text:
- Startsida
- Kommun och politik
- Ny i kommunen
- ሕደሽቲ መጻእተኛታት ኣብ ሉማ ኮሙን
- ትምህርትን ክንክን ህጻናትን
ትምህርትን ክንክን ህጻናትን
ከም ሓድሽ መጻኢ ናብ ሽወደን መጠን ሓበሬታ ብዛዕባ ትምህርትን ክንክን ህጻናትን ኣብ ሉማ ኮሙን ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል። ኣብዚ ምምሕዳር ከባቢዚ መዋእለ ህጻናትን መባእታ ትምህርትን ኣሎ። ኣብ ቀረባ ካኣ ትምህርቲ ካልኣይ ደርጃን ዩኒቨርሲቲን ላዕለዋይ ደረጃን ትምህርትን ትረክብ።
ኣብ ሽወደን እቲ ዝሰርሕ ኣስታት ሚእታዊ ካብ ዶሞዙ ንግብሪ ይኽፍል። እዚ ግብሪ እዚ ዩ ካኣ ምስ ካሊእ ሓዊስካ ትምህርቲ ካብ ምባእታ ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ብናጻ ዝገብሮ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሉማ ምስ ናይ ናጻ ግዜ ንጥፍታት፡ መዋእለ ህጻናትን መባእታ ቤት ትምህርትን ኣብ ሉማ፡ ብዬሬድን ቦርገቢን ኣለዉ።
መዋእለ ህጻናትF
መዋእለ ህጻናት ንህጻናት ፩፡፮ ዓመት ኣሎ፡ ወለንታዊ`ዩ ግን ካኣ ውላድካ ቋንቋ ሽወደን ብኣግኡ ከመሃረሉ ዝኽእል ጽቡቕ መገዲ`ዩ። ውላድካ መዋእለ ህጻናት ንክኸይድ ዝተወሰነ ክፍሊት ትኸፍል፡ ዓቐ ክፍሊት ካኣ ብውልቂ´ዩ ዝውሰን፡ ከም ወላዲ ወይ ሙግዚ መጠን እቲ እትኸፍሎ ኣብ ኣታዊኻ ዝተሞርኮሰ`ዩ።
ኣብቲ መዋእለ ህጻናት ምሳሕን ጠዓሞትን ንህጻናት ዝተማለአ እዩ። ፓንፐር ዝጥቀም ቆልዓ እንተ ዳኣ ሃሊካ ኣብቲ መዋእለ ህጻናት ፓንፐር ክህልዎ ናትካ ሓላፍነት`ዩ። ንሓደ ካብ ደቅኻ ክትኣሊ እንድሕር ኣብ ዕረፍቲ ኣለኻ ኮንካ እቶም ካልኦት ኣሕዋት 25 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 9.00–14.00 ዘሎ ግዜ ክመሃሩ መሰል ኣለዎም። ካብ ዝኾነ ክፍሊት ካኣ ናጻዩ።
ክንደይ ሰዓታት ኣብ ሰሙን ቆልዑትካ ኣብ መዋእለ ህጻናት ኵዕሉ ከም ዝግቦኦም ብመሰረት ኩነታት ስራሕካ ወይ ትምህርትኻ ዝውሰን ኮይኑ፡ ምስ ሰራሕተኛታት እቲ መዋእለ ህጻናት ኮንካ ካኣ ይውሰን።
ርሑው መዋእለ ህጻናት
ናዓኻ ንኣብ ገዛ ምስ ህጻን ትውዕል ርሑው መዋእለ ህጻናት ዝበሃል ኣሎ። ከም ወላዲ ኩሉ ሳዕ ምስ ውላድካ ኮንካ ሓላፍነት ጽከም፡ ካልኦት ስድራቤታትን ህጻናትንንኽትራኸብ ግን ጽቡቕ መገዲ`ዩ፡ እቶም ህጻናት ብሓባር ክጻወቱ ካኣ ጽቡቕ ኣጋጣሚ`ዩ። ብናጻ ኮይኑ ኣቐዲምካ ምምልካት`ውን ኣየድልዮን`ዩ።
ርሑው መዋእለ ህጻናት ኣብ ብዬርድ (Bjärred)
ኣድራሻ: Vikingavägen, vid Bjärehovshallen, i Bjärred.
ኡዋናት ስራሕ
ሰሰሉስ ካብ ሰዓት. 09.00–13.00
ረረቡዕ ካብ ሰዓት. 09.00–12.30
ርሑው መዋእለ ህጻናት ኣብ ሉማ
ኣድራሻ: Ringvägen 11c, i Lomma.
ኡዋናት ስራሕ
ረረቡዕ ካብ ሰዓት.13.00–16.00
ዓዓርቢ ካብ ሰዓት. 08.30–13.00
መባእታዊ ቤት-ትምህርቲ
ኩሎም ካብ ፮፡፩፭ ዓመት ዝዕድሜኦም ህጻናት ብዘይዝኾነ ክፍሊት ንመባእታ ትምህርቲ ይመላለሱ፡ ትምህርታዊ ግዴታ ክኣ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ህጻናት ንትምህርቶም ይወፍሩ ምህላዎም ምክትታል ሓላፍነት ወለዲ`ዩ። ኣብ ከባቢ ምምሕዳር ሉማ ዝተፈላለያ ቤት ትምህርታት ኣለዋ። ንኹሎም ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ዝማሃሩ ህጻናት ምሳሕ ብናጻ`ዩ።
ንጥፈታት ናጻ ግዜ
ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ካሳብ ሻድሻይ ዓመተ ትምህርቲ ዘለዉ ተማሃሮ ንግሆ ቅድሚ ትምህርትን ከምኡ`ውን ምሸት ድሕሪ ትምህርቲ ኣብ ናይ ናጻ ግዜ ንጥፈታት ክኸዱ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ግዜ ተኸታተል። ንኣታዊ ዘለዎ ዋጋ ንጥፈታት ናጻ ግዜ ዝለዓለ ኣብ 908 ክሮነር ኣብ ወርሒ`ዩ። ንዓኻ ከምይ`ዩ ዝምልከተካ ንኽትፈልጥ ምስ ተሓጋጋዚ መደብ ምትካል እግሪ ናትካ ተዘራረብ።
ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ
ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ መብዛሕትኦም ተማሃሮ ዝኸድዎ ድሕሪ መባእታ ትምህርቲ ዘሎ ናይ ሰለስተ ዓመት ትምህርቲ`ዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ 15 ወይ 16 ዕድመ`ዩ ዝጅመር። ትምህርቲ ካልኣይ ደርጃ ውን ብናጻ`ዩ ግን ክኣ ወለንታዊ`ዩ። መብዛሕትኦም መንእሰያት ኣብ ሽወደን ንመጻኢኦም ክዳለዉን ዕድላቶም ኣብ ምርካብ ስራሕ ከዕብዩን ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ይማሃሩ። ነቲ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ክማሃር ዝመረጸ ካኣ ኣብ ትምህርቲ ናይ ምርካብ ግዴታ ኣለዎ። እዚ ማለት እቲ ተማሃራይ ኣብ ናይ ትምህርቲ ክፍለ ግዝያት ክርከብ ኣለዎ።
ምምሕዳር ከባቢ ሉማ ናይ ባዕላ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ የብላን፡ መንእሰያት ግን ኣብተን መሳርሕትና ምምሕዳር ከባቢታት ኣብ ስኮነን ቬስትራ ብሌኪንገን ዘለዋ ዝደለይዋ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ከመልክቱ ይኽእሉ`ዮም። ቡዙሓት ኣብ ጥቓ ዘለዋ ክልተ ዓበይቲ ከተማታት ማልሞን ሉንድን ዝርከባ ቤት ትምህርትታት ካልኣይ ደረጃ የመልክቱ።
ከም ወላዲ ክትሓስበሉ ዘለካ ጽቡቕ ነገር
ኣኼባ። ከም ወላዲ መጠን ቀጻሊ መዋእለ ህጻናትን ቤት ትምህርትን ንናይ ወለዲ ኣኼባ ክዕድሙኻ`ዮም። ኣብኡ መምሃራንን ካልኦት ስድራቤታትን ትረክብ ዘሎ ሓበሬታታት ክትካፈል ካኣ ጽቡቕ`ዩ። ንናይ ውላድካ ናይ ምዕባለ ዝርርብ ውን ክትዕደም ኢኻ፡ ብዛዕባ ውላድካ ኣብ ትምህርቲ ዘርእዮ ዘሎ ምዕባሌታት፡ መምሃራን ንናይ ውላድካ ምዕባለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብኸመይ ይገልጽዎ ካኣ ትፈልጥ። ንኸምዚ ዓይነት ኣኼባ ብሓባር ኮንኩም ትውስንዎ።
ክዳውንቲ። ቆልዓኻ ኣብ ትምህርቲ ወይ መዋእለ ህጻናት ኣብ ዥልወሉ ግዜ ምስቲ ኩነታት ኣየር ዝሰማማዕ ክዳን ይኹን ሳእኒ ክህልዎ ናትካ ሓልፍነት ምዃኑ ዘክር።
ዩኒቨርሲትን ላዕለዋይ ደርጃ ትምህርትን
ኣብ ከባቢኻ ኣብ ሉንድ ዩኒቨርሲቲ፡ ቤት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ማልሞ ወይ ዩኒቨርሲቲ ክፍሊ ሕርሻ ኣብ ኣልናርፕ (ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሉማ) ትምህርቲ ንኽትቅጽል ተኽእሎ ኣሎ። ብዘይካ ንመጻሕፍትኻ ተውጸኦ ወጻኢታት እንተ ዘይኮይኑ ዩኒቨርሲትን ላዕለዋይ ደራጃ ትምህርትን ውን ብናጻ`ዩ።
Sidansvarig: Felicia Mellgren
Senast uppdaterad:


c: text/html

text:
ኣብዚ ዝሓለፈ ሳምንታት ብዙሕ ደስ ዘብሉ ጽቡቕ ጽቡቕ ተስፋታት፡ ዜናታትን ብርሁው መጻኢታት ኣብ መንጎ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጲያን ዝረአየሉን ዝስምዓሉን ዘሎ እዋን እዩ። ነዚ ወሳንን ብርሁውን ውሳኔታት ብምውሳን ንለውጥን ንሰላምን ሰባት ክትንስኡ ምዕዛብ ድማ ኣዝዩ ደስ ዘብል እዩ።
መራሕቲ ሃገር ኮነ ፖለቲከይናታት ድማ ኣብ ኣተገባብርኦ ዝተፈላለየ ናይ ስራሕ ድርሻን ትግባረታት ኣለዎም። ከም እንርእዮ ዘሎና ድማ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጲያ ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ዘርእዮ ዘሎ ለውጢ ዝዓለመ፡ ሰላማውን ዞባውን ንጥፈታት፣ ኣዝዩ ደስ ዘብል እዩ። ከምዚ መጽሓፍ ቅዱስና ነቲ ተጎ ዝግብኦ ተጎ፡ ነቲ ፍርሃት ዝግብኦ ድማ ፍርሃት፡ ዝበለና ኣድናቆት ምሃብ ጽቡቕ እዩ።
«እምብኣርስ ግብሪ ንዚግብኦ ግብሪ፡ ተጎ ንዚግብኦ ተጎ፡ ፍርሃት ንዚግብኦ ፍርሃት፡ ክብረት ንዚግብኦ ኽብረት፡ ንዂሉ እቲ ዘዚግብኦ ሃብዎ።» ሮሜ 13፡7
ግና ከም ሚዛናውነት ዝመስለ ጽቡቕ ነገር የለን፣ ምኽንያቱ ኩሉ ግዜ ጽንፈነት ኣሸጋርን ሕማቕን ስለ ዝኾነ እዩ። ክርእዩ እንከለኹ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ከም ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ገይሩ ቀልብን ወንን ሰባት ዝሰሓበ ሰብ የለን መሸም። ከምቲ ምስሊ ገጽና፣ ኣተሓሳስባና ብዙሕ እንድዩ፡ ገለ ሰባት ብዛዕባ ቀዳማይ ሚኒስተር ዘለዎ ኣተሓሳስባ፡ ከም መናውሒ ግዜ ናይ ገዛኢ ሰልፊ ክርእይዎ እንከለዉ፡ ገለ ከም ካብ ላዕሊ ዝወረደ ልኡኽ፡ ገለው ሕልፍ ብዝበል ከም መልኣኽ ወይ ሰብ ዘይኮነ ልኡኽ ኢሎም ኣለዉ። ኩሉ ግርም እዩ፡ ግና ኣተሓሳስባና ክቃነን ክስተኻኸልል ግቡእ እዩ። ብልኽዕ ኩሉ ስልጣን ካብ ላዕሊ ካብ ኣምላኽ ምዃኑ እየ ዝኣምን፡ ካብ ልዕሊ ንዝተዋህቦ ድማ ምንም ሓይሊ ዝምንጥሎ የለን። ንወዲ ኣምላኽ ክርስቶስ ናብ መስቀል ኣሕሊፉ ዝሃቦ፡ ጲላጦስ እኳ ከይተረፈ፡ ዝተዋህቦ ስልጣን ካብ ልዕሊ እዩ ነይሩ።
«. . . ካብ ላዕሊ እንተ ዘይውሀበካስ፡ ኣባይ ስልጣን ኣይምሀለወካን ነይሩ።» ዮሃ 19፡11.
ብዙሕ እዋን ኣተሓሳስባን ኣገላልጻን ሰባት ምስ ዝዝንብዕ፡ ኣብ እንግሊዘይና ሓደ ቃል ኣሎ ንሱ ድማ ሜኒያ (mania) ዝብል ቃል እዩ። እዚ ቃል እዚ ብርግጽ ንቡዙሕ ነገራት ከስምዕ ይኽእል እዩ። ግና ትርጓሜኡ ዘይጥዑይ ካብ ልክዕ ዝሓለፈን ዝሰሓተን ዉዕዉዕ ስምዒት፡ ኣእምራዊ ክኸውን ይኽእል ኣካላዊ’ውን ኣጋንኖ፡ ምቅዋስ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቶም ንስምዒታትና ዝቅስቅሱ ነዝዕታትን ቀመማትን ልዕሊ መጠን ነዳዲ ብምውሳኽ (elevation of mood)፣ ሃይፐር-ክቲቭ ወይ ልዕለ መጠን ይኾኑ። እዚ ሜኒያ ውሽጣዊ ወይ ደጋዊ ክኸውን ይኽእል እዩ። ካብዚ ብዝሓለፈ ድማ ሰባት ሃይፖሜኒያ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። እዚ ማለት ልዕለ መጠን ዘይምኽንያታውያን (excessive or unreasonable enthusiasm) ይኾኑ። ከምዚ ዓይነት ተርእዮታት ወድዓውነት ኣጥፊኡ፡ ቅልጡፍ ናይ ሓጎስን ናይ ቁጥዐን ምልክታት፡ ምውካል፡ ባህሪ ለውጢ ወዘተረፈ ካልእ ምልክታትን ኣለዎ። ስለዚ ኣብ ህይወት ሰብ ናይ ብዙሕ ዓይነታት ሜኒያ ክህሉ ይኽእል እዩ።
እዚ ኩሉ፡ እንታይ ኮን ክትብል ደሊኻ ኢኻ፧
ናብ ዋና ነገረይ ክኣቱ ፍቀዱለይ። ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ መዓልታት ኣብ ገጻትን ልጥፎታትን ገጽ-መጽሓፍ (facebook)፡ ዝተፈላለዩ ኣደነቅቲ ናእዳታትን መጎሳትን ብዛዕባ ኣብዪ ክውሕዝ ቀንዩን ኣሎን። ከምቲ ኣቀዲምና ዝበልናዮ ናእዳን መጎስን ጽቡቕ እዃን እንተኮነ ገለ ገለ ዝረኣኽዎ ግና፡ ንኽሓስብ እዩ ቀሲቡኒ። ብፍላይ ድማ ሓንቲ ሓብቲ ብዛዕባ ኣብዪ ክትዛረብ እንከላ ካብ ዝበለቶ፣ «ዶክተር ኣብዪ ሰብ ኣይኮነን!» ብምባል ሕፍሶ ዝኾኑ ምኽንያታትን ጭብጥታትን፡ ኣብዪ ሰብ ዘይምዃኑ ዘረጋግጹ ጭብጥታት (ብናታ ኣበሃህላ) ዝርግፍ ኣቢላቶም። ወይ ጉድ! ዶክተር ኣብዪ ሰብ ዲዩ፧ እዚ ምስቲ ኣብ ላዕሊ ሜኒያ ኢለ ክገልጾ ዝጸናሕኩ ዝኸይድ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ሜኒያ እዩ። ስለዚ ኣብ ሰባት ብምኽንያት ዶክተር ኣብዪ፡ ሜኒያ ይርአ ኣሎ። እዚ ናይ ዶክተር ኣብዪ ሜኒያ፡ ምስዓብን ምውካልን (ምእማን)፡ ገለ ገለ’ውን ምምላኽ ዝኸይድ እዩ።
ናብቲ ዘምጽኣኒ ሓሳብ፣ ምስ ምምጻእ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 1991 ዝነበረ ናእዳታትን ምስጋናታት መራሕትናን ተጋደልትን ናይ ቀረባ ተዘክሮ እዩ። ዋላ እዃ ኣዝየ ንኡስ ዕድመ እንተ ነበረኒ፡ ሓንቲ ዘይርስዓ ተዘክሮ ግና ኣላ። ሓደ ሰብ ብዛዕባ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ክዛረብ እንከሎስ፣ «እዝስ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎ ነብዪ ኢሳይያስ እዩ።» በለ። ብምቅጻል ድማ «ቃላቱ መሬት ኣይወድቕን፡» ክብል እንከሎ ኩሉ ግዜ ይዝከረኒ። እዚ ልኽዕ ከምዚ ሎሚ ንዶክተር ኣብዪ ዝውሕዘሉ ዘሎ ኣድናቖትን ምስጋናን ኮይኑ ይስምዓኒ።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ሓደ ታሪኽ ኣሎ፣ ንሱ ድማ ኣብ 1ሳሚኤል 17ን 18ን ዝርከብ እዩ። ዳዊት ንጐልያድ ቀቲሉ ምስ ሰዓረ፡ ኣብ ምዕራፍ 18 ካብ ጥቕሲ 1 ከም እነንብቦ፡
«ካብ ኵለን ከተማታት እስራኤል ኣንስቲ ብኸበሮን ብእልልታን ብመሰንቆን እናደረፋን እናሳዕስዓን ንንጉስ ሳኦል ኪቕበላ ወጻ። እተን ኣንስቲ ኸምዚ ኢለን እናደረፋ ተቓባበላ፡ ሳኦል ሽሑ ዳዊት ግና እልፉ ቐተለ።» ኢለን ደረፋ።
ናእዳን ወደሳን እምበኣር ካብ ቀደም ዝነበረ እዩ። እቲ ክፋእ፡ ኣብቲ ናእዳን ወደሳን ኣይኮነን ዘሎ። እቲ ክፋእ፡ ኣብቲ ነዚ ኩሉ ጽቡቕ ዝገበረ፡ መበቆልን መሰረት ኩሉ ሰናይን ሰናያትን ዝኾነ እግዚኣብሄር፡ ንበይኑ ክወሃብ ዝግብኦ ሞጎስን ምስጋናን ኣብ ሰባት ክኸውን እንከሎ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ናእዳን ወደሳን እግዚኣብሄር እንተዘይኣኽቢሩ፣ እግዚኣብሄር ኣምላኽ እንተዘይወደሰ እንታይ ይጠቕም። ኣብዚ ናይ ዳዊትን ናይ ሳኦልን ነገር፡ ስም እግዚኣብሄርን ውዕለቱን ኣይተላዕለን። ኣብ ቅድሚ ዓይኒ እተን ኣንስቲ፡ ዳዊት እምበር፡ እቲ ንዳዊት ዝረድአ ኣምላኽ ኣይነበረን። ኣብዚ እዋን ድማ ዝርአን ዝሽተትን ዘሎ ኣብዪ እምበር፣ እቲ ንዶክተር ኣብዪ ከም ሻምብቆ ዝተጠቀመ እግዚኣብሄር፡ ከነህስሶ ኣይግባእን። ነቲ ናይ ነዊሕ እዋን ጸሎትና ንብዓትናን ርእዩ፣ ምላሽ ዝኾነና እግዚኣብሄር ከነክብሮን ሞሳ ክንመልሰሉን ይግብኣና።
ከምዚ ዓይነት ነገራት ግና ኣብ ዘመነ ኦሪት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ ዘመነ መንፈስ ቅዱስን ዘመነ ሃዋርያትን’ውን ኣጋጢሙ እዩ። ኣብ ግብረ ሃዋርያት፡ ሰብ ጢሮስን ሲዶናን ዝብሃሉ ከምዝነበሩን፣ ምግቦም ድማ ኩሉ ግዜ ካብ ንጉስ ሄሮዶስ ይወስዱ ከምዝነበሩ ይነግረና። ኮይኑ ግና ሓደ እዋን ምስ ሄሮዶስ ተጻሊኦም ተባኢሶም ነበሩ እሞ፡ ምግቢ ተከልኪሎም ጥሜት ኮይኑ ነይሩ። ነዚ ነገር እዚ ዝዓርቆም ካብ ግዝኣት ንጉስ ዝኾነ ሓለቃ ሽሕ ቤት ንጉስ ረኪቦም ድማ ዕርቂ ንንጉስ ሄሮዶስ ለመኑ። ተዓርቂ፡ ሰላም ኮነ፡ ኮይኑ ግና ዕርቂ ምስ ኮነ ሄሮዶስ ክዛረብን ድምጹ ከስምዕን ምስ መጸ፣ እቶም ሰብ ጢሮስን ሲዶናን ከምዚ በሉ፣
«እቶም ህዝቢ ድማ፡ እዝስ ድምጺ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ድምጺ ሰብ ኣይኰነን፡ ኢሎም ጨደሩ። ክብሪ ንኣምላኽ ስለ ዘይሀበ ድማ ብኡብኡ መልኣኽ እግዚኣብሄር ቀዘፎ፡ ሐሲኹውን ሞተ።» ግብ 12፡22-23።
ኣብዚ፡ እዞም ሰባት እግዚኣብሄር ዝገበረሎም ጽቡቕ ነገር ብመገዲ ሄሮዶስ ዘይረኣዩን ዘየመስገኑን፡ ነቲ ሄሮዶስ ዝገበረሎም ምስ ናይ እግዚኣብሄር ክብርን ድምጽን ኣመሳሰልዎ። ያኢ ድምጺ ሄሮዶስ’ሲ ድምጺ እግዚኣብሄር ኮይኑ። እቲ ዝገርም እኮ ሰብ ክንእደካ፡ የጽድፈካ እዩ። በተን ንሄሮዶስ ዝነኣዳ ልሳናውንቲ፡ ሄሮዶስ፡ ቅድሚ ሕጂ ተረጊሙ ምንባሩ እዩ።
ስለዚ እግዚኣብሄር ከም ዶክተር ኣቢዪ ዝበሉ፡ ንለውጥን ሕዳሴን ዝሓስቡን ዝዕልሙን መራሕቲ ስለ ዝሃበና ስሙ ምስጉን ይኹን። ምኽንያቱ መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብለና እዩ፣ «ጻድቃን እንተ ዐመሩ፡ ህዝቢ ይሕጐስ፡ ረሲእ እንተ ሰልጠነ ግና፡ ህዝቢ የስቈርቍር።» ምሳ 29፡2። ንእግዚኣብሄር ዝፈልጡን ንኣምላኽ ዘኽብሩን፡ ፍቕሪ ሕውነት ዘሓይሉን ዘሰስኑን፡ ንለውጥን ግስጋሴን ዝሓስቡን፡ ዝወፈረ ዝኣትወሉ፡ ዝገሸ ዝምለሰሉ፡ ሓረስታይ ዝሓርሰሉ፡ ነጋዳይ ዝነግደሉ፡ ተማሃራይ ዝመሃረሉ፡ ኮታ ሰላምን ዕረፍትን ዝሰፍነሉ፡ ልዕሊ ማንም ድማ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽ ምስሉን ኣርኣይኡን ዘንጸባርቁ መራሕቲ ክበዝሑልና ጸሎትና እዩ። ስለ መራሕትኩምን ነገስታትኩምን መኳንንትን ልማኖን ጸሎትን ምህለላን ምስጋናን ክግበር መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቲ ስለ ዝኾነ ክንጽሊ ይግባእ (1ጢምሞ 2፡1-2)። ከምቲ ኣቀዲምና ዝበልናዮ ድማ ግብሪ ንዚግብኦ ግብሪ፡ ተጎ ንዚግብኦ ተጎ፡ ፍርሃት ንዚግብኦ ፍርሃት፡ ንዂሉ እቲ ዘዚግብኦ ክንህቦ ፍቓድ ኣምላኽ እዩ። ሓንትስ ናይ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ጥራይ ዝኾነ ክብሪ፡ ንዕኡ ንበይኑ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽ ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
ስለዚ ነስተውዕል፡ ከምቲ እግዚኣብሄር ንፈርኦን ንፈረስን ፈረሰኛታቱን ናብ ባሕሪ ምስ ኣጥሓሎምን ኣስጠመሙን፡ ዝተዘመረ መዝሙር ዓወትን ምስጋና ኣምላኽ ደኣ ንዘምር። ሚርያም ሽዑ ከበሮ ሒዛ ዝሳዕሰዐቶ ንኣምላኽ ንምውዳስ ዝገበረቶ ሞጎስ ንኣምላኽና ንሞግስ።
“ኣፍራስ ፈርኦን ምስ ሰረገላታቱን ፈረሰኛታቱን ናብ ባሕሪ ኣተወ፡ እግዚኣብሄር ድማ ነቲ ማያት ባሕሪ ናብ ልዕሊኦም መለሶ፡ ደቂ እስራኤል ግና ብማእከል ባሕሪ ብንቑጽ ሐለፉ።ነብዪት ሚርያም ሓብቲ ኣሮን ከኣ ከበሮ ብኢዳ ወሰደት፡ ኵለን ኣንስቲ ድማ ብከበሮን ብሳዕስዒትን ደድሕሪኣ ወጻ። ሚርያም ከኣ መለሰትሎም፤ ንሱ ኣዝዩ ክብ ዝበለ እዩ፡ ንፈረስን ንፈረሰኛን ናብ ባሕሪ ደርብዩ እዩ እሞ፡ ንእግዚኣብሄር ዘምሩሉ።” ዘጸ 15፡19-21

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ስለምንታይ ግን ኢሰያስ ብፍላይ ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ብህዝቢ ኤርትራ ተፈንፊኑ ከሎ፣ ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኑ ላዕልን ታሕትን ይብል ኣሎ? እቲ ን50 ዓመታት ዝኣክል ሰላዪ መንግስቲ ኣሜሪካ ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ፣ ግንከኣ ንህዝቢ ንምዕንጃል ንኣሜሪካ ከምዝጸልእ ኮይኑ ድራማ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፣ ሎሚ ነቲ ካብ 1966 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ ብስዉር ክሰርሖ ዝጸንሐ ስለላዊ ስራሕ፣ ብግህዶ ብፍላይ ንስትራተጂካዊ...
ሜዲተሽን ምሳጠ፣ ዓሚቚ ኣስተንትኖ ወይ ሓሳብ ማለት ክኸውን ከሎ ብቋንቋ ላቲን ከኣ ሜድያቲዮ መዲታሪ። ብህዋሳትካ ዓሚቚ ምስትንታን። ብጥንታዊ ግሪኽ ድማ ሜዶማይ ምሕሳብ ህዋሳት… ምስቲ ሃይማኖታውያን መንፈሳዊ ምሳጠ ዝገብሩዎ ዝወዳደር እዩ። ……Awerness (እዌርነስ) = ንቕሓተ ሕልና፣ ንቕሓት ኩሉ ግዜ ኣብ ውሽጥና ኣሎ። ኩሉ ወዲሰብ ኩሉ ግዜ ንቝሓት ኣለዎ። ስለምንታይ ግና ወዲ ሰብ...
ሓዲሽ ኮይኑ ዝነበር ነገር የለን። ውዲት ምዕራባውያን፣ ድሕሪ 148 ዓመታት ወይድማ ድሕሪ ወራር ዓባይ ብሪጣንያ ኣንጻር ንጉስ ቴድሮስ፣ ሎሚ ብገረብ ብሓኽላ ንህዝቢ ሓበሻ ዘጽንቱዎ ዘለው ሃጸያውያንን ጽዮናውያንን ምዃኖም ዝሕብር ቪድዮ። ሓቂ ብርእሳ እንተቐበርካያስ ብእግራ ትወጽእ! HIDDEN AGENDA OF ERITREA THE ELIMINATION OF ERITREAN LIBERATION FRONT (E.P.L:F) IS THE...
ምዕራፍ 32 ታሪኽናን መንነትናን ፊደላትናን፣ ብሓልዮት መእምር በኽረጽዮን ዝተዳለወ ሃናጺ ዝኾነ ታሪኻዊ ትንተና ብቪድዮ። ብመእምር በዅረጽዮን ብመእምር በዅረጽዮን ዝተዳለወ ጽማቚ ኣስተምህሮ መበል 32 ምዕራፍ ብጽሑፍ። ወራር ቱርኪ ኣብ ምድረ ሓብሣ በቲ መሃንድስ በዅሪ ስለላ ጀርመናዊ ስሙ ብምቕያር መራሒ ቱርካውያን ኮይኑ እቲ ዝተጠመቐሉ ስም ጠንጢኑ፣ ብባሻ (ራእሲ) መሕመድ ዓሊ ተሰዪሙ ንወራር ቱርኪ ንህዝቢ ሓበሳ...


text:
ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ብመገዲ ክፍሊ ኣገልግሎት ሕጋጋትን ቁጽጽርን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ቁጽጽር ሃብቲ ብቚሊ ኣተባባዒ ንጥፈታት ከምዘሰላሰለ ሓቢሩ።
እቲ ክፍሊ ካብ 2003 ኣትሒዙ ኣብ ቁጽጽር ውሸባ ብቚሊ፡ ሕርሻዊ ከሚካላትን ብቕዓትን ድሕነትን ዘርኢን ሰፋሕቲ ንጥፈታት ከምዘሰላሰለ፡ ሓላፊ ጨንፈር ቁጽጽር ሃብቲ ብቚሊ ኣቶ ስዒድ ኑረዲን ገሊጹ።
ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ኣብ ህይወት ሰብን እንስሳን ከምኡ’ውን ኣብ ኣከባቢ ሓደገኛ ሳዕቤናት ከውርድ ዝኽእል ዝነበረ፡ ካብ እዋን መግዛእቲ ጀሚሩ ኣብ መላእ ሃገር ተኸዚኑ ዝጸንሐ ኣስታት 400 ቶን ናይ ተጠቃምነት ዕለቱ ዝወደቐ ጸረባልዕ መድሃኒታትን ናውትን ብውሑስ መገዲ ከምዝወገነ፣ እቲ 365 ቶን ካብ’ዚ፡ ኣህጉራዊ ደረጃን ኣገባብን ብዝሓለወ መገዲ ናብ ዓዲእንግሊዝ ብምልኣኽ ከምዝህሞኽ ከምእተገብረ፣ እቲ ናይ ምእካብን ምውጋንን መስርሕ ድማ ገና ይቕጽል ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ኣፍልጦ ህዝቢ ኣብ ግቡእ ምሕደራን ኣጠቓቕማን ጸረ-ባልዕ መድሃኒት ንምዕባይ’ውን ሰፊሕ ጐስጓሳትን ግብራዊ ስልጠናታትን ከምእተዋህበ ብምጥቃስ፡ ብፍላይ ኣብ ወፍርታት መኸተ ኣንበጣ፡ ክኢላታት፡ ሓረስቶትን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ድሕነቶምን ድሕነት ኣከባብን ንኽሕልዉ፡ ኣስተምህሮታትን ቁጽጽር ድሕነትን ዘጠቓልል ንጥፈታት ከምእተሰላሰለ ሓቢሩ።
ብሰንኪ ተጠቃምነት ጸረ-ባልዕ ከጋጥም ዝኽእል ብከላ ሕርሻዊ ፍርያት ብሓፈሻ፡ ብከላ ኣሕምልትን ፍረታትን ድማ ብፍላይ ንምቁጽጻር’ውን ሰፊሕ ናይ ድሕነትን ምውጋንን ንጥፈታት ከምእተኻየደ ዝገለጸ ኣቶ ስዒድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ዝተወገነ ብመድሃኒት ጸረ-ባልዕ ዝተበከለ ልዕሊ 860 ኩንታል ከም ኣብነት ጠቒሱ።
ኣቶ ስዒድ፡ ብሕርሻዊ ምርምር ዝሓለፉ ምሩጻት ዘራእቲ፡ ቅድሚ ናብ ተጠቀምቲ ሓረስቶት ምዝርግሖም ግቡእ ናይ ብቕዓት ቁጽጽር ከምዝካየደሎም፣ ናብ ሓረስቶት ምስ ተዘርግሑ’ውን ብቕዓቶም ዓቂቦም ይኸዱ ምህላዎም ንምርግጋጽ፡ ዓመታዊ ቁጽጽር ከምዝካየድ ብምሕባር፡ ብቚልን ውጽኢቶምን ከምኡ’ውን ባልዓትን ሕማማትን ናብ ሃገር ከይኣትዉ፡ ኣብ ወደባትን መዓርፎ ነፈርትን ግቡእ ቁጽጽር ከምዝካየድ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ድማ ውጽኢታዊ እናዀነ ይመጽእ ከምዘሎ ኣረዲኡ።


text:
እወ ! ሕጂ’ውን ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ 1 መስክረም 2017
ዝኸበርኩም ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ
ዝኸበርካ ኣቦ መንበር ዞባ ኤውሮጳ
ሎሚ’ውን ደጊምና ኣብ ዘልኽምዎ ቦታ ሰላምታና ይብጻሕኩም ንብል። እወ። ሕጂ’ውን ካብ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ምዃና ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ። ኣባላት ሓደ ጨንፈር ስለ ዘይኮና ከኣ ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ’ና ክንብል ግድነት እዩ። ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ ንኸይንብል ዝኽልክለና ሕጊ’ውን ዘሎ ኣይመስለናን። ካብ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ክንብል እንከሎና ድማ ንንየተሉ ኣገዳሲ ታሪኻዊ ተርኽቦ ስለ ዘለዎ ብማዕረ ንስለ ንውንኖ፡ ሰልፍና፡ ሓድነትና ክንብል ንስለ ዝጠቀስናዮ የዅርዓና። ዝያዳ’ምበር ከሕጉሰኩም ዝግባእ ዝነበሮ’ዩ ንብል። እቲ ዘሕዝን ንሰልፍና ኣትይዎ ዘሎ መድረኽ ብሓደ ሕጋዊ ዝዀነ ኣገባብ መዋጽኦ ክንረኽበሉ ንኣባላትናን ንህዝብናን ክንገልጽ ዘውጻእናዮ መልእኽቲ ብዙሕ ዘጉህን ዘሕርቅን ነውራም ዘብል ምንባሩ’ዩ።
ሎሚ ሓሙስ ዕለት 31 ነሓሰ 2017 መብርሂ ንኣንበብቲ ካብ ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ትሕቲ ዝብል መግለጺ፡ ብሽማግለ ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ፡ ኣብ ንሓርነት.ኦርግ ሰፊሩ ይርከብ። መግለጺ ሽማግለ ሰ.ዲህ.ኤ ዞባ ኤውሮጳ ንኣንበብቲ መብርሂ ብማለት ኣስፊርዎ ይረከብ። መን መብርሂ ከም ዝሓተተ’ኳ ዘገድስ እንተዘይኮነ፡ ብዛዕባ ዘይጸሓፍዎን ኣብ’ቲ መልእኽቲ ሓሳቦም ዝወሰኽሉ ዘይነበረ እንተዀይኑስ ብከመይ መንገዲ መብርሂ ክህቡ ይኽእሉ።
በንጻሩ እቶም ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ ኢሎም መልእኽቲ ዝጸሓፉ’ዮም መብርሂ ክሕተቱ ዝግባእ ከም ዝነበረ ንርዳእ፡ ግን ካብ እግሪ ኣፍ ይዕንቀፍ ስለ ዝዀነ ጸገም የለን። ምናልባሽ’ውን ነቲ መልእኽቲ መብርሂ እንተተዋህቦ ዝጽላኣ እምበይ ነበረን። መልእኽቲ ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ግን መብርሂ ዘይኮነስ፡ እንታይ ደኣ ዝከላኸል፡ ዝቃወም፡ ከይዱ ከይዱ ከኣ ነውራም መልእኽቲ ነይሩ ብዝብል ዝኸስስ እዩ ።
ኣብ’ዚ ክበርህ ዘለዎ ኣገዳሲ ጉዳይ፡ እቲ መልእኽቲ ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ ሰዲህኤ ዝብል’ምበር፡ ከም ዘለዎ ብሙሉእ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ክሳብ ዘይበለ እንተ በዚ እንተ በቲ መልእኽቲ ክመሓላልፍ ይኽእል እዩ። ኣባላት ስለዝዀና ከኣ ግድነት’ዩ።
ብመሰረቱ መበገሲ ጽሑፍ፡ ሰልፊ ኣትይዎ ካብ ዘሎ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ስርዒታውን ቅልውላው ንምድሓን ክግበር ንዘለዎ ሓሳብ ዘጠቃለለ’ምበር ካልእ ኣይነበረን። ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ካብ’ቲ ዝተባህለስ ንፈውሲ ሓንቲ ነጥቢ’ኳ ኣየልዓለትን።
ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ሰዲህኤ ብዛዕባ ኣብ ጉባኤን ቅዋምን፡ ኣብ ጉባኤ ዝተመርጸት መሪሕነት፡ ዝነደፈቶን ዘውጽኣቶን ፖሊሲታት ተማእዚዙ ዝሰርሕ ጨንፈራት ከም ዘሎ፡ ኣስተምህሮ ሓደ ሸነኽ፡ ኩሉ ኣባል ሰዲህኤ ኤውሮጳ ኣብ ውሳኔታት መሪሕነቱን ዕግበት ኣለዎ ንምባል በቲ ካልኣይ ሸነኽ፡ ዝወጸ ጽሑፍ ይመስል። ተወሳኺ ይንዋሕ ይሕጸር ኣብ ቃልሲ ምስኦም ንዝጸንሑ ኣባላት በቲ ደረጃ’ቲ ክቀርብዎም ዝግባእ ኣይነበሮን።
ኣብ ጉባኤታት ሰልፊ፡ ዞባ፡ ይኹን ጨንፈር ዝግበር ክትዓት ፍልልያት ኣይምዝገብን ነይሩ ማለት ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ኣብ ጉዕዞ ሰልፊ ነዞም ፍልልያት ንምጽባብ ዝካየድ ስርሓትን፡ ኣብ ሓደ ዘተኣማምን ባይታ ቃልሲ ዝበጽሓሉ ኣገባብ ኣሰራርሓ ተጠቕሚካ’ምበር፡ ንዝነበረ ፍልልያት ብምስዋርን፡ ውሳኔ ውሳኔ እዩ እንዳበልካ ብድርቅና ዝብጻሕ ዓወት ኣይኮነን። ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ’ውን ነዚ ንምፍታሕ ክሳብ ሰልፋዊ ዋዕላ ክግበር ዝቀረበ ሓሳብ እዝኒ ኣይሃበትሉን።
ኣብ ሰዲህኤ ስርዒታዊ ኣሰራርሓን፡ ሓሳብካን ርእይቶኻን ብነጻ ምግላጽ እንዳሃለወ ብሕጓ እንታይ ኣምጽኦ ይብሉ ሽማግለ። ዘዛርብ ዘሎ፡ መጀመርታ እታ መልእኽቲ ኣብ ኢዶም ስለ ዘይበጽሐ እምበር ርእይቶ ኣይጽላእን ክብሉ ዝደለዩ ይመስሉ። ውሳኔ ባይቶ ንምውንዛፍ ኣባል፡ ጉዳይ ዞባ ኩሉ ዝፈልጦ እንዳሃለወን፡ ነቲ ጉዳይ ከም’ዚ ኢሉ ክቅጽል ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ጠጠው ክሳብ ዘየበለቶ፡ፍታሕ ዝኸውን ሓሳብ ክሳብ ዘየቅረበት፡ ብዘይ ሕቶ ርእይቶ ውሳኔ መሪሕነት ዝሓዘለ መልእኽቲ ክተመሓላልፍ ዘይትጽበዮ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ተሞክሮና ከኣ፡ ዝቀርብ ሓሳብ ኣገዳስነቱ እንታይ ይመስል፡ ናበይ ገጹ እዩ ዝብል ሚዛን የድሊ።
ካልእ ክሕበር ኣለዎ ንብሎ፡ መልእኽቲ ካብ ኣባላት ሰዲህኤ ኣብ መስከረም.ኮም ጥራሕ ኣይኮነን ተዘርጊሑ፡ ኩሉ ብዕሊ ዝተለኣኸሉ ይኹን፡ ካብ ዝወጸ ጽሑፋት ሊንክ ብምግባር ምዝርጋሕ ኣብ ክሊ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራ ሓድሽ ኣብ ልዕሊ ዘይምዃኑ፡ ሽማግለ ዞባ ኣብ መከረም.ኮም ብምውጽኡ ክብልዎ ዝደለዩ ዘለዎም ይመስሉ። ከምኡ እንተደኣ ኮይኑ ካብ’ዛ ሓንቲ መልእኽቲ ንላዕሊ ንጥፈታት ሰዲህኤ ሙሉእ እንድዩ ክዝርጋሕ ጸኒሑ፡ እሞ ሽማግለ ዞባ ብዛዕባኡ እንታይ ርእይቶ ነይርዎም፡ እዚ ሕቶ ናበይ ገጹ ከስፍሕ ከም ዝደለየ መረዳእታ የብሉን።
ኣባላት ሰዲህኤ፡ ንዘለዎም ርእይቶን ሓሳብን፡ ብዘይገለ ተጽዕኖ ኣብ መጋባእያ ክዛረቡ ዕድል መሰልን እንዳሃለዎም ዝብል ፡ መን ይፈልጥ ኣብ ጉባኤ ሰልፊ፡ ኣብ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ፡ ኣብ ጉባኤ ጨንፈር ርእይቶኦም ዝሃቡ ከም ዝነበሩ እንተዝፍለጥስ ክንደይ ጽቡቕ ነይሩ።ይኹን’ምበር እዚ ኣገባብ ቃልሲ ንፍታሕ ዘይበቕዐን።
ብካልእ መዳይ ክረአ እንከሎ ከም ኣብነት ብደረጅ ደምበ ተቃውሞ እቲ ከም ሰልፊ መጠን ኣብ ባይቶ ንሃሉ ኣይንሃሉ፡ ንህዝቢ ክፈልጦ ኣለዎ እንብሎ ንዝርግሖ ዝነበርና ሓበሬታን ኣሰራርሓን ግጉይ ነይሩ ማለት ክኸውን ኣለዎ ወይስ ?
ገገለ ካብ መልእክትና
ባይቶ ዘመሓላለፉ ውሳኔ ኣይተቀበልናዮን፡
ህውኽ ነይሩ፡
ንትጽቢትና ዘዳኽም ኣሰራርሓ፡
ዝምድናታትና ዘላሕልሕ እዩ ዝብል።
ምእንቲ’ዚ ዞባ ሽማግለ ነዚ ዝባሃል ዘሎ ኣብ ውሳኔ ደሪቁ ዘይኮነስ መውጽኢ ሓሳብ፡ መታዓረቂ ሓሳብ እዩ ክፍትሽ ዝነበሮ። ደሓር ከኣ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝተገብረን ዝግበርን፡ ሰልፊ ይኹን ካልኣ ኣወዳድባ ንምድሓን ሓድነት ንምሕላው ከም ሓድሽ ተርእዮ ኣብ ሰዲህኤ ዝተራእየ ኣይኮነን።ህን ዝገረመኩም ትመስሉ። ከም’ቲ ብዛዕባ ካልኦት ውድባት ነንብቦ ብዛዕባ ሰልፍና እንተንበብኩም ነውሪ ድዩ፡ ነውሪስ ፈውስ ንምድላይ ኢድካ ዘይምዝርጋሕ እዩ። ነውሪ ንብጾትካ ብትሕትና ዘይምምላስ እዩ፡ ነውሪ ንሙሉእ ዕድመኦም ምሳኻ ዝተቃለሱ ከም ሓደሽቲ ጀመርቲ ቃልሲ ብዛዕባ ስርዒት ክትምህር ምፍታን እዩ። ብሓጺሩ ዝቀረበ መልእክቲ ንዘተን ልዝብን ክሳብ ዝዓደመ፡ ንልዝብ ዘሎካ ቅሩብነት ሒዝካ ኣብ ባይታ ዘተ ምውራድ እዩ ዝግባእ ዝነበረ ንብል። ብዛዕባ ውሳኔ ማእከላይ ባይቶ ይኹን ፈጻሚት ሽማግለ ደኣ ኩሉ እንድዩ ሰሚዕዎ፡ እንተዀነ እቶም ኣብ’ዚ ጉዳይ ፍሉይ ርእይቶ ኣፈታትሓ ግርጭት ዝነበሮም ከኣ ንዑ ኣይፋልኩምን ዝበሉ፡ ፍሉይ ሓሳብ ከኣ ኣቅሪቦም። ሽማግለ ዞባ ግን ኣብ ውሳኔ መሪሕነት ደሪቁ ጠጠው ስለ ዝበለ ካልእ ሓሳብ’ውን ከምጽእ ከም ዘይክእል እዩ ዝዛረብ ዘሎ።ዝገደደ ከኣ ንሱ እዩ። ብውሽጥካ ዘይሰመርካን ዘይተረዳዳእካን፡ ዘተ መሪሕነት ጥራሕ ዘይኮነ ዘተ መሰረታት ዘይዕድምን እንሀኹ ዘይብልን ብኸመይ መንገዲ ንግዳማዊ ስምረትን ሓድነት የቋምት።
ብዛዕባ ውሳኔታትን ፖሊሲታትን ኣብ ጉባኤ ዝተመርጸት መሪሕነት ክምእዘዝ ኣለዎ ንዝብል፡ ሰዲህኤ ቅድሚኡን ፡ ኣብ ጉባኤታቶም ዝተመርጹ መርሕነታት ዘሕለፍዎ ውሳኔታት፡ ክስረዝ፡ ክሰሓብ ኣይሓተትን ድዩ ? እሞ ሰድህኤ ንዝተፈላለዩ፡ ኣብ ጉባኤታቶም ዝተመርጹ መሪሕነታት ብዛዕባ ሓባራዊ ጉዳይ ንዝሕልፍዎ ውሳኔታት ዳግማይ ርእይቶ ክገብርሉ፡ ክስሕብዎን ክስርዝዎን ኣብ ባይታ ዝርርብ ክወርዱ ኣይጠለበን ድዩ ? እሞ ከመይ ደኣ ኣባላት ሰዲህኤ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሰልፉ ዝሓልፍ ውሳኔ ቅኑዕ ኣይኮነን ግጉይ እዩ ምስ ዝብልዎ፡ ክስሓብን ክዝረዝን ዘይጠልቡ ዘይሓቱን ከመይ ? እቲ ቃልስን ኣሰራርሓ ንጉዳይ ሃገርን ህዝብን ክሳብ ዝዀነ ብደረጃ ዋዕላ፡ ኪዳን፡ ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ምንቅስቓሳት ውሳኔ ክስሓብን ክስረዝን ክሕተት ንቡር ዘይከውን። መሪሕነት ኣብ ውሳኔኡ ምስ ዝደርቀ ከኣ፡ ነቲ ደሪቁ ዘሎ ከለሳልሶን ኣብ’ቲ ንቡር ክምለስ ዝዓለመ ኣገባብ ቃልሲ ክፍተን ግድነት እዩ።
እሞ ሰዲህኤ ተሞክሮኡ ኣብ ሃገራዊ ጉዳይ ምስኡ ብዝተተሓሓዘ ኣብ ውሽጢ ሰልፉ ብማዕረኡ እንተዘይሓዞ ግጉይ ኣመለኻኽታ ኣፈታትሓ ግርጭት ኣለዎ ንምባል መዓስ ነውሪ ኮይኑ። ካልኦት ንዝውስንዎ ውሳኔታት፡ ንነቅፍ፡ ውሳኔ ክስርዙ፡ ውሳኔ ክስሕቡ ንጠልብን ጥራሕ እንተኮይና፡ በንጻሩ ውሳኔና ግን ኣይትንከፍን እዩ ዝብል እንተኮይኑ፡ ምርጫ ቃልሲ ኣብ ዕጹ መንገዲ በጺሑ ማለት’ዩ። እሞ መንገዲ ዝተዓጽዎም ኣባላት ክባላሓቱ መሰል የብሎምን ክትብሉ ኣይግባእን። ሽማግለ ዞባ ሓድሽ ሓሳብ ሒዙ እንተቀረበ ዝያዳ መምሓረሎም እምበር ደርረቅ ውሳኔ መሪሕነት ደኣ ከም ኣባላት ሰልፊ መጠን ብሓባር ዝሰማዕናዮን ዝበጽሓናን መልእክቲ እንድዩ።
ሕቶ ህዝቢ ንምምላስን፡ ሓድነት ሰልፊ ንምሕያልን፡ ደመበ ተቃውሞ ንምጥርፍ እንተተደልዩ፡ ከም’ቲ ኣብ ቅሉዕ መልእክቲ ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ ብዝብል ዝተመሓላልፈ መልእኽቲ ንዝርርብ፡ ምርድዳእ፡ ዘተ ዋዕላ፡ ኮንፈረንስ እዩ ዝፈትሖ ኢልና ንኣምን።
ኣብ መወዳእታ ዘገድስ ብዛዕባ’ቲ ተመሓላሊፉ ዘሎ መልእክቲ’ምበር ቁጽሪ ኣይኮነን። ግን መልሲ ሽማግለ ዞባ ሰልፊ ንምድሓን ዝዓለም ጽሑፍ ዘይምንባሩ ከኣ ሎሚ ኣብ ዞባ ዘለዉ ሽማግለ ብዛዕባ ዝባህል ዘሎ ገዲፎም ከይደርቁ ንፍታሕ ክትሓባበሩን ክተሓጋገዙን፡ ኩነታት ከህድኡ ዝግባእ።ኣብ ቅርዓት ወጺኦም ዘይዛረቡ፡ ዝብል ዘረባ ዘሕፍርን የብሉን ዘፍርሕ ግን ኣለዎ፡ ንሱ ከኣ ብዝተወሰነ ደረጃ ሰልፊ ከይተሃሰየ ብመልእክቲ ንምትሕልላፍ ይከኣል ብዝብል’ምበር ካልእ ከም ዘይኮነ ክንጸር ይግባእ። እንተዘይኮይኑ ንስኻትኩም ተባዓት ውፉያት፡ ካልኦትን ከ ፈራሓት ወዘተ ኣብ ፍርድን ምንእኣስን ባጫን ከም ዘየድሊ ንርኢ። እዚ ሕጂ’ውን ከም ድፍረት ከይተቆጽረ ብጻይነታዊ ኣተሓሕዛን ትሕትናን’ምበር ልመና’ውን ኣይኮነን።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ስውኣትና
ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10826


text:
Radio Erena: 26 August 2021
ሲቪካውያን ማሕበራት ደቡብ ሱዳን፣ ኣንጻር መራሕቲ’ታ ሃገር ዝቐንዐ ሰላማዊ ሰልፊ ጸዊዖም።
እዚ ኣብዚ ዝቕጽል መዓልታት ክካየድ ተጸዊዑ ዘሎ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ማያርዲትን፣ ምኽትሉ ሪክ ማቻርን ስልጣኖም ክገድፉ ዝጽውዕ ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሲቪካውያን ማሕበራት ደቡብ ሱዳን ‘ህዝባዊ ጥምረት’ ዝብል ሓድሽ ልፍንቲ ብምቛም፣ መራሕቲ’ታ ሃገር ስልጣኖም ክገድፉን ሓድሽ ህዝባዊ መንግስቲ ክትከልን እዮም ዝጽውዑ ዘለዉ።
ሳልቫ ኪርን ምኽትሉ ማቻርን ንህዝቢ ብዓሌትን ፖለቲካዊ መኽሰብን ብምፍልላይ ነንሓድሕዱ ኣተፋኒኖሞ ከይኣክል፣ ነታ ሃገር ኣብ ዓዘቕቲ ይሸሙዋ ኣለዉ ክብሉ’ዮም እቶም ምንቅስቓሳት ዝኸሱ ዘለዉ።
ደቡብ ሱዳን ናጻ ሃገር ካብ እትኸውን ካብ 2011 ጀሚሩ ብዓይነቱ ናይ ፈለማ ክኸውን ከምዝኽእል ዝንገረሉ ዘሎ እዚ ህዝባዊ ኣብያ፣ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ኣብ መንግስታውያን ቤት ጽሕፈታት ኮፍ ብምባል፣ መንገድታት ብምዕጻውን ካልእን ብምክያድ፣ ነቲ መንግስቲ ንምድኻም ዝዓለመ ምዃኑ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ዲፕሎማሰኛታት ገሊጾም።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ከተማ ጁባን ካልእ ከባቢታትን’ታ ሃገር ንዝርከቡ ሰራሕተኛታቱ፣ ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። ህዝባዊ መኣከቢ ቦታታት፣ ሰብ ብብዝሒ ዝርኣየሉ ከባቢታት፣ ዓበይቲ ጎደናታት ከተማ ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ናዕቢ ክካየደሎም ዝኽእል ቦታታት ከወግዱ እዩ ሕቡራት ሃገራት ዘጠንቅቕ ዘሎ።
ሳልቫ ኪርን ሪክ ማቻርን፣ ሃገር ክመርሑ ብቕዓት ስለዘይብሎም፣ ነታ ሃገር ናብ ፍጹም ውድቀት የምርሑዋ ኣለዉ፣ ስለዚ ከኣ ብሰላማዊ መንገዲ ስልጣኖም ገዲፎም፣ ብህዝቢ ተቐባልነት ዘለዎም መራሕቲ ክትክዎም ኣለዎም ክብል ምንቅስቓስ ‘ህዝባዊ ጥምረት’ ተቓውሞኡ ይገልጽ።
=============


text:
ቀሊል ቅርጺታት
Learn new vocabulary from the Tigrinya Library Book Series 30. Books in this series teach you the wo
ቃል ሎሚ: ስሉስኩርናዕ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ስሉስኩርናዕ" in Tigrinya ስሉስኩርናዕ Tigrinya nom.2 ስሉስኩርናዕ ሰለስተ ተአለዎር Indefinite artic
ትምህርቲ ቤት
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ትምህርቲ ቤት" in Tigrinya ትምህርቲ ቤት Tigrinya nom.2 ናትኻ ትምህርቲ ቤት Indefinite article:
ትምህርቲ ስለ ሁሉምሰብ
ውሳኔ ንህና ቈልዓታት ይኣምሂሩር. ውሑድ ቈልዓታት ሰነድታት አለዎ. ኣበይ?: Makhanda, Eastern Cape. መኣስ?: ሓሙስ. ታሕሳስ 12, 2019.
ቃል ሎሚ: ኣንበሳ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ኣንበሳ" in Tigrinya ኣንበሳ Tigrinya nom.2 ኣንበሳ ጭራ ተአለዎር Indefinite article: ኣንበሳ De
ቃል ሎሚ: ሳሬት
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ሳሬት" in Tigrinya ሳሬት Tigrinya nom.2 ንሳ ሳሬት Indefinite article: ሳሬት Definite art
ቃል ሎሚ: አዞ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "አዞ" in Tigrinya አዞ Tigrinya nom.2 አዞ ማይ ተምፍታውር Indefinite article: አዞ Definite
ቃል ሎሚ: ህበይ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ህበይ" in Tigrinya ህበይ Tigrinya nom.2 ህበይ ባናና ተበልዐር Indefinite article: ህበይ Defin
ቃል ሎሚ: ጠበ'ቕ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ጠበ'ቕ" in Tigrinya ጠበ'ቕ Tigrinya nom.2 ጠበ'ቕ ሳዕሪ ተበልዐር Indefinite article: ጠበ'ቕ D


text:
Radio Erena: 19 February 2020
ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሓዝዎም ልዕሊ 300 ሓተቲ ዑቕባ ናብ ሊብያ ከምዝመለስዎም ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት IOM ኣፍሊጡ።
ኣብዚ ወርሒን ክልተ ሰሙንን ብድምር ልዕሊ 1500 ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ባሕሪ ተታሒዞም ናብ ሊብያ ተመሊሶም ኣለዉ።
እዞም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ፣ ኣብ ጣራብሎስን ካልኦት ከተማታት ናብ ዝርከብ፣ ኣስካሕካሒ ኣተሓሕዛ ዘለዎ መዳጎኒታት ይእከቡ ምህላዎም እቲ ኣህጉራዊ ትካል ገሊጹ።
ኣብ ሊብያ ኣብ ዘሎ መዳጎኒታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን ዘለውዎም ሓተቲ ዑቕባ ፣ ናብ ርዋንዳ፣ ግዝያዊ መጽንሒ መዓስከር ንምስግጋሮም ዝተወጠነ መደብ ከምቲ ዝተመደበሉ ክቕጽል ከምዘይክኣለ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ይኹን’ምበር፣ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ብሕማቕ እናቐጸለን፣ ምጥያስን ምስግጋር ናብ ውሑስ ቦታን መሰናኽል እናገጠሞን፣ ኣማኢት ሓተቲ ዑቕባ ብሱዳንን ካልእ ዶባትን ናብ ሊብያ ይኣትዉ ኣለዉ።
=================


text:
Radio Erena: 01 July 2019
ጀነራል ኣደም መሓመድ ሓድሽ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮይኑ ተመዚዙ።
ጀነራል ሰዓረ መኮነን ሓላዊኡ ካብ ዝነበረ ብዝተተኮሰሉ ጥይት ድሕሪ ሙሟቱ፣ ሓላፊ ስለያን ጸጥታን ዝነበረ ጀነራል ኣደም መሓመድ ስልጣን ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ተረኪቡ ኣሎ።
ምኽትሉ ዝነበረ ደመላሽ ገብረሚካኤል ከኣ ቦትኡ ተኪኡ ሓድሽ ሓላፊ ስለያን ጸጥታን’ታ ሃገር ኮይኑ ከምዘሎ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ብተወሳኺ፣ ንሓላፊ ሎጂስቲክስ ሰራዊት ዝነበረ ለተናል ጀነራል ሞላ ሃይለማርያም፣ ኣዛዚ ሰራዊት ምድሪ ኢትዮጵያ ክኸውን መዚዙዎ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ታይላንድ ኣብ ሕክምና ተዓቚቡ ዝጸንሐ ጀነራል ኣብራሃ ወልደማርያም ከምዝሞተ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብ ግዜ ምምሕዳር ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ምሉእ ናይ ጀነራል መዓርግ ዝተሰጋገረ ጀነራል ኣብራሃ፣ ድሕሪ ምምጻእ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ናብ ስልጣን፣ ጥሮታ ወጺኡ እዩ ጸኒሑ።


text:
ጓል 15 ዓመት በዓልቲ ሓዳር ዘመድ ኣላትኒ። ዝሓለፈ እዋን ምብ በዓልት ቤታ (ወዲ 25 ዓመት) ናብ ጀርመን መጺኣ። ሓዳራ ኣብዚ ሃገር ቅቡል ኣይኮነን ተባሂሉ። ስለምንታይ?
ዘመድካ ኣብ ካልእ ሃገር ኢያ ተመርዕያ።
ኣብ ጀርመን መርዓ ካብ 18 ዕድመ ንላዕሊ ጥራይ እዩ ዝፍቀድ።
ክልቲኦም ዕድሚኦም ምስ መልአ ማለት እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እውን ሓደ ካብቶም መጻምዲ 16 ወይ 17 እንተ ገይሩ ወይ ገይራ ሓዳር ክገብሩ ይፍቀደሎም እዩ።
እዚ ድማ ናይ ስድራቤት ቤት ፍርዲ እዩ ዝውስኖ።
እዚ ንኽግበር ግና ቅድሚ መርዓ ምግባሮም መመልከቻ ኣብ ቤት ፍርዲ ከእትዉ ይግባእ።
ዝኾነ ትሕቲ 16 ዕድመ ዘለዎ ሰብ ግን ኣብ ጀርመን ክምርዖ ኣይፍቀደሉን እዩ።
ከምዚ ዓይነት ሓዳር ኣብ ካልእ ሃገር ምስ ዝፍጸም እውን ኣብዚ ሃገር ተቐባልነት ኣይረክብን እዩ።
እቲ ምኽንያት ድማ፣ ዝኾነ ሰብ ሓዳር በሲሉ ጥራይ ክኣትዎ ስለ ዝግባእ።
ኣብ ጀርመን መንግስቲ ንህጻናትን መናእሰያትን ክከናኸኖም ግብኡ እዩ።
ስለዚ መንግስቲ፣ መናእሰያት ብድሌቶም ጥራይ ይምርዓው ከም ዘለዉ ርግጸኛ ክኸውን ኣለዎ።
እዚ ማለት: ዝኾነ ሰብ ንሓዳር ክግድደካ ወይ ከድዕሰካ ኣይግባእን (ንኣብነት ወለድኻ) ።
ናይ ባዕልኻ ውሳኔ ጥራይ ክኸውን ይግባእ።
ስለዚ እዩ እምበኣር ናይ መርዓ ገደብ ዕድመ ዝተገብረ።


text:
ኣነ ጓል 14 ዓመት እየ። ቅድሚ ቅሩብ ኣዋርሕ ጀሚረ ታምፖን (ኣብ ብልዕቲ ዝኣቱ ሞዴስ) ንደም ናይ ኣዴታተይ ይጥቀም ኣለኹ። ትማሊ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ታምፖን ረሲዐዮስ ሓዲሽ ኣብ ልዕሊኡ የእቲየሉ። ሕጂ እታ ናይ ቅድም ከውጽኣ ኣይከኣልኩን። እንታይ ተገበርኩ ይሓይሽ፧
እዚ ንብዙሓት ደቀንስትዮ* የጋጥመን እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ታምፖን ባዕልኺ ከተውጽእዩ ትኽእሊ።
ባዕሉ ድማ „ኣይጠፍእን“ እዩ።
እታ ብልዕቲ ድማ ቅሩብ ሰንቲ ሜተር ንውሓት እዩ ዘለዋ።
ገለ ጠቐምቲ ሓበሬታ ክንህበኪ:
ተገቲርኪ ኮፍ በሊ ወይ ድማ ሽንቲ ቤት እተዊ።
ክትረጋግኢ ፈትኒ ድማ
ምኽንያቱ ነብስኺ እንተ ዘይተኣሲሩ ወይ እንተ ዘይተጨኒቕኪ እዩ ክሰልጥ ዝኽእል።
ምናልባሽ እቲ ታምፖን ወይ ነታ ፈትሊ ብኢድኪ ተርክብያ ትኾኒ።
„ንታሕቲ ክትደፍእያ“ ፈትኒ ኢኺ።
እንተ ደፊእኪዮ፡ ታምፖን ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ባዕሉ ሸተት ኢሉ ይወጽእ እዩ።
እንተ ደኣ ብኸምዚ ዘይቀኒዑ ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ቀልጢፍኪ ኪዲ።
ንሳ ድማ መርሚራ ነታ ታምፖን ከተልግሳ ትኽእል።
ታምፖን ምስ ዝርሳዕ ከሕምመኪ ይኽእል እዩ።
ስለዚ ብቕልጡፍ ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ምኻድ ኣለኪ።
ዋላ እውን ታምፖን ኣብ ውሽጢ ከም ዝረሳዕኪ ርግጸኛ እንተዘይኮንኪ ናብ ሓኪምኪ ኪዲ።
ዘሕፍር ጉዳይ እውን ኣይኮነን።
ንኸይትሓሚ ድማ ኣገዳስነት ኣለዎ።


text:
ትማሊ 6 ሕዳር ‘ደሃይ ካብ ኤርትራ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ብልሽውና ክሳብ ክንደይ ሳዕሪሩ ከምዘሎ ጠቒስናልኩም። ሎሚ ድማ ከም ኣብነት ናይዚ ሕማም’ዚ ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ህግደፍ ዝተኸስተ ጉዳይ ነቅርበልኩም።
ኣብ ለንደን ዝርከብ መንበሪ ገዛ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ሚኒስተርን ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ውሽጣዊ ጉዳያትን ኮይኑ ዘገልገለ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ: ለንደን ዝነብር ዘሎ፡ ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ረፋድ ክሳብ ወጋሕታ ብፖሊስ ዓዲ እንግሊዝ ብጽኑዕ ከምዝተፈተሸ ተፈሊጡ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ማለት ኣብ ዕለት 01 ግንቦት 2009 ዓ-ም ኣብ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ሎንዶን እቲ ብምልኣት ህዝቢ ዝፈንፈኖ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ፡ ያእዪ! እንተኾነለይ ብማለት፡ ብመሪሕነት ተስፋሚካኤል ገራህቱን ሓረጉ ተስፋማርያም ጓል ቀሺ ብጩሉቕ ኣኼባ ተጋደልቲ ብምባል እኳ እንተተጸውዐ ምንጭታትና ካብ ቦታ ኣኼባ ከምዝሓበርዎ ግን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣክል ከባቢ ሓደ ሽሕ ተጋደልቲ ዝርከብዎ ዓቢ ሃገር ክንሱ ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ ግን ብፍቕዲ 16 (ዓሰርተው ሹዱሽተ) ምምባሮም ኢዩ።
ስርዓት ህግደፍ ቆጸራ ህዝቢ ብዝብል ምስምስ ኣብ ኣስመራ ገዛ ገዛ እናኣተወ ወግዓዊ ተፍትሽ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝሓለፈ ራብዕቲ (14 ጥሪ 2009) ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ካብቲ ምስ ጅቡቲ ዘከራኽር ቦታታት ክትወጽእ ተሪር መጠንቀቕታ ብምሃቡ ዝተሻቐለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ዘይወግዓዊ መንበሪ ይቐያይር ከም ዘሎ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ነጋዳይ ኣልኣሚን መሓመድ ዓሊ (ወዲ ገረወይና) ካብ ዝሓለፈ ቕንያት ጀሚሩ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ከምዝርከብ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።


text:
ካብ ምልኪ ናብ ደሞክራስ ንምስግጋር፡ ኣካላዊ ዘይኮነ ናይ ሓሳብ ልዕልነት ይረጋገጽ፡-
ምልኪ ብመሰረቱ ናይ ፍትሓውያን ምዕቡላት ኣተሓሳስባ ኣይኮነን። መላኺ ብውልቀ ሰባት ይንጸባረቕ፡ ብደረጃ ፖለቲካዊ ውድባት ይኹን መንግስቲ፡ ኣብ ኣካላዊ ግዝፊ ጥራሕ’ዩ ዝተኣማመን። ኣብ መንጎ ውልቀ ሰባት፣ ማሕበራዊ ክፍልታት፣ ፖለቲካዊ ውድባት ኮነ መንግስታት ዝለዓል መሰረታዊ ድዩ
Weiterlesen: ካብ ምልኪ ናብ ደሞክራስ ንምስግጋር፡ ኣካላዊ ዘይኮነ ናይ ሓሳብ ልዕልነት ይረጋገጽ፡-
ፖለቲካዊ ርዝነት ዘይብሉ ተቓውሞ
ኤርትራውያን ከም ህዝቢ ኣብ ኣሰካፊ ፖለቲካዊ ኩነታት ከም እንርከብ ዘከራኽር ኣይኮነን። መጀመርያ ኣብ ኣሰካፊ ፖለቲካዊ ኩነታት ከም እንርከብ ዘረጋግጸልና፡ ኣብ ሰብኣዊ ክብርና ዝፍጸም ዘሎ ቅሉዕ ጥሕሰት’ዩ። ብካልኣይ ኣብ ኣሰካፊ ፖለቲካዊ ኩነታት ከም እንርከብ ዝምስክረልና ድማ፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ኣብ ልኡላውነት ሃገርና ንሰምዖን ንሪኦን ዘለና ድፍረት’ዩ።
ኣወዳድባ መንግስቲ ኣብ ሃገረ ኤርትራ Formation of state in Eritrea/ Tigrinya
Reconstructing State building after post dictatorship Eritrea.
Chauvenism the root cause of internal conflict in Eritrea
Abboy Habtemariam and his politics of liquidation of other nationalities in Eritrea.
The Cushitic Popular Movement in Ethiopia against Amharization and Tigrinatization.
The Agazian- Tigray –Tigrni project in Mekele
ካብ ጽሑፋት ስትራትጅካዊ መጽናዕትታት ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ኤርትራ
Weiterlesen: ኣወዳድባ መንግስቲ ኣብ ሃገረ ኤርትራ Formation of state in Eritrea/ Tigrinya
Language Policy in Multi-Ethnic Eritrea
ጋባ ፍትሕ እና ኤርትሪርሰና ያኹ ቅረንሊ ኣዋኺሮ ሻኹን
ተሪ መዲዪኹ ጋብዲ ዓዳትዲር ዳበርድኒል ውሪል መርኪስሮ ሻኹን
Language Policy in Multi-Ethnic Eritrea
ሀ. ቱሲሰና
ኣብ ርሑቕን ውሑስን ቦታ ኮይንካ ተመጽዋቲ መሰል ምዃኑ፡ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ናይ ኣተሓሳስባ ባርነት’ዩ።
ቀደም ጎይታን ጊላን ዝበሃሉ ገዛእን ተገዛእን ከም ዝነበሩ ተመራመርቲ ታሪኽ ይምህሩ። ታሪኽ ምዕባለ ሕብረተ-ሰብ፡ እማዊ ዘመን ( ናይ ኣደ ዘመን) ፣ ፊል መዴስነት፣ ስርዓተ ባርያ፣ መስፍንነት፣ ርእሰ ማልነት፣ ማሕበርነት (ዴስነት) እናበለ ከምዝመጸአ’ውን ይገልጹ። እቲ ዳሕረዋይ ኣብ ማህጸን’ቲ ቀዳማይ ተጠኒሱ፡ ብሰላም ዘይኮነ ብግርጭት ከም ዝተወልደ የረጋግጽ።
Weiterlesen: ኣብ ርሑቕን ውሑስን ቦታ ኮይንካ ተመጽዋቲ መሰል ምዃኑ፡ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ናይ ኣተሓሳስባ ባርነት’ዩ።
ንሃገር ዝውክሉ ስፖርተኛታት ብዋሕስ ዝወጽኡላ፡ ገለ ኣብ ውሑስ ቦታ ዝበጽሑ ዜጋታት ባርነት ዝናፍቑላ ሃገር።
ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ምሕደራን ምልካዊ ኣገዛዝኣን ከምኡ’ውን ሓርነታዊ ደሞክራስያዊ መሰላትን ባርነታዊ ምዝመዛን ከተመሳስሎም እንተፈተንካ’ውን ዘመሳሳል ዘይብሎም፡ ፈጺሞም ዘይራኸቡ ከብድን ሕቖን’ዮም። ዘይተዛበዐ ሚዛኑ ዝሓለወ ጥዑይ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ፡ ባዕልኻ ነብስኻ ትመርሓሉ፡ ብነጻነት ተኻቲዕካ ተዛቲኻ ብዘጽደቕካዮ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቅዋም፡ ከይተሸቖረርካ ብናይ ምርጫ ካርድ ጌርካ ኣብ ስልጣን ብዘሰቐልካዮ ኣካል፡ ዝሃብካዮ ተልእኾ እንተዘንጊዑ፡ እንተዘይበቒዑ፡ ወይ ኮነ ኢሉ ብኣንጻሩ
Weiterlesen: ንሃገር ዝውክሉ ስፖርተኛታት ብዋሕስ ዝወጽኡላ፡ ገለ ኣብ ውሑስ ቦታ ዝበጽሑ ዜጋታት ባርነት ዝናፍቑላ ሃገር።
The Concept of Building Democratic state in Eritrea
What is a State? ሃገር ማለት እንታይ ማለት ኢዩ
A state is an independent political entity with clearly defined geographic boundaries, population, resources and wealth, the so called physical basis of the state. ( Max Weber’s definition)
What is a Nation? ብሄር ማለት እንታይ ማለት ኢዩ
Weiterlesen: The Concept of Building Democratic state in Eritrea
ንጉጅለ ህግደፍ፡ ብበትሪ ዘይተደገፈ ናይ ቃል ይኣክል፡ ኣይኣክልን።
ብፖለቲካዊ ሳንቡ ሓደ ሰብ ዘስተንፍስ፡ ጃንዳዊ ውዲታዊ መሪሕነት ህግደፍ፡ ኣረኣእያኡ ካብ ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠት ብግልባጡ ስለ ዝኾነ፡ ህዝቢ መሳርሒኡ ‘ምበር፡ በዓል ቤትን ወሳኒን ናይ ሃገርን ሃገራዊ ጸጋታት ምዃኑ ኣይኣምንን። ንህዝቢ ከፋፊሉ ኣድኪዩ ኣርዒዱ፡ “ሃገር” ኣብ ትሕቲ ዝብል ባዶ ጭርሖ ኣገዲዱ ክገዝእ ‘ምበር፡


text:
Tigrinya
አብ ኔዘርላንድ ንመጀመርታ ግዜ
አብ ኔዘርላንድ ንሓጺር ግዜ ወይ ከኣ ንነዊሕ ግዜ ጸኒሒካ ትከውን። ብዙሕ ተሞክሮውን ስለዘለካ ነቲ ዘለካ ክእለት ኣብ ስራሕ ክተውእሎ ብዙሕ ድልየት ይሕልወካ ይከውን።
እቲ ናይ ውሽጢ ድልየትካን ሕልምካን ከይፈርሓካ ፣ ከምድልየትካ እትነግሮ ሰብ ከምትደልይ ድማ ኣይንጠራጠርን።
ብዛእባ እግዚአብሔር ዘሎካ ሕቶታት ምስ ቀሺ(ፓስተር) ምምቃል ትደልይ ዶ?
አብ ኔዘርላንድ ብዝጀመርካዬ ሓድሽ ሒወት ብዙሕ ፈተናታት ኣጎኒፉካ ዶ? ንኣብነት ኣብ ስራሕካ፣ ኣብ ሓዳርካ፣ ምስ ቆልኡትካ ወይ ድማ ምስ ኣከባቢካ።
ወይ ድማ ኣብ ኣድካ፣ ኣብ ገዛካ ከም ዘለኻ ክስማኣካ መእታን ስድራ ትደልይ ትከውን።
ከም ናትካ ሃይማኖት ዘለዎም ሰባት ከ ንምርካብ ትደልይ ዶ? ወይ ድማ ኣብ ዘለካዬ ከባቢ ናብ ቤተክርስትያን ክትከይድ ዶ ትደልይ?
ብዛእባ እምነትካ( ክርስትና) ሕቶታት ኣለካ ዶ? ምስ ካልኦት ሰባት ክትመያየጥ ትደልይ ዶ?
ምስ ካልኦት ስደተኛታት መጺእካ ክትራከብን ብእምነትካውን ዘድልየካ ሓገዝ ክትረክብ ንእድመካ።
በቲ ዘድልየካ መንፈሳዊ ሕይወት ረኪብና ክንህግዘካ መእታን ኣብ ትሕቲ ዘሎ ፎርም ክትመልኦ ብትሕትና ንሓተካ።
ስም፡
ጾታ፡
ዕለተ ልደት፡
መበቆል ዓዲ፡
መበቆል ቋንቋ፡
ኣብ ኔዘርላንድ ክንደይ ጌርካ፡
ኣብ ኔዘርላንድ ትቅመጠሉ ከተማ፡
ስልክ ቁጽሪ፡


text:
ኣብ ክልል ዓፋር ዞባ ኣርባዕተ ቅድሚ ሰሙን ብዝተፈጥረ ወታሃደራዊ ግጭት ቁጽሪ ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ 75,000 ሰባት ከምዝበፅሑ ናይቲ ክልል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ምክልኻል ሓደጋን ውሕስነት መግብን ኣቶ መሓመድ ሑሴን ኣፍሊጦም።
ኣቶ መሓመድ ሑሴን እቲ ፀገም እንተድኣ ቀፂሉን ብቕልጡፍ እንተድኣ ዘይተቐይሩን ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ነበርቲ ናይቲ ክልል ንሰብኣዊ ቅልውላው ክቓልዑ እዮም ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ተደራራቢ ብዝኾነ ሰብ ሰርሖንን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋን ኣብ ሰብኣዊ ረድኤት ተፅዕኖ ምፍጣሩ ወሲኾም ገሊፆም። ካብ ናይቲ ክልል ዓቕሚ ንላዕሊ ብምዃኑ ንፌደራል ኮሚሽን ስግኣት ሓደጋን ስራሕ ኣመራርሓን ብምፍላጥ ተወሳኺ ሓገዝ ይረኽቡ ከምዘለው ሓቢሮም ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ክልላት ዓፋርን ሶማሌን ብዘጋጠመ ምስሕሓብ ኣብ ነበርቲ ይወርድ ዘሎ ምጥፋእ ህይወት፣ ዕንወት ንብረትን ምምዝባልን ከምዘተሓሳሰቦ ገሊፁ።
ክልላዊ መንግስቲ ሶማሌ ብወገኑ ኣብዚ ሕጂ እዋን ሰለስተ ሽሕ መራሕቲ ስድራ ካብ ገርበኢሴ ወይ ገዳማይቱ ምዝንባሎም ብምግላፅ ፌደራል መንግስቲ ንተመዛበልቲ ሓገዝ ክገብር ፀዊዑ ።


text:
Radio Erena: 23 October 2017
ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ቢሻ ዕደና ዘካይድ ዘሎ ናይ ካናዳ ኩባንያ ኔቭሰን ክሲ ናይ ዝመስረቱ ኤርትራውያን ብዝሒ 57 ከምዝበጽሐ ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ገሊጾም።
እቲ ክሲ ኣብ 2014 ብሰለስተ ኤርትራውያን ጥራይ እኳ እንተተመስረተ፣ ድሒሩ ግና፣ ኣብቲ ብኩባንያ ኔቭሰንን መንግስቲ ኤርትራን ዝውነን ፕሮጀክት ዕደና ቢሻ፣ ብደረጃ ሃገራዊ ኣገልግልት ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ተዋፊርና ኢና እናበሉ ዝብሉ 10ታት ኤርራውያን ክጽንበርዎ ተራእዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ካሕሳ ናይቲ ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ምውፋሮም ዝሓቱ ኤርትራውያን ከሰስቲ 57 በጺሑ ከምዘሎ ዘነጸሩ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት፣ ካልኦት ተመሳሳሊ ክሲ ዘለዎም ኤርትራውያን’ውን ክጽንብበርዎ ከምዝኽእሉ የረድኡ።
60 ሚእታዊት ናይቲ ኣብ ቢሻ ዝካየድ ዕደና ወኒኑ ዘሎ ናይ ካናዳ ኩባንያ ኔቭሰን፣ ካብ ሰገን ዝኣመሰላ ብህግደፍ ዝውነና ናይ ህንጻ ትካላት፣ ብሃገራዊ ኣገልግሎት ተገዲዶም ንዝመጽእዎ ኤርትራውያን ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ብምውፋር’ዩ ኣብ ካናዳ፣ ቤት ፍርዲ ብሪቲሽ ኮሎምብያ ተኸሲሱ ዘሎ።
ብዘይካ’ዚ ብደረጃ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ከባቢ ቢሻ ኣብ ተሃድሶን ማእሰርትን ዝነበሩ ኤርትራውያን፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ዝብል ክሲ፣ ኔቭሰን ኣካል ናይቲ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰልት ዝኸስስ መንግስቲ ኤርትራ ብምዃኑ ተወሳኺ ክሲ መስሪቶምሉ ይርከቡ።
እንተኾነ እቲ ናይ ካናዳ ኩባንያ፣ እቲ ቢሻ ተፈጺሙ’ዩ ዝተባህለ ክስታት ኣብ ቤት ፍርዲ ኤርትራ’ዩ ክርአ ዝግባእ ብምባል ይከራኸር ኣሎ።
ቤት ፍርዲ ካናዳ፣ ኣብ ኤርትራ ካብ ምትእትታው መንግስቲ ናጻ ዝኾነ ፍርዳዊ ኣካል፣ ናይ ሕጊ መስርሕን የለን ብምባል፣ እቶም ኤርትራውያን ክስታቶም ኣብ ካናዳ ከቕርቡ ከምዝክእሉ ውሳኔ እኳ እንተሃበሉ፣ ኩባንያ ኔቭሰን ናይ ይግናይ መስርሕ ከፊቱ ክርክሩ ኣብ ምቕጻል’ዩ ዝርከብ።
እቲ ቤት ፍርዲ ብተወሳኺ፣ እቶም ኣብ ልዕሊ ኩባንያ ኔቭሰን ክሲ መስሪቶም ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ኣብ ካልኦት ሃገራት ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ስለዝኾኑ፣ ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ኣብ ኣብያተ ፍርዲ እታ ሃገር ንጉዳዮም ክከራኸሩ ኣይክእሉን’ዮም ዝብል እምነት ከምዘለዎ’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ፣ ብውሕዱ 16 ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ዕደና ከምዘለዋ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብ መብዛሕትአን እዘን ኩባንያታት 40 ሚእታዊት ብርኪ ወኒኒ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢታቱ ይኹን ኣታዊታቱ ግሉጽን ተሓታትን ኣተሓሕዛ ከምዘይብሉ’ዩ ዝውቐስ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ድማ ኣብዘን ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት፣ ዳህሳስን ኩዕታን ዘካይዳ ዘለዋ ናይ ዕደና ኩባንያታት፣ ብደረጃ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ተሃድሶ እሱራትን ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ዝተዋፍሩ ኣማኢት ኣማኢት ኤርትራውያን ከምዘለዉ ይግለጽ።
ክቡራት ሰማዕትና፣ ኣብቲ ካናዳ ዝካየድ ዘሎ ናይ ክሲን ካሕሳን መስርሕ ክትጽንበሩ እትደልዩ፣ ኣብ ቢሻ ዕደና ወርቂ ብዝኾነ ሞያ ዝሰራሕኩም ኤርትራውያን፣ ናብ 00 44 79 85 18 42 67 ብምድዋል ክትውከሱ ከምእትኽእሉ ንሕብር።
========================


text:
በስም አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላኽ ኣሜን።
እዚ ሒዝናዮ ዘሎናዮ ወቕቲ ጾም፥ ብዝበለጸ መንፈሳዊ ትምህርቲ ጸጋን በረኸትን እግዚአብሔር እንሓፍሰሉ ግዝያት ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፥ ጾሙ ባዕሉ ጐይታ ዝጸሞ ፍሉይ ብምዃኑውን መለኮታዊ ፍቕሩ እንዝክረሉ እዩ። ከመይሲ እዚ ኩሉ ንዓናን ምእንታናን ዝተገብረ ስለ ዝኾነ። «ኣምላኽ ፍቕሪ እዩ። » ከም ዝተባህለ 1ይዮሓ.4፥8፥
ፍቕሪ መለኮታዊ ስምን ባሕርይን እግዚአብሔር እዩ። ነዚ መለኮታዊ ፍቕሪ እዚ ንምግላጽ ብቕዓት ዘለዎ ልሳን ኮነ ቋንቋ የልቦን። ሕልና ፍጡርውን ፈጺሙ ክበጽሖ ኣይክእልን። ስለ ዝኾነ ከኣ እፁብ ድንቂ ብማለት እንተ ዘይኮይኑ ሓደ ሰብ"ስለ ናይ እግዚአብሔር መለኮታዊ ፍቕሪ ብምዝራብ ክዝርዝር እንተ በለ፥ እዚ ሰብ እዚ ናይ ርእሱ ዘይብስለትን ኢኣፍልጦኡን ዝገልጽ ድኹም ፍጥረት እዩ። ምኽንያቱ ብቃላት ኮነ ብሕልና ፍጡር ፍጹም ጠንቂቕካ ዝብጻሕ ብዘይምዃኑ፥ ፍቕሪ እግዚአብሔር ይድነቕ እምበር ኣይዝርዘርን። ዮሓንስ ኣፈወርቅ ብዛዕባዚ ኣመልኪቱ ክዛረብ እንከሎ፥ ኣየ እዚ ፍቕሪ እዚ ክንደይ ኣደናቒ እዩ?!!! እዚ ፍቕሪ እዚ ቋንቋ ናይ መላእኽቲ ስለ ዝኾነ ብቃላት ምግላጹ ከቢድ እዩ። ፍቕሪ ናይቲ ገባሪ ሠናያት ዝኾነ እግዚአብሔር ስም እዩ። እሞ፥ ነዚ ክምርምሮን ክውስኖን ዝኽእል ደኣ መን እዩ᎒ ኣየ! ኦ ቅዱስ እግዚአብሔር ፥ ንስኻ ደኣ ኣብ ውሽጥና ሓዲርካ ስለ ርእስኻን ናትካ ስለ ዝኾነን ነገር ኩሉ ብደስታ ተዛረብ እምበር፥ ብሓቂ ካብ ዘለውና መረዳእታታት ተላዒልና ናትካ ስለ ዝኾነ ንምዝራብ ዝግብኣና ሰባት ኣይኮናን። ኦ ጐይታ "እቶም ዝሓቖፍካዮም ሰባት ኣብ ትሕቲ ረዲኤትካ ጽላል ከም ዘለዎም ምርኣይን ምምኃርን ምእንቲ ክኽእሉ ብጥበብካ ኣረድኣዮም። ኦ ጐይታ "ብዘሎኒ ድኻም ተወሲነ ክዛረበሉ ምእንቲ ክኽእል ንናይ ፍቕርኻ ግዝኣት ኣርእየኒ ፥…ጸጋኻን ምሕረትካን ዓድለኒ። ነቶም ንዓኻ ዘፍቅሩ ነቲ ግዝኣት ንምርካብ ምእንቲ ክፍትኑ፥ ንልቡናኦም ኣቃጽል። ሓደ አኃው "ኣባታዊ ምሕረትን መለኮታዊ ፍቕርን እግዚአብሔር ሰሊኾም ኣብ ውሽጠይ ምስ ዝኣትው፥ ስምዒታተይ ብመለኮታዊ ትኩረት ስለ ዝድነቑ ሕልናይ ናብ ውሽጢ ናይ ሕይወት ባሕሪ ብምጥሓል ብብርሃን ማዕበላት ከም ዝሕምብስ እኣምን እየ። ከምኡ ድሒረ ካብ ዝጸናሕኩዎ ብምውጻእ ከኣ ናይ ሕይወት ምዑዝ ሽታ ከም ይሽትት። ብመንፈሳዊ ክብሪ ኣብ ቤተይ የዕርፍ። ቃላት ካብ ዝገልጽዎ ንላዕሊ ሐሴት ይገብር "ብማለት ነጊሩኑ ይብል።
ብርግጽ እዚ መለኮታዊ ፍቕሪ ናይ እግዚአብሔር ዘደነቕ እዩ። ንሱ ፈቒዱ ከኣ ኣባና ተገሊጹ እዩ። ሰባት ብሰንኪ ዝፈጸምናዮ በደል፥ ኩላትና ተጋጊና ብዘለና ረኺስና፥ ገለ ሠናይ ዚገብር ሰብ’ውን ተሳኢኑና ዓሊና ነበርና እሞ፥ ኣምላኽ ኣባና ካብ ዘለዎ ፍጹም ኣባታዊ ፍቕሪ ዝተላዕለ «መልኣኹ ልኢኹ ዘይኮነስ ባዕሉ ኣድኃኖም። ብፍቕሩን ብለውሃቱ ተበጀዎም» ከም ዝበሎ ኢሳ63፥9። ኣብቲ ዳኅራይ ግዜ ሰብ ብምዃን ሰብ ኮይኑ ሥጋ ለቢሱ’ውን ሕይወቱ ኣብ ክንዳናን ምእንታናን በጃ ብምሃብ ፍጹም ድኂናን ነጻ ኣውጺኡናን እዩ። እዚ ምእንቲ እቲ ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ ዝፈጸሞ መለኮታዊ ናይ ምድኃኑ ሥራሕ ዘደንቕን ዝተፈልየን እዩ። ንሕና ነዚ ዝተገባእና ኣይንርበርናን። ንዕኡውን ኣይደሎናን። ግናኸ ገና ልቡናና ዝሸፈተ፥ ጸላእቱ እናኃሎና ካብኡ ኮነልና፥ ንሱ ኣፍቀረና። ብርሃን ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ ኣልዒሉ ኣብ ዝተዛረበሉ ዓንቀጽ"ገና ድኹማት ከሎና ክርስቶስ በቲ ምዱብ ግዜ ምእንቲ ኃጥኣን ሞተ። ኣብ ክንዲ ሓደ ጻድቕ ዚመውት እኳ ዝከርብ ኣይመስለንን። እንድዒ ኣብ ክንዲ እቲ ጽቡቕ ዝገበረሉ ኺመውት ዝደፍርሲ ምናልባሽ ኣይምተሳእነን ይኸውን። ግናኸ ንሕና ገና ኃጥኣን ከሎና ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ሞይቱ እዩ እሞ፥ ኣምላኽ እታ ኣባና ዘላቶ ፍቕሪ በዚ የርኢ ኣሎ.ጸላእቱ ከሎና ምስ ኣምላኽ ብሞት ወዱ ተዓረቕና።። »ይብል ሮሜ5፥6-10። ተመሳሳሊ ቅዱስ ዮሓንስ’ውን ኣብ መልእኽቱ "ፍቕሪ ማለት ከኣ ኸምዚ እዩ÷« ኣምላኽ ባዕሉ ስለ ዘፍቀረና ንኃጢኣትና ከርሕቕ ኢሉ ንወዱ ስለ ዝሰደደልና እዩ እምበር ንሕና ስለ ዘፍቀርናዮ ኣይኮነን። »ይብል 1ይዮሓ.4፥10። ዮሓ.3፥16። " ንሱ ምእንቲ ኃጢኣትና በጃ ኾነ፥ ምእንቲ ኃጢኣት ኩሉ ዓለም ከኣ እምበር ምእንቲ ኃጢኣትና ጥራይ ኣይኮነን።"1ይዮሓ.2፥2።
መለኮታዊ ፍቕሩ ዓቢዪ እዩ። ኣዝዩ ድማ ይድነቕ። ገና ኃጥኣንን ጸላእቱን እናሃሎናስ፥ምስዚ ኹሉ ከኣ ንዕኡ ዝደሊ ክፉት ልቡና ኣብ ዘይነበረና ከምዚ ኢኹም ኢሉ ብመንነትና ከይተጸባጸበ ብፍቕሩ ተበጅዩና፥ ፍጹም ምሕረትን ይቕረታን ከኣ ገይሩልና እዩ እሞ፥ በዚ «ፍቕሪ» ፥መለኮታዊት ባሕሪኡ ብምዃና፥ንሱ ዘይልወጥ ዘለዓለም ጽኑዑ፥ቂምታ ዘይናቱ ርኅሩህ፥ ከም በደልካ ዘይቀጽዕ መሓሪ፥ ንሕይወትና ዝሓሊ ኣቦ ምዃኑ ብግልጺ ኣርኣየ።
ፍቕሩ ክሳዕ ሞት ፍጽምቲ እያ። እዚ ከኣ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተነግረ ገና ንሕና ጸላእቱ እንከሎና ኮነ። በዚ ካብ ፍቕሩ ዝተላዕለ፥ ንዓና ዝተገብረ ኩሉ ናይ ምድኃኑ ሥራሕ ዝተደነቐ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቒ « ኣየ ከምዚ ዝበለ ሕያውነትከ ከመይ ዝበለ ሕያውነት እዩ። ኣየ ፍቕሪ፣ ክሳዕ ክንድዚ ዚኣክል ንሰብ ምፍቃር፣ ንወዲ ኣምላኽ ካብ መንበሩ ፍቕሪ ሰሓቦ፥ ክሳዕ ሞት ከኣ ኣብጽሖ።» ብማለት የድንቕ ቅድስ ዮሓንስ ኣፈወርቒ ። መለኮታዊ ፍቕሪ እግዚአብሔር ይድነቕ እምበር ኣይዝርዘርን ምባልና እምበኣር ምእንትዚ እዩ። እግዚአብሔር ክሳዕ ክንድዚ ዚኣክል ከፍቅረና ናይ ሰባት ግደስ እንታይ እዩ᎒ ኣምላኽ ካባና እንታይ ይደሊ᎒ ልበ ኣምላኽ ዝተሰምየ ቅዱስ ዳዊት “ኣብ ክንዲ እቲ ሠናይ ዝገበረለይ ኩሉስ ንእግዚአብሔር እንታይ ውሬታ ኽመልሰሉ እየ፧ ይብል።” መዝ116፥12። እዚ ዓይነት ሕቶ ብኹላትና ክሕሰብ ዝግብኦ ኣወንታዊ መልሲ እዩ።
ኣምላኽ ካባና ንዕኡ ዝደልዮ ወላ ሓንቲ የልቦን፥ ንሕና ክንኮኖ ዝደሊ ግና፥ “ ጐይታይ፥ምስጋናኻ (ብባሕርይኻ ምስጉን ምዃንካ) ክነግርሲ ክእለት ዘረባ ሃበኒ።”ከም ዝተባህለ መዝ.51፥15።
ኣምላኽ ንሕና ክንኮኖ ዝደልዮ÷
ይቕጽል………….
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከቱን ረዲኤቱን የብዝሓልና። ወላዲት ኣምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
ዲን. ዓንደማርያም


text:
Radio Erena: 21 May 2018
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣውራሕ ብማእከላይ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ዝወሓዙ ብዝሒ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣስታት 26 ሽሕ ምንባሩ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት -IOM ኣብ ኣፍሊጡ።
እቲ ወኪል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ማሕበር፣ ብ18 ግንቦት፣ ካብ ከተማ ጀኔቫ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ 41% ናይቲ ብዝሒ ናብ ኢጣልያ ዝኣተዉ ክኾኑ እንከለዉ፣ እቶም ዝተረፉ ከኣ ናብ ግሪኽን ስጳኛን ዝሰገሩ’ዮም።
እዚ ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ዝተሰነደ ብዝሒ ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ ብኣስታት ፍርቂ ጎዲሉ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ተመሳሳሊ ኣዋርሕ ዝነበረ ብዝሒ ልዕሊ 55 ሽሕ ክኸውን እንከሎ፣ ቅድሚኡ ኣብ ዝነበረ 2016 ከኣ፣ ኣብቲ ዓመት ብምሉእ ዝተመዝገበ ቁጽሪ ኣስታት 189 ሽሕ ምዃኑ ጸብጻብ IOM የመልክት።
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣዋርሕ፣ ናብ ኢጣልያ ካብ ዝኣተዉ ኣስታት 11 ሽሕ ስደተኛታት፣ እቶም ኣስታት 1800 ኤርትራውያን ምዃኖም ዝጠቐሰ እቲ ማሕበር፣ ብብዝሒ፣ ድሕሪ ዜጋታት ቱኒዝያ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዖም ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ብዝሒ ናይቶም ማእከላይ ባሕሪ ብቁራጽ ናብ ኢጣልያ ዝኣተዉ ዜጋታት ናይጀርያ፣ ጊኒ፣ ሰኔጋል፣ ፓኪስታንን ካልኦት ሃገራትን ብዝተዓጻጸፈ ቁጽሪ ክጎድል እንከሎ፣ ብኣንጻሩ ናይ ዜጋታት ቱኒዝያን ኤርትራን ግና ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ወሲኹ ከምዘሎ የመልክት።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ካብ ጥሪ ክሳብ ሚያዝያ ኣብ ዝነበረ ግዜ ናብ ኢጣልያ ናይ ዝኣተዉ ብዝሒ ኤርትራውያን ኣስታት ሓደ ሽሕ ምንባሩ ጸብጻብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ይገልጽ።
=====================


text:
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዝነበረ ኣቶ ሃይለ ወልደትንሳኤ `ድሩዕ `፡ ዓሪፉ እንተኾይኑ መንግስቲ ከፍልጥ ሓዉ ኣቶ ሰንጋል ወልደትንሳኤ መጸዋዕታ ኣቕሪቡ።
ኣቶ ሰንጋል ከምኡ ዝበለ፡ `ድሩዕ ` ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ኣብ ቤትማእሰርቲ ዕራዒሮ ዓሪፉ ዝብል ብማሕበራዊ-መራኸብታት ብሰፊሑ ድሕሪ ምዝርግሑ`ዩ።
ኣቶ ሰንጋል ካብ ቦስተን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቕ፡ ሰባት፡ ን 17 ዓመታት ብዘይክስን ፍርድን ብዘይ ምብጻሕ ቤተሰብን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝበልዩ ምግባር፡ ካብኡ ዝኸፍእ ግህሰት ሰብኣዊ መሰለ የለን ኢሉ።
ሚንስተር ሃይለ ወልደትንሳኤ፡ ኣብ ኤርትራ ጽገናዊ-ለውጢ ይገበር፡ ምርጫ ይካየድ፡ ብህዝቢ ዝጸደቐ ግን ትግባሬኡ ዝተወንዘፈ ሕገ-መንግስቲ ይተግበር ዝብል፡ ቅሉዕ መልእኽቲ ካብ መንጎ ዘውጽኡ ጉጅለ-15 ሓደ ክኸውን ከሎ፡ ኣብ 2001 ካብ መንጎ ተታሒዞም ዝተኣስሩ 11 ሰበ-ስልጣን ሓደ`ዩ። ካብኣቶም ዛጊድ ዝወጸ የለን።
እቶም ሰበ-ስልጣን ሕማቕ ኣተሓሕዛ ከምዝግበረሎምን፡ መብዛሕቲኦም ሞይቶም ክኾኑ ይኽእሉ`ዮም ተባሂሉ ከምዝእመንን ዓለም-ለኸ ተሓለቕቲ መሰላት ይገልጹ። መንግስቲ ግን ዘረጋገጾ ነገር የለን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዖ ይክኣል።


text:
ቃልስና ብመሰረቱ ንሰላምን ፍትሕን እዩ!
ሀ/ ቃልስና ብመሰረቱ ንሰላምን ፍትሕን ምዃኑ
ቃልስና ብመሰረቱ ንሰላምን ፍትሕን እዩ፡ ንሱ ስለ ዝኾነ ከኣ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጀመረ መስርሕ ሰላም ክድገፍን ክተባባዕን ርእይቶና ሰንዚር’ና። ሰዲህኤ ነዚ ጸዋዒት ሰላም ክድግፍ እንከሎ ብውሕዱ ካብ መትከላዊ ዕላማታቱን ዝነቀለ ምንባሩ ኣብ ዝሓለፈ መግለጺታቱ ምውካስ ይከኣል።
ለ/ ቤት ምኽሪ ኢህኣደግ ብዘይቅድመ ኩነት ንትግባረ ብይን ኣህጉራዊ ክሰርሕ ጸዋዒት ምቅራቡ
ይኹን’ምበር መስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመንጽር ጠንቒ ዶባዊ ምስሕሓብ ዘስዓቦ ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራታት ንኣስታት 20 ዓመታት ዝጸንሐ ዝተባተኸ ዝምድናታት ሓደ ሸነኽ፡ ኣገባብን ሕጋውነት ነባሪ ሰላም ክልቲኡ ሃገራት፡ ነባሪ ሰላም ንምርግጋጽን ንምውሓስን ዘይጥቅው መስርሕ ሰላም ምዃኑ ኣብ ባይታ ዝረአ ዘሎ ኣኺሉ ዝተረፈ ምስክርነት ከም ሰልፊ ሕቶ ከልዕል ግድነት’ዩ። ኣብ ውሽጢ እዚ 20 ዓመታት ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተራእየ ተርኽቦታት፡ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ሓደ ሸነኽ ፡ ዶባዊ ኵናት ዝፈጠሮ ፖለቲካዊ ጸቅጥታትን ስነ ኣእምሮኣዊ ተጽዕኖን ከይተናገፈ፡ ኣብ ዘይተዳለወሉ እዋን ኩነታት 20 ዓመት ብክልተ መዓልቲ ማለት ህሞት ምብጽጻሕ ክልቲኡ መንግስቲ፡ ንምዕሩይን ክልትኣዊ ዝምድና ዝሕግዝን ዝኽእል ከም ዘይነበረ ርእዩ። በዚ ዝኸዶ ዘሎ መስርሕ እንተቀጺሉ ከኣ ካብ ጥቅሙ ጉድኣቱ ዝበዝሕ መስርሕ ሰላም፡ መልክዑ ብዝየገድስ ንሓደ ሸነኽ ብፍላይ ንኢትዮጵያውያን ዘርብሕ ጥራሕ’ዩ ክኸውን ዝኽእል ይእመት። ምኽንያቱስ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይተጋህደሉ ውዕልን ሰላምን መስርሑን፡ ተገዲዱ እንተዘይኮይኑስ ብማዕረ ክልተኣዊ ሰላም ዝረጋገጸሉ ተሳታፍነቱ ዝቦኸረሉ ባይታ ብምዃኑ።
ሽሕ ግዜ ንሰላም ደሊና ሰላም እንተጨራሕና ፡ምዕሩይን ክልተኣዊ ሰላም ዘይረጋገጸሉ እንተኾነስ መዝሙር ሰላም ንምንታይ የድሊ። ሰዲህኤ ንዝካየድ ዘሎ ዓይነት ሰላም ንምልላዩ ብቀዳምነት ብምስትብሃልን ኣብ’ዚ መስርሕ ዝኸይድ ዘሎ ጉዳይ ብትኩረት ክረአ ዘለዎ ዝብሎ
ሀ/ ጠንቒ ግርጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብምውንዛፍ
ለ/ ግዜኡ ዘይኣኸለ ህውኽ ውዕላት ምፍርራም
ሐ/ መበገሲ መብጽዓ ሰላምን ሰናይ ጉርብትና ብይን ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ንድሕሪት ገዲፍካ
መ/ ክሳብ ሕጂ ረብሓ ሓደ ሸነክ ክትግበር ዝረኣየሉ
ካልእ ተጸብጺቡ ዘይውዳእ ኤርትራዊ ውሽጣዊ ጉዳይ ደማሚርካ ንውጽኢት ሰላም፡ ንመስርሕ ሰላም ኣብ መፈጸምትኡ ከብጽሕ ዝኽእል ሓጋዚ ባይታ ዘይምህላው’ዩ። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ ነቲ ሰላም ዝዕናቕፍን መመሊሱ ንድሕሪ ክመልስ ዝኽእል፡ ቅንዕና ዘይብሉ ተበግሶ ንድሕሪት ዝገደፎ ዓበይቲ ጉዳያት ምህላዉ ኩሉ ዝርእዮን ዝምስክሮን ዘሎ እዩ።
ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ክሳብ’ቲ ከም ክልተ ኣሕዋት ህዝቢ ብክልተኣዊ ረብሓ ኣህዛብ ዘለዎ ውዕል ዘይተፈጸመ ብይን ኣህጉራዊ ቤት ፍርድን፡ ኮሚሽን ዶባትን ንላዕሊ ውሽታዊ ጉዳዮም ክንዛረብ ዘኽእለና ባይታ ብዙሕ ኣይኮነን፡ መስርሕ ሰላም ንምውዕዋቱ ግን ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራዊ ውሽታዊ ጉዳያት ክንዛረብ ነቲ መስርሕ ሰላም ብማዕረ ክንስጉም ዘኽእለና እዋናዊ ጉዳያት ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ምስ ህዝቡ ከይተዓረቐ ምስ ካልኦት ክግበሮ ዝፍትን ሰላም ዕርቕን፡ ነቲ ተዳልዩ ዕዮ ገዝኡ ፈጺሙን ኣብ መስርሕ ዘሎን ደማሚርካ ክትርእዮ፡ ክሳብ ሕጂ ተበጺሑን ዝካየድ ዘሎ ስምምዓትን ውዕላትን ድምር መስርሕ ሰላም ንሓደ ሸነኽ ዘርብሕ ጥራሕ ምዃኑ ዘጠራጥር የብሉን።
ወላ’ውን ዘረባ ንምጽባቕ ንምውሕላል፡ ህዝቢ ብህዝቢ ዝብል ምስምሳት እንተኣስተብሃልናሉ፡ ኣህዛብ ሓደ ሸነኽ ከም ድላዮም ክዛረቡ፡ ርእይቶ ሓሳብ ክህቡ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ክሳተፉ፡ ካብ ናብ ክገሹ ክረኣዩ እንከለዉ ህዝቢ ኤርትራ ግን ካብ’ቲ ራዕድን ሽበራን፡ ጭቆናን ምልክን ስርዓት ህግዲፍ ዘይወጸ ህዝቢ ሙሉእነት ዘለዎ ክልተኣዊ ሰላም ክበሃል ኣይክእልን። ኣብ’ዚ ከም ሰዲህኤ ከይጠቀስናዮ ክንሓልፍ ዘይንደሊ ዓብይን ኣገዳስን ጉዳይ እንተሃለወ ብዛዕባ’ቲ ብሽም መስርሕ ሰላም ዝካየድ ዘሎ ስምምዓት ወፍሪ ርእሰማል ዝምልከት እንተረኣናዮ’ውን ብሓቂ ኣዝዩ ዘሕዝን ፈጻምነት ሰላም ዘይብሉ ውዕል’ዩ። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ መዋእል ነጻነት ኤርትራ ን27 ዓመታት ብህግዲፍ ዝተደቆሰ ብሕታዊ ኤርትራዊ ርእሰማል፡ ዝተሃገረ ዝተመንዘዐ፡ ካብ ሃገሩ ዝተባረረ ባዶ ሃገር፡ ጽምዶ ሰላም ወፍሪ ብሕታዊ ርእሰማል ኢትዮጵያውያን መወዳድርቲ ዘይብሉ ክኸውን ንባዕሉ ሓደ ዘይምዕሩ ብስም ሰላም ካብ ዝካየድ ዘሎ ስምምዓት ሓደ’ዩ። እሞ ኤርትራውያን ብስም ሰላም ኣብ ትሕቲ ብሕታውያን ኣውፈርቲ ርእሰማል ኢትዮጵያውያን ድዮም ብዘይዝኾነ ውድድር ኣብ ዕዳጋ ተገዚኦም ክኸዱ ዝብል ሕቶ ብንጹር ክበርህን ሰብ ሞያ ክትንትንዎ ዝኽእሉ ኣብ መጻኢ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ተጽዕኖ ከይኸውን ካብ ዘስግእ ፖለቲካዊ እዋናዊ ኣርእስቲ እዩ።
ምእንቲ’ዚ ሰዲህኤ ንዘካይዶ ሰላማውን ፍትሓውን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብእውጅን ንጹርን ተስታፎ ህዝቢ ዘመስከረ፡ ልሉይ ኣብነታዊ ሰላም ደኣ’ምበር ንይምሰል ንዝካየድ ሰላም ደጋፊ ክኸውን ኣይክእልን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ ህዝቢ ንዝኸይድ ዘሎ ውዕላት ሰላም ብግርህነት ሃንደራእ ኢሉ ከይኣትዎን፡ ንክብሩን መሰሉ ድምጹ ከስምዕ፡ ነቲ ኣሽሓት ደቁ ከፊሉ ዘረጋገጾ ነጻነት ነባሪ ንምትግባር ክዳሎን ከነቃቕሕን መሪሕ ግደኡ ክጻወትን ሕድሪ ስውኣቱ ከተግብር ኣብ ፍትሓዊ ሰላማዊ መስርሕ ጠጠው ክብል’ዩ ዝመርጽእ።
ሰዲህኤ
2 ነሓሰ 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11100


text:
ንዕለት 21.11.2009 ኣብ ከተማ ማንሃይም ንዝኽሪ 30 ዓመት ብሃማደኤ ዝፍለጥ ማሕበር ተዳልዩ ዘሎ በዓል፤ ንጥቅሚ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ዘይምቅላሱ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ውጽኢቱ ንመጨፍለቅን መቅዘፍን ዝዓበየን ዝነኣሰን ህዝቢ ኤርትራ ዝውዕል፡ ብስም ኤርትራውያን ንረብሓ ምልኪ ዘውደክድኽን ዝዕልልን ዘሎ ማሕበር እዩ።
ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን ኣብ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ጀጋኑና ሓቢርና ንክንዝክርን መዓልቶም ንኸነኽብርን፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ተቐማጢ እዚ ከባቢ ብኣኽብሮት ይዕድም።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት እትርከቡ ኤርትራዊያን ዜጋታት፡ ህላዌ ህዝብናን ሃገርናን ኤርትራ፡ ካብ ዝኸፍኤ ናብ ዝባኣሰ
ኩነታት ወዲቁ ይርከብ ከምዘሎ ብሩህ ኮይኑ፡ ኩነታት መነባብሮ ህዝብና ብፍላይ፡ ብቃላት ክትገልጾ ዘይክኣል፡ ኣብ
ታሪኽ መዋእል ኤርትራ ተሰሚዑን ተጌሩን ዘይፈልጥ ወዲቑ ይርከብ ከምዘሎ፡ ንኩሉ ኩነታት ኤርትራን ህዝባን
ዝከታተል ብሩህ ሓቂ ኢዩ


text:
ናይ ላይበሪያ ፕሬዝዳንት ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ኣብ ላይበሪያን ምዕራብ ኣፍሪካን ለበዳ ኢቦላ ንምምካት ተወሳኺ ሓገዝ ምሃቦም ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ህዝቢ ኣሜሪካን ኣመስጊነን።ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ ጊኒ፣ላይበሪያን፣ሲየራሊዮንን ናይጀሪያን ኣስታት 5,000 ናይ ኪንታሮት ረስኒ ብዝምለስል ከምዝሓመሙ ኣፍሊጡ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብዛዕባ ቅልውላው ኢቦላ ንምዝታይ ህፁፅ ኣኼባ ፀዊዑ።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ከተማ ኣትላንታ ጆርጂያ ኣብ ዝርከብ ማእኸል ምቁፅፃር ሕማም ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ 3,000 ወታደራት ንኢቦላ ንምምካት ኣብዝግበር ፃዕሪ ንምሕጋዝ ናብ ላይበሪያ የምርሑ ኣለው ኢሎም።
ናይ ላይበሪያ ፕሬዝዳንት ሰርሊፍ ትማሊ ምሸት ረቡዕ ንህዝበን ብቐጥታ ኣብዘስምዕኦ መደረ ካልኦት መራሕቲ ዓለም እውን ኢቦላ ኣብ ላይበሪያን ምዕራብ ኣፍሪካን ንኸብቅዕ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ንኽወስዱ ፀዊዐን።
‘’ብሽም ህብዚ ላይበሪያን ብሽመይን ንፕሬዝዳንት ኦባን ህዝቢ ኣሜሪካን ከመስግኖም እደሊ’’ ምስ በላ ‘’ተመሳሳሊ ስጉምትትታ ንኽወስዱ ምስ ካልኦት መራሕቲ መንግስታትን መራሕቲ ሕቡራት መንግስታትን እውን እናተዘራረብና ኢና’’ ኢለን።
ፕሬዝዳንት ሰርሊፍ እቲ ቫይረስ ጠጠው ንምባል መንግስተንን ማሕበረሰብ ዓለምን ይፅዕሩ ኣብዘለውሉ እዋን ላይበሪያዊያን እውን ግቡኦም ክፍፅሙ ፀዊዐን።
ካብቲ ለበዳ ክሃድሙ ይኽእሉ ዝነበሩ ብፍላይ ነርስታትን ዶክተራትን ንሕሙማት ኢቦላ ንምሕካም ኣብ ከባቢኦም ክፀንሑ ንዝወሰንዎ ፅንዓት ኣመስጊነ።
ብኻሊእ ዜና ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት እቲ ቫይረስ ጠጠው ዝብለሉ ኣገባብ ንምዝርራብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ህፁፅ ኣኼባ ፀዊዑ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪሙንን ሓላፊት ትካል ጥዕና ዓለም ዶ/ር ማርጋሪት ቻንን እቲ ስግኣት ንምቁፅፃር ዝሓንፀፅዎ መደብ ከቐርቡ እዮም።
ኣባላት ሕቡራት መንግስታት ዘድሊዩ ሓገዛት ብህፁፅ ንኽልእኹን ኣብ ልዕሊ እተን ዝተጠቕዓ ሃገራት ዝተነብረ ናይ በረራ እገዳታት ንኽልዓሉን ንዝፅውዕ ውሳነ እቲ ቤት ምኽሪ ድምፂ ክህበሉ እዩ።
ትካል ጥዕና ዓለም ሎማዕንቲ ኣብ ዘውፅኦ ሓዱሽ ኣሃዝ ኣብ ጊኒ፣ላይበሪያን ሲየራ ሊዮንን ልዕሊ 5,300 ሕሙማት ኣለው።ኣብ ናይጀሪያ እውን 21 ሕሙማት ተረኺቦም ኣለው።


text:
ኮቫክስ፡ንምዕሩይ ኣተዓዳድላ ክታበት ቫይረስ ኮሮና ኣብ ዓለም እምነት ዝተነብረሉ ትካል ብሰንኪ`ቲ ኣብ ህንዲ ዘጋጠመ ለበዳ፡ ክታበት ክውሕድ ምጅማሩ ይገለጽ ኣሎ። እዚ ዝኸውን ዘሎ ናይ ህንዲ ሰሩም ኢንስቲቱት- ብሰንኪ ውሽጣዊ ጠለባቱ- ንጠለባት ደገ ከማልእ ብዘይምክኣሉ`ዩ።
ዳይሬክተር ትካል ሕጻናት ሕቡራት ሃገራት ሀንሪየታ ፊዮሪ: ዩኒሴፍ ክታበት ኮቫክስ ምግዝኡን ምብጽሑን ቀጺሉ`ሎ ፡ ሃገራት ንኮቫክስ ዝኸፍልኦ ገንዘብ ከማልኣ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ተረፍ ክታበት እንተለወን ድማ ንዘይብሎም ከከፋፍላ ግድን`ዩ ኢላ። ንሳ ኣስዒባ ኣሜሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ጥራይ- 20 % ካብ ዘለወን ክታበት እንተካፊለን፡ 153 ሚልየን ክታበት ክልገስ ይኽእል`ዩ ኢላ ።
ብኻልእ ወገን ንህንዲ ክጸፍዕ ዝቀራረብ ዘሎ መሸንበባ ማይ፡ ንገለ መውሃቢ ክታበት ቦታታት ክዕጾ ኣገዲዱ`ሎ። ኣሸሓት ሰባት ካብቲ ጸፍሒ ክሃድሙ ተፈናቒሎም ኣለዉ።
ኣብ ቓዛ ድማ ካብ ደብዳብ እስራኤል ዝሃድሙ ሰባት ኣብ መዕቆቢ ቦታታት ተፀቓቒጦም ስለዘለዉ ንለበዳ ኮቪድ ይቃልዑ ምህላዎም ሰበ-ስልጣን ሰብኣዊ ረድኤት ይገልጹ`ለዉ፡ ምርመራን ክታበትን ኮቪድ19 ኣብ ቓዛ ብሰንኪ ደብዳብ ነፈርቲ እስራኤል ተዓጽዩ ከምዘሎ`ውን ይገልጹ`ለዉ።
ጃፓን:ሽሕ`ኳ መብዛሕቲኦም ጃፓናውያን እቲ ስፖርታዊ ውድድራት ሕጂ`ውን ክስረዝ ዝደልዩ ምዃኖም እንተገለጹ ዝሓለፈ ዓመት ተቛሪጹ ዝነበረ ኦሎምፒክ ክረምቲ ሎሚ ከምዝካየድ ኣፍሊጣ`ላ።


text:
Radio Erena: 29 March 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ነዚ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ኢህወደግ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ከካይዶ ድሕሪ ዝጸንሐ ጽዑቕ ኣኼባ፣ ንዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ ኣቦ መንበሩ ክኸውን መሪጽዎ።
ዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ፣ ኣቐዲሙ ኣቦ መንበር ናይቲ ሓደ ካብቶም ኣርባዕተ መላፍንቲ ኢህወደግ ዝኾነ ደሞክራስያዊ ሰልፊ ህዝቢ ኦሮሞ ኮይኑ ከምዝተመርጸ ዝዝከር’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተርን ኣቦ መንበር ኢህወደግን ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ኣብታ ሃገር ንተኸታታሊ ክልተ ዓመታት ድሕሪ ዝተኻየደ ናዕብን ተቓውሞን፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብገዛእ ፍቓዱ ካብ ስልጣኑ ክሰናበት ከምዝሓተተ ኣይርሳዕን።
ንቦታ እቲ ኣቦ መንበርነት ኢህወደግን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ንምትካእ፣ ወከልቲ ህወሓት፣ ደሞክራስያውያን ሰልፍታት ህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ከምኡ ድማ ደቡብ ህዝብታት ኣብ ዘተን ክትዓትን ከምዝቐነዩ ይፍለጥ።
ብመሰረት ቅዋም ኢትዮጵያ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ብኣባላት ባይቶ እታ ሃገር’ዩ ዝምረጽ።
ኢህወደግ ኣብ ባይቶ ኢትዮጵያ ዓብላሊ መናብር ስለዘለዎ፣ ኣቦ መንበር እቲ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ሰልፊ ኮይኑ ተመሪጹ ዘሎ ዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ናይ ምዃን ዝልዓለ ተኽእሎ ኣለዎ።
ወዲ 42 ዓመት መንእሰይ ዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ፣ ክሳብ ናይ ሌተናት ኮለነል ማዕረግ ዝበጽሐ ኣባል ሰራዊት ኢትዮጵያ ነበር’ዩ።
ንሱ ኣባል ናይቲ ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ብምዃን ኣብ ርዋንዳ ዝተዋፈረ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምንባሩ’ውን ሰነዳቱ የመልክት።
ባይቶ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ቀረባ እዋን ኣኼባ ብምክያድ ቀዳማይ ሚኒስተር ክመርጽ ትጽቢት ይግበር።
================


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን።
ማሕሌታይ ቅዱስ ያሬድ
ዘማራይ ቅዱስ ያሬድ ብ505 ዓ.ም ሚያዝያ ኃሙሽተ፡ ኣብ ከተማ ኣክሱም ካብ ኣቡኡ ኣብዮድ (ይስሓቅ) ካብ ኣዲኡ ክርስቲና (ታውክልያ) ተወሊዱ። ንቅዱስ ያሬድ ኣቡኡ ኣብ ሸውዓተ ዓመቱ ስለዝሞተ፡ ኣዲኡ ክርስቲና ናይ ኣክሱም ገበዝ ንዝነበረ ኣኩኡ ጌዴዎን ከዕብዮን ከስተምህሮን ሓደራ ኢላ ሃበቶ። ቅዱስ ያሬድ ምስ ኣኩኡ መዝሙረ ዳዊት ኣብ ዝመሃረሉ እዋን እቲ ትምህርቲ ዋላ ምርዳእ ኣበዮ፡ ቅዱስ ያሬድ ንሸውዓተ ዓመት ምሉእ ጽዒሩ ምርዳእ ስለዝኣበዮ ናይ መምህሩ ቘየቋን ማህረምትን ስለ ዝበዝኆን ዝበርትዖን ካብ ቤት ትምህርቲ ጠፊኡ ክኸይድ ሓሰበ። ሓሲቡ ኣይተረፈን፡ ተበጊሱ ክከይድ ውዒሉ ደኪሙ ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ኦም ተጸጊዑ እናበኸየ ከሎ ሓደ ጻጸ ረኣየ፡ እቲ ጻጸ ናብ ላዕሊ ክወጽእ ክብል ኣብ ሞንጎ ኣብ ማእከል ምስ በጽሐ ይወድቅ ነበረ። ከምኡ እናበለ ንሽዱሽተ ጊዜ ብተደጋጋሚ ክወጽእን ክወርድን ጸኒሑ ኣብ መበል ሻውዓይ ጊዜ ኣብታ ልዕሊ ኦም ደይቡ ናይታ ኦም ቈጽሊ (ፍረ) ክበልዕ ረኣየ። ንቅዱስ ያሬድ እግዚአብሔር ብጻጸ መሃሮ፡ ተስፋ ምቍራጽ ከምዘይግባእ ተዛረቦ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋእለ ሥጋዌኡ በዕዋፍ ሰማይን ብዕምባባ በረኻን ኣብነት ከምዝመሃረ ማለት እዩ። ኣብ መወዳእታ ቅዱስ ያሬድ ድሕሪ ብዙሕ ሓዘንን ብኽያትን ናብ መምህሩ ተመሊሱ ይቅሬታ ሓቲቱ ትምህርቱ ቀጸለ፣ 'ለጠቢብ ትብቅዖ አሐቲ ቃል፡ ንጠቢብ’ሲ ሓንቲ ቃል እያ ትኣኽሎ' ዝበሎ ነዚ እዩ። እቲ ንሸውዓተ ዓመት ትምህርቲ ኣብይዎ ዝነበረ ኣብ ሓደ መዓልቲ 150 መዝሙረ ዳዊትን መሃልየ ዘነብያትን መሃልይ ዘሰለሞንን፡ ከምኡ ድማ ትርጓሜ መጽሓፍትን ካልኦት መጽሓፍቲ ኵሉ ፈለጠ 'ንእግዚአብሔር ዝሰኣኖ ስለዘየለ'፣ ናይ እግዚአብሔር ድንቅ ሥራሕ ኣብ ልዕሊ ቅዱስ ያሬድ ተገልጸ (ሉቃ 1፡37)።
ቅዱስ ያሬድ ብመዓርገ ዲቁና ኣብ ቤተ ክርስትያን ኣክሱም ጽዮን እናኣገልገለ ክነብር ጀመረ። በቲ ዘመን ትሕት ኢልካ ንባብ እናኣዜምካ እምበር ድምፅኻ ዓው ኣቢልካ ምግልጋል ኣይነበረን። ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ካብ ኤዶም ገነት ብኣምሳል ሠለስተ ሥላሴ ሠለስተ ኣዕዋፍ ናብ ቅዱስ ያሬድ መጻ፡ እተን ዑፍ ሠለስተ ዓይነት ዑፍ ነናተን ሕብሪ ነበረን። እቲ ሕብሪ ቀጠልያ፡ ብጫ፡ ቀይሕ ክከውን ከሎ እዚኣተን ከኣ ግዕዝን፡ ዕዝልን ኣራራይን ዜማ ምሳሌ ነበራ። ቀጠልያ ንግዕዝ፡ ብጫ ንዕዝል፡ ቀይሕ ንኣራራይ ዜማ እየን ምሳሌአን፡ ናይ ሰብ ኮነ ናይ ኣዕዋፍ ዜማ ድምፂ ካብዚ ኣይወጽእን እዩ። ከምቲ ኣብ ዘኁልቅ፡ ኣድጊ በልዓም ልክዕ ከም ሰብ ብልሳን ሰብ ከምዝተዛረበት ካብ ሠለስቲኤን ሓንቲ፡ 'ኦ ያሬድ ንስኻ ብፁዕ ኢኻ፡ ንዓኻ ዝተሰከመት ማሕጸንውን ብፅዕቲ እያ'፣ በለቶ፣ (ዘኁ 22፡28-31)። እተን ኣዕዋፍ ካብ የዕይንቱ ምስ ተሰወራ፡ ቅዱስ ያሬድ ብተመስጦ ናብ ሰማየ ሰማያት ከደ፡ ብኡ ንብኡ ምስ 24 ካህናተ ሰማይ ሱራፌልን ኪሩቤልን ኣብ ቅድሚ መንበር እግዚአብሔር ከቢቦም፣ ብበገና ብመሰንቆ ንኣምላኽ ብማሕሌት ብዜማ ከመስግኑ ሰምዐ፡ ካብኦም ድማ ኵሉ ተማህረ። 'በሰማያ ዘተሠርዐ በምድር ተገብረ' ከምዝተባህለ ካብኦም ኵሉ ሥርዓታት ማሕሌትን ቅዳሴን ተማሂሩ ኣብ ምድሪ ካብታ ኣምሳል ኢየሩሳሌም ሰማያዊት ሠርዖ። ናይ ቃል ምስጋንኡ ምስ ሰምዑ ንጉሥን ንግሥትን ካህናትን ሕዝብን ክሰምዕዎ ወዓሉ። ድኅሪዚ ካብ ዓመት ክሳዕ ዓመት ብብክፍለ ዘመኑ ናይ ቀውዒ (መጸው)፡ ክረምት፡ ሓጋይ፡ ጽድያ፣ ኣብ ኣጽዋማት ኣብ በዓላት፡ ናይ ሰናብቲ፡ ናይ መላእክቲ፡ ናይ ነብያት ወሐዋርያት፡ ናይ ጻድቃን ሰማዕታት ወደናግልን በዓላት ዝብዕልሉ ብሠለስተ ዜማ ግዕዝ፡ ዕዝልን ኣራራይን ጌሩ ሠርዖ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ቅዱስ ያሬድ ኣብ ቅድሚ ንጉሥ ገብረመስቀል ደው ኢሉ ክዝምር ከሎ፡ ንጉሥ ድማ ናይ ቅዱስ ያሬድ ድምሢ እናሰምዐ ልቡ ተመሰጠ፡ ከይተረድኦ ድማ ናይ ኲናት ጦሩ ኣብ እግሪ ቅዱስ ያሬድ ሰንደዋ እሞ ኣብ እግሩ ተከላ፡ 'ደምን ማይን' ድማ ወጸ፣ ማሕሌታዊ ቅዱስ ያሬድ ግን ኣብ ተሰጥሞ ዝማሬ ጸጋ በጺሑ ስለዝነበረ ዝማሬኡ ሱቅ ኢሉ ቀጸለ፡ ከይተረድኦ ኵሉ ዝማሬኡ ፈጸመ። ብድኅሪኡ ንጉሥ ሰንቢዱ ናይ ደምካ ዋጋ ድላይካ ለምነኒ ኢሉ መሓለሉ፡ እሞ ቅዱስ ያሬድ ከኣ ገዳም ከይደ ክምንኩስ ኣፋንወኒ በሎ። ንጉሥ ድማ ንቃል ማሕልኡ ፈሪሁ ኣፋነዎ፡ ቅዱስ ያሬድ ድማ ኣብ ኣክሱም ጽዮን ኣብ ታቦተ ጽዮን ደው ኢሉ ቅድስትን ብፅዕትን ምስግንትን ብርኽትን ክብርትን ልዕልትን ኣፍ ደገ ብርሃን መዓርገ ሕይወት መኅደሪት መለኮት ዝብል ምስጋና ክሳብ መፈጸምታ ምስ ተናገረ ንእመት ዝኣክል ካብ ምድሪ ሓፍ በለ፡ (ድርሰት መጽሓፍ ኣንቀጸ ብርሃን)።
ብድኅሪዚ ናብ ሰሜን ሃገር ከይዱ ብጾምን ጸሎትን ተወሲኑ ንሥግኡ ኣድከማ፡ እኒ ቅዱስ ኤፍሬምን ቅዱስ ኣባ ሕርያቆስን ነቲ ዝደረስዎ ምስጋና ናይ ድንግል ማርያም ናብ ቅዱስ ያሬድ መጺኦም ዜማ ኵሉ ኣውጽኣሉ። ኣብዚ ቦታ ገድሉ ፈጺሙ ከምቲ ዘማራይ ቅ. ዳዊት ዝበሎ 'ኪዳን ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ' (መዝ. 89፣3)፡ ዝበሎ መሠረት ንቅዱስ ያሬድ ድማ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ስምካ ዝጸውዐ፡ ዝክርካ ዝገበረ፡ ብስምካ ንጥሙይ ዘብልዐ ዘስተየ፡ ቤተ ክርስትያንካ ዝሰዓመ ማሕሌትካ ዝቘመ፡ ገድልካ ዝሰምዐ፣ ዘስምዐን ዘጽሓፈን ክምሕረልካ እየ!' በሎ እሞ ልክዕ ከም ነብይ ኤልያስን ነብይ ሄኖክን ኣቡነ ኣረጋዊን ካብዚ ዓለም ብሞት ከይተፈለየ ብ11 ግንቦት ናብ ብሔረ ሕያዋን ተሰወረ (ዘፍ 5፡24፣ 2 ነገ 2፡11፣ ዮሓ 21፡23)፣ ጸሎትን በረኸትን ናይ ቅዱስ ያሬድ ምስ ኩልና ህዝበ ክርስትያን ይኩን ኣሜን።
ዓርኬ
ሰላም ለያሬድ ስብሐተ መላእክት ለሕዋጼ፡
እንተ አዕረጎ በልቡ ሕሊና መንፈስ ረዋጼ፡
ለትምህርተ መጽሐፍ ገብአ እምሃበ ኮነ ነፋጼ፡
በብዙኅ ጻማ ዘአልቦ ኁፃፄ፡
መልዕልተ ጕንደ ዖም ነጺሮ እንዘ የዐርግ ዕፄ፡፡
ምንጪ
- መጽሓፈ ስንክሳር
- ወማእምር ጐይታና ይስሓቅ ዘደብረ መርቆሬዎስ ደብረ ድማኅ
ሎሚ ዓሠርተ ሓደ 11 ግንቦት መጽሓፈ ስንክሳርና ዝዘከሮም ምስ ንርኢ፣
- ኣምሳል ሱራፊ ዝኾነ ሊቀ ሊቃውንት ቅዱስ ያሬድ ማህሌታይ ዝዓረገሉ (ዝተሰወረሉ)
- ሰበይቱ ንቅዱስ ዮስጦስ ዝኾነት ቅድስቲ ታውክልያ ዘዕረፈትሉ ዕለት
- ቅዱስ በፍትንዮስ ኤጲስቆጶስ ዘዕረፈሉ
- ኣብ ኢየሩሳሌም ወሪዱ ሰማዕት ዝኾነ መምህር ኣሴር
- ኣበምኔት ናይ ደናግል ዝነበረት ኣርሴማ ቅድስት ዘዕረፈትሉ ዕለት
- ብዘመን መንግሥቲ ናይ ዲዮቅልጥያኖስ ሰማዕት ዝኮነት ቅድስት ኣፎምያ
- ኣደ ቅዱስ ኤስድሮስን ሓፍቲ ቅድስት ኤፎምያ ዝኾነት
- ቅድስት ሶፍያ ሰማዕት ዝኾነትሉ
- ዝክረ ኣባ በኪሞስን ኣብላዲን እዩ።
ወርኃዊ ክብረ በዓል፣
- ኣዴኣ ነዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድስት ሃና እዩ፡ ጸሎቶምን በረኸቶምን ረድኤቶምን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስትያን ንዘልዓለም ጸኒዑ ይንበር።
"ነቶም ቃል ኣምላኽ ዝሰበክልኩም መራሕቲኹም ዘክርዎም፡፡ ከመይ ኢሎም ከም ዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር እምነቶም ስዓቡ።" ዕብ. 13፡7
ዲያ. ዳንኤል ኣብርሃም
30 ሚያዝያ 2012 ዓመት ምሕረት
08 ግንቦት 2020 ፈረንጂ
ስብሐት ለእግዚአብሔር ልዑል፡ ወለወላዲቱ ማርያም ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር ወኃያል።


text:
ዓለምለኸ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ሓይልታት ጸጥታ ኢራን ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ጀሚሩ ኣንጻር መንግስቲ’ታ ሃገር ኣብ ዝካየዱ ዘለዎ ተቓውሞታት 106 ሰባት ምቕታሎም ይኸስስ።
ናይ ትካል ተመራማሪ ኣብ ጉዳይ ኢራን ራሃ ባህረኒ ሎሚ ሶሉስ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መጠይቕ ኣምንስቲ ካብ ናይ ዓይኒ መሰኻክር፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ተሓለቕቲ መሰላትን ካብ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ዝተዘርግሓ ምስልታት ብዝረኸቦ ሓበሬታ ሓይልታት ጸጥታ 106 ሰባት ኣብ እዋን’ቲ ተቓውሞ ምቕታሎም ኣረጋጊጹ’ሎ ትብል።
ድምጺ ኣሜሪካ ፐርሽያን ብቐዳም ጥራይ ካብ ሓይልታት ጸጥታ ብዝተተኮሰ ጥይት ሸውዓተ ሰባት ምሟቶም አረጋጊጹ’ሎ።
መሓውራት ዜና’ታ ሃገር ካብ ዓርቢ ጀሚሩ ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ዝተኻየደ ተቓውሞ ሓደ አባል ሓይልታት ጸጥታ ዝርከብዎም ብርክት ዝበሉ ሰባት ምሟቶም ጸብጺበን ኣለዋ። መንግስቲ ግን ካብ ሕጂ ቁጽሪ ዝሞቱ ብርግጽ ኣይሓበረን።
እዚ ተቓውሞ ዝጀመረ መንግስቲ ዋጋ ነዳዲ ብ50% ክውስኽ ድሕሪ ምውሳኑ’ዩ።
ባህረኒ ኣምንስቲ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣውሮጳን መንግስቲ ኢራን ኣብ ልዕሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ዝወስዶ ስጉምቲ ደው ከብልን መሰል ብናጽነት ሓስብካ ምግላጽን ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ከኽብር ጸቕጢ ክገብሩ ምጽውዑ ገሊጸን።
መንግስቲ ኢራን ካብ ታህሳስ 2017 ክሳብ ጥሪ 2018 ኣብታ ሃገር ንዝረአ ብልሽውናን ሰናይ ምሕደራን ብምቕዋም ዝተኻየደ ተቓውሞ ብጎነጽ ደው ምባሉን ኣብ እዋን’ቲ ተቓውሞ 22 ሰባት ምሟቶም ይዝከር።


text:
ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም 15 ዓመት ክትመልእ ኣለካ ድዩ?Måste man vara 15 år för att ha sex? - tigrinska
ሕቶ
ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም 15 ዓመት ክትመልእ ኣለካ ክብሃል ሰሚዔ። ሓቂ ድዩ? ቅድሚ 15 ዓመት ምምልኣይ ጾታዊ ርክብ እንተ ዝፍጽም ነይረ ክልኩል ዶ ምኾነ ነይሩ?
ምላሽ
ኣይፋል፡ ክልኩል ዝኾነ ዝገበርክዮ ነገር የለን። ጾታዊ ርክብ ንኽትፍጽም ናይ ግድን ልዕሊ 15 ዓመት ክትከውን ኣለካ ዝብል ዝኾነ ሕጊ የለን። ግን ሓደ/ሓንቲ ልዕሊ 15 ዓመት ሰብ ምስ 15 ዓመት ዘይመልኣ/ኣት ሰብ ጾታዊ ርክብ ክፍጽም/ክትፍጽም ክልኩል እዩ ዝብል ሕጊ ኣሎ።
እቲ ሕጊ መንእሰያት ጾታዊ ርክብ ንኸይፍጽሙ ንኽዓግት ኣይኮነን ተገይሩ። እዚ ሕጊ 15 ዓመት ዘይመልኡ ቈልዑን መንእሰያትን ካብኦም ዝዕብዩ ሰባት ብጾታዊ ርክብ ንኸይብለጹሎም ክከላኸል ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ።
ጾታዊ ርክብ ክገብር/ክትገብር ምስ ዘይደሊ/ዘይትደሊ ሰብ ጾታዊ ርክብ ምፍጻም እውን ክልኩል እዩ። ዕድሜኻ/ዕድሜኺ ብዘየገድስ።


text:
Radio Erena: 25 May 2020
ንዝሓለፈ 28 ዓመታት፣ መዓልዊ ናጽነት ኤርትራ፣ ብድሙቕ ህዝባዊ ጽምብል ክብዓል ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ።
ትማሊ 24 ግንቦት ዝወዐለ መበል 29 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ግና፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ ህዝቢ ኣብ ገዛውቱ ተሓጺሩ’ዩ ነዛ ዕለት ዘኪሩዋ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ፣ ኣገልግሎት ኢንተርነት ዝተሓረመ ብምዃኑ፣ ነዛ ዕለት፣ ብዘይካ’ቲ ብመንግስቲ ዝውነን ቴሌቭቪዥንን ሬድዮን ዝፍነወሉ መደባት ካልእ ኣማራጺ ከይረኸበ’ዩ ሓሊፉዋ።
ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዋላ’ኳ ኣብ ክልተ ደምበታት ዝተመቓቐሉ እንተኾኑ፣ ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታት፣ ብቀጥታ ብቪድዮ ዝተፈላለየ መደባት’ዮም ዘመሓላልፉ ኔሮም።
ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ክመጽእ ዝጠልቡ ወገናት፣ ኣብዚ ዝሓለፉ 29 ዓመታት ናጽነት፣ ኣብ ኤርትራ ዝተኸስቱ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ማሕበራውን ፍጻሜታት ክግምግሙን ክነቕፉ ተራእዮም።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ ህዝባዊ ጽምብል መዓልቲ ናጽነት ከተእንገድ ዘይክኣለት ካልእ ሃገር ዚምባብዌ’ያ።
ዚምባብዌ፣ ኣብ 18 ሚያዝያ ከተካይዶ ዝነበራ መበል 40 ዓመት ህዝባዊ ጽምብል መዓልቲ ናጽነት፣ ከተእንግዶ ከምዘይክኣለት ኣብ እዋኑ ተቓሊሑ’ዩ።
ካብ ዝሓለፈ ሓያሎ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት ዝነበረ መብጽዓታትን ድሕሪ ናጽነት ብግብሪ ዝተረኽበ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ውልቃዊን ሓርነት ዘይዛየምድ ዝኾኖም ሓድሽቲ ወለዶታት ኤርትራን ዚምባብዌን፣ ንጽምብል መዓልቲ ናጽነት ብዓይኒ ነቐፌታ ክርእዮ’ዮም ጀሚሮም።።
ኣማኢት ኣሽሓት ዜጋታት ናይዘን ኣብ ተኸታታሊ ኣዋርሕ መዓልቲ ናጽነተን ዝጽምብላ ክልተ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ናብ ጎረባብቲን ካልኦት ሃገራትን እናተሰድዱ’ዮም ህይወቶምን ህይወት ስድራቤታቶም ዝኣልዩ።
==============


text:
Radio Erena: 18 November 2018
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ኣዋፊራቶ ዘላ ቁጽሪ ሰራዊታ ከተጉድሎ ምዃና ካብ ፐንታጎን ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ልዕሊ 7 ሽሕ ቁጽሪ ዘለዎ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ተዋፊሩ ከምዘሎ ዝሓበረ እቲ ናይ ፐንታጎን መግለጺ፣ እታ ሃገር ኣንጻር ሽበራ እትገብሮ ቃልሲ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ጸጥታዊ ሓበሬታ ምልውዋጥ ጥራይ ከምዘተኩር ኣፍሊጡ።
እዚ ኣብዚ ዝቕጽል ሰለስተ ዓመታት ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ምስሓብ ሰራዊት፣ ነቶም ኣብ ጂቡቲን ሶማልን ዘለዉ ወተሃደራት ከምዘየጠቓልል ይግለጽ።
ኣብ ኬንያ፣ ካሜሩን፣ ማሊን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርከብ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ዝሰሓበሉ እዋን፣ ኣብ ጂቡቲን ሶማልን ዘሎ ሰራዊት ግና ኣብ ዘለዎ ክጸንሕ ዝተወሰነሉ ምኽንያት፣ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ገና ኣይረገአን ክብል’ዩ ቤት ጽሕፈት ምክልኻል ኣመሪካ ምኽንያት ዝህበሉ።
እቲ ዝዓበየ ምኽንያት ምስሓብ ሰራዊት ኣመሪካ ካብ ኣፍሪቃ ግና፣ ካብ ሩስያን ቻይናን ዝመጽእ ዘሎ ጸጥታዊ ስግኣት እንዳዓበየ ስለዝመጸ’ዩ፣ ክብሉ’ዮም ወተሃደራውያን ክኢላታት ዝትንትኑ።
ኣመሪካ ኣብ ጂቡቲ ጥራይ ልዕሊ 4 ሽሕ ሰራዊት ክህልዋ እንከሎ፣ ኣብ ሶማልን ሊብያን እውን ብርክት ዝበለ ቁጽሪ ዘለዎ ሰራዊት ከምዘዋፈረት’ዩ ዝንገር።
======================


text:
ኣብ መንጎ ክልል ትግራይን ፌደራል መንግስትን ዝተፈጥረ ወጥሪ ምፍታሕ ሓላፍነት ንኮሚሽን ዕርቀሰላም ኣይኮነን ክብሉ ሓለፍቲ ናይቲ ኮሚሽን ኣፍሊጦም።እቲ ኮምሽን ብኣዋጅ ካብ ዝምስረት ዝበዝሓ እዋን ዝወሰደሉ ንባዕሉ ናይ ምውዳብን ንስርሑ ምቸእ ኩነታት ኣብ ምፍጣርን ከምዝነበረ ገሊፆም ኣለው።
ኮሚሽን ዕርቀ ሰላም ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብ መንጎ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ፌደራል መንግስትን ዝተፈጥረ ወጥሪ ንምቅርራብን ንምዕራቕን ብዛዕባ ዝሰርሖ ስርሓት ካብ ጋዜጠኛታት ሕቶ ቀሪቦም።
ምኽትል ኣደመንበር እቲ ኮሚሽን ሎሬት የትነበርሽ ንጉሴ ‘’ኣብ መንጎ ክልል ትግራይን ፌደራል መንግስትን ዘሎ ወጥሪ ንዓና ክልቲኦም መንግስታት ቅቡልነት ዘለዎም መንግስታት እዮም።ኣብ መንጎ ፌደራልን ክልል መንግስታትን ፀግም ክፍጥር ከሎ ነቲ ፀገም ናይ ምፍታሕ ሓላፍነት ናይ ዕርቀሰላም ኮሚሽን ሓላፍነት ኣይኮነን።ብግልፂ ብሕጊ ንቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዝተውሃበ እዩ’’ ኢለን።
ንሰን ከም ዜጋን ከም ገለልተኛ ኮሚሽንን ስኽን ኢሎም ክዘራረቡ ናይ ምሕታትን ንምዝርራብ ገለልተኛ ኣካላት እንተድኣ ኣድልዩዎም ድልውነትና ንዝምልከቶም ኣካላት ብዕሊ ኣፍሊጥና ኢና ኢለን።
ሊቀ ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያን ኣቦ መንበር ናይቲ ኮሚሽንን ካርዲናል ኣባ ብርሃነየሱስ ሱራፍኤል እውን ስራሕ ዕርቀሰላም ኮሚሽን ዕርቀሰላም ኣብ መንጎ ህዝብታት እዩ ምስ በሉ "ኣብ መንጎ ህዝብታት ዘይምርድዳእ ክህልው ከሎ፣ቅርሕንቲ ክህልው ከሎ፣ግጭታት ክህልው ከለው ነቲ ህዝቢ ብኽልቲኡ ወገን ብምዝርራብ ሰሚዕኻ ሰላምን ምርድዳእን ንምምፃእ እዩ እቲ ፃዕሪ።መንግስቲ ምስ መንግስቲ ክኸውን ከሎ ድማ መንግስታዊ መንገድታት ኣለው’’ኢሎም።
ዋላኳ ንኮምሽን ዕርቀ ሰላም ዘይምልከቶ እንተኾነ እውን እቲ ኮሚሽን በብክልሉ ብምኻድ ምስ መራሕቲ ክልላት፣ከምኡ እውን ናብቲ ህዝቢ ብምውራድ ናይ ክልላት መራሕቲ ሃይማኖት ዓበይቲ ዓድን ኣዘራሪቡ እዩ መፂኡ፤ኣብ ትግራይ እውን ከምኡ እዩ ተገይሩ ኢሎም።
እቲ ኮምሽን ክንድ'ቲ ዝድለ ኣይሰርሕን ንዝብል ሕቶ መልሲ ዝሃባ ሎሬት የትነበርሽ ኣብ ካልኦት ሃገራት ከምዝግበር እቲ ኮሚሽን ብሕጊ መዳይ ይኹን ካልኦት ኣገባባት ዝተመቻቸወ ኩነታት ከምዘይተዳለወሉ ሓቢረን።
ኣብ ናይ ብሄራዊ ምርድዳእን ሓድነትን ከምዝስራሕን ምርድዳእ ክፍጠረሎም ኣብ ዝብሃሉ ቁልፊ ጉዳያት ተወዳዲና ንምስራሕ ቅድመ ምድላዋትና ዛዚምና ኣለና ኢለን ኣለዋ።


text:
ግንባር ነጻነት ኦሮሞ ጉዳይ ፈለግ ኣባይ ናትና ጉዳይ'ውን'ዩ ዝብል መግለጺ ኣውጺኡ።
ማእከላይ ኮሚቴ’ቲ ግንባር ንሰለስተ መዓልታት ጉባኤ ድሕሪ ምክያድ ንመጻኢ ዝኸውን መደባትን ውሳነታትን ከምዘሕለፉ ኣቦ መንበር'ቲ ውድብ ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ገሊጾም።
ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ኦነግ ብሰላማዊ መንገዲ ንምቅላስ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝኣቱ ንድሓር ብፖለቲካ ኮነ ኣብ አጠቓላሊ ምንቅስቓሳቱ ከጋጥሙ ዝጸንሑ ጸገማት፣ ዝነበሩ ጉድለታትን ሓያል ጎንታትን ብምግምጋም ኣንፈት ጉዕዞ ኣቐሚጥና ኣለና ኢሎም ።
ንጉዳይ ፈለግ ኣባይ ኣብ ዝምልከት ግንባር ነጻነት ኦሮሞ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኮይኑ ካብኡ ዝጽበ ግዴታ ንምፍጻም ቅሩብ ምዃኑ'ውን መራሕቲ'ቲ ውድብ ኣፍሊጦም ኣለዉ።
ብዛዕባ ኣብ ዓለምና ዓቢይ ናይ ጥዕና ስግኣት ፈጢሩ ዘሎ ኮሮናቫይረስ ድማ ዝርግሓኡ ንኸይውስኽ ሚንስትሪ ጥዕናን ኢንስቲቱት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያን ዝሰርሕዎ ዘለዉ ስራሕ ብዝሓየለ ንክቕጽልኦነግ'ውን ብጽሒቱ ክፍጽም'ዩ ዝበለ መግለጺ ኦነግኣብ ምልእቲ ሃገር እኹል መረዳእታ ክበጽሕ ከምዘለዎ'ውን ኣዘኻኺሩ'ሎ።


text:
Radio Erena: 01 September 2020
ብ ‘ኣቡ ዑበይዳ’ ዝፍለጥ ላዕለዋይ መራሒ ኣልሸባብ፣ ካብ ስልጣኑ ከምዝተኣልየ ንሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል ብምጥቃስ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣቃሊሐን።
እቲ ኣሕመድ ድርየ ወይ ድማ ኣሕመድ ዑመር እናተባህለ ዝጽዋዕ፣ ኣብ ክሊ ዕድመ 48 ዓመት ዝርከብ ላዕለዋይ መራሒ ኣልሸባብ፣ ካብ ስልጣኑ ዝተኣልየሉ ምኽንያት ብሰንኪ ጥዕናዊ ጸገም ምዃኑ ተመልኪቱ።
እንተኾነ፣ ነቲ ሽበራዊ ጉጅለ ክመርሕ ዝጸንሐ ኣቡ ዑበይዳ ብሃንደበት ካብ ስልጣኑ ዝእለ ዘሎ፣ ኣልሸባብ ውሽጣዊ ምግምማዕ ኣጋጢም ኣብ ዘሎ እዋን ምስ ምዃኑ ካልእ ጥርጣረታት ኣሕዲሩ ‘ሎ።
ኣቡ ዑበይዳ፣ ነቲ ብ2014 ብወትሃደራዊ ስርሒት ዝተቀትለ ኣሕመድ ዓብዲ ጎደና ብምትካእ’ዩ ላዕለዋይ መራሒ ኣልሸባብ ኮይኑ።
ምክትሉ ዝነበረ፣ ኣቡበከር ዓደን፣ ንኣልሸባብ ብግዝያውነት ክመርሕ ተረቑሑ እኳ እንተሎ፣ ብ ‘ማሓድ ካራት’ ዝምራሕ ካልእ ኣካል እቲ ጉጅለ ግና ተቓዊምዎ ከምዘሎ ጸብጻብ ስለያ መንግስቲ ሶማል ይጠቕስ።
ኣመሪካ፣ ንላዕለዋይ መራሒ ኣልሸባብ ዘትሓዘ፣ ዝቐተለ ወይ ድማ ዘለዎ ቦታ ዝሓበረ 6 ሚልዮን ዶላር ሞሳ ክትህብ ምኳና ካብ 2015 ኣትሒዛ ኣፍሊጣ’ያ።
ኣብ 2004 ኣብ ሶማል ዝተመስረተ ኣልሸባብ ምስ ኣልቓዒዳን ዳዒሽን ንምጽንባር ተበግሶታት ኣብ ዝወሰደሉ እዋናት፣ ተደጋጋሚ እዋን ምክፍፋላት ከጋጥሞ ጸኒሑ’ዩ።
ብሰንኩ ድማ፣ ሓያሎ ላዕለዎት ወትሃደራውያን ኣዘዝቲ ናብ ሰራዊት መንግስቲ ሶማል ክስልሙ ተራእዮም።
=============


text:
Radio Erena: 15 March 2016
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ብዛዕባ’ቲ ምስ ጅቡቲ ዘሎ ጉዳይን ሓፈሻዊ ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ከምኡ ድማ ምዕባለታት የመንን ብዝምልከት ምስ ኣሚር ቀጠርን ካልኦት ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ንምዝርራብ ሎሚ ሰሉስ 15 መጋቢት ከባቢ ፍርቂ መዓልቲ ናብ ከተማ ኣዶሓ ኣትዩ።
እቲ ፕረዚደንት ናብ ከተማ ኣዶሓ ኣብ ዝኣተወሉ፣ ሚኒስተር ምክልኻል እታ ሃገር ዶክተር ካሊድ ቢን መሃመድ ኣል ዓጥያ’ዩ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ተቐቢልዎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ ናብ ቀጠር ተመሳሳሊ ዑደት ብምክያድ፣ ብዛዕባ’ቲ ገና መፍትሒ ዘይረኸበ ምስ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት ከምዝተዘራረበ ኣይርሳዕን።
ፕረዚደንት ጅቡቲ ኣብቲ ምስ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ሓማድ ቢን ከሊፋ ኣልታኒ ዘካየዶ ርክብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ከየፍለጠ ምስቲ መንግስቲ ዝኾነ ዝርርብ ከምዘያከድ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ጅቡቲ፣ ኣብቲ ኣብ 2008 ዝተኻየደ ኵናት 19 ኤርትራውያን ከምዝማረከት ክትገልጽ እንከላ፣ ብውሕዱ 14 ካብ ወትሃደራት ከኣ ብኤርትራ ከምዝተታሕዙ’ያ ተመልክት።
ሓደ ካብቶም ኣብ ኵናት ኤርትራን ጅቡትን ዝተማረኹ ኤርትራውያን ከኣ ብሰንኪ ዝወረዶ ከቢድ መውጋእቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነገድ ከምዝዓረፈ ይፍለጥ።
ብዛዕባ ምሩዃት ኵናት ክልቲኤን ሃገራት ብዝምልከት ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተገልጸ ነገረ የለን።
ቀጠር፣ ነቲ ንኤርትራን ጅቡትን ዘሰሓሓበ ጉዳይ ንምሽምጋል ተበግሶ ብምውሳድ፣ ኣብቲ ዘሰሓሓበ ከባቢታት እምባ ሙሳ ዓሊ፣ ኣብ 2009 ተዓዛቢ ሰራዊታ ከምዘዋፈረት ይዝከር።
እንተኾነ መስርሕ ሽምግልና ኤርትራን ጅቡቲን ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ፍረ ክርከቦ ኣይከኣለን።
ጠንቁ ድማ፣ ኤርትራ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ክትሕባር ብዘይምኽኣላ ምዃኑ፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ ብተደጋጋሚ ይወቕስ።
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ እገዳ ንኽትግበር፣ ውሳኔ ንኸሕልፍ ጠንቒ ካብ ዝኾኑ ምኽንያታት ሓደ’ውን ጉዳይ ጅቡቲ’ዩ።
====================================


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባታት ምዕራብን ሆሮ ጉድሩን ወለጋ ዝተፈላለያ ወረዳታት ዝነብሩ ተወለድቲ ኣምሓራ ብዕጡቓት ሓይልታት ብሄር ተኮር መጥቓዕቲ ይፍፀመና ኢሎም።ኣብቲ ከባቢ መሓውር መንግስቲ ምፍራሱን ሓይልታት ምክልኻል እውን ክሳብ ሕጂ ከምዘይበፅሕሎምን ንድ ምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።ናይቲ ክልል ፖሊስ ብወገኑ ናይቲ ክልል ሰላም ዝዘርጉ ኣካልት ከምዘይዕገስ ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ዞባታት ምዕራብን ሆሮ ጉድሩን ወለጋ ነበርቲ ገለ ወረዳታት ተወለድቲ ኣምሓራ ብዕጡቓት ሓይልታት ብሄር ተኮር መጥቓዕቲ ይፍፀመና’ሎ ኢሎም።ሽሞም ክጥቀሰሎም ዘይደለዩ ነባሪ ዞባ ሆሮ ጉድሩ ወረዳ ጃርቴ ካብ 5 ታሕሳስ 2011ጀሚሮም ‘’ሰራዊት ዳውድ ኢብሳ ኢና፤ኣምሓራ ኣብዚ ከባቢ ክነብር የብሉን’’ እናበሉ እናቐጥቀጡ ብረትና እውን የፍቱሑና ኣለው ኢሎም።
“ካብኡ ጀሚሮም ክሳብ ሎሚ ብረት እናዘረፉ፣እናቐጥቀጡ ንሰባት እናሳቐዩ እዮም ዘለው።ንሕና ተወለድቲ ኣምሓራ እንጀራ ደሊና ኢና መፂኢና።ግን ሓያል መጥቓዕቲ እዩ ዝወርደና ዘሎ፤ኣብ ዝለዓለ ሽግር ኢና ንርከብ።ወገን ይብፅሐልና ኢና ንብል ዘለና።…ንዓና ናይ ወያነ ሰራሕተኛ ወይም ናይ ወያነ ኣባላት እዮም ዝብሉና።ኣባል ወያነ ክሰርሕ፣ክቃልስ፣ክዛረብ ኣይክእልን እዮም ዝብሉና። “
ዛጊት ሓይልታት ምክልኻል ከምዘይበፅሑሎም እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ካልእ ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ነባሪ ወረዳ ኣቤር ጉንዱሮ ከተማ ቱሉ ገና ኣብታ ከተማ መሓውር መንግስቲ ዝብሃል የለን፤ንምራሕ ዘለና ብዕጡቓት ሓይልታት እዩ፤ዝነበሩ ኣባላት መሪሕነት እውን ምስቶም ዕጡቓት ብምዃኑ እናውቅዑናን እናቕተሉናን እዮም ኢሎም።
“ናይ መን መሓር መንግስቲ እዩኸ?ብደረጃ ወረዳኮ ዋላ ሓደ ነገር የለን።ዝተወደበ ጉጅለ እዩ ዝመርሖ ዘሎ።ሰብ እናተወቕዐ ይቕተል እዩ ዘሎ፡ንኣብነት ሓደ ወዲ ጎጃም ተወቒዑ ብረቱ ወሲዶም ብኣፉን ኣፍንጭኡን እናደመይ ናብ ሆስፒታል ከይዱ ይሙት ይሃልው ዝፍለጥ ነገር የለን።እቲ ወረዳ ኣገልግሎት ምሃብ ጠጠው ኣቢሉ እዩ።”
ምስዚ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ምዕራብ ጎጃም ወረዳ ሰከላ ኣብዝተፈላለዩ ኣብያተ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዝምሃሩ ኣስታት 185 ተምሃሮ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ዝነበሩ ወለዶም ብዕጡቓት ሓይልታት እናተዓፈኑ ይውሰዱ ስለዘለው ትምህርትና ክንከታተል ኣይክኣልናን ክብሉ ኣብ ከተማ ባህርዳር ሰልፊ ከምዘካየዱ ተፈሊጡ’ሎ።
ፖሊስ ኮምሽን ክልል ኦሮሚያ ሎማ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ቀሌም ወለጋ፣ምብራቕን ምዕራብን ወለጋ ከምኡ እውን ኣብ ሆሮ ጉድሩ ትካላት መንግስቲ ኣገልግሎት ጠጠው ምባሉ ብምግላፅ ሰላምን ድሕነትን ናይቲ ክልል ኣብ ልዕሊ ዝዘርጉ ኣካላት ስጉምቲ ንምውሳድ ድልዊ ምዃኑ ሓቢሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
https://apnews.com/article/africa-guinea-army-government-dissolved-214f607402a533c581bbd7ef91d5bb0f
Author: Administrator
ፖለቲካውያን ሐይልታት ኤርትራ ጽምብል መስከረም 1.
The U.S. Needs Sharper Tools to Stop the War in Ethiopia ሕቡራት ኣመሪካ ከቢድ ማዕቀብ ክትህብ ንኢትዮጵያ ናይ ዓለም ዜናታት ይሐታ ኣለዋ።
US sanctions Eritrean general over rights abuses in Ethiopia
ዘይሕጋዊት መሰጋገሪት መርከብ ካብ ፍራንስ ናብ ዩናይትድ ኪንግደም ክትጉዓዝ ኤርትራዊ ወዲ 27 ሞይቱ
ፈረንሳውያን ሰበ-ስልጣን ኣብ ባሕሪ ብሓሙስ ሓያሎ ጃላቡ ኣብ ጸገም ምስ ወደቓ ልዕሊ 160 ሰባት ከም ዝደሓኑ ገለጹ።እታ ጃልባ ኽትጥሕል ስለ ዝጀመረት ክብደት ኪንክዩ ደለዩ እቶም ህዝቢ ናብ ማይ ዘሊሎም… ከሙኡውን ንጃልባኦም ምእንቲ ኼፍኵሳ ንዅሉ ኣቕሑኦም ናብ ማይ ደርበይዎ” በለ።ትሽዓተ ቘልዑ ዚርከብዎም 31 ሰባት እውን ካብታ እተጐድአት ጃልባ ድሒኖም ዓርቢ ናብ ዱንከርክ ተመልሱ፡ጓል 22 ዓመት ምዃናን ትፍለጥ ካብ ኤርትራ ኸም ዝመጸትን ዝገለጸት ሰበይቲ እቲ ሬሳ ዓርካ ወዲ 27 ዓመት ከምዝኮነ ገለጸት ሂወቱ ንምድሐን ብዝገበርዎ ፈተና ብፖሊስ ናብቲ ኣብ ካሌስ ዚርከብ ሆስፒታል ተወስደት ኣይጸንሔን ግን ዓሪፉ።
ክሳዕ ሕጂ ብ2021 ልዕሊ 10,000 ዝዀኑ ሰባት ብሒደት ጀላቡ ነቲ መትረብ እንግሊዝኛ ምስ ሰገርዎ ናብ ዩናይትድ ኪንግደም በጺሖም ኣለዉ።
ትማሊ ምስ ሞተ ዳን ኦማሆኒ ዝበሃል ምስጢራዊ ኣዛዚ መትረብ ከምዚ በለ – “እዚ ሞት እዚ ንኣሽቱ ጀላቡ ምስጋር ዘስዕቦ ዘስካሕክሕ ሓደጋታት ዘጕልሕ ከምኡውን ጨካናት ገበነኛታት ንመሳኪን ሰባት ምእንቲ ኸይምዝምዙ ምስ ፈረንሳ ሓቢርና ኽንዓዪ ዘሎና ኣገዳሲ ኢዩ ይብል።
ኣብ መንጎ ሱዳንን ትግራይን ዝመቅል ፈለግ ኣስከሬን ተረኺቡRefugees find more bodies in river separating Tigray, Sudan
ሱዳን ማእከላይ ንምዃን ዝቐረበ ዕድመ ምስ ኢትዮጵያ ምስ ተነጽገ ሱዳን ኣምባሳደራ ስሒባ
ሱዳን ኣብቲ ኣብ ትግራይ ቀጻሊ ውግእ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ንኽትሽምግል ዘቕረቦ ዕድመ ሰበ – ስልጣን ኢትዮጵያ ኣይተቀበልዎን ።መንግስቲ ሱዳን እቲ ዝነበሮም ኣቕዋም ስለ ዝሕረቆ ሰንበት ናብታ ጐረቤት ሃገር ዝዀነት ኢትዮጵያ ኣምባሳደርኣ ከምእትስሕብ ገለጸት ።ቀዳማይ ሚንስተር ሱዳን ዓብደላ ሃምዶክ ብረቡዕ ምስ ጸሐፊ ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንክን ብጉዳይ ኣብ ስምየናዊ ዞባ ኢትዮጵያ ዝተከስተ ግጭት ድሕሪ ምዝታዮም እቲ ውግእውን ካብ መወዳእታ 2020 ኣትሒዙ ስጋብ ሕጂ ዝተፈናቐሉ ስደተኛታት ቁጽሪ ኣስታት 53,400 ከመዘለዉ ኣብ ሰዳን ገሊጹሉ ጌና ውን ይቅጽል ከምዘሎ ኣተሐሳሲቡ።
ቀዳማይ ሚንስተር ሃምዶክ ዘቅረቦ ጻውዒት ቢኢጋድ ኣቢሉ ናብ ኩለን ዓድታት ዘጠቃለለ ኢዩ ጻውዒት ሰዲዱ።እንተኾነ ግን ብሐሙስ ኢትዮጵያ ደንጉያ ዝሀበቶ ምላሽ ዕለት 8/5/2021 ኣፈኛ ናይቲ መንግስት ኣቢይ ኣሕመድ ሱዳን ነቲ ኣብ ሰምየን ኢትዮጵያ ዝከየድ ዘሎ ውግእ ማእከላይ ኮይና ክትዓርቅ ከምዘይትኽእል ነቲ መልእኽቲ ነጺጋቶ።ካብቲ ዝይመቀብሊኦም ሐደ ኻኣ ሱዳን መሬትና ወሪራ ሒዛ ኸላ ከመይ ጌራ ኢያ ዓራቂት ትኸውን ዝብል መግለጺ ሀበት።


text:
ሓበሬታ ብዛዕባ ኮቪድ-19 ነቶም ሕጋዊ ነበርነት ዘይብሎም ሰባት
ነፍሲ-ወከፍ ኣብ ነርወይ ዘሎ ሰብ እንተድኣ ኮቪድ-19 ኣለዎም ኮይኑ፡ ናጻ ናይ ኮቪድ-19 መርመራን ናይ ጥዕና ክንክንን ይፍቀዶም እዩ።
ምልክታት ናይ ኮቪድ-19 ድማ ንሰዓል፡ ረስኒ፡ ትንፋስ ምሕጻርን ምጥፋእ ጨናን መቐረትን የጠቓልል። ምልክታት ናይ ኮቪድ-19 እንተኣማዕቢልኩም ወይ ከይትልከፉ እንተድኣ ሰጊእኩም ነቲ ናይ ጥዕና ክንክን ኣገልግሎት ርኸብዎ። ነቲ ኣብ ምምሕዳርኩም ዘሎ ናይ ክንክን ጥዕና ኣገልግሎት ወይ ካብ ሰዓታት ወጻኢ ናይ ህጹጽ እዋን ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ብቴለፎን ክትረኽብዎም ትኽእሉ ኢኹም 116117
ኣብ ኦስሎ ወይ በርገን ትነብሩ እንተድኣ ኮንኩም፡ ንሰነድ ዘይብሎም ስደተኛታት ኣብ መርመራን ክንክን ጥዕናን ብመገዲ ማእከል ጥዕና ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ናይ ኮቪድ-19 መርመራ ናጻ እዩ።
ነቶም ናይ ጥዕና ክንክን ምስ ረኸብኩሞም፡ ፓስፖርትኹም ወይ ካልእ ወረቐት መንነት ምርኣይ ኣየድልየኩምን እዩ።
ተርጓማይ እንተድኣ ዘድልየኩም ኮይኑ ከተፍልጥዎም ኣለኩም። ብቛንቛኹም ኣስተርጓሚ ክግበረልኩም መሰልኩም እዩ። ናይ ክንክን ጥዕና ሞያውያን ተርጓማይ ክሕዝልኩም ይኽእሉ እዮም። እዚ ናጻ እዩ። እቲ ተርጓማይ’ውን ተመሳሳሊ ናይ ሚስጢር ምዕቃብ ግቡእ ተገዛኢ እዩ።
ነቲ መርመራ ዝወስዱ ናይ ክንክን ጥዕና ሞያውያን ናይ ቅልጡፍ መርመራ ወይ ተራ መርመራ ክገብሩ ክመርጹ ይኽእሉ እዮም። ነቲ ናይ ቅልጡፍ መርመራ እንተዳኣ ወሲድኩም፡ ነቲ ውጺኢት ኣብ ውሽጢ 20 ደቓይቕ ክትወስድዎ ኢኹም። ነቲ ተራ መርመራ እንተድኣ ወሲድኩም ነቲ ውጺኢት ኣብ ውሽጢ 1-4 መዓልትታት ክትወስድዎ ኢኹም።
ናይ ክንክን ጥዕና ሞያውያን ናይ ሚስጢር ምዕቃብ ግቡእ ተገዛእቲ እዮም። እዚ ማለት ከኣ ብዛዕባኹምን ከምኡ’ውን ብዛዕባ ጥዕናኹም ምስ ዝኾነ ካልእ ሰብ ሓበሬታ ኣይከካፍሉን እዮም።
ኮቪድ-19 እንተድኣ ኣለኩም ኮይኑ፡ ክትፍለዩ ኣለኩም። 10 መዓልትታት ክትጸንሕሉ እትኽእሉ ወይ ክሳብ ረስኒ ዝሓድገሙክም ናጻ መቐመጢ ክትውሃቡ ኢኹም። መግብን ዝስተን ክትውሃቡ ኢኹም። ምስ ተፈለኹም ሽዑ በጻሕቲ ክህልውኹም ኣይፍቀድን እዩ። ንስኹም’ውን ንወልሓደ ክትበጽሑ ወይ’ውን ክትወጹ’ውን ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ምስ ብ ኮቪድ-19 ዝተለኽፈ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ እንተድኣ ጸኒሕኩም፡ ን 10 መዓልትታት ናብ ውሸባ ክትኣትዉ ኣለኩም። ኣብ እዋን ውሸባ ክትጸንሕሉ እትኽእሉ ናጻ መርመራን መቐመጥን ክትውሃቡ ኢኹም። መግብን ዝስተን ክትውሃቡ ኢኹም። ኣብ ውሸባ እንከለኹም፡ በጻሕቲ ክበጽሕኹም ኣይክኣልን እዩ። ክትወጹ ትኽእሉ ኢኹምን፡ እንተኾነ ግን ንወልሓደ ክትበጽሑ ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ኣብ መጀመርታ እቲ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ንዝኾነ ልዕሊ 65 ዓመት ዝኾነ ከምኡ ከኣ ንዝኾነ ምልክታት ዘለዎ እዩ ዝውሃብ ኔሩ፡ እዚ ማለት ከኣ ብ ኮቪድ-19 እንተድኣ ተለኺፎም ኣዝዮም ክሓሙ ይኽእሉ እዮም። እንተዳኣ ሰብ መዚ ኩሎም እኹላት ሰባት ክኽተቡ ተማሕጺኖም፡ እቲ ቀረብ ድማ ን ወረቐት ዘይብሎም ሰባት ክምልከት እዩ። እቲ ክታበት ናጻ እዩ። እቲ ክታበት ናይ ሓጺር እዋን ጎናዊ ሳዕቤናት ከምጽእ ይኽእል እዩ። ካብ’ዚኦም እቶም ቀንዲ ዝርኣዩ ከኣ ቃንዛ ኣብ መሓውር ኢድ፡ ፎኪስ ቀጨውጨው፡ ሕማም ርእሲ ከምኡ’ድማ ኣብ ገለ እዋናት ረስኒ እዩ። እዚ ድሕሪ ቅሩብ መዓልትታት ክሓድግ እዩ።


text:
ልዕሊ 115 ተጋሩ ተማህሮ ዩኒቨርስቲ መቱ ንደሕንነቶም ክብሃል ናብ ከተማ ጋምቤላ ተወሲዶም ኣብ ዩኒቨርስቲ ጋምቤላ ኣዕቒቦም ከምዝርከቡ ተፈሊጡ።
ቅድም ክብል እውን ናብ ጋምቤል ዝሃደሙ ተምሃሮ ከምዝነበሩን ብዝርርብ ምስ ተመለሱ ግን ተምሃሮ ናይቲ ዩኒቨርስቲ ብዳርባ እምኒ ከምዝተቐበሉዎምን ኣብ ሓደ ካምፕ ብፖሊስ እናተሓለው ንኣርባዕተ ማዕልታት ከምዝፀንሑን ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ተምሃሮ ገሊፆም።
ብሰበስልጣን መንግስቲ ናብ ጋምቤላ ከምዝትወስዱ እቶም ተምሃሮ ዝገልፁ ክኾኑ ከለው እቶም ተምሃሮ ኣብዚ ስዓት እዚ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጋምቤላ ከምዝርከቡ ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ጋትሉዋክ ቱት ንቪኦኤ ገሊፆም።
ተምሃሪት ራብዓይ ዓመት ዝኾነ ሓንቲ ካብ መቱ ናብ ጋምቤላ ብኣውቶቡስ ካብ ጋምቤላ ድማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብነፋሪት ከምመፀት ብምሕባር እቲ ኩነታት ኣዚዩ ዘተሓሳስብን ተስፋ ዘቑርፅን እዩ ክትብል ገሊፃቶ’ላ።ንቕድሚት ናብ መቱ ንምምላስ ሓሳብ ከምዘይብላ እውን ሓቢራ’ላ።
ካብ ሰበስልጣን ክልል ኦሮሚያ ሓበሬታ ንምርካብ ተደጋጋሚ ፈተነ ገይረ ኣይሰለጠንን።መሳርሕትና ጃለነ ገመዳ ዘዘራረበቶም ምኽትል ፕሬዝዳ ዩኒቨርስቲ መቱ ዶ/ር ቂጤሳ ጨመዳ ቅድም ክብል ናብ ጋምቤላ ከይዶም ኣእሚና ምስ መለስናዮም ብኣውቶቡስ ክኣትው ከለው ካብ ጂጂጋ ዝመፁ ተምሃሮ ኦሮሞ እዮም ዝብል ወረ ስለዝነበረ እቶም ካብኣውቶቡስ ዝወረዱ ካልኦት ምዃኖም ምስተረድኡ ግን እቶም ኦሮሞ ተምሃሮ ተናዲዶም ኩነታት ዋዕ ዋዕ ተፈጢሩ ሒዛቶም ዝመፀት ኣውቶቡስ ተመሊሳ ወፂኣ ኢሎም።
ኣብዚ ስዓት እዚ እቶም ተምሃሮ ኣብ ከተማ መቱ እዮም ዘለው እውን ኢሎም ዶ/ር ቂጤሳ።
ናይ ጋምቤላ ፕሬዝዳንት ኣቶ ጋትሉዋክ ቱት ኣብ ኣኼባ ስለዝርከቡ ቃለ ምልልስ ንምሃብ ከምዘይኽእሉ ምስ ገለፁ ካብ መቱ ናብ ጋምቤላ መፂኦም ብዛዕባ ዝተብሃሉ ተምሃሮ ተሓቲቶም ‘’ኣብ ውሽጢ ዩንቨርስቲ እዮም ዘለው ገና ኣይገምገምናዮን ዘለና።ይቕሬታ ግበረለይ ከዘራርበካ ኣይክእልን’’ኢሎም።
ምሃሮ ትማሊ ምሸት ኣብ ከተማ ጋምቤላ ኣብ ዝርከብ ሓደ ሆቴል ብናይቲ ክልል መንግስቲ ናይ ድራር እንግዶት ከምዝተገበረሎም ተምሃሮ ገሊፆም ኣለው።
ተወሳኺ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
August 28, 2021
ቕድሚ ትማሊ 23 ነሓሰ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፡ “ኤርትራ ንዘይሕጋዊ ተግባራት ኣመሪካ ትዂንን” ዘርእስቱ መግለጺ ምውጽኡ ዝዝከር እዩ። ምስኡ ዝተኣሳሰር፡ ኣብቲ ዕለት’ቲ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብመገዲ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣስመራ ዝተመሓላለፈ ዲፕሎማሲያዊ መልእኽቲ ከምኡ’ውን ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራን ኣብ ወርሒ መጋቢት 2021 ዝተለኣኣኽዎ ደብዳበታትን ካብዚ ቀጺልና ነቕርበልኩም።
ዲፕሎማሲያዊ መልእኽቲ ቁጽሪ 215/21
ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዘሎ ግጭት ተኣሳሲሩ፡ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ዝግሃሰ ኣካል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ወግዓዊ መራሒ ብምዃኑን ኣባላቱ ብዝፈጸምዎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሎሚ ብኣቈጻጸራ ምብራቕ 10፡30 ቅድሚ ቐትሪ፡ ኣብ ትሕቲ ኣዋጅ “ግሎባል ማግኒትስኪ” ብተሓታትነት ሰብኣዊ መሰላት ከምዝረቑሓቶ፡ ኤምባሲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብኣኽብሮት


text:
ብሓሙስ ዕለት 29 ነሓሰ ኣደራሽ ሃማመተኤ ሓደ ድሙቕ ዕላል የአንጊዱ ኣምስዩ። እቲ ብረዚን ዘረባታትን ምቁር ጣዕመ ዜማታትን ድምጻዊ ዮውሃንስ ሃብተኣብ(ወዲ ቀሪን) ደሚቑ ዘምሰየ ኣደራሽ ዳዕሮ ናይ ሰዓትን ፈረቓን ከባቢ ድሙቕን ምቁርን ምስትምቓር ስነ-ጥበባዊ ስርሓት መንእሰይ ድምጻዊ ወዲ ቀሪን የአንጊዱ ኣምስዩ።
እቲ ኣደራሽ ብንኣሽቱን መንእሰያትን ተዓዘብቲ ዝያዳ ተዓብሊሉ እዩ ኣምስዩ። ካብቲ ዝተኻየደ ዕላል ድማ ንመንፈስ ዘሐድሱ ጣዕመ ዜማታትን ንቀጻሊ ስንቂ ክኸውን ዝኽእል ለበዋታትን መንእሰይ ድምጻዊ ወዲ ቀሪን ክቋደሱ ኣምስዮም። መራሒ ናይቲ መደብ ዘርእሰናይ መጀመርያ ሓጺርን ሓፈሻውን ሌላ ምስ መንእሰይ ድምጻዊ ወዲ ቀሪን ምስ ገበረ እዩ ብቐጥታ ናብቶም ኣዳልዩዎም ዝነበረ ሕቶታት ክሓልፍ ዝተራእየ።
ዘርእሰናይ ኣብ መጀመርያ፡ ብዛዕባ ኣጀማምርኡ ኣብ ስነ-ጥበብ ብፍላይ ድማ ኣብ ዓውዲ ሙዚቃን ደርፍን ከመይ ከም ዝመስል እዩ ተወኪስዎ። ወዲ ቀሪን ነዛ ሕቶ ትሕትና ብዝተሓወሶ ኣገባብ እዩ ክምልሳ ጀሚሩ። ኣብ መልሱ ድማ ኣጀማምርኡ ኣብ ስነ-ጥበብ ካብ ኩሎም መተዓብይቱ ዝተፈልየ ከምዘይኮነን ብመንገዲ ዝተፈላለዩ ጉጅለ ባህልታት ከምዝሓለፈን እዩ ገሊጹ። ኣብ መጀመርያ ናይ ስነ-ጥበባዊ ጉዕዝኡ ምስ ናይ ሃማመተኤ ዝተፈላለያ ጉጅለታት፡ ጉጅለ ባህሊ ሓበን ብዓቢኡ ድማ ምስ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ተጠርኒፉ ዘይነዓቕ ተመኩሮ ከም ዘጥረየ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።
ኣብታ ምሸት ነታ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ምስ ብዙሓት ተዓዘብቲ ከተላልዮ ንዝበቐት ጥዕምትን ኣደናፋቒትን `ኣደይ` ዘርእስታ ጣዕመ ዜማ እዩ ናይ መጀመርያ ንምስትምቓር ናብ መድረኽ ዘውረዳ። ብባህሪኣ እታ ዜማ ዝያዳ ተምሳጥ ተሕድረልካ እኳ እንተኾነት ጽፉፍን ብቑዕን ኣቀራርባ ወዲ ቀሪን ተወሲኽዎ፡ እቲ ኣደራሽ ብጸጥታን ተምሳጥን ከምዝወሓጥ ገይራቶ እያ። እታ ደርፊ፡ ዝደገማ ኮይና ኣብ 2005 ገና ንእሽተይ ከሎ ምስ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ኣብ ተለቪዥን ተዘርጊሓ ዝነበረት እያ። ወዲ ቀሪን ብዛዕባ`ዛ ደርፊ ክዛረብ ከሎ፡ እታ ንመጀመርያ ምስ ህዝቢ ዘላለየቶ ፍርያት ምዃና እዩ ዝዛረብ። ምስዛ ደርፊ ኣተሓሒዙ ድማ ኣብ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ዝቐሰሞ ትምህርትን ዝረኸቦ ዕድላትን ነዚ ሕጂ ሒዝዎ ዘሎ ብቕዓትን ምስልን ክሕዝ ከምዝደረኾ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።
ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ኣብ ዝገበሮ ዕላላት ወዲ ቀሪን ኣዝዩ ልዑል ፍትወት ናይ ኩዑሾ ከም ዝነበሮ እዩ ዝዛረብ። ትማሊ ሓሙስ`ውን ነዚ ነጥቢ ከየልዓሎ ኣይሓለፈን። ኣብቲ ግዜ`ቲ ኣብ መንጎ ፍቕሪ ስነ-ጥበብን ኩዑሾን ተቐርቁሩ ከምዝነበረ`ውን ከይሓበአ ገሊጹ። “ኣብቲ እዋን ኣብ መንጎ እየ ተቐርቂረ ነይረ። በዚ ክደርፍ ይደሊ። ናይ ነገር ንእስነት ከይተርፍ ድማ ኩዑሾ ክጻወትን ምስ መተዓብይተይ ክጎይን ይደሊ ነይረ። ናብ ጉጅለ ባህሊ ሸዊት ክመጽእ ከለኹ ድማ ብታሕቲ ካሳቶነ ገይረ እየ ዝመጽእ ነይረ። ኣብ መወዳእታ ግና ኣብ ኩዕሾ ግዲ ዘየድምዕ ኮይነ ናይ ደርፊ ህይወት ስዒሩ።” ብምባል ነቲ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ዘጋጥሞ ዝነበረ ናይ ድሌትን ዕላማን ምግርጫው ከብርህ ፈቲኑ።
ቀጺሉ ንምስትምቓር ዘቕረባ ጣዕመ ዜማ ድማ እታ ኣብ `ትማሊ` እትብል ተኸታታሊት ፊልም ከም ኣሰናዪት ዜማ ኮይና ተገልግል ዝነበረት `ኣይበደልኩን` እትብል ጣዕመ ዜማ እያ ነይራ። እታ ኣዝያ ኣደናፊቕት ዝኾነት ጣዕመ ዜማ ብህቡብ ገጣምን ደራስን ነፍስሄር ኢሰያስ ጸጋይ ዝተጻሕፈት እያ። እዛ ደርፊ እዚኣ ካብ ተዓዘብቲ ልዑል ኣድናቖት ከም ዝረኸበት ኣብቲ ምሸት ካብ ዝተሳተፉ ዕዱማት ገሊጾም እዮም። ሓደ ካብ ጋሽ ባርካ ዝመጸ መንእሰይ ብዛዕባ ኣብታ ደርፊ ዘለዎ ኣድናቖትን ኣኽብሮትን ብኸምዚ ኣገባብ ገሊጹ ነይሩ። “ሰላም ኮይኑ ናብ ሑመራ ኣብ ዝገሽኩሉ ኣጋጣሚ፡ ሓደ ኢትዮጵያዊ ነዛ ደርፊ ከም መጸውዒ ተሌፎኑ ገይርዋ ምስ ሰማዕኩ፡ ናይ ብሓቂ ደስ ኢሉኒ። ጸኒሐ ናብ ሓደ ባር ምስ ኣተኹ ኣብኡ ድማ ተወሊዓ ጸኒሓትኒ። ኣብዚ ድማ ከም ኤርትራዊ ዝያዳ ኮሪዐን ተሓቢነን። እዛ ደርፊ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ከይትሓጽረት ተቐባልነት ምርካባ ብልጽቲ ምዃና ዝምስክር እዩ።” ብምባል ንዘለዎ ኣድናቖትን ዘጋጠሞ ዝኽርን ምስቲ ኣብቲ ኣደራሽ ዝነበረ ዕዱም ኣካፊልዎ።
ኣላዪ መድረኽ፡ ኣብ መንጎ መንጎ ንዕዱማት ዕድላት ብምሃብ ዘለዎም ርኢቶታትን ሕቶታትን ንኸቕርቡ እና ተወከሶም እዩ ዝኸይድ ነይሩ። ነዚ ዕድል ተጠቒሙ ናይ መጀምርያ መድረኽ ዝበሓተ ዕዱም ድማ ይከኣሎ ሃብተ ዝበሃል እዩ ነይሩ። ይከኣሎ ኣብ ዕላሉ “ወዲ ቀሪን ንፉዕ ድምጻዊ ምዃኑ ዝያዳ ዝተረዳእኩሉ ኣጋጣሚ እንተነይሩ፡ ሓደ መዓልቲ ኣቦና ድምጻዊ ነፍሲሄር ግርማይ ሰለሙን ንደርፍታቱ ክደግሞ ክላበዎ ከሎ ምስ ሰማዕኩ እየ። እቲ ኣድናቆተይ ኣብ ቦትኡ ኮይኑ፡ ብዛዕባ እቲ ናይ ኣቦና ለበዋ`ኸ እንታይ ገይርካ ክብሎ ይደሊ።” ብምባል ድማ ዝነበሮ ርኢቶን ሕቶን ኣፍሲሱ መድረኽ ንወዲ ቀሪን ገደፈሉ። ወዲ ቀሪን ኣብዚ`ውን ትሕትና ብዝተሓወሶ ዘረባ ኣገዳስን መሃርን መልሲ እዩ ሂቡ። “እወ እታ ኣጋጣሚ ጽቡቕ ገይረ እየ ዝዝክራ። ኣቦይ ግርማይ ጸዊዖም ከምኡ ምስ በሉኒ፡ ነቲ ኣኽብሮቶም እና ኣመስገንኩ ካልእ መዓልቲ ኣስፊሕና ክንዘራረብ እየ ዝሓስብ ነይረ። ምሳኻ ዘሎ ሰብ ዝፍለየካ ኣይመስለካን እዩ። ድሓን የርክበሉ እየ ድማ ትብል። ግና ከምኡ እዩ። ግዜ ኣለኒ እናበልካ ትቕደም። ኣነ ድማ ዝሓሰብክዎ ከይገበርኩ፡ ዳግማይ ከይተራኸብና ኣቦይ ግርማይ ቀዲሞምኒ።” ብምባል ዝተሰምዖ ጣዕሳ ገሊጹ።
ከም ተወሳኺ`ውን ኣብታ ምሸት ብዛዕባ ኣብ ድራማ ዝነበሮ ልዑል ኣበርክቶን ዝሰርሖም ስርሓትን ተዘሪብሉ። ካብ ብዙሓት ተዓዘብቲ ድማ ኣብ ድራማ ዘለዎ ዕቑር ዓቕሚ ክሰርሓሉን ክጥቀመሉን ተላብዮሞ። እታ `ወዲ ቀሪን` እትብል ከም መጸውዒቱ ኮይና ተገልግል ዘላ ካለአይቲ ስሙ`ውን ውጽኢት ናይዚ ምዃኑ ተዘሪቡላ። ኣላዪ መድረኽ ቀጺሉ፡ ብዛዕባ`ታ ኣብ 2014 ዘሕተማ `ሌላ` እትብል ኣልቡም እዩ ክዛረብ መሪጹ።
ወዲ ቀሪን ብዛዕባ እዛ ልዑል ሃልኪ ጉልቦትን ገንዘብን ዝገበረላ ኣልቡሙ ክዛረብ ከሎ “እዛ ኣልቡም ልዑል ጸዓት እያ ሓቲታትኒ። ኣነ መጸወዒ ክኾነኒ ዝኽእል ስራሕ ክሰርሕ ኣለኒ ካብ ዝብል ኒሕ እየ ሰሪሐያ። ከም ዝመስለኒ ድማ ድሓን ዝኾነ ተቐባልነት ረኺበላ እየ። ኣብዛ ኣልቡም ብዓቕመይ ክቃለሶ ዝፈተንክዎ ነገር እንተ ነይሩ፡ ዕብላለ ጓይላ ኣብ ሙዚቃ ሃገርና እዩ ነይሩ። ኣብዛ ካሴተይ ድማ 5 ዘመናውን 5 ድማ ጓይላን ደርፍታት እየ ገይረ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ንኹሎም ኣብዛ ስራሕ ሎዑል ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኩሎም መሳርሕተይ የመስግን።” ብምባል ኣብታ ኣልቡም ዝነበሮ ርኢቶ ገሊጹ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ድማ ገለ ኣብታ ካሴት ካብ ዝርከቡ ደርፍታት ብቪድዮ ክሊፕን ድምጽን ተዓዘብቲ ከስተማቕርወን ኣምስዮም።
ቀጺላ ናብ ተዓዘብቲ ናብ ምስትምቓር ዝቐረበት ጣዕመ ዜማ፡ እታ ኣብዚ ሕጂ እዋን ልዑል ተቐባልነት ከምዝረክብ ገይራቶ ዘላ ‘ልዋመይ’ እትብል ደርፊ እያ። እዛ ደርፊ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ብዙሕ ሕቶታት ኣለዓዒላ ከም ዘላ እዩ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተዛሪቡ። በቲ መሳጢ ኣቀራርብኡን ልዑል ምልከት ክራሩን ዝተመሰጡ ናይቲ ምሸት ተዓዘብቲ ድማ ብዛዕባ`ታ ደርፊ ሕቶታት ካብ ምውሓዝ ኣይተዓግቱን። ብዛዕባ ኣሰራርሓኣን ትርጉማን ዝሕመረተኦም ሕቶታት ድማ ናብ ወዲ ቀሪን ዝቐንዑ ሕቶታት እዮም ነይሮም። ኣብቲ ኣጋጣሚ ካብ ዝተረኽቡ ተዓዘብቲ ሓደ ዝነበረ ገጣሚ መሓሪ(ጠዊል) ዋዛ ሓዊሱ “እንቋዕ ኩዑሾ ገዲፍካ ደራፋይ ኮንካ።” ብምባል እዩ ብዘይ ቀልዓለም ዘለዎ ኣድናቖት ከቕርብ ዝተሰምዐ።
ወዲ ቀሪን ብዛዕባ እታ ደርፊ ክዛረብ ኣብ ዝጀመረሉ፡ ንገጠምትን ዘየምትን ኣለይትን ናይዛ ደርፊ እዩ ከመስግን ተሰሚዑ። ንኹሎም ኣብዛ ስራሕ ዝተሳተፉ የዕሩኽቱን መሳርሕቱን ድማ ኣመስጊኑ። ብዛዕባ ትርጉም ናይታ ደርፊ ድማ ንገጣሚ ናይታ ደርፊ ዝኾነ ህቡብ ገጣሚ ገብርሂወት ጸሃየ እዩ ንኽምልስ ዕድመ ኣቕሪብሉ። ገብርሂወት ኣብ መልሱ “ግጥሚ ውሱን መግለጽን ትርጉምን የብሉን። ትርጉሙን ሕብሩን ኣስተማቓሪ እዩ። እቲ ኣስተማቓሪ በቲ ንሱ ዝደልዮ ኣገባብ እዩ ክርድኦ ዘለዎ። ትርጉም ናይ ግጥሚ ድማ እቲ ኣስተማቓሪ ዝሃቦ ትርጉም እዩ።” ብምባል የሕጺሩ ክገልጾ ፈቲኑ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቡ ዝነበረ ኣላዪ ናይታ ስራሕ ‘dr j sweet’`ውን ነታ ደርፊ ንሱ ብዝተረድኦ ኣጋባብ እዩ ክገልጻ ፈቲኑ። ‘ኣብዛ ደርፊ’ ይብል ንሱ “እቲ ጠባይ ብኣእምርኡ ብዝርእዮን ብዝግምቶን እያ ተሰሪሓ ዘላ።” ብምባል ኣሕጺሩ ኣንፋቲ ዝኾነ ዘረባ ወስ ኣቢሉ። ብተወሳኺ`ውን ዋና ዜማ ናይዛ ደርፊ ዝኾነ ድምጻዊ መንእሰይ ኤርምያስ ክፍለዝጊ ንዘርኣዮ ትብዓትን ናይ ስነ-ጥበብ ምድግጋፍን ልዑል ኣድናቖት ካብ ተዓዘብቲ ረኺቡ ኣምስዩ።
ቀጺሉ ኣላዪ መድረኽ ዘርእሰናይ ንወዲ ቀሪን ደርፍታት ኣብ ምምራጽ ዝጥቀመሉ ሜላ እንተሎ ንተዓዘብቲ ከብርሃሎም እዩ ተወኪስዎ። ወዲ ቀሪን ኣብ መልሱ፡ “ኣብ ደርፊ ሓደ መልእኽቲ ኣመሓላሊፍካ ምውጻእ እዩ ደስ ዝብለኒ። እቶም ዝወስዶም ምርጫታት ድማ ነዚ ኣብ ግምት የእትየ እየ ዝወስዶም። ኣብ ትርጉም ይግደስ እየ። ኣብ ሰማዒ ተዘካሪ ነገር ክገድፍ እየ ዝጽዕር። ናይዛ ደርፊ ሓይሊ ድማ ኣብዚ ኮይኑ ይስመዓኒ።” ብምባል ንእግረ መንገዱ ኣብታ ብኽፋላት እትቕጽል ዘላ ‘ልዋመይ’ ዘርእስታ ጣዕመ ዜሙኡ ዘለዎ ኣድናቖት ገሊጹ።
ቀጺሉ ኣላዪ መድረኽ ዝኾነት ደርፊ ንምስትምቃር ክደርፍ ምስ ዓደሞ፡ እታ ወጋሕ ፈታሕ እትብል ደርፉ እዩ ከቕርብ መሪጹ። ወጋሕ ፈታሕ ካብተን ልዑል ተቐባልነት ካብ ዝሃብኦ ምዃነን እዩ ዝዝረበላ። ኣብ መንጎ ሽንጉርዋ እናተወዳደረ እንከሎ ኣዩ ድማ ናብ ህዝቢ ዘርጊሕዋ። በዛ ደርፊ ዝጀመረ`ውን ብዛዕባ ኣብ ሽንጉርዋ ዘሕለፎ ተመኩሮን ዝቐሰሞ ትምህርትን ከመይ ከም ዝነበረ ተዛሪቡሉ። ኣላዪ መድረኽ ብዛዕባ ኣገዳስነት ሽንግሩዋን ኣብቲ እዋንቲ ዘንጸባርቖ ዝነበረ ርእሰ-ተኣማንነትን ኣብ ዝተወከሶ ኣጋጣሚ ወዲ ቀሪን ከምዚ ብምባል እዩ ክምልስ ተሰሚዑ።
“ኣገዳስነት ሽንጉርዋ ኣነ ከምዝን ከምትን ምባል ዘድለየኒ ኣይመስለንን። ብዓል ምርያም ሻውሽ፡ ዓወትን ካልኦትን ምስክር ዝኾኑ ኮይኑ ይስመዓኒ። ናይ ብሓቂ ኣብዚ ውድድር ዝርከብ ተመኩሮን ትምህርትን ኣዝዩ ልዑል እዩ። ኩሉ ስነ-ጥበባዊ ድማ በዚ መድረኽ`ዚ ክሓልፍ ምተመነኹ። ብዛዕባ ዝህቦም ዝነበርኩ ርኢቶታት ካብ ኣምጸኻ፡ ሕጂ`ውን ክዛረበሉ ባህ ይብለኒ እዩ። `መን እዩ ዝዕወት፧` ኢሎም ምስ ሓተቱኒ `ኣነ` ቀልዓለም ብዘይብሉ እየ ዝምልስ ነይረ። ናይ ብሓቂ ድማ ምስ ብዙሓት ሰባት ዘበኣሰትኒ መልሲ እያ ነይራ። ሕጂ`ውን ክደግማ። ኣነ ክዕወት ኢለ እየ ናብቲ ውድድር ከይደ። ከምኡ ጥራይ ድማ እየ ክብል ዘለኒ። እንተዘይኮይኑ ባዕለይ ንንበሰይ ካለኣይ ደረጃ ኣንተሰሪዐያ ንሳቶም ድማ 3ይ እዮም ክሰርዑኒ።” ብምባል ንጹርን ንዕላምኡ ዝገልጽን ዝኾነ ዘረባ ናብ ተዓዘብቲ ኣቢሉ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ብዙሓት ብቐረባ ዝቐርብዎ የዕርኹቱን መሳርሕቱን ወዲ ቀሪን ከምቲ ሰብ ዝብሎ ዘይኮነ ጥዑም ባህሪ ዝውንን፡ ራኢ ዘለዎ፡ ቋንቋ ሕብረተሰብ ዝርዳእ ትስፉው መንእሰይ ምዃኑ ገሊጾሞ።
ኣብታ ምሸት`ውን ወዲ ቀሪን ንነኣሽቱ የሕዋቱ ምኽሪ ክህብ ኣብ ዝተሓተተሉ ኣጋጣሚ “መጀምርያ ተውህበኦም ከለልዩ ኣለዎም። ቀጺሎም ዕላመኦም ከነጽሩ ኣለዎም። ብድሕሪ`ዚ ጻዕርን ትምህርትን ወሲኾም ኣብቲ ዝብህግዎ ዓውዲ ክሞቱ ኣለዎም።” ብምባል ሓጺርን ኣገዳስን ዘረባ ወስ ኣቢሉ። ኣብቲ መደብ ካብ ዝተሳተፉ ተዓዘብቲ`ውን ኣብ ማዕከናት ዜና ዘለዎ ጥበብ ከዕቢ ርኢቶ ተዋሂብዎ። ካልእ ተዓዛቢ`ውን ኣብ ግዳም ሓደር ዘለዎ ናይ ምድንጋጽ ባህሪ ክቕጽሎን ኣርኣያ ብዙሓት ሰባት ኮይኑ ክቕጽልን ኣድናቖት ሓዊሱ ተላብይዎ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቡ ዝነበረ ህቡብ ድምጻዊ ሳሚ ብርሃነ`ውን ዓውዲ ሙዚቃ ምጅማር ዘይኮነ ምቕጻል እዩ እቲ ሕቶ ስለዚ ቀጻልነትካ ከተውሕስ ኣለካ ብምባል ተላብይዎ።
ኣብ መወዳእታ እታ ድምቕቲ ምሸት፡ ብረዘንቲ ለብዋታት ወዲ ቀሪን(ብፍላይ ኣብ ግዳም ሓደር ዘለዎ ርኢቶታን ጻውዒትን) ከምኡ`ውን ዝተፈላለዩ ምቁራት ጣዕመ ዜማታትን እያ ተዛዚማ።
ሚኪኤል በርሀ(ወዲ በርሀ)
1,728 total views, 1 views today


text:
28 ዝኣባላቱ ሕብረት-ኤውሮጳ፡ ኩሉ-መዳያዊ ጸገማት ኣጋጢምዎ`ሎ- ዝሕታለ-ዕብየት ኤኮኖሚ፡ ናህሪ ሸቕሊ-ኣልቦነት፡ ስሚዒት ወገንነት፡ ማዕበል ፍልሰተኛታት፡ ስግኣት ሽበራ ፡ ከምኡ`ውን ዳግመ-ምትንሳእ ሩስያ።
በዚ ምኽንያት ድማ፡ መጻኢ ዕድልን ቅርጽን ሕብረት-ኤውሮጳ ኣብ ሕቶ ኣትዩ ይርከብ። ኤውሮጳውያን ኣውጻእቲ ፖሊሲታትን፡ ተንተንትን፡ ንፕሮጀክት ውህደት ሕብረት-ኤውሮጳ ምስ ብሽክለታ የወዳድርዎ- ጉዕዞኣ ጠጠው እንተቢላ ትወድቕ። ብዙሓት ክኢላታት፡ እታ ብሽክለታ ትቕጽል ከምዘላ ዝኣምኑ`ኳ እንተኾኑ፡ ካልኦት ድማ ኤውሮጳዊት ብሽክለታ ኣኻይድኣ ልውይውይ ትብል ዘላ ትመስል ይብሉ።
ብሪጣንያ ካብ`ቲ ደምበ ክትወጽእ ምምራጻ፡ ፖላንድን ሃንጋሪን ልኡላውነትና ኣረጋግጹልና ምባለን፡ ንናይ ጀርመን ቻንስለር ኣንጀላ መርከል ፓርቲ ምርጫ ዝተዋህበ ድኹም ምላሽ፡ ከምኡ`ውን ንብራስልስ ዝውሃብ ስልጣን በዚሑ ዝብሉን ካልኦትን ካብ መንጎ`ቶም ከም ጠንቅታት ዝርኣዩ ዘለዉ`ዮም።
ቻርለስ ኩፑቻን፡ ኣብ ምምሕዳር ኦባማ፡ ክኢላ ጉዳይ ኤውሮጳ ዝነበረ`ዩ፡ “ኤውሮጳ ካብ ሕብረት ናብ ነብስወከፍ ሃገራት፡ ናብ ተሪር ልኡላውነትን ዕጹው ዶባትን ትምለሰሉ ኩነታት ንርኢ ከይንህሉ ይስከፍ`የ” ይብል ።
ኣብ ቤት-መኽሪ ዝምድናታት ወጻኢ ዝሰርሕ፡ ጀፍሪ ገድሚን ብወገኑ፡ ንዝሓለፈ 10`ታት ዓመታት፡ ንኤውሮጳ ሰላምን ብልጽግናን ክልግሰላ ዝጸንሐ ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ብቕጽበት ይሃስስ ኣሎ ይብል። ካብ መንጎ ምኽንያታት ገሊኡ፡ ግሎባላውነት፡ ትንሳኤ ሩስያን፡ ዳግመ-ምቑጣብ ኣመሪካን ምዃኑ`ውን ይጠቅስ።
ካልኦት `ውን፡ ህዝቢ ኤውሮጳ ነቲ ዝሓለምዎ፡ ማእከላይ እቶት-ናብራ ስለዝሰኣንዎ፡ ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ዘይምሕጓስ ስምዒት ኣሎ ይብሉ። ስተፈን ዛቦ ካብ ጆን ሃብክንስ ዩኒቨርሲቲ ሓደ ካብኦም`ዩ፡
“ንዕኦም ትኸውን ኤውሮጳ ኮይኑ ክስምዖም እንተኾይኑ፡ ሻቕሎቶም ግምት ክውሃቦ ኣለዎ” ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዖ ይክኣል።
ማሕበራውን ፖሊቲካውን ቅልውላው ኤውሮጳ፡ በዚ ዳሕራዋይ ሓደ ሚልዮን ዝኾኑ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ብኢሱዎ ይርከብ-መብዛሕቲኦም ካብኦም ሙስሊም`ዮም።
ድሕረ-2ይ ኩናት ዓለም-ኤውሮጳ፡ ካብ ዩ.ኤስ `ውን ቀጻሊ ድጋፍ`ያ ክትረክብ ጸኒሓ። ግን ኣብ`ዚ ጉዳይ`ዚ`ውን ግዜ ይቕየር ኣሎ`ዩ። ኣብ መንጎ ሃገራት ትራንስ-ኣትላንቲክ፡ ጉዳይ ምሽካም ዕዳን፡ መሻርኽቲ ዝህልወን ሓላፍነትን ኣብ እዋን ምምሕዳር ትራምፕ ጎሊሑ መጺኡ`ሎ። ስተፈን ዛቦ ግን፡ ድሕሪ ምምሕዳር ትራምፕ`ውን እንተኾነ፡ ኣመሪካ እቲ ንዝሓለፈ 50 -60 ዓመታት ክትጻወቶ ዝጸንሐት ተራ ክትቅጽሎ`ያ ኢልካ ምግማት ይሸግር`ዩ ይብል።
ብዝኾነ ግን፡ ኤውሮጳክ ኣብ`ቲ ማዕበል ክትሃድም ዘይኮነትስ ኣብ`ቲ ማዕበል ክትሳፈር ከምዘለዋ መብዛሕቲኦም ተንተንቲ ይሰማምዑ።


text:
እዚ ጽሑፍ ብዘይካ መእተውን ኣብ መደምደምታ ዘሎ ጽሑፍ ብሙሉእ ቅዳሕ ጋዜጣ ብርሃን ምዃኑ ክሕብር እፈቱ።
ኣብዛ እንነብረላ ዓለም መብዛሕትና ደቂ ሰባት ብተስፋን እምነትን ኢና እንነብር። ደቂ ሰባት እታ ሃገረይ ኢሎም ዝኾርዑላን ዝንየቱላን ንኹሎም ዜጋታት ብማዕረ መሰሎም ተሓልዩ ክኸብሩላን ክጽዕሩላን ክከላኸሉላን ናይ ነብስወከፍ ሃገራዊ መሰልን ግቡእን እዩ። ኣብታ ሃገር ሰብኣዊ መሰላት ምስ ዘይከብርን ምእኩል ምሕደራ ምስ ዘይህሉን ወይ ውን ብሰንኪ ዘይምዕሩይ ምጣኔ ሃብታዊ ዝርገሐን ሕማቕ ምሕደራን ዝስዕብ ስእነት ሰላምን ዓጸቦን ምስ ዘጋጥም እምነትን ተስፋን ኣብቂዔን፡ ዜጋታት ሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ስደት ሃጽ ክብሉ ይራኣዩ።
ሃገር ኣብ ዓዘቕቲ ድኽነትን ጥሜትን ተሸኺላ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ኣሓትናን ደቅናን ጭፍጨፋ ስርዓት ኢሳያስ ከይኣኽሎምስ ብጥሜት ተጠቒዖም ገዛውቶም ዓጽዮም ሃጽ ኢሎም እግሮም ኣብ ዝመርሖም ይጠፍኡን ብጥሜት ይሃልቁን ምህላዎም ዓይንናኳ እንተዘይርኣየ እቲ ሕማቕ ወረስ ኣይትሓብኣናን። ንሰምዕ ኣሎና። ካብ ብኽያትን ጓህን ሓሊፍና ክንሕግዝ ብዘይምኽኣልና ከኣ ንሓዝን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።


text:
ኣነስ ብዛዕባ እዞም ኤርትራ ከይኣትዉ ተኸልኺሎም ዝበሃሉ ዘለዉ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ብዙሕ ዝፈልጦ የብለይን።
ዝፈልጦስ እዚ ዝስዕብ እዩ።
1. ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ጸሎት የድሊ ኣሎ። ምኽሪ የድሊ ኣሎ። ህዝብታት ኢትዮጵያ ብሰላም ብሓባር ምንባር ተሳኢንዎም። ብከራሩን ገዘሞታትን ይተሓራረዱ ኣለዉ። ኣብ ቅድመ ዓይኖም ሓደሽቲ “የሱሳት” ነጋዶ እና ጠጥዑን ንህዝቢ እና ኣደናገሩን ደኣ እዞም ጳጳሳት እንታይ ይገብሩ ኣለዉ? ፖለቲካኛታት ኢትዮጵያ እውን ማሕበራዊ ማፍያነት ይፈጥሩን ናዕቢ የንበድብዱን ኣለዉ። ስለ’ዚ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝስራሕ ወይ ዝተዓረቕ ተሳኢኑ ድዩ ናብ ኤርትራ ንምኻድ ዝመረጹ ክብል ደልየ እየ።
2. እቲ ንመስርሕ ሰላም ዓንቂፉ ዘሎ ጉጅለ እዩ ዝያዳ ማዕዳን ጸሎትን ዘድልዮ እሞ ናብ መቀለ እንተዘብሉ ንምባል እየ።
3. ታሪኽ ከም ዝነግረና ገለ ገለ ትካላት ሃይማኖታት መሳርሒ ባዕዳዊ ምትእትታው ኮይኖም ሰሪሖም እዮም። ኤርትራ ዝፈለጠቶ ክህልዋ ይኽእል ይኸውን ንምባል እየ። ብስም ዕርቅን ልምዓትን በዞም ዘይምንግስታውያን ትካላት ኣብ ሳልሳይ ዓለም ክንደይ ጸይቂ ዘይተገብረ። “ዓሻ ድየ በራኺ” ኢሉ ነይሩ ስዉእ ስነጥበበኛ ሙሴ ። ብዘይምኽንያት ኣይኮነን። ንገዝኦም ደኣ መጀመርታ የጽርዩ እሞ ደሓር ንእንዳማቶም ንምባል እየ።
4. ኣብዘን ዝሓለፋ ቅሩብ ዓመታት፡ ገለ ገለ ሓለፍቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ፖለቲካ ክዛረቡ ምስ ጀመሩ፡ ኤርትራ “ጉዳይ ሃይማኖትኩም ግበሩ፡ ኤርትራ ዕልማናዊ ስርዓት እትክተል ሃገር እያ። ብሕግታታ ከኣ ተገዝኡ፡ ማዕረ ኩሎም ዜጋታት” ኢላቶም ነይራ። ሽዑ እዞም ናይ ኢትዮጵያ ጳጳሳት ናይ ገዛእ ርእሶም ዕዮ ገዛ ከይገበሩ… መንእሰያት ኣብ ቅድሚ ዓይኖም እናተዋድኡ፡ ኣእዳዎም ኣብ ኤርትራ ከእትዉ ፈቲኖም ነይሮም። ኤርትራ ከኣ ንስለ ሰላም ደኣ ግብራዊ ጽምዶ ክትገብር ትኽእል እምበር ዝበደላ እትርስዕ ሃገር ኣይኮነትን። ብዝኾነ እቲ ናይ ኤርትራ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ጉዳይ ዝሃድአ ይመስል። ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስታያን ንእትገብሮ ሰናይ ግብሪ እናመጎስኩ፡ ጳጳሳት ኢትዮጵያ ደኣ እንታይ ከንበድብዱ ደልዮም እዮም ኤርትራ ክንበጽሕ ዝብሉ ዘለዉ ንምባል እየ።
5. ብዝኾነ፡ ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር እያ እሞ ንዝደለየቶ ክትቅበል ንዘይደለየቶ ክትነጽግ መሰላ እዩ። ወላ ካፓ ጳጳሳት እንተለበስካ ንምባል እዩ።
6. ትካላት ሃይማኖት ጽቡቕ ስነምግባርን ማሕበራዊ ስኒትን ክኹስኩሳ ተራ እኳ እንተለወን፡ ካብ ፖለቲካ ግን ኢደን ከልዕላ ኣለወን ዝብል ሰብ እየ። ኩለን ማለተይ እየ።
7. ምስ’ዚ ብዝተእሳሰር፡ ብዛዕባ ተራ ሃይማኖት ኣብ ምሕራር ህዝብታትን ኣእምሮኦምን ብዙሕ ተባሂሉ እዩ (liberation theology/ ክልተ ደክቶራትና እውን ብዛዕAኡ መጽሓፍ ጽሒፎም እዮም)። ምስ’ዚ ኣተሓሳስባ ዝተኣሳሰር ይኹን ኣይኹን ከረጋግጾ ኣይክእልን ግን ብሓፈሽኡ ትካላት ሃይማኖት ነቲ “ለውጢ” ዝብልዎ ምዕላው መንግስቲ ከቀላጥፋ ኣለወን ክበሃል እሰምዕ። ይኹን እምበር፡ ሓርነታዊ ስነ-ሃይማኖት ምስ ታሪኽን ማሕበራ-ፖለቲካዊ ኣቃውማ ላቲን ኣመሪካ ሰሪሑ ይኸውን፡ ምኽንያቱ ፖለቲካዊ ፍልስፍነአንን ሃይማኖታዊ እምነተንን ኣብ መተከላት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ስለዝምርኮስን ኣመዓባብለአን (ካብ ሓርነታዊ ቃልስታተን ጀሚርካ) እውን በቲ ናይ ካቶሊክ ሰረተ-እምነት (doctrine) ዝተጸልወ ብምንባሩ። ሓርነታዊ ታሪኽ ኤርትራን ማሕበረ-ፖለቲካዊ ሰረታታን ግን ኣዝዩ ዝተፈልየ እዩ እሞ ኩሉ ኣብ ካልእ ዝሰርሐ ኣብ ኤርትራ ይሰርሕ ማለት ኣይኮነን ንምባል እየ።
8. ብዝተረፈ ሰናይ መዓልቲ። ብዛዕባ እዞም ጳጳሳት እኹል ክሊፓት መጺኡኒ ስለዘሎ፡ ካልእ ዘዘናግዕ እንተሎ ወይ ማይ ዘይጠዓመ ጥራይ ንምባል እየ። ብሩኽ መዓልቲ/ለይቲ/ንግሆ/ምሸት። ኣብ ዘዘለኹሞ ሰናይ ዎ ፍቕሪ።


text:
ህንፀት መሰረተ ልምዓት ኣብ ኢትዮዽያ ኣዝዩ ገዚፍ ስለዝኾነ ኢትዮዽያ ኣብ መፃኢ ካልእ ምንጪ ገንዘብ ስለዘድልያ ምንፃር ደረጃ ኣድልዩዋ ኣሎ ይብል ሪቸርድ ፎክስ።ካልእ ኢትዮዽያ ደረጃኣ ንክትፈልጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነሉ ምኽንያት፣እታ ሃገር ኣብ ካርታ ኢንቨስትመንት ሃገራት ክትኣቱ ስለዘሐግዛ‘ዩ።
ሃገራት ንኢንቨስትመንት ማዕፆና ከፊትና ኣለና ስለዝበላ ጥራሕ ተረባሕቲ ኣይኾናን።ቀጥታዊ ኢንቨትስመንት ወፃኢ፣ኩባንያታት ወፃኢ ናብ ሓንቲ ሃገር ኣትዮም ንመሰረተ ልምዓት ንክሰርሑ ድልየቶም ክገልፁ ከለው፣ደረጃ‘ተን ዝዋፈሩለን ሃገራት ኣቀዲሙ ክፍለጥ ኣለዎ።ኢትዮዽያ ትገብሮ ዘላ‘ውን እዚ‘ዩ ይብል ሪቸርድ ፋክስ።
“ዝተፈላለዩ ሰባትን ወገናትን ንኢትዮዽያ ክዝክሩ ከለው ናብ ሓንጎሎም ዝመፀሎም ኣብ ሕሉፍ ዘጋጠመ ጥሜትን ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን‘ዩ። ሎሚ ግና ነገራት ተለዊጦም‘ዮም።ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ንዓለም ነገራት ከም‘ቲ ዝነበርዎ ኣይኮኑን ዘለው‘ያ“ትብሎም ዘላ ይብል ሪቸርድ ፎክስ።


text:
ብካልእ ወገን፣ኣቶ መለስ ንኢትዮዽያ ኣብ ዝመርሑለን ፳፩ ዓመታት፣ መስርሕ ዴሞክራሲ‘ታ ሃገር ምጉታቱ፣ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ከምዝሓመቀን ናፅነት ትካላት ዘይምህላውን ዝጥቀሱ ኣሉታዊ ነጥብታት ኮይኖም‘ለው።
ኣብ ቤተ-ክርስትያን መጥምቃውያን ኣቢስንያ ፃውዒት ተገይሩሎም ዝተረኸቡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን፣ንዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ኮፊ ኣናን፣ኣብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሱዘን ራይስ፣ፍሉጣት ምጣንያዊ ኪኢላታትን ኣምባሳደር ኢትዮዽያ ኣብ ኒውዮርክን ገሊኦም‘ዮም።
ኣምባሳደር ዴቪድ ሽን፣መንግስቶም ኣብ መትከላት ዴሞክራስን ነፃነትን ናብ ዋጋ ዕዳጋ ኣይኣቱን ይብሉ።ተቃወምቲ ኢትዮዽያ፣መንግስቲ ኣሜሪካ ስለ ረብሕኡ ኢሉ፣ነቶም መትከላት ይሸራርፎም‘ሎ ኢሎም ንዘቅርብዎ ቅሬታ እውን ሪኢቶኦም ሂቦም‘ለው።
ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዓመታዊ ሪፖርት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮዽያ ምርኣይ ይካኣል‘ኮ‘ዩ።እዞም ዝዝረበሎም ዘሎ ብንፁር ሰፊሮም‘ለው።ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ኣሜሪካ ክዛረቡ ከለው፣ኣብ ኣደባባይ እንተኾይኑ ልስሉስ ቋንቋ እዮም ዝጥቀሙ።ምስ መራሕቲ ኣብ ዕፁው ኮይኖም ግና፣ብርቱዓት ቃላት እዮም ዝጥቀሙ።ስለዚ መብዛሕትና ነቲ ኣብ ኣደባባይ ዝቃላሕ ኢና ንሰምዕ ኢሎም ኣምባሳደር ዴቪድ ሽን።


text:
ኣብ መላእ ዓለም ምስ ዝውስኽ ዘሎ ቁጽሪ ካብ መነባብርኦም ዝመዛበሉ ዜጋታት ቁጽሪ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኽቡ የንቆልቁል ምሕላው ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ልዕሊ 4 ሚልዮን ስደተኛታት ህጻናት ኣገልግሎት ትምህርቲ ኣይረኽቡን። እዚ ቁጽሪ ድማ ካብ ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር ኸሎ ብልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ምውሳኹ እቲ ትካል ይገልጽ።
ሓንቲ ካብቶም ውሑዳት ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸቡ ጓል 15 ዓመት ሪሓና ስራጅ እያ። ንሳን ኣሕዋታን ካብ ኢትዮጵያ ተሰዲዶም ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ካኩማ መዓስከር ስደተኛታት ኬንያ ይርከቡ።
ሪሓና ትምህርታ ምስ ወደኣት ሓኪም ክትከውን ከምትደልይን ትገልጽ ምክንያታ ድማ ካልኦት ሰባት ንምሕጋዝ ምኳኑ ተረድእ።
61 ሚእታዊት ካብ ህጻናት ስደተኛታት ናይ ቀዳማይ ደረጃ ናይ ትምህርቲ ዕድል ኣይረኽቡን፡ ዕድመ እንዳወሰኸ ምስ ከደ ድማ እቲ ቁጽሪ እንዳወሰኸ ከምዝኸይድ ሕቡራት ሃገራት የረድእ።
ክልተ ሲሶ ካብቶም ናይ ቀዳማይ ደረጃ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸቡ ህጻናት ስደተኛታት ናይ ካልኣይ ደረጃ ናይ ትምህርቲ ዕድል ኣይረኽቡን።
ንሕብረተሰባዊን ባህላዊን ቀይድታት ኣብ ግምት ብምእታው ድማ ደቂ ኣንስትዮ እተን ዝያዳ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዘይረኽባ እየን።
ውሱን ናይ ትምህርቲ ዕድል ድማ ንስደተኛታት ናብ ግዱድ መርዓ፡ ግዱድ ስራሕ፡ ዘይሕጋዊ ስደትን ከምዘምርሖም ሰብ ሞያ ይገልጹ።
ዓባይ ሓፍቲ ሪሓና ቀዳማይ ደረጃ ትምህርታ ከይዛዘመት ንኣሕዋታ ክትናብይ ምግዳዳ፡ ኣሕምልቲ ብምሻጥ ኣሕዋታ ከምትናብይ’ውን ሪሓና ትገልጽ።
“ኣነ ትምህርተይ ስለዘቋረጽኹ ኣሕዋተይ ትምህርቶም ከቋርጹ ኣይደልይን። ትምህርቶም ክውድኡ እንተኺኢሎም ንዓይን ነቶም ነኣሽቱ ኣሕዋቶም ክአልዩ ይክእሉ’ዮም ኣነ ክገብሮ ዘይኸአልኹ ብዙሕ ነገራት’ውን ክገብሩ ይክእሉ” ትብል ፎዝያ ስራጅ ዓባይ ሓፍታ ንሪሓና ስራጅ።
ሪሓና ብወገና ትምህርታ ክትከታተል ብምኽኣላ ከምትሕጎስን ትምህርታ ከትውድእ ዘለዋ ምሉእ ምትእምማን ትገልጽ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ብወገኖም ስደተኛታት ህጻናት ኣብ ኣብያታ ትምህርቲ ዘለውዎ ሃገር ክመሃሩ ዝሓሸ ምኳኑን ከም ናይ መንነት ወረቐት ዝኣመሰሉ ዕንቅፋታት ነዞም ስደተኛታት ክለዓሉ ጻውዒቱ የቕርብ።


text:
ታሪኽ ህይወት ሓርበኛ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ
!
ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ብዙሓት ብፍሉይ ጅግንነቶምን ትብዓቶምን ዝፍለጡን ዝግለጹን ከባቢታትን ወለዶታትን ኣሎዉ። ሓደ ካብዚኣቶም ከኣ ህዝቢ ወረዳ ቆሓይን ኣውራጃ ሰራየ እዩ። ቆሓይነታይ ጸባ ጸገብን ሰብኣይ ተቓሊሱ ኣብ ምድሪ ዘየተንክፎን ድርብ ዝቐላጽሙ ጅግና ምዃኑ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ እንተልዩ ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። ንሎሚ እምበኣር ሓደ ካብዞም ጀጋኑ ህዝቢ ዚውለድ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ኢና ከነላልየኩም፥
ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ፡ ኣብ ግዜ ሃይለስላሴን ኣብ ግዜ ደርግን ጸረ ህዝብን ሃገርን ኤርትራን ዕሉል ደጋፊ መግዛእታዊ መንግስታት ኢትዮጵያን ከም ዚነበረ’ዩ ብሓደ ወገን ማለት በቲ ንታሪኽን ሓቅን ህዝቢ ኤርትራ ጠምዚዙን ጠማዚዙን ወረ ዝነዝሕ ኣካል ብሰፊሑ ይውረን ይውዛዕን ነይሩ። እዚ ከኣ ዛንታ ብፈጻሚ ገበን ጥራይ ዘይኮነስ ብተበዳሊውን ክንገር ከም ዝግብኦ ዘጉልሕ ፍጻመ እዩ።
ኣብ ታሪኽ፡ ጽቡቕን ሕማቕን ብምባል ነፊኻ፡ ነቲ ጽቡቕ ጥራይ ወይውን ነቲ ሕማቕ ጥራይ ከተቕርብ ምፍታን ግን ገበን ምዃኑ ኩላቶም ጸሓፍቲ ታሪኽ ይሰማምዕሉ እዮም። እዚ ናይ ታሪኽ ገበን’ዚ ከኣ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ብፍላጥ ተሰሪሑሉ’ዩ። ገና ሎሚውን ኣብ ናጻ ሃገረ ኤርትራ፡ ሓቂ ምዝራብን ምጽሓፍን ክሉል’ዩ ዘሎ! ናይዚ ህያው ምስክር ከኣ ካብቲ ብዙሕ ሓደ ታሪኽ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ እዩ።
ፈጸምቲ ገበን፡ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ብምንታይ ምኽንያት ኣንጻር ሰውራታት ኤርትራ ከም ዚዓጠቐ ክገልጹ ከለዉ፡ ብዘይካ ህርፋን ስልጣንን ስርናይ ምልሻን ካልእ ዝኾነ ይኹን ምኽንያትን ባህግን ዘይነበሮ ዕሉል ምልሻ ስርናይ ከም ዚነበረ ጌርካ’ዩ ንዘይፈልጦ ህዝቢ ይግለጸሉ ነይሩ። እቲ ሓቂ ግን እዚ ዝተገልጸድዩ? መልሱ እንሆ፥
ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ፡ ኣብ 1919 ዓ.ም. ካብ ኣቦኡ በረምበራስ ስላምሳ ሓጐስን ካብ ኣደኡ ወ/ሮ ዘነበሽ መንገሻን እዩ ኣብ ዓዲ ሓንስ ወረዳ ቆሓይን (ኣውራጃ ሰራየ) ተወሊዱ ዓብዩ። ብዕለት 20/11/1965 ዓ.ም. ድማ ሓንቲ “ብቐዳመይቲ ክፍሊ” እትፍለጥ፡ ብተጋዳላይ ማሕሙድ ዲናይ እትምራሕ ሓይሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ.) ካብ ባርካ ተበጊሳ ናብ ቆሓይን ብምኻድ፡ ናብ ዓዲ ሓንስ ኣተወት።
ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ (ጀብሃ) ናብ ዓዲ ሓንስ ምስ ኣተዉ፡ ብቐጥታ ነቲ ህዝቢ ኣኪቦም፡ መደረ ከስምዑ ጀመሩ። ሻቡ ሓው ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ዚኾኑ፡ ባሻይ በርሀ ስላምሳ ዚተባህሉ ምስሌነ ዓዲ ብድድ ኢሎም፡ “ስምዑ እዞም ደቀይ፡ ንስኻትኩም እንታዎት እኹም? ናብዙ ዓድና መምጺእኹም ምኽንያትከ እንታይ እዩ?” ክብሉ ተወከሱዎም። መራሒ ኣታ ክፍሊ ተ.ጋ. ማሕሙድ ዲናይ፡ “ንሕና ጀብሃ ኣልታሓሪር ኣል ኤለትርያ” ኢና ንብሃል፤ ንኣኻትኩም ናጻ ከነወጽእ ድማ ኢና መጺእና” በሎም። እኩብ ህዝቢ ዓዲ ሓንስ፡ እተን “ጀብሃ ኣልታሓሪር ኣል ኤለትርያ” ዝብላ ናይ ቋንቋ ዓረብ ቃላት፡ ትርጉመን ስለ ዘይተረድኦ ትሒም ትሒም በለ።
ሻቡ ምስሌነ ዓዲ ዚነበሩ ባሻይ በርሀ ስላምሳ፡ “እሕሕ” ኢሎም ጎረሮኦም ድሕሪ ምጽራይ፡ “ስምዑ እዞም ደቀይ፡ ንሕና ደቂ ጋንዛይን ደማስን ደቂ ኣድከመ-ምልጋእ እና። ኣብ ትሕቲ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ኴንና ከዓ ኣብ ሓቅን ፍትሕን ዝተመስረተን እንምርሓሉን ናትና ሕግን ናትና ባይቶን ኣሎና፣ በዙይ እናተዳነናን እናተመራሕናን ከዓመ ምስ ኩሉ ህዝቢ ብሰላም እንነብር ሓረስቶት እና። ስለዙይ ንሕና ፈታዊ’ምበር ጸላኢ የብልናን። ኣብ መሬትናን ዓድናን መጺኡ ዘሸግረና ሓይሊ ስለ ዘየለ ከዓ ብረትን ሓውን ኣየድልየናን እዩ። ስለዙይ፡ ንሎሚ ሽሻይና ተቛዲስኩም ኣብ ዓድና ውዒልኩም ሕደሩ፡ ጽባሕ ንግሆ ግን ካብዙ ቦታና ናብ ዝመጻእኩሞ ብሰላም ውጹልና!” በሉዎም።
ብድሕሪ’ዚ መራሒ እታ ሓይሊ፡ ነዚ ዝስዕብ ሕቶ ኣቕረበ፥ “ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብዚ ከባቢ ናይ ተዂሲ ምቅይያራት ተጌሩ ነይሩ፣ ብዛዕባ’ዚ እንታይ ትፈልጡ?” ኪብል ተወከሶም። ሻቡ ሓደ ሽማግለ ካብቲ እኩብ ህዝቢ ብድድ ኢሎም፡ “እወ፡ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስትን ገለ ዘይንፈልጦም ዕጡቓትን ኣብ በራቒት ዝጀመረ ረመጽ፡ ክሳብ’ዙ በረኻ ዓድና ልሒሙ ነሩ፡ ኣብ መወዳእትኡ ግን እቶም ዕጡቓት ሓደ ምዉት ገዲፎም ሃዲሞም ከይዶም፡” ክብሉ ምስ መለሱ፡ ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ. ሰላሕ ኢሎም ካብቲ ዓዲ ብምውጻእ፡ ናብ በረኻታት እቲ ዓዲ ገጾም ተዓዝሩ፤ ህዝቢ ድማ በቲ ፍጻመ ንሓድሕዱ እናዕለለን እናዘተየን ነናብ ቤቱ ፋሕ በለ።
ንጽባሒቱ ዕለት 21 ሕዳር 1965 ዓ.ም. ወጋሕታ ግን ኣብ ዓዲ ሓንስ ብሃንደበት ኣውያትን ዋጭዋጭታን ተሰምዐ። ሓይሊ ማሕሙድ ዲናይ፡ 130 ዝኾኑ ዕጡቓት ሒዛ ናብ ዓዲ ሓንስ ብምምላስ፡ ን36 ሰባት ብግፍዒ ቀተለት። ንምስሌነ ዓዲ ባሻይ በርሀ ስላምሳ ድማ ምስ ሻዱሻይ ርእሶም ናብ ማይ ጐርዞ ዝብሃል ቦታ ወሲዶም ምስ ጸጋይ ዝብሃል ወዶም ድሕሪ ምቕታል፡ ርእሲ ባሻይ በርሀ ስላምሳ ቆሪጾም ሒዞሞ ከዱ።
ኣብቲ ህልቂት ኣቶ ሃይለ ስላምሳ ዚተባህሉ ሓዎም ንባሻይ በርሀ ስላምሳ፡ በረምበራስ በራኺ፡ ኣቶ ሃይለ በራኺ፡ ኣቶ ኣየለ በራኺን ኣቶ መሓሪ በራኺን ዝተባህሉ ኣርባዕተ ኣሕዋት ደቂ ሓብቶም ንባሻይ በርሀን እውን ተቐትሉ። ኣውያት ዝሰምዑ፡ ኣብ ጎደቦ ዓዲ ሓንስ ዝርከቡ ዓድታት፡ ደወል ቤተ-ክርስትያን ወቒዖም ብጉያ ክረድኡ ናብ ዓዲ ሓንስ ተኣከቡ። ገለ ካብቶም ናብ ዓዲ ሓንስ ገጾም ዝጎየዩ ጎረባብቲ ዓድታት ድማ ናብ ዓዲ ሓንስ ቅድሚ ምእታዎም ሬሳ ሽዱሽተ ሰባት ኣብ መገዲ ወዲቑ ረኸቡ። በቲ ፍጻመውን ኣዝዮም ሰንበዱን ረዓዱን! ርእሲ ባሻይ በርሀ ስላምሳ እውን ብድሕሪኡ ንበይና ኣብ በረኻ ወዲቓ ብጓሶት ተረኺባ፡ ተኣርያ ናብ ዓዲ መጸት!
ተጋደልቲ ጀብሃ ብተወሳኺ፡ 340 ከብቲ፡ 96 ኣእዱግ፡ ኣርባዕተ ኣፍራስ፡ ሽዱሽተ ኣባቕል፡ ናይ ዓዲ ሓንስ ዘሚቶም ብምውሳድ ኣብ ዕዳጋታት ከሰላ ሓረጁወን። ገለ ክፋል ናይ ዓዲ ሓንስ እውን ብሓዊ ኣቃጸሉዎ! እዚ ግፍዕታት’ዚ ክፍጸም ከሎ፡ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ዝርከቦም ገለ ደቂ ዓዲ ሓንስ፡ ኣብ ኣድያቦ ኣብ ማሕረስ ስለ ዝነበሩ ነቲ ጭካነ ዝመልኦ ግፍዒ ኣይተኻፈሉዎን። ኣማስያኡ ናብ ዓዶም ምስ ተመልሱ ግን እቲ ዘሐዝን ፍጻመ ተፈጺሙ ጸንሖም።
ብድሕሪ’ዚ እቶም ብሞት ኣሕዋቶምን ደቂ ዓዶምን መዓንጣ ከብዶም ሕርር ዚበሉ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ፡ ብቐጥታ ናብ ኣስመራ ብምኻድ፡ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ “ካብ ሸፋቱ መሐለዊ ነብስና ዝኾነና ብረት ሃቡና?” ኢሎም ተማሕጸኑዎም። መፍቶቱ ዝረኸበ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ብቐጥታ 2000 ብረት ክወሃቦም ኣዘዘ።
ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳን ብጾቶምን 2000 ዝኸውን ጠበናጁ ምስ ጠያይቱ ሒዞም ካብ መገሻኦም ናብ ዓዶም ምስ ተመልሱ ከኣ ኣኼባ መላእ ህዝቢ ቋሓይን ጸውዑ። ከባቢ 800.000 ዝኸውን ህዝቢ ድማ ተኣከበ። ኣብቲ ኣኼባ እቶም ክልተ ኣሕዋቶምን ኣርባዕተ ደቂ ሓብቶምን ከምኡውን ሓደ ወዲ ሓዎምን ምስ ብዙሓት ደቂ ዓዶም፡ ብሓንቲ መዓልቲ ዝተቐዝፉዎም ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ፡ ከምዚ ዝስዕብ ኪብሉ መደረ ኣስምዑ፥
“ክቡራትን ክቡራንን ተጋባእቲ ዋዕላ ዓዲ ኣቦይ፡ ጋንዛይን ደማስን ደቂ ኣድከመ ምልጋእ፡ ቅድሚ ሕዪ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ዘስካሕክሕ ጭካነ ዝተመልኦ ህልቂት’ዩ ኣጋጢሙና ዘሎ! ስለዙይ፡ ነዙ ህዝብና ቀቲሉ ንብረትና ዝዘመተ ጭፍራ ሸፋቱ፡ ብእዋኑ ከነጥፍኦ ኣለና! ኣነ ብወገነይ ነዙይ ንምፍጻም ድሉው ኣለኹ! ጌጋ እንተሎኒ ድማ ብፍቓድ ዓደቦይ ንኽኸይድን ንኽእረምን ቅሩብ’የ” ብምባል ሓሳባቶም ብቑጥዐ ገለጹ። ተጋባኢ ዋዕላውን ንጻውዒቶም ዝድግፍ ድምጺ ይርሓሰና ኣስምዐ።
ብድሕሪ’ዚ ህዝቢ ወረዳ ቆሓይን ኣውራጃ ሰራየ፡ ብዕለት 26 ነሓሰ 1965 ዓ.ም. ኣብ ልዕሊ ተ.ሓ.ኤ. (ጀብሃ) ብወግዒ ኲናት ኣወጀ። ክሳብ 1982 ጀብሃ ብምትሕብባር ሻዕብያን ወያነን ካብ ሜዳ ኤርትራ ተጸራሪጋ ናብ ሱዳን ትስጎግ ድማ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳን ብጾቶምን ምስ ጀብሃ ብምርብራብ ንመሬት ቋሓይን እግራ መሊኣ ከምዘይትረግጾ ገይሮማ ነበሩ።
ጥፍኣት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ጀብሃ) ካብ ሜዳ ኤርትራ፡ ንኢትዮጵያዊ/ኤርትራዊ ተጋዳላይ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብርሃ፡ ዕላማ ለኣኺኡ ኢትዮጵያዊ ሃጸይ ሃይለስላሴ መኰነን ብዓወት ዝፈጸመሉ ዕለት ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ታሪኹ ፍሉይ ቦታ’ዩ ዘሎዎ!
ኣብቲ እዋን፡ ጀብሃ ጠቕሊላ ናብ ሱዳን ከም ዝተሰጐጎት ዝሰምዐ ህዝቢ ቋሓይን ድማ ንቊሩብ ግዜ እፎይ ኢሉ ኣዕረፈ። ብዙሕ ከይደንጎየ ግን ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህ.ግ.ሓ.ኤ) ናብ ቆሓይን ብምኻድ፡ “ንሕና ከም ጀብሃ ህዝቢ ነበሳብስ ዕጡቓት ኣይኮናን፣ በጃ ህዝቢ እንውፈ ደቅኹም ተጋደልቲ ኢና” ብማለት ከልዝቡዎም ፈተኑ። እቶም ብሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ዝምርሑ ዕጡቓት ደቂ ቋሓይን ግን ምስ ህብዞም ብምዃን፡ “ኩላትኩም ሓደ ጸረ ህዝቢ ኢኹም! ኪዱ ካብ ዓድና ውጹልና ኣይንቕበለኩምን ኢና!” ብምባል ኣባረሩዎም። ልኡኻት ህ.ግ. (ሻዕብያ) ነዚ ምስ ሰምዑ፡ ከምቲ ናይ ተ.ሓ.ኤ. ናይ ራዕድን ሽበራን ስጉምቲ ኣይወሰዱን። ሕራይ ኢሎም’ዮም ናብ ዝመጹዎ ሰላሕ ኢሎም ተመሊሶም።
ብድሕር’ዚ ፍጻመ’ዚ ብቐጥታ ንሻምበል ኣሰፋ ስላምሳን ዕጡቓቱን ፈልዮም ንምጥቃዕ ኣብ ምክትታል ኣተዉ። ድሕሪ ሓጺር ክትትል ድማ ብዕለት 8/11/1982 ዓ.ም. ንግሆ ሰዓት ኣርባዕተ፡ ነቲ ሻምበል ኣሰፋን 12 ዕጡቓትን ደቂሶሙሉ ዝነበሩ “ክሳድ ጓል ማይምነ” ዝተባህለ ታባ ተዂሲ ከፊቶም ኣጥቅዑዎ። ኣብ መንጎ ክልቲኦም ተጻረርቲ ወገናት ድማ ክልተ ሰዓታት ዝወሰደ ውግእ ብዘይምቁራጽ ተኻየደ። ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ውግእ ምስ ጻዕጽዖም ምስ ብጾቶም ናብ ጎቦ ዓዲ ጉርዲ ገጾም ኣዝለቑ።
ተጋደልቲ ህ.ግ. ግን ደድሕሪኦም እናሰዓቡ ብምትኳስ 11 ሰባት ቀተሉሎም። ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ እውን እግሮም ተወጊኦም ምንቅስቓስ ስኢኖም ንበይኖም ተረፉ። ብቐደሙውን እግሮም ኣብ ዝሓለፈ ግጥማት ብምውግኦም ወትሩ ሓንከስ እናበሉ’ዮም ይቃለሱ ነይሮም።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ርብርብ ከለዉ ድማ ሰዓት 8 ናይ ንግሆ ምስ ኮነ ዕጡቓት ህዝቢ ቆሓይን ረዳት መጺኦም ንተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ብድሕሪኦም ኣትዮም ከጥቕዑዎም ጀመሩ። ሻቡ ተጋደልቲ ህ.ግ. ብጉያ ናብቶም ኣብ በሪኽ ቦታ ደይቦም ኪትኩሱ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ጠያይቲ ስለ ዝወድኡ ድምጾም ዘጥፍኡ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ብምድያብ፡ ብጭካነ ቀተሉዎም። ብድሕሪ’ዚ ተዂሲ ዝሰምዐ ሰራዊት ደርግ እውን ነቲ ውግእ ተጸንበሮ። ብኹሉ ወገናት ተዂሲ ምስ ጻዕጽዐ ድማ ሰራዊት ህ.ግ. 59 ዝኾኑ ምውታትን 18 ምሩኻትን ገዲፎም ሃደሙ።
መሬት ምስ ረግአ ከኣ ህዝቢ ቆሓይን፡ ንሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ ካብ ዚወደቑዎ ኣልዒሎም፡ ምስ ካልኦት ምእንቲ ህዝቦም ዝተሰውኡ ብጾቶም ብሓባር፡ ኣብ ደብሪ ኣቡነ ዮናስ ቆሓይን ብክብ ዝበለ ስነ-ስርዓት ሓመድ ኣዳም ኣልበሱዎም። ኣብ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ፡ ባሻይ ሃብተ ዚተባህሉ መላቐሳይ ብዓል ዓዲ ቀጢና፡ ከምዚ ክብሉ ኣልቀሱሎም፥
“ነቒልካዶ ጎይታና ሓየት
ወዲ ጋንዛይ ደማስ ሓየት
ኣታ ወዲ ስላምሳ ሓየት
ኣታ ወዲ ሓጐስ ሓየት
ሽሕን ዋልታን ናይ ጭቁናት
ዋሕስ ደባይ ሓለንጊ ምኩሓት!
ገና ህጻን ከሎ ከይወንወነ
መሰለይ ኢሉ መሰል ምስ ሰኣነ
በጃ ህዝቡ ሓመድ ዚተደፍነ
ወይልኡ ደኣ’ምበር ፍትሒ ዝዓፈነ
ወይልኡ’ወ ህዝቢ ዝጨቈነ
ስንቂ ሂቡ ስንቂ ዝሰኣነ!” ብምባል ኣልቀሱሎም።
ብድሕሪ ሞት ሻምበል ኣሰፋ ስላምሳ፡ ብሻዕብያ ተተጨውዮም እናተወስዱ፡ ኣብ ሓለዋ ሰውራ ዝሓቐቁ ደቂ ቆሓይን፡ ኣዝዮም ብዙሓት ምኾኖም’ዩ ዝፍለጥ።
ምንጪ ጽሑፍ፥ መጽሓፍ “ደቂ ንጉሰ ነገስት ምራራ ተኽለሃይማኖት” ጸሓፊ፡ ኣንትሮፖሎጂስት (anthropologist) ፊደል መኰነን፡ ከምኡውን ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ መራኽቦታት።
ታሪኾም ምስ ነበብካን ምስ ፈለጥካን ዝያዳ እተፍቅሮምን እትሕበነሎምን ኣቦታት ህዝቢ!
ብሩኽ ሰንበት ይግበረልኩም!
ዓዲ ጀጋኑና ክሓልፈላ፡ ስርዓት ምልኪ ንእለየላ!
ካብ ሓውኹም መሲናስ 21/07/2019


text:
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ክጣየሱ ምዃኖም፣ ካብ ኢጣልያ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ ኢጣልያ ዝርከቡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ካብዚ ዝቕጽል ወርሒ ኣትሒዞም ናብ ጀርመን ክጣየሱ ምዃኖም፣ ሰበስልጣን ጀርመን ምርግጋጾም ኣፍሊጡ።
ብመንገዲ ቱርኪን ኢጣልያን ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ካብ ዝኣተዉ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ከባቢ ሓደ ሚልዮን ስደተኛታት ብምዕቋብ፣ ጀርመን ቀዳመይቲ ሃገር ኮይና’ያ ጸኒሓ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኮሚሽን ኤውሮጳ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኢጣልያን ግሪኽን ዘለዉ 160 ሽሕ ስደተኛታት ንኸጣይስ ዝኣተዎ መብጽዓ ኣየተግበሮን ብምባል ሰበስልጣን ግሪኽ ይኸሱ።
እቶም ዜጋታት ኤርትራ፣ ሶርያውያንን ዒራቓውያንን ዝኾኑ 160 ሽሕ ስደተኛታት፣ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ናብ ኩለን ሃገራት ኤውሮጳ ክጣየሱ እዩ እቲ ውዕል ዝጠቅስ። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ 4 ሽሕ ሰባት ጥራይ ነዚ ዕድል’ዚ ብምርካቦም ሃገራት ኤውሮጳ ዝኣተውኦ ቃል ኣየተግበራን ክብሉ ሰበስልጣን ግሪኽ ከሲሶም።
ሚኒስተር ኢሚግሬሽን ግሪኽ ያኒስ ሙዛላስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኩሉ መስርሕ ዝወዱኡ 7 ሽሕ ስደተኛታት ድሉዋት ክነሶም፣ ካብ ዝኾነት ኤውሮጳዊት ሃገር ምላሽ ኣይረኸብናን ክብል እቲ ቅልውላው ስደተኛታት ዕቱብ ኣቓልቦ ከምዘይተዋህቦ ኣፍሊጡ።


text:
መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመንጎኝነት ስርዓት ካርቱም ዘይቀጥታዊ ዘተ ንኸካይዱ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ተበግሶ ወሲዱ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እዚ ካብ ካርቱም ከምዝልሓዅ ዝግልጸ ዘሎ ዘይቐጥታዊ ዘተ መንግስታት ኤርትራ ኢትዮጵያን፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ድሕሪ ዑደት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብጋህዲ ከምእተዛረበሉ’ውን ሓያሎ ማዕከናት ዜና ይጠቕሳ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ኣብቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ዘካየዶ ዝርርብ፣ ሱዳን ምስ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዘለዋ ሕውነታዊ ዝምድና ተጠቒማ፣ ንክልቲኦም መንግስታት ንምቕርርራብ ትሰርሕ ምህዋላ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናይ ሱዳን ዑደቱ ዛዚሙ ናብ ኤርትራ ድሕሪ ምምላሱ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ’ውን ብኡ ንብኡ ናብ ሱዳን ከምዘምርሐ’ዩ ተገሊጹ።
ክልቲኦም መራሕቲ እዘን ንልዕሊ 10 ዓመታት ኣብ ምፍጣጥ ዝርከባ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ኣብ ካርቱም ዋዕላ ንምክያድ ክዕድሞም ምዃኑ ፕረዚደንት ኣልበሽር ጠቒሱ።
ኣቐዲሙ’ውን መራሕቲ ደቡብ ሱዳን፣ ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምቅርራብ ክሰርሑ ምዃኖም ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
ቀጠር’ውን ኣብ ንግድን ቁጠባዊ ምትሕግጋዝን ብፍላይ ድማ ኣብ ክራይ ወደብ ዓሰብ ዘተኮረ ፕሮጀክታት ብምሕንጻጽ ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ዘተ ንምቕርራቦም ክትሰርሕ ከምዝጸንሐት’ዩ ዝንገር።
ይኹን’ምበር ብዛዕባ’ዚ ሕጂ ብስርዓት ካርቱም ዝቀረባ ናይ ዘይቐጥታዊ ዘተ ይኹን ኣቐዲሙ ብደቡብ ሱዳንን ቀጠርን ዝተዘርበ ናይ ሽምግልና ጉዳያት ብዝምልከት መንግሲት ኤርትራ ኮነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ እወታ ወይ ናይ ኣሉታ ምላሽ ኣይሃብሉን።
=======================


text:
ብዙሕ እዋን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ብዛዕባ ኣብ መንጐ ዉልድን ወላድን ዘሎ ርክብ ዝዝረብ ዘረባታት ኣዚዩ ብዙሕ እዩ። ኣምላኽ ቐጺዑ ደኣ ይሃብካ እምበር ናይ ሎሚ ዉሉድ ኣይተኻእሉን፣ እዞም ናይ ሎሚ ዉሉድ ዘይእዙዛት ደረቐኛታት እዮም ወዘተ ዝብሉ ዘረባ መውጺ ኣፍ ናይዚ ዘመን እዚ እዩ። እዚ ኣባሃህላ እዚ ሓቅነት የብሉን ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። ከመይሲ ኣብዚ መወዳእታ ዘመን ዘይእዙዛትን ወለዶም ዘየኽብሩን ዉሉድ ከም ዝትንስኡ ቃል ኣምላኽና ብንጹር ስለ ዝነግረና። እዚ ዘይምእዛዝ ግና ዉሉድ ኣብ ልዕሊ ወለዶም ዘርእይዎ ጥራይ ዘይኰነስ መጻሓፍ ቁዱስና እዚ ዘለናዮ እዋን ክፉእ ካብ ምኻኑ ዝተላዕለ ወለዲ እውን ኣንጻር ዉሉዶም ዝላዕልሉ ሰዓት ምኻኑ’ውን ይነግረና እዩ። እዚ ከም ዘለዎ ዀይኑ መጽሓፍ ቁዱስና ብዛዕባ ዉሉድ ወለዲ ኣዚዩ ዓቢን ሰፊሕን ዝዀነ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ከይሓበኣ ከም ዝዛረብ ካብ ኩላትን ዝተሰወረ ኣይኰነን። ከምቲ ተማሃራይ ንመምህሩ እዩ ዝመስል ዝተባህለ ዉሉድ ድማ ዝበዝሕ ግዜ ነጸብራቕ ናይ ወለዶም ምኻኖም ክንዝንግዕ የብልናን።
ከምቲ ቓል ኣምላኽና ዉሉድ ህያብ እግዚኣብሄር እዩ ዝብለና፣ እዞም ካብ ኣምላኽ ብኣምላኽ ንኣምላኽ ክዀኑ ዝተዋህቡና ዉሉድ ክንየተሎምን ወይ ድማ ዳሕራይ ዓብዮም ጻማ ጻዕርና ክኸፍሉና ዝተዋሃብናዮም ጥራይ ዘይኰኑስ፣ ነቲ ኣምላኽ ኣብዛ ምድሪ ክመላለስሉ ዘዳለዎም ዓላማ ከንዳልዎምን ነቲ ዝተጸውዕሉ ዓላማ ክነብሩ ብዘድሊ ዘበለ ኹሉ ክንድግፎም እዩ። ህያብ ኣምላኽን ተሓታትነትን ብሓንሳብ ጐኒ ጐኒ እዩ ዝኸይድ። ኣምላኽ ንሰብ ክንዮ እቲ ክገብሮ ዝግብኣ ሓላፍነት ኣይሃቦን ወይ ኣይሓተቶን ብኣንጻሩ ነቲ ሰብ ክገብሮ ዝደለዮ ነገር ኩሉ ዘኽእል ጸጋ ሂብዎ እዩ። ሓላፍነት ምዕባይ ዉሉድ ድማ ካብ ኣምላኽ ንሰብ ዝተዋህበ በረኸት እምበር ጾር ኣይኰነን። ስለዚ ነዚ ዘሕጉስ ግና መስዋእትነት ዝሓትት ዕማም ክንዓምም ምስ ኣምላኽን ኣብ ኣምላኽን ምኻን ከድልየና እዩ። መጽሓፍ ቁዱስና ወለዲ ኣብ ምዕባይ ውሉዶም ክገብርዎ ዝግባእ ጉዳያት እንታይ ምዃኖም እንተ ብቐጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ ብግልጺ ኣቐሚጥልና ኣሎ ሎሚ ካብኣቶም ምስ ዛንታ ሰባት እናተሓሓዝና ክንርኢዮ ክንፍትን ኢና።
1 ካብ መስመር ኣምላኽ ወጺኻ ዝግበር ኣተዓባብያ ዉሉድ
ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍ ፍጡር ወዲ ኣዳም ክመላለሰሉ ኢሉ ዝሓጐጎ ሕጋጋት ኣሎ። ኣብ ቅድሚ ሰብ ኩሉሳዕ ወትሩ ክልተ ምርጫታት ምስ ተገተረ እዩ። እቲ ሓደ በቲ ኣምላኽ ዝሓንጸጸልካ መስመር ምኻድ ብኣንጻሩ ድማ ዝባንካ ንኣምላኽ ሂብካ ምምልላስ። መብዛሕቱ ግዜ ኣብ ደቅና እንርእዮ ፍረ ውጺት ምስ ኣምላኽ ዘሎና ሕብረት እዩ። ነዚ ኢና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኣካይዳና ከነጸብቕ ዝግብኣና። እስከ ኣብነት ክንወስድ። ብዛዕባ ኣዳምን ሄዋንን ንርኣ። ከም እንፈልጦ እዞም ሰብ ሓዳር ካብ ኣምላኽ ዝተዋህቦም ንህይወት ዝዀውን መምርሒ ተቐቢሎም ነበሩ። እዞም ሰባት ግና በቲ ኣምላኽ ዝሃቦም መምርሒ ሓዲጎም ብናቶም መንገዲ ከይዶም ፍረ እዚ ድማ እንታይ ምኳኑ ኣብ ዉልዶም ርእዮሞ። ቃየል ወዶም ንሓዉ ኣቤል ተንሲኡ ክቐትሎ ከሎ ንርኢ። ላሜክ ዘርኢ ቃየል ከኣ ብሕነ ምፍዳይ ሰብ ቀቲሉ ብጅግንነት ነንስቱ ከውርየለን ከሎ ነንብብ። እቲ ኣብ ቤት ዝግበር ናይ ዘይምእዛዝ መንፈስ ኣብ ልዕሊ እንርእዮ ኣተዓባብያ ዉሉድ ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ። ወለዲ መስመሮም ምስ ኣምላክ ቅኑዑ እንተ ዘይኰይኑ ንውሉዶም መስመር ከትሕዝዎም ዝከኣሎም ኩሉ ይግበሩ ንኽዕወቱ ዘለዎም ተኽእሎ ጸቢብ እዩ።
ወለዲ ንውሉዶም ከውርስዎ ዘለዎም ቀዳማይ ሃብቲ ፍርሓት እግዚኣብሄር እዩ። ነዚ ነገር ናብ ዉሉዶም ከመሓላልፉ ድማ ንባዕሎም እዚ መጀመርያ ጥበብ ዝኰነ ፍርሓት ኣምላኽ ክህልዎም ኣለዎ። እዚ እዩ መንፈሳውን መራላውን ህይወት ደቆሞ ብዝግባእ ክሃንጹ ዝኽእሉ። ቃል ኣምላኽ “ንስኻን ወድኻን ደቂ ደቅኻን ምሉእ ዕድሜኻ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ምእንቲ ኽትፈርህ፡ ዕድሜኻ ድማ ምእንቲ ኽነውሕ፡ እዚ ኣነ ዝእዝዘካ ዘሎኹ ኹሉ ትእዛዛቱን ሕጋጋቱን ሓሉ። ንስኻ ድማ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ ሓይልኻ ፍተዎ። 6- እዚ ኣነ ሎሚ ዝእዝዘካ ዘሎኹ ቃላት ኣብ ልብኻ ይኹን። ንደቅኻ ምሀሮም፡ ኣብ ቤትካ ኾፍ ምስ በልካን ኣብ መገዲ ኽትከይድ ከሎኻን ኣብ በጥ ምባልካን ኣብ ምትንሳእካን ብእኡ ተዛረብ። ንምልክት ኣብ ኢድካ እሰሮ፡ ኣብ መንጎ ኣዒንትኻ ድማ ክታብ ይኹን። 9- ኣብ ልዳት ቤትካን ኣብ ማዕጾኻን ድማ ጽሐፎ።” ይብለና ኣብ ዘዳግም ምዕራፍ 7 እምብኣር በቲ ኣምላኻዊ መመርሒ ክንጐዓዝ ከሎና ጥራይ ኢና ኣብ ልዕሊ ዉሉድና ኣውንታውን ነብራን ጽልዋ ከነምጽእ እንኽእል።
ብዙሕ ግዜ ኣብ መጽሓፍ ቁዱስና ብፍላይ ብዛዕባ ኣብ ንግስነት ዝመጹ ሰባት ክዛረብ ከሎ ዝብሎ ተደጋጋሚ ቓል ኣሎ። ንሱ ድማ ብመንገዲ ኣብኡ ኸደ ዝብል እዩ። ዉሉድ ክንዮ እቲ ንሕና ንኸዶ መንገዲ ክኸዱ ኣይክእሉን እዮም ነዚ እዮም ራዛ ናይ ኣብኦ ሓዛ ዝብል ምስላ ዘሎ ንኣብነት ኣብ 1ነገስት 15፣1-2 “ንንጉስ የሮብዓም ወዲ ናባጥ ኣብ መበል ዓሰርተው ሾሞንተ ዓመቱ ድማ ኣቢያም ኣብ ይሁዳ ነገሰ።ሰለስተ ዓመት ኣብ የሩሳሌም ነገሰ። ስማ ኣዲኡ ኸኣ ማዓካ፡ ንሳ ጓል ኣቢሻሎም እያ። በቲ ቕድሚኡ ኣቦኡ ዝገበሮ ሓጢኣት ከደ፡ ልቡ ድማ ከም ልቢ ኣቦኡ ዳዊት ምስ እግዚኣብሄር ኣምላኹ ፍጹም ኣይነበረን።” ከምዚ ዝዓይነቱ ተደጋጋሚ ዘራባ ብብዙሕ ኢና ነንብብ። እዚ ናብ ንግስነት ዝመጸ የሮብዓም ካብ ኣብኡ ዝረኸቦ ክኸደሉ ዝግባእ ኣምላኻዊ መምርሒ ስለ ዘይረኣየ። ኣቦ እዚ ንጉስ ኣብ ኩሉ መዳይ ህይወቱ ንኣምላኽ ከስምር ስለ ዘይረኣየ ንሱ ተመሊሱ ልክዕ ከምቲ ኣብኡ ዝገበሮ ንሓጥእያት ክጭልጦን ቀርኑ ኣንጻር ኣምላኽ ከልዕል ከሎ ንርኢ። ካልእ ጥቕሲ ኣንጻር ናይዚ ዝዀነ እንተ ሪኢና ኸኣ “ንየሮብዓም ንጉስ እስራኤል ኣብ መበል ዕስራን ሾቦዓተን ዓመቱ ኣዛርያ፡ ወዲ ኣማስያ ንጉስ ይሁዳ፡ ነገሰ። ኪነግስ ከሎ ኸኣ ወዲ ዓሰርተው ሹድሽተ ዓመት ነበረ፡ ሓምሳን ክልተን ዓመት ድማ ኣብ የሩሳሌም ገዝኤ። ስም ኣዲኡ ኸኣ የኮልያ እዩ፡ ንሳ ኻብ የሩሳሌም እያ። ከምቲ ኣቦኡ ኣማስያ ዝገበሮ ዂሉ፡ ንሱ ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ቅኑዕ ገበረ” 2ነገ 15፣1-2
እምብኣር ካብዚ ክልቲኡ ጥቕስታት ከም እንርድኦ ወለዲ ኣብ ልዕሊ ውልዶም ክሳብ ክንደይ ሓላፍነት ከም ዘለዎም እዩ። ወይ ንጥፍኣት ወይከኣ ንልምዓት እዮም ዘዳልውዎም። እዚ ክኸውን ከኣ ምስ ኣምላኽ ዘለዎም ርክብ ወሳኒ እዩ። ንኣምላኽ ክንእዘዝ እንተ ዘይኪኢልና ንዉሉድና ናብ ምእዛዝ ከንብጽሖም ኣይንኽእልን ኢና። ንሕና ኣብ ቕድሚ ኣምላኽ ድሲፒሊናዊ ዝዀነ ናብራ ክሳብ ዘይነበርና ሰዓት ውሉድና ብስነ ስርዓት ደሊድሎምን ወቂቦም ንምምልላስ ኣይክእሉን እዮም። እምብኣር ዉሉድና በታ ቕንዕቲ መንገዲ ክመላለሱ ንሕና ወለዲ ቕድሚ ኹሉ ንኣምላኽ እዙዛትን ካብ መስመር ኣምላኽ ዘይሰሓትናን ንኹን።
2 ብምጉጅጃል ዝግበር ኣተዓባብያ ዉሉድ
ከም ሰዓብቲ ጐይታ ካብ ህይወትና ክርሕቕ ዘለዎ ሓደ ነገር ኣድልዎ ወይ ድማ ወገንነት እዩ። ስለምንታይ እንተ ኢልና ኣብት ዝጸዋዓና ኣምላኽ ከምዚ ዝዓይነቱ መንፍስ ስለ ዘይለ እዩ። እቲ ኣዚዩ ሓድገኛ ዝዀን መንፈስ ኣብ ውሽጢ ገዛ ተወሰኽቲ ንኣሽቱ ጉጅለታት ክፍጠራ ከልዋ እዩ። ኣብ ውሽጢ ስድራ ብኸመይ እዩ ምክፍፋል ዝምዕብል? ብዙሕ ግዜ ወለዲ ነናቶም ደገፍቲ ካብ መንጐ ዉሉዶም ክሕዙ ከለዉ ንዝፍጠረ መንፈስ ኢና ጉጁላዊ ኣተዓባብያ እንብሎ ዝሎና። ወልዲ ኣብ ውልዶም ደስ ዝብሎምን ዘይብሎም ዝደልዮውን ዘይደልይዎን ዝተፈላለየ ዓይነት ባህርን ጠባይን ክህሉ ከም ዝኽእል ርድኡ እዩ። ብዙሕ ግዜ ድማ ኣብቲ ዝደለይዎ ባህርያት ደቆም ተበጊሶም ጉጅለ ይፈጥሩ። ኣደ ናታ ጉጅለ ኣቦ ድማ ናቱ ደገፍቲ ዝብሎም ብምሓዝ ክጐዓዙ ከለዉ ሓደገኛ ውጺት ኣብ ውሽቲ ቤት ከም ዝስዕብ ዘየማትእ ሓቒ እዩ።
ኣብ መጽሓፍ ቁዱስና ብዛዕባ እዚ ኣብነት ዝዀኑና ሓደ ቤተሰብ ኣለዉ ንሳቶም ድማ ኢሳቕን ርብቃን እዮም። እዞም ስድራ እዚኣቶም ያቆብን ኤሳውን ዝብሃሉ ክልተ ዉሉድ ከም ዝነበርዎም ኩላትና እንፈልጦ ታሪኽ እዩ። እዞም ስድራ ኣብ ሓሓዲኦም ወጊኖም ነበሩ። ኢሳቕ ምስ ኤሳው ርብቃ ድማ ምስ ያእቆብ። ባህሪ ናይዞም ክልተ ዉሉድ መጽሓፍ ቁዱስና ክገልጸልና ከሎ “እቶም ቖልዑ ድማ ዐበዩ፡ ኤሳው ሃድን ዚፈልጥ ሰብኣይ መሮር ኮነ። ያቆብ ከኣ ኣብ ድንኳን ዚነብር ህዱእ ሰብኣይ ኮነ። ይስሃቅ ስጋ ሃድን መቂርዎ ነበረ እሞ፡ ንኤሳው ይፈቱ ነበረ። ርብቃ ግና ንያእቆብ ትፈቱ ነበረት።” ዘፍጥረት 25፣27-28። ኢሳቕን ርብቃን ኣብ ልዕሊ ውሉዶም ዝነበሮም ምቅርራብን ፍትወትን ኣብቲ ንሶም ዝፈትውዎን ዝደልይዎን ድሌት ዝተመርኮሰ እዩ ዝነበረ። እዚ ኣብቲ ቤተሰብ ዘይተደልየ ባእስን ሕንፍሽፍሽን ኣምጺኡ። ኣብ መንጐ ኤሳውን ያቅብን ዝነበረ ምትፍናና ድማ ክዓቢ ጌርዎ። እቲ ኣብ መንጐ እዞም ክልተ ኣሕዋት ዝነበር ህልኽ ክዓቢ ምኽንያት ዝዀነ እምብኣር ኣብ መንጐ ወለዶም ዝተርኣያ ምክፍፋል እዩ።
ኣምላኽ ውሉድ ክህበና እንከሎ ብቐንዱ ሓላፍነት ይህበና ከም ዘሎ ምስትውዓል ክንክእል ኣሎና። ንዉሉድና በቲ ንሕና ኣብኦም ዝረኣናዮ ደስ ዘብል ባህሪ ተሳሒብና ወገና ክንገብሮም ዘይከነስ ኣብቲ ኣምላኽ ክመላለስሉ ዝግባእ ዕላማ ንኸነብጽሖም ዝከኣለና ኩሉ ክንገብር እዩ ዝድለየና። ዉሉድ እንሕበነሎም ክዀኑ ብመንገዲ ኣምላኽ ከነመላልስም ክንክእል ከሎና እዩ እምበር ካብ መንጐ ዉሉድና እቲ ዘሕጉስናን ባህ ዘብሉናን ሓለፋ እናረኣና ናብቲ ንሕና ክበጽሕዎ ዝደለናዮ ጐደና ምውሳድ ኣይኰነን። ዕጫ ደቅና ንኹሎም ብማዕረ ኣብ ዝበለጸ ቦታ ክበጽሑ እምበር እቶም ባህ ዘብሉና ዕወቱ እቶም ዘይሕጉስና ዉሉድ ድማ ታሕት ኸይዶም ክጸድፉ ክኸውን የብሉን። እቲ ኣብ ስድራ ኢሳቕን ርብቃን ዝተርኣየ እዚ እዩ። ኢሳቕ ኤሳው ጥራይ ክባረኸሉ ደሊዩ ርብቃ ድማ ያቆብ። ክልቲኣቶም ኣብ ልዕሊ ዉሉዶም ዝነበሮም ኣርኣእያ ኣብ ድሌትን ጥቕሚ ገዛእ ርእሶምን ዝተሞርከሰ እዩ ኔሩ። እዚ ድማ እዩ ኣብ ዝይተደልየ ህልኽን ኣበሳን ኣውዲቕዎም። ወለዲ ኣብ ውሽጢ ስድራ ከምዚ ዝዓይነቱ ወገንነትን ምፍልላይን ምስ ዝምዕብል ብቐንዱ ዝሃሲ ነቶም ዉሉድ እዩ። ኣብ መንጐኦም ከኣ ዘይትምትእምማን ይፍጠር። ዳሓር ከኣ ቅሳነት ዘይብሉ ናብራን ሓዳርን ከምኡ ኸኣ ዘይዕሩፋት ዉሉድ ክህልውና ይገብር።
ኣቦን ኣደን ኣብ ልዕሊ ውሉዶም ዘርእይዎ ኣርኣእያ ኩሉ ብማዕረ ሓላፍ ዘላፍ ዘይብሉ ኣብ ቅንዕና ዝተመርኮሰ ክኸውን ይግባእ። ኣደ ናታ ደገፍቲ ኣቦ ናቱ ደገፍቲ ንምግባር ዝጽዕሩ ምስ ዝዀኑ ኣብ ውሽጢ ቤትም ብገዛእ ኣእዳዎም ዕንወት ይፍጽሙ ምህላዎም ኣይንዘንግዕ። ብዙሕ ግዜ ከምዚ ዝዓየቱ ወገንነት ወይ ምጉጅጃል ዝምስረት ብሃንደበት ኣይኰነን ብሸለልትነት ቀስ ብቐስ ዝመጽእ ሳዕቤን እዩ። እቲ ቐንዲ ጠንቂ ናይዚ ድማ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ንጹርን ቁሉዕን ዝዀነ ርክብ እንተ ዘይማዕቢሉ ኣብ ዉሉዶም ዝህልዎም ሓባራዊ ርድኢት ከኣ ምስ ዝፈላለ እዩ። ስድራ ንውሉዶም ዘይኩነታዊ ዝዀነ ፍቕሪ ከርእይዎም እዩ ፍቓድ ኣምላኽ። ሓቒ እዩ ሓደ ዱኹም ሓደ ብርቱዕ ክህሉ ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ ኸምዚ እዋን ወለዲ ነቲ ዱኹም ዝድግፍሉን ዝሽከምሉን ሜላታት ከናድዩ ይግባእ ከምይሲ ድኻም እቶም ድኹማት ክንጸውር ብዓቢኡ ፍቓድ ኣምላኽ ስለ ዝዀነ እዩ።
ብዙሕ ግዜ ኣብ ቤት ጉጅለታት ክፍጠራ ከለዋ ማለት ኣቦ ናቱ ኤሳዋት ኣደ ድማ ናታ ያቆባት ክትገብር ከላ ስዒቡ ዝመጽእ ፍረ ኩሉ ሓዘንን ጐሃን እዩ ነዚ ድማ እዩ እቲ ቓል ክዛረበና ከሎ “ኤሳው ወዲ ኣርብዓ ዓመት ምስ ኮነ ድማ ንይሁዲት ጓል ብኤሪ ሔታውን ንበስማት ጓል ኤሎን ሔታውን ኣንስቲ ኣእትወ። እዚኣተን ከኣ ንይስሃቅን ንርብቃን ጓሂ ልቢ ኾንኦም” ዘፍ 26፣35 ኣብ ካልእ ድማ “ርብቃ ክኣ ንይስሃቅ፡ ብምኽንያት ኣዋልድ ሔት ህይወተይ ደኸመት። ያእቆብ ድማ ካብ ኣዋልድ ሔት፡ ካብ ኣዋልድ እዛ ሃገር እዚኣ ከምዚኣተን ዘመሰለት ሰበይቲ ዜእቱ እንተ ኾይኑኸ፡ ስለምንታይ ኣነ ብህይወት ኣነብር በለቶ።” ይብለና ኣብ ዘፍ 27፣46። እዚ ጥራይ ኣይኰነን ግና ውጺቱ፣ እዚ ከምዚ ዝዓይነቱ መንፈስ ተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ዉሉድ ተመሳሳሊ ዝዀነ ታሪኽ ክደግሙ እዩ ዝገብር። እምብኣር ኩሉ ግዜ ጉጀላዊ ዝዀነ ኣተዓባብያ እንተሎና ኸይኑ ውጺቱ እዚ ሕጂ ዝረኣናዮ ካብ ኰነ ጥንቃቐ ዝመልኦ ህይወት ክንመርሕ ኣምላኽ ይደግፈና።
3 ጉቡእ ዝኰነ መቕጻዕቲ ዘይምሃብ
ካብቲ ሓደ ባህ ዘብል ባህሪ እግዚኣብሄር እሞ ድማ ኣብ ልዕሊ እቶም ዘፍቅሮም ዉሉድ ዘርእዮ ጉቡእ ዝዀነ መቕጻዕቲ እዩ። ኣምላኽ ስዲ ክንከይድ ስለ ዘይደልየና ኩሉ ሳዕ መስመር ከትሕዘና ኢሉ ይቐጽዓና እዩ። መቕጻዕቲ ኣምላኽ ከኣ ወትሩ ናብ ክብርን መጐሰን እዩ ዝወስደካ። ነዚ እዩ ቃል ኣምላኽ ክዛረብ ከሎ “ወደየ፡ ከምቲ ኣቦ ንዘፍቅሮ ውሉድ ዚቐጽዖ፡ ከምኡ ኸኣአ እግዚኣብሄር ንዘፍቀሮ ይቐጽዖ እዩ እሞ፡ ተግሳጽ እግዚኣብሄር ኣይትንዐቕ፡ እንተ ቐጽዓካ ኸኣ አይተመረር።” ምሳሌ 3፣11-12 ዕላማ መቕጻዕቲ ኣምላኽ ንኽብሪ እምብኣር ንምረት ኣይኰነን። ንሕና ወለዲ ድማ ኣብ ልዕሊ ዉሉድና እንርእዮ መቕጻዕቲ ንምረት ዘይኰነ ንኽብርን ንስራሕ ኣምላኽ ንምድላው ክኸውን ኣለዎ። መቕጻዕቲ ጋሂ ከምጽእ ይክእል እዩ ግና ንዝበለጸ ደረጃ ስለ ዝዀነ ዳሕራዩ ዘሕጉስ እዩ። ኣምላኻዊ መቕጻዕቲ ውሽጣዊ ምረት የብሉን። ነዚ እዩ ኣብ መቕጻዕትን ንደቅና ከንምርሮም ከምዘይብልና ቃሉ ዝነግረና “ኣቱም ኣቦታትውን፡ ነቶም ውሉድኩም ብናይ ጐይታ ተግሳጽን ምዕዶን ደኣ ኣዕብይዎም እምበር፡ ኣይተዀርይዎም።” እምብኣር ኩሉ ግዜ ተግሳጽናን መቕጻዕትናን ሕልና ዘዕርብ ዘዀሪ ዘምርር ክኸውን ኣይግባኣን።
ብኣንጻሩ ንውሉድካ ሕሉፍ ሕንቃቐን ዘይምቕጻዕን ኣምላኽ ዝፍንፍኖን ባህ ዘይብሎን ነገር እዩ። እቲ ንደቁ ስዲ ክኸዱ ዝሓድጐም ወላዲ ኣብ ገዛእ ርእሱ መርገም ይእክብ ከምዘሎ ክፈልጥ ይግባእ። እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ኣባይቲ ብዙሓት ናይ ኣምላኽ ኣገልገልቲ ተራእዩ እዩ። ንኣብነት ኣብ ቤት ኤሊ እንተ ርኢና ንደቁ ግቡእ ዝዀነ መቕጻዕቲ ዘይምሃቡ ደቁ ንህዝቢ ኣምላኽ ኣብ ዓቢ ጸበባ የትዮሞ። ብፍላይ ኣብዚ እዋን እዚ ብዙሓት ወለዲ ንደቆም ምቕጻዕ ዝሓደግሉ እዋን እዩ። ሰብኣዊ መስለ ቆልዑት እናተባህለ ዝኽየድ ዘሎ ዘይሚዛናዊ ኣመልካኻታ ኣንፈትና ከስሕተና ይኽእል እዩ። ስለዚ ንዉሉድና ከከም ዝግብኦምን ዕድሜኦምን ክንቀጽዖም ይግባኣና።
መቕጻዕቲ ማለት ሻቦጥ ሒዝካ ምግርፋ ጥራይ ኣይኰነን። ወይ ብቓላትካ ምፍርራህ እውን ኣይኰነን። ብዙሕ ዝዓይነቱ ሜላታት መቅጻዕቲ እዩ ዘሎ። ካብኡ ሓደ ምስ ዉሉድካ ግዜ ምሕላፍ እዩ። ንባዕሉ ምስ ደቅኻ ጉቡእ ዝዀነ ሰዓት ዘይምሕላፍ ጉቡእ ዝኰነ መቕጻዕቲ ዘይምሃብ እዩ። ንኣብነት ነቢዪ ሳሚኤል ኣብ ኣገልግሎት ጹሙድ ዝነበረ ዀይኑ ይስማዓካ ነዚ ድማ ምስ ዉሉዱ ግዜ ዘይምሕላፉ ደቁ ናቱ መንገድን ንጹር መምርሕን ክሕዙ ኣይኰሉን ኣብ ብልሽውና ከኣ ክኣትዉ ከለዉ ንርእዮም። እምብኣር ኣብ ዝውዓልካ ዊዒልካ ጉቡእ ዝኰነ እዋን ምስ ዉሉድካ ዘይብልካ ክነሱ መጺኻ ከተጋጥጠሎምን በዚ ውጻእ በዚ ኺድ ክትብሎም ኣይምሕርን እዩ። ሚዛናዊ ዝኰነ ኣቐጻጽዓ ዉሉድ ዝፈልጥ ስድራ ምስኦም ግዜ ዘሕልፍ እዩ። በየን ጐዲሎም በየናይ ሓሚቖም ስለ ዝፈልጥ እንታይ ዓይነት መቕጻዕቲ ኣበየናይ እዋንን ቦታን መቕጻዕቲ ከም ዝግብኦም ይፈልጥ እዩ።
ስለዚ ኩብራት ወለዲ ሰማዕቲ ሰላምና እዙዛት ዉሉድ ክህልውና እዙዙ ዝዀነ ምስ ኣምላኽ ዝተመዓራረየ ህይወት ይሃልወና። ሓድነት ዘይብላ ቤት ትፈርስ እያ እሞ ኣብ ውሽጢ ቤትና ጉጅለ ኣይንፍጠር። ጉቡእ ቕጽዓት ንምሃብ ድልዋት ኰይና ምስ ዉሉድና ግዜ ነሕለፍ። ኣምላኽ ይደግፈና።
ጉቡእ መስመሮም ንምትሓዝ
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 14 November 2021
ኣብ ሶማል ክልተ ኣባላት ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ሞት ፍርዲ ከምዝተዋህቦም፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እቶም ዩጋንዳውያን ወተሃደራት ምስቲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተፈጸመ ቅትለት 7 ሰላማውያን ሰባት ብዝተኣሳሰር፣ ክሲ ተመስሪቱሎም ዝጸንሑ እዮም። ኣብቲ ፍጻሜ ተሓባበርቲ ኔሮም ዝተባህሉ ካልኦት ሰለስተ ከኣ ን39 ዓመት ክእሰሩ ተፈሪዶም።
ነቲ ጉዳይ ክከታተል ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ዝቖመ ዩጋንዳዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ‘ኣብ ትሕቲ ኣሚሶም ዝተጠርነፉ ኣባላት ዓቃብ ሰላም፣ ልዕሊ ሕጊ ሶማል ከምዘይኮኑ ክፈልጡ ኣለዎም’ ኢሉ።
ብዕለት 10 ናይ ወርሒ ነሓሰ፣ እቶም ኣባላት ዓቃብ ሰላም፣ ኣብ ሓለዋ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፣ ‘ካብ ኣልሸባብ መጥቃዕቲ ተፈጺሙና’ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ተኹሲ ከምዝኸፈቱ፣ ሚኒስተር ፍትሒ ሶማል ዓብዱልቃድር መሓመድ ኑር፣ ኣብቲ እዋን ምግላጹ ይዝከር።
ኣሚሶም፣ እቶም ኣባላቱ ነብሶም ክከላኸሉ ዝኸፈትዎ ተኹሲ’ዩ ብምባል ክከላኸለሎም ድሕሪ ምጽንሑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ’ዩ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ተኹሲ ከምዝኸፈቱ ተኣሚኑ።
ቤተሰብ’ቶም ሸውዓተ ግዳያት ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ቀጽሪ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝተኻየደ መጋባእያ እቲ ፍርዲ ምስ ተዋህበ፣ ‘በቲ ዝተዋህበ ውሳኔ ዕጉባት እኳ እንተኾንና፣ ካሕሳ ክወሃበና ግን ክንጽበይ ኢና’ ክብሉ እቶም መቕርብ ቃል ሂቦም።
ኣልሸባብ ናይ ሶማል፣ ኣብ ደቡብ ሸበለ ኣብ ልዕሊ ተዋፊሩ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ተደጋጋሚ መጥቃዕታት የካይድ እዩ።


text:
Radio Erena: 10 August 2017
ፖሊስ ኢጣልያ፣ ስደተኛታት ብምሕጋዝ ንዝተፈልጠ ኤርትራዊ ቀሺ ሙሴ ዘርኣይ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ይምርምሮ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ንዘጋጠሞም ይኹን ኣብ ካልእ ከበድቲ ጸገማት ንዝወደቑ ስደተኛታት ብምሕጋዝ ግኑን ስም ዘለዎ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፣ ህይወት ኣማኢት ስደተኛታት ንምድሓን ብዝገበሮ ጻዕሪ ኣብ 2015 ንስልማት ኖቤል ተሓጽዩ ምንባሩ ኣይርሳዕን።
ኣኽባር ሕጊ ትራፓኒ ናይ ኢጣልያ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ብምኽሳስ ጉዳዩ ክጻረ ምዃኑ ከምዝሓበሮ፣ ኣብ ሮማ ንዝርከብ ወኪል ኣገልግልት ዜና ፈረንሳ ዝገለጸ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፣ ብኸምዚ ዓይነት መርመራ ናብ ፖሊስ ይኹን ናብ ካልእ ኣጋጣሚታት ተጸዊዑ ከምዘይፈልጥ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ምሕጋዝ ስደተኛታትን ግብረ ሰናይ ንጥፈታትን ዝተዋፈረ ኣጀንስያ ሓበሻ ዝተባህለ ወግዓዊ ማሕበር ዘካየድ ኣባ ሙዜ ዘርኣይ፣ እዚ ብኣክባር ሕጊ ትራፓኒ ቀሪብሉ ዘሎ ክሲን መርመራን፣ ነዚ ቀርብሉ ዘሎ ክሲ ብምንጻግ ዕላምኡ ህይወት ሰባት ንምድሓን ምዃኑ ደጊሙ ኣነጺሩ።
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ዘጋጠሞም ስደተኛታት ናብ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ኣብ ዝድውልሉ፣ ንሱ ድማ ተመሊሱ ናብ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያን ኣብ ምድሓን ስደተኛታት ዝተዋፈራ ትካላትን ብምድዋል፣ ህይወት ኣሽሓት ሰባት ከምዘድሓነ ሰነዳት የረጋግጽ።
ፖሊስ ኢጣልያ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ዝህደን ዕሉል ገበነኛ’ዩ ብዝብል መድሃኔ ተስፋማርያም በርሀ ዝተባህለ ተራ ኤርትራዊ ስደተኛ ካብ ካርቱም ብጌጋ ኣምጺኡ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣሲርዎ ከምዘሎ ይፍለጥ።
=======================


text:
መራሕቲ ተቓውምቲ ጁብቲ ድሕሪ ናይ ሎማዕንቲ ዓርቢ ዝፀውዕዎ ፀረ መንግስቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ብዙሕ ህዝቢ ኣይተረኸበሎምን።
ቅድሚ ክልተ ሰሙናት ኣብ ዋና ከተማ ጁቡቲ ካብ 5 ክሳብ 15 ሽሕ ተቓወምቲ ኣሰሊፎም ዝነበሩ መራሕቲ ተቓወምቲ ጁብቲ ሎሚ ግን ሰማዓይ ኣይረኸቡን።
ጁቡታዊያን ኣብ'ቲ ድሕሪ ናይ ዓርቢ ስርዓተ-መስጊድ፣ ፕሬዝዳንት ኦማር ጊሌ ካብስልጣኖም ንኽወርዱ ንምሕታት ዝተፀወዐ ሰልፊ ብበዝሒ ኣይተረኽቡን።
ምንስትሪ ጉዳይ ወፃኢ ጁብቲ ሞሓመድ ዓሊ ዩሱፍ ብወገኖም ሰልፊ ከምዘይተኻየደ ይዛረቡ።
‘’እቲ ህዝቢ ፃውዒት መንግስቲ ኣኽቢሩ’ሎ።ካብ ገዝኡ ኣይወፀን’’ይብሉ እቶም ምንስትር።
ብካልእወገን መራሒ ተቓዋሚ ኣደን ሮብለ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል እቲ ሰልፊ ምክያዱ ይገልፁ። ብምቕፃል እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፈሺሉ እዩ ዝብሃል ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ይብሉ።ብምስዓብ ’’ኣብ ሓደ ቦታ ሓይልታት ፀጥታ ዘንብዕ ጋዝ ክትኩሱ እንተለው ሓይልታት ሰራዊት እውን ኣብኡ ነይሮም’’ይብሉ።
ኣብቲ ቦታ ዝተረኸበ ሪፖርተር ድምፂ ኣሜሪካ ሓይልታት መንግስቲ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንኸይካየድ ብዝግባእ ምቁፅፃሮምን ብዙሕ ሰብ ከምዘይወፀን ኣረጋጊፁ’ሎ።


text:
ኣብ‘ዚ ወርሒ‘ዚ ንዝተካየደ ተቃውሞ ሰልፊ ካብ ሞንጎ ዘዳለው ብርክት ዝበሉ መናእሰይ ይርከብዎም።መብዛሕተኦም ዕለታዊ ዝሰርሑን ንሰማያዊ ፓርቲ ብድልየቶም ዝሕግዙን‘ዮም።ሓላፊ ስትራተጂን ውጥንን እቲ ፓርቲ ወረታው ዋሴ፣
”ኣብ ካልኦት ፓርቲታት‘የ ተሓቊፈ ነይረ።ግን ዕጉብ ኣይነበርኩን።ምኽንያቱ ነቲ ትፅቢት ዝግበረሉ ለውጢ ኣይሰርሑን።ስለዚ ባዕለይ ኣግሊለ፣ዳሓር ነዚ ፓርቲ‘ዚ መስሪትና።ብሙሉእ ልበይ‘የ ነዚ ፓርቲ‘ዚ ዝድግፎ።ምኽንያቱ ንምዕዋት ዕላምኡ፣ደገፍ መናእሰይ ኣገዳሲ ስለዝኾነ”ይብል።
ሓላፊ ውዳበ ሰማያዊ ፓርቲ ጌታነህ በላቻ ብወገኑ፣ብሞይኡ መሃንዲስ ምኻኑን ኣብ ትርፊ ጊዜ ንሰማያዊ ፓርቲ ከምዝሰርሕን፣ድልየቱ ፍትሕን ዴሞክራስን ኣብ‘ታ ሃገር ክረጋገፅን ምኻኑ ይሕብር።
ብድልየቶም ዝተላዓሉ መናእሰይ፣ኣብ ዝተፈላለዩ ስፍራታት ይላዘቡ። ምልክታት ሰማያዊ ፓርቲ፣ኣብ ኣብያተ-ፅሕፈቶም፣ኣብ ገደነኦም፣ኣብ ማዕፆ እቲ ፓርቲ ተሰቂሉ ይራኣይ።
34 ዓመት ዝዕድሚኣ፣ሓላፊት ዘፈር ደቂ-ኣነስትዮ ሃና ዋለልኝ ብወገና ከም‘ዚ ትብል።ሃና ወሲኻ“ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ተጠቂምና፣ንህዝቢና ናፅነት ምዝራብን ሓሳብካ ምግላፅን፣ናፅነት ምፅሓፍን ኩሎም መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ንክረጋገፁ ክንሰርሕ ኢና” ባሃሊት‘ያ።
ኢትዮዽያ፣ንዝሓለፉ 22 ዓመታት ብመንግስቲ ኢህወዴግ ትማሓደር ሃገር‘ያ። ኩሎም መናብር ፓርላማ‘ታ ሃገር ዳርጋ ብኣባላት ኢህወደግ ዝተታሓዘ‘ዩ። ነቀፍቲ፣ንኢህወዴግ ንኢትዮዽያ ሃገር ሓደ ፓርቲ ገይሩዋ እናበሉ ይወቅሱ። ሰማያዊ ፓርቲ ብመሰረቱ ሓድሽ ፓርቲ‘ዩ።ብርክት ዝበሉ መናእሰይ ኣባላት ዝሓዘ‘ውን‘ዩ።
ፖለቲካዊ እሱራት ይፈትሑን ተወሳኺ ፖለቲካዊ ባይታ ይፈጠረልና ከም ዝብሉ ሕቶታት ምላሽ እንተዘይረኺቦም፣ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ፣ካልእ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ክህልወና‘ዩ‘ውን ይብል ሰማያዊ ፓርቲ።


text:
ሎሚ ዓርቢ 22 ጥቅምቲ 2021 ኣብ ምብራቓዊ ወገን ከተማ መቐለ፡ ዩኒቨርስቲ መቐለ ከባቢ እንዳ ኢየሱስ፡ ንራብዓይ እዋን ደብዳብ ነፈርቲ ተኻዪዱ።
ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝለኣኾ ዝደሓረ ጸብጻብ፡ በቲ መጥቃዕቲ 11 ሰራሕተኛታት ዩኒቨርስቲ መቐለ ቆሲሎም ኣብ መወከሲ ሆስፒታል ዓይደር ይሕክሙ ምህላዎም ሓቢሩ'ሎ።
ከም ሓበሬታ ኣሶሴይትድ ፕረስን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስን ነቲ ብሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰሙን ሓንሳብ ናብ መቐለ ዝግበር ዝነበረ በረራ’ውን ብሰንኩ ተሰናኺሉ ኣሎ። ወሃብ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ለገሰ ቱሉ፡ ንኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ፡ እቲ መጥቃዕቲ ኣቐዲሙ መሰልጠኒ ማእከል ዕጡቓት ትግራይ ዝነበረ ምዃኑ ኣመልኪቱ። ብመሰረት መንግስታውያን ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ፡ እቲ ዒላማ፡ ስልጠና ዝካየድሉን መሳርሒ መራኸቢታት ዝኽዘነሉን ኢዩ።
ወሃብ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ’ቲ ዝተቛረጸ በረራ ብኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ተሓቲቱ ኣብ ዝመለሰሉ ድማ “ሰዓታትን መስመር በረራታትን እቲ መጥቃዕቲን ናይ ሓገዝ ነፈርቲን በበይኑ’ዩ፡” ክብል መሊሱ።
ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንተለቪዥን ትግራይ ብምጥቃስ፡ ኣብ ልዕሊ 11 ሰላማውያን ሰባት ጉድኣት ከም ዝወረደ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ኣጽብሃ’ውን ናብቲ ቦታ በጺሑ ነይሩ። ብመሰረት ጸብጻብ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ድማ እቲ መጥቓዕቲ እኽሊ ሓረስቶት ሃሪሙን ኣቃጺሉን።


text:
ሓጺር ታሪኽ ህይወት ገዲም ተጋዳላይ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድስዒድ ኣልኣሚን
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን!
ሎሚ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራን ንህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን መዓልቲ ረዚን ሓዘን ኢዩ። ማዕረ-ማዕሪኡ ድማ መዓልቲ ልዑል ሓበን። ንጕሂ፣ ሃገርና ካብ ዘፍረየቶም ጽኑዓት ተቓለስቲን መራሕቲን ዝኾነ ብጻይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፣ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን፣ ብመስዋእቲ ስለዝተፈልየና። ንሕበን ከኣ- ብታሪኹ፣ ብጕዕዞ ቃልሱ፣ ብመሪሕነታዊ ተራኡ፣ ብዕዙዝ ኣበርክቶኡ ንዓወት ሓርነታዊ ተጋድሎናን ህንጸት ናጻን ልኡላዊትን ሃገርናን።
ብብልሑን ተወፋይነቱን ብቕዓት መሪሕነቱን ንዓወት ሓርነታዊ ቃልስናን ህንጸት ሃገርን ዓቢይ ኣበርክቶ ዝገበረ፣ ከም ሰብ ምቕሉል፡ ከም ተጋዳላይን ሓላፊን ኣብነታዊን ዓቢ መምህርን፣ ሓርበኛ ተጋዳላይ፡ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣልኣሚን፡ ታሪኹን ድሙቕ ሃገራዊ ኣበርክቶኡን፡ ብልዑል ክብሪ እናዘከርና ንሰናበቶ ኣሎና።
ኣብ 1947 ዓ.ም.፡ ካብ ኣቦኡ ኣቶ መሓመድ ስዒድ ኣልኣሚንን ኣዲኡ ሓሊማ ኣሕመዲንን ኣብ ባጻዕ ዝተወልደ ብጻይ ኣልኣሚን፣ ካብ 74 ዕድመኡ፡ 55 ዓመታት ኣብ ቃልሲ ንናጽነትን ህንጸት ሃገርን፣ 44 ካብኡ ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ መሪሕነት ዘሕለፈ፡ ውፉይ ሃገራዊ እዩ።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣልኣሚን፡ ሓደ ካብቶም፡ ምሉእ ዕምሮም ንህዝባዊ ዕላማ ወፍዮም፡ ክሳብ ዕለተ ዕረፍቶም፡ ሃንቀውታ ህዝቢ ኣብ ምዕራፉ ንምብጻሕ ዝጸዓቱ፡ ሓያል ፍቕሪ ህዝቢን ሃገርን፡ ትስፉው መንፈስ፡ ዓቕሊ፡ ጽንዓት፡ ምቕሉልነት ዝመለለይኡ ክብርታት ዝውንኑ ተጋደልትን መራሕትን እዩ።
ስውእ ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ወላዲኡ ኣቶ መሓመድ ስዒድ ባሕረኛ ብምንባሮም፡ ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ ምስ ስድራቤቱ ኣብ ጅዳ ስዑዲ ዓረብ እናተቐመጠ፡ መባእታ ደረጃ ተማሂሩ። ማእከላይ ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ድሕሪ ምክትታል፡ ዳግም ናብ ስዑዲ ዓረብ ተመሊሱ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ዛዚሙ።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድስዒድ፡ ገና ብንእስነቱ ልዑል ሃገራዊ ስምዒትን ባህጊ ናጽነትን ስለዘሕደረ፡ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ድሕሪ ምውዳእ፡ ኣብ ሚያዝያ 1966 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰኢፉ። ኣብ ሲርያ ወተሃደራዊ ታዕሊም ድሕሪ ምቕሳም ድማ ኣብ ሜዳ ኣብ 4ይ ክፍሊ፣ ኣብ ኣሃዱ ሕክምና ተመዲቡ፣ ብተወፋይነት ኣገልጊሉ።።
ኣብቲ ጽንኩር መድረኽ’ቲ፣ ብጻይ ኣልኣሚን፡ ነቲ ብጉድለት ሃገራዊ ራኢዪን ፕሮግራምን ብቑዕ ኣመራርሓን፡ ኣብ ከቢድ ቅልውላው ወዲቑ ዝነበረ ሃገራዊ ቃልሲ ንምዕራይ፡ ብመሰረታውያን ተጋደልቲ ኣብ ዝተላዕለ ናይ ምእራም ምንቅስቓስ ንጡፍ ግደ ተጻዊቱ። እቲ ናይ ምእራም ምንቅስቓስ ክዕወት ስለዘይከኣለ ድማ፡ ምስ ብዙሓት ተቓለስቲ ብጾቱ ካብ ተሓኤ ተፈልዩ፡ ሓደ ካብ መስረትቲት ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት ብምዃን፡ ኣብ ስዱሓ ዔላ፡ ኣባል መሪሕነት ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት ክኸውን በቒዑ።
ብጻይ ኣልኣሚን፡ ካብ 1970 – 1976 ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ ኣብ ሳሕልን ከበሳታትን እናተንቀሳቐሰ፡ ኣብ ዜናዊ ስርሓትን ምምልማል ካድረታትን ንጡፍ ተር ተጻዊቱ። ኣብ 1977 ድማ፡ ኣብ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለን ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈትን ኮይኑ ተመሪጹ።
ድሕሪ ቀዳማይ ውድባዊ ጉብኤ፡ ብጻይ ኣልኣሚን፡ ሓላፊ ክፍሊ ዝምድናታት ወጻኢ ህዝባዊ ግንባር ብምዃን፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነትን ፍትሓውነቱን ኣብ ምፍላጥ፡ ዝምድና ህዝባዊ ግንባር ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኣህጉራዊ ውድባትን ኣብ ምስፋሕ፡ ደገፍ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምዕዛዝ፡ ኣብ ወጻኢ ዝነበሩ ዜጋታት ኣብ ምውዳብን ኣበርክቶኦም ኣብ ምሕያልን፡ ከይተሓለለ ጽዒቱን ልዑል ኣበርክቶ ጌሩን ኢዩ።
ብጻይ ኣልኣሚን ኣብ 1987፡ ኣብ ካልኣይን ሓድነታዊን ጉባኤ ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነትን፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለን ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈትን ኮይኑ ዳግም ተመሪጹ። ሓላፊ ክፍሊ ሃገራዊ መርሓ ብምዃን ድማ፡ ፖለቲካውን ዜናዊን ዕማማት ውድብ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ምሕያልን ምምዕባልን፡ ከምኡ’ውን ካድረታት ኣብ ምስልጣን ምምልማልን ልዑል ግደ ተጻዊቱ።
ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ሓንሳብ ብተበግሶ ሕብረት ሶቬት ጸኒሑ ብተበግሶ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ፡ ምስ ወከልቲ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝተኻየደ መድረኻት ዘተ፣ ብጻይ ኣልኣሚን፡ ከም መራሒን ኣባልን ልኡኽ ህዝባዊ ግንባር ኣብቲ ምስታፉ ኣይርሳዕን።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ክሳብ ናጽነት፡ ከም ኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ንሃገሩን ህዝቡን ብተወፋይነት ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ 1994 ኣብ ዝተኻየደ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን ኣባል ማእከላይ ሽማግለን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ኮይኑ ተመሪጹ፤ ክሳብ ዕለት መስዋእቱ ድማ ከም ጸሓፊ ህግደፍ ብተወፋይነት ኣገልጊሉ።
ቋንቋታት ትግረ፡ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ እንግሊዝ ዝመልኽ ብጻይ ኣልኣሚን፡ ፍልጠቱ ንምዕማቝን ነብሱ ንምምዕባልን ትጉህን ህርኩትን’ዩ ኔሩ። ጎድኒ ጎድኒ ናይ መሪሕነት ዕማማቱ፡ ሰለስተ መጻሕፍቲ ድሪሱን ብዙሕ ፖለቲካዊ ጽሑፋት ኣፍርዩን እዩ። ብጻይ ኣልኣሚን ምቕሉልን ጥዑምን ሕያዋይን፣ ፍልጠቱን ዓቕሙን ነብሱን ዘይበቅቕ መራሒ’ዩ ኔሩ።
ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ብልዑል ፍቕሪን ተወፋይነትን፡ ምሉእ ዕምሩ፡ ስለ ህዝቢን ሃገርን ተበጅዩ ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ዜጋታት ንህልዊ ኩነታት ሃገር ዝምልከት ሰሚናራት ከካይድ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዑደት እናፈጸመ፡ ብሕማም ኮሮና ተጠቒዑ፣ ኣብ ሆስፒታል ጽዑቕ ክንክን እናተገብረሉ እንከሎ ብ14 ሕዳር 2021 ተሰዊኡ። ሎሚ 17 ሕዳር 2021 ድማ፡ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲን ግንባርን፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ቤተሰቡን መቓልስቱን ኣብ ዝተረኽብሉ፡ ኣብ መካነ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ፡ ብኽብ ዝበለ ስነ-ስርዓት ሓመድ ኣዳም ለቢሱ።
ስውእ ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ኣርባዕተ ውሉዳትን እዩ።
መስዋእቲ ልዑል ታሪኻዊ ግደ ዝነበሮ መራሒ ፡ ንሃገርን ህዝቢን ዓቢ ከቢድ ክሳራ እኳ እንተኾነ፡ ብጻይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ኣብቲ ዝተዋህቦ ዕምሪ፣ ረብሪበ ከይበለ፡ ንሃገሩን ህዝቡን ተወፍዩ ብምስራሕ፡ ሃገራዊ ግቡኡ ብምልኣት ዝፈጸመ ዜጋ ብምዃኑ፣ ነቲ ብዙሕ ዝዓመመሉን ዘፍረየሉን ጉዕዞ ህይወቱ ብሓበንን ዓቢይ ክብርን እናዘከርና ኢና ንፋነዎ ዘለና።
መንግስቲ ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን ብመስዋእቲ ናይዚ ገዲምን ውፉይን ተቓላሳይን ኣብነታዊ መራሒን ዝተሰምዖም መሪሕ ሓዘን እናገለጹ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ስድራቤቱን መቓልስቱን “ጽንዓት ይሃብኩም! ጽንዓት ይሃበና!” ይብሉ።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና!
ዓወት ንሓፋሽ!


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ መደረ ዘስምዕሉ ኣኼባ ንግድን ኢንዱስቱሪን ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተጀሚሩ’ሎ።
ገሊኦም ዝተመጠጠ እዩ ክብሉ ዝገልፅዎ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን መንግስቲ ኢትዮጵያ ብተደጋጋሚ ከምዝተገለፀ እታ ሃገር ኣብ ዝሓፀረ እዋን ማእኸላይ እቶት ምስ ዘለወን ሃገራት ምስላፍ እዩ።
ናይ ኣፍሪካ ኣብያተ ምኽሪ ንግድን ኢንዱስቱሪን ሎማዕንቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሂልተን ሆቴል እንትጅመር ውጥናት ልምዓት ይፍፀሙን ዝግባእ ውፅኢታት እውን እናምፅኡን ምዃኖም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኣብ መደርኦም ጠቒሶም።
ማእኸላይ እቶት ምስ ዘለወን ሃገራ እንሕወሰሉ እዋን ርሑቕ ኣይኮነን ኢሎም።ብምቕፃል ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ዓለም ብህፁፅ ኣብ ምዕባይ ካብ ዝርከባ ነዳዲ ዘየምርታ ሃገራት ሓንቲ እያ።ፖሊስታትናን እስትራተጂታትናን ብቕዓቶምን ፅርየቶምን ኣረጋጊፆም ኣለው’’ ኢሎም።ነዞም ሕዚ ዘለው ሓበርቲ እንተተኸቲልና ማእኸላይ እቶት ዘለዋ ሃገር ናይ ምብፃሕ ሸቶና ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ዓመታት ከነዕውት ኢና ኢሎም ብምስዓብ።
ኣብ ኣገዳሲ ጉዳይ ዝዘራረብ ከምዚ ዝበለ ዓብዪ ጉባኤ ሓድሽ ናይ ኣፍሪካ ናይ ዕብየት ጉዕዞ እትውክል ኣብ ዝበልዋ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምክያዱ እውን ግቡእ እዩ ኢሎም።እቲ ንኽልተ ማዕልቲ ዝፀንሕ ኣኼባ ሃገራት ኣፍሪካ ነንሕድ ሕደን ዘካይድኦ ናይ ንግዲ ምልውዋጥ ኣብ ምዕባይ ክዘራረብ እዩ።
ሃገራት ኣፍሪካ ነንሕድሕደን ዘካይድኦ ናይ ንግዲ ርክብ 12 ሚእታዊ ጥራሕ ምዃኑ ዝሓበሩ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኬንያ ምስ ኢትዮጵያ እተካይዶ ናይ ንግዲ ልውውጥ ምስ ብሪታኒያ ካብ እተካይዶ ናይ ንግዲ ርክብ ኣዚዩ ዝተሓተ እዩ ክብሉ ከም ኣብነት ጠቒሶም።
ሃገራት ኣውሮፓን ኤሲያን ግን ናይ ንግዲ ርክበን ኣብ ኣህጉረን ምስ ዝርከባ ሃገራት ምዃኑ ኣፍሊጦም ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ።እዚ ኮይኑ ግን ኣብ ኣፍሪካ ዘተባብዑ ፃዕርታት ከምዘለው እውን ናይ እዋኑ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ገሊፆም።
ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ 2018 ኣ/ፈ ናይ ኣፍሪካ ናይ ኢኮኖሚክ ማሕበረሰብ ናይ ምፍጣር ዘሐጉስ ራኢ ኣለዎ ዝብሉ ንሶም ድሮ ኣብ 2017 ኣህጉራዊ ነፃ ናይ ንግዲ ቀጠና ንምጥያሽ ደገፍ ረኺቡ’ሎ ኢሎም።ኣብ ምብራቕን ደቡብን ኣፍሪካ ዝርከባ 26 ሃገራት ናይታ ኣህጉር ፍርቂ ዝሽፍን ነፃ ናይ ንግዲ ቀጠና ንምጥያሽ እውን እናሰርሓ እየን ኢሎም።
ናይ ሎማዕንቲ ኣኼባ ዘዳለዎ ካብ 40 ንላዕሊ ሃገራዊ ኣብያተ ምኽሪ ኣባል ዝኾንሉ ናይ ፓን ኣፍሪካ ንግድን ኢንዱስቱሪን እንትኸውን ናይዚ ኣህጉራዊ ትካል ፈፃሚ ስራሕ ዳይረክተር ድማ ኢትዮጵያዊ ኣቶ ኩቡር ገና እዮም።
ኣብቲ ኣኼባ ነፃ ናይ ንግዲ ቀጠና ምስ ምምስራት ብዝተኣሳሰረ ፅሑፋት ክቐርቡን ምይይጥ ክካይዱን እዮም።