text:
ኣብ ከተማ ኣስመራ ወነንቲ 16 ትካላት ንግዲ ኣገልግሎት ዘይፈጸሙን ዝኾብለሉን ኣስሪሕኩም ተባሂሎም ናብ ምምሕዳር ከባቢታቶም ከምዝተጸውዑ ተፈሊጡ። እቶም ወነንቲ መአመኒ ጌጋታት ኣብ ዝበሃል ሰነድ ከም ዝፍርሙ ድሕሪ ምግባር፤ ካብ መገሻ ከምዝተኣገዱን ፍርዶም ካብ ዞባ ማእከል ይጽበዩ ምህላዎምን ተፈሊጡ ። 4 ካብቶም ወነንቲ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናብ ዱበይ ኪገሹ እኳ እንተነበሮም ብዝተነበረሎም ናይ መገሻ እገዳ ክንቀሳቐሱ ከምዘይከኣሉ ተሓቢሩ።
እቶም ወነንቲ ዝወሃቦም ውሳነ ክጽበዩ ተሓቢሮም እኳ እንተሃለዉ፤ ከም እቲ ልሙድ ኣሰራርሓ ናይ መንግስቲ ኤርትራ እቲ ውሳነ ካብ ሕጋዊ ኣካል ዘይኮነስ፤ ካብ ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከል ጀነራል ሮመዳን ኣውልያይ ክወሃብ ሙኻኑ ዝገለጹ ምንጭታት መድረኽ፤ ብሰንኪ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝወጸ ሓድሽ ሕጊ ትካላት ንግዲን ኣገልግሎትን ሞያዊ ዓቕሚ ብዘይብሎም ሰባት ክሰርሓ ይግደዳ ምህላወን ገሊጾም።
ኣብዚ እዋን እዚ ብሰንኪ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕሰም፤ ብርክት ዝበላ ናጽላ ቆልዑ ዝሓዛ ኣዴታት፥ ኣረጋውያን፥ ቆልዑት ኣብ ጎደናታት ክልምኑ ምርኣይ ንቡር ኮይኑ ምህላዉ፥ ገለ ምልማን ዘሕፈረን ኣዴታት ድማ ጸልማት ተጎልቢበን ሰብ ከየለልየን ተሸፋፊነን ይልምና ምህላወን ተፈሊጡ።


c: text/html

text:
እቲ ቅድሚ ሎሚ ዝተመደበ ዓቃቢ-ሰላም ግና ብኣምነስቲ ይንቀፍ
ሓይልታት መንግስቲ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ዝተዋጋእሉ እዋን፣ቀዳሞት ወፈርቲ ዝነበሩ ዓቀብቲ ሰላም ሕ/መ ኣብ ኣበዪ፣ንሰላማዊያን ሰባት ክከላኸሉ ከምዘይካኣሉ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ገሊፁ። ኣብ'ዚ እዋን ወፊሩ ዘሎ ዓቃቢ-ሰላም፣ካብ‘ቲ ቅድሚኡ ዝወፈረ ሓይሊ ዝሓሸ ስራሕ ንከምዝግብ ኣምነስቲ ፀዊዑ።
ዝሓለፈ ግንቦት ሰራዊት ሱዳንን ምስኡ ዝወገኑ ምልሻታትን ናብ ዞባ ኣበዪይ ኣትዮም ንኣባይቲ ኣባሪዖም፣ንሹቃት ዘሪፎም፣ዓቅሚ ዝነበሮ ሰብ ካብ‘ቲ ከባቢ ንክሃድም ገይሮም‘ዮም።ኣስታት ሚእቲ ሽሕ ሰባት ተፈናቂሎም።
እዚ ኩሉ ህውከት ዝተፈፀመ ዓቃቢ-ሰላም ሕ/መ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ‘ዩ። ላዕለዋይ መርማሪ ኣምነስቲ ዶናቲላ ረቪራ፣ንተራ ዓቃቢ-ሰላም ኣመልኪቱ ከምዚ ይብል፣
“ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት እግሮምን ኢዶምን ኣጣሚሮም‘ዮም ይዕዘቡ ነይሮም።ሕፅረት ሰብ ድዩ ኣጋጢምዎም ወይካኣ ሕፅረት ናውቲ ዝፍለጥ ነገር የለን።እቲ ንፁር ኮይኑ ዘሎ፣ሙሉእ ህዝቢ ኣበዪይ ተፀሪጉ ንክወፅእ ፈቂዶም‘ዮም” ትብል ረቪራ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ግና ሓድሽ ሓይሊ ዓቃቢ-ሰላም ሕ/መ ናብ ኣበዪይ ተዋፊሩ‘ሎ።ህዝቢ ኣበዪይ ናብ ሓደጋ ዘውድቅ ህውከት እንተላዒሉ፣እቲ ዓቃቢ-ሰላም ሓይሊ‘ውን ንክጥቀም ስልጣን ተዋሂብዎ‘ሎ።እቲ ዝወፈረ ዓቃቢ-ሰላም መሊኡ ናብ ኣበዪይ ክኣቱ ከሎ ዝህልዎ በዝሒ ሰራዊት 4,200 ክኸውን‘ዩ።
ሚስተር ሮቪራን ካልኦት ሓለፍቲ ኣምነስቲን፣ነቶም ነበርቲ ኣበዪይ ዝነበሩ ተፈናቀልቲ በፂሖምዎም‘ለው።ኣምነስቲ ከምዝበሎ፣ገለ ሰባት፣ክምለሱ ዘኽእል ሃዋሁ ተፈጡሩ እንተኾይኑ ንምግምጋም ናብ ኣበዪይ ተበጊሶም‘ለው፣ መብዛሕተኦም ተፈናቀልቲ ግና ኩነታት ፀጥታ ዘተኣማምን ኣይኮነን ዝብል እምነት ኣለዎም።
ብክልቲኦም ተናሓናሕቲ ሓይልታት ዝተቀብሩ ነተጉቲ፣ምንጪ ስግኣት ኮይኖም ኣለው ይብል እቲ ሪፖርት።
ድሕሪ ናፅነት ደቡብ ሱዳን፣ዞባ ኣበዪይ ንክልቲኤን ሱዳን ዘሰሓሕብን ፍታሕ ዘይረኸበን ግዝኣት ምኻኑ ዝዝከር‘ዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ ዝወለን
ከባቢኣን – ሆላንድ፣ድልውነቶም ንዝበረኸ
መኸተ ኣረጋጊጾም።
ኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ ዝወለን ከባቢኣን – ሆላንድ፣ ድልውነቶም ንዝበረኸ መኸተ ብምርግጋጽ፣ ሃገራዊ መደባት ንምዕዋት ከም ወትሩ ድሉዋት ምህላዎም ብ2 ሰነ ኣብ ዘካየድዎ ሰፊሕ ህዝባዊ ሰሚናር ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ሰሚናር፡ ሓላፊ ቈንስላዊ ጉዳያት ኣብ ሆላንድ ኣቶ ሰሎሙን መሓሪ፣ ንህሉው ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማሲያዊ፣ ቍጠባውን ማሕበራውን ኩነታት ሃገርናን ተራ ዜጋታት ኣብ መደባት ቍጠባዊ ወፍሪን ኣመልኪቱ ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
ኣቶ ሰሎሙን ኣብ መብርሂኡ፡ ኤርትራ ንኹሉ ብድሆታት ሰጊራ ቍጠባዊ ሓርነትን ማሕበራዊ ፍትሕን ንምርግጋጽ ወፍሪ ኣብ እተበግሰሉ መድረኽ በጺሓ ምህላዋ ብምምልካት፣ እዚ ወፍሪ’ዚ ዕዉት ንክኸውን ዕዙዝ ተሳትፎ ህዝቢ ከምዘድሊ ጠቒሱ፣ ዓቕሚ ዘለዎም ዜጋታት ብውልቂ ይኹን ብጉጅለ ነቲ ተኸፊቱ ዘሎ ዕድላት ወፍሪ ብግቡእ ክጥቀሙሉ ኣዘኻኺሩ።
ኤርትራዊ ምሁር – ዶክተር ተመልሶ ተስፋሚካኤል ብወገኑ፣ ኤርትራ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ዝተዓዘቦ መደባት ልምዓት፣ ንሓያል ናይ መኸተ ወኒ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘነጸረሉ ብምጥቃስ፣ “ብውህደት ህዝብን መንግስትን – ብልጽግቲ ኤርትራ እንርእየሉ እዋን ርሑቕ ኣይኮነን” ክብል ኣብሪሁ።
ኣቶ ገብረእግዚኣብሄር ፍስሓጼን ኣብ ዘቕረቦ ኣስተምህሮ ድማ፣ ናይ ደገ መራኸቢ ብዙሓን ንስእልን ምስልን ኤርትራ ንምድዋን ዝገብርኦ ጸለመታት ኣካል ናይ’ቲ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ዜጋታት ብሓፈሻ መንእሰያት ድማ ብፍላይ ነዚ ብንቕሓት ክገጥምዎ ከምዝግባእ ኣስሚሩሉ።
ተሳተፍቲ ኣብ መወዳእታ፣ ዜጋታት ኣብ ወፍሪ ቍጠባዊ ሓርነት ንኽሳተፉ መንግስቲ ንዘካይዶ ዘሎ ምትብባዕን ፈጢርዎ ንዘሎ ዕድላትን ዘለዎም ኣድናቖት ብምግላጽ፣ ሓድነቶም ኣትሪሮም ካብኦም ዝሕተት ከማልኡ ቅሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
******* ኣ.ዜ.ኤ. *******


text:
መግዛእቲ ብዘይፍቓድ ህዝቢ ዝስግደድ ምሕደራ ምዃኑ ሓደ ኻብቲ ተጸላኢ ዝገብሮ መኽንያታት’ዩ። ንሕብረተሰብ ዘይመስል ግዱድ ምሕደራን ካልኦት ብመግዛእቲ ዝስዕቡ ከም ምስራቕ ጸጋታት፡ ዕንወት ሕብረተሰብን ታሪኹን ዝኣመሰሉ መኽንያታት’ዮም ንህዝብታት ናጽነቶም ከረጋግጹ ኽቃለሱ ዘበግስዎም። ህዝቢ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት ምእንቲ ናጽነት ክቃለስ ከሎ ንኹሎም’ቶም ካብ መግዛእቲ ዝስዕቡ ዓመጻት ንሓንሳብን ንሓዋሩን ክኣልዮም ስለዝደለየ’ዩ።
ህዝቢ ካልኦት ብዝወሰኑሉ ኽነበር ስለዘይደለየ ተቓሊሱ ናጽነቱ ምስ ኣረጋገጸ፡ እቲ ኣብ መሪሕነት ዘሎ ጉጅለ፡ ንህዝቢ ‘ቅዋምኩም ከተተግብሩ ብቑዓት ኣይኮንኩም፡ ንሕና ውሑዳት ክነስና ካብ ናይ ኩላትኩም ዝበልጽ ሓሳብ ኣለና፡ ስሱዓት ክነስና ካብ ንነብስኹም ትሓልዩላ፡ ሓሳብና ይሕሸኩም’ ዝብልዎ ኽመጹ ኸለዉ፡ ኤውሮጳዉያን ገዛእቲ ወይ ካብ ጐረቤት ዝመጹ መሳፍንቲ ክዀኑ ዝጽበ ይበዝሕ። እቲ ሃገር ሓራ ኣብ ዝዀነትሉ ዝቐውም መንግስቲ ከምዚ ኽብል ከሎ ከም ውዱቕ መንግስቲ ጥራይ ዘይኰነ፡ ከም ብዕላማ ዝተላእከ ጸላኢ የቝጽሮ።
እንተዀነ፡ እቲ ኣብዚ እዋን ኣብ ስልጣን ተሪፉ ዘሎ ጉጅለ ካብ ምእታው ናጽነት ኣትሒዙ ናይ ገዛእ ርእሱ መግዛእቲ ክምስርት’ዩ ተቓሊሱ። ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ብመግዛእቲ ዝሰዓበ በደላትን ተንኰላትን ኣብ ክንዲ ዝእለ፡ እቲ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘይምችኡ ምሕደራታት ኣስገዲዱ። እቲ ዝተፈጥረ ምሕደራዊ ቕርጺ ዞባታት ንኣብነት፡ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ኢጣልያውያን ዝመሃዝዎ ኣውራጃ ዝብል ናይ ሓሶት መስመራት ዘስዓቦ ጸገም ዘይውሕድ ዘገማት ዘስዕብ ቅርጺ ዀይኑ። ብመሰረቱ፡ ኢጣልያውያን ዘፍረስዎ ልምዳዊ ጥርናፈ ኸባቢታት ንመግዛእቲ ዘይምችእ ስለዝዀነ እምበር ዝዀነ ይኹን ጸገም ስለዘተራእዮ ኣይነበረን። ከም ምልክት ሓርነት ካብ መግዛእቲ ኩሎም ብተኸታተልቲ ገዛእቲ ዝሰዓቡ ህዝቢ ኤርትራ ዘይሰማምዓሎም ኣገባባት ኣብ ጽባሕ ናጽነት ክእለዩ ኔርዎም። እቶም ብግዜ መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝግደዱ ዝነበሩ ሕግታትን ኣገባባት ምሕደራን ንሃገራት’ቶም ገዛእቲ የርብሑ እንተኔሮም፡ እቲ ብህግደፍ ዝሰዓበ መግዛእቲ ንሃገር ኣየኖት ህዝቢ ከምዘኽስብ ዝፈልጥ የለን።
ናጽነት ግብራዊ ክኸውን ዘድልይዎ ጠለባት ብሁላት ደኣ ኣይኹኑ’ምበር፡ ዝበዝሕ ግዜ ሃገር ዝመርሑ ጉጅለታት ክርድእዎም ትጽቢት ይግበር። ሃገራት ብዝተኻእለ መጠን ካብቲ ብመግዛእቲ ዝነበረ ጨቋኒ ኣገባብ ምሕደራን ቁጠባን ክገላገላ፡ ብሰንኪ መግዛእቲ ዝተዀመረ ጸገማት ክፍታሕ፡ ብድፊኢት ገዛእቲ ሓይልታት ዝፍጠሩ ዝነበሩ ጸገማት ክውገዱ ኩሉ ናጽነት ዝናፍቕ ህዝቢ ዝናፍቖ’ዩ። ርዱእ ስለዝቝጸር ብዛዕባ’ዚ ኣቐዲሙ ብምሕታት ዝቃለስ ህዝቢ’ውን የለን።
ህግደፍ ነቶም ኣብ እዋን መግዛእቲ ዝጽልኡ ዝነበሩ ጨቋንን መዝማዝን ምሕደራ ዘስዓቦም ጸገማት ክንዲ ዝኣልዮም፡ ንህዝቢ ንሃጺር እዋን ብልጭታ ናጽነት ከየርእዮ’ውን ኣዝዩ ተጠንቂቑ። ህዝቢ ብምስማዊ ዕግበት፡ ስማዊ ዝዀነ ሃገራዊ መንግስቲ እናረኣየ ጥራይ ክጸናናዕ ተገዲዱ። እዚ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ 10 ዓመት ካብ ዝገጠምዎ ሓደጋታት ዝዓበየ ክኸውን ከሎ፡ ህግደፍ ፖለቲካዊ ብቕዓቱ ዘብቅዓሉ መድረኽ’ዩ ኔሩ። ህዝቢ ሓራ ዀይኑ ተባሂሉ፡ ሰባት ከይዶም ካልኦት መጺኦም ከምቲ ዝሓለፈ ይደግምዎ እንተዀይኖም፡ ካብ መግዛእቲ ሓራ ኣይወጽአን። ምሉእ ፖለቲካዊ መሰረቱ ንህዝቢ ሓርነት ኣብ ምምጻእ ክሕግዞ ተባሂሉ ዝተሰረተ ጉጅለ፡ ነቲ ሓርነት ዝብል ዕላማ እንተተቓሪንዎ፡ ዝዀነ ይኹን ፖለቲካዊ መንጸፍ የብሉን። ብመሰረት ውሁብ ኩነታት ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ መንግስቲ ከካይድ ዝዀነ ይኹን ቅቡል መኽንያት የብሉን።
ህዝቢ ብታሕጓስ ናጽነት ዝኣክል ነቲ ዘስተውዓሎ ጸገማት ሸለል እናበለ’ኳ እንተጸንሐ፡ ህዝቢን ዓቢ ኽፋል መሪሕነትን ነቲ ዝርእይዎ ዝነበሩ ኣንፈት ኣይፈተውዎን። ንብዙሓት ውድቀት ህግደፍ፡ ከም ውድቀት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ስልዘረኣይዎ፡ ካብ ውድቀት ህግደፍ ክቕበሉ፡ ንገዛእ ሕልናኦም ዓሚጾም ንውርሻ ቓልሲ ክዕቅብዎ ፈቲኖም። ካልኦት እቲ ህግደፍ ዝተባህለ ጉጅለ ናይ ውልቀሰባትን፡ ንጸቢብ ረብሓን ዝቘመ ጉጅለ ዘስተውዓሉ ብኣጋ ከጠንቅቑ ፈቲኖም ብዘይዳኛ ንሕልፈትን ንሞትን ተፈሪዶም።
እዚ ስለዝዀነ፡ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ኽመርሕ ዝነበሮ ፖለቲካዊ መሰረት ተባሕጒጉ። ፖለቲካዊ ውድቀት ህግደፍ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ከም መመሓደሪ ዘይኰነ ከም መፈራርሒ ከምዝርአ ጌርዎ። ድሕር’ዚ ዝሰዓበ፡ ህዝቢ ካብ መንግስቲ እናተሓብአ ህይወቱ ኽመርሕ፡ ገለውን ሃገራዊ ሓላፍነቱ ክድርቢ ዝግድድ ኰይኑ። ህግደፍ፡ ሃገር ብሓይሊ’ምበር ብሓባራዊ ስምምዕ ከምእትምራሕ ኣይተረድኦን፡ ውይውን ካብ ፈለማ ከምኡ ዝኣመሰለ መንግስቲ ምትካል ዕላምኡ ኣይነበረን። ንዓሰርተ ዓመታት ትዕቢት መራሕቲ መንግስቲ እናተጻወረ ንቑጠባ ሃገር ዘማዕበለ ህዝቢ፡ ድሕሪ 2001 ብብዝሒ ምትእትታው መንግስቲ ምስትንፋስ ስኢኑ። እቲ ካብቲ እዋን ክሳዕ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎ ኣሳሪ ምትእትታው፡ ንቑጠባ፡ ንባህሊ፡ ንትምህርቲ፡ ንእምነት፡ ንባህልን ነጻ ሓሳብን ሕብረተሰብ ኣዕንዩ። እቲ ጉጅለ ኣንጻር ዕላማታት ህዝቢ ኤርትራ ትራይ ዘይኰነ፡ ኣንጻር መሰረታዊ ትርጉም መንግስቲ ስለዝሰርሐ፡ ኣብ ተለኣኣኽቱ ይኹን ኣብቶም ክእለ ዝደልይዎ ክብሪ ዘይብሉ ጉጅለ ዀይኑ። ደገፍቱ ከይተረፉ ፍርሕን ድንቍርናን ቀሲብዎም ዝድግፍዎ፡ ስሙ ብዝዀነ ይኹን ዜጋ ብሓጎስ ክለዓል ዘይክእል፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብደረጃ ታሪኽ ዘሕፍሮ ተርእዮ ዀይኑ።
ውድቀት ህግደፍ ኣብ ደቀቕቲ ምሕደራዊ ጌጋታት ዝምርኰስ ኣይኰነን። ኣክብ ዝለዓለ ኣገባብ ኣመራርሓ ክሳዕ ኣብ ዝደቐቐ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዘጋጥም ጸገማት ካብ ሓደን ዓብን ምድንጋር ዝብገስ’ዩ። ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዝሓይሽ ክነግሮ’ምበር፡ እቲ ህዝቢ ዝደልዮ ኽረክብ ክሕግዞ ኣይመጸን። ንገዛእ ርእሱ ኣብ ቦታ ዘመናዊ መንግስቲ ዘይኰነ፡ ኣብ ቦታ መሳፍንቲ ኣቐሚጡ ነቲ ዘበገሶ ሕብረተሰብ ብዓይኒ ትዕቢተኛታት ገዛእቲ ዝርኢ ጉጅለ፡ ብዓይኒ ፖለቲካ ጥራይ ዘይኰነ፡ ጉዕዞ ህይወት’ቶም ዘቝምዎ ውልቀሰባት’ውን ፍጹም መስመሩ ዝሰሓተ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኰነን። ከምዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ዝበጽሖ ፖለቲካዊ ውድቀት ንምምዝጋብ ፍሉይ ዝዀነ ውሽጣዊ ሽግራት ዘለዎም ኣዝዮም ጽጉማት ሰባት ክርከቡ የድሊ።
ኣብዚ እዋን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኹነታት ውጽኢት ናይቲ ኣብ ጽባሕ ናጽነት ክገሃድ ዝጀመረ ውልቃዊ ኣጀንዳ ናይ ሕጂ ወነንቲ ህግደፍ’ዩ። ብዘይካ’ዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ኤርትራ ካልእ ዝዀነ ይኹን ጸገም የለን። እንተዀነ፡ ከምቲ ኩሉ እዋን ብፖለቲካ ዝወደቑ ጉጅለታት ዝፈጥርዎ ዀነት፡ ንኤርትራ ናብ ደረጃ ውድቕቲ ሃገር ክመርሕዋ ስለዘኽእሉ፡ ብዙሓት ወገናት ንመስመር ታሪኽ ዝወደቓ ሃገራት ክኽልስዎ ክፍትኑ ዕድል ይረኽቡ’ዮም።
ድሕሪ ምኽላስ ዝወደቓ ሃገራት ዝመጽእ፡ ምግምጣል ቅርጺ ሕብረተሰብን ምፍጣር ማሕበራዊ ፖለቲካዊ መንሽሮታትን’ዩ። ዞባውያን ይኹኑ ኣህጉራውያን ሓይልታት ከዐርይዎ ዘይክእሉ፡ ዓበይቲ ኽፋላት ሕብረተሰብ ካብ መበቆላዊ ሃገሮም ፋሕ ዝብሉሉ፡ ከም ምጽናት ዓሌትን ሃይማኖታዊ ግብረሽበራን ዝኣመሰሉ ኣንጻር መላእ ዓሌት ደቂሰብ ዝፍጸሙ ገበናት ዘጕላዕልዑሉ ዓውዲ ዕንወት ዘጋጥም ፖለቲካዊ ውድቀት ዘጋጠሞም ጉጅለታት ብኣጋ ካብ ኮረሻ ስልጣን ምስዘይእለዩ የጋጥም። ብፍላይ ካብ 1990ታት ክሳብ ሕጂ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ማእከላይ ምብራቕን ምብራቕ ኣፍሪቃን ዘጋጠሙ፡ ካብ ፖለቲካዊ ውድቀት ካብ ክዉንነት ዝረሓቑ፡ መንግስታት ዝበሓቱ ጉጅለታትን ውልቀሰባትን ዝተበገሱ ውድቀታት ሃገራት ክሳዕ ሕጂ ዕንወት ኣየቋረጹን፡ ብሕጂውን ብቐሊሉ ዝሓውዩ ኣይኰኑን።
ኣብ ኤርትራ ሎሚ ዘጋጥም ዘሎ ዕንወት፡ ኣብ ሎሚ ጥራይ ዘጋጥም ዘሎ ኣይኰነን። መዕገቲ እንተዘይተጌሩሉ፡ እዚ ዘሎ ጉጅለ ብቐጥታን ብዘይቀጥታን ዘስዕቦ ዘሎ ኣዕናዊ ጽልዋታት እንተዘይተወጊዱ፡ ሕሉፍ ሃገር ብዘሕፍር መገዲ ክኽለስ፡ ሎሚ ንህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ገሃነም ኣብ ምድሪ ኽትኰኖ፡ ጽባሕ ከኣ እታ ሃገርን ህዝባን ጠቕሊሎም ናብ ዘይህልዉሉ እዋን ክብጻሕ ይኽእል’ዩ። ሎሚ ነገራት ምዕራይ እናተኻእለ ስጕምቲ ምውሳድ ይግባእ። ውዒልካ ሓዲርካ፡ ብዓሶ ሞት፡ ብሴፍ ከኣ ሞት ካብ ኰነ፡ ድርብ ሞት ከየርከበ ኸሎ ህዝቢ ኤርትራ ምውሳን የድልዮ ኣሎ።


text: መቸም ብዛዕባ ኩነታት ሃገርና ሓሳብካ ንምግላጽ ብእግሪ ይኹን ብርእሲ ወይ’ውን ብማእኸል ክትጅምሮ ዘጸግም ኣይኮነን፡ ሃገርና ኩሉ ኣካላታ ዝጠዓየ ስለዘይብሉን ኩሉ ነገር ቅጥዒ ስኢኑ ስለዘሎን፡፡ ንቡር ኣብ ዘይብሉ ስርዓት ንቡራት ባህልታት ክትግብሮም ዝከኣል ኣይኮነን፡፡ ብዝኾነ ምረት ናይዚ ህዝብን ግፍዒ ናይዞም ጠለምቲ ሕድርን ዋላ ዋላ መትሓዚ ዝበሃል ክርከበሉ ኣይከኣለን፡፡ ምስሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ዝሓለፈ ታሪኽ 30 ዓመት ቦታ የብሉን፡ ምኽንያቱ ትማሊ ዝተፈጸመ ታሪኽ ንሎሚ እንተዝድገም ኔሩ ጥራይ’ዩ እናተወራረሰ ክኸይድ ዝኽእልን ቀጻልነት ዝህልዎን፡፡ ህግደፍ ሓደ ካብ ዝጥቐመሉ መጠበሪ ከኣ እዚ’ዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘገርም ቅያ ፈጺሙ ሓሊፉ ግርም ሕጂ ደኣ እንታይ ኮይኑ ኣብዚ መግለጺ ክትረኽበሉ ዝጽግመካ ሕሰም ወዲቑ ዘሎ መልሲ ዘድልዮ ሕቶ፡፡ ዓመጽ እዚ ስርዓት መፈናፈኒ ኣብ ዝተሳእነሉ መድረኽ ካብ ዝበጽሕ ውሑድ ዝገበረ’ኳ እንተዘይኮነ ሕጂ መመሊሱ እናዛየደ ይኸይድ ኣሎ፡፡ መቅተልቲ፡ መጭወይቲ፡ ማእሰርቲ፡ ካብኡ ዝሓለፈ ድማ ዝምታ ንብረትን ገንዘብን፡፡ ስእነት ማይ፡ መብራህትን ሃለኽቲ ነገራትን ልክዕ ከምቲ ቑሪ ናበይ ደሊኻ ተባሂሉ ናብ ክዱናት ዕሩቓት ’ከ ዕሩቓት ደኣ ትሑዛት እንድዮም ኢሉ ዝመለሶ እዚኣቶም ድማ ኣብ መዓልታዊ ህይወት ኤርትራዊ ዘይስኣኑ ሕማቅ ዕጫ እዚ ዘመን ስለዝኾኑ ብዛዕብኦም ደጋጊምካ ምዝራብ ድኻም ምትራፍ ጥራይ’ዩ፡፡ ብኻልእ ኣባህላ ዝተለምዱ ተርእዮታት’ዮም፡፡ ሕጂ ግን ክሳብ ዝልመድ መንሽሮ ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ ከምቲ ቅድም ኢሉ ዝተገልጸ ወረራ ወይ ከኣ ዝምታ’ዩ፡፡ ባዕሉ ጉጅለ ህግደፍን ላዕለዎት ሓለፍቱን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣታዊኦም ካብ ካልእ እዋን ንላዕሊ’ዩ ወሲኹ ዘሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሕሱም’ቲ ኣብ ሃገር ዘሎ ሕሰም ክንገላታዕ መረበቱ ሓዲጉ ክስደድ ሕሉፍ ሓሊፉ’ውን ኣብ መሸጣ ክውዕል ንምእማኑ ዘጸግም ኣደራዕ የሕልፍ ኣሎ፡ ንሕና ፈቆዶ በረኻታት ክንንጋላታዕ ንሳቶም ግን በቲ መንእሰያትና ብናጻ ጉልበቶም ዝዓየይዎ፡ በቲ ካብ ሃብታማት ነጋዶ ዝዘረፍዎ፡ በቲ ካብ ወነንቲ ትካላት ዝዓመጽዎን ብምፍርራሕ ዝወረርዎን ጸጋታት ደጋጊሞም የጉስዑ’ለው፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ድሕር’ቲ ኣብ ኣስመራ ዘጋጠመ ምዕጻው ትካላት ንግዲ ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ምስቶም ሰብ ትካላት ክሸማገል ጀሚሩ ከምዝነበረ ተገሊጹ ኔሩ፡፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ድኻታት ስድራቤታት ዝጥወራሉ ዝነበራ ትካላት ንግዲ ተዓጽዩ ህዝቢ ብጥሜት ተዓጺፉ ክሓድር ድምብርጽ ዝብሎም ኣይኮነን፡፡ ደው በለለይ ክብለጸልካ ዝብል ተበላጺ ኣተሓሳስባ ኣብ ርእሲ ላዕለዎት ሓለፍትን እቲ ስርዓት ባዕሉን ሰፊኑ ዘሎ ዕሙትን ጨካንን ርድኢት ’ዩ፡፡


text:
ህዝባዊ ግንባር ስልፊ ወይ ዉድብ ኣይኮነን ህዝባዊ ግንባር ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ኩሉ ኣንጻር ህዝባዊ ግንባር ዝፍጻም በደላት ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ’ዩ!
ኣብ ገለ እዋን፡ ካብ ታሪክ ብኣዝዩ ዘሕፍር ስዕረት ዝተሰናበቱ ወገናት እንታይ ከምዝብሉ ክትሰምዕ ትህንጠ ኢካ። እቲምንታይ ንስዕረቶም እንታይ ኢሎም ኮን የመክንይሉ ብዝብል ምክኒያት። ኣብዚ እዋን ብካድረታት ወያነን ሰዓብቶምን ዝጸሓፉ ዘለዉ ጽሑፋትን ብቃላቶም ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺታትን፡ ግደፍ ንዓና ንኤርትራውያን ሰብ እቲጉዳይ፡ ነቲ ናትና ዝብልዎ ህዝቦም`ውን እንተኮነ ከእምን ዘይክእል ሕልሚ ካብምኳን ሓሊፉ ካልእ ፋይዳ የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ነቶም ኣብ ልዕሊኡን ልዕሊ ሃገሩን እናተበራረዩ ከቢድ ሕሰም መግዛእቲ ዘውረድሉ ገዛእቲ ሓይልታት ካባ ሕፍረት ኣጎልቢቡ ከም ዘባረሮም ዓለም ብዓለማ እትፈልጦ ናይ ትማሊ ተዘክሮ ክነሱ፡ ሎሚ መራሕቲ ወያነን ጸሓፍቲ ኢትዮጵያን ታሪክ ህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ንዕኦም ብዘርብሖም መንገዲ ክጠማዝዝዎ ንዕዘብ ኣለና. ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ መን’ዩ ታሪክ ህዝባዊ ግንባር ዝነግር፣፣
ፈላስፋታት ወያነ እንታይ ኢሎም እንታይከ ጽሒፎም ዘይኮነስ፡ ንሕና ኤርትራውያን ታሪክና በቲ ቅኑዕ መንገዲ ንምጽሓፉን ምስናዱን ንመጻእቲ ወለዶ ኣብ ምትሕልላፉን እንታይ ገይርና እንታይከ ክንገብር ኣለና?
ጌና ዝክሪ ብረታዊ ቃልስና ህያው እናሃለወ፡ ነቲ ቅያን ጅግንነትን ዝሰርሕዎን ዝፈጸምዎን ብህይወት እንከለዉ፡ በደልን ጥልመትን ክፍጸም ክትርእይ እንከለካ ኣዝዩ ዘገርም ነገር እዩ። ተዛረብትን ጸሓፍትን ወያነ፡ ሰኣን ኣፍልጦን ሓበሬታን ዘይኮነ፡ ኮነ ኢልካ ታሪክናን መንነትናን ንምህሳሱን ሱር መሰረቱ ንምጥፍኡን ተባሂሉ ዝስራሓሉ ዘሎ ከንቱ ውዲት ምኳኑ ኣይጠፍኣናን እዩ። እዚ ከኣ ደቂቅ ክንስካ ክንዲ ገዚፍ እምባ ኬንካ ክትርኤ ምፍታን እዩ። ግን ብዋጋ መን? ብዋጋ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ
ዕላማ ካድራት ወያነ፡ ከምቲ ኣብ መጽሓፍትን ኣብ ዝተፈላለያ ፓልቶካትን እናቀረቡ ምስሊ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምድዋን ዘየለን ዘይተባህለን ጠቀነታት ኣብ ምዝርጋሕ ተዋፊሮምሉ ዘለዉ ዕላማ፡ ካብ ነብሰ ምትሓት ዝተበገሰን ብዘይ ገበርካዮን ዘይወዓልካዮን ኣርሓ ክትከውን ምድላይ`ዩ። እዚ ግን ንመን ንምትላል ተባሂሉ ዝተገብረ ክከውን ይክእል? ነቲ ታሪክ ዝሰርሑ ሰብ ቅያ ጀጋኑ እናሃለዉ፡ ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ፡ ካብ ታሪክ ዝሰርሓ ህዝባዊ ግንባር ካብታ ዝደቀቀት መርፍእ ክሳብ እታ ዝዓበየት መድፍዕ ሓገዝ ዝተቀበልኩም ባዕልካትኩም መራሕቲ ወያነ እናሃለኩም፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ሓቀኛ ታሪክ ኣጸቢቆም እናፈለጡ ደኣሞ ሕጂ ከምዚ ዓይነት ይቅረ ዘይበሃሎ ገበናት ኣብ ልዕሊ ታሪክ ክሕደት ምፍጻም፡ ንምንታይ ዕላማ`ዩ፡ኣናፍራ ቆቃሕ ዘይፈልጥሲ ኣይሃዳናይን ዝብል ግርም ዝኮነ ምስላ ኣቦታትና ኣለና ፡
ህዝቢ ኤርትራ ናትናዩ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ናይ ህዝቢ ኤርትራ`ዩ ምባሎም ዘገርም`ውን ኣይኮነን። ካብ መንፈሱ ዝሃደመ፡ ተቀባልነቱ ዝላሕልሐ ወያነ ክንጽበዮ እንክእል ሓቀኛ ነገር ኣሎና ድዩ? ስለዚ እቲ ዝዓበየ ተራን እጃምን ናትና ግደ እዩ። ታሪክ ህዝቢ ኤርትራን ህዝባዊ ግንባርን ብእልፊ ዝጠፈሹን ታሪክ ዝፈንፈኖምን ሰባት ከምዘይትንከፍ ንምግባሩ ብርዕና ክንስሕል እጅገና ክንስብስብ ጥራዩ ዘለና። እንተ`ቶም ንውዕለት`ቲ ዝሃነጾም ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ከነኣእሱን ክክሕዱን ዝፍትኑ ዘለዉ ግን ኣብዚ ዘለውዎ ደረጃ ኮይኖም ነብሶም ከለልዩ`ውን ዓቅምን ብቅዓትን የብሎምን? ሃገር ምስ ኮኑ`ውን እንተኮነ ብዘይ ምዕራባዊ ትካቦን ምጽወታን ኣብራኮም ኣሚኖም ደው ክብሉ ዘይከኣሉ ደኣ እቲ ሓይሊ ነይሩና ዝብልዎ ናበይ ኣበለ? ኣብ ብልሽውናን ጉቦን ዝገማድሑ ዘለዉ ደኣ እቲ ሃኒጽናዮ ወይ ነይሩና ዝብልዎ ሰውራዊ ሓይሎም ናበይ ኣበለ?
ህዝባዊ ግንባር ትማሊ ሎሚ ጽባሕ ፡እሙን እቲ ዘይንቅነቅ ሃገራዊ ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እዚ ሓይሊ`ዚ ከኣ እዩ ንደርማስ ተጻብኦታት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ስርዓት ወያነን ኣላሽ ኣቢሉ ስልጥንትን ሰላም ዝዓሰላ ርግእቲ ሃገር ኣብ ምህናጽ ለይትን መዓልትን ከይበለ ደም ረሃጹ እናከፈለ ዓቢ ሰረት ናይ ምዕባለ ዘንብር ዘሎ። እዚ`ውን ከምቲ ናታትኩም ብትካቦ ዘይኮነስ ኣብ ጉልበቱን ብቅዓቱን ኣብ ገዛእ ነፍሱ ኣሚኑ ይምርሽ ኣሎ ጌና`ውን ልምዓትና ቀጻሊ`ዩ።
ሕጂድማ፡ ከምቲ ዕንቅርኦብ ክንዲ ብዕራይ ክትከውን ኢላ ተነፊሓ ተነፊሓ ተተኩሳ ዝሞተት፡ ካድራት ወያነ ኸኣ ነቲ ኣብ መዛግብቲ ሰውራታት ዓለም ዓቢ ክብሪ ዘለዎ ዓርሞሽሽ ሓይሊ ህዝባዊ ግንባር ክወዳደርዎን ከነኣእስዎን ምፍታኖም ንጭፍራ ወያነ ነብሰ ቅትለት እዩ። ኣብ መወዳእታ ትሕዝቶ መልእክተይ ሬድዮ BBC ብዛዕባ ሓይሊ ህዝባዊ ግንባር ኣመልኪታ ንዝሃበቶ ቃለ ምስክርነት ጌረ ክዛዝሞየ ጸላእቲ`ውን እቲ ሓቂ ንሱ ምኳኑ ኣሚንኩም እቲ ዕረ ውሓጥዎ።
/ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝበለጸ ደባይ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ዓለም / ። Radio Bbc
ህዝባዊ ግንባር መንነትና`ዩ
ሰማእታትና ዘንተእለት ይዘከሩ
ዓወት ንሓፋሽ
ተኬኤ ክብሮም
27 / 07 / 2013
ስዊዘርላንድ


text:
ሰባኬ ቤተ ጳጳስ ኣባል ማሕበር ካፑቺን ኣሃው ኣባ ራኒየሮ ካንታላመሳ ዕለት 31 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦናን ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ናይ ቅድስቲ መንበርን ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ላዕለዎት ሓዋርያዊ ሓላፍቲ ብፁዓን ካርዲናላትን ብፁዓን ጳጳሳትን ብምስታፍ ዝካይድ መደብ ኣስተንትኖ መሪሖም ናይ ዘመነ ዓቢይ ጾም ራብዓይ ስብከት ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ኣብ ዝርከብ እመ መድሓኔ ዓለም ቤተ ጸሎት ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
እቲ ኣባ ካንታላመሳ ዘቕረብዎ ራብዓይ ስብከት ዓቢይ ጾም ኣብ ምስጢረ ትንሳኤ ክርስቶስ ዘማእከለ ኰይኑ ትንሳሴ ክርስቶስ ዘለዓለማዊ ሕይወትና ከመይ ይኸውን ብዝብል ምጽንጻን ከይሕሰብ ዘተሓሳስብ ኰይኑ፥ እቲ ሕመረት ናይ ስብከቶም ሓሳብ ድማ መንፈስ ቅዱስ ናብ ምስጢረ ትንሳኤ ክርስቶስ ዘቕርበናንን ዘእትወናን እዩ ዝብል ምዃኑን ነዚ ሓሳብ’ዚ ድማ ኣብ ሰለስተ ነጥቢ ኣቶኵይሮም፥
“ትንሳኤ ከም ታሪኻዊ ክውንነት (ሓቂ)፥ ሓዋርያት ኣብ ቅድሚ ዘሕዝን ፍጻሜ ሞት ኢየሱስ፥ ጉዳይ ኢየሱስ ከም ድምዱም ብምቕባል ናይ እምነት ሞት እምነት ዝሞተሉ ኩነት ይሓስብዎ። እቲ ዘደንቕ ድማ ድሕሪ ቁሩብ እዋን ከምዚ ምዃኑ ተሪፉ ስለ ክርስቶስ ክእሰሩን ክሳቐዩን ስሌኡ ክስውኡን ደው ይብሉን ይስውኡ እውን። ስለምታይ ዝሞተ ኢየሱስ ተንሲኡ ርኢናዮ ስለ ዝበሉ ኣዩ። ትንሳኤ ብፍሉይ ቀልቢ ታሪኻዊ ክውንነት እዩ፡ ልክዕ ከም ሓደ ባሕርን መሬትን ዝፈላልይ ምልክት ከምኡ ድማ ትንሳኤ ክውን ኣብ ታሪኽን ካብ ታሪኽ ወጻእን እዩ። እዚ ኸኣ ትንሳኤ ብቐጥታ በቲ ኣብ ግዜን ቦታን ግሙድ ዝዀነ ብሰብኣዊ ቃላት ክትምስክሮ ዘይከኣል ይገብሮ፡ በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ካብ ሞት ዝተንስኤ ኢየሱስ እምበር ካብ ሞት ክትንስእ ዝረአዮ የሎን።”
ብዛዕባ ትንሳኤ ብታሪኻዊ ኩነት ተመርኵይዞካ ታሪኻውነቱ ንኸተዘንትው ክልተ ነገር ይሓትት፥ እቲ ቀዳማይ ይብሉ ኣባ ካንታላመሳ፥
“ትጽቢት ዘይተነብረሉን ክትገልጾ ዘይከኣልን ክሳብ ናብ ሰማዕትነት ፈተና ዘብጽሕ ጽንዑን ቆራጽን እምነት ሓዋርያትን ናይዚ እምነት’ዚ ባዕሎም ሓዋርያት ዘመሓላለፍዎን እዚ ኽኣ እቲ ቅድሚ ትንሳኤ ዘይኰነስ ድሕሪ ትንሳኤ ህያውነት ኢየሱስ ተመክሮ ዘኸውን እምነት ኣብ ትንሳኤ ክርስቶስ እዩ። ስለዚህ ትንሳኤ ኣብ ልዕሊ ሕይወት ኢየሱስ ናይ እግዚኣብሔር ሕራይ (ድልድል እወታ) እዩ።
ኣብዚ እንነብረሉ ዘሎና እዋን እንሰምዖ ብዙሕ ዘሕዝን ፍጻሜ ኣሎ፡ ንሱ ኸኣ ብዙሓት ሰባት ቅኑዕ ቢሎም ንዝሓስብዎ ንጉጉይ ዕላማታት ገዛእ ርእሶም ዝስውኡ ከምዘለዉ እዩ። እቲ ዝኸፍልዎ መስዋዕትን ሞትን ነቲ ጌጋ ክነሱ ኣሚኖም ዝሞትሉ ጉጉይ ዕላማ ሓቂን ቅኑዕን ክገብሮ ኣይክእል። እቲ ሞቶም ዝምስክሮ እንተሎ እቲ ዝሞትሉ ዕላማ ጥርሕ እዩ። ናይ ኢየሱስ ሞት ግና ናይቲ ናቱ ሓቂ ውሕስነት ኣይኰነን። ወይ ከኣ ናይቲ ናቱ ሓቂ ዝምስክር ዓቢይ ተመክሮ ኣይኰነን። እንታይ ደኣ ናይ ፍቕሩ ዓቢይ ተመክሮ እዩ፡ እዚ እወ ሓቂ እዩ ስለምታይ ስለ ብጻይካ ገዛእ ርእስኻ ኣሕልፍካ ካብ ምሓብ ዝዓበየ ፍቕሪ ስለ ዘየሎ።”
“ናይ ክርስቶስ ትንሳኤ”፥ ይብሉ ሰባኪ ቤተ ጳጳስ፥ ዝምልከተናን ነቲ ናትና ትንስኤካብ ሞት ንዝብል ተስፋ መሰረት ስለ ዝዀነ ንኣና ምስጢር እዩ። በቲ ሓደ መዳይ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ከሃሌ ኩልነት ርግጸይናነት ዘህልው ክኸውን እንከሎ በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ ናይቲ ዘይብቑዕን ዘይፍትሓውን ዝዀነ ናይ ምድራዊ ካሕሳ ዘነጽር ምዃኑ ተንቲኖም፥
“ኢየሱስ ናይ ትንሳኤ ኣገባብን ክውንነት ዝህቦ መግለጺ እግዚኣብሒር ኣብ እምባ ኰረብ መጺኡ ንሙሴ ኣብ ማእከል ኣሻዅ ቈጥቋጥ ብሃልሃልታ ሓዊ ናይ ኣብርሃምን ኢሳቕን ያዕቆብን ኣምላኽ ምዃኑ ዝተገልጸሉ ኩነት ዘመልክት እዩ። ናይ ህያዋን ኣምላኽ! ኣብ ትንሳኤ ክርስቶስ እትኣምን እንተድኣ ኲይካ እወ ኣብ ትንሳኤ ሙታን ትኣምን ኢኻ ማለት እዩ”
ከምዝበሉ ካፐሊ ሓቢረን።
“እምነት ክርስትና ኣብ ትንሳኤ ሙታን ነቲ ኣብ ልቢ ሰብኣዊ ፍጥረት ዘሎ ካብ ሞት ናይ ምትንሳእ ድላይ ንዝዀነ (ሙማት ናይ ዘይምዳላይ) ባህርያዊ ድፍኢት መልሲ እዩ፡” ጳውሎስ ከምዝብሎ፥ “ሞት ብሕይወት ምእንቲ ኺልወጥ ካብዚ ምድራዊ ሰብነትና ክንቅንጠጥ ፈቲና ዘይኮናስ ሰማያዊ ሰብነት ምእንቲ ክንለብስ ሃረር ንብሎ ኣሎና ከመይ እዚ ድክንኳን እዚ ከቢዱና ንቕንዞ ኣሎና” (2ቆሮ. 5,4) እዚ ኸኣ እቲ ሃረር እንብሎ ትንሳኤ ኩለንተናና ምሉእነት ምዃንና ነፍስን ስጋን ዘጠቓልል እዩ። እቲ ዝዓንው ሰብነትና ብሕይወት ተመሲጡን ኢመዋትነትን ክንለብስ ዝብል እዩ።”
“እቲ ኣባና ዝሓድር መንፈስ” ይብሉ ኣባ ካንታላመሳ፥ “ካብቲ ናይ መንፈስና ኢመዋትነት ንላዕሊ ኣብ መንጐ እዋናውን ናይ መጻእን ሕይወትና ዘሎ ቀጻልነት ዘረጋግጽ እዩ።” ብዙሕ እዋን ብዛዕባ እዚ ኣገባብ’ዚ ከም ኣብነት ንምጥቃም ናብ ናይ ተፈጥሮኣዊ ባህርያት እዩ ውከሳ ዝግበር “እቲ ኦም ኰይኑ ዝዓብይ ዘርኢ፥ ኣብ እዋን ሓጋይ ዝመውት ተፈጥሮ፤ ኣብ ጽድያ ይትንስእ …” ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ካፐሊ ኣስዒበ፥
“እቲ ሓቂ ብዛዕባ ኣብቲ ክንየውን ሰገርን ዝህልው ኩነትና ክንፈልጦ ዘይከኣል ምስጢር ምዃኑ እዩ፡ ከምዚ ክኸውን ዝገበሮ ድማ እግዚኣብሔር እቲ ምስጢር ካባና ክሓብኦ ስለ ዝደለየ ዘይኰነስ፡ ክውክሎ ዝኽእል መሰረታውያን መምዘንታት ገይርና ክንገልጾ ስለ ዘይከኣለናን ስለምታይ ኩሉ ኣገላልጻና ምስ ጊዜን ቦታ ዝተኣሳሰረ ኣገላልጻ ስለዝዀነ፡ ካብ ጊዜን ቦታን ወጻኢ ዝዀነ ነገር ክንወክልን ክንገልጽን ተኽእሎና ኣይኰነን። ምኽንያቱ ዘለዓለማውነት ብገዛእ ርእሱ ኣካል ኣይኰነን። ወይ ድማ ክሳብ ወሰን ኣልቦ ምዃን ዝናዋሕ ጊዜ ማለት ኣይኰነን። ዘለዓለማውነት ወሰን ኣልቦ ማለት ኣይኰነ። ዘለዓለማውነት ኣገባብ ምዃናዊ ናይ እግዚኣብሔር እዩ (ምዃን ናይ እግዚኣብሔር) ወይ ከኣ ኣገባብ ህላዌ እግዚኣብሔር እዩ። ዘዓለማውነት ባዕሉ እግዚኣብሔር ማለት እዩ። ናብዚ ዘለዓለማውነ ት ምእታው ማለት ድማ ብጸጋ ናይ እግዚኣብሔር ህላዌ (ናይ እግዚኣብሔር አገባብ ምዃን) ምክፋል ማለ እዩ፡”
ከምዝበሉ ገሊጸን፥ “እቲ እዚዩ ዘገድስ፤ ዘለዓለማዊ ሕይወትና ከመይ ይኸውን ቢልና ምጽንጻን ዘይኰነስ ናብ ዘለዓለማዊ ከብጽሑና ዝኽእሉ ነገራት ምግባር እዩ። ዕለታውን ሕጃውን ሕይወትና ናብቲ ዘለዓለማውነት ዘሰንይ ንእሽቶ ስጉምቲ ይኹን” እንክብሉ ዘቕረብዎ ራብዓይ ስብከት ዓቢይ ጾም ከምዘጠቓሉ ኣፍሊጠን።


text:
Interviews (ኣሕተምቲ ሕድሪ)
ቃለ-መጠይቕ ምስ ሄኖክ ተስፋብሩኽ ሓደ ካብ ኣሳናዳእቲ መጽሓፍ “ግፍዒ፡ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ”
ዮሴፍ ኣስመላሽ
ኣሕተምቲ ሕድሪ ካብ መጋቢት 2013 ክሳብ ሰነ 2017 “ዛንታታት ተመኵሮ ገድሊ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ተኸታታሊ ቅጺ፡ ሸሞንተ መጻሕፍቲ ኣሕቲሙ ኣሎ። እቲ ሻሙናይ ቅጺ “ግፍዒ፡ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ” ዝብል ኰይኑ ብ17 ሰነ 2017 ኣብ ኣዳራሽ ኤክስፖ ድሕሪ ዝተኻየደሉ ናይ መላለዪ ወግዒ ተዘርጊሑ ይርከብ። እዚ መጽሓፍ’ዚ፡ ኣብ እዋናት ስርዓታት ሃጸይ ሃይለስላሴን ደርግን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ንዝተፈጸሙ ዝተፈላለዩ ግፍዒታት ኣብ 43 ዛንታታት ተሪኹ ኣሎ። ኣባል ሕድሪ ሜድያ ዮሴፍ ኣስመላሽ ምስ ሓደ ካብ ኣሰናዳእቲ ናይዚ መጽሓፍ፡ ዝዀነ ሄኖክ ተስፋብሩኽ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት ስዒቡ ይቐርብ፤ Read More...
"ክሳብ ብህይወት ዘለኹ ክፈልጥ እየ ዝደሊ፡" ኣቶ ተኽለ ዘወልዲ
ደጀን ኪዳነ
ምስ ኣቶ ተኽለ፡ ብስራሕ ናብ ኣብያተ-መጽሓፍ ኣውገት ምስ ተንቀሳቐስኩ’የ ንፈለማ ግዜ ዝተራኸብና። ናብቲ ቤት ጽሕፈት ምስ ኣተኹ፡ ኣቶ ተኽለ ኣብ ውዕውዕ ዕላል ጸንሓኒ። እቲ ዕላል ብዛዕባ ኩነታት ሶርያ ኰይኑ፡ እዋናዊ ትንተና ዝሓዘለ ነበረ። ጸጒሩ ብሽበት ዝተሸፈነ፡ ዝበዝሐ ግዜኡ ኣብ ቀጽሪ ኤክስፖ ኣብ ስራሕ ሓለዋ ዝርእዮ ዝነበርኩ ሰብኣይ፡ ብዘይተቖራረጸ ዋሕዚ ሓሳባት ክትንትን ብምስምዐይ ተገረምኩ። ብዕላል-ዕላል ብዙሕ መጻሕፍቲ ከም ዘንበበን ካብ ትሑት ደሞዙ ብብዝሒ መጻሕፍቲ ከም ዝገዝእን ምስ ፈለጥኩ ከዕልሎ ተሃንጠኹ። Read More...
ቃለ-መጠይቕ ምስ ማሕሙድ ኢብራሂም ደራሲ መጽሓፍ ተደጐል
ልዋም ዘርኣብሩኽ
ማሕሙድ ኢብራሂም ደራሲ ናይታ ኣብ 2014 ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት፡ ነቲ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዝተኻየደ ወራር ወያነ ማእከል ገይራ፡ ዛንታ ሓደ ኤርትራዊ ወራሲ/ዋርሳይ እትገልጽ መጽሓፍ እያ። ብዛዕባ እዛ መጽሓፍን ሓፈሻዊ ተመኲሮ ደራሲን ንምድህሳስ፡ ምስ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝኾነ ማሕሙድ ኢብራሂም ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ይስዕብ፤ Read More...
ተኸታታሊ መጻሕፍቲ “ዛንታታት ተመኲሮ ገድሊ” ናብ ቋንቋታት ትግረን ዓረብኛን
ልዋም ዘርኣብሩኽ | ዮሴፍ ኣስመላሽ
ኣሕተምቲ ሕድሪ ካብ 2013 ጀሚሩ ዘሕትሞ ዘሎ ተኸታታሊ መጻሕፍቲ “ዛንታታት ተመኲሮ ገድሊ” ናብ ቋንቋታት ትግረን ዓረብኛን ይትርጒሞ ኣሎ። ንሎሚ ንምውህሃድን መስርሕ ምትርጓምን ናይቲ መጻሕፍቲ ኣመልኪትና፡ ኣብ ምትርጓም ናብ ቋንቋ ትግረ ምስ ዝነጥፍን ነቲ ዕማም ዝከታተልን መሓመድስዒድ ዑስማን ዘካየድናዮ ቃለ-መጠይቕ ነቕርብ። Read More...
ዛንታታት ተመኵሮ ገድሊ ሸሞንተ ቅጺታት በጺሑ
ልዋም ዘርኣብሩኽ | ዮሴፍ ኣስመላሽ


text:
ኣካ‘ዚ ባህልና! ምኽንሻብ
By Viviana Amanuel 14 March 2012
መቑሽሽ ምኽንሻብ
ኣብ ብሄረ ናራ ዘይተኸንሸበት ጓል ኣነስተይቲ “ ኣይትሃጥርን’ያ፣ ካልእ ድማ ዘዋሪት ኸኣ ትኸውን “ ይብሉ። ብሄረ ብሌን ዘይተኸንሸበ ወዲ፣ “ፍረ ዘርኡ ስለዝደክም፣ ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብ ዘርኢ ናብ እንቛቕሆ ጓል ኣነስተይቲ ክበጽሕ ኣይክእልን” ይብሉ።
ኣብ ብሄረ ኩናማ፣ ዘይምኽንሻብ ‘ሓያል ባህላዊ ጸቕጢ ኣለዎ። “ዘይተኸንሸበ ወዲ ምስ ዓበየ ተነጽሎን ጸርፍን የጋጥሞ ምስ መሳትኡ ንበረኻ ኣይወፍርን፣ ኣብ ባይቶ ኣይሳተፍን ከም ጅግና ኣይቑጸርን፣ ምስ ሞተ ብኽብሪ ኣይቕበርን። ብተወሳኺ ፣ ጾታዊ ስምዒቱ ይጎድል “ ኢሎም ይኣምኑ። ንዘይተኸንሸበት ጓል ኣነስተይቲ ድማ፣” ጸርያ ኣይትጸርን እያ። “ ይብሉ።
“ንዘይተከንሽበት ጓል ኣነስተይቲ ዘጥነሰ ኣርባዕተ ግዜ ብጸላም ጻሕሊ እንተዘይተመሪቑ ፣ ኣብ ግዜ ኩናት ጥይቱ ናብ ሰበይቱ ትዓልብ፣ ሰይጣን ይቐትሎ…ወዘይተ” ዝብል እምነት ኣለዎም። ክንዲ ዝኾነ..ዘይምኽንሻብ ኣብ ብሄረ ኩናማ..ከቢድ ሳዕቤን ኣለዎ።
ኣብ ብሄረ ትግርኛ’ወን ንዘይተኸንሸበ ወዲ ፣” ብመንገዲ ጾታዊ ርክብ ንጥዕና መጻምድቱ ይጎድእ። ዘይምኽንሻብ “ ጠንቒ ናይ ዘይምርድዳእን ፍትሕን ኪኸውን ይኽእል “ እዩ ኢሎም ይኣምኑ።
ምስ’ዚ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ፣
ኣብ ብሄረ ትግርነን ብሌንን ቆልዓ ኣሰር ኣቦኡ ክሕዝ ኣብ ግዜ ክሽበት ( ኩናት ወይ ሴፍ) ኣብ ኢዱ የትሕዝዎ። ቑስሉ ከይረኽስ ድማ፣ ኣብ ብሄረ ትግረ፣ “ ፍሓም፣ ፋንድያ፣ ሽንቲ ኣባጊዕ፣ ዱማ፣ ቆጽሊ ጽሓት፣ ስኖ፣ ኣብ ቁስሉ ይንስንስሉ።” ብተመሳሳሊ ኣብ ብሄረ ብሌን ድማ” ፋንድያ ይዕጠን፣ ላኻይ ምስ ጨው ተሓዊሱ ይልኸ፣ ብሽኮርን ጸባን ይሕጸብ። ዓኾር ማንቲለ ፣ ተደቑሱ ኣብ ቁስሉ ይንስነስ።
ኣብ ብሄረ ናራ ድማ፣ ዝተደቑሰ ፍረ ዱማ፣ ሊፍ፣ ድቑስ ሽኮር ኣብ ቁስሉ ይንስነስ።
ኣብ ብሄረ ሕዳርብ’ወን ዝተፈላለዩ ኣቑጽልትን ሽኮርን ይጥቐሙ።
ኣብ ትግርኛ ኸኣ፣ “ቁንቐኖኝ፣ ጫዓን ሽንፋእን፣ ጡሽ ምባእን ይጥቐሙ። ንግሆ ንግሆ ድማ ቁስሊ ብገረድን ብጨውን ይሕጸብ።
ኣብ’ዚ ሎሚ እዋን ግን፣ ኣብ ገለ ከባቢታት እንተዘይኾይኑ፣ ሳላ ፣ ጎስጓስ ምኒስትሪ ጥዕናን ምስፍሕፋሕ ኣብያተ ትምህርትን፣ ጎዳእነት .ምኽንሻብ ተገንዚቦም፣ እናተረፍዎ ይመጹ ኣለዉ።
ሕጽኖት ኣብ ብሄረ ናራ
By Viviana Amanuel 30 January 2012
ሕጽኖት ኣብ ብሄረ ናራ (መሪዩት)፣ መርዓዊ- (ሶሎቢ) መርዓት’ወን (ከምኡ ሶሎቢ) መርዓውቲ ከኣ (ሶሎባ) ይብሃሉነይሮም። ሎሚ ግን፣ ኣብ መብዛሕትኡ ከባቢታት ናይቲ ብሄር መርዓዊ (መራቢ) መርዓት ከኣ (ሶሎቢ) ተባሂሎም ይጽውዑ ኣለው።
ሕጽኖት ኣብ ብሄረ ናራ ኣብ እንዳ ወዲ ዝዳሎ ኮይኑ፣ ክሳብ ኣርባዕተ ወርሒ ይጸንሕ። መርዓዊ ድሕሪ መርዓኡ ብዙሕ ከይጸንሐ ናብ ዋኒኑ ይወፍር። መርዓት ከኣ ምስ መሓዙታ እናተዛናግዐት ንመጻኢ ዘገልግላ ዝተፈላለየ ብላኻ ዝስርሑ ስፈታት ተዳሉ።
መርዓውቲ ብሄረ ናራ፣ ብፍላይ ኣብ ግዜ ቁርሲ (ኮብሪ) ብብልቱግ ዝተዳለው ቅጫ-ብጠስሚ ፣ ስምስም ወይ ከኣ ብዘይቲ ዝተፈትፈተ፣ ከምኡ’ወን (ሸርበ) ብብልቱግ ዝተዳለወ ይቕረበሎም። እቲ ካልእ ናይ መግቢ ክፍለ ግዜ ግን ከም ኣመጋግባ ናይቲ ብሄር።
ክዳውንቲ መርዓዊ፣ ጀለብያ፣ ሰደርያ (ጅለ) ነዊሕ ሻሽ፣ ሴፍን በትርን።
ክዳውንቲ መርዓት፣ ልወየት፣ ከለፊት (ኣደሬ) ፣ “ጉርባብ” ከም ጎና ዝዕጠቕ “ ኣሬቤሳ” ካብ ቆርበት ናይ ላም ዝተዳለወ ሳእኒ፣ ኣብ ክልቲኡ ኢዳ ሓሓደ ብላኻ ዝተሰርሐ በናጅር፣ ኣብ ክልቲኡ ምናታ ከኣ ብዕንቑ ዝተዳለወ ስልማት ትኣስር።
ድሕሪ ሸውዓተ መዓልታኢ ናይ ሕጽኖት፣ እቶም ኣጓብዝ ናይቲ ዓዲ ፣ ኣግማል እናጋለቡ ንሩባ ይወርዱ። ክዳውንቲ ናይቶም ኣብ መርዓ ዝቐነዩ ኣጋይሽን ናይ ደቒ ዓድን ሓጺቦም ከኣ ናብ ቤት መርዓውቲ ይምለሱ። እተን ኣዋልድ ከኣ፣ ከበሮ እናሃረማ የፋንወኦምን ይቕበልኦምን። ብድሕሪ’ዚ መሮኣውን መሮኣትን ይራኸቡ።
ሓማት (ሃንታ) ሓሙ (ከተ) ንዕልቲ (ስስመታ) ዘማ (ኣተይ) ሓሙት ከኣ (ኣተይ) ይብሃሉ።


text:
ከላመድያ
ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ልሙዳት ዝኾኑ ጾታዊ ሕማም እዩ፡ብፍላይ ከኣ ኣብ ክሊ ዕድመ 15-25 ዘሎዉ ።ካብ ክላመድያ ትራኮማቲስ ዝበሃል ባክተርያ ከኣ ይመጽእ፡
እዚ ባክተርያ እዚ ከኣ ኣብ ፍሕኛ ሽንቲ ወዲ ተባዕታይ ረኽሲ የኸትል፡ንጛል ኣንስተይቲ ከኣ ረኽሲ ናይ ማህጸን የኸትለላ።መብዛሕትኦም ግዳያት ናይዚ ሕማም እዚ ኣወዳት ይኹኑ ኣዋልድ ዝኾነ ዓይነት ምልክታት የብሎምን፡ከምዝተጠቖዑ ውን ኣይፈልጡን በዚ መሰረት ከኣ ሕክምናዊ ምርመራ ስለዘይገብሩ ናብ ዝገደደ ሽግር ይበጽሑ-እዚ ሕማም ከላመድያ እዚ 66% መምከንቲ የኸትል 33% ካብ ማህጸን ወጻኢ ጥንሲ የኸትል።
ምልክታት ክላመድያ
እቲ ምልክታት ከኣ ካብ 1-5 ሰሙናት ካብቲ ዝተጠቓዕካሉ ግዜ ጀሙሩ ይረአ
*መጠግጠግ ዝብል ፈሳሲ ካብ ጫፍ መትሎ
*ምቅጻል ኣብ ግዜ ሽንቲ(ኣብ ደቂ ተባዕትዮ)
*ኣብ ግዜ ጽግያ ዘይኮነ መድመይቲ ብፍላይ ድሕሪ ጾታዊ ርክብ
*ዘይልሙድ ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ
*ቃንዛ ከብዲ ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብ (ኣብ ደቒ ኣንስትዮ)
ብኸመይ ይምርመር፡ ነቲ ባኽተርያ ንምልላይ ናይ ሽንቲ ምርመራ `ብምግባር ናይ ውሽጢ ኣሲድ ብምልላይ(ፒ ሲ ኣር)
ዝመሓላለፈሉ መንገዲ-ዘይውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ብብልዕትን ብመዓኮርን ምስ ዝሓመመ መጻምዲ( ሳሕቲ ከኣ ብኣፍ ብዝግበር ጾታዊ ርክብ ይመሓላለፍ እዩ)፡ካብ ሕምምቲ ኣደ ናብ ውሉድ ውን ይመሓላለፍ እዩ።
ብኸመይ ንፍውሶ ብኣንቲብዮቲካ ማለት ኣንጻር ባልዕ ዝበሃል መድሃኒት ካብ ዓይነት ዶክሲሊን ወይ ኣዚታሮሚጺን ብምውሳድ።ኣብ ሕክምና ሊቪኒስኪ እዚ መድሃኒት ብነጻ ይወሃብ።
ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዘኸትሎ ሽግራት፡መምከንቲ የኸትል ረኽሲ ኣብ ጎሎ፡ጥንሲ ካብ ማህጸን ወጻኢ፡ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ከኣ ረኽሲ ናይ ፍረነብሲ ፡ረኽሲ ኣብ መፈላልዮ
ኣብ ሕጻናት ከኣ -ረኽሲ ናይ ዓይኒን ናይ ሳንቡእን።
መከላኸሊ -ግቡእ ኣጠቓቕማ ኮንዶም ብምዝውታር ክንከላኸሎ ንኽእል።
ናይ ክላመድያ ናይ መጸበዪ ግዜ – ወርሕን ፈረቓን
ጅግል
ንክላመድያ ብዝመሳሰል ጅግል እውን ረኽሲ ናይ ፍሕኛ ሽንቲ የኸትል እዩ ፡ንጛል ኣንስተይቲ ከኣ ረኽሲ ናይ ማህጸን የኸትለላ።እቲ ረኽሲ ግን ዕጽፊ ናይ ክላመድያ እዩ።
ረኽሲ ኣብ መዓኮርን ረክቱምን ብናይ መዓኮር ምምሕልላፍ ውን የኸትል እዩ እቲ ነዚ ሕማም እዚ ዘኸትል ባክተርያ ከኣ ነይሰርያ ጎኖርያ፡እዚ ከኣ ኣብ መትሎ ወይ ጽኪ እዩ ዝወጽእ፡መብዛሕትኦም ደቒ ተባዕትዮ(95%)ምልክታት ይረኣዮም መብዛሕትአን ደቒ ኣንስትዮ (80%) ምልክታት ይረኣየን።ሳሕቲ ግዜ ግን እዚ ኣብ ጽኪ ዝረአ በዞም ምልክታት ይልለ።ነዚ ሕማም እዚ ኣብቲ መጀመርታ ደረጃኡ እንከሎ ክንፍውሶ ኣሎና ፡ብዘይ መድሃኒት ግን ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ።
ምልክታት ሕማም ጅግል
ፈሳሲ ካብ መሸኒ ወይ ካብ ብልዕቲ ጸላዕላዕ ዘብል ፈሳሲ ካብ መሸኒ ወይ ካብ ብልዕቲ (ቃንዛ ምቅጻል)ኣብ ግዜ ሽንቲ።መብዛሕትኦም ደቂ ተባዕትዮ በዚ ሕማም ዝተለኽፉ በዚ ምልክታት እዚ ይሳቐዩ፡እቲ ሕማም ረኽሲ ኣብ ፍረነብሲን ኣብ ናይ ሽንቲ ቱቦታትን የኸትል
መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ዋላ ሓንቲ ኣይስመዐንን ፡ሽግር ግን ክፈጥረለን ይኽእል እዩ ።ዘይተሓከማ ደቂ ኣንስትዮ ጅግል ረኽሲ ኣብቲ ውሽጣዊ ኣካላተን ምምካንን ፡ካብ ማሕጸን ወጻኢ ጥንስን ከጋጥም ይኽእል ኣብቲ ትቦ ናይ ብልዕቲ ከኣ ብርቱዕ ቃንዛ የጋጥም።
ዝመሓላለፈሎም መንገድታት፡
ብኹሉ ዓይነት ጾታዊ ርክብ፡ብብልዕቲ(ናብ ብልዕቲ ብምእታው) ብመዓኮርን ብኣፍን፡ምስ ሕማም ጅግል ዝሓመመ መጻምዲ ዘይውሑስ ጾታዊ ርክብ ብምፍጻም፡ኣብ ግዜ ምውላድ ከኣ ካብታ ኣደ ናብቲ ሕጻን ክመሓላለፍ ይኽእል
ዘኸትሎም ሽግራት፡
ዘይተሓከማ ደቂ ኣንስትዮ ጅግል ረኽሲ ኣብቲ ውሽጣዊ ኣካላተን ምምካንን ፡ካብ ማሕጸን ወጻኢ ጥንስን ከጋጥም ይኽእል ኣብቲ ትቦ ናይ ብልዕቲ ከኣ ብርቱዕ ቃንዛ የጋጥም፡ኣብ ኣወዳት ከኣ እቲ ሕማም ረኽሲ ኣብ ፍረነብሲን ኣብ ናይ ሽንቲ ቱቦታትን የኸትል ብሰንኪ እቲ ረኽሲ ኣብ ናይ ሽንቲ ትቦታት ከኣ ቃንዛ ኣብ መሸኒ የኸትል ማለት እዩ፡ቃንዛ ኣብ ግዜ ሽንቲ፡እቲ ካብ ሕምምቲ ናይ ሕማም ጅግል ዝውለድ ውሉድ ከኣ ምስተወልደ ብብርቱዕ ረኽሲ ናይ ዓይኒ ይሳቐ ።
መከላኸሊ፡ ብሓቀኛ ኣጠቓቕማ ናይ ኮንዶም ብኹሉ ዓይነት ግብረ ስጋ፡ ብኣፍ ብብልዕቲ ከምኡ ውን ብመዓኮር።
ናይ ጅግል ናይ ትጽቢት ግዜ ፡ክልተ ሰሙን
ሕማም ትሪኮሞኒያዚም
ብሓደ ጽግዕተኛ ብስም ትሪኮሞናስ ቫጂናሊስ ዝጽዋዕ ጽግዕተኛ ይፍጠር።እዚ ጽግዕተኛ ሓሰኻ እዚ ኣብ ብልዕቲ ጛል ኣንስተይቲ እዩ ዝርከብ ፡ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብ ከኣ ይላባዕ።ወዲ ዋላ እካ በቶም ምልክታት ዘይሳቐ እንተኾነ ክመሓላለፎ ይኽእል እዩ፡ ንሱ ውን ናብ ሰበይቲ ከመሓላልፍ ይኽእል እዩ፡ኣብ ዓለም ብዝተገብረ ጸብጻብ (ሓንቲ ካብ ሓሙሽተ ደቒ ኣንስትዮን ሓደ ካብ ዓሰርተ ደቂ ተባዕትዮን)ከመሓላልፉ ይኽእሉ።ኣብ እስራኤል ግን ካብዚ ዝለዓለ እዩ፡እዚ ጽግዕተኛ ሓሰኻ ረኽሲ ኣብ ብልዕትን ኣብ ክሳድ ናይ ማህጸንን ኣብ ጛል ኣንስተይቲ የኸትል፡ከምቲ ዝተባህለ ኣብ ወዲ ዝረኣዩ ምልክታት የለዉን።እቲ ጽግዕተኛ ነታ ጛል ኣንስተይቲ ከምዘሎዋ እንተተረጋጊጹ ግን እቲ ወድን እታ ጛልን ምርመራ ክገብሩ ይግባእ እዚ ከኣ ነታ ጛል ኣንስተይቲ እንደገና ንኸይተመሓላልፍን ከይሓልፋን ንምክልኻል ማለት እዩ።
ምልካታት ናይ ትሪኮሞኒዝም
ደቂ ኣንስትዮ፡እዚ ሕማም እዚ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዓቢ ማህሰይቲ ኣሎዎ፡ብጫን ቀጠልያን ናእሽቱ ቀጠንትን ሓፊስን ፈሳሲታት ከኣ የኸትል ፡ብርቱዕ ሽታ ከኣ ኣሎዎ፡እቲ ሽታ ከኣ ድሕሪ ጾታዊ ርክብ ዝኸፍአ ይኸውን።ብተወሳኺ ኣብቲ ደጋዊ መዳያት ናይ ብልዕቲ ከኣ ምቅጻል ይስመዓ ኣብቲ ከባቢ ከኣ መቕያሕቲ ኣብ ብልዕቲን ምቅጻል ኣብ ግዜ ሽንትን ከኣ የኸትል።ገለ ግዜ ግን እቲ ነዚ ሕማም እዚ ዘምጽእ ጽግዕተኛ ገለ ምልክታት ከየርኣየ ናብቲ ብልዕቲ ክኣቱ ይኽእል እዩ።
ደቂ ተባዕትዮ፡ደቂ ተባዕትዮ ናይዚ ሕማም እዚ ምልክታት ኣይረኣዮምን እዩ፡ውሑዳት ግን ካብ መሸኒኦም ብምቅጻል ዝተሰነየ ፈሳሲ ብምፍሳስ ይሳቐዩ እዮም።
ብኸመይ ይምርመር እዚ ናይ ላባራቶሪ ምርመራ እዚ ኣብ ምልላይ ናይቲ ጽግዕተኛ ሓሰኻ ብማይክሮስኮብ እዩ፡ብምርመራ ናይ ፒ ሲ ኣር ይልለ ማለት እዩ
ቀንዲ መለለዪ ፡ዕንፍሩር(ቀያሕቲ ሕበጥ ዝመስሉ ምልክታት)ኣብ መትሎ
ዝመሓላለፈሉ መንገድታት፡ ኩሉ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ብብልዕቲ(ናብ ብልዕቲ ብምእታው)ብኣፍን ብመዓኮርን ዘይ ውሑስ ጾታዊ ርክብ ምስ ሕማም ትሪኮመንስ ዘሎዎ መጻምዲ ብምፍጻም።
ብኸመይ ንከላኸሎ፡ግቡእ ኣጠቓቕማ ናይ ኮንዶም ብምዝውታር ንከላኸሎ።
ዘኸትሎም ሽግራት ምናልባሽ ጥንስቲ ሰበይቲ ካብዚ ሕማም እዚ እንተዘይተፈዊሳ ኣቐዲምካ ናይ ኣብ ዘይግዜኡ ምውላድ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ይረአ እዩ።
ብኸመይ ንከናኸኖ፡ ፡ብሓገዝ ናይ ኣንቲብዮቲካ/ናይ ረኽሲ መድሃኒት ካብ ዓይነት መትሮኒዳዞል ግቡእ ኣጠቓቕማ ናይ ኮንዶም ብምዝውታር ንከላኸሎ
ኦርኦ ፕላዝማ ኦሮሊትኩም
እዚ ጽግዕተኛ ሓሰኻ እዚ ነቲ ጾታዊ ኣካላት ናይ ወዲ ተባዕታይ ይኹን ናይ ጛል ኣንስተይቲ ዝሰፍር ባልዕ እዩ።ክሳብ ቀረባ እዋን እቲ ባክተርያ ድዩ ወይስ እቲ ናይ ጾታዊ ኣካላትና ኣይፍለጥን ነይሩ።ኣብ መወዳእታ ክልተ ዓይነት ናይዚ ባክተርያ ተለልዮም፡ እቲ ሓደ ምስ ረኽሲ ናይ ፍሕኛ ሽንቲ ዝተተሓሓዘ ብዘይ ንቡር ፈሳሲ ካብ ናይ ጾታዊ ኣካላት ናይ ወዲ ተባዕታይ ወይ መሕከኽቲ ዝተሰነየ እዩ።እቲ ናይ ባክተርያ መድሃኒት ከኣ ዶክሲሊን – ኣንቲብዮቲካ እዩ ።
ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዳርጋ እቲ ረኽሲ ናይ ማሕጸን ኣብ መንጎ እቲ ባክተርያን ናይ ፈውሲ ርክብ የለን፡ዋላ በቲ ዶክሲሊን ነቲ ባክተርያ ኣየጥፈኦን እዩ።
ኦርኦፕላዝማ ፐርቡም –እዚ ጾታዊ ሕማም ኣይኮነን።እዚ ኣብ ጾታዊ ኣካላት ናይ ወዲ ሰብ ዝርከቡ እዮም።እዚ ባክተርያ እዚ ናይ ኣንቲብዮቲካ መድሃኒት ዘድልዮ ኣይኮነን ምኽንያቱ ዝርብሾ ነገራት ስለዘይብሉ።
ሚኮፕላዝማ ገኒታልዮም
እዚ ረኽሲ ዘኸትል ባክተርያ ኮይኑ ብዘይንቡር ፈሳሲ ካብ ጾታዊ ኣካላት ከኣ ይፍለጥ፡ እቲ ባክተርያ ብምርመራ ናይ ፒ ሲ ይምርመር እቲ መድሃኒት ከኣ ኣዛኒል ንሓሙሽተ መዓልታት ይወሃብ፡ምናልባሽ እዚ እንተዘይ ሓጊዙ ግን መጋክሲን ዝበሃል መድሃኒት ከም ኣማራጺ ናቱ ይወሃብ ማለት እዩ።
ሚኮፕላዝማ ሆሚኒስ -ጾታዊ ሕማም ኣይኮነን


text:
ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ
ኤርትራ ናብ ሃገራ ተመሊሳ
ብድራር ፍሰሃየ
ካብ 20-29 መስከረም 2013 ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮና ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ተሳቲፋ ዝምስገን ተወዳዳርነት ዘርኣየት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ብረቡዕ 3 ጥቅምቲ 2013 ናብ ሃገራ ተመሊሳ።
እታ ሃገራዊት ጋንታ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓትሉ እዋን ሓለፍቲ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ንኩሎም ኣባላታ ኣኽሊል ዕንባባ ብምብርካት ምዉቕ ኣቀባብላ ጌይሮምላ። ኣብቲ ኣብ ኢጣልያ ዝተኻየደ ዓለማዊ ቅድድም ኣብ ናይ ጊዜ ክሮኖሜተርን ናይ ጽርግያ ውድድርን ብመንእሰያት፣ ብናይ ትሕቲ 23 ከምኡ’ውን ብናይ ዓበይቲ ተቐዳደምቲ ዝተሳተፈት ኤርትራ ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ውድድር ዝነኣድ ተወዳዳርነት ከተርኢ ኣብ ርእሲ ምኽኣላ ብውልቂ ተቐዳደምቲ ሜሮን ተሾመን መርሃዊ ቁዱስን ብሉጽ ብቕዓት ብምርኣይ ስሞምን ስም ሃገሮምን ከጸውዑ ክኢሎም እዮም።
ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣቶ ሙሴ ኣስሄል እታ ሃገራዊት ጋንታ ንዘካየደቶ ውድድራታ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ እቲ ውድድር ሓያላት ተቐዳደምቲ ዓለም ዝተሳተፉሉ ምንባሩ ብምጥቃስ ተቐዳደምቲ ዝነኣድ ተሳታፍነት ብምርኣይ ንመጻኢ ኣብ ዝካየዱ ዓለማዊ ቅድድማት ተወዳደርቲ ኮይኖም ዝቐርቡሉ ተመኩሮ ጸወታ ቐሲሞም ምምላሶም ገሊጹ።


text:
ናብ ዕርቂ ዝመርሕ ተመክሮ ምልውዋጥን ናይ መጻኢ ውጥን ምሕንጻጽን ተበግሶታትን ኣብ ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዘማእከለ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ፍትሕን ሰላም ድርገት ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ካምፓላ ከምእተኻየደ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሓፈሻዊ መርበብ ሓብሬታ እንከመልክት፣ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ መንጐ ዕርቅን ሕውነትን ርክብ ኣብ መንጐ ሓቅን ፍትሕን ሰላምን፣ ቅዱስ ቍርባን ኣብ ከይዲ ዕርቂ ዘለዎ መሰረታዊ ኣድላይነትን፣ ሰላም ኣብ ምንቅቓሕ ግደ ዓለማውያን ምእመናንን ዝብሉ ነጥብታት ከምእተዘተየሎም ገሊጹ፣ ቀዳማይ ናይ ዕርቂ ሸቶ ሕንጸት ተቐባልነት ዘለዎ ሰላምን ናብ ውጥረትን ምስሕሓብን ዳግም ንዘይምውዳቕ ቅድመ ምክልኻል ዝብል ምዃኑ ሓቢሩ።
ብመሰረት መደብ እግዚኣብሔር ሰላም ምሕላን
ኣብ ኡጋንዳ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብታ ሃገር ድሕሪ ናይ ነዊሕ ዓመታት ግጭትን ውጥረት ብዙሓት ብተፈላለየ ኣገባብ ናይ ዕርቂ መሰኻኽር ኰይኖም ተረኺቦም ኢዮም። ምእንቲ’ዚ ከምቲ እግዚኣብሔር ብቃሉን ነቲ ኣብ 2009 ዓ.ም. ቤተ ክርስቲያን ኣፍሪቃ ኣብ ኣገልግሎት ዕርቅን ፍትሕን ሰላምን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ዝተኻየደ ካልኣይ ፍሉዩ ናይ መላእ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስን ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ድሕሪ እቲ ሲኖዶስ ኣብ 2011 ዓ.ም. ዝለገስዎ ናይ ኣፍሪቃ ምብጽዓ እተሰምየ ሓዋርያዊ ምዕዳን ብምዝካር ኣብ ሕይወት ቤተ ክርስቲያንን ናይ እግዚኣብሔር መደብ ሰላም ምስትውዓልን ከምዘድሊ እቲ ዓውደ ጉባኤ የተሓሳስብ።
ሓቅን ፍትሕን ኣብ ዕርቂ ንዝግበር ከይዲ መሰረት እያቶም
ዕርቂ ማለት ግብረ ገብን ሓቅን ፍትሕን ንናይ ሕውየትን ከይዲ መሰረት ምዃኖም ንምርግጋጽ ኣብ መንጐ ሰብን ኣብ መንጐ ናይ ሕብረተሰብ ጉጅለታትን ኣብ መንጐ መንግስትን ዜጋታትን ርክብ ምሕናጽ ማለት ምዃኑ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ከምዘስመረሉን፣ ኣብ መዕጸዊ እቲ ጉባኤ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ጆን ባፕቲስታ ካኡታ ተጋባእያን ብመገዲ ዕርቂ ኣቢሎም ጸጋ እግዚኣብሔር ከናድዩ ምዒዶም፣ ዕርቂ ተበዳሊ ንበዳሊ ይቕረ ዝብለሉ ማለት ብምዃኑ ጸጋ እግዚኣብሔር ዘድልዮ ተግባር እዩ። ስለምታይ ሓድነት ሕያብ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዓለም ምልክታ ናይ እግዚኣብሔር መንፈስ እዩ ከምዝበሉ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሓፈሻዊ መርበብ ሓበሬታ ዘውጽኦ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብ መንጐ መንግስትን ናይ ጐይታ ዕጡቓት ሓይልን ግጭት ንምውጋድ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ግደ ቤተ ክርስቲያን
ኣብ ኡጋንዳ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ መንጐ መንግስትን ናይ ጐይታ ዕጡቓት ሓይልን ኣብ ሰሜናዊ ኡጋንዳ ዝካይድ ንልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ዘጋታት ዘመዛበለን በሸሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ንሞት ዝዳረገን ውግእ፣ ንምውጋድ ዘካየደቶን እተካይዶ ዘላ ሰላምን ዕርቅን ዘነቓቕሕ ኣስተዋጽኦ፣ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ 2014 ዓ.ም. ኡጋንዳ ሰላምን ሓድነትን ስምምዕን ንምትብባዕ ብዝብል ኣርእስቲ ዘመሓላለፎ መንግስትን ተቓዋሚ ሓይልን ዘካይድዎ ውግእ ደው ነኸብሉ ጻውዒት ዘቐረበሉ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ዘመሓላለፎ ሓዋርያዊ መልእኽቲ ዝምስክሮ ምዃኑ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ መርበብ ሓበሬታ ዘውጽኦ ዜና ኣፍሊጡ።
ሰላም ብኹሉ ተደጋፊ ክኸውን
ኣብ 2007 ዓ.ም. ናይ ኡጋንዳ ካቶሊካዊትን ኣንግሊካዊትን ኦርቶዶክሳዊትን ኣቢያተ ክርስቲያን ዝሓቁፍ ናይ መላእ ክርስትያን ጠርናፊ ቤት ምኽሪ ኣብ ሰሜን ኡጋንዳ ናብ ሓቅን ፍታሕን ሰላምን ዘተኰረ ዕርቂ ንምርግጋጽ ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ናይ ሓባር ሰነድ ኣውጺኡ ከምዝነበረ ክዝከር እንከሎ፣ ድሕሪ እቲ ናይ 2007 ዓ.ም. ጉባኤ ኣብ 2009 ዓ.ም. ኣብ ኡጋንዳ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕርቅን ፍትሕን ደገፍ ሰላምን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ኡጋንዳ ዝርከባ ናይ መላእ ሃይማኖታት ናይ ሓባርን ዝተፈላለያ ናይ ባህሊ ማሕበራትን ዘይመንግስታውያን ማሕበራትን ናይ መንግስቲ ወከልትን ዝዓደመ ዘነቓቕሔቶ ዓውደ ጉባኤ ዘኪሩ ሎሚ እውን ኣብ ሕንጸት ሰላም ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ተበርክት ከምዘላ ናይ ኡጋንዳ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ መርበብ ሓብሬታ ዘውጽኦ ዜና የረጋግጽ።


text:
ጎቦ ድኽነት ዝፈርስን ድሕረት መሊኡ ዝቅንጠጥን ኣብ ትምህርቲ ዝለዓለ ትኹረት ሂብካ እንተተሰሪሑ እዩ። ካብዚ ዕላማ ብምብጋስ ማልት ኣብ ትምህርቲ ብሰፊሑ እናሰርሐት ዝመፀት ኮይና ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ምስፋሕ ኣብያተ ትምህርትን ምምሕያሽ ፅሬትን ዝሰርሐቶም ስራሕቲ ኣጠናኺራ ቀፂላትሉ ኣላ።
ኩሉ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ዝርከብ ተምሃራይ ኣብ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝህልዎ ፍልጠትን ክዓቢ ዓሊማ ኣብ ምንቅስቃስ እትርከብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ፤ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ዘሎ ማእኸል ሳይንስ ቴክኖሎጅን ብምጥንኻር ኣብ 37 መንግስታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ህንፃ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ መደብ ሒዛ እናሰርሐት ዘላ ኮይና ክሳብ ሕዚ ኣብ ዓዲ ሓቂ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ፣ ገርሁ ሰርናይ፣ ማይቅነጣል ህንፀተን ዝተዛዘመ እንትኾን ኣብ ከተማታት ዓዲጉደምን ሓውዜንን ንከህነፃ ሰረት እምነ ኩርናዕ ዝተነበረን ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ድማ ህንፀተን ተጀሚሩ ኣሎ።
ማልት እዚ ስራሕቲ ናብ ኩለን ኣብያተ ትምህርቲ ንምስፋሕ ድማ በብዓመቱ መዓልቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ክብዓል ዝፀንሐ ኮይኑ ሎሚ ዓመት ‘ውን ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንዕብየትን ዝላን! ብዝብል ቴማ ክብዓል ክኢሉ እዩ።
እቲ ዓለምለኸ ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ብምትሕብባር ዝተኻየደ መዓልቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ተምሃሮ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖን ኣብ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ካብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ፍሉይ ክእለትን ምህዞን ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዘለዎም ተምሃሮ ምህዞታቶም ንምርኢት ኣቕሪቦም ‘ዮም።
ፌቨን ገብሩ ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ተምሃሪት 11 ክፍሊ እያ። ብማሕበር ልምዓት ትግራይን ገልፋንድ ፋሚሊ ትረስትን (GFCT) ብምትሕብባር ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ዘተጣየሸ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዘለው ናውቲ ተሓጊዛ ኣብ ሳይንስን ቴክሎኖጅን ዘለዋ ክእለት፣ ፍልጠትን ንምዕባይ ዓሊማ ብምስርሓ ኣርዲኖ ዝብሃል ማይክሮ ፕሮሰሰር ብምጥቃም(Ardino Microprocessor) ኣውቶማቲክ ደወል ቤት ትምህርቲ ሰሪሓ ናብ ረብሓ ኣውዒላ እያ።
ፌቨን ኣብቲ ዕለት ምህዞኣ ሞሳ ረኺቡ ካብ ኢድ ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶ/ር ታደለ ሓጎስ ሽልማት ብር 500 ዝረኸበት ኮይና፤ ማልት ተምሃሮ ብሳይንስን ቴክኖሎጅን ተዓጢቖም ክወፁ ትሰርሖም ዘላ ስራሕቲ መፃኢ ብሩህ ተስፋ ሃገርና ኣብ ድልዱል ሰረት ዘንብር ስለዝኾነ ኣጠናኺራ ክትቕፅለሉ ይግባእ ትብል።
ግርማ ኣርኣያ ድማ ኣብ ካልኣይ ቤት ትምሀርቲ ዓዲ ሓቂ ተምሃራይ 12 ክፍሊ እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቱ ከምኡ’ውን ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ዘሎ ሃፍቲ ብምጥቃም ኣብ ትምህርታዊ መርበብ ሓበሬታ (Educational website) ዝምሃዘ እዩ።
ተምሃራይ ግርማ ዝምሃዞ ምህዞ ትምህርታዊ መርበብ ሓበሬታ ንምርኣይ ዝተስኣኖም ወገናት ዝጥቀምሉ ዕድል ዝፈጥር እዩ። ተምሃሮ ብፅሑፍ፣ ድምፅን ምስልን ዝኣተው መፃሕፍትን ካልኩሌተርን ዘካተተ ምዃኑ ድማ ይገልፅ።
ኣብ ሳይንስን ቴክሎጅን ዘለና ፍልጠትን ክእለትን እንትዓቢ እቲ ብክልስ ሓሳብ እንምሃሮ ትምህርቲ ናብ ተግባር ንምውዓል ይሕግዘና ማሕበር ልምዓት ትግራይ ድማ ኣብዚ ዘሎ ከፍተት ንምምላእ ዝለዓለ ትኹረት ሂባ ትሰርሕ ኣላ። ናይዚ ዕድል ተረባሕቲ ካብ ዝኾኑ ተምሃሮ ሓደ ኮይነ ኣብ ቀፅሪ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ዘሎ ናውቲ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ተጠቒመ ንዓርሰይን ንዜጋታት ክልለይ፣ ሃገረይን ኢሉ ‘ውን ዓለም ክጥቀመሉ ዝኽእል መርበብ ሓበሬታ ምሂዘ ኣለኹ ክብል ዝገለፀልና ተምሃራይ ግርማ እዚ ዕድል ንዝፈጠሩለይ ማልትን መምህራነይን ድማ ከመስግን ይፎቱ ይብል።
እቲ ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ዝተሳለጠ መዓልቲ ሳይንስን ቴክሎኖጅን መሪቖም ዝኸፈቱ ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶክተር ታደለ ሓጎስ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ቓላሚኖ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን እናኾነት ትመፅእ ብምህላዋ ኣብ መቐለን ከባቢኣን ዝርከቡ ተምሃሮ ኣብ ማእከል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ቓላሚኖ መፂኦም ፍሉይ ክእለቶም ዘዕብዩሉ ባይታ ትፈጥር ኣላ። እዚ ንማልት ዓብይ ዓወት ስለዝኾነ ኣብ ኩለን ኣብያተ ትምህርቲ ዝምሃር ተምሃራይ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ብኣግባቡ ጨቢጦም ዝወፅሉ ባይታ ንምፍጣር ኣብነታዊ ተርኣ እትፃወት ኮይና ኣብያተ ትምህርቲ ብቴከኖሎጂ ኣውቴርኔት ንምርካብን ዘለወን ሕፅረት ቀረብ መፀሕፍቲ ንምቕራፍን መደብ ሓንፂፃ ትሰርሕ ምህላዋ ኣረዲኦም።
ርእሰ መምህር ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ምህርቲ ቓላሚኖ መምህር ገብረ መድህን ኣብርሃ ብወገኖም እቲ ቤት ትምህርቲ ካብ ዝጣየሸ ዝሓለፉ 18 ዓመታት ኣብ ልምዓት ሃገርና ቁልፉ እጃሞም ዘበርክቱ ሰብ ራኢ ተምሃሮ ኣብ ምፍራይ ዝለዓለ ኣበርክቶ ከምዝገበረ ብምግላፅ ብፍላይ ካብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ትኹረት ሂቡ ይንቀሳቐስ ከም ዘሎን እቲ ተጀሚሩ ፍረ ምፍራይ ጀሚሩ ዘሎ ስራሕ ተጠናኺሩ ከም ዝቕፅልን ሓቢሮም።


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲን ምፍታሕ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ፅኑዕ መርገፂ ከም ዘለዋ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ሚኒስተር ዶክተር ነገሪ ሌንጮ ገሊፆም፡፡
- Last Updated on 09 August 2017
- Hits: 194
ሚኒስተር ነጋሪ ሌንጮ ምስ ሚኒስተር ድኤታ ጉዳያት ወፃኢ ወይዘሮ ሂሩት ዘመነ ኣዲስ ኣበባ መደብሮም ምስ ዝነበሩ ወከልቲ ዓለም ለኻዊ ትካላት ኣብ ዛዕባ ምልዓል ኣዋጅ ህፁፅ እዋን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ ኢትዮጵያ ዝማዕበለ ህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲ ንኽህሉን ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዝረኣ ብድሆታት ብቐፃልነት ፍታሕ ክረኽቡ ከም ቀንዲ ዋኒን ወሲዳ ትሰርሕ ከምዘላ ሓቢሮም፡፡ ዶክተር ነጋሪ ብተወሳኺ ፣ከም መበገሲ ዕግርግርን ናዕቢን ኮይኑ ስራሕ ይፈጥረልና ዝብል ሕቶ መናእሰይ ንምፍታሕ መንግስቲ ኣብ 2009 ዓ/ም ልዕሊ 10 ቢሊዮን ብር መዲቡ ናብ ስራሕ ክኣትው ምግባሩ ድሕሪ ምጥቃስ ፣ካብ ህዝቢ ዝተልዓሉ ሕቶታት ሰናይ ምምሕዳር ብቅልጡፍ ፍታሕ ንምሃብ ብዕቱብ ከም ዝሰርሕ ተዛሪቦም፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪካ ብሕልፊ ድማ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪካ ሰላምን ምርግጋዕን ንኽሰፍን ትገብሮ ዘላ ኣበርክቶ ገሊፆምሎም ከም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡


text:
Voice of Eritrea @ 881fm CKDU of Halifax Canada. Naz with Merid Zeru
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=F3g91wJQNkI#!
ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!
ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!
ሎሚ ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ከጽሕፍ ዘገደደኒ ትዕዝብታተይ ድሕሪ 21 ጥሪ 2013 ኣብ ከተማ ኣስመራ/ ፎርቶ ብናይ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ፈተነ ወትሃደራዊ ዕልዋ ምብርዓኑ፣ ቀጺሉ ብጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተወስደን ዝዉሰድ ዘሎ ናይ ምእሳርን ምሽራብ ዜጋታትን ብመንጸሩ ኣብ ህዝብና ኣጋጢሙ ዘሎ ዓሚቕ ስቕታ ብምዕዛበይ እየ።
ንዓሚቕ ስቕታ ማርቲን ኔምሎር ዝተባህለ ጀርመናዊ ክገልጾ እንኮሎ ከምዚ ይብል፣-
First they came for the communists, መጀመርታ ናብ ዴሳዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a communist. ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ዴሳዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the socialists, ቀጺሎም ናብ ማሕበርነታዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a socialist. ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ማሕበርነታዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the trade unionists, ኣስዒቦም ናብ ናይ ሰራሕተኛታት ማሕበርተኛታት መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a trade unionist. ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ማሕበርተኛ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the Jews, ቀጺሎም ናብ ይሁዳዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a Jew. ከምኡዉን ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ኣይህዳዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for the Catholics, ካብኡ ናብ ካቶሊካዉያን መጽዮም፣
and I didn’t speak out because I wasn’t a Catholic. ሽዑ እዉን ኣይተዛረብኩን እቲምንታይስ ካቶሊካዊ ስለዘይነበርኩ፣
Then they came for me, ኣብ መጨረስታ ናባይ መጺኦምኒ፣
and there was no one left to speak for me ዝተረፈ ሓደ ሰብ ስለዝይነበረ ፣ ዝዛረበለይ ስኣንኩ።
ብሓፈሻ ኣብ ካልኣይ-ኪናት ዓለም ፣ ብፍላይ ድማ ማሕበርነታዊ ሰልፊ ኣዶልፍ ሂትለር ፖሎቲካዊ ስልጣን ኣብ ሃገር ጀርመን ጭቢጡ ንህዝቢ ጀርመን፣ ህዝቢ ኣይህዱን ህዝቢ ኤዉሮጳን ኣብ ዘህልቀሉ ዝነበረ እዋናት፣ ትዕዝብቱ ኣብቲ ዝነበረ ኩነታት ንምግላጽ ዝሃቦ መግለጺ እዩ። እዚ መግለጺ እዚ ስቕታ ማዕረ ክንደይ ኣህዛብ ከተህልቕ ከምትኽእልን፣ ሰብ ክብደል እንኮሎ እንተድኣ ኣጽቂጥካ፣ ከም ኣታዓድላ ዋንጫ ናባኻ ክበጽሓካ ምኻኑን፣ ሽዑ ድማ ዓገብ ኢሉ ዝዛረበልካ ሰብ ከምዘይርከብ ንምጡቋም ዝሓለነት መግለጺ እያ። ስቕታ ኣዝዩ ሓደገኛ ማሕበራዊ ሕማም እዩ። ንስቕታ ከም ልቦና ገይሮም ዝገልጽዋ ሰባት ክርከቡ ከምዝኽእሉ ዘጣራጥር ኣይኮነን፣ የግዳስ ስቕታ ክስበርን ክትርባዕ ዘለዎ ሓደገኛ ማሕበራዊ ሕማም እዩ። እዚ ኩሉ ግፍዕን ሓሰረ መከራ ወሪድና ዘሎ ኤርትራዉያን ካብ ስቕታና ዝነቀለ እዩ። ክሳብ ስቕ ክንብል ዝመረጽና ድማ ብእብረ ክንዳሃኽ ምኻና ፍሉጥ እዩ።
21 ጥሪ 2013 ኣብ ከተማ ኣስመራ/ ፎርቶ ብናይ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ፈተነ ወትሃደራዊ ዕልዋ ምስተጋህደ፣ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሒቕታ ጎሲዖም እዮም። እቲ ጉሳዕ ድማ “እስላማዊ ምትእኽኻብን እስላማዊ ስጉምቲ ምኻኑ እዩ”። እዚ ሒቕታ እዚ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ንኹሉ ዜጋ ኣብ ደዉታ ምፍጣጥ ኣእትዩ ከምዝነበረን፣ ብቅጽበት ህዝቢ እዉን ከምዝነጸጎ ዝራጋገጽ ሓቂ እዩ። ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ከምዘይተዋጽኦም ኣብ ዝገምገምሉ እዋናት፣ ዘረብኦም ኣዲቦም ኣብ ምእሳር ኣትዮም። መብዛሕትኦም ዝተኣስሩ ላዕለዎት ወትሃደራዊን ሲቪላዉን ሰብ መዝታት ድማ ምእመናን እስልምና ከምዝኾኑ ዘካትዕ ሕቶ ኣይኮነን። ዝነበሮም ጽፍሕታት፣ ዝነበሮም ኣራኣእያን ተራን፣ ኣቀዲሞም ዝተዛረብዎን ዝበደልዎ….ወ.ዘ.ተ ብዘየገድስ፣ ክሳብ ናጻ ቤት ፍርዲ ንመእሰሪ ጉዳዮም መርሚሩ ገበነኛታት ወይ ንጹሃት ዘይበሎም፣ እዞም ምስ ናይ 21 ጥሪ 2013 ምትእስሳር ኣለኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት ናይ ሕልናን ፖሎቲካን እሱራት እዮም። ኩሎም ናይ ሕልናን ፖሎቲካ እሱራት ድማ ብዘይዉዓል ሕደር ክፍትሑ ከምዘለዎም ህዝቢ ኤርትራ ክጠልብን ስቕትኡ ክሰብር ይግባእ።
ድሕሪ ኤርትራ ካብ እምባሮጦራዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ናጻ ምዉጽኣ፣ ብጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ፣-
1. ኣመንቲ ዮሆባ ተባሂሎም ሰብኣዊ መሰሎምን፣ መሰልዜግነቶም ክጋሃስ እንኮሎ ኣጽቒጥና፣
2. መማህራን ናይ ቛንቛ ዓረብ ብዕስለ ተሃዲኖም ክሽረቡ እንኮሎዉ ኣጽቒጥና፣
3. ስንኩላን ኣብ ማይሓባር ክቕተሉ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
4. ኣስታት 48000 ተጋደልቲ ብዘይ ገለ ጻማን መደባትን ክጽልጸሉ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
5. ኣስታት 5000 ሰራሕተኛታ መንግስት ዝነበሩ ካብኦም 32 መምህራን ዩኒቬርሲቲ ኣስመራ ክጽልጸሉ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
6. ኣመንቲ ጰንጠ ቆስተ ተሓዱሶን ተባሂሎም ዜሃታት ኣብ ኮንተይነራት ክሙቁሑ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
7. 11 ላዕለዎት ኣባላት ባይቶን ጋዜጠኛታት ክእሰሩ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
8. ባይቶ መንግስት ኤርትራ ክድስክእል እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
9. ዜጋ ከም ጨዉን በርበረ ክሽየጥ ክልወጥ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
10. ዜጋ ብጥይት ክቁለብ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
11. ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ ኩለን ጎሮባብቲ ሃገራት ኣብ መጋርያ-ኪናት ክጠብሰና እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
12. ጳጳስና፣ ካህናትና፣ ሸኻትና ክእሰሩ ብኣስገዳድ ተገፊፎም ንሳዋ ክወርዱ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
13. ኣረጋዉያን፣ ማእከላይ ዕድሜ፣ መንእሰያትን ህጻናትን ብኣማኢት ኣሽሓት ክስደዱ እንከለዉ ኣጽቒጥና፣
14. ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዜጋታት ክእሰሩን ክስወሩን እንከለዉ ኣጽቒጥና፣ ….ወ.ዘ.ተ
ሕጂ ድማ ኣስላም ዶ ክሪስትያን ዝብል ምህዞ መጺና። ሓደ ሃይማኖት፣ ሓደ ኤትኒክ-ጉጂለ፣ ሓደ ዜጋ…ወ.ዘ.ተ ክብደል እንኮሎ፣ ዓገብ ዘይንብል እንተ ኼና ከም ሃገርን ህዝብ ክንቕጽል ኣይኮናን። ምኽንያቱ ከም ኣታዓድላ ዋንጫ ናብ ኩላህና ብእብረ ክበጽሓና ስለዝኾነ፣ ከም ሕብረተሰብ ባዲምና ክንተርፍ ኢና። ስለዚ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ንኩሎም ኣቀዲሞም ድሒሮም ዝተኣስሩ ናይ ሕልናን ፖሎቲካን እሱራት ብዘይ ገለ ቅድመኩነት ክፈትሕ፣ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ጸቕጢ ክገብር ይጽዉዕ ኣሎኹ።
እዞም ሕጂ 21 ጥሪ 2013 ምትእስሳር ኣለኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት ንሙሉእ ዕድሚኦም ከም ሃገራዉያን፣ ዕልመናዊ ፖሎቲካዊ እምነት ዝነበሮሙን፣ ንዕልመናዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዝተቓለሱ እዩም። ከምኡ ስለዝነበሩ ድማ ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ስልጣን ስርርዕ ህ.ግ.ደ.ፍ ተመዲቦም ክነጥፉ ጸኒሖም። ሕጂ ብሃንደበት ኣብ እስላማዊ ሃገራዉነት ክኣምኑን፣ ነዚ ስነሓሳብ ከዕዉቱ ክጥርነፉን ክነጥፉን ኣይክእሉን እዮም። ብምንም ተኣምር ኣብ ሓደ ካልኢት ዝቅየር ፖሎቲካዊ እምነት ድማ የሎን ብሕጂ እዉን ኣይክህሉን እዩ።
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ከምኣመሉ ብቲሒም-ቲሕም ብዛዕባ እዞም ምስ 21 ጥሪ 2013 ምትእስሳር ኣለኩም ተባሂሎም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት፣ ዝነዝሖ ዘሎ ወሬታት ሰሚዔዮ ኣሎኹ፣ ካብ ባሃሊኡ ደጋሚኡ ስለዝኾነ ግን ንጊዚኡ ትም መሪጸ ኣሎኹ። ማዓንጣ፣ ፖሎቲካዊ መትከላትን ሓቂ እንተሃሊዎም ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሃየ ንህዝቢ ኤርትራ መግለጺ ይሃብሉን፣ ንቅዩዳት ድማ ኣብ ናጻ ቤት ፍርዲ ጠበቅኦም ሒዞም ነብሰም ዝካለኸልሉ ባይታ ይፍጠር። ክፈጥር ዘኽእል ቅርጻ፣ ፖሎቲካዊ ትሕዝቶ፣ ፖሎቲካዊ መትከል….ወ.ዘ.ተ ስለዘይብሉ ግን ፈጺሙ ክገብሮ ኣይኮነን።
ብሕቡኡ ይኹን ብቕሉዕ ኣብ ዉሽጥ ደምበ ተቓዉሞ ይኹን ኣብ ደንበ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ንገሌና እናንኣደ፣ ንዝተረፍና እንዳካፈኤ ዘዋስን፣ ዘካፍእ፣ዝንጽልን ዘጸልምን ሃይሞኖታዉን ኤትኒካዊን ሓዘል ናይ ታሪኽን ተረኽቦን ጠመተን ኣራኣእያ ዓይነታዊ ኣብነት ኣብ ምፍሓቕ ማሕበራዊ ክብርታትናን፣ ምድኻም ሲቪካዊት ሃገር ኤርትራ ዘናጻጸረ ፍጻሜን ተግባርን እዩ።
ኤርትራ ከምሓንቲ ጽንዕቲ ሲቪካዊት ሃገር ዘብላ ኤትኒካዊ-ጉጂለ፣ ሃይሞኖታዊን ሰብኣዊ ምክብባርን ምጽዉዋር ክብርታት ዝዉንን ሕብረተሰብን ሃገር ብምኻና እዩ። ነዚ ንመዋእላት ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝወነኖ ማሕበራዊ ክብርታትን ፍሉይ ሕላገታት (መለለይ) ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ክፈግርዎን ክሰብሩዎ ካብዝነቕሉ ክልተ ወሎዶ መመላእታ ወሲዱ ኣሎ። እዚ ማሕበራዊ ክብርታት እዚ እንተተፈጊሩ፣ ኤርትራ ናይ ዝኣሳስራ ዝይብላ እኽብካብ ጂኦግራፊካዊ ቀጽሪ እያ። ሲቪክ ኤርትራን ኤርትራዉነትን ካብ እኩብ ድምር ናይ እስላምን ክርስትያን ንላዕሊ ብማሕበራዊ ክብርታቱ ዝልለ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ንማሕበራዊ ክብርታትና መታን ክንሕሉ ስቕታና ክስበር ኣለዎ። ኣንካይዶ ብዕስለ፣ ሓደ ዉልቀ-ዜጋ ክብደል እዉን እንተሪኢና ዓገብ ክንብል እንተዘይክኢልና ዝለመስና ሕብረተሰብ ኢና።
መዛዘሚ ፣ ሃይለ፣ ተስፋጋብር፣ ቦኽረጼን….ወ.ዘ.ተ ተኣኻኺቦም ለዉጢ ከምጹ ስለዝሃቀኑ መስቀላዊ ጥርኑፉነት ዘብሎም ምኽንያት የሎን። ዓብደላ፣ ሙስጦፋ፣ ሳልሕ…ወ.ዘ.ተ ተኣኻኺቦም ለዉጢ ከምጹ ስለዝሃቀኑ እስላማዊ ጥርኑፉነት ዘብሎም ምኽንያት የሎን። ሓደ ምንቅስቓስ በቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ዳይነሚክስን፣ ዝተሰከሞ ወይ ከዕዉቶ ዘሓሰበ ዕላማታት ዝግለጽን ዝልለን እዩ። ከተግብርዎ ድዮም ካየተግብርዎ ብዘየገድስ፣ ጠለቦም ነቲ ኣብ ኤርትራ ቦኺሩ ዘሎ ግዝኣተ-ሕጊ ንምርግጋጽ ስለዘንሃዩ፣ ብኡኡ ጥራይ ክግለጹን ክልለዩን ዝግባእ። ስለዚህዝቢ ኤርትራ ብሓባር “ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!” ዝብል ጭርሖ ብምልዓል፣ ኣንጻር ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍን ተግባራቱን ደዉ ክብል ይጽዉዕ ኣሎኹ።
ሎሚ ስባት ክብደሉ እንኮሎዉ እንተኣጽቂጥና፣ ጽባሕ ንሕና ክንብደል እንኮሎና ዝዛረበልና ሰብ ኣይክተርፍን’ዩ!!!
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
8/5/2013
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝልየሉ ግብራዊ-መሰረታዊ ሜላታት፣ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን መንበሪ፣
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝልየሉ ግብራዊ-መሰረታዊ ሜላታት፣ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን መንበሪ፣
ቀዳማይ ጎነጽ እዩ፣-
1. ፖሎቲካዊ ጎነጽ የካይዱ ከፋራሩሑኻ።
2. ኣካላዊ ጎነጽ የካይዱ ከርዕድኻ።
3. ስነ-ኣእሙራዊ ኪናት የካይዱ ከንበርኹኻ። እዚ ስለስተ ዓይነት ጎነጽ ተጠቂሞም እንተድኣ ዘይተዓወቱልካ ናብ ካልኣይ ገጽ ይሳጋገሩ።
ካልኣይ ናይ ኣሉታ ወሬ ኪናት እዩ፣-
1. ብኽድዓትን ጥልመት ሃገር ይኸሱኻ።
2. ዘይመንነትካን ተግባራትካ ይጥቁኑኻ።
3. ማሕበራዉን ሰብኣዉን ተነጽሎ መታን ከጋጥመካ፣ ንኣብ ከባቢኻን ቀረብትኻን ብስምካ ምጥፋእ ይስሕሩ።
4. ከም ሰብ ዋጋ ከምዘይብልካ ከምስሉ ዘይተባህለን ዘይነበረን ወሬ ይብትኑ።
5. ምስ ቤተሰብካ፣ ሓዳርካ፣ ዉላድካ፣ ኣዕሩኽቱኻ ክበታቱኑኻ ይጽዕሩ። እዚ 5 ዓይነት ጸለመን ጠቀነን ተጠቂሞም እንተድኣ ዘይተዓወቱልካ ናብ ሳልሳይን ናይ መጨረስታ ገጽ ይሳጋገሩ።
ሳልሳይ ምሕራም፣ ምቅንጻል፣ ምሽራብ፣ ምንጻልን ምሙቛሕ እዩ፣-
1. ይንጽሉኻ፣ የደስኩልኻ፣ ይጽልጹልኻ፣ ይሸርቡኻ፣ ይኣስሩኻ ወይ ድማ ይቅንጹሉኻ።
2. ኤርትራዊ መንነትካ ይምንዝዑኻ፣ ሬሳኻ ኣብ መሬት ዓደቦኻ ካይ ቕበር ይገብሩ፣ ዓድኻ ከምዘይትኣቱን ትወጽእ ይገብሩኻ።
3. ንገዛ ነብሶም ከም ጥቕዉ ዝኾነ ኤርትራዊ ትዉልዲ ከምዘለዎም ኣምሲሎም፣ ብትዉልዲኻ ወይ ብወገን ኣቦ/ኣደ ስግር-መረብ ወይ ስግር ቀይሕ-ባሕሪ ይቡቑጽኻ።
4. ዕሱብ ናይ ወያኔ፣ ማእከላይ ስለላ ኣሜሪካ፣ ወይ ናይ ምዕራብ ሃገራት ዘይመንግስታዊ ትካላት…ወ.ዘ.ተ ብምባል ሓንሳብ ንሓዋሩ ንህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራ ንምጥፋእ ከምተዓጠካ ኣምሲሎም ምስልኻ ክድዉንኻ ይፍትኑ። እዚ ሜላታት እዚ ካብ ጊሓቱ ካብ ንቃልሲ ዝተጸንበሩሉ እዋናትት ዝስራሓሉ ዝነበሩ ሕጂ እዉን እንተኾነ ዝስራሓሉ ዘሎ እዩ።
5. ኣቀዲሞም የጸልሙኻ፣ በቲ ንሳቶም ዘጸሎሙኻ ተገዚኻን ተሸምሪርካ ትኸይድ ምኻንኻ እንተተገንዚቦም፣ ካብ ዝነበረካ ሓላፍነት ክብ ዝበለ ሓላፍነትን ስራሕ ሂቦም ይምዱቡኻ፣ ግዳይ ናይ ኢሰብኣዊ ሜላታቶም ኬንካ ከም ሓደ ጊልያ ትነብር፣ ከተሕጉሶም ድማ ዘይግቡር ትገብር፣ ዘይቡሁል ትብል።
በዚ ሰለስተ ገጻት መጥቕዓቲ እንተዘይተዓዊተሙልካ፣ ዓቕሚ ተቀባልነቶምን ጽልዋኻን፣ዘለኻዮ ቦታን ጊዜን ስለዝድሩቶም እንበር ሂወትካ ክወስዱ እዉን ድሕር ዝብሉ ኣይኮኑን። ሙቹኡ ቦታን ጊዝየን እንተረኺቦም ብቛጻ ይቁንጹሉኻ።ነዚ ኹሉ ዘካየዱልካ መጥቃዕትታት እንተስዒርካዮም፣ ከምዚ ዝጠልቀየ ጅርባ ለዘዝ ለዘዝ ድሕሪ ምባሎም፣ ፍላን ጊዜ ቦታን ኣይሓለወን እንበር ዘረቡኡ ወይ ተግባራቱ ቁኑዕ ነይሩ ይብሉ። ንብዓት ሓርገጽ ክነብዑ ዝጸንሑ ቶኻሉ እንታይ ቁኑዕ ኣፍሊጥዎም? ቁኑዕ ስለዝፈለጡ ዘይኮኑስ ምስ ስዓርካዮም ክጡቡሩኻ እዮም ዝፍቱኑ።
ስለምንታይ እዮም ከምዚ ዓይነት ሃሳይ ሜላታት ዝጥቀሙ?
1. ሽዉሃት ጽልኦሙን ቂሞም ኣዝዩ ዓሚቕን ሪሒብን እዩ።
2. ሽዉሃት ስስዔ ስልጣኖም ደረት-ኣልቦ እዩ።
3. ወዲሰብ ምስ ምፍጣሩን ዝዓበየሉ ከባቢን ዝሕዞ ዉልቛዊ ጸባያት ኣሎዎ፣ ነዚ ካብተፈጥሮኻን ከባቢኻን ዘጥረኻዮ ፍሉይ ጸባያት መግለጺ መንነትካ ዝኾነ፣ ብዘይ ገለ ንሕስያ ደርዒሞም፣ በቲ ንሳቶም ዝደለዩኻ ማሕበራዊ ህንደሳ ፈንጢሕካ-ስራሕ ክሰርሑኻ ስለዝዉሱኑ እዩ። ኣብዚ ኣብ ሞንጎ እቲ ኣቀዲሙ ዝጸንሓ ጸባያትካን መንነትካን፣ ብንሳቶም ዝደልይዎ ክሰርሑኻ ዝፍቱኑ ዘለዉ ፍሉይ ጸባያትን መንነት ግርጭታት ይጋሃድ እሞ ድሕሪኡ ከምሰብ በቲ ዝሓሰብዎ እንተዘይርዒምካ ንጥፍኣትካ ወይ ድማ ንትንሳኤኻ ይኸዉን።
4. ሃገርን ህዝብ ኣይንታዮም እዩ።
5. ዘለዎም ሰብኣዊ ጽዓቶም ኣብ ኣሉታን ሰይጣናዊ መንፈስ ዝተሓዝኤ እዩ።
6. ሰብ ብሰላምን ራህዋ ክነብር እንተ ሪኦም ዓቕሎም ኽርጥ ስለዝብሎም፣ ንሰላም ብዕግርግር ክትክኡ ዝህቕኑ ሓሳዳት ፉጡራት ብሙኻኖም እዮም።
7. ናይ መንነት ቅልዉላዉን ነብሰ-ሕንከታት ስለዘለዎም እዮም።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
5/5/2013
ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ
ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ
ህ.ግ.ደ.ፍ ከም ፖሎቲካዊ ስርርዕ፣ ከም ኣካላዊ ፖሎቲካዊ ዉደባ፣ ከም ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት ኣብ ዉሽጥ ስነ-ኣእሙራዊ ማሕበራዊ ኣቛዉማን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኝነት ዝተጸፍየ ብቀሊሉ ክትድህስሶ ዘይክኣል ቀንዲ ምንጪ ማሕበራዊ ሕማም ዝኾነ ሂወታዊ-ግዛዕ እዩ። እዚ ሓደገኛ ጃንዳ’ዚ ጥንሰ-ሓሳቡ ማካቬላዊ ፣ ሕቡሩ ሕብረ-ነፋሒቶ፣ ተግባራቱ ተግባራት ሰይጣን፣ ሃገራዉነቱ ካብ ነብሰ-ሕንከትን ነብሰ-መንነትን ዝነቕል ሕሉፍ ሃገራዉነት እዩ። ንሙኻኑ ሕሉፍ ሃገራዉነት እንታይ ማለት እዩ? ሕሉፍ ሃገራዉነት ጽቡቕ ድዩ ሕማቕ?
ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት፣ በዞም ዝስዕቡ ሕላገት-መለለይታት ይፍለጥ፣-
1. ኣብ መብዛሕቲኡ፣ፖለቲካዊ ቅቡልነት ደውላ ብሰውራዊ ቅቡልነት ይብገስ።
2. ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት፣ ሃገር ናይ እቶም ነታ ደውላ ዝሕለቑን ዘሐየሉን ጥራሕ ትኸውን።
3. ህላዌ ህዝባ ከኣ ነታ ደውላዊት ሃገር ንምግልጋል ይኸውን።
4. “ኩሉ ነገር ኣብ ውሽጢ ደውላ” “ካብ ደውላ ወጻኢ ምንም ኣካል ኣይህሉን”።
5. “ንደውላ ዝቃወም ዝብሃል ብምንም ተኣምር ኣይፍቀድን” ብዝብሉ መለለይታት ይፍለጥ።
6. ንሕብረተሰብኣዊ ርኽክብ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ብመልክዕ ሰንሰለታዊ ጽምዳዊ ኣራእያ ምትፍናንን ይሰርዖ።
7. ዘገልገልካ ኣገልግል፣ ዝገበርካ ግበር ባህርያትካን ኣታሓሳስባኻ ካብ ጉጂለ መራሕቲ እታ ደዉላ ፍንትት እንተድኣ ኢልካ፣ ብባህርያት ብቅጽበት መንነትካ ምምንዛዕ፣ ኣባል ኣብ ናይ “ዘይቡሉጽ” ዝብልዎ ይሰርዑኻ፣ ቀጺሎም ንሂወትካን ሂወት ስድራቤትካ ይሃድኑኻ፣ ጸለመታት ብምክያድ ማሕበራዊ ተነጽሎ ክግጥመካ…ወ.ዘ.ተ ብምንጣፍ ዝልለ እዩ።
8. እቲ ቀንዲ “ሃገር ብኹሉ ዜጋ ትህነጽን ትምዕብል ዝብል ፖሎቲካዊ ፍልስፍና” ስሒቱ፣ ብዘይተማልኤ ጠመተ ንገዛእ ርእሱ ከም ቀንዲ ሓላይን መራሒ ሃገር ወሲዱ ከም ቀንዲ ወኪል ሃገር ኮይኑ ብምንጣፍ ዝልለ እዩ። ስለዚ ሕሉፍ ሃገርነት ኣዝዩ ሓደገኛ ንፋሽሽትነት ዝምዕብል ፖሎቲካዊ ስነ-ሓሳብ እዩ።
ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራ ኣብ ሓደገኛ ቃራና መገዲ ተሳጢሑ ዘሎ። እዚ ተረኽቦ እዚ ሩጉጽ ኣብ ባይታ እንዳሃለወ ከንሱ ጌና ንጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፍዎ ዜጋታ ኣለዉ። እወ ኣለዉ ክሳብ ግብኣቴ ሬሳኡ ድማ ይውሓዱ ይብዝሑ ደገፍት ክህልዉዎ እዮም። እቲ ምንታይስ፣ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ኣባታዊ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ኣቃዉማን ኣታሓሳስባ ሕብረተሰብ ኤርትራ ስለዝነብር፣ ወትሩ ንሱ ዘንህየሉን ዝሕባኣሉን ጎዳጉድ ማሕበራዊ ድኽመታት ሕብረተሰብና እዩ። ክሳብ እዚ ድኽመታት እዚ ኣብ ሕብረተሰብና ህልዉ ዝኾነ ድማ፣ ብቀጥታ ዶ ብተዛዋዋሪ ደገፍት ክህልዉዎ ግድነታዊ እዩ።
ስለዚ እቲ ቀንዲ ቃልሲ ንሕብረተሰብና ካብ ዉልቀ-ዜጋ ጀሚርካ እኹል ሓቤሬታ ብምስናቕ ዉልቃዊ-ሓርነቱን ናጽነቱን ከምዘራጋግጽ ምግባሩ እዩ። ዉልቃዊ-ሓርነቱን ናጽነቱ ዘራጋገጸ ዜጋ ካብ ሞቑሕ ኣባታዊ ኣእሙሮ ስለዝናግፎ፣ ከም በደልኡዘመናዊ ኣእሙሮ ስለዝዉንን ንዘመናዉነት ክቃለስ እዩ።
ኣብ ታሪኽ ወዲሰብን ታሪኽ ፖሎቲካ ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት፣ሓደገኛ ዝገብሮ ካብ ናይመንነት ቅልዉላዉ ናይቶም ተኸተልቱን መራሕቱ ስለዝነቕል እዩ። ነብሰ-ሕንከታትን ናይ መንነት ቅልዉላዉ ኣብ ዘጋጥሞም እዋናት፣ ናይ ገዛእ ርእሶም መንነት ክፈጥሩ ስለዝህቕኑ ካይተፈለጦም ብቅጽበት ናብ ሕሉፍ ሃገርነት ወይ ደውላዊ ሃገርነት ስነሓስብ ብምእታዉ ሃገርን ህዝብን የፍልሱ ። ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ብኣካልን ብኣታሓሳስባ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ጊልያ ናቱ ክኸዉን እዩ ዝጽዕትን ዝጽዕድ፣ ንኣታሓሳስባ ህ.ግ.ደ.ፍ ብፍላጥ ወይ ብዘይፍላጥ ዘሰስን ኣታሓሳስባ፣ ተግባር፣ ምስ ዘዘዉተር ድማ፣ ጊልያ ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
3/5/2013


text:
ፓርላማ ኡጋንዳ ዕድመ ፕረዝደንታዊ መሪሕነት እታ ሃገር ንምዉሳን ድምጺ ሂቡ
ፓርላማ ኡጋንዳ እቶም ሕዚ ዘለዉ ፕረዚደንት ንዝተናዉሐ ግዘ ኣብ ስልጣን ክጸንሑ ዘኽእሎም ሕገ መንግስታዊ ለዉጢ ገይሩ።
ኣባላት ፓርላማ ኡጋንዳ ገደብ ዕድመ መሪሕነት ፕረዚደንታዊ ሕጹያት 75 ክኸዉን ኣለዎ ዝብል ዉሳነ ዝነፀጉዎ፥ ድሕሪ ንሰለስተ መዓልታት ዝተኻየደ ክትዕ'ዩ።
እዚ ማለት፡ ኡጋንዳ ንልዕሊ 30 ዓመታት ዝመርሑ ወዲ 73 ዓመት ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ፡ ኣብ 2021 ኣብ ዝካየድ መረጻ ክሳተፉ'ዮም።
ቅድም ክብል ኽልተ ግዜ ጥራሕ ኣብ መረጻ ምዉድዳር ዝብል፡ ሙሴቬኒ ዝምረጽሉ ዓመት ንምንዋሕ ኣብ 2005 ተቐይሩ'ዩ።
እንተኾነ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ፕረዚደንት ነቐፌታ እናስዓበ ጸኒሑ'ዩ።
ደገፍቲ እቶም ፕረዚደንት "ዜጋታት ኡጋንዳ ካብ ስልጣን እንተወረደ'ዉን ዝመርጽዎ ፕረዚደንት'ዩ" ክብሉ ተኻቲዖም'ዮም።
ኣብ መጀመርታ መዓልታት ዝካየድ ካብ ዝነበረ ክትዕ ሓደ ኣባል ፓርላማ እቲ መድረኽ ረጊጹ እንትወጽእ፡ ኻልኦት ሽዱሽተ ተኣጊዶም'ዮም።
ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ ካብ 1986 ኣትሒዙ ኡጋንዳ መሪሖም።
እቶም ፕረዚደንት፡ ተዓዘብቲ ኣሜሪካን ሕብረት ኣዉሮፓን "እቲ መረጻ ፍትሓዉን ተኣማንን ኣብ ምዃን ጎደሎ ነይሩዎ'ዩ" ኣብ ዝበሉዎ ኣብ 2011ን 2016 ኣብ ዝተኻየዱ መረጻታት ተዓዊቶም'ዮም።


text:
ኣብ ሙኒኽ ጀርመን ብዝተፈጸመ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ: ንፈጻሚ'ቲ ግብረ ሽበራ ሓዊስካ 10 ሰባት ተቐቲሎም። እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ከተማ ሙኒኽ ኣብ ዝርከብ ማእከል ዕዳጋ ብዝተኸፍተ ቶኽሲ'ዩ ኣጋጢሙ።
ብመሰረት ሓበሬታ ፖሊስ ጀርመን ፈጻሚ ናይቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ኢራናዊ መቦቆል ዘለዎ 18 ዓመት ዝዕድሚኡ ጀርመናዊ እዩ።
ንሱ ምስ ፖሊስ ድሕሪ ዝተኻየደ ምልውዋጥ ቶኽሲ ነብሱ ባዕሉ ከምዝቐተለ ፖሊስ ጀርመን ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
ቻንስለር ጀርመን ኣንጌላ መርከል ድሕሪቲ መጥቃዕቲ ብኡንብኡ ህጹጽ ናይ ጸጥታ ኣኼባ ከምዝጸወዐት ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ድማ በቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ዝተመሰምዖም ሓዘን ብምግላጽ ነታ ቀንዲ መሓዛ ሃገሮም ዝኾነት ጀርመን ንምሕጋዝ ኩሉቲ ዘድሊ ንምቕራብ ኣመሪካ ድልውቲ ምህላዋ ገሊጾም።
ከተማ ሙኒኽ ሳልሰይቲ ዝዓበየት ጀርመናዊት ከተማ እያ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፤ ቅድሚ ኣርባዕተ መዓልቲ 17 ዓመት ዝዕድመኡ ሓደ ኣፍጋናዊ ስደተኛ ኣብ ሓንቲ ንእሽተይ ከተማ ጀርመን ፋስን ካራን ተጠቒሙ ኣብ ልዕሊ ተሳፈርቲ ባቡር መጥቃዕቲ ፈጺሙ ኔሩ።
በቲ ሓደጋ ኣርባዕተ ሰባት ቆሲሎም። እቲ ፈጻሚ መጥቃዕቲ ግን ብፖሊስ ምቕታሉ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።


text:
ካብ ሃገራዊ ድሕነትን ሚኒስትሪ ምክልኻልን ናብ ምንጭታትና ዝለሓኾ ጸብጻባት ይሕብሮ ከምዘሎ ኣብ ዓመተ 2017 ብሓይልታት ጸጥታ ካብ ሱዳንን ግብጽን ዝተዝተጨወዩ ዜጋታትና 64 ሙኻኑ ሓቢሩ፡ ብመሰረት እዚ ኣብ ኢድ መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ በጺሑ ዘሎ ዝርዝራዊ ኣሃዛት ዓመተ 2017 ምጭዋይ ብብዝሕ ዝበለ ዓቐን ዝተኻየደላ ዓመት ኒራ። እዚ ምጭዋይ ካብ ወጻኢ ሃገርን ውሽጥን ኮይኑ ዝበዝሑ መጭወይቲ ብሰለስተ ኣዘዝቲ ይፍጸም ኔሩ፤ ንሳቶም ድማ
- ብጀነራል ፍሊጶስን ብብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ብኮለነል ዮናስ ኮለነል ለኒን ብሪጋደር ጀነራል መቐለ ዝምራሕ ምክትታል ዶብ ስለያ ስግረ ዶብን
- ካብ ፕረዚደንት ቀጥታ ትእዛዝ ዝወሃቦ ብኮለኔል ተስፋልደት ተስፋስላሰ፤ ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃም ካሳ፤ ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ብሪጋደር ጀነራል ጋይም ዝወሃሃድ ሃገራዊ ድሕነት /ቤ/ጽ ሕፈት ፕረዝደንት
- ጸጥታ ፍሉይ ስሪሒት ተባሂሉ ዝፍለጥ፤ ትእዛዝ ካብ ቤጽሕፈት ፕረዝደንት ዝቕበል ከምኡ ውን ካብ ኢምባሲታትን ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ዋህዮታት ስለያን ብዝመጸሉ ሓበሪታ ዝነጥፍ ኢዮም።ኣብዚ ሕማቕ ተግባራት ምእሳር ሰባት ዝነጥፉ ዘለዉ ሰለስተ ልኡኻትን ሚሺናትን እብ ግብጺ ዝርከብን ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝርከብን ኣብ ካርቱም ዘሎን ሚሺኣንት ህግደፍ ኢዩ
ብመሰረት እቲ ዝለሓኾ ሓበሬታ እዚኦም 3 ክፍልታት ኩሎም ብኮዳት ዝተዋህቦም ኣባላት ሃልዮምም ኩሉ መሳለጢ ዘለዎም እዮም። ኣብዚ ኣብዓመተት 2017 ዝተገበረ ስርሒታት ልዑል ምትሕብባር ጸጥጣ ሱዳንን ግብጽን ምንባሩ እውን ተፈሊጥ። ዝበዝሕ ዶሞዞም ኮነ ርክባቶም ብዘይ ወግዓዊ ዝሰርሕ ኢዩ። ኣብ 2017 ጥራይ በዞም 3 ክፍልታት ዝተጭወዩ ክሳብ 64 ዝበጽሑ ኮይኖም ብኮድ 84 ዝተመዝገቡ ምህላዎም ተፈሊጡ።
እዞም ኣብ 2017 ዝተጨውዩ ሰባት ልክዕ ከምቶም ኣብ 2016 ዝተጨውዩ ኣብ ፍሉይ ቦታታት ዝተኣሰሩ ኮይኖም፤ 8ኢትዮጵያውያን ካብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝተጭወዩ፤ 9 ራሻይዳ ፣3 ሊብያውያን፣ 3 ህንዳውያን ይርከቦም። እቲ ዝተጨውዩ እሱራት ዝተሓዙሉ ከባቢ ኣብ ከባቢ ፐራዲዞ፤ ባራዱባ ኣብ ሓደ ቪላ ኣንደር ግራውንድ ዘለዎ ዝተኣስሩ ምህላዎም ተፈሊጡ ኣሎ። ካልኦት ኣብ ከባቢ ጸጽራት ናብ ስፐይስ ዝወስድ ካልእ ፍሉይ መእሰሪ ቪላ፣ኣብ ከባቢ ፊላንድ ሚስዮን ዝርከብ ብቐንዱ ብምክክታል ዶባትን ቤትጽህፈት ፕረዚደንትን ዝእለ ዓቢ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ምህላዎም እውን እቲ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ።
ካብዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቀሱ ጭውያን ዝበዝዝሑ መንነቶም ዘይተፈለጡ ካብ መንገዲ ወይ ካብ ገዛውቶም ብጸልማት ዝተጨውዩ ገለ ካብኦም ድማ ፣ካብ ስርሖም ስራሕ ኣለኩም ተባሂሎም ናብ ገዝኦም ዘይተመለሱ ይርከቦም እዚ ቁጽሪ ነቶም ምስ ህዝባዊ ናዕቢ 31 ጥቅምቲ ዝተኣሳሰር ዝተኣስሩ ከምዘየጠቓልል እውን ይፍለጥ። ። ኣብ ምክልኻልን ኣብ ቤጽሕፈት ፕረዝደንትን ስነዳን ዝነበሩ ውሑዳት ዜጋታት እውን ተጨውዮም ምህላዎም ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኮይኖም፣ ካብ እዚ ምዕራብ ውን ምስ ኮለነል ዮናስ ዝተገራጨዉ 2 ኣባላት ስለያ ዝተጭወዩ ይርከብዎም።
ካብ ሱዳን ውን ካብ ካርቱም፤ ፖርትሱዳን፤ ሓምዳይት፤ ከሰላ ፣ ሰዋኪን ፣ኣዲባራን ዝተጨውዩ ብርክት ዝበሉ እሱራት ክህልዉ ከለዉ ካብ ኣብ ኢትዮጲያ መንገዲ ገላባት ሱዳን ፣ጎንደር፤ ካብ ኣዲስ ኣበባ፣ካብ ሕሞራን ፣ካብ ማዓስከር ስደተኛታት ውን ብርክት ዝበሉ ዝተጨውዩ ምህላዎም እቲ ሃበሬታ ኣረጋጊጹ።
እዞም ዝተጨወዩን ዝእሰሩን ኣብ ሕቡራት መንግስታትት ኣሜሪካ፤ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ዝርከቡ ናብ ኣስመራ ዝመላለሱን ብስም ኣባላት ሃማደአ፤ ዋይ ፒ ኤፍዲጀይ ወዘተ ዝሰርሑ ዋህዮታት ስለያ፤ ብቴሌፎንን ኢመይልን ብዝህብዎ ሓበሬታ መሰረት ዝእሰሩ ዘለዉ ብርክት ዝበሉ ኮይኖም፤ ብፍላይ ኣብ ጁባ ዘሎ ኣምባሳደር የውሃንስ ሃብተምካኤል ኣውራጃዊ ስምዒታት ብዘንቀሎ ምጥምማት ብዛዕባ ብዙሓት ሰባት ሓበሬታ ብምሕላፍ የእስር ምህላዉ ተፈሊጡ። በዚ መሰረት ካብ ጁባ ፣ኡጋንድ፣ ካብ ኢታሊ ሚላኖ፣ካብ ዱባይ ዝመጹ ብዙሓት እሱራት ኣብዞም ዝተጨወዩ ምህላዎም ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ገለ ካብዞም መጭወይቲ ስድራቢቶም ኮነ መሻርኽቶም ብዘይፍላጥ ዘመድካ ሓደ ስራሕ ክንህቦ ደሊና ኣበይ ኣሎ ሓብረና ወይ ውን ዘመድካ ኢየ እንዳበሉ እንዳደወሉ ከምዝረኸብዎም ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ኣብ ከም ሱዳንን ሊብያን ብዙሕ ጉቦታት ንወተሃደራት እተን ሃገራት እንዳሃብካ ምስ ጸጥታን ወትሃደራትን ብምምሽጣር ከምዝተጨወዩ ተሓቢሩ።
ካብዚ ኣብ 2017 ካብ ዝተኻየደ ጭውያ ክሃድሙ ክብሉ ብሓለውቲ ምክትታል ዶባትን ስለያን ብዝትተኮሰሎም ጥይት ኣብቲ መንገዲ 11 ዝኾኑ ከምዝሞቱ ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
The Day Eritrea Liberated (Lyric)
The Day Eritrea Liberated (Lyric)
"ተዘክሮታት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ"
ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ ክቅመጥ ከሎኹ፡ ንሓደ ዓርከይ " እዛ ሽጋራ መዓስ ኢኻ ትገድፋ?" ኢለ ሓተትክዎ። ንሱ ትቅብል ኣቢሉ፡ " ኤርትራ ሓራ ክሳብ ትወጽእ ኣይገድፋን ኢየ" በለኒ።
ኤርትራ ብግንቦት 24/1990 ሓራ ወጺኣ።
ዮሃና!!!
ናብ ጆርጂያ ስለ ዝገዓዝኩ፡ ኣይተራኸብናን። ስለዚ'ውን ምትካኽ ምግዳፉ ብወረ-ወረ ክፈልጥ ኣይከኣልኩን።
ካልእ ዓርኪ እውን " ኤርትራ ክሳዕ ናጻ እትወጽእ ኣይምርዖን ኢየ" በለኒ። ሓቁ፡ ቅሳነት ስለ ዝሰኣነ። ድሕሪ ሓርነት ግና ክምርዖ ተስፋ እገብር።
ብሓቂ ብሓቂ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ውሳኔታት ህይወት ክትሰምዕ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሜዳ ጥራይ ከይኰነስ፡ ኣብ ዘዝነበሮ ቦታን ግዜን ሃሙኡ ምስ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝተኣሳሰረ ከም ዝነበረ የረድኣካ። በቲ ሓደ ወገን፡ ኣብ ሜዳ ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን "ንሳውራ" ተመርዕየን "ናጽነት" ከም "ሓድጊ" ወይ "ውላድ" ዝርእያ ክትፈልጥ፡ ተወፋይነትን ይገርመካ።
ከምኡ'ውን ደቂ-ተባዕትዮ ተጋደለቲ።
ግን ህይወት ተጋዳላይ ምስ ናጽነት ምምጻእ ኣይዛዘመን። ብግዜ ቃልሲ ዀነ ድሕሪ ናጽነት ወጠርትን ወሰንትን ዝዀኑ ፈተነታት ህይወት ተጓኒፎሞ ኢዮም። ንኣብነት ሓደ መንእሰይ ኤርትራዊ ድሕሪ ነታ ኣዝዩ ዘፍቅራ ጓል ምሕጻይ፡ ኣብ ሜዳ ይስለፍ። እታ ሕጽይቱ'ውን ድሕሪ ብዙሕ ምጽባይ፡ እግሪ-እግሩ ናብ ሜዳ ትስዕቦ። ትራኸቦ። ግን ምስ ግዜ ምሕላፍ፡ ካልእ ተመርዕዩ ከም ዝወለደ ክነግራ ዝስምዓ ጓሂ መዘና የብሉን። የግዳስ ይቅረ ትብለሉ። ግን ንሱን እታ ዝወለደላን ኣብ ግዜ ምሕራር ኤርትራ ምስ ተሰውኡ፡ ባዕላ ንውላዶም ከተዕብዮ ቃል ትኣቱ።
ድሕሪ ናጽነት ናብ ወለዱ ከይዳ ከም እተስውኤ ክትነግሮም፡ በቲ ሓደ ወገን ሒዛቶ ዝመጸት ወዲ-ወዶም ክተርእዮም ዝተሰምዖም ጓሂን ሓጐስን ክሳብ ክንደይ ኣዋጣሪ ምዃኑ ይፍለጠና።
ከምኡ ሓደ ደራሳይ ኣብ " ዘይጽንቀቕ ዓቅሊ" ዝብል መጽሓፉ ከም ዝገለጾ፡ ሓደ ተጋዳላይ ድሕሪ ናጽነት ናብ'ታ ዝተወልደላ ዓዲ ክበጽሕ ይኸይድ። ማዕጾ እንዳኳሕኰሐ " ኣቱም ሰብ ገዛ..!" ኢሉ ይደሃይ። ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍኣ ሰበይቲ " ኣንታ ካብቶም ዝኣተው ደቅና ዲኻ? ንዓ ማይ ስተ! እቶ!" ይብልኦ። ንሱ ግና ኣብ'ቲ ኣፍ ማዕጾ ጠጠው ኢሉ " እዝጋሃርያ ከመይ ኣላ?" በለን። ንሰን "ኣንታ ወደይ ድሓን ኣላ። እቲ ሒማኣ ናብ በረኻ ድሕሪ ምእታው፡ ብዙሕ ተጸብያቶ፡ ኣይተመልሰን። ስለዚ ካልእ ተመርዕያ ኣርባዕተ ቆልዑት ወሊዳ። እንታይ ይገበር። ንሱ ተስፋይ ምሕረትኣብ ኢዩ ዝበሃል። ደሃዩ'ዶ ኣሎካ?" ኢለን ሓተታኦ። ንሱ " ብጻይ ተስፋይ ድሓን ኣሎ " በለን። ግን ንሱ ባዕሉ ሰብኣይ ጓለን (ሒማኣ) ምዃኑ ኣይፈለጣን። ምኽንያቱ ገጹ ብመውግኣትን ብማህረምትን በሰላ ስለ ዝነበሮ ከለልይኦ ኣይከኣላን። ብዝተረፈ እዚ ተጋዳላይ እታ ብሃንቀውታ ክርእያ ዝጽበ ዝነበረ ሒማኡ፡ ብኣጋጣሚ ሓማቱ ከም ዝተመርዓወት ክነግሮኦ ከለዋ ዝተሰምዖ ንኣንበብቲ እገድፎ። ግን ደራሳይ ከም ተጋዳላይ መጠን ነቲ ዝወረዶ ተሞክሮ ህይወት ሳላ'ቲ ዘይጽንቀቕ ዓቅሉ ክብድሆ ከም ዝኸኣለ የተሓሳስበና።
ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ጽሒፍካ ኣይውዳእን ኢዩ። ግን በብግዚኡ ክጸሓፍ ኣለዎ። ዝኽሪ ኢዩ። ብሕልፊ ተጋደልቲ ካብ ምሒር ትሕትና ዝኣክል፡ በቲ ሓደ ወገን ካብኦም ሓሊፉ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ከም ተጋዳላይ ስለ ዝርእይዎ፡ ብዛዕባ ህይወቶምን ቅያኦምን ምዝራብ ኣዝዩ ዘሰክፎም ከም ዝዀነ ርዱእ ኢዩ። ግን ታሪኽ ከም ናይ ሓደ ወለዶ ፍጻሜ፡ ንመጻኢ ወለዶ ብወርሲ ዝመሓላለፍ ነባሪ ቅርሲ ኢዩ።
ናብ ናጽነት መዓልቲ ኤርትራ ክምለስ!
እንተ ዓርቢ ወይ ቀዳም ኣጋምሸት ኣቢሉ ኢዩ ነይሩ። ደቂሰ ኢየ ነይረ። ዓርከይ ረዘነ ተወልደ ደዊሉ " ኣስመራ ሓራ ወጺኣ! ናብ ኣትላንታ ምኻደይ ኢዩ" በለኒ። ኣነ እንዳባዕገግኩ " የይ! የይ!" በልኩ። ብሓጐስ ብስራት ዝኣክል ስልኪ ኣብ ርእሲ ስልኪ ጻውዒት በጽሓኒ። ብጻይ ኤልያስ ኣማረ " ኤርትራ ሓራ ካብ ወጸት ዘይትግጥም" በለኒ። ካብ ብርቱዕ ስሚዒትን ተዘክሮታትን ዝኣክል ድማ ከምዚ ዝስዕብ ገጠምኩ፡-
ጥቅስታት፡-
1. Kolmodin, J. (1912). Traditions de Tsazzega et Hazzega. P. 263. ትንቢት ናጽነት ኤርትራ ቅድሚ ሚእቲ ዓመት ኢዩ ዘመልክት።
2. Rossini, C.C.(1938). Proverbi Tradizioni e Canzoni Tigrine. Roma.
3. ዝክረ ባጽዕ ተመልከት።
4. ቅድሚ ናጽነት ገሊኦም ኤርትራውያን (next year in Asmara) ክብሉ ይስምዑ ነበሩ። እዚ ብሂል ምስቲ እስራኤላውያን next year in Jerusalem ዝብልዎ ዝሰማማዕ ኢዩ።
-ሃይለ


text:
ነገራት እናጠናነግካ ቃልሲ ምኽርዛዝ፡ ብቐሊል ዘይሓዊ ናይ ታሪኽ በሰላ’ዩ።
ብሕብረ- ብሄር፣ ሕብረ ሃይማኖት፣ ሕብረ ባህላዊ ብዙሕነት ኣብ ዝቖመት ሃገር፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ ክብረት ናይ ዜጋታት ብመደብ ዝረግጽ፡ ዝጭፍልቕ፡ ሃብትን ጥሪትን ዝዘምት፡ ስሩት ኣወንታዊ ክብርታት ዘራኽስ፡ ፍጹም መላኺ ጉጅለ ልዕልነት ኣብ ዝሓዘሉ ፈታኒ መድረኽ፡ ደቂ ሓንቲ ሃገር ስለዝኾንካ፡ ኣንጻር ምልኪ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ትቃለስ ስለዘለኻ፡ ናይ ግድን ከም ማይን ጸባን ተወሃሂድካ ሓደ ክትከውን ኣለካ ማለት ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊ’ቲ ብቓልሲ ክለግስ’ሞ ኣብ ቅድሚ ህዝብን ቤት ፍርድን ቀሪቡ ምስ ዝፈጸሞ ገበን ዝመጣጠን ውሳነ ክረክብ ዝድለ ዘሎ ዓመጸኛ ጉጅለ፡ ዝግበር ፖለቲካዊ ገምጋም፣ ዝተሓዝ መርገጽ፣ ንምልጋሱ ትኽተሎ ሜላ ፍልልይ ክህሉ ባህሪያዊ’ዩ።
እቲ ጥበብ ናይ ውደባ ብደረጃ ሕብረ ብሄር፡ ብሄር ድዩ ሃይማኖታዊ መልክዕ ውደባ ዜጋታትን ውድባትን በዚ ኣገባብ እንተኸይድና ህዝብና ይቕበለና፡ ውሑድ መስዋእቲ ከፊልና ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንዕወት ኢሎም ዝሪእዎ ምርጫ ክወስዱ’ውን ሓደ ካብ ክግበር ዘለው ትጽቢት’ዩ። ኣብ ደርባዊ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ፍልልይ ክህሉ፣መሰረታዊ ናይ ስርዓት ለውጢ’ዶ ወይስ ጽገናዊ ለውጢ ዝብል ከዛርብ፤ ህግደፍ ጸላኢ ውጹዓት ህዝብታት ኤርትራ ድዩ ፈታዊ? ከመይ’ከ ክውገድ ኣለዎ? ብኹለ መዳያዊ ቃልሲ’ዶ ወይስ ህግደፍ ስልጣን ግደፍ እናበልካ ብሓውሲ ልመና ሰላማዊ ቃልሲ … ወዘተ እዚ ኩሉ መሰረታዊ ይኹን ዘይመሰረታዊ ኣብ መንጎ ውልቀ ዜጋታት ይኹን ናይ ለውጢ ፖለቲካዊ ሓይልታት ከዛርብ ናይ ግድን’ዩ።
ኤርትራና ናይ ሓደ ህዝቢ ሃገር ስለዘይኮነት፡ ሕብረ ብሄራዊት ሃገር ስለዝኾነት፣ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ባህላዊ ብዙሕነት ሓቊፋ ስለ እትርከብ፡ ሕብረ ውድባዊ ፖለቲካዊ ብዙሕነት ዝዋስኡላ ሃገር ብምዃና፡ ኤርትራ ሓንቲ’ያ፡ ህዝባውን ሓደ’ዩ እናበልካ፡ ነዚ ብዙሕነታት’ዚ ክሒድካን ጨፍሊቕካን ከም’ቲ ህግደፋውያን ዝብልዎ ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ ዓይነት ባዶ ጭርሖ ምድጋም ልክዕ ኣይኮነን። ስለምንታይ፡ ሓደ ኣንጻር ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ዝንባሌታትን መልክዕ ውደባታትን’ዩ። ካልኣይ ንናይ ተፈጥሮ ሕግታትን መሰላትን ዝጻረር ብምዃኑ፡ ከምኡ ምሕላም ኣይከኣልን’ዩ እኳ እንተዘይተባህለ፡ ብግብሪ ክትርጉሞ ግን ዝከኣል ኣይኮነን።
ስለዚ ከኣ ነዚ ኤርትራዊ ብዙሕነታትን መልክዕ ውደባን ኣፍልጦ ሂብካ፡ ሓቢርካን ተኸባቢርካን ትሰርሓሉ ባይታ ደኣዩ ክናደን ክምድመድን ዘለዎ ‘ምበር፡ ኣንጻር ዘቤታዊ መልኪ ክንቃለስ፡ ተቓሊስና ክንስዕር እንተደኣ ኮይና ናይ ግድን ኣብ ሓደ ክንመጽእ ኣለና ዝብል’ሲ ብዝፈኾሰ ፖለቲካዊ መምዘኒ ለባም ምርጫ ኣይኮነን። እዚ ዝተፈላለየ ኣረኣእያን መልክዕ ውደባን ክንርእን ክንሰምዕን የብልናን ኣብ ሓደ ቁራዕ ክንኣቱን ሓደ ክንከውን ኣለናን ዝብል ርእይቶ፡ ካብ ንጹህ ሕልና ዝነቅል ድዩ ወይስ ካብ ተንኮል ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ብድሌቱ ዝምራሕ ‘ምበር ነቲ ኣብ ኤርትራዊ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ክውንነት ብግቡእ ዘንብብን ንዕኡ ኣብ ጸብጻብ ኣእትዩ ንለውጢ ዝሓልምን ዝሓልም ከምዘይኮነ’ዩ ዘመልክት።
ንኣብነት፡ ሕቶ ብሄርን ብሄራዊ መልክዕ ውደባን ንህላውነቱ ተቐቢልካ፡ ቋንቋኡ፡ ባህሉን ታሪኹን ኣኽቢርካ፡ ከም ዜጋታት ሓንቲ ሃገር መጠን ሓቢርካን ተኸባቢርካን ካብ ባህሪያዊ ጸጋታታ ብፍትሓዊ ኣገባብ ትመቐራሓሉ፡ ብሰላምን ብደሞክራስያዊ ምሕደራን ትነብረሉ ፖለቲካዊ ሃዋህው ንምፍጣር ደኣዩ ኣመት ክግበርን ቃልሲ ክካየድ ዘለዎን’ምበር፡ ኤርትራ ሓንቲ ስለዝኾነት ብሄራዊ መልክዕ ውደባ ኣይቅበልን ማለት ገዛእ ርእስኻ ምስ ሓቂ ተላቲምካ ካብ ጠቕሚ ወጻኢ ካብ ምዃን ወጻኢ ካልእ ፋይዳ የብሉን። ስለምንታይ ኣመጻጽኣ ብሄር ብሄረ-ሰባት ተፈጥሮኣዊ ደኣምበር ሰብ ዝሰነዖ ስለዘይኮነ። ሃይማኖታዊ ነጻነት ሓደ ካብ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት’ዩ። ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ብተመሳሳሊ ካብ’ቶም ወዲ-ሰብ፡ ሰብ ከም ምዃኑ መጠን ክረኽቦም ዘለዎ መሰረታዊ ደሞክራስያዊ መሰላት’ዩ።
ነዚ ዝኸውን መዋጽኦ መንገዲ፡ ከይዱ ከይዱ ንኹልኻ ዘይጠቅም ኣፍልጦን ክብርን ምንፍፋግ፡ ጸለመን ቅንጸላን ዘይኮነ፡ ምክብባር’ዩ። ተቐራሪብካ እዚ ንኹልና ዝጠቅም’ዩ ሓቢርና ንስረሓሉን ንድፈኣሉን፡ እዚ ብገለ ሸነኹ ንዝምድናና ብኣሉታ ዝጸሉ መልክዕ ስለዘለዎ፡ ብኸምዚ ነመሓድሮ ኢልካ ምልዛብ’ዩ እቲ እንኮ መዋጽኦ ክኸውን ዝኽእል። ነቲ ዝተፈልየ ርእይቶ ወይ መልክዕ ውደባ ዝኽተል ሰብ፡ ብምቁንጻብ፡ ብምንጻል፡ ብምቕታል ዘይኮነ፡ ብምርድዳእ ብምንባብ ብሓይሊ ሓሳብ ክለዘብ፡ ብሓላፍነት ንሓባራዊ ረብሓ ብዝጠቅም ኣገባብ ምቕላስን’ዩ ዕለተ ዓወት ዘቀላጥፍ፡ ንሃገራዊ ስኒት ዘተኣማመን ፖለቲካዊ ባይታ ዘንጽፍ ብቑዕ ፖለቲካዊ ኣተኣላልያ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ፍጹም መላኺ’ዩ። እዚ ዝበዝሓ ፖለቲካዊ ውድባት ዝሰማምዓሉ’ዩ። ብዝመስለካ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብን መልክዕ ውደባን ክትቃለስ ከኣ መሰል’ዩ ጥራሕ ዘይኮነ ከም ኣገባብ’ውን ቅኑዕ’ዩ። እንተኾነ ንስለ ፕሮፖጋንዳዊ ሃልክን ዲፕሎማስያዊ መኽሰባትን ዘይኮነ ብሓቂ፡ ኣብ ኤርትራ ንቡር ጠፊኡ ዘይንቡር ፖለቲካዊ ምሕደራ ነጊሱ እናሃለወ፤ በዚ ዘይንቡር ፖለቲካዊ ምሕደራ ዝተማረረ ጥሙር ህዝቢ እናተበተነ እናበረሰ እንከሎ፤ ካብ ምሕደራ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ቀልጢፉ ዘድሕኖ ወገን እናጠለበ እንከሎ፤ ብመንጽር ጭቡጥ ኣተሃላልዋና ብተናጸል ውድባት ጎይና ብቕልጡ ከነድሕኖ ከምዘይንኽእል ርዱእ ኮይኑ እናሃለወ፤ እንኮ መድሓኒ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሰፋሕቲ ግንባራት ኣብ ዙርያ ዝተነጸሩ ናይ ሓባር ስምምዓት ዝኾኑ መትከላት ዓሲልካን ተኸባቢርካን፡ ብዘይተጎለባነት ዓቕሚኻ ጸኒቂቕካ ምቅላስ ምዃኑ እናተፈልጠ፡ ብቀሚሽ ኣደይ ዓንቂፉኒ ዓይነት ዘይመሰረታዊ ፍልልያት፡ መሰረታዊ ኣምሲልካ ንሕኑን ቃልሲ ኣኸርዚዝካ ኣብ ደውታ ክኣቱ ምግባር ፍጹም ተቐባልነት ዘይብሉ ሓላፍነት ዝጎደሎ ኣተሓሳስባ’ዩ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከኣ ሓደ ካብ’ቶም ብሓባር ዘቃልሱ ሰፋሕቲ ግንባራት’ዩ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ንዘለዎም ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን የተኣናግድ’ዩ። ዝተፈላለዩ ብሄራዊ፣ ሕብረ ብሄራዊ ድዩ ሃይማኖታዊ መልክዕ ውደባ ዘለዎም ወገናት የተኣናግድ’ዩ። ብዝተፈላለዩ መልክዓት ዝተወደቡ በርገስ ማሕበራት የተኣናግድ’ዩ።ንደቂ-ኣንስትዮ፣ መንእሰያት፣ ምሁራት፣ ሓርበኛታት ኣብ ጸብጻብ ኣእትዩ፡ ብሓቂ ኤርትራዊ ምስሊ ወኪሉ ዝተመሰረተ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር’ዩ። ኤርትራ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከም’ቶም ብተናጸል ውድባት ተታሒዞም ዘለው ነዊሕ ዝጠመቱ ስትራተጂካዊ ውጥናት ክሕዝ ተልእኾኡ ኣይኮነን። ተልእኾ ናይ’ዚ ሰፊሕ ግንባር’ዚ ብዝተሓተ መሰማምዒ ነጥብታት፡ ዝተፈላለዩ ዝንባሌታት ጠርኒፉ ንህግደፍ ምውጋድን ንሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዝኸውን ባይታ ኣንጺፉ ታሪኽ ምዃንን’ዩ።
እቲ ሓቂ ከም’ዚ ምዃኑ ኩሎም ነዚ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር’ዚ ዘቑሙ ወገናት ሕርሕራይ ገይሮም ይፈልጥዎ’ዮም። ምኽንያቱ፡ ብዘይ ዝኾነ ኣስገዳድ ባዕሎም ፈትዮም ዝኣተውዎን ዘጣይስዎን ግንባር’ዩ። ሕጂ ግን ብኣፎም ኣለና ምሳኻ እናበሉ ብተግባር ኣደስኪለሞ ይርከቡ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ዝተመሰረተሉ 2011 ጀሚሩ ዝጎድልዎ ነገራት እናመላእካ ስሩዕ ህይወት ከየሕልፍ ዝዓግቶ መሰረታዊ ጎደሎታት ኣለዎ ክበሃል ኣይከኣልን። እቲ ዝቖመሉ ፖለቲካዊ ቻርተር፣ እቲ ዝቖመሉ ውሽጣዊ ሕጊ፣ እቲ ዝቖመሉ ሓባሪ መድረኽ ( ሮድ ማፕ) ነቶም ዘቖምዎ ፖለቲካዊ ሓይልታትን መሻርኽቲ ኣካላትን ምስ ዘለዎም ናይ ኣረኣእያን መልክዕ ውደባን ፍልልያት ብሓባር ከስረሖም ከቃልሶም ይኽእል’ዩ። ብተግባር ግን እቲ ሓይልታት ብሓባር ክሰርሕ ኣይተራእየን። ብሓባር ንዘይምስራሕ ዝቐርብ ምኽንያት ድማ ብመንጽር “ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ” ዝብል መድረኻዊ ጭርሖ ክምዘን እንከሎ፡ ኣዝዩ ንኡስን መደባት ግንባር ከይተጎናደበ ደረጃ ብደረጃ እናተፈትሐ ክኸይድ ዝኽእል፡ ብወሳኒ መልክዑ ምስ ሕቶ ስልጣን ውልቀ-ሰባት ዝተኣሳሰርን’ዩ። ብመንጽር ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚት ዘይስራዕ፡ በዚ ንኡስ ናይ ኣገባብ ፍልልያት ብውልቀ ሰባት ኣብ ከምዚ ዝበለ ደውታ ምእታው ከኣ ዘሕፍር’ዩ። እቲ ህዝባዊ ቃልሲ ገለ ኣይሰማማዓሎምን ትብሎም ዘይመሰረታዊ ነጥብታት እናጠናነግካ፡ ክኽርዝዝ ምግባር፡ ብቐሊል ዘይሓዊ ታሪኻዊ በሰላ’ዩ።
ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 25-12-2017


text:
ሞሮኮ ካብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ሓገዝ ገንዘብ ረኺባ
መቐለ ግንቦት 10/2009(ድወት) ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ሞሮኮ ንዘለዋ ከቢድ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ብዘላቅነት ንምፍታሕ ዝሕግዝ 300 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ኣፅዲቑ።
ሞሮኮ ኣብ ኽልተ ኢድ ሃገራ ንዘላዋ ዝለዓለ ሕፅረት ፅሩይ ዝስተ ማይ ንምፍታሕ ትገብሮ ኣብ ዘላ ፃዕሪ ገዚፍ በጀት እዩ ዝተብሃለ 300 ሚልዮን ዩሮ ክወሃባ ኣፅዲቑ ከምዘሎ ድረ ገፅ ቢዝነስ ስተንዳርድ ፀብፂቡ።
ኣብ 30 ከተማታት ሞሮኮ ዝርገሐ ፅሩይ ዝስተ ማይ ንምብፃሕ ዘክእል ከምዝኮነን ኣብዘን ከተማታት ሽፋንን ዝርገሐን 100 ሚኢታዊ ንምብፃሕ ዝመደበ ከምዝኾነ ድማ ተገሊፁ ኣሎ።
ስርዓት ዝርገሐ ማይ ሞሮኮ እንትዛዘም ልዕሊ 2ሚልዮን ዜጋታት እታ ሃገር ተረባሕቲ ከምዝኾኑ ኣመራርሓ እቲ ባንኪ ብምጥቃስ ገሊፁ ድረ-ገፅ ቢዝነስ ስታንዳርድ ኣብ ናይ ትማሊ ፀብፃቡ።
ሰሜን ኣፍሪካዊት ሃገር ሞሮኮ ድሕሪ 33 ዓመት ናብ መቦቆላ ሕብረት ኣፍሪካ ክትምለስ ሕቶ ኣቅሪባ ሕብረት ኣፍሪካ ድማ ኣብ ሕቶኣ ብምዝታይ ናብቲ ሕብረት ክትምለስ ቅድሚ 4 ኣዋርሕ ከምዝወሰነ ዝፍለጥ እዩ።


text:
ኢየሱስ ነቲ ካብ ኵሎም እዚዩ ሓጢኣተይና ንዝነበረ ጴጥሮስ ኣባጊዑ ብፍቕርን ብትሕትናን ከጓስየን ክሕልውን ኣሚኑ የረክቦ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምቲ ልሙድ ንጐሆ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ዕለት 2 ሰነ 2017 ዓ.ም. መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ገሊጾም።
ቅዱስነቶም ብላቲን ስርዓት ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ ግብረ ሐዋርያት 25, 13-21 ከምኡ እውን ካብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 21 ካብ ፍቕዲ 15-19 ዝተወስደ ምንባብ ኣሞርኵይዞም፥
ኢየሱስ ኣባጊዑ ዝጓስየሉን ዝሕልወሉን ዝኣልየሉን ነቲ ኣዚዩ ሓጢኣተይና ዝነበረ ኣባጊዔይ ኣብልዕ እንክብል ይመርጾ
ካብ ሞት ዝተንስኤ ኢየሱስ ኣብ ጥቓ ባሕሪ ጥብርያዶስ ኣብ ጥቓ እታ ንመጀመሪያ ጊዜ ኢየሱስ ንጴጥሮስ ሰዓበኒ ዝበለሉ ቦታ መሊሱ ይግለጽ፡ ናይቲ ሰዓበኒ ዝብል ጽዋዕታ ምሉእ ትርጉሙ የነጽረሉ፡ ከም ኣዕሩኽ ቅሳነትን ህድኣትን ዝዓሰሎ ዘተ ምስ ጴጥሮስ የካይድ። ኢየሱስ ንጴጥሮስ ዕያውተይ ኣብልዕ እንክብል ተኸናኸነን ሓልወን እንክብል የረክቦ፡ ቅድሚ እዚ ሓላፍነት’ዚ ግና ሰለስተ ሳዕ እናደጋገመ ተፍቅረቡ ዶ? እንክብል ይሓቶ፥ ስምዖን ወዲ ዮና! ካብዚኣቶም ኣብሊጽካ ተፍቅረዲ ዶ? ኢየሱስ ነቲ እዚዩ ሓጢኣተይና ዝዀነ ሰብ ይመርጽ።
ዋላ ምግጋይ ይሃሉ ብትሕትና ሕዝቢ እግዚኣብሔር ምእላይን ምሕብሓብን
እቲ “ኣዚዩ ሓጢኣተይና” ዝነበረ ኢየሱስ “ንሕዝቢ እግዚኣብሔር መጓሰ” ክሕብሕብ ይሓርዮ”ኣባጊዔይ ሓሉ”። ኢየሱስ ከምዚ ምግባሩ ክተሓሳስበና ኣለዎ። ኢየሱስ ንጴጥሮስ ነተን ኣባጊዑ ብፍቕሪ ክሕብሕበን ይሓቶ። ከም ዓቢይ ገዛኢ ብርእሳውነት ዘይኰነስ ከምቲ ንሱ ዝገበሮ ብትሕትናን ብፍቕርን እገልግሎትን እዩ ዝብሎ። እዚ ተልእኾ’ዚ እዩ ኢየሱስ ንጴጥሮስ ሓደራ ዝብሎ። ምስ ሓጢኣቱን ጌጋታቱን ኩሉ። ጴጥሮስ እዚ ሓላፍነት ምስ ተቐበለ ከይወዓለ ከይሓደረን ድማ ጌጋ ይፍጽም፡ ይወድቕ ንኢየሱስ ድማ ጐይታይ ኣሕሊፉ ዝህበካ መን እዩ እንክብል ሕቶ የቕርበሉ። ንሱ ኸ መን ምዃኑ እዩ? እናበለ ዝሓትት ዝነበረ ጴጥሮስ ምስቲ ኵሉ ምውዳቑን ሓጢኣቱን ኢየሱስ ብፍቕሪ ሓረዮ። “እተን ኣባጊዕ ናተይ እምበር ናትካ ኣይኰናን … ንስኻ ዓርከይ እንተድኣ ኲየንካ ኣፍቅረን ሓብሕበን … ዓርኪ ኹነን”።
ጴጥሮስ ከም ኢየሱስ ዘይኰነ ንቑልቁል ክስቀል መረጸ
“ጴጥሮስ ኣብ ቅድሚ እታ ኣገልጋሊት ሊቀ ካህናት ንኢየሱስ ኣይፈልጦን እየ ቢሉ ከምዝኸሓዶን፡ ኣፉ መሊኡን እግሩ ረጊጹን ከምዝኸሓዶ ልክዕ ከምኡ ኣርጊጹን ብምልኣት ኣሚኑን ከኣ ንስኻ ክርስቶስ ወልደ ሕያው እግዚኣብሔር ኢኻ ቢሉ ቃለ ኑዛዜ የስምዕ። ጴጥሮስ ንኢየሱስ ክኽሕዶ እንከሎ ምልስ ቢለን ዝጥምትኦ ዝነበራ የዕይንቲ ኢየሱስን ጥማቴ ኢየሱስን ይዝክር። ንምኽሓድ ተባዕ ዝዀነ ሰብ ተጣዒሱ ዝነብዕ እዩ። ንኽኽሕድ ዘይፈርሔ ተጣዒሱ ኣምሪሩ ብዝፈጸሞ በደል ካብ ልቡ ዝነብዕ እዩ፡ ናይ ጴጥሮስ ንብዓት ናይ ሓሶት ኣይነበረን።
ጴጥሮስ ምሉእ ሕይወቱ ኣብ ኣገልግሎት ጐይታ ክሳብ መስዋዕትነት ኣብ መስቀል። ዘይተዓበየ፡ ከም ጐይታ ዘይበለ፡ እወ ስቐሉኒ ግና ጐይታ ስለ ዘይኰንኩን ኣገልጋሊ ጐይታ ኢየሱስ እየ እሞ ንቑልቁል ስቐሉኒ። ካብቲ ኣብ መንጐ ኢየሱስን ጴጥሮስን ዝግበር ዘተ እንመሃሮ እዚ እዩ። ኣገልጋሊ፡ ምግልጋል ክሳብ መስዋዕትነት፡ ጐይታ በቲ ጐይታ ዝህበና ክብሪ ርእሶም ኣቕኒዖም ዝኸዱ እምበር ርእሲ ዘይኰኑ ሓጢኣተይናታት ምዃኖም ዝኣምኑ ርእሰ ትሁታንን ልበ ትሁታንን ነቲ እንኰ ዝዀነ ጐይታ ኢየሱስ ኣገልጋሊ እየ ዘብል ጸጋኻ ኦ ጐይታ ዓድለና” እንክብሉ ዘስምዕዎ ስብከት ከዘጠቓለሉ ቸንቶፋንቲ ሓቢሮም።


text:
መርበብ ኣኮሎም ብናይ ተክኖሎጂ ኪኢላታት ዝተሃንጸ ዓውደ ፍልጠት ናይ ኢንፎርመሽን ተክኖሎጂ (Information Technology) ንኤርትራውያን፡ ክጠቅምን፣ ከስተምህርን፣ ክሕብርን፣ ከማዕብልን ዝጉስጉስ ዓውደ መርበብ`ዩ።
ቀንዲ ተልዕኾ ናይ`ዚ መርበብ ኣኮሎም ነዚ ሓድሽ ወለዶ መንእሰይ ኤርትራ በቲ ንሶም ብዝርድእዎ ቋንቋ ጌርካ ነዚ ኣብ ዓለምና ዘሎ ናይ ኢንፎርመሽን ተክኖሎጂ (Information Technology) ምዕባለ ብዝቀለለን ብዝሓሸን መገዲ ብቋንቋ ትግርኛን ብቋንቋ እንግሊዝን ጎኒ ንጎኒ ጌርካ ንምስትምሃርን፣ ንምርዳእን፣ ንምሕባርን`ዩ። እዚ መርበብ`ዚ ብድልየት ናይ ኮምፕዩተር ሳይንስ (Computer Science) ዲጊሪን ማስተርስን ዘለዎም ኮይኑ ናይ ነዊሕ ዓመታት ተሞክሮ ስራሕ ናይ ብኢንፎርመሽን ተክኖሎጂ (Information Technology) ዘለዎም ኪኢላታት ኤርትራውያን ዝተዳለወ ዓውደ መርበብ`ዩ።
መርበብ ኣኮሎም ብድልየትን ብቕንዕናን ልቢ ተበጊሱ ነዚ መርበብ ሓበረታ ናይ ኢንፎርመሽን ተክኖሎጂ (Information Technology) ብነጻ ክሕብረ ከዳሉን ከምዝኮነ ክሕብር ንፈቱ። ባኣኹም ወገን ድማ ንሓበረታ፣ መኤረምታ፣ ሓደሓደ ጉድለት ናይ ትግርኛ፣ ተስፋ፣ ወዘተ ዝኣመሰሉ ክትልጉስልና ድልየትኩም እንተዳኣ ኮይኑ ኣብቲ ታሕቲ ዘሎ ናይ ሓበረታን ሳጹን (Comment Box) ሓሳባትኩም ብምጽሓፍ ብኢ-መይል (by E-mail) ክትሉኡኩልና ከምትኹሉ ክንሕብር ንፈቱ::
ንምህናጽ ምዕቡላት፣ ለባማት፣ በላሕቲን ሓደስቲ ወለዶ ኤርትራውያን!
Creating Smart, Intelligent and Educated Eritreans
Acolom Networks is an IT Information Centre for Information Technology in English and Gheez Language for Eritreans.
For more information please email us at info@acolom.com
ኣኮሎም ነትዎርክ ናይ ኢንፎርመሺኦን ተክኖሎጂ ሓበረታ ማእከል ብቋንቋ ትግርኛን ብቋንቋ እንግሊዝን ዝሕብር ዓውደ መርመብ`ዩ።
ንዝኾነ ሓሳባትን ሓበረታን እንተደኣ ደሊኹም ብኢመይል ናብ info@acolom.com ክትልኡኩልና ትኽእሉ ኢኹም። ክብረት ይሓበልና!


text:
ሲምፖዝዩም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ተዛዚሙ።
“ኤርትራ 20 ዓመታት ሓበን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ሆቴል ኣስመራ ፓላስ ኪካየድ ዝቐነየ ሲምፖዝዩም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ሎሚ ተዛዚሙ።
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ኣብ ዘስመዖ መዕጸዊ ቃል፣ እቶም ዝቐረቡ ወረቓቕቲ ኣገደስትን ኣሳተፍትን፤ ከምኡ’ውን ታሪኽ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ገምጊምካ ንምስናዱ ዘኽእሉ ምንባሮም ኣብሪሁ።
“ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ህዝባዊ ግንባር ከም ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ኪቐውም እንከሎ ዝተመስረተ ብምዃኑ፣ ብዙሕ ተመኵሮታት ቀሲሙ’ዩ” ዝበለ ሚኒስተር ዑስማን፣ ዝሓለፈ ዓመታት ናጽነት፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓ ንዝተመርኰሰ ፖለቲካዊ መስመሩ ዘነጸረሉ ከምዝነበረ ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ዋና ዳይረክተር ሓበሬታ ኣምባሳደር ነጋሲ ሰንጋል ኣብ ዘቕረቦ መጽናዓታዊ ወረቐት፣ ኤርትራ ዞባውን ኣህጉራውን ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ንምሕያል፣ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ – ብቑዕ ክኢላዊ ዓቕሚ-ሰብ ኣብ ምፍራይ ዓበይቲ ስርሓት ከምዘሳለጠ ሓቢሩ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ዓቕሚ ሰቡ ንምምዕባል ብዝሓንጸጾ ስትራተጂ መሰረት፣ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ክሳብ ማስተርስ ዲግሪ ዝኸይድ ስልጠናታት ብምውዳብ ዓቕሚ ኣባላቱ ኣብ ዝሓሸ ደረጃ ከምዝርከብ’ውን ኣረዲኡ።
ኣብ’ዚ ካብ 16 ክሳብ 18 ግንቦት ዝቐጸለ ሲምፖስዩም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ንዞባውን ኣህጉራውን ዝምድናታት ኤርትራ ምስ ሃገራትን ውድባትን፤ ንመኸተን ኣበርክቶን ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ፤ ከምኡ’ውን ንትካላዊ ኣሰራርሓን ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ዝምልከት ወረቓቕቲ ቀሪቡ።
***** ኣ.ዜ.ኤ. *****


text:
ኣብ ኣፍሪካ ንናይ ተኽሊ ካሳቫ ዘሎ ድልየት ካብ ዓመት ንዓመት እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።ኣፍሪካ 60 ሚእታዊ ናይ ዓለምና ምህርቲ ካሳቫ ተምርት።እንተኾነ ብምኽንያት ሕማማት ምህርቲ ካሳቫ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካን ማእኸላይ ኣፍሪካን ኣዝዩ እናቆልቆለ ይርከብ። ልዕሊ 160 ሚሊዮን ህዝቢ ምብራቕ፣ማእኸላይን ደቡባውን ኣፍሪካ ንምግብነትን ምንጪ እቶትን ኣብ ካሳቫ ዝተመስረተ እዩ።
እንተኾነ ብምኽንያት ‘’ሞዛይክ’’ን ‘’ክሳቫ ብራውን ስትሪክ’’ን ዝተብሃሉ ክልተ ዓይነት ሕማማት ምህርቲ ካሳቫ ኣዝዩ እናነከየ እዩ።
ብመሰረት ትካል ምግብን ሕርሻን ሕቡራት መንግስታት (FAO) ብፍላይ ‘’ብራውን ስትሪክ’’ ዝተብሃለ ዓይነት ሕማም ንሱር እቲ ተኽሊ ስለዘጥቅዕ እቲ ዝኸፍአ እዩ።እዞም ክልተ ሕማማት ኣብ ናይ ኣፍሪካ ናይ ሕርሻ መሬት ዕንወት እናብፅሑ እዮም።
ኣብ ምብራቕን ማእኸላይን ኣፍሪካ ግዚያዊ ሓላፊ FAO ሉካ ኣሊኖቪ ትካሎም ኩነታት ንምምሕያሽ ኣብ ናይ ኣፍሪካ ናይ ሕርሻ መሬት ብዙሕ ኢንቨስት ከምዝገበሩ ነገር ግን ብዙሕ ውፅኢት ከምዘየምፅአ ይገልፁ።’’ኣብ ካሳቫ ዝስራሕ ፅቡቕን ሕማቕን ነገር ኣብ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ እቲ ከባቢ ዓብዪ ፅልዋ ኣለዎ።’’ ኢሎም።
ኣብ ኬኒያ ሓላፊ ፕሮግራም ልምዓት ገጠርን ሕርሻን ሕብረት ኣውሮፓ ዶምኒክ ዳቮክስ ንተኽሊ ካሳቫ ዘጥቕዑ ሕማማት ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናወሰኸ ስለዝኸደ ንቶም ሕማማት ንምውጋእ ኣብ ምርምር ገንዘብ ክንምውል ኣለና ይብሉ። ነቲ ሕማም ንምምካት፣ንኽትትልን ምርምርን እንትወሓደ 100 ሚልዮን ዶላር የድሊ ይብል FAO ።
ሓደ ነገር እንተድኣ ዘይተገይሩ እቲ ሕማም ካብ ኣፍሪካ ዝዓበየት ኣፍራይት ክሳቫ ናብ ዝኾነ ናብ ናይጀሪያ ክስፋሕፋሕ ይኽእል እዩ ክብሉ ክኢላታት የጠንቅቑ።


text:
እዚ ካብ ዕለት 19 መጋቢት ጀሚሩ ክገሃድ ዝጀመረ: ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ ናብ ኣባላታን ኣሃዱታትን ይልሕም ምህላዉ ዝግለጽ ምትፍናን፡ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ብፍላይ ድማ ኣብ መካናይዝድን ሓይሊ ባሕርን እዚ ምዕራብ ዝያዳ ገኒኑ ዘሎ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ይሕብሩ።
እቲ ምክፍፋል፤ ዘይምዕሩይነት ደሞዝ ኣሎ፤ ወገናዊን ዘይወድዓዊን ምዘና ተገይሩልና ዝብሉ ሓለፍቲ ኣብ ሓደ ወገን፤ ምሕደራ ሚኒስትሪ ምክልኻልን እዚታትን ጋሕሚጡ ኣሎ ቅርጻዊ ምትዕርራይን ትካላውነትን ሚኒስትሪ ምክልኻል ይካየድ ዝብሉ በቲ ካልኣይ ወገን፤ ምስ ጀነራል ፍሊጶስን ፕረዚደንት ኢሳያስን ዘዳኽሩ ቀንዲ ደገፍቲን ኣተግበርቲ መደባት ቤትጽሕፈት ፕረዚደንትን ድማ በቲ ሳልሳይ ወገን ይርከብዎ።
እቶም ዘይምዕሩይነት ደሞዝ፤ ወገናዊን ዘይወድዓዊን ምዘና ብምህላዉ ቅሬታ ኣልዒሎም ዘለዉ ሓለፍቲ ሰራዊት፡ጠንቂ ዘይዕግበቶም ብቐጻሊ ክገልጹ ጸኒሖም ኣለዉ። ንሶም ኣብቲ ኣቤቱተኦም ገለ ሓለፍቲ ምእንቲ ሃገር ብዘይቶግላባነት እንዳጸዓርና ፤ገለ ድማ ኣብ ስርቕን ምጥፍፋእን ተዋፊሮም እንከለዉ ብኸመይ መንገዲ ሓደ ዓይነት ምዘናን ስኬልን ይግበር። ገለ ሓለፍቲ ኣሃዱታቶም ኣሰሊፎም ኣብ ናይ ማዕድን ስርቅን ውልቃዊ ሃብቲ ምኽዕባትን ኣለዉ ገሌና ድማ ብዘይ ቅያር ነጸላ ንዓመታት ኣብ ድፋዓት ከርተት ንብል ኣሎና፤ ከምኡ ኮይኑ ከብቅዕ ድማ እቶም ምስ ፕረዚደንት ቅርበት ዘለዎም ክሕብሐቡ፤ ንሕና ድማ ክንጓነ ጸኒሕና ኣሎና ዝብል ቅሬታ የስምኡ ኣለዉ።
ሚንስተር ጸዓትን ማዕድንን ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ንገለ ክፋል ናይቶም ተቓውሞ ኣልዒሎም ዘለዉ ፤ሓለቓ ስታፍ ጀነራል ፍሊጶስ ድማ ነቲ ካልኣይ ወገን ኣኼባታት ብምግባር ነቲ ጉዳይ ከህድእዎ ከምዝፈተኑ እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ። እቶም ተቃውሞ ኣልዒሎም ዘለዉ ሓለፍቲ ሰራዊት፤ ኣብቲ ዝተገበረሎም ኣኼባ ካብ ማዕድናዊ ጸጋታት ዝርከብ ዘሎ ገንዘብ ኣበይ ይኣቱ ኣሎ፤ ንሕና ኣብ ድፈዓት ንሓለዋ ሃገር ከርተት እንዳበልና ገለ ሓለፍቲ ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት እንዳኣሸቀሉ ኣብ ሕርሻዊ ወፍርታት ክነግዱ ስለምንታይ ይፍቀደሎም፤ ነቲ ዝለፍዐን ነቲ ዘይለፍዐን ስለምንታይ ሓደ ዓይነት ምዘናን ስኬልን ይግበር ዝብል ወጠርቲ ሕቶታት ኣብቲ ኣኼባ ኣቕሪቦም።
እቲ ኣኼባ ብምርድድዳእ ዘይኮነ ብታህዲድን ምፍርራህን ንምህድኡ ከምዝተፈተነ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ብፍላይ እቲ ብሓለቓ ስታፍ ጀነራል ፍሊጶስ ዝተኻየደ ኣኼባ፤ ናይቶም ሓለፍቲ ናይ ቅድም ጉድለታትን ናይ ኩናት ታሪኽን ብምጥቃስ፤ ከም መዕጸዊ ኣፍ ተቓውሞ ክጥቀመሉ ከምዝፈተነ እቶም መኮንናት ሓቢሮም። ብዘይካ እዚ ነቶም ተቓወሞ ዘልዓሉ ሓለፍቲ ንምክፍፋል ኣውራጃዊ ክስታት ንምግባር ከምዝተፈተነ፤ ነቶም ዝተላዕሉ ናይ ብልሽውናን ደሞዝን ሕቶታት ከይተመለሰ ኣብ ምፍርራህ ከምዝተኣተወ ተገሊጹ።
ጀነራል ፍሊፖስ ኣብቲ ኣኬባ ነቲ ስለምንታይ ገለ ሓለፍቲ ናይ ወርቂ እደና የካይዱ ኣለዉ ዝብል ሕቶ፤ እቲ ጉዳይ ንዐኦም ስለዘይምልከት ክሓቱሉ መሰል ከምዘይብሎም፡ ኣብ ዕደና ተዋፊሮም ዘለዉ ሓለፍቲ ብኣፍልጦ መንግስቲ ሙኻኑን መንግስቲ ከምዝቆጻጸሮምን ሓቢርዎም። ኣብ ዝመጽእ ሓጺር እዋን ምቅይያር ሓለፍቲ ኪግበረሎም ሙኻኑ ድሕሪ ምሕባር ድማ ዝኾነ ነዚ ተላዒሉ ዘሎ ሕቶታት ዝቐጸለ ሓላፊ ናብ ተሃድሶ ማእሰርቲ ክለኣኽ ሙኻኑ ተገሊጺሎም።
እቶም ኣብ ማዕድናዊ ወፍሪን ውልቃዊ ሕርሻዊ እቶትን ተዋፊሮም ዘለዉ ሓለፍቲ፤ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣዚዩ ቅርበት ዘለዎም ብቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ዝወሃብ ናይ ምእሳር ፤ቅንጸላ፤ ስግረዶብ ወይ ውን ካልእ ስረሓት ዝሳተፉ ኢዮም። ርክባቶም ሰንሰለት ዘይሓለወ ኮይኑ ብርክት ዝበሉ ካብኦም ካብ ዝተወሰነ ከባቢታት ሙኻኖም ውን እቶም ምንጭታት ገሊጾም።
እቶም ኣብ ካልኣይ ምድብ ዘለዉ ማለት ንሓለቓ ስታፍ ጀነራል ፍሊጶስን ኣዘዝቲ እዝታትን ኣፍልጦ ዘይህቡ ሓለፍቲ፡ ቅሬተኦም ሚኒስትሪ ምክልኻልን እዚታትን ጋሕሚጦም ኣለዉ፤ ቅርጻዊ ምትዕርራይን ትካላውነትን ሚኒስትሪ ምክልኻል ይካየድ ዝብሉ ኮይኖም ክሳብ ብእዝታት ዝጽዋዕ ኣኼባታት ብግሁድ ኣይንሳተፍን ዝብል እምቢታ ከምዘርኣዩ ተሓቢሩ።
እዚ ናይ ሓለፍቲ ሰራዊት ምንቅስቓስ ብኣጋ ንምድቋስ፤ ነቶም ቀንዲ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው፤ ነተን ኣሃዱታት ድማ ቅልጡፍ ተኽሊጥ ብምግባር ፋሕ ንምባለን ድሮ ድሕሪ እቲ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ዝተኻየደ ኣኼባታት፤ ብመደብ ድሮ ክስረሓሉ ምጅማሩ እቶም መኮንናት ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ገሊጾም።


text:
ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ኣቐዲምካ ንምክልኻል ኣብ ዜጋታት ህንፀት ስነ ምግባር ምክያድ ይግባእ። ነዚ ከም ተመክሮ እተን ኣብ ልዑል ምዕባለ ዝበፅሓ ሃገራት ዝመፃሉ ጉዕዞ ብንፁር የመላኽት። ንኣብነት ሃገራት ሲንጋፖርን ሆንግኮንግን ህንፀት ስነ ምግባር ብምክያድ ኣብ ምክልኻል ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ዓብዪ ለውጢ ዘመዝገባ ሃገራት ኤሽያ ከም ዝኾና ዊክፒድያ ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ይሕብር። ብፍላይ ዋና ከተማ ሃገረ ቻይና ዝኾነት ሆንግኮንግ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ካብ 1950 ክሳብ 1960 ህዝቢ ብላዕ እንተዘይከፊሉ ግልጋሎት ንምርካብ ኣዝዩ ዝፅገመሉ ኩነታት ከም ዝነበረ እቲ መርበብ ሓበሬታ ከም ኣብነት የቐምጥ። ድሓር ግና ህዝቢ ኣብ ቃልሲ ፀረ- ግዕዝይና ንቑሕ ተሳታፋይ ክኸውን ብምልዕዓልን ተኸታታሊ ትምህርቲ ፀረ ግዕዝይና ብምሃብን ኣብዚ ሐዚ እዋን ብስነ ምግባር ዝሐሸ ዜጋ ሃኒፀን ምስ ዝብሃላ ሃገራት ተሰሪዓ ትርከብ።
ኣብ ሃገርና እውን ብብርኪ ፌደራልን ክልላትን ኮምሽን ስነ ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ተጣይሹ ትምህርቲ ፀረ ግዕዝይና ምሃብ ካብ ዝጅምር ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ዜጋታት ጎዳኣይነት ግዕዝይና ክርድኡ እናተገበረ ይርከብ። በዚ ድማ ቃልሲ ፀረ ግዕዝይና ሃገራዊ ዛዕባ ክኸውን ጀሚሩ እዩ። ኣብ ክልልና እውን እንተኾነ ብዛዕባ ፀረ ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓታትን ኣመልኪቱ ኣስተምህሮታት ብምሃብ ግዕዝይና ሓደጋ ስርዓትና ናብ ዘይኾነሉ ብርኪ ንምውራድ ብትኹረት እናተሰርሐ እዩ። ካብቶም ህንፅት ስነ ምግባር ዝካየደሎም ጉዳያት በቢዓመቱ ዝኽበር ዓለም ለኸ መዓልቲ ፀረ ግዕዝይና ምጥቃስ ይከኣል። ብመሰረት እዚ ሎሚ ዘበን ብብርኪ ዓለም ንመበል 13 ግዘ፣ ብብርኪ ሃገር ንመበል 12፣ ብብርኪ ክልልና ድማ ንመበል 11 ግዘ 14 ክሳብ 15 ታሕሳስ 2009 ዓ/ም ኣብ ከተማ ማይጨው ብዝተፈላለዩ ምድላዋትን መድረኽ ዘተን ብምክያድ ተኸቢሩ ውዒሉ እዩ።
እቲ መድረኽ ከካብ ወረዳኡ ዝተወከሉ ኣመራርሓ፣ ተወከልቲ ሃይማኖት፣ ዓበይቲ ዓዲ፣ ሓፋሽ ማሕበራት፣ ካብ ኣብያተ ትምህርቲ ዝተወከሉ መምህራን፣ ተምሃሮ፣ ኣመራርሓ ክልልን ዕድመ ዝተገበረሎም ኣጋይሽን ብድምር 280 ኣካላት ዝተሳተፍሉ እዩ ነይሩ። ናይቲ ዕለት ዕዱም ጋሻ ኮይኖም መኽፈቲ መደረ ዝገበሩ ምክትል ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ኣብርሃም ሓጎስ፣ ቀንዲ ዕላማ እቲ መድረኽ ብመንግስትን ህዝብን ሃገርና ዝተሓንፀፁ ሽቶታት ልምዓትን ህንፀት ዴሞክራስን ንክዕወቱ ኣንፃር ኣተሓሳስባ ተግባር ግዕዝይናን ኣካብነት ክራይን ዝተወደበ ቃልሲ ምውላዕ ምዃኑ ሓቢሮም። ብተወሳኺ ኣብዚ ሐዚ እዋን መንግስቲ እቲ ሐዚ እናተኻየደ ዝርከብ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ መድረኽ ሓዊሱ ህዝቢ ንምንቃሕን በዓል ዋና ልምዓት ክኸውን ንምግባርን ሰፋሕቲ መድረኻት ብምድላው ትኹረት ገይሩ እናሰርሐ ስለዝርከብ ኣብ በብብርኩ ዝርከብ ኣመራርሓ ዝተወደበ ህዝባዊ ቃልሲ ብምውላዕ ኣንፃር ግዕዝይናን ኣካብነት ክራይን ዝግበር ቃልሲ ተጠናኺሩ ክቕፅል ዘኽእል ግንዛበ ንምፍጣር ዝዓለመ ምዃኑ ኣረዲኦም እዮም።
ኣብቲ መድረኽ ኣድላይነት፣ ዕላማ፣ ከምኡ እውን ኮምሽን ስነ ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ብኣዋጅ ቁፅሪ 67/ 1995ዓ/ም ካብ ዝጣየሽ ጀሚሩ ክሳብ መወዳእታ 2008 ዓ/ም ዝወገኖም ዝርዝር ስራሕቲ ዝገልፅ ፀብፃብ ቀሪቡ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ክልል፣ ዞባን ወረዳን ዝቐርቡ ጥቆማታትን ኣገባብ ኣቀባብልኦምን ዝምልከት እውን ኣካል እቲ ፀብፃብ ኮይኑቀሪቡ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ 2008 ዓ/ም ከም ክልል 134 ሰባት ገበን ፈፂሞም በቲ ኮምሽን ናብ ሕጊ ብምቕራብ ካብ ሓደ ዓመት ክሳብ 17 ዓመት ማእሰርቲ፣ ከምኡ እውን ካብ ሓደ ሽሕ ክሳብ 50 ሽሕ ብር ክቕፅዑ ከም ዝተገበረ እቲ ዝቐረበ ፀብፃብ ኣመላኺቱ።
ብዘይካ እዚ፣ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ዝተጭበርበረ ልዕሊ ሰለስተ ሚልዮንን 17 ሽሕን ጥረ ገንዘብ ናብ ካዝና መንግስቲ ክምለስ ተገይሩ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓድነት፣ ወረዳ ሕንጣሎ ወጀራት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝተወሰዱ 260 ካሬ መሬት፣ ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ዝተፈፀሙ ዕድጊታት፣ ዘይተኸፈሉ ግብሪ መንግስትን ካልኦትን ሓዊሱ ልዕሊ 35 ሚልዮን ብር ዝግመቱ ገበናት ግዕዝይና ተፈፂሞም ኣለዉ። እቲ ኮምሽን እዚኦም ናብ ሕጊ እናቕረብካ ሕጋዊ ዕልባት ክረኽቡ ናይ ምግባር ስራሕቲ ይሰርሕ ምህላዉ ኣብቲ መበገሲ ፀብፃብ ቀሪቡ እዩ።
ኣይተ ሚኪኤለ ፀጋይ ካብ ወረዳ ኦፍላ ዝተወከሉ ተሳታፊ እቲ መድረኽ እዮም። ቃልሲ ግዕዝይናን ኣካብነት ክራይን ብቐንዱ ዘጥቅዕ ነቲ ሕብረተሰብ ስለዝኾነ ነዚ ንምቅላሰ እቲ ሕብረተሰብ ክነቅሕን ብውዳበታቱ ኣቢሉ ብትረት ክቃለስን ከም ዝግባእ ይገልፁ። ካብዚ ብተወሳኺ ከምዚ ዓይነት መድረኽ ብምድላው ኩሎም ክፋላት ሕብረተሰብ ክሳተፉ ምኽኣሎምን ኣብ ታሕቲ ወሪድካ ንግዕዝይናን ኣካብይነት ክራይን ንምቅላስ ዘኽእል ዓቕሚ ምፍጣሩን ፅቡቕ ምዃኑ ሓቢሮም እዮም።
ከምቲ ኣብ መእተዊ ትሕዝቶና ዝተሓበረ ግዕዝይናን ኣካብነት ክራይን ኣቐዲምካ ንምክልኻል ህንፀት ስነ ምግባር ምክያድ ወሳናይ ግደ ኣለዎ። ብመሰረት እዚ ኮምሽን ስነ-ምግባርን ፀረ-ግዕዝይናን ክልል ትግራይ ብምኽንያት ዓለም ለኸ መዓልቲ ፀረ ግዕዝይና በብዓመቱ ኣብ ምህናፅ ልምዓታዊ ሰራዊትን ምዕባይ ግንዛበ ሕብረተሰብን ዝሰርሖም ስራሕቲ ፅቡቕ ዝበሃል ጅማሮ እዩ። ይኹን እምበር ሐዚ እውን ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ሓደጋ ልምዓትና ናብ ዘይኾነሉ ብርኪ ንምውራድ ኣብ ምዕባይ ግንዛበ ሕብረተሰብ ብፃዐቒ ክሰርሐሉ ዝግባእ ጉዳይ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። እዚ ንምግባር ድማ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ብዘካይዶ ንቑሕ ተሳትፎን ዘመዝግቦ ሓበራዊ ውፅኢትን ስለዝኾነ ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ እዚ ንምርግጋፅ ክረባረብ ይግባእ።


text:
ንደቅኻ ምግቢ ምዕዳግዶ ወይስ ንሓኪም ምኽፋል?
ሱዛን መቡላን በዓል ቤታን፡ ነታ ሓዳስ ኣብ ስድራኦም ዝተጸንበረት፡ ሰላም (ፒስ) ዝስማ ህጻን ጓሎም ሓቚፎማ ይርከቡ። ንሳ ራብዐይቲ ውላዶም'ያ፡ ብሓንሳብ ድማ ኣብቲ ሲናይ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ናይሮቢ ሻውል ይነብሩ።
ገዝኦም ሓንቲ ክፍሊ ኮይና፡ ብሶፋ ኣብ ክልተ ዝተመቕለት'ያ። ኣዝያ ጽፍፍትን፡ ምስ ኣብቲ ጎረባብቲ ዘለዉ ክትነጻጸር እንከላ ድማ ኣብ ድሓን ኩነታት እትርከብ'ያ።
እቲ ሻውል፡ ናይ ቡምባ ማይ የብሉን፡ ናይ ጽሬት ኣገልግሎት'ውን ኣዝዩ ክቡር'ዩ። ነታ ስድራ ዝኸውን ማይ ምርካብ ቀዳምነት ዝወሃቦ ነገር'ዩ፡ ኣገልግሎት ጥዕና ግና ከም ተድላ'ዩ ዝረአ።
ኣስታት 25% ዝኾኑ ኬንያውያን ገለ ናይ ጥዕና መድሕን (ኢንሹራንስ) ዘለዎም'ዮም፡ እቶም ዝተረፉ ግን ንቕድሚኦም እና ኸፈሉ ዝኸዱ'ዮም። እዚ ድማ ንሰባት ናብ ድኽነት ዘምርሕ ዘሎ ኩነታት ምዃኑ፡ ናይ ኬንያ ፈደረሽን ኣገልግሎት ጥዕና ይዛረብ። ንብዙሓት፡ ውህለላ ወይ ኣቐዲምካ ንናይ ጥዕና ኣገልግሎት ምኽፋል ዘይከኣል'ዩ።
"ኣብቲ ናይቶም ካልኦት ደቀይ ብሰንኪ ናይ ፋይናንስ ጸገማት ብዙሕ'የ ተሸጊረ። ናይ ሆስፒታል ክፍሊት ዝኽእሎ ኣይነበረን" ትብል ሱዛን።
"ናብቲ ክሊኒክ ደንጒየ እየ ዝኸይድ ነይረ፡ ዳርጋ ቁርብ ኣዋርሕ ቅድሚ ምሕራሰይ። ከምኡ'ውን እኹል ምርኣይ ኣይረክብን ነይረ፡ ነዛ ራብዐይቲ፡ ፒስ፡ ጓለይ ምስ ጠነስኩ ግን ናብ ክሊኒክ [ኣብ ጊዚኡ] ክኸይድ ኪኢለ፡ ሳላ'ቲ ዘዋህለልክዎ" ትብል ንሳ።
እቲ ዝተጠቕመትሉ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ኤም-ቲባ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ናይ መርበብ ናይ ውህለላ ኣገባብ ኮይኑ፡ ኣብቲ ኤ-ፐሳ ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ሳፋሪኮም ብተንቀሰቓሲ ቴለፎን ዝግበር ናይ ክፍሊት ስርዓት ዝሰርሕን፡ ልዕሊ 19 ሚልዮን ንጡፋት ኣባላት ዘለውዎን'ዩ።
"መብዛሕትኦም ኬንያውያን፡ ህጹጽ ናይ ጥዕና ጸገማት ኣብ ዘጋጥሞም እዋን፡ ካብ ስድራቤቶምን ኣዕሩኽቶም ገንዘብ ክረኽቡ ይፍትኑ ወይ ድማ ዝርካቡ ንብረቶም ይሸጡ" ይብል ዋና ኣካያዲ ሳፋሪኮም፡ ቦብ ኮሊሞር።
"ስለዚ፡ ኤም-ቲባ ዝገብረልካ ነገር እንድኣ ሃልዩ፡ ኣብ ጥዕና ኣግልግሎት ጥራይ ክጥቀመሉ እትኽእል ውሑድ ገንዘብ ከተዋህልል'ዩ" ይብል ኣቶ ኮሊሞር።
ብተወሳኺ'ውን እቲ ኣገልግሎት፡ ሰባት ናብ ናይ ካልኦት ኤም-ቲባ ሕሳባት ገንዘብ ክሰዱ የፍቅደሎም። እቲ ተቐባሊ ብወገኑ ነቲ ገንዘብ ብመገዲ እቶም ናይ ንግዲ ፍቓድ ዘለዎም ወሃብቲ ኣገልግሎት ጥዕናን ንፍቑዳት መድሃኒታት ጥራይ'ዩ ክጥቀመሎም ዝኽእል።
"100 ሽሊንግ [ኣስታት 72 ፒ-ሳንቲም ዓዲ እንግሊዝ] ኣብ ወርሒ እንተድኣ ኣዋህሊልካ፡ ብርግጽ 50 ሽሊንግ ጉንዖ ክትወሃብ ኢኻ፡ ስለዚ ድማ ኢና ኤም-ቲባ ንመርጽ" ትብል ንሳ።
ብመገዲ ናይ ኣፍ ቃላት ጥራይ፡ ኣብ ሻውል ሲናይ ምትእምመን ዓብዩ'ሎ። ኣብዚ እዋን'ዚ 50% ካብቶም ናብ ኦሊቨ ሊንክ ዝበሃል ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ዝኸዱ፡ ናይ ኤም-ቲባ ኣገልግሎት ከም ዝጥቀሙ ጆሰፊን ትዛረብ።
ቅርጡውነት ናይ ኤም-ቲባ ሞደል ብምግምጋም፡ ናይ ጥዕና ተንታኒትን ኣባል ቦርድ ናይ ኬንያ ኪኢላታት ሕክምናን ስንን ዝኾነት ዶ/ር ነሊ ቦሲረ ክትዛረብ እንከላ፡ "ን50% ናይ ህዝብና ቀጻልነት ዘለዎ ኮይኑ እስምዓኒ፡ ስለዚ ቅቡል'ዩ።
"እቲ እንኮ ኣገባብ'ዩ ማለት ኣይኮነን፡ ሓደ ካብቶም ምሉእ ሸፈነ ጥዕና ዘረጋግጹ ኣገባባት እንተ ኾይኑ ግና፡ ሓንጎፋይ ኢልና ኢና ንቕበሎ"።
ሓደ ምስቲ ኣገልግሎት ዝመጽእ ዘይተሓስበ ጥቕሚ ድማ፡ እቲ ዝእክቦ ማዕከን ሓበሬታ'ዩ።
"ኣዝዩ ጽቡቕ ዝኾነ ምስ ናይ ሰባት ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ኣጠቓቕማ ዝምልከት ዝተጸፍጸፈ ማዕከን ሓበሬታ ኢና ንረኽበሉ። ዋላ ናይ ትውጊት ሓበሬታታት- ዓሶ ንምፍዋስ ክሳብ ክንደይ ይውድእ?" ትብል ኣሊስ ማቺቺ ካብ ፋርምኣክሰስ ፋውንዴሽን።
"እዚ ውጥን ኣብ ምውጻእን ብፓሊሲ ደረጃን ሓጋዚ'ዩ፡ ምኽንያቱ ነቲ ናሃገርና ናይ ፓሊሲ ነቲ ናይ ጥዕና ጉዳያት ብዝበለጸ ኣገባብ ከም ዝሕዞ ኣብ ምግባር ጽልዋ ከነምጽእ ይገብረና'ዩ።
ቅድሚ ክልተ ዓመት ሓደ ክሊኒክ ኣብቲ ኪበራ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሻውል ኤም-ቲባ ክጥቀም ፈቲኑ። ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ 459 ክሊኒካት፡ ብፍላይ ኣብቶም ኣዝዮም ድኻታት ዝኾኑ ከባቢታት ይጥቀሙሉ ኣለዉ። እዚ ድማ፡ ከም ሱዛንን ስድራኣን ዝበሉ ሰባት እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣገልግሎት ጥዕና ክረኽቡ ኣኽኢልዎም ኣሎ።


text:
ኤድስ-ናይ ተጻዋርነት ዓቕሚ ዘዳኽም ምልክታት
እዚ ሕማም እዚ ብHIV(Human immune deficiency virus)ዝመጽእ እዩ-እዚ ሕማም እዚ ከኣ ነቲ ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ክሳብ ናይ መወዳእታ ደረጃ ክሳብ (ናይ ኤድስ ደረጃ) የዳኽምዎ።እዚ ሕማም እዚ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ብጾታዊ ርክብ ይመሓላለፍ ፡ብምትንኻፍ ደም ናይ ዝሓመመ ካልእ ሰብ፡ካብ ኣደ ናብ ሕጻን ብፍላይ ከኣ ኣብ ግዜ ሕርሲ ካብ ኣደ ናብቲ ሕጻን ከምኡ ውን ኣብ ግዜ ምጥባው ናብ ሕጻን ክመሓላለፍ ይኽእል።
እዚ ኤች ኣይቪ ቫይረስ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ኣብ መወዳእታ 70ታት እዩ ተጋሂዱ ኣብ 20 ክፍለዘመን ማለት እዩ፡ካብቲ እዋን እቲ ንደሓር ሕማም ኤድስ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለም መጽናዕትታት ዝግበረሎም ሕማማት እዩ፡ክሳብ ሕጂ ውን መድሃኒት ዘይብሉ ሕማም ኮይኑ ኣሎ፡ግን ኣብ 90ታት ከኣ ሓደ “ኮክተይል” ዝተባህለ መድሃኒት ተረኺቡ ኣሎ(ሰለስተ ብሓንሳብ ዝውሰድ መድሃኒት ዘጠቓለለ እዩ)፡እዚ መድሃኒት እዚ ዕድመ ናይቶም ሕሙማት ንምንዋሕ ይሕግዝ፡እቲ መድሃኒት ምስተወስደ ከኣ ገለ ካብ ኣካላት ናይ ወዲ ሰብ እቶም ናይ ተጻዋርነት ዓቕምና ክትንስኡ ይጅምሩ(ብፍላይ ከኣ እቲ መድሃኒት ምስቲ ቫይረስ ኣብ ዝጋጨወሉ ቦታታት)፡ኤድስ ሕዱር ሕማም እዪ እቲ መድሃኒት ከኣ ብቀጥታ ንኸይትመውት ነቲ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ብብርቱዕ ንኸይዳኸም ይከላኸል።ዋላ እካ ነቲ መድሃኒት ፈጺሙ ዘጥፍእ መድሃኒት እንተዘይሃለወ፡እቲ ቫይረስ ንኸይመሓላለፍ ዝከለኸል መድሃኒት ግን ኣሎ።
ምልክታት ናይ ኤድስ ክንዝክሮ ዝግበእና ነገር እንተደኣ ኣሎ ዋላ እካ ምልክታት ናይ ኤድስ ንኹሉ ማዕረ እንተዘይኮነ ፍሉይ ዝኾነ ምልክታት ናይ ኤች ኣይ ቪ ወይ ውሱን ዝኾነ መግለጺ የብሉን።ምልክታት ናይ ሕማም ኤድስ ድሕሪ ምሕላፉ ንመብዛሕትኡ ሰብ ንነዊሕ ዓመታት እቶም ምልክታት ይረኣዩ እዮም።እዚ ቫይረስ ዘሎዎ ሰብ ዘይውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ብምፍጻም ንኻልኦት ከመሓላልፍ ይኽእል እዩ፡ዋላ እካ እቶም ምልክታት ናይቲ ሕማም እንተዘይማዕበሉ ማለት እዩ።እቶም ምልክታት ናይዚ ሕማም እዚ ብብርቱዕ ዝኾነ መንገዲ ናይ ከም ረኽሲ ኣብ ሳንቡእ ፡ ምቕናስ ሚዛን ፡ዘይሓዊ ቁስሊ ኣብ ኣፍን መንሽሮን የኸትል።
ብኸመይ ነለልዮ? ኮምቦ ዝበሃል መርመራ ነቲ ቫይረስ ባዕሉ ንምልላይ ዝግበር መርመራ እዩ፡ከምኡ ውን ኣብቲ ቫይረስ ዝርከብ ብሮቲን ብምልላይ(ኣንቲገን ፒ24)ኤሊዛ ዝበሃል መርመራ ብምግባር፡እዚ ከኣ ሾውዓተ ሰሙን ድሕሪ በቲ ቫይረስ ምጥቃዕካ ዝግበር መርመራ እዩ፡መርመራ ኮምቦ ኣዝዩ ልሙድ እዩ።ኣብ ናይ እንሹራንስ ናይ ጥዕና ማእከልን ኣብ ነቲ ምርመራ ዝተወሰና ናይጥዕና ማእከላትን ከኣ ብዘይ ክፍሊት ይግበር እቲ መርመራ ኣብ ጥዕና ማእከላት ብዘይ ክፍሊት ይግበር እዩ ከም ኣብ በዓል ሕክምና ልቪኒስኪ እቲ ምርመራ ብማዕረ ንኹሉ እዩ ዝግበር።
ዝመሓላለፈሉ መንገዲ፡ፍኑው ዝኾነ ጸታዊ ርክብ ብዘይ መከላኸሊ ምስ አች ኣይ ቪ ዝሓመመ ሰብ ዋላ ቅድሚ እቲ ምልክታት ናይቲ ሕማም ምርኣዩ ፡ዝተለኽፈ ደም ብምትንካፍ፡ካልእ ዝተጠቕመሎም ስሪንጋታት ብምጥቃም ፡ካልእ ዝተጠቕሙሎም መራፍኣት ብምጥቃም ብዘይ መኸኑ መራፍእ ብምውጋእን ደም ብምሃብን ምውሳድን)ካብ ዝሓመመት ኣደ ናብቲ ዝውለድ ሕጻን ኣብ ግዜ ሕርስን ብምጥባውን ከኣ ይመሓላለፍ።
ንብዓት ጥፍጣፍ ረሃጽ ንፋጥ ሽንቲ ቀልቀል ኣየመሓላልፉን።ብሰላምታ፡ብምትሕቑቓፍ ምስዕዓም፡ብሓንሳብ ምብላዕን ምስታይን ኣብ ሓንቲ ሽንቲ ቤት ምጥቃም፡ናይ ሓባር ዝኾነ ሽጎማኖ ብምጥቃምን ኣይመሓላለፍን ።እቲ ሕማም ብመግቢ ኣይመሓላለፍን ብእንስሳታት ከም በዓል ጣንጡ ውን ኣይመሓላለፍን።
ብኸመይ ንፍውሶ፡እዚ እማም እዚ መድሃኒት የብሉን፡እዞም ኣብ ቀረባ ዓመታት ዝተማህዙ መድሃኒታት እምበኣር ነቲ ሕማም ፈጺሞም ዘጥፍኡ ኣይኮኑን፡እንታይ ደኣ ነቲ ዕድመ ናይቶም ሕሙማት ከናውሑን ከመሓይሹን ጥራሕ እዮም ዝኽእሉ።
መከላኸሊ፡ግቡእ ኣጠቓቕማ ኮንዶም ምዝውታር ጽቡቕ ይከላኸል እዩ።
ምእንቲ ኤች ኣይቪ ዘሎናን ዘይብልናን ንምፍላጥ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ዘይ ውሑስ ጾታዊ ርክብ ምፍጻምና መርመራ ክንገብር ይግባኣና ፡ ክሳብ እቲ ናይ መርመራ ውጽኢት ዝፍለጥ ከኣ ውሑስ ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ክንጥቀም ይግባእ።
ናይ ትጽቢት ግዜ፡መብዛሕቲኡ ግዜ ነቲ ቫይረስ ድሕሪ ምቅላዕካ ሰለስተ ሰሙናት እዩ ዝረአ ነቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ንምርግጋጽ ግን 12 ሰሙን ምጽባይ ይግባእ።
ሄፓቲትስ ቢ(ሕማም ጸላም ከብዲ)
እዚ ሕማም እዚ እምበኣር ብሓደ ቫይረስ ኣብ ጸላም ከብዲ ረኽሲ ይፈጥር፡ዝተፈላለዩ ዓይነት ናይ ጸላም ከብዲ ሕማማት ኣሎዉ፡A B C D E
እዚ ናይ ጸላም ከብዲ ሕማም እዚ ካብ -B ሄፓቲቲስ B HBV ዝበሃል ቫይረስ ዝመሓላለፍ እዩ፡እዚ ሕማም እምበኣር ብፈሳሲ ናይ ዝተለኽፈ ወይ ረኽሲ ካብ ዘሎዎም ነገራት ይመሓላለፍ፡ብፍላይ ከኣ ብዝተለኽፈ ደምን ኣብ ግዜ ጾታዊ ርክብን።እቲ ሕማም ከኣ ኣብ ጸላም ከብዲ እዩ መብዛሕቲኦም ናይዚ ሕማም እዚ ሕሙማት (85%) ምሉእ ብምሉእ ይሓውዩ እዮም፡ነቲ ሕማም ዝከላኸልሉ ናይ ተጻዋነት ዓቕሚ ውን የጥርዩ እዮም፡ውሑዳት ካብቶም ሕሙማት ግን ዳርጋ ንብዙሕ ዓመታት በቲ ናይ ጸላም ከብዲ ረኽሲ ንነዊሕ ክሳቐዩ ይኽእሉ።
ምልክታት ናይቲ ሕማም፡ ኣዝዩ ሓደገኛ ናይ ጸላም ከብዲ ረኽሲ ፡ሽውሃት ናይ ምዕጻው፡ ስግልግል ምባል፡ምሕካኽ የኸትል ፡እዚ ምልክታት እዚ ከኣ ድሕሪ በዚ ሕማም እዚ ምጥቃዕካ ካብ 6 ሰሙናት ክሳብ 6 ወርሓት ይረአ።ካብ ወለዶ ናይ ምምሕልላፍ ባህሪ ኣብዚ ሕማም እዚ ዝተለምደ ምልክታት እዩ።
ብኸመይ ንምርምሮ፡መርመራ ናይ ደም ብምግባር ክፍለጥ ይኽእል
ዝመሓላለፈሉ መንገዲ፡ኩሉ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ብብልዕቲ(ናብ ብልዕቲ ብምእታው)ብኣፍን ብመዓኮርን ዘይ ውሑስ ጾታዊ ርክብ ምስ ሕማም ናይ ጸላም ከብዲ ዘሎዎ መጻምዲ።ካብ ኣደ ናብ ውላዳ ኣብ ግዜ ሕርሲ ውን ይመሓላለፍ እዩ።ብተወሳኺ ከኣ ደም ብምትንካፍ ብዝተጠቕሙሉ መርፍእ ምጥቃም ምኡውን ብዝተጠቕሙሉ መርፍእ ብምጥቃም ይመሓላለፍ።
ብኸመይ ንከናኸኖ?ነዚ ብርቱዕ ደረጃ ሕማም መድሓኒት የብሉን።ብዙሕ ግዜ ምሉእ ብምሉእ ይሓዊ እዩ።እቲ ሕማም ኣብ ዝብእሰሉ ግዜ ከነዕርፍ ኣሎና ፡ዳየት ክንገብር ኣሎና ኣልኮል ካብ ምስታይ ከኣ ክንጥንቀቅ ይግበኣና።
ዘኸትሎም ሽግራት፡ እቲ ዝሽከሞ ቫይረስ ኣዝዩ ሓደገኛ ኮይኑ ናይ ጻላም ከብዲ ረኽሲ(ማህሰይቲ) የኸትል፡ዕንወትን መንሽሮን ኣብ ጸላም ከብዲ ውን የኸትል እዩ።
መከላኸሊ፡ትኽክለኛ ኣጠቓቕማ ኮንዶምን ምዝውታር ጽቡቕ ውሕስነት ኣሎዎ፡ነዚ ናይ ሄፓቲትስ ቢ ዝበሃል ሕማም ክታበት ብምውሳድ ካብ ምምሕልላፍ ናይቲ ሕማም ምክልኻል ይከኣል እዩ።
እቲ ሕማም ኣብ ግዜ ጥንሲ እንተኾይኑ ብቐጥታ ብናይ ደቂ ኣንስትዮ ሓኪም ወይ ከኣ ሓፈሻዊ ሓኪም ኣይምርመርን እዩ።
ክታበት ናይ ሕማም ጸላም ከብዲ ኣብ ሰለስተ ደረጃታት ብምኽፋል እዩ ዝወሃብ፡እቲ ክታበት ከኣ 90% ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ኣሎዎ
ናይ ትጽቢት ግዜ -6 ወርሒ
ናይ ጸላም ከብዲ ሕማም ካብ E-1A
ካብ ብናይ ቀልቀል ተረፍ ብምትንካፍ ናብ ኣፍ ይመሓላለፍ
ሄፓቲቲስ ካብ ዓይነት ሪሚንግ ከምኡ ውን ካብ ዓይነት A,E
እቲ ሕማም ከኣ ብዝተበከለ መግቢ ይመሓላለፍ ፡ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ከኣ ብብዝሒ ይርከብ።
ናይ ትጽቢት ግዜ- ሕማም ጸላም ከብዲ A,E ኣብ መንጎ ክልተ ሰሙናት ክሳብ 6 ሰሙን ።
ሕማም ጸላም ከብዲ ካብ ዓይነት B,C,D
ብደምን ብፈሳሲ ካብ ኣካላትናን ይመሓላለፍ፡ብተወሳኺ ከኣ ብፈሳሲ ናይ ዘርኢ።እዞም ሕማማት እዚኦም ብፍላይ ካብ ዓይነት ቢ እንተኾይኑ ብጾታዊ ርክብ ይመሓላለፍ እዩ።
ሕማም ጸላም ከብዲ ካብ ዓይነት ሲ እንተኾይኑ ብመዓኮር ብዝግበር ዘይውሑስ ጾታዊ ርክብ ይመሓላለፍ እዩ።
ሕማም ጸላም ከብዲ ካብ ዓይነት B,C,D ክሳብ 6 ወርሒ
ጸላም ከብዲ ዝሓመሙ ሰባት ብኸቢድ ናይ ጸላም ከብዲ ረኽሲ እዮም ዝሳቐዩ፡ዳርጋ ካብ 5%-10% ካብቶም ዝተጠቕዑ ሕማም ኣየጥርዩን ናይቲ ሕማም ተጠቃዕቲ ዝኾኑን ብእኡ ዝሳቐዩን ከኣ ኣሎዉ።
ንሕማም ጸላም ከብዲ ካብ ዓይነት A፡B ናቱ ክታበት ኣብ ሕክምና ልቪኒስኪ ውን ይርከብ እዩ(ክፍሊት ኣሎዎ)


text:
ህዝቢ ኤርትራ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ብከቢድ ሓዘን ይዝክራ ኣሎ። ከቢድ ሓዘን ምኽንያቱ እቶም ሰማእታት ዝወደቑሎም ኩሎም ዕላማታት ስለዝተጠልሙ። ከቢድ ሓዘን ምኽንያቱ መስዋእቲ እቶም ጀጋኑ ከንቱ ኪገብር ዝደናደን ዘሎ ሓደገኛ ናይ ምብትታን ደበና ኣንጸላሊዩ ስለዘሎ።
ነብሲወከፍ ስዉእ ‘ዓወት ንሓፋሽ እንዳበለ’ ኢዩ ወዲቁ። እቶም ዝሰሓጉ ዝነበሩ እሞ ካብ ኩናት ክወጹ ዘይከኣሉ ምዑታት ተጋደልቲ ኣብ ኢድ ጸላኢ መታን ከይወድቁ ቦምበኦም ከፊቶም ‘ዓወት ንሓፋሽ’ እንዳበሉ ሓሊፎም። ራእዮም ዓወት ንሓፋሽ ህዝቢ ኪኸውን ኢዩ ነይሩ። ዓወት ማለት ድማ ናጽነት፤ ሓርነት፤ ራህዋ፤ ሰላም፤ ብልጽግና ማለት ኢዩ። ነዚ ዕላማታት ኢዮም ተሰዊኦም እዞም 20 ሰነ እንዝክሮም ሰማእታትና።
የግዳስ ሰማእታት ህይወቶም ዝሃቡሉ ዕላማታት ብዉሑዳት ሰባት ተካሒዱ ኢዩ። ሓፋሽ ከምቲ ሰማእታቱ ዝወደቑሉ ዓወት ዘይኮነስ ዓመጽን እንክሔራን ኢዩ ተዋሂቡ።
እቲ መታን ክውገድ ኢሎም ሰማእታት ዝወደቑሉ ዓመጽ ደርግ፤ ብዓመጽ ውሑዳት ሰብ እዋን ተተኪኡ ኣሎ። ኣብ ትሕቲ ጦር ሰራዊት ዝነበረ ሹቕረራ፤ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ድሕነት ተቐይሩ ቀጺሉ። ኣብ ብሎኮታት ዝነበረ ኬላታት ታኒካ ደርግ፤ ብገመድ እዚታት ተቐይሩ፤ እቲ ምኽላእ ሓርነት ምንቅስቓስ ከምዝነበሮ ይቕጽል ኣሎ።
ሎሚ ሰማእታት እንተዝትስኡ ክንደይ ጓሂን ቃንዛን ኮን ምተሰመዖም። ክንደይ ንብዓት ኮን መፍሰሱ።
እተን ንሰን መታን ክሓልፈለን በጃኣን ዝወደቑ ኣዴታቶም ጸልማት ተጎልቢበን ቱካቦ ክልምና እንተዝርእይወን፤ ብኣንጻሩ ምስኦም ዝነበሩ ጥራይ ዘይኮኑስ ዝመርሕዎም ዝነበሩን ቁራቦ ጠላማት፤ ኣብ ልዕሊ ኣዴታቶም ሸይሸይ ክብሉን፤ ምስ ሰብ ግዜ ወራዙን ወርቂ ክነግዱ እንተዝርእይዎም ንብዓት ገዲፎም ደም ምነብዑ ስዉኣት።
እቶም ኣብ ራህዋ ክነብሩ መታን ብዘይ ኣቦ ገዲፎሞም ዝተሰውኡ ደቆም፤ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ፍርዲ ይድርበዩ ምህላዎም ምስረኣዩ፤ ባሕሪ ከብዶም ደው ኣይምበለን። ሕንጫላት ቆልዑ ንዕግበት ሳዲስት ባህርያት ፕረዚደንት ኣብ ማእሰርታት ይድርበዩ ምህላዎም እንተዝርእዩ መግለጺ ክረኽቡሉ ኣይምኻኣሉን። ደቆም ደቂ ስዉኣት ተባሂሎም ክንዲ ዝኽበሩ ኣብ ሳሃራታት ሊብያን ባሕርታት ማእከላይ ባሕርን ይድርበዩ ምህላዎም ተዝፈልጡ፤ ብኣንጻሩ ደቂ ውሑዳት ሰባት ኣብ ዱበይን ቻይናን ቀጠርን እንዳኸዱ ይሕከሙ ምህላዎም እንተዝፈልጡ ኣበይ ኣሎ እቲ ዝወደቕናሉ ማዕርነት ኢሎም እህህ ምበሉ።
ሎሚ ሰማእታት እንተዝትስኡ ክንደይ ጓሂን ቃንዛን ኮን ምተሰመዖም። ክንደይ ንብዓት ኮን መፍሰሱ።
እታ ዝወደቑላ መሬት ምእንቲ ስልጣን ሓደ ሰብ ተባሂላ ብደርሃምን ሪያልን ምስ ሉዓላውነታ ከም እተሸጠት እንተዝፈልጡ፤ እሞ ኣብ ውሽጢ እቲ መሬት ዘሎ ዓጽሞምን ደሞምን ምስ ክብረቱ ብገንዘብ ከምእተሸጠ እንተዝርድኡ፤ ስዉኣት ተጠሊዖም መእወዩ።
ዓዲ ናይ ዘይገበረን ዘይወዓለን ኮይና፤ እቶም ዝወደቑን ዝተዋግኡን ኣብ ጎዳጉዲ፤ እቶም ዘውደልደሉን ድሕሪ ናጽነት ናብ ኤርትራ ብነፋሪት ዝዓለቡን ድማ ገበርቲን ሓደግቲን ኮይኖም እንተዝርእይዎም፤ ብላሽ ገድልን መስገደልን፤ ብላሽ ደንደንን ሓልሓልን ኢሎም መዓንጠኦም ምሓረሩ።
20 ሰነ ናይ ስዉኣት ኤርትራ መዓልቲ ኢያ። ክብሪ ስዉኣት ዝዝከረላ መዓልቲ። 20 ሰነ መዓልቲ ክሕደት ስዉኣት ብዉሑዳት ጠላማት ሰባት እውን ኢያ። ምኽንያቱ እዛ ዕለት እቲ ኣብ መንጎ እቶም ሰማእታት ዝወደቑሉ ዕላማን፤ ሕጂ ዘላቶ ኤርትራን ዘሎ ናይ ሰማይን ምድርን ፍልልይ ኣነጺራ እተርኢ ዕለት ስለዝኾነት።
ሰማእታት ባህጎም ዝሃነጸት ኤርትራ ክርእዩ እምበር፤ 20 ሰነ ጥራይ ዝዝክሮም፤ ለለ ኢሉ ዝበንን ደርፍታት ሰማእታት ክሰምዑ ኣይኮነን ባህጎም። ክንዲ ዝኾነ 20 ሰነ ዝተጠልመ መብጸዓ እተዘኻኽር ዕለት ደኣምበር፤ ሰማእታት ክሕበኑ እትዝከር ዕለት ኣይኮነትን። ምኽንያቱ ንሰማእታት ዘሐብን ቅንጣብ ነገር እውን ኣይተሰርሐን።ብኣንጻሩ ሰማእታት ኣብ ዘለዉዎ ዓጽሞም ዝወግኦም ዓመጽን ስቅያትን ኢዩ ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ዝፍጸም ዘሎ። ዝወደቑሉ ‘ዓወት ንሓፋሽ’ ዝብል ዕላማ ካብ ሱሩ ስለዝተጠልመ፤ እቲ ዓወት ናይ ቁንጣሮ ሃብትን ሽመትን ጸጋን ፤ እቲ ሓፋሽ ድማ ኣደራዕ ጸበባን እንክሔራን ኮይኑ ኣሎ።
ንሰማእታት በታ ዝበሃግዋ ኤርትራ ንደብሶም።


text:
ክለባት ኤርትራ ዝበኾራሉ ቻምፕዮንስ ሊግ ኣፍሪቃ 2018 ኣብ ለካቲት ክጅምር'ዩ
ምድብ ክለባት ቀዳማይ ናይ መጻረዪ ዙርያ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ክለባት ኣፍሪቃ (ቻይምፕዮንስ ሊግ ኣፍሪቃ) 2018 ንምፍላጥ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ኣብ ግብጺ ዕጫ ተጌሩ፡ እንተኾነ ግና ንኤርትራ ዝውክላ ክለባት ከምዘየለዋ እቲ ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ (ካፍ) ዘውጽኦ ዝርዝር የመልክት።
ስለምንታይ ክለባት ኤርትራ ክሳተፋ ከምዘይካኣላ ዝተዋህበ መግለጺ የለን፡ ቢቢሲ ንኣስመራ ብምድዋል ካብ ኮምሽን ስፓርት ኤርትራ ሓበሬታ ክረክብ ዝገበሮ ጻዕሪ ኣይሰለጠን።
ኤርትራን ሶማልያን ዝርከበአን ሸሞንተ ሃገራት ክለባት ከም ዘይሳትፋ ካብቲ ዝወጸ መግለጺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሞሮካዊት ክለብ ወይዳድ ካዛብላንካ ንግብጻዊት ክለብ ኣል ኣህሊ ብምስዓር ናይ 2017 ውድድር ቻይምፕዮንስ ሊግ ኣፍሪቃ ከም ዝተዓወተት ይዝከር።
ወይዳድ ካዛብላንካ ሒዊሱ፡ ሓሙሽተ ካብተን ኣብቲ ናይ ዝመጽእ ዓመት ውድድር ዝሳተፋ፡ ብቐጥታ ናብቲ ናይ ጉጅለ ደረጃ ከም ዝሓልፋ ካፍ ኣፍሊጡ'ሎ።
እተን ካልኦት ኣርባዕተ ዕዉታት ጋንታታት ድማ፡ ዋንጫ ኮንፈደረሽን ኣፍሪቃ (ካልኣይ ደረጃ ውድድር) ዝተዓወተት ኮንጎኣዊት (ዲ.ሪ.ኮ.) ክለብ ቲፒ ማዘምበ፡ ኣብ 2017 ካላኣይቲ ዝወጸት ግብጻዊት ክለብ ኣል ኣህሊ፡ እታ ናይ 2016 ዋንጫ ዝዓተረት ማመሎዲ ሳንዳውንስ (ደቡብ ኣፍሪቃ)ን ኣብ 2007 ነታ ዋንጫ ወሲዳ ዝነበረት ክለብ ኤቶይለ ዱ ሳሀል (ቱኒዝያ) እየን።
ንኢትዮጵያ ወኪላ ኣብቲ ውድድር እተሳተፍ ክለብ ቅዱስ ግዮርግስን ኣብ ፈላሚ ጸወታኣ ምስ ናይ ደቡብ ሱዳን ክለብ ኣል ሳላም ክትገጥም ምዃና ድሮ ተፈሊጡ'ሎ።
ንመጀመርታ እዋን፡ ዛምቢያ ዘናኮን ዘስኮ ዩናይትድን ዝበሃላ ክልተ ክለባት ኣብቲ ውድድር ከተሳትፍ እያ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፡ ካፍ ኣብዘወጽኦ መግለጺ፡ ውድድር ክለባት ኣፍሪቃ (ቻይምፕዮንስ ሊግ ኣፍሪቃ) 2018 ኣብ ካልኣይ ሰሙን ለካቲት ጀሚሩ፡ ናይ ክልተ እግሪ መዛዘሚ ጸወታ ኣብ ወርሒ ሕዳር ናይቲ ዓመት ክካየድ ምዃኑን ድሕሪኡ ግና ናይ ጊዜ ለውጥታት ክግበረሉ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ንኣብነት፡ ናይ 2019 ዋንጫ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ጥርን ላካቲትን ዝካየድ፡ ናብ ሰነ ወይ ሓምለ ከም ዝሰሓብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቀዳማይ ዙር:
ቅዱስ ግዮርጊስ (ኢትዮጵያ) - ኣልሰላም (ደቡብ ሱዳን)
ሲናፕስ (ማደጋስካር) - ካምፓላ ካፒታል ሲቲ ኦውቶሪቲ (ኡጋንዳ)
ዜናኮ (ዛምቢያ) - ጋምቢያ ኣርምድ ፎርስስ (ጋምቢያ)
ባንቱ ኤፍሲ (ሌሰቶ) - ምባባነ ስዋሎውስ (ስዋዚላንደ)
ስታደ ማሌን (ማሊ) - ዊልያምስቪል ኤሲ (ኣይቮሪኮስት)
ኣል ታሓዲ (ሊብያ) - ኣዱዋና ስታርስ (ጋና)
ኢንተንተ ሰቲፍ (ኣልጀሪያ) - ኦሎምፒክ ሪያል ባንጉይ (ሪፓፕሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ)
ሪያል ባማኮ (ማሊ) - ኤም ኤፍ ኤፍ ሲ (ናይጀሪያ)
ኤ ኤስ ኦቶሆ (ኮንጎ) - ሞውላውዲያ ኣልጀር (ኣልጀሪያ)
ኤ ኤስ ፋን (ኒጀር) - ሆሮያ (ጒኒ)
ጀነረሽን ፉት (ሰኔጋል) - ምስር ማካሳ (ግብጺ)
ያንግ ኣፍሪካንስ (ታንዛንያ) - ሴንት ሉዊስ (ሰይሸልስ)
ታውንሽፕ ሮለርስ (ቦትስዋና) - ኣል መሪኽ (ሱዳን)
ጎር ማህያ (ኬንያ) - ሊዮነስ ቨጀተሪያኖስ (ኢኳቶሪያል ጒኒ)
ኣሳክ ኮንኮርደ (ማውሪታንያ) - ኤስፐራንስ (ቱኒዝያ)
ፐላቶ ዩናይትድ (ናይጀርያ) - ኤዲን ስፖርት (ካመሩን)
ኤሲ ሊዮፓርድስ (ኮንጎ) - ኤኤስ ፓርት ሎመ (ቶጎ)
ሊስክር ኤፍሲ (ላይበሪያ) - ኣል ሂላል (ሱዳን)
ጀይ ከይ ዩ ኤስሲ (ዛንዚባር) - ዘስኮ ዩናይትድ (ዛምቢያ)
በኒን ሪፕረዘንታቲቭ - ኣሰክ ኣቢዣን (ኣይቮሪኮስት)
ንጋያ ክለብ (ኮሞሮስ ኣይላንድስ) - ዩዲ ሶንጎ (ሞዛምቢክ)
ዲ ኤች ኤል ሃዲዲ (ሞሮኮ) - በነፊካ (ጒኒ ቢሳው)
ኤ ኤስ ቪታ ክለብ (ዲ. ሪ. ኮንጎ) - ቢ ፎርዋርድ ዋንደረርስ (ማላዊ)
ፕሪሜሮ ኣጎስቶ (ኣንጎላ) - ኤፍ ሲ ፕላቲነም (ዚምባብወ)
ቢድቨስት ቨትስ (ደቡብ ኣፍሪቃ) - ፓምፕለማውስስ ኤስ ሲ (ማውሪሺየስ)
ሪዮን ስፓርትስ (ርዋንዳ) - ሊድያ ሉዲክ ቡሩንዲ ኣካዳሚክ (ቡሩንዲ)
እትን ብቐጥታ ናብቲ ዝቕጽል ደረጃ ዝሓለፋ ሓሙሽተ ክለባት እውን መጋጥምተን ኣዮኖት ክኾና ከም ዝኽላ ፈሊጠን ኣለዋ።


text:
ሪፓብሊካዊ ሕፁይ ፕሬዝዳንታዊ ተወዳዳራይ ሚት ራምኒ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ኣብዝካየድ ፕሬዝዳንታዊ ውድድር እንተድኣ ስዒሮም ብዓለምለኻዊ ደረጃ ብርቱዕ ፕሬዝዳንት ክኸውን እየ ኢሎም።እዚ መነሓንቶም ፕሬዝዳንት ኦባማ ድኹም ኢዮም ኣብ ዝበሉዎም ጉዳያት ወፃኢ ዝምልከት ትማሊ ሰኒ ኣብ ናይ ቨርጂኒያ ወታደራዊ ተቛም ኣብዘስምዕዎ መደረ እዩ።ወፍሪ ምርጫ ኦባማ ነቲ ነቐፌታ ብነቐፌታ መልሲ ሂቡሉ’ሎ።
ሚት ራምኒ ፕሬዝዳንት ዩናይትድ ስቴትስ እንተኾይኖም ናይታ ሃገር ፖሊሲ ወፃኢ ከመይ ከምዝሕዝዎ ንኣድመፅቲ መብርሂ ሂቦም ኣለው።ድኹም መሪሕነት ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ነይሮም ኣብዝበልዎም ጉዳያት ዓለም ብምንፅፃር ተዛሪቦም።
መብዛሕቲኡ መደርኦም ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዘተኮረ እዩ ነይሩ።ራምኒ ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ኣብ ሊብያ ዝቐተለ መጥቓዕቲ ሓዊሱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣብዝርከቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዲፕሎማሲያዊ ትካላት ዝተፈፀሙ መጥቓዕታት ሃንደበታዊ ኣይነበሩን ኢሎም።
ኣብ ሊብያ ንዝተቐተሉ ዜጋታትና ይኹን ኣብ ብርከት ዝበላ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኤምባስታትና ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት እቲ ጥፍኣት ናይቶም ፈፀምቲ ገበን ጥራሕ እዩ ምስበሉ ኣስዒቦ ‘’ታሪኽ ኣብ ምቅናዕ ናይ ኣሜሪካ ዓብዪ ሓይሊ ምጥቃም ናይ ፕሬዝዳንትና ሓላፍነት ከኸውን ኣለዎ።’’ ኢሎም።
ራምኒ ኣብ ጉዳይ ኒኩሌራዊ ፕሮግራም ኢራን ዝተፈጠረ ደውታን ዩናይትድ ስቴትስ ምስ እስራኤል ዘለዋ ርክብን ብዝምልከት እውን ንፕሬዝዳንት ኦባማ ነቒፎምዎም።ዩናይትድ ስቴትስ ካብ እስራኤል ንባዕላ ተርሕቕ ኣላ ክብሉ ብምስዓብ ተዛሪቦም።
ንናይ ራምኒ መደረ ካብ ዋይት ሃውስ ቕልጡ መልሲ እዩ ተዊቡዎ።
ብዓል ስልጣን ወፍሪ ምርጫ ኦባማ ቤን ላቦልት ናይ ዒራቕ ኵናት ሓልፍነት ብዝተመልኦ ንኸብቅዕ፡ንኣል-ቃይዳ ኣብ ምዕናውን ንሞት ኦሳማ ቢን ላዲንን ሓዊሱ ኣብ መሪሕነት ሃገራዊ ፀጥታ ኦባማ ንራምኒ ይመርሑዎም ከምዘልው ኣሃዛዊ መዕቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ከምዘረጋገፁ ሓቢሮም ኣለው።
ኣብ እዋን ዴሞክራሲያዊ ፕሬዝዳንት ቢል ክልንቴን ምንስቴር ወፃኢ ዝነበራ ማድሊን ኦልብራይት ብወገነን ንናይ ራምኒ ነጥብታት ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳያት ንግዲ ፍፁም ሓሶት ኢለንኦ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኢኮኖሚ ዓብላሊ ኣጀንዳ ኣብዝኾነሉ ወፍሪ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ናይ ሚት ራምኒ ናይ ወፃኢ ፖሊሲ መደረ ኣብ ህዝቢ ተቐባልነቶም ዘዕብየሎም እንተኾይኑ ንፁር ኣይኮነን ይብሉ ተንተንቲ።


text:
ካብ ዕለት 11 ሚያዝያ 2017 ጀሚሩ ስድራ ቤት ፕረዚደንት ኢሳያስ ካብ ዝተፈላለዩ ዜጋታት ብናይ ብቴሌፎን ጻውዒታት ምፍርራህን ሕልና ኪገብሩ ዝጽውዕ ምሕጽንታን ይካየደሎም ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም። እቲ ካብ ዕለት 11 ሚያዝያ ክሳብ 16 ሚያዝያ ብጻዕቂ ዝተኻየደ ናይ ቴሌፎን ጻውዒት፤ ናብ ናይ ወይዘሮ ሳባ ሃይለ ማለት በዓልቲ ቤቱ ንፕረዚደንት ከምኡውን ክልተ ደቁ ማለት ኣቶ ኣብረሃም ኢሳያስን ወይዘሪት ኤልሳ ኢሳያስን ዝተኻየደ ኢዩ።
እቲ ጻውዒት ‘ምስ ፕረዚደንት ኮንኩም ደም ሰብ ትሰትዩ ኣለኹም፤ ገንዘብ ህዝቢ ትሰርቁ ኣለኹም፥ ዝደለኹሞ ሰብ ተእስሩ ተፍትሑ ኣለኹም፥ ኣዴታት ደቀን ክስእና ከለዋ ከም ኣደ ናይ ኣደ ሕልና ዘይምርኣይኪ ጭካነኺ ዝገልጽ ኢዩ፡ ንነብስኹም ኣብ ምቾት እንዳነበርኩም ህይወት መንእሰያትን ህጻናትን ናብ ከርተት ክፍረድ እንታይ ይስመዓኩም፥ኣቶ ኣብረሃም ኣብ ለይታዊ ትልሂታትን ሳዕስዒታትን ንሰባት ምክልባት ተዘየቋሪጽካዮ ኢድካ ክትፍደ ኢኻ፤ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዘሎ ሕሳባትኩም ጽባሕ ንግሆ ናብ ህዝቢ ክምለስ ኢዩ፤ ዕጫኹም ከም ደቂ ቀዛፊ ኪኸውን ኢዩ፤ ምስ ኣቦኹም ንፍርዲ ክትቀርቡ ኢኹም’ ዝብል ምንባሩ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ጻውዒታት ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝተገበረ ኮይኑ፤ ካብ ውሽጢ ሃገር ብናይ ህዝባዊ ቴሌፎናት ጻውዒት ካብ ወጻኢ ሃገር ድማ ካብ ሃገራት ስዊድንን ጀርመንን ምንባሩ ተሓቢሩ። ድሕሪ እቲ ን5 መዓልታት ብዘይሙቁራጽ ዝተኻየደ ጻውዒታት፤ ኤሪተል ነተን ሰለስተ ቁጽርታት ብሎክ ብምግባር ከምዝዓጸወን ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ፤ ብርክት ዝበሉ እተን ቁጽርታት ሞባይል ይፈልጡ ኢዮም ዝተባህሉ ናይ ቀረባ ማሓዙትን ቀረብትን ስድራቤት ፕረዚደንት ኢሳያስ፤ ናብ ሓሙሻይ መደበር ፖሊስ ተወሲዶም መርመራ ከምዝተኻየደሎም ተፈሊጡ።
እቶም ብሓፈሻዊ ጥርጠራ ዝተታሕዙ 18 ሰባት መርመራ ምስተገበረሎም ብመጠንቐቕታ ካብ ቤት ማእሰርቲ 5ይ መደበር ፖሊስ ከምዝወጹ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ሰለስተ ሰባት ገና ኣብ ትሕቲ ማእሰርቲ ከምዘለዉን ከቢድ መርመራ ይካየደሎም ምህላዉን ገሊጾም።
ስድራቤት ፕረዚደንት ኣብ ኣስመራ ንድሕነቶም ተባሂሉ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዝጥቀሙሉ ብርክት ዝበለ ቪላታት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ተሓዚኡ ምህላዉ ዝገለጹ እቶም ምንጭታት፤ ጽለኣት ህዝቢ ኣብ ልዕሊ እቲ ስድራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳበረኸ ይመጽእ ምህላዉ ተሓቢሩ። እቶም ኣባላት ስድራ ካልኦት መእሰያትን ህጻናትን ከርተት ይብሉን ኣብ ኣብያተማእሰርቲን ይሳቐዩሉ ኣብ ዘለዉሉ እዋን ብዘርእይዎ ብደዐን ስሰዐን ካብ ህዝቢ ልዑል ጽልኣት ሓዲርዎም ምህላዎም ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ከም ኩሎም ናይ ኣፍሪቃ ምልካውያን ስርዓታት እምነቱ ናብ ጸቢብ ትሕተሃገራዊን ስድራቤታዊን ምትእኽኻብ የቕነዖ ምህላዉ ተሓቢሩ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፤ ብመሰረት እቶም ምንጭታት፤ እንተላይ ንነዊሕ እዋን ብዘይ ስራሕ ደስኪሎም ዝነበሩ ዝርከብዎም ብርክት ዝበሉ ናይ ፕረዚደንት ኢሳያስ ናይ ቀረባ ቤተሰብ ኣብ ምጽንጻን ከምኡውን ናይ ስለያን ጸጥታን ስረሓት ተዋፊሮም ምህላዎም ይፍለጥ።
ብዘይካ እዚ ፕረዚደንት ኢሳያስ ንወዱ ኣቶ ኣብረሃም ኢሳያስ ኣብቲ ብስም ስድራቤት ዝእከብ ዘሎ ዝበሃል ሚልዮናት ፋይናንሳዊ ምንቅስቓስ ብንጥፈት ከምዝዋሳእ ይገብሮ ምህላዉ፤ ምስ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ገንዘብ ስድራ ኣብ ምእካብን ክሳብ 20 ሚልዮን ዶላር ዝበጽህ ኣብ ቀጠር ዘሎ ሕሳባት ኣብ ምምሕዳርን ብቐረባ ይሰርሕ ምህላዉን ዝገለጹእቶም ምንጭታት፤ ኩሎም መለኽቲ ኣብ መወዳእታ መድረኽ ናይ ዕምሮምን ዕምሪ ስልጣኖምን ንኹሉ ሰብን ትካላት መንግስቲን ኣብ ምጥርጣር ስለዘእትዉ፤ ናብ ጸቢብነትን ትሕተ ሃገራዊነትን ከምዘምርሑ ታሪኽ ብምውካስ ዝገለጹ ምንጭታት ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ኣመት ምትእኽኻብ ስድራቤትን ምዝማት ሃብትን ናይዚ ኣዚዩ ጸቢብ ምትእምማን ዘጥፈአ ትሕተ ሃገራዊ ተርኢዮ ምስክር ኢዩ ኢሎም።


text:
ብኹሉ መዳያቱ ፍልጠት ዝዓጠቐ ዜጋ ንምፍራይ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት፣ ውጽኢቱ ኣብ ባይታ ይርአ ከምዘሎ ነጋድያን ፈስቲቫል ገሊጾም።
ብኹሉ መዳያቱ ፍልጠት ዝዓጠቐን መሃዝን ዜጋ ንምፍራይ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት፣ ድሙቕ ውጽኢቱ ኣብ ባይታ ጐሊሑ ይርአ ከምዘሎ፣ ኣብ ቀጽሪ ኤክስፖ ንዝተዳለወ ቍሸት ትምህርቲን ኣብኡ ቀሪቡ ዘሎ ትሕዝቶን ዝተዓዘቡ ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ዞባ ማእከል 2012 ገሊጾም።
ንሳቶም ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ ኣብ’ቲ ቍሸት ቀሪቡ ዘሎ ንዕቑር ዓቕሚ ተማሃሮና ዘንጸባርቕ ትሕዝቶ ዘሐብን ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ብቑዓት መንእሰያት ንምፍራይ ንዝካየድ ዘሎ ጻዕሪን ወፍሪን ንኢዶም።
መምህር ኣማኑኤል ገብረንጉስን መንእሰይ ሕድሪ ተኽለብርሃንን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ እቲ ትሕዝቶ ብሓፈሻ ምርምራውን ፈጠራውን ፍርያት ተማሃሮ ድማ ብፍላይ መሳጢን ንብሩህ መጻኢ ኤርትራ ዝእምትን ምዃኑ ብምሕባር፣ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንኽበጽሕ ምትሕብባርን ምትብባዕን ዝምልከቶም ኣካላት ከይፍለዮም ብምልባው፣ ሓደስቲ ወለዶታት ቅዱስ ቅንኢ ሓዲርዎም ኣሰሮም ክኽተሉ ጸዊዖም።
ኣቶ ሰለሙን ገብረሚካኤል ብግደኡ፣ ፈስቲቫል ንመንእሰያት ብሓፈሻ ንተማሃሮ ድማ ብፍላይ ዕቑር ዓቕምታቶም ንኸጒልሑን ክሳብ ዝለዓለ ደረጃ ንኸብጽሑን ዘለዎ ኣበርክቶ ልዑል ምዃኑ ብምግንዛብ፣ እቶም ተማሃሮ ኣብ መጻኢ’ውን ንሃገሮም ብቴክኖሎጂን ካልእ መዳያትን ንምምዕባል ኣበርክቶኦም ብተዓጻጻፊ ከምዘዕብዩ ዘጠራጥር ከምዘየለ ኣነጺሩ።
ሓላፊት ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ማእከል ወይዘሮ ሓሊማ መሓመድ ድማ፣ ኣብ ቍሸት ትምህርቲ ኣብ ዞባ ማእከል ዝርከባ ካብ ቅድመ-ትምህርቲ ክሳብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፣ ቤት-ትምህርቲ ቴክኒክ ኣስመራ፣ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ ማይ-ነፍሒን ካልኦት ናይ ሞያ ኣብያተ-ትምህርቲን ዝሓቘፈ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ቀንዲ ዕላማኡ ድማ ንመሃዝነት ተማሃሮ ምትብባዕን ገስጋስ ስርዓተ-ትምህርቲ ዞባ ንምልላይን ከምዝኾነ ገሊጻ።
******* ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
እቶም ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ ናብ ስደት ኣምሪሖም ኣብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ተዓቚቦም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብሰንኪ ሸለልትነት ሰራሕተኛታት UNHCRን ARRAን ብዙሕ ዕንቅፋት የጋጥሞም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ`ቲ ሃገር ሓቢሮም። እዞም ኣዴታትን ህጻናትን ዝበዙሑዎም ስደተኛታት ኣብ
እቶም ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ ናብ ስደት ኣምሪሖም ኣብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ተዓቚቦም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብሰንኪ ሸለልትነት ሰራሕተኛታት UNHCRን ARRAን ብዙሕ ዕንቅፋት የጋጥሞም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ`ቲ ሃገር ሓቢሮም።
እዞም ኣዴታትን ህጻናትን ዝበዙሑዎም ስደተኛታት ኣብ ሃገሮም ዝሰኣኑዎ ሕጋዊ መስርሕ ናይ ምጥርናፍ ስድራ-ቤታትን ዝተፈላለዩ ካልኦት ጉዳያትን ንምስላጥ ኣብ ኤምባሲታት ቆጸራ ሒዞም፡ እቲ ዘድልዮም ናይ ስደተኛ ናይ ድጋፍ ወረቓቕቲ ካብ ቤት ጽሕፈታት UNHCRን ቤት ጽሕፈት ጉዳይ ስደተኛታት (ARRAን) ብግቡእ ኣብ ሰዓቱ ንኸይረኽቡዎ እቶም ሰራሕተኛታት ዕንቅፋት ይኾኑዎም ስለዘለዉ፡ ናይ ኤምባሲ ቆጸራታት ይሓልፎምን ጉዳዮም ይተኣጓጎልን ምህላዉ እቶም ምንጭታት ይሕብሩ።
ኣደታት ደቀን ሒዘን ካብ ርሑቕ ሰፈራት ብለይቲ ገስጊሰን ኣብ’ቲ ቤት ጽሕፈታት ናይ’ዞም ዝተጠቕሱ ትካላት ብምብጻሕ ሪጋ ሰሪዐን ዋላ`ኳ ክጽበያ እንተዋዓላ፡ እቶም ሰራሕተኛታት ዘይግደሱን ዘይሓላፍነታውያንን ብሙዃኖም ብመንጽር እቲ ሪጋ ሒዙ ዝጽበዮም ኣዝዩ ብዙሕ ስደተኛ ተጊሆም ስለ ዘይሰርሑ፡ ከይሰለጠን ከምዝምለሳን ንጽባሒቱ ድማ ናብ’ቲ ቦታ ክምለሳ ከም ዝግደዳን፡ ብኸምዚ ኣገባብ ብዘይ ዋላ ሓንቲ ፍረ ንወርሒ መመላእታ ዝተመላለሳ ኣደታት ከምዘለዋ ይገልጻ” ክብሉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ የረድኡ።
ብምኽንያት እቲ UNHCRን ARRAን) ብሓባር ኮይኖም ዘካይዱዎ ዘለዉ ካብ ዝጅመር 2ተ ኣዋርሕ ዘሕለፈ ቆጸራ ስደተኛታት ማለት ምሕዳስ ዳታ Revalidation ኣብ`ቲ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈታት ዝተኸስተ ምዕልቕላቕ ስደተኛታት፡ ተጉላባነት ናይ’ቶም ሰራሕተኛታት ተሓዊስዎ መሊሱ ከምዝብኣሰን ዋላ ነታ መንበሪ ፍቓድ ንምሕዳስ ኮለል ከምዘብሉዎምን ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እቶም ኣብ መዓስከራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድማ ብተመሳሳሊ ናይ ኤምባሲታትን ምቱርጓም ዶኲመንታትን ኣገልግሎት ንምርካብ ናብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንኽመጹ በቶም ኣብ ደገ ዝቕመጡ ቤተ-ሰቦም ዝስደደሎም ናይ ቆጸራታትን ናይ ፕሮሰስን ወረቓቕቲ ኣብ ሳዓቱ ስለ ዘይበጽሖምን እንተበጽሐ ውን ኣብ’ቲ ቤት ጽሕፈታት ስለ ዝዕበጥ ናይ ኤምባሲ ቆጸራ ከምዝሓልፎምን ካልኣይ ግዜ ቆጸራ ንምሓዝ ከምዝሽገሩን ንጉዳይ ወረቐቶም ክሓቱ ናብ’ቲ ቤት ጽሕፈታት ምስዝኸዱ ድማ ግቡእ መልሲ ኣይረኽቡን ጥራይ ዘይኮነ ተዋሪዶምን ተጸሪፎምን ከምዝወጹ ይገልጹ።
ብዘይካ`ዚ ኤምባሲ ጀርመን ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ቪዛ ንኽህብ ብ UNHCR ዝዳሎ ፍሉይ ናይ ጉዕዞ ሰነድ (travel document) ስለ ዝሓትት፡ ስደተኛታት ነቲ ሰነድ ደልዮም ናብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ምስከዱ እታ ነዚ ናይ ሰነድ ጉዳይ ሒዛቶ ዘላ ኣሰፋሽ ዝተባህለት ሰራሕተኛ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘለዋ ውልቃዊ ጽልኢ መበገሲ ብምግባር፡ ብግቡእ ከምዘይተስተኣናግዶምን ውርደት ኣሰኪማ ከምትሰዶምን ህጻናት ዝሓዛ ኣዴታትን ኣረገውትን ሓዊስካ ብዙሓት ስደተኛታት ዓው ኢሎም ከምዘማሩሩዋ ተፈሊጡ ኣሎ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ቪዛ ዝሓረረን ኤርትራውያን ኣዴታት ከምዘለዋ እቶም ምንጭታት ይገልጹ።
እቶም ካብ’ቲ ቦታ ነዚ ሓበሬታ ዝሰደዱልና ምንጭታት “ሕጂ ውን እዚ ሽግራት’ዚ ኣብ ልዕሊ’ቲ ዝጣበቐሉ ዘይብሉ ኤርትራዊ ስደተኛ ብኸም’ዚ መልክዑ ይቕጽል ከምዘሎን፡ እናባኣሰ እንተኸይዱ ድማ፡ ኣብ ቀጻሊ ብድምጽን ስእልን ዝተሰነየ ጸብጻብ ከነቕርብ ኢና” ክብሉ ተመባጺዖም ኣለዉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንዘምለጡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ልዕሊ ምዕቋብ፣ ነቶም ከም ግብጺ ካብ ዝኣመስላ ሃገራት ናብ ኤርትራ ናይ ምጥራዝ ሓደጋ ዘጋጠሞም ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምቕባል ዘርኣዮ ሰናይ ተግባር ዘይካሓድ ኳ እንተኾነ፣ እቶም ስደተኛታት ግን ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሕ ምምሕዳራዊ ጸገማት ከምዘጋጥሞም ብተደጋጋሚ የማርሩ።


text:
ህዝባዊ ነብሰ-ፍተሻ (national soul-searching)
ብኣማኑኤል ሳህለ:November 5, 2017
ነዚ ጽሑፍዚ ከቕርብ ካብ ዝደረኸኒ ሓደ ምኽንያት እዚ ዚስዕብ እዩ፥ ኣብ ኤርትራ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ንህዝቢ ዘበራበረ ናይ ተቓውሞ ተግባራት ይንኣስ ይዕበ ተኻዪዱ እዩ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ከም እተኻየደ እውን ኩሉ ሰብ ዚፈልጦ ሓቂ እዩ። ኩሉ ንሃገሩ ዝሓስበላ ዜጋ እውን ኣብቲ ህዝብን ኣብቲ ሓድነቱን ትብዓቱን ናይ ዘይምንብርካኽ መንፈሱን ተስፋ ገይሩ እዩ። ቀሪብና ኢና፡ ኪሓልፍ እዩ፡ ሃገርና ናብቲ ንቡር ኩነታታ ክትምለስ እያ ወዘተ ዚብል ሰብ ድማ ውሑድ ኣይኮነን። ይኹንምበር፡ ጎድኒ ጎድኒ ናይዚ ድራኸዚ፡ ናይ ምጥርጣርን ምብትታንን ምክፍፋልን ምምቕቓልን ሓይልታት እውን ተቐልቂሎም እዮም። ካብ ምቕልቃል እውን ኣዕሪፎም ኣይፈልጡን።
ህዝባዊ ተቓውሞ ኪግንፍል ከሎ፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ጉዳይ ከም ሓደ ንኣዕኑድ መንግስታዊ ጭቆና ብብቕሩብ ዝቝርምምን ጸኒሑ ድማ ዘፍርስን ተበግሶ ጌርካ ምርኣይ፡ ብናይ ሃይማኖታውን ኣውራጃውን ሰልፋውን ዓይኒ ጌርካ ብምርኣይን ብምምዛንን ኣብ ናይ ጥርጠራን ባእስን ዘለፋን፡ ኣብ ናይ ፖለቲካዊ ቊርቊስን ረግረግ ምሽማም፡ ነቲ ቐጺለ ክብሎ ደልየ ዘሎኹ ናይ መግዛእታዊ ዘመናት ህያብ ዝኾነ ኣብ ገለ ክፋል ህዝብና ሰፊኑ ዘሎ ኣሉታዊ ባህርያት መሰረት ይኾኖ። ስለዚ ድማ ኩሉ ኤርትራዊ ነብሱ ክፍትሽ ዘድሊ ኾይኑ ይስመዓኒ።
ተቓውሞ፡ ካብ ዝኾነ ሸነኽ ይምጻእ፡ ዝኾነ ዓይነት ፖለቲካዊ ወይ ቁጠባዊ ወይ ባህላዊ ልብሲ ይልበስ፡ ዝኾነ ዓይነት ስልቲ ይጠቐም፡ ነቲ ስርዓት ዘርዕዶን ኣንፈቱ ዘጥፍኣሉን ዘዳኽሞን ፖለቲካውን ቁጠባውን ዓንድታቱን ኣውታራቱን ዝነቓንቖን ክሳዕ ዝኾነ፡ ህዝባዊ ተቐባልነት ኪረክብን ኪተባባዕን፡ ኣብ ህዝቢ ተኣማንነት ከም ዘተኣታቱ ብምግባር ጻዕሪ ኪካየደሉን ይግባእ። እቲ ዕላማ እንታይ ድዩ? ነቲ ህዝቢ ካብ ጭቆና ከም ዚናገፍ ምግባር ዶ ኣይኮነን? ድሕነት ሃገር ምውሓስ ዶ ኣይኮነን? ስለምንታይ ደኣ ገለ ተቓውሞ ኪብገስ ከሎ ብገለ ወገናት ዘይቅኑዕን ዘይዕላማኡን ትርጉም ዚወሃቦ ዘሎ? ኣብ ኩሉ ድዩ እቲ ናይ ምፍልላይ ባህርያት በጨቕ ዚብለና ዘሎ?
ሽሕኳ ንኸምዚ ዝበለ ኣሉታዊ ባህርያት ከም ሕላገት ባህርያት ኤርትራዊ ገይረ ክወስዶ እንተ ዘይተበገስኩ፡ ኣብ ገለ ክፋላት ህዝብና መመሊሱ ይረአ ስለ ዘሎ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ነብሱ ንምፍታሽ ወዓል ሕደር ዘየልዮ ስጉምቲ እዩ። ከምዚ ክብል ከሎኹ፡ ኣብቲ ህዝቢ እምነት ስለ ዘጒደልኩ ዘይኮነስ፡ ከምዚ ዝበለ ኣሉታውን ኣፍራስን ባህርያት ከይስዕርር ስለ ዝሰጋእኩ እየ። ንኸምዚ ዝበለ ባህርያት ድማ ብመገደይ ክትንትኖ ክፍትን እየ።
ኩሉ ገዛእን ጨቋንን ስርዓት፡ ባዕዳዊ ይኹን ዘቤታዊ፡ ደልዲሉን ሓዪሉን ጭቆናኡ ዘስፍን ብናይቲ ህዝቢ ውሽጣዊ (sub-conscious) ፍቓድ እዩ። ህዝቢ ብምሉእ ልቡን መንፈሱን ሕልናንኡን ዘይደልዮ ዓይነት ስርዓት ናብ ላዕሊ ኪድይብ ፈጺሙ ኣይክእልን። እቲ ውሽጣዊ ፍቓድ ደኣ ካበይ ዝመጸ እዩ? ኢልካ ኪጥየቕ ይከኣል። እዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ መግዛእታዊ ዘመናት ቀስ ብቐስ ኣብቲ ህዝቢ ዝለሓመን ህዝቢ ከይተፈለጦ ዝረዓሞን ኣሉታዊ ባህርያት ኪኸውን ይኽእል። ቀንዲ መበገሲኡ ርሑቕን እተሓላለኸን እኳ እንተ ኾነ፡ ተኸታታሊ ወረራን መግዛእትን ግን ገለ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታቱ እዩ።
ገለ ሰባት ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኢሰብኣዊ ምምሕዳር ንበይኑ፡ ነቲ ባህርያትን ውሽጣዊ ድሌታትን ህዝቢ ድማ ንበይኑ ገይሮም ኪወስዱዎ ይፍትኑ። ግን ክልቲኡ እተኣሳሰረን እተዛመደን እዩ። ሓደ ሰብ ርእሱ ኪሓምም ይኽእል እዩ፡ ግን ምኽንያት ናይቲ ሕማም ርእሲ፡ ኣቐዲሙ እተኸሰተ ናይ ኣካላት ምብልሻው ወይ ድኽመት ወይ ረኽሲ ኪኸውን ይኽእል። እቲ ሕማም ርእሲ፡ ሲምቶም ወይ ምልክት ደኣምበር ባዕሉ ሕማም ኣይኮነን። ነቲ ሕማም ርእሲ ወይ ናይ ርእሲ ቃንዛ ዘምጸኦስ፡ ባዕሉ እቲ ነቲ ሕማም ተሰኪሙ ዘሎ ኣካል እዩ። እቲ ኣካል ምስ ዚሓዊ፡ ሕማም ርእሲ ድማ ደው ይብል። ነቲ ሕማም ርእሲ ከተጥፍኦ ብማለት ኣፋውስ ምብዛሕ ግን፡ ፍረ ኣይህብን። እንተ ሃበ እውን፡ ንግዜኡ እምበር ዘላቒ ኪኸውን ኣይክእልን።
እቲ ንሃገር ዘመሓድር ስርዓት ወይ ጉጅለ፡ ዝኾነ ዓይነት ምሕደራዊ ኣገባብ ይሃሉዎ ብዘየገድስ፡ ባዕሉ ካብ ባዶ ተላዒሉ ዝመጸ ኣይኮነን። ብመሰረት ሕጊ ጠንቅን ሳዕቤንን (cause and effect) ዝኾነ ዓይነት ፍጻመ ወይ መስርሕ፡ መበገሲ ኣለዎ። ኣብ ታሪኽን ጀዮግራፍያዊ ኣቀማምጣን ባህልን ህዝብና ኣቲና ምስ እንምርምርን እንዕዘብን፡ ናይ ወራር ጠንቅታትን፡ ምስቲ ወራሪ ዚመጽእ ናይ ባህሊ ምዝራግን፡ ብኡ ዚፍጠር ሓድሽ ፖለቲካዊ ስርዓትን፡ ምዝንባል ባህላዊ ምሕደራን፡ ኣብቲ ህዝቢ ናይ ኣመለኻኽታን ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ለውጢ ከምጽእ ክኢሉ እዩ። ኣወንታዊ ወገኑ ተቓውሞ ምርኣይ ኪኸውን ከሎ፡ ኣሉታዊ ሸነኹ ድማ ነንሓድሕድካ ተኻሓሒድካን ተማቓቒልካን ግን ከኣ ምስቲ ገዛኢ ተሰማሚዕካን ተምበርኪኽካን ምንባር እዩ።
ክውረርን ብወራሪ ኪመቓቐልን ክከፋፈልን መዋእሉ ዘሕለፈ ህዝቢ፡ ዘይሩ ዘይሩ ኣሉታዊ ናይ ምክፍፋልን ናይ ሓድሕዳዊ ምጥርጣርን ባህርያት ኪፈጥር ልሙድ እዩ። ወራሪ ዚጸልኦ ወይ ዘፍርሆ ነገር እንተሎ፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ስኒትን ምትሕብባርን ምርኣይ እዩ። እቲ ንሕብረት ከም ሓደጋ፡ ንስምምዕ ከኣ ከም መዓት ገይሩ ዚርኢ ወራሪ፡ ገና ነታ ሃገር ከይወረራ ከሎ እዩ ኣብቲ ህዝቢ ምክፍፋልን ምብትታንን ኪዘርእ ዚፍትን። ብሃይማኖት፡ ብኣውራጃ፡ ብዓሌት፡ ብታሪኽ፡ ብባህሊ ወዘተ ኪፈላሊ ይፍትን። ምምሕዳራውን ቁጠባውን ስልታውን ኣጽዋራውን ልዕልና ስለ ዘለዎ ድማ ይዕወት። ሽዑ፡ ሓው ኣብ ልዕሊ ሓው ይለዓል። ኣብ ስድራቤት ከይተረፈ ምጥርጣራት ሰሊኹ ይኣቱ፡ ኣብ ኩሉ ህይወታዊ ንጥፈታት ድማ ዘይምትእምማን ይሰፍን። እዚ ድማ ነቲ ወራር ምቹእ ሃዋህው ይፈጥረሉ። እቲ ወራሪ ነዚ ስልትዚ ወይ ጥበብዚ ቀጻሊ እዩ ዚጥቀመሉ፡ ከመይሲ ኣብቲ ህዝቢ ሕብረትን ምትሕብባርን ምስ ዚፍጠር፡ ነዊሕ ከም ዘይቅመጥ ስለ ዚፈልጥ።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ እተባህለ፡ ንኹሉ ነገር መንቀሊ ወይ ጠንቂ ኣለዎ። ኣሉታዊ ይኹን ወይ ኣወንታዊ፡ ናይቲ ጠንቂ ሳዕቤን ኪህሉ ግድን እዩ። ኣብ ሃገርና ወረርቲ በብተራ ኪመጹና ዝኸኣሉ ምኽንያት ብዙሕ ኪኸውን ይኽእል፡ ግን ቀንዲ ምኽንያት፡ እቲ ጀዮግራፍያውን ስትራተጅያውን ኣቃውማ ሃገርና እዩ ኪብሃል ይከኣል። በዚ መሰረትዚ፡ ግሪኻውያንን ህንድን ከም ነጋዶ ኣብ ገማግም ባሕርና፥ ዓረብን ቱርክን ጣልያንን ከም ወረርቲ፥ እንግሊዝ ከም ሓውሲ ወረርቲ፥ ሃጸያዊትን ደርጋዊትን ኢትዮጵያ ከም ጎረቤታዊት ወራሪት፡ ድሕሪኡ ድማ ናይ ሓው ወይ ዘቤታዊ ወረራ ብህግደፋውያን መጺኡ። ናይዞም ኩሎም እተጠቕሱ ሓባራዊ ረቛሕን ሓደ ዘምስሎምን ስልቲ እንተሎ፡ ኣብቲ ህዝቢ ዝርግርግን ሕንፍሽፍሽን ዘይምስምማዕን ዘይምሕባርን ምፍጣር እዩ። ኣብዚ ግን፥ ገለ ሰብ ከመይ ደኣዩ ዘቤታዊ ወረራ ዚብሃል ዘሎ ብምባል ኪግረም ይኽእል ይኸውን። ኣብ ዓለም፡ ካልእ ፍልልያት ገዲፍካ፡ ክልተ ዓይነት ወረርቲ ኣለዉ ኪብሃል ይከኣል፥ ባዕዳውያንን ዘቤታውያንን።
መጀመርያ ግን፡ ወራሪ ኪብሃል ከሎ እንታይ ማለት ምዃኑ ክንግንዘብ ይግባእ። ወራሪ፡ ነቲ ዝወረሮ ህዝቢ ከም ማዕረኡ ገይሩ ኣይወስዶን። ሰብኣዊ መሰሉ የሕድጎ። ባህሉ የዕንወሉ፡ ከም ካልኣይ ዜጋ ይርእዮ። ኣይሓልየሉን። ኪመሃርን ኪስልጥንን ኣይደልዮን። ወላውን ትምህርቲ እንተ ከፈተሉ፡ ንኸገልግሎን ነቲ ኣጀንዳኡ ኸዐውትን ጥራይ እዩ ዚደሊ። ጣልያን ክሳዕ ራብዓይ ክፍሊ ትምህርቲ ከፍቅዱልና ኸለዉ፡ ብቑዓት ቢያንቶነን ተለኣኣኽትን ሓሰውትን ንኽንከውን እዩ። በቲ ዝሃቡና ስራሕን ደሞዝን ተዓሺና ድማ ንሓውና ንንዕቕን ነጥቅዕን ኔርና። ኢትዮጵያ ነቲ ባህልና ዘዕነዉዎ መታን ብቑዓትን እሙናትን ኢትዮጵያውያን ንኽንከውን እዩ። እንግሊዝ ድማ፡ ከም ፓርቲታት ኣምሲሉ ኣብ መንጎና ሕንፍሽፍሽን ዝርግርግን ኣእትዩልናን ዘሪፉናን ከይዱ።
ወራሪ ዚብል ቃል ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ካብ ኮነ፡ ሓው ኣይብል ዘመድ ኣይብል። ህግደፋውያን፡ ኤርትራውያን ይኹኑ እምበር፡ ነቲ ናይ ወራሪ ባህርያት ብልክዕ ስለ ዚኽተሉዎ፡ ወረርቲ እዮም። መሰል ሰብ እንተ ደኣ ገፊፎም፡ ባህሊ እንተ ደኣ ኣዕኒዮም፡ ሃብቲ ሃገር እንተ ደኣ ዘሪፎም፡ መዓስከራት ዚመስል ኣብያተትምህርቲ እንተ ደኣ ዚኽፍቱ ኾይኖም፡ ህዝቢ ገዲፉዎም ናብ ጎረቤትን ባዕዳውን ሃገራት ዚውሕዝ እንተ ደኣ ኾይኑ፡ ስምረትን ስኒትን ዚብል ኣምራት ዝጸልኡ እንተ ደኣ ኾይኖም— ካብ ወራሪ ዚፈልዮም ደኣ እንታይ እዩ? ባሕሪ ሰጊሮም ወይ ዶብ ጥሒሶም ስለ ዘይመጹ ድዩ? ናይ ወራሪ ባህርያት ካብ ኣርኣዩ፡ ብባሕሪ ይምጽኡ ወይ ብኣየር ይምጽኡ፡ ወረርቲ እዮም!!
ህግደፋውያን ከመይ ኢሎም ኪወሩና ማለት ኣብ ልዕሌና ናይ ወረርቲ ባህርያት ከስፍኑ ኽኢሎም? ስለምንታይከ ነቲ ህዝቢ የጽንቱዎን ነታ ሃገር ድማ የብርሱዋን ኣለዉ? ንሳቶም ድዮም ጸገም ወላስ ንሕና ኢና መበገስቲ ጸገም? ከይተዓደሙ ድዮም መጺኦም ወይስ ብገለ ናይ ባህርያትናን ኣእምሮኣዊ ኣቃውማናን ጸገማት ኢና ባዕልና ዓዲምናዮም? በዓልቲ ቤቱ ንፕረሲደንት ሩዝቨልት ከምዚ ኢላ ይብሃል፥ ውርደት ባዕላ ኣይትመጽእን፡ ባዕልኻ ኢኻ እትዕድማ። ከምኡውን ገለ ስነ-ኣእምሮኣውያን ከምዚ ይብሉ፥ ዝኾነ ኣብ ዓለም ዚጓነፈካ ጸገም፡ ብምሉኡ እኳ እንተ ዘይኮነ፡ ብገለ ሸነኻቱስ ባዕልኻ ኢኻ እትዕድሞ። ኣብ ነዊሕ ግዜ ብታሪኽን ብባህልን ዘጥረኻዮ ብተኸታታሊ ወራራት እተበከለ ሕቡእን ኣሉታውን ባህርያት፡ ነቲ ናይ ተቓውሞን እምቢ በሃልን መንፈስካ ንኸልምሶ ወይ ንኸዳኽሞ ተኽእሎ ኣለዎ። ዝለመሰን ዝተዳኸመን መንፈስ ድማ ውዒሉ ሓዲሩስ ንገፋዒኡ ዚዕድም ድራኸ ይፈጥር እዩ።
ኣቦታትና ብናይ ጣልያን ግፍዒ ሞኽ ምስ በሉ፡ ገለ ለባማት ከምዚ ዚስዕብ እህህታ ኣተንቢሆም ይብሃል፥ መልሓስና እምበር ሕልናናስ ሞይቱ እዩ መንፈስካ ወይ ሕልናኻ ምስ ሞተ፡ ንነዊሕ ግዜ ከይሞተ ዚቕጽል መልሓስ ጥራይ እዩ። ግን ከኣ መልሓስ እውን ንምጥርናፍ ህዝቢ፡ ንምትብባዕ ህዝቢ፡ ንምእካብ ህዝቢ የገልግል እዩ። ኣብ ጸርፍን ክትዕን ዘለፋን ኪውዕል ከሎ ግን፡ ዕምሪ ወራሪ ንኸንውሕ እንተ ዘይኮይኑ ምንም ውጽኢት ኣይህብን።


text:
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ናይቲ ብ16 ጥቅምቲ 2017 ከም ዝተሰወአ መርድኡ ዝተነግረ ሓርበኛ ኪሮስ ወልደኣብ ብ19 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተፈጺሙ። ኣብዚ ብዕሙር ሃይማኖታውን ባህላውን ኣገባብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ቀብሪ በዓልቲ ቤቱን ደቁን፡ ናይ ቀረባ ኣዝማዱን ናይ ቃልሲ ብጾቱን፡ ኣባላት ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ፡ ናይ ስራሕ መሓዙቱን ከምኡ እውን ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ተሳቲፎም። ሓጺር ታሪኽ ታጋዳላይ ኪሮስ ወልደኣብ እዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣቶ ኪሮስ ወልደኣብ ፍሰሃየ ብ1960 ካብ ኣቦኡ ኣቶ ወልደኣብ ፍሰሃየን ኣዲኡ ወ/ሮ ኣዛሚት ሃይለን ኣብ ኤርትራ ኣውራጃ ሰራየ ፍሉይ ስሙ ዓዲ ጉልቲ ኣብ ዝበሃል ዓዲ እዩ ተወሊዱ። ከም ኩሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ከኣ ኣብ ንኡስ ዕድሜኡ ብ 1974 ሃገራዊ ግቡኡ ንክፍጽም ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ፡ ግቡእ መባእታዊ ትምህርቲ (ታዕሊም) ምስ ወሰደ ከኣ፡ ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ መዳያት ቃልሲ ብፍላይ ከኣ ኣብ ወተሃደራውን ጸጥታውን መዳያት ምእንቲ ናጽነት ኤርትራን ሓርነታዊ መሰል ህዝባን ሓርበኛዊ ግቡኡ ፈጺሙ።
ድሕሪ ናጽነት ኣብ ስደት ከኣ ካብ ቃልሲ ከይተፈልየ፡ ቅድም ኣብ ሱዕዲ ዓረብያ ደሓር ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ንጡፍን ውፉይን ኣባል፡ ተሓኤ ሰውራዊ ባይት፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ኮይኑ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ኣብ ህዝቡን ሃገሩን ዘነበሮ ፍቕሪ፡ ተወፋይነትን ሓልዮትን ኣመስኪሩ።
ኪሮስ ኣብ ዝተሰለፎ መዳይ ኣብ ዝኣምነሉ ጽኑዕ፡ ክብሎ ዝደሊ ካብ ምባል ድሕር ዘይብል፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘጋጥም ጸገማት ዘቐንዝዎን ዝተጸገሙ ካብ ምሕጋዝ ድሕር ዘይብልን ምንባሩ ናይ ቀረባ ብጾቱ ይምስክሩሉ።
ኪሮስ ኣብ መዳይ ስረሓት ቅድም ኣብ ሱዕድያ ይኹን ደሓር ኣብ ኢትዮጵያ፡ ነብሱ ንምኽኣልን ቤተሰቡ ንምሕብሓብን ብዝገበሮ ጻዕሪ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዕዉት ምንባሩ ኣረጋጊጹ እዩ።
ኣቶ ኪሮስ ወልደኣብ ካብ በዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ኤልሳ በርሀ ዘፍረዮም ኣቦ ክልተ ቆልዑ እዩ። ደቂ-ደቁ ክርኢ እውን በቒዑ። ኪሮስ ዋላ’ኳ ኩነታት ኣገዲድዎ ዝተወሰን ግዜ ክፍለዮም እንተተገደደ ኣዝዩን ሓላይን ፈታውን ስድርኡን ቤተ-ሰቡን እዩ ነይሩ።
ኪሮስ ካብ ዝተወሰነ ግዜ ጀሚሩ ስለ ዝተጸልኦ ናይ ሕክምና ምክትታል ክገብር ምስ ጸነሓ፡ ብ16 ጥቅምቲ 2017 ብዘጋጠሞ ሃንደበታዊ ኩነታት ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ። እነሆ ከኣ ሎሚ 19 ጥቅምቲ 2017 ቤተሰቡ፡ ኣባላት ዝተፈላለያ ውድባት ናይ ቃልሲ ብጾቱን ፈተውቱን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤተክርስትያ ቅዱስ ሚካኤል ላፍቶ ሓመድ ኣዳም ለቢሱ።
ክፋል ካብ ቀባሮ
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያን ጨንፈር ኣዲስ ኣበባን ኣብዚ ወሳኒ ናይ ቃልሲ መድረኽ ብመስዋእቲ ወኪል ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያት ሰዲህኤ ኮይኑ ክቃለስ ዝጸንሐ፡ ኪሮስ ወልደኣብ ዝተሰምዖም መሪር ሓዘን ብምግላጽ፡ ንስዉእ ዘለዎም ክብሪ ቃልሶም ብጽንዓት ብምቕጻል ከረጋግጽዎ ምዃኖም ይገልጹ። ኣባላት ዝተፈላለያ ተቓወምቲ ውድባት እውን ብመስዋእቲ ኪሮስ ዝተሰመዖም መሪር ሓዘን ብዝተፈላለዩ ኣጋባባት መሪር ሓዘኖም ገሊጾም።


text:
በዚ ሓድሽ ዝወጸ ሕጊ መሰረት እቲ ንድምጺ ኣሜሪካ ዘመሓድር ዝነበረ ቢቢጂ ብዝብል ናይ እንግሊዝኛ ምሕጻረ-ቃል ዝፍለጥ ቦርድ ምምሕዳር ፈነወ፡ ብሓደ ትሕት ዝበለ ኣማኻሪ ቦርድ ክትካእ`ዩ።
እቲ ብባይቶ ኣሜሪካ ዝሓለፈን ኣብ ቀረባ ብፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብፊርማ ክጸድቕ ትጽቢት ዝግበረሉ ዘሎን ሓዲሽ ሕጊ፡ ኩለን ትካላት ዓለም-ለኻዊ ፈነወታት ኣብ ትሕቲ ሓደ ሓያል ዋና ሓላፊ ከምዝጥርነፋ ዝገብር`ዩ።
ድሕሪ ሎሚ ዝሽየሙ ዋና ሓለፍቲ ድምጺ ኣመሪካ ድማ፡ በቲ ቦርድ ምዃኑ ተሪፉ ብፕረዚደንት ኣሜሪካ ብቐጥታ ዝምዘዝን ብሰነት ማለት ብባይቶ መወሰኒ ሕጊ ዝጸድቐሉን ክኸውን`ዩ።
ነቐፍቲ`ዚ ሓዲሽ ሕጊ ብወገኖም፡ ቢቢጂ ንናጽነት ሞያ ጋዜጠኝነት ኣብ መንጎ ከም መንደቕ ኮይኑ ዘገልግል ዝነበረ`ዩ- ስለዚ ንዕኡ ምልጋሱ ንዘይሻራነት መራኸቢ ብዙሓን ክጎድኦ ይኽእል`ዩ ይብሉ።
ዋና ደጋፊ `ዚ ሓዲሽ ሕጊ -ሪፓብሊካን ኢድ-ሮይስ፡ ኣብ ቢቢጂ ዝግበር ዘሎ ለውጢ፡ ጽቡቕ `ዩ ደንጉዩ `ኳ ይብል።
ብፕረዚደንት ኦባማ ተመዚዙ ዝነበረ ኣባል ቦርድ ምምሕዳር-ቢቢጂ-ዝኾነ ሚካኤል ከምፕነር ግን፡ እዚ ሓዲሽ ሕጊ ጌጋ `ዩ ይብል።
“ዝኾነ ፕረዚደንት፡ ዲሞክራት ይኹን ሪፓብሊካን፡ ኣብ ስራሓት`ዚ ኣገዳሲ መራኸቢ ብዙሃን ኣሜሪካ፡ ክፉት ስልጣን ክህልዎ ይብሉን። ናጽነት`ቲ ሚዲያ`ዩ ኣብ ዙርያ ዓለም ተኣምንን ኣድማዕን ዝገብረና፡ ካብኡ ዝተረፈ ግን ተኣማንነት ዝጎደሎ ፕሮፓጋንዳ`ዩ ዝኸውን።”
ገለ ጸብጻባት ሚዲያ`ውን፡ እቲ ሓዲሽ ኣወዳድባ፡ ቪኦኤ ዝርከቦ ኣህጉራዊ ትካላት ፈነወ መንግስቲ፡ ነቲ ዝመጽእ ዘሎ ምሩጽ- ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ መሳርሒ ክኾና`የን ይብሉ።
ሕጂ ኣብ ቢቢጂ ዋና ሓላፊ ዘሎ ጆን ላንሲንግ ግን፡ ናጽነት ድምጺ ኣሜሪካን ካልኦትን ሕጂ`ውን ክሕሎ`ዩ ይብል። ናጽነት ድምጺ ኣመሪካ፡ ብቻርተር ድምጺ ኣሜሪካ ዝተሓለወ ምዃኑ `ውን የዘኻኽር- “እቲ ዜና ድምጺ ኣሜሪካ- ትኽክለኛ፡ ሚዛናውን ኣጠቓላሊን “ ዝብል መመርሒ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
- Details
- Category: ስብከታት
-
ገለ ገለ ቤተእምነት ንመንፈስ ቅዱስ ኣብ ዕዮ ኣምላክኽ ዘሎ ተቀሳቃሲ ሓይሊ ጥራይ እዩ እምበር ኣምላኽ ኣይኮነን ይብላ። ብመሰረት እቲ ኣብ ህይወት ሰብ ዝላዓለ ስልጣን ዘለዎ ቃል እግዚኣብሄር እንተሪኢናዮ ግና ንመንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ እዩ ዝብሎ። ንሓደ ነገር ኣምላኽ እዩ ክንብሎ እንተኮይንና እቲ ንኣምላኽ: ኣምላኽ ዘብሎ መለክዕ ከማልእ ኣለዎ።
እንታይ እዩ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽ ዘብሎ?
- ብሓደ እዋን ኣብ ኩሉ ቦታ ክርከብ ምኽኣሉ
- ኩሉ ክፈልጥ ምኽኣሉ ብዘይ ኣምላኽ ኩሉ ዝፈልጥ የለን
- ኩሉ ዝክእል ምዃኑ፡ ካብ እግዚኣብሄር ወጻኢ ኩሉ ዝክእል ዋላ ሓደ የሎን
- መጀመርታን መወዳእታን ዘይብሉ ዘልኣለማዊ ምዃኑ። ገለ ገለ ፍጥራት ዘልኣለማዉያን እንተኮኑ ግን መጀመረታ ኣሎዎም ኣብነት፡ ከም በዓል ሰብ፡ መልኣኽቲ። እግዚኣብሄር ግና ኣብ መጀመርታ ዘይብሉ መጀመርታ ዝነበረ ዘሎን ዝነብርን ድማ እዩ
- ፈጣሪ ምዃኑ፡ እዚ ማለት ንነገራት ካብ ዘይ ምህላው ናብ ምህላው ከምጽእ ምኽኣሉ።
እሞ መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ክንብሎ እንተ ኾይንና ነዚ ኣብ ላዕል ዝጠቀስናዮ ከማልእ ኣለዎ።
ሀ. ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ኩሉ ቦታ ክርከብ ምኽኣሉ መዝ 139፡ 7-12
ለ. ኩሉ ክፈልጥ ምኽኣሉ ኣብ 1ቆሮ 2፡10-11
ሐ. ኩሉ ዝክእል ምኳኑ ኣብ ሉቃ 1፡35
መ. ዘልኣለማዊ ኣምላኽ ምኻኑ ኣብ እብ 9፡14
ሰ. ፈጣሪ ምኳኑ ኣብ እዮ 33፡4 መዝ 104፡30 እዮ 27፡3 ዘፍ 2፡7
ብዓብኡ ድማ እቲ ሰማይን ምድሪን ከሓልፍ ዘይሓልፍ ቃል ኣምላኽ፥ ኣምላኽ ኢልዎ ኣሎ ግብ 5፡3-9 ንመንፈስ ቅዱስ ክትሕሱ ይብሎ። ንኣምላኽ እበር ንሰብ ኣይሓሰካን ይብሎ።
ኣብ ካልእ ቦታ ድማ እግዚኣብሄር ይብሎ ኢሳ 6፡9-10.
ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ድማ መንፈስ ቅዱስ ይብሎ ግብ 28፡25.።ስለዚ መንፈስ ቅዱስ እግዚኣብሄር ኣምላኽ እዩ።
መንፈስ ቅዱስ ስብእና ዘለዎ ኣምላኽ እዩ
ንሓደ ነገር ስብእና ኣለዎ ክንብሎ እንተ ኮይንና ብዉሑዱ ሰለስተ ነገራት ከማልእ ኣለዎ ንሱ ድማ ፍቃድ፡ ስሚዒት፡ ፍልጠት እዮም።
መንፈስ ቅዱስ ፍልጠት ኣለዎ
እዚ ዘማልእ ድማ ስብእና ዘለዎ ጥራይ እዩ። እምበር ሓይሊ ወይ ድማ ሓዉ ነዚ ከማልእ ኣይክእልን እዩ፣ መንፈስ ቅዱስ ፍልጠት ዘለዎ ኣምላኽ እዩ። ኢሳ 40፡12-15-22-26 “ንመንፈስ እግዚኣብሄር ዝመረመረ መኻሪኡ ኮዩኑ ዝመሃሮኸ መን እዩ? ምስ መን ተማኸረ ኣእምሮ ዝሃቦ እቲ ቅኑዕ መንገዲ ዝመሃሮ፡ ፍልጠት ዘፍለጦ መንገዲ ምስትዉዓል ዘርኣዮኸ መን እዩ? ክመዓራረዮስ ምስ መን ከተማዓራርዩኒ ኢኹም ይብል እቲ ቅዱስ። ንሱ እዩ ኣብ ልዕሊ እታ ካባብ ምድሪ ዝነብር። ካብ ዕብየት ምልኩ ካብ ብርታዔ ሓይሉ እተላዕለ ሓደ እኳ ኣይተርፍን እዩ።” ክሳዕ ክንድዚ ዕብየት ስለ ዘለዎ ማዓሙቁ ኣምላኽ ከይተረፈ ይፈልጥ 1ቆሮ 2፡10-11 “እቲ መንፈስ መዓሙቑ ኣምላኽ ከይተረፈ ይምርምር። ከምኡዉን መንፈስ ኣምላኽ እንተ ዘይኰይኑስ ነቲ ኣብ ኣምላኽ ዘሎ ሓደ እኳ ዝፈለጦ የልቦን።” ንኣና ድማ ኣምላኽ ብመንፈሱ ገይሩ ገለጸልና። ሮሜ 8፡27 “እቲ ልብ ዝምርምር ንሱ ምእንቲ እቶም ቅዱሳን ከም ፍቃድ ኣምላኽ ገይሩ ይልምን እዩ፣ እሞ ነቲ ሓሳብ መንፈስ የፈልጦ እዩ።” መንፈስ ቅዱስ ስብእና ስለ ዘለዎ እዩ ፍልጠት ዘለዎ።
መንፈስ ቅዱስ ፍቃድ ኣለዎ
ንሓደ ነገር ብፍቃዱ ወሲኑ ይገብሮ እዩ፣ እዚ ዝገብረሉ ድማ ስብእና ስለ ዘለዎ እዩ። 1ቀሮ 12፡11 “እዚ ኹሉ ንሱ እቲ ሓደ መንፈስ ከም ዝደለዮ ገይሩ ንነብሲ ወከፍ ገግዲኡ እናመቀለ እዩ ዝገብሮ።”
ብፍቃዱ ዕይኡ ክፍጸም ይፈቅድ ግብ 16፡6-7
ብፍቃዱ ድማ እቲ ዕዮ ከይፍጸም ይክልክል ግብ 16፡10 ስለዚ እዩ ዳዊት “…ምግባር ፍቃድካ ምሃረኒ” ዝቦሎ መዝ 143፡10 ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሪሖም ክብለና ከሎ ብፍቓዶም ዘይኮነስ ብፍቓዱ ተመሪሑ እዩ ዝብለና ዘሎ ኢሳ63፡14 ፥መንፈስ ቅዱስ ፍቃድ ስለ ዘለዎ እዩ ስብእና ኣለዎ።
መንፈስ ቅዱስ ስሚዒት ኣለዎ።
ኤፌ 4፡30 “ነቲ ብመዓልት ምድሓንኩም ዝተሓተምኩምሉ መንፈስ ቅዱስ ኣይተጉሁይዎ።” ኢሳ 63፡10 ንሳቶም ግና ዓለዉ ንቅዱስ መንፈሱ ኣጉሃዩ። ሮሜ 15-30 “…. ብፍቅሪ መንፈስ መንፈስ ኣምላኽ ስምዒት” ሰለ ዘለዎ የፍቅር ይጉህን እዩ።
ስለዚ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ስራሕ ዘሎ ተቀሳቃሲ ሓይል ዘይኮነስ ስብእና ዘለዎ ኣምላኽ እዩ።
መንፈስ ቅዱስ ሓደ ስብእና ዘለዎ ጥራይ ክገብሮ ዝክእል ክገብር ይኽእል
ሀ ንኣብነት ይዛረብ ግብ 8;29
“መንፈስ ድማ ንፊሊጶስ ሕለፍ ኣሞ ናብቲ ሰረገላ ቅረብ በሎ” ግብ8፡29
“መንፈስ ሰለስተ ሰብኣይ ይደልዩኻ ኣለዉ ከይተጣራጠርካ ምስኣቶም ኪድ በሎ” ግብ10፡19-20
“መንፈስ ቅዱስ ባርናባስን ሳዉልን ነቲ ዝጸዋዕኩዎም ዕዮ ፍለዩለይ በሎም” ግብ 13፡2 ራይ 2፡7-11-29 ራይ 3-6-13-22 “እቲ መንፈስ ንማሕበራት ዝበለን ዘሎ ይስማዕ።”
ለ. መንፈስ ቅዱስ ናይ ቃሉ ሓሳባት ንህዝቡ ይገልጽ
ቅዱሳት ሰባት ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሖም ካብ ኣምላኽ እተዛረብዎ እንበር ከቶ ብፍቃድ ሰብ ኣይመጸእን 1ጴጥ 1፡21
ሐ. መንፈስ ቅዱስ ንህዝቡ ይምህር
“እቲ ኣቦይ ብስመይ ዝሰዶ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ ንሱ ኹሉ ክምህረኩም እዩ። ዝነገርኩኹም ዘበለ ከዘክረኩም እዩ።” የዉ 14፡26
መ. መንፈስ ቅዱስ ይምስክር እዩ
“ዉሉድ ኣምላኽ ምኻና ኸኣ እቲ መንፈስ እዩ ባዕሉ ምስ መንፈስና ኮዩኑ ዝምስክረልና” ሮሜ 8፡15-16
የዉ 15፡26 “ካብ ኣቦ ዝመጽእ መንፈስ ሓቂ ምስ መጽኣ ግና ንሱ ክምስክረለይ እዩ።”
ሰ. መንፈስ ቅዱስ የጸናንዕ
“ንሱ ድማ ምሳካትኩም ንዘልኣለም ዝነብር ካልእ መጸናንዒ ክሰደልኩም እዩ። እቲ ኣቦይ ብስመይ ዝሰዶ መጸናንዒ” የዉ16፡16-26
ረ. መንፈስ ቅዱስ ንህዝቡ ይመርሕ
ሮሜ 8፡14 ስለዚ እቶም ብመንፈስ ኣምላኽ ዝምርሑ ዘበሉ ንሳቶም ዉልድ ኣምላኽ እዮም። ኣመንቲ ብፍቃድ ኣምላኽ ክመላለሱ መንፈስ ቅዱስ ይመርሕ እዩ።
መንፈስ ቅዱስ ስብእና ዘለዎ ኣምላኽ ስለ ዝኮነ በዞም ዝስዕቡ ይጉህ
ሀ. ግብ 5፡3 ክንሕስዎ ኮሎና
ለ. ብዘይ ምእዛዝና 1ሳሙ 15፡1-11 ጥቅሲ 3 “እግዚኣብሄር ኣይትንሓፎም” ኢልዎ ጥቅሲ 9 ሳኦል ነሓፎም
ሐ. ንበረኸት ዘይኮኑ ቃል ካብ ኣፍና ክወጽእ ከሎ ኤፌ 4፡30
መ. ክጽረፍ ከሎ ማቴ 12፡31-33
ሰ. ኣብ ህይወትና ከም ፍቃዱ ከይሰርሕ መንፈስ ከነጥፍእ ከሎና 1ተሰ5፡19
ረ. ግብ 7፡51 ክንጻረሮ ከሎና።
- Prev
- Next >>


text:
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ክውሰን ብኢጋድ ዝወጸ ናይ እገዳ መግለጺ ኮኒኑ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ነቲ ብ4 ሓምለ ኢጋድ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ መዳይ ቁጠባን ዕደናን ከምኡ’ውን ኣብ ወጻኢ ዝቅመጡ ኤርትራዊያን ብዝምልከት ተወሳኺ እገዳ ንኽውሰን ናብ ሕብረት ኣፍሪቃን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዘሕለፎ ጻዊዒት ኮኒኑ።
መግለጺ ሚኒስትሪ ጉድያት ወጻኢ ኤርትራ ከምዘነጽሮ፣ እዚ ብመሰረቱ ብኢትዮጲያ ተሃንዲሱ ብስም ኢጋድ ዝተመሓላለፈ ጻዊዒት፣ ኤርትራ ንግብረሽበራ ኣብ ምትሕብባርን ዞባዊ ሕንፍሽፍሽ ኣብ ምፍጣርን ብንጥፈት ትዋሳእ ኣላ ኣብ ዝብል ጭብጥታት ኣልቦ ውጹእ ሓሶትን ጠቐነን ዝተመስረተ ክሲ፣ ኣብ መበል 17 ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ ብምጉላሕ ንቑጠባዊ ምዕባለን ኣበርክቶ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት ኣፍሪቃ ንምዕባይን ንዝጽውዕ ዛዛሚ ውሳኔታቱ ከምዝጻባእን ኣስሚርሉ።
ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝቐንዐ ውጹእ ተጻባኢ ፖሊሲኣ ብምቕጻል ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ንዝተዋህቦ ጉዳይ ዶብ ብምግሃስ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ጎቢጣ ሒዛ ከምዘላ፣ ንመትከላት ኣህጉራዊ ሕግን ቻርተራት ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቓን ብምግሃስ ድማ ንመንግስቲ ኤርትራ ንምእላይ እዉጅ መርገጺ ሒዛ ምህላዋን ኣረዲኡ።
ኣብ መወዳእታ መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ባይቶ ሰላምን ጸጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ብኢትዮጵያ ንዝተሃንደሰ ዘመተ ተጻብኦ ኣንጻር ኤርትራ ብምኹናን ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብቲ ሒዚዎ ዘሎ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ብህጹጽ ክወጽእ ጻዊዒት ከቅርብ ከምዝግብኦ ጸዊዑ።
*****ኣ.ዜ.ኤ*****