text:
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ጉዳይ ናይ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ብወግዒ ዝገበሮ ኣኼባ ብዘይስምምዕ ተወዲኡ። ሕቡራት ሃገራት ኣብቲ እዋን፡ ሓይልታት ትግራይ ስምምዕ ተኹሲ ደው ክገብሩ ዘተሓሳሰበ ክኸውን ከሎ፡ ሰብኣዊ ቅልውላው`ቲ ኽልል ንምቕራፍ ድማ ፖለቲካዊ ፍታሕ ምምጻእ ጠቓሚ ምዃኑ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣብቲ ኣኼባ ክልተ ዝተፈላለዩ መርገጽታት ተንጸባሪቖም`ዮም ኣሜሪካ ሕጂ`ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ተበጻሕነት ሰብኣዊ ኣገልግሎታት ንምርግጋጽ ሓላፍነቱ ክፍጽም ኣለዎ ክትብል ከላ: ሩስያ ብወገና ጉዳይ ክልል ትግራይ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ውሽጢ ጉዳይ`ዩ ኣብ ዝብል መርገጻ ጸኒዓ`ላ። ቻይና`ውን ምስ ሩስያ ዝሰማማዕ መርገጽ`ያ ኣንጸባሪቓ።
ተወካሊ ኢትዮጵያ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ፡ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ እታ ሃገር ዘለውዋ ብድሆታት ብዝግባእ ብምርዳእ ነቲ ትገብሮ ዘላ ጻዕሪ ክድግፉ ጸዊዑ`ሎ።
ኣብቲ ኣኼባ ብቐዳምነት ዝተዛረበት ምኽትል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ንጉዳያት ፖለቲካን ጸጥታን ሮዝመሪ ዲካርሎ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ወሳኒ ምዕራፍ ትርከብ ድሕሪ ምባል ሓይልታት ትግራይ ስምምዕ ተኹሲ ደው ኣብል ክገብሩ ኣለዎም ኢላ።
ንተለወጥቲ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ብምውካል ዝተዛረብ ናይ ኬንያ ኣምባሳደር ብወገኑ፡ ባይቶ ጸጥታ ነቲ ኣኼባ ምጽውዑ ብምቅዋም፡ ኣፍሪቃውያን ናይ ባዕሎም ጸገም ባዕሎም ዝፈትሕሉ ዕድል ክውሃቦም ኣለዎ ኢሉ::
ምሉእ ጸብጻብ ጽባሕ ኣብ ናይ ጽባሕ ፈነወ ተኸታተሉ።


c: text/html

text:
ኢጣልያ፡ ካብ ወደብ ምጽዋዕ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ ንዝዝርጋሕ ፕሮጀክት መንገዲ ባቡር ንናይ መጀመርያ መጽናዕቲ ክትሽፍን ምስምምዓ ኣዚዩ ዘሐጉስ`ዩ ክብል ናይ ኢትዮጵያ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ሎሚ ኣፍሊጡ።
“ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝነበረና ፃንሒት ምስ ዓለምለኸ ትካላት ብዛዕባ ልምዓትን ሰላምን ብርክት ዝበሉ ምይይጣት ዝገበርና’ኳ እንተኾና፡ ብፍላይ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኮንቴ ኣብ ዝገበርናዮ ኩለ-መዳያዊ ናይ ልምዓት ምይይጥ ንወደብ ምፅዋዕን ኣዲስ ኣበባን ብመንገዲ ባቡር ንምርኻብ ንዘለና ድልየት ነቲ ናይ መጀመሪያ መፅናዕቲ ምሉእ ናይ ገንዘብ ድጋፍ ክገብሩን ነቲ ውፅኢቱ ሪእዮም`ውን ምትሕብባሮም ክቕፅሉ ዘርኣይዎ ድልየት ኣዚዩ ደስ ዘብልን ብዝለዓለ ደረጃ ዝተቐበልናዮን`ዩ።”
ቀ/ሚ ኣቢይ ሎሚ ኣብ ሮማ ምስ ቀዳማይ ሚንስተር ኢጣልያ ጁሰፐ ኮንተ ኣብ ዝተራኸበሉ እዋን፡ ካልኦት ልምዓታዊ ምትሕግጋዛት`ውን ከም ዝዘተዩን ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሑን ኣፍሊጡ`ሎ።
ዶ/ር ኣቢይ ብዘይካ`ዚ ምስ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስን ምስ ፕረዚደንት`ታ ሃገርን፡ ከምኡ ምስ ሓለፍቲ ኣህጉራውያን ትካላትን ማሕበረ-ሰብ ኢትዮጵያን ተራኺቡ ኔሩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ተወላዶ ኦሮሞ ዓመታዊ ባህላዊ በዓል ኢሬቻ ንምኽባር ይዳለው ኣብ ዘለውሉ ሕጂ እዋን ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥንቃቐ ክገብር ይፅውዕ ኣሎ።
ሁማን ራይትስ ዎች ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ 33 ገፅ ዝሓዘ ፀብፃቡ ሓይልታት ፀጥታ ኣብ እዋን እቲ በዓል ንተቓውሞ ፀረ መንግስቲ ዝሃብዎ መልሲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክምርምሮ ፀዊዑ’ሎ።ሓይልታት ፀጥታ ዘንብዕ ጋዝን ጠያይቲ ብምትዃሶምን ብሰንኪ ዝተፈጥረ ፅቕጥቅጥ ዓሰርተታት ሰባት ምሟቶም መሰኻኽር ንሁማን ራይትስ ዎች ገሊፆም እዮም ይብል።መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣስታት 55 ሰባት ምሟቶም ክገልፅ ከሎ ተቓወምቲ ጉጅለታት ግን እቲ ኣሃዝ ናብ ክሳብ 700 ከምዝበጽሕ ይገልጹ።
ኣብ 1 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም ኣብ ቢሾፍቱ ኣብዝኽበር በዓል ተመሳሳሊ ሓደጋ ከይፍጠር ሓይልታት ፀጥታ ክዕቀቡን መንግስቲ እውን ምድላዋት ክገብርን እቲ ትካል ወሲኹ ፀዊዑ’ሎ።


text:
“ብሓቂ ብዙሕ ተሻቒልና`ለና። ፕረዚደንት ተሾመ ሙላቱ ንፓርላማኦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ መንግስቶም ንገለ መረረታት ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ክሰምዕን ኣብ መሰል ዋንነት መሬትን ኣብ መስርሕ ምርጫን ለውጢ ክገብርን ኣሚሞም`ዮም። መንግስቲ ነዞም ዝበሎም ለውጥታት ብወሳኒ መልክዕ ክትግብር ነተባብዕ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ኣውጺእዎ ዘሎ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ብኸመይ ክትግብሮ ኸምዝሓሰበ መብርሂ ክህብ ነተባብዕ። ብፍላይ ብዘይ ፍርዲ ምእሳር፡ ምድራት ናይ ምዝራብ ናጽነት፡ምእጋድ ህዝባዊ ኣኼባ፡ ከምኡ`ውን ንሰዓታት እቶ እቶ ዝምልከት።”
ጆን ከርቢ፡እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን፡ ኣብ መሰላት ዜጋታት ጣልቃ ኣትዩ ዝድርት ከይኸውንን፡ ኣብ ክንዲ ፍታሕ ነቲ ጸገም ዘጋድድ ኸይኸውንን ስኽፍትኦም ገሊጾም።
“እዞም ስጉምትታት`ዚኦም፡ ስርዓት ንምትሓዝ ዝዓለሙ እንተኾኑ`ውን ንናጻ-ድምጺ ምዕፋንን ኣብ መሰላት ኢትዮጵያውያን ጣልቃ ምእታውን፡ ናይ- ርእሰ-ስዕረት ታክቲክ `ዩ፡ ነቲ ሽግር`ውን የጋድዶ`ምበር ኣይፈትሖን።”
እቶም ወሃቢ-ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ኣብ መግለጺኦም፡ እቲ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ፡ ከም ምዕጻው ኢንተርነትን ምድራት ሓሳብካ ምግላጽን ዝበሉ ሳዕቤናት ከይህልዎ የሰክፈና`ዩ ኢሎም። ሰልፈኛታትን ኻልኦት ኢትዮጵያውያንን ዘቕርብዎ ዘለዉ ሕጋዊ መረረታት ንምርኣይ፡ ፖለቲካዊ ብዙሕነትን መሰረታዊ ናጽነትን ኣገዳሲ`ዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ሕገ-መንግስታዊ መሰላት ዜጋታቱ ከኽብርን፡ ነዞም መሰላት ብሰላማዊ መንገዲ ብምግላጾም ዝተኣሰሩ ክፍትሑን ዳግም ንጽውዕ ኢሎም።
ዝኾነ ወገን ካብ ተወሳኺ ጎንጺ ክቑጠብ ኣትሪርና ነተባብዕ ዝበሉ ወሃቢ-ቃል ሚኒስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ጆን ከርቢ፡ ኢትዮጵያ ናብ ዘድልያ ለውጢ ንምብጻሕ ሰላማዊ ልዝብ`ዩ እቲ መፍትሒ ኢሎም።
ኣብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝነበሩ ጆኒ ካርሰን ብወገኖም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ፍታሕ ክረኽቡ ዘድልዮም ጸገማት ከምዘለው ንጹር’ዩ፡ መንግስቲ፡ ዴሞክራሲ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ፖለቲካዊ ባይታን ከስፍሕ ኣገዳሲ’ዩ ኢሎም ።
“ኢትዮጵያ ዴሞክራሲኣ ኣብ ምሕያል ንመጻኢ ክትደፍአሉ ኣለዋ። ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ክተማሓይሽ ይግባእ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት’ታ ሃገር ኩነተ ኣልቦ ሰላምን ኣልቦ ቅሳነትን እንተቀጺሎም፣ ኣብ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ዘፈራት ዘመዝገበቶም ምዕባለታት ክቅየሩ’ዮም። ስለዚ ዲሞክራሲ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ከተኽብርን፡ ንፖለቲካዊ ውድባት ፖለቲካዊ ባይታ ከተስፍሕን ኣለዋ።”
ኣብ መወዳእታ ‘እዞም ዝጠቀስኩዎም ጸገማት መዕለቢ ክሳብ ዘይረኸቡ ግን፣ እታ ሃገር ኣብ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ዘፈራት ንዘመዝገበቶም ኣዎንታታት ክልከሙ`ዮም’ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ኣብ ኤርትራ ዝመደብሩ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ) ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኦሮሚያ የካይዶ ዝነበረ ዕጥቃዊ ቓልሲ ብግዚያዊነት ደው ምባሉ ኣፍሊጡ።
ብኣቶ ዳውድ ኢብሳ ናይ ዝመራሕ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ወሃቢ ቃል ኣቶ ቶሌራ ኣዳባ ውድቦም ብዛዕባ ዘውፅኦ ግዚያዊ ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ኣዋጅ ተሓቲቶም እቲ ውግእ ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ኣብ ኦሮሚያ ክካየድ ከምዝፀንሐ ብዙሕ ጉድኣት ከምዝወረደን ብምግላፅ ኣብ ቀረባ እዋን ግን ዝለዓለ ልኡኽ ውድቦም ምስ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ምርኻቡ ተዛሪቦም።
“እቲ ርክብ ዝተኻየደ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ኣስመራ ኣብዝኸድሉ እዋን እዩ ተኻይዱ።እቲ ልዝብ ኣብ መንጎ ብኣቦ መንበር ኦነግ ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ዝምራሕ ጉጅለን ቀዳማይ ሚንስተርን እዩ ተኻይዱ።ኣብቲ ልዝብ ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ ተኻይዱ፣ኣብታ ሃገር ዘሎ ሽግር ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሕ ብኽልቲኦም ወገናት ምርድዳእ ተጌይሩ።”
ሰራዊት ኢትዮጵያ ደፊኡ ኣብ ልዕሌና መጥቓዕቲ እንተፈፂሙ ንርእስና ካብ ምክልኻል ወፃኢ ንወስዶ ስጉምቲ የለን ኢሎም።
ኦነግ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት መቕተልቲ ምፍፃሞም ክግለፅ ፀኒሑ’ሎ።
ናይ ኦሮሚያ ክልል ዋና ኣማሓዳሪ ኣቶ ለማ መገርሳ ሎም ቅነ ኣብዝሃብዎ ቃል መንግስቲ ንኹሎም ኣካላት ፃውዒት ሰላም ኣብዘቕረበሉ እዋን ንነፃነት ህዝቢ ኦሮሞ ብረት ዘልዓለ ኣብ ልዕሊ ሓለፍቲ መንግስቲ ጉድኣት ምውራዱ ሓቢሮም።
"ትማሊ ኣበይ ከምዝነበሩ ዘይተፈልጡ ንሕና ሰላም ኣብ ዝኣወጅናሉ እዋን ንሳቶም ኲናት ኣዊጆም ኣለው።ኣብ ምዕራብ ወለጋ ንሪኦ ዘለና እዚ እዩ።ንናይ ህዝብና ሰላም ይሰርሑ ንዝነበሩ ኣባላት መሪሕነት መንግስቲ ቀቲሎም ኣለው።ሪኢናዮን ሰሚዕናዮን ዘይንፈልጥ ወላዲ ኣቦ ኣብ ቅድሚ ኣደን ውላድን ቀቲሎም ሬሳ ኣቃፂሎም ኣለው።እዚ ድዪ ነፃ ዝወፅእ?”
ኣቶ ለማ እዚ ኵናት ኦሮሞ ኣብ ልዕሊ ኦሮሞ ዝኣወጆ እዪ እውን ኢሎም ።
ኦነግ ኢድ ኣለዎ ንዝብል ክሲ ዝመለሱ ኣቶ ቶሌራ እዚ ኣብ ዝተጋገየ ሓበሬታ ተመስሪቶም ዝዛረቡዎ ፕሮፖጋንድ እዩ፤ሓቅነት የብሉን ኢሎም።


text:
ኢራን ኣብ ልዕሊ “መርሰር ስትሪት” ዝተሰምየት መርከብ ነዳዲ ብዝገበሮ መጥቃዕቲ ብዙሓት ሃገራት ኵነኔአን የስምዓ ኣለዋ።
እታ ናይ ንግዲ መርከብ፡ ብ29 ሓምለ’ያ፡ ብዒላም ብድሮን ተሃሪማ። እታ መርከብ ክትህረም እንከላ፡ ኣብ ሰለማዊ ጕዕዞ፡ ኣብ ኣህጉራዊ ማያት ገማግም ዖማን እንከላ’ዩ።
ኣባላት እታ መርከብ ዝዀኑ ሮማንያዊ ካፒተንን እንግሊዛዊ ሓለዋ ድሕነትን’ውን ተቐቲሎም ኣለዉ።
ኤውሮጳዊ ሕብረትን ሸውዓተ ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ማለት ካንዳ፡ ፈረንሳይ፡ ጀርመን፡ ኢጣልያ፡ ጃፓን፡ ዓዲ-እንግሊዝን ኣመሪካን ነቲ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብትሪ ኰኒነንኦ ኣለዋ።
ኣብቲ ብኤውሮጳዊ ሕብረትን ጉጅለ ሸውዓተን ዝወጸ መግለጺ፡ “እዚ ደይ-መደይ ኢልካ ዝተግብረን ንኣህጉራዊ ሕጋታት ዝጥሕስን’ዩ። ተኣኪቡ ዘሎ መረዳእታት ድማ እቲ ተግባር ብኢራን ከም ዝተፈጸመ ዘርኢ’ዩ። ነዚ መጥቃዕቲ’ዚ ንምግባር ብዝዀነ ይዅን ምኽኒት ቅቡል ኣይኰነን፡” ይብል።
ብማእከላይ እዚ ኣመሪካ ኣብ ዝተገብረ ምርመራ፡ እቲ ጭልፍላፍ ናይቲ ድሮን ምስቲ ኣቐዲሙ ብኢራን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ልዑል ምምስሳል ከም ዘለዎ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ኣብቲ መጥቃዕቲ ዜጋታተን ዝተቐትሉለን ሮማኒያን ዓዲ-እንግሊዝን’ውን ንውጽኢት’ቲ ተበጺሑ ዘሎ መርመራ ተኻፊለን ኣለዋ።
ሚንስተር ጉዳያት ኣመሪካ፡ ኣንቶኒ ብሊንከን ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቶም፡ “ክሳብ ሕጂ ተገይሩ ብዘሎ መርመራ፡ እቲ መጥቃዕቲ ብኢራን ከም ዝተፈጸመ ዘርኢ’ዩ። እዚ ከኣ መቐጸልታ ናይቲ ኢራን እትገብሮ ተዃታዂ ባህሪ’ዩ። እዞም ተግባራት’ዚኣቶም ናጽነት ማያዊ ዳህሳስ ዝዕንቅፉን ንግዳዊን ሰለማዊን ምንቅስቓስ መራኽብ ኣሰናኺሎም ንህይወት ሰላማውያን ሰባት ኣብ ሓደጋ ዘእትዉን’ዮም። ብሰም መንግስቲ ኣመሪካ ንስድራቤት ግዳያት ጽንዓት ይሃብኩም እናበልኩ፡ ንፈጸመቲ ገበን ኣብ ብዝገበሩዎ ክሕተቱ ናይ ብዙሓት ሃገራት ሓላፍነት ምዃኑ እዘኻኽር፡” ኢሎም ብሊንከን።


text:
ብርክት ዝበለ ሃብቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተዋህሊሉ’ሎ ዝበሉ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ተሓተቲ ናብ ሕጊ ንምቕራብ ምስ ናይተን ሃገራት መንግስታት ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።ትማሊ ንፓርላማ ኣብዝሃብዎ መብርሂ ተወላዶ ትግራይ ብዝምልከት ንህዝቢ ኢትዮጵያ ፃውዒት ኣቕሪቦም ኣለው።
ኣብቶም ዝሓለፉ 15 ዓመታት ሰባት ብብልሽውና እናተኣስሩ ኣብ ክንዲ እናነከየ ዝኸይድ ስለምንታይ እናወስኸ ከይዱ ኢሎም ዝሓተቱ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ነቲ ምንጪ ዘይኮነስ ነቲ ጨንፈር ንሕዝ ስለዘለና እዩ ኢሎም።ብብልሽውና ኣብ ወፃኢ ዝተዋህለለ ገንዘብ ዝለዓለ ምዃኑ ዝገለፁ፡ ንሶም መንግስቶም ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምትሕብባር ይምርምሮ ኣሎ ኢሎም።
“ምዝራፍ ጥራሕ ዘይኮነስ ብዙሕ ሃብቲ ኢትዮጵያ ኣብዝተፈላለያ ሃገራት ተዋህሊሉ’ሎ።ዋላ ሓደ ዘጠራጥር የብሉን።ከይትጠራጠሩ።….ሓበሬታ ዝህባና ሃገራት ስለዘለዋ ሓቢርና ኣብ ምስራሕ ንርከብ።….ከም ናይ ቅድሚ ሎሚ ኣሲርና ካብ እነፃሪ ምስ ኣፃረና እንተኣሰርና ይሐይሽ ብዝብል እምበር ለያቡ የለውን ብዝብል ኣይኮነን።ለያቡ ሌብነቶም ዘይተፈልጠሎም እናመሰሎም ውዲት ክፍፅሙ ምውዓሎም ድማ ተወሳኺ ሕማም እዩ።እናተፃረየ ስጉምቲ ክውሰድ እዩ።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ብፍላይ ንነበርቲ ክልላት ደቡብ፣ኦሮሚያን ኣምሓራን ብዝብል ዘሕለፍዎ መልእኽቲ እውን ነይሩ።ንተወላዶ ትግራይ ብዝምልከት’ውን ከምዚ ኢሎም።
“ምስቲ ሕቶ ብዙሕ ዘይተኣሳሰር ዋላ እንተኾነ እውን በዚ ኣጋጣሚ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከሕልፎ ዝደሊ ዝለዓለ ፃውዒት ብዛዕባ ህዝቢ ትግራይ እዩ።ህዝቢ ትግራይ ዴሞክራሲ፣ሰላም፤ልምዓት ክመፅእ እዩ ብዝብል ልዕሊ ኩሉ ደቁ ገቢሩ እዩ።ሎሚ ዝለዓለ ፀገም ሰናይ ምሕደራ ዘሎ ኣብ ውሽጢ ክልል ትግራይ እዩ።ክልል ትግራይ ዝተፈለየ ነገር ዝረኸበ ዝመስለና፣ዴሞክራሲ ዝርከብ ዘሎ ዝመስለና ዝተጠቕመ ዝመስለና ብፍላይ ኣብ ደቡብ፣ኦሮሚያ ኣብ ኣምሓራ ንርከብ ሰባት በጃኻትኩም ህዝቢ ትግራይ ሎሚ እውን ማይ ንምስታይ ይፅገም ኣሎ።ዝረኸቦ ሓንቲ መኽሰብ የለን።”
ውሑዳት ሰባት ተጋግዮም ከጋግዩና ከለው ኣብ ካልእ ጫፍ ዝርከብ ዝረኸቦ ዘይብሉ ብዘይኣበስኡ ብሽም ትግራዋይ ምቕፅዕ ግቡእ ኣይኮነን ኢሎም።ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ዘይኣምን ሰብ እንተሃሊዩ ብዝደለዮ መንገዲ ናብ ትግራይ ከይዱ ገጠር ትግራይ ከይዱ ክርእይ ይኽእል እዩ ኢሎም።


text:
ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ ንትሕዝቶ መሰረታዊ ታሪኽና
ክቕይር ኣኽእሎ የብሉን !!!
ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ ንትሕዝቶ መሰረታዊ ታሪኽና ክቕይር ዓቕምን ብቕዓትን የብሉን። ትሕዝቶ መሰረት ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ብክንደይ ዝተራቐቁን ዝሓየሉን ፖለቲካውያን ሓይልታት ተፈቲኑ ዝሓለፈ ታሪኽ፡ ወዙን ትሕዝትኡን ዘይቕይር ክብርን ዋጋን ዘለዎ ነባሪ ታሪኽ’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን፡ ቁጠባውን ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ፡ ይንዋሕ ይሕጸር ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊ ሰንሰለታዊ መዋእል መግዛእቲ፡ ፖርቱጋላውያን፡ ቱርካውያን፡ ግብጻውያን፡ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ፡ ጣልያን፡ ዓባይ ብርጣኒያን ክሳብ ብፈደረሽን ሓሊፉ፡ ንጉስ ሃይለስላሴን ዝመርሕዎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ደርግ ብድምሩ ንልዕሊ 500 ዓመት ዘቁጸረ፡ ናይ ግፍዓዊ ወራራትን መግዛእቲን ብዘይካ ላህመታዊ ኣሰር ታሪኽ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ናይ’ቲ ዝሓለፈ ወሎዶታት መበቆልን ታሪኽን ክቅይር ሓንቲ ተኽእሎ ኣይተረኽበን።
ንጋሻ ወይ ብደገ ዝመጽእ ባዕዳዊ ገዛኢ ወራር ብዝሒ ሕብረ ብሄራት፡ ከም ብዝሒ ጸገማቶም ምፍልላዮም ዘብህጎም፡ መሰረታውን ታሪኻውን ውሽጣዊ ተሪር ሓድነቶም ብዘይምፍላጥ ኣብ ታሪኽ ብዙሕ ግጉይ ዝዀነ ውጥን፡ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ፈታቲኖም፡ ከይቐንዖም ሓሊፎም ኣለዉ።
ህዝቢ ኤርትራ ደላይ ሰላምን ፈታው ጋሽ ከም ምዃኑ መጠን ዝተለዓለ፡ ንኩሉ በጻሒ ይኹን ወራሪ ብሕያወትን ግርህናን ንስለ ዝቐረቦም፡ ጉዳይ’ዩ ርእዮምን መዚሚዞም ኣብ ህዝብን ሃገርን ታሪኽን ሓንሳብ ንሓዋሩን ክደምሰን ክጠፍእን፡ እንተዘይተኻእሎም ከኣ ፈላልዮም ክገዝእዎን፡ ኩሉ ኤርትራዊ ሃብቲ፡ ኤርትራዊ ጉልበት፡ ኤርትራዊ ታሪኽ ብናታቶም ክለሳ ታሪኽ ክድግስዎ ዘይፈትንዎ መንገድን ኣገባብ ኣይነበረን።
እንተዀነ ከም’ቲ ልዕል ቢለ ክገልጾ ዝፍትን ዘለኹ ጉዳይ፡ ንሳቶም ማለት ገዛእቲ ሓይልታት ዝገበሩ ገቢሮም፡ ዕንወትን ብርሰትን ፈጺሞም ገገለ ኣሰርን፡ ላህመታዊ ምቕይያር ገበሩ ደኣ’ምበር ንመሰረት መበቆላዊ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ክቕይሩን ወይ ከጥፍኡ ኣይከኣሉን። ሰብ ገባሪ ምድሪ ነጋሪ ከም ዝብልዎ ከኣ ምድሪ ወላድ ኣብ ከስዓ ሒዛቶ ዘላ ታሪኽ ብግዜኡ ሓልዩ፡ ሓቁን ንጽህንኡ ብዝተፈልጠ ታሪኽ ብህዝቢ ዳግማይ፡ ብናይ ሓቀኛ ህዝቢ ታሪኽ ከም ዝህነጽ ፍሉጥ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ እቲ ዝነውሐ ዓመታት ዝገዝአ ባዕዳዊ ወራር ጣልያን’ዩ፡ ጣልያን ስልጣነ ሒዙ፡ ምዕቡል ኣገባብ ማእቶትን፡ ናውቲ ማእቶትን ተጠቒሙ’ኳ እንተ መጸስ፡ ንውልቃዊ ምህርቲ፡ ንፋሽሽታዊ ስርዓቶም ዘርብሕ’ምበር፡ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝነበሮ መስፍናዊ ኣገባብ ማእቶት፡ ወይ ካብ መስፍናዊ ማሕበራዊ ምጣነ ሃብታዊ ትሕዝቶን ኣካይዳ ክልውጦን ክቕይሮን ኣይከኣለን። እቲ ቀንዲ ሕቶ መግዛእቲ ኣብ ታሪኽ ናይ ምቕያርን ዘለዎም ተኽእሎን ትሕዝቶን ከኣ ብቀንዱ ኣብ’ዚ ማሕበራዊ ምጣነ ሃብታዊ ናብራ፡ ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ ከኣ ሓፈሽኡ ናይ ዝተኣታቶ ለውጢ ቀንዲ መዕቐንን፡ መብርህን ናይ’ቲ መግዛእታዊ ትሕዝቶ እንታይ ከም ዝነበረ ዝሕብርና’ዩ። መወክሲና ከኣ ንሱ’ዩ። ምስ ምጣነ ሃብታዊ ትሕዝቶ ዘይቕየር መሰረት መበቆል ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ብመንጽር ተንኰል ባዕዲ ብኡ መሰረት ከኣ ሚዛና ከነንብር የኽለና።
ብድሕሪ ሕጂ ከኣ ኣብ ኤርትራ ናይ ዝመጽእ ፖለቲካዊ ስርዓታት ትሕዝቶ ብዘየገድስ፡ ብመሰረትን ጸጊዕነት ታሪኽ መበቆል ህዝቢ ኤርትራ ዝሳነን ዝኸይድን ማሕበረ ቁጠባዊ ፍልስፍና’ምበር፡ ንዕኡ ብምፍራስ ክረጋገጽ ዝኽእል ዝዀነ ይኹን ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ ስልጣን ኣብ ኤርትራ ክትከል ከም ዘይክእል ሓደ ናይ’ቲ ህዝብን ሃገርን ታሪኽ መስኪርዎ ኣሎ።
እዚ ታሪኽ ጽንዓት ህዝቢ እንተዘይህልዎ፡ ከም’ቲ ኣብ ካልእ ክፍለ ዓለም ዝተፈጸመ ታሪኽ ክፍጸም ዘይከኣል ወይ ከኣ ዘይኸውን ጉዳይ ኣይምስነበረን።
ንኣብነት ንምጥቓስ፡ ህዝቢ ኣርሜንያ፡ ኩርዲስታን፡ ሁቱን ቱሲን ዝርከበሉ ፈተነታት መበቆሎም ታሪኽ ህዝቦም ክረአ ይኽእል። እዚ ኩሉ ምስ ባዕዳዊ ዝተኣሳሰረ ታሪኽ ስልጣን ክኸውን እንከሎ፡ ሃገራውያን ዘልዕልዎ ጭርሖታትን ርኽበት ስልጣንን ምስ’ቲ ጸኒሕ ልምዲ ዘይከይድን ዘይሳነን እንተዀይኑ። ነዚ ባዕዳዊ ከተእታትዎ ዝፈተነ ተርእዮታትን ዕድልን ጥራሕ’ዩ ከጋጥሞም ዝኽእል። እዚ ማለት ከኣ ተቃውሞ ሰፊሕ ህዝቢ’ዩ። ወላ’ውን ህዝቢ ክዛረበሉ ዘይክእል መሓውር ጸጥታዊ ትካላት እንተበዝሐ፡ እቲ ታሪኽ ንባዕሉ ከም ዝቃለሶም ኣብ ብዙሕ ውውጥሪ ከም ዝእተዎም ዝተፈልጠን ርዱእን ነገር’ዩ።
ኣብ’ቲ ዘንቐለኒ ኣርእስቲ ክምለስ፡ ብግዜ ምንዋሕ ህዝቢ ዝርስዖ’ኳ እንተመሰለ ብልክዕ ቅድሚ 20 ህ.ግ.ሓ.ኤ ኣብ ካልኣይ ሓድነታዊ ጉባኤ ዝኣተውዎ መብጽዓታት፡ ታሪኽ ዘይርስዖ ምዃኑን፡ ካብ’ቲ ዘዛርበና ቀንዲ ጉዳይ ከኣ ጉዳይ ታሪኽ ህዝቢ ብምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ።
ህ.ግ.ሓ.ኤ ነቲ ኣብ ካልኣይ ውድባውን ሓድነታዊ ጉባኤ ዘሕለፎ መብጽዓታት፡ ናይ ባህጊ ጥራሕ ዘይኮነስ ታሪኻዊ ግድነት ስለ ዝነበሮ ጥራሕ’ዩ። እወ እቲ ሕቶ ገና ኣብ ህዝቢ ክወርድ ምዃኑ ዝተረድኡ ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክሳብ ዝደልዎም ነቲ ውሳኔ ክሕልፉ ተገዲዶም። ታሪኽ ገዲድዎም።
ኤርትራ ብሳላ መስዋእቲ ጀጋኑ ደቓ ዝተረጋገጸ ነጻነት፡ ኣብ ስልጣን ህ.ግ.ዲ.ፍ ክሳብ ዝበጽሕ፡ ንመጻንሒ ክብልዎ ዝነበሮም፡ ንመጠበሪ ክብልዎ ዝነበሮም፡ ንምድንጋር ህዝቢ ክገብርዎ ዝነበሮም ተግባራት ከይረስዑ ሓቂ ንምምሳል ዝፈጸምዎን ዝወሰንዎን እንተነበረ፡ ኣብ መወዳኣታ ካብ’ቲ ሓቀኛ ናይ’ዚ ሎሚ ህሉው ህ.ግ.ዲ.ፍ ስልጣን ናይ ምብሓት ደረጃ ንምብጻሕ ዘኽእሎም ኩሉ መዳያዊ ሕጽረታት ዝሽፍንን፡ ዝሓብእን ዝመስል ቀዳዳት ክዓጽዉ ፈተኑን ገበሩን።
ህዝቢ ኤርትራ ግን ከም’ቲ ዝተጠቕሰ ውሕስነቱ ኣብ ታሪኹን ብምዃኑ፡ ነቲ ዝጥነስ ዝነበረ ሓሳብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ይኹን ህ.ግ.ዲ.ፍ ብዓንተብኡ ዘስተባህሉ ለባማት፡ ምሑራት፡ ተቃለስቲ ደቂ ሃገር፡ ንፍልስፍና ህ.ግ.ዲ.ፍ ንምቕላዕ ዘይሕለል ቃልሲ ኣካየዱን ንህዝቦም ከኣ ሓበሩ። እንሆ ከኣ ሎሚ ዘረባ ለባማት፡ ምሁራት፡ ውድባት ሓይልታት ኤርትራ ኣንጻር’ቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝብሎን ዝግበሮን ክኸውን ንርእዮ ኣሎና። እዚ ሓደ ካብ’ቲ ምስክር ታሪኽና’ዩ። እቲ ዘይነጽፍ ታሪኽና’ዩ።
ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝመስረቶ ግዜያዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፡ ባይቶ ኤርትራ ኣብ 1994 ዘቕረቦ ሓሳብ ምቕይያር ምምሕዳር፡ ኣብ ሓሙሽሳይ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ 1995 ጉዳይ ምምሕዳራት ኤርትራ ብኣውራጃ ተሪፉ፡ ብቁጽሪታት ክትካኣ ካብ’ቲ መንክር ህ.ግ.ዲ.ፍ ሓደ ነበረ። እዚ ምስ ጸደቐ ከኣ ንህዝቢ ከም ብሓድሽ ኣብ ታሪኽ ብዘይነበረ ትሕዝቶ፡ ከም’ቲ ብግዜ መግዛእቲ ዓባይ ብርጣኒያን፡ ንጉስ ሃይለስላሴ ዝተፈተነ፡ ሜላታት ህዝቢ ፋሕ ብትን ንምባል ሜላ ብምጥቃም፡ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ንነዊሕ ክፍለ ዘመን ዝተጠቐመሉ፡ ዝተቃለሰሉን ዝዓቆቦም መበቆል ታሪኹ ክፍንጣሕን ክብተንን ተራእዩ።
ይኹን’ምበር ህ.ግ.ዲ.ፋውያን በዚ ጥራሕ መዓስ ዓጊቦም፡ ኣብ’ቲ ኵናት ይኹን ካልእ ንህዝቢ ኤርትራ ዘሰንብድ መሲልዎም፡ ብኡ ኣሳቢቦም ባህላዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ ሸነኻት ከትኣታትዎ ዝፈተኑ ለውጢ’ውን ዓብይ ውሽጣውን ግዳማውን ተቃውሞ ኣጋጢምዎም። እዚ ከኣ እቲ ሓቂ’ዩ።
ዝፈርስ ናይ’ቲ ዘሎ ግዜያዊ ፖለቲካዊ ማሕበራዊ ፍትሒ ናይ ስልጣን ሜላ ቅርጺ’ምበር ካልእ መበቆላዊ ታሪኽ ሓደ ህዝቢ፡ ከም ዘይኮነ ተረጋጊጹ ካብ ዘሎ፡ ሰላም ምስኣን፡ ድኽነት፡ ሕማም፡ ድንቍርና ካብ’ቶም ቀንዲ ምልክታት ኮይኖም ኣብ ሕብረተ ሰብ ዓለም ይረኣዩ ኣለዉ።
ጻዕሪ ህ.ግ.ዲ.ፍ ከኣ ከንቱ ምዃኑ፡ ነዚ ብዝምልከት ህዝቢ ክሳብ ሎሚ ባህሉን ልምዱን ከይገደፈ ብኣንጻሩ ብሓያል ወኒ ዘሰላስልን፡ ታሪኹ ዝዕቁብን፡ ንህልውነት ሓድነት ህዝቢ ኤርትራን ሰላምን ዝቃለስን ዝዛረብን ምህላዉ’ዩ። እቶም ብኹድኑ ንህ.ግ.ዲ.ፍ ዝኣምኑ’ውን ነዛ ሰላምን ቅሳነትን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘይኣትዉላ ምዃኑ ዘረጋግጹ መወዳእትኡ፡ ሃገርን ታሪኽን ናይ ሓባር ምዃኑ ንስለ ዝተረድኡ ጥራሕ’ዮም።
ህ.ግ.ዲ.ፍ በዚ ጥራሕ መዓስ ዓጊቡ፡ ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ ምስ’ቲ ታሪኻዊ ምምሕዳራዊ ብጽሒት ህዝቢ ኤርትራ ማዕረ ብማዕረ ባህሊ ብምውሳብን ብምሕውዋስን ነቲ ወግዒ ህዝቢ ንምፍንጣሕ ጻዕሪ ዘይሕለለሉ ይካየድ ኣሎ። እቲ ሕቶ ግን ኣብ መወዳኣታ ህዝቢ ይቅበሎ ዶ ኣይኮቕበሎን ስለ ዝዀነ፡ ንህዝቢ ዝግደፍ ሕቶ ኩሉ ግዜ ብህዝቢ ክፍጸም ከም ዘለዎ ዘረዳኣና ዓብይ ሃገራዊ ብጽሒትን ጉዳይ ብምዃኑ፡ ብህ.ግ.ዲ.ፍ ዝቕየር ሓንቲ ንእሽቲ’ኳ ትኹን ቅንጣብ ታሪኽ ከም ዘየሎ ክንርዳእ የኽእለና።
ታሪኽ ናይ ምግዳድ ግደ ስለ ዘለዎ፡ ኩሉ ኣብ ማእከል ህዝብን ሃገርን ዝካየድ ይንኣስ ይዕበ ጉዳይ ኣገናዚብካ ዝኽየድ ምዃኑ፡ ኣብ ስልጣን ምስደየቡ ዝርስዑ መራሕቲ ውሑዳት ኣይኮኑን። ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ እውን ናይ’ዚ ተርእዮ ዘሳሲዩ ኣባላት’ዮም።
መደምደምታ
ሎሚ 2007 ገገለ ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ምምራሕ ግዝኣት ኢትዮጵያ ዝነበሩ፡ ዓበይትን ፍሉጣትን መራሕቲ፡ መምህራን፡ ዓበይቲ ዓዲ፡ ብታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ክሕበኑን፡ መሰረት ኢትዮጵያ ኤርትራዊ ታሪኽ ምዃኑ ዝኣምኑ ኣብ ዝርከብሉ ግዜ፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ታሪኹ ዝኽእደሉ እዋን ካብ መጸ፡ ምጾት’ዩ። ምጾት ግን ምጾት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ መወዳኣታ ታሪኽ ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ ምዃኑ ጥራሕ’ዩ ዘረዳኣካ።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ብዝገብርዎ ምምሕዳራዊ ምቕይያርን ምፍራስን፡ ኣብ ናይ ዓለም ለኻዊ ካርታ፡ ዘይሕጋውነት ምዃኑ ዝዝረበሉ ዓለም ንርከበሉ ዘሎና መዋእል፡ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጡ ደቅ’ባት ጥራሕ ዘይኮኑ ባዕዳውያን መሰኻክር ከም ዘለዉ ዘርድእ’ዩ።
ደርግ፡ ካብ ኤርትራ ነታ ተድልዮ፡ እሞ ከኣ ክልተ ክነሰን ንሓንቲኤን፡ ምስ’ቲ ጂኣኦግራፊያዊ ኣቐማምምጣን ንታሪኽ ንምኽሳብ ወደብ ዓሰብ ንበይና ከም ጠቕላይ ግዛኣት ንምፍላይ ፈቲኑ፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ግን ንስልጣኑ ክብል ተምሳል ታሪኽን ጂኦ ሕብረ ብሄራዊ ኣቐማምጣ ዘይውክል ብዕዉር መስርሕ ንንቡር ማእከል ባህላዊ፡ ልምዲ ዝሃርምን ዘዕንውን ውሳኔ ብምውሳድ ንኩለን ኣውራጃታት ኣፍሪስወን።
ተምሳልና፡ ሓድነትና፡ ታሪኽና፡ ቃልስና ምስ ሂወት ወይ ዕድመ ደቂ ሰብ ዝቁጸርን ዝድምሰስን፡ ዝጠፍእ፡ ዝቕየር ዘይኮነስ፡ ምስ’ታ ለዋህ መሬት፡ ምስ’ታ ዘይትድምሰድ፡ ዘይትጠፍእ፡ ዘይትቕየር መሬት ዓደ’ቦ ዝተተሓሓዘ ስለ ዝዀነ ዝመጸ መጺኡ ንመሰረት መበቆል ታሪኽና ክቕይር ዝኽእል ሓደ ፖለቲካዊ ሓይሊ ክህሉ ኣይክእልን’ዩ።
ቀንዲ መረጋገጺ ፍሽለት ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ ዕፈና፡ ጭውያ፡ ማእሰርቲ፡ ስደት፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ንደየት ከኣ መቐጸልታ ካብ’ዚ እዩ ዝጅምር። እዚ ወደ ሓንኩም !!!
ክንዕወት’ና
15 ሓምለ 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1159


text:
ገዛና
ማሕበር ገዛና፦ ኣብ ምውህሃድ ኤርትራውያን ተቐመጥቲ ካንቶን ቮ /Canton de Vaud/ ዝነጥፍ ማሕበር ኮይኑ፡ ብኤርትራውያን ተሓጋገዝቲ ዝቆመ እዩ።
ዕላማ ማሕበር ገዛና ፦ ሓደ ኣፍራይ ውጥን ሰሪዕካ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘሎ ዘይ ጽቡቕ ኣረኣእያ ንምልዋጥ እዩ።
እዚ ማሕበር እዚ ብብዙሕ ናይ ምውህሃድ መገድታት ንኤርትራውያን ኣብ ምውህሃድ ይሕግዝ። ብተወሳኺ እዚ ማሕበር እዚ ኣብ ምውህሃድ ኤርትራውያን ጠቃሚ መወከስን ተወካሊ ኤርትራውያን ንምዃን ዕሊሙ ዝተበገሰ ማሕበር እዩ።
እንመን እዮም ገዛና፦ ማሕበር ገዛና ብኣርባዕተ/4/ ኣካላት ዝቆመ ኮይኑ፣ ዝተኣኻኸቡ ህዝቢ /l’assemblée générale/, ኮሜተን /le comité/, ኣማኸርቲ ኣካላትን /le conseil consultatif/ ተቆጻጻሪ ኣካላትን / l’organe de contrôle des comptes/ ከኣ ይበሃሉ። ኣባላት ገዛና ዝተፈላኣለየ ድሕሪ ባይታ ዘለዎም ብዙሕ ተምሞክሮታትን ሜላታትን ዝፈልጡን ኮይኖም ንሓደ ዕይነት ድልየዝ ወይ ዕላማ /ምውህሃድ ኤርትራውያን ኣብ ስዊዝ/ ዝሰርሑ እዮም። እዚ ውጥን ገዛና ተግባራዊ ንምግባር ከኣ ምቶም ኣብ መስርሕ ዕቑባ ምሕታት ዝሰርሑ ዘለዉ ማሕበራት ዝምድና ወይ ርክብ ዝተመስረተ እዩ። እዞም ማሕበራት ከኣ (JAD-R), (EVAM), (CSIR), (OSEO) et (OSAR) ዝኣመሰሉ እዮም።
ንጥፈታት
ስደተኛታት (ወጻእተኛታት)
ብሰንኪ እቲ ዘለዎ ዋሕዲ ግቡእ ዝኾነ ኣፍልጦ፡ ኣብ ኣሰራርሓን ኣካይዳን ሃገረ ስዊዝ ኣብ ምውህሃዶም ክዕንወፍን ክድንጉን ይኽእል። ነዚ ሽግር ንምፍታሕ ከኣ እዞም ቀዋሚ አማሓደርቲ፡ ኣብ ብዙሕ ዘደናግሩን ንምርድኦም ዘሸግሩን ነገራት ሓበሬታ ንምሃብን ዘድሊ ካልኦት ሓገዛትን እንዳገበርካ ንስደተኛታት ብምብርታዕን ርእሶም ክኽእሉ ደገፍ ንምሃብን ዓሊሙ ዝሰርሕ ዘሎ እዩ።
ገለ ካብቶም ኣብዚ ማሕበር ዝድህሰሱ ጉዳያት ማሕበርዊ መድሕን (les assurances sociales), ግብሪ (les impôts) , መንበሪ ቤት (le logement), ናይ ስራህ ኣፍደገ ምኽፋትን (l’accès au travail) ካልኦትን እዮም።
ቀወምቲ ኣመሓደርቲ ዝርከብሉ ግዜን ቦታን ሶሉስ ናይ ምሸት ካብ 15፡00 ክሳብ 19፡00
ኣድራሻ Point d’Appui (Rue Saint-Martin 36, 1005 Lausanne) ዝያዳ ንምርድዳእ፡ ትግርኛ ዝትርጉም ሰብ ኣሎ።
ርክብ
ዕላማና ገለ ካብቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝጸንሐ ምስሊ ኣሊኻ ማሕበረ ሰብ ስዊዝ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘለዎም ኣረኣእያ ንምልዋጥ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ እቲ ኣብ ሞንጎና ዘሎ ዝዝርርብን ርክብን ኣወንታዊ ኮይኑ ኩሉ ግዜ ምዕሩይ ዝኾነ ኣተሓሳስባ ማለት ካብ ፖለቲካውን ሃይማኖታውን ነጻ ዝኮነ እዩ።
ናይ ገዛን ዝርርብን ርክብን ዝወሃበሉ ሓበሬታ ብቐጥታን ወረቐትን ዝተሰነየ እዩ።
- ኣብ ገጻት ኢንተርነት /Site internet/
- ኣብ ገጻር ፈይስቡክ /Page Facebook/
- ፈነወ ዜና /Communiqué de presse/
- ናይ ሓበሬታ ወረቃቅቲ /Flyers et affiches/
ምድላው መደባት
ዓውደ መጽናዕቲ /Workshop/ ናይ ዝርርብን መድብ ምልውዋጥ ፍልጠትን።
ብተወሳኺ ቀወምቲ ኣማሓደርትን መራኸቢ ብዙሓንን፣ ገዛና ዝተፈላለዩ ኣርእስትታትን ዓውደ መጽናዕቲን ኣዳልዩ ይዛረብን ናይ ምዝርራብ መድረኻት ይኸፍት። ንኣብነት መጽናዕቲ ናይ ንግዲ፣ ኣባይቲ፣ ንቕሓት ኣብ ዶሞክራስያዊ ሕጊ፣ ማዕርነት ሰባኣይን ሰበይትን፣ ስራሕን ስድራቤት፣ ውጥን ስድራቤትን ካልእን እዮም።
እዞም ዝወሃቡ ዓውደ መጽናዕትን ሓበሬታትን ንተሳተፍቲ ኣብ ማሕበራው፣ ህሉው ዛዕባታት ክዘራረቡ የኽእሎም። ብተወሳኺ ከባቢኻ ክርዳእን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ሓይሊ ምጥራይን ፍልጠት ክትለዋወጥን የኽእለካ። እዚ ብምግባር ከኣገዛእ ርእስኻ ውን ተሳታፊ ናይ ዘለኻዮ ሕብረተሰብ ንምዃን ይሕግዘካ።
ናይ ግምገማ ዝሓዘ ወረቐት ውን ድሕሪ ነብሲ ወከፍ ዓውደ መጽናዕቲ ንተሳተፍቲ ይዕደል።
እዚ ግምገማ ኣብ ነዊሕ ግዜ ኣየናይ እዩ እቲ ኣዝዩ ተደላዩ ክንዘራረበሉ ዘለና ኣርእስቲ ንምፍላጥን ግብረ መልሲ ናይ ተሳተፍቲ ንምፍላጥን ይሕገዝ።
ስፖርታዊ ንጥፈታት
ገዛና ብዙሕ ዝዓይነቱ ስፖርታዊ ንጥፈታት የዳሉ እዩ። ስፖርታዊ ወይ ኣካላዊ ንጥፈታት ንምውህሃድን ንምምዕባል ሓባራዊ ናብራ ይሕግዝ። ብተወሳኺውን ኣብ ኣካልውን ፣ ኣእምራውን መዳይ ጥዕና ዓቢ ተራ ይጻወት።
ንዓና ንምድጋፍ
ንገዛን ብገንዘባዊ መዳይ ንምሕጋዝ
ናይ ኣባልነት ወረቀት
Compte BCV
IBAN : CH12 0076 7000 E544 6881 3
ንኽትረኽቡና
ቴሌፎን: 0774295098
ኢመይል: info@gezana.ch
ኣድራሻ : Local de l’Horme, Avenue d’Echallens 30, 1004 Lausanne
Facebook : https://www.facebook.com/GEZANA.ave/
Previous
Next


text:
Radio Erena: 11 May 2016
ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ከተማታት ጅዳን ሪያድን ዝርከባ ናይ ኤርትራውያን ኣብያተ ትምህርቲ ዝምሃሩ ካብ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ኤርትራውያን፣ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዝተዳለወ ንጸብጻብ መርመሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዝቃወም ቅጥዒ ክምለኡ ይግደዱ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
መብዛሕቶም እቶም ነዚ፣ “ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክንፍጽም ግቡአ’ዩ፣ መሰለይ ኣይተገሃስኩን፣ ብፖለቲካዊ ምኽንያት ኣይተሰደድኩን….” ወዘተ ዝብል ነጥብታት ዘጠቓለለ ቅጥዒ ክምልኡ ዝግደዱ ዘለዉ መንእሰያት፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተወሊዶም ዝዓበዩ’ዮም።
ብስም ማሕበረ-ኮም ኤርትራውያን ነበርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝጽውዓ፣ ኣብ ከተማታት ጅዳን ሪያድን ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብ ትሕቲ ኤምባሲ ኤርትራ’የን ዝመሓደራ።
ኣብዘን ክልተ ኣብያተ ትምህርቲ ልዕሊ 800 ኤርትራውያን ካብ መባእታ ክሳብ ላዕለዋይ ደረጃ ይመሃሩ ኣለዉ።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝነብሩ ኤርትራውያን’ውን መብዛሕቶም መንበሪ ፍቓድ ንምሕታት ናይ መንግስቲ ኤርትራ ፓስፖርት ስለዘድልዮም፣ እቲ መንግስቲ ብመንገዲ ኤምባሲ ኣቢሉ ዘመሓላልፎ ትእዛዝ ክቓወምዎ ከምዘይክእሉ’ዩ ዝንገር።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ብዘይካ’ቲ ንተማሃሮ ዝገብዶ ዘሎ ምግዳድ፣ ኣብታ ሃገር ዝነብሩ ኩሎም ኤርትራውያን ናይ ተቃውሞ ቅጥዒ ክመልኡ ብመንገዲ ማሕበ ኮም ጻውዒት ቀሪብሎም ኣሎ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ብዝፍጽምዎ ዘለዉ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ዘኽስሶም መርትዖታት ክትእከብ ዝጸንሐት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ መፋርቕ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ሰነ ጸብጻባ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከተቕርብ ምድላዋት ኣብ እትገብረሉ ዘላ እዋን፣ እቲ መንግስቲ ብመንገዲ ኤምባሲታቱ ኣቢሉ ንደገፍቱ ናይ ተቓውሞ ጥርዓናት ክመልኡ ብዝልዓለ ይሰርሓሉ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚውን መንግስቲ ኤርትራ፣ መርማሪት ኮሚሽን ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዝጋባእ መበል 32 ዋዕላ ሰብኣዊ መሰላት ጸብጻባ ብወግዒ ቅድሚ ምቕራባ፣ ኣንጻራ ጽዑቕ ዘመተ ኣብ ምክያድን ተቓውሞታት ኣብ ምውዳብን ተጸሚዱ ይርከብ።
ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ’ውን ኣንጻር እዚ ናይ መንግስቲ ጎስጓስ፣ ንጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽ ኣብ 23 ሰነ ሰለማዊ ሰልፊ ከካይዱ’ዮም።
==========================


text:
Radio Erena: 03 July 2019
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ዘጋጠሞም ንዘድሕኑ ብገበን ምሕታት ደው ክብል ጸዊዑ።
እቲ ውድብ ነዚ ጻውዒት’ዚ ዘቕረበ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ንጀርመናዊት ካፕቴን ብገበን ሓቲቱ ኣብ ትሕቲ ናይ ገዛ ማሕዩር ድሕሪ ምእታዉ እዩ።
ካብ ማእከላይ ባሕሪ ንዝደሓኑ ስደተኛታት ዝሓዘት መርከብ ኣብ ወደባቱ ከይትጽጋዕ ድሕሪ ምኽልካሉ መንግስቲ ኢጣልያ፣ ንካፕቴን ካሮላ ራኬት ካብ 3 ክሳብ 10 ዓመት ማእሰርቲ ክበጽሕ ብዝኽእል ገበን እዩ ዝሓታ ዘሎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ብወገኑ፣ ዜግኡ ዝኾነት እታ ካፕቴን፣ ዝኾነ ኤውሮጳዊ ዜጋ ክገብሮ ዝኽእል ናይ ህይወት ኣድሕን ስጉምቲ ደኣ እያ ወሲዳ እምበር ብገበን ትሕተተሉ ስለዘይኮነ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ብዘይወዓል ሕደር ናጻ ክሰዳ ኣተሓሳሲቡ’ዩ።
ኣብ ስደተኛታት ሕሉፍ ጽልኢ ከምዘለዎ ዝንገረሉ ነቲ ትእዛዝ ዘመሓላለፈ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ማተዮ ሳልቪኒ፣ እታ ካፕቴን ብዘይፍቓድ ልዑላውነት ኢጣልያ ጥሒሳ ስለዝኣተወት ግቡእ ፍርዳ ክትወሃብ ኣለዋ ክብል’ዩ ምላሽ ሂቡ።
እንተኾነ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መግለጺኡ፣ ኣብ ባሕሪ ኣብ ሓደጋ ንዝርከብ ሰብ ምርዳእ ንኣማኢት ዓመታት ዝጸንሐ ባህሊ ሙዃኑ ድሕሪ ምዝኽኻር፣ ኣህጉራዊ ሕጊ ማያት እውን ሙዃኑ ኣዘኻኺሩ።
ምስቲ ካፕቴን ካሮላ ራኬት ዝወሰደቶ ስጉምቲ ዝሰማምዑ ሓያሎ ኤውሮጳውያን ኣብ ውሽጢ ሒደት ደቓይቕ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ኣዋጺኦምላ ኣለዉ።
ሃገራት ኤውሮጳ ቁጽሪ ስደተኛታት ኣብ ምውሓድ ዘማምዓ እኳ እንተኾና፣ ሕብረት ኤውሮጳ ዘውጸኦ ዘሎ ተኸታታሊ ፖሊሲታት ግና ኣብ መንጎ ኣባላቱ ክትዕ ኣልዒሉ ከምዘሎን፣ ንክብሪታት ባህሊ ምትሕግጋዝን ሰብኣውነትን ዝግህስ’ዩ ክብሉ ሓያሎ ወገናት ተቓውሞታቶም የስምዑ።


text:
ኣብ ቀረባ ሰሙናት ኣብ ናይ ምዕራብ ኣፍሪካ ለበዳ ኢቦላ ዘተኮሩ ዓበይቲ ዓለምለኸ ኣኼባትታ ክካየዱ ቐኒዮም ኣለው።ናይ ሚሊዮናት ዶላር ሓገዝ ቃል እውን ተኣቲዩ’ሎ።ዩናይትድ ስቴትስ፣ብሪታኒያን ወታደራተን ንሓገዝ ናብ ዝተጠቕዓ ሃገራት እንትልእኻ ከም ኩባ ዝበላ ሃገራት እውን ሓኻይም ልኢኸን ኣለዋ።እቲ ምስፍሕፋሕ ግን ንፃዕርታት ዓብሊሉዎ ይርከብ።
ካብ ዝሓለፈ 6 መስከረም ጀሚሩ በዝሒ ብኢቦላ ናይ ዝሞቱ ሰባት ዳርጋ ብዕፅፊ ከምዝወሰኸ ፀብፃብ ትካል ጥዕና ዓለም ይሕብር።ልዕሊ ኣርባዕተ ሽሕ በፂሑ’ሎ።
ፍርቂ ናይቶም ዝሞቱ ላይበሪያዊያን እዮም።ምላሽ ምሃብ ይውስኽ እንተሃለወ እውን ዓብዪ ለውጢ ንምምፃእ ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ ክወስድ እዩ።
‘’ምስ ብፃዕቒ ዝቐፀለ ኵናት ክተወዳድሮ ትኽእል’’ ዝበሉ ኣብ ዓለምለኸ ፌደረሽን ቀይሕ መስቀል ዞባዊ ኣዋሃዲ ኢቦላ ዝኾኑ ቢርተ ሃልድ እቲ ለበዳ ብዓብዪ ደረጃ እናወሰኸ እዩ ይብሉ።
ቀይሕ መስቀል ኣብ ዝሓለፈ 1 መስከረም 2014 ኣ/ፈ ኣብ ላይበሪያ ንስሞቱ ሰባት ዝቐብሩ ሽዱሽተ ጉጅለታት ነይረምዎ።ሕዚ ግን ልዕሊ 20 ጉጅለታት ኣለው።ኣብ ዝቕፅል ታሕሳስ እቲ ቁፅሪ ናብ 35 ክዓቢ እዩ ብመሰረት ሃልድ።
ዶብ ኣልቦ ሓኻይም ዝተብሃለ ገባሪ ሰናይ ኣብዚ ወርሒ እዚ ካብ መንግስቲ ኣውስትራሊያ ዝተውሃቦ ናይ 2.2 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ መሊሱዎ’ሎ።ኣብ ክንድኡ ሰራሕተኛታት ጥዕና ንክልእኽ ብምሕታት።
ሕዚ ሰለስተ ሚእቲ ወታደራት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ላይበሪያ ይርከቡ።ካብ ዝህነፁ 17 መሐከሚ ማእኸላት ንሰለተ ቀዳሞት ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።
ላይበሪያዊ ሓጋዚ ሓኺም ኣልፈርድ ታመይ ትዕግስቱ እናተፀንቀቐ ምዃኑ ይገልፅ። ኣብ ሕድ ሕድ ደቒቓ ሰብ ብኢቦላ እናሞተ ስለዝርከብ ኣዚዩ ዘሻቕል እዩ ይብል።
ብዩናይትድ ስቴትስ ሓዊሱ ዝተውሃቡ ተንቀሳቐስቲ ላብራቶሪታት ናብተን ዝተጎድኣ ሃገራት ምግዓዝ ከምዘድሊ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ይፅውዑ ኣለው።ሎሚ ኣብ ሰለስተ ሃገራት 11 መመርመሪ ጣቢያታት ብምሉእ ዓቕመን ይሰርሓ ኣለዋ።
ላይበሪያ ኣብ ሓደ ማዕልቲ ን500 ምልክታት ትምርምር ኣላ።ቅድሚ ሓደ ወርሒ ምስ ዝነበረ እንተንፃፀር ብኣርባዕተ ዕፅፊ ወሲኹ’ሎ።


text:
ስእላዊ ጸብጻብግጥም ፍጻሜ ዋንጫ ዓለም 2018 ፈረንሳን ክሮኤሽያን
ዋንጫ ዓለም 2018 ብዓወት ፈረንሳ 4 ብ 2 ትማሊ ተዛዚሙ።
ፈረንሳ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2018 ኮይና አላ።
ፈረንሳ ኣብቲ ሎሚ ምስ ክሮ ሽያ ዝተኻየደ ግጥም 4 ብ 2 ብምዕዋት እያ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2018 ክትኸውን ዝበቕዓት።
ተጻዋታይ ጋንታ ፈረንሳ ዝኾነንን ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዋንጫ ዓለም ኣርባዕተ ሸቶታት ዘመዝገበ ኬይላን ማባፐ ዝበለጸ ብዕድመ ዝነኣሰ ተጻዋታይ ተባሂሉ ተመሪጹ'ሎ።
ዋንጫ ዓለም 2018
ግጥም ፍጻመ ዋንጫ ዓለም ብመሪሕነት ፈረንሳ 2 ብ 1 ፍርቂጸወታ ተዛዚሙ’ሎ።
ፈረንሳ ንዝረኸበታ ፍጹም ቅላዕ ብመንገዲ ኣንቱዋን ግሪዝማን ሸቶ ብምምዝጋብ 2 ብ 1 ትመርሕ አላ።
ሎሚ ኣብ ዝዛዘም ዋንጫ ዓለም 2018 ፈረንሳን ክሮእሽያን ንናይ ፍጻመ ግጥም ቀሪበን ኣለዋ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ጸወታ 1 ብ 1 ይቕጽል ኣሎ።


text:
ቅድሚ ሎሚ ጠንቂ ሞት ኣደታት ንምፍላጥ ዝካየድ ዝነበረ መፅናዕቲ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ግምታዊ መፅናዕቲ እዩ ነይሩ። ዶክተር ሓጐስ ኣብ ባይታ መሰረት ዝገበረ መፅናዕቲ እዮም ኣካይዶም፤ እዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ ሜላ መፅናዕቲ ኰይኑ ተወሲዱ'ሎ።
ነቲ መፅናዕቲ ንምክያድ ኣብ ትግራይ ሃንደበት ኣብ ዝተሓረያ 6 ወረዳታት እዩ ተኻይዱ፤ 19 ሽሕ ወላዳት ኣደታት ድማ ኣብቲ መፅናዕቲ ተኻቲተን።
ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ መፅናዕቲ 64 ሚእታዊት ሞት ኣደታት ኣብ እዋን ወሊድ ከምዘጓንፍን ካብዚ ድማ እቲ 34 ሚእታዊት ኣብ እዋን ሕርሲ ልዕሊ ዓቐን ብዝፈስስ ደም ከምዘጋጥምን ተረጋጊፁ እዩ።
ሞት ኣደታት ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣፈላላይ ከምዘለዎ እቲ መፅናዕቲ ይነግር። ኣብ ሓደ ወረዳ ካብ 100 ሽሕ ኣደታት 37 እንትሞታ ኣብ ካልእ ወረዳ ኸዓ ካብ 100 ሽሕ 482 ኣደታት ኣብ እዋን ሕርሲ ህይወተን ከምዝስእና ዶክተር ሓጐስ ዘካየድዎ መፅናዕቲ የረድእ። እዚ ድማ ሕፅረት ክኢላታት ጥዕናን ጉድለት መሰረተ ልምዓትን ዘስዐቦ ፀገም ምዃኑ በሪሁ'ሎ።
ካልኦት ካብ ሕክምና ወፃኢ ንሞት ኣደታት ጠንቂ ዝዀኑ ዘለዉ ፀገማት እውን ኣብቲ መፅናዕቲ ተነፂሮም ኣለዉ። ኣብ ልምዓት ጉጅለ ተወዲበን ኣብ ምትሕግጋዝ ዘለዋ ኣደታት ካብተን ዘይተወደባ ብሰለስተ ዕፅፊ ሞት ከምዝንክይ እተን ተጠቀምቲ እቲ ውዳበ ዘይኰና ድማ ዝያዳ ከምዝህሰያ እቲ መፅናዕቲ ይገልፅ።
ኣብ እዋን ጥንሲ፣ሕርስን ወሊድን በዓል ቤታ ኣብ ጐና ኰይኑ እንተዘይሓጊዙዋ ኣብዚ እውን ብተመሳሳሊ ሞት ብሰለስተ ኢድ ይንክይ። ከም ዓሶ፣ ዓባይ ሰዓል፣ ኤች ኣይቪን ሕማም ልቢን ዝኣመሰሉ ሕዱር ሕማም ዝነበረን ኣደታት 6 ዕፅፊ ሞት ከምዘጓንፈን ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ'ሎ።
እቲ ዶክተር ሓጐስ ጎደፋይ ኣካይዶምዎ ዘለዉ መፅናዕቲ ካብ ቋንቋ እንግሊዝ ናብ ትግርኛ ይትርጐም ምህላዉን ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ህዝቢ ከምዝዝርጋሕን ድማ ሓቢሮም’ለው።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ2015 ዓ.ም ብመሰረት ዘካየዶ ግምታዊ መፅናዕቲ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 100 ሽሕ ወላዳት ኣደታት 353 ህይወተን ይስእና።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብመሰረት ዜና ሮይተርስ እቶም ብዙሕ ደርዘናት ቑጽሮም ዝበሎም ተማሃሮ ‘ንሕና ኣሸበርቲ ኣይኮናን። ንህዝቢ ኦሮሞ ምቕታል ደው ይበል’ ዝብል ጭርሖታት የስምዑ ኔሮም።
ሮይተርስ ንትካላት ሰብአዊ መሰላትን ኣብ ኣሜሪካ ንዝነብሩ ተቓወምትን ብምጥቃስ እቲ ናይ ኢትዮጵያ ተቓውሞ ካብ ዝጅምር ዛጊት ልዕሊ 200 ዝኾኑ ሰባት ከምዝሞቱ ይጠቅስ።
ብዛዕባ’ቲ ቑጽሪ ብወገን መንግስቲ ዝተባህለ ነገር ከምዘየለ’ውን ይግለጽ። እቶም ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተቓውሞ ዘካየዱ ተማሃሮ ሰላማዊያን ምዃኖም ንምርኣይ ጻዕዳ ጨርቂ ሒዞም ምንባሮምን ሮይተርስ ይገልጽ።
ብኻልእ ወገን ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦ ሓደ ተማሃራይ እቶም ተማሃሮ ተቓውምኦም ንምስማዕ ኻብ አዲስ ኣበባ ዩኒቨሪስቲ ኣራት ኪሎ፡ኣምስት ኪሎን ስድስት ኪሎን ካምፓሳት ብዝተፈላለዩ ወገናት ተራኺቦም ተቓውሞኦም ከስምዑ ከምዝኸዱ፡ ድሕሪኡ ግን ፖሊስ እናቐጥቐጠ ከምዝበተኖምን ብዙሓት ከምዝኣሰረን ገሊጹ። ካብ ወገን መንግስቲ ምላሽ ዝህብ ኣይተረኽበን።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሰላማዊ ሰልፊን “ፈስቲቫል” ህግደፍን ገጽ ንገጽ (ኣውስትራልያ 2011)
ዓመት መጸ ምስ ስርዓት ህግደፍ ዝግበር ምፍጣጥ ንታሽዓይ ዓመቱ ሎሚ ዘመን’ውን ከምቲ ልሙድ ኣብቲ ብሳዕብቲ’ቲ ጨፍላቒ ስርዓት ዝተመርጸ ቦታ ተገይሩ። ተቓወምቲ ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ ከብቕዕ ሰላምን ራህዋን ዝሰፈኖ ሰርዓት-ምምሕዳር ክህነጽ፡ እምቢትኦም ንዚ ህላወ ሃገር ኣብ ሃደጋ ዘእተወ፡ ዕድመ መንእሰያት ብኾንቱ ዘባኸነ፡ ዜጋታት ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ዘሕቀቐ፡ መባእታዊ መሰል ነጻ-ፕረስ ዝዓጸወ፡ መሰል ወልቃዊ እምነትዝኾነነ፡ ባህልን ልምደን ህዝቢ ዝደምሰሰ ስርዓት ወልቀ ማላኺ ድምጾም ብተክታታሊ ንክልተ ማዓልታት ብዕውታ ኣስሚዖም።
[cincopa AQMAHbqN5enN]
ትርጉም ፈስቲቫል (ንግደት ወይ ኣውደ-ኣመት) ንባህሊ፡ ሃይማኖት፡ ታሪኽ፡ ቁጠባ ንምንጽብራቕ፡ ሕውነትን ሓድነትን ወዲ-ሰብ ንምዕቃብ ብማዕረን ምሉእ ተሳታፍነትን ህዝቢ ዝግበር፡ ካብ ማሕበራዊ ወጥሪ ንሓጺር ግዜ ተዛንዩ ዝዘናጋዕሉ ናፍቕቱ ዝውጽኣሉ ናይ ፍቕርን ሰላምን ምልክት ኮይኑ፡ ወዲ ሰብ ካብ ጥንቲ ግዜን ቦታን መሪጹ ብተደጋጋሚ ክገብሮ ዝጸነሐ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ድማ በዚ ባህሊ’ዚ ሉሉያት ኢና። ይኹን እምበር ብስም ፈስቲቫል ተማኻንዩ ኣደዳ ፕሮፖጋንዳን ዘመተን ህግደፍ ክንከውን ስለዘይፈቐድና እነሆ ሎሚ ንታሽዓይ ዓመት “ንፈስቲቫል” ህግደፍ ብተቓውሞ ንብድሆ ኣለና። ሎሚ እዚ ኣገባብ’ዚ ከም ቅዲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ብዝማዕበለ ኣገባቡ ይጥቀምሉ ብምህላዎም ብውጽኢቱ ሕቡናት ኢና። ብዘይሕጊ ምእሳርን ምቕታልን ዝለመደ ስርዓት ኣብዘጻወዶ እኺባታት ተሳቲፍካ ፍቓዶም ሓትቲካ ክትቓውሞም ዘይኮነስ ኣብ ኣፍንጭኦም ተገቲርጋ ዕብድብድ ከምዝብሉ ምግባር ውጺኢትዊ ምዃኑ መልበርን (ኣውስትራልያ) ባዕላ ምስክር እያ።
ብተዛማዲ ክረአ እንከሎ ክሳብ 2001 ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ንዲምክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ነይሩ ክባሃል ይካኣል ሎሚ ድሕሪ 11 ዓመት ግን እቲ ታሪኽ ካልእ እዩ። ቅዋማዊ ስርዓት ክትከል ስልጣን ናብ ህዝቢ ክሰጋገር ካብ መፈለምትኡ ዕላማ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ናብዚ ንምብጻሕ ኩሉ ኣሎ ዝበሃል ምድንጋርን ምትላልን መንግስቲ ህግደፍ ሓሊፉ ብፍትሒ እትመሓደር ድሞክራስያዊት ኤርትራ ክርኢ ሃንቀው ኣብዝብለሉ ዝነበረ ግዜ ኣብ 2001 ብህግደፍ ሓደጋ ኣጋጢምዎ። ስልጣን ናብ ህዝቢ ምስግጋር ብቅዋም ምምራሕ፡ ብስርዓተ ሕጊ ምምእዛዝ ተሓሲሙ ኣምሳይኡ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ዘይብሉ ብሓደ ሰብ ዝምራሕ ጨፍላቒ ስርዓት ተኺሉ ህዝብን ሃገርን የብርስ ኣሎ። ሕሉፍ ሓሊፉ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ነቶም ብግልጺ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ስልጣን ናብ ህዝቢ ክሰጋገር ዝጠለቡ ኣበይ ከምዘለዉ ዘይፍለጡ ኩሎም እሱራት 2001 ዝተረሰዐ ጉዳይ እዩ ክብለና እስማዕ ኣሎ። እዚ ንተቓውምቲ ጥራይ ዘኮነስ ንደገፍቲ’ቲ ስርዓት’ውን ዘሰደመም መግለጺ ነቲ ወግሐ-ጸበሐ ጭብጥታት ኣሎና ኣብ ቤት ፍርዲ ክነቕርቦም ኢና ዝባሃል ዝነበረ መግለጽታት ምትላል እዩ ነይሩ ኢልና ከንሓልፎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ዝርከቡ እሱራት ብሂወቶም ከምዘየለዉ ዝሕብር ምልክት ስለዝኾነ፡ ኣተሓሳሳብን ኩሉ ኤርትራዊ ከስተውዕለሉ ዝግበኦ ምዃኑ ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን።
ካብዚ ብምብጋስ ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣውስትራልያ ደጊም ንስርዓት ህግደፍ ምጽማምን ዕድል ምሃብን ንሃገርካን መንነትካን ምጥፋእ ምዃኑ ተረዲኦም፡ ኣብ ቃልዕ ወጺኦም ክቃወሙ ካብዝጅምሩ ታሽዓይ ዕመቱ ኩይኑ ኣሎ፡ እቲ ብስም ፈስቲቫል ዝግበር ምትላል ድማ ዕርቃኑ ወጺኡ፡ ፈስቲቫል ህግደፍ ማዕረ’ቲ ብስድራቤታት ዝዳሎ ውራይ ጥምቀት ከምዝመዓረረ ገይሮሞ ኣለዉ።
ተሳተፍቲ ሰላማዊ ሰልፊ ምልኪ ንምስዓር መብጽዓ ኣትዮም እዮም። ድምጾም ምእንቲ‘ቲ ድምጹ ከስምዕ ዕድል ዘይረኸበ ዉጹዕ ህዝቦም ምዃኑ ብምርግጋጽ፡ ግዜኦም ጉልበቶም ገንዘቦም ከጥፍኡን ቃልሶም ከሐይሉን ድልዋት እዩም። በዚ ድማ’ዮም ኣብ ማእከል ጽርግያ ተንቀሳቓሲ መድረኽ፡ ጀነሬተር፡ ፕሮጀክተር፡ ዓበይቲ ናይ ባውዛ መብራህቲ፡ ሞግልሒ ድምጺ፡ ናይ ሙዚቃ መሳርሕታት፡ ኮታ ንተግባራት ስርዓት ህግደፍ ዘንጸባርቕ ኩሉ መዳያዊ ጭፍጨፋን ማእሰርቲን ሃገራውያን ዘንጸባርቕ ምስልታት፡ ጭሮሖታት ብዝግባእ ተዳልዩ ኣብ ኣፍደገ ናይቶም ስቓይ ህዝቦም ዘይዓጦም ተሳተፍቲ ጓላን ዳንኬራን ህግደፋውያን ተዳልዩ ክረአ ቀንዩ።
ስም ስለዘይተርኽቦን ብዘልማድን “ፈስቲቫል” ኢልና ክንጽዎዖ ንግደድ ምህላውና ኣናጠቐስና፡ እቲ ብ2001 ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰብ ከሳትፍ ኣብ ዝኽእል ንፈስቲቫልን ስፖርትን ዝኸውን ምሉእ መሳልጢታት ዘለዎ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲን ነብሱ ዝኻኣለ ጽፉፍ ርሰፕሽንን ዝጀመረ ፈስቲቫል፡ ኣናንቆልቆለ ካብ 250 ሰብ ንላዕሊ ክሕዝ ኣብ ዘይክእል ተራ ኣዳራሽን ካብ ማእከል ከተማ ርሒቑ ኣብ ጽላም እንዳስትርያዊ ከባብን ተቐርቂሩ ከምዝሓልፍ ኮይኑ ኣሎ።
ፈስቲቫል መልበርን ካብ ኤርትራ ብዝመጹ መራሕ መደብ ዝርከቦም ብ11 ደረፍትን ሙዚቀኛታትን ዝጀመረ ሎሚ ካብ 6 – 7 ብዘይበዝሑ እሞ ድማ በቶም ከም ከዳዓት ብምቕጻር ካብ ገጽ ህዝቢ ከርሕቁ ዝድልዮም ዝነበሩ ኣብ ድያስፖራ ዝርከቡ ሙዚቀኛታት ከካይዶ ተገዲዱ ኣሎ። እቶም ካብ ዉሽጢ ሃገር ጽልዋታት ህግደፍ ከስርጹ ዝላእኹ ዝነበሩ ሙዚቀኛትታን ደረፍትን ብመግዛእቲ ህግደፍ ስለዝሰኽሑ ክሳብ ሕጂ 7 ሙዚቀኛታት ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ብምሕታቶም ካብ ውሽጢ ኤርትራ ሙዚቀኛታት ምምጻእ ኣብቂዑ እዩ። ሓለፍቲ ህግደፍ ብዘይክፍሊት ከምድላዮም ዝገላብጥዎም ዝነበሩ ናይ ውሽጢ ሃገር ሙዚቀኛታት በቶም ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ምዕራብ ተሰዲዶም ዘለዉ ሙዚቀኛታት ክትክእዎም ስለዝተገደዱ ዕረ እናጠዓሞም ዋጋ ሙዚቀኛታት ይኸፍሉ ኣለዉ። በብእዋኑ ክምዕብል ዝጸነሐ ኣብያ ንፈስቲቫል ህግደፍ ክጽግንዎ ብዙሕ እኳ እንተፈተኑ ከም ዝተሰብረ ጥርሙስ መልሓሚ ስለዘይተርኽቦ ኣብዚ ናይ ለዘበን ጓላን ዳንኬራን ትሕቲ 150 ጥራይ ብምስታፎም ሓለፍቲ ህግደፍ ካብ ኣውስትራልያ ተስፋ ቆሪጾም ኣለዉ።
ንኣውስትራልያ ናይ መገሻ ቪዛ ምርካብ’ውን ንመንግስቲ ኤርትራ ኣናጸንከረ ብምምጻኡ ንባህሊ ኣሰንዮም ዝመጹ ዝነበሩ ሰበስልጣናት ህግደፍ’ውን እግሮም አሕጺሮም እዮም። ኣውስትራልያ ሓንቲ ካብተን ንውሳነ ማዕቀብ (እገዳ) ባይቶ ጸጥታ ከምዝተቐበለቶ ብዘይምድንጓይ ዘፍለጠት ሃገር ብምዃና ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያት እዩ። ኣቶ ግርማይ ገብረማርያም (ሳንቲም) ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝረከብ ኣምባሳዶር ኤርትራ ነቶም ንኸይንቀሳቐሱ ዝተኣገዱ ሰበስልጣናት ህግደፍ ተኪኡ ኣብ ውራይ ህግደፍ ዝለዓለ ተሳታፋይ ምኻኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣቶ ሳንቲም ኣብ ግዜ ቃልሲ ሓላፊ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኮይኑ ንሓጺር ግዜ ኣብ ኣውስትራልያ ይሰርሕ ብምንባሩ እቶም ኣቐዲሙ ዝፈልጦም ኣባላት ህግሓኤ ዘነበሩ መሳርሕቱ ሎሚ ኣንጻር ህግደፍ ብዓውታ ዘድምጹ ስለዝኾኑ ክሳብ ክንደይ ከይርእዮም። በቲ ካልእ ሸነኽ ኣንጻር ሃገራዊ ቃልሲ ዝነበሩ፡ ገንዘብ ቀበሌ (ህዝቢ) ሰሪቖም ብመንገዲ ሱዳን ከንያ ድሒሮም ኣውስትራልያ ዝበጽሑን፡ ካብ ቃልሲ ሃዲሞም ወዶ – ገባ ኣብላት ሚልሻ ሰርናይ ኢሰፓን ዝነበሩ፡ ዝተረፉ ድማ ንውልቃዊ ረብሓታቶም ክብሉ ንኤርትራ ንኽመላለሱን ኣውራ ድማ ቤተሰቦም ብቐጥታ ካብ ኤርትራ ወይ ድማ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንሱዳን ወይ ኢትዮጵያ ጉቦ ከፊሎም ንኸውጽኡ ናብ ህግደፍ ዝተጽግዑ ተመላለስቲ ምዃኖም ከረጋግጽ እዩ። በዚ ኣገባብ’ዚ ካብ ዝመጹ ዉሑዳት ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሃዲሞም ኣብ መደበር ስደተኛታት ትግራይ ተዓቒቦም ዝነበሩ እሞ ቀንዲ ደገፍቲ ህግደፍ ኢና በሃልቲ፡ ንዝግበር ዘሎ ባርባራዊ ግፍዕታት ህግደፍ ኣማኻንዮም ኣውስትራልያ ዘእተዉዎም መንእሰያት ተዓጠቕቲ ፈስቲቫል ኮይኖም ክጸንሕዎ እዮም። ማለት ነዞም ብኽልተ መለክዕታት ዝተመዝገቡ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣብ ፋይል ከዳዓት ኣብ ወጻኢ ድማ ኣብ ፋይል ኣባላትን ሓሰውትን ዝተመዝገቡ ልሙሳት መንእሰያት’ውን ክዕዘብ እዮ።
ብኣጠቓላሊ ኣቶ ሳንቲም ፈስቲቫል ጌርና ንዝብል ንፕሮፓጋንዳዊ ሃልኪ ኣሳሊጡ ኣብ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ሰዓብቲ ህግደፍ ይትረፍ’ዶ ውራይን ባዓልን ነተን ብህግደፍ ዝድለያ ወጻኣታት ክሽፍኑ ሰለዘይከኣሉ ኣቐዲሙ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣውስትራልያ ከምዝተዓጽወን፡ ብድጎማ ትሳለ ዘላ ቤት-ጽሕፈት ቖንስል’ውን ኣንትርፎ ክሳራ ውጻኢት ከምዘይብላን ኣረጋጊጹ ናብታ 30 ኪ.ሜ ዙርያ ርሕቀት ካብ ቤት ጽሕፈቱ ክንቀሳቀሰላ ዘይክእል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክምለስ እዩ።
ብዚ ኣጋጣሚ’ዚ ቃልስና ንውድቀት ህግደፍ ዛዚሙ፡ ሃገርና ብስርዓተ ሕጊን ድሞክራስን ንክትማሕደር ዘሎ ነዊሕ ጉዕዞ ክቕጽሎ ምዃኑ ኣናረጋገጽና ንህዝቢ ኤርትራ ርሕስ ሓዲሽ ዓመት ክኾነሉ ንምነ።
ኣዋሃሃዲት ኮሚተ ሰላማዊ ሰልፊ ኣውስትራልያ
09/01/2011
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2031


text:
Radio Erena: 14 April 2019
ኣብ ኢትዮጵያ 59 ሰበስልጣን መንግስቲን ነጋዶን ምስ ብልሽውና ብዝተሓሓዝ ጉዳይ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም።
ፈደራል ኣኽባር ሕጊ ኢትዮጵያ ብሓርቢ 12 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቶም ሰበስልጣናት፣ ካብ ሰለስተ ትካላት መንግስቲ ሙዃኖም ድሕሪ ምብራህ፣ ካዝና ህዝቢ መዝሚዝኩም ዝብል ክሲ ቀሪቡሎም ከምዘሎ ገሊጹ።
ዛጊት እዞም ካብ ሰለስተ ትካላት መንግስቲ ተኸሲሶም ዘለዉ ሰበስልጣናት፣ ልዕሊ 23 ሚልዮን ብር ብምጥፍፋእ ተሓተትቲ ሙኻኖም ንህዝቢ ተነጊሩ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ስርዓት ኢትዮጵያ ሰበስልጣናት ክፍሊ ሃብቲ ማይ ዝነበሩ 10 ሰባት እውን ብምጥፍፋእ ገንዘብ ህዝቢ ተኸሲሶም ኣለዉ። እቶም ክሱሳት ኣጣፋፊኦሞ ዝበሃል ዘሎ ብዝሒ ገንዘብ 58 ሚልዮን ብር ይበጽሕ።
ካብ’ዞም 59 ብምጥፍፋእ ተኸሲሶም ዘለዉ ኢትዮጵያውያን፣ 21 ድሮ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም፣ መንግስቲ ጠበቓ ክገብረሎም ሓቲቶም ኣለዉ።
ከምዝዝከር ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ሓላፊ ጸጥታ እታ ሃገር ዝርከቦም 60 ሰበስልጣናትን ዓበይቲ ነጋዶን ብብልሽውናን ምጥፍፋእን ከሲሱ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዩ እዩ።


text:
መንግስቲ ካናዳ፣ ናብታ ሃገር መእተዊ ቪዛ ንዝሓቱ ዜጋታት ኤርትራ ናይ እትርከበን 29 ሃገራት፣ ዝተፈልየ መስርሕ ክኽተል ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ሓድሽ ዓመት 2013 ዝጅምር መስርሕ ብዝኾነ ምኽንያት ናብ ካናዳ ንምእታው ቪዛ ዝሓቱ ዜጋታት እዘን ኤርትራ እትርከበን ሃገራት፣ ኣቐዲሞም ናይ ኣጻብዕ ስእሊ ማለት ዓሸራን ካልእ ዝተዳቐቐ ሓበሬታ ክህቡን ክግደዱ’ዮም።
ብዘይካ’ዚ’ውን፣ ናብ ካናዳ ንምእታዊ ቪዛ ዝሓትት ነፍሲ ወከፍ ዜጋ እዘን ሃገራት ኣብ ልዕሊ’ቲ ንቪዛ ዝኸፍሎ ገንዘብ፣ ነዚ ናይ ኣጻብዕ ስእልን ካልእ ባዮሜትሪካዊ ሓበሬታ ንምእካብን ዘገልግል ተወሳኺ 85 ዶላር ክኸፍል’ዩ።
እዚ መንግስቲ ካናዳ ካብ ሓደ ጥሪ 2013 ዘተኣታትዎ ዘሎ ሓድሽ መስርሕ፣ ትሕቲ 14 ዓመት ንዝዕድሚኦም ቆልዑን 79 ዓመት ንዝዕድሚኦም ኣረጋውያንን ከምዘይምልከት ተነጺሩ ኣሎ።
ብወግዓዊ ናይ ስራሕ ምኽንያት ናብ ካናዳ ንዝገሹ ዲፕሎማሰኛታት እዘን 29 ሃገራት’ውን ካብዚ ሓድሽ መስርሕ ናጻ’ዮም።
በዚ ሓድሽ ናይ ካናዳ ኣገባብ መሕተቲ ቪዛ ዝጽለዋ 29 ሃገራት፣- ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ሶማል፣ ኣፍጋኒስታን፣ ሶርያ፣ የመንን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ይርከብአን።


text:
ልኡኽ ኮሚሽን ኣውሮጳ ኣብዚ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ዑደት ኣብ ክልል ሱማሊያ ብድርቂ ዝተጥቕዑ ከባቢታት ምስተዓዘበ ነቲ ሓገዝ ወግዓዊ ከምዝገበረ ተገሊጹ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተፈጥረ ድርቂ 10.2 ሚሊዮን ሰባት ህጹጽ ረድኤት መግቢ የድልዮም።
እቲ ሓገዝ ካብ ናይ ሓጺር እዋን ናይ ህይወት ምድሓን ስራሕ ዝሓለፈ ከምዝኾነ ዝገለጹ ናይ ዓለምለኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ኮሚሽነር ኔቨን ሚሚካ ንድርቂ ዘቃልዑ መሰረታዊ ምኽንያታት ንምፍላይን ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ንምድላብን ዝዓለመ ከምዝኾነ’ውን ሓቢሮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ንድርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ንሓደ ዓመት ዝኸውን መግቢ ንምቕራብ 1.4 ቢሊዮን ዶላር የድሊ።51 ሚእታዊት ካብዚ ዝተረኽበ ኽኸውን ከሎ እዚ ናይ ሎሚ መዓልቲ ናይ ኣውሮጳ ኮሚሽን ሓገዝ ዘድሊ ገንዘብ ክርከብ እዩ ዝብል ተስፋ ዘሐይል እዩ ።
ብኻልእ ዜና ኣብ ውሽጢ 50 ዓመታት ዝኸፍአ ድርቂ ዘጋጠማ ኢትዮጵያ እንተወሓደ ሽዱሽተ ሚሊዮን ህጻናት ከቢድ ናይ መግቢ ሕጽረት ኣጋጢሙዎም ኣሎ ክብል ዓለምለኸ ትካል ረድኤት ህጻናት ኣድሕን /Save the Children/ ገሊጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከባ ሓዳሽ ፈጻሚት ስራሕ እቲ ትካል ሄለ ቶርኒንግ ስድራታት መግብን ማይን ንምድላይ ይንቀሳቐሱ ኣለው ኢለን። ንሰን በተወሳኺ ስቓይ ህጻናት ከብቅዕን ሓደጋታት ሕጽረት መግብን ኣመጋግባን ማይ ወለድ ሕማማትን ንምክልኻልን ማሕበረሰብ ዓለም ብዘይ ውዓል ሕደር ስጉምቲ ክወስድ ጸዊዐን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ ምርጋግእ ምህላው መንግስቲ እቲ ክልልን መኢኣድን ገሊፆም።
ብኻሊእ ወገን ድማ ካብ ከተማ ዮሃንስ ናብ ሱዳን ብኡ ኣቢሎም ናብ ሑመራ ዝኣተው ተመዛበልቲ ካብ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ 3 ሽሕ ብር እናተውሃቦም ነናብ ከባቢ ትውልዶም ክኸዱ ከምዝተነግሮም ገሊፆም።
ካብ ቅድሚ ትማሊ ጀሚሩ ኣብ ባህር ዳር ውሱን ምርግጋእ ከምዝነበረ፣ዱኳናት ከምዝተኸፍቱን ትራንስፖርት እውን ከምዝነበረን ናይቲ ክልል መንግስትን ምኽትል ፕሬዝዳንት መኢኣድ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበን ገሊፆም።
ኣብ ከተማታት ምዕራብ ጎጃም እውን ውሱን ምርግጋእ ይርኣዮምከምዘሎ ኣቶ ሙሉጌታ ተዛሪቦም።
‘’ኣብ ከተማ መተማ ዝተፈጥረ ፀገም ኣብ ዘርኢ ዘተኮረ ከምዘይነበረ ኢና ኣፃሪና፤ነቲ ሓደጋ ዘውረደ ኣካል መን ምዃኑ ግን ኣይፈለጥናን ናይ ተወለድቲ ትግራይን ኣምሓራን ግጭት ኣይኮነን’’ ኢሎም።
ብኻልእወገን ድማ ከተማ መተማ ናብ ምርግጋእ ከምዝተመልሰት ከንቲባ ከተማ መተማ ዮሃንስ ኣቶ እሸቴ መልኬ ገሊፆም።
ዝሓለፈ ሰሙን 25 ነሓሰ 2008 ዓ/ም ኣብታ ከተማ መናእሰይ ዝተወሰነ ሽግር ክፈጥሩ ጀሚሮም ከምዝነበሩን ሓይልታት ፀጥታ ከምዝተኸላኸሉዎን ገሊፆም ኣለው ኣቶ እሸቴ።
ንሶም: ’’ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ሰባት ናይ ሞት ሓደጋ ኣጋጢሙ’ሎ።ኣስታት ሸውዓተ ሰባት ድማ ናይ ምቑሳል ሓደጋኣጋጢሙዎም ኣሎ’’ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ 84 ናይ ንግዲ ትካላት ጉድኣት ከምዝበፅሐን እቲ ሕብረተሰብ ስልዝተረባረበ ግን ዝተቓፀለን ዝዓነወን ንብረት ብዙሕ ከምዘይኮነ ኣቶ እሸቴ ተዛሪቦም።
ንሶም: ‘’ጉድኣት ዝበፅሖም ሰብ ንብረት ብሽሞም ዝፍለጡ እንተኾኑ እውን ብሄሮም እንታይ ከምዝኾነ ንምፍላጥ እቲ ሓበሬታ ተወዲኡ ኣይመፀን’’ኢሎም።
ካብ ከተማ መተማ ዮሃንስ ናብ ሱዳን ከተማ ገላባት ካብኡ ድማ ናብ ሑመራ ዝኣተወ ታደሰ ሕሉፍ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ መደቀሲ ዓራት ከምዝተኻረየሎም ይገልፅ።ልዕሊ ሸውዓተ ሽሕ ቕርሺ ከፊሉ ናብ ሑመራ ከምዝኣተው ዝገለፀ ንሱ ህዝቢ ሱዳን ዝገበረሎም ደገፍ ይንእድ።
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ሰሰለስተ ሽሕ ቕርሺ እናሃበ ነናብ ከባቢኦም ንክኸዱ ይነግሮም ከምዘሎ ዝገለፀ ንሱ እዚ እኹል ስለዘይኮነ ሓገዝ ፀዊዑ’ሎ።


text:
Radio Erena: 14 October 2019
ሓገዝ ቤተ ክርስትያን ፊን ወይ ድማ Finn Church Aid፣ ዝተባህለ ኣብ ኤርትራ ዝነጥፍ ዘሎ እንኮ ዘይመንግስታዊ ትካል ፊንላንድ፣ ልዕሊ 1400 መማህራን ብስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ከምዘሰልጠነ ኣፍሊጡ።
እቲ ሃይማኖታዊ ትካል ግብረ ሰናይ፣ ኣብ 2018፣ 130 ካልኦት ብሞያዊ ብቅዓት ምምህርና ከምዘሰልጠነ ገሊጹ።
ሸውዓተ ካብኣቶም ናብ ፊንላንድ ተላኢኾም ስልጠና ዝወሰዱ’ዮም።
እቲ ብመንግስቲ ፊንላንድ ዝምወል ትካል፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ’ውን ኣብ ስልጠና መማህራን ጽሙማንን፣ ንጽሙማን ዝውዕል ናዊቲ ኣብ ምድላውን ይነጥፍ ከምዘሎ ይሕብር።
ዛጊት 35 ኣብ ስልጠና ከምዝተሳተፉ ብምርግጋጽ፣ ዳርጋ ኩሎም ናብ ምምህርና ተዋፊሮም ምህላዎም ኣገንዚቡ።
ን12 መማህራን ቤት ትምህርቲ ጽሙማን ድማ ተወሳኺ ስልጠና ሂቡ።
Finn Church Aid ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣስፊርዎ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ካብተን 187 ሃገራት ብደረጃ ሰብኣዊ ምዕባለ ኣብ መበል 177 ከምእትርከብ ብምምልካት፣ እዚ ድማ፣ ብሰንኪ ትሑት ደረጃ ትምህርቲ ፣ እኹል ብዝሒ መማህራን ዘይምህላውን፣ ትሑት ብቅዓት መማህራንን ምዃኑ ኣስሚርሉ።
መንግስቲ ፊንላንድ ካብ ዝሓለፈ ሸውዓተ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ብመንግዲ እዚ ሃይማኖታዊ ዘይመንግስታዊ ትካል ኣቢሉ፣ ደረጃ ትምህርቲ ኤርትራ ኣብ ምዕባይ ክሰርሕ ጸኒሑ’ዩ።
እንተኾነ፣ ብሰንኪ ዋሕዚ ናብ ስደት፣ ከም ኩሉ ‘ቲ ካልኦት ጽላታት፣ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራ’ውን ካብ ዓመት ናብ ዓመት፣ ዋሕዲ ሞያውያን መማህራን የጋጥሞ ምህላዉ ጸብጻባት እቲ ሚኒስትሪ የመልክት።
ኣብ ኤርትራ ንመማህራንን ዘተባብዕ ኩነታት ብዘይምህላዉን ካልእን ተደማሚሩ፣ ክብሪ ሞያ ምምህርና ባይታ ዘቢጡ፣ ስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ድማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናንቆልቀለ ይመጽእ ምህላዉ ይፍለጥ።
==================


text:
ኣብ ስራሓት ንግዲ ባኒ ዝተዋፈረት ኣሰገደች ኣለሙ ዝተባህለት ነባሪት ከባቢ ኡራኤል አዲስ አበባ ናይ ባዕላ መሰንኸቲ ባኒ ስለዘይብላ ካብ ካልኦት እናዓደገት ትሸይጥ ከምዚ ዝበለ ግምት መዓልታዊ እቶት ሪእየ ኣይፈልጥን ትብል።ትርፋን ኪሳርኣን ብግልፂ ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ ግምት መንግስቲ ግን ነቲ ሓቂ ኣየንፀባርቑን ትብል።
“ኣብ መዓልቲ 300 ባኒ የምፁኡለይ፤390 ብር እየ ዝሸጦ።ኣብ መዓልቲ 45 ብር እየ ዘትርፍ፤እቲ 345 ድማ ናይቶም ሰብ ባኒ እዩ።ብሽኮትን ቦምቦሊኖን እውን ይሸይጥ እየ፡እቶም ገመቲ ኣብ መዓልቲ 2,000 ብር ከም ዝረክብ ገይሮም እዮም ገሚቶምዎ።ኣብ ዓመት ልዕሊ 26 ሽሕ ብር ክኸፍል ተገይሩ ተገሚቱ አሎ።”
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ኣብ ነአሽቱ ስራሓት ንግዲ ዝተዋፈሩ ካልኦት ሰባት እውን ተመሳሳሊ መረረት ብምስማዕ መንግስቲ ጥርዓኖም ክፈትሓሎም ፀዊዖም።
ኣብ በዓል ስልጣን እቶትን ግምሩክን ናይ ኣዲስ ኣበባ ምኽትል ዋና ዳይረክተር ፕሮግራም ኣብ ዓውዲ ግብርን ስራሓት ልምዓትን ወ/ሮ ነፃነት ኣበራ ቀንዲ ምንጪ ቅሬታ ኣብ መዓልታዊ ግምት እቶትን ካብቲ ግምት ዝኽፈል ግብርን ታክስን ሓዋዊስካ ናይ ምርኣይ ፀገም እዩ ኢለን።
ብግምት ስለዝስራሕ ብዝተጋነኑ ግምታት መዓልታዊ እቶት ዝተበደሉ ነጋዶ ክህልው ይኽእሉ እዮም፤ ጉዳዮም ንእእዮ ኣለና ኢለን።
“ጥርዓናት እናተቐበልና ኣብ ምርኣይን ንርከብ።ካብ በብወረድኡ ዝተምልኡ ቅጥዒታት እናኣከብና ኢና ዘለና።”
እቲ ገማቲ ኮሚቴ ካብ ዓውዲ እቶት፣ንግድን ፋይናንስን ዝተዋፅአ ኮሚቴ ምዃኑ ዝገለፃ ወ/ሮ ነፃነት ንኣባላት እቲ ኮሚቴ ዝርዝር ስልጠና ከምዝተውሃቦም እውን ሓቢረን።


text:
ንስኻትኵም መንእስያት መጻኢ ኣይኰንኵምን እንታይ ደኣ ናይ እግዚኣብሔር ሕጃውያን ኢኻትኩም ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 27 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ብናይ ፓናማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ሸሞንተ (ብናይ ኢጣሊያ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ክልተ ድሕሪ ቐትሪ) ኣብ ደንበ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናይቲ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት መዕጸዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ክኸውን እንከሎ፡ ኣብቲ መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ፓናማን ኮስታ ሪካን ኮሎምቢያን ሆንዱራስን ፖርቱጋልን ሳልቫዶርን ርእሳነ ብሔር ከምእተሳተፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝሰርዕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፥
ኣብ ናይ ዕለቱ ምንባብ ካብ መጽሓፍ ነህምያ ምዕ. 8 ካብ ፍቕዲ 2-4,5-6, 8-10
ቀዳመይቲ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ.12, ካብ ፍቕዲ 12-30
ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 1 ካብ ፍቕዲ 1-4, ምዕ. 4 ካብ ፍቕዲ 14-21
ኣሞርኵይዞም፥ ነቶም ምሉእ ለይቲ ድሕሪ እቲ ዕለት 26 ጥሪ ኣብ ዝተኻየደ ጸሎተ ዋዜማ ተሳቲፎም ንጽባሒቱ ኣብቲ ናይ መዕጸዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ንኽሳተፉ ምሉእ ለይቲ ኣብቲ ደንበ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝሓደሩ በማኢት ኣሽሓት ንዝቝጸሩ መንእሰያት ናይ ገዛእ ርእስዅም ሕይወትን ምእንቲ ካልኦት ኣብ ምግልጋልን ብሓባር ምስ ማሕበረሰብኩም ቤተ ክርስቲያናዊ መክበብ ሓቢርኩም እትጓዓዙ ቀንደይና ተዋሰእቲ ኩኑ ሓደራ ቢሎም፡ እግዚኣብሔር ኣብዛ ሰዓት እዚኣ ዘቕርበልና ጸዋዕታ ቅልጡፍ መልሲ ዝሓትት እዩ፡ ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ኢየሱስ ናብ ሙክራብ (ቤት ጸሎት ኣይሁድ) ኣትዩ፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ዝተነግረን ሎሚ ዝሰማዕክሞን እነሆ ኵሉ ተፈጺሙ እንክብል የረጋግጽ፡
እግዚኣብሔር ኣብዛ ሰዓት’ዚኣ ይጽውዓና
ኢየሱስ ተልእዀኡ ብውግዒ ይጅምር፡
ኢየሱስ ናይቲ ንኽራከበናን ንኣና እውን ኣብቲ ናይ እግዚኣብሔር ሕጂነት ንክንዋሳእ ናይ እግዚኣብሔር ሕጂነት ይገልጽ፡ እዚ ኸኣ ንድኻታት ሓድሽ ብስራት ንምቕራብን እታ ዝተቐደሰት ሕርይቲ ናይ እግዚኣብሔር ዓመት ጸጋ ንምብሳርን።
ናይ እግዚኣብሔር ጭቡጥ ፍቕሪ ምቕባል ዋጋ ዘኽፍል እዩ
ቅዱስነቶም ብዙሕ እዋን እግዚኣብሔር ጭቡጥን ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ህልውነቱ ንዝንግዕ ንኸውን፥
ኣንሕና እውን ከምቶም ጐረባብትና ሰብ ናዝሬት ርሑቕ ምዕሩግ ዝዀንን ሕያዋይን ኣብ ዕለታዊ ሕይወትናን ምቻኤናን ዘየሰናኽል ኣዚዩ ኣብ ርሑቕ ዝቕመጥን ብኸምዚ መልክዕ ዘዘቤየትናዮ እግዚኣብሔር ንኣምን ንኸውን፡ ስለምንታይ ቀረባ ዝዀነ እግዚኣብሔር ዕለት ብዕለት ህልውን ዓርክን ሓውን ቅርበትን ቀረባ ምዃን ክንመሃር ብፍላይ ሕውነት ንኽንነብር ዝሓትተና ስለ ዝዀነ።
ምድዕዓስን ንዝቤታውነትን ኢድኵም ኣይትሃቡ
እግዚኣብሔር ጭቡጥ እዩ! ስለምንታይ ፍቕሪ ጭቡጥን ክውንን ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ማሕበረሰብና ወንጌል ክነብር ዝፍትን ነቢይ ክኸውንን መንግስቲ ኣምላኽ ከበስርን ዝተወልደ እዩ፡ ቃል እግዚኣብሔር ምጥዕዓምን ምምላኽን ዓቢይ ፈተና እዩ፡ መንእሰያት እውን ኣብ መጸበይ ቤት ቕሙጣት ናይ ምዃን ፈተና ከጋጥሞም ዝከኣል እዩ፡ ዝተዓሸገ ጥዕናኡ ዝተሓለወን ሳዕቤን ዘይብሉ መጻኢ፡ እዚ ዓይነት ምጻኢ ሓጐስን ፍስሓን ልበ ወለድ ዝዀነሉ ስፍራ እዩ፡
በዚ ዓይነት እመለኻኽታ’ዚ የደዓዕስኹምን ትኹሳት ይገብርኵም፡ ስለምንታይ ዘይትሓቱን ምእንታዅምን ምእንቲ ካልኦትን ድምጽኹም ዓው ኣቢልኩም ዘይተስምዑን ገዛእ ርእስኹም ኣብ ሕቶ ዘይተእትዉን ኣብ ከምዚ ክሳብሽዑ ዝብል ዓይነት ኩነት’ዚ ሕልምታትኩም ኵሉ ይበንን
ክቡራተይ መንእሰያት ተልእኾኹም ሕጃዊ እዩ
ሓደ ካብቲ ሓደ ንኽመሃር ኣብ መንጐ ትውልድን ሓድሕድን ጽን ምብህሃል ኣገዳሲ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ከተሓሳስቡ እንከለዉ፥ ነቶም መንእሰያት መጻኢ ኣይኰንኩምን ንስኻትኩም ሎማዊ ናይ እግዚኣብሔር ኢኻትኩም፡ ናይ እግዚኣብሔር ሕጅነት ምዃንኵም ክስምዓኵም ኣለዎ፥
ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብዚ እዋንዚ ዝረአይ ዘሎ ልምሰት ብዙሓት የዕንትን ራእይን ብፍርሕን ስለ ዝተነጸሉ ብግብረ ምጽንጻንን ጠዋዋይን ዘልምስ ኵነት ኣብ ዝርኣየሉ እዋን ኣብታ ተኣምራዊ ምግፋፍ ተስፋን ፍቕርን ምትሕብባርን ሕውነትን (ኣብ ቃልን ህላዌን ኢየሱስ ኣሚኖም መረቦን ዝፈነዉን ብዙሕ ዓሳ ከምዝገፈፉ) ምስታፍ ዓቢይ ሓጐስ ይፈጥር፡
እምነትን ትብዓት ማርያም
ቅዱስ ኣቦና ነቲ ከምዝበልካዮ ይዅነለይ ዝብል ነዚ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ዘሰነየ መርሕ ቃል እናሓሰቡ፡ ማርያም ንመንእሰይ ኣርኣያ ከምዝዀነት ከብርሁ እንከለዉ፥
ማርያን ኣብ እግዚኣብሔር ኣሜን ዝበለት ጥራሕ ዘይኰነስ ቃሉን ካል ኪንዳኑን ተኸዋንነቱ ብምስትውዓል እውን ንእግዚኣብሔር ኣሜን ዝበለትን ከምዝበልካዮ ይዅነለይ ቢላ ኣብቲ ናይ እግዚኣብሔር ሕጅነት ንኽትዋሳእ ትብዓት ዝዓሰላ እውን እያ፡ ተልእኾ ከምዝተውሃባ ኣመነት፡ ምስቲ ተልእኾ ፍቕሪ ሓዛ፡ ወሰነት እውን፡ ንስኻትኩም እውን ተልእኾን ዕላማን ዘለኵም ምዃንኩም ክስምዓኵም ኣለዎ፡ ፍቅሪ ክሕዘኵም ፍቐዱ ካልእ ኵሉ ባዕሉ እግዚኣብሔር ኣለዎ።
ንፓናማን መላእ ዓለምን ነዝነዝ ዘበልኩም
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምዝዛም ስርዓት ቅዳሴ እዚ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ኣብ ፓናማ ዝከኣል ንኽኸውን ብዝተፈላለየ መዳይ በሰናዳእነት ድዩ ብኻልእ ሓላፍነትን ወለንተይናነትን ንዝዓየዩ ኣመስጊኖም እቶም ነዘን ዝሓለፈ ጽኑዓት መዓልታት ብምልኣት ተመክሮ ንዝገበሩ መንእሰያት ኣመስጊኖም፡ እቲ ኣብዚ ቅነ ዓለም ሓቆፍ መንእሰያት ዝተሰመዓኵም ውዕዉዕ መንፈስ ክታኸስን ክቕህምን ንኽቐዝሕ ኣይትፍቀዱ ቢሎም፡
እምነትኩምን ሓሴትኩምን ሃገረ ፓናማ ክፍለ ዓለም ኣመሪካን መላእ ዓለምን ነዝነዝ ኣቢሉ እዩ፡ መንፈሳውያን ነጋዶ ኢና፡ እዚ መንፈሳዊ ንግደት’ዚ ብሓባር ተመክሮ ገርና ኢና፡ ኣብ ጉዕዞ ኢና፡ ጉዕዞና ዝቕጽል እዩ፡ እምነት ኣብ ምንባሩን ምክፋሉን ሰጉሙ፡ ጽባሕ ወይ መጻኢ ዘይምዃንኩም ወትሩ ዘክርሩ፡ ንስኻትኩም ናይ እግዚኣብሔር ሎሚ “ሕጅነት እግዚኣብሔር” ኢኻትኩም!
እንክብሉ ስብከቶም ከምዘጠቓለሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ፡
መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ተዛዘመ ናይ ፓናማ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኡዮኣ መንዲየታ ቅድሚ መስዋዕተ ቅዳሴ ንቕዱስ ኣቦና ስለ ዘፈጸምዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕን ኣብ ፓናማ ስለ እቲ ዝተኻየደ መበል 34 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ቃል ኣቕሪቦ ንመልእ ተሳተፍቲ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት እውን ከምዘመስገኑን፡ ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ሓልዮ ላዕለዋይ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ከቪን ጆሰፍ ፋረል እውን ነቶም መንእሰያት እቲ ተመክሮ ናይ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ኣብ ዕለታዊ ሕይወትኩም ህልው ግብርዎ መስክርዎን ቢሎም ንቕዱስነቶም ቃለ ምስጋና ከምዘቕረቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።


text:
ናይ ኮቪድ-19 መርመራ ግደፍLämna prov för covid-19 - tigrinska
ሕማም ኮቪድ-19 እንተ ኣለካ ኾይኑ ንምፍላጥ ቅምሶ ምሃብ የድሊ እዩ። ቅምሶ ምሃብን መርመራ ምግዳፍን ሓደ እዩ። ምልክት እንተ ኣለካ ኾይኑ መርመራ ግደፍ።
ሕማምካ ኮቪድ-19 ምዃኑን ዘይምዃኑን ምፍላጥ ጽቡቕ እዩ። ሽዑ ካልኦት ሰባት ካብ መልከፍቲ ከም ዝድሕኑ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ እንታይ ከም ዘገልግል ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ላዕሊ ኣብዚ ገጽ ዞባ ምረጽ።
ምዓስ እየ መርመራ ክገድፍ ዘለኒ?
ብሰንኪ ኮቪድ-19 ክኸውን ዝኽእሉ ምልክታት እንተ ኣልዩካ፡ መርመራ ግደፍ። ልሙድ ምልክታት እንሆ፡
- ሰዓል
- ረስኒ
- ቃንዛ ጐረሮ
- ነድሪ ኣፍንጫ (ጸረርታ) ወይ ማዕበስቲ ኣፍንጫ
- ዝተቐየረ ዓቕሚ ምሽታትን ምስትምቓርን
- ሕማም ርእሲ
- ቃንዛ ኣብ ጭዋዳታት
- ዕግርግር
- ቃንዛ ከስዐ
- ውጽኣት
- ጸገም ምስትንፋስ
- ድኻም
ብዛዕባ እዚ ሕማም ኣብ ኮቪድ-19 ዝብል ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
ከምኡ’ውን ገለ ካብዞም ዝስዕቡ ልክዕ እንተ ኾይኑ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ ይኽእል እዩ፡
- ምስ ሓደ ኮቪድ-19 ዘለዎ ሰብ ተራኺብካ ነርካ።
- ሓደ ሓኪም ወይ ነርስ መርመራ ክትገድፍ ተማሕጺኖሙኻ።
መብዛሕትኦም ኮቪድ-19 ዘሕለፉ ሰባት ድሕሪኡ እንተ ወሓደ ንሽዱሽተ ወርሒ ካብዚ ሕማም ናጻ እዩም።
ካብ ሕማም ናጻ፡ ካብ ምትሕልላፍ ሕማምን እንደገና ምሕማምን መከላኸሊ ምህላው ማለት እዩ።
ቅድሚ ካብ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንላዕሊ ኮቪድ-19 ሒዙኻ እንተ ነይሩን እንደገና ሓሚምካን መርመራ ግደፍ።
ዋላ ተኸቲብካ ከለኻ ሓሚምካ ኴንካ መርመራ ግደፍ። ኣብቲ ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ዝብል ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
ገሽካ ናብ ሽወደን ክትኣቱ ከለኻ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ ይኽእል እዩ
ናብ ካልእ ሃገር ገሽካ ዝነበርካ ናብ ሽወደን ክትመጽእ ከለኻ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ ይኽእል እዩ።
ናብ ሽወደን ገሽካ ክትመጽእ ከለኻ ኣየኖት ሕግታት ከም ዘገልግሉ ብዝያዳ ኣንብብ። እቲ ገጽ ብእንግሊዝኛ እዩ።
መርመራ ኣዝዝ
እቲ ዝውቱር መርመራ ፒሲኣር-መርመራ እዩ ዝብሃል። ሓደ ፒሲኣር-መርመራ ክትእዝዝ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ፒሲኣር-መርመራ ኣብ ማእከል ጥዕና ወይ ድማ ኣብ ገዛኻ ብናጻ ዝውሰድ መርመራ እዩ
ናይ ኮቪድ-19 ምልክት ምስ ዝህልወካ ናይ ፒሲኣር (ቀጻልነት ዘሎዎ ናይ ኮቪድ-19 ምልክት ሕማም ማለት ኢንፈክሽን ከይህሉወካ ትፍትሸሉ መስርሕ) ክትገብር ኢኻ። ዋላ ውን ካብ ሽወደን ወጻኢ ጸኒሕካ ዝተመለስካ ወይ ውን ሓድሽ መጻእተኛ ምስ ትኸውን ክትምርመር ኢኻ። እዚ ድማ ንዓበይትን ንቈልዑን ዝምልከት እዩ። ኣብ ሓደ ማእከል ጥዕና ብምኻድ ወይ ድማ ካብ ክሪ(Kry) ክትእዝዞ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ፒሲኣር መርመራ ኣብ ማእከል ጥዕና
ናይ ፒሲኣር መርመራ ንምግባር ኣብ ዝደለኻዮ ማእከል ጥዕና ቈጸራ ክትሕዝ ትኽእል ኢኻ። ነቲ ቈጸራ ድማ ብድጂታላዊ መገዲ ወይ ድማ ብመገዲ ደወል ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ሰራሕተኛታት ናይቲ ማእከል ጥዕና ድማ ነቲ መርመራ ኣብቲ ማእከል ጥዕና ንኽትወስዶ ወይ ድማ ባዕልኻ ምእንቲ ክትገብሮ ነቲ መሳርሒ ኣብ ምልኣኽ ከመቻችኡልካ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ገዛ ዝግበር ናይ ፒሲኣር መርመራ
ባዕልኻ ተካይደሉ ናይ መመርመሪ መሳርሒ ካብ ክሪ(Kry) ኣዚዝካ ገዛኻ ክስደደልካ ይኽእል እዩ። ኣዚዝካ ከም ዝስደደልካ ንኽትገብር ሽወደናዊ መለለዪ ቍጽሪ ከምኡ ድማ ናይ ባንኪ ካርዲ የድልየካ።
ብዛዕባ ኣብ ገዛኻ ንዝግበር መርመራ ምእዛዝ ብዝምልከት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይ ክሪ ኣንብብ።
መመርመሪ ብመገዲ ኣስተርጓሚ በዞም ዝስዕቡ ቋንቋታት ማለት እንግሊዘኛ፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ፋርሲ ከምኡ ድማ ሶማሊኛ ምእዛዝ ይክኣል።
እንግሊዘኛ፡ ኣብ ገዛ ንዝግበር መርመራ ናይ ኮቪድ-19 ኣዝዝ
እቲ መርመራ ብኸምዚ ኣገባብ ይግበር
እቲ ቅምሶ ብፍሉይ ዘንጊ ካብ ኣፍንጫ ወይ ጐረሮ ይውሰድ ወይ ካብ ኣፍንጫን ጐረሮን ክልቲኡ ይውሰድ።
ጽቡቕ ከይስምዓካ ይኽእል እዩ ግን ኣየቘንዙን እዩ።
ሓንቲ ነርስ ነቲ ቅምሶ ክትወስዶ ትኽእል እያ።
ነቲ መርመራ ባዕልኻ እውን ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ሽዑ ከመይ ከም ትገብር ተወሳኺ ሓበሬታ ክወሃበካ እዩ።
ክሳብ መልሲ ዝመጸካ ኣብ ገዛኻ ኮፍ በል
ክሳብ ናይቲ መርመራ መልሲ ዝመጸካ ኣብ ገዛኻ ኮፍ ክትብል ኣገዳሲ እዩ።
ኮቪድ-19 ንዘለካ
እቲ መርመራ ኮቪድ-19 ከም ዘለካ እንተ ኣርእዩ፡ ክሳብ ነቲ ሕማም ኣመሓላላፊ ዘይትኾነሉ ግዜ ኣብ ገዛኻ ኮፍ ክትብል ኣለካ። እዚ ዝስዕብ ኵሉ ትኽኽል ምስ ኮነ ኣመሓላላፊ ሕማም ኣይኮንካን፡
- ብንጹር ሕሹካ ኣሎ።
- ንኽልተ መዓልታት ረስኒ ኣይነበረካን።
- ካብ ትሓምም እንተ ወሓደ ሸውዓተ መዓልታት ሓሊፉ ኣሎ።
ገና ኣመሓላላፊ ሕማም እንተ ኣለኻ ዄንካ ንምርግጋጽ ሓደ ሓድሽ መርመራ ምግዳፍ ኣየድልየካን እዩ።
ኮቪድ-19 እንተ ኣለካ ኾይኑ እቶም ምሳኻ ብሓባር ዝነብሩ ሰባት እውን ኣብ ገዛ ኮፍ ምባል ከድልዮም ይኽእል እዩ። ናይቲ መርመራ መልሲ ክወሃበካ ከሎ ክትሕበር ኢኻ።
ኣብቲ ”ኮቪድ-19 እንተ ኣለኒ ኾይኑ ባዕለይ እንታይ ክገብር እኽእል?” ዝብል ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኮቪድ-19 ንዘይብልካ
እቲ መርመራ ኮቪድ-19 ከም ዘይብልካ እንተ ኣርእዩ፡ ክሳብ ዝሕሸካን ረስኒ ዝገድፈካን ኣብ ገዛኻ ኮፍ ክትብል ኣለካ።
ናይ ብዓል መዝታት ምኽሪ ምስዓብ ቀጽሎ
ምስ ሓወኻ እቲ ለብዒ ንኽቅጽል ዘሎ ተኽእሎ ምንካይ ክትቅጽሎ ኣገዳሲ እዩ። ዋላ ካብ ሕማም ምሓዝ ናጻ ኹን ይምልከተካ እዩ። ከምዚ ዝስዕብ ግበር፡
- ኣእዳውካ ብተደጋጋሚ ተሓጸብ።
- ካብ ካልኦት ሰባት ርሕቀትካ ሓሉ።
- ነቲ ናይ ብዓል መዝታት ምኽሪ ንምንካይ ለብዒ ስዓቦ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮቪድ-19
ብዛዕባ ኮቪድ-19 ሕቶታት እንተ ኣልዩካ እሞ ምስ ሓደ ትግርኛ ዝዛረብ ሰብ ክትዛረብ እንተ ደሊኻ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 08-123 680 00 ድውል። እቲ ናይ ተሌፎን መስመር ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 9.00 ክሳብ ሰዓት 15.00 ክፉት እዩ።


text:
Radio Erena: 10 October, 2014
ጋዜጠኛን ሰኣላይን ኤሪቲቪ፣ ኣባል ሚኒስትሪ ዜና ስምኦን ዘውደ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ሰባት ተቐቲሉ ከምዝተረኽበ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ን15 ዓመታት ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዘገልገለ ጋዜጠኛን ሰኣላይን ስምኦን ዘውደ፣ ሎሚ ወጋሕታ ማይተመናይ ናብ ዝርከብ ገዝኡ እናምርሐ እንከሎ፣ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ጉጅለ መንእሰያት ከቢድ ማህሰይቲ ወሪድዎ ሃለዋቱ ኣጥፊኡ ኣብ ዝተረኽበሉ እዋን፣ ናብ ሆስፒታል ምስተወስደ’ዩ ህይወቱ ከምዝሓለፈት ዝተረጋገጸ።
ኣብ ኣስመራ፣ ፋሉልነትን ስርዓት ኣልቦነትን እናገነነ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ክትራንን ስርቅን ዝውቱር ኮይኑ ምህላዉ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ ብፍላይ ኣብ ኣስመራ ምሸት ምንቕስቓስ ኣሰካፊ ኮይኑ ከምዘሎ ጠቒሶም።
እታ ብሰላምን ጸጥታኣን እትህረፍ ዝነበረት ከተማ ኣስመራ፣ በብጉጅለታት እናተወዳደቡ እንባጋሮን ባእስን ብዝፈጥሩ ፋሉል ዝኸዱ መንእሰያት ተጎቢኣ ከምዘላ ዘዘኻኸሩ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣብ እዋን ውድቀት ስርዓት ደርግ ዝነበረ ናይ ጉሩፕ ባእስን ዕግርግርን ከምዘዘኽእኽር’ውን ኣመልኪቶም።
መነባብሮ ህዝቢ ባይታ ዘቢጡ፣ ሕግን ስርዓትን ኣብ ዘይብሉ ፋሉል ዝኸይድ ዘሎ ምሕደራ መንግስቲ፣ ንስርቅን ዕግርግርን ዘተባብዕ ብምዃኑ፣ ናይዚ ዝርአ ዘሎ ኣሻቓሊ ማሕበራዊ ቅልውላው ተሓታቲ መንግስቲ ምዃኑ’ውን ህዝቢ ብዓውታ ዝዛረበሉ’ዩ።
ተስፋ መንእሰያት ክጽልምት ዝገበረ ህሉው ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ወትሃደራውያን ኩነታት ኤርትራ፣ ነዚ ሕጂ ገኒኑ ዘሎ ክትራን ስርቅን እምባጋሮን ከምዝፈጠረ’ውን ሓያሎ ኣብነታት እናጠቐሱ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ጸልማት ተጎልቢቡ ዝክካየድ ስርቅን ክትራንን ዝውቱር ኮይኑ ምህላውን ዓታሩ ናይ ጋዝ ብብዝሒ ዝስረቐሉ ኣጋጣሚታት ህዝቢ ክሳብ ናብ ጥርዓን ዝበጽሓሉ እዋናት ምህላዉ’ውን ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ደብዳቤታት ኣንበብቲ ዝሰፈረ’ዩ።
==================================


text:
ኣብ 1960ታት ዝጀመረ ምትእኽኻብ ጉጅለ ኣሕዋት ጀበርቲ ኣብዚ ግዜዚ ኣብ
– ባህላዊ
– ፖለቲካዊ
– ማሕበራዊ
– ቁጠባዊ
– ማሕበራዊ መራኸቢራርን
ዝነጥፍ ሓያል ጥርናፈ ዘለዎ ጉጅለ እዩ።
እዚ ብኣሕዋት ጀበርቲ (Jebertiyyah Brotherhood) ዝምራሕን ዝጥርነፍን ጉጅለ ሃይማኖትን ፖለቲካን; ሃይማኖትን ባህልን ዝሓዋወሰ ጉጅለ እንታይነቱ ክትፈልጦ ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ። ተስፋ ይገብር ንጹርን ግሉጽን ዝኾነ ኣካይዳ ክህልዎም።
ብፍላይ ዘሰክፍ ዓሌታዊ ጎስጓሳት ብገለ ኣባላት እዚ ምንቅስቓስ ዝኾኑ ውልቀሰባት ይካየድ ስለዝኾነ ዳግመ ግምት ክገብርሉን ካብ ዓሌታዊ(Racial) ዝኾነ ትሕዝቶ ዘለዎ መልእኽትታት ክቑጠቡ።
ገለ ካብቲ ብዘይሓላፍነታውያን ዝኾኑ ኣባላት ኣሕዋት ጀበርቲ ዝካየድ ዓሌታዊ ጎስጓሳት:
1. ህዝቢ ኣገው ካብ ላስታ ዝመጹ ስደተኛታት እዮም
2. ልዕሊ 70% ህዝቢ ከበሳ ዝኾነ ክርስትያን ካብ ትግራይን ዓዲ ኣምሓራን ኣብዚ ዝሓለፈ 150 ዓመታት ዝመጸ ስደተኛ እዩ
3. ቀንዲ ጸገም ህዝቢ ኤርትራ ተዛራቢ ትግርኛ (without Jeberti ) እዩ
4. እዚ ሕጂ ንሃገር ዝመርሕ ዘሎ ስርዓት ናይ ትግርኛ እዩ።


text:
ቅትለት ናይቲ ካብ ተሰነይ ኣብ ኣደርሰር ተኣሲሩ ዝነበረ ደበሳይ ንጽበ በራኺ (ዑምላ) ገንዘቡ ንምዝማት ዝተገብረ ውዲት ምንባሩ ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብድምጺ ኣሰና ዝተቓለሐ ቅትለት ናይቲ ካብ ተሰነይ ኣብ ኣደርሰር ተኣሲሩ ዝነበረ ደበሳይ ንጽበ በራኺ (ዑምላ) ገንዘቡ ንምዝማት ብልኡኻት ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ዝተገብረ ውዲት ምንባሩ ምንጭታት ኣረጋጊጾም። ብመሰረት`ቲ ዝተረኽበ ጽጹይ ሓበሬታ፡ እቶም ልኡኻት ውልቀመላኺ
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብድምጺ ኣሰና ዝተቓለሐ ቅትለት ናይቲ ካብ ተሰነይ ኣብ ኣደርሰር ተኣሲሩ ዝነበረ ደበሳይ ንጽበ በራኺ (ዑምላ) ገንዘቡ ንምዝማት ብልኡኻት ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ዝተገብረ ውዲት ምንባሩ ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ብመሰረት`ቲ ዝተረኽበ ጽጹይ ሓበሬታ፡ እቶም ልኡኻት ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ገበኖም ንምሽፋን፡ መእሰሪኡ ዘይሕጋዊ ሸርፊ ዶላር ከምዝኾነ ኳ እንተወረዩ፡ ደበሳይ ዑምላ፡ ሓደ ካብቶም ብሕጋዊ መንገዲ ገንዘብ ኣብ ምሽራፍ ዝተዋፈሩ ኮይኑ ግብሪ እናኸፈለ ዝሰርሕ ዝነበረ እዩ።
ንሱ ኣብቲ ዝሞተሉ ዕለት ካብ ቤትማእሰርቲ ክትወጽእ ኢኻ ተባሂሉ፡ ብዓልቲ ቤቱ `ውን ሓበሬታ በጺሑዋ፡ ምስኡ ዝነበረ መግቢ ነቶም ካልኦት እሱራት ሂቡ ካብቲ ቤትማእሰርቲ ምስ ወጽአ ከምእተቐትለ እቲ ሓበሬታ የረድእ።
እቶም ገበርቲ እከይ፡ ከምስሉ ንብዓልቲ ቤቱ ኣፈርክቡ ኢሎማ ከብቅዑ፡ ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ካብ ተሰነይ ናብ ኣደርሰር እናተጓዕዘት፡ ብዓል ቤትኪ ሞይቱ ሬሳ ተረከቢ ከምዝበሉዋ ዝጠቐሰ ሓበሬታ፡ ጠንቂ ቅትለት ደበሳይ ንጽበ በራኺ ዘይሕጋዊ ሸርፊ ዶላር ዘይኮነ፡ ዝምታ ገንዘብ ኤርትራውያን መቂሩዎም ከም ኣዛብእ ሃነፍነፍ ዝብሉ ዘለዉ ሸፋቱ ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ስስዐኦም ንምርዋይ ዝፈጸሙዎ ገበን ምዃኑ ኣገንዚቡ።
በዚ እኩይ ተግባር፡ ሓንቲ ኤርትራዊት ስድራ ዘኽቲማ ኣብ ሓዘን ትርከብ ኳ እንተላ፡ እዚ ናይ ደበሳይ ዑምላ ትራጀዲ ሓደ ኣብነት ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን ዝፍጽሞ ዘሎ ቀጻሊ ጥፍኣት እዩ። ኣብዚ እዋን`ዚ ኤርትራውያን፡ ብሰንኪ `ቶም ንስርዓተይ ጥራይ ሓልዉለይ እምበር ድላይኩም ግበሩ፡ ተባሂሎም ብኢሳይያስ ተዋፊሮም ዘለዉ ሸፋቱ ኣባላት ጸጥታ ምዩቕ እናበሉ ውሕስነት ዘይብሉ ህይወት እዮም ዘሕልፉ ዘለዉ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብቲ ኣብ ኣቡዳቢ ኣብ ዝርከብ ኣብ መስረቲ ሃገር መዘክር ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተረኺቦም ኣብ ዝተኻየደ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም፥ ሃይማኖታት ዓመጽን ግብረ ሸበራን ዘይፈቕዳ እያተን፡ ስለ ናይ ኩሉ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክጣበቓን ዕርቂ ዝድግፋን ናይቶም ትሑታትን ድኻታትን ድምጺ ኰይነን ዝዓያን ሰብኣዊ ልቢ ኣልቦ ናይ ውግእ ኣጽዋር ዝገብራ እያተን፡ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ መደረ ከምዘስምዑን እቲ ዓውደ ጉባኤ ምስ ተዛዘመ ብሓባር ኣብ ግብጺ ናይ ዓቢይ ኣል-ኣዝሓር መንበረ ጥበብ መምህር፥ ሰብኣዊ ሕውነት ንናይ ዓለም ሰላምን ናይ ሓባር ሰላማዊ ናብራን ዝብል ናይ ሓባር ናይ ውሳኔ ሰነድ ተፈራሪሞም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ከም ኣሕዋት ብሓባር ምጉዓዝ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ልዕሊ 700 ናይ ዝተፈላለይ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕቲ ዘሳተፈ ናይ ሃይማኖታት ምስልምና ዓበይቲ ጉጅለ ሽማግለ ዘሰናደዎ ዓውደ ጉባኤ ተራኺቦም ናይ ሓባር ዘተ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ሃይማኖት ኣብ መንጐ ሕዝብታትን ባህልታትን መራኸቢ ድልድ ምዃኑን ናይቶም ድምጺ ዘይብሎም ድምጺ ምዃኑ ብኣጽንዖት ዘተሓሳስብ መደረ ኣስሚዖም።
ኣማኒ ሰማዕ ሰላም ዘለዎ እዩ
ቅዱስ ኣቦና እቲ ቅድሚ 800 ዓመት ኣብ መንጐ ናይ ኣሲዚ ቅዱስ ፍራንቸስኮን ሱልጣን ኣል - ማሊክ ኣል-ካሚልን ዝተኻየደ ርክብ ምልስ ቢሎም ብምዝካር፡ ከም ሓው ሰላም፡ ንሰላም ኣብ መንጐ ኣሕዋት ዝደልይ ከይኖም ነቲ ዝቐረበሎም ኣጋጣሚ ተቐቢሎም፡
ሰላም ምድላይን ምንቅቃሕ ሰላምን ናይ ሰላም መጋበርያ ንምዃንን ነዚ ዕላማ’ዚ ኢና ኣብዚ ዝተራኸብና
ምስበሉ፡ ኵልና ብሓባር ነቲ ፈላላይ ማዕበል ዓለም ክንየው ዝብል ናብ ናይ ሕውነት መርከብ ነብል።
ዝዀነ ይኹም ሃይማኖት ዓመጽ ምኽንያታዊ ኣይገብርን (ምኽንያት ኣይኰነን)
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሕውነት ዝብል ቃል፥ ደጋጊሞም ምስቲ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ ርእሰ ጉዳይ ብጥልቀት ብምትሕሓዝ ሕውነት ዝብል ቃል ኣብቲ ናይ እግዚኣብሔር ናይ ፈጣርነት መደብ ዝተነብረ ጸዋዕታ ምዃኑ ክሕብሩ እንከለዉ፡ በነዲክቶስ መበል 16 ከምዝበልዎ ኩላትና ማዕረን ሓደ ዓይነት መሰልን ክብርን ዘሎና ኢና፡ ማንም ጊልያን ጐይታን ኣይኰነን፡ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ እግዚኣብሔር ኩሉ ማዕረ እዩ፡
ብስም እግዚኣብሔር ብዘይ ሰጋእ መጋእ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ዓመጽ ውጉዝ እዩ፡ ስለምንታይ ኵሉ ዓመጽን ጽልእን ብስም እግዚኣብሔር ዝፍጸም ዘበለ ጸረ ሓው ዝፍነው እከይ ተግባር ብምዃኑ፡ ሃይማኖታውነት ምኽንያት ዘለዎ ምንም ዓይነት ዓመጽ የልቦን።
ሕውነት ኣብ ብዙሕነት
ኣተሓሒዞም፡ ናይ ሕውነት ተጻይ ውልቃውነት ዝብል እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍትረት ነቲ ብጻይን ተጻይን ዝብል ዝፈጥሮ ፍልልያት ብርእየት እቲ ንኹሉ ብዘይ ሓለፋን ኣድልዎን ዝሓቝፍ ሰማያውነት ከሰንፎ ጽውዕ እዩ፡ እቲ ናይ ኣምልዀን ስግደትን ናጽነት ዝውሕስ ሕቡራት ሃገራት ኢሚርታ ዓረብ ዘካይዶ ጻዕሪ ንኢዶም፡ ሃይማኖት ዓመጽን ግብረ ሽበራን ምኽንያታዊ ዝገብር እንተድኣ ኰይኑ ጸረ ገዛእ ርእሱ ኣዩ ዝቐውም፡ ስለዚህ ሃይማኖት መጋበርያ ግብረ እከይ ከይኸውን ከተሓሳስቡ እንክለዉ፡
ከም ኣመንቲ ብማዕርነት መሰልን ክብርን ብስም እቲ ዝፈጠረናን ኣብ ፍልልያትናን ብዙሕነትና ዘሎን ነት ዝፈጠረና መሓሪ ስሙ ንምድላይ ዝተጸዋዕናን ኢና
ንኻልእንነት ኣፍልጦ ምሃብ
ቀጻልን ዕለታውን ዘተ ዝብል ሓሳብ ኣውን ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ብኣጽንዖት ዝገለጹ ቅዱስነቶም፡ ሰብኣዊ ስድራ ቤት ንምዕቃብ ፍቱን መጋበርያ ዘተ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ትብዓት ኣብ ካልእነት፡ ካልእነት ምስ ንሱነቱን ምስ ናጽነቱን ኣፍልጦ ምሃብን ምቕባልን፡ እዚ መሰልን ክብርን’ዚ ኣብ ዝዀነ ይኹን ኵነትን ቦታን ቅቡልን ዝተኸብረን ክኸውን ናይ ኩሉ ጻዕርን ውሳኔን ይሓትት፡
ብዘይ ናጽነት ኣባል ናይ ሰብኣዊ ስድራ ምዃን ዘይከኣል እዩ፡ እንተዘይኰነ ግና ጊልያ ምዃን እዩ ዘስዕብ፡ ብዛዕባ ናጽነት ክዘረብ ነቲ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ዝብል ክብሪ ብፍሉይ ብምዝካር እዩ፡ ኣብ ናይ ስግደትን ኣምልዀን ናጽነት ዘይድረት ክንየው ኣብቲ ካልእነት ሓው ምዃንን ናይቲ ናጻ ንኽንከውን ዝፈጠረና እግዚኣብሔር ውላድን ምዃኑ ዘየማትእ ኣፍልጦ ምሃብ ይግባእ፡ ማንም ሰብኣዊ ተቕዋም እውን ክግህሶ ዘይግብኦ ክብሪ እዩ፡ ናጽነት ናይ ሰብኣዊ ፍርጠት መሰልን ክብርን እዩ፡ ኵሉ ፍጥረት ሰብ ናይ ኣምልኾን ሓሳብ ናይ ምግላጽን ተግባርን ናጽነትን ዝተዓደለ እዩ፡ ብዙሕነትን መድብላውነትን ሕብሪ ቆርበትን ጾታን ዓሌትን ቋንቋን ናይቲ ሰብ ነዚ ኰይኑ ዝፈጠረ ናይ እግዚኣብሔር ድላይ መለኰታዊ ጥበብ መግለጺ እዩ።
ጸሎት ናይ ሕውነት ወሃቢ ሓይልን መኣዛን እዩ
ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ መጻኢ ከም ኣሕዋት ኣብ ናይ ሓባር ጸሎትን ኣብ መንጐ ኣሕዛብን ባህልታትን ኣብ ብዙሕነት ስኒትን ዝብል ህርኵት ናይ ሓባር ጻዕሪ እዩ፡
ሃይማኖታት ብንቕሓትን ብትብዓትን ብድፍረትን ብዘይ ምድሕሓርን ሰብኣዊ ስድራ ቤት ናይ ዕርቂ ብቑዕ ብስለትን ናይ ተስፋ ራይን ጭቡጥ ናይ ሰለማ ጉዕዝ ንምሳልጥ ዝድግፋ ኰይነን ክርከባ ሰዓት ኣኺሉ እዩ።
ሕንጸት ፍትሕን ናይ ሰላም እኽናፍ እያቶም
ካልእ ሓውኻ ምዃኑ ምቕባልን ኣፍልጦ ምሃብን ንርህው ዝዀነ መንነት መሰርት እዩ፡ እዚ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ተዓጻፊ ምዃኑ ንኸተሰንፍ ዘብቕዕ እዩ፡ ሕንጸት ማለት ዘርኢ ዓመጽን ጽልእን ቅድመ ፍርድን ኣቐዲምካ ምምሓው ማለት እዩ፡ ፍትሒ ብዘየማትእ መገዲ ምስ ሰላም ዝተኣሳሰረ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ኵለን ሃይማኖታት ህርፋንን ብቀትን መኽሰብን ዝብል ልቢ ሰብ ዘማስኑን እቲ ናይ ዕዳጋ ሕግታትን ዘበለ ዘተን ርክብን ስድራ ቤታውነትን ዘይድግፍ ምዃኑ ኣርጊጸን ዝፈልጣ ክዀና ኣለወን፡
ኵለን ሃይማኖታት ናይቲ ብስነ ኣሓዝ መግለጽታት ጸብጻብ ዝትንተን ዘይኰነስ ናይት ሓው ዝዀነ ትሑትን ድኻን ድምጺ እያተን፡ ኣብ ጐድኒ ድኻታት ክዀና ይግባእ፡ ናይ ሕውነት ፍቕያ ክዀና ዝተጸውዓ እያተን፡ ስለምንታይ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ቅድሚ ሓውን ኣብ ቅድሚ ኢፍትሓውነትን የዕንቲ ከይክደናን ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ መዓት ኵሉ ኢድካ ሂብካ ካብ ምንባር ዘናግፋ ድምጺ ናይቲ ድምጺ ዘይብሉ እያተን።
ዘይተገዳስነት ጽባሕ ዘየማዕድው ተግባር እዩ
ቅዱስነቶም ዝዕንብብን ናይ ሃገር ናይ ምዕባለ ስፍራ ዝኸውን ምድረ በዳ እናሓሰቡ፡ ንኻልእ ዘይግዱስ ምዃን ጭቡጥ ምዕባለ ኣየምጽእን፡ ዘይተገዳስነትን ሸለል ምባልን ሰብኣዊ ፍጥረት ክንየው ውልቃዊ ረብሓን መኽሰብን ክንየው ናይ ግሊ ዕዮታትካ ንሓውኻ ንኸይትርእይ ይገብር፡ ዘይተገዳስነት፡ ጽባሕ ዘይርእይን ናይ ፍጥረት ጽባሕ ዘይሓስብን ናይ መጻእተይ መሰልን ክብርን ዘይጥምትን፡ ናይ ሕጻናት መጻእነት ዘየማዕድው እዩ።
ናይ ሰላም ዘርኢ
ቅዱስ ኣቦኣ ኣስዒቦም ከም ካልእ ናይ ሃይማኖታት ዕዮ ቢሎም ዝሓስብዎ ክሕብሩ እንከለዉ፡ ናይ ሰላም ዘርኢ ንኽጥጥዕ ምግባር ዝብል ናይ ሓባር ሕውነታዊ ናብራ ዝኽወነሉ ኣብ ሕንጸትን ፍትሕን ዝጸንዔ ምዕቡልን ዝተቐደሰ ሰብኣውነትን ንኽህልው ምግባር ዝብል ምዃኑ ኣብሪሆም፡ ሎሚ ካብ ቀደም ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ልቢ ናይ ውግኣ ኣጽዋር ዘርግፈ ንኽኸውን ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ንኸበርክት ልዑል ኣገዳስነ ዘለዎ ህጹጽ ተግባርር እዩ።
ቅድድም ነጽዋር ውግእ፡ እትቆጻጸሮ ባይታ ምስፋሕ ካልኦቶ ክፍሊት ዝገብር ኣጥቃዒ ፖለቲካ ፈጺሙ ናብ ምርግጋእ ኣየብጽሕን ውግእ ብጀካ ሕሰምን ሓሳርን ካልእ ክፈጥር ኣይኽእል። ኣጽዋር ውግእ ብጀካ ሞት ካልእ ኣይፈጥርን
ኣመኔታ ኣብ ብሓባር ምዃንና
ኣስዒቦም፡ ውግእ ዘጽድቕ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ምዝመዛ ክውገድን ኣብቲ ምዕልቕላቕ ዓመጽ ኣብ ዝረኣሉ ኩሉ ብድረ በዳነት ሓልዮት ኣብ ዝሰፍሓሉ ዘሎ ኩሉ እግዚኣብሔር ምስቲ ሰላም ዳልዪ ሕዝቢ እዩ፡
ብፍላይ የመንን ሶሪያ ዒራቕን ሊቢያን እሓስብ፡ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ሓደ ናይ ሰብኣዊ ስድራ፡ ብሓባር ናይ ኣጽዋር ውግእ ስልጣን ስነ መጐት ኣበርቲዕና ንቃወም፡ ርክባት ኣብ ምልኰ ኣሃዱነት ዝብል ኣገባብ ንቃወም፡ ዓመጽ ዘዕጥቕን ፈላላይ መናድቕ ምቛምን ኣፍ ድኻታት ምዕባስን ኩሉ ንቃወም፡ ነዚ ኵሉ’ዚ በቲ ምቁር ዝዀነ ሓይሊ ጸሎትን ዕለታዊ ህርኩት ብዝዀነ ናይ ሓባር ተግባ ንቃወም፡
ቢሎም ዘስምዕዎ መደረ ዛዚሞም፡ ብሓባር ምስ ዓቢይ መምህር ሰብኣዊ ሕውነት ምእንቲ ሰላምን ናይ ሓባር ናብራን ዝብል ናይ ሓባር ናይ ውሳኔ ሰነድ ከምዝፈረሙ ተገሊጹ።


text:
ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራን ብዕድመ ካብ ኩሎም ተሳተፍቲ ዙር ርዋንዳ ንኡስ ዝኾነን ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ግርማይ ኣብ ሓሙሻይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ ተዓዊቱ።
ተቐዳዳማይ ቢንያም ነቲ ካብ ካሮንጊ ናብ ሙሳንዚ ዝተሰርዓሉ 138.7 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነ ሓምሻይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ ብ 03:42:01 ግዜ ከምዝዛዘሞ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ዛጊት ብጫ ናይ መሪሕነት ማልያ ኣብ ዝባን ኣባል ክለብ ኣስታና ዝኾነ ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ትርከብ። ክሳብ ሕጂ ካብ ዝተኻየዱ ሓሙሽተ መድረኻት እተን ሰለስተ መድረኻት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ማለት መርሃዊ ቁዱስ ንመድረኻት ክልተን ሰለስተን ከምኡውን ቢንያም ግርማይ ንመድረኽ ሓሙሽተ ብምዕዋት ርኡይ ጸብለልታ ኣመዝጊቦም ኣለው።
ተቐዳዳማይ መርሃዊ ቅዱስ ኣብዚ ናይ ሎሚ ሓሙሻይ መድረኽ ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ከምዘጋጠሞ ክፍለጥ ተኻኢሉ ። እንተኾነ ካብቲ ሓደጋ ተንሲኡ ነታ ኣምሊጣቶ ዝነበረት ዓባይ ጋንታ ኣርኪቡ ነቲ ውድድር ክፍጽሞ ምብቕዑ ተሓቢሩ። በዚ ድማ እታ ናይ መሪሕነት ብጫ ማልያ ዛጊት ኣብ ዝባንቲ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ትርከብ።
ትማሊ ዝተኻየደ ራብዓይ መድረኽ ኮሎምብያዊ ተቐዳዳማይ ክለብ እስራኤል ኤድዊን ኣቪላ ከምዝተዓወተሉ ይዝከር። ኣብቲ ውድድር ኣባል ሃገራዊ ጋንታ ኤርትራ ሲራክ ተስፎም ድሕሪ ስጳኛዊ ፓብሎ ሙኖ ሳልሳይ ኮይኑ ድሕሪ ምዕዋቱዩ ወዲ ጋንትኡ ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ቢንያም ግርማይ ሎሚ ክዕወት ዝበቕዐ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ጂን ክላውድ ኡውዝየ ዝተባህለ ርዋንዳዊ ተቐዳዳማይ ካብቲ ሃገሩ ተአንግዶ ዘላ ውድድር ከምዝወጸ ተገሊጹ። ጂን ክላውድ ኡውዝየ ካብቲ ውድድር ዝወጸሉ ምኽንያት ብወግዒ እኳ እንተዘይተገልጸ ምስ ብድኻም ምስናፉ ዝተኣሳሰረ ከምዝኾነ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ይገልጻ ኣለዋ።
ዙር ርዋንዳ ብደረጃ 2.1 ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ካብ ዝርከቡ እቶም ዝበርትዑ ክልተ ዙራት ሓደ እዩ። ነቲ ብደረጃ ዓለም ፍሉጥ ዝኾነ ዙር ፈረንሳይ ማለት ቱር ዲ ፍራንስ ከምዝቀራረቦ ድማ ይሕበር።


text:
ብ ተስፋማርያም ሓጎስ፡
ህዝቢ ኤርትራ እታ ብፈጣሪ ዝተዓደለቶ ነጻነቱ ብሓያላን ምስ ተመንዝዐ ብረት ኣልዒሉ ክቡር ደሙ ኣፍሲሱ ከምጻኣ ተገዲዱ ። እወ ዕጥቃዊ ቃልሱ ንምጅማር በረኻ ናብ ገድሊ ወፊሩ ። ገድሊ ብጥሙይ ከብድኻ ብንቑጽ ጎሮርኻ ብዕሩቕ ዝባንካ ህሮርማ ጸሓይን ቀዝሕን እናተበራረዩ ዓጽመ ስጋኻ ዝበልዑኻ ገደል መነባብሮ እተሕልፈሉ እዩ ።
ምስኡ ሽሾ ሰራዊት ምስ ማእለያ ዘይብሉ ካብ ሓያላን መንግስታት ሓጺነ መጺን ዝዓጠቐ ሓደ ተጋዳላይ ንዕስራ ሰራዊት መግዛእቲ እናገጠሙ ክቡር መስዋእቲ እናኸፈሉ ሰውራ ከም ዝዓኩዅ ጌረሞ ። ጀጋኑ ሰማእታትና ርእሰ ሓያላን መንግስታት እናተባራረዩ ኣብ ጎድኒ ኢትዮጵያ ብምዃን ንሰላሳ ዓመታት መመላእታ ተዋጊኦሙና ። ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ተበጅዮም ቆሲሎም ሰንኪሎም ። ነቲ ዘይወግሕ ዝመስል ድቕድቕ ጸላም ለይቲ ኣውጊሖሞ ። ምድረ ሰማይ ብባሕሪ ሓዊ ዝተፍኣ መራኽብ ውግእ ብኣየር ናፓልን ክላስተር ቦምባትትን ዝኽዕዋ ነፈርቲ ብመሬት ማእለያ ዘይብሎም መዳፍዓትን ሞርታራትን ሚሳይላትን መሬት ሓዊ ተኻዕዩዋ ከውሒ ከይተረፈ ሓዊ እናተቓጸለ ጀጋኑና ወዶም ጓሎም ንስኻ ጽናሕ ኣነ ክስዋእ እናተበሃሃሉ ስለ እዛ ክብርቲ መሬት ዓወት ንሓፋሽ እናበሉ ሓሊፎም ።
እወ ጀጋኑና ሓይሊ መግዛእቲ ተደምሲሱ ኤርትራ መሬታን ባሕራን ክሊ ሰማያን ነጻ ከም እትወጽእ እናተኣማመኑ እዮም ተሰዊኦም። ዓለም ንሞት ከም ዝፈረደቶም ብንግሆኡ እዮም ዝፈልጡ ኔሮም ፣ እንተኾነ በቲ ሓያል ቅልጽሞምን ነቕ ዘይብል ሓድነቶምን ጽንዓቶምን ተወፋይነቶምን ንኹሉ እንተታት ሰጊሮም ሃገር ነጻ ከም ዘውጽእዋስ ቅንጣብ ጥርጣረ ኣይነበሮምን። ህዝባዊ ግንባር እቲ ኣብ ህዝቢ ሰረቱ ዘንጸፈ ፣ እቲ ሰውራ ሰውራ ናይ ህዝቢ ምዃኑ ኣሚኑ ንሓፋሽ ህዝቢ ወዲቡን ኣንቂሑን ኣዕጢቑን በይኑ ብጀካ ሓፋሽ ህዝቡ ብዘይ ናይ ማንም ደገፍ ንኽልተ ርእሰ ሓያላን በብእብረ ኣላሽ ኣቢሉ ዓወት ዝተጎናጸፈ ውድብ ሓደን በይኑን ካብ ዓለምና እንተተባህለ ውን ምግናን ኣይኮነን ።
ጀጋኑ ሰማእታትና ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ ሕጻን ሽማገለ ኣጆኩም ደቅና መስዋእትኩም ኣብ ነጸላና ክንቅበሎ ኢና እናበሉ ካብ እግሩ ስለ ዘይተፈልዩ ፣ ከም ማይ ውቅያኖስ ቀዲሕካ ዘይውዳእ ስንቅን ዕጥቅን ስለ ዝኾኑዎ ንመስዋእቲ ከም መርዕኡ ንመውጋቲ ከም ስልማቱ እዩ ዝወስዶ ኔሩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ እዩ ብተኣማንነት ኣነ እንተ ተሰዋእኩ ነዛ ብረተይ ዘልዕሉ ኣሽሓት ክመጹ እዮም ዝበለ ።
ጀጋኑ ሰማእታትና ኤርትራ ነጻ ከም ትወጽእ ጥራይ ዘይኮነስ ፣ እቲ ኣብ መሬታ ዝፈሰሰ ደም ጀጋኑ ደቃ ናብ ትሕተ ባይታ ማይ ተቐይሩ በቲ ጻዕረኛ ህዝባ ካብ ጻት ንጻት ለምሊማ ኩሎም ዜጋታት ጸጊቦም ዝሓድሩላ ከም እትኸውን ተኣማሚኖም እዮም ተሰዊኦም። ኤርትራ ከርሲ መሬታ ብባህርያዊ ጸጋታት ዝዘቕበበ ብምዃኑ እቲ ጻዕረኛን ህርኩትን ህዝባ ኣውጺኡ ኣብ ረብሓኡ ከም ዘውዕሎ ተኣማሚኖም እዮም ተሰዊኦም ። እወ እቶም ሕድሪታት ጀጋኑ ሰማእታት ኣብታ ብደም ዝጨቀወት ጥውያ ነጸላ ተሰኪሞም ዝኣተዉ ሓርበኛታት ንዓና ንሓፋሽ ኣረኪቦሙና እዮም። ሓርበኛ የርኢ እምበር ኣይርእን እዩ። ነፍሲ ወከፍና ሕድሪ ኣለና ፣ ሕድሪ እቶም ሰማእታት ሕድሪ እቶም ውፉያት ። ኣይንዓሹ! እታ ካብ ሓመድ ተፈጢራ ናብ ሓመድ እትምለስ ስግኦም ርሒቓ ሓመድ እንተ ኮነት እቲ መንፈሶም መንፈስ ናይቶም ሓላላት መንፈስ ናይቶም ጀጋኑ ሰማእታት ግን ንዘንት እለት ህያው እዩ። መዓልታዊ እነካይዶ ሕማቕ ይኹን ጽቡቕ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደቒቕ እንዛረቦ ሕማቕ ይኹን ጽቡቕ ይርእዩናን ይሰምዑናን እዮም ።
እስኪ ብሕልናና እሞ ክሳድና ናብ መሬት ኣድኒንና ኣዒንትና ሰም ኣቢልና ነቲ ብህድኣት ዝነፍስ ንፋስ ጽን ንበሎ ፣ ብዓይነ ሕልናና ድማ ትሕቲ መሬት ንርአ ሽዑ ባሕሪ ከብድና ከም ውቅያኖሳት ባሕሪ ክገላበጥዩ ፣ኩሎም እቶም ኣሕዋትና ኣሓትና ኣዕሩኽትና መሳቱና መማህርትና ፣ኮታ ኣብቲ ለይለይ ዝብል ዕድመ ምሳና ዝስሕቁን ዝጻወቱን ዝነበሩ ንጉዕዞ ህይወት ማንካ ከየልዓሉላ ስለ ነጻነት ሃገር ኣብ ሰውራ ከይዶም በጃ ዝሓለፉ ኩሎም ክረኣዩና እዮም ፣ ድምጾም ድምጺ ጀጋኑ ሰማእታት ብዓውታ ክንሰምዕ ኢና።
ኣንቱም ተቐበልቲ ሕድሪ ፣ ወዮ ዝሃብናኩም ሕድሪ ተተግብርዎዶ ኣለኹም ? ኣብ መስመር እቶም ጀጋኑ ውፉያትዶ ኣለኹም ? ሓመድን እምንን ክትጸቕጡና ሓንሳብን ንሓዋሩን ክትሰናበቱና ከለኹም ዝኣቶኹሞ መብጽዓ ኣብ ግብሪ ተርግጒምኩሞዶ ወይስ ጥሒስኩሞ ? ኣብ ጥራይ ገዛ ብዘይ ናባዪ ዝሓደግናዮም ደቅናን ሓዳርናን ወለድናን ከመይ ኮን ይህልዉ ? ትናብዩምዶ ኣለኹም ? ማሕላና ማሕላ ገድሊ ማሕላ እቶም ውፉያት ዝባን ስዉኣት እያ ኔራ ሎሚ ኣብ ግዜ ናጽነትከ ከምኣ ኢላዶ ኣላ ? ስጋ ስዉኣት ኢልና እንተሚሕልና ድሕር ምሕር ኣይነበረን ። ኣብ ሓራ ኤርትራኸ ነታ ስጋ ስዉኣት ሕድሪ ሰማእታት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ከይንጥሕስ ኢልኩም ዝኣተኹማ ማሕላ ኣኽቢርኩማዶ ወይስ ጥሒስኩማ ?
ጉዕዞ ሰውራና መሪርን ሕልኽልኽ ዝመልኦን ትብዓትን ቆራጽነትን ተወፋይነትን ዝሓትት እዩ ኔሩ ፣ጉዕዞ ናጽነት ውን ጥጡሕን ልሙጽን ኣይኮነን ፣ ውዑዩን ዝሑሉን ትጻወርዎዶ ኣለኹም ?
እቲ ራእዪ ሃገርና ክትበጽሖ እንደልዮን ረዚን መስዋእትን ስንክልናን ዝኸፈልናሉን ብትብዓትን ቆራጽነትን ተሰላስልዎዶ ኣለኹም ?
ምዕባለን ዳግመ ህንጻን ሃገር ከምቲ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብማዕረ ዝተቓለሰላን ዝተሰዋኣላን ዝሰንከለላን ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ሃገር ብማዕርነትዶ ይሰላሰል ኣሎ ?
ብልሽውና ከይስዕርር ጥራይ ዘይኮነስ ጭራሽ ካብ ሃገር ካብ ሱሩ ተማሕዩ ክጠፍእ ዝግበር ቃልሲ ተዐውትዎዶ ኣለኹም ?
ከዳዓት ደቂ ሃገር መጋበርያ ጸላኢ ፣ ሃገር ኣማሕሊፍካ ንምሃብን ንምሻጥን ከይደቀሱ ዝሓድሩ ንምፍሻሎም ጥራይ ዘይኮነስ ንምጥፍኦም ትቃለሱዶ ኣለኹም ?
ሃገር ብዝረብሑን ዘይረብሑን ከይትድፈር ወትሩ ኣለኹልኪ ዝብላ ምዑት ህዝባዊ ሰራዊት ክህልዋን ፣ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ናይዛ ሃገር ከምቲ ክቡር መስዋእቲ ከፊልና ዘረከብናዮ ይሕልዋዶ ኣሎ ?
ክቡራት ተቐበልቲ ሕድሪ ኤርትራውያን ኣሕዋትን ኣሓትን ፣ እዘን ካብ ብዙሓት ውሑዳት ሰማእታትና ዘቕረቡልና ሕቶታት ንስምዓየን ክንደይ ካብአን ኣብ ግብሪ ኣውዒልና ኣለና ኢልና ንነብስና ንሕተት ፣ ምስ ሕልናና ተዛቲና መልሲ ንሃበለን። ኣብ ሓራ ኤርትራ ናይ ጉዕዞና መንጠሪ ባይታ ሰማእታትና እዮም ። ካብዞም ጀጋኑ ሰማእታትና ቅሩብ ፍንትት እንተ ኢልና መኣዝንና ስሒትና ናበይ ከም እንኸይድ ውን ኣይንፈልጥን ኢና ።
ኣብዛ እንነብረላ ዓለም ካብቶም ዝደቐቑ ክሳብ እቶም ዝዓበዩ ናይ መሬት ይኹኑ ናይ ማይ ወይ ውን ናይ ሰማይ ፍጡራት ተጻባኢኡ ዘይፈልጥን መከላኸልን መጥቅዕን ሜላ ዘይብሉን የለን ። እቲምንታይሲ ክነብር ስለ ዘለዎ ። ንሕና ኤርትራውያን ውን ከም ኩሎም ፍጡራት ናይዛ ዓለም ተጻባእቲ ኣለዉና፣ ንኽንነብር ግን ክንቃለስን ዘዐዉቱና ሜላታት ከነጥሪ ናይ ግድን እዩ ። ክንሕይል ኣለና ሓይልና ድማ ኣብ ሓድነትናን ጥምረትናን እዩ ። ጸላእትና ውን ነዚ ኣጸቢቖም ስለ ዝፈልጡ ነዛ ሓድነትና ክብሕጉጉ ዘይገበርዎ ነገር የለን ። ብዙሓት ንኸብዶም ዝተሸጡ ኣውራጃዊ ሕማም ዘሳቕዮም ፣ ብነብሰ ምትሓት ዝሳቐዩ፣ ካብ ኣፍ ድኻ መንዚዕም ጅቦኦም ክመልኡ ዝደልዩ ብጸላኢ ተዓሲቦም ሃገር ክሸጡ ኣብ መላእ ዓለም ዝተዋፈሩ ከዳዓት ደቂ ሃገር ከም ዘለዉ ንፈልጥ ኢና ። ክገብርዎ ዝኽእሉ ሓንቲ ነገር የለን። ዘይወግሕ መሲልዋስ ኣብ ቡኽራ ትሓርእ ከም ዝበሃል ። ጽባሕ ደበና ሓደጋ ተቐንጢቱ ብርሃን ጸሓይ ንመላእ ሃገር ምስ ኣብረሀ እንታይ እዮም ክብሉ ኣበይከ እዮም ክኸዱ ?
ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ጸላእትናን ኣዋፈርቶምን ኣብዚ ግዜ እዚ ኣብ ኤርትራ ሕንፍሽፍሽ ከእትዉን ሃገር ከዕንዉን ላዕልን ታሕትን ኣብ ዝብልሉ እዋን ንሕና ድማ ብዕጽፊ ነዞም ወይጦታትን ዓንገልቶምን ንምፍሻል ብትብዓትን ቆራጽነትን ክንምክቶም ኣለና ። እታ ሃገር ሃገርና እቲ ህዝቢ ህዝብና እቲ መንግስቲ መንግስትና። ህ.ግ. – ህዝቢ ኤርትራ – መንግስቲ ኤርትራ ሰለስቲኦም ዘይነጻጸሉ ትንፋስና እዮም ። ኣጆኹም ኣጆና ።
ወይለኹም ከዳዓት ወይለኹም ወይጦታት ምስ ጸላኢ ዝወገንኩም ኣንጻር ሓፋሽ ዝዓጠቕኩም መቓብር ስዉኣት ዝፈሓርኩም ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለምኩም። ደም ስዉኣት ኣሕዋትኩምን ኣሓትኩምን ወይለኹም ይብል ኣሎ ። ኣፍራዛና ናብ ካላሽን ትራክተርና ናብ ታንኪ ንምቕያር ዝጽግመና ከይመስለኩም ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
Asmarino | Eritrea: Abeba Tesfaghiorgis መልእኽቲ ብዛዕባ ዘለናዮ ኩነታት
ክቡር ሕዝቢ ኤርትር፡ ክቡራት ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡ ከመይ ኢልክን ቀኒኽን፡ ከመይ ኢልኩም ቀኒኹም፡ ኣነ እግዚኣብሄር ይመስገን ጽቡቅ ኣለኹ፡ እምበር ሎሚ ምስዚ ዘለናዮ ኩነታት ዝኸይድ መልእኽተይ ከመሓላልፍ እንሆ ቀሪበ ኣሎኹ።
እዚ ኹሉ መስዋእቲ፡ እዚ ኹሉ ስቃይ: እዚ ኹሉ ስደት: እዚ ኹሉ ደኽነት ምፍልላይ ስድረቤት ምኽንያት ኣይነበሮን ብዘይካ ናፍቆት ሰላም፡ ናፍቆት ራህዋ፡ ናፍቆት ፍትሒ፡ ናፍቆት ሓርነት።
ዓቢ ምስ ንእሽtቶ፡ ጓል ምስ ወዲ፡ ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ ን30 ዓመታት ዝኣክል መዓንጥኡ ሸጥ ኣቢሉ ሃይ ከይበለ ዝነበሮ ናይ ኩናት፡ ሕሰም ረሲዑ ንቅሚት ድኣ ንርኤ እናበለ፡
ግንቦት 1991 ደበኽ ኢላ፡ ሓጎስ ኮይኑ መለክዒ ዘይብሉ መግለጺ ተሳኢኑ “ኣንታ እምበር’ዶ ሓቂ’ዩ፡ ውጊሑ ካን ወጊሑ” ተባሂሉ።
ኣብ ኩሉ ጎዶናታት ጽርግያታት ክዕለል፡ ክዝለል፡ ከበሮ ክድሰቅ ምስ ቀነየ፡ ከፊትዎ ዝኸደ ገዛ ምስተመልሶ፡ ሽዑ’ዮም ወለዲ ደቆም ”ንህዝበይ ንሃገረይ ክስዋእ’የ” ኢሎም ከም ዝኸዱ ዝዘከሩ ከምዘይተመልሱ ድማ ዝተረድኦም ዝኣመኑ።
ወለዲ ደቆም ንዕላማ ማለት ንሰላምን ራህዋን ህዝቢ ክስዉኡ ከለው ከመይ ዘይኮርዑ፡ ግን ጽምዋን ናፍቆትን ድማ ነይሩ ምስኡ።
እወ ወለዲ ከመይ ዘይጽምዎም ዘይናፍቁ፡ ምስቲ ጽምዋን ናፍቆትን፡ ሕሰምን ድኽነትን እንድዩ መጺኡ።
ቆፋፉ እኽሊ ሲኢኑ ጥራዩ ኮይኑ፡ ደምበ ድማ እምባሕ እምባሕ ዝብላ ከብቲ፡ ዝጦባ ዝዕንድራ ምራኻታውቲ፡ መሓስኣት፡ ዕያታውቲ ተሓሪሙ፡ ኣይ ከምዚ ኹሉ ብኹሉ ኹሉ ጽምዋ እንድዩ ኮይኑ።
ኣስመራ ርእሲ ከተማና፡ ካብ ርሑቁን ቀረባን ዝተኣኻኸበላ ዝምሃረላ ዝሰርሓላ፡ ሸቃለይ ሽቅል ዊዒሉ፡ ነጋዳይ ንግድ ዊዑሉ ገዝኡ ዝኣትወላ፡ ቀዳመ ሰንበት ምስ ጥልያን፡ ግሪኽ፡ ህንዲ፡ ኣመሪካ እንጊለዝ ሓቢሩ፡ እንዳ ሻሂ እንዳ ቡን ኣትዩ ወኻዕካዕ ዝብለለ፡ ነጻነት ምስ ተረኽበ ጸምያ፡ ተድዊና ጸኒሓቶ። ተቃማጣይ፡ ኣብ ገድለን፡ ስደትን ፋሕ ብትን ኢሉ፡ ዝሸምገለ ወይ ዓራት ወይ ምርኩስ ሒዙ፡ ወይ ድማ ብጽምዋ ብናፍቆት፡ ቀባራይ’ኳ ብዙሕ ኣይነበረን ሞይቱ። እወ ርእሲ ከተማና ሃሲሳ ተደዊና ብጦርሰራዊት ተወኒና፡ ወዮ ካፒቹኖ ተመሊሱ ኣብ ፈርኔሎ ጀባና።
ደቂ ኣንስትዮ ኣዴታት ጽላል ንደቀን ዓንዲ ሕቆ ገድለን ዝኾና፡ ጽንጽንታ’ኳ እንተነበረን፡ ማዓናጥኤን ሸጥ ኣቢለን “ድሓን” እናበላ ጸኒሔን፡ ደቅኽን ተሰዊኦም እምበረ ኣይሞቱን፡ ከይትበኽያ ምስ ተባህላ፡ ዝወለደት ማህጸን ዓው ኢለን ከይበኽያ፡ ደቀይ ደቀይ ዋይ ደቀይ ዋይ ደቅና ከይብላ ከይወጸለን፡ ጓሂ ሓዘን ኣብ ከብደን ኣጉሉ፡ ከምዚ ኹሉ በብዓይነቱ ሕማማት ኣኸቲሉ።
ወይ ንሕና ኤርትራውያን መከረኛታት ዘይንረኽቦ ዘይብልና፡ እዚ ጥራይ ማኣስ ኮይኑ፡ ስንኩላን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ እወ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ፈለምቲ ገድልና፡ ነጻነት ምስ ተረኽበ፡ ፍቃድ’ኳ ዘየድሊ እንተነበረ፡ ዓድና ክንኣቱ ምስ በሉ፡ ከም ዘይኤርትራውያን ከም ዘይተጋደሉ ከም ዘይሰንከሉ፡ ብፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ዝምራሕ ህግደፍ ናህና ይኣኽሉና ተባሂሎም ኣብዘለኹሞ ጽንሑ። ንሳቶም ክልተ ሳዕ ተወጺዖም፡ እቲ ምእንቲ ሰላሙ፡ ሓርነቱ ራህውኡ፡ ዝተሰውኡሉ ዝሰንከሉሉ እንተዝሓልፈሉ “ድሓን ከም ሻምና” ምበሉ፡ ከምይ ጌሮምን ግን ከም ሻሙ ክብሉ። ዕድል ጌይሮም ስንኩላን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዓዲ ኣትዮም፡ መሰረታዊ መሰሎም ምስ ሓተቱ ግን ብዘይ ንሕስያ ተሪሺኖም። ፕርዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም ኣመሉ፡ ሓላፍነት ናይዚ ቅትለት’ዚ ንኻልኦት ኣሰኪሙ።
ኩናት ምስ ተውልዔ ምስ ኣሕዋትና ዝኾነ ጎረባብትና፡ ኢሳያስ ተወሪርና ምስ በለ “30 ዓመታት ዝኣክል ንሜራትና፡ ንራህዋናን ሰላምናን ኢልና ተዋጊእና፡ ኣብ ሕጂ በጺሕና’ዶ ክንደክም ሃየ ድኣ” ኢሉ ንውግእ ኣትዮዋ።
ክቡር፡ ዉጽዕ፡ ግዱዕ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕጂ ግን እቲ ኩናት ናይ ዶብ ከም ዘይነበረ ብዘይኣዋላውል ተራጋጊጹ። ዶክቶር ኣብይ ኣሕመድ ሰላም ኢና ንደሊ፡ ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ከም ዘለዎ ንቅበሎ ኣሎና ምስ በለ፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ክልተ ሰሙን ዝኣክል መልሲ ኣይሃበን ኣጽቂጡ፡ ድሓር ከኣ “ብመጀመርታ ናይ ኢትዮጵያ ምርግጋእ ኢና ንደሊ” ኢሉ። ኣብዚ ኩናት እዚ፡ ልዕሊ 19 ሽሕ መንእሰይ ናይ ኤርትራ ዝተዓጻጸፈ ቁጽሪ መንእሰይ ኢትዮጵያ ሃሊቁ። ኣብዚ ናይ 16 ዓመታት ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ግዝያት ህዝቢ ኣብ ምጽናት መሬት ኣብ ምብዳም ዝኸደ ሓቂ ብሓቂ ንከንቱ እዩ ነይሩ።
ሕጂ ድማ ዶክትሮ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ኣፍሪቃ ብምልእታን ንሰላም እናጸውዔ፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ፡ ብግስ ክይበለ ንህዝቢ ትግራይ፡ ነቲ ደርጊ ካብ ስልጣኑ ከውርድ ኣሽሓት ደቁ ዝኸፈለ፡ ሕጂ ድማ ሳዋ መሪርዎም ዓዶም ዝገደፉ ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያትና ዘዕቆበ፡ ክም ጸላእቲ ኢትዮጵያ ገይሩ ኣቅሪቡ። ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ኣሕዋትን መዳውብቲ እምበር መጻልእቲ ኣይኮናን። ናይ ክልተ መራሕቲ ምትፍናን ድኣ’ምበ ናይ ህዝቢ ኣይኮነን ምቅሕሓር። ኣብቲ ጽዕጹዕ ናይ ዶብ ኩናት፡ ኣዴታት ተጋሩ ብጸልማት፡ ወታሃደራት ከይረኽብወን ሽልብ ግልብ እናበላ፡ ጸበል ኣብ ዝገበራሉ እዋን፡ እንጌርኤን ስውኤን ሒዘን፡ “እቱም ደቀና ምጾታት ዓለም ድኣ ኮይኑ እምበር ኣሕዋት’ዶ ደም ይፋሰሱ እዮም፡ የርህወልና ዳኣ እምበር ንዓናስ ኩሉኹም ድቅና ኢኹም” ኢለንየን። ዶክሮር ኣሕመድ ውዕል ኣልጀሪስ ካብ ተቀበለ ናይ ሰላም ምዝርራብ እናተግብረ፡ ዕላዊ ምሕንጻጽ demarcation እዩ ቀዳምነት ዝነበሮ። ናይ ሕብሩት መንግስትታት ፍርዲ ምቅባል ሃይለስላሴ ብግብሪ እምበ ምስ በሉ፡ ፓርላማና ኣፍሪሶም፡ ቋንቋና ብቋንቁኦም ተኪኦም፡ ኡንዱስትርያታትና ንኢትዮጵያ ምስ ኣግዕዙ፡ 20 ሽሕ ወታሃደር ኣብ ኢርትራ ብሒም ዝበለ ይትሓጎም ዝብሉ ምስ ኣቀመጡ፡ 13 ጠቅላይ ግዝኣት ዝነበራ ኤርትራ ደሚሮም 14 እየን ኢሎም። ታሪኽ ስለ ዘለዋ እታ ምድማር፡ ትብል ቃል ኣነስ ዘይፈትዋ ስኽፍክፍ ትብለኒ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሕልፊ ህዝቢ ትግራይ መዳውብትና ጥራይ ዘይኮነ ሓውና እውን እዩ። ንደሊ ኢና ብሰላም ክንነብር ብንግድ፡ ብትምሃርቲ ብኹሉ ተዋሃሂድና፡ ግን ልኡላውነትና ተኸቢሩልና፡ ከክብርትና ሒዝና።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሕዋተይ፡ ደቀይ ደቂ ደቅይ፡ ናይ 28 ዓመታት ናይ ህዝቢ ስቅያት፡ ድኽንነት፡ ብርነት፡ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ሞት ሓላፍነቱ ብኢሳያስ ዝምራሕ ህግደፍ’ዩ። እንተኾኑ ገበነኛታት እቶም ኩላትና ንፈልጦም ብኣጻብዕቲ ዝቁጸሩ እዮም፡ እቲ ዝተረፈስ “ኣይበልናንዶ” ኣብ ክንዲ ምባል ፡ እንቋዕ ምስ ህዝብኻ ኮንካ ኢልካ ምሕቋፉ’ዩ። ኣቦታትና ኣዴታትና ጀጋኑ’ዮም ነይሮም። ጅግነነት ንውረስ። ጅግና ማለት ሴፍን ጠበንጃን ሒዙ ዘሽብር ከም ድላዩ ዝዓጽድ ዝቀትል ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ እቲ ናይ ብሓቂ ጅግና፡ ጸላኢኡ ወይ ጸላኢኡ ዝመስል፡ ወይ ፈጺሙ ዘይቃደዎ ፡ሓቂ ሒዙ ፈታዊኡ ምስ ዝገብሮ እዩ።
እታ ኢ-ሰብኣውነት ብቀጻሊ ዝተፈጸምላ ሀገርና ኣብ ምጽናት ዝኸይድ ዘሎ ህዝባ፡ መሬታ ባዲሙ ተባሕጊጉ ዶረና ዝኾነ ሰላማን ክብራን ክንመልሳላ ንኽእል ኢና። መንእሰይ ኤርትራ በቲ ዝተኸፈሉሉ ዋጋ ኩሉ ዓይነት ራህዋን ሰላምን ክጓናጸፍ ነይርዎ። ብሕልፊ ድማ፡ እታ ንኹሉ ትጸዉር ወትሮ ግፍዕቲ ጓል ኣንስተይቲ። ብሓፈሽኡ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኣይነበረን ኢዱ። ብዝኾነ ከምቲ ብርቱዕ ሓዊ ከተጥፍኦ ብርቱዕ ማይ ዘድልዮ፡ ከምኡ ድማ ንሓና፡ ሕጂ ንሰላም ዝኸውን ባይታ ሓቢርና እናንጸፍና፡ እዚ ስርዓት እዚ ብሰላም ካብ ስልጣኑ ዝወርደልና መንገዲ ሃሰስ እናበልና፡ እቲ ጉዳይ ናይ ኢትዮጳይን ኤርትራን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ድላዮም ክገብሩ ዝኽእሉ፡ ዝገብሩ እዋን ዘለው ጎባልል ከም ዘለውና ተገንዚብና ጊዜ ይቅድመና’ሎ፡ ልቦናን፡ ሕድገታትን፡ ምትሕልላይን፡ ፈሪሃ እግዚኣቢሄር ምስ ጸሎቱ፡ ጌርና እበርቲዕና ምስራሕ ምውንጫፍ’ዩ ዘድልየና። ንሰላምን ምርግጋእን ንኩሉ ዝሓቁፍ ኤኮኖሚያዊ ምዕባለን፡ እዘን ዝጠቀስክዎም ባህርያት እየን ዝቅድማ። እምበኣር ዘረባይ ኣብጺ ክዓጹ’የ፡
ሰላም ኣብ ዉሽጢ ነብሲወከፍ ልብና፡ ሰላም ኣብ ሃገርና፡ ሰላም ምስ ጎረባብታና፡ ሰላም ኣብ ዓለም የምጽኣልና። ክብርን ምስጋናን ወትሮ ንዕኡ ንኣምላኽና ይኹን። ኣሜን
የቀንየለይ
ኣበባ


text:
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ Eritrean Orthodox Tewahdo
ደብረ ሰላም መድሓኔዓለም ቤተክርስትያን MedhanieAlem kerk
ኣምስተልፌን- ኣምስተልላንድ Amstelveen -Amstelland
ሆላንድ ። Holland.
6 ሚያዝያ 2009 ዓ.ም .ግ. 14 ሚያዝያ 2017
ደ/ሰ/መ /ኣ/ኣ2009-14
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላክ ኣሜን።
ትብጻሕ ናብ፥ ኩልኹም ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድን
ክልኹም ምእመናን ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያንን፥
ሰበኻ ጉባኤ፡ ን ኣበዓዕላ ፋሲካ ዝምልከት እዚ ዝስዕብ ክንሕብረኩም ንፈቱ። ንሱ ከኣ ቀዳም 7 ሚያዝያ 2009 ግዕዝ (15-04-2017) ካብ ሰዓት 22:00 ምሸት ጀሚሩ ቤተክርስትያን ተፈቒዱልና ኣሎ። ክትሓድሩ ቅዳሴ (00:00 ክሳብ 2:00 ወጋሕታ ኢዩ) ክትካፈሉ ደስ ይብለና ግን፡ ካብ ሰዓት 23:15 ኣቢልና፡ ነቶም ናብ ገዝኦም ክኸዱ ዝመደቡ ጥራይ መስቀል ምስላም ክካየድ። ኣብ’ዚ ብጥብቂ ክንሓቶ እንደሊ ሰዓት 22:00 እቶም ወነንቲ ቤተ ክርስትያን ወዲኦም ካብ ቤተክርስትያን ዝወጹላ ሰዓት ኢያ። ንሕና ክንኣቱ፡ ንሶም ክወጹ ናይ ትራፊክ ጻዕቂ ከም ዘጋጥም ተረዲእና፡
1- ንሳቶም ከይወጹ ናብ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ይኹን፡ ንውሽጢ ቤተክርስትያን ዘይምእታው
2- ንሳቶም መካይኖም ኣልዒሎም ክወጹ እንከለዉ ትራፊክ ከይበዝሕ፡ ሰብ መካይን ምእመናንና፡ ንግዚዪኡ ቀልጢፍኩም ናብ ውሽጢ ቀጽሪ ቤተክርስትያን ከይትኣትዉ ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ። ሰባት ኣብኡ ዝተሓባበሩና መዲብና ኣሎና’ሞ ስምዕዎም (ተሓባበሩዎም) ሓደራ ንብል። ቀጺልና ኣጥቢቕና ክንሓትት እንደሊ፡ እቶም እትሓድሩ ደሓር (ፍርቂ ለይቲ ኢዩ ብግቡእ ትንሳኤ ትንሳኤ ሙታን ዝበሃል) እሞ ደሓር ኢኹም እትሳለሙ። እቶም ቀረባ ዝቦታኹምን ናይ ባዕልኹም መካይን ዘለዋኹምን እውን ፍርቂ-ለይቲ ክትሳለሙ (ኣብ ግቡእ ጊዜ) ይከኣል ኢዩ ። ነቶም ናብ ርሑቕ ክጓዓዙ ዝደልዩ እሞ ደሓር መጉጓዓዝያ ከይስእኑ ተባሂሉ፡ ካብ ሰዓት 23:15 ምስላም መስቀል ክካየደሎም ተመዲቡ ኣሎ። ስለዚ ብዘይካኦም ካልኦት ኣብ ዘዘለኹሞ ኮፍ በሉ ኣይትተንስ ኡ፡ ብኽብረትኩም። ቀጺሉ ኣገዳሲ መተሓሳሰቢ፥ ሽምዓ ብግቡእ ምብራህ ምስ ተፈቕደ ሽምዓ ትውልዑ። እብ’ዚ ዓቢ ጥንቃቐ ይሓትት።
1. ክትኣትዉ እንከለኹም ኣብ ኣፍደገ ሽምዓ ካብ’ተን ጠጠው ኢለን ዝቕበላኹም ምእመናት ይዕደለኩም
2. ምስ’ታ ሽምዓ ሓንቲ ከባብ ካርቶን፡ ነቲ ዝነጥብ (ዝመክኽ ስምዒ) መከላኸሊ ትዕደለኩም
3. ሽምዓ ክበርህ እንከሎ ብጎቦ ኣይትግበሩዎ ሓደራ!!! ዝሓለፈ ዓመት ብዙሕ ጌጋ ተፈጺሙ’ዩ፥ ስምዒ ኣብ ጣዋሉ ብብዝሒ ነጢቡ፡ ወነንቲ ቤተክርስትያን ብዙሕ ጒህዮምን ሓደራ ሂቦምናን ኣለዉ። ሽምዓ ምስ ተወለዐ፡ ክዳን ሰብ፥ ጸጒሪ ሰብ ከይነንድድ ዓቢ
ጥንቃቐ ክንገብር ንሕተት ኣሎና (ጐረቤትኩም ክዛረበኩም ‘ከሎ ተርደእዎ)።
4. ሽምዓኣጥፍእዎ ምስ ተባህለ፡ ቀልጢፍኩም ነቲ ሽምዓ ኣብ ሳንኬሎ ማይ ደኣ ኣጥፍእዎ ኣምበር፡ ብኢድኩም ወይ ኣብ ካልእ ቦታ ደቚስኩም ከተጥፍእዎ ኣይግባእን ኢዩ። ሽዑ ሳንኬሎ ማይ ዝሓዙ ኣብ ጥቓኹም ኣለዉ። መተሓሳሰቢ፥ ነፍሲወከፍ ሰብ ዝረኣዮ ጉድለት ሸለል ኢሉ ኣይሕለፎ፥ ዝለዓል ኣቕሓ ምልዓል፡ ዝንጥልጠል ኣብ ቦትኡ ምንጥልጣል፡ ዝጓሓፍ ናብ ናይ ፕላስቲክ መጒሓፊ ወሲድካ ምጒሓፍ…ወዘተረፈ ንኩልና ዝምልከት ስለዝኾነን ኣምላኽ ከኣ ስለ ዝፈትዎን፡ ከምኡ ክንገብር ልዑል ኣምላኽ ልብናን ዓይንናን የብርሃልና ኣሜን።
መተሓሳሰቢ፥
ነፍሲወከፍ ሰብ ዝረኣዮ ጉድለት ሸለል ኢሉ ኣይሕለፎ፥ ዝለዓል ኣቕሓ ምልዓል፡ ዝንጥልጠል ኣብ ቦትኡ ምንጥልጣል፡ ዝጓሓፍ ናብ ናይ ፕላስቲክ መጒሓፊ ወሲድካ ምጒሓፍ…ወዘተረፈ ንኩልና ዝምልከት ስለዝኾነን ኣምላኽ ከኣ ስለ ዝፈትዎን፡ ከምኡ ክንገብር ልዑል ኣምላኽ ልብናን ዓይንናን የብርሃልና ኣሜን።
ሰበኻ ጉባኤ ደብረ ሰላም መድሓኔዓለም
Email:
debreselammedhaniealem@gmail.com
Amstelveenseweg-965
1081JG Amsterdam
Nederland


text:
Radio Erena: 09 July 2021
ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ሰልፊ ብልጽግና፣ ኣብ ምርጫ ከምዝተዓወተ ብወግዒ ተገሊጹ።
ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ቀዳም 10 ሓምለ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ ውጽኢት ምርጫ፣ ሰልፊ ብልጽግና ካብ 436 መናብር ፓርላማ ን410 መናብር ብውናን ብዓብላሊ ድምጺ ከምዝተዓወተ ገሊጹ።
ኣደ ወንበር’ቲ ቦርድ ብርቱኳን ሚደቅሳ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ኣብ እዋን ውድድር ይኹን እዋን ምርጫ ዝተፈጥሩ ጸገማት ምንባሮም፣ እንተኾነ ግና ቦርድ ምርጫ ካብ ስልጣንን ዕማማቱን ወጻኢ ብምዃኖም ክእርሞም ከምዘይከኣለ ኣመልኪታ። ኣብ እዋን ምርጫ ዝተራእየ ብዝሒ ኣድማጺን፣ ምኽባር ጸጥታን ግና ካብ ትጽቢታ ንላዕሊ ዝምስገን ከምዝነበረ ኣመልኪታ።
ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ነቲ ብዕለት 21 ሰነ ዝተኻየደ ምርጫ፣ ድሕሪ ዓሰርተታት ዓመታት ጸቕጢ፣ ናይ መጀመሪያ ናጻን ርትዓዊን ምርጫ ክብል ገሊጹዎ።
እንተኾነ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እትርከቦም ሓያሎ ኣህጉራውያን ማሕበረሰብ ዓለም፣ ሓያሎ ካብ ተወዳደርቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም፣ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት’ታ ሃገር ዓሌታዊ ግጭትን ኲናትን ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ናጻን ርትዓዊን ምርጫ ተኻዪዱ ክበሃል ኣይከኣልን ኣዩ ክብሉ ኣቐዲሞም ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
መራሒ ናይ ሓደ ካብ ሕጹያት ተወዳደርቲ ውድብ ኢዜማ ዝኾነ ብርሃኑ ነጋ፣ ኣብ እዋን ምርጫ ብምልሻታትን ዕጡቓት ሓይልታትን ተኻዪዶም ካብ ዝበሎም ምፍርራሃትን ዕንቅፋታትን ኣብ ልዕሊ ኣድመጽቲ፣ 207 ጥርዓናት ኣቕሪቡ’ዩ።
ብሰንኪ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያን ሎጂስቲካዊ ቀረባትን ምርጫ ዘይተኻየደሎም ከባቢታት ብሕጂ ክካየደሎም ምዃኑ ኣደ ወንበር’ቲ ምርጫ ትገልጽ። በዚ ምኽንያት ከኣ ገለ ወናብር ፓርላማ ንዘይተወሰነ እዋን ጥርሑ ክጸንሕ እዩ። ብውሑዱ ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ዞባታት’ታ ሃገር ምርጫ ኣይተኻየደን።


text:
ብ ዘርኣይ ሰሎሞን
ኤርትራዊ ነባሪ ሆላንድ፡ ኣብ ምሽብሻብ ጽምብል ናጽነት ኤርትራ ኢዩ ተጸሚዱ ዘሎ። ነታ ሰላሳ ዓመት መመላእታ ክቡር ደሙን ህይወቱን፡ መባእ ሃገር ንምዃን ብሉጻቱ ሰዊኡ፡ ኣካሉ ሰንኪሉ፡ ጉልበቱን ገንዘቡን ከፊሉ፡ ኤርትራ! ኤርትራ ንኽትከውን ብዘካየዶ ቓልሲ ነዘረጋገጻ ሃገረ ኤርትራ! ንህንጸታን ምዕባሌኣን ብልጽግናኣን እጅገኡ ሰብሲቡ ኣብ ዘረባረበሉ ዝነበረ ህሞት`ውን እንተኾነ፡ ብቕንኢ የዒንቶም ዓዊሩ፡ ዕንቕርቲ ጽልኦም ሽክነኦም ብዝኸሓነ ነባሪ ጽልኢ ዘንበሩ ጃንዳ ወያነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንዝገበረሎም ሰናይ ጽቡቕ ተግባር፡ ኣብ ክንዲ ሞሳን ወደሳን፡ ማሳን ወቐሳን ኣብ ዝባኑ ከውርድሉ፡ ተለኣኣኽቲ ናይ እከይ ውዲት ምዕራባውያን ብምዃን፡ ንምምብርካኹ ተባሂሉ ኣብ ዝተኸፍተ ወራር ኹናት`ውን እንተኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብኹናት መኪቱ፡ ተዓዊቱ! ኣብ ዳንነት ሞጊቱ ረቲዑ ብሓቅነቱ! ከበባ ዲፕሎማሲ ብዓቕሉን ጽንዓቱን ፈንጢሱ፡ ቀላሲ ኮይኑ ተጠሚቱ! ኣብ ቁጠባ ብርእሰ ምርኮሳ፡ ቁሸት ምስ ከተማ! ኤርትራ ምስ ዓለማ! ኣራኺቡ ናብራ ህዝቢ ኣመሓይሹ ጎልቢቱ! ብርሃን ንደርማስ ምዕባሌ!! ብዝብል ቴማ ንምጽንባል በዓል ኤርትራ ኣብ ምሽብሻብ እንከሎ ኢዩ፡ ነዚ ኣዱሃ ዝኾነ ኣብ ሆላንድ ዝቕመጥ ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓርበኛ ህዝቢ ዝተጸምበርክዎ። Continue reading ሪፖርታጅ: መበል 26 ዓመት ጽምብል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ሆላንድ


text:
መንግስቲ ኤርትራ፣ ደጊሙ ከምዝተዓወተ ንዝገለጸ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋበ ናይ እንቛዕ ሓጎሰካ መልእኽቲ ከምዝልኣኸ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ብመንገዲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርከብ ኤምብሲ ኤርትራ ኣቢሉ ናብ ፕረዚደንት ሙጋበ ዝተላእከ ናይ ዮሃና መልእኽቲ፣ ብምስ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝተላእከ ኮይኑ፣ ደጊሙ ከምዝተዓወተ ንዝገለጸ ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ ምሉእ ጥዕና ተመንዩ።
ይኹን’ምበር እዚ ናብ ሙጋበ ዝተላእከ ናይ ዮሃና መልእኽታት ተራ ዲፕሎማሲ እንተዘይኮይኑ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ፕረዚደንት ሙጋበ ጥቡቕ ዝምድና ስለዘለዎ ኣይኮነን።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ናብ ሙጋበ ዝልኣኾ ናይ ዮሃና ደብዳቤ ብማዕከናት ዜና መንግስቲ’ውን ኣይተገልጸን።
89 ዓመት ዝዕድሚኡ ሮበርት ሙጋበ፣ ዚምባብዌ ናጽነታ ካብ እትርከብ ክሳብ እዚ እዋን እዚ ን33 ዓመታት ነታ ሃገር ዝመርሐ ኮይኑ፣ ዕድመን ጥዕናን እንተሂብዎ ድማ ክሳብ መበል 94 ዓመቱ ን38 ዓመታት ነታ ሃገር ክመርሕ’ዩ።
ሙጋበ ኣብዛ ምድሪ ብህይወት ክሳብ ዘሎ ፕረዚደንት ኮይኑ ከገልግል ከምዝደሊ’ዩ ዝገልጽ።
ኣብዚ መወዳእታ ወርሒ ኣብ 31 ሓምለ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ደጊሙ ድሕሪ ምዕዋቱ ኤርትራ ካብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ እናቛዕ ሓጎሰካ መልእኽታት ይቕበል እኳ እንተሎ፣ ሃገራት ኤውሮጳ ግና ዝኾነ መግለጺ’ውን ኣይሃባሉን።
ጋዜጣ ዘ ሄራልድ ካብ ዚምባብዌ ከተማ ሃራራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ድማ መንግስታት ኤርትራን ሱዳንን ዝርከብዎም ሓያሎ መንግስታት ሃገራት ኣፍሪቃ ናብ ፕረዚደንት ሙጋበ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ከምዝሰደዱ ኣረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም መብዛሕቶም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ብሞት ወይ ብጎነጽ እንተዘይኮይኑ ስልጣን ንህዝቢ ከረክቡ ኣይደልዩን’ዮም።
==================================


text:
Radio Erena: 29 September 2016
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ብሰንኪ ዝርአ ዘሎ ምንቁልቋል ባጀት፣ ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ክትቅንስ ምዃና ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር፣ ወጻኢታት መንግስቲ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናነሃረ ብምምጽኡ፣ ኣብ ባጀት መንግስቲ ጽልዋ ስለዝፈጠረ፣ ደሞዝ ሚኒስተራትን ሰበ ስልጣንን ብ20 ሚእታዊት ክትቅንስ እንከላ፣ ንኣበል ካብ ዝወሃቦም ወጻኢታት ከኣ ብ15 ሚእታዊት ከተጉድሎ’ያ።
እዚ ምቕናስ ደሞዝ፣ ኣብ ታሕተዋይ ጽፍሒ ንዝርከቡ ሰራሕተኛታ መንግስቲ ብቀጥታ ዘይጸሉ እኳ እንተኾነ፣ ወሰኽ ደሞዝ ከምዘይግበረሎምን ንዓመታዊ ዕረፊ ዝኽፈሎም ድማ ከምዘይህሉን ተፈሊጡ ኣሎ።
ክልተ ሲሶ ካብ ስዑዳውያን ሰራሕተኛታት ምዃኖም ጸብጻባት ካብታ ሃገር የመልክቱ።
ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስትን ኣበሎምን ኣብ 2015 128 ቢልዮን ዶላር ከምዝነበረ ዝሓበረ ቢቢሲ ከኣ፣ እዚ 45 ሚእታዊት ናይ ሓፈሻዊ ወጻኢታት እታ ሃገር ከምዝሽፍን ኣረዲኡ።
ዋጋ ነዳዲ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ብደረጃ ዓለም ብምንቁልቋሉ፣ ኣታዊታት ስዑዲ ዓረብ ከምዝነከየ’ዩ ዝንገረሉ።
በንጻሩ ድማ ሓፈሻዊ ወጻኢታታ እናዓበየ ብምምጽኡ፣ እታ ሃገር ኣታዊታትን ወጻኢታትን ንምትዕርራይ’ያ ናይ ደሞዝ ምቕናስ ትገብር ዘላ።
እዚ ምቕናስ ደሞዝ፣ ኣብቶም ኣብ ትሕቲ ስዑዳውያን ዝሰርሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ኣሽሓት ናይ ወጻኢ ሰራሕተኛታት ጽልዋ ክህልዎ ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ትንታነታት ይህብሉ።
===================


text:
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዝርከቡ ካፌታት መውሃቢ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ናይ 2013 ኣ/ፈ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ንምእታው ዘኽእል ዲቪ ሎተሪ ንምምላእ ብኣመልከቲ ከምዝተጨነናቓ ይግለፅ ኣሎ።ናይ መወዳእታ ማዕልቲ ናይ ሎሚ ዓመት መምልኢ ሎተሪ ዝመፅእ ቀዳም እዩ።ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ዘእቱ ናይ ግሪን ካርድ ቪዛ ካብ ዝረኽቡ 50 ሽሕ ሰባት ሓደ ንምዃን ገለ 15 ሚሊዮን ዝኾኑ ሰባት ብኢንተርኔት ክምዝገቡ ሰበስልጣን ትፅቢት ይገብሩ።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ብስራሕ ዘብዐኝነት ይመሓደር።ማዕልታዊ ናይ ዋርዲያ ስርሑ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ንምንባር ተስፋ እናገበረ ኮፍ ኢሉ የሕልፎ።ብዘብዐኝነት ኣብ ወርሒ ከባቢ 860 ቕርሺ ይረክብ።እዚ ንበዓልቲ ቤቱን ጛሉን ንምንባር እኹል ኣይኮነን።
ዩሱፍ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ምንባሩ ዕድል እንተረኺቡ ኣብ ሃገሩ ናብ ዝርከብ ስድርኡ ወርሓዊ ንምልኣኽ ዘኽእሎ ኣታዊ ከምዘርክበሉ ይዛረብ።ብምቕፃል ‘’ሕልመይ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ምኻድ እዩ።ከይደ ሰሪሐ ናብ ጛለይን ብዓልቲ ቤተይን ዝልእኾ ገንዘብ ክህልወኒ እዩ ማለት እዩ።’’ይብል።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሰበስልጣን ኮንሱላር ከምዝብልዎ ብዙሓት መደናገርቲ ናይ ምስዓር ዕድልኩም ሓፍ ክነብሎ ኢና እናበሉ ናይ ሓሶት ተስፋታት ብምሃብ ብዙሕ ገንዘብ ከምዘኽፍሉዎም ይዛረቡ።
ኣመልከቲ መንበሪ ፍቓድ ረኺቦም እንተኾይኖም ንምርግጋፅ ናብ መርበብ ሓበሬታ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ብምእታው ናይ ውልቆም ናይ መንነት ቁፅሪ ብምእታው ከረጋግፁ ከምዘለዎም ናይ ኮንሱላር ሰበስልጣን ይገልፁ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
Radio Erena: 05 September 2016
ኣብ ሊብያን ሱዳንን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ናይ ዝተዋፈሩ ኣስታት 100 ዝኾኑ ኤርትራውያን ስም ዝርዝር ከምዘለዎ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ሊብያ ሰነዳት ብምቕራብ ንሬድዮ ኤረና ሓቢሩ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ሊብያ፣ ኣብ ምቁጽጻር ዘይሕጋዊ ስደተኛታትን ምስኡ ዝተተሓሓዘ ገበናትን ኣብ ምህዳን ዝተዋፈረ ፍሉይ ብርጌድ መዲቡ ከምዘሎ ብምርግጋጽ ብውሕዱ ሓሙሽተ ኤርትራውያንን 10ታታ ሊብያውያንን ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ከምዝቐየዶም ኣፍሊጡ።
ኣብ ጥራብሎስ ዝመደበሩ ምክትል ኣዛዚ እቲ ፍሉይ ብርጌድ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ሓበሬታ፣ እቶም ኣርባዕተ ኤርትራውያን ዝተወሰነሎም ናይ ማእሰርቲ ግዜ ድሕሪ ምዝዛሞም ናብ ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያን ከምዝተፋነዉ ክገልጽ እንከሎ፣ ሓደ ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከብ ኣረጋጊጹ።
መብዛሕቶም እቶም ብምስግጋር ስደተኛታት ዝህደኑ ዜጋታት ኤርትራ ይኹኑ፣ ዜጋታት ሊብያን ሱዳንን ኣብተን ናይ ጥራብሎስ ይኹን ናይ ቤንቓዚ መንግስቲ ክቖጻጸሩወን ዘይክኣሉ ከም ቤን ዋሊድ፣ ሳብራታ፣ ሰብሓ፣ ኣጅዳብያን ኩፍራን ዝኣመሰላ ከተማታት ስለዝርከቡ ንምሓዞም ከምዘይተኻእለ’ዩ እቲ ኣዛዚ ዝገልጽ።
እዞም ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝህደኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ይኹኑ ዜጋታት ካልኦት ሃገራት፣ ኣብዘን ጸጥተአን ዘይወሓሰ ከተማታት ሊብያ፣ ኣብ ትሕቲ ዑጡቓት ሚሊሻታትን ካልኦት ሊብያውያን ሓለፍትን ከምዝሰርሑ’ዩ ዝንገረሎም።
መንግስቲ ኢጣልያ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ ሊብያ ሓያሎ ስምምዓት ከቲሙ ከምዝነበረ ዘረጋገጸ፣ ኣሃዱ ምቁጽጻር ዘይሕጋዊ ስደተኛታት ኣብ ኩፍራ ድማ፣ እቲ መንግስቲ ነቲ ስምምዕ ዛጊት ከምዘየተግበሮ ብምጥቃስ በንጻሩ ኣተኩሮኡ ናብ ሱዳን ኣዛዝዩ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
መንግስቲ ኢጣልያ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ እቲ ተበግሶ ኣብ ሱዳን ክጅምር ኣለዎ ካብ ዝብል እምነት፣ ንመንግስቲ ሱዳን ሚልዮናት ዶላራት ክመባጽዓሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ሱዳን ከኣ ኣምሳይኡ፣ ኣብቲ ምስ ሊብያ ዘዳውብ ከባቢታት ሰሃራ፣ ምዱብ ሰራዊትን ኣዕራብ ሚሊሻ ጃንጃዊድን ብምውፋር ንስደተኛታት ይሃድን ከምዘሎ ሓለዋ ዶባት ሊብያ ንሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጹ።
ኣብዚ ኣብ ሱዳንን ሊብያን ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት፣ ሓያሎ ሰበስልጣን ጸጥታ፣ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ዕጡቓት ተቓወምትን ሚሊሻታትን ብዝሰፍሐ መልክዑ ይሳተፍዎ ብምህላዎም፣ ንምቁጽጻር ከቢድ ምዃኑ እቲ ኣሃዱ ኣገንዚቡ።
መዓልታዊ ክሳብ 1500 ዝግመቱ ስደተኛታት ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ከምዝሰግሩ ግምታት ከምዘለዎ ዝሓበረ እቲ ኣሃዱ፣ ነፍሲ ወከፍ ዝሰግር ስደተኛ ካብ 800 ክሳብ 2000 ዶላር ከምዝኸፍል’ውን ብሰነድ ተታሒዙ ከምዘሎ ጠቒሱ።
ምስ ሱዳን ኣብ ዝዳወብ ዞባ ኩፍራ ካብ ዝርከቡ ሓደ ዝኾነ ሊብያውያን ኣሰጋጋሪ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ካብ 2008 ኣትሒዙ ኣብ ምስግጋር ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ተዋፊሩ ከምዘሎ ብምሕባር፣ ኤርትራውያን እቶም ዝበዝሐ ዝኸፍሉ ብምዃኖም፣ ቀዳማይ ምርጭኡ ምዃኖም ገሊጹ።
ኣብ ኩፍራ ኣብ ምስግጋር ስደተኛታት ተዋፊሩ ዝርከብ ኤርትራዊ ከኣ፣ ንባዕሉ ክሰግር ኢሉ ድሕሪ ምምጽኡ ናብቲ ናይ ምስግጋር መስርሕ ከምዝኣተወ ብምጥቃስ፣ ክብገስ እንከሎ ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ንምስጋር ንዝተሸገሩ ክሕግዝ ኢሉ ከምዝጀመሮን ኣረዲኡ። ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ከኣ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ስደተኛታት ገበን ፈጺሙ ከምዘይፈልጥን’ዩ ዝገልጽ።
==========================


text:
ኣብ ቀልቢ ሰብኣዊ ርክብን ውዕሊ ዓለም ሓቆፍ ሕንጸትን ምእኩል ዝኾነ ሕዳሴን ከምኡ እውን ነቲ ሓድሽ ዕደ ጥበባዊ ምዕባለ ሰብኣውነት ተኮር ክኸውንን ናይ ግሊ ኣባይቲ ትምህርቲን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ዘማእከለ ብጹዕ ካርዲናል ጁዜፐ ቨርሳልዲ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዘስመሩሉ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 24 ሚያዝያ ንጐሆ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይቲ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ናይ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ጸሎት ሓሳብ ነቶም ኣብዚ ጽንኩር እዋን ብዝከኣል ኵሉ ብስነ ኣሓዝ ዝተራቐ መጋበርያ እውን ብምጥቃም ንተመሃሮ ቀረባ ብምዃን ካብ ስርሖም ከይቦኸሩ ንዝፍጽምዎ ዘለዉ ኣገልግሎትን ብጠቅላላ ንመምሃራን ንጸልይ ዝብል ከምዝነበረ ክዝከር እንከሎ፡ ናይ ካቶሊካዊ ስነ ሕንጸት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብጹዕ ካርዲናል ጁዘፐ ቨርሳልዲ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ነቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ናይ ጸሎት ሓሳብ መሰረት ገይሮም ንመላእ ኣቢያተ ትምህርቲ ዘበራትዕ ቃል ከምዘመሓላለፉን እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ናይ ትምህርቲ ዓለም ኮነ ናይ ስራሕ ዓለም ካብቲ ልሙድ ኪደቱ ዝቐየረን፡ ኵሉ ኣብ ቤቱ ተወሺቡ ብሓድሽ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቐ ዕደ ጥበብ ብምጥቃም ዕለታዊ ዕዮኡ የሳልጥ ከምዘሎን ገሊጾም፡ ትምህርቲ ዕዮ ይቕጽል እውን እንተሃለው ሰብኣዊ ርክብን፡ ርክብ ኣብ መንጐ መምሃራንን ተመሃሮን ኣገዳሲ እዩ፡ መምሃራን ሓነጽቲ እያቶም፡ ስለዚ እቲ ዘቕርብዎ ሕንጸት ዕደ ጥበባውን ኣብ ናይ ትምህርቲ ዓይነት ጥራሕ ዝተሓጽረ ዘይኮነ፡ ዕሴት ኣብ ምትሕልላፍን ዕሴታዊ ሕንጸት እውን ዘጣመረ ክኸውን ኣለዎ፡ እዚ ዓይነት ሕንጸት ኣብ ናይ ትምህርቲ መዳይ ኣገዳሲ እዩ፡ ሰብኣዊ ሕንጸት ክፍለዮ ኣይግባእን ኢሎም።
ቤተ ክርስቲያን ነገልግሎትን ኣብ ኣገልግሎትን እያ፡ እቲ ናይ ካቶሊካዊ ስነ ሕንጸት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ንመላእ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርቲ ኣብ ዘሳልጥዎ ዕዮ ቀረባ ምዃኑ ገሊጾምን፡ ሰናይ ዘበለ ኵሉ ተመንዮም፡ ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ካቶሊካውያን ኣባይቲ ትምህርቲ፥ ካብ መባእታዊ ኣቢያተ ትምህርቲ ክሳብ መናብርተ ጥበብ ብጠቕላላ ልዕሊ 61 ሚሊዮን ተመሃሮ ከምዘለዉን እዚኣቶም እውን ካቶሊካዊ ሕንጸት ዘቕርቦ መደባት ዝቕበሉ እያቶም። ስለዚ ንቕድሚት ናይ ምባል ሕዳሴ ብቕዓት ክህልው እምነይ ቢሎም፡ ኣተሓሒዞም እውን ንመላእ ዘይ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርትን ናይ መንግስትን ካልእ ኣስተንፍሶ ዝስዕባን ብጠቕላላ ንኹለን ኣቢያተ ትምህርቲ ኣብ ፍኖት ሕዳሴ ንቕድሚት ክብላ ሰናይ ምንዮቶም ገሊጾም፡ ካዝቢ ቅልውልው ከምቲ ዝነበርናዮ ኮይንና ንኽንቅጽል ዘይኮነ፡ ብሓባር ብዝተሓደሰ መንፈስ ንኽንብገስ እምነይ ኢሎም።
እቲ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ዕደ ጥበብ ካብቲ ዝሓሰብናዮን ካብቲ ዕለታዊ ኣጠቓቕማና ፍልይ ዝበለ ልዑሉ ጥቕሚ ከምዘስተውዓልናን ዕደ ጥበባዊ ጥራሕ ዘይኮነ ሰብኣዊ ርክብ ዘነቓቕሕ ክኸውን ሰብኣውነት ኣስተንፍሶ ክህልዎ ይግባእ።
ብድላይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ዕለት 14 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ተበጊሱ ንሓደ ሰሙን “ዓለም ሓቆፍ ናይ ሕንጸት ውዕሊ” ብዝብል ኣርእስቲ ንኽካየድ ተሰናዲዩ ዝነበረ ዓውደ ጉባኤ፡ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ምኽንያት ካብ ዕለት 11 ክሳብ ዕለት 18 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ንኽካየድ ከምእተመሓላለፈ እውን ኣዘኻኺሮም፡ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ብሓቂ ኣብ መንጐ ኵሉ ናይ ስነ ሕንጸት ብቕዓት ውዕላዊ ርክብ ክህሉ ኣገዳሲ እውን ምዃኑ የመላኽተና፡ ካብ መባእታዊ ክሳብ መናብርተ ጥበብን ኣብ መንጐ መምሃራንን ከምኡ እውብ ኣብ መንጐ ተመሃሮን ወለድን ተመሃሮን፡ ዓውሎማዊ ኪደት ኣብ መዳይ ሕንጸትን ኣብ መደብ ሕንጸት ዓውሎማዊ ውዕሊ ክህሉ ዝድርኽ እዩ። ብዘበለጸ ቅሩብ ኴንካ ንኽትርከብ መታን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ግሊ ካቶሊካውያንን ዘይካቶሊካውያንን ኣቢያተ ትምህርቲ ልክዕ ከምቲ ናይ መንግስቲ ኣባይቲ ትምህርቲ ምዕሩይ ዝዀነ ተቐባልነት ዘለወን ኣብ ጸገም ይርከባ፡ ብዙህነት ሃብቲ እምበር ጸገም ኣይኰነን፥ ብዙሕነት ኣተሓሳስባን እቲ መሰረታዊ መደብ ሕንጸት ከምዘለዎ ኰይኑ፡ ዘቕርብኦ ተወሳኺ መደብ ሕንጸት ዘሀብትም እዩ፡ ናይ ሕርያ ምርጫ ዘስፍሕ፡ እቶም ኣብ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርቲ ዝሕነጹ ዜጋታት ቤተ ክርስቲያን ንህዝብን ሃገርን ኣባይቲ ስድራን ንመንግስቲ እውን እተቕርቦ ዓቢይ ኣገልግሎት እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ከምምልክት ውግእ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣንጻር ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት፣ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ነቲ ቲፕ ሪፖርት ኢሉ ዝጽወዖ መበል ዕስራ ዓመታዊ ሪፖርት ዝውውር ደቂ ሰባት ወግዓዊ ገይሩ አሎ። ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፔኦ፣ ነቲ ዓመታዊ ሪፖርት ወግዓዊ ኣብ ዝገበርሉ እዋን ክዛረቡ ከለው ‘ንኣስገዳድ ሸቅሊን ጾታዊ ዝውውርን ዝሓወሰ ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ኣዳም ኣብ ዙርያ ዓለም ይቅጽል ከምዘሎ’ ጠቂሶም።
'ኣብ ሙሉእ ዓለም 25 ሚልዮን ባጽሓትን ቆልዑን ብሰንኪ ኣስገዳድ ሸቅሊን ጾታዊ ዝውውርን ይሳቀዩ ኣለው። እዚ ክስተት’ዚ፣ ኣብ ልዕሊ ዝወረስናዮም ክብሪታትን ክቡር ዝኾነ ወዲ ኣዳምን ከቢድ ስምብራት ዘውርዱ፣ ብኣምሳል ኣምላኽ ዝተፈጠርናን ስለዝኾና ዘይሕጋዊ ዝውውር ሰባት ኣዝዩ ግናይ ተግባርዩ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ዓሚ ኣብ ልዕሊ 15 ሃገራት ንዝልገሱ ሓገዛት ኣጊዶም እዮም። ሎም ዘበን ጥሪ ድማ፣ ዩናይትድ ስቴትስ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ኣብ ወፍሪ ጸረ ጾታዊን ዘይሕጋዊን ዝውውር ደቂ ሰባት ከምዘዋፈረት እቶም ፕረዚደንት ገሊጾም ኣለው' ኢሎም።
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፔኦ፣ ኣብ ውግእ ክልቲኦም ዘይሕጋዊ ተግባራት ሎም ዘበን ተዓዊትናሉ ዝብልዎ’ውን ኣነጺሮም እዮም። ንሶም22 ሃገራት ዝርከባሉ ኩነታት ክብ ኢሉ አሎ። እተን 13 ኣብ ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ’የን ዝርከባ' ኢሎም።
እቲ ቲፕ ሪፖርት ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሰነድ፣ ንታይር 3 ኢሉ ዝገልጾ ‘መወልቲ ዘይሕጋዊን ጾታዊን ዝውውር ደቂ ሰባት እዮም ዝባሃሉ መንግስታት’ውን ብሽም ዝጸርሐ ኮይኑ ኣሎ። ቻይናን ኩይባን ተጠቂሰን ኣለዋ።
‘መንግስቲ ዝምውሎ መደባት ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ብጽኑዕ ኢና ንከታተሎ’ ዝበሉ ሚንስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፔኦ ‘ተቀባልነት ዘይብሉ እዩ፣ ሓላፍነት መንግስታት ንመሰላት ዜጋታቶም ምሕላው’ምበር ምድቋስ ኣይኮነ። ዩናይትድስ ስቴትስ ምስ ዝኾነ ኣብ ከምዚ ዓይነት ተግባር ዘይሕጋዊ ዝውውር ሰባት ዝወፈረት ሃገር ኣይክትሳነን’ያ’ ከምዝበሉ ብምጥቃስ ናይ ሎሚ መርገጺ መንግስቲ ኣሜሪካ ዘንጸባርቅ ርእሰ ዓንቀጽ ሓተትኡ ደምዲሙ።


text:
Radio Erena: January 2, 2014
ፖሊስ እስራኤል ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልታት ብዘካየድዎ ግፋ፣ ኣስታት 400 ስደተኛታት ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዉ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ንስደተኛታት ናይ ምግፋፍን ኣብ ሓደ ክፉት መዳጎኒ መዓስከር ናይ ምሓዞምን መስርሕ ኣብ ግብሪ ምውዓል ካብ ዝጀመረሉ፣ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ነቲ ዕማም ንምስላጥ ኣስታት ፍርቂ ቢልዮን ገንዘብ ብምስላዕ ልዕሊ 500 ተወሰኽቲ ፖሊስ ኣዋፊሩ ይርከብ።
እዞም ስደተኛታት ንምግፋፍ ተዋፊሮም ዘለዉ ኣባልት ፖሊስ እስራኤል ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታት’ውን ገዛ ገዛ እናኣተዉ ይፍትሹን ይገፉን ምህላዎም’ዩ ዝግለጽ።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ጸቕጢ ንምፍጣር፣ ኣብታ ሃገር ብግዜያውነት መንበሪ ፍቓድ ወይ ቪዛ ዝሕደስሉ ሰዓታት ኣብ ርእሲ ምጽባቡ፣ ኣብ ኣርባዕተ ከተማታት ጥራይ ክኸውን ወሲኑ ኣሎ።
እዚ ድማ ብሰንኪ ምሕዳስ ቪዛ ስደተኛታት ክጨናነቕን፣ ቪዛ ዘየሐደሰ ድማ ተገፊፉ ናብቲ ክፉት መዳጎኒ መዓስከር ንኽውሰድን ዝተኣታተወ ሜላ ምዃኑ ዝተረጋገጸ’ዩ ክብል ወኪል ሬድዮ ኤረና ኣረዲኡ።
ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታት ካልኦት ሃገራትን ምስ ዝተፈላለዩ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብምትሕብባር፣ ነዚ መንግስቲ እስራኤል ጀሚርዎ ዘሎ ግፋን ተወሳኺ ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታትን ብምቅዋም ሰልፊ ክውድቡን ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ከካይዱን ምዃኖም’ውን ኣሚቱ።
ኣብቲ ዝካየድ ሰለማዊ ሰልፊ ድማ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያንን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ክሳተፉ ወደብቲ ይምሕጸኑ።
===================================


text:
ናይ USAID ኣማሓዳሪት ጌል ስሚዝ ዝቕጽላ ክልተ ሰሙናት ወሰንቲ እየን ኢለን ኣለዋ። በመሰረት ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝረኸብናዮ ጸብጻብ ምላሽ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ምንታይ ደረጃ ከምዘሎ መንግስቲ እዋናዊ ሓበሬታ ኣይሃበን ይብል።
10.2 ሚሊዮን ኢትዮጵያዊያን ንምሕጋዝ ንዝቐረበ ጻውዒት ብዙሕ ትጽቢት ይግበረሉ’ሎ።ኣብ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ንምስታፍ ኣዲስ ኣበባ ዝጸንሑ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪ-ሙን ሓዊሱ ሓለፍቲ ኣካላት ሕቡራት መንግስታት ዝተረኸብሉ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ድርቂ ዝጠመተ ዝርርብ ተኻይዱ’ሎ።
ንካብቲ ዘድልይ ሓገዝ 1.4 ቢሊዮን ዶላር ወይ 25 ቢሊዮን ብር እቲ ዝበዝሕ ከምዘይተረኸበ ተገሊጹ’ሎ።ኣብ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ዝተሳተፈ ልኡኽ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመርሓን ኣብቲ ዝርርብ ዝተሳተፋን ኣማሕዳሪት USAID ጌል ስሚዝ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ኢለን።
‘ካብ ዘድሊ ገንዘብ ክንደይ ከምዝተረኽበ ንግዚኡ ክገልጾ ኣይክእልን እየ።ምስ ተወሳኺ ሓገዝ 97 ሚሊዮን ዶላር ደሚርና ነቲ ዝተረክበ ሓገዝ ወግዓዊ ክከውን’ዩ። ካብ ዝተሓተተ ኣስታት 46 ሚእታዊት ዝኸውን ሓገዝ ምርካቡ ግን ፈሊጥና ኣለና።ኣብ ሓጺር እዋን ዝተውሃበ ምላሽ ሕማቕ ዝብሃል እንተዘይኮነ እውን ብህጹጽ ንምብጻሕ ዝተረፈ ግዜ ግን ውሱን እዩ።ስለዚ ብቕልጡፍ ክንቀሳቐስ ኣለና።’
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪ-ሙን ብምኽንያት እቲ ድርቂ ናይ 2007ን 2008 ዓ/ም 90 ሚእታዊት ናይ ቀውዒ ምህርቲ ኣብ ዝሰኣነ ክልል ኦሮሚያ፣ዞባ ኣርሲ ወረዳ ዙዋይ ዱግዳ ብኣካል በጺሖም ነቲ ኩነታት ተዓዚቦም። ሕቡራት መንግስታት ክሕግዝ እዩ ክብሉ ቃል ኣቲዮም ኣለው።
ኣብ ኢትዮጵያ ብደርቂ ንዝተጠቕዑ ዘድሊ ህጹጽ ሓገዝ ክኸውን ኣለዎ ዝብሃል ዘሎ ፓርላማ ኢትዮጵያ ነዚ ዝውዕል 14 ቢሊዮን ብር ምምዳቡ ምስ ገለጸ ድሕሪ ሒደት ሰሙናት እዩ።ብዛዕባ እዚ ካብ መንግስቲ መብርሂ ንምርካብ ዝተካየደ ጻዕሪ ኣይሰለጠን ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብቲ ብመሪሕነት የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ ኣብ ነርወይ ዝተኻየደ ኣኼባ YPFDJ ዝተሳተፉ ሰለስተ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ከምኡ ‘ውን ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራን ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ካብ ቅድሚ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣትሒዞም ኣብ ቤትማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ተዳጕኖም ዝጸንሑ ኣርባዕተ ጋዜጠኛታት መንግስቲ፡ ስርዓት ህግደፍ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከምዝሰወሮም ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ 80ታት ዝዕድሚኦም ሰለስተ ኣረጋውያን ኣመንቲ ክርስትና ካብ ወተሃደራዊ ቤትማእሰርቲ ከምዝፈትሐ ‘ቦስ ኒው ላይፍ’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ፡ ተጣበቕቲ መሰል እምነት ክርስትና ንዝሃቡዎ መረዳእታ ብምጥቃስ ኣፍሊጡ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ሃይማኖታዊ እምነቶም ምኽሓድ ንዝኣበዩ ሰለስተ ኣመንቲ ክርስትና ግዳይ ሞት ከምዝገበሮም፡ Christian Today ዝበሃል ማዕከን ሓበሬታ፡ International Christian Concern (ICC) ንዘቕረቦ ጸብጻብ ብምውካስ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።
ስርዓት ህግደፍ፡ “ክትሃድሙ ተረኺብኩም” ብዝብል ምኽንያት ኣብ ቤትማእሰርቲ ዓዲዃላ (ካርሸሊ) ኣሲሩዎም ንዝቐነየ ሰለስተ ተማሃሮ/መንእሰያት ካብቲ ቤትማእሰርቲ ናብ ጎልጎል ኣውጺኡ ብኡንብኡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ከምዝረሸኖም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ሓቢሮም።
ሰለስተ ላዕለዎት ወተሃደራዊ መኮንናት ኤርትራ ኣብ ሱዳን ዑቕባ ከምዝሓተቱ ኣል-ሳሓፋ ዝተባህለት ብዓረብ እትሕተም ናይ ሱዳን ነጻ ጋዜጣ ኣብ ናይ ሎሚ ዓርቢ 28/12/07 ሕታማ ገሊጻ።
ኣባላት ኤምዲሰመውን ነቲ ኩሉ ኣብ ሃገርና ሰፊኑ ዝርከብ ዓመጽን ጎነጽን ወጊድ ኢልኩም፣ ነዛ ካልኣይቲ፣ ምርጫ ክብረት፣ ርትዒ፣ ሰላም፣ ሃገራዊ ዕርቂ፣ ብልጽግና፣ ሕድሕዳዊ ምክብባር ብምምራጽ ትቃለሱ ብምህላውኩም፣ ህዝብኹም ተሓቢኑልኩም ከምዘሎ፣ ንሕና እዞም እንፈልጥን ኣብ መንጎኡ እንርከብ ውልቀ ሰባት ንምስክር ኣሎና። ኣጆኹም ኣጆና
ኣቶ መስፍን ሓጎስ፣ ከም ኣቦ መንበር ናይ ሰልፊ ዶምክራሲ ኤርትራ መጠን ምስ መዘናታትካ ዝኾኑ ተቓለስቲ፣ ዝሓለፈ ምፍሕፋሓት ብምርሳዕ፣ እንዳተራዳድእኩም ንክትከዱ፣ ናትካ ተራ መተካእታ ከምዘይህልዎ ፈታዊ ይኹን ጸላኢ ዝኣምነሉ ከምዝኾነ ጥርጥር የብልናን።
ገለ ወለዲ ካብ 1ይ ዙርያ ጀሚርና ደቅና በብጊዚኡ ዝለኣኽና ንህሉ ንኸውን። ንሕሰቦ ክሳብ 21 ዙርያ፣ ሓንቲ ዓመት እንተሓለፈት ሓንቲ ተርክብ። እዚ ነቶም ወፋሮ ተማሃሮ ጥራይ ዘይኮነ ንወለዲ ክሳብ ክንደይ ኣብ መነባብሮኦም ቅልውላው ከምዘእትወሎም ዝፍለጥ እዩ።
መንእሰይ ሞተር ሃገር ተባሂሉ ብክንክን ጥዕናን፣ ብትምህርቲ፣ ብሃናጺ መግቢ፣ ስፓርት ወዘተ፣ ተኾስኪሱ ክዓቢ ዝግባእ ቀንዲ ክፋል ናይ ሕብረተ ሰብ ኣካል እዩ። እንተኾነ ግን ኣብ ኤርትራና ብግልብጥሽ ኮይኑ፣ ክውዒ ብማንካ ክዝሕልን ብኢድካ ከምዝበሃል፣ ኩናት እንተመጸ ንዕኡ፣ ስራሕ ባርነት እንተሎ ንዕኡ፣ ግፋ እንተመጸ ንዕኡ፣ ስም ምኽፋእ እንተመጸ ንዕኡ፣ ብዓቢኡ ድማ ግዳይ ናይ ስደትን መከራን ሽግርን ኮይኑ ይርከብ።
እወ ንዝክሮም! ደቅና ኣሕዋትና ኣቦታትን ኣዴታትን ስድራና ዝተፈለዩና፣ ከመይ ኢልና ድኣ ክንርሰዖም። መዓንጣና ሕርር ክምቱር ይብል፣ ኣሕ! ሕጂስ ከመይ፣ ኣበይ፣ እንታይ ምሃለኹም ንብል። ሓዊ ሓብቲ ክትስእን፣ ጮቖቕ ኢሎም ዘዕበዩ ወለዲ፣ ወላድ መኻን ክኾኑ፣ ፍቕርኻ ፈታዊኻ ንዘንቲ-እለት ክፍለ። ሪእና ከይጸገብናዮም፣ የዕሊልና ከይዛዘምና ተፈልዮምና።
ቃለ ምልልስ ፕረዚደንት! “ሰዓትኩም ኣተኻኽሉ ኢየ ዝብሎም!”
ዓድና ኣብ ክንዲ ዓዲ ምትሑቑቛፍን ምትሕልላይን፣ ዓዲ ማእሰርትን፣ ቁጽያን ምትህልላኻትን ኮይና። ቅድሚ ሕጂ ንደገ ወጺኡ ዘይፈልጥ ናይ መራሕቲ ፍልልያት ብዕሊ ተጋሂዱ። ህዝቢ ምስ መን ከምዝኸውን ማእዝኑ ጠፊእዎ። መፍቶት ከም ሃገር ክንህሉ ዘይደልዩና ባእታት ኮይና። እቲ ሕቡኑን ሕፉሩን ኤርትራዊ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ርእሱ ብምድናን ክመሻኸን ጀሚሩ። ዛጊት ‘ውን 7 ዓመታት ኮይኑ ንድሕሪቲ ክንምለሰሉ ኣብ ዘይንክእለሉ በጺሕና ክበሃል ዝከኣል ኢዩ።


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ኢሉ አባቡራ ነባሪት ከተማ መቱ ዝኾነ ጓል 21 ዓመት ኣልማዝ ደረስ ብቕድሚ ትማሊ ኣብ ዝነበረ ናይ ዓስራይ ክፍሊ ሃገራዊ መዛዘሚ ፈተና ክትወስድ ክልተ ስዓታት ምስ ተረፋ ብሕማም ሕርሲ ተታሒዛ ሆስፒታል ኣትያ:ወዲ ድማ ተገላጊላ።
ኣልማዝ ብስዓት ኣቆፃፅራ ኢትዮጵያ ናብ ሶኑይ ዘውግሐ ንጉሆ ስዓት 11 ሕማም ሕርሲ ሒዝዋ መቱ ከተማ ናብ ዝርከብ ካርል ሆስፒታል ኣትያ ፈተና ክካየድ 30 ደቓይቕ ምስተረፎ ንጉሆ ሶኑይ ስዓት ክልተ ከምዝወለደት ትዛረብ።
ኣልማዝ ኣብ ሕርሲ ኮይነ ብዛዕባ ፈተና ይሓስብ ስለዝነበርኩ ሕማም ሕርሲ ከመይ ከምዝነበረ እውን ብዙሕ ኣይተሰመዐንን ትብል ።
“ብዛዕባ ፈተና እሓስብ ስለዝነበርኩ ጨኒቑኒ ነይሩ።ፈተና ከምልጠኒ እዩ ኢለ ተስፋ ኣብ ዝቖረፅኩሉ እዋን ፈተና ምውሳድ ትኽእሊ ኢኺ ኢሎምኒ፤ኣዚዩ ደስ ኢሉኒ።ስዓት ክልተ ወሊደ ስዓት 2፡30 ተፈቲነ።”
በዓል ቤት ኣልማዝ ብመሰረት ዘቕርቦ ሕቶ ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ናይቲ ከባቢ ፈተና ክትፍተን ኩነታት ከምዘመዓራረዩላ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ አዲስ አበባ ሓቢራ።


text:
ስዑዲ ዓረብ መኪና ናይ ምምራሕ ፍቓድ ንደቂ ኣንስትዮ እታ ሃገር ምሃብ ጀሚራ። መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ፍቓድ ምምራሕ መኪና ናይ ካልኦት ሃገራት ንዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ፍቓድ ምሃብ ከምዝጀመረ ዘፍለጠ ኮይኑ እተን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚ እቲ ፍቓድ ምርካበን ፈተና ከምዝወሰዳ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ስዑዲ ዓረብ ነቲ ንኣሰርተታት ዓመታት ዝጸንሓ ደቂ ኣንስትዮ መኪና ክመርሓ ዝኽልክል ሕጊ ኣብ ሰነ 24 ከምተልዕሎ ኣፍሊጣ’ላ። እዚ ስጉምቲ ሓደ ካብቲ ብልዑል ካልድ ቢን ሳልማን ነታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ዓቃባዊት ሃገር ንምምዕባል ዝዓለመ መደብ’ዩ።
በኣንጻሩ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ንመሰል ምምራሕ መኪና ደቂ ኣንስትዮ ብምድጋፍን ንናይ ወዲ ተባዕታይ ውሕስነት ብምቃውም ወፍሪ ንዘካየዳ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው ይፍለጥ።
ተሓለቕቲ መሰላት ኣርባዕተ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝርከባን ናብ ፍርዲ ክቐርባ ከምዝኽእላ ይሕብሩ።
ደቂ ኣንስትዮ ስዑዲ ዓረብ ሕጋዊ ውሳነ ንምሕላፍ ብፍላይ ኣብ ዓውድታት ትምህርቲ፡ ስራሕ፡መርዓ፡ መገሻን ሕክምናን ናይ ወዲ ተባዕታይ ውሕስነት ከምዘድልየን ይፍለጥ።
ንጉስ ሳልማን ዝሓለፈ ዓመት ደቂ ኣንስትዮ ፍቓድ ምምራሕ መኪና ከምዝወሃበን ክገልጹ ከለው ውሕስነት ወዲ ተባዕታይ ከምዘየድልየን ናብ ቅዱስ ቦታታት መካን መዲናን እውን ንበይነን መኪና ክመርሓ ከምዝኽእላ ምሕባሮም ይፍለጥ።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ንወግዓዊ ምብጻሕ ዕለት 1 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ሃገረ ቫቲካን ከምዝኣተዉን ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊን ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፍን ከምእተራኸቡን ኣብቲ ክሌኣዊ ርክብ ብዛዕባ ቻይናን ማሕበረሰብ ዓለም ዘድምዩ ዘለዉ ዝተፈላለየ ግጭትን ኣማእኪሎም ከምዝዘተዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዋና ጸሓፊ ፖምፐኦ ዕለት 1 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ኣትዮም ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ፖለቲካ ጉዳይ ዋና ጸሓፊ (ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር) ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ጋላገር ብዝተሰነዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣቀባብላ ከምእተገበረሎምን ኣብቲ ልባዊ ምቅርራብን ምክብባርን ዝዓሰሎ ናይ ኣርብዓን ሓሙሽተን ደቓይቕ ክሌኣዊ ርክብ ብዛዕባ ቻይና ክልቲኣተን ሃገራት ዘለወን ነናይ ገዛእ ርእሰን ኣንፍታት ከምዘቕረባን ኣብ ዘተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝካየዱ ውግኣትን ዘሎ ምስሕሓብን ውጥረትን ኣማእኪሎም እውን ከምዝመኸሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ማተዮ ብሩኒ ብዛዕባ እቲ ዝተኻየደ ክሌኣዊ ርክብ ድሕሪ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ካብ ጋዜጠይናታት ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ እቲ ኣብ መንጐ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዋና ጸሓፊ ሚካኤል ሪቻርድ ፖምፐኦን ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ሪቻርድ ጋላገር ምስ ዝተሰነዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ካርዲናል ፓሮሊን ዝተካየደ ክሌኣዊ ዘተ፥ ብወገን ኣመሪካን ቅድስቲ መንበርን ብዛዕባ ምስ ሕዝባዊት ረፓብሊካዊት ቻይና ዘሎ ርክብ ዝምልከት ነናይ ነፍሲ ወከፈን ኣንፊ ከምዘቕረባን ብዛዕባ ኣብ ዓለም ዝርአዩ ግጭታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ካውካሶን ማእከላይ ምብራቕን ምብራቓዊ መዲትራኒያን ዞባ ዘማእከለ ምይይጥን ናይ ሓሳብ ምልውዋጥን ከምእተኻየደ ሓቢሮም፡ እቲ ርክብ 45 ደቓይቕ ዝወሰደ እውን ምንባሩ የዘኻኽሩ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ንወግዓዊ ምብጻሕ ናብ ሃገረ ቫቲካን ቅድሚ ምንቃሎም ኣብ ቀረባ መዓልታት እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሕዝባዊት ረፓብሊካዊት ቻይናን ዘሎ ኣብ ቀረባ እዋን ክሕደስ ትጽቢት ዝገበረሉ ዘሎን ግዚያዊ ናይ ሓባር ስምምዕ ኣመልኪቶም ናይ ተቓውሞ ርእይቶ ከምዝሃቡን እዚ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ፖምፐኦ ዝገለጽዎ ናይ ተቃውሞ ሓሳብ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብዙሕ ከምዘካተዔን ናይ ዜና ማዕከናት ዋና ርእሰ ጉዳይ ኮይኑ ከምዘሎን ዝሓበሩ ብሩኒ ኣስዒቦም፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ካርዲናል ፓሮሊን ቅድስቲ መንበር እቲ ምስ ህዝባዊት ረፓብሊክ ቻይና ቅድሚ ክልተ ዓመት ዝኸተመቶ ግዚያዊ ናይ ስምምዕ ሰነድ ድሕሪ ክልተ ዓመት ውድቂ ዝኸውን ንኽሕደስ ጽኑዕ ድላይ ከምዘሎ ገሊጾም ከምዝነበሩን እቲ ስምምዕ ናይ ቻይና ብጹዓን ጳጳሳት ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሱታፌ ክህልዎም ዝብል እዩ እንክብሉ እውን ኣብሪሆም ከምዘነበሩ ብሩኒ የዘኻኽሩ።


text:
ኣብረርቲ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ንምሕደራ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሴ ኣብ ኣኼባ ከምእተቓወምዎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ዝልኣኹልና ሓብሬታ፣ ኣብቲ ንኣብረርትን ኣዘዝቲ ሓይሊ ኣየርን ጥራይ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ፍሉይ ኣኼባ፣ እቶም ኣብረርቲ መሰረታዊ ለውጥታት ኣብ ኣተሓሕዛን ምሕደራን ክግበር ድሕሪ ዘቕረብዎ ሕቶ፣ጀነራል ተኽላይ ኣብረርቲ ምዕዝምዛም ተስምዑ ኣለኹም ልዕሊ ሰብኩም ሓለፋ ኣይትጸበዩ ክብል መሊሱሎም።
ናብቲ ኣብ ባጽዕ ዝርከብ ክፋል ሓይሊ ኣየር ዝተቐየሩ ኣብረርቲ፣ ብሕክምናን ካልእን እናመኻነዩ ንዝተዋህቦም ትእዛዝ ይነጽጉ ምህላዎም ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት፣ ጀነራል ተኽላይ ድማ እዚ ስራሕ ወትሃደር’ዩ ግበር ኣይይትግበር ስለዝኾነ ዝተዋህበኩም ትእዛዝ ትፍጽሙ፣ ካብ ሎሚ ንደሓር ባጽዕ ዝተመደበ ብዘይዝኾነ ምዕዝምዛም ክወርድ ኣለዎ እንተዘይኮይኑ ድማ ኣድላዩ ስጉምቲ ክውሰደሉ’ዩ ክብል ከምዘፋረረሐ ኣፍሊጦም።
ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ነበር ብርጋዴር ጀነራል ሃብተጽዮን ሓድጉ ንምትእትታው ፕረዚደንት ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታት እቲ ሓይሊ ኣየር ብምቅዋሙ ኣብ ቀይዲ ካብ ዝኣቱ ንደሓር፣ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኮይኑ ዝተመዘዘ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ኣብረርቲ ዝርከብዎም ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ተራ ወትሃደራዊ ታዕሊም፣ ክሳብ 40 ኪሎሜተር ዝበጽሕ ጉዕዞ እግሪ ከካይዱን ሰሙናዊ ኣብ ሕርሻውን ካልእ ማእቶትን ክዋፈሩ ብምግዳዱ፣ ብፍላይ ካብቶም ፓይሎታት ምዕዝምዛማት ክስማዕ ጸኒሑ’ዩ።
ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ብሰንኪ ካብ 2009 ኣትሒዙ ዝተነብረ እገዳ ባይቶ ጸጥታ፣ መቐያየሪ ኣቑሑ ክሽመት ኣብ ርእሲ ዘይምኽኣሉ፣ ኣብረርቲ ነፈርቲ’ውን ብቐጻሊ ሞራላዊ ውድቀት የጋጥሞም ብምህላዉ ኣብ ዝተሓተ ደረጅኡ ወዲቑ ከምዝርከብ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ክልተ ምኩራት ኣብረቲ ናይ ኵናት ነፋሪት ብሓደጋ ክሞቱ እንከለዉ፣ ክልተ ብጾቶም ድማ ነፋሪት ሒዞም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ኣይርሳዕን።
ብጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሴ ዝተመርሐ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ነታ ነፋሪት ካብ ስዑዲ ዓረብ ንምምላሳ ዝተገብረ ጻዕሪ ድማ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣይተዓወተን።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብውግእ ስለዘይዕወት፣ ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ምቁራጽ ተኹሲን ፖለቲካዊ ፍታሕን ንክግበር ኣዛዚ ሓይልታት ትግራይ ሎሚ ሰሉስ ጸዊዖም።
ሰራዊት መንግስቲ ካብ መቐለ ካብ ዝወጹ ድሕሪ ሓደ ሰሙን ምስ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ቃለ ምልልስ ዝገበሩ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ "ድሕሪ ስዕረት ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ተዘራሪብና ናብ ምቁራጽ ተጻብኦ ንብቃዕ ኢና ንብል ዘለና" ኢሎም።
ጀነራል ጻድቃን ካብ ዘይተነጸረ ስፍራ ኮይኖም ኣብ ዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ወሲኾም "ንኩሎም ጸገማት ብፖለቲካ ንፍታሓዮም ኢልና ንርእስና ንግድብ ኣለና፣ ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ኩነታት’ዚ ክግንዘበልና ኢና ንደሊ:ካልእ ኣማራጺ እንተተሳኢኑ ግና፣ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክንፈትሖ ኢና" ኢሎም ።
ወሃቢ ቃል ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድን፣ መንግስቲ ንዘቆሞ ናይ ክልል ትግራይ ኮማንድ ፖስትን፣ ግብረ መልሲ ንክህቡሉ ዝተገብረ ፈተነ ኣይተዓወተን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ን ክልል ትግራይ የመሓድር ንዝነበረ ህወሓት፣ ኣብ ልዕሊ ሰሜን እዚ መጥቃዕቲ ፈጺሙ ብምባል ካብ ሕዳር ጀሚሩ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ውግእ ተጸሚዱ እዩ ጸኒሑ። ህወሓት ግና ነዚ ክሲ’ዚ ነጺግዎ እዩ።
ህወሓት ብወገኑ፣ ንተጋሩ ኣግሊሉ ስልጣን ንምብሓት ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ይኸሱ። መንግስቲ ብወገኑ፣ ንገበነኛታት ዝብሎም ኣባላት ህወሓት ይሃድኖም ኣለኹ ይብል።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና፣ ውግእ ንከብቅዕን ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ዝጠመየ ህዝቢ ክባጻሕን፣ ዓለምለኸ ጸቅጢ ኣብ ልዕሊ ክልቲኦም ወገናት ሓይሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ስልታዊ ምንስሓብ ኣብ ትሕቲ ዝበሎ ፍጻመ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ባይናዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ተግቢሩ እዩ። ህወሓት ግና ንመግለጺ መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ቀልዲ’ እዩ ብምባል ንሰራዊት መንግስቲ ደፊኡ ከምዘውጸኦም ይሕብር።
ህወሓት ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ "ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ልዝብ ዘብቅዕ ምቁራጽ ተኹሲ ምስምማዕና ሰራዊት ኤርትራን ሓይልታት ክልል ኣምሓራን ሙሉእ ንሙሉእ ካብ ትግራይ ክወጹ ኣለዎም" ከምዝበለ ዝዝከር እዩ።
እቲ መግለጺ ወሲኹ ሰራዊት ተመሊሶም ዘይኣትውና እንተኾይኖም፣ ምቁራጽ ተዂሲ ብመሰረተ ሓሳብ ደረጃ ቅቡል እዩ፣ ካብኡ ዝሰገረ ግና፣ ኣብ ስምምዕነት ቅድሚ ምብጻሕና ካልኦት ክማልኡ ዘለዎም ቅድመ ኩነታት ኣለው ይብል።
ገለ ካብ’ቶም ቅድመ ኩነታት፣ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ’ቲ ክልል ብዘይዕንቅፋት ንክኣትው፣ ከም ኤለክትሪክ፣ ስልኪን ጥዕናን ዝበሉ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ምምላእ ዝብሉ ይርከብዎም።
ምስ ሮይተርስ ቃለ ምልልስ ዘካየዱ ጀነራል ጻድቃን "ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ክልል ትግራይ ወትሃደራዊ ስዕረት ኣጋጢሙና ኢሎም ክሳብ ዘይተቀበሉ፣ ውግእ ክቅጽል እዩ" ኢሎም። ንሶም ወሲኾም መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ረድኤት ናብ’ቲ ክልል ንከይኣትው ኮነ ኢሉ ይኽልክል ኣሎ ክብሉ ከሲሶም። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ኣይከልከልኩን እዩ ይብል።
ጀነራል ጻድቃን ኣብ’ቲ ዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ኣስታት ሸሞንተ ሽሕ ወትሃደራት ኢትዮጵያ፣ ምሩኻት ውግእ ኮይኖም ከምዘለው ጠቂሶም። ወትሃደራዊ ወሃቢ ቃል ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮሎኔል ጌትነት ኣዳነ ብወገኖም እቲ ብጀነራል ጻድቃን ዝተገለጸ በዝሒ ምሩኻት ዝተጋነነ እዩ ክብሉ ከለው ሮይተርስ ብወገኑ ነቲ ኣሃዝ ከረጋግጽ ከምዘይከአለ ሓቢሩ'ሎ።
ትማሊ ሶኑይ ንፓርላማ ኢትዮጵያ መብርሂ ዝሃቡ ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ "ኣድላዪ እንተኾይኑ፣ ሚልዮን ኢትዮጵያዊያን መናእሰይ፣ ኣብ ትግራይ ንክዋግኡ ቅሩባት እዮም፣ እንተኾነ ቀዳምነት ዝዋሃቦ ሰላማዊ ፍታሕ እዩ’"ኢሎም።


text:
Radio Erena: 13 May 2020
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ብቀዳም 9 ግንቦት፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ፣ ኣብ ኣስመራ ኣዳራሽ ደንደን ኣኼባ ከምዘካየደ ተሓቢሩ።
እቲ ኩሎም ኣባላቱ ከምዘይተረኽቡ ዝተሓበረ ካቢኔ፣ ኣብቲ ናይ ፍርቂ መዓልቲ ኣኼብኡ ዝዘተየሎም ነጥብታት ይኹን ብዛዕባ ምእካቡ ብመነገዲ ማዕከናት ዜና መንግስቲ እኳ እንተዘይተቓልሐ፣ ኣብ ዝመጽእ’ውን ተወሳኺ ኣኼባ ከካይድ ምዃኑ’ዩ ዘነጽር እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ።
ህዝቢ፣ ካብ ኣኼባ ካቢኔ ሚኒስተራት ኤርትራ ዝጽበዮ ነገር እኳ እንተዘየለ፣ መራሕትን ሚኒስተራትን ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ንህዝብታቶም ኣብ ዘረጋግእሉን ድሕሪ ኮረና ቫይረስ ንዝህሉ መደባትን ድማ ብዝርዝር ኣብ ዝገልጽሉ እዋንግና ካቢኔ ሚኒስተራር ኤርትራ ይኹን እታ ብቀንዱ እዚ ዝሎ ኩነታት ብቀጥታ ዝምልከታ ሚኒስተር ጥዕና ደሃዮም ምጥፍኡ፣ መቀጸልታ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ህዝቢ ዘለዎ ንዕቀት ዘጉልሕ ምዃኑ’ዩ ዝትንተን።
ብኣንጻር እዚ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብጉልባብ ዘተ ኣብ ለበዳ ኮረና ቫይረስን ምክልኻል ወራር ዕስለ ኣንበጣን፣ ብ3ን 4 ግንቦት ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ብምክያድ፣ ፕሮጀክታት ማይ ክልል ኦሮሞ ክምርቕን መደረታት ከስምዕን’ዩ ተርእዩ።
======================


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ሊትዋንያ ንኽጓዓዙ ኣብ ዝተሳፈሩላ ነፋሪት ንዘሰንይዎም ናይ ዝተፈላለያ ዜና ማዕከናት ልኡካን ጋዜጠይናታት ሰላምታኦም ቅድሚ ምቕራቦም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ነቶም ጋዜጠይናታት ምስ ቅዱስ ኣቦና ንኸላልዩ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ሓደርኩም፡ እዚ ናብ ሊትዋንያ እተካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ መበል 25 ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ካብቶም ዘሰንይይዎም ልኡካን ጋዜጠይናታት መብዛሕቲኦም ኣብ ካልኦት ሓዋርያዊ ጉዕዞኦም ዘሰንይዎም ምንባሮም እውን ሓቢሮም ቅዱስ ኣቦና ነቶም ጋዜጠይናታት ሓጺር ናይ ሰላምታ ቃል ከምስዑ እዮም ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ብተራኦም፡ ነቶም ልኡካን ጋዜጠይናታት ሓደርኩም ቢሎም ምስኦም ሓቢሮም ኣብቲ ኣብ ልትዋኒያ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ስለ ዘሰንይዎም ከኣ ክብረት ይሃበለይ ምስ በሉ፡ ነቲ ዘካይዶዎ ጉዕዞ ብምክትታል ብዘለዎም ሙያ ንሕዝቢ ክሕብሩን ነቶም ፍልዩ ድላይ እውን ንዘለዎም ዘቕርብዎ ሓበሬታ ኵሉ በገልግሎት መንፈስ ከምእትፍጽምዎ እምነተይ እዩ የቐንየለይ፡ እዚ ጉዕዞ ሰናይን ጽቡቕን ከምዝኸውን ተስፋይ እዩ፡ ብዙሕ የቐንየለይ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡
ጀጋኑ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡
ሰብ-መዝን ሰራሕተኛታትን መንግስቲ፡
ሃገራዊ ሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡
ኣቐዲመ፡ በዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ ናይ መበል 29 ዝክረ-ዓመት ሓርነትን መበል 27 ዝክረ-ዓመት ልዑላዊ ናጽነትን ኤርትራ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡ ምዉቕ ዮሃና አቕርብ።
ልዑላዊ ናጽነት ኤርትራ፡ ብተባዕ ቃልስን መዘና-ኣልቦ መስዋእትን ተጋዳላይን ህዝብን ዚተረኽበ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ኣብ ልቢ ነፍሲ-ወከፍ ሃገራዊ ኤርትራዊ ድማ፡ ፍሉይ ቦታ ሒዙ ንዘልኣለም ኪዝከር፡ ኪኽበርን ኪጽንበልን ኪነብር ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ንሓርነት፡ ንፍትሒ፡ ንክብረት፡ ንሰላም፡ ንቅሳነት፡ ንራህዋ ተቓሊሱ። ዘፍቅሮም ብሉጻት ደቁ፡ ህይወቱ፡ ንብረቱ ከይበቐቐ ወፍዩ፤ ምእንቲ እዞም ብጹኣት ዕላማታት እዚኦም ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ፡ መቕተልቲ፡ ማእሰርቲ፡ ስቅያት ተጻዊሩ።
ናይ ታሪኽ ግሪንቢጥ ኰይኑ ግን፡ ዛጊት ጻምኡ ኣይረኸበን። እቲ መሰረታዊ ዕላማታት ናይቲ ብደረጃ ዓለም ቅያ ዘበለ ቃልሱ ተጠሊሙ፤ ኣብ ክንዲ ሓርነት፡ ጊልያነት፣ ኣብ ክንዲ ፍትሒ፡ ግፍዒ፣ ኣብ ክንዲ ክብረት፡ ሕስረት፣ ኣብ ክንዲ ሰላም፡ ኲናት፣ ኣብ ክንዲ ቅሳነት፡ ህውከት፣ ኣብ ክንዲ ራህዋ፡ ስእነት፣ ተደቢሱ።
ቀንዲ ዕላማ ናይ ኵሉ ጻዕርታት ደቂሰብ፡ ደረጃ መነባብሮ ንምምዕባልን ነቲ ሰብኣዊ ኵነት ወይ ህይወት ደቂሰብ ንምምሕያሽን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ን29 ዓመታት፡ ጓንጓ ጭርሖታት፡ ዘይትግበሩ መደባት ልምዓት፡ ዘይፍጸሙ መብጽዓታት፡ ዘይጭበጡ ተስፋታት፣ ዓመት-ዓመት ምስቲ ክዉንነት ዘየሳንዩ፡ ብኣሽካዕላል ዚደጋገሙ ህውተታታት ኪሰምዕ ጸኒሑ። ኣብዚ ናይ ሎምዘመን ጽምብል’ውን፡ ቁምነገር ዘለዎ፡ ካብኡ ዚፍለ መልእኽቲ ንምስማዕ ትጽቢት ኣይግበርን።
ዘይፍጸሙ መብጽዓታት ኰነ ኣጉል ተስፋታት ሃገር ከልምዑ፣ ሃብቲ ኪፈጥሩ፣ መነባብሮ ህዝቢ ከመሓይሹ፡ ድራር ዕለት ኪዀኑ ስለ ዘይክእሉ፤ ሃገርና ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት ተመሊሳ፣ ቍጠባና ተረሚሱ፣ ፖለቲካና ተዘሪጉ፣ ሕብረተሰብና ተደቚሱ፣ ስድራቤታትና ተበታቲኑ፣ መንእሰይና ብጃምላ ተሰዲዱ። ዞባውን ኣህጕራውን ቍመና ሃገርና ተበላሽዩ፣ ህዝብና ተዋሪዱ፡ መስሓቕ ሸራፋት ኰይኑ።
ሰላም፡ ርግኣትን ድሕነትን መሰረታዊ ኵነታት ንሰሳኒ ልምዓት ኢዮም። ህዝቢ ኤርትራ፡ ምስ ኵሎም ጐረባብቱ ብጀኦግራፍ፡ ብታሪኽ፡ ብባህሊ፡ ብስትራተጅያዊ ረብሓ ብቐረባ ዚተላገበ ኢዩ። ሃገራዊ ልዑላውነቱን ግዝኣታዊ ምሉእነቱን ዓቂቡ ድማ፣ ምስ ኵሎም ጐረባብቱ ብሰላም፡ ጽቡቕ ጕርብትናን ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን ኪነብር ዚደሊ ህዝቢ ኢዩ።
ብጠንቂ ባዕዳዊ ግህሰት መሰል ርእሰ-ውሳኔኡ፡ ሃገራዊ ልዑላውነቱን ግዝኣታዊ ምሉእነቱን፣ ህዝቢ ኤርትራ ንሓምሳ ካብዘን ዚሓለፋ ስሳ ዓመታት ኣብ ርሱን ወይ ዝሑል ኲናት ተጸሚዱ ጸኒሑ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰረት ናይ ነባሪ ሰላም ንምንጻፍ፣ ኢትዮጵያ፡ ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ፡ ብቃልን ብግብርን፡ ከተኽብር ይግባእ።
ኲናት ብዘይካ መቕዘፍትን ዕንወትን ካልእ
ፋይዳ የብሉን። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ነቲ ዚሓለፈ ታሪኽ ናይ ኲናትን
ተጻብኦን ኰነ ነቶም ንዕኡ ዘበገሱ ጠንቅታት፡ ወሳኒ መደምደምታ ብምግባር ነባሪ ሰላም ምርግጋጽ፣ ሓደ ኣብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረብሓታት
ዚምስረት ሓድሽ ዝምድና ናይ ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝ ምዅስኳስ ዚከኣል እመስለኒ።
ነቲ ሓድሽ ዝምድና ድልዱል ሰረት ንምንጻፍ ድማ፡ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኰነ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ነቲ ብኣህጕራዊ ሕጊ ዚድገፍ፡ ብጹእነት ናይ መግዛእታዊ ዶባት ዚባርኽ መትከልን ልምዲን ናይ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ብምቕባል፣ ብመሰረት’ቶም መግዛእታዊ ውዕላት፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ኵሉ’ቲ ተጐቢጡ ዘሎ መሬት ኤርትራ ከውጽእ ይግባእ።
እዚ ስጕምቲ’ዚ ምስ ዚውሰድ፡- (1) ንቅንዕና ድሌት ሰላም ናይቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኰነ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብግብሪ ከረጋግጽ፣ (2) ከም መርኣያ ናይ ሰናይ ድሌት፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ምትእምማን ኪዅስኵስ፣ (3) ነቲ ጌና ተመዛቢሉ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዓድታቱ ተመሊሱ ንቡር መነባብሮ ንምህናጽ ከፍቅድ ይኽእል።
ኣብ ምኽላል ናይቲ ውዕላዊ ዶብ ዘሰሓሕቡ ቦታታት ምስ ዚህልዉ፣ ምስ ሽማግለታት ናይቶም ደረት መሬት ዓድታቶም ዚፈልጡ ዓበይቲ ዓዲ ናይተን ኣብ ክልቲኡ ወገናት ናይቲ ወሰናስን ዶብ ዚርከባ ጐደቦ ዓድታት ብምምይያጥን፡ ክኢላዊ ሓገዝ ናይ ካርቶግራፍያዊ ኣሃዱ ሕቡራት ሃገራት ብምዕዳምን ኪፍታሕ ይኽእል። ትካላዊ ኣገባብ ዚሓዘ፡ ንቡር ክልተኣዊ ዝምድና ምስ ዚምስረት ድማ፣ ኵሎም እቶም ዘይተፈትሑ ክልተኣዊ ጕዳያት፡ ብምይይጥ ወይ ብልዝብ ምፍታሕ ይከኣል።
ርግጽ፡ እቲ ሓድሽ ክልተኣዊ ዝምድና፡ ኣብ ኤርትራ ቅዋማዊ ስርዓት ምትካል፣ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ምርግጋእ ከድሊዮ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ኰነ ኣብ ኢትዮጵያ ርጉእ ደሞክራስያዊ ስርዓት ምትካል ሓላፍነት ናይ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ንዅሉ ዜጋ ማዕረ ናጽነት፡ ማዕረ መሰል፡ ማዕረ ዕድል ዘረጋግጽ ቅዋማዊ ስርዓት ንምትካል፣ ኵሉ ሃገራዊ ኤርትራዊ፡ ኣብ ውሽጢ ኰነ ኣብ ወጻኢ፡ ውድብ ይዅን ውልቀሰብ፡ ጥርናፈኡ ከዕዝዝ፡ ብሓደ ድምጺ ኪዛረብ፡ ብሓባር ኪቃለስ፡ ህጹጽ ጠለብ ናይዚ እዋንና ኢዩ።
በዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ነቲ ኣብቲ ህሉው መነባብሮኡ፡ ነብሰ-ምንጻል፡ ኣካላዊ ምርሕሓቕ ኰነ ክንክን ጽሬት ንምግባር ዘኽእል ግቡእ መሳለጥያታት ዘይብሉ ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብዚ ንመላእ ዓለም ዘሳቒ ዘሎ ሓደገኛ ለበዳ ኮሮናቫይራስ መዋጽኦ ይሃብካ እብል። ነቶም ምስቲ ኵሉ ኣብ ባይታ ዘሎ ሕጽረታት፡ ድሕነትን ጥዕናን ህዝቢ ንምሕላው ኵሉ ዚከኣሎም ዚገብሩ ዘለዉ ሓካይምን ሰራሕተኛታት ሓለዋ ጥዕናን ኰነ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዘርእዮ ዘሎ ሓልዮትን ዚገብሮ ዘሎ ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን አሞጕስ።
ኣብ መወዳእታ፡ ነቲ ጥልመት ዕላማታት ሰውራና ዘምጽኦ ዘመነ ጸልማት ናይ ዓመጽ፡ ብልሽውናን ንድየትን ናብ ሰናይ ዘመን ናይ ፍትሒ፡ ቅሳነትን ራህዋን ዚቕይር፣ ክብሪ፡ ናጽነትን መሰላትን ህዝቢ ዘኽብር፣ ባህርያውን ሰብኣውን ጸጋታትና ብምምዕባል ኣብ መዓላ ልምዓት ሃገር፡ ግስጋሰ ሕብረተሰብ፡ ረብሓ ህዝቢ ዘውዕል፣ ኣብ ቅዋም ዚምስረት፣ ብናጻ ምርጫ ህዝቢ ዚቐውምን ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘገልግልን፣ ርጉእ ደሞክራስያዊ መተካእታ ንምምጻእ ሓድነትና ከነደልድል፡ ጥርናፈና ከነዕዝዝ፡ ቃልስና ከነሐይል እላቦ።
ብኣጋጣሚ ናይዚ ድርብ ጽንብል በዓል ሓርነትን ናጽነትን፡ ንመላእ ህዝብና ደጊመ ዮሃና እብል።
ዕድመ ንናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ!
ዘልኣለማዊ ሓበን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
ፈጣሪ ንኤርትራን ህዝባን ይባርኽ!


text:
ህዝቢ ዓፋር፡ ስርዓት ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፅእ ናብዚ መሰል ዓርሰ ውሳነኡ ተመንጢሉ ብምስለነ እቲ ጉጅለ ክመሓደርን ካብ ጉዕዞ ልምዓት ቦኺሩ ኣደዳ ድሕረትን ድኽነትን ከምዝኾነ ሓጂ ስዩም ኣወል ምስ ቴሌቭዥን ትግራይ ኣብ ዝገበሮ ፃንሒት ኣረዲኡ፡፡
ብምዃኑ እውን ኣንፃር እዚ ፋሽሽታውን ግፍዐኛን ስርዓት ኣብ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ተወለድቲ ዓፋር ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ይፅምበሩ ከምዘለው ሓጂ ስዩም ገሊፁ፡፡
ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ነበር ሓጂ ስዩም ኣወል፡ ኣንፃር እዚ ስርዓት ተሰሊፎም ኣብ ቃልሲ ከምዝተሰለፉን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዓፋር ዘብፅሖ ዘሎ ግፍዕን ጨፍጫፍን ተቓዊሞም ናብ ቃልሲ ከም ዝተፀንበሩን ኣረዲኡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኮነ ኢሉ መንገድታት ብምዕፃው ህዝቢ ዓፋር መንገድን ማዕኸናት መራኸብን ብምዕፃው ስዒቡ ኣብ ከቢድ ፀገም ወዲቑ ከም ዝርከብ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ኣብሪሁ፡፡
ከምኡ እውን ስርዓት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣንፃር ህላወን መሰል ዓርሰ ውሳነን ህዝብታት ዝተልዓለ ከምዝኾነን ህዝቢ ዓፋር ብፍላይ ድማ መንእሰይ ዓፋር ነዚ ተረዲኡ እቲ ስርዓት ሓመድ ድበ ክሳብ ዝኣቱ ብዕቱብ ክቃለስ ከምዝግባእ ተላቢዩ፡፡
ህዝቢ ዓፋር ህላወኡ ኣረጋጊፁ ብዲሞክራሲያዊ መንገዲ ብዝመረፆ መንግስቲ ክሳብ ዝመሓደርን ዘላቒ ጥቕምታቱ ክሳብ ዝረጋገፅን እቲ ቓልሲ ቐፃሊ ከም ዝኾነ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ሓቢሮም፡፡
ህዝብታት ትግራይን ዓፋርን ካብ ቁጠባውን ማሕበራውን ርክባት ብዝዘለለ ንምድምሳስ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝተገበረ መሪር ቃልሲ ብሓባር ከም ዝቆሰሉን ዝተሰወኡን ከምዝህሉ ብምግላፅ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ብሃይማኖትን ታሪኽን ዝተኣሳሰሩ ህዝብታት ምዃኖም እውን ተዛሪቡ፡፡
ቅድሚ ሕይ’ውን እንተኾነ ምክትል ኣዛዚ ፍሉይ ሓይሊ ዓፋር ናብቲ ብሰራዊት ትግራይ ዝምራሕ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከምዝተጸምበረ ዝዝከር እዩ።


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ሳምንታ ፓወር ንመዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዘውፅእኦ ናይ ቲዊተርን ቪዲዮን መግለፂ ኣሜሪካ ኣብ መላእ ዓለም ድምጾም ተዓፊኑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዝተዳጎኑ ፖለቲካዊ እሱራት ክትዝክሮም እያ ኢለን።
እቶም እሱራት ኣቶ በቀለ ገርባ ኣብ ኢትዮጵያ፣ኢልጋር ማማዶቭ ኣብ ኣዛርባጃን፣ኦሌግ ሰንሶቭ ሩሲያ ኣብ ዝተቖፃፀረቶ ዩክሬይን፣ከሊል ማቱክ ኣብ ሶሪያ፣ሊዮፖልዶ ሎፔዝ ኣብ ቬንዝዌላ፣ናርገስ መሓማዲ ኣብ ኢራን፣ኢልሃም ቶቲ ኣብ ቻይና፣ጁሊዮ ኣልፌርዶ ፌረር ታማ ኣብ ኩባ፣ዖማር መሓመድ ዓሊ ኣብ ግብፅን ፋንታ ጃዋራ ኣብ ጋምቢያን እዮም።
ንሰን ብተወሳኺ መሰረታዊ መሰሎም ብምግላፆም ክእሰሩ ተቐባልነት የብሉን፤ተፈቲሖም ምስ ስድርኦም ክፅንበሩ ንፅውዕ ኢለን።
“ኣብ ዙሪያ ዓለም ፖለቲካ ዝመበገሲኡ ማእሰርቲ ስድራታት ተበታቲኖም።ብእምነቶምን ፖለቲካዊ ኣመለኻኽትኦምን ሰባት ብዘይፍትሒ ክእሰሩ ተቐባልነት የብሉን።ስድራ እሱራት ኣይረሳዕናኩም፣ታሪኽኩምን ታሪኽ ካልኦትን ሰማዒ ክሳብ ዝረክብ፣ብዘይፍትሒ ዝተኣስሩ ኩሎም ክሳብ ዝፍትሑ ድምፂ ምስማዕና ቀፃሊ እዩ።”
ናይዞም እሱራት ታሪኽ ካብ ሎሚ መዓልቲ 12 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ መዓልቲ ሓደ ከምዝወፅእ እቲ መግለፂ ይሕብር።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ዓለምለኸ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምኽንያት ብምግባር ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ኣምባሳደራት ብሪታኒያ፣ኣውስትራሊያ፣ካናዳ፣ዴኒማርክ፣ኒው ዝላንድ፣ስዊድን፣ቼክ ሪፓብሊክ፣ጀርመንን ኣሜሪካን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መሻርኽቱ ብምዃን ማሕበረ ቁጠባዊ ድልየት ህዝብ ንምምላእ ዝገብሮም ፃዕርታት ብምንኣድ ዜጋታት እታ ሃገር ኣሳታፊን ትርጉም ዘለዎ ስቪላዊ ፅምዶን ሓሳብ ብነፃነት ናይ ምግላፅ ነፃነትን ኣገዳሲ ምዃኑ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ጠለባት ክሰምዕን ከተኣናግድን ሓገዝና ክቕፅል እዩ ክብሉ ሓባራዊ መግለፂ ኣውጺኦም።
እቲ መግለፂ መነባብሮ ሸሞንተ ሚሊዮን ድኻታት ብፕሮግራም ሴፍትኔት ክመሓየሽ ከምዝተገብረን ኣብ ትምህርቲ ዝተመዝገበ ፍሉይ ምዕባለ ኣብ 1990ታት 20 ሚእታዊት ዝነበረ ሽፋን ትምህርቲ ናብ 93 ሚእታዊት ዓብዩ ብሚሊዮናት ዝቑጸሪ ኢትዮጵያዊያን ህፃናት ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰሎም ከምዝተረጋገፀሎም ይሕብር ።
ፕረዝደንትን ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ መማረፂ ሓሳባት ዝተኣናገድሉ ዴሞክራሲያዊ ሃዋህው ንምፍጣር ኣብ ቀረባ ቃል ምእታዎምን ዘዘኻኸረ እቲ መግለፂ መንግስቲ ዘቐመጦ ናይ ለውጢ ወይ ተሃድሶ ኣጀንዳ ኣብ ግብሪ ከውዕል ይፅውዕ።ናይ ተቓወምቲ መረረ ምምላስን ናይ ህዝቢ ትፅቢታት ምምላእን ኣገዳሲ እዩ ዝበለ መግለፂ ናይ ኢትዮጵያ መፃኢ ብሩህ እዋን ንምርግጋፅ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ብቕልጡፍ ምልዓል ኣገዳሲ እዩ፤ንምሕጋዝ እውን ቅሩባት ኢና ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 31 January 2021
ኢትዮጵያ ካብ ዝሓለፈ ክልተ ሳምንታት ጀሚራ ምስቲ ምስ ሱዳን ዘዳውባ ከባቢታት ሰራዊት ትጓርት ምህላዋ፣ ንሰበስልጣን ሱዳን ሻቕሎት ፈጢሩሎም ከምዘሎ፣ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
ስሞም ክገልጹ ዘይደለዩ ሰበስልጣን ሱዳን ኣብ ዝህብዎ ዘለዎ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰራዊት ጥራይ ዘይኮነ፣ ከበድቲ ኣጽዋር፣ ታንክታትን ጸረ ነፈርቲ ሚሳይላትን ዘጠቓለለ ገዚፍ ወተሃደራዊ ሎጂስቲክ ናብ ዶባት ትጓርት ምህላዋ ጠቒሶም።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን መሓመድ ዑስማን ኣል-ሑሴን፣ ኣብቲ ዘሰሓሕብ ዘሎ ከባቢታት ዶብ ዝርከብ ሰራዊት ምስጢራዊ ዑደት ከምዘካየደ ዝጠቐሱ ገለ ወገናት፣ እቲ ሰራዊት ኣብ ዝኾነ እዋን ክባራዕ ንዝኽእል ኲናት ድሉው ክኸውን ከምዘጠንቀቐ የመልክቱ።
ሰበስልጣን ሱዳንን ኢትዮጵያን እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ብሰላማዊ መንገዲ ዝፍታሓሉ መንገዲ ክርከብ ዲፕሎማስያዊ ጎስጓስ ኣብ ምክያድ ዝርከቡ እኳ እንተኾኑ፣ ኣብ ከባቢ ዶባት ሰራዊት ምጉራት ግን ደው ኣየበሉን።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ደመቀ መኮነን ብዓርቢ 29 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሃገሩ ንዘተ ሰላም ድልውቲ እኳ እንተላ፣ ሱዳን ቅሩብነታ እንተዘይርእያ ግና ፍረ የብሉን ክብል’ዩ ገሊጹ።
=========================


text:
ሆላንዳዊ ኢትዮጵያዊ እሸቱ ኣለሙ ኣብ ገበናዊ ጉዳይ "ቀይ ሽብር" ብዝነበሮ ተራ ተኸሲሱ ኣብ ሄግ ኔዘርላንድስ ኣብ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበን ሎሚ ጥቅምቲ 30,2017 ዓ.ም ቀሪቡ ከምዝወዓለ ተሓቢሩ።
ኣብ 70'ታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተራእየ ቀይ ሽብር ሓያሎ ሰባት ግዳያት ማእሰርቲ መግረፍትን ቅትለትን ምዃኖም ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ኣቶ እሸቱ እለሙ ብዓቃብ ሕጊ ኣብቲ እዋን'ቲ ውዒልዎ ንዝተባህለ ክሲ ነጺግዎ ኣሎ። ንሱ ብተወሳኺ ከሳሲ ብግጉይ መንነት ክሲ ከምዘቕረበሉ ንመጋባእያ ቃል ምሃቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ጎጃም ቀይ ሽብር ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ እዋን ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ቀንዲ ተዋሳኣይ ናይቲ ኣረሜናዊ ተግባር ምንባሩ'ዩ ዝቐረበሉ ክሲ የረድእ።
እቲ ክሲ ነቲ ኣብ 70'ታት ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተኣታተወ ሰውራዊ ለውጢ ንዝተቓወሙ ኢትዮጵያውያን ብምእሳር ምቕጥቃጥን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ብምርሻንን ምስታፉ ይሕብር። ብመሰረት ኣብ ልዕሊ ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ዝቐረቡ ክስታት 312 ግዳያት ተለልዮም ኣለው።
ካብኣቶም "ኣብ 1978 ኣብ ሓደ ቤተ ክርስትያን መንእሰያት ክርሸኑ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ሬሳታቶም ድማ ኣብ ጋህሲ ክድርበ ተገይሩ" ዝብል ከምዝርከቦ ዓቃብ ሕጊ ንቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ክሲ ተገሊጹ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ኣርባዕተ ክስታት ግህሰት ዝቐረቡ ክኾኑ ከለው: እቲ ራብዓይ ክሲ "ንኣስታት 240 ሰባት ኣብ ኣዝዩ ኣሰቃቒ ኣተሓሕዛ ዝመልኦ ቤት ማእሰርቲ የእትዩ ኣሳቕይዎም" ዝብል ከምዝርከቦ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ሆላንዳውያን ኣኽበርቲ ሕጊ ሃገሮም ናይ ኲናት ገበን ንዝፈጸሙ ጽላል ክትህብ ከምዘይብላ ምትሕስሳቦም ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ጠቒሱ።


text:
ህዝቢ ቦስቶንን ከባብን 15 ዝኣባላታ ህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ መሪጻም
ዝሓለፈ ቀዳም ሕዳር 20 ጥቅምቲ 2010 ኣባላት ኮሚሽን ንሃገራዊ ዋዕላ ንህዝቢ ቦስቶንን ከባብን ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶም። ሎሚ ምሸት ብርክት ዝበለ ተሳትፎ ደቂ-ኣንስትዮን መንእሰያትን ብምርኣይና ዝተሰማዓና ፍናን ከይገለጽናዮ ኣኼባና ክንከፍት ደስ ኣይብለናን ዝበሉ ኣባላት ኮሚሽን ሓው ተኽላይ ኣብራሃን ሓው ዳንኤል ተወልደን ነቲ መጠነ – ሰፊሕ ኣኼበኛ ታሪኽ ኣመጻጽኣ ዋዕላን ብድሆታቱን ብሓደ ሸነኽ፣ ዋዕላ ዝዘተየሎም ኣርእስትታትን ዘመዝገቦ ታሪኻዊ ዓወትን ድማ ብኻልእ ወገን ኣብሪሆም። “ህዝብና መኣዲ ዘተ ሓሪሙዎ ንሓድሕዱ ክካሰስ፣ ክወናጀልን ክጠራጠርን ብድሕሪ ምጽናሕ እንሆ ሰፊሕ መኣዲ ዘተ ተኸፊቱሉስ ብዘይ ስክፍታ ፊት-ንፊት ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ኣዳራሽ ተራኺቡ ዝነበሮ ዕቃቤታት ምስ ዘተየሎም፡ ኣብ መንጎኦም ብዘይካ ሓደ ህግደፍ ካልእ ጸላኢ ከም ዘየብሎም ኣስተውዒሎም” ክብል ሓው ተኽላይ ናይ’ቲ ዋዕላ ኣድናቖቱ ገሊጹ። ሓው ዳንኤል ተወልደ እውን ብወገኑ ኣገባብ ኣመራርጻ ኮሚሽንን ኣስዒቡ’ውን ኣገባብ ኣመራርጻ ፈጻሚት ኣካል ኮሚሽንን ብሰፊሑ ኣብሪሁ። ሓው መሓመድ ኢብራሂም ካብ ከተማ ቦስቶን ዋዕላ ተኻፊሉ ስለ ዝነበረ ንኣኼበኛ ምስክርነቱ ገሊጹ። ሓው ኢብራሂም ኣሰታትፋ ዋዕለኛታት ካብ ዝተፈላለየ ብሔራትን ቋንቋታትን ሃይማኖታትን ምንባሩ ተስፋ ከም ዝሃቦ ሓቢሩ። ኣብ መዕጸዊ መግለጺ “ኣብ ዝሓለፈ ዋዕላ ዝተራእዩ ጉድለታት መታን ከይድገሙ ተሳትፎ ህዝቢ ልዑል ኣገዳስነት ስለ ዘሎዎ፤ዕድመን ጾታን ከይፈለኹም ተሳትፎኹም ከተዕዝዙ ሓደራ እብለኩም” ክብል ሓው ተኽላይ መደርኡ ደምደመ።
ኣብ መድረኽ ናይ ሕቶ ካብ ዝቐረቡ ሕቶታት ገለ ንምጥቃስ፡-
1. ኣብ’ቲ ዝመጽእ ዘሎ ዋዕላ ክግበር ዝድለ ዘሎ ብንጹር እንታይ እዩ?
2. ኣብ 1997 ዝተነደፈ ቅዋም ሃገረ-ኤርትራ እንከሎ ካልእ ንምንዳፍ ንምታይ ተደልየ?
3. EPDP ኣብ ዋዕላ ዝተሓዝኣሎም መናብር ንምንታይ ኣይተጠቐሙሉን ንስኻትኩም ኮምሽንከ ነዚ ዝምልከት ዘካየድኩሞ ጻዕርታት ኣሎዶ?
4. ኣብ መስርሕ እቲ ዋዕላ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንታይ ኢድ ነይሩዋ?
5. ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ኪዳን ዓብላሊ ገደ ነይሩዋ ዝባሃል ሓቂ ድዩ?
6. ጉዳይ መሰል ብሔራት ክሳብ ምንጻል ዝብል ሕቶ ምስ ተላዕለ ብኸመይ ተደምዲሙ? ዝብሉ ክኾኑ እንከሎዉ፡ ካብ ዝቐረቡ ለባዋታት ገለ ንምጥቃስ ድማ፡-
- ሓንቲ ካብ ኣዴታት “ ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ሎሚ ተስፋ ዝህብ ተበግሶ እሪኢ ኣሎኹ። ነዚ መስርሕ’ዚ ሰብኡትና መዓንጣኹም ሸጥ ኣቢልኩም እንተድኣ ተበጊስኩም ንሓና ድማ ኣብ ኣብ ኣእጋርኩም ዝዓለባዓ ጥብ ከም እንብል ቃል ይኣትወልኩም” ብምባል መደረት።
- ሓደ ሓው እውን ብወገኑ “ ነዚ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ግዜኹምን ጉልበትኩምን ወፊኹም ኣብ’ዚ ዘብጻሕክሞ ዝለዓለ ምስጋና ይብጻሕኩም ድሕሪ ምባሉ፡ ነቲ ተሪፉ ዘሎ ናብ ናይ መጨረሻ መዕረፊኡ ናይ ምብጻሕ ሓላፍነት ክስከም ዘሎዎ ህዝቢ ስለ ዝኾነ፡ ኣነ ከም ወዲ ህዝቢ ካባይ ዝድለ ዘበለ ብዘይ ግብዝና ጉበአይ ክገብር ድሉው እየ “ በለ።
- ሓደ ካብ መንእሰያት እውን፡ “ ብዛዕባ ዋዕላ ዝሰምዖ ዝነበርኩን ዘሕደረለይ ኣሉታዊ ጽልዋን ካልእ እዩ ነይሩ። ሕጂ ዝሰማዕክዎ ግን ሞራልካ ዘሓድስን ንቓልሲ ዘዳሉን እዩ እሞ ዕቃቤታተይ ንጎድኒ ሓዲገ እዚ መስርሕ እዚ ዕዉት ንክኸውን ዝከኣለኒ ክገብር እየ” በለ።
ኣብ መጨረሻ ንህዝቢ ቦስቶን እትመርሕን ጎስጓስ እተካይድን ዓሰርተ-ሓሙሽተ ዝኣባላታ ንኡስ ሽማግለ ብምምራጽ ኣኼባኦም ብዓቢ ፍናን ደምደሙ።
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ዞባ ሰ/ኣሜሪካ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1866