text:
Eritreans Demonstrate at UN Geneva In Solidarity with Asmara ProtestersWritten by EPDP Information Office
On Friday, 10 November 2017, over 500 Eritreans coming from many parts of Switzerland held a dynamic demonstration in front of the United Nations Office in Geneva in support of the 31 October 2017 protests in Asmara. Eritrean men and women of all ages and different political orientations were loudly shouting songs of solidarity with the spark of a New Momentum of fearless popular protest in Eritrea that started from the Akhriya locality of the Eritrean capital.
Like all the mass demonstrations being organized globally in support of the demonstration in Asmara that was interrupt by gun shots and massive arrests, the Geneva demonstration carried slogans calling for more unity among Eritrean freedom strugglers to shorten the days of suffering in Eritrea.
The Geneva demonstrators condemned the cheap divide- and rule tactics of the dictatorship in Eritrea and called on the international community to stand on the side of the pro-change struggle of Eritrean democratic forces.
A message prepared by the coordinating committee of the demonstration was submitted to the office of the president of the UN Human Rights Council in Geneva. It explained the objective of the event and emphasized the importance and urgency of establishing a democratic order in a constitutional state abiding by the rule of law.
Attending the demonstration were members of civic associations, political organizations and private individuals. Besides being members of the coordinating committee, members of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) from Freiburg, Bern and Geneva were taking part in the lively Geneva event.
ጨንፈር ሰ.ዲ.ህ.ኤ.ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ስሩዕ ኣኼባ ኣካይዱWritten by ሽማግለ ጨንፈር
ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ብዕለት 12.11.2017 ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ኣኼባ ሰዓት ብኣቦ መንበር ጨንፈር ብናይ ሰላምታን ሰናይ ምንዮትን ምስ ተኸፈተ ኣብቲ ቀንዲ ዛዕባ ተኣትዩ።
ዝነበረ ዛዕባ ድማ፡-
- እዋናዊ ሰልፋውን ዞናውን ዓለማውን ሓበሬታታት ምልውዋጥ፤
- ገምጋምና ናይቲ ብዕለት 11.11.2017 ዝተገብረ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፎርት፤
- እምነት ሰዲህኤ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ንዝህሉ ዝምድና ዝብሉ ኔሮም።
ኣኼበኛ ነዞም ዝተጠቕሱ ዛዕባታት ሓደ ብሓደ ተዘራሪቡሎም። እቲ ዝበዝሐ ግዜ ዝወሰደ ምርድዳእ ድማ ኣብቲ 2ይ ነጥቢ እዩ። ኣባላት ጨንፈርና ኣብዚ ዝነበረ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ‘ዚ ብምስታፍ ዓቢ ተራ ስለ ዝተጻወቱ ሽማግለ ማሕበር ኣሞጒሱ። ብቐዳምነት እዚ ሰላማዊ ሰልፊ‘ዚ፡ ኣካል ናይ‘ቲ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙናት ኣብ ምሉእ ዓለም ብደለይቲ ፍትሒ ምእንቲ መሰል ክካየድ ዝቐነየ ሰላማዊ ሰልፍታት ምዃኑ ኣኼበኛ ተረዳዲኡሉ። እዚ ኩሉ ክካየድ ዝቐነየ ሰላማዊ ሰልፍታት‘ዚ ድማ፡ ኣካል ናይቲ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ጸረ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ሰላማውን ዲሞክራስያውን ቃልሲ ምዃኑን፤ ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ዝካየድ ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፍታት ፍልይ ዘብሎ ድማ፡ ብመንእሰያትን ህዝብን ኣስመራ፡ ኣብ ውሽጢ ርእሰ ከተማና ዝተጀመረን ብእኡ ጌሩ ድማ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝለሓመን ብምንባሩ እዩ። ኣካያዲ ቤት ትምህርቲ እስላሚያ ኣኽርያ ኣቦና ሸኽ ሙሳ መሓመድ ኑር ድማ፡ ነቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝተወስደ ስጉምቲ ናይ ኣብ ሃይማኖት ኢድ ምእታው፡ መሰል ህዝቢ ምግፋፍ ስለ ዝኾነ፡ ዝመጸ ሽግር ይምጻእ ክንቃወሞ ኢና ብምባል ዝሃብዎ መግለጺ፡ ንኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ንፍርሂ ስዒሩ ተባዕ ተቓውሞ ከም ዘርኢ ጌሩዎ‘ዩ። ገለ ካብቶም ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝነበሩ ጭርሖታት ድማ፡ መሰል ህዝቢ ይተሓሎ፡ ኩሎም ናይ ሕልናን ፖለቲካን እሱራት ይፈትሑ ዝብሉን፡ ስእልታት ናይቶም ንልዕሊ 11 ዓመት ብስርዓት ህግደፍ ተኣሲሮም ዘለዉ ብጹእ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስን፡ ኣብቲ ብዕለት 31.10.2017 ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ ኣስመራ ዝተኣስሩ ሸኽ ሙሳ መሓመድ ኑርን ኔሮም። ኣኼበኛ ድማ ነዚ ሰላማዊ ሰልፍ‘ዚ ብምድጋፍን ምምጓስን፡ ኣብ ተቓውሞ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ሓደ ካብቲ ካብ ውሽጢ ዝብገስ ተባዕ ተቓውሞን ምዃኑ ድሕሪ ምግምጋምን፡ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ክሳብ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝወድቕ ክቕጽሎን ጸዊዑ።
ብተወሳኺ ነቲ ስርዓት ህግደፍ ንትሕዝቶን መልክዕን ናይቲ ዝተራእየ ተቓውሞ ምእንቲ መሰል ህዝቢ፡ ናይ ፍሉይ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት ጌሩ ብምግላጽ ከጸልሞን ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ኣፋላላይን ግርጭትን ክፈጥር ዝገብሮ ዘሎ ፍሹል ፈተነ ዝኹንንን፥ ሓድነት ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዘረጋግጽ ሰላማዊ ሰልፊ ምንባሩን‘ውን ኣኼበኛ ኣስሚሩሉ።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ኣኼበኛ ነቲ ሰልፊ ሰደህኤ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ዘሎ ዝምድና ኣብ ቁዋሙ ኣስፊሩዎ ዘሎ ኣርእስቲ ብምግላጽ፡ ንመሰል ሃይማኖታት ዘኽብር ምዃኑ ተረዲኡ። መንእሰይ ክብሮም ዓንዶም‘ውን ከም ኣባል መንእሰያት ሰዲህኤ መጠን ንኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ፡ ጸረ እቲ ዝውጽዖምን ዝገፍዖምን ዘሎ ስርዓት ክምክቱ ሎሚ እዋኑ ምዃኑን፡ ንሕና‘ውን ኣብ ጎኖም ከም ዘሎናን ዝገልጽ ናይ መጸዋዕታ ጽሑፍ ኣንቢቡ። ኣኼባ ብዝክረ ስዉኣት ተዛዚሙ
ኣኼባ ጨንፈር ኣዲስ ኣበባWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ጨንፈር ኣዲስ ኣበባ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ12 ሕዳር 2017 ኣኼባ ኣካይዳ። ኣብዚ ኣኼበኣ፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ንዝተሰወአ ናይታ ጨንፈር ኣቦመንበርን ወኪል ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያት ኣብ ኢትዮጵያን ዝነበረ ስዉእ ኪሮስ ወልደኣብ ፍሰሃየ ዘኪራ፡ ብዛዕባ ኣገደስቲ እዋናዊ ኤርትራውን ሰልፋውን ዛዕባታት ብሰፊሑ ተመያይጣ። ጨንፈር ኣዲስ ኣበባ ኣብዚ ኣኼበኣ ካብ ዝተመያየጠትሎም፡ ተሳትፎ ልኡኽ ሰዲህኤ ኣብ ኮንፈረንስ ፍራንክፈርት፡ ተመሃሮን ወለደን ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣልእስላምያ፡ ኣንጻር ዓማጺ ፖሊሲ ስርዓት ህግደፍ ንዘርኣይዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምድጋፍ በብኹርንዑ ዝረአ ዘሎ ናይ ደገፍ ሰልፍታትን ኣገዳስነት ሓቢርካ ምስራሕን ዝብሉ ጉዳያት ይርከብዎም።
ተሳተፍቲ ኣኼባ ልኡኽ ሰዲህኤ ኣብቲ ብመድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ዝተዓደመ ኣብ 20-22 ጥቅምቲ 2017 ዝተኻየደ ኮንፈረንስ ምስታፉ ንኢዶም፡ ንመጻኢ እውን ኣብ ከምዚ ዓይነት ናይ እንካን ሃባን መድረኽ ተሳቲፍካ ርኢቶኻ ኣብ ኣገዳስነትን ከመይነትን ሓቢርካ ምስራሕ ብመንጽር እማመ ሰልፍና ሓቢርካ ንምስራሕን ካልኦት ሃገራዊ ዛዕባታትን ምንጽብራቕ ቀጻሊ ክኸውን ከም ዝግበኦ መዚኖም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ድማ ኣብ መጻኢ ዝግበር ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ስምምዓት ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮ ዝተማህረን ንድሕሪት ዘይምለስን ክኸውን ከም ዝግባእ ኣዕዚዞም ኣገንዚቦም።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ስርዓት ህግደፍ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኣኽርያ ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ መቐጸልታ ናይቲ ነዊሕ ዝርዝር ዘለዎ ክርስትናን እስልምናን ዘይፈሊ ኣልማማ ግህሰታቱ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ነዚ ተረኽቦ ከም ናይ ከፋፊልካ ምግዛእ መሳርሒ ንከይጥቀመሉ ኩልና ኤርትራውያን ብጥንቃቐ ክንሕዞን ናብ ሰፊሕ ቀጻሊ ፖለቲካዊ ማዕበል ከነዕብዮ ከም ዝግበኣናን ኣንጸባሪቖም።
ኣብ መወዳእታ ነቲ ናይዚ ቀረባ ግዜ ስዉእ ኣባል ጨንፈሮምን ኩሎም በሃግቲ ሰላም፡ ዲሞክራስን ፍትሕን ኤርትራውያን ሰማእታት ዝገደፍሎም ሕድሪ ኣብ ሽቶኡ ንምብጻሕን መትከላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ኣብ ሕጋውን ስርዒታውን መስመር ብምጽናዕ ክቃለሱ ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
ዜናዊ ጸብጻብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ኦስሎWritten by ክፍሊ ዜናን ሓበረታን ሰደህኤ
ብዕለት 11 ሕዳር 2017 ብብዝሕን ብዙሕነትን ተሳተፍቱ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ መዳርግቲ ዘይረኸበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ኦስሎ ኖርወይ ተኻይዱ። ሊዕሊ ሰለስተ ርብዒ ተሳተፍቲ ናይዚ ሰላማዊ ሰልፍዚ መንእሰያት ኮይኖም፣ ተራእዩ ዘይፈልጥ ቁጽሪ ደቂ ኣንስትይዮን፣ ሰብ ዕድመ ኣደታትን ኣቦታትን እውን ብብዝሒ ተረኺቦም ነይሮም። ተሳተፍቲ ካብ ኦስሎን ከባብን ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ርሑቕ ከተማታት በርገን፣ ስታቫንገር፣ ሽየን፣ ሶገንዳል፣ ድራመንን ካልኦትን ብብዝሒ ተወዲቦም ሊዕሊ ሸውዓተ ሰዓታት ብምጉዒዝ ተሳቲፎም ከምዝነበሩ ምንጭታት ሓበረታ ሓርነት ኦርግ ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ሰልፍኛታት ልክዕ ሰዓት ክልተ ድሕሪ ቕትሪ ካብ ዝተመደበሎም ነቆጣ ብፈረሰኛታት ፖሊስ ተዓጂቦም ብምብጋስ፣ ድሕሪ ናይ ፍርቒ ሰዓት ጉዕዞ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ በጺሖም። ኣብ ጉዕዞ ሰልፊ ኮነ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ሰልፈኛታት ብቋንቋታት ኖርወይ፣ ኢንግሊዝ፣ ዓርብን ትግርኛን ብልዑል ድምጺ ብምጭራሕ፣ ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍን ኩሉ እከይ ተግባራቱን ዝኹንን፣ ማሕበረሰብ ዓለም ድማ ንምኽባር ኤርትራዊ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሊዕሊ ስርዓት ኣስመራ ዘድሊ ስጉምቲ ንኽወስድ ዘዘኻኽር ጭርሖታት ኣስሚዖም።
ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ኖርወይ እውን ቃል ኣዳላዊ ሽማገለ ሰላማዊ ሰልፊ ብቋንቋታት ትግርኛ፣ ዕረበኛን ኖርወይን ምስተሰምዐ፣ ቀጺሉ ብቋንቋታት ትግረ፣ ትግርኛን ዓረበኛን ብርክት ዝበሉ ረዚን መልእኽቲ ዘለዎም ግጥምታት ብደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ተነቢቦም።
ብምቅጻል ሰልፈኛታት ኣብ ዝተዳለወሎም ኣድራሽ ኣትዮም፣ ዝተቐረበሎም እኽለ ማይ እንዳተመገቡ ድማ ንልዕሊ ሰለስተ ሰዓታት፣ ርእይቶታትን ለበዋታትን ተመጋጊቦም፣ ዝተፈላለየ ግጥምታት ብቋንቋታት ሳሆን፣ ዓፋርን፣ እውን ተነቢቦም፣ ሓያለይ መደረታትውን ተሰሚዕም።
ናይቲ ኹሉ ዝተፈላለየ ርእይቶታትን ለበዋታትን ትሕዝቶ ድማ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ህዝባውን ሓባራውን ምንቅስቃስ ቃጻልነት ክረክብን፣ ኣድማዒ ኮይኑ ኣብ ዓወት ከብጽሓናን ኩሎም ሰብ ዕድመ ኣቦታትን ኣደታትን ኣብነት ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ተኸቲሎም ንሓቅን ፍትሕን ክሕለቁን ክማጎቱን፣ ኩሎም መንእሰያት ድማ ወረስቲ ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኮይኖም ንስለ ሓቒ ደው ዝበሉ ክኾኑ ዝጽውዕን ዘዘኻክርን ነበረ። ኣብ መወዳእታውን ኣብ ዘዘሎናዮ ከባቢ ሓያል ውዳቤታት መስሪትና ብምንቅስቃ፣ ኣብ ዘሎናዮ ሃሊና ንመሰልና ሓደ ድምጺ ኮና ክንማጎት፣ ሓደ ኢድ ኮና ድማ ክንቅለስ ለበዋን ምሕጽንታን ቀሪቡ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ንባዕሉ፣ ብውህደትን ማዕረ ተሳታፍነትን ናይ ሊዕሊ ዓሰርተ ዝኾና ፖለቲካውያንን በርገሳውያንን ማሕበራትን ግዱሳትን ውልቀሰባትን ተዳልዩ፣ ዕዉትን ኣድማዕን ስራሕ ኮይኑ ስለዝተረኽበ፣ ሓደ ኣብነት ናይ ሓድነት ኣብ ብዙሕነትን፣ መርኣያ ውጺእት ሓቢርካ ምስራሕን ከምዝነበረ ምንጭታት ሓርነት ኦርግ ካብቲ ቦታ ጠቂሶም።
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ!
ክብርን ሞገሰን ንስዉኣትና!
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ደቂ ኣንስትዮ ሰዲህኤ መጻኢ መደባታ ሰሪዓWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣባላት ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ደቂ ኣንስትዮ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣመሪካ፡ ካናዳ፡ ኣውስትራልያን ኤውሮጳን ዝተሳተፈኦ ኣኼባ ብ4 ሕዳር 2017 ኣካይደን። ኣብዚ ኣኼባአን ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ዳህሲሰን ብፍላይ ከኣ፡ ነቲ ኣብ ኣስመራ ብምኽንያት እቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣልእስላምያ ብህግደፍ ዝተፈጸመ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ዝተላዕለ ነቲ ተግባር ዝኹንን ሰላማዊ ሰልፊ ብዝምልከት ኣብ ጐድኒ እቶም ግዳያት ደው ከም ዝብላ ኣረጋጊጸን። ከምኡ እውን ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ሓርነታዊ ቃልሲ ብዘይ ኣፈላላይ ብሓባር ክለዓልን ንሃገራዊ ረብሓ ልዕሊ ኩሉ ክሰርዕን ኣዘኻኺረን፡ ካብኣተን ዝድለ ኩሉ ከበርክታ ድልዋት ምህላወን እውን ኣረጋጊጸን።
ምስዚ ብምትሕሓዝ ዓመታዊ መደብ ዕዮ ናይቲ ቤት ጽሕፈትን ምምሕያሽ ምምሕዳሩን ኣብ ዝምልከቱ ዛዕባታት ተመያይጠን። ነቲ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ክስራሕ ዝግበኦ መደብ ዕዮን ኣተገባብራኡን ብዝምልከት ተመያይጠን መደባት ሰሪዐን። ኣብ ምክፍፋል መደብ ስራሕ ከኣ ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ፡ ወ/ሮ ኣልጋነሽ ያቆብን ወ/ሮ ኣልጋነሽ ይስሃቅን ኣባላት ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ኮይነን። ኣብዚ ኣኼባ ንምትእስሳር ደቂ ኣንስትዮ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝምልከት ብኣደ ወንበር ናይቲ ምትእስሳር ወ/ሮ ገርግሽ ነጋሽን ምክትላ ወ/ሮ ገነት ሃብተገርግስን ናይ ዝሓለፈ ስረሓት ገምጋም ቀሪቡ።
ኣብዚ ኣኼባ ንተመሃሮ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሱዳን እትርከብ ቤት ትምህርቲ ወድ-ሸሪፈይ ዝምልከት ፕሮጀክት ኣውጺአን ብዝቐልጠፈ ግዜ ኣብ ግብሪ ዝውዕለሉ መጽናዕቲ ከካይዳ ተሰማሚዐን። ኣብ ርእሲ እዚ ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ሰዲህኤ ምስ ኩለን ኣብ ውድባትን ማሕበራትን ዘለዋን ብውልቀን ዝንቀሳቐሳን ደቂ ኣንስትዮን ሓቢርካ ንምስራሕን ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ሰዲህኤ ንክሕይልን ብዙሓት ከም ዝሳተፈኦ ንምኽኣልን ጻዕረን ከም ዘሐይላ ተሳተፍቲ ኣኼባ ኣረጋጊጸን።
تصريح صحفي بخصوص اندلاع الانتفاضة الشعبية بأسمراWritten by منقستئاب أسمروم
كعادته في وضع كل شيء تحت قبضته المباشرة سعى نظام أسمرا الدكتاتوري الي وضع يده علي مدرسة الضياء الإسلامية الخاصة والمعروفة تقليدياً بمدرسة الأستاذ/ بشير محمد نور. لكنه وجد مقاومةً صامدة من معلمي وطلبة المدرسة وأولياء الأمور. هذا وقد فرضت سلطات النظام علي المدرسة تعليمات وتوجيهات جديدة لم تعهدها من قبل، إنها فرضت عليها تغييراً شاملاً في النواحي التربوية والسلوكية يتعارض تماماً مع ما كانت عليه، حيث منع تدريس مادة الدين وأمر الإناث بترك التحجب أو تغطية الرأس وإباحة الاختلاط بين الجنسين، وتخويفاً للشعب قام النظام باعتقال مدير المدرسة وعدد من المعلمين.
في الحادي والثلاثين من اكتوبر 2017م نظم سكان حي أكريا حيث توجد المدرسة وعدد كبير من بقية أحياء العاصمة مسيرة احتجاج سلمية قابلها عساكر بالضرب بالذخيرة في الهواء لتفريق التظاهرة وتخويف منظميها.
من جهةٍ أخرى تقول الأنباء الواردة من هناك أن عدوى المقاومة الشعبية قد امتدت الي كلٍّ من كرن، أغردات وأفعبت.
ظل النظام باستمرار يتدخل في الشؤون الداخلية للطوائف الدينية ويستولي علي أوقاف وأموال المساجد والكنائس. وكم من رجل دين منتخب من طائفته أبدله بآخر وكم من أديرة وأوقاف صودرت وسجن القائمون عليها. كما أجبر رجال الدين علي العسكرة وأداء ما يسميه بالخدمة الوطنية.
حزب الشعب الديمقراطي الارتري يدين بشدة هذا الاعتداء الغاشم من عساكر النظام علي الشعب البريء الأعزل الذي استخدم الوسائل السلمية في التعبير عن رفضه لما وقع به من انتهاك لحقوقه الانسانية والديمقراطية. كما يطالب في ذات الوقت بالإفراج الفوري عن المعتقلين من معلمين وطلبة وأولياء أمور. كذلك يناشد الجيش والشعب بالداخل والخارج علي الوقوف بجانب المنتفضين علي القمع والقهر.
أيضاً يطلب الحزب من الاتحاد الافريقي وسائر المنابر والمنظمات الدولية أن تدين القمع والكبت الذي يمارسه النظام بحق المدارس التابعة للقطاع الخاص.
النصر للنضال السلمي للشعب
منقستئاب أسمروم
رئيس حزب الشعب الديمقراطي الارتري
31 اكتوبر 2016م
ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ደንሃኽ ነዘርላንድWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ነቲ ኣብ ዋና ከተማ ኤርትራ ኣስመራ ፍሉይ ቦታ ኣኽርያ ብ31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣልዲያእ ኣልእስላምያ ብጨካን ጉጅለ ህግደፍ ዝተፈጽመ በደልን ግህሰትን ንምቅዋም ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ንምድጋፍ ብ7 ሕዳር 2017 ኣብ ኔዘርላንድ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣስላምን ክርስትያንን ብሓባር ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብዚ ልዕሊ ሓሙሽተ ሚእቲ ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ተሳተፍቲ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ኔዘርላንድስ ዝተፈላለየ ጭረሖታት ኣቃሊሖም፡ ነቲ ሰልፊ ዘንጸባርቕ ጽሑፍ ኣቕሪቦም። ከም መልሲ ነቲ ዝቕረበ መዘክር ከኣ እቲ ጉዳይ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት “ዓወት ንምነየልኩም” ዝብል ቅልጡፍ ናይ ደገፍ መልሲ ረኺቡ። ድሕሪ’ዚ እቲ ሰልፊ ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብቲ ሃገር ኣምሪሑ፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ኤምባሲ ኮይኑ፡ “ውድቀት ንዲክታቶርያዊ ሰርዓት፥ ሕጊ ይንገስ፥ መሰል ሃይማኖት ይከበር፥ ሰራዊት ምክልኻል ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝብኻ ደው በል፡ ህዝብኻ ክጭፍጨፍ ሱቕ ኢልካ ኣይትተዓዘብ፡ እሱራት ይፈትሑ ብፍላይ ከኣ ኣቦና ሓጂ ሙሳን እቶም ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተታሓዙን ይፈትሑ፥ ሓድነትና ይደልድል” ዝብሉ ጭረሖታት ኣስሚዑ። ቀጺሉ ከኣ እቲ ኤርትራዊ ሰልፊ ናብ ፓርላማ ኔዘርላንድስ ተጓዒዙ ነቲ ጭረሖታት ዳግማይ ኣቃሊሕዎ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ብሓቂ ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዝገልጽ፡ ኣመንቲ እስልምናን ክርስትናን ዝውከልን ናይ ሓባር ድምጾም ብሓባር ዘቃልሕሉን ነይሩ።
EPDP Chairman Meets with Party Members ElectronicallyWritten by EPDP Information Office
Mr. Menghesteab Asmerom, Chairman of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) on Sunday, 5 November, held a periodical briefing meeting electrically with the total membership of the party who are located in many parts of the globe. Explained and discussed at the meeting were latest developments that included a conference of Eritreans in Frankfurt; the outcome of regular meetings of the EPDP Central Council and the Executive Committee, and recent events that heated up the struggle against the repressive regime at home and abroad.
The Chairman stated that at the conference in Frankfurt, held between 20-22 October, the EPDP delegation had the opportunity of meeting and discussing with many compatriots the party's 4 June 2017 proposal for joint work in the Eritrean opposition. He strongly reminded party colleagues that working hard to promote the proposal is worth the toil because it is one of the practical steps towards joint action in the fragmented opposition camp.
Regarding the recent EPDP leadership meetings, the Chairman pointed out the key issues given high priority both at the Central Council and Executive Committee levels, and expressed full confidence in the committed involvement of party members at all levels in implementing the action plans with resounding success by effectively confronting possible challenges on the way. In particular, he urged EPDP members to actively engage with other compatriots in strengthening struggle against the lawless anti-people regime in Eritrea.
The rich discussion and question-and-answer session that followed the Chairman's presentation reflected the existing unity of purpose and resolve to further strengthen all working organs of the EPDP while redoubling the engagement with other Eritrean forces struggling for democratic change in the country. There were ample calls caution in every engagement with other forces by making good use of lessons learned.
At concluding the meeting, Mr. Menghesteab Asmerom reiterated his profound admiration for the steadfastness and sacrifices by party members in promoting drawn action plans and promised the continuation of such briefing meetings in the future. He also joined meeting members in paying tribute to Martyr Kiros Woldeab Fessehaye who passed way in Addis Ababa last month. The deceased colleague was one of the most committed and hard working party members in that part of the world.
ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ናይ ኣባላት ሰልፊ ኣኼባ ኣካይዱWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ብ5 ሕዳር 2017 ናይ ኣባላት ሰልፊ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብዚ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ዝርከቡ ኣባላት ሰልፊ ዝተሳተፍዎ ኣኼባ፡ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ እዋናዊ ጉዳያት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ካብቶም ዝያዳ ቆላሕታ ዝሃቦም ዛዕባታት፡ ተሳትፎ ልኡኽ ሰዲህኤ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብመድረኽ ተጸዊዑ ኣብ ፍራንክፈርት ዝተኻየደ ኮንፈረንስ፡ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዘካየዶ 8ይ ምዱብ ኣኼባኡ ዘተኮረሎም ዛዕባታትን ዝወሰኖም ውሳነታትን፡ ከምኡ እውን ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ምዕባለታትን ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ዝጐሃሃር ዘሎ ተቓውሞታትን ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣቦ መንበር ኣብዚ መብርሂኡ፡ ኣብ ፍራንክፈርት ዝነበረና ተሳትፎ ነቲ ሰልፍና ኣቐዲሙ ዘውጸኦ ናይ ብሓባር ምስራሕ ናይ ዘተ እማመና ንምንጽብራቕን ምስ ዝተፈላለዩ ወገናት ምልውዋጥ ሓሳብን ዝሓገዘ ምንባሩ ጠቒሱ፡ ንመጻኢ እውን ነቲ “ምስ ኩሎም ኤርትራዊ ወገናት ተራኺብካ ብሓባር ዘስርሕ መዋጸኦ ምርካብ” ዝብል ርኢቶና ብዘንጸባርቕ ክንቅጽሎ ከም ዝግብኣና ጠቒሱ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ድማ ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚ ሽማግለን ሰዲህኤ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዘካየድዎም ምዱባት ኣኼባታት ዘተኮርሎም ነጥብታት ጠቒሱ፡ ብዛዕባ ዘስፈርዎም ቀዳምነታት ሓቢሩ፡ ኣባላት ሰልፊ ሎሚ’ውን ከም ወትሩ ንኹሉ ዕንቅፋታትን ብደሆታትን ብጽንዓትን ተወፋይነትን እናሓለፉ ኣብ ምትግባር እቲ ዝተተለመ መደባት ሰልፊ ከም ዝተግሁ እምነቱ ዝለዓለ ምዃኑ ኣብሪሁ። ኣብዚ ንህልዊ ጥሕሰት መሰላትን ጸረ ህዝቢ ግህሰታትን ጉጅለ ህግደፍ ንምቅዋም ዝካየደ ዘሎ ምልዕዓላት ከኣ ኣባላት ሰዲህኤ ከከም ኩነታት ከባቢኦም ተሳትፈኦም ከሕይሉ ኣተባቢዑ።
ተሳተፍቲ ኣኼባ ድሕሪ ዝርዝር መብርሂ ኣቦ መንበር ብምስማዕ፡ ኣብቶም መብርሂ ዝተዋህበሎም ዛዕባታት ዝተፈላለዩ ሕቶታት ኣቕሪቦም ግቡእ መልሲ ተዋሂቦም። ኣብዚ ኣዝዩ ስኒት፡ ምርድዳእን ዘነኣድ ተሳትፎን ዝነበሮ ኣኼባ፡ ተሳተፍቲ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ተሃዋሲ መድረኽ፡ ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝወጸ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ እማመና ምስ ዝኾነ ቅሩብ ኣካል እንገብሮ ርክብ ጥንቅቑን ካብ ዝሓለፍናዮ ተመኩሮታት ዝመሃርን ክኸውን ከም ዝግበኦ ኣንጸባሪቖም። ምስዚ ብምትሕሓዝ ድማ እቲ ቀንዲ ኣትኩሮና ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያትና ክኸውን ርዱእ ኮይኑ፡ ምስ ካልኦት ከማና ደለይቲ ለውጢ ሓቢርካ ምስራሕ’ውን መተካእታ ዘይብሉ ዕማም ስለዝኾነ፡ እዞም ክልተ ዕማማት ተመላሊኦም ዝኸድሉ ኣገባብ ምኽታል ከም ዘድሊ ብዙሓት ተሳተፍቲ ብተገዳስነት ኣንጸባሪቐምዎ።
ኣብ መወዳእታ ኣቦ መንበር፡ ኣባላት ሰዲህኤ ኣብዚ ኣኼባ ኮነ ኣብ ኩሉ ዕለታዊ ሰልፋዊ ተግባራት ንዘርእይዎ ተሳትፎን ተውፋይነትን ንኢዱ፡ ኣብ መጻኢ እውን መሪሕነት ከምዚ ዓይነት መድረኻት እንዳፈጠረ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ምዕባለታትን መደባት ኣብያተ-ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለን መብርህታት ክወሃብ ምዃኑ ሓቢሩ ኣኼባኡ ደምዲሙ። ኣብዚ ኣጋጣሚ ተሳተፍቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ንዝተሰወአ ውፉይ ተቓላሳይ ነፍስሄር ኪሮስ ወልደኣብ ፍሰሃየ ዘኪሮም።
ኣኼባ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጒዳያት ሰልፊ ዲምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ።Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
እዚ ብዕለት 4 ሕዳር 2017 ካብ ሰዓት 8.00 ምሸት ክሳብ 10.00 ምሸት ብናይ በርሊን ግዜ ዝተኻደ ኣኼባ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጒዳያት ኣብዞም ዝስዕቡ ዛዕባታትን ሓበረታ ሰልፋዊ ጉዳያትን ተዛሪቡን ውሳኔ ንዘደልዮም ድማ ወሲኑን ኣሎ።
ብመጀምርያ ዓመታዊ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ንገንዘብን ንብረት ዝምልከት ዝወስኖምን ንፈጻሚ ሽማገለ ዝሃቦ መምርሕን ብሓፈሻ ድሕሪ ምርኣይ: ብፍላይ ድማ ፈጻሚ ሽማገለ ነዚ ናይ ስራሕ ዓመት መደብ ዝመርሕ ዘቖሞ ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጒዳያት: ብኣቦ መንበር ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳይ ንዘቕረበ ዓመታዊ ንድፊ ስራሕ ብፈጻሚ ሽማገለ ድሕሪ ምጽዳቕ፡ ናብ ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ዝተማሓላለፈ ውሳኔ ዓመታዊ መደብ ስራሕን: ሓደ ብሓደ ብምርኣይ ነቲ 6 ዓናቕጽ ዝሓዘ ውጥንን ኣብ ግብሪ ኣወዓዕልኡ ድሕሪ ምዝታይ: ንናይ ነብሲ ወከፍ ክፍሊ ዕማም ርእዩ ንኣተጋብርኦም ዝምልከት ድማ መምርሒ ሰሪዑ። ብተወሳኺ ጠቕላላ ተቛጻጻሪ ሰልፊ ዕማማቱ ኣብ ምስላጥ ዝሕግዝ መስኖ ከጣጥሕን ኣብ ኩሉ ትካላት ሰልፊ ዝህልዎ ናይ ስራሕ ምውህሃድን ድሕሪ ምዝታይ: ካብ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳያት ዝሕተት ቐረባን ቅልጡፍን መስመር ኣሰራራሐ ንከማልእ ድልዊ ምህላዉን ከምዝጥቀምን ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ምምሕዳር ተመልኪቱ።
ገንዘባዊ ቤት ጽሕፈት ሰዲህኤ ንሓድሽ ኣባል ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳይ ሓው ጸሃየ መሓሪ ንናይ መጀመርያ ስርሑን ኣኼባኡ ኣብዚ ምምሕዳርን ኲሎም ዝጸንሑ ኣባላት ምምሕዳር ብኽብሪ ብምቕባል ንቕጻሊ ንናይ ሓባር ስራሕ ሰልፊ ዘለዎም ጽቡቕ ምንዮት ብሓጎስ ብምግላጽዮም ስርሖም ጀሚሮም ዘለው። ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ብፍላይ ኣብ ኣተሓሕዛን ምምሕዳርን ገንዘብ ዝጸንሐ ሓላፍነትን ምሉእ ስነ ምግባርን ተኣማንነትን፡ ፍልጠታውን ስራሕ ንዝነብሮ ሓው ብርሃነ ኣድሓኖም ዘለዎ ዓቢ ኣድናቖት ብምዝካር: ናይ ምርኽኻብ ስራሕ ንሓድሽ ተወካሊ ገንዘባዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ሓው ጸሃየ መሓሪ: ሓው ብርሃነ ኣድሓኖም ዝሃቦ ምኽርን ተሞክራዊ ትምህርትን ብምልላይ ኣባላት ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ምምሕዳር ኣብ ሓው ብርሃነ ኣድሓኖም ዘለዎም ክብርን እምነትን ብሰፊሑ ኣልዒሎም ድሕሪ ምዝርራብ ምስጋንኦም ድማ ኣቕሪቦም።
ኣብ መወዳእታ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ገንዘባዊ ጉዳያት ሰዲህኤ ኲነታት ሰልፍን ዞባታቱን ማለት ኤውሮጳ: ሰሜን ኣመሪካ ንካናዳ ዝሓወሰ: ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ (ሱዳንን ኢትዮጵያን) ኣውስትረልያን ማእከላይ ብምራቕን ዘሎ ምዕባለታትን ጸብጻባትን ርእዩ: ድሕሪ ክልተ ወርሒ ኣብ ዝገብሮ ኣኼባኡ ዝያዳ ናይ 6 ወርሒ ንጥፈታት ብምርኣይ ስርሑ ክግምግም ምዃኑውን ተመልኪቱ ኣሎ።
More...
ሰላማዊ ሰልፊ ስቶክሆልም ብልዝብ መሕዝነት ተዛዚሙ።Written by ልኡኽ ሓርነት ኦርግ ካብ ሽወደን
እዚ ናይ ዕለት 3 ሕዳር 2017 ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ሽወደን ስቶክሆልም ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን ብኣገባቡን ልዝበት ተኻፈልቱን ሓድነታዊ ባህሩን: ነቲ ኩሉ ቅድሚ ሕጂ ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ጒጅለ ህግደፍ ብዝለዓለ ደረጃ ዝዓበየ ክሳብ 1000 ዝጋማገም ህዝቢ ዝተኻፈሎ ኮይኑ ዕላምኡ ዝወቕዐዩ ነይሩ።
ኣብ ሓጺር ግዜ ዝተጸወዐን ዝተዳላወን እኳ ይኹን እምበር ብዚሒ ተኻፍልቲ ዘኹርዕ ኮይኑ ንኹሉ ማሕበራዊ ክፍልታት ሕብረሰብ ዝወከለ ምንባሩ እቲ ኻልእ መልክዑዩ። ደቀንስትዮ: ደቂ ተባዕትዮን ልዕሊ ኹሉ ከኣ እቶም ተስፋ መጻኢት ደሞክራስያዊት ሃገረ ኤርትራ ዝኾነ መንእሰያት ብብዝሒ ምስታፎም ጥራይ ዘይኮነ: ኣብ መደረኦም ካብ ዝተሰምዐ ዘሐብን ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባረቐ ምንባሩዩ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ነቲ ህግደፍን መሓውራት ጸጥትኡን ብሰሉስ 31 ጥቅምቲ 2017 ህዝቢ ኣስመራ ብሓፈሻ: ህዝቢ ኣኽርያን ከባቢኡን ድማ ብፍላይ: ተቛውምኡ ንምግላጽ ኣብ ዝወጸሉ: ወተሃደራት ህግደፍ ጠያይቲ ብምዝናብ ንዝገብርዎ ግፍዒ ንምቁዋምዩ። እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ነቲ ህግደፍ ክገብሮ ዝጸንሐ ምድርቋስ እምነታት ሃይማኖትን ምዝማት ንብረቶምውን ዘኪሩዩ። ብተወሳኺ መደርቲ ሰላማዊ ሰልፊ ነቲ ብዘይ ኣፈላለይ ንኽብርታትን ባህልን ማሕበራዊ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ድሂኹ፣ ንህዝቢ ፋሕ ብትን ከም ዝብል ዝገበሮ ዘሎ ጽዩፍ ተግባራቱ ብምጥቃስ: ብነድሪ ኲነነኦም ንህግደፍን መሓውራት ጸጥጥኡን ኣስሚዖም። ልዕሊ ኩሉ ድማ ንሓድነት ኣመንቲ ዝተፋላለያ ሃይማኖታትን ተቛወምቲ ደሞክራስያውያን ሓይልታትን ኣብ ሓደ መኣዲ ኣኪቡ ኣንጻር ምልካውነት ብሓባራዊ ኣካልን ርእይቶን ደው ዝበለ ህዝቢ ምርኣይ: ዕድመ ምልካውነት ኣብ ኤርትራ እናሓጸረ ይኸይድ ከምዘሎ ዘርኢ ፍጻመ ምንባርዩ።
እቲ መልእኽቲ ምሕዝነት ሰላማዊ ሰልፊ ንሰፊሕ ህዝብና ላዕላይ ቦታ ዝሃበ ኮይኑ ንጸበብኡ ኣብ መድረኽ ኣውጽኡ ንራህውኡ ብቐጻሊ ልዝብን ሓድነትን ኣንጻር ምልኪ ክቃለስ ድምጹ ዘቃለሐ ሰላማዊ ሰልፊ ምንባሩ ተኻፈልቲ ኣድናቐቶም ብምንባር ታሪኻዊ ፍጻመዩ ኢሎሞ ኣለው።
ልኡኽ ሓርነት ኦርግ ካብ ሽወደን።
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ኣኼባ ኣካይዱWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ..ህ.ዲኤ.) ብ28 ጥቅምቲ 2017፣ ብኣብ ሻሙናይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝተመዘዘ ሓድሽ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፍስሃየ ሓጎስ ተመሪሑ ኣኼባ ኣካይዱ።
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ብኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከገልግሉ ዝጸንሑ እሞ ዝቕጽሉ ዘለዉ ኣባላትን ሓደስቲ ዝተወሰኹን ዝቖመ ስለዝኾነ፡ ሕድሕድ ናይ ኣባላት ምልላይ ድሕሪ ምፍጻም ብዛዕባ ክካየድ ዝጸንሐ ዕማማትን ኩነታቱን ዝሕብር ዝርዝር ጸብጻብ ቀሪቡ።
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ነቲ ብሓላፊኡ ተነዲፉ ዝቐረበ ኣብ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ተኸሊሱ ዝጸደቐ ናይ ሓደ ዓመት ውጥን ዕማማት፡ ብዕቱብ ድሕሪ ምምይያጥን ምርድድዳእን ንነብስወከፍ ኣብ ትሕቲ ቤት ጽሕፈት ዝመሓደሩ ክፍልታት ሓለፍቲ ብምምዛዝ፡ ዝርዝር ናይ ትግባረ ዕማማት’ውን ሓንጺጹ።
ብጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራ በብእዋኑ ዝጸሓፉ ዜናታት፡ ዝተሓትሙ መጻሕፍትን ብዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ሰብኣዊ ትካላት ዝቐረቡ ጸብጻባትን ምንባሮም ኣኼባ ተመያይጡሉ፡ እንተዀነ ግን ቁርጽራጽ ሓበሬታ ስለዝኾነ ኣከታቲሉ ብጥርኑፍ ዝቐረበ ሰነድ መወከሲ ስለዘየልቦ፡ ጉዳይ ስደተኛታት ከም ሓደ ክፍሊ ብምምዳብ፡ መጽናዕቲ ብምክያድ ዝስንድ ሓላፍን ተሓባበርትን መዚዙ።
ኣብ መደምደምታ ነቲ ኣብ መስርሕ ዝጸንሐን ዘሎን ትካላት ቤት ጽሕፈት፣ ብዝያዳ ክድልድልን ክሰፍሕን ኩሉ ዝድለ ንጥፈታትን ጻዕርታትን ከካይድ ምዃኑ ምምሕዳር ኣስሚሩ ኣኼብኡ ዛዚሙ።
ዕንወት ንምልኪ
ዓወት ንፍትሓውን ደሞክራስያውን ስርዓት
ስሩዕ ኣኼባ ጨንፈር ሰዲህኤ ሽወደንWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ጨንፈር ቁ.2 ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ሃገረ ሽወደን ብ28 ጥቅምቲ 2017 ምልኣት ኣባላት ኣብ ዝተረጋገጸሉ ስሩዕ ኣኼባኡ ከም ዘካየደ ካብቲ ቦታ ዝተላእከ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። ኣብዚ ብመራኸቢ ብዙሃን ዝተኻየደን ንሓያሎ ሰዓታት ዝቐጸለን ኣኼባ ጨንፈር ናይቲ ጨንፈር ኣቦ መንበር ድሕሪ ናይ እንኳዕ ደሓን መጻእኩም ቃል ዝተፈላለዩ እዋናውያን ፖለቲካውን ማሕበራውን ሓበሬታታት’ውን ናብ ተሳተፍቲ ኣቕሪቡ።
ኣብዚ ኣኼባ ከም ቀዳማይ ኣጀንዳ፡ ብዛዕባ ሃለዋትን ምዕባለን ጨንፈር፡ ምውሳኽ ኣባላት ጨንፈርን ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ንጥፈታት ኣብ ዝምልከቱ ነጥብታት ብመሪሕነት ጨንፈር ዝቐረበ ሰፊሕ ጸብጻብ ኣብ ኣኼባ ብዝርዝር ቀሪቡ ተመያይጠምሉ። ብዘይካዚ ብኣቦ መንበር ሰልፊ ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት በመልክዕ ዘዋሪ መልእኽቲ ዝተመሓላለፈ ሓበሬታ ንተሳተፍቲ ኣኼባ ተነቢቡን ተመያይጠምሉን። ከምኡ ከኣ ንጽፉፍ ኣተሓሕዛ ገንዘብ ጨንፈር ዝምልከት ጸብጻብ ቀሪቡ።
ኣብ መወዳእታ ኣብቲ ኣጀንዳታት ዝቐረበ ነጥብታት ብሩህን ንጹርን ከም ዝኾነ ምስ ተነጸረ፡ ተሳተፍቲ ብመሪሕነት ሰዲህኤ ተተሊሙ ዝስረሓሉ ዘሎ፡ መደብ “ምሕዳስ ሰልፊ” ብምሉእ ልቦም ከም ዝድግፍዎን ክዝሰርሕሉ ቅሩባት ምዃኖምን ኣረጋጊጾም። እዚ ጨንፈር ካብቶም ኣኼባታቶም ብስሩዕ ዘካይዱ ጨናፍር ሓደ እዩ።
EPDP Press Statement On Popular Protest in AsmaraWritten by EPDP Information Office
News from Asmara had it over the week that the PFDJ regime as usual attempted to interfere in the internal affairs of Al-Diaa Al-Islamia School (commonly known as Ustaz Beshir Mohammed Nur private school) in Asmara and was resisted by the teaching staff, students and their parents. The regime interference included an attempt to impose new guidelines by changing existing school curriculum. It demanded that girls and boys of the school should attend same classes, that girls should not use head-covers and that no religious subjects should be given in Al-Diaa Al-Islamica the school. To further intimidate the general public, the regime arrested the school headmaster and some teachers for having opposed the regime impositions in the private school.
On Tuesday, 31 October 2017, residents of the Akhriya locality of Asmara and environs as well as compatriots in the Eritrean capital came out to peacefully demonstrate their grievances but were immediately confronted by a shooting spree of regime forces bent at terrorizing the people and silencing the popular resistance.
Reports of various sources indicated during the day that the popular resistance was expanding to the towns of Keren, Agordat and Afabet.
The divide and rule tactics of the PFDJ regime and its undue interferences in the affairs of religious institutions and their private properties in the country have been too numerous to list. (Only to cite an example or two), the regime dethroned the legitimate head of the Eritrean Orthodox Church and appointed its own "Patriarch"; interfered in the affairs of monasteries, seizedtheir properties, and even dared to force Eritrean clergy to join its military and "national" services.
The Eritrean People's Democratic Party (EPDP) strongly condemns the Eritrean regime's use of raw force against unarmed demonstrators trying to air out peacefully their grievances. The EPDP also demands the release of all incarcerated teachers, students and parents and calls upon all Eritreans inside the homeland and abroad as well as the Eritrean Defense Forces to stand on the side of their victimized people and reverberate theirr grievances and cries.
Likewise, the EPDP urges the African Union and the rest of the international community to vehemently condemn the recent actions of the Eritrean regime against all private schools in Eritrea.
Victory to Peaceful Popular Resistance!!
Menghesteab Asmerom,
EPDP Chairman,
31 October, 2017


c: text/html

text:
ማእኸላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህወሓት/ ንሰለስተ ኣባላት ፖሊት ቢሮ ካብ መዝነቶም ከም ዘውረደን ንክልተ ድማ መጠንቀቕታ ከምዝሃበን ናይ ክልል ትግራይ መንግስታዊ ቴሌቪዥን ገሊጹ።
በዚ መሰረት ኣቦ መንበር ህውሓት ኣቶ ኣባይ ወልዱ ካብ ኣቦመንበርነትን ኣባልነት ፖሊት ቢሮን ወሪዶም ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ኮይኖም ክቕፅሉ ህውሓት ወሲኑ’ሎ።
ብተመሳሳሊ በዓልቲ ቤት ነፍስሄር ቀዳማይ ሚንስትር ነበር ኣቶ መለስ ዋና ፈፃሚት ስራሕ ትእምትን ዝኾና ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ካብ ኣባልነት ፖሊት ቢሮን ማእኸላይ ኮሚቴን ወሪደን ተኣጊደን ንክፀንሓ ተወሲኑ’ሎ።
ምኽትል ፈፃሚ ስራሕ ትእምት ኣቶ በየነ መኩሩ እውን ካብ ፖሊት ቢሮ ወሪዶም ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ኮይኖም ክቕፅሉ ከምዝተገብረ ተፈሊጡ’ሎ።
ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ዶ/ር ኣዲስኣለም ባሌማ እውን ከቢድ መጠንቀቕታ ከምዝተውሃቦም ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ምንጭታት ዝገለፁ ክኾኑ ከለው ገለ አባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ህውሓት ናይ ምእጋድ ስጉምቲ ከምተወስደሎም ተፈሊጡ’ሎ። እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ቅድሚ ሎሚ ምስ ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ካብ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ረጊፆም ዝወፁ ኣቶ ብርሃነ ኪዳነማሪያም/ብርሃነ ማረት/ ካብ ማእኸላይ ኮሚቴነት ተኣጊዶም ኣለው ኢሎም።እቲ ኣኼባ ሕዚ እውን ቀፂሉ’ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጭካኔ ድዩ ዕንደራ፡ ወይስ ኣጉል ትምክሕቲ?
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ፡ መንእሰያታ፡ ኣዝዩ ዘስካሕኽሕ ሽግራት ብቐጻሊ የጋጥሞም ስለ ዘሎ ፡ ኣእጋሮም ናብ ዝመርሖም ይውሕዙ ኣሎዉ።
ገለ ካብኣቶም ከኣ ኣሽሓት ዶላራት ንዝለዓሉ መራሕቲ ወተሃደራት ህግደፍ እናኸፈሉ ፡ብናይ መንግስቲ መኻይን ተጻዒኖም፡ ንዶባት ኤርትራ ክሰግሩ ከሎዉ፡ እቶም ዕድሎም ዘይፈቐደሎም ከኣ ዝርሸኑሉ ግዜ እዩ ዘሎ ። እቶም ብመዲተራንያን ባሕሪ ጌሮም ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ንምስጋር ዝጎዓዙ : እዛ መከርኛ መንገዲ ፡ናይ ኤርትራውያን ዝኸፍኤት መንገዲ ህልቂት እያ ተሰምያ ዘላ።
ኣብ ውሽጢ መሬት ኤርትራ ይኹን ፡ ኣብ ጉዕዞ ባሕሪ ብሰንኪ ህግደፍ ዘጋጥም ዘሎ ናይ ህዝብና ህልቂት ዳርጋ ዋላ ሓደ ስድራ-ቤት ኤርትራ መስዋእቲ ዘይከፈለ የለን ።
ናይ ሎሚ መዛረቢ ኮይኑና ዘሎ ነጥቢ ግን፡ ብዛዕባ’ቶም ብድሮ በዓል ነጻነት ኤርትራ 2017፡ ኣብ’ታ ልምድቲ ጉዕዞ ባሕሪ መዲተራንያን ዝሃለቑ መነእሰያትና ኮይኑ ናይ’ዚ ቀጻሊ ህልቂት’ዚ ዝሰምዑ ብዙሓት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራያንን፡ ካልኦት ደለይቲ ሰላምን፡ ግብረ-ሰናያትን፡ ብዙሕ ሓዚኖምን፡ ርእይቶኦም ገሊጾምን እዮም።
ሓድ-ሓደ ፍሉጣት ስነጥበባውያን ሃገርና፡ ነቲ ዝነበሮም ናይ በዓል ሙዚቃ ፕሮግራሞም ብምቁራጽ፡ ንኽብርን ዝኽርን ናይ’ቶም ኣብ ድሮኡ ፡ ዝሃለቑ ዕሽላት መንእሰያትና ምስ ሓፋሽ ህዝቦም፡ ሽምዓኦም ወሊዖም፡ ብናይ ሕልና ጸሎት ኣፋኒዮምዎም።
ብኣንጻሩ ኸኣ፡ ኣብ ከተማ ሲያትል ይኹን፡ ኣብ ካሊእ ክፍሊ ዓለም ዝርከቡ ህግደፋውያን፡ ብዛዕባ’ቲ ህልቂት መንእሰያትናን፡ ናይ’ቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝስማዕ ዘሎ ዝተቓልሔ ድምጺ ናይ ኣውያትን፡ ዝውሕዝ ዘሎ ንብዓትን፡ ናይ ኣቦታትን፡ ኣዴታትን ከይዓጀቦም፡ በዓል ነጻነት አርትራ ንምብዓል ብዝብል ጉልባብ ተጠቒሞም፡ ብመንእሰያትን፡ ህጻናትን ፡ ዝተዓብለለ ጓይላን፡ ዳንኪራን ጌሮም፡ ክጭፍሩ ውዒሎምን፡ ሓዲሮምን።
እዚ ኩሉ ህልቂትን፡ ውርደትን፡ መከራን፡ ናይ ህዝቦም ቅጭጭ ከይበሎም ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብምንዓቕ፡ ኣብ ክንዲ ምስ ህዝቦም፡ ኮይኖም፡ ነቶም ስዉኣት መንእሰኣኣት ሃገሮም፡ ዝግባእ ክብርን፡ ናይ ሕልና ዝኽርን ጌሮም ዘፋንዉዎም፡ ንመንእሰያትን፡ ህጻናትን ከተማ ኣደናጊሮም ብምስታፍ፡ ኣብ ዘነውር ጓይላን፡ ዳንኬራን ብምድሃብቦም ጭካኔ ድዩ፡ ዕንደራ ! ወይስ ኣጉል ትምኽሕቲ ?
ነኣናስ ምስጢሩ ገሪሙና ኣሎ፡ ነኣኻትኩምከ ኣይገረመኩምንዶ?
መልሲ ናይ’ዛ ሕቶ’ዚኣ ንሰማዕትን፡ ተዓዘብትን፡ ንገድፋ ኣሎና?
ዘለኣለማዊ ዝኽሪን ፡ ክብርን ንስዉኣትና ፡ ክብርን፡ ሞገስን ንስንኩላንና።
ኤርትራውያን፡ ደለይቲ ፍትሕን፡ ደሞክራስን፡ ተቐማጦ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ምርጫ ክካየድ ትሕቲ ሓደ ወርሒ ኣብ ዝተረፈሉ እዋን ኣምባሳደራት ሕብረት ኣውሮፓ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦም።ናይ ግንቦት መረፃ ሓደ መዘራረቢ ኣርእስቲ ነይሩ ተባሂሉ’ሎ።
ነባሪነቶም ኣዲስ ኣበባ ዝኾኑ ኣምባሳደራት ኣባል ሕብረት ኣውሮፓ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ዝተራኸቡ ትማሊ እዮም።ብርክት ዝበሉ ዛዕባታት ዝዳህሰሰ ኣኼባ ነይሩ እውን ተባሂሉ’ሎ።
ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ጀነራል ጉዳያት ኣውሮፓ ዝኾኑ ካሳ ገብረዮሃንስ ጉዳይ ምርጫ ኣብቲ ዝርርብ ምልዓሉን ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም እቲ ምርጫ ብዕዉት ከም ዝዛዘም ንቶም ልኡዃት ከምዝገለፁሎምን ሓቢሮም።
እቲ ምርጫ ዴሞክራሲያዊ፣ነፃን ፍትሓውን ንኸውን መንግስቲ ከምኡ እውን ቦርድ ምርጫ የካይድዎ ዘለው ምድላዋት ትኹረት ዝተውሃቦን ጉዳይ ነይሩ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ልኡኽ ሕብረት ኣውሮፓ ግን ኣብቲ ዝርርብ ብዛዕባ ዝተልዓሉ ጉዳያት ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን።
ዝሓለፉ ክልተ ምርጫታት ዝተዓዘበ ሕብረት ኣውሮፓ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ምርጫታት ዘቕረብናዮም ፀብፃባት ኣይተቐበለናን ክብል ምኽንያት ብምሃብ ነዚ ናይ ሎሚ ምርጫ ከምዘይዕዘብ ኣፍሊጡ’ሎ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይዓደመናን እውን ኢሉ’ሎ።
ሕብረት ኣውሮፓ ብትዓዛቢነት ዘይምስታፉ ዝኾነ ይኹን ፅልዋ የብሉን ዝበለ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕብረት ኣፍሪካን ናይ ውሽጢ ሃገራት ሲቪክ ማሕበራትን ነቲ ምርጫ ክዕዘብዎ እዮም ኢሎም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።


text:
ቀዳማይ ምንስትር መለስ ዜናዊ መን‘ዮም? ምስ ህወሓት ናይ ቀደም ተሓህት ብከመይ ተላልዮምን ኣባል ኮይኖምን? ንዝብሉ ሕቶታት መልሲ ክንረክብ ፈቲና‘ለና።
ንሎሚ ክልተ ኣጋይሽ ዓዲምና ኣዘራሪብናዮም‘ለና።ካብ መስረቲ ተሓህት ሓደ ዝነበሩ ዶ/ር ሃይሉ መንገሻ ተጋሩ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ኣብ ስሳታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ማሕበር ገስገስቲ ዝብል ከምዝመስረቱን መሰረት ኩሎምን ዳሕረዎት ምንቅስቃሳትን ከምዝነበረን ይዛረቡ።ምስ መንእሰይ ለገሰ ዜናዊ መዓስ ተላሊኹም? ንዝብል ሕቶ‘ውን መልሲ ኣለዎም።
ኣቶ ብስራት ኣማረ ብወገኖም፣ህዝቢ ኢትዮዽያ ብሞት ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ዝተሰመዖ ሓዘን ዝገለፀሉ ኣገባብ፣እቲ ህወሓት/ኢህወደግ ብመሪሕነት ኣቶ መለስ ዜናዊ ዝተቃለሰሉን ዝደኸመሉን ቃልሲ ከምዘፍረየ ስለዝሓበረኒ ተሓጉሰ‘ለኹ ኢሎም።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ኣብ መበል ፶፯ ዓመት ዕድሚኦም ዝዓረፉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ድሕሪ ፅባሕ ሰንበት ኣብ ቤተ-ክርስትያን ካቴድራል ቅድስት ስላሴ ኣዲስ ኣበባ ክፍፀም‘ዩ።


text:
ዓመት መጸ በዓለ ልደት ኣብ ዝዝከረሉ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ብኡርቢ ኤት ኦርቢ ትርጉሙ ከኣ ነታ ከተማን ንመላእ ዓለምን ዝብል ኮይኑ መንበረ ጴጥሮስ ንዝኾነት ከተማ ሮማን ንመላእ ዓለምን ዝኸውን መልእኽቲ ካብ ሰግነነት ገበላ ቅዱስ ጴጥሮስ ድሕሪ ምትሕልላፍ ሓዋርያዊ ቡራኬ ይህቡ፣ ናይ ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎምዘመን መልእኽቶም ብቀንዱ ናብ ሕጻናት ዘተኮረ እንክኾን ነዛ ብህቦብላ ንፋስ ናይ ውግእን ብስም ምዕባሌ ዝስዕብ ዕንወት ገዛእ ርእስናን ማሕበረሰብ ኣከባብን ገዲፍና እዛ ዓለምና ሰብ ክነብረላ ዝኽእል ምናዳ ከኣ ነቶም መጻኢ ንዝኾኑ ሕጻናት ትግባእ ኮይና ክትረከብ ገለ ንግበር ክብሉ ነዚ መልእኽቲ እዚ ኣመሓላሊፎም፣
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ርሑስ በዓል ልደት ይግበረልና!
ኣብ ቤተልሔም ካብ ድንግል ማርያም ኢየሱስ ተወሊዱ፣ ብድላይ ሰብ ኣይኮነን ዝተወልደ እንታይ ደኣ በቲ እግዚብሔር ኣብ ዝሃበና ፍቅሪ ኮይኑ ከምቲ ዮሓንስ ኣብ ወንጌሉ ‘ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ሕይወት ዘለዓለም ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ እግዚአብሔር ነቲ ወልድ ዋሕድ ኣብ ምውፋይ ክሳብ ዚበጽሕ ንዓለም ኣፍቀሮ’ (3.16) ዝብሎ እዩ፣
እዚ ፍጻሜ እዚ ሎሚ በቲ ኣብ መንፈሳዊ ንግደት ትርክብ ቤተ ክርስትያን ሎሚ ይሕደስ ኣሎ፣ እምነት ሕዝበ ክርስትያን በቲ ናባን ዝመጽእ እግዚብሔር ምሥጢር ኣብ ሥርዓተ ኣምልኾ ልደት እንደገና ህያው ይኸውን፣ ነዚ ከኣ መዋቲ ሥጋና ለቢሱ ትሕት ይብል እሞ ንከድሕነና ድኻ ይኸውን፣ እዚ ከኣ ብታሕጓስ ይመልኣና ከመይ ርህራሔ ናይ ሰማያዊ ኣቦና ብዘይመጠን ዓቢ ስለዝኾነ እዩ፣
ድሕሪ እኖና ድንግል ማርያምን ቅዱስ ዮሴፍን ነቲ ትሑት ክብሪ መድሃኔ ዓለም ዝረኣዩ ናይ ቤተልሔም ጓሶት እዮም ነሮም፣ ነቲ መላእኽቲ ዝሃብዎም ምልክታት ኣለልዮም ነቲ ሕጻን ኣምልኾ ኣቅሪቦም፣ እዚኦም ትሑታት ዝኾኑ ግንከ ብምስትውዓል ዝሕልው ጓሶት እዚኦም ኣምሳል ናይቶም ኣብ ዘዘመኑ ኣብ ቅድሚ እዚ ዓቢ ምስጢር ናይ ኢየሱስ ብትግሃት ዝነብሩ በቲ ድኽነቱ ዘይዕንቀፉ ኮይኑ ግን ከም እኖና ድንግል ማርያም ብቃል ኣምላኽ ዝተኣማመኑን ገርሀይና ብዝኾነ ኣመለኻኽታ ንክብሪ እግዚብሔር ዘስተንትኑን እዮም፣ ኣብ ቅድሚ እቲ ምስጢር ስጋ ናይ ዝለበሰ ቃል ናይ ኩሉ ቦታ ክርስትያን እምነቶም ምስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ኮይኖም ‘ክብሩ ረኣና! ክብሩ ኸኣ ኸምቲ ኽብሪ ናይ ወልድ ዋህድ ነቦኡ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ረኣናዮ’ (1.14)እናበሉ እምነቶም ይምስክሩ፣
ሎሚ ዓለምና ንፋስ ውግእ ኣብ ዝነፍሰሉን ደቂሰባት ምዕባሌኦም ሕሉፍ ሓሊፍዎ ንክብሪ ሰብ ዘዋርድ ማሕበራውን ኣከባብያውን ዕውነት ዘስዕብን ኮይንዎ ኣብ ዘሎ እዋን በዓለ ልደት ብምልክት ሕጻን ይዛረበና ኣሎ! በዚ ምልክት ገርና ከኣ ናይቶም ኣብ ጸገም ዝርከቡ ሕጻናት ብሕልፊ ከኣ ከምቲ ናይ ኢየሱስ ሕጻን ‘ኣብቲ መሕደር ኣጋይሽ ቦታ የለን’ (ሉቃ 2.7) ብዝብል ምስምስ መሕደሪ ንዝሰኣኑ ሕጻናት ክነስተውዕለሎም ንጽዋዕ ኣሎና፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብቲ ኣብ መንጎ እስራኤላውያንን ፍልስጠኤማውያንን ዘሎ ውጥረት ዝሳቀዩ ዘለው ሕጻናት ማእከላይ ምብራቅ ንርእዮ! ኣብዚ በዓላት ዘመነ ልደት ጐይታ ንኢየሩሳሌምን ንመላእ ቅድስት መሬትን ሰላም ክህብ ንማህለል! ኣብ መንጎ እቶም ዝጋጨው ዘለው ኣካላት እንደገና ናብቲ ብዘተ ዝርከብ ፍታሕ ከምለሱን ብእንካ ሃባ ከኣ ክልተ መንግሥታት በብዘለውዎ ኣብቲ ብዓለምለኸ ደረጃ ፍሉጥ ዝኾነ ውሽጢ ዶባተን ኮይነን ብሰላም ክነብራሉ ዝኽእላ ስምምዕ ንክበጽሑ ሠናይ ድሌት ክህልዎም ንጸሊ፣ ነዛ ተበታቲናን ቈሲላን ዘላ መሬት ንምሕጋዝ ብሠናይ ድሌት ተበጊሶም ተጻይ ኩሉ ብደሆታትን ዕንቅፋታትን ዝተኻእሎም ንከበርክቱ ዝቃለሱ ንዘለው ዓለምለኸ ማሕበረሰባት እግዚብሔር ክድግፎምን ነቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ትጽቢት ዝግበረሉ ስምምዕን ፍትሕን ውሕስነትን ክህቦም ንለምን፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብቲ ገና ብበሰላ ናይቲ ንሃገሮም ንዓመታት ዘድመየ ውግእ ዝማደየ ገጻት ሕጻናት ሶርያ ንርእዮ፣ ፍትውቲ ሃገረ ሶርያ ክንዮ ዓሌታውን ሃይማኖታውን ፍልልይ ዝኸይድ ማሕበረሰባዊ ዳግመ ስርርዕ ንምግባር ብሓባር ሓላፍነት ብምልባስ ክብሪ ኩሉ ወዲሰብ ዝሕለወሉ ኩነት ክትረክብ ንምነ፣ ንኢየሱስ ሕጻን ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት ብዝተኻየደ ውግእ ገና ቊስሎም ዘይሓወየን ብጽልኢ ተመቃቂሎም ዘለውን ሕጻናት ኢራቅ ንርእዮ፣ ከምኡውን ዓለም ብዓለማ ረሲዓቶ ዘላ ዓቢ ግጭት የመን ብዓሚቊ ሰብኣዊ ቅልውላው ትሕመስ ዘላ ሕዝባ ከኣ ኣደዳ ሕማምን ጥሜትን ኮይኑ ናይ ዘላ የመን ሕጻናት ንርእዮ፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብ ሕጻናት ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሕጻናት ደቡብ ሱዳን ሶማል ቡሩንዲ ዲሞክራስያዊት ኮንጎ ማእከላይ ኣፍሪቃን ናይጀርያን ንርእዮ፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብተን ሰላመንን ውሕስነተንን ብሓደጋ ውጥረትን ሓደስቲ ግጭታትን ዝሕመስ ሕጻናት መላእ ዓለም ንርእዮ። ኣብ ደሴት ኮርያ ዘይምርዳዳእ ኣብቂዑ ንሠናይ መላእ ዓለም ምትእምማን ክፍጠር ንጸሊ፣ ንሃገረ ቨነዝወላ ብፍሉይ ዓይኒ ጠሚቱ ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ሕብረተሰባ ጥዑይ ዝምድና ዳግም ብምፍጣር ንፍቁር ሕዝቢ ቨነዝወላ ዝጠቅም ፍረ ክርከብ ናብ ኢየሱስ ሕጻን ነወፍያ፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብቶም ምስ ስድራቤቶም ናይቲ ግጭት ዓመጽ ግዳይ ዝኾኑን ከበድቲ ተጽዕኖ ሰብኣዊ መሰላትን ዝስከሙ ሕጻናት ኡክራይና ንርእዮ፣ ነዚ ክቡር ሃገርዚ ብዝቀልጠፈ ሰላም ክህባ ንጐይታ ንለምን፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብ ሕጻናት ናይቶም ሥራሕ ዘይብሎም ወለዲ ንደቆም ውሑስን ሰላማውን መጻኢ ንምብርካት ዝቃለሱ ሕጻናት ንርእዮ፣ ብሕልፊ ኣብቶም ሕጻንነቶም ዝተሰርቀ ብሕጻንነቶም ክሰርሑ ዝግደዱ ዝኸፍአ ከኣ ሕልና ብዘይብሎም ዕሱባት ከም ሰራዊት ዝተታሕዙ ሕጻናት ንኢየሱስ ሕጻን ንርእዮ፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብ ሕጻናት ናይቶም ቤትንብረቶም ገዲፎም ካብ ሃገሮም ዝስደዱ ክሳብ ኣብ ትሕቲ ኢሰብኣዊ ኩነታት በይኖም ክጐዓዙን ዓደዳ ነጋዶ ደቂሰባት ዝኾኑን ሕጻናት ንርእዮ፣ በዕይንቲ እዞም ሕጻናት እዚኦም ናይቶም ንሕይወቶም ከይትረፈ ኣብ ሓደጋ ዘውድቊ ኣድካሚ ጉዕዞታት ሓንሳብ ሓንሳብ ብሕማቅ ናይ ዝውድኡ ጒዕዞታት ድራማ ናይ ብዙሓት ስደተኛታት ክንርኢ ንኽእል፣
ንኢየሱስ ሕጻን ኣብ ናይ መጨረሻ ሓዋርያዊ ጉዕዞም ኣብ ምያንማርን ባንግላደሽን ዝረኸብኵኦም ሕጻናት ርእየዮ፣ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ከኣ ናይዞም ኣብዚ ዞባ ዝርከቡ ውሑዳን ክብሪ ክሕሎን ንዝግበር ጻዕሪ ክቅጽሉሉ እላቦ፣ ጋሻ ኰንካ ዝቅበለካ ምስ ትስእን ዝስመዓካ ስቃይ ኢየሱስ ኣጸቢቁ ይፈልጦ እዩ፣ ከምኡ እውን ርእስኻ እተጸገዓሉ እምኒ እኳ ምስ ሰኣንካ ዝስመዓካ ድኻም ይፈልቶ እዩ፣ ልብታትና ከምቲ ኢየሱስ ሕጻን ክውለድ ገዛውቲ ቤተልሔም ተዓጺዮሞ ዝነበሩ ኣይተዓጾ፣
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ንዓናውን ከምቲ ናይ ጓሶት ‘በጭርቅቲ ዝተቅለለ ሕጻን ኣብ መብልዕ ማል ደቂሱ ክትረኽቡ ኢኹም’ (ሉቃ 2.12) ዝብል ምልክት ልደት ተዋሂቡና ኣሎ፣ ከም እኖና ድንግል ማርያምን ቅዱስ ዮሴፍን ከማኡውን ከምቶም ጓሶት ቤተልሔም ነቲ ምእንታና ሰብ ዝኾነ ፍቅሪ እግዚብሔር ኣብ ኢየሱስ ሕጻን ንቀበል! ብጸጋኡ ከኣ ነዛ ዓለምና ሰብ ዝነብረላ ብሕልፊ ከኣ ንናይ ሎምን ጽባሕን ሕጻናት እትግባእ ንክንገብራ ንተዓጠቅ፣
ንዓኹም ካብ ክፍልታት ኩሉ ዓለም ኣብዚ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ተረኺብኩም ዘሎኹምን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብረድዮን ተለቪዥንን ዝተፈላለየ መራኸቢ ብዙሓንን ትከታተሉ ንዘሎኹም ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ካብ ልበይ ዝነቀለ ሰናይ ምንዮተይ እገልጸልኩም፣
ናይ መድሓኔ ዓለም ክርስቶስ ልደት ልባትና የሐድስ! ሕውነትን ምትሕግጋዝን ዝዓሰሎ መጻኢ ናይ ምህናጽ ሃረርታ ይቀስቅሰልና! ንኩልና ሓጐስን ተስፋን የምጽአልና! ቡሩኽ በዓለ ልደት!


text:
ብሞት ብጻይ ዑቕባይ፡ ኣብ ስድራ ቤቱን ናይ ቀረባ ብጾቱን ዝፈትዎም ኣዕሩኽቱን ወረዱ ዘሎ መሪር ሓዘን፡ ምሉእ ብምሉእ ተኻፈልቲ ምዃንና እናገለጽና፡ ንመላእ ስድራቤትን ኣዕሩኽትን ናይ ቀረባ ብጾቱን ድማ ጽንዓት ክገብሩ ነተባብዕ።
ናይ ሓዘን ተኻፈልቲ ጥራሕ ዘይኰንናስ ብጻይ ዑቕባይ ብፖለቲካዊ መልክዕ መን ምንባሩን ኣብ ቃልሲ ህዝብና ድማ እንታይ ዝበለ ኣበርክቶ ከም ዝነበሮ ንተዓዘብቲ ክንሕብር‘ውን ሓላፍለትና እዩ። ሰብ ኣብ‘ዛ ዓለምና ንዝተወሰነ ዕለት ከም ዝነበር ፍሉጥ እኳ እንተዀነ፡ ሓደ መዓልቲ መወትቲ ምዃንና ብመብዛሕትና ይርሳዕ‘ሞ፡ እታ ዕለት ኣብ ዝኣኸለትሉ ክንጉሂ ባህርያዊ ነገር ኰይኑ ንረኽቦ። ካብ‘ዚ ዝተላዕለ ከኣ መቓልሕን መሳርሕታን፡ ብሕልፈት ብጻይ ዑቕባይ ዓሚቝ ሓዘን“ዩ ተሰሚዑና።
ብጻይና ሓሙስ ባሕቲ ጥሪ 2015 ብዝወረዶ ሕማም ካብ‘ዛ ዓለም ንዅላህና ብሰላም ተፈልዩና፡ ኣብ ርእሲኡ ዝነበረናን ዘሎናን ልዑል ኽብረት ንምምስካርን ንምፍናውን ከምኡ‘ውን ንቤተ ሰቡን ንቀረባ ብጾቱን ድማ ጽንዓት ክገብሩ ንምትብባዕን ብዕለት 5 ጥሪ 2015 ወከልትናን ኣገደስቲ መራሕትናን ኣብ ቀብሪ ስነ ስርዓቱ ተረኺቦም ነበሩ።
ካብ ዝሰማዕናዮ ምስክርነት ብጻይ ኢዮብ ከኣ „ዑቕባይ ብዕለት 22 ጥቕምቲ 1946 ካብ ኣደኡ ወይዘሮ ኣብርሀትን ኣቦኡ ኣቶ ገብረማርያምን ኣብ ከተማ ኣስመራ ተወልደ። ዕድሜኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ድማ ኣብ ናይ መባእታ ትምህርቱ ክሳዕ ሻምናይ ክፍሊ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኮምቦኒ (ኮምቦኒ ኮለጅ) ተማህረን ድሕሪኡ ክሳዕ ዓስራይ ክፍሊ ኣብ ኮምቦልቻ ከም ዝቐጸለን፡ ጸኒሑ ኣብ ፖሊተክኒክ ኢንስቲትዩት ናይ ባህርዳር ትምህርቱ ኪቅጽል ከም ዝኸደን ተሓበረ።“
„ብ1971 ኣብ ሃገር ጣልያን ኣብ ፊደንዛ ዝተባህለ ከተማ፡ ንትምህርቲ መጺኡ ምስ ጣልያናዊ ዓርከብኡ፡ ተቐመጠ“። ጸኒሑ‘ውን ብስራሕ ምኽንያት ምቕማጡ ናብ ሚላኖ ቀየረ። ከም ዝዝክሮ „ብጻይ ዑቕባይ ካብ ንእስነቱ ኣትሒዙ ህርኩትን ናይ ርሑቕ ሃሳብን ነበረ“ ይብል፡ ብምቕጻል እውን „ከም መብዛሕትኡ ናይ‘ቲ ግዜ‘ቲ መንእሰይ፡ ብዛዕባ ሃገሩን ህዝቡን ዝነበሮ ተገዳስነት ልዑል ብምንባሩ ዝኣክል ኣብ ምምስራት ይኹን ምምራሕ ናይ‘ታ ኣብ‘ቲ ግዜ‘ቲ ብኤርትራውያን ንናጽነት ኣብ ሃገር ጣልያንን ጸኒሑ ድማ ኤርትራውያን ንናጽነት ኣብ ኤውሮጳን (ኤናኤ) ትስመ ዝነበረት ማሕበር ሰራሕተኛታትን ተመሃሮን፡ ዓብይን ዘይከሓድን ተራ ዝተጻወተ ብምዃኑ ካብ ልቢ ዝሕበነሉ ብጻየይ እዩ“ ይብል እዮብ። ኣብ ምምስራት ናይ‘ቲ ሎሚ ኣብ‘ዛ ቀረባ እዋን፡ ናይ ዝኽሪ በዓል ብምድላው፡ ብዙሓት ብዘይወዓልዎን ዘይገበርዎን፡ ዝዀርዕሉን ዝሕበንሉን ዝነበሩ ፈስቲቫ ቦሎኛ‘ውን፡ ምስ ኵላቶም ዘለዉን ዝሓለፉን ብጾቱ ብምትሕብባር፡ እቲ ዓብይ ፕሮጀክት‘ቲ ክዉን ንምግባር ኣዝዩ ዝነኣድ እጃም ከም ዘበርከተ እውን እዩ“ እናበለ ብጻይ እዮብ ገሊጹ።
ብጻይ ዑቕባይ፡ ኣባል ናይ‘ቲ ሽዑ ዝነበረ ኤርትራዊ ውድብ ጥራሕ ዘይኰነስ ናይ‘ታ ብሮበርቶ ነግሪኒ ክሳዕ ግዜ መስዋእቱ እትምራሕ ዝነበረት ናይ ኣፍሪቃውያን ተመሃሮ ፈደረሽን ኣብ ሃገር ጣልያን እውን ንጡፍ ኣባል ብምዃን ንነዊሕ እዋን ዘይሕለል እጃሙ ዘበርከተ ብጻይ ከም ዝዀነ እውን ዝፍለጥ እዩ። ነቲ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃውያን፡ ብፍላይ ከኣ ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ኣብ ሃገር ጣልያን፡ በቲ ኣብ‘ቲ እዋን‘ቲ ዝነበረ ደርቢ ቡርጅዋ፡ ዝወርድ ዝነበረ ምዝመዛን ሓሓሊፉውን ጭቆናን እንተዀ ደው ንኽብልን፡ መሰል ሰራሕተኛታት ደቂ ሃገርና ኣብ ዝመሓየሸሉ ደርጃ ንምብጻሕን፡ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ነዊ ዓመታት ቃልሲ እውን፡ ከም ብዙሓት ብጾቱ ግላዊ ዋኒነይ ይኣኽለኒ ከይበለ ግዝይኡ ከይቆጠበ ድኻሙ‘ውን ከይጸብጸበ፡ ግብኡ ዘበርከተ ብጻይ ምዃኑ፡ እንተወሓደ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፡ ኪምስክረሉ ዝግባእ እዩ። „ከም ፊሎዞፊካዊ ይኹን ኣይዲዮሎጂካዊ ኣተሓሳስባ ግን“ ይብል ናይ ነዊሕ ዓመታት መቓልስቱ ጣልያናዊ ብጻይ ኦዝቫልዶ ፐሸ „ካብ‘ቶም ብዙሓት ዘይዀነስ ካብ‘ቶም ዝተጓነፉኒ ኣዝዮም ውሑዳት ተቓለስቲ ኤርትራውያን ሓደ እዩ ዝነበር“። ብርግጽ ከኣ ከምኡ ከም ዝዀነ መቓልሕ እውን ብግዜኣ እትምስክሮ እዩ።
ታሪኽ ብጻይ ዑቕባይ በዚ ጥራሕ ዝድምደም ኣይኰነን። ነቲ ፍልጠቱ እናዓመቘን እናሰፍሐን ዝኸይድ ዝነበረ፡ ኣብ ኤውሮጳ ዝቕመጥ ኤርትራዊ፡ ብዛዕባ ሃገሩ ኣማዕቢሉዎ ንዝነበረ ፖለቲካዊ ኣፍልጦ ደምሲሶም፡ ኣብ ትሕቲ ቀጽጽሮም ብምእታው፡ ኣብ ናይ ከበሮን ዳንኬራን ዕንክሊል ንክጸምድዎ፡ ሓንጎል ኤርትራዊ ብ„ኢሎሞ“ ኣናተባህለ ብስዉር ምእንቲ ኪምራሕን፡ ሸፋቱ ኣካየድቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሓኤ) ንሓፋሽ ከም ድላዮም ንምዝዋሩ ንኽጥዕሞምን፡ ንወዮ ሓውሲ ነጻ ዝነበረ ኮቦሮን ዳንኬራን ዘይፈልጥ ማሕበር፡ ኣካል ናይ‘ቲ ትሕቲ ዲክታቶርያዊ ኣመራርሕኦም ዝነበረ ግንባር፡ ቖሪኖምዎ እዮም። ነዚ እከይ ተግባር ንምፍጻም ክህንደዱ ክብ ዝጀመሩሉ እዋን ክሳብ ምዝዛሞም‘ውን፡ ሓደ ካብ‘ቶም ተቢዑ ዝተቓወመን ዝመከተን እዩ። ኣብ‘ቲ ናይ 1975፡ ኣብ ፓላሶ ረ ኤንዞ ዝተበህለ ኣብ ፒያሳ ማጆረ፡ ኣብ ማእከል ከተማ ቦሎኛ፡ ዝወዓለ ጉባኤ ኤናኤ ከኣ፡ ተቓውሞና ኣስሚዕና ካብ ኣዳራሽ እንክንወጽእ፡ መራሕ እታ ውኪል ጉጅለ ህግሓኤ ዝነበረ ሃይለ መንቆርዮስ „ኣትን ቆልዑ ግደፋ ሕሰባሉ ምስ በለና“ ዑቕባይ ድማ ትቕብል ኣቢሉ „ንስኻትኩም ብዘይካ ምቕታል ካልእ ኣይትኽእሉን፡ ኸምኡውን ሓንቲ ኣይትፈልጡን ኢኻትኩም፡ ክልተ ወርሓት ዝእክል ጥራይ ዕድል ንርከብ‘ምበር ካብኡ ንደሓርስ ኣይትኽእሉናን ኢኻትኩም በሎም“ ይብል ብጻይ እዮብ። ርግጽ ድማ ደድሕሪቶም ብ“መንካዕ“ ዝሰመይዎም ገስገስቲ ተቓወምቶም፡ „ሓርብርኛታት ኤርትራውያን“ ውዕዉዕ ተቓውሞኦም ቀጸሉ።
ኣብ‘ቲ ግዜ‘ቲ እዩ ከኣ „ብዕለት 10.08.1975 እቶም ብመንካዕ ዝሰየምዎ በዓል ሙሴን ዮውሃንስ(ጆን)ን ብጾቶምን ዝተረሸንሉ እዋን ዝነበረ። ታሕሳስ 1976 ከኣ እታ ምስ ህዝባዊ ግንባር ዝፈላለዮም ትንታኔ ዝሓዘት „ኤርትራ፡ስሙር ግንባር ኣንጻር ክልተ ርእሰ ሓያላን ሶቭየትሕብረትን ኣሜሪካን ንሓቀኛ ሃገራዊ ናጽነት“ ብዝብል ዝተሰምየት መጽሓፍ ዘሕተሙ።
እነሆ ድማ ከም‘ታ ሽዐ፡ 35 ዓመታት ይገብር፡ ኣብ ኣጋ መወዳእታ ናይ 1975 ዝተመዝነት፡ ኤርትራ ብርእያቶ ዘይትፈልጥ ዲክታቶር ክትጭፍለቕን፡ ህዝብና ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናጋደደ ብዝኸይድ ኣደዳ ጭቖናን ግፍዕን ምዝመዛን ህግደፍ ዀይኑ ትርከብ ምህላዉ፡ ብጻይ ዑቕባይን ብጾቱን ጥራሕ ዘይኰኑስ፡ ሎሚ ብዘይካ‘ቶም ረብሓ ዘለዎም ደገፍቲ ህግደፍ፡ ሕልና ዘለዎ ኤትራዊ ሓቅነት ናይ‘ቲ ሚዛን‘ቲ ምስክር ኰይኑ ምህላዉ ዝከሓድ ኣይኰነን።
ብጻይ ዑቕባይ፡ ነታ ካብ ንእስነቱ ዘዕበየቶ ሞራላዊ ኣገባብ ስለ ዝኽተል ዝነበረ፡ ፖለቲካዊ እምነቱ ብዘየገድስ፡ ኤርትራዊ ተጸጊሙ ክርኢ ዘይፈቅድ ምንባሩ፡ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ዝተጓነፍዎ ግለ ሰባት ከም ዝፈልጡ ኣይንርስዕን ኢና። ኣብ‘ቲ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ኤርትራውያን ናይ ምንባር ሕቶ፡ እቲ ማእለያ ዘይብሉ ንእሽቱ ጉዳያት ሓዲግካ፡ ሓድሓደ ንምጽብጻብ ንኣ. ናይ ቪያ ደል ኦርሶ፡ ካርሶ ሎዲ . . . . ቃልስታት ናቱ ድሙቕ ኣሰር ከም ዝነበሮ ነረጋግጽ። ብሓፈሻኡ ንደሞክራሲያዊ መሰልን ፍትሕን ኤርትራውያን ኣብ‘ዚ ኣብ ሃገር ጣልያን እውን ተዓጢቑ ይቀለስ ምንባሩ እቶም ብሕይወት ዘለዉ ናይ ነዊሕ እውን መናብርቲ ብጻይና ናይ ሽዑ ሰባትውን ዝዕዘብዎ ምንባሮም ንፈልጥ። ንሱ ዝገብሮ ዝነብረ ኣዝዩ ብዙሕ ኣብ‘ዚ ጸብጺብካ ዘይውዳእ ጽቡቕን ኣብነታውን ስርሓት ዝሰርሐ ብጻይ ሰላማዊ ዕረፍቲ እናተመነናሉ መልእኽትና ንድምድም።
መቓልሕ


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን ምኽትል ዋና ኣመሓዳሪ ፓሎማ ጋርሲያ ኦቨኸሮ ዕለት 9 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ናይ ኮሎምቢያ ርእሰ ብሔር ዅዋን ማኑኤል ሳንቶስን ናይ ኰሎምቢያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ኰሎምቢያ ምብጻሕ ነኸካይዱ ናብ ቅድስቲ መንበር ብዘመሓላለፍዎ ናይ ዕድመ መልእኽቲ መሰረት ቅዱስነቶም ካብ ዕለት 6 መስከረም ክሳብ ዕለት 11 መስከረም 2017 ዓ.ም ኣብ ኰሎምቢያ ርእሰ ከተማ ቦጐታን ቪላቪሰንሲዮን መደሊንን ካርታጀናን ዘጠቓልል መደብ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከካይዱ ከምዝወሰኑ ሓቢረን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ፖላንድ ሰበኻ ስዊድኒካ ካቴድራልን ቅዱስ ስፍራን ውሽጢ ንዝርከብ ቅድስቲ ማርያም ረዳኢተ ህሙማን ቅዱስ ሓወልቲ ብምኽንያት መበል 100 ዓመት ግልጸተ ማርያም ዘፋጢማ ዕለት 13 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ዝፍጸም ናይ ድፍኣተ ዘውድ ስነ ስርዓት ንኽመርሑ ብስሞም ናይ ካቶሊካዊ ስነ ትምህርቲ ዝከታተል ቅዱስ ማሕበር ልሂቅ ህየተ ብፁዕ ካዲናል ዘኖን ግሮቾለውስኪ ከምዝሰመዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣመልኪቱ።


text:
ዘይተጽዓዲ ፍስሃ ዮሃንስ (ጆሽዋ)
ብኣሮን ብርሃነ* On 13-Aug-2015 source http://www.peneritrea.com/blog/----1
ሓደ ካብቶም ዘድንቖም ባህርታት ጆሽዋ፡ ኣብ ዝሓዞ ስራሕ ዘርእዮ ዝነበረ ተወፋይነት’ዩ። ሓንቲ ዕማም ጀሚሩ ከይዛዘማ ኣየዕርፍን፡ ጽሑፋቱ ኣብ ግዜኡ የረክብ፡ ንዘቕርቦ ስርሓት ዕምቈት ዝመልኦ መጽናዕቲ ይገብር። ናብራ ጋዜጣ ወትሩ ምስ ግዜ ዘጓዪ ብምዃኑ፡ ጆሽዋ ሓደ ካብቶም ኣብ ከምዚ ዝመስል መጻብቦ ግዜን ኵነታትን ልብኻ ኣውዲቕካ እትተኣማመነሎም ጋዜጠኛታት’ዩ። ስራሑ ብግቡእ ዝዓዪ፡ ሚዛን ዝፈልጥን ኵነታት ኣርሒቑ ከንብብ ዝኽእልን ስለ ዝነበረ ከኣ ከም ኣሰናዳኢ ብስራሓቱ ወትሩ ዕጉብ ነይረ።
ኣብ ዓለመ ስነ-ጥበብ፡ ጋዜጠኝነትን ሰርከስን ኤርትራ ተገዳስነት ንዘለዎ ሰብ፡ ተወሳኺ መብርሂ ዘየድልዮ ስም እንተልዩ ፍስሃ ዮሃንስ (ጆሽዋ) ጥራሕ’ዩ። ኣብዞም ዓውድታት ኢዱ ዘሕለፈሎም ስራሓት ብዙሓትን ድሙቓትን ስለ ዝዀኑ።
ጆሽዋ ኣብ 1959 ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ፡ ኣብ 1977 ድማ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ተሰሊፉ። ኣብ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ተመዲቡ ሞይኡን ዓቕሙን ዘፍቅዶ ኣበርክቶ ገይሩ። ኣብ መፋርቕ 80ታት ኣብ ጕጅለ ባህሊ ክፍለ-ሰራዊት 16 ተመዲቡ ድራማታት ብምድራስን ብምእላይን፡ ከምኡ’ውን ግጥምታት ብምጽሓፍ ንኡድ ስነ-ጥበባዊ ኣበርክቶ ገይሩ። ሓደ ካብቶም ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ዝፈረዩ ምኵራት ስነ-ጥበበኛታት ክኸውን ከኣ በቒዑ። ድሕሪ ምጕንጻፍ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ በበይኖም ስሙያት ስነ-ጥበባዊ ስራሓት ነጢፉ፤ ዳይረክተር ናይ ቈልዑ ሰርከስ ኰይኑ ሰሪሑ፣ ኣባል ቦርድ ምስንዳእ ጋዜጣ ሰቲት ኰይኑ ህዝቢ ዘነቓቕሕ ብዙሕ ጽሑፋት ኣበርኪቱ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ፡ ምስ ካልኦት ጋዜጠኛታት ብሕቲ ኣብ መስከረም 2001 ብስርዓት ህግደፍ ተጨውዩ። ኣብ በበይኑ መሸጐራጕራት ኣብያተ-ማእሰርቲ ናይቲ ስርዓት ክሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ 2006 ብሰንኪ ጕድለት ሕክምናን ናብኡ ዝመርሕ ኣተሓሕዛ እሱራትን ከም ዝዓረፈ ዝተፈላለዩ ምንጭታት የረጋግጹ። ኣቦ ሰለስተ ቈልዑ ፍስሃ ዮሃንስ (ጆሽዋ) ምእንቲ ናጽነት ዝቃለስ ሓርበኛ፣ ምእንቲ ውጹዕ ህዝቢ ዝጣበቕ ጋዜጠኛ፣ ዘነቓቕሕን ዝምህርን ስነ-ጥበበኛ፣ ንህይወት ብምሉእነት ዝነበራን ዘስተማቐራን ኣብነታዊ ኣቦን ኣላዪን’ዩ ነይሩ።
ጆሽዋ ኣብ 1994 ምስ ኢሳያስ ጸጋይ፡ ዳዊት ኢሳቕን ካልኦትን ኰይኑ ሓንቲ ንህጻናት ሙዚቃን ድራማን እትምህር ናይ ቈልዑ ጕጅለ ትያትር መስሪቱ። እዛ “ሰዊት” ዝተሰምየት፡ ክሳብ ደሓር’ውን ዝቐጸለት ናይ ቈልዑ ማሕበር ትያትር፡ ንፍሉይ ተውህቦ ዝነበሮም ቈልዑ ብሞያ ስነ-ጥበብ ንምምልማል ትሰርሕ ነይራ። ኣብ ስነ-ጥበብ ሃገርና ልሉይ ስም ዘለዎ ከም ድምጻዊ ጀማል ሮሞዳንን መብዛሕትኦም ኣብ “ንእሽቶ ሓወይ ክንዲ ሓሙተይ” ዝተዋስኡ ኣብነታውያን ተዋሳእትን ከተፍሪ በቒዓ። ተራ ጆሽዋ ከኣ ከም ወትሩ ዕዙዝ ነይሩ፣ ግጥምታት እናጸሓፈ፡ ድራማታት እናደረሰ፡ ናይ ሰርከስ ምርኢታት እናወደበ ንዕቤት ናይታ ማሕበር መሪሕ ተራ ተጻዊቱ።
ኣብ ፈለማን መፋርቕን 1990ታት፡ ኣብ ኤርትራ፡ ንጽቡቕ መጻኢ ኣንፈት ዘትሕዙን ስርዓታዊ ኣገባብ ዘተኣታትዉ ዝመስሉን በበይኖም ምዕባለታት ይርኣዩ ነይሮም። ምምስራት ኮሚሽን ቅዋም፡ ህዝባዊ ምርጫ ኣባላት ባይቶ፡ ምምዕባል ዜጋታትን በበይኖም ንደገን ውሽጥን ዝጠመቱ ማህደረ-ትምህርታት ገለ ካብቶም ሰናይ ዘተስፍዉ ተርእዮታት ነይሮም። መጋረጃ ገንጺሉ ክንዮ’ቲ ጥሩምባ ዝንፍሓሉ ዝነበረ ምዕባለታት ንዝርኢ ግን፡ ነቲ ዘንጸላሉ ዝነበረ ዘሰክፍ ደበና ምዕዛብ ኣየጸግሞን። ኣነ ምስ ክልተ ኣዕሩኽተይ ነበር ስምረት ስዩምን ሃብቶም ምሕረትኣብን በቲ እናሓደረ ዝርአ ዝነበረ ዘሰክፍ ኣካይዳ ናይቲ ስርዓት ነዕልል ነይርና። ንተጋደልቲ ኣብ ዩኒቨርስቲ ከይማሃሩ ምኽልካል፡ ንስንኵላን ስለ ዝኣደሙ ምርሻን፡ ዝሕረስ መሬት ካብ ህዝቢ መንጢልካ ንሰብ ገንዘብ ምሻጥ፡ ንዝኣደሙ ሽማግለታት ምእሳር፡ ብልሹው ምሕደራ፡ ሌላን ጕሌላን ዝመልኦ ኣካይዳ ከምቶም ኵሎም ኪንዮ ደረት ትርኢት ዝጥምቱ ዜጋታት ንዕዘብ ነይርና። ኣሕዋትናን ኣዕሩኽትናን ስለ ናጽነት ስለ ዝበጀና፡ ብቐንዱ ከኣ እቲ ዝነበረ መብጽዓ ይጕዕጸጽ ከም ዝነበረ ስለ ዘስተውዓልና ትም ኢልና ክንርኢ ኣይመረጽናን። ኣቓልቦ ህዝብን መንግስትን ምእንቲ ክረክብ ዓቕምና ክንገብር ነቒልና። ኣነ፡ ናብታ እንኮ ጋዜጣ ናይቲ ሃገር ዝነበረት ሓዳስ ኤርትራ በብእዋኑ ጽሑፋት ምልኣኽ እጅምር። እንተዀነ ጽሑፋተይ ዝነቅፍ’ምበር ዝውድስ ስለ ዘይነበረ ኣብ ገጻት ሓዳስ ኤርትራ ቦታ ኣይረኸበን። ዓቕለ-ጽበት ዘበገሶ ንውንኖ መድያ ክህልወና፡ ናይ ወርትግ ሕልምና ነይሩ። እንተዀነ፡ ክሳብ ሰነ 1996 ኪንዮ ምምናይ ኣይሰጐምናን ምኽንያቱ ብመንግስቲ ዝተዋህበ ፍቓድ ስለ ዘይነበረ። ናይ ፕረስ ኣዋጅ ወጺኡ፡ ብሕታዊ ዋንነት ነጻ ፕረስ ምስ ተፈቕደ ግን፡ ነቲ ኣጋጣሚ ተጠቕሚና ናይ መጀመርታ ጋዜጣ ክንምስርት በቒዕና። ብኣዝዩ ንኡስ ዓቕሚን ትሑት ባጀትን ማለት ካብ ወለድና ዝተቐበልናዮ ገንዘብ ብምግባር፡ ኣቦይ ኣብ ገጀረት ዝሃበና ሓንቲ ክፍሊ ከም ኦፊስ ብምጥቃም ሕትመት ጋዜጣ ተታሓሓዝናዮ። ከም ፈለግ ሰቲት ብቐጻሊ ክትውሕዘልና ብምምናይ ድማ ሰቲት ኢልና ሰሚናያ። ንኣስታት ሓደ ዓመት ጽጹይ ምቅርራብን መጽናዕትን ብምግባር ከኣ ናይ መጀመርታ ሕታም ኣብ ነሓሰ 1997 ናብ ህዝቢ ከነቕርብ በቒዕና። ብድሕሬና ሓንቲ ጋዜጣ ድሕሪ’ታ ሓንቲ ክጅምራ ተራእየን። ውድድር እናዓበየ፡ ዕዳጋ እናጸበበ መጺኡ። ነቲ ዝነበረ ፈታኒ እዋን ንምስጋር፡ ዘዐውት ስትራተጂ ምሕንጻጽ ከኣ ግድነት ነይሩ።
እዛ ብሰለስተ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽ ዝጀመረት ጋዜጣ ብዕብየትን ደረጃን ከነስፍሓ ስለ ዝመደብና፡ ቀልጢፍና ዓቕሚ ኣባላት ክንውስኽ ኣሚምምና። ድሩት ዓቕሚ ሰብና ምዕባይ፡ ቀዳምነት ሰሪዕና ሰራሕናሉ። ኣብ ደምበና ክጽንበሩ ዝኽእሉ ዓቕሚ ዘለዎም ሰባት ኣስማቶም ሓደ ብሓደ ዘርዚርና ነቐምጦ። ጆሽዋ ሓደ ካብቶም ብመሳርሕተይ ብኽብሪ ዝለዓል ዝነበረ ደራሲ’ዩ ነይሩ።
መጀመርታ ግዜ ንጆሽዋ ብስራሑ’የ ዝፈልጦ። ካብቶም ኣብቲ ሃገር ዝነበሩ ፍሉጣት ደረስቲ ሓደ ስለ ዝነበረ፡ ስራሓቱ ብመልክዕ ረድዮ ድራማ ክቃላሕ፡ ብቪድዮ ተቒሪጹ ክዝርጋሕ ተዓዚበ ነይረ። ቀዲመን ኣብ ህዝቢ ዓቢ ስም ገዲፈን ዝነበራ ስራሓቱ ንሰንፈላል ናብራ ስደትን ናብኡ ንምብጻሕ ዝነበረ ዘይውዳእ ትጽቢትን እተርኢ “ፕሮሰስ” ዝተሰምየት ረድዮ-ድራማ፣ ከምኡ’ውን ብማሕበር ትያትር ሰዊት ዝተዓየት ንኣረኣእያ ስንክልና ኣብ ሕብረተሰብ እትብድህ “ምስጢር ናይታ ቆፎ” እትብል ድራማ (ዳሕራይ ብቪድዮ ዝተቐርጸት) እየን። ኣዒንተይ ኣይሓሰኹን፣ ናይ ጆሽዋ ኣበርክቶ ኣብ ጋዜጣና ዓቢ ምዃኑ ስለ ዝተረዳእኩ እቲ ሓሳብ ተቐቢለዮ። ኣይደንጐናን፡ ንጆሽዋ ወግዓዊ ዕድመ ኣቕሪብናሉ። ንሱ’ውን ሰጋእ ኣይበለን፡ ዕድመና ብዓቢ ሓጐስ ተቐቢሉ፣ ዳዊት ኢሳቕ’ውን ጽቡቕ ኣበርክቶ ክገብር ስለ ዝኽእል ዕድመና ክንልእከሉ ሓሳብ አቕርብ። ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዝወርድ ጕዳይ ኣይነበረን፡ ናይዞም ክልተ ሰብ ተውህቦ ደረስቲ ዓቕሚ ምጽንባር ንዕቤት ጋዜጣና ወሳኒ ምዃኑ ስለ እንኣምን ንዕኡ’ውን ብዘይ ውልውል ተቐቢልናዮ። ብተወፋይነት ምእንቲ ክሰርሑ ከኣ ማዕረ ብርክታት ብምሻጥ ምስቶም ዝነበርና ሰለስተ መስረትቲ ጋዜጣ ሰቲት ማዕረ ዋንነት ከም ዝህሉዎም ገበርና።
ሰቲት ሃጓፋታ ስለ ዝዓበሰት ግስጋሰኣ ንቕድሚት ክውንጨፍ ተራእየ።
ጆሽዋ፡ ብኡ ንብኡ መሃዚ ሓንጐሉ ብምብርባር፡ “ኣደይ-ቅርጣሽ” ዘርእስታ ልቢ-ወለድ ብተኸታታሊ ከቕርብ ጀሚሩ። እታ ዛንታ ነቲ ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ቅሉውላው ገዛ ክራይ ትገልጽ፡ ንሓርፋፍ ዝምድና ገለ ኣካረይትን ተኻረይትን ትትንትን፡ ንስስዐ ገለ ኣካረይትን ፖሊሲ መሬትን ትነቅፍ ስለ ዝነበረት፡ ብህዝቢ ዓቢ ኣቓልቦ ረኸበት። ዝርጋሐ ጋዜጣ ሰቲት ድማ ብ7 ሚእታዊት ክውስኽ ተራእየ።
ኣበርክቶ ጆሽዋ ልቢ ወለድ ዛንታታት ኣብ ምጽሓፍ ጥራሕ ዝተደረተ ኣይነበረን፡ ማሕበራዊን ፖለቲካውን ቅሉውላው ህዝቢ ብመንግስቲ ኣቓልቦ ክረክብ ንዝምልከቶም ሓለፍቲ ቃለ-መጠይቕ እናገበረ ወይ ብመልክዕ ሪፖርታዥ እናጸሓፈ ኣብ ገጻት ጋዜጣ ሰቲት ከም ዝሕተም ይገብር ነይሩ። በቲ ዝነበሮ ዝናን ጽቡቕ ዝምድና ምስ ሰባትን ተጠቒሙ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ቃለ-መጠየቕ ንምግባር ባይታ የንጽፍ ኔሩ። ኣብቲ ኣባላት ቦርድ ጋዜጣ ሰቲት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝገበርናዮ ቃለ-መጠየቕ’ውን ተሳቲፉ ነይሩ።
ሓደ ካብቶም ዘድንቖም ባህርታት ጆሽዋ፡ ኣብ ዝሓዞ ስራሕ ዘርእዮ ዝነበረ ተወፋይነት’ዩ። ሓንቲ ዕማም ጀሚሩ ከይዛዘማ ኣየዕርፍን፡ ጽሑፋቱ ኣብ ግዜኡ የረክብ፡ ንዘቕርቦ ስርሓት ዕምቈት ዝመልኦ መጽናዕቲ ይገብር። ናብራ ጋዜጣ ወትሩ ምስ ግዜ ዘጓዪ ብምዃኑ፡ ጆሽዋ ሓደ ካብቶም ኣብ ከምዚ ዝመስል መጻብቦ ግዜን ኵነታትን ልብኻ ኣውዲቕካ እትተኣማመነሎም ጋዜጠኛታት’ዩ። ስራሑ ብግቡእ ዝዓዪ፡ ሚዛን ዝፈልጥን ኵነታት ኣርሒቑ ከንብብ ዝኽእልን ስለ ዝነበረ ከኣ ከም ኣሰናዳኢ ብስራሓቱ ወትሩ ዕጉብ ነይረ።
ጆሽዋ፡ ምስ መሳርሕቱ ዝነበሮ ማሕበራዊ ዝምድና’ውን መዳርግቲ ኣይነበሮን። ወትሩ ክዋዘን ተዛንዩ ንነገራት ኣፍኲሱ ክሕዝን ዝመርጽ እኳ እንተዀነ፡ ቀልጢፉ’ውን ናብ ቍምነገር ኣትዩ ብማዕረ ዕቱብነትን ክፉት ልቢን ክዛረብ ኣይጽገምን። ስለ ዝዀነ ከኣ’ዩ ብኣባላት ቦርድ ጋዜጣ ሰቲት፡ ተሳተፍትን ብዙሓት ፈለጥቱን ኣዝዩ ፍቱው ዝነበረ።
ብርዱእ ምኽንያት ከም ጆሽዋ ዝኣመሰሉ ብኽፉት ኣእምሮ ዝርእዩ ዜጋታት ምስ ብምልኪን ምጕዕጻጽን ዝሰርሕ ስርዓት ክሳነዩ ስለ ዘይክእሉ ግን ኣብ መጨረሽታ ግዳይ ኰይኑ። ኣብ መስከረም 23 2001 በቲ ስርዓት፡ ምስ ካልኦት 9 ጋዜጠኛታት ተዓፊኑ ድሕሪ ምኻዱ ብገፋዒ ኣተሓሕዛ ናይቲ ስርዓት ኣብ 2006 ኣብ ቤት ማእሰርቲ ህይወቱ ሓሊፋ። ንሞቱ ወይ ህላወኡ ዝምልከት በቲ ስርዓት ክሳብ ሕጂ ወግዓዊ ሓበሬታ ኣይተዋህበን።
እታ ብ5000 ዝርጋሐ ኣብ ክልተ-ሰሙን ሓንሳብ እናተሓተመት ዝጀመረት ጋዜጣ ሰቲት፡ ሳላ ኣበርክቶ ጆሽዋ፡ ዳዊትን ካልኦት ሰብ ተውህቦ ጋዜጠኛታትን ዝርጋሐኣ ናብ 40,000 ደዪቡ፣ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ማለት ሰሉስን ዓርብን እናተሓትመት ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ናብ ህዝቢ ተዘርጊሓ። ኣብ መስከረም 18፡ 2001 ግን እቲ ስርዓት ሓደጋ ወዲቑዋ፣ ምስ ሸውዓተ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ካልኣይ ግዜ ከይትሕተም ተዀኒና።
ስርዓት ህግደፍ ንበዓል ጆሽዋን ካልኦት ውፉያት ጋዜጠኛታት ዝወልዕዎ ሽግ ሓርነት ኣእምሮ ክዓብጦ ኣይክእልን’ዩ። ሓድጊን መንፈስን ጆሽዋ ህይወት ዘሪኡ ይቕጽል ኣሎ፣ ሃገራዊ ጥራሕ ዘይኮነ ዓለማዊ ተፈላጥነት’ውን ረኺቡ። ተዓዋቲ ኣህግራዊ ነጻነት ፕረስ ክኸውን ብኮሚተ ምክልኻል ጋዜጠኛታት (CPJ) ተሓርዩ። ንስሙን ስም ናይቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስኡ ዝበልዩ ዝነበሩ ሓርበኛታት ጋዜጠኛታት ከኣ ኣጸዊዑ።
ሕጂ እምበኣር በታ ኣብ 1988 ንስዉእ ብጻዩ ኣመልኪቱ ባዕሉ ዝቓነያ ግጥሚ ኣቢለ ክዝክሮ። ኣብታ “ሓንሳብ ’ተዝቕልቀል” እትብል ግጥሚ ከምዚ ኢሉ ነይሩ፤
ሓንሳብ ‘ንተዝቕልቀል
ሓንሳብ ‘ንተዝቕልቀል ናብዛ ከዳዕ መሬት
ዋላ ንኻልኢት ኰይኑ ካልእ ፍጥረት፡
ምሓየብናዮ ከም’ዛ ሉል ናይ ባሕሪ
ከይዘምቶ ከይከትሮ ዘራፊ ኸታሪ።
ከም ምዕርግቲ ተኽሊ ሰዊት ናይ ገደና
እምብዛ ‘ንበቃ ጸሓይ ከይኾና
ከይትቕምስል ኢልና ምሒር ንከናኸና
ስጋብ’ታ ዓቕምና ከበንበን ምበልና።
ኣበይ’ሞ ንባህርይ መን ይገጥማ
ገባሪት ሓዳጊት ዘይብላ ዳኛ
ዋጎዋጎ ምስ ኮነ ጸላም ምስ ተገፈ
ሕልኽልኽ ተሰጊሩ ጽርግያ ምስ ጸፈፈ
20 ዓመቱ ኣብ በሊሕ መላጻ
ኣሻዅ ሰጊሩ ለምለም ከይረገጸ፡
ፋና ወሊዑ ተስፋ ምስ ኣስነቐ
ኡፍ! ከይበለ ጅግና ‘ንተወደቐ፡
መሬት ጸልሚቱ ሕርብት’ዩ ዝብልካ
መትከል ግን ሓያል’ዩ ሞቱ የዅርዓካ።
…
(ካብ መዝሙር ተጋዳላይ (1992) ዝተወስደት)
*ኣሮን ብርሃነ ዋና-ኣሰናዳኢ ናይታ ቀዳመይቲ ብሕታዊት ጋዜጣ ሰቲት ኰይኑ፡ ሕጂ ብስደት ኣብ ካናዳ ይነብር ኣሎ። ኣሮን ሕጂ’ውን ሞያ ጋዜጠኝነት ብምቕጻል ኣብ ትርፊ ግዚኡ መፍትሕ እትበሃል ጋዜጣ የዳሉ ኣሎ። ንጸሓፊ aaron@meftih.ca ብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።
« kie


text:
ቁመትን ክብደትን ደቂ ሰባት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተመሓየሸ ከም ዝመፀ ሓደ መፅናዕቲ ኣመልኪቱ።
መቐለ ጥቅምቲ 30/2010(ድወት) እዚ መፅናዕቲ ኣብ ኢንግሊዛዊ ዩንቨርስቲ ካምብርጅ ዝተኻየደ እንትኾን ኣብ ዘርኢ ደቂ ሰባት ጠመተ ገይሮም ካብ ዝተኻየዱ መፅናዕቲታት ድማ እቲ ዝዓበየን ዝሰፍሐን ከም ዝኾነ ተገሊፁ ኣሎ። ምኽንያቱ እቶም ተመራመርቲ ንብርክት ዝበሉ ዘበናት ንድሕሪት ምልስ ኢሎም ኣብ 311 ቅሪት ኣካላት ደቂ ሰባት እሞ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ናይ ዝነበሩ ሰባት እዮም ከም መርኣያ ተጠቒሞም ነዚ መፅናዕቲ ኣካይደምዎ ዘለው።
እዞም ተመራመርቲ እቲ ኣብ ጥንቲ ዝነበረ ወለዶን እቲ ሕዚ ዘሎ ወሎዶን ኣብ ቁመቱ ብማእኸላይ ናይ 10 ሳንቲ ሜትሮ ኣፈላላይ እንትህልዎ ብኽብደት ድማ ካብ 10 ክሳብ 15 ኪሎ ግራም ኣፈላላይ ኣለዎ ክብሉ ኣረጋጊፆም ኣለው። እዚ ኣፈላላይ ክኽሰት ዝኸኣለሉ ቀንዲ ምኽንያት ምስ ስነ ኸባብን ማሕበራዊ መነባብሮን ዝመፀ ከም ዝኾነ ውን ገሊፆም ኣለው ኣብ ዩኒቨርስቲ ካምብርጅ ክፍለ ትምህርቲ ኣርኪኦሎጂ ነቲ መፅናዕቲ ዘካየደ ጉጅለ ዝመርሑ ዶክተር ማኒኦል ዊል።
ካልእ ኣብቲ መፅናዕቲ ዝተሳተፉ ዶክተር ጀይ ስቶክ ክፍሊ ኣካላት ደቂ ሰባት ካብ እዋን ናብ እዋን ይቀያየሩን ይምሓየሹን ከም ዘለው ኣረጋጊፅና ኣለና። እዚ ድማ ብምኽንያት ማሕበራዊ መነባብሮ ፣ ብስርዓት ኣመጋግባ ፣ ብስነ ኣምራዊ ዕቤትን ከይድን ካልኦት ዝመፀ ከም ዝኸውን ይሕብሩ። እዚ መፅናዕቲ እንትካየድ ኣብቶም 311 ቅሪት ኣካላት ደቂ ሰባት ናይ ሆሞ ሳፕያንስ ቅሪት ኣካል ከም ዝርከብ ውን ተገሊፁ ኣሎ።
ፍልፍል ሓበሬታ www.sciencedaily.com


text:
ህወሓታዊ ፖለቲካዊ ጭዋነት ዲያስፖራ ደው ይበል – ብሕብረ-እምነታውያንን ሃገራውያንን ካኣ ይተካእ
ብተወልደብርሃን ገብረ
ጭዋ ዝብል ኣምር ከም ኣብ ኩሉ ሕብረተሰብ ሓዱሽ ኣምር ኣይኮነን። ጭዋ (elite) ማለት ኣብ ሕብረተ-ሰብና ሊቅ ዝብል ትርጉም ክወሃቦ ይኽእል። ጭዋ ካልእ ትርጉሙ ሓራ፡ ነጻ፡ ወይ ንካብ ጊላነት ዝተላቀቐ ሰብ ንምግላጽውን ንጥቀመሉ ኢና። እቲ ሕጂ ክገልጾ ደልየ ዘለኹ ስነ-ሓሳብ ጭዋ ግን በቲ ኣቐዲመ ዝሃብኩዎ ትርጉሙ ኢየ። ኣብ ካልእ ኣይፈልጥን ኣብቲ ኣማኒ ክርስትና ዝርከበሉ ዝነበረን ዘሎን ከባብታት ሃገርና ግን ጭዋን ዓለምን ዝብል ሓረግ ልሙድ መግለጺ ናይ ምሁርን ዘይሙሁርን ኢዩ። እቲ ጭዋ ዝብል ተቐጽላ ነቶም ናይ ቤተ-ክርስትያን ትምህርቲ ዝነበሮምን ዘሎዎምን ዝወሃብ ኢዩ። እቲ ዝተረፈ ካኣ ዓለም ወይ ዓለማዊ ማለት ድኽነት ናይ መንፈሳዊ ትምህርቲ ንዘሎዎ ዝገልጽ ኢዩ። ስለዚ እቲ ዓለማዊ በቲ ጭዋ ዝባሃሎ ወይ ዝንገሮ መንፈሳዊ ትምህርቲ ኩሉ ብዘይ ሕቶ ክቅበል ዘገድድ ኢዩ ኔሩን ዘሎን። ይኹን እምበር ናብ ታሪኽ ምልስ ኢልና ምስ እንርኢ ኣብ ኩሉ ከባብታት ከይከውን ይኽእል እምበር ፖለቲካዊ ስልጣን ህዝባዊ ኢዩ ኔሩ ክባሃል ይኽእል። ምኽንያቱ ኣብ ሕብረተ-ሰብና “ቆጽሊ ዘየንበርናሉ ኣይመርሓናን ኢዩ” ዝብል እንፈልጦ ብሂል ኣሎ። እዚ ማለት “ዘይመረጽናዮ ኣይመርሓናን ኢዩ” ዝብል ትርጉም ዘሎዎ ፖለቲካዊ ኣምር ኢዩ።
ዘመናዊ ትርጉም ስነ-ሓሳብ ጭዋ ብፍላይ ንጻዕቒ ፖለቲካዊ ስልጣን ኣብ ኢድ ውሑዳት ንምግላጽ ዝፍትን ኢዩ። ብኻልእ ኣባሃሃላ ኣብ ማሕበረ-ሰብ ወይ ሃገር ገዛኢን ተገዛኢን ይህሉ ማለት ኢዩ። ነዚ ኣባሃሃላ ብስፍሓትን ብዕምቆትን ምርኣይ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ዓቅምን መጽናዕትን ስለ ዝሓትት ግን ሸፈፍ ኢለ ክሓልፎ ይመርጽ። ክሓልፎ ዘይደሊ ጉዳይ ግን ኣሎ። ንሱ ኣብ ዙሪያ’ቲ ገዛኢ ወይ ስልጣን ዝሓዘ ናይ ዉሑዳት ጭዋታት ካለኦት ዝተፈላለዩ ቅርጽታት ሕብረተ-ሰብ ማለት ቀጥታዊ ተጠቀምቲ ናይዚ ብዉሑዳት ጭዋታት ፖለቲካዊ ዝቖመ መንግስቲ ኣሎዉ። ካብ ሃገርና ከም ኣብነት ክጥቀም ምፈተኹ። ይኹን እምበር ኣብነት ክኾነኒ ዝኽእል ኣይረኸብኩን። ኣብዚ ምሳይ ዘይሰማምዑ ክህልዉ ከም ዝኽእሉ ኣይጠራጠርን። ልኽዕ ኢዩ እቶም ውሑዳት መንግስታዊ ስልጣን ሒዞም ወይ ብሒቶም ዘሎዉ ዜጋታት ተጠቀምቲ ስልጣኖም ኢዮም ኣይኮኑን ኢልና ክንከራኸር ንኽእል ኢና። ኣብ ኤርትራ ካብዚ ስልጣን ሒዙ ናይ ዉሑዳት ጭዋታት ፖለቲካ ብፉሉይ ቅርጻዊ ተጠቃሚ ኣሎ ከብል ዝኽእል መርትዖ ክንህብ ግን ኣጸጋሚ ይመስለኒ። ቅርጻዊ ተጠቃምነት ማለተይ እቲ ናይ ዉሑዳት ፖለቲካውያን ጭዋታት ስልጣን ንገለ ሸነኻት ካብ ሕብረተ-ሰብ ብዝያዳ ተጠቀምቲ ዝገብር ኣይኮነን። ንኣቃወማ ፖለቲካ ሃገርና ከይ መርመርና ብስሚዒት ንብሎ ክህሉ ይኽእል ኢዩ። ኣሎው’ውን። ፍሉይን ቅርጻዊ ተጠቃምነት ኣብ ምንታይ ኢልካ እንተ ሓቲትካ ግን ንጹርን ካብ ኣብ ባይታ ዘሎን ተበጊሱ መልሲ ዝህብ ሰብ ኣይሰማዕኩን። ብዛዕባ’ዚ ናብ ጎረቤትና ዝኾነት ኢትዮጵያ ክወስደኩም። እንታይ ገዲሱካ ዝብሉ ወገናት ክህልዉ ይኽእሉ ኢዮም። ኣግዲሱኒ ዘይኮነስ ማሃሪ ኢዩ ካብ ዝብል ኢየ።
ሎሚ ፖለቲካውያን ጭዋታት ኢትዮጵያ ተጋሩ ኢዮም። ህዝቢ ትግራይ ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ 5-6% ይውክል። ንፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ወትሃደራውን ኢትዮጵያ ብላዕለዋይ ኢድ ዝመርሑ ዘሎዉ ግን እቶም ብህወሓት ዝፍለጡ ናይ ፖለቲካ ጭዋታት ትግራይ ኢዮም። ብቐጥታት ተጠቀምቲ ሃብቲ ኢትዮጵያ ካኣ ንሶም እዞም ብህወሓት ዝፍለጡ ዘመናውያን መሳፍንቲ ኢዮም። ቀንዲ ገበርትን ሓደግትን ህወሓት ሎሚ እቶም ብዙሕ ንብረትን ሃብትን ዝውንኑ ኢዮም። ቅርጻዊ ተጠቃሚ ናይዚ ፖለቲካዊ ጉጂለ ህወሓት ትግራይ ወይ ናይ ትግራይ ትውልዲ ዘሎዎ ክኸውን ኣሎዎ። ንኣብነት፡- ኩሉ ዓይነት ቁጠባዊ ወፍሪ ናብ ትግራይ ይውሕዝ። ባንክታት ኢትዮጵያ ንኣውፈርቲ ተጋሩ ዝያዳ ክፉታት ኢዮም። ብፍላይ ባንኪ ልምዓት ኢትዮጵያ ዳርጋ ንተጋሩ ተባሂሉ ዝቖመ ባንኪ ኢዩ። ኣብ ጋምቤላን ከባቢኡን ኣብ ሕርሻ ካብ ዘውፍሩ እቶም 75% ተጋሩ ኢዮም። እቲ ብኤፈርት (EFORT) ዝፍለጥ ልዕሊ 80 ዓበይቲ ናይ ወፍሪ ኩባንያታት ዘሎዎ ህወሓታዊ ናይ ንግድን ወፍርን ትካል ብዘይካ ንተጋሩ ንኻለኦት ኢትዮጵያውያን ናይ ስራሕ ዕድል ኣይህብን። ስለዚ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ብናይ ትግራይ ናይ ፖለቲካ ጭዋታት ዝምራሕ መንግስቲ ናይቶም ኣብ ስልጣን ዘሎዉ ህወሓታውያን ጥራሕ ዘይኮነስ ቅርጻዊ ተጠቀምቲ እውን ኣሎውዎ። ካብኡ ናብኡ ኣብ ትግራይ እውን ዝያዳ ህወሓታዊ እንተ ኮይንካ ዝያዳ ተጠቃሚ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። እዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ጭዋነት ኣብ ኤርትራ ብፉሉይ ቅርጻዊ ተጠቃምነት ኣይፈጠረን። ልክዕ ኢዩ ስልጣን ብውሑዳት ጭዋታት ፖለቲካ ተባሒቱ ኣሎ። በዚ ምኽንያት ህዝብና ዘሎዎ ምሉእ ዓቕሚ ተጠቂሙ ናብርኡ ከመሓይሽ ኣይከኣለን። እዚ ኩነት ንዓይ ኣቢዪ ትርጉም ይህበኒ ብዛዕባ’ዚ ብዙሕ ስለ ዝጻሓፍኩ ኣይምለሶን ኢየ።
ኣብ ዓለምና ንጻዕቒ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምንካይ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ክተኣታቶ ንዕዘብ ኢና። ንኣብነት፡- ዘይምእኩል ምሕደራ፡ ፈደራላዊ ምምሕዳር፡ ወይ ርእሰ-ምምሕዳርን ካልእን። ክንዮ’ዚ ብህዝቢ ዝተመርጸን ንህዝቢ ተሓታቲ ዝኾነ ስርዓተ-መንግስትን ኣገዳስነት ከም ዘሎዎ ብተደጋጋሚ ይጥቀስ ሓቂ ኢዩ። ይኹን እምበር ህዝቢ መራሕቱ ንኽመርጽ ዕድል ስለ ዝረኸበ ንዕድላቱ ብኣገባብ ይጥቀመሉ ማለት ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ኩነታት ዜሩ ዜሩ እቶም ዉሑዳት ናይ ፖለቲካ ጭዋታት ንምርጫ ህዝቢ ብዝተፈላለየ ሽርሕታት ክዓናቅፍዎ ይኽእሉ ኢዮም። እዚ ከይከውን ክንዮ ፖለቲካዊ ጭዋነት ኣእምሮ ዝሓትት ሃገራውነት በቲ ሓደ ሃገርን ህዝብን ዘቐድማ ዲሞክራስያውያን ትካላት ድማ በቲ ካልእ ይሓትት። እዘን ትካላት ዲሞክራሲ ማለት (1) ነጻ ኮሚሽን ምርጫ፡ (2) ድሩት ስልጣን ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈራድን ኣካላት መንግስቲ (3) ሞያውያንን ሃገራውያንን ማሕበራትን (4) ካብ ወገናውነት ነጻ ዝኾና ፖለቲካውያን ሰልፍታት ይሓትት። ኣብ ከምዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ተሳትፎ ቅድም ቀዳድም ልዕልና ሕጊ ወሳኒ ተራ ኣሎዎ። ህዝብን ሕብረተ-ሰብን ኣብ ኣኽበርቲ ሕግን ፈራዶን እምነት እንተ ዘይሃሊዩዎም ጉዳያቶም ንምስላጥ ናብ ብልሽውና ክኣትዉ ዘገድድ ኩነት ይፍጠር። በዚ ምኽንያት ስልጣን ንህዝቢ ዘይኮነስ ንውሑዳት ናይ ፖለቲካ ጭዋታት ዘገልግል ባይታ ክፍጠር ይኽእል። ሕጊ ኣብ ወረቐት ምስፋር ዝቐለለ ኢዩ። ብዙሓት ሃገራት እንተላይ ንሃገርና ሓዊስካ ዝሽገራ ትግባረ ሕጊ ኢዩ። ሕጊ ቀያዲ ኢዩ። ፍትሓዊ ዝገብሮ ኣብ ግብሪ እንተ ዊዒሉ ንኹሉ ብማዕረ ዘጻውት ሜዳ ስለ ዝኾነ ኢዩ።
ንሎሚ ብዛዕባ’ቶም መንግስታዊ ስልጣን ብሒቶም ዘሎዉ ናይ ፖለቲካ ጭዋታት ሃገርና ኣወንዚፈዮ ክሓልፍ ኢየ። ኣብ ቀጻሊ ክምለሶ ምዃነይ ግን በዚ ኣጋጣሚ ክሕብረኩም ይፈቱ። ጉዳየይ እምባኣር ምስ ኣብ ዲያስፖራ ዘሎዉ ኤርትራውያን ናይ ፖለቲካ ጭዋታት ኢዩ። ኣቐዲመ ክሕብሮ ዝደሊ ኩሎም’ዞም ኣብ ዲያስፖራ ኮይኖም ንፖለቲካዊ ለውጢ ዝቃለሱን ዘቃልሱን ዘሎዉ ዜጋታት ኣብ ሓደ ዘንቢል ኣእቴ ክርእዮም ኣይደልን። ህዝቢ ዛጊት ዘየለለዮም ሰፊሕ ሃገራውን ህዝባውን ራኢ ሒዞም ዝንቀሳቐሱ ሃገራውያን ኤርትራውያን ከም ዘሎዉ’ውን ኣይዘንጋዕኩን። ኮይኑ ግን ዳርጋ ዝበዝሑ ካብዞም ናይ ዲያስፖራ ጭዋታት ፖለቲካ ሃገርና ቅኑዕ መስመር ኣሎዎም ኢለ ኣይኣምንን። ዳርጋ መብዛሕተኦም ብድኽነት ሓሳብን ራእን ዝሳቐዩ ዘሎዉ ኢዮም እንተ በልኩ’ውን ዘጋነንኩ ኣይመስለንን። ዕላማይ ንምክሽማሽ ኣይኮነን። እንታይ ዳኣ ንሶም ንዝዘንግዕዎ ክዝክሩ ህዝቢ ድማ ክነቅሓሉ ካብ ዝብል ሓሳብ ኢየ። ከም ኣብ ኩሉ ሕብረተ-ሰብ ተኣፋፊ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ ኣሎና። ንስኻ ኣስላማይ ወይ ክስታናይ ስለ ዝኾንካ ይጭቁኑኻ ኣሎዉ። ወይ ንስኻ ካብዚ ኣውራጃ’ዚ ስለ ዝኾንካ ኢዩ እዚ ኩሉ ሕሰም ዝወርደካ ዘሎ። ወይ ንስኻ ካብዚ ዓሌት እዚ ስለ ዘይኮንካ ኢኻ ትጭቆን ዘሎኻ። ዝብልን ካልእን ምኽንያታት እንዳ ፈጠሩ ንርእሶም ጭዋታት ፖለቲካን ስልጣንን ናይቲ ንውክለካ ኢና ዝብልዎ ሕብረተ-ሰብ ኮይኖም ጸኒሖምን ኣሎዉን።
እዚ ሊዒለ ዝጠቐስኩዎ ህላወ ፖለቲካ ኤርትራውያን ንገዛእ ርእሱ ኣብ ልዕሊ’ቲ ንውክለካ ኢና ዝብልዎ ሸነኽ ህዝብና ጻዕቂ ፖለቲካዊ ጭዋነት ፈጢሩ ዘሎ ሓቂ ኢዩ። እዞም ጭዋታት ብእምነቶም ምንጪ ሓይሊ ስልጣኖም ሎሚ ይኹን ጽባሕ እቲ ወገንና ኢዩ ዝብልዎ ህዝቢ ኢዩ። ገሊኦም ብሃገር ደረጃ ክንመርሕ እንተ ዘይኪኢልና ኣብ ልዕሊ እቲ ንሕና ንውክሎ ህዝቢ ገበርትን ሓደግትን ክንከውን ኣሎና ባሃልቲ ኢዮም። ገሊኦም ድማ ብዓመጽ መንግስታዊ ስልጣን ሒዞም ንኻልኦት ህዝብታት ብምስርጣይ ወገናዊ ሽውሃቶም ከርዉዩ ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ኢዮም። ኩሎም ግን ህወሓታዊ ስነ-ልቦና ዘሎዎም ኢዮም። ህወሓታዊ ስነ-ልቦና ን94% ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብምስርጣይ ዝነብር ዘሎ ጽግዕተኛ ተሕዋስ ኢዩ። እቲ ብሓይሊ ሃገራዊ ስልጣን ሒዙ ንዝተረፉ ድማ ብህወሓታዊ ኣምር ስልጣን ኣሽሪፉ ሻራውን ወገናውን ሽውሃቱ ከርዊ ዝደሊ ወይ ዝሓልም ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ክንድዚ ዝኣክል ሕልሚ ክትሓልም ብሰማይ ኮነ ብምድሪ ቅቡል ኣይኮነን። ክዉንነት’ውን የብሉን። ብቐንዱ ግን ምልክት ዘርባዕባዕ (panic) ኢዩ።
ሓደ ሓቂ ግን ኣሎ። ኣይትፈልጥዎን ኢኹም ኢለ ኣይኮነኩን። ህዝቢ ምስ ሓሰሞ ብፍላይ ሕሰም ናብራ ዘሎዎ ህዝቢ ካብቲ ናቱ ወገን ዝመስሎ ሓይሊ ማና ክጽበ ይኽእል ኢዩ። ይኹን እምበር ኩውንነታዊ ኣይኮነን። ብኻልኦት ዘይ ዕዝሞ ሻራዊ ሓይሊ ማና ከውርደሉ ሞራላዊ ይኹን ሕጋዊ ባይታ የብሉን። ስለዚ ህዝብና ካብዞም ንገዛእ ርእሶም ኣብ ዉሽጢ’ቲ ንውክለካ ኢና ዝብልዎ ህዝቢ ኣትዮም ንባዕሎም ብናይ ፖለቲካ ጭዋነት ኣጠሚቖም ስልጣን ንምሓዝ ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ሸነኻት ነጺጉ ነቶም ኣብ ብዙሕነቱ ኣሚኖም ንሓቀኛ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝግስግሱን ንሃገራውን ህዝባውን ረብሓ ዝሰርሑ ክሕብሕቦም ይግባእ። ሓቀኛ ዲሞክራሲ ዝረጋገጽ ብሻራውያንን ወገናውያንን ዘይኮነ በቶም ሕብረ-መንነታውያንን (pluralists) ሃገራውያንን ኢዩ። ህዝብና ነዞም ሕብረ-መንነታውያንን ሃገራውያንን ከለልዮም እንተ ዘይኪኢሉ ኣብ መዋጽኦ ዘይብሉ ሕሰም ክነብር ኢዩ። ደጊም ድሮ ን10ተታ ዓመታት ሸንኮለል ዘበሎ ሻራውን ወገናውን ጭዋታት ፖለቲካ ዲያስፖራ እኩል ተሞኩሮ ረኺቡ ኣሎ። ሻራውን ወገናውን ጭዋታት ፖለቲካ ዲያስፖራ ራእዩ መስፍናዊ ስልጣን ኢዩ። ብቐንዱ ካኣ ህወሓታዊ ስነ-ሓሳብ ኢዩ። ህዝቢ በዚ ራኢ-ኣልቦ ህወሓታዊ ስነ-ሓሳብ ጭዋታት ፖለቲካ ዲያስፖራ ሃገርና ክዳናገር የብሉን። ስለዚ ነቶም በዚ ስነ-ሓሳብ ተደናጊሮም ደድሕሪ እዞም ጭዋታት ፖኦለቲካውያን ዲያስፖራ ዝኸዱ ዘሎዉ ናብ ቦታኦም መሊሱ ናብቲ ንቡር ቦታኦም ክመልሶም ዓቅሚ ኣሎዎ።
ህወሓታዊ ፖለቲካ ንህዝቢ ብዓሌት ጎዛዚኻ ንዓሌትካ ምጥቃም ንኻልእ ካኣ ምግላል ኢዩ። ምንጪ ህወሓታዊ ጭዋነት ፖለቲካ ርእሰ-ምትሓት ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ህዝቢ ኢትዮጵያ ይንዕቀና ኢዩ ካብ ዝብል መሰረት ዘይብሉ ኣባሃሃላ ካኣ ይብገስ። ሓቂ እንተ ኮይኑ ግን እቲ ዝነዓቕ ዘይኮነስ እቲ ዝንዕቕ ኢዩ ውርደተኛ። ህዝቢ ትግራይ ዝነዓቕ ህዝቢ ኣይኮነን። ቀደም ህጻን እንከሎኹ ኣቦታት “ትግራይ ዘይውለድ ኣይጭዋን” ክብሉ ይሰምዕ ኔረ። ሎሚ ግን ጭዋታት ፖለቲካ ትግራይ ዓው ኢሎም ንህዝቢ ትግራይ ኤርትራውያንን ካለኦት ኢትዮጵያውያንን ይንዕቁኻ ኢዮም ክብልዎ ንሰምዕ። ነዚ ብልሓት’ዚ ኣብ ኤርትራ ንምድጋም ሻራውን ወገናውን ፖለቲካ ንምትእትታው ዘይፈንቀልዎ እምኒ የሎን። ህዝብ ኤርትራ ነዞም ብህወሓታዊ ፖለቲካዊ ኣምር ተመሪሖም ብዓሌት፡ ብሃይማኖት፡ ብኣውራጃን ቆላን-ከበሳን ከደናግሩ ዝፍትኑ ዛጊት ዘይተዓወቱ ጭዋታት ፖለቲካ ዲያስፖራ ሃገርና ሓንሳብን ንሓዋሩን ክህጥሞም ኣሎዎ። ብኸመይ ንዝብል ኣብቶም ዲሞክራስያውያን ሕብረ-መንነታውያንን ሃገራውያንን ብምዕሳል። እኩይ ህወሓታዊ ፖለቲካዊ ኣምር ንሽግር ህዝብና ዘናውሕ እምበር ዘሕጽር ኣይኮነን። ሻራውን ወገናውን ፖለቲካ ኣብ ኣውራጃ፡ ዓሌትን ሃይማኖትን ደው ኣይብልን ኢዩ። ኣውራጃውነት ናብ ወረዳታትን ዓድታትን ዝዝርጋሕ ሰራውር ኣሎዎ። ሃይማኖታውነት ናብ ቀቢላታትን እንዳታትን ዝወስድ መንገዲ ኢዩ። እዞም ሎሚ ብኣውራጃ ንህዝቢ ንምትላል ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘሎዉ ጽንሕ ኢሎም – ካብ ዓዲ ኳላ ዲኻ/ኺ ወይስ ካብ ተኸላ። ካብ ዓንሰባ ዲኻ/ኺ ወይስ ካብ ማዕረባ፡ ካብ ሰንዓፈ ዲኻ/ኺ ወይስ ካብ ማይ ኣልባ፡ ካብ ባርካ ዲኻ/ኺ ካብ ደንካሊያ ወዘተ ንምባል ዘይሓፍሩ ኢዮም። ምኽንያቱ ሓዊ ሻራውነትን ወገናውነትን ደረት የብሉን። ዜሩ ዜሩ ንኹሉ ኢዩ ዝልብልብ።
ኣብ መወዳእታ ህወሓታዊ ፖለቲካ ደው ኣቢልና ንመሰልን ረብሓን ህዝብን ሃገርን ደው ክንብል ይግባኣና። ነዞም ኣጋጣሚ ተረኺቡ ኣሎ ብዝብል ብስንኩፍ ሓሳብ ዝተለኸፉ ራኢ-ኣልባ ጭዋታት ህወሓታዊ ፖለቲካ ዲያስፖራ እትስዕቡ ዜጋታት ክትሕስብሉ ይላቦ። ብኣንጻሩ ታሪኽና ታሪኽ ሓድነት ምዃኑ ተገንዚብኩም ነቶም ብሃገር ደረጃ ህዝባዊ መንግስቲ ንኽቐውም ዝሰርሑ ሕብረ-እምነታውያንን ሃገራውያንን ስዓብዎም። ከምኡ እንተ ጌርና ህዝብና ንዝደልዮ ለውጢ ወሳኒ ዘይኮነስ ደራኺ ተራ ክህልወና ይኽእል። ኣብ ዲያስፖራ ኮይንካ መንግስቲ ክወድቀልካ ምምህላልን ኣብ ዝወደቀሉ ካኣ እንኮ ኣማራጺ ንምዃን ዝግበር ሃቀነ ትርጉም የብሉን። ማለተይ ናይ ዲያስፖራ ጭዋታት ፖለቲካ መተካእታ ናይ ውሽጢ ኣይኮነን። ሃገርና ካብ ውሽጢ መራሕቲ ኮይኖም ክወጹ ዝኽእሉ ኣሎዉዋ። እቲ ጊዜ ይነውሕ ይኸውን ግን እቲ ናይ ዉሑዳት ጭዋታት ፖለቲካዊ ስልጣን ሃገርና በቶም ሕብረ-መንነታውያንን ሃገራውያንን ክትካእ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።


text:
(1ይ ክፋል) ሃገራውነት ዝተሰመየት መርዚ
(2ይ ክፋል )ሃገራውነት፣ ወ/ሮ ኣበበሽን ኣልማዝን (ዲያሞንድ ንግዲ) ሲዒድ ሳልሕን።
"ሃገርን ብሽም ሃገራውነት"
3ይ ክፋል
ኣብዚ ሳልሳይ ክፋል ኣትኩረ ክዛረበሉ ዝደሊ ነገር አንተሃልዩ፣ እዚ ሕጂ “ኣባኽዩና” “ርድኡና” “ሓሳርና” ዝበሃለሉ ዘሎ እዋን ከመይ ኢሉ ማዕቢሉ? መበገሲኡ ናይ ሎሚ ወይ ትማሊ ከምዘይኮነን ክብደቱ እውን ኣቃሊልካ ዝረኣ ከምዘይኮነ እንዳኣተሓሳሰብኩ ኣብ ትሕዝቶይ ክእቱ፤
ኣብ 1996 ናይዚ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ህሞት እምነ ኩርናዕ ዝተነበረሉ ኣጋጣሚ እዩ ነይሩ።
መብዛሕትኡ ሕዝቢ ኤርትራ፣ ከም ትማሊ ዝክሮ እኳ እንተኾነ እዞም ሕጂ ዋይ ዋይ ዝብሉ ዘለዉ የዋሃት መዘኻኸሪ ክኾኖም እሞ ካልኣይ ግዜ ክሓስቡሉ እንተሓገዞም እዩ ቀሪቡ ዘሎ።
ኣመሪካ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበራ መደበር (በይዝ) ንኽትመልስ ዝኾነ ዋጋ ንኽትከፍል ቅርብቲ ስለዝነበረት ምስ መራሕቲ ኤርትራ ኢሰያስ ዘይብሉ ንምይይጥ ኣብ ምጽዋዕ ኮፍ በሉ። ናይቲ ዝርርብ ትሕዝቶ ከምዚ ይመስል ነበረ።
ብድሕሪ'ዚ እቶም ኣብቲ ስምምዕ ዝነበሩ ማሕሙድ ሽሪፎን ጵጥሮስ ሰለሙንን ዝርከብዎም ጸብጻቦም ሒዞም ናብ ኢሳያስ ይኸዱ። ኢሰያስ ነቲ ጸብጻብ ከም ሑጉስ ኮይኑ ተቐቢሉ ከጽንዖ ከምዝኾነን መልሲ ኸኣ ብቑልጡፍ ከምዝህቦም ተመጻባዓሎም። እቲ ብኣፉ ንይምሰል ሕራይ ዝበሎም፣ ከም ሕራይ ወሲዶም ነገር ከምዝተወደኤ፣ ንመዛነኦም ኣመሪካዊያን ኣወከእሎም። ብድሕሪ'ዚ ናይ ኣመሪካ መርከብ፣ ምጽዋዕ ኣትያን ዓቢ ግብጃ ተጌሩ። ተበሊዑ ተጎሲዑ ርሑስና ይኹን ተባሂሉ። ንኹለን ሚኒስትሪታት ድማ ብዛዕባ’ዚ ሰርኩላር ተመሓላሊፉ። ሃገር ሓሊፉላ እንዳተባህለ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ እቲ ዝተመሓላለፈ ሰርኩላር ብቁልጡፍ ክሰሓብ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። “እዋእ እንታይ'ዪ ነገሩ እንታይ ተረኺቡ” እንተተባህለ፣ ደሓን ዝተባህለኩም ጥራይ ግበሩ ተባሂሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንዳሃለወ፣ ጎኒ ጎኒ'ዚ ካልእ ተደራቢ ዘተሓሳስብ ኣጋጣሚ'ዪ ተኽሲቱ። ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ መበል ሓምሳ ዓመቱ ዘብዕለሉ ዝነበረ ግዜ ጋዜጠኛታት ወያነ (እቲ ናትናን ናይ ወያነን ሕውነት ብደም'ዪ ተፈሪሙ ዝበሃለሉ ዝነበረ ግዜ ማለት'ዪ) ኢንተርቪው ከግብርዎ መጺኦም ድሕሪ ብዙሕ ሕቶታት ከምዚ ክብሉ ሓተትዎ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክትቁረን ተኽእሎ ኣሎ ዶ ትብል? ብዘይ ገለ ምውልዋል እወ በሎም። ወይ ጉ.....ድ።
ብድሕሪ'ዚ ድማ እዮም እቶም ናይ ሓቂ ኤርትራውያን ቃልሶምን ገድሎምን ማይን ጨውን ከይከውን ድቃስ ሲኢኖሙሉ ዝሓደርሉ ህሞት ዝኾነ። ብድሕሪ'ዚ ከም በዓል ጵጥሮስ እንታይ ስለምንታይ ክብል ስለዝጀመረ ሰላይ ሲ.ኣይ.ኤ ዝብል ሽም ዝተጠመቐ። ኣመሪካ ድማ ቁጠዖኦም ኣብዚ'ዪ ዝፍልም።
ፕረዚደንት ኢሰይስ ስጋብ ዕለተ ሞቱ፣ ፕረዚደንት ኮይኑ ኣብ ሰድያ ከራፍጥ እንተኾይኑ፣ ኣመሪካ ኣብ ካንቸልኡ ኣቐሚጡ ክሰምረሉ ስለ ዘይኮነ ንኤርትራ እቲ ኩሉ ረበሓታትን ዋሕስ ምዕባሌኣን ሓሪሙ፣ሲንጋፖር ተሪፉ ናብ ዳርፉር ቀይርዋ። ቀጺሉ ኣብ 1998 ናይ ታንዛንያን ኬንያን (see attachment – Fazul) ኣብ ኤምባሲ ኣመሪካ ዘጋጠመ ከምኡ'ውን ኣብ የመን መጥቃዕቲ መርከብ ኣመሪካ ዩ.ስ.ስ ኮል፣ ጽልዋታት ናይዞም ክልተ ዓበይቲ ኣጋጣሚታት እንታይ ይመስል ኔሩ ምስ ኢሰያስ'ከ እንታይ ዘተሓሕዝ ኣለዎ ሰዓቡኒ።
ኣብቲ ብኡሳማ ቢንላዲን ዝተመወለ መጥቃዕቲ ዝተኻፈሉ ክልተ ኣሕዋት እቲ ናይ ሓቂ ሽሞም ዓብዱለጢፍ መሓመድ ዓብደላ ኣል ዓምሪ ሃሩን፣ መሓመድ ዓብደላ ኣል ዓምን ክኾኑ ከለዉ መብዛሕትኡ ጊዜ ግን ኣርባዕተ ሓሙሽተ ኣስማት እዮም ዝጥቀሙ። ሃሩን ንኣብነት ከም ጀማል ነቢል ፈዙል ዝኣመሰሉ ኣስማት ይጥቀም።
እዞም ክልተ ኣሕዋት መበቆሎም ፍርቂ ወገኖም ማለት፣ በቦኦም ደቂ ዖማን ክኸውን እንከሎ
ብንዳኖኦም ድማ ደቂ ዛንዚባር ይኾኑ። እዞም ክልተ ኣሕዋት ኣዝዮም ሓደገኛታትን ፕሮፈሽናላትን፡ ብፕሮፈሽናል ካርሎስ ዘ ጃካል ዝተመልመሉ እዮም። ኣብ መፋርቕን መወዳእታን ሰብዓታት ናይ ሊብያ መራሒ ሙዓመር ቕዛፊ፡ ቐዘፍቲ ግብረሽበራውያን መናእሰያት ናይ ግብረሽበራ ታዕሊም በቲ ጥቡቕ ዓርኩ ካርሎስ ዘ ጃካል ንኽወሃቡ ምስ ተመደበ፡ብስኮላርሺፕ መልክዕ መናእሰያት ንሊብያ ወሓዙ። መብዛሕተኦም ድማ ካብ የመን ኣብ ምስራቕ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ኣዕራብ ካብ ኣልጀርያ ካብ ፈልስጤም ካብ ዖማን ካብ ጆርዳን ስጋብ 7000 ዝበጽሑ መናእሰያት ነበሩ፡ ዓመት ሙሉእ ኣዝዩ ጽዑቕ ወታሃደራዊ ታዕሊም ምስ ቀሰሙ ድሕሪ'ዚ ካርሎስ ከመይ ጌርካ ሰብ ምቕታልን ካሊእ ናይ ግብረሽበራ ተክኒክ ብሰፊሕ ሚሂርዎም። እዞም ክልተ ኣሕዋት ድማ ካብቶም ኣለዉ ዝበሃሉ ሓያላት ኮይኖም ወጺኦም።እቲ ናይ ከንያን ታንዛንያን ፍጻሜ ድማ ከም ሃይማኖተኛታት ወይ ሙጃሂዲን ኮይኖም ዘይኮኑ:ከም ኮንትራት እዮም ወሲዶሞ፡፡ እቲ ኣብቲ ፍጻሜ ሳልሳዮም ኮይኑ ዝተዋሰኤ ኣል ነብሃኒ ኣብ ቀረባ እዋን ብኮማንዶ ኣመሪካውያን ኣብ ሶማሊያ ተቐቲሉ። እምበኣርከስ ኣብዚ ኹሉ ዝዋዓለ ኣረሜን ሰብ እዮም ኣብ ኣስመራ ኣዕቒቦም ንሕዝብና ዘይመዓቱ ኣሽኪሞም ኣደራዕ ኣምጺኦሙሉ ዝርከቡ ዝነሄዉ፡ ከመይ'ሉ? ንዝብል ሕቶ መልሲ ይቕጽል።
ከምቲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ናይ 2007 ዝገበሮ ቃለ መሕትት http://www.meadna.com/business%20page/MEADNA-VIDEO/us-eritrea4.html ብዝምድና ኣመሪካን ኤርትራን ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ትንተና ናቱ ከምዚ ክብል ይጠቅስ "ሓደ ፈዙል ዝበሃል ሰብዶ ገለዶ" ክብል ከም ሓውሲ ሚዛን ዘይብሉ ኣምሲሉ ሰብ ኣዳህሊሉ'ዩ ሓሊፍዎ እቶም ነቲ ጉዳይ ንፈልጥ ግን ኣዝዩ'ዪ ኣስደሚሙና። እዚ ከም ነቢል መሓመድ ኣል ዓምሪ ኮይኑ ነስመራ ዝመጸ ውልቀሰብ ካብቶም ክልተ ኣሕዋት እቲ ዝነኣሰ ሃሩን እዩ። ወርሒ ኣርባዕተ 2004 ብፓስፖርት ናይ ከንያ ነስመራ ብመዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣትዩ፡ኣብ ኢንተርኮንቲነንታል ሆቴል ዓሪፉ ድማ ብሰንኪ ህግደፍ ጉልባበን ዝቐለዓ ኤርትራዊያን ልክዕ ከምክዳውንቱ ክቐያይረን ጊዜ ኣይወሰደሉን፡ ሑሉፍ ሓሊፍዎ ስጋብ ሰለስተ ኣንስቲ ኣብ ሓንቲ ዓራት ሒዝወን ይድቅስን መምስ ሓድሕደን እንዳ ኣደቀሰ ብቪድዮ ይስእለንን ነይሩ። እህህህህህህም'ዪ ዘብል። ብዝኾነ ድሕሪ ሓደ ወርሒን ፈረቓን፡ ፓስፖርቱ ኣብ ሆቴል ገዲፉ ሕሳብ ናይ ሆተል ከይከፈለ ብዓሰብ ጌሩ ንጅቡቲ ክኣትው ኣብ ዶብ ጁቡቲ ብወትሃደራት ኤርትራዊያን ተታሒዙ ነስመራ ወንጀል መርመራ ካሜራ 27 ተቐዪዱ። ኣብ ሻንጥኡ ሰለስተ ዓይነት ፓስፖርት ተረኺብዎ ክንሱ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣይገደሰሙን ጥራይ እቲ ናይ ወርሕን ፈረቓን ሕሳብካ ክፈል ዓድኻ ትኸይድ ኢሎሞ፡ በሉ ስልኪ ኣደዉሉኒ ናብ ስድራይ ሰልዲ ንኽሰዱለይ ክነግሮም ምስ በሎም ሕራይ ኢሎም ኣደዊሎሞ፡
ሰልዲ ተላኢኽሉ ክወጽእ እንዳተባህለ፡ ኣሜሪካ እቲ ብላምባዲና ዝደልይዎ 257 ሕይወት ዝቐዘፈ ውልቀሰብ ኣስመራ ኣብ ወንጀል መርመራ ከምዘሎ ሓበረታ በጺሕዎም (Andrew K.wroblewski R.S.O IVG 596-2778) ብኣንድሪው ሮብለውስኪ ርጅናል ሰኩሪቲ ኦፊሰር ዝተመርሔ ጉጅለ ኣሜሪካ ናብ ኣብራሃ ካሳ ብምኻድ ናይ 257 ሕይወት ተሓታቲ ውልቀሰብ ፈዙል መሓመድ ኣል ዓምሪ ምሳኹም ከምዘሎ ሓበሬታ በጺሑና'ሞ ከተረክቡና ምስ በልዎ ኣብራሃ ካሳ ብንጽህና ተበጊሱ ከረክቦም ኢሉ እኻ ኢንተነበረ ንኢሰያስ ምስ ተወከሶ ከይትህቦም በሎ። ወዲ ካሳ ኣብ መዋጥር ኣትዩ እዚ ትብልዎ ዘለኹም ሰብ ምሳና የሎን እንተደሊኹም ምልክት ኣጻብዕቲ ክንህበኩም'ሞ ኣረኣእይዎ እሱ እንተኾይኑ ሕጂ ንህበኩም ኢሎም ናይ ሓደ ኤርትራዊ ምልክት ጻብዕቲ ሂቦሞም። ድሕሪ ክልተ ሰሙን ምልክት ጻብዕቲ ኣነጻጺሮም፡ ናብ ወዲ ካሳ ከይዶም እቲ ምልክት ኣይተመሳሰለን ንዝኾነ ግን እንተትህቡና ደስ ምበለና ነይሩ እንተበልዎ ይቕሬታ: እቲ ሰብ መቕጻዕቱ ወዲኡ ነጻ ተለቒቑ ዓዱ ከይዱ'ዩ ኢሎም ኣፋኒዮሞም። በዚ ዝተቆጠዑ ኣመሪካ እቲ ዝወሃብ ዝነበረ መቃለሲ ንግብረሽበራዊያን ሓገዝ ብሁጹጽ ደው ኣቢሎሞ።
http://www.meadna.com/business%20page/MEADNA-VIDEO/us-eritrea6.html ካብቲ ዝነበሮ ካሜራ 27 መጀመርታ ንካሜራ 4 ንገለ ሓሙሽተ ወርሒ ዝኸውን ብድሕሪኡ ንካሜራ 5 ቀይሮም ስጋብ ዓመት ይኸውን ሓቢኦም (see attachment – Exit Card) ብዕለት 20/10/06 ብምትሕብባር ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብመዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ንዱባይ ከምዝኸይድ ተገሩ።
ኣብ ዝስዕብ ራባዓይ ክፋልን መወዳእታን እቲ ኣብ መጥቃዕቲ ዩ ኤስ ኤስ ኮል ዝተሳተፈን ከምኡ'ውን ኢሰያስን ርክባት ኤምባሲታት ኤርትራን እስራኤልን ዝብል፡ ከምኡ'ውን ኣሜሪካ ስጋብ ሕጂ ንስለ መን ኢሎም ተጸሚሞሞ እቲ ናይ 2004 ናይ ዓዲ ለቒቕካ ውጻእ ሱጉምቲ ንምንታይ ኣየተግበርዎን ዝብል ሓተታ ክቐርብ እዩ።
ሰብኣዊ ካብ ለንደን


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሓድነት ፓርቲ /መድረኽ/ ኣብ ዝሓለፈ ቕነ ፓርላማ ኢትዮጵያ ዘፅደቖ ሹመት ክልተ ምኽትል ቀዳማይ ምንስትራት ንሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ዝጠሓሰ እዩ ክብል ተቓዊምዎ።እቲ ዝተውሃበ ሹመት ምናልባሽ እውን ኣብ ውሽጢ እቲ ውድብ ሽግር ዘሎ ምዃኑ ከርኢ ይኽእል እዩ ዝብል ግምት እውን ሂቡ’ሎ።
መድረኽ ሎማዕንቲ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ዝሓለፈ ቕነ ንኽልተ ምኽትል ቀዳማይ ምንስትራት ዝተውሃበ ሹመት ብርክት ንዝበሉ ናይ ሕገ መንግስቲ ዓንቀፃት ዝጠሓሰ ምዃኑ እቲ መግለፂ ይዝርዝር።
ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ኣቶ ኣስራት ጣሴ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ዓንቀፅ ትሽዓተ እቲ ሕገ መንግስቲ ዝኾነ ይኹን ሕጊ፣ልማዳዊ ኣሰራርሓ፣ከምኡ’ውን ውሳነ ኣካል መንግስቲ ምስቲ ሕገ መንግስቲ ዝፃረር እንድሕር ኮይኑ ተቐባልነትን ተፈፃምነትን የብሉን ከምዝብል ብኣብነት ጠቒሶም ኣለው።’’ናይ ኩሎም ሕግታት ላዕለዋይ ሕጊ ኢልና እንፅውዖ ሕገ መንግስቲ ንኣሰራርሓ ይጥዕም እዩ ብዝብል ምኽንያት ምጥሓስ ግቡእን ትኽክልን ኣይኮነን።’’
ብዛዕባ ቤት ምኽሪ ምንስትራት ዝጠቅስ ዓንቀፅ 76 እንተኾነ’ውን ኢሎም ኣቶ ኣስራት ጣሴ ቀዳማይ ምንስቴር፣ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ምንስትራትን ኢሉ ብዘየማትእ ሓደ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ጥራሕ ክህሊ ከምዘለዎ ኣቐሚጡ እዩ ይብሉ።
ሕገ መንግስቲ ክጥሓስ ንፈለማ ግዜ ኣይኮነን ዝበሉ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ መድኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ብወገኖም እቲ ሹመት ዝሕብሮ ነገር እንተሃለወ ኣብ ውሽጢ እቲ ገዛኢ ፓርቲ ክእለት ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብቑዕ ኮይኑ ከምዘይተርኣየ እዩ ይብሉ።
ኣቶ ኣስራት ጣሴ’ውን እቲ ሽሙተ ናይ ሽግር ምልክት እዩ ይብሉ።እቲ ሽግር ድማ ሽግር ብዘስዕብ መንገዲ ምፍታሕ ግቡእ ኣይኮነን ኢሎም ብምውሳኽ።
ካሊእ ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ብወገኖም እቲ ሹመት ዘይሕጋዊ ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ በዚ ሹመት እዚ ኣብቲ ገዛኢ ፓርቲ ንዝቢ ኦሮሞ እየ ዝውክል ዝብል ኦህዴው ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ናብ ወሰን ዝተደፍአሉ እዩ ይብሉ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ዲና ሙፍቲ ቅድም ክብል ብዛዕባ እቲ ሹመት ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መግለፂ እቲ ብፓርላማ ኢትዮጵያ ዝተውሃበ ሹመት ንዝኾነ ይኹን ዓንቀፅ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይጥሕስን ክብሉ ኣረጋጊፆም እዮም።


text:
ገለ ኣገደስቲ መሰረታት ሕብረሰብ ሽወደን
- ናይ ጽሑፍን ሓሳብካ ምግላጽን ነጻነት፤ እዚ ንኹሉ ሰብ ሓሳብቱ ክገልጽ፤ ርእይቶ ክህብ፤ ስምዒቱ ብቓልን ብጽሑፍን ክገልጽ ዘፍቅድ እዩ።
- ናይ ማሕበር-ነጻነት፤ ኣባል ናይ ምዃን ነጻነት፤ ማሕበር ናይ ምምስራት ነጻነት፤ መሰረታዊ ትሕዝቶ ኣብ ደሞክራስያዊ ስርዓት እዩ።
- ናይ ሃይማኖት ነጻነት ወይ ናይ እምነት ነጻነት ማለት፤ ነጻ ኴንካ ሃይማኖታዊ ኣምልኾኻ ንምትግባር ክትውስን ምኽኣል እዩ። ናይ ሃይማኖት ነጻነት፤ ከም ሓደ ካብ ሰብኣዊ-መሰላት ዚጽብጸብ እዩ።
- ሕጋዊ-ውሕስና ማለት፤ ኩሎም ሰባት ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ ክኾኑ ዚገልጽ እዩ። ሓደ (ሓንቲ ሰብ) ሰብ ኣብ ቤትፍርዲ ቀሪቡ ክሳብ ዚፍረድ፤ ከም ንጹህ ይቝጸር።
ሽወደን ብመንግስቲን፤ ወረዳዊ-ባይቶን ኮሙናትን ትመሓደር
መንግስታዊ ኣብያተስልጣንን ኩባንያታትን
ሃገራዊ-ባይቶ፤ መንግስቲን ቤትጽሕፈት-መንግስቲን፤ ሃገራዊ ኣብያተጽሕፈትን ካልኦት ኣብያተስልጣንን፤ ንሃገር ዝሰርሑ ኮይኖም ኣብ ምሉእ ሃገር ድማ ተዘርጊሖም ይርከቡ። ገለ ካብ ኣብነታት ድማ፤ ከም ማሕበራዊ-መሪሕነት፤ ውሕስነት-ካሳን ኣውራጃዊ-መሪሕነትን ክጥቀስ ይክኣል።
ኣውራጃ
ሽወደን ኣብ 21 ጂኦግራፍያዊ ከባቢታት እያ እትቀውም። ሓደ ኣውራጃ ብብዙሓት ምምሕዳራት ዝቖመ ሰፊሕ ቦታ እዩ። ወኪል መንግስቲ ኣብ ኣውራጃ መንግስታዊ ትካል ኮይኑ ኣብቲ ኣውራጃ ወሳኒ ቦታ ዘለዎን ኣብ ሞንጎ መንግስትን ምምሕዳራትን ከም መራኸቢ መርበብ ኮይኑ ይሰርሕ። ኣብ ነፍሲወከፍ ኣውራጃ ወኪል መንግስቲ ኣብ ኣውራጃን ኣማሓዳሪ ኣውራጃን ይርከቡ። ወኪል መንግስቲ ኣብ ኣውራጃ ካብ ዝሰርሓሎም ከባቢታት ሕብረተሰባዊ ድሕነት፣ ሕብረተሰባዊ ህንጸት፣ ከባብያዊ ድሕነትን ክንክን ተፈጥሮን፣ ውህደት፣ እንስሳ፣ ሃድንን ሃብቲ ዓሳን ይርከብዎም።
ኣውራጃ/ዞባ
ምምሕዳር ኣውራጃ ብህዝቢ ዝተመርጹ ዝመሓደር ኮይኑ ናይ ኣውራጃ ባይቶን ፈጻሚትን ተባሂሉ ከኣ ይጽዋዕ። ገለ ካብ ሓላፍነታት ምምሕዳር ኣውራጃ ከም ኣብነት ክንክን ሕክምና፣ ክንክን ጥዕናን ህዝባውያን መጓዓዝያታትን እዮም። ገለ ኣውራጃታት ሓላፍነት ምዕባለ ዞባ ውን ኣለወን ስለዚ ከኣ ዞባታት ተባሂለን ይጽዋዓ።
ኮሙናት
እቶም ኮሙናት ብኮሙናዊ ኣብያተምኽሪን ኮሙናዊ-መሪሕነትን ዚመሓደሩ እዮም። ንኣብነት ካብቲ ብሓላፍነት ዚመርሕዎ ጉዳያት፤ ኣብያተ-ትምህርቲ፤ ኣብያተ-ንባብ፤ ቤታዊ-ኣገልግሎት፤ ምጥፋእ-ሓዊ፤ ምሕደራ-ጐሓፍን እዩ።


text:
እቲ ህዝባዊ ኣገልግሎት ሕክምና፤ እቲ ኩሉ ሰብ ኪጥቀመሉ ዚኽእል ክረኽቦ ውን መሰል ዘሎዎን ዓይነት ክንክን እዩ። እተን ነዚ ዚኣልይኦ፤ እተን ኮሙናትን ወረዳዊ-ባይቶታትን ወይ ዞባዊ ምምሕዳራትን እየን። እተን ኮሙናት ነቶም ዝሸምገሉን፤ ኣካላዊ ስንክልና ዘለዎምን፤ ነቶም ንነዊሕ ዝተደንሱን፤ ሓገዝ ይገብራ እየን።
ገደብ ላዕለዋይ-ክፍሊት
ገደብ ላዕለዋይ-ክፍሊት “Högkostnadsskydd”፤ እቲ ንናይ ክንክንን ንናይ መድሃኒትን ዚግበር ልዑል ወጻኢታት መከላኸሊ እዩ።
ገደብ
ላዕለዋይ-ክፍሊት ናይ ክንክን-ሕማም ማለት፤ ንስኻ ከም ሕሙም መጠን፤ ንመሐከሚኻ ኣብ ዓመት 1 100 ክሮኖር ጥራይ እዩ ምኽፋል ዘድልየካ። 1 100 ክሮኖር ዚኣክል ምስ ከፈልካ፤ ነቲ ዝተረፈ ግዜ ናይታ ዓመት ቲኣ ብነጻ ትሕከም። ነጻ-ወረቐት frikort ዚበሃል ይወሃበካ። እዚ ነጻ-ወረቐት፤ ካብታ መጀመርታ ዕለት ንሕክምና ዝኸፈልካላ ጀሚሩ፤ ንዚቕጽል ዓሰረተ ክልተ ኣዋርሕ ዘገልግል እዩ።
ገደብ
ላዕለዋይ-ክፍሊት ናይ መድሃኒት ማለት፤ ነቲ ሓኪም ዝኣዘዞ መድሃኒት፤ ኣብ ዓመት 2 200 ክሮኖር ጥራይ እዩ ምኽፋል የድልየካ። 2 200 ክሮኖር ዚኣክል ምስ ከፈልካ፤ ነቲ ዝተረፈ ግዜ ናይታ ዓመት፤ ነቲ ሓኪም ዚእዝዞ መድሃኒታት ብነጻ ትረኽቦ። እቲ ግዜ ዚጽብጸብ፤ ካብ ታ ንመጀመርታ መድሃኒት ዝገዛእካላ ዕለት እዩ።
ኣድራሻ-ኢንተርነት ምስ ሓበሬታ፡ ምኽርን ደገፍን
ቴራፈም
ኡኒዞን
Kvinnofridslinjen (መስመር ተሌፎን ሰላም ደቀኣንስትዮ)
ሕቶ ሰብኡት
1000 ተኽእሎታት
ትራንስ ማሕበር ኢ ፒ ኢ ኤስ
ሮክስ፡ ሃገራዊ ማሕበር ተረኛታት ንኣገልግሎት ኣንስትን ኣዋልድን ኣብ ሽወደን
ናተይ ምኽርን ደገፍን
መሰል ሕጻናት ኣብ ሕብረሰብ BRIS
Yuomo (ዩሞ) - ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ኣገልግሎት ዚህብ ክሊኒክ ኣብ ኢንተርነት
ሶማያ (Somaya) ክፉት መስመር ደቀንስትዮን ኣዋልድን


text:
ትርጉም ወጽዓን ወጻዕትን ኣይኮነንዶ ንዓና ብሰንሰለታዊ ስርዓታት ብበዓይነቱ ወጽዓ ክድህከና ዝጸንሐን ዘሎን ኤርትራውያን ንካለኦት እውን ብሩህ እዩ። ቅድሚ ናብቲ ትርጉሙን ስንብራቱን ምስጋርና ወጽዓ ብዘይ ሃንደስቱን መራሕቱን ወጻዕቲ ህልውና የብሉን። ወጽዓ ኩሉ መሰላት ህዝቢ ይገፍፍ። ንኹሉ ነገራት ብናቱን መሳርሕቱን ጥራይ ይዕቅኖ። ነዚ ንዝቃወሙ ወገናት ከኣ ኣንጻር ረብሓኦም ተሰሊፎም ከተግብርሉ የገድድ። ኩሉ ናይ መገደዲ መሳርሕታት ዝጥቀም ረጋጺ እዩ። ወጽዓ ኣብ ሓደ ውሱን መዳይ ዘተኩር ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ሰብኣውን መዳያት ኣእዳዉ ይሰድድ። ወጽዓ ብሓፈሻ ባህርኡን ተግባሩን ከምዚ ዝተጠቕሰ ኮይኑ ከከምቲ ዝትግበረሉ ግዜን ናይቲ ወጻዒ ባህርን ህርፋንን ናይ ትሕዝቶ ዘይኮነስ ናይ ኣተገባብራ ፍልልይ ክህልዎ ይኽእል።
ወጽዓ ብናይ ሓደ ሰብ ዊንታ ጥራይ ዝውነንን ዝትግበርን ዘይኮነ፡ ኣብ ወጽዓ ረብሓ ዘለዎም ኣካላት ብዝመረጽዎ መልክዕ ተጠርኒፎምን ነቲ ጥርናፈኦም ሰይሞምን ሕጋዊ መልክዕ ኣጐልቦቦምን ናይቶም ዝውጽዕዎም ሓለይቲ እንዳተመሰሉ ዘተግብርዎ ሓደገኛ መስርሕ እዩ። ነዚ ከተግብሩ ድማ ቅድሚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ተኾይጦም ንኹሉ መሳለጢ መሳርሕታት ይግብቱ። ኮታ ወጽዓን ወጻዕትን ሓደ ብዘይቲ ሓደ ህልወና ዘየብሎም ናይ ሓደ ቅርሺ ክልተ ገጻት እዮም። እቲ ኣሰላልፋ ከኣ ኣብ ላዕሊ ውሑዳት ሰብ ፍሉይ ረብሓ ኣብ ታሕቲ ድማ ግዳይ ናይቲ ወጽዓ ዝኸውን ሓፋሽ ህዝቢ እዩ።
እዚ ዝተጠቕሰ ኩነታ ኣብ ኤርትራ ኣብቲ ዝሓለፍናዮ ሰንሰለታዊ መስርሕ ተራእዩ እዩ። ሕጂ እውን ኣብ ግዜቲ ልዕሊ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ጸቢብ ረብሓኡ ዝሰርዕ ጉጅለ ህደፍ ብግብሪ ይረአ ኣሎ። ከምቲ ወጽዓን ወጻዕትን ነጻጺልካ ዝረረአ ህልውና የብሎምን ዝበልናዮ፡ ወጽዓን ቃልሲ ኣንጻር ወጽዓን እውን ማዕረማዕረ ዝስጉሙ እምበር ወጽዓ በይኑ ቀሲኑ መድረኽ ዝውንነሉ ኣጋጣሚ የለን። እቲ ኣንጻር ወጽዓ ዝግበር ቃልሲ ማዕረ ምረት እቲ ወጽዓ በሪኹ ኣብ ዘይወጸሉ ግና ወጽዓ በይኑ ብሒቱ ከምዘሎ ከምስል ይኽእል። ኣብቲ ክውንነት ተመጺኡ ግና ስፍሓቱን ዕምቆቱን ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ክብ ለጠቕ ዝብል ኮይኑ፡ ወጽዓ ክሳብ ዘሎ ኣንጻር ወጽዓ ፈኸም ዝብል ቃልሲ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩን ክብሩን ከም ዝፈቱ፡ ዛንታ ዘይኮነ፡ ንካለኦት ወገናት’ውን ኣርኣያ ብዝኸውን መስዋእትነት ኣረጋጊጽዎ እዩ። እንተኾነ እነሆ ሞሳ ቃልሱን መስዋእቱን ኣደዳ መወዳድርቲ ዘየሉ ወጽዓን በደልን ክይኑ። ነዚ ወጽዓ ዘወለዶ እቲ ንሱ ንክብሪ ሃገሩን ልኡላውነቱን ዘካየዶ ቃልስን ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋን ዘይኮነስ፡ በሓቲ ባህርን ጸቢብ ረብሓን ናይቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳያት ከየደባለቐ፡ ብናጽነቱ እንዳተሓበነ ኣንጻር ወጽዓ ይቃለስ ኣሎ። ምስ ኩሉ ሕጽረታቱን ሓላፍ ዘለፍ ኣጠማምታትን ሓይሊ ተቓውሞ ኤርትራ እውን ካብዚ ዝተፈልየ ኣረኣእያ ዘአልዎ ኣይኮነን። ንጁጅለ ህግደፍ ንምሕራቕን ምርካብን ኢሉ ንክብሪ ልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውርድ ሓይሊ የለን። ምናልባት ኣሎ ተተባህለ እውን ገለ ከምቲ “ ካብ ቡል ጥረ” ዝበሃል እንተዘይኮይኑ ንህዝቢ ኤርትራ ኮነ ንሓይሊ ተቓውሞኡ ዝውክል ኣይኮነን።
ጉጅለ ህግደፍ ግና ንነብሱ ከም ናይ ውሱናት ናይ ወጽዓ ተረባሕቲ ምትእኽኻብ ዘይኮነ፡ ከም ከም ተሓላቒ ክብርን ሉኡላውነትን ኤርትራ ስኡሉ ስለ ዘቕርብ፡” ነዓይ ዝተንከፈ ንክብርን ሉኡላውነትን ኤርትራ ከም ዝተንከፈ” እንዳበለ እዩ ዘፈራርሕን ዝሕባእን። ኣብቲ ሓቂ እንተመጻእና ግና፡ እቲ ሓላፊ ጉጅለ ካልእ እዩ፡ ነባሪ ክብርን ልኡላውነት ኤርትራን ህዝባን ከኣ ካልእ እዩ። ኣብ ከምዚ ዘለናዮ መስርሕ ቃልሲ ኣንጻር ወጽዓ ንወጻዕቲ ምምራቕን “ጽቡቕ ኣለኹም” ምባልን ዝከላ ኣይኮነን። ክንምርቖም እንተኮይና ከኣ ኣንጻር ወጽዓ ንቃለሰሉ ምኽንያት የብልናን። ንወጽዓ ኣብ ባይታ ዝከላኸለሉን ዝትግብሮም ኣካል ከም ዘየብሉ ኣብ ንፋስ ምንጥልጣሉ ከኣ ዝከኣል ኣይኮነን። ስለዚ ነቶም ነቲ ወጽዓ ዘተግብሩ ዘለዉ ኣካላት “ናብ ሕጊ ነቕርቦም” ምባል ተሪፉስ ነቀባጥረሎም እንተ ኢልና ነቲ ንቃለሶን ንቃወሞን ንብሎ ወጽዓ ዝያዳኦም ናትና ኢልና ርዒማዮ ኣለና ማለት እዩ ከስምዕ።
ኣንጻር ወጽዓ ተቓሊስካ ምዕዋት ነብሱ ዝኸኣለ መስርሕ እምበር ኣብ ውሱን ግዜ ብውሱናት ሰባት ዝረጋገጽ ኣይኮነን። ነዚ ክትበቅዕ ድማ ኣብቶም ናይ ለውጢ ባእታታት ንወጽዓ ዘውግዝ ኣተሓሳስባ ክሰርጽ ናይ ግድነት እዩ። እዚ ዝሰረጸ ኣተሓሳስባ ኣብ ፍረ ንክውዕል መሪሕ ክድልዮ ናይ ግድን እዩ። ነቲ ወጽዓ ዘይቅበል ኣተሓሳስባ ወጻዕቲ መሪሖም ከዕውትዎ ማለት ዘበት ስለ ዝኾነ፡ እቲ ዋና ናይ ጸረ-ወጽዓ ኣተሓሳስባ ክመርሖ እንተኽኢሉ ቃልሲ ኣንጻር ወጽዓ ክዕወት ዝኽእል። እዚ ማለት ግና ዘተኣማምን ኣተሓሳስባ ከየንጸካ ስለ ዝመራካ ጥራይ ትዕወት ማለት ኣይኮነን።


text:
ጋዜጣታት ቅድሚ ምዕጻወን፡ መንግስቲ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት (ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን) ንህዝቢ ኣኪቡ፡ ብመንገዲ ዝወደቦም ሓደ-ሓደ ኣኼበኛታት ገይሩ፡ ኣብ ልዕሊ ጋዜጣታት ብሕቲ ስጕምቲ ንኽውሰድ፡ ዝጠልብ ሕቶታት የጋውሕ ነይሩ። መንግስቲ ንድምጺ ህዝቢ ክዕፍን ይደሊ ምንባሩን እቲ ናይ ምዕጻው ስጕምቲ እንተድኣ ተወሲዱ ድማ፡ ኣብ ታሪኽ ነጻ ፕረስ ኤርትራ ጸሊም ነጥቢ ክገድፍ ምዃኑን ብምትሕስሳብን፡ ንደሞክራሲን ፍትሕን ኣብ ዝግበር ጕዕዞ፡ ንድሕሪት ዝጐትት ናይ ፈራሓት ስጕምቲ ምዃኑ ኣጠንቒቑ ነይሩ።
መተዓብይተይ መሳርሕተይ ነበርን ማቴዎስ ሃብተኣብ ገብረጊዮርጊስ፡ በታ ካብ ብንእሽቶኡ ዘዕበየቶ “ማቹ” እትብል ሳጓ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብ መንጎ ቀረባ ኣዕሩኽቱን ፈለጥቱን’ውን ክሳብ ሎሚ በታ ሳጓ’ቲኣ’ዩ ዝለዓል። ቦኽሪ ንወለዱ ማቴዎስ ኣብታ መበቈል ዓዱ’ውን ዝዀነት ጎዳይፍ’ዩ ብ1974 ተወሊዱ። መባእታ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ጎዳይፍ፣ ማእከላይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ባና፣ ካልኣይ ደረጃ ድማ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሓላይ ድሕሪ ምምሃሩ ድማ ኣብ 1991 ምስ ካልኦት 35 ተመሃሮ ቤት-ትምህርቲ ሓላይ ብጸብለልታ ተመሪጹ ናብቲ ብሉጻት ተመሃሮ ዝኣትዉዎ ዝነበሩ ቤት-ትምህርቲ ስነ-ኪነት ኣስመራ ተሰጋጊሩ። ኣብ ስነ-ኪነት ሓፈሻዊ መካኒክ ወዲኡ ብ1993 ድሕሪ ምምራቑ ድማ ናብ ዩኒቨርስቲ ዘእቱ ነጥቢ ስለ ዝረኸበ ናብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ተጸንቢሩ። ኣብ ዩኒቨርስቲ ክፍሊ ስነ-ቍጽሪ (ማትስ) ብምጽናዕ ድማ ኣብ 1999 ቀዳማይ ዲግረ ረኺቡ።
ማቴዎስ ድጕል ናይ ጽሑፍ ወኒ ደኣ ይጽንሓዮ እምበር፡ ዳሕራይ’ዩ ኣጸቢቑ ኣለልዩዎስ ብሞያ’ውን ክሕዞ ፈቲኑ። ቀዲሙ ተመሃራይ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኣትሒዙ ግን ብዝተፈላለየ ደረጃ--ግን ከኣ ካብቲ ዝተለምደ ባህሊ ወደሳ ውጽእ ኢሉ--ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ-ኤርትራ ይሳተፍ ነይሩ። ዳሕራይ ተመሃሮ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ኣብ ዝነበርናሉ እዋን’ውን ነታ እንኮ ጋዜጣ ብደቂቕ ነንብባ ስለ ዝነበርና ማቴዎስ ወትሩ ብፍልይ ዝበለ ኵርናዕ ክጥምትን ካብ ብዙሓት መማህርቱ ፍልይ ዝበለ ርእይቶ ክህሉዎን እዝክሮ።
ምስ ማቹ ካብ መባእታ ኣትሒዝና፡ ብዅለን ዝሓለፍናየን ቤት-ትምህርቲ--ክሳዕ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሓደ ዓውዲ ምጽናዕ--ክንከይድ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዳሕራይ’ውን ኣብ ጋዜጣ መቓልሕ መሳርሕቲ ኢና ኔርና። ክሳብ ዝደሓረ ማእሰርቱ ዘርክብ ድማ ኪንዮ ዕርክነት፡ መሳርሕቲን መማህርቲን ዝኸደ ኣመና ጥቡቕ ቅርበት’ዩ ነይሩና።
ማቴዎስ፡ ምስ ካልኦት ኣብ መጨረሽታ 1998 ጋዜጣ መቓልሕ ቅድሚ ምጅማሩ፡ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ከሎ ኣብ ምድላው ጋዜጣ ተመሃሮ ይሰርሕ ነይሩ። እታ ንስሪ ዝተሰምየት ልሳን ተመሃሮ ዝነበረት ጋዜጣ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ከኣ ማቴዎስ ምስ ካልኦት ብጾቱ በዓል ተስፋኣለም ሰጊድን ሚካኤል ወልዱን’ዩ ዘዳሉዋ ነይሩ። ጋዜጣታት ብሕቲ ምስ ጀመራ፡ ማቴዎስ ቀዲሙ ኣባል ቦርድ ጋዜጣ ጽጌናይ ኰይኑ’ዩ ስራሕ ጀሚሩ። ምስ ካልኦት ኣባላት’ታ ጋዜጣ ዝነበሩ ዘመንፈስ ሃይለ፡ ኣኽደር ኣሕመዲን፡ ዮሱፍ መሓመድ ዓሊን መለስ ንጉሰን ድማ ኣባል ቦርድ ምስንዳእ ኰይኑ ጀሚሩ። ድሒሩ ድማ ካብ ጋዜጣ ጽጌናይ ብምውጻእ፡ እታ ብዕለት 31 ታሕሳስ 1998 ቀዳማይ ሕታም ዝጀመረት መቓልሕ ጋዜጣ መስሪቱ።
ጋዜጣ መቓልሕ ዝጀመሩ በዓል ማቴዎስን ዳዊት ሃብተሚካሌልን ብኣዝዩ ንኡስ ዓቕሚን ካብ ውልቆም ብዝተዋጽአ ንብረትን’ዮም ከፊቶማ። እታ ልቸንሳ ብስም ማቴዎስ ክትወጽእ እንከላ ከኣ 2000.00 (ክልተ-ሽሕ) ናቕፋ ካብ ሓደ ፈታዊ ተለቂሖም በተን ማሕተም ዘፍቅደን ዝወሓዳ ብዝሒ ሕትመት--ትሕቲ 1000 ቅዳሓት--ጀሚሮማ። ፈለማ ኣብታ ጋዜጣ ናይ ደገ ተሳታፊ ደኣ ይንበር እምበር፡ ካብ ሓምለ 1999 ኣትሒዘ ግን ኣባል ቦርድ ምስንዳእ ኰይነ ክሳብ መወዳእታ እሰርሕ ነይረ። እታ ብትሕቲ ሓደ ሽሕ ሕታም ዝጀመረት ጋዜጣ መቓልሕ ግን ዳሕራይ ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ምስ በጽሐት ክሳብ 40,000 (ኣርብዓ ሽሕ) ቅዳሓት ዝተሓትመሉ ግዜ ነይሩ። እዚ ቍጽሪ’ዚ ከኣ ጋዜጣታት ብሕቲ እንኮ ልሳን እቶም ደለየይቲ ለውጢ ምስ ኰናን ንሜ/ጀነራል ብርሃነ ገብረዝጋብሄር ቃለ-መጠየቕ ምስ ገበርናሉን’ዩ ነይሩ።
ምስ ማቴዎስ መተዓብይቲ፡ መማህርቲ፡ መሳርሕቲን ኣዕሩኽን ስለ ዝነበርና፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ጕዕዞ ህይወተይ ምሳይ ተሳልዩ’ዩ--ክሳብ ምፍልላይ ዝመጽእ። ማቴዎስ ኵሉ መምሃርቱ ነበር ከም ዝዝክሮ፡ ብትብዓቱን ኣብ መስመሩ ብዘለዎ እምነት’ዩ ዝፍለጥ። ተመሃሮ ስነ-ኪነት ኣብ ዝነበርናሉ እዋን፡ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ብዘርእዮ ዝነበረ ተሪር መርገጺን ኣንጻር ወጽዓ ተመሃሮ ደው ምባልን ይልለ። ንተመሃሮ ወኪሉ ምስ ሓለፍቲ ዝካታዕን መሰል ተመሃሮ ዝሓትትን ወትሩ ማቴዎስ’ዩ ነይሩ።
እዚ ባህሪ’ዚ ከኣ ኣብቲ ዝደሓረ ናይ ጋዜጠኝንነት ህይወቱ’ውን ኣጥቢቑ የንጸባርቖ ነይሩ’ዩ። ኣብታ “ናጻ ፕረስ ንምዕባለ ሃገር” ዝጭርሖኣ ጋዜጣ መቓልሕ፡ ማቴዎስ ጸሓፊ፡ ኣርታዒ፡ ኣላዪን ጋዜጠኛን ኰይኑ’ዩ ዝሰርሕ ነይሩ። ዝበዝሕ ርእሲ-ዓንቀጻት ዝጽሕፍ ንሱ ስለ ዝነበረ በታ ተራር ብርዑ’ዩ ዝፍለጥ ነይሩ። ንሱ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብሕልፊ ኣብ ፈለማ እዋን ዝነበረ ሳንሱር ሚኒስትሪ ዜናን ዋሕዲ መሳለጥያታትን፡ ነቲ ስራሕ ከም በዓል ማቴዎስ ዝመስሉ ሰባት ስለ ዝሓዙዎ ጥራይ’ዩ ቀጺሉ። እቶም ኣብ እንዳ ዜና ሳንሱር ዝገብሩ ዝነበሩ በዓል ኣስመሮም ሃብተማርያም፡ ሞክርያ ወልዱ፡ ኢሳቕ ያረድ በብእዋኖም እናተቐያየሩ መወዳእታ ዘይብሉ ጠለባትን ለውጥታትን ከቕርቡ እንከለዉ፡ ማቴዎስ ወትሩ ደው ኢሉ ይብድሆም ነይሩ። ብቐንዱ እቲ ዝግበር ዝነበረ መስርሕ ተስፋ ንምቝራጽ ዝዓለመ እኳ እንተ ነበረ፡ ማቴዎስ ግን መጒቱ’ዩ ደው ዘብሎም።
ጋዜጣ መቓልሕ ብዓቢኡ’ውን ኵለን እተን ካልኦት ጋዜጣታት ብሕቲ፡ ብዘይካ እቲ ካብ ገዛ ዝተዋጽአን ካልእ ዳሕራይ ካብ መሸጣ ጋዜጣ ዝተረኽበ ኣመና ቍንጣሮ ንብረትን እምበር መወሳወሲ ኣይነበረንን። ወትሩ ረቡዕ ምሸት፡ ለይኣውት ጋዜጣ ኣዝዩ ደንጕዩ ምስ ተወደአ፡ ሓደ ካብ’ቶም ብተደጋጋሚ ግዜ ንማሕተም ዘብጽሓ ማቴዎስ’ዩ። ካብ ማእከል ከተማ ንቤት-ማሕተም፡ ካብኡ ከኣ ንገዛ ምኻድ መብዛሕትኡ ብታክሲ ገለ ውሑድ እዋን ከኣ ብናይ ግዱሳት ኣሕዋት መኪና’ዩ ዝካየድ። ማቴዎስ ከኣ ገለ እዋን ጋዜጣ ንማሕተም ምስ ኣብጸሓ ታክሲ’ውን ስለ ዘይረክብ፡ ደጋጊሙ ለይቲ ሰዓት 2፡00 ንገዛ (ጎዳይፍ) ብእግሩ ክመጽእ ይግደድ ነይሩ።
ምስ ማቴዎስ ካብ መባእታ ትምህርቲ ጀሚርና ክሳብ ዳሕራይ ኣብ ዩኒቨርስቲ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ጋዜጣ ብሓደ ደኣ ንጐዓዝ እምበር ኣብ እዋን ክተት ግን ኣብ በበይንና ኣሃዱ ኢና ኔርና። ጋዜጠኛታት ብሕቲ ኣብ መንቀራቕሮ ግፋን ጻውዒት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ተቐርቂሮም ይሰርሑ ስለ ዝነበሩ፡ ጋዜጣ መቓልሕ’ውን ብተመሳሳሊ በዚ ጕዳይ’ዚ ትሳቐ ነይራ’ያ። ቀዳማይ ብሚኒስትሪ ዜና ዘይኰነስ ብሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ዝተዋህበና መንቀሳቐሲ ወረቐት ምስ ወድአ፡ ኣብ ጠመተ ስለ ዝኣተና፡ ኣብ መንጎና ተዘራሪብና ሓደና ንሳዋ ክወርድ ተሰማሚዕና። ዳዊት ሃብተሚካኤል ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ምምህርና ኣብ ኣስመራ ስለ ዝነበረ ናይ ወረቐት ጸገም ኣይነበሮን። ስለዚ ከኣ ኣነ ኣብ 12 ዙርያ ወሪደ ዳሕራይ ኣብ ክፍለ-ሰራዊት 15 ተመዲበ፡ ክሳብ መወዳእታ ኣብኡ ነይረ። ማቴዎስ ከኣ ብተመሳሳሊ ዳሕራይ ኣብ ጠመተ ምስ ኣተወ ኣብ 13 ዙርያ ወሪዱ ኣብ ሕርሻ ሳዋ ኣፍሂምቦል ተመዲቡ። ኣብታ ጋዜጣ ኣባላት ቦርድ ዝነበርና ማቴዎስ ዋና ኣሰናዳኢ፡ ዳዊት ሃብተሚካኤል ምኽትል ኣሰናዳኢ፡ ኣነን ሰላምይንገስ በየነን ከኣ ኣባላት ቦርድ ኔርና። ኣነን ማቴዎስን ናብ ኣስመራ ክንመጽእ እንከለና ብማዕዶን ደኣ ንከታተላ እምበር፡ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ዳዊትን ሰላምን ኣብ ኣስመራ ስለ ዝነበሩ ግን ነቲ መዓልታዊ ስራሓት ምጽፋፍ ጋዜጣ ይገብሩ ነይሮም።
ማቴዎስ ኣብ ሕርሻ ሳዋ ኣፍሂምቦል ተመዲቡ፡ ኣብቲ ኣዝዩ ኣህልኺን ናብ ጊላነት ዝቀራረብን ስራሕ’ዩ ክሰርሕ ተገዲዱ። ብዙሕ እዋን ዝሽየጥ ኮሚደረን ካልእ ኣስቤዛ ናይቲ ትካልን ሒዙ ናብ ኣስመራ ይመጽእ እሞ፡ ነታ ዕድል ተጠቒሙ ኣብ ስራሕ ጋዜጣ ድሕሪ ምእላዩ ኣደዳ ማእሰርቲ ይኸውን። ሓደ ግዜ ብኮሎኔል እዝራ ወልደገብርኤል ዝእዘዝ ኣብ ሓዝሓዝ ዝነበረ መዓስከር ዝነበሩ ሓለፍቲ፡ ብስራሕ ደሊናካ ኣለና ምጻእ ኢሎም ደዊሎምሉ፡ ምስ ከዶም ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ወሲዶም ኣሲሮሞ። ኣብ ወርሒ ሓምለ 2001’ውን ካብ ገዛኡ ወሲዶም ንሓደ ወርሒ ኣብ ዘይተፈልጠ ቦታ ኣሲሮም ፈቲሖሞ።
ማቴዎስ ሃብተኣብ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ዝነበሮ ልሉይ ምልከት ቋንቋ ትግርኛ፡ዝያዳ ብዝጽሕፎ ዝነበረ ተረርቲ ርእሰ-ዓንቐጻት እዩ ዝፍለጥ። ገለ ካብኡ፡ ኮሚሽን ምጥያስ ምስ ተመስረተ፡ እቲ ኮሚሽን ኣብ 1993 ካብ ዝተራእየ ጌጋታት መስርሕ ምጥያስ ክመሃርን ንሰራዊት ከጣይስ ከሎ ብግቡእ እግሪ ከትክሎምን ጸዊዑ። ብተወሳኺ’ውን ኣብ ሰራዊት ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ድማ ብፍላይ፡ ንዝግበር ዝነበረ ሕማቕ ኣተሓሕዛን ግፍዒን ጭቖናን ተቓዊሙ። ኣብ ርእሲ’ዚ “መድፍዓጂ ጀበና” ተባሂለን ኣብ ቤት ጽሕፈት ሓለፍቲ ንዝተወዝዓን ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ንዝዀና ደቀኣንስትዮ መሰለን ክሕልወለን ኣብ ጽሑፋቱ ይጣበቕ ነይሩ። ድሒሩ ጋዜጣታት ቅድሚ ምዕጻወን፡ መንግስቲ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት (ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን) ንህዝቢ ኣኪቡ፡ ብመንገዲ ዝወደቦም ሓደ-ሓደ ኣኼበኛታት ገይሩ፡ ኣብ ልዕሊ ጋዜጣታት ብሕቲ ስጕምቲ ንኽውሰድ፡ ዝጠልብ ሕቶታት የጋውሕ ነይሩ። እዚ እንተ ጋዜጣታት ምእንቲ ክዕጸዋ ዝጥጃእ ዝነበረ ውዲት ምዃኑ ብምስትውዓል፡ መንግስቲ ንድምጺ ህዝቢ ክዕፍን ይደሊ ምንባሩን እቲ ናይ ምዕጻው ስጕምቲ እንተድኣ ተወሲዱ ድማ፡ ኣብ ታሪኽ ነጻ ፕረስ ኤርትራ ጸሊም ነጥቢ ክገድፍ ምዃኑን ብምትሕስሳብን፡ ንደሞክራሲን ፍትሕን ኣብ ዝግበር ጕዕዞ፡ ንድሕሪት ዝጐትት ናይ ፈራሓት ስጕምቲ ምዃኑ ኣጠንቒቑ ነይሩ።
ማቴዎስ ኣዝዩ ተባዕ ጋዜጠኛ እዩ። ሓደ ሓደ እዋን እዚኣስ ቍሩብ ኣይተረረትን’ዶ እንተድኣ ኢልካዮ፡ “ሓቂ ደኣ ኵሉ ግዜ ተራርን መራርን እያ፡” ይብል ነይሩ።
ምስ ማቴዎስ መጨረሽታ ዝተረኣናናላ ዕለት 15 መስከረም 2001 እያ። ቅድሚኡ ዝነበርኩላ ኣሃዱ ንታዕሊም ኣብ ሓሽፌራይ ጸኒሕናን ኣነ ድማ ኣብቲ ኣሃዱ ቍሩብ እዋን ተኣሲረስ ብግዜያዊ ምስታ ኣሃዱ ናብ ዓዲ-ቆንጺ መጺአ። ካብ ኣስመራ ንዓዲ-ቆንጺ ቀረባ ስለ ዝነበረ ድማ ናብ ኣስመራ ከይደ፡ ኣጋጣሚ ማቴዎስ ከኣ ኣብ ኣስመራ ስለ ዝነበረ ዕለት 15 መስከረም ኣብ ፓልም ረስቶራንት ነዊሕ ከነዕልል ውዒልና። ድሕሪኡ ምዕጻውን ምእሳር ኣሰናዳእቲ ጋዜጣታትን ምስ መጸ፡ ኣብታ ቀደመይቲ ዙር ማቴዎስ ተኣሲሩ። ድሕሪኡ ደሃዩ ብርሑቕን በበይኑ ወረታት ዝናፈስን እምበር ንህልውናኡ ዝምልከት ጭቡቕ ሓበሬታ ኣይረኸብኩን። ኣቦኡ ኣቦይ ሃብተኣብ ብድሕሪኡ ዓሪፎም።
*የዕብዮ ገብረመድህን ኣባል ቦርድ ምስንዳእ ጋዜጣ መቓልሕ ዝነበረ ኰይኑ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኖርወይ ተሰዲዱ ይርከብ። ንጸሓፊ yebiogere@yahoo.comብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።


text:
በቲ ናዕቢ ዛጊድ ልዕሊ 200 ሰባት ከምዝሞቱ፡ ኣህጉራውያን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ከባብታት ኦሮሚያ ዝካየድ ህዝባዊ ተቓውሞ 3ተ ወርሑ ዘሕለፈ ክኸውን ከሎ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ምዕራብ ኣርሲ ዝተራእየ ብተኹሲ ዝተዓጀበ ግጭት ግን ዝሓየለ ምንባሩ ኩሎም ወገናት ይገልጹ። ኣብ`ቲ ግጭት 7ተ ኣባላት ጸጥታ ከምዝተቐትሉ መንግስቲ ክገልጽ ከሎ፡ ብወገን ምንቅስቓስ ተቓውሞ ድማ፡ ብርክት ዝበሉ ሰለማውያን ሰባት ከምዝሞቱ ይገልጹ።
ብዛዕብኡ መግለጺ ዝሃቡ ሚንስተር ኮሚኒኬሽን ጌታቸው ረዳ፡ ካብ ኣስመራ ዝተላእኩ ኣባላት ግንባር ናጽነት ኦሮሞ፡ ኣርበኞች -ግንቦት 7ተ፡ ከምኡ`ውን ኣብ ውሽጢ ሃገር ብሕጋዊ መንገዲ ዝቃለስ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ፡ ኣብ ምልዕዓል`ቲ ናዕቢ ኢድ ከምዘለዎም ከሲሶም።
ነዚ ምላሽ ዝሃበ ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቶለራ ኣደባ፡ “ ቅድሚ ሎሚ ዝኾነ ዓይነት ተቓውሞ ከጋጥም ከሎ ከምኡ ስለዝብሉ፡ ክሳብ ሎም ስለምንታይ ከምዝደንጎዩ`ውን ኣይተረደኣናን “ ድሕሪ ምባል ፡ ስበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ነቲ ሕቶ መሰል ዝህብዎ ምላሽ እናለዋወጥዎ ከምዝጸንሑን፡ ሎሚ ግን ህዝቢ ነቲ በደል ክሽከሞ ካብ ዝኽእል ንላዕሊ ምስ ከደ ናብ ኦነግን ምስ ካልኦትን የሳብብዎ`ለዉ ኢሉ።
ኣብ`ቲ ክሲ ዝተጠቕሰ ግንቦት 7ተ ብወገኑ ብሓላፊ ጉዳይ ወጻኢኡ ኣቶ ንኣምን ዘለቀ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ “ እቲ ዝተለምደ ናይ ወያነ ባህርይ `ዩ “ ብምባል “ኣብ ልዕሊ ህዝቢ መንግስታዊ ሽበራ የውርድ ኣሎ” ኢሉ። ኣተሓሒዙ፡ ኣርበኞች ግንቦት 7 ፡ “ነዚ ስርዓት ንምውጋድ፡ ኣብ ጎኒ ኦሮሞ ህዝብና ኾይኑ ክቃለስ`ዩ” ኢሉ።
በቲ ናዕቢ ዛጊድ ልዕሊ 200 ሰባት ከምዝሞቱ፡ ኣህጉራውያን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
ተወሳኺ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
ሰባት ብሕማም ዓባይ ስዓል ዝተትሓዙ ምዃኖም መርመራ ደም ብምግባር ንምፍላጥ ከምዝክኣል ሓደ መፅናዕቲ ኣፍሊጡ። እቲ ፈተነ ሕማም ሳምቡእ ንምፍላጥ ኣብዚ ሕዚ እዋን ይስርሐሎ ካብዘሎ ዝቐለለን ዝሓመሙ ሰባት ኣለሊኻ ንምሕካም ዝሓሸን ኣገባብ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
በብዓመቱ 9.6 ሚሊዮን ሰባት ብዓባይ ስዓል ይትሓዙ። ካብኦም እቶም 1.5 ሚሊዮን ይሞቱ።እቶም ዝተረፉ ነቲ ባክተሪያ ብሕቡእ ይስከምዎ።እዚኦም ኣብ ዝኾነ እዋን ናብ ንቑሕ ባክተሪያ ክሰጋገሩን ዘላቒ ዝኾነ ሓደጋ ዘስዕቡን እዮም።
ሲሶ ካብ ህዝቢ ዓለም ብዓባይ ስዓል /TB/ ዝተለኽፉ ምዃኖም ይግመት፤እቶም ንቑሓት ባክተሪያታት TB ንምሕካም ኣዚዮም ኣሸገርቲ እዮም።
ተመራመርቲ ዝተሓብአ ዓይነት TB ንምፍላጥ ዘኽእል ቀሊል ኣገባብ ምርመራ ደም ክምህዙ ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ 2014 ኣ/ፈ ሓቲቱ ነይሩ።
በዚ መሰረት ካትሪን መሳርሕቶምን ካሊፎርኒያ ኣብ ዝርከብ ዪንቨርስቲ ሳትንፎርድ እቲ ሕቶ ዝምልሽ ውፅኢት ምሂዞም። ናይቲ ምርመራ ውፅኢት ሓቅነት ዝለዓለ ጥራሕ ከይኮነ ድማ እቲ ሕማም ብዘሰፊሑ ኣብ ዝርኣየለን ድኻ ሃገራት ክሰርሕ ዝኽእል እዩ።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ባዕላውን ኣህጉራውን እገዳ ኤርትራ
ብተወልደብርሃን ገብረ
መእተዊ
ኤርትራን ህዝባን ብኽልተ ተጋራጨውቲ ሓይልታት ኣብ ትሕቲ ዘይፍትሓውን ዘይሞራላውን እገዳታት ይሳቐዩ ምህላዎም ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ነዊሕ ሓርጎጽጎጽ ካብ 2005 ንድሓር ብመንግስቲ ኤርትራ ቁጠባዊ እገዳ ክጻዓኖ እንከሎ ካብ 2009 ንድሓር ድማ ብኣሜርካ/ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊኡ ወትሃደራዊ እገዳ ተነቢሩሉ ጸኒሑን ኣሎን። ምስ ምንዋሕ ጊዜ እዞም እገዳታት ፈጢሮሞ ዘሎዉ ቁጠባውን ስነ-ኣእምራውን ሃሲያ ብቃላት ክትገልጾም ኣዚዩ ከቢድ ኢዩ። ስለዚ ክልቲኦም እገዳታት ሕጋዊ ይኹን ሞራላዊ ባይታ ስለ ዘይብሎም ብዘይ ዋዓል ሕደር ክላዓሉ ኣሎዎም።
ወትሃደራዊ እገዳ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወይ ኣሜሪካ
ንብዙሓት ተመራመርትን ተንተንትን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣካል ሲቪል ሰራሕተኛታት ኣሜሪካ ምዃኑ ኢዩ ዝፍለጥ። ብትኽክል ካኣ ከምኡ ኢዩ። ፎክስ ኒውስ ኣብ ሰነ 2015 ዓምዲ ሪኢቶኡ ከም ዘስፈሮ ኣሜሪካ ንውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣካላቱን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ከባቢ $8 ቢሊዮን ትኸፍል። እዚ መሻርፍ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ኢዩ። ምናልባት ብመንገዲ እዚ ዉድብ ድኻታት ሃገራት ቁሩብ ቁራቦ ይረኽባ ይኾና። ነቲ “መንግስታት ንምቁጽጻር ገንዘብ ምቁጽጻር ህዝቢ ንምቁጽጻር ዳማ መግቢ ምቁጽጻር” ዝብል ፈሊጥ ኣሜርካውያን ኣብ ግምት ኣእቲኻ ምስ እትዕዘቦ ድማ ሃገራት ይኹና ህዝብታት ካብ ኣሜሪካ ብውልቂ ዝምጠወሎም ኣሎዉ። ስለዚ ንሃገርን ንህዝብን ብገንዘብን ብመግብን ጅሆ ብምሓዝ ዝደልዩዎን ዝኣምንሉን ካምዝራብን ምውሳንን ዓዲ ይውዕሉ ማለት ኢዩ።
ስለዚ ወትሃደራዊ እገዳ ኤርራ ብቐንዱ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይኮነ ናይ ኣሜሪካ ኢዩ እንተ ተባሃለ ምግናን ኣይኮነን። ስለዚ ቅድሚ ኤርትራ በቲ ተኸሲሳትሉ ዘላ ጉዳይ ቅኑዕ ኢዩ ቅኑዕ ኣይኮነን ዝብል ንትርኽ፡ እቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝብል ናይ ሓምደ-ጉንዳን ስም ኣቦቱኡ ክሳብ ዘየሎ እቲ እገዳ ፍትሓውን ርትዓውን ኣይኮነን። ብዙሕ ሰብ ብዛዕባ ዘይሕጋውነት ወትሃደራዊ እገዳ ኤርትራ ይዛረብ ኢዩ። ኣነ ግን ኣድማሳዊ ሕጊ ዝባሃል ነገር የሎን ባሃላይ ኢየ። ምኽንያቱ ኤርትራ ንባዓላ ትኣምነሉን ትትግብሮን ኣድማሳዊ ሕጊ የሎን። ስለዚ ጉዳይ እገዳ ዘይሕጋውነቱ ዘይኮነስ ዘይፍትሓውነቱ ዝያዳ ከገድሳን ጉዳይ ዲፕሎማሲ ምዃኑ ተገንዚባ ብዲፕሎማሲያዊ መንገዲ ፍታሕ ከተናዲ ኣሎዋ። ሕጋዊ ኣይኮነን ዝብል ናይ ጎደና ዲፕሎማሲ ኣይሰረሐን ክሰርሕ’ውን ኣይኮነን። እቲ ጉዳይ ብ ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ኣህጉራዊ ዲፕሎማስን ጥራሕ ኢዩ ዝፍታሕ። ግን እንካን ሃባን ዘይብሉ ኣህጉራዊ/ዓለማዊ ዝምድናን ዲፕሎማስን ስለ ዘየሎ ንእንካን ሃባን ክትዳሎ ኣለዋ።
እገዳ ክላዓል ኣለዎ ወይ የብሉን ኢልካ ሰላማዊ ሰልፊ ምውዳብ ትርጉም ከም ዘይሃበ ሪኢናን ሰሚዕናን ኣሎና። ዝተረኸበ ቁምነገር ግን የሎን። ኩሉዚ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘማእከለ ኣይኮነን። እቲ ፍታሕ ኣህጉራዊ ዝምድናን ዲፕሎማሲያዊ ስራሕን ጻዕርን መንግስቲ ጥራሕ ኢዩ። በዚ መዳይ እንክረአ ድኽመታት ኣሎና። ንምእራሙ ምትዕጽጻፍ መንግስቲ ይሓትት። ምትዕጽጻፍ ትብል ዝውትርቲ ቃል ሃገርና ኣብዚ’ውን ቦታ ዘሎዋ ኮይኑ ይስማዓኒ። ክሳብ ሕጂ ዘሎ ኣካይዳ ኣብዚ ጉዳይ እገዳ ግን ከም ንግደት ዓድና ጸብጻብ ተቖጻጻሪት ኣካል ሕቡራት መንግስታት ኤርትራን ሶማሊያን ጸብጻባ ኣብ ዝለጠፈትሉ ድሕሪ ዓመት ብናይ ምክልኻል ዲፕሎማሲ ንኒው-ዮርክ ክንነግድ ኢና ጸኒሕና። እዚ ካኣ ኣይሰረሐን። ስለዚ ብስግር ሩባ ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኣካይዳ እንዳ ኣማረርና ንሕና ክንገብሮ ዘሎና ክንዝንግዕ የብልናን።
ባዕላዊ ቁጠባዊ እገዳ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ
ብፍትሓዊ መንገዲ ክረአ እንከሎ ካብ ወትሃደራዊ እገዳ ቁጠባዊ እገዳ ብዝላዓለ ንህዝብን ሃገርን ይጎድእ። ልክዕ ኢዩ ብየማንን ጸጋምን ብጸላእቲ ተኸቢብካ ኣብ ልዕሊኡ ካኣ ወትሃደርዊ እገዳ ኣብ ልዕሌኻ ተነቢሩ ደቂስካ ዝሕደር ኣይኮነን። ብፍላይ እቲ ንወትሃደራዊ እገዳ ዝወትወተ ሓይሊ ምዕራብ በቲ ሓደ ተሞኹሊዩ ንጸላኢ እዛ ሃገር ንዝኾነ ወገን ሕጂ’ኸ ንክትወርር ዓቕሚ ኣሎካ’ዶ? ንኽትወርር ዘሎካ ዕድል ሕጂ እዚ እንዳ ከይተላዕለ እንከሎ’ዩ እንዳ በለ ዝውትውት እንተ ኾይኑ ድርብ ሓደጋ ኢዩ። ይኹን እምበር ጸላእቲ ኤርትራ ኲናት ከም ዘየዋጽኦም ብምግማት ንምትብባዕ ኣሜሪካ ኣይተቐበሉዎን። ምኽንያቱ መራሕቲ ዘመናውያን መሳፍንቲ ትግራይ ኣይኮነን ንበይኖም ንህዝቢ ኢትይጵያ ካብ ሰሜን ክሳብ ደቡብ፡ ካብ ምዕራብ ድማ ክሳብ ምብራቕ ሆ ኢሉ ኣብ ዝተላዓለሉ ብኲናት ድሌቶም ኣይረኸቡን።
እቲ ዝገርም ግን ህዝቢ ኤርትራ ዝሳቐ ዘሎ ዋላ ፍትሓዊ ኣይኩን እምበር ብወትሃደራዊ እገዳ ዘይኮነስ መንግስቲ ኤርትራ ባዕሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ብዝገበሮ ቁጠባዊ እገዳ ኢዩ። ዋላ’ኳ ኣብ ልዕሊ ማሕበረ-ሰብ ወፍሪ ክግበር ዝጸንሐ ኣደራዕን ጸቕጥን ነዊሕ ታሪኽ እንተ ሃለዎ ካብ 2005 ጀሚሩ ግን ፍቓድ ንግድታት (ልቸንሳታት) ላኣኽትን ኣምጻእትን፡ ናይ ህንጻ ኮንትራክተራትን ካልእን ብወግዒ ንኸይሕደስ ኣጊዱ ኢዩ። ብዘይካ’ዚ ዜጋታት ሰሪሖም ቤተ-ሰቦም ከይ ኣልዩን ዝጭበጥ ቁጠባዊ ተሳትፎ ከይህልዎም ክግበር ጸኒሑን ኣሎን ኢዩ። ዜጋታት ብወፍርን ስራሕን ሃገሮም ከይ ሃንጹ ስለ ዝተኸልከሉን ዘይተፈቐደሎምን ካኣ ሎሚ ኤርትራን ህዝባን ንሕሰም መነባብሮ ተሳጢሖም ይርከቡ። እዚ ዓይነት እገዳ ወይ ፖሊሲ መንግስቲ ኣብ ጊዜ ማኦ ቻይና ነይሩ ኢዩ።
ኣቦ ወምበር ማኦ ካብዛ ዓለም ኣብ መበል 82 ዓመቱ ኣብ 1976 ብሞት ካብ ዝተፋነወሉ ጊዜ ንድሓር ግን ነቲ ኣቦ ወምበር ማኦ ብሒትዎ ዝነበረ ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላውን ፖለቲካውን ሂይወት ቻይናውያን፡ ሓዱሽ መሪሕነት ቻይና ቁጠባዊ ፖሊሲኡ ድሕሪ ሕልፈት ማኦ ብምትዕርራይ ሎሚ ቻይና ተኣምራት ትሰርሕ ኣላ። ዝገርም ግን ኣቦ ወምበር ማኦ ምስ ዓረፈ ቻይናውያን ከም ሕሱም ኢዮም ኣልቂሶምሉ። ምኽንያቱ ሂይወቶም ድሕሪ ማኦ ከም ዝማሓየሽ ኣይፈልጡን ስለ ዝነበሩ። ዝገርም ኢዩ! ምናልባት’ውን ኣቦ ወምበር ማኦ ኣቐድም ኣቢሉ ማለት ኣብ 1940-1950 ዘሎ ጊዜ ብሂይወት ሓሊፉ ነይሩ እንተ ዝኾውን ቻይና ካብ መጀመርታ ጀሚራ ምስተን ኣብ ቀዳማይ ዓለም ዝስራዓ ሃገራት ናይ ምዃን ዕድላ ዝላዓለ ክኸውን ምኻኣለ ነይሩ። መን ይፈልጥ። ማኦ ሎሚ ካብ መቓብር ወጺኡ ንቻይና ንሓደ ሰሙን እንተ ዝርእያ ብዝሓለፈ ተግባሩ’ዶ ምስ ተጣዕሰ ይመስለኩም?
መደምደምታ
እዚ ናይ ማኦ ቻይና ዝሕብረና ንህዝብን ሃገርን ጅሆ ሒዝካ ክመጽእ ዝኽእል ቁጠባዊ ለውጢ ይኹን ካልእ ክህሉ ዘይሕሰብ ምዃኑ ኢዩ። ንፖሊሲስታ ማኦ ከም ኣብነት ይጠቅስ ኣሎኹ’ምበር እቲ ሓቅስ ዳርጋ ናይ ኩሎም ባሓቲ ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላውን ፖለቲካውን ሂይወት ዜጋታት ሃገሮም ዝነበሩ መራሕቲ ሃገራት ዓለምና ኢዩ። ስለዚ መራሕቲ ኤርትራ እንተ ኾነ ናብ ልብኹም ተመለሱ እንተ ዘይኮነ ግን ኤርትራን ኤርትራውያንን ሓደ ጊዜ ታሪኽ ቻይናውያን ክደግምዎ ከም ዝኽእሉ ኣይትዘንግዑ። ንህዝብን ሃገርን ብናብርኡን ብባህሉን ዓፊንኩም ዝመጽእ ለውጢ ስለ ዘየሎ በዚ ናትኩም መንገዲ ራህዋ ክሪኢ ዝጽበ እንተ’ሎ ውሑድን ናይ ጊዜ ጉዳይን ጥራሕ ኢዩ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 12 guests and no members online
- Details
- Written by ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)
- Published: 02 October 2017
ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)
5ይ መዓልቲውዕሎ ኣብ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ፡
ኣብ ናይ ትማሊ ናይ 4ይ መዓልቲ ሓበሬታና፡ ኣብቲ ዝቐረበ ንድፊውድባዊ ህንጻ-ሕጊመሰረት ብምግባር ምሉእ መዓልቲ ሕጂውን ከምቲ ዝቐነዮ ብሕኑን መንፈስ ክቕጽል ከምዝወዓለ፡ኣብ መዛዘሚ ናይቲ መዓልቲ ድማ ብምርድዳእ ነቲ ውድባዊ ህንጻ-ሕጊ ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቑ ክሓልፍ እንከሎ፡ ጉባኤ ናብ ናይ ሎሚ 5ይ መዓልቱ ክቕጽል ምዃኑ ምሕባርና ዝዝከር ኢዩ።
ናይ ሎሚ 5ይ መዓልቲ ጉባኤ ድማ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ምምራጽ መሪሕነት ብጽፉፍ ኣገባብ ከካየድ እንከሎ፡ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ድማ ንናይ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ ናይ ክብሪን ወግዒን መዛዘሚ ምኽንያት ብምግባር ብወናማት ናይ ደግሓኤ ክፍሊ ባህሊ ምስ ወናማት ደለይቲ ፍትሒ ስነ-ጥበባውያን ከም በዓል ኪሮስ ኣስፍሃ ተሰንዩ፡ ወጋሕ ትበል ለይቲ ክካየድ ጀሚኡ ምህላዉ ንኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን መሓዙትን ክንሕብር ንፈቱ።
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ!
ዓወት ንካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና!
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንጀጋኑ ስዉኣትና!
ብክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ካብ ቦታ ጉባኤ
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ/ደግሓኤ/
24መስከረም 2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 29 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 15 December 2017
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ገይረዮ ዝብሎ ህዝባዊ ኣኼባ፡ ትርጉም ዘለዎ ኣጀንዳ ከምዘይብሉ ምንጭታት ገሊጾም።
ከም’ቲ ልሙድ ኣካይዳኡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ካብ ዝሓደሮ ፖለቲካዊ ጭንቀት ተበጊሱ፡ ብዓቕሊ ጽበታዊ ደንበርበር፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣርባዕተ ግንባራት ከፋፊሉ፡ ዕሱባት ኣዋፊሩ፡ ጎስጒሱ፡ ኣበራቢሩ መቃነይ ስልጣኑ ንምግባሩ ዝመደቦ ህዝባዊ ኣኼባ ዝሰመዮ ግዱድ ኣኼባ የካይድ ከም ዘሎ፡ እንተኾነ ግዳ፡ ትርጉም ዘለዎ ዛዕባ ዘይብሉ፡ ትእዛዝ ምሃብን ምቕባልን ምዃኑን ኣረዲኦም።
ብዘይካ’ቶም ፍሉጣት መንነቶም ኣሕሊፎም ዝሃቡ ሽዩጣት፡ እቲ ዝበዝሕ ኣብ መስኮት ተሌቪዥን ዝረአ፡ ኣብ ዘይፈልጦ ተባሂልካ ኣለኻ ካብ ላዕሊ ዝመጽአ ትእዛዝ’ዩ፡፡ ኣብ እከለ ዝተባህለ ቦታ ትርከብ እምቢ እንተበልካ ተሓታቲ ባዕልኻ ኢኻ ብዝብል ወተሃደራዊ ትእዛ ተገዲዱ ዝእከብ ምዃኑ፡ መራሕቲ ናይ’ቲ ኣኼባታት ኮይኖም ዝምደቡ ካድራትን ሓላፍትን፡ መንግስትና ኣብ’ዚ ጎደሎ ኣለዎ ዝብል ቃል ከምዘየምልቑ፡ ጸላእትን ተጻባእትን ዝብል ኣሰልቻዊ መግለጺ ብምሃብ፡ ህዝቢ ክገብሮ ዘለዎ ግዴታ ቀጢን ትእዛዝ ብምሃብ ከም ዝብተንን ኣረጋጊጾም።
ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ።
ብዘይተጸንዐን ካብ ኣፍልጦ ናይ ቁጠባ ክኢላታትን ወጻኢ፡ ብሃውሪ ባጤራ ናቕፋ ምቕያሩን ካብ ባንክ ዝኣቱን ዝወጽእን ባጤራ ብምግዳቡን እቲ ኣቐዲሙ’ውን ትርጉም ዘለዎ ጎልበት ዘይጸንሖ ቁጠባ ኤርትራ መሊሱ ከም ዝተዳኸመ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ እነሆ ድማ ሕጂ ኣብ ከተማ ኣስመራን ካልኦትን ንዝርከባ ዝተፈላለያ ናይ ውልቀ ትካላት፡ ምኽንያቱ ንጹር ብዘይኮነ ኣገባብ ብሓይሊ ይዕሽገን ከም ዘሎ ምንጭታት ይሕብሩ።
ገለ ካብ’ተን ዝተዓሸጋ ልዕሊ 60 ዓመት ዝገበራ ፍሉጣት ትካላት ፍሉጣት ከም ዝርከባአን፡ ብሰንኪ’ዚ ዓንዳሪ ስጉምቲ’ዚ ወንነቲ ትካላት፣ ሰራሕተኛታት እተን ትካላት ምስ ቤተሰቦም፡ ብዓቢኡ ከኣ ህዝቢ ግዳይ ከም ዝኸውን ገሊጾም።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ንክልተኣውን ካብኡ ዝሰገሩን
ዝምድናታት ወጻኢ ንምዕዋት ተሃድሶ ይገብር ኣሎ ተባሂሉ
ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ብቕልጡፍ ዝለዋወጥ ዘሎ ዞባዊ ኣህጉራውን ዓለም ለኻውን ኩነታት ንምግጣም ዘኽእሎ፡ ናይ ተሃድሶ መደባት የካይድ ከም ዘሎ፡ ወሃቢ ቃል እቲ ሚኒስትሪ ኣቶ መለስ ኣለም ሓቢሮም ይብል ኣብ ዓይጋ ፎርም ብ8 ታሕሳስ 2017 ዝረኸብናዮ ዜና።
ሓላፍነት ብግቡእ ንምፍጻም፣ ዘጋጥሙ ዕንቅፋት ብብቕዓት ንምምካት፡ ጽቡቕ ኣጋጣሚታት ድማ ብግቡእ ንምጥቃም ዘኽእል ትካላዊ ቅርጻን ምምዳብ ሓይሊ ሰብን ከም ዘድሊ፡ እዚ ውጥን’ዚ ነታ ሃገር ይጠቕም’ዩ ተባሂሉ ንዝወጸ ስትራተጂ ኣብ ግምት ብምእታው ዝወጸ ምዃኑን የረድእ።
መንግስቲ ሱዳን ንዝወድቕ ዘሎ ክብሪ ባጤራኡ ንምሕላውን
ኣብ ዘሕጋዊ ምዝውዋር ገንዘብ ንዝተዋፈሩ ወገናት ንምቕያድ ይሰርሕ ከም ዘሎ ተገሊጹ
ካብ ግዜ ናብ ግዜ ናይ ምግዛእ ዓቕሙ እናንቆልቆለ ብዝመጽአ ባጤራኡ ኣብ ሻቕሎት ዝኣተወ መንግስቲ ሱዳን፡ ኣብ ሃገሩ ኣብ ዘይሕጋዊ ሸርፊ ወጻእን ሓዋላን ንዝተዋፈሩ ውልቀ ሰባትን ትካላትን ንምቁጽጻርን ንምቕያድን ሓድሽ ሕጊ ኣውጺኡ ይሃድን ምህላው ተፈሊጡ።
ሚኒስተር ፋይናንስ ሱዳን መሓምድ ዑስማን ኣል ሪካቢ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሱዳን ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝግበር ዘይሕጋዊ ምዝውዋር ገንዘብ ብደቂቕ ይከታተሎ ከምዘሎ ምሕባሩ፡ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ሓሚድ ማናን ብወገኑ፡ ኣብ ወጻኢ ዝመደበሮም 37 ውልቀ ሰባትን ትካላትን ተለልዮም ከም ዘለው ብምንጻር፡ ሓደ ካብኡ ብመንገዲ ከሰላ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ንጥፈታት ምዃኑ፡ መንግስቲ ሱዳን ቅድም ኢሉ በዚ ምኽንያት ኣብ’ታ ሃገር ንዝርከብ ኣምባሳደር ህግደፍ ጸዊዑ ኣዘራሪብዎ ምንባሩን ረድዮ ኤረና ብ8 ታሕሳስ 2017 ጸብጺባ።
ብካልእ ዜና፡ ኣብ ትሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ ዝነጥፍ 6 ሽሕ ሰራዊት ኣብ ሶማል ኣዋፊራ ዘላ ኡጋንዳ፡ መንግስቲ ሶማል ብናቱ ዓቕሚ ጸጥታኡ ከኽብር ኣብ ዘኽእሎ ደረጃ በጺሑ’ዩ ካብ ዝብል ነቒላ፡ ደረጃ ብደረጃ ቁጽሪ ሰራዊታ ከተጉድሎ ምዃና፡ ኣብ ሶማል ሰራዊት ኡጋንዳ፡ ኬኒያ፣ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ፣ ብሩንዲ፣ ሰራልዮን ዝተዋጽአ ኣስታት 30 ሽሕ ሓይሊ ዓቃቢ ሰላም ሰራዊት ተዋፊሩ ምህላውን ኤረና ወሲኻ ኣረዲኣ።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ኢዮሩሳሌም ዋና ከተማ እስራኤል’ያ ክብል ዝሃቦ ኣፍልጦ፡ ንብዙሓት የዛርብ፡ ንፍሊስጤማውያን ድማ ግዳይ መቑሰልትን ሞትን ክኾኑ ከም ዝገበረ ይግለጽ ኣሎ።
ከም መራሒ ርእሰ ሓያል ሃገር፡ ብዝተጸንዐን ሓላፍነታዊ ኣግባብን ክመርሕ ኣይከኣለን ተባሂሉ ብብዙሓት እንኮለይ ብህዝብን ፖለቲከኛታት ኣመሪካ ዝውቀስ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ካብ ዋይት ሃውስ ብቴለቭዥን ኣብ ዘመሓላለፎ መግለጺ፡ ኣመሪካ ንኢዮሩሳሌም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ኣፍሊጦ ብምሃቡ፡ኣብ መላእ ዓለም ሓያል ተቓውሞ ኣለዓዒሉ ከም ዘሎ፡ መሳኪን ፍልሽጤማውያን ድማ ግዳይ መቑሰልትን ሞትን ይኾኑ ኣለው።
ከም ጭቡጥ መግለጺ ናይ’ቲ ትራምፕ ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ ኣብ ቴል ኣቪቭ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ኣመሪካ ናብ ኢዮሩሳሌም ክሰጋገር ከም ዝኣዘዘ፡ በዚ ዘይእርኑብን ዘይሓላፍነታዊ ትእዛዝ፡ ዛጊት 2 ፍልስጤማውያን ከም ዝሞቱ፡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ድማ ብፖሊስ እስራኤል ከቢድን ፈኲስን ጉድኣት ከም ዝወረዶም፡ ስለዚ ከኣ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ መራሕቲ ኤውሮጳን ሓዊስካ ብብዙሓት ይኹነን ምህላው ማዕከናት ዜና ዓለም ይጽብጽባ ኣለዋ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ። ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 11-12-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ናይ ሓደጋ መድሕን
ኣብ ስዊዘርላንድ፡ ኣንጻር ኣብ ልዕሊ ህይወት፡ ጥዕና፡ ንብረትን ኣቓሓን ዚወርድ ወይ ኪወርድ ዚኽእል ሓደጋ መድሕን ንኣትወሎም ኢና። ካብዚኦም ገሊኣቶም ተገዲድና ንኣትዎም ኪኾኑ እንከለዉ እቶም ዝተረፉ ግን ብናትና ምርጫ ንኣትዎም እዮም።
መድሕን፡ ንሓደ "በኣዕናዊ ኩነት" ዝጠፈኣ ዋጋ ይሽፍን። "ኣዕናዊ ኩነት" ማለት ኣቐዲምካ ክትፈልጦ ዘይትኽእል እዩ። ኪመጽእ ዚኽእል ምዃኑን ዘይምዃኑን ጥራይ ዘይኮነ መኣስ ኪመጽእ ይኽእልውን ኣይንፈልጦን ኢና።
ናይ መድሕን ክፍሊት ኣብ ''ምድግጋፍ መትከል" ዚምርኮስ እዩ። ነቲ ዝወረደ ጉድኣት ንምሽፋን ኩሎም ኣብቲ መድሕን እቱዋት ዝኾኑ ሰባት ብብእዋኑ ብመልክዕ ጠርቂ (prime) ገንዘብ የዋጽኡ እዮም። ንሰብ፡ ኣቕሓ ወይ ንብረት መድሕን ክንኣትወሎም ንኽእል ኢና።
ንመድሕን ዚዋጻእ ገንዘብ
እቲ ንመድሕን ዚዋጻእ ገንዘብ ካብ ገምጋም ኣብ መጻኢ ኪወርድ ዚኽእል ሓደጋ ጥራይ ኣይኮን ዚሕሰብ። ብናይ ምምሕዳራዊ ወጻኢታትውን ይጽሎ እዩ። ከምዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብ መንጎ ሓንቲ ናይ መድሕን ካምፓኒን ካልእ ናይ መድሕን ካምፓኒን ወይ ድማ ኣብ ዓይነት ውዕላት ብዙሕ ፍልልያት ዝረኣ።
ኣብ ገለ መዳያት ድማ እቲ ዝዋጻእ ገንዘብ ብኻይዳ ናይ ሓደ ኣብቲ መድሕን እቱው ዝኾነ ውልቀ ሰብ ይጽሎ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ብዘይ ሓደጋ ዝዝውሩ መራሕቲ መካይን ውሑድ ናይ መድሕን መውጽኦ ወይ ፕሪም ዚኸፍሉ።
ኣስተውዕል!
ናይ መድሕን ካምፓኒታት፡ ሓደ ሰብ ነቲ ወርሓዊ ክፍሊት መድሕን ኪፍጽም ብመዘኻኸሪ ቀሪብሉ እንተ ዘይከፊሉ፡ ካብቲ መድሕን ክእለ ይኽእል እዩ። ድሕሪ ገደብ ግዜ ናይ መዘኻኸሪ ጽሑፍ ምሕላፉ፡ መድሕን ካምፓኒ በቲ ውዕል ኣይትእሰርን እያ፡ ትኸፍሎ ካሕሳውን የብላን።
ኣብዚ ዓምዲ: ዘቤታዊ መድሕን, ግላዊ ናይ ሓላፍነት መድሕን, መድሕን ተሽከርከርቲ


text:
JW LIBRARY
ዕልባት ተጠቐም—ኣንድሮይድ
እቲ ኣብ JW Library እትረኽቦ ቡክማርክ ወይ ዕልባት፡ ከምቲ ብወረቐት ኣብ እተሓትመ ጽሑፍ እትጥቀሞ ዕልባት፡ ኣብቲ እተንብቦ ጽሑፍ ኣብ ዝደለኻዮ ቦታ ምልክት ክትገብረሉ የኽእለካ። ኵሉ እቲ ኣብ JW Library ዘሎ ጽሑፋት ዓዓሰርተ ዕልባት ኣለዎ።
ዕልባት ክትጥቀም እንተ ደሊኻ፡ ነዚ ዚስዕብ መምርሒታት ስዓብ፦
ዕልባት ግበር
ንሓደ ዓንቀጽ ወይ ምዕራፍ ዕልባት ክትገብረሉ ወይ ከኣ ኣብ ሓደ ሕጡብ ጽሑፍ ወይ ፍቕዲ መጽሓፍ ቅዱስ ዕልባት ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ንሓደ ዓንቀጽ ወይ ምዕራፍ ዕልባት ክትገብረሉ እንተ ደሊኻ፡ ነታ ምልክት ዕልባት ጠውቃ። ነቲ ኣብቲ ዝኸፈትካዮ ጽሑፍ እተገብረ ዕልባት ድማ ክትረኽቦ ኢኻ። ነቲ እተንብቦ ዘለኻ ዓንቀጽ ወይ ምዕራፍ ዕልባት ክትገብረሉ እንተ ደሊኻ፡ ኣብቲ ጥራዩ ዘሎ ዕልባት ጠውቕ።
ኣብ ሓደ ሕጡብ ጽሑፍ ወይ ፍቕዲ መጽሓፍ ቅዱስ ዕልባት ክትገብር እንተ ደሊኻ፡ ፈለማ ነቲ ጽሑፍ ጠውቆ፡ ደሓር ከኣ ነታ ምልክት ዕልባት ጠውቃ።
ዕልባት ርኸብ
ነቲ ዝገበርካዮ ዕልባት ክትረኽቦ እንተ ደሊኻ፡ ነቲ ዕልባት ዝገበርካሉ ጽሑፍ ክፈቶ፡ ነታ ምልክት ዕልባት ጠውቃ። ድሕሪኡ፡ ነቲ ኽትርእዮ ዝደለኻ ዕልባት ጠውቕ።
ዕልባት ኣተዓራሪ
ነቲ ዝገበርካዮ ዕልባት ከተጥፍኦ ወይ ብኻልእ ክትትክኦ ትኽእል ኢኻ።
ዕልባት ከተጥፍእ እንተ ደሊኻ፡ ነታ ምልክት ዕልባት ጠውቃ፣ ደሓር ከኣ ነታ ኣብ ጥቓ እቲ ኸተጥፍኦ ዝደለኻ ዕልባት ዘላ ተወሳኺ ኣማራጺታት እተርኢ ምልክት ጠውቃ። ድሕሪኡ፡ ነታ Delete እትብል ምልክት ጠውቃ።
ነቲ ዝገበርካዮ ዕልባት ብኻልእ ክትትክኦ እንተ ደሊኻ፡ ነታ ምልክት ዕልባት ጠውቃ፣ ደሓር ከኣ ነታ ኣብ ጥቓ እቲ ኽትትክኦ ዝደለኻ ዕልባት ዘላ ተወሳኺ ኣማራጺታት እተርኢ ምልክት ጠውቃ። ድሕሪኡ፡ ነታ Replace እትብል ምልክት ጠውቃ። በዚ ኸምዚ፡ ነቲ ዝነበረ ዕልባት በቲ ኣብቲ ሕጂ ዝኸፈትካዮ ጽሑፍ እትገብሮ ካልእ ዕልባት ክትትክኦ ትኽእል ኢኻ። እዚ ዕልባታት እዚ፡ ነቲ እተንብቦ ጽሑፍ ኣብ ዝደለኻዮ ቦታ ምልክት ክትገብረሉ የኽእለካ እዩ። ንኣብነት፡ ንመዓልታዊ ንባብ መጽሓፍ ቅዱስካ ምልክት ክትገብረሉ ትኽእል ኢኻ።
እዚ ትሕዝቶ እዚ፡ ካብ ለካቲት 2015 ጀሚሩ ኣብ JW Library 1.4 ይርከብ እዩ፣ እዚ ኣፕሊኬሽን እዚ ድማ፡ ኣብ Android 2.3 ወይ ድሕሪኡ ኣብ ዝወጸ ኣንድሮይድ ይዓዪ እዩ። ነዚ ትሕዝቶ እዚ ኽትረኽቦ እንተ ዘይክኢልካ፡ በጃኻ ነቲ ኣብ ትሕቲ “JW Library ተጠቐም—ኣንድሮይድ” ዘርእስቱ ዓንቀጽ ዘሎ ናይ ቀረባ ግዜ ለውጥታት ዚብል ንኡስ ኣርእስቲ ርአ።


text:
ማርያም ጸደንያ/ Mariam Tsedenia
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ማርያም ጸደንያ
ኣብ ደማስቆ ጸደንያ ዝተባህለ ቦታ መሪና ዝተባህለ ዓዲ ማርታ እትብሃል ሕያወይቲ ሰበይቲ ነበረት።ኣባ ቴዎድሮስ ዝተባህለ መነኮስ ናብ ኢየሩሳሌም እንዳኸደ ከሎ ናብ ኢየሩሳሌም ይኸይድ ከምዘሎ ፈሊጣ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ስእሊ ገዚእካ ኣምጽኣለይ ንመግዝኢ ዝኸውን ገንዘብ እንካ በለቶ።ኣባ ቴዎድሮስ ድማ ምስተመለስኩ ትህብኒ ኢልዋ ኸደ።
ኣብ ቁዱሳት ቦታታት ተሳሊሙ ነቲ ዝተላእኮ ስእሊ ረሲዕዎ ክምለስ ከሎ “ለምንት ረሳእከ ዘትብለከ ዛቲ ብእሲት”እታ ሰበይቲ ሓደራ ኢላ ዝለኣኸትካ ስለምንታይ ረሲዕካ ዝብል ድምጺ ሰምዐ። ተመሊሱ ድማ ገዝኣላ።ኣብ መንገዲ እንዳኸደ ከሎ ኣንበሳ ረኸቦ፡ፈሪሑ ኣብ ከቢድ ጭንቂ ከሎ ካብቲ ስእሊ ድምጺ ወጸ።እቲ ኣንበሳ ድማ ሰምቢዱ ሃደመ። ካብኡ ቀጺሉ እንዳኸደ ከሎ ክልተ ሸፋቱ ረኸብዎ፡ ካብኣቶም እንዳፈርሀእንከሎ ከምቲ ዝቐደመ ካብቲ ስእሊ ድምጺ ወጸ።እቶም ሸፋቱ ብስምባደ ሃዲሞም ከዱ።
ኣባ ቴዎድሮስ ነዚ ኹሉ ተኣምር ርእዮም፡ነዚኣስ ኣሕሊፈ ኣይህባን ናብ ሃገረይ ሒዘያ ክኸይድ ኢየ ኢሉ ናብ መርከብ ደየበ። ሓያል ማዕበል ተላዒሉ ነታ መርከብ ገፉዑ ናብ ወሰን ደማስቆ ኣጸግዓ። ካልእ ዝገብሮ ኣማራጺ ስለዘይነበሮ ክዳኑን ድምጹን ቀይሩ ናብ ቤታ ኣተወ።መሬት ወጊሑክኸይድምስ ደለየ መወጽኢ ማዕጾ ጠፍኦ “ወወዓለ እንዘያርመሰምስ” ማርታ ድማ ኣባ ዝሓመምኩም ትመስሉ ኣለኹም፡ሕደሩ ኣዕርፉ ጽባሕ ትኸዱ በለቶም።ንጽባሒቱ’ውን ክወጽእ ኣይከሉን፡ ሓደሩ። ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ’ውን ክወጹ ኣይከኣሉን እሞ ማርታ ኩነታቶም ርእያ፡ ኣባ ሎሚ ሳልሳይ ምዓልትኹም ከምዚ ትኾኑ ኣለኹም እንታይ ዘጋጠመኩም ነገር ኣሎ ድዩ፧ ኢላ ሓተተቶም።ንሶም ድማ ንመድሃኒተይ ኣሕሊፈ ኣይህብን ኢለ አየ ዝቃለስ ዘለኹ፡ስእሊ ቅድስት ድንግል ማርያም ግዝኣለይ ኢልኪ ልኢኽኒ ዝነበርኪ ኢሉ ነቲ ስእሊ ኣውጺኡ ሃባ። ማርታ ድማ ብዙሕ ተሓጎሰት።ብኽብሪ ኣቐሚጣ ለይትን መዓልትን መብራህቲ ተብርሃላ ነበረት። እዛ ስእሊ እዚኣ ወንጌላዊ ሉቃስ ዝሰኣላ ስእሊ ኢያ። “ወይእቲ ስዕል ትመስል ልብስተ ስጋ ወያንጸፈጽፍ ሃፈ እምኔሃ”። እታ ስእሊ ስጋ ዝለበሰት ትመስል ካብ ገጻ ድማ ሃፋ ዝወጽእ ዘሎ ትመስል ነበረት።
ኣባ ቴዎድሮስ ነታ ስእሊ እንዳኣገልገለ ንብዙሕ ግዜ ጸንሐ። ብዙሕ ተኣምራት ድማ ገበረት። ሕሙማት ትፍውስ፡ ዓይኒ ዕዉራት ኣብርሀት። በቲ ግዜ ዝነበሩ ሊቀጳጳስ ዜናኣን ታኣምራን ሰሚዖም ካብቲ ዝነበረቶ ቦታ ክወስድዋ መጹ። ክትወጸሎም ግን ኣይከኣለትን፡ ቤት ሰሪሖም ካህናት መዲቦም ናብ ማርታ ዝኣተወትላ ዕለት መስከረም 10 ንኽትክበር ስርዓት ሰሪዖም ናብ ቦትኦም ተመለሱ።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ደምዳሚ ኣኼባ ናይ 2017፡ ብዕለት 10 ታሕሳስ 2017 ኣካይዱ። እቲ ኣኼባ ብኣቦ መንበር ጨንፈር ሓው ታደሰ ኣስመላሽ ሰላምታን ሰናይ ምንዮትን ድሕሪ ምኽፋቱ፡ ነቲ መዓልቲ ኣብ ዝተታሕዙ ኣጀንዳታት ተኣትዩ።
ካብ ዝተሰርዑ ኣጀንዳታት፡-
1 - እዋናዊ ሰልፋውን ዞናውን ሓበሬታታት፤
2 - ስርዓት ህግደፍ ዝፍጽሞ ዘሎ ምግሃስ ሃይማኖታዊ ምምሕዳርን ኢድ ኣእታውነትን፤
3 - ግደ መራሕቲ ሃይማኖትን ትካላቱን ኣብ ፍትሕን፡ ሰላምን፡ ማዕርነት ደቂ-ሰባትን ዝብሉ ኔሮም።
ብመሰረት ዝቐረበ ዛዕባታት ኣኼባ፡ እዋናዊ ሓበሬታታት ምልውዋጥ ተኻይዱ። ብፍላይ ድማ ኣብዚ ቅንያት እዚ ኣብ መንጎ መራሕቲ ኣፍሪቃውያን ሃገራትን ሕብረት ኤውሮጳን ክካየድ ዝቐነየ ንጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከት ኣኼባታት ድሕሪ ምዝርራብ፡ ንሕና እቶም ቀንዲ ሰብ ጉዳይ ዝኾና ኣብ ስደትን ምብትታንን ንርከብ ኣህዛብ፣ ሽግራትና ኣብ ምፍታሕ ብዝያዳ ተጠርኒፍናን ተቢዕናን ክንቃለስ ኣሎና ክብል ኣኼበኛ ተማሕጺኑ።
እብዚ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፡ ኣብ ዘዝቕመጡሉ ሃገራት፡ ነቲ ስርዓት ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ኢድ ምትእትታው ኣብ ሃይማኖታዊ ትካላትን ምእሳር ኣማሕደርቱን ብምቅዋም ጽዑቕ ሰላማዊ ሰልፍታት ከካይዱ ወሪሖም‘ዮም። ኣኼበኛ ድማ ነዚ ጉዳይዚ መበገሲ ብምግባር፡ ንኹሉ‘ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ገበናት ናይ ምእሳር መራሕትን ኣመንትን ዝተፈልለያ ሃይማኖታት፡ ምፍራስን ምውራስን ሃይማኖታዊ ትካላትን፡ ክሳብ ንኣገልገልቲ ሃይማኖት ገፊፍካ ናብ ወታሃደራዊ ኣገልግሎት ምውሳድን ብረት ምዕጣቖምን ዘይንቡር ነውራም ተግባራት ብምቅዋም፥ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንኩሉ ዓይነት ብዙሕነታቱ ብምክብባር ተጠርኒፉ ንመሰሉ ክቃለስ ከም ዘለዎ ኣማራጺ ዘይብሉ መገዲ ሰላም ምዃኑ ኣኼበኛ ተመልኪቱ። ስርዓት ህግደፍ ዝገብሮ ንዘሎ ሃማኖታዊ ፍልልያት ንምግፋሕን ግርጭታት እንዳፈጠርካ ምንቛትን፣ ብስም ሃይማኖት ምትላልን ድማ፡ ህዝቢ ክነቕሓሉን ተጠርኒፉ ክምክቶን ከም ዘለዎ ኣኼበኛ ኣስሚሩሉ።
ብመንጽር እቲ ህግደፍ ኣብ ሃይማኖታዊ ትካልትን ምምሕዳሩን ዝኽተሎ ዘሎ ናይ ዓመጽን ግህሰታትን ፖሊሲ፡ ሰዲህኤ ግን፡ ሃይማኖትን መንግስትን ክልተ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ምዃኖም ብምርግጋጽ፣ ሰኩልያር ስርዓተ-መንግስቲ ንምህናጽ ኣብ መንጎ ሃይማኖትን መንግስትን ኢድ ምትአትታው ክህሉ ከም ዘይብሉ ይኣምን። ከም መቐጸልታ ናይዚ ድማ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ሓያልን ኣዎንታዊ አምንቶኡን ኣብ ሃይማኖታዊ ናጽነት የረጋግጽን፣ ሃይማኖት ኣብ ዉልቀን ሕብረተሰብን ዘለዎ ክብርን ጽልዋን ድማ ይፈልጥን የኽብርን ክብል፡ ሓደ ኣብ ጉዳይ እቲ ሓደ ኢድ ከእቱ ከም ዘይግባእ ኣብ ፕሮግራሙ ኣስፊሩዎ ምህላዉ ዓንቀጽ ብምጥቃስ ተረጋጊጹ።
መንግስቲ ይኹን ገዛእቲ ሓይልታት፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ንዘርእይዎ ዓመጽ፡ መራሕቲ ሃይማኖት ከም ደቂ ሃገር ኩሉ ሃገራዊ ጉዳይ ስለዝምልከቶም ብኣገባቦም ህዝቢ ንኸይብደልን፡ ሰላምን ፍትሕን ንኽነግስን፡ ህዝቢ ክምህሩን ክቃወሙን ሃይማኖታዊ ተልእኾኦም እዩ። ኣብ ተሞክሮ ቃልስና ይኹን ተሞክሮ ናይ ዓለም ቃልስታት እንተረኣና‘ውን ብዙሓት ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ኣብ ጎድኒ ህዝቦም ኮይኖም ንፍትሒ ተጣቢቆም እዮም። ኣብ መስርሕ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ብረት ተሰኪሞም ኣብ ዓውደ ኲናት ምእንቲ መሰል ውጹዕ ህዝቦም ዝተሰዉኡ መነኮሳት ምንባሮም፡ ሕጂ‘ውን መራሕትን ኣመንትን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ንፍትሕን መሰልን ህዝቦም እናተጣበቑ ብስርዓት ህግደፍ ዝወርዶም ዘሎ ግፍዒ ማእለያ ከምዘይብሉ ኣኼባ ኣረጋጊጹ። ንዘርእይዎ ዘለዉ ተባዕ መከተን ተወፋይነትን ድማ ንኢዱን ኣመስጊኑን።
ድሕርዚ፡ ናይ 2018 ፈላሚ ኣኼባ ዕለትን ሰዓትን ብምሕባር ኣኼባ ብዝኽሪ ስዉኣት ተደምዲሙ።


text:
ንመከራ ኣሕሊፎም ክህብኹም እዮም !!! (ማቴ 24፡8)
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ንመከራ ኣሕሊፎም ክህብኹም እዮም !!! (ማቴ 24፡8)
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ መዛሙርቱ ስለ ነገረ ምጽኣቱን ምልክት ሕልቀት ዓለምን ብዝሓተትዎ መሰረት “በቲ እዋን እቲ ንመከራ ኣሕሊፎም ክህብኹምን ክቐትልኹምን እዮም፣፣ ስለ ስመይ ከኣ ብኹሎም ኣህዛብ ጽሉኣት ክትኮኑ ኢኹም” በሎም፣፣ ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፣ ብፍጹም ልቦና ዝኽተሎ ዘበለ ኩሉ መከራን ሽግርን ከም ዝበጽሖ ንቅዱሳን ሃዋርያት ኣቐዲሙ እውን “እንሆ ኣነ ከም ኣባጊዕ ኣብ ማእከል ተዃሉ ይሰደኩም ኣለኹ፣፣ ደጊም ብልህታት ከም ተመን ገርህታት ከኣ ከም ርግቢት ኩኑ። ካብ ሰብ ተጠንቀቑ፣፣ ንሳቶም ናብ መጋባኣያታት ኣሕሊፎም ክህብኹም ኣብ ኣባይቲ ጸለቶም ክገርርፍኹም እዮም። ንኣኣቶምን ነህዛብን ምስክር ምእንቲ ክኸውን ብኣይ ምኽንያት ናብ መኳንንምትን ናብ ነገስታትን ክትውሰዱ ኢኹም”(ማቴ10፣16-18, ሉቃ21፣12)ብምባል ገሊጽሎም እዩ፣፣ እዚ ኸኣ ብኲናትን ብስሕለት ሴፍን ንስጋኹም ዝቐትሉ፣ ንነፍስኹም ድማ ብክሕደት፣ ብኑፋቄ ዝጎድኡ ናይ እግዚኣብሔር ኣገልገልቲ መሲሎም ዝዛረብሉን ዝመስሎምን ግዜ ክመጽእ እዩ ንኽልብል ዝተዛረቦ ቃል እዩ፣፣ ምኽንያቱ ብነፍስን ብስጋን ሰብ ዝቐትሉ ቀተልቲ ሰብ ክመጹ እዮም ክበሃል ከሎ ፣ቆርበት በጊዕ ተኸዲኖም ማለት ወንጌል ሒዞም፣ መንፈሳውያን መሲሎም ናይ ሃይማኖት ሽፋን ተጠቒሞም እዮም ዝመጹ ፣ንክሕደቶምን እቲ ምኽንያት ጥፍኣት ዝኾነ ኣካይድኦምን ከኣ ከተግብርዎ ይረኣዩ። ስለዚ እዩ ከኣ ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማቴ 7፣15 “ብውሽጦም ዝምንጥሉ ተዃሉ እዮም እሞ፣ ኣባጊዕ ተመሲሎም ካብ ዝመጽኹም ሓሰውቲ ነብያት ተጠንቀቑ” እና በለ ዝተዛረበ፣፣ ከምዚ ዝበለ ሰብ ብስጋ ስለ ዘይተጎድአ ጽቡቕ ዘሎ ይመስሎ ይኸውን እንተኾነ ነፍሱ ግን ክትመውት ዝገብር ወይ ድማ ናብ ናይ ዘልኣለም ጥፍኣት ንነፍሱ ዝመርሕ ዘሎ ሰብ እዩ፣፣
ኣብ መጨረሽታ ዓለም ብርቱዕን ጽኑዕን መከራ ኣብ ልዕሊ እቶም ናይ ብሓቂ ኣመንቲ ከም ዝመጽእ፣ እግዚኣብሔር ንዝረሓቐ ኣቕሪቡ፣ ንዝረቐቐ ኣጉሊሑ ንነቢይ ዳኒኤል ኣብ ዝገለጸሉ፣ ኣብ ትንቢቱ ከምዚ ክብል ኣስፊርዎ ኣሎ፣ “በቲ ግዜ እቲ ሚካኤል እቲ ምእንቲ ህዝብኻ እስራኤል(ስለ ምእመናን) ዝከላኸል(ብኣማላድነቱ፣ብተረዳእነቱ) ዓቢይ መስፍን ክትንስእ እዩ። ሽዑ ዘመን ጸበባ ክኸውን እዩ፣ከምኡ ዝበለ ጸበባ ድማ ሰብ ካብ ዝተፈጥረሉ ጀሚሩ ክሳዕ ሎሚ ኮቶ ኮይኑ ኣይፈልጥን እዩ” (ት.ዳኒ12፣1)።
ሕጂ እምበኣር ዘለናሉ ግዜ ዋዜማ ናይ ምጽኣቱ ከም ዝኾነ ክንዕገስን ርእስና ክንገትእን እምበር ክነጉረምርም ኣይግባእን እዩ፣፣ እኳ ድኣ መከራ እንተኣጋጠመና ደስ ክብልናን ክንሕጎስን እዩ ዝግባእ፣ ባህ እውን ክብለና ኣለዎ (ያዕ1፣2, ግ.ሃዋ5፣40)። ምኽንያቱ ኣብ ግዜ መከራናን ብርቱዕ ጸበባናን ንበይንና ከም ዘይኮና ክንፈልጥን ክነስተውዕልን ይግባኣና እዩ፣፣ ዝሓለፉ ቅዱሳን ነቢያት ይኹኑ ድሒሮም ዝመጹ ቅዱሳን ሃዋርያት ክሳዕ እዚ ዘሎናዮ ዘመን እግዚኣብሔር ኣምላኽ ምስኣቶም ስለ ዝኾነ ብዝወረደም መከራ፣ሞትን ስደትን ክሕጎሱ እንበር ክጉህዩ ወይ’ውን ብሰንኪ ዝረኸቦም መከራን ሽግርን ንቅዱስ እግዚኣብሔር ክኽሕዱ ኣይንርእዮምን ኢና፣፣ ንሕና እውን ደቆም ስለ ዝኾና ንኣቦታትና ክንመስል እዩ ዘሎና (እብ13፡7,እብ11፣1-መፈ,ዳኒ3፣28፣6፣1-6፣2፣2,ግ,ሃዋ12፣6-12)። ነዚ ከመልኪቱ እዩ ቅዱስ ያዕቆብ ኣብ መልእኽቱ፣ “ኣቱም ኣሕዋተይ ብዛዕባ ሓሰራ መከራ ምቕባልን ትዕግስትን፣ እቶም ብስም እግዚኣብሔር ዝተዛረቡ ነቢያት ኣርኣያ ይኹኑኹም፣፣ እንሆ ነቶም ክሳዕ መወዳእታ ዝተዓገሱ ብጹኣን እዮም ንብሎም፣፣ ብዛዕባ ትዕግስቲ ኢዮብ ሰሚዕኩም ኣለኹም፣ነቲ እግዚኣብሔር ኣብ መወዳእታ ዝገበረሉ ደበሳ እውን ርኢኹም ኣለኹም፣፣ ከመይ እግዚኣብሔር ለውሃትን ምሕረትን ዝመልአ እዩ”(ያዕ 5፣10-11) ክብል ዝጸሓፈ፣፣ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እውን ብመዋእለ ስብከቱ፣ “ኣብ ዓለም ጸበባ ኣለኩም እንተኾነ ኣጃኹም ኣነ ንዓለም ስዒረያ እየ”ክብል ስለ ክረኽበና ዝኽእል መከራ ገሊጹልናን ምሂሩናን እዩ (ዮሃ16፣33)። ንኹሉ መከራታት ጥዒሙ ክሳዕ ሞት እውን ተዓጊሱ እዩ ሓሊፉ፣፣ እዚ ከኣ ንሕና እቶም ብስሙ እንኣምን ንዝረኽበና ዝኾነ ይኹን መከራ፣ ሞት እውን እንተኾነ ብትዕግስቲ ክንሰግሮ ከምዝግብኣና ብኣምላኽና ተማሂርና ኢና፣፣ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ጎይታ ዝሓለፎ ህይወት ዝረኣዩን ብትምህርቱ ዝተነድቁን ቅዱሳን ሃዋርያት ድማ እቲ ዝዓበየ ናይ ሞት መከራ ብህይወቶም ፈቲኖምን ጥዒሞምን ንቤተክርስቲያን ብርሃን ኮይኖማ ሓሊፎም እዩም። ምኽንያቱ ናይ ህይወት ኣኽሊል-መንግሰተ ሰማያት ዝርኸቡ እቶም ክሳዕ መወዳእታ ዝዕገሱ ሰባት ጥራሕ እዮም(ራእ2፣10)፣፣ ሞት እውን እንተኾነ ብጸጋ ምቕባል የድሊ እምበር ምፍራሕ ኣይግባእን፣፣ ምኽንያቱ ኣምላኽና ኣብ ወንጌሉ “ነቲ ነፍስን ስጋን ኣብ ገሃንም ከእቱ ዝከኣሎ ድኣ ፍርህዎ እምበር ነቶም ንስጋ ዝቐትሉ ንነፍሲ ግና ክቐትልዋ ዘይከኣሎም ኣይትፍርህዎም’’ ክብል ምሂሩና እዩ (ማቴ10፣28)። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ እዮም ቅዱሳን ኩሎም ኣብ ዝተፈላለየ ዘመንን ቦታን ዝነበሩ ንስጋዊ ሞት ከይፈርሑ ኣብ ቅድሚ ዓላውያን ነግስታትን መናፍቓንን ብትብዓት ናይ ሃይሞኖት ነገር መስኪሮም ዝሓለፉ (እብ11፣35,ግ.ሃዋ7፣59፣1፣22,1ነገ17፣17-23, ኤር20፣2፣37፣15, 2ዜና24፣20, ኤር26፣23, 1ሳሙ2፣21)።
ኣብዚ እዋን እዚ`ውን ብዙሓት ኣሕዋት ደቂ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኣብ እምነቶምን ሃይማነቶምን ጸኒዖም ኣኣሰ ኣሰር ኣቦታትና ቅዱሳን መከራን ስቃይን ሞትን ዝረኽቡ ዘለዉ ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ኣብዚ እዋን እዚ ጥራይ ብድዓሽ ተባሂሉ ዝፍለጥ እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ፡ ኣብ ሊብያ ልዕሊ 21 ግብጻውያንን ልዕሊ 28 ኢትዮጵያውያንን ደቂ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን፡ ክርስቲያን ብምዃኖም ጥራይ ብጃምላ ተሰይፎ እዮም። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ መላእ ዓለም ክርስቲያን መከራን ሽግርን ሞትን ህልቂትን ይረክብ ኣሎ። ዓለም ብምልእታ ትናወጽ ኣላ። እዚ ምልክት ህልቂት ዓለም እዩ። ስለዚ ናይ ክርስቶስ ቤተሰብ፡ ከምቲ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ንመከራ ኣሕሊፎም ክህብኩም እዮም” ዝበሎ፡ ንመከራ እኳ ኣሕሊፎም እንተሃቡና ከምቶም ንቅዱሳን ኣቦታትና ተከቲሎም ኣሰር ኣሰር እምነቶም ስዒቦም ክሳብ ሞት ዝበጽሑ ብዓይንና እንርእዮም ዘለና ኣሕዋት ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ነቲ ንነፍን ንስጋን ክቐትል ዝኽእል እምበር ነቶም ንስጋ ጥራይ ክቕትሉ ዝኽእሉ ደቂ ሰባት ከይ ፈራህና ኣብ እምነትና ጸኒዕና ክንነብር ይግባእ። እግዚኣብሔር ኣብ እምነትና የጽንዓና፡
ነቶም ክርስቲያን ብምኳኖም ጥራይ ዝስየፉ ዘለዉ ኣሕዋትና ድማ መንግስተ ሰማያት የዋርሰላና ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ካብ ምዉት ኣንበሳ ህያው ከልቢ ይሓይሽ
ካብ ምዉት ኣንበሳ ህያው ከልቢ ይሓይሽ
በስመኣብወወልድወመንፈስቅዱስኣሃዱኣምላክኣሜን
“ካብ ምዉት ኣንበሳ ህያው ከልቢ ይሓይሽ እዩ’ሞ፣እቲ ምስ ኩሎም ህያዋን ዝተሓባበር ተስፋ ኣለዎ፣ህያዋን’ሲ ከም ዝሞቱ ይፈልጡ ኢዮም።ምዉታት ግና ገለ እኳ ኣይፈልጡን፣መዘከርታኦም ተረሲዑ ኢዩ’ሞ ድሕርዚ ከቶ ረብሓ የብሎምን።”(መክ 9፣4-6)ነዚ ጥቕሲ ትርጉሙን ምስጢሩን መልእኽቱን ንምርዳእ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ሓደ ብሓደ ነዘን ቃላት ከፋፊልና ክንምልከት ኢና። ምኽንያቱ ኣብዚ ዘመንና ነዚ ጥቕሲ ብምጥቃም ቅዱሳን ከም ዝሞቱ ኣንበሳ፣ ንገዛእ ነብሶም ድማ ከም ህያዋን ዝቖጽሩ መናፍቓን ኣለዉ።ስለዚ ንነብስኻ ኣዕቢኻ ምርኣይ ነቶም እግዚኣብሔር ዘኽብሮም ቅዱሳን እንዳ ኣነኣኣስካ ዝዝረብ ዘረባ ካብቶም መንገዶም ስሒቶም ካብ እምነት ዝረሓቑ ሰባት ዝምንጩ ሓሳባት እዩ።ምኽንያቱ ኣነ ይፈልጥ፣ንሕና ንፈልጥ ዝብል ዘረባ፣ካብ ክርስትና ወጻኢ እዩ።ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ’ውን ባዕሉ ኣምላኽ ክንሱ ንዓና ክምህር ብትሕትና ተመላለሰ፣ኣእጋር ደቂ መዛምርቱ ሓጸበ።ከምኡ’ውን ኩሎም ቅዱሳን ኣቦታትና ነብሶም ብምትሓት ተመላለሱ፣ቅዱሳን ክንሶም ነብሶም ከም ሓደ ዘይረብሕ ወይ ሓጥእ ይቖጽርዋ ነበሩ።ንኣብነት፦ኣቦና ኣብራሃም ዝተዛረቦ እንተሪኢና “እነሆ ኣነ መሬትን ሓሞኽሽትን ከለኹ ምስ ጎይታይ ብምዝራበይ ደኣ ደፊረ እምበር …” ክብል እንከሎ ንምልከት እምበር ንነብሱ ከተዓባቢ ኣይንርእይን ዘለና።(ዘፍ 18፣21,መዝ21፣6, 1ነገ 19፣4፣ 1ቆሮ 15፣8-9) ንመንገዲ ቅዱሳን ንመልከት።ናብ ኣርእስትና ምስ እንምለስ ድማ፦
1.1 ምዉት ኣንበሳ ዝተባህለ መን እዩ፦ ዝሞተ ኣንበሳ ክብል ጥበበኛ ሰሎሞን ገሊጽዎ ዘሎ፣ነቶም ብፍትወት ናይዛ ዓለም ተታሊሎም ሓጥያት ንምግባር ዝቕልጡፉ ናይ ንሰሓ ሕይወት ዘይብሎም ሰባት ክገልጽ ዝጸሓፎ እዩ።ነዚ ክገልጽ ከሎ ሲራክ “ናብ እግዚኣብሔር ምምላስ ከይትድንጒ ሎሚ ጽባሕ እና በልካውን ኣይተድሓርሓር፣ከመይ መዓት እግዚኣብሔር ሃንደበት ክፍኖ’ዩ፣ብመዓልቲ መቕጻዕቲ ድማ ክትድምሰስ ኢኻ”(ሲራክ 5፣7) ይብለና።እምበኣር ሓጥያት ኣብ ንፍጽመሉ እዋን፣ካብ እግዚኣብሔር ትፈልየና ሓጥያት ሰሪሕና ስለ ሓጥያትና ናብ እግዚኣብሔር እንተዘይ ተመለስና፣ምስ ሓጥያትና እንተሞትና ዝሞተ ኣንበሳ ንምሰል።ሓጥያት ክበሃል ከሎ ህይወት ሰብ ብምሕላፍ፣ብምዝማው፣ብምዕማጽ…ወዘተ ኣብዚ ዓለም ሕይወቶም ዘሕልፍዎ ኩሎም ሓጥያት ንምስራሕ ኣናብስ ዝኾኑ ንኽገልጽ ዝተዛረቦ ቃል ኢዩ።ንምንታይ ብኣንበሳ ተመሲሉ ዝብል ሕቶ፣ፍቓድ እቲ ኣቦኦም ዲያብሎስ ስለ ዝፍጽሙ ኢዩ። ንሱ ንደቂ ሰባት ሓጥያት ንምስራሕ ከም ኣንበሳ ክጥሕሩ ዝገብር ስለ ዝኾነ’ውንዩ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ነዚ ተገንዚቡ “ዲያብሎስ እቲ መጻርርትኹም፣ዝውሕጦ ደልዩ ከም ዝጓዝም ኣንበሳ ኾይኑ ይዘውር ኣሎ’ሞ ተጠንቀቑ ንቕሑ”(1ጴጥ 5፣8) ክብል ገሊጽዎ ኣሎ።ነቢይ እግዚኣብሔር ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት’ውን ብዛዕባ ሓጥኣን ክዛረብ ከሎ ከይተናዘዙ ፣ከይተነስሑ ዝሞቱ ሰባት “ሞቱ ለሓጥእ ጽዋግ ውእቱ( ናይ ሓጥእ ሞት ብስቓይ ኢዩ)” ይብል።ስለዚ ናይዞም ብኣንበሳ ዝተመሰሉ ሓጥኣን ሞት፣ዝኸፈአ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስና ይነግረና’ዩ።ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ’ውን “ንስኻትኩም ካብቲ ኣቦኹም ዲያብሎስ ኢኹም፣እቲ ትምኒት ኣቦኹም ክትገብሩ ትደልዩ ኣለኹም፣ንሱ ኸኣ ካብ መጀመርታ ቀታሊ ነፍሲ እዩ፣ሓቂ ኣብኡ ስለ ዘየልቦ ኣብ ሓቂ ኣይጸንዕን ሓሶት ክዛረብ ከሎ ካብ ርእሱ’ዩ ዝዛረብ፣ሓሳዊ እዩ’ሞ ንሓሶት ከኣ ኣቦኣ’ዩ (ዮሓ 8፣34) ክብል ነቶም ነብሶም ብምዕባይ ንጹሃት ክመስሉ ዝደልዩ ፈሪሳውያን ተዛረቦም ፣ክፉእ ስለ ዝገበሩ ከኣ ደቂ እቲ ብኣንበሳ ዝተመሰለ ዲያብሎስ ምዃኖም ኣብርሃሎም።ሞት ናይዞም ንሰሓ ዘይፈትዉ ዝኸፈአ ስለ ዝኾነ ብምዉት ኣንበሳ ተመሰሉ።(ዘሌ 26፣1, ዕብ 5፣11-12, ኤፌ 5፣3-6, ገላ 5፣16-21, ቆላ 6፣9)
ዘማራይ ዳዊት’ውን ረሲእ ሰብ በቲ ኣብ ልዕሊ መሳኪንን ንጹሃትን ዝገብሮ በደል “ከም ኣንበሳ ኣብዱር ኣብ መሕቢኢኡ ይጸናቶ፣ንምስኪን ክዕምጥሮ የድቢ” ክብል እቶም ኣብዚ ዓለም ብሓይሎም ክነብሩ ዝደልዩ ከም ኣንበሳ መሲልዎም (መዝ 10፣9)ቀጺሉ’ውን ነቶም ብቲዕቢት ንነብሶም ዘዕብዩን ንእግዚኣብሔር ረሲዖም ልቦም ዘትርሩ ረሲኣን ክገልጽ እንከሎ “ነቲ ክሰላልዕ ዝምነ ኣንበሳ ነቲ ኣብ ሕቡእ ዘድቢ ሽደን ኣንበሳ ይመስል” በለ (መዝ 17፣12)ስለዚ እዚ ምዉት ኣንበሳ ንሓጥኣን ከይተነስሑ ዝሞቱ ደኣ የመልክት እምበር ንጻድቃን ዝተባህለ ከምዘይ ኮነ ምፍላጥ የድልየና።
1.2 ሕያው ከልቢ ይሓይሽ ዝተባህለ፦ ህያው ከልቢ ተባሂሎም ዘለዉ ብህይወት እንከለዉ ሓጥያት ዝፍጽሙ ኮይኖም ፣ውዕለትን ምሕረትን ፍቕርን እግዚኣብሔር ብምርሳዕ ኣብ ሓጥያት ዝርከቡ እዮም።ስለዚ ህያው ከልቢ ዝተባህሉ፣ብህይወት ስጋ ዘለዉ ሓጥያተኛታት እዮም።ኣብ መጽሓፍቅዱስ ሓጥያተኛታት ብከልቢ መሲሉ ጽሒፉልና ንረኽቦ።ቅዱስ ዮውሃንስ ውን ኣብ ራኢኡ ብዛዕባዚ ኪገልጽ እንከሎ፣ነቶም ካብ ፍቓድ እግዚኣብሔር ዝወጹ ብኸልቢ መሲልዎም ንረኽቦ። “እቶም ኣኽላባትን ጠንቆልትን ኣመንዝራታትን ቀተልትን መምለኽቲ ጣዖትን ንሓሶት ዝፈትዉዋን ዝገብርዎ ዘበሉ ኹሎም ግና ኣብ ወጻኢ ኢዮም”(ራኢ 22፣15) ሓዋርያ ቅዱስ ጰጥሮስ’ውን ነቲ ሓጢኣተኛ ሰብ፣ብተደጋጋሚ ሓጥያት ንዝሰርሕ ሰብ ክገልጽ ከሎ “ከምቲ እቲ ምስላ ሓደ ከልቢ ናብ ትፍኡ ተመልሰ፣ሓሰማ’ውን ተሓጺባስ ኣብ ጸብሪ ኣንገርገረት ዝበሎ በጺሕዎም ኣሎ “በለ። ህያው ከልቢ ዝበለሉ ምኽንያት እምበኣር ንሰሓ ንኸኣትው ዕድል ስለ ዘለዎም እዩ (2ጴጥ 2፣22, ምሳ 26፣11)።
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፣ነታ ከንኣናዊት ሰበይቲ ዝተዛረባ ቃል ምስ እንምልከት፣ “እንጌራ ውሉድ ኣልዒልካ ንኣኽላባት ምሃብ ኣይግባእን’ዩ”በላ ንሳ ድማ ሓጥያታ ኣሚና “እሞ ኣኽላባት ካብ ማኣዲ ጎይትኦም ዝወደቕ ርፍራፍ ይበልዑ ኢዮም” ክትብል መለሰትሉ በዚ ድማ ዝለመነቶ ረኸበት።(ማቴ 15፣26-28) ብኣኽላባት ዝመሰሎም ንመምለኽቲ ጣዖት ኢዩ።ንሳ ካብ ኣህዛብ መምለኽቲ ጣዖት ስለ ዝነበረት ምስላ ጌሩ ተዛረባ፣ስለዚ ኩሉ ሰብ ነዚ ዘለዎ ናይ ሓጥያት ናብራ ሓዲጉ ናብ እግዚኣብሔር ምስ ዝቐርብ ይቕረ ክብለልና ዝተኣመነ ኣምላኽዩ፣ደቂ ሰባት ግን ነዚ ክንድዚ ዝኣክል ምሕረት ኣምላኽ ብምዝንጋዕ፣ብፍቓድ ስጋኦም ክመላለሱ ይራኣዩ።እዚ ድማ ሰብ መዋቲ ምዃኑ እንተዝዝክር ካብ ምንሳሕ ኣይመዕረፈን፣ ሰብ ግን ከም ብህይወት ዘሎ ከልቢ ኣለኹ እናበለ ሞት ትቕድሞ፣ከይተነሰሐ ክመውት ከሎ፣ዝሞተ ኣንበሳ ይምሰል።ምኽንያቱ ሓይሊ ኣለኒ ጌና ኣለኽU እንዳበለ ብፍቓድ ስጋ ጥራሕ ክመላለስ ይጸንሕ’ሞ፣እቲ ብፍቓድ ስጋ እና ተመላለሰ ዝፍጽሞ ሓጥያት ድማ ናብ ሞት የብጽሖ።እቲ ብስጋ ዝነበሮ ህይወት ግን ኣንበሳ የጸወዖ።ንነቢይ እግዚኣብሔር ኢሳይያስ ውን ነቶም ፍቓዱ ዘይ ፈጸሙ እስራኤላውያን፣ብምስላ ከምዚ ክብል ገለጸሎም “ህሩፋት ኣኽላባት ከቶ ዘይጸግቡ ኢዮም”(ኢሳ 56፣10-11)ድሌት ደቂ ሰባት መወዳእታ ከምዘይ ብሉ ፣ጻድቃን ግና በቲ እግዚኣብሔር ዝሃቦም ይዓግቡ፣እቶም ብጌጋ መንገዲ ዝመላለሱ ብኣኽላባት ዝተመሰሉ ሰባት ግና ኣይዓግቡን ኣለኹ እና በሉ ከኣ ሞት ትበጽሖም።
1.3 ነቲ ምስ ኩሎም ህያዋን ዝተሓባበር ተስፋ ኣለዎ፦ እዚ ቃል ነቲ ብህይወት ስጋ ዘሎ ንስሓ ብምእታው መንገዲ ኩሎም ቅዱሳን ዝኽተል ሰብ ዘመልክት’ዩ።ሓደ ሰብ ኣብ ማዓልታዊ ጉዕዝኡ ሂወቱ እና ፈተሸ ስለ ሓጥያቱ ንሰሓ እና ኣተወ ምስ ዝኸይድ፣ ነቶም ብመንገዲ እግዚኣብሔር ዝተማላለሱ ቅዱሳን ዝስዕብ ይኸውን።ነዚ’ዩ ድማ ብርሃን ዓለም ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ዕብራውያን ዝጸሓፎ መልእኽቲ ኣመልኪቱ፣ “ነቶም ቃል ኣምላኽ ዝነገሩኹም መራሕትኹም ዘክርዎም፣መወዳእታ ንብረቶም እንዳ ተቛመትኩም፣ኣሰር ኣሰር እምነቶም ሰዓቡ”(ዕብ 13፣7)ክብል እቲ ጉዕዞ ቅዱሳን ዝኽተል ሰብ ተስፋ ከምዘለዎ ይምዕድ።ቀጺሉ’ውን “ሰዓብተይ ኩኑ ኢለ ይምዕደኩም ኣለኹ” (1ቆሮ 4፣16) “ኣሕዋተይ ንዓይ ምሰሉ፣ከምቲ ንሕና ኣርኣያ ዝኾንናልኩም ኣብቶም ከምኡ ኢሎም ዝመላለሱ ኣስተብህሉ”(ፊል 3፣17, 1ተሰ 1፣6)ክብል ይምዕደና።
ስለዚ እቶም ንግዚኣብሔር ኣስሚሮም ጉዕዞኦም ዝወድኡ ቅዱሳን ህያዋን ከምዝኾኑ፣እዞም ብህይወት ዘለዉ ብኸልቢ ዝተመሰሉ ሓጥኣን ውን ነዚ መንገዲ’ዚ ምስ ዝመርጹ ተስፋ ኣለዎም። “እግዚኣብሔር ኣምላኽ ህያዋን’ዩ እምበር ኣምላኽ ምውታት ኣይኮነን”(ማቴ 22፣23)።እምበኣር ብመንገዲ እምነት ኣሰር ቅዱሳን ብምኽታል ዝመላለስ ሰብ ብእምነቱን ብግብሩን ስለ ዝሓብሮም ተስፋ ኣለዎ።
1.4 ህያዋን’ሲ ከም ዝሞቱ ይፈልጡ ኢዮም፦ዝኾነ ብህይወት ዘሎ ሰብ ክመውት ምዃኑ ኩሉ ይፈልጥ’ዩ።ማለት ሞተ ስጋ ከምዘለዎ ዘይርድኦ ወዲ ሰብ የለን እዚ ማለት ሞተስጋ ንኹሉ ፍጡር ወዲ ኣዳም ዝበጽሖ ስለ ዝኾነ ኢዩ።እቲ ህያው ከልቢ ዝተባህለ ግን ዋላኳ ሓጥኣን ኮይኖም ሓጥያት እንዳ ፈጸሙ ዝነበሩ እንተኾኑ፣ሞት ከም እትመጾም ይፈልጡ ኢዮም።ገሊኦም ነዚ ብምፍላጥ ቅድሚ ምማቶም ዝናስሑ ክኾኑ ከለዉ፣ገሊኦም ግና ሞት ስለ እትቕድሞም፣ሞተ ስጋን ነፍስን ይሞቱ።ነዚ ኣመልኪቱ ቅዱስ ዮውሃንስ፣ “እቶም ፈራሓትን ካሓድትን ርኹሳትን ቀተልቲ ሰብን ኣመናዝርን ጠንቆልትን መምለኽቲ ጣዖትን ብዘለዉ ሓሰውትን ግና፣ግዲኦም ኣብቲ ብሓውን ዲንን ዝነድድ ቀላይ ኢዩ።እዚ እቲ ካልኣይ ሞት’ዩ በለኒ”ይብል(ራኢ 21፣8, ት.ኢሰ 33፣8-9)
ህያዋን (ብስጋ ዘለዉ) ቅዱሳን ሓጥያት ምስ ዝሰርሑ ወይ ምስ ዝፍጽሙ፣ንእግዚኣብሔር ከም ዘሕዘንዎን ዓስቢ ዘይ ምንስሖም ከኣ ዘልኣለማዊ ሞተነፍሲ ከም ዝረኽቦም ይፈልጡ ኢዮም።ነዚ ተረዲኡ ኢዩ ከኣ ነቢይ እግዚኣብሔር ኢሳይያስ “ጽድቂ እቲ ጻድቕ በታ ንሱ ዝኣበሰላ ማዓልቲ ኣይከድሕኖን ኢዩ”ዝበለ (ኢሳ 33፣12)
ስለዚ ህያዋን ዝኾኑ ቅዱሳን ምስ ዝእብሱ ስለ ኣበሰኦም ምስ ዘይ ንስሑ፣ካብቲ ዝመጽእ ቁጥዓ ዝድሕኑ ከምዘይ ኮኑ ይነግረና።ነዚ ኣመልኪቱ ድማ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ መልኣኽ ማሕበር ኤፌሶን “ግናኸ ነታ ቀዳመይቲ ፍቕርኻ ሓዲግካያ ኢኻ’ሞ እዚ ረኺበልካ ኣለኹ፣እምበኣር’ሲ ካበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር እሞ ተነሳሕ፣ነቲ ቀዳማይ ግብሪ’ውን ግበሮ እንተዘይ ኮነስ ክመጸካ፣እንተዘይ ተነሲሕካ’ውን ነቲ ቀዋሚ ቀንዴልካ ካብቲ ሰፈሩ ከዝብሎ ኢየ”(ራኢ 2፣4-5)በሎ። በዚ ዓስቢ ዘይ ምንሳህሕ ሞተስጋን ሞተነፍስን ከም ዝስዕብ የረዳኣና።እቶም ህያዋን ብስጋ ዘለዉ ሰዓብቲ ቅዱሳን ግና ዓስቢ ዘይ ምንሳሕ ይፈልጡ ስለ ዝኾኑ ንምንሳሕ ኣይድንጉዩን፣ኣብ ዝወደቕሉ እዋን ብቕልጡፍ ተንሲኦም በቲ መንገዲ ቅዱሳን ይመላለሱ።ጥበበኛ ሰሎሞን ነዚ ክገልጽ ከሎ፣ “እቲ ጻድቕ ሸውዓተ ሳዕ ይወድቕ’ሞ ይትንስእ ረሲኣን ግና ናብ መከራ ይጸድፉ”(ምሳ 24፣16)ብምባል ገሊጹልና ኣሎ። (1ቆሮ 2፣10, 1ቆሮ 13፣12
1.5. ምዉታትግናገለእኳኣይፈልጡን፡
ሓደ ወዲ ሰብ ኣብ ዓለም ብስጋ እናነበረ ከሎ ብኣተሓሳስባ ኣእምርኡ ዝሞተ ምስዝኸውን ማሌት ካብ ንስሓ ርሒቑ ክፉእ ንምስራሕ ጥራሕ ዝተዓጥቀ ምስ ዝኸውን ምዉት ይጽዋዕ።ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ነቶም ብርሃን ወንጌል ዝበርሃሎም ሰብ ኤፌሶን ብዛዕባ እቲ ቅድሚ ክርስቲያን ምዃኖም ዝነበረ ሕይወቶም ክገልጽ እንከሎ፡ምዉታት ከም ዝነበሩ ድሕሪ ክርስቲያን ምዃኖም ግን ሕያዋን ከም ዝኾኑ ከብርህ፡
“ንስኻትኩም ከም ንብረት እዛ ዓለም እዚኣ……….ብበደልኩምን ብኣበሳኹምን ምዉታትት ዝነበርኩም ንዓኻትኩም ሕያዋን ገበረኩም“
በሎም (ኤፌሶን2፡1-2)።ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ ናብራ ሂወቶም፡ምዉታት ዝተባህልሉ ብሰንኪ ናይ ድሕነት ኣፍልጦ ብዘይምንባሮም እዩ።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እውን ነቲ ኣብኡ ክቐብር ዝሓተተ ሰብ፡“ምዉታትሲ ንምዉታቶም ይቕበሩ ሕደጎም“ኢልዎ ኔሩ።
እዚ ኸኣነቶም ብሂወተ ስጋ ህልዋን ዝኾኑ ቀባሮ፡ምዉታት ክብል ገጽዎም ኣሎ።እዚኣቶም ምዉታን ኣእምሮማሌት ንንስሓዘይተዳለዉብምዃኖምምዉታትተባህሉ።(ሉቃ9፡60,1ጴጥ1፡14)።ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ‘ውን ነቶም ብዛዕባ እግዚኣብሄር ኣፍልጦ ዘይነበሮም ሰብ ቆላሴ፡ነቲ ቅድሚም እማኖም ዝነበረ ናይ ሓጢኣት ሕይወቶም ብሞት መሰሎ“ንብዘሎ ኣበሳና ይቕረ ኢሉብኣበሳኹም ብዘይ ግዝረት ስጋኹም ምዉታት ንዝነበርኩም ንዓኻትኩም ሕያዋን ገበረኩም“(ቆላ2፡13)።ስለዝኾነ እቶም ሕያዋን ኣኽላባት ናብ ንስሓ እንተዘይ ተመልሱ፡ብሰንኪ ምዕዋር ልቦንኦም ገለ እኳ ኣይፈልጡን፡ክልተ ሞት ከም ዝበጽሖም ኣየስተውዕሉን እዮም።እምበኣር ምዉታን ገለ እኳ ኣይፈልጡ ንዝበሎ፡ናይ ስጋ ምብስባስ የመልክት።እዚ ማሌት ስጋን ነፍስን ምስ ተፈላለያ እታ ስጋ ፈራሲትን በስባሲትን ምዃና የረድእ።እታ መዋቲት ዝኾነት ስጋና ብግዝያዊ ነገራት እና ኣተላለትና ንንስሓ ከምዘይ ንሓስብን በረስቲ ምዃና ንኸይንዝክርን ብምግባር ዘይ ነስተውዕል (ዘይንፈልጥ) ትገብረና።
1.6.መዘከርትኦም ተረሲዑ እዩ እሞ ድሕሪ‘ዚ ረብሓ የብለምን፡
ኣቐዲምና ከም ዝረኣናዮ ብምዉት ኣንበሳ ዝተመሰሉ ሓጥኣን እዮምን ዝመጽእ ሕይወት ስለዘይሓስቡን ክልተ ሞት ስለዝሞቱን ዝዝክሮም የብሎምን።ቅዱሳን ግና ብኣንጻሩ መዘከርትኦም ንዘልኣለም ይነብር፡ነብይ ዳኒኤል ነዚ ተረዲኡ “እቶም ጠቢባን ከም ናይ ሰማይ ብርሃን ክበርሁ እዮም፡እቶምን ብዙሓት ናብ ጽድቂዝመርሑ ካኣ ከም ከዋኽብቲ ንዘልኣለምኣለም ክበርሁእዮም።“(ት.ዳን12፡3);; ጥበበኛ ሰሎሞን‘ውን መዘከርታ ቅዱሳን ንበረኸት ናይሓጥኣን ግና በራስን ጠፋእን ምዃኑ ከብርሃልና ከሎ፡“መዘከርታ ጻድቕ ንበረኸት እዩ፡ስም ረሲኣን ግና ይምሽምሽ ይብል“(ምሳ10፡7,መዝ112፡6);;ኣብ መዓልታዊ ሂወትና ይኹን ኣብ እዋን ቅዳሴ ብዘይ ምቁራጽ እንዝክሮም ቅዱሳን ኣለዉ።እዚኣቶም ስለእቲ ገንሸል ክብሉ መከራ ዝረኸቡ ንስሙ ብትብዓት ዝመስከሩ ቅዱሳን ክኾኑ እንከለዉ ቤተክርስቲያን መዓልታዊ ናይ ቅዱሳን ታሪኽ ብብመዓልቶም ከፋፊላ ስንክሳሮም ከምዝንበብ ብምግባር ንደቃ በረኸት ናይ‘ዞም ቅዱሳን ከም ዝረኽቡን መገዶም ከም ዝስዑቡን ትገብር።(ምሳ4፡18) ገለገለ ሰባት ግና ቅዱሳን ወይ ዝዝከሩ ኣቦታት ስለዘይብሎም(ማሌት ናይ እምነት ኣቦታቶም ስለዝተረስዑን ምዉታትስለ ዝኾኑን ) በቲ ድፉን ዝኾነ ኣእምርኦም እዚ ” መዘከርትኦም ተረሲዑ” ዝብል ቃል ትርጉሙ ብምዝንጋዕ ንቅዱሳን እዩ ክብልዎ ንሰምዕ፡እግዚኣብሄር ዓይነልቦንኦም የብርሃሎም።ኣሜን! ስለዚ እምበኣር ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እቶም ብሕማቕ መገዲ ዝተመላለሱ መዘከርትኦም ርሱዕ ከምዝኾነ ተጻሒፉ ኣሎ፡“ስም ረሲኣን ግና ይምሽምሽ“(ምሳ10፡7) ከም ዝበለ።ስለ‘ዚ ኢዩ ካኣ ከም በዓል ቅዱስ ዮሃንስ መጥምቀ መለኮት ዝኣመሰሉ ቅዱሳን ነዞም ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ብውሉድ ኣትማን እናበሉ ዝጽውዕዎም (ማቴ3፡7)።ተመን ነኺሱ ብመርዙ ከም ዝቐትል፡ እቶም ቀተልቲ ነፍሳት ከምኡ‘ውን እቶም ቃል እግዚኣብሄር ብምጥዋይ ሕንዚ ብምዝራእ ዘስሕቱ ዘለዉ ውሉድ ኣትማን እዮም።ዝሞቱ ሓጥኣን እምበኣር ድሕሪ ሞቶም ረብሓ የብሎምን።ቅዱሳን ናይ እግዚኣብሄር ግን ቅድሚ ኣሻሓት ዓመታት ዝዓረፉ ዋላእኳ እንተኾኑ፡ከም ጸሓይ ኣብ ጸጽባሕ ዝበርህ ስም ካብ እግዚኣብሄር ስለ ዝረኸቡ ናብ‘ቲ ብስሞም ዝተጸውዔ ቤት እግዚኣብሄር ብምምጻእ በረኸቶም እናተኻፈልና ክንዝክሮም ንነብር።
ብኣጠቓላሊ መበገሲት ጥቕስና ብዝኾነ ይኹን መምዘኒ ከምቲ መናፍቓን ዝብልዎ፡ንጻድቃን ከም ምዉት ኣንበሳ፡ብስጋ ንዝነብሩ ድማ ከም ኣኽላባት ትገልጽ ዘይኮነትስ ንኽልቲኦም(ንምዉት ኣንበሳን፡ሕያው ከልብን) ሓጥኣን ምዃኖም እያ እትገልጽ፡እንተኾነ ግና ካብ‘ቶም ዝሞቱ ሓጥኣን (ምዉት ኣንበሳ)፡እቶም ብሂወት ዘለዉ ሓጥኣን (ሕያውከልቢ) ይሕሹ ከመይ እቶም ዘይሞቱ (ብስጋ ሕያዋን ዘለዉ፡ብሕያውከልቢዝተመሰሉ) ንንስሓ ዕድል ኣለዎም ቅድሚ ስጋዊ ሞት ምማቶም ተነሲሖም መንግስቲ ኣምላኽ ክወርሱ ይኽእሉ እዮም።
ጸሎቶምን በረኸቶምን ናይ ኩሎም ቅዱሳን ካብ ሕጂ ክሳዕ ዘልኣለም ምስ ኩላትና ይኹን።ኣሜን!
ወስብሃትለ እግዚኣብሄር
ወለወላዲቱድንግል ወለመስቀሉክቡር ኣሜን!
ምንጪ፡ መጽሔት ጽርሃ ጽዮን ቁ.4 (ቤ/ት/ሰ/ቅ/ድ/ማርያም/ቤተክርስቲያን ንመድሃኔኣለም ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል)