text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ስምኦን ዘአምድ
(Click to Read in PDF)ቅድስት ቤተክርስቲያን ንቅዱሳን ብብቅዓቶም ብሃይማኖት ጽንዓቶም ብሓዋርያዊ ተልእኻኦም ገባርነቶምን ናይ ቅድስና ደረጃ እናሃበቶም ብሽሞም ታቦት ቀሪጻ ገድሎም ጽሒፋ ተኽብሮም። ቅዱሳን ብመሪር ተጋድሎን መስዋእትነትን ብሓዋርያዊ ተልእኾ፡ ስብከት ወንጌል ብምስፋሕ ተግባር ዝዋፈሩ ናይ ዕለት መግቢ ክዳን ዓመት ስኢኖም ንገድሊ ከም ሓደ መተሓዳደሪ ኣማራጺ ወሲዶም፡ ካብ ነገስታት ተወሊዶም ኣብ ቤተመንግስት ዓብዮም ናይዛ ዓለም ምቾትን ሕንቃቀን ፍስሃን ሓጎስን ንዒቆም ብምግዳፍ ብትምህርቲ ወንጌል ክርስቶስ ተመሲጦም ከም ሓዋርያት ኣቦታቶም ጸድቃንን ሰማእታትን ንዘልኣለማዊ ህይወት ብምምራጽ ናብ ፍጹም ምናኔን ገድልን ዝኣተው እዮም። ካብዞም ቅዱሳን ሓደ ከኣ ስምኦን ዘአምድ ኢዩ።
ኣብ ሓሙሻይ ሚእቲ ዓመት ሓድሽ ዝዓይነቱ መንገዲ ቅድስና ኣዕኑድ ንዝተባህሉ ቅዱሳን በዚ ኣቦ ዝኾነ ስምኦን ተኸፊቱ። እዞም ቅዱሳን ንነዊሕ ዓመታት ንእግዚአብሔር ብምድላይ መዓልትን ለይትን ሓጋይን ክረምትን ጸሓይን ቁርን ኣስሓይታን ንዳድን ኣብልዕሌዖም እናወረዶም ኣብ ልዕሊ ከረን መኽደኒ ኣብዘይብሉ ገዛ ብጾምን ነስሓን ብገድሊ ሓሊፎም’ዮም። በዚ ተጋድሎኦም’ውን ነቲ ንክሓልፍዎ ጭንቂ ዝኾነ ጸቢብ መንገዲ ገነት ሓሊፎም።
ታሪኽ ስምኦን ኣብቲ ዘበን ካብ ዝነበሩን ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ዝኾኑ ሰለስተ ሰባት ዝተረኽበ እዩ። ናይ እንጦንስ ቆዝሞስን ብፍላይ ከኣ ብዝርዝር ዝጸሓፎ ቶዎድሮት ይጥቀሱ። ቴዎድሮት ነቲ ታሪኽ ቅድሚ 16 ዓመት ቅድሚ ዕረፍቱ እዩ ኔሩ።
ቅዱስ ስምኦን ብ389 ቢሳ ኣብ ትበሃል ከተማ ኢዩ ተወሊዱ። እታ ከተማ ካብ ቂሮስ ብሸነኽ ሰሜን ምዕራብ 40 ኪሜ ርሒቃ እያ ትርከብ ። ስምኦን ዝዛረቦ ቋንቋ ኣርመነ ክኸውን ከሎ ድሒሩ ከኣ ንቋንቋ ግሪኽ ኣብ’ቲ ገዳም ተማሂሩ።
3 ነሓሰ ዝንበብ ስንክሳር ከምዝትርኾ ስምኦን ኣብ ሽድሽተ ዓመቱ ከም ልማድ ዓዶም ሶርያ ኣብ ትርከብ ቦታ ኣባጊዕ ኣቦኡ ይሕሉ ኔሩ። ስምኦን በቲ ኣቦኡ ዝኣዘዞ መሰረት ናይ ጉስነት ስርሑ እናገበረ ወዲ 13 ዓመት ከሎ ፍቅሪ እግዚአብሔር ኣብልቡ ስለዝሓደረ ናብ ቤተክርስቲያን እናኸደ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ይሰምዕ ነበረ። ደሓርውን ኣብ ቤተክርስስቲያን ክንበብ ከሎ ይሰምዖን ይምነዮን ብዝነበረ ህይወት ቅዱሳን ተማሪኹ’ዩሞ ንነብሱ ንገዳማዊ ህይወት ኣዳለወ።
ስምኦን ቸርነት እግዚኣብሔር ኣላዓዒልዎ በቲ ዝሰምዖ ቃለ እግዚአብዚኣብሔር ልቡ ተሴሩ ኣብ ዓለም ካብ ምንባር ከም ቅዱሳን ኣቦታቱ ኣብ በረኻ ወዲቅካ ንእግዚኣአብሔር ምግልጋል ዝሓይሽ ምዃኑ ተረድኦ። ኣብርሃም ምስ እግዚአብሔር ንምርኻብ ካብ ወገኑን ቤተሰቡን ተፈልዩ ከምዝወጸ ኣብ ሓድሽ ኪዳንውን መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ ን30 ዓመታት ዝኣክል ኣብ በረኻ ከምዝነበረ ስምኦን ዘኣምዲ’ውን ነቲ ዝምነዮ ዝነበረ ህይወት ክርስትና ብምድላይ ኣብ ጥቃ እታ ከተማ ትርከብ ሓንቲ ንእሽቶ ገዳም ከደ። ኣብቲ ገዳም ምስበጽሐ ከይበልዐን ከይሰተየን እቶም ገዳማውያን ኣብዝርእይዎ ቦታ ኣብቲ ፊት መእተዊ ናይቲ ገዳም ወደቀ። ነቶም ገዳማውያንውን ከም ሓደ ንእሽተይ ኣገልጋሊ ተቀቢሎም ናብቲ ገዳም ከእትውዎ ተማሕጸኖም።
“ጸጋ ክብሪ ንምርካብ ትሩፋት’ውን ኣብዚሑ ንኽሰርሕ ዝፈቱ ሰብ እንተሃለወ ካብ ዓለማዊ ግብሪ ክፍለ ይግብኦ።” ከምዝበለ ቅዱስ ይስሓቅ፣ ኣብ መጽሓፍ መነኮሳት፣ ኣብዛ ዓለም ንግዚኡ ንሰብነትካ ካብ ዘሕጉስ ነገር መከራ ክቅበል መሪጹ ስምኦን። ስምኦን ኣብቲ ገዳም ብፍጹም ትሕትና ናብቶም ኣበምኔት ናይቲ ገዳም ቀሪቡ ነቲ ዝምነዮ ዝነበረ ክርስቲያናዊ ህይወት ነጊሩ ናብቲ ገዳም ከእትውዎ ተማሕጸኖም። እቶም ኣበምኔት ቅድሚ ኣገልጋሊ እቲ ገዳም ምግባሮም ንእስነቱ ርእዮም ነቲ ከቢድን ኣጸጋምን ህይወት ምንኩስና ክጻወሮ ከምዘይክእል እንተነገርዎ ስምኦን ግና ኣይተቀበሎምን። ብፍቃድ እግዚአብሔር እዩሞ ተጓዒዙ ኣብቲ ገዳም እናገልገለ መንኮሰ። ንብዙሕ ዘመናትውን ብገድሊ ተጸሚዱ ብጸሎትን ስግደትን ተወሲኑ ነበረ።
ስምኦን ኣብ ሶሙን ሓደ መዓልቲ ሰንበት ጥራይ ምምጋብ ንሰብነቱ ኣልመደ። ኣብ እዋን ጾም 40 መዓልቲ ከይተመገበ ይቅኒ ነበረ። እዚ ዓይነት ህይወት ኣብቲ ናይ ሃሩር ቦታ ክትኣምኖ ዘጸግም እዩ። እዚ ከምዚ ዝበለ ናይ መንፈሳዊ ህይወት ገድሊ ክሳብ ሞት ኣብጺሕዎ ኔሩ። እንተኾነ ግና እቲ ዝነበሮ ብርታዐ መንፈሳዊ ህይወት ነቲ ዝወረዶ መከራ ኣኽኣሎ ። ቴዎድሬት ክበጽሖ ከሎ ንዓቢይ ጾም ብዘይ እኽልን ማይን ኣሕሊፍዎ ኢዩ ኔሩ። በዚ ከኣ ንነቢያት ንሙሴን ንኤልያስን፣ ንፈጣሪኡ ንኢየሱስ ክርስቶስን መሲልዎም’ዩ።
እቲ ኻልእ ንስምዖን ዘአምድ ካብ ካልኦት ቅዱሳን ፍሉይ ዘብሎ ተጋድሎ ከኣ፡ ንሰብነቱ ብቀጢንን ዝተሓላለኸን ገመድ ኣትሪሩ ምእሳሩ እዩ። እቲ መዓንጥኡ ዝኣሰረሉ ገመድ ስግኡ ሓርሒሩ ቆሪጹ ንውሽጢ ክሳብ ዓጽሙ ኣትዩ ኔሩ። እቲ ገመድ ንስግኡ ሓርሒሩ ስለዝቆረጾ ሰብነቱ ቆሰለ ሓሲኹ’ውን። ካብ ነብሱ ሕማቅ ጨና ይወጽእ ነበረ። እዚ ከኣ ኣሰቃቂ ዝኾነ ሕማም ኣውረደሉ። ካብ ምሒር ምጭናው ዝኾነ ሰብ ብጥቅኡ ኣይሓልፍን፤ ዝቀርቦ’ውን ኣይነበረን። በዚ ሕማቅ ሽታ ኣብቲ ገዳም ዝነበሩ መነኮሳት ፈንፈንዎ። ብዓይኖም’ውን ክርእይዎ ኣይፈተውን። ስንክሳር ከምዝትርኾ እቶም መነኮሳት ናብቶም ኣበምኔት ተኣኪቦም ብምኻድ “ነዚ መነኮስ ስምኦን ካብዚ ገዳም ስጎገልና ካብ ሰብነቱ ዝወጽእ ጨና ኮፍ ከሊኡና ካብኡ ዝርከብ ጽድቂ ይትረፈና ኣይንደልዮን ኢና። ዘይትሰጎልና እንተኾንካ ግና ነዚ ገዳምን ንዓኻን ገድፍና ክንስደድ ኢና” ።
እቲ ኣበምኔት ቃል እቶም መነኮሳት ሰሚዑ ንስምኦን ኣጸዊዑ ሓደ ሕቶ ሓተቶ። ስምኦንውን መጺኡ ኣብ ቅድሜኦም ደው በለ። ብምሒር ገድሊ ካብ ሰብነቱ ደምን ሙግልን ካብ እግሩ ይፈስስ ኔሩ። እቲ ኣበምኔት ንስምኦን ርእዩ ተጨነቀ። ንክዳን ስምኦን ገንጺሉ ምስረኣየ ነቲ ሰብነቱ ሓርሒሩ ዝኣተወ ገመድ ርእዩ ሓዘነ። ንስምኦን ከኣ “ሰብነትካ ስጋብ ከምዚ ጌሩ ዝቆስል ክትገብሮሲ ከመይ ደፈርኻ?” በሎ። ነቲ ንሰብነቱ ሓርሒሩ ዝኣተወ ገመድ ቀስ ኢሉ ኣውጽኣሉ። እቲ ቁስሊ ስጋብ ዝሓውየሉ ከኣ ን50 መዓልቲ መድሃኒት ገበረሉ። ደሓርውን እቲ ኣበምኔት ነቶም መነኮሳት ስለዝፈርሐ፣ ንስምኦን ከምዚ በሎ። “ስምኦን ወደይ ድሕሪ ሕጂ ኣብዚ ገዳም ክትጸንሕ ኣይትኽእልን ኢኻ። እቶም መነኮሳት ይግደፈልና ስለዝበሉ ነዚ ግዳም ገዲፍካ ናብቲ እግዚኣብሔር ዘዳለወልካ ቦታ ኪድ” በሎ። ስምኦን ግና ዘይተለምደን ጋሻ ነገርን ኮኖ። በዚ ምኽንያት ከኣ ካብቲ ገዳም ተባረረ።
እቲ ዓንዲ ዝተባህለ ስምኦን፣ ኣይኮረየን። በቶም ገዳማውያን ይግደፈልና ዝበሉ መነኮሳት ኣይሓዘነን። ሰብነተይ ቆሲሉ ደምን ሙግልን እናፈሰሰ መነኮሳት ኣሕዋተይ ሰጉጎሙኒ መን የጸናንዓኒ? ናበይ’ከ ክኸይድ ኣይበለን። ንእግዚአብሔር ተስፋ ጌሩ ብገድሊ ስለዝጸንዐ ነቲ ገዳም ገዲፉ እግዚአብሔር ናብ ዘርኣዮ ቦታ ተጓዕዘ። ስምኦን ኣብቲ ገዳም ዘለው መነኮሳት ጸሊኦሞ እንተሰጎጉዎ እግዚአብሔር ንስምኦን ዝከናኸኖ ዝቅበልዎ ኣራዊት ኣዳለወሉ። ስምኦን፡ ኣትማንን ዕንቅርቢትን ኣብዝነብሩሉ ጉድጓድ ከይዱ ኣተወ። እቶም ኣትማንን ዕንቅርቢትን ኣይነኸስዎን። ምስኣቶም ብሰላም ጸሎቱ እናብጸሐ እናመስግነ ነበረ። ናይቲ ገዳም ኣበምኔት ራእይ ረኣየ። በቲ ራእይውን “ስለምንታይ ንኣገልጋልየይ ስምኦን ሰጎግካዮ፣ ሕጂውን ደሊኻ ምለሶ ኣብ እዋን ፍርዲ ንሱ ካባኻ ይሓይሽ” ኢሉ እግዚአብሔር ገሰጾ። ምስ ወግሐውን እቲ ኣበምኔት ራእይ ከምዝረኣየን እግዚኣአብሔር ስለ ኣባ ስምኦን ከምዝገሰጾ ነቶም መነኮሳትን ነቶም መነኮሳት ነገሮም። እቶም መነኮስትውን ሰንበዱ፣ ምሒርውን ሓዘኑ። ናበይ ኬድና ክንደልዮ ኢና በሉ። እቶም ኣበምኔትውን “ይርከብዩ ኣብዝበልኩሞ ቦታ ኩሉ ድለይዎ፣ እግዚአብሔር ነቲ ዘለዎ ቦታ ክሕብረኩምዩ፣”በሎም። እቶም መነኮሳት ከይዶም ደለይዎ ፣ ግና ኣይረኸብዎን፣ ከምብሓድሽ ተመሊሶም ንኻልኣይ ግዜ መብራህቲ ሒዞም እናብርሁ ንኽደልይዎ ከዱ፣ ጥቃ ሓንቲ ስምኦን ዝነብረላ ጉድጓድ በጽሑ። ናብቲ ጉድጓድ ክኣትው ከለው ብዘይ መብልዕን መስተን ምስ ኣትማንን ዕንቅርቢትን ኮፍ ኢሉ ረኣይዎ። ካብቲ ጉድጓድ ኣውጽእዎ። ሰብነቱ ቆሲሉ ይጨኑ ስለዝነበረ ካብቲ ገዳም ይሰጎጎልና ኢሎም ዝሰጎግዎ መነኮሳት ኣብ ቅድሚኡ ደው ክብሉ ኣይከኣሉን። በቲ ዝገበርዎ ግብሪ ሓዚኖም ኣብ ቅድሚኡ ሰገዱ፡ “ኣብ ልዕሌኻ ዝገበርናዮ በደል ይቅረ ግበረልና”በልዎ። ስምኦንውን “ኣነውን ኣሕዚነኩም’የ ይቕረ ግበሩለይ” በሎም። ድሕሪዚ ከኣ ናብቲ ገዳም መለስዎ። ብብዙሕ ገድሊውን ተጸሚዱ ጸሎት እናገበረ ንሕሙማት እናፈወሰን ንምእመናን እናመሃረን ከገልግል ነበረ።
ደሓርውን ብ416 ዓ.ም ስምኦን ኻብታ ገዳም ብስውር ወጺኡ ናብ ሓንቲ እምኒ ከደ፣ ናብርኡውን ኣብኡ ገበረ። ደሓርውን እታ እምባ ስማ ናይ ቅዱስ ስምኦን እምባ ተባሂላያ። ኣብኣውን ከየዕረፈን ከይደቀሰን 60 መዓልቲ ብገድሊ ተጸሚዱ ደው በለ። 3 ነሓሰ ዝንበብ ስንክሳር ከምዝትርኾ፣ ስምኦን መልኣከ እግዚአብሔር ስለ ድሕነት ብዙሓት ሰባት እግዚአብሔር ዓንዲ ረኺቡ ኣብኣ ድንቂ ተኣምራት እናገበረ ሕሙማትን ድውያንን እናፈወሰ ነቶም ናብኡ ዝመጹ እናመሃረን ኣፍቀርቲ እግዚአብሔር እናገበረን ዓሰርተ ክልተ ዓመት ኣብታ ናይ እምኒ ዓንዲ ጠጠው በለ። በዚ ከኣ ስምኦን ዘአምድ ዝብል ስም ተዋህቦ። ነቲ ስምኦን ዝነበረሉ ዓንዲ ኣሰራርሕኡን፣ ስምኦን ከኣ ኣብቲ ዓንዲ ዝነበረሉ እዋንን ብዝምልከት እቲ ጸሓፊ ከምዚ ዝስዕብ ኣስፊርዎዩ።
ንሱ ባዕሉ ጠጠው ዘበሎን ንዓርባዕተ ዓመታት ዝነበረሉን እቲ ናይ መጀመርያ ዓንዲ ሽድሽተ ጫማ ብራኸ ኔርዎ፣ እቲ ኻልኣይ 12 እቲ ሳልሳይ 22 እቲ ራብዓይ ከኣ ሰባት ንዕኡ ጠጠው ዘበሉሉን ን20 ዓመታት ከኣ ጠጠው ብምባል ዘሕለፈሉ ዓንዲ ከኣ 36 ጫማ ብራኸ ኔርዎ። ግፍሒ ናይቲ ዓንዲ ከኣ 3 ጫማ ነበረ። ኣብቲ ጫፍ ቁሩብ ርብራብ ክህልዎ ከሎ ዘዕርፈሉውን ኣብኡ እዩ። እቶም ደቀ መዛምርቱ ብኣስካላ እናደየቡ መግቢ የቀብልዎ ኔሮም።
ቴዎድሮት ናብ ስምኦን ብርክት ዝበሉ ሕዝቢ ይመጹ ከምዝነበሩ ከምዚ ክብል ተሪኽዎ’ሎ። ብ444ዓም ንስምኦን ዘአምድ ዝበጽሐ ሓደ ጸሓፊ ታሪኽ ኣብቲ ከባቢ ስሙ ዝገነነ ሰብ ከምዝነበረን ንዕኡ ንመርኣይን ካብኡ በረኸትን ምኽርን ንምቕባል ብዙሓት ሰባት ይመጹ ከምዝነበሩ ጽሒፉ’ሎ። ስምኦን ግና እዚ ህቡብነትን ብዝሒ ሰብን ባህ ኣይብሎን’ዩ ኔሩ። ነዚ ክብሪ ዝተገብአ ጌሩ ንነብሱ ኣይቆጽራንዩ ኔሩ። ንሰባትውን ከምኡ ንኽገሩውን ኣይምዕዶምንዩ ኔሩ። ንዕኡ ንኽበጽሑ ካብ ኩሉ መኣዝናት ዓለም ይመጹ ነበሩ።
ቅዱስ ስምኦን ኣብ መዓልቲ ክልተ ግዜ ነቲ ሕዝቢ ምስመሃረ ምኽሪ ሂቡ፡ ሕማም ንዘለዎም ብጸሎት ይፍውሶም ኔሩ። ናይ እምነት ክትዓትን ዘይምርድዳእን ኣብ ዝፍጠረሉ እዋን መፍትሒ እናሃበ ናይ ኦርቶዶክስ እምነት እናሰፍሐ ንወንጌል እናመሃረ ንነገስታት እናገሰጸ፣ ንኢ ኣማንያን ናብ ክርስትና መሊስዎምዩ። ስምኦን ሓቀኛ ሓዋርያ’ዩ ኔሩ።
ስምኦን ምስዘይኣምኑ ኣህዛብ፡ ምስሓሰውቲ መማህራንን ምስ መራሓቲ ሃይማኖት፣ ኣይሁድ መብዛሕትኡ እዋን ዝርርብ ይገብር ኔሩ። ብዝሒ ዘለዎም ኣሕዛብን ኣዕራብ ሰራሕተተኛታትን ብስምኦን ዘአምድ ኣቢሎም ናብ ሕይወት ክርስትና ተመሊሶም’ዮም።
ስምኦን ኣብ እዋን ተጋድሎኡ ኣይድቅስን ኮፍውን ኣይብልን ኔሩ። ካብ ምሒር ጾም መዓንጥኡ ይተዓጻጸፍ ስለዝነበረ ድንን ክብል ከሎ ብርእሱ ንእግሩ ይትንክፎ ነበረ። ሓደ እዋን ስምኦን 1244 ስግደት ነቲ ንኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ክሰግድ ከሎ ሓደ ሰብ ተሓቢኡ ነቲ ዝሰግዶ ይቆጽር ነበረ። ኣብ መወዳእታ ግና እቲ ምቁጻር ኣድኪምዎ ገደፎ ። ስምኦን ንሰብነቱ ክዳን ዝኸውን ቆርበት ኣራዊት ይኽደን ነበረ። ኣብ ክሳዱውን ሰንሰለት ይገብር ነበረ። ስጋን ደምን ጐይትኡ ክቅበል ከሎ እኳ ኣብ ዓንዲ ጠጠው ኢሉ ኢዩ ዝቅበል ኔሩ። ወለዲ ስምኦን ወትሩ ንወዶም ክርእዩ ሃረር ይብሉ ኔሮም። ኣቦኡ ፍቃድ እግዚአብሔር ስለዘይነበረ ንስምኦን ከይረኣዮ ሞተ። ኣዲኡ ግና ንወዳ ክትርእዮ ስለዝሃረፈት ስምኦን ዘለዎ ቦታ ድሕሪ ምሕታት ድሕሪ ነዊሕ እዋን ናብኡ መጸት። ወዳ ስምኦን ኣብ ዓንዲ እምኒ ደው ኢሉ ረኣየቶ። ርእያቶውን ተነኽኒኻ በኸየት። ንኣምላኽውን ኣመስገነት፣ ኣብ ትሕቲ ስምኦን ደው ዝበለሉ ዓንዲ ደቀሰት ፣ ቅዱስ ስምኦንውን ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣዲኡ ጽቡቕ ነገር ንኽገብረላ ብዛዕባኣ ለመነ። ሽዑ ከኣ ኣዲኡ ኣብቲ ትሕቲ ዓንዲ ደቂሳ ከላ ዓረፈት። ኣብቲ ትሕቲ ዓንዲውን ቀበርዋ።
ንጽቡቕ ነገር ዘይድቅስ ሰይጣን ንስምኦን ዘአምድ ንኸስሕት ዘይገበሮ ነገር ኣይነበረን። ሰይጣን ኣብ ልዕሊ ስምኦን ቀኒኡ ሐደ እግሩ ሃርሞ። ካብ እግሩ ሓሰኻ እናወደቀ ብሓደ እግሩ ንነዊሕ ዓመታት ነበረ። ድሕሪ እዚ ከኣ ሓለቃ ሸፋቱ ናብ ስምኦን መጺኡ ተነስሐ። ቁሩብ እዋናትውን ጸኒሑ ዓረፈ። ብጸሎቱውን ናይ ዘልኣለም ህይወት ወረሰ። ናብኡ ንዝመጹ ብዙሓት ሰባትውን ጽምኢ ማይ፣ ከይጨንቆም ናብ እግዚአብሔር ለሚኑ ትሕቲ እቲ ዓንዲ እምኒ ፈሳሲ ማይ ጸበል ኣፍልፈለሎም። ትሽዓተ ለካቲት ዝንበብ ስንክሳር ከምዝትርኸልና ንናይ ስምኦን ዘአምድ ቅድስና ብመንፈስ ቅዱስ ዝረኣየ ኣባ በርሱማ ዝተባህለ ኣቦ ኢዩ። ኣባ በርሱማ ኣብ ኤፌሶን ንንስጥሮስ ንከውግዙ ዝተኣከቡ ኣቦታት ሓደ ኢዩ። ንስምኦን ዘአምድ ክርእዮ ፈተወ። ስምኦን ዘአምድ’ውን ንዜና ኣባ በርሱማ ካብ ብዙሓት ሰሚዑ ኔሩ። ኣባ በርሱማ ናብ ስምኦን መጺኡ ነንሕድሕዶም በረኸት ተቀበሉ። ደሓር’ውን ኣብ ሶርያ እናመሃረ ኣብ ቅድሚኦም ተኣምራት ኣብ ዝገብረሉ እዋን ብዙሓት ብትምህርቱ ኣመኑ። ቀጺሉ’ውን ናብ ካልእ ዓንዲ ተዛወረ። ኣብኡውን እናተጋደለ ብዙሕ ዓመት ጸንሐ። ስምኦን ዘአምድ ንብዙሓት ኣረማውያንን ከሓድያንን ምሂሩ ኣእሚኑ ናብ ፈጣሪኦም እግዚአብሔር መሊስዎም’ዩ።
ጸሎትን በረኸትን ናይ ቅዱስ ስምኦን ዘአምድ ምስ ኩላትና ይኹን።
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን!!!


c: text/html

text:
NybyVision ናብ ውህደትን ስራሕን ዝቐንዐ ናይ ኡፕሳላ መደብ ስራሕ እዩ።
ናይቲ ንሓድሕዳዊ ውህደት ዚነጥፍ ስራሕና ቀንዲ ዕላማ እዚ ዚስዕብ እዩ፣
- ነቲ ናይ ብዝሐ-ባህላዊ ማሓበረሰብ፡ መድረኽ ምይይጥን ምርድዳእን ምዃን
- ነቲ ንውህደት ብባህላዊ መገዲ ዚርእዮ ናይ ባህሊ ኣኼባ፡ ማእከል ምዃን
- ናይቶም ተሳተፍቲ ንጥፈታትና ርድኢት፡ ምስትውዓልን ምትዕጽጻፍን ይዓቢ ኣሎ። ከምኡውን እቲ ኣብ ማሕበረሰብ ብንጥፈት ክትሳተፍ ምድላይ ዘሎ ተኽእሎታት ይዓቢ ኣሎ።
ናይ ኒቢ ቪሹን NybyVision ናይ ኩሉ ንጥፈታት መሰረት ነቲ፡ ማሕበራዊ ሕብረትን ተሳታፍነትን ንምድንፋዕ ብኣኡ ጌርካ ድማ ኣብቲ ሕብረተሰብ ናይ ሓድሕዳዊ ምትሕውዋስ ኩነታት ምፍጣር እዩ።
ናይ ንጥፈታትና ትዅረት ዝኾኑ ጉጅለ
- ድሕረባይታኦም ስደት ዝኾነ ደለይቲ ስራሕ
- ናይ ቋንቋ ምዕባለን ናይ ስራሕ ስልጠናን ወይ ካልእ ስራሕ ዘድልዮም ሰባት
- ሓታቲ ዕቝባ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መራኸቢ ብዙሃን ብዝድለ ደረጃ ሓበሬታ ክረኽቡ እንተኾይኖም ዝጸንሐን ሱር ዝሰደደን ባህሊ ምስጢራዊነት ፈጸምቲ ኣካላት ክስበር ኣለዎ ኢሎም ኣፈ ጉባኤ ፓርላማ ኢትዮጵያ።ሓበሬታ ናይ ምርካብ ነጻነት ንምርግጋጽ ሰብኣውን ዴሞክራሲያውን መሰላት ቀንዲ መሳርሒ እዩ'ውን ኢሎም ኣፈጉባኤ ኣባዱላ ገመዳ።
ሓበሬታ ናይ ምርካብ ነጻነትን ፈተናታቱን ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትማሊ ረቡዕ አብ ኣዲስ ኣበባ ሂልተን ሆቴል ኣብ ዝተዳለወ መድረኽ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ወክልቲ ህዝቢ ኣቶ ኣባዱላ ገመዳ ትኹረቶም ናይ ሓበሬታ ነጻነት ንህንጸት ሰናይ ምሕደራ ዘለዎ ኣስተዋጽኦ'ዩ አብ ዝብል ኣርእስቲ'ዩ ነይሩ።
ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰል ግሉጽነትን መትከላት ተሓታትነትን ዘሐይልን ተሳትፎ ወናንነት ስልጣን ህዝቢ ዘረጋግጽን ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ሰናይ ምሕደራ ናይ ምሕያል ዕላማ ስለዘለዎ ክልቲኦም ዘይፈላለዩን ዝተኣሳሰሩን እዮም ኢሎም አፈጉባኤ አብዱላ ገመዳ።
'ምንጪ ሓበሬታ ብምዃን ኣብ መንጎ መንግስትን ህዝብን ከም ድልድል ዘገልግሉ ትካላት መራኸቢ ብዙሃን ኣብዚ ጉዳይ ክጻወትዎ ዝኽእሉ ተራ ዝለዓለ እዩ።ይኹን እምበር መራኸቢ ብዙሃን ብዝድለ ደረጃ ሓበሬታ ኣኪቦም ንሕብረትሰብ ንከይዝርግሑ፣ብልሽውና ንኸይቃለሱን ኸአ ዝጸንሐን ሱር ዝሰደደን ባህሊ ምስጢራዊነት ፈጸምቲ ኣካላት ክስበር ኣለዎ'ይብሉ አፈ-ጉባኤ አባዱላ ገመዳ።
ኣብ ቀረባ ላዕለዎት ሰበስልጣን ገዛኢ ፓርቲን መንግስትን ኣብታ ሃገር ብዛዕባ ዘሎ ጸገማት ሰናይ ምሕደራ ዘካየድዎ ኣኼባ ብቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ካብ ዝመሓላለፍ ጀሚሩ ኣብ ኣደባባይ ዘይልዓሉ ዝነበሩ ጸገማት ሰናይ ምሕደራ መንግስቲ ብወግዒ ኣብ ኣደባባይ ክልዓሉ ጀሚሮም ኣለው።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ እውን ናይ ምርመራ ጋዜጠኝነት ክተባባዕ ኣለዎ ክብሉ ኣብ ቀረባ ተዛሪቦም ምንባሮም ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ቃለ ቡራኬ በዓለ ልደት 2010 ዓ.ም.ግ.
ናይ በዓለ ልደት 2010 ዓ.ም. (2018 ዓ.ም.ፈ.) ንቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ወኪሎም ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ኣብ ዘመኃላለፍዎ ቃለ ቡራኬ ብሓፂሩ ከምዚ ዝስዕብ ኢሎም፦
“ ኦ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር እትርከብ ሕዝቢ ኤርትራ፡ ብምኽንያት ሕማም ኣብ ሆስፒታላት ዘለኹም፡ ኣብ ሓለዋ ሃገር ትርከቡ ኃይልታት ምክልኻል፡ ብሓፈሻ ኵልኹም ሥድራ እግዚኣብሔር እንቋዕ ናብ ብርሃነ ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብጽሓና!
እነሆ ከምቲ ጽሑፍና ‘እንሆ ንዅሉ ሕዝቢ ዚኸውን ዓቢይ ሓጐስ ኣበሥረኩም ኣሎኹ’ሞ ኣይትፍርሁ። ምኽንያቱ ሎሚ መድኃኒ ክርስቶስ ጐይታ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊድልኩም ኣሎ። . . . ’ ዝበሎ፡ ናብዚ ቅዱሳን መላእኽትን ደቂ ሰብን ኃቢሮም ዝዘመርሉ ዕለት ዘብጽሓና ንልዑል ኣምላኽና ኽብርን ምስጋናን ይኹኖ።
እዚ ዕለት እዚ ነቲ ብልደቱ ሰላምን ብርሃንን ሓጐስን ምሕረትን ዝሃበና ልዑል እግዚአብሔር ነመስግነሉ፡ ንሽጉራት ወገናትና ንረድኣሉ በዓል እዩ። ነዚ በዓለ ልደቱ ኣኽበርና ደቂ ኣምላኽ ክንበሃል እንተኾይና ትእዛዛቱ እንተፈጺምና ኢና። ንዘድልዮም ካብ ዘለና ኣማቒልና በዓልና እንተ ኣብዒልና ዓስቢ ኣሎና። . . .
‘’ሕዝብ ዘይነብር ውስተ ጽልመት ወጽላሎተ ሞት ብርሃን ዓቢይ ሠረቀ ላዕሌሆሙ/ እቲ ኣብ ጸልማትን ጽላሎት ሞትን ዝነበረ ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ’’ (ኢሳ. 9፥2) ከምዝብል ልዑል እግዚአብሔር ንኣቦና ኣዳም ብዝሃቦ ተስፋ መሠረት ድኅሪ 5500 ዓመት ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተወልደልና። ብልደቱ ድማ ሕይወት ረኸብና።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ኣብ ጐደና ዳግመ ሥርርዕን ምዕባለን ከም ምህላዋ መሠረት፡ ናይ ሎሚ ዘመን በዓለ ልደት 2010 ዓ.ም.ግ. (2018 ዓ.ም.ፈ.) ፍሉይ ዝገብሮ፡ ንነዊሕ ዓመት ክንምነዮ ዝጸናሕና ኣብ መሥርሕ ሕንፀት ዝጸንሐ ‘’መንፈሳዊ ኮሌጅ ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ’’ ተወዲኡ ሥሩዕ ትምህርቱ ምጅማሩ፡ ከምኡ’ውን ‘ደብረ ደናግል ቅድስት ድምያና’’ ምምሥራቱ . . . ወዘይመስሎ ።
እምበኣር ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር እትርከብ ሕዝቢ ኤርትራ፡ ደጊምና እዚ በዓለ ልደት’ዚ ናይ በረኸትን ረድኤትን ፍቕርን ሰላምን ይግበረልካ ንብል።”


text:
ሓምለ 1998 ጭቃን ጨፈቃን ናይ ኣዲስ ኣበባ ከይኣክል’ሲ፣ ምስ’ቲ ካብ ገዛ ዘየውጽእ ናይ ክረምቲ-ድሚማ፣ ስግኣት ናይ’ቲ ዘመና’ምጽኦ ቁዘማ ኣብ ልቢ ሰብ ክውዕልን ክሓድርን ካብ ዝጅምር እዋን ኣይሓጸረን። ምስኡ ድማ ብረድዮ ብተለቪዥንን ብጋዜጣታትን ከም ግመን ዕምብረን ንወረን ንኣየርን ዝዕፍን ዝነበረ ዜና፣ ነውርን ቀይድን ኣይነበሮን። ከም ቁርን
ኣውያት ዘይብሉ! ቀባሮ ዘይወዓሉሉ ቀብሪ!
ዕዳጋ-ብልፍንቲ!
ናይ ሓንቲ ሃገር ገንዘብ ኣብ ማእከል ዓዱ፣ ግራቱ ብሒቱን፣ ደረቱ ሓጺሩን፣ ክገላበጥ እንተተደልዩ፣ መን’ኻ ዝብሎ የብሉን። ዶብ ክሰግር እንተተሓሲቡሉ ግን ዓማዊሉ ከምዝበልዎ’ዩ ዕድሉ ዝውሰን።
ዝናን-ባህታን ትርጉም ስኢኖም፣ ናጽነትን-ሱቕታን ድማ ስኒት ስኢኖም፣ እናበልኩ ዝጀመርኩዎ ጽሑፍ ሳልሳይ ክፋሉ እነሆ።
ናብ’ቲ ቀንዲ ዛዕባ ቅድሚ ምእታወይ ግን ንእሽቶ መብርሂ ክውስኸሉ። ኩሉ ሰብ ከምዝፈልጦ፣ ናጽነት ማለት መንነትካ ትዕቅበሉ፣ ውሉድካ ተዕብየሉ፣ ሃብትኻን ባህርያዊ ትዕድልትኻን ከኣ ኣብ ረብሓኻ እተውዕለሉ፣ መጻኢ ዕድልካ ድማ እተውሕሰሉ ጸጋ ኢዩ እንተበልኩ ዘጋነንኩ ኣይመስለንን።
ለ) ኣሕዋት ዝተባእሱሉ መኣዲ ኣየ’ህርፈናን’ዩ።
ኣብ እዋን ምብራዕ ኲናት (1998 – 2000)፣ ናይ ጂቡቲ መራሒ ዝነበሩ ክቡር ፕረሲደንት ሓሰን ጉለድ፣ ክዓርቁን ክሽምግሉን ናብ ኣዲስ ኣበባን – ኣስመራን ተመላሊሶም ከምዝነበሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ቁጠባዊ ወጥርታት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ተጋሂዱ ዘሎ፡ እኩብ ድምር ናይ ዝተፈላለዩ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ሮቛሒታት እዩ።


text:
ኣብ ፈለማ መበል 19 ክፍለ ዘመን ኬሚካላዊ ንጥረ ነገር ራዲየም ንገለ ሕማማት ከምዘሕዊ ይእመነሉ ነይሩ።ናይ ኢድን ግድግዳን ሰዓታት ኣብ ፀልማት ንኸብረቕርቑ እውን የገልግል ነይሩ።ኣብ ማእኸላይ ምዕራብ ክፍለ ግዝኣት ዩናይትድ ስቴትስ ኤሊኖይ ኣብ ትርከብ ንእሽተይ ከተማ ኦታዋ ሰዓታት ንኽብረቕርቑ ቀለም ይቐብኣ ዝነበራ ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ዘጋጠመን ሓደጋ ግን ናይ ራዲየም ሓደገኝነት ንኽፍለጥ ገይረን እየን፡ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሕጊ ሰራሕተኛታት ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንኽልወጥ’ውን ገይሩ እዩ።
ማድሊን ፒለር ብዛዕባ ንናይ ጨረር ራዲየም ዝተቓልዑ ሰባት ብዛዕባ ዝበፅሖም ጉድኣት ንምፍልጣ ፃዕሪ ዝገበረት ሰብ እያ።
ኣብ 1920ታትን 30ታትን ካብ 13 ክሳብ 19 ዓመት ዝዕድሚአን መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዝኣት ኤሊኖይ ከተማ ኦታዋ ኣብዝርከብ ፋብሪካ ራዲየም ዳያል ንኽሰርሓ ይምልመላ ነይረን።ናይ ኢድን ግድጋዳን ስዓታት ኣብ ፀልማት ንኸብለጭልጭ ምእንታ ብመርዛም ንጥረ ነገር ራዲየም ምቕባእ ነይሩ ስርሐን።
ኣብ 1952 ኣ/ፈ መራሕቲ ፋብሪካ ራዲየም ዳያል ብዛዕባ ኣሉታዊ ሳዕቤን እቲ መርዛም ንጥረ ነገር ይፈልጡ ነይሮም።እንተኾነ ንሰራሕተኛታቶም ኣይተዛረቡን፡ተወሳኺ ምቅላዕ ንኸይስዕብ እውን ናይ ጥንቃቐ ስጉምቲ ኣይወሰዱን።
በዚ ምኽንያት ሓያሎ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ካንሰር ሕበጥ፡ምስባር ኣዕፅምትን፡ዘስካሕክሕ ምቑራፅ ኣካላትን ኣጋጢሙወን እዩ።


text:
ማመት
By Vivana Amanuel June 10, 2012
ጥንታውያን ሰባት ገዲፈሞ ዝሓለፉ ኣሰር ስነጥበባዊ ህይወቶም የንጸባርቕ። ሕልሞም፣ ወግዖም፣ ስርሖም ፣ እምነቶም ..ወዘተ ብልክዕ እንታይ ምዃኑ ንምግላጽ ኸኣ ሓጋዚ እዩ።
ኣብ ሃገርና፣ ኣብ ጽሑፍ ዝሰፈረ ጥበባት ምስ ምምጻእ መግዛእት ጥልያን ምዃኑ’ዩ ዝንገር። እንተኾነ ቕድሚኡ’ወን ኣብ ሃይማኖታዊ ዘተኮረ ጽሑፋት ነይሩ’ዩ። እት ካልእ ግን ብዘይኻ ብ ኣፈ ታሪኽ ካብ ወለዶ ንወለዶ ዝተሰጋገረ እንተዘይኾይኑ ኣብ መዝገብ ዝሰፈረ ጽሑፋት ኣለውና ክብሃል ዝከኣል ኣይኮነን። ዛጊት ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፣ ኣብ 1895 ከባቢ ሓንቲ “ እንካብ ጦብያ ን ኢጣልያ” ዝተባህለት መጽሓፍ ብ ኣቶ ፍስሃ ገግግሽ ተሓቲማ ምንባራ እዩ። እዚ በቲ ስነ ጽሑፋዊ መምዘኒ ዝርኣይ ስርሓት ደኣ’ምበር ካልእ ዘይ ስነጽሑፋዊ ክህሉ ከም ዝኽእል ዘከራኽር ኣይኮነን።
እቲ ዛጊት ብ ኣፍ እናተመሓላለፈ ክመጽእ ዝጸንሐ’ሞ ሎሚ ሎሚ ህጣሙ እናጠፍአዝኸይድ ዘሎ ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ሃገርና’ወን ዕቱብ ቆላሕታ ዘድልዮ ጉዳይ ኾይኑ ኣሎ። ነዚ ኪኸውን ካብ ዝደረኽዎ ነጥብታት እቲ ቐንዲ ጽባቐ ናይቶም ዘርከብናሎም ወይ ወን ብዕላል እንሰምዖም፣ ኪንጭብጦም ህርዲግ ንብል ዘሎና ፍርያት እዩ። ብዘይካ’ዚ ኩሎም እቶም ስርሓት ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ነቲ ዝተደርሰሉ እዋን ብልክዕ ስለዘንጸባርቕ፣ ከም መበገሲ ታሪኻዊ ምርምር ናይ ምዃን ተኽእሎኡ ልዑል እዩ።
ካብ ሓደ ከባቢ ናብ ካልእ ከባቢ ዝፈላለ’ኳ እንተኾነ፣ብሓፈሻኡ ግን ባህልና ንጓል ኣነስተይቲ ጽቕጢ ዝገብር ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዚ ኣብዚ ሕጂ እዋን’ወን ጽልዋኡ ዘይተረፈ ባህሊ ፣ ኣብቲ ቀደም እዋን ዝተዓጻጸፈ’ዩ ነይሩ። ናይዚ ብሩህ ኣብነት ክኸውን ዝኽእል ድማ ታሪኽ ማመት ጓለቦይ ጸባኡ እዩ። ንሳ በቲ ንገዛእ ነብሳ ንምግላጽ ዝቓነየቶ ሕልያ ዝያዳ ትልለ። እዚ ስርሓ’ዚ ብቛንቑኡን ላዝ ኡን ምሩጽ ብምዃኑ ብዙሓት ደሓር ዝሰዓቡ ቀነይቲ ካብ መስመር ግጥምታት እናወሰዱ ቃንዮም ኣለው። ኣብ 1910 ዝነበረ ሓደ ኣይተ ጋብር ዝተባህለ ማሰኛ፣ ኣብ ቃላቱ ብዙሕ ናይ ማመት የእቱ ምንባሩ ይንገረሉ። ብዘይካ’ዚ ኣብታ ተስፋንኪኤል ወዲ ሽም ግርማኡ ዝተባህለ ወዲ ሓድሽ ዓዲ( ተድረር) ንገዛእ ርእሱ ዘዝየመላ ዜማ፣ ማመት ክሳዕ ክንደይ ህብብትን ብዙሓት ደለይት ከም ዝነበርዋን ንምግላጽ ይከኣል።
“ወዲ ሽም ግርማኡ ሽም ግርማኡ
ጉልባብን ቀምሽን ንመራዑ
ዛዕጎልን ብሩሮም ንቆልዑ
ኣብ ሩባ ገንሰል እንተሰፈሩ ደጓዑ
ኣየጥምርን ሕሰን እንዳቦኡ
ዓርኪ ማመት ጓለ ቦይ ጸባኡ
ንጉስ ተመን ኣብ ማንቛ ስፍራኡ”
ኣብዚ ዘያሚ ተስፋንኪኤል ንነብሱ እንኪምጉስ፣ ንማመት ረቑሕዋ። ተስፋንኪኤል ብዙሕ ዝተባህለሉን ውሩይን ዘያሚ እቲ ከባቢ ምንባሩ፣ ንሱ ንማመት ክጠቕስ ምኽኣሉ ንዝና ማመት እንተላይ እቲ ዝተኻዕበ ሞያኣ ዘኽብሩ ብዙሓት ምንባሮም የብርህ።
ብዛዕባ ማመት ጓለ’ቦይ ጸባኡ ርሒብ ዝኸይድ ዝተፈልጠ ታሪኽ የልቦን። እንተኾነ ዛጊት ተመዝጊቡ ካብ ዘሎ፣ ነዚ ይመስል። እቲ ኣብ ዜማታታ እተዘትሮም ኣስማትን ኩነታትን ኣብ ግምት ብምእታው፣ ኢጣልያዊ ተመራማሪ ‘ካንት ሮሲን” ማመት ጓል’ቦይ ጸባኡ ኣብ 1840ታት ከም ዝተወልደት ይገልጽ፣ ነዚ ንእስነት፣ ምስቲ ኣብ ከባቢኣ ህቡብ ጎበዝ ናይቲ እዋን ዝነበረ” መድህን” ዚተባህለ ሰብኣይ ይልዓል ምንባሩ’ዩ።
ማመት ኣብ ቀላይ ብዓልቴት ዚተባህለ ፣ ከባብ እገላ ሓጺን ተወሊዳ ። ካብ ህጻንነታ እናጓሰየት ማሰታት ትፈታትን ከም ዝነበረት ዕላላት ኣሎ። ናይዚ መርኣያ ድማ እቲ ምስ ዓበየት ብዛዕባኣን ካልኦትን ዘዜመቶ ዜማታት ከረጋግጽ ይኽእል። ንሳ ብዘይ ምግናን መልክዐኛ ከም ዝነበረት’ዩ ዝፍለጥ። ‘ጸጉሪ ርእሳ ሕቆኣ ሓሊፉ መዓጥቖኣ ይድገፍ። ኣብ ጽምዋ በረኻ ረኺባ ንዝጠመተቶ ልቡ ይዝነብ ነይሩ ኢና ንሰምዕ” ይብሉ። ቅሩብ ኣፍልጦ ዘለዎም ፣ሰባት። ማመት ኣብ ግዜ ህጻንነታ ሓዳር ፈቲና ምንባራ’ኳ ዝዕለል እንተኾነ ብሰንኪ ኣብቲ እዋን ዝነበረ እምነት፣ “ተሰርያ” ተባሂላ ክትፋታሕ ክኢላ። እንተኾነ ገለ ሰባት’ወን ፈቐዶ መርዓን ኣኬባን ከይሓፈረት ትዛወር ብምንባራ ተፈቲሓ ይብሉ።
ዝኾነ ኾይኑ፣ ማመት ዋላ’ኳ በቲ ተዚሞ ዝነበረት ሓያል ግጥምታትን ጭራ ዋጥኣን ትፈለጥ እንተኾነት፣ መልክዓ ግና ሕሉፍ ጽባቐ ነይርዎ’ዩ ። ዝያዳ ኩሉ ዘጽወዓ ድማ ኣስናና ምንባሩ ይዕለል። ከም መመሰሊ ተወሲዳ ከኣ’ ማመት ስኒ ሮጾ” ክብሃል ይስማዕ። ንሳ በቲ ባህሊ ዚተላዕለ ኣብቲ ዚዓበየትሉ ከባቢ በቲ ሕብረተሰብ ስለዝተኻዕበት፣ ዓዲ ዓዲ እናከደት ጭራ ዋጣ ትወቕዕ ምንባራ ይፍለጥ። እንተኾነ፣ ኣብ ሩባ ጸኒሓ ኣጓብዝ ተዕብድ ኔራ’ያ ምባል ንመልክዓ ዝምስክሩ ኣይተሳእኑን። ብዙሕ ግዜ በይና እሞ ኸኣ ጸሓይ ኣዐርያ ኣብ እትብርትዓሉ ጭላው ቀትሪ ትዛወር ነይራ ይብሃል።
ማመት ኣብ መወዳእታኡ ውላድ ነይርዋ’ዶ ኣይነበራን ዝፍለጥ የልቦን። ኾይኑ ግን ካብቲ ብዛዕባኣ ዘዝየመቶ ዜማ ምስ ዝመረጸቶ ጎበዝ ክትኸይድ ድሌታ ጥራይ ይእዝዛ ምንባሩ ክፍለጥ ይከኣል፣። በዘይካ’ዝ ኩሉ ብሃጊኣ ምሰኣ ክኸይድ ድሌት ምሕዳሩ፣ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ሰብኡት ትቀያይር ነይራ’ያ ናብ ዝብል መደምደምታ ክምርሓና ይኽእል።
ማመት ኣብቲ ኣብ ዝተፈላለ እዋናት ነብሳ ንምግላጽ እትጠመኦም ዝነበሩ መስመራት ናይ ግጥሚ’ሞ ተኣኪቦም ተሰኒዶም ዘለዉ ስርሓታ፣ ንሳ ካብ ትውልዲ ዓዳ ቀላይ ብዓልቴት ክሻዕ ብዓል ጨዓሎ ሃዳድም፣ ሩባ ስበነ፣ ከምኡ’ወን ከባቢ ሰገነይቲ ኣብ ዘሎ ዓድታት ትበጽህ ምንባራ ይንጸር። ዝበዝሕ ግጥምታታ ድማ ብሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ኣላት ዝሓዘ መስመራት ዝቖመ ኾይኑ ፣ ብግቡእ ዝተጸርበ እዩ።
ኣብ መብዛሕትኡ ግጥምታት ማመት፣ ሓደ ቅዲ ኣሎ። ንሱ ድማ ተምሳለነት እዩ። እዚ ቅዲ’ዚ ን ኣገላልጻ ነገራት ኣብ ግጥሚ ዘዕሙቕ ኾይኑ፣ ነቲ ተደልዩ ዘሎ ቁምነገር ብ ኣብነታት የሰንዮ። ከም ኣብነት፣
ማመት ጓል ጸባኡ ነብሪ
ከም ኳደረ ለይቲ ተዛውሪ
ከም ወደባይ ለይቲ ተናግሪ”
ኣብዛ ቤት እዚኣ ማመት፣ ኣጉባዝ ለይቲ ከም ዝዛወር ዘግብር ክእለታ፣ ምስ ስራሕ ኳደረ ዓዲ ኣተኣሳሲራቶ። ስራሕ ኳደረ ብለይቲ ንዝፈልጥ ከኣ ቁምነገር እቲ ግጥሚ ዝያዳ ይበርሃሉ። ብዘይካ’ዚ ነቲ ብመልክዓ ተዓዚሙ አይቲ ዘህተፍትፍ ሰብ ርኢኻ ምስ ስራሕ ወደባይ (ምናልባት ኩሉ ዝፈርሖ ጅግናነይሩ ይኸውን) አተተሓሕዞ ይሕግዝ። ብዘይኻ’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሜላ፣ ኣብ ግጥምታት ማመት ዚተንጸባረቕ ካልእ ቅዲ፣ ምድግጋም እዩ። እዚ ቀሊል ዘይኾነ ቅዲ፣ ኣንባቢ ወይ ሰማዒ እቶም ግጥምታት፣ ን ኣካይዳ ወይ ዋሕዚ እቶም መስመራት ከይሰልከየ ክከታተሎ ዘኽእል ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣
እቲ ቃል ወይ መስመር ተደጋጊሙ ክፈስስ ከሎ ሓደ ዓቢ መልእክቲ ኣስዒቡ ስለዝ ኣሰረ ፣ ነቲ ግጥሚ ሓያል ይገብሮ።
ማመት ጓለ’ቦይ ጸባኡ
ሓደ ፈርጊ ሓደ ቅራንኡ
ሓደ ጣዕዋ ሓደ ዝራብዑ
ሓደ ያሒት ሓደ ገበታኡ
መንግስተ ሰማያት ከምዚቦኡ’
ኣብዛ ነግሒ ‘ ሓደ” ትብል ቃል ትደጋገም እያ። እንተኾነ እናክትደጋገም መልእኽታ እናዓሞቀ ይኸይድ። ኣብ መወዳእታ ድማ በታ ሓምሸይቲ መስመር ኩለን እተን “ሓደ’ ዝብል ቅጽል እናኣቀደማ ክወርዳ ዝጸንሓ መስመራት ይጥመራ። እዚ ንንባብ ወይ ንምስማዕ ዝዕድም ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ናይ ምንጥልጣል ባህሪ ‘ወን ኣለዎ። ብተወሳኺ ኣብ ኩሎም ግጥምታት ማመት ፣ “ጓል..’ ዝብል ጸጽኒሑ ዝደጋገም መእተዊታት ኣብዚ ዝጠቐስናዮ ቅዲ ክጠቓለል ዝኽእል ኾይኑ ንግጥምታት ኣማዕሪግዎ ንረኽቦ።
ክቡራት ኣንበብቲ ፣ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ፣ ሓጺር ሌላ ምስ ማመት ገና ዓሚቕ መጽናዕቲ ዘድልዮ ዓቢ ስራሕ ሙዃኑ እንሓበርኩ፣ ካብ ብዙሕ ብውሕድ ንዝተረኽቡ ግጥምታት ማመት ጆባእ እብለኹም።
ኣብዚ ዘለኹም ሓበሬታ ይኹን መኣረምታ’ ወይ ውን ተወሳኺ. ክትጽሕፉ ድማ እላቦ።
ማመት ጓል ኣቦይ ጸባኡ
ሓደ ፈርጊ ሓደ ቅራንኡ
ሓደ ጣዕዋ ሓደ ዝራብዑ
ሓደ ያሒት ሓደ ገበታኡ
ሓደ ፈርጊ ሓደ ቅራንኡ
መንግስተ ሰማያት ከምዚቦኡ።
ማመት ጓል ኣቦይ ሰንሰለት
ወሽፍ ኢያ ጡባ ዘይትከለት
ገልገል ኢያ ልጓም ዘየልዓለት
ኩናት ጋዞ ናይ ሓማሴን ስሕለት
ዘይሰትዮ ስዋ ዳርጋ ሓሬት
ዘይትበልዓ እንጌራ ዳርጋ መሬት
ወርሒ ጠፍአት፣ ጸሓይ ደም መሰለት
ዓይነይ ዘወረት፣ ልበይ ኣስፈለት
ከይንረኽባ ሩባ ተሳገረት
ከይንርእያ ገረብ ተኸወለት።
ማመት ማመት ስኒ ሮጾ
ከናፍርኪ ከም መዓር እንጾ
ሰለፋታ ከውሒ መንደልህጾ።
ጓል እገላ ጓል ዕዳጋ ረቡዕ
ውሰድዮ እቲ ዓጋይ ዝራብዕ
ጽጉሪ ርእሳ ኣዳጉር የሕብእ
ቅርቢብ ዓይና ድብኦ ማይ የድብእ
እኑይ እንጉይ ውድኡና ኣዛብእ
እቲ ማዕጾ ኣብልዮ ኣግባብእ
እንተ ኣነ ኣይርኣይን መን ይሓልፍ
መን ይገብእ።
ማመት ጓል ጸባኡ ነብሪ
ከም ኳደረ ለይቲ ተዛውሪ
ከም ወደባይ ለይቲ ተናግሪ
ሳላ ይመኽን ኣፈከሜ ይፈሪ
ዕስራ ናብ ቤት ሰላሳ ናብ ቁሪ
ከም ምሕዳርና ኣሕድርና እምበሪ
ሓንቲ ወገን ማይ ንወርድ ሓንቲ ወገን
ዕንጸይቲ ንኣሪ
ከም ናትና እዝጊ፣ ትቐትሊ ትምሕሪ።
ጓል እገላ ጓል እምባ ኣያይ ኣንቀፋ
ጸጉሪ ርእሳ ባላ መደገፉ
ቅርቢብ ዓይና ኩሕሊ መራግፉ
እንኳን ዓለም ኣቕሽሽቲ ሓነፉ።
ጓል ጨዓሎ ጓል ሩባ ሃዳድም
ቆቛሕ ኩኒ ክኸውን ጽግድም
ሒዘኪ ናብ በረኻይ ክሃድም።
ጓል መረታ ጓል ሩባ ሰበነ
ትኾብለይ ማርያም ትሃብክነ
ቀደምን ሎምን ኣይፈልጥን ለሚነ
ጓል እገላ፣ ጓል እገላ ሓጺን
ኣፋ መጣቐሻ ልባ ሳጹን
ናብ ኣቦኺ’ዶ ናብ ኣዴኺ ከማሕጽን
ገዛ ከይበጻሕኩስ ኣይቀብጽን።
ጓል እገላ ጓል ቀላይ በዓልቴት
ከም ሓንቲ ጻዕዳ ጣፍ፣ ኣብ ሞሶብ ትኽተት
ከም ሓደ ሳና፣ ኣብ ጻሕሊ ትፍርተት
ከም ሜስ ቀርኒ፣ ይፈትዉዋ ጎይቶት።
ወዮ እዚ ኣባጅጎ ፣ እዚ ዕዋኖ
ንማመት ፈጢሩ ከይኾኖ
ግምጃ ባጽዕ መረባዕ ድኾኖ።
ብዘይ መስነይታ ኣይትውጽእ
ከም መኮነን ብዓይና ትቀጽዕ
ናታ ክዳን ጽሩይ ከምቶም ባጽዕ።
መድህን ደረፈልኪ ጓሳ ብሶት
ቀሪም ቃንጫ መማሰዩ ጓሶት
ለቖታ እትማላእ መቁጸሪ ሓሶት
ኣካ ሰአናኪ ሰናይ ምሸት።
ጓል እገላ ጓል እንዳ ኣርባዓ እንስሳ
ሰብኡትኪ ክልተ ሓምሳ
ንምንታይ ኣይጠፍኡን ግበርሎም ጓሳ።
ቀጣን ኣምዑት ከም ዘንጊ ኣበይቶ
ተሰታይት ከም ማይ ከለዐውቶ
ተበላዒት ከም ስጋ ኣውለቶ
ስገም ቆራት፣ ጣፍ ሓጋይ ዓራቶ
ኣፋ መዓር፣ ከናፍራ ሕምቶ
ወለጋብር ዝሰርሓ ቀበቶ
ወዲ ዘርኣ ያቆብ እተቐመጦ ባይቶ
ረኺብኪ’ዶ ካባና ዝፍቶ
ዝሓዝኽዮ ይግበረልኪ ክንቶ።
ንሳ ድባብ ኣዳኖኣ ሰንደቕ
እንተተዓንቀፍኪ ባጊር ይወድቕ
እንተሓሲውኪ ፣ ሰይጣን እኹን
ባጊር ግዳ መላእ ኣፍንጫአን።
ናብ ኣቦይ ናብ እኖይ ከብለክሲ
ፍቕሪ ክንማቐል ሃቢ ዕሲ
ንዓይ መስፈሪ ፍቂ፣ ንዓኪ መሰለሲ
ናብ ኣንበሳ ከይበለኪ ናብ ጎራሲ
ናብ ተመን ከይበለኪ ናብ ነኻሲ
ናብ ውሕጅ ከይብለኪ ናብ ጎሳሲ።


text:
ብርሃን ንደርማስ ምዕባለ
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን ዚርከብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ መበል 26 ዓመት ዕለተ-ናጽነቱ፡ “ብርሃን ንደርማስ ምዕባለ” ኣብ ትሕቲ ዚብል መድረኻዊ ቴማ፡ ከም ወትሩ ብድምቀት ንምጽንባል፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ብደረጃ ሃገር ዚግበር መሰናድኦ፡ በብኸባቢኡን ማሕበራዊን ትካላዊን ውዳበታቱን፡ ምድላዋት ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ክብሪ ናይ ዚኾነ ነገር ብመጠን ዝተደኽመሉን ዝተኸፍሎ ዋጋን እዩ ዚልካዕ። በዚ መንጽር፡ ናጽነት፡ ንህዝቢ ኤርትራ እቲ ኣዝዩ ክቡርን ዘሐብንን ርስቲ እዩ። እምብዛ ረዚን መስዋእቲ ከፊሉ ስለዘምጽኦ ከኣ፡ ናይ ብሓቂ ትርጉም ዘለዎ፡ ጻማኡ ዚረኽበሉን ዚከሓሰሉን ናጽነት ኪዀነሉ ኪምነ ግድን እዩ። ትርጉም ዘለዎ ሓርነት ግን ብባህጊ ጥራይ ዚርከብ ኣይኮነን። ከምቲ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ሓደ ካብ መደረታቱ ዚበሎ “ናጽነት መሬትካ ምስ ወነንካ፡ ምዕሩግን ነባሪን ቤት እትሃንጸሉ ዘይባድምን ወትሩ ዚሕሰንን ዚስለምን ናይ ሓፋሽ ህዝቢ ርስቲ እዩ ናጽነት ለሚንካ፡ ተመሻኺንካን ተጸጋጊዕካን ብቐለተ ወይ ትኳቦ ዚርከብ ዘይኮነ ባዕልኻን ብጻዕርኻን እትሃንጾ ርስቲ እዩ።”
ካብዚ እምነት’ዚ ብምብጋስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ኣውራ ድማ፡ ሓላፍነት ህንጸት ሃገር ዝተሰከሙ መንእሰያት ደቁ፡ ኣብ ዚሓለፈ 26 ዓመታት፡ንብዙሕ ስዉርን ግሁድን ግዳማዊ ተጻብኦታት እናመከቱ፡ ተወፋይነት ኣዕሪጎም ሃገራዊ ራእይ ንምጭባጥ ኪረባረቡ ጸኒሖም ኣለዉ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ገድሊ ንናጽነት ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ልምዓታዊ ተጋድሎ ኣብ ዝተሰጋገረሉ፡ ልክዕ ከም ንቕሎ ብረታዊ ተጋድሎኡ፡ ካብ ትሕቲ ባዶ’ዩ ተንሲኡ። እንተኾነ ሃዋህው ናጽነት ዚፈጠሮ ተስፋን ልዑል ድሌትን፡ ቅኑዕ ፖሊሲታት ተወሲኽዎ፡ ኣብተን ቀዳሞት ሸውዓተ ናይ ናጽነት ዓመታት ቁጠባ ኤርትራ ዓቢ ገስጋስ ከመዝግብ ክኢሉ ነይሩ። ዘራጊ እንከሎ ጽሩይ ማይ ስለዘይስተ ግዳ፡ ስዒቡ ዚመጸ ከቢድ ግዳማዊ ተጻብኦታት፡ ንናህሪ ናይቲ ገስጋስ ብመጠኑ ዓንቂጽዎ እዩ። የግዳስ፡ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ፡ በቲ ተጻብኦ ጀሆ ከይተታሕዙ፡ ጎድኒ ጎድኒ መኸተ ንልዑላውነት፡ ልምዓታዊ መደባቶም ስለዘይወንዘፉ፡ ቁጠባ ኤርትራ ምስ ኩሉ ዝተወርሰ በሰላታቱ፡ ኣብ ትሕቲ ኣይሰላም- ኣይኲናት፡ ከቢድ ጸቕጢን ምሕንኳልን ተጻዊሩ እናመረሸ፡ መጠናዊ ዕብየት ካብ ምምዝጋብ ኣይበዀረን።
ኣብ ዚሓለፈ ናይ ጻዕርን ተወፋይነትን ዓመታት፡ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ብዝተታሕዘ ዕላማ፡ መሬታዊ ጸጋታት ብብቕዓት ንምምዝማዝ ዘኽእል መሰረታዊ መንጽፍ እናዋደድካ፡ ነቲ ኣብ ዝናብ ዚምርኰስ ያታዊ ኣገባብ ማሕረስ ናብ ዘመናዊ ሕርሻ ንምቕያሩ ኪስርሓሉ ጸኒሑ ኣሎ። ከዘንቲ ማይ ትሕተ- ቅርጺታት ኣብ ምህናጽ ድማ ዓቢ ስራሕ ተሰላሲሉ ኣሎ። ኣብቲ ዛጊት ተነጺፉ ዘሎ ባይታ ተወሳኺ ወፍሪ እናተገብረ ብዚኸደ እምበኣር ሕርሻዊ ኣፍራይነትና እናተዓጻጸፈ ኪኸይድ ምዃኑ ርጉጽ እዩ። ጎኒ ጎኒ’ዚ፡ ነቲ ብዓይነትን ብዝሕን እናበርከተ ኪኸይድ ትጽቢት ዚግበረሉ ሕርሻዊ ምህርቲ ዚምስርሑ ዝተፈላለዩ ኣግሮ ኢንዱስትሪ ትካላት ንምዕንባብ እውን ዓቢ ውጥን ተታሒዙ ይስርሓሉ ኣሎ።
ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገር፡ ስትራተጂያውያን ሓጽብታት፡ ጽርግያታትን ካልእ ትሕተ-ቅርጺታትን ንምህናጽ፡ ቀረብ ጽሩይ ዚስተ ማይ፡ ጸዓትን ኤለክትሪሲቲን፡ ኣገልግሎት መጓዓዝያን መራኸቢታትን ብምዕሩይነት ንምብጻሕ ኪካየድ ዚጸንሐ ስርሓት፡ ነቲ ርሑቕ ዚበሃል ዚነበረ ከባቢታት ብምቕራብ፡ ምስ ዕዳጋታት ማእከል ሃገርን ወጻኢን ዘራኽብ ባብ ከርሕወሉ ስለዚኸኣለ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንንግዳዊን ቁጠባዊን ንጥፈታት ድሓን ዚኾነ ባይታ ተፈጢሩ ኣሎ። ስለዚ ድማ፡ ተገዳስነት ናይ ውሽጥን ግዳምን ኣውፈርቲ ኣብ ሕርሻ፡ ዕደና፡ ኢንዱስትሪን ጽላት ቱሪዝምን እናዓበየ ኪመጽእ ጸኒሑ፡ ተጨባጢ መኽሰባት ናብ ዚሕፈሰሉ መድረኽ ንሰጋገር ኣሎና።
ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ኣውራ ካብኡ ኣገልግሎታት ትምህርቲን ጥዕናን እቲ ቀንዲ መግለጺ ሰብኣዊ ምዕባለ ኮይኑ፡ ኩሎም ዜጋታት ብሕልፊ ድማ፡
ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዚርከቡ፡ ዕድል ትምህርቲን መሰረታዊ ኣገልግሎት ጥዕናን ዚረኽብሉ ኩነታት ኣብ ምፍጣር ዘረጋገጽናዮ ዓወታት፡ ብደረጃ ኣህጉርናን ዓለምን ናእዳ ዘትረፈ እዩ። በዚ ድማ፡ ብመንጽር ሸቶታት ሚለንዮም፡ ኤርትራ ዘመዝገበቶ ገስጋስ፡ ብኣብነት ይጥቀስ ኣሎ። እቲ ሰረት ተነጺፉ ስለዘሎ፡ እቲ ዝተርፍ ዕዮ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ብዓይነቱ እናተመሓየሸን እናወርጸጸን ከምዚኸይድ ብምግባር ኣብ ልዑል ደረጃ ብቕዓት ከምዚበጽሕ ምግባር እዩ።
እዚ፡ ኣብ ምውዳድ መሰረታውያን ትሕተ-ቅርጺታት፡ ምዕማር ሕርሻዊን ኢንዱስትሪያውን ኣፍራይነት፡ ምርግጋጽ ምዕሩይ ኣገልግሎታት ተመዝጊቡ ዘሎ ገስጋስ፡ ከቢድ ግዳማዊ ተጻብኦታት እናመከትና፡ ብውሽጣዊ ዓቕምና ዘመዝገብናዮ ብምዃኑ፡ እቲ ኪነድቆ ኪኢሉ ዘሎ ናይ ምግባር ዓቕሚን ርእስ- ምትእምማን፡ ንብሩህ መጻኢ ናይዚ ህዝቢን ሃገርን ዚምስክር እዩ።
ካብዚ ዝተጠቕሰ ንላዕሊ ሚዛን ዚወሃቦ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኪውንኖ ዚበቕዐ ካልእ ዚዓበየ ጸጋ እውን ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሓያል ጥምረቱን ሃገራዊ ሓድነቱን ነቲ ብፍቕሪ፡ ስኒትን ሓድሕዳዊ ሓልዮትን ዚልለ ባህሉን ክብርታቱን መሰረት ዚገበረ፡ ርጉእ ስርዓተ-ምንብባር ኪፈጥር በቒዑ ኣሎ። እዚ ረቛሒ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ካልኦት ሕብረተሰባት ብቐሊሉ ዘይርከብ ውሽጣዊ ሰላምን ጸጥታን ዚውንን ህዝቢ ኪኸውን ኣብቂዕዎ ኣሎ። ሰላምን ርግኣትን እቲ ቀንዲ መሰረት ምዕባለ ስለዚኾነ ድማ ብቐሊሉ ዚግመት ጸጋ ኣይኮነን።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ሳላ’ቲ ዘዂርዕ ባህሉ፡ ባህሊ ዓያዪነትን ርእሰ ምርኰሳን፡ ዚሓለፈ 26 ዓመታት፡ ኣብ ከቢድ ስራሕን ሓያል መኸተን ተጸሚዱ እዩ ኣሕሊፍዎ። ከም ውጽኢት ርሃጹ፡ በብቕሩብ ናብ ዚሓሸ ባይታ እናሓዀረ ኪመጽእ ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ፡ ኣብ ዋዜማ ደርማስ ምዕባለ በጺሑ ኣሎ። እዚ ኣብ ቀረባ ርሕቀት ዚርአ ዘሎ ብርሃን ዝያዳ ደሚቑ፡ ብምልኣት ኪጭበጥ እምበኣር፡ ሕጂ’ውን እቲ ጻዕሪ ብልዑል ደረጃ ኪቕጽል የድሊ። ሃገራዊ ራእይ ደሚቑ ዚዂላዕ ብቐንዱ ብስራሕ ስለዚኾነ!


text:
ወልፊ ስማርት ስልክታት ዝተዛበዐ ኣእምሮ ንኽህልወና ይገብር መፅናዕቲ።
25/03/2010 እዚ ብምሁራን ሕክምና ኣብ ሬድዮሎጂካል ሶሳይቲ ሰሜን ኣሜሪካ ዝቐረበ መፅናዕቲ ከም ዘረጋገፆ እቶም ውልፋት ስማርት ስልክታትን ማሕበራዊ ሚድያታትን ዝኾኑ መናእሰይ ኣብ ኣተሓሳስበኦም ፅዕንቶ ብምፍጣር ዝተዛብዐ ኣእምሮ ንኽህሉ ከም ዝገብር ኣረጋጊፆም ኣለው። እቲ መፅናዕቲ ኣብ ኣሜሪካ እንትካየድ ኣብቲ መፅናዕቲ ካብ ዝተሳተፉ መናእሰይ እቶም 46 ሚኢታዊ ብዘይ ስማርት ስልክታት ሂወቶም ንኽመርሑ ከም ዝፅገሙ መስኪሮም ኣለው ይብል።
እዚ መፅናዕቲ እንትካየድ 19 ውሉፋት ስማርት ስልክታትን ማሕበራዊ ሚድያታት ዝኾኑ መናእሰይ ብሕክምናዊ መንገዲ ክሕከሙን ካብቲ ወልፎም ክናገፉን ከምዝተገበረ ውን ተገሊፁ ኣሎ። እዞም መናእሰይ በቲ ዝተገብረሎም ሳይነሳዊ ጥበራ ድማ ዓቕሚ ኣእምረኦምን ኣተሓሳስበኦምን ናብ ንቡር ክምለስ ኪኢሉ ኣሎ ይብሉ እቶም ተመራመርቲ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ደቡብ ኮርያ ዩንቨርስቲ ሲኦል ሜዲካል ፕሮፌሰር ዝኾኑ ሁዩንግ ሱክ ሲዮ ከም ዝገለፅዎ ብርክት ዝበሉ መናእሰይ ዓለምና ዘይተለመዱ ባህርታት ዘንፀባርቑ ዘለው ብሰንኪ ሙሉእ ግዜኻ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታትን ስማርት ስልክታትን ምሕላፍ ከምዝኾነ ብምግላፅ ነዚ ዝወፀ ሓዱሽ መፅናዕቲ መራጎዲ ሓሳብ ሂቦም ኣለው። እዞም መናእሰይ ሂወቶም ምስ ስማርት ስልክታት ብምፅማድ ዝተዛበዐ ኣተሓሳስባ ፣ ዝተዛብዐ ድቃስ ፣ መጠኑ ዝሓለፈ ምስልቻው ፣ መንፈስ ጨካንነት የማዕብሉ ከም ዘለውን ትኹረት ሂብካ ብኣጋ ክፍታሕ ዝግበኦ ጉዳይ ከምዝኾነን ውን መልእኽቶም ኣሕሊፎም እዮም።
ፍልፍል ሓበሬታ www.sciencedaily.com


text:
ኣብ ሱማሊያ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪካ ኣል-ሸባብ ምስዓሩ ብወግዒ ኣዊጁ።እቶም ናዕበኛታት ኣብ ዝሓፀረ እዋን ኣብ ሙሉእ እታ ሃገር ከምዝስዓሩ’ውን ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ኣሚሶን ተንቢዮም ኣለው እዩ።
ዋና ኣዛዚ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሱማሊያ/ኣሚሶም/ ጀነራል ፍረድ ሙጊሻ ከምዝበልዎ ተዋጋእቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ካብ ኩለን ኩርንዓት ከተማ ሞቓድሾ ተፀሪጎም ወፂኦም ኣለው ኢሎም።ሞቓድሾ ብምልእታ ብኣሚሶም ብዝድገፉ ሓይልታት ምክልኻል ሱማሊያ ነፃ ከምዝወፀአት እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
መብዛሕቲኦም ካብ ኡጋንዳን ብሩንድን ዝተዋፅኡ 10 ሽሕ ወታደራት ዝሓቖፈ ሓያል ሰራዊት ኣሚሶን ኣብቲ 11 ኣዋርሕ ዝወድአ ናይ ከተማ ውግእ ድብያ ነቲ ኣኽራሪ ጉጀለ ፀሪጎምዎ ኣለው።
ዋሃቢ ቃል ኣል-ሸባብ ስትራተጃዊ ምንስሓብ እዩ እንተበሎ’ውን ጀነራል ሙጊሻ ግን እቲ ህድማ ስዕረት እዩ ኢሎምዎ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ማዕልታት ነታ ከተማ ተዘዋዊሮም ዝተዓዘቡ ጋዜጠኛታት ኩነታት ናብ ንቡር ይምለሱ ኣለው ኢሎም።
ንኣዋርሕ ብዝተኻየደ ውግእ ኣዝዩ ዝዓነወ ባካራ ማርኬት ተባሂሉ ዝፅዋዕ መደብር ዕዳጋ ውዕዉዕ ንግዳዊ ውራያት ይካየደሉ’ሎ።ጎደናታት ብመኻይን ተመሊኦም፡ስራሕቲ ህንፀት’ውን ኣብ ሙሉእ እታ ከተማ ብዝለዓለ ደረጃ ይሳለጥ ኣሎ።
ብወፃእተኛታትን ጂሃዲኣይዊያንን ዝድገፉ ኣሽሓት ተዋጋእቲ እንተሃለውዎ’ውን በዚ ንኸዶ ዘለና ቅልጣፈ እንተቐፂልና ኣል-ሸባብ ዘብቅዐሉ እዋን ርሑቕ ኣይኸውንን ኢሎም እቶም ጀነራል።
እታ ከተማ ናብ ንቡር ኣብ እትምለሰሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ኣሃዱታት ፖሊስ ስርዓት ዘስፍኑ ሓይልታት ሱምሊያ ንምስልጣን ናብ ሱምሊያ እናተልኣኹ እዮም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ብፈጠሮኣዊ ጽባቐ ዝተኸበበ ብዙሕ ገዛውትን መሬትን ኣሎ። መብዛሕቶም እቶም ኣብ ከተማታት ዚነብሩ ኣብ ቪላታትን ኣፓርትመንትስ ይቕመጡ።
እቲ AB Uppvidingehus እተባህለ ኮሙናዊ ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣስታት 800 ኣባይቲ ይውንንን የመሓድርን።
ብዙሓት ብሕትውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ።
ኣብዚ እዋንዚ ዝካረ መንበሪ ቤት ምርካብ ከቢድ እዩ። ዝበዝሕ ገዛውቲ ነቶም ኣዚዮም ዝሽገሩ ሰባት እዩ ዚወሃብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ናይቲ ኮምዩን ብዝሒ ቋንቋታት በቲ ምእታውን ምውጻእን ተቐማጦ ይጽሎ እዩ። ኣብቲ ኮምዩን ሽወደንን እንግሊዝን ብብዝሒ ይዝረብ። ኣብዚ ግዜዚ ግን እተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብን ሶማሊን እየን። ብዘይካአን ድማ ዳሪ፡ ፋርሲ፡ ትግርኛ፡ ሩስያ፡ ፖላንድ፡ ሃንገርን ጀርመንን ይዝረብ። ሽወደን ክትዛረብን ከተመሓይሽን እንተ ደሊኻ ኣብቲ ናይ ኦሰዳስ ሰበኻ ናይ ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ስፕሮክካፈ ክትከይድ ትኽእል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኡፕቪዲንገ ኣብ ግሩም ማሕበራዊ ህይወትን ጥዕናን የተኩር። ኣብቲ ማሕበራዊ ህይወት ንህጻናትን መንእሰያትን ቀዳምነት ይውሃብ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ነቲ ዚሰማምዓካ ማሕበር ክትመርጽ ትኽእል። ኣብኡ ኣብ ከም ትምህርትን ባህልን ሙዚቃን ተፈጥሮን ናይ ሞቶር ስፖርትን ዘተኩራ ኣስታት 220 እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብ ኦሰዳ ናይ ሶማሊ ማሕበር ኣሎ፡ ኣብቲ ኮምዩን ድማ ናይ ዓረብ ማሕበር ኪጅመር እዩ። ኣብ ኩሉ ቦታታት እተን ኣብያተክርስትያን ንጥፈታት የካይዳ። ንኡፕቪዲንገ ፍሉይ ዚገብራ ኣብ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ዘተኩራ ናይ ስፖርት ማሕበራት ብምህልዋ እዩ። ብዙሓት ናይ ስፖርት ማሕበራት ኣብ ናይ ብዝሒ ብሔራትን ምውህሃድንውን የተኩራ እየን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ኮምዩን ንኹሉ ዕድመ ዘገልግል መጻሕፍቲ ዘለዎ
ብዙሕ ኣብያተንባብ ኣሎ። ካብቲ ቤትንባብ ጋዜጣታት ከተንብብ፡ መጽሔታትን ድምጻዊ መጻሕፍቲ ክትልቃሕን ትኽእል። ፊልም ክትካረን ብጥርሑ ኢንተርነት ክትጥቀምን ትኽእል። ካብቲ ቤትንባብ ንምልቃሕ መለቅሒ ካርድ ከድልየካ እዩ። ብናጻ እዩ ዚውሃብ።
ኣብቲ ኮምዩን ከም መራኸቢ ቦታታት ዚሰርሓ ናይ ሰከንድሃንድ ቡቲካት ኣለዋ። ኣብኡ ዘገልገለ ክዳውንትን ኣቕሑ ገዛን ብሕሱር ዋጋ ትረክብ። ኣብ ለንሁቭዳን ኦሰዳን ናይ ላየን ሓራጅ ኣሎ። ኣብ አልይሁልት ድማ
Kupan Röda Korset ኣሎ። ኣብ ኦክቫርን-ብዮርካ
Emmaus ኣሎ።
ኣብ ለንሁቭዳ Storgatan 29 ኣብ ሓደ ህንጻ
ማሕበራዊ ምሕደራ ከምኡውን
ቤትጽሕፈትዕዮን ኣሎ።
ኣብ ለንሁቭዳ ንበይኖም ዝመጹ ህጻናትን መንእሰያትን ካልኦት ሓደስቲ መጻእትን ስድራቤትን ዚቕበል ናይ ምጥያስ ኣሃዱ ኣሎ። ኣብኡ ሓደ መራሕ ፕሮጀክት፡ ክልተ ማሕበራዊ ተሓጋገዝትን ሓደ ዓረብ ዚዛረብ ንስደተኛታት ዚሕብር ሰብ ኣለዉ። ኣብ ኣልስተርሞ ኣብ ሰሰሙን ናይ ጥየሳ ኣሃዱ ኣሎ።
እቲ
ኣብ ኦሰዳ ዘሎ ማእከል ስድራቤት ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ዓበይትን መራኸቢ ቦታ እዩ።
ኣብ ኩሉ ከተማታት ግሮሰሪ ኣሎ፡ ኣብ ኦሰዳን ለንሁቭዳን ከኣ ፋርማሲ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኡፕቪዲንገ ኮምዩን
ትሽዓተ ኮምናውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ስለስተ ብፍሉይ መገዲ ዚመሓደራ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ኣለዋ። እቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ነቶም ኣብ 1-5 ዝዕድመኦም ህጻናት ዘገልግል እዩ። ንሳተን ብሓፈሻ ምሉእ ዓመትን ምሉእ መዓልትን ክፉታት እየን። እዚ ከኣ ምስቲ ናይ ወለዲ ናይ ስራሕ ሰዓታትን ናይ ዕረፍቲ ግዜን ወይ ናይቲ ህጻን ጠለብ ዚኸይድ እዩ።
ኣብ ኦሰዳ
ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብኡ ኩሉ ደቂ 0-6 ዕድመ ዘለዎም ህጻናት ዘለዎ ስድራቤት ዕዱም እዩ። ኣብኡ ጸወታን መዝሙርን ናይ ዕርክነት ምፍጣር ንጥፈታትን ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኡፕቪዲንገ ኮምዩን ሓሙሽተ መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓንቲ ካልኣይ ደረጃን ኣለዋ። ናብ 6-13 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ዝዓለመ ናይ ዕረፍቲ ቤትውን ኣሎ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባዚ ብተወሳኺ ከተንብብ ትኽእል።
ኡፕቪዲንገ
ናይ ባህሊ ቤትትምህርቲውን ኣለዎ። ኣብኡ በበይኑ ዓይነት ናይ ሙዚቃ መሳርያ ትምሃር፡ ናይ ዳንስን ስእልን ድራማን/ትያትርን ስለጠና ድማ ትውሃብ።
ኣብ ናይ
ኡፕቪዲንገ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ናይ ውልቅኻ ትምህርቲ ክትምድብ ትኽእል፡ ካብ ብዙሕ እተፈላለየ ኮርሳትውን ክትመርጽ ትኽእል። እቲ ስልጠና ምስ ቢዚነሳዊ ህይወት ብምትሕብባር ይካየድ፡ ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ወርሓት ድማ ላፕቶፕ ኣላትካ። ኣብቲ ግዜ ትምህርቲ ስፖርት ክትጻወት ዓቢ ተኽእሎታት ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ኡፕቪዲንገ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይቲውን ኣለዎ እዩ። ኣብቲ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ተምሃሮውን ኣለዉ፡ እዚ ድማ ነቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፕሮግራም ከም እትሳተፎ ይገብረካ። ናይ ኡፕቪዲንገ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ግሩንቩክስውን ኣለዎ፡ ኣብኡ ናይ መባእታዊ ትምህርቲ ክትጭርሾ ትኽእል። ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ንክንክን ጥዕና ብዚምልከት፡ ናይ ርሑቕ ትምህርቲውን ኣለዎ እዩ።
ናይ Sfi-ትምህርቲ ኣብ አልይሁልትን ኦሰዳን ኣሎ። ብዛዕባ ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ዚወሃብ ኮርሳት ድማ ከም ኣድላይነቱ ኣብ ኩሉ ቦታታት ቀጻሊ ይወሃብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ለንሁቭዳ ነቶም ሓተትቲ ዑቕባ ክንክን ሕክምና ዚገብረሎም
flyktinghälsan ዚብሃል ኣሎ። እቲ ንሓኪምን ኣፋውስን ዚኽፈል ገንዘብ ብመሰረት እቲ ዚወሃበካ መሻርፍ እዩ ዚውሰን።
ኣብ ኡፕቪዲንገ ቀዋሚ ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ተዋህበካ ዚቕበላኻ ኣብ ሰለስተ ከተማታት ዚርከባ ኣርባዕተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ።
ናይ ለንሁቭዳን ኦሰዳን ማእከላት ጥዕና በቲ ናይ ወረዳ ቤትምኽሪ እየን ዚመሓደራ። ኣብ ኦሰዳ
Specialistläkargruppen ኣሎ፡ ኣብ ኣልሰተሞ ድማ
HälsoCentralen Falken ኣሎ። ኩለን ማእከላት ጥዕና ናይ ህጻናት ክሊኒክ ኣለወን።\
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ናይ ስኒ ክሊኒካት ኣለዋ። ኣብ ለንሁቭዳን ኣልሰተርሞን
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ኣደኻ ቋንቋ ብዘይካ ሽወደን ካልእ ምስ ኮይኑ ምስቲ ኮምዩን ወይ ምስ መንግስታዊ ትካል ኣብ እትራኸበሉ እዋናት፡ ኣድላዪ ምስ ዚኸውን፡ ተርጓማይ ኪህልወካ መሰል ኣሎካ። ኣብዚ ግዜዚ ትርጉም ብብዙሕ ቋንቋታት ይወሃብ እዩ። ተርጎምቲ ብናይ ትርጁማን ትካላት እዮም ዚመጹ፡ ምስጢር ናይ ምሕላው ግዴታ ድማ ኣለዎም። ሓደ ሰብ ናይ ምምዳብ ውጥን ወይ ናይቲ ኮምዩን ናይ ምምዳብ ኣሃዱ ምስ ዚህልዎ ብመገዲ ናይ ቤትጽሕፈት ዕዮ ግዜኣዊ ኣብ ምትርጓም ዚሕግዞ ዓረብ ዚዛረብ መራሒ ይረክብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ናይቲ ኮምዩን ሓባራዊ ጕዕዞ ብ
Länstrafiken Kronoberg እዩ ዚምራሕ። ኣብቲ ናቱ ወብሳይት ድማ ብዛዕባ ሰዓታትን ዋጋ ቲከትን ሓበሬታ ኣሎ።
ካብተን ዓበይቲ ከተማታት ናይቲ ኮምዩን ናብ ቨክሾ ግሩም ናይ ኣውቶቡሳት መራኸቢታት ኣሎ። ካብ ቨክሾ ናብ ውሽጥን ወጻእን ሽወደን
ብባቡር ከምኡውን
ብነፋሪት ክትቕጽል ትኽእል። ኣብ መንጎ ገለ ናይቲ ኮምዩን ዘለዋ ከተማታት ግን እቲ መራኸቢታት ኣሸጋሪ እዩ፡ ከምዚ ብምዃኑ ድማ እቲ ናይ ጕዕዞ ሰዓታት ይነውሕ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ምስቲ 9,300 ተቐማጦኡ ኣስታት 1,100 ዋኒናት ኣለዎ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ ሓደ ስምኒት ናይቲ ኣብ መገዲ እትረኽቦ ሰብ ዋኒን ኣለዎ ማለት እዩ። ናብ ኩሉ ዝዓለሙን ኩሉ ሰክተር ዝሓዙን ዋኒናት ኣለዉ። ናይ ቢዚነስ መራኸቢታት ወይ ፋብሪካ ምስ ዘድልየካ
ነቲ ናይቲ ኮምዩን näringslivsutvecklare ተወከሶ። ንሱ ምስቲ ናይቲ ኮምዩን ምምሕዳር ዚልምልከቶ ሰብ ክትራኸብ ይሕግዘካ፡ ወይ ከኣ ናብ ካልእ ሰበስልጣን ወይ ውድባት ይመርሓካ። ናይ ውልቅኻ ዋኒን ክትጅምር ምስ እትደሊ ን
Nyföretagarcentrum ተወከስ። ንሳቶም ኣብ ኦሰዳ ቤትጽሕፈት ኣለዎም። ወይ ከኣ ነቲ ብናጻ ምኽሪ ዚህብ
ALMI ርኸቦ።
ገለ ካብተን ናይቲ ኮምዩን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤
Profilgruppen,
GEFAB,
Elitfönster ከምኡውን
ናይ ኡፕቪዲንገ ኮምዩን።


text:
ኣብ መንጎ ኣመሪካዊ ዩኒቨርሲቲን Medical University of South Carolina ዩኒቨርሲታት መቐለ፣ኣኽሱምን ዓዲግራትን ሞያውን ምርምራውን ምትሕግጋዝ ንምክያድ ዘኽእል ዳህሳሳዊ መጽናዕቲ ተኻይዱ።
ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ምምሕያሽ ናብራ ተኣሳሲሩ ዝስዕብ ዘሎ ሕማም ሽኮር (Type 2 Diabetes) ኣብ ምንታይ ብርኪ ይርከብ፤ እቲ ሕብረተሰብን ሰብ ሞያን ዘለዎ ደረጃ ፍልጠት ‘ታይ ይመስል እንታይ ምሕጋዝ ይካኣልን ዝኣመሰሉ መባእታዊ መጽናዕቲታት ተኻይዱ’ሎ ።
ኣብ Medical University of South Carolina Biostatics ላዕለዋይ ምሁር ዶክተር ሙሉጌታ ገብረስላሴ እቲ ሕማም ከይተላበደ ብጋንኡ ንምክልኻል ዘኽእሉ ሜላታት ንምድላው ዘኽእል መፅናዕትን ዘተን ምስ ሰለስቲኦም ዩኒቨርሲታትን ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይን ከምዘካየዱ ይገልፁ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ ቅድሚ ሎሚ ዝተጀመረን ኤች ኣይቪ ቫይረስ ንምክልኻል ዝሕግዝ ምርምራዊ ምትሕግጋዝን ተኻይዱ ንዕኡ መፈፀሚ ዝኸውን ገንዘባዊ ሓገዝ እውን ከምዝተረኸበን ዶክተር ሙሉጌታ ገሊፆም ኣለዉ።
ብሳልሳይ ደረጃ EDREAP (Ethiopian Diaspora for Research and Education Advancement through Partnership) ዝበሃል ኣብ ኣመሪካ ዝተጣየሸ ገባር ሰናይ ትካል ኣብ ዩኒቨርሲታት መቐለ፣ ኣኽሱምን ዓዲግራትን ሎሚዘበን ዝለዓለ ትምህርታዊ ውፅኢት ንዘመዝገቡ ተመረቕቲ ተምሃሮ (ከክልተ ካብ ሕድሕድ ዩኒቨርሲቲ) ሸሊሙ’ሎ። እቲ ሽልማት EDREAP Excellence Award ይበሃል።


text:
ጉባአ ጨንፈር
ብዕለት 21.08.2016 ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ስሩዕ ሳልሳይ ጉባአኡ ኣካይዱ። ጉባአ ብሓው ታደሰ ኣስመላሽ ኣቦ መንበር ጨንፈር ብናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩምን ሰናይ ምንዮትን እዩ ሰዓት 2፡00 ድ.ቀ. ተኸፊቱ። ብቐዳምነት ምልኣተ ጉባአ ተረጋጊጹ። ቀጺሉ ድማ ብኣቦ መንበር ጨንፈር ዕላማ ጉባአ ተገሊጹ። ኣብ መግለጺኡ፥ ‘‘ ንሕና ከም ሰልፊ ዲ ክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ጉባአታትናን ሰሚናራትናን ፈስቲቫላትናን ከምኡ‘ውን እነካይዶም ህዝባዊ ኣኼባታትን መግለጺ ናይ ግሉጽነትናን፥ ዕላማናን መርገጻትናን ድማ ንህዝብናን ንዓለምናን እነነጽረሎም ንጥፈታትና እዮም፤ ከምኡ‘ውን ጉባአታትና ንውሽጣዊ ኣሰራርሓናን ንጥፈታትናን ከነጽፍፍ ይሕግዙና ” ድሕሪ ምባል ኣጀንዳታት ጉባአ ኣንቢቡ።
ኣጀንዳታት ጉባአ ድማ ፡-
1) ጸብጻብ ናይ ዝጸንሐት ሽማግለ ምስማዕ፤
2) ሕቶታትን ገምጋምን ናይ ዝተሰላሰሉ ስራሓት፤
3) ኣምራጺት ሽማግለ ምምራጽ፤
4) ሓዳስ ሽማግለ ምምራጽ፤
5) ለበዋታትን ርእይቶታትን፡ እዮም ኔሮም።
ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ናይ ዝሓለፉ ንጥፈታት ናይ ጨንፈር ማለት ሓፈሻውን ገንዘባውን ናይ ተቖጻጻርን ጸብጻባት ቀሪቦም። ጉባአኛ ኣብ ዝሓለፉ 2 ዓመታት ጨንፈርና ዘካየዶም ኣወንታዊ ንጥፈታት ኣሞጒሱ፡ ዝነበሩ ጉድለታትን ጌጋታትን ብምጽብጻብ ድማ መአረምታ ክኾኑ ዝኽእሉ ሓሳባት ብምቕራብ፡ እታ እትምረጽ ሓዳስ ሽማግለ ብጽፈት ስራሓታ ከተካይድ ዝሕግዙ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቡ።
ጉባአኛ ብዝያዳ ዘሞጎሶም ንጥፈታት ድማ፡-
- ኣባላት ጨንፈርና ኣብቲ ብደለይቲ ፍትሒ ዝግበር ዝነበረ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፍታት ጀነቫ፡ ፍራንክፎርት፡ ጊሰን ... ወዘተ ዘርእይዎ ዝነበሩ ልሉይን ንጡፍን ተሳትፎታትን፤
- ኣብቲ ምስ ካልኦት ናይ ተቓውሞ ሓይልታት ብምጥርናፍ ዝግበር ዝነበረ ናይ ሓባር ህዝባዊ በዓላትን (ከም በዓል ነጻነት፡ በዓል ተጎሩባ፡ በዓል ደቀንስትዮ ዓለም ወዘተ ...) ናይ ምጥርናፍ ኣኼባታትን ምርድድኣትን፤
- ሰልፍና ዘርእዮ ዘሎ ምስ ካልኦት ናይ ተቓውሞ ሓይልታት ምቅርራብን፤
- ኩሉ ኣባል ሰልፍና ዓመታዊ ፈስቲቫልና ንምዕዋቱ ዘርኣዮ ኩሉ ናይ ጉልበትን ገንዘብን ኣበርክቶታትን፤
- ኣባላት ሰልፊ ግሩነን (ሓምላይ ሰልፊ) ጀርመን ጀርመን ኣብ ጐኒ ስደተኛታት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኮይኖም ኣብ ሰላማዊ ሰልፍታትን ካልእ ቦታታትን ዘርኣይዎ ምትሕብባርን፤ ኔሮም።
መንእሰይ ክብሮም ዓንዶም ኣባል ጨንፈር ሽማግለ ብወገኑ፡ ንሕና መንእሰያት ነቲ ኣቦታትናን ኣያታትናን ንነዊሕ ዓመታት ተቓሊሶምን ተሰዊኦምን ሰንኪሎምን ዘጽንሑልና ነጻነት ክንዕቅቦን ክንሕልዎን፡ ነቲ ዘጽንሑልና ቃልሲ ወሪስና ድማ ነዚ ንህዝብና ዘጥፍእ ዘሎን ንዓና መንእሰያት‘ውን ክንምዕብለሉ ዝግበኣና ዕድሜና ብከንቱ ዘጥፍኦ ዘሎ ግፍዐኛ ስርዓት ብትሪ ክንምክቶ ሓላፍነትና እዩ ብምባል ሰፊሕ ናይ ምትብባዕን ምንቕቓሕን ምግለጺ ኣቕሪቡ።
ኣብ መወዳእታ ንክልተ ዓመት ንጨንፈር እትመርሕ ሓዳስ ሽማግለ ብምምራጽን ለበዋታት ብምምሕላልፍን ጉባአ ብዝክረ-ሰማእታት ሰዓት 5፡00 ድ.ቀ. ተዛዚሙ።


text:
ተመራመርቲ ኣካዳሚ ሳይንስ ካሊፎርንያ 85 ሓደሽቲ ዓሌታት እፅዋትን እንስሳትን ብምርምር ረኺቦም።
መቐለ ታሕሳስ 11/2010(ድወት) እዞም ተመራመርቲ ካብ 5 ኣህጉራትን 3 ዓበይቲ ውቅያኖሳትን 16 ዓምበብቲ እፅዋት ፣ 10 ሻርክ ዝተብሃለ ዓሌታት ዓሳ ፣ 22 ካልኦት ዓሌታት ዓሳ 3 ዓይነት ዕንቅርቢት ፣ 7 ዓይነታት ፃፀ ፣ 7 ዓይነት ሳሬትን ካልኦት ኣብ ውሽጢ ውቅያኖሳት ዝርከቡ ደቀቕቲ እፅዋትን እዮም ረኺቦም ዘለው።
ተመራመርቲ ኣካዳሚ ሳይንስ ካሊፎርንያ እዞም ሕዚ ብምርምር ረኺበምዎም ዘለው ሓደሽቲ ዓሌታት እፅዋትን እንስሳትን ቅድሚ ሕዚ ብተመራመርቲ ዘይተመዝገቡን ክሳብ ሕዚ ህዝቢ ዓለም ዘይፈልጦምን ከም ዝኾኑ ኣረጋጊፅና ኢና ዝበሉ ነዚ ምርምር ዝመርሕዎ ዶክተር ሻኖን ቤነት እዮም።
ብፍላይ እዞም ክሳብ ሕዚ ዘይተመዝገቡ እፅዋት እፅዋትነቶም ዘይምፍላጥና ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዓውዲ ሕክምና ፣ ዓውዲ ሕርሻ ፣ ኣብ ምፅራይ ማይን ካልኦትን ክህልዎም ዝነበረ ረብሓ ውን ኢና ስኢና ነይርና ኢሎም ኣለው እዞም ተመራመርቲ። ስለዚ እዞም ብተመራመርቲ ኣካዳሚ ሳይንስ ካሊፎርንያ ዝተረኸቡ ሓደሽቲ 85 ዓሌታት እፅዋትን እንስታትን ኣብ ምስሊ ዓለም ካልእ ሓዱሽ ምዕራፍ ክኸፍቱ ከም ዝኽእሉ እምነትና ዝበሉ ድማ ወሃብቲ ሓሳብ እዮም።
ፍልፍል ሓበሬታ sciencedaily.com


text:
ካብ መጽሓፈ ስንክሳር (1991 ዓ. ም.) ብማ. ሓዋርያት ፍሬ ሃይማኖት፥
ኣብ ኣሥመራ ዝተሓትመ
ብኣባ ቪቶርዮ ናብ ትግሪኛ ተተርጐመ።
13. እግዚእትነ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ተዝካራ ንዚገብርን፥ ስማ ንዚጽውዕን፥ ዚስተ ማይ ዝሑል እውን ይኹን ንምጽዋት ኢሉ ንዚህብን ካብ ወዳ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዝገበረትሎም ኪዳን ምሕረት በዚ መዓልቲዚ ኵሎም ዘመደ ክርስትያን በዓል የብዕሉ።
14. ወዲ እዛ ቅድስቲ እግዚእትነ ማርያም ድንግል ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፥ ንጹሕ ሥጋኡ ካብኣ ወሲዱ፥ ናይ ወዲ ሰብ ሕጊ ኵሉ ፈጺሙ፥ ብፍቃዱን ፍትወትቱን ምእንቲ ድኅነትና ሥቃይ መስቀል ምስ ኣሕለፈ፥ እሞ ነዲኡ ድንግል ማርያም ኣብ ቤት እቲ ዚፈትዎ ረድእ ዮሓንስ “እንሀት ኣደኻ፥ እንሆ ወድኺ” እናበለ ሕድሪ ኢሉ ድሕሪ ኣማሕጺኑዋ ናብ ሰማይ ዓረገ ። ካብ ሽዑ እግዚእትነ ማርያም ኣብኡ ኰይና ክትጽሊ ናብ መቓብር ወዳ ናብ ጎልጎታ ወትሩ ትኸይድ ነበረት።
15. ኣይሁድ ኪርእዩዋ እንከለዉ ሕርቃንን ቅንኣትን ይሓድሮም ነበረ እሞ ብዳርባ እምኒ ኪቀትልዋ ሓሰቡ። እግዚኣብሔር ግና ካብ ዓይኖም ሰወራ። ድሕሪኡ ንሳቶም ተማኸሩ እሞ፦ ካልኣይ ጊዜ ኣብኡ ንከይትበጽሕ ሓለውቲ መቓብር መረጹ። ንሳ ግና ብርሃን ክብሪ ወዳ ይሥውራ ስለ ዝነበረ ናብ መቃብር መዓልቲ-መዓልቲ ምኻድ ኣየቋረጸትን።
16. መላእኽቲ ናብኣ መጺኦም ኵሉ መዓልቲ የገልግልዋ ነበሩ። ጐይታና ክቡር ወዳ ከኣ ኵሉ ዝደለየቶ ፍቃዳ ወትሩ የማልኣላ ነበረ።
17. መላእኽቲ ናብ ሰማያት ዜብጽሑዋ መዓልትታት ነበረ፤ ቦታ ዕረፍቲ ጻድቃን ኣብርሃምን ይስሓቅን ያዕቆብን የርእዩዋ፥ ነፍሳት ኣበው “ሥጋኺ ካብ ሥጋና፥ ዓጽምኺ ካብ ዓጽምና ንዓኪ ዝፈጠረልና እግዚኣብሔር ክብሪ ይኹን። ብኣኺ ምድኃን ረኸብና፥ ወልደ ኣምላኽ ካባኺ ሥጋ ስለዝለበሰ፥ ሳላኺ ድኅነት ረኸብና፥ ወደብ ሕይወት ካብ ጥፍኣት እውን ኮንክና ኣሎኺ” እናበሉ ይቅበሉዋ ነበሩ።
18. ካብኡ መላእኽቲ ናብ ፍቁር ወዳ ናብ መንበሩን ኣብጽሑዋ ንየማንን ጸጋምን ብእሳት ዚሽፍኖ መጋረጃ ተኸፍቱ እሞ ጐይታና ብኢዳ ሒዙ ሰዓማ “ኣደይ ወላዲተይ መጺእኪዶ?” ናብ ቦታ ክብረቱ ሰማይ ወሰዳ እሞ ብየማኑ ኣንበራ፥ ዓይኒ ሰብ ዘይርእዮን እዝኒ ዘይሰምዖን ኣብ ልቢ ሰብ ድማ ኪሓድር ስ\ዘይክእል ቦታ ኣሰናድዩላ ምህላዉ፥ ሓጐስን ትፍስሕትን ንልቢ ዜረስርስን ብሥራት ተዛረባ ።
19. ካብ ትሕቲ መንበረ ክብረቱ ኰይና ንኣቦኣ ዳዊት፥ ንጉሥ እስራኤል ምስ ኵሎም ማኅበር ነብያትን መላእኽትን መንፈስ ጻድቃንን፥ ኣኽቢቦምዋ ኪውድሱዋን ረአየት። ዳዊት ብመሰንቆ ገይሩ ”ንጉሥ ጽባቔኺ ፈትዩዎ ኣሎ፥ ንሱ ድማ ጐይታኺ ኢዩ ኣሞ፥ ጓለይ ስምዒ ረኣዪን እዝንኺ ከኣ ጽን ኣብሊ፥ ሕዝብኽን ቤት ኣቦኽን ረስዒ፥” እናበለ ኪዝምረላ ረኣየቶ።
20.
ካብኡ
መሊሶም
መላእኽቲ
ሽፋን
ጽልመት
ንሸይጣንን
ንመልእኽቱን
ብመንገዱ
ንዚኸዱን
ዝተሰናደወ
መካን
ኵነኔ
ኬርእዩዋ
ወሰዱዋ።
21. እግዚእትነ ማርያም “ወይ ኣነ! ኣብዚ ምእንቲ ከይመጹስ ንደቂ ሰብ መን ኮን ኪነግሮም ኢዩ?” እናበለ ኣበርቲዓ ተቍዝም ነበረት። መልኣኽ ግና “ኦማርያም ኣይትፍርሒ፥ እግዚኣብሔር ምሳኺ ኢዩ” እናበላ ኣጸናንዓ።
22. ሽዑ መልእኽቲ ጸይሮም ናብ ቦታኣ መለሱዋ። ካብቲ መዓልቲ ማርያም ብኵነታት ሓጥኣን ተተንኪፋ ብሓዘን ተበሊዓ ትነብር ነበረት።
23. ብዕለት 16 የካቲት እግዚእትነ ማርያም ናብ ቀራንዮ ቦታ ተረኽበት፥ ናብ ፍቁር ወዳ “ወደይ ብእግዚኣብሔር ኣቦኻ ከምሕለካ፥ ብክርስቶስ ስምካ ከምሕለካ፥ ብጰራቅሊጦስ መንፈስካ፥ በቲ ሰማያትን ምድርን ክጾረካ ዘይከኣሉን፥ መላእኽቲ ኪቀርቡኻ ዘይክእሉን እንከለዉ ን9 ኣዋርሕን 5 መዓልትን ብዝፆረካ ከርሠይ ከምሕለካ።
24. ካባይ ብዘይ ሥቃይ ስለዝወጻእካ፥ ድንግልናይ ከየፍረስካ ስለዝተወለድካን፥ ማሓለለይ፥ ኣጥባተይ ጦቢኻ ስለዝዓበኻ ምእንቲ ዝሰዓማኻን ከናፍረይ፥ ምእንቲ ተን ዝሓቘፋኻ ኣእዳወይ፥ ምእንቲ ‘ተን ምሳኻ ዝተዋፈራ ኣእጋረይን ኢልካ ምእንቲ’ቲ ዝደቀስካሉ ጎልን ምእንቲ’ቲ በጭርቕቲ ምሽፋንካን መሓለለይ፥ ኦፍቱው ወደይ ክልምነካን ከማልደካን ድምጺ ልመናይ ክትሰምዓንን ናባይ ክትመጻንን ኣብ ልበይ ዘሎ ክትፍልጽምለይ ከምሕለካ።” እናበለት ለመነቶ።
25. ከምዚ ገይራ ኣምሪራ ክትልምኖ ምስ ረኣየ፥ ጐያታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዜኽብቡዎ እልፊ ኣእላፋት መላእኽትን ሒዙ ናብኣ መጸ እሞ “ኦማርያም ወላዲተይ እንታይ ክገብረልኪ ትደልዪ?”
26. ማርያም ድማ ኣፋ ከፊታ “ወደይን ፍቁረይን፥ ጐይታይን ኣምላኸይን መድኃኒየይን፥ ተስፋይን፥ ጸግዐይን፥ ኣባኻ ፥ ኣባኻ ፀኒዐ፥ ኣብ ከርሲ ኣደይ ኣብቲ ዝኸደንካኒ ማኅጸንን ተወኪለ፥ ዅሉ ሳዕ ከየቋረጽኩ እዝክረካ።
27. ሕጂ ከኣ ልመናይ ስምዕ። ኣነ ኣደኻን ኣገልጋሊትካን ምእንቲ’ቲ ተዝካረይ ዚገብርን፥ ቤተ ጸሎተይ ዚሃንጽን፥ ንዝዓረቐ ዚኸድንን ንሕሙም ዚበጽሕን፥ ንጥሙይ ዜብልዕን፥ ንጽሙእን ዜስትን፥ ንዝሓዘነ ዜጸናንዕን፥ ንዝመረሮ ዜሕጕስን፥ ናተይ ውዳሴ ዚጽሕፍን፥ ንውሉዱ ብሽመይ ዚጽውዕን፥ ኣብ በዓላተይ ድማ ማኅሌተይ ንዚዝምርን፦ ካባኻ ብዚመጽእ ጽቡቕ ጻማ ግብረለኡ፥ ዓይኒ ዘይረኣዮ፥ እዝኒ ዘይሰምዖ ኣብ ልቢ ሰብ ድማ ሓዲሩ ዘይፈልጥ ዓስቢ ሃቦ።
28. ብናተይ ኣማልድነት ንዚኣምን ኣብኡ ንዚውከልን፥ ምእንቲ እቲ ኵሉ ምሳኻ ዝረኸበኒ ጥሜትን ጽምእን ዓፀባን ኢልካ፥ ካብ ግዝኣት ሓጢኣት ናጻ ክትብሎ እልምነካ።
29. ሽዑ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዚ ኢሉ መለሸላ፥ “ከምቲ ዝሓተትኪዮ ይኹነልኪ፥ ዝለመንኪዮ ዘበለ ኵሉ ከኣ ክገብረልኪ ኢየ፣ ካባኺዶ ኣይኮንኩን ሰብ ዝኾንኩ፥ ኪዳነይ ከምዘይሕሱ ብገዛእ ርእሰይ እምሕለልኪ ኣሎኹ።
ጸሎታን በረከታን ምሳና ይኹን ንዘለዓለም ዓለም ኣሜን።
ሰላም ለኪ መጽሓፈ ሕግ ወኪዳን፤
ኣምሳለ ፪ኤ ጽላተ እብን፤ላዕለ ጸውዑ ስመኪ ውስተ ገጸ ኵሉ መካን፤
ርኅርኅተ ልብ ለኃጥአን ርኅርኅተ ልን ለኅዙናን፤
ርኅርኅተ ልብ ለግፉዓን ማርያም ኣማን።
ኣምሳል ፪ተ ቀጸላ እምኒ
መጽሓፍ ሕግን ኪዳንን ዝኾንኪ ማርያም ሰላም።
ነቶም ኣብ ኵሉ ማዕከናት ኰይንኪ ስምኪ ዚጽውዑን
ኣጥኣን ትርኅርኅሎም ንስኺ፥ ንኅዙን ትርኅርኅሉ ንስኺ
ብሓቂ ማርያም ንግፉዓት በዓልቲ ርኅሩኅ ልቢ ንስኺ።


text:
እዋናዊ ዛዕባ
ኣሽንኳይ ፋሕፋሕ ኢልና ተኣኪብናʼኳ ንጋዶ!
እዚ ጽሑፍ ምስቲ ንርእዮን ንሰምዖን ዘጋጥምን እዋናዊ ጉዳያት ብምትእስሳር ዝጸሓፍ ውልቃዊ ርእይቶ ናይ ጸሓፊኡ ኢዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ንዝኾነ ውድብ ምንቅስቓስ ማሕበር ኣይውክልን፡፡ ማዕሪኡ ንሓደ ውድብ ምንቅስቓስ ማሕበር ዕላማ ገይሩ ዝነቅፍን ዘወግዝን ኣይኮነን፡፡ ንኹልና ብሓባር እንታይ ኢና ንገብር ዘለና፡
ሻብዓይ ክፋል
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ..ድኣ?
ሻብዓይ ክፋል ጽሑፈይ ከምቲ ዝሓለፈ ክፋላት ጽሑፈይ ዘይኮነ፡ ንጹር መርገጺኻን እምነትካን ተረጋግጸሉ ኣዝዩ ከቢድ ትብዓትን ምስትውዓልን ምምርማርን ዝሓትት ትሕዝቶ ዝሓዘ ኢዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ማዕረ ማዕረ ምዝርግሑ ጫውጫው ምባልን ናይ ጸለመ ዳርባታትን ክመጻኒ ምዃኑን ኣቐዲመ ዘረጋገጽኩዎ ኢዩ፡፡ የግዳስ ክነትዕ ዝግበኦ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/10/endabaguna-pdf.pdf"]
ሻድሻይ ክፋል
ኤርትራ ንኤርትራውያን ! ንመን ድኣ….?
ሓሙሽተ ክፋላት ጽሑፍ ኤርትራ ንኤርትራውያን ንመን ድኣ…? ከም መእተዊ ናብቲ ቀንዲ ዛዕባናን ገለ ገለ እዋናውያን ጉዳያትን ዘጠቓለለ ኢዩ ነይሩ፡፡ ማዕረ እቶም ብወገነይ ዝቐረቡ መእተውን መረዳድእን ሓሳባት፡ ብብዙሓት ነበብቲ እዚ ጽሑፍ ዝቐረበ ርእይቶን ነቐፌታን ምኽርን እውን ጽሑፈይ ዕሙቀትን ስፍሓትን
ራብዓይ ክፋል
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ድኣ…?
ሰለስቲኡ ክፋል ናይዚ ዘልዓልኩዎ እዋናዊ ዛዕባና ላዕሊ ላዕሉ እምበር፡ ነቲ ምትኳስ ዘድልዮ ጡጥ ኢሉ ዝሓበጠ ቁስልና ኣይተናኸፍክዎን፡፡ እዚ ጽሑፍ ኣብ ማእከል መሬት ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ኮይነ እየ ዝጽሕፎ ዘለኹ፡፡ ገለ ገለ ወሃብቲ ርእይቶ ኣብ ኢትዮጵያ ስለ ዘለኻ ኢኻ እምበር
ካልኣይ ክፋል
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ድኣ..?
ካብቲ ዝመጻኒ ብዙሕ ርእይቶታት ገለ ምስቲ ኣነ ዝጽሕፎ ዘለኹ ሓሳብ ዘይሳነ ሕቖን ከብድን ኮይኑ እየ ረኺበዮ፡፡ ስለ ዝኾነ ነቶም ጽሑፈይ ምስ ሰሚት ቦለኛ ብምትእስሳር ናብ ካልእ ጫሌዳ መገዲ ከተትሕዝዎ ዝፈተንኩም፡ ኣይፋልኩምን እዚ ጽሑፍ ምስ ሰሚት ቦለኛ ዝኾነ ዘራኽብ
ሳልሳይ ክፋል
ወያነ…! ወያነ…! ወያነ! ክሳብ መዓስ..?
እዚ ጽሑፍʼዚ ከምቲ ቀዲመ ኣብ ክልተ ክፋላት ጽሑፋተይ ዝገለጽኩዎ ንህሉው ኩነታት ሃገርናን ጉጅለ ስርዓት ህግደፍን ብመንጽር ደምበ ተቓውሞ ዝኸዶ ዘሎ ዘገምታዊ ኣካይዳ እናኣነጻጸረ ዝገልጽን ዝጸሐፍን ዘሎ ጽሑፍ ኢዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ኣርእስቲ ጽሑፈይ ምስቲ ቀንዲ
ካልኣይ ክፋል
ህግደፍን ውድባትን ኣብ ሓደ ሓዲድ
እዚ ጽሑፍʼዚ መቐጸልታ ናይቲ ካብ ፈጣሪኣስ ፋሕጣሪኣ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ኢዩ፡፡ ምስ ህልው ኩነታት ጉጅለ
ቀዳማይ ክፋል
ካብ ፈጣሪኣስ ፋሕጣሪኣ
ብዜካ እቶም ኣዒንቶም ዝዓወሩ ሕሉፋት ደገፍትን ምስ መላኺ መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ደም ንጹሃት ኤርትራውያን ኢድ ዝመለሱ፡ ምስኡ ሞትና ምስኡ ጥፍኣትና ዝበሉ ገበነኛታት ገዲፍካ፡ ኣብዝሓ ህዝቢ ኤርትራ ቅልጡፍ ለውጢ ክመጽእን
ጉጅለ ኢሳይያስ ብቛንቋ ካላሽን ጥራይ ኢዩ ዝእለ
ከምዚ ዓይነት ኣርእስትን ሓሳብን ኣብ ዝመጻሉ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ምድንጋጽን ሻቕላን ይኣትዉ ኢዮም፡፡ ርእዮ ብርእዮ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኲናት ዝኣወጅካን ንውግእ ሕድሕድ ኣሕዋት ኤርትራውያን ትደፍእን ተጓሃህርን ዘለኻ ስለ ዝመስሎም፡፡ ብርግጽ ኣብ ሰብዓታትን መጀመርያ ሰማንያታታትን ኣብ
ነጻነት ኤርትራ ብከቢድ መስዋእቲ ምስተረጋገጸ፡ኣብ 1991 ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ጊዚያዊ መንግስቲከም ዘቖመ ዝዝከር’ዩ። እቲ ቀንዲን ፈላምን ዕላማ ቅዋማዊመንግስቲንምቛም ስለዝነበረ፡ ኣብ 1991 ጊዚያዊ ሃገራዊ ባይቶኤርትራከም ዝቐውምተገይሩ። ዕማም ናይቲ ባይቶ ንቅዋማዊመንግስቲ መሰረት ዝኸውን ርእሲ ኩሉ ሕጊ ዝኾነ ቁዋማዊ ሕጊ ንምንዳፍን ንምጽዳቕንኢዩ ነይሩ።ስለዝኾነ ድማ ጊዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ
ካልኣይ ክፋል
ሓሽከት ውድባትን ማሕበራትን ቃልሲ የዐውታ’ዶ…?
ኣብ ቀዳማይ ክፋል እዚ ዓብን ተኣፋፍን ግን ከኣ ግድን ክንዝትየሉን መቐይሮ ክንገብረሉን ዘለና ኣርእስቲ ጽሑፈይ፡ ብኤርትራውያን ስደተኛታት ፕሮፌሰር ዳን ኮነል ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ እንታይ ነበረ፡ ኣብ
ቀዳማይ ክፋል
ሓሽከት ውድባትን ማሕበራትን ቓልሲ የዓውታ’ዶ?
ኣብዚ ዝሓለፈ ዓሰርተው ዓመታት ውድብ ምስራሕ ከም ተራ ዱኳን ተቖጺሩ ውድባት ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ክንጫጭሓን ብዘይ ገለ ገደብ ክባዛሓን ኣባይታ ዝረኣናዮን ዘሎን ዝተጨበጠ ሓቂ ኢዩ፡፡ምርባሕ ውድባት ትርጉም የብሉን ክብሉ ዝጸንሑ ከይተረፉ ውድብ ክሰርሑን ክፍንጥሑን
ናጽነት ኤርትራ ፍረ 20 ሰነ መዓልቲ ስውኣት እያ፡፡ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ: ንኹሎም እቶም ንስለ ናጽነት ህይወቶም በጃ ዝኸፈሉ ጀጋኑና ብፍሉይ እንዝክረላ: መብጽዓና እነሓድሰላ: ክብርቲ ዕለት ስለ ዝኾነት፡፡ እቲ ምንታይ ጀጋኑና ንሞት እናተቐዳደሙ ግንባሮም እንተዘይህቡ፡ ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ስዓብ ሕመረት መትከሎም እንተዘይ ገብሩ፡ 24
ሳልሳይ ክፋል
ብርዒን ጥንሲ መናእሰያት ህግደፍ
ጽሑፈይ ብሓንቲ ዋዛ ትመስል ሓሳብ እየ ክጅምሮ፡፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሓደ ካብ ቀረባ ፈለጥየይ ዝኾነ ገዲም ጋዜጠኛ ሚኒስትሪ ዜና ዝነበረ ዘዕለለኒ ኢያ፡፡ ኣብ መጀመርያ ዓመታት
ብርዒን ጥንሲ መናእሰያት ህግደፍ
ቀዲመ ኣብዚ ዝሓለፈ ሓደ ሰሙን ጠፊእካ ብምባል ዝሰደድኩምለይ መልእኽትን ምትብባዕን ብልቢ የመስግነኩም፡፡ ብዛዕባ እታ ነዊሕ ግዜን ጻዕርን ዝገበርኩላን ዝሓለፋን መጽሓፍ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ክዝርጋሓ እየ፡፡ መጽሓፍ ናብ ማሕተም ከተእቱው ብጣዕሚ ከቢድ ኢዩ፡፡ እሞ ድማ ኣብ ከምዚ ኣነ ዘለኹዎ ናይ ስደት
ባኒ ንሰራሒኣ ሃባ፡፡ የማን ጸጋም ዘየገላብጥ ምስላ ዓረባውያን ኢዩ፡፡ ዘድልየካ ዘሎ ባኒ እንተኾይኑ ፍቶ ጽላእ ንሰራሒ ባኒ ክትህቦ ኣለካ፡፡ እንተስ ቆርሚሙ እንተስ ሸርሚሙ ባኒ ክህበካ ኢዩ፡፡ ንኻልእ እንተ ሂብካዮ ግን ባኒ ዝበሃል ኣይክትረክብን ኢኻ፡፡ እዚ ምስላ’ዚ ንኹሉ ኣብ ዘዝገጥሞ ልዓቱ ስኹዓዮ፡፡ ንኹሉ ዘዝኽእሎ ሃቦ፡፡ ነፍሲ
ሎሚ እቲ ቁጠባውን ፖለቲካወን ኩሉእንትናዊ ሃብቲ ሃገር ገቢቱ መላኽነቱ ዝኣወጀ፡ ዲክታቶርያዊ መራሒ ጉጅለ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሞተ ሰረረ ጋዕገልጠም እበሃል ኣሎ፡፡ ብርግጽ ኢሳይያስ ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ከቢድ ሕክምናዊ ክንክን ኣብ ሃገረ ዱባይ ንሓጺር ግዜ ከም ዝነበረ ውን ተፈሊጡ ኣሎ፡፡ሕማም ገባቲ መራሒ ኢሳይያስ ሕጂ ናብ
ርጉም ኣንበጣስ ግራትካ በሊዑ ኣብ ደጎልካ ይሰፍር ይበሃል፡፡እዚ ምስላ’ዚ ከምዚ ገጢሙና ዘሎ ተካል ርካብ ምስተረኽበ ኢዩ ዝተባህለ፡፡ ኢሳይያስ ደምና ሰትዩ፡ ስጋና በሊዑ፡ የዕጽምትና ጊሂጹ ገና ገና ጠላሕ ኣይበሎን፡፡ሕጂ ውን ንፍጹም ጥፍኣትና ባዶሽ ሕልምታቱ ከተግብር ኣብ መጋርያ ኲናት ጠቢሱ ከህልቐና ተቐሪቡ ኣሎ፡፡እቲ ዝገርም ከኣ 21 ዓመታት
ሕሱም ሰጓጊ ናብ ግልጽ የብጽሕ!! ብርግጽ!! ኣብታ ብኹቡር መስዋእቲ ኣማኢት ኣሽሓት ሰማእታት ዝተገዘምናያ እንፈትዋ ሃገርና ኤርትራ ፍትሕን ዲሞክራስን እንተ ዝነግስ፡፡ቅዋምን ቅዋማዊ መንግስትን እንተዝትከል፡፡መናእሰያት ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዘመናዊ ናይ ግልያነት ስራሕ እንተዘይ ንቑረን፡፡ንውለቀ ዝናን ትምክሕትን ሓደ መላኺ ሕሉፍ በሰላና እንከይሓየ ዕሸላት መናእሰያት ኣብ ዘይኩዉን ኲናት
ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ኣሰና ቦኽሪ ወዱ ንመለኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃም ኣብ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ልዑል መዝነት ተዋሂብዎ ዝብል ዜና ተዘርጊሑ ነይሩ፡፡እዚ ሓበሬታ’ዚ ቀዲሙ ኣብ ኣእዛና በጺሑ ነይሩ ኢዩ፡፡ኮይኑ ግን ንምእማኑ ፍጹም ኣጸጊሙና፡፡ብቐዳምነት ኢሳይያስ እምብዛ ጨኪኑ እንተጨከነ ኣብ ውሉዱስ ኣይጭክንን ኢዩ ኢልና፡፡ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓላፍነታት ምስኳዕ
እቲ ኣብ ግንቦት 1998 ዓ/ም ብዝሰኸረ ትምክሕቲ ንዝና ውልቀ ኢሳይያስ ብሰበብ ባድመ ዝተባረዐ ኣዝዩ ኣስካሕካሒ ኲናት ማእለያ ዘይብሉ ሂወት ክልቲኡ ወገናት ቀዚፉ ኢዩ፡፡ከቢድ ቁጠባዊ ሃስያን ዕንወትን ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ኣውሪዱ ኢዩ፡፡ህዝብታት ክልቲኡ ሃገራት ተመዛቢሉ ፋሕ ፋሕ ኢሉ’ዩ፡፡ብሰንኪ ’ዚ ምዝካሩ ዘጽልእ ኣህላቕን ኣስካሕካሕን ኲናት ልቢ
ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ፈላሚ ጉባኤ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ኣዋሳ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ካብ ውሽጢ ኣደራሽ ጉባኤ መልሓስ እቲ ውሕጅ ዝብል ጽሑፍ ኣቕሪበ ነይረ፡፡ብርግጽ ከምቲ ሽዑ ዝበልኩዎ ጉባኤ ኣዋሳ መልሓስ ናይዚ ድሒሩ ዝመጽእ ከቢድ ማዕበላዊ ውሕጅ እምበር እቲ ውሕጅ ብቐንዱ ኣይነበረን ፡፡ ሎሚ ሰርቢ ከቢድ ደበና
እዚ ካብ ልባዊ ሓልዮትን ሓቀኛ ባህግን ዝነቐለ ጽሑፍ፡ኣብ ኣንበብቲ ኣጉል ርድኢት ከይፈጥር ቀዲመ ከዘኻኽር እደሊ፡፡እቲ ምንታይ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.ን ናቱ መጋበርያ ልኡኻትን ባዕልና ኣብ እንፈጥሮም ፈቓቓት ኣትዮም ስጡም ናይ ቃልሲ ሓድነት ንኸይንምስርት ክዘርጉ ከይደቀሱ ከም ዝሓድሩ ክንዝንግዕ ኣይግባእን፡፡ድሮ ውን ብጉልባብ እተን ክልተገጽ ናይ ሓደ ሳንቲም
ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ራእይናን ዓቕምታትናን ነስምር!!! እዚ መርሓ ጭረሖ ፈላሚ ጉባኤ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኢዩ፡፡ እቲ ካብ 21 ክሳብ 30 ሕዳር 2011 አብ ከተማ ኣዋሳ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ፈላሚ ታሪካዊ ጉባኤ ኤርትራውያን ኣብ ስሚዒት ተጋባእቲ ዘንተ እለት ዝሕደስ ዝኽርን ጦብላሕታን ገዲፉ’ዩ፡፡ ብዙሐት ብዓይኒ ከቢድ ስግኣት ንመንግስቲ
ብመጀመርያ ዝኸበረ ሰላምታይ እብጻሕኩም፡፡ ብምቕጻል ነቲ ከይተሓለልኩም ተካይድዎ ዘለኹም ኣዝዩ ኣድካሚ ዕዉት ስራሓት ናእዳ ዝግበኦ ምኻኑ ከዘኻኽር እደሊ፡፡ ካብ ዋዕላ ተበጊሱ ናብዚ ፍረ’ዚ ምብጽሑ ድማ እንቋዕ ሓጎሰና!!
ዝኸበርኩም ኣሰናዳእቲ ጉባኤ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኣብ ብዙሕ መዳያት ኤርተራውያን ኣበርክቶ ክገብሩ ጻውዒትኩም ከም ዘቕረብኩም ኣይረሳዕኩን፡፡ ኮይኑ
ብመጀመሪያ ነዚ ኣዝዩ ንእሽቶ ጽሑፋዊ ኣበርክቶይ ግዜኦም ወፍዮም ዘንብብዎ ተኸታተልቲ ከመስግኖም እደሊ፡፡ ምንባብ ጥራይ ዘይኮነ ንዝረኣዮም ጉድለታት ብኹፉት ልቢ ንኽእርሞ ዘዘኻኽሩኒ፡ምኽሮም ዝልጉሱለይ፡ዘተባብዑኒ ብምዃኖም ደጊመ ብልቢ የመስግኖም፡፡ኣብ ዝሓለፈ ካልአይ ክፋል ጹሑፈይ ነቲ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣንጻር ቶታሊተርያን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዝተገብረ ዓቢ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ብዓቕመይ
ኲናት ናይ መለኽትን ገበትን ንግዲ ኢዩ፡፡ውግእ ቅትለት ዕንወት ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜን ቦታን ቁቡል ኮይኑ ኣይፈልጥን ኢዩ፡፡ዋላ እቲ ተገዲድካ እትኣትዎ ኲናት ምረት በሰልኡ ዘንተ እለት ካብ ኣእሙሮ ዜጋታት ኣይሃስስን ኢዩ፡፡ ከም ባህሪ ቶታሊተርያን ስርዓታት ኲናት ፍቱን መጻንሒ መድሃኒቶም ኢዩ፡፡ እቲ ምንታይ እቲ እነኮ ኣብ መንበረ
ብስም ኩሉ ደላይ ሰላመን ደሞክራሰያዊ ለውጥን ኣገናዕ ምንቅስቓስ መናእሰያት E.Y.G.M. ኣመሪካ፡፡እቲ ኣብ ልዕሊ ማፍያዊ መሪሕነት ህ.ግ. ደ.ፍ. ኢሳይያስን መሰልቱን ዝወሰድኩሞ ተባዕ ተበግሶ፡ ውጹዓት ወገናት ጸባ ዘስተየን ባብ ለውጢ ምሉእ ብምሉእ ንኽርሓው ንዝተታኸስና ዘበራበረን እዋናዊ ጉዳያትና ኢዩ፡፡ኢሳይያስን መሳስይቱን ድሕሪ ደጊም ገጽ ኒውዮርክ ኣይክርእዩን ኢዮም፡፡ ዘይከም ሓሶታዊ
ሰላም ኣብ ውሽጥን ወጻእን እትርከቡ ኩቡራት ኣሕዋት ደቂ ኤረይ ጻዕዳ፡፡እንቋዕ ናብ ብርሃነ መስቀል ብሰላም ኣብጸሓና፡፡ሎሚ ኣብ ድሮ በዓል መስቀል ኮይና ዓኾዃይ ዓኾዃይ ገዓት ሓምሊ ውጻእ ገዓት ጠስሚ እቶ፡እንብለሉ ኣብ ክልተ ገጽ ናይ መድረኽ መቐይሮ ኢና ዘለና፡፡በቲ ሓደ ካብ ዘመነ ሉቋስ ናብ ዘመነ ዮውሃንስ እንሰጋገረሉ መድረኽ
ካብ ዝሐለፈ መፋርቕ ወርሒ ነሐሰ 2011 ዓ/ም እቲ አብ መበል 21 ክ/ዘ ጸሊም ዘይርሳዕ ገበን አብ ልዕሊ ገዛእ ህዝቡን ሃገሩን ዝፈጸመ ኤርትራን ኤርትራውነትን ፍጹም በታቲኑ ብምብራስ ካብ ዝከፈአ ናብ ዝገደደ መዓሙቕ ድሕረትን ድኽነትን ዝሸመመ ገባቲ መሪሕነት ህ.ግ.ደ.ፍ. ብላዕለዋይ ማፍያዊ መራሒኡ ተማእዚኑ ነቶም ድሕሪ ጸሐይ ብራቕ
ካብ እዝኒ ብዝበለጸ ዓይኒ ተኣማኒ ምስክር ኢዩ፡፡ ብርግጽ!! ምርኣይ ምእማን ስለዝኾነ፡፡ ምብራዕ ኩናት ባድመ ወዝቢ ብሃንደበት ዘጋጠመ ፍጻመ ወይ ውን ብናይ ደገ ሓይልታት ዝተስገደደ ዝተሰነዐ ናይ ዶብ ኩናት ዘይምኻኑን ዘይምንባሩን ኣጸቢቖም ዝፈልጡ ዜጋታት ብዙሓት ኢዮም፡፡
ብመጀመሪያ ንኹሎም ካብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ብመገዲ ኢሜይለይ ትሰዱለይ ዘለኹም ሃናጺ መአረምታን ርእይቶን ምትብባዕን ብልቢ ከመስግነኩም እደሊ፡፡ ብምቅጻል ሚስጢር ምብራዕ ኩናት ባድመ ከም መብጽዐ ቃለይ ኣብ’ዚ ሳልሳይ ክፋል መደምደምታ ክገብረሉ ብዘይምኽኣለይ ንኹሉ ተኸታታሊ እዚ ታሪኻዊ ጽሑፍ እቕሬታ ክትገብሩለይ ብትሕትና እሓትት፡፡
ብመጀመሪያ ንኩሉ “ሳቦያ ንዳግማይ ምሕራር ህዝብና ካብ ባርነታዊ መግዛእቲ መላኺ ኢሳይያስን ቁንጮ መሪሕነት ህ.ግ.ደ.ፍ.ን!!” ብምባል ብዓው ዝበለ ስሙር ድምጺ ብደሆ ንምቕያር! ዘቃልሕ ዘሎ መደባት ኤርትራዊ ዜጋ ዝኸበረ ሰላምታይ ይብጻሕካ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ንኩሎም ካብ ነዊሕ ግዜ ብመንገዲ ኢመይለይ ሃናጽን ኣተባባዕን ርኢቶን መእረምታን ሓበሬታን ዝሰደድኩምለይ ኣሕዋትን ኣሓትን ከየመስገንኩኹም ክሓልፍ ኣይደልን፡፡
ምብራዕ ኲናት ባድመ ንእለቱ ተmምጢዑ ከይበኾዐ ዝተሰንከተ ሌጣ ቅጫ ኣይነበረን፡፡ ከምቲ ብተደጋጋሚ ናይ ስልበጣ ቃል ገበነኛ ኢሳይያስን መንደዃድክቱ መሪሕነትን ዝበሃል ብናይ ደገ ሐይልታት ዝተሰገደደ ዝተሰነዐ ናይ ዶብ ኲናት ውን ኣይኮነን፡፡
ሃገርና ኤርትራ ካብቲ ሕሱምን መሪርን ተኸታታሊ ኣድራዕ መግዛእቲ ባዕዲ ተገላጊላ ኣኸሊል ናጽነት ካብ ትጭብጥን ትዓትርን እነሆ ዝመጽእ 24 ግንቦት 2011 ድፍን 20 ዓመታት ትመልእ ኣላ፡፡
ሓደ ካብቶም ድመቕ መጻኢ ብርሃን ሃገር ክኾኑ ዝተሓረዩ ፍሉይ ባህርያዊ ትዕድልቲ ዝነበሮም ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ መንእሰያት ኢዩ። ተዋዛያይ ተጻዋታይ ዓውዓው በሃሊ ቂምታ ዘይሕዝ ነጻ ሰብ ኢዩ። ዝመስሎ ቅኑዕ ዝበሎ ካብ ምዝራብን ዝተራአዩ ይኸውንዩ ካብ ዝበሎ ምግባርን’ውን ድሕር ዝብል ሰብ ኣይነበረን።


text:
ኢትዮጵያን ስዊድንን ክልቲኣዊ ርክበን ከምዘጠናኽራ ገሊፀን
መቐለ ለካቲት 08/2009(ድወት) ኢትዮጵያን ስዊድንን ክልቲኣዊ ርክበን ንምጥንኻር ከምዝሰርሓ ገሊፀን፡፡
ሚኒስትር ደኤታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ ወ/ሮ ሂሩት ዘመነ ሚኒስትር ጉዳይ ወፃእን ሓላፊት ፓለቲካዊ ጉዳያትን ስዊድን ሚስ ኣና ካሪን ኢንስትሮም ተቐቢለን ኣዘራሪበን፡፡
ክልቲአን ሃገራት ብቑጠባ ማሕበራውን ፓለቲካውን ዓውድታት ጥንኩር ርክብ ከምዘለወን ዝገለፃ እተን ሚኒስትር ደኤታ እዚ ምትሕብባር ንምጥንኻርን ፓለቲካዊ ርክብ ንግድን ኢንቨስትመንትን ንምዕባይ ብምስራሕ ሓበራዊ ተጠቃምነተን ምዕባይ ከምዝኸኣለ ሓቢረን፡፡
ኣብ ጉዳይ ለውጢ ኩነታት ኣየር ኣብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝህልው መድረኻት ዘለወን ምትሕብባር ክጠናኸር ክሰርሓ ከምዘለወን’ውን ገሊፀን፡፡
ሰብሃፍቲ ስዊድን ኣብ ዓውዲ ኣግሮ ፕሬሰሲንግን መፍረይን መዋእለ ንዋዮም ከውፍሩ ሓቲተን፡፡
ሚኒስትር ጉዳይ ወፃእን ሓላፊት ፓለቲካዊ ጉዳያትን ስዊድን ኣና ካሪን ኢንስትሮም ብወገነን ኢትዮጵያ ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪካን ካልኦት ሃገራትን ሰላምን ምርግጋዕን ንምዕሳል ትገብሮ ፃዕሪ ንኢደን፡፡
ሃገረን ኣብ ዞባውን ዓለምለኻውን ጉዳያት ሰላምን ምርግጋዕን ምስ ኢትዮጵያ ብሓባር ንምስራሕ ድሌት ከምዘለዋ ሓበሬታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ የመልክት፡፡


text:
ትማሊ ቀዳም መደብ ቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት፡ ንመብዛሕትአን ጋዜጣታትና ምስ ኣንበብተን ገጽ ንገጽ ኣራኺባተን እያ ኣምስያ ብመገዲ ወከልተን። እተን ኣብቲ ኣጋጣሚ'ቲ ዝተረኽባ ጋዜጣታት ነቲ ኣደራሽ ካዛ ደሊ ኢታልያኒ ጸቢብዎ ዘምሰየ ተዓዛቢ፡ ነቲ ብኣላይነት ሌተናንት ኮሎኔል ኻልድ ኣበራን ኤፍሬም ካሕሳይ (ወዲ ዃዳ)ን ዝተኣልየ መድረኽ፡ ዘቕረብኦ ሓጺር ጸብጻብ ምስ እንሰግር፣
ጋዜጣ ዘመን ኣብ መስከረም 1998 ብመልክዕ መጽሄት ዝጀመረት ክትከውን እንከላ፡ ድሕሪ ኣርባዕተ ሕታማት ግን ብመልክዕ ጋዜጣ ክትሕተም ክኢላ። ኣብ ክልተ ሰሙን ሓንሳብ ድማ'ያ ፈሊማቶ። ጸኒሓ ከኣ ናብ ሰሙናዊት። ጋዜጣ ዘመን ብናይ ፍቕሪ ምጽሓፍ እምበር እዂል ናይ ጋዜጠኝነት ኣፍልጦን ተመኲሮን ዘይነበሮም ኣባላት እኳ እንተጀመረት፡ ኣብ ልቢ ብዙሓት ኣንበብቲ ተቐባልነት ካብ ዝረኸባ ጋዜጣታት ብምዃና ከም ብርሃን ጸሓይ ዝደመቐ እዩ።
ኣብ ታሪኽ፡ ስነ ጥበብ፡ ሕጊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ ህይወትን ወዘተ ዝጠቅስ ጽሑፋት ድማ ከተአንግድ ጸኒሓን ኣላን። እታ ጋዜጣ ዋላ'ኳ ኣብ ዘይምቹእ ቤት ጽሕፈት፡ ምስ ሕጽረት መሳለጥያ፡ ድሩትነት ሓበሬታ ብፍላይ ድማ ዜና፡ ዓበይቲ ብድሆታታ እንተዀኑ፡ እቲ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኵነታት ግን፡ ኣባላታ ብቐዋምነት ኣብታ ጋዜጣ ክሰርሑላ ዘይምኽኣሎም'ዩ። እቶም ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክተት ዝርከቡ ኣባላታ ነታ ቀዳም እትሕተም ጋዜጣ ዓርቢ ተኣኻኺቦም'ዮም ዝሰርሑዋ። ነዚ ሓበሬታ ዝሃበ ኣሰናዳኢ እታ ጋዜጣ ኣቶ ኣማኑኤል ኣስራት፡ ኣብ መወዳእታ ሓበሬታኡ፡ ህዝቢ ኣብ ምትብባዖም ዝገብሮ ኣበርክቶ እናነኣደ፡ ንቐጻልነቱ'ውን ተላብዩ።
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ብመስከረም 1991 ኣብ ኣስመራ ዝተዘርግሐት ወግዓዊት ልሳን እያ። ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ዜና ድማ እያ ትመሓደር። ስለዝዀነ ድማ ንጹር ቅዋማዊ ኣሰራርሓ ክህልዋ ንቡር እዩ። በብእዋኑ ድማ ሓበሬታታት፡ እዋናዊ ዜናታት (ብፍላይ እኳ ውሽጣዊ ዜና)፡ ሓፈሻዊ ማሕበረ ቍጠባውን ፖለቲካውን ኵነታት ዘተኰሩ ጽሑፋት፡ ሃገራዊ ረብሓ ኣብ ምሕላውን ባህልን ወግዕን ኣብ ምቅላሕን፡ ምትብባዕን፡ ካልእን እቲ ካብኣ ዝድለ ንምብርካት በብእዋኑ፡ ሕትመታ ኣብ ሰሙናዊት፡ ናብ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ 'ውን፡ ኣብ ሰሙን ሓሙሽተ ግዜ፡ ሕትመታ ክብ ኣቢላ ዘላ ጋዜጣ'ያ።
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ'ውን ኣብ ዝጀመረትሉ እዋን ብድሩትነት ሰብኣዊ ዓቕሚ ትሳቐ ምንባራ ዘይሓብአ ናይ ሕጂ ኣሰናዳኢ እታ ጋዜጣ ኣቶ ሰለሙን በርሀ እዩ።
ጋዜጣ ትርግታ ኣብ ትሕቲ ሃማመተኤ እትሕተም
ጋዜጣ እያ። ኣብ 1996 ድማ'ያ ንመጀመርታ እዋን ናብ ኢድ ኣንበብታ ዝበጽሐት። ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ሻዱሻይ ዓመታ ንምኽባር ትሻባሸብ ኣላ። እዛ ጋዜጣ ንመንእሰያት ቀንዲ ጠመተኣ ገይራ ከም ሽማ ልቢ መንእሰያት ንምርካብ፡ እትሰርሕ ምዃና
እኳ ሓደ ካብ ኣባላታ ኣቶ ኣሚነ ተኽላይ እንተገለጸ፡ ብተግባር ግን ዝያዳ ኣብ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካውን ቍጠባውን ሓበሬታታት ኣብ ምሃብ ከምዘዘንበለትን ክሳብ ሕጂ ድማ ጌና ልቢ መንእሰያት ከምዘይረኸበት ዝዝረበላ ጋዜጣ፡ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን
ካብ ሰሙናዊት ናብ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ክትሰጋገር እያ።
ጋዜጣ መቓልሕ ብታሕሳስ 1998 ክትሕተም ዝጀመረት ጋዜጣ'ያ። ቀንዲ ዕላማኣ ድማ በቲ ሕብረተሰብ፡ ኢሂን ምሂን መበሃሃሊ ባይታ ምፍጣርን፡ ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ከም መራኸቢት ድልድል ምዃንን እኳ እንተነበረ፡ ኣብቲ ፈለማ እዋን ነቲ ዕላማታት ከምቲ ዝድለ ከምዘየተግበረት፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ብዝሓሸ ተተሓሒዛቶን ንምድማዑ ትጽዕት ከምዘላን ዝገለጸ፡ ምክትል ኣሰናዳኢ እታ ጋዜጣ ኣቶ ዳዊት ሃብተሚካኤል እዩ።
እዛ ብድሩትነት መሳለጥያ፡ ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ፡ ሕጽረት ሓበሬታን፡ ምኽታት ኣባላታን፡ ዓቢ ብድሆ ዝዀና ጋዜጣ፡ ነቲ ጸገማት ርዒማ፡ ንህዝቢ እዋናዊ ሓበሬታ ኣብ ምስናቕ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን፡ መሃሪ፡ ኣዘናጋዕን ወዘተ ጽሑፋት ኣብ ምእንጋድ ከይተሓለለት፡ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ካብ ዝሕተማ ዘለዋ ጋዜጣታትና ሓንቲ'ያ።
ጋዜጣ ሰቲት ጋዜጣ ሰቲት፡ ኣብ ነሓሰ 1997 ዝተዘርግሐት፡ እታ ፋልመይቲ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ሃገርና'ያ። እዛ ኣብ ስነ ጥበብ፡ ማሕበራዊ ህይወት፡ ምዝንጋዕ፣ ዓምድታት ፍቕርን ዜናን ሒዛ ዝተቐልቀለት፡ ፈላሚት ጋዜጣ፡ ትብዓታ ንድሒረን ዝመጻ ጋዜጣታት መገዲ ኰይኑ'ዩ። ኣብ ፈለማ እዋና ብ5 ሽሕ ሕታማት'ያ ጀሚራ። ዕዳግኣ ክዕምረላ እንከሎ ድማ ክሳብ 40 ሽሕ ሕታማት ንመሸጣ ዘብቀዐትሉ እዋን'ውን ኣሎ።
ጋዜጣ ሰቲት ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ኣዋርሕ ሕትመታ'ያ ናብ ሰሙናዊት ተሰጋጊራ። ኣብዚ ግዜ'ዚ ድማ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ትሕተም ኣላ። እዛ ከም ንኹለን ጋዜጣታት ብሕቲ ዝጸለወ፡ ቁጠባውን ሓበሬታውን ሕጽረታትን ካልእ ዘይነሓፍን እኳ እንተዀነ፡ ኣዳላዊኣ ኣቶ ኣሮን ብርሃነ ጸቒጡ ዝተዛረበሉ ከኣ፡ ብዛዕባ ምርካብ ሓበሬታ ካብ ውሽጢ ሃገር'ዩ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ ይብል ኣቶ ኣሮን፡ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈታት ሃገርና ናይ ህዝባዊ ርክባት ዘይምህላዉ'ዩ ክብል ኣብሪሁ። ንሱ ኣስዒቡ፡ ነዚ ምዕቡል ኣገባብ'ዚ ትጥቀም ዘላ ቤት ጽሕፈት ፖሊስ ኤርትራ ጥራይ ምዃና'ውን ኣገንዚቡ።
ጋዜጣ ቀስተ-ደመና ጋዜጣ ቀስተ-ደመና፡ ኣብ 1998 ብኣርባዕተ ናይ ሕጊ ምሩቓትን ሓደ ናይ ሕጊ ተመሃራይን ዝፈለመት ጋዜጣ፡ ምክትል ኣሰናዳኢኣ ኣቶ መድሃኔ ሃይለ፡ ብእንታይነት (ሓበሬታ) ብዛዕዕባ ሎጐ ናይታ ጋዜጣ ብምግላጽ እዩ ሓበሬታኡ ፈሊሙ። ንሱ ከም ዝበሎ፡ እቲ ኣብ ቀስተ-ደመና ዘሎ ዝተፈላለየ ሕብርን ውህደቱን ብማዕረ ተነጋድነቱን ዝህቦ ላዛን ውህደትን፡ ነቲ ካብ ዝተፈላለዩ ርእሲ ሰባት ዝፍልፍል ኣተሓሳስባ ብሕጋዊ መገዲ ምስ ዝእንገድ ክህልዎ ዝኽእል ጠቓምነት ንምውካል ምዃኑ'ዩ።
እታ ኣብ እዋን መኸተ ወራርዝፈለመት ጋዜጣ፡ ትሕዝቶኣ እዋን ዝጠልቦ፡ ፕሮፖጋንዳውን ፖለቲካውን ሓበሬታ ክኸውን ባህርያዊ እዩ ነይሩ።
ጋዜጣ ቀስተ-ደመና፡ ብዘይካ እቲ ንጋዜጣታት ብሕቲ ዘጓንፈን ሕልኽላኻት፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ብዘለዋ 6 ጕዳያት ክሲ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ብምምልላስ፡ ኣብ ልዕሊ ግዜኦም ጸቕጢ ኰይንዎም ብምህላዉን ነቲ ዘሎ ሕጸረት ዓቕሚ ሰብ ተወሳኺ ሽግር ምዃኑን ኣቶ መድሃኔ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
ብዘይካ'ዚ 'ውን ምስቲ ዝጸንሐ ናይ "ኣይትንቀፉና" ኣብ ዘአንግድዎ ነቐፌታዊ ጽሑፋት፡ ሓያሎ እዋን ምጕብዕባዕ ብቴለፎንን ካልእ ጸገማትን ከም ዘጓንፎም ኣይሓብአን።
ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ናይ መጀመርታ ሕታማ ኣብ 1998 ኰይኑ፡ ኣብ ጥሪ 2000 ብሓድሽ ሽም ማለት ሓዳስ-ኣድማስ ብዝብል ስም ተሓዲሳ ትቕጽል ዘላ ጋዜጣ፡ እታ ናይ ፈለማ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ንምሕታም ዝበቕዐት ናይ ብሕቲ ጋዜጣ እያ። ኣብ ማሕበራዊ፡ ንመንእሰያት ዘድሃቡ ጉዳያት፡ ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካውን ካልእን ኣድሂባ ድማ እጃማ ኣብ ምብርካት ትዋሳእ ኣላ። ኣባል እታ ጋዜጣ ኣቶ ኻልድ መሓመድብርሃን ድማ፡ ጸገማት ናይታ ጋዜጣን ዘመዝገበቶ ዓወታትን ድሕሪ ምብርሁ፡ እቲ ቀንዲ ዘተሓሳስቦ ናይ ውሽጢ ሃገር ዜና ካብ ናይ ደገ መርበባት ክትረኽቦ ከሎ ምዃኑ እዩ ዝገልጽ።
ኣቐዲሙ ከምዝተጠቕሰ*1፡ እተን ጋዜጣታት ሓፈሻዊ ድሕረ-ባይታአን ድሕሪ ምግላጽ፡ ናብቲ ዝስዕብ መደብ፡ ማለት ዘጋጠመን ሕልኽላኻትን ዘጋጥመን ዘሎን፡ ህዝቢ ካብአን ዝጽበዮን፡ ንቐጻልነተን ዝሕግዝ ነጥብታትን፡ ርእይቶታትን ሕቶን'ዩ ውሒዙ። ብሓፈሻ ኣብዘን ዝስዕባ ነጥብታት ክጠቓለል ይኽእል።
- 1.ሕጽረት ሓበሬታ
- 2.ድርትና መሳለጥያ
- 3.ክብሪ ማሕተም
- 4.ጸገም ኣብ ምዝርጋሕ
- 5.ዓቕሚ ኣብቲ ዓውዲ ዝዋስኡ ሰባት
- 6.ሓሓሊፎም ዝኽሰቱ ምጒብዕባዓትን፡ ክጥቀሱ ይኽእሉ።
ሕጽረት ሓበሬታ፤ ብፍላይ ድማ ውሽጣዊ ዜና፡ ከምኡ'ውን ናይ ሃገርካ ዜና ካብ ናይ ደገ ሓበሬታ ረኺብካ ከተረጋግጾ ዋላ እንተድኣ ሓቲትካ'ውን ዘተባብዕ መልሲ ስለዘየለ፡ ሳዕቤኑ ድማ፡ እቲ ምንጪ ሓበሬታ ካብ ኢመይል፡ ኢንተርነት፡ ዝተፈላለያ ጋዜጣታትን ረድዮታትን ስለዝኸውን ናቱ ኣዝዩ ሃሳዪ ባህሪ ኣለዎ። ሓበሬታ ከምዘለዎ ዘስዕቦ ነገር፡ ነዚ ዝምልከት ብወገን ሓደ ተሳታፋይ ጋዜጠኛ ዝሃቦ ሃናጺ ሓሳባት ኣድላይነቱ ስለዝተራእየኒ፡ ከምዘለዎ ክጥቀመሉ። ንሱ ይብል፡ "ንኣብነት ኣብ ቴልኣቪቭ ሓንቲ ቡምባ ትፍንጀር ንበል። ነታ ፍጻሜ ብወገን CNNን ኣልጀዚራን ዘሎ ኣቀራርባ ዝተፈላለትየ እዩ። ኣልጀዚራ 'ሓደ ሓርበኛ ኣብ ቴልኣቪቭ ዝፈጸሞ ጅግንነት' ክትብሎ እንከላ፡ CNN ከኣ፡ 'ሓደ ግብረሽበራዊ' ትብሎ። ስለዚ ንሕና ነታ ዜና፡ ካበይ ንረኽባ ኣሎና ፈሊጥና ብናትና ንጹር ፖሊሲ ዘለዎ ስነ-ሓሳብ ከየነጸርና እንተድኣ ከምዘለዎ ነቲ ሓበሬታ ነቃልሖ ኰይንና፡ ናታቶም ኣቃላሕቲ ኢና ንኸውን ዘሎና እሞ ንጠንቀቕ። ምኽንያቱ፡ ሓደ ሓደ ዜናታት ካብ ረድዮ ጀርመንን ካልኦትን ዝርከብ ከምዘለዎ ተርጒምና ጥራይ ክቐርብ የብሉን፡" ይብል። እቶም ጋዜጠኛታት ነዚ ዘይትስሕትዎ እኳ እንተዀነ፡ በቲ ካብ ሓበሬታ ምርካብን ዋላ ንዝተረኽበ ሓበሬታታት ንምርግጋጽ ምትሕብባር ስለዘየለ፡ ዝምልከቶም ኣካላት ምስ ጋዜጠኛታት ምትሕባብሮም ከይበቁ በቲ ኣጋጣሚ እቲ ይሓቱ።
ሕጽረት መሳለጥያ፤ መብዛሕትአን ጋዜጣታት፡ ሓንቲን ኮምፕዩተር'ያ ዘላተን። እታ ሓንቲ ኮምፕዩተር ሓበሬታ ንምርካብ ኢንተርነት
ወይ ኢመይል ኣብ ዝኽፈተሉ ትሕዝቲ ትኸውን። ካልእ ናይ ምእራምን ምጽሓፍን ንጥፈታት ኣብኣ ስለዝካየድ፡ ካብ ዝተፈላለያ መርበባት ዝመጽእ ቫይረስ ብዙሕ ሓበሬታታት ዝድምሰሰሉ ኣጋጣሚ ብዙሕ'ዩ። ኣብ ርእሲ'ዚ 'ውን ምቊራጽ ኤለክትሪክ ቀጻሊ
ዓንቃጺ ተርእዮ'ዩ። ብተወሳኺ'ውን ካልእ መሳለጥያ ከም ቴፕ መቕረጺት፡ ካሜራ፡ መጽሓፊ ናውትን ስለዘድሊ ኣታዊኦም ምትእኽኻል ከምዝኣብዮም ይገልጹ። ነዚ ዘሎ ሕጽረት ንምሽፋን ዘየኽእሎም ብዓቢኡ ክብሪ ማሕተም እዩ።
ክብሪ ዋጋ ማሕተም፤ እቲ ብብዙሕ ኣገባባት ዝተኣከበ ሓበሬታታት ማለት ጽሑፍ፡ ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ንምብጻሕ ዋጋ ማሕተም እቲ ዝዓበየ ግንዖ እዩ ዝወስድ። ስለዝዀነ ድማ እተን ጋዜጣታት ካብ ሓንቲ ጋዜጣ ካብ በጻብዕ ዘይሓልፍ ሰናቲም'ዮም ዝኸስቡ። እዚ ምስቲ ብመወዓውዒ ዝርከብ ኣታዊ ተደማሚሩ ንክራይ ገዛ፡ ሃልኪ ኤለክትሪክን መኽፈሊ ሰራሕተኛታትን ካልእን፡ ንምትእኽኻሉ ርእሱ ዝኸኣለ ብድሆ እዩ። ነዚ ዘጋድዶ ድማ ጋዜጣ ብግቡእ ኣብ ግዜኡ ናብ ኢድ ኣንበብቱ ዘይበጽሓሉ ቦታታት ብምህላዉ እዩ 'ውን ይብሉ።
ናይ ምዝርጋሕ ጸገም፤ ንኹለን ጋዜጣታት፡ ናይ ብሕቲ ይዂና ናይ መንግስቲ ዝዝርግሕ ሓደ ትካል ጥራይ'ዩ ዘሎ። ንሱ በቲ ዘለዎ ድሩትነት መሳለጥያን ጻዕቂ ስራሕን፡ ጋዜጣታት ብፍላይ ድማ ካብ ኣስመራ ርሑቕ ዘለዋ ቦታታት ሃገርናን ወጻኢ ሃገርን ኣብ ምዝርጋሕ ርኡይ ርኡይ ጸገም ኣሎ። እቲ ተመላሲ (ዘይተሸጠ) ዝኸውን ጋዜጣታት ኣብ እንግድዓ እተን ጋዜጣታት ስለዝምለስ 'ውን ተደራቢ ጸገም ምዃኑ ይጠቕሱ።
ዓቕሚ ኣብቲ ዓውዲ ዝነጥፉ ሰባት፤ ኣቐዲሙ ከምዝተገልጸ መብዛሕትኦም ኣብተን ጋዜጣታት ዝነጥፉ ዘለዉ ሰባት ድሕረ ባይታኦም ኣብ ካልእ ዓውዲ ኰይኑ፡ ነቲ ስራሕ ብድሌት፡ ካብ ቀጻሊ ተመኲሮ ምምሃርን ምብልሓትን እዮም ዘካይድዎ ዘለዉ። ካብተን ኣብቲ መዓልቲ'ቲ ዝቐረባ ሸውዓተ ጋዜጣታት ናይ ሓንቲ ጋዜጣ ጥራይ'ዩ በቲ ሞያ ዝተመረቐ ምዃኑ ነዚ ዘጒልሕ ሓቂ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ድማ እተን ጋዜጣታት፡ ሓያለ እዋን ብዘይ ኣሰናዳእተን ዝቕጽላሉ ኣጋጣሚታት ስለዝበዝሕ እቲ ዝድለ ምምሕያሽ ኣብ ብቕዓት ዓንቃጺ ተርእዮ ምዃኑ እውን ይገልጹ።
ሓሓሊፎም ዝኽሰቱ ምጒብዕብዓት፤ እዚ ካብ ዝተነቕፉ ኣካላት ናብ ጋዜጠኛታት ብመገዲ ቴለፎንን ካልእን ዝፍጸም ምፍርራሓት፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ጋዜጠኛታት ዝፈጠሮን ዝፈጥሮ ዘሎን ጸቕጢ ስምብራቱ ቀሊል ከምዘይኰነ ኣይሓብኡን። በቲ ኣጋጣሚ ድማ እዞም ተነቒፍና ዝብሉ ኣካላት በቲ ዘሎ ናይ መረዳድኢ ባይታ ተጠቒሞምን ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲሎምን ጕዳዮም ከረጋግኡ ኣለዎም እምበር፡ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ጸቕጢ ብፍጣር ዝርከብ ፍታሕ ከምዘየለን ብዓቢኡ ድማ ነቲ ዝተነቕፍሉ ወይ ክእረምሉ ዝግብኦም ጕዳይ መዝሚዞም ኣብ ቀጻሊ ስጒምቶም ክዕወቱን፡ ግዜኦም፡ ጕልበቶምን ኣእምሮኦምን ኣብ ዘየድሊ ምትህልላኻዊ ሃልኪ ካብ ምጥፋእ ኢሂን ምሂን ክበሃሃሉ ይጽውዑ።
ኣብ ሕጊ ፕረስ ዘሎ ሓደ ሓደ ዘይንጹርነት፤ እቲ ቅድሚ ቅዋም ዝጸደቐን ብዘይ ናይ ሃገርና ተመኵሮ ዝተጻሕፈን ሕጊ ፕረስ ንጋዜጠኛታትና ብዙሕ ዕንቅፋታት ይፈጥር ምህላዉ ኣብቲ ኣጋጣሚ እቲ ዝተጸቕጠሉ ነጥቢ እዩ ነይሩ። ንዘቕረቡዎ ኣብነት ምስ እንርእይ ከኣ "ንኣብነት ኣብዚ ሕጂ እዋን ዓመታዊ ኣታዊና ከነቕርብ ተሓቲትና ኣሎና። እዚ ሕጊ ፕረስ ዝእዝዞን ዝሓቶን እዩ። ጐኑ ጐኑ ድማ መልሱ ማለት፡ ዓመታዊ ኣታዊኻ ምስዘይተቕርብ ከ እንታይ'ዩ ዝስዕብ፧ እዚ ሕጊ ፕረስ መልሲ ክህልዎ ይግባእ ነይሩ። እንተዀነ ግን የብሉን። ካልእ ሃገራዊ ድሕነት ምሕላው ዝብል ኣምር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዝኣቱ ጕዳይ እኳ እንተዘይኰነ፡ ሃገራዊ ድሕነት ዝትንክፉ ጕዳያት ከመይ ዝኣመሰሉ'ዮም ግን ክንጸር ዘለዎ እዩ፡" ይብሉ ብተወሳኺ በቲ ዘይንጹርን ምምሕያሽ ዘድልዮን ሕጊ ፕረስ፡ ጕዳያቶም ኣብ መጋብኣያ ክርአን ብኡኡ ክጓዓዙ ኣጸጊምዎም ከምዘለዉን የስምርሉ።
ገለ ካብቲ ሽዑ ነቶም ጋዜጠኛታት ዝቐረበሎም ሕቶን ዝሃብዎ መልስን ምስ እንሰግር፦
ሕቶ፦ ምስዚ ዂሉ ጸገማትኩም መብዛሕትኹም ካብ ሰሙናዊ ናብ ክልተ ግዜ ትሰጋገሩ ኣለኹም። ከመይ የውጽኣኩም፧
መልሲ፦ ንሕና በቲ ዘሎ ዋሕዚ ሓሳባትን ተሳታፍነትን ናይ ኣንበብትና ተተባቢዕና ኢና እቲ ስጒምቲ ወሲድናዮ። እቲ ከጓንፍ ዝኽእል ነገራት እናበዳህና ድማ ክንርእዮ ኢና።
ሕቶ፦ ስለምታይ ማሕበር ጋዜጠኛታት ዘየቖምኩም፧ ሓጋዝነቱ ኣይተራእየኩምን ድዩ፧
መልሲ፦ ሓጋዝነቱ ተራእዩና እባ። እንተዀነ ብሚኒስትሪ ዜና ፍቓድ ክሳብ ዝወሃበና ንጽበ ኣሎና። ፍቓድ ኣብ ዝተዋህበና ግዜ ከነተግብሮ ድማ እትስፎ።
ሕቶ፦ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ሆቴል ኢንተርኮንቲነንታል ዝተጋብአ ቀዳማይ ዋዕላ ማሕበር መጽናዕቲ ኤርትራ፡ ካብቲ ኣብኡ ዝቐረበ ወረቓቕቲ ስለምታይ ኣብ ፖለቲካዊ ጒዳያት ጥራይ ኣድሂብኩም፧
መልሲ፦ እወ ንዓና ኣብኡ ከምዘድሃብና እርደኣና'ዩ። ከምኡ ዝገበርናሉ ምኽንያት ከኣ ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ኣገዳሲ ነገር ኰይኑ ስለዝተራእየና እዩ። በቲ ካልእ ወገን 'ውን ናብቲ ካልእ ዓውድታት ንኸይነድህብ እቲ ዝተጠቕሰ ድሩትነት 'ውን ናቱ ተራ ኣለዎ።
ሕቶ፦ ስለምታይ ኣተኲሮዂም ናብ ላዕለዎት ክፋል ሕብረተሰብ ማለት ምሁራንን ሚኒስትርታትን ቃለ-መጠየቕ ኣብ ምግባር ተሓጺርኩም ኣለዂም፧
መልሲ፦ ብፍላይ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብዛዕባ ፖለቲካዊ ጕዳያት ካብቶም ዝምልከቶምን ኣፍልጦ ዘለዎም ትካላትን ክንረኽቦ ባህርያዊ ስለዝዀነ።
ሕቶ፦ ብዛዕባ ኣጠቓቕማ ናይ ብርዒ ስም እየ ክሓትት ደልየ። ብናይ ብርዒ ስም ዝጽሓፉ ጽሑፋት ብፍላይ ኣሉታዊ ስለምንታይ ተአንግዱ፧ ብርዒ ስም ካብ ተሓታትነት ነጻ ይገብር ዶ፧
መልሲ፦ እቲ ሓቀኛ ስም ጸሓፋይ ካብ ኣንበብቲ እዩ ደኣ ተዓቂቡ ዘሎ እምበር፡ ካብታ ጋዜጣ ኣይኰነን። ሰብ ብዛዕባ እቲ ጽሑፉ ባዕሉ ዝሕተተሉ ድማ ኣሉታዊ ይዂን ኣወንታዊ ክጽሕፍ ናቱ ጕዳይ ስለዝዀነን እዚ ብዙሕ ዘሰክፍ ኣይኰነን። ናይ ብርዒ ስም ግን ካብ ተሓታትነት ነጻ ኣይገብርን እዩ።
ሕቶ፦ ኣመራርጻ ኣርእስቲ ብፍላይ ኣብ ዜና ከመይ እዩ፧ ምኽንያቱ ሓደ ሓደ ግዜ ሓደ ሰሓቢ ኣርእስቲ ብዘይርጡብ መልእኽቲ ተጻሒፉ ትረክብ። እዚ ንሃልኪ ዕዳጋ ዶ ኣይኰነን፧
መልሲ፦ ብዝተኻልእለ መጠን ካብ ንሃልኪ ዕዳጋ፡ ንኽብሪ ኣንበብትና ነቐድም። ሓደ ሓደ ግዜ ከምዚ ዝተጠቕሰ ኣይተራእየን ማለት ግን ኣይኰነን። ኣብ ቀጻሊ ክንእረመሉ ኢና።
ሕቶ፦ ገለ ገለ ጋዜጣታት ይምወላ እየን ይብሃል። ሓቂ ድዩ፧
መልሲ፦ ሓቂ ኣይኰነን።
ብሓፈሻ እቲ ውዕዉዕ ኣጋጣሚ፡ ንኣስታት ሰልስተ ሰዓትን ፈረቓን ብርሱን ክትዕን ሕቶን ርእይቶን ዝሃብተመ እዩ ነይሩ። ገለ ካብቶም ርእይቶታት ምስ እንሰግር ድማ፣
"ጋዜጣታትና ዘመዝግብኦ ዘለዋ ዓወት ብዙሕ እዩ። ንዕኡ ክዝርዝር ኣይደልን ለበዋ ግን ኣላትኒ። ንሳ ድማ ኩሉ ዓይነት ንጥፈታት ጋዜጣታትና ንሃገራዊ ረብሓናን ድሕነትናን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእቱ ክኸውን ከምዘለዎ ትስሕትዎ ኣይመስለንን፡" ሓንቲ ተሳታፊት።
"ጋዜጠኝነት፡ ጽኑዕ ርእሲ ዘለዎ ሰብ ማለት ዘይርዕድን ዘይጃጁን፡ ተስፋ ዘይቆርጽን ዝሰርሖ ሞያ እዩ። ስለዚ ጋዜጠኛታትና ንዘጋጥመኩም ጸገማት ዓለምለኻዊ ዝዀነ ባህሪ ናይ ጋዜጠኝነት ዝሓዘ ምዃኑ ተረዲእኩም ጽንዓት ዕጥቅኹም ክትገብርዋን ግዜኹም ኣብ ምስትምሳል ከይተሕልፍዎን ይላቦ፡" ሓደ ተሳታፊ።
"ንዘጋጥም ማሕለኻታት ብዓወት ምስጋር ኣካል ናይ ስራሕኩም እዩ፡" ሓደ ተሳታፊ።
"ህዝቢ ካብ ጋዜጣታት ወረ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ትምህርቲ፡ ሓበሬታ፡ ምዝንጋዕን ካልእን ከምዘለወን ተረዲኡ ክፍትሸንን ከስተማቕረንን ኣለዎ፡" ሓንቲ ተሳታፊት።
"ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ዜና እንተዀይነን፡ ምሉእ ብምሉእ ናጻ ጋዜጣታት እየን ክንብለን ንኽእል ዶ፧ ንዓይ ኣይመስለንን። ስለዚ ካልእ ኣገባብ እንተትሓስብሉ፡" ሓደ ተሳታፊ።
"እቲ ምምሕያሽ የድልዮ እዩ ዝብሃል ዘሎ ሕጊ ፕረስና፡ ኣብ ምምዕባሉ እንተጽዒርና ንረብሓ ሃገርና ንጽዕር ኣሎና ማለት እዩ። ስለዚ ንሕሰበሉ፡" ሓደ ተሳታፊ።
"ነዘን ውልዶ ጋዜጣታትን ንኽዕምብባ መንግስቲ ኵሉ መዳያዊ ምትሕግጋዝ ክገብረለን ንላቦ፡" ሓደ ተሳታፊ።
"እዞም ጋዜጣታት ንሓድሕድኩም ብቕዱስ መንፈስ ተወዳደሩን ተመላልኡን ደኣ'ምበር ከምዚ ኣብ ሓደ ሓደ እዋን ትገብርዎ ኣብ ንሓድሕድኩም ኣይትናኸሱ፡" ሓደ ተሳታፊ። ዝብሉን ካልኦትን ይርከብዎም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ እቲ ጋዜጣታት ጽጌናይን ዊንታናን ክቐርባ ብወገን ኣወሃሃድቲ መደብ ቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት ተሓቢሩ እኳ እንተነበረ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ክቐርባ ኣይከኣላን። በቲ ኣጋጣሚ'ቲ ኣወሃሃድቲ እቲ መደብ ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ኣጋጣሚ ንኽቐርባ ጻውዒቶም ኣቕሪቦም።
ካልእ ምስ ጋዜጣ ጥቡቕ ምትእስሳር ዘለዎም ኣካላት፡ ማለት ወከልቲ ሚኒስትሪ ዜና፡ ቤት ማሕተም፡ ምክፍፋል ጋዜጣን ካልኦትን እንተዝህልዉን ካብቲ ኣኼባ ጠቓሚ ሃናጺ ርእይቶታት ምሰነቑ ነይሮም። ቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት ኣብ ዓመት ዘይመልእ ግዜ ተመዝግቦ ዘላ ዓወታት እናዓዘዘ ይኸይድ ከምዘሎ እዚ ኣጋጣሚ'ዚ ምስክር እዩ'ሞ፡ ዮሃና ንቁርሲ-ቀዳም ኣብ ጠዓሞት!!
________________________________________
*ንዝኽሪ ጋዜጣታት ብሕቲን ኣሰናዳእተን ኣመልኪትና ኣብ እንዝርግሖ ዘሎና ጽሑፋት፡ ወርሒ ቅድሚ ምዕጻወን ኣብ ዝነበረ፣ ብሓደ ኣሻማዊ እዋን ንዅነታተን ብድሆታተን ኣመልኪተን ኣብቲ ሽዑ ክፉት ዝነበረ ናይ መኣዲ ዘተ ኣቕሪበን ነይረን። እዚ ጽሑፍ ከም ዘለዎ ካብ ክልተ ሕታማት ማለት 12ን 16ን ነሓሰ 2001 ኣብ ጋዜጣ መቓልሕ ዝተወስደ’ዩ።


text:
ካብ ብሄራዊ ሜትሮሎጂ ሃገርናን ዓለምለኸ ምርምር ማእኸላትን ዝተረኸበ መረዳእታ ከም ዝሕብሮ ትንቢያ ኩነታት ኣየር ብምኽንያት ዋዒ ገፀ ባሕሪ ካብቲ ልሙድ ንላዕሊ ብምውሳኹ ምኽንያት ማእኸላይ ፓሲፊክን፣ ምብራቕ ኣትላንቲክን
ምዕራብ ውቅያኖስ ህንዲን ምልክታት ምዝባዕ ኩነታት ኣየር ዝተርኣየ ኮይኑ ደረጃ ብደረጃ ሙቐት እናወሰኸ ኣብ ወርሒ ግንቦት ብትሑት መጠን እናነከየ ምምፅኡ የመላኽት።
ኣይተ ፍስሃ በዛብህ
በዚ ዓለምለኸ ኩነታት ለውጢ ከባቢ ኣየር ኣብ መፍረያይነት ክራማት 2007/2008 ዓ/ም ብብርኪ ሃገር ይኹን ክልልና ክፈጥሮ ዝኽእል ፅልዋ ክህሉ ከም ዝኽእል ዝግመት ኮይኑ ብልሙድ ግና ክልልና ትግራይ ደረቕን ክፋል ደረቕን ፀባይ ኣየር ዘለዋን በቢዓመቱ (ዋላ ዝሓሸ ዝርገሐ ዝርገሐ ዝናብ ኣብ ዘሎ ኩነታት እውን) ሕፅረት ጠሊ ዘጋጥሞም ከባቢታት ከም ዘለውን ዝናብ ዘንጊዑ ምጅማሩን ቐልጢፉ ምውፃእን ተርእዮታት ስለዘጋጥም ነዚ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ብምቁፅፃር መፍረያይነት ኣብ ምዕፃፍ ሓረስታይና ኮነ ክኢላናን ናይ ኣመራርሓ መሓውርናን ተመክሮታት እናማዕበለ መፂኡ አዩ። ሎሚ ዘበን እውን እቲ ዓለማዊ ኩነታት ኣየር ዝፈጥሮ ፅልዋ ክህሉ እንተኸኣለ እውን በቢብርኩ ዘለው ኣካላት ኣመራርሓ ኪኢላታትን ሓረስቶትን ክገብርዎ ዝግባእ ቅድመ ምድላውን ናይ ተግባር ምንቅስቓስን ካብ ሕሉፍ ዓመታት ዝዛይድ ክኸውን ይገብሮ። ነዚ ኣመልኪቱ ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ወናኒ ኣውራ ከይዲ ግልጋሎት ሕርሻ ኤክስቴንሽንን ኣይተ ፍስሃ በዛብህ ምስ ጋዜጣና ቃለ መሕትት ኣካይዶም ኣለው፤ ከምዝስዕብ ኣዋዲድናዮ ኣለና።
ወይን፡- ክሳብ ሐዚ ዘሎ ሓበሬታ ኩነታት ከባቢ ኣየርን ኣብ ክራማት 2007/2008 ዓ/ም ዝህሉ መጠን ዝናብን እንታይ ይመስል?
ኣይተ ፍሰሃ በዛብህ፡- ኣብ ክልልና ዘሎ ኩነታት ዝናብ ምስ ሃገራውን ክልላውን ትንበያ ሜትሮሎጂ ዝዛመድ እዩ። ብብርኪ ክልል ይኹን ሃገር መጠን ዝናብ ብፃዕቑ ይኹን ብዝርገሐኡ ምድንጓይን ሓሓሊፉ እውን ወቒዑ ናይ ምዝንጋዕ ባህሪ ክህሉ ከም ዝኽእል ዘመላኽቱ ሓበሬታት ኣለው። ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያን ቀዳማይ ሰሙን ወርሒ ግንቦትን ውሱን ዝተረኸበ ዝናብ ንናይ ኣዝመራ ዝራእቲ መሬት ምድላው ዝሓገዘ ኮይኑ ንምዝራእ ዝሕግዝ ግን ኣይነበረን። እዚ ሓበሬታት ኣብ ክረምቲ ንዘጋጥመና ሕፅረት ዝናብ ንምቅላል ካብ ምድላው ሕርሻ መሬት ጀሚሩ ኣብ ምምራፅ ዓሌት ዝራእቲ ይኹን ኣብ ምዕቃብ ዝነጠበት ማይ እንሰርሖም ስራሕቲ ኣጠናኺርና እንኸደሉ ኩነታት ክህሉ ከም ዝግባእ ዘመላኽት እዩ። ብቐፃልነት በብእዋኑ ዝህሉ ሓበሬታ መሰረት ጌርካ ክመፅእ ዝኽእል ስዓቤን ንምክልኻል መብዛሕትኡ ግራት ስራሕቲ ጠሊ ምዕቃብ መረፃ ዝራእቲ፣ ሜላታት ስነ ማሕረስን ስራሕቲ ማይ ምእላይን ዘድልዮ ምዃኑ ኣብ ግምት ዘእቱ እዩ። እዚ ተግባር ኩሉ ሻዕ ዘጋጥምን ቀፃሊ ክመሓየሽ ዝኽእል ሓበሬታን ዋላ እዃ እንተኾነ ካብ ቅድሚ ሐዚ ብዝተፈለየ ዝደንጐየ ክራማት ብምዃኑ ስራሕቲ ጠሊ ምዕቃብ ካብቲ ዘነበረ አጠናኺርና ክንኸይድ ዘድልየና ምዃኑ ዘረድእ እዩ።
ወይን፡- ክሳብ ሐዚ ብዝተርኣየ ጭቡጥ ኩነታት ምድንጓይን ምቁርራፅን ዝናብን ዝረኣየሎም ከባቢታት ክልል ትግራይ ኣበይ ኣበይ ከባቢታት እዮም?
ኣይተ ፍሰሃ፡- ዝናብ ደንጉዩ ምጅማር ዳርጋ ኣብ ኩሉ ከባቢ እዩ ዘሎ። ኣብ ግንቦት ክዝርኡ ዝኽእሉ ዝራእቲ ዓሌት ከባቢታት ዳርጋ ኣብ ምሉእ ትግራይ እቲ ዝድለ መጠን ማይ ኣይረኸቡን። ዝሓሸ ምዕራባዊ ክፋል ናይዚ ክልል ዝኾነ ከባቢ ወልቃይት ፀገዴ ብዙሕ ናይ ማይ ፀገም ኣለዎ ክትብሎ ኣይትኽእልን። ካብ ሽረ ጀሚርካ ኣድያቦ ዘሎ ከባቢ ግን ቀዲሙ ክዝራእ ዝነበሮ ማይ ቀዲሙ ብዘይምውቅዑ ኣብ ውሑድ ናይ ኣዝመራ ኩነታት ኣሎ እዩ ተባሂሉ ዝውሰድ። ክሳብ ሕዚ ዝናብ ዘይጀመረሎም ከባቢታት ምብራቕ ብርክት ዝበላ ናይ ማእኸላይ፣ ሰሜን ምዕራብን፣ ደጉዓታት ደቡብ ትግራይን እዮም። ዝናብ ካብ ሰነ ጀሚሩ ዘይምዝናቡ ንስራሕቲ ምድላው መሬት ዘገልግል መጠን ዝናብ ኣቐዲሙ ዘይምዝናቡ ናይ ባዕሉ ፅልዋ ኣለዎ። ብድምር ግን ክሳብ ሐዚ (ክሳብ ቃለ መሕትት ዘካየድናሉ 10 ሰነ) ብዘይካ ኣብ ምዕራብ ኣብ ኩሉ እቲ ዝድለ ዝናብ ክዘንብ ዝነበሮ ዝናብ ኣይዘነበን ኢልካ ክውሰድ ይኽእል እዩ።
እዚ ብምግጣሙ ግን ኣብ ሓረስታይ ስግኣት ክህሉ ኣይግባእን። ምኽንያቱ እቲ ወሳናይ ነጥቢ ኣብ ዘለና ዓቕሚ ኣማራፂታት ኣብ ምንታይ ብርኪ ይህሉ? ኢልካ ብምሕሳብ በቲ በብግዚኡ ዝህሉ ትንበያ ንቐፃሊ ዘድሊ ምድላው ክገብር ኣለዎ። ዝናብ ክህሉ እዩ። ይኹን እምበር መጠን ዓቐንን ፃዕቕን እቲ ዝናብ ብዘጓደለሉ እዋን እንታይ ኢና ክንጥቀም? ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዝካ ምኻድ ቀፃሊ ውሕስና ይህልዎ። ከም መስርሕ እውን ሕፅረት ጠሊ ኣብ ዘጋጠሞም ከባቢታት በቢብርኩ ዘሎ ኣመራርሓን ሰብ ሞያን ትኹረት ሂቡ ኣብ ምህርቲ መፍረያይነት ክበፅሕ ዝኽእል ፅዕንቶ ንምንካይ ዘኽእሉ ዝተዋደዱ ስራሕቲ ጠሊ ምዕቃብ፣ ምክልኻል ፀረ ባልዕ፣ ቴክኖሎጂታት ቅድመ ምህርትን ኣሰራርሓታትን ብዝተነፀረ ኣገባብ መተግበሪ ትልሚ ብምውፃእ ዕብየት ዝራእትን ኩነታት ዝናብን ብምዝማድ እናተሰርሐሉ እዩ።
ወይን፡- እዚ ሐዚ ዝረአ ዘሎ ምድንጓይ ዝናብ ክራማት ኣብ ልምዓት ዝራእቲ ዝፈጥሮ ፅልዋ እንታይ እዩ?
ኣይተ ፍሰሃ፡- ሐዚ ዘሎ ክረምቲ ዝናብ ደንጉዩ ብምጅማሩ ቀልጢፎም ክዝርኡ ዝነበሮም ብነዊሕ እዋን ዝባፅሑ ዝራእቲ ናብ ክረምቲ ዝውፅእሉ እዋን ምስሕሓብ የጋጥም ኣሎ። ኮይኑ ግና እቶም ብነዊሕ እዋን ዝባፅሑ ዝራእቲ ክሳብ ሐዚ ብዝተፈጠሩ ናይ መስኖ ዓቕምታት ብምድጋፍ ክንዘርኦም ንኽእል ኢና። ብፍላይ መማረፂ ማይ ዘለዎ ከባቢ ነቶም ደንጉዮም ዝዝርኡ ዝራእቲ ክረምቲ ኣብ ዝወፅአሉ ወቕቲ ብደጋፊ መስኖ ደጊፍካ ናይ ምብፃሕ እዋኖም ምምላእ ስለዝከኣል ሓረስታይ ዝናብ ደንጕዩ እዩ እንተይበለ ብናይ መስኖን ደጋፊ መስኖን ደጊፍካ ናይ ምዝራእ ዓቕሙ ክዓቢ ብሰፊሑ ክስረሐሉ ኣለዎ። ብድምር ግን ክንዘርኦም ዝግባእ ዝራእቲ ናይ ምስሕሓብ ኩነታት ዋላ ይሃሉ ኣብ መፍርያይነት ከሕድሮ ዝኽእል ፅልዋ ግን ምቕናስ ይከኣል እዩ። ሓደ ኣብ ኩሉ ከባቢ ተመሳሳሊ ዓይነት ዝርገሐ ዝናብ እንተዘይሃልዩ ኣብቲ ከባቢ ዘለው ይኹን ክቐርቡ ዝግበኦም ኣብ ሓፂር እዋን ክባፅሑ ዝኽእሉ ዓሌታት ዝራእቲ ብሙሉእነት መሪፅካ ምድላውን ክትትል ምግባርን የድሊ። ብተወሳኺ ዝተመጣጠነ ዕብየት ዝራእቲ ንኽመፅእ ምሉእ እታወታት ሕርሻ ዘመናዊ ድኹዒ፣ ምሩፅ ዘርኢ ምጥቃም ኣገዳሲ እዩ። ብመስመር ምዝራእ ሓዊሱ ካልኦት ዓቀብቲ ጠሊ ቴክኖሎጂታት ምጥቃም እውን የድሊ። ስለዚ እቲ ምኽንያት ብሕፅረት ማይ ኮነ፣ ቴክኖሎጂ ብዘይምጥቃምና ክመፅእ ዝኽእል ናይ እቶት ዋሕዲ ብእነካይዶ ዝተዋደደ ምንቅስቓስ ክንቅንሶ ንኽእል ኢና።
ነዚ እውን እዩ ብርክት ዝበላ ወረዳታትን ጣብያታትን ኣብ ሰፊሕ ስራሕቲ ምእላይ ማይ ዝሰርሓ ዘለዋ። ስለዚ ክሳብ ሐዚ ኣብ ዘይዘርኡ ከባቢታት ዝርከቡ ሓረስቶት ዝሓለፈ መጠን ዝናብ ሓደ ወርሒ ክንቕፅለሉ እንኽእል ማይ ከ ኣዋህሊልና ዶ? ዝብል መማረፂ ክሕዝ ኣለዎ። ንኣብነት ጉልበት ዋላ እኳ ዝሓትት እንተኾነ ኣብ ምሸላን ዳጉሻን ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ዘርኢ ኣፍሊሱ ክፀንሕ ይኽእል እዩ። ሓደ ወርሒ ክቕድም እንተነይርዎ ሓደ ወርሒ ኣብ ፈልሲ ኣፅኒሕና ዝዝርአሉን ዝትከለሉን ኩነታት ብምፍጣር ብምግቢ ዓርስኻ ንምኽኣል ብዝግባእ ክፅዕር ኣለዎ። ኣብዚ ክኢላታትና እውን ብዝግባእ ክድግፉን ክከታተሉን ትፅቢት ይግበር። እቲ ማይ እናተመሓየሸ ክኸይድ ከሎ እቲ ዝተመሓየሸ ማይ ሒዝካ ንቐፃሊ ኣብ ሓደ እዋን ብዙሕ ማይ ክወቅዕ ከሎ እቲ ማይ ናይ ምሓዝ ዓቕምና ብምዕባይ ክመፅእ ዝኽእል ኣሉታዊ ፅልዋ ብእወንታዊ ረብሓ ክንረኽቦ ንኽእል ኢና። ስለዚ ዝበዝሕ 40 ምኢታዊ ተሓራሳይ መሬት ክንዘርኦ ዋላ እኳ እንተነበርና ኣብዚ ንድሕሪት ጎቲቱና ዘሎ ብእዋኑ ዘይጀመረ ዝናብ ካብ ሰነ ንደሓር ንዝመፅእ ዝናብ ተጠቒምና ንቐፃሊ ዕብየቱ ከጋጥምዎ ንዝኽእሉ ፀገማት ማይ ብምውህላል ኣቢልና ነቲ ቀዲሙ ክዝራእ ዝነበሮ ዝራእቲ ክነብፀሖ ንኽእል ኢና። እዚ ብተግባር እንትረአ “ሸቶ መፍረያይነት ንምዕዋት ይከኣል እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባን ምንቅናቕን ናይቲ ሕብረተሰብ ፈጢርና ኢና ተዋዲድና ንንቀሳቐስ ዘለና።
ወይን፡- ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ክልል ትግራይ ብምዕቃብ ጠሊ ይኹን እታወታት ቴክኖሎጂ ብምጥቃምን ካልኦት ሕርሻዊ ንጥፈታትን ኣቢሉ ነዚ ፀገም ንምቅላል ምስ መሓውራቱ ከመይ ተዋዲዱ ይሰርሕ ኣሎ?
ኣይተ ፍሰሃ፡- ክረምታዊ መደባት 2007/ 2008 ዓ/ም ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ብዝግባእ ምርድዳእ ተገይርሉ እዩ። ዝሓዝናዮም ናይ ሕርሻ ስራሕትና ቐፃልነት ብዘለዎ ለውጢ ኣብ ምምፃእ ክንሕዞም ዝግበአና መደባት ሕርሻ ልምዓት ዝራእቲ፣ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ ፣ ሃፍቲ እንስሳ ዘለው ስራሕቲ ተፈልዮም ነዚ ዝኸውን ኣፈፃፅማ ካብ ክልል ክሳብ ጣብያ ምርድዳእ ተገይሩሎም እዩ። ብፍላይ ማይ ምሓዝን ኣጠቓቕማኡን ምምዕባልን ማእኸል ገይሮም ዝፍፀሙ መደባት ትልሚ ብምውፃእ ዝተረኸበ መጠን ዝናብ ከከም ከባቢኡ ጭቡጥ ኩነታት ንምጥቃም ዝተፈላለዩ ትሕተ ቅርፂታት ንምፅጋንን ካልኦት ሓደሽቲ ማይ መአከቢ ቅርፅታት ንምስራሕን ትልሚ ተታሒዙ ኣሎ።
ብተወሳኺ ብዘጋጥም ውሕጅ ክበፅሑ ዝኽእሉ ሓደጋታት ንምክልኻል ዘኽእሉ ዝተፈላለዩ ኣላዪ ማይ መትረባት ብምስራሕ ማይ ኣሊኻ ናብ ግራት ብምእታው ጠሊ ንምዕቃብ እውን ዓብዪ ኣሰተዋፅኦ ከም ዝህልዎ ከም ኣንፈት ተታሒዙ ኣሎ። እዚ ከም ዘሎ ኮይኑ ካሊእ ዓውደ ትኹረትና ኣብ ምዕባይ መፍረያይነትን ቀለብ እንስሳን ክኸውን ከምዝግባእ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ። ነዚ ዋና መሰረቱ ድማ ፈልሲ ብምትካል ኣብ ልምዓት ደኒ እነምፀኦ ለውጢ እዩ። ነዚ ትልምና ንምዕዋት እውን ፈልሲ ኣብዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ዋሕዲ ዝናብ ኮይንና ንምፅዳቕ ብማይ ክድግፍዎ ዝኽእሉ ስራሕቲ ትሕተ ቅርፂ እንታይ ክመስል ከም ዘለዎ ተፀኒዑ ናብ ተግባር ተኣትዩ ኣሎ። ብተወሳኺ ብጥሙር ሕርሻ እንተኽሎም ተኽልታት እውን ብግቡእ ፀዲቖም ንቀለብ እንስሳ ይኹን ንተወሳኺ እቶት ሓረስታይ ክኾኑ እናተገበረ እዩ። እዚ ሐዚ እውን ኣጠናኺርና ክንቅፅለሉ ኢና።
ሓረስታይ እዞም ተኽልታት ክፀድቁ ዘኽእሎም ስራሕቲ ከም ውልቀን ውዳበን እንታይ ክሰርሕ ኣለዎ? ከመይ እዩ ክፍፀም? ከም ክልል እውን ክሳብ ሕዚ ፈጢርናዮ ዘለና ዓቕሚ መስኖ ኣብ ክረምቲ ከመይ ገይርና ኢና ንጥቀመሉ? ዝብል ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ። ማይ ደንጉዩ ክንብል ከለና ኣብ መስኖ ዘሎ ናይ ማይ ዓቕምና ተጠቒምና ቀዲሞም ክዝርኡ ዝግበኦም ዝራእቲ ዘሎ ዓቕሚ ተጠቒምካ ኣብ ምዝራእ፤ እዚ ኩሉ ተዘርዚሩ ምስ ኣመራርሓን ሰብ ሞያን ዞባን ወረዳን ምርድዳእ ተገይርሉ እዩ። ስለዚ ቅድሚ ኩሉ እቲ ኣጠቓላሊ ስራሕቲ ቀዲሙ ዝመፅእ መፍረያይነት ስራሕትና እዩ። ሎሚ ዘበን ብዝተፈለየ ምኽንያት ብርክት ዝበሉ እታወታት ናብቲ ሓረስታይ ክበፅሕ ክኢሉ ኣሎ። ብፍላይ ዘመናዊ ድኹዒ ቀዲሙ ናብቲ ሓረስታይ ዝበፅሐሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ብመሰረት ጠለብ እቲ ሓረስታይ ኣድለይቲ ዝበሃሉ እታወታት ምሩፅ ዘርኢ መሊእና ዋላ እኳ እንተዘይኣእተውናዮም እቶም ቀዲሞም ክነእትዎም ዝግብኡና ግን ክኣትው ተገይሩ እዩ። ስለዚ እቲ ዘሎ ሓበሬታ ክረምታዊ ዝናብ ምስ ቀረብ እታወታት ዝተሳነየ ናህሪ ንኽህልዎ ህዝቢ ኣንቀሳቒስካ እንታይ ይስራሕ? ዝብል ነገር ምርድዳእ ተገይሩ ናብ ጭቡጥ ተግባር እዩ ተኣትዩ ዘሎ።
ሰፊሕ ናይ ሕብረተሰብ ምንቅናቕ ፈጢርካ ጠሊ ዝዕቅቡ ትሕተ ቅርፅታት ብምስራሕ ካብ ግራት ወፃኢ ዝውሕጅ ውሕጅ ናብ ግራት ክኣትወሉ ዝኽእል ስራሕቲ ብዝተወደበ መልክዑ ክሰርሕ ክሳብ ታሕተዋይ መሓውር ከም መደብ ወሲዱ እናሰርሐሉ ይርከብ። በቲ ካሊእ መንፅር ድማ ዘድልዩዎ እታወታት ፈልዩ ብምውሳድ ዝወሰዶም እታወታት ፈልዩ ንኽጥቀም ድማ ዝርዝር ዘድልይዎ ፓኬጃት ኣሰራርሓታት እውን ብስልጠና ደገፍን ክትትልን ተጠናኺሩ እናቐፀለ እዩ። ስለዚ ዝተማልአ ፓኬጅ ኣተግቢሩ ለውጢ መፍረያይነት ንኸምፅእ ዘድልዮ ክእለት ኣፍልጦ ሰኒቑ እታወታት ብዝጠለቦ መሰረት ቀሪብሉ እናወሰደ ይርከብ። እቲ መሓውር ብዝተዋደደን ብዝተናበበን ኣድላይ ሓበሬታ ልውውጥ ዝካየደሉ ኩነታት ተመዓራርዩ ኣብ ከይዲ ይርከብ። ከም ክልል እውን ነዚ ዝድግፍ ኣብ ኩለን ወረዳትን ዞባታትን ዝድህስስ ሸሞንተ ደጋፊ ጉጅለ ኣዋፊርና ኣብ ምድጋፍን ምንቕናቕን ንርከብ። ስለዚ ዝተናበበን ዝተደጋገፈን ስራሕ ንምስራሕ ቀረብ እታወታት ይኹን ኣጠቓላሊ እቲ ደገፋት ሰሙናውን መዓልታውን ብዘይምቁራፅ እዩ ዝካየድ ዘሎ።
እቲ ካሊእ ከም ቁልፊ ክረምታዊ ስራሕ ተገይሩ ዝውሰድ ስራሕቲ ልምዓት ደን እዩ። ዛጊድ ናብ 180 ሚልዮን ተኽሊ ክትከል ዘኽእል ፈልሲ ከም ክልል ተዳልዩ ኣሎ። በቲ ሓደ ገፅ ተተኺሎም ንምፅዳቕ ዘኽእሎም ባይታ ንምፍጣር ዝኮዓት ጉድጓድ ማይ ናይ ምሓዝ ዓቕሙ ኣዕቢኻ እቲ ዝድለ መጠን ንኽፀድቕ ዘኽእሉ ስራሕቲ ንምስራሕ ሕብረተሰብ በቢውዳበታቱ ተኸፋፊሉ ክሰርሕ ምግባር የድሊ። ነዚ መደብ ኣፈፃፅማኡ እናተኸታተልካ ምኻድ ማዕረ መፍረያይነት ከም ቁልፊ መደብ ወሲድካ ዝስርሑ ስነ ምህዳር ማእኸል ዝገበረ ስራሕቲ ኣለዉ። ብኣጠቓላሊ ግን ከም ሕርሻ እንሰርሖም ስራሕቲ ካብ መፍረያይነት ብተወሳኺ ኣብ ልምዓት ሃፍቲ እንስሳን ምስዚ ተኣሳሲሮም ዝኸዱ ስራሕቲ ኣብ ምጥንኻር ማእኸል ገይሮም ምስ ካልኦት ሕርሻዊ ረብሓታት ምትእስሳር ዘለዎም እዮም። እዞም ውፅኢታት ብዝተለምናዮ መሰረት ንኽንረኽቦም ድማ ንዘጋጥመና ሕፅረት ዝናብ ክፃወር ዘኽእል ቅድመ ምድላው እናተኻየደ እዩ ዘሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
ኣሜን!!!
ንስሓ
ብመንጽር ብሂል ኣበው፡ 6ይ ክፋል
5. ምንዛዝ
+ ቅዱስ ሙሴ ጸሊም፡ ሓጢኣቱ ዘኪሩ ዝናዘዝ ብዙሕ ኣይሓጥእን፡ ሓጢኣቱ ክዝክር ዘይክእል ክናዘዝ ኣይክእልን። ጥፍኣቱ ድማ፡ ዓቢ እዩ።
ድኻሙ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ተኣሚኑ ንነፍሱ ዘዋርድ፡ ነቲ ዝረኸሰ ክዳኑ ተገዲሱ ዝሓጽብ ዘሎ ሰብ ይመስል።
+ ንሕማቕ ሓሳባቱ ዘጥፍእ ሰብ ካብ ውሽጢ ልቡ ዝነጽኅ እዩ። ሕማቕ ሓሳባቱ ዘይሓጽብ ግና ንጥፍኣቱ እዩ ዝሓስብ።
+ ቅዱስ ማር. ይስሓቕ፡ ሕማሙ ዝነግር ክሓዊ ቀሊል እዩ፡ ስቓዩ እንታይ ከም ዝኾነ ዝናዘዝ ድማ ኣብ ኣፍ ደገ ንጽህና ይርከብ። ተሪር ዝልቡ ስቓዩ ዓቢ እዩ፡ ካብ ሓኪም ዝሃድም ፈውሲ ቃንዛ ኣይረክብን።
+ ንስሓ ዘይብሉ ሓጢኣት እምበር ምሕረት ዘይርከቦ ሓጢኣት የለን።
+ ረድኡ ንቅዱስ በርሰንፍዮስ ከምዚ ክብል ሓተቶ፡ “ብዛዕባ ሓደ ሓደ ሰይጣናዊ ውግእ ኣሕዋት ኣብ ጸሎቶም ምእንቲ ክድግፉና ከነካፍሎም ንኽእል’ዶ፤” መልሲ፡ “እቲ ቅኑዕ፡ እንምሕጸኖ ሰብ ንምስማዕ ሓይሊ ዘለዎ ክኸውን ይግባእ። ኑዛዜና ከኣ ንመንእሰይ ጸሎት ንዘየዘውትር ክኸውን የብሉን። ኣብ ጸሎቶም ክዝክሩና ክንምሕጸኖ ዝግበኣና ግን ንኹሉ እዩ።” ቀጺሉ’ውን፡
+ “ንኡስ ዝዕድሚኡ ንንኡስ ዝዕድሚኡ ክጠቕሞ ኣይክእልን፡ ኩሉ መጻሕፍቲ ዋላ እንተ ተመገበ እኹል ኣይኮነን።”
ካልኣይ ጊዜ’ውን ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፡ “ስለዚ እሞ ንኹሎም ኣቦታት ብዛዕባ ኩሉ ዝሓሰብኩዎ ርኹስ ሓሳብ ክነግሮም ይኽእል’ዶ፤ ኣብ ጸሎት’ከ ብሕልናይ ጥራይ ክጽሊ ይግባእ ወይስ ዓው ክብል፤”
መልሲ፡ “ንኣቦታት ኩሉ ንኣእምሮ ዝርብሽ ሓሳባት ከተካፍሎም ኣይከኣልን እዩ። ምኽንያቱ ብዙሕ ሓሳባት ስለዝኾነ። ንሓደ ሰብ ብዙሓት ሰባት ተንኰል ይኣልሙሉ ምህላዎም እንተሰመዐ፡ እንታይ ይኣልሙ ከም ዘለው ኣየግድሶን እዩ። ብእኦም ድማ ኣይርበሽን እዩ። ሓደ ተንኰል ይኣልመሉ ምህላዉ እንተፈለጠ፡ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ከመይ ገይሩ ከም ዝዳሎ ክፈልጥ እዩ። ንሓሳባት ዝምልከት ከምዚ እዩ፡ እንተስ ጉዳይ ጸሎትን መዛሙር መድጋምን፡ ብሕልናና ጥራይ ክንደጋግሞ እኹል ኣይኮነን። ልሳና’ውን ክዓዪ ኣለዎ። ምኽንያቱ ልበ እግዚአብሔር ነቢይ ዳዊት ከምዚ ክብል ይምህረና፡  > (መዝ 51፡15) ። ከምኡ’ውን  > (ዕብ 13፡15) ። ኣብ ንጽልየሉ እዋን ዝኾነ ዓለማዊ ሓሳብ ከነወግድ ኣሎና። ጸሎትና ግቡእ ብዝኾነ ትሕትና ክመልእ ኣለዎ። ምኽንያቱ ቅዱሳን ኣቦታትና ብዘይድኻምን ትሕትናን ኣይሓለፉን።
+ ንኣባ ዘይኑን ክበጽሕ ኢሉ ዝመጸ ኣሐው፡ ሕማቕ ዝሰረሖ ዘበለ ምስ ነገሮ ተገረመ፡ ከምዚ’ውን በለ፡ “ጽቡቕ ምግባርካ ዘይምዝርዛርካ ሰናይ ገበርካ፡ ምኽንያቱ ሰባት ንሕማቕ ግብሮም ሰዊሮም ነቲ ሰናይ ግብሮም እዮም ዘቐድሙ”።
+ ሓደ ባሕታዊ ብሓሳቡ ኣብ ናይ ምንዝርና ፈተና ምስ ወደቐ ናብ ካህን ከይዱ ነዚ ሕማቕ ምስጢር ነገሮ። ክጽልየሉ ድማ ተማሕጸኖ። እቶም ካህን ድማ ትብዓት ኣስኒቑ ኣበርቲዑ ንኽጽሊ መኸሮ። ናብቲ ዝጽልየሉ ስፍራ ምስ ኣተወ እቲ ፈተና ካብቲ ዝነበረ በርተዖ። ናብቶም ካህን ተመሊሱ ዘጋጠሞ ነገሮ። ከምኡ ክብል ብዙሕ ግዜ ተመላለሰ። እቶም ካህን ድማ ተሰፋ የስንቕዎ ነበሩ። ከምዚ እናበሉ ድማ ይምዕድዎ ነበሩ፡ “ኩሉ ግዜ እዚ እከይ ሰይጣን ክዋገኣካ ከሎ ናብዚ መጺእካ ነቲ ሕማቕ ግብሩ ኣጋልጾ። ምኽንያቱ ንሰይጣን ምንዝርና ነቲ ሕማቕ ስርሑ እንተ ኣጋለጽካዮን ሕፍረቱ እንተ ቀላዕካዮን ክሐፍር እዩ። ስቕ ኢልካ እንተዓቆርካዮ ደስ ክብሎ እዩ። ኣብታ ለይቲ እቲ ባሕታዊ፡ ዓሰርተ ሓደ (11) ጊዜ ተመላሊሱ። ኣብ መወዳእታ ድማ ከምዚ ክብል ተዛረበ፡ “እዚ ኩሉ ናባኹም ከመላለስ ግን ካብቲ ኣነ ዝፍተኖ ዘለኹ፡ ንስኹም ካባይ ንላዕሊ ትፍተኑ ኣለኹም፡ ከመይ ገይርኩም ትጸሩዎ ኣለኹም፤ ኩሉ ሓሳበይን ኩሉ ክፉእ ምግባረይን ናባኹም እኽዕዎ ኣለኹ”። ከምዚ ኢሉ ብትሕትና ነፍሱ ምስ ኣዋረደ፡ እግዚአብሔር ረድኦ፡ ካብቲ ፈተና’ውን ተናገፈ።
+ ሓደ ካህን ካብ ዝበሉዎ፡ “ሓጢኣትካን ክፉእ ምግባርካን ኣይትሕባእ። ምኽንያቱ ምሕባእካ ተምሳል ሰይጣን ኣባኻ ይርአ። በዚ ድማ የውድቐካ እምበር ሰይጣንስ ከውድቐካ ሓይሊ የብሉን። ንተድላኻ ክትፍጽም ባህጊ ምስ ዝህልወካ እዩ ዝቐርበካ። ኣብ ኩሉ ክፉእ ድማ ኣማኻሪ ይኾነካ። ባርያ ሰይጣን ኴንካ ዝበለካ ድማ ትእዘዞ። መልክዕኻ ስለዝለወጥካ ከኣ ክትቃወም ኣይትኽእልን።”
+ ብዛዕባ ትሕትና፡ ሓደ ካብ ቀሳውስት ኣቦ እዮም። ንእግዚአብሔር ዝፈርኁ ኣቦ እዮም ነይሮም። በዚ ደስ ዘይብሎ ጸላኢ ሰናያት ኣብ መጻወድያ ከውድቖ ሒዂ ይብል ነበረ። ሓደ እዋን፡ ኣብ መጸለዪ ስፍርኡ ኮፍ ኢሉ እንከሎ፡ ሓንቲ ምልክዕቲ መንእሰይ ሓጢኣታ ክትነገሮ ኣተወት። ንሕሉፍ ታሪኻ ከይሓበአት ብመሪር ብኽያትን ትካዘን ዘርዘረትሉ። ገጻ ቀሊዓ ክትዛረቦ እንከላ፡ ፍትወት ተላዕሎ፡ ሰይጣን ድማ፡ ተድልኡ ረኸበ። ጌጋኡ ተረዲኡ ሕማቕ ምግባሩ ፈሊጡ ነፍሱ ከዋርድ ጀመረ። ሓደ ካብ ኣርድእቱ ነዚ ዝረኣየ ተገረመ። በዚ ኣገባብ ንሓደ ሱባኤ (ሸውዓተ መዓልቲ) ብጾምን ጸሎትን ማይን እኽልን ከይለኸፈ ጽኑዕ ገድሊ ኣሕለፈ። ኣብ ሻብዓይ መዓልቲ ወደቐ። ንሱን እቲ ዘገልግሎ ረድኡን ብኸዩ። እዚ ኹሉ ንምንታይ ከምዝኾነ ዝፈልጥ ኣይነበረን። ድሕሪ’ዚ ናይ ቅስና ክዳኑ ኣውጺኡ፡ በዓል ከኣ ስለዝነበረ ህዝቢ ተኣኪቡ ኣብ ዝነበረሉ፡ ኣምላኽ ምሳኹም ይኹን ኣብ ጸሎትኩም ዘክሩኒ እምበር ኣነስ ንዓኹም ክመርሕ ዝበቅዕ ሰብ ኣይኮንኩን። ነዚ ዝሰምዐ ህዝቢ ካብ ዓቢ ክሳብ ንእሽቶ ብብኽያት ፊቕ ኢሉ በኸየ። ክልምንዎ ድማ ጀመሩ። ከምዚ ድማ በልዎ፡ ኣቦና ኣብ ትሕቲ ኣምላኽ ንስኻ ኢኻ ኣቦና፡ ስለዚ ኣይተዘኽትመና። ሠናይ ቓል ኣስምዓና። ቀሲስ ድማ፡ “ደቀየ፡ ኣነስ ዘይረብሕ ሓጢኣተኛ ድኹም ሰብ እየ። ንኣርብዓ ዓመታት ዝኣክል ብዙሕ ደኺመን ሓዚነን ንኹሉ ድማ ብሓንቲ ሰዓት ብሰሪ ርኹስ ግብረይ ኣጥፋእክዎ፡ ንመልክዐይ ድማ ሕስረት ወሰኽኩሉ።” ምስ በለ መሪር ብኽያት በኸየ። ኩሉ ህዝቢ ድማ ደድሕሪኡ በኸየ። እቲ ህዝቢ፡ “ኣቦና ሓጢኣትካ ኣባናን ኣብ ደቕናን ይኹን”። ልቡ ዘረስርስ ስለዘይነበረ ክወጽእ ደለየ እቲ ህዝቢ ግና ከልከሎ። ከምዘይገብሩሉ ምስ ፈለጠ ድማ ከምዚ በለ፡ “እንታይ ክገብር ትደልዩኒ ኣለኹም”፤ ህዝቢ፡ “ቅዳሴ ጀምረልና”። ንሱ ግን ኣበዮም። ብሓደ ድምጺ ድማ፡ “ምእንቲ ኣምላኽ ኢልካ ኣይትቃወም ሕራይ በለና” በሉዎ። “እዚ ክኸውን እንተኾይኑ ኣነ ‘ውን ሓደ ነገር ክትገብሩለይ ክምሕጸነኩም እየ። ፍቕርን ምእዙዝነትን ተማሃሩ ንህይወተይ ዝጠቅም ነገር ክሓሪ ከይትቃወሙኒ። ቅዳሴ ብሰላም ጀሚሩ ብሰላም ምስ ፈጸመ፡ “ዘይትሰምዑኒ እንተ ዄንኩም ካህንኩም ውጉዝ ይኹን”፡ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት መቕደስ ኮይኑ፡ ንኹሉ ህዝቢ ከምዚ በሎ፡ “ዝኾነ ካባኹም ክወጽእ ከሎ፡ ሰለስተ ግዜ ብልዕለይ ተሳጊሩ ከምዚ ይበል፡ “መሓሪ ኣምላኽ ምሓሮ”። ነዚ ዝገበረ ከኣ ካብ ኣምላኽ ዓስቡ ኣይክስእንን እዩ። ኣብ ኣፍ ደገ ፍግም ኢሉ እቲ ህዝቢ ዓቢኦም ንእሽቲኦም ተሳገሩዎ። ኣብ’ቲ መወዳእታ ምስ በጽሐ፡ እቲ ህዝቢ ክሳዕ ዝስምብድ ዓቢ ድምጺ ተሰምዐ። ከምዚ ድማ ዝብል ነበረ፡
“ስለ ትሕትናኻን ኣብ ቅድሚ ህዝብኻ ምጥዓስካን ምሒረካ ኣለኹ” ። እዚ ዝሰምዐ ህዝቢ ድማ ንኣምላኽ ሰማይ ኣመስጊኑ ናብ በቤቱ ከደ።
+ ብጻዩ ዝሓመሞ ሓደ ካህን ክበጽሖ ከደ። እቲ ሓሚሙ ዝነበረ፡ “ሞት ቀሪባ እያ እሞ ክናዘዝ” ኢሉ ንብጻዩ ይነግሮ። እቲ ካህን ድማ፡ “ተዛረብ ዝሓወይ፡ ሓጢኣትና ብዙሕ እዩ፡ እቲ ናይ ጥንቲ ጸላኢና ድያብሎስ ኣብ ሕማቕ ክንወድቕ እዩ ትምኒቱ። ብዝሒ ሓጢኣትና ዘይኮነስ እቲ ንሕና ፍጹም ካብ መንገዲ ሓጢኣት ኣግሊስና ብስቡር ልቢ ናብ ኣምላኽ ክንቀርብ ከሎና ብምሕረቱን ርህራሀኡን ዝሓቕፈና።” ። ኩሉ ዝገበሮ ጓሕጒሑ ምስ ኣውጸአ፡ መቕርቡ (ቤተ-ሰቡ) ክበጽሑዎ መጹ። ኮፍ ኢልና እና ኣዕለልና ከሎና ይብል እቲ ካህን፡ እቲ ዝሓመመ ብጻየይ፡ ኣንፈቱ ቀይሩ ንበዓል ስልጣን ዘዘራርብ ዘሎ መሲሉ ገጹ ተለወጠ። ነዚ ምስ ራእና ድማ ሰንበድና። ገለ ነገር ከም ዝርኢ ዝነበረ ድማ ተረዳእና። በዚ ድማ ክዛረብ ጀመረ፡ እወ ከምዝን ከምትን ገበርኩ፡ ኩሉ ድማ ንካህን ዘርዚረ ነገረዮ እየ። ቀጺሉ’ውን “ብዛዕባ እቲ ጽሕፈት ትብልዎ ዘለኹም ኣምላኽ ይፈልጥ ክወስዶ ኣይደልን ነይረ። ከምዚ ከማይ ዓያሹ ሰባት እዮም ካብ ወላዲትካ ሰሪቕካ ነቲ ጊልያ ሃቦ እሞ ሓደ ቅርሺ ክንህበካ ኢና፡ ኣምላኽ ከኣ ዓስብኻ ክኸፍለካ እዩ” ኢሎም ዝደፋፍኡኒ። ብዓቢ ፍርሓት መሊሱ፡ “ሕጂ ክትወስደኒ እየ ደልየ፡ ሰለስተ መዓልቲ ክሳቀ ኣይደልን’የ”። ደጊሙ’ውን፡ “ጽቡቕ እምበኣር ከምኡ ክገብር’የ፡ ሰለስተ መዓልቲ ክጽበ እየ” በለ። እዚ ዝሰማዕና በቲ ዘይርአ ራኢ ገሪሙናን ደኒቑናን። ነፍሱ ምስ ፈለጠ፡ ሓተትኩዎ፡ “እንታይ ክትብል ጸኒሕካ ዝሓወይ፤ ምስ መን’ከ ትዘራረብ ነበርካ፤” ከምዚ ክብል ድማ መለሰ፡ “ኣእምሮይ ዝሰሓትኩ ከይምስልኩም። ኣዒንትኹም ኣይርእያን ስለዝኾና እምበር፡ መልኣኽ ምስ ብዙሓት ዓጀብቱን ካልኦት ጸሊም ዝሕብሮም ኣብ ኣፍ ደገ ጠጠው ኢሎም ጸኒሖም።” ንሕና ድማ፡ ኣይናይ መልኣኽ፡ እንታይ ዝኾኑ ጸለምቲ ኢኻ ኣብ ኣፍ ደገ ዝራእኻ፤” ንሱ ከኣ፡ “ክሳዕ ሕጂ ከዘራርበኒ ዝጸነሐ፡ ገጹ ካብ ብርሃን ጸሓይ ይበርህ፡ ክዳኑ ድማ ብምጽዕዳዉ የነጸባርቕ ነበረ። ክፉኣት ጸሊም ዝሕብሮም ነገረይ ዝደለዩ ኣብ ኣፍ ደገ ኮይኖም ዝገብርኩዎን ዘይገበርኩዎን ክኸሱኒ ጸነሑ። እቲ መልኣኽ ድማ ብዛዕባ እቲ ዝብልዎ ዝነበሩ ከረጋግጽ ይሓተኒ ነበረ፤ እቲ ዝገብርኩዎ ገይረዮ፡ እቲ ዘይገብርኩዎ ድማ ኣይገብርኩዎን ኢለ መሊሰሉ።” ቀጺለ ብዛዕባ እቲ ጽሕፈት ሓተትኩዎ። ከምዚ ክብል ድማ መለሰለይ፡ “ብዙሕ ኣገዳሲ ኮይኑ ኣይተራእየንን፡ ስለዚ ኣይነገርኩኻን።” “ሕጂ ደሓን ንገረኒ” በልኩዎ። ንወላዲተይ ጊልያ ነይሩዋ። ጽሕፈት ጊልያነቱ ድማ ኣብ መጽሓፍ ኣንቢራቶ ነበረት። ሕሱም ጊልያ ስለዝነበረ ምስ ካልኦት ሰባት ተማኺሩ፡ እቶም ሰባት ድማ ሓንቲ ቅርሺ ብምሃብ ኣተዓሻሽዮምኒ። ሰሪቀ ድማ ነቲ ጊልያ ሃብኩዎ። ካብኡ ንነው እቲ ጊልያ ምእዛዝ ኣበየ። ወላዲተይ ድማ ነቲ ውዕል ክትረኽቦ ስለዘይከኣለት፡ ንሰራቂኡ ረገመት። እዚ ኹሉ እና ገበረት ይዕዘባ ነበርኩ። ከም ምስጢር ዓቝረዮ ክሳብ ሕጂ ጸናሕኩ። ብዛዕባ እቲ ጽሕፈት እዮም እቶም ጸለምቲ ፍጥረታት ዝዛረቡ ዝነበሩ። ብዛዕባ ካልእ ዘይገብርኩዎ ነገራት ድማ ከሲሶምኒ እዮም። እቲ መልኣኽ ብዛዕብኡ ምስ ሓተተኒ ሞት ይሕሸኒ ካብዚ ከምዚ ክሲ ተግባራት ዝገብር ኢለ ምስ ገለጽኩሉ፡ ነቶም ጸለምቲ ሰጎጎም። ንዓይ ድማ ኣብዘን ተሪፈን ዘለዋ ዕድመይ ክልውጥ’ሞ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ መጺኡ ከምዝወስደኒ ሓበረኒ። ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ድማ ንሞት ከይፈረሐ ብሰላም ዓረፈ።
ናይ ንስሓ ህይወት
ይቕጽል . . .
ካብ መስዋእቲ ምሕረት ዝፈቱ ቅዱስ ኣምላኽና እግዚኣብሔር፡ ክሳብ’ዛ ሰዓት’ዚኣ ብሰላም ብጥዕና ስለዘጽንሓና ክብሪ ምስጋና ይኹኖ። ናይ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣማላድነት ኣይፈለየና። ክሳብ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ንራኸብ ሰላም ኣምላኽ ምስ ኩላትና ይኹን።
ወስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ኣንስትዮ ሰኣልቲ ቅልቅል ጥፍእ ኣብ ዝብላሉን ውሑዳት ተንከርከር ኢለን ኣብ ዝጓዓዛሉን ዘለዋ መሬት ትግራይ ሓንቲ ንእስቲ ሰኣሊት ምሉእ ህይወታ ንጥበብ ሂባ ሒዂ ትብል ኣላ።
ራሄል ብሉፅ ትበሃል።
ራሄል ሳኣሊት ጥራሕ ኣይኮነትን፤ ምስ ስእሊ ዝተዛመዱ ዓውዲታት ጥበብ’ውን ወኒና’ላ። ራሄል በዓልቲ ሞያ ስነ ህንጻ እያ። ብተወሳኺ ክኢላ ስነ ፅባቐን ቅርፅን’ውን እያ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ድማ ኣብ ትግራይ ቅድሚ ሎሚ ዘይተፈተነ ቤተ ጥበብ (Art Gallery) ብድፍረትን ፅንዓትን ኣብ ከተማ መቐለ ኣጣይሻ’ላ።
ራሄል ቅድም ክብል እውን “ትንሳኤ ጥበብ ትግራይ” ዝብል ውራይ ተሓንጊጣ ናብተን ዓበይቲ ከተማታት ትግራይ ብምኻድ ዓውደ ምርኢት ጥበብ ናብ ህዝቢ ኣቕሪባ’ያ።
እዛ ንእስቲ ሳኣሊት እዚኣ ብፍሉይ ትልለየሎም ንስእሊ ትጥቀመሎም ናውቲ ኣለዉዋ። ካብ ሽምዓ፣ምስትያት፣ዝበለዩ ስፈታት፣ኽሻን ዓምሓምን ተጠቒማ ትስእል። ቀንዲ ጠመተኣ ድማ ፅባቐ ኣንስትዮ ዘጉልህ፣ኒሕን ፅንዓትን ደቀ-ሄዋን ዘንፀባርቕ፣ብባህላዊ ኢትዮጵያዊ ዓለባ ዝወቀባ በዓላልቲ ኣብ ዋኒነን ወፊረን የርእይ።
ኣብቲ ኣብ ከተማ መቐለ ቀቤሌ 17 ጥቓ ቤት መደቀሲ ንግስተ ሳባ ተኸፊቱ ዘሎ “ራሄል ቤተ ጥበብ” ኣብ ውሽጡ ኣጋይሽ ውፅኢት ጥበብ ምስረኣዩ ኣብ እግሪ ፅላል ብርኮም ዓፂፎም መጽሓፍቲ ዘንብብሉ፣ ሻሂን ቡንን ዝብልሉ፣ናውቲ ገጸ በረከት ዝዕድግሉ ጎልጎል መረባ ይርከብ።
ኣብ ትግራይ ብዙሓት ሳኣልቲ ቅድሚ ዝኣገረ ተሲኦም ኣብ መንገዲ ኣብ ዘቋርፁሉ፣ ዓቐብ ናብራ ምሕዃር ከቢዱዎም ናብ ዘይሓሰብዎ ዋኒን ኣብ ዘግለስሉ፣ ንጥበብ ክብሪ ሂቡ ንጠቢባን ኣጆኹም ዝብል ኣብ ዝወሓደሉ ባይታን ከባብን ኮይንካ ምሉእ ህይወትካ ንስነ ጥበብ በጃ ምዃን ከቢድ እኳ እንተኾነ ሳኣሊት ራሄል ብሉፅ ለውጢ ከምዝመፅእ ትስፍውቲ እያ;


text:
“ዘንጊ ሓቂ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝብል ምስላ ኣበው ናይ ብሓቂ ኣብ ቦትኡ እዩ። ልክዕ እዩ ሓቂ ንግዚኡ ብሓሶትን፥ ምድንጋርን፥ ንሓያሎይ ግዜ ተደፊና ክትጸንሕ ትኽእል እያ። ይኹን እምበር መዓልቱ ምስ ኣኸለ ግና ከሉ እቲ ሓቂ ዝድውንን ዝድምስስን ዝነበረ እናፈኾሰን ከምትኪ እናበነን እዩ ዝኸይድ። እነሆ ድማ እቲ ኣብቲ ፈለማ ኣየር ናይ ናጽነት ዝነፈሰሉ እዋን እዚ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን፥ ነታ ሃገር ከኣ ጽጥታን ምርግጋእን ዘስፍን ስርዓት ኣይኮነን ዝበሃለሉ ዝነበረ 26 ዓመት ኣሕሊፉ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ፈለማ ናጽነቱ ዝረኸበሉ እዋን፥ ነቲ ስዒቡ ክመጽእ ዝኽእል እንተስ ሕማቕ እንተስ ጽቡቕ ክመዝን ኣይከኣለን። ምኽንያቱ እቲ ሽዑ ዝረኣዮ ዝነበረ ካብቲ መሪርን ሕሱምን ባዕዳዊ መግዛእቲ ምልቓቑ እምበር ተመሊሱ ኣብ ገሃነም እሳት ክኣቱ እየ ኢሉ ፈጺሙ ክሓስቦ ኣይክኣለን። እኳ ደኣ እቲ ሃገራዊ ሓይሊ ከም ሓሙሻይ መስርዕ ተወሲዱ ዘይናቱ ስም እውን ክሳብ ኣብ ምዕጋብ በጺሑ ነይሩ። ለካ ቁስልስ ንበዓል ቁስሊ ይሕሞ ከም ዝበሃል። ኣብ መወዳእታ ነፍሲ ወከፍ ቁስሉ ምስ ተጐድአ ከኣ ንስርዓት መላኺ ኢሰያስ ከለሊዮ ክኢሉ።
እቲ ከሎ ጌና እንታይነት እዚ ስርዓት ዘለለየ ሓይሊ ብቑጽሩ ኣዝዩ ውሑድ እዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበራ ውድባት ከምዚ ሎሚ ከይተጫጭሓ ውሑዳት እየን። ደሓር ግን ብምኽንያት ናይቲ እኩይ ስርዓት ዝወስዶ ዝነበረ ግጉይ ፖለቲካ ወስታታት፡ ሓዊ ዘሳውር ብምንባሩ ነፍሲ ወከፍ ነናብ ማይ-ቤቱ ንኽምለስ ገይርዎ። እዚ ማለት ብሃይማኖት ይኹን ብዓሌት ወይ ብእንዳ ከይተረፈ ከምዝሓስብን በይናዊ ውደባ ኣብ ምምስራትን ምስ በጽሐ እነሆ ካብ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ውድባት ናብ ኣስማተን ንምዝካር ዘጸግም ብዝሒ ውድባት ተበጺሑ። እቲ ኣብ ምፍንጫላት ዝውለድ ውድባት ገዲፍካ ሓደስቲ ቡቋል ጥራሕ ብዙሓት እየን። ምስ’ዚ እቲ ብዘይብሱል ኣገባብ ዝበጋገስ ዘሎ ናይ በርገሳዊ ማሕበራት እውን ሓደ ዓብይ ጸገም ምዃኑ እውን ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምኽንያቱ ምስ ፖለቲካውያን ውድባት ዲዩ ክቑጸር ወይ ምስ ናይ ሓቀኛ ትርጉም በረገሳዊ ማሕበር ዘይንጹር ብምዃኑ እንተደልየን ፖለቲካዊ ውድብ እንተደልየን ከኣ በረገሳዊ ማሕበር ከም ድላየን ገይሩ ዘገማጥለን ባህርያት ሒዘን ዝንቀሳቐሳ ብዙሓት ስለ ዝኾና።
እቲ ቀደም ዝነበረ ኒሕን ሃገራውነትን ከኣ ኣብ ክንዲ ዝጥጥዕ እናቀምሰለ እዩ ክመጽእ ጸኒሑ። ድሒሩ እውን እተን ኣቐዲመን ብጉዳይ ስርዓት ኣስመራ ብጽቡቕ ዘይተራእያ ውድባት ሎሚ ሓንቲ ከም ዘይገበራን ዘይስርሓን ኣምስልካ ብምቕራብ ነቲ ኣውዲቕካየን ምስጋር ዝበሃል መንገዲ ተተሓሒዘንኦ እቲ ቃልሲ ኣብ ክንዲ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ዝኸውን ኣንጻርቶም ነቲ ተቓውሞ ዘጽንሑ ኮይኑ። እዚ ከኣ ነቲ ሓቢርካ ምስራሕ የድምዕ ተፈላሊኻ ግና የገዳድዕ ዝብል ግርም ገይሩ ኣብሪህዎ ይርከብ። ሎሚ እዚ ኩሉ ዳርጋ ዘፍ ኣብ ዝብለሉ ደረጃ እኳ ይብጻሕ እምበር ገና ሓድሓደ ተበልጽትን፥ መንደልሓቕትን ነቲ ሓቢርካ ምስራሕ ዝብል ኣምር ዲሞክራሲ ክፈናጥሕዎን ሕቚኡ ክሰብርዎን ዝጽዕሩ ኣይተሳእኑን ይኾኑ። እዚ ከኣ እቲ መንአሰይ ኣብ ዝነቕሓሉ እዋን ክብዳህ ምዃኑ ዝከሓድ ኣይኮነን።
ይኹን እምበር ከምቲ እንግሊዛውያን ክምስሉ ”ኩሉ ዘንጸባርቕ ወርቂ ኣይኮነን” ዝብልዎ ብኣፍን ግብርን ሓደ ክሳብ ዘይኮነ ብዙሕ ዘየሳኒ ጉዳያት ክፍጸም ይከኣል እዩ። እዚ ኩሉ እናተሰግረ ይኸይድ እኳ እንተሎ ናብቲ ፍጹም ምልኣት ዘለዎ ምትሕብባር ንኽበጽሕ ግና ግዜ ክወስድ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ መንጎ እቶም እቲ ረብሓ ንኹሉ ዝብሉን ረብሓኦም ዘቐድሙን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኣየብቀዐን። እቲ ዓወት ግን ውዒሉ ሓዲሩ ናይቶም መን ሰሪሕዎ ብዘየገድስ ንረብሓ ኩሉ ኢሎም ናይ ዝተላዕሉ ወገናት ምዃኑ ርዱእ እዩ። እነሆ እኳ እዚ ናይ ትማሊ ዕለት 13-04-2017 ንዋዕላ መንእሰያት ተኸተልቲ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ሆላንድ ከምዘይካየድ ዝገበረ ሰላማዊ ሰልፊ ደምበ ተቓውሞ እዩ። እዚ ንደምበ ተቓውሞ ዓብይ ዓወት ክኸውን እንከሎ ንስርዓት ህግዲፍ ከኣ እቲ ክፈርስ ዘይክእል ዝመስል ዝነበረ እምባ ሃዶሽዶሽ ምባሉ ዓብይ ኪሳራ እዩ። ልክዕ እዩ እቲ ቅድሚ 26 ዓመት ዝነበረ ሃለዋት ደመበ ተቓውሞ ፈኸም እናበለ ኣብ ከምዚ ደረጃ ምብጽሑ ፍረውጽኢት ናይቲ ትማሊ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይቲ ካብ ቅድሚ 26 ዓመታት ጀሚሩ ክካየድ ዝጸንሐ ቃልሲ ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ።
ነዚ እኩብ ድምር ቃልሲ ውጹዓት ጥሒሱ ወይ ክሒዱ ክኸይድ ዝደሊ ሓይሊ ከኣ ኣብ ዝሃምም መሬት ደው ኢሉ ከምዘሎ ክፈልጥ ይግበኦ። ምኽንያቱ እቲ ቃልሲ ኣንጻር እዚ መላኺ ስርዓት፡ ሎሚ ወይ ትማሊ ዝጀመረ ስለዘይኮነ። ሕጂ እውን ደምበ ተቓውሞ ኩሉ ብሓባር ተላዒሉ ምስ ኩሉ ፍልልያቱ ንሓደ ሃገራዊ ረብሓ ኩሉ ዝብል ራእን ኣምርን ሒዝና ሓባራዊ ስራሓት ኣዕዚዝና ክንቃለስ ከምዘድሊ ግዜን መድረኽን ኩሉ ግዜ ምስ ጠለበና እዩ ሕጂ’ውን ይጠልበና ኣሎ። ኣብ ዲሞክራሲያዊ ኣምርእቲ ዘድምዕ፡ ኣሳታፊ እምበር ኣግላልነት፥ ሓቢርካ እምበር ተነጻጺልካ፡ ተወሃሂድካ እምበር ተነጻጺግካ ኣይኮነን ኢልና ካብ ምልኪ ናብ ድሞክራሲ ንሰጉም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ÖBO ናይቲ ኮምዩን ውልቃዊ ትካል ክራይ ኣባይቲ እዩ፡ ኣብቲ ናቱ ወብሳይት ድማ ብዛዕባኡን ብዛዕባ እቲ መንበሪ ኣባይቱን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ካልእ ትካላት ክራይ ኣባይቲ
ኣብቲ ናይ ኦረብሩ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኦረብሩ ካብ ኣስታት165 ሃገራት ዝመጹ ስደተኛታት ይቕመጡ። ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ማእከል ኣገልግሎት Servicecenterብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ኣገልግሎት ብ15 ቋንቋታት ክትረክብ ትኽእል። ማለት ብፋርሲ፡ ኣዘሪ፡ ዳሪ፡ ኩርድ፡ ዓረብ፡ ቱርኪ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮሽያ፡ ሶማሊ፡ ጣልያን፡ ፊንላንድ፡ ሊቱዋንያ፡ ናይ ምልክት ቋንቋ፡ ስፓኛን ጃፓንን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኦረብሩ ኮምዩን ብዙሓት ኣብ ባህልን ስፖርትን ደጋዊ ዙረትን ዘተኩራ ማሕበራትን ካልኦትን ማሕበራትን ንጥፈታትን ይርከብ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ መብዛሕትአን ዘድሊ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኦረብሩ ቀንዲ ከተማ ኮይና ካልኦት ግሩም ናይ ኣውቶቡስ መስመራት ዘለወን ነኣሽቱ ከተማታት ድማ ኣለዋ። ኣብኡ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት መድህን፡ ቤትንባብ፡ ናይ ቀረጽ ቤትጽሕፈት ወዘተ..ኣሎ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ። ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢልካ፡ ድኳናትን ካፈታትን ከምኡውን ናይ ኢከያ IKEA ዓቢ ድኳንን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ትሰርሕ ወይ ትምሃር ምስ እትኸውን እቲ ካብ 1-5 ዝዕድመኡ ውላድካ ቤትትምህርቲ ህጻንን መውዓል ስድራቤትን ኪረክብ መሰል ኣለዎ። ኦረብሩ ኮምዩን ነቲ ካብ 1 ክሳዕ ኣብ ናይ ቀውዒ ሰመስተር 13 ዓመቱ ዚመልእ
ውላድካ ኣላዪነት ወይ ክንክን ይህብ።
እቲ
ማእከል ስድራቤት ወይ Familjecentralerወለድን ህጻናትን ዚራኸቡሉ ቦታ እዩ፡ ኣብ ኩሉ ዓበይቲ ናይ መንበሪ ከባቢታት ድማ ይርከብ። ኣብኡ ክትጻወትን ምስ ካልኦት ስድራቤት ክትራኸብን ደገፍ ክትረክብን ኣብ ጉጅለኣዊ ንጥፈታት ክትካፈለን ትኽእል። ኣብቲ ናይ ስድራቤት ማእከል መምህራን ኣማኸርቲ ናይ ህጻናት ነርሳትን መሕረስትን ኣለዋ። ንሱ ንኹሉ ክፉት እዩ፡ ምምዝጋብውን ኣየድልየካን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
Perrongen ንሓደስቲ መጻእቲ ናብ ቤትትምህርትን መእለዪ ህጻናትን ዚኣትዉሉ ሓባራዊ መርሆ እዩ። ኣብኡ ንኣኻን ንውሉድካን ብዛዕባ ናይ ሽወደን ቤትትምህቲ ሓበሬታ ትረክብ፡ እቲ ህጻን ድማ ቅድሚ ትምህርቲ ምጅማሩ ይቀራረብ።
ኣብ ኦረብሩ ኮምዩን ብዙሕ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ብዛዕባኣተንን ኣበይ ከም ዚርከባን
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ። ኦረብሩ ኮምዩን 17 ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኦረብሩ ሰፊሕን እተፈላለየን ናይ በጽሕታት ትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ናይ ኦረብሩ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ኤስኤፍኢ፡ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲን ብዛዕባ ካልኦት ትምህርቲ ንዓበይትን፡ ከም ዩኒቨርሲቲ፡ እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ንሓበሬታ፡ መምህሒን ከመይ ጌርካ ብዛዕባ ትምህርቲ ንዓበይቲ መጠየቕታ ከም እተቕርብን ነቲ
Vägledningscenter ተወከስ።
ኣብ ኦረብሩ እተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣለዉ።
Cityakademin ናይ ኦረብሩ ማእከል ምህሮ እዩ ምስቲ ናይ ከተማ ቤትንባብ ድማ ኣብ ሓደ ኣደራሽ እዩ። ኣብዚ፡ እቲ ናይ ኦረብሩ ኮምዩን ምስ ኦረብሩ ዩኒቨርሲቲን፡ ህዝባዊ ፈጠራን፡ ሰራሕተኛታት ማሕበር፡ ቁጠባዊ ንጥፈታትን ቤትጽሕፈት ዕዮን ብምትሕብባር ይሰርሕ። ሓደ ካብቲ ናይ ቀንዲ ስራሕ ነቲ ናይ ከባብን ዞባውን ድሌት ትምህርትን ምምዕባል ዓቕምን ምስ ንግዳዊ ትካላት ኮይኑ ምምራሕ እዩ። ብዛዕባ ዕድላት ትምህርቲ ኣብ
ዩኒቨርሲቲ ኦረብሩ ከምኡውን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን
ህዝባውያን ኮለጃት ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ወረዳ ኦረብሩ
ኣስታት ሰላሳ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። መብዛሕተአን ብናይ ኦረብሩ ወረዳ ቤትምኽሪ እየን ዚካየዳ፡ ግን ገለ ከኣ በቲ ናይ ወረዳ ቤትምኽሪ ተኣዚዘን ዚነጥፋ ብሕታውያን ወሃብቲ ክንክን ኣለዋ። ማእከላት ጥዕና፡ መሰረት ናይቲ ወረዳ ክንክን ጥዕና እየን፡ ክትሓምም ከሎኻ ወይ ብዛዕባ ጥዕናኻ ሕቶ እንተ ደኣ ኣሎካ ድማ ናባታተን ኪድ። ኣብኡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ማእከላት ጥዕናውን ኣለዋ።
ኣብ ኦረብሩ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ክኢላታትን ዘለዉዎ ዩኒቨርሲታዊ ሆስፒታል ኣሎ።
እቲ ኮምዩን
ናይ ጥዕና ሕማምን ክንክን የመሓድር። እዚ ድማ ነዚ ዚስዕብ ይጥርነፍ፤ ናይ ገዛ ሕክምንና፡ ጥዕናዊ ምሕዳስን ነቶም ኣብ ሆስፒታል ደቂሶም ዘለዉን ነቶም ኣብ ናይ ክንክን መንበሪ ዘለዉን ረድኤት፡ መንበሪ ምስ ፍሉይ ኣገልግሎት፡ መዓልታዊ ንጥፈታት፡ ናይ መንበሪ ኣገልግሎት፡ ሰብኣዊ ረድኤትን ነቶም ብመገዲ ስነኣእምሮኣዊ ሓገዝ ዚደልዩ ምሕጋዝን።
እቲ ናይ ወረዳ ቤትምኽሪ ነቲ ናይ ስኒ ሕክምና የመሓድሮ፡ ይኹንምበር ብሕታውያን ሓከምቲ ስኒ ድማ ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኦረብሩ ኮምዩን ኣድላዪ ኮይኑ ምስ ዚርከብ ተርጓማይ ተምጽእ፡ ንድምጻውን ንናይ ጽሙማን ናይ ምስማዕ ጸገም ዘለዎምን ዚግበር ናይ ምልክት ዘረባን። ዝያዳ ሓበሬታ
ኣብ ማእከል ኣገልግሎት Servicecenter.ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኦረብሩ
ግሩም መራኸብታት ኣለዋ። ካብን ናብን ከተማ ምግያሽ ቀሊል እዩ። ኣብ መንጎ ከተማታትን ናይ ከባቢ ቦታታትን ብኣውቶቡስ ምግያሽውን ቀሊል እዩ። ኦረብሩ ናይ ብሽግለታ ከተማ እያ፡ ኣብኣ ድማ 215 ኪ/መ ናይ ብሽግለታ መገዲ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኦረብሩ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣስታት 11,000 ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለዉዎ። ካልኦት መንግስታውያን ወሃብቲ ስራሕ ከኣ ናይ ኦረብሩ ወረዳን ኦረብሩ ዩኒቨርሲቲን እዮም። ኣብ ብሕታውያን ሰክተር ዝዓበዩ ወሃብቲ ስራሕ እዞም ዚስዕቡ እዮም፤ Atlas Copco Rock Drills AB, Nobina Sverige AB, EuroMaintRail AB ከምኡውን DHL Express AB።
ኣብዚ፡ ዝርዝር ናይተን ዝዓበያ ብሕታውያን ዋኒናት ይርከብ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት፡ ንኣኻ ዋኒን ክትጅምር ትሓስብ ዘሎኻን ነቲ ዛጊት ዋኒን ዘለዎን ሓበሬታ ኣሎ።


text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ብሓፈሻ ክርአ እንከሎ ኣብዚ ኣውራጃዚ፡ ብዝሂ ህዝቢ ምስቲ ኣብቲ ቦታ ዝርከብ መንበሪ-ኣባይቲ ዝተመጣጠነ እዩ። እንትይ ንምባል’ዩ፡ ሕጽረት ገዛውቲ ዳርጋ የለን ክበሃል፡ ይከኣል። ዋላ’ኳ ብዙሓት ከተማታት ኣብዚ ዞባ ሕጽረት ዝካረ ኣባይቲ እናኣጋጠመን እንተመጸ፡ ሓደስቲ ናይ ምስራሕ ፕሮጀክቲታት ግን ብሰፊሕ ክስረሓሉ ኣይተራእየን። እቲ እናተቐየረ ዝመጽእ ዘሎ ኩነታት ተቐማጦ ናይቲ ዞባ ንምግጣም፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ንዓበይቲ፡ ስንኩላን ካልእን ተባሂሉ ከባቢ ኣብ ግምት የእትዩ ዝስራሕ ኣባይቲ ኣሎ’ዩ። ኣካል ናይ’ዚ ኸኣ፡ ሓድስቲ ገዛውንቲ ንመንእሰያት፡ ስደተኛታት፡ ተመሃሮ፡ ውሑድ እኳ እንተኾነ፡ ይስራሕ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። እቲ ዝዓበየ ጸገም ምስራሕ መንበሪ-ኣባይቲ ኣብዚ ኣውራጃ’ዚ፡ ክብረት ዋጋ ናይ ምስራሕ ኣባይትን፡ እቲ ቀዋሚ ዘይኮነ ኩነታት ተቐማጥን እዩ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ኣብዚ ኣውራጃ’ዚ፡ ንግድ ነዊሕ ሰረት ዘለዎ ንጥፈት እዩ። ኣብዚ ዞባ’ዚ ብርክት ዝበላ ኣብ ምስናዕ ዘትኮራ እንዱስትሪታት፡ ነኣሽቱ ትካላትን ኣብ ጽላት መሬትን ኣግራብን ዝነጥፋ ፋብሪካታትን ይርከባ። እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ኣብዚ ዞባ፡ ምምሕዳር ኣውራጃ ካልማር ኮይኑ ኣስታት 6000 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ብድሕሪ’ዚ እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ምምሕዳራት ናይተን ዝዓበያ ከተማታት ናይቲ ዞባ እየን። ካብ ግላውያን ወሃብቲ-ስራሕ፡ ትካል ስካንያ እዩ። ምስ ካልኦት ኣውራጃታት ክወዳደር እንከሎ ኣብዚ ዞባ ዝርከብ ህዝቢ ትሕት ደርጃ ትምህርቲ ዘለዎ እዩ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ሊናዩ ዩኒቨርስቲ፡ ኣብ ከተማታት ካልማርን ቬክሾን መምሃሪ ማእከላት ሃልይዋ፡ ኣስታት 60 ዝኸውን መሉእ መደብ ትምህርትታትን፡ ኣስታት 50 ዓውደ-ትምህርታት ዝድህስስ 1200 ኮርሳት ውን ኣብ ምሃብ ትነጥፍ። ኣብ ከተማ ካልማር ኣብ መዳይ ተፈጥሮኣዊ ስነ-ፍልጠት ዘትኮረ ማእከል መጽናዕታዊ ምርምር ኣሎ። ኣብዚ ቦታ’ዚ፡ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘጥረየት ናይ ባሕሪ-ትምህርቲ ኣብ ምሃብ እትነጥፍ፡ ዩኒቨርስቲ ኣላ። ኣብታ ኣብ ከተማ ኒብሮ እትርከብ፡ ፑከባሪ ተባሂላ እትፍለጥ ማእከል-ትምህርቲ ብሉጽ ናይ ዲዛይን ትምህርቲ ይርከብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ኣውራጃ ካልማር፡ ስለስተ ሆስፒታላት ኣለዋ። እታ ኣብ ከተማ ካልማር እትርከብ ናይቲ ኣውራጃ ሕክምና፡ ዝተፈላለዩ ክኢላታት ዝሓቆፈ 18 ሕክምናዊ-ክፍሊታትን፡ 350 መደቀሲ-ሕሙማትን ኣለዋ። እታ ኣብ ኦስካሽሃምን እትርከብ ሆስፒታል ብወገን፡ 5 ሕክምናዊ-ክፍልታትን 80 መደቀሲ-ሕሙማትን ኣለዋ። እታ ኣብ ቬስተርቪክ እትርከብ ሳልሰይቲ ሆስፒታል ከኣ፡ 16 ክሊኒካትን 150 መደቀሲ-ሕሙማትን ኣለዋ። ኣብ መላእ እቲ ዞባ ኣስታት 28 በቢከባኢኡ ፋሕ ኢለን ዝርከባ ጥዕናዊ-ማእከላትን 11 መቐበሊ ሕሙማትን ኣለዋ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
እዚ ኣውራጃ’ዚ ብምምሕዳር ናይቲ ዞባ ከም ጥዕናዊ ዞባ ተባሂሉ ውዕውዕ ይግበረሉ። ኣብዚ ዞባ’ዚ ብርክት ዝበላ ባህላውን ናይ ዕረፍቲ ንጥፈታትን ኣሎ። መሳጢ ዝኾነ ተፈጥሮኣዊ፡ ባህላውን ታሪኻዊ ቦታታትን ውን ዝሓቆፈ፡ ዞባ እዩ። ዓለም ደራሲት ኣስትሪድ ሊንድግሬን፡ ንግስነት ጥርሙዝ፡ እቲ ብኦተንቢ ዝፍለጥ ኣብ ደቡብ ኦላንድ ዝርከብ ቦታታት ገለ ካብቲ ኣብቲ ዞባ ዝርከብ ህቡብን መስሕብ በጻሕትን ዝኾነ ታሪኻዊ ቦታታት እዩ። ኣብዚ ዞባ’ዚ ዝርከበ ኣብያተ-ንባብ፡ ማእከል ርኽክብ ናይ ዝተፈላለየ መበቆል ዘለዎም ነኣሽቱን ዓበይትን ሰባት እዩ። ቤተ-መዘክር ኣውራጃ ካልማር፡ ቤት-መዘክር ስነ-ጠበብ፡ ማእከል ሄምስሎይደን ምስ ካልኦት ብምትሕብባር፡ንተራ ባህሊ ኣብ ምውህሃድ ሓደስቲ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ንምዕዛዝን ሃብታምን ድይናሚካውን ባህላዊ ሰረት ንምፍጣርን፡ ይሰርሑ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ዓመተ 2013 ኩለን ምምሕዳር ከባቢታት ወይ ከተማታት ናይ’ዚ ኣውራጃ ንምውህሃድ ሓደስቲ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ስምምዕ ከቲመን። እዚ ስምምዕ’ዚ፡ ነቶም ካልእ መበቆል ዘለዎም ስደተኛታት፡ ኣብ’ዚ ኣውራጃ ከም ድላዮም ኣብ ዝመረጽዎ ክነብሩን ክነጥፉን፡ ንምቕላል ዝዓለመ፡ እዩ። እዚ ስምምዕ’ዚ በዘን ዝስዕባ 27 መንግስታውን ናይ ግሊ ትካላትን ዝተኸተመ እዩ፡- ኣልሚ ፎረታግስ ፓርትነር፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ፎረቶጋርና፡ ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንግስ-ካሳን)፡ ሁስሆልኒንግስ-ሴልስኮፐት፡ ላንድስቲንገት፡ ላንትብሩካርናስ ሪክስ ፎርቡንድ፡ ሊነዩ ዩንቨርስቲ፡ ሌን-ስቲረልሰን፡ በዓል-መዚ ኢሚግረሽን፡ ረጅዩን ፎርቡንደት፡ ኩለን ከተማታት ናይቲ ኣውራጃ፡ በዓል-መዚ ቐርጽ (ስካተቨርከት)፡ ስቬንስክት ናሪንግስሊቭ ከምኡ ውን በዓል-መዚ ፖሊስ እዮም። ማሕበራት ቀይሕ-መስቀል፡ ስሞላንድስ ኢድሮተን ከምኡ ውን ስቱድዩፎርቡንደንን ውን ኣብቲ ኣብዚ ዞባ ዝካየድ ንምውህሃድ ሓደስቲ ዝዓለመ ንጥፈታት ይሳተፋ።


text:
ማሕበረሰብ ዓለም ህፁፅ ስጉምቲ እንተድኣ ዘይወሲዱ ብሩንዲ ናብ ቅሉዕ ኲናት ክትምለስ ትኽእል እያ ክብል ሓደ ፍሉይ መርማሪ ሕቡራት መንግስትታ ኣጠንቂቑ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ፍሉይ መርማሪ ጃምላዊ መግሃስትታት ፓብሎ ዲ ግሬይፍ ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ኣብ ብሩንዲ ካብ ዝበፅሑ ጀሚሩ ብዙሕ ሕማቕ ነገራት ከምዝተፈፀሙ ይገልፁ።
መንግስቲ ፕሬዝዳንት ፒየር ንኩሩንዚዛ ብልዕልነት ሕጊ ዝምራሕ ሕብረተሰብ ክሃንፅ ኣይፍትንን ዘሎ ኢሎም።
ዲ ግሬይፍ ኣባል ሃገራት ሕቡራት መንግስታት ንብሩንዲ ናብ ጥፍኣት ይወስዳ ዘሎ ኩነታት ክርድእኦ ተስፋ ብምግባር ስግኣቶም ናብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ምቕራቦም ገሊፆም ኣለው።
‘’ኣዚዩ ህፁፅ ጉዳይ እዩ’’ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ካሊእ ዘሕዝን ፍፃመ ቅድሚ ምፍጣሩ ማሕበረሰብ ዓለም ደው ኢሉ ክፅበ የብሉን ኢለ ይፅውዕ ኣለኹ’’ኢሎም።
ቅድሚ ሎሚ ኣብ ብሩንዲ ብዝተኻየደ ኲናት ሕድ ሕድ ኣስታት 300 ሽሕ ሰባት ተቐቲሎም እዮም።
እቶም ፕሬዝዳንት ንሳልሳይ ግዜ ንፕሬዝዳንትነት ክወዳደር እየ ክሳብ ዝበሉላ መወዳእታ ወርሒ ሚያዚያ ኣብ ቀረባ ዓመታት ተነፃፃሪ ሰላም ነይሩዋ እታ ሃገር።ድሕሪኡ ግን ልዕሊ ሓደ ምእቲ መቕተልቲ፣ ኣማእቲ ጃምላዊ ማእሰርትን መስቀይትን ተፈፂሞም ኣለው።ብዘይካ ብዓል ስልጣን መንግስቲ ዝተሳተፈሉ ሓደ ጉዳይ ኩሎም በደላት ንምፅራይ ምርመራ ኣይተኻየደን።
እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ዝሓለፈ ሓምለ ዳግም ዋላ እንተተመረፁ እውን ኣብ መንጎ ደግፍቶምን ሓደ ሰብ ንኽልተ ግዜ ጥራሕ ክወዳደር ኣለዎ ንዝብል ሕገመንግስቲ ጥሒሶም ኢሎም ዝቃወሙን ወጥሪ ቀፂሉ’ሎ።
ማሕበረሰብ ዓለምን ናይቲ ዞባ መንግስታትን ኣብ ብሩንዲ ካሊእ ዙር ጃምላዊ ጭፍጨፋ ክፍፀም ደው ኢሎም ክሪኡ የብሎምን ኢሎም ኣለው እቶም መርማሪ ሕቡራት መንግስታት።


text:
መንበሪ-ገዛ
ናብ ሃለፉሽ ክትግዕዝ ምስ እትደሊ ኣብኡ ናይ ዚካረ ኣባይቲ ዝዓበየ ኣመሓዳርን ኣከፋፋልን ኣሎ ሃለፉሽ ቡስታድስ ኤ.ቢ ይብሃል።
ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣባይቲ ኣለዉ፡ ከምኡውን እተፈላለየ ዋጋ ዝሓቱ ኮምዶሚንዩም ወይ ገዛውቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን እተፈላለየ ናይ ቋንቋ ጉጅለ ኣሎ። እቲ ኮምዩን ኣብ ነዊሕ እዋን ካብ ኩሉ ሸነኻት ዓለም ወጻእተኛታት ተቐቢሉ እዩ። ካብቶም ዝዓበዩ ጉጅለ ቋንቋ፡ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ፊንላንድ፡ ሆላንድ፡ ዳሪ፡ ፋርስ፡ ትግርኛ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ንጡፋትን ኣሳተፍትን ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሃለፉሽ ግሩም ዝኾነ ኣደባባይ ኣለዋ። ኣብኡ እተማልአ ናይ ኣገልግሎት ምርጫታት፡ ድኳናት፡ ግሮሰሪታት፡ ካፈታትን ኣብያተመግብን ኣሎ። ሕሱር ናይ ገዛ ወይ ናይ ክሽነ ኣቕሑ ምስ እትደሊ፡ ኮምፓንየት ዚብሃል ናይ ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኣሎ።
እቲ ቤትንባብ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ ዚርከብ፡ መጻሕፍትን መጽሔታትን ድማ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ኣለዎ። ነቲ ቤትንባብ ክትበጽሖ ከሎኻ ናይቲ ቤትንባብ ኮምፕዩተር ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ።
ስፖርት ምስ እትደሊ ካብ ብዙሓት ማሕበራት ስፖርት ክትመርጽ ትኽእል፡ ኣብ ጥቓ ሰንትሩም ድማ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ መጻወቲ ኵዕሶን ኣደራሽ መንሸራተትን ኣሎ።
ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ሃለፉሽ ኦፊስ ኣለዎ። ቤትጽሕፈት ቀረጽን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣብ ኦረብሩ፡ 79.6 ኪ/መ ካብ ሃለፉሽ፡ ኦፊስ ኣለዎም።
ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ኩሉ ወጻእተኛን በዓል ዋኒንን ምስ ሕቶኡን ጠለባቱን ዝውከሰሉ ቦታ እዩ።
ብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባርን ናይ ምውህሃድ ኣሃዱን ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረኽቦ ትኽእል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ ተግባርን ስልጠና ስራሕን ዘካይድ ናይ ዕዳጋ ስራሕ ኣተሓባባሪ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረኽቦ ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ነቶም ካብ 1-5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። 5 ኮሙናውን 1 ብሕታውን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ።
ፐዳጎጂካዊ ኣላይነት ነቶም ካብ 1-12 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ፐዳጎጂካዊ ኣላይነት ማለት እቲ ህጻን ኣብ ገዛ ሓደ ዓቢ ሰብ ይህሉ ማለት እዩ። ኣብቲ ኮምዩን 1 ፐዳጎጂካዊ ኣላይነት ኣሎ። ብብሕታዊ መገዲ እዩ ዚመሓደር። ተወሳኺ ብዛዕባ ኣላዪነት ህጻንን ትምህርትን ኣብ ሃለፉሽ ኣንብብ።
ናይ ዕረፍቲ ግዜ ገዛ፡ ናይ ህጻን ተመሃራይ ክንክን ተባሂሉውን ይጽዋዕ እዩ። ንሱ ነቶም ካብ 6-13 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ወለዲ ዚሰርሑ ወይ ዚመሃሩ ምስ ዝኾኑ፡ እቲ ህጻን ኣብቲ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ገዛ ቦታ ይህሉዎ። ኣብቲ ኮምዩን 4 ብኮምዩን ዚመሓደራ ናይ ዕረፍቲ ገዛ ኣለዋ።
ክፍሊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ነቶም ካብ 6 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ንሱ ኣብቲ ናይ ቤትትምህርቲ ክፍልታት ይርከብ። ህጻናት 15 ሰዓት ንሰሙን ኣብቲ ክፍሊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ።
ብዛዕባ ናይ ሃለፉሽ ቤትትምህርቲ ህጻናት ተወሳኺ ኣንብብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
መባእታ ቤትትምህርቲ ነቶም ካብ 6-16 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት እዩ። ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን ክልተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ግሪትሂታን ቤትትምህርቲ ኣብ ግሪትሂታን ይርከብ። ህጻናት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 5 ኣብኡ ይኸዱ።
ክሎካርሃግስስኩላን ኣብ ማእከል ሃለፉሽ ይርከብ። ህጻናት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9 ኣብኡ ይኸዱ።
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወይ ዪምናሴስኩላን ነቶም ካብ 16-20 ዓመት ዝዕድመኦም መንእሰያት እዩ። ፒልስኩላን ከኣ ይብሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይቲ ነቶም 20 ዓመት ዝመልኡ በጽሕታት እዩ። ንሱ ኣብቲ ናይ ሃለፉሽ ፒልስስኩላን ይርከብ። ብዙሕን እተፈላለየን ዓይነት ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣሎ።
ኣብኡ ነቲ ቅድም እተመሃርካዮ ንኸተመሓይሽ ክትመሃር ትኽእል ወይ ከኣ ሓድሽ ነገራት ትመሃር።
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ናይ ስልጠና ምርጫ ኣሎ፡ ካብ ናይቲ ኮምዩን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወይ ተክኒክ ኮለጅ፡ ወይ ናይ ዲዛይን ስልጠና ዚህብ ህዝባዊ ኮለጅ ክሳዕ ንመግብን ኣብያተመግብን ዚምልከት ስልጠና ዚህብ ናይ ግሪትሂታን ዩኒቨርሲቲ።
ካብ ካልእ ሃገር ዚመጹ ሰባት ናይ ሽወደን ቋንቋ ንወጻእተኛታት ዚብል ስልጠና ኪወስዱ ይኽእሉ።ንሱ ኤስኤፍኢ ይብሃል። እተን ዩኒቨርሲቲ ዘለወን ዝቐረባ ከተማታት፡ ኦረብሩን ካርልስታድን እየን።
ኣገልጎት ጥዕና
ሃለፉሽ ማእከል ጥዕና፡ ናይ መወልዳን ክፍሊ፡ ናይ ህጻናት ክሊኒክ ኣብ ዪለርስቨገን 20 ይርከብ።
ናይ ስኒ ሕክምናኣብ ስታሹንቨገን 1 ሃለፉሽ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ተርጎምቲ በቲ ኣገልግሎት ትርጁማንን ትርጉምን ቆጸራ ይግበረሎም። ብዛዕባ ከመይ ጌርካ ቆጸራ ከም እትሕዝ ኣንብብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ሃለፉሽ ምግያሽ ቀሊል እዩ። ናይ ሃለፉሽ ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን መነሃርያ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ ዘሎ።
ኣውቶቡሳት ኣብ መመዓልቲ ናብ ኖራን ኦረብሩን ይኸዳ።
ካብ ኦረብሩ ናብ ሃለፉሽ ቅልጡፋት ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ኣብቲ ናይ ለንስትራፊከን ወብሳይት ብዛዕባ ሰሌዳ ሰዓታት ረአ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ሃለፉሽ ኮምዩን ኣብቲ ቦታ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብ ሃለፉሽ ኮምዩን ኣስታት 550 ሰባት ይሰርሑ። እቲ ዝበዝሐ ስራሕ ኣብ ክንክን ጥዕናን፡ ምእላይን ቤትትምህርትን እዩ ዘሎ። ኣብቲ ኮምዩን 108 ናይ ሞያ ዓይነታት ኣሎ፡ ንሱ ድማ ንኣረጋውያንን ህጻናትን ናይ ምእላይ ተልእኾ ዘለዎ እዩ። ብዛዕባ ስራሕ ኣብቲ ኮምዩን፡ ተወሳኺ ኣንብብ።
ኣብ ሃለፉሽ ኣብ ብዙሕ ዕዮታት እተዋፈራ ዋኒናት ኣለዋ። 1100 ሰባት ከኣ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቁጠባዊ ህይወት ብሞያዊ መገዲ ይነጥፋ። መብዛሕትኡ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣብቲ ናይ ምስናዕ ፋብሪካታት ይርከብ፡ ግን ከኣ ኣብ ንግድን ህንጻን ትራንስፖርትን ዚሰርሑውን ብዙሓት እዮም።
እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ፡ ካልኦት ገዲፍካ፡ ኦቫኮ፡ ስፐንድሩፕስ ብረወሪ ኤ.ቢ፡ ሎካ ብሩን፡ ዳሊ ማት፡ ኢካ እየን።
ናይ ቱሪስት ኢንዱስትሪን ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣለዎ።
ምስ ገለ ናይቲ ከባቢ ዋኒናት ክትራኸብ እንተ ደሊኻ፡ ኣብቲ ናይ ዋኒናት ደብተር ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ብባቡር በጺሕካ ኣብ እትምለሶ ቦታታት፡ ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ። ክሳዕ ኦረብሩ 79.6 ኪ/መ እዩ።
ብዛዕባ ስራሕ ኣብ ሃለፉሽ፡ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ኣንብብ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ኣርእስተ አበው
ናይ ቅድም ሽሙ፡ “ኣብራም” እዩ ነይሩ። ትርጕሙ ድማ ዓቢይ ማለት እዩ። ኣቦና ኣብርሃም ብሥነ ፍጥረት ተመራሚሩ ምስ በጽሖ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡- “ካብ ዓድኻን ካብ ኣዝማድካን ካብ ዓዲ ኣቦኻን ውፃእ ናብቲ ኣነ ዘርእየካ ምድሪ ኸኣ ኺድ” ኢሉ ኣዘዞ። በዚ መሠረት’ዚ ካብ ቤቱን ሥድራኡን ምእንቲ ፍቕሪ እግዚአብሔር ተፈልዩ ናብቲ እግዚአብሔር ዝኣዘዞ ቦታ ከይዱ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ክነብር ጀመረ። ኣቦና ኣብርሃም ኣዝዩ ሕያዋይ ናይ እግዚአብሔር ሰብ ስለ ዝነበረ፡ ብብሩህ ገጽን ለጋስ ኢድን ኣጋይሽ ምቕባል የዘውትር ነበረ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኃለፍቲ መንገዲ እንዳ ኣብርሃም ተኣልዮም ከይተዓንገሉን ከየዕረፉን ኣይኃልፉን ነበሩ።
ኣቦና ኣብርሃም ካብ ሰበይቱ ሣራ፡ ስሙ ዘጸውዕ ወራሲ ውላድ ስለ ዘይነበሮ፡ እቲ ልብን ኰላሊትን ዝምርምር ኣምላኽ ሓሳቡ ፈሊጡ፡ “ኣቦ ብዙኃት ክትከውን ኢኻ፡ ኣብርሃም ደኣ እምበር ደጊም ስምካ ኣብራም ኣይጸዋዕ”።” ብምባል እታ ጸባን መዓርን እተወሕዝ “ከነዓን” ንዘርኡ ከም እትወሃብ፡ ብዘርኡ’ውን ኵሎም ኣሕዛብ ከም ዝባረኹ ተስፋ ሃቦ።
በዚ ተስፋ’ዚ ኸኣ ኣብርሃም ኣብ ሚእቲ፡ ሣራ ድማ ኣብ ተስዓ ዓመት ከለዉ፡ እግዚአብሔር ብሓድነቱን ብሠለስትነቱን ተገሊጹ ብእንግድነት ኣብ ቤቱ ምስ ኣተወ ግና ኣብ እርግናኡ ውላድ ከም ዝህቦ “ሰበይትኻ ሣራ ወዲ ክተውልደልካ እያ፡ ሰሙ ኸኣ ይስሓቅ ክትሰምዮ ኢኻ።” ብምባል ኣበሠሮ። በዚ ዝተዋህቦ ኣምላኻዊ ተስፋ’ዚ ድማ ይስሓቕ ተወልደ። ብትእዛዝ ኣምላኽ’ውን ኣብ ሽሞንተ መዓልቱ ተገዝረ።
ሓደ እዋን፡ “እቲ ትፈትዎ ሓደ ወድኻ ይስሓቅ ንዝሓርር መሥዋዕቲ ሠወዓዩ፡” ዝብል ቃል እግዚአብሔር ናብ ኣብርሃም መጽአ። ከምቲ ዝተኣዘዞ ድማ ወዱ ኂዙ ካራን ሓውን ተማሊኡ ንምድሪ ሞርያ ኸደ። እቲ ንእሽቶ ቘልዓ ይስሓቅ ከኣ፡ “ኣቦየ! ሓውን ዕንጨይትንሲ እንሆ፡ እቲ ንመሥዋዕቲ ዝኸውን በጊዕ ደኣ ኣበይ ኣሎ፧” ክብል ንኣብርሃም ሓተቶ። ኣብርሃም ግና ምሥጢሩ ኣብ ከብዱ ኣቕሚጡ፡ “ወደየ! በጊዕሲ እግዚአብሔር ባዕሉ ክሓልየልና እዩ።” በሎ።
ኣብቲ ብእግዚአብሔር ዝተሓበሮ ቦታ ምስ በጽሐ ግና፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ዝተጸፍጸፈ ዕንጨይቲ ንይስሓቕ ኣሲሩ በጥ ኣበሎ። ካራ ኂዙ ድማ ኣብ ክሳድ ወዲ ኢዱ ወስ ኣበለ። እግዚአብሔር፡ በጃኡ ገንሸል በጊዕ ብምሃብ ስለ ዝኸልከሎ ግና ይስሓቕ በዚ ክድኅን ከኣለ።
ኣቦና ኣብርሃም ብእግዚአብሔር ስለ ዝተኣመነ፡ እግዚአብሔር ብዛዕባ ሰዶምን ጎመራን ዝነበሮ ሓሳብ ነጊሩዎ እዩ። ኣቦና ኣብርሃም ከኣ ስለ ሰብ ሰዶም ኣማላዲ ኾይኑ ምስ ቀረበ፡ እግዚአብሔር ንልመና ፈታዊኡ ኣብርሃም ኣይነጸጎን። ሕያዋይ ዝበሃል ሰብ ምስ ተሳእነ ግና ሰብ ሰዶምን ጎመራን ተደምሲሶም።
ካብ ይስሓቅ ድማ ኤሳውን ያዕቆብን ዝተባህሉ ብሓደ መዓልቲ ተፀኒሶም ብሓደ መዓልቲ ተወልዱ። ካብ ማኅፀን ኣደኦም ጀሚሮም ማንታ ኣኅዋት ኣምሲሉ ዘርእዮም ፍቕርን ስኒትን ኣይነበሮምን። ኣደኦም ርብቃ ካብ ንኤሳዉ ንያዕቆብ ኣብሊጻ ትፈቱ ስለ ዝነበረት፡ ኤሳው ምስ ኃዉ ተባኢሱ ዘይሕጕስ ኮይኑ መዋዕሉ ከኅልፎ ግድነት ኮኖ።
በዚ ድማ ኤሳው ብተግባር ያዕቆብ ስለ ዝጐሃየ ክቐትሎ ደለየ። ኣደኦም ርብቃ ሓሳብ ኤሳው ምስ ፈለጠት ግና ኣብ እንዳ ኣባሓጎኡ ክዕቆብ ኢላ ናብ ላባን ሓዋ ኣምሊቛ ከም ዝኸይድ ገበረቶ። ኣቦኡ ይስሓቅ’ውን “እግዚአብሔር ይባርኽካ፡” ብምባል መሪቑ ኣፋነዎ። ከምዚ’ሉ ኸኣ ካብ ብኤር ሽባዕ ናብ ካራን ተበገሰ።
ያዕቆብ ምርቓ ኣቦኡን ምኽሪ ኣደኡን ተቐቢሉ ንሶርያ ክኸይድ ከሎ፡ ፀሓይ ምስ ዓረበ ምድሪ መስዩዎ እምኒ ተተርኢሱ ኣብ መንገዲ ደቀሰ። ኣብ ድቃሱ ድማ ካብ ምድሪ ክሳብ ሰማይ ኣብ ዝበጽሕ መሳልል ቅዱሳን መላእኽቲ ክድይቡን ክወርዱን ረኣየ። እግዚአብሔር ድማ ኣብ ልዕሊኡ ደው ኢሉ “ኣነ ኣምላኽ ኣቦታትካ ኣምላኽ ኣብርሃምን ይስሓቕን እየ። እዛ ደቂስካያ ዘሎኻ ምድሪ ድማ ንኣኻን ንዘርእኻን ክህበካ እዩ።” ክብሎ ረኣየ።
ከምዚ’ሉ ኸኣ ምስ ኣኮኡ ላባን ተቐመጠ። ኣብ ሥራሕ መጓሰ ተዋፊሩ’ውን ዓሰርተው ኣርባዕተ ዓመት መመላእታ ንላባን ተገዝኦ። ከም ዓስቢ ኣገልግሎቱ ከኣ ኣኮኡ ላባን ራሄልን ልያን ዝተባህላ ኣዋልዱን፣ ክንድ’ዚ ኢልካ ክቝጸራ ዘይኽእላ ከብትን ጤለ በጊዕን ሂቡ ኣፋነዎ። ኣብ መወዳእታ ናብ ዓዱ ተመሊሱ ምስ ኤሳው ተዓርቀ። ያዕቆብ ኣቦ’ቶም ዓሰርተው ክልተ ነገደ እስራኤል እዩ።
ስለዚ እቲ ኣቐዲሙ እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋ ንኽፍጸም ካብ ኣብርሃም ይስሓቕ ተወልደ። ካብ ይስሓቕ ድማ ያዕቆብ ተወልደ። ካብ ያዕቆብ ከኣ እቶም ዓሠርተው ክልተ ነገዳት እስራኤል ኣቦታት ተወልዱ።
እምበአርከስ ከም ኣብርሃም ተቐበልቲ ጋሻ፡ ከም ይስሓቅ እዙዛት፡ ከም ያዕቆብ ምሩቓት ኽንከውን ኣዴና ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትምህረና።
በረከት ኣቦና ኣብርሃም፡ ይስሓቅ፡ ያዕቆብ ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ክልተ እግሩ ዝሰንከለ ጽኣ ቦዩ ፡ ናብ እምባ ኤቨረስት ብምሕዃሩ ታሪኽ ሰሪሑ
ቅድሚ 40 ዓመታት ክልተ እግሩ ኣብ እምባ ኤቨረስት ብኣሳሒታ ዝስኣነ ቻይናዊ ሓዃራይ ፡ ኣብ ምጅማር ምሕዃር ናይዚ ወቕቲ ናብ ዝልዓለ ብራኸ ብምድያቡ ናይ ክብሪ መዝገብ ተመዝጊቡ።ቻይናዊ ጽኣ ቦዩ ኣብ 1975 ኣብ ምሕዃር እንባ ኤቨረስት ንዝሓመመ ዓርኩ ኮቦርትኡ ስለዝሃቦ ብሰንኪ እቲ ዝነበረ ብራኸን ቀዝሕን ክልተ የእጋሩ ክስእነን ተገዲዱ።
ኣብዚ ሕጂ ወዲ 69 ኮይኑ ዘሎ ጽኣ ቦዩ ፡ ክልተ እግሩ ዝሰንከለ ካልኣይ ሓዃራይ ኤቨረስት ክኸውን እንከሎ ፡ ብሸነኽ ኔፓል ዝሓኾረ ግን ንሱ ጥራይ'ዩ።ኣውስትራልያዊ ስቲቭ ፕለይን ፡ ዝቐልጠፈ ሓዃራይ ዝበረኹ ጎቦታት ናይ ሸውዓተ ክፍለ ዓለማት ኮይኑ ተመዝጊቡ ዘሎ እዩ።ስቲቨ ፕልይን ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ናይዚ ዓወታቱ ፡ ኣብ ምንሽርታት በረድ ብሓደጋ ክሳዱ ድሕሪ ምስባሩ ዘመዝገቦ ዓወት ብምዃኑ ፡ ኣብነታዊ መካቲ ተፈጥርኣዊ ብድሆ ይገብሮ።
'በዳሂ ዝኾነ ጽሕፍቶ'
እቲ ጠንቂ ምቁራጽ ክልተ የእጋር ቻይናዊ ጽኣ ቦዩ ዝኾነ ኣሳሓይታ ፡ ኣብ ዝልዓለ ብራኸ ዝተለዓለ ማዕበል በረድ ኮይኑ፡ ንጽኣን ብጾቱን ኣብቲ ናይ "ሞት ዞባ" ከባቢ 8000 ሜትሮ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ ብራኸ ዘለዎ ፡ ናብቲ ናይ መወዳእታ ጫፍ ንኽበጽሑ ቁሩብ ምስ ተረፎም ንሰለስተ ለይቲ ዓጊቱ ሓዞም።ከም ውጽኢቱ ፡ብሰንኪ (ሰሪ) ክቱር ቀዝሒ ኣብ 1996 ክልተ እግሩ ካብ ብርኩ ንላዕሊ ክቑረጽ ተገደደ።
እንተኾነ ዋላ ደኣ ክልተ የእጋሩ ይስኣን'ምበር እቲ ናብ ዝልዓለ ብራኸ እምባ ኤቨረስት ናይ ምብጻሕ ሕልሙ ኣየኽተመን። ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምስ AFP ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት " ናብ እምባ ኤቨረስት ምሕዃር እቲ ቀንዲ ሕልመይ'ዩ ፡ ብዓቢኡ ናብዚ ምሕዃር ንጽሕፍቶን ንውልቃዊ ብድሆታት ምስዓር'ዩ " ኢሉ።
ድሕሪ እቲ ኣብ 1975 ዘጋጠሞ ሓደጋ ፡ ኣብ 2014፣ 2015 ከምኡ'ውን ኣብ 2016 ተኸታታሊ ሰለስተ ግዜ ፈተነታት እኳ ይግበር ቅድሚ እቲ ዝልዓለ ብራኸ ምብጽሑ ማዕበል ውርጪ ስለዝበርትዖ ኣብ ጫፍ ክበጽሕ ኣይክኣለን።ንኸም ናይ ጽኣ ቦዩ ዝኣመሰሉ ስንክልና ዘለዎም ሰባት ናብ ኤቨረትስ ምሕዃር ስለተኸልከለ ከኣ ፈተንኡ ደው ኣበሎ።መንግስቲ ኔፓል ነቲ ክልተ እግሮም ዝሰንከሉን ዓይነ ስወራንን ናብ እምባ ኤቨረስት ከይድይቡ ኣንቢርዎ ዝነበረ እገዳ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ስለዘልዓሎ ሕልሙ ከምብሓዲሽ ኣበራበሮ።ሰብ መዚ ኔፓል ከምዝበልዎ "እዚ ሓዲሽ ሕጊ ንድሕነት ሓኾርቲ ኢልና ኣንቢርናዮ ዝነበርና እኳ እንተኾነ ፡ ቤት-ፍርዲ ዳግማይ ስለዝርኣዮ ከምዝልዓል ኮይኑ'ሎ " ይብሉ።ብሰኑይ ጽኣ ብጉጅለ ሸርባ ( መራሕቲ መንገድን ተኸታተልቲ ድሕነትን )እናተሓገዘ ናብ ዝልዓለ ጫፍ ናይ ኤቨረስት ክበጽሕ ክኢሉ'ሎ ፡ እዚ ኸኣ እቲ እንኮ ብሸነኽ ኔፓል ዝደየበ ክልተ መሓዉሩ ዝሰንከለ ሓዃራይ ናብ ጫፍ ኤቨሬስት ክኸውን ኣኽኢልዎ'ሎ። ብሓፈሻ ከኣ ካልኣይ ክልተ መሓዉር ዘይብሉ ናብ እምባ ኤቨረስት ዝደየበ ይገብሮ። ኒውዝላንዳዊ ማርክ ኢንግሊስ ፡ ክልተ መሓዉር ዘይብሉ ቀዳማይ ናብ ጫፍ ብራኸ ናይ ኤቨረስት ዝደየበ ኾይኑ፡ ኣብ 2006'ዩ ሓኹሩ።ማርክ ኢንግሊስ'ውን ልክዕ ከም ጽኣ ቦዩ ብሓደጋ ቀዝሒ ክልተ መሓውሩ ዝሰኣነ ኮይኑ ፡ ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ እዋና ካብ ማዕበል ውርጪ ንምድሓን ፡ ክልተ ሰሙን ኣብ ብዓቲ በረድ ከሕልፍ ተገዲዱ'ዩ።
'ቅልጡፍ ሓዃራይ'
ስቲቭ ፕለይን ዝቀልጠፈ ሓዃራይ ኮይኑ ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ሸውዓተ ክፍላተ ዓለም ናብ ዝበረኹ እምባታት ብምሕዃሩ ብኽብሪ ሰፊርሉ'ሎ።ክልቲኦም ጉጅለ ፕላይንን ጽዩን ምሕዃር ኣብ ዝጀመርሉ ድሮ ጉጅለ ሸርፓ ( መራሕቲ መንገድን ተኸታተልቲ ድሕነትን ) ፡ ኣብ ናይ ዝበረኸ ነቑጣ ገመድ ብምንባር ምት ምሕካር ናይዚ ወቕቲ ኣበሰሩ። እዚ ከኣ ንፕላይን ኣብ 117 መዓልታት ኣብ ሸውዓተ ዝበረኹ እምባታት ናይ ነብሲ ወከፍ ክፍሊ ዓለም ኣመዝጊብዎ ዝነበረ ናይ ውልቁ ክብሪ መዝገብ ብ ትሸዓተ መዓልታት ብምምሕያሽ ካልእ ክብሪ ክረክብ ክኢሉ'ሎ።
ፕለይን ካብ ዝሓኾሮም ሸውዓተ ዝልዓሉ ብራኸታት
- ቪንሶን ኣንታርክቲካ (4,892ሜትሮ/16,066ፊት)- ኣኮንካግኣ ፡ ድቡን ኣመሪካ (6,962ሜትሮ/22,840ፊት)- ክሊማንጃሮ፡ ኣፍሪቃ (5895ሜትሮ/19,340ፊት) -ካርስተንስዝ ፓይራሚድ ፡ ኣውስትራልያ (4884ሜትሮ/16,020ፊት)- ኢልብሩስ ኣውሮጳ (5642ሜትሮ/18,510 ፊት)- ደናሊ ሰሜን ኣመሪካ (6,190mሜትሮ/20,310ፊት)- ኤቨረስት ፡ ኤስያ (8,848ሜትሮ /29,030ፊት)ፕላይን ኣብ ገማግም ምዕራብ ኣውስትራልያ ኣብ 2014 ሰርፍ ( ናይ ማዕበል ጸወታ ) እናገበረ እንከሎ ፡ ገዚፍ ማዕበል ብምልዓሉ ናብ ሒጻ ክሳዱ ብምሽካሉ መስበርቲ ክሳድ ኣጋጠሞ ፡ ዶካትር ኣይኮነንዶ ምሕዃር ዳግማይ ብእግሪ ክኸይድ ከምዝኽእል ርግጸኛታት ኮይኖም ክነግርዎ ኣይከኣሉን።" ቅድሚ ሰለስተ ዓመትን መንፈቕን ብምኽንያት መስበርቲ ክሳድ ኣብ ሕክምና ኣብ ዝነበርክሉ'የ ውጥናተይ ዘሰላስል ኔረ " ክብል ኣብ ናይ ፌስቡክ ኣድራሽኡ ፡ ኣብ ዝልዓለ ብራኸ ናይ ኤቨረስት ድሕሪ ምብጽሑ ክቅብ ዝጸሓፎ'ዩ።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ !
ወንጌላውን ሰማዕትን ቅዱስ ማቴዎስ
እግዚአብሔር ብሓድነቱ ዓለም ቅድሚ ምፍጣሩ ብልቢ ዝመኸሮ፣ ዓለም ድኅሪ ምፍጣሩ ኣብ ነቢያት ኃዲሩ ዘዛረቦ ትንቢታት ንምፍጻም፣ ካብ ሠለስተ ኣካል እቲ ሓደ ኣካል፣ ወልድ፣ ሥጋ ለቢሱ ሰብ ኮነ፣ ሰብ ኮይኑ ድማ ሕጊ ጠባያውን ሕጊ መጽሓፋውን እናፈጸመ ዓበየ። ኣብ 30 ዓመቱ ኣብ ማይ ዮርዳኖስ ብኢድ ዮሓንስ ተጠሚቑ፣ 40 መዓልትን ለይትን ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ምስ ጸለየን ጾመን ናብ ገሊላ ተመሊሱ ትምህርቲ ኪምህርን ተኣምራት ኪገብርን ጀመረ። ሉቃ. 4፡14 ተኣምራቱ ርእዮም ትምህርቱ ሰሚዖም ካብ ዝተፈላለየ ቦታ፣ ክንዲ 5ተ ዕዳጋ ዝኣኽሉ ሕዝቢ ሰዓብዎ። ካብኣቶም ድማ መጀመርታ 12ተ ሓዋርያት ቀጺሉ ኸኣ 72 ኣርድእቲ፣ 36 ቅዱሳት ኣንስቲ ኃረየ። 120 ቤተ ሰብ ዝበሃሉ እዚኣቶም እዮም። ግብ. ሓዋ. 1፣-15 በዚ ኸኣ ኣብ ምድረ እስራኤል እናተዛወረን እናተመላለሰን 3 ዓመትን 3 ወርኅን ወንጌል ምስ መሃረ፣ ንድኅነት ደቂ ሰብ ኣብ ማእከል ምድሪ ኣብ ቀራንዮ ተሰቂሉ፡ ብሞቱ ንዓለም ኣድኃነ። ኣብ 3ይ መዓልቲ ካብ ምዉታን ተንሢኡ፣ 40 መዓልቲ ንደቂ መዛሙርቱ መጽሓፍ ኪዳን ምስ መሃሮም፣ ካብ ዝትንሥእ ኣብ መበል 50 መዓልቲ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ለኣኸሎም።
ሓዋርያት ከኣ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ምስ ተቐበሉ ፈራሃት ዝነበሩ ተባዓት ኮኑ፣ ካብ ብልየት ተሓደሱ፣ ብኣእምሮ በርትዑ፣ ምሥጢር ተርጐሙ፣ ሓደ ቋንቋ ዝፈልጡ ዝነበሩ 71 ቛንቋ ተገሊጹሎም ብ72 ቋንቋ ተዛረቡ። ኣብ ኢየሩሳሌም እናመሃሩ ንሓደ ዓመት ብኃባር ምስ ተቐመጡ። “ሑሩ ወመሀሩ ውስተ ኵሉ ዓለም/ ኪዱ፣ ንዅሉ ዓለም መሃሩ/ ዝበሎም ትእዛዝ መምርሒ ብምግባር ነዛ ዓለም ዕጫ ኣውዲቖም ብምክፋል ወንጌለ መንግሥትን ድኅነተ ዓለምን ንኺእውጁን ከበሥሩን፣ ናብ ዘዝበጽሖም ሃገር ተዋፈሩ።
ሓደ፣ ካብዞም ዓሠርተው ክልተ ቅዱሳን ሓዋርያት ኣብ ብሔረ ካህናት ዝበጽሖ ሓዋርያ ማቴዎስ እዩ።
ስም ኣቦኡ ዲቁ (እልፍዮስ)፣ ኣደኡ ድማ ክሩትስያ ይበሃሉ። ማር. 2፦14 ቀዳማይ ስሙ ‘ሌዊ’ ነይሩ፡ ደኃር ግና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘውፅኣሉ “ማቴዎስ” ዝብል ስም ይጽዋዕን ይፍለጥን። ‘ማቴዎስ’፦ ማለት ኅሩይ፣ ምሩጽ እዩ።
ዝቐደመ ሥራሑ ቀረጽ ምቕራጽ (ግብሪ ምእካብ) ነበረ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እናመሃረ ኣብ መደበር ቀረጽ ተቐሚጡ ምስ ረኣዮ “ሰዓበኒ” በሎ። ማቴዎስ ድማ ተንሢኡ ሰዓቦ፣ ማቴ. 9፦9 ኣብዚ እዋን እዚ’ውን ብትእምርተ ምናኔ፡ ኣብ ቤቱ ናይ መፋነዊ ምሳሕ ገይሩ ንጐይታ ሰዓቦ። ማቴ. 9፣10 ጐይታ ኣብ ዝወዓሎ እናወዓለ፡ ኣብ ዝኃደሮ እናኃደረ ሠለስተ ዓመትን ሠለስተ ወርኅን ተመላለሰ።
ሓዋርያ ማቴዎስ፡ ድኅሪ በዓለ ሓምሳ ንሓዋርያዊ ኣገልግሎት ኣብ ግሪኽ እትርከብ ኣጵሎን ዝበሃል ጣዖት ዝምለኸላ ዓዲ ኣምርሐ። ናብዚ ዓዲ እዚ ምስ ኣተወ፣ ምስ ኣርሚስ ዝበሃል ካህን ናይቲ ጣዖት ተራኺቡ ብዛዕባ ጣዖት ኣጵሎን ተሓታተተን ኣዕለለን። ብድኅርዚ ሓዋርያ ማቴዎስ ምስ ጸለየ፣ ኣጵሎንን ሰዓብቱን ዝተንከዮም ዘይብሎም “ትኽስ ከም ዝበለ ቆልዐ” ንቕድሚኦም ተደፈኦም ወዲቖም ተሰባበሩ። ካህን ኣርሚስ ነቶም ዝተሰባበሩ ጣዖታት ምስ ረኣየ፣ ብጐይታና ኢያሱስ ክርስቶስ ኣሚኑ ንሱን ቤተ ሰቡን ኣሚኑ ተጠምቐ። ንጉሥ እታ ዓዲ፣ ከም ልማዱ ናብ ቤተ ጣዖት ኪሰግድ እንተ መጽአ፡ እቲ ቤተ ጸሎት ተዓጽዩ፣ ጣዖታት ተሰባቢሮም ብእምንን ሓመድን ተደብዮም ጸንሕዎ። ንጉሥ ነዚ ኵነታት እዚ ምስ ፈለጠ፣ ንኣርሚስን ሓዋርያ ማቴዎስን ኣብ መንገዲ ክጐትዎምን ብሕይወቶም ከለዉ ሓዊ ክንድድዎምን ትእዛዝ ኣመኃላለፈ። እንተኾነ ትእዛዝ ንጉሥ ኣብ ግብሪ ከይወዓለ ኸሎ ወዲ ንጉሥ ሞተ። ቅዱስ ማቴዎስ ናብቲ ንጉሥ ኸይዱ “ንወድኻ፣ ኣጵሎን ንኸተንሥኣልካ ዘይትጽውዖ’’ ምስ በሎ፡ ንጉሥ ድማ “ካብ ኣማልኽቲ ምዉት ዘተንሥአ’ዶ ኣሎ እዩ፧” ክብል መለሰሉ። ሓዋርያ ማቴዎስ “እወ ኢየሱስ ዝበሃል እኳ ኣሎ’ ኢሉ ምስ ነገሮ“ወደይ ዘሕዊ ኣምላኽ እንተደኣ ተረኺቡስ፣ ብእኡ ኣሚነ ጣዖታት ኣየምልኽን እየ” ኢሉ ቃል ኣተወሉ።
ብድኅር’ዚ ቅዱስ ማቴዎስ ኣብ ልዕል’ቲ ዝሞተ ወዲ ንጉሥ ምስ ጸለየ፣ ብኡ ንብኡ ተንሥአ። ንጉሥን ኵሎም ስድራ ቤቱን መላእ ሕዝቢ እታ ሃገርን ኣሚኖም ተጠምቁ። እቲ ንጉሥ ነቲ ቤተ ጣዖት ኣፍሪሱ፣ ቤተ ክርስቲያን ሓነፆ።
ብድኅር’ዚ ቅዱስ ማቴዎስ ጽንዓት ሃይማኖቶም ምስ ኣረጋገጸ ብሰላም ተፋንይዎም፣ ናብ ኢየሩሳሌም ኣትዩ ብቛንቋ ዕብራይስጥ ወንጌል ጸሓፈ። ናብ “ኣፓይኔጌ” እትብሃል ዓዲ ኸይዱ በቲ ዝጸሓፎ ወንጌል ምሂሩ ኣእመኖም። ናብ በርትያ እትብሃል ዓዲ ኸይዱ’ውን፣ ናይ ክርስቶስ ልደቱ፣ ጥምቀቱ፣ ሞቱ፣ ትንሣኤኡን ዕርገቱን ዳግም ምጽኣቱን ነገሮም። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዚርከቡ ከይኣመኑ ከይተርፉ ኢሉ እናኣተወ ምሂሩ የእምኖም ነበረ። እንተኾነ እቲ ስብከቱ ከም ገበን ተቘጺሩ፡ ኂዞም ኣብ ቤት ማሕቡስ ኣእተውዎ። ኣብቲ ማእሰርቲ እንከሎ ድማ ምስ ሓደ ኵሉ ሳዕ ዝኃዝንን ዝጭነቕን እሱር ተራኸበ። ስለምንታይ ከምዝኃዝን ምስ ሓተቶ፡ እቲ እሱር ኸኣ “ሓለቓይ ሃብታም እዩ፣ ኣነ ኸኣ ብመርከቡ እናሸቀጥቅሉ ከለኹ፡ መርከቡ ምስ ንብረታ ጥሒላ፣ ኣነ ግና ሕይወተይ ኣትሪፈ መጺአ ዘጋጠመኒ እንተነገርክዎ ተቘጢዑ ናብዚ ደርብዩኒ” ክብል ንሓዋርያ ማቴዎስ ነገሮ። ቅዱስ ማቴዎስ ድማ “ኣጆኻ፡ ሓለቓኻ ምስ መጸካ እታ መርከብካ ምስ ንብረታ ካብ ባሕሪ ወፂኣ ኣላ’ሞ ከምጽኣልካ በሎ። ናብቲ ባሕሪ ምስ ከድካ’ውን ንመርከብካ ኣብኡ ክትረኽባ ኢኻ” ክብል ኣጸናንዖ። እቲ እሱር ከምቲ ዝበሎ ምስ ገበረ፡ ኵሉ ተፈጸመሉ እሞ ንሱን ሓለቓኡን ቤተ ሰቡን ኣሚኖም ተጠምቁ። እዚ ዜና’ዚ ኸኣ ኣብታ ከተማ ተሰምዐ።
ሓደ ልኡኽ ሰይጣን ዝኾነ ሰብኣይ፣ ናብ’ቲ ኣቆስጦስ ዝበሃል መኰንን እታ ዓዲ ኸይዱ፣ “ነዚ ማቴዎስ ዝበሃል ኣብ ዝብጻሕ ኣብጺሕካ ዚግበር ግበሮ” በሎ። እቲ መኰንን ድማ ነቲ ጕዳይ ናብ ንጉሥ ኣምርሖ። ንጉሥ ተቖጢዑ፣ ወተሃደራቱ ጸዊዑ ኬድኩም ክሳዱ ቆሪጽኩም ቀለብ ኣሞራታት ክኸውን ደርብይዎ ኢሉ ጽኑዕ ትእዛዝ ሃቦም። እቶም ወተሃደራት ንጉሥ ድማ ከምቲ ዝተኣዘዝዎ፣ ንቅዱስ ማቴዎስ ኣብ 12 ጥቅምቲ ክሳዱ ቈሪጾም ደርበይዎ። በረኸት ተኻፈሉ ዝበሎም ካብ ምእመናን ድማ ነታ ዝተቘርጸት ርእሱ ምስ ክሳዱ ኣቕሪቦም ብንጹሕ ዓለባ ገኒዞም ኣብ መቓብር ኣቦታቱ ቐበርዎ።
ብሓፈሻ ቅዱስ ማቴዎስ ኣብ ፍልስጥኤም፣ ፋርስ፣ ባቢሎን፡ ምድረ ዓረብ፡ ከምኡ’ውን ኣብ 40-42 ዓ.ም ኣብ ምድረ ኣግዓዚ (ኤርትራን ትግራይን) ወንጌል ከምዝሰበኸ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ይገልጹ።
ቅዱስ ማቴዎስ፡ ሓደ ካብ ጸሓፍቲ ኣርባዕቱ ወንጌል እዩ። ኣብ 8ይ ዓመት ድኅሪ ዕርገት ጐይታ (42 ዓ.ም.)፡ ብልሳነ ዕብራይስጥ እዩ ጽሒፍዎ። ወንጌል ማቴዎስ ንትምህርቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ካልኦት ብዝሰፍሐ ጠቒሱ ኣሎ። ኣብዚ ወንጌል’ዚ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመሃሮም ነዋኅቲ ትምህርተ ወንጌል ሰፊሮም ኣለዉ። ንኣብነት፦ ስብከት መልዕልተ ደብር (ምዕራፍ 5 ክሳዕ ምዕራፍ 7)፣ ተጽውዖተ ኣርድእት (ምዕራፍ 10)፣ ምሳሌ ዘርእን ዘራእን (ምዕራፍ 13)፣ ክርስትያናዊ ጠባያት (ምዕራፍ 18)፡ ኅልቀተ ዓለም (ምዕራፍ 24 ክሳዕ 25) . . .
ወንጌላዊ ማቴዎስ፡ ካብ ብሉይ ኪዳን ኣብዚኁ ብምጥቃሱ፣ ካብ ካልኦት ንወንጌል ዝጸሓፉ ይፍለ። ትንቢትን ምሳሌን ብሉይ ኪዳን፡ ኣብ ሓዲስ ኪዳን ከም ዝተፈጸሙ ይነግር። እቲ ነቢያት ዝተነበይሉ ኣምላከ ነቢያት ንሱ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ንኸረድእ ድኅሪ ፍጻሜ ሓደ ታሪኽ “ከምዚ ዝብል . . . ኮነ” እናበለ ይጽሕፍ። ወንጌል ማቴዎስ፡ 28 ምዕራፋት ኣለዎ።
ናይ ሓዋርያ ቅዱስ ማቴዎስ ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኵልና ይኹን።
ስብሓት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር!!!


text:
ኣቦ-መንበር ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሳሆ እስማዒል እድሪስ ዝርከቦም ሸውዓተ (7) ላዕለዎትን ታሕተዎትን ኣባላት እቲ ምንቅስቓስ ምስ ዘይሕጋዊ ንግዲን ምስግጋርን ደቂ-ሰባት ብዝተተሓሓዘ ጉዳይ ተጠርጢሮም ብኣባላት ጸጥታ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ዝተቐየዱ እሙናት ምንጭታት ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ ሓቢሮም።
ብመሰረት ሓበሬታ እቶም ምንጭታት ፡ ኣቦ-መንበር እስማዒል እድሪስን መዘንኡ ዝኾነ ካልእ ኣባልን ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይ ወርሒ ነሓሰ ንኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ሕጻጽ ዝርከቡ ስደተኛታት ካብቲ መዓስከር ከውጽኦምን ኪንዩኡ ክሳዕ ሱዳን ከቐጽሎምን ዘኽእል ናይ ኣባልነት ሰነድ ብልዑል መጠን ገንዘብ እንዳሸጡ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ክነጥፉ ጸኒሖም ብዝብል ጥርጣረ ክቕየዱ እንከለዉ ፡ ብኣጻብዕቲ ሓንቲ ኢድ ዝፍቀዱ ተወሰኽቲ ላዕለዎት ኣባላት ምንቅስቓስ ሳሆ እውን ምስቲ ጉዳይ ዝተተሓሓዘ ብዝመስል ጥርጠራ ኣብ ዝሰዓባ ክልተ ሰሙናት ናይ ወርሒ ነሓሰ ከምዝተኣስሩ ክርዳእ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ኣብ ዝስፈረ ንጠንቂ ማእሰርቲ እቶም ላዕለዎት ኣባላት ዘየ-ነጸረ ጽሑፍ ከምዝሕብሮ እዉን፡ እቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ላዕለዎት ኣባላት ቊጽሮም ሸውዓተ ከምዝኾነን ዛጊት ብዘይ ንጹር ክሲን ፍርዲን ኣብ ከተማ ዓዲ-ግራት ተኣሲሮም ምህላዎምን የረድእ። ብመሰረት እቲ መርበብ ሓበሬታ፡ እቶም ተቐዪዶም ዘለዉ ኣባላት እዞም ዝስዕቡ እዮም፥
ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ
- እስማዒል ኢድሪስ (ኣቦ-ወንበር)
- እድሪስ ሻዓባን (ምክትል ኣቦ-ወንበር)
- እስማዒል ኣሕመድ እስማዒል
- ሳልሕ ዳዉድ ባርሓባ
- ኢብራሂም ሑሰን
ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ
- ኢብራሂም ሮመዳን
ተራ ኣባል
- ዓብዱ ዓሊ-ሹም
ኣባላት ጸጥታ ኢትዮጵያ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮም ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ-ሰብ ዝነጥፉ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣካላት ናይ ምእሳር ስርሒታት ኣሐይሎም ከምዘለው ዝግለጽ ኮይኑ፥ እዚ መቐጸልታ ናይቲ እታ ሃገር ዋሕዚ ዘይሕጋዊ ንግዲ ንምግታእ ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ተማሓዝያ ከተተርንዖ ትጽዕተሉ ዘላ ቃልሲ ከምዝኾነ እዮም ዝተፈላለዩ ወገናት ዘረድኡ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ሰባት ብዛዕባኦምን ብዛዕባ ኣብ ከባቢኦም ዝተዓዘብዎን ክዛረቡን ኣብቲ ጉዳይ ሚዛኖም ከንብሩን ዝተለምደ እዩ። እቲ ብዛዕባ ሓደ ኣካል ዝህብዎ ርኢቶን ሚዛንን ኣብ ጠባዩ፡ ዓቕሙን ክእለቱን፡ ኣብ ዘለዎ ሃብትን ዋንነትን ብፍላይ ድማ ኣብ ፖለቲካ ብዛዕባ መርገጹን ናይ ተግባር ጉዕዞኡን ዘተኮረ ይኸውን። እቲ ዝህብዎ ሚዛን ከኣ ኣውንታዊ ወይ ኣሉታዊ ከም ዝኸውን ርዱእ እዩ። እቲ ሚዛን ርትዓውን ወድዓውን ወይ ድማ ባዕላውን ዘይርትዓውን ክኸውን ምዕዛብ ከኣ ዝተለምደ።
ብዙሓት ወገናት፣ ነቲ ዝብልዎ እምበር ነቲ ዝበሃልዎ ስለ ዘይግደስሉ፡ ንገዛእ ርእሶም ኣብቲ ኣውንታዊ ወገን ኣቐሚጦም እቲ ሐሕማቑ ናብቲ ብዛዕባኡ ዝዛረብሉ ወገን ምጽጋዕ ዝተለምደ እዩ። ሓደ ኣካል ብዓቕሙን ኣበርክቶኡን ካባኻ ዝደኸመን ዝተሓተን ምዃኑ እንዳፈለጥካዮ፡ ሓቀኛ መንነትካ ሓቢኡ፡ ንምጥቃዕካ ዝጥዕሞ ጸሊም ካባ ኣልቢሱ ኣብ ኣሉታዊ ቦታ ከቕምጠካ እንከሎ “ክንዳኻ ዘይኣኽሉ ብኣኻ ይወዓሉ” ኢልካ ክትምልስ ትግደድ።
እዚ ኣበሃህላ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ “ሓደ ጉዳይ ኣልዒልና ብዛዕባ ካልኦት ቅድሚ ምዝራብ፡ ብዛዕባ ግደና ኣብቲ ጉዳይ ምዝራብ መሰረታዊ፡ ኣገዳስን ኣራምን እዩ” ዝብል ምዃኑ ምርድኡ ዘጸገም ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ ሚዛና ከነንብር እንከለና ብዛዕባኡ ኣፍልጦ ክህልወና ናይ ግደን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሓደ ኣካል ኣብቲ ንዛረበሉ ጉዳይ ዘለዎ ድኽመት ወይ ሕጽረት ከንእርምን ክንመክርን እንከለና ቅድም ቀዳድም ንገዛእ ርእስና ከምቲ ንክኾኖ እንመኾሮ ምህላውናን ዘይምህላውናን ምስ ገዛእ ርእስና ክንላዘብ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ካልእ ኣካል ንስኻ ዘይኮንካዮ ክኸውንን ዘይሰራሕካዮ ክሰርሕን ምድላይ ኣብ ማእከል ጐልጐል ምምጽራይ እዩ ዝኸውን። እዚ ኣብ ባህልና እውን ቦታ ኣለዎ። “መኾቢያ ጢጡ ሰብ ይዛረብ ነናቱ ኣቐሚጡ” እንዳበልካ ከም ዝድረፍ ኣይንረስዕ።
እዚ ጸገምዚ ሎሚ ብሓፈሻ ኣብ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ገኒኑ ዘሎ እዩ። ንገዛእ ርእስኻ ናይ ለውጢ ዓቕሚ ክትከውን ከይበቓዕካ፡ ለውጢ ምጽባይ ናይዚ ሓደ ኣብነት’ዩ። ንስኻ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ባእታ ክትከውን ከይከኣልካ ምናልባት እውን ዓንቃፊ እንዳሃለኻ ናይ ሓድነት ሰባኺ ምዃን’ውን ከምኡ። ካብዚ ሓሊፉ ብዛዕባ ሓደ ፖለቲካዊ ትካል ሰልፊ ድዩ ውድብ ምናልባት’ውን ማሕበር ዘይወድዓዊ ኢደወነናዊ ብይን ምሃብ ይዝውተር ከም ዘሎ ዝሕበኣና ኣይኮነን። ንፖለቲካዊ ውዳበታት ኣብ ክንዲ በቲ ዝምርሕሉ ፖሊስን መትከላትን ምምዛን፡ ሓደሓደ ግዜ ካብ መንነት እቶም ዝመርሕዎ እንዳነቐልካ ወይ ድማ ባዕልኻ ናይ ሓሶት ግናይ መንነት ሂዝካ “ከምዚ ዝኣደቡ ውድብ ወይ ሰልፊ እዩ” ኢልካ ጸለሎ ምቕባእ እንዕዘቦ ዘለና ኣዕናዊ ተግባር እዩ። እቶም ከምኡ ዝብሉ፡ ነቲ ናብ ሓደ ኣካል ኣላጊቦም ክቃወምዎ ዝፍትኑ ባህርያት ባዕላቶም ዝውክልዎ ምዃኖም ክኾኑ እንከለዉ ከኣ ዝያዳ የገርም። ንኣብነት ሓደ ኣካል ንገዛእ ርእሱ ብሃይማኖት ድዩ ብኻልእ ጸቢብነት ዝተሻበበ ክንሱ፡ ንኻልኦት ኣብኡ ዘየለዉ ክንሶም ብኸምኡ ዓይነት ጸቢብነት ክገልጽ ክፍትን እንከሎ እንታይ ይበሃል።
እዚ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ዝግለጽ ክይኑ፡ ናይ ፓልቶክ መድረኻት ናይዚ መናሃርያ ምህላወን ፍሉጥ እዩ። ብሰንኪ እዚ ብዙሓት ወገናት፡ ምስቲ ብግቡእ እንተ ተጠቒምካሉ ኣገዳሲ ዘመናዊ ናይ ሓበሬታ መሳርሒ ዝኸውን ፓልቶክ ክጻልኡ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ኣብዚ መድረኽዚ፡ መንነቶም ብዝሓብኡ፡ ሓላፍነት ብዘይስመዖምን ናይ ተሓታትነት መስመር ብዘየብሎምን ወገናት፡ ውድባት ብዘይወዓለኦ ክኽሰሳን ዘይምልከተን እንታይነት ክወሃበን ምስማዕን ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። ቃልስና ክሳብ ክንደይ ዝተሓላለኸ ምዃኑ ዘረደእ’ውን እዩ። ብዙሓት ኣድራሸኦም ዘይፍለጥ፡ ነይሩና ዝብልዎ ጽፍሒ ሓላፍነት ሓቅነቱ ምጽራይ ዘይከኣል፡ ጸልማት ተኸዊሎም፡ “እገለ ውድብ ከምዚ እዩ። እገለ ዝበሃል ባእታ ከምዚ እዩ ኣደቡ” ዝብሉ፡ መርተዖ ክሕተቱ እንከለዉ ድማ ከምቲ ቀደም ኣብ ድንኳናት “ልቃሕ ጽባሕ” ዝብል ጽሑፍ ዝስቀል ዝነበረ፡ ዘይትግበርን ዘይውዳእን ቆጸራ እንዳሃቡ ክሃድሙ ክትሰምዕ እንከለኻ “ርሑቕ ዓዲ መሕሰዊ” በሎ ይመጸካ።
እዞም ኣብ ከምዚ ዘይንኣድ ኣፍራሲ ተግባራት ተዋፍሮም ዘለዉ ሰባት፡ ምናልባት እቲ ሒዘምዎ ዘለዉ መንገዲ ኣዕናዊ ምዃኑ ስለ ዝጠፈኦም እዮም ኢልካ ምሕላፉ ጥራይ እኹል ኣይኮነን። በዚ ኣቢልካ ንሓይሊ ተቓውሞ ኣብ ሕድሕዱ ምትእምማን ኣጥፊኡ ከም ዝናቖት ናይ ምግባር ዕላማ እንተሃለዎምከ? ኢልካ ምሕታት ለባም ኣተሓሕዛ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ በቲ ዝብልዎ ተሰሊብካ ንሳቶም ናይ ዝስዕስዕሉ ጓይላ መዳመቒ ምዃን ግጉይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዳሕራዩ ዘጣዕስ እዩ ዝብል እምነት ኣለና። እዚ ተግባርዚ ደጊም “ክሳብ እትኣምን ኪድ ካብዘይትኣምን ተመለስ” ክበሃል እዋኑ እዩ።


text:
ናይ ሓዘን መግለጺ
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ብጻይና ገዲም ሓረበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ፡ ኣቦ-መንበር ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራ ብዝሓደሮ ሕማም ኣብ ዝነብረሉ ዝጸንሐ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽንሑ ምስውኡ መሪር ሓዘን ተሰሚዕዎ።
ስውእ ሓረበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ካብ ግዜ ንእስነቱ ዓቕሚ ኣዳም ኣብ ዝበጽሓሉ ተመሃራይ እንከሎ ብዝሓደሮ ልዑል ሃገራዊ ፍቕሪ፡ ኣብ ናይ ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ (ጀብሃ) ውሽጣዊ ስርርዕ ተሓቚፉ ግቡእ ዝፍጽም ዝነበረ ተቓላሳይ’ዩ ነይሩ።
ስርዓት ሃ/ስላሴ ወዲቑ ፋሽሽታኢው ስርዓት ደርግ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ ህሞት፡ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ተሰጋጊሩ፡ ብዝለዓለ ኣገባብ ቃልሱ ክቕጽል ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰለፈ። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ( ጀብሃ) ካብ 1974 ክሳብ 1982 ኣብ ዝነበረ ግዝያት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት ናይ ቃልስን ጽፍሒ ሓላፍነታትን ተሰኪሙ ኣብ ናይ ውሽጣዊ ናይ ከተማታት ስርርዕን ናይ ፈዳይን ናይ ደባይ ስራሓትን ካብኡ ቀጺሉ’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ወተሃደራውን ጸጥታውን ስራሕ፡ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ዝተቓለሰ ብጻይ’ዩ ነይሩ። ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ ካብ ሜዳ ኤርትራ ምስ ወጽአት ከኣ፡ ኣብ’ቲ ሽዑ ንምሕዳስ ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ ዝቃለስ ዝነበረ፡ ናይ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ተበግሶን ምንቅስቓስን ድሕሩ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ዝተፈልጠ ውድብ ኣብ ናይ ምጣነ ሃብታውን መጎዓዝያን ጽገናን ዓውደ ስራሓት ተመዲቡ፡ ብዝነበሮ ሞያዊ ክእለትን ኣፍልጦን ብጽንዓትን ተወፋይነት ካብ ዝተቃለሱ ብጾት ሓደ’ዩ ነይሩ።
ብድሕሪኡ ብዝነበሮ ማሕበራዊ ጸገማት ንሱዳን ካብኡ ቀጺሉ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ’ኳ እንተተሰደ፡ እዚ ቃልሱ ካብ ምቕጻል ኣይዓገቶን። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ተወዲቡ ናቱ ኣስተሃዋጽኦ ይገብር ነይሩ። ብድሕሪ’ዚ ካብ ተጋዳሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነት ምስተፈልየ’ውን ዝተፈላለየ ውዳቤታት ክሳብ’ዚ ሕጂ ብመስዋእቲ ዝተፈልየሉ ውዳብ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራ ዝተመስረተሉ፡ ኣቦ- መንበር እቲ ውድብ፡ ኣባል መሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ኣባል ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኮይኑ፡ ከይተሓለለ ክቃለስ ዝጸንሐ ብጻይ’ዩ።
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ ብመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ብጻይና ኣብራሃም ነጋሲ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንመላእ ኣባላት ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራን ስድራ ቤቱን ኣዕርኽቱን ጽንዓት ይሃብኩም ይብል።
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
1 ለካቲት 2018