text:
ሃይማኖት ኢስልምና ምስ ደሞክራስያ ይቃደዶ
ብፍስሓ ናይር
” We are keen to keep religion separate from politics and we call for complete neutrality. We want a party that talks about everyday problems and not one that talks about the Last Judgment and Paradise. We want religious activity to be completely independent of political activity”
Rached Ghannouchi/ Ennahda Party/ Tunisia
ኢስላማዊ ዓለም ናቱ ትንሳኤን ወርቃዊ መዋዕልን ኣብ 8ይን መበል 13 ዘመን ኣብ ሳይንስን ሰነ-ጽሑፍን ሕክምናን ንቅድሚት ሰጒሙ ከምዝነበረ ኣብ ታሪኽ ዝተመሃርናዮን ንዝክሮን ዓቢይ ስልጣነ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ዘበርከተ ኢዩ፡፤ ጥንታዊ ስልጠነ ኣብ ግሪኽ ፣ ጽኒሑ ድማ ኣብ ማከላይ ምስራቅ ዓለምና፣ በብቅሩብ ድማ ብንግድ ናብ ምዕራብ እናስፋሕፈሔ ከደ። ኣብ ምውላድ ሃገራውነት ካብ 1800 ንነጀው ሃገራት ንምቋም መጀመርያ ሮማውያን ድሒሩ ድማ ኦስማናውያን/ ኦቶማንስ ቀዳማይን ካልኣይን ውግኣት ዓለም ዝተፈጥራ ሃገራት ስልጣነ እንተሪና፣ እተን ሃገራት ኣብ ማእከላይ ምስራቅ ዝቆማ ሃገራት ዓረብ ከምኡ እውን ኣብ ኣፍሪቃ ዝበዝሓ ብንጉሳውያን ወይ ምልካዊ ስርዓታት ኢየን ክመሓደራ ዝጀመራ ፣ እዚ ስርዓታት እዚ ንሕዝቡ ብኩሉ ፖሊቲካውን ፣ ቁጠባውን፣ ባህላውን ሃይማኖት ከም መፈራርሒ ገሩ ክገዝእ ጽኒሑን ኣሎን።
ኣብ ሃገራት ዓረብ ወይ ድማ ኣብተን ብኢስልምና ዝኣምና ሃገራት ሎሚ እቲ ብ13 ዘመን ዝተራእየ ስልጣነ ዘዕቅብ ወይ ዘንጸባርቅ፣ማሕበረ ሰብ ክምስረት ኣይተኻእለን፣ ንሱ ድማ ብዙሕ ምኽንያታት ኣለዎ፣ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ናይ ለውጢ ምንቅስቃሳት ኣብዘን ሃገራት ክርኤ ጸኒሑ ኢዩ እንተኾነ እቶም ለውጢ ዝደልዩ በቶም ምልካውያን ነጋውስትን፣ መሳፍትን፣መራሕቲ ሃይማኖት ኢምማትን ተዓንቂጹ እቲ ሕዝቢ ኣብ ድኽነትን ድንቁርናን ይነብር ኣሎ፡፤ እዞም መራሕቲ ናይ ሃይማኖትን ነጋውስትን፣ ንሃይማኖትን ፖሊቲካን ክፈልዩ ስለ ዘደልዩ፣ ካብኡ ወጺእካ መሰልካ ምሕታት ከም ክሕደት ይቁጸር፡፤
ሃይማኖት ኢስልምና ኣብቲ ነቢይ መሓመድ ዝተራእዮ ቅዱስ ቁርዓን ዝተመርኰሰ ብዛዕባ መንግስትን ፖሊቲካን ኣይኮነን ዝገልጽ እንታይ ድኣ ፍትሕዊ ማሕበረስብ ምሕናጽ ኢዩ ዝገልጽ እዚ ማለት ኣብዛ ትነብሩላ ዓለም ፍትሒ ከነግስ ኣብ ነንሕድሕድኩምን ምስ ካልኦት ሕዝብን ብሰላም እትነብርሉ መገዲ ኢዩ ዝገልጽ፣ ኣብቲ ነቢይ መሓመድ ዝመጽኣሉ እዋን መንግስቲ ምስ ወተሃደራቱ ኣይነበረን ኣንታይ ድኣ ሕዝቢ ሰበኽ ሳግም ኢዮም ነሮም፡፤ ምስ ምስፍሕፋሕ ኢስልምና ልክዕ ከምቲ ናይ ክርስትና ሃይማኖት፣ በብእዋኑ ናይ ፍልልያትን ኣተሓሳስባን ተራእዩ፣ ንኣብነት ኣብ ክርስትና በብ እዋኑ ፍልልያትን ምፍንጫላትን ተራእዩ ናይዚ ውጺኢት ድማ ሎሚ ኦርቶዶክሳዊት፣ ካቶሊካዊት፣ ከነሻዊት ከምኡ እውን ብዝሓት ሰባኽያን ኣለዉ፣ ኣብ ሃይማኖት ኢስልምና እውን፣ ሱኒ፣ ሽዓ፣ ከምኡ ካልኦት ብዙሓት ስበኽያን ኣለዉ፣ እቶም ክርስትያን ምንጪ እምነቶም ቅዱስ መጽሓፍ ኢዩ፣ እቶም ኢስላም ድማ ምንጪ እምነቶም ቅዱስ ቁርዓን ኢዩ፣ ኣብ ክልቲኡ ሃይማኖታት ከከም ኣፍልጦኦምን ኣተረጓጉማኦምን ግን ይፈላልዩ፡፤
ኣብ ታሪኽ ከምዝረኤናዮ እዚ ክልተ እምነታት ኣብ ምዕባለ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ኣሉታውን ኣዋንታውን ግደ ነርዎን ኣለዎን፣ ኣብ ታሪኽ ክርስትናዊ ኣተሓሳስባ ዘለወን ሃገራት በብግዜኡ ብዙሕ ውግኣትን ግርጭታትን ተኻዪዱ ኢዩ፣ ንኣብነት እቲ ካብ 1618-1648 ኣብ መንጎ ካቶሊካውያንን፣ ፕሮተስታንትን ዝተኻየደ ክሳብ ሕጂ እውን ኣሰሩ ዝርኤ ዘሎ ሓደ ምስክር ሃይሞኖት ክሳብ ክንደይ ኣብ ፖሊቲካዊ ሕይወት ኣትዩ ከምዝነበረን፣ እዚ ድማ ድሕሪ ብዙሕ ቃልስን ጻዕርታትን ሃይምኖት ካብ መንግስትን ፖሊቲካን ክፍለ ከምዘለዎ፣ሎሚ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም፣ዝመሓደሩሉ ኣገባብ ምሕደራ ኢዩ፣ ኣብተን ዓረባውን ኢስላማውን ሃገራት ግን ገና ኣብዚ ደርጃ እዚ ሰለዘይተበጽሔ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ውግእ ሓድሕድ- ሱኒ ኣንጻር ሺዓ ይካየድ ኣሎ፣ ሕሉፍ ሓሊፉ ድማ ገለ ሓይልታት ኣብቲ ናይ መበል 16 ክፍለ ዘመን ናይ ካሊፋታት ምሕደራ ክምለሱ ዝደልዩ ሓይልታት ኢስልምና ሎሚ ንመላእ ዓለም ኣብ ኢስላምና ንምቅያር ዝቃለሱ ( ISIL-ISIS)ኣለዉ፡፤ ገለ ፈለጣትን መራሕትን ሃይማኖት ኢስልምናን ሃገራትን ደሞክራስያን ዕልማናዊ መንግስታት ኣንጻር ሃይሞኖት ኢስልምናን ኣተሓሳስባን ሰለዝኾና፣ ከምዚ ዓይነት ምሕደራ በቶም ኣብ ኢስልምና ዝኣምኑ ሕዝብታት ቅቡል ጥራሕ ዘይኮነ ሓራም- ገበን እውን ኢዩ ዝብሉ ኣለዉ። ዕልመናዊ መንግስቲ ማለት ግን ኣንጻር እምነታት ዘይኮነስ፣ እምነትን፣ መንግስትን ዝፈሊ፣ ኣብ ናጽነት ናይ እምነታት ኢድ ዘየኤቱ ስርዓታት ምሕደራ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለምና ዝኽተል ኦ ዓለማዊ ምሕደራ ኢዩ።
ሎሚ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ዝሓላፈ ዘመን ናይ ካሊፋታት ክንምለስ ኣሎና ደሞክራስያን ሰብኣዊ መሰላትን ብሕጊ ኢስልምና ክኸውን ኣለዎ፣ ሃይማኖትን መንግስትን ክፍለ የብሉን ዝብሉ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ ፖሊቲካውን በርገሳውን ማሕበራት ኣለዉ። ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓረብን ኣብ ኢስልምና ዝኣምና ሃገራትን መሰል ውልቀ-ሰብ፣ ይኹን ሰብኣዊ መስላት ብሓፈሻ ቅቡል ኣይኮነን፣ እሞ እንታይ ኢዩ እቲ ጸገም ሃይምኖት ኢስልምናዶ ደሞክራስያዊ ፍልስፍና፣ ኣብ ኤርትራኸ ብኸምዚ ኣረዳድኣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ኣይፍለን ዝብልን ክፍለ ኣለዎ ዝብልን ብሓንሳብ ከናብር ይኽእልዶ፣ እስከ ምሁራትና ካብ ክልቲኡ ሸነኽ ብዛዕባዚ ኣረኣእያ አጽንዑልና።
ዝተወከስክዎ ጽሑፋት
1. Ennahda Party, Separation of state and religion
2. L. Ali Khan, A theory of Universal Democracy
3. Muhammed Assad, The principle of State and Government in Islam
4. Islam and Democracy, what is the problem? Alajazeera Media Debate
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10372


c: text/html

text:
ስራሕን ገዛን ምርካብ፣
ምስ ኣክሰሌር "ACCELAIR" 31 ዝበሃል ማሕበር፣
እንታይ ኢዩ?
ኣክሰሌር "ACCELAIR" መደብ፤ ዑቕባ ከምዝሓተቱን ወረቐቶም ከምዝወሰዱ ካብ ኦፍፕራን "ofpra" ሰኤንደኣን "cnda" ብዝመጾም ደብዳቤ ብምርግጋጽ፥ ዑቕባ ካብ ዝሓትቱ ትሕቲ ሓደ ዓመት ዝኾኖም ሰባት፥ናይ ቀዳማይ፣ ናይ ካል ኣይን፣ ሳልሳይን ደረጃታት ናይ ዓለም ለኻዊ ውሕስነት ረኺቦም ወረቐቶም ንዝተዋህቡ ስደተኛታት፣ ምቕማጦም ኣብ ኦት ጋሮን ንዝነብሩ፣ ናይ ዝሕግዝን ዘሳልይን መደብ እዩ።
ሳላ ጻዕርን ሓገዝን ህዝባውያን፥ ግላውያን ተቕዋማት ወይ ትካላት መሻርኽትና ዝተላዕለ፣ ኣክስሌር ኣብዚ ዞባ ንዝነብሩ ተቐመጥቲ፣ ስራሕን መንበሪ ገዛን ንምርካብ ሓገዝን ምስላይን ኣድልዩ ኣሎ።
ንመን ኢዩ ፧
ኣብ ኦት ጋሮን (31) መንበሪ ገዛ ምርካብ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
31 - Haute-Garonne
ኣብ ኦት ጋሮን (31) መንበሪ ገዛ ምርካብ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
31 - Haute-Garonne
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ብኣዝዮም ምኩራት ሰብ ሞያ ሓገዝን ምስላይን ምርካብ፣
ማሕበር ኣክሰሌር 31:
ብኣዝዮም ምኩራት ሰብ ሞያ ማሕበራዊን ሓገዝን ምስላይን፣ መንበሪ ገዛ ምርካብን ከም ኡውን ሰብ ሞያ ስራሕ፣ ኣንፈት ምምራሕን ብህዝባዊ ሓገዝን ፣ንስደተኛታት ስለዝሓሊ፣ ኣብ ዘድልዮም ጊዜን ቦታን ከተፍ ብምባል ተሳሊ ማሕበር እያ።
ፍሉይ ሓገዝን ምስላይን ተጠቀምቲ ኹኑ፣
ማሕበር ኣክሰሌር ንስደተኛታት ርእሶም ኪሎም ናይ ቤት ጽሕፈታት ይኹን ካልእ ዘድልዮም ጉዳያ፤ ባዕሎም ምግባር ስጋብ ዝኽእሉ፣ እንተነው ን2 ክልተ ዓመታት ዝሕግዘሎም መዳያት ብዝርዝር እነሀለዉ ፣
- ብኦፊ "OFii" ዝምራሕ ወይ ዝዳሎ መደብ ምጽንባር ምኽፋት መስላትኩምን ኣጠቓቕምኡን፣ ምፍላጥ
- ምስ ምርካብ ገዛ ዝተሓጋገዙ ኣካላት ምርኻብ
- መንበሪ ገዛ ንምራክብ ምስቶም መንበሪ ዝደልዩን ገዛ ብምርካብ ክትገብሮም ወይ ክኣትውዎ ምግባር ( እዚ ስራሕ እዚ ኣዝዩ ግዜ ዝወስድ ጉዳይ እዩ።)
- ብድሕሪ ምርካብ ገዛ ዘሎ ናይ ምምሕዳር ወረቀት ኣብ ምስላጥ ምሕጋዝ ፣
-ኣብ ስልጠና ዝርከብ (ምስክር ሰርትፊኬት ስራሕን) ኣብ ምርካብ፣ ምስላጥ
-ንስራሕ ዓንቀፍቲ ዝኾኑ ነገራት፣ ከም (መጓዓዝያን ምሓዝ ቆዑትን) ምስላጥ
- ሓገዝ ናይ ስልጠናን ናይ ስራሕ ባዕሉ እውን ሓገዝ ኣብ ምርካብን፣
-ድሕሪ ስራሕ ምርካብ ምስላይን ምክትታልን ፣ ብፍላይ ንምልማዱ ምሕጋዝን፣
ስራሕ ንምርካብ ምሕጋዝን ምስላይን፣
ማሕበር ኣክሰሌር "ACCELAIR" መጻኢ ሞያዊ ሂወትኩም ንኽህነጽ የሳሊይ
- ንስራሕ ዝሕግዘኩም (ዝነበረኩም ዲፕሎም፣ ተቐባልነት ንኽረክብ )የስተኻኽል
- ን ንስራሕ ዝዕንቅፉ ከም እኒ ( ጓዓዝያን ምሓዝ ቆልዑ) ዘሎ ጸገማት ምቕልል
- ሓገዝ ስልጠናን ናይ ስራሕ ባዕሉ እውን ሓገዝ ኣብ ምርካብን፣
- ምርካብ ሓገዝ ኣብ ስልጠናን ኣብ ስራሕ ባዕሉ እውን ይተሓገገዝ፣
- ስራሕ ምስ ርኸብኩም እዋን ፣ ስጋብ ዝለልመድ ምስላይን ምሕጋዝን፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
መጺኹም ርኸቡና፣
ናይ ማሕበር ኣክሰሌር "ACCELAIR" ካብ ሰኑይ ክጋብ ዓርቢ ካብ ሰዓትታት 9 ንከምኡውን 12:30 -17 ከምኡ ኣብቦታና፣ 60 Boulevard Déodat de Sévérac, 31300 Toulouse, France ብኣካል ብምምጻእ
ብቴሌፎን ወይ ብ ኢመይል ርኸቡና፣
ክሰሌር "ACCELAIR" ቴሌፎንና 05 34 58 19 15 ማለት 'ኢመይል' programme accelair31@forumrefugies.org ክትጽሕፉልና ትኽእሉ ኢኹም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ስራሕን ብቕዓትን፣
ምስ ጂ ኢ ኤ ኪው ኢንዱስትሪ 21 (GEIQ INDUSTRIE 21)፣
እንታይ ኢዩ?
እቲ ገኢክ (Geig) ሓደ ምጥርናፍ ናይ ኣስራሕቲ ምስኳዕ ምዕባለን ጽፈት ስራሕን ብኣካየድቲ ትካላት ዝኮኑ ኣባላት ዝቖመ ማሕበር እዩ። እዚ ማሕበር እዚ ግዝያዊ ናይ ስራሕ ውዕላት፣ ብምሃብ ናይ ስራሕ ዕድል ይፈጥር።
ንመን ኢዩ ፧
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ክሳብ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ክሳብ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ስራሕ ውዕል ፣ ከምኡ እውን ምቑጻጽ ዝተፈላለየ ሞያ ተጠቓልል፣
እቲ ገኢክ (Geiq) ፣ ተወዳደርቲ ስራሕ ብቐጥታ ካብ ብምውሳድ ኣብ ዘሎ ናይ ስራሕ ክፍቲ ቦታታት ናይ ኣብላላት ማሕበራት ይቖጽሮም። ቅድሚኡ ግን ነቲ ስራሕ ዝጠቕሞም ናይ ስልጠና ክልሰሓሳብን ግብሪን ትምህርታት የቕስም።
ሓደ ቀዋሚ ውዕል ዘለዎ ስራሕ ምርካብ፣
እቶም ሰራሕተኛታት ፣ ኣብ መርስሕ ናይ ግዜን ተመክሮን ይስልጥኑን ኣብ ቀዋሚ ውዕል ዘለዎ ስራሕ ይቁጸሩን።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ብናይ መርበብ ሓበሬታ መልእኽቲ መቐበልን መልኣኽን ኣድራሻና ማለት ኢመይል ለኣኹልና፣
በዚ ናይ መርበብ ሓበሬታ መልእኽቲ መቐበልን መልኣኽን ኣድራሻና ማለት ኢመይል ለኣኹልና፣ enguyen@maisondesentreprises.com
ወይ እውን በዚ ቁጽሪ ስልክና ማለት ቁጽሪ ቴሌፎንና ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም፣ 03 80 77 85 11


text:
ካብ ተላባዒ ሕማም ኮቪድ-19 ንምድሓን ክንገብሮ ዘሎና ጥንቃቐ2021-08-24 08:24:28 Written by ማሕበራዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሰ.ደ.ህ.ኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 813 times
- font size decrease font size increase font size
ብዛዕባ ኮቪድ-19 ንኻልኣይ ጊዜ መግለጺ ከነውጽእ ቀንዲ ምኽንያት ዝዀነ፡ ሓደ ሓው ኣብ መርዓ ኤርትራውያን ኣምስዩ ንገዝኡ ምስተመልሰ ብኮቪድ-19 ከምዝተለኽፈ ፈሊጡ ን20 መዓልታት ተውሺቡ ጸኒሑ ምስሓሾ: “ካባይ ተመሃሩ” ዝብል ዘዋሪ መልእኽቲ ጌሩ ዘጋጠሞ ሓቢሩ። ካብቶም ኣብቲ መርዓ ዝተሳተፉ 15 ሰባት ዝተለኽፉ፣ እቶም 3 ካብ ሓደ ስድራቤት እዮም። ክሳብ ሕጂ ሞት ኣየጋጠመን ስለዘሎ፣ ኵሎም ሓውዮም ናብ ንቡር ጥዑይ ሂወቶም ክምለሱ ንምነየሎም።
ኣብ 14 መጋቢት 2020 ኣብ ሕታምና ቁጽሪ 1፡ ካብ ተላባዒ ሕማም ኮሮናቫይሩስ (ኮቪድ-19)፣ ማለት ነዚ ብዘይርአን ዘይስማዕን ደረት-ዶብ ዘይክልክሎ ዝለክፍ ድቀ-ፍጥረት (ቫይሩስ) እንተዘይ ተኸላኺልካዮ ንህዝቢ ዓለም ከጥፍእ ተኽእሎ ከምዘለዎ ዝፍራሕ ስለዝዀነ፡ ኣህጉራዊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም፣ ተላባዒ ሕማም “ኣህጉራዊ ፓንደሚክ” ሰምዩ፣ ንምክልኻሉ ዘድሊ ሓበሬታን መምርሒታትን ሂቡ ከምዝነበረ ሓቢርና ኔርና። ካብ ዝሃቦ ህጹጽ መምርሒታት፡ ህዝባዊ ኣኼባታት፣ ኣብያተ ትምህርትን ናይ መዘናግዒ ንግዳዊ ከባብታትን ተዓጽዩ መገሻ ብህዝባዊ መጐዓዝያታት (ብነፋሪት፣ መርከብ፣ ኣውቶቡሳትን ወዘተ) ብኣዋጅ ዝኽልከል ነይሩ። እዚ ንማሕበረ-ቁጠባዊ ሂወት ህዝብን ሃገርን ብኸቢድ ዝጐድእ ምዃኑ ርዱእ እኳ እንተዀነ። ቁጠባዊ ዕብየት ድሕሪ ጥዕና ማሕበረ-ሰብ ስለዝስራዕ፣ ድሕነትን ጥዕናን ህዝቢ ምስተረጋገጸ፣ ቁጠባ ናብ ቦትኡ ዝምለስ ምዃኑ’ውን ኣብሪሁ ነይሩ።
መራሕቲ፣ ሓለፍትን ኣካየድትን ትካላት ናይ ብዙሓት ሃገራት፣ ንምምሕዳራዊ ዕማማቶም ኣወንዚፎም፣ ብቐዳምነት ድሕነት ህዝቢ ንምርግጋጽ፡ ኣብ ሓበሬታ፣ ምንቕቓሕን መምርሕታትን ምሃብ ኣትኵሮም ብምንጣፍ፣ ኮቪድ-19 ንምጥፋእ፣ መድሃኒት ክታበት (ቫክሲን) ምምሃዝ ወሳኒ ምዃኑ ብምንጻር፣ ዓቕምን ተኽእሎን ዘለወን ሃገራት ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ብዘካየድዎ ንጡፍ ድህሰሳን ምርምርን መድሃኒት ክታበት ቫክሲን ብ11 ታሕሳስ 2021 ተዳልዩ። ዳርጋ ልዕሊ ፍርቂ ህዝቢ መብዝሕትአን ሃገራት ተኸቲቦም ነቲ ብናህሪ ዝለክፍን ዝቐዝፍን ዝነበረ ቫይሩስ ብምቁጽጻር፡ ኣብያተ ዕዮ፣ መገሻታትን ኣብያተ ትምህርትን ስሩዕ ስርሑ ከካይድ ይርከብ። እንተዀነ ግን ዴልታ ቫርያንት ዝተባህለ ካብቲ ናይ ቅድም ዝተፈልየን ዝሓየለን ቫይሩስ ክለክፍን ክቐዝፍን ምስተራእየ፤ ዝያዳ ጥንቃቐ ምግባር ከምዘድልን ንዕኡ ንምክልኻል ድማ ተወሳኺ ክታበት ብቡስተር ዝፍለጥ ከምዘድሊ ተፈሊጡ፡ ብ23 ነሓሰ 2021 ተዳልዩ ብሓለፍቲ ትካላት ጥዕና ኣብ ግብሪ ክውዕል ተፈቒዱ፡ ንካብ 17 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ክወሃብ ክጅመር ምዃኑ፡ ካብ 12 ክሳብ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ድማ ድሕሪኦም ክቕጽል ምዃኑ ተሓቢሩ ኣሎ። ነቶም ቅድሚ ሎሚ ዝተኸትቡ ሰባት ተወሳኺ ቡስተር ክታበት ዘድልየሉ ምኽንያት፣ ሓይሊ ዓቕሚ ምክልኻል ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተዋህበ መድሃኒት እንዳጐደለ ስለዝኽይድ እዩ።
ምንጪ ሓበሬታ መግለጺና ካብ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ዝተረኽበ እዩ። ሓደ ካብ ዘገርም ኣብ ኣመሪካ ክታበት ዝቃወሙ ኣለዉ። ትካል ጥዕና ዘቕረቦ መጽናዕቲ እቶም ብዴልታ ቫርያንት ዝልከፉ ዘለዉ 90% ዘይተኸትቡ እዮም፡ ገለ ካብ ዝተኸትቡ እሞ ዝተለኽፉ 7 ካብ 100,000 እዮም፡ ተጽዕኖ ኮቪድ-19 ኣብ ዝተኸትቡ ከቢድ ከምዘይኰነ’ውን ኣፍሊጦም።
ብማሕበራዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ናይ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንድሕነት ኣባላቱን ህዝብን በቲ ዝርድኦ ቋንቋ በብእዋኑ ንዝምዕብል ሓበሬታን መምርሕን ክህብ ተበግሶ ምውሳዱን ምቕጻሉን እንዳሓበርና፣ ኣብዚ ዕማም’ዚ ብፍላይ እቶም ናይ ሕክምና ኣፍልጦን ሞያን ዘለኩም ሰባት ክትሳተፉ ንዕድም።
እዚ ዝስዕብ እዋናዊ ሓበሬታ ነስፍር፡
- ብኮሮናቫይሩስ ዝተለኽፈ ዘርእዮ ምልክታት፡ ምስዓል፣ ረስኒ፣ ሕጽረት ትንፋስ፣ ሕማም ርእስን ኣካላዊ ድኻምን ወዘተ ይኸውን። እቲ ሕማም ኮቪድ-19 እንተዀይኑ ብመርመራ ክፍለጥ ዘለዎን ናይ ምድሓንን ንኻልኦት ንኸይልክም ምክልኻልን ዘድሊ ስጉምታት ብዝምልከቶም ናይ ሕክምና ሰበ ስልጣን ዝውሰድ እዩ፡
- ዝተጠቕሰ ምልክታት ናይ ካልእ ዓይነት ሕማም ክኸውን ስለዝኽእል ብመርመራ ምስተፈልጠ ንዕኡ ዝግባእ ክንክን ይግበረሉ።
- ብኮቪድ-19 ዝተለኽፈ ሰብ ብዝግበረሉ ግቡእ ሕክምናዊ ምእላይ ክድሕን ዕድል ስለዘለዎ፣ ክስንብድ የብሉን
ኮቪድ-19 ብኸመይ ይለክፍ፡
- ኮሮናቫይሩስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ እዩ ዝመሓላለፍ። ዝተለኽፈ ሰብ ጥቓ ዘይተለኽፈ እንተቐሪቡ/ቀሪባ
- ኣብ ባህልና ድሕሪ ገለ እዋን ዝተራኸቡ ሰባት ሓቝፍካ ኣብ ምዕጕርቲ ምስዓም ዝውቱር’ዩ፡ ምስ ዝተለኽፈ ሰብ ከምኡ ምቕጻል ክትልከፍ ምዃንካ/ኪ ምርዳእ ስለ ዘድሊ ብናይ ማዕዶ ሰላም ክትካእ ኣለዎ
- ምስዝተለኽፈ ሰብ ናይ ኢድ ምጭብባጥ ሰላምታ ድሕሪ ምግባር፣ እታ ዝተለኽፈት ኢድ ንኣፍ፣ ኣፍንጫ ወይ ዓይኒ እንተ ተንኪፋ፣ ኮሮናቫይሩስ ናብ ስርዓተ ምስትንፋስ ኣትዩ ናብ ደም ብምሕዋስ መጥቃዕቱ ይቕጽል
- ብኮሮናቫይሩስ ዝሓመመ ሰብ፣ ብኢዱ ዝተንከፎ ንቑጽ ገጽ ጣውላ፣ ማዕጾ፣ ኩርሲ ከምኡ’ውን ካብ ኣፉ ይኹን ኣፍንጭኡ ዝወጽእ ፈሳሲ ዝሓደጎ፣ ብገርሂ ዝተንከፈ ሰብ እሞ ከይተሓጽበ ገጹ እንተደሪዙ ይልከፍ።
ከይንልከፍ ክንገብሮ ዘሎና ጥንቃቐን ምክልኻልን፡
- እቲ ቫይሩስ ብቖርበት ኣይኣቱን እዩ። ብኣፍ፣ ዓይኒ ወይ ኣፍንጫ እዩ ናብ ሳንቡእ ዝኣቱ።
- ቅድሚ ገጽና፣ ኣፍንጫና፣ ኣፍናን ዓይንናን ምትንካፍ ኣእዳውና ብሳምና ምሕጻብ፤
- ናይ ኢድ ሳኒታይዘር ንባክተርያ ስለ ዝቐትልን ብኣኦም ንዝተሓላለፍ ሕማም ስለዝከላኸልን ምጥቃም
- ነብስናን ከባቢናን ካብዚ ሕማም’ዚ ናጻ ክኸውን፡ መከላኸሊ ማስክ ዘይምፍላይ፣ 6 ጫማ ካብ ካልእ ሰብ ምርሓቕ
- ብናይ ወጻኢ ቋንቋታት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝውሃብ ሓበሬታ ክርድኡ ዘይክእሉ ቖልዑን ነቶም ብዘይካ ናይ ኣደ-ቋንቋኦም ካልእ ዘይርድኡ ኤርትራውያንን፣ ክርድኡን ምእንቲ ነብሶምን ስድራቤቶምን ክከላኸሉን ናይ ምሕባሮም ሕልናዊ ሓላፍነት ክንወስድ የድሊ
- ብኮሮናቫይሩስ ዝተለኽፈ ኣባል ስድራ ወይ መሳርሕቲ ንኻልኦት ንኸይልክም ኣብ በይኑ ገዛ ንዓሰርተ ኣርባዕተ መዓልታት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ከም ኣድላይነቱ ክውሸብ ኣለዎ/ዋ።
- ቡስተር ቫክሲን ክወስዱ ተርትኦም ዝበጽሐ ብዘይምውልዋል ክወስዱዎ ይምረጽ።


text:
–ናብ ሓፈሻዊ ወይ ሞያዊ ቤት ትምህርቲታት ዝኸዱ,
– ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ዘይረኽቡ ወይ Schüler-BAföG ሓገዝ
– ብህዝባዊ መጓዓዝያ እንድሕር ዝጥቀሙ ኮይኖም (ብኣውቶቡስ ወይ ባቡር),
– እንድሕር kvgOF | Kreisverkehrsgesellschaft Offenbach mbH ዋጋታት ክኸፍለልካ ሓላፍነት ዘይወስድ ኮይኑ።
እንድሕሪ ግዱድ ናይ ምሉእ ግዜ ትምህርትኻ ኣቐዲምካ ዛዚምካ ኣሎኻ፡ ማለት ኣብ መል 11 ዓመት ወይ ተመሳሳልሊ ክፍሊ ዘሎኻ ኴንካ ብኣውቶቡስ ይ ባቡር ትጐዓዝ ኴንካPro Arbeit ክኸፍለልካ ይኽእል እዩ Schülerticket ምሉእ ዋጋ
ነዚ ዘድልየካ ነቲ ቅጥዒ ምምላእ SCHÜLERBEFÖRDERUNG (መጓዕዝያ ቤት ትምህርቲ)። ወለድኻ ናይ ትምህርቲ ምስክር ወረቐትካ ኣእትዮም ይስደድዎ። ንኽልቲኣቶም ናብ ስደዶም Pro Arbeit።
ንዂሉ ከረጋግጽዎ እዮም። ወለድኻ ምልክታ ክመጾም እዩ። እዚ ዘጠቓልል እዩ Schülerticket ካብ Pro Arbeit.
ዝተፈልየ ፍታሕ ኣብ ፍሉይ ኲነታት ጥራይ እዩ ዝከኣል።
እዚኣቶም ኣቐዲምካ ምስ ዝምልከቶም ሰባት ናብ ክቐርቡ ዘለዎም እዮም Bildung und Teilhabe።
– ምስክር ወረቐት ትምህርቲ
– ኣስተውዕል ኢኻ Wohngeldstelle (ቤት ጽሕፈት ሓገዝ ኣባይቲ)
– ምልክታ ካብ Familienkasse (ቤትጽሕፈት ሓገዝ ስድራቤት) (Kinderzuschlag)


text:
ርሑስ ዒድ ኣልፈጥር 2015
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ንኣመንቲ ሃይማኖት እስልምና ድማ ብፍላይ፡ ከምኡ’ውን ንኩሎም ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ርሑስ ዒድ ኣልፈጥር ዝብል መልእኽቱ የመሓላልፍ። በዚ ክቡር ኣጋጣሚ’ዚ ድማ ዒድ ኣልፈጥር 2015 ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዒድ ሰላም፡ ቅሳነት፡ ብልጽግና፡ ምክብባርን ምድግጋፍን ክኸውን ሰናይ ትምኒቱ ይገልጽ።
ዒድ ኣልፈጥር 2015 ኣብ ነብዕለሉ ዘለና ህሞት፡ ህዝቢ ኤርትራ ብግዝኣተ ሕግን ሰናይ ምምሕዳርን ዘይኮነስ፡ ብራዕድን ሽበራን ይመሓደር ምህላዉ፡ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣንጸባራቂ ጭርሖታት ሃገራዊ ነጻነትን ልዕላውነትን ተጎልቢቡ፡ ን24 ዓመት ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ጨካን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኣሰቓቂ ግፍዕታትን ብምፍጻሙ ተሓታቲ ምዃኑ፡ ኣብ ዝንጸረሉ ዘሎ እዋን’ዩ። ብሓፈሽኡ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ እቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ኩሉ-መዳያዊ ግህሰታቱን ግፍዕታቱን ቆላሕታን ምድንጋጽን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ዝረኸበሉ እዋን ነብዕሎ ምህላውና የመልክት። እዚ ውድዕነት’ዚ ብርግጽ ንሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ዓቢ ዓወት ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ብድሕሪኡ እንታይ’ዩ ክግበር ዘለዎ ብምባል ሓላፍነቶም ክብ ከብሉ ይግባእ።
ኣብ ኤርትራዊ መዳይ ምስ ንዕዘብ ገና እቶም ሓንጎሎም ተደፊኑ ዓይኖም እናረኣየ ዝዓወሩ፡ እዝኖም እናሰምዐ ዝጸመሙ፡ ምስ ሕልንኦም ከይተረፈ ምትዕራቕ ዝሰኣኑ ደገፍቲ ህግደፍ፡ ብቀረባ ወጽዓታት ናይ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ብምኽሓድ፡ ኣብ ክንዲ ምስ ህዝቦም ደው ምባል ፖሎቲካዊ ስልጣንን ረብሓታትን ጸቢብ ጉጅለ ክናውሕ ዝመነዩ፡ ኣዝዩ ድኹም ሰላማዊ ሰልፊ ዝወጽሉ ግዜ’ዩ። ብኣንጻሩ ድማ ነድርታትን ቁጠዐታትን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ብሓፈሻ፡ ግዳይ ናይቲ እከይን ጨካንን ስርዓት ኮይኖም ክንደይ ሓደገኛ በረኻታት፡ ምድረ-በዳታትን ባሕርታትን ሰጊሮም ክስደዱ ዝተገደዱ መንእሰያት ገንፊሉ ማዕበል ሰላማዊ ሰልፍታት፡ ኣብ ጀኔቭ፡ እስራኤልን ኢትዮጵያን ዝተጋህደሉ ህሞት ብምዃኑ ተስፋ ዘስንቕ ክውንነት ምዃኑ ይሕብር። ብሓጺሩ ህዝብና ኣብዚ 24 ናይ ነጻነት ዓመታት ካብ ግዜ ንግዜ ብተሞክሮኡ ንቅሓቱ እናበረኸ መጺኡ፡ እዚ ስርዓት’ዚ ሃንቐውታ ኤርትራን ህዝባን ዘይውክል ብምዃኑ፡ ብግብሪ ፎእ እናተባህለ መጺኡ ናብ ዝተፈንፈነሉ ብርኪ በጺሑ ምህላዉ ብድፍረት ምዝራብ ይኸኣል’ዩ።
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንወጽዓታት ህዝቢ ኤርትራ ቆላሕታ ክገብር ብርቱዕ ጻዕርታት ንዝገበሩ ምሁራት፡ መርማሪ ኮምሽን ነጻ ኮይኑ ኣብ ውድዕነት ዝተሞርኮሰ ሓቀኛ ጸብጻብ ምቕራቡ፡ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ማዕበል ዝኾነ ሰላማዊ ሰልፊ ንምክያድ ዘወሃሃዱ፡ ኩሉ ግዚኦምን ገንዘቦምን ከይበቐቑ ኣብ ሰላማዊ ሰልፍታት ዝተሳተፉ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ደጊሙ ዝለዓለ ምስጋንኡ የቕርብ። በዚ ክቡር ኣጋጣሚ’ዚ ድማ ካብቲ ስርዓት ዝኾነ ይኹን ረብሓታት ዘይብሎም ኮይኑ ግን ምስኡ ተሰሊፎም ዝርከቡ ደገፍቱ፡ ታሪኻዊ ተሓታትነት ከየርከቦም ከሎ ደጊሞም ደጋጊሞም ሕልንኦም ክምርምሩ: ኩሎም መራሕቲ ሃይማኖት’ውን ኣብ ጎኒ’ቲ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ደው ምስ ዝብሉ፡ ሰብን ፈጣርን ዝፈትዎ ተግባር ብምዃኑ ኩሉ መዳያዊ መንፈሳዊ ሓላፍነቶም ክዋጽኡ መጸዋዕትኡ የቕርብ።
ርሑስ ዒድ ኣልፈጥር 2015
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)
16 ሓምለ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9786


text:
ሓርበኛ ብጻይና ተጋዳላይ ዓለም ገብረሚካኤል ብ02.10.1951 ካብ ወለዱ ገብረሚካኤል ገብረኣብን ተበርህ ግደይን ኣብ መብረድ እገላ ሓጺን ተወልደ። ዕድሚኡ ንትምህርቲ ኣብ ዝበጽሔ እዋን ኣብ ድቀምሓረ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ እምነት ምስዮን (Faith Mission) ተማህረ። ብጻይ ኣለም ኣብ ግዜ ንእስነቱ በሊሕን፣ ተሪርን፣ ንጡፍን፣ ቅልጡፍን ዕላምኡ ከም ዕዀት ዘይስሕትን ስለ ዝነበረ ዕዀት ዝብል ቅጽል ስም ተዋህቦ። ዕድሚኡ ዓቕመ ኣዳም ምስ ኣኸለ ፖሊስ ተኸትበ። ኣብ አዋን ትምህርቱ ይኹን ድሒሩ ፖሊስ ኣብ ዝተኸተበሉ፣ ኣብ ስፖርት ከም ጉያን ካልእን ንጡፍ እዩ ዝነበረ። ብጻይ ኣለም ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ዝተማህረን ድሒሩ ፖሊስ ምስ ተኸትበ’ውን ኣብ ናይ ፖሊስ ቤት ትምህርቲ ተመዲቡ ኣብ’ታ ከተማ ምንባሩ ቀጸለ። እታ ፖሊስ ትብል ቅጽል ስም ግን ድሕሪ እዚ ግዜ እያ ለጊባቶ።
ናይ ፖሊስ ኣገልግሎቱ እናፈጸመ እንከሎ ብዝሓደሮ ሃገራዊ ስምዒት መሰረት ናይ ትሕተ-ባይታ ተቃላሳይ ኰነ። ኣብ መስመር ስውእ ዶክተር ፍጹም ስለ ዝነበረ ድማ ኣብ ውሽጢ ንከምኡ ፖሊስን ካልኦትን ኣብ ምውዳን ንጡፍ እዩ ዝነበረ። ንግዜ ዓመታዊ ዕረፍቱ፡ ንቆሓይቶን ሶይራን ብምኻድ ስርዒታዊ መስመርን ኣገባብን ኣብ ምሕያል’ዩ ዘሕልፎ ዝነበረ። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ካብ’ቶም ብፍሉይ ዝልለዩ፡ ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ዝተኻየዱ፡ ክጥቀሱ ዘለዎም ፍጻሜታት ዝስዕቡ እዮም።
- ኣብ ክለብ ግራንድ ኢታልያ (ጥቃ ጂራ ፍዮሪ ወይ ሲነማ ደቀምሓሪ) ዝተኻየደ ስርሒት
- ኣብ ሹቕ፡ ብብዝሒ ወተሃደራት ኢትዮጵያ (ጦር-ሰራዊት) ዝኣትውዎ ዝነበረ ባር (ጥቓ ባር ኮኾብ) ናይ ኢድ ቦምባ ኣብ ማእከሎም ደርበይሎም። ኣብ’ዚ እቲ ዘገርም ነቲ ስርሒት ኣካይዱ እንደገና ናብ’ቲ ባር ኣትዩ፣ በቲ ሞይኡ ፖሊስ ኮይኑ ነቲ ኹነታት ከም’ቲ ዘድሊ ምዕዋቱ ኣረጋገጸ።
አብ’ታ ከተማ’ቲኣ ኣብ ዝነበረሉ ኣዋን፡ ብዙሕ ናይ ቃልሲ ስርሓት ኣብ ውሽጢ’ታ ከተማ የካይድ ዝነበረ እዩ። ህላወ ሰውራ ኣብ ምርግጋጽን፡ እቶም ንህዝቢ ብምሸት ምሸት ዘርዕዱ ዝነበሩ ጦር-ሰራዊት እውን ከም ዝርዕዱ ዝገብር ዝነበረ ጅግና ተቃላሳይ እዩ።
ምስ ሓርበኛ ስውእቲ ኣብርሄት ኣብርሃ ሻውል ኣብ’ቲ ናይ ከተማ ስርርዓት ኣብ ውሽጢ’ቲ ኣብ ማእከል ካምፖ ብዙሕ ዝልለ ስርርዕን ዕውት ውድባ ገብሩ። ንናይ ኢትዮጵያ ሰለይቲ ዝነበሩ’ውን ብምልላይ መስመሮም ከም ዝሕዙ ግበርዎም።
እቲ ንስቪላዊ ህይወቱን ናይ ትሕተ-ባይታ ቃልሱን ራሕሪሑ፡ ናብ ቅሉዕ ህይወት ቃልሱ ዝኣተወሉ ካልኣይ መድረኽ፣ ካብ ዕረፍቲ ከም ዝተመልሰን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝቀነየን ተመሲሉ፡ ናብ ቦትኡ ድሕሪ ምምልስ፣ ምስ ናይ ውሽጢ ብጾቱ ብምስምምማዕ ዋርድያ ኮይኑ ከምሲ’ሞ፡ ኩሉ ምስ ደቀሰ፡ ንሓደ ዘይተወደብ ፖሊስ ድቃስ ኣብዩኒ ብምባል ኣብ ክንድኡ ዋርድያ ክኸውን ብምጥባር፡ ምስ ብጾቱን ምሉእ ዕጥቆምን ብ1974 ንሜዳ ከም ዝወጹ ኰነ።
ሓርበኛ ብጻይ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ኣብ ወተሃደራዊ ሞያኡ ብቑዕ ብምንባሩ፣ ኣብ ሜዳ’ውን ስልጠና ብምሃብን ወተሃደርዊ ስነ ስርዓት ኣብ ተግባር ብምውዓልን ዓቢ ተራ ተጻዊቱ እዩ።
ተጋዳላይ ኣለም ክሳብ መፋርቅ 1975 ከም ኣባል ጸጥታ ደቀምሓረን ከባኣቢኣን ኮይኑ ኣገልጊሉ። ቀጺሉ ድሕሪ ሓጺር ግዜ ኣብ ጋንታ 104 ኣባል ናይ ከተማ ራዕድን ሽበራን (ፈዳይን) ኮይኑ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዳግመ ስርርዕ ምስ ተገብረውን ኣብ ጋንታ 62 ኣባል ናይ ከተማ ራዕድን ሽበራን (ፈዳይን) ኮይኑ ብጅግንነት ተቓሊሱን ኣቃሊሱን እዩ። ኣብ ናይ ቃልሲ ርብርብ ምስ ጸላኢ በብጊዜኡ ኣብ ዝግበሩ ዝነበሩ ናይ ውሽጢ ከተማን ደገን ግጥምያታት ኲናት፡ ማለት ኣብ ኣፍደገን ውሽጢ ኣስመራን ዝተሳተፎም ብዙሓት ዕዉታት ኣሎዉ እዮም። ንኣብነት ኣብ ዕሳባት 62 ከሎ’ውን ኣብ’ቲ ኽፉእ ኲናት ዝነበረ ናይ ጻዕዳ ሓመድ (ንጥርሙዝ ፋብሪካ ዝኸውን) ምውሳድ (ኣብ ማይ ዕዳጋን ጉዋን) ኣብ ዝተኻየደ ውግእን ከምኡ’ውን ኣብ ውግእ ምድምሳስ ናይ ራያ ፕሮጀክት ተሳቲፉ ነበረ። ድሒሩ’ውን ከም ኣባል ሰውራዊት ሽማግለ ክፍሊ ጸጥታ ብምዃን ኣብ ከተማ ተሰነይ ሰሪሑ እዩ።
ብድሕሪ እቲ ናይ ተሓኤ ካብ ሜዳ ኤርትራ ምውጻእ፡ ሓርበኛ ብጻይና ኣለም ካብ 1980-81 ኣብ ቤት ጽሕፈት ተሓኤ ኣብ ካርቱም ይሰርሕ ነበረ። ድሕሪ’ዚ ካብ ሱዳን ንስደት ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምስ ኣተወ’ውን፡ ኣብ ተሓኤ-ማ/መሪሕነት (ሳግም) ናይ ሎሚ ደሞክርስያዊ ግንባር ሓርንት ኤርትራ (ደግሓኤ) ብምስላፍ ብደርጃ ማእከላይ መሪሕነት ኣባል ፈጻሚ ሽማግለን ሓላፊ ወጻኢ ጉዳይት ተመዲቡ ብተወፋይነት ሰሪሑን ኣገልጊሉን እዩ።
ሓርበኛ ብጻይና ኣለም ክሳዕ ዕለተ ዕረፍቱ፡ ምስ ሓርበኛ በዓልቲ-ቤቱ ብጸይቲ ህይወት ኣድሓኖም ንፍትሓውን ሓርነታውን ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብጉልበቱን ንዋቱን ብጽንዓትን ተወፋይነትን ክቃለስ ዝጸንሐ ብጉዳይ ህዝቡን ሃገሩን እንዳ ተቓለሰ ዝሐለፈ ጽኑዕ ሓርበኛ ብጻይ ኢዩ። ብርግጽ ሰብ መዋታይ፡ ታሪኽ ግን ነባሪ እዩ።
እንታይሞ! ታቃላሳይ አይነብርን እዩ እንታይ ድኣ እቲ ሒዝዎ ዝጸንሔ ቅኑዕን ፍትሓውን ዝኾነ ቁዱስ ዕላማ ናይ ህዝቢ ግን፡ በቶም ዝተረፉ አብ ቃልሲ ዝሳተፉ ውጽዓት ተቃለሲቲ ህዝብታት ኤርትራ ናብ ፍጹም ዓወት ከም ዝብጽሕ ግን አይንጠራጥርን።
ብጻይና ኣለም ገብረሚካኤል ብጽንዓት ዝተቓለሰሉ ዕላማታት ክዉን ንምግባር ብምሉእ ሕልናን ጻዕርን ኣብ መዕረፊኡ ንምብጻሕ ቃልስና ይቕጽል። ሓርነታዊ ዓወት ህዝብታት ኤርትራ ከኣ ናይ ግድን ክዉን ክኸውን ኢዩ።
ስለ’ዚ ኩቡር ብጻይናን ሓውና ተጋዳላይ ብዕለት 06.08.2022 ካብ ጉዕዞና ብኣካል ተፈልየ። ሽሕ እኳ እዚ ኹቡር ብጻይ ብምኽንያት ዕረፍቱ ብአካል እንተ ተፈልየና ብመንፈስን ብሐሳብን ግን ክሉ ግዜ ኣብ ጎንና አሎ። ንዕላማኡ ኣብ መፍጸምታኡ ንምብጻሕ ሓደራኡ ንቀበል።
ጽንዓት ንክብርቲ ሓርበኛ በዓልቲ ቤቱን ደቁን፡ ጽንዓት ንኹሉም ቤተሰቡን ፈተውቱን ብጾቱን።
ንሓውናን ብጻይናን ኣለም ገብረሚካኤ ድማ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ።
ደሞክርስያዊ ግንባር ሓርንት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ኤውሮጳ
07-08-2022


text:
Härryda
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 11 2019
ምምሕዳር ከተማ ሃሪዳ፡ ጥቓ ከተማታት ዮተቦርን ቡሮስ ዝርከብ፡ ሃብታም ተፈጥሮኣዊ ጸጋ ዝተዓደለ ብባሕሪታት ከምኡ ውን ልሙዕ ጫካ ኣግራብን ተኸቢቡ ዝርከብ ከተም እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ37,901
ስፍሓት መሬት290 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Göteborg 12 ኪሜ
- Borås 31 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሄርይዳ ኮሙን ሽዱሽተ ዓበይቲ ከተማታት ኣሎዋ። ሞልንልይከ፣ ላንድቨተር፣ ሂንዶስ፣ ሄርይዳ፣ ሄሊንግሾን ሬቭላንዳን። ኣስታታ ፍርቒ ናይቶም ነበርቲ ኣብ ሞልንልይከ ይቕመጡ። ኣብ ሄርይዳ ኮሙን ዝካረ ገዛ ወይ ካልእ መንበሪ ትደሊ እንተ ኣሎካ ዄንካ፡ ከመይ ጌርካ ኣብ ናቶም መስርዕ ከም ትኣቱ ንምፍላጥ ምስ ዋናታት ገዛውትን ኣካረይትን ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
"ማእከል ሞልንልይከ ካብ ጎተቦርይ ኣብ ኣስታት ናይ 10 ደቓይቕ ርሕቀት ይርከብ። ስእሊ፡ ኣና ሲግቫርድሶን"
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
4% ካብ ተቐማጦ ምምሕዳር ከተማ ሃሪዳ ካልእ መበቆል ዘለኦውም ስደተኛታት ኮይኖም 14% ከኣ፡ ስድሪኦም ካብ ሽወደን ወጻኢ ዝተወልዱ፡ እዮም። ኣብ ኣብያተ-ትምህርታት ናይቲ ከባቢ ንኣብነት ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡- እንግሊዝኛ፡ ዕረበኛ፡ ኢራን፡ ደቡባዊ-ክርድ (ሶራኒ) ከምኡ ውን ኣልባንያ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምዳር ከተማ ሃሪዳ፡ ኣብ መዳይ ስፖርት፡ ኣይሮቢክስን ባህልን ዝነጥፋ፡ ብርክት ዝበላ ማሓበራት ኣለዋ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን ንቆልዑን ዓበይትን ዝሓቁፍ መደባት ኣለወን። ዝርዝር ናይዘን ማሕበራት፡ ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ፡ መዝገብ-ማሕበራት፡ ትረኽብዎ።
"ኣብቲ ጽቡቕ ናይ ሞልንልይከ ናይ ባህሊ ኣዳራሽ ኵሉ ግዜ ገለ የጋጥም እዩ። ኣብዚ ቤት ንባብ፡ ናይ ምርኢት ቦታታትን ካፈን ኣሎ። ስእሊ፡ ኣና ሲግቫርድሶን"
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ምምሕዳር ከተማ ሃሪዳ 6 ዓበይቲ ከተማታት ሃልየን እተን ዝዓበያ ከኣ፡ ሞልንሊከን ላንድቬተርን እየን። ኣብ ሞልንሊከ ንኣብነት፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ቡቲካትን ድኳናት ዘገልገለ-ንብረትን ይርከብ። ኣብ ከተማ ላንድቬተር ከኣ፡ ዝተወሰና ድኳናት ትረኽቡ። ኣብ ከተማታት ሃሪዳ፡ ሂንዶስ፡ ሄሊንግኹን ሬቭላንዳን ግን ኣገልግሎታት ዳርጋ ውሱን እዩ ክበሃል ይከኣል። ቤት-ንባብ ኣብ ሞልንሊከ፡ ላንቬተር፡ ሂንዶስን ሬቭላንዳን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
መብዛሕትኦም ተቐማጦ ምምሕዳር ከተማ ሃሪዳ፡ ቆልዑ ዘለዎም ስድራ-ቤታት እዮም። ኣብ ሞልንልይከ፣ ላንድቨተርን ሂንድኦስን፡ መውዓሊ ህጻናትን ክፉት መውዓሊ ህጻናት/ማእከል ስድራ ቤትን ኣሎና። ኣብዚ፡ እቶም ቈልዑ እንዳተጻወቱ ንስኹም ምስ ካልኦት ሰባት ክትላለዩ ትኽእሉ። ኣብዚ ማእከል'ዚ ንኽትመጹ ዝኾነ ትኸፍልዎ ነገር የብልኩምን። እቲ ኣጋጣሚ እውን ንዓበይቲ ይኹን ነኣሽቱ መሳጢ እዩ።
ኣብዚ ኮሙን ብዙሓት መዋእለ ህጻናትን ስድራቤታዊ መዋእለ ህጻናትን ኣሎ። ስእሊ ኣና ሲግቫርድሶን
"ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ሓልዮት ቈልዑን መውዓሊ ህጻናትን ብዝያዳ ኣንብብ። "
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ሃሪዳ፡ 18 ናይ መባእታ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። እዘን ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ሞልንሊከ፡ ላንድቬተር፡ ሂንዶስ፡ ሃሪዳ፡ ሄሊንግሸን ሬቭላንዳን ይርከባ። ኣብ ሞልንሊከ፡ ሁለቤክ-ጂምናስዩም፡ እትበሃል ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ኣላ። እዛ ቤት-ትምርህቲ'ዚኣ፡ ዝተፈላለየ ዓውዲታት ዝድህስስ ብርክት ዝበለ ትምህርታዊ-መደባት ሃልይዋ፡ ካብ ምሉእ ዞባ ዮተቦሪ ዝመጽኡ ተማሃሮ ሓቍፋ እትርከብ፡ ህብብቲ ቤት-ትምህርቲ እያ።
ናይዛ ኮሙን ነበር ብዕድመ ናእሽቱ እዮም፣ 26 ሚእታዊት ትሕቲ 17 ዓመት እዮም። ስእሊ ኣና ሲግቫርድሶን
ዕድላት ትምህርቲ
"ማእከል መደብ-ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ኣብ ብሉጽ ህንጻታት ኣብ ከተማ ሞልንሊከ ይርከብ። ኣብዚ ማእከል'ዚ ብነጻ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ነቲ ንመምሃሪ ዘድሊ መሳለጥያታ ጥራይ ኢኹም፡ ትኸፍሉ። ኣብዚ ማእከል'ዚ፡
ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ)፡ ናይ መባእታዊ ወይ ማእከላይ ደረጃታት ትምህርቲ ከምኡ ውን ሞያዊ ትምህርታት ክትመሃሩ ትኽእሉ።"
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማታት፡ ሞልንሊከ፡ ላንድቬተር ከምኡ ውን ሂንዶስ፡ ሕክምና ወይ ጥዕናዊ-ማእከላት፡ ኣለዋ። ማእከል-ጥዕና ህጻናት ኣብ ሞልንሊከ፡ ላንድቬተርንን ሂንዶስ ውን ኣለዋ። ሕላፍ-ሰዓት ወይ ውን ሰዓት ምሸት ወይ ውን ቀዳመ-ሰንበት ሕክምናዊ ረድኤት ምስ ዘድልየኩም ናብቲ ኣብ ከተማ ሞልንዳል ዝርከብ ሕክምና፡ ምኻድ ከድልየኩም እዩ። ክሊኒካት-ስኒ ኣብ ሞልንሊከ፡ ላንድቬተርን፡ ሂንዶስን፡ ኣለኩም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ብኣውቶቡስ ካብ ሞልንሊከ ናብ ዮተቦሪ 10 ደቓይቕ ይወስድ። ካብ ላድቬተር ናብ ዮተቦሪ 20 ደቓይቕ ናብ ቡሮስ ከኣ፡ 50 ደቓይቕ ይወስድ። ካብ ሞልንሊከ ናብ ሂንዶስ ብባቡር ውን ክትሳፈሩ ትኽእሉ ኢኹም። ንመጎዓዝያ ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቬስትራፊክ፡ ትረኽብዎ።
ኣብ ማእከል ምምሕዳር ሃሪዳ፡ እቲ ኣብ ሽወደን ካልኣይ ዝዓበየ መዕርፎ-ነፈርቲ (መዕርፎ-ነፈርቲ ላንድቬተር) ይርከብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መዕርፎ-ነፈርቲ ዮተቦሪ ላንድቬተር፡ እዚ ዝዓበየ ማእከል-ስራሕ ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ እዩ። ኣብዚ መዕርፎ-ነፈርቲ'ዚ ኣስታት 4000 ሰባት፡ ኣብ ዝተፈላለያ ትካላት ቆጺሮም፡ ይሰርሑ። ምምሕዳር ከተማ ሃሪዳ ውን፡ ሓደ ካብቶም ኣብቲ ቦታ ዓበይቲ ዝኾኑ ወሃብቲ-ስራሕ እዩ። ምስ ምምሕዳር ከተማ ሃሪዳ፡ ኣብ መዳይ ትምህርቲ፡ መውዓሊ-ህጻናት፡ ክንክንን ምሕብሓብን ስራሕ ክትረኽቡ ትኽእሉ።


text:
ኣብ ቃፍታ ሸራሮ ብሄራዊ ፓርክ ብዝተለዓለ ባርዕ ሓዊ ኣብ ልዕሊ 1500 ሄክታር መሬት ኣካል እቲ ፓርክ ጉድኣት በፂሕዎ:: ልዕሊ 500 ሓራምዝ ዘለዎ እዚ ፓርክ ክሳብ ሐዚ ኣብ ልዕሊ እንስሳት ዝበፅሐ ጉዳት ከምዘየለ ምምሕዳር እቲ ፓርክ ኣፍሊጡ:: ነቲ ባርዕ ንምጥፋእ ድማ ፃዕሪ ይግበር ከምዘሎ ተገሊፁ::
ኣብ ክልል ትግራይ ብሕታዊ ዝኾነ ቃፍታ ሸራሮ ብሄራዊ ፓርክ ብቅድሚ ትማሊ ድሕሪ ቀትሪ ብዝተፈጠረ ባርዕ ሓዊ ጉዳኣት በፂሕዎ:: መበገሲ እቲ ባርዕ ሓዊ ኣብ ውሽጢ እቲ ፓርክ "ዘይሕጋዊ ኣለሽቲ ወርቂን ጓሶትን ዘንቀልዎ እዩ" ክብሉ ኣተሓባባሪ እቲ ፓርክ ኣይተ ዘነበ ኣረፋይ ንድምፂ ኣሜሪካ ተዛሪቦም።
ኣይተ ዘነበ ከምዝገለፅዎ እቲ ባርዕ ዛጊት 1,500 ሄክታር መሬት ኣካል እቲ ፓርክ ኣቃፂሉ ኣሎ። እቲ ባርዕ ሓዊ ኣብ ልዕሊ እንስሳት ዘብፀሖ ጉድኣት ክሳብ ሐዚ የለን ዝበሉ ኣይተ ዘነበ እንተኾነ ግን ኣብ መንበርን መግብታት እቶም እንስሳት ጉድኣት በጺሑ ኣሎ ኢሎም::
ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ሰባት ዓቕሞም ክንዲ ዝፈቐዶ ይከላኸሉ ከምዘለዉን ሎሚ ረቡዕ ድማ ኣባላት ሰራዊት ምክልኻል እቲ ሓዊ ንምጥፋእ ምስታፎም ተሓቢሩ’ሎ::
ቃፍታ ሸራሮ ብሄራዊ ፓርክ ብፈደራል መንግስቲ ዝመሓደር ኮይኑ፡ 276 ሽሕ ሄክታር መሬት ዝሽፍን እዩ:: እቲ ፓርክ ልዕሊ 500 ሓራምዝ ሓዊሱ ዝተፈላለዩ እንስሳት ዝርከብሉ ምኻኑ ድማ ኣይተ ዘነበ ተዛሪቦም::
ኣምስዩ ናብቲ ከባቢ ደዊልና ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ ኣብቲ ባርዕ ሓዊ ዝተርኣየሉ ከባቢ ዝናብ ከምዝዘነበ እዩ::


text:
ኤርትራ፣ሓንቲ ካብ’ተን ትሻዓተ ቀንዲ ፀላእቲ መሰላት ደቂ-ሰብ ተባሂላ።
ኤርትራ ንመሰላት ዜጋታተን ካብ ሞንጎ ብርኡይ ዝግህሳ ተባሂለን ዝተጠቅሳ 9 ሃገራት እታ ሓንቲ ምኻና ኣብ ዋሽንግተን ዲ/ሲ ዝማእከሉ ፍሪደም ሃውስ ወይካኣ ቤተ ነፃነት ዝተባሃለ ተሓላቂ መሰላት ገሊፁ።
ኣብ‘ቲ ዝርዝር ተጠቂሰን ዘለዋ ካልኦት ሃገራት ቻይና፣ኩባ፣ቱርኪምንስታን፣ በርማ፣ሰሜን ኮርያ፣ሶማልያን ልብያን‘የን።ቲቤት‘ውን ተጠቂሳ‘ላ።
ብጠንቂ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ንኡሳን ሃይማኖታት ዝገብሮ ዘየቋርፅን ከቢድን እገዳ፣ንትካል ፍትሒ‘ታ ሃገር ምቁፅፃሩን ኣሰቃቂ ሃገራዊ ኣገልግሎት ስለዝትግብርን፣ደረጃ ሲቪላዊ ሓርነት ኤርትራ ኣንቆልቊሉ’ሎ ይብል ፍሪዶም ሃውስ።
እቲ ሪፖርት፣ብፍላይ ካብ ሰበ-ስልጣን ከቢድ ፀቅጢ ይወርደን ንዘሎ ንኡሳት ሃይማኖታት፣ከምኡውን ፖለቲካዊ እሱራት ንዘይተወሰነ ጊዜ ንክእሰሩ ባይታ ንዘጣጠሐ ዘፈር ፍትሒ ኤርትራ ይጠቅስ።
ካልኦት ቻይና፣ኩባ፣ቱርኪምንስታን፣ በርማ፣ሰሜን ኮርያ፣ሶማልያን ልብያን ቲቤት‘ውን ተጠቂሰን'ለዋ
ኤርትራ፣ሓንቲ ካብ’ተን ትሻዓተ ቀንዲ ፀላእቲ መሰላት ደቂ-ሰብ ተባሂላ።


text:
ፖሊስ ሱዳን ከም መቐጸልታ’ቲ ኣብታ መላእ’ታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞ ትማሊ ሶሉስ ኣብ ዋና ከተማ ካርቱም ዝተኻየደ ሰልፊ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጥይት ንሰማይ ምትኳሶም ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ሮይተርስ ዘዘራረቦም ናይ ዓይኒ መሰኻክር ሰለስተ ሰባት ምቁሳሎም’ውን ሓቢሮም ኣለው።
እቶም ናይ ዓይኒ መሰካክር ብተወሳኺ ሓይልታት ጸጥታ ናብ ቤተ መንግስቲ ብሰልፊ ዝኸዱ ዝነበሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰልፈኛታት ብምዕጋት ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጥይት ናብ ሰማይ ምትኳሶም ገሊጾም።
እቲ ተቓውሞ ብነጻ ናይ ሰብሞያ ማሕበር’ታ ሃገር ዝተጸወአ እኳ እንተኾነ ብዓበይቲ ተቓዋምቲ ናይ ፖለቲካ ፓርቲታት ኡማን ሃገራዊያን ዲሞክራት ከምዝድገፍ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣዳለወቲ እቲ ሰልፊ ብወታሃደራዊ ዕልዋ ኣብ 1989 ናብ መዝነት ዝመጹ ፕረዚደንት በሽር ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ዝጠልብ ፊርማ ንምቕራብ ናብ ቤተ መንግስቲ የምርሑ ከምዝነበሩ ተፈሊጡ’ሎ።ይኹን ደአ እምበር ነዚ ስዒቡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብታ ሃገር ዝረአ ዘሎ ናህሪ ዋጋታት ብምቓውም ሰልፊ ተቓውሞ ይካየዱ ኣለው።
እዚ ተቓውሞታት ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ምብጽሖም ስዒቡ የጋጥም ምህላው’ውን ይፍለጥ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ሳልሳይ ማዕበል ኮቪድ 19 ከምዝተላዓለ ሚኒስትር ጥዕና’ታ ሃገር ሎሚ ኣፍሊጡ። ብሕልፊ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ ሰሙናት ናህሪ ዝርግሓ ኣዝዩ ተጋዲዱ ከምዘሎ’ውን እቲ ሚኒስትሪ ሓቢሩ።
ዳይረክተር ኮሚኒኬሽን ሚኒስትሪ ጥዕና ዶክተር ተገኔ ረጋሳ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይኽሰት ዘሎ ማዕበል፣ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ኣብ መላእ ዓለም ዝረአ ዘሎ ዴልታ ዝተባህለ ዓይነት ቫይረስ እንተኾይኑ ንምርግጋጽ ኣይተኻኣለን ይብሉ ።
ብመሰረት እቲ ሚኒስትሪ ዝርጋሐ ኮቪድ 19 ኣብ ኢትዮጵያ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ሓደ ሚእታዊት ጥራሕ ነይሩ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና ሸሞንተ ሚእታዊት ኮይኑ ኣሎ።
እዚ ማለት ይብሉ ዶ/ር ተገኔ "ኣብ ኢትዮጵያ ሳልሳይ ማዕበል ኮቪድ 19 ከምዝተላዓለ ሓባሪ እዩ" ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዛጊት 284,500 ሰባት ብኮቪድ 19 ሓሚሞም፣ 4,430 ሞይቶም፣ 264,673 ድማ ካብ’ቲ ቫይረስ ምሕዋዮም ተሓቢሩ'ሎ።


text:
ኢትዮጵያ ካብ ኣፍሪካ እታ ዝዓበየት ሃብቲ እንስሳት ዘለዋ ሃገር ጥራሕ ዘይኮነስት ኣብታ ሃገር ዝምረት ቆርበት‘ውን ዝለዓለ ጽሬት ኣለዎ።ኣብታ ሃገር ቆርበት ከምርቱ ንዝደልዩ ሰብ ሃብቲ ድማ ብዙሕ መተባብዕታት ኣለው።
ወናኒ ዱካ ክላርክስ ዝኾነ ሙሉጌታ ሚገናስ ብወገኑ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ተፈላጥነት ክንረክብ ኢና ይብል።
"Made In Ethiopia" ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሰርሕ ዝብል ምልክት ዝሓዙ ፍርያት ቀስ እናበለ ግን ድማ ብርግጸኝነት ኣብ ዓለም ኣፍልጦ ምርካቡ እናዓበየ እዩ።
ካብ ቆርበት ቦርሳ ናይ ዝሰርሕ ፋብሪካ ዛፍ ቦርሳታት ዝተባህለ ትካል ወናኒት ዝኾነት ኣባይ ሹልዜ ኣብታ ሃገር እንታይ ክስራሕ ከምዝኽእል ከምዚ ትብል። ‘ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሰርሐ ዝብል ፍርያት መበገሲኡ ናይ ወጻኢ ኣረዳድኣ እዩ።ናተይ ፍርያት ዝምልከት ግን ኢትዮጵያዊ መንነት ዘለዎም ብዙሓት ነገራት ክተሓሓዙ ገይርና ኢና።ቆላሕታን ናይ ቆርበት ጽሬትን ኣቓልቦ ክንረክብ ገይሩና እዩ።ናይዚ ሕውስዋስ ኣረዳድኣ ብኣወንታ ክንርአ ሓጊዙ እዩ።’
ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ሰደድ እንተወሰኸ እውን መንግስቲ ኣብ 2015 ዓ.ም.ፈ ናይ 500 ሚሊዮን ዶላር ቆርበት ናብ ወጻኢ ንምስዳድ ሒዙዎ ዝነበረ ሸቶ ኣይተዓወተን። ኣብ ዓውዲ ቆርበት‘ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሰርሐ’ ዝብል ምልክትን ንምስፋሕ መንግስቲ ኢንዱስትሪያዊ ማእኸል ናይ ምስራሕ ትልሚ ኣለዎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብትካል ሴቭ ዘ ችልድረን ትውነን መርከብ ቮ ሄስታ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ኣስታት 765 ስደተኛታት ሎሚ ሓሙስ ኢጣልያ ምእታዎም ተሓቢሩ።
ኣብታ ቀንዲ መናሃሪት ስደተኛታት ዝኾነት ከተማ ሳባርታ ኣብ ዝሓለፈ 10 መዓልታት ብዝተላዕለ ግጭት ብዙሃት ስደተኛታት ዝጸዓና ጀላቡ ካብቲ ቦታ ይብገሳ ምህላወንን’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ኣብ መጀመርያ ኣርባዕተ መዓልታት’ቲ ግጭት ኣብ መንጎ ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ዕጡቃት ተቓወምቲን ካብ ክልቲኡ ወገን ሽዱሽተ ወታሃደራት ምሟቶምን 48 ምቁሳሎም ይግለጽ።እቲ ጉጀለ ተቓወምቲ ቀንዲ ጉጅለ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ምኳኑ’ውን ይሕበር ኣሎ።
ኣብ መንጎ ሕቡራት ሃገራትን መንግስቲ ሊብያ ዝተበጽሓ ስምምዕ መሰረት ካብታ ሃገር ዝበገሳ ስደተኛታት ዝጸዓና ጀላቡ ደው ንምባል ብሓለዋ ባሕሪ ብዝተወስደ ስጉምቲ ቁጽሪ ማእከላይ ባሕሪ ዘቋርጹ ስደተኛታት ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚሩ ምጉዳሉ ዝፍለጥ እዩ።
ወሃቢት ቃል እቲ ትካል ጂዮቫና ዲ በነዲቶ ብዙሓት ስድራቤታትን ልዑል ቁጽሪ አላይ ዘይብሎም ህጻናት ካብቶም ሎሚ መስከረም 28,2017 ኢጣልያ ዝአተው ስደተኛታት ምኳኖም ሓቢረን።
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘሎ ዘንቆልቁል ዘሎ ኩነታት ጸጥታን ዓማጺ ስጉምቲ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ንብዙሓት ኣብ ማያት ማእከላይ ባሕሪ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘበርኽታ ዝነበረ ትካላት ስርሒታተን ደው ከብላ ምግዳደንን፡ ነተን ኣብቲ ቦታ ዝተረፋ ድማ ኣብ ገማግም ባሕሪ ርሒቐን ብምርኻበን ንስርሒታት ህይወት አድሕን ይዳናጎይ ምህላው ይገለጽ’ሎ።
ኢጣልያ ብወገንና ንቁጽሪ እቶም በብእዋኑ ናብ ሃገራ ዝኣትው ስደተኛታት ንምጉዳል ትቃለስ አላ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ልዕሊ 200 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ከተማ ትሪፖሊ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ምድሓኖም ሓቢሮም አለው።
ካብቶም ዝደሓኑ ስደተኛታት ዝበዝሑ ካብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ዝመጹ ስደተኛታት ምኳኖም 30 ደቂ ኣንስትዮን 20 ህጻናት ከምዝርኸብዎም ተገሊጹ’ሎ።


text:
ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ሴነት ኣመሪካ ነቲ ንሰላምን ዴሞክራሲን ኣብ ኢትዮጵያ ዝጽውዕ ሰነድ S.3199 ትማሊ ሰሉስ ኣጽዲቅዎ ኣሎ።
"ዕላማ እቲ ሰነድ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተወለዐ ውግእ ሰላማዊ መዕለቢ ንክረክብ፣ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ተጸበይቲ ብህጹጽን ብዘይምትዕንቓፍን ንክበጽሕ ከምኡ'ውን ፈጸምቲ ግፍዒ ናብ ሕጊ ንክቀርቡ ዘሕግዝ ከምዝኾነ" እቲ ውሳነ ይሕብር።
ንፖለቲካ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣመሪካን ዝትንትን ኣቶ ላባን ስዩም ብወገኑ "ብዙሓት ሰባት S.3199 ንኢትዮጵያ በታኒ እዩ ዝብል ዝተጋገየ ገምጋም ኣለዎም። ብኣንጻሩ ንሓድነታ ዘሐይል እዩ" ይብል።
ብዘይካ'ዚ እቲ ብሴነት ኣመሪካ ንክጸድቅ ይስራሓሉ ዘሎ ሰነድ S.3199 ንመንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ ኣብ ውግእ ናይ ክልል ትግራይ ተሳትፎ ዘለዎም ክልላት፣ ከምኡውን ንመንግስታት ቱርኪን ዓረብ ኢማራትንን ከምዝምልከት’ውን ኣቶ ላባን ሓቢሩ ኣሎ።
መስርሕ ኣፈጻጽማ ምጽዳቕ ሕጊ ኣመሪካ ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ "ሴነትን ቤት ምኽሪን ኣመሪካ፣ ኣብ ሓደ ጉዳይ ተዘራሪቦም ነናይ ባዕሎም ሰነዳት ከምዘዳልው፣ ካብኡ፣ ካብ ክልቲኦም ኣብያተ ምኽሪ ዝተወከሉ ኣብ ልዕሊ’ቶም ዝጸደቁ ሰነዳት መኺሮም ሓደ ሓባራዊ ሰነድ ኣዳልዮም ናብ’ቶም ኣብያተ ምኽሪ ከምዝመልስዎን፣ ብክልቲኦም ኣብያተ ምኽሪ ዝጸደቐ ሓባራዊ ሰነድ ናብ ፕረዚደንት ከምዝላኣኽን" የረድእ።
ኣቶ ላባን ስዩም ወሲኹ "ፕረዚደንት ኣመሪካ ነቲ ካብ ክልቲኦም ኣብያተ ምኽሪ ዝተቐበሎ ሰነድ እንተደልዩ ብፊርምኡ የጽድቆ’ሞ ሕጊ ኣመሪካ ይኸውን፣ እንተዘየለ ድማ ብዘለዎ ስልጣኑ ይነጽጎ" ይብሉ።


text:
ጃምላዊ ማእሰርቲ ኣብ ዓዲ ንፋስ2022-01-12 21:37:04 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 600 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣስታት ሰማንያ ነብርቲ ዓዲ ንፋስ ብሓይልታት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ከም ዝተኣስሩ ተለቪዥን ኤሪሳት ምንጭታታ ጠቒሳ ካብ ብዘቕረበቶ ዜና ሓቢሩ። ካብዞም ዝተኣስሩ መብዛሕተኦም ብዕድመ ዝደፍኡ ኮይኖም፡ ስድራቤት ተጋደልትን ነባራት ተጋደልትን ከም ዝርከብዎም እቲ ዜና ብተወስኺ ሓቢሩ።
ምስ ነበርቲ ዓዲ ንፋስ ምስሕሓብ ዝነበራ ኣመሓዳሪት ዞባ ኣኽርያ ኣስመራ፡ ሕኒኣ ንምፍዳይ መዝነታ ተጠቒማ ከም ዘእሰረቶም እዩ ተሓቢሩ። እቶም ግዳያት ማእሰርቲ መጀመርያ ብሓባር ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ከም ዝተዳጐኑ ደሓር ግና ናብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ-ማእሰርቲ ከም ዝተወስዱ ተፈሊጡ ኣሎ። መንግስቲ ህግደፍ ህዝቢ ከይቀስን ኣብ ናይ ዓድታት ውሽጣዊ ምምሕዳራዊ ጉዳይ እንዳኣተወ ህውከት ምፍጣር ልሙድ ተግባሩ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ምምሕዳር ዓድታት፡ ንኡስ ዞባታትን ዞባታትን ኢድ እንዳእተወ ዘይምርግጋእ ከም ዝፈጥር ተፈሊጡ ኣሎ።
ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ መራሕቲ ናይዘን ዝተጠቕሳ ምምሕዳራት፡ “መደባት ክተት ብግቡእ ኣይተግበርኩምን” ብዝብል ህዝቢ ከም ዘንገላትዑን ከም ዝብድሉን ኣብቲ ዜና ተሓቢሩ። ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ከተማታትን ሓውሲ ከተማታትን ቀጻሊ ግፋ ዘካይድ ዘሎ ኮይኑ፡ ምናልባት ኣብ ገጠራት ዝተሓብኡ መንእሰያት ከይልዉ ብዝብል፡ ኣባላት ጸጥታ ናይቲ መንግስቲ ናብ ገጠራት ከም ዝዋፈሩ እውን ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 24 ሰነ 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ዝለገስዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፥ ንምእመናን ተጠቐምቲ ቋንቋ ስፓኒሽ ሰላምታኦም ምስ ኣቕረቡ፡ ኣብ መክሲኮ ዝተኸስተ ርእደ መሬት ምኽንያት ንሕዝቢ እታ ሃገር ቅርበቶምን ጸሎትምን ከምዘረጋገጹ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ፍራንቸስካ ሳባቲነሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ ንኹሎም ምእመናን ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፡ ኣብ መክሲኮ ዝተኸስተ ርእደ መሬት እናሓሰቡ ንሕዝብን ሃገረ መክሲኮን ጸሎትምን ቅርበቶምን ኣረጋጊጾም፡ ኣደዳ ንዝኹኑ እግዚኣብሔር ኣብ መንግስቱ ክቕበሎምን ዝተሃስዩ ቅልጡፍ ፈውሲ ካብ ፈጣርን ተማሕጺኖም እግዚኣብሔር ሓገዙን ጽንዓቱ ከይፈልዮም ንጸልይ ከምዝበሉ ዝሓበራ ሳባቲነሊ ኣስዒበን፥ “ፍቱዋት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ቀረባኹም እየ፡ ኣብ ጸሎተይ ህልዋት ምዃንኩም ኣረጋግጸልኩም” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ግዳያትን ዕንወትን
ዕለት 24 ሰነ 2020 ዓ.ም. ኣብ መክሲኮ ማእከላውን ደቡባውን ዞባ ዘጥቀዔን ከተማ ክሩሲታ ማእከል ዝገበረ 7. 4 ማግኒቲዩድ ዝተዓቀነ ዘጋጠመ ርእደ መሬት፡ ነቲ ኣብዚ እዋን ተኸሲቱ ዘሎ ኮቪድ - 19 ዝፈጠሮ ዘሎ ቅልውላዊ ኣገልግሎ ትክንክን ጥዕና ብዝገደደ ከምዝሓላለኾን ክሳብ እዛ ሰዓት ኣዚኣ በቲ ርእደ መሬት ኣብ ግዝኣት ኦኣክሳካ 6 ዜጋታት ናይ ሞት ሓደጋን ክልተ ማህሰይቲ ከምዘጋጠሞምን ልዕሊ 30 ዝግመቱ ሕንጻታት ንመጠነይና ውድመት ከምዘቃልዔን ኣብ 2017 ዓ.ም. ኣብቲ ከባቢ ተኸሲቱ ብዝነበረ ርእደ መሬት 353 ዜጋታት ንሞት ከምዝዳረገ እውን ሳባቲነሊ ኣዘኻኺረን ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናይ ስነ መሬት ተዓዛቢ ማእከል፥ ናይ መክሲኮን ኤኳዶርን ፓናማን ኮስታ ሪካን ኤል ሳልቫዶርን ጓተማላን ሆንዱራስን ኒካራጉዋን ፐሩን ሃዋይን ወሰናስን ዶባት ባሕሪ ክትንክፍ ዝኽእል ርእደ ትሕተ መሬት ማያት ባሕሪ ክስኽሰት እንክብል ሂብዎ ዝነበረ ሓበሬታ ውድቂ ከምዝበሎ እውን ኣፍሊጠን፡ ኣብ መክሲኮ ሕጂ እውን ኣስታት ሚእቲ ዝቑጸር ኣብ ዝተፈላለዩ ሰዓታት መጠነይና ርእደ መሬት ከምእተሰምዔ ይግለጻ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቪዥን/ኢሳት/ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ማለት እውን ቅድሚ ትሽዓተ፣ዓሰርተ ማዕልታት ኣርሊንግተን ቨርጂኒያ ኣብዘካየዶ ናይ ክልተ ማዕልታት ኣኼባ ብርክት ዝበሉ ምሁራን ዝተሳተፍሉ ኮይኑ ንኢትዮጵያ ዝምልከቱ ዝተፈላለዩ መፅናዕታዊ ፅሑፋት እውን ቐሪቦም ነይሮም።ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ክካየድ ሒደት ማዕልታት ምስ ምትራፉ ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ብዛዕባ ምርጫ ኣብ ዝሃቡዎም ሪኢቶታት ዘተኮረ ከምዚ ዝስዕብ።
ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣብ ባንኪ ዓለም ኣብ ዝተፈላለየ ሓላፍነት ዝሰርሑ ብዓልሙያ ስነ ቁጠባ ዶ/ር ኣክሎግ ቢራራ ‘’ሕንቅል ሕንቅለተይ ቁጠባዊ ዕብየት ኢህወዴግ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ሃፍቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዝለዓለ ደረጃ ብሰበስልጣን እናተዘረፈ ኣብ ወፃኢ ሃገር ናብ ዝርከቡ ባንክታት እናኣተው ይርከብ ይብሉ።
ናይታ ሃገር ቁጠባ ብ10ን 11ን ሚእታዊ ዕብየት የርኢ’ሎ ዝብሃል እውን ሓሶት እዩ፤ብዙሓት እናጠመዩን ኣብ ጎደተናታት እናሓደሩን ምዕባለ ኣሎ ክብሃል ኣይክኣልን ይብሉ።
ክሳብ ቀረባ ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝለዓለ ስልጣን ይሰርሑ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ናብ ወፃኢ ሃገር መፂኦም ዝተረፉ ኣብ ምንስቴር ሓበሬታ ምንስቴር ድኤታ ዝነበሩ ኣቶ ኤርሚያስ ለገሰ ናይ ኢህወዴግ ናይ ዝሓለፉ ሰለሰተ ምርጫታት ሬከርድ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ፅሑፍ ኣቕሪቦም።
ካብ ትግራይ ዝመፀን ገዛኢ ኢሎም ዝፀውዕዎን ህውሓት ዘውፅኦም ኣብ ኢደይ ዝርከቡ ንዝበሉዎም ሰነዳት ይጠቕሱ።
ካብቶም ሰነዳት ሓደ ኣብ 1994 ዓ/ም ዝተፅሓፈ ‘’ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ኣብ ኢትዮጵያ’’ ዝብል ከምዝኾነ ብምሕባር እቲ ቀንድን ፈላማይ ነጥቢ ብዘይካ ኢህወዴግ ኢትዮጵያ የላን ዝብል እዩ ይብሉ።
‘’ምርጫን ዴሞክራስን ኣብ ትሕቲ ዘርኣዊ መንግስቲ’’ ብዝብል ኣርእስቲ መግለፂ ዝሃቡ ዶ/ር ጌታቸው በጋሽው ክውሰዱ ኣለዎም ዝበሉዎም ጥንቃቐታት ብምዝርዛር ህውሓት ንሕና እንድሕር ዘይሃሊና እዛ ሃገር እዚኣ ክትበታተን እያ ይብሉና ኣለው ኢሎም።
‘’እዚ ዘርኣዊ ስርዓት ብሰላማዊ ፖለቲካዊ ስግግር፣ብሰላማዊ ናይ ፓርላማ ዴሞክራሲ፣ብሰላማዊ ናይ ስልጣን መቐሎ ኣይኣይምንን ስለዚ እቲ ቓልሲ ብኻሊእ መንገዲ፣ብሓይሊ ንዝመፀ ብሓይሊ ንምውጋድ ምድላውን ምልዓልን እዩ’’ ክብሉ ፀዊዖም።


text:
ኣብ ውሽጢ ዓብዪ ቤተ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተሃነፀ “ፓርክ ሓድነት’’ መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ዝተረኸብሉ ሎሚ ሓሙስ ተመሪቑ፡ንህዝቢ ክፉት ክኸውን እውን ትፅቢት ይግብር።
ካብ ዳግማዊ ሓፀይ ምኒሊክ ክሳብ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዘለው መራሕቲ ንልዕሊ 130 ዓመታት ንኢትዮጵያ ዘመሓደርሉ ካብዚ ዓብይ ቤተ መንግስቲ እዩ።
ካብ ሓፀይ ምኒሊክ ክሳብ ልጅ እያሱ፣ካብ ቀዳማዊ ሃይለስላሴ ክሳብ መንግስቱ ሃይለማሪያም፣መለስ ዜናዊ፣ ሃይለማሪያም ደሳለኝን ኣብይ ኣሕመድን ማእኸል ፖለቲካ እታ ሃገር እዩ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ሓላፊት ክፍሊ ፕሬስ ዓውዲ ናይ ወፃኢ ቋንቋን ዲጂታልን ብለኔ ስዩም ክትቐርቦ ዘይፍቀድን ካብ ርሑቕ ዝፍራሕን ናይዚ ቐፅሪ ኣተሓሕዛ ግን ክንዲ ሽሙ ኣይነበረን ይብላ ።
ንሰን ወሲኸን ምዝዛም ህንፀት ፓርክ ሓድነት ናይቲ ቤተ መንግስቲ ክፉት ምዃኑ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ትርጉም ኣለዎ ይብላ።።
“ኢትዮጵያዊያን ቅድሚ ሎሚ በዚ ክሓልፉ ኣዚዮም ዝፈርሑዎ፣ንህዝቢ ዕፁው ዝነበረ፣እቲ ቦታ መእከቢ ዝኣረጉ ኣቑሑት ዝነበረ፣ዘይስሕብ፣ኣብዚ ዘሎ ብዙሕ ታሪኽና ምልስ ኢልና ዘይንርእየሉ ዝነበረ ምስ ምዃኑ ክኽፈት ከሎ ብዙሕ ትርጉም ኣለዎ።ታሪኽና ክንፈልጥ ዝገብር እዩ።”
እቲ ስራሕ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ከምዝተዛዘመ እውን ቢልለኔ ስዩም ሓቢረን።ፓርክ ሓድነት ተፈጥሮኣዊ፣ባህላዊ፣ፖለቲካውን ታሪኻውን ክብርታት ዝሓቖፈ እዩ።
ኣብ ውሽጢ 130 ዓመታት ሸውዓተ መራሕቲ ዘተኣናገደ ቤተ መንግስቲ ኣብዚ እዋን ዝነበሩ ኣወንታውን ኣሉታውን ታሪኻት እውን ይዝንትው።
ናይ ኢትዮጵያ ሓዊሱ መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተሳተፍሉ ስነስርዓት ምረቓ ‘ኣስናቀች’ ብዝብል ስም ዝፅዋዕ ናይ ሓፀይ ምንሊክ ናይ ግብሪ ኣዳራሽ እዩ ተኻይዱ።
ኣብቲ ስነ ስዓት መራሕቲ ኬንያ፣ኡጋንዳ፣ሶማልን ሱዳንን ካልኦት ኣጋይሽን ተረኺቦም ኔሮም።
ፓርክ ሓድነት ካብ ዝቕጽል ሰሙን ንህዝቢ ክፉት ከምዝኸውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ባዓላዊ ኢንተግረሽን (ውህደት ምስ ሕብረተሰብ) ምጥጣሕ፣
ምስ ጉዕዞ ውህደት ምስ ሕብረተሰብ ፈረንሳ "ሬፑብሊካን" ፣
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ፈረንሳ ንፈላማ እዋንኩ ምዲኹም ትመጹ ዘለኹም፣ ኣብታ ሃገር ከ ንነዊሕ ክትጸንሑ ድዩ መደብኩም ? ምስታ ሃገር ምንውህሃ ድ ዝወተንኩሞ መደባት
ኣለኩም ዶ?
ነዞም ዝስዕቡዕላማታት ብምሕሳብ
*ምስ መሰረታውያን ክብርታት እታ ሃገር ምልላይ
* ቋንቋ ፈረንሳ ምምላኽ
*ኣብ ስራሕ ንምስታፍ
* ርእስኻ ምኽኣል
ንመን ኢዩ ፧
ተጠቐምቲ፣ እዚ መደብ ሓደሽቲ መጻእቲ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ከከም ደረጃ ክእለቶም
ተጠቐምቲ፣ እዚ መደብ ሓደሽቲ መጻእቲ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ከከም ደረጃ ክእለቶም
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ትምህርቲ
ዕድላት ናይ ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታታ
ሲቪካዊ ኣስተምህሮ
ምስ መሰረታውያን ክብርታት እታ ሃገር ምልላይ ፣ ኣብ ናይ ቤትጽሕፈት ወረቓቕቲ ምሕጋዝን።
ምስ መሰረታውያን ክብርታት እታ ሃገር ምልላይ
ንብስኻ ንምምዕባል ምድጋፍ
ምስ ኣማኸርቲ እቲ መሳለጥያታ፣ ዝኾኑ ሰብ ሞያ ፣ ንምርኻብ ክትከስቡ ፣ ቆጸራ ንምሓዝ ርኸቡና።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
l'OFII ኢልኩም ርኸቡና
ተራኸቡ ኣብ ጥቓኹም ምስ ዝርከብ። ምስ ናይ ፈረንሳ ናይ ስደተኛታታን ምውህሃድን ምጥያስን ቤት ጽሕፈት።
i ንዝያዳ ሓበሬታ ፣
ንኽትረኽቡና ኣብዚ ጠውቑ vous pouvez rechercherici . ኮድ ናይ ከባቢኹም ኣእትዉ።


text:
24
ዬሱሲ ሃይቆፔ ዴንዲዴስ
(ማቶ 28፡1-10፤ ማር 16፡1-8፤ ዮሃ 20፡1-10)
1
ዎጋ ዎንታ ማላዶራ ማጫሳቲ ባ ጊጊሲዳ ሺቶዛ ኤኪዲ ዬሱሳ ዎꬂዳ ዱፎዛኮ ቢዳ። 2
ሹቻይካ ዱፎዛ ዱናፔ ጌንዴሪዲ ዲዛይሳ ቤዪዳ። 3
ጊዶ ኣቲን ጊዶ ጌሊዲ ዬሱሳ ኣሃ ዴሞንታ ኣጊዳ ጊሽ፥ 4
ኢስታስ ሃንዛዚ ꬋዪን ኢስቲ ቶሉ ጊዳሼ ቆፖንታ ፆሊቄቲዛ ማይዖ ማይዒዳ ናምዑ ኣሳቲ ኢስታ ኣቻን ኤቂዳ። 5
ማጫሳቲካ ኬሂ ባቢዲ ዱጌ ቢታ ፄሊሺን “ሄ ኣሳቲ ፓፂዲ ዴንዲዳይሳ ሃይቄꬃታ ጊዶን ኣይስ ኮዬቲ? 6
ኢዚ ዴንዲዴስ! ሃን ባዋ። ቃሴካ ኢዚ ጋሊላን ዲሼ ኢንቴስ ካሴ ኣይ ጊዳኮኔ ኣኔ ቆፒቴ። 7
ኣሳ ናይ ናጋራንቻታ ኩሼን ኣꬊ ኢሜታናሲኔ ካቄታናስ፥ ሃይቆፔካ ሄꬓንꬆ ጋላስ ዴንዳናስ ቤሴስ” ጊዲ ዮቲ ዎꬂዴስ። *
8 ማጫሳቲካ ሄ ዎዴ ካሴ ኢዚ ጊዳ ቃላ ሃሳዪዳ። 9 ማጫሳቲ ዱፎሶፔ ሲሚዲ ሄሳ ዉርሲ ዬሱሳ ካሊዛ ታማኔ ኢሲኔታሲኔ ሃራታስ ዮቲዳ። 10 ሄሳካ ሃዋሬታስ ዮቲዳይ ማግዳሌ ጊዛሶፔ ዪዳ ማራሞኔ ዮሃኖ ጌቴቲዛሪራ ያቆቤ ማራሞኔ ኢስታራ ኢሲፌ ዲዛ ሃራ ማጫሳታ። 11 ጊዶ ኣቲን ኢስታስ ማጫሳቲ ዮቲዳይሲ ኣጉሞ ሚሳቲን ኣማኒቤቴና። 12 ጊዶ ኣቲን ጴፅሮሲ ዎꬃን ዬሱሳ ዱፎኮ ጋኪዲኔ ሆኪዲ ዱፎ ጊዶ ፄሊሺን ኢዛ ኣሃ ፃፂዳ ማይዖይ ፃላ ዲዛይሳ ቤዪዲ ኬሂ ማላሌቲሼ ባሶ ሲሚዴስ።
ዬሱሲ ባና ካሊዛ ናምዓታስ ቆንጪዴስ
(ማር 16፡12-13)
13 ሄ ጋላስ ኢዛ ካሊዛይታፔ ናምዓቲ ዬሩሳላሜፔ ታማኔ ኢሲ ኪሎሜቲሬ ሃኪዛ ኤማሆሴ ጌቴቲዛ ካታማ ቤቴስ። 14 ቢሼ ኢስቲ ሄ ዎዴ ሃኒዳ ዬሱሳ ሃይቆ ጊሽ ባ ጊዶን ሃሳዬቴቴስ። 15 ኢስቲ ሃሳዬቲሺን ዬሱሲ ኢስታኮ ሺቂዲ ኢስታራ ኢሲፌ ቢሺን፥ 16 ኢስቲ ኢዛ ኤሮንታ ማላ ኢስታ ኣይፌይ ኦይኬቲዴስ።
17 ዬሱሲ ኢስታ “ሃይሲ ኦጌ ሃሙቲሼ ኢንቴ ኢንቴ ጊዶን ሃሳዬቲዛይሲ ኣዜ?” ጊዴስ። ኢስቲካ ዳጋማራ ሞꬌቲሼ ሲቲ ጊ ኤቃጊዳ። 18 ኢስታ ጊዶፌ ኢሶይ ቃሊዮጳ ጌቴቲዛይሲ ዛሪዲ “ሃ ማታ ጋላሳታን ዬሩሳላሜን ሃኒዳይሳ ኤሮንታ ኢማꬃ ኣሲ ኔና ፃላ?” ጊዴስ።
19 ኢዚካ ኢስታስ ዛሪዲ “ኣዚ ሃኒዴ?” ጊን ኢስቲ ቃሴ ዛሪዲ ‘ፆሳ ሲንꬃኒኔ ኡባ ኣሳ ሲንꬃን ኦሶኒኔ ቃላን ሚኖ ናቤ ጊዲዳ ናዚሬቴ ዬሱሳ ጊሽ’ ጊዳ። 20 ኢዛካ ቄሴታ ሃላቃቲኔ ዳናቲ ሃይቆ ፒርዳስ ኣꬂ ኢሚዳኔ ካቂዳ። 21 ኑኒ ጊዲኮ “ኢስራዔሌ ዎዝናይ ኢዛ’ ጊዲ ኡፋዬቲዶሲሺን ሃራፔካ ሄሲ ሃኒን ቃሴ ሃች ሄꬓንꬆ ጋላሳ። 22 ቃሴ ኑ ጊዶፌ ኢሲ ኢሲ ማጫሳቲ ኑና ኬሂ ማላሊሲዳ፤ ኢስቲካ ማላዶ ዎንታራ ጌዴ ኢዛ ዱፎኮ ቢዲ፥ 23 ኢዛ ኣሃይ ቤቶንታ ኢፂን ዪዲ ኢዚ ፓፃ ዲዛይሳ ኢስታስ ዮቲን ኪታንቻታ ቤዪዳይሳ ኑስ ዮቲዳ። 24 ኑፔካ ኢሲ ኢሲ ኣሲ ኢዛ ዱፎኮ ቢዲ ማጫሳቲ ጊዳ ማላ ቤዪዳ ኣቲን ዬሱሳ ዴሚቤቴና” ጊዳ።
25 ኢዚካ ኢስታስ “ኢንቴ ዎዝናን ዎꬆንታይቶ! ኢንቴ ዎዝናይ ካሴ ናቤቲ ዮቲዳይሳ ኣማናናፔ ታኪዳይቶ! 26 ፆሳፌ ኪቴቲዳይሲ ሃ ሜቶዛ ኤካናሲኔ ጌዴ ባ ቦንቾሶ ጌላናስ ቤሴኔ?’ ጊዴስ። 27 ሙሴፔኔ ናቤታፔ ዶሚዲ ጌሻ ማፃፋታን ኢዛ ጊሽ ፃፌቲዳይሳ ኢስታስ ሎዔꬅ ዮቲዴስ።
28 ኢስቲ ባ ቢዛሶ ማቲዳ ዎዴ ዬሱሲ ኣꬊ ቢዛ ሚሳቲዴስ። 29 ኢስቲካ ቃሴ “ጋዴይ ቃሚዛ ጊሽ ኑናራ ኣቃ” ጊዲ ኢዛ ኬሂ ዎሲን ኢስታራ ኣቃናስ ጌሊዴስ። 30 ኢስታራ ኢሲፌ ማዳን ኡቲዲ ኡኬꬅ ባ ኩሼን ኦይኪዲ ኢስታስ ሜንꬂ ሜንꬂ ኢሚዴስ። 31 ሄሳ ዎዴ ኢስታ ኣይፌይ ዶዬቲን ኢዛ ጊዲዳይሳ ኤሪዳ፤ ኢዚካ ኢስታ ኣይፌፔ ጌሚዴስ። 32 ኢስቲካ “ኑ ዪሼ ኦጌ ቦላ ዲሺን ኑና ሃሳዪሲዲ ጌሻ ማፃፋታካ ቆንጪሲዲ ኑስ ጌላናሼ ዮቲን ኑ ዎዝናይ ታማ ማላ ፁጌቲቤኔ?” ጊዲ ኢሶይ ኢሳራ ሃሳዬቲዳ
33 ሄራካ ዴንዲዲ ዬሩሳላሜ ሲሚ ቢዳ። ታማኔ ኢሲኔቲኔ ኢስታራ ኢሲፌ ዲዛይቲካ ኢሲ ቦላ ሺቂ ዲዛይታ ዴሚዳ። 34 ኢስቲካ ባ ጊዶን ኢሶይ ኢሳስ “ጎዳይ ቱሙ ዴንዲዴስ! ሲሞናስካ ቤቲዴስ” ጊዳ።
35 ኢዛ ካሊዛይታፔ ናምዓቲ ኦጌ ቦላ ሃኒዳይሳኔ ዬሱሲ ኡኬꬃ ሜንꬂ ሜንꬂ ኢሚዳ ዎዴ ኢስቲ ዎስት ኤሪዳኮ ኢስታስ ዮቲዳ።
ዬሱሲ ባና ካሊዛይታስ ቆንጪዴስ
(ማቶ 28፡16-20፤ ማር 16፡14-18፤ ዮሃ 20፡19-23፤ ሃዋ 1፡6-8)
36 ሄሳ ጊሽ ኢስቲ ባ ጊዶን ሃሳዬቲሺን ዬሱሲ ኢስታ ጊዶን ኤቂዲ “ሳሮይ ኢንቴስ ጊዶ!” ጊዴስ።
37 ጊዶ ኣቲን ኢስቲ ሞይቲሌ ቤዪዳ ሚሳቲን ኬሂ ዳጋሚዳ። 38 ኢዚካ ኢስታስ “ኣዛስ ዳሮ ቆፔቲ? ኣዛስ ኢንቴ ዎዝናራ ሲꬌቲ? 39 ታ ኩሼታኔ ታ ቶሆታ ሃ ፄሊቴ ታናኮ፤ ቃሴካ ታና ኦይኪ ቤዪቴ፤ ታና ኢንቴ ቤዪዛይሳ ማላ ሞይቲሌስ ኣሾይኔ ሜቄꬂ ዴና” ጊዴስ።
40 ሄሳ ጊ ሲሚዲ ባ ቶሆታኔ ባ ኩሼታ ኢስታ ቤሲዴስ። 41 ኢስቲካ ኡፋይሳ ዳሮፔኔ ማላሌቴꬃፌ ዴንዲዳይሳን ቡሮ ኣማኖንታ ዲሺን ዬሱሲ ‘ሄሳን ኣይኮ ሚዛዚ ዲዜ?” ጊዲ ኢስታ ኦይቺዴስ። 42 ኢስቲካ ሞሌ ፂፃ ኢሲ ባርስ ኢዛስ ኢሚዳ። 43 ኢዚካ ኤኪዲ ኢስታ ሲንꬃን ሚዴስ።
44 ኢዚካ “ኢንቴናራ ታ ዲዛ ዎዴ ‘ሙሴ ዎጋን ናቤታኒኔ ማዛሙሬ ማፃፋታን ታ ጊሽ ፃፌቲዳይሲ ዉሪካ ፖሌታናስ ቤሴስ’ ጋዳ ታ ኢንቴስ ዮቲዳ ታ ቃላይ ሃይሳኮ” ጊዴስ።
45
ሄ ዎዴ ጌሻ ማፃፋታ ኢስቲ ኤራና ማላ ዎዝና ኢስታስ ዶዪዴስ። 46
ኢስታስካ “ኪርስቶሲ ዋዬ ቤያና፤ ሄꬓንꬆ ጋላስ ሃይቆፔ ዴንዳና ጌቴቲዲ ፃፌቲዴስ። 47
ዬሩሳላሜፔ ዶሚዲ ኡባ ዴሬስ ናጋራፔ ሲሞይኔ ማሮቴꬂ ኢዛ ሱንꬃን ዮቴታና። 48
ኢንቴካ ሃይሳስ ማርካታ። 49
ታካ ታ ኣዋይ ኢሚዳ ኡፋይሳ ኢንቴስ ዬዳና፤ ኢንቴ ቃሴ ዎልቃ ቦላፌ ማይዓና ጋካናስ ዬሩሳላሜ ካታማን ታኪቴ” ጊዴስ። *
ዬሱሲ ፑዴ ሳሎ ቢዴስ
(ማር 16፡19-20፤ ሃዋ 1፡9-11)
50
ሄሳፌ ጉዬ ኢስታ ኤኪዲ ቢታኒያ ጌቴቲዛሶ ኬዚዴስ። ባ ኩሼታካ ዴንꬂዲ ኢስታ ኣንጂዴስ። * 51
ኢስታ ኣንጂሼ ኢስታፌ ሻካቲዲ ፑዴ ሳሎ ቢዴስ። 52
ኢስቲካ ኢዛስ ሆኪ ጎይኒዳ፤ ኬሂ ኡፋዬቲሼ ዬሩሳላሜ ሲሚዳ። 53
ኡባ ዎዴ ፆሳ ኬꬃን ፆሳ ጋላቲሼ ጋምዒዳ።


text:
ዓውደ ዓመት
ልደት ኢየሱስ ክርስቶስ
ታሪኽ በዓል ልደት ሰብ ጥበብ
ታሪኽ ሰብ ጥበብ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 2
እቲ ቓል ስጋ ዀነ
ታሪኽ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቅዱስ ወንጌል ዮሐንስ መዕራፍ 1:1-18
ምስላ ሕያዋይ ሳምራዊ
ታሪኽ በዓል ሆሳእና፥ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዓቢይ ኽብሪ ናብ የሩሳሌም ከም ዝኣተወ
ታሪኽ በዓል ሆሳእና፥ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዓቢይ ኽብሪ ናብ የሩሳሌም ከም ዝኣተወ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 21:1-11
ታሪኽ በዓል ልደት ልደት ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ
ታሪኽ በዓል ልደት ካብ ቅዱስ ወንጌል ሉቃስ መዕራፍ 2 ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤትልሄም ተወሊዱ ኣሎ : ጓሶት ከኣ ንክትርእኡዎ ናቡ ይመጽኡ
ስደት ናብ ግብጺ
ስደት ናብ ግብጺ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 2: 13-23
የሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ጸሎት ይምህር
ታሪኽ : ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ጸሎት ይምህር ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 6:1-15
ጥበበኛታትን ዓያሱን ሃነጽቲ
ታሪኽ : ትምህርቲ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስን ብዛዕባ ጥበበኛታትን ዓያሱን ሃነጽቲ ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 7:24-27
ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ድራር ፋሲካ ከም ዝበልዐ
ታሪኽ : ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ድራር ፋሲካ ከም ዝበልዐ ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 26:17-20 : ቅዱስ ወንጌል ዮሐንስ መዕራፍ 13:4-15
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ኣብ ቅድሚ ጲላጦስ ክርስቶስ
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዝተሰቕለ
ታሪኽ በዓል ሆሳእና፥ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዓቢይ ኽብሪ ናብ የሩሳሌም ከም ዝኣተወ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 21:1-11
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዝሞተ
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል
ታሪኽ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ካብ ቅዱስ ወንጌል ማርቆስ መዕራፍ 15 :- 29-32 : ቅዱስ ወንጌል ሉቃስ መዕራፍ 23 :- 39-43 : ቅዱስ ወንጌል ዮሐንስ መዕራፍ 19 :- 25-29
ትንሳኤ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ
ታሪኽ ትንሳኤ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ማቴዎስ መዕራፍ 28 :- 2-4 : ቅዱስ ወንጌል ማርቆስ መዕራፍ 16 :- 1 : 4-7 : ቅዱስ ወንጌል ሉቃስ መዕራፍ 24 :- 9-11 : ቅዱስ ወንጌል ዮሐንስ መዕራፍ 20 :- 3-10
ኢየሱስ ክርስቶስ ንቶማስን ንደቀ መዛሙርቱን ተራእዮም
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስን ጴጥሮስን
ታሪኽ : ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስን ጴጥሮስን ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ዮሃንስ 21:1-17, 24-25
ዕርገት ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ
ታሪኽ ዕርገት ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ካብ ቅዱስ ወንጌል ሉቃስ መዕራፍ 24 :- 44-53 : ግብሪ ሃዋርያት መዕራፍ 1 :- 9-11
ነዚ ኣካፍል


text:
ኣብ ሱዳን መዕቆቢ ስደተኛታት ብምብጻሕ ዝተፈላለየ ናይ ግብረሰናይ ስራሕ ዝሰርሓ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ኣዘራሪብና ኣለና።
ኣብ ከተማ ዓዲግራትዓብያ ዳሓር ድማ ምስ ስድራኣ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣቢሎም ። ኣብኡ ድማ ሞያ ሞዴሊንግ ጀመረት ። ብድሕሪ'ዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ዘይራ ክትሰርሕ ፀኒሓ ። ንኸም ማይክል ኮርስ፡ ጆርጅ ኣርማኒን ኮካኮላን ዝአመሰሉ ትካላት ፋሽንን ንግድን ሽፋን ገፅ መጽሄታቶምን መለለዪ ምህርትታቶምን ኮይና ሰሪሓ ።
ዮዲት ኣታኽልቲ ኣብዚ እዋን ብዓልቲ ሓዳርን ኣደ ሰለስተ ቆልዑን እያ ። ነዚ ናይ ሎሚ መደብ መናእሰይ ጋሻና ዝኾነትሉ ስራሓ ግና ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሎ ቅልውላው ስዒቡ ካብ ምእራብ ትግራይ ሃዲሞም ኣብ ሱዳን ንዝተዓቑቡ ስደተኛታት ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ኣመልኪታ ምስ 5 መሓዙታ ብምዃን ስራሕ ሰብኣዊ ሓገዛት ዘሳልጥ ዮዲት ፋውንዴሽን መስሪታ ስራሕ ጀሚራ ትርከብ ንኣፈፃፅማ ስራሕታን በፂሑሉ ዝርከብ ብርክን ኣመልኪታ ድማ ትገልጽ።
ካልእ 21 ዓመት ዝዕድሚኣ ብስራት ገ/ስላሰ ትበሃል::ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተወሊዳ ኣብ ስዊድን ዝዓበየት መንእሰይ አያ ። ኣብዚ እዋን ትምህርታን ስራሓን ኣቋሪፃ ናብ ሱዳን መዓስከር ስደተኛታት ኣምሪሓ ሙሉእ ግዚኣ ነቶም ስደተኛታት እናሓገዘት ትርከብ ።


text:
ባህላዊ መግቢ ዓሳ “ሞፋ” እተዳሉ ቤት መግቢ ሰላም ምጽዋዕ
ቤት መግቢ ሰላም ምጽዋዕ፡ ብእተዳልዎ ባህላዊ መግቢ ዓሳ ‘ሞፋ’ እትልለ ቤት መግቢ’ያ። ካብ ዝተመስረተትሉ 1930ታት ጀሚራ ን90 ዓመታት ኣብ ስድራ-ቤት እንዳተሰጋገረትት ንሰለስተ ወለዶ ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ከምትርከብ ወናኒኣ ኣቶ ማሕሙድ ኣቡበከር ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቦም። እዛ ብስድራ-ቤት እትካየድ ቤት መግቢ ዝተፈላለዩ ናይ ቀይሕ ባሕሪ ዓሳታት ብዘይ ዘይቲ (ቅብኣት) ብፍሉይ ዓይነት ዕንጸይቲ ብምጥባስ ንተገልገልቲ ከም እትቕርብ ኣቶ ማሕሙድ ይዛረቡ።
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ
-
መስከረም 27, 2022
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣረጋይ ግርማይ
-
መስከረም 27, 2022
የጊ- ተሸላሚ ስነ-ጥበበኛ ኣማሓዳሪ ክፍለ-ሃገር ዋሺንግተን
-
መስከረም 27, 2022
ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ ኣስመራ
-
መስከረም 27, 2022
ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ መቐለ


text:
መእተዊ፥
መሓመድ ወርዲ ዝብሃል ሱዳናዊ ኩለንትናዊ ደራፊ (በታ ትስዓተ ዓሸር ሰና ወይ ሰበርታ ትብል ደርፉ እዩ ዝያዳ ኣብ ኤርትራ ዝፍለጥ) ንግጥምን ነቲ ዘስቆርቁር ቅዲ ሙዚቃ ናይ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣመልኪቱ፡ ኣብ ሓደ ካብ ቃለ-መጠየቓቱ ከምዚ ኢሉ ነይሩ። ” ግጥምን ሙዚቃን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ከኣ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ባህላዊ ሂወት ናይቲ ተራ ህዝቢ ካብኡ ናብኡ ከኣ ታሕተዋይ ደረጃ መነባብሮ ዝነብር ህዝቢ እዩ ዝነቅል። ብኣረኣእያይን ኣረዳድኣይን ውን ዝያዳ ካብተን ኣብ ጽዑቕ ዕዮ ተጸሚደን ዳርጋ ብትሕቲ መልሓሰን ቁዘማ ዝዓይነቱ ውሁድ ድምጽን ንዕኡ ዘሰኒ ዝተወሃሃደ ቃላትን ከስምዓ ዝውዕላ ኣዴታት’ዩ ዝነቅል ዝብል እምነት ኣለኒ። ብህጻናትና ካብኣተን ስለንሰምዖ ድማ ብኡ ተጸሊና ሂወትና ቅኔኣዊ ይኸውን ስርሓትና ውን ንዕኡ የንጸባርቕ እመስለኒ።” በብሃህላ ወርዲ፡ ግጥሚ ንኹለንትናዊ ሂወትና ዘሰኒ ቀመም እዩ። ኣጽብብ ኣቢልና እንተረኣናዮ ‘ውን፡ መንቋሕቋሕታ ካብ ዝኸፈትናሉ ዕድመ ጀሚርና፡ ንፍቕሪ ኣደን ካልእ ስድራቤታዊ ሂወትን፡ ንፍቕሪ ጾታን ዕርክነትን፡ ሃገራውነትን ጅግንነት፡ ካልእ ማሕበራዊ ሂወትናን ብግጥምን ቅኔኣዊ ነግሕታት ግጥምን(ጥቕስታትን)፡ ክንገልጾ፡ ከነንጸባርቖ፡ ከነሰንዮ ክንፍትን ንቡር ተርእዮ እዩ።
ብንእሽቶ ኣፍልጦይን ተፍትሸይን ከምኡ ውን ጽብብ ዝበለ ርድኢተይ፡ ብዘለዎ ብዝሒ ህዝብን ዝርጋሐን ክግምገም እንከሎ፡ ድሕሪ ቋንቋታት ዓረብን ኣምሓርኛን ከም ትግርኛ ጌሩ ብስፍሓት ግጥሙ ዝስመዓሉን ዝንበበሉን ቋንቋ ዘሎ ኣይመስለንን። ከምዚ ዓይነት ባህላዊ ሰረትን ተቐባልነትን ዘለዎ ግጥሚ፡ ክበጽሖ ዘለዎ ደረጃ ምዕባለን ክህልዎ ዝግባእ መለሳታትን፡ ከመይ ክኸውን ትጽቢት ይግበር፡ ዝብል ሕቶ እምበኣር ብቐዳምነት ዝመጽእ እዩ።
መድረኻት ግጥሚ ትግርኛን ውጽኢቶም፥
ቴድሮስ ኣብርሃም (ጸሓፍን ጋዜጠኛን) ኣብ መእተዊ ናይቲ ንመጽሓፍ “ብድሕሪ ማዕጾ” ናይ ሃይለ ቢዘን ዝጸሓፎ ገምጋም(review) ንኣበሃህላ ናይ ሓደ ፕሮፌሰር ጠቒሱ ከምዚ ይብል። ” ሓደ እዋን ኣብ ሓደ ኮሌጅ፡ ሓደ ፕሮፌሰር ስነ-ግጥሚ ንተመሃሮኡ፡ ያታውያን ገጠምቲ ንገጠምቲ ዘመናውነት ብኸምዚ ዝስዕብ ከም ዘባጭዉሎም ኣዕለሎም፥ “ዘመናዊ ግጥሚ ንንግጣም፡ ብርዒ ዘይኰነ መቕዝ’ዩ ዘድልየካ። ንሓንቲ ዓምዲ ጋዜጣ ንትኹል በታ መቐዝ ምስ እትቐዳ፡ ሓንቲ ዘመናዊ ግጥሚ ብቐሊሉ ኣብዛ ኢድካ ትረክብ።”
እቲ ፕሮፌሰር ንባዕሉ፡ ኣብ ልዕሊ ገጠምቲ እዋናት ሮማንቲክስ ከምኡውን ቪክቶሪያን ክቱር ፍቕሪ ስለ ዝነበሮ፡ ጠመተ ተመሃሮኡ ኣብ ልዕሊ ዘመናውያን ገጠምቲ ንኽሰፍሕ ክሕግዞም ኣይፈተነን። ከም ውጺእቱ፡ እቶም ተመሃሮ ተውሳኺ ጻዕሪ ብምግባር ግጥምታት ምንቅስቓስ ዘመናውነት ከመይ ይመስሉ ክፈልጡ እንተ ዘይፈቲኖም፡ እቲ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ዕላል ከም ቅቡል ክውስድዎ ልዑል ተኽእሎ ነይሩ። ኣብ ንባብ ግጥሚታት ዘመናውነት ንዝጠሓለ ግን፡ ገጠምቲ ዘመናውነት ካብ ያታውያን ገጠምቲ ዝተፈንጨልሉ ምኽንያት ብንጹር ቅርጺ ይሕዘሉ።” (ንምሉእ ትሕዝቶ እቲ ጽሑፍ ኣብ Soyra blog.com ምንባቡ ይከኣል)
ኣበሃህላ ቴድሮስ ነቲ “ቅንየት” ዝብል ስያመ እታ መጽሓፍን እቲ ገጣሚ ኣተኣታትይዎ ዝበሎ ውልቃዊ ጻዕሪ ዝምንጩ ናይ በይኑ ቅዲን ንምፍላይ እኳ እንተኾነ፡ ዝኾነ ግጥሚ ካብቲ ቅድሚኡ ዝጸንሐ ሓድሽ መለሳ፡ ዝኾነ ገጣሚ ንሱ ጥራይ ዝልለየሉ ሓድሽ ምህዞ(ፈጠራ ቅዲ ኣገጣጥማ) ክህሉ ከምዘለዎ እዩ ዘዘኻኽር። እዚ ኣብ ውልቃዊ ጻዕሪ ዝምርኮስ ምዃኑ ግዳ ኣነጺሩ የርኢ። ውልቃዊ ጻዕሪ ግና ካብ ባዶ ዝነቅልን ብሃውሪ ዝጒዓዝ ዘይኮነ፡ መወከሲ ዘለዎ፡ መራሕቲን መሃርትን ዘለውዎ ምስ ዝኸውን እዩ ውጽኢታዊ ዝኸውን። ንኣበሃህላ እቲ ፕሮፌሰር እንተሪእና ውን እዚ ኢና ክንግንዘብ ንኽእል።
በዚ መንጽር ክረኣዩ እንከለዉ፡ መድረኻውያን (ናይዚ ህሉው እዋን) ግጥምታትና ከመይ ኣለዉ? መድረኻውያን ገጠምትና ኸ? ዝብል ሕቶ ከልዕል እደሊ። ፍርዲ ከይሃብኩ፡ ርእይቶይ ቅድሚ ምስፋረይ ግዳ፡ ካበይ ክሳዕ ኣበይ ዘሎ’ዩ እቲ ዝዛረበሉ ዘለኹ መድረኽ ከነጽር ክፍትን እየ። ቅድሚኡ ዝነበሩ መድረኻት ብኣዝዩ ጸቢብ እንተነጸርኩዎም ‘ውን ኣይጽላእን።
ቅድሚ ምጅማር ሰውራ ኤርትራ ዝነበረ ሂወት ግጥሚ ከይተንከፍኩ፡(ዓሚቚ መጽናዕትን ኣፍልጦን ስለዘድልዮ) ሰለስተ መድረኻት ይረኣዩኒ ንዓይ። እቲ ነቲ ቃልስን መሰነይታኡን ጥራይ ኣተኲሮ ሂቡ፡ ኣብ ሜዳ፡ ኣብ ኣስመራ ይኹን ስደት ዝነበረ ምንቅስቓስ ግጥሚ፡ ከም ሓደ መድረኽ፡ ንሱ ሒዝዎ ዝመጸ መንቋሕቋሕታ ዘንበድበዶ ቅርጺ ኣልቦ ናይ 90ታት ምንቅስቓስ ግጥሚ ከም ካልኣይ፡ እቲ መድረኽ እቲ ዘፍረዮም እሞ ውዱን ብዝኾነ መልክዕ፡ ርኡይ ዝላን ምዕባለን ስነ-ግጥሚ ትግርኛ ዝተራእየሉ ድሕሪ 1998 ዝነበረ እዋን ከም ሳልሳይ ይጠቕሶ። እዚ ሳልሳይ መድረኽ ዝብሎ ዘለኹ፡ ንግጥሚ ትግርኛ ዝተፈላለየ መለሳታት ኣልቢሱ፡ ሓፍ ዘበሎ መድረኽ ምዃኑ ብዙሓት ጸሓፍቲ ይጠቕሱ። ሓደ ካብኦም ኣብርሃም ተስፋልኡል ንኣበሃህላ በየነ ሃይለ ኣብ መጽሓፍ “ትጽቢት ባህጉ” ብምጥቃስ ብኸምዚ ይገልጾ። “ትጃር ካብዚ ምስተማህረ ካልእ ከስተባህል ጀሚሩ። ስነ ጥበብ ንመንእሰያት ንከመይ ይጠማመቱ ምዕዛብ ከምዘድልዮ ገሚቱ፣ ኣዒንቱ ቁሊሕ ኣቢሉ። ደረጃ ተዋስኦታትን ሓዋሩ ዕቑር ተስፋ’ኳ እንተሃሎዎ ገና ውሕልነትንብልሓትን ከምዘድሊ ፈሊጡ። ንስነጥበብ ዘአንግዳ ሓያሎ መድረኻት ከምዝቖማ ፈሊጡ። ኣብ ኣስመራ መድረኽ “ቁርሲ ቀዳም ኣብ ጠዓሞት”: ኣብ ደቀምሓረ “ጋብላ ስነጥበብ”: ኣብ መንደፈራ “ማህጸን ስነጥበብ”: ኣብዓሰብ “ኩስራ ስነጽሑፍ”: ኣብ ዓዲ-ቐይሕ “መኣዲ ስነጽሑፍ” ወዘተ ተዓዚቡ። ካብ መድረኽ ስነጥበባት ናብ መድረኽ ስነጥበባት ኣብ ዝዘረሉ ግዜ ዝረኸቦም ገጠምቲ መንእሰያት ልቡ መሲጠሞ። ቀዳሞት ግጥሚ ንግስቲ ስነ ጥበባት ኢያ ዝብሉዎ ዝነበሩ ዘኪሩስ ንግስና ግጥሚ ኣብ ሃገሩ ብምርኣዩ ኩርዓት ተሰሚዑዎ። እቶም ጉጅለ 91 ስነጥበባት ነቶም ኣብ ናይ ጥንቲ ዘመናት ነይሮም ዝብሃሉ ጕጅለታት ፍልጠት ኣዘኻኺረሞ።ኣብ እዋን ሶቅራጠ ንመኻትዕቱ ሶፊያውያንን ደቀመዛምርቱን ኣብ ኣደባባያት ከተማ ኰይኖም ብዛዕባ ሓቂን ጽባቐን ክመያየጡ እንከሎዉ ተራእዮሞ። ነቲ ኣዝዩ ዝፈትዎ ዛንታ ቡዳሃን ተመሃርቱን’ውን ብናፍቖት ዘኪሩ ብዛዕባ መወዳእታ ዘይብሉ ህልውና ንምስትንታን ሱባኤ ክኣቱ እንከሎዉ ተራእየሞ። እዞም መንእሰያት ሃገሩ ፍልይ ከምዝብሉ ግን ኣስተውዒሉ። ምኽንያቱ ናይዚኣቶም ምንጪ ፍልጠትካ ብመደረ ሓደ ወይ ካብ ዘተ ክልተ ፍሉጣት ሰብ ዝና ተጸቢኻ ዝወጽእ ሓቂ ዘይኰነስ ካብ ወግዒ መሳቱ ንመሓዙት ንምዃኑ ኣገሪሙዎ። ኣብ ጽምኢ ጸምጸም በረኻ ተራእዩና፣ ኣብ ጫፍ ጎቦታት ተሰሚዑና ኣብ ጽምዋ ብሕትውና ተኸሲቱልና ኣብ ኣድባራት ፍልጠት ተገሊጹልና ኣብ መኽዘን ምህሮ ተዋሂቡና ኢሎም ውርዝናኦም ንደቀመዛሙር ከላልዩ ዝፍትኑ ዘይምርኣዩ ኣገሪሙዎ። መዘና ንመዘና ብዘይቃልዓለም ክወዳደሩ ርእዩ። ሓደ ዝጸሓፎ ግጥሚ ዓው ኢሉ ኣንቢቡ ምስ ወድአ: እቶም ኣባላት መድረኽ ነቲ ግጥሚ ተቐባቢሎም ክትንትኑዎ ንከሀብትሙዎ ንዘቕርቡዎ ዝነበሩ ምኽንያታት ነንርእሱ እናተገራጨወ ክበልሕን ክተብዕን ብዓይኑ ርእዩ። ኣብ መንጎ መሳቱ ስነጥበባዊ ኣውሃህባ ርእይቶ ዘተባብዕ መኣዲ ፍልጠት መዓስ ተዘሪኡ መዓስ ከም ዝዓንበበ ደንጺዩዎ። ንሓዋሩ ብሩኽ ፍረ ክህብ ከምዝኽእል ድማ ኣይተጠራጠረን። (90-91)” (ምሉእ ትሕዝቶ እቲ ጽሑፍ ኣብ መርበብ ፐን ኤርትራ ምንባቡ ይከኣል)
እዚ መድረኽ እዚ ክሳዕ ኣበይ በጺሑን ኣበይ ተቖጽዩን ቅድሚ ምዝራበይ(ወላ እኳ ጃምላዊ ማእሰርቲ ገጠምቲ ኣብ 2009 ምዃኑ ክግመት ዝከኣል እንተኾነ) ኣብቲ ልዕሊ 10 ዓመታት ዝኸዶ ጉዕዞ እንታይ ገበረ? ክብል እደሊ። ኣብቲ መድረኽ እቲ ዝነበሩ ገጠምቲ፡ ንግጥሚ ትግርኛ ብዝረቐቐ መለክዒታት ስነ-ጽሑፍ ክርእይዎን ክትንትንዎን ፈቲኖም እዮም። እዚ ግን ኣብ መንጎ ሕድሕዶም እምበር ሰነድ ኮይኑ ዝሓልፍ ኣይነበረን። ንሓድሕዶም ተበሃሂሎምን ተበላሊሖምን ናብ ፕሮፌሽናል ገጠምቲ ዝሰገርሉ መድረኽ፡ መጻሕፍቲ ግጥሚ ዝፈረየሉ መድረኽ እዩ። ኣብዚ እዋን በይኖም ኣይነበሩን ዘሰንይዎም ምሁራን ስነ-ጽሑፍ ኔሮሞም። እዚ ኣዝዩ ዝተወደበ ዝመስል፡ ” ለውጢ ስብ ስነ-ጥበብ ኤርትራ ኣምጺኡ” ተባሂሉ ዝዝረበሉ መድረኽ፡ ብዘይካ እቲ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዘምጽኦ ለውጥን ጠቕምን፡ ንዝቕጽል መድረኽ ሰጊሩ ክጠቅም ዝኽእል ስራሕ ሰርሐ ዶ? ኢለ ክሓትት ከለኹ ምረት እስመዓኒ።
ናይቲ መድረኽ ገጠምቲ ንልዕሊ 10 ገለ ዓመታት መራኸቢ ብዙሓን ኤርትራ ዝበሓቱን ብዘይካ ገዛእ ግጥምታቶምን ኣስማቶምን ምቅላሕ፡ ፍልጠት ኮይኑ ንዝቕጽል መድረኽ ይኹን ወለዶ ክጠቅም ዝኽእል ምንም ስራሕ ኣይሰርሑን። አቲ እናሻዕ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብዘይምቁራጽ ዝመጽእ ፍርያቶም ክንደይ ትሕቲኦም ዘለዉ መንእሰያት ገጠምቲ ክጸልዉ ይኽእሉ? እቶም ብጽልዋኦም ዝተቓነዩ መንእሰያት ከ ብልክዕ ንስርሓት እቲ ዝጸለዎም ገጣሚ ዝመስል ግጥሚ ከፍርዩ ይኽእሉ ዶ? ምስ በልኩ፡ ክልተ ሓሳብ ይመጽኡኒ። እንተፍርዮም ግጥሚ ትግርኛ ብዘይመለሳ ይቕጽል። ከፍርዩ ዝኽእልሉ ኩነታት ኣዝዩ ድኹም ምዃኑ ምስ ኣስተብሃልኩ ግዳ፡ ኣብ ሓደ መድረኽ ደው ኢልና ምህላውና እዝክር። ከም ውጽኢቱ ግጥምታቶም ክንደግም ንውዕል ኣለና። እንታይ ክገብሩ ነበሮም!?
እቶም ዝሓሸ ናይ ትምህርቲ ዕድል ከምዘለዎም ዝፈልጦም ናይቲ መድረኽ ገጠምትን ምሁራትን ስነ-ጽሑፍን፡ ኪኖ እቲ ዕርክነታዊ ምትእኽኻቦም፡ ክእለቶም ዘይኮነ ፍልጠቶም ዘመሓላልፍሉ ሜላታት ክፈጥሩ ይኽእሉ ኔሮም። ከምቲ ንግጥምታቶም መጻሕፍቶም ገንጺልካ ድዩ ኣርካይቭ ተወኪስካ ዝርከብ፡ ናይቲ ሞያ ፍልጠቶም ውን ብመልክዕ ሌክቸር ድዩ ካልእ ሜላ ክስንድዎ ምኸኣሉ እሞ ጥቕሙ ምበዝሐ። እዞም “እገለ ብዛዕባ ግጥሚ ከምዚ በለ” እናበልና ጥቕስታቶም እነቕርብ ናይ ቀደም ይኹኑ ናይ ሕጂ ገጠምቲ ካልኦት ቋንቋታት፡ እቲ ኣበሃህላኦም ንበይኑ ዝበልዎ ኣይኮነን። ካብ መንጎ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዘቕርብዎ ኣስተምህሮታትን ዘዳልውዎ ጽሑፋትን ዝተቖንጨለ እዩ። ሓደ ገጣማይ ገጣማይ ምስ ተሰምየ ክገብሮ ዘለዎ ውን ኣብቲ ንሱ ዘድምዓሉ ቅዲ ዘሎ ሜላታት እዩ ከጽንዕ፡ ኣጽኒዑ ብጽሑፍ ክትንትኖ፡ ተንቲኑ ከቕርቦ እዩ ዘለዎ፡፡ ኣዝዩ ፍሉጥ ኣገባብ መተሓላለፊ ፍልጠት እዩ ኣብ ካልእ ቋንቋ ክብርእዮ እንከለና።
እዚ ሕጂ ኣርእስቲ ጽሑፈይ ኮይኑ ዘሎ፡ ብስእነት መራሕን ሓጋዝን ብደርገፍገፍ ዝቕጽል ዘሎ፡ ብብርዖም ዘዘውተሩ ጸሓፍቲ “ፈጠራን ጽባቐን ዘይብሉ” ዝብሃል መድረኽ ከኣ ምርኲስን መወከስን ምረኸበ። ኣይገበርዎን። እቲ ዘጋጠሞም ብድሆታት ኣይዝክሮን ማለት ኣይኮነን። (ነዚ ኣብርሃም ተስፋልኡል poets are targeted because … ኢሉ ጽሒፍሉ ኣሎ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ፐን ኤርትራ ምንባቡ ይከኣል። )
እዚ ናይ ሎሚ ዝነዝሐ ክፋሉ ምናልባት ውን ዳርጋ ኩሉ፡ ኣብ ስደት ብዝርከቡ ገጠምቲ ዝተዓብለለ መድረኽ ግጥሚ ትግርኛ(ናይ ኤርትራ ክፋል) ንሓያሎን ‘ሓያላትን’ ጸሓፍቲ ” ‘ብ ላ ጀሚሩ ዓዲ-ዃላ – ላሊበላ’ ጥራይ ዝዘውር፡ ኣየናይ ናይ መን እዩ ክትፈልዮ ዘይከኣል ግጥምታት’ዩ ዘፍሪ ተባሂሉ ዝውቀስን ዝዂርመጅን ዘሎ መድረኽ፡ ውጽኢት ሕሉፍ ምዃኑን፡ ሓገዝ እቶም ኮርመጅቱ ውን የድልዮ ምህላዉን ምዝንጋዕ እምበኣር፡ ሓላፍነትካ ምዝንጋዕ ኮይኑ እስመዓኒ። ንእሽቶ ኣብነት፡ ሓደ ካብቶም ንሕስያ ዘይብሎም ነቐፍቲ (እዛ ቃል ኣብ ግጥሚ ክትሰርሕ ኣይግብኣን) ዘርኣየ ኣብርሃም ተስፋልኡል፡ (ነዚ መድረኽ ጠቕሊልካ ቀቲልካን ቀቢርካን ሓድሽ ትንሳአ ምፍጣር ውን ይብል እዩ፡፡) ንተበግሶ ናይ ኣማኑኤል ኣስራት ኣብ ከባቢ 2000 ዓ/ም ብኸምዚ ይገልጾ። “ኣማኑኤል ግን ናይ ማዕዶ ነቓፊ ጥራይ ኣይነበረን። ኲኖ ተዓዛቢ ብምዃን ከኣ ኣብቲ ተሃስዩ ዝመሰሎ ዓውዲ ስነ-ግጥሚ ኤርትራ ኣበርክቶ ንምግባር ባዕሉ ተሳታፋይ ኰይኑ መሪሑ።” ይብል፡፡ ነዛ ኣበሃህላ ናብ ነብሱ ገልቢጡ እንተዝርእያ፡ እንታይ ውጽኢት ኮን ምሃበቶ!? እቶም ካልኦት “የለኹምን” ዝብሉ ‘ዓበይቲ’ ገጠምትን ንነብሳቶም ‘ሃየስትን ነቐፈትን’ ዝሰየሙ ጸሓፍቲ ኸ ኪኖ ወቐሳኦም ዝወሰድዎ ንዕብየት ዝዓለመ ግብራዊ ተበግሶ ዘይምህላዉ፡ ኪኖ ፍርሕን፡ ክነቕፉ እምበር ከበርክቱ ዓቕሚ ከምዘይብልም ዘርኢ እንተዘይኮይኑ፡ ምስ ምንታይ ክውሰድ ይከኣል?
ሕጂ ውን ብጸቢብ ኣስተብህሎይ ክግምግሞ እንከለኹ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ 10 ዓመት ሓድሽ ዓይነት ግጥምን ገጣማይን ዝረኣና ኣይመስለንን፡፡ እዚ እንተኾይኑ፡ እቶም ቅድሚኡ ዝፈረዩ ዝፈረዩ ገጠምትን ጸሓፍቲ ብዛዕባ ግጥምን፡ ምስ መራኸቢ ብዙሓን ሓቢሮም፡ ሓድሽ ንምቕባል ድልዋት ኣይነበሩን ወይ ቦታኦም ንምሕላው ዋርድያ ቆይሞም ኔሮም ማለት እዩ። (እዚኣ እናጸሓፍኩ ሓንቲ ናይ ሎሚ 10 ዓመት ዘጋጠመትኒ ፍጻመ ዘኪረ።) ኣብ 2006 ወርሒ ሚያዝያ መስለኒ። ናብ ፎርቶ ሚኒስትሪ ዜና ተዛዊረ። ብቐንዱ ኣብ መደብ ረምታ ግጥሚ ከቕርብ እኳ እንተነበረ ዝወሰደኒ፡ ንእግረ መንገደይ ንግርማይ ኣብርሃም (ብመንገዲ ሃብቶም ዓርከይ ተላልየዮ) ረኺበዮ። ሽዑ ግርማይ ኣብ ሬድዮ ናይ ግጥሚ መደብ ኔርዎ። ንሱን ካልኦት መሳርሕቱን ኮፍ ኢልና እናዕለልና መለስ ንጉሰ መጺኡ። ድሕሪ ሒደት ዕላል ዳርጋ ኣብ ምብጋስና፡ ግርማይ ንመለስ “ኣታ መለስ ዓርከይ ነዛ ናይ ጽባሕ መደብ ትኾነኒ ሓንቲ ግጥሚ ኣይትረኽበለይን” ኢልዎ። መለስ እንታይ መሊስሉ ኣይዝክሮን። ኣሉታ ምንባሩ እቲ መልሲ ግን በዛ “እንታይ ደኣ እየ ዝገብሮ ወደይ ግጥሚ እኮ ስኢነ” ትብል ዘይርስዓ ምቑርምራም ግርማይ ከገናዝቦ እኽእል እየ፡፡ ክልቴና ምስ ግርማይ እናኸድና፡ “ካብዚ ኩሉ ዝመጸካ ደብዳቤታት ግጥምስ ኣብ ሰሙን ሓንቲ ጽብቕቲ ትስእን!?” ኢለዮ። ሽዑ ዝሃበኒ መልሲ ብድሕሪኡ ናብ ፎርቶ ገጸይ ደብዳቤ ከይሰድድ ኣወሲኑኒ እዩ። ኪኖ ትምህርቲ፡ ንሓደ ገጣማይ ምትብባዕ ማለት እንታይ ማለት ምዃኑ መራኸቢ ብዙሓን ሃገርና ዝሓስባሉ ኣይመስለንን። ንባዕሎም ነቲ መደባት ዘቕርቡ ስነ ጥበባውያን ውን እንተኾነ ካብኡ ዝፍለ ርድኢት ዘልዎም ኣይመስለንን።
ሎሚ ኸ? ኪኖ ነቐፌታን ምቚርምራምን ተበግሶ ንዕብየት ስነ ጥበብ ብሓፈሻ ንግጥሚ ከኣ ብፍላይ ኣብዚ ናይ ስደት ሂወት ዝወስዱ፡ ምሁራን ስነ ጽሑፍ፡ ገዳይም ገጠምትን ካልኦት ግዱሳትን እንታይ ኮን ይገብሩ ኣለዉ? ኣብዚ ሓይሊ ሶሽያል ሜድያን ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ገደብ ኣልቦ ዕድላት ንጽሑፍን፡ ግጥሚ ትግርኛ እንታይ ሒዙን ምስ መን ኮይኑን ይጒዓዝ ኣሎ?
ኣብ ጥቅምቲ 2001 እመስለኒ፡ ብመለስ ንጉሰ ዝምራሕ ቁርሲ ቀዳም ኣብ ጠዓሞት፡ ንሳባ፡ ይርግኣለምን ፍርቱናን ከአንግድ ተዳልዩ ፍርቱና ኣይመጸትን። ሽዑ ይርግኣለም ዘቕረበታ፡ ” ኣበይ ኢና ንዘርኦ” ትብል ግጥሚ፡ ብሰንኪ ምዕጻው ጋዜጣታት ብሕቲ፡ ስነ ጥበባውያን ስርሓቶም ዝዝርግሕሉን ሞያኦም ዘዕብይሉን መድረኽ ምጽባቡ ወይ ምጽልማቱ እተርኢ ግጥሚ እዝክር። መራኸቢ ብዙሓን ንዕቤት ስነ ጥበባዊ ኣመና ኣገዳሲ ምዃኑ ክልተ ሰባት ዝካትዕሉ ኣርእስቲ ኣይኮነን። ሎሚ ንይርግኣለም እንተዝረኽባ፡ ዝዝራእ ደኣ ተሳኢኑ እምበር መዝርእስ መሊኡ ኔሩ። ጥዕና ዘለዎም ኮስኮስቲ ከኣ ስለዝተሳእኑስ እቲ ዝርካቡ ውን ቀልጢፉ እናሃጎጎ ምበልኩዋ። ዘይምብርኳትን ዘራእትን ጸገማት ዘራኦን ውን መውካእኩዋ። እቶም “ፈጠራን ጽባቐን ኣልቦ ግጥምታት” ውጽኢት ሕሉፍን ግዳያት ህሉው ትዕቢትን ፍርሕን ምዃኖም ውን ብምረት ምተዛረብኩዋ።
ህሉው መድረኽ ግጥሚ ኣብ ፈይስቡክ፥
ወኒ ዝመንቀሊኡ ግጥምታት ፈይስቡክ፡ ነቲ ብሰንኪ ስደትን ህሉው ፖለቲካዊ ጸገማት ውሽጢ ዓድን ሓደ ጥፍኣት ዘንጸላለዎ ግጥሚ ትግርኛ (ናይ ኤርትራ) መድሕኑ እዩ ክብል እደፍር። ኣብዚ መድረኽ እዚ ብዓይኒ ንስሪ ዝኾነ ኣስተብህሎን ውልቃዊ ጻዕርን፡ ሓያላት መንእሰያት ገጠምቲ ክፈርዩ ምዃኖም ጥርጥር የብለይን። ወኒ እምበር ፍልጠት ዘይብሎም፡ ካብ ሕብረተ ሰቦም ተነጺሎም ዝነበሩ፡ ንዝተፈላለየ ባህላውን ስደት ዘስዓቦ ብድሆታትን ዝተቓልዑ ብምዃኖም ዝተወደበ ሓገዝ ክኢላታት የድልዮም። ርኡይ ጸገም ናይተን ብውልቃዊ ጻዕሪ ወኒ ዘለዎም ገጠምቲ ዝቖማ ጉጅለታት ግጥሚ ፈይስቡክ እምበኣር እዚ እዩ። ስእነት ፍልጠትን ቀጻልነቱ ከየውሕስ ይገብሮ። ስእነት ሓገዝ መለሳ ኣልቦ ዕንክሊል ክፈጥር ይገብሮ። እንኮ ቀጻልነታ ኣውሒሳ ዘላ ጉጅለ ገጠምቲ፡ ብተበግሶ እቲ “ሓመድ ድበ ግጥምታት ትግርኛ ኣብ ፈይስቡክ መስኪረ” ዝበለ ስነ ጥበባዊ መኮነን ተስፋይ ዝቖመት ኮይና፡ ንሳ ውን ብገምጋሚ ዓይኒ ክሪኣ እንከለኹ፡ ብዘይካ እቲ ከም ሽማ ዝዛሪ ግጥምታትን ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ዘይስነጽሑፋዊ ርእይቶታትን ኣብ ግጥሚ ተምጽኦ ዕብየት እርኣየኒ የለን።
ዝጥቀስ ብዝሒ ነባብን ተሳታፍን ዘለዋ ጉጅለ ከም ምዃና መጠን ትዕዝብተይ ብዛዕብኣ ኣስፍሕ ከብሎ ክፍትን እየ።
እዛ ግሩፕ ካብ ትምስረት፡ ንዕብየት ግጥሚ ኣብ ግምት ብምእታው ይጠቕሙ እዮም ዝበለቶም፡ ስለስተ ዓበይቲ መደባት ኣተኣታትያ።
1፥ ውድድር ግጥሚ፥
ኣብ ግጥሚ ዝግበር ውድድር ዘለኒ ዕቃበ ብድሙቕ ኣስሚረ (ካልእ እዋን ከስፍሖ እየ)፡ እቲ ንሰለስተ ዓመታት ኣከታቲሉ ዝተኻየደ ዓመታዊ ውድድር፡ ተመሳሳልነት ናይተን ዝተዓወታ ግጥምታትን ገጠምትን ኣረኣኢኻ፡ ኣብ ግጥሚ ዝመጸ ለውጢ ከምዘየለ ትግንዘብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ተመሳሳልነት እተን ዝተዓወታ ግጥምታት፡ ኣብ ገጠምቲ ዝፈጥሮ ጽልዋን ደያኑ ብምንታይ ተጸልዮምን እውን ከተገናዝብ ትኽእል። ንሰለስተ ግዜ ሓደ ዓይነት ቅዲ ዝተኸተላ ግጥምታት ክዕወታ ዝረኣዩ ገጠምቲ፡ ምስቲ ብደያኑን ኣዳለውቲ እቲ መደብን ዘይቀርብ መብርሂ ተደሚሩ፡ ከምኣተን ግጥምታት ከፍርዩ ጥራይ እዩ ዝደፋፍኦም። ንሳተን ብቑዓት ነይረን ዶ ከኣ ካልእ መልሲ ዘድልዮ ሕቶ ይኸውን። ካልእ ኩርናዕን መልክዕን ግጥሚ ከምዘሎ ከስተብህሉ ኣይሕገዙን እዮም። ደያኑ ውን ጸቕጥን ጽልዋን እንተዘይብሎም፡ ካብ ዝቐደመ ዓመት ዝሓይሽ ፍርያት እንተዘይረኺቦም፡ ንሽልማት ዝበቅዕ ግጥሚ ኣይፈረየን ዝብል ፍርዲ ክህቡ ትብዓት ክህልዎም ይግባእ። ዓውዲ ስነ-ጽሑፍ ጥንታዊ ከም ምዃኑ መጠን፡ ገለ ፍሉይ ስራሕ ኣምጺኡ ዝውስኾ እንተዘይብሉ፡ ካብ ዝነበሮ ኣይተንቀሳቐሰን ምባል ዘድሊ እመስለኒ። እቲ ዝዓበየ ናይ ዓለምና ናይ ስነ ጽሑፍ ሽልማት ኖበል ኮይኑ፡ ነቲ ሽልማት ዝበቅዕ ስራሕ ዝመምዩ ደያኑ፡ ድሕሪ እቲ ብዙሕ መሰናኽል ዝሓልፍ ናይ ተፍትሾም መስርሕ፡ ናይ መወዳእታ ዘቐምጥዎ ፈታኒ መምዘኒ፡ እዛ ጽሕፍቲ ወይ እዚ ጸሓፊ ንኽዕወት፡ ኣብቲ ንዘመናት ዝኸደ ዓውዲ ስነ ጽሑፍ እንታይ ሓድሽ ነገር ወሲኹ? ዝብል እዩ። ውድድራትና ነዚ ክመስሉ ትጽቢት ይግበር።
2፥ ቃለ-መጠየቕ ምስ ገጠምቲ፡
ብተበግሶኡ፡ ከምቲ ኣብ ዓዲ ኣይተገብረን ዝበልኩዎ ምትሕልላፍ ፍልጠት ንኽገብር ዝነቐለ፡ ብተግባር ግን ዝስመ ቀረብ ዘይብሉ መደብ ቃለ-መጠየቕ፡ ምስ ደረጃ ኣለዎም ዝበሎም ገጠምቲ ዝግበር እዩ። እዚ መደብ ብልክዕ እንተዝተሓዝ፡ እቲ እንኮን ዝበለጸን መወራረሲ ተመኲሮን ፍልጠትን ምኾነ። ይኹን እምበር፡ ዘቕርቦ ትሕዝቶ ግን ካብ ባዮግራፊ ናይቲ ቃለ-መጠየቕ ዝገብር ሰብ ዝሓልፍ እዩ ኢለ ኣይግምግሞን። ነዚ ኣመልኪተ ምስ ሓደ ኣብቲ መደብ ዝተዓደመ ገጣማይ ኣዕሊለ ኔረ። ብዘይካ እቲ ” …… ግን እቲ ትብሎ ዘለኻ ክንገብር ዓቕሚ ኣለና ድዩ? ኪኖ ግጥሚ ምጽሓፍ ዝሓልፍ ክእለት፡ ፍልጠት ኣለና ድዩ? ኣብ ድሕሪ እቶም ግጥምታትና ደኣ ተሓቢእና ከይንህሉ……” ዝበለኒ ዋዛ ዝመስል ገለ ሓቂ ዘለዎ ዘረባኡ፡ ብቕዓቱ ዝፍትሹን ፍልጠቱ ዝብርብሩን ሕቶታት ከምዘይቀረብሉ ውን ኣዕሊሉኒ።
ነቲ መደብ ዘዳልዉ፡ ኪኖ ክእለት ገጠምቲ ዘንጸባርቑ ሕቶታት፡ ፍልጠቶም ፈቲሾም በርቢሮምን ዘውጽኡ ሕቶታት ከዳልዉ ምተገብአ። ሰባት ከኣ ብተፈጥርኦም፡ ፍልጠት እምበር ክእለት ከውርሱ ኣይክእሉን እዮም። ንኽእለቶም ክሰርሕሉን ከርእይዎን ጥራይ እዮም ዝኽእሉ።
3፥ እዚ ብኣዝዩ ንኡስ ከይዲ ዝቐርብ መደብ ህየሳ ክብሎ ዘይክእል ምስትምቓር ውን ዘይኮነ፡ ግጥሚ ኣልዒሉ ዝዛረብ፡ ሓሓሊፉ ውን ግጥሚ ጠቀስ ጽሑፋት ዘቕርብ መደብ እዩ። እዚ መደብ፡ ብዘይካ እቲ ብወኒ እምበር ክእለትን ፍልጠትን ዘይብሎም ጸሓፍቲ ዝኸይድ ምዃኑ፡ ሓደ ጎናዊ ማለት ኣዕናዊ ወይ ወዳሲ ሸነኽ ግጥምን ገጠምትን ስለዘልዕል፡ ካብ ጥቕሙ ኣብ ጸቢብ ርድኢታት ዝምርኮስ ምትፍናን ዝፈጥሮ ይበዝሕ። ክኢላታትን ምኲራትን ገጠምትን ሃየስትን ኣብዛ ኩርናዕ እዚኣ ተሳትፍኦም ክገብሩ ምተገብአ፡፡ ፍልጠት፡ ሓላፍነት ምዃኑ ዘኪሮም ‘ውን ፍልጠቶም ብቕኑዕ መንፈስ ከወፍዩ ምተገብኦም። ምስቲ ብግንዖ ምስራሕ ዝለመደ ባህርን ባህልን ትጽቢተይ ምህሙን እኳ እንተኾነ፡ ግጥሚ ብባህሪኡ ብዘይመኽሰብ ንኣእምሮኣዊ ዕግበት ዝሰርሕን ዝስራሕን ምዃኑ ኣሚኖም፡ “ብዘይግዛዕ ዶ ሰብ ይግዛእ” ከይበሉ፡ ንዕብየት ስነ ግጥሚ ኣበርክትኦም ዘይምግባሮም፡ ካብ ሓላፍነት ምህዳም ምዃኑ ከዘኻኽሮም ደስ እብለኒ፡፡ ኣካየድቲ እዛ ጉጅለ ነዚ ዝምችእ ኩነታት ፈጢሮም ዶ ኣይፈጠሩን ግን፡ እዚ ውን ካልእ ተዓዛቢ ዓይኒ ክርእዮ ዘለዎ እዩ።
መደምደምታ፥
እዚ ምስ በልኩ፡ ገጠምቲ እዚ መድረኽ ከ ኪኖ ሕድሕዳዊ ምውድዳስን ምውቕቓስን፡ ግጥሚ ኪኖ ስምዒትካ ጥራይ ትነግፈሉ፡ ብርዒ ምትካል ስለዝኸኣልካ፡ ድላይካ ቃላት ትሰርዓሉ ምዃኑ ተረዲኦም፡ ሓላፍነት ዘሰክም፡ ንዋታዊ መኽሰብ ዘይርከቦ ግና ክቡር ሞያ ምዃኑ ዘኪሮም፡ ዝገብርዎ ጻዕርታት እንታይ ይመስል? ቀዲመ ፍርዲ ኣይህብን እየ ስለዝበልኩ ርእይቶ ውን ዝህብ ኣይመስለንን። እቲ መድረኽ ባዕሉ ግን ምስክር እዩ። መዘኻኸሪ ግዳ ክህብ ምደለኹ። ንመዘኻኸርየይ ” ኣብ ግጥሚ እንታይ ኢኻ ትሓልም!?” ብዝብል ሕቶ ከሰንዮ ባህ እብለኒ። ከምቲ ትፈልጦ፡ ሕልምኻ፡ ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ ብግጥሚ ንግዳም ምውጻእ ጥራይ እንተኾይኑ፡ እዚ ልዕሊ 6 ቢልዮን ህዝቢ ዓለም ኣኣብ ውሽጢ ብዙሕ ስለዘለዎ ሰማዒ የብልካን። ሕልምኻ ገጣሚ ክትሰመ እንተኾይኑ፡ እዚ ዝጠቐስኩዎ ኣሃዝ፡ እንታይ እምበር መን ከምዘየገድሶ ንስኻ ውን ትምስክሮ ኢኻ። ሕልምኻ፡ ግጥሚ ዝፈጥሮ ባህታ፡ ኣስተንትኖ፡ … ወዘተን ንሱ ዝፈጥሮ ልውጥን እንተኾይኑ፡ ለውጢ ዘገምታዊ እዩ እሞ ዘገም ኢሉ ዝሰርሕ ዘልኣለማዊ ስራሕ ክትሰርሕ ፈትን።
ከምቲ እቲ ጸሓፊ ዝብሎ “ክምህር፡ ክምዕድ፡ ክግስጽ ……ወዘተ” ትብል ትብል እንተለኻ ግን፡ እቲ ትምህርቲ፡ ማዕዳን ተግሳጽን ናብ ነብስኻ ኣቕንዓዮ።
ግጥሚ ንምግጣም፡ ተውህቦ፡ ወኒ፡ ተበግሶ፡ ፍልጠትን ጻዕርን ከምዘለዉኻ ምስ ኣረጋገጽካ ብርዕን ወረቐትን ሒዝካ ሜዳ ውረድ። ሜዳ ግጥም ዝካየደሉ ምዃኑ ግዳ ዘክር። ብዝብል መዘኻኸርየይ ክድምድም።
ፍቕረይ የማን
ሚያዝያ 2016
መወከሲ፥
http://www.peneritrea.com/blog/——-
http://soyra.blogspot.no/2014/04/bdihri-maetso-poems-of-profound-images.html?m=1
https://m.facebook.com/groups/107677896082681?ref=bookmarks
ከምኡ ውን ውልቃዊ ዝኽርታተይ


text:
ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባብን፡ ኣብ ምሕደራ መዝሓሊታትን ብኣኦም ዝዓዩ ናውትን ብምትኳር፡ ኣብ ኣዳራሽ ሜድያን ሆቴል – ኣስመራ ስልጠና ሂቡ።
እቲ ምስ ግብራዊ ስራሕ ተሰንዩ ን30 ቴክኒሻናት፡ ኣምጻእቲን ተቘጻጸርትን መሳርሒታት መዝሓሊ ዝተዋህበ ናይ ኣርባዕተ መዓልቲ ስልጠና፡ ንመዝሓሊታት ዘገልግሉ ጋዛት ኣብ ኣከባብን ጥዕናን ከውርድዎ ብዛዕባ ዝኽእሉ ሳዕቤናት፡ ኣገባብ ዕረያ መዝሓሊታት፡ ከምኡ’ውን ምስ ሓደስቲ ጋዛትን መሳርሒታቶምን ምልላይ ዘጠቓለለ እዩ።
ኣብ መስርሕ ምዕራይ ዝልሕዂ ጋዝ፡ ብኣጋ ክትዓትበሉ ዝድርኽ ጨና ክህልዎ ስለዘይክእል – ኣብ ኣከባብን ጥዕናን ከምጽኦ ዝኽእል ሓደገኛ ሳዕቤን ኣብ ግምት ብምእታው ጥንቃቐ ክግበር፡ ዝተበላሸወ ናውቲ መዝሓሊታት – ኣብ ውሽጡ ዘሎ ጋዝ ብግቡእ ምስ ወድአ ክጓሓፋ ከምዝግባእ፡ ካብ ኣሰልጠንቲ – ወኪል ትካል ኢንዱስትርያዊ ምዕባለ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ክኢላ ዕቃበ ኣከባቢን ሚስተር ማርቪን ሎጋን ኣዘኻኺሩ።
ኣወሃሃዲ ሃገራዊ መደብ ምክልኻል ርቀት ኦዞን፡ መሃንድስ ሮቤል ክብሮም፡ ኣብዚ ሞያ’ዚ ዝተዋፈሩ ክኢላታት – ሳዕቤናትን ዘሎ ኣማራጺታትን ኣብ ግምት ብምእታው ክሰርሑ ብምዝኽኻር፡ ሓደገኛ ጋዛት ንምእላይ ዝተራቐቐ መሳርሒታት ምጥቃም፡ ከምኡ’ውን ብመጽናዕቲ ዝተረጋገጹ ንኦዞን ዘይሃስዩ ሓደስቲ ጋዛት ምትእትታው፡ ከም ቀንዲ መደባት ተታሒዞም ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ኤርትራ፡ ካብ 2005 ኣትሒዛ – ኣባል ናይ’ቲ ንዕቃበ ቀጸላ ኦዞን ብዝምልከት ኣብ 1985 ዝጸደቐን፡ ካብ ወርሒ መስከረም 1988 ግብራዊ ዝኾነን ውዕል ቬና እያ።


text:
ምልኪ ህግዲፍን ኣተሓሕዛ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣብ ኤርትራ ”ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ”
ምልኪ ህግዲፍን ኣተሓሕዛ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣብ ኤርትራ ”ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ”
ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ካብ ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰባትን ሕብረተ ሰብ ዓለም ዘስዓቦ ጉድኣት ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። ብደረጃ ዝተፈላልዩ መንግስታት ክውሰድ ዝጸንሐ ኣገባብ ምክልኻል ሕማም ከኣ ብመራኸቢ ብዙሓት ክቅላሕ ጸኑሑ ኣሎ። ካብ ወርሒ ለካቲት ክሳብ እዚ እንርከበሉ ዘለና ወርሒ ጥቅምቲ 2020 ኣብ ፈነወ ቲቪ ይኹን ራዲዮ ፍሉይ መደብ ተሓዚእሉ ብቀጻሊ ዝመሓላለፍ ዘሎ ሓበሬታታት ነቲ ለበዳ ንምክልኻሉ ዝዓለም ጥራሕ ዘይኮነስ፡ መንግስታት ሃላፍነተን ወሲደን ጠንቂ ለበዳ ዘስዓቦ ተነጽሎ ማሕበራዊ ሂወት፡ ስራሕ ኣልቦነት፡ ገንዘባዊ ትሕዝቶ፡ ትራንስፖርት ወዘተ ብተከኣል ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ዘይተኣደነ ጻዕሪታት ምህላዉ ኩሉ ዝርእዮን ዝዕዘቦን ዘሎ’ዩ። እዚ ጻዕሪ ከኣ ምስ’ቲ ለበዳ ዝተኣሳሰረ፡ ሕብረተ ሰብ ሓንቲ ሃገር ብኸመይ ኣገባብ መዓልታዊ ስርሓቱን ንቡር ሂወቱን ክመርሕን ዝኽእለሉ፡ ኣብ መጽናዕቲ ዝተሞርኮሰ ዝሓሸ ኩሉንተናዊ ስትራተጂ ንምምዳብ ተጸሚዱ ይርከብ። እዚ ዓይነት ተግባራትን ኣካይዳን ኣብ ሓንቲ ሃገር ተወሲኑ ዝተርፍ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ስግር ዶባተን ዝኸይድ ካብ ምምኽኻርን ሓበሬታ ምልውዋጥን ሓሊፉ፡ ንመድሕን ህዝበን ቁጠባዊ ሃለዋት ሃገርን ዝሓሸ ንዝበልኦ ቅዲ ወይ ሞዴል ኣተሓሕዛ ንምትእትታው ይጽዕራ ምህላወን’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ለበዳ ሕማም ኮሮና ኣብ ዝተጋሃደሉ፡ ልዕሊ ሓልዮት ህዝቡን ቁጠባዊ ሃለዋት ሃገርን ዝያዳ ዘገደሶ ስልጣኑ ስለ ዝነበረ፡ ምስ’ቲ ኣብ 2019 ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ዝተላዕለ ሃገራዊ ሕቶ ቅዋማዊ መንግስትን ፍትሕን፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንኸይልሑኽን ከየንጸባርን ብዝሓደሮ ስግኣታት ሕነ ንምፍዳይ፡ ብምስምስ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንህዝቢ ከይንቀሳቐስ እገዳ በየነሉ። እገዳ ምንቅስቓስ’ኳ ኣይምተጸልአን፡ እንታይ ደኣ ምስኡ ብምትእስሳር ሕጽረት ቀረብ ዕዳጋ ወሰኸሉ። ህዝብና ብዘይዝኾነ መዓልታዊ መግቢ ኣብ ገዛ ተዓጽዩ ክሓልፎ ክጻወሮ ዘይክእል ልዕሊ ዓቕሙ ዝኾነ ኩነታት፡ ብፍላይ እቶም ካብ ኢዶም ንኣፎም ዝናበሩ ኣብ ሕማቅ ኩነታት ዝወደቑን ዝሽገሩን ስድራ ቤታት ብዝያዳ ዘሰቕዮም ግዳይ ኮሮና ቫይረስ ምዃኖም ዘይኮነስ፡ ልዕሊ ኩሉ ግዳይ ፖለቲካዊ ስልጣን መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ክኾኑ ምርኣዮም’ዩ። እሞ እቶም ኣብ ጎደናታት ሸቒጦም ንድራሮም ዝምእርሩ፡ ስድራ ቤታት ዝናብዩ ንኣሽቱ ነርጋዶ ኣብ ገዝኦም ተዓጽዮምስ ብምንታይ ክናበሩ ስለ ዝተደለየ’ዩ ዝብል ሕቶ መልሲ ዘይብሉ ኮይኑ ምትራፉ ኣመለኻኽታ ህግድፍ፡ ጠመተ ህግዲፍ እንታይ ምዃኑ ካብ ዘነጽሮ ሓደ’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ከም መሐለዊ ስልጣኑ ወታሃደራዊ ኮማንዶ ቆጺርዎስ፡ ብሓንቲ ቃል ህዝቢ ንኸይንቀሳቐስ ብምእጋዱ ኣብ ህዝብና ዝወረደ ኣደራዕ፡ እቶም ገገለ ዕደለኛታት ስድራ ቤታት ሰቦም ካብ ወጻኢ ንዝስደደሎም ሓገዝ እንተኾነ ከይዶም ንኸየምጽኡን ከይጥቀምሉን ብኣልማማ ዝኣገደ’ዩ። ምሕደራ ህግዲፍ ሓገዝ ከዳሉ ነይርዎ ግን ከኣ ዘየተግበሮ ይጽናሕ’ሞ፡ ነቲ ካብ ቤተ ሰቦም ብወጻኢ ንዝተላእኸ ሓገዝ ረኺቦም ንኽየጥቀሙ ዝተገብረ እገዳ ኸ እንታይ ኣምጽኦ ዝብል ሕቶ፡ ቀንዲ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንምንታይ ዕላማ ይጥቀመሉ ምህላዉ ግሉጽ ይገብሮ።
ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝተጠቕሰ፡ ብዙሓት መንግስታት ኣብ እዋን ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ነቶም ጠዋሪ ዘይብሉ ዓበይቲ ኣረጋውያን፡ ግዳም ሓደር፡ ስድራ ቤት ዘይብሎም ህጻናት፡ ሕሙማት፡ መዓልታዊ ይኹን ወርሓዊ እቶት ዘይብሎም ስድራ ቤታት ንእምላይ ንምሕብሓብ ካብ’ቲ ቀዳማይ መደብ ወሲዱ፡ ክሳብ ንህሉው ኩነታት ሚዛንን ገምጋምን ዝወስድ ኩሉ ዜጋ ብዘይቅድመ ኩነት ሓደ ወርሒ ኣብ ገዛ ተሓይቡ ክጸንሕን ሙሉእ ደሞዝ ከኣ መንግስቲ ክኸፍሎ ምዃኑ መብጽዓ ዝኣተወሉ ህዝባውን ሃገራውን ሓልዮት ጥራሕ ዘይኮነ ሰብኣውነት ዝመልኦ ኣገባብ ኣተሓሕዛ ዝተፈጸመሉ ንርእዮን ንነብሮን ዘለና ሕብረተ ሰብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይትረፍ ዘይለመዶ ሓገዝ ህግዲፍ፡ ባዕሉ ክናበር ዕድል ምስኣኑ’ዩ።ንዝተላእከሉ ሓገዝ ክጥቀመሉ ዕድል ምስኣኑ’ውን’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለያ ንኣሽቱ ከተማታት ዝነብሩ ህዝብና፡ በዚ ስውር እገዳ ምስምስ ኮሮና ቫይረስ ከይንቀሳቐስ ተኸልኪሎም ኣለዉ። ትራስፖርት ጠጠው ኢሉ ሃገር ከም ዝለምስ ተገይሩ። ይኹ’ምበር ህግዲፍ ንዕላማታቱ ንምዕዋት ስልጣኑ ንምሕያል ገና ከም’ቲ ባዕሉ ዝነዝሖ ፕሮፕጋንዳ ብዘይዝኾነ ይኹን መከላኸሊ ክንደይ ዝኣክሉ መንእሰያት ኣብ ሳዋ ተኣኪሞ ከም ዝነበሩ ብግልጺ ዝተዓዘብኩም ውሑዳት ኣይትኾኑን’ኹም። ባዕሉ ህግዲፍ ኣብ ዘካይዶ ኣኼባ ዞባዊ ምምሕዳራትን ዝተፈላልዩ ኣሃዱታትን ምስ’ቲ ህዝብና ንኸይራኸብን ከይንቀሳቐስን ተኣጊድሉ ዘሎ ምኽንያት ብምንጽጻር ክህቦ ዝኽእል ፖለቲካዊ ገምጋምን ሚዛንን መለክዒ ምልክነት ጥራሕ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ስድራ ቤቶም ክበጽሑ ይኹኑ፡ ደገፍቲ መላኺ ስርዓት ዝኾኑ ብውልቀ ዋኒኖም ዜጋታት፡ ክሳብ ሕጂ ካብ ዘለዉዎ ቦታ ንኸይንቀሳቐሰ ተኣጊዱም፡ ካብ ስርሖም ቦኺሮም፡ ምስ ስድራ ቤቶም ተፋላልዮም ይሓልፍዎ ኣለዉ። ደጊም ደገፍቲ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝወርዶም ዘሎ ግፍዕታት ክመሃርሉን ንፍትሕን ሰላም ክሓስቡ ይግባእ። እዚ ሕቶ ውልቀ ሰባት ንምልዓል ዘይኮነ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ስልጣኑ ንምክልኻል ዝኸዶን ዝወስዶ ስጉምትን ማዕረ ክንደይ ምዃኑ ንምሕባር’ዩ። ካልእ ኣብ ኤርትራ ንፍሉይ ዕላማ ንምትግባር መገሻ ኣይተረን ወይ ኣተቋረጸን ዘሎ። እዚ ዘልዕሎ ሕቶ’ውን ተወሳኺ ዕብዳን ስልጣን ክሳብ ክንደይ ክኸይድ ከም ዝኽእል ዘመላኽት’ዩ። ኣብ ቅድሚ ሕቶ ስልጣን እንተ ጸኒሕኻ መን’ኻ እንታይ ጌርካን ሰሪሕካን ብዘየገድስ ዝተባህለ ምፋጽም ጥራሕ ምኳኑ ከኣ ብዝለዓለ ከረድኣና ዝኽእል ኣተሓሕዛ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስን ዘይምዕሩይን ዘይፍታሕውን ዘይሰብኣውን እንታይ ደኣ ንዕብለላ ፖለቲካዊ ስልጣን መላኺ ስርዓት’ዩ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝክእን ንስውኣትና
ዓወት ንተቃላሳይ ህዝቢ ኤርትራ
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
20 ጥቅምቲ 2020


text:
ምስ ሓደ ዓቓቢ ሕጊ ምርኻብ
ምስ ሴ ደ ኣ ዴ 21
እንታይ ኢዩ?
እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ፣ ን ኣብ መስርሕ ሕጊ ፣ ኣብ ከይዲ ንዘለዉ ሰባት፣ዝግብኦም ኣሰራርሓ ብዛዕባ፣ ሓፈሳዊ ኣሰራርሓ ክሲ ይግባይ ከልእን መሰላቶም ንምግላጽ የገልግል/ ከምኡ እውን ዝኾነ ፍርዲ ምስ ዝውሰድን ኣተገባብራ ናይቲ ፣ መቅጻዕቲን ብዝርዝዝ የረድእ።
ከምኡ እውን ናይ ሕጊ ሓገዝ እውን ይገብር እዩ።ነቲ ብ "procès verbaux de constat" ዝፍለጥ ወይ ሲቪላዊ ሕጊ፣ ማለትሳሕቲ ዘጋጥም ጎነጽ፣ (ኣብ ህዝባዊ ቦታታ ወይ ኣብ ,፣ ጎረቤትን ካልእን…).
ኣብ ናይ ዞባታት (CDAD),ዝርከብ ቤት ፍርዲ ነጻ ኣገልግሎት ንብነጻ ን ኽትረኽቡ ኣብ ዲጆን ከባቢኣኣን ትኽእሉ ትኽእሉ
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣንተላይ ን ግዳም ሓደር
እዚ ንኹሉ ብዘይ ኣፈላላይ ዕድመ ናይ ማሕበራዊ ናብራ ኩነታት ክፉት ኣገልግሎት እዩ ዝህብ።
ነጻ እዩ
እዞም ትካላት ሕጊ እዚኣቶም ንኹሉ ብማዕረ ክፉታት እዮም
ምስጢር ይዕቕቡ
ኩሉ ኣብኡ ዝበሃል ኣብኡ(ብምስጢር) ይተርፍ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ብቴለፎን ርኸቡና ምእንቲ ከመይ ክትጥቀምሉ ከም እትኽእሉ ንኽትፈልጡ ክንገልጸልኩም ኢና 0380517830


text:
Radio Erena: 05 July 2020
ማሕበር ሰብ ሞያ ሱዳን፣ ኣባልነቱ ካብቲ ልፍንቲ መስሪቱ ብሞያውያን ክንቀሳቐስ ዝጸንሐ ክፋል ግዚያዊ መንግስቲ ከምዝሰሓበት ኣፍሊጡ።
ከምዝዝከር፣ ንዑመር ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ዝዓለወ ምንቅስቓስ፣ ሓደ ሓይሊ ብዘቖማ ዝተፈላለያ ማሕበራት ሰብ ሞያ እዩ ተመሪሑ። ሓደ ካብዞም ማሕበራት ዝኾነ ኤስ.ፒ.ኤ. ዝተባህለ ከኣ፣ ኣብ መንጎ ኣባላት ብዝተኸስተ ዘይምርድዳእ ካብቲ ልፍንቲ ክስሕብ ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።
ህዝቢ ሱዳን፣ ሰላማዊ ሰልፊ ብምክያድ ንስርዓት ኣልበሽር እኳ እንተዓለዎ፣ ብወተሃደራውያን ሰበስልጣንን ማሕበራት ሰብ ሞያን ቆይሙ ዘሎ ግዚያዊ መንግስቲ ርኡይ ለውጢ ከምጽእ ብዘይምኽኣሉ፣ ሰላማዊ ሰልፊ ንምግባር ዳግማይ ናብ ጎደናታት ከተማ ካርቱም ክወጽእ ጀሚሩ ኣሎ።
ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን፣ ሓያሎ ማሕበራት ጠርኒፉ፣ ንህዝቢ ሱዳን ስርዓት ኣልበሽር ኣብ ምዕላው ናይ መሪሕነት ተራ ምጽዋቱ ዝፍለጥ’ዩ። ምስ ላዕለዎት ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ፣ ናይ ልፍንቲ መንግስቲ ኣብ ምምስራት ግና ሕጽረት ተመኩሮ ስለዘለዎ፣ በቶም ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ፖለቲካ ሱዳን ክንቀሳቐሱ ዝጸንሑ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብቀሊሉ ክዕብለል ከምዝኸኣለዩ፣ ብተንተንቲ ፖለቲካ ዝወሃብ ዘሎ መግለጺ።
ደሞክራስያዊ ኪዳን ጠበቓታት፣ ማሕበር ሰብ ሞያ ሱዳን፣ መርበብ ጋዜጠኛታት፣ ኮሚቴ መማህራን፣ ማሕበር ሓካይም፣ ገለ ካብተን ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን ዘቖማ በርጌሳውያን ትካላት እየን።


text:
ሶማልያ ወተሃደራታ ካብ ኤርትራ ንምምላስ ሓገዝ ኣሜሪካ ሓቲታ2022-09-17 19:51:11 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 125 times
- font size decrease font size increase font size
ፕረሲደንት ሶማልያ ሓሰን ሼኽ ማሕሙድ፡ ወተሃደራቶም ካብ ኤርትራ ንምምላስ ሕቡራት መንግስታት ኣሚሪካ ክትሕግዞም ከም ዝሓተቱ ጋረው ኦንላይን/ GAROWM.ONLINE ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ ብ15 መስከረም 2022 ኣብ ዘውጸኣቶ ዜና ሓቢራ። እቶም ሶማሊያዊ ፕረሲደንት ነዚ ሕቶ ናብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘቕረቡ ኣብ ኣሜሪካ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዩ። እቲ ዜና ከም ዝገለጾ እዞም 5 ሺሕ ሶማላውያን ወተሃደራት ናብ ኤርትራ ብምስጢር ዝተላእኩ ፕረሲደንት ማሕሙድ ፋርማጆ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበርሉ ብ2019 እዩ።
እቲ ዜና ከም ዝጠቐሶ እዞም ወተሃደራት ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሑ፡ ብግቡእ ዝተዓለሙ ጥራይ ዘይኮኑ፡ ኣንጻር ፈጣሪ ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ናይ ምቅላስ ሓያል ፍናንን ቅሩብነትን ዘለዎም ምዃኑ በቲ ዜና ተገሊጹ። ኣብቲ ዝተላእክሉ ግዜ እዞም ናይ ሎሚ ፕረሲደንት ሶማልያ ሓሰን ሼኽ ማሕሙድ ወሲኽካ፡ ኣብቲ ግዜቲ ፕረሲደንት ሶማልያ ንዝነበሩ ማሕሙድ ፎርማጆ ነቶም መንእሰያት ናብ ኤርትራ ብምልኣኾም ይቃወምዎም ነይሮም። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነዞም ወተሃደራት ክመልሶምኳ ቃል ኣትዩ እንተነበረ፡ ሓድሽ መንግስቲ ሶማልያ ኣንጻር ፈጣር ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ሓያል ቃልሲ ናይ ምክያድ መደብ ከም ዘለዎ ምስ ኣረጋገጸ ግና ሓሳቡ ቀይሩ ከም ዝሓንገደ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ዜና ኢሳያስ ኣፈወርቂ ካሳብዚ ቀረባ ግዜ ምስ ፈጣሪ ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ይተሓጋገዝ ከም ዝነበረ ተቒሱ፡ ኣብዚ እዋንዚ መንግስቲ ሶማሊያ ነቶም ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ኣልሸባብ ክሕግዝዎ ዝኽእሉ ወተሃደራት ንምምላስ ሓያል ጻዕሪ ይገብር ከም ዘሎን ናይ ኣሚሪካ ሓገዝ እንተተወሲኽዎ ክዕወት ተስፋ ከም ዘለዎን ገልጹ። ሰብ መዚ ኣሚሪካ እውን ነቶም ወተሃደራት ናብ ሃገሮም ንምላስ ክተሓጋገዘ ቅሩባት ምዃኖም ከም ዘረጋግጹ ኣፍሊጡ።
ፕረሲደንት ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ምስተመረጹ ናብ ኤርትራ ከይዶም፡ ምስቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ወተሃደራዊ መደበራት ኤርትራ ጅሆ ተታሒዞም ዘለዉ ሶማላውያን ከም ዝረኸብዎም እቲ ዜና ተጠቒሱ። እቶም ፕረሲደንት ናብ ሃገሮም ክምለሱ እዮም ዝበል ተስፋ ስለ ዝነበሮም፡ ነቶም ቅድሚ ምርጫ ደቆም ክምለስሎም ዝሓቱ ዝነበሩ ቤተሰብ እቶም ወተሃደራት ምስ ደቆም ከም ዝራኸቡን ክሳብ ሽዑ ናይ ተለፎን ርክብ መስመር ከም ዝኸፍትሎምን ቃል ኣትየምሎም ከም ዝነበሩ፡ እንተኾነ ብሰንኪ ናይ ኢሳያስ እምቢታ ክዕወት ከይዘይከኣለን ሓቢሩ።
እዞም ሶማላውያን ወተሃደራት ኣብቲ መጀመርያ ብምስጢር ናብ ኳታር ኢኹም ተባሂሎም ካብ ሃገሮም ከም ዝተወስዱን ብዘይፈልጥዎ መንገዲ ናብ ኤርትራ ከም ዝተወሰዱን ኣቐዲሙ ክሕበር ጸኒሑ እዩ። ብባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ተመዚዞም ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝከታተሉ ዘለዉ ሱዳናዊ ኮሚሽነር፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ እዞም ሶማላውያን ኣብ ውግእ ትግራይ ተሳቲፎም ነይሮም ዝብል ጸብጻብ ከም ዘቕረቡ ዝዝከር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ዓመጸኛ ምምሕዳር ህግደፍ፡ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ኣእትዩ ይዋጋእ ኣሎ። ኣብ ጉዳይ ምብራቕ ሱዳን ኢዱ ከእቱ ብዙሕ ፈተነታት ከካይድ ጸኒሑን ኣሎን። እነሆ ኣብዚ ሶማልያ ምስ ኣሚሪካ ተሰማሚዓ ኣንጻር ፈጣሪ ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ቃልሲ ኣብ እተካይደሉ መድረኽ ከኣ ሰራዊታ ጀሆ ሒዙ ህውከት ይጽሕትር ኣሎ።


text:
ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ሓደስቲ አባላት ካቢነ መዚዞም፡ መዝነት ነባር አባላት ድማ ቀይሮም።
ቀ/ሚ አብይ ኣሕመድ ኣብቲ ሎሚ ሰሉስ ዘካየድዎ ምምዛዝ አባላት ካቢነ ነቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ 28 ቤት ዕዮ ሚንስትሪታት ናብ 20 ብምጉዳልን ፍርቂ ካብቲ ቤት ዕዮታት ዝመርሓ 10 ደቂ ኣንስትዮ መዚዞም።
ኣፈኛ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ዝነበራ ወ/ሮ ሙፍርየት ካሚል ሓድሽ ንዝተመስረት ሚንስትሪ ሰላም ሚንስተር ኾይነን ተሸይመን’ለዋ።
ንኣቐዲመን ሚንስተር ህንጻ ዝነበራ ወ/ሮ ኣይሻ መሓመድ ድማ ኣብ ታሪኽ’ታ ሃገር ፈላመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ሚንስተር ምክልኻል ኾይነን ተሸይመን።
ቀ/ሚ አብይ አሕመድ ሓደስቲ ሚንስተራት ሕርሻ፡ ባህልን ቱሪዝምን፡ ትምህርቱ፡ ዕዮ፡ ማዕድን፡ዕብየትን ውጥንን፡ አታዊ ውሽጢ ሃገር፡ሳይንስ፡ንግዲ፡መጉዓዝያ፡ ምምዕባል ከተማታትን ጉዳያት ደቂ ኣንስትዮን መዚዞም’ለዉ።
ካብ መዝነቶም ዘይተቐየሩ ሚንስተራት ድማ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ፡ ሚንስተር ጥዕና ኣቶ ኣሚር አማን፡ ሚንስተር ማይን ሓይሊ ጸዓንትን ኣቶ ስለሺ በቀለ ከምኡ’ውን ሚንስትር ኣኽባሪ ሕጊ ኣቶ በርሃኑ ጸጋይ እዮም።
ነዚ ሓድሽ መዝነት ሚንስትራት ብዝምልከት ምስ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ሙሉጌታ አጽብሃ ዝተኻየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
'ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ተተኺሉ ዘሎ ስርዓት ቅድሚ ምምፅኡ ኣብ ወልቃይት ዝተማሃረ ሰብ ከምዘይነበረ' ዝገልፁ ኣማሓዳሪ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው ደሞዝ 'ኣብ ሓደ እዋን ዓቃቢ ሕጊ ዝኸውን ተወላዳይ’ቲ ከባቢ ተደልዩ ኣይተረኸበን ካብ ጎንደር’ዩ ተሳሒቡ' ይብሉ።
'ህዝቢ ወልቃይት ባዕሉ’ዩ ዘማሓድር ዘሎ፣ እንተኾነ ወያናይ ኣተሓሳስባ ዝሓዘ ዝኾነ ተወላዳይ ካልእ ክፍሊ ትግራይ’ውን እንተኾነ ናብ ወልቃይት መፂኡ ከማሕድር ይኽእል’ዩ ዝብል’ዩ እምነት ህዝቢ' በሉ ኣቶ ጀጀው።
ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ ሞንጎ ዝነብሩን ንሕቶ መንነት ብፊርማኹም ደጊፍኩም ኣብ ልዕሊ ዝተባሃሉ ውልቀ-ሰባት ዝተፈፀመ ግፍዒ ይኹን ማእሰርቲ የለን’ውን ኢሎም ኣማሓዳሪ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው ደሞዝ።
‘ኣብ ጉዳይ ወልቃይት-ፀገዴ ዘበገስናዮ ሕቶ መንነት ሕገ መንግስታዊ’ዩ ዝብሉ ወገናት ፀረ ሕገ-መንግስታዊ’ዮም። ምኽንያቱ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ኣብ ቛንቛ ዝተመስረተ ፌደራላዊ ስርዓት ዝሃነፀትን ስለዝኾነት’ ይብሉ ጋሻና ኣቶ ጀጀው ደሞዝ። ኣማሓዳሪ ወረዳ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው፣ ሕቶ መንነት ዝብገስ ብወከልቲ ህዝቢ’ምበር ብውልቀ-ሰባት ኣይኮነን’ውን ይብሉ።


text:
Radio Erena: 04 January 2015
ኣብ እስራኤል፣ ከተማ ቴልኣቪቭ እትርከብ ንኤርትራውያን ቆልዑ ብቋንቋ ኣደ -ብትርግኛ እትመህር መባእታ ቤት ትምህርቲ ናይ ዓመት ትምህርቲ 2016 ስሩዕ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ጀሚራ።
እታ ካብ ኤምባሲ ኤርትራ ይኹን ካልእ ምትእትታው ዘይብላ፣ ኣብ እስራኤል ተሰዲዶም ብዝርከቡ ኤርትራውያን ወለዲ ዝቖመት ኣቡጊዳ ዝተባህለት መባእታ ቤት ትምህርቲ፣ መደባታ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናስፍሐት ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ብዝሒ ናይ ዝተመዝገቡ ተማሃሮ ናብ 40 ተጸጊዑ ከምዘሎ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ እስራኤል ኣረዲኡ።
እታ ቤት ትምህርቲ፣ ንክልተ ወርሒ ኣቕሪፋ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ሓደ ክፍሊን ሓደ መምህርን ብምውሳኽ፡ ብዓይነትን ብዝሕን ንጥፈታታ ብምንዕባይ ክትጅምር ከምዝኸኣለት’ውን ንኣካየድቲ ናይታ ቤት ትምህርቲ ብምጥቃስ እቲ ወኪል ገሊጹ።
ብሰንኪ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሓተቲ ዑቕባ ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ልዕሊ ሰለስተ ቦታታት ክትቕይር ዝተገደደት ቤት ትምህርቲ ኣቡጊዳ፣ በዳህቲ ፈተናታት እናሰገረት ናይ ሎሚ ዓመት ንጥፈታታ፣ ኣብ ከተማ ቴል ኣቪቭ፣ ሌቫንዳ 19 ከም እተካይድ’ውን ኣፍሊጣ ኣላ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብታ ሃገር ንዘሎ በዳሂ ናይ መንበሪ ፍቓድን ካልእን ኩነታት እናሰገሩ፣ ንደቆምን ምስ ባህሎም መንነቶምን ብዝተኣሳሰረ ብቋንቋ ኣደ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ክቕርብሎም ምኽኣሎም፣ ቤት ትምህርቲ ኣቡጊዳ፣ ኣብ ካልእ ሃገራት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ኣብነት ክጥቐስ እትኽእል ዕውቲ ቤት ትምህርቲ’ያ።
እቲ ብመምህራንን ወለድን ትካየድ ዝነበረት ቤት ትምህርቲ፡ ካብ’ዚ ሓድሽ ዓመት ጀሚራ ብቦርድ እናተኣልየትን ስሩዕ ቅዋም እናተኸተለትን፣ ኣብ እስራኤል ንዝርከቡ ኤርትራውያን ቆልዑ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን መስርሕ ክትቕጽል ምዃና ኣካየደታ የመልክቱ።
ክቡራት ሰማዕትና፣ ብዛዕባ ንጥፈታት እዛ ቤት ትምህርቲ ብዝምልከት ዝተዳለወ ሰፊሕ መደብ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ክቐርብ ምዃኑ ኣቐዲምና ንሕብር።
==========================


text:
"ተለኣኣኺት ካብ ዝኸውን፡ ዋላ ይጥመየኒ ኢለ ወሲነ" ተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ
ቅድሚ ወይ ድሕሪ ሙህሮ፡ ንስለ መዓርነትን ፍትሕን ክትውፈ ናብ ገድሊ ምኻድ፡ ምርጫ ዘይኮነ 1960ታት ዓ.ም ዝሓቶ ግቡእ ነይሩ።
ዉሐዳት ዕድል ዝቐንዐቶም ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቶም ወዲኦም፣ ንተወሳኺ ጠለብ ትምህርቲ ወይ'ውን ስራሕ ካብ ሃገር ዝወጽኡ፣ ናብ ስራሕ ዝኣተው'ውን ግን ኣይተስኣኑን።
ኣብቲ እዋን፡ ንሒሳብን ኢንጅነሪንግን ዓብዪ ድልየት ዝነበራ ተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ፡ ናይ መወዳእታ ምርጫኣ ናብ ዝነበረ 'ሶሻል ዎርክ' ተመዲባ፡ ናይ ዩኒቨርሲቲ ትምህርታ ወዲኣ ስራሕ ጀሚራ ነይራ።
ኣብ መወዳእታ 1968 ዓ.ም ግን ናብ ገድሊ ተጸምቢራ። 16 ዓመት ሙሉእ ናይ ንእስነት ዕድሚኣን ግዜኣን ዘወፈየትሉ መሪር ተጋድሎ ሓሊፋ።
ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ "መስዋእቲ'ኳ እንተሃለወ፡ ጽቡቕ ግዘ ዘሕለፍኩሉ ግን እዋን ገድሊ'ዩ" ብምባል ንትማሊኣ ክትዝክር ከላ፡ ኣብ ገጻ እህታ ምስትውዓል ይከኣል።
እዛ ተጋዳሊት ንሞት ፈጺማ ኣይትፈርሕን፡ 'ብናተይ ዕድመ ዝተዜሙ' ኢላ እትጽውዖም ናይ ቀደም ጣዕመ ዜማታት ድማ ትፈቱ። ዓርሳ ንምርግጋእ፣ ክተንብብን ንርእሳ ግዘ ንምሃብ ክትደልይ ከላን ትሰምዖም።
'ጓል ኣንስተይቲ ማዕረ እምበር ጎደሎ ኣይኮነትን' ዝብል ኣተሓሳስባ ኣብ ምንቅስቓስ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ እናሓየለ ኣብ ዝመጽኣሉ እዋን፡ ንዓርስኻ ናጻ ምውጻእን ማዕርነትን ኢለን ጎስጓስን ኣስተምህሮን ካብ ዝጀመራ ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ ኣረጋሽ ነይራ።
እዚ ጽኑዕ እምነታ ምስኣ ዝዓበየ እንትኾን፡ ክሳብ ሕጂ ደቂ ኣንስትዮ መሰለን ዘኽብራሉ ባይታ ዘይምፍጣሩ፡ ከም ዘጉህያ ትዛረብ።
"መሰል ውህብቶ ኣይኮነን"
ድሕረታትን ፖለቲካዊ ወጽዓን ንምቅላስ በረኻ እንትትወፍር፡ "መሰል ተወዲብኻ ብቓልሲ እትረኽቦ እምበር ውህብቶ ኣይኮነን ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዘ ኣትየ" ክትብል ተዘክሮ ንእስነታ ተውግዕ።
ነቲ ሕብረተሰብ ብዛዕባ ማዕርነት ምምሃር መዓልታዊ ብርካ ዘይትዓጽፈሉ ተግባራ ነይሩ።
ንማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ክቃለስ'የ ኢላ ጨሪሓ ህዝብን መናእሰይን ክተዕስል ዝጀመረት ውድብ ህወሓት'ውን፡ ካልኣይ ጉባኤኣ ክሳብ እተካይድ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴኣ ደቂ ተባዕትዮ ጥራሕ ነይሮም።
ብ 1975 ኣቆፃፅራ ኢትዮጵያ ኣብ ማይ ኣባይ ኣብ ዘካየደቶ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ፡ ንተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ 'ብሕታዊት ጓል ኣንስተይቲ' ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ገይራ ሓርያ።
"እቶም ዝምረጹ ብቑዓት ኮይኖም ንናትና መሰል'ውን ዝቃለሱ ክሳብ ዝኾኑ፡ ወዲ ተመረጸ ጓል ጸገም ኣይብሉን ዝብል ኣተሓሳስባ ነይሩና። ጸኒሑ ግን ብቑዓት ደቂ ኣንስትዮ ዝግብአን ቦታ ከም ዘይሕዛ እናርኣና መጺእና" ትብል።
እታ ውድብ ማይ ኣባይ ኣብ ዘካየደቶ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ፡ ንተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ 'ብሕታዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ' ገይራ፡ ገድሊ ዛዚማ።
ድሑር ኣተሓሳስባ መሊኡ ኣብ ዘይተቐረፈሉ ኣድሉኣዊ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ መዓርነት ከንግስ እየ ኢላ ኣብ ዝቖመት ውድብ፡ መሊኣ መዓርነት እትቕበል'ያ ኢልካ ምድምዳም ከቢድ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ቓልሲ ከመይ ኮን ነበረ? ክንብል ንተጋዳሊት ኣረጋሽ ሓቲትና።
"ስራሕና ንሓበራዊ ውጽኢት'ኳ እንተኾነ፡ ከም ጓል ኣንስተይቲ ነቲ ድሑር ኣተሓሳስባ ከይውሰኾ ስለ እትሓስብ ግን፡ ካብኦም በሊጽኻ፣ ተዓጻጻፊ ኮይንካ ክትሰርሕ ትግደድ" ዝብል ምላሽ ኣቐዲማ።
ኣስዒባ ድማ፡ "ዋላ ሰሪሕኻ፡ ውጽኢታዊ ኮይንካ እናሃለኻ ክጎልህ ዘይምድላይ፣ እቲ ዝሰራሕኻዮን ዘመንጨኻዮን በቶም ደቂ ተባዕትዮ ምውሳድን ምቕራብን ዝኣመሰሉ ፈተናታት ነይሮም። ግን ነቲ ዕላማ ክሳብ ዘገልገለ ጸገም ኣይብሉን ንብል ነይርና" ኢላ።
'ሓንቲ ከም ሓሙስ' ጓል ኣንስተይቲ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣብ ዝነበረትሉ'ውን፡ ትምክሕትን ልዕልናን ደቂ ተባዕትዮ ይንጸባረቕ ብምንባሩ፡ ንሳ በይና ስለ እትኸውን ብድምጺ ተሳዒራ ዝወጽአትሎም ኣኼባታት ኣይትርስዖምን።
ዕማም ዕጥቃዊ ቃልሲ ውሱን'ዩ ነይሩ፤ መንቀፋይ ተባሂሉ ዝተፈረጀ ስርዓት ምድምሳስ። ን17 ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ብረታዊ ቃልሲ ድማ፡ ደቂ ኣንስትዮ ቑጠባዊ ሓይሊ ክረኽባን ካብ ጭቆና ክወጽኣን ዝገብር ሲምቦሊክ ስራሕ ተሰሪሑ'ዩ ኢላ ትኣምን።
ህወሓት ብዝመርሖ ኢህወደግ፡ መንግስትነት ምስ ተትሓዘ ግን፡ እቲ ዕላማ ንድሕሪት እናተሸርሸረ ከም ዝኸደ እትገልጽ ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ ንምኽባር መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ዝጠርዑ ዝነበሩ ውዳበታት ደቂ ኣንስትዮ እንከይተረፉ፡ ከም ዝተዳኸሙ ትገልጽ።
"ደቂ ኣንስትዮ ክቃለሳሎም ኢልና ዝመስረትናየን ማሕበራት፡ ናይ መንግስቲ ሓሳባትን መደባትን መፈጸምቲ'የን ኮይነን" ብምባል ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ከም ኣብነት ትጠቅስ።
"እቲ ግንባር ዚያዳ ዲሞክራሲያዊ ዘይኮነስ፡ ጸረ ዲሞክራሲያዊን ትእዛዝ መሕለፋይን እናኾነ'ዩ መጺኡ" ዝበለት ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ "ብናጻ ናይ ምጽሓፍ፣ ናይ ምውዳብ፣ ሓሳብካ ብነጻ ናይ ምግላጽ ከይዲ እንድዩ፡ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ዘማልእ? ኣበይ ድኣ ኣሎ?" ብምባል ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዘይተኸምበተ ትገልጽ።
'ተለኣኻኺት ካብ ዝኸውን ዋላ ይጥመየኒ ኢለ ወሲነ'
1992 ዓ.ም ኣብ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ምርጫ ዝተኻየደሉ፡ ኢትዮጵያ'ውን ምስ ኤርትራ ዝኣተወቶ ኲናት መዕለቢ ክረክብ ናብዝን ናብትን ትብለሉ እዋን ነበረ።
ክሳብ እዚ እዋን፡ ተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ ኣባል ፈጻሚት ስራሕ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓትን ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ባይቶ እቲ ክልልን ኮይና ሰሪሓ።
ብምርጫ 1992 ናብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ፌደራል ዝሰገረት ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ ብደረጃ ሚኒስትር ኣብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣማኻሪት ዘፈር ማሕበራዊ ጉዳያት ኮይና ሓድሽ ስራሕ ኣብ ዝጀመረትሉ እዋን፡ ጉዕዞ 10 ዓመት ክግምግም ዝተኣከበ ኣባል ህወሓት ክከፋፈል ጀሚሩ።
እቲ ገምጋም ድማ፡ 'ናጻን ግልጽን' ብዝኾነ መገዲ ከም ዘይተኻየደ ትዝክር።
ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት፡ ምስ ኢትዮጵያ ዘይተኣሳሰር ኢላ እትገልጾ 'ቦናፓርቲዝም' ዝብል ኣጀንዳ ሒዙ ን30 መዓልቲ ኣብ ኣኼባ ተፀሚዱ'ዩ።
"ኣብዚ ኹሉ መዓልቲ ብምድንጋር ድምጺ ክትረክብን ሰባት ክውቅዑን ዝዓለመ ኣካይዳ ነይሩ። ንዓይ ቅሓር ዝፈጥረለይን ዘሕመመንን ድማ፡ ንሓሶት ትኽክል'ዩ ምባል ዝተጀመረሉ፣ ብመስተን ውህብቶን ኣቢልካ ድምጺ ክዕደግ ዝርኣኹሉ ግዘ ምንባሩ'ዩ" ትብል ተጋዳሊት ኣረጋሽ።
እታ ንበረኻ ክትወፍር ከላ እምነት ዘሕደረትላ ውድብ፡ ኣብቲ እዋን 'ጽንቃቕ እምነት' እውን ከም ዝሰኣነትላን፡ ሕሶትን ምትላልን ከም ዝዓሰላ እያ ትዛረብ።
"እቲ ውድብ ጠርኒፍካ ናይ ምሓዝ ድልየቱ በርቲዑ። ኣብ ዘይኣምነሉ ተልኣኣኺት ካብ ዝኸውን፡ ተጠመየኒ'ውን ምንም ኣይኮነን ኢለ ወጺአ። ግዕዙያት ናብ ፓርላማን ሚኒስትርነትን እናኣተው ክርእይ ከለኹ ድማ፡ ድሕሪኡ፡ እንኳዕ ወሰንኩ ኢለ"።
ብሰንከይ. . .
ምስ ተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ 1993 ዝተኣገዱ ነባራት ተጋደልትን ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴን ውሑዳት ኣይኮኑን።
ኣብ ሞንጎ እቲ ውድብ ብዝተፈጠረ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ፡ "ብገምጋም ተወቒዖም" ዝወጽኡ ኣባላት፡ ብዙሕ ከይፀንሑ ዝጥቀምሉ መኪናን መሃያን ተኸሊኦም።
ተጋዳሊት ኣረጋሽ ድማ ድሕሪ እቲ ምክፍፋል ክሳብ 1996 ዓ.ም ዝኾነ ዓይነት ስራሕ ኣይነበራን። ንስራሕ እትወዳደረሎም ኣብያተ ዕዮ፡ ክቖጽሩዋ ኣይደልዩን ዘይኮነስ ኣይፍቀደሎምን ነይሩ ትብል።
"ድሕሪ እቲ ምክፍፋል ን5ተ ዓመት ዝሰራሕኹሉ ሓደ ዘይመንግስታዊ ትካል፡ ኩነታተይ ኣረዲአዮ፡ 'ንዓና መወዳደሪኺ ወረቐትኪ እምበር ካልእ ኣየድልየናን' ብምባል ተቐቢሉኒ" ዝበለት ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ እዘን ዓማውቲ ግን ሃዲኣ ዝሰርሐትለን ዘይኮና፡ ጎድናዊ ክትትልን ምፍርራሕን ዝኸበበን ምንባረን እያ ኣዋጊዓትና።
"ኩል ግዘ ዘሕስበኒ፡ ብናተይ ምኽንያት ዝወጽአ ዝመስለኒ ሕጊ ገበርቲ ሰናይ ትካላት'ዩ። ኣብቲ ግዘ እቲ ዝቖጸረኒ ትካል ክትምዝገቡ እንተኾይንኩም ስጎጉዋ ዝዓይነቱ መልእኽቲ ምስ ተውሃቦ፡ 'ይኣኽለና' ኢሉኒ። እቲ ሕጊ ምስ ወጽአ ብቐጥታ እየ ካብቲ ዝሰርሐሉ ዝነበርኩ ትካል ተሰጒገ። ክሳብ ሕዚ 12 ዓመት ሙሉእ ስራሕ ኣይብለይን" ክትብል ትገልጽ።
ካብ ቃልሲ ናብ ቃልሲ
ብርሱን ወነ ንስለ ጾታዊ ማዕርነት፣ ፍትሕን ምድምሳስ ስርዓት ደርግን ሓያል መስዋእቲ ዝኸፈለት ጽንዕቲ ተጋዳሊት ምዃና ዝንገረላ ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ ካብቲ ሰልፊ ምስ ወጽአት ብሰላማዊ መገዲ ክቃለሰሉ ይኽእል'የ ናይ ዝበለቶ ውድብ ዓረና መስራቲት ኮይና።
ብ2002 ኣብ ዝተኻየደ ሃገራዊ መረጻ ውድቡ ወኪሉ ኣብ ዓድዋ ንዝተወዳደረ ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር መለስ ዜናዊ ብሕታዊት ጓል ኣንስተይቲ ተነሓናሒት ኮይና ቀሪባ።
ኩሉ ሓይሊ ኣለዎ ተባሂሉ ምስ ዝእመን ሰብ ምውድዳር ግን ኣይኸብድን?
"ቀዳማይ ሚኒስትር ዘይሕተት ተገይሩ ክውሰድን ክፍራሕን ኣይብሉን፣ ተነሓናሒ ክረክብ ኣለዎ፣ መሰል ናይ ህዝቢ'ዩ ዝብል መልእኽቲ ንምሕላፍን ፍርሒ ክሰብር ይኽእል'ዩ ዝብል እምነትን ሒዘ'የ ተወዳዲረ" ትብል።
እቲ መረጻ፡ ሰልፊ ዓረና ጸረ ህዝቢ'ዩ ተባሂሉ ከቢድ ናይ ፕሮፖጋንዳ ስራሕ ኣብ ዝተሰርሐሉ እዋን ብምንባሩ፡ ውጽኢት እቲ ምርጫ'ውን ትሕቲ ግምታ ምንባሩ ትገልጽ።
እንተኾነ፡ እዝን እቲ ምክፍፋል ብዘሕደሮ ጽዕንቶን፡ ውልቃዊ ህይወታ ጥራሕ ዘይኮነ ናተይ እትብሎም ሰባት እንከይተረፉ፡ ግዳያት ዝኾንሉ ኩነታት ምፍጣሩ ትዛረብ።
"ንቤተሰበይ 'ንምንታይ ናብ ገዛ ተእትውዋ፡ ንሳ ጸረ ህዝብን ስውኣትን'ያ' እናበሉ የፈራርሑዎም ነይሮም። ብሰንከይ፡ ንግዶም፣ ገንዘቦምን ንብረቶምን ክጠፍእ ተገይሩ፡ ኣብ መንግስቲ ዝሰርሑ ዝነበሩ ሞራሎም ክወድቕ ትሕቲ ኩሉ ክኾኑ ተገይሩ'ዩ" ኢላ ነቲ ሕሉፍ በሰላ ትገልፆ።
እዚ ኹሉ፡ ብትእዛዝ መለስ ድዩ ይፍጸም ነይሩ?
"ከም ውልቀ ሰብ እዚ ገይሩኒ'ኳ እንተዘይበልኩ፡ ስልጣን ፈታዊ ስለ ዝነበረ ግን ስልጣኑ ከመይ ገይሩ ክሕልዎ ከም ዝኽእል ዲዛይን ይገብርን ካብ ህዝቢ ዝተነጸለ መንግስቲ ዝገብሮ ኣሰራርሓ ይኽተልን ነይሩ" እያ ትብል።
1993፡ ኣብ ፖለቲካ ትግራይን ህወሓትን ርኡይ ተራ ዝነበሮም ከም በዓል ስየ ኣብርሃ፣ ገብሩ ኣስራት፣ ኣረጋሽ ኣደነን ካልኦትን ዝነጸለት ዓመት እያ።
"ኩልና ስራሕ ከይንሕዝ መሃያ ከይህልወና፣ ሓሳብና ከይንገልጽ፡ ኣብ ገዛና ንህይወትና ሓደገኛ ዝኾነ መሳርሒ ተተኺሉ ክትትል ዝግበረሉ ኩነታት ነይሩ'ዩ" እትብል ተጋዳሊት ኣረጋሽ፡ ተፈጥሮ ናይቲ ስርዓት ናብ ፍጹም ዝኾነ ናይ ሓደ ሰብ ኣመራርሓ ምእታው ዘመላኽት'ዩ ነይሩ" ክትብል ትገልጾ።
"ናብ መድረክ ዝመጽእ ሓሳብ ከውድቐኒ፣ መንነተይ ከቃልዐኒ'ዩ ኢሉ ብምሕሳብ ንባዕሉ ከድሕን ንዓና ጸቕጥን መከራን የብጽሐልና ነይሩ" ዝበለት ኣረጋሽ፡ "ንሕና ድኣ ከምኡ ንርከብ እምበር፡ ናጻ ኣተሓሳስባ ዘለዎም'ኮ ድምጾም ከም ዘይስማዕ ተዓቢሱ'ዩ" ኢላ።
እዚ እቲ ሽዑ ዝነበረ መሪሕነት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኩሉ ጨቛኒ ስርዓት ዕድሚኡ ንምንዋሕ ዝጥቀሞ 'በትሪ' እዩ ክትብል እያ ትገልጾ።
"ንዝላተም ዘረባ ምጥቓዕ ኣሎ"
እቲ ግንባር፡ ሕጂ እታ ሃገር ካብ ዘላትሉ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው ንኸውፅኣ መሪሕነታዊ ሓላፍነት ክፍጽም ዝቐርበሉ ምሕጽንታ ብዙሕ ኮይኑ፡ "ዓዲ ንምድሓን ኣካይድኡ ከዐሪ ኣለዎ" ትብል ተጋዳሊት ኣረጋሽ'ዩ።
ፖለቲካዊ ምርግጋእ ብምምጻእ ኣብቲ ዝቕፅል ዓመት ዝካየድ ሃገራዊ መረጻ ብሰላማዊ ኩነታት ዝሓልፈሉ ምቹእ ባይታ ምድልዳል'ውን ሓላፍነት እቲ ውድብ ምዃኑ ትዛረብ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ሃገር ኣረጋጊኡ ንህዝቢ ዝጠቅም ስራሕ ንክሰርሕ፡ ናብ ግብሪ እቶ ክብሃል ኣለዎ ትብል።
"ሕዚ ስምዒታውነት ብዙሕ'ዩ። ንዝላተም ዘረባ ምጥቓዕ'ዩ ዘሎ፡ እዚ ንዓዲ ዘዕሪ ኣይመስለንን። ምስትውዓል የድልዮ'ዩ። ዓዲ ብስምዒት ኣይትዕረን" ክትብል ትምዕድ።


text:
'መበገሲ እታ መጽሓፍ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይራኣይ ዘሎ ሓደገኛ ኩነታት' ምዃኑ ይዛረብ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ። ኣብ'ዚ አዋን'ዚ ናይ ሕጊ መምህር ዝኾነ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ነታ መጽሓፍ ቅድሚ ምጽሓፉ ብዝኣክል ምርምርን መጽናዕቲን፣ ምስ ሰባትን ተማሃሮን ቃለ ምልልስን ልዝብን ከምዝገበረ ይዛረብ።
ኣብ'ታ 'ኣብራክ' ዘርእስታ መጽሓፍ ብሄርን ዘርእን መበገሲ ንፍቕሪ፣ ሓልየት፣ ጽልእን ምጥርታርን፣ ከምኡውን ተንቂ ሞትን ቅትለትን እናኾነ ከሎ ምርኣይ ይካኣል።
'ገለ ሰባት መዘራረቢ እታ መጽሓፍ ዝኾነ ብሄረተኝነት ወይካኣ ዘርኢ ምስ ህወሓትን ኢህወዴግን ከራኽብዎ እንተፈቲኖም ተጋግዮም። ብሄረተኝነት ወይ ዘርኢ ብኢህወዴግ ወይ ህወሓት ዝመጸ ኣይኮነን። ሓቂ'ዩ ኣብ ሕጊ ስለዝወቀጥዎ ኢህወዴግ አጠናኺርዎ'ዩ። ሎሚ ግን ካብ ሕሉፍ ታሪኽና ተማሂርና፣ ከመይ ገይርና ኢና ንቕድሚት ክንግስግስ ንኽእል? ኢልና ክንዘራረብ ኣለና። ሰብ ክንዲዝድላዩ ነቐፌታ ኣንተቕረበ ሕጉስ'የ። ግን ኣነ ክራኣየለይ ዝደልዮ፣ ናብ መንግስቲ ናብ ዝተወሰኑ ውልቀ-ሰባት ናብ መንግስቲ ዘቕነዐ ጥራሕ ኣይንግበሮ። እቲ ጸገም ንኩላትና ክበልዐና ዝኽእል ከቢድ ነገር'ዩ' ይብል ሙሉጌታ ኣረጋዊ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር 2011 ዓ.ም ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ኣብ ዩኒቨስርቲ ኣሶሳ ምስ ዝነበረ ግጭት ተኣሳሲሩ ፖሊስ ጠርጢረዮ ኢሉ ኣብ ቁፅፅ ዘውዓሎ ኢንቨስተር ገብረእግዛብሄር ገብረመድህን(ገሬ ወዲ ሴሮ) ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ፣ብዓቃቢ ሕጊ ኽሲ ከይተመስረቶ ቤት ፍርዲ ትማሊ ሓሙስ ብዋሕስ ምስ ፈትሖ ፖሊስ ሎሚ ዓርቢ መሊሱ ኣብ ቁፅፅር ኣውዒሉዎ’ሎ።
በዓልቲ ቤቱ ፖሊስ ትማሊ ለይቲ ክኣስሩዎ ናብ ገዝኦም ከምዝመፁን ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ እንተለዎም ሓቲቱዎም ኣይሓዝናን ከምዝበሉዎን ንሱ ድማ ለይቲ ንዝኾነ ሰብ ኣይክፍትን ከምዝበሎምን ንጉሆ መፂኦም ብዘይ ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ከምዝኣሰሩዎምን ገሊፃ’ላ።
ፖሊስ ስለ ምንታይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዘውዓሎ መብርሂ ንምርካብ ናብ ኮሚሽነር ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ቤንሻንጉል ኮማንደር መሓመድ ስልኪ ደዊለ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ምስ ገለፅኩሎም ድሕሪ 10 ደቓይቕ ደውል ኢሎምኒ መሊሰ ደጋጊመ እንተደወልኩ ስልኮም ከልዕሉዎ ኣይክኣሉን።
ምስ ኢንቨስተር ገብረእግዛብሄር ገብረመድህን(ገሬ ወዲ ሴሮ) ቅድሚ ሎሚ ንግሆ ዳግማይ ናብ ቤት ምእሰርቲ ምእታው ዝተኻየደ ምሉእ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኩባኒያ መድሓኒት ፋይዘር-ባዮንቴክ Pfizer-BioNTech ተወሳኺ 100 ሚሊዮን መጠን ክታበት ኮሮናቫይረስ ነቲ ለበዳ ንምቁፅፃር ትቃለስ ንዘላ ኣሜሪካ ከምዘቕርብ ሎሚ ረቡዕ ኣፍሊጡ።
እቲ ኩባኒያ መድሓኒት ምስ ፌደራል መንግስቲ ብዝፈረሞ ናይ ክልተ ቢሊዮን ዶላር ውዕል ክሳብ መወዳእታ ሓምለ ክታበት ኮሮናቫይረስ ምቕራቡ ክዛዝም ትፅቢት ይግበር።
ናይ ኣሜሪካ ምምሕዳር መግብን መድሓኒትን ነቲ ብፋይዘር ዝቐረበ ክታበት 11 ታሕሳስ ድሕሪ ምፅዳቑ 100 ሚሊዮን መጠን ክታበት ንመንግስቲ ኣቕሪቡ እዩ።
ቅድሚ ኩሉ ነቲ ክታበት ዝረኽቡ ሰራሕተኛታት ጥዕናን ኣብ መሐብሐቢ ዓበይቲ ዝነብሩን እዮም።ክሳብ ብቅድሚ ትማሊ ሶኑይ ልዕሊ 600,000 ሰባት ቀዳማይ ክታበት ምርካቦም ተፈሊጡ ኣሎ።
ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስቲ ኣሜሪካ ብኮቪድ 19 ዝሞቱ ኣስታት 323,000 ዝተታሓዙ ድማ ልዕሊ 18.2 ሚሊዮን ሰባት ብምምዝጋብ ኣብ ዓለም ቅድሚት ትስራዕ ።


text:
ዓሰርቲኦም ኤርትራዊያን ስፖርተኛታት ኣብ ቦትስዋና ንዝህልዎም ደረጃ ስደተኛ ዝውሰን፣ ብመሰረት ሕጊ ቦትስዋናን ዓለም-ለኻዊ ውዕላትን ምኻኑ ዋና ጸሓፊ ምክልኻል፣ ፍትሒን ጸጥታን ቦትስዋና ገሊጹ።
እቶም ስፖርተኛታት ድሕሪ’ቲ ግጥም ናብ ሆቴሎም ከይዶም፣ካብ ሆቴሎም ተሰዊሮም። ከምዝጠፍኡ ምስ ተገለፀ ፖሊስ ኣብ ዳህሳስ ኣትዩ። ኣብ ሓደ ስፍራ ረኺብዎም። ክሕተቱ ከለው ናብ ኤርትራ ክምለሱ ከምዘይደልዩን ፖለቲካዊ ዕቁባ ከምዝሓቱን ገሊፆም’ዮም።
‘ዕፃኦም እዚ’ዩ ኢለ ክዛረብ ኣይክእልን። ዕቑባ ሓቲቶም ኣለው፣ ናብ መስርሕ ኣትዮም ኣለው። ስለዚ ዕቑባ ክፍቀደሎም ወይ ክክልከሉ ይኽእሉ’ዮም። ኣባላት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ስለዝኾና ግና ኣሲርና ንዓዶም ክንጥርዞም ኣይንኽእልን። ካልእ መማረፂ ስደተኛነት፣ ኣብ ሳልሳይ ሃገር ንክኣትው ምሕጋዝ’ውን ዘጠቃልል’ዩ’ ኢሉ ሚኒስትር ኣውጊስቲን።
ኣብ ቅድመ መፃረዪ ግጥም ዋንጫ ዓለም 2018 ሩስያ፣ ትሳተፍ ዝነበረት ሕርይቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ኣስመራ 2 ብ 0 ኣብ ፍራንሲስታውን ቦትስዋና ድማ 3 ብ 1 ተሳዒራ ካብ’ቲ ውድድር ከምዝተሰናበተት ዝዝከር’ዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ነቲ ህዝባዊ ተቐባልነቱ ኣንቆልቍሉ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ንምርዳእ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ኤርትራውያን ብደርፊ ንምጕስጓስ እቲ ስርዓት ብዘውጽኦ መደብ መሰረት ናብ ኣውስትራልያ ነቒሎም ዝነበሩ ኤርትራውያን ሙዚቀኛታት መንግስቲ ኣውስትራልያ መእተዊ ቪዛ ከምዝኸልኦም፡ ካብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣርዲኡ።
ብኣንቶንዮ ተስፋይ – 15 መከረም 2010
ብዕለት 11 መስከረም 2010 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ንጉዳይ ዋዕላ መብርሂ ክህብን ዝተኻየደ ኣኼባ ካብ’ቲ ብዙሕ ኣብ ሓደ ወሳንን ኣገዳስን ጠማርን ጉዳይ ምስክርነት ቀሪብሉ ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብቲ ኣብ ካብ ዓለም ዝለዓለ ሙቐት ከምዘለዎ ዝእመነሉ ወደብ ዓሰብ፡ ኣብ ትሕቲ መሬት ን ሽዱሽተ ዓመት መመላእታ ዝኣሰሮም ኣርባዕተ ኣመንቲ ክርስትና ተሳቕዮም ከምዝሞቱ CFC ዝተባህለ ንመሰል ናጽነት ሃይማኖት ዝጉስጕስ ማሕበር ንናይ ዓይኒ መሰኻኽር ጸብጻብ ብምጥቃስ ኣፍሊጡ። ካልኦት ኣርባዕተ ኣመንቲ ‘ውን ንሓያለ ኣዋርሕ ኣብ ጸላም ተኣሲሮም ድሕሪ ምጽናሕ ሃንደበት ናብ ብርቱዕ ብርሃን ብምቅልዖም ዓይኖም ከምዝዓወሩ እቲ ሓበሬታ ይጠቅስ።
እቲ ንኤርትራ ምስ ህግደፍ፡ ንኤርትራዊ ዜግነት ከኣ ምስ ደገፍቲ ህግደፍ ጥራይ ኣዳሪጉ ዝርኢ፡ ሃገር እናጥፍአ ብስም ሃገራውነት ክሽቅጥ ዝነብር ስርዓት ህግደፍ፡ ካብቲ ንሱ ዝወደቦ ደገፍቱ ጥራይ ዝሳተፉዎ ጽምብል ናጽነት ወጻኢ ብኻልኦት ሃገራውያን ንዝካየድ በዓል ናጽነት፡ “ ናይ ምምቕቓል” ካኼባ ምዃኑ ብምዅናን፡ ኤርትራውያን ከይሳተፉዎ ከምዝወገዘ፡ ብመንገዲ ኤምባሲታቱ ብዝዘርግሖ ደብዳበ ተረጋጊጹ።
ከም ኣብነት ናይዚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ናብ ሽማግለ ብዓላት ኣትላንታ ዝለኣኾ ደብዳበ ተመልከቱ።
እቲ መንእሰይ ከ? ደስኪሉ፡ ህግደፍ ግዳ ንዕኡ እንድዩ ስሙ ልዕሊ ኹሉ፡
እንሆ ኢዱን እግሩን ሰማይ ተሰቒሉ! ግራት ሃገር እንከሎ ቓዲሩ!
ሳላ ህግደፍ ሪጋ ባኒ መሊኡ፡ ባኒ ‘ሞ የልቦን!
ህግደፍ ክገፍፍ ኢዩ ዝብል ወረ ምስ ተሰምዐ መንእሰያት ካብ መጻወድያ ከምልጡ ሸበድበድ ክብሉ፡ ህዝቢ ‘ውን ተረቢሹ ውራዩ ገዲፉ ካብ ሹቕ ንገዝኡ ክኸይድ ሃታ ሃታ ክብል ከሎ ዘርኢ እዩ።
ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ – ብስእሊ ፡ ካርሸሊ ኣስመራ (ዳስ ሓውያ) መእተዊ እምበር መውጽኢ ዘይብላ ጸላም ብዓቲ ህግደፍ
እዚ በዓል ናጽነት ህዝቢ ኤርትራን መራሕቲ ህግደፍን ብሓባር ክውዕልዎ ናይ ብሓቂ ዘገርም እዩ። ብዓል ነጻነት ሃገርና ነጻ ዝኸነትሉ ብህዝቢ ኤርትራ ዝተኸፈለ ከቢድ መስዋእ ድኣ እምበር ንህግደፍሲ ውራዩ አይኮነን። ህዝቢ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከቢድ ጸገም ተሸሚሙ አብ ዝርከበሉ ዘሎ እዋን ኢና ነዚ መበል 16 ዓመት ብዓል ነጻነት ነኽብር ዘለና። እዚ እዋን ንነብስናውን ካብቲ አቲናዮ ዘለና ኩነታት ክንወጽእ ንሓተሉ ግዜ እዩ።


text:
ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ (ሃ.ማ.ሓ.ስ.ኲ.ኤ)፡ መደባት 2017 ንምግምጋም ብ18 ጥሪ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ – ኣብ 2018 ንኣባላት ዝወሃብ ናይ ልቓሕ ዕድላት ብዝለዓለ ክድፋኣሉ ምዃኑ ገሊጹ።
ምክትል ኣቦ-መንበር ማሕበር ኣቶ ፍስሃየ ተስፋሚካኤል፡ እቲ ዕላማ – ዝተተግበሩ መደባት ብመንጽር ኣድማዕነቶምን ሕጽረታቶምን ብምግምጋም፡ ዝውጠኑ መደባት ብዝበለጸ ውዳበ ንምትግባር ዘድሊ ውህደት ንምፍጣር ከምዝኾነ ኣረዲኡ።
ኣብቲ ጸብጻብ፡ ብኣባላት ዝርአ ኣብ ግዜኻ ልቓሕ ናይ ዘይምምላስ ድኻማት ከምዘሎ ክግለጽ እንከሎ፡ ኣባላት ነቲ ልቓሕ ኣብ ዝተጸንዐ ዋኒን ብምውዓል ብግቡእ ክጥቀሙሉ፡ እቲ ዕድል ዘዋሪ ስለዝኾነ ድማ – ዕዳኦም ኣብ ግዜኡ ክመልሱ ብኣኼበኛታት ለበዋ ቀሪቡ።
ኣብ መወዳእታ፡ እንተላይ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ዝዝርጋሕ ናይ ልቓሕ መደባት ክቕጽል፡ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክሰፍሕ ንስንኩላን ዘገልግል ናይ ጅምናዝዩም ማእከል ክኽፈት፡ ሓድሽ ማዕከን-ሓበሬታ ኣብ ኩለን ዞባታት ክተኣታቶ – ካብ መደባት 2018 ምዃኖም ተገሊጹ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ሃ.ማ.ሓ.ስ.ኲ.ኤ – ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ውዳበኡ ንምስፋሕን፡ ጽጉማት ሰንኩላን ካብ ጸግዕተኛነትን ተጸባይነትን ተገላጊሎም መነባብሮኦም ንኽመርሑ ዝሕግዞም ዕድላት ልቓሕ ንምኽፋትን ዝሕግዞ ጐስጓሳዊ ኣኼባ – ብ16 ጥሪ ኣብ ከተማ ባረንቱ ኣካዪዱ።
ሓላፊ ማሕበር ኣብ’ቲ ዞባ ኣቶ ሽምወለ ወልደገርግስ፡ ዛጊት ኣብቲ ዞባ 3,331 ስንኩላን ከም እተጥርነፉ፡ 2,140 ካብኣቶም ድማ ኣስታት 44.4 ሚልዮን ናቕፋ ልቓሕ ተዋሂብዎም ከምእተጣየሱ ኣብሪሁ።


text:
Subscribe to Updates
Get the latest creative news from FooBar about art, design and business.
Author: Staff Reporter
መግለፂ ሊቀ ጳጳስ ሀገረ ስብከት ዞባ መቐለ
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ #ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ #ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ #ዘአክሱም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለሃይማኖት ወዲሰብ ብሕይወቱ እናሃለወ ከም ዕንፀይቲ ብሓዊ ምቅፃል ካብ ሃይማኖትን ባህልን ወፃኢ ዝኾነ ኣፀያፊ ናይ ሰይጣን ተግባር እዩ ብምባሎም ዝበፀሖም ዘሎ ፀለመ፣ ምፍርራሕ፣ ፀቅጥን ተቃውሞን ኣግባብነት ዘይብሉ ስለ ዝኾነ እቲ ብቅዱስነቶም ዝተውሃበ መልእኽቲ ንድግፍ ኢና።” ክብሉ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ዞባ መቐለ ብፁዕ ኣቡነ ኢሳይያስ ገሊፆም፡፡ሊቀ ጳጳስ ሀገረ ስብከት ዞባ መቐለ ብፁዕ ኣቡነ ኢሳይያስ ናይ ላዕለዎት ሓለፍትን ሰራሕተኛታትን ሃገረ ስብከት መቐለን ላዕለዎት ሓለፍትን ሰራሕተኛታትን ወረዳ ቤተ ክህነት ኣመሓደርቲ 44 ገዳማትን ኣድባራትን፤ ጠቅላላ መገልገልቲ ሰራሕተኛታትን ኣባላትን ቤት ትምህርቲ ሰንበት ሓድነት መቐለን መልእኽቲ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ…
ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብቲ ንሽሙ ዝተፀውዐ ዘተ ሰላም ወፂእኻ ንኸቢድ ኹናት ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ ጥሉላት መረዳእታታት ይወፁ ኣለው። ነዚ ከም ኣብነት ዝጥቀሱ ክልተ መርትዖታት ኣለው።
ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብቲ ንሽሙ ዝተፀውዐ ዘተ ሰላም ወፂእኻ ንኸቢድ ኹናት ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ ጥሉላት መረዳእታታት ይወፁ ኣለው። ነዚ ከም ኣብነት ዝጥቀሱ ክልተ መርትዖታት ኣለው። 1) ትማሊ ብኣቐባሊ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኹናት እኹል ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ ተገሊፁ እዩ። 2) ብቕድሚ ትማሊ ድማ ካብ ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ ናብ ኢትዮጵያ ኣፅዋር ኹናት ዝፀዓና ነፈርቲ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌን ሐረርን ከምዝዓለባ መረዳእታታት የመላኽቱ። እቲ ኻልእ ምስዚ ነጥቢ ዝለዓል ምዕባለ ፣ ትማሊ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣስታት 40 ዝኾኑ ተጋሩ ተገፊፎም ተኣሲሮም እዮም። ኣብ ዝሓለፈ እዋን ምስ መንግስቲ ትግራይ ክደራደር እየ ብዝብል ምስምስ ውሱናት እሱራት ተጋሩ ክፍትሑ ብምግባር ዝተወሰነ ሩፍታ ክርከብ ተፈቲኑ…
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ሰኔጋል ማኪ ሳልን ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ መሃመትን “ዕቱብን ሓደገኛን ኩነታት” ክብሉ ዝገለጽዎ ኩነታት ዩክሬን ከምዘተሓሳሰቦም ገሊጾም። ክልቲኦም መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ሰዓታት ምሸት ብሓባር ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ናይ ሩስያ ፈደረሽንን ካልኦት ኣብቲ ኩነታት ተሳተፊ ዝኮኑ ከባቢያዊያን ኣህጉራዊያን አካላት ንዓለምለኸ ሕጊ: ንግዝኣታዊ ሓድነትን ሉኣላዊነትን ዩክሬን ከኽብሩ ጻውዒት ኣቕሪቦም። ኣቦ መንበራት ሕብረት ኣፍሪቃን ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃን ብተወሳኺ ክልቲኦም ወገናት ብቅልጡፍ ተኹሲ ደው ከብሉን ንመላእ ዓለም ካብ ቀውሲን ሳዕቤን ንምክልኻል ኣብ ውሽጢ ዓለምለኸ ዝምድና ንሰላምን ምርግጋእን ንምዕቓብ ብስም ኩሉ ህዝቢ ዓለም ኣብ ትሕቲ ሕቡራት ሃገራት ብዘይምድንጓይ ፖለቲካዊ ልዝብ ክጅምሩ ጻውዒቶም ምቕራቦም ቤት…
መበል 47 ዓመት በዓል 11 ለካቲት
እንኳዕ ንምጅማር ብረታዊ ቓልሲ 2ይ ወያነ ህዝቢ ትግራይ መበል 47 ዓመት በዓል 11 ለካቲት ኣብፀሓና! መትከል ሚዲያ ልሳን ህዝቢ!
መርአያ ፅንዓትን ሓድነትን ዝኾኑ ጀጋኑ ስውኣትና ክንዝክሮምን ሕድሮም ድማ ክነዐውትን መኸተና ክነጠናኽርን ኣለና።”ሓላፊት ቢሮ ር/ህ/ መንግስትን ትግራይ ወ/ሮ ሊያ ካሳ
#መበል 47 ዓመት በዓል #11 ለካቲት ሃለዋትናን ድሕንነትናን ውሕስ ዝኾነሉ፣ መሬት ትግራይ ሙሉእ ንሙሉእ ሓራ ዝወፀሉ፣ መሰል ዓርሰ ውሳነና ድማ ብዝረጋገፀሉ መንገዲ ክኽበርን ቃል እንኣትወሉ ክኸውን ይግባእ ክብላ ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ወ/ሮ ሊያ ካሳ ገሊፀን። ወ/ሮ ሊያ ካሳ ነዚ ዝገለፃ ሎሚ ዓመት ዝኽበር መበል #47 ዓመት በዓል 11 ለካቲት መሰረት ገይረን ኣብ ዝሃበኦ #ጋዜጣዊ መግለፂ እንትኸውን ፣ እቲ በዓል ስውኣትና ዝዝከርሉን ሕድሮም ብምጥንኻር ሰፊሕ ስራሕ እናዓመሉን ከምኡ እውን ሎሚ ዘጋጠመ ፈተና በዲህና #ዓወት ዝጨበጥናሉን ፍሉይ በዓል ምዃኑ ገሊፀን። በዓል 11 ለካቲት ሃለዋትናን ድሕንነትናን ውሕስ ዝኾነሉ ፣ መሬት ትግራይ ሙሉእ ንሙሉእ ሓራ ዝወፀሉ ፣መሰል #ዓርሰ ውሳነና ድማ ብዝረጋገፀሉ…
ናብ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምእታው ፍቓድ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ምፅባይ ዘይኮነስ ብመሰረት ዓለም ለኸ ሕጊብግዴታ ክፍፀም ከምዘለዎ ተገሊፁ፡
ናብ ትግራይ ህፁፅ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምእታው ኣብ ድሌት ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ዝምስረት ዘይኮነስ ብመሰረት ዓለምለኸ ሕጊ ብግዴታ ክፍፀም ዘለዎ ግዜ ዘይህብ ዛዕባ ከምዝኾነ ተገሊፁ፡፡ ሰብኣዊ ሓገዝ ፖለቲካዊ ትርጉም ክወሃቦ ከምዘይግባእ እውን #Africa_Arguments ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ኣቃሊሑ፡፡ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ምስ ገበቲ #ሓይልታት ኣምሓራን ውልቀ መላኺ #ኢሳያስ ኣፈወርቅን ሓደ ግንባር ብምፍጣር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ #ትግራይ ዝፈፀምዎ ልፍንታዊ ወራር ከበድቲ #ገበናት ከምዘብፅሑን መሰረት ልምዓት ትግራይ ብትልሚ ክዓንውን ክዝመትን ከምዝገበርዎ ዝጠቐሰ ኣፍሪካ ኣርጉዩመንት፣ እዚ ከይኣክል ድማ ካብ ዝበዝሕ ከባቢታት ትግራይ ብሰራዊት ትግራይ ተሳዒሮም ምስወፁ እውን ህዝቢ ትግራይ ህፁፅ ሰብኣዊ ሓገዝ ከይረክብ ከምዝኸልኸሉን መሰረታዊ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ዝበሃሉ ከምኒ ባንኪ፣ ቴሌኮሚኒኬሽን፣ መጓዓዝያ፣ ኤሌክትሪክን ካልኦትን ከምዝተዓፀውን…
the hope of healing due to lack of medicine, says that the bone cancer patient is dying with a lot of people’s dreams and hopes due to lack of medicines.His name is Amanuel Jaafer, he was born and raised in the southern zone of Tigray in Alamata city and he is a fifth year student of Chemical #Engineering class at Dire Dawa University.In the field of education he learned, his life journey filled with hope to serve his country and the people was also successful for him. However, he will encounter an event that will destroy his bright hope.He was…
በትግራይ መንግስት በኩል እነ አወል ዓርባ የዓፋርና የትግራይ ህዝቦች ያላቸውን ታሪካዊ ትስስር ለማዳከምና የተሰጣቸውን እኩይ አጀንዳ ለማስፈፀም በትግራይ ይዞታዎች ላይ የፈፀሟቸውን ተደጋጋሚ ትንኮሳዎችን
ላለፉት በርካታ ሳምንታት ለሰላማዊ መፍትሄ ዕድል ለመስጠት በማሰብ ከዓፋርና ከአማራ ክልል ሰራዊታችን ለማስወጣት መወሰናችን ይታወቃል። ይሁንና በፌደራል መንግስት በኩል ሰራዊቱ ከትግራይ ድንበር ባሻገር ባለበት እንዲቆም ወስኛለሁ ቢልም በትግራይ ሰራዊት ይዞታዎች ላይ ተደጋጋሚ ትንኮሳዎች ሲፈፅም ቆይተዋል። በተለያዩ ይዞታዎቻችን ላይ የተደረጉትን ትነኮሳዎች በመቛቋም እንዲሁም አስፈላጊ ሁኖ ሲገኝ የእርምት እርምጃዎችን ከመውሰድ ባሻገር የኣለምኣቀፍ ማህበረሰብን የሰላም ጥረት እድል ለመስጠት በማሰብ ተደጋጋሚ ትንኮሳዎቹን በትዕግስት ለማለፍ ስንሞክር ቆይተናል። ከዚሁ በተጫማሪ ህዝባችን ላይ የተጣለውን ሰው ሰራሽ ረሃብ ለማቃለል ያግዛሉ ያልናቸውን እርምጃዎችን ስንወስድ ቆይተናል። በትግራይ መንግስት በኩል እነ አወል ዓርባ የዓፋርና የትግራይ ህዝቦች ያላቸውን ታሪካዊ ትስስር ለማዳከምና የተሰጣቸውን እኩይ አጀንዳ ለማስፈፀም በትግራይ ይዞታዎች ላይ የፈፀሟቸውን ተደጋጋሚ ትንኮሳዎችን: እንዲሁም…
Statement on the Persistent Obstruction of Humanitarian Aid by the Federal Government of Ethiopia The genocidal Abiy regime.
Statement on the Persistent Obstruction of Humanitarian Aid by the FederalGovernment of EthiopiaThe genocidal Abiy regime, which appears constitutionally incapable of telling the truth, continuesto accuse the Government of Tigray of obstructing humanitarian aid meant for the people ofTigray. It continues to levy accusations against the Government of Tigray without providing aniota of evidence. Since the end of June 2021, the Abiy regime has imposed a devastating siege onTigray, actively obstructing humanitarian aid, denying the entry of fuel as well as life-savingmedical supplies, limiting the amount of operational cash available for aid agencies on the ground,and expelling humanitarian officials that…
ሙቚሕ ‘ሄሊኮፕተርን’ ጅምላዊ ጨፍጫፍን ውቕሮማራይ
ካብ’ታ ብዕሱብ ሰራዊት #ኤርትራ ልዕሊ 1000 ሰላማውያን ሰባት ዝተጨፍጨፉላ ከተማ #ኣኽሱም ንኣንፈት ምዕራብ 15 ኪ/ሜ ሪሒቓ ትርከብ ከተማ #ውቕሮማራይ ካብ ሕሊና ደቂ ሰባት ዝተኾነነ ተግባር #ጀኖሳይድ ተፈፂሙ። ንከተማ ውቕሮ ማራይ ፅላል ኰይኑ ዝዕጅባ እንዳ ርችት ዝብሃል ጐቦ ኣሎ። ጫካ ኣብ ልዕሊ ሙዃኑ ብኸበድቲ ዶናጒል ዝተኸብበን መዕቖሪ ማይ ጐዳጒዲ ዘለዎን ከባቢ እዩ። ወርሒ ታሕሳስ 2013 ዓ/ም ኣብ ከተማ #ውቕሮማራይ ካብ እቶም ብዙሓት ብውሕዱ ግን ድማ መስካሕክሒ #ጀኖሳይዳዊ ተግባር ገበን ኣንፃር ሰብኣውነት ብዕሱብ ሰራዊት #ኤርትራ ተፈፂሙ። እዞም ወገናት መብራህቶም ገብረህይወት፣ ጀማል በሽር፣ ጥዑም ዓብደልጀዲድ፣ ቴድሮስ ግርማይ፣ ዑመር በሽር ዓጣን ካልኦት መለለዪ መንነቶም ዘይትረቦም ወገናትን ከም ዝኾኑ ነባሪ እታ ከተማ ኣይተ ብርሃነ ገብረ…


text:
Radio Erena: 06 September 2022
ኤርትራ፣ ሰብኣዊ መሰላት ዝግሃሰላ ኣሰንባዲት ወይ ናይ ራዕዲ ገዛ’ያ ክብል፣ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ስቴቨን ዎልክር ገሊጹ።
እቲ ኣመሪካዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣብ ‘ዘ ኣትላንቲክ’ ኣብ ዘስፈሮ ዓንቐጽ፣ መጀመርያ ኣብ 2019 ናብ ኤርትራ ተመዲቡ ኣብ ዝመጽኣሉ፣ ሓድጊ መግዛእቲ ኢጣልያ ብዝኾነ ስነ ህንጻ ከተማ ኣስመራን ኩነታት ኣየራን ከምዝተመሰጠ ብምጥቃስ፣ ድሕሩ ነታ ሃገር ምስ ፈለጣ ግና እተሰንብድ ምዃናን’ዩ ኣረዲኡ።
ንሱ ንኤርትራ፣ ተቓውሞ ዘይፍቀዳ፣ ናጽነት ፕረስ ዘይብላ፣ ዜጋታት ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተቖርኑ፣ ኣብ ዘይመረጽዎ ክሰርሑ ዝግደዱ፣ ምርጫ ዝብሃል ርእያ ዘይትፈልጥ፣ ብሃውሪ ምእሳር ንቡር ዝኾነላ፣ ዜጋታት ብፍርሒ ዝሽቑረሩላ ሃገር’ት ክብል ጠቒሱዋ።
ብሓደ ሰልፊ ዝምራሕ ሕሉፍ ምልካዊ ስርዓት ሕጂ’ውን ምሳና ኣሎ ብዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ እቲ ጽሑፍ ናይቲ ዲፕሎማሰኛ፣ ኤርትራ ምስ ሩስያ ዘነይት ዝምድናን ረብሓን ዘይብላ ክነሳ፣ ስለምንታይ ንወራር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬይን ደጊፉ ብዝብል ሕቶ’ዩ ተበጊሱ።
ከም ቤላሩስ፣ ሶርያን፣ ሰሜን ኮርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ንሩስያ ምድጋፍን ምኽንያት ክወሃቦ ከምዝኽእል ዘረድአ እቲ ጽሑፍ፣ ኤርትራ ግና ካብ ዘለዋ ሕሉፍ ምልካዊ ስርዓት ዝነቐለ ጥራይ’ዩ ክብል ደምዲሙ።
ናይ ሓደ ሰልፊ ሕሉፍ ምልካዊ ስርዓት ብባህሪኡ፣ ኣዕናዊን ዝኾነ ምቕርራብ’ውን ዘይልውጦን ምዃኑ ድማ ኣስሚርሉ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ኤርትራ፣ ንኹሉ ነገር ክዕብልልን ክብሕትን ክቖጻጸርን ዝደሊ፣ ንወጻኢ ክገሹ ዝደልዩ ዜጋጋቱ ብመውጽኢ ቪዛ ዝገትእ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ካብን ናብን ክዛወሩ’ውን ‘መንቀሳቐሲ’ ዝሓትት ስርዓት ዘመሓድራ ሃገር ምዃና እቲ ኣመሪካዊ ዲፕሎማሰኛ ኣብ ጽሕፉ ኣገንዚቡ።
ብተወሳኺ፣ ኤርትራ፣ ብቁጠባዊ ድሕረት እትሳቐ ድኻ ሃገር ጥራይ ምዃና ከይኣክል፣ ዜጋታት ካብ 330 ዶላር ወይ ኣስታት 5 ሽሕ ናቕፋ ንላዕሊ ገንዘብ ከውጽኢ ዘይፍቀደሎም፣ ገንዘብ እተውጽኣሉ ዘመናዊ ናይ ባንክ ሳናዱቕ ማሺን ወይ ATM ዘይብላ፣ ብኢንተርነት ዝግበር መስርሕ ባንክ’ውን ገና ዘይኣተዋ ምዃኑ ካልእ ዘተሓሳስብ ነጥቢ ኣስዒቡ።
ኣብ ሕርሻን ካልእ ጽላታትን’ውን ተመሳሳሊ ምዃኑ ዘገነዘብ ስቲቭ ዋልከር፣ ንሱ ይኹን ካልኦት ናብ ኤርትራ ዝተመደቡ ኣምባሳደራትን ዲፕሎማሰኛታትን፣ ሒዞሞ ዝመጽኡ መደባት ዲፕሎማሲን ካልእ ናይ ምትሕግጋዝ መደባትን ተስፋ ቆሪጾም ከምዝምለሱ ብኣብነት ኣረዲኡ።
ንሱ ኣብ መደምደምታ፣ ምስ ሕሉፍ ምልካዊ ስርዓት ዝካየድ ዝኾነ ዓይነት ጽምዶ ፍረ ዘይህልዎ ምዃኑን፣ ንዝተወጽዐ ህዝቢ ዘሕልፎ ዘሎ ስቓይ ኣፍልጦ ምሃብን እንተተኻኢሉ ምሕጋዙን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ስርዓታት ፍተ ፊት ምግጣሞምን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ሰፊሕ ውልቃዊ ትንታነታቱ ሂቡ።
ካብ 2019 ኣትሒዙ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትር ዝነበረ ዲፕሎማሰኛ ስቲቭ ዎከር፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ተልእኾኡ ካብ ዝፍጽም፣ ኣመሪካ ዛጊት መተካእታኡ ኣይመዘዘትን።
=======================


text:
ፅዋዕ ኣፍሪቃ ኣብ ኢኻቶርያል ጊኒ ብኣዝዩ ዝረሰነ ሃዋሁ ሎሚ ረቡዕ እውን ቀፂሉ’ሎ።
ኣብ ክልተ ስተድየማት ኣርባዕተ ጋንታታት ማዕረ ግጥማት ኣውዲቅካ ምሕላፍ ክጣፋኣ ዊዒለን።ካሜሩን ኣንፃር ኣይቮሪኮስት ማሊ ኣንፃር ማሊ።
ብመሰረት’ዚ ኣብ ዝጀመረ ግጥማ ማሊን ጊኒን ቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት ጊኒ’ያ።ኣብ ውሽጢ 15 ደቃይቅ።ማሊ ማዕረ ትገብራ ዕድል ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ረኺባ።ግን ኣይተጠቀመትላን።ሳያዱ ኪየታ ዝቀልዓ ኩዕሶ ናብ ሕቑፊ ሓላዊ ማዕፆ ጊኒ ኣትያ።ጋንታ ማሊ ክተምልጣ ዘይግባእ ዕድል።
ኣብ ግጥም ካሜሩንን ኣይቮሪኮስትን ግና ብዘይካ’ተን ተፃወቲ ኣይቮሪኮስት ዝፈተንወን ሓደገኛታት ኩዓሳሱ እቲ ፀወታ ዜሮ ን ዜሮ እዩ ቀፂሉ።ክሳብ መበል 34 ደቂቃ።ኣብ መበል 35 ደቂቃ ግና ቀፅሪ 15 ግራዴል ካብ ርሑቅ ዝቀልዓ ኩዕሶ ብዝናኣድ ኣገባብ ቀዳመይቲ ሸቶ ኮይና።ኣይቮሪኮስት 1 ካሜሩን ዜሮ።እቲ ፀወታ ሓደ ንዜሮ’ውን ተዛዚሙ።
ብመሰረት’ዚ ኣይቮሪኮስት ሓሊፋ’ላ።ማዕረ 1 ን 1 ካብ ዝተፈላለያ ማሊን ጊኒን መን ከምትሓልፍ ብዕፃ ክውሰን’ዩ።


text:
ጎንጺ ኦሮሚያ፡ ኣብ ዶዶላ ኣብ ቤተክርስትያን ዘዕቖቦ ኣመንቲ ኣብ 'ስግኣት ንርከብ' ኢሎም
ኣብ ምዕራብ ኣርሲ ከተማ ዶዶላ ካብ ዘጋጠመ ጎንጺ ህይወቶም ንምድሓን ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስትያን ዘዕቖቡ ኣመንቲ ራብዓይ መዓልቶም ከምዝሓዙን ኣብ ጸገም ከምዝርከቡን ትማሊ ንቢቢሲ ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ክልል ኦሮሚያ ዘጋጠመ ጎንጺ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተወለዐ ኮይኑ፡ ኣብታ ከተማ ጥራይ 8 ሰባት ከም ዝሞቱ ካብ ነበርትን ሆስፒታልን ዝረኸብናዮ መረዳእታ የመልክት።
ኣካያዲ ስራሕ ቤተክህነት ወረዳ ዶዶላ ሊቀ ልሳናት ቀሲስ እየበሩ ኣለሙ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ መዓልታት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ምእመናን ኣብታ ከተማ ኣብ ዝርከቡ ኣብያተ ክርስትያን ከምዘዕቖቡ ንቢቢሲ ተዛሪቦም።
ብፍላይ ዕሸላት ህጻናት፣ ኣዴታት፣ ነብሰጾራት፣ ኣረጋውያንን ሕሙማንን ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዝወደቑ እቶም ኣካየዲ ስራሕ ገሊጾም።
ጸሓፊ ናይቲ ቤተክህነት ዲያቆን ደሳለኝ ማሞ ብወገኑ፡ ኣብቲ ንሱ ዝርከበሉ ቤተክርስትያን ኪዳነ ምህረት ካብ ዘዕቖቡ ሰባት፡ ክልተ ኣዴታት ብዘይሓገዝ ሕክምና ከምዝወለዳ ሓቢሩ።
"ተረጋጊኡ'ሎ ዝበሃል ሰብ ክንቀሳቐስ እንተኽኢሉ ጥራይ'ዩ"
ስማ ክግለጽ ዘይደለየትን ናይ ሰለስተ መዓልቲ ሓራስን፡ ሓንቲ ካብ ሞንጎ'ቶም ኣብቲ ቤተክርስትያን ዘዕቖቡ'ያ።
ረቡዕ መዓልቲ መናእሰይ፡ ናይ ጎረባብታ ገዛውቲ ከቃጽሉ ምስረኣዩ ንሳን ስድርኣን ናብታ ቤተክርስትያን ከም ዝሃደሙ ትዛረብ።
"ናባና ገጾም እምኒ ክድብርዩ ምስጀመሩ ብድሕሪት ብዘሎ ቀጽሪ ገዛና ሃዲምና። ዋላ ሓደ ነገር ከይሓዝና እናበኸና ኢና ወጺእና። ብኻንሸሎታት ጎረብብትና እናተሰጋገርና ናብዛ ቤተክርትያን በጺሕና" ኢላ።
ብልምዲ ዘዋልዳ መዋልዳን ከም ዝሓገዝኣ ብምግላጽ "ጡበይ ጸባ ከውጽእ ብዘይ ምኽኣሉ፡ ጸባ እናለምንኩ . . . ማይ የጥብቦ ኣለኹ" ክትብል ተዛሪባ።
ንሳ ከም እትብሎ ሕጽረት ማይ ስለዘሎ ነቲ ዘጋጠሞም ጸገም ኣጋዲድዎ'ሎ።
ኣዲኣ ንኽተሕርሳ ካብ ሃዋሳ [ክልል ደቡብ] እንተመጸት'ኳ፡ በቲ ዝተወለዐ ጎንጺ ንሳ፣ ኣዲኣን ቆልዓ ሸውዓተ ወርሒ ዝሓዘት ጓል ሓትንኣን ዝርከብዎም ሸውዓተ ሰባት ናብታ ቤተክርትያን ሀዲሞም።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝብላዕ ዝስተ ክረኽቡ ከም ዘይከኣሉ ድማ ወሲኻ ሓቢራ።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝተወለዐ ጎንጺ ንምህዳእ ሰራዊት ምክልኻል ከም ዝተዋፈረን እቲ ኩነታት ከም ዝተረጋግአን ይግለጽ። ንሳ ግን በዚ ኣይትሰማማዕን።
"ተረጋጊኡ'ሎ ዝበሃል ሰብ ክንቀሳቐስ እንተኽኢሉ ጥራይ'ዩ። እቶም ዘለዉ ወተሃደራት'ውን ቤተክርትያን'ዮም ዝሕልዉ ዘለዉ" ትብል።
ኣብ ቤተክርስትያን ኪዳነ ምህረት ኣዕቚቡ ዝርከብ ዲያቆን ደሳለኝ ብወገኑ፡ ልዕሊ 200 መራሕቲ ስድራ ደቆምን ቤተሰቦምን ሒዞም ንመቓብር ኣብ ዝተሃነጹ ገዛውትን ዳሳትን ከምዝርከቡ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ካልኦት ሰባት ከኣ ቅዱስ ገብረክርስቶስ ኣብ ዝበሃል ካልእ ቤተክርስትያን ከምዘዕቖቡ ሓቢሩ። እቶም ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ዘለዉ ኩሎም ብሕጽረት መግብን ማይን ከም ዝተጸገሙ ተዛሪቡ።
"እቲ መጥቃዕቲ ሃይማኖት መሰረት ዝገበረ'ዩ" ዝብል ዲያቆን ደሳለኝ፡ ልዕሊ ሸውዓተ ገዛውቲ ከም ዝተቓጸሉ፡ ከምኡ ድማ ዝተዘመተን ዝዓነወን ንብረት ከም ዘሎ ሓቢሩ።
ብረቡዕ ናይታ ቤተክርስትያን ኣቦታት ከም ዝተወቕዑ'ውን ወሲኹ ገሊጹ።
ኣብ ቤተክርስትያን ገብረክርስቶስ ዘዕቆቡ ኣካያዲ ስራሕ ቤተክህነት ወረዳ ዶዶላ ሊቀ ልሳናት ቀሲስ እየበሩ ብወገኖም፡ ብግምት ክዛረቡ'ኳ እንተተጸገሙ፡ ኣብታ ንሶም ዝርከቡላ ቤተክርስትያን ጥራይ ከባቢ 2,000 ሰባት ከምዝርከቡ ንቢቢሲ ሓቢሮም።
ክሳብ ትማሊ ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ናብቲ ቦታ ከይዱ ዝሓተቶም ናይ ወረዳ ይኹን ፌደራል መንግስቲ በዓልስልጣን ከምዘየለ ይዛረቡ።
"ኣብዛ ቤተክርስትያን ሓደ ሽቓቕ'ዩ ዘሎ። ማይን መግብን'ውን የለን" ብምባል፡ በዚ እንተቐጺሉ እቶም ሰባት ብሕማማት ክጥቅዑ ከምዝኽእሉ ስግኣቶም ገሊጾም።
ኣብዚ ጉዳይ ኣመልኪትና ንኮሚሽነር ኮሚሽን ፖሊስ ኦሮሚያ ከፍያለው ተፈራ ንምዝርራብ ብተደጋጋሚ ዝገበርናዮ ፈተነ ክሰምረልና ኣይከኣለን።
ኢትዮጵያ፡ ኣብ ምዕራብ ኦሮምያ እንታይ'ዩ ተኸሲቱ?
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ኣብ ሰለስተ ወረዳታት ምዕራብ ኦሮምያ ዝርከባ ካብ ዓሰርተ ዘይውሕዳ ጨናፍር ባንክታትተ ከም ዝተሰረቓን ንብረተን ከም ዝዓነወን፡ ከምኡ'ውን ቤት ጸሕፈት ወረዳ ብሓዊ ከም ዝተቓጸለን ተሓቢሩ።


text:
ቀዳማይ ክፋል
ብዕለት 29/01/2016 ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ንኣስታት 9 ሰዓታት ዝቐጸለ ውድባዊ ሰሚናር ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ብዓወት ተሰላሲሉ። እቲ ሰሚናር ብኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን ብጻይ ዶር. ሃብተ ተስፋማርያምን ብብጻይ መሓመድ ስዒድ መፍለስ ኣቦ መንበር ስክረታርያ ማእከላይ ባይቶ ግሃድኤን ዝተመርሐ ኮይኑ ብርክት ዝበሉ ኣባላት መሪሕነት ውድብን ካብ ጀርመንን፣ ሆላንድን፣ ስዊስን፣ ዳንማርክን ሽወደንን፣ ኖርወይን ከምኡ’ውን ካብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተሳተፉ ወከልት ጨናፍር ውድብን ከም ዝተሳተፍዎ ተፈሊጡ። ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ ብጻይ ጃብር ያሲን ወኪል ፈጻሚ ኣካል ኣብ ኤውሮጳ ንኩሎም ተሳተፍቲ ሰሚናር ናይ እንቋዕ ብድሓን መጻእኩም ቃል ብምስማዕ፣ ውድባዊ ሰሚናርና ሃናጺ ልዝብ ብምክያድን ኩነታት ውድብ ብግቡእ ብምምዛንን ንቃልስታትና ንቅድሚት ዝደፍእ ውጽኢት ሒዙ ንክወጽእ ዘለዎ ትጽቢት ድሕሪ ምግላጽ ኣቐዲሙ ተላኢኹ ዝነበረ ዛዕባታት ንኣኼብኛታት ኣዘኻኺሩ። ቀጺሉ ብጻይ ጃብር መድረኽ ናብ ብጻይ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ኣመሓላለፈ። ዶር. ሃብተ፣ ውድብና ዝልለየሎም ናይ ጽንዓትን ተወፋይነትን ባህርያት ድሕሪ ምግላጽ፣ ድኻሞምን ገንዘቦምን ከይ ጸብጸብጸቡ ነዚ ሰሚናር’ዚ ንምዕዋት ካብ ዝተፈላለየ ሃገራት ኤውሮጳ ዝመጹ ምዑታት ኣባላት ግሃድኤ ልዑል መጎሱ ገሊጹ። ካብ’ዚ ቀጺሉ ብመሪሕነት ውድብ ዝተዳለወ ኩሉ መዳያዊ ኣሰራርሓ ውድብን፣ ድኹሙን ሓያልን ጎድንድታ ኣሰራርሓና ዘቃልሕ ናይ ክትዕ ወረቐት ኣቕሪቡ። ካብ’ዚ ብምቕጻል፣ ግሉጹነትን ውድባውን ሃገራውን ሓልዮት ብዝመልኦን ኣገባብ፣ ኣባላት ሰሚናር ኣብ ዝቐረበ ኣጀንዳ ዓሚቕ ልዝብ ኣካይዶም። ኣብ ኣሰራርሓና ዘጋጠሙ ሕጽረታት ከኣ እንታይ ከም ዘንበሩ ብልክዕ ክበርህ ክኢሉ። ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ተሰኪምዎ ዘሎ ዓቢ ሃገራዊ ዕማም ብዓወት ንምስልሳሉ፣ ጽኑዕን ንጡፍን ውድብ ኮይኑ ንክቕጽልን፣ ኣብ ልዕሊኡ ሓሓሊፉ ዝካየድ ውዲታት ንክብርዕንን፣ ነፍሲ ወከፍ ኣባልን ኩሎም ትካላት ውድብን ክግብርዎ ዝግበኦም ተዓጻጻፊ ቃልሲ ካብ ዝሓለፈ ግዜ ንላዕሊ መድረኽ ይጠልበና ምህላዉ ተሳተፍቲ ሰሚናር ኣስሚረሙሉ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ቃልስታትና ናብ ውሽጢ ሃገር ንምስግጋርን ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ጸጥታዊ መሓውራቱን ኣድማዒ ስራሓት ንምክያድን ብውድብ ተተሓሒዙ ዘሎ መደባት ንምዕዋት ነፍሲ ወከፍ ኣባል ካብኡ ዝጥለብ ንከማልእ ድሉው ምዃኑ ኣኼብኛታት ኣረጋጊጾም።
ቀጺሉ ሰሚናር ኣባላት ውድብ፣ ዲሞክራስን ፍትሕን ኣብ ኤርትራ ንምስፋን ምስ ኩሎም ንፍትሒ ዝረባራቡ ዘለዉ ሃገራውያን ሓይልታት እጃም ውድብና ንምዕዛዝ እንታይ ክንገብር ይግባእ ዝብል ዛዕባ ዓሚቕ ክትዓት ተኻይዱ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ፣ መሪሕነት ውድብ፣ ኩነታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶን፣ ኣብ ፍራንክፎርት ዝተኻየደ ዎርክ ሾፕን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ናይሮቢ ዝተጋበአ ምምኻራዊ ዋዕላን ኣመልኪቱ ሰፊሕ መግለጺ ኣቕሪቡ። ንብዙሓት ካብ’ቶም ኣብ ኣባላትና ይኹን ኣብ ህዝብና መዛረብቲ ኮይኖም ዝጸንሑ ሕቶታት ሰፊሕ ትንተና ቀሪብሎም።
ኣገደሲ ለበዋታትን ምሕጽንታን ብምቕራብ፣ መንፈስ ምርድዳእን ምጽውዋርን ሓልዮትን ዓቢ ፍናንን ብዝመልኦ ኩነታታ፣ ውድባዊ ሰሚናር ከባቢ ወካሕታ ተዛዚሙ። ጨንፈር ውድብ ኣብ ኢትዮጵያ ድሮ ዕዉት ሰሚናር ከም ዘካየደ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ እተን ጌና ሰሚናር ዘየካየዳ ዞባታት ኣብ ዝሓጸረ እዋን ከካይዳ ምዃነን ብጻይ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ዶር. ሃብተ ተስፋማርያም ኣረጋጊጹ።
ተሳተፍቲ ውድባዊ ሰሚናር ነቲ ድሕሪ ቀትሪ (ዕለት 30/01/2016) ክጅምር ተመዲቡ ዘሎ ህዝባዊ ሰሚናር ብዓወት ንክሰላሰል ተታሒዙ ዘሎ መደባት ዳግማይ ብምርኣይን፣ ነቲ ብመሪሕነት ውድብ ንክቀርብ ተመዲቡ ዘሎ መከታዒ ፖለቲካዊ ወረቐትን ብምስማዕና ተሪፈን ዘለዋ ሰዓታት ንከዕሩፉ ናብ በቦቶኦም ተጓዕዙ።
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግ.ሃ.ድ.ኤ.
03/02/2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10114


text:
ፖሊቲካን ሃይማኖትን- ናይ ኤርትራ ቅልውላው- Eritrean Opposition Crisis
ብፍስሃ ናይር
” Build A Wall between State and Religion”
Thomas Jefferson
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ እንተረኤና ካብ ፖሊካዊ ቃልሲ ክሳብ ብረታዊ ቃልሲ ቀጺሉ ድማ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ እቲ ቀንዲ ምንጪ ክሳብ ሕጂ እውን ክፍታሕ ዘይተኻእለ ፖሊቲካዊ ምሕደራን ሃይማኖትን ፈሊኻ ዘይምርኣይ ኢዩ፣ምንጪ ናይ ግርጭት ኣብ ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ መንነት ወይ ድማ ካብ ስነ-ሓሳብ ዝመንጨወ ዘይኮነስ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ መንነታት ከም ሃይማኖት፣ ዓለት ቋንቋ፣ ኣውራጃ ኢዩ፣ እቲ ቀንዲ መሃንድስ ናይዚ መንነታት እቲ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኢዩ፡ ስዒቡ ድማ እቲ ሎሚ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ዝርኤ ዘሎ ኣሰዃኹዓ ኣብ ፖሊቲካዊ ይኹን በርገሳዊ ኣብ ሃገራዊ መንነት ዘይኮነ ኣብ ሃይማኖታውን፣ብሄራውን፣ ኣውራጃዉን ዝተወደበ ኢዩ፡፤ ልክዕ ኢዩ ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ መንነት ወይ ሃገረ ኤርትራ ብዙሓት ሕዝብታትን ቋንቋታትን ሃይማኖትን ከምዘሎ ፍሉጥ ኢዩ፣ እቲ ተሳኢኑ ዘሎ ጥበብን ኣፍልጦን ነዚ መንንታት እዚ ከመይ ተመሓድሮ እዪ። እቶም ፖሊቲካ ፈሊጣውያን ኤርትራ ነዚ መንንታት እዚ እናመዝመዙ ሕዝቢ ኣብ ሓድሕዱ እምነት ከይሕድርን ብሓንሳብ ብሰላም ዝነብረሉ ክንዲ ዘናዲ ኣብ ናይ ሓድሕድ ጽልእን ባእስን ይኣቱ እታ ሃገር ከም ሃገር ዘይኮነትስ ናይ ውግእ ጎይቶት/ War-Lords/ ዝዕንድሩላ ቦታ ኮይና ትተርፍ፣ እዚ ከይከውን እዩ ድማ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ኣብዚ ግዜዚ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ዘገድሶም ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምእትታው ዘይኮነስ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብታ ሃገር ጸጥታን ሰላምን/ stability and security/ ንኦም ብዘገልግል ከመሓድር ዝኽእል ሓይሊ ዝመርጹ።
ሎሚ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ኤርትራዊ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓን ገኒኑ ዝርከብ ናይ ቃላት ውግእ ዝሕፍርን ዘሕንኽን ኣብ ሓቅነትን ወድዕነትን ኤርትራን ሕዝባን ኣተሓሳስባን እምነታትን ዘየሎ ካብ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ውልቀ ሰባት ዝምንጩ ሓደገኛን ሰራምን ጸረ-ሰላምን ደምክራስያን ኣብ ኤርትራ ኢዩ። ብወገን ዓለም- ለኸ እንተረኤና እውን ፣ ሕሉፍ – ኢስላማውያንን ፣ሕሉፍ የማናውያን ሃገራውያን ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ንርኢ ኣሎና ክሊቲኦም ድማ ዕላማኦም ሓደ ኢዩ፡፤
ሕሉፍ ኢስላማውያን ይኹኑ ሕሉፍ-ሃገራውያን ክልቲኦም ተጻረርቲ ክነሶም ናይ ሓባር ዕላማኦም ግን ኣንጻር ደሞክራስያን ኣብ ዓለም ደሞክራስያዊ ስርዓታት ንምፍራስን፣ ብኣንጻሩ ምልክነት ንምንጋስ ኢዩ፡፤ ዕላማ ናይ ኤርትራ ኣግኣዝያውያንን ናይ ኤርትራ ኢስላማውያንን እውን ዕላማኦም ንመስርሕ ደሞክራስያን ኣብ ኤርትራ ሰላምን ደሞክራስያን ከይህሉ ንምልክነት ናይ ሓደ- ውልቀ ኣብ ሃይማኖትን ዓለታትን ዝተመስረት ምሕደራ ኣብ ኤርትራ ንኽህሉ ዝንቀሳቀሱ ባእታት ኢዮም።
ሎሚ እቶም የማናውያን ሃገራውያን ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ዝኽተልዎ ስትራተጂ እቲ ኩሉ ፖሊቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን ጸገማት ዝመጽእ ዘሎ በዞም ስደተኛታትን ኢስላምን ኢዩ ኢሎም ኣንጻሮም ይንቀሳቀሱ። ብወገን በቶም ኣግኣዝያንን ሕሉፍ- ኢስላማውያን ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ምንቅቃሳት እውን፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖሊቲካዊ ፣ቁጠባዊ ፣ ማሕበራዊ ጸገማት ብሰንኪ ምሕደራ ክርስትያን ኢዩ ይብሉ፣ እቶም ኣግኣዝያን ድማ ናይ ኤርትራ ጸገም ኢስላማውያን ኢዮም፣ ካብ ኤርትራ ክወጹ ኣለዎም ይብሉ፣ ክልቲኦም ኣግኣዝያውያንን ይኹኑ ኢስላማውያን ኣብ ኤርትራ ዕልመናዊ መንግስቲ ዘይኮነ ናይ ሃይምኖት መንግስቲ ክተኽሉ ኢዩ ናይ ርሑቅ ዕላማኦም።ኣብ ታሪኽ ከምዝረኤናዮ እዚ ክልተ እምነታት ኣብ ምዕባለ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ኣሉታውን ኣዋንታውን ግደ ነርዎን ኣለዎን፣ ኣብ ታሪኽ ክርስትናዊ ኣተሓሳስባ ዘለወን ሃገራት በብግዜኡ ብዙሕ ውግኣትን ግርጭታትን ተኻዪዱ ኢዩ፣ ንኣብነት እቲ ካብ 1618-1648 ኣብ መንጎ ካቶሊካውያንን፣ ፕሮተስታንትን ዝተኻየደ ክሳብ ሕጂ እውን ኣሰሩ ዝርኤ ዘሎ ሓደ ምስክር ሃይሞኖት ክሳብ ክንደይ ኣብ ፖሊቲካዊ ሕይወት ኣትዩ ከምዝነበረን፣ እዚ ድማ ድሕሪ ብዙሕ ቃልስን ጻዕርታትን ሃይምኖት ካብ መንግስትን ፖሊቲካን ክፍለ ከምዘለዎ፣ሎሚ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም፣ዝመሓደሩሉ ኣገባብ ምሕደራ ኢዩ።
ኣብተን ዓረባውን ኢስላማውን ሃገራት ግን ገና ኣብዚ ደረጃ እዚ ሰለዘይተበጽሔ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ውግእ ሓድሕድ- ሱኒ ኣንጻር ሺዓ ይካየድ ኣሎ፣ ሕሉፍ ሓሊፉ ድማ ገለ ሓይልታት ኣብቲ ናይ መበል 16 ክፍለ ዘመን ናይ ካሊፋታት ምሕደራ ክምለሱ ዝደልዩ ሓይልታት ኢስልምና ሎሚ ንመላእ ዓለም ኣብ ኢስላምና ንምቅያር ዝቃለሱ ( ISIL-ISIS)ኣለዉ፡፤ ገለ ፈለጣትን መራሕትን ሃይማኖት ኢስልምናን ሃገራትን ደሞክራስያን ዕልማናዊ መንግስታት ኣንጻር ሃይሞኖት ኢስልምናን ኣተሓሳስባን ሰለዝኾና፣ ከምዚ ዓይነት ምሕደራ በቶም ኣብ ኢስልምና ዝኣምኑ ሕዝብታት ቅቡል ጥራሕ ዘይኮነ ሓራም- ገበን እውን ኢዩ ዝብሉ ኣለዉ። ዕልመናዊ መንግስቲ ማለት ግን ኣንጻር እምነታት ዘይኮነስ፣ እምነትን፣ መንግስትን ዝፈሊ፣ ኣብ ናጽነት ናይ እምነታት ኢድ ዘየኤቱ ስርዓታት ምሕደራ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለምና ዝኽተልኦ ዕልመናዊ ምሕደራ ኢዩ።
ሎሚ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ዝሓላፈ ዘመን ናይ ካሊፋታት ክንምለስ ኣሎና ደሞክራስያን ሰብኣዊ መሰላትን ብሕጊ ኢስልምና ክኸውን ኣለዎ፣ ሃይማኖትን መንግስትን ክፍለ የብሉን ዝብሉ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ ፖሊቲካውን በርገሳውን ማሕበራት ኣለዉ። ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓረብን ኣብ ኢስልምና ዝኣምና ሃገራትን መሰል ውልቀ-ሰብ፣ ይኹን ሰብኣዊ መስላት ብሓፈሻ ቅቡል ኣይኮነን፣ እሞ እንታይ ኢዩ እቲ ጸገም ሃይምኖት ኢስልምናዶ ደሞክራስያዊ ፍልስፍና፣ ኣብ ኤርትራኸ ብኸምዚ ኣረዳድኣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ኣይፍለን ዝብልን ክፍለ ኣለዎ ዝብልን ብሓንሳብ ከናብር ይኽእልዶ፣ እስከ ምሁራትና ካብ ክልቲኡ ሸነኽ ብዛዕባዚ ኣረኣእያ አጽንዑልና
ኣብ ታሪኽ ከምዝረኤናዮ እዚ ክልተ እምነታት ኣብ ምዕባለ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ኣሉታውን ኣዋንታውን ግደ ነርዎን ኣለዎን፣ ኣብ ታሪኽ ክርስትናዊ ኣተሓሳስባ ዘለወን ሃገራት በብግዜኡ ብዙሕ ውግኣትን ግርጭታትን ተኻዪዱ ኢዩ፣ ንኣብነት እቲ ካብ 1618-1648 ኣብ መንጎ ካቶሊካውያንን፣ ፕሮተስታንትን ዝተኻየደ ክሳብ ሕጂ እውን ኣሰሩ ዝርኤ ዘሎ ሓደ ምስክር ሃይሞኖት ክሳብ ክንደይ ኣብ ፖሊቲካዊ ሕይወት ኣትዩ ከምዝነበረን፣ እዚ ድማ ድሕሪ ብዙሕ ቃልስን ጻዕርታትን ሃይምኖት ካብ መንግስትን ፖሊቲካን ክፍለ ከምዘለዎ፣ሎሚ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም፣ዝመሓደሩሉ ኣገባብ ምሕደራ ኢዩ፣ ኣብተን ዓረባውን ኢስላማውን ሃገራት ግን ገና ኣብዚ ደርጃ እዚ ሰለዘይተበጽሔ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ውግእ ሓድሕድ- ሱኒ ኣንጻር ሺዓ ይካየድ ኣሎ፣ ሕሉፍ ሓሊፉ ድማ ገለ ሓይልታት ኣብቲ ናይ መበል 16 ክፍለ ዘመን ናይ ካሊፋታት ምሕደራ ክምለሱ ዝደልዩ ሓይልታት ኢስልምና ሎሚ ንመላእ ዓለም ኣብ ኢስላምና ንምቅያር ዝቃለሱ ( ISIL-ISIS)ኣለዉ፡፤ ገለ ፈለጣትን መራሕትን ሃይማኖት ኢስልምናን ሃገራትን ደሞክራስያን ዕልማናዊ መንግስታት ኣንጻር ሃይሞኖት ኢስልምናን ኣተሓሳስባን ሰለዝኾና፣ ከምዚ ዓይነት ምሕደራ በቶም ኣብ ኢስልምና ዝኣምኑ ሕዝብታት ቅቡል ጥራሕ ዘይኮነ ሓራም- ገበን እውን ኢዩ ዝብሉ ኣለዉ። ዕልመናዊ መንግስቲ ማለት ግን ኣንጻር እምነታት ዘይኮነስ፣ እምነትን፣ መንግስትን ዝፈሊ፣ ኣብ ናጽነት ናይ እምነታት ኢድ ዘየኤቱ ስርዓታት ምሕደራ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለምና ዝኽተልኦ ዓለማዊ ምሕደራ ኢዩ።
ሎሚ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ዝሓላፈ ዘመን ናይ ካሊፋታት ክንምለስ ኣሎና ደሞክራስያን ሰብኣዊ መሰላትን ብሕጊ ኢስልምና ክኸውን ኣለዎ፣ ሃይማኖትን መንግስትን ክፍለ የብሉን ዝብሉ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ ፖሊቲካውን በርገሳውን ማሕበራት ኣለዉ። ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓረብን ኣብ ኢስልምና ዝኣምና ሃገራትን መሰል ውልቀ-ሰብ፣ ይኹን ሰብኣዊ መስላት ብሓፈሻ ቅቡል ኣይኮነን፣ እሞ እንታይ ኢዩ እቲ ጸገም ሃይምኖት ኢስልምናዶ ክርስትና ደሞክራስያዊ ፍልስፍና፣ ኣብ ኤርትራኸ ብኸምዚ ኣረዳድኣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ኣይፍለን ዝብል ኣምር ኣብተን ፖሊቲካዊ ውድባት ኣብ ደንበ ተቃውሞ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ይርከቡ።
ትፈልጥዎዶ………….ቅድሚ ሃይማኖት፣ ሰብኣውነት ኢዩ ዝቅድም፣ ንሕና ደቂ /ሰባት ክሳብ ክንደይ ኢና ምቆምያታት እምነታት ሰብኣዊ መሰላትን፣ ኣህጉራዊ ውዕል ብዛዕባ ቁጠባውን ማሕበራውን ባህላውን መሰላት፣ ከምኡ ድማ ኣህጉራዊ ውዕል ብዛዕባ ሲቪላውን ፖሊቲካውን መሰላት ማእከል ገርና ምስ ሰብ ንነበር ኢዩ እቲ ስኢናዮ ዘሎና ኣፍልጦን፣
ኩልና ደቂ ሰባት ሓራ ኮና ማዕረ ክብርን መሰልን ዘሎና ኢና፣ ኣእምሮን ሕልናን ዝተዓደልና ብምዃና ድማ ኣብ ነንሕድሕድና ብመንፈሳዊ ሕውነት ክንቀራረብን ክንነበርን ንኸእለሉ ጥበብ ፍልጠትን ንድለ እምበር ኣነባ ካብዚ ብሔር …………ኣነባ ቋንቋይ ካብ ናትካ ይስልጥን……………. ናተይ ሃይማኖት ኢዩ ንመንግስተ ሰማይ ዘእቱ……………………እዚ ኹሉ ጃህራ ኣብዛ እነነብረላ ፕላነት ዓለምና ምትፍናንን ጽልእን እንተዘኮይኑ ምንም ረብሓ የብሉን፣ ናይ ወዲ ሰብ እምነት ብሕታዊ ኮይኑ፣ ኩልና ብሰላም ክንነብር ስራሕናን ምስ ሰብ ዝምድናናን ሰብኣውነት/ Humanity ማእከል ዝገብረ ክኸውን ኣለዎ እምበር ኣብ ንሕናን ……ንሳቶምን ኣብ ዝብል መርገጽ ክህሉ የብሉን።
Separating Religion and State- english version
The relationship between the state and religion, between civil and religious authorities, and between secular and sacred codes of law will be the main issue of a constitution – making in post -dictatorship Eritrea.
What is important function of a constitution is to ensure peace and justice between all members of Eritrean diversity marked by deep religious divisions. Yet, in many parts of the world, the relationship between the state and religion continues to be one of the most difficult issues for constitution-builders to resolve. The specific problems are unique to each case, but certain generalities often emerge.
In Eritrea religion has associated with national identity or with the foundational values of the community. Public opinion may be expressed through parties that are motivated by, or identified with, a particular religion, for example the present religious affiliated political organisation in the opposition camp are good examples.
Can the Eritrean situations give rise to demands for religions to be given specific constitutional status? There might be religious minorities who seek special protections, including the right to have personal matters governed by their own religious law, resulting in an asymmetrical constitutional framework. Such moves towards the constitutionalisation of religion are likely to be opposed by those who believe that religion is essentially a private matter of conscience or that differences are best accommodated by combining universal freedom of religion with symbolic recognition of the role of one or more religions in social and cultural life, to the declaration of the secular (non-religious) basis of the state.
In practice, it can be difficult to achieve agreement or compromise on these questions in the design of a constitutional text, in part because the issues involved concern matters of personal identity and deeply held principles that are not easily negotiated. Therefore, the question of whether and how religion should be incorporated—or, conversely, whether the state should be secular —should be carefully and contextually considered with reference to prevailing political, historical and cultural circumstances in Eritrea.
The Eritrean Forces for democratic change must discuss the various forms of religion–state relations that are possible in the development of democratic constitutions, and articulate circumstances and contexts in which constitution-makers may have to confront a demand for religion. Discussions concerned with religion -state relations in Eritrea need separation of state and religion, or constitutional models being secular and guaranteeing religious freedom.
Constitutional guarantees of religious freedom
Religion is a matter which lies solely between Man & his God. No one has the right to enforce someone to be a Christian or Muslim or any other. The act of the Eritrean people should declare that the state should not make laws prohibiting or allowing the establishment of religion as today’s Eritrea under the dictatorship.
The past state- religion relation
Throughout history, many states have been based on a close alignment of religious and civil authorities, and almost every pre-modern society has based its understanding of legitimate political authority on divine origins. Emperor worship, combining theocracy with absolute monarchy, was a feature of ancient China, Egypt and Japan and many African and Arab countries. The city states of Greco-Roman antiquity had their own civic deities, priesthoods and shrines, and the institutions of religion were regarded as an integral part of the constitution of the state.
Modern state – religion relations
Today, religious freedom and freedom from religious coercion are universally recognized principles of democracy. No state can today be regarded as free unless it guarantees freedom of religious belief and practice, including the freedom of religious minorities and of dissenters.
This historical recognition of religious freedom as an international norm— together with the recognition of other rights such as freedom of expression, due process of law and freedom from discrimination—establishes certain baselines in the constitutional relationship between the state and religion. A liberal democratic state cannot (a) forbid peaceful religious expression so long as this does not disturb public order or infringe the rights of others; (b) enforce unity or compliance in matters of religious faith or practice; or (c) punish or discriminate against people on account of their religious beliefs or identity. These baselines necessarily provide for some autonomy and pluralism in matters of religion, excluding both the repression of religion by the state (state atheism) and state compulsion in religious matters (state theocracy). Nevertheless, they leave a wide latitude for different modes of religion–state relations at the constitutional level, which are discussed in the following sections.
Continues………………………..
ዝተወከስክዎም ጽሑፋት
- Universal Human Rights/ UN Dokuments
- International Conventions
- EGDI, Learning in Development Co-operation
- EGDI, Dialogue in Pursuit of Development
- Terry Eagleton, The Idea of Culture
- Thomas Hammerberg, Social Rättvisa
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11005


text:
ሕብረት ኣፍሪቃ ሲቪላዊ መንግስቲ ክሳብ ዝምስረት አባልነት ሱዳን ከምዝአገደ ሎሚ ሓሙስ ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያ ብወገና ጽባሕ ዓርቢ ዝጅምር ጻዕርታት መንጎኝነት ከምተካይድ ዲፕሎማሲያዊ ምንጭታት ካብ ከተማ ካርቱም ምሕባሮም ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ’ሎ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ብሶኑይ ኮፍ ናይ ምባል ኣድማ ዘካይዱ ዝነበሩ ዜጋታት ንምብታን ኣብ ዝፈትንሉ እዋን ብዘጋጠመ ግጭት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ስዒቡ እዩ።
ተቓወምቲ ምስ መሰጋገሪ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ብሲቪላዊ ምምሕዳር ዝምራሕ ናብ ዲሞክራሲ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምምስራት ዘተ ከካይዱ እንተጸንሑ ኣብ ስምምዕ ከይበጽሑ ጸኒሖም፡ እዚ ናይዚ ሰሙን ግጭት ድማ እቲ ልዝብ ደው ክብል አገዲድዎ’ሎ።
ሕቡራት ሃገራት ሓዊሱ ብዙሓት ዓለምለኸ ትካላት ነቲ ናይ ሶኑይ ፍጻመ ኮኒኖሞ ኣለው።
ቤት ምኽሪ ሰላምን ጸጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ ክሳብ ሲቪላዊ መንግስቲ ዝምስረት ሱዳን ካብ ንጥፈታት ሕብረት ኣፍሪቃ ምእጋዳ ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ ዘካየዶ ኣኼባ ኣፍሊጡ’ሎ።
ሕብረት ኣፍሪቃ አባላቱ ንቅዋም ሃገር ዝጥሕስ ፍጻመ ምስ ዝረአ ካብ አባልነት ናይ ምእጋድ መሰል ኣለዎ።
ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መንጎ ወታሃደራዊ መሪሕነት ሱዳንን ተቓወምቲን ዘተ ንምክያድ ጽባሕ ዓርቢ ናብታ ሃገር ክኸዱ ምዃኖም አባል ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ሱዳን ንሮይተርስ ሓቢሩ’ሎ።
ቀ/ሚ ኣብይ ምስ ክልቲኦም ወገናት ከምዝራኸቡ እንተኾነ እቲ መንጎኝነት ንሕብረት ኣፍሪቃ ብምውካል ንምዃኑ ዝተረጋገጸ ነገር የለን።
ሚኒስትሪ ጥዕና ሱዳን በቲ ናይ ሶኑይ ግጭት ቁጽሪ ዝሞቱ 61 ሰባት ምዃኖም ክገልጽ ከሎ ተቓወምቲ ግን እቲ ቁጽሪ 108 ምዃኑ ይገልጹ ኣለው።


text:
ህዝባዊ ሪፐብሊክ ቻይና ኣብ መድረኻት ዓለም “ ኣብ ዞብኡ ኮነ ካብኡ ሓሊፉ ብዝተፈላለያ መልክዑ ዓብላላይን ብዝበኣሰ ድማ ተፃባይ ይኸውን ኣሎ”ክብሉ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣንቶኒዮ ብሊንከን ኣብ ስነስርዓት በዓል ዝኽሪ ፍራን ኣይዘንስታትን ስድራ አይዘንስታት ኣብ ዝተረኽብሉ እዋን ተዛሪቦም ።
ኣሜሪካ ንህዝባዊ ሪፐብሊክ ቻይና ብሰለስተ መዳይ እያ ትቀ፟ርቦ ።ከም ተነሓናሓይ ፣ ተሓባብራይን ተፃባኣይን እዮም ።“ ምስ መሓዙትናን መሻርኽትና ተሓባቢርን ብምቅዳው ብሓንሳብ እንተሰሪሕና ኣብዞም ጉዳያት ምስ ቻይና ኣብ ዝህልወና ርክብ ኣዚዩ ብሉፅን ውፅኢታዊ ዝኾነን ለውጢ ከመነምፅእ ርዱእ እዩ ።” ክብሉ ኣፅኒዖም ተዛሪቦም ብሊንከን ።
“እቲ ቀንዲ ምስ መሻርኽትና ዘሎና ርክብ ንምሕዳስ ብዙሕ ወፃኢ እነውፀኣሉ ምኽንያት ሓባራዊ ርክባትናን ኣብ ዓለም ለኸ ትካላት ዘለና ተሳትፎን ምስ ቻይና ኣብ ዝህልወና ርክባት ካብ በይንና ብሓባር ክንገብሮ ዝበለፀ ከምዝኸውን ብምእማን እዩ ።ሓባራዊ ሓይሊና ካብቲ ዋላ ከም ኣሜሪካ ንበይንና እንገብሮ ናብ ውፅኢቱ መፂእካ ዝያዳ ዝረዝንን ኣፈላላይ ዘምፅእን ብሙኳኑ 'ዩ ።”
ምስ መሓዙትና ምትሕብባር ብፍላይ አብ ሓደሓደ ዓብላላይ ባህሪ ዝሓዘ አብ ትሕቲ PRC ቻይና ዝርጉሕ ንግዳውን ፖለቲካውን ምተእስሳራት ብምንዳይ ብቴክኖሎጂካዊ ቁጠባ ምዕሩይ ባይታ ንምፍጣር ተኣሊሙ ዝተዘርገሐ ተበግሶ ( Belt andRoad initiative) ኣማራፅቲ ፕሮጀክትታት ኣብ ምቅ፟ራብ ጠቃ፟ሚ እዩ ።እዞም ስምምዓት ትሕቲ ቅ፟ርፂ ኣብ ዓለም ንዘለዋ ሃገራት ሸኽሚ ኮይንወን 'ዩ ዝርከብ ። ክብሉ ተዛሪቦም ብሊንከን ።
“ ካብቶ ቀንዲ ፀገማት ብዛዕባ እቶም ዝስርሑ ኢንቨስትመንታት ትሕቲ ቅርፂ ሪኢና ኢና ሃገራት ክስከመኦን ክኸፍለኦን ዘይኸእላ ዕዳ እዩ ዘሸእክመን ።ንዕዑ ክኸፍላ ክብላ ዝገብረኦ ፈተነታት ድማ ቁጠባታተን ይዛባዕ ወይውን እቶም ኢንቨስትመንታት ቻይና ትውንኖም ።”
PRCኣብ ክንዲ ሰራሕተኛታት ውሽጢ ዓዲ ነቲ ስራሕቲ ዝሰርሕዎ ካብ ሃገራ ሰራሕተኛታት ብምምፃእ አብቶም ፕሮጀክትታት ትሕቲ ቅርፂ የስርሕ ።መብዛሕትኦም ሰራሕተኛታት PRC ኣብ ሓደጋ ዝወደቁ እዮም ፣ ናይ ምጥርናፍ መሰል ዘይብሎም እዮም ወይውን ብኣስገዳድ ዝሰርሑ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ። መብዛሕትኡ ግዘ እቶም ዝስርሑ ንሓለዋ ኸባቢ ኣብ ግምት ዘየእተወ ብትሑት መዓቀኒ መሰረተ ልምዓት ዝተሃንፁ እዮም ።
ብኣንፃሩ ኣሜሪካን መሻርኽታን ምስ ሃገራት ጉጅለ 7ን ካልኦትን ብምትሕብባር ኣብ መላእ ዓለም ዝሃንፀኦ ድማ ዝለዓለ ብርኪ መለክዒ መሰረተ ልምዓት ዘማለአን መወዳእትኡ ብዝተፈላለየ መገዲ ነቲ ሕዝቢ ዝይዳ ሰሓባይ ብዝኾውን መልክዑ እዩ ።
ኣሜሪካ ምስ መሓዙታን መሻርኽታን ብሙዃን ንተሳትፎታት PRCከከም ኣድላይነቱ ንምእላይ ወይውን ጠጠው ከብል እትስርሖም ስራሕቲ ቃላ ኣፅኒዓ ክትቅፅለሉ እያ ።


text:
Radio Erena: 08 April 2018
ኣብ ሊብያ ዝርከቡ መዳጎኒ መዓስከራት ስደተኛታት ክዕጸዉ፣ ሚኒስተር ንግዲ ነዘርላንድስ ጸዊዓ።
ሚኒስተር ሲግሪድ ብ3 ሚያዝያ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ሊብያ ዝርከብ መዳጎኒ መዓስከራት ምስ ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ዘይሳነ ብምዃኑ ብቕጽበት ክዕጾ፣ መተካእታኡ ካልእ ክፉት መዓስከራት ክህነጽ ጠሊባ።
እዛ ሚኒስተር ንግዲ ነዘርላንድስ፣ ካብ ሓንጸጽቲ ፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኤውሮጳ ከምዚ ዓይነት ተቓውሞ ትገብር ዘላ ቀዳመይቲ ሚኒስተር እያ።
ንሳ ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ብኣካል ናብ ሊብያ ብምብጻሕ ንገለ መዳጎኒ መዓስከራት ከምዝበጽሐት ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ዝረኣየቶ መዓስከራት ንክብሪ ወድሰብ ዘዋርድ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኣገልግሎታቱ ትሕቲ ዜሮ ከምዝኾነ መስኪራ።
ኣብ ሊብያ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝዳጎኑሉ መዓስከራት ኣሎ።
ሃገራት ኤውሮጳ ብማእከላይ ባሕሪ ንዝካየድ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ንሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ስልጠናታትን ዝተፈላለዩ ናይ ባሕሪያ መሳርሒታትን ብምሃብ ክቆጻጸሮ ከምዝፍትና’ዩ ዝግለጽ። ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ዝሓዞም ስደተኛታት ከኣ ኣብ መዳጎኒ መዓስከራት ብምእሳር፣ ሰብኣዊ ብዘይኮነ ኣተሓሕዛ ከምዘሳቕዮም በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ሚኒስተር ንግዲ ነዘርላንድስ ነዚ ምዕጻው መዳጎኒ መዓስከራት ጻውዒት ብምቕራባ፣ ካብ ሓያሎ ላዕለዎት ዲፕሎማሰኛታት ኤውሮጳ ተቓውሞ ክገጥማ ከምዝኽእል’ዩ ዝሕበር።
ካብ ኣርቀቕቲ ፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ዝወሃብ ዘሎ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ሚኒስተር ሲግሪድ ኣቕሪባቶ ዘላ ጻውዒት ኣብ መጻኢ ክዝተየሉ ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ንዕኡ ዝመስል መደብ’ውን ከምዘየለ ይገልጽ።
======================


text:
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ድምጺ ኣሰና ንቐዳም 3 ሚያዝያ ምስ ኣቦ ወንበርን ምኽትል ኣቦወንበርን ኣሰናዳኢት ኮሚተ ናይቲ ን29 ሓምለ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ‘ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ’: ዶር በሽር ይስሓቕ፡ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን ቃለመጠየቕ ከተካየድ መዲባ ስለዘላ፡ ነቲ ዋዕላን ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ጉዳያትን ዘለኩም ሕቶታት፡ ብሕጽር ዝበለ፡ ኣብ ነጥብታት ዝተጸምቌ ኣቀራርባ ጽሒፍኩም፡ በዚ ኢመይል’ዚ asenaquestions@googlemail.com ክትልእኩልና ብትሕትና ነዘኻኽር።
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።


text:
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንዘሎ ቅልውላው ብዝምልከት ንምዝታይ ናብ ኢትዮጵያ ይኸዱ ምህላዎም ወሃቢት ቃል ቤተ መንግስቲ ኣመሪካ ዋይት ሃውስ ዣን-ፒየር ትማሊ ኣብ ዝ ሃብኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢረን።
ንሰን ኣምባሳደር ሃመር ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ ዘለው ኹሎም አካላት ናብ ናይ ሰላም ዘተ ክኣትው ከምዘተሓሳስቡ ሓቢረን ኣለዋ።
ኤርትራ ናብ ግጭት ምምላሳ: ህወሓት ካብ ክልል ትግራይ ወጻኢ ዝቐጸሎ መጥቓዕቲታት ከምኡ'ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘካየዶም ደብዳብ ነፈርቲ ኣመሪካ ከምዝትኹንኖን ኣምባሳደር ሃመር ከምዘፍልጡን ዣን-ፒየር ኣመልኪተን ኣለዋ።
እተን ወሃቢ ቃል እዚ ግጭት ወታሃደራዊ መፍትሒ የብሉን ድሕሪ ምባል ቕድሚ'ቲ ዳግማይ ምውላዕ'ቲ ኲናት ዝነበራ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝነበረ ሰብኣዊ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ኣመሪካ ተስፋ ኣንቢራትሉ ከምዝነበረት እንተኾነ ሕጂ ግን ሰብኣዊ ሓገዝ ንወታሃደራዊ ኩነታት ተባሂሉ ይትሓዝ ምህላው ሃገረን በዕሙቐት ከምዝተሓሳሰባ ገሊጸን ኣለዋ።
ዣን-ፒየር ኩሎም ወገናት ክዕቐቡን ነቲ ግጭት ከዝሕሉን ብምሕታት ኣቕርቦት ሰብኣዊ ሓገዝ ዳግማይ ክጅመርን መሰረታዊ ኣገልግሎት ንዘድልዮም ድማ ብቕልጡፍ ክበጽሕ ሓቲተን ኣለዋ።
ብዝተሓሓዘ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ተመሳሳሊ መግለጺ ብትዊተር ኣሕሊፎም ኣለው።
ነዚ መግለጺ ዋይት ሃውስ ኮነ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዝምልከት ምላሽ ክሳብ ሕጂ ኣይተዋህበን።


text:
መዝገብ ምኽባር ናጽነት ሃይማኖት መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ`ቲ ዝሓለፈ ዓመት `ውን ድኹም ምንባሩ ዝገለጸ እቲ ሪፖርት፡ ንኣባላት ዘይምዝጉባት ሃይማኖታት ምክልባትን ምእሳርን ኸምዝቐጸለ ይገልጽ።
ካብ 2ተ ክሳብ 3ተ ሺሕ ዝበጽሑ ብሰንኪ እምነቶም ዝተኣስሩ ኸምዘለዉ`ውን ጠቒሱ`ሎ።
እንተኾነ፡ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ብሓፈሽኡ ኣብ ነንሕድሕዶም ሃይማኖታዊ ምጽውዋር ኣለዎም ይብል ሪፖርት ምንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሕግታትን ፖሊሲታትን ብሓፈሽኡ ንናጽነት ኣምልኾ የኽብር`ዩ ዝበለ`ቲ ሪፖርት፡ ኣብ መንጎ ሙስሊምን ክርስትያንን ከባቢያዊ ውጥረታት ከምዝነበረን ግጭት ከምዘስዓበን ገሊጹ።ገለ ስበ-ስልጣን`ውን ናጽነት ሃይማኖት ጥሒሶም`ዮም ይብል።
ምስ ኤርትራ ዝኸፍኣ ገሃስቲ ሃይማኖት ዝተባህላ፡በርማ፡ ቻይና፡ሰሜን ኮርያ፡ኢራንን ኡዝበኪስታንን፡ ስዑዲ ዓረብን ሱዳንን`የን።
ንምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡