እዩ ሃንቀው ዝብል ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ብወገኑ እዚ ዲክታተር ግዜ ሂብካዮ’ውን ናብ ልቡ ዝምለስ ዘይኮነስ፡ ኣንጻር ህዝቢ ምስ ነኸሰ ዘይምለስ ምዃኑ ተረዲኡ ካብ ልቡ ካብ ዘውጸኦ ነዊሕ ኮይኑ እዩ። ገለ ወገናት ህዝቢ ኤርትራ ብኹሉ መልከዓት ብረቂቕ ናይ ስለያ መርበባ ስለ ዘተሻበበ ዓው ኢሉ ብዘይምዝራቡ ንመግዛእቲ ኢሳያስ ኣሜን ኢሉ ከም ዝረዓመ ዝመስሎም ኣይሰኣኑን ይኾኑ። ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ መሬት ፈንቂሉ ብዓውታ ዝስማዕ ሓያል ንህግደፍ ዘወግዝ ድምጹ ብስቱር ካብ ዘስምዕ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ከመይ ጌርካኸ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንድዚ ከቢድ ኣርዑት ሓጺን መግዛእቲ ተጻዒንዎስ ኣንጻር በዳሊኡ ይዛረብ የለን ኢልካ ይግመት።
ኣብ ሃገር ይኹን ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ብጀኦግራፊያዊ ኣቀማምጣኡ እምበር ኣብ ኣመዛዝና ህግደፍን መጻኢ ዕድሉን ሓደ እዩ። ብመንጽርዚ እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ብዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ውዳበታትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ብቐጻሊ ዝካየደ ዘሎ ነቲ ጉጅለ ናይ ምውጋድን መጻኢ ናይ ምእማት ቃልስን ድምጽን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክል እዩ። እቲ ወሳኒ ናይ ለውጢ ድምጺ ካብ ወሳኒ ጐደናታት ኤርትራ ዝቃለሓሎ ግዜ ርሑቕ ከምዘይኮነ ምግማት ከኣ ዘጸግም ኣይኮነን።
ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክፍጽሞ ዝጸንሐን ዘሎን ገበናትን ሚዛን ህዝቢ ኣብ ልዕሊኡን እንታይ ከም ዝኾነን ይከታተሎ እዩ። ካብቲ ከምዚ ዝፈደዮ ህዝቢ እንታይ ከም ዝጸበ ከኣ ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ እዩ። እንተኾነ ፈሊጡ “ናብ ልበይ ተመሊሰ ዝተቐየመ ህዝበይ ክኽሕስ” ኢሉ ዝርህርህ ባህሪ ስለ ዘየብሉ፡ ከምቲ “ኣመልስ ምስ መግነዝ” ዝበሃል በቲ ዝጀመሮ ቁልቁለት ንሓዋሩ ሸለው ከም ዝበል ፍሉጥ እዩ። ብሰንኪ እከይ ግብሩ ብውሽጢ ብህዝቢ ኤርትራ፡ ብደገ ከኣ ብሕብረተሰብ ዓለም ተነጺሉ “ካብ ባሕሪ ከም ዝወጸ ዓሳ” ኮይንሉ ዝነበረ ሃላዋት ናይ ትማሊ ስለ ዝኾነ ንርሰዖ ኣይኮነን። ነቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝሰኣኖ ደገፍ ብኻልእ ንምትካእ ሃንደፍደፍ ካብ ምባል ዓዲ ኣይወዓለን። እቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ዘርኣዮ፡ ከም ናይ ተኣሲሩ ዝጸንሐ ከልቢ ክፍታሕ እንከሎ ክምሰል ዝኽእል ምስርሳር ከኣ ናይዚ ኣብነት እዩ።
ንኢትዮጵያ ካብ መራሕታ ንላዕሊ ናይ ኢትዮጵያን ህዝባን በዓል ውዕለት ኮይኑ ንምቕራብ ድማ፡ ብሕብእብእ ዘይኮነ ሕንኩ ቀንጢጡ ኣብ ኣደባባያት ኣስመራ፡ ኣዲስ ናዝሬት፡ ጐንደር፡ ባህርዳርን ጅማን፡ “30 ዓመታት ዝተኸስረ ግዜ እዩ፡ ኣይከሰርናን፡ ህዝቢ ኤርትራን ንህዝቢ ኢትዮጵያን ክልተ ህዝብታት እዮም ዝብሉ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ እዮም፡ ድሕሪ ሕጂ ዶር ኣብይ ኣሕመድ ክመርሓና እዩ” ብዝብሉ ቃላት ብዋጋ ስዉኣት፡ ብልኡላውነት ኤርትራን ክብሪ ህዝባን እንተላይ ነቶም ብቐረባ ንፈልጦ ኢና ዝብሉ፡ ብዘደንጹ ስምዒት ኣሽካዕሊሉ። በዚ ኣቢሉ ከኣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸሰሮ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ደገፍ፡ ብህዝቢ ኢትዮጵያ ክረኽቦ ኩሉ ኣእማን ፈንቂሉ። በዚ ኣየብቀዐን፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸሰሮ ብዞባዊ ተቐባልነትን ጐብለልነትን ከከሓሕሶ ተደናዲኑ። ኣብዚ ግና ከምቲ ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግደፍን ፈላሊና ክንርኢ ናይ ግድን ዝኸውን፡ ህዝብን መራሕትን ኢትዮጵያ እውን ፈላሊና ክንርኢ ከድልየና እዩ።
ኣብቲ ኢሳያስ ናብ ኢትዮጵያ ዝገሸሉ ቀዳማይ ጉዕዞ፡ ሓያሎ ኢትዮጵያውያን ነቲ መገሻ ዝተረድእሉ ቃና “ኣቶ ኢሳያስ ናይ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ምፍላይ ጌጋ ምንባሩ ስለ ዝተረድኡ ናብ ኢትዮጵያ ናይ ምምላሳ ብስራት ክነግሩ እዮም መጺኦም” ዝብል ተረድኦ ነይርዎ። እቲ ናቱ ናይ መድረኻት ፈዳሕዳሕ እውን ናብዚ ግምት ዝደፍእ እዩ ነይሩ። ሕጂ ኣብዚ እዋንዚ ኢሳያስ ሰራዊቱ ናብ ውግእ ትግራይ ኣኽቲቱ ምስ ተባህለ ከኣ፡ “የኛ የቁርጥ ቀን ሰው/ ናይ ሕማቕ መዓልቲ በዓል ጽቡቕና” ዝብል ስም ተዋሂብዎስ፡ እቲ ብተግባሩ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝተነፍጎ ደገፍ ካብ ገለ ኢትዮጵያውያን ዝረክብ ይመስሎ ኣሎ።
ገለገለ ጸለውቲ ኢትዮጵያውያን፡ ንኣብነት ኣብ ግዜ ደርጊ ፍሉጥ ኣንበሳደር ዝነበሩ ዶር ካሳ ከበደ “ኢሳያስ ካብ ቀደሙ’ውን ጸላኢ ኢትዮጵያ ከም ዘይነበረ ሽምጠይ ገቲረ’የ ዝካተዓሉ’ዩ” ይብሉ። መምህር ታየ ቦጋለ ዝበሃሉ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ በዓል ግዜ ዘለዉ ደጋፊ ሰልፊ ብልጽግና ብወገኖም “ኣብዚ እዋንዚ ብህዝቢ ኢትዮጵያ ኢሳያስ ዘይተመስገነ መንከ ክምስገን” ክሳብ ምባል በጺሖም። እንተኾነ ብኣንጻርዚ ንናይ ኢሳያስ ኣብ ውግእ ትግራይ ምእታው “ኣብዚ እዋንዚ ብሓንሳብ ልኡላውነት ኢትዮጵያ ብኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዝተደፍረሉ ታሪኻዊ ግዜ ንርከብ ኣለና” ክሳብ ምባል ዝበጽሑ’ውን ኣለዉ። በቲ ኮይኑ በዚ ከምቲ “ንሕማቕ ዘበንስ በዓል ጋዕሳ ኣለዋ” ዝበሃል፡ “ደሓን እቶ’” ዝብሎ ስኢኑ ኣብ በዓቲ ዓዲ ሃሎ ዝነበረ ተዓምጺጹ ዝውዕል ዝነበረ ኢሳያስ ብገለ ኢትዮጵያውያን ናይ ቅብጥሮት ስም ይወሃቦ ኣሎ። ውዒሉ ሓዲሩ ዋጋ ከም ዘኽፍሎ ግና ዘይተርፍ እዩ።
መብርሂ ብዛዕባዛ ጽሕፍቲ ሓው ግርማይ የማነFriday, 05 February 2021 23:58 Written by harnnet.org
ክቡር ሓው ግርማይ የማነ፡ ቅድሚ ኩሉ ሰላምታና ይብጻሕካ፡ ርእሰ-ዓንቀጽና ስለ ዘንበብካ ከኣ ነመስግነካ። እቲ “ጣልቃ ህግደፍን ሳዕቤናቱን” ንዘርእስቱ እውናዊ ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ መሰረት ጌርካ ዝጸሓፍካዮ ብዙሕ ምስኡ ዘይዛመድን ብቐጥታ ንሰልፍና ዘይምልከት ዝተወሰኾን ስለ ዝኾነ፡ ንነፍሲ ወከፍ ምሉእ ሓሳብ ዘይኮነ ኣብ ዝተወሰኑ ኣድላይ ዝበልናዮም ነጥብታት ጥራይ መብርሂ ክንህብ ኢና። ንእሽቶይ ዝበሃል መእረምታ ስለ ዘየለ ከኣ እቲ ጽሑፍ ናይ “ጉጅለ ሰዲህኤ” ዘይኮነ ብቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ዝተሰናድአ “ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ” እዩ። ቅድሚ ናብ ካልእ ምስጋርና ብቅንዕና ሓቀኛ መዛናይ ክትከውን ድልዊ እንተደኣኮንካ ግዜ ወሲድካ ነቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ harnnet.org ክትረኽቦ እትኽእል ፖለቲካዊ መደብ ዕዮና እንተተወኪስካዮ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ሰዲህኤ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ውዳበታት ዘለዎ፡ ብኣካልኳ ኣብ ኤርትራ ብቃልዕ እንተዘየለ ብኣተሓሳስባ ግና ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቕን ንሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ዝቃለስን ሰልፊ እዩ። ኣብ ኤርትራ ዘይምህላውና ምኽንያቱ ከምዘይትስሕቶ ርግጸኛታት’ኳ እንተኾና ኣብ ሃገርና ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ምውዳብን ብዙሕነት ዘይጸውርን ብቅዋምን ግዝኣተ-ሕግን ዘይምራሕን ብሓደ ጉጀለ ዝተገበተ ባይታ ስለ ዘሎ ጥራይ እዩ። ንዕላማ ቃልስና ብዝምልከት “ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ምልካዊ ስርዓትን ንሱ ዘተኣታተዎ ኣዕናዊ ሳዕቤናትን ኣልጊስካ ኣብ እትምስረት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ንመሰልን ክብርታትን ኩሎም ዜጋታታ ብማዕረ ንምርግጋጽ ምንጪ ስልጣን ናይቲ ዝቐውም መንግስቲ፡ ህዝቢ ምዃኑ ይኣምን። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታታን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” ዝብል ርኢቶን ንዘለዎ መደብ ዕዮና እንተ ኣንቢብካ መወከሲ ሓሳብ ክትረክብ ኢኻ።
ከምቲ እጽበዮ ዝበልካዮ፥ ኤርትራ ከምዚ ዘላቶ ምቕጻላ ዘይኮነስ ብዙሓት ሰልፍታትን ውድባት ዝወዳደራላ ሃገር ከም እትኸውን ዝጠቐስካዮ “ኣነስ ዘይከምዚኣ እየ ደልየ፡ ዘይከምዚኣየ” ዘብል እዩ እሞ “ኣፍካ መዓር ይምላእ።” ዘይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራስ ምእንታኡ እዩ ዝቃለስ ዘሎ። ኣብቲ ውድድር ዝሳተፋ ሰልፍታትን ውድባትን ዝቕየዳሉ ሕግን ስርዓትን ምህላው እውን ዝፈላልየና ኣይመስለናን። እቲ መቐየዲ ሕግን ስርዓትን ግና ሓደ ከም ህግደፍ ዝኣመሰለ ኤርትራዊ ጉጅለ ንበሎ ሰልፊ ወይ ውድብ፡ ዓንተር ኣባጓይላ ኮይኑ “ንስኻ በዚ እቶ በዚ’ባ ውጻእ” ዝብለሉ ከም ዘይከውን ነስተውዕል። እቲ ምስ ሃገርካ ዝጐበጠ ምስላፍ ዝበልካዮ ብሩህኳ እንተዘይኮነ ነቲ ማእከል ጌርካ ርኢቶ ዝሃብካሉ ሰዲህኤ ከም ዘይምልከቶ ግና ከነነጽረልካ ንፈቱ። ምናልባት ንኹሉ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ዘዝመተረሉ እሺ ኢሉ ዘይኮለሰ ኢልካ ትኸስስ እንተሊኻ ግና ጌጋ እዩ። ሰዲህኤ ንኤርትራን ህዝባን ኣየኽብሮምን እዩ ዝብል ስግኣት እንተልዩካ እውን ቅኑዕ ሚዛን ኣይኮነን። ንህዝብን መንግስትን ፈላሊኻ ኣብ ክንዲ ምርኣይ፡ ነቲ ጉጅለ ክትረክብ ኢልካ፡ ክብሪ ሃገርካን ረብሓ ህዝብኻን ኣሕሊፍካ ዘይምሃብ ዝበልካዮ ሰዲህኤ ኣጥቢቑ ካብ ዝጥንቀቐሎም ጉዳያት ሓደ እዩ። ንህግደፍ ካብ ወቐሳን ተቓውሞን ምእንቲ ከተድሕኖ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኣልጊብካ ምርኣዩ ከኣ ፈጺሙ ግጉይ እዩ። ኮታ ንህዝቢ ከተኽብር ክትብል ነቲ ህዝቢ ዝብድልን ዝገዝእን ዘሎ ጨፍላቒ ጉጅለ ምጽብባቕ ከኣ ተቐባልነት የብሉን።
ግቡእን መሰልን ዜጋታት ፈላሊኻ ብዛዕባ ዘይምርኣይ ዝበልካዮ ሕራይ ቅኑዕ’ዩ። ካብዚ ነቒልካ፡ ነቲ ብኢደወነኑ፡ ሕድሪ ህዝቢ ጠሊሙ፡ ብዘይምርጫ ኣብ ስልጣን ዝተኾደጨ ህግደፍ ዘውጸኦ ኣዋጅ ርዒምካ 2% ምኽፋልን ዘይኽፋልን ከም ዜጋ ክትረኽቦ ዝግበኣካ መሰል ዘኽልእ ጌርካ ትወስዶ እንተሊኻ ግና ፈጺሙ ግጉይ እዩ። ምኽንያቱ ዜጋታት ሃገሮም ከልምዑ፡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ሃገሮም ኰለ-መዳያዊ መሰሎም፡ እንተላይ ናይ እምነት፡ ምዝራብ፡ ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን ናጻ መሰሎም ክረጋገጽ ናይ ግድን እዩ። ደሓር ህግደፍ ጉባአ ካብ ዝገብር 27 ዓመታት ዝሓለፎን ትካላቱ ለሚሱ ኣብ ኢድ ሓደ ሰብኣይ ዝወደቐን “ውድብ እዩ። ናይ ኣባላቱ ወርሓዊ ድዩ ዓመታዊ ውጽኢት ኣባልነት እሞ ከኣ ሕጊ ብዝፈቕዶ ከኽፍል ይኽእል። ካብዚ ሓሊፉ፡ ን2% ምስ ዜግነታዊ መሰል ምርካብን ዘይምርካብን ከተዛምዶ ፈጺሙ ግጉይን እንቃወሞን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ እቲ ኣባል ህግዲፍ እየ ዝብውን ብዛዕባዚ እንተዝሕተት፡ መብዛሕትኡ “ገዲፈዮ ኣለኹ” ከም ዝብል ርግጸኛታት ኢና።
ሕገ መንግስቲ ኣብ መንጐ መንግስትን ህዝብን ናይ ሓቢርካ ምንባር ውዕል መሰረታዊ ሰነድ እዩ። ኩሉ ሕግታትን ነቲ ሕግታት ዘተግብራ ትካላት ከኣ በዚ እየን ዝቕረጻ። ብኩራት ናይዚ ሕገ-መንግስቲ ከኣ መሰረት ናይቲ ዝምድና መንግስትን ህዝብን ዝቕየደሉ ልዕልና ሕጊ ዝድምሰሰሉ እምበር ንምስምስ ኢልካ ዝጥቀስ ንኡስ ጉዳይ ኣይኮነን። ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ስምምዕ ከኣ ዘይትካላዊ፡ ዘይግሉጽን ኤርትራ እንትረብሖ ዘየነጸረን እዩ፡ ኢልና ኢና እንነቕፎን ንቃወሞን እምበር፡ እቲ ካብ ጐረቤት ምንጻል ዘምጸኦ ኣሉታዊ ሳዕቤንስ ቅድሚ ወዛሕዛሕ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ጀሚርና፣ ንህዝቢ ብዘርብሕ ኣገባባ ክዕወት ዘእወናሉን ህያው ክኸውን ዝተቓለስናሉን ኢና።
ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ዘሰሓሕብ ጉዳይ ዶብ ክለዓል እንከሎ ስቕ ኢልና ንርኣዮ ዝብል እምነት የብልናን። እንተኾነ ቅድሚ ዘሊልካ ናብ ውግእ ምእታው ፖለቲካውን ሕጋውን መስርሕ ክቕድም ኣለዎ ኢና እንብል። ደሓር ብግብሪ ዝረኣናዮ ከኣ እቲ ምስ የመን ኮነ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ኣብ መወዳእታ ብውግእ ዘይኮነ ኣብ ኣህጉራዊ መጋባእያ እዩ ተዛዚሙ። ብዘይውግእ ናብዚ ዝተዛዘመሉ ኣገባብ ምብጻሕ ይከኣል ከም ዝነበረ ከኣ ንኣምን። ኣብቲ ዝተኻየደ ውግኣት ምስ ጐረባብቲ ኤርትራ ጻሕታሪት ከምዝነበረት ብመንጐኛታት ተረጋጊጹን ካሕሳ ክትከፍል ከም ዝተበየና ዝሕባእ ኣይኮነን። ደሓር ከምቲ “ባዕላ መምጽኢት ደርፊ፣ ባዕላ መጥፊእት ደርፊ” ዝበሃል፡ ቅድሚ ወያነ ወያነ ምባል ብመሰረቱኸ ንባድመ መን ድዩ ንወያነ ኣረኪብዋ ኢልካ ምግንዛብ እውን ኣድላይ እዩ።
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ፡ ናይ ሰዲህኤ ኣብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ምህላው ኣብ ኤርትራ ካብ ናይ ህግደፍ ዝተፈልየ ኣተሓሳስባ ዝጸውር ባይታ ስለ ዘየለ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ኮነ ኣብ ካልእ ሃገር ኮይንካ ክትቃለስ እንከለኻ ዝራኸበካ መንግስታዊ ኣካል ከም ዝህሉ ፍሉጥ እዩ። ሰንዓ ፎረም ኣብ ኢትዮጵያ ከኣ ካብዚ ዝተፈልየ ግደ ኣይነበሮን። ንልኡላውነት ኤርትራ ዝቃወም ከኣ ኣይነበረን። “መሲልካ ንገሮ ንክመስሎ” እንድዩ ዝበሃል፡ ከምዚ በዓል ጉንበት ሸውዓተ፡ ኦነግ፡ ደምሓት፡ ኣርበኞች ግንባር ዝበሃሉ ኢትዮጵያዊ ናይ ተቓውሞ ውድባት እሞ ከኣ ንናጽነት ኤርትራ ዘይቕበሉ ክነሶም ኣብ ኤርትራ ኮይኖም ዝቃለስዎ ዝነበሩ ዝመሳሰል ጌርካ ዘይውሰድ እዩ። ደሓር ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣበይ ኮይነን ይቃለሳ ዝመርጻን ዝውስናን ባዕላተን እምበር፡ ህግደፍ ኣይኮነን ዝውስነለን። ኣብ ኢትዮጵያ ምህላው ንህግደፍ ሓላል ንካለኦት ውድባት ኤርትራ ከኣ ሓራም ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ ፈጺሙ የለን። ኣበይ ንሃሉ ኣበይ፡ ኤርትራዊ ክብሪ ምሕላው ዝብል እንተኮይኑ ምስ ዝህልወና ምናልባታት ምሳኻ የሰማምዓና እዩ።
ሰዲህኤ ንሓይልታት ምክልኻል ድርብ ሃገርን ህዝብን ናይ ምክልኻል ሓላፍነት ከም ዘለዎ ደኣ ደጋጊሙ የዘኻኽሮ እምበር ከም ዘይነዋርዶስ ነዚ ኣብቲ ንምረሓሉ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮና “ሓይልታት ምክልኻልን ጸጥታን፡ ንሃገራዊ ቅዋምን ልዑላውነት ሃገርን ህዝብ ን፣ ከምኡ'ውን፡ ብመሰረት ቅዋምን ሕጊ ምርጫን፡ ብህዝቢ ንዝተመርጸ መንግስቲ ዝከላኸል፡ ድርዕን ዋልታን ሃገርን ህዝብን ምዃኑ እምነት ሰዲህኤ እዩ። በዚ መሰረት ንረብሓታት ህዝቢ ኤርትራ ዝከላኸልን ዘገልግልን፡ ንብረት ህዝብን መንግስትን ዝሕሉ፣ ኣፍራዪ፡ ፖሊቲካዊ ሻርነት ዘይብሉ ሃገራዊ ሰራዊት ንምቛምን ንምምዕባሉን ብተወፋይነት ክሰርሕ እዩ” ዝበል ሰፊሩ ኣሎ ። እዚ እምነትና ግና ኣብ ሃገራት ጣልቃ ብዘይምትእትታውን ናይ ወጻኢ ወተሃደራዊ መደበራት ኣብ ሃገርና ዘይምፍቃድን ብዝብል እዩ ዝቃነ። ካብዚ ነቒልና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ኢትይዕጵያ ኣብ ትግራይ ይዋጋእ ምህላዉን በዓል ሕቡራት ኤምረት ኣብ መሬት ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበራት ምኽፋተንን ዘይምድጋፍና ከም ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ምውራድን ምንእኣስን ጌርካ ዝውሰደሉ ምኽንያት የለን።
ናትና ኣቐሚጥና ደገደገ ምምዕዳው ደኣ ኣየምሕረልናን ይኸውን እምበር፡ ሓያላት ሃገራት ዘዘሊለን ዝፈጥረኦ ተጽዕኖታት ምጽብጻብ ዘጸግም ኣይኮነን። ቀያድን ናይ መወድእታን ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይተግበር ዝብል ድምጺ ዝያዳና ብንጹር እሞ ከኣ ኣብ ኩሉ መድረኻት ዘቃለሐ ኣሎ ኣይንብልን። ህግደፍ ነዚ ዛዕባዚ ከም ምቛሰዪ ዝወስዶ እምበር ብዕቱብ ክሕዞ ከም ዘይጸንሐ ክንዕዘቦ ዝጸናሕና እዩ። ንምዝኽኻርካ ዝኣክል እንተዘይኮይኑ፡ እቲ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ኢትዮጵያ እና ክገይሽ ከስመዖ ዝጸንሐ ናይ ግድን እንተዘይኮይኑ ምድጋሙ ዘጸግም ገልበጥበጥ ሸለል ክትብሎ እንተዘይደሊኻ ትዝክሮ ኢኻ ዝብል እምነት ኣለና። ብዝኾነ ኣብ ጉዳይ ኣተገባብራ ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ቃልና ከነስመዓሉ ካብ ዝጸናሕና “መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናጽነትን ሉኣላውነትን ኤርትራ ክረጋገጽ ኣብ ናይ 1993 ረፈረንዱም ዝወሰዶ መርገጺ፡ ብትግባረ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ክደግሞ፡ ብምስረታ ጽቡቕ ጉርብትናዊ ዝምድናን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ኣብ መንጎ ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ክዛዝሞን ይጽውዕ።” ዝብል ብደረጃ ጉባአ ዝጸደቐ ሚዛና ክሕግዘካ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለና።
እዛ “ኣብ መደምደምታ ብሓቂ ተሓለቕቲ ሃገር እንተድኣ ኮይና ኣብ’ቲ እንፈላለየሉ ክንፈላለ ኣብ’ቲ ክንፈላለየሉ ዘይግባእ ሃገራዊ ሉዕላውነትናን ህዝባዊ ሰራዊትናን ብሓባር ደው ክንብል ይግባእ።” እትብል ምሉእ ሓሳብካ ከም ዘላቶ ወሲድናያ ኣለና። እዚ ክንብል ከለና ግን፡ ሰራዊት ንኽብሩን ክብሪ ህዝቡን፡ ኣንጻር ምልኪ ስርዓት ኢሳያስ ከቕንዕ ናይ ወትሩ ጽዋዒትና እዩ።
ሉዕላውነት ሃገርና ይከበር ክብሪ ህዝባዊ ሰራዊትና ይተዓቀብFriday, 05 February 2021 18:53 Written by ግርማይ የማነ
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ንሓርነት ብጉጅለ ሰዲህኤ ዝቀረበ ርእሰ ኣንቀጽ “ጣልቃ ህግደፍን ሳዕቤናቱን” ብዝብል ኣርእስቲ ዝቀረበ ጹሑፍ ምርኩስ ብምግባር እዚ ዝስዕብ ርእይቶይ ከቅርብ እፈቱ። ብመጀመርታ ሰዲህኤ ( EPDP ) መን እዩ? ናይ መወዳእታ ዕላምኡ’ኸ እንታይ እዩ? ከም ውዳቤ ኣብ ስደትን ኣብ ሃዋህውን ተንጠልጢሉ ዝነብር ድዩ? ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከም ፖለቲካዊ ተወዳዳሪ ሓይሊ ኮይኑ ንክቕጽል እንታይ ባይታ ከጣጥሕ ነይርዎን ኣለዎን ዝብሉ ኣገደስቲ ኩርናዕ ኣምር ናይ ቃልሲ ከቀምጡ ምተገበኦም።
ኤርትራ በዚ ሕጂ ሒዛቶ ዘላ መልክዕ ኣማራርሓ ንነዊሕ እዋን ክትቅጽል ኢያ ዝብል እምነት የብለይን። ነጻ መድረኽ ንብዙሓት ሰልፍታት ወይ ውድባት ዘፍቅድ፣ ቅዋም ተግባራዊ ክኸውን ዓቢ ትጽቢት ኣሎኒ። ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ’ዚ ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓት ናብ ሓዲሽ መድረኽ ከሰጋግሮን ንካልኦት ተቃወምቲ ዘይኮናስ ተወዳደርቲ ፓርትታት ከሳትፍ ትጽቢት ይግበረሉ። እተን ዝመጻ ተወዳደርቲ ፓርቲት ካበይ እየን ክመጻ? ሓደ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝማዕበላ ክኾና ይኽእላ፣ ካልእ ድማ ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ውህደት ጌሮም ኣብ ከም’ዚ መድረኽ ክሳተፉ ይኽእሉ እዮም ዝብል ግምት ኣሎኒ።
እዚ ብደገ ዝመጽ ውዳቤ ኣብ ከም’ዚ ሃገራዊ መድረኽ ንክሳተፍ ስለዝደለየ ብፍኑው ክሳተፍ ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ግን የብለይን። መበጋሲ መምዘኒ ተሳታፍነት ውልቀ-ሰብ ይኹን ውድብ ኣብ ምክልኻልን ምኽባርን ሉዕላውነት እንታይ ግደ ነይርዎን ኣለዎን ኣገዳስን ወሳንን እዩ። ሃገራዊ ዕርቕን ምትርጓም ቅዋምን ምጅማር ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓታት ኣብ ገምጋም ሃገራዊ ድሕነት ክምርኮስ ኣለዎ። ንሓደ ስርዓት ስለዝጸላእካዮ ኣንጻር ሃገራዊ ምኽባር ሉዕላውነት ሃገር ደው ምባል ወይ ድማ ንዝጸላእካዮ ስርዓት ምስ ሉዕላዊ መሬትካ ዝጎበጠ ኮንካ ከተውድቆ ምፍታን ብገበን ዘሕትትን መሰላትካን ዝእግድን እዩ።
ካልእይ ምስ መሰል ጉቡእ ተኣሳሲሩ እዩ ዝኸይድ። ዝኾነ ዜጋ ጉቡኣቱ እንተድኣ ዘየማልእ ኮይኑ መሰል ክሓትት ኣይክእልን እዩ። ሃገር ክትህሉን ካብ ጸላእታ ክትከላኸልን ቁጠባኣ ክዕምብብን ኣበርክቶ ዜጋታታ ኣገዳስን ጉቡእን እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ካብ መጀመርታ ነጻነት ኣትሒዙ ንዳግመ ህንጻ ሃገር ዝሕግዝ ናይ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ከተግብር ኣዋጅ ኣውጺኡ እዩ። ጉቡኡ ዘይገበረ ዜጋ ድማ ሃገር ኣላትኒ፣ ኣብ ዓደይ ተመሊሰ ኣብ ፖለቲካ ሃገር ክሳተፍ እየ ኢሉ ዝሓስብ ዕሽነት ጥራሕ እዩ። ስለ’ዚ መሰልና ምስ ጉቡኣትና ስለዝተኣሳሰር ነፍሲ ወከፍ ዜጋ መጀመርታ ጉቡኡ ክገብር ኣለዎ።
ሰዲህኤ ከም’ቲ ኣብ መእተዊ ጽሑፍኩም ገሊጽክምዎ ዘለኹም “ናይ ኩሉ ዝምድና መንቀሊ ረብሓ ስለዝኸውን ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ መዛምድቲ ክትመርጽ እንከለኻ በዚ መልክዕ ምርኣይ እዩ..” ዝብል፣ መሰረት ዝምድና መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ንኤርትራን ነተን ምስኣ ዝዛመዳ ሃገራት ኣብ ናይ ሓባር ረብሓ ዝተመስረተ እዩ። እቲ ስግንጢር ኣተሓሳስባ ናይ ኩሎም ተቃወምቲ ዝብሉ ጉጅለታት ንህልው ወድዓዊ ኩነታት ብምኽሓድ ምስምስ ቅዋም ብምግባር ንዝኾነ ጽቡቅ ነገር ዘይምቅባል ከም ዕላማ ክሳብ ሕጂ ይቅጽል ኣሎ።
ኣብ ጹሑፍኩም “ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ ቅድሚ ሕጂ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ናብ ውግእ ዝኣተወሉ ካብ ዝጸንሐ ምክንያታት እቲ ቀንዲ ኣብ “ኣነ በይነይ እየ ክጥቀም” ዝተመርኮሰ ናይ “ደው በልለይ ክብለጸልካ” ፖሊሲኡ እዩ።”.. እዚ ዘረባስ ምስ ምንታይ ይቁጸር። ካብ ኩናት ምስ ጎሮባብቲ ብጀካ ዕንወት እንታይ ትረብሓሉ ነገር ኣሎ??
ንኣብነት ምስ ሱዳን ዝነበረ ምስሕሓብ ኩሉ ዓለም ዝፈልጦ ዲሒሩ እውን መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዝወሰዶ ከቢድ ሱጉምቲ ነቲ ናይ ኤርትራ መርገጽ ዝድርዕ እዩ ነይሩ። ንሱ ድማ እቲ ብእስላማዊ ጂሃድ ዝፍለጥ ናይ ጡሩፋት ምንቅስቃስ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ፣ ሞሮካውያንን ኣልጀርያውያንን ሱዑዳውያንን ጠርኒፉ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ኤርትራዊ ዝካየድ ዝነበረ ቅትለትን ዕንወትን ብዓቢኡ ድማ ነዚ”ክርስትያናዊ መንግስቲ” ክንግምጥል ኢና ኢሎም ዝኣወጅዎ ኩናት ንምምካት እዩ ነይሩ።
ካልኣይ መንግስቲ የመን ድማ መንግስቲ ኤርትራ ሓዲሽ መንግስቲ እዩ፣ ዓቕሚ የብሉን ኢሉ ስለዝገምገመ ኣማሓዲርዎ ዘይፈልጥ ሉዕላዊ መሬት ኤርትራ ስለዝጎበጡ፣ኤርትራ ንልዑላውነታ ንምሕላው ስለዝመከተት እንታይ ፉሉይ ረብሓ ካብ የመን ክትረክብን ቅድሚኡ ኣብ ምንታይ ረብሓታት እሞ ተራኺበን ፍሉይ ረብሓ ክትረክብ።
ሳልሳይ ስርዓት ወያነ’ውን ከም እዚ ናይ ሕጂ ሕማሙ ንልዑላውነት ኤርትራ ካብ ገጽ ምድሪ ንምጥፋእ ብዶብ ኣሳቢቡ ዝወልዖ ኩናት ንኤርትራ እንታይ የርብሓ።
ራብዓይ ጁቡቲ’ውን ተመሳሳሊ ከምቲ ናይ የመን ኤርትራ በቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝነበራ ኩናት ተዳኺማ ኣላ፣ ካብ ሕብረተሰብ ዓለም ተነጺላ ኣላ ኢሎም ስለዝገምገሙ ሉዕላዊ መሬትና ጎቢጦም፣ ኤርትራ ንዝመጻ ወራር ስለዝመከተት ቅድሚኡ ኣብ ምንታይ ረብሓ ተራኺበን እዩ ፍሉይ ረብሓ ዝህልዋ። ብፍላይ ምስ ሱዳንን የመንን ጁቡቲን ብዙሕ ዝርኤ ቁጠባዊ ዝምድና ኣይነበረናን፣ ኣብ ምንታይ ኢያ ኤርትራ ክትብለጸሎም?
እቲ ዘሕፍር ምሕረት ዘይግበሮ ናይ’ዚ ጉጅለ ኣብ’ዚ ኩሉኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተኻየደ ጎቦጣ ኣብ ናይ “ሰንዓ ፎርም” ምስ ካልኦት ጉጅለታት ብሓባር ብምስታፍ ሃገራዊ ክሕደት ፈጺሞም እዮም።
ሕጂ’ውን ኤርትራ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ውሽጣዊ ጉዳይ ኣትያ እንዳበሉም ንእትነዝሕዎ ፕሮፖጋንዳን ህዝባዊ ሰራዊት ንምውራድ እትነዝሕዎ ዘለኹም፣ ጭፍራ ወያነ ን22 ዓመታት ሉዕላዊ መሬትና ጎቢጡም ምስ ዓለምለኻውያን ጎይቶቶም ተሓባቢሮም ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ገዲፉ ንክስደድ፣ ቁጠባኣ ንክሩኽመሽ ዘይተኣደነ ጻዕሪ ክገብሩ ጸኒሖም ከይኣኽሎም ሕጂ ካብ ናይ ኢትዮጵያ ሰራዊት ሰሜን እዝ ዘይተኣደነ ዕጥቅን ስንቅን ዘሚቶም ናብ ኤርትራ እዮም ወሪሮም። ሕልሚ ዓባይ ትግራይን ኣፍደገ ባሕሪ ንምርካብን ምስ ገለ ዎይጦታት ብስም ይኣክልን ማሕበራትን ብስም ትግራይ ትግሪኚ ተማሻጢሮም ኤርትራና ነበረት ያ ነበረት ንምግባር እዮም እዚ ናይ ሕጂ ኩናት ወሊዖሞ። ኤርትራ ሃገራዊ ድሕነታትን ሉዕላውነታን ድሕነት ጎራባብቲ ሃገራትን ከተውሕስ መሰላን ጉቡኣን እዩ። ሕጂ ኣንቱም ውድባትን ውልቀሰባቲና እንዳበልኩም ዕላማ ወያነን መሳርሒ ወያነን ክትኮኑ እትደልዩ ታሪኽ ክሓተኩም እዩ። ዝምድና ኤርትራን ጎረባብታን ኣብ ዘይሻራነትን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ምትሕግጋዝ ዝተመስረተ እዩ።
ጉጅለ ሰዲህኤ ካብ ናይ ጡሩፋት ኢትዮጵያውያን ሉዕላውነት ኤርትራ ዘይኣምኑ ኢሎሞ ኢልኩም ትህውትቱ ጌጋኹም ኣሚንኩም ክትእረሙ ንድሕነት ሃገርኩም ክትሰርሑ ምሓሸኩም።
ኣሜርካ ይኹን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሕጂ ብዛዕባ ህላኣዌ ኤርትራ ኣብ ትግራይ ይዛረቡ ኣለዉ? ንልዕሊ 22 ዓመት መሬትና ተጎቢጡ ህዝብና እንዳተሳቀየ ኣበይ ነይሮም። ስለምንታይ ነቲ ባዕሎም ዘውሓስዎ ስምምዕ ኣልጀርስ ዘየተግበርዎን ስርዓት ወያነ ካብ ሉዕላዊ መሬትና ክወጽእ ዘይሓበርዎ? ኤርትራ ሉዕላውነታ ክትሕሉን ክትከላኸልን መሰላ እዩ። ትግራይ ሃገር ኣይኮነትን፣ ትግራይ ሓንቲ ኣካል ናይ ኢትዮጵያ እያ። እንተድኣ መንግስቲ ኤርትራ ተጋግዩ ኮይኑ እቲ ሕጋዊ መንግስቲ እዩ ንኤርትራ ክሕብርን ክኸስስን ዘለዎ። ብዝተረፈ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንረብሓ ክልቲኤን ሃገራትን ከባቢናን ሰላም ርግኣትን ንምውሓስ ብሓባር ምስራሐን ቁዱስ ዕላማ እዩ።
ኣብ’ዚ ዝኾነ ሰብ ክበርሃሉ ዘለዎ መንግስቲ ኣሜርካን ኤሮጳውያንን ኣሽሓት ኪሎሜተራት ከይዶም ንረብሓናን ንሃገራዊ ስግኣትናን ክንከላኸል እንዳበሉ ኣብ ጉዳይ ዒራቕን ኣፍጋኒስታንን ሶርያን ኣትዮም ኩናት ከካይዱ ይርከቡ ኣለዉ። ሕጊ ዓለም ንዖዖም ሓላል ንዓና ኣብ ገዛና ንዝመጸና ጸላኢ ምክልኻል ከመይ ጌሩ ሓራም ይኸውን?
እዚ ጽሑፍ መንቀሊኡ ሰዲህኤ ይኹን እምበር ንዝኾነ ተቃዋማይ እየ ባሃሊ ዝምልኸት እዩ። ዝኾነ ካብ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ወይ ህግደፍ ፉሉይ ርእይቶ ዘለዎ ቅድም ቀዳድም ድልውነት ንምክልኻል ሃገሩን ክብሪ ህዝባዊ ሰራዊትን ከረጋግጽን ንሃገራዊ ረብሓ ድሉው ምዃኑ ብተግባር ከመስክር ኣለዎ። በዚ ኣጋጣሚ ኣብ’ዚ ሃገርና ሉዕላውነታ ዓቂባ እትምርሸሉ ዘላ በዳሂ እዋን ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደገርጊስ ዘርኣዮ ሓላፍነትን ሃገራውነትን ዝዓብለሎ መርገጹ ከየመስገንክዎ ክሓልፍ ኣይደልን። ካልኦት እውን ኣሰሩ ክስዕቡ እላቦ።
ብኣንጻር ናይ’ዚ ድማ ሙሁራትን ተጋደልቲ ነይርና በሃልቲ ኣብ ክንዲ ንሉዕላውነት ሃገሮም ዝምክቱን ንህዝባዊ ሰራዊትናን ዝከላኸሉን ብጽልኢ ተላዕጢጦም ከም ናይ ዒራቕ ሸለባውያን ኣብ ታንኪ ናይ ኣሜርካ ተወጢሖም ዝኣተዉ እዚኦም እውን ኣብ ታንክታት ወያነ ተወጢሖም ብድሕሪ ማዕጾ ንሃገሮም ክምለሱ ፈቲኖም ዘይሰለጦም ኣብ ክንዲ ብዝገበርዎ ገበን ይቅረታ ምሕታት ኣብ ሓሶትን ጸለመን ተዋፊሮምይርከቡ። እቲ ዝገብርዎ ዘለዉ ከም’ቲ ካብ ጳጳስ ንላዕሊ ካቶሊክ ምዃን ዝብሃል እዞም ሰባት ልዕሊ ተጋሩ ተሓለቕቲ ትግራይ ክኾኑ ዘገርም እዩ።
ኣብ መደምደምታ ብሓቂ ተሓለቕቲ ሃገር እንተድኣ ኮይና ኣብ’ቲ እንፈላለየሉ ክንፈላለ ኣብ’ቲ ክንፈላለየሉ ዘይግባእ ሃገራዊ ሉዕላውነትናን ህዝባዊ ሰራዊትናን ብሓባር ደው ክንብል ይግባእ።
ዓወት ንሓፋሽ!!
ግርማይ የማነ
ርያድ ሱዑዲ ዓረብ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
ስደት መግለጺ ተቓውሞ እንተዘይኮይኑ!Wednesday, 03 February 2021 22:21 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ግፍዒ ጉጅለ ህግደፍ ዘለዎ ግንዛበን ስምዒትን ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ክገልጽ ከም ዝጸንሐን ክሳብቲ ዝምነዮ ራህዋ ዝረክብ ተቓውሞኡ ከም ዝቕጽልን ፍሉጥ እዩ። ዝተፈላለዩ ከም ናይ በርሊን ማንፌስቶ፡ ተበግሶ ጉጅለ 15፡ ምንቅስቓስ ወዲ ዓልን ተቓውሞ ኣኽርያን ዝኣመሰሉ ምስቲ ብውዱብ ኣገባብ ዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ ቃልሲ ተደሚሮም መግለጺ ናይቲ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ዘለዎ ተቓውሞ መግለጺ እምበር፡ ናይ ዝተወሰኑ ኣካላት ተበግሶ ጥራይ ጌርካ ዝውሰዱ ኣይኮኑን። ብዓብይኡ ከኣ ናይቶም ኣብ ዝሓለፈ መግዛእታዊ ዓመታት ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገድታት ነቲ ስርዓት ራሕሪሖም ክስደዱ ዝጸንሑ መንእሰያት ስጉምቲ እውን ዓብይ መርኣያ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ እዩ።
“ህዝቢ ኤርትራ ስለምንታይ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ይስለፍ?” ዝብል ሕቶ ኣይኮነንዶ ብኣና በቶም ግዳይ ንኸውን ዘለና ኤርትራውያን ብብዙሓት ዘይኤርትራውያን ወገናት እውን ዝተመለሰ እዩ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ሕገመንግታዊ ስርዓት ስለ ዘየለ፡ ልዕልና ሕጊ ብምብኳሩ፡ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰል ዜጋታት ፈጺሙ ስለ ዘይክብር፡ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርናን ህዝባዊ ምርጫ ኣይካየድን…….. ወዘተ እንዳበልና፡ ዝርዝር ምቕራብ ኣየድልየናን እዩ። እዞም ጸገማትን ብኩራታትን ኣብ ኤርትራ ኣብቲ መበቆሎም እንተዘይተፈቲሖም፡ ጠንጢካዮም ናብ ስደት ብምምራሕ ዝውገዱ ኣይኮኑን። እዚ ማለት ግና ስደት መሰረታዊ መፍትሒ ደኣ ኣይኹን እምበር ሓደ ካብ ናይ ተቓውሞ መግለጽታት ምዃኑስ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጸገም ብመሰረቱ ብቃልሲ እንተዘይተፈቲሑ ገዲፍካዮ እንተተሰደድካ እውን ደድሕሬኻ እዩ ዝስዕብ። ኣብ ጉዕዞ ናብ ስደት እቲ ኣብ ባሕርን ምድረበዳን፡ ፈቐዶ መደበር ስደተኛታትን ኣብተን መዕቆቢ ክፈቕዳ ዝሕተታ ሃገራት፡ ዘጋጥም ጸገማትን ክሳብ ክንደይ መሪር ምዃኑ ንኤርትራዊ ከም ሓድሽ ዝንገሮ ኣይኮነን። እዚ ከኣ ዘቤታዊ ጸገም እንተሃደምካሉ እውን ደድሕሬኻ ከይዱ ከም ዝጐድኣካ መረጋገጺ እዩ። ስለዚ ከምቲ ስደት ደድሕሬኻ ዝስዕብ፡ እቲ ኣንጻር ጠንቂ ስደት ዝግበር ቃልሲ እውን ኣብ ዝሃለኻ እንተሃለኻ ክዝንጋዕ ዘይግበኦ እዩ። ምናልባት ገለ ወገናት ኣብ ስደቶም ብውልቆም ጽቡቕ ዕድል ኣጋጢምዎም ነገራዊ ዕግበት እንተረኺቦም፡ ስደቶም መሰረታዊ መፍትሒ ዘምጸኣሎም ይመስሎም ይኸውን። ብግብሪ ግና እቲ ኣብ ስደት ኮይንካ ብዝርከብ ነገራዊ ራህዋ ዘይሓዊ ስንብራት ኣብ ቦታኡ ከም ዘሎ ዘይምርሳዕ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ መስረታዊ ሕቶ ዝምልስ ዘተኣማምን መፍትሒ ክሳብ ዘይተረጋገጸ ብውልቂ ዝርከብ ዕግበት መሰረታዊ ክኸውን ከምዘይክእልን እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ብሰንክቲ ወጽዓ ህግደፍ ዝደረኾ ግዱድ ስደት፡ ኤርትራውያን ዘይተዘርእዋ ሃገር የለን። ጉዕዞ ናብ ዝስደት ብጣማጣማ ካብ ኤርትራ ነቒልካ ብቐጥታ ኣብቲ ዝሓለንካዮ ዝብጻሕ ዘይኮነ፡ ክሰግሮ ዝግበኦ መድረኻት ኣለዎ። ብመንጽርዚ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ቅድም ናብተን ምስ ኤርትራ ብመሬት ዝራኸባን ከዕቁበኦም ፈቓደኛታት ዝኾናን ጐረባብቲ ሃገራት እዮም ዝኣትዉ። ሱዳንን ኢትዮጵያን ከኣ መባእታዊ ምዕረፊ ኣብ ምዃን ቕድሚት ዝስረዓ እየን። ምእንቲ እዚ ኢና ከኣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ስለቲ ንኤርትራውያን ስደተኛታት መባእታዊ መጽለሊ ምሃበን ከነምስግነን ዝጸንሕናን እዚ ልግሰን ቀጻሊ ንክኸውን እንምሕጸነንን። እዘን ሃገራት ክንድቲ ናብ ሃገርና ዝቐረባ ብምዃነን ስደተኛታት ክበጽሕወን ቀሊል ዝኸውን፡ ጸይቂ ኣእዳው ጉጅለ ህግደፍ ብቐሊሉ ዘረኻኽበለን ምዃኑ ከኣ ሓደጋ ኣለወን። ኣብዘን ሃገራት ዘይምርግጋእ ከጋጥም እንከሎ፡ ኣብኣተን ዝተዓቖቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተሃሰይቲ እዮም። ካብዘን ሃገራት በብግዜኡ ክጭወዩን ክቕንጸሉን ዝጸንሑ ኤርትራውያን ከኣ ናይዚ ኣብነት እዮም። ተመኩሮ ሓርበኛታት ወልደማርያም ባህልቢ፡ ተኽለብርሃን ገብርጻድቕ፡ መሓመድ ዓሊ ኢብራሂምን፡ ገብረብርሃን ዘርአ፡ ዘካርያስ ንጉሰን ካለኦትን ናይቲ ግዳይ ኣብነት እዮም። ኣብዚ እዋንዚ ብሰንክቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ እሞ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝተሳተፈሉ ውግእ ኣብ ልዕሊ ህይወት ኤርትራውያን ስደተኛታት ክሳብ ሎሚ ወሪዱ ዘሎ ግፍዕን በደልን ሓደ ካብ ኣሉታዊ ሳዕቤናቱ እዩ።
ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ካብ ተሳተፈ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ትግራይ ዝርከባ መደበር ስደተኛታት፡ ሽመልባ፡ ሕንጻጽ፡ ማይዓይንን ዓዲ ሓርሽን ተዓቚቦም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ጸገም ከም ዘጋጥም ርዱእ ነይሩ። እነሆ ከኣ እቲ ነዞም ስደተኛታት ዘጋጥሞምን ጌና ሎሚ እውን ዘይተፈትሐን ስእነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ሕጽረት ቀረባትን ምስኣን ናይ ህልውና ውሕስነትን ኣጋጢምዎም። ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፍሊፖ ግራንዲ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ትግራይ ከይዶም፡ መደበራት ሽመልባን ሕንጻጽን ከም ዝዓነዋን ብሰንክዚ ምምዝባል ክሳብ 20, ሺሕ ስደተኛታት ሃለዋቶም ከም ዝጠፈአን ምስክርነቶም ሂቦም። ካብዞም ሃለዋቶም ዝጠፈአ ስደተኛታት ብዙሓት ካብቲ መደበራት ብሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ብሓይሊ ተወሲዶም ኣብ ብዙሕ ከባብታት ኣውራጃ ጋሽ ተኣሲሮም ከም ዘለዉ ብቤተሰቦም ከይተረፈ ተረጋጊጹ ኣሎ። ካብቲ መደበራት ክሃድሙ እንከለዉ ደሃዮም ዝጠፈአን ግጭት ምስተፈጥረ ዝሞቱን ከም ዘለዉ እውን ናይ ዓይኒ መሰኻክር ኣረጋጊጸምዎ እዮም። እዚ ናይ ህግደፍ ሃስያ ኣብተን መደበር ስደተኛታት ጥራይ ከይተደረተ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብላዕለዋይ ኮምሽን ጉዳይ ስደተኛታት ተፈቒድሎም ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካለኦት ከተማታት ኢትዮጵያን ተጣይሶ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት እውን ሓደጋ የንጸላሉ ኣሎ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ወሲኽካ፡ ብዙሓት ዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ ትካላት ብጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ሻቕለቶም ይገልጹ ኣለዉ። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ ነዞም ምእንቲ ዜጋታትና ዘእውዩ ዘለው እንዳኣመስገና ተጽዕኖኦም ክዛይድ እንዳጸዋዕና ግደና ክንገብር ድልዋት ክንከውን ግቡእና እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ሓንሳብ ካብቲ ንቡር ሰብኣዊ መስመር ስለ ዝወጸ፡ ነዚ ዓለም ለኻዊ ምሕጽንታ ኣይክሰምዖን እዩ። ስለዚ ኣብ ልዕሊኡ ኣዝዩ ዘሕምሞ ስጉምቲ ክሳብ ዝውሰድ ምሕጽንታና ክቕጽል ናይ ግድን እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይዞም ኣብ ሃገሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድሕነት ናይ ምሕላው ሓላፍነት ከም ዘለዎ ደጊምና ነዘኻኽሮ። እንተኾነ ኣብዚ እዋንዚ ደገፍ ጉጅለ ህግደፍ ኣዝዩ የድልዮ ስለ ዘሎ፡ ንከየኾርዮ ክብል ንስደተኛታትና ኣሕሊፉ ከይህቦም ዘየስግእ ኣይኮነን። እምበኣር እዚ ህልዊ ኩነታት ካብ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ሓደ ፡ ስደት መግለጺ ተቓውሞ እንተዘይኮይኑ መሰረታዊ መፍትሒ ከምዘየምጽእ እዩ እሞ ነዚ ኣብ ግምት ኣእቲና ቃልስና ነሕይል።
ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ይተዓቀብThursday, 28 January 2021 21:11 Written by ኣዶሊስ ሴም
ምስጢር ጽንዓትን ዓወትን ኤርትራውያን ዘይንቕነቕ ሓድነትና ምዃኑ ኣብ ብዙሕ መድረኻት ተረጋጊጹ እዩ። ከምቲ “ኣዳብዕ ምስ ዝሓብራ ኣርቃይ የጸንበዓ” ዝበሃል፡ ሓድነትና ኣብ ኩሉ ውሽጣዊ ውድባዊ፡ ሰልፋውን ካልእ ውዳበታትናን ወሳኒ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ኤርትራዊ ተመኩሮና ከኣ ሓለፋ ኣለዎ። ናይቲ ኣብ ግዜ ቃልስና ምእንቲ ናጽነት፡ ኣንጻር ብኹሉ መለክዕታት ካባና ዝበዝሑን ዝሓየሉን ገዛእቲ ምስ ግዳማዊ ደገፍቶም ተቓሊስና ናይ ዝሰዓርናሉ ምስጢር መግለጺ ከኣ ጽንዓትን ሓድነትን ኤርትራን ህዝባን እዩ። ስለዚ ሓድነትና ክሳብ ክንድዚ ኣዝዩ ዕዙዝ ዓቕምን ምስጢርን ዓወትና ካብ ኮነ ወትሩ ከም ብሌን ዓይንና ክንሕልዎ ናይ ግድን እዩ።
እቲ ዓሚቕ ትርጉም ሓድነትና በብግዜኡ ሃገርና ንዝጐበጡ ገዛእቲ እውን፡ ይረኣዮም ስለ ዝነበረ፡ እሞ እዚ ሓድነት እንተኾነ ክፈርስ እንተዘየሎ ከኣ ክልሕልሕ ብዙሕ ጽዒሮም እዮም። ምኽንያቱ ምድኻም ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ንኤርትራ ብቐጻሊ ናይ ምግዛእ ህርፋኖም ዘረጋግጽ ምዃኑ ይርድኡ ስለ ዝነበሩ። እዚ ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ናይ ምድኻም ፈተነ፡ ካብ ምምሕዳር እንግሊዝ ጀሚሩ ክሳብ ስርዓት ደርግ መልክዑ እንዳቐያየረ ተራእዩ እዩ። እንተኾነ ሳላ’ቲ ጽንዓትን ብግዝያዊ ረብሓ ዘይምዕሻውን ህዝቢ ኤርትራ፡ እቲ ቅድም ገለ ክፋል ኤርትራ ናብ ሱዳን ዝተረፈ ድማ ናብ ኢትዮጵያ ዝብል ዝነበረ እማመ ኣይተዓወተን። ኣብ ግዜ ደርጊ ዝተፈተነ “ቆላማን ደጋማን” ዝበሃል ዝነበረ ፈተነ እውን ከምኡ ከይሰጐመ ኣበርዒኑ።
ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ናይ ምህላውና ከም ሃገር ቀንዲ ረቛሒ ስለ ዝኾነ፡ ወትሩ ጥቁቕ ሓለዋ ዘድልዮ ዓንዲ ማእከል ህልውናና ከም ሃገርን ህዝብን እዩ። ብዘይዚ ሓድነት፡ ኤርትራን ኤርትራውነትን ህላወ ስለ ዘየብሎም፡ እዚ ዓንዲ ማእከል ኣብ ዘይደልደለሉን ዘይተዓቀበሉን ብዛዕባ ዓይነት ስርዓት ምምሕዳርን መሰረታዊ መሰላትን ምሕሳብ ትርጉም የብሉን። ምኽንያቱ ኣብ ዘየሎ ነገር ጽቡቕ ምምናይ ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ክህልዎ ስለ ዘይክእል። ስለዚ ብዛዕባ ሕገምንግስታውነት፡ ኩለ መዳያዊ ብዙሕነት፡ ዲሞክራስያውነትን ምኽባር ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ክንሓስብን ምእንታኡ ክንቃለስን እንከለና፡ ምዕቃብ ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ቅድሚት እዩ ዝስራዕ።
ኣጀንዳ ሓድነት ወትሩ ህያው ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ከምዚ ሎሚ ንርከበሉ ዘለና ሃዋህው፡ ውሽጣውን ከባብያውን ፖለቲካዊ ማዕበላት ክውስኽን ከዕለብጥን እንከሎ፡ ዝያዳ ዕዙዝ ይኸውን። መራሕቲ ኤርትራዊ ህግደፍን ኢትዮጵያዊ ብልጽግናን ሓድሽ ዘይቅዱስ ዝምድና ካብ ዝጅምሩ እነሆ ሳልሳይ ዓመቶም ቀሪቡ ኣሎ። ነዚ ዝምድና ተኸቲሎም ክረኣዩ ዝጸንሑ ምዕባለታት ከኣ ዝያዳ ኩሉ ግዜ ኣብ ጉዳይ ልኡላውነትን ሓድነትን ሃገርና ብዝያዳ ክንግደስ ዘገድዱ እዮም ነይሮም። ናይ ዲክታተር ኢሳያስ ኣብ ፈቐዶ መድረኻት ተጣላዕቲ መደረታት ናይቲ ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ዝህድድ ሓደጋ ኣማላኸቲ እዮም። ካብዚ ሓሊፎም ክቀላቐሉ ዝጸንሑ፡ “ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ፡ ብሩህ መጻኢ፡ ኣግኣዝያን…… ወዘተ ዝብሉ ሸበድበዳት እውን ብቐጥታ ይኹን በተዘዋዋሪ ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ዝፍሕቁ እዮም። ሕጂ እውን ጌና ፈኸም ይብሉ ከም ዘለዉ ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ መራኸብታት ምልክታት ንዕዘብ ኣለና።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ትግራይን ብዘይካቲ ጀኦግራፍያዊ ጉርብትና፡ ቋንቋን ባህልን ወሲኽካ፡ ብዙሓት ዘዛምዱና ጉዳያት ከም ዘለዉ ርኡይ እዩ። እንተኾነ ብዘየወላውል፡ ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር እያ። ትግራይ ከኣ ምስ ኤርትራ እትዳወብ ሓንቲ ካብ ክልላዊ ምምሕዳራት ኢትዮጵያ እያ። እዚ ብዋዛ ፈዛዛ እሞ ብዘይኣፍልጦ ህዝቢ ብዝኾነ ኣካል ኣቀዋውማ እዩ። ኤርትራ ብሃይማኖት፡ ቋንቋ፡ ባህልን ካልእን ናይ ማንነት መለክዒ ዝፈላለ፡ ግና ከኣ ሓደ ኤርትራዊ ልኡላዊ ቃና ዘለዎ ህዝቢ እትሓቁፍ ብዙሕነታዊት ሃገር እያ። ነዚ ዘሪግካ፡ ንኣበነት ንዝተወሰኑ ትግርኛ ዝዛረብ ኤርትራዊ ከባቢ ምስ ክልል ትግራይ ሓዊስካ ሓዳስ ሃገር ንምፍጣር ዝግበር ፈተነ ካብቲ ብዙሕ ሓደጋታቱ ንሓድነት ኤርትራን ህዝባን ዘፍርስ ስለ ዝኾነ ተቐባልነት የብሉን። እዚ ኣተሓሳስባዚ ካብቲ ኢሳያስ ንኤርትራ ብደምን ኣዕጽምትን ዝተነድቀ ልኡላውነታ ጠሊሙ ናብ ኢትዮጵያ ክመልሳ ዝደናደኖ ዘሎ ዝኸፈአ እንተዘይኮይኑ ዝሓሸ ኣይኮነን። ስለዚ በዚ ኣብ ከባብና ዝፍጠር ዘሎ ህቦቡላ ከይተደናገርና በቲ ሓደ ወገን ነቶም ሓድነትና ዝፍሕቁ ብጽኑዕ ክንቃለሶም በቲ ካልእ ወገን ከኣ ንሕና ናይ ሓድነት ኣገዳስነት ኣብነት ክንከውን ኣብ እንግደደሉ እዋን ምህላውና ኣይንዘንግዕ።
ኣብዚ እዋንዚ ከባቢና ክሳብ ክንደይ ይሕቆን ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ጻዕዩ እንታይ ከም ዘምጽእ ከኣ ኣብ መጻኢ ዝረአ መስርሕ እዩ። እቲ ከመጽእ ዝኽእል ሓድሽ ኣሰላልፋ ንሓድነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ከይከውን ከኣ ከሎ ጌና ክንዳለወሉ ዝግበኣና እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ብዘይ ድሌትን ፈቓድን ህዝብና ንሃገርና ናብ ክትወጾ ዘይትኽእል ዓዘቕቲ ከየእትዋ እንዳተኸላኸልና፡ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ እንዳጨርሑ ኣንጻር ሓድነት ኤርትራን ህዝባን ይሰርሑ ንዘለዉ ኣካላት ብግቡእ ከነቕልበሎምን ክንገንሖምን ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ናይታ ለውጢ ትጽበ ዘላ ሃገርና ሓድነትን ልኡላውነትን ከየውሓስና ብዛዕባ እትጽበዮ ዘላ ለውጢ ጥራይ ምሕሳብ ትርጉም ስለ ዘይህልዎ።
መስዋእቲ ጽኑዕ ተጋዳላይ ግርማይ ሃይለSunday, 24 January 2021 23:06 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ተጋዳላይ ግርማይ ሃይለ ብ1957 ዓ.ም ኣብ ዓዱ፣ ዓዲ በያን ተወሊዱ። ግርማይ በቲ ኣብ 1975 ኣብ ከተማታትን ገጠራትን መላእ ኤርትራ ዝተጓሃሃረ ሃገራዊ ቃልሲ ብዝሓደሮ ፍቕሪ ሃገርን ናይ ቃልሲ ወንን ተደሪኹ ኣብቲ ዓመት እዩ ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ። ግርማይ ሃይለ ድሕሪ መባእታዊ ወታሃደራዊ ትምህርቲ ምጥንቓቁ፣ ናብቲ ኣብ ደንከል ዝነበረ ተዋጋኢ ሓይሊ ናይ ተሓኤ ተመዲቡ፣ ብትብዓትን ተወፋይነት ቃልሳዊ ግዲኦም ካብ ዘበርከቱ ተጋደልቲ ሓደ እዩ።
ግርማይ፣ ኣብታ ወዲ ቀሺ ዝመርሓ ዝነበረ ሓይሊ መድፋዓጂ ኣርበጂ ኮይኑ፣ ኣብ ሓያሎይ ኣንጻር መግዛእታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝተኻየዱ ውግኣት ተረባሪቡ፣ መርኣያ ተወፋይነቱን ትብዓቱን’ውን ኣካሎም ካብዝኸፈሉ ጀጋኑ ነይሩ። ንዘጋጠሞ መውጋእትን ስቓይን ስዒሩ፣ ኣብቲ ብተጋዳላይ ዓብድላ ሓሰን ዝምራሕ ዝነበረ በርጌድ 64 ተመዲቡ፣ ፖለቲካዊ ትምህርቲ ድሕሪ ምውሳድ ብደረጃ ካድር ኣብ ፖለቲካዊ ናይ ምንቅቃሕ መደብ ኣብ ምብርካት እንከሎ፣ ንጀብሃ ብዘጋጥመ ውዲታዊ መጥቃዕትን ውድቀትን ኣብ ዶባት ሱዳን ምስኣተወት’ውን ቃልሱ ብዘይምቁራጽ ምስቲ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ንምሕዳስን ንምቕጻልን ዝወገነ ሸነኽ ኮይኑ ዘይሕለል ቃልሲ ዘካየደ ጽኑዕ ኣባል እዩ።
ግርማይ፣ ድሕሪ ፍሽለት ናይ’ቲ ኣብ መንጎ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራን ዝተኻየደ ስምምዕ ናይ 1983፡ ፖለቲካዊ ካድርን ወኪል ውድብ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶን ኮይኑ ኣብ ፖርት ሱዳን ተመዲቡ። ካብዚ ከይወጸ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ናብ ሰልፊ ተሰጋጊሩ፡ ምስተሰጋገረን ጸኒሑውን፣ ቅድም ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቀጺሉ ኣብ 2010 ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስቆመ’ውን፣ ንዝኮነ ይኹን ናይ ቃልሲ መሰናኽላትን ምድንጋራትን ብትብዓትን ብህድኣትን ሰጊሩ፡ ወኪል ሰልፊ ኮይኑ ሰልፋውን ሃገራውን ግቡኡ ፈጺሙ። ኣብ ከምዚ ዝኣመስለ ናይ ቃልሲ ኲነታት እንከሎ ብጽኑዕ ሓሚሙ፣ ቅድም ኣብ ግብጺ ካይሮ ሆስፒታል ክልተ ግዜ ናይ ርእሲ መጥባሕቲ ኣካይዱ፣ ብጻዕሪ በኹሪ ወዱን ተሓባበርቱ ሽወደናውያንን ናብቲ ሃገር ክኣቱ ዕድል ረኺቡ፣ ኣብ ተኸታታሊ ሕክምናዊ ክንክንን መጥባሕትን ንሞት ክስዕራ ድሕሪ ምጽናሑ፡ ንዕለት 19 ጥሪ 2021 ግን እተን ኣብ በረኻታት ኤርትራ ዝጎያ ዝነበራ ማሓውሩ ክሰግራኣ ስለዘይካኣላ ኣብ ሽወደን ኣብ ሕቁፊ በዓልቲ ቤቱን ደቁን ካብዛ ዓለም ብመስዋእቲ ተፈልዩ።
ተጋዳላይ ግርማይ፡ ኣቦ ሓሙሽተ ቆልዑ ኮይኑ፣ ብስድራን ናብራን ከይተሰናኸለ፡ ኩሉ’ቲ ውድብ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶን ሰልፍን ዝሓለፎ ጽንኩር መድረኻት ካብ ናይ ቃልሲ ብጾቱ ከይተፈልየ፣ ህዝባዊ ጉዳያት ብምቕዳም ብዘይምሕላል ዝመከተ መስተውዓልን ጽኑዕን ናይ ቃልሲ ብጻይ እዩ ነይሩ። ስዉእ ግርማይ ሃይለ 26 ጥሪ 2021 ኣብ ሽወደን ሓመድ ኣዳም ክለብስ እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ ንስድርኡን መላእ ቤተ ሰቡን ናይ ቃልሲ ብጾትን ጽንዓትን ጽሮትን ይሃብ። ንብመስዋእቲ ዝተፈልየ ብጻይ ድማ መንግስተ ሰማያት የዋርሶ እንዳበልና ተኻፈልቲ መሪር ሓዘኖም ምዃና ንገልጽ።
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓደ ጫፍ ጥራይ ኣብ ክንዲ ንጐትትFriday, 22 January 2021 20:44 Written by ኣሮን ናኦድ
ተረኽቦታት ክንመዝንን ካብቲ ሚዛን መርገጽ ክንወስድን እንከለና ጉዳያትን ተረኽቦታትን ኢና ነወዳድር። ኣብ መስርሕ እቲ ምምዛን ኣብ ግጉይ መደምደምታ ምእንቲ ከይንወድቕ ከኣ ክንጥንቀቕን ንጉዳያት ብብዙሕ መልከዓት ክንርእን ይግበኣና። እቲ ኣብ ከምዚ ኩነታት ነዘውትሮ ጥንቃቐ ከኣ ሓደ ጫፍ ጥራይ ሒዝካ ብዘይምኻድ እዩ ዝግለጽ። ሓደ ጫፍ ጥራይ ሒዝና እንተከይድና ግና ሓደጋ ምኽታሉ ዘይተርፍ እዩ። ካብቲ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋ ምስቲ እቲ ካልእ ጫፍ ሒዙ ዝጐትት ኣካል ናይ ሓባር ረብሓን ሸቶን እንዳሃለወካ ሓቢርካ ናይ ዘይምስራሕ ህልኽ ከስዕብ ይኽእል። ናይ ከምዚ ዓይነት ሓደጋ ጠንቂ ዝኸውን ካብ ናትካ ንዝተፈልየ ናይ ካለኦት ሓሳብ ቦታ ብዘይህብ “እታ ሓቅን ቅንዕትን ምሳይ ጥራይ እያ ዘላ” ዝብል ጸቢብ ተረድኦ እዩ። እዚ ካብ ንኡስ ማሕበራዊ ርክባት ጀሚርካ ክሳብ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ዘጋጥም ዘሎን ኣብ ተመኩርና ኣብ ብዙሕ መድረኻት ዝረኣናዮን ዋጋ ዝኸፈልናሉን እዩ።
ኣብቲ ጫፋት ምጉታት ከኸትል ዝኽእል ፍልልያት ዘስዕብ ምውድዳር፡ ናይ ቀደምን ናይ ሎምን፡ ዓብይን ንኡስን፡ ገዲምን ሓድሽን፡ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን፡ ሃይማኖታዊ እምነተይ እምነትካ፡ ቋንቋይን ቋንቋኻን፡ ከባብየይን ከባቢኻን፡ ተወጻዕን ወጻዕን……. ወዘተ፡ እንዳበልና ክንዝርዝር ንኽእል። ብዓብይኡ ከኣ ረብሓይዶ ረብሓኻ ዘንቅዶ ናይ ኣተሓሳስባ ውድድርን ምጉታትን ኣሎ። እዚ ምጉታት ኣብ ውሱን ኩርናዕ ዝድረት ዘይኮነ ሃገር ምስ ሃገር እውን ዝሕምስ ዘሎ እዩ። ኣብዞም ዝበልናዮም ውድድራት ከካብቲ ንጉዳያት እንመዝነሉ ኩርነዓት ዝነቅል፡ ሓላፍነታውያን እንተኮይና ክዕረቕ ዝኽእል፡ እንተ ጸቢብናን ሰሲዕናን ግና ናብ ዝበለሐ ጐንጽን ዕንወትን ዝወስድ ፍልልይ ክፈጥር ይኽእል። ናይዚ ኣብነት ንምርካብ ርሑቕ ከይከድና ናብ ህልዊ ኩነታት ዞባና ምቕላብ ጥራይ እኹል እዩ። ሃገርና ከኣ ናይዚ ዘሻቕል ተርእዮ ሞዴል እያ። እስኪ ሓደ ሰብ ብዛዕባ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳያት ዘድሊ ልቦናን ምስትብሃልን ከረድእ እንከሎ ዝለገሶ ምዕዶ ንጥቀስ። ሓንቲ ካብተን 0-9 ዘለዋ መቑጸርታት ኣብ ወረቐት ተጻሒፋ ነይራ። ነዛ ቁጽሪ እቲ ሓደ ሰብ ካብ ናይታ ተጻሒፉዋ ዝነበረ ኣተሓሕዛኡ ነቒሉ እዚኣ “ቁጽሪ 6 እያ” ኢልዋ። እቲ ሓደ ከኣ ካብቲ ናቱ ፍሉይ ኣተሓሕዛ ናይታ ወረቐት ነቒሉ፡ የለን “የለን ቁጽሪ 9 እያ” ኢልዋ። በዚ ክስሓሓቡ ዝተዓዘበ ሳልሳይ ኣካል ከኣ እቲ ፍልልይ ካብ ኣተሓሕዛ ናይታ ዝተጻሕፋ ወረቐት እዩ እምበር ክልቴኹም ቅኑዓት ኣለኹም በሎም። እታ ሓቂ ምስ ክልቲኦም እምበር ምስ ሓዲኦም ጥራይ ከም ዘይነበረት ኣረድኦም እሞ ካብ ምስሕሓብ ደሓኑ ይበሃል።
ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብፍላይ ከኣ ኣብ ከም ሃገርና ዝኣመሰላ ህዝብን መንግስትን ምውድዳር ዝተለመደ እዩ። ከምቲ ግቡእ ህዝቢ፡ ህዝቢ እዩ። መንግስቲ ከኣ ብፈቓድ ህዝቢ ዝድይብን ዝወርድን ካብ ህዝቢ ዝወጽእ ማዕረ ህዝቢ ናይ ምውድዳር መሰልን ደረጃን ዘየብሉ ትካል እዩ። እዚ ኣብ ንቡር ኩነታት ዝምድና ህዝብን መንግስትን ዝርአ እዩ። ኣብ ብዙሓት ብፍላይ ከምዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኢደወነናዊ ጉጅለ ህግዲፍ ግና ካብ ህዝቢ ተፈልዮም፡ ጠጠው ዝብልሉ ሕገመንግስታዊ ባይታ ስለ ዘየብሎም፡ ዘይናቱ ክነሶም ምስቲ ህዝቢ ተላሒጎም “ሓደ ኢና” ክብሉ ይፍትኑ። “ንሓና ሃገር ንሕና ህዝቢ” ዝብል ናይ ህግዲፍ ናይ ሓሶት መዝሙር’ኳ ናይዚ መርኣያ እዩ። እዚ ኣበሃህላ ብመንጽር’ቲ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍ ዘሎ ዝምድና ፈጺሙ ግጉይ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ኢዱ ኣእትዩ ራስያታት ይፍጽም ከም ዘሎ ብሰፊሑ ናይ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና መዛረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ብዙሓት ተጋሩ “ህዝቢ ኤርትራ ወሪሩና” ክብሉ ይስምዑ እዮም። ሓያሎ ኤርትራውያን ከኣ ምናልባት ስም ህግደፍ ብሕማቕ ክለዓል እንከሎ ንህዝቢ ኤርትራ እውን ይልክሞ እዩ ዝብል ብዝመስል ነቲ ጉጅለ ናይ ምክልኻል ዝንባለ የርእዩ። እምበኣር ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ እዩ ንጉዳያት ኣብ ክንዲ ሓደ ጫፍ ምጉታት፡ ኣመዛዚንካ ምርኣይ ዘድሊ። ጉጅለ ህግደፍሲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነንዶ ኣብዚ ዶብ ሰጊርካ ዝፍጸም ምጥፍፋእን ሓጥያትን ኣብ ገዛእ ጉዳዩ እውን ህዝቢ ዝውክለሉ መርተዖ የብሉን። እዚ ነቶም ህግደፍ በዲሉና ዝብሉ ወገናት’ውን ብሩህ ስለ ዝኾነ ምእንቲ ርትዓውነቶም ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ሓጥያት ከውጽእዎ ይግበኦም። እቲ ጉጅለ ግና መተሓጥይቲ ምእንቲ ክረክብ ህዝቢ ክሕመ እንከሎ ከጽቅጥ ናይ ግድን እዩ።
“ሰራዊት ኤርትራ ናይ ህግዲፍ ድዩ ናይ ህዝቢ?” ዝብል እውን ምስቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኢድ ኣእታውነትን ዝርያን ተተሓሒዙ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝወጸ፡ ረብሓኡ ካብ ረብሓ ህዝቡ ዘይፍለን ኣብ መጻኢት ኤርትራ ናይ ምትህድዳእ፡ ሓለዋን ምክልኻል ረብሓ ህዝብን ግደ ዝጽበዮ ስለ ዝኾነ ሰራዊት ኤርትራ ዘይበሃል ኣይኮነን። እንተኾነ በቲ ህዝቢ ኤርትራ ዘይፈልጦን ሕገመንግስታዊ ውክልና ዘይሃቦን ጉጅለ ህግድፍ ዝምረሓሉ ሕቡእ ፖሊሲ፡ ዝስልጥን፡ ዝዕጠቕን ተኣዚዙ ዝዋጋእን ምዃኑ ከኣ ህዝባውነት ከም ዘስእኖ ምዝንጋዕ ኣየድልን። ብመንጽር’ዚ እዚ ሰራዊት ናይ ብሓቂ ወዲ ህዝቢ ምዃኑ ንምርግጋጽ፡ ብዛዕባቲ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘውርዶ ዘሎ በደል ቃሉ ከስምዕን ግብራዊ ስጉምቲ ክወስድን ይግበኦ። ኮታ ካብ ጉጅለ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝቐርቦ ከርኢ ይግበኦ። እቲ ኢሳያስ ዝንየተሉ ሓይልን ዓቕምን ናቱ ናይቲ ሰራዊት ሓይሊ ስለ ዝኾነ “ ኣንጻር ህግደፍ ዘይለዓል ካብ እገለ ስለ ዝሰጋእኩ እየ” ኢሉ ዝሃድመሉ ምኽንያት ቅቡል ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ንቀጻልነት እቲ ጉጅለ ክብል ንብረት ዝራሲ፡ መሰላት ዝግህስን ተኲሱ ህዝቡ ዝቐትልን እንተኾይኑ፡ ግና “ናይ ህግዲፍ ዘይኮነስ ናይ ህዝቢ እዩ” ክትብሎ ኣጸጋሚ እዩ። በዚ ኮነ በቲ ኣብዝን ካለኦት ተሃወስቲ ጉዳያትን ኣብ ክንዲ ሓደ ጫፍ ምጉታት ምምዝዛን ኣገዳሲ እዩ።
ሌላ ምስ ሕጹያት - ጉባኤ ዞባ ሰዲህኤ ሰሜን ኣመሪካ 2021Sunday, 17 January 2021 20:05 Written by EPDP Information Office
ኣብ ምህላውን ዘይምህላው፡ ኢናኮ ዘለናThursday, 14 January 2021 11:01 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ኤርትራ ድሕሪ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ ቅድሚ 30 ዓመታት ናጽነታ ኣረጋጊጻ። ነዚ ናጽነታ ኣብ ቅድሚ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ሕጋዊ መልክዕ ንምልባስ ከኣ ህዝባ ብናይ “እወ ንናጽነት፡ ኣይፋል ንባርነት” ድምጹ ዳግማይ ልኡላውነታ ኣረጋጊጹ። ድሕሪዚ ናይ ኤርትራ ሃገርነትን ናይ ህዝባ ክብርን ንድሕሪት ከይምለስ ናይ ዝኾነ ኤርትራዊ ስግኣት ኣይነበረን። እቲ ድሕሪኡ ዝመጸ ኢሳያስ ዝጠለሞ ቃልሲ ናይ ምምላስ “ልኡላዊት ኤርትራ ብኸመይ ትመሓድርን ትምዕብልን?” ዝብል’ዩ ነይሩ። ምኽንያቱ መወዳእታ ሸቶ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር ብምውሓስ ጥራይ ዝድምደም ዘይኮነስ፡ ክሳብ እታ ልኡላዊት ኤርትራ፡ ሕገ-መንግስታዊት፡ ብዙሕነታዊት፡ ዲሞክራስያዊትን ሰላማዊትን እትኸውን ቀጻሊ ስለ ዝኾነ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናይ ድሕሪ ናጽነት ቃልሱ፡ ጉዳይ ምህላው ኤርትራ ከም ልኡላዊት ሃገር ዘጠራጥሮ ኣይነበረን። ንጉጅለ ኢሳያስ እውን ካብ ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል ህዝቢ ምግፋፍ፡ ብዘይሕገመንግስቲ ካብ ምግዛእ፡ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽ ካብ ምንፋግ፡ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ብዘቤታዊ ዛዕባ ካብ ዘይምግዳስ ሓሊፉ፡ ነቲ ብመስዋእትነት ዝተነድቀን ኣዝዩ ዓሚቕ ዝትርጉሙን ልኡላውነት ኤርትራ ክጠልም እዩ ዝብል ስኽፍታ ኣይነበሮን። እቲ ህዝብና “ንድሕሪት ኣይምለስን እዩ” ዝበሎ መደምደምታ ግና ብፍላይ ድሕሪ 2018 ከስገኦ ጀሚሩ። ናይ ስግኣቱ ምንጪ ከኣ እቲ ብወግዒ ብዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተጋህደ፡ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ስዒቡ ዝተጋህደ ወልደፍደፍ እዩ። “ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ እዮም፡ 30 ዓመታት ናይ ቃልሲ መዋእል ዝኸሰርናዮ ግዜ እዩ፡ ኢትዮጵያዊ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ክመርሓና ሓላፍነት ሂበዮ ኣለኹ…….ወዘተ” ዝብሎ ኣበሃህላታት ካብቶም ኣብ ህዝብና ስንባደን ስግኣትን ዘሕደሩ ናይ ጥልመት ምልክታት እዮም። ህዝቢ ኤርትራ በዚ ኣበሃህላታት መራሒ ህግደፍ ካብ ምስንባድ ሓሊፉ፡ ሎሚ እውን ከም ሃገርን ህዝብን “ኣብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ቀራና መንግዲ ኢና ዘለና” ክብል ኣብ ዝግደደሉ ሃለዋት ኣትዩ ኣሎ።
ድሕሪ ኩሉቲ ምእንቲ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ክቡር ዋጋ ምኽፋል እንደጋና ከም ሃገር ናብ ምህላውን ዘይምህላውን ስግኣት ምምላስ፡ ዝጽበየና ዘሎ ቃልሲ ክሳብ ክንደይ ከቢድን ዝተደራረበን ምዃኑ ዘርእየና እዩ። እንተኾነ ሎሚ እውን ከምቲ ቅድም ናይ ብዙሓት ትጽቢት ዘይነበረ ህዝባዊ ዓወት ምርግጋጽ ናጽነት ክገሃድ ዝኸኣለ፡ እዚ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ቀራና መንገዲ’ውን ብቐጻሊ ህልውና ኤርትራ ከም ሃገር ክረጋገጽ ከም ዝኾነ እሙን እዩ። እዚ ክኸውን ዝኽእል ግና ቀዳምነታት ሰሪዕና፡ ፍልልያትና ኣማሓዲርና ብሓላፍነታዊ እሂንምሂን እሞ ድማ ብሓባር ክንስጉም እንተበቒዕና ጥራይ ምዃኑ ክንእመን ይግበኣና።
እቲ ሓቢርካ ምቅላስ ኣብታ ልኡላውነታ ኣውሒሳ ክነሳ፡ ዲሞክራስያዊ ስርዓት እትብህግ ሃገር ምህናጽ እውን ወሳኒ እዩ። ናይ ክሳብ ሕጂ ክንዲ ትጽቢት ህዝብና ዘይምዕዋትናን መፍቶ ጉጅለ ኢሳያስ ናይ ምዃናን ምስጢር ከኣ ንሕና እቶም ናይ ለውጢ ሓይልታት ብሓባር ንቕድሚት ክንደፍእ ዘይምኽኣልና እዩ። ሎሚ ኣብቲ ድርብ ከም ሃገር ናይ ምህላውን ነታ ህልውቲ ሃገር ናይ ምህናጽን ቃልሲ ነካይደሉ ዘለና ከኣ፡ ናይቲ ሓቢርካ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍን ዘይህዝባዊ ኣተሓሳስባኡን ምስላፍ ኣድላይት መሊሱ እዩ ዝዓዝዝ።
ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ እዋንዚ ቀንዲ ተዋሳኢ ናይቲ ሓደገኛን መሊሱ ከይሰፍሕ ዘስግእ ዘሎን ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ከባብና ኮይኑ፡ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ኣትዩ ኣሎ። እዚ ብመንጽር ናይ ኤርትራ ምህላውን ዘይምህላውን ንስግኣትና ስግኣት ዝውስኸሉ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ኢድ ኣእታውነት ኢሳያስ ናይቲ ኣብ በበይኑ ኢትዮጵያዊ መድረኻት ክድሕድሖ ዝጸንሐ ናይ “ምስኹም ኢና” መብጸዓኡ መቐጸልታ እዩ። ስለዚ እዚ ኩነታት ኤርትራዊ ህልውናና ምእንቲ ምእንቲ ንድሕሪት ከይምለስ ብኸመይ ከም እንቃለስ ክንሓስብን ክንቀራረብን እዩ ዘዘኻኽረና እምበር፡ ከሰንብደና ኣይግባእን። ኢሳያስ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ “ጉዳይ ኢትዮጵያ፡ ስቕ ኢልና እንዕዘቦ ኣይኮነን” ክብል ሰሚዕናዮ ከነብቅዕ፡ ሎሚ ኢድ ኣእታውነቱ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ናብ ኣብ ውግእ ምስታፍ ስለ ዝማዕበለ፡ ከም ሃንደበት ክቅበሎ ኣይግባእን። እዚ ሎሚ ኣብ ከባቢና ዝፍጠር ዘሎ በዓል ኢሳያስ ዝኣጓጐድዎ ባርዕ፡ ንኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ካለኦት ሃገራትን ኣንዲዱ ንኤርትራ ክምሕራ እዩ ኢልና ክንግምትን ነብስና ከነደዓዕስን ኣይግበናን። ኤርትራ ካብዚ ባርዕ ክትድሕን እንታይ ከነበርክት ንኽእል ኣብ ዝብል ከነድህብ ግና ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ ዕዉታት ኮይና ህዝብናን ሃገርናን ከነድሕን ከኣ ሕጂ እውን ብዘይካ ብሓባር ምስጓምን ኩሉ ዓቕምና ምውህሃድን ካልእ መዋጸኦ መንገዲ የብልናን።
ጉጅለ ህግዲፍ ካብዚ ከባብያዊ ዕግርግር ዝጽበዮ፡ ከምቲ ኩልና እንርደኦ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ሕነ ምፍዳይ ቀዳምነቱ እዩ። እቲ ግዳይ ዝኸውን ዘሎ ግና ህዝቢ ትግራይ’ውን እዩ። ነቲ ኢድ ኣእታውነት “ካብ ናይ ተነጽሎን ጽምዋን ስግኣት ከውጸኣኒ እዩ” ኢሉ ከም ዝሓስብ እውን ርዱእ እዩ። እቲ ዝጽበዮ ትንፋስ ሰዂዕካ ኣብ ስልጣን ንምቕጻል፡ ንህዝቢ ኤርትራ ቀጥታዊ ኣብ ዘይኮነ ኣጀንዳ ኣእትዩ የኽፍሎ ብዘሎ ክቡር ዋጋ ዝረጋገጽ እዩ ዝመስሎ። ብኣንጻሩ ንሕና እቶም ምቕጻል ዕድመ ናይቲ ጉጅለ ምረት ናይ ህዝብና ዘጋድድ ምዃኑ እንርዳእን ሃገርናን ህዝብናን ካብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ቀራና መንገዲ ክትወጽእ እንቃለስን ቅድሚ ኩሉ ብሓባር ነቲ ኢድ ኣእታውነት ናይቲ ጉጅለ ብዘይ ዕጻይምጻጻይ ከነወግዞ ይግበኣና። ኣብ ርእሲኡ ህዝቢ ኤርትራ ደቁ እቲ ጉጅለ ዶብ ሰጊሩ ናይ ዝኣጉዶ መጋርያ ውግእ ግዳይ ከይኮኑ ድምጹ ከስምዕ ብስሙር ቃል ንጸውዓዮን ኣብ ጐድኑ ንሰለፍን። ሕብረተሰብ ዓለም እውን ነቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ርእስቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ውህሉል ገበኑ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ በዚ ሕጂ ዝፍጽሞ ዘሎ ገበናት ክቐጽዖ ብሓደ ድምጺ ደጋጊምና ክንጽውዖ እዋኑ።


c: text/html

text:
Month: July 2019
1821 – 1885: ምስፍሕፋሕ ግብጺ ናብ መሬት ኤርትራ
ካብ 1821 ክሳብ 1885ግብጺ ሰፊሕ መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ የእትያ ኔራ። ድሕሪ ውድቀት ናይ Sennar Sultanate, እቲ ብከፊሉ ኣብ ትሕቲ ጽልዋ ንግስነት ስናር ዝነበረ ህዝቢ ቀቢላ ቢን-ዓምር ኣብ ትሕቲ እንዳ al-Mirghanni ወዲቑን እታ ቀንዲ ርእሲ ከተማኡ ከሰላ ድማ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምምሕዳር ግብጺ ወደቐት።
ድሕሪኡ ዝሰዓበ ወራራት ግብጺ ሓባብን መሬት ማርያን ባብ 1830ታት ክወድቕ እንከሎ; መሬት ቦጎስን ሰንሒትን ድማ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ግብጺ ኣብ 1850ታት ወደቐ። ግብጺ ምስፍሕፋሕ ብምቕጻል ኣብ 1870ታት ክሳብ ከተማ ባጽዕ ብምስፍሕፋሕ ንምሉእ ሰምሃርን ምብራቓዊ ኣጻድፍ ኣከለጉዛይን ኣብ ትሕቶ ቁጽጽራ ኣእተወት። ኣብ ከበሳ ኤርትራ ቀጻሊ ወራራት እኮ እንተካየደት; ምስ ምምጻእ ሰራዊት ሃጸይ የውሃንስ ምስፍሕፋሕ ግብጻውያን ናብ መሬት ሓማሴንን ሰራየን ክዕገት ክኢሉ እዩ። ኣብ 1880ታት ድማ ግብጺ ብማህዲ ዘጋጠማ ፍጹም ስዕረት ካብ መሬት ኤርትራ ጠቕሊላ ክትወጽእ ተገዲዳ።
ቀንዲ ዕላማ ግብጺ ንምቁጽጻር መሬት ኤርትራ ድማ ካብ ሱዳን ብወደብ ባጽዕ ንግዳዊ ንጠፈታት ከተካይድ እዩ። ነዚ፡ክዉን፡ንምግባር ድማ መንገዲ ባቡር ካብ ከሰላ ክሳብ ባጽእ ዝዝርጋሕ መስመር መንገዲ ባቡር ምዝርጋሕ ውጥን ወጺኡ ኣብ ምትግባር ክበጋገስ ከሎ ብኢትዮጵያ ዘጋጠማ ሓያል ተቓውሞን ድሒሩ ድማ ኣብ ሱዳን ዘጋጠሞም ሓያል ተቓውሞ ማህዳውያን ንኤርትራ ገዲፎማ ክወጹ ተገዲዶም።
ጽልዋ ግብጺ ኣብ ኤርትራ ገና ዝቕጽል ዘሎ እዩ። ሕጂ’ውን እንተኾነ ግብጺ ምስ #ህግደፍ ብምትሕብባር ልክዕ ከምቲ ናይ 19 ክ/ዘ ኣብ መሬት ኤርትራ ዕቅቢ ጽልዋ ትገብር ኣላ። ክሳብ ከሰላ መሓውራ ብምስዳድ ድማ ኣብ መሬት ባርካ ህላዌኣ ኣረጋጊጻ ኣላ ክበሃል ይከኣል።
መበግሲ ማእክለነት ግንጻውያን ከሰላ ኮይኑ በቲ ኣብቲ ቦታ ዝተደኮነ ማእከነት Khatmiyyah Sufi Order ኮይኑ ብደቂ al-Mirghanni ዝምራሕ ስርዓት እዩ። እዚ ማእከል ክሳብ ባጽዕ ጨንፈራቱ ድሕሪ ምዝርጋሕ ነቲ ኣብ ባጽዕ ሰረት ዝነበሮ ማእከልነት Hanafi Mosque ብምትካእ ቀንዲ መሰረት ሃይማኖታዊ ስብከታት ከካይድ ጀሚሩ።
ጽልዋታት መግዛእቲ ግብጺ ኣብ እዋናዊ ፖለቲካ ኤርትራ
ኣብዚ ግዜዚ ኣብ ደንበ ተቓውሞ’ውን እንተኾነ ልክዕ ከምቲ ናይ 19 ክ/ዘ ዝመሳሰል ፖለቲካዊ ምቅድዳብን ምሕዝነት ኣብ ምፍጣርን ንርከብ። ንኣብነት ማሕበር ደቂ መታሕት(Eritrean Lowland League) ዝያዳ በቶም ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ግብጺ ዝነበሩ ደቂ ቦጎስ(ኣብ ኣውራጃ ሰንሒት ዝርከብ ብተዛረብቲ ቋንቋ ብሌን ዝተዓብለለ ሰሜናዊ ክፋል መሬት ሓልሓልን ቤጁክን) ፣ ሓባብ፣ ሳሕል፣ ሰምሃርን ባርካን ዝቖመ እዩ።
ኣብዚ 2018 ዝተመስረተ መጽናዕታዊ ጉጅለ ስኒት’ውን እንተኾነ ነቶም ኣብ 19ክ/ዘ ብግብጺ ዝድገፉ ዝነበሩ ወገናት ኣከለጉዛይ ዘረቓለለ ምትእኽኻብ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መደብ (ዓምዲ)
ዕላማ ድልድል ፕሮጀክት ብምትሕብባር ዘርፊ መዳርግቲ አካላትን ካብ ደቡብ ናብ ሰሜን ዘሎ ባህላዊ ልምድታት ብምምሃር ልውውጥ ፍልጠት ብምግባርን ዘሎ ለውጢ ንምምፃእ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ሰሜን ማሕበረሰብ ዝረአይ ሉአላዊነት ንምቕልባስን ፆታ መሰረት ዝገበረ መጥቃዕትን ኣብ ውሽጢ ቤተ ሰብ ዝግበር መጥቃዕትን ትኩረት ብምግባር መጽናዕቲ ምክያድ ትኹረት ገይርና ንሰርሕ።
እዚ ዓምዲ ዝተሰርሐ እዚ ዓላማ እዚ ንምስፋሕን ኣብዚ ርእሲ ዙርያ ብዝግበሩ መፅናዕትታት ዝርከቡ ሐደሽቲ ፍልጠታትን ንምፍላጥ እዩ። ቀረብ እዚ ዓምዲ ምስዙይ ፕሮጀክት ዝተአሳስር ዝኾነ ይኹን ርእሲ ንምቕራብ ይከአል። (ፕሮጀክት ዝብል ይርአዩ)። እቲ ርእሲ ድማ ዝስዕቡ ነገራት ክገልፅ ይግባእ:-
- ሃይማኖታዊ እምነታትን ናይ ወቀዲሰብ ሥነልቦናዊ አተሐሳስባን ምስ ኣብ ቤተሰብ ውሽጢ ዝግበር ዓመፅ ዘለዎ ምትእስሳር
- ካህናት ምሁራን ነገረ መለኮት፡ሃይማኖታዊ አተሐሳስባታት ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝግበር ዓመፅ ዘለዎም ቅዋምን ኣብ ሥነልቦናዊን ማሕበራዊን ፀገማት ኣብ ምፍታሕ ዘለዎም ሚናን ውፅኢታዊነትን።
- ኣብ ውሽጢ ቤተ ሰብ ዝግበር ዓመፅን ሥነ-ፆታ ፣ሥርዓተ ጋብቻ/ኩነታት ሓደር) አመልኪቱ ካህናት ኣብ ምስልጣን ዝተገበሩ ፃዕርታት
- ብዛዕባ ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝግበሩ ዓመፃት ዘለው ተሞክሮታትን ምላሻትን ምስ ስደተኛታትን አናሳ ብሄረሰባትን ተአሳሲቱ ዘሎ ኽብደትን እምነትን
በዚ መሠረት ኣብ መላእ ዓለም እትርከቡ ብእትደልዩዎ ቋንቋ ዓመድታትና ማለት’ውን ተመራመርቲ፣ ተለማመድቲ፣ ሰብ ሞያ ሥነ-ልቦና፣ ማሕበረሰባዊ ሠራሕተኛታት፣ ካህናት፣አሰልጠንቲ ፣ መነቓቐሕቲ ማሕበረሰብ ክተቕርቡ ንዕድም። አብዚ ዓምዲ ክቕርቡ ዝግብኦም ጽሑፋት ትዕዝብታዊ መፅናዕትታት ፣ ትምህርታዊ ርእስታትን ካብ ትካላት መርሀ ግብርታት ዝተረኸቡ ሐደሽቲ ውፅኢታት መፅናዕትን፣ ኣብ ዘርኢ ወዲሰብ ዝተአሳሰሩ መፅናዕትታት፣ ወይም ንዚ ዝአመሳሰሉ ካልኦት ኣብ ማ/ሰብ ብትኹረት ዘሕሰቡ ጉዳያት ክቕርቡ ይኽእሉ እዮም።
ካልኦት ካብ መግዛእቲ ነፃ ዝኾነ ነገራትውን እንቕበል እንትንኸውን ነዚ እንምርሐሉ መምርሒ ድማ ኣብ ካብ መግዛእቲ ነፃ ትዕዝብቲ ዝብል ይርአዩ። እንቕበሎም ዓይነታት ቐረብ ብፅሁፍ ፣ ብድምፂ፣ ብዝራአዩ ነገራት፣ ብፖስተራት፣ ብግጥሚ፣ ብመልክዕ ሙዚቃ ኽከውን ይኽአል። ኩሎም ዓይነት ቐረባት ነናይ ባዕሎም መምርሒ ስለዘለዎም ነዚ ዝስዕብ ምርአይ ይከአል። /ካብ መግዛእቲ ነፃ ዝኮነ ትዕዝብቲ/
ካብቶም ዝተቐመጡ ዓምድና ምኳን (መቅረባይ) ንምኳን ድሌት እንተሃልይዎም ነዚ ፕሮጀክት ዝምልከት Soasflf@soas.ac.uk ብምርካብ ስምምዕነትን ዘቕርቡሉ ግዜን ምምይያጥ ይከአል።
ናይ ጽሑፍ ቐረባት
ንውሓት:- ቐረባት ካብ 800 ክሳዕ 1200 ቃላት ክኸውን ይግባእ። ካብዚ ዝነውሕ እንተ ኾይኑ ድማ ተዘራርብካ ንምስንን ንምምችቻውን ምስቲ ቡድን ምዝርራብ የድሊ።
ዝርዝር አቀራርባ:- ኩሎም ቀረባት ብዎርድ ፋይል፣ ብታይምስ ኔው ሮማን፣ ብመጠን ፊደል 12፣ ድርብ ቦታ ክኸውን ይግባእ። መጣቐሲታት አብ መራኸቢ ገፅ ጠቐምቲ መፃሕፍትን ምስ ሙሉእ መጣቐስቲ መፃሕፍትን ክቅመጥ ይግባእ። ፀሓፎ ድማ ንኩሉ ክፍቲ ዝኮነ ቐረብ ክጥቀሙ ይበረታታዕ። እዚ ድማ ብፍላይ ካብ ዩኬይ ወፃኢ ንዝኾኑ ይጠቅም እቶም መጣቐሲታት ድማ the APA Referencing Style. ክክተሉ ይግባእ።
ቀጥታ ጥቅስታት /ከም ምስክርነት ዝአመሰሉ/ ብድርብ ትዕምርተ ጠቅሲ ክቅመጡ ይግባእ። ጥቅስታት ንውሓቶም ልዕሊ አርባዓ ቃላት ንዝኾኑ ፀጋማይ መስመር ብምትሓዝ ብየማን 1 ሳ.ሜ፣ ኖርማል ፎንት ብዘይ ትዕምርተ ጥቅሲ ይቅመጡ። አጠቃቅማ ፊደላት ድማ ብዝግባእ ክውመጥ ይግባእ።
መትከላት ስነ-ምግባር:- ኩሎም ትሕዝቶታት ንመፅናዕትን ምርምርን ዝምጥንን ንዘይግባእ ነገር ንዘይምውዓልን አብ ግምት ውሽጢ ብዘእተወ መንገዲ ከምኡ ድማ ዓለማቀፋዊ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መፅናዕትን ትግበራን ግምት ዘእተወ ክኸውን አለዎ። ካብ ተሳተፍቲ ዝርከብ ሓበሬታ ዝርከብ ሓበሬታ ድማ ንጥንቃቀ ሓበሬታ ዝተቐመጠ ሕጊ መሰረት ክኸውን አለዎ። ነዚ ግልፂ ዘይኮነሎም ተሳተፍቲ አካላት እንተሃልዮም ምስዚ ፕሮጀክት ቡድን ክዘራረቡ/ክራኸቡ ይግባእ/።
ፍቃድን መሰል ፀሓፋይን፡- ቀረባት አብቲ ናይ ፈጠራን ንንግዲ ዘይውዕልን (CC BY-NC 4.0) ዓለማቀፍ ህዝባዊ ፍቃድ ዘለዎ ድህረ ገፅ ዝህተምህን ናይቲ ፀሓፋይ ገላፃይን ይኸውን። እዚ ማለት አብቲ ፕሮጀክት ድህረ ገፅ ዝሕተም ፅሑፍ ናይቲ ፀሓፋይ መሰል ይትሕዝ አሎ ማለት እዩ። ብተወሳኺ ድማ ዝኾነ ሰብ ነቲ ፅሑፍ ብዝኮነ አመክንዮአዊ ናይ ህዝቢ ረብሓ ንንግዲ ግን ዘይኮነ ክጥቀመሉ ይክእል እዩ። ነቲ ፀሓፋይ ነቲ ፕሮጀክት ንንግዲ ብዘይኮነ መንገዲ ንምስብጣር ከምዘሎ ንምጥቃም ይኩን አብቲ ፕሮጀክት ተወሳኪ ነገር ንምስራሕ ይፍቀደሉ እዩ። ሓደሽቲ ስራሕቲ አብ ዝስርሑሉ እዋን ናይቲ ፕሮጀክት ዌብሳይትን ነቲ ኦርጂናል ሓታማይን ንንግዲ ብዘይኮነ መንገዲ አብ ዝጥቀሙሉ እዋን አፍልጦ ክህቡ ይግባእ። ኮይኑ ግና ካብ ካልእ ንዝውሰዱ ስራሕቲ ሓደ ዓይነት ቃላት አፍልጦ አይወሃቦምን።
ናይ ድምፅን ምስልን ቀረባት
ዓይነታት አስተዋፅኦ:- ናይ ድምፂ ቀረባት ከም ዝርርብ፣ ደርፊ፣ ቃላዊ ትረካ፣ ውልቀ ርኢቶታት፣ ስነዳ ባህሊ/ዘርኢ/ ደቂ ሰባት፣ ቃለ መሕትት ወይ ድማ ቀረፃታት ምይይጣት የጠቓልል። ናይ ምስሊ ዓይነታት ድማ ከም ብነፀላ ይኩን ብእኩብ ዝተልዓሉ ቅርፅታት፣ ስእልታት ፓስተራት ወይ ድማ ስእላዊ መግለፂታት የጠቓልል።
ንውሓት:- ናይ ድምፂ ዓይነታት ብፍሉይ መልክዕ ዝተቀረፁ ተዘይኮይኖም ልዕሊ 20 ደቒቓ ክኾኑ የብሎምን። ናይ ምስሊ መግለቲታት ድማ ምስ ሓፀርቲ መግለፂታቶም ልዕሊ 10 ስእኩታት ክኮኑ የብሎምን። ኩሎም ዓይነት አበርክቶታት ምስቲ ዋና ዓላማ እቲ ፕሮጀክት ዝዛመዱ ምዃኖም ንምፍላጥ ምክክር የድልዮም እዩ።
ፎርማት አቀራርባ፡- ናይ ድምፂ ዓይነት መበርከቲ አካላት አብ ‘ሳውንድ ክላውድ’ ነፃ አካውንት ክከፍቱ ይምከር። እዚ ድማ ናይቲ ትሕዝቶ ፈጠርቲ አካላት ምዃኖም መግለፂኦም እዩ። ናይ ድምፂ ቀረፃታት ብኦፍላይን አብ ናይ ግሎም መግረፂታት ክስርሑ ይክእሉ እዩም። ብድሕሪኡ ድማ ተቐባልነት ብዘለዎ ፎርማት አብ ‘ሳውንድ ክላውድ’ ይሕተሙ። ሓደ ጊዜ ምስተሓተሙ መበርከቲ አካላት ናብቲ ዓምዲ ኮፒ ብምግባር ብመርበብ ክልእኹዎ ይክእሉ እዮም። ናይ ምስሊ አበርክቶታት ድማ jpeg (or jpg) ፎርማት ወይ ድማ ምስሊ ብማይክሮሶፍት ኦፊስ ጥቅልል / እዚ ማለት ዎርድ፣ ኤክስኤልን ወይ ድማ ካልእ ዓይነት ቅርፂ መሳርሒ/ እዚ ድማ እቲ ዝለዓለ ድሙቅነትን ተረአያይነትን የረጋግፅ።
መትከላት ስነ ምግባር፡- ኩሎም ትሕዝቶታት ንመፅናዕትን ምርምርን ዝምጥንን ንዘይግባእ ነገር ንዘይምውዓልን አብ ግምት ውሽጢ ብዘእተወ መንገዲ ከምኡ ድማ ዓለማቀፋዊ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መፅናዕትን ትግበራን ግምት ዘእተወ ክኸውን አለዎ። ካብ ተሳተፍቲ ዝርከብ ሓበሬታ ዝርከብ ሓበሬታ ድማ ንጥንቃቀ ሓበሬታ ዝተቐመጠ ሕጊ መሰረት ክኸውን አለዎ። ነዚ ግልፂ ዘይኮነሎም ተሳተፍቲ አካላት እንተሃልዮም ምስዚ ፕሮጀክት ቡድን ክዘራረቡ/ክራኸቡ ይግባእ/።
ፍቃድን መሰል ፀሓፋይን፡- ቀረባት አብቲ ናይ ፈጠራን ንንግዲ ዘይውዕልን (CC BY-NC 4.0) ዓለማቀፍ ህዝባዊ ፍቃድ ዘለዎ ድህረ ገፅ ዝህተምህን ናይቲ ፀሓፋይ ገላፃይን ይኸውን። እዚ ማለት አብቲ ፕሮጀክት ድህረ ገፅ ዝሕተም ፅሑፍ ናይቲ ፀሓፋይ መሰል ይትሕዝ አሎ ማለት እዩ። ብተወሳኺ ድማ ዝኾነ ሰብ ነቲ ፅሑፍ ብዝኮነ አመክንዮአዊ ናይ ህዝቢ ረብሓ ንንግዲ ግን ዘይኮነ ክጥቀመሉ ይክእል እዩ። ነቲ ፀሓፋይ ነቲ ፕሮጀክት ንንግዲ ብዘይኮነ መንገዲ ንምስብጣር ከምዘሎ ንምጥቃም ይኩን አብቲ ፕሮጀክት ተወሳኪ ነገር ንምስራሕ ይፍቀደሉ እዩ። ሓደሽቲ ስራሕቲ አብ ዝስርሑሉ እዋን ናይቲ ፕሮጀክት ዌብሳይትን ነቲ ኦርጂናል ሓታማይን ንንግዲ ብዘይኮነ መንገዲ አብ ዝጥቀሙሉ እዋን አፍልጦ ክህቡ ይግባእ። ኮይኑ ግና ካብ ካልእ ንዝውሰዱ ስራሕቲ ሓደ ዓይነት ቃላት አፍልጦ አይወሃቦምን።


text:
ፈይዞን ዊኒፍሬድ ኣብ ዋና ከተማ ካሜሩን ያውንደ ኣብ ዝርከብ ከባቢያዊ ባንኪ ዓማዊል፡ ወፃኢ ናብ ዝርከብ ባንክ ብኢንቨስትመንት ፈንድ ገንዘብ ከምዝልእኹ ገሊጹ።
ምንጪ ናይቲ ገንዘብ ካበይ ከምዝኾነ ኣይንፈልጥን።ገንዘብ ክዕቕቡ ዝመፁ ብሓጎስ ኢና ንቕበሎም።እቲ ገንዘብ ካበይ ኣመፂኢኻዮ/ኺዮ ኢልካ ብምሕታት ስለምንታይ ነቲ ሰብ ተጨንቖ?ሰባት ገንዘቦም ንኽዕቕቡ ኢና ነተባብዖም።
“ሓደ ሰብ ናብ ባንኪ ዘእተዎን ዘውፅኦን ገንዘብ ደረት እንተሃሊዩዎ ተሓቲታ ከምዚ ክትብል ትምልስ።
“ኣይፋልን፣ኣይፋልን፤ኣይፋልን።ኣየገድሰናን።ደረት የብሉን።ክንድ ዝደለኻዮ ክተእትው ትኽእል፣ከምኡ ኢና ንደሊ።”
ከምዚ ዝበለ ቁፅፅር ዘይብሉ ምትሕልላፍ ገንዘብ ኣብታ ኣህጉር ልሙድ ምዃኑ ናይ ካሜሮን ሚኒስትር መንግስታዊ ኦዲትን ዋና ፀሓፊት ናይ ኣፍሪቃ ትካል ጠቕላሊ ኦዲትን ሮዝ ኣቻ ይገልጻ።ሃገራት ዋሕዚ ገንዘብ ዝቆፃፀራሉ ፅኑዕ ሕጊ ስለዘይብለን ኣፍሪቃ ብዙሕ ካብ ገንዘባ ትስእን ኣላ ይብላ።
ብዘይሕጋዊ ምንቅስቓስ ንግዲ ኣቢሉ ብኮንትሮባንድን ብሕቡእን ዝውሕዝ ገንዘብ 65 ሚእታዊት ይሽፍን።ዝተወደበ ገበንን ግብረሽበራን ንምሕጋዝ ዝልኣኽ ገንዘብ 30 ሚእታዊት፣ብብልሽውናን ግብሪ ብዘይምኽፋል ድማ 5 ሚእትዊት ከምዝወፅእ ይገልፃ።
ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ገንዘብ ዝቆፃፀር ናይ ሕቡራት ሃገራት ዝለዓለ ኣካል፡ ኣፍሪቃ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 50 ቢልዮን ዶላር ትስእን ከምዘላ ይገልፅ። ኣፍሪቃ ንስራሓት ልምዓት ካብ እትረኽቦ ወግዓዊ ሓገዝ ዳርጋ ክልተ ኢድ እዩ።
ኣብ ያውንደ ዝተኣከቡ ኣፍሪቃዊያን ክኢላታት ግብርን ኦዲትን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ገንዘብ ናብ ደገ ተውሕዝ ዝኸፍአት ሃገር ናይጀሪያ ክትኸውን ከላ ካብ 2003 ክሳብ 2012 ዓ.ም ኣብዘሎ እዋን 157 ቢልየን ዶላር ካብታ ሃገር ወፂኡ’ሎ።ደቡብ ኣፍቃካ ኣብ ውሽጢ እቶም ዝተጠቕሱ ዓመታት 122 ቢልዮን ዶላር ብምውፃእ ካልአይቲ፣ግብፂ ድማ 37 ቢልዮን ዶላር ብምውሓዝ ሳልሰይቲ ኮይና’ላ።
ኣብ ኒጀር ቤት ፅሕፈት ባጀት ዝሰርሕ ማጋጊ ታንኮ ካብ ማእኸላይን ምዕራብን ኣፍሪቃ ብዙሕ ገንዘብ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ከምዝልኣኽ ይገልፅ።በኣንጻሩ ካዝና ህዝባዊ ስራሕት እናተሸገረ ከሎ ማለት እዩ።
ካብ ምዝውዋር አደንዛዚ ዕፅ፣ኢንቨስተራት ግብሪ ንዘይምኽፋል ክብሉ ናብ ወፃኢ ዝልእኹዎም ኣቑሑት ዝተሓተ ዋጋ ብምቕራብ ካብ ወፃኢ ድማ ውሑድ ሸርፊ ወፃኢ ብምእታው ዝዓበየ ትርፎም ኣብ ወፃኢ ሃገር ኣብዝርከብ ናይ ባንኪ ሒሳቦም ይዕቕቡ።
ፀሓፊ ምምሕዳር ግብሪ ኣፍሪቃ ላጋን ዎርት ዞባዊ ስርዓት ምዝርጋሕ ኣገዳሲ ምዃኑ ይገልፁ።
መንግስታት ኣፍሪካ ነዚ ንምክልኻል ክገብሩዎም ዘለዎም ስርዓታት ፅኑዕ ናይ ግብሪ ሕጊን ፖሊሲ ቐረፅን ምዝርጋሕ እዩ።ሃገራት ኣፍሪካ ሕድ ሕደን ኣብዘካይድኦ ርክባት ንግዲ ናይ ቀረፅ ስምምዓት ምግባር ሓዊሱ ማለት እዩ።
እቶም ክኢላታት ባንኪ ዓለምን አደንዛዚ ዕፅን ገበንን ዝከታተል ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ፅሕፈትን ብሓባር ኣብ ዝገብሩዎ ፃዕርታት ተበግሶ ምምላስ ዝተሰርቀ ንብረት ንምስራሕ ወሲኖም ኣለው።ይኹን እምበር እቲ መስርሕ ነዊሕን ከቢድን እዩ፤ምኽንያቱ ድማ ብዙሓት ባንክታት ብዛዕባ ፋይናንሳዊ ዕዳግኦም ምስጢር ስለዝኾነ ይብሉ።
እዞም ክኢላታት ዝበዝሕ ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ገንዘብ ብኣዚዩ ዝተሓላለኸ ናይ ገበናት መርበብ ስለዝሓልፍ ኣኽበርቲ ሕግን ሰበስልጣን ግብርን ተኸታቲሎም ነቲ ገንዘብ ኣብ ምምላስ ድሩት ተኽእሎ ከምዘለዎም ይገልፁ።


text:
ኣብ ኣይቮሪኮስት ኣብ መንጎ እሙናት ሓይልታት ፕረዚደንት ሎረን ባግቦን ተሓናሓኒኦም ኦላሳን ዋታራን ኹናት ቀፂሉ ከም ዘሎ ተገሊፁ።
ሎሚ ኣብ ኣቢጃን በቲ ጎንፂ 5-ተ መኮንናት ፖሊስ ዝርከብዎም 6-ተ ሰባት ተቀቲሎም ክብሉ እሙናት ሰበ-ስልጣን ፀጥታ ባግቦ ገሊፆም።ሓያለ መኻይን ፕዕሊስ ከምዝነደዳ'ውን ተገሊፁ'ሎ።
ኣብ ናይ ትማሊ ተመሳሳሊ ጎንፂ'ውን ኣብ ኣቢጃን 5-ተ ሰባት ካብአቶም ብውሑዱ 2-መኮንናት ፖሊስ ተቀትሎም'ዮም።
ኣሰሓሓቢ ፕሬዝዳንታዊ መረፃ ኣይቨሪኮስት እታ ሃገር ብዓልቲ ክልተ ተነሓናሕቲ መንግስታታ ክትኸውን ጌርዋ'ሎ።እቶም ሓደ ፕሬዝዳንታዊ ቤተ መንግስቲ ተቖፃፂሮም ይርከቡ።እቶም ኻሊእ ድማ ኣብ ሆቴል ብዓቀብቲ ሰላም ሕቡራት መንግስታት ይሕለው'ለው።መብዝሕቲኦም መራሕቲ ዓለም ንኣላሳን ዋታራ ከም ፕሬዝዳንት ኣፍልጦ ሂቦሞም'ለው።
ወታደራት መንግስቲ ነቲ ኣላሳን ዋታራ ዘለውዎ ሆቴል ስለዝኸበብዎ ስቪላት ናብቲ ሆቴል ዝኣትውን ካብቲ ሆቴል ዝወፁን ብሄሊኮፕተር ጌሮም ጥራሕ እዮም።
ዩክረናዊያን ኣብረርቲ ነቲ ናይ ሓሙሽተ ደቓይቕ ናይ ሕቡራት መንግስታት በረራ ኣገልግሎት እናህቡ ይርከቡ። በብመዓልቱ ኸኣ ጋዜጣ ፀባ ሕሩጭ ናይ ፅሕፈት መሳርሕን ነቲ ሆቴል ዘፅሪዩ ሰራሕተኛታትን የመላልሱ።
እታ ስርሒት ሩስያ ዝኾነት ሄሊኮፕተር ኣብቲ ሆቴል ንመዕረፊኣ ኣብዝተዳለወ ቦታ ንምዕላብ ዕንክሊል እናበለት ትርአ።
እዚ ዋና ቤት ፅሕፈት ናይቶም ምርጫ ኮምሽን ኣይቨሪኮስትን ዝበዝሕ ማሕበረሰብ ዓለምን ፕረዝደንት ምዃኖም ኣፍልጦ ናይ ዝሃቦ መንግስቲ ኣላሳን ዋታራ እዩ።ኣብ ስልጣን ዝርከቡ ፕረዝደንት ባግቦ ግን ስልጣነይ ኣይገድፍን እናበሉ እዮም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ኣብ’ቲ ዘመን’ቲ ከም’ዚ ሎሚ ነፍሲ ወከፍ ኣብ ኢዱ ብዘሓዞ ተንቀሳቃሲ ተለፎን ረድዮስ ይኹን ካልእ ክከታተለሉ ዘይትኽእለሉ ዘመን ኣብ ርእሲ ምንባሩ እተን ሽዑ ዝተኣታተዋ ዝነበራ ረድዮታት እውን ኩሎም ክሰምዑሉ ኣብ ዝኽእሉ ኣብ ሓደ ቦታ ኰይነን ኣብ ገዛውትን ኣደራሻትን ቅርዓታትን ብዙሕ ሕዝቢ ንክሰምዕ ይእከብ ነበረ። ኣብ መላእ ዓለም በብወገኑ ንድምጺ ጓሳ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንክሰምዑ ተኣኻኺቦምሉ ኣብ ዝነበሩ ግዜ እዩ ድምጺ በዓል ሠናይ ዝኽሪ ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 11 ብኣየር ናብ መላእ ዓለም ክጋዋሕ ዝጀመረ።
ናይ’ቲ ግዜ’ቲ ጋዜጣታትስ ይኹኑ ንመራኸቢ ብዙሓን ዝጥቀሙሎም ዝነበሩ ኣብ ዝተፈላለየ ቅርዓታት ብመጒልሒ ድምጺ ዝጋዋሕ ዝነበረ ዜና ነዚ ብሥራት እዚ ከጋውሓ ጀሚረን። ኣብ ከተማ ሮማ ኣብ ጐደና 4 ሕዳርስ ይኹን ኣብ ቅርዓት ቪቶርዮ ከምኡን ኣብ ቪያ ናስዮናለ ተጋዊሑ። ኣብ ኣውስትራልያ ኣብ ከተማ መልበርን ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ካናዳ ኣብ ከተማ ከበክ ወዘተ ኮታስ ኣብ መላእ ዓለም ር.ሊ.ጳ ክዛረቡ እዮም ተኸታተሉና ዝብል መሰናደዊ ድምጽታት’ውን ንገሊኦም ከም’ዚ ሎሚ ኰይኑ ይስምዖም።
ድሕሪ ብዙሕ ምሽብሻብ ጉልየልሞ ማርኮኒ ‘እነሆ እምበር ትምህርቲ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳስት ንዕሥራ ዘመናት ብዝተፈላለየ ሰነዳት ድሕሪ ምትሕልላፍ ሎሚ ንመጀመርያ ግዜ በቲ ሕያው ቃል ር.ሊ.ጳ ብረድዮ መልእኽቶም ክጋዋሕ እዩ’ ምስ በሉ ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 11 ብቋንቋ ላቲን ገሮም ንኩሉ ፍጡርን ኣብ ዝተፈላለየ ሥቃይ ንዝርከቡን ክብርን ምሥጋናን ንእግዚአብሔር ከምኡ እውን ንኩሎም ገዛእቲ ዓለም ንሃብታማትን ድኻታትን ንዘሥርሑን ሠራሕተኛታትን መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም።
ኩሉ ዓለም ተደኒቚ ካብ’ቲ ኣጸቢቑ ዘደነቀ ከኣ ብምህዞ ናይ ማርኮኒ ተሓጊዙ ንድምጺ ር.ሊ.ጳ ኣብ ፕራጋ ክሰምዕ ንዝኸኣለ ሓደ ጸማም ብምጥቃስ ከኣ ጸማማት ከይተረፉ ድምጺ ር.ሊ.ጳ ክሰምዑ ክኢሎም ክብሉ ናይ’ቲ ሽዑ ጋዜጣታት ኣቃሊሖም።
እዚ ቅድሚ 88 ዓመት ዝተተኽለ ዓቢይ መጋበሪ ስብከተ ወንጌልከስ ሎሚ እውን ብልዕሊ 40 ቋንቋታት ዓለምናን ኣሎ ብዝበሃል ዘመን ኣምጸኦ መጋበሪ መራኸቢ ብዙሓን ብኢንተርነትን ካልእ መጋበሪታትን እናተጋውሐ ይርከብ።


text:
Radio Erena: 27 November 2020
ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን፣ ትማሊ 26 ሕዳርን ለይቲን ሎሚ 27 ሕዳር፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ምሸትን ደብዳብ ከምዝተኻየደ ራድዮ ኤረና ኣረጋጊጻ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ከባቢ ደቀምሓረን ባጽዕ ከባቢ መዓርፎ ነፈርት’ውን ተመሳሳሊ ደብዳብ ምክያዱ ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ ደብዳብ፣ ዝሃረሞ ዒላማታት ብንጹር ኣይተፈልጠን።
ተደጋጋሚ ድምጺ ነታጕ ከምዝተሰምዐ ንራድዮ ኤረና ዘረጋገጹ ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ካብ ኣስመራ፣ መብዛሕቱ እቲ ናይ ነትጕ ድምጺ ካብታ ከተማ ርሕቕ ዝበለ ምንባሩ ጠቒሶም።
ገለ ካብቲ ዝተኻየደ ደብዳብ፣ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቀ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከር ዒላማ ዝገበረ ምንባሩ ካልኦት ምንጭታት ንራድዮ ኤረና ገሊጾም።
ህዝቢ ኣስመራን ከባቢኣን በዚ ተደጋጊሙ ዝተሰምዐ ድምጺ ነተጕቲ ኣብ ሻቕሎት ይርከብ።
እቲ ደብዳብ፣ ካብ ክልል ትግራይ ዝተተኮሰ ሮኬታት ክኸውን ከምዝኽእል ግምታት እኳ እንተሎ፣ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ግና ዛጊት ዝሃብዎ መግለጺ የለን።
ህዝቢ ከባቢ ኣስመራ፣ ካብ ገዝኡ ከይወጽእ ዘጠንቅቕ ሓበሬታ ተዋሂብዎ ክብል ኤምባሲ ኣመሪካ ካብ ኣስመራ ኣቐዲሙ ምሕባሩ ይፍለጥ።
=============


text:
ኣብ ጀርመን ንግዚያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ተመዲቡ ዝነበረ ኣዳራሽ ብሓዊ ከምዝተቓጸለ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ፖሊስ ጀርመን ብወገኑ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ምዕራብ ከተማ በርሊን ዝርከብ ናይ ስፖርት ኣዳራሽ፣ ከም ግዚያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ክኸውን ተመዲቡ’ኳ እንተነበረ፣ መንነቶም ብዘይተፈልጠ ውልቀሰባት ኮነ ኢልካ ከምዝተቓጸለ ሓቢሩ።
በቲ ባርዕ ሓዊ ኣብ ሰብ ዝወረደ ጉድኣት የለን።
ኣብ ጀርመን ሕሉፍ የማናዊ መርገጺ ዘለዎም ጀርመናውያን፣ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘለዎም ጽልኢ ንምግላጽ ተደጋጋሚ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዘካየዱ ይዝከር።
ኣቢሉ ኣብ ከባቢ ድረስደን ኣብ ዝተኻየደ ተመሳሳሊ ፍጻሜ ቻንስለር’ታ ሃገር ኣንገላ መርከል፣ ዘሕንኽን ዕሽነት ዝመልኦን ፍጻሜ ክትብል ከምዝገለጸቶ ይፍለጥ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሓያሎ ጀርመናውያን ንስደተኛታት ሓገዝ ኣብ ምብርካት ክርከቡ እንከለዉ፣ ሕሉፍ የማናዊ መርገጺ ዘለዎም ወገናት ከኣ ጎነጽ ዝተሓወሶ ተቓውሞታት ኣብ ምክያድ ይርከቡ።
ዝሓለፈ ሰሉስ’ውን ኣብ ቤት ጽሕፈት ሶሻል ደሞክራት ፓርቲ፣ ዝተጻወደ ቦምባ ኣሎ ብዝብል ስግኣት ሰራሕተኛታት’ቲ ቤት ጽሕፈት ስርሖም ኣቋሪጾም ከምዝወጹ ተገይሩ’ዩ። እዚ መጠንቀቕታ’ዚ ዝመጽእ ዘሎ፣ ኣቦ ወንበር’ቲ ፓርቲን ምኽትሉን፣ ናብቲ ዝዳሎ ዘሎ ግዚያዊ መጽለሊ ስደተኛታት ክበጽሑ ምዃኖም ድሕሪ ምሕባሮም እዩ።
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ማእከላይ ባሕሪ ድሕሪ ምስጋር በብመንገዶም ናብ ሃገራት ምዕራብ ፋሕ ኣብ ዝብሉሉ እዋን፣ ጀርመን ዑቕባ ብምሃብ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ትስራዕ። ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ክሳብ 800 ሽሕ ስደተኛታት ክትቅበል መደብ ከምዘለዋ ተፍልጥ።


text:
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 3ይ ክፋል
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታይ የቐድም። ብዙሓት ሰብ ሕልና ደለይቲ ፍትሒ፡ መሰል ውልቓዊ ናጽነተይ ብምግሃሱ፡ ንመሰለይ ምክልኻል ዓገብ ምባል ቕሬታይ ምግላጽጽ፡ ከም ቕኑዕ ሕጋዊ ሕቶ`ዩ ኣሚንኩም ኣብ ጎንካ ኣለና ኢልኩም ብኢመይል ሕልናዊ ደገፍ ሞራላዊ ምትብባዕ ዝገበርኩሙለይ፡ የቐንየለይ ክብረት ይሃበለይ ክብለኩም ኩርዓት ሓበን ይስማዓኒ።
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል
ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
29 July 2010
74 ኤርትራውያን ኣብ መንጎ እቶም ብ ሓደ ሓምለ ናብ ሊብያ ዝተመልሱ 89 ስደተኛታን
ድሕሪ’ዚ ኩሉ ከኣ ሮበርቶ ማሮኒ፡ ናይ ኢጣልያ ሚኒስሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ብተኣማንነት፡ “ኣብ ሊብያ UNHCR ኣሎ፡ ጉዳዮም ሪእኡ ከኣ ዑቅባ ክህቦም ይኽእል’ዩ” ይብል። እቲ ጉዳይ ግን ገና ዕጹው’ዩ ዘሎ። ሓደ ሰደተኛ ኣብ ሊብያ ብቀሊል ዑቅባ ክረክብ ዝኽእል ነይሩ እንተዝኸውን ስለምንታይ ህይወቱ ኣብ ሓደጋ የእትዩ ኣብ ኤውሮጳ ዑቕባ ክሓትት ኣድልይዎ? መን ይፈልጥ እዞም ናብ ሊብያ ዝተጠረዙ 75 ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ነዚ ሓሳባት ይሰማመዕሉ እንተኮይኖም? ላዕለዋይ ተጸዋዒ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ብዙሕ ግዜ ተነጊርዎ’ዩ። እቲ ጉዳይ እንተተዓዊቱ ከኣ እቲ ናብ ሃገሮም ምጥራዝ ተሪፉ ከምቶም ካብ 2006 ኣትሒዞም ኣብ ምስራታ ከባቢ 200ኪ.ሜ. ምብራቕ ካብ ትሪፖሊ ርሒቆም ተዳጉኖም ፍታሕ ዝጽበዩ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣሕዋቶም ክእሰሩ ኢዮም። ከም ኣበሃህላ ማሮኒ እቲ ፍታሕ፡ ነቶም ፖሊቲካዊ ዑቕባ ዝሓቱ ሰባት ናብ ሳልሳይ ሃገር ምስግጋር ኢዩ፡ ስለዚ ከኣ ፍቃደኛታት ሃገራት ምንዳይ። ኢጣልያ ከኣ ኣብ 2007 ከባቢ 60 ኤርትዋይዋን ደቂንስትዮ ከባቢ ሓደ ዓመት ኣብ ምስራታ ተኣሲረን ዝጸንሓ ወሲዳ። ኣብዚ እሱር-ቤት አዚ ከባቢ ሰለስተ ዓመታት ዝተኣስሩ ሰባት እውን ኣለዉ። ናብ ኤርትራ ተመሊስካ ናብ እሱር-ቤታት ካብ ምእታው፡ ወይ ከኣ ናብ ድፋዓት ናይ ዶባት ኢትዮጵያ ካብ ምሕላው ኣብዚ ተዓጽዮም ክጸንሑ ይመርጺ፡ ነቲ ዝበለጸ ክፋል ዕድሚኦም ብዘይ ፍረ እንዳኣሓለፉ። እዚ ከኣ ናብ ኢጣልያ እንዳጠመትካ፡ ወይ ከኣ ኤውሮጳ ወላ ቁሩብ ካብ ማዕጾታተን ክኸፍታ እንዳተተስፈካ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ቀንዲ ዕንቅፋት ነቲ መሰረታዊ መሰል ደቂ-ሰባት ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ ናይ ምምላስ ስደተኛታት ኢዩ። እዚ ምምላስ ሰደተኛታት ናብ ሊብያ ኣብዚ ሕጂ እዋን ጉዳይ ዑቕባኦም ከይመመኻ ይካየድ ስለዘሎ ኣዝዩ እሻቃሊ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ። ሰብኣዊ መሰላት ናይዞም ሰባት ብጉዳይ መክሰባት ተሸይጦም ይርከቡ። ግን ከኣ ሓያሎ ተዓዘብቲ ዘየስተብሃልሉ ነገር እንተልዩ፡ ኩላቶም እዞም 74 ናብ ሊብያ ዝተመልሱ ኣብ ናይ ኤውሮጳ ቤት-ፍርዲ ናይ ዑቅባ ጥርዓኖም ከብጽሑ ይኽእሉ ኢዮም። ጉዳይ ምግሃስ መሰል ናይ ዑቅባ ከኣ ክሲ ከቅርቡ ይኽእሉ ኢዮም፡ ናይ ምዕዋቶም ዕድል ከኣ ኣዝዩ ሰፊሕ’ዩ፡ ምኽንያቱ እዞም ሰባት ናይ ካብ ግፍዒ ምህዳም፡ ካብ መቕጻዕቲ ምህዳምን መሰል ስልዘዘለዎም፡ ስለዚ ከኣ መሰል ሚዛናዊ ፍርዲ የድልዮም። ኣብ ተመሳሳሊ ጉዳይ ኣብ ዝሓለፈ እዋን 24 ሶማላውያንን ኤርትራውያንን ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ምእታው ዝተኸልከሉ፡ ጉዳዮም ናብ ቤት ፍርዲ ኤውሮጳ ብ ጠበቃ ጊዩሎ ላና ካብ ሮማ ተሓጊዞም ኣቅሪቦም ኣለዉ። እቶም ናብ ሊብያ ዝተመልሱ 74 ሓተቲ ዑቅባ እውን መሰል ኣለዎም፡ ግና ክሳብ ሕጂ ጠበቃ ኣይረኸቡን። ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ ጉዳይ ምምላስ ስደተኛታት ብዝተወሃሃደ ኣገባብ’ዩ ዝካየድ ዘሎ። ክልተ ካብቶም ዝተመልሱ ስደተኛታት (ሕጂ እውን ብርዱእ ምኽንያት እሽማቶም ኣይነውጽኦን ኢና) ብዙሕ ከቢድ በገር ኣጋጢምዎም። መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ማለት Orione ናብ ሊብያ ገጻ ተምርሕ ምህላዋ ምስኣረጋገጹ ብብርቱዕ ተቃዊሞም። ናይ ዓይኒ መሰካኽር ከም ዝሕብርዎ ከኣ ኣብ መንጎ እቶም ወተሃደራትን ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ግጭት ኮይኑ። ሕጂ ዘፈርሕ ነገር የለን ማለት’ዩ፡ ኢጣልያውያን ብዘይ ስክፍታ ክድቅሱ ኢዮም። ከም ኣበሃህላ ጭርሖታት ጎስጓስ ምርጫ Norhthern League Party “አቲ ወራር ኣቋሪጽናዮ ኣሎና”።


text:
ዝኾነ ተመሃራይ ኮርስካ ክዕድጎ እንኮሎ ብፕይፓል ወይ ስትራይፕ ገንዘብ ተቐበል:: ደቂ ሰባት ሓድሽ ፍልጠትን
ክእለትን ክድልቡን ሞይኦም ከማዕብሉን ፍልጠትካ ብምዝርጋሕ ሓግዝ::
ብከመይ ኮርሳት ከምእተዳሉ ዝሕግዙ ዝተፈላለዩ ሃብትታት ተጠቒምካ ኮርሳት ኣዳልው::
ተመሃሮኻ ነንሕድሕዶም ክተሓጋገዙን ክራኸቡን ግበር::
ሕቶታት ኣብ ግዜኡን ብትሕትናን መልስ::
ሕቶን መልስን ንምውዕዋዕን ናይ ኩቦን ኮዳት ምዝርጋሕን ናይ ደገ ናይ ምድፍፋእ መራኸቢታትን (links) ናብ ናይ ካልኦት ብርሃን ኣካደሚ መራኸቢታትን (links) ዝኾነ ዓይነት ናይ ሽመታ ምጥቃም ክልኩል እዩ::
ብዛዕባ ተመሃሮ ብሕታዊ ሓበሬታ ምሕታትን ምዝርጋሕን ምጥቃምን ኣይፍቀድን እዩ::
ኮርሳትካ መደብ ግበረሉ::
መጀመርታ በቲ እትፈትዎን እትብህጎን ኣርእስቲ ጀምር:: ኣርእስቲ ምስመረጽካ: ኣስተምህሮኻ ጉግል ዶክን ማይክሮ ሶፍትን ካልኦትን ተጠቒ ምካ ኣዳልው::
በቲ ዝደለኻዮን ዝበለጹ ኣገባብ ተጠቒምካ ምሃር:: ቪድዮካ ምላእ
ካሜራን ብርሃንን ዕማምን
ስማርት ፎን ወይ ድማ DSLR ካሜራ ተጠቒ ምካ መክሮፎን ብምጥቃም ናይ መጀመርታ ኮርስካ ኣብ ገዛኻ ወይ ድማ ኣብ ዝመረጽካዮ ቦታ ኮንካ ከተዳልው ትኽእል:: ፈተናታትን ልምምዳታትን ዕዮታታትን ብምድላው ንጡፍ ዝኾነ ማሕበረኮም መስርት:: ናይ እንቃዕ ደሓን መጻእኩምን መልኽቲ ብምጽሓፍ ነቶም ሓደስቲ ተመሃሮኻ መርሓባ በሎም:: ሕቶታቶም ድማ መልስ ::


text:
ኣሜሪካን ኣውሮጳን ምስ ኢትዮጵያ ዘለዎም ስጡም ርክብ ጌጋታት ንምእራም ኣይተጠቀሙሎምን ክብሉ ተቓወምቲ ይኸሱ።ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየን ጴጥሮስ ምስ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ኢህወዴግ ብቐጥታ ይኹን ነጻ ኢና ብዝብሉ ካልኦት ሰባት ብብቕዓት ዝጥቀመሉ ስልቲ እዩ ይብሉ።
ንሶም ነዚ ርእይቶ ዝሃቡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዑደት ዝፈጸሙ ናይ ኣሜሪካ ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢን ናይ ኣውሮጳ ፓርላማን ተመስሪቶም እዮም።
ኣብ ሚኒስቴር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ተሓሓጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ዴሞክራሲ፣ሰብኣዊ መሰላትን ዕዮን ቶም ማሊኖውስኪ ናብ ኢትዮጵያ ዝበጽሕሉ ምክንያት ኣብ መንጎ መንግስታት ኣሜሪካን ኢትዮጵያ ዝካየድ ሓባራዊ ምይይጥ ንምስታፍ እዩ።
ካብ ኩነታት ኦሮሚያ ክሳብ ኣብ ምስፋን ዴሞክራሲ ጊደ ስቪክ ማሕበራት ተላዒሎም ከምዝተዘተየሎም እቶም ተሓሓጋዚ ሚኒስትር ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም እዮም። እንተኾነ ግን ኣብዚ ዑደቶም ምስ ተቃወምቲ ፓርቲታት ኣይተዘራረቡን።
ኣቦ መንበር መድረኽ ግን ብዛዕባ ኦሮሚያ ይኹን ካልኦት ጉዳያት ኣሜሪካ ማዕዳን ርእይቶን ጥራሕ እያ ትህብ ዘላ ይብሉ። ‘በዚ እንተቐጺልኩም ርክብና ንምቕጻል ክሽገር እዩ' ዝብል ጽንዕ ዝበለ መርገጺ ኣይወሰዱን ኢሎም ፕሮፌሰር በየን።
ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ዝተራኸቡ ኣብ ናይ ፓርላማ ኣውሮጳ ናይ ሶሻሊስትን ዲሞክራትን ጉጅለ መሪሖም ዝመጹ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ካብ ናይ ኢህወዴግ ሓበሬታ ርክብ ህዝቢ ዝተፈለየ ምዃኑ ተረዲኦም ኣለው ይብሉ ምስቲ ልኡኽ ዝተዛተዩ ፕሮፌሰር በየን።
ንሶም ብተወሳኺ ኣብ ብራስለስ ዝውሃቦም ሓበሬታ ምምሕያሽ ዘድልዮ ከይዲ ዴሞክራሲ ከምዝኾነ ተረዲኦም ዝመጹ ኣባላት ልኡኽ ኣብ ባይታ ዝረኸቡዎን ግን ኣዚዩ ዝተፈላለየ እዩ ይብሉ።
‘ኣብዚ ምስ ኣተው እቲ ፓርላማ ሚእቲ ብሚእቲ ኣብ ትሕቲ ሓደ ገዛኢ ፓርቲ እዩ።ንሳቶም ንጉዳያት ካብዘለዎም ኣረዳድኣ ዝተፈልየ ምዃኑ ምስፈለጡ ድማ ኣዚዮም እዮም ተገሪሞም።’
ከመይ ገይሩ እዩ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ክብሃል ዝኽእል ኢሎም እቶም ልእኻት ከምዝሓተቱን ካብቶም ተቓወምቲ ብዝረኸብዎ ሓበሬታ ዓጊቦም ከምዝተመለሱን ፕሮፌሰር በየነ ተዛሪቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተልዓለ ህውከት ኣብተን ዝሓለፋ ሒደት ማዕልታት ልዕሊ 30 ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ናብ ኬንያ ምእታዎም ቀይሕ መስቀል ኬንያ ኣፍሊጡ።ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ በረኸት ስምዖን ፖሊስ ነቲ ኩነታት ኣህዲኡዎ ኣሎ ክብሉ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ /AFP/ ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።
እቲ ውግእ ኣብ መንጎ ነበርቲ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ብሄረሰባት ጋሪን ቦረናን ብዝተፈጠረ ምስሕሓብ መሬት ከምዝተልዓለ ቀይሕ መስቀል ኬንያ ይግልፅ።
እቲ ቅድሚ ኣርባዕተ ማዕልታት ዝተልዓለ ግጭት ንዓሰረተታት ሰባት ቐቲሉ ንዓሰረተታት ኣሽሓት ድማ ኣብ ዶብ ግዝኣት ኬንያ ኣብ እትርከብ ከተማ ሞያለ ብግዝያዊነት ከዕቑቡ ኣገዲዱዎም ኣሎ።
ነሊ ሙሉካ ኣብ ሞያለ ሓላፊት ኮምኒሌሽን ቀይሕ መስቀል ኬንያ ንቪኦኤ ኣብዝሃብኦ መግለፂ እቲ ናይ ተፈናቐልቲ ፍሰት ነኪዩ’ሎ ኢለን።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዙሓት ተመዛበልቲ ከምዝይተቐበላን ናይ ኬንያ ቀይሕ መስቀል ዝተኻየደ ምዝገባ መሰረት ድሕሪ እቲ ግጭት 33 ሽሕ ሰባት ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኬንያ ኣትዮም ኣለው ኢለን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ እቲ ግጭት ብናይ መሬት ምስሕሓብ ከይኮነስ ብጉዳያት ምምሕዳር ከምዝተፈጠረ ይገልፅ።ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኣቶ በረኸት ስምኦን ንAFP ኣብዝሃብዎ መግለፂ ፖሊስ ፈደራል ጣልቃ ስልዝኣተወ እቲ ኩነት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሉ’ሎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ቀይሕ መስቀል ንቶም ተመዛበልቲ ኮበርታ፡ናይ ጣንጡ መከላኸሊ ዛንዜራን ምግብን ምክፍፋሉ ሓቢረን።
በቲ ግጭት ዝበዝሕ ንብረቶም ስልዝሰኣኑ ገሊኦም ድማ ኣዝማዶም ስለዝሞቱዎም ሃፂፆም ናብ መንበሪ ዓድታቶም ክምለሱ ቅሩባት ኣይኮኑን ኢለን ሙሉካ።
እቲ ግጭት ዝተልዓለሉ ክልል ኦሮሚያ ብምርባሕ ከብቲ ዝናበሩ ማሕበረሰባት ንናይ እንስሳት መግሃጫ ዝጥቀምሉ ከባቢ እዩ።


text:
ጉጅለ ህግደፍ፡ ገንዘብ ክደሊ’ ከሎ ንኤርትራውያን ኤርትራውያን ኢሉ ይጽውዓና
ጉጅለ ህግደፍ፡ ገንዘብ ክደሊ’ ከሎ ንኤርትራውያን ኤርትራውያን ኢሉ ይጽውዓና ቀዳሞት ክምስሉ እንከለዉ፡ “ኣፍካስ ብልዓሉ እምበር ኣይትበድዓሉ” ይብሉ። ብፍላይ ልዑል ሓላፍነት ተሰኪምካን ጓሳ ህዝቢ እንተኾይንካን ድማ፡ ትሕትና ከተዘውትርን ትርግታን ቃንዛን ናይ እትውክሎ ህዝቢ ክትግንዘብን ኣገዳስን መምዘኒ ብቁዕ
ጉጅለ ህግደፍ፡ ገንዘብ ክደሊ’ ከሎ ንኤርትራውያን ኤርትራውያን ኢሉ ይጽውዓና
ቀዳሞት ክምስሉ እንከለዉ፡ “ኣፍካስ ብልዓሉ እምበር ኣይትበድዓሉ” ይብሉ። ብፍላይ ልዑል ሓላፍነት ተሰኪምካን ጓሳ ህዝቢ እንተኾይንካን ድማ፡ ትሕትና ከተዘውትርን ትርግታን ቃንዛን ናይ እትውክሎ ህዝቢ ክትግንዘብን ኣገዳስን መምዘኒ ብቁዕ መሪሕነትካን ኢዩ። ብኣንጻሩ፡ መልሓሱ ሕማቅን ኣሽካዕላልን ጥራይ ክዛረበሉ ዝተዓደለ ጥዑም ኣይወጾ ጉጅለ ህግደፍ፡ ልዕሊ’ቲ ብኣካል ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ህዝብና ዝፍጽሞ ዘሰቅቅ ገበን ንህዝቢ ኤርትራ ምዝላፍን ምንእኣስን ልማዱ ኦዩ። ንኣብነት ኣብ ጽባሕ ናጽነት፡ ህዝቢ፡ እንተላይ ስንኩላን ኩናት፡ “ካብ መራሒናን መንገስትናን መታን ፍታሕን መብርህን ክንረክብ፡ ሕሰም መነባብሮና ክንገልጽ” ኢሉ ኣብ ኣኼባታት ቅኑዕ ሕቶ ምስኣቅረበ፡ “ሰንበት ሰንበት’ዶ በጊዕ ክንሓርደልኩም ደሊኹም፡ ሓንቂቅኹም፡ ናብ ማይ ዘለዎ ግዓዙ እምበር ማይ ናብ ገዛኹም ኣይመጸኩምን’ዩ” ኢሉ ካብ ሓደ መራሒ ኢየ ዝብል ሰብ ዘይትጽበዮ ኣነዋሪ መልሲ ሂቡ። ድሒሩ ኣብ ዝስዓበ ዓመታት ድማ፡ ጉጅለ ህግደፍ፡ “ብዘይ ሕቶ ርእይቶ መሰልካ ተሓሪምካ ሰጥ ለበጥ ኢልካ ኣብ ትሕተይ ተገዛእ፡ ኣነ ዝበልኩኻ ጥራይ ፈጽም” ዝብል ካብ ንእሽቶ ቁሸት ክሳብ ዞባ ሰንሰለት ባርባራዊ ኣገዛዝኣ ዘርጊሑ። ከም ሳዕቤኑ ድማ እቲ ንመሰሉን ንመሬቱን ረዚን መስዋቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ክንዲ ዓስቢ መስዋእቱን ስቃዩን፡ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ክብረት፡ ብልጽግናን ፍቅርን ዝድበስን፡ ቀንዲ ሕላገቱ፡ ስደት፡ ሓሳረ መከራ፡ ማእሰርቲ፡ ጥሜት፡ ሞት፡ ሕማም፡ ሸለብ ገለብን ምስትምሳልን ኮይኑ።
እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ድማ፡ እቲ ንጉሆ ዝበሎ ምሸት ከፍርሶን ክኽሕዶን ዘይእግሞ ቀይዲ በተኽ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንመኻዕበቲ ጁባታቱን መናውሒ ስልጣኑን፡ ገንዘብን ንዋትን ክደሊ ኣንከሎ፡ ነቲ ዝጸርፎን ዘናሽዎን ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመዓር ዝጥዕም ማራኽን ለመጭን ቃላት ተጠቂሙን ብዛዕባ ሃገርን ህዝብን ተቆርቋሪ ክመስልን፡ “ንሃገርካን መሬትካን ተሰለፍ ተኣንጎት” እናበለ ምውዳሱ ኢዩ። ካብቶም ጉጅለ ህግደፍ ገንዘብ ኣብ ምልማን ደሚቆም ዝተራእዩ ጭርሖታት፡ ኣብ መወዳእታ 80ታት “ሎሚ ዘይከተተ ብደዉ ከምዝሞተ፡ ኩሉ ድሕሪ ሃገር” ተባሂሉ። ኣብ 1998፡ ኣብ እዋን ኩናት ወያነን ህግደፍን እውን ሃገር ብወያነ ተወሪራን ተደፊራን ተባሂሉ መንእሰያት ንምኽታትን ገንዘብ ንምእካብን ተመሳሳሊ ጎስጓስ ተኻይዱ። እቲ ብስም ሃገርን ህዝብን እናተጨርሐ ዝኽፈል ህይወት፡ ዝውፈ ገንዘብን ንዋትን ብግሉጽነትን ተሓታትነትን ኣብ ህዝባዊ መዓላን ንድሕነት ሃገርን እንተዝኸውን ነይሩ፡ ህዝቢ አርትራ ኣሽምባይ ጥሪቱን ንብረቱን፡ ደሙ ክቅዳሕን ዝፈትዋ ህይወቱ ከወፊ’ውን ድሕር ኣይብልን’ዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ድሕሪ’ቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዓቢዪ ኣሕመድ ዝኸተሞ፡ ስማውን ንመንነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ናይ ጥልመት ስምምዕ ሰላም፡ መላኺ ኢሳያስ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት፡ “ኣይከሰርናን፡ ንብረትና መሊስና፡ ምስ ኢትዮጵያ ሓደ ህዝቢ ኢና፡ ካብ ሎሚ ንድሓር ዓቢዪ ኣሕመድ ኢኻ መራሒና” ኢሉ ዝሃቦ መግለጺታት፡ ሕሰምን ስደትን ህዝቢ ኤርትራ ክርኢ እምበር፡ ብምዕባለን ሰላምን ህዝቢ ኤርትራ ቅንጣብ ሓልዮት ከምዘይብሉ ደጊሙ ኣረጋጊጹ። ከም ግብረመልሲ’ቲ መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ዝወሰዶ ዓንዳርን ዘይሓላፍነታውን ስጉምቲታት፡ ኣብ ውሽጥን ውጻእን ዝነብር ኤርትራዊ፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ስክፍታኡን ተቃውሞኦን ገሊጹ። ብፍላይ ኣብ ስደት ዝነብር ኤርትራዊ፡ ናይ ምዝራብን ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽን ዕድላት ተጠቂሙ፡ “እምቢ ንምልኪ እወ ንፍትሒ” ኢሉ፡ ኣብ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰልን ልዕልና ሕግን ክረጋገጽ፡ ህዝቢ ወሳኒ ዕድሉ ክኸውን ብዓውታ ይኣክል ኢሉ። እቲ ብዘይካ ንምውዳስን ኣነ ዝበልክዎ ጥራይ ስማዕ፡ ፍልይ ዝበለ ሓሳብን ተቃውሞን ንምቅባልን ንምስማዕን ዓቅምን ድፍረትን ዘይብሉ ጉጅለ ህግደፍ ግን፡ ንዝኾነ ርእይቶን ምኽርን፡ ብወያነን ምዕራባውያን ሃገራትን ከምዝተመወለን ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ተንኮል ከምዝተኣልመን ኣምሲሉ “ከድዓትን ዘይሃገራውያንን” ዝብል ስም ኣጠሚቅዎ።
ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንኹሉ ሰብኣዊ ፍጡር ብዘይ ኣፈላላይ ኣብ መላእ ዓለም የጥቅዕ ስለዘሎ፡ ንሕና ኣብተን ሕጋዊ መንግስቲ ዘለወን፡ ብቁጠባን መሳለጥያን ዝማዕበላ ሃገራት ዘለና ኤርትራውያን ካብቲ ኣብ ትሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ዘሎ ህዝብና ስለእንሓይሽ ሜትና ዘእውየልና ሓሚምና ዝፍውሰና ኣይንስእንን ኢና። ናይቲ ኣብ መንጎ ሕዱር ኮሮና ቫይረስ ህግደፍን ዓለማዊ ኮሮና ቫይረስን ተቀርቂሩ ሕሱም ህይወት ዘሕልፍ ዘሎ ህዝብና ድቃስ ለይቲ ይኸልኣናን ኣዚና ንሻቀልን። ጉጅለ ህግደፍ፡ ነዚ ናይ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ መዝሚዙ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዝርከብ ኤርትራዊ፡ ብግዴታን ብጸቅጥን ብህጹጽ ገንዘብ ከዋጽእ ኣዚዙ ኣሎ። ጉጅለ ህግደፍ ከምኣመሉ፡ ንለበዳ ኮሮና ቫይረስ ገንዘብ ዘይሃበ ኤርትራዊ፡ ፍቃዳትን መሰላትን ከምዘይረክብ ኣብ ምፍራርሕ ከይተሓጽረ፡ “ረፈረንደም ከምዘየድመጸ’ዩ ዝሕሰብ፡ ስሙ ኣብ ጸሊም ታሪኽ መዝገብ ክሰፍር’ዩ” ብምባል፡ ነቲ ብወለንታ ንውጹዕ ወገኑ ካብ ዘላቶ ክሕግዝ ድሕር ዘይብል ውርዙይ ህዝብና፡ ምስ ገበንን ሃገራዊ መንነትን ዝተኣሳሰር መጠንቀቅታ ሂቡ። እቲ ሓቂ ግን ኤርትራዊ መንነት ውልቀሰባት ዝዕድልዎን ዝኽልክልዎን ኣይኮነን።
ህዝብና፡ ኣብ ግዜ ሕሰምን ራህዋን ሓድሕድ ምትሕግጋዝ፡ ሓደ ካብ ዘሐብን ባህሊ ስለዘለዎ፡ ካብ ጠላምን ሓላፍነት ህዝቢ ዘይስከምን ጉጅለ ህግደፍ መምርሒ ይኹን ለበዋ ኣይደልን’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ፡ ልቦናን ኣስሓኮን ስለዘለዎ፡ ወገኑን ጎረቤቱን እናተጸገመን ጾሙ እናሓደረን ጸማም እዝኒ ስለዘይህቦ፡ ካብ ዘላቶ ንወገኑ ከካፍል ወትሩ ድሉው ኢዩ። ስክፍታ ኤርትራዊ ዝህቦ ገንዘብ ከይተጨርመ፡ ኣብ ዝተመደበሉ ዕላማ ክውዕል’ዩ ዝደሊ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን፡ ብወለታ፡ ካብ ደሞዙ ተቆሪጹ፡ ብድሌቱን ካብ ዘይብሉን ጨቆቕ ኢሉን ብጉልበቱን ንብረቱን፡ ንስድራ ስውኣት፡ ንኣካለ ስንክላን፡ ንምክልኻል ሃገር፡ መሕወይ ግብርን ንኻልእ ተመሳሳሊ መዓላን ኢሉ ኣእዳዉ ዘርጊሑ ኦዩ። እንተኾነ፡ ሕሉፍ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ከምዘረጋግጾ፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ካብ ህዝቢ ዝተለገሰ፡ ካብ ኩዕታ ወርቂ ዝርከብ ሚልዮናት ዶላርን ብናጻ ጉልበት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከብ እቶት ገንዘብን ንብረትን ሰሪቁ፡ ንጹሃት ዜጋታትና ንዓመታት ብዘይ ፍርዲ ዝጭወይሉን ዝሕየሩልን ኣብያተ ማእሰርቲ ንምህናጽ፡ ህዝብና ንምስላይን ንምጭዋይን ስለያዊ ንጥፈታት ከካይደሉ ስለዝተራእየን ብደወይ ክሰርቀኒ ዝረኣኽዎስ ክመልሰለይ ነይኣምኖ ስለዝኾነን፡ ገንዘቡን ንብረቱን ንጉጅለ ህግደፍ ክህብ ኣይመርጽን’ዩ። ስለምታይ’ሲ እዋኑ፡ ነብስኻ ካብ ኮሮና ቫይረስ ገንዘብካ ካብ ህግደፍ ምውሻብ ስለዘዋጽእ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ እቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ኤርትራዊ፡ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንምክልኻልን ንምፍዋስን ወገኑ ንምሕጋዝ ብኽልተ መንገዲ ንህዝቡ ንምሕጋዝ ይነጥፍ ኣሎ። እቲ ሓደ ሓገዝ፡ ምስ ህግደፍ ብዝደናገጹን ገለ ገለ ረብሓ ዘለዎምን ኤርትራውያን ብቀጥታ እንተብግዲ እንተብፍቶት ንጉጅለ ህግደፍ ክህቡ ዝመረጹ’ዮም። እንተኾነ፡ ንኮሮና ቫይረስ ኢልካ ብጥረ ገንዘብ ይኹን ብዓይነት ንጉጅለ ህግደፍ ምሃብ ማለት ‘ንዝብኢ ስጋ ሓሉ” ምባል ስለዝኾነ፡ ግዳያት ኣይረኽብዎን ኢዮም። ምኽንያቱ ጉጅለ ህግደፍ፡ ብህላወና ዝጉሂ ብጥፍኣትና ዝሕጎስ ግናይ ዓሌትን ጽኪ ሕብረተሰብን ስለዝኾነ። እቲ ካልኣይ ኣማራጺ ድማ፡ ብኹሎም ደለይቲ ፍትሒ፡ ተጣበቅቲ ሰብኣዊ መሰላትን ግዱሳት ዜጋታትን፡ ዝዋጻእ ገንዘብ ይኹን ንብረት ብቀጥታ ናብ ግዳያት ኮሮና ቫይረስ ክበጽሕ ኣለዎ ዝብል’ዩ። ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ግን ዕድል ዘይህብ ስለዝኾነ፡ ቅልጡፍን ውሁድን ስጉምቲ ክውሰድ ኣለዎ። ጉጅለ ህግደፍ ግን ከም ልማዱ፡ “ብዘይካ ኣነ ዝምእክሎን ዝቆጻጸሮን ካልእ ጎድናዊ ደገፍ ኣይቅበልን ዝብል ደረቅን ዓሻን መርገጺ ክወስድ ዝለዝኽእልን ብሓባር ናይ ምስራሕ ልቦና ስለዘይብሉ፡ ዕንቅፋት ከጋጥም ይኽእል’ዩ። ስለዚ ምንቅስቃስ ደለይቲ ፍትሒ፡ ካልኦት ግዱሳትን ግብረሰናይ ማሕበራትን ካልእ ኣማራጺ ረኺቦም ህዝቢ ኤርትራ ካብ ህልቂት ከድሕንዎ ኣለዎም።
ኣብ ትሕቲ ጨቋኒ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘሎ ህዝብና፡ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንምቁጽጻር ተባሂሉ ኣብ ቤቱ ክጸንሕ ጽኑዕ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ ስለዘሎ፡ እቲ ካብ ኢዱ ናብ ኣፉ ዝነብር ስድራቤት ቅድሚ ብኮሮና ቫይረስ ብጥሜት፡ ብጽምእን ብሕማምን ኣብ ገዝኡ ከምዝመውትን ከምዝሳቀን ፍሉጥ’ዩ። ጉጅለ ህግድፍ፡ ነቲ ኣብ ገዛ ንመዓልታት ከይወጽእ ወሺብዎ ዘሎ ህዝቢ ዝኾነ ቀረብን ፍታሕን ኣይገበረሉን። በዚ ዘሎ ኩነታት ድማ ህዝብና ኣብ ዓቢ ቁጠባዉ ቅልውላዉ ኣትዩ ኣሎ። ብተመሳሳሊ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ውትህድርናን መደበር ተዓሊም ሳዋን ዝነብር ህዝብና’ውን ዓቢ ኣደራዕ ኣለዎ። እቲ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ግን፡ እቲ ኣብ ሃገራት ሊብያ፡ ሱዳን ኢትዮጵያ፡ እሰራኤል፡ ኡጋንዳን ካልእ ከባብን ዘሎ ዋናን ተጣባቅን ዘይብሉ ኤርትራዊ ስደተኛ ኢዩ።
ጉጅለ ህግደፍ፡ “ጸጊቦም እንታይ ክገብሩ ንሊብያ ከይዶም፡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት እምበር ኤርትራውያን ኣይኮኑን” ኢሉ ንዜጋታቱ ስለዝኽሓደ፡ ኣብ ባሕሪ ይጥሓሉ ብነጋዶ ሰብ ይተሓርዱ ፋዕራን ድንጋጸን ከምዘይብሉ ደጋጊሙ ኣረጋጊጹልና’ዩ። ይኹን እምበር ጉጅለ ህግደፍ ከም ኣመሉ፡ ገንዘብ ክደሊ እንከሎ ጥራይ ኢዩ ንኤርትራውያን ኤርትራውያን ኢሉ ዝጽውዓናን ዝውደሰናን፡፡ ብ2 ሚያዝያ 2020፡ “ብሓላፊ ቆንስላዊ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብርሃነ ገብረሂወት፡ ጥሙር ህዝባዊ ኤርትራዊ መኸተ ኣንጻር ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዝምልከት ዋዕላ ብተለፎን (Teleconference) ንኣብ ማእከላይ ምዕራብን ደቡብን ኣመሪካ ዝነብር ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዝምልከት መደብ ስራሕን ሓበሬታን ክህበና ስለዝኾነ ክትሳተፍ ተዓዲምካ ኣለኻ” ዝብል መልእኽቲ ካብ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣመሪካውያን ናብ ተለፎነይ ዕድመ ምስተላእከለይ፡ “ንዓመታት ብወይጦን ከዳዕን ዝፍለጥ ዝነበርኩ ሳላ ኮሮና ቫይረስ ኤርትራዊ ምዃነይ ተኣሚኑለይ” ኢለ ተገሪመ።፡ እንተኾነ፡ ነቲ “ንኮሮና ቫይረስ ዝኸውን ገንዘብ ኣዋጽኡ” ዝብል መግለጺ ከምዘለዎ ክትጎስሞ እምበር፡ ፍልይ ዝበለን ተቃውሞን ርእይቶ ይኹን ሕቶ ንዘቅረበ ተሳታፊ ብተሪር ቃላት ምውርዛይን ምፍርራሕን ጥራይ ዘይኮነ፡ መስመር ተለፎን ተበቲኹ ካብቲ ዋዕላ ከምዝወጽእ ይግበር ነይሩ። ቀንዲ ዕላማ ኣብ ዋዕላ ተለፎን ምስታፈይ፡ ቅጥፈት ጉጅለ ህግደፍ ንምቅላዕን ብጉልባብ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዝሕተት ዘሎ ገንዘብ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይበጽሖን ንምሕባር ስለዝነበረ፡ ዕድለይ ክርኢ ኢለ ዝመደብኩዎ ሕቶ ክድርጉሕ ምስጀመርኩ “ሰሚዕናካ ኣለና” ትብል ተራር መግናሕትን ብቀጥታ ካብቲ ዋዕላ ከባረርን ሓደ ኮይነ። ዝተጸበኹዎ ስለዘጋጠመኒ፡ “ለካስ ህግደፍ ገንዘበይ ክምንጥሉ እምበር ኤርትራውነተይ ኣሚኖም ኣይኮኑን ዓዲሞሙኒ” በልኩ ብልበይ።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ 5 ሚያዝያ


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ: ምትእኽኻብ ተሓለቕቲ ዲሞክራሲ ኤርትራውያን ኣብ ቦሎኛ ኢታሊ
ኤርትራውያን ንጉዳይ ዲሞክራሲ ሕምረት ጌሮም ዘካይድዎ ቃልሲ ዝድህስስ ኣህግራዊ ርክብ ኣብ ቦሎኛ ኢታሊ ካብ 30 ነሓሰ ክሳብ 1 መስከረም 2013 ክካየድ’ዩ።
ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ (ስ.ኤ.መ.ለ.) ንኩሎም ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታትን ኣብዚ ነጻ ክፉት ዘተ ንክሳተፉ ንህሉው ኩነታት ተቓወምቲ ሓይልታትን መጻኢ ዕድል ሃገርናን ክዝትዩ ጻውዒት የቕርብ። “ንሕና ዝኾነ ሰብ ነጻ ኮይኑ ኣብዚ ኣጋጣሚ ክሳተፍ ኢና ንደሊ፣ ስለዚ ብሓባር ኮይና ፍታሕ ንምንዳይ ከኣ ከኽእለና’ዩ” ይብል ሓደ ኣባል ናይታ ካብ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ዝወጸት ወዳቢት ኮሚተ።
እዚ ርክብ ቦሎኛ፡ ኪኖ ውዳበን ክትዕን ብምሕላፍ፡ ብሕብረት ሓደ ዝተጨበጠ ለውጢ ንምምጻእ ንቃልሲ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምስጓሙን መስርሕ ዲሞክራሲ ንምስሳንን ዝዓለመ ክኸውን’ዩ።
ቀንዲ ዕላማታት ርክብ ቦለኛ ሰለስተ’የን፡-
1. ዓቕሚ ተቓወምቲ ሓይልታት ምሕያልን ካብ ዝኾነ ጣልቃ ደጋዊ ሓይልታት ነጻ ንክኸውን ምርግጋጽ።
2. ንኡስ ወለዶ መሪሕ ተራ ንክጻወት ምሕያል
3. ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ ተሓለቕቲ ዲምክራሲ ስጉምቲ ክወስዱ ምትብባዕ
ታሪኽ ከተማ ቦሎኛን ኤርትራን
ፈስቲቫል ቦሎኛ ኣብ 80ታትን 90ታትን ካብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም ዝመጽኡ ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ኤርትራውያን ነቲ ነጻነት ንምምጻእ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣንጻር ግዙፍ ሰራዊት ደርግ ዝቃለስ ዝነበረ ሓይሊ ንምድጋፍ ዝራኸቡላ ቦታ’ያ ኔራ።
ኣብዚ ኤርትራዊ ሓበንን ተኣማንነት ኣብ ዘሰክፍ ደረጃ ወሪድሉ ዘሎ እዋን፡ ተቓዋሚ ሓይሊ ድኹምን ዘይጡርኑፍን ኣሎ፣ እቲ ዝበዝሐ ኣጽቂጡ ዝዕዘብ ጌና ኣጽቂጡ ኣሎ። ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ስለ ዲሞክራሲ ዝንቀሳቐስ ሓይሊ ብርኡይ ወይ ዝተወደበ መንገዲ ክሕግዝ ኣይክእልን ኣሎ። ነዚ ኩነት’ዚ ንምቕያር ከኣ ናትና ሓላፍነት’ዩ። ዲሞራሲያዊ ክብሪን ነጻነት ሱር-ተከላዊ ምንቅስቓሳትን እናዓቀብና፡ ታሪኻዊ ቅያ ቦሎኛ ዳግማይ ኣበራቢርና ቃልስና ኣንጻር ጨፍላቒ ስርዓት ተበራቲዑ፡ ነብሰ-ተኣማንነትን ተስፋን ዳግማይ ኣብ ህዝብና ከስርጽ ትጽቢት ይግበር።
ምዝገባ፡-
ምዝገባ ተኸፊቱ ኣሎ። ክትሳተፉ ትደልዩ ግዱሳት ኣብ መርበብ ሓበሬታ http://goo.gl/peMhw ብምኻድ ክትምዝገቡ ትኽእሉ። ቅድሚ ሓምለ 25 እንተተመዝጊብኩም EUR 95 ጥራሕ ክትከፍሉ ክትሕተቱ ኢኹም። ድሕሪ ሓምለ 25 ግን እቲ ዋጋ ናብ EUR 110 ክብ ክብል’ዩ። እዚ ዋጋ’ዚ ናይ ኮንፈረንስ ዋጋ፡ ክልተ ምሳሕ፡ ሓደ ድራር፡ ቡንን ኣብ ዓርቢን ቀዳምን ዝግበር ካልእ መዘናግዒታት ክሽፍን’ዩ።
ድሕረ-ባይታ
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ጨቋኒ ስርዓት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ይመሓደር ኣሎ። ኣብ ዓለም ብደረጃ ጨቋኒ ምሕደርኡ 2ይ ደረጃ (ድሕሪ ሰሜን ኮርያ) ይስራዕ። ነጻነት ኤርትራ ካብ ዝጓናጸፍ ልዕሊ 20 ዓመታት ሓሊፉ’ሎ፡ እታ ሃገር ግን ክሳብ ሕጂ ብሓደ ሰልፊ ጥራሕ ትመሓደር ኣላ። ገባቲ ስርዓት ኢሳያስ ነታ ሃገር ናብ ፍጹም ተነጽሎ ብምምራሕ ኣብ ዓለምና ዝደኸየትን ዝተጨቆነትን ሃገር ከምትኸውን ጌርዋ ኣሎ። ሓደ ካብቲ ረባሺ ብመንገዲ ው.ሕ.ሃ. ዝወጽአ ዜና፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ህግደፍ ኣብ ንግዲ ሰብን ህዋሳት ኣካላት ዕሸላት ኤርትራውያንን ብንጥፈት ይዋስኡ ምህላዎም’ዩ። እቶም ቀንዲ ግዳያት ናይዚ ድማ ነቲ ስርዓት ዝቃወሙን ዕቑበኛታትን ኢዮም።
ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ (ስ.ኤ.መ.ለ.)፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝመደበሩ ናይ መንእሰያት ምንቅስቓስ ኮይኑ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ፍትሕን ንክሰፍን ኣንጻር ጽልዋ መላኺ ስርዓት ዝቃለስ ጥርናፈ’ዩ።
ርኸቡና፡-
ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ (ስ.ኤ.መ.ለ.) Eritrean Youth Solidarity for Change (EYSC)
Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Facebook: http://www.facebook.com/groups/eritreanyouth
Website: www.eysc.net


text:
እዚ ባልዕ ኣብ ምህርቲ ሕርሻ ጉድኣትን የስዕብ ምህላው ንባልዕ ምክልኻል ዝንጸግ ፈውሲ ባልዕ ድማ ኣብ ውሕስነት መግቢን ዋጋ መግቢን ኣሉታዊ ጽልዋ ከምዘለዎ ይግለጽ'ሎ።
ቲሞቲ ማባያ ወዲ 25 ሓረስታይ ኣብ ምዕራብ ኬንያ’ዩ። ንሱ ካብ ወርሒ ሚያዝያ ጀሚሩ ብዝተራእየ ወራር ባልዕ 75 ሚእታዊት ካብ ናይ ዕፉን ዘራእቱ ምዕናው ይገልጽ።
“ዋላ ሓደ ነገር ክንገብር ኣይኸአልናን ምክንያቱ እቲ ባልዕ ብጉጅለ ብምኳን ንዝወረርዎ ዘራእቲ የዕንው ኣለው። ካልእ ኣማራጺ ዘራእቲ ንምዝራእ ፈቲነ’የ። ኣብዚ ሕጂ ዝጅምር ዘሎ ኣዋርሕ ኣዝመራ ካሳቫ(ሱሩ ዝብላዕ ተኽሊ’ዩ) ክዘርእ ጀሚረ ኣለኹ።”
ሕብረት ንቀጠልያ ሰውራ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ ዝተባህለ ናይ ምምዕባል ፕሮግራም ዳይሬክተር ጆ ደቨሪስ እዚ ዓይነት ባልዕ መጀመርያ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2016 ዓ.ም ኣብ ናይጀርያ ምርኣዩ ቀጺሉ ብቅልጡፍ ብምዝርጋሕ ኣብ ወርሒ መጋቢት እዚ ዓመት’ዚ ኣብ ኬንያ ምርኣዩ ይገልጹ።
እዚ ዓይነት ባልዕ ነዊሕ መንገዲ ክጉዓዝ ከምዝኽእልን ደቂ ኣንስትዮ ድማ ክሳብ 1,000 እንቋቑሖ ኣብ ሓደ እዋን ከውድቓ ከምዝኽእላ ተመራመርቲ ይሕብሩ።
ኣብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል መግቢን ሕርሻን ሓላፊ ክፍሊ ምህርቲ ዊልሶን ሮኖ ካብ ናይ ኬንያ ቤት ጽሕፈቶም ኣብ ዝሃብዎ ቃል ምንጻግ ፈውሲ ባልዕ ነቲ ብሰንኪ ደርቂ ዝረአ ዘሎ ምውሳኽ ዋጋ መግቢ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከምዘጋደዶ ይገልጹ።
ንሶም ብተወሳኺ ነዚ ዓይነት ባልዕ ንምግጣም ካልእ ሰፊሕ ኣገባብ ከምዘድልይ’ውን የረድኡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ዊልሶን ሮኖ ልዕሊ 400,000 ሄክታር መሬት ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ በቲ ባልዕ ምውራሩ፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ብገምጋም አስታት 4 ቢልዮን ዶላር ኪሳራ ንናይ ዕፉን ምህርቲ እቲ ዞባ ከስዕብ ከምዝኽእል የጠንቕቁ።


text:
“ሴቭ ዘ ችልድረን” ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ዘድሓኖም 320 ስደተኛታት ነሓሰ 4,2017 ዓ.ም ናብ ወደባይት ከተማ ኦጉስቶ ኢጣልያ ምእታዎም ተገሊጹ።
ነቲ ስርሒት ህይወት አድሕን ዘካየደ ትካል “ሴቭ ዘ ችልድረን” ሸሞንተ ሬሳታት ምርኻቡ’ውን ኣፍሊጡ።
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ ምኳኖም ብምሕባር 50 ትሕቲ ዕድመ ህጻናትን ብዙሓት ነፍሰ ጾር ደቂ ኣንስትዮ ከምዝርኸብዎም ወሃቢት ቃል ሴቭ ዘ ችልድረን ጆቫን ዲ በነዲቶ ገሊጸን። ንሰን ብተወሳኺ ገለ ካብቶም ስደተኛታት ምልክታት ጎነጽን በሰላ ስቅያትን ከምዘለዎም’ውን ሓቢረን።
ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ነቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘካየደትን ሉቨንታ ዝተባህለት መርከብ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግግጋር ሰባት ትተሓጋገዝ እያ ብዝብል ነታ መርከብ ምቁጽጻሮም ገሊጾም።
መራኸቢ ብዙሃን ኢጣልያ አቐዲሞም አባላት ፖሊስ ናብታ መርከብ ከምዝለኹን ብቪድዮ ዝተሰነደ ምርመራ ምክያዶም ክገልጹ ከለው ወሃቢት ቃል ሴቭ ዘ ችልድረን ግን እቶም ኣብ ጸብጻብ መራኸቢ ብዙሃን ኢጣልያ ዝተጠቐሱ ሰባት አባላት እቲ ትካል ከምዘይኮኑ እንተኾነ ብወናኒ እታ መርከብ ዝኾነ ትካል ዝተቆጽሩ አባላት ጸጥታ ምኳኖም ትገልጽ።
እታ መርከብ ብናይ ጀርመን ሓገዝ ወሃቢ ትካል ከምትውነን’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣብቲ ትካል ዳይረክተር ፕሮግራም መሰል ስደተኛታት ቢል ፍረሊክ እቶም ኤርትራዊያን ኣብ መጀመሪያ ለካቲት ኣብ ዶብ ሊቢያ ብሓይልታት ፀጥታ ሱዳን ዝተትሓዙ እዮም።ተኣሲሮም ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ መጀመሪያ እዚ ወርሒ ናብ ኤርትራ ተጠሪዞም ክብሉ ንመሳርሕትና ተወልደ ወልደገብኤል ገሊፆምሉ ኣለው።ድሕሪ ዜና ክቐርብ እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ሆላንድ ኣብዝሓለፈ ወርሒ ሚያዚያ ጥራሕ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ኤርትራዊያን ዑቕባ ምሕታቶም ኣብታ ሃገር ምግራምን ስንባድን ከምዝፈጠረን ዝምልከቶ ምንስቴር ናብ ፓርላማ እታ ሃገር ደብዳበ ክፅሕፍ ከምዝደረኾን ተገሊፁ።
ኣብ ኔዘርላንድስ ኣብ ሚዲያ እታ ሃገር ዝሰርሕ ኣቶ ሃብቶም ዮሃንስ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከምዝሓበሮ እዚ ኣብታ ሃገር ከም ዓብዪ ዜና የዘራርብ ከምዘሎ ሓቢሩ።ቁፅሪ ኤርትራዊያን ስድተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ሆላንድ ኣትዮም ዑቕባ ዝሓተቱ 986 ምንባሮም’ውን ሃብቶም ዮሃንስ ንምንያ ኣፈወርቂ ኣብ ዝሃቦ ቃለ ምጠይቕ ገሊፁ።


text:
ሎሚ ኣብ ትሪፖሊ `ታጆሪ` ዝተባህለ ኸባቢ፡ ኣማኢት ሰባት ኣንጻር መንግስቲ ተሰሊፎም ኔሮም-ግን ሓይልታት ጸጥታ ተቐላጢፎም ናብ`ቲ ቦታ ብምኻድ ከምዝበተንዎም ሮይተርስ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ፈረንሳ፡ ኣንጻር መራሒ ሊብያ ንዝዋግኡ ዘለዉ ሓይልታት ንምድጋፍ፡ “ምጅማር ግዙፍ ወፍሪ” ዝበለቶ ሕክምናዊ ረድኤት ናብ ምብራቓዊት ኸተማ በንጋዚ ትልእኽ ከምዘላ ኣፍሊጣ።
ኻብ ርእሰ-ኸተማ ትሪፖሊ 50 ኪ.ሜ ንምዕራብ ትርከብ `ዛዊያ` ኣብ ቁጽጽር ተቓወምቲ ድሕሪ ምውዳቓ፡ ሕጂ ብ2ተ ሺሕ ዝኾኑ ወተሃደራት ቓዛፊ ተኸቢባ ከምዘላ ነበርታ ይገልጹ`ለዉ።
ሓደ ላዕላዋይ በዓልስልጣን ሊብያ ድማ፡ ኣንጻር መንግስቲ ሊብያ ንዝተወስደ ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ነቒፉ።
ብኻልእ ወገን ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት፡ ናብ ማልታ ሰፊሕ ጻዕሪ ምውጻእ ስደተኛታት ይካየድ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ንምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
Radio Erena : 09 October 2015
ን24 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ሓርበኛ ተጋዳላይ ብርጋዴር ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ናይ 1997 ንሓጺር እዋን ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝወጸሉ፣ ንህዝቢ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ንመጀመርያ እዋኑ ብድምጽን ቪድዮን ምቅልሑ፣ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወጻእን ኣብ ልዕሊ ዝነብር ህዝቢ ኣውራ መዘራረቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
እዚ ብሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ተሰኒዱ ዝርከብ ናይ ድምጽን ተንቀሳቓሲ ስእልን መልእኽቲ ብርጋዴር ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ኣብ መበል 24 ናይ ማኣሰርቲ ዓመቱ ንመጀመርያ እዋኑ ምቅልሑ፣ ነቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ሕቶ መሰልን ፍትሕን ጉዳያት ሃገርን ህዝብን ንዘልዓሉ ተባዓት ኤርትራውያን ደሃዮም ብምጥፋእ ልሳኖም ከምዝዕበስ ብምግባር፣ ኣንጻር ናይ ስርቂ፣ ብልሽውናን ክድዓትን ክሲ ዝነዝሖ ወረታት ብንጹር ዘቃልዐ’ዩ።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ካብ 1991 ኣትሒዙ ብዘይዝኾነ ወግዓዊ ክስን ሕጋዊ መስርሕ ኣብ ቤት ማኣሰርቲ ክሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ መወዳእታ 1997 ድማ ንሓጺር እዋን ከምዝወጸ ይዝከር።
እንተኾነ፣ ሕቶኡ ሕቶ መሰልን ፍትሕን ዜጋታት፣ ሕቶ ምትካል ደሞክራስያዊ መንግስትን ልኣላውነት ሃገርን ምዃኑ ኣብቲ ንሓጺር እዋን ዝወጸሉ ግዜ ንህዝቢ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ደጊሙ ድሕሪ ምንጻሩ፣ ከም እንደገና ብፕረዚደንት ኢሰይያስ ብዝተላእኩ ሓይልታት ጸጥታት ተታሒዙ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይርከብ።
ጀነራል ቢትወደድ፣ መሰልን ፍትሕን ዜጋታት፣ ሕቶ ምትካል ደሞክራስያዊ መንግስትን ልኣላውነት ሃገርን ብማእሰርቲ ጥራይ ዘይኮነ መስዋእቲ ክኸፍለሉ ቅሩብ ምዃኑ ኣብቲ ቅድሚ 17 ዓመታት ንህዝቢ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ብንጹር ኣቐሚጡ ኣሎ።
መልእኽቲ ሓርበኛ ተጋዳላይ ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ንዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ሕግን ንምንጋስ፣ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ከቢድ ገበናት ዝፍጽሙ ዘለዉ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ናብ ፍርዲ ንምቕራቦም ብዝልዓለ ንኽቃለሱ ዝድርኽ ኮይኑ ምህላዉ ኣብ ዝተፈላለየ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝርአ ዘሎ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ሕቶታትን ጉዳይ ሃይማኖትን ካልእን ተኣሲሮም ደሃዮም ናይ ዝጠፍኡ ኣማኢት ኤርትራውያን ቀዳማይ ተሓታቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምዃኑ’ውን እቶም ኤርትራውያን ይሰማምዑ።
ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ’ውን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ሃለዋት ሓያሎ ኤርትራውያን ከምዝጠፍእ ብምግባርን፣ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብምፍጻምን፣ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ከምዝፈጸሙ ብምረትዖታት ኣብ ቅድሚ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ንምኽሳሶም፣ ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ዕማም ተዋሂቡዋ ስርሓ ኣብ ምጽፋፍ ትርከብ።
=======================================


text:
ሎምቅነ ኣብ ከተማ መቐለ ብሓይልታት ፌደራል ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም ዝነበሩ ጋዜጠኛታትን ተርጎምቲ ናይ ወፃኢ መራኸቢ ማዕኸናትን ሎማዕንቲ ረቡዕ ብነፃ ተፈቲሖም።ናይ ገሊኦም ሞባይል ስልክታትን ኮምፒተርን ግን ከምዘይተመለሰሎም ንቪኦኤ ገሊፆም ኣለው።
ጋዜጠኛ ግርማ ገብሩ ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ኣብ ሓደ ካፌ ምስ ኣዕርኽቱ እናሃለወ ብርክት ዝበሉ ወታደራትን ኣባላት ድሕነትን ነቲ ከባቢ ከቢቦም ሞባይል ስልክኹም ሃቡ ኢሎም ምስ ሓሙሽተ ርእሱ ናብ ወታደራዊ ኮሌጅ ወሲዶም ምስ ኣሕደሩዎም ትማሊ ብፌደራል ፖሊስ ናብ ዝምራሕ መደብር ፖሊስ ተወሲዶም ብነፃ ከምዝተፈትሐ ገሊፁ።
ምኽኒያት ናይ መእሰሪኡ ከምዘይተነገሮ ብምግላፅ ዝተመስረቶ ክሲ የለን ኢሉ።እቶም ምስኡ ብሓባር ተኣሲሮም ዝነበሩ ኣርባዕተ ብዋሕስ ንሱ ግን ብነፃ ከምዝወፀ ወሲኹ ገሊፁ ኣሎ።
ንጋዜጠኛ AFP ኣስተርጓሚ ኮይኑ ይሰርሕ ዝነበረ ፍፁም ብርሃነ ዝሓለፈ ዓርቢ ለይቲ 20 ለካቲት 2013 ዓ\ም15 ዝኾኑ ወታደራትን ስቪል ዝተኸደኑ ናይ ድሕንነት ሰባትን ናብ ገዝኡ መፂኦም ከምዝኣሰሩዎን ንሰለስተ ማዕልታት ኢዱ ብሸንሸል ተኣሲሩ ብዙሕ ምፍርራሕ ከምዝወረዶን ሓቢሩ።
ገዝኡ ተበርቢሩ ገለ ናውቲ ከም ዝተወሰዶ ዝሓበረ ንሱ ብነፃ ክፍታሕ ከሎ ሞባይል ስልኪ፣ላፕቶፕን ሃርድ ዲስክን ኣብ ኢድ ፖሊስ ከምዝርከብ ሓቢሩ።
ኣብ መጀመሪያ ማዕልቲ ስድርኡ እውን ኣበይ ከምዘለው ኣይፈልጡ ነይሮም ዝበለ ንሱ እቲ ምፍርራሕ ክሳብ ክነቐትለካ ኢና ኢሎም ሽጉጥ ኣብ ግንባሩ ክሳብ ምግባር ሰፊሕ ምፍርራሕ ከምዘጋጠሞ ሓቢሮም።
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ግራማይ ገብሩ ኣብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ንልዕሊ 12 ዓመታት ሰሪሑ እዩ።እቶም ዝተፈትሑ ግርማይ ገብሩ፣ፍፁም ብርሃነ፣ናይ ፋይናንሻል ታይምስ ተርጓሚ ኣሉላ ኣካሉን ንዝተፈላለያ ሚዲዲያታት ዝሰርሕ ጋዜጠኛ ታምራት የማነን እዮም።
ብዛዕባ እዚ ካብ ሰበስልጣን ክልል ትግራይን ኮሚሽን ፖሊስ ፌደራል ደምበላሽ ገብረሚካኤልን መብርሂ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ሲፒጀይ ኣብ መቐለ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ክፍትሑ ሓቲቱ ነይሩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ እዚ ዝዛዘም ዘሎ ዓመተ 2010 ዝተፈላለየ ዲፕሎማሲያዊን ዓወታት ዝተረኽቦ’ዩ ክብል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ አለም ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብዚ ዝዛዘም ዘሎ ዓመት ሓያል ዲፕሎማሲያዊ ዓወታት ተረኺቦም ኣለው ብምባል ከም ኣብነት ዝጠቀስዎ ድማ ተስፋ ተቆሪጽዎ ዝነበረ ከይዲ ሰላም ነፍሲ ዘሪኡ ተዓዊቱ’ዩ ክብሉ ኣብሪሆም ኣለው።
“ጉዳይ ኤርትራ ዓለም ዝዘንግዖ ጉዳይ ብብዙሓት ተንተንቲ ኣብ መደርደሪ ዝተቐመጠ ፋይል ተባሂሉ ዝነበረ እቲ ፋይል መዓልቦ ረኺቡ ኣብ 2010 ዓ.ም ምስ ኤርትራ ዝነበረ ጉዳይ ዶብ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስን ኮሚሽን ዶብን ውሳነ መሰረት ክፍታሕ ክልቲኣን ሃገራት ኣብ ምርድዳእ ምብጽሓን ካብ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ክልቲኣን ሃገርት ሰጊሩ ንጂኦ-ፖለቲካ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ኣህጉር’ውን ንኣፍሪቃ ዘለዎ ኣሰላልፋ ዝልውጥ ዓወት ዲፕሎማሲ ተጌይሩ ክቀርብ ይክእል’ዩ”ኢሎም።


text:
Radio Erena : 10 July 2015
ሚኒስተራት ውሽጣዊ ጉዳያት ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ጉዳይ ምምቕራሕ ናብ ኤውሮጳ ዝኣተዉ ስደተኛታት ብዝምልከት ዘትዮም።
እቶም ሚኒስተራት ትማሊ ሓሙስ 9 ሓምለ ኣብ ሉክሰንበርግ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ብዛዕባ’ቲ ዛጊት ከሰማምዖም ዘይክኣለ ምቕረሐ ብዝሒ ስደተኛታት ኣብ ርእሲ ምዝታይ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝግተኣሉ ሜላታት’ውን ተመያይጦም።
ክሳብ 20 ሓምለ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣብ ናይ መወዳእታ ውሳኔ ክበጽሑ’ውን ተሰማሚዖም።
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣውርሕ ጥራይ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 40 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ኢጣልያን ግሪኽን ከምዝኣተዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እዞም ስደተኛታት ናብ ኩለን ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ንምጥያሶም መደብ ከምዘሎ ይፍለጥ።
እንተኾነ ፈረንሳን ጀርመንን ንነፍሲ ወከፍን ዝተመደበ ናይ ኣስታት 10 ሽሕ ስደተኛታት ብዝሒ ክቕበልኦ ብዘይምኽኣለን፣ ሚኒስተራት ሕብረት ኤውሮጳ ዝሓሸ ኣማራጺ ንምንዳዮም ኣብ ሉክሰንበርግ ተደጋጋሚ ኣኼባታት ዘካይዱ ዘለዉ።
ነዞም ብማእከላይ ባሕሪ እንሰገሩ ናብ ኤውሮጳ ዝኣተዉ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ’ውን ዝርከብዎም ኣስታት 40 ስደተኛታት ናብ 28 ሃገራት ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ንምምቕርሖም ውጥን እኳ እንተነበረ፣ ብሪጣንያ፣ ኣየርላንድን ደንማክርክን ግና ካብዚ ናይ ምምቕራሕ መደብ ውጹኣት ምዃነን ኣቐዲመን ኣፍሊጠ’የን።
ብሉጋርያን ሃንጋርን ድማ ብሰንኪ ዘለወን ቁጠባዊ ጸገማትን ውሽጣዊ ስደተ ዜጋታተንን ካብዚ ናይ ምምቕራሕ መደብ ከምዝተኣልያ ተሓቢሩ።
ጀርመንን ፈረንሳን ዋላ’ኳ ኣቐዲሙ ንዝተመደበለን ብዝሒ እንተነጸጋ፣ ሕጂ’ውን እተን ዝበዝሐ ስደተኛታት ዝቕበላ ሃገራት ምዃነን ይንገር።
ሃገራም ምብራቕ ኤውሮጳ ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት ክመቓርሓ መደብ ተታሒዙ ምህላዉ ዝሃበራ ማዕከናት ዜና ካብ ሉክሰንበርግ ድማ ቸክ ሪፖብሊክ ጥራይ ኣስታት 1500 ስደተኛታት ንምቕባል ድልውቲ ምህላዋ ኣፍሊጣ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ መዘራረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ይርከብ።
ብቁጽሪ ስደተኛታት ሶርያን ኤርትራን ዝልዓለ ደረጃ ክሕዛ እንከለዋ፣ ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ሶማልን ካልኦት’ውን ብብዝሒ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝስደዱ ዘለዉ’ዮም።
ብፍላይ መብዛሕቶም ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ይሓቱ ምስ ምህላዎም፣ ንብዝሒ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ ኣጋኒንዎ ይርከብ።
=======================================


text:
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ቀረባ መዓልታት ልዕሊ 150 ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ፆታዊን ካልኦት መልክዓት ዓመጽ ከምዝተፈፀመን ገሊፁ።
ሰበስልጣን ትካላት ሕቡራት ሃገራት ዩኒሴፍ፣ሰብኣዊ ጉዳያትን ፈንድ ስነህዝብን ኣብ ዘውፅኡዎ ሓባራዊ መግለፂ ኣብ ጥቓ ሰሜናዊ ከተማ በንቲዩ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ‘’መብዛሕቲኦም ዩኒፎርም ብዝተኸደኑ ዕጡቓት ደቂ ተባዕትዮ’’ እዩ ይብሉ።
ዝምልከቶም ሰበስልጣን ነቲ መጥቓዕቲ ብወግዒ ክኹንኑዎን ገበን ዝፈፀሙ ድማ ናብ ሕጊ ከቕርቡዎምን ሰለስቲኦም ትካላት ሕቡራት ሃገራት ዘውፅኡዎ መግለፂ ይፅውዕ።
ሓካይም ብዘይዶብ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ብወገኑ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝገለፆ 125 ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ኣብ በንቲዩ ናብ ዝርከብ መከፋፈሊ መግቢ ይጉዓዛ ኣብዝነበራሉ እውን ጾታዊ ዓመጽ ከምዝተፈጸመን ገሊፁ ነይሩ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ፍርቂ 2018 ኣስታት 2,300 ተግባራት ፆታዊ ዓመፅ ናብ ሕቡራት ሃገራት ሪፖርት ከምዝተገብረ ይሕብር።መብዛሕቲአን ግዳያት ደቂ ኣንስትዮ ክኾና ከለዋ ልዕሊ 20 ሚእታዊት ድማ ቆልዑት እየን።


text:
ኣብ`ዚ ዳሕራዋይ ስጉምቲ፡ ልዕሊ 200 ሰባት ብጸጥታ መንግስቲ ከምዝተኣስሩ ዝገልጹ ናይ`ዚ እዋን ኣቦ መንበር መድረክ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ሃለዋት ናይ ገሊኦም ንቤተሰብ ከምዘሻቐለ ይገልጹ።
“ ነቲ ቋንቋ ዝዛረብን ናይቲ ገዛኢ ፓርቲ ኣባል ዘይኮነን ዝኾነ ይኹን ወገን ተጠርጢሩ፡ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ናብ ቤት ማእሰርቲ ክውሰድ ይኽእል`ዩ” ዝበሉ ምኽትል ኣቦ-መንበር ኦሮሞ ፈደራሊስት ኣቶ በቀለ ገርባ ብወገኖም፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ሰሙናት ጥራሕ ገለ ሚእቲ ዝኾኑ ኣባላትና ተኣሲሮምና ኣለዉ ኢሎም።
ወሃቢ ቓል ምምሕዳር ኽሊ ኦሮምያ ኣቶ መስፍን ኣሰፋ ግና፡ ንፖሊቲካዊ ምኽንያት ብምንጻግ መንግስቲ ንፖሊቲካዊ መሰል ህዝቢ የኽብር`ዩ ኢሎም።
ሻቕሎት መንግስቲ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ኻብ ዘርእዩ ምልክታት ሓደ፡ ንፈነወ ሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ብኸፊል ምዕፋን`ዩ።
ብኻልእ ወገን፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ መንግስቲ ነቲ ስጉምቲ ዝወስድ ዘሎ፡ ኣብ`ቲ ኻልእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ኣብዮት ገና ንገና ናባይ`ውን ክመጽእ ይኽእል`ዩ ካብ ዝብል ስግኣት`ዩ ኢሎም።


text:
ዝኽሪ መዓልቲ ስውኣት ኤርትራ፡ ንምንታይ’ና ኸ ንዝክሮም!
ዝኽሪ መዓልቲ ስውኣት ኤርትራ፡
ንምንታይ’ና ኸ ንዝክሮም!
መስዋእቲ ኣዝዩ ክቡር’ዩ። ብመለክዒ ባህሊ፡ እምነት፡ ብደረጃ ውልቀ ሰባት ይኹን ሕብረተ ሰብ ብፍሉይ ክበርን ኣተሓሕዛን ዘለዎ’ዩ። ቀዳማይን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ንምእንታና ንምእንቲ ህዝብን ሃገርን በጃ ኮይኖም ነታ ዝውንንዋ እንኮ ሂወቶም ዝኸፈሉ ጀጋኑ ስውኣት መንእሰያት ደቂ ተባዕትዮ/ኣስንትዮ፡ መራሕቲ ሃይማኖት ዓለማውያን፡ ምሁራት፡ተመሃሮ ሓረስቶት ክኽበሩን ክዝከሩን ግድን’ዩ።
ዝኽርን ክብርን ስውኣት ምጽምባል ብመሰረቱ ሰብኣዊ’ዩ። ከም ኩሉ ፍጡር ነፍስን ስጋን ዝለበሱ ኣብ ክንዳኻ ክሳቐ፡ ክስንክል፡ ንነጻነትካን ሓርነትካ ክሳብ ሞት’ውን ብመስዋእቲ ክሓልፍ ዝበሉ ዛንታ ጽዉጽዋይ ዘይኮነስ ታሪኻዊ ቅያ ዝፈጸሙ ቀያሕቲ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ዘይኮነስ 365 መዓልታት ዕማት ሙሉእ ክዝከሩ ዘለዎም ዝግበኦም ጀጋኑ ሓርበኛታት ኤርትራውያን እዮም። መዓልቲ ዝኽሪ ስውኣት ኤርትራ ዕለቱ ወርሑ ብዙሕ ዘገድስ ኣይኮነን። ዘገድስ ዝኽሮም’ዩ። ነዚ ከኣ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ኣለዎ።
ሙሉእ ሰላም ዝሰፈና ሃገር፡ ፖለቲካዊ ምርግጋእ ዘለዋ ሃገር’ኳ ንስውኣት ጥራሕ ዘይኮነትስ፡ ከከም ደረጅኡ ንምእንቲ ህዝብን ሃገርን ብሂወት፡ ብኣካል፡ ብግዜ፡ ብሃብትን ፍልጠትን ዝተኸፍለ መስዋእቲ ኩሉ እዩ ክኸብር ዘለዎን ዝግባእ። ብሰንኪ ምሕደራ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ግን ኣብ’ቲ ደረጃ ኣይበጻሕናን።
ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ተደፊራ ከይትነብር፡ መሰሉ ክብሩ ከይርገጽ ከይጉዕጸጽ ክከላኸል ብዘይሰገጥ ብዘይጥርጥር ነታ ሓንቲ ዝውንና ሂወት ሰዊኡ ንሰንሰለታዊ ባዕዳዊ መግዛእቲ መኪቱ። ብዙሕ መስዋእቲ ከኣ ከፊሉ። እዚ መወዳድርቲ ዘይብሉ መስዋእቲ ከኣ ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ልዕልነት ሕጊ ንምንጋስ’ዩ ዝነበረ።
ዝኽሪ መዓልቲ ስውኣት ኤርትራ፡ ንጃህራን ፈኸራን ንመጸበቒ ስርዓታት፡ ፖለቲካዊ ሃልኪ ፕሮፓንጋዳ ምስምስን ዘይኮነስ ንምእንቲ ብሓቂ ብእምነት ዝወደቅሉ ዝደመይሉ ዝሰንከልሉ ዕላማ፡ ሃገራዊ ዕላማ ብደረጃኡ ከኣ ፍሉይ ክብሪ ክወሃቦም ይግባእ። ንምእንቲ እዛ ሃገር ዝተኸፍለ መስዋእቲ ብዓቐኑ ዓይነቱ ጸብጺብካ ክውዳእ ዘይክእል ምስ ኣብ ውሽጥ ወጻእን ዘሎ ጅግና ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ዝጽብጸብ ታሪኻዊ ክብሪ’ውን እዩ። ገና’ውን ህዝብና መስዋእቲ ይኸፍል ኣሎ። ኣብ ዓለምና ታሪኽ ዘይብሉ ህዝቢ ስለ ዘየሎ ከኣ ታሪኽ ጅግንነት መስዋእቲ ኤርትራውያን ንውሉ ወለዶ እንዳተወራረሱ ዝነብሩ ቀንዲ ኣዕኑድ ሃገራዊ ታሪኽ ሓደ’ዩ።
መዓልቲ ስውኣት ኤርትራ ክኽበርን ክዝከርን፡ ንዝወደቅሉ፡ ዝደመይሉ፡ ዝሰነከልሉ ዕላማታት ዝጣበቕን ዝከላኸልን፡ ሕድሪ ዝተቀበለ ወለዶታት እዩ። ዝኽሪ መዓልቲ ስውኣት ኤርትራ ምስ ህግዲፍ ዘተኣሳስር የብሉን። ነቶም ንቡር ዝይረኸቡ ብኣጻብዕቲ ዝተፋሕረ ጉድጓድ ዝቀበርናዮም ኣሕዋትና፡ኣሓትና፡ ኣቦታትን ኣደታትን መሰኻክር ንሕና እቶም ህልዋት’ና።
መስዋእትታት
- ሰራዊት ሓርነት
- መስዋእቲ ህዝባዊ ሰራዊት
እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ዓድታትን ንኣስቱ ከተማታትን ካብ ባሕሪ ብጭልፋ’ዩ። ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ሓንቲ ምሸት ልዕሊ 3000 ሽሕ ዝግመት ሰላማዊ ህዝቢ ዝተረሸነለሉ፡ መስዋእቲ ህዝቢ ኤርትራ ታሪኽ ክብርታቱን መኽተ ኣንጻር ባዕዳዊ ግዝኣት ከም ዝነበረ መን ይኽሕድ። መስዋእቲ ኤርትራውያን ብደበስ ነጻነት ኣይተወደአን። እንታይ ደኣ ኣብ 1998-2000 ዓ.ም ኣብ ዝተኻየደ ዶባዊ ኵናት መጻኢ ወለዶ መንእሰይ ኣብ ሓድሽ ረመጽ ሓዊ ኵናት ኣትዩ መቁጸሪ ዘይብሉ መንእሰይ ተሰዊኡ ሰንኪሉን ጠፊኡን’ዩ። ኤርትራ ሓድጊ ዘይብላ ክትጸንት ደቂ ስውኣት ከይተረፉ ኣብ’ቲ ዝቀጸለ ኵናት ዝተሰውኡን፡ ካብ ምረት ምሕደራ ህግዲፍ ነፍሶም ከድሕኑ ኣብ ዘይፈልጥዎ ጸምጸም በረኻታት፡ ምድረበታትን፡ ባሕርን ብዙሕ ሂወት ዝተኸፍለ ኤርትራዊ መስዋእቲ ክዝከርን ክኽበር ሓላፍነት ኩሉ ንሰላም ራህዋን፡ ሕግን ፍትሕን ዝቃለስ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ግቡኡ’ዩ።ታሪኹ’ዩ። ውድብ ሓድነት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ከኣ ነዚ ኩሉ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ንዝተኸፍለ ሂወት ዘበገሶ ዕላማ ብኤርትራዊ ሓድነታዊ ቅኒት፡ ብምትሕብባርን ብምድግጋፍን ፖለቲካውያን ሓይልታት ሲቪክ ማሕበራት ንከዕወት ኣበርቲዑ ብንቅሓት ይቃለስ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
14 ሰነ 2020


text:
ዜናዊ ባህላዊ ፖለቲካዊ ብልሽውና
ህ.ግ.ዲ.ፍን፡ ሓዳስ ኤርትራን
ኣብ ሕጽኖት ህ.ግ.ዲ.ፍ 1991-1997፡ ንኤርትራውያን ዝመሓላለፍ ዜና ሓዳስ ኤርትራ፡ መበገስን መሰረትን ካብ ዘይብሉ መንቐሊ፡ ንጸሊም ሕብሪ፡ ጻዕዳ እዩ እንዳበሉ ንህዝቢ ዓለም ከእምኑ ዘይገብርዎን ዘይሰርሕዋን ኣይነበረን።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ግዜ ሕጽኖት ብምንባሩ ከኣ፡ ከም’ቲ መርዑት ኣብ ውሽጠ ኣብ መደብ ኮፍ ኢሎም ብሕንቓቐ ዝበሉኻ እንዳሰማዕኻ ተሳስዮም። ህ.ግ.ዲ.ፍውያን ንህዝቢ ዝበልዎ ኩሉ ተሰማዕነት ይረክብ ነበረ። እዚ ከኣ ህዝብና ነቶም ንቃልሲ ዘፋነወም ደቑ ምስ ተመለሱ ዘይ ከም ቀደሞም ኣለዉ ካብ እምነት ዝተለዓለ ነበረ።
ህ.ግ.ዲ.ፋውያን ነዚ ካብ ክቡር ህዝቢ ዝረክብዎ እምነት፡ ንውልቀ ረብሓታት ክጥቀምሉን፡ ንኩሉ ዝጻረሮምን ዝፈልጦምን ወገናት ታርጌት ብምግባር ሓሶት ክነዝሑ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ቀጸለ። ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ብፍላይ ከኣ ነቲ ከጸልምዎ ዝደለዩ ሓቂ፡ ክሳብ ዝጥቕር፡ ነቲ ከጻዕድዉዎ ዝደለዩ ሓሶት ከኣ ክሳብ ዝልለየሉ ሕብሪ ዘይብሉ ኮይኑ ዝተርፍ ይዛረብሉን ይጽሕፍሉን ጀመሩ። መወዳእታ ዘይብሉ ንውልቐ መራሕቲ፡ ጸለመ ንውድባት፡ ጸለመ ንህዝቢ፡ ጸለመ ንሃይማኖታትን ባህልን ዘጠቃለለ ዝከኣሎም ኩሉ ዓይነት ጸለመ ተነዝሐ።
ይኹን’ምበር ነዚ ጸለመታት ህ.ግ.ዲ.ፍ ከይተበገሰ እንከሎ፡ ኣበይ ክበጽሕ ምዃኑ ዝፈልጥ ዝነበረ ሓይልታትን ወገናትን፡ ንህዝቡ ከጠንቕቕን ከማሕጽንን ጀመረ። እዚ ጉዳይ ካብ ፖለቲካውያን ውድባት ሓሊፉ ፡ ሞራላዊ ሓልፍነት ህዝቦም ዝግድሶም ወገናት ከም ጋዜጣታት ብርሃንን፡ ሓቕን ሂወትን ኣብ ሕቝፎ ህዝቢ ኮይነን ነቲ ሰሪቡ ዝነበረ ኣሉታዊ ምዕባለ ፖለቲካዊ ኩነታት ናብ ሕማቕ ኣንፈት ከም ዝመርሕ ነጊሮም፡ ግዳይ ናይ’ቲ ቀዳማይ መድረኽ እገዳን መቕጻዕትን ድማ ኾኑ።
ሓደ ካብ’ቲ ብሓልዮትን ሓላፍነትን ብትብዓት ንህዝቢ ኣብ ዘምሓላልፍዎ ዘይርሳዕ መልእክቲ ከኣ ኣብ ጋዜጣ ብርሃን’ዩ። ብርሃን ነቲ ኣብ ናይ 30 ዓመት ብረታዊ ቃልሲ ዝተኽፍሎ ዋጋ ነጻነት፡ ንከም ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ዝነበረ ናይ ጓይላ ጽላለን ዕብዳንን ዝተቃወመ ነበረ፡ ህዝቢ ክሕጎስ ኣለዎ፡ ግን ከኣ ምጡን ሓጎስ፡ ደቁ ተቐቢሉ ንስርሑ ክምለስ ኣለዎ፡ ክብሉ ንህ.ግ.ዲ.ፍ ዕላማታቱ እንታይ ከም ዝነበረ ኣግሃድዎ።
ግን ህ.ግ.ዲ.ፍ ካልእ ትሕዝቶ ስለ ዘይነብሮ ነቲ ዝርካቦም ጋይላን ጸወታን ብዘይምቁራጽ ክዝውተር ነጻ ዕድል ከፈቱ፡ ነዚ ዝረኣዩ ከኣ ትግርኛ ዝዛረብ ደርግ መጺኡ ክብሉ መሰልሉ።
እንሆ “መዓልትን ከልቢን ከይጸዋዕኻዮ ይመጽእ” ከም ዝበሃል ምስላ፡ ግዜ ንኩሉ ግብሪን ስራሕን ህ.ግ.ዲፍ ይፍድሖን የካሽሖን ኣሎ።
ሓዳስ ኤርትራ፡ መጽሔት ሓበንን፡ ሕድርን፡ ቅድሚ ገገለ ዓመታት ቅድሚ ዶባዊ ኵናት ኤርትራ-ኢትዮጵያን ብዛዕባ እዚ ሎሚ፡ ብዕለት 6 ተጻሒፉ ዘሎ “ ናይ ሓዳስ ኤርትራ ሰሙናዊ ኣገዳስነት ዘለዎ ዜና” ዝተጻሕፈን ዝተዘርበን ተመሊስካ ክትርእዮ፡ ኣብ ክንዲ እቶም ትምኽሕተኛታት ትሓፍር።
መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍን ብፍላይ ከኣ ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈውርቒ፡ ካብ ዝበልዎ ክትቆጽር እተን ዘይበልወን ክትቆጽር ዝቀለሉ’ዩ። መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ደረጃ ጽፍሕን ሃገርን ኣህጉራዊ መዳያትን ካብ መጠን ኤርትራን ህዝባን ንላዕሊ ክዛረቡን ክገብሩ ፈቲኖም። ኣማስይኡ ከእ እንሆ እቲ ዝዘርእዎ ኣሉታዊ ፖለቲካዊ ኣዝመራ ይሓፍሱ ኣለዉ።
ከም’ዚ ትሕት’ልኩም ኣብ’ዚ ጽሑፍ’ዚ ቀጺልኩም ተንብብዎ፡ ድርሰት ጋዜጠኛታት ሓዳስ ኤርትራ ትማሊ እንታይ ከም ዝበሉ ዝረስዑ፡ ወይ ከኣ ግበሩ ተባሂሉ ዝተባህሎም ጥራሕ ዝውርቑ ምዃኖም ካብ ዘብርህ ናይ’ዚ እዋን ኣገዳስነት ዘለዎ’ዩ።
ቅድሚ ነዚ ጽሑፍ ምንባብኩም ግን፡ ካብ ግዜ ምእዋጅ ነጻነት ማለት 24 ግንቦት 1993 ኤርትራ ኣብ መድረኽ ሕብረተ ሰብ ዓለም ኣብ ዝተቐልቐለትሉ፡ ንዕብየት ሰላምን ራህዋን ህዝባ ኣየቋመተትን፡ እንታይ ደኣ ኤርትራ ሓዳስ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፖሊስ ኮይና ተራእየት።
ካብ’ቲ ኩሉ ከኣ ነዚ ናይ ዕለት 6 ጥሪ መንቐሊ ጽሑፈይ ዝዀነ፡ ሓሶትን ጸለምን ህ.ግ.ዲ.ፍ ብተግባር ንምርኣይ’ዩ።
ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ኡንጋንዳ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ መወዳእታ 20 ክፍለ ዘመን ኣብ ኣብ ምስግጋር ሓድሽ መንግስቲ ብምንባረን፡ እቶም መራሕቲ ከኣ ሓደ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክትኽሉ ትጽቢት ዝተገበረሎም ብምንባሮም፡ እዘን ሰለስተ ሃገራት ጥቡቕ ጽቡቕን ምሕዝነት መስረታ። ኣህጉራዊ ዜና ዓለም ከኣ ኣብ ጉዳይ ኣፍሪቃ ብዘርኢ ብፍላይ ዲሞክራሲያዊ ጉዳይ ንዝምልከት ነዘን ሰለስተ ሃገራት
ሎሚ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ’ታ ጋንታ የለውን። ግን ቅድሚ ካብ’ታ ጋንታ ምውጽኦም፡ ካብ 1994 ኤርትራ ነቲ ምስ ሱዳን ዝፈጠረቶ ክስትታት መሰረት ኣብ መንጎ ሱዳንን ኤርትራን ዝተለዓለ ግርጭት ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ዝበጽሓሉ፡ እዋን ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ዘይበሎን ዘይገበሮን ኣይነበረን።
ኣብ መወዳእትኡ ከኣ፡ ከም’ቲ African Confidencial ዝተባህለ ጋዜጣ ከም ዝሓበሮን፡ እዘን ሰለተ ሃገራት ንፍሉይ ዕማም 30 ሚሊዮን ዶላር ካብ መንግስቲ ኣሜሪካ ተዋሂብወን ዝብል’ዩ። እዚ ገንዘብ ከኣ ሓደ ካብ’ቲ ንሱዳን ንምህራም ተባሂሉ ዝተዋህበ ከም ዝነበረ እቲ ጋዜጣ ይሕብር። ህ.ግ.ዲ.ፋውያን’ውን ንድሕነትን ጸጥታን ሃገር ብምስባብ ነቲ ጉዳይ ከም ቅቡል ገቢሮም ወሰድዎ። ሎሚ ከ መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ እንታይ ይብሉ ? ሓዳስ ኤርትራ እንታይ ትብል ኣላ ? ቀጺልኩም ኣንብብዎ።
ሓዳስ ኤርትራ 6 ጥሪ 2007
ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ናይ ዕለት 6 ጥሪ ካብ ዘቕረበቶ ናይ እዋናዊ ዜና ካብ ዝበለቶ’ዩ።
ላንግሊ፡ መተካእታ ናይ’ቲ ብድምጺ ህዝቢ ተደርቢዩ፡ ብሕጊን ብግብሪን ህላውኡ ዘክጠመ ጭፍራ ወያነ ብምዃን ኒትዮጵያ ብቐጥታዊ ትእዛዝ የምሓድረሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ እቲ ጭፍራ ናይ ጽባሕ ዕማሙ ብርግጽ ኣብ ዘይፈልጠሉ ኩነተ-ኽድምና እዩ ዝርከብ። በዚ ድማ ተሓጋጋዚት ጉዳያኣት ወጻኢ ኣሜሪካ፡ ጃንዳየ ፍሬዘር፡ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብምብጻሕ፡ ድሕሪ’ቲ ኣሜሪካ ብውክልና ናይ’ቲ ጭፍራ ኣብ ሶማል ብዝፈጸመቶ ቅሉዕ ወራር፡ ዝቕጽል ዕማም እንታይ ምዃኑ፡ ንእሙን ጊላኣ፡ ተወሳኺ ሓበሬታታት ኣውሲኣትሉ ምኻዳ ናይ’ዚ ቅኒያት’ዚ ኣርእስቲ ዜና ኮይኑ ኣሎ።ብዘይካ’ዚ ናይ ኡጋንዳ መራሒ ዩወሪ ሞሶቪኒ፡ ኣብ’ዚ ኵናት ናብ ንግዲ ተለዊጥሉ ዘሎ እዋን፡ ዕዳጋ ስለዝተረኽበ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ፡ ሃገሩ ኣብ ሶማል ዓቓቢ ሰላም ከተዋፍር ድልውቲ ምህላዋ ነጊሩ። ወይ ልክዕ ንምዃን ተመሳሳሊ መምርሒ ካብ ወሃብቲ ትእዛዝ ተቐቢሉ፡ ምስ መራሒ ጭፍራ ወያነ ብሓባር፡ ናብ ማሕበረ ሰብ ዓለም ብሓፈሻ ብቀንዱ ድማ ናብ ምምሕዳር ኣሜሪካ ዝቐንዐ ናይ ልማኖ ሎቖታ ምዝርግሖም ና’ዚ ቅንያት’ዚ ካልእ ዘሕፍ ዜና ኣብ ዞባን’ዩ።
እሙን ጊላ፡ ናይ ኵናት ዕዳጋ፡ ልማኖ ሎቖታ ዝብላ ቃላት፡ ከም ዘለወአን ኣልዒልኩም፡ ኣብ’ታ ኢንዲያን ኦሽያን ዝበለታ ጋዜጣ እንተኣእተኹመን፡ ህ.ግ.ዲ.ፋውያን እውን ጊላታት፡ ኵናት ዕዳጋ ዝመስሎም፡ ሎቖታ ልማኖ ዝዝርግሑ ምዃኖም ከ ዘብርሁ ኮይኖም ዶ ኣይቁጸርን ? ሓዳስ ኤርትራን ባዕላ ትጽርፍ ኮይና ዘላ ኮይኑ ጥራሕ’ዩ ዘምስል።
ካልእ ብተወሳኺ ነዚ ሓቕቃትን ህውተታ መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ በዚ ጥራሕ ኣይውዳእን ከም’ቲ ኣብ ቃጻሊ ዝብልዎን ዝጽሕፍዎን ተመሳሳሊ ተግባራት መቐጸልትኡ ጥራሕ’ዩ።
ኣብ ሊባኖስ ዝመደበሩ ፈነወ ቲቪ፡ ምስ ኢሰያስ ኣፈውርቂ ዝገበሮ ቃል መሕተት ዝተረኽበ’ዩ። እዚ ቃል መሕተት፡ ብዕለት 27 ነሓሰ 2003 ተኻይዱ።
ካልእ ነዚ ብዝምልከት ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈውርቂ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ሎሚ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ዝበሎ፡ ሕጂ ግጉይ ዝብሎ ዘሎ ቅዋማት ወጻኢ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ውድብ ሕቡራት መንግስታትን ብዝምልከት’ዩ።
እዚ ቃል መሕተት፡ ኣብ ሓደ ኣዋን ንክልተ ነጥቢ ተጋላባጢ መስመር ህ.ግ.ዲ.ፍ ገሊሁ ኣነጺሩን ከርእየና ይኽእል፡ ሓደ ኣብ’ቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብመንጽር ሱዳን ዝነበሮ ኣረእእያን ኣፈታትሕኡን ክኸውን እንከሎ። በቲ ካልኣይ ሸነኹ ከኣ ወታሃደራዊ ስጉምቲ ወጻኢ ሓይልታት ከም ኣብ ኢራቕ’ዩ።
The following is excerpt from an interview he gave to the Lebanese-based New-Sat TV station on Wednesday 27 August,
New Sat TV It is said that the Eritrean government continues its hostilities against Sudan. What is your answer?
Sudan embraced terrorist groups
President Isayas Perhaps these are baseless lies being disseminated by some Sudanese government officials. These lies do not even reflect realities or serve the interests of Sudan. The problem of Sudan is an internal affair of the country itself. The main problem is the that the regime that took power in 1989 by a military coup declared war against the Sudanese people by introducing a new ideology. That was not enough. The regime declared war against neighbouring countries, resorted to assassination attempts and pursued a policy of embracing terrorist groups. When the problem persisted, we sought to resolve the problem bilaterally, but we did not succeed and thus we severed our diplomatic relations with the Sudanese regime in 1994. [….]
New Sat TV Your Excellency, before concluding our interview, it will be good to review global developments, particularly the US presence in Iraq and the crisis into which it is entering. What is your position on the foreign policy being pursued by President Bush, especially on the American invasion of Iraq? Do you agree? Do you agree with the policy of toppling and changing of regimes?
New Sat TV Do you endorse the administration council set up in Iraq? Some Arab countries have supported it. Some of them supported, openly or secretly, the American invasion against Iraq. Do you support a council set up under occupation?
President Isayas First of all, we should be able to look into things generally from their historical point of view. We should not dismantle events. We should also not enter into details that have nothing to do with the issue. The crisis the Saddam regime created in the region are obvious. Is the intervention by American and Britain justifiable? Is the council legitimate? One should be able to see and analyse the issues collectively. What we would like to see is a stable and prosperous Iraq that would play a positive role for the development of the region.
ኣድማስ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ጋዜጣ 1993 ካብ ዝተወሰደ
ቅዳሕ፡ ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ ኣሜሪካውያን ኣብ ሶማል ክጸንሑ ሓቲቱ ። ሎሚ ኸኣ ኣሜሪካ ካብ ሶማል ክወጹ ኣለዎም ኢሉ ክሓትት ይስማዕ !!!
መደምደምታ
ህ.ግ.ዲ.ፋውያን ሕጂ’ውን እንተዀነ ነቲ ዝነብሮም ባህርያት ወሲኾምሉን ኣጋዲዶምን ’ምበር ንመንገዲ ሰላምን ምርግጋእን ዘንጸፍሉ ሓድሽ ተርእዮ የልቦን። ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ዓለም ዘይተራእየ ናይ ገዛእ ርእሶም ፍልስፍና ሒዞም ዝጓዓዙ መራሕቲ እዮም። እቲ ንሳቶም ዝኽተልዎ ፍልስፍና ከኣ ምስ መሳርሕቶም፡ ህዝቦም፡ ፈተውቶምን፡ ጎረባብቲ ሃገራት፡ ምስ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ምስ ኩሉ ኣብ ግርጭት ከም ዝነብሩን ይገብሮም ኣሎ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ሃቡ’ምበር እንኩም ከም ዘይፈልጥ መጠን፡ ብሰንኪ’ቲ ዝኽተልዎ ግጉይ ፖሊሲ ሕሉፍ ሓሊፍዎም ምስ’ቶም ዘይመንግስታውያን ናይ ረዲኤት ትካላት፡ ኣብ ክንደይ ምስሕሓብ ከም ዝበጽሐ ኩሉ ዝፈልጦን መረጋግጺ ናይ’ዚ ኣብ ኤርትራዊ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካው ብልሽውና ካብ’ቲ ብዙሕ ሓደ’ዩ።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘይብሉ ሽርክና፡ ላምባ ከስኪሶም፡ ንባርዕ ዘቃልዑ እዮም፡ እንተዘይኪኢሎም ከኣ ከም ወትሩ ንጸለምን ምንሻውን ድሕሪ ዘይብሉ ግኒ ጸለመ ዘለዎም ጸሓፍቲ ሓዳስ ኤርትራን ካልኦት ህ.ግ.ዲ.ፋውያን መጽሔታት ዝምስከሮ’ዩ።
ህዝብና ብሰንኪ’ዚ ምልካዊ ኣመራርሓ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ወዲቑ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳብኣሰ ዝኸይድ ዘሎ ሃለዋቱ ቀንዲን ኣውራ ምስክር ናይ’ዚ ተግባራት ታሪኻዊ ፖለቲካዊ ፍጻሜታት ህ.ግ.ዲ.ፍን እዩ።
ብድሕሪ’ዚ ዓይነት ተመክሮ፡ እቲ ኩሉ ህ.ግ.ዱ.ፋውያን ክብልዎ ዝጸንሑን ምስ’ዚ ሕጂ ዝብልዎ ዘለው ካብ ኩውንነት ሃገርና ህዝብናን ዝረሓቐ ብሂላት ተዛሚዱ፡ ሓቂ፡ ቅኑዕ፡ ሚዛን ክብሪ ዘለዎ ኣካይዳ ኣበይ ከም ዘሎ ንምርካቡ ዘየጸግም፡ ኣንፈት ጉዕዞ ሰላም ህዝብን ሃገር ኤርትራ ዝሕብር’ዩ ክኸውን።
ሰላም ምስ ኩሉ
12 ጥሪ 2006
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2621


text:
Radio Erena: 09 December 2015
ኣብ ምቕታል ኣመንቲ ክርስትና ዝኾኑ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ግብጽን ዝልዓለ ኢድ ዝጸንሖ ሓደ ካብ መራሕቲ ጉጅለ ዳዒሽ ኣብ ሊብያ ከምዝተቐትለ ይግለጽ ኣሎ።
እዚ ናይ ዒራቕ መንነት ከምዘለዎ ዝተገልጸ ኣቡ ናቢል ዝተባህለ መራሒ ዳዒሽ ኣብ ሊብያ፣ ኣመሪካ ብዘካየደቶ ደብዳብ’ዩ ተቐቲሉ።
ንሱ፣ ኣብ ዒራቕ ናይ እትርከብ ሳላሕ ኣዲን ዝተባህለት ዞባ ዘመሓድር ዝነበረ ኮይኑ፣ ድሕሪ ምቅዳቕ ሙዓመር ቐዛፊ፣ ኣብ ሊብያ ንዳዒሽ ንምምራሕ ናብታ ሃገር ከምዘምርሐ’ዩ ሰነዳቱ የርኢ።
ኣመሪካ፣ ነዚ ሓደ ካብ መራሕቲ ጉጅለ ዳዒሽ ምዃኑ ዝተጸንዐ ዒራቓዊ ንምቕታል ካብ ነዊሕ መደብ ክትሕንጽጽ ከምዝጸንሐ ኣፈኛ ክፍሊ ምክልኻል ኣመሪካ ፒተር ኩክ የረድእ።
ኣመሪካ ድሕሪ’ቲ ኣብ ፓሪስ ዘጋጠመ ሽበራዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ጉጅለ ዳዒሽ ደብዳብ ከተካይድ ከምዝጸንሀት ብምርግጋጽ ከኣ፣ ንሓደ ካብ መራሕቲ እቲ ጉጅለ ከምዝቐተለት ኣረጋጊጻ።
ኣረሜናዊ ጉጅለ ዳዒሽ፣ ኣብ ሊብያ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ብምጭዋይ፣ ን10ታት ኣመንቲ ክርስትና ከምዝሰየፎምን ንካልኦት ከኣ ከምዝረሸኖምን ኣይርሳዕን።
እቲ ጉጅለ ብዘይካ’ዚ ካብ ግብጺ ዝጨወዮም ኣመንቲ ክርስትና ብተመሳሳሊ ኣገባብ ቀቲሉ’ዩ።
ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣመሪካ ብ’ዑካሽ” ንዝፍለጥ ዓብድራሕማን ሳንድረ ዝተባህለ ሓደ ካብ መራሕቲ ኣልሸባብ ኣብ ሶማል ከምዝቐተለት’ውን ኣፍሊጣ።
ኣልሸባብ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣሰር ኣልቓዒዳ ዶ ኣሰር ዳዒሽ ንስዓብ ኣብ ዝብል ኣጀንዳ ኣብ ክል ተገማሚዑ ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
=======================


text:
ናይ ዓዲ ጥልያን ቀይሕ መስቀል ኣብ ሮማን ሚላኖን ናይ ባቡር ጣብያታት ቁልጡፍ ናይ ኮቪድ መመርመሪ ጣብያ ኣዳልዩ ኣሎ። ናይ ኮቪድ ምርመራ ክገብር ዝደሊ ዝኾነ ሰብ በዘይ ናይ ሓኪም ትእዛዝ ወይ በዘይ ቆጸራ ክገብር ይኽእል። ናይ ዕድመ ገደብ የብሉን።
ንምምርማር ኣበይን መዓስን:
ሮማ፡ ሮማ ተርሚኒ ናይ ባቡር ጣቢያ
ኣብ ሮማ ተርሚኒ ባቡር ጣብያ ካብ ሰዓት 6:00 ክሳብ ሰዓት 20:00 – ኣብ ፒያሳ ቺንኴቸንቶ ናብ ሙራ ደል ሰርቪያኒ መዕጸፊ
ሚላኖ፡ ሚላኖ ቸንትራለ ባቡር ጣብያ
ኩሉ መዓልቲ ካብ ሰዓት 6:00 ክሳብ ሰዓት 20:00 ኣብ ሚላኖ ቸንትራለ ባቡር ጣብያ ኣብ ጋለርያ ዴለ ካሮሰ (ናብቲ ባቡር ጣብያ መእተዊ ኣብ ፒያሳ ዲ ኣኦስታ ኣብ ምድሪ)
ካብ ወርሒ ጉንበት ወይ ማጆ ፡ ኣብ ባሪ፣ ቦሎኛ፣ ፊሬንሰ ሳንታ ማሪያ ኖቨላ፣ ኣብ ናፖሊ ቸንትራለ፣ ሬጅዮ ካላብሪያ፣ ቶሪኖ ፖርታ ኑዎቫን ቨኔስያ ሳንታ ሉቺያን ባቡር ጣብያታት ምምርማር ይከኣል። ፡፡
ምንጪ ፡ ናይ ዓዲ ጥልያን ቀይሕ መስቀል:


text:
ኣብ ሱዳን ብዘጋጠመ ከቢድ ዝናብን ምዕልቕላቕ ውሕጂን 62 ሰባት ምሟቶምን ካልኦት 98 ምቁሳሎምን ኣገልግሎት ዜና’ታ ሃገር ሱና ሓቢሩ።
ኣብ ሱዳን ካብወርሒ ሓምለ ጀሚሩ ኣብ 15 ክፍለ ግዝኣታት ዘጋጠመ ከቢድ ዝናብ ኣስታት 200,000 ሰባት ምጽላው’ውን ተሓቢሩ።
እዚ ከቢድ ዝናብን ምዕልቕላቕን ዝያዳ ዝተራእየ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ዝርከብ ክፍለ ግዝኣት ናይል’ዩ።
ሕቡራት ሃገራት በቲ ኣብታ ሃገር ዝጋጠመ ምዕልቕላቕ ውሕጂ 54 ሰባት ምሟቶም ብዓርቢ ምሕባሩ ይዝከር።
እቲ ትካል ወሲኹ ብመሰረት ካብ መንግስቲን መሻርኽቱን ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣስታት 37,000 አባይቲ ምዕናዎምን ምፍራሶምን ገሊጹ’ሎ።
ናይ ዝናብ አዋርሕ ክሳብ ወርሒ ጥቕምቲ ዝቕጽል ብምዃኑ ተወሳኺ ምዕልቕላቕ ከጋጥም ከምዝኽእል ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ’ሎ።
ኣብቲ ምዕልቕላቕ ውሕጂ ዘጋጠመሉ ማሕበረሰብ ከም ምቁራጽ መንገድታትን መዕቖሪ ማይን ምብታን ጥሪትን ንብማይ ዝመሓላለፉ ሕማማት ዝአመሰሉ ነባሪ ጸገማት ይቓልዑ ምህላዎም’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ምትሕብባር ንሰብኣዊ ሓገዝ ነቲ ዓቑሩ ዘሎ ማያት ንምጽራይ 150 ሚልዮን ዶላር ብሓፈሻ ነቲ ዘጋጠመ ምዕልቕላቕ ዘጋጠመ ቦታ ሓገዝ ንምብጻሕ ድማ ተወሳኺ 1.1 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዘድልይ ሓቢሩ’ሎ።


text:
ኣብታ ቅድስት መሬት ኣብ ኣረጊት ከተማ እየሩሳሌም ኣመንቲ ክርስቲያን ንስቕለት ብፀሎትን ጉዕዞን ዘኪሮምዎ ኣለው።
ኣመንቲ ናይ ዕንጨይቲ መስቀል ብምሽካም እየሱስ ክርስቶስ ንኽስቀል ተወሲዱሉ ተባሂሉ ኣብ ዝእመን መንገዲ ብእግሮም ብምጉዓዝ ኣብታ ጥንታዊ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ስፐልቸር በፂሖም።
እታ ቤተ ክርስቲያን እየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቐለሉ፣ዝተቐበረሉን ዝተስአሉን ተባሂሉ ብያታ ኣብዝፍለጥ ቦታ እያ ተሃኒፃ።
ኣብ ፊሊፒንስ እውን ውፉያት ልክዕ ከም እየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕንጨይቲ ብምስማር ተወጊኦም ተሰቒሎም ህዝቢ ክሪኦም ውዒሉ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ እውን ተዘኪሩ ውዒሉ’ሎ።ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክስርስቲታን ኢትዮጵያ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ብዓል ፋሲካ ብፍቕርን ንካልኦት ብምሕሳብን ክነኽብሮ ይግባእ ኢሎም።
እቶም ፓትሪያሪክ ንብዓል ፋሲካ ምኽንያት ብምግባር ኣብዝሃብዎ ቡራኬን ዘሕለፉዎ መልእኽትን ብዛዕባ ህይወት፣ሞትን ትንሳኤን ካብ መፅሓፍ ቅዱስ ብምጥቃስ መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም።
ብዓል ፋሲካ ክኽበር ከሎ ብፍቕርን ንኻልኦት እውን ብምሕሳብን ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።ፍቕሪ ፍፁም ዝኸውን ንእግዚኣብሄር እንትንኽተል፣ንኩሉ ወዲ ሰብ ምስ እንፎቱን እንነብረላ መሬት ኣብ ውሽጣ ዝሓዘቶም ፍጥረታት ክንሕብሕቦም ከለናን እዩ ኢሎም።
ስለዝኾነ እውን ንሕና ክርስቲያን ንእግዛኣብሄር ዘለና ፍቕሪ ንምግላፅ ኣብ መዋእለ ፀሙ ብኣምልኮ፣ብፆም፣ብፀሎት፣ብምፅዋትን ብስግደትን ክንገልፅ ከም ዝፀናሕና ኣብ ናይ ፋሲካ ብዓልና እውን እግዝኣብሄር ዝሃበና በረኸት ንዝተፀገሙ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብምክፋል ንወገናትና ዘልና ፍቕሪ ክንገልፅ ይግባእ እዮም ዝበሉ ኣቡነ ማቲያስ።
ሎማዕንቲ ዓርቢ ስቕለት ኣመንቲ ብዝተፈላለዩ ሃይማኖታዊ ስነ ስርዓታት ኣኽቢሮም ውዒሎም ኣለው።ዝቕፅል ሰንበት ንዝኽበር ብዓል ፋሲካ እውን ሰናይ ትምኒቶም ገሊፆም ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 02.2018
ዮሓ..2:19-28
1ዮሓ. 2:22-28
- አስተንትኖ
ንወዲ አምላኽ ምክሓድ ወይ ዘይምቕባል ንእግዚአብሔር አብ ምኽሓድ ወይ ዘይምቓባል ምካኑ ዮሓንስ አብ ናይ ሎሚ ቀዳምይ መልእኽቱ ይጽሕፍ። ምኽንያቱ እግዚአብሔር አብን ወልድን ከምኡ’ውን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ስለዝኾኑ። ንክርስቶስ ምፍላጥ ማለት ንእግዚአብሔር አብ ምፍላጥ ምካኑ አነጺሩ ይገልጸልና።፩መልእኽቲ ዮሓንስ አብ ፍቕዲ 24-25 ከምዚ እንዳበለ ይጽሕፍ “ ንስኻትኩም ግና እቲ ኻብ መጀመርታ ዝሰማዕክምዎ አባኻትኩም ይንበር። እቲ ኻብ መጀመርታ ዝሰማዕኽምዎ አባኻትኩም ዝነብር እንተኾይኑ ኸአ፥ ንስኻትኩም አብ ወልድን አብ አቦን ክትነብሩ ኢኹም። እታ ክርስቶስ ዘተስፈወና ተስፋ ኸአ ናይ ዘለዓለም ሕይወት እያ” እናበለ ንአመንቲ ንነፍሲ ወከፍና አብቲ ዝተቐበልናዮ ትምህርቲ ክርስቶስ እሙናት ኮይና ክንርከብ ይዕድመና። ክርስቶስ ብጥምቀትና ከም መሪሕ ሕይወትናን መድኅናን ካብ ተቐበልናዮ፡ አብቲ ዝተቐበልናዮ ትምህርቲ እምነትና እሙናት ኮይና ክንርከብ፡፡ አብቲ ቤተክርስቲያና እትምህረና ሓቂ፡ትምህርተ ክርስቶስ እሙናት ኮይና ክንርከብ። አብዚ ሓቂ ኢዚ እንተ ተመላለስና ኸአ ከምቲ ዮሓንስ ዝብሎ “ ንሕና አብ ወልድን አብ አቦን ክነብር ኢና። ነታ ክርስቶስ ዘተስፈወና ዘለዓለም ሕይወት’ውን ክንወርስ ኢና። ዮውሓንስ ነዚ ጽሑፍ እዚ ዝጽሕፍ ንአመንቲ ካብቶም መስሓቲ ንምድኃን ኢሉ ኢዩ። ከምቲ ጳውሎስ “ ንስኻትኩም ማኅደር መንፈስ ቅዱስ ምኻንኩምዶ አይትፈልጡን ኢኹም” ዝበሎ ዮሓንስ’ውን “መንፈስ ቅዱስ ከም መምህር – ሓቂ ኮይኑ አብ አመንቲ ከምዝነብር አነጺሩ ይገልጸሎም። አብቲ ዝተመሃሩዎን ዝተቀበሉዎን ጸኒዖም ንኽነብሩ “ ደቀየ፥ ንሱ ኺግለጽ ከሎ ትብዓት ምእንቲ ክንረክብ፥ በታ ዝመጸላ መዓልትውን አብ ቅድሚኡ ከይንኃፍርስ አብ ክርስቶስ ንበሩ” እናበለ አባታዊ ምክሩ ይህቦም። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ብተወሳኺ ናይ ሎሚ ወንጌል’ውን ንምስክርነት ዮውሓንስ ወንጌላዊ ተቐቢልና፡ ነቲ አብ ሕይወትና መዓልታዊ ዝመጽእ ንክርስቶስ ልባትና አንጺሕና ብዝተሓደሰ መንፈስ ክንቅበሎ ቤተክርስቲያና ብእናታዊ ሓሊዮታ ትምህረና። ነዚ ተቐቢልና ኽንክእል እግዚአብሔር ይሓግዘና። አሜን!
- ጸሎት
እግዚአብሔር ተአምራት ገይሩ እዩ፤
ብኃይሉን ብቕዱስ ቅልጽሙን ከአ
ዓወት ረኺቡ እዩ እሞ፤
ሓድሽ መዝሙር ዘምሩሉ። አሜን
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 10.2018
ሉቃ.5:17-26
ሓደ መዓልቲ ኢየሱስ ኪምህር ከሎ፥ ካብ ኩሉ ዓድታት ገሊላን ይሁዳን ከምኡውን ካብ ከተማ ኢየሩሳሌምን ዝመጹ ፈሪሳውያንን መምህራን ሕግን አብኡ ተቐሚጦም ነበሩ፤ እቲ ሕሙማት ዜሕውየሉ ኃይሊ እግዚአብሔር ከአ ነበሮ። እንሆ ኸአ ገለ ሰባት ሓደ መፃጉዕ ሰብአይ ብዓራት ፀይሮም አምጽኡ፥ አብ ቤት አእትዮም ከአ አብ ቅድሚኡ ኼንብርዎ ይደሊዩ ነበሩ። ካብ ብዝሒ ሰብ ዝአክል ከመይ ገይሮም ከምዚ እትውዎ ምስ ጨነቖም ከአ ናብ ናሕሲ ደየቡ እሞ፥ ጡብ አፍሪሶም ምስ ዓራቱ ናብ ማእከል አብ ቅድሚ ኢየሱስ አውረድዎ። ኢየሱስ ከአ እምነቶም ርእዩ ”አታ ሰብአይ ኃጢአትካ ተኃዲጉልካ እዩ” በሎ። መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ድማ “እዚ ንእግዚአብሔር ዚጸርፍ ዘሎ መን እዩ፧ ብዘይካ አምላኽ በይኑኸ ኃጢአት ኪኃድግ ዚኽ እል መን ኢዩ፧ “ እናበሉ ኪሓስቡ ጀመሩ። ኢየሱስ ከአ ሓሳባቶም ፈሊጡ ኸምዚ ዚስዕብ በሎም፥ “ ስለምንታይ ብልብኹም ከምዚ ኢልኩም ትሓስቡ፧ አየናይ ይቐልል፧ ‘ኃጢአትካ ተኃዲጉልካ እዩ’ ምባልዶ ወይ ‘ ተንሥእ እሞ ኺድ ምባል፧ እምበአር፥ ወዲ ሰብ አብ ምድሪ ኃጢአት ኪኃድግ ሥልጣን ከም ዘለዎ ምእንቲ ኽትፈልጡ’’ ኢሉ፥ ነቲ ልሙስ፥ “ንዓኻ ግና እብለካ አሎኹ፥ ተንሥእ እሞ ዓራትካ አልዒልካ ናብ ቤትካ ኺድ’’ በሎ። ንሱ ድማ ብኡብኡ አብ ቅድሚኦም ብድድ ኢሉ፥ ነታ ደቂሱላ ዝነበረ ዓራት አልዒሉ ንአምላኽ እናመስገኖ ናብ ቤቱ ኸደ። ኩሎም ተገረሙ፥ ፍርሃትውን ኃደሮም፥ “ ሎሚስ ግሩም ነገር ርኢና” እናበሉ ኸአ ንአምላኽ አመስገንዎ።


text:
ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ 261 ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝጸዓና ክልተ ጃልባ ካብ ምጥሓል ኣድሒኖም።
ሊብያ ሄራልድ ዝተባህለ ጋዜጣ ብዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ እቶም ኣብ ክልተ ንእሽቱ ጃልቡ ዝነበሩ ስደተኛታት፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ድሕሪ ምብጋሶም ሕእደጋ ከጋጥሞ ኣብ ዝጀመረሉ፣ ሒዞማ ብዝነበሩ ናይ ሳትላይት ቴሌፎን ኣብ ኢጣልያ ንዝርከብ ኤርትራዊ ብምድዋል ሓገዝ ከምዝሓተቱን እቲ ኤርትራዊ ናብ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ብዘመሕእላለፎ ቅልጡፍ ሓበሬታ’ዩ ክድሕኑ ክኢሎም።
ኣብ ኢጣልያ ካብ ዝመደበር ኤጀንሲያ ሓበሻ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፣ ኣቐዲሞም ብዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣብ ማእከል ባሕሪ ሓደጋ ካብ ዘጋጠሞም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ናይ ርዱእና ጻውዒት ከምዝተቐበሉን፣ ብኡ ንብኡ ድማ ንሕእለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ማልታን ከምዝሓበሩን ገሊጾም’ዮም።
እቶም ሓንቲ ጃልባ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብኡ ንብኡ ድሕሪ ምብጋሳ ማይ ክትመልእ ከምዝጀመረትን ግና ሳላ ህጹጽ ሓገዝ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ኣብኣ ዝነበሩ 111 ስደተኛታት ክድሕኑ ከምዝኸኣሉን’ዩ እቲ ናይ ሊብያ ሄራልድ ጸብጻብ ዘመልክት።
እታ 150 ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ካልኣይቲ ጃልባ’ውን፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ 100 ኪሎሜተር ድሕሪ ምርሓቃ ብማዕበል ክትናወጽ ከምዝጀመረትን ግና ሳላ እቲ ናይ ኢጥእልያ ሓገዝ ከምዝደሓነትን ተሓቢሩ።
ካብቶም ካብቲ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም ዘለዉ 261 ስደተኛታት ክልተ ነፍሰጾራት ዝርከብአን 37 ደቂንስትዮ ምንባረን ተፈሊጡ።
እቶም ዝበዝሑ ኤርትራውያን ክኮኑ ከምዝኽእሉ ተገሚቶም ዘለዉ ስደተኛታት፣ ካብቲ ናይ ባሕሪ ሓደ ድሕሪ ምድሓኖም ኣብ ላምፔዱሳ ናይ ኢጣልያ ብግዝያውነት ተዓቝቦም ኣለዉ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ቤንቓዚ ዝርከቡ ሓያሎ ኤርትራውያን ብሊብያውን ብዙሕ ግፍዕታት ይወርዶም ምህላዉን ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይኩን ካልኦት ግዱሳት ዘዝኽእልዎ ሓገዝ ክገብርሎም ናብ ሬድዮ ኤረና ብምድዋል ተማሕጺኖም።


text:
Radio Erena: 25 December 2019
ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ዞባ ጄነቫ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ስርዓር ንምትካል ዝካየድ ንዘሎ ኣህጉራዊ ምንቅስቓስ “ይኣክል” ዘለዎም ደገፍ ብምግላጽ፣ ንምቅልጣፉ እጃሞም ከበርክቱ ድልዋት ምህላዎም ኣረጋጊጾም።
ንሳቶም ነዚ ዘረጋገጹ፣ ብ21 ታሕሳስ ኣብ ዘካየደዎ፣ ሳልሳይ ርክብ ምንቅስቓስ ይኣክል ዞባ ጄኔቫ ኮይኑ፣ ንጥፈታቶም ንምሕያል ዘኽእሎም ዓንዲ ሕጊ ኣብ ዘጽደቕሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ምንቅስቓስ ይኣክል ዞባ ጄኔቫ፣ ካብ ተጋባእቲ ዝተፈላለየ ርእይቶታን ሓሳባትን ድሕሪ ምእካብ፣ ንዝቐረበ ሰነዳት፣ ናብ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ እቲ ዞባ ዘርጊሕዎ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ዴምክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ዝካየድ ዘሎ ኣህጉራዊ ምንቅስቓስ ንምቅላጣፍ እጃሙ ከበርክት ዝሕግዝዎ ዓንዲ ሕጊ ከምዘጽደቐ የረድእ።
ብዘይካ’ዚ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዞባ ጄኔቫ፣ እቲ ዘጽደቕዎ ዓንዲ ሕጊ፣ ኣብ ከባቢኦም ንዝርከቡ ኤርትራውያን ንዘጋጥሞም ማሕበራዊን ካልእን ጸገማት፣ ብሓባር ንምፍትሑ ዝሕግዝ ምዃኑ ምንቅስቓስ ይኣክል እቲ ዞባ ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኾ መግለጺ ኣነጺሩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ በብዘለውዎ ሃገራትን ከተማታትን እናተወደቡ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ከብቅዕን፣ ደሞክራሲ ክትከልን ዝጽውዕ ኣህጉራዊ ምንቅስቓስ ይኣክል የካይዱ ከምዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ።
==================


text:
Radio Erena: 26 September 2016
እስራኤል ኤርትራ ምስ እትርከበን 15 ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ቴክኖሎጂ ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየደት እስራኤል ሃየኦም ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
ኣብ ብቀዳይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናትናያሁ ዝተመርሐ ኣኼባ 15 መራሕት ወከልትን ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተሳተፍዎ ኣኼባ፣ እስራኤል፣ ነዘን ሃገራት ኣብ ኩሉ መዳይ ዝሕግዘን ቴክኖሎጂ ኣብ ምትእትታው ክትተሓባበረን ድልውቲ ምህላዋ ኣረጋጊጻ።
እቲ ጎኒ ጎኒ ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፣ ብ25 መስከረም ኣብ ኒውዮርክ ዝተኻየደ ርክብ እስራኤልን ሃገራት ኣፍሪቃን፣ ፕረዚደንታት ኡጋንዳን ሩዋንዳ ዝርከብዎም 8 መራሕቲ ክርከቡ እንከለዉ፣ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ብሩንዲን ካሜሮንን ከኣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ላዕለዎት ወኪላተንን’የን ተሳቲፈን።
ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ኣብ ዘካየዶ ዑደት፣ ምስ መራሕቲ ሃገራት’ቲ ዞባ ኣብ ኡጋንዳ ኣኼባ ከምዘካየደ ይዝከር።
እስራኤል፣ ዛጊት ዑቕባ ዘይሃበቶም መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራ ዝርከብዎም ኣስታት 35 ሽሕ ስደተኛታት ኡጋንዳን ርዋንዳን ናብ ዝርከብአን ሃገራት ኣፍሪቃ ንምጥራዞምን፣ ኣምሳያኡ ከኣ ነዘን ሃገራት ዝተፈላለየ ሓገዛት ክትገብርን ሓያሎ ስምምዓት ከምዝገበረት’ዩ ዝንገረላ።
ኣማኢት ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን’ውን ናብዘን ሃገራት ከምዘፋነወት ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ዝሳተፍ ዘሎ ብኣማኻሪ ፕረዚደንትን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣቶ የማነ ገብርኣብ ዝተወከለ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ንእግረ መንገዱ ምስ ወከልቲ ሓያሎ ሃገራት ዝርርብ የካይድ ምህላዉ ተሓቢሩ።
በዚ መሰረት እቲ ልኡኽ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ወኪል የመንን ብምርኻብ፣ ኣብቲ ኤርትራ እትገብሮ ዘላ ሓገዝ ብዝምልከት ከምዝተዘራረበ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ፣ ከም ኣካል ናይቲ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ወትሃደራዊ ምትእትታው ሃገራት ወሽመጥ፣ ናብታ ሃገር ዝቐንዐ ወትሃደራውን ሰብኣውን ሓገዝ ንምብጽጻሕ ንወደብ ዓሰብ ንሎጂስቲካዊ ኣገልግሎታት ትጥቐመሉ ከምዘላ’ዩ ዝግለጽ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ዝተመወለ፣ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከር ኣማኢት የመናውያን ከምዝስልጠኑ ይንገር።
========================


text:
አህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ አብ ዓዲ–እንግሊዝ ከተማ ኖቲንግሃም ብክብ ዝበለ ስነስርዓት ተጸምቢሉ ዊዒሉ ።
አህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ አብ ዓዲ--እንግሊዝ ከተማ ኖቲንግሃም ብዕለት 07/03/17 ብክብ ዝበለ ስነስርዓት ተጸምቢሉ ዊዒሉ ። ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ማዕረ አሕዋተን ተቓሊሰን ናጽነት እኳ እንተምጸኣ ድሕሪ ናጽነት ግን አብክንዲ አብ ሃገረን ከቢረን መሰለን ተረጋጊጹለን ዚነብራ
አህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ አብ ዓዲ–እንግሊዝ ከተማ ኖቲንግሃም ብዕለት 07/03/17 ብክብ ዝበለ ስነስርዓት ተጸምቢሉ ዊዒሉ ።
ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ማዕረ አሕዋተን ተቓሊሰን ናጽነት እኳ እንተምጸኣ ድሕሪ ናጽነት ግን አብክንዲ አብ ሃገረን ከቢረን መሰለን ተረጋጊጹለን ዚነብራ ገሊኤን ብኩንትራት ናብ ዓዲ ዓረብ ኪስደዳ ገሊኤን ከኣ መሰል ፖለቲካውን ማሕበረ-ቁጠባዊ ማዕርነት ተነፊጉወን ምስቲ ኩሉ በሰላታተን አብ ፈቀድኡ ስራሕ ሲኢነን ቀንፈዘው ኪብላ ኢየ ተራእየን። እተን ንመሰላት ደከንስትዮ ኪጣበቓ ዚነበረን ማሕበር ደቀንስትዮን መንእሰያትን ከኣ ናይቲ አብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ሽንፍላ ተጠቕሊሉ ዚመጸ ፋሺሽታዊ ስርዓ መጋበሪ ስለይኡ ካብሙዃን ሓሊፈን ንመሰላት ደከንስትዮ ክጣበቓን ንቕሓት ህዝቢ ክብ ኣብ ምባል ከሰርሓን አይተራእያን።እታ ማህጸና ጸንቂቓ ንመስዋእቲ ዝበጀወት አደ ብዘይደባሲ ተሪፋ፡ አብ ፈቀዶ ማሕበራዊ አገልግሎት “ኣቲ ሰበይቲ” ዝብሉ ጠገለ ዘይብሎም ናይ ሙግቡዕባዕ ሓይሊ ቃላት ዚውቱራት ኮኢኖም!! ደቀንስትዮ ብስም ሃገራውዊ ኣገልግሎት መጋበሪ እቶም መንፈሶም ዚሞተ ቡልሹዋት መራሕቲ ኮይነን ማዳን ዘይወጽእ በሰላን ተሸሊመን። እተን አብ ዓዲ ዚተረፋ ከኣ ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ሓላፍነት ሓዳር ተሰኪመን ብድኽነት ዳረን በሊዔን!! ሂወተንን ሂወት ደቀንን ንምምራሕ ተለቂሐን ተመርቂሐን ቀንጠመንጢ አብ ጽርግያ ሰጢሐን ክሸቅጣ ንዚፈተና”ከኣ አብ ፈቐድኡ ንብረተን እንዳዛሕዛሓ ብጭካነ ብምንችበ ናይቲ ስርዓት ክህደናን ኪመንዘዓን ይውዕላ። እተን ካብ ሕሱም ጩቆናን ዓመጽን ንምምላጥ ቤተን ራሕሪሐን ንስደት ዘምረሓ ከኣ፡ ገሊኤን ንጾታውን አካላውን ሰነ-ኣእሙሮኣውን ዓመጽ ተቓሊዔን ይሳቐያ፡ ገሊኤን ኩሊተን ይመንዛዕ፡ ገሊኤን አብ መድረበዳ ማይ እንዳበላ ተደርብየን ይተርፋ፡ ገሊኤን አብ ማእሰርቲ ግብጽን ሊብያን ካለኦትን ይግረፋ፡ ገሊእን አብ ባሕሪ ይሰጥማን ይሓርሳን፡፡ ወጽዓ ኤርትራውያን ደቀንስትዮን ህጻናትን ብፍላይ፡ ወጸዓ ኤርትራዊ ብሓፈሻ ተንቲንካ ኪውዳእ ከቢድ ስለዝኮነ አብዚ ንሰብ ሞያ ንገድፎ።
እቲ ቀንዲ መበገሲ ጹሕፍና እቲ ከም መጋበሪ ናይ ስርዓ ህግደፍ ንዝሓለፈ 23 ዓመታት ተሓዚኡ ዚጸነሐ መጋቢት 8. ብደለይቲ ፍትሒ አብ ዓዲ እንግሊዝ ከተማ ኖቲንግሃም ደሚቑ ከምዚወዓለ ንህዝብና ንምብሳር እዩ። እዚ መደብ ብደቀንስትዮ ደለይቲ ፍትሕን ስምረትን ዚተዳለወ ኮይኑ ምትሕብባር ናይ ምንቅስቓስ ስመረት ንድሕነት ሃገር ንኡስ ጨንፈር ኖቲንግሃም ከምዝነበሮው ክንዘኻኽር ንፈቱ። እቲ መደብ ህጻናትን ድቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዝሓቖፍ ኮይኑ ዘይከም ህግደፍውያን አብ ዘተን ምድሓን ህዝብን ዝተኮረ ኢዩ ኔሩ። ድሕሪ ደጊም ምስ ህዝብና ዘጽንት ሕሱም ገዛኢ ንጥርነፈሉ አብነት የብልናን፡ ብዘይ ዝኾነ ጣልቓ ንማዕርናትናን መሰላትናን ወጽዓ ህዝብናን ደው ክንብል ኢና። እምቢ ንምክፍፋል ብማለት ንሓድነት በርቲዕና ኪንሰርሕ ኢና። ከምቲ ንደቅና ነኸብሮም ደቂ እሪትራውያን ብዘይራኢ ክጠፍኡን ብስነ-ኣእሙሮኣዊ በሰላ ኪሳቀዩን ደው ኢልና አይንዕዘብን፡ ህዝብና ከይጸንት ሓቢርና ክንቃለስ አለ”ና ወዘት ዝብሉ መልእኽታት ኣመሓላሊፈን።
ሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ናይ ግድን ኢዩ!
ስምረት ደቀንስትዮ ኤርትራ ኖቲንግሃም (ዓዲ-እንግሊዝ)


text:
Radio Erena: 20 May 2018
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከቡ ልዕሊ 1500 ኤርትራውያን ኣብ በርን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዶም።
ኣብቲ ብዕለት 18 ግንቦት ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ሰልፈኛታት ነቲ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ዝኽተሎ ዘሎ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ስደተኛታት ንምቅዋም ምንባሩ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
መንግስቲ ስዊዘርላንድ ካብ 9,400 ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ናይቶም 3,200 ዳግመ ምጽራይ ክግበረሉ ምእዛዙ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ። እቲ ዳግመ ምጽራይ ንሓያሎ ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ መሰሎም ዝነፍግ ጥራይ ዘይኮነ ንገለ ካብኣቶም ናብ ኤርትራ ናይ ምጥራዝ ሓደጋ’ውን ከምዘለዎ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብቲ ብዝተፈላለያ ትካላት ተጣበቕቲ መሰላትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ በርን፣ ኣቐዲሙ ዝተኣከበ ናይ 1500 ሰባት ፌርማታት ናብ ሚኒስተር ፍትሒ’ታ ሃገር ተረኪቡ።
መንግስቲ ስዊዘርላንድ ዝኽተሎ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ከመሓይሽ ዝጸውዑ ሰልፈኛታት፣ ‘ኤርትራ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ’ያ’ ‘ዘተ ምስ ውልቀ መላኺ ደው ይበል’ ዝብልን ካልእ ጭርሖታትን ኣልዒሎም።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ስዊዘርላንድን ስደተኛታት በስገዳድ ናይ ምጥራዝ ውዕል የለን። እንተኾነ ግና ፍቓደኛታት ንዝኾኑ ኣይንመልስን ማለት ኣይኮነን ክብል ሓላፊ ጉዳይ ስደተኛታት’ታ ሃገር ማሪዮ ጋቲከር ንማዕከናት ዜና ገሊጹ።
ስዊዘርላንድ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክትጥርዝ ዘኽእላ መደብ ንምሕንጻጽ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ተደጋጋሚ ርክባት ከተካዪድ ጸኒሓ’ያ። እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ዛጊት ስደተኛታት ናይ ምቕባል ፍቓድ ኣየርኣየን።
ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ልዕሊ 1500 ሰባት ምርካቦም፣ ዕዉት ምንባሩ፣ ንጉዳይካ ዝምልከት ባዕልኻ ደው ክትብል ከምዘለካ፣ ብካልእ ወገን ከኣ ሓድነትን ፍቕርን ዘርኣየ እዩ ክብሉ ኣዳለውቲ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ማሕበራዊ መድያታት ኣብ ዝዘርግሑዎ ሓበሬታ ይገልጹ።
====================