text:
ዝሓለፈ ወርሒ ነሐሰ፣ ኣብቲ ብአዝዩ ዘሓጉስን ዘኹርዕን ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲ ለውጢ ክሳተፍ ከይደ ነይረ። ኣብዚ ሓደ ኣዝዩ ዘሐጎሰንን ዝሐበነንን ምስ ብዙሓት ኢርትራውያን ምእካበይን ብፍላይ ድማ ተወለድቲ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ዝተሳተፍዎ ብምንባሩ ኢዩ። ኣብ ሂወተይ ንመጀመሪያ ጊዜ ምስ ተወለድቲ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ምርኻበይ ጥራይ ዘይኮነስ ምስአቶም ብሓባር ኮፍ ኢለ ብዛዕባ ናይ ሃገርና ጉዳይ ብጽሞና ምዝታየይ ኢዩ ነይሩ። ብተወሳኺ፣ ብዙሓት ብሃገሮምን ህዝቢ ኤርትራን ድሕነት ለይቲ ምስ መዓልቲ ዝደኽሙ ሰባት፣ ከም በዓል ኣቶ ሃብተማያም ኣብራሃ፣ መምህር ተስፉ ዘውደ፣ መሓሪ ኣብራሃም ኣካያዲ ቲቪ ዘተ፣ ናይ ድምጽ ኣሰና ኣማኒኤል ኢያሱ፤ ንጥፍቲ ኤርትራዊት ኣራራት ኢዮብን ካለኦትን ገጽ ንገጽ ተራኺበ ምፍላጠይን ምዝራበይ ኢዩ ነይሩ።
ኣብቲ ኣኼባ 330 ንላዕሊ ኣቢሎም ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ክኸውን ከሎ ተወከልቲ ናይ 11 ዝተፋላለያ ውድባት፣ ናይ ዝተፋላለያ ሲቪካውያን ማሕበራት፣ ካብ ዝተፋላለየ መዕቆብ ስደተኛታትን ዝተወከሉን፣ ናይ ማሕበር መንእሰያት ተወከልትን ወዘተ፤ ዝተሳተፍዎ ክኸውን ከሎ፣ ነዚ ክንድ’ዚ ዝአክል ክፋላት ሕብረተሰብና ዝነበሮ ኣኼቤኛታት ብዲሞክራሲያዊን፣ ብግቡእን ስነ ስርዓትን ብዝመልኦ ኣገባብ ነቲ ኣኼባ ዝአልይዎን ዘካይድዎን ዝነበሩ ሰባት ዓቢ ምስጋና ይግበኦም ኢዩ ኢለ ይአምን። ልዕሊ ኩሉ ግን እቲ ኣኼባ ብዓወት ምዝዛሙ ጥራይ ዘይኮነስ፣ እቲ ናይ ዕንክሊል ምባል መድረኽ ሓሊፉ፣ ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ምምላስን ምፍልጫል ዝበሃል ነገር ሕሉፍ ታሪኽ ከምዝኸውን ምግባሩ ኢዩ።
ከምቶም ካለኦት ተሳተፍቲ ዘይኮንኩስ፣ ባዕለይ ናይ ኣሮፕላን ከፊለ ስለዝኸድኩን፣ ኣብ ከተማ ሓደ ሓደ ጉዳያት ዝስራሕ ስለ ዝነበረኒ ኣብ ሆቴል ተኻርየ ኢየ ቀንየ። ከምኡ ብምዃኑ፣ ንጉሆ ንጉሆ ናብቲ ኣኼባ ዝተገብረሉ ቦታ ይኸይድ፣ ምሸት ድማ ይምለስ ነይረ። ሓደ ንጉሆ ናብቲ ኣኼባ እናከድና ከለና “እቲ ኣለም በቃኝ ዝብሃል ቤት ማእሰርቲ ፈሪሱስ ካልእ ሓድሽ ተሰሪሑ ኣሎ ሰሚዐ እሞ እቲ ሓድሽ ቤት ማእሰርቲ’ስ ኣበይ ኢዩ?” ኢለ ሓተትኩ። እቶም ምሳይ ዝነበሩ ድማ “እቲ ሕጂ ዝሓለፍናዮ ብጸጋም ዝነበረ ህንጻታት ኢዩ’ኮ” ምስ በሉኒ፣ ትቕብል ኣቢለ “እሞ እቶም ናይ ደርጊ ኣባላትን ናይ መንግስቱ ጀነራላትን’ከ ኣብኡ ድዮም ዘለው?” ኢለ ሓተትኩዎም። ንሳቶም ድማ “ሁሉም ሞት የተፈረደባቸዉ ሳይቀሩ እዛው ናቸው ያሉ” በሉኒ። ኣነ ‘ብወገነይ ወይ ጉድ “ምከረው ምከረው ኣልመከርም ካለ ደግሞ መከራ ይምከረው የሚባል ለካስ እንዲህ ሲሆን ነው” ምስ በልኩም “ምን ማለትህ ነው?” በሉኒ። ኣነ ድማ እንታይ ማለተይ ምዃኑ ገለጽኩሎም። ካብኡ ዝተላዕለ ኢየ እምበአር ነዚ ጽሑፈይ ኣርእስቲ ዝሃብኩዎ።
እዚ “ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ድማ መከራ ይምከሮ” ዝብል ኣዘራርባ ኣብ ብዙሕ ናይ ደቂ ሰባት ርክብ ዝዝረበሉ ኢዩ። ንሓደ ሰብ ነቲ ዝገብሮን ዝፍጽሞን ጌጋታት “ይትረፍካ”፣ “ከምዚ ኣይትግበር ጌጋ ኢዩ”፣ “ካብ ከምዚ ምግባር ተቖጠብ ኣይቁጥብን እንተአበልካን ግን ደሓር እቲ ውጺኢቱ ሕማቕ ኢዩ፣ ከሕዝነካ ኢዩ ወዘተ፤” እናተባህለ ይዝረብ ኢዩ።
ኣብዚ ከቕርቦ ደልየ ዘሎኹ ብዛዕባ ብኢደወነኖም ብሓይሊ ኣብ ስልጣን ደይቦም፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዘይተአደነ ግፍዕን በደልን ንዝፍጽሙ ነጊርካዮም እምብለይ ኣይሰምዕን አየ፣ ኣብ ልዕለይ ዝበጽሓኒ ዋላ ሓንቲ ነገር የልቦን፣ ከም ዊን ዝበለኒ ክገብር ኢየ ኢሎም ብብደዐ ተላዕጢጦም መሬት ኣይትጽርና ዝብሉ ግዚውያን ሰበ-ስልጣናት ዝምልከት ኢዩ። እዞም ትምክሕተኛታት አዚእቶም ዋላ ክሳብታ ናይ መወዳእታ መዓልቲ ስልጣኖም ዝሕደጉላ ተመኺሮም ክሰምዑ ማለት ዘበት ኢዩ።
ነዚ ከምዚ ኩነታት ብዓይነይ ዝረእኹዎን ዝተሞኮርኩዎን ከም ኣብነት ገይረ ክገልጾ ኢየ። እዞም ዘቕርቦም 3 ኣብነታት ብብተራ ንህዝቢ ኤርትራ ዝገዝእዎ ኢዮም። እቲ ቀዳማይ ኣብነት ናይ ንጉስ ሃይለ ስላሴን ሰብስልጣናቱን፣ እቲ ካልእይ ድማ ናይ መንግስቱ ሃይለማርያምን ናይ ደርጊ ኣባልቱን ክኸውን ከሎ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ናይ ኢሳያስ ኣፈርወቅን፣ እቶም ብደዐን ትምክሕትን ኣስኪሩዎም ንግዜኡ ኣብ ስልጣን ኮረሻ ሓኺሮም ዘለዉ ናይ ሕብረተ ሰብና ርኳናት ዝኾኑ፣ ንኤርትራን ህዝባን ንምዕናው ተዓጥቆም ዘለው ኢሳያስን ሰበስልጣናቱ ኢዩ።
እስኪ ብሃይለሰላሴ ክጅምር። እዚ ሰብ’ዚ ናይ ብሓቂ ስሙ ተፈሪ መኮነን ኢዩ ነይሩ። ዝገበረ ገይሩ ኣብ ስልጣን ምስ ደየበ ግን ስሙ ቀይሩ ጥራይ ዘይኮነስ እቲ ናይ ሽመቱ መጸውዒኡ ባዕሉ ብዝፈጥሮ ግርማዊ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴ፣ ንጉሰ ነገስት ዘኢትዮጽያ፣ ሞኣ ኣንበሰ ዝእምነገደ ይሁዳ፣ ስዩመ እግዚአቢሄር።
His Majesty, King of Kings, Elect of God, The Conquering Lion of Judah, Emperor Haile Selassie 1st ።
ዝብል መጸውዒ ንነብሱ ኣጠሚቑ ብእግዚአቢሄር ዝተመርጸን፣ ካብኡ ቁሩብ ትሕት ከም ዝበለ እምበር ካብ ሰብ’ሲ ኣዝዩ ዝለዓለ ምዃኑ ኢዩ ዝኣምንን ከእምን ዝፍትንን ነይሩ። ህዝቢ ኢትዮጽያ በቲ ሽመቱ ንኽጽዉዕዎ ኣዝዩ ስለ ዝነወሖም “ግርማዊ ጃኖሆይ” ኢሎም ኢዮም ዝጽዉዕዎ ነይሮም። እዚ ንእግዚአቢሄር ምንአሱ ኢየ በሃላይ ተፈሪ መኮነን፣ ሕሉፍ ሓሊፉ ነቲ ናይ ተዋህዶ ጾም ኣርበዓ ዝነበረ 15 መዓልቲ ናይ ንጉስ ጾም ተባሂሉ ከምዝውሰኸሉ ማለት እቲ 40 ጾም ናብ 55 መዓልቲ ጾም ሓፍ ከምዝብል ዝገበረ ሰብ ኢዩ። ብተወሳኺ፣ ኢትዮጵያውያን ብስሙ “ጃኖሆይ ይሙቱ” ኢሎም ከምዝምሕሉ ገይሩ። ክምርቕዎ ከለዉ ተጋግዮም “ግርማዊነታቸው ሽሕ ዓመት ይኑሩ” እንተ ኢሉም እሞ ፖሊስያ እንተ ሰሚዕዎም ይህረሙ ነይሮም። ምኽንያቱ እቶም ዝሰምዑ ፖሊስያታት “ኣንተ ባሌጌ ማን ሆነህ እና ነው የግርማዊነታቸው ዕድሜ አንድ ሽሕ ዓመት ብቻ የምትወስን። ለወደፊቱ “ግርማዊነታቸው ለዘለአለም ይኑሩ ማለት ነው ያለብህ” ይብሉ ነይሮም።
ከምዚ ዝገለጽኩዎ ዓይነት ፕሮፓጋንዳ ኣብ ውሽጢ ሓፋሽ ብሰፊሑ የሳራጨዉዎ እንተነበሩ፣ እዚ ኩሉ ሕሶትን ቅጥፈትን ምንባሩ እቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ዝነበርና ተመሃሮ ነቃልዖ ኔርና። ብፍላይ’ኳ ከም በዓል ኣነ፣ መራሕቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተመሃሮ ማሕበር ዝነበርና፣ እቲ ስርዓት ቆንቒኑን ብዉሽጡ መሽሚሹ ምንባሩ ኣብ ርእሲ ምርዳእና፣ ቁሩብ ድፍእ ዘብሎ ሓይሊ እንተረኺቡ ቀልጢፉ ዓጠምጠም ኢሉ ከምዝወድቕ ስለዝተረዳእና ብዝከአል መጠን ህዝባዊ ምልዓዕልን ጎስጓስን ነካይድ ኔርና። ብወገንና እዚ ስርዓት ቀልጢፉ ዋላ በብቁሩብ ስልጣን ናብ ህዝቢ ከም ዝመሓላለፍ እንተዘይገይሩ ዕድሜኡ ሓጻር ምዃና ክንነግሮም እንተፈተና፣ ንሳቶም ግን ነቲ ዘረባና ከም ሃጠው ቀጠው ቆጺሮም ኣብ ግምት’ውን ኣየእተዉዎን ነይሮም። ምኽንያቱ ሓንሳብ ብስልጣን ስለ ዝሰኸሩን ዝዓወሩን እቲ ስልጣኖም ፈጺሙ ዘይትንከፍን ንዘለአለም ዝነብርን ኮይኑ ይስመዖም ነይሩ።
ሓንቲ ዘጋጠመትኒ ነገር ክነግረኩም። 1969 ዓ.ም. ነቲ ናይ ተመሃሮ ማሕበር ፕረሲደንት ኢልና ዝመረጽናዮ፣ ጥላሁን ግዛው ዝተበሃለ ሓዋ ንሳራ ግዛው ሰበይቲ ልዑል መኮነን ዝነበረት፣ ኢዩ ነይሩ። ንሱ፣ ሓብተይ ምስ እዞም ዝተረግሙ ቤተሰብ እንዳ ሃይለ ስላሴ ምምርዓዋ ኣዝየ እየ ዝሓዝን ኣብ ርእሲ ምባሉ፣ እቲ ስርዓት ክቕየር ከም ዘለዎ ኣትሪሩ ኣብቲ ውሽጢ ዩኒቨርሲቲ ይዛረብ ነይሩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ሓደ ምሸት ሰዓት 8 ኣብ መንገዲ ጠጠው ኢሉ ከሎ ብመኪና መጺኦም ጥይት ተኲሶም ቀተልዎ።
ብድሕሪኡ ኣነ ምስ ካልኦት ኮይና ምንቅስቓስና ቀጺልና። ድሕሪ 3 ወርሒ ኣነ ምስ ራባዓይ ርእሰይ ተኣሲርና ናብ ቤት ፍርዲ ቀረብና። ኣብቲ ናይ ቤት ፍርዲ ክርክር ዝካየደሉ እዋን እቲ ቤት ፍርዲ ዕጹው ኢዩ ነይሩ። ኣብታ ናይ ፍርዲ ዝወሃበላ መዓልቲ ግን ክፉት ኮይኑ እቶም ሽዑ መዓልቲ ጉዳይ ዘለዎም ሰባት ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ፍርዲ ኮፍ ኢሎም ረአናዮም። ማእከላይ ዳኛ ክስናን ገበናን እናንበበ “እነዚህ የጭቃ ኣመኬላዎች (እሾኽ ጭቃ) ግርማዊነታችቸው በነጻ እያበሉና እያስተማሩአቸው እነሱ ግን ተማሪዎች እና ህዝቡን በውሸት እያወናበዱ ትምህርት እንዲቋረጥ፣ ሰላም እንዲታጣ የሚያደርጉ ኣታላዮች ወዘተ፤ ስለሆኑ ለ 3 ዓመት ከ3 ወር እንዲታሰሩ ፈርደንባቸዋል” ይብል። እቲ ፍርዲ ምስ ተነበበ ክንወጽእ ምስጀመርና፣ ሓደ ካባና መለስ ተኽለ ዝተበሃለ ወዲ ዓድዋ (ደሓር ግን ብደርጊ ምስ ተቀተለ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ንዕኡ መዘከርታ ኢሉ ስሙ ካብ ለገሰ ዜናዊ ናብ መለስ ዜናዊ ዝብል ዝቀየሮ)፣ “እናንተ ሶስት ጉልቻዎች በኛ ላይ 3 ዓመት ከ 3 ወር ስትፈርዱብን እኛ ደግሞ በናንተ ላይ ዕድሜ ልክ እንድትታሰሩ ፈርደንባቸዋል” በሎም። ሽዑ እቶም ደያኑ “መልሳቸው መልሳቸው” ምስ በሉ እቶም ዋርድያታት ድማ ኣብ ኢድና ካቴና ኣእትዮም ደምና ከምዘይተሓላለፍ ገይሮም ኣሲሮም መለሱና። ማእከላይ ዳኛ “እናንተ ጥጋበኞች ፍርዳችሁ ወደ 5 ዓመት ከፍ ኣድርገነዋል” ምስ በለ ኣነ ድማ ካብኡ ኣይሕለፍ ኢለ ትቕብል ኣቢለ “ለምን ወደ 50 ዓመት ከፍ ኣታደርገውም፣ ይህ መንግስት እንኳን 5 ዓመት 3 ዓመትም ኣይቆይም” ምስ በልኩ፤ መለስ ተኽለ እንደገና ተቐቢሉ “እኛ እንኳን 5 ዓመት ቀርቶ ኣንድ ዓመትም ኣንታሰርም” ምስ በለ፣ ደያኑ ብወገኖም “ግድ የለም እዛው ዓለም በቃኝ ትንሽ ጊዜ ከቆያችሁ በኃላ ማልቀስ ትጀምራላችሁ። ዘበኛ ኣውጣቸው” ኢሎም ምስ ኣዘዙ ከም ከብቲ እናኮብኮቡ ንዓለም በቃይኝ ቤት ማእሰርትና ኣውረዱና።
ንሕና ብጻዕሪ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተመሃሮ ድሕሪ 8 ወርሒ ምሕረት ተገይሉና ተፈቲሕና። ካብኡ ድሕሪ 2 ዓመትን ፈረቓን ድማ እቲ ካብ ሓጺን ዝተርር ንዘለአለም ዝነብር ዝመስል ዝነበረ መንግስቲ ሃይለ ስላሴ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ከምታ ንብላ ዝነበርና ከም ብቓንጫ ዝተሰርሐ ገዛ ዓጠምጠም ኢሉ ደአ ዓነወ። ሃይለ ስላሴ፣ እዚ ምንኣሱ ንእግዚአቢሀር ኢየ ዝብል ዝነበረ ሰብ፣ ወተሃደራት ደርግ ጋሕግሕ ምድሪ ንቤተመንግስቱ ከይዶም፣ ካብታ ደቂሱላ ዝነበረ ዓራት ኣተሲኦም፣ ክዳንካ ተኸደን ኢሎም፣ ብድሕሪኡ ዓምጺጾም ኣብ ሓንቲ ንእሽቱለይ ቮልክስቫገን ሰኹዖም ደአ ናብ ማእሰርቲ ወሲዶም ዳጎኑዎ። ድሕሪ 10 ወርሒ ማእሰርቲ ድማ ብመተርአስ ዓፊኖም ቀተልዎ።
ደርጊ ኣብ ስልጣን ምስ ደየቡ ንዑ ስልጣን ንህዝቢ ኣረክቡ ስለዝበልና፣ ንዓይ’ውን ምስ 12 ብጾተይ ንዓለም በቃኝ ኣውረዱና። ድሕሪ 2 ወርሕን ፈረቓን ድማ 61 ናይ ሃይለ ስላሴ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ናብታ ዝነበርኩላ ዓለም በቃኝ ኣምጺኦም ካባና 75 ሜትሮ ርሕቀት ሰዓት 8 ናይ ምሸት ክርሽንዎም ደአ ኣምሰዩ። ሽዑ ኣነ ብልበይ “ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተ በለ ድማ መከራ ይምከሮ” ኢየ ዝበልኩ። ንዑ ትጋገዩ ኣለኹም ብኽብረትኩም ስልጣን ንሓፋሽ ህዝቢ ሃብዎ ኢልና ክንነግሮም ከሎና ከላእ በዓል እዚ ከአ ቁሩብትለይ ተማሂርና ኢሎም ኣብ ዘይፈልጥዎ ናይ መንግስቲ ጉዳይ ኣትዮም የጋማድሑ ይብሉና ነይሮም። ኣብ ርእሲ’ውን ይአስሩና ነይሮም። ካብታ ዝበልናያ ግን ኣይሓለፈትን። ኣብአ ደአ ኢዶም ረኸበቶም። እዚ ኩሉ ምባለይ ናይ ሃይል ስላሴ መንግስቲ ምዝራብ ናፊቑኒ ዘይኮነስ ግፍዐኛታትን ዑቡያትን ንሓፋሽ ህዝቢ መከርኡ ዘርእዩ በታ ዝሰፈሩላ መስፈር ብአአ ናይ ግድን ምስፋሮም ዘይተርፎም ምኻኑ ንምግላጽ ኢየ።
መንግስቱ ሃይለማርያምን ሰበ ስልጣናቱን እንተኾነ’ውን ካብቲ ውድቀትን ውርደትን ናይ ሃይለ ስላሴ ኣይተማሃሩን። ብሓይልን ጎነጽን ኣብ ስልጣን ምስ ደየቡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ኣሎናልካ፣ ሒነኻ ክንፈድየልካ ኢና፣ ንብዓትካ ክንጸርገልካ ኢና፣ ንጊዜኡ ግን ኣብ ጎድንና ጥራይ ደው በል እምበር ኢሎም ኣታሊሎምን ኣደናጊሮምን ቦታኦም ምስ ኣጣጥሑ ግን፣ ተመሊሶም ኣብ ርእሲ እቲ ከነድሕነካ ኢና ዝብልዎ ዝነበሩ ለዋህ ህዝቢ ኢትዮጵያ ደይቦም ድአ ኣብከይዎን ደም ኣንብዕዎን።
ብዛዕባ ደርግን ግፍዕታቱን ትፈልጥዎ ስለ ዝኾንኩም ብዙሕ ምትንታን ኣይድልን ኢዩ። ግን ክልተ ጽቡቕ ገይረ ዝፈጠን ኣብነታት ክነግረኩም። ብደርጊ ተአሲርና ድሕሪ 7 ወርሒ ሳላ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ናይ ዓለም መንግስትታትን ተቓውሞን ምኹናን ስለ ዝበዘሖም ናብ ጦር ፍርዲ ቤት ኣቕሪቦም ፈቲሖም ናብ ስራሕና ከምንምለስ ወሰኑ። ድሕሪ ቁሩብ ኣዋርሕ ኣነ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ሰራሕተኛታት ምስልጣን ሓላፊ ኮይነ ተመደብኩ። ሓደ መዓልቲ ሓለቓይ ንባሌ ጎባ ዝበሃል ከተማ ኬድካ ኣብኡ ስልጠና ዘድልዮም ሰራሕተኛታት ስለ ዘለው ኬድካ ኣስተምህሮ ሃብ በለኒ። ኣነ ተገሪመ እንታዎት ዝኾኑ ሰራሕተኛታት ኢዮም እንተ በልኩዎ “ከተለያዩ መስሪያ ቤቶች ናቸው” በለኒ። ኣነ ድማ ብልበይ እንታይ ገደሰኒ ኢለ ኣብ ኣውሮፕላን ተሳፊረ ከድኩ። ኣብኡ በጺሓ ኣበይ ኣለው እዞም ትምህርቲ የድልዮም ዝበሃሉ ሰባት ኢለ ነቲ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ሓላፊ ሓተትኩዎ። ንሱ ድማ “እነዚ ትምህርት ያስፈጋቸዋል ያለ ሻምበል ኣሊ ሙሳ የተባለ የደርግ ኣባልና የደቡብ ክፍለ ሃገሮች የደርግ ተንቀሳቃሽ ቡድን መሪ ነው። ኣብዛኛዎቹ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ረሽኖዋቸዋል፣ እነዚህ ሳይረሸኑ የቀሩ ናቸው” ይብለኒ። እዚ ሰብ እዚ ብወሪኡ ከመይ ዝበለ ኣረመኔ ምዃኑ ሰሚዕ ነይረ ኢየ።
በል እምበአር መጺእካ ከምዘሎኻን እቲ ዝወሃብ ኣስተምህሮ ድማ ካብ ጽባሕ ጀሚሩ ምዃኑ ከፍልጦም ኢየ ይብልኒ። ሻምበል ኣሊ ሙሳ ኣብታ ኣነ ዘለኹዋ ሆቴል ይሓድር ስለ ዝነበረ፣ ምሸት ኣብቲ ባር ኮፍ ኢለ ከለኹ መጸ። ብወረ እምበር ብገጽ ርእየዮ ስለ ዘይፈልጥ ነቲ ዋናቲ ሆቴል “እዚ ድዩ ሻምበል ኣሊ ሙሳ” ኢለ ምስ ሓተትኩዎ “እወ ንሱ ኢዩ” በለኒ። ኣነ ናብኡ ከይደ ሰላም ኢለ ኣስተምህሮ ክህብ መጺኤ ከምዘለኹ ገለጽኩሉ። ኮፍ በል ኢሉኒ ኮፍ ምስበልኩ ቢራ ኣዘዘለይ። ቀጺሉ ኣብ ባሌ ጎባ፣ ብዙሓት ኣድሓርሓትን ናይ ኢፒአፒ ኣባላትን ስለ ዘለው፣ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ እናአረየ ከምዝርሽኖም ብትምኽሕቲ ገለጸለይ። ኣነ ተገሪመ መልሲ’ውን ኣይሃብኩን። ንጽቢሒቱ ንጎሆ ናብቲ ዝተባህለ ቦታ ከድኩ። ኣብኡ 18 ሰባት ጽንሑኒ። እትው ምስ በልኩ ኩሎም ተሲኦም ኢድ ነስኡ። “እንድምን ኣደራችሁ፣ ቁጭ በሉ” በልኩዎም። ናይ ኣስማቶም ዝርዝር ተዋሂቡኒ ስለዝነበረ ስሞም ኣንበብኩሎም። እዞም ሰባት እንተረአኹዎም ብፍርህን ራዕድን ዝተዋሕጡ ኢዮም ነይሮም። ብፍርሒ ዝተላዕለ ነታ ኮፍ ዝብሉላ ሰድያ’ውን ኣብታ ጫፋ ኢዮም ኮፍ ኢሎም። ኣነ ብዙሕ ሓዘንኩሎም። እምበአር ነዚ 3-4 መዓልቲ ዘድሊ ኣስተምህሮ ክህበኩም ኢየ በልኩዎም።
ንጽባሒቱ ግን ነቲ ሰድያ ኣጣጢሖም ኮፍ ክብልዎ ጀመሩ። ምኽንያቱ ኣነ ከም በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳ ከምዘይኮንኩ ክርድኡ ስለዝጀመሩ ኢዩ። ካብቲ ዝነበሮም ራዕድን ሽበራን እንተሓሾም ኢለ፣ ኣብ እዋን ዕርፍቲ ክልተ ካብአቶም ጸዊዕ “እዚህ ከተማ ደህና ምግብ ቤት ኣለ ወይ? ኢለ ምስ ሓተትኩዎም “ኣዎ ጌታየ ኣለ ይዘኖት እንሂድ እንዴ” ምስ በሉኒ ሕራይ በልኩዎም። ሰዓት 7 ኣቢሉ ምስ ኮነ ናብቲ ዘለኹዎ ሆቴል መጺኦም ሕዞምኒ ከዱ። ኣብኡ ኩሎም እቶም ዘስተምህሮም ሰባት ኮፍ ኢሎም ጸንሑኒ። ንኹሎም ሰላም ኢለ ኮፍ በልኩ። ኣብኡ ምሉእ ምሸት ከነዕልል ኣምሰና።
ቀስ እንዳ በሉ በጃኻ ናብዚ ሰይጣን ዝኾነ ናይ ደርጊ ኣባል ኣሕሊፍካ ከይትህበና ኢዮም ዝብሉ ነይሮም። ኣነ ከምዛ የዕሩኽተይ ገይረ ምስ ረአኹዎም ብታሕጓስ ክፍንጩሑ ምስ ተዓዘብኩ ኣዝየ ተሓጎስኩ። ኣብ ራባዓይ መዓልቲ ናይ ምስክር ወረቐት ኣዳልየ “ኣቶ (እከሌ)…… በኢትዮጵያ ትቅደም የሚያምኑና ጊዜአዊ ወተሃደራዊ ኣስተዳደር ደርግን የሚደግፉና ከልብ ለማገልገል የተዘጋጁ መሆናቸውን ኣረጋግጣለሁ። የተሰጣቸውን ትምህርትም በሚገባ ስለተከታተሉ ይህ የምስከር ወረቀት ተሰጥቶዋቸዋል” ዝብል ወረቐት ምስ ሃብኩዎም፣ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ከምዘይርሽኖም ኣረጋጊጾም ሓጎስ ብሓጎስ ኮኑ። እዚ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ዝተባህለ ሰብ፣ ኣብ ዝተፋላለያ ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ከተማታት እናኸደ፣ ቑጽሮም ብአሸሓት ዝቑጸሩ ሰላማውያን ሰባት ሓንሳብ ኢፒአርፒ ሓንሳብ ኣድሓርሓሪ እናበለ ይቕንጽሎም ኢዩ ነይሩ። ክቐትል ከሎ ድማ ብጃምላ እምበር በብሓደ ምቕታልሲ ብዙሕ ኣየሐጉሶን ኢዩ ነይሩ።
ብ1989 ዓ.ም. ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣዝማድ ክበጽሕ መጺኡ ኣብዚ ጥቓ ዝቕመጠሉ ከተማ ረኸብኩዎ። ድሕሪ ቁሩብ ዕላል “ስማዕ እስኪ እቲ ሻምበል ኣሊ ሙሳ ዝበሃል ሰብ ቀቲሉ ዘይጸግብሲ ኣለዶ ብሂወቱ” በልኩዎ። “እንዴ እሱማ የመንግስቱ ሃይለማርያም ቀኝ እጅ ኣይደለም እንዴ? ኣለ እንጂ” በለኒ። “መቸም ይንዋሕ ይሕጸር ደአ እምበር ህዝቢ ኢትዮጵያ ክፋረዶ ኢዩ” በልኩዎ። “እሱ’ኮ ደሴ ከተማ እንዴት ያለ ቤት በማርብል እያሰራ ነው” ምስ በለኒ ከት ኢለ ሰሓቕኩ። “ምን ነው ትስቃለህ?” ምስ በለኒ፣ “መን ክቕመጠሉ ደአሉ ብማርብለ ጌሩ ዘስርሖ?” በልኩዎ። “እንዴ እሱና ቤተሰቦቹ” በለኒ። “እዚ ሓደ ዓዋን ክኸውን ኣለዎ። ደቂ ሰባት ስለምንታይ ኢዮም ካብ ናይ ካልኦት ጌጋ ዘይመሃሩ። ሰብ እናቀተልካ እናአጋፋዕካ ኔርካዶ ብሰላም ትነብር ኢኻ?” ኢለ መለስኩሉ። “በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳን መሰላቶምን መሳርያ ስለዝሓዙ መሬት ኣይትጽርና ዝብሉዋ ዘለዉ ድሓር ግን መሬት ክትጸቦም ኢያ” በልኩዎ። ከምታ ዝበልኩዋ ድሕሪ 2 ዓመት ማለት ብ1991 ዓ.ም. ኢህአደግ ብደብረዘይትን፣ ብደብረብርሃን፣ ብወገን ኣምቦን፡ ብወገን ፍቸ ብአርባዕተ መአዝን ንኣዲስ ኣበባ ገጾም ቅልቅል ምስ በሉ ብሽጉጡ ገይሩ ነብሱ ቀተለ።
ካልአይ ኣብነት ድማ ሓደ ሻምበል መላኩ ተፈራ ዝተባህለ ኢዩ። እዚ ሰብዚ ምሳይ ካብ 9ይ ክፍሊ ክሳብ 11ይ ክፍሊ ኣብ ጎንደር ተማሂሩ ድሓር ንሐረር ሚሊታሪ ኣካዳሚ ኣትዩ። ደሓር ኣባል ናይ ደርጊ ኮይኑ ተመሪጹ። ብዙሕ ከይጸነሐ መንግስቱ ናይ ቤጌምድርና ሰሜን ክፍለ ሃገር ኣመሓዳሪ ገይሩ ሸሞ። ንጎንደር መጺኡ ነቲ ህዝቢ ኣበሳበሶ። ዓይኒብለይ ስኒብለይ ኢሉ ሰብ ምእሳርን ምቕታልን ስረሓይ ኢሉ ሓዞ። ህዝቢ ቤገምድርና ስሜን መእተውን መውጽእን ክሳብ ዝስእን ገበሮ። እቶም ህዝቢ ምስ መረሮም ከምዚ ኢሎም ደረፍሉ።
“መላኩ ተፈራ የእግዚአቢሄር ታናሽ ወንድም የዛሬ ማርልኝ ከንግዲህ ኣልወልድም”
ብሓጺሩ ነዚ ናይ ሎሚ ውላደይ መሓረለይ እምበር ካብ ሕጂስ ኣይወልድን ኢየ እዮም ኢሎሞ። ሻምበል መላኩ መሳሪያ ስለዓጠቐን ስልጣን ብሓይሊ ስለ ዝሓዘን መሬት ኣይትጽርኒ በለ። ሕሉፍ ሓሊፉ ዝረአያ ጽብቕቲ ሰበይቲ ኣምጽኡለይ እናበለ ነቶም ሰቡኡተን ድማ ይአስር ነይሩ። ኣነኳ ዝፈልጣ ሓንቲ ኤርትራዊት ሙሉ በይን ዝተባህለት ኣዝያ ጽብቕቲ ዝነበረት ኤርትራዊት ሰብኣያ ድማ ኤርትራዊ ኣቶ ልኡል ጸጋይ ዝተባህለ ንዓአ ምሕዳግ ከይአኽሎ ንዑኡ ድማ 2 ዓመት ኣሲርዎ። መንግስቲ ደርጊ ምስ ወደቐ ዝገበረ ገይሩ ሃዲሙ ጅቡቲ ኣተወ። ወያኔ ተኻታቲሎም ረኺቦም ዓፊኖም ንኣዲሳ አበባ ኣምጽእዎ።
ናይ ደርጊ ኣባላት ተታሒዞም ናብ ቤት ፍርዲ ምስ ቀረቡ እቲ ናይ መጀመሪያ ናይ ሞት ፍርዲ ዝተዋሃቦ ሻምበል መላኩ ተፈራ ኢዩ ነይሩ። እነሀልኩም ስልጣን ሒዙ ከሎ ን17 ዓመት ድላዩ ገይሩ፣ ብድሕሪኡ ድማ 20 ዓመት ከኣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሞት ተፈሪድዎ ኮፍ ኢሉ ሞቱ ይጽበ ኣሎ።
ሕጅ’ውን ብዛዕባ ናይ ደርጊ ዝፈጸሞ ግፍዒ ምግላጽ ኣድልይኒ ኣይኮነን። እንታይ ደአ፣ ኩሎም ብሓይሊ ናብ ስልጣን ደይቦም ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ግፍዒ ዝፍጽሙ ኩሎም ይንዋሕ ይሕጸር ካብ ስልጣኖም ከምዝወድቁን ካብ ተሓታትነት ድማ ከምዘየምሉጡን ንምግላጽ ኢዩ። በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳን ሻምበል መላኩ ተፈራን ከምአቶም ዝአመሰሉን ኣብ ልዕሊ ሓፋሽ ህዝቢ ግፍዒ ዝፈጸሙ ኩሎም ክሳብ’ታ ናይ ውድቀቶምን ውርደቶምን መዓልቲ ትአክል ፈጺሞም ተመኺሮም ኣይሰምዑን ኢዮም ነይሮም። ምስ ተተሓዙ ግን ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ድማ መከራ መኺርዎ ኣሎ ኢልካ ጥራይ ሱቕ ምባል ኢዩ።
ሓንቲ ነገር ኣብዚአ ከካፍለኩም ዝደሊ ነገር ኣላትኒ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝቐነኹሉ ግዜ ሓንቲ ኣብ ጎንደር መማህርተይ ዝነበረት ነርስ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ፖሊስ ሆስፒታል ኢያ ትሰርሕ። ሓደ መዓልቲ እናዕለልና ከለና ብዛዕባ ተአሲሮም ዘሎዉ ናይ ደርጊ ኣባላት ናይ ሆስፒታል ሕክምና “ዘድልዮም እንተኮይኑ ንፖሊስ ሆስፒታል ከይዶም ኢዮም ዝሕከሙ” በለትኒ። እቶም ሞት ዝተፈርዶም ናይ ደርጊ ኣባላት ዝነበሩ ናብቲ ሆስፒታል ምስ መጹ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ኢዮም ዝነብሩ። ምስ ሰብ ኣይራኸቡን ኢዮም። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣዝዩ ስለ ዝጽምዎም ኢላትኒ “እባካችሁ ተሎ ብላችሁ ወደ ወህኒ ቤት መልሱኝ። ይህ ሆስፒታል የእውነት እስር ቤት ነው። እዛ እስር ቤት ግን ጋዜጣ እናንባለን፣ ሬድዮ እናዳምጣለን፣ ክሌሎች እስረኞች ጋር ስናወራ እንውላለን። ከዘመድ ጋር እሁድ እሁድ እንገናኛለን ኢዮም ዝብሉና ምስ በለትኒ፤ ወይ ጉድ ኣብ ኤርትራ ሓንሳብ ሒዞሙኻ ምስ ከዱ ኣበይ ከምዝአተኻ ዝፈልጥ ሰብ የለን። ብተወሳኺ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዝበሃል የለን። ቤት ፍርዲ ኣይትቐርብን ኢኻ፣ ሙማትካን ምህላውካን ዝፈልጥ ሰብ የለን ኢለ ብጣዕሚ ኢየ ሓዚነ።
ሃይለ ስላሴን ሰበ-ስልጣናቱን ከምኡ’ውን መንግስቱ ሃይለማርያምን ናይ ደርጊ ኣባላቱን ድሕሪ ናይ ብዙሕ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ግፍዒ ምፍጻምን ዘይናቶም ሃብቲ ምኽዕባትን ኣብ መወዳእታ ግን ሓሳርን ውርደትን ተሸኪሞም ካብ ስልጣኖም ወሪዶም ናብ ናይ ታሪኽ ጎሓፍ ድማ ተደርብዮም። እቲ ዝኻዕበትዎ ሃብቲ ድማ ኩሉ ተሓዲጎምሲ ቤተሰቦም ናብ ለመንቲ ተቐይሮም።
እስኪ ናይ ኢሳያስን ጀነራላቱን ሚንስተራቱን ከአ ንርአ። እዞም ሰባት እዚአቶም ብሓይሎም ናብ ስልጣን ደይቦም ንሕዝቢ ኤርትራ ሪኢዎን ተሞኩሪዎን ዘይፈልጥ ዘይተአደነ ግፍዒ ይፍጽሙሉ ኣለዉ። ብዛዕባ ዝፍጽምዎ ዘለው በደል ይትረፍ ህዝቢ ኤርትራስ ዓለም ብዓለሙ ፈሊጥዎ ኣሎ። ስለዝኾነ ኣብዚ ክዝርዝሮ ኣየድልየንን ኢዩ። ምኽንያቱ ሓደ ሰብ ጥዑይ ሓንጎል ዘለዎ፣ እዝኑ ዝሰምዕ፣ የዒንቱ ዝርኢ እንተኾይኑ፣ እቲ ኣብ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ መዓልቲ መዓልቲ ዘውርዶ ዘሎ በደልን ግፍዕን ኣጸቢቑ ክፈልጦ ይኽእል ኢዩ።
እቲ ካብ ኩሉ ዝገርም ግን ሰበስልጣናት ህ.ግ.ደ.ፍ.ን እቲ ናይ ማፍያ ካቦኦምን ፈጺሞም ካብ ታሪኽ ክመሃሩ ዘይምኽአሎም ኢዩ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ሃይለ ስላሴ ምንአስ እግዚአቢሄር ይብል ከምዘይነበረ፣ ብመተርአስ ተዓፊኑ ተቐቲሉ ጀነራላቱን ሚኒስተራቱን ድማ ብጥይት ተረሽኖም፣ ዘሪፎም ዘጥረይዎ ሃብቲ ተወሪሶም። ናይ መንግስቱ ድማ ተመሳሳሊ ዕድል ገጢምዎም። ናይ ኢሳያስን ሰዓብቱን ድማ ካብቲ ናቶም ዝኸፈኣ ዕድል ከምዘጋጥሞም ሚእቲ ካብ ሚእቲ ኣይጠራጠርን ኢየ። ሕጂ ንዑ ግደፉ እንተበልኩዎም እንታይ ኢሎም ኢዮም ክምልሱ። ልክዕ ከምታ ሃይለ ስላሴን መንግስቱን ዝብልዋ ዝነበሩ እንታይ ኣፍለጠካ ንገብሮን ንሰርሖን ኣጸቢቕና ስለንፈልጥ ከማኻን ወዲ ከማኻን ትብልዎ ሃጠው ቀጠው ኢዩ ኢዮም ክብሉ ድሓር ግን እታ ምስላ ክትመጽእ ኢያ። ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ መከራ ይምከሮ ጥራይ ምባል ኢዩ።
ኣብቲ ኣዲስ ኣበባ ሓንቲ ስደተኛ ኤርትራዊት ከም ዝነገረትኒ “ሓደ መዓልቲ ምስ ኮረኔል ዝኾነ ሓወቦይ ኮይንና ናይ ኤርትራ ተለቭዥን ንሪኢ ኔርና። እቲ ፕሮግራም ብዛዕባ ስግረ ዶብ ኣቓሪጾም ዝኸዱ መንእሰያት ኢዩ ነይሩ። ገሊኦም ክተሓዙ ከለው የርኢ ነይሩ። ሽዑ እቲ ሓወቦይ እንቋዕ ደአ ሓዝዎም በለ። ኣነ ድማ ዓቕሎም ጸቢብዎም ደአ እንታይ ዘይገበሩ በልኩ። እንታይ ዘይገበሩ ከአ ትብሊ እዞም ከሓድቲ ጠላማት ሓላፍነት ዘይስከሙ ድርባያት በለ። ኣነ ድማ እዚኦምስ ናይ ሃገር ንብረት ድዮም ሰሪቖም ከይዶም?፣ ናይ ሃገር ሚስጢር ድዮም ንጸላኢ ኣሕሊፎም ሂቦም? ጽቡቕ ትምህርቲ ክንህበኩም ተባሂሎም ድዮም ኣብዮም? ኢለ ምስ ሓተትኩዎ፤ ነታ ሽጉጡ ኣውጽእ ኣቢሉ ኣብዛ ግምባረይ ተኺሉ ትሕለቕሎም ከአ ኣሎኺ? ሕጂ በዛ ሽጉጥ ተኸኽ ከብለኪ ነይሩኒ ግን ኣብ ቤተሰብና ደም ክገድፍ ኣይደልን ኢየ ኢሉ ነታ ሽጉጡ መሊሱ ኣብ ቦታአ ኣእተዋ። ሰበይቱ ከም ዝነገረትኒ ትብል ኣብዚ ሰገነይቲ ገዛ ኣስሪሕና ኣብ ደቀምሓረ ድማ ዓቢ ገዛ ኣስሪሕና ኣሎና ሕጂ ድማ እዞም ሰገን ዝበሃሉ ኣብ ኣስመራ ገዛ ይህቡና ኣለዉ። እዚ ኩሉ ገዛውትስ እንታይ ክኾነና ኢዩ እንተበልኩዎስ ደቅና ይቕመጡሉ ብድሕሬና ድማ ናታቶም ይኸውን ኢሉኒ ኢላ ነጊራትኒ” እናበለት ኣጻወተትኒ በለትኒ።
ካብዛ ኣብነት እዚአ እንታይ ኢና ክንዕዘብ ንኽእል። እዞም ሓንሳብ ብስልጣን ዝሰኸሩ ፈጺሞም ካብ ታሪኽ ኣይመሃሩን ኢዮም። ኣቐዲመ ከም ዝገልጽኩዎ ሃይለ ስላሴ ዓቢ ቤተ መንግስቲ ነይሩዎ። ቑጽሪ ዘይብሉ ርሻናትን ገዛውትን ነይሩዎ። እቶም ሰበስልጣናቱ ከም በዓል ኣስራተ ካሳ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ እዚ ዘይበሃል ርሻናትን ገዛውትን ኣጥርዮም ነይሮም። ግን ንኽንደይ ዓመታት ኢዩ ንብረቶም ዝኾነ? ክሳብ በዓል መንግስቱ ኣብ ስልጣን ደይቦም ንዓአቶም ብጠያይት ዝዓጽድዎምን ኩሉቲ ንብረቶም ዝህግርዎን ኢዩ ነይሩ። ንደቆም ግን ኣየውረስዎምን። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ከም በዓል ሻምበል ኣሊ ሙሳ ድማ ካብ ናይ ሃይለ ስላሴ ከይተማህሩ ኣብ ስልጣን ስለ ዝደየቡ፣ ብማርብል ገይሮም ገዛውቲ ከስርሑ ጀሚሮም ነይሮም፣ ግን ናይ ኩሎም ቪላታትን ርሻናትን ድማ ተወሪሱ፣ ንሳቶም ድማ ነብሱ ዝቐትል ቀቲሉ፣ ዝተታሕዘ ድማ ሞት ተፍፈሪድዎ ናይ ሞቱ መዓልቲ ሎሚ ድያ ጽባሕ እናበለ ይጽበ ኣሎ።
ኢሳያስን ጀነራላቱን ድማ፤ ንጊዜኡ ኣብ ዊን ዝበለኩም ገዛ ብሓይልኹም ይኹን ካብ ህዝቢ ብዝመንዛዕኩምዎ ገንዘብ ጌርኩም ዘስራሕኩምዎ ገዛውቲ ከምኡ’ውን ንመንእሰያት ኤርትራ ናብ ባራይኹም ቀይርኩም ዘስራሕኩምዎ ገዛውቲ፣ ኣሽምባይ ንደቅኹም ከተውርስዎ ይትረፍሲ፣ ንስኻትኩም እውን ከምቲ ናይ በዓል ሃይለ ስላሴን መንግስቱን ብሂወትኩም ከለኹም ተወሪሱ፣ ነቲ ናይ ብሓቂ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ክወሃብ ከሎ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኮይንኩም ክትሰምዕዎ ኢኹም። ቁሩብ ምናልባት እንተለቢምኩም ግን ምእንቲ ደቅኹም ክትብሉ ቀልጢፍኩም እታ ስልጣን ናብ ዋናአ ዝኾነ ሓፋሽ ህዝቢ ኣረክቡ፣ ኣይነረክብን እንተኢልኩም ግን “ምኸሮ ምኸሮ ኣይምከርን እንተበለ ግን መከራ ይምከሮ” ኢለ ኢየ ሱቕ ዝብል።
ሓጻር መልእኽቲ ኣብ ወጻኢ ትቕመጡ ዘለኹም ኤርትራውያን።
ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ብኽያትን ወጽዕን ህዝብኹም ተረዲእኩም ካብዚ እናተሳሕገ ኣይሎሚ ኣይጽባሕ ዝብል ዘሎ ናይ ኢሳያስ ስርዓት ተፋላሊኹም ምስ ህዝብኹምን ምእንቲ ህዝብኹምን ደው በሉ። በቲ ዉጹዕ ህዝብኹም ክትምስገኑ ኢኹም፣ ታሪኽ ድማ ብጽቡቕ ከልዕለኩም ኢዩ። ብተወሳኺ ደቅኹም ብናይ ወለዶም ፍትሓዊ ኣረእእያን መትከልን ክኾርዕልኩም ኢዮም። እቶም ተሪፍኩም ዘለኹም ዉሑዳት ሰባት ግን “ንሕና ኣብ ክንዲ ምስ ሕዝብና ምስ መንግስትና ኢና” “ህዝቢ ኤርትራ ስቓይካ ክነውሕ ምስ መንግስትና ደው ኢልና ኣሎና። መንእሰያት ኤርትራ ድማ ባራዩ ኮይንኩም ከተገልግሉን ገዛውትና ክትሃንጹን ዝከአለና ሓገዝ ንመንግስትና ከነበርክት ኢና” እትብሉ ግን እዋአኹም። ኤርትራ ኣዝያ ንእሽቶይ ሃገር ስለ ዝኾነት፣ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነንሕድሕዱ ጽቡቕ ገይሩ ስለዝፋለጥ፣ ንህ.ግ.ደ.ፍ. መንግስትኹም ደጊፍኩም ንገዛእ ርእስኹም ኣብ ፍትሒ ዘለዎ ሃገር እናተቐመጥኩም፣ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢሳያስ ዘሎና ህዝቢ ግን መሬት ከም ዕንቚ ጸቢባትና ከላ፣ ናቱ መሳርሒ ኮይንኩም ግፍዕና ክቕጽል ስለ ዝገበርኩም ክንፋረደኩም ኢና ኢዩ ዝብለኩም ዘሎ።
ከምትፈልጥዎ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸም ዘሎ ግፍዒ እንኳይ ኤርትራውያንስ ዓለም ብዓለማ ትፈልጥ ኢያ። ስለዚ እዞም ሕጂ ናይ ኢሳያስ ሓዊ ተሳውሩ ዘለኹም፣ ድሕሪ ናይ ኢሳያስ ስርዓት ምውዳቕ፣ እታ ተሳዉሩላ ዘለኹም ሓዊ ተመሊሳ ንዓኻትኩም ከተሕርረኩም ኢያ። ድሕሪ ውድቀት ኢሳያስ ከም ኣጋጣሚ ንኤርትራ ገጽኩም ቅልቅል እንተ ኢልኩም ድማ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝጽበየኩም ሕቶ፤ “ንስኻ/ንስኺ ካብቶም ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኮይኖም ንጥፍአትና ዝሰርሑ ዝነበሩ/ዝነበርራ ዲኻ/ዲኺ ወይስ ምስቶም ንዓና ንምድሓን ዝተቓለሱ ኢኻ/ኢኺ?” ተባሂልኩም ክትሕተቱ ከሎኹም፣ ንስኻትኩም ግን ዘዋጻአኩም መሲሉኩም፡ ኣነ’ሞ መን ምስነገረኒ መዓስ ፈሊጠ ነይረ፣ ኣነ’ሞ ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ይፍጸም ከምዝነበረ መዓስ በሪሁለይ፣ ኣነ’ሞ ተገዲደ እንደአለ 2% ዝኸፍል ነይረ፣ ኣነ’ሞ እቲ ዝጀመርኩዎ ገዛይ ስለዘይተወደአ እንደአለይ እምበር መዓስ ይፈትዎም ነይረ፣ ኣነ’ሞ እቲ ናይ ቦንድ ገንዘበይ ክሳብ ዝመልሱለይ እንደአለ እምበር ግፍዐኛታት ምዃኖም መዓስ ጠፊኡኒ፣ ኣነ’ሞ ደይ ሓደ ሓደ ሰባት እንደአሎም ኣጋግዮሙኒ እምበር ቀጠፍቲ ምዃኖምሲ ፈሊጠ ነይረ፤ ኣነ’ሞ ደይ ቲቪ ኤረ እንዳአላ ኣጋግያ ህዝቢ ጽቡቕ ይነብር ኣሎ ኤርትራ ድማ ኣዚያ ሰልጢና ኢያ እንዳበለት ኣታሊላትኒ፣ ኣነ’ሞ፤…ኣነ’ሞ፣…ኣነ’ሞ” ክትብሉ ይረአየኒ ኣሎ። ገሌኹም እሞ ምሕሳው ስለ ዘይሽግረኩም “ኣነ’ሞ እዞም ርጉማት ኣመሪካውያን ንወርሒ ወሲዶም ኣብኡ ደርብዮሙኒ ስለዝኸዱ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኢዮም ንመሬት መሊሶሙኒ፣ ኣነ ፈጺመ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጸ ግፍዒ ኣፍልጦ የብለይን” ክትብሉ ክትፍትኑ ኢኹም። ብተወልደ ሃብተምክኤል :ብሓጺሩ እቲ ከተቕርብዎ ትፍትኑ ምኽንያታት በቲ ብህ.ግ.ደ.ፍ.ን ደገፍቱን ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ፈጺሙ ተቐባልነት ከምዘይህልዎ ካብ ሕጂ ጀሚርና ንነግረኩም ኣሎና። እቶም ልቢ ዘለኩም መዓልቲ ፍርዲ ከይበጸሓት ከላ ኣብ ጎኒ ዉጹዕ ህዝብኹም ደው በሉ። ዓድኹም’ዩ ዓዲ ዝኾነኩም፣ ህዝብኹም’ዩ ህዝቢ ዝኾነኩም፣ ኢሳያስ ግን ጽባሕ ገዲፍኩም ከምዝኸይድ ኣይትጠራጠሩ። ይትረፍ ንዓኻትኩምሲ ነቶም ካብ 40 ዓመት ንላዕሊ ምስኡ ዝተጋደሉን ዝሰርሑን እዃ ዝጠለአሞምን ብዘይንሕስያ በብሓደ የጥፈኦም ከም ዘሎ ጽቡቕ ጌርኩም ትጠልጡ ኢኹም።


c: text/html

text:
ምትእትታው ዘይኮነ፡ ምትሕግጋዝ2021-07-23 19:40:12 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 585 times
- font size decrease font size increase font size
ኣይኮነንዶ ሎሚ ዓለምና ብሳላ ስልጣነ ናብ ቁሸት ኣብ ዝተቐየረትሉ፡ ብቐደሙ ውን መነባብሮ ሰባት ኣብ ኩሉ ህይወት ሓባራዊ እዩ። እዚ ሓባራውነት ህያው ዝኸውን ከኣ ብግራዊ ስራሕ እናተሰነየ ክኸይድ እንከሎ እዩ። ኣብ ሕብረተሰብኣዊ ህይወት ምትሕግጋዝ ክጉሰ ዘይከኣል ሕጊ ናይ ምዕባለ ኢዩ። ርኽክባት ከከም ኩነታቱን ምኽንያታቱን በብእዋኑ ዝተፈላለየ መልከዓት ዝሕዝ ይኹን'ምበር፡ ምስ ካልኦት ርክብን ዝምድናን ዓጺኻ በይንኻ ምጉዓዝ ዘይከኣል ኢዩ። ብተነጽሎዚ ኣይኮነንዶ ከዕብየካን ንቕድሚት ከሰጉመካን በቲ ዘለኻዮ ክትቅጽል እውን ኣጸጋሚ እዩ። እዚ ንዓና ኤርትራውያን ኣብቲ ዝሓለፈ ኮነ ሎሚ ዝካየድ ዘሎ ቃልስና ንሓንሳብ እንዳተንሰአ ንሓንሳብ ከኣ እንዳወደቐ ዝመጸን እንሓልፎ ዘሎናን መስርሕ እዩ።
እዚ ሓባራዊ ህይወትን ዝምድናን ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ፍሉይን ተሃዋስን እዋን፡ እቲ ዝያዳ ግምት እንህቦ፡ ዝያዳ ኣዛራቢ ፖለቲካዊ ዛዕባ እዩ። ብባህሪኡ ግና ከምቲ ዝተጠቕሰ ኣብ ኩሉ እንተናና’ውን ዝንጸባረቕ እዩ። ዝምድናን ምቅርራብን ተመጣጢ ባህርያት ስለ ዝህልዎ፡ ብጥንቃቐ ሒዝካ ደረቱ ምውሳን ዘድልዮ መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ደረቱ ንጹር ምስዘይከውን ግና ከኸትሎ ካብ ዝኽእል ሓደጋታት ሓደ ናብ ኢድ ምትእትታው ወይ ምንጽጻግ ምምዕባል እዩ። ኢድ ምትእትታውን ምንጽጻግን ውጽኢቶም ጥዑይ ከምዘይከውን ድማ ርዱእ እዩ።
ንናይ ኢድ ኣእታውነትን ምንጽጻግን ጫፋት ኣወጊድካ ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ከተሕይል ዝግበር ናይ ቃልሲ ስልቲ ክንመጸሉ ዝጸናሕና መስርሕ እዩ። እዚ መስርሕ ምስ ግዜን ኩነታትን ዝያዳ ዓብላሊ ኣድላይነት ዝህልወሉ ኩነታት ይፍጠር እዩ። ኣብዚ እዋንዚኳ “ዝምድና ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይሊ ምስ መንግስቲ ትግራይን ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያን እንታይ መልክዕ ክሕዝ ይግበኦ?” ዝብል ኣባና ኮነ ኣብኣቶም ክሳብ ክንደይ ተሃዋስን ንቕድሚት ተመዚዙ ወጺኡ ዘሎን ኣጀንዳ ምዃኑ ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ። እዚ ዛዕባዚ ምስ ናይ ግዳም ሓይልታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሕድሕድ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት እውን ኣድላይን ብኽንድኡ ደረጃ በዳህን ኮይኑ ዘሎ እዩ።
ምትሕግጋዝ ብክልተ ድዩ ካብኡ ንላዕሊ ብዝኾኑ ተዋሳእቲ ዝትግበር እዩ። ተሓጋገዝቲ ንክደጋገፉ ሓቢሮም ዘማዕብልዎ ናይ ሓባር ረብሓ፡ ወይ ሓቢሮም ዘወግድዎ ናይ ሓባር ስግኣት ይህልዎም። ክተሓጋገዙ እንከለዉ፡ ከካብ ናቶም ሕሳብ እዮም ዝነቕሉ እምበር፡ ሓደ ኣካል ዘይረብሓሉ ክነሱ፡ ነቲ ካልእ ከርብሕ ኢሉ ጥራይ ዝኣትወሉ ውዕል ኣይኮነን። ነቲ መስርሕ ናይ “ሓባር” ዘብሎ ከኣ ተሓባበርቲ በብናቶም ሕሳብ ኣትዮም ኩሎም ዝርብሕሉ ስለ ዝኾነ እዩ። ኣብቲ ምትሕግጋዝ ግደ ናይቶም ተሓጋገዝቲ ምስ ግዜን ኩነታትን ካልእ ረቛሕታትን ናይቲ ሓደ ዓብይ ናይቲ ካልእ ከኣ ንኡስ ክኸውን ይኽእል። እቲ ዘገድስ እቲ ወኪለሞ ዘለዉ ጉዳይ’ምበር ናይ ኣበርክቶ ምምጥጣን ምስ ምዕባለ ዝቀያየር ኩሉ ግዜ ሓደ ዓይነት ሚዛን ሒዙ ዝነብር ኣይኮነን። ኩሉ ሓይልታት ነቲ ዝሰማማዓሉ ናይ ሓባር ዕላማ በታ ዘላቶ ዓቕሚ ኣበርክቶኡ ዝገብር ክሳብ ዝኾነ ኣብ ጉዳያቱ ብዘለዎ ውክልና ናይ ማዕረ ሽርክነት ኢዩ ዝኸውን።
እቲ ናይ ካለኦት ሓገዝን ምትሕብባርን እትደልየሉ በይንኻ ዘይትኽእሎን ዘይተዓሞን ምስ ዝኸውን ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ሓባር ረብሓ ስለዝህልወካ’ውን እዩ። እቲ ምሳኻ ክተሓጋገዝ ዝደሊ ኣካል’ውን ከምዚ ናትካ ምስ ኮኖ እዩ ምሳኻ ክተሓጋገዝ ዝውስን። ውጽኢት ናይቲ ምትሕግጋዝ ግና ኣብ ሓዲኡ ሽዑ ዝረአ ናይ ሓዲኡ ከኣ ርሑቕ ዝጠመተ ክኸውን ይኽእል። ባዕልኻ ክትገብሮ ንዝግበኣካን ዝከኣለካን፡ ግድን ኣነ ንዓኻ ተኪአ ክገብረልካ እየ ኢሉ ዘገድደካ፡ እሞ ነቲ እትጽበዮ ረብሓ ናብ ናቱ ጥራይ ክጥቕልሎ ዝህንደድ ከጋጥም እንከሎ፡ ካብቲ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋ “ኢድ ኣእታውነት” እዩ። እዚ ከኣ ውጽኢቱ ሃስያ ስለ ዝኾነ ተቓባልነት የብሉን። እቲ ካልእ ገጽ ድማ ክልቴኻ ካብ እትረብሓሉ ናይ ምትሕግጋዝ መድረኽ ናይ ምብኳርን ምንጽጻግን ሓደጋ እዩ። ስለዚ እቲ ዘዋጽእ ነዚ ናይ ምትእትታውን ምንጽጽጻግን ጫፋት ኣወጊድካ ኣብቲ ክልቴኻ እትረብሓሉ ክትጽመድ ምብቃዕ እዩ። ኣብ ከምዚ ንርከበሉ ዘለና ተሃዋስን ናይ ሻማሻማን መድረኽ፡ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ብፖሊሲን ትካላዊ ኣሰራርሓን ዝምራሕን መጻኢ ዘማዕዱን እምበር፡ መምስ ዘጋጥም ስምዒታት እንዳተቖራረጸ ዝተሓዝ መስርሕ ክኸውን ኣይግበኦን። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ድማ ጉዳይ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ኣብ ኣገደስቲ ሰነዳትን ፖሊሲታትን ናይ ሓደ ውደባ ኣገዳሲ ቦታ ዝወሃቦ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ነዚ ኣብ ዝምልከት፡ ኣብቲ ብጉባአኡ ዘጽደቖ ስኑድ መደብ ዕዮኡ ካብ ዘስፈሮ፡ “ምስ ዝዀነ ሃገር ዝህልወና ዝምድና ሓባራዊ ረብሓ ንምዕዋት ዝዓለመ እዩ። ብፍላይ፡ ምስ ጐረባብትና ሃገራት ዝህልወና ዝምድና ኣብ ሓባራዊ ዕብየትና ኣገዳሲ ግደ ክጻወት ስለ ዝኽእል፡ ልዑላውነት ሕድሕድ ብምኽባር፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሕድሕድ ብዘይምትእትታው፡ ንሰላምን ቍጠባዊ ዕብየትን ብሓባር ክንስርሕ ይግባእ።” ዝብል ዓንቀጽ ኣሎ። ኣብ መንጎ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን እዚ ሎሚ ናብ ውግእ ዓሪጉ ዘሎ ቅልውላው ክጅመር እንከሎ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሕድሮ ጽልዋ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ኤርትራውያን ናይ “ብኸመይ ኢና እንሕዞን እንዛመዶን”? ሕቶ ከቕርብ ጸኒሑ’ዩ። ዝተፈላለዩ ወገናት ከኣ ነዚ ሕቶ ከከም ሚዛኖም ክምልስዎ ጸኒሖም። ሰዲህኤ ብወገኑ ብመንጽርዚ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ዝተጠቕሰ ዓንቀጽ ተመርኲሱ፡ ክሕዞ ጸኒሑ። ናይ 21 ሕዳር 2020 መግለጺ ማእከላይ ባይቶኡን ናይ 3 ሓምለ 2021 ናይ ፈጻሚ ሽማግለኡ ኣዋጁን ድማ ነዚ ዘመልክቱ እዮም።
ኣብዚ ጉዳይዚ እንኽተሎ ኣተሓሕዛ ንዓወትና፡ ቀጻልነትናን ህዱእ ጉርብትናናን ወሳኒ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ክሳብ ክንድዚ ወሳኒ ስለ ዝኾነ ድማ ካብ ስምዒትን ሕዱር ቅርሕንትን ወጺእና ናይ ውልቀሰባት ስምዒታዊ መደረ ካብ ውድባውን መንግስታውን ትካላዊ መርገጻትን ኣለሊና፡ ዝያዳ ከኣ ናይ ሓባርና ብደሆ ኣነጺርና ክንሕዞ ይግበኣና። ምስ ትግራይ ነንረብሓና ክንብል ከነማዕብሎ ካብ ዝግበኣና “ሰላማዊ ጉርብትናን ተሓጊዝካ ምዕባይን” ሓደ እዩ። እዚ ከነሰስኖን ክንከናኸኖን ዝግበኣና እዩ። እቲ ኣብዚ ከይንበጽሕ ዓንቂጹና ዘሎ ናይ ሓባር ጸላኢ ጉጅለ ህግደፍ እዩ። ስለዚ ንዓኡ’ውን ተሓጋጊዝና ከነወግዶ ይግበና። ኣብዚ መስርሕ ነናትና ብልጫታት ስለ ዘለና፡ “እቲ ሓደ ኣብ ጉዳይ እቲ ካልእ ኢዱ ብዘእትወሉ” ቅኒት ዘይኮነ፡ እቲ ሓደ ናይቲ ካልእ “ሕጽረትን ጐደሎን ብዝምልኣሉ” ተቐራሪብናን ትካላዊ መልክዕ ኣትሒዝና ናይ ምውሳን ናጻነትናን ክብርታትናን ዓቂብና ክንመሓዞ መተካእታ የብሉን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክውላት ህግደፍ ኣብ መቓቕሮ
ብ ኣልኣዛር ወልዱ – ከም ሓደ ዝብላE Eንስሳ ዝሃድን’ሞ መሬት ስለ ዝወገሖ ድማ ነብሱ ክሓብE ዝጭነቕ ዝብI፡ ክውላት ድማ ብግስ ከይበሉ ተቓወምቲ Iና ትብል ኣርትፍሻላዊት መሸፈኒቶም ብምብላላ፡ Eንታይነቶም ካብ ግዜ ናብ ግዜ Eናተጋህደ መጽA። ብህዝቢ ናይ ዘይተኣማማንነቶም ዘይስገር ጸገም ብምዃኑ ድማ፡ ኣብ መንጎ ናይ ተቓዋምነት መጸውIOምን ጓሓሊ EላመOምን ተቓቒሮም ዝሕዝዎን ዝረግጽዎን ጠፊUዎም ዓንደፍደፍ ክብሉ ይርከቡ። Eንተኾነ ግን ’ዝተላEከ ነይፈርህ’ ከምዝበሃል፡ ክውላት ህግደፍ ብመሰረት ምብጽAOም Eንተድኣ ኤርትራዊ ተቓወምቲ ሓይልታት ኣዳኺሞምን ስልጣን ህግደፍ ድማ ከም ዝድልድልን ዝነብርን ጽIሮም፡ ኣብ ርEሲ’ቲ ዝኽስከሰሎም ዓስቢ፡ ናይ ስልጣን ቦታ ክሕዝኣልኩም’ዩ ናይ ምባል መብጽዓ ብህግደፍ ክልገሰሎም ከቢድ ነገር ኣይኮነን። ንሳቶም’ውን ልEሊ–Eዚ’ሞ Eንታይ ክንደግም ዘይብሉ ዓይነት ኣይኮኑን። Aብ ምምራሕ ናይዘን ተቓወምቲ Iና ባሃልቲ ውድባት ዘለዉ ባEታታት ፖሎቲካዊ ባሕርያት ምስ ንEዘብ፡ ምስ ሰበ–ስልጣን ህግደፍ ዝፈላሊ መሰረታዊ ዝኾነ መለለዪ ኣይንረክብን። Eቲ ኣብ ዝላዓለ ጽፍሒ ናይ ህግደፍ ዝነበረ’ሞ ሕጂ ኣብ ናይ ተቓውሞ መስርE ኣለኹ ዝብል መራሒ ፖሎትካዊ መርገጽ ክንግንዘብ ከለና፡ ሽግር ህዝብን ሃገርን ኣማEኪሉ ዝነቅል ተሪር ፖሎቲካዊ ኣመለኻኽታ ኣለዎ ንምባል ዘድፍር ኣይኮነን። Eኳድኣ Eቲ ናብዚ ሕጂ ዝርከቦ ዘሎ ኩነታት ዘብጽሖ ምኽንያት፡ Eቲ ናብ ህዝቢ ዝወርድ ዝነበረን ዘሎን ገደብ ዘይብሉ ግፍI ዘይኮነስ ንሱ ከም ሰብ ምስ መራሒ ህግደፍ (Iሳያስ) ውልቃዊ ዘይምቅዳው ዘስዓቦ ፖሎቲካዊ ምሕካል ካብ ምኻን ንላEሊ ዝምጠጥ ኣይመስልን።
ካብዚ ክውንነት
ቲ ከም ካልኣይ ብተማሳሳሊ ፖሎቲካዊ ጠባይ ዝልለ ባEታ ድማ፡ ላEለዋይ ናይ ተሓኤ ሰ/ባ መራሒ ኮይኑ ኣሎ። ተሓኤ ሰ/ባ ህግደፍ Aብ ስልጣን ካብ ዝመጽE ኣትሒዙ ንሃገራዊ ዘተ ክጽውEን ንኣEናዊ መድባት ህግደፍ ከቃልEን ክቃወምን ዝጸንሐ ውድብ ምዃኑ ንኹሉ ስውር ኣይኮነን። ይኹን Eምበር፡ ቅድሚ ገለ Eዋን ኣብ ሓደ ጽሑፍ ከም ዝረኣኽዎ፡ ውድብ ተሓኤ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ኣብ ውሽጡ ብIደ ስልኳ ናይ ግንባር ዝተጸፍየ ድልዱል ጉጅለ ከም ዝነበረ’ሞ፡ Eቲ ጉጅለ ስልጣን ብምሓዙ ድማ ኣባል ኣብ ሓድ–ሕዱ ክናጸ ከም ዝጸንሐን ብሰንኪ’ዚ ውድብ ከም ዝተዳኸመን Eዩ ዝEምት። Eዚ ነቒልና፡ ነዚ ዝካየድ ዘሎ Eንቅፋታትን ጸረ ሓድነታዊ Eዮ መንቀሊ ምኽንያት ክነለሊ ብዙሕ ዘጸግም ኣይመስለንን። ህግደፍ ድማ ነተን ዝሰግኣለን ውድባት ብውሽጠን ብደጊAን ጽUቕ ናይ መጥቃEቲ ወረራ ከካይደለን ክምህ ዘይብል ምዃኑ፡ ዘይሰማማዓሉ ዘሎ ኮይኑ ኣይስመዓንን።
ዚ ብመሰረት ኣካያይድU ብካልኣይ ደረጃ ጸረ ተቓዋምነት ዝልለ ኣካል Eምብኣር፡ Eቶም ናይ ቀረባ መሳርሕቱን ኣEሩኽቱን ብዛEብU ከEልሉ ከለዉ፡ ካብ ነዊሕ ግዜ ብናይ ግንባር Iደ ስልኳ ዝተኾርኮረ ነይሩ ኣብ ዝብል ኣረኣEያ’ኳ Eንተዘይበጽሑ፡ ብዘለዎ ስንኩፍ ባህሪ (ሕማም ስልጣን) ንድሒሩ ዝወርር ዘሎ ህግደፍዊ ሓባልነት ዝነጽግ ሕልና ይውንን’ዩ ዝብል Eምነት ኣይነበሮምን። ከም ውጽIቱ ድማ Eነሆ፡– 2
ቲ ኩልና ክንEዘቦ ዝጸናሕና ኩነታት ተቓውምቲ ውድባት ብሓፈሻ፡ Eቲ ዛጊልት ሳልሳይ ዓመቱ ኣቢሉ ኣብ ኣኼባ ሃገራዊ ምሕዝነት፡ Uቕባ ህዝቢ ንምፍራሰ ዝተወስደ ካብ ሓላፍነት ዝራሓቐ ስጉምቲ ድማ ብፍላይ፡ ንEንታይነት’ዚ ዝኸይድ ዘሎ ሓንከስ–ከስ ኣነጺሩ ከብርሃልና ዝኽEል መረዳEታ’ዩ። Eዚ ማለት ድማ፡ Eቲ ምሉE ህዝቢ ኤርትራ ብዓቢ ተስፋ ዝጽበዮ ዝነበረ መስርሕ ሃገራዊ ምሕዝነት ምስባርን ንውድባት ብወንጀል ምኽሳስን፤ ናይ ተ.ሓ.ኤ ሰ/ባ ፖሎቲካዊ ፕሮግራም ምጥሓስ፤ ተ.ሓ.ኤ ምብታን፤ ህግደፍ ትንፋስ ረኺቡ ከምብሓዲሽ ብዝሓየለን ዝረቐቕን ኣገባብ ላሕኲታቱ ዘዝልቐሉ መስኖታት ከወሃህድ Eድል ሃበ። ንህዝቢ ኤርትራ ንቐጻሊ ህልቀትን ማEሰርትን ስደትን ዝበየነ ርህራሄ ዘይብሉ ጨካን መቑሕ ክሳቐን ክበልን ዝገበረ ኩነታት፡ ስቕ-Iሉ ብሃንደበት ዘጓነፈ ነገር’ዩ ንምባል ፍጹም ኣየኽEልን። ኪዳን ድማ፡ ወየ–ድኣ ኩለን ውድባት ዘይነቕሓሉ ኣይመስላን ዘለዋ ’ምበር፡ ካብቲ ንምሕዝነት ዝተነጽፈሉ ፈንጂ ብዝተዓጻጸፍ ናይ መጥቃEቲ ፈተነ ከም ዝውርወረሉ ንማንም ግልጺ ከይኮነ ኣይተርፍን። Eዚ ካብ ኮነ፡ ክውሰድ ዘለዎ ተግባረ–መልሲ Eምብኣር፡–
ክውላት መጋበርያታት በብወገኖም፡ ህግደፍ ብህዝቢ ቅቡል ዘይምዃኑ ምሉ
ህግደፍ ብተቓወምቲ ውድባት ምዝራብ፡
ኽሊ ዘሪEካ ምስ ቦቖለ ጻህያይ Eንተዘየልጊስካሉ፡ Eንስሳ ናይ ገዛ ይኹን ናይ ደገ ከይበልO (ከየጥፍO) Eንተዘይተኻላኺልካሉ (Eንተዘይሓሊኻዮ)፡ Eክሊ ስለ ዝበቆለ ጥራይ ፍርያቱ ከትረክብ ማለት ኮንቱ ትጽቢት Eዩ። ኪዳን ድማ ናይ ኩሉ ደላይ ሰላንምን ዲሞክራስን ዝኾነ ኤርትራዊ መድሕን ኮይኑ ንኽዋሳE ኩሉ ክድግፎን ንምEዋቱ ክቃለስ ኣማራጺ ዘይብሉ ህያውነት’ኳ Eንተኾነ፡ ብቐጥታ ካብ ተቓወምቲ ውድባት ስለ ዝቖመ ግን፡ ንድሕነቱን ሓያልነቱን ውሑስ ንምግባር ቅድሚ ዝኾነ ነገር ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ውሽጠን ዘራEቲ (ጻህያይ) ናይ ህግደፍ ዘፍርዓ ግራውቲ ንኸይኮና ብድቂ ምጥንቃቕ ከድሊ’ዩ። E ብምሉE ዝሰማምEሉ ጉዳይ’ዩ። Eቲ ዘይሰማምEሉ ነጥቢ ግን ኣብ ምትክU Eዩ። Eዚ ዓይነት ፖሎቲካ ድማ Eቶም ቀንዲ ኣባላት ግንባር፡ ናይ ሎሚ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽE ኣትሒዞም፡ ኣገባብ ኣመሓዳድራU ምስ ህዝቢ ዘይጠዓዓም ምኻኑ ዘይክሕድዎ ሓቂ’ኳ Eንተኾነ፡ ህግደፍ መትካEታ ስለ ዘይብሉ ግን ይሕረድ ይቝረጽ ብዘየገድስ ብዝበሎን ዝወሰኖን ተማEዚዝካ ምኻድ፡ Eቲ ሓደ ምርጫ’ዩ ብምባል መልEኽቲ የምሓላልፉ። ህግደፍ ’ውን ንኣባላቱ ብናይ መንግስቶም ዘይቅኑE ምምሕዳር ብምEማኖም ከም ጌጋ ኣይቆጽሮን። ምኽንያቱ ንመተካEትU በብዝተቐልቀልዎ ግዜ ኣብ ምቕጻይ ብዘለዎ ክEለት ኣብ ርEሲ ምትEምማኑ፡ ኣባላቱ ካብ ውድEነታዊ ርትA–ክትE ንኽሃድሙ ካብ ላEሊ ዝወረደ ስሩE ታክቲክ’ውን Eዩ። ሕጂ’ውን ክውላት፡ ህዝቢ ከፊEዎ’ሎ ብምባል’ኳ Eንተቖዘሙ፡ ብተግባር ምስ ንርI ግን ንምሕዝነት ብዝካኣሎም ደቚሶም፡ ንኪዳን ድማ ብኹሉ ዓቕምን ዔይነትን ናይ መጥቃEቲ ወፈራ ኣዳኺሞም፡ ህግደፍ Eቲ Eንኮ መትካEታ ዘይብሉን ንኽነብር ዝተፈጥረን ጌርካ ንምቕራብ ዘይሰርሕዎ ነገር ኣሎ ንምባል ዝከኣል ኣይኮነን። Uኻን – ምEማን (ምምብርኻኽ) ኮይኑ ስለ ዝስመO፡ ብሓንጎሉ ዝተቐርጻ ለይትን ማዓልትን ዝግEራ ተጣበቕቲ ልሳናት (ዌብ ሳይታት) ፈጢሩ ምህላዉ ኩልና ንEዘቦ ዘለና ተርEዮ’ዩ። ኩሉ ዓይነት መሳርሒታት ከዘውትር ምኽኣሉ’ውን ዘገርም ነገር ኣይኮነን፡፡ ምኽንያቱ፡ Eቲ ካብ ዝፈረየን ዝደቐቐን ትሕዝቶ 3
መንግስቲ ኤርትራ
1. I
U ዝዛዘመ ገንዘብ ድኣ’ሞ ካብ ምክልኻል ስልጣኑን ምንዋሕ EድሚU ሓሊፉ ንምንታይ’ሲ ክጥቀመሉ። ብፍላይ ኣብዚ Eዋን’ዚ ድማ፡ ንተቓወምቲ ከዳኽሙ ይኸEሉ’ዮም ዝበሃሉ መሳርሒታት ምሽማት፡ Eቲ ዝላዓለ ተደላይነት ዘለዎ Eማም ህግደፍ ኮይኑ’ሎ። Eቲ ካብ ዘየለ ኣልIልካ ዓይንን ኣEምሮን ህዝቢ ናይ ምድፋን ስልቲ፡ ብቑል ክብል ካብ ሰብዓታት ዝተታሓሓዞን፡ ሓደ ካብቲ ኣብዚ ዝርከቦ ዘሎ ህይወት ዘብጸሖን ምሳርሒ Eዩ። ንኣብነት ዝኣክል፡– ሳያስ ምስ ጉጅልU ካብ ጀብሃ ክፍንጨል ከሎ፡ ዓማ ናየስላምን ንህዝቢ መታሕት Eምበር ንሕዝቢ ከብሳ ዘይትሕለቕ ሓራዲት ውድብ Eያ ኣብ ርEሲ ምባሉ፡ ኣነ ንከበሳውያን ምEንታኹም Eየ ዝቃለስ ዘለኹ ብዘስምE ፕሮፖጋንዳ ኣብ ጎነይ ተሰለፉ ክብል ቆዝመ።
ብሰብዓን ሽድሽተን ካብ ህ.ሓ.ሓ.ኤ ክፍንጨል ከሎ፡ ሳበ ሃገራዊ ኣይኮነን ክብል ነጋሪት ሃረመ።
ጸኒሑ፡ ውድባት ኤርትራ ብዘይካ ህዝባዊ ግንባር ኩለን ሓምሻይ መስርE Eየን ክብል ቀለመን።
መጋበርያታት
ዚ ሕጂ ከጸይፍ ይኽEል’ዩ ተባሂሉ ከም ሓድሽ ዝፍኖ ዘሎ ዘመተ ድማ ብኣፍ መጋበርያታት ኣቢልካ ምግዓር ምናልባት ሰማI ኣEዛን ደኾን ይረክብ ብምባል Eንተዘይ ኮይኑ፡ ዝኣረገ ቋንቋ ናይ’ዛ ናይ ሕጂ ህግደፍ’ዩ። ክዉላት ልሳናት ድማ፡– ስሙር ናይ ህዝቢ ኣድህቦ ካብቲ ከርሲ ነገር ንምልጋስ ብሓደ ሸነኽ፡ ምስ ህግደፍ ዝምድና የብልናን ንምባል ድማ ንገለ ሰበ ስልጣን ናይዚ ጨኳኒ ስርዓት ብዘርI ኣልIልካ ምጽራፍ ኣብ ምቅላE ህግደፍ ግደ የበርክቱ Aለዉ ዝብል የዋህ Eንተረኸቡ ንምድንጋር ክፍትኑ ንEዘብ። ህግደፍ Eዚ ዘሰክፎም Eንተዝነብር ንኣስታት ሳላሳን ሓሙሽተን ዓመታት Iሳያስ ኣብ ናይ ምምራሕ ቦታ ኣይምሃለወን። Eዚ ሎሚ ንህግደፍ ዝለከመ ብምምሳል ንህልዊ ሽግራት ህዝብናን ህጹጽ ናይ ኣድሕኑ ጸዋIቱ ንጎኒ ብምዝላል ኣቕልቦታት ኣብ ክንዲ ናብ ቁምነገር ናብ ጓል–ነገር ንምዝንባል ዝEየ ዘሎ ናበይ ንምብጻሕ ንዝብል ድማ፡ ባህሪ ህግደፍ ጽቡቕ ግይሩ ንዝፈልጥ ዘዳድዮ ነገር ኣይኮነን። ካብዚ ክውላት ልEኽቶና Iሎም ሒዘሞ ዘለዉ ግስሩጥ ሃበስ ቀድስ ’ውን ህዝብና ዝረኽቦ ረብሓ ብፍጹም የብሉን። ከም ኣድላይነት ዘለዎ ጉዳይ ገይሩ ርIዎ’ውን ኣይፈልጥን። ብኣንጻሩ ህዝቢ ንሰበ ስልጣን ህግደፍ ዝጸልOም፡ ብዘርዘይኮነስ በቲ ኣብ ርOም መበቆሎም EሲU ዝፍጽምዎ ዘለዉ ግፍI Eዩ። (ክውላት ልሳናት) ህግደፍ፡– ብሰንኪ’ቲ ብጸቢብነት ዝቦኽኮኸ ትምክሕቲ ብዝተቕየሶ ኣመለኻኽታOም ክንደይ ከየድህብሉ’ምበር፡ ህዝቢ ኤርትራስ Eዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ካብ ዝሰግሮን ንሰብ ብሰብነቱን ጠባያቱን ጥራይ ካብ ዝግምግሞን መዋEላት ሓሊፉ Eዩ። Eቲ ካብ ጫፍ ቃሩራ ክሳብ ጫፍ ደንካልያ ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ኣቋቕማU ኮነ ዝምድንU ምስ ጎረባብቲ፡ ኣብ ሓመድ፤ Eምኒ፤ ገረብ ጥራይ ዝተደኰነ ኣይኮነን። ብዓጽመ–ስጋ ዝተነድቀ ድልዱል ዝምድና ካብ መዋEላት ዝመስረተ ህዝቢ Eዩ። Eዚ ብሕሉፍ ብህረራ ደረቱ ስሒቱ ’ኤርትራውያን ኣይኮኑን’ Eናበለ ዘህተፍትፍ ዘሎ ግEዙይ ኣተሓሳስባ ዘመልክቶ ነገር Eንተሎ ድማ ነቲ ትኽክለኛ ኣከዋውናን ባህርን ህዝቢ ኤርትራ ብልክE ንምግንዛብ ባህርያዊ ተኽEሎ ዝማሕደጎ ብምዃኑ’ዩ። Eዚ ህዝቢ’ዚ Eምብኣር፡ ኤርትራ ከም ሃገር ምስ ተኸለለት ብሰፈራ ወይ ብምጥያስ ናብቲ ቦታ ክቕመጥ ዝተሰደ ኮፍ-Eረ ዘይኮነስ፡ Eቲ ናይ ገዛEቲ ናይ Eንታይ ግደይ ናይ ዶብ ወደቓ’ዩ፡ ኣብ ልEሊ ’ቲ ነባርን ሓደን ዝኾነ ህዝቢ 4
Eታ Eዚ ዓይነት ህዝቢ ዘለዋን ምስ ሱዳን፤ Eትዮጵያ፤ ጅቡቲ፤ ብመሬታን ብህዝባን Eትራኸብ Eትዛመድን ሃገር Eምበር ብካብዚ ወጻI Eትልለ ኤርትራ የላን። ናይዚ ኣህዛብ’ዚ ኩነታት ልUል ኣቕልቦ ዝሃበ ፍታሕ ድማ’ዩ፡ ኣብቲ ዞናታት ዘትኣማምን ሰላምን ርግኣትን ህያው ዝገብሮ።
ቲ ዝገርም ግና፡– ገለ ካብ–ዘን ዌብ ሳይታት ፡ ናይ ሓድ–ሕድ ምጥርጣርን ምፍንፋን ሕንዚ ምዝራE ከም Eላማ ዝሓዘO ኣለዋ። ኣብዚ ዘለናዮ ዘመንን ዓለምን ንወድ–ሰብ መለከIU፡ ኣተሓሳስብUን ተግባሩን ከንሱ፡ መበቆሉ ብምልዓል ከም ሓደ ዓቢ ኣበሳ ከቕርባ ይረኣያ። ወየ–ድኣ ’ዘበን ውበ ዝጸመመት Eዝንስ ውበ Eናበለት ትነብር’ ከም ዝበሃል ብሕሉፍ ትምክሕቲ ዝሰረጸ ሕማም ሓንጎል ኮይኑ Eምበር፡ Eቶም ናይ ዘርEን መብቆልን ኣፍራሲ ኣረዳድኣ ዝፈጠሩ ደቀባት ባሃልቲ መሳፍንቲ’ኳ፡ ባEላቶም ካብዚ ዓንኬል’ዚ ወጺOም ደምብር ሰጊሮም ምስ መሳፍንቲ ከምኣቶም ዝዋሰቡን ዝዋለዱን ምንባሮም ኩሉ ዘይዝንግO ነገር’ዩ። ኣብተን ዝማEበላ ሃገራት ኣውረፓ ’ውን ገና ክሳብ’ዚ ግዜ ንጉሳውያን ቤተሰብ ካብ ሃገሮም ወጺOም ምስ ንጉሳውያን ከምኣቶም ዝዋሰቡ ዝፋረዩን ብዘርOም ድማ ዝኾርUን ምኻኖም ንማንም ኣብ ኣውረፓ ዝቕመጥ ብሩህ’ዩ። ኣብ ውሽጢ’ዚ ኣውረፓዊ ብዙሕ ናይ ዘርI ፍልልይ ዘይረኣየሉ ሕብረተ–ሰብ ተቐሚጥካ፡ Eዛ ገና ኣብ ሓንጎል Eኒ ከማይ በሰላ ዘቕመጠት ዘርI ጠቀስ ቁስልስ፡ ስማ ኣልIልካ ደጋጊምካ ብምቕንዛው ኮን ደኾን ነቲ ካብ ህግደፍ ዳርጋ መብዛሕትU ልቡ Eናሸፈተ ዝመጽE ዘሎ ህዝቢ፡ ጨዳዳት ፈጢራ ንጥቐሚ ህግደፍ ትዓዪ ትኸውን ብዝብል፡ ንሓደ ካብ ትግራ’ዩ ተወሊዱ ክኒU’ባ፡ ብምባል ከም ሓደ ዓቢ ጽያፈ ገርካ ንምቕራብ ብዘይ Eርፍቲ ክንቅዉ ንርI።
መጻ
ዞም ብመበቆል ንኽቋሸሹ ተመሪጾም ዘለዉ ሰባት Eምብኣር፡– Eቲ ሓቂ ከምU ድዩ ብኣንጻሩ ንAOም ዝተርፍ ኮይኑ፡ ቅድሚ ምስ ጸላI ምትሕንናቖም ይኹን ድሕሪU ኤርትራዊ ዘብል ረቛሒታት ዝለበሱ’ዮም:: ማንም ከሕድጎም ከኣ AይክEልን። ጥUይ ሓንጎል ብተግባሮም ክኸሶም ከሎ ብራሲስታዊ ኣተሓሳስባ ዝተላEጠጠ ኣረጊት ሓንጎልን ብኣነው’ን ይፈልጥ’የ ዋEላ ጌርኩም ቦታ ሃቡኒ ዘስምE ዓበድበድ ዝተወርሰ መንፈስ ኣብ ትውንኖ መርበባት ምጽሕታር ዘገርም ተርEዮ ከይከወን ይኸEል። በዚ ይኹን በቲ ግን Eዚ ዓይነት ፍንፉን ተግባራትን ጽሑፋትን ብፍላጥ ድዩስ Eርጋን ሓንጎል ዝፈጠሮ ጽላለ ብዘየገድስ ንኣገልግሎት ህግድፍ Eንተዘይኮይኑ ንተቓውሞ ዘበርክቶ ፋይዳ የሎን። ኤርትራ ድማ ብዙሓት ካብ ሱዳን፤ Iትዮጵያ፤ ጅቡቲ፤ ሶማልያ፤ ዓረብ፤ ጥልያን፤ ወ.ዘተ. ተወለድቲ ምEንቲ ነጻነታ በጃ ከምዝወደቑ፡ ብዘይካ ’ቶም ወትሩ ምጋብርያታት፡ ብሰንክዚ ድማ ካብ ቃልሲ ህዝቢ ማሕዲጎም ዝነበሩ Eንተዘይኮይኑ ዘይፈልጥ የልቦን። I ነባሪ ስርዓት ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡– ንኸምዚ ዓይነት ራሲስታዊ ኣተሓሳስባ ዘይጻውርን ዘየፍቅድን ከም ዝኸውን ብዚ ኣጋጣሚ ንምሃንድሳት ፍልልይ ከረጋግጸሎም ይፈቱ። Eቶም ኩሎም ተውላዶ ይኹኑ ተቕማጦ ኤርትራ ክኣ ብዘይ ኣፈላላይ ብታሪኾም መብቆሎም ኮሪOም ዝነብሩላ ሃገር ክትከውን ምኻና ጥርጥር የልቦን።
ክውላት ህግደፍ፡
ገለ ካብ
ንኣብነት ሓደ ካብኣቶም፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2144


text:
ከምዚ ዓይነት ተረሳዒ ህሞት ዘሻቕል ነገር እዩ።
ምኽንያቱ ዘጋጠመ ነገራት ፍጹም ኣይዝከረክን ማለት እዩ።
ዋላ እውን ከይደቀስኪ ከለኺ።
ምናልባሽ መሓዙትኪ ዘጋጠመኪ ኩነታት ይፈልጣ ይኾና።
መጀመርያ ንዓተን ሕተትየን።
ደሓር ናብ ሓኪም ክትከዲ ይግባእ።
ሓሚምኪ ከይትህልዊ ክትርኤኪ ትኽእል እያ።
ዝኾነ ሰብ ዕጸ-ፋርስ ኣብቲ ትሰትይሉ ዝነበርኪ ብርጭቆ የእትይሉ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መብዝሕትኡ ግዜ እዚ ነገር „K.O.-Tropfen“ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ዝኾነ ጣዕሚ ወይ ሽታ የብሎምን።
ኣብ ትሰትይዮ ነገር ሓቢኦም የንጥቡልኪ።
ሓይልኺ ይደኽመኪ ነብስኺ ክትኣልዪ ኣይትኽእልን ወይ ዝለመስኪ ኮይኑ ይስመዓኪ።
ድሒሩ እውን ናይ ምዝካር ሃጓፍ ወይ Filmriss የጋጥም።
ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምስ ሓኪምኪ ክትዛረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ናብ ኣማኸርቲ ትካል ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እውን ክትሰደኪ ትኽእል ኢያ።
ዘጋጠመ ነገር ዘይምፍላጥ ከሻቕለኪ ይኽእል እዩ።
ስለዚ ሓገዝ ድለዪ።


text:
ኣብ መላእ ዓለም ቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 403,000 በቲ ቫይረስ ዝተታሓዙ ድማ ልዕሊ ሸውዓተ ሚሊዮን ሰባት ምብፅሖም ማእኸል ምርምር ቫይረስኮሮና ጆንስ ሃፕኪንስ ዩንቨስቲ ገሊፁ።
ኣሜሪካ ብብዝሒ ቁጽሪ በቲ ቫይረስ ዝተታሓዙ ኣስታት ክልተ ሚሊዮን ሰባት ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 110,000 ኣብ ዓለም ቅድሚት ክትስራዕ ከላ ብሪጣንያ፣ ብራዚልን ጣሊያንን ብብዝሒ ሞት ካብ ካልኣይ ክሳብ ራብዓይ ይስዕባ ኣለዋ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ መላእ ኣሜሪካ ብሰንኪ ሞት ኣፍሪቃዊ ኣሜሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞ ሰልፍታት ዝተሳተፉ ሰባት ምርመራ ኮቪድ-19 ክገብሩ ሰበስልጣን ይፅውዑ ኣለው።
ኣማሓዳሪ ኒውዮርክ ከምኡ'ውን መራሕቲ ከተማታት ኣትላንታ፣ሳን ፋራንሲስኮን ሲያትልን ሰባት ክምርመሩ ፀዊዖም።
ከተማ ኒውዮርክ ሎሚ ሶኑይ ፈላማይ ደረጃ ስጉምቲ ዳግማይ ምኽፋት ኣብ ዝወሰደትሉ እዋን ኣስታት 400,000 ሽሕ ሰባት ናብ ስርሖም ክምለሱ ትፅቢት ይግበር።ሰራሕተኛታት ህንፀት፣ፋብሪካታት፣ኣከፋፈልቲ ኣቑሑ፣ከምኡ እውን ገለ ትካላት ንግዲን ናብ ስራሕ ይምለሱ ኣለው።
ኣሽሓት ናይታ ከተማ ኣብያተ መግቢ ግን እንተወሓደ ክሳብ መወዳእታ እዚ ወርሒ ምዕፃዎም ክቕፅል እዩ።


text:
ኣህጉራዊ ትካል ንሕርሻዊ ምዕባለ ዝተባህለ ትካል፣ ንኤርትራ ናይ 17.28 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝገበረላ ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ከተማ ሮማ ዝተመሓላለፈ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ነኣሽቱ ጽላታት ምህርቲ ሕርሻ ዝውዕል ሓገዝ ብሚኒስትሪ ሕርሻ ክሳለጥ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
በዚ ዝተዋህበ ሓገዝ፣ ልዕሊ 81 ሽሕ ኣብ ገጠራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጠቐምቲ ከምዝኾኑ እቲ ትካል ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣመልኪቱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኤርትራ ርኡይ ቁጠባዊ ጸገም ኣጋጢሙሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ናይ ዓበይቲ ሰበስልጣናት መንግስቲ ኤርትራ ኢድ ኣለዎ ተባሂሉ ዝጥርጠር ካብ ሱዳንን የመንን ዝተበላሸወ መግቢ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ከምዝጸንሐ በብእዋኑ ተገሊጹ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ንነዊሕ እዋን ኤርትራ ብመግቢ ርእሳ ክኢላ’ያ ክብል ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ ነዚ ሓገዝ ዝቕበል ዘሎ።
ኣህጉራዊ ትካል ንሕርሻዊ ምዕባለ፣ ካብ 1995 ኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ሽዱሽተ ዓበይቲ ፕሮግራማት ከምዘሳለጠን ብሓፈሽኡ ናይ ልዕሊ 73 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዘበርከተን ሓቢሩ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንናይ ጳጳሳዊ ማሕበረሰብኣዊ ስነ ምርምር ተቕዋም ሰለስተ ሓደስቲ ተራ ኣባላት ክምዝሰመዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ። እቶም ዝተሰምዩ ኣካላት ማሪዮ ድራጊን ፐድሮ ሞራንደ ኩርትን ኮንኩረ ኣደቶኩንቦን ክኾኑ እንከለዉ፥ እቶም ስለስተ ሓደስቲ ተራ ኣባላት ናይ ጳጳሳዊ ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ስነ ምርምር ተቕዋም፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ማሪዮ ድራጊ ናይ ኤውሮጳ ማእከላዊ ባንኪ ቤት ኣቦ መንበርን ኣብ ቺለ ናይ ካቶሊካዊት መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ማሕበራዊ መምህር መድሮ ሞራንደ ኩርትን ኣብ ናይጀሪያ ናይ በኒን መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ማሕበራውን ስነ ሰብእን መምህር ኮኩንረ ኣአቶኩንቦ ኣግቦናአን ኤግሃፎናን ከምዝኾኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ቤት ጽሕፈት ዕለት 10 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሩ።
ማሪዮ ድራጊ
ዕለት 13 መስከረም 1947 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ሮማ ዝተወልዱን ሮማ ኣብ ዝርከብ ላ ሳፒየንዛ መንበረ ጥበብ ብስነ ኤኮኖሚ መጽናዕቲ ተመሪቖምን ኣብ ማሳቹስት ናይ ስነ ዕደ ጥበብ ምርምር መንበረ ጥበብ ሊቕነት ኣመስኪሮም ኣብ 1981 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ፊረንዘ ከተማ ኣብ ዝርከብ ኣብ ቸሳረ ኣልፊየሪ መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ኤኮኖምን ናይ ስነ ባጠራ ፖለቲካን ተራ መምህር ኮይኖም ከምዘገልገሉን ደሓር እውን ኣብ ናይ ኢጣሊያ መንግስቲ ናይ ኤኮኖምን ቁጠባ ጉዳይ ሚኒ. ጠቕላሊ ዋና ኣመሕዳሪ ከምዝነበሩን ካብ 2005 ዓ.ም. ክሳብ 2011 ዓ.ም. ናይ ኢጣሊያ ባንኪ ቤት ኣመሓዳርን ካብ 2006 ክሳብ 2011 ዓ.ም. ናይ ኤኮኖሚ ናይ ምርግጋእ ኣማኸርቲ ኣቦ መንበርን ክሳብ 2019 ዓ.ም. ናይ ኤውሮጳ ማእከላዊ ባንኪ ቤት ኣቦ መንበር ክዮኖም እውን ከምዘገልገሉን ኣብ ስነ ኤኮኖምን ስነ ባጠራን ዝተፈላለዩ ናይ መጽናዕትን ስነ ምርምርን መጽሓፍቲ ዝደረሱ ምዃኖም የመላኽት።
ፐድሮ ሞራንደ ኩርት
ኣብ ላቲን ኣመሪካዊት ሃገረ ቺለ ናይ ጳጳሳዊ ካቶሊካዊት መንበረ ጥበብ ነበር ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ መምህርን ዕለት 3 ነሓሰ 1948 ዓ.ም. ዝተወልዱን ኣብቲ መንበረ ጥበብ ብስነ ማሕበረሰብኣዊ ስነ ምርምር ዝተመረቑን ኣብ ጀርመን ፍረደሪኽ ኣለክሳንደር ዘኤርላንገን ኖሪምበርጋን መንበረ ጥበብ ብስነ ማሕበረሰብኣዊ ስነ ምርምር ሊቕነት ዘመስከሩን ካብ 1987 ዓ.ም. ክሳብ 1990 ዓ.ም. ናይ ቺለ ጳጳሳዊ ካቶሊካዊ መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ተቕዋም ሓላፍን ካብ 1990 ዓ.ም. ክሳብ 1995 ዓ.ም. ናይቲ መንበረ ጥበብ ዓቢይ ሓለቓን ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ተቕዋም ኣቦ መንበርን ካብ 1995 ዓ.ም. ክሳብ 2014 ዓ.ም. ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ተቕዋም ኣቦ መንበርን ኣብዚ እዋን’ዚ ልሂቕ ናይቲ መንበረ ጥበብ መምህር ከምዝኾኑ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ዝተፈላለዩ መጽሓፍቲ ኣብ ስነ ማሕበረሰብኣውን ባህልን ሃይማኖትን ኣባይቲ ስድርን ኣብ ማዕቅፍ ላቲን ኣመሪካ ዓሚይቕ መጽናዕቲ ዘካየዱን ዝተፈላለዩ ኣብ ስድራ ቤትን ኣብ ናይ ላቲን ኣመሪካን ባህሊ ዘማእከሉ መጻሕፍቲ ደራሲ እውን ከምዝኾኑ የመላኽት።
ኮኩንረ ኣደቶኩንቦ ኣግቦንታኤን ኤግሃፎና
ፕሮፈሰር ኮኩንረ ኣደቶኩንቦ ኣግቦንታኤን ኤግሃፎን ዕለት 1 ጥቅምቲ 1959 ዓ.ም. ኣብ ሎንደን ዝተወልዳን ኣብ ከተማ በኒን መንበረ ጥበብ ብስነ ታሪኽ ምርቕትን ኣስዒበን እውን ብስነ ጥበብ ዝለዓለ መደብ ምረቓ ኣጠናቒቐን ብስነ ጥንታዊ ስነ ምርምርን ስነ ሰብእን ስነ ምርምር ኣብ ናይጀሪያ ኢባንዳ መንበረ ጥበብ ምርቕትን ኣብ በኒን መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ማሕበረሰብኣውን ስነ ሰብእን መጽናዕቲ መምህር ኮይነን ክሳብ 1992 ዓ.ም. ኣገልጊለንን ካብ 2009 ዓ.ም. ክሳብ 2013 ዓ.ም. ናይ ስነ ማሕበረሰብኣውን ስነ ሰብእን ተቕዋም ሓላፊትን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ካብ 2012 ዓ.ም. ክሳብ 2019 ዓ.ም. ተቐባልነት ናይ ዘለዎ ናይ ዘላቒ ምዕባለ መፍትሒ ኣቕራቢ መረብታዊ ርክብ ዋና ኣመሓዳሪት ኮይነን ከምዘገልገላን ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ዝተፈላለዩ ናይ ስነ ምርምር መጽናዕቲ መጻሕፍቲ ነገልግሎት መንበረ ጥበባት ዝደረሳን ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ናይጀሪያ ንግድ ጸረ ሰብ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ናይ ስነ ምርምር ማዕቅናት ኣብ ምቕራብ የገልግላ ከምዘለዋ ኣፍሊጡ።


text:
ቐዳማይ ክፋል! ኢቫን ቫሲሊየቪች ሞይሲየቭ (ብሕጽር ዝበለ ኣጸዋውዓ ወይ ሳጓ ድማ ቫንያ) ብ1952፣ ቮሎንቲሮቭካ ኣብ ዝተበሃለት ሓንቲ ቁሸት ናይ ግዝኣት ሞልዳቪያ (ኣብቲ እዋንቲ ኣካል ሕብረት ሶቭየት ዝነበረት) ካብ ኣመንቲ ስድራቤት ተወሊዱ። ኣብ ሕዳር 1970 ድማ ከም ኩሉ ዜጋ ሕብረት ሶቭየት፣ ናይ ክልተ ዓመት ሃገራዊ ኣገልግሎቱ ንምፍጻም ናብ ሰራዊት ሕብረት ሶቭየት ተጸንቢሩ። ካብታ ናብ ሰራዊት ዝተጸንበረላ ሰዓት ጀሚሩ ድማ ብሰንኪ እምነቱ ካብ ዝተፈላለዩ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ናይ ፖለቲካ መምሃራንን ከቢድ ዝኾነ ስደት ከጋጥሞ ጀመረ።
ቫንያ እምነቱ ንክሓድግ ብዝተፈላለዩ መስገድላትን ብኸቢድ ጸበባን እኳ እንተሓለፈ ንሱ ግና ኣብ እምነቱ ጸንዐ። ኣብ መወዳእታ ድማ ሓምለ 16/1972 ገና ወዲ ዕስራ ዓመት መንእሰይ ከሎ፣ እምነቱ ብሓይሊ ንከኽሕድዎ ክቕጥቅጥዎ ከለዉ ብሰንኪ ዝወረዶ ከቢድ ማህሰይቲ፣ ክሳብ ሞት እሙን ብምዃን ናይ ህይወት መስዋእቲ ከፊሉ ካብዛ ዓለም ሓሊፉ። ድሕሪ ሞቱ፣ መንግስቲ ሕብረት ሶቭየት “ኣብ ባሕሪ ጥሒሉ ሞይቱ” ዝብል መግለጺ እኳ እንተሃበ፣ ሬሳኡ ብክኢላታት ኣብ ዝተመርመረሉ ግዜ ግና ኣብ ከባቢ ልቡ ሽዱሽተ ግዜ ብስሕለት ተወጊኡ፣ ርእሱ ኣብ ክልተ ቦታ ተፈጊኡ፣ ኣእጋሩን ሕቖኡን ብኸቢድ ተቐጥቂጡ፣ ኣብ ኣፍልቡ ድማ ብሓዊ ነዲዱ ተረኽበ። ስለዚ ድማ፣ ሞት ቫንያ ኮነ ኢልካ ብዝተገብረ ጎነጽ ዝስዓበ እምበር ኣብ ባሕሪ ብምጥሓሉ ዝሰዐበ ከም ዘይነበረ እቶም ሬስኡ ዝመርመሩ ክኢላታት ከይተረፉ ብግልጺ ሓበሩ። እዚ ዝስዕብ ምስክርነት እምበኣር፣ ቫንያ ቅድሚ ሙማቱ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ኣቢሉ ኣብ ግንቦት 02-12/1972 ብዕረፍቲ ናብ ዓዱ መጺኡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኣብታ ኣብ ዓዱ እትርከብ ንእሽቶ ናይ ባፕቲስት ቤተክርስትያን ኣብ ማእከል ጉባኤ ዝሃቦ ናይ ምስክርነት ቃል ኮይኑ፣ ዤሉዋክ ብዝተበሃለ ሓደ ሓው ኣብ ቴፕ ተሰኒዱ ዝጸነሐ እዩ።
ኣብ ኣሃዱአይ ምስ በጻሕኩ፣ ዝጽልየሉ ቦታ ከናዲ ጀመርኩ። ክሳብ ሰዓት ዓሰርተ ቅ.ቀ. ነጻ ዝኾነት ሓንቲ ክፍሊ ከም ዘላ ድማ ኣስተውዓልኩ። ኣብ ግዜ ቀትሪ ሓደ መኮንን ኣብኣ ይሰርሕ እኳ እንተነበረ ንሱ ክሳዕ ዝመጽእ ግና፣ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ነታ ክፍሊ ዝጥቀመላ ዋላ ሓደ ሰብ ኣይነበረን።ፊስካ ናይ ወተሃደራት ሰዓት ሽዱሽተ ናይ ንግሆ እያ ትንፋሕ። ስለዚ ኣነ ክዳውንተይ ተኸዲነ ክሳዕ ግዜ ቁርሲ ዝኣክል ንኽጽሊ ናብታ ክፍሊ ከድኩ። እቶም ወተሃደራት ኣካላቶም ድሕሪ ምውስዋስ፣ ኣብ ወተሃደራዊ ሰልፊ ተሳተፉ። ኣነ ግና ንኽልተ ሰዓታት ጸሌኹ። ኣብ ገለ እዋናት ክጽሊ ከለኹ ሰዓተይ ስለዘይርኢ ናብ ቁርሲ ደንጕየ ዝምጻእኩሉ ግዜ’ውን ኔሩ።ብኸምዚ ድማ ክልተ ኣዋርሕ ሓለፋ። ብድሕርዚ ግና ንጎይታይ ዘለኒ እሙንነት ዝፍትን ነገረ ኣጋጠመኒ። እግዚኣብሄር ከኣ እንታይ ክገብር ከም ዘለኒ ኣርኣየኒ። ኣብ ወጋሕታ፣ ሰዓት ሓሙሽተ ተንሲአ ክሳዕ ሰዓት ትሽዓተ ናይ ንግሆ ጸሌኹ። ሰዓት ትሽዓተ ምስ ኮነ፣ ናብቲ ወተሃደራዊ ሰልፊ ንኽጽነበር ብታህዋኽ ከድኩ። ኣብኡ ምስ በጻሕኩ ኩላቶም ደልዮም ስኢኖምኒስ ክጽበዩኒ ጸንሑኒ። ጸብጻብ ምኽንያት መደንጎይአይ ከኣ ነቲ ተረኛ መኮንን ከም ዝህብ ተገብረ። ንሱ፣ ኣነ ኣማኒ ከም ዝኾንኩ ድሮ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ነበረ። እቲ ሜጀር ናብቲ ወተሃደራዊ ሰልፊ ንኽጽንበር ኣዘዘኒ እሞ፣ ክቕጻዕ ምዃነይ ድማ ሓበረኒ። ክልቴና ከኣ ዘረባና ኣብቲ ሜዳ ቀጸልናዮ።
እቶም ወተሃደራት፣ ወተሃደራዊ ታዕሊም ይወስዱ እኳ እንተነበሩ ኣነ ግና ምስቲ መኮነን ብዛዕባ ካልእ ጉዳይ እዛረብ ነበርኩ። ንሱ እምነትይ ንኽሓድግ እዩ ደልዩኒ። ናብተን ባራካታትና (ገዛውቲ ናይ ወተሃደራት) ምስ ተመለስና ናብቲ ተረኛ መኮነን ወሰዱኒ እሞ ኣብኡ ብዙሓት መኮንናት ኮይኖም ተዛረቡኒ። ኣብ መወዳእታ ድማ መቕጻዕቲ ወሰኑለይ። መቕጻዕተይ ከኣ ምሉእ ለይቲ ክሰርሕ ነበረ። ስርሐይ፣ ብሓጎስ እናዘመርኩን እናጸሌኹን ተታሓሓዝክዎ። እቶም ወተሃደራት፣ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክወስዱ ከለዉ ንዓይ ግና ምድሪ-ቤት ናይተን ባራካታት ከም ዝሓጽብ ገበሩኒ። እተን ባራካታት ሰፋሕቲ እየን። ብሳምናን ስኮፓን ጌረ ድማ ሓጸብክወን። ንዝኣዘዙኒ ኩሉ ብዘይተቓውሞ፣ ብሓጎስ ተቐበልክዎ። እቶም መኮንናት ድማ ነዚ ኣስተውዓሉሉ። ስለዚ፣ ልክዕ ክሓጽብ ምስ ጀመርኩ ሓደ ድሕሪ ሓደ ክጽውዑኒ ጀመሩ። ኣብ መወዳእታ ድማ ናብቲ ዝለዓለ ኣዛዚ፣ ማለት ኣዛዚ ክፍለ-ሰራዊት ተጸዊዐ ከድኩ። ኣብኡ ድማ ምክትል ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ረኸበኒ እሞ ንሰለስተ ሰዓታት ዝኽውን ተዘራረብና። ኣብቲ መጀመርታ ዓው ኢሉ ክጭድር እኳ እንተጀመረ ጸኒሑ ግና ኣቋረጾ።
ገለ ቁሩብ ቃላት ክዛረብዶ መፍቀድካለይ?” ክብል ሓተትክዎ። ንሱ ድማ ድሮ ሓሳበይ ቀይረ ዘለኹን ዝተቐበልክዎን መሲልዎ ኣፍቀደለይ። ኣነ ከኣ “ንኸንቱ ኢኻ እትጭድር ዘለኻ፣ ብምጭዳርካ ገለ እኳ ክተሰንብደኒ ኣይትኽእልን ኢኻ።” በልክዎ። ብድሕሪዚ ክልተ መንበር ብምምጻእ ኮፍ ንኽብል ዓደመኒ። ከምቲ ናይ መጀመርያ እናጨደረ ምዝራብ’ውን ገደፎ። ኣብ መወዳእታ ድማ ዋላ ሓንቲ ዝግበር ከም ዘየለ ስለ ዝኣመነ ገዲፉነ ከደ።ብድሕርዚ ናብ ካልእ ኣሃዱ ተቐየርኩ። ኣብኡ ድማ ሓደ ኮሎኔል ንምሉእ መዓልቲ ተዛረበኒ። ድሕሪ ዕስራ መዓልቲ ከኣ 500 ኪ/ሜ ናይ ትምህርቲ ምምራሕ መኪና ርሕቀት ስለዝሸፈና፣ ማለት ምምራሕ መኪና ስለዝመሃሩና ናብ ከተማ ከርች ሰደዱና።
ኣብኡ ድማ ክፍትኑኒ ጀመሩ። ኣብታ ናይ መጀመርታ ፈተና፣ ንሓሙሽተ መዓልታት ዋላ ሓንቲ ዝብላዕ ኣይሃቡንን። “ሓሚምካዶ ትፈልጥ?” ክብሉ ሓተቱኒ። ኣነ ከኣ “ኣይፋሉን፣ ውሽጢ ናይ ሆስፒታል እንታይ ከም ዝመስል እኳ ርእየዮ ኣይፈልጥን” ክብል መለስኩሎም። ኣብተን ሓሙሽተ መዓልታት ምናልባት ክሓምም እዩ ኢሎም ተጸብዮምኒ ኔሮም ይኾኑ፣ ኣነ ግና ኣይሓመምኩን። እታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ብዘይ ገለ ጸገም ሓለፈት፣ እተን ዝተረፋ መዓልታት’ውን ከምኡ። ክብሪ ንኣምላኽ ይኹን!! ስለዝጸሌኹ ኣይሓመምኩን። ናይ ራጂ መርመራ ገብሩለይ፣ ሕማም ዝበሃል ከኣ ኣይተረኽበንን። ስለዚ ነጻ ገደፉኒ። እቶም መኮንናት ብዛዕባዚ ምስ ፈለጡ “መግቢ ይብላዕ ንግደፎ፣ እንተዘይኮይኑ ግና፣ ብጥሜት ምስ ዝመውት፣ ኣብ ዓይኒ ጥርጣረ ክንእቱ ኢና” በሉ። ኣብተን ሓሙሽተ መዓልታት፣ ኣብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ይኹን፣ ኣብቲ ናይ ምረሻ ደርፊ (ክምርሹ ከለዉ ዝደርፍዎ ደርፊ) ኣይተሳተፍኩን።ብድሕርዚ ብኻልእ ኣገባብ ፈተኑኒ። ግዜ ሓጋይ፣ ማለት እቲ ቆራሪ ወቕቲ ድሮ ኣትዩ ነበረ። ኣብ ደገ በረድ ኮይኑ፣ እቲ ዛሕሊ ድማ -30 ዲግሪ ሰንትግረይድ ትሕቲ ዜሮ ነበረ። እቶም ወተሃደራት ኣብተን ባራካታት እዮም ዝድቅሱ ኔሮም። ንዓይ ግና ናብ ደገ ኣውጺኦም ናይ ግዜ ክረምቲ (ናይ ግዜ ሙቐት) ወተሃደራዊ ክዳውንተይ ማለት ሓንቲ ጃኬት፣ ስረ፣ ቡት ጫማን ቆቢዕን ጥራይ ተኸዲነ በቲ ቀዝሒ ንሓሙሽተ ሰዓታት ኣብ ደገ ንክኸውን ኣዘዙኒ። ኣብ ደገ ኣብቲ ጎደና ጥራይ ይጽናሕ እምበር እተን ሓሙሽተ ሰዓታት ብኸመይ የሕልፈን ንዕኦም ብዙሕ ዘገድስ ኣይነበረን። ኣነ ግና እቲ ግዜ ይሕጸር ይንዋሕ ብዘየገድስ እጽሊ ነበርኩ። ብድሕርዚ ጸዊዖም “ሕጂኸ ሓሲብካሉዶ?” ክብሉ ሓትቱኒ። ኣብ እምቢታይ ጸኒዐ ከም ዘለኹ ምስ ረኣዩ ድማ እቲ መቕጻዕቲ ቀጸልዎ። እቶም መኮንናት ወጺኦም ኣብቲ ጎደና ካብ ዓሰርተ ክሳብ ዕስራ ደቓይቕ ደው ክብሉ ከለው ካብቲ ቀዝሒ ዝተላዕለ የንፈጥፍጡ ነበሩ። ኣነ ግና እቲ ቁሪ ይስምዓኒ ኣይነበረን። ኣብ ከምዚ ዓይነት ቀዝሒ ዋላ ሓንቲ ከም ዘይኮንኩ ምስ ረኣዩ ድማ ገረሞም። ኣብ ገለ እዋናት፣ ንምሉእ ለይቲ ኣብቲ ደገ ወጺአ ይሓድር ኔረ ጥራይ ዘይኮነስ ንተኸታተልቲ ለይትታት’ውን ከምኡ ኢለ ይሓድር ነበርኩ። እዚ ፈተና ንኽልተ ሰሙን ቀጸለ።
ኣብ በረድ ድሕሪ ምፍታነይ፣ በታ ቀዳመይቲ ለይቲ፣ ምስቶም ወተሃደራት ኣብቲ ባራካ ንኽድቅስ ምስ ኣፍቀዱለይ፣ ሰዓት ዓሰርተ ናይ ምሸት ክዳውንተይ ኣወጻጺአ ደቀስኩ። ኣነ ድሮ ደቂሰ ነበርኩ እቶም ወትሃደራት’ውን ከምኡ። ሃንደበት፣ መልኣኽ ተረኣየኒ እሞ “ቫንያ፣ ተንስእ!” በለኒ። ሕልሚ ዝርኢ ዘለኹ መሰለኒ። ከመይ ኢለ ክዳውንተይ ከም ዝተኸደንኩ እኳ እንተዘይተረድኣኒ ካብ ድቃሰይ ተንሳእኩ። ብድሕርዚ ምስኡ ንላዕሊ ገጸይ በረርኩ። ብማዕጾ ወይ ብመስኮት ዘይኮነስ ናሕሲ ናይቲ ባራካ ኣብ ቅድሜና ተኸፍተልና እሞ ብኡ በሪርና ናብ ካልእ ፕላኔት ከድና። እቲ መልኣኽ “ኣብዛ ፕላኔት፣ ነገራት ከመይ ከም ዝኾኑ ዋላ ሓንቲ ኣፍልጦ ስለዘይብልካ ደድሕረይ ሰዓበኒ” በለኒ። ኣነ ድማ ሕራይ ብምባል ሰዓብክዎ። ብልዕሊ ሓደ ብሳዕሪ ዝተሸፈነ ሰፊሕ ቦታ ጌርና ናብ ሓደ ዛራ በጻሕና። እቲ መልኣኽ ነቲ ዛራ ተሳገሮ፣ ኣነ ግና ፈሪሀ ደው በልኩ። “እንታይ ኬንካ ትፈርህ?" ክብል ሓተተኒ። ኣነ ድማ “ኣትማን” ክብል መለስክሉ። “ኣይትፍራህ፣ ምሳይ ኢኻ ዘለኻ። ኣብዚ ከምቲ ናይ ምድሪ ኣይኮነን። ኣብዚ ኣትማን ዝበሃሉ የለዉን” በለኒ። ደድሕሪኡ ድማ ተሳገርኩ። ኣብኡ ንሃዋርያ ዮሃንስ ኣርኣየኒ። ንሱ ናባይ በሪሩ ድሕሪ ምምጻእ፣ በቲ መልኣኽ ጌሩ ህይወት ኣብዛ ፕላኔት ከመይ ከም ዝኾነ ነገረኒ። ኣብዛ ፕላኔት፣ ዋላ’ኳ ጸሓይ እንተዘይርኤኹ፣ ካብቲ ምድሪ ብግዜ መዓልቲ እትበርሆ ንላዕሊ ግና በሪሃ ነበረት። ድሕሪ ዮሃንስ፣ እቲ መልኣኽ ንነብዩ ዳዊት ኣርኣየኒ። ብድሕሪ ዳዊት ንሙሴ፣ ድሕሪ ሙሴ ድማ ንነብዩ ዳንኤል። ኣነ ምስኦም ኣይተዘራረብኩን። እቲ መልኣኽ ምስኦም ይዛረብ እሞ እቲ ዝብልዎ ድማ ንዓይ ይነግረኒ ነበረ።
ንነዊሕ ምስ ተጓዓዝና፣ እቲ መልኣኽ “ነዊሕ መንገዲ ስለዝተጓዓዝና ደኺምካ ኣለኻ” ብምባል ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ዓባይ ገረብ ኮፍ ኢልና የዕረፍና። “እታ ሰመያዊት ከተማ፣ እታ ሓዳስ የሩሳሌም፣ ከርእየካ ምፈተኹ ኔረ። እንተኾነ ግና ብርግጽ ከምታ ዘላታ እንተርኢኻያ ብህይወት ክትነብር ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብ ምድሪ ገና ብዙሕ ዕዮ ተሪፉካ ኣሎ። ስለዚ ናብ ካልእ ፕላኔት ክንበርር ኢና እሞ ኣብኡ ከኣ ብርሃን ናይዛ ከተማ ጥራይ ከርእየካ እየ። እዚ ከኣ ብህይወት ከለኻ ሓዳስ የሩሳሌም ከም ዘላ ምእንቲ ክትፈልጥ እዩ” በለኒ። ናብታ ካልእ ፕላኔት ከኣ በረርና። በረኽቲ ኣኽራናት ርኤኹ። ኣብ መንጎ እቲ ኣኽራናት ድማ ዓሚቕ ስንጭሮ ነበረ። እቲ መልኣኽ ናብዚ ስንጭሮ ኣወረደኒ እሞ “ናብ ላዕሊ ገጽካ ጠምት እሞ እቲ ብርሃን ክትርኦዮ ኢኻ” በለኒ። ምስ ጠመትኩ ከኣ፣ ካብ ናይ ጸሓይ ብርሃን ይኹን ካብ ናይ ኤለትሪክ መልሓሚ (ሳልዳትርሺ) ዝወጽእ ብርሃን ኣዝዩ ዝደምቕ ብርሃን ርኤኹ። ብርግጽ ኣዒንተይ ክዓውራ እየን ኢለ እኳ እንተሓሰብኩ እቲ መልኣኽ ግና “ረአ ኣጆኻ፣ ዋላ ሕንቲ ኣይክትከውንን ኢኻ” ስለዝበለኒ ርኤኹ። ብድሕርዚ እቲ መልኣኽ “ናብ መድሪ እትምለሰሉ ግዜ ኣኺሉ” በለኒ እሞ በሪርና ተመለስና። ናሕሲ ናይቲ ባራካ ተመቒሉ ኣብቲ ምድሪቤት ክንዓልብ ከለና ይዝከረኒ። እቲ መልኣኻ ብሓደ ሸነኽ ናይቲ ዓራት ደው በለ፣ ኣነ ድማ በቲ ሓደ ሸነኽ ናይቲ ዓራት። ኣብዚኣ ቅጽበት፣ “ውጻእ ተሰራዕ” ዝብል ድምጺ ናይቲ ተረኛ መኮነን ተሰምዐ። እቲ መብራህትታት’ውን በርሀ፣ ኣብዚኣ ቅጽበት ድማ እቲ መልኣኽ ተሰወረኒ። ናብ ዓራተይ ጠመትኩ፣ ተነጺፉ ነበረ። ናብ ገዛእ ርእሰይ ድማ ረኤኹ፣ ክዳውንተይ ተኸዲነ ነበርኩ። እቲ መልኣኽ ዘርኣየኒ ኩሉ ድማ ኣጸቢቐ እዝክሮ ነበርኩ።
እቲ ካብ ኦሎኔሽታ እትበሃል ዓዲ፣ ኣብ ግዝኣት ሱቮሮቭስክይ ናይ ሞልዳቪያ ዝመጸ ጎረቤተይ ተንሲኡ “ለይቲ ኣበይ ኔርካ?” ክብል ሓተተኒ። ኣነ ድማ “ንስኻ ክትድቕስ ከለኻ፣ ኣነውን ክዳውንተይ ኣውጺአ ከም ዝደቀስኩዶ ኣይትዝክሮን ኢኻ” ክብል መለስክሉ። “ብርግጽ ምሳይ ኣብ ሓንቲ ሰዓት ከም ዝደቀስካ እፈልጥ እየ። እንተኾነ ግና ድሕሪ ሰዓት ሰልስተ ናይ ወጋሕታ ናብ ገለ ተሰዊርካ። መሊቕካ ናብ ከተማ ኬድካ ኔርካ ዲኻ?” በለኒ። ኣነ ድማ “እስከ ንዓናይ ነቲ ተረኛ መኮንን ንሕተቶ” በልክዎ። እቲ ተረኛ መኮንን ከኣ “ለይቲ ዝወጸ ዋላ ሓደ ሰብ ኣይነበረን። ኣነ ኣብቲ ማዕጾ እየ ደው ኢለ ኔረ” ክብል መለሰልና። ብድሕርዚ፣ ነቲ ጎረቤተይ ብዛዕባቲ ምስቲ መልኣኽ ዝገበርናዮ በረራ እንተነገርክዎ’ኳ ንሱ ግና ኣይኣመነንን። ንኽልተ መዓልታት ዝኸውን ኣብ ፍሉይ ስምዒት ስለዝነበርኩ፣ ብርግጽ ኣብ ምድሪ ድየ ዝነብር ኔረ ዋላስ ኣይነበርኩን፣ ኣይርድኣንን ነበረ። ምስ መኪናይ ብግቡእ እሰርሕ ነበርኩ። ብዛዕባቲ ኣብ ከባቢአይ ዝፍጸም ኩሉ ነገራትውን ንቑሕ ነበርኩ። እንተኾነ ግና ኣብ ምድሪ ምህላወይ ኣይኣምንን ነበርኩ። ምስ መልኣኽ ናብ መንግስተ ሰማያት ብዛዕባ ናይ ምብጽሐይ ወረ ከኣ ኣብ ምሉእ ኣሃዱ ተዘርግሐ። እቶም ወተሃደራውያን መኮንናት ከኣ ቀልጢፎም ክተሓሓዙኒ ጀመሩ። ኣብ መዓልቲ ካብ ዓሰርተ ሓሙሽተ ክሳብ ዕስራ ግዜ ዝኸውን ናብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ጽሕፈታት ጸውዑኒ። ኣነ ግና ብርግጽ ኣምላኽ ምሳይ ስለዝነበረ ዓወት ይስመዓኒ ነበረ።
ጉዳየይ ኣብ ወተሃደራዊ ኣሃዱ ከተማ ከርች ምስ ተጻፈፈ፣ ኣብ ጥሪ 1971፣ ኣብ ውሽጢ ባቡር ኣብ ሓንቲ ፍልይቲ ናይ እሱራት ክፍሊ (ባጎኒ) ጽዒኖም ናብ ስቨርድሎቭስክ ሰደዱኒ። ኣብኡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ፣ ኣብ ፍልይቲ ካሜራ ቁ.1 ኣእተውኒ። ካብኡ ድማ ብፍሉይ ንኸሳቕዩኒ ናብ ሓሙሽተ ፍሉያት ክፍልታት ኣሰጋገሩኒ።
እታ ቀዳመይቲ ክፍሊ፣ ንእዲ መሳሊ መደቀሲ ኔርዋ።
እታ ካልኣይቲ ክፍሊ፣ ጸባብ ኮይና፣ ኣብኣ ደው ክብልን ኣብ ኮፍ መበሊ ድማ ኮፍ ክብልን እኽእል ንበርኩ።
እታ ሳልሰይቲ ክፍሊ፣ ብላዕሊ (ብናሕሲ) ብዘይምቁራጽ ዝሑል ማይ ተንጥብ ኮይና፣ ኣብኣ’ውን ደው ክብል እኽእል ነበርኩ።
እታ ራብዓይቲ ክፍሊ፣ ኣዝያ ቆራሪት ናይ መዝሓሊት ክፍሊ ኮይና፣ እቲ መዝሓሊ ዝኾነ መንደቓ ድማ ክሳብ መወዳእታ ዓቐኑ ዝሒሉ ነበረ።
እታ ሓምሸይቲ ክፍሊ፣ ንኣካላት ብጸቕጢ (Pressure) ዘሳቕዩላ መሳቐዪት ክፍሊ ኮይና፣ ንዓይ ኣብኡ ኣእትዮም ንኣካላተይ ብኣየር ብምውጣር ከም ዝጭበጥ ገበርዎ። በብቕሩብ ጸቕጢ ናይቲ ኣየር ብምብርታዕ ጸጸኒሖም “ጽቡቕ፣ ሕጂ እንተሓሰብካሉ ይሕሸካ። እንተዘይኮይኑ ግና ኣብዚ ንሸውዓተ ዓመታት ክትጸንሕ ኢኻ” ይብሉኒ ነበሩ። ኣነ ድማ “ፍቓድ ኣምላኽ እንተኾይኑ፣ ኣብዚ ንሸውዓተ ዓመታት ክጸንሕ እየ። እንተዘይኮይኑ ግና እዚ ስቓይ ጽባሕ ደው ክብል እዩ” በልክዎም። እዚ ኩነታት ብኸምዚ ንዓሰርተ ክልተ መዓልታት ቀጸለ። ብድሕሪኡ ናብ ከርች መለሱኒ።
ትርጉም ብገብረዝግኣቢሄር ብርሃነ
ስለ እምነቱ ብሰማእትነት ዝሓለፈ ወተሃደር ሩስያ
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 16 July 2020
ኤርትራ እትርከበን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት፣ ህዝበን ብከቢድ ናይ መነባብሮ ቅልውላውን ጥሜትን ይግረፍ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ካብ በበይነን ኣህጉራውያን ትካላት ስታቲስቲክስ ዝወሃብ ዘሎ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣብዚ ናይ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ እዋን፣ ኣዝዩ ገኒኑ ዝረኣይ ዘሎ ናይ ቁጠባ ቅልውላው፣ ቀንዲ መሰረቱ ስርዓተ ሕጊ ዘይክተል ምሕደራን ውሽጣዊ ግርጭትን ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ማእከል ስታቲስቲክስ ሱዳን ብዕለት 14 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ ሓበሬታ፣ ቁጠባዊ ዝቕባበ እታ ሃገር ናብ 136 ሚእታዊት ክብ ኢሉ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
እዚ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ ብልዕሊ 22 ሚእታዊት ዝወሰኸ ዝቕባበ ዝፈጠሮ ምንቁልቋል ሸርፊ ባጤራ’ታ ሃገር፣ ኣብ መግቢ፣ ነዳዲን ዝኣመሰሉ መሰረታዊ ነገራት ከቢድ ጽልዋ ኣሕዲሩ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ኣብ ኤርትራ እውን፣ መንግስቲ ነዚ ኣብ ገዛ ናይ ናይ ምዕጻው እዋን ተጠቒሙ፣ ንኩሉ ንግዳዊ ንጥፈታት ደው ከምዝብል ምግባሩ፣ ካብን ናብን’ታ ሃገር ዝኣቱ ኮነ ዝወጽእ ዋኒን ብዘይምህላዉ፣ ህዝቢ ኣብ ከቢድ ናይ መነባብሮ ጸገም ወዲቑ ከምዘሎ ክሕበር ጸኒሑ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ ኣብ ገዛ ናይ ምውሻብ እዋን ምሕላፉ ዝህሉ ቁጠባዊ ስትራተጂን፣ ንምሕዋዩ ዝተኣመመ መደባትን ዝገልጽ፣ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዛጊት ንህዝቢ ስለዘይተገልጸ፣ ጸገም ህዝቢ ኤርትራ ብቐንዱ ኣብቲ ዘይቅርዑይ ምሕደራ ከምዘሎ እዩ ብበበይኖም ወገናት ዝወሃብ ዘሎ ትንታነ።
ኣብ ካልኦት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብተመሳሳሊ፣ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ዘይርጉእነትን ዓሌት ዝመንቀሊኡ ግርጭትን፣ ኣብ ቁጠባ ከቢድ መሓንቖ ፈጢሩ ኣሎ።


text:
ካብ ትሻዓተ ምብራቃውን ደቡባውን ኣፍሪቃ ዝተወከሉ ኪኢላታትን መግብን ሰበ-ስልጣንን ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ተኣኪቦም‘ለው።ምኽንያት - ህዝቢ‘ቲ ዞባ መግቢ ናይ ምርካብ መሰሉ ዝረጋገፀሉ መስርሕ ንምጥጣሕ።
ካብ ካልኦት ኣጀንዳታት ቀዳማይ ትኲረት ዝረክብ፣ህዝቢ ብፍላይ እቲ ድኻ መግቢ ንከይረክብ ዓንቂፉ ዘሎ ፀገም ኣየናይ‘ዩ ንዝብል ሕቶ ዝምልስ‘ዩ።
ንቪኦኤ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ኣቦ-መንበር ጥምረት መርየት ኬንያ ኦድንዳ ሉሙምባ፣ኣስታት ሰማንያ ሚእታዊ ሓረስቶት ኣፍሪቃ ኣብ ንእሽተይ ግራት ዝናበሩ‘ዮም፣እቲ ዘግርም ግና ፖሊሲ መርየት‘ዛ ኣህጉር ነቶም ድኻ ሓረስቶት ዘይኮነስ ናብ ሃብታማት ዘዛዘወ‘ዩ ኢሎም።
”ክንዲ ዝተኻኣለ ቁፅሪ ሓረስቶት ናብ ፍርያት ንክኣትውን ተረባሕቲ ንክኾኑን ዝድለ እንተኾይኑ፣ፖሊሲታት፣ስሪታትን ኣሰራርሓን ዳግም ክፍተሽ ኣለዎ።ኣዝዮም ሒደት ኣብ ሰፋሕቲ ሕርሻ ዝዋፈሩ ሃብታማት፣ንሙሉእ ህዝቢ መግቢ ክቅርቡ‘ዮም ኢልካ ምፅባይ ተመራፃይ ኣይመስለንን”ይብሉ።
ሚስተር ሉሙምባ ወሲኾም፣ዝዓበየ ሕርሻ ኣፍሪቃ፣ካብ‘ቲ ዝፍለጥ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ወፃኢ‘ዩ ዝርከብ ይብሉ።ናእሽቱ መርየት እናሓረሱ ዝናበሩ ገባሮት ዘተኣማምን ናብራ ኣብ ርእሲ ዘይምርካቦም፣ኣብ‘ታ ቁራፅ መርየት‘ውን ኢንቨስት ክገብሩ ዘይኽእሉን፣ምናዳ ዋንነቶም ዘይተረጋገፀ እንተኾይኑ፣ ንቀፃላይ ዘበን ኣዝመራ ምፅባይ ከምዘፀግመሎም ሓቢሮም።
ፀገም ማይን መሳለጥያታትን‘ውን ርእሶም ዝኻኣሉ ዕንቅፋታት ኮይኖም ከምዘለው ይገልፁ ሚስተር ሉማምባ።
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዳይረክተር ፕሮጀክት ሓረስቶት ደቂ-ኣነስትዮ ዝኾነት ፋጢማ ሸቦድየን ሓንቲ ካብ‘ቶም ተሳታፊት‘ቲ ኣኼባ‘ያ።ንሳ ክትዛረብ ከላ፣ብሕልፊ ንደቂ-ኣነስትዮ ኣማእኪላ ክትዛረብ ከላ፣ኣብ ወረቀት ዝፃሓፉ ፖሊሲታትን መምርሕታትን ዘይትግበሩ ምኻኖም ዓብዪ ዕንቅፋት‘ዩ ትብል።
“ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ፣ተራ ደቂ-ኣነስትዮ ኣዝዩ ኣገዳሲ‘ዩ።ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ‘ዚ ዞባና ዝበለፃ ኣፍረይቲ ስለዝኾና ጥራሕ ዘይኮነስ፣ብደረጃ ስድራ‘ውን እንተሪኢኻዮ፣ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ ምጣኔ ኣመጋግባ ኣገዳሲ ተራ ስለዘለወን‘ውን‘ዩ።ሕፅረት መግቢ ኣብ ንዛረበሉ ሰዓት፣ደቂ-ኣነስትዮ‘የን ስለ ቆልዑን ሰብኡትን ኢለን ከይበልዓ ዝሓድራ።ስለዚ፣ንመግቢ ዝምልከት ስትራተጂ ኣብ ዝሕንፀፀሉ መድረኽ፣ደቂ-ኣነስትዮ ማእከላይ ስፍራ ክሕዛ ይግባእ”ትብል ንሳ።
ሸቦድያንን ሉሙምባን፣ክልተ ካብ‘ቶም ኣብ ናይሮቢ ንውሕስነት መግቢ ኣማእኪሉ ዝዝቲ ዘሎ ኣኼባ ይሳተፉ ዘለው ኣርባዓን ሓሙሽተን ኪኢላታት፣ሓንፀፅቲ ፖሊሲ፣ፖለቲካዊያን፣ተሓለቅቲ መሰላትን ካልኦትን‘ዮም።
እቲ ብወኪል ሕ/መ መሰላት መግቢ ዝምራሕ ዘሎ ኣኼባ፣ቀረብ መግቢን ሰብኣዊ መሰላትን ኣጣሚሩ ክዝቲየሉ‘ዩ።ከምኡውን ሃገራት ህዝበን ብሕልፊ እቲ ድኻ ህዝቢ መግቢ ዝረኽበሉ መስርሕ ከመይ ከምዝተግበራ ክግምግም‘ዩ።
ንኣብነት ሕገ-መንግስቲ ኬንያን ደቡብ ኣፍሪቃን፣ኩሉ ህዝቢ መግቢ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎ ዝብል ዓንቀፅ ኣስፊሩ‘ሎ።
ተሳተፍቲ ኣኼባ ናይሮቢ፣መርበብ ሰበ-ስልጣን ብፍላይ ኣባላት ፓርላማ - ክዝርግሕን፣ሕገ-መንግስቲን ሕግን‘ዘን ሃገራት ኣጠናኺሩ፣መግቢ ዝባፃሓሉን ውሕስነት መግቢ ዝረጋገፀሉን መስርሕ ከጣጥሕ‘ዩ።
ኣብ‘ቲ ኣኼባ ይሳተፍ ዘሎ ወኪል ሕ/መ፣ድሕሪ‘ቲ ናይ ናይሮቢ ኣኼባ ንዝወፅእ ሓባራዊ መግለፂ ተቀቢሉ፣ናብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ባይቶን ትካላትን ሕ/መ ከቅርብ‘ዩ።
ሕ/መ ብመሰረት ዝዘርገሖ ፀብፃብ፣ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ህዝቢ ዓለም ዝተማለአ መግቢ ኣይረክብን፣ልዕሊ ክልተ ቢልዮን ህዝቢ ድማ ኣገዳሲ ሚኒራልን ሃናፂ መግቢን ኣይረክብን።ኣስታት ሽዱሽተ ሚልዮን ህፃናት ዓለም፣ሳኣን ዝተማለአ መግቢን ዝስዕብ ሕማማትን መዓልታዊ ይሞቱ።
ህዝቢ መግቢ ክረኽቡ መሰሎም‘ዩ ዝብል ዓንቀፅ ኣብ‘ቲ ኣብ 1948 ብኣቆፃፅራ ኣውሮዻውያን ዝፀደቀ ኣድማሳዊ ኣዋጅ መሰል ሰባት ዝተሓቆፈ ምኻኑ ዝዝከር‘ዩ።
ውሕስና መግቢ ብሕልፊ ንድኻ ዘተኮረ ኣኼባ ኣብ ናይሮቢ ይሳለጥ ኣሎ
- ዜና ቪኦኤ
እቲ ኣኼባ ዘሕልፎ ውሳኔ ናብ ባይቶ ሕ/መ ክቀርብ እዩ
ካብ ትሻዓተ ምብራቃውን ደቡባውን ኣፍሪቃ ዝተወከሉ ኪኢላታትን መግብን ሰበ-ስልጣንን ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ተኣኪቦም‘ለው።ምኽንያት - ህዝቢ‘ቲ ዞባ መግቢ ናይ ምርካብ መሰሉ ዝረጋገፀሉ መስርሕ ንምጥጣሕ።


text:
ባሕቲ መስከረም መርሓባ ክስገር’ዩ ዝኹሉ ጸበባ
ብ ገብሪሂይወት ኣቡ ዓሸራ
ባሕቲ መስከረም ተዛረቢ ብምጅማር ሰውራ
ፈለማ ጥይጥ ተተኲሳ ን’ሙሉእ ንናጽነት ሓራ
ተሰዊኡ ተሰዊኣ ዓቢ ምስ ንእሽቶ ኩሉ በብታራ
ንሰላም ንፍትሒ ንራህዋ ንዕብየት ሃገረ ኤርትራ
ቑዱስ ዕላማ ተጨውዩ ብ’ህግደፍ ተረኺቡ መከራ
ዓገብ ንህግደፍ ደጊፍካ ክራር ጓይላ ኮቦሮ ዳንኬራ
ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ሜዳ
ጀማሪ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓወተ ኤርትራና ወሊዳ
ብኹሉ ም’ኣዝን ሃገርና ህዝብና ስዒብዎ ወሪዱ ንሜዳ
ኮለያት ዑጡቓት ጋምባለ ገይሮም ሳእኖም ዝነበረ ሽዳ
ኣዲታት ክቕልባ ክሓልፈለን ያኢ ንሳላሳ ዓመት ተዋረዳ
ድርብ ወጾዓ ነዚ ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ ዘይ ርከቦ ፋይዳ
ባሕቲ መስከረም ሕብእ ጸላኢ ዝነበረ ተሪፍኪ ኣሎ ዝህረም
ብሓምባር ካላሽን ምስ ቅርንጫፋቱ ክድምሰስ ክብል ሓሸም
ባርነት፣ስደት፣ምእሰርቲ፣ቅትለት፣ኩሉ ጸገማትና ከብቕዕ ክኽተም
ወላዲ ከምዘይ ወለደ ኣይ ውሓደን ክሳዕ ምዓስ’ዩ ተደኒሱ ክዝኽተም
ብ’ባሕቲ ምስከረም ተዛረቡ ኣንቱም ተጋደልቲ ነበር ጀጋኑ ሰብ ቀደም
ሓድነትና ዓቂብና ነሔይል ክውዳእ ሽግር ህዝብና ክሉ ክድምደም
ባሕቲ መስከረም ኣብ ምዕራፍ ታሪኽ ኤርትራ
ንባዕዳዊ መግዛእቲ ፈንጥሻ ብናጽነት ሲዒራ
ታሪኽ ዘንጊዖም ኣይ’ንዳሃልን ብ’ህግደፍ ፈኸራ
ስርዓት ኣልቦ ሽፍታ ን’ንብረት ህዝቢ ወረራ
ሓይሎም ምስ መኸኸ ህዝቢ ተዓዊቱ ምስ ሳዓራ
ዝተበደለ ህዝቢ ሕርሞይ ን’ህግደፍ ከይ ምሕራ
ብባሕቲ መስከረም ነዞም ዓለቕቲ ደገፍቲ ህግደፍ
እናራ’ኣዩ ህዝቦም ከም ዓሳ ካ’ካብ ገዝ’ኡ ክግፈፍ
ከም ዓባቓት እንስሳ ዝ’ሳሓስሑ ምስ’ዚ ከዳዕ ህግደፍ
ይቐጽሉ ምስሕሳሕ ከም ብዓል ዓበቕ ይበሉ ቆንደፍደፍ
ሓርነታዊ ቃልስና ሓጺናዊ ጽንዓትና ግን ዘበት ከይ ዕጸፍ
ኢሳያስኩ’ም ዘዝበሎ ክትደግሙ ተዋሪድኩም ክንዚ ህተፍተፍ
ብባሕቲ መስከረም ንመድር ነቓልዕ ነቲ ቁኑዕ ሓቂ
ጽግዕግዕ ናብ ህግደፍ ተጎልብብካ ናይ ግድዓት ጨርቂ
ደገፍ ጽግዕግዕ’ኩም ንህዝብን ሃገርን ዄንኩሞ ጭንቂ
ተጸበዩ ፈንጢሱ ምስ ኣተወ ተቓዋማይ ብዓል ሓቂ
ፈኺሹ ክሓስር ንህግደፍ ዝድግፍ ኩሉ መንደልሓቂ
እቲ ኹብር ምእንቲ ህዝቡ ዝተቓወመ’ዩ ታሪኹ ወርቂ
ብ’ባሕቲ መከረአም ደቂ ሓምድ እድሪስ ዓወተ
ስጋብ ህግደፍ ዝጓሓፍ ብጽንዓት ኩላትና ንመክተ
ነቲ ዘይ ተርፍ ዲሞክራሲ ለውቲ ነቃላጥፎ ዓወተ
ኩሉ ህግደፍ ዝራሰዮ ናብ ዋናታቱ ክምለስ ንብረተ
ምስጋና ይኹና/ኹኖ ስቓይ ህዝብና ብጉቡእ ዝጠመተ
ብፍላይ ብቃልዕ ዝመደሩ ዝመደራ ጀጋኑ ሰብ ሓሙተ
ኣደማር ንህግደፍ እስትዕማር
ክብርን ዝኽርን ንስው’ኣትና
ዓወት ንዕላሞኦም ንቃለስ ዘለና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1141


text:
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ሶማሊላንድ ስዒድ ዓሊ ሸሬ ሎሚ ዓርቢ ዓረብ ኢማራት ኣብ ከተማ በርበራ ንዘሎ መደበር ንዝኾነ ዕላማ ስልጠናን ዳህሳስን ወታሃደራዊ ስርሒትን ሓዊሱ ክጥቐምሉ ይክእል’ዩ ኢሎም ኣለው።
በርበራ ካብ ደቡባዊ የመን 250 ኪ.ሜ ርሒቓ ትርኸብ’ያ፡ ብስዑዲ ዝምራሕን ዓረብ ኢማሬትስ ሓዊሱ ወታሃደራዊ ጥምረት ንደባይ ተዋጋእቲ ሑቱ የጥቕዑ ከምዘለው ይፍለጥ።
እቲ መደበር ገና ይስራሕ’ዩ ዘሎ ግን መራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ኢማራትስ ኣብኡ መልሕቐን ተኺለን አለዋ።
ንድምጺ ኣሜሪካ ቃለ መጠይቕ ዝሃቡ’ቶም ሚኒስተር ወጻኢ ሶማሊላንድ ዓረብ ኢማራትስ ድሮ ኣብ ወደብ ዓሰብ ኤርትራ ወታሃደራዊ መደበር አለዋን ትጥቀመሉን ኣላ እዚ ናይ በርበራ’ውን ካልእ ዝውሰኽ ሓድሽ ጎንጺ የለን ክብሉ ገሊጾም።
ዓረብ ኢማራትስ ንበርበራ ክትጥቀመሉ ፓርላማ’ታ ሪፖብሊክ ኣብ ዝሓለፈ የካቲት ዘጽደቆ ክኸውን ኸሎ ግን ንሶማሊላንድ አካል ሶማል ጌራ ትረአይ ስለ ዘላ’ዩ፡ ገና ክትዓት ፈጢሩ ዘሎ ኡሎም። ገለ አባላት ፓርላማ ሶማል ፕረዝደንት ሶማል ብዛዕባ’ቲ ውዕል መርገጺ መንግስቶም ከነጽሩ ሓቲቶም ኣለው።


text:
On the past and present of being an Eritrean in Diaspora (2)
ኣብ ፈለማ ስሳታት፡ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካውን ብረታውን ቃልሲ ንናጽነት ዝተጎሃሃረሉ እዋን እዩ ነይሩ።
"ናጽነት ይግበኣና እዩ - ግህሰትን ጎበጣን ኣይንቕበልን" ዝበሉ ሃገራውያን "ኤርትራ መሬታ እምበር ህዝባ ኣየድልየናን" ብዝብል ጭርሖ ኣብ ፈቐድኡ ዝህደንሉን ዜጋታት ብውዕውዕ ሃገራዊ ስምዒት ናብ ቃልሲ ሓርነት ዝጽንበሩሉን እዋን እውን እዩ ነይሩ።
ስርዓት ደርግ ንንጉስ ሃይለስላሰ ዓልዩ ስልጣን ምስተቖጻጸረ፡ "ሁሉም ነገር ወደ ሰሜን ጦር ግንባር" ብዝብል ወፍሪ፡ አእላፍ ሰራዊት ደርግ " እምቢ ያለ ሰው ጥይት ኣጉርሰው!" እናበሉ ምስ ሓጸልጸል ዝብል ሓጻውኖም ንሰሜን ፈሲሶም።
ኣብቲ እዋን'ቲ እዮም ከኣ ስድራ-ቤት ሰናይ፡ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ስግኣትን ዓፈናን ካብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ማእሰርቲ ሃዲሞም ንኤርትራ ኣትዮም። እንተኾነ ኣብ መላእ ኤርትራ ሞትን ቅትለትን ስለዝነበረ ኣብ ኤርትራ እውን ኣይቀሰኑን።
ስለዝኾነ እታ ስድራ ሰለስተ ደቃ ሒዛ ፈለማ ንካርቱም ሱዳን ካብኡ ናብ ኤውሮጳ ኢጣልያ፡ ብድሕሪኡ ድማ ንሆላንድ ኣትያ። ሰናይ ከኣ ገና ወዲ ሽዱሽተ ዓመት እንከሎ ምስ ክልተ ናእሽቱ አሕዋቱ ንሆላንድ ኣትዩ ምስ ሕብረተሰብ ዳች ዓብዩን ተማሂሩን።
ናይ ምስሊ መግለጺናብ ሱዳን ክወጽእ እንከለዉ፡ ተጋዳላይ ህግሓኤ ንሰናይ ሓንጊሩዎ እንትጓዓዝ
ንሆላንድ ምስ ስድርኡ ምስ ኣተወ" ንፈለማ እዋን 'የቐንየለይ' እትብል ቃል ከምዘጽንዐ ዝዝክር ፕሮፌሰር ሰናይ፡ ማሕበረሰብ ዳች፡ ንቖልዑን ኣኻልብን ዝገብሩሎም ክንክንን ኣዚዩ ከምዝገረሞን ክሳብ ሕጂ ኣብ ሕልንኡ ተቐሪጹ ከምዝተረፈን ይገልጽ።
ኣብ ኣስመራ፡ ኣኻልብ፡ ካንሸሎታት ክሕልው ኣብ ግዳም ዝሓድሩ ኣገልገልቲ ደቂ ሰባት ምዃኖም እምበር፡ ከም ቖልዑ ክሕቆፉን ክሕንቅቑን ከምዝኽእልኡ ሓሊሙዎ ከምዘይፈልጥ ይዛረብ። ኣብ ሆላንድ ንኣኽላባት ልክዕ ከም ውላዶም እዮም ዝሕብሕቡዎም - እቲ ንእንስሳታት ዘለዎም ፍቕርን ኣኽብሮን ከኣ ክሳብ ሕጂ ከምዝገርሞ ይገልጽ።
'ምቁር እዋን ንእስነት'
ነብሲ ወከፍ ወላዲ፡ ውሉዱ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ቀሲሞም፡ ሓካይም ወይ ሳይንቲስት ኮይኖም ንነብሶምን ስደረኦምን ካብኡ ሓሊፎም ከኣ ንሃገሮም ዘገልገሉ ብደረጃ ዓለም እውን ዝስመዩ ክኾኑሎም እዮም ዝምነዩ። ስለዝኾነ ነብሲ ወከፍ ቖልዓ "ምስ ዓበኻ እንታይ ክትከውን ኢኻ?" ተባሂሉ ይሕተት እዩ።
ናይ ምስሊ መግለጺሰናይ ምስ ሓፍቱ
ሰናይ ሓኪም ናይ ምዃን ዝምባለ እኳ እንተነበሮ፡ ኣብ 1991 ንዩኒቨርስቲ ምጽንባሩ ሽዱሽተ ወርሒ ኣብ ዝነበረ ግዜ ኣቡኡ ኮምፒዩተር ይዕድግሞ፡ ሰናይ ብኡ ተመሲጡ ኮምፒዩተር ሳይንስ የጽንዕ። ዳሕራይ ግን ነቲ ዓውዲ ንበይኑ ክሕዞ ስለዘይደለየ ኣርተፊሻል ኢንተልጀንስ ዝብል ስነ-ሕክምና ወሲኹሉ። ብጥምረት ክልቲኡ ሞያ ናይ ሊቅነት (PHD) መዓርግ ረኺቡ'ዩ ዝምህርን ዝመራመርን ዘሎ።
ሰናይ ኣብ ቁልዕነቱ፡ ኣብ ትምህርቲ ንዘሕለፎ ግዜ እዩ ከም ፍሉይ እዋን ዝቖጽሮ። ብዙሓት ስድራ-ቤታት ደቆም ኣብ ትምህርቲ ክነፍዑሎም፡ ኣጽንዑ እናበሉ ይጭቕጭቑዎም እዮም። ሰናይ ግን ናጽነት ከምዝነብሮ እዩ ዝዛረብ። "ወለደይ ኣባይ እምነት ነይሩዎም። ዝደለኹዎ ነገር ካብ ምግባር ኣይክልክሉንን እዮም ነይሮም። ኣነ ኸኣ ኣየግዳዕኩዎምን" ይብል።
እቲ ሰናይ ንሆላንድ ዝኣተወሉ መፋርቕ ሰብዓታት፡ ሓደ ቖልዓ መታን ንቋንቋ ሆላንድ ቀልጢፉ ክመልኮ ተባሂሉ፡ ንሓደ ተመሃራይ ሓደ መምህር ይምድብሉ ምንባሮም ብምዝካር፡ ሎሚ ግን ብሰንኪ ዋሕዚ ስደተኛታት ከም ቀደም ከምዘይኮነ ይዛረብ።
"ኣብ ሮማ ትነብር እንተኼንካ ንሮማውያን ምሰል" ዝብል ጸኒሕ ብሂል፡ ዝኾነ ካብ ሃገሩ ዝተሰደ ሰብ ንባህልን ኣነባብራን ናይቲ ሕብረተሰብ ተረዲኡ ንዕኡ መሲሉ ክነብር ከምዘለዎ ዝመክር ብሂል እዩ።
ን25 ዓመታት ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣምስተርዳም ዝመሃረ ፕሮፌሰር ሰናይ፡ ናብራ ምዕራብ ዓለም መብዛሕቱ ውልቃውነት ዝዓብለሎ ብምዃኑ፡ ምሒር ማሕበራውን፡ ማዕሪኡ ከኣ ንጹል ናብራ ምንባርን ተዛማዲ ረብሓን ጉድኣትን ከምዘለዎ የረድእ።
ዝኾነ ስደተኛ፡ ኣብ ስደቱ ናይ ቋንቋን ባህልን ጸገም፡ ከምኡ እውን ዓሌታዊ ኣድልዎን ኣግልሎን እውን ከጋጥሞ ይኽእል እዩ።
ኣብ ኩሉ ሕብረተሰብ ዘጋጥምን ከጋጥም እትጽበዮን ነገር ከኣ እዩ። እቲ ክኸውን ዘለዎ ከመይ ገይርካ ነቲ ቋንቋን ባህልን ትለምዶ? ብኸመይ'ከ ነቲ ዘጋጥም ኣግልሎ ትገጥሞ እዩ። ነብሲ ወከፍ ሰብ ከኣ ነቲ ክውንነት ተረዲኡ ዓቕሙም ኣረዳድኣኡን ከመሓይሽ ከምዝግባእ ሰናይ ይመክር።
ወለዱ፡ ኣብ ናይ ጸዓዱ ዓለም ዝነብር ዝኾነ ስደተኛ ኣድልዎን ኣግልሎን ክገጥሞ ስለዝኽእል ርእሱ ከየድነነ ብነብሰ ምትእምማን ክገጥሞን ዓቕሙ ብምዕባይ ክስዕሮ ከምዝግባእ ይመኽሩዎ ምንባሮም ይሕብር።
ዓቕሚ ኤርትራውያን ኣብ ትምህርቲ
ድሕሪ 2004 ብማህደረ ትምህርቲ ንሆላንድ ዝኣተዉ ኤርትራውያን ተመሃሮ፡ ደረጃ ብቕዓቶም ብምንካዩ፡ ዩኒቨርሲታት ሆላንድ ነቲ ደረጃ ኣትሒቶሙዎ።
ሰናይ መምዘኒ ረጃ ብቕዓት ኤርትራውያን ተመሃሮ ስለዘጉደለ ከምዘሕዝኖ ይዛረብ። ቅድሚኡ ዝመጽኡ ዝነበሩ ተማሃሮ ግን፡ ነቲ ኣብ ሆላንድ ዝወሃቦም ዝነበረ ትምህርቲ ብቐሊሉ ይገጥሙዎ ምንባሮም ዝዝክር ሰናይ፡ ኣብ ስደት መጺእካ፡ ቀስ ኢልካ ሓዲሽ ህይወት ክጅመር ስለዝከኣል እዩ።
ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ምኽንያት ስደቶም ብዘየገድስ፡ ንኹሉ ብደሆታት ስደት ተጻዊሮም ብትምህርትን ፍልጠትን ዓቕሞም ከዕብዩ ተላብዩ።
ብዙሓት ኣብ ስደት ተወሊዶም ዝዓበዩ መንእሰያት ኣብ ትምህርቶም ደሓን ዝኸዱ ኣለዉ። ብስታቲክስ ክረአ እንከሎ ግን ከምቲ ክኸውን ዝግበኦ ኣይኮነን።
ብዙሓት ስድራቤታት ደቆም ዩኒቨርሰቲ እንተወዲኦም ከም ዓወት እዮም ዝርእዩዎ። እቲ ብደሆ ግን ዩኒቨርስቲ ምስ ወዳእካ እዩ ዝመጽእ። ዘተኣማምን ውሑስ ስራሕ ክትረክብ ወይ ንዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ክትቅጽል ሓሳብ ዝሓድረካ ሽዑ እዩ።
ናይ ምስሊ መግለጺሰናይ ምስ ስድርኡ
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዙሓት ስደተኛታት ንሆላንድ ስለዝኣተዉ፡ መንግስቲ ሆላንድ ሻቕሎት ኣለዎ። እቶም ባሕርን ጣሕርን ሰጊሮም ብጻሓይን ቀላይን ተፈቲኖም ኣብ ስደት ምስዓለቡ፡ ወረቐት ፍቓድ ንምርካብ ብዙሕ እዮም ዝጨናነቑ።
ምስ ሓዲሽ ባህልን ኣነባብራን ስለዝራጸሙ ከአ ብዙሓት መንእሰያት ጸቕጢ የጋጥሞም፡ ኣብ ጭንቀት ዝወድቁ እውን ኣይተሳእኑን።
ምልሶት ንኤርትራ
ሰናይ ድሕሪ ናጽነት ኣብ 1993 ንኤርትራ ተመሊሱ ነይሩ። ኤርትራ ግን ከመይ ጸኒሓቶ?
ሓደ መዓልቲ ንዓድና ክንምለስ ኢና እናተባህሉ ስለዝዓበዩ፡ ሰናይ፡ ሓኪም ኮይኑ ንኤርትራውያን ከገልግል እዩ ነይሩ ሕልሙ።
እተን ቐደም ዝመጽአ ኩሉ ምሉኡ ቀልቡን ሃሙን ናብ ሃገሩ እዩ ነይሩ። ሰናይ ኮነ መሳትኡ ኤርትራውያውን ከኣ "ሰራዊት ፍልጠት" ኢኹም እናተባህሉ ስለዝዓበዩ፡ ተማሂሮም ንሃገሮም ከገልግሉ ብምሕሳብ፡ እቲ ኩሉ ዝወሰዱዎ ዓውደ ትምህርቲ ብምሉኡ ንኤርትራ ዝጠመተ እዩ ነይሩ።
ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ነዊሕ ዓመታት ብዙሕ ብደሆ እያ ሓሊፋ። ሕጂ ዝጀመረ ዕርቀ ሰላም ኣብ ኤርትራ ዘላቒ ሰላምን ራህዋን ክፈጥር ከኣ ትጸቢት ኩሉ ደላይ ጽቡቕ እዩ።
ሰናይ እውን በቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ሰላም ሃዋሁው ትስፉው እዩ። ስለዝኾነ ነብሲ ወከፍ ሰብ ንነብሱ ከማዕብል እንተጺዒሩ ብተዘዋዋሪ ንሕብረተሰቡን ሃገሩን እውን ስለዝኾነ ኣብ ትምህርቲ ክደፍእ ይመክር።
ከይሓተትካ ስለዘይትፈልጥ ከይጸዓርካ ስለዘይትዕወት ኤርትራውያን አሕዋት ከኣ በዚ ክውንነት እዚ ክሓስቡ የዘኻኽር።


text:
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ እንደጋና፡ ንቀዳማይ ሚኒስተርነት ተሰይሞም2021-10-04 19:40:21 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 140 times
- font size decrease font size increase font size
ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ (ፓርላማ)፡ ብ4 ጥቅምቲ 2021 ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ኣብ ዘካየዶ 6ይ ዙር ምምስራት መንግስቲ፡ ንዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ ንቐጻሊ 5 ዓመታት፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኖም ክቕጽሉ ሰይምዎም። እቲ ካብ 547 ኣባላቱ 425 ዝተሳተፍዎ፡ ብኣባላት ሰልፊ ብልጽግና ዝተዓብለለ ቤት ምኽሪ፡ ነቶም ኣፈባይቶ ኮይኖም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኣቶ ታገሰ ጫፎ እንደጋና ኣቐጺልዎም። ወይዘሮ ሎሚ በዶ ዝተባህላ ፖለቲከኛ ከኣ ምክትል ኣፈ ባይቶ ኮይነን ተመሪጸን። ኣብዚ ናይ ንግሆ ክፋል ኣኼባ፡ ወይዘሮ ሳህለወርቅ ዘውደ ፕረሲደንት ፈደራላዊት ረፐብሊክ ኢትዮጵያ ነቲ ናይ ክልቲኡ ኣብያተ-ምኽሪ ናይ ሓባር ኣኼባ ምስ ከፈታ፡ ብዛዕባ ኣብዚ ቀጻሊ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ክዕመሙ ዝግበኦም መደባት ስፍሕ ዝበለ መደረ ኣቕሪበን።
ጐኒንጐኒ፡ ናይዚ መስራቲ ኣኼባ ፓርላማ ዝተኻየደሉ ግዜ፡ ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ኣኼባ ተኻይዱ። እዚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን፡ ክሳብዚ ቀረባ መዓልታት ናይ ክልል ኣምሓራ ፕረሲደንት ንዝነበሩ ኣቶ ኣገኘሁ ተሻገር ኣፈባይቶ ገይሩ መሪጽዎም። ምክትሎም ከኣ ኣብ ክልል ዓፋር በዓልቲ መዚ ዝነበራ ወይዘሮ ዛህራ ኡመድ መሓመድ ኮይነን።
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ፡ ኣብቲ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ ኣደራሽ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ቀዳማይ ሚንስተር ኮይኖም ብመንገዲ ወይዘሮ መኣዛ ኣሸናፊ ፕረሲደንት ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ቃለ መሓላ ፈጺሞምም። ድሕሪ ቀትሪ ብወተሃደራዊ ሰልፍን ሙዚቃዊ ምርኢትን ተሰንዩ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ብርክት ዝበሉ ዕዱማት ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ዝቐጸለ ሰፊሕ ጽንብል፡ እቶም ቀዳማይ ሚኒሲተር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ንታሪኽ ኢትዮጵያን ንመስርሕ እቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ምርጫን ዝምልከት ስፍሕ ብዝበለ ገሊጾም። ንኣመዓባብላ ናይቲ ኣብ ትግራይ ተጀሚሩ ዝቕጽል ዘሎ ውግእ ዝምልከት እውን እቲ ልሙድ መርገጾም ኣንጸባሪቖም፡ ንምህናጽ ሓያል ሰራዊት ከም ዝቕጽልዎ’ውን ገሊጾም። ንተግባራት ምዕራባውያን መንግስታት ጠቒሶም ከኣ ምትሕግጋዝን ምትሕብባርን ሃገራት ኣፍሪቃ ጸዊዖም።
ኣብዚ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ዝተኻየደ ጽምብል፡ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ዩወሪ ሞሰቪኒ ናይ ዩጋንዳ፡ ሳልቫኬር ማርደት ናይ ደቡብ ሱዳን፡ ዑመር ገለ ናይ ጅቡቲ፡ እሁሩ ከንያታ ናይ ኬንያ፡ መሓመድ ፎርማጆ ናይ ሶማልያ፡ ማሳኪ ናይ ሰኔጋል፡ ኣሕመድ ቡሃሪ ናይ ናጀርያን፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮንጎን ተረኺቦም።
እዚ ከኣ ብዘይካ ናይ ኤርትራን ሱዳንን ናይ ኩለን ንኢትዮጵያ ዘዳወበኣ ሃገራት መራሕቲ ከም ዝተሳተፉ እዩ። ካብዞም ኣብቲ ጽንብል መደረ ዘስምዑ፡ መራሕቲ፡ ናይ ጅቡቲ፡ ኬንያን ደቡብ ሱዳንን፡ ብቐጥታ እኳ እንተዘይኮነ፡ ኣዝዩ ረቂቕ ብዝኾነ ውሕልነት፡ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ገጢሙ ዘሎ ወጥሪ፡ ብሰላም ክፈትሖ ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብቲ መስርሕ ክተሓባበርዎ ቅሩባት ምዃኖም ዘመልክት መልእኽትታት ኣመሓላሊፎም።
ኣብ ቀጻሊ መዓልታት ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ናይ ሓድሽ ካቢነኦም ኣባላት ናብቲ ቤት ምኽሪ ኣቕሪቦም ከጽድቑ ትጽቢት ኣሎ።


text:
ተማሃሮ ካልኦት ቤትምህርትታት አኽሪያ ድጋፎም ይገልጹ
ተማሃሮ ካልኦት ቤትምህርትታት አኽሪያ ድጋፎም ይገልጹ
ተወሳኺ ምዕባለታት ድሕረ-ተቃውሞ ኣኽርያ
ሓይልታት ጸጥታን ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ምስቲ ተቃውሞ ምትእስሳር ኔርዎም ኢሎም ዝጠርጠርዎም ሰባት ዝወስድዎ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ይቅጽል ኣሎ።
በዚ መሰረት እዞም ዝስዕቡ ኣባላት ፈጻሚት ኮሚተ ቤትትምህርቲ ዲያእ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ይርከቡ።
1. ኢብራሂም ሽፋ
2. ማሕሙድ ዓብደልቃድር
3. ዓብደልዋስዕ ኣሕመድ
4. መሓመድ ኑር
5. ኣይተፈልጠን
ምስዚ ኣብዝተኣሳሰር'ድማ እቲ ስርዓት ነቲ ኣንጻሩ ዝተላዕለ ተቃውሞ ከም ኣመሉ ናይ ሓደ ወገን ንምምሳል ዝገብሮ ዘሎ ኸይኣክል፡ ዝተፈላለየ ስውር ስርሒታት ይገብር ኣሎ።
ምንጭታት ዓርቢ ሓርነት ካብ ቤትምህርትታት ከም ዝሓበርዎ፡ እቲ ስርዓት ብፍላይ ኣብ ኣኽርያ ኣብ ዝርከባ ቤትምህርትታት ዝርከቡ ተማሃሮ ከይሓብሩ ዝሰገአ፡ ኣብ ውሽጦም ፍልልይ ብምፍጣር፡ እቲ ምንቅስቃስ ናይ ሓደ ሃይማኖት ብምዃኑ፡ ነቶም ኣብ ክፍሎም ዝርከቡ ኣመንቲ ምስልምና ከይቀርብዎምን ከይጽንበርዎምን ብመንገዲ ኣብ ምምሕዳራት ዝርከቡ ብ "ኣባላት" ዝፍለጡ ዕሱባቱ ኣቢሉ፡ ብመንገዲ ወለዶም ጸቅጢ ከምዝፍጠረሎም ይገብር ኣሎ።
የግዳስ እቶም ተማሃሮ ነዚ ጸቅጢ ጥሒሶም ኣብ ሞባይላቶም ስእሊ ናይ ሓጂ. ሙሳ ጠቂዖም ይረኣዩ ከምዘለው፡ በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ መወዳእታ ኣኽርያ(ዝባን ምህራም ጭራ) ዝርከቡ ተማሃሮ ናብ ቤት ትምህርቲ ሞባይል ተሌፎን ሒዞም ከይመጹ ከቢድ መጠንቀቅታ ተዋሂብዎም ኣሎ።
በዚ ምኽንያት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት፡ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ስርዓት ኣንጻሩ ክለዓል ዝኽእል ምንቅስቃስ ንምምካን ኩሉ ጸይቅታትን ሜላታትን ክጥቀም ምዃኑ ፈሊጡ ኣቀዲሙ ክነቅሓሉ የተሓሳስብ።
ኣንጻር ምልኪ ዝግበር ቃልሲ ክዕወት'ዩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ድርቂ ህፁፅ ሓገዝ መግቢ ዘድልዮም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ካብ ዝተገልፀ ምውሳኹ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሃገራዊ ምክልኻል ሓደጋ ኢትዮጵያ ኣቶ ምትኩ ካሳ ገሊፆም።
“ብመሰረት ኣብ ጥሪ 2017 ዓ.ም ወግዓዊ ዝገበርናዮ ኣሃዝ 5.6 ሚሊዮን ነይሩ።ድርቂ ኣብ ዝተኸሰቶም እንስሳት ብምርባሕ ዝናበሩ እቲ ድርቂ ካብ እዋን ናብ እዋን እናወሰኸ ብምኻዱ ሕዚ በዝሒ ተሓጋዛይ 7.78 ሚሊዮን በፂሑ’ሎ።”
ኣስታት 1.5 ሚልዮን ኣብ ክልል ኦሮሚያ፣203,000 ኣብ ክልል ደቡብ ብሄርን ብሄረሰባትን ህዝብታትን፣ኣስታት 304,000 ድማ ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝሒ ተሓገዝቲ ምውሳኹ ዘርዚሮም።ኣብ ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድሕሪ እቲ ዝሓለፈ ዳህሳስ ሓረስቶት ዘራእቶም ብበረድ፣ኣስሓይታን ብውሑጅን ስለዝተጎደአ ብዝሒ ተሓጋገዝቲ ክውስኽ ክኢሉ’ሎ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ኣብ ዝርዝር ብዓፀቦ ዝተጠቕዓ ሃገራር ኣይተጠቐሰትን ዘላ፡እዚ ዝኾነሉ ምክንያት ኣቶ ምትኩ ክገልፁ ከለው መንግስቲ ሓገዝ ንዘድልዮም ንኩሎም ዜጋታት ሓገዝ የቕርብ ስለዘሎ እዩ ኢሎም።
ኣቶ ምትኩ ብተወሳኺ ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝቐረበ ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ዶላር መፀዋዕታ ሓገዝ ክንድቲ ዝደለ ኣይትረኽበን ኢሎም ።
“ሓገዝ ዝሃቡ ኣለው እዮም፤ብዙሕ ግን ኣይኮነን።ንኣብነት መንግስቲ ኣሜሪካ ብፕሮግራም መግቢ ዓለምን ሓባራዊ ህፁፅ ስርሒት ብዝተባህለ ትካልን ኣቢሉ 114 ሚሊዮን ዶላር ሂቡ።ዝተወሰኑ ካልኦት መንግስታት እውን ሂቦም ኣለው።ምስቲ እንደልዮ ረድኤት ክነፃፀር ከሎ ግን ዝሕቱል እዩ።”
ኣቶ ምትኹ ቀጺሎም ብርክት ዝበላ ዓፀቦ ዝኣወጃ ሃገራት ብምህላወን ዓቕሚ እተን ሃገራት ስለዝተመቓቐለ እዩ ድሕሪ ምባል እዚ ኣብ ግምት ብምእታው ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ፈላማይ ዙር ሓደ ቢሊዮን ቕርሺ መዲቡ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከብ ኣሎ ኢሎም።
ክልላዊ መንግስታት እውን ባጀት መዲበን ኣብ ምንቅስቓስ ከምዝርከባን ኣብ መንጎ ክልላት እውን ምትሕግጋዝ ከምዘሎ ገሊፆም።
ሰብ ሃብቲ እውን ብናይ ባዕላቶም ተበግሶታት ካብ ማእኸል ሃገር እኽሊ እናሸመቱን ቀለብ እንስሳት እናዓደጉን ኣብ ምቕራብ ከምዝርከቡ ኣቶ ምትኩ ካሳ ገሊፆም።
ሓገዝ ዘድልዮም ዜጋታት ምሉእ ረድኤት እናቐረበሎም ስለዝኾነ ኣብ ኢትዮጵያ ድርቂ እምበር ጥምየት የለን፤ፈደራላዊ መንግስቲ፣ክልላዊ መንግስታትን ገለ ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ መግቢ የቕርቡ ኣለው እውን ኢሎም።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ሱዳን ከካይዶ ዝወጠነ መገሻ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ተሰሪዙ።
ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብቲ 27 ጥሪ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝካየድ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ንምስታፍ ቅድሚ ምብጋሱ፣ ብዛዕባ ጉዳያት ደቡብ ሱዳን ምይይጥ ንምክያድ’ዩ ናብ ካርቱም ከምርሕ ወጢኑ ኔሩ።
እንተኾነ፣ እቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ተወጢኑ ዝነበረ መገሻ እቲ ፕረዚደንት ናብ ካርቱም ጠንቁ ብዘይተነጸረ ምኽንያት ከምእተሰረዘ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ምስራዝ መገሻ ፕረዚደንት ናብ ሱዳን ምስቲ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ፎርቶ ኣብ ዝርከብ ሚኒስትሪ ዜና ዘጋጠመ ኩነታት ምትእስሳር ክህልዎ ከምዝኽእል ዝተወከስናዮም ወገናት ግምታቶም ይህቡ።
ጽምብል ምምስራት መበል 50 ዓመት ሕብረት ኣፍሪቃ ወርቃዊ ኢዮቤል ብወግዒ ኣብ ዝኽፈተሉ ዕለት 27 ጥሪ፣ ዓመታዊ ዝካየድ ስሩዕ ኣኼብ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ክጋባእ’ዩ።
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ንፕረዚደንት ኤርትራ ወኪሉ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ወይ ድማ ምክትሉ ኣቶ ቢንያም በርሀ ክሳተፉ ትጽቢት ይግበር።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ካብ ዝምስረት 50 ዓመቱ ኣብ ዝጽንብለሉ ዘሎ ወርቃዊ ኢዮቤል ዝዓበየ፣ ንኣፍሪቃ በዳህቲ ኮይኖም ዘለውን ገና’ውን ዘይተፈትሑን ከም ዘቤታውን ዶባውን ግርጭታት፣ ዕቃበ ኣከባብን ግብረ ሽበራን ዝኣመሰለኡ ጉዳያት እዛ ኣህጉር ክልዓሉ’ዮም።
ጉዳይ እታ ሓዳስ ኣባል ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኾነ ደቡብ ሱዳንን ምስ ሱዳን ዘለዋ ጉዳያት’ውን ሓደ ካብቲ ዝልዓለ ነጥብታት’ዩ።
ኣብ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪቃ ብኣካል ክሳተፍ ዘይክእል ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን፣ እቲ ናይ መገሹ ምስ ኣልበሽር ሓሳባት ንምልውዋጥ ዝዓለመ’ዩ ኔሩ።


text:
Radio Erena: 19 December 2019
ኤርትራውያን ኣብ ስደት፣ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ሓድሕድ ምቕትታልን ርቕሰ ቅትለትን እናገነነ ምምጽኡ፣ ንማሕበረ ሰብ ኤርትራ ኣሻቓሊ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ኣብ ለንደን ዝነብር ኤርትራዊ፣ ንበዓልቲ ቤቱ ድሕሪ ምቕታል ንሱ’ውን ኣብ መንገዲ ባቡር ብምእታው ርእሰ ቅትለት ከምዝፈጸመ ብቀረባ ዝፈልጥዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ቀታሊ፣ ነታ ካብ ሱዳን ካብ እትመጽእ ሒደት ሰሙናት ጥራይ ዝገበረት፣ ኣብ ክሊ ዕድመ 20ታት እትርከብ በዓልቲ ቤቱ ዝቐተለሉ ምኽንያት ብፖሊስ ምጽራይ ይካየደሉ ኣሎ።
ኣቐዲሙ ዘጋርድያን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣብ ብሪጣንያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ጥራይ ኣርባዕተ ኤርትራውያን መዛኑ፣ ብገዛእ ርእሶም ህይወቶም ኣሕሊፎም።
እዚ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ’ውን ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዘጋጥም ቅትለትን ርእሰ ቅትለትን ክውስኽ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እዚ ድማ፣ ብሰንኪ ምረት ስደትን ዘይርጉእ ናብራን ከምኡ ድማ ኣብ ሓዳር ዘጋጥም ዘሎ መሰናኽላት ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ትዕዝብታቶም ይገልጹ።
ካብ ፖለቲካ ናጻ ዝኾነ፣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሓቑፍን ማሕበራዊ ሓገዛትን ምኽርን ዝልግስን ሓያል ማሕበረኮም ዘይምህላዉ’ውን፣ ምረት ኤርትራውያን ኣብ ስደት ይጋደድ ከምዘሎ ዝገልጹ ወገናት ኣለዉ።


text:
መንግስቲ ትግራይ፡ ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ትግራይ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ቀፃልነት ዘለዎን ኣብ ቅዋም ዝተደረኸን ሰላም…
Author: ወይኒ ኣብርሃ
ቁጽሮም ዘይንዓቕ ተወለድቲ ብሄረ ትግራይ ብሰንኪ እቲ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ኵናት ምኽንያት ንኣእምሮኣዊ ጸገም ከምዝተቓልዑ ተገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ብዝኸፈቶ ኲናት ምኽንያት ብ ሚልዪናት ዝቑፀሩ ተጋሩ ኣብ ውሽጢ ዓድን ካብ…
ኣብ ርዋንዳን ናይጀርያን ዝተፈጸመ ምጽናት ዓሌት ኣብ ትግራይ’ውን ከምዝተደገመ ምሁራን ገሊፆም።
ምፅናት ዓሌት ንሓደ ማሕበረሰብ ወይ ዓሌት ንክተጥፍኦ ብምህቃን ዝግበር ጨፍጫፍ እዩ። ዓሌት መሰረት ዝገበረ ጨፍጫፍን በደልን…
ኣብ ዕደና ወርቂ ዝነጥፍ ካናዳዊ ትካል ካብ ትግራይ 3 ቢልዮን ዶላር ከምዝረኸበ ገሊፁ
ኣብዚ ሐዚ እዋን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ብዝኣወጆ ኲናት ምኽንያት ትግራይ ብሰብ ስራሕ ጥምዬት፣ ብምፅናት…
ኣብ ልዕሊ ተጋሩ፡ ብኢትዮጵያውያን ዝካየድ ናይ ጽልኢ ዘረባ ተጠናኺሩ ከምዝቐፀለ ተገሊፁ
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዲያቆን ዳኒኤል ክብረት “ንሳቶም” እናበለ ኣብ ዝገበሮ መደረ፡ ተጋሩ ካብ ገፅ ምድሪ ክጠፍኡ…
ወተሃደራዊ ዓወታት ትግራይ ብፖለቲካዊ ዓወት ዘይዕጀበሉ ዘሎ ምኽንያት እንታይ’ዩ?
ሓድሽ ረዳ ዝትብሃሉ ፀሓፊ ታሪኽ “የቆሰለ ታሪክ” ኣብ ዝብል መፅሓፎም ከምዚ ይብሉ: “ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዝገርም…
ኣብ ወጻእ ሃገራት ዝቕመጡ ተወለድቲ ብሄረ ትግራይ፡ ንተመዛበልቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ምሕጋዝ ይነጥፉ ከምዘለው ተገሊፁ።
ኣብ ምዕራብ ትግራይ ብሰንኪ ዘጋጠመ ግፍዓዊ ጨፍጫፍ ሓይልታት ኣምሓራን ወረርቲ ሓይልታትን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ተወለድቲ ትግራይ…
“የኢትዮጵያ ችግር በፌደራሊዝምም ሆነ ብአሃዳዊ የመንግስት መዋቅር የሚፈታ አይደለም”
ፌደራሊዝም ምንድነው? ከሚል ጥያቄ ስንነሳ በትግራይ የሳልሳይ ወያነ ፓርቲ የሕግ ክፍል ሃላፊ የሆነው ኣቶ ተስፋኣለም እንዲህ…
የጠቅላይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ያልተቋረጠ ውሸት እና የመንግስት ሚድያዎች ‘የገደል ማሚቶ’ ሚና ብጥልቀት ሲፈተሽ።
ሰለ ቀድሞው የ ኣሜሪካ ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ወቀሳዊ ሓሳብ የሚያነሱ ሰዎች “ውሸታም” ናቸው ይሏቸዋል። የተወሰኑትም የቀድሞውን…
ሩባ ተከዘ ንማሕበረሰብ ዓለም ዘቃልዖ ግፍዒ ዕጥቛት ኣምሓራ!
ድሕሪ ናይ 8 ኣዋርሕ ጨፍጫፍን ፅንተትን ብዙሓት ከተማታት ትግራይ ብሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ሓራ እንተወፃ እኳ ምዕራብ…


text:
ኤርትራ፣ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ቦምብ መጥቃዕቲ ንክፍፀምን እታ ከተማ ከም ባግዳድ ንምግባርን ሰሪሓ‘ያ፣ምስ ናይ ሶማልያ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ኣል-ሸባብ ቀጥታዊ ርክብ ኣለዋ፣ኣብ‘ቲ ዞባ ድማ ስግኣት ኮይና‘ላ ዝብል ሰፊሕ ሪፖርት ኣውፂኡ‘ሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ግና ዕላማ‘ቲ ሪፖርት፣ኣቃልቦ ካብ ቀንዲ ጉዳይ ንምእላይ፣እንተተኻኢሉ ድማ ብፅዑቅ ዘመተ፣ስምዒታት ኣረሳሲንካ፣እገዳ ኣኽሪርካ ሓድሽ ናይ ቅልውላው ባይታ ንምፍጣር’ዩ ብምባል ነቲ ሪፖርት ነፂግዎ‘ሎ።
ኣብ ሓደ እዋን ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ዝነበሩ ዴቪድ ሽን ብወገኖም፣ሕቡራት ሃገራት ዘውፀኦ ሪፖርት ዝነፅጎ ወይ ዘረጋግፆ ሪፖርት ኣይኮነን፣እቲ ሪፖርት ነብሱ ኪኢሉ ዝተሰነደ‘ዩ፣ግን እቲ ብዛዕባ መንግስቲ ኤርትራ ዝጠቅሶ፣እቲ ውዲት መጥቃዕቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ተወጢኑ እንተኾይኑ፣እቲ መጥቃዕቲ ንዝፍፀመላ ኢትዮዽያ ጥራሕ ዘይኮነስ ንካልኦት ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ‘ውን ዘተሓሳስብ‘ዩ ኢሎም።
Monitoring Group: ኤርትራ ኣብ ውዲት መጥቃዕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ኢድ ኔርዋ ይብል፡ ኤርትራ ግን ክትሓስቦ ዘይትኽእል ጽዩፍ ዘረባ`ዩ ትብል
- በትረ ስልጣን
ነቲ ብናይ ሕቡራት ሃገራት ተቖጻጻሪ ጉጅለ ዝቐረበ ሪፖርት ምላሽ ክህቡ ዝተሓተቱ ምንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ`ዮም
ኤርትራ፣ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ቦምብ መጥቃዕቲ ንክፍፀምን እታ ከተማ ከም ባግዳድ ንምግባርን ሰሪሓ‘ያ፣ምስ ናይ ሶማልያ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ኣል-ሸባብ ቀጥታዊ ርክብ ኣለዋ፣ኣብ‘ቲ ዞባ ድማ ስግኣት ኮይና‘ላ ዝብል ሰፊሕ ሪፖርት ኣውፂኡ‘ሎ።


text:
ጸርገ-ንጥፈት ብሕጽር ዝበለ መግለጺ ፡ ሓደ ባህሪ ናይ ጽኑዕ ሕመረት ዘይብሉ ባእታ እዩ። ሕመረት፡ እቲ ካብ ፕሮቶን ከምኡ ውን ንዩትሮን ዝቆመ ማእከላይን ወሳንን ክፋል ሓደ ኣቶም እዩ፡ ተወሳኺ ድማ ኣቶም ካብ ኤልክትሮንስ ዝቆመ'ውን እዩ። ዘይጽኑዕ ሕመረት ማለት ድማ፡ ብዝሒ ንዩትሮንን ናይ ሓደ ኣቶም ምስቶም ኤለክትሮንስ መስዘይመዛዘን እዩ።
ዘይምምዝዛን ብዝሒ ንዩትሮንስን ኤለክትሮንስን ኣብ ሓደ ኣቶም፡ ምስዘጋጥም፡ ሓደ ኣቶም ይብተን፡ ድሕሪኡ ድማ ሓድሽ ይፍጠር፡ ኣብቲ መስርሕ ምብታን እዩ እምበኣር ጸርገኣዊ-ንጥፈት ዝካየድ። እዚ ማለት ልክዕ ከም ጩራ-ብርሃን ጸሓይ፡ ግናኸ ክርአ ዘይክእል ጸዓት-ሓዘል ጸዳል ይፍኖ!
እቲ ጸዳል ጸዓት- ወይ ሓይሊ ሓዘል ስለዝኾነ፡ ህያውያን ፍጡራት ማለት ሰብ፡ እንስሳታት ከምኡ'ውን ኣትክልቲ ናይ ምጕዳእ ክእለት ኣለዎ።
alpha , beta, gamma፡ እቶም ሰለስተ ቀዳሞት ፊደል ናይ ቛንቛ ጽርኢ፡ ማለት ግሪኽ እዮም ፡ ወይ ድማ ብጽርኢ ( a , B, Y )
ምልክት ጸርገ-ንጥፈት
ጠንቂ ጸርገ-ንጥፈት ባህርያዊ ከምኡ'ውን ሰብኣዊ ክኸውን ይኽእል። ኣብነት ናይ ሰብኣዊ ጠንቂ ዘለዎ ጸርገ-ንጥፈት፡ ኣቶማዊ ቦምባ ክንወስድ ንኽእል። ጸርገ-ንጥፈት ዋህዯታት ህያውያን ፍጡራት ናይ ምዕናው ክእለት ኣለዎ። ስለዚ ድማ ጽርገ-ንጥፈት ዓይነቱን ፡ክብደት ጉድኣቱን ይፈላለ እምበር ፡ ንህያውዋን ፍጡራት ጎዳኢ እዩ። ምክልኻልን ሞግዳእትን ናይቶም ዝተፈላለዩ ጸርገ-ንጥፈታት!
እቲ alpha (ኣልፋ) ዝተሰምየ ጸርገ-ንጥፈት፡ ላዕለዋይ ቆርበትና ሓሊፉ ናይ ምጉዳእ ክእለት የብሉን፡ ንወረቐት ውን ትኹን ሰንጢቅካ ናይ ምሕላፍ ክእለት የብሉን፡ ይኹንእምበር ብመልክዕ መስተ ይኹን ምግቢ ናብ ኣካላትና ምስ ዝኣቱ ንጥዕናና ጎዳኢ እዩ።
እቲ beta (ቤታ) ዝተሰምየ ዓይነት ጸርገ-ንጥፈት ግን በንጻሩ፡ ላዕለዋይ ቆርበት ሰንጢቝካ ናይ ምሕላፍ ክእለት ኣለዎ። ኣብ ውሽጢ ኣካላት ህያውያን ፍጡራት ምስ ዝኣትዉ ድማ ፡ ኣብ ዋህዮታቶም መቐይሮታት ከስዕቡ ይኽእሉ። ይኹንእምበር 2 ሰ.ሜ ዝግዝፉ ፕላስቲክ ጌርካ ብቄሊሉ፡ ክንከላኸሎ ንኽእል።
እቲ gamma (ጋማ) ዝተሰምየ ዓይነት ጽርገ-ንጥፈት፡ እቲ ካብ ኩሎም ጎዳኢ እዩ። ሙሉእ ኣካልና'ውን ከይተረፈ ናይ ምጥሓስ ክእለት ኣለዎ፡ ስለዚ ድማ ንመከላኸሊ ዝኸውን ፍሉይ ዕጥቂ የድሌና፡። ነዚ ዝስዕብ ስእላዊ መረዳእታ ተመልከት!


text:
ቃለ መጠይቕ ምስ መራሒት ቤተክርስትያን ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት ሄቨን ብርሃነ
ኣብ ኣሜሪካ ዋሽንግተን ዲሲ ዓብያ፡ ካብ ቨርጂንያ ኮመን ዌልስ ዩኒቨርሲቲ ብዓውዲ ሳይኮሎጂ ተመሪቓ፡ ቀጺላ ካብ ሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ ናይ ድሕሪ ምረቓ ትምህርታ ብሶሻል ዎርክ ብምዝዛም ኣብ 2016 ንዩኒቨርሲቲ ያል ብምጽንባር ብዓውዲ ስነ ሃይማኖት ኣብ 2018 ተመሪቓ።ሄቨን ኣብዚ ሕጂ እዋን ብደቂ ተባዕትዮ ኣብ ዝተዓብለለ ዓውዲ መሪሕነት ቤተ ክርስትያን ብምጽንባር ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳያት ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ኣተኹራ ትሰርሕ ዘላ ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት መንእሰይ’ያ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 20, 2021
ንከተማ መቐለ ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ


text:
ኣብ’ቲ ብርክት ዝበሉ ወከልቲ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሃገራዊ ባይቶ ዝርከባ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ዝተረኽብሉ፣
ንምድላው ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤን ሙቛም ኣሰናዳኢት ሽማግለን ዝሕግዝ ብዕለት 15 ሰነ 2013 ዝተኻየደ ናይ ምኽክር መድረኽ፣ ኣቦ ወንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዶክተር ዮሱፍ ብርሃኑ ኣብ ዝሃቦ ናይ መእተዊ ቃል፣ “መጀመርያ ዕድሜና ኣኽቢርኩም ናብ’ዚ መኣዲ ምኽክር ምምጻእኩም ከመስግነኩም እፈቱ፣ ቀጺለ ድማ ሙቛም ኣሰናዳኢት ሽማግለ ብቁጽርን ብዓይነትን ብኡ ኣቢልና ድማ ምድላው ንካልኣይ ጉባኤን፣ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሃገራውያን ጉዳያት ይጽበዩና ኣለው። እዚ ድማ ንፈጻሚት ጥራይ ዝግደፍ ስለዘይኮነ፣ ንኩላትና ዝምልከት ክሳብ ዝኾነ ሕሉፋት ጌጋታትና ኣሪምና ብማዕረ ክንሓስበሉን ኣብ ነንሕድሕድና ምትእምማን ብዝሰፈኖ ኣገባብ ብእሂን-ምሂን ክንዛተየሉን ይግባእ ድሕሪ ምባል፣ እዚ ምኽክር’ዚ ንባይቶ ብሓፈሻ ነቲ ዝካየድ 2ይ ጉባኤ ድማ ብፍላይ ሓጋዚ ስለ ዝኾነ ኣብ’ቶም መሰረታውያን ጉዳያት ኣዕሚቕና ክንመያየጥ ናይ ነፍስወከፍና ሓላፍነት’ዩ ክብል ኣተሓሳሲቡ።
ኣብ’ቲ ናይ ምኽክር ዘተ ብዝተፈላለዩ ወከልቲ ኣካላት ዝቐርቡ ዝነበሩ ሓሳባት መብዛሕትኦም ተመሳሰልትን ኣዝዮም ድማ ሃነጽትን’ዮም ኔሮም። ተሳተፍቲ ናይ’ቲ ዘተ ነቲ ብሃገራዊ ባይቶ ዝተዳለወ ናይ ምኽክር መድረኽ ብምምስጋንን ብምሙጓስን፣ “ብዛዕባ ዝመጽእ ዘሎ 2ይ ጉባኤን ሙቛም ኣሰነዳኢት ሽማግለን ቅድሚ ምዝራብና፣ ምልስ ኢልና ንኣመጻጽኣ ዋዕላን ኮሚሽንን ቀጺሉ ድማ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤን ተመልኪትና ንዝነብሩ ድኽመታትን ኣሉታውያን ጎድንታትን ክሳብ ሕጂ ዘውርዱልና ዘለዉ ጉድኣታትን ብምግምጋም፣ ኣብ ልዕሊ ኣሰናዳኢት ሽማግለን ዕማማታን ዘለና መረዳእታ ብምብሳልን ብዘይ ተጉላባነት ግሉጽነትን ተሓታትነትን ብዝዓብለሎ ኣገባብ ክንዛተ ይግባእ” ንዝብል ናይ ሓባር ርኢቶ መሰረት ብምግባር፣ ንሕሉፍ ተሞክሮታት ብምድህሳስ ኣብ ዝተላዕሉ ዛዕባታት ዘለዎም ርኢቶታት ኣፍሲሶም።
ከም ውጽኢቱ ድማ ንሙቛም ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝምልከት፣
-ኣሰናዳኢት ሽማግለ ብቁጽሪ መጠነኛን ቅርጥውትን ኮይና ብውክልና ዘይኮነስ ብዓቕሚ ዝበሰሉን ሙሉእ ግዚኦም ክህቡ ዝኽእሉን ብዝተኽኣለ መጠን ዝተቐራረበ ኣተሃላልዋ ዘለዎምን ኣካላት ዝሓቖፈት ክትከውን፣
-ከም’ቲ “ትኣምኖ ልኢኽካስ እንታይ ተሪፉኒ ኣይትበል” ዝባሃል ብሓባር ዝኣመንናላን ዝተነጸረ ዕማማት ተቐቢላ ብተሓታትነት እትሰርሕ ክትከውን፣
-ንኤርትራዊ ኣተሃላልዋ እተንጸባርቕን ብዓቕሚ ‘ምበር ብቁጽሪ ዝዘቕበበት ከይትኸውን ብኽፉትን ሃገራውን መንፈስ ክትቀውም ዝብሉን ካልኦትን ኣገደስቲ ርኢቶታት ቀሪቦም።
ንዕማማት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝምልከት ድማ፣-
-ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ኮይና ብፖለቲካዊ መሪሕነት ንዝተዳለዉ ሰነዳት ተቐቢላ ናብ ህዝቢ ተውርድን፣ ርኢቶታት ህዝቢ ድማ ናብ መሪሕነት ተቐርብን ቴክኒካዊ ስራሓት እተሰላስል ድኣ’ምበር ንፖለቲካዊ ስልጣን እትውስን ኣይኮነትን፣
-ንዝቐረቡ ሰነዳት ሙርኩስ ብምግባር ናይ ተሻረኽቲ ሓይልታትን ናይ ህዝቢ ሓሳባትን እተንጸባርቕ ድኣ’ምበር ናይ ገዛእ ርእሳን ውድባዊ ይኹን ግላዊ ጸግዕታትን ከተርኢ ኣይግባእን ዝብሉ ሓሳባት ቀሪቦም።
ብተወሳኺ ኣብ ኤርትራዊ ነጸብራቕ ናይ ኣረኣእያና ምቅርራብ ሃልዩ፣ ኩሉ’ቲ ዝቃለስ ዘሎ ሓይልታት ኣብ ሕቶ ኣገባብ መሪሕነት ንጹርን ፍትሓውን መረዳእታ ወኒኑ ሙሉእ ፖለቲካዊ ስምምዕ ተጌሩ ናብ ጉባኤ ምስዝኣቱ፣ ነታ እትምዘዝ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣዝዩ ሓጋዚ ይኸውን’ሞ ህዝቢ ዝሰልፍ ብቑዕ መሪሕነት ንምምራጽ ድማ ዓቢ እጃም ይህልዎ ኣብ ዝብል መረዳእታ ተበጺሑ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፣ ነቲ ብዶክተር ዮሱፍ ብርሃኑ ዝቐረበ “ካብ’ዚ ጽላል ባይቶ ወጻኢ ኮይኖም ዝጸንሑ ሕጂ ግን ኣብ 2ይ ጉባኤ ክንሳተፍ ኢና ዝብሉ ሓይልታት ኣለዉ። ንሕና ከም ባይቶ ማዕጾና ርሑው’ዩ ጥራይ ዘይኮነ ናይ ዘተ ሽማግለ ብሙቛም ብዝደለይዎ መንገዲ ክተመያይጦም ተቐሪባ ኣላ” ንዝብል ኣርእስቲ ውን ተሳተፍቲ’ዚ ናይ ምኽክር መድረኽ ብባይቶ ንዝተወስደ ስጉምቲ ብምቕባል ብዕቱብ ተራእዩ ብሰፊሕ ክዝተየሉ ኣስሚሮምሉ።
ኣብ መወዳእታ መራሕቲ ናይ’ቲ ምኽክር ጽማቕ ናይ’ዚ ተጠቒሱ ዘሎ ኣገደስቲ ነጥብታት ንተሳተፍቲ ኣቕሪቦም። ቀጺሉ ዶክተር ዮሱፍ ብርሃኑ “እዚ ናይ መድረኽ ዘተ ዝበሰለ ኣተሓሳስባን ብርኢቶታት ዘቀራርብ ሃዋሁውን ዝተራእየሉ’ዩ ኔሩ፣ ፈሲሶም ዘለዉ ሓሳባት ድማ ኣገዳስነቶም ዕዙዝ’ዩ’ሞ ንዕኦም ሙርኩስ ብምግባር ናብ’ቲ ሒዝናዮ ዘለና ዕማማት ክንስጉም ኢና ከም’ዚ ዝኣመሰሉ ናይ ምኽክር መድረኻት ድማ ክንቅጽሎ ኢና ምስ በለ፣ “ናይ ለውጢ ሓይሊ ክንከውን ተኾይኑ ተቓወምቲ ሓይልታት ድኣ’ምበር ፓርላማ ከምዘይኮንና ኣሚንና፣ ውሽጥና ኣጽሪና ከም ተቓወምቲ ንተቓወምቲ ዘስርሕ ሕግታት ኣጽዲቕና ነቲ ስርዓት ኣብ ምእላይ ከነድህብ ደጊመ ደጋጊማ የተሓሳስብ ክብል ናይ መዛዘሚ ቃሉ ኣስሚዑ።


text:
ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ መሪቆም ዝኸፈትዎም መሰረተ ልምዓት ዋጋኦም ክሳብ 1 ቢልዮን ቅርሺ ከምዝኸውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ 1956 ዝተሃነፀ መዕርፎ ነፈርቲ ጂማ ኣባ-ጂፋር፣230 ሚልዮን ቅርሺ ተመዲቡሉ ዓቅሙ ብምሕያል ሎሚ ንገዘፍቲ ነፈርቲ ዘተኣናግድ ኮይኑ’ሎ።ኣብ ሓደ እዋን ንኣጋይሽ ተቐቢሉ ዘተኣናግደሉ ዓቅሙ በሰለስተ ዕፅፊ ንብምውሳኽ ን118 ተሳፈርቲ ክቅበልን ከስንይን ከምዝኽእል መንግስቲ ኣፍሊጡ’ሎ።
ስለድሕነትና ክንብል መንነትና ክጥቀስ ኣይንደልን ዝበሉ ወሃብቲ ሪኢቶ ንቪኦኤ ብመሰረት ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኣብ’ታ ከተማ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ መሰረተ ልምዓት ምህናፆም ኣሞጊሶም፣ብርክት ዝበሉ ፀገማት ምምሕዳርን መሰልን ከምዘለው’ውን ይሕብሩ።
ኣብ ጂማ ገዛኢ ፓርቲ ይኹን ተቃወምቲ ዝሳዓረ ይስዓር ንማሕበረ-ሰባዊ ምዕባለን ንነባራይ ምምሕያሽ መነባብሮን ክሰርሑ ትፅቢት ይግበረሎም። ኣብ ካልኦት ክልላት ርኡይ ዝኾነ ፀገም ድኽነት ኣብ ጂማን ከባቢኣን’ውን ብስፍሓት ዝራኣይ’ዩ።ብሕልፊ ኣብ ገፀራት።


text:
ጻውዒት ሙቛም ባይቶ ይኣክል ጀርመን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን ተቐማጦ ጀርመን
ዝኸበርክንን ዝኸርበኩምን ደለይቲ ፍትሒ
ኣቐዲምና ዕዙዝ ሰላምታና ነቕርብ። ሎሚ ሃገርና ኤርትራን ህዝባን፡ ኣብ መሪር ፖለቲካዊ ቁጠባውን ማሕበራውን ቅልውላው ኣብ ዘለዉሉ፡ ልኡላውነት ኣብ ዓቢ ሓደጋ ኣብ ዘኣተወሉ እዋን ንርከብ ኣሎና። በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ፡ ኣንጻር ዓማጽን ገባትን ዲክታተርያዊ ስርዓትን ንሱ ዝፈጠሮ አተሓሳስባን ንምቅላስ፡ ዝተበገሰ ሰፊሕ ሰረት ዘለዎ ህዝባዊ ጥርናፈ ይኣክል ዝተራእየሉ፡ ህዝቢ እጅግኡ ሰብሲቡ ፍትሓዊት ዲሞክራሲያዊትን ቅዋማዊትን ሃገር ኣብ ምትካል፡ ካብ ኩሉ ጊዜ ንላዕሊ ቆሪጹ ብሕብረት ተላዒሉ ይርከብ ኣሎ።
ኣብ 2019፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝቕመጥ ኤርትራዊ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ሃገር ኣውዲቕዎ ንዘሎ ዓቢ ሓደጋ ብምስትውዓል፡ ይኣክል ዝብል ህዝባዊ ምጥርናፍ መሰረት ሒዙ ናብ ሓድሽ ፖለቲካዊ መድረኽ ከምዝተሰጋገረ ናይ ትማሊ ዝኽርን፡ መሰረት ናይዚ ሕጂ እነካይዶ ዘለና ቃልስን ሙዃኑ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ።
ኣብ ሃገረ ጀርመን ምስ እንምለስ፡ ከም ኣብ ኩሉ ዓለም ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ኣብ መጀመርታ ኣዋርሕ 2019 ኣብ ዝተፈላላየ ከተማታት፡ ንመንፈስን መትከልን ይኣክል ማእከል ዝገብረ ህዝባዊ ጥርናፈታት ክረኣይ ጀሚሩ። በዚ መሰረት ድማ፡ ብ10 ነሓሰ 2019፡ ካብ 19 ከተማታት ጀርመን ዝመጹ/ጻ ተወከልቲ ከተማታት ዝተሳተፍዎ/ኦ፡ ቀዳማይ ርክብ ኣብ ከተማ ጊሰን ተኻይዱ። እዘን ከተማታት፡ ኣብ ይኣክል ዘለወን ናይ ሓባር መረዳእታ ብዓሚቕ ድሕሪ ምዝታይ፡ ሓንቲ ካብ ኩለን ኣብዚ ኣኼባ ዝተሳተፋ ከተማታት ዘተዋጸኣት፡ ሽድሽተ ወርሒ ዕድመ ዘለዋ ግዚያዊ ኣወሃሃዲት ሽማግለ ኣቑመን።
በዚ መሰረት ድማ፡ ካብ መወዳእታ ወርሒ ነሐሰ ጀሚራ ነተን ዝተዋህበተን ሰለስተ ዓበየቲ ዕማማት፡ ማለት ሰለማዊ ሰልፊ ምድላው፡ ፌስቲቫል ምድላው ከምኡ‘ውን ብደረጃ ጀርመን ከስረሓና ዝኽእል ንድፊ ምቝራብ ከተዕውት ክትሰርሕ ጸኒሓ። ነዚ ንምዕዋት ድማ ገለ ካብተን ዘቖመተን ሓይሊ ዕማማት፡
· ሓይሊ ዕማም ንድፊ እተጻፍፍን ሕግን መምርሕን
· ሓይሊ ዕማም ሰለማዊ ሰልፊ
· ሓይሊ ዕማም ፊስቲቫል
· ሓይሊ ዕማም መጽናዕቲ ኣቃውማ ዝተወደባን ዘይተወደባን ከተማታት
· ከምኡ ሰብኣዊ ዓቅሚታት እትፍትሽ ሓይሊ ዕማም
· ሓይሊ ዕማም ምድላው ጉባኤ
ካብ’ዚ ብተወሳኺ ንውሽጣውን ንደጋውን ኣሳልጦን ብድሆታትን፡ ንምግጣም፡ ንክጥዕም ተወሰኽቲ ግዚያውያን ሓይሊ ዕማምት ብሙቛም እውን ክትሰርሕ ጸኒሓን ኣላን።
ግዚያዊት ሽማግለ ባይቶ ይኣክል ጀርመን፡ ብዘይካ እቶም ኣብ ሓይሊ ዕማማት እትዓሞም ዝነበረት ስረሓት፡ ካልኦት ዘዕወተቶም ስረሓት እውን ኔሮም እዮም። ከም ኣብነት ብውሱን ደረጃ ምስ ህዝቢ ምርኻብ (ኣብ ሽቱትጋርት ብዕለት 25 ጥሪ)፡ ብዕለት 22 የካቲት 2020 ኣብ በርሊን ዓቢ ሰለማዊ ሰልፊ ምክያድ፡ ፡ ኣብ ዝተረኽቡ ኣጋጣሚታት ናብ ማዕኸናት ዜና ብምውጻእ፡ ዕላማን ህልው ኩነታት ይኣክል ኣብ ጀርመን ኣፍልጦ ንኽረክብ ሰሪሓ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ 19፡ ኣብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝነብሩለን ዘለዉ ሃገራት ተፈጢሩ ንዘሎ ዓቢ ሓደጋ ንምግጣም፡ ብምእኩል መንገዲ ኣስታት 40 000€ ብስም ይኣክል ከምዝዋጻእ ጌራ እያ።
እቲ ከም ቀንዲ ዕማማ ዝኾነ፡ ምርቃቕ ንድፊ ሕጊ ባይቶ ይኣክል ጀርመን፡ ድሕሪ ምንዳፍ ናብ ኩለን ከተማታት ከምዝኸይድ ኮይኑ። ከተማታት፡ ናይ ልዕሊ 2 ወርሒ ግዜ ድሕሪ ምውሳድ፡ ርእይቶታት ብመንገዲ ወከልተን ናብ ግዜያዊት ኣወሃሃዲት ሽማግለ ከምዝመጽእ ብምግባር፡ ከምዝዳሎ ኮይኑ።
ግዚያዊት ኣወሃሃዲት ሽማግለ ባይቶ ይኣክል፡ በቲ ዝተዋህባ ግዜ መሰረት ኣብ መወዳእታ 28 ሕዳር 2020፡ ጉባኤ ከተካይድ መደብ ሒዛ እኳ እንተነበረት፡ ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ 19 ንዘይተወሰነ ግዜ ኣናዊሓቶ። ኣብዚ እዋን ብመሰረት ሕጊ ፈደራላዊት ሪፑብሊክ ጀርመን ተዋሂቡ ዘሎ ከፊላዊ ናይ ምእካብ ፍቃድ መሰረት፡ ብዓቢኡ ድማ ባይቶ ነቲ ብቕልጡፍ ዝቀያየር ዘሎ ኩነታት ሃገርና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ምቕናዕ ጉባኤ ባይቶ ይኣክል ጀርመን ይጽነሓለይ ዘይበሃሎ ዕማም ምዃኑ ተኣምን። ስለዝኾነ ድማ ንኹሉ ክኸይድ ዝጸንሐ ስረሓት ኣብ ሽቶኡ ንምብጻሕ፡ ነዚ ብኸተማታት ዝተወደበ ህዝባዊ ስርርዓት ይኣክል፡ ብደረጃ ሃገር (ጀርመን) ንምስራዕን፡ ብኡኡ ኣቢልካ ድማ ኣብ ምእላይ ዓማጺ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ወሳኒ ድርኺት ንምግባር፡ ግዚያዊት ኣወሃሃዲት ሽማግለ፡ ን ዕለት 12 መስከረም 2020 ጉባኤ ባይቶ ይኣክል ጀርመን ንኽቓናዕ፡ ንኹለን ኣብ መትከል መርገጽን መንፈስን ይኣክል ዘለዋ ከተማታት፡ ኩለንተናዊ ተሳትፎ ክገብራ ትጽውዕ።
02. መስከረም 2020
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ግዜያዊት ኣወሃሃዲት ሽማግለ


text:
“ናብ ገዛይ እናተመለስኹ ኣብ መገዲ ሓደ ፖሊስ ዓብዪ ደንጎላ ሒዙ ንሓደ መንእሰይ እናኮብኮበ ናብ ጣብያ እናወሰዶ ሪአዮ።” ብምባል ነቲ ዝነበረ ኹነታት ከዘንትወልና ጀሚሩ። ሽሙ ከይንጠቅስን ድምፁ ኣብ ሬድዮ ከይነቃልሖን እንትሓተና ስግኣቱ ኣይሓብአን።
“ፅባሕ ‘ውን መሊሶም [ናብ ማእሰርቲ] ከእትውኒ እዮም። ክቐትሉኒ እውን ይኽእሉ” ኢሉ። እዚ መንእሰይ ሎምቅነ ኣብ ከተማ ዓድዋ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ክሳተፉ ዝቐነዩን፤ ደሓር ምስ ሓይልታት ፀጥታ ኣብ ዝተፈጠረ ጎንፂ ኣካላዊ ማህሰይቲ ካብ ዝበፅሖምን ሓደ እዩ።
መልዐሊ እቲ ጎንፂ እንታይ እዩ?
እቶም ተሳተፍቲ መናእሰይ ከምዝገለፅዎ፡ እቲ ዋዕላ ቅድሚ ምጅማሩ፤ መዓልታዊ ክሳብ 1500 ቅርሺ አበል ክኽፈል እዩ ዝብል ወረ ምስተሰምዐ ብዙሕ መንእሰይ ተኣኪቡ።
እቲ ዋዕላ ምስተዛዘመ ግን መዓልታዊ ክፍሊት ብር 26 እዩ ምስተባህሉ ኣብ መንጎ መራሕትን ተኣከብትን ዘይምርድዳእ ተፈጢሩ።
እቲ ዘይምርድዳእ ቀስ ብቐስ እናተጎሃሀረ ምስመፀ፤ ሓይልታት ፀጥታ ናብቲ ከባቢ ተፀዊዖም።
ናይ ፀጥታ ኣካላት መፂኦም ኣብቲ ኸባቢ ንዘረኸብዎ ሰብ ምውቃዕ ምስጀመሩ ረብሻ ከምዝተልዓለን ገለ መናእሰይ ድማ እምኒ ናብ ምድርባይ ከምእተሰጋገሩን ቢቢሲ ዘዘራረቦም መሰኻኽር ዓይኒ ይገልፁ።
ኣካላዊ መጥቃዕቲ
ልዕል ኢሉ ነቲ ዝነበረ ኹነታት ከዘንትወልና ዝጀመረ መንእሰይ እንትቕፅል፤ ነቲ እምኒ ሒዙ እሱር ክወስድ ዝረኣዮ ፖሊስ ንምንታይ ብኸምኡ ዓይነት ኩነታት ይወስዶ ከምዘሎ ከምዝሓተተ ይዛረብ።
“ንዕኡ ኣብ ጣብያ ኣብፂሑ ብመኪና ብዙሓት ኮይኖም ተመሊሶምኒ። ጠጠው በል ኢሎም እናቐጥቀጡ ሒዞምኒ ከይዶም። ርእሰይ ከይተረፈ ብበትሪ እናቐጥቀጡ ሒዞምኒ ከይዶም። ናብ ጣብያ ምስኣእተውኒ እውን ኣብ መረባ እቲ ጣብያ ናይ ቀደም መካይን ናብ ዘለዋሉ ቦታ ወሲዶም፤ ቀጥቂጦምኒ። ‘ኣንታ እንታይ እየ ገይረ ግደፉኒ’ እንተበልኩ ዝሰምዐኒ ሰብ የለን። ሰብነተይ ክሳብ ሕዚ ሓቢጡ እዩ ዘሎ” ይብል።
ከንቲባ ከተማ ዓድዋ ኣይተ ዘስላሰ ዘርኣብሩኽ ብዛዕባ እቲ ኹነታት እንትዛረቡ ግን ኣብቲ ዝነበረ ጎንፂ እምኒ ተደርብዩ ዝተወቕዑ እንተዘይኮይኑ ብሓይልታት ፀጥታ ኮነ ተባሂሉ ዝተወሰደ ስጉምቲ የለን በሃሊ እዮም።
ብፍላይ ኣብ ጣብያ ዝተወቕዑ መናእሰይ ኣለዉ ንዝብል “ከምኡ ዓይነት ነገር ኣይተፈፀመን ጠቕላላ ሓሶት እዩ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ኣተወ ማንም ዝተወቕዐ ሰብ የለን።” ዝብል ምላሽ ንቢቢሲ ሂቦም።
እቲ መንእሰይ ግን ኣብ መገዲ ኾነ ናብ ጣብያ ምስተወሰዱ ብፖሊስ ከምዝተቐጥቀጡን ኣብ ረሳሕ ክፍሊ ከምዝተኣሰሩን እዩ ዝዛረብ።
“ናብ ሓደ ብጣዕሚ ሕማቕ ጨና ዘለዎ ዘለዎ ክፍሊ ኣእትዮምና። ኣስሚ ዘለዎ ሰብ ተዝህሉ ምሞተ። ሽንቲ ዓለቕለቕ ኣብ ዝበሎ ክፍሊ 9 ሰባት ነይርና። ክዳንና ኣውፂእና ኣፍና ዓቢስናዮ። ኣነ ኣስካሕኪሐ እየ ሽዑ። ክልተ መዓልቲ ኣብታ ክፍሊ ንሳ ካብ ዝሓድር ኣብ ስሩዕ ቤትማእሰርቲ ክልተ ወርሒ ምእሳር ይሓይሽ ንዓይ” ክብል የማርር።
ዮሃንስ ገብረኺዳን ካብቶም ኣብዚ ጎንፂ ማህሰይቲ ዝበፅሖም መናእሰይ ሓደ እዩ። ስምብራት መውቃዕቱ ዘርኢ ስእሊ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብስፍሓት ተዘርጊሑ መዘራረቢ ኾይኑ ነይሩ።
ብዙሓት ተጠቀምቲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ፅሒፎም ‘ዮም።
ዮሃንስ ትማሊ ሓሙስ ስልኪ ደዊልና እንትነዘራርቦ፤ ካብ ሕክምና ቁስሉ ኣፅሪጉ ከምዝተመለሰ ሓቢሩልና።
ብኸመይ እዩ ተወቒዑ ሓቲትናዮ።
“ካብቲ ኣኼባ ወፂአ ናብ ገዛይ ይኸይድ ነይረ። ካብኡ ፖላዊስ መፂኦም፤ ጉያ ተጀሚሩ። ኣብ መገዲ ናብ ዝረኸብናዮ ገዛ ምእታው ጀሚርና። ኣነ ‘ውን ናብ ሓደ ገዛ ኣትየ። ካብቲ ገዛ ኣውፂኦም ኣብ ፅርጊያ ዘርጊሖምኒ። ርእሰይን ክሳደይን ምስወቕዑኒ ውነይ ስሒተ ወዲቐ። ፈሊጡ እዩ ደቂሱ እናበሉ እናገላበጡ ወቒዖምኒ” ኢሉ ዮሃንስ።
ኣይተ ዘስላሴ ጉዳይ መንእሰይ ዮሃንስ ብዝምልከት ሓቲትናዮም።
“ሽዑ እዩ’ኮ ኣብቲ ምሸት ተወቒዑ። ኒኤና እኮ ንርእዮ ኣለና ባዕልና። ካበይ ከምዝተደርበየ እውን እኮ እዩ ዘይፍለጥ። ፖላዊስ ዝተወቕዑ ‘ውን እኮ ኣለዉ። ተወቒዑ ናብ ሕክምና ከይዱ፤ ኣብ ሕክምና ከኣ ደሓን ምዃኑ ተረጋጊፁ፤ ካብ ሕክምና ከዓ ተመሊሱ ንፅባሒቱ ተፈቲሖም” ዝብል ምላሽ ሂቦምና።
ዮሃንስ ግን፡ ውንኡ ስሒቱ ምስወደቐ ናብ ሕክምና ከይኮነስ ናብ ጣብያ ከምዝተወሰደ እዩ ዝዛረብ።
“ክፍቲ መኪና መፂኣ ብድሕሪት ደርብዮም ሰቒሎምኒ። ውነይ ስሒተ እየ ነይረ። ኣብ ጣቢያ ድማ ኣብቲ መረባ ኣብ ሳዕሪ ደርብዮምኒ፡ ዳርጋ ንፍርቂ ሰዓት ኣብኡ ደቂሰ። ንፋስ ወቒዑኒ በርደግ ኢለ ምስተበራበርኩ ድማ ደም እናፈሰሰኒ እናሃለወ ናብቲ ገዛ ኣእትዮም ዓፅዮምኒ” ይብል።
ካልእ ተኣሲሩ ዝነበረ መንእሰይ ብዛዕባ ዮሃንስ እንትዛረብ ካልኦት ምስኡ ዝተኣሰሩ መናእሰይ ብዛዕባ ኩነታቱ ጥርዓን ምስኣቕረቡ ናብ ሕክምና ከምዝተወሰደ ገሊፁልና።
“ኣነ ድሒረ እየ ኣትየ። ኣብቲ ክፍሊ ደም ሪኤ እዚ ደኣ እንታይ እዩ ምስበልኩ፤ ናይ ዮሃንስ ደም እዩ፤ ብኣፉ ደም የውፅእ ነይሩ፣ በይዛኹም ኢልና ለሚንና ‘ናብ ሕክምና ወሲዶምዎ’ ኢሎምኒ” ብምባል ነቲ ዝነበረ ኹነታት የብርህ።
ኮነ ተብሂሉ ብኣካላት ፀጥታ ዝተወሰደ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ከምዘየለ ዘብርሁ ከንቲባ ከተማ ዓድዋ ኣይተ ዘስላሰ ዘረኣብሩኽ፤ ብኣካላት ፀጥታ ዝተወሰደ “ዘይተመጣጠነ ስጉምቲ” እንተሃሊዩ ግን ምፅራይ ከምዝግበር ንቢቢሲ ተዛሪቦም።
*******


text:
ካብ 5.7 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ እቲ 95 ሚእታዊት ተጠቓሚ ኣገልግሎት ሞባይል ቴሌፎን ክኸውን ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
ኤርትራ ኣብ ዓለም እታ ዝወሓደ ተገልጋሊ ሞባይል ቴሌፎን ዘለው ሃገር ምዃና’ውን ማዕከን ዜና ብሉምበርግ ኣብ ዘቕረቦ መጽናዕታዊ ጸብጻብ ኣረጋጊጹ።
ብመሰረት እቲ ካብ ዝተፈላለየ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ማለት ኦፐሬተራት ዝተኣከበ ሓበሬታ፣ ካብ ኣስታት 5.7 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ እቲ 5 ሚእታዊ ጥራይ’ዩ ሞባይል ቴሌፎን ናይ ምጥቓም ዕድል ረኺቡ ዘሎ።
እዚ ማለት ብደረጃ ሃገር ክነጻጸር እንከሎ ክንዲ ፍርቂ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ጥራይ’ዩ ሞባይል ክውንን ክኢሉ ዘሎ።
ከተማ ኣስመራ ኣስታት 630 ሽሕ ህዝቢ ነብሪ ክህልዋ እንከሎ ብደረጃ ሃገር ሞባይል ቴሌፎን ወኒኖም ዘለዉ ግና 310 ሽሕ ጥራይ’ዮም።
እቶም ሞባይል ቴሌፎን ክውንኑ ዕድል ዝረኸቡ’ውን ብሰንኪ ቀጻሊ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪክ ነተን ኣብ ኤርትራ ዝፍቐዳ መሰረታውያን ኣገልግሎታት ምድዋልን ጻውዒት ምቕባልን ብስሩዕ ክረኽቡወን ከምዘይክኣሉ’ዩ ዝግለጽ።
ንኤርትራ ተኸቲላ ዝወሓደ ተጠቓሚ ኣገልግሎት ቴሌፎን ዘለዋ ሃገር ተባሂላ ኣብ ካልእይ ደረጃ ተሰሪዓ ዘላ በርማ ወይ ሚያንማር ክትከውን እንከላ ካብ ሰለስተ ሚልዮን ብዝሒ ህዝባ እቲ 6 ሚእታዊት ጥራይ’ዩ ሞባይል ቴሌፎን ወኒኑ።
ድሕሪ በርማ ወይ ሚያንማር፣ ዝወሓደ ተጠቃሚ ሞባይል ቴሌፎን ዘለወን ተባሂለን ክሳብ ዓስራይ ደረጃ ተረቝሐን ዘለዋ ሃገራት ሰሜን ኮርያ፣ ኩባ፣ ኢትዮጵያ፣ ማዳጋስካር፣ ማላዊ፣ ዴሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ብሩንድን’የን።
ኣብዚ ናይ ቴክኖሎጅን ሓበሬታን እዋን፣ ረቒቕ ናይ ሞባይልን ኢንተርነትን ምዕባለ ተኣታትዩ ህዝቢ ሓያሎ ሃገራት ዓለም ካብ ክልተ ንላዕሊ ሞባይላት ክውንን ክኢሉ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ 95 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ድማ መባእታዊ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ክረክብ ብዘይምኽኣሉ እታ ሃገር ካብ ቴክኖሊጅን ሓበሬታን ኣዝያ ርሒቓ ከምዘላ ዘመልክት’ዩ።
====================================


text:
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት እቲ ንኹሉ ኣንጻር ምልክን ዕብለላን ስቅያትን ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሰንበደ ተርእዮ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣብ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ዝተሳተፋ ሽድሽተ ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣሕዋትና፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓርነት ዶት ኦርግ
ኣስመራ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ሕማቕ ኢያ ዘላ። ኣብ ግዜ ለይቲ ሓሓሊፉ ድምጺ ጠያይት ይስማዕ ኣሎ። ንግሆ ሓያሎይ ሰባት ቀታሊኦም ዘይተፈልጠ ከም ዝተጋጨወት መኪና ኣብ ኣንጎሎታት ሞይቶም ይርከቡ ኣለዉ።
ኣብ ደቡባዊ ካሊፎርንያ ማለት ኣብ ሎስኣንጀለስ፤ ሳንበርናርዲኖ፤ ሳንድያጎ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ሳንድያጎ ብምእካብ ንዋዕላ ዝኽዱ ሰባት መሪጾም። እቶም ዝተመርጹ ሰባት ካብ ሰለስቲኡ ዓበይቲ ከተማታት ዝመጹ እዮም።
ኣብ ነዘርላንድ ዝርከብ በርጌሳዊ ማሕበር ንጉዳያት ምስናይ ጭብንጥታቶም ብምትእስሳር ኣስዒብና ምስ ምሉእ ስእሎምን መንነቶምን ኣሰኒና “እዞም ሰባት መን ኢዮም?’’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዓምዲ ጽሑፍና መቕድም ሂብና ደቂቕ ዝርዝር ኩነታቶም ናብ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ከኣ ናብ ነባሪ ተቐማጢ ሆላንድ ከነቕርብ እንከለና እቲ ናብ መንግስቲ ሆላንድን ትካላቱ ዝኾኑ ፖሊስን ጸጥታን ትካል ኣታዊ ውሽጢ ሃገር “ብላስቲን ደኒስትን” ብቐንዱ ኸኣ ናብ ክፍሊ ኢመግረሽን IND ዝቐንዐ ፍልይ ዝበለ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣቕሪብና
ኣገልጋሊ ስርዓት ህግደፍ ዳዊት መጎስ፣ ንብዙሓት ንጹሃን ኤርትራውያን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይኹን ካልእ ዝነበሩ ከበሳብስ ዝጸንሐ እዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ማለት ኣብ ዕለት 01 ግንቦት 2009 ዓ-ም ኣብ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ሎንዶን እቲ ብምልኣት ህዝቢ ዝፈንፈኖ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ፡ ያእዪ! እንተኾነለይ ብማለት፡ ብመሪሕነት ተስፋሚካኤል ገራህቱን ሓረጉ ተስፋማርያም ጓል ቀሺ ብጩሉቕ ኣኼባ ተጋደልቲ ብምባል እኳ እንተተጸውዐ ምንጭታትና ካብ ቦታ ኣኼባ ከምዝሓበርዎ ግን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣክል ከባቢ ሓደ ሽሕ ተጋደልቲ ዝርከብዎ ዓቢ ሃገር ክንሱ ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ ግን ብፍቕዲ 16 (ዓሰርተው ሹዱሽተ) ምምባሮም ኢዩ።
ብዕለት 7ተ ግንቦት ብሓልዮት ተቛም ሰላምን ፍትሕን ኣካል ዩኒቨርሲቲ ሳንድያጎ (Institute of Peace and Justice in University of San Diego) ዝተዳለወ ሰሚናር ናይ መሰል ደቒ ሰባት ተጣበቕቲ (Human Rights Watch) ሰለስተ ተቓለስቲ ግዱሳት ኤርትራውያን ተሳቲፎም። እቶም ዝተሳተፉ ኤርትራውያን ክፍለ ዓንደ (ኣባል ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቕስቓስ)፤ ገብረሂወት (ጎነይ) (ኣባል ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰብ ኣብ ሳንድያጎ)ን ረዘነ ገ.ሚካኤል (ኣቦ ወንበር ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ሰሜን ኣመሪካን) እዮም።
ቀንዲ ልኡኽ ናይቲ ‘ብሃይማኖታዊ ጉዳያት” ዝፍለጥ መፍላቒ መሓውር ሃይማኖታዊ ናጽነት ህግደፍ ብምዃን፡ ንኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ከምዘራኸሰ ዝንገረሉ ይፍታሄ ዲሜጥሮስ፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ሰባት ከቢድ መጠንቀቕታ ዝሓዘ ደብዳበ ካብ ዝገድፉሉ ንደሓር፡ ብጽኑዕ ሓለዋ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ካብ ሚኒስትሪ ጥዕና ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ዝተላእከ ስቱር ደብዳቤ ብዘቕረቦ ናይ “ወርሒ ጥቅምቲ-ሕዳር-ታሕሳስ 2008፡ ርብዒ-ዓመታዊ ጸብጻብ“ መሰረት፡ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ፡ ብጥሜትን ፈውሲ ነቐዝ ተነስኒስዎ ዝተበላሸወ እኽሊ ብምብላዕን፡ ኣብ ኤርትራ ሃገርና፡ 2173 ሰባት ከምዝሞቱ ምንጭታትና ካብ ከርሲ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ሓቢሮም።
ካብ ሚኒስትሪ ጥዕና ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ዝተላእከ ስቱር ደብዳቤ ብዘቕረቦ ናይ “ወርሒ ጥቅምቲ-ሕዳር-ታሕሳስ 2008፡ ርብዒ-ዓመታዊ ጸብጻብ“ መሰረት፡ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ፡ ብጥሜትን ፈውሲ ነቐዝ ተነስኒስዎ ዝተበላሸወ እኽሊ ብምብላዕን፡ ኣብ ኤርትራ ሃገርና፡ 2173 ሰባት ከምዝሞቱ ምንጭታትና ካብ ከርሲ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ምስቲ ብ13 ጥቅምቲ ንኮለኔል ስምኦን ገብረድንል ንምቕታል ዝተኻየደ ፈተነ ቅትለት ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ሰባት ከምዝኣሰረ ምእማኑ ሮይተርስ ካብ ኣሰመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ኣብ ምብራቓዊ ክፍሊ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጂጂጋን ደጋቡርን ብዝተኻየደ መጥቃዕቲ ብውሑዱ 16 ሰባት ክሞቱ ከለዉ 67 ከምዝቖሰሉ መርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ሓቢራ።


text:
I – ኣገልግሎታት ሻሎም ዝህቦም ኣገልግሎታት፥
- ንወንጌል ዝጠቕሙ ጽሑፋት ከም፥ መጻሕፍቲ፡ መጽሄታት፡ ትራክት . . . ወዘተ ምድላው።
- ኣመንቲ ንምህናጽ ዝጠቕሙ ነገራት፥ ከም መጻሕፍቲ፡ መጽሄታት፡ ሶፍትዌር . . . ወዘተ ምድላው።
- ንኣገልገልቲ፡ ኣብ ምድላው ጽሑፋት ምትሕግጋዝ።
II – መሰረተ እምነት ኣገልግሎታት ሻሎም፥
- እተን 66 መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ (39 መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳንን 27 መጻሕፍቲ ሓድሽ ኪዳንን) ብድርኺት መንፈስ ኣምላኽ ከም ዝተጻሕፉ ንኣምን።
- ኣምላኽ ብሰለስተ (ኣቦ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ) ብሓይልን ብክብርን ማዕረ ብዝኾኑ ኣካላት፡ ንዘልኣለም ይቐውምን ይግለጽን።
- ወልድ፡ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ካብ ማርያም ተወሊዱ፡ ሓጥያት ዘይብሉ ህይወት ኣብ ዓለም ነቢሩ፡ ደቂ-ሰባት ንምድሓን ኣብ መስቀል ሞይቱ፡ ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ተንሲኡ፡ ኣብ የማን ኣቦ ተቐሚጡ። ኣብ መወዳእታ እዋን፡ ኩሉ ፍቓድ ኣምላኽ ምእንቲ ክፍጸምን ንዓለም ክፈርድን፡ ናብ ዓለም ከም ዝምለስ ንኣምን።
- ኣብ መወዳእታ ዓለም፡ ቅዱሳን ናብ ዘልኣለማዊ ዕረፍቲ፡ ሓጥኣን ድማ ናብ ገሃንመ-እሳት ከም ዝኣትዉ ንኣምን።
- እቲ እንኮ መንገዲ ናብ ኣምላኽ፡ የሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ንኣምን።


text:
Radio Erena: 19 July 2020
ብቀዳማይ ሚኒስተር ዝምራሕ ላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኤርትራ ዑደት ኣካዪዱ።
ዕላማ’ቲ ጉጅለ ልኡኽ ብወግዒ ኣይተገልጸን። ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ሓበሬታ ‘ክልቲኦም ወገናት ዝምድናኦም ንምድልዳልን፣ ኣብ ዞባዊ ጉዳያት ንህዝሉ ምትሕብባርን ዘትዮም’ ዝብል እንተዘይኮይኑ፣ ዝርዝራዊ መግለጺ የብሉን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ፣ ኣብ ሃገሩ ዘሎ ውሽጣዊ ቅልውላው፣ ከምኡ’ውን ብጉዳይ ዲጋ ተሃድሶ ምስ ግብጺ ተፈጢሩ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ ሰማይ ዓሪጉ እንከሎ፣ ሃንደበታዊ መገሻ ናብ ኤርትራ ምፍጻሙ፣ ካልእ ንጹር ዘይኮነ ዕላማ ከምዘለዎ’ዩ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝወሃብ ዘሎ ትንታነ።
‘ዝምድና ፕረዚደንት ኢሰያስን መንግስቲ ኢትዮጵያን ዳግማይ ካብ ዝሕደስ ኣብ 2ይ ዓመቱ፣ እቲ መስርሕ ብከምቲ ተስፋ ዝተነብረሉ ኣይከደን’ ክብል ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ መግለጺ ድሕሪ ምውጽኡ፣ እዚ ሃንደበታዊ ዑደት ላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይካየድ ምህላዉ ብዓይኒ ፖለቲካዊ ዘይዕጋበት ዝርእዩዎ ወገናት እውን ኣለዉ።
ፕረዚደንት ኢሰያስ ዳግማይ ምሕዳስ ስምምዕ ሰላም ምስ ኢትዮጵያ ካብ ጀመረሉ ዕለት ጀሚሩ፣ ኣብ መንጎ’ዘን ክልተ ሃገራት ኮነ ካልኦት ጎረባብቲ ዝካየዱ ስምምዓት፣ ካብ ዓይኒ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሰወሩ ምዃኖም፣ ቀጻሊ ሻቕሎት ዝፈጥር ጉዳይ ከምዝኾነ ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ይገልጹ።


text:
Radio Erena: 24 January 2019
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ምእሳር ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስትን ኢህወደግን ነበር ይቕጽል ኣሎ።
ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ብዝዘርግሖ ሓበሬታ መሰረት፣ ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢህወደግ ነበር ኣቶ በረኸት ስምኦን ኣብ ቀይዲ ኣትዩ።
ኣቶ በረኸት ስምኦን፣ ላዕለዋይ መሪሕነት ናይቲ ንኢህወደግ ካብ ዘቆማ ኣርባዕተ ውድባት፣ ሓደ ዝኾነ ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ ነበር’ዩ።
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ንምእሳር ኣቶ በረኸት ስምኦን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ዝተኣስርሉ ምኽንያት ብብልሽውና ስለዝተኸሰሱ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ፣ ሓደ ካብ ኣካያድቲ ስራሕ ናይቲ ብውድብ ኣምሓራ ዝውነን ዝነበረ ንግዳዊ ትካል ጥረት ዝነበረ ኣቶ ካሳ ታደሰ’ውን ብተመሳሳሊ ክሲ ከምዝተኣስረ ተሓቢሩ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብብልሽውናንን ምግሃስ መሰላት ደቂሰብን ዝተኸሰሱ ሓያሎ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስትን ኣዘዝቲ ሰራዊት ነበርን ይእሰሩ እኳ እንተለዉ፣ ምእሳር ናይዞም መብዛሕቶም ካብ ክልል ትግራይ ዝኾኑ ሰባት፣ ፖለቲካዊ ዕላማ ዘለዎን ናብ ሒደት ክልላት ዘነጻጸረን’ዩ ዝብሉ ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ኣለዉ።


text:
ሕቶ(48): ከም ብሓፈሻ ሀይማኖት እስልምና እንታይ እዩ?
መልሲ:
ኢስላም ሓፈሻዊ ብዝኾነ አገላልፃ ናይ አላህ ልኡኻት ሒዞሞም ብዝመፁ ሕግታትን ዒባዳታትን ንጎይታ ተገዛኢ ምዃን ማለት እዩ። አላህ ንከምልኹዎ ግቡእ ካብ ዝገበሮ እዋን ጀሚሩ ክሳብ ናይ መወዳእታ ዕለት ማለት እዩ። እዚ ማለት ኸዓ ኑሕ ዓለይሂ ሰላም ሒዞሞ ዝመፁ ብሩህ መንገዲ፣ መራሒ ቅኑዓት ዝኾኑ ነብዩላህ ኢብራሂም ዓለይሂ ሰላም፣ ሙሳን ዒሳን ዓለይሂሙ ሰላም ሒዞሞም ዝመፁ ሕግታት `ውን የጠቓልል እዩ። ብመሰረት አብ ቁርአን ብዝተፈላለየ ቦታ ከምዝርከብ ናይ ቀዳሞት ነብይታት ሸሪዓ `ውን ኢስላም ከምዝነበረ ኢና ንርዳእ።
ፍሉይ ብዝኾነ አገላልፃ ኸዓ ነብይና ሙሓመድ ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ሒዞሞ ንዝመፁ ሸሪዓ ጥራሕ ይኸውን። ምኽንያቱ ድማ ናይ ነብይና ሙሓመድ ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ሸሪዓ ናይ ቀዳሞት ነብይታት ሸሪዓ ብሙሉአ ስለዝተከአ እዩ። ስለዚ ንዑኡ ዝሰዓበ ሙስሊም ዝአበየ ድማ ካብኡ ወፃኢ ኮነ። ንአላህ ኢዱ ምሀብ ገዲፉ ንስምዒቱ ስለዝሰዓበ። ሕጂ አይሁድ ንብሎም አብ እዋን ሙሳ ናቱ ሰዓብቲ ስለዝነበሩ ሽዑ ሙስሊም ነይሮም፤ ሕጂ ክርስቲያን ንብሉም `ውን አብ እዋን ዒሳ ዓለይሂ ሰላም ናቱ ሰዓብቲ ስለዝነበሩ ሽዑ ሙስሊም ተባሂሎም ነይሮም፤ ድሕሪ ምምፃእ ነብይና ሙሓመድ ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ግን ንነብይና ሙሓመድ ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ከም ናይ መወዳእታ ልኡኽን መልእኽቱን ክሳብ ዘይተቐበሉ ሙስሊም ምዃኖም ይተርፍ። ስለዚ ሓደ ሰብ ናይ አይሁድን ክርስቲያንን ሕዚ ዘለዎም እምነት ቅኑዕ እዩ ረቢ ዝቅበሎን ከም እስልምና እዩ ምባል አይፍቀደሉን። እኳደአስ ነዚ ዝበለ ሰብ ካብ ዲነል ኢስላም ዘውፅኦ ኩፍሪ ገይሩ እዩ። ምኽንያቱ አላህ ዓዘ ወጀል ብቁርአኑ “ሀይማኖት አብ ቅድሚ ረቢ ኢስላም (ጥራይ) እዩ።” (አል‐ዒምራን 19) በተወሳኺ “ካብ ኢስላም ወፃኢ ዝኾነ ሀይማኖት ዝደሊ ረቢ አይቅበለሉን…” (አል‐ዒምራን 85) ስለዝበለ።
እዚ በዚ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ዓንቀፅ ቁርአን ዝተሓበረ ሀይማኖት እዩ ረቢ “ሎሚ ሀይማኖትኩም መሊአልኩም ጸጋይ `ውን ካባኹም ፈፂመ፤ ካብ ሀይማኖት ኸዓ ኢስላም መሪፀልኩም።” (ማኢዳ 3) ኢሉ አብ ነብይና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ገይረልካ እናበለ ዝሕበነሉ ሀይማኖት። እዚ ኸዓ ድሕሪ ምምፃእ ነብይና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ናይ ነብይና ሙሓመድ ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ሰዓቢ ክሳብ ዘይኾነ ኢስላም ከምዘይኾን የረድአና። ብመሰረት እዚ ሰባት ድሕሪ ነብይና ሙሓመድ ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም አብ ኻልኦት ነብይታት ስርዓት ሀይማኖት ምትራፎም ቅድሚ ረቢ ተቐባልነት ዘይብሉን አብ መወዳእታ ዕለት ዘይጠቕሞምን ምዃኑ ንርዳእ። ቅኑዕ መንገዲ ከምዝኾነ ክንሓስቦ `ውን አይፍቀደልናን። ቅድም ኢልና ንዝሓበርናዮም ምኽኒያታት ክበሀል ምስ “አይሁድን ክርስቲያንን ሀይማኖታዊ አሕዋት ኢና”፣ “ናቶም ሀይማኖት ሕጂ `ውን ቅኑዕ እዩ አይተሰዓረን” ዝብሉ ሰባት ዓብይ ጌጋ ከምዝተጋገዩ ንርዳእ።
ኢስላም ማለት ረቢ ብዝሓንፀፆ ንዑኡ ግዙእ ምዃን እዩ ካብ በልና ብላዕልን ብውሽጥን ኢድካ ምሀብ የጠቓልል እዩ። ሙሉእ ዲን ከም እምነት፣ ምግባርን ልሳንን ኩሉ የጠቓልል እዩ። ምስ ኢማን አንፃራዊ ብዝኾነ አገላልፃ እንተኾይኑ ኸዓ ኢስላም ብላዕላይ አካል ንዝግበር ምግባርን ልሳንን እንትኾን ብአንፃሩ ኢማን ድማ ንውሽጣዊ እምነትን ስራሕቲ ልቢን ይኸውን። ነዚ ዘለና መርትዖ “ዘላን አዕራብ ‘አሚንና’ በሉ፤ አይአመንኩም አስሊምና በሉ። ኢማኑ አብ ልብኹም ከይአተወ…” (ሑጁራት 14) አላህ ዓዘ ወጀል ብዛዕባ ሉጥ አብ ዝፀወየና “ካብ አመንቲ ብውሽጣ(አብታ ከተማ) ዝነበሩ አውፃእና። {35} አብ ውሽጣ ካብ ሙስሊሚን ሓደ ገዛ (ስድራ) እምበር አይረኸብናን።” (ዛሪያት 35‐36) ከምዝበለ።
አብ ዝብሉ ዓንቅፅ ቁርአን ሙስሊምን ሙእሚንን በብበይኑ ገይሩ ስለዝገለፀ። ምኽኒያቱ አብዛ ልዕል ኢላ ዝተጠቐሰት ዓንቀፅ ከምዝሕብረና ብላዕሉ ክረአ ከሎ እቲ ገዛ ገዛ ኢስላም እዩ፤ እዚ ኸዓ ልዕሊ ኽሳድ አሚና ብሕቡእ ዝኸሓደት ሰበይቲ ሉጥ አብ ሞንጎኦም ስለዘላ ገዛ ኢስላም ተባሂሉ። እቶም ካብቲ መዓት ዝደሓኑን ረድኤት ዝረኸቡን ግን ናይ ብሓቂ እምነት አብ ልቦም ዝአተወሎም አመንቲ (ሙእሚኒን) እዮም ነይሮም። ሓዲሡ ጅብሪል `ውን አብ ሞንጎ ኢስላምን ኢማንን አንፃራዊ ፍልልይ ከምዘሎ ዘረድአና ኻሊእ መርትዖ እዩ። ጅብሪል ዓለይሂ ሰላም ንነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ብዛዕባ ኢማንን ኢስላምን በብበይኑ እዩ ሓቲቱዎም፤ ነብይና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ኸዓ “ኢስላም ማለት: ብ ላ ኢላሀ ኢለሏህ ሙሓመዱን ረሱለሏህ ቃል ምስክርነትኻ ትህብ፣ ሶላት (ብዝግባእ) ክትሰግድ፣ …” ኢሎም ብዛዕባ ኢማን ድማ “ብአላህ፣ ብመላኢካ፣ ብልኡኻቱ፣ ብትንሳኤ መዓልትን ብቀደርን ክትአምን እዩ።”(29) ኢሎም `ዮም ገሊፆምሉ። በዚ በለ በቲ ኢስላም ክንብል ከም ብሓፈሻ እንተኾይኑ ነቲ ሀይማኖት ብሙሉእ ምስ ኢማን የጠቓልል። ኢማን ምስ ዝብል ቃል አንፃራዊ ብዝኾነ አገላልፃ እንተኾይኑ ድማ ኢስላም ብላዕላይ አካልና ንገብሮ ምግባርን ልሳንን እንትገልፅ ኢማን ድማ ብውሽጣዊ ንገብሮም ስራሕቲ ልብን እምነትን ይገልፅ።
Title: ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይበሀል ዶ?
Question (47): ሙስሊም ብዝፀብፀቦ ሓዲሥ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም “አብ ሞንጎ እቲ ሰብን ሽርኪ ኩፍርን ዘሎ አፈላላይ ሶላት ምግዳፉ እዩ።”(28) ዝብል ሓዲሥ አሎ፤ ዒባዳ ምግዳፍ ሽርኪ ይኾን ድዩ?
Answer:
እወ! ከም ብሓፈሻ ክረአ. ከሎ ሽርኪ እዩ። ምኽኒያቱ ብትህኪት ኮይኑ ሶላቱ ዝገደፈ ሶላት ዝገደፈሉ ምኽኒያት ስሚዒቱ ስዒቡ ብዕሽነቱ ስለዝኾነ። ስለዚ ስምዒቱ ካብ ትእዛዝ አላህ ተቀዳምነት ሂቡዎ ማለት ይኸውን። ብመሰረት እዚ ሽርኪ ገይሩ ንብል። አላህ ዓዘ ወጀል ብቁ....2019-03-02


text:
Habo
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 1 2021
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ነንሕድሕድና ንተኣማመንን ንከባበርን። ኣብዚ ኩሉ ሰብ ቅሳነት ይስምዖ ኣብቲ ንደቡብ 20 ኪሎመተር ዝርሕቀቱ ዮንሸፒንግ ዝተጓነፎ ኩሉ ድማ የካፍል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,316
ስፍሓት መሬት462 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Jönköping 20 ኪሜ
- Skövde 75 ኪሜ
- Borås 95 ኪሜ
እቲ ኩነታት እዩ ከምኡ ዚገብረና፤ ንእሽቶ ግን ዚሰፍሕ ዘሎ ኮምዩን ጥቓ ዮንሸፒንግ: እተፈላለየ ዋኒናት: ግሩም ቦታ ኣብ ደቡብ ቨተርቢግደን: ህጻናት ዚፈቱ ከባቢ። ብዙሓት ቆልዑ ዘለዎም ስድራቤት ኣብ ኮምዩንና ኪነብሩ ይመርጹ: ስለዚ ነቲ ናይ ኮምዩንና ክንክን ህጻናት: ቤትትምህርቲ: መገድታት ቢሺግለታ ብዙሕ ወጻኢታት ኢዩ ዚግበረሉ። ስለዚ ኣብቲ እንገብሮ መደባት ናጻ ምርጫ ዓቢ ሚዛን እዩ ዚወሃቦ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ጽቡቕ ናይ መንበሪ ሃዋህው ኣሎ: ደስ ዘብል ተፈጥሮን: ናብ ቤትትምህርቲ ዝቐረበን ከኣ እዩ። መብዛሕትኡ መንበሪ ኣባይቲ ቪላታት እዩ። እቲ ናይ ኮምዩን ትካል መንበሪ ኣባይቲ Habo Bostäder AB ንመብዛሕትኡ ናይ ሃቦ ኮምዩን ዚካረ ኣባይቲ ይውንኖ እዩ። መብዛሕትኦም ዚካረዩ መንበሪ ኣባይቲ ኣብ ከተማታት ፍሩሸ: ብራንድስቶርፕን ባስካርፕን ይርከቡ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ብዙሓት ተቐማጦ ብዘይካ ሽወደን እተፈላለየ ቋንቋታት ይዛረቡ፤ ዓረብ: ዳሪ: ሶማሊኛ: ትግርኛ: ታይላንድ: ሆላንድ: እንግሊዝን ሩስያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሃቦ ኮምዩን እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ፤ ኣብ föreningsregistret 92 ማሕበራት ኣለዋ: ከም ናይ ምፍጣር ማሕበር: ናይ ስፖርት ማሕበርን ካልኦት ናይ ኣብያተክርስትያን ማሕበራትን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሃቡ ኮምዩን ንጡፍ ማእከል ከተማ ኣሎ። ብተወሳኺ ናይ ዓቢ ከተማ ሂወት ከተስተማቕር እንተ ደሊኻ ናብ ዮንሸፒንግ ቅሩብ ደቓይቕ እዩ ዚወስደልካ። ኣብ ማእከል ሃቡ ክልተ ግሮሰሪ: ሓያሎ ናእሽቱ ድኳናት: ቤት ንባብ: ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕን ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ዘለዎ ናይ ማሕበራዊ ጉዳይ ቤት ጽሕፈትን ኣሎ። ኣብ ሃቡ ክልተ ዘገልገለ ኣቕሑትሓንቲ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ትኽፍት ኤሪክስየልበን (Erikshjälpen) እትባሃል ዘገልገለ ኣቕሑ ትሸይጥ ድኳን ኣላ።
ሃቦ ኮምዩን ኣብ ብመሬት ኣብ ቨስተርዮትላንድ ትርከብ ግን ናይ ዮንሸፒንግ ወረዳ እያ። እቲ ኮምዩን እናዓበየ እዩ ዚኸይድ ዘሎ። ናብ ባሕሪ ናብ ቨተርን ዚጥምት መሬት ኣዚዩ ሰሓቢ ብምዃኑ ሰባት መሬት ንምግዛእን ገዛ ንምስራሕን ሪጋ ይሕዙ።
ብወገን ቱሪዝም: ሃቦ በቲ ናይ ዕንጸይቲ ቤተክርስትያና ኣዚያ ፍልጥቲ እያ። ደቂ ሃቦ በታ ቤትክርስትያን ኣዚዮም ኩሩዓት እዮም።
ኣብ ሃቦ ኩሉ ብንኡስ መጠን እዩ። ናብ ተፈጥሮ ምኻድ ቀሊል እዩ ወይ ንበይንኻ ሰላም ንኽትረክብ: ወይ ድማ ምስ ብጻይካ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ኣብ ሰለስተ መደባት እተኸፍለ 11 ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
እተን ብኮምዩን ዘይኮነስ ብኻልእ ዝመሓደራ መውዓሊ ህጻናት፡ ናይ ግሊ (fristående) መውዓሊ ህጻናት ይብሃላ። ኣብ ሃቡ፡ ብሃቡ ኮምዩን ዘይኮነ ብኻልእ ዝመሓደራ ካልኦት ኣርባዕተ መውዓሊ ህጻናት ኣለዋ። ክልተ ካብኣታተን ናይ ክርስትና ኣካይዳ ኣለወን: መራሕተን ድማ ሳለምሺርካን ስሚርናሺርካን እየን። እተን ክልተ ካልኦት ናይ ብሕቲ ትካል እየን: ኡፕተካረን ሞንተሶሪ መውዓሊ ህጻናትን ኣቨንትይረት መውዓሊ ህጻናትን።
ሃቡ ኮሙን ባዕላ ትውንኖ ዝኾነ ክፉት መውዓሊ ህጻናት የብላን። ይኹን'ምበር ኣብዚ ኮሙን ስቨንስካ ሽይርካንን (Svenska kyrkan) ፒንግስትሽይርካንን (Pingstkyrkan) ክፉት መውዓሊ ህጻናት ኣለወን።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሃቦ ንደቂ 6-15 ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ንደቂ 11-18 ዘገልግል ምሸት ዚኽፈት መዘናግዒ ቦታ ድማ ኣሎ። ኣብ ናይ ሃቦ መባእታ 7 ኣብያተትምህርቲ ኣስታት 1500 ተመሃሮ ኣለዉ። መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ኣርባዕተ መደባት ይኽፈሉ።
ኣብ ገዝኦም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ተመሃሮ ብቛንቋኦም ትምህርቲ ይወሃቦም። እዚ ነቶም ቆልዑ ንቋንቋኦም ኪመልኩን ብዛዕባ ባህሎም ኪፈልጡን ይሕግዞም።
ደቂ 16 ንላዕልን ዝዕድመኦም መንእሰያት: ኣብ ከባቢ ሃቦ ኣብ ዘለዋ ከተማታት ከይዶም ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ይቕጽሉ። ዝበዝሑ ናብ ዮንሸፒንግ እዮም ዚኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ማለት ከም ኤስኤፍኢ ኣብ ዮንሸፒንግ እዩ ዚካየድ። መጠየቕታን ሓበሬታን ኣብ ሃቦ እዩ ዚካየድ።
ዝቐረበ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ዮንሸፒንግ እዩ ዘሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሃቦ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ደቀንስትዮን ህጻናትን ናይ ስንን ክሊኒክ ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ወይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ዮንሸፒንግ እዩ ዘሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሃቦ ኮምዩን ነቲ ብተርጓማይ ዘካይዶ ዝርርብ በቶም ናይ ዮንሸፒንግ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት እዩ ዚገብሮ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ሃቦን ካልኦት ቦታታት ሽወደንን ብባቡርን ብኣውቶቡስን ዚካየድ ጽቡቕ ናይ ትራንስፖርት ንጥፈት ኣሎ። ንኣብነት ሰዓታት ጕዕዞ ዮንሸፒንግ፤
- ካብ ሃቦ ሰንትሩም: ብባቡር: 13 ደቓይቕ ወይ ከኣ 30 ደቓይቕ ብኣውቶቡስ
- ካብ ፉሩሾ 50 ደቓይቕ ይወስድ
- ካብ ብራንድስቶርፕ 1 ሰዓትን 10 ደቓይቕ
ካብ ሃቦ ሰንትሩም ናብ የተቦርይ ብባቡር 1 ሰዓትን 45 ደቓይቕን: ናብ ማልመ ድማ 3 ሰዓታት: ናብ ስቶክሆልም ድማ 3 ሰዓትን 30 ደቓይቕን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እታ ቀዳመይቲ ኩባንያ ሃቦ ፈየርሁልትስ በሊስኒን አ.ቢ እትብሃል 625 ሰራሕተኛታት ዘለዋ እያ። ኣብ ናይ መብራህቲ ንጥፈታት ድማ ኣዚያ ህብብቲ። ካልኦት ፍሉጣት ኩባንያታት ከኣ: ፖርትሲስተም 2000 አ.ቢ: ብሮጎርድሳንድ አ.ቢን ሲበልኮ ኖርዲክ (ቅድሚኡ ባስካርፕሳንድ)። ኣብ ሃቦ እተፈላለየ ንጥፈታት ዘካይዳ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋ። ኣብዚ እዋንዚ ኣብቲ ኮምዩን ኣስታት 300 ንጡፋት ዋኒናት ኣለዋ።
መብዛሕትኦም ደቂ ሃቦ ንስራሕ ናብ ቀረባ ኮምዩናት: ንኣብነት ከም ዮንሸፒንግ: እዮም ከይዶም ዚምለሱ።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተኸተሎ ግጉይ ፖሊስን ምሕደራን ትምህርቲ፡ ዓውዲ ትምህርቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ናጽነት ፍረ-ኣልቦ ከምዝነበረ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ምምዕባል ካሪክለምን ምስትምሃርን ዝነጥፉ ዝነበሩ ክኢላታት፡ መማህራን ዩኒቨርሲትን ተሳተፍትን ትማሊ 13 መጋቢት ኣብ ለንደን፡ ዓባይ ብሪጣያን ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ኣሰና፡ መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር፡ እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ድሕረ- ናጽነት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ በብዓውዱ ብሓባራዊ ዘተ ንምድህሳስ መደብ ኣውጺኣ ኣላ።
ህዝባዊት ሽማግለ ፍራንክፈርትን ከባቢኣን ዘተ ምስ ህዝቢ ብዝብል ተበግሶ ብዕለት 05.02.2011 ምክያዳ ዝዝከር ኢዩ።
ዘተ ብዛዕባ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ድምጺ ኣመሪካ
ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 13.02.2010 ዓ.ም.ፈ.፡ ኣባላት ማሕበር „መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ EYC“፡ ካብ San Jose, CL (USA)፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ „ሌላ ምስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ (EYC)“፡ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፡ ከም ዋና ዛዕባ ኣልዒሎም፡ ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ዓዲምናዮም አሎና። እዚ (Chat-Room) ዝኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ብርሊን (Berlin) አቖጻጽራ፡ ሰዓት 20፡00 እዩ፡፡ መደረ ጋሻና ዝጅመረሉ ሰዓት 21፡00 ክኸውን እንከሎ፡ ዘተ ዘብቃዓሉ እዋን ከባቢ ሳዓት 01፡00 ክኸውን እዩ። ድሕሪ’ዚ ጋሻና ግዜ ሃሊይዎ፡ ፍቃደኛ እንተ ኾይኑ፡ አብ ለበዋ፤ ርእይቶ፤ ነቐፈታ፤ …ወዘተ… ክንአቱ ኢና።
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደቂ ሃገር፡ ብቀዳምነት ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም።
ቀጺልና ደጊም፡ ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 19.12.2009 ዓ.ም.ፈ.፡ ካብ ማሓዙ ኣሰና ዶት ኮም፡ ከም ክቡር ሓው ኢሳያስ ስዩምን ተስፊት ክፍሉን፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ እሞ፡ “ንምሕያልን ምትብባዕን ነጻ ናይ ዜና ማዕከን“ ዝብል ኣርእስቲ፡ ከም ዋና ዛዕባ ኣልዒሎም፡ ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ዓዲምናዮም አሎና።
ሽማግለ ኤ.ደ.መ.ዘ. ቦስቶንን ከባብን ኣብዚ ኩነታት ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ኣብ ዝኸፈአ ጥርዚ በጺሑሉ ዘሎ ተኣፋፊ እዋን: ኣብቲ ዘይጋነነን ታሪኽ ውፉይነት ቦስቶንን ከባብን ጸግዒ እምነት ብምግባር፣ በዚ ዝስዕብ ኣርእስታት ክንዝትን ክንውስንን ንኹሉ ኤርትራዊ/ት ብትሕትና ንዕድም።
መንእሰይ ኻልድ ዓብዱ : ኣብ ሽወደን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ከም ኣማኻሪ ስደተኛታት ኮይኑ ዝሰርሕን: ንኣስታት 2 ዓመታት ከም ኣባል ናይ ብደረጃ ሃገር ስዊድን ዝቖመ NTG ASYL ዝተባህለ : ብናይ ሽወደን ሚኒስተር ኢሚግረሽን ዝነበረት ኣኒታ ግራዲን ናይ ዝምራሕ reference group ኣባል ብምኻን ዘገልገለን: ከምኡውን መስራቲ ኣብ ሽወደን ብ 2003 ናይ ዝቖመ ማሕበር ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ :ጋሻ ናይ ,,Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ ዓዲምናዮ አሎና።
እምባአር ከስ፡ ነቲ ልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እነሆ ንዓርቢ ዕለት 24.10.2008 ዓ.ም.ፈ፡ አቦ ወንበር ውድብ ,,ግንባር ሃገራዊ ሓድነት ኤርትራ,“፡ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ፡ ጋሻ ናይ ,,Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ ዓዲምናዮ አሎና። እዛ ናትና „Chat Room“ እትኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ማእከላይ ምዕራብ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ ዘጅምረሉ ግዜ ካአ፡ ሳዓት 21፡00 እዩ።
ነቲ ልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እነሆ ንቀዳም፡ ዕለት 11. 10. 2008 ዓ.ም.፡ ክቡር ሓው Dr.
ደሳለኝ አብራሃ ገብረኪዳን፡ ካብ 1998 ጀሚሩ ከም associate professor ናይ ንግዲ ምሕደራ (of
business administration) ኮይኑ አብ ዩኒቨርስቲ ናይ Sköde (ሽወደን/Sweden) ዝምህር፡ ጋሻ
ናይ „Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ፡ እሞ ,,ቑጠባ
ሜላ (economy policy) ናይ ስርዓት ህግደፍ ከመይ ይመስል,, አብ ዝብል አርእስቲ ክንዛተ፡ ዓዲምናዮ
አሎና።
እዚ ከምዚ ዝአመሰለ፡ ብጣዕሚ አገዳሲ ዝኾነ፡ ምሸት ፖለቲካዊ ዘተ፡ ምስ ክቡር ሓው አምባሳዶር አድሓኖም ገብረማርያም፡ ከይሓልፈኩም/ክን፡ ንኹሉኹም/ኽን ደቂ ሃገር ብኽብሪ ንዕድም።
ቀጺለና ደጊም፡ አቶ ሙሴ ኤፍሪም፡ አቦ ወንበር ሰ.ዴ.ኤ.፡ ንቀዳም ዕለት 23.08.2008 ዓ.ም.፡ ጋሻ
„Eritrean Room For Strong And United Opposition“ ኮይኑ፡ አብ መራኸቢ ብዙሓን
(Paltalk) ከምሲ፡ ብወድዓዊ ኩንታት ህዝብናን ሃገርናን ምሳና ክዛተን ክላዘብን እዩ። እዛ „Room“ እዚአ
እተኽፈተሉ እዋን፡ ብማእከላይ ምዓራብ አውሮፓ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ አቶ ሙሴ ኤፍሪም
ዝጅምረሉ ግዜ ካአ ሳዓት 21፡00 እዩ።
ንቀዳም ዕለት 07. ወርሒ 06. 2008 ዓ.ም.፣ ክልተ ደቂ ሃገር ካብ አሜሪካ፣ አቶ ሰመረ ተ. ሃብተማርያም
ካብ ዳላስ (Dallas)፤ አቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ካብ ሳን-ዲያጎ (San-Diago/ California)፤
አጋይሽ ናይ „Eritrean Room For Strong And United Opposition“ ኮይኖም ከምስዩ
ዓዲመናዮም አሎና።
ን-ቀዳም ዕለት 17.05.2008 ዓ.ም፡ ሓው Prof. Dr. ጋይም ክብራአብ፡ መምህር አብ ክፍሊ ናይ
„Sociology and Social Policy“ አብ „south Bank University. London“፡ አብ
ፓለቶክ (Paltalk)፡ ጋሻ ናይ “Eritrean room for Strong and United opposition”
ኮይኑ ከምሲ፡ ሒዝናልኩም ክንቀርብ ኢና።


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ ንወነንቲ ትካላት ህንፀት ንምሕያል 70 ሚኢታዊ ልቓሕ ብምፍቃድ ሓመድን እምንን ዝፅዕና ዓበይቲ መኻይን ካብ ቀረፅ ናፃ ከእትዉ ፈቒዱ። በዚ ኣቢሉ መንግስቲ እቶም ሰብ ውልቀ ትካላት ህንፀት ኣብ ስራሕ ሓበራዊ ኣባይቲ ንኽዋፈሩ ይደልይ።
ነዚ ንምትግባር ድማ ትካል ህንፀት ኣባይቲ ትግራይ፣ባንኪ ንግዲ ኢትዮዽያን ወነንቲ ትካላት ህንፀት ሓበራዊ ውዕሊ ኣትዮም። ኣብቲ ውዕል ትካል ህንፀት ኣባይቲ ትግራይ ነቶም ትካላት ህንፀት ስራሕ ክፈጥር ተዘይኮይኑ ኣብ ካልኦት ስራሕቲ ህንፀት ወፊሮም ክሰርሑን በዚ ኣቢሎም ልቐሖም ከመልሱን ተሓቢሩ'ሎ።
መንግስቲ ሎምዘበን ዘስረሖ ኣባይቲ ስለዘየለ እቶም ትካላት ህንፀት ኣብ ዘዝረኸብዎ ስራሕ ወፊሮም ክሰርሑ ጀሚሮም'ዮም።
ቤት ፅሕፈት ጉምሩኽን ኣትውን ሰሜናዊ ኢትዮዽያ ግና እተን መኻይን ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባር ተዋፊረን ብምባል ዓጊትወን ይርከብ።
ሓላፊ እቲ ቤት ጽሕፈት ኣይተ ሙሉጌታ ሮቤል “እቲ ኣብ መንጎ መንግስታዊ ትካላትን እቶም ሰብ ዋና ትካላት ህንፀትን ዝተፈረመ ውዕል ንሕጊ ጉምሩኽ ስለዝፃባእ ተቐባልነት የብሉን። ኮይኑ ግና እተን መካይን ብፍቓድ መንግስቲ ስለዝኣተዋ ዝግበር ምትዕሪራይ እንተሃልዩ ክገልፁልና ንላዕለዎት ሓለፍትና ኣፍሊጥና ኣለና ኢሎም’’
እቶም ሰብ ዋና ትካላት ህንፀት ግና ሰሪሕና ዕዳና ከይንኸፍል ግዜ የምልጠልና ኣሎ።መንግስቲ ቅልጡፍ ፍታሕ ክህበና ንሓትት ይብሉ ኣለዉ።


text:
እዚ ፕሮግራም ኣብ ዝመጽእ ሓምለ ዝጅመርን ኣብ ዝቕጽሉ ሓሙሽተ ዓመታት ዝፍጸምን ናይ ከተማ ሴፍቲኔት ፕሮግራም 450 ሚሊዮን ዶላር ወይም 9.5 ቢሊዮን ብር ወጻኢ ክግበረሉ እዩ። ነዚ ስምምዕ ብወገን ኢትዮጵያ ሚኒስትር ገንዘብን ኢኮኖሚያዊ ምትሕብባርን ኣቶ ዓብዱልዓዚዝ መሓመድን ብወገን ባንኪ ዓለም ድማ ዳይረክተር ባንኪ ዓለም አብ ኢትዮጵያ ካሪ ተርክን ፈሪሞም።
ኣቶ ዓብዱልዓዚዝ እቲ ዝተረፈ 150 ሚሊዮን ዶላር ብመንግስቲ ከምዝሽፈን ገሊጾም መንግስቲ ንፕሮግራም ሴፍትኔት ከተማ ዝሓነጸጸሉ ምክንያት እቲ ፕሮግራም ኣብ ገጠር ጽቡቕ ውጽኢት ስለ ዘምጸአ’ዩ ምዃኑ ሓቢሮም።ኣብ 11 ከተማታት ዝርከቡ 600 ሽሕ ትሑት መነባብሮ ዘለዎም ሰባት ድማ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ እቲ ፕሮግራም ተረባሕቲ ክኾኑ እዮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ካሪ ተርክ ብወገነን ትካለን ነቲ ፕሮግራም ከምዝድግፍ ብምግላጽ ከምዚ ኢለን። ‘ብመንጽር ምውጋድ ድኽነትን ምርግጋጽ ሓባራዊ ብልጽግናን ዝብል ሸቶና ከም ኣዚዩ ወሳኒ ጉዳይ ኢና ንሪኦ።ንድኻታት ብዝበለጸ ምስ እንሕግዝ ንዝግለሉ ወገናት ቀረባት ምስ እነዳልው ዘይፍትሓውነት እውን ብኡ መጠን ይጎድል።ኣብ ኢትዮጵያ ብቕልጡፍ ይሳለጥ ዘሎ መስርሕ ምዕባለ’ውን ብዝበለጸ ክነረጋግጽ ኢና። ስለዚ ንሕና እዚ ፕሮግራም እዚ ከም ፕሮግራም ማሕበራዊ ውሕስነት ጌርና ኣይንሪኦም።’
እቲ ፕሮግራም ካብ ዝቕጽል ሓምለ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ 11 ዋና ከተማታት ክጅምር እዩ።ትኹረት እቲ ፕሮግራም ድማ መንግስቲ ብዘቐመጦ ናይ ድኽነት መዐቀኒ መስመር ንታሕቲ ንዝርከቡ 25.7 ሚእታዊት ሰባት ከምዝሓቁፍ ብምግላጽ ዕላምኡ ድማ ሴፍትኔት ጥራሕ ከይኮነስ ብመንጽር ምምሕያሽ ናብራ ድኻታት ተወሰኽቲ ሓገዛት ክግበረሎም እዩ ኢሎም ኣቶ ሙድሊስ ኣብ ባንኪ ዓለም ናይዚ ፕሮግራም መራሒ ግብረ ሓይሊ ።
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ይካየድ ኣብ ዘሎ ፕሮግራም ሴፍትኔት ገጠር ኣስታት ሸሞንተ ሚሊዮን ሰባት ዝተሓቖፉ ኽከውን ኸሎ ኣብ ናይ ከተማ ሴፍትኔት ፕሮግራም እውን ኣብ ልዕሊ 900 ከተማታት ንኣስታት ኣርባዕተ ሚሊዮን ሰባት ንምሻፍን መደብ ከምዝተታሕዘ ተሓቢሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
እዚ ናይ ጸሎት፡ ትምህርቲ፡ ዝተፈላለዩ መንፈሳዊ መደባት ምስ ናይ እንግዶት መደብ ዘጠቓለለ ምብጻሕ፡ ኣባላት ትምህርቲ ሰንበት ብዓቕሞም ዘገብርዎ ኣበርክቶ ኮይኑ፡ ኣብ ዓበይቲ በዓላት ከም በዓል ርእሰ ዓውደ ዓመት ቅዱስ ዮሐንስ፡ በዓለ ልደት፡ በዓለ ጥምቀት፡ ትንሣኤ፡ ዝካየድ ምዃኑ ቀሲስ መንግሥተ አብ ቀሲስ በየነ ገሊጾም።
ብዘይካ እዚ ቀሲስ መንግሥተአብ ከምዝገለጽዎ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኃላፊ ክፍሊ ኣድያማተ ስብከት ሊቀ ካህናት ቀሲስ ዘሚካኤል ኣብርሃም ኣብ ዝተረኽቡሉ ውን፡ ነቶም ዘይተጠምቁ ዘኽታማት ብምምሃር ሥርዓተ ጥምቀት ከም ዝተፈጸመሎምን ገለ ካብኦም ድማ ናብ መዓርገ ዲቁና ብምብጻሕ ዝተፈላለዩ ትምህርታት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምምሃር ከም ዝርከቡ ሓቢሮም።
ኣባላት እቲ መናበይን ኣለይቶምን ብወገኖም፡ በቶም ነዚ መደባት ዘካየዱ መንእሰያትን ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ዝግበረሎም ዘሎ ሓልዮትን ምትብባዕን ሕጕሳት ምዃኖም ልበዊ ምስጋናኦም ገሊጾም።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ብሰኑይ ኣብ ክልል ትግራይ ዝኣወጆ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ኣመልኪቱ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ አሕመድ ንጋዜጠኛታት ውሽጢ ዓዲ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ፤መንግስቲ ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ዘውፃኣሉ ምክንያት ክገልፁ ከለዉ እቶም ዘስግኡና ዝነበሩ ሚሳይላትን ካልኦት ኣፅዋራትን ኣውፂእናዮም ኢና ። ሎሚ ከም ትማሊ ዘስገኣና ነገር የለን ኢሎም ። ምስ ክረምቲ ተተሓሒዙ ቀዳምነት ዝህብዎም ተግባራት ምህላዎም'ውን ሓቢሮም ።
“ንሕና ዝወሰንናዮ ሓይሊ ምክልኻል ሃገር ህዝቢ ከም ፀላኢ ቆፂሩ ፣ ኣብ ታሪኹ ፀሊም በሰላ ገዲፉ ፣ ንሱ'ውን እናተጠዓሰ ዝነብረሉ ኣብ ታሪኽ ዓለም'ውን ኣብ ኢትዮጵያ ዝለዓልሉ ኩነታት ካብ ዝፍጠር ደጀንና ናብ እንብሎ ህዝቢ ተፀጊዕና ከምቲ ዝተባህለ ነቲ ህዝቢ ናይ ፅሞና ግዜ ንሃቦ ኢልና ኢና ወሲንና ። ከምቲ ዝተባህለ ካብ 1-2 ወርሒ ኣብ ዘሎ እዋን ርግፀኛ እየ ፃዕርን ድካምን መንግስትን ሓይሊ ምክልኻልን ክንርእዮ ኢና ።ዝሓለፈ ዓመት ዘስጋኣና ዝነበረ ነገር ሎሚ ኣየስጋኣናን ምስኡ'ውን ብተወሳኺ ብፍላይ ኣብዚ ኽረምቲ እንህቦ ካልእ ጉዳይ ስለዘሎና ገንዘብና ፣ሰብናን ዕጥቅናን ቆጢብና ናብቲ ቀንዲ ውራይና ጠመተ እተንገብር ይሓይሽ ብዝብል እዩ ።”
መንግስቲ ኢትዮጵያ አብዚ እዋን ኣብ ትሕቲ ሓያሎ ተጽዕኖታት ምኳኑ ዝገለጸ ቀ/ሚ መቐለ ኣብዚ እዋን ካብ ካልኦት ከባቢታትት ኢትዮጵያ ብዝተፈለየ ምንጪ ስግኣትና ኣይኮነትን ክብሉ ተዛሪቦም ።
“ትማሊ ካብ መቐለ ክንወፅእ ከለና ኩሉ ሰንቢዱ እዩ። ንስኹም 'ውን ተሰናቢድኹም ኢኩም ።ቅድሚ 7-8 ኣዋርሕ ናብ መቐለ ክንኣቱ ከለና ዝነበረ ማእከል ስሕበት ጎንፂ ማእከል መንግስቲ ፣ ማእከል ንፈልጦን ዘይንፈልጦን ሃብቲ እያ ነይራ ። ሎሚ ግን ክንወፅእ ከለና ኣብ ውሽጢ ተሰግሲጎም ዝሰርቁ ፣ዝዘርፉ 80,000 ዝፅግዑ ሰባት ካብ ምውሳኹ ወፃኢ ካብ ዓብዪ ዓዲ ፣ሸራሮን በሻሻን ዝፈልያ ነገር የለን ።ማእከል ስሕበትነታ ስኢና'ያ ። ኣብዚ እዋን ብዘሎ ኩነታት ብወታሃደራዊ ዓይኒ ክረኣይ ከሎ ከምቲ ክንከይድ ከለና ዝነበረ ዘሃንጥይ ነገር የብሉን ።”
ከምኡ'ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኣወጆ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦን ሰራዊቱ ካብ ክልል ትግራይ ከምዘውፀኦን ዝምልከት ሚኒስትር ዲኤታ ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳዶር ሬድዋን ሑሴንን ኣብ ሓይሊ ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣተሓባባሪ ህንፀት ሰራዊት ሌተናል ጀነራል ባጫ ደበሌ ሎሚ መብርሂ ሂቦም ።
እቲ ንከባቢ ሸሞንተ ኣዋርሕ ክካየድ ዝፀንሐ ጎንፂ ህይወት ብዙሓትን ብርክት ዝበለ ንብረት ከምዘዕነወ ዝገለፁ ኣምባሳደር ሬድዋን ሁሴን ካብዚ ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ከምሃገር ንርእሳ እትከላኸለሉ ዝነበራ ዓቅሚ ብዝለዓለ ኩነታት ዝሃሰየ ሸሞንተ ምኳኑ ገሊፆም ።
ኣብ ፅባሕ እቲ ኣብ ትግራይ ዝተከፍተ ኲናት ሱዳን'ውን ብኸባቢ ምዕራብ ኢትዮጵያ ወራር ምፍፃማ ብምጥቃስ እዚ ኲናት ሕድሕድ ኢትዮጵያ ንወረርቲ ደገ ከምዘቃልዓ'ውን ተዛሪቦም ። ከምኡ'ውን እናተጋደደ ዝመፀ ዓለምለኸ ተጽዕኖ ንሓረስታይ እቲ ኽልል'ውን ኣብ ግምት ብምእታው ስራሕቱ ዝውግነሉ ዕድል ንምፍጣር ተባሂሉ መንግስቲ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ገይሩ ሰራዊቱ ካብቲ ክልል ክወፅእ ክውስን ከምዝገበርዎ ገሊፆም ።
ዋላ'ኳ ህወሓት ኣብ ኲናት ብዝተረክበ ዓወት ንመቀለ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ከባቢታት ትግራይ ምቁፅፃሩ እንተገለፀ ኣምባሳደር ሬድዋን ግን ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብቲ ክልል ዝወፀ ብዝተዋህቦ ፖለቲካዊ ውሳነ ምኳኑ እዮም ዝገልፁ ። ብምኳኑ'ውን ንቀፃሊ ኣብታ ክልል ንዝፍጠር ፀገም መንግስቲ ምኽንያት ንኸይኸውን ክብል ኣብዚ ውሳነ ምብፅሑ ኣብሪሆም ።
“እቲ ውሳነ ፖለቲካዊ ውሳነ እዩ ። ሓደ ሰበብ ንዘይምዃን እዩ ፤ ብካልእ መዳይ ይመፀና ዘሎ ነባራዊ ሓደጋ ብኣንፈት ምዕራብ ዝተዳለወልና ዕድመ ኣሎ ክንፃወር እንተኾይና ሰራዊትናን ሓይልናን ኣኪብና እቲ ዝዓበየ ሓደጋ ምምካት ቀንዲ ስራሕና ክኸውን ይግባእ። ሃገራዊ ፃውዒት ምዃኑ ስለዘይተርፍ ።ብኻልእ ወገን እናብላዕና እናስተና ሰበብ እንኾነሉ ፣ተወቀስቲ እንኾነሉ ምክንያት ተሪፉ ረዲኤት ክባፃሕሉ ዝኽእለሉ መንገዲ ምፍጣር ፤ ክሕግዝ ነይረ ግን ዕድል ኣይረኸብኩን ንዝብሉ ናብ ውሽጢ ኣትዮም ቃለ መሕተት ኣካይዶም ፎቶ ተሳኢሎም ክምለሱ ዕድል ዘይሰኣኑ ንሓገዝ ግን መገዲ ንዝሰኣኑ ብግልፂ ሰበብ ንዘይምኳን ገዲፍና ምውፃእና ፖለቲካዊ ውሳነ እዩ ። መበገሲኡ ሰብኣውነት እዩ ። እቲ እዋን አዝመራ ስጋብ ዝሓልፍ ዝኾነ ዓይነት ምንቅስቃስ ኣይህሉን ።"
“መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ከተግብሮም ዝተሓበርዎ ገይሩ ኣሎ" ዝበሉ ኣምባሳደር ሬድዋን ካብ ሕጂ ንደሓር ኣብቲ ክልል ንዝፍጠር ዝኮነ ዓይነት ፀገም ዝሕተት ህወሓት እዩ ኢሎም ።
“ዘይተወሰነ ተበፃሕነት ክህሉ ይግባእ ፣ ረዲኤት ከነብፅሕ ንደሊ ኢና ንዝብሉ ወፄእና ኣሎና ክሕግዙ ይክእሉ እዮም ። ተኹሲ ጠጠው ኣብሉ ዝብሉ ዝነበሩ ድሕሪ ምውፃእና ሳልሳይ መዓልቲ 'ውን ከይተረፈ ዝብሉ ዝነበሩ ጠጠው ኣቢልና ኣሎና ሰራዊትና 'ውን ወፂኡ ኣሎ ። ስለዝኾነ ካብ ሕጂ ንደሓር ተኹሲ እንተሃልዩ ፣ ቅትለት እንተተፈፂሙ ከምቲ ንሰምዖ ዘለና ምስ መንግስቲ ሓቢርኩም ነይርኩም ተባሂሉ ሰባት ይቅተሉ ምህላዎም ንሰምዕ ኣለና። በዚ መገዲ ተሓታትይ ዝኸውን እቲ ኣሸባሪ ተባሂሉ ዝተረቑሐ ኣካል እዩ ዝኸውን ። ዓለም ኣብዚ እዋን ንኢትዮጵያ ምምራር ዘይኮነስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግበር ዝተባህሎ ገይሩ ኣሎ ኢዱ ኣኪቡ ኣሎ ሰራዊቱ'ውን ኣኪቡ ኣሎ ። ነቲ ዝምልከቶ ተሓታታይ ምግባር ክለምድ ይግባእ ።”
ሰራዊት ኤርትራ'ውን ጠቅሊሉ ምውፅኡ ዝጠቀሱ ኣምባሳደር ሬድዋን ይኹን እምበር ህወሓት ተመሊሱ ንኽመፅእ ይዕድሞ ምህላዉ ብምግላፅ ማሕበረስብ ዓለም ካብዚ ተግባሩ ንኽእርነብ ከጠንቅቅዎ ፃውዒት ኣቅሪቦም ።
“ኤርትራ ክትወፅእ ኣለዋ ይበሃል ነይሩ ። መንግስቲ'ውን ደጋጊሙ ከምዘየድልይዎ ገሊፁ ነይሩ ። ሕጂ'ውን ብግልፂ ወፂኦም ኣለዉ ። ምውፅኦም ዘረጋገፀ ሓይሊ'ውን ክኽተለኩም እየ እዩ ዝብል ዘሎ ። ይውፁኡለይ ዘይኮነስ ስጋብ ኤርትራ ክክተለኩም እየ እዩ ዝብል ዘሎ ። ስለዝኾነ ሕጂ'ውን ሰራዊት ኤርትራ ካብ ገዝኦም ተመሊሶም ክመፁ እዮም ዝዕደሙ ዘለዉ ። ዓንተዉኡ'ውን መንግስቲ ከምዚ ዓይነት ሕምስምስ ንምትራፍ ኢሉ እዩ እዚ ውሳነ ዝወሰነ ። ብምኳኑ ንዝተረፈ ኲናት ከቀፅል እየ ንዝብል ሓይሊ ዓለም ዓገብ ክብሎ ይግባእ።“
ኢትዮጵያ ቅድሚ ሰሙን ኣቢላ ሰራዊታ ካብ ትግራይ ከምተውፅእ ንገለ ገለ ኣካላት ወጻኢ ኣፍሊጣ ብምንባራ ካብኣቶም ሓበሬታ ዝረከበ ህወሓት'ውን ኣብ ሰራዊቶም መጥቓዕቲ ክፍፅም ምፍታኑ ገሊፆም ። ምስዚ ተተሓሒዙ ሓደ ሓደ ትካላት ገበርቲ ሰናይ ንህወሓት ዘዕጥቁ ምንባሮም ዝገለፁ ኣምባሳደር ሬድዋን ኣብዚ እዋን ናብ ትግራይ ዝኸይድ ኣቁሑ ልዑል ቁፅፅር ከምዝግበረሉ ተዛሪቦም ።
ህወሓት ኣብ ደባይ ውግእ ህዝቢ ትግራይ ምስ ሓይሊ ምክልኻል ናይ ምግጫው ተግባራት ምፍፃሙ ዝገለፁ ድማ ሌተናል ጄኔራል ባጫ ደብውሌ እዮም ።እዚ ጠጠው ንምባል ዝተወሰነ ፖለቲካዊ ስጉምቲ ከምዝድግፉ 'ውን ገሊፆም ።
ህወሓት ብዝለዓለ ኩነታት ሓይሉ ኣብ ክልል ትግራይ ዝነበሩ ሓይልታት ምክልካል ኢትዮጵያ ስዒሩ ግዝኣቱ ምቁፅፃሩ እንተገለፀ 'ውን ፣ ሌተናል ጄነራል ባጫ ግና ሰራዊት ንዝያዳ ዘስግእ ሓደጋ እታ ሃገር ንምክልኻል ክብል ካብታ ክልል ምውፅኡ 'ዮም ዝሕብሩ ። ንሶም ወሲኾም ኣብዚ እዋን ህወሓት ስግኣት እዛ ሃገር ኣይኮነንን ይብሉ።
“ግብረ ሽበራዊ ጉጅለ ህወሓት ትርጉም ዘለዎን ን ኢትዮጵያ ከስግእ ካብ ዝኽእል ደረጃ ወሪዱ እዩ።ስለዝኾነ ንሕና ካብ ትግራይ ወጺእና ነቲ ንሓስቦ ስግአት ምድላውና ኣድላይን ግዴታን 'ውን እዩ ። ካብ ትግራይ ተሳዒሩ እዩ ወፂኡ ንዝብል መንስዒሩዎ ንሕና ካብ መቀለ ክንወፅእ ከለና ብኣሻሕት ዝቁፀር ኮንቮይ ሒዝና ብፀሓይ ቀትሪ እዩ ። ሓይሊ እንተዝህልዎም ድኣ ንኸይንወፅእ ምክልካል ምኸኣሉ ነይሮም ። ሓይሊ ግን የብሎምን ።”
ከምኡ'ውን ንሶም “ኣሸባሪ” ክብሉ ዝፅውዑዎ ህወሓት ኣብከባቢታት ሑመራን ራያን ክንቀሳቀስ እየ ዝብል ሓሳብ እንተሃልዩዎ ተዓፃፃፋይ ስጉምቲ ክውሰዶ ኣጠንቂቆም። “ሕጂ ከምቲ ንሰምዖ ዘለና ናብ ምብራቅ ምዕራብ ክኸይድ እየ ዝበሃል ነገር ኣሎ ።ናብ ማእከል ሃገር ፣ሑመራ፣ዓፋርን ኤርትራን ሓይሊ ዋላ እንተዘይሃለዎ ግብረሽበራውያን ዝገብርዎ ስለዝኾነ ሰራዊትና ኣብኡ ዘይበፅሕሉ ኩነታት ንኽከውን ገይርና ኢና ። ምትንዃስ ዝፍትን እንተኾይኑ ግን ተመሊስና ሎሎሚ'ውን መቀለ ምእታው እኮ ንኽእል ኢና ስለዝኾነ ነቲ ዝፍትንዎ ፈተነ ድርብ ዕፅፊ እዩ ዝኸውን ምላሽና ።”
ህወሓት ብወገኑ ከም ኣድላይነቱ ስጉምትታት ከምዝወስድ ምግላፁ ዝዝከር እዩ ። ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ “ሕድሕድ መሬት ትግራይ ካብ ፀላእትና ነጻ ስጋብ ዝወጽእ ሰራዊትና ናብ ደቡብን ምብራቅን ከባቢታት ክቅፅሉ እዮም።" ክብሉ ንሮይተርስ ምዝርራቦም ዝፍለጥ'ዩ ።ትግራይ ንምድሓን ዝግበር ኩሉ ክንገብር ኢና ፣ኣድላይ እንተኾይኑ'ውን አዲስ አበባን ኣስመራን'ውን ክንበፅሕ ኢና ክብሉ 'ውን ገሊፆም እዮም ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኢትዮጵያ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ምውሳና ነቲ ጎንፂ ጠጠው ዘብሎ እንተኾይኑ ሰናይ ውሳነ እዩ ዝበለት ኣሜሪካ ኩሎም ወገናት ተዛትዮም ምቁራፅ ተፃብኦ ንኽእውጁ'ውን ፃውዒት ኣቅሪባ ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን 'ውን ነቲ ወሳነ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ኢትዮጵያ ንኢዶም ። ነቲ ዘሎ ፀገም ፖለቲካዊ ፍታሕ ከናድይሉ ሓቲቶም።


text:
በቲ ብጸሎት ናብ ማየ ጐቦ ዝተለወጠ ማይ፡ ብስም ሥላሴ ሠለስተ ሳዕ ኣቲኻ ብምውፃእ ጸጋ ውልድነት ሥላሴ ዘውህብ ዳግማይ ልደት እዩ።
ጥቕሚ ጥምቀት
1. ድኅነት ብጥምቀት እዩ፦
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ዝተጠምቀ ሰብ ከም ዝድኅን፡ “እቲ ዝኣመነን ዝተጠምቀን ኪድኅን እዩ” (ማር. 16፡16) ክብል ምሂሩ’ዩ። እቲ ዘይተጠምቀ ሰብ ግና ድኅነት የብሉን። ጐይታ፡ ኣብ ትምህርቱ እቲ ዝኣመነ ጥራይ እዩ ዝድኅን ዘይምባሉ፡ ጥምቀት ንድኅነት ከምዘድሊ ነስተውዕል።
2. ብጥምቀት ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ዳግማይ ንውለድ፦
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ነቲ ሓለቓን መምህርን ኣይሁድ ዝኾነ ኒቆዲሞስ ብዛዕባ ምሥጢረ ጥምቀት ክምህሮ ከሎ፦“ሓቂ ብሓቂ እብለካ ኣለኹ፡ ሰብ ዳግማይ ካብ ማይን ካብ መንፈስን እንተ ዘይተወሊዱ ናብ መንግሥቲ እግዚአብሔር ኣይኣቱን’ዩ” በሎ። (ዮሓ. 3፡3-6)። በዚ ዝረአ ሥርዓት ማለት ብማይ ዝፍጸም ጥምቀት ደቂ ሥላሴ ናይ ምዃን ጸጋ እንተዘይረኺብና መንግሥተ ሰማያት ክንኣቱ ኣይንኽእልን ኢና። ስለዚ “ካብ ማይን ካብ መንፈስን ምውላድ” ሃይማኖታዊ ግዴታ’ዩ።
3. ብጥምቀት ሥርየት ኃጢኣት ይርከብ፦
ቅዱስ ጳውሎስ ኃጢኣቱ ዝተደምሰሰሉ ኣብቲ ሓዋርያ ኪኸውን ዝተጸውዓሉ እዋን ዘይኮነስ ድኅሪ ብኢድ ሓናንያ ምጥማቑ እዩ። ባዕሉ’ውን ኣብ መልእኽቱ ድኅነት ዝርከብ ብጥምቀት ምዃኑ ኪገልጽ ከሎ፦ “ገሌኹም’ውን ከምኣቶም ኔርኩም ኢኹም፡ ግናኸ ብስም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ብመንፈስ ኣምላኽናን ተሓጺብኩምን ተቐዲስኩምን ጸዲቕኩምን ኢኹም” (1ይ ቆሮ. 6፡11)።
እምነት መሠረት’ዩ፣ ፍጹም ዝኸውን ግና ብጥምቀት እዩ። እምነት ጥራይ እኹል እንተዝኸውን ነይሩ “እመኑ ጥራይ ኃጢኣትኩም ክሥረየልኩም’ዩ” ምበሎም ነይሩ ክጥመቑ ኸኣ ኣይመገደዶምን ነይሩ። 318 ሊቃውንት’ውን ኣብ ዝደረስዎ ጸሎተ ሃይማኖት “ኃጢኣት ብዝሥረየላ ብሓንቲ ጥምቀት ንኣምን” ይብሉ።
4. ብጥምቀት ምስ ክርስቶስ ኃቢርና ንመውት ምስኡ ኸኣ ንትንሥእ፦
ኵሉ ክርስቲያን ንክርስቶስ ኪመስልን ኣርኣያነት ክስዕብን ይግብኦ’ዩ። ጐይታ ውን “ንኣይ ምሰሉ” ኢሉ እዩ። ስለዚ ንሞቱ ብዝመስል ሞት ምስኡ እንተ ኃቢርና ንትንሣኤኡ ብዝመስል ትንሣኤ ኸኣ ምስኡ ኅብረት ይህልወና። “ንሕና ምስ ክርስቶስ ካብ ሞትና ምስኡ ድማ ብሕይወት ከም ንነብር ንኣምን” ከምዝብል። (ሮሜ 6፡8)
5. ብጥምቀት ሓድሽ ሕይወት ይርከብ፦
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ኸረጋግጽ ከሎ “እምበኣርሲ ከምቲ ክርስቶስ ብኽብሪ ኣቦኡ ካብ ምዉታን ዝተንሥአ ኸምኡ ኸኣ ንሕና ብሓዳስ ሕይወት ምእንቲ ክንመላለስ ናብ ሞት ብጥምቀት ምስኡ ተቐበርና” ይብል። (ሮሜ 6፡4)። ሰብነትና ዝሕደስን ዝቕደስን፡ ሓድሽ ሕይወት’ውን እንረክብ ብጥምቀት እዩ።
6. ብጥምቀት ምስ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሓደ ንኸውን፦
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ንምእመናን ገላትያ ኪምህር ከሎ፦ “ኵላትኩም ብክርስቶስ ኢየሱስ ሓደ ክትኾኑ ምእንቲ እተጠመቕኩም ዘበልኩም ንክርስቶስ ለበስኩምዎ” ይብል። (ገላ. 3፡27-28)። እምበኣር ነቲ ሓድሽ ሰብነት ንላበስን ናይ ክርስቶስ ሰዓብቲ ንኸውንን ብጥምቀት እዩ።
7. ብጥምቀት ኣባል ቤተ ክርስቲያን ንኸውን፦
ከምቲ ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ኣባል ሕዝቢ እግዚአብሔር ንምዃን ግዝረት ሃይማኖታዊ ግዴታ ኮይኑ፡ ኵሎም ደቂ ኣብርሃም ካብ ዝውለዱ ኣብ ሻሙናይ መዓልቲ ኪግዘሩ ሕጊ ዝወፅአ፡ ኣብ ሓዲስ ኪዳን ድማ ብጥምቀት ኣባል ቤተ ክርስቲያን ኴንና ብክርስቶስ ‘ክርስቲያን’፡ ብወልድ ‘ውሉድ’ ንስመ። ግዝረት ናይቲ ዝመጽእ ጥምቀት ኣብነት ነበረ። (ቈላ. 2፡11-13)
ናይ ጥምቀት ኣብነት ኣብ ብሉይ ኪዳን
ኖኅን ቤተ ሰቡን ካብ ጥፍኣት ዝደኃኑላ መርከብ፡ ናይታ ኣማናዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብነት ምዃና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝተረጋገጸ እዩ። ኣብዛ ብመርከብ ዝተመሰለት ቤተ ክርስቲያን ዝግበር ጥምቀት ካብ ፍዳ የንጽሕ፡ ካብ ማእሰርቲ ዲያብሎስ የናግፍ። ቅዱስ ጴጥሮስ ድኅነት ብጥምቀት ምዃኑ ኪገልጽ ከሎ “እዚ ማይ ጥምቀት ድማ ብተምሳሉ የድኅነኩም ኣሎ” ኢሉ’ዩ። (1ይ ጴጥ. 3፡20-21)
ግዝረት ናይ እግዚአብሔር ሕዝቢ መፍለዪ ነበረ። ዘይተገዝረ ወዲ ኣብርሃም ኣይበሃልን ነበረ። ካብቲ ሕዝቢ ተፈልዩ ክጠፍእ እግዚአብሔር ኣዚዙ ነበረ። (ዘፍ. 17፡14) ስለዚ ግዝረት ንሕዝበ እግዚአብሔር ግዴታ ከም ዝነበረ፡ጥምቀት’ውን ንክርስቲያን ሃይማኖታዊ ግዴታ’ዩ። ግዝረት ነቲ ዝመጽእ ጥምቀት ኣብነት ምዃኑ ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ከረድእ “ንስኻትኩም ድማ ብግዝረት ክርስቶስ ነቲ ናይ ሥጋ ሰብነት ቀንጢጥኩም ብኢድ ብዘይኮነት ግዝረት ብእኡ ተገዘርኩም፡ ብጥምቀት’ውን ምስኡ ተቐበርኩም፡ ብኃይቲ እቲ ካብ ምዉታን ዘተንሥኦ እግዚአብሔር ብምእማንኩም ድማ ምስኡ ተንሣእኩም” (ቈላ. 2፡11-12)
ምስጋር እስራኤላውያን ንባሕረ ኤርትራ’ውን ናይ ጥምቀት ምሳሌ’ዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ኪገልጽ ከሎ፦ “ኣኅዋተይ ነዚ ክትፈልጡ እፈቱ ኣቦታትና ኵላቶም ትሕቲ ደመና ነበሩ፡ ኵላቶም’ውን ብማእከል ባሕሪ ተሳገሩ ኵላቶም ድማ ሰዓብቲ ሙሴ ምእንቲ ኪኾኑ ብደመናን ብባሕርን ተጠምቁ” ኢሉ’ዩ። (1ይ ቆሮ. 10፡1-2) እስራኤላውያን ሰዓብቲ ሙሴ ንምዃን ብደበናን ብባሕርን ከምዝተጠምቁ ንሕና’ውን ሓድነትና ምስ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ዝኸውን ብጥምቀት እዩ ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
. . . ይቕጽል።


text:
ወሃቢቓል ሪያክ መቻር፡ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ንማቻር ብምትካእ ዝተሾመ ታባን ደንግ፡ ኣፍልጦ ከይህቦን ምስኡ ዝኾነ ልዝብ ከይግበርን ጸዊዑ።
ፕረሲደንት ሳልቫ-ኪር፡ ንመራሒ ተቓወምቲ ሪያክ ማቻር ዝትክእ ሰብ ክሸይም ብምውሳኑ እቲ ውዕል ሰላም ፈሪሱ`ዩ ኢሉ ወሃቢ ቓል ማቻር ጀምስ ዳክ። ምኽትል ፕረሲደንት ክኸውን ዝተሾመ ታባን ደንግ፡ ኣብ እዋን ዘተ-ሰላም ደቡብ ሱዳን፡ ዋና ተላዛባይ ጉጅለ ማቻር ዝነበረ`ዩ።
ነዚ ሽመት ዝቃወም ዘሎ ወሃቢ-ቓል ማቻር፡ ኣብ ኩናት ኢና ዘለና ይብል። “ኣስዒቡ ኣብ ከባቢ ጁባ ኩናት ይቕጽል ኣሎ፡ ፕረሲደንት ሳልቫ ኪር ምቁራጽ ተኹሲ ጥሒሱ፡ ሓይልታቱ የጥቅዑና`ለዉ፡ ስለዚ ስምምዕ ሰላም ዝብሃል ይለን ኢሉ።
ሰራዊት ሳልሳይ ኣካል ናብ ጁባ ክኣቱን ኩነታት ከረጋግእን`ውን ይጽውዕ እዚ ወሃቢ ቓል ማቻር። ኣተሓሒዙ፡ ከምኡ ከይኮነ ምስ ዝተርፍ ግን፡ ሰራዊትና ናብ ጁባ ክነንቀሳቕስን ንኽተማ ጁባ ክነቆጻጸራን ክንግደድ ኢና ክብል ኣፈራሪሑ`ሎ።
ንሓጺር ግዜ ምኽትል ፕረሲደንት ኮይኑ ዝነበረ መራሒ ተቓወምቲ ሪያክ ማቻር፡ ኣበይ ከምዘሎ ኣይፍለጥን፡ ብ8ተ ሓምለ ኣብ ፕረሲደንታዊ ህንጻ ጋዜጣዊ መግለጺ ምስሃበ፡ ድሕሪኡ ተራእዩ ኣይፈልጥን።
ሕጂ ንማቻር ብምትካእ ምኽትል ፕረሲደንት ተሰይሙ ዘሎ፡ ታባን ደንግ፡ ብዛዕባ`ቲ ኣብ ተቓወምቲ ዝተገብረ ለውጢ ምኽትል ፕረሲደንት ንሕቡራት ሃገራት ክገልጽ ኣብ ቀረባ ሓደ ልኡኽ ሒዙ ናብ ኒው ዮርክ ክገይሽ`ዩ ይብል ካልኣይ ምኽትል ፕረሲደንት ጃምስ ዋኒ ኢጋ።
ብኻልእ ወገን፡ ፕረሲደንት ሳልቫ ኪር ኣብ ጁባ ዝርከቡ ሰበስ-ልጣን ተቓወምቲ፡ ምስ ሰበ-ስልጣን ኢጋድ ክራኸቡን ብዛዕባ ምትካእ ማቻር ዘሎ ምጥርጣራት ክኣልዩ ኣተባቢዑ`ሎ ።
ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሪያክ ማቻር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ ሰራዊቱ ንጁባ ክቆጻጸሩ ድልዋት ከምዘለዉ ተዛሪቡ ኔሩ። ደገፍቲ ሳልቫ ኪር ድማ እዚ ኩናት ምጽዋዕ`ዩ ክብሉ ነቒፎም።
ብኻልእ ወገን ካብ ወገን ሪያክ ማቻር ኾይኑ ምንስተር ሕርሻን ሃብቲ ተፈጥሮን ደቡብ ሱዳን ዝነበረ ላማ ኮል ሎሚ ስላጣኑ ኣረኪቡ`ሎ። ዝሃቦ ምኽንያት፡ ኣብ ፕረሲደንት ሳልቫ ኪር ነቲ ውዕል ሰላም ሓኺኾሞ`ዮም፡ ዝትግበር ውዕል ሰላም የለን ዝብል`ዩ።
ላማ ኮል: "ስምምዕ ሰላም ንኽትግብር`የ ኣብኡ ኔረ። እቲ ፕረሲደንት ነቲ ስምምዕ ስለ ዘፍረሶ ግን ኣብኡ ዘጽንሕ ምኽንያት የቢለይን። ምኽትል ፕረሲደንት ካብ ጁባ ተባሪሮም፡ መሓውራት ጸጥታ ኣይተተኽሉን፡ ስለዚ ፖሊቲካዊ መስርሕ ኣብቂዑ`ዩ ማለት`ዩ " ኢሉ።
ሕቡራት ሃገራት፡ ተቐናቐንቲ ደቡብ-ሱዳን፡ ኩናት ሕድሕድ ጠጠው ኣቢሎም ናብ ልዝም-ሰላም ክምለሱ ይጽውዕ`ሎ። ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ `ውን ነዚ ዳሕራዋይ ግጭት ኮኒንዎ`ሎ።