text:
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዚርከቡ
ካቶሊካውያን ምእመናን ደቂ-ሃገርን፤
ንዅሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይን
ዝተጻሕፈ
ሓዋርያዊት መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ
ነሓሰ
2004
1. * ብፍቓድ እግዚኣብሔርን፣ ብሥምረት መንበረ-ጴጥሮስን፥
* ናይ’ታ ኣብ ኤርትራ ዘላ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጓሶት ካብ ዝኾኑ ጳጳሳት
* ካብ’ዛ ሃገር ተበጊሶም ኣብ ኵለን ሃገራት ናብ ዘለዉ ካቶሊካውያን ምእመናን፥
* ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፥ ካብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታናን ጸጋን ሰላምን፡
ነኣኻትኩም ይኹን (1ቆሮ.1፣ 1-2)፣
ማኅበረ-ሰብ ዓለም፣ ብዝተፈላለየ ሰብ-ሰርሖ ግድላትን ማዕበላትን እናተጸፍዐ ኣብ ዚህወኸሉ እgን፣ “ብክርስቶስ ምእማንኩም ኣብ ኵላ ዓለም ስለዝተሰምዐት፣ ቅድሚ ኵሉ ብዛዕባ ኵላትኩም ንኣምላኽና ብኢየሱስ ክርስቶስ ነመስግኖ ኣሎና፣ ከየቋረጽና ኵሉ ጊዜ ኣብ ጸሎትና ንዝክረኩም” (ሮሜ.1፣ 8-9)።
እግዚአብሔር ብዘሕደረሎም ርድኢትን ብዝሃቦም ምድራዊ በረኸትን ተሓጊዞም ናይ ዑቕባ ዕድል ዝሃቡኹም፣ ኣብ መንጎኦም እትነብሩ ሃገራትን ሕዝብታትን፣ ብፍላይ ከኣ እተን ብኃልዮት ኣምላኽን ብናይ እንተላዕለ ኲሉ ቤተክርስትያን ኃልዮትን ተደሪኸን ዚስዕባኹምን ዚጓስያኹምን ሰበኻታትውን፣ ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ብመንፈስ ምስጋና ንዝክረን ኣሎና።
ንእምነት-ክርስትናን መንፈሱን ኣብ ዚፈታተን፣ ፈጺሙ’ውን ኣብ ዚነጽግ ዓለም ኮይንኩም እምነትኩም ንምሕላውን፣ በዛ እምነት ተመሪሕኩም ንምንባርን እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን ተገንዚብና፥ “በታ ዘላትና እምነት ንሓድሕድና ምእንቲ ክንጸናናዕ” (ሮሜ.1፣ 12) ንጽሕፈልኩም ኣሎና። ኣብ መልእኽቲ ዕብራውያን (11፣ 1) ከምዚንገረና ድማ፥ እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከምንረኽቦ ዜረጋግጽ ብምዃኑ፣ ከምኡ’ውን “ብተስፋ ከምዝደሓንና” (ሮሜ፣ 8፣ 24) ስለእንፈልጥ፥ እስኪ ብተስፋ ንበርትዕ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን፣ ኬንያን ንዚነብሩ ምእመናንና ኣብ ዝገበርናዮ ሓዋርያዊ ዑደት (ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋማርያም፤ ኣቡነ ኪዳነ የዕብዮ) ብዘዋህለልናዮ ተመክሮን ትዕዝብትን ከምኡ’ውን ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ (ብ3 ግንቦት 2004) ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ሮማ ኣብ መላእ ዓለም ንዚርከቡ ምእመናን-ስደተይናታት ዚርኢ ዝሃበቶ መምርሕን ማዕዳን ዝሓዘ ሰነድ (ኤርጋ ሚግራንተስ ካሪታስ ክርስቲ = ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ-ሰደተይናታት) ምኽንያት ብምግባር፣ በዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ምሳኻትኩም ክንዋሳእ ኣድላዪ ኮይኑ ረኺብናዮ። ናይ ምሥራቓዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ሕገቀኖና ከኣ ነዚ እንገብሮ ዘሎና ብሥርዓት ዚእዝዞ እዩ።
==========================================================
“ንስኻትኩም ስለ ዝኣመንኩም እቲ ኣብ መወዳእታ ዘመን ኪገሃድ ዘለዎ ድኅነት ክሳዕ ዚመጽእ፤ ኃይሊ-ኣምላኽ ኪሕልወኩም እዩ። ሽሕ’ኳ ሕጂ ንቝሩብ ግዜ ብብዙኅ ዝዓይነቱ ፈተና ክትሓልፉ ግዲ እንተኾነ፤ በዚ ክትሕጐሱ ኢኹም”። እዚ ከኣ እታ እምነትኩም ሓቂ ከምዝኾነት ኬረድእ እዩ። ወርቂ ሽሕ ግዜ ብሓዊ ይኰላዕ እምበር በራሳይ እዩ። እምነትኩም ግና ምስ ተፈተነት ኣዝዩ ብሉጽ ዝኾነ ዋጋ ኣለዋ። ከመይ ኢየሱስ ኪግለጽ ከሎ፤ ምስጋናን ስብሓትን ከተምጽኣልኩም እያ። (1ጴጥ.1፣5-7)
==========================================================
1ይ ክፍሊ
ካብ ኀልዮት-ቤተክርስትያን
ውጹኣት ኣይኮንኩምን
2. “ብምኽንያት ሃለgቶም ኣብቲ ልሙድ ናይ ቤተክርስትያን ጕስነታዊ ኣገልግሎት ኪጥቀሙ ዘይከኣሉ፥ ካብ’ዚ ኣገልግሎት’ዚ ርሒቖም ዚርከቡ ኵሎም ፍሉይ ዝኾነ ተገዳስነትን ኀልዮትን ኪግበረሎም ይግባእ። ከም’ዚኦም ካብ ዝበሉ ጕጅለታት፣ ብዙኃት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ተንቀሳቐስቲ፣ ስደተይናታት...ይርከቡዎም” (ጉ.ቫ. 2ይ፥ ብዛዕባ ተልእኮ፣ ኣቡናት 18)። ምእንት’ዚ ናይቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ብፍላይ ድማ” ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝሓሸ ናይ መነባብሮን ስራሕን ዕድል ኪረኽቡ...” (ስራሕ-ወድሰብ Laborem Exercens.23) ዚንቀሳቐሱ ሰባት ሃለgትን ኵነታትን ንቤተክርስትያን ኣዝዩ ኪግድሳ ከም ዚርከብ፣ ቤተክርስትያን ኣብ ዓለምን ምስ ዓለምን ብዘለg ርክብ ዚዛረብ ናይ ጉባኤ ቫቲካን ሰነድ፣ ፈላሚ ቃላቱ ንርድኦ፥” ኣብዚ እgን’ዚ ናይ ዘለዉ ደቅሰባት ብፍላይ ድማ፣ ናይ’ቶም መሳኺን ድኻታትን ብዝተፈላለየ ዓይነት ዝተወጽዑን ኵሎም ታሕጓስን ተስፋን፣ ጸበባን መከራን ኵሉ፣ ናይ’ቶም ተኸተልቲ ክርስቶስ (ናይ ቤተክርስትያን) ታሕጓስን ተስፋን፣ መከራን ጸበባን’ውን እዩ። እቲ ብሓቂ ሰብኣዊ ዝኾነ ሃለgቶም ድማ ካብ ናይ ሰዓብቲ-ክርስቶስ ኣቓልቦ ዝረሓቐ ኣይኮነን” ። (ጉባ.ቫቲ.2ይ፣ ፍሥሓን ተስፋን፣ 1 Gaud. et
Spes 1)።
ስለ’ዚ ከኣ ሰብኣዊ ዓቕማን መደባታን ድሩት ብምዃኑ ዝጐደለን ዚጐድልን ኣገልግሎት ኪህሉ ይኽእል’ምበር፣ እቲ ናይ ቤተክርስትያን ኀልዮትን ተገዳስነትንሲ ንጹር እዩ፣ ወትሩ ከኣ ብዝተፈላለየ ደረጃ፣ እታ ዝዓበየትን ዝሰፍሐትን ቤተክርስትያን ኣብ ጉባኤ፣ ብዝበለቶን፥ ር.ሊ.ጳጳሳት’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ግዜያት ዜርእዩዎ ኀልዮትን ወትሩ ዚቕጽል እዩ።
ንሕና ጓሶትኩም’ውን እዚ መዝነትን ተልእኮን ከምዘሎና ብምግንዛብ፥ ነዚ ሃለgትኩምን ኲሉ ግድላትኩምን ክንሓስብ “እቲ ብኽርስቶስ ኣባኹም ዘሎና ፍቕሪ የገድደና” (2ቆሮ.5፣ 14)። በዚ ፍቕር’ዚ ተደሪኽና፣ መዝነትና ንምፍጻም “ብተስፋ በርትዑ” ብዚብል ዘጸናንዕን ዘተባብዕን ቃላትና ንደሃየኩም ኣሎና።
ምስጋና
3. እቲ መንፈሳዊ ናይ ጕስነትን፣ ተገዳስነትን መደብ፣ ኣቐዲሙ ኣብ ውሱን ቦታታት (ሮማ፣ ሚላኖ፣ ሽቱትጋርት፣ ፍራንክፈርት፣ gሺንግተን፤ ቺካጎ፤ ሎሳንጀለስ፤ ሳንፍራንሲስኮ፤ ሎንደን፤ ከሰላ፤ ገዳርፍ) ብወግዒ ብቤተክርስትያንና፣ ተጀሚሩን ነዊሕ ተኻዪዱን እዩ። ብኣቡናት ኮነ ብማኅበራቶም ተላኢኾም ኣብ’ዚ ቦታታት’ዚ ንመእመናን ብሉጽ ተወፋይነቶምን ኣገልግሎቶምን ንዘወፈዩን ብሕጂ’ውን የወፍዩ ንዘለዉ ካህናትን ደናግልን ንዅሎም ማኅበራት፣ ልባዊ ምስጋናና ነቕርበሎም። ብዝበለጸን ብዝተወሃሃደን ኣገባብ ኪቕጽልዎ ከኣ ነተባብዖም ኣሎና።
ኣብ ዚበዝሕ ቦታታትን ኲነታትን ግን ቅንአት-እምነቶም ብዝሓደሮም ተገደስቲ ኣኅgትን ኣኃትን ተጐሳጕስኩም ኣድማዕን ዜሓጕስን ተግባራትን ዕማማትን ብምፍጻምኩም ብልቢ ነመስግን፥ ነቲ ኪርሳዕ ዘይግበኦ ጕዳይ ድሕነትን እምነትን ከይረሳዕኩም፥ ንርእስኹም ተነቓቒሕኩም ንውሉድኩም ኮነ፣ ንካልኦት ኣኅgትኩም ኣኃትኩም ምንቅስቓስኩም፥ ነዚ ንዘኽኣለኩም ልዑል ኣምላኽና ምስጋና ይብጸሓዮ። እተን ኣብ ዓዓዱን ሃሃገሩን ዘለg ቊምስናታት፣ ሰበኻታት፣ ካህናት ኲሎም’ውን ብወግዓዊ ደረጃ ኮነ በብውልቂ ኪሕግዙኹምን ኪግደሱልኩምን ዝተረኽቡ’ውን ነመስግኖም።
እዚ ዅሉ ዝሓለፈ በረኸትን፣ ናይ ኣምላኽ ረድኤትን ክንሓስብ ከሎና “ጐይታ ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ” (ሉቃ.1፣ 49) ዚብል ቃል፣ ኣብ ኣፍና የድምጽ። ምእንት’ዚ በረኸት’ዚ ከኣ ንጐይታ ነመስግኖ ንዝምረሉውን። ብዝሓለፈ ጸጋን በረኸትን ክንእመን ከሎና ንሕጅን ንዚመጽእን ኣበርቲዕና ከም ንሰርሕ ቃል ነኣቱ ኣሎና ማለት እዩ።
ኣብ’ቲ ብስደት እትነብሩሉ ሃገር፥ መንነትኩምን መንፈስ-እምነትኩምን ንምሕላው፥ ብድሕሪት ንዝሓደግኩምዎ ኣብ ጸገማት ንዚርከብ ኅብረተሰብኩምን፣ ስድራቤትኩምን ንምርዳእን ንምሕጋዝን ብእተርእይዎ ንጥፈትን ተገዳስነትን፣ እቲ ንመላእ ሰብኣዊ ሕንጸትን ብስለትን ዚርኢ ናይ ኣቦታትን ኣዴታትኩምን፣ ናይ’ቲ መሠረታዊ መዕበያኹምን መሥመር ንምሕላውን ናብ ውሉድኩም ንምምሕልላፍን ...ብእትገብሩዎ ትግሃትን ጻዕርን፣
ተደኒቕና ልባዊ ምስጋና ነቕርበልኩም ኣሎና።
4. ቅድሚ ኃያሎይ ዓመታት፣ ኣብ’ዛ ዓባይ ከተማና (ኣሥመራ) ኣብ ትርከብ ሓንቲ ንእሽቶይ ቍምስና ብዝተገብረ መጽናዕታዊ ግምት (ብ1978) ክልተ-ሢሶ ካብ ኣባላታ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዘለዉ ውሉዶምን ኣባላት ቤተሰቦምን ዚናበሩን፣ ዚጥወሩን ምዃኖም ዜርኢ ነበረ፥ ናይ መላእ ሃገር ነጸብራቕ ኪበሃል ዚከኣል እዩ። እዚ ናይ ኀልዮትን ሓድሕዳዊ ረድኤትን ዝንባሌ፣ ነቲ ኣብ ወንጌል ዝተመርኰሰ፥ ፍቕሪ ብጻይ ዚገልጽ፥ መንፈስ-ክርስትና ዜረጋግጽ፣ ቀንዲ ማኅበረ-ሰባዊ መልክዕና ኮይኑ ምርካቡ፣ እቲ ባህልናን ኣተሓሳስባናን መጠን ክንደይ ብክርስትያናዊ መንፈስ ከምዝተሓንጸን ዝተዀስኰሰን ዜርኢ እዩ።
ብዙኃት ካባኻትኩም ኪብሉና ከም ዝሰማዕናዮ፥ ካብ’ቲ ፍረ ረሃጽኩምን፣ ኣዝዩ ድሩት ዝኾነ ዓቕምኹምን መቒልኩም፣ ንሃገርኩምን ኅብረተሰብኩምን ስድራቤትኩምን ብምሕጋዝኩምን ነዚ ንምግባር ድልየትን ተገዳስነትን ብምርኣይኩም፣ እቶም ኣብ ናይ ዕለታዊ ናብራ ጸገማት ኣብ ጐድንኹም ዚቃለሱን ዚጐዩን ምዕራባውያን ኣዝዮም ከምዚግረሙን፣ እዚ ኣተናኹም’ውን ንኺርድእዎ ከምዚጽግሞምን ዘመልክት እዩ። እዚ እንታይ የርእየና? እቲ ናተይ ንርእሰይ ጥራይ፣ “ካብ ወደይ ከብደይ” ነኣይ፣ ጥራሕ ይጥዓመኒ...ዚብል መንፈስ-ክርስትና ዝረሓቖ ምዕራባዊ መንፈስን ዝንባሌን ብግብራዊ ኣገባብ ከምዝነጸግኩምዎ፤ እዚ መንፈስ’ዚ ንዚኽተሉ ወገናት ከኣ፤ ናይ ኅሊና ስክፍታን ወቐሳን ከምዘሕደርኩምሎም ግልጺ እዩ። “ኣቱም ፍቑራተይ፣ ኣጋይሽን ስደተይናታትን ...ንሠናይ ግብርኹም ርእዮም በታ መዓልቲ ፍርዲ፣ ንኣምላኽ ምእንቲ ከመስግንዎ ኣብ ማእከል ኣሕዛብ ኣካይዳኹም ኣጸብቑ” (1ጴጥ.2፣ 11-12) ንዚብል ለበg-ኣቦኹም ቅዱስ ጴጥሮስ ሓgርያ ኢኹም ዝፈጸምኩም። ”ኣምላኽና ከኣ ድሌትኩም ዘበለ ኵሉ ከም መጠን ሃብቱ፣ ብኢየሱስ ክርስቶስ ገቢሩ ብኽብሪ ኪመልኣኩም እዩ” (ፊልጵ.4፣ 19)። ”ብዛዕባታ ኣብ ልብኻትኩም ዘላ ተስፋ ንዚሓተኩም ዘበለ ምላሽ ምሃብ ምእንቲ ክትክእሉስ ኲሉሳዕ ድሉgት ኩኑ። ግናኸ ብለውሃት ግበሩዎ” (1ጴጥ.3፣ 15)፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ።
መበቈልኩም ምስ
ዝኾነት ሃገርኩም ንዘሎኩም ምትእስሳር፥ ብዚከኣል ብዝተፈላለየ መደብ ክትቅጽልዎን፣ ናይ መን ምዃንኩም ክትገልጹን ምጽዓርኩም ዚድነቕ እዩ። ክንየ’ውቲ እተበርክትዎ ግዙፍ ሓገዝን ረድኤትን፣ እቲ ጕዳይ “መንነትን” ዓሚቝ ስምዒትን፣ ኣብ ሓዘንን ሓጐስን፣ ኣብ ጸበባን ጸገምን፣ ...ኵሉ እትገብሩዎ ሱታፌ፣ ብኣካልን ብዝተፈላለየ ኤለክትሮኒካዊ መልእኽታት ዚፍጸም ሓድሕዳዊ ርክብ ዓይነተይና ኣብነት እዩ።
ማኅበራዊ መልክዕ ዝዓዘዞ ናይ ሥነ-ምግባር ሕይወትን መደባትን ኣገዳሲ እዩ። ኣነ ዝድላየይ እፈጽም፣ ሰብ ዝበለ ይበል፣ ...ወዘተ ካብ ዚብል ውልቀ-ስምዒት ወጺእና፣ ዝኸማይ ሰብ እንታይ ይብለኒ፣ ኃወይ ኃውተይ...እንታይ ኪብሉኒ እዮም? ዚብል መንፈስ ስክፍታን ጥንቃቐን፣ ኃባራዊ ጕዕዞን ዘመልክቶ፥ ንሕይወትን ንብረትን ትርጕም ዚህቦ እዩ። እዚ ኵሉ ብቐሊሉ ዚፍጸም ከምዘይኮነ፣ ሓያል ጻዕርን ትብዓትን ዚሓትት ምዃኑ ግልጺ እዩ። ምስ’ቲ ከቢቡካ ዘሎ “ከይብሉኒ” ካብ ዚብል ስኽፍታ ወጺኡ፣ ደስ ንዝበሎ ዚፍጽምን ዚኽተልን ባህልን ኣተሓሳስባን ብርቱዕ ቃልሲ ከም’ተካይዱ ከኣ መንም ዘስተውዕሎ እዩ።
ሃለዋት ስደት
5. ስደተይና ዚበሃል፣ እቲ ዓዱን ዓውዱን ሓዲጉ፣ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ዓድ-ጓና ኪሰፍር ዝመረጸ ወይ ኪመርጽ ዝተገደደ እዩ፥ ገሊኡ ብፖሊቲካዊ ኲነታት፣ ገለ ብስራሕ ብትምህርቲ ብምርምር...ወዘተ..። ናይ ውልቀሰባት፣ ስድራቤታት፣ ሕዝብታት ምንቅስቓስን፣ ናብ ዓድኻ ምምላስን፣ ካብ ጥንቲ ብጥቅምቲ ኣብ ኅብረተሰብ ብዝጸንሐ፣ ኣብ ናይ ድኅነትና ቅዱስ ታሪኽ’ውን፥ ኣብቲ ናይ ደቂ-ያዕቆብ ናብ ግብፂ ምኻድን፣ ካብኡ ምምላስን ናይ ስደት-ባቢሎን ኵነታትን፥ ክሳብ ናይ’ታ ቅድስቲ ስድራ ሃለgት...ኵሉ ከይተረፈ ዚግለጽ እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ’ውን ናብራ-ስደት ብናይ ምእመናን ምድራዊ ጕዕዞ ዚምሰል ኮይኑ ተረኺቡ።
ናይ ውድብ ኅቡራት ሃገራት ጸብጻባት ከምዜመልክቶ፣ ኣብ’ዚ 30 ዓመታት ኣኀዝ ስደተይናታት ዓለም ካብ 75 ሚልዮን ናብ 125 ሚልዮን ኪድይብ ተረኺቡ። ስለዚ ከኣ ሓዲሽ ተርእዮ ኮይኑ ዳርጋ ንዅለን ሃገራት ዓለም ዚትንክፍ ጕዳይ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገራት ዘጋጥም ምምዝባል፣ ዶብ ሰጊርካ ምግዓዝ፣ ብሕግን ብዘይሕግን ምንቅስቓስ ብዝተፈላለየ ጸገማትን ምኽንያታትን ዝተደረኸ ኵነት እዩ።
ናብ ርእስና ማለት፣ ናብ ሃገርናን ሕዝብናን ክንጥምት ከሎና ድማ፣ እዚ ተርእዮ’ዚ ብፍላይ እዚ ናይ ስግር-ባሕሪ ስደት፥ ኣብ ዛንታ ኣቦታትን ኣቦሓጐታትን ዘይጸንሓና፣ ዘይሰማዕናዮ፣ ኣብ’ዘን ናይ መወዳእታ 40 ዓመታት ዝተኸሥተ ነቲ ዘጋጠመ ፖለቲካዊ ጸገማትን ስዒቡዎ ዝመጸ ማኅበራውን ኤኮኖምያውን ሃለgት ተኸቲሉ ዝተበጋገሰን፤ ቀጺሉ ዝተንቀሳቐሰን ምዃኑ እዩ።
ካብ’ቲ ገሊኡ ናይ ስደት ኣወንታዊ ውጽኢታቱ ንምዝካር-ሕዝብታት ኪፋለጡ ዕድል ይህብ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትን፣ ንብረትን ከኣ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ናይ ተgስኦ (ዲያሎግ) መንፈስ ይምዕብል። ናብ ሥምረትን ኅብረትን ከኣ ይመርሕ። ስደት ብመንፅር ዝተፈላለየ ሥልጣኔታት ኪረአ ከሎ መምጽኢ ሃብትን በርከትን እውን እዩ። ብኻልእ ወገናት ድማ ስደተይናታትን ተቐበልትን (ደቀባት) ተኸባቢሮም ተፋቒሮም ተጸgዊሮም ኺነብሩ ከምዚኽእሉ ዘረጋግጹሉ ዕድል ወይ ቤት ትምህርቲ’ውን እዩ።
ጸገማት ስደትን ሳዕቤናቱን
6. ናብራ-ስደት ከይፈቶኻ ዚምረጽ ምዃኑ፤ ካብ ቤትካን ስድራቤትካን ወጺእካ ብዘይትፈልጦ መንገድን ኣገባብን፣ ናብ ዘይትፈልጦ ዓድን መደብን ምብጋስ ዘምጽኦ ጥርጥርን ስግኣትን ፈተናታትን፣ ክንየው’ቲ ግዙፍ ጸገማትን ድኻማትን ዘስዕቦ ናይ ኅሊና ነውጽን ተርባጽን...ስነልቦናዊ ሃለgቱ መሪር እዩ። ነፍስወከፍ ካባኹም በዚ መስርሕ’ዚ ዝሓለፈ ስለዝኾነ ብዛዕባ’ዚ ነናቱ ዚብሎን ዜዘንትዎን ጽg ከምዘለዎ ግልጺ እዩ። ኣብ ዓዲጓና ሰሪሕካ ርሂጽካ፣ ካብ ባዶ ተበጊስካ ሕይወትካ፣ ሕይወት ስድራቤትካ ክትሓንጽ ላዕልን ታሕትን ምባል፤ መጠን ክንደይ ዚኣክል፣ መንፈሳውን ሥነልቦናውን ድኻም፣ ጽምg... ከምዘለዎ ኣይከሓድን፣
ኣብ ገሊኡ’ውን ብሰንኪ’ቲ ጽንኩርን ዘይንጹርን ዝኾነ ጕዕዞ-ስደት፣ ብቑዕ ዝኾነ ሰነዳትን፣ ናይ መንበሪ ፍቓዳትን ብዘይምርካብ ዚመጽእ ሰንፈላል ዝዓብለሎ ኣካይዳ፤ ብምኽንያት ሰነዳትካን ናይ መንበሪ ፍቓዳትካን፤ ብሰንኪ gሕዲ-ትምህርትኻን ተመክሮኻን፣ ኣብ ዝተሓተን ዝጸገመን ሃለgት-ስራሕ ተgፊርካ ምስራሕ ብኅሊና ዘይተዓግበሉ፤ ብጥዕና እትጕደኣሉ ሃለgት ዜጓንፍ እዩ።
ሞራልን፥ ሰብኣዊ ሕይወትን
7. ድልዱል ስድራቤት ዝዓንድማእከሉ፣ ኣብ ፍርሃት-እግዚኣብሔር ዝተመርኰሰ፣ ኣብ ፍቕርን ክብርን ወድሰብ ዝተሓንጸ ኅብረተሰብ ዓቢኻን ተዀስኵስካን፤ ካብ’ዚ ድልዱል መዕበያ ዝተቐበልካሉ ወጺእካ፥ ኣብ ዓድ-ጓና ዓዲ-ስደት ምንባር ማለት፥ ካብ ባሕሪ ወጺኡ ናይ ዚነብር ዓሣ ሕይወት ኪመስል፤ ምእንት’ዚ ከኣ ናይ ሞት፣ ናይ ሕየት ቃልሲ ከካይድ ንቡር ይኸውን። ልዕሊ ኵሉ ድማ እዚ ቃልስ’ዚ ኣብ መንፈሳዊ ሃለgትን ኣብ ናይ ኅሊና ኵነታትን ዜጋጥም እዩ። ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ግዙፍ ናይ ዕለታዊ ሕይወት መነባብሮ ይንጸባረቕ። ነቲ ዝዓበኻሉ መምርሒ ሕይወትን መደብ ሰብኣውነትን ተኸቲልካዶ ምኻድ የሓይሽ? ወይስ ንከባቢኻ ምምሳል? ከም’ታ እናናሳዕ መልክዓ እትለgውጥ ነፋሒቶ ምስ ከባቢኻ ምልውgጥዶ ወይስ ነታ ዝነበረትካ ከይለወጥካ ምዕቃብ? ኣብ ዓደይ ኣብ መንጎ ስድራቤተይ ዘይምገበርክዎ፣ ኣብ’ዚኸ ክገብሮ ኅሊናይ የፍቅዶዶ? እዝን ካልእ ዚመስሎ ውሽጣውን ግዳማውን ክትዓት ጸዊርካ ዚኽየደሉ እዩ።
8. ብመንፈሳውን ባህላውን ማኅበራውን መዳያት፣ እቲ ስደተይና ንዝነበሮን ሒዝዎ ንዝመጽአን፣ ነቲ ኣብ ዓዲ-ስደቱ ዘጓንፎ መነባብሮን ብደረጃ ስነሓሳብ ይኹን ብተግባር ብኸመይ የላፍኖ? ክሳብ መጠን ክንደይ የወሃህዶ? ጨሪሽካ ናትካ ገዲፍካ ኣብ ናይ’ቲ ዘኣንግደካ ሕዝብን ዓድን ኵነታት ምስጣም ዘምጽኦ ጸገማትን ናይ መንነት ቅልውላgትን ፈጺምካ ማዕጾኻ ብምዕጻው ኣይርኢ ኣይሰምዕ ኢልካ፤ ኣብ ከባቢኻ ምስ ዚርከብ ዝኾነ ናይ “ዲያሎግ” (ተgስኦ)፤ ናይ ምሃብ ምቕባል መደብ ዘይተካይደሉ ዕሙት ኣገባብከ ኣበይ ከብጽሕ እዩ?... ስለ’ዚ እቲ ሕይወት ብቐሊል ዘይግመት፣ ዚርአን ዘይርአን ጸገማት ተጻዊሩ ሰጊሩ ዚካየድ ብርቱዕ ሕይወት እዩ።
ምስዚ’ውን ኣብ ውሽጢ ስድራቤት፣ ዘጋጥም ናይ ዕድመን ኣተሓሳስባን ፍልልይ፥ ነቲ ምዕራባዊ ሥልጣኔን ቅዲ-ሕይወትን ምስቲ ዝጸንሓካ ልምድን መንገድን ኣወሃሂድካ ካብ ዘይምኽኣልን ዚመጽእ፥ ቀሊል ዘይኮነ ግርጭታት ከይዘከርናዮ ኣይንሓልፍን። ብሰንክ’ዚ ክንደይ ሓዳር ዘይተበተነ! ኣብ ክንደይ ወለድን ውሉድን ዘይምርድዳእ ዘይተፈጥረ!!
ኣብ እዋን ስደት ዚህሰዩ ወገናት፥
ሥድራቤት
9. ኣብ ሃለgት-ስደት እቲ ብዝለዓለ ደረጃ፤ ውሽጣውን ግዳማውን፤ ግዙፍን መንፈሳውን ጸገማት ዚቕበል ስድራቤት እዩ። በዓልኪዳን ካብ በዓልቲ-ኪዳኑ፣ በዓልቲኪዳን ካብ በዓልኪዳና፣ ወላዲ ካብ ውሉዱ፥ ወለድን ውሉድን ዚፈላለዩሉ ኵነታት ዜስዕብ እዩ፥ እዚ ጽምgን ተነጽሎን ንርእሱ ዜምጽኦ ጠንቂ ኣለዎ። ልዕሊ ዅሉ ሓድነት ስድራቤት፣ ሓድነት ኪዳናዊ ሕይወት ዚህሰየሉን ዚቘስለሉን ሃለgት ይኸውን። እዚ ጸገም’ዚ ከኣ ኣብ’ቲ ናብ ሕይወት-ስደት ገጽካ እትገብሮ ጕዕዞ ስድራቤት ክሳብ እትተኣኻኸብ ዚርአ እንኪኸውን፥ ድሕሪ ምትእኽኻብ’ውን ሰሪሕካ ንኽትነብር ኣብ ዚግበር ጻዕሪ፣ ናይ ሰዓታት ስራሕን ዕረፍትን ዘይምግጥጣም ብዘምጽኦ ጸገማት ከይተራኸብካን፣ ፍቕርን ሓድነትን ከየስተማቐርካን ከይጸገብካን ዚንበረሉ ሕይወት ይኸውን።
ተነጽሎን ጽምgን፣ ካልእ ናይ ማኅበራዊ ሃለgት ጽልgን፣ ብዘምጸኦ ተጽዕኖውን ሓድነት-ኪዳንን ስድራቤትን ኣብ ጠንቂ ኣብ ዚወድቀሉ ኵነታት፣ -ኣብ መንጎ ሰበኺዳን ፍትሕ፣ ኣብ ወለድን ውሉድን ዘጋጥም ዘይምርድዳእን ዘይምውህሃድን፥ ከም ሳዕቤኑ ሓሺሽ፣ ቈጽለመጽሊ ኣልኮሆል ካልእ ዚመስሎ ነገራትን የስዕብ።
ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዕጫ-ስደት ዝጠዓሙ ደጊም ናብ ሽምግልና ገጾም ዚገማገሙ ወገናትና ከምዘለዉ’ውን ፍሉጥ እዩ። ድኻምን እርጋንን ዜንጸላልዎም፥ ዚጽበዮም ዘሎ ጽምgን ተነጽሎን’ውን ቀሊል ከምዘይኮነ ይርደኣና። ናብ’ቲ መበቈሎምን መዘናታቶም ዚረኽቡሉን ዓዶም ከመዓድዉ ከኣ ንቡር እዩ። ኣብ’ዚ ኲነት’ዚ ዚርከብ ናብ’ቲ ልቡ ኪዓልበሉን፣ ረሓት ኪረኽበሉን ዚኽእል ንዓዱ፣ ንምምላስ ትብዓት ኬሕድር ጽቡቕ ምኾነ።


c: text/html

text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ጉጅለ ክኢላታት ሰብኣዊ መሰላት ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ሓይልታት ጸጥታ ብሰላማዊ መንገዲ ተቓውምኦም ኣብ ልዕሊ ዝገልጹ ዘለው ሰልፈኛታት ብቐጻሊ ይውስዱዎ ዘለው ስጉምቲ ደው ከብሉዎ ይጽውዑ።እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ትሽዓት ሰሙናት ልዕሊ 140 ሰልፈኛታት ተቐቲሎም ብዓሰርተታት ዝቁጸሩ ካልኦት ድማ ተኣሲሮም ይብል ።
‘ብዝሒ ዝተቐትሉን ዝተኣስሩን ዝሕብሮ ነገር እንተሃለወ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዜጋታቱ ከም ዓንቀፍቲ እምበር ከም መሻርኽቲ ዘይሪኦም ምዃኑ እዩ’ይብል መግለፂ እቶም ክኢላታት።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ማስተር ፕላን ኣዲስ ኣበባን ዞባታት ኦሮሚያን ደው ከምዘብሎ ዝሓለፈ 12 ጥሪ 2016 ዓ.ም.ፈ ምግላጹ ጽቡቕ ስጉምቲ እዩ ዝበለ እቲ መግለጺ ሓይልታት ጸጥታ ብዝቐጸልዎ መቕተልቲ፣ጃምላዊ ማእሰርት፣ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ምጥቃምን ካልኦት መግሃስትታትን ግን ኣሻቒሉና’ሎ ይብል።
‘ተራ ሓይልታት ጸጥታ ንሰልፈኛታት ምሕላውን ሰላማዊ ኣኼባታት ክካየዱ ምድላውን እምበር ምዕፋን ኣይኮነን’ኢሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ኣሸበርቲ ዝብል ሽም ብምሃብ ክኣስርን ክኸስስን ዝፈቅድ ሕጊ ጸረ ሽበራ እውን ዘለዎም ዓሚቕ ስኽፍታ ዝገለጹ ጉጅለ ክኢልታት፡ ሰላማዊ ተቓወምቲ ኣሸበርቲ ኢልካ ምምዳብ ንዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣዊ መሰላት ዝጥሕስ ጥራሕ ዘይኮነ ኢትዮጵያ ኣንጻር ሓቀኛ ግብረ-ሽበራ ንእተካይዶ ቓልሲ ዘሎ እምነት ዝሽርሸር እዩ ይብል እቲ መግለጺ።
እቶም ክኢላታት ሚስተር ሜይና ኪያ ፍሉይ ራፖርተር መሰላት ብሰላማዊ ናይ ምእካብን ናይ ምውዳብን ነጻነት፣ሚስተር ዴቪድ ኬይ ፍሉይ ራፖርተር ምስፍሕፋሕን ምሕላውን ርእይቶን ሓሳብን ናይ ምግላጽ ነጻነት፣ሚስተር ሚሸል ፎረስት ፍሉይ ራፖርተር ኩነታት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ሚስተር ክሪስቶፍ ሄይንስ ፍሉይ ራፖርተር አብ ጉዳይ ጃምላዊ ማእሰርቲ ወይ ብኣልማምት ምቕታልን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዚ ገጽ’ዚ፡ መጨረሽታ ዕለት 5/25/2020 ተመሓዪሹ። ድሕሪ’ዚ ዕለት’ዚ ንእተገብረ ምምሕያሻት ንምርኣይ፡ ብኽብረትኩም ናይ እንግሊዝኛ ገጽ ርኣዩ።
- English (English),
- العربية (Arabic),
- မြန်မာစာ (Burmese),
- 简体中文 (Chinese),
- 繁體中文 (Chinese (Traditional)),
- (فارسی)/دری (Persian/Dari),
- Français (French),
- हिन्दी (Hindi),
- Italiano (Italian),
- 日本語 (Japanese),
- Ikinyarwanda (Kinyarwanda),
- 한국어 (Korean),
- Nepali (Nepali),
- Português (Portuguese, Brazil),
- Pycckий (Russian),
- Somali (Somali),
- Español (Spanish),
- Kiswahili (Swahili),
- Tagalog (Tagalog),
- ไทย (Thai),
- Türkçe (Turkish),
- ykpaïHcbka (Ukrainian),
- اردو (Urdu),
- Tiếng Việt (Vietnamese)
ኲላትና ብዛዕባ ቫይረስ ኮሮና ኣዚና ተጨኒቕና ኣሎና። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከም መጻእተኛ፡ ስደተኛ ወይ ሓተትቲ ዑቕባ ትቕመጡ እንተልይኹም ድማ ተወሳኺ ጭንቀት ክህልወኩም ይኽእል እዩ። እዚ ገጽ’ዚ፡ ንማሕበረ-ኮማት ስደተኛታት ኣገዳሲ ዝኾነ ሓደ ሓደ ኣርእስታት ዝሓዘ እዩ። ብዛዕባ ICE፡ USCIS ዝምልከት ሓድሽን እዋናውን ሓበሬታ ከምኡውን ብሰንኪ ኮቪድ-19 ንዝመጸ ካልእ ለውጥታት ጉዳያት ኢሚግሬሽን ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።
ዘጨንቐኩም ዘሎ ነገር እንታይ እዩ፧
ብዙሓት ሓደስቲ መጻእተኛታት፡ ካብ ሕማቕ ኲነታት ኣምሊጦም ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝመጹ እዮም። ንመንግስቲ ንኽትኣምን ድማ ኣጸጋሚ ይገብሮ። ኣብዚ ከቢድ እዋን ድማ ኣብቲ ዘሎና መሪሕነት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ምድንጋር ፈጢርሎም ኣሎ። ስለዚ እንታይ ኽንገብር ይግብኣና፣ ንመን’ከ ክንኣምን ይግብኣና፧
ንመንግስታዊ ሓበሬታ ጥዕና ክትኣምኑ ትኽእሉ ኢኹም
ማእከል ምቚጽጻር ሕማማት (CDC)፡ ውፉያት ዝኾኑ ክኢላታት ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ዝሓዘ ወኪል መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ እዩ። ከም ኮቪድ-19 ዝኣመሰለ ሕማማት ንኸጽንዑን ህዝቢ ድማ ውሑስ ንኽኸውንን ኢሎም ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ ዘውደቑ እዮም። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋናት፡ ንዝህብዎ ሓበሬታ ንኽንኣምኖ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይገብሮ።
ኣብ ከባቢኹም ንዝርከቡ መዝታት ጥዕናን ኣገልግሎታት ሕክምናን ኽትኣምኑ ትኽእሉ ኢኹም።
ነፍስወከፍ መንግስታዊት ክፍለ-ሃገር፡ ኣውራጃን ከተማን፡ ወኪል ህዝባዊ ጥዕና ኣለዋ። ኣብ እትቕመጥሉ ክፍለ-ሃገር ዝርከቡ ወከልቲ ጥዕና፡ ብዛዕባ ዘለኩም ኲነታት ኢሚግሬሽን ዘገድሶም ኣይኮነን። ንሳቶም፡ ብዛዕባ ጥዕናኹም ጥራይ’ዮም ዝግደሱ። ሓገዝ ንኽህብኹም ድማ ክትሓትዎም ትኽእሉ ኢኹም።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ዝኾነት ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታል፡ ሕጋዊ ወረቐት ስለዘይብልኩም ወይ ገንዘብ ኽትከፍሉ ስለዘይከኣልኩም፡ ኣገልግሎት ከምዘይትረኽቡ ኽትገብር ከምዘይትኽእል፡ ሕጊ ይሕብር እዩ። ኣብ እትሓምሉ እዋን፡ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ሕተቱ። ኮቪድ-19፡ ኣዝዩ ተላባዒ ሕማም ስለዝኾነ፡ ፈለማ ናብ 911፡ እትርኣይሉ ሆስፒታል ወይ ኣብ ከባቢኹም ናብ ዝርከብ ወኪል ጥዕና ደውሉ።
እቲ ዘለኩም ሕጋዊ ኲነታት ብዘየገድስ፡ ክንክን ጥዕና ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ ንኽትረኽቡ መሰላት ኣለኩም። መድሕን ጥዕና ንኽትረኽቡ’ውን መሰላት ክህልወኩም ይኽእል እዩ። ብዛዕባ ዘለኩም መሰላት ክንክን ጥዕና ዝምልከት፡ እንግሊዝኛ ፣ አረብኛ ፣ አማርኛ ፣ በርሚዝ ፣ ቻይንኛ ፣ ስፓኒሽ ፣ ታጋሎግ እና Vietnamትናምኛ።
- ኣገልግሎት እትረኽብሉ ናጻ ክሊኒክ (ነቶም ክኸፍሉ ዘይክእሉ ሰባት ዝውሃብ ኣገልግሎታት ጥዕና) ርኸቡ።
- ኣገልግሎት እትረኽብሉ ማእከል ጥዕና (ዓቕምኹም ዝኾነ ገንዘብ ጥራይ ከፊልኩም ዝውሃበኩም ኣገልግሎታት ጥዕና) ርኸቡ። ዝበዝሓ ማእከላት ጥዕና፡ ናጻ መርመራ ኮቪድ-19 ንዂሉ ሰብ ይገብራ እየን።
- ካሊፎርንያ፡ ትሑት-ኣታዊ ንዘለዎም፡ ትሕቲ 25 ዓመት ዝዕድሚኦም እሞ ኸኣ ሕጋዊ ፍቓድ ንዘይብሎም ስደተኛታት ዝኸውን መዲ-ካል (Medi-Cal) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሸፈነ ኣገልግሎት ጥዕና ትህብ እያ።
ኣብ መላእ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ብሰንኪ ፍርሃት ኮቪድ-19፡ ንብዙሓት ሰባት ዒላማ ተገይርሎም ይርከብ። ኽትገብርዎ እትኽእሉ እንታይ እዩ፧
- ንዘጋጠመ ኣድልዎ፡ ንመንግስታዊ ወኪል ናይ እትቕመጥሉ ከባቢ ወይ ኣብ ከባቢኹም ንዘሎ መሻርኽቲ ACLU ክትሕብሩ ትኽእሉ ኢኹም።
- ጸብጻብ ፍጻሜ ናብ ቤት ምኽሪ ፖሊስን ውጥንን እስያዊ-ሰላማዊ (Asian Pacifc Policy and Planning Council) ኸተቕርቡ ትኽእሉ ኢኹም።
- ኣብ ስራሕኩም ኣድልዎ ምስዘጋጥመኩም፡ ወግዓዊ ጥርዓን ናብ መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኸተቕርቡ ትኽእሉ ኢኹም።
- ብዛዕባ ዘጋጥም በሰላ-በደል (ስቲግማ) ዝምልከት ሓበሬታ ካብ ማእከል ምቊጽጻር ሕማማት ርኸቡ።
- በሰላ-በደል ንምእላይ ዘድሊ ሓገዛት ካብ ክፍለ-ሃገር ዋሽንግተን ርኸቡ።
- ሓደ ሰብ ኣብ ዘፈራርሃኩም እዋን እንታይ ኸምእትገብሩ ተማሃሩ።
- ብዛዕባ’ቲ ዘለኩም መሰላት ክትምሃሩ’ውን ትኽእሉ ኢኹም።
USAHello (ዩኤስኤሄሎ)፡ ንሕጊ ወይ ኢሚግሬሽን ዝምልከት ምኽሪ ክህብ ኣይክእልን እዩ። ክሕግዝኹም ምስ ዝኽእሉ ናይ ኢሚግሬሽንን ሕግን ክኢላታት ምትእስሳር ከምዝህልወኩም ግን ኽንገብር ንኽእል ኢና።
ImmigrationLawHelp.org
ImmigrationlawHelp.org፡ ትሑት ኣታዊ ንዘለዎም ስደተኛታት፡ ሕጋዊ ሓገዝ ንኽረኽቡ ይሕግዞም። ንዚፕ ኮድ ብምጥቃም ኣብ መርበብ-ሓበሬታኦም ኣቲኹም ሕጋዊ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ሓበሬታ ክትፍትሹ ትኽእሉ ኢኹም። ንስኹም ወይ ኣባል ስድራቤትኩም ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ቀይዲ ከምዘሎ ንምፍላጥ፡ ኣብ ማእከል ቀይዲ ድማ ክትፍትሹ ትኽእሉ ኢኹም።
ባውንድለስ (Boundless)
ንኢሚግሬሽንን ቪዛን ዝከታተላ ብዙሓት ኣብያተ-ጽሕፈት መንግስቲ ተዓጽየን ኣለዋ። Boundless፡ ብዛዕባ መመልከቲታት ዜግነትን ፍቓድ መንበርን ዝምልከት ተኣማኒ ዝኾነ ኣገልግሎት ዝህብ እዩ። ንቫይረስ ኮሮና ኣመልኪቱ ብዛዕባ ዝካየድ ቃለ-መጥይቓት፡ ሰነዳትን መመልከቲታትን ዝምልከት ዝውሃብ ሓበሬታ ኣንብቡ።
United WeDream (ዩናይትድ ዊድሪም)
United We Dream፡ ሕጋዊ ወረቐት ንዘይብሎም ኣሜሪካውያን ሓገዝ ዝህብ እዩ። ብዛዕባ ምዕጻው ቤት ጽሕፈት USCIS ከምኡውን መመልከቲታት ምሕዳስ DACA ዝምልከት ሓበሬታ ኣብ መርበብ-ሓበሬታኦም ይህቡ እዮም።
መርመራ፡ ምክልኻል ወይ ሕክምና ኮቪድ-19፡ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክሲ ንኽምስርት ብፍጹም ክጥቀመሉ ከምዘይብሉ፡ USCIS ይሕብር። ኣብ እትሓሙሉ እዋን፡ ብሰንኪ መንግስቲ ዘቕርቦ ክሲ፡ ሓገዝ ንምሕታት ክትፈርሁ ኣይግባእን።
ብሰንኪ ዘሎ ህጹጽ ኲነታት ዝነበረኩም ስራሕ ምስእትስእኑ ወይ ቤት ትምህርትኹም ዕጹው ምስዝኸውን፡ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪትኩም ኣብ እተቕርብዎ መመልከቲ ቪዛ ቃል-ምስክርነት ክትጽሕፉ ትኽእሉ። መንግስታዊ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ምሕታት፡ መንግስቲ ክሲ ንኽምስርት ምኽንያት ክኸውን ኣይግባእን።
ብዛዕባ መንግስታዊ ክሲ ዝምልከት ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ USAHello ከተንብቡ ትኽእሉ ኢኹም።
እቶም ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ መምርሒታት፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ኲሉ ቦታ ሓደ ዓይነት እዩ።
- ምሳኹም ምስ ዘይቅመጡ ሰባት ዝኾነ ምትንኻፍ ኣወግዱ።
- ብዝተኻእለ መጠን ካብ ገዛ ኣይትውጽኡ፣ ንደቅኹም ድማ ካብ ገዛ ከምዘይወጹ ግበሩ።
- ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኽትገብሩ ወይ ኣገዳሲ ምግብን መድሃኒትን ንኽትረኽቡ ኢልኩም ናብ ግዳም ክትወጹ ትኽእሉ እኳ እንተኾነ፡ ምስ ካልኦት ሰባት ዘለኩም ርሕቐት ግን ናይ 6 ፊት ክኸውን ይግባእ።
- ምሳኹም ምስዘይቅመጡ ሰባት ካብ 6 ፊት ንታሕቲ ኣብ እትቐርብሉ እዋን፡ ንኣፍንጫኹምን ኣፍኩምን ሸፍኑ።
- ኣብ እትሓምሉ እዋን፡ ናብ ስራሕኩም ኣይትኺዱ ወይ ካብ ገዛ ኣይትውጽኡ።
- ጽቡቕ ንጽሕና ይሃልኹም። ጽቡቕ ንጽሕና፥ ንኣእዳውኩም ምሕጻብ፣ ኣብ እትስዕልሉ ወይ እትህንጥስሉ እዋን ልስሉስ ወረቐት (ሶፍት) ምጥቃም፣ ንገጽኩም ዘይምትንካፍን ንዝባን-ባይታ ምጽርራይን ማለት እዩ።
ነፍስወከፍ ክፍለ-ሃገር፡ ነታ ክፍለ-ሃገር ዘገልግል መምርሒታት ኣለዋ። ኣብ ዝኾነን ቦታ ትቕመጡ ሃልዉ፡ ነቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ኣገዳሲ መምርሒታት እትኽተሉ እንተዄንኩም፡ ንገዛእ-ርእስኹምን ካልኦትን ትከላኸሉ ኢኹም። ጥዑያት ብኸመይ ከምእትኾኑ ዝምልከት ዝያዳ ሓበሬታ ርኸቡ።
እዋናዊ ሓበሬታን ብሰንኪ ኮቪድ-19 ዝመጸ ለውጥታትን
ብሰንንኪ ዓለማዊ ለበዳ ኮቪድ-19፡ ኣብ ስርዓተ-ኢሚግሬሽን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ለውጥታትን ምዕጻው ኣብያተ-ጽሕፈትን ተገይሩ ኣሎ። ብዛዕባ መጻእተኛታት፡ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ዝምልከት እዋናዊ ሓድሽ ሓበሬታ ኣብዚ ይርከብ፥
- ኣብ ምሕደራ ዩኤስ ጸገም ኣሎ ፍጻመ ስርዓት ጠጠው ንምባል ሕደሽቲ ሽደተኛታት ቪዛ ( ግሪን ካርድ) ካብ ሚያዝያ 23 ፣2020 ን 60 መዓልታት። እቲ ስርዓት ን ካብ ኣመሪካ ወጻኢ ኮይኖም ዘመልክቱ ኢዩ። ናይ ሕክምና ሰራሕተኛታት፣ ሰራሕተኛታት ሓረስቶ ን ገለ ካሎኦት ሰራሕተኛታት ቪዛ ኵሃቦም ይፍቀዶም እዩ። ብዓልቤት ን ትሕቲ 21 ዕድሚኦም ናይ ኣሜሪካ ዜጋታት ቪዛ ክውሃቦም ይፍቀዶም እዩ። ሰባት ድሮ ናይ ስደተኛ ቪሳ ዘለዎም ወይ ብቁዕ መግገሺ ወረቐት ክመጹ ይክእሉ። ሲቭስ ን ኣባላት ሓይልታት ምክልካል ኣሜሪካ ክመጹ ይክእሉ እዮም።
- ኣብ መጋቢት 2020, ዩኤስሲኣይኤስ ቆጸራታት ሰሪዙ ን ቤት ጽሕፈታት ዓጽዩ ብዘይካ ህጹጽ ጉዳይ። ዩኤስሲኣይኤስ እዩ ክኸፍት ኣዩ ገለ ቤት ጽሕፈታት ኣብ 4 ሰነ። ማእከል ደገፍ መመልከታ ገና ኣይተከፍተን ኣሎ።
- እተድኣ ናይ ዕቅቡካ ቃለመጠያቅ ተሰሪዙ ኮይኑ፣ ብሓዱሽ ቆጸራ ምዓልቲ ክንገረካ እዩ።
- እተደኣ ናይ ዘይግነት ጽንብል ተሰሪዙ ተኮይኑ፣ ምልክትኵሃበካ እዩ ብሓዱሽ ዝተሰርዐ ቆጸራ ዕለት ናይ ጽንብለ።
- እንተድኣ ካልእ ቃለመጠያቅ ኔርካ ተሰሪዙ ኮይኑ፣ ምልልክት ሓዱሽ ቕዕጸራ ክትቅበል ኣሎካ ካብቲ ቤት ጽሕፈት ናይቲ ዓውዲ።
- እንተ ደኣ ሓብሬታ ሓሊፍካ ወይ ካልእ ቆጸራ፣ባዕልካ ዳግማይ መደብ ቆጸራ ክትሕዝ የድልየካ ኣብ ዓውዲ ቤት ጽሕፈትካ ዝተከፍተሉ። ኝሽኽእ ክትጥቐም የድሌካ ዩኤስሲኣይኤስ መራከቢ ማእከል ።
- ዩኤስሲኣይኤስ ሓዱሽ ሕጊ ኣብኩሉ ቢት ጽሕፈታት ኣለዎ ንምውሓድ ምስፍሕፋሕ ኮቪድ-19። ናይግድን ማስክ ክትገብር ኣለካ ን ክትስዕቦ ነቲ መምርሒ ብዛዕባ ርሕቀትካምሕላው።
- ብክብረትካ ኣንብቦ ዩኤስሲስ ኮሮና ቫይረስ ገጽ ንዚያዳ ሓበሬታ። ብዛዕባ መክፋት ቤት ጽሕፈታት፣ቃለ መጠይቃትን ቆጸራታትን።
- ንኮቪድ-19 ተባሂሉ ዝውሃብ ክንክን ሕክምና፡ ከም መንግስታዊ ክሲ ክውሰድ ከምዘይክእል USCIS ሓቢሩ እዩ።
- ንምንዋሕ ሰነድ ምርግጋጽ ስራሕ (Employment Authorization Document (EAD)) ንኸመስርሕ ነቲ ዘለዎ ባዮመትሪካዊ ሓበሬታ ዳግማይ ክጥቀመሉ ምዃኑ፡ USCIS ኣፍሊጡ እዩ። ንዝርዝር ሓበሬታ ኣንብቡ።
- መርመራ ኢሚግሬሽን ዘካይድ ቤት ጽሕፈት ፈጻሚ ክፍሊ ፍትሒ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ (US Justice Department’s Executive Office for Immigration Review (EOIR))፡ ንጉዳያት እሱራት ንምስማዕ እንተዘይኮይኑ፡ ንብዙሕ ኣብያተ-ፍርዲ ኢሚግሬሽን ዓጽዩ ይርከብ። ብዛዕባ ለውጥታት EOIR ዝምልከት እዋናዊ ሓድሽ ሓበሬታ ርኸቡ።
- ሃገራዊ ማእከል ቪዛ (National Visa Center (NVC))፡ ንህጹጽ ሕቶታት ጥራይ መልሲ ይህብ ኣሎ። ህጹጽ ዘይኮነ ሕቶ ምስዝህልወኩም፡ ንመሳለጥያ CEAC ተጠቐሙ፣ መልሲ ንኽትረኽቡ ግን ከጸግመኩም ይኽእል እዩ።
- ICE፡ ምእሳር ይቕጽሎ እኳ እንተሃለወ፡ ኣብ ማእከላት ጥዕናን ሆስፒታላትን ግን ከምዘይኣስር ሓቢሩ እዩ። ኣብ ቦታኡ ብኣካል ኬድካ ምምዝጋብ ድማ ናብ ካልእ ግዜ ኣመሓላሊፍዎ ይርከብ። ብዛዕባ ትግባረ ዝምልከት ICE እተዛረቦ፡ ብICE ኣብ እተዳላወ ገጽ ሓበሬታ ቫይረስ ኮሮና ብዝያዳ ኣንብቡ።
- ICE፡ ቫይረስ ኮሮና ኣብ ኣባያተ-ትምህርትን ተማሃሮን ብዛዕባ ዘለዎ ጽልዋ ንምሕባር፡ ኣብ ፕሮግራም ተማሃሮን ምቅይያር በጻሕትን (Student and Exchange Visitor Program (SEVP)) ብዛዕባ ዝርከቡ ሰባት ዝምልከት ሓበሬታ ኣሕቲሙ ይርከብ።
- ብዶባት ዝመጹ ሓተትቲ ዑቕባ፡ ናብቲ ዝመጽዎ ቦታ ከምዝምለሱ ይግበር ኣሎ። ናብ ሜክሲኮ ወይ ናብ መበቆል ሃገራቶም ከምዝምለሱ ይግበር ኣሎ። እዚ ድማ ነቶም ሕጋዊ ፍቓድ ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ዘጠቓልል እዩ። ንእዋናዊ ሓድሽ ሓበሬታ ሓተትቲ ዑቕባ ኣንብቡ።
- ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ስደተኛታት ምቕባል ደው ከምእተብሎ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሓቢሩ እዩ።
- ስደተኛታት ናብ ካልኦት ሃገራት ክስደዱ ከምዘይብሎም፡ ኣህጉራዊ ውድብ ስደተኛታት (International Organization for Migration (IOM)) ከምኡውን ወኪል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (United Nations refugee agency (UNHCR)) ግን ሓቢሮም እዮም። እዚ ጉዕዞ፡ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ክጅምር ምዃኑ፡ እዚ መግለጺ ይሕብር።
እዚ ሓበሬታ፡ ከም USCIS፡ ክፍሊ ውሽጣዊ ጸጥታ (Department of Homeland Security) HIAS, ከምኡውን ክሊኒክ ካብ ዝኣመሰሉ እሙናት ምንጭታት እተረኽበ እዩ። USAHello፡ ሕጋዊ ምኽሪ ወይ ሕክምናዊ ምኽሪ ኣይህብን እዩ፣ እቲ ዘሎና ዝኾነ ማተርያላታት፡ ከም ሕጋዊ ወይ ሕክምናዊ ምኽሪ ንኽውሰድ ዝዓለመ ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 30 December 2013
ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሓደ ፓይሎት ዝርከቦም ሓያሎ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ከካብ ገዝኦም ዝተወስዱ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ካብ ተለንተ ክሳብ ናይ ካፕቴን ማዕረግ ዘለዎም ኮይኖም፣ ሓደ ካብኣቶም ካፕቴን ሃብቶም ዝተባህለ ኣብራሪ ነፋሪት ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ኣብ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ዝተራእየ ነፈርቲ ሒዝካ ህድማ ኣብረርትን ንሱ ዝፈጠሮን ጽልዋ; ጠንቒ ምእሳር ናይዞም ሓያሎ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ክኸውን ከምዝኽእል እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ኣረዲኦም።
ኣብ ሓይሊ ኣየር፣ ኣውራ መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ዘሎ፣ ነፈርቲ ሒዞም ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝሃድሙ ዘለዉ ኣብረርቲ ኮይኑ፣ ኣባላት ሓይሊ ኣየር’ውን ክመጽኦም ካብ ዝክእል ሳዕቤን ካብ ምስጋእ ብግሁድ ከዕልልሉን ርእይቶ ክህብሉን እኳ እንተዘይክኣሉ፣ ብትሒም ትሒምን ምስ ዘዝቐርብዎም ግና ብዛዕባ’ዚ ኣብ ሓይሊ ኣየር ስምብራት ገዲፉ ዘሎ ኩነታት ካብ ምዝራብ ከምዘየዕረፉ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ሃብቶም ካሕሳይ ዝተባህለ ፓይሎት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኣብ ጅቡቲ ዑቕባ ከምዝሓተተ ይግለጽ ኣሎ።
=================


text:
Radio Erena: 05 November 2017
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝነብሩ ኤርትራውያን ነቲ ብተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል ኢስላምያ ዝተኻየደ ተቓውሞ ንምድጋፍ ሰላማዊ ሰልፍታት ኣካዪዶም።
ብመሰረት’ቲ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጻና ዘሎ ሓበሬታ እቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱ ኤርትራውያን፣ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ኣትዩ ዘስዕቦ ዘሎ በደል ንምኹናን፣ በቲ ካልእ ወገን ከኣ እቲ ብተመሃሮ ድያእ ኣልኢስላምያ ዝተኻየደ ተቓውሞ፣ ሕቶ መሰል ምዃኑ ንዓለም ንምፍላጥ ዝዓለመ ምዃኑ ተሳተፍቲ ሰላማዊ ሰልፊ ይገልጹ።
ኣቐዲሙ ከምዝተሓበረ ኣብቲ ብሰሉስ 31 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ መንግስቲ ኤርትራ ብዝኸፈቶ ተኹሲ ከቢድ ጉድኣት ዝበጽሖ ወገን እኳ እንተዘየለ፣ ኣብቲ ዕለትን ንጽባሒቱን ሓያሎ መማህራን፣ መንእሰያትን ወለድን ዝርከብዎም ሰባት ተኣሲሮም’ዮም።
እቲ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ጽዑቕ ተኹሲ ብምኽፋት እኳ እንተበተኖ፣ እቲ ተቓውሞ ገና ኣብ ህዝቢ ተደጒሉ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
እዞም ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብወገኖም በብእዋኑ ኣብ ዘካየዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ‘ወጽዓ ሓደ ሃይማኖት፣ ወጽዓ ኩላትና’ዩ’፣ ‘መንግስቲ ንሃይማኖት ከም መፈላለዪ ክጥቀመሉ ኣይነፍቅድን’፣ ‘ኣብ ቀይዲ ዘለዉ መራሕቲ ሃይማኖታት ይፈትሑ’፣ ‘ኣኽርያ ሽምዓ ደሞክራሲ ወሊዓ’ ዝብልን ካልእን ጭርሖታት ከምዘልዓሉ ልኡኻት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብዚ ዝቕጽል መዓልታት እውን ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘለዉ ኤርትራውያን ተመሳሳሊ ሰላማዊ ሰልፊ ከካዪዱ ኣብ ምድላው ከምዘለዉ ተፈሊጡ።
መንግስቲ ኤርትራ ከምዚ ብዕለት 31 ጥቅምቲ ኣብ ማእከል ኣስመራ ዝተኻየደ ብሓያሎ ወገናት ከም ታሪኻዊ ፍጻሜ ዝገልጹዎ ዘለዉ፣ ከይድገምን ኣብ ካልኦት ዞባታት ከይልሕምን ከቢድ ናይ ጸጥታ ሓለዋ ኣዋፊሩ ይርከብ።


text:
Radio Erena: 29 April 2021
ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ ናብ ህዝቢ ትግራይ ዝተላእከ ረዲኤት ይኽልክልን ይዘምትን ኣሎ ክብል ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ-AFP ገሊጹ።
AFP፣ ንሰነዳት መንግስቲ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ ሰራዊት ኤርትራ ብዝወስዶ ዘሎ ረዲኤት ናይ ምኽልካልን ምዝማትን ተግባራት፣ ህዝቢ ብጥሜትን ዓጸቦን ክረግፍ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
ብ23 ሚያዝያ፣ ኣብ ሳምረን ጊጀትን ንዝርከባ ትካላት ረዲኤት ክወጻ ዘገደደ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ካልእ ከባቢታት ትግራይ’ውን ተመሳሳሊ ፍጻሜታት ተሰኒዱ ከምዘሎ እቲ ማዕከን ዜና ጠቒሱ።
‘ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ መንገዲ ኣይዓጸወ ረዲኤት ኣይዘመተ’ ክብል ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፣ ነቲ ማዕከን ዜና ብኢመይል መልሲ ሂቡ።
ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ትግራይ ክወጽእ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ተደጋጋሚ ጻውዒታት የካይዱ እኳ እንተለዉ፣ እቲ ሰራዊት ክሳብ 200 ኪሎሜተር ንውሽጢ ትግራይ ብምእታው፣ ቀንዲ መስመራት ትግራይን ኣገደስቲ ቦታታትን ተቖጻጺሩ ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይሕብሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክስሕብ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ተሰማሚዕና ክብል እኳ እንተገለጸ፣ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ግና ካብዚ ዝተፈልየ ምዃኑ ብወገን ኢትዮጵያውያን ይኩን ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ብተደጋጋሚ ይግለጽ።
ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ሉኣላዊት ሃገር ኣትዩ፣ ንሓደ ክልል ምሉእ፣ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ተቖጻጺሩ ክነሱ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ስቕታ ምምራጹ፣ ካብ ኢትዮጵያን ምሁራት፣ ፖለቲከኛታትን ጋዜጠኛታትን ተቓውሞታት ይዘንቦ ኣሎ።
================


text:
ዝሓሰረ ጽዓት፣ ኣጎልግሎት ዓማዊል ብብዙሓት ቛንቛታት!
ምስ ቀይሕ ባሕሪ ውዕል ብምእታው፣ ካብ ዘየድልዩ ተወሰኽቲ ክፍሊታት ተቆጠብ። ብ 19 kr ወርሓዊ፣ 3 ሳንቲም ን ኪሎ ጸዓት ብምኽፋል ስፖት(SPOT) ምረጽ።
ሎሚ ዘሎ ዋጋ ዕዳጋ(ስፖት) ኣብ ኑርድ ፑል (Nord Pool kraftbørsen) ናይ ኤለክትሪክ ምልውዋጥ፥
ስፖት(SPOT)
ስፖት ዕዳጋ ከምዘሎ ኮይኑ። እዚ ዓይነት ውዕል ኤለክትሪክ ነቶም ከም ዕዳጋ ዘሎ ዋጋታት ክረኽቡ ዝደልዩ እዩ። ብልጽነቱ ድማ ኣብ ግዜ ክረምቲ ኣዝዩ ሕሱር ይኸውን።
- ቀይሕ ባሕሪ ንስፖት ካብ ሰለስተ ሳንቲም ን ሓደ ኪሎ ጸዓት (kWh) ወሲኹ ይሸይጥ። (ምስ ሰርቲፊካትን ቀረጽን : 4.13 ሳንቲም ን ሓደ ኪሎ ጸዓት )
- ናይ መስርሕ 19 kr ን ወርሒ። (ምስ ቀረጽ 25%: 23.75 kr)
- ካልእ ተወሳኺ የብሉን።
- ገደብ የብሉን(Ingen binding)።
ቀዋሚ(FASPRIS)
ቀዋሚ ዋጋ ወርሓዊ ሓደ ዓይነት ዋጋ ኣለዎ። ብልጫታቱ ድማ ኣብ ጊዜ ሓጋይ ዕዳጋ ክድይብ ከሎ ይሓስር።
- ካብ 899 kr ን ወርሒ( ኤልሰርቲፊካትን (el-sertifikat)ቀረጽን (mva) የጠቃልል)።
- ካልእ ተወሳኺ የብሉን።
- ን 12 ኣዋርሕ ገደብ ኣለዎ(med binding)።


text:
ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኢራን ሃገሩ ኣብቲ ናይ 2015 ዓ.ም ስምምዕ ኑክልየር ዳግማይ ዘተ ከምዘይተኻይድ ኣፍሊጦም።
ኢራን ነዚ ዘፍለጠት ፕረ.ትራምፕ ኣሜሪካ ኣብቲ ስምምዕ ክትጸንሕ ወይ ክትወጽእ ውሳነኣ ቅድሚ ምፍላጣሓደ መዓልቲ’ዩ።
“ንምንጪ ጸጥታ ሃገርና ክነጸፍ ኣይነፈቅድን ኢና ብተወሳኺ ኣብቲ ብእምነት ዝተገብረናዮ ስምምዕ ኣይክንውስኽን: ዳግማይ ክንዛተ’ውን ፍቃደኛታት ኣይኮና” ክብሉ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ጃቪድ ዛሪፍ ኣብ ዝዘርግሕዎ ናይ ቪድዮ መልእኽቲ ገሊጾም።
ፕረዚደንት ትራሞፕ ኣብቲ ስምምዕ ለውጢ እንተዘይተጌሩ ኣሜሪካ ካብቲ ስምምዕ ክትወጽእ ምዃና ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
ዓሊ አክባር ቪያታሊ ኣብ ጉዳይ ፖሊሲ ወጻኢ ጉዳያት ኣማኻሪ አያቱላህ ኮመኒ ብወገኖም ፕረዚደንት ትራምፕ ካብቲ ኣቐዲሙ ዝተበጸሓ ስምምዕ እንተወጺኦም ሃገሮም’ውን በቲ ስምምዕ ከምዘይትቕየድ ኣፍሊጦም እዮም።
ንሶም ብተወሳኺ ኢራን ነቲ ኣቐዲሙ ዝተዳለወ ስምምዕ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቀቢላቶያ ኣብ ልዕሊኡ ንዝውሰኽ ኮነ ዳግማይ ዘተ ድማ ሃገሩ ከምዘይትቅበሎ ኣፍሊጦም ኣለው።
ነቲ ስምምዕ ዝፈረማ ሰለስተ ሃገራት ጀርመን: ፈረንሳን ብሪጣንያን ፕረዚደንት ትራምፕ ካብቲ ውዕል ከይወጹ ክምሕጸና ጸኒሓን እየን።
ቻይናን ሩስያ’ውን ነቲ ስምምዕ ኑክልየር ኢራን ምፍራመን ይፍለጥ።


text:
ብተስፋ በርቱዑ
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዚርከቡ
ካቶሊካውያን ምእመናን ደቂ-ሃገርን፤
ንዅሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይን
ዝተጻሕፈ
ሓዋርያዊት መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ
ነሓሰ 2004
መባእታ
- 1. * ብፍቓድ እግዚኣብሔርን፣ ብሥምረት መንበረ-ጴጥሮስን፥
* ናይ’ታ ኣብ ኤርትራ ዘላ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጓሶት ካብ ዝኾኑ ጳጳሳት
* ካብ’ዛ ሃገር ተበጊሶም ኣብ ኵለን ሃገራት ናብ ዘለዉ ካቶሊካውያን ምእመናን፥
* ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፥ ካብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታናን ጸጋን ሰላምን፡
ነኣኻትኩም ይኹን (1ቆሮ.1፣ 1-2)፣
ማኅበረ-ሰብ ዓለም፣ ብዝተፈላለየ ሰብ-ሰርሖ ግድላትን ማዕበላትን እናተጸፍዐ ኣብ ዚህወኸሉ እgን፣ “ብክርስቶስ ምእማንኩም ኣብ ኵላ ዓለም ስለዝተሰምዐት፣ ቅድሚ ኵሉ ብዛዕባ ኵላትኩም ንኣምላኽና ብኢየሱስ ክርስቶስ ነመስግኖ ኣሎና፣ ከየቋረጽና ኵሉ ጊዜ ኣብ ጸሎትና ንዝክረኩም” (ሮሜ.1፣ 8-9)።
እግዚአብሔር ብዘሕደረሎም ርድኢትን ብዝሃቦም ምድራዊ በረኸትን ተሓጊዞም ናይ ዑቕባ ዕድል ዝሃቡኹም፣ ኣብ መንጎኦም እትነብሩ ሃገራትን ሕዝብታትን፣ ብፍላይ ከኣ እተን ብኃልዮት ኣምላኽን ብናይ እንተላዕለ ኲሉ ቤተክርስትያን ኃልዮትን ተደሪኸን ዚስዕባኹምን ዚጓስያኹምን ሰበኻታትውን፣ ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ብመንፈስ ምስጋና ንዝክረን ኣሎና።
ንእምነት-ክርስትናን መንፈሱን ኣብ ዚፈታተን፣ ፈጺሙ’ውን ኣብ ዚነጽግ ዓለም ኮይንኩም እምነትኩም ንምሕላውን፣ በዛ እምነት ተመሪሕኩም ንምንባርን እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን ተገንዚብና፥ “በታ ዘላትና እምነት ንሓድሕድና ምእንቲ ክንጸናናዕ” (ሮሜ.1፣ 12) ንጽሕፈልኩም ኣሎና። ኣብ መልእኽቲ ዕብራውያን (11፣ 1) ከምዚንገረና ድማ፥ እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከምንረኽቦ ዜረጋግጽ ብምዃኑ፣ ከምኡ’ውን “ብተስፋ ከምዝደሓንና” (ሮሜ፣ 8፣ 24) ስለእንፈልጥ፥ እስኪ ብተስፋ ንበርትዕ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን፣ ኬንያን ንዚነብሩ ምእመናንና ኣብ ዝገበርናዮ ሓዋርያዊ ዑደት (ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋማርያም፤ ኣቡነ ኪዳነ የዕብዮ) ብዘዋህለልናዮ ተመክሮን ትዕዝብትን ከምኡ’ውን ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ (ብ3 ግንቦት 2004) ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ሮማ ኣብ መላእ ዓለም ንዚርከቡ ምእመናን-ስደተይናታት ዚርኢ ዝሃበቶ መምርሕን ማዕዳን ዝሓዘ ሰነድ (ኤርጋ ሚግራንተስ ካሪታስ ክርስቲ = ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ-ሰደተይናታት) ምኽንያት ብምግባር፣ በዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ምሳኻትኩም ክንዋሳእ ኣድላዪ ኮይኑ ረኺብናዮ። ናይ ምሥራቓዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ሕገቀኖና ከኣ ነዚ እንገብሮ ዘሎና ብሥርዓት ዚእዝዞ እዩ።
==========================================================
“ንስኻትኩም ስለ ዝኣመንኩም እቲ ኣብ መወዳእታ ዘመን ኪገሃድ ዘለዎ ድኅነት ክሳዕ ዚመጽእ፤ ኃይሊ-ኣምላኽ ኪሕልወኩም እዩ። ሽሕ’ኳ ሕጂ ንቝሩብ ግዜ ብብዙኅ ዝዓይነቱ ፈተና ክትሓልፉ ግዲ እንተኾነ፤ በዚ ክትሕጐሱ ኢኹም”። እዚ ከኣ እታ እምነትኩም ሓቂ ከምዝኾነት ኬረድእ እዩ። ወርቂ ሽሕ ግዜ ብሓዊ ይኰላዕ እምበር በራሳይ እዩ። እምነትኩም ግና ምስ ተፈተነት ኣዝዩ ብሉጽ ዝኾነ ዋጋ ኣለዋ። ከመይ ኢየሱስ ኪግለጽ ከሎ፤ ምስጋናን ስብሓትን ከተምጽኣልኩም እያ። (1ጴጥ.1፣5-7)
==========================================================
1ይ ክፍሊ
ካብ ኀልዮት-ቤተክርስትያን
ውጹኣት ኣይኮንኩምን
- “ብምኽንያት ሃለgቶም ኣብቲ ልሙድ ናይ ቤተክርስትያን ጕስነታዊ ኣገልግሎት ኪጥቀሙ ዘይከኣሉ፥ ካብ’ዚ ኣገልግሎት’ዚ ርሒቖም ዚርከቡ ኵሎም ፍሉይ ዝኾነ ተገዳስነትን ኀልዮትን ኪግበረሎም ይግባእ። ከም’ዚኦም ካብ ዝበሉ ጕጅለታት፣ ብዙኃት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ተንቀሳቐስቲ፣ ስደተይናታት…ይርከቡዎም” (ጉ.ቫ. 2ይ፥ ብዛዕባ ተልእኮ፣ ኣቡናት 18)። ምእንት’ዚ ናይቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ብፍላይ ድማ” ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝሓሸ ናይ መነባብሮን ስራሕን ዕድል ኪረኽቡ…” (ስራሕ-ወድሰብ Laborem Exercens.23) ዚንቀሳቐሱ ሰባት ሃለgትን ኵነታትን ንቤተክርስትያን ኣዝዩ ኪግድሳ ከም ዚርከብ፣ ቤተክርስትያን ኣብ ዓለምን ምስ ዓለምን ብዘለg ርክብ ዚዛረብ ናይ ጉባኤ ቫቲካን ሰነድ፣ ፈላሚ ቃላቱ ንርድኦ፥” ኣብዚ እgን’ዚ ናይ ዘለዉ ደቅሰባት ብፍላይ ድማ፣ ናይ’ቶም መሳኺን ድኻታትን ብዝተፈላለየ ዓይነት ዝተወጽዑን ኵሎም ታሕጓስን ተስፋን፣ ጸበባን መከራን ኵሉ፣ ናይ’ቶም ተኸተልቲ ክርስቶስ (ናይ ቤተክርስትያን) ታሕጓስን ተስፋን፣ መከራን ጸበባን’ውን እዩ። እቲ ብሓቂ ሰብኣዊ ዝኾነ ሃለgቶም ድማ ካብ ናይ ሰዓብቲ-ክርስቶስ ኣቓልቦ ዝረሓቐ ኣይኮነን” ። (ጉባ.ቫቲ.2ይ፣ ፍሥሓን ተስፋን፣ 1 Gaud. et Spes 1)።
ስለ’ዚ ከኣ ሰብኣዊ ዓቕማን መደባታን ድሩት ብምዃኑ ዝጐደለን ዚጐድልን ኣገልግሎት ኪህሉ ይኽእል’ምበር፣ እቲ ናይ ቤተክርስትያን ኀልዮትን ተገዳስነትንሲ ንጹር እዩ፣ ወትሩ ከኣ ብዝተፈላለየ ደረጃ፣ እታ ዝዓበየትን ዝሰፍሐትን ቤተክርስትያን ኣብ ጉባኤ፣ ብዝበለቶን፥ ር.ሊ.ጳጳሳት’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ግዜያት ዜርእዩዎ ኀልዮትን ወትሩ ዚቕጽል እዩ።
ንሕና ጓሶትኩም’ውን እዚ መዝነትን ተልእኮን ከምዘሎና ብምግንዛብ፥ ነዚ ሃለgትኩምን ኲሉ ግድላትኩምን ክንሓስብ “እቲ ብኽርስቶስ ኣባኹም ዘሎና ፍቕሪ የገድደና” (2ቆሮ.5፣ 14)። በዚ ፍቕር’ዚ ተደሪኽና፣ መዝነትና ንምፍጻም “ብተስፋ በርትዑ” ብዚብል ዘጸናንዕን ዘተባብዕን ቃላትና ንደሃየኩም ኣሎና።
ምስጋና
- እቲ መንፈሳዊ ናይ ጕስነትን፣ ተገዳስነትን መደብ፣ ኣቐዲሙ ኣብ ውሱን ቦታታት (ሮማ፣ ሚላኖ፣ ሽቱትጋርት፣ ፍራንክፈርት፣ gሺንግተን፤ ቺካጎ፤ ሎሳንጀለስ፤ ሳንፍራንሲስኮ፤ ሎንደን፤ ከሰላ፤ ገዳርፍ) ብወግዒ ብቤተክርስትያንና፣ ተጀሚሩን ነዊሕ ተኻዪዱን እዩ። ብኣቡናት ኮነ ብማኅበራቶም ተላኢኾም ኣብ’ዚ ቦታታት’ዚ ንመእመናን ብሉጽ ተወፋይነቶምን ኣገልግሎቶምን ንዘወፈዩን ብሕጂ’ውን የወፍዩ ንዘለዉ ካህናትን ደናግልን ንዅሎም ማኅበራት፣ ልባዊ ምስጋናና ነቕርበሎም። ብዝበለጸን ብዝተወሃሃደን ኣገባብ ኪቕጽልዎ ከኣ ነተባብዖም ኣሎና።
ኣብ ዚበዝሕ ቦታታትን ኲነታትን ግን ቅንአት-እምነቶም ብዝሓደሮም ተገደስቲ ኣኅgትን ኣኃትን ተጐሳጕስኩም ኣድማዕን ዜሓጕስን ተግባራትን ዕማማትን ብምፍጻምኩም ብልቢ ነመስግን፥ ነቲ ኪርሳዕ ዘይግበኦ ጕዳይ ድሕነትን እምነትን ከይረሳዕኩም፥ ንርእስኹም ተነቓቒሕኩም ንውሉድኩም ኮነ፣ ንካልኦት ኣኅgትኩም ኣኃትኩም ምንቅስቓስኩም፥ ነዚ ንዘኽኣለኩም ልዑል ኣምላኽና ምስጋና ይብጸሓዮ። እተን ኣብ ዓዓዱን ሃሃገሩን ዘለg ቊምስናታት፣ ሰበኻታት፣ ካህናት ኲሎም’ውን ብወግዓዊ ደረጃ ኮነ በብውልቂ ኪሕግዙኹምን ኪግደሱልኩምን ዝተረኽቡ’ውን ነመስግኖም።
እዚ ዅሉ ዝሓለፈ በረኸትን፣ ናይ ኣምላኽ ረድኤትን ክንሓስብ ከሎና “ጐይታ ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ” (ሉቃ.1፣ 49) ዚብል ቃል፣ ኣብ ኣፍና የድምጽ። ምእንት’ዚ በረኸት’ዚ ከኣ ንጐይታ ነመስግኖ ንዝምረሉውን። ብዝሓለፈ ጸጋን በረኸትን ክንእመን ከሎና ንሕጅን ንዚመጽእን ኣበርቲዕና ከም ንሰርሕ ቃል ነኣቱ ኣሎና ማለት እዩ።
ኣብ’ቲ ብስደት እትነብሩሉ ሃገር፥ መንነትኩምን መንፈስ-እምነትኩምን ንምሕላው፥ ብድሕሪት ንዝሓደግኩምዎ ኣብ ጸገማት ንዚርከብ ኅብረተሰብኩምን፣ ስድራቤትኩምን ንምርዳእን ንምሕጋዝን ብእተርእይዎ ንጥፈትን ተገዳስነትን፣ እቲ ንመላእ ሰብኣዊ ሕንጸትን ብስለትን ዚርኢ ናይ ኣቦታትን ኣዴታትኩምን፣ ናይ’ቲ መሠረታዊ መዕበያኹምን መሥመር ንምሕላውን ናብ ውሉድኩም ንምምሕልላፍን …ብእትገብሩዎ ትግሃትን ጻዕርን፣ ተደኒቕና ልባዊ ምስጋና ነቕርበልኩም ኣሎና።
- ቅድሚ ኃያሎይ ዓመታት፣ ኣብ’ዛ ዓባይ ከተማና (ኣሥመራ) ኣብ ትርከብ ሓንቲ ንእሽቶይ ቍምስና ብዝተገብረ መጽናዕታዊ ግምት (ብ1978) ክልተ-ሢሶ ካብ ኣባላታ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዘለዉ ውሉዶምን ኣባላት ቤተሰቦምን ዚናበሩን፣ ዚጥወሩን ምዃኖም ዜርኢ ነበረ፥ ናይ መላእ ሃገር ነጸብራቕ ኪበሃል ዚከኣል እዩ። እዚ ናይ ኀልዮትን ሓድሕዳዊ ረድኤትን ዝንባሌ፣ ነቲ ኣብ ወንጌል ዝተመርኰሰ፥ ፍቕሪ ብጻይ ዚገልጽ፥ መንፈስ-ክርስትና ዜረጋግጽ፣ ቀንዲ ማኅበረ-ሰባዊ መልክዕና ኮይኑ ምርካቡ፣ እቲ ባህልናን ኣተሓሳስባናን መጠን ክንደይ ብክርስትያናዊ መንፈስ ከምዝተሓንጸን ዝተዀስኰሰን ዜርኢ እዩ።
ብዙኃት ካባኻትኩም ኪብሉና ከም ዝሰማዕናዮ፥ ካብ’ቲ ፍረ ረሃጽኩምን፣ ኣዝዩ ድሩት ዝኾነ ዓቕምኹምን መቒልኩም፣ ንሃገርኩምን ኅብረተሰብኩምን ስድራቤትኩምን ብምሕጋዝኩምን ነዚ ንምግባር ድልየትን ተገዳስነትን ብምርኣይኩም፣ እቶም ኣብ ናይ ዕለታዊ ናብራ ጸገማት ኣብ ጐድንኹም ዚቃለሱን ዚጐዩን ምዕራባውያን ኣዝዮም ከምዚግረሙን፣ እዚ ኣተናኹም’ውን ንኺርድእዎ ከምዚጽግሞምን ዘመልክት እዩ። እዚ እንታይ የርእየና? እቲ ናተይ ንርእሰይ ጥራይ፣ “ካብ ወደይ ከብደይ” ነኣይ፣ ጥራሕ ይጥዓመኒ…ዚብል መንፈስ-ክርስትና ዝረሓቖ ምዕራባዊ መንፈስን ዝንባሌን ብግብራዊ ኣገባብ ከምዝነጸግኩምዎ፤ እዚ መንፈስ’ዚ ንዚኽተሉ ወገናት ከኣ፤ ናይ ኅሊና ስክፍታን ወቐሳን ከምዘሕደርኩምሎም ግልጺ እዩ። “ኣቱም ፍቑራተይ፣ ኣጋይሽን ስደተይናታትን …ንሠናይ ግብርኹም ርእዮም በታ መዓልቲ ፍርዲ፣ ንኣምላኽ ምእንቲ ከመስግንዎ ኣብ ማእከል ኣሕዛብ ኣካይዳኹም ኣጸብቑ” (1ጴጥ.2፣ 11-12) ንዚብል ለበg-ኣቦኹም ቅዱስ ጴጥሮስ ሓgርያ ኢኹም ዝፈጸምኩም። ”ኣምላኽና ከኣ ድሌትኩም ዘበለ ኵሉ ከም መጠን ሃብቱ፣ ብኢየሱስ ክርስቶስ ገቢሩ ብኽብሪ ኪመልኣኩም እዩ” (ፊልጵ.4፣ 19)። ”ብዛዕባታ ኣብ ልብኻትኩም ዘላ ተስፋ ንዚሓተኩም ዘበለ ምላሽ ምሃብ ምእንቲ ክትክእሉስ ኲሉሳዕ ድሉgት ኩኑ። ግናኸ ብለውሃት ግበሩዎ” (1ጴጥ.3፣ 15)፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ።
መበቈልኩም ምስ ዝኾነት ሃገርኩም ንዘሎኩም ምትእስሳር፥ ብዚከኣል ብዝተፈላለየ መደብ ክትቅጽልዎን፣ ናይ መን ምዃንኩም ክትገልጹን ምጽዓርኩም ዚድነቕ እዩ። ክንየ’ውቲ እተበርክትዎ ግዙፍ ሓገዝን ረድኤትን፣ እቲ ጕዳይ “መንነትን” ዓሚቝ ስምዒትን፣ ኣብ ሓዘንን ሓጐስን፣ ኣብ ጸበባን ጸገምን፣ …ኵሉ እትገብሩዎ ሱታፌ፣ ብኣካልን ብዝተፈላለየ ኤለክትሮኒካዊ መልእኽታት ዚፍጸም ሓድሕዳዊ ርክብ ዓይነተይና ኣብነት እዩ።
ማኅበራዊ መልክዕ ዝዓዘዞ ናይ ሥነ-ምግባር ሕይወትን መደባትን ኣገዳሲ እዩ። ኣነ ዝድላየይ እፈጽም፣ ሰብ ዝበለ ይበል፣ …ወዘተ ካብ ዚብል ውልቀ-ስምዒት ወጺእና፣ ዝኸማይ ሰብ እንታይ ይብለኒ፣ ኃወይ ኃውተይ…እንታይ ኪብሉኒ እዮም? ዚብል መንፈስ ስክፍታን ጥንቃቐን፣ ኃባራዊ ጕዕዞን ዘመልክቶ፥ ንሕይወትን ንብረትን ትርጕም ዚህቦ እዩ። እዚ ኵሉ ብቐሊሉ ዚፍጸም ከምዘይኮነ፣ ሓያል ጻዕርን ትብዓትን ዚሓትት ምዃኑ ግልጺ እዩ። ምስ’ቲ ከቢቡካ ዘሎ “ከይብሉኒ” ካብ ዚብል ስኽፍታ ወጺኡ፣ ደስ ንዝበሎ ዚፍጽምን ዚኽተልን ባህልን ኣተሓሳስባን ብርቱዕ ቃልሲ ከም’ተካይዱ ከኣ መንም ዘስተውዕሎ እዩ።
ሃለዋት ስደት
- ስደተይና ዚበሃል፣ እቲ ዓዱን ዓውዱን ሓዲጉ፣ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ዓድ-ጓና ኪሰፍር ዝመረጸ ወይ ኪመርጽ ዝተገደደ እዩ፥ ገሊኡ ብፖሊቲካዊ ኲነታት፣ ገለ ብስራሕ ብትምህርቲ ብምርምር…ወዘተ..። ናይ ውልቀሰባት፣ ስድራቤታት፣ ሕዝብታት ምንቅስቓስን፣ ናብ ዓድኻ ምምላስን፣ ካብ ጥንቲ ብጥቅምቲ ኣብ ኅብረተሰብ ብዝጸንሐ፣ ኣብ ናይ ድኅነትና ቅዱስ ታሪኽ’ውን፥ ኣብቲ ናይ ደቂ-ያዕቆብ ናብ ግብፂ ምኻድን፣ ካብኡ ምምላስን ናይ ስደት-ባቢሎን ኵነታትን፥ ክሳብ ናይ’ታ ቅድስቲ ስድራ ሃለgት…ኵሉ ከይተረፈ ዚግለጽ እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ’ውን ናብራ-ስደት ብናይ ምእመናን ምድራዊ ጕዕዞ ዚምሰል ኮይኑ ተረኺቡ።
ናይ ውድብ ኅቡራት ሃገራት ጸብጻባት ከምዜመልክቶ፣ ኣብ’ዚ 30 ዓመታት ኣኀዝ ስደተይናታት ዓለም ካብ 75 ሚልዮን ናብ 125 ሚልዮን ኪድይብ ተረኺቡ። ስለዚ ከኣ ሓዲሽ ተርእዮ ኮይኑ ዳርጋ ንዅለን ሃገራት ዓለም ዚትንክፍ ጕዳይ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገራት ዘጋጥም ምምዝባል፣ ዶብ ሰጊርካ ምግዓዝ፣ ብሕግን ብዘይሕግን ምንቅስቓስ ብዝተፈላለየ ጸገማትን ምኽንያታትን ዝተደረኸ ኵነት እዩ።
ናብ ርእስና ማለት፣ ናብ ሃገርናን ሕዝብናን ክንጥምት ከሎና ድማ፣ እዚ ተርእዮ’ዚ ብፍላይ እዚ ናይ ስግር-ባሕሪ ስደት፥ ኣብ ዛንታ ኣቦታትን ኣቦሓጐታትን ዘይጸንሓና፣ ዘይሰማዕናዮ፣ ኣብ’ዘን ናይ መወዳእታ 40 ዓመታት ዝተኸሥተ ነቲ ዘጋጠመ ፖለቲካዊ ጸገማትን ስዒቡዎ ዝመጸ ማኅበራውን ኤኮኖምያውን ሃለgት ተኸቲሉ ዝተበጋገሰን፤ ቀጺሉ ዝተንቀሳቐሰን ምዃኑ እዩ።
ካብ’ቲ ገሊኡ ናይ ስደት ኣወንታዊ ውጽኢታቱ ንምዝካር-ሕዝብታት ኪፋለጡ ዕድል ይህብ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትን፣ ንብረትን ከኣ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ናይ ተgስኦ (ዲያሎግ) መንፈስ ይምዕብል። ናብ ሥምረትን ኅብረትን ከኣ ይመርሕ። ስደት ብመንፅር ዝተፈላለየ ሥልጣኔታት ኪረአ ከሎ መምጽኢ ሃብትን በርከትን እውን እዩ። ብኻልእ ወገናት ድማ ስደተይናታትን ተቐበልትን (ደቀባት) ተኸባቢሮም ተፋቒሮም ተጸgዊሮም ኺነብሩ ከምዚኽእሉ ዘረጋግጹሉ ዕድል ወይ ቤት ትምህርቲ’ውን እዩ።
ጸገማት ስደትን ሳዕቤናቱን
- ናብራ-ስደት ከይፈቶኻ ዚምረጽ ምዃኑ፤ ካብ ቤትካን ስድራቤትካን ወጺእካ ብዘይትፈልጦ መንገድን ኣገባብን፣ ናብ ዘይትፈልጦ ዓድን መደብን ምብጋስ ዘምጽኦ ጥርጥርን ስግኣትን ፈተናታትን፣ ክንየው’ቲ ግዙፍ ጸገማትን ድኻማትን ዘስዕቦ ናይ ኅሊና ነውጽን ተርባጽን…ስነልቦናዊ ሃለgቱ መሪር እዩ። ነፍስወከፍ ካባኹም በዚ መስርሕ’ዚ ዝሓለፈ ስለዝኾነ ብዛዕባ’ዚ ነናቱ ዚብሎን ዜዘንትዎን ጽg ከምዘለዎ ግልጺ እዩ። ኣብ ዓዲጓና ሰሪሕካ ርሂጽካ፣ ካብ ባዶ ተበጊስካ ሕይወትካ፣ ሕይወት ስድራቤትካ ክትሓንጽ ላዕልን ታሕትን ምባል፤ መጠን ክንደይ ዚኣክል፣ መንፈሳውን ሥነልቦናውን ድኻም፣ ጽምg… ከምዘለዎ ኣይከሓድን፣
ኣብ ገሊኡ’ውን ብሰንኪ’ቲ ጽንኩርን ዘይንጹርን ዝኾነ ጕዕዞ-ስደት፣ ብቑዕ ዝኾነ ሰነዳትን፣ ናይ መንበሪ ፍቓዳትን ብዘይምርካብ ዚመጽእ ሰንፈላል ዝዓብለሎ ኣካይዳ፤ ብምኽንያት ሰነዳትካን ናይ መንበሪ ፍቓዳትካን፤ ብሰንኪ gሕዲ-ትምህርትኻን ተመክሮኻን፣ ኣብ ዝተሓተን ዝጸገመን ሃለgት-ስራሕ ተgፊርካ ምስራሕ ብኅሊና ዘይተዓግበሉ፤ ብጥዕና እትጕደኣሉ ሃለgት ዜጓንፍ እዩ።
ሞራልን፥ ሰብኣዊ ሕይወትን
- ድልዱል ስድራቤት ዝዓንድማእከሉ፣ ኣብ ፍርሃት-እግዚኣብሔር ዝተመርኰሰ፣ ኣብ ፍቕርን ክብርን ወድሰብ ዝተሓንጸ ኅብረተሰብ ዓቢኻን ተዀስኵስካን፤ ካብ’ዚ ድልዱል መዕበያ ዝተቐበልካሉ ወጺእካ፥ ኣብ ዓድ-ጓና ዓዲ-ስደት ምንባር ማለት፥ ካብ ባሕሪ ወጺኡ ናይ ዚነብር ዓሣ ሕይወት ኪመስል፤ ምእንት’ዚ ከኣ ናይ ሞት፣ ናይ ሕየት ቃልሲ ከካይድ ንቡር ይኸውን። ልዕሊ ኵሉ ድማ እዚ ቃልስ’ዚ ኣብ መንፈሳዊ ሃለgትን ኣብ ናይ ኅሊና ኵነታትን ዜጋጥም እዩ። ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ግዙፍ ናይ ዕለታዊ ሕይወት መነባብሮ ይንጸባረቕ። ነቲ ዝዓበኻሉ መምርሒ ሕይወትን መደብ ሰብኣውነትን ተኸቲልካዶ ምኻድ የሓይሽ? ወይስ ንከባቢኻ ምምሳል? ከም’ታ እናናሳዕ መልክዓ እትለgውጥ ነፋሒቶ ምስ ከባቢኻ ምልውgጥዶ ወይስ ነታ ዝነበረትካ ከይለወጥካ ምዕቃብ? ኣብ ዓደይ ኣብ መንጎ ስድራቤተይ ዘይምገበርክዎ፣ ኣብ’ዚኸ ክገብሮ ኅሊናይ የፍቅዶዶ? እዝን ካልእ ዚመስሎ ውሽጣውን ግዳማውን ክትዓት ጸዊርካ ዚኽየደሉ እዩ።
- ብመንፈሳውን ባህላውን ማኅበራውን መዳያት፣ እቲ ስደተይና ንዝነበሮን ሒዝዎ ንዝመጽአን፣ ነቲ ኣብ ዓዲ-ስደቱ ዘጓንፎ መነባብሮን ብደረጃ ስነሓሳብ ይኹን ብተግባር ብኸመይ የላፍኖ? ክሳብ መጠን ክንደይ የወሃህዶ? ጨሪሽካ ናትካ ገዲፍካ ኣብ ናይ’ቲ ዘኣንግደካ ሕዝብን ዓድን ኵነታት ምስጣም ዘምጽኦ ጸገማትን ናይ መንነት ቅልውላgትን ፈጺምካ ማዕጾኻ ብምዕጻው ኣይርኢ ኣይሰምዕ ኢልካ፤ ኣብ ከባቢኻ ምስ ዚርከብ ዝኾነ ናይ “ዲያሎግ” (ተgስኦ)፤ ናይ ምሃብ ምቕባል መደብ ዘይተካይደሉ ዕሙት ኣገባብከ ኣበይ ከብጽሕ እዩ?… ስለ’ዚ እቲ ሕይወት ብቐሊል ዘይግመት፣ ዚርአን ዘይርአን ጸገማት ተጻዊሩ ሰጊሩ ዚካየድ ብርቱዕ ሕይወት እዩ።
ምስዚ’ውን ኣብ ውሽጢ ስድራቤት፣ ዘጋጥም ናይ ዕድመን ኣተሓሳስባን ፍልልይ፥ ነቲ ምዕራባዊ ሥልጣኔን ቅዲ-ሕይወትን ምስቲ ዝጸንሓካ ልምድን መንገድን ኣወሃሂድካ ካብ ዘይምኽኣልን ዚመጽእ፥ ቀሊል ዘይኮነ ግርጭታት ከይዘከርናዮ ኣይንሓልፍን። ብሰንክ’ዚ ክንደይ ሓዳር ዘይተበተነ! ኣብ ክንደይ ወለድን ውሉድን ዘይምርድዳእ ዘይተፈጥረ!!
ኣብ እዋን ስደት ዚህሰዩ ወገናት፥
ሥድራቤት
- ኣብ ሃለgት-ስደት እቲ ብዝለዓለ ደረጃ፤ ውሽጣውን ግዳማውን፤ ግዙፍን መንፈሳውን ጸገማት ዚቕበል ስድራቤት እዩ። በዓልኪዳን ካብ በዓልቲ-ኪዳኑ፣ በዓልቲኪዳን ካብ በዓልኪዳና፣ ወላዲ ካብ ውሉዱ፥ ወለድን ውሉድን ዚፈላለዩሉ ኵነታት ዜስዕብ እዩ፥ እዚ ጽምgን ተነጽሎን ንርእሱ ዜምጽኦ ጠንቂ ኣለዎ። ልዕሊ ዅሉ ሓድነት ስድራቤት፣ ሓድነት ኪዳናዊ ሕይወት ዚህሰየሉን ዚቘስለሉን ሃለgት ይኸውን። እዚ ጸገም’ዚ ከኣ ኣብ’ቲ ናብ ሕይወት-ስደት ገጽካ እትገብሮ ጕዕዞ ስድራቤት ክሳብ እትተኣኻኸብ ዚርአ እንኪኸውን፥ ድሕሪ ምትእኽኻብ’ውን ሰሪሕካ ንኽትነብር ኣብ ዚግበር ጻዕሪ፣ ናይ ሰዓታት ስራሕን ዕረፍትን ዘይምግጥጣም ብዘምጽኦ ጸገማት ከይተራኸብካን፣ ፍቕርን ሓድነትን ከየስተማቐርካን ከይጸገብካን ዚንበረሉ ሕይወት ይኸውን።
ተነጽሎን ጽምgን፣ ካልእ ናይ ማኅበራዊ ሃለgት ጽልgን፣ ብዘምጸኦ ተጽዕኖውን ሓድነት-ኪዳንን ስድራቤትን ኣብ ጠንቂ ኣብ ዚወድቀሉ ኵነታት፣ -ኣብ መንጎ ሰበኺዳን ፍትሕ፣ ኣብ ወለድን ውሉድን ዘጋጥም ዘይምርድዳእን ዘይምውህሃድን፥ ከም ሳዕቤኑ ሓሺሽ፣ ቈጽለመጽሊ ኣልኮሆል ካልእ ዚመስሎ ነገራትን የስዕብ።
ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዕጫ-ስደት ዝጠዓሙ ደጊም ናብ ሽምግልና ገጾም ዚገማገሙ ወገናትና ከምዘለዉ’ውን ፍሉጥ እዩ። ድኻምን እርጋንን ዜንጸላልዎም፥ ዚጽበዮም ዘሎ ጽምgን ተነጽሎን’ውን ቀሊል ከምዘይኮነ ይርደኣና። ናብ’ቲ መበቈሎምን መዘናታቶም ዚረኽቡሉን ዓዶም ከመዓድዉ ከኣ ንቡር እዩ። ኣብ’ዚ ኲነት’ዚ ዚርከብ ናብ’ቲ ልቡ ኪዓልበሉን፣ ረሓት ኪረኽበሉን ዚኽእል ንዓዱ፣ ንምምላስ ትብዓት ኬሕድር ጽቡቕ ምኾነ።
ደቀንስትዮ
- ናይ’ዚ ዅሉ ጸገማት ኣውራ ተሸከምትን፣ ሥነልቦናውን ግዙፍን ድኻምን ጸገምን ጸወርትን ግና ደቀንስትዮ እየን። ኣርዑት-ስደት ኣውራ ዚኸብደሉ ከኣ ኣብ ዝባን ጓለንስተይቲ እዩ። እዚኣተን ከኣ እተን ኣብ ሥሩዕ ኪዳናዊ ሕይወት ዝተጸምዳ ብመጠኑ፤ ኣውራ ግን እተን ኣብ ሥሩዕ ናብራ-ሓዳር ዘይተጸምዳ፤ ብውልቀን ኮይነን ሰሪሔን ኪነብራ ዚጽዕራ፤ ሓዳር ፈቲነን ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት እቲ ኪዳናዊ ጕዕዞ ዘይሠመረ ኮይኑ ብውልቀን ሕይወተንን ሕይወት ደቀንን ኪመርሓ ዚቃለሳ፤ እተን ካብ ኪዳን ወጻኢ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ውላድ በጺሐን፤ ሕጂ ውሉደን በይነን ዜዕብያ ..እዚኣተን ኵለን ሰሪሔን መነባበሪኤን ኪሕዛን ከመሓይሻን ዚቃለሳ፤ ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ዕማም ዚፍጽማ እየን።
እተን ኣብ ሓዳርን ንቡርን ከይበጸሓ፤ ንውልቀን ዚነብራ ዘለg፥ እዚኣተን’ውን ኣብ ከመይ ዝበለ ጽምg ከምዚነብራ፥ ኣውራ ድማ ንዚመጽእ ዝኸበደ ከምዜጓንፈን ብሕጂኡ ዚፍለጥ እዩ። ነዚ ዅሉ ኪፍውሶ ዚኽእል፥ ሓድሕዳዊ መንፈስ ምርድዳእን፣ ምትሕግጋዝን (solidarity) ዜማዕብል፥ ነቲ ናይ ኣዴታትና ልምዲ ዝተኸተለ ናይ ናእሽቱ ማኅበራት ምጥርናፍ ኪዝውተር ጽቡቕ ምኾነ፥ ልዕሊ ዅሉ ግን፥ ኣብ’ቲ ሓደ ኣምላኽን ኣብ’ቲ ንሱ ዝለኣኾ መድኃኒና ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ምጽጋዕ እዩ። ኣብኡ ዘሎና እምነት ኣደልዲልና፣ ብፍቕሪ-ኣምላኽን ፍቕሪ ብጻይን በሲልና፣ ብተስፋ ንበርትዕ።
ንዅሉ ብዓይኒ ወርቅን ጨርቅን፤ ብዓይኒ ገንዘብን ርካብን ጥራሕ ዚመዝን፤ ብግዳማዊ ናጽነትን ግዙፍ ምንቅስቓሳትን ጥራሕ ዚጥምት’ምበር፤ ንውሽጣዊ ናይ መንፈስ ምልኣትን ናይ ጓለንስተይቲ ግርማ-ሞገስን ኣብ ግምት ዘየእቱ፤ ብሕይወታን ክብረታን ዚንግድ ምዕራባዊ ዓለም፥ ንኣgልድናን ኣኀትናን ኣብ’ዚ ሃለgት’ዚ ምንባር፣ መጠን ክንደይ ጽንኩርን ንመደብ ኅሊና ዚትንክፍን ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለውን ወትሩ ኅልናና ከይሸጥና መንነትና ከይለወጥና፣ በታ መስመር እምነትን፥ ናይ ኣቦታትን ኣደታትን መዕበያን ተኸቲልና ምኻድ እዩ ዜgጽኣና። ንግዜያዊ ባህታን ደስታን ክንብል ነቲ ክብረትና መንነትና ኣብ gጋ ዕዳጋ ከነውርዶ የብልናን።
መንእሰያት
- ከምኡ’ውን እቶም ብሕፃናቶም ካብ ዓደቦኦም ወጺኦም፣ ወይ ከኣ ኣብኡ ተወሊዶም ዝዓበዩ መንእሰያት፤ ብደምን ትውልድን ናይ መበቈል ዓዶም፣ ብመዕበያን ልምድን ከኣ ናይ’ቲ ከባቢኦም ኮይኑ ዚስምዖም፤ ሓዲግ ኮይኖም ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዘለዉ፣ ርኡይ እዩ፥ እቲ ኣዝዩ ዜሰክፍ ድማ ዚበዝሕ ኣብ ስደት ዘሎ ሕዝብና ኣኀዙ ወገን መንእሰይ ዚዛይደሉ ምዃኑ እዩ። እዚ ከኣ ዓበይቲ ሕቶታትን ግድላትን የስዕብ። መንእሰያትና ናብ’ቲ ግልጽን ርጉጽን ዘይኮነ መጻኢ ኲነታቶም ገጾም ኪሰጋገሩ ከለዉስ ዚኣክል መበገስን መቃለስን፤ ትምህርትን ተመክሮን ደኾን ኣጥርዮም ይኾኑ? ርእሶም ክኢሎም ኪጐዓዙ ዘኽእሎም ተስፋ ኣሎዶ? ዚብል ስክፍታታት ዚሕድረልካ እዩ።
በዚ ዝተጠቕሰ ምኽንያታት ዚኣክል ኣብ ቅብጸትን ምዕራብ-ንያትን በጺሖም፤ ናብ ሓሺሽን ቈጽለመጽልን፤ ዝገደደ ከኣ ናብ ቅትለት-ርእሲ ዚዝንብሉ ከምዘለዉ’ውን ምልክታቱ ዘርኣየ እዩ። በዚ ጸገማት’ዚ ዚህወኹ ስድራቤታት ከምዘለዉ ርዱእ እዩ። ነዚ ፈውሱ እንታይ እዩ?፣ ኣብ መንፈስ ክርስትናን እምነትን ዝተመርኰሰ መደባት ኣብ ዚካየደሉ ማእከላት ምዝንባል፥ ከምኡ’ውን ምስ መበቈል ዓዶም ብዚግበር ርክብ ገለ ፈgሲ ዝኾነ መድረኽ ኪፍጠር ይከኣል ይኸውን ንብል።
2ይ ክፍሊ
ብተስፋ በርትዑ፣
ውርሻኹም ዓቅቡ
- ኣብ ሕገቀኖና ምሥራቓውያን (ቀኖና፣ ቍ. 27/28/148) ከምዜመልክቶ እቲ ናይ ምሥራቃውያን ሥርዐተ ኣምልኾ ናይ ኲላ ቤተክርስትያን ክቡር ሃብትን ርስትን ስለዝኾነ ብዚግባእ ኪሕሎ የማሕጽን። ንምሕላው’ውን ዜድሊ መምርሕታት ኣለዎ (ቀኖና፣ ቍ. 39/40/41/150) ከምኡ’ውን ኲሎም ሰበሥልጣን ቤተክርስትያን (ጳጳሳት ካህናት….ናይ’ታ ዘለዉg ቤተክርስትያን) ኣብ ሰበኻኦም ንዚርከቡ ካልእ ሥርዓት ዝመበቈሎም ምእመናን ዜድሊ ምትሕብባርን ሓልዮትን ኪግበረሎም የማሕጽን፥ ዳርጋውን ይእዝዝ (192/1)። ክርስትያናዊ ሥርዓታቶም ንኪሕልዉ ዜኽእሎም ኲሉ ኪሕለየሎም (193/1)፥ ብዚከኣል ከኣ ካህናት መዲብካ ኪግበር ከምዚግባእ የማሕጽን። (193/2) እዚ ብወገን ቤተክርስትያን ካብ ተአመመ፥ ብወገን ምእመናን ድማ ከምኡ ነቲ ዘሎካ ሃብቲ ኣብ ምዕቃብን፣ ነቲ ዚመጽእ ወለዶ ኣብ ምምሕልላፍን ዝተመርኰሰ ጻዕሪ ኪካየድ ይግባእ። ምእመናን ኣብ ዘለዉ ኣልዮም ኪጥርነፉ ከለዉ፥ ነዚ ኣብ ናይ ቤተክርስትያን መምርሒ ዚፈልጡ ወገናት ቤተክርስትያን ድማ ኣብ ኲሉ ግቡእኩምን ሥርዓትኩምን ንክትሕልዉን ንኽትስዕቡን ዜድሊ ምትሕብባር ከም ዚገብሩልኩም ጥርጥር የለን።
ትምህርተ ክርስትና
- ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም፥ ኣብ ኲሉ ነቲ ናይ ትምህርተ-ክርስትና መደብ ንርእስኹምን ንደቅኹምን በብዜድሊ ክትግደሱሉ ሓደራ ንብል። እዚ ነኣና ናይ ሕይወትና ክፍሊ እዩ። ናይ መንነትና መግለጺ እዩ። ኪዳንና ንከነጽንዕ፥ ፍርሃት-እግዚኣብሔርን ኣኽብሮ-ሰብን ኪሰርጸና፥ ምሳና’ውን ከሰንየና እንተኾይኑ ኣብ ድልዱል መሠረት ትምህርተ-ክርስትና ክንሕነጽ ይግባእ። ኣብ ሕይወትና’ውን ብተግባር ዚንበር ናይ መንፈስ ክርስትና መንገድን ጠባይን ክንክተል የድሊ። ”ክርስትና ናይ ዚመጽእ ዓለም እምበር፤ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ መጋበሪ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ፥ ስለ’ዚ ኣብ ጕዕዞ’ዚ ዓለም’ዚ ክትዕወት ንመደብ ክርስትናን ትምህርቱን እንተዘይተገደስካሉ የሓይሽ”፣ ዚብል ዝንባሌ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብግልጺ ከይሓፈሩ ዚብልዎ እዩ። ክርስትና ግን ተፃይ ቅኑዕ ኣእምሮኣዊ መምርሒ ኣይኮነን፥ ምእንት’ዚ ከኣ እቲ ቅኑዕ ኣረኣእያኡ ንቅኑዕ መደብ ሥልጣኔ የሰጕም እምበር ኣየዓግትን እዩ። ርግጽ እዩ፥ መንፈስ ክርስትና ሒዝካ ምክያድ ፃዕርን ትብዓትን ቈራጽነትን የሓትት እዩ። ኣብ ታሪኽ ከም ዝተራእየ ከኣ ዓበይቲ ተግባራት ዚፍጸም፣ ትግሃት ቈራጽነት ምስ ሓዝካ ጥራሕ እዩ።
ስለ’ዚ ነቲ ግቡእን ብቑዕን ናይ ክርስትናዊ ሕይወት ሥነምግባርን መደብ ሕይወትን ብዚግባእ ክትስዕብዎ ሓደራ። ኣብ ብሉይኪዳን ናይ ዚርከብ፣ ናይ ጦቢት ታሪኽ ዘክሩ። ኣብ ዓዲጓና ኣብ መንጎ ኣረማዊ ሕዝቢ ኮይኑ፣ ነቲ ናይ ኣቦታቱ ቅኑዕ መሥመርን (ጦቢ.1፣ 17-21) ነቲ ናይ ሕጊ-እግዚኣብሔር መሠረታትን ከይሓደገ፣ እኳ ደኣ በኣኡ ክሳብ ዚልለ ዝሰዓቦን፤ ብዚግባእ ኣብ ግብሪ ዘውዓሎን እዩ። ንጥሙያት ኪዕንግል (ጦቢ.2፣ 1-14) ሕሙማት ኪበጽሕ ንምዉታን ኪቐብር፣ ንዝሓዘኑ ከጸናንዕ… ነቲ ግዙፍን መንፈሳውን ናይ ምሕረት ስራሓት ኪፍጽም ተረኽበ። ጦቢት፣ ዝተኸተሎ ሕይወት፥ ካብ ዓዱን፣ ዓውዱን ናይ ዝተፈልየ ሰብ ኣተና ዜንጸባርቕ እዩ። ንሱ ኣብ’ቲ ዝተሰደደሉ ሃገር ኮይኑ’ውን ሕጊ-ሃይማኖቱን መምርሒ እምነቱን ፈጸመ። በዚ ከኣ ነቶም ከቢቦምዎ ዝነበሩ ሰባት ኣብነትን ኣርኣያን ኮነ።
ምእንት’ዚ ድማ ወለዲ ኣብ መደብ ትምህርተ ክርስትና ንደቅኹም ኣብነት ኩንዎም። ገሌኹም’ኳ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት እሞ ብሕፃናትኩም ብዝተመሃርኩምዎ ጥራሕ ኢኹም እትናበሩ ዘሎኹምሞ፥ ዳግም ክትምለስዎን፣ ከተሓድሱዎ ብዝተፈላለየ መንገዲ ነዚ ዚሕግዘኩም መደባት ሃሰስ ክትብሉ ነዘኻኽረኩም። ንዚደሊ ድማ ኲሉ ይከኣል እዩ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከኣ ኲልና ሕፃናት ብምዃንና፥ ንደቅና መሪሕና እንተተመሃርና’ውን የመልክዕ’ምበር ኣየኽፍእን እዩ። ንመንግሥቲ ኣምላኽ’ውን “ከም ሕፃናት ኮይንና” (ማቴ.19፣ 13–15፥ ማር.10፣ 14–16፥ ሉቃ.18፣ 15–1) ኢና ክንወርሳ እንኽእል።
ቃል ኣምላኽ ብርሃን-ሕይወትና
- ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ካብ ዘሎ ዝበለጸን ዝተመርጸን ጽሑፋት እቲ ቃል-ኣምላኽ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ እዩ። ኣብኡ ጥበብን ልቦናን፤ ምሕረትን ናይ ፍቕሪ መቐረትን፤ ናይ ሕይወት ዕላማን እንታይነትን፣ ዜደንቕ ትምህርትን ኣብነትን ይርከብ። ልዕሊ ዅሉ ግን ንናይ ወድሰብ ጕዕዞ ዚኸውን መንገድን ሓቅን ሕይወትን ኣብኡ ይርከብ። ስለዚ ኣብ መንጎቲ ሰፊሕ ምንቅስቓስኩምን እፎይታ ዘይህብ ጻዕርኹምን ንቃል-ኣምላኽ ጽን እትብልሉ ግዜን ኣጋጣምን ምድላይ ግቡእ እዩ። ነዚ ዚሕግዝ መደባትን መጋበርታትን ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ዓድን ብናይ’ቲ ቦታ ቋንቋታት ከም ዘሎ ዘጠራጥር ኣይኮነን፥ ኣብዚ’ውን እንተኾነ በብዓይነቱ መንፈሳዊ መጻሕፍቲ ስለዘይሰኣን፥ ንዕረፍትን ቤተሰብ ንምብጻሕን ክትመጽኡ ከሎኹም ንመንፈሳዊ ጕዕዞኹም ብዚሕግዝ ነገራትን፥ እምነትኩምን፣ መንፈሳውነትኩምን ብዚሕደሰሉ መደባትን ክትግደሱ ይግባእ። ብርሃንኩም ኣይተጥፍኡ፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ። “ኣበር ዘይብሎም ውሉድ ኣምላኽ ኮይንኩም ኣብርሁ” (ፊልጵ.2፣15)፤ “ሓቂ ዘበለ፤ ርዝነት ዘለዎ ኵሉ፤ ቅኑዕ ዘበለ፤ ንጹሕ ዘበለ፤ ተፈታዊ ዘበለ፤ ሠናይ ዜና ዘለዎ ኵሉ….ብዛዕባ’ዚ ነገር’ዚ ሕሰቡ” (ፊልጵ.4፣8)
ሥርዓተ ኣምልኾ (መግቢ ሕይወት) እዩ
- 15. ኣብ ዝኸድካ ከይድካ ነቲ ዘይርሳዕ ከይትርስዕ ፃዕሪ የድሊ፥ ምስ ኣምላኽካ ዘሎካ ርክብ። ሰብ ብግዜያዊ ሃብትን ምቾትን ኪተዓሻሾ ኣይክእልን ልቢ ወድሰብ ከኣ ኣብቲ ዕላማኡ ዝኾነ ኣምላኽ እንተዘይኣዕሪፉ ቅሳነት ዚበሃል፣ ህድአት ዚበሃል ኣይምረኸበን። ከመይ መዕለቢኡ ንሱ እዩ። ስለዚ መዕለቢና ከይጠፍኣና ምጥንቃቕ። ነዚ ምስ ኣምላኽና እንገብሮ ቀጻሊ ርክብ እንፍጽሞ ኣብ ሥርዓተኣምልኾ እዩ። ሎሚ ኣብ ምዕራባዊ ክፍለ-ዓለም ብዛዕባ ኑዛዜን መደብ ንስሓን ወይ ቊሩብ፥ ወይ ከኣ ፈጺሙ ዘይዝረበሉ ኲነታት እዩ ተኸሢቱ ዘሎ። እንተኾነ ግን ብጽምg ዝተበልዑ ደቅኣዳም፥ ነቶም ብብዙሕን ከቢድን ናይ ሕይወት ፈተናታት ዝተኸበቡ ሰባት፣ ቍሩብ ተስፋ እንተልያቶም ንሳ “ኑዛዜ” እያ። ነዚ እቶም ናይ ዘመናዊ ሥነፍልጠት-ሥነልቦና “ሳይኮሎጂ” መምህራን እውን ዘረጋግጽዎ እዩ።
ብንስሓ ዝተወልደትን ኣብ መደብ ንስሓ ዝዓበየትን ሕይወትኩም በሓቂ ደልዲላ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ጐደናታት ሃዲኣ ክትጐዓዝ እንተኾይኑ “ዝደኸምኩምን ጾር ዝኸበደኩምን ናባይ ንዑ፥ ኣነ ከዕርፈኩም” (ማቴ.11፣ 28) ናብ ዝበለ ኢየሱስ ናብኡ ንምጻእ። መንገድና ርሑቕን ጽንኩርን ምዃኑ ፈሊጥና ከኣ፥ “ነዊሕ መንገዲ ኣሎካ’ሞ ተንሢእካ ብላዕ” (1ነገሥ.19፣ 7) ንዚብለና መልኣኽ-እግዚኣብሔር ሰሚዕና፥ ካብ’ቲ ኃይሊ ዚህበና፣ ንያት ዝኾነና ናይ ሥጋኡን ደሙን መግቢ-ሕይወት ንምርካብ ኣብ መሥgዕተ ቅዳሴ ንሳተፍ። ነዚ ንምግባር ከኣ ግድን ዓበይቲ በዓላት ኣማዕዲና፥ ኣብ’ቲ ብሥርዓትናን ኣገባብናን ዚቕደሰሉ ጥራሕ ክንጽበ ኣይግባእን፥ ኣብ ጐድንና ኣብ ዘሎ ሥሩዕ ካቶሊካዊ ቤተክርስትያን ግቡእና ክንፍጽምን፥ ምስ ኣምላኽና ክንራኸብን ይግባእ። ነዚ ዚሕግዘና ድማ፥ እቲ ናይ ሰናብትን ናይ ማርያም ኮነ፤ ናይ ቅዱሳን በዓላትን መሥርዕ ክንርስዖ የብልናን። ኣብ’ዚ እgናት’ዚ ናብ ኣምላኽና ከነድህብን፤ ነፍስና ክንፈቅድን የድሊ።
ምጽዋት (ኣብ ሃገርኩም ንዘላ ቤተክርስትያን)
- ኣብ ታሪኽ ቀዳሞት ክርስትያንን ቀዳመይቲ ቤተክርስትያንን ከምእንረኽቦ፥ እቶም ኣብ ሥልጡንን፣ ሃብታምን ወገን ዝነበሩ ክርስትያን (ኣብነት፣ ናይ ቆሮንቶስ፣ 1ቆሮ.16፣ 3) ኣብ ጽጉም ሃለgት ንዝነበሩ ክርስትያን፥ ብፍላይ ከም ኢየሩሳሌም ኣብ ዝበለ ቦታ ስደትን፣ ውርደትን ንዝነበሩ ክርስትያን ገንዘብን ረድኤትን ይgጻእ ከምዝነበረ ይንገር። ርግጽዩ መብዛሕትኹም ኣብ’ተን ዘእንግዳኹም ኣብያተ-ክርስትያንን ሃገራትን ናይ ቤተክርስትያን ግቡእ (ኣብነት፣ -ጀርመን ንቤተክርስትያን ብመልክዕ-ግብሪ ዚወሃብ ገንዘብ) ብምክፋል በኣኡ ኣቢልኩም’ውን ኣብቲ ሰፊሕ፣ ናይ ኲላዊት ቤተክርስትያን መደብ ግብረሠናይ ትሳተፉ ኢኹም። ምስጋና ዚግበኦ እዩ።
ብፍሉይ ኣገባብ ከኣ፤ ነዛ ኣብ ሃገርኩም ዘላ ቤተክርስትያን ማለት ንድሕነት-ሰብን ንረብሓ-ኅብረተሰብን፣ ኣብ እተካይዶ ስራሓት ኣብ ጐድና ኮይንኩም ክትድግፉg እንከነዘኻኽረኩም፥ ድሮ ቅድሚ ሕጂ ዝጀመርኩምዎ ጕዳይ’ምበር ሓዲሽ ነገር ኣይኮነን። ስለ’ዚ ከኣ ብናይ፣ ዝሓለፈ እናመስገንና፥ ንዚመጽእ ብዝተወደበን፥ ምናልባት’ውን በቲ ማእከላይ ኣወሃሃዲ ቤትጽሕፈትና ኣቢሉ ብዚካየድን ውጽኢቱን ምዕባሌኡን ብዚግምገመሉ ንጹር ኣገባብ ንጥፈታትኩምን ሓገዝኩምን ኪቕጽል ጽቡቕ ምኾነ። ምእንት’ዚ ብዝተወሃሃደ መልክዕ በብግዜኡ ብዚግበር ተበግሶታት ለጋስ ኢድኩም ብምዝርጋሕ፥ ነዛ ኣብ ዓዲ ዘላ” ንእሽቶይ መጓሰ-ኣምላኽ” ኣብ መደብ ኀልዮትኩም ክትጽንብሩዋ ከሎኹም “እቲ ተረፍኩም ንጐደሎኦም፤ እቲ ተረፎም ከኣ ንጐደሎኹም፤ ኪምልእ’ሞ ማዕርነት ምእንቲ ኪኸውን ንጽሕፈልኩም ኣሎና” (2ቆሮ.8፣14)
እዚ እንብለኩም ዘሎና “ዜድልየኩም ኵሉ ረኺብኩም ብሠናይ ተግባር ኵሉ ዕዙዛት ኮይንኩም ምእንቲ ክትርከቡ፤ ጸጋ ኬብዝሓልኩም” (2ቆሮ.9፣8) ብዚብል ሓሳብ እዩ። “እቲ ንዘራኢ ዘርኢ ዚህብ ኣምላኽ፤ ዘርኢ ኪህበኩምን ኬበርክተልኩምን እዩ። ኵሉ ግዜ ለጋሳት ምእንቲ ክትኮኑ ብዅሉ ወገን ኬሃብትመኩም እዩ” (2ቆሮ.9፣9)
ክርስትያናዊ ሰብኣዊ ሕንጸትን መዕበያን
- ሎሚ ብዘሎ ኣተሓሳስባን ኣከያይዳን፤ ፍትሕን ርትዕን ሚዛናዊ ፍርድን ኣብ ኢድ-ኃያላትን ሰብ-ጕልበትን ሃብትን እዩ ዚረአ። ሎሚውን እንተኾነ ተሰማዕነት ዚረክብን፤ ንግዜኡ ዕዉት መሲሉ ዚረአን፤ እቲ ብስም ሞራልን ክርስትያናዊ ሥነምግባርን ዚምእዘዝ ዘይኮነስ ብብዝሒ-ሃብትን ብዓቕሚ ጕልበትን (ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ ጽልg ዘለዎ)። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ዓለም ምንባር፥ “ስለምንታይ ክፉኣት ዚዕወቱ? ስለምንታይከ እቶም ቅኑዓትን ውጹዓትን ዚጥቅዑ….? ዚብል ሕቶታት ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ፥ እዚ ሕቶታት’ዚ እዚ ተርእዮ’ዚ “መዘናኡ ንወድሰብ” ኪበሃል ክሳብ ዚከኣል፥ ካብ ጥንቲ ዝጸንሐ፥ ጋና’ውን ዚጸንሕን እዩ። ንወድሰብ ዜናውጽ ሕቶ እዩ። ግና ኣሰር-ክርስቶስ ዝሰዓበን፤ ኣብ’ዚ ጕዕዞ’ዚ እምነቱ ብምሕላው ዝተዓገሰን እዩ ኣብ መወዳእታ ዚዕወት’ሞ፤ ብተስፋ ደኣ በርትዑ።
ስድራቤት
- ሎሚ ከም ሎሚ፣ ዚዓኑ ካብ ዘሎ ሓንቲ፣ እታ ዕርዲ-ኅብረተሰብ ዝኾነት ስድራቤት እያ። ኣብ መብዝሕትአን እዘን ስደተይናታትና ዘለዉወን ሃገራት (ምዕራብ) ዘሎ ማኅበራውን ናይ ሥልጣኔ መደባትን ንስድራቤት ዜዕኑ ብዛዕባ ምዃኑ ባዕላቶም ዚእመኑሉ እዩ። ቤተ ክርስትያን ድማ ነዚ ዕንወት’ዚ ደው ከተብል፥ ንስድራቤት ክትሓንጽ፥ ብዘሎ ኃይላ ምርብራብ እትገብረሉ ዘላ ግዜ እዩ።
እቲ ንስድራቤት ዚሽከም ዓበይቲ ኣዕኑድ፣ -ኪዳን-ስድራቤት-እናትነት-ኣባትነት፣ ወዘተ ዝነበሮ ክቡር ትርጕምን፣ ስምን ኣጥፊኡ ይርከብ። ብባህልና ብእምነት ክርስትናና፣ በዓል-ኪዳን/በዓልቲኪዳን ማለት”ኣሚን/ናይ ወጋሕታ/በዓልቤት/ በዓልዕጫ…” ብምዃኑ ነኣኡ ብዜንጸባርቕ ክቡር ቃላት ከኣ ንገልጾ። ሎሚ ዚኣቱ ዘሎ ኣተሓሳስባ ግን “ናይ ዓርከ-መሓዛ፤ ናይ መጓዕዝቲ” ሓሳብ ብዘለዎ ንግዜያውነትን፣ ንተመናውነትን ብዚዕድም ቃላት ኪስመ ከሎ መልእኽቱ’ውን ንሱ እዩ። ነቲ ዘለዎ ክብረት መዝነትን ዜፋዅስ ዜነኣእስ እዩ።
ኣብ ውሽጢ ስድራቤት’ውን በታኒ ዝኾነ፥ መስርዑ ዝተበለሸወ ሕቶ መሰልን ናጽነትን፤ ክንዲ ብለዓቱ ብብልሑ ዝተታሕዘ ጕዳይ ማዕርነትን፥ እዚ ዅሉ ንስድራቤት መሠረታታ ምሕዩ ዜናውጻን ዚብጽብጻን ካብ ዘሎ ሓደ እዩ። ስለ’ዚ ናይ ስድራቤት ኣርዑት ኃላፍነትን መዝነትን ዝደርበዩ፤ ብሓዲስ ናይ ገንዘብን ጣዕምን ምቾትን ኣምልኾ ተቐዪዶም፤ ምእንቲ ከብዶምን ዕለታዊ መንገዶምን ኪብሉ፥ ንኪዳንን ንኲሉ ዝሓዘሎ ቊምነገራቱን ይድርብዩ። ስለዚ ጥልመትን ፍትሕን፤ ብዘይገለ ኪዳናዊ መደብ ተጐዛጕዝካ ምንባር ነጊሡ፥ ክብረትን ኪዳንን ረኺሱ፣ ስድራቤት ከኣ መዓቝቦ ኣብ ዝሰአነሉ ደረጃ ትርከብ። ንሕፃናት ዘይደናገጽ፣ እኳ ደኣ ንርኹስ ዕላማ ዚጥቀመሎም ንዝዓበዩን ብሕማም ንዝተመግደሩን ከየናሕሰየ ኪሞቱ ዚሕግዝ (ዩታናዝያ) በዚ ዅሉ ናይ ሞት ሃለgት ዝተንጸላለወት ስድራቤት፣ ኣብ ሓደጋ ምህላg ዘካሕድ ኣይኮነን። ነዛ ዓለም’ዚኣ ኣይትምሰልg (ሮሜ.12፣ 2) ንዚብል ቃል ጳውሎስ ንደግመልኩም።
እንተኾነ፣ “ስድራቤት ኣብቂዑላ እዩ፣ ደጊም ኣይክትንሥእን እያ፥ ወዲቓ ሓቒቓ እያ” ንዚብል ባህሊ ኣይንቕበልን። ምስ’ዚ ዅሉ ጸገምን፣ ጸበባን፥ ሕጂ’ውን ስድራቤት ህያብ-ኣምላኽ ምዃና ከምዘየጥፈአት፤ ሕጂ’ውን ብቘራጽነትን ተወፋይነትን እትንበር፤ ሕጂ’ውን እታ ናይ ደቅኣዳም ኡንኮ ተስፋ፣ ንሳ ምዃና ብእምነት እነረጋግጾ እዩ። ጥራሕ ብተስፋ በርትዑ!!
- ስድራቤት ህያብ-ኣምላኽ እያ
- ስድራ-ቤት ንዓሌትሰብ ዝሃባ ቀዳመይትን ባህርያዊትን፤ ናይ ኅብረተሰብ ዓይኒማይ ዝኾነት ህያብ እያ።
- ስድራቤት ብናይ ሰበኺዳን ሰብኣይን ሰበይትን ሓድሕዳዊ ፍቕርን ተወፋይነትን እትትከልን እትቕጽልን ህያብ እያ።
- ስድራቤት ሕይወት ክትቅበልን ክትህብን ከተመሓላልፍን፤ ናይ እናትነት ኣባትነት ህያብ ዝተቐበለት እያ።
- ውሉድ ህያብ-ኣምላኽ እዩ፥ ካብ ጽንሰቱ ኣትሒዙ ምስ መሰሉን፣ ክብረቱን ዘሎ እዩ። ዘርኢ ኪራኸብን ሰብ ኪሕነጽን ካብ ዝጀመረሉ ሰዓት፤ ደረጃ ዕብየቱ በብግዜኡ ዚምዘን’ኳ እንተኾነ፤ ህላዌኡ ግን ኵሉ ምልኣትን ክብርን ዘለዎ ምሉእ ሰብ፤ ፍጡር እዩ። ነዚ ድኹም ፍጡር ብዘይ ንሕስያ ዚብድል፤ ገበን ይፍጽም።
- ሕይወት ስድራቤት በብዕለቱ ኣምላኽ ዚልግሶ ህያብ እዩ። ነዚ ህያብ’ዚ ንኽትበቅዕ ፍቕሪ-ትዕግሥቲ-መሥgዕትነት ተወፋይነት…የሓትት። ንዓበይትን ንናእሽቱን ዚሓቍፍ ሓድሕዳዊ ፍቕርን ሓልዮትን ዚረኣዮ እዩ።
- ስድራቤት ንኅብረተሰብ ዝተgህበት ዝበለጸት ህያብ እያ፥ ቤትትምህርቲ እያ። ንካልኦት ምኽባር ምክብባር ምትሕግጋዝ ምድንጋጽ ርእስኻ ምግታእ፤ ኀልዮት- ሓድሕድ እትመሃረላ ቤት ትምህርቲ እያ።
- ብዝበለጸ ድማ ስድራቤት ናይ ክርስትናን ሓዲስ ስብከተወብጌልን ፍሉይ ህያብ እያ።
- ስድራቤት በቲ ብሥምረት እተዕርጎ ጸሎት፤ በቲ ናይ እምነት-ሓድሕድ
ምስክርነት በቲ ርኅራኄን ኀልዮ-ሓድሕድን ተቐባልነትን፥ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ከምዚሰፍሕ ትገብር።
- ህያብ-ኣምላኽ ወትሩ ተወፋይነትን ቈራጽነትን የሓትት
* ኣብ ውሽጢ ስድራቤት ሓድሕዳዊ ተገዳስነትን፣ ኀልዮትን ኪረአ ይግባእ ስለ’ዚ ብሓንሳብ ዚህልዉሉ፤ ብሓንሳብ ዚጽልዩሉ፤ ሓሳብ ሓድሕድ ዚለgወጡሉ፤ እምነት ሓድሕድ ዚገልጹሉ ዕድል ኪህሉ ይግባእ።
* ኪዳን ልዕሊ ኲሉ፣ እዩ። ሰብኣይን፣ ሰበይትን ሓድሕዳዊ ፍጹም ተወፋይነት ዚፍጽሙሉ እዩ።
* ሥድራቤት ሕይወት ዚፍጠረሉን ዚዕቈረሉን ቅዱስ ቦታ (sanctuary of life) እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ከኣ ብናይ’ቶም ወለዲ ኃላፍነትን መንፈስ እምነትን ዝመልኦ ኣገባብን መደብን (responsible parenthood) ዚፍጸም እዩ።
* ኣብ ገለ ሃገራት ብመንፅር፣ ስደተይናታት፣ ደቀንስትዮ ንምምካነን ዚግበር (ብኣስ ገዳድ) ሓደገይና ስጕምቲ’ውን ከምዘሎ፥ ክንግንዘቦ ይግባእ፥ ኣኃትናን ደቅናን፣ ናይ’ዚ ግፍዕ’ዚ ግዳይ ከይኮና ምጥንቓቕ የድሊ።
* ካብ ኣባላቶም ናይ ሓሺሽን ቈጽለመጽልን ጸገማት ዘለዎም ስድራቤታት ናይ ምትሕግጋዝን ሓድነትን መንፈስ ኪልገሰሎም ይግባእ።
* ወለዲ ንደቆም ዝበለጸ ዝሓሸን ዝበልዎ ትምህርትን ቤትትምህርትን ኪመርጹሎም መሰሎም እዩ። ነኣኣቶም ኣወጊኑ ካልእ ኣተሓሳስባን ስምዒትን ዘሕድረሎም ኣካል ኪህሉ ኣይግባእን። ብዝኾነ ወገን ብመንግሥቲ ይኹን ብመራኸብ-ብዙኃን (ሚድያ) ኣብ ልዕሊ ውሉዶም ንዚግበር ዝኾነ ዓይነት ጽልg ብሃንሳሰለባም ኪሓልፉዎ ኣይግባእን።
* ንስድራቤት ኣብ’ዚ ዅሉ ቃልሳ ዓወትን ንያትን ዝኾና፣ ኣብ ሓድነት ዚጠምራ ኣብ ክርስቶስ ዘለg እምነት እዩ።
- ስድራቤት ተስፋ ደቅሰብ እያ
ኣብ 1994 ርእሰሊቃነጳጳሳት ዮሓንስጳውሎስ 2ይ፤ ኣብ ሮማ ምስ ስድራቤታት፣ ኣብ ዝተራኸቡሉ “ስድራቤታት! ንስኻትኩም ናይ ወድሰብ ተስፋን፣ ታሕጓስን ኢኹም” ኢሎም ነበሩ። እዚ ዅሉ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ምስ’ዚፍጸም ስድራቤት በሓቂ ናይ ኅብረተስብ መብራህትን መባዅዕትን ምዃና ዘይተርፍ እዩ።
ሃገራትን መላእ ኅብረተሰብ-ዓለምን ሰላም ኪረኽቡ እንተተደልዩ ናብ ስድራቤት ከተኲሩ ይግባእ። ጥዑያትን ቅኑዓትን ንካልእ ዚሓስቡ ምእንቲ ካልእ ዚውፈዩ፥ ኣገልገልቲ ሕዝቦምን፣ ሃገሮምን ዝኾኑ ብሱላት ዜጋታት ንኺህልዉኻ ስድራቤት ኪህልወካ የድሊ። ማይ ኣብ ዘይብሉ ዓሣ ዜንብር እንተ’ልዩ እንድዒ። ስለዚ ከኣ ድልዱልን ብሱልን ዝኾነ ስድራቤት፣ ንሓደ ድልዱልን ብሱልን ኅብረተሰብ መሠረቱ እዩ። ስለዚ እዩ ከኣ “ስድራቤት” ናይ ደቅሰብ ተስፋ ዝተባህለት።
መንፈስ ውልቃውነትን፣ ጣዕምን
(Consumism ;Pragmatism ; Individualism ;materialism)
- ሎሚ ኣብ ኲሉ ዚረአ ዘሎ ሕማቕ ዝንባሌ እንተ’ልዩ፥ እቲ ንግዜኡ ጥራሕ ዚሓስብ፥ ንሕጂ ደኣ ይጥዓመኒ’ምበር ካልእስ ባዕሉ ይፈልጥ ዚብል፣ ንመደብ ሓቅን፣ ሓሶትን እናደባለቐ ከከም ዚጥዕሞ ዚካየድ ተድላን ምቾትን ጥራሕ ሃሰስ ዚብል (Pragmatism) ነዊሕ ዘየማዕዱን ዘየስተውዕልን ብዚመጽእ ናይ ሞራል ጸገማትን፣ ውጽኢቱን፤ ናይ ኅሊና ምጕትን ዘይግደስ እዩ። ኣብ ዘይሞራላዊ ሕጊ-ዕዳጋን መኽሰብን ዝተመርኰሰ ኣገባብ፤ ናብ ኲሉ መዳያት ሕይወትካ ምውዓሉ ማለት እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለgት ንሰባትን ግድሎምን ኣወጊንካ ናብ ረብሓኻ ጥራሕ ተማዕዱ ማለት እዩ።
እዚ ንርእሱ ምስ ውልቃውነት (Individualism) ዝተኣሳሰረ ወይ፣ ፍላይ-ማንታኡ እዩ ኪበሃል ይከኣል። ስለ’ዚ ንምዕባሌን፣ ንመኽሰብን ከም ልዕሊ ዅሉን፣ ቀዳማይን ነገር ካብ ምርኣይ ምጥንቃቕ፥ ቅድምና ንሰብን ንግድላቱን ጸገማቱን ምሃብ፣ የድሊ። ሰብሓዳር ነንሕድሕዶም፤ ንደቆም ንቤተሰቦም (ወለዲ፤ ኣኅgት፤ ኣዕሩኽ፤ መሓዙት…) ተገዳስነት ምግባር ግቡእ እዩ።
ሕይወት ወድሰብ ክትከብር ይግበኣ። ስለ’ዚ ኣብ ናይ ደቅና ልደትን፣ ጥምቀትን፤ ኣብ ናይ ሕማምን ሞትን እgን፥ እንገብሮ ተገዳስነትን ምፍቕቓድን፣ ኣብ ልዕሊ ሕይወት-ደቅሰብን ፍጥረት-ኣምላኽን ንዘሎና ክብርን ፍቕርን መግለጺኡ እዩ። በዚ ዝመጽአ ነቶም ካልኦት ሕዝብታት ብዙሕ እንምህሮም ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። ”ነቲ ጽቡቕ ግብርኹም ርእዮም፥ ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ከመስግኑዎ፥ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” (ማቴ.5፣ 16)።
ካብ ዝተጋነነ ብሔርነትን (ethnocentrism)
ጸቢብ ስምዒትን ምጥንቃቕ።
“ኵልኻትኩም ብክርስቶስ ሓደ ኢኹም እሞ፤ በዚ ኣይሁዳዊ ወይ ግሪኻዊ የልቦን፤ በዚ ባርያ ወይ ጭዋ የልቦን፤ በዚ ወዲ ተባዕታይ ወይ ጓል ኣንስተይቲ የልቦን” (ገላ.3፣28)።
- ሎሚ ንዓለም ዘስገኦ ካብ ዘሎ ሓደ፤ እቲ ካብ መሥመር ዝወጽአ ሕማቕ ዝንፋሱ ጸቢብ ስምዒት-ብሔርነት እዩ። ብመሠረቱ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ሰብ ከኣ ካብ ሕፃንነቱ ጀሚሩ ኣብ ማኅበረሰብ ዓለም ዚጽንበረሉ ዝተፈላለየ ደረጃ ብምዃኑ፥ መሥመሩ ሓልዩ ኪካየድ ከሎ መሠረት ዕቤትን ሕንፀትን እዩ። መሥመር ምስዚስሕት ግን ከም ዘይወጽእ “ወልፊ” ወይ “ቈለ” (fanaticism) ይኸውን። ስለ’ዚ ከኣ መንነትካን መሠረትካን ንምግላጽን፣ ንምርግጋጽን እትገብሮ ጻዕሪ፥ ንኻልእ ቊሊሕ ኢልካ ንኸይትርኢ ዚዓግት፥ ወይ ምስ ካልእ ንኸይትgሳእ ዚገብር፥ ኣብ ልዕሊ ካልእ ጸብለል ንኽትብልን ተፈሊኻ ንኽትረአን ዚፈታተነካ እዩ። ናብ ዘይተጸበኻዮ ህልኽን ሕልኽልኽን ዜምርሕ ስለዝኾነ በኣጋኡ ጥንቃቐ ምግባር ዚመስሉዎ የልቦን። ምእንት’ዚ ከኣ ብዝሒ-ዓይነት ናብ ሱታፌን ምትእኽካብን ደኣ ኪመርሕ ኣለዎ’ምበር፤ ናብ ህልኽን ምጥምማትን ኪኸይድ የብሉን። ነቲ ካልእ ከም “ካልእነቱ” ምቕባል፣ እቲ ካልእ ዝሓሳቡ ዝምሳሉ…ከምዘለዎ ምቕባሉን፣ ምኽባሩን ማለት እዩ። መንፈስ ምጽውgር ምክብባር ብሰፊሑ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ሕዝብና ከማዕብሎን፥ ካብ’ቶም ዜኣንግድዎ ሕዝብታት ኪመሃሮን ዘለዎ እዩ። እቲ ብሓንሳብ ዝበቘለ ብሓንሳብ እንተማዕበለ እዩ ዜምዕረሉ።
ንዅሉ ዚሓቍፍ መንፈስ ካቶሊካውነት ኣብ መንጎኹም ኪዓዝዝ፥ ንዅሉ ከኣ ሚዛናውነት ብዘለዎ ኣገባብ በቦታኡ፣ ከተትሕዝዎ፥ ከም ሰብ መጠን ምስ ኲሉ ጣዕምን ጽቡቕ ርክብን፥ ከም ደቅሃገር መጠን ርእይቶኡን እምንቶኡን ብዘየገድስ ምስ ዝኾነ ብኅውነት፥ ከም ደቅ-ሃይማኖት መጠን ከኣ ብኣብነትን ስኒትን ኅውነትን ምክያድ የድሊ።
ምስ ካልኦት ክርስትያን ኣመንቲ እቲ ናይ ደቅክርስቶስ ኅውነት ስምዒት ከነኅድር፣ ምስ ኣስላም ኣኅዋትና’ውን፣ ምስ ኵሉ በብደረጃኡ ብምክብባርን ብምፍቓርን ክትካየዱ ሓደራ ንብለኩም።
ከም ናይ’ዚ መቐጸልታ ድማ፣ ኣብ መንጎ ሰብኣይን፣ ሰበይትን ኣባላት-ስድራቤትን፣ ቤተሰብን ከምኡ ዝበለ ናይ ምርድዳእን ምውስሳእን ምጽውዋርን መደብ ደኣምበር፤ ሓደ ኣብ ልዕልቲ ካልእ ጸብለልትነት ዜርእየሉ ኪኸውን የብሉን።
ኣብ’ቲ ብዝሒ ኣተሓሳስባን፤ ርእይቶን (Pluralism) ንዜንቀሳቕሰሉ ክፍሊ ዓለም ኮይንካ፥ ኣእምሮኻ ዓጺኻ ምክያድ ዘይከኣል እዩ። ምእንት’ዚ ከኣ መንፈስ “ተዋስኦ” ማለት “ዲያሎግ” ግቡእን ኣድላዪን እዩ። ከይተዋሳእካ ሓሳብ ሓድሕድ ክትፈልጥ ዘይከኣል እዩ። ክትፍለጥ’ውን ኣይትኽእልን። ስለ’ዚ ከምቲ ኣምላኽ በብናትና ባህርይን ተፈጥሮን ገቢሩ ኪፈጥረና ዝደለየ፤ ንሕና’ውን ከምኡ ነቲ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ከነኽብሮ ክንሠምሮ፤ ምእንት’ዚ ከኣ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ምጽውዋርን ከነጥሪ ይግባእ።
መዛዘሚ
- ኣብ’ቲ ሰብኣዊ ባህልናን፤ ክርስትያናዊ መበቈልናን ተተኺልና፣ ብሞራላዊ ምልኣት (moral integrity) ክንዕንብብ ከሎና፣ እቲ ፍረና ጥዑም መኣዛ ኪኸውን፤ እቲ ብርሃንና ከኣ ጩራኡ ኪዝርግሕን ንኻልእ ኬብርህን ግዲ እዩ። ከመይ ንሕና “ናይ ክርስቶስ ጥዑም መኣዛ ኢና” (2ቆሮ.2፣ 15) ይብል ቅ.ጳውሎስ። ቀጺሉ’ውን እዚ ሓgርያ’ዚ፣ እንኪምዕደና ከም’ዚ ይብል። “….ምእንቲ ናይ ገዛእ ርእስኹም ድኅነት ስርሑ…ከም’ቲ ከgኽብቲ ኣብ ዓለም ዜብርሁ ንስኻትኩም ከእ ኣብ ማእከል’ዛ ቄናንን ጠgይን ወለዶዚ’ኣ ኢንታ ዘይብሎም ንጹሓትን ኣበር ዘይብሎም ውሉድ-ኣምላኽን ኮይንኩም ኣብርሁ”(ፊልጵ.2፣ 12–15)።
ነዚ መዝነትን፣ ተልእኮን ንምፍጻም ድማ፣ ኣብቲ ዘሎኹምዎ ቦታ ኣብ ትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ተሰዅዕኩም ክትጫልዱ ሓደራ ንብል። ቤተክርስትያን ካቶሊካዊት እያ ማለት፤ ኣብ ኵሉ፣ ንዅሉ እትሓቍፍ እያ። ስለዚ ኣብ ዘሎኹም ኣሊኹም፣ ናይ’ታ ከምዚ ዝበለ ፈራዪትን ጸጋይትን ሓላይትን ዝኾነት ኣደ ውሉዳ ምዃንኩም ይሰማዕኩም።
ነቲ ባህላውን ሕንፀተሰባውን (ካልቸራል) ውርሻኹም ምሕላው ማለት፣ ካብ ካልኦት ንምርሓቕን ንኻልእ ንምስትንዓቕን ዘይኮነስ፣ ዘሎኩም ሃብተ-ርስቲ ሒዝኩም ናብቲ ናይ ኣኅgት ርክብ ክትኣትዉ ከሎኹም ኣበርክቶኹም የዓዝዝ፤ ነቶም ካልኦት ኣብቲ ጐደሎኦም ትምልኡሎም፤ ንስኻትኩም’ውን ካብኣቶም ገለ ተቐቢልኩም ጐደሎኹም መሊእኩም ዝሃብተምኩም ትኾኑ (2ቆሮ.8፣ 14)። ምእንት’ዚ መንፈሳውን ሰብኣውን ሃብትኹም ክትዕቅቡ እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን፣ ኣብ ማዕጾኹም ንኽትዕጸዉ ዘይኮነስ፤ መንነትኩምን ትሕዞኹምን ኣደልዲልኩም ኣብ ናይ ቤተክርስትያንን፣ ናይ ሕዝብታትን ሃብቲ ንኸተፍስሱ፣ ንስኻትኩም’ውን ካብኡ ገለ ንኽትሓፍሱ ብዚብል ኅልና እዩ።
- ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ሃገራትውን ሰላምን ህድኣትን ንኪኸውን ብዘሎኩም ዓቕሚ ከተበርክቱ፥ ህላዌኹም ከኣ ወትሩ ናይ ሰላምን፣ ናይ ሠናይ ድልየትን መርኣያ ኮይኑ ኪርከብ ይግባእ። ኣብ’ቲ እግዚኣብሔር ክትናበሩሉ ዝመደበልኩም ዓድን መንገድን ወትሩ ነቲ ንሱ ዚደልዮ ሃሰስ ክትብሉ ንምዕደኩም። ቅድሚ 2587 ዓመታት ነቢይ ኤርምያስ ነቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ ደቂ እሥራኤል ዝጸሓፈሎም ቃል እነሆ፦
“…እግዚኣብሔር ጐይታ ሠራዊት ኣምላኽ እሥራኤል፥ ንዅሎም ካብ ኢየሩሳሌም ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ዝኸዱ፣ ከምዚ ይብሎም ኣሎ፥ ቤት ስርሑ’ሞ ተቐመጡ። ኣታኽልቲ ትኸሉ’ሞ ፍሬኡ ብልዑ። ኣንስቲ ኣእትዉ፥ ኣወዳትን ኣዋልድን ውለዱ። ነወዳትኩምን ነዋልድኩምን ከኣ ኣመራዕዉዎም። ንሳቶም ድማ ኣወዳትን ኣዋልድን ይውለዱ። ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ብዝሑ ደኣምበር ኣይትውሓዱ። ነተን ተማሪኽኩም ናባኣተን ከምትኸዱ ዝገበርኩኹም ከተማታት ንሠናየንን ደሓነንን ስርሑ። ንሳቶም እንተሃብተሙ ክትህብትሙ ኢኹም’ሞ ምእንታኣቶም ናባይ ናብ እግዚኣብሔር ጸልዩ፥ (ኤርም.29፣ 4-7)።
- ንሥድራቤታት
ብሓgርያዊ ኀልዮትን ፍቕርን ተደሪኽና ንሕና ካቶሊካውያን ጳጳሳት-ኤርትራ፣ እዚ ቃል-ተስፋን ምጽንናዕን ናብ ኵለን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዘለg ካቶሊካውያት ስድራቤታትን ውልቀሰባትን ንሰድድ ኣሎና። ሓደ ካብ’ቲ ቀንዲ ሓሳብ-መልእኽትና ድማ፣ ተስፋናን ቈላሕታናን ኣብ’ታ ብመንፈስ-ክርስትና ተመሪሓ፤ ብወንጌል በሪሃ እትንቀሳቐስ ስድራቤት ምዃኑ ምግላጽ እዩ። እዛ ስድራቤት’ዚኣ ንኣባላታ እትሕብሕብን እተዕቍብን፣ ተስፋን ፍቕርን እምነትን እትምግብ ክትከውን ከላ፤ ንመላእ ሃገርን ኅብረተ-ሰብን ከኣ ምኽንያት በረኸት ክትከውን ግዲ እዩ። ናይ ስድራቤት ሕይወትን ሃለgትን ኪምዕብልን ኪድልድልን ዚከኣል ዘበለ ኪግበር የድሊ።
ስለ’ዚ ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ ስድራቤትን ኣብ ናይ ቃልኪዳን ዕቤትን ክብረትን ዘሎኩም እምነትን ግምትን ካብ’ቲ ግቡኡ ከይወርድ ምጥንቃቕ የድሊ። እኳደኣ ነቲ ኣብኡ ተደጕሉ ዘሎ ሙቐትን ብርሃንን ንምርካብ ቀጻሊ ጻዕሪ ክትገብሩ ይግባእ። ኣብ’ቲ ዝጸንከረን ዝመረረን እgን’ውን እንተኾነ፤ ንሕይወት ስድራቤትና ከም ሓደ ክቡር ዕንቍ ብምርኣይ፣ ንምዕቃቡን ንምዕንባቡን ከኣ ዝኾነ ይኹን gጋ ኪኽፈለሉ ይግባእ። ንደቅኹም’ውን ናይ ውፉይ ሕይወት (ድንግልና፤ ምንኵስና) ክህነትን መደባት ናይ ሕይወቶም ትርጕም ኪህቦም ከምዚኽእል፣ ተመሊሶም’ውን ከገልግሉኹም ከምዚኽእሉ ሓሲብኩም፤ በዚ ከኣ ኣብ ሥድራቤትኩም ገለ ናይ ጸዋዕታ ተበግሶ ኪግበር ነማሕፅን።
ነቲ ብስድራቤት ኣቢሉ ዝመጽኣና ሰብኣዊ ክቡር ውርሻ ናብ ዳሕረዎት ወለዶ ከነመሓላልፎ ከምዘሎና’ኳ ዘካሕድ እንተዘይኮነ፣ ነዚ ዕማም’ዚ ኣብ ምፍጻም ግን ከመይ ዝበለ ሓያል ጻዕርን ትግሃትን ከምዚሓተና ፍሉጥ እዩ። እቲ ዝተመሃርኩምዎ ትምህርተ-ክርስትና ከኣ፣ ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ጽንኩርን ፈታንን እgናትን ቦታታትን፤ መግለጺ መንነትኩምን መምርሒ ሕይወትኩምን እዩ።
ንደቅኹም ብትዕግሥቲ እናመራሕኩም፥ ርኡይ ዝኾነ ኣብነትን ትምህርትን ኣብ ምሃብ ደኣምበር፥ ግዙፍ ጣዕምን ምቾትን ኣብ ምቕራብ ጥራሕ ኣይትደረቱ። ነቲ መሠረታዊ ዝኾነ ሰብኣውነትን፣ ክብረትን ናይ ሞራል ምልኣትን ደኣ’ምበር፥ ነቲ “ብዝጨበጥካዮ ወይስ ብዝበጻሕካዮ ትግመት” (you are what you achieve) ዚብል ዝንባሌ ግጉይ ምዃኑ ኣስተውዕልሉ።
- ንመንእሰያት
“ኣቱም ኣጕባዝ፤ ብርቱዓት ስለ ዝኾንኩም ቃል-ኣምላኽ ኣባኻትኩም ይነብር ስለዘሎን፤ ነቲ እኩይ’ውን ስለ ዝሰዓርኩምዎን፤ ጽሒፈልኩም ኣሎኹ” (1ዮሓ.2፣14)
“መንእሰይ ኢሉ ሓደ’ኳ ከይንዕቀኩም” (1ጢሞ.4፣ 11) እቲ ግዜኹምን ሃለgትኩም ዚሓቶ ሠናይ ዘበለ ኲሉ መሊእኩም፣ ብክርስትናኹም ተመሪሕኩም ክትካየዱ ይግባእ። ነቲ ካብ ወለዲ ክትወርሱዎ ዚግበኣኩም፣ ናይ እምነትን ተስፋን ፍቕርን መደብ ተኸቲልኩም፥ ነቲ ዝተቐበልኩምዎ ንስኻትኩም’ውን ንኻልኦት ኣረከብቲ ኮይንኩም ክትርከቡ ሓደራ ንብል። ሎሚ ንዘሎ ዓለም ሒዙዎ መጺኡ ዘሎ ጸገማትን ተስፋ ዜቝርጽ ሃለgቱን ክትሰግሩዎን ክትስዕርዎን እትኽእሉ ከኣ ኣብ መደብ-እምነት እንተተተኸልኩም እዩ። ንዓለም ዝሰዓራ መድኃኒኹም ክርስቶስ እዩ ዚጽወዓኩም ዘሎ።
ኣምላኽ ንዝሃበኩም ጸጋ-ሕይወት፣ ብምልኣት ክትነብርዎ ነተባብዓኩም። ኣብ ቤተክርስትያንን ኣብ ማኅበረሰብን ከኣ፤ ሕይወት ዘለዎም ንቑሓትን ንጡፋትን ኃላፍነት ዚስመዖም ኣባላትን ኮይንኩም እጃምኩም ኣበርክቱ። ካብ ሕይወት-ወድሰብ ንእግዚኣብሔር ከወግድ ንዚደልን ዚህቅንን ኣተሓሳስባን መደብን ብተግባር ክትነጽጉዎን፣ ነቲ መንገድን ሓቅን ሕይወትን ዝኾነ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ክትምስክሩሉ ይግባእ።
- ጋና መዕለቢ ዘይረኸቡን ዘይተመሓደሩን፥
ኣብ ሓደ ርጉእ መነባብሮ ዘይበጽሑ፥ ሰንፈላል ዘለዉን ላዕልን፣ ታሕትን ዚብሉን ኲሎም’ውን ኣብ’ቲ ሥቓያቶምን ጽንኩር ሃለgቶምን ምስኦም ከምዘሎና፣ ነሓስቦም ከምዘሎና ክንገልጸሎም ንፈቱ። ኣብ’ቲ ውዑይ ናፍቖት ዓዶምን ወለዶምን፣ ውሉዶምን ከምዘለዉ ምስዚ’ውን፣ እንታይ ከምዘጋጥሞም ከይፈለጡ፥ ከቢድን መሪርን ጕዕዞ-ስደት የሕልፉ ከምዘለዉ ይርደኣና። ዕድሎም ኣብ ኢድ-ኣምላኽ ከንብርዎ፥ ኣብኡ ተስፋኦምን እምንቶኦም ንኪገብሩ ከኣ ንምዕዶም። ኣምላኽ ብምሕረቱ ሓዲሽ መንገድን ኣገባብን ክሳብ ዚፈጥር ብትዕግሥቲ እናተጻወርኩም “እስኪ ብተስፋ በርትዑ” ንብሎም።
- ነቶም ርኹባትን ምሁራትን
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዚርከቡ ብትምህርትን ብምርምርን ዝበሰሉ፥ ብምድራዊ ሃብቲ ዝደልደሉ ካቶሊካውያን ደቅሃገር ንሕዝቦም ዚህብዎ ኣገልግሎት ቀሊል ኣይኮነን። ነቲ ናይ ስደት ሃለgት እናተንተኑ፣ ምስ ሃገሮምን ኲነታቶምን እናገናዘቡ፥ ንዘለዉዎ ሃለgት ዚርኢ መጽናዕትን ምሁራዊ ክትዓትን ከካይዱ ጽቡቕ ምኾነ። እቲ ዝኾነን ኪኸውን ዚኽእልን እናወሃሃድካ ብምቕራብ ሕይወት-ስደት ጽንኩር’ኳ እንተኾነ ግና ከኣ ቊምነገር ኪግበረሉ ከም ዚከኣል እውን ኪፍለጥ እዩ። ናእሽቱ ናይ ዓዶምን ናይ እምነቶምን መሠረታት ከም ዚፈልጡን ፈሊጦምውን ብናቶም ከምዚተኣማመኑ ክትገብሩ ሓደራ፣ ንብል። ዓበይቲ’ውን ነቲ ከይተቐረቡ ብገርህን ብሃንሳሰልባምን ዝኣተዉዎ ምዕራባዊ ባህልን ሕይወትን ብምዕሩግ መንገዲ ከምዚነብሩዎ ክትገብሩ ምዝኽኻር ዘየድልዮ ተልእኮኹም እዩ። ሃይማኖት ኣብ ውልቃውን ማኅበራውን ሕይወት ንዘለዎ እጃምን ኣበርክቶን ከም ዚዓዝዝ ክትገብሩ ይግባእ። ሎሚ ኣብ ዓለም ብፍላይ ኣብ ምዕራብ ዘሎ ድኻምነት፤ መበቈሉ መደብ እምነትን ሃይማኖትን ሸለል ስለዝተባህለ እዩ።
ብሓፈሻ እቶም ሳላ ጻዕሮምን ትግሃቶምን፥ ከምኡ ድማ ሠሚሩሎም ሰብ-ሃብትን በርከትን ሰብ-ትምህርትን ዝኾኑ፥ ካብ’ቲ ዝተረፈ ኅብረተሰብ ከይተገለሉ፥ ካብ መንፈስ-ንፍገትን ተነጽሎን ብምጥንቃቕ፥ ንዝረኸብዎ በርከትን ክእለትን፥ ኣብ ኣገልግሎት ኅብረተ-ሰቦም ከውዕሉዎ፥ በዚ ኸኣ ናይ “ሲቪል ሶሳይቲ” ሰብኣዊ ግቡኦምን፤ መሪሕ ግደኦምን፤ ክርስትያናዊ ተልኮኦምን ኪፍጽሙ ነማሕፅን።
- ኣኀት ንዝኾና ሰበኻታት (ኣብያተ-ክርስትያናት)
ነኣኻትኩም ደቅናን ኣኅgትናን ንዚሕብሕባ፥ ናይ ሥርዓት ላቲን ሰበኻታትን፣ ቍምስናታት በቲ ቅድሚ ሕጂ ዝፈጸምኦ ኲሉ ነቲ ኣብ ምጅማር መልእኽትና ዝገለጽናዮ ምስጋናና ሕጂ’ውን ብስም ቤተክርስትያናን ብስምኩምን ዳግም ነሓድሰለን ኣሎና። ነቶም ካብ’ዛ ሃገር’ዚኣ ዝመጹወን ደቅና ኣብ’ታ ሓንቲ ተስፋን ፍቕርን እምነትን ከጽንዓኦም ዝተረኽባ፣ ንድሕር ሕጂውን ብዝበለጸ ኣገባብ ኪዅስኲሳኦምን ኪስዕባኦምን ሓደራ ንብለን። ምእንት’ዞም ዝተመዛበሉን ዝተሰደዱን ምእንቲ ዘኻትምን መበለታትን ምእንቲ ሕቡሳትን ምእንትቶም ኲሎም ኣብ ጸገም ዚርከቡን ብሓባር ክንጽሊ፥ ክንዝቲ ንብሩህ መጻኢ ዕድሎምን፣ ኣውራ ከኣ ዘለዓለማዊ ድኅነት ንምጭባጥ ኣብ ዚገብሩዎ ጕዕዞ ከነሰንዮምን ከም ዘሎና ይርደኣና።
ኣሥመራ ብበዓለ ፍልሰታ (16 ነሓሰ 1996)
22 ነሓሰ 2004
ካብ ሰቆቃወ ድንግል
ኢየሱስ ስዱድ ተስፋሆሙ ለነዳያን፣
ኢየሱስ ግፉዕ ምስካሙ ለግፉዓን፣
እግዚኣብሔር ማኅደር ዘኣልቦ ከመ ነዳያን፣
ኢየሱስ ነግድ ወፈላሲ እንዘ ውእቱ ሕፃን፣
ወልደ ኣብ ፍቁር ዘበኀበ ሰብእ ምኑን፣
መኃልየ ብካይ ኮነኒ ዘእሙ ኀዘን።
ትርጕም፦ ዝተሰደድካ ኢየሱስ ተስፋ ስዱዳን ኢኻ፣
ዝተገፋዕካ ኢየሱስ ጸግዒ ግፉዓን ኢኻ፤
እግዚኣብሔር መሕደሪ-ኣልቦ ከም ድኻ፤
ጋሻን ገዓዚን ኮይንካ ኢየሱስ ሕፃን ከሎኻ ፤
ፍቁር ወዱ ነቦ፣ ብሰብ ዝተነዓቕካ፤
መዝሙር-ብኽያት ኮነ ኀዘን ናይ ኣዴኻ።
ርኢክሙኑ ንእስተ መርዓተ፤
ጸዊራ ሕፃነ እንዘ ተሐውር ፍኖተ፤
አኀሥሠኪ ወእብል እስከ እትከደን መሬተ፤
ማርያም ፈላሲተ ቍስቋም ዘአልብኪ ቤተ፤
አውዐየኒ ንግደትኪ ከዊኖ እሳተ።
ትርጕም፦ ርኢኹምዋዶ እታ ንእሽቶይ መርዓት፤
ሕፃን ጸዊራ ኣብ መንገዲ ክትከይድ፤
ክደልየኪ እየ ክሳብ ዝኽደን መሬት፤
ስደተይና ቍስቋም ማርያም፤ ዘይብልኪ ቤት፤
ጕዕዞኽስ የቃጽለኒ ደኣ ከም እሳት።


text:
ኢትዮጵያ ንኣጠቓቕማ ወደባት ኤርትራ ብዝምልከት መጽናዕትታታ ኣጻፊፋ ከም ዝወደአት ኣፍሊጣ።
ንሬድዮ ፋና ዝተዛረበት ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽን በዓል-ስልጣን መጉዓዝያ ባሕሪ የሺ ፈቃደ፡ ኢትዮጵያ ንሎጂስቲክስን ዋጋታትን ዝምልከት ንዘሎ ኣማራጺታት ዳህሲሳ ከምዝወደአት ሓቢራ።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ብምጥቃም ቁጠባዊ ርክባቶም ንምሕያል መደባቶም ከጻፍፉ ተሰማሚዖም ኔሮም`ዮም።
ንታሪፍ ብዝምልከት ብወገን ኤርትራ`ውን ይጽናዕ ከምዘሎን፡ ክልቲኡ መጽናዕትታት ብሓደ ተራእዩ ኣብ መደምደምታ ዝብጻሕ ምዃኑን ተጠቒሱ`ሎ።
ኣብ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ባሕሪ ሓላፊ ኣገልግሎት ጽዕነት ካፔቴን ተፈራ በዳሳ ብወገኑ፡ እቶም ወደባት ናይ ኤርትራ ከም ምዃኖም መጠን፡ ተወሰኽቲ ቀረባት ሎጂስቲክስ ብኤርትራ ክስርሑ`ዮም ኢሉ።
ብኻልእ ወገን፡ ንወደብ ባጽዕ ብቕዓቱ ንምርግጋጽ፡ መስርሕ ምጽጋን ወደብን ጽርግያታትን ኣብ ምጅማር ከምዝርከብ እታ ሓላፊት ኮሚኒኬሽን መጉዓዝያ ባሕሪ ኢትዮጵያ ወሲኻ ሓቢራ`ላ።
ኢትዮጵያን ኤርትራን ንናይ 20 ዓመት ናይ ምትፍናን ምዕራፍ ዓጺየን ምሕዝነተን ናብ ንቡር ክመልሳ ድሕሪ ምስምምዐን፡ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት መስመራት መንገዲ ኣየር፡ ተሌፎንን መጉዓዝያ-መሬትን ተኸፊቱ ስርሑ ቀጺሉ ይርከብ።


text:
ንምልካውያን ፈተውቲ ስላጣን፡ ካብቶም ሓደ ዝገብርዎም ረቛሒታት ክግለጽ ተኾይኑ፡ ፍቕሪ ስልጣን፡ ብሕታዊ ሃብቲን ህቡብነት ምጥራይን እዮም። ህዝቢ ከምልኾምን ክፈርሖምን ድሕሪ ሞት ድማ ክዝከሩ ዓቢ ሃረርታ ናይ ምልካውያን እዩ።
ኣብ ኣመሪካ፡ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ወኪል ኣኽሩኽ ኣሰና ኣብ ኣመሪካ ተስፊት ክፍሉ ንወርሒ 20 ዶላር ብምውጻእ ዘዋህለሉዎ 780 ዶላር፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ገባር ሰናይ ዳኒኤል ተወልደ 120 ዶላር፡ ኣብ ሚሽንጋን እትርከብ ሓንቲ ብመደባት ኣሰና ዝተመሰጠት ግድስቲ ስድራቤት 100 ዶላር ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብድምር ሓደ ሽሕ ዶላር ከበርክቱ ከለዉ። ኣብ በይ ኤርያ ዝነበር ሓደ ካልእ ግዱስ ኤርትራዊ 200 ዶላር ኣወፍዩ።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኤውሮጳን፡ ኣብ ኤርትራን ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ንዘለዎም ናይ ሰብኣዊ መሰላት፡ ዲሞክራስያዊ ምሕደራን ሰላምን-ምርግጋእን ፖሊሲ ንምውህሃድ ዝዓለመ ዋዕላ፡ ን9ን 10ን ሕዳር(2009) ኣብ ብራስለስ (በልጅም) ከካይዱ ምዃኖም ብኤርትራውያን ዝቖመ ሓይሊ ዕማም ንመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ኣብ ዝሃቦ መብርሂ ኣረጋጊጹ።
ስርዓት ህግደፍ ተሓቢኡሉ ዘሎ መጋረጃ ማለት ጸጋማዊ ስነሓሳብ፡ ኣውራጃነት፡ ናይ ከበባ መንፈስን ሓሶትን ጃህራን ትምክሕትን ምካኑ ብምስትብሃል፤ ከም’ቲ ጲላጦስ ኢዱ ሓጺቡ ካብ’ዚ ደም’ዚ ሰብኣይ’ዚ ነጻ እየ ዝበለ ካብ’ዚ ብጃንዳ ህግደፍ ዝፈስስ ዘሎ ደም’ዚ ህዝብ’ዚ ነጻ እየ ንምባል ክብቃዕን፡..ዕድመ ስርዓት ህግደፍ ንምሕጻር ሳቦያ ኢልኩም ነዚ መጻዪን ሽበራው’ን ስርዓት ሓንሳብን ንሓዋሩን ናብ ናይ ታሪክ ጎሓፍ ንምድርባይ ስጉምቲ ሕጂ ውሰዱ እንዳበልና ንጽውዕ።.
መሪሕነት ጨንፈር ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ብዕለት 2 ወርሒ መስከረም 2007 ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኩነታት ውድብን ሃገርናን ንምዝታይ ተጋቢኡ ውዒሉ።


text:
ሓደ ካብቶም ብንእሽትኦም እንከለዉ ጽልዋ ባህሊ ሓዲርዎም ኣብ ባህሊ ጸቒጦም ንምዕቃቡ ዝቃለሱ ዘለዉ ውሑዳት ኣብነታዊያን መንእሰያት ስነጥበበኛ እዩ ።
ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ድማ ንያታዊ ሃገራዊ ልምድታት፡ ወግዕታት፡ ክብርታት፡ሃይማኖታዊ ጽምብላትን ያታዊ ጸወታታትን ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ሬድዮን ብርክት ዝበሉ ጽሑፋት ዘርግሑ’ዩ።ኣብ ቅርዓት ኤክስፖ ኣብ ዝእንገድ ሃገራዊ ፌስቲቫልን ፌስቲቫል መንእሰያት ሳዋን ምስ ኣባላት ጉጅለ ትልሂትን ሙዚቃን ኣፋዊ ያታን ኮይኑ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓመታት ሰሪሑ’ዩ፡- ጋዜጠኛን ስነ-ጥበበኛን ኣብርሃም ዘርአ(ወዲ ሃለቃ)። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ምስራሕ ዝርከብ ስነጥበበኛን ጋዜጠኛን ኣብርሃም፡ ቀዳማይ ሞይኡ ዓውዲ ጋዜጠኝነት’ኳ እንተኾነ ንዕዑ ቀዳማይ ሞይኡ ያታዊ ባህሊ ከምዝኾነ’ዩ ዝዛረብ።
ናይ ሎሚ ጋሻ ቂሐ-ጽልሚ ኣብርሃም ዘርአ ካብ’ቲ ብዙሕ ብዛዕባ ‘ወግዒ ዒደረ’ ከዕልለና’ዩ: ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መብዛሕትኦም ካብ ናይጀርያ ዝኾኑ ኣስታት ሓደ ሽሕ ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ጥልያን ኣትዮም ክብል ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት ገሊጹ።
ካብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ሓዊሱ ኣብ ዝቕጽል ኣዋርሕ ቁጽሪ’ቶም ነዚ ጉዕዞ ፈጺሞም ኣውሮጳ ዝበጽሑ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ክውስኽ’ዩ ዝብል ትጽቢት ከምዘሎ’ዩ ተገሊጹ።
‘ ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኤርትራ፡ሱዳን፡ኢትዮጵያ፡ሶማልን ዝኾኑ ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ብሊብያ ኣቢሎም ኣብ እዋን ጽድያ ከምዝመጹ ንፈልጥ ኢና። ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ ኣይመጹን ስለዚ እዚ ናይ ሕጂ ቁጽሪ ክውስኽ ንጽበዮ ኢና’ ይብሉ ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ዓለም ጆወል ማለሚን።
ንሶም ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ግሪክ ብመሰረት ምስ ሕብረት ኣውሮጳ ዝፈጸመቶ ውዕል ስደተኛታት ናብ ቱርኪ ክትመልስ ጀሚራ’ላ እንተኾነ ግን ካልኦት ፍልሰተኛታት ስደተኛታትን ብሊብያ ኣቢሎም ማእከላይ ባሕሪ ምስጋር ጥልያን ይኣትዉ’ለው ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ፖሎቲካ ግምት ሒዝካ ኣብ መደምደምታ ኣይብጽሕንዩ። ጪብጢ ከይሓዝካ ምርባጽ ስንኩፍናዩ፡ እንዶ ዘይብልካ ነገራት ምኩምሳዕ ናይ ሰነፋት ተግባርዩ። ሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ትግራይ ስልምንታይ ወጺኡ ከይተፈልጠ ባዕላዊ ትንተና እናሃብካ ዝንዛሕ ዘሎ ወረ ነተን ጁንታ ምስ ተቐጥቀጠ ካብ ምጥቓዕ ቆርየን ዝነብርራ ኣእዳው ሰዓብታ ምፍዋስ ማለትዩ። ብፍላይ ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ዓወት ዘብጽሓና ዓቕሊ ገርካ ሓቂ ምጽባይ ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ልዕሊ ዝምልከቶ ኣካል ከም ዝምልከተካ ኣምሲልካ መሰረተ ኣልቦ ትንተናታት ምንዛሕ ህዝቢ ምድንጋር እዩ። ነቶም ጸረ ሰላም ዝኾኑ ሓይልታት፡ ጉጅለታት፡ ባእታታት ምድጋፍውን"ዩ። ካልእ ኣብ ግምት ክኣቱ ዝግብኦ፡ ንጸላኢኻ ብሓይሊ ብረት ጥራሕ ኣይኮንካን ትስዕሮ። ብፖሎቲካ፡ ብሜላ፡ ብቁጠባ፡ ... ወዘተ። እዚ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ ዋላኳ ዑምቆቱ ኣይንፍለጦ እምበር፡ መንግስቲ ኣሜሪካን መሻርኽቱን ክወስዱዎ ዝቀራረብሉ ዝጸንሑ ህንዱድ ስጉምቲ ከም ዘበርዓነን ኣብ ዳግናይ ርእይቶ ከም ዝሸነመን መግለጺ ዘድልዮ ኣይኮነን። ብኻልእ ኣዘራርባ ሕጂውን ኣሜርካን ሰዓብታን ቀርነን ተወቒዔን ፈሺለን። ዓቕሊ ንኹሉ ክምልሶ ስለ ዝኾነ ካብ ባዕላዊ ትንተናታትን ስክፍታታትን ተርባጽን ክንእለ ይግብስእ።
ሰማእታትና ንዘልኣለም ክዝከሩ ይንበሩ፡
ዓወት ንሓፋሽ


text:
Radio Erena: 13 June 2021
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ንሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፣ ክልተ ፈጣናት ጀላቡ ብሓገዝ ከምዝሃበ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እተን ኣብ ስልጠና፣ ናይ ድሕነት ተልእኾታትን ካልእ ህጹጽ ወትሃደራዊ ስርሒታትን ዘገልግላ፣ ብSillinger ዝፍለጣ፣ ንኣሽቱ ፈጠናት ጀላቡ፣ ዝሓለፈ ሰሙን’የን ናብ ኢትዮጵያ ተላኢኸን።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፣ ኣብ 1991 ዝተበታተነ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፣ ዳግም ንምጅማሩ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ሓድሽ ኣርማ፣ ማዕረግን ወትሃደራዊ ኣልባሳትን ብወግዒ ንህዝቢ ኣላልዩ።
ፈረንሳ፣ ንኢትዮጵያ ኣብ ምቛም ሓይሊ ባሕሪ ክትሕግዛ፣ ኣብ 2019 ኣብ ስምምዕ ድሕሪ ምብጽሓ፣ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ፣ ጀነራል ክንዱ ገዙ ዝርከቦም ሓያሎ ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሻርቡግን ካልእን ዝርከብ መደበር ሓይሊ ባሕሪ ፈረንሳ እናተዘዋወሩ ተሞክሮታት ክቐስሙ ጸኒሖም’ዮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ 4 ሕዳር 2020፣ ኣብ ትግራይ ዝኣወጆ ኵናት፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብምዃን ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ገበና ኵናትን ከምዝፈጸሙ ኣብ ዝኽሰስሉ ዘለዉ እዋን፣ ፈረንሳ ምስ ኢትዮጵያ ዝኣተወቶ ወትሃደራዊ ውዕላት ከተደስክል ብሓደ ሓደ ኣባላት ፓርላማ ፈረንሳ ጻውዒት ቀሪቡ ይርከብ።
እንተኾነ፣ ምስ ሕብረት ኤውሮጳን ኣመሪካን ብምዃን፣ ኣብ ትግራይ ዝተፈጸመ ገበናት ክጻረ፣ ሰራዊት ኤርትራን ሚሊሻታት ኣምሓራን ክብ ትግራይ ክወጹን ናብ ህዝቢ ድማ ረዲኤት ብዘይዕንቕፋት ክባጻሕን እትሓትት ዘላ ፈረንሳ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣቐዲማ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኣተወቶ ወትሃደራዊ ስምምዕ ዘለዎ ኩነታት ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃበትን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ፣ ከም ኣካል ናይቲ ስምምዕ፣ ንልምምድ ዘገልግላ ክልተ ፈጣናት ጀላቡ፣ ንሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ብሓገዝ ከምዝሃበት ተገሊጹ።
ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ፣ እትሃንጾ ዘላ ሓይሊ ባሕሪ፣ መደበሩ ኣብ ቀላያት እታ ሃገር ከምዝኸውን’ዩ ዝግለጽ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበራ ጽልዋ ንምምላስ ክሰርሕ ምዃኑ፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ሰልፊ ብልጽግና ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ምርጫ ጎስጓሳት ይጠቕስ።
እታ ሃገር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበራ ጽልዋ ብከመይ ከተምልስ ምዃና ዝገልጽ ሓበሬታ ግና ኣይሃበን።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
======================


text:
Radio Erena: 18 November 2019
ሶማል፣ ጸግዒ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራት ወይ ቀጥር ክትሕዝ ኣብ ቀጻሊ ጸቕጢ ከምዘላ ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ገሊጹ።
ንሱ፣ ኣብ ናይ ኬንያ ዑደቱ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ፣ ንዜጋታት ሃገሩ ኣብ ዘካየዶ ሰሚናር፣ ካብ 2017 ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝተፈጥረ ምክፍፋል፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ’ውን ከምዝጸለዎ ኣረጋጊጹ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣንጻር ቀጠር ዝፈጠርኦ ከባባ፣ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ሒዘንኡ ንዝጸንሓ ፖሊስ ክሳብ ምጥምዛዝ ዝበጽሕ ሳዕቤን ከምዘገንፈለ ተንተንቲ የረድኡ።
ኤርትራን ጅቡቲን ጸግዒ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ክሕዛ እንከለዋ፣ ሱዳን፣ ሶማልን ኢትዮጵያን ማእከላይ መርገጺ’ዩ ዘለወን።
ብፍላይ ሶማል፣ ካብ ክልትኢም ወገናት ሓገዝ ክግበረላ ምስ ምጽንሑ፣ ምስቲ ዝተፈጥረ ምክፍፋል፣ ናብ ሓዲኡ ክትዛዙ ብቀጻሊ ጸቕጢ ይግበረላ ከምዘሎ’ያ ተመልክት።
ሶማል ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና እንተበቲኻ፣ ስዑዲ ዓረብ ገዚፍ ፊናንስያዊ ሓገዝ ከተበርክተላ ምዃና ክትመባጻዕ እንከላ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብወገና ኣቐዲማ ዝጀመረቶ ፕሮጀክታት ከተደስክል’ያ ተራእያ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓሊ ኻይረ ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሶማል ናብ ቀጠር በጺሑ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ትማሊ ሰንበት 17 ሕዳር ምስ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ብምርኻብ፣ ኣብ ዝምድና ክልትኤን ሃገራት ዘተኮረ ሓያሎ ነጥብታት ተመያይጡ።
===============


text:
መደበራት ዜና ኢጣልያ ንተቓወምቲ ወድባት ኤርትራ ኣብ መደባተን ኣፍደገ ከፊተን
v ልኡኽ መደበር ዜና ኢጥልያ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ንመጀመርያ ግዜ ምብጻሕ ገይሩ
ልኡኻት ማእከናት ዜና ኢጣልያ ምስ ኣቦ-መንበር ፈጻሚት ሽማግለ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኣቶ ሑሰን ክሊፋ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ርክባት ኣካይዶም።ኣብቲ ርክብ ኣቶ ሑሰን ንህዝቢ ኢጣልያ መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።ኣብ መልእኽቱ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ኤርትራ፤ጠንቒ ቁጠባዊ ጸገም ህዝቢ ኤርትራ፤ዕላማን መርግጸን ኤዲኪ፤ጻዕርታት ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ምስፋን ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ገሊጹ ክብል ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።ብተወሳኺ ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስደት ዘጋጥሞ ዘሎ ጸገማት ድሕሪ ምዝርዛር እቲ ልኡኽ ንስደተኛታት ኤርትራዊያን ኣብ ማዓሰከራት ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ንኽበጽሕ ጻዕርታት ኣካይዱ።ብመሰርት እዚ እቲ ልኡኽ መደበር ዜና ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ንመጀመርያ ግዜ ምብጻሕ ገይሩ።ኣብተን ማዓስከራት ኣስታት 7,000 ኤርትራዊያን ይርከቡ።እዚ ቁጽሪ ድሕሪ ዶባዊ ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዝዋሓዘ ዝበጽሓና ምንጪ ሓቢሩ። ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ነቲ ልኡኽ ተመሳስሊ ዑደት ኣብ ሱዳን ንዝርከቡ ሰደተኛታት ኤርትራዊያን ንኽገብር ዕድመ ኣቕሪቡ።
ድሕሪ ርክባት ምስ ሓለፍቲ ኢትዮጵያ ኮሚሽን ኢጣልያ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ንስደተኛታት ኤርትራዊያን ፋይል ከምዝኸፈት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብዘይካ እዚ እቲ ጉጅለ ምስ ፍሉጣት ኤርትራዊያን ርክባት ኣካይዱ።ምስ ኣቶ መሓመድ ጣሃ ተወከል ዲርክተር ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ኣብ ዝገበሮ ርክብ ኣቶ መሓመድጣሃ ብዝዕባ ሓፈሻዊ ኩነታት ኤርትራ፤ርክብ ስርዓት ኣስመራ ምስ ጉራብቱ፤መጻኢ ርክባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምእውን ግደ ኢጣልያ ኣብ ቐርኒ ኣፍርቃ ኣብ ዝብሉ ኣርእስትታት ስፊሕ መግለጺ ነቲ ልኡኽ ሂቡ።
ኣቶ መሓመድጣሃ ብምቕጻል ኢጣልያ ምስ ስርዓት ኣስመራ ትገብሮ ዘላ ምድግጋፍ ድሕሪ ምኩናን ነቲ ኣምባሳደር ኢጣሊያ ኣብ ኤርትራ ነበር ብስም ኣውሮጳዊ ሕብረት ነቶም ብስም G-15 ዝፍለጡ ንለውጢ ዝተበገሱ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ምጥባቕ ዝኣተወቶ ቃል ክስብ ሕጂ ተግባራዊ ስጉምቲ ኣይወሰደት ከብል ንድኽመትን ምዝንጋዕ ሞራላዊ ሓለፍነትን መንግስቲ ኢጣልያ ከምእውን ምትሕብባር ኢጣልያ ምስ ማልታን ሊቢያን ኣብ ምምላስ ሰደተኛታት ኤርትራዊያን ናብ ኤርትራ ወቒሱ ክብል ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።
ዶክተር ኣልጋይነሽ ጋንዲ ንዑደት ልኡኽ ዜና ኢጣልያ ኣብ ምዕዋት ዓብይ ተራ ከምተጻወተት እቲ ዜና ሓቢሩ።ብመሰረት እቲ ዝበጽሓና ዜና ንሳ ኣብ ምልላይ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ፤ ኣብ ምጥባቕ መሰላት ሰደተኛትት ኤርትራዊያን ኣብ ሊቢያን ቱኒዝያን ንዝርከቡ ዘይሕለል ተራ ትጻወት ዘላ እያ ድሕሪ ምባል ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሊብያ ንዝርከቡ ኣስታት 3,000 ከምእውን ኣብ ቱኒዝያን ንዝርከቡ ኣስታት1,500 ሰደተኛትት ኤርትራዊያን ምብጻሕ ከምዝገበረት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መፋርቕ 2005 ኣውሮጳዊ ፓርላማ ኣብ ቤልጅም ኣብ ዝገበሮ ንሰብእዊ መሰላት ዝምልከት ኮንፈረንስ ብዛዕባ ምግሃስ ሰብእዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ከምዘቓለዐት እቲ ዜና ሓቢሩ።ከምዝፍለጥ ዶክተር ኣልጋይነሽ ኣባል ግሪን ፓርቲ-ኢጣልያ እያ። ንሳ ኣብ ከፍሊ ወጻኢ ዝምድናታት እቲ ፓርቲ ሓላፊ ዴስክ ኣፍሪቓ ኮይና ትሰርሕ ዘላ እያ።ኣልጋይነሽ ካብቶም ቐዳሞት ንስወራ ኤርትራ ክበጽሑ ካብ ደገ ካብ ዝመጹ ቐዳመይቲ ተማሃሪት ጓል ኣንስቴይቲ እያ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2830


text:
Overzicht van al onze informatie over corona, inclusief printversies
Deze Tigrinyaanse informatie is aangepast op 23 september.
Nederlands | Arabisch | Berbers (alleen spraak) | Chinees (traditioneel) | Chinees (vereenvoudigd) | Engels | Farsi | Frans | Papiaments | Pools | Somalisch | Spaans | Tigrinya | Turks
ክታበት ኣንጻር ኮሮና
ክታበት ኣንጻር ኮሮና እንታይ ማለት እዩ
ክታበት ኣንጻር ኮሮና፣ ናይ ኮሮና ቫይረስ ከይሕዘኩም ይከላኸለልኩም።
ነቲ ክታበት ኣብ ላዕለዋይ ቅልጽምኩም ብመርፍእ ክትቕበሉ ኢኹም።
ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም፣ ንስኹም በቲ ቫይረስ ኣይትሓሙን ወይ ኸኣ ብዙሕ ኣይትሓሙን።
ኣብ ኣካልኩም እንታይ የጋጥም
ብምኽንያት እቲ ክታበት፣ ኣካልኩም ኣንጻር እቲ ቫይረስ ዝከላኸል ጸረ-ጓና ባእታታት ይፈጥር።
በዚ ምኽንያት ኣካልኩም ድሕሪ እቲ ክታበት ነቲ ቫይረስ የለልዮ።
ስለዚ ኣካልኩም ቀልጢፉ ነቲ ቫይረስ ክቐትሎ ይኽእል። ንስኹም ኣይትሓሙን ወይ ከኣ ብዙሕ ኣይትሓሙን።
እቲ ክታበት ንኽንደይ እዋን ኣንጻር ኮሮና ከምዝከላኸል ገና ኣይተፈልጠን ኣሎ።
እዚ ውሑስ ድዩ
እቶም ክታበታት ካብቲ ልሙድ ንላዕሊ ብቕልጡፍ እዮም ተሰሪሖም።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት፣ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝርከቡ ብዙሓት ሰባት ነቲ ክታበት ብዝምልከት ብምትሕብባር ይሰርሑ ስለዝነበሩ እዩ።
ዝኾኑ ዝተሰግሩ ነገራት የለዉን። ከምኡ ክኸውን እውን ኣይክእልን እዩ፣ ምኽንያቱ ሓደ ክታበት ንምስራሕ ዝምልከቱ ሕጊታት ኣዝዮም ተረርቲ ስለዝኾኑ።
እቶም ክታበታት ተሰሪሖም ምስተወድኡ፣ ውሕስነቶም ንምርግጋጽ ኣብ ብዙሓት ሰባት ተፈቲኖም እዮም።
ብድሕሪኡ ኸኣ ብኤውሮጳዊ ተቕዋም መድሃኒታት – ኤማ [EMA]፣ ከምኡ እውን ብኤውሮጳዊ ቦርድ ግምገማ መድሃኒታት [CBG]፣ ብቚዓት ምዃኖም ጸዲቆም እዮም።
ኣብ ሞንጎ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ክታበት ፕፋይዘር [Pfizer] / ባዮኤንቴክ [BioNTech] ኣብ 12 ዓመትን ልዕሊኡን ዝዕድሚኦም ቆልዑት እውን ተፈቲኑ ኣሎ። ንዓታቶም እውን እዚ ክታበት ብቚዕ ምዃኑ ጸዲቊ እዩ።
ሕጂ እቶም ክታበታት ኣብ ጥቕሚ ይውዕሉ ኣለዉ፣ ከምኡ እውን ንውሕስነቶም ብዝምልከት ገና ቊጽጽር ይግበረሎም ኣሎ።
ጎድናዊ-ሳዕቤናት
ልክዕ ከምቲ ኣብ ካልኦት ክታበታት ዘጋጥም፣ ድሕሪ እቲ ክታበት ምልክታት-ሕማም ከጋጥመኩም ይኽእል እዩ። እዚ ጎድናዊ-ሳዕቤናት ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ንኣብነት ካብዞም ዝስዕቡ ጸገማት ከጋጥመኩም ይኽእል፡
- ቃንዛ ኣብቲ ንኽታበት መርፍእ ዝተወጋእክምሉ ቦታ
- ቃንዛ ርእሲ
- ድኻም ዘለካ ምዃን
- ቃንዛ ጭዋዳ
- ረስኒ
እዚኦም መጠነኛ ጎድናዊ ሳዕቤናት እዮም። ንሳቶም ብብዝሒ ዘጋጥሙን፣ ከምኡ እውን ድሕሪ ሒደት መዓልታት ባዕሎም ዝጠፍኡን እዮም።
ከቢድ ዝኾነ ጎድናዊ ሳዕቤን ኣዝዩ ሳሕቲ እዩ ዘጋጥም። እንተኾነ ግን ነቲ ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም ኣብ ዘለዉ ሳምታት፣ ብዙሓት ምልክታት-ሕማም እንተድኣ ኣጋጢምኩም፣ ናብ ሓኪምኩም ደውሉ።
እቲ ክታበት ንመን ዝዓለመ እዩ
ኣብ ኔዘርላንድ ነፍስወከፍ ዕድሚኡ 12 ዓመትን ልዕሊኡን ዝኾነ ሰብ ቆጸራ ክገብር ይኽእል እዩ።
እዚ ብመንገዲ ኢንተርነት ወይ ብተሌፎን ክግበር ይከኣል እዩ።
ብኢንተርነት ብመንገዲ www.coronavaccinatie-afspraak.nl ቆጸራ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ብተሌፎን ድማ ብመንገዲ ቊጽሪ ተሌፎን 0800 7070 ቆጸራ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ክታበታት ኣለዉ።
ኣየናይ ዓይነት ክታበት ክትቕበል ምዃንካ ክትመርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ።
እቶም ኣብ ጥቕሚ ዝውዕሉ ክታበታት፣ ብቚዓት ምዃኖም ዝተፈተኑን ዝጸደቊን እዮም።
መዓስ ዘይምኽታብ
ኣብዚኦም ዝስዕቡ ኩነታት ናብ ሓኪምኩም ደውሉ፡
- ቅድሚ ሕጂ ሓደ ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም ሓሳስያ ማለት ኣለርጂ ገይርልኩም እንተድኣ ነይሩ ኮይኑ
- 1ይመርፍእ-ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም፣ እንተድኣ ኣዝዩ ሓያል ሓሳስያ ማለት ኣለርጂ ገይርልኩም
ኣብዚኦም ዝስዕቡ ኩነታት፣ ነቲ ክታበትኩም ናብ ካልእ ግዜ ከተሰጋግርዎን፣ ሓድሽ ቆጸራ ክትገብሩን ዝሓሸ እዩ፡
- ኣብቲ ናይ ክታበት መዓልቲ ኣዚኹም እንተድኣ ሓሚምኩም
- ረስኒ 38 ዲግሪ ወይ ልዕሊኡ ምስዝህልወኩም
- ኮሮና ምስዝህልወኩም
- መብዛሕትኡ ግዜ ኮሮና ንዘለዎ ሰብ ዘጋጥምዎ ምልክታት-ሕማም ምስዝህልውኹም
- መርመራ ናይ ኮሮና ገይርኩም ነይርኩምን፣ ውጽኢቱ ገና ዘይፈልጥኩምን እንተድኣ ኮይንኩም
- እንተድኣ ምስ ሓደ ኮሮና ዘለዎ ሰብ ተራኺብኩም ነይርኩም ኮይንኩም
ነፍሰጾር
ሓደ ጒጅለ ሓካይምን ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠትን፣ ብዛዕባ ክታበት ኣብ እዋን ጥንሲ ብዝምልከት መጽናዕቲ ገይሮም ነይሮም።
ምኽሮም ኸኣ ኩለን ነፍሰጾር ዝኾና ደቂ-ኣንስትዮ፣ ኣንጻር ኮሮና ክታበት ክወስዳ ዝኽእላ ምዃነን እዩ።
ድሕሪ እቲ ክታበት
እንተድኣ ድሕሪ ምውሳድኩም ምልክታት-ሕማም ናይ ኮሮና ኣጋጢምኩም፣ ተመርመሩ።
ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም ነቲ ቫይረስ ናብ ካልኦት ሰባት ንኸተመሓላልፍዎ ዘሎ ዕድል ዝወሓደ እዩ።
እንተኾነ ግን ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም እውን ነቲ ቫይረስ ንካልእ ሰብ ከተመሓላልፉሉ ትኽእሉ ኢኹም።
ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም፣ ነቶም ከም በዓል ኣእዳውካ ምሕጻብን መሳኹቲ ምኽፋትን ዝኣመሰሉ ሓፈሻዊ ምኽሪታት ምኽታልኩም ገና ቀጽሉ።
Heb je andere vragen over het Corona-virus:
Bel dan 0800-1351
Deze begrijpelijke informatie is gebaseerd op de adviezen van Rijksoverheid.nl en informatie van het CBG. De informatie is getest met taalambassadeurs van Stichting ABC.
23 september 2021 – versie 7
We actualiseren deze pagina zodra er een nieuwe ontwikkeling is. Meld je aan voor de contactlijst en we houden je op de hoogte over updates.


text:
ዩ-ስ ምስ‘ታ ትትግብሮ ዘላ ዴሞክራስያዊ መስርሕ ንምዕቃብ ትቃለስ ዘላ ኢትዮዽያ ዝመስረተቶ ርክብ፣ኣፀጋሚ ግን ኣዝዩ ጠቃሚ ኮይኑዋ ከምዘሎ ተንተንቲ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ይገልፁ።መሳርሕትና ኒኮ ኮሎምባንት ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ንዘዳለዎ ሪፖርት በትረ ስልጣን ተርጙምዎ‘ሎ፥
ኣብ ዩ-ስ ዝነብሩ ተሓለቅቲ ዴሞክራሲ፣ኣብ‘ቲ መራሕቲ ተቃወምቲ ኣበርቲዖም ዝተንቀሳቀሱሉን ህዝባዊ ደገፍ ዝረኸቡሉን ናይ ቅድሚ 5 ዓመት መረፃ ኢትዮጵያ፣ዴሞክራሲያዊ ሃዋሁ ክማሓየሽ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ነይሩዎም።
ውፅኢት መረፃ ምስ ተገለፀ ግና፣ገዛኢ ፓርቲ ከምዝተዓወተ ተገለፀ።መራሕቲ ተቃወምቲ ስለዘማረሩ ግና፣ኣብ ዓበይቲ ከተማታታት ዝርከቡ ደገፍቲ ተቃወምቲ ናብ ጎደናታት ወሓዙ።ኣብ‘ቲ ዝሳዓበ ህውከት፣ኣስታት 5 ሚእቲ ሰባት ተቀቲሎም፣መራሕቲ ተቃወምቲ ድማ ተኣሲሮም።
ሎሚ ድሕሪ 5 ዓመት ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ መረፃ ይብሉ ተዓዘብቲ፣ገዛኢ ፓርቲ ንሚድያ ብሒትዎ‘ሎ፣ንብደርዘን ዝቁፀሩ መራሕቲ ተቃወምቲን ጋዜጠኛታትን ኣሲሩ‘ሎ፣ናፃ ተዓዘብቲ መረፃ ድማ የለውን ይብሉ።
ካብ ኣባላት ኮንግረስ‘ውን ብርቱዕ ነቀፌታ ይስማዕ‘ሎ።መንግስቲ ኢትዮዽያ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ምልካዊ እናኾነ ይመፅእ‘ሎ ባሃልቲ‘ዮም ኣባላት‘ቲ ቤት ምኽሪ፣።
ኣብ ኮሌጅ ኦብሪን መምህር ፖሊሲ ወፃኢ ዝኾነት ኢቭ ሳንድበርግ፣ኣብ‘ዚ ቀረባ ኣምባሳደር ዩ-ስ ኣብ ኢትዮዽያ ኮይኖም ዝተመዘዙ ዶናልድ ቡዝ፣ ኩነታት ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኢትዮዽያ ንክማሓየሽ ክሰርሕ‘የ ከምዝበሉ ተዘኻኽር።ኣስዒባ-ኢትዮዽያውያን፣ ከምዚ ዝበለ ዘረባታት ኣምባሳደራት ዩ-ስ ሰሚዖም‘ዮም።እቲ ሕቶ ግና፣ሚስተር ቡዝ ንመንግስቲ ኢትዮዽያ ሰብኣዊ መሰላት ንከማሓይሽ ናብ ስራሕ ክደፍእዎ ድዮም ዝብል‘ዩ ትብል።
ኣብ ኢትዮዽያ ፖለቲካዊ ኣማኻሪ ኮይና ዝሰርሐት ኢቭ ሳንድበርግ፣ንዩ-ስ ኣዝያ ጠቃሚት ናይ ፀጥታ መሻርኽታ ስለዝኾነት ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ክንደየናይ ፀቅጢ ምፍጣር ይካኣል ኣብ ዝብል ሕቶ ገለ ምድንጋር ኣለዋ ትብላ ንዩ-ስ።ብካልእ ወገን፣ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ኣብ ምቋም እቲ ብዓይኒ ዩ-ስ ተመራፃይ ዝኾነ መንግስቲ ሶማልያ ኣገዳሲ ግደ ዝነበሮ‘ዩ።እቲ ካልኣይ መማረፂ እቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ምእትስሳር ዘለዎ ጉጅለ‘ዩ።ብዘይካ‘ዚ ኢትዮዽያ ኣገዳሲት መሻርኽቲ ዝኾነትሉ ካልእ ምኽንያት፣ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እንታይ ይምዕብል ከምዘሎ ክንፈልጠሉ ንኽእለሉ መንገዲ ንመሓውር ስለላ ኢትዮዽያ ተጠቂምካ ስለዝኾነ’ዩ።ንሕና ንደልያ ምኻና ድማ ኢትዮዽያ ትፈልጥ‘ያ ትብላ።
ኣብ ኤምባሲ ዩ-ስ፣ሓላፊ ልእኽቶ ኢትዮዽያ ዝነበረ ቶማስ ሁል፣ምስ‘ዚ ኢቭ ሳንድበርግ ዝሃበቶ ገምጋም ይሰማማዕ።
ኢትዮዽያ ኣብ ቁልፊ ጂኦ-ፖለቲካዊ ዞባ‘ያ ትርከብ፣ከምኡውን ቀንዲ ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝርከበላ ሃገር‘ያ።ስለዚ እዞም ዝተጠቅሱ ረቋሒታት ተደማሚሮም፣ዩ-ስ ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ካብ ሞራላዊ ፀቅጢ ሰጊራ፣ምምሕያሽ ንክትገብር ክትደፍኣ ኣዝዩ ኣፀጋሚ‘ዩ ዝብል ገምጋም ኣለዎ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ኮሌጅ ሲመንስ የምህር ዘሎ ሚስተር ሁል፣ኣብ ኣፍሪቃ ይኽሰት ዘሎ ቅድድም ንረብሓ፣መንግስቲ ዩ-ስ ተወሳኺ ፀቅጢ ንዘይምፍጣር ካልእ ዕንቅፋት ይኾኖ‘ሎ ከምዘሎ ኣይከወለን፣
ብመንፅር መጠን‘ውን እንተሪኢኻዮ፣ንግዳዊ ርክባትና ገዚፍ ኣይኮነን።ምስ‘ቲ ቻይናዊያን፣ህንዳውያንን ስዑዳውያንን ኣብ ኢትዮዽያ ዝገብርዎ ዘለው ዝመጣጠን‘ውን ኣይኮነን።ንኢትዮዽያ ንልግሶ ሰብኣዊ ሓገዝ ኮይኑ ኣብ ዘፈር መግቢ፣HIV/AIDSን ዝኣምሰሉን ዝተሓፀረ‘ዩ ይብል ሁል።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ጂኦርጅ ሜይሰን ዘምህር ቴረንስ ላይንስ ብወገኑ፣ምምሕዳር ኦባማ፣ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምምሕዳር ይስዕቦ ዝነበረ ርክብ ንምቅያር ይፍትን ከምዘሎ‘ዩ ዝዛረብ፥
ሕሉፍ ምምሕዳር፣ርክብ ዩ-ስን ኢትዮዽያ ዝቃነይ ዝነበረ ብመንፅር ፀጥታዊ ስግኣትን ውግእ ፀረ-ፈጠራ ራዕድን‘ዩ ነይሩ።ኣብ‘ዚ እዋን ግና፣ከምዝመስለኒ፣ እዚ ምምሕዳር‘ዚ፣ነቲ ርክብ ከማዓራርይን፣ፀጥታዊ ስግኣት ኣብ ቦትኡ ኮይኑ፣ዝላዓለ ቆላሕታ ግና ኣብ ዴሞክራሲ፣ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦት ነጥብታትን ንከማእክል ይሰርሕ‘ዩ ዘሎ ይብል ላይንስ።
ቅድሚ ዕስራ ዓመታት፣ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ዩ-ስ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝነበሩ ሀርማን ኮሀን፣ሓደስቲ መራሕቲ ኢትዮዽያ፣ኣብ ውሽጢ ሃዋሁ ኣልቦ ዴሞክራሲ ኮይኖም፣ንዓለም-ለኻዊ ሓገዝ ክፅበዩ የብሎምን ይብሉ።
ኪኢላታት ብሓፈሽኡ፣ድሕሪ ዕስራ ዓመታት ሎሚ‘ውን እንተኾነ፣ዩ-ስ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓደ ጊዜ ንዴሞክራሲን ንምርግጋእን ከመይ ገይራ ማዕረ ክትሰርሓሎም ከምትኽእል ኣይበርሀላን ዘሎ ይብሉ።
ዩ-ስ ምስ ኢትዮጵያ ንዘለዋ ርክብ ተጠንቂቃ ትሕዞ!
- ኒኮ ኮሎምባንት
ዩ-ስ ኣዝያ ጠቃሚት ናይ ፀጥታ መሻርኽታ ስለዝኾነት ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ክንደየናይ ፀቅጢ ምፍጣር ይካኣል ኣብ ዝብል ሕቶ ገለ ምድንጋር ኣለዋ
ዩ-ስ ምስ‘ታ ትትግብሮ ዘላ ዴሞክራስያዊ መስርሕ ንምዕቃብ ትቃለስ ዘላ ኢትዮዽያ ዝመስረተቶ ርክብ፣ኣፀጋሚ ግን ኣዝዩ ጠቃሚ ኮይኑዋ ከምዘሎ ተንተንቲ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ይገልፁ።መሳርሕትና ኒኮ ኮሎምባንት ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ንዘዳለዎ ሪፖርት በትረ ስልጣን ተርጙምዎ‘ሎ፥


text:
ሕቶ
መሰካክር የህዋ/ጅሆቫ መን እዮም ከምኡ ድማ እንታይ እዩ እምነቶም?
መልሲ
እዚ መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ዝብሃል ኣካል እምነት ኣብ ፐንሳልቫንያ ኣብ 1870 ብሓደ ቻርለስ ተይዝ ራሰል ዝብሃል ዝምራሕ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ክፍሊ ኮይኑ ተጀሚሩ። ራሰል ንጉጅልኡ እቶም “ናይ ሚለንያል(ሽሕ ዓመት) ናይ ወጋሕታ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ” ኢሉ ሰምይዋ ከምኡ ድማ እቶም ንዑኡ ዝስዓብዎ ድማ “ተምሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ” ይብሃሉ ኔሮም። ቻርለስ ቲ/ራሰል “ ናይ ሚለንያ ወጋሕታ፡” ዝብል ተኸታተልቲ መጻሕፍቲ ክጽሕፍ ጀሚሩ፡ እዚ ከኣ ቅድሚ ሞቱ ኣብ ሹድሽተ ቅጽታት መጻሕፍቲ ዝተዘርገሐ ኮይኑ ነዚ ሕጂ ሒዞሞ ዘለው ንዝበዝሐ ትምህርቲ ስነ-መለኮት ናይ መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ዝሓዘ ድማ እዩ። እቲ ናይ ወችታወር ናይ መጽሓፍ ቅዱስን ናይ ትራክት ሶሳይትን ድማ ኣብ 1886 እዩ ተመስሪቱ እዚ ድማ ቀልጢፉ እቲ ርእይቶኦም ዝዝርግሕሉ መንኮርኮር ናይ “ሚለንያ ወጋሕታ” ምንቅስቓስ ኮይኑ። ሓደ ሓደ ግዜ ነዞም ኣባላት ጉጅለ ንምንእኣስ “ራስላውይያን” ይብሃሉ እዮም። ድሕሪ ሞት ናይ ራሰል ኣብ 1916፡ ናይ ራሰል ዓርክን ተካእን ዝኾነ ጃጅ ጀይ.ኤፍ ሩዝፎርድ እታ ሻውዓይትን ናይ መወዳእታን ቅጺ ናይ “ሚለንያ ወጋሕታ” “እቲ እተወደአ ሚስጢር” ትብል ተኸታታሊት ኣብ 1917 ጽሒፍዋ። ኣብ’ታ ዓመት እቲኣ እዩ እቲ ውድብ ዝተመቕለ። እቶም ን ሩዝፎርድ ዝስዓቡ ንገዛእ ርእሶም “መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ” ኢሎም ሰምይዮማ።
መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ እንታይ እዮም ዝኣምኑ? ጥብቕ ኢልካ ናቶም ትምህርታዊ/ዶክትሪን መርገጺ ኣብ ከም ዓውድታት ናይ ኣምላኽነት ክርስትቶስ፡ ምድሓን፡ ስላሴ፡ መንፈስ ቅዱስን ዕርቅን ምስ እትምርምሮ ከኣ ኣብ’ዞም ኣርእስትታት ብዘየወላውል መገዲ ኣብ’ቲ ቅቡል ዝኾነ ክርስትያናዊ መርገጺ ኣይሕዙን። መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ የሱስ እቲ ዝለዓለ ፍጡር ሚካኤል ሊቀ-መላእክት እዩ ኢሎም ይኣምኑ። እዚ ምስ የሱስ ኣምላኽ ሙዃኑ ዝገልጹ ብዙሕ ጽሑፋት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ይጋጮ (ዮሃንስ 1፡1፡ 14፡ 8፡58፡ 10፡30)። መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ምድሓን ብሕውስዋስ ናይ እምነት፡ ጽቡቕ ግብሪን ምእዛዝን እዩ ዝርከብ ኢሎም ይኣምኑ። እዚ ምስ’ቲ ምድሓን ብ ጸጋ ብእምነት ከምዝርከብ ዝገልጹ ማእለያ ዘይብሎም ብዙሓት ጽሑፋት ይጋጮ (ዮሃንስ 3፡16፡ ኤፌሶን 2፡8-9፡ ቲቶስ 3፡5)። መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ የሱስ ፍጡር እዩ ብምባል ንመንፈስ ቅዱስ ድማ ብቐንዱ ሂወት ዘይብሉ ሓይሊ ኣምላኽ እዩ ኢሎም ብምእማን ንትምህርቲ ስላሴ ይነጽጉ። መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ናይ ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ዝገበሮ ዕርቂ ይነጽጉን ንክልሰ-ሓሳብ በጃነት ይሕዙ እዚ ማለት ናይ የሱስ ሞት ንናይ ኣዳም ሓጥያት ዝተኸፍለ ራንሰም/በጃ ክፍሊት እዩ ይብሉ።
መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ከመይ ኣቢሎም እዮም ነዞም ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርትታት ቅቡላት ዝገብርዎም? መጀመርታ ንሶም ቤተ ክርስትያን ንመጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ብዙሕ ዘመናት ኣባላሽያቶ እያ ኢሎም ይኣምኑ፡ ስለ’ዚ ድማ ንሳቶም ባዕላቶም ንመጽሓፍ ቅዱስ ናብ’ቲ ሓድሽ ትርጉም ዓለም/New World Translation ዝብሃል ዳግም ተርጒሞም። እቲ ወች ታወርን ትራክት ሶሳይትን ንናቶም ናይ ሓሶት ትምህርቲ ከምዝሰማማዕ ንምግባር ኣብ ክንዲ ንትምህርቶም ኣብ’ቲ ልክዕ መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሎ ምስራት ንጽሑፍ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ለዊጦሞ። መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ዝያዳ ብዙሕ ምስ ትምህርቶም ዘይሰማማዕ ጽሑፋት ክረኽቡ ከለው ሓድሽ ትርጉም ዓለም/New World Translation ብብዙሕ ሕታማት ሓሊፉ እዩ።
ዎች ታወር እምነቱን ትምህርቱን ኣብ’ቲ መቦቆላዊን ዝሰፈሐን ትምህርታት ናይ ቻርለስ ተዝ ራሰል፡ ጃጅ ጆሰፍ ፍራንክሊን ሩዝፎርድን ተካእትቶምን ይሙርኮስ። እቲ መራሒ ኣካል ናይ ዎች ታወርን ናይ ትራክት ሶሳይትን ጥራይ እዩ እቲ እንኮ ኣካል ኣብ’ቲ እምነት መጽሓፍ ክትርጉም ስልጣን ከምዘለዎ ዝዛረብ። ብካልእ ኣበሃህላ፡ እቲ መራሒ ኣካል ብዛዕባ ዝኮነ ጽሑፍ ናይ መጽሓፍ ዝብሎ እዩ ከም ናይ መወዳእታ ዝረአን ግላዊ ሓሳባት ድማ ብትሪ ኣይፍቀድን እዩ። እዚ ቀጥታ ምስ ናይ ጳውሎስ መግናሕቲ ንጢሜጢዎስ (ንዓና’ውን ከምኡ) ይጻረር፡ ብኣምላኽ ቅቡል ንሙዃን ምጽናዕ፡ ስለዚ ድማ ንቃል ኣምላኽ ትኽክል ጌርና ክንሕዞ እንከለና ክንሓፍር ኣይግባእን። እዚ ኣብ 2 ጢሜጢዎስ 2፡15 ዝርከብ መግናሕቲ ከኣ ንጹር መምርሒ ካብ ኣምላኽ ናብ ነፍሲወከፍ ውሉዱ ከም’ቶም ነቲ ዝምሃርዎ ዝነበሩ ምስ’ቲ ቃል ዝሰማማዕ እንተኾይኑ ንጽሑፋት ዝምርምሩ ዝነበሩ ኣምነቲ ሰብ በሪያ ክኾኑ እዩ።
ምናልባት ካብ መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ንላዕሊ መልእኽቶም ኣብ ምዝርጋሕ እሙን ዝኾነ ሃይማኖታዊ ጉጅለ የሎን። ዘይጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን፡ እቲ መልእኽቲ ምዝባዕ ዝመልኦ፡ ስሕተትን ናይ ሓሶት ትምህርትን እዩ። ኣምላኽ ንየዒንቲ ናይ መሰኻክር የህዋ/ጅሆቫ ናብ’ቲ ሓቂ ወንጌልን ናብ’ቲ ናይ ሓቂ ትምህርቲ ቃል ኣምላኽን ይኽፈት።
English
መሰካክር የህዋ/ጅሆቫ መን እዮም ከምኡ ድማ እንታይ እዩ እምነቶም?


text:
Radio Erena: 19 April 2021
ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት በሺር፣ ዛሕቲሉ ዝጸንሐ ዝምድና ሱዳንን ቀጠርን፣ ዳግም ንምሕዳሱ ስምምዕ ከቲመን።
እዘን ክልተ ሃገራት፣ ዝምድንአን ንምሕዳስ ልዕሊ 36 ናይ ፕሮቶኮል ስምምዓት ዝኸተማ፣ ኣቦ መንበር መሰጋጋሪ ባይቶ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ቀጠር ድሕሪ ዘካየዶ፣ ፈላሚ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ’ዩ።
ጀነራል ኣል ቡርሃን ምስ ኣሚር ቀጠር፣ ታሚም ቢን ሓማድ፣ ኣብ ከተማ ኣዶሓ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ሱዳንን ቀጠርን ኣብ ንግድን ወፍርን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ካልእ መዳያት ዝተሓጋገዛሉ ነጥብታት’ውን ዘትዩ።
ቀጠር ኣብ ሱዳን ናይ ልዕሊ 3 ቢልዮን ዶላር ወፍሪ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ተፈጢሩ ኣብ ዝጸንሐ ምክፍፋል፣ ስርዓት በሺር፣ ኣብ ሚያዝያ 2019 ካብ ስልጣን ክሳብ ዝእለ፣ ጸግዒ ከይሓዘ ምስ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ብማዕረ ዝምድንኡ ቀጺሉ።
ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት በሺር፣ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ዝምድንኡ ናብ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ብምዝዛው፣ ንቀጠር ጎስዩዋ ጸኒሑ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ዝምድንኡ ምስ ቀጠር ከሐድስ ዝወሰነ መሰጋገሪ ባይቶ ሱዳን፣ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዘሰሓሕብ ዘሎ ኣጠቓቕማ ናይልን ካልእ ዞባዊ ጉዳያትን ብዝምልከት ምስ ቀጠር መኺሩ።
ምስ ቀጠር ዝነበሮ ዝምድና ኣዛሕቲሉ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንስርዓት በሺር ምስ ንግስነት ቀጠር ብምዃን ውዲታት ይኣልመለይ ኣሎ ብምባል ይወቕሶ ምንባሩ ይዝከር።
=================


text:
Radio Erena: 20 November 2020
መንግስቲ ሶማል፣ ምስ መርገጺ ናይቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ብዝተሓሓዝ፣ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣሕመድ ዒሰ ዓዋድ ካብ ስልጣኑ ተሰጕጉ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ብስም እቲ ሚኒስተር ኣቐዲሙ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ሶማል፣ ንሓድነትን ሉኣላውነትን ኢትዮጵያ ከምዝድግፍ ብምጥቃስ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ንኸብቅዕ፣ እጃሙ ከበርክት ድሉው ከምዘሎ ሓቢሩ።
እንተኾነ፣ እቲ መግለጺ፣ ቀልጢፉ ተሳሒቡ። ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ መግስታዊ ትካላት እታ ሃገር ተለጢፉ ዝነበረ’ውን ከምዝእለ ተጌሩ።
ድሕሪ’ዚ እዚ ፍጻሜ፣ እቲ ነቲ መግለጺ ዝዘርግሐ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ብትእዛዝ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ መሓመድ ሑሰን ሮብለ ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ።
እቲ ሚኒስተር ነበር፣ ኣብ ናይ ውልቁ ማሕበራዊ ሜድያ ኣብ ዝለጠፎ ጽሑፍ፣ ኣቐዲሙ ዝወጸ መግለጺ ናይ ውልቁ ርእይቶ ደኣ’ምበር ናይ መንግስቲ ከምዘይኮነ ተናሲሑ።
ድሕሪ ደጊም፣ ኣብ ዝኾነ ናይ መግስቲ ስራሕ ከገልግል ከምዘይደሊ’ውን ኣፍሊጡ።
ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሶማል፣ ኣብ ጉዳይ መርገጺ ናይቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ተመቓቒሎም ከምዘለዉ’ዩ ዝግለጽ።
==========


text:
Radio Erena: 28 December 2018
ብሩንዲ ኣብ ሶማል ዝርከብ ሰራዊታ ክትስሕብ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ ትእዛዝ ከምዝተዋህባ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ሓቢሩ።
እታ ሃገር ነቶም ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማል ኣዋፊራቶም ዘላ ኣስታት ሓደ ሽሕ ወትሃደራታ ክሳብ 28 ለካቲት 2019 ክትስሕብ ዝተኣዘዘትሉ ምኽንያት ብንጹር ኣይተፈልጠን።
ይኹን’ምበር፣ ሰራዊት መንግስቲ ሶማል ጸጥታ ኣብ ምውሓስ ርእሱ እናኸኣለ ይመጽእ ስለዘሎ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ንምንካዩ ዝተወስደ ስጉምቲ ምዃኑ ይግለጽ።
መንግስቲ ብሩንዲ ምስሓብ ሰራዊት ምስተን ኣብ ሶማል ሰራዊተን ኣዋፊረን ዝርከባ ካልኦት ሃገራት ዝተዛነቐ ክኸውን ኣለዎ ብምባል ነቲ ትእዛዝ ተቓዊምዎ ኣሎ።
ካብ ኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያ፣ ጅቡቲን ርዋንዳን ዝተዋጽአ ኣስታት 21 ሽሕ ወትሃደራት ዝሓቖፈ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ 2007 ኣትሒዙ ኣብታ ሃገር ተዋፊሩ ይርከብ።
ብዘይካ’ዚ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ዘይተሓቖፈ ኣሽሓት ሰራዊት ኣብታ ሃገር ከምዘለዋ ይንገር።
ኣብ መንጎ መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ኤርትራን ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም፣ ኣብ ገማግም ሶማል ሓይሊ ባሕሪ ምቛምን ምውፋር ሓባራዊ ሰራዊት ዝብል ነጥብታት ከምዝርከቦ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይጠቕሱ።
ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ፣ ብማዕከን ዜና ኢንድያን ኦሽያን ኒውስሌተር ንዝወጸ ሓበሬታ፣ ሚኒስትሪ ዜና ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ናይ ኣሉታ ምልሻ ሂቡሉ’ዩ።
==================


text:
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰላም ክልቲኡ ህዝብታት ብዘላቒ መንገዲ ንምፍታሕ ዘርአዩዎ ዘለዉ ድሉውነትን ተበጊሶን ብምንኣድ መግለፂ ኣውፂኡ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን ክልል ትግራይ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ብሕልፊ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ን20 ዓመታት ዝፀንሐ ኩነታት ብምፍታሕ ምሕዝነትን ሕውነትን ኢትዮ-ኤርትራ ንምሕያል ዘርኣዮ ድልየት፣ ባህጊን ፍቕሪን ኣዝዩ ዘሐጉስን ኣብቅድሜና ብሩህ ተስፋ ምህላዉ ዝገልፅን እዩ ይብል፡፡ ብተወሳኺ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ሕውነታዊ ናእዳን ምስጋናን ክገልፅ ይደሊ ይብል ፡፡
ኩነታት ኢትዮ-ኤርትራ ብዘላቒነት ንምፍታሕ ኣብ ዝግበር ኩለመዳያዊ ፃዕሪ መንግስትን ህዝቢን ክልል ትግራይ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘሎ እናረጋገፀ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ነቲ ሕጂ ተጀሚሩ ዘሎ ስራሓት ሰላም ዝያዳ ንምሕያል ኣብ ዝሓፀረ እዋን ቀጥታዊ ዝኾነ ርክብ ብምጅማር ሕውነቶምን ምሕዝነቶምን ንኸጠናኽሩ ፃውዒቱ ኣቕሪቡ’ሎ።


text:
ብሪጣንያ ቁጽሪ ብብሕትውና ተበሊዖምን ካብ ማሕበራዊ ህይወት ተነጺሎምን ዝነብሩ ብሪጣንያውያን ናብ ኣሻቓሊ ደረጃ ብምውሳኹ: እታ ሃገር ጉዳዮም ዝከታተል መንግስታዊ ኣካል ብደረጃ ሚኒስተር ኣቚማ።
ትረሲ ክሮውች ዝተባህለ ሚኒስተር ስፖርታዊ ጉዳያት ብሪጣንያ ነቲ ብደረጃ ሚኒስተር ዝቖመ መንግስታዊ ትካል ደሪባ ከተመሓድሮ ምዃና ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረዛ መይ "ንብዙሓት ባሕታዊ መንባብሮ ዘሕዝን ኩነተ-መነባብሮ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ዘመናዊ ህይወት ኮይኑ'ሎ " ክብላ ሓቢረን። ንሰን ብተወሳኺ ነዚ ኣብ ሓያሎ ኣረጋውያን ዝርአ ሓቂዚ ንምምሕያሽ ተበጊሰን ምህላወን ድማ ኣፍሊጠን።
ጸብጻብ ቀይሕ መስቀል ብሪጣንያ ኣብታ ሃገር ልዕሊ 9 ሚልዮን ካብ 65.6 ሚልዮን ሓፈሻዊ ብዝሒ ህዝቢታ ሃገር ብብሕትውና ዝነብሩ ምዃኖም'ዩ ዝገልጽ።
ካልእ መንግስታዊ ጸብጻብ ድማ: ልዕሊ 75 ዝዕድመኦም ብሪጣንያውያን ብብሕትውና ይነብሩ ይብል። ካብታቶም ኣስታት 200 ሽሕ ድማ ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ምስ ዝኾነ ሰብ ተዛሪቦም ከምዘይፈልጡ ይጠቅስ።
ሚኒስተር ጉዳያት ስፖርት ትረሲ ክሮች: "ኣብ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ማሕበራዊ ሸነኻቱ ከይተረፈ ኣብ ሰባት ዝርአ ጽልዋ ማሕበራዊ ተነጽሎ ንፈልጦ ኢና። ከምኡ ስለዝኾነ ድማዩ ነዚ ንምብዳህ ተበጊስና ዘለና "ድማ ኢለን።
ሓደ ካብ 10 ብሪጣንያዉያን ብማሕበራዊ ተነጽሎ ከምዝጥቅዑ ጸብጻብ የመልክት።


text:
Östergötlands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
እታ 428,379 (2011) ተቐማጦ ዘለዋ ኦስተርዮትላንድ ናይ ሽወደን ራብዓይቲ ዝዓበየት ወረዳ እያ። ኣብኡ ገጠራትን ከተማታትን እኩባት ደሴታትን ዱርን እተፈላለየ ባህልን ቁጠባዊ ንጥፈታትን ኣሎ። ኣብቲ ወረዳ ብድምር 13 ኮምዩናት ኣለዋ።
ኮሙንናት ኣብ Östergötlands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Östergötlands län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ኦስተርዮትላንድ ኮምዩናት ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ዳርጋ ፍርቂ ናይተን ከተማታት ናይ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ኣሎ። ኣብቲ ወረዳ ቍጽሪ ህዝቢ ካብቲ መንበሪ ኣባይቲ እናበዝሐ ይኸይድ ኣሎ። ኣብቲ ቅድም ግሩም ናይ መንበሪ ዕዳጋ ዝነበሮ ቦታ፡ ኣብኡ እዩ እቲ ሕጽረት እናገደደ ዝኸይድ ዘሎ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዚ ዞባ እዩ። ንሱ ኣስታት 11,000 ሰራሕተኛታት ኣለዎ። ብድሕሪኡ እቲ ኣስታት 8,700 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ኖርሾፒንግ ኮምዩንን ኣስታት 6,800 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ሊንሾፒንግ ኮምዩን እዩ። እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ ድማ Saab Aerospace i Linköping, Siemens Industries i Finspång, Btproducts i Mjölby እየን።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ሊንሾፒንግ ዩኒቨርሲቲ (LiU) ኣብ ሽወደን ካብቶም ዝዓበዩ ናይ ትምህርቲ ቦታ እዩ። ኣብኡ ኣከባቢ 27,000 ተምሃሮን ኣስታት 3,900 ሰራሕተኛታትን ኣለዉ። LiU ካምፓስ ኣብ ሊንሾፒንግን ኖርሾፒንግን ይርከብ፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ከኣ ናይቲ ዞባ ናይ ምዕባለ ሞቶር እዩ። LiU ሓደ ካብቶም ኣብ ሽወደን ናይ ክኢላነት ማለት ከም ናይ ሓኪም፡ መምህር፡ ኢንጂነርን ስነቁጠባን ትምህርቲ ዚህባ ዩኒቨርሲታት ሽወደን እዩ። ብመንግዲ ምስ ኣህጉራዊ ርክባቱ፡ ሰፊሕ ናይ ተመሃሮ ልውውጥ ፕሮግራም ይካየድ።
ኣብ አስተርየትላንድ ብፍላይ ንዓኻ ኣብ ሽወደን ሓድሽ ዝኾንካን ኣብ ዞባ አስተርየትላንድ ትነብርን ሓደ መርበብ ሓበሬታ ኣሎና። እቲ መርበብ ሓበሬታ ሕብረተ ሰብ ሽወደን ከመይ ከም ዝሰርሕን ሕቶታት ምስ ዝህልዉኻ ናበይ ከምእትኸይድን ከም ሓባር ዘገልግል እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብቲ ኣውራጃ ሰለስተ ሆስፒታላት ኣለዋ፤ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ሊንሾፒንግ፣ ናይ ኖርሾፒንግ ቭሪነቪ ሆስፒታልን ናይ ሙታላ ሓፈሻዊ ሆስፒታልን። እቲ ናይ ሊንሾፒንግ ዩኒቨርሲታዊ ሆስፒታል 600 ናይ ሕክምና ክፍልታት ኣለዎ፡ እቶም ልዕሊ 5000 ሰራሕተኛታት ከኣ ካብ መላእ ደቡባዊ ምብራቕ ሽወደን ኣብ ዓመት 40,000 ሕሙማን የስተናግዱ። እቲ ልዕሊ 300 ናይ ሕክምና ክፍልታትን ኣስታት 2,200 ሰራሕተኛታትን ዘለዎ ናይ ኖርሾፒንግ ቭሪነቪ ሆስፒታል፡ ሰፊሕ ንጥፈታት ዘለዎ ናይ ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታል እዩ። ናይ ሙታላ ሓፈሻዊ ሆስፒታል ልዕሊ 100 ናይ ሕክምና ክፍልታትን ኣስታት 1,100 ሰራሕተኛታትን ኣለዎ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ኦስተርዮትላንድ ህያውን ግሩምን እተፈላለየን ባህሊ ኣሎ። ኣብኡ ትያትርን ሙዚቃን ዳንስን ኤክስፖን ቤትንባብን ፊልምን ፈስቲቫልን ኣሎ። ሽወደን ሓያል ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። ማሕበራት በቶም ኣባላተን እየን ዚመሓደራ። ካባታተን ናይ ስፖርት ክላብን ባህላዊ ማሕበራትን ናይ ስራሕ ማሕበራትን ይርከባ። ካብ ኩሉ ሸነኻት ዓለም ዝመጹ ሰባት እትራኸበለን ማሕበራትውን ኣለዋ። ገለ ካብተን ማሕበራት ብመገዲ Immigrantinstitutet ክትረኽበን ትኽእል።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ናይ ኦስተርዮትላንድ ምምሕዳር ወረዳ ብመጠን ናይ ኣወሃሃዲ ተልእኾኡ፡ ንናይ ስደተኛታት ምቕባልን ምክትታልን ብዚምልከት ኣብተን ዓሰርተ ሰለስተ ኮምዩናት ናይ ኣተሓባባርን ወጋንን ተራ እዩ ዚጻወት። ኣብቲ ወረዳ ኣብ መንጎ ሰበስልጣንን ናይቲ ወረዳ ኮምዩናትን ዋኒናትን ዘይመንግስታዊ ትካትን ንነባራይን ንውልቃውያንን ዋኒናትን ሓደስቲ መጻእትን ግሩም ሃዋህው ንምፍጣር ግሩም ምትሕብባር ይካየድ ኣሎ።


text:
መራሒ ህ.ግ.ደ.ፍ ክድዓትን ስርቅን ሓሶትን ብግህዶ
2ይ ክፋል ብ ገብሪሂወት ኣቡዓሸራ
ኩብራት ተኻተተልቲ ብዛዕባ መራሕ ህግደፍ ኣብ ምስሪ ዝገበሮ ቃለ መጠየቕ ኣብ ዝሓለፈ ኣቕሪበ ነይረ ብናይ ግዜ ምሕጻር ግን ክሉ ከቕርቦ ኣይካልኩን ይኽን ድ’ኣበር ክቕጽሎ ከም ምዃነይ ሓቢረ ነይረ እሞ ናይ ሎሚ ካላኣይ ክፋል ሓተታን መልስን ከቕርበልኩም ምስ ዘለኒ ግዜ ኣጻቢበ ተፈደሉ።
ሓታቲ ጋዜጠኛ ምስሪ ሕቶ? ምስተር ፕረሲደንት ኤርትራ ምስ ሃገራት የዕረብ ኣባልነት ኣለዋ ክባሃል ንሰምዕ ኣባልነት ሃገር ኤረትራ ናብ ሃገራት የዕራብ ሓቂድዩ?
ብኢሳያስ መራሕ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተዋህበ መልሲ እወ ኣባላት ሃገራት የዕራብ ኢና ክብል መልሱ ሂቡ።
ሓታቲ ጋዜጠኛ ምስሪ ሕቶ ? ምስተር ብረሲደንት ኣብ ጉዳይ ፈለስጢም ምስ እስራእየል ዘሎ ግርጭት ብወገንካ እንታይ መፍትሒ ኣሎዎ ኢልካ ትሓስብ እስከ ሓሳብካ ብሓጺሩ ግለጸልና?
ብኢሳያስ መራሕ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተዋህበ ኣነ ንጉዳይ ፈለስጢም መፍትሒ ክረክብዩ ኣብ ማዓሉቡኡ ክበጽሕዩ ዝብል እምነት የብለይኒ ክብል መልሲ ሂቡ።
ሓታቲ ጋዜጠኛ ምስሪ ኣስዒቡ ሕቶ? ስልምንታይ እንታዩ እቲ ምክንያት?
ብኢሳያስ መራሕ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተዋህበ መልሲ ጉዳይ ፈለስጢም ኣመሪካ ስለ ዝ’ኣተወቶ ኣመሪካ ዝ’ኣተዎቶ ጉዳይ መፍትሒ ክረክብዩ ዝብል ትጽቢት የብለይኒ።
ዝኸበርኩም ተኻታተልቲ መቸም ከም ኩሉኹም ትፈልጥዎ ግዳይ ሃገርና ኣነ ናይ ቅርህንትን ጸለመን ጠቕነን ዘይኮነስ እቲ ሓቂ ኣብ ኣርእስቲ ዝጠቕስኩዎ ኣርእስቲ መግለጺ መራሕ ህግደፍ ከም ምኻኑ ከብርህ ይፍቱ።
1. ብዛዕባ ክድዓት
2. ብዛዕባ ስርቂ
3. ብዛዕባ ሓሶት
እዘን ሰለስተ ነጥቢ እዚኤን በቢ ነጥቢ ብሕጽር ዝበለ ጭብጣዊ መርቶዖ ነውሰከፍ ሓቀኛ ዜጋ ዝዓግበለንን ዝሳማማዓለን ከም ምዃኑ ርግጸኛ እኮ ትራጋገጸ እኳ እንተኾነ ነቶም እናረኤዩ ዝዓወሩ ነቶም እና ሰምዑ ዝጸመሙ ነቶም እናፈለጡ ዘስቐጡ ንምብራህ ዝ’ኣክል እየ’ሞ ናብ ነጥበይ ክመልሰኮም።
1. ብዛዕባ ክድዓት እዚ ናይ በለጽ ማዕከን መራሕ ህግደፍ ንዕላማ መስዋእትን ስንክልናን ተኸፍሎ መብጻዓታት ኪሕዱ ዋጋ መስዋኣትን ስንክልናን ኣብ ክንዲ ንሃገራውን ህዝባውን ረብሓ ዝውዕል መብጻዓ ጠሊሙን ኪሒዲን ንረብሓ ስልጣኑ ገይሩ ንሃገረ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ሽግርን ጸበባን ሕሰምን መከራን ተደመሮ ንህዝቢ ብጽልእን ቅርሕንትን መቓቂሉ ኣብ ድቕ ዝበለ ዓዘቕቲ ሸሚሙ ዋጋ መስዋእትን ስንክልናን ዋጋ ሃላኽ ገድላዊ ጻዕርን ናብ ግለ ረብሑ’ኡ ኣውዒሉዎ ከምዘሎ ግደፍዶ ኤርትራዊ ዜጋስ ማሕበረሰብ ዓለም እውን ዓገብ ኣብ ዝብሉሉ ዘለዉ ውቕቲ ኢና ዘለና ካልእ እትረፍስ በዳልን ተበዳልን ብሕጊ ዝዳነዩሉ ቅዋም ተሓሪሙስ ኤርትራ ህዝባ ብሓለንጊ ህግደፍ እና ተገርፈ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ህግደፍ ተቖሪኑ ምስ ሕላገት ጹዖቱ ይነብር ኣሎ።
2. ብዛዕባ ስርቂ ተሕቢኡ ተኸዊሉ ዘይ ክነስ ብዘይ ቅዋም ሕጊ ብምልኪ ሓይሉ ንብረት ህዝብን ርስቲ ህዝብን ዝምንዝዕ ካብ ሽፍታ ሰራቒ ምባል ሓሊፍና ካልእ ሽም ህሰስ ኢልካ መግለጺ ክትረኽበሉ ኣይ ይካ’ኣልንዩ ገለ ዕድመ ዝደፋእኩም/ኽን የሕዋት ኣሓት ብ60ታት ብሸፋቱ ብረት ዝዓጠቑ ተኸቲርኩም ትኾኑ ዋይ ዝተኸትሩ ሰባት ትፈልጡ ትኾኑ ሸፋቱ ቐደም ብረት ስለ ዘሎዎም ኣፋራሪሖም’ዮም ከቲሮም ገንዘብካን ንብረትካን ዝወስዱልካ እዚኦም ሸፈኣቱ ሰረቕቲ ይባሃሉ።
መራሕቲ ህግደፍ ክኣ ብረት ስለ ዝዓተቑ ርስቲ እንዳ ማቶም መንጢሎምን መንዚዖምን ይሸጡን ይልውጡን ኣለዉ ንብጹሓት መንእሰይ ዓቕሚ ኣዳም ዝበጽሑ ካብ ናብሮኦም ኣዛናቢሎም ንስልጣኖም ክሕሉዉ ብሓይሊ ይውስድዎም ብድሕሪዚ ማዓልቲ ወሲዶም መሊቖም ናብ ስደት ይሃድሙ ብድሕሪዚ ደቕኹም ንስልጣና ምሕላው ኣብዮምና ሃዲሞም ብዝብል ዘይ ምኽኑይን ዘይ ቅቡልን ተመሊሶም ናብ ስድሮኦም ከይዶም ደቁኹም ሃዲምሞም እሞ ሓላፍነት እሱኹም ኢኹም ትስከሙ ክብሉ $50.000 ናቕፋ በስገዳድ ትኸፍሉ ኢሎም ነስድራቤቶም ኣደራዕ ይወድቁዎም ናይ ብሓቂ ብዘይ ቅዋም ሕጊ ዝኸይድ መራሒ ህግደፍ ካብቶም ናይ 60ታት ሸፋቱ ፍሉይ ዝገብሮ ኣብ በረኻ ጫካ ስለ ዘይሰፈረ ጥራሕ እንተ ዘይ’ኮይኑ ባህርያቱን ጠባያቱን ልምዱን መግለዚኡን ክብቶም ናይ ሱሳታት ሰረቕትን ከተርትን ሸፋቱ ካብ’ኣቶም ከም ዘይ ፍለ ብሓቂ እዚ ንዕዘቦን ንምልከቶን ዘለና እኹል ገምጋም’ዩ።
3. ብዛዕባ ሓሶት መራሕ ህግደፍ ጉልባብ መኸወሊ ዘይቡሉ ሓሶት ስንቁ ኣብ ቦኽሪ ምልኪ ስልጣኑ ዝተዛረቦ ኣብ ኤርትራ ብውድባት ኣልዕልካ ክትዛረብ ሓሸውየ’ዩ ሕጂ ውድባት ዘየለዋ ውድባት ክንጭጭሕ ኣይኮናን ክብል ሓሰቱ ሰሚዕናዮ። ኣብዚ እዋንዚ ንመምዘኒኡን መፈዲሒኡን ኣብ ምስሪ ኣብ ዝኸደሉ ብዛዕባ ተቓውምቲ ኤርትራ ብኸመይ ክትፈትሕዎ ኢኹም ምዓስዩኹም’ከ ክትፈትሕዎ ዝብል ሕቶ ምስ ቀረበሉ ተቓወምቲ የብልናን ክብል ውጹእ ሃሶት ክሕሱ ሰሚዕና። መራሒ ህ.ግ.ደ.ፍ ክድዓትን ስርቅን ሓሶትን ብግህዶ ኢለ ኣርእስቲ ዘመረጽኩሉ ምኽንያት ክ’ኣ ስዓብትን መጣቃዕትን ህግደፍ ካኣ ይውሓተልኩም ኣይዋሓጠልኩም እዚዩ እቲ ሓቂ።
ዝኽርን ክብርን ንስውኣትን ንስንኩላትን
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2601


text:
Radio Erena: 10 September 2019
ኣብ ገዛእ ሜዳኣ፣ ብናሚብያ 2 ብ1 ዝተሳዕረት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ሎሚ 10 መስከረም ኣብ ናሚብያ ናይ መልሲ ግጥም ከተካይድ’ያ።
እታ ሃገራዊት ጋንታ፣ ኣብቲ ኣብ ከተማ ዊንድሆክ፣ ስታድዮም ሳም ንዮማ እተካይዶ ግጥም፣ ካብ ሽወደን፣ ሱዳንን ካልኦት ሃገራት ዝመጹ ኣብ ወጻኢ ዝምቕማጦም 14 ተጻወቲ እኳ ኣንተጸንበረት፣ እቶም ኤርትራ ዝምቕማጦም ተጻወቲ ግና ናብ ናሚብያ ክገሹ፣ ዋሕስ ከምዘድለዮም፣ ምስ ኩዕሶ እግሪ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ናብ ናይ ወጻኢ ሃገራት ግጥም ኣብ ዝገሽሉ፣ ዋሕስ ክሕተቱ ከም ንቡር ተወሲዱ’ዩ ዝበሉ እቶም ወገናት፣ ልዕሊ 100 ሽሕ ናቕፋ ወይ ድማ ዋንነት ገዛን ትካላትን ከም ዋሕስ ከምዝቐርብ ይጠቕሱ።
ብኣግማል ቀይሕ ባሕሪ እትፍለጥ ሃገራዊት ጋንታ፣ ዋላ’ኳ ተጻወታ ብዋሕስ ዝገሹ እንተነበሩ፣ ካብ ምህዳም ግና ዝገትኦም ኣይነበረን።
ኣብ ጥቅምቲ 2015 ኣብ ቦትስዋና ድሕሪ ዘጋጠመ ህድማ መላእ ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ግና፣ እታ ጋንታ ካብ ዞባዊ ይኹን ኣህጉራዊ ግጥማት ቦኺራ’ያ ጸኒሓ’ያ።
ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመታት ድማ ሎሚ ንፈለማ እዋና ናብ ናሚብያ ገይሻ ኣላ።
እዛ ሃገራዊት ጋንታ፣ ካብ ነቲ ዝነበራ ናይ 2ብ1 ስዕረት ኣሕውያ፣ ብ2 ሸቶ ጸብለልታ ተዓዊታ ናብ ዝቕጽል ናይ መጻረዩ ዙርያታት ክትሓልፍ ዘሎ ትጽቢት ንላዕሊ፣ ህድማ ተጻወቲ ከየጋጥም ዝብል ስግኣት’ዩ ዓብሊሉ ዘሎ።
“ኤርትራ፣ ብ4 መስከረም፣ ኣብ ሜድኣ፣ ኣብ ቅድሚ ኣሽሓት ደገፍታ ዘርኣየቶ ትሑት ብቅዓትን ስዕረትን፣ ውጽኢት ናይቲ ንኣርባዕተ ዓመታት ካብ ዞባዊን ኣህጉራውን ግጥማት ምብኳራ ምኻኑ ኣቐዲሙ ተገሊጹ’ዩ።


text:
ናይ ምምሕዳር መርዓታት
ንኹሉ ቓልኪዳን ክኣስር ዝደሊ ብ ናይ ምምሕዳር መርዓ ናብ Rådhuset ብደሓን ምጹ። ናይ ግዜ ቖጸራ ክትሕዙ እንተደኣ ደሊኹም ቕድሚ ክልተ ሰሙን ክተመልክቱ ክትክእሉ ኣለኩም፣ ምእንቲ ንሕና ኣቐዲምና ክንዳለወሉ።
ዝበዝሑ ናይ ምምሕዳር መርዓታት ኣብ ፍሉይ ናይ Rådhuset ክፍሊ ገዛ ይካየዱ። ንስኹም ባዕልኹም ናይ መርዓኹም ቦታ ክትመርጹ ትኽእሉ ኢኹም። ድሕሪ ምስ ናይ መርዓ ሰራሕተናታት ኦፊስ ምስምማዕኩም።
ነዚ ዘድልዩኻ፣
ናይ መርዓ ፍቓድ ወረቐት (hindersprövning) ካብ skatteverket ክትሓትት ትኽእል።
ነዓኻ ክልተ ወረቐት የድልየካ ፣ ሓንቲ ናይ መርዓ ፍቓድ ወረቐት (hindersprövning) ከምኡዉን ሓንቲ ናይ ናይ መርዓ ምስክር ወረቐት (vigselintyg) እየን። እዘን ክልተ ወረቓቕቲ ኣቐዲምካ ቅድሚ መርዓኻ ዘሎ ግዜ ኣብ Rådhuset ክተቕርበን ኣለካ።
ክልተ ሕጋዊ ምስክር። አቶም መጻምድቲ ናይ ገዛ ርእሶም ምስኪር ተዘይብሎም ኣብ Rådhuset መሰኻኽር ኣለዉ(መዓልታዊ ካብ ሰዓት 07:30-16:30 ይርከቡ)።
ስምን ትነብረሉ ኣድራሻን ምስ ምስክር ወረቐት ተቕርብ ኣብ Rådhuset.
ምሕዝነት ናብ መርዓ ዝቐየሩ
ሕጊ ከም ዝብሎ ክልተ ውልቀ ሰባት ብዘየገድስ ጾታ ናይ መርዓ መሰል ኣለዎም።
ንስኹም እቶም ብናይ ምሕዝነት ምዝጉባት ዝኾንኩም ኣብ ሽወደን ብክልተ ኣገባብ ካብ ምሕዝነት ናብ መርዓ ክትቕይርዎ ትኽእሉ።
• ብጽሑፋዊ ኣገባብ ክተመልክቱ ትኽእሉ እተደኣ ምሕዝነትኩም ናብ መርዓ ብዝቐለለ ደብዳቤ ናብ ኣብ ጥቃኹም ዘሎ ናይ ቐረጽ ኦፊስ (skattekontor) ብምልኣኽ።
• ብናይ ጽሑፍ ጽምብል መርዓ ብዘይ ናይ ፍቓድ መርዓ ፣ ናይ ጽሑፍ መርዓ እኹልዩ ምስክር ወረቐት ክትረኪብ እንተ ደኣ ምዝጉብ ነርካ ብዝምድና ኣብ ሽወደን። እቲ ናይ ቓልኪዳን ኦፊስ የመሓላልፈልካ ናብ ናይ ሽወደን ቐረጽ ዋኒን ብዛዕባ ጽምብል መርዓኻ። ንስኹም ምርዑዋት ኢኹም ካብታ ዕለት መርዓኹም።
ጽሑፍ ጽምብል መርዓ: Margareta Högberg, Sven-Erik Lindestam, Isabel Hildén, Eva Lindberg, Eva Östlin
ተወሳኺ ሌንካር


text:
አብ ምዕራባዊ ዓለም መዓልቲ አደታት፥ አቦታት፥ ሽማገለታት. . . . ኢልካ ምብዓል ልሙድ እዩ፥ ጽቡቕ እውን እዩ። ንሓደ እትፈትዎ/ዋ ብኽብሪ አኽቢርካ ምዝካር ብዝያዳ ፍቕሪ ምቅርራብ እዩ ዘብዝሕ። ሎሚ እምብአር መዓልቲ አደታት ክንዝክር እንከሎና ፍሉይ አስተንትኖ በደታት ብዝርኢ ክንገብር ጽቡቕ እዩ። አደ ምንጪ ሕይወትና ስለ ዝኾነትን ልዕሊ ኹሉ ክነኽብራ ግቡእ እዩ። አብ ምድራዊ ሕይወትና ከም አደና ገሩ ዓቢ ተራ ዝተጻወተ የለን ክትከብር ክተፍቀር ምርጫ አይኮነን ግድነት እዩ። አምላኽ አቦኻን አደኻን አኽብር ክብል እንከሎ አብ ሕይወትና ዘልኦም ተራ ስለ ዝፈልጥ እዩ። አብ ትሕቲ አምላኽ ወለድና ክንኽብር ትእዛዝ አምላኽ እዩ።
ተፈጥሮና አደ ምስተ ተሓወሰቶ እዩ ምሉእ ኮይኑ።
ኣዳም በይኑ እንከሎ ምሉእ አይነበረን ሔዋን ምስተሓወሰቶ እዩ ምሉእ ኮይኑ “እዚአ ዓጽሚ ኻብ ዓጽመይ ሥጋ ከአ ካብ ሥጋይ እያ” እናበለ ተቐቢልዋ። ውሃቢ አምላኽ ተቐባሊ ኸአ አዳም። ሰብአይ ንበይኑ ክኸውን ጽቡቕ አይ ኮነን ክብል እንከሎ አብ ቅድሚ አምላኽ አደ ክሳብ ክንደይ ንሰብአይ ምሉእ ከምእትገብሮ ይገልጽ። አብ ኩሉ ሕይወት ደቂ ሰብ ናይ አደ ሱታፌ ክህሉ እንከሎ እዩ ምልአት ዝረክብ። አብ ባህሪ ተፈጥሮና አደና እያ ኩሉ ነገርና፥ ፍቕሪ አደ ዝጎደሎ ሰብ ዳርጋ ሕጉስ ሕይወት የብሉን። በዚ እዮም ደረፍቲ ገጠምቲ ጸሓፍቲ ብፉልይ ብዛዕባ አደ ዝጽሕፉን ዝደርፉን።
አደ ህያብ አምላኽ ስለ ዝኾነት ንአምላኽ እተዘኻኽር ፍልይቲ ህያብ እያ። ንአምላኽ ክንዝክር እንተ ኾና አብ አደና ክንጥምት አሎና። ሰብአይ አብኡን አዲኡን ሓዲጉ ምስ ሰበይቱ ሓደ ይኾኑ” ከምዝበሎ ሓድነት አቦን አደን ንተፈጥሮና ምሉእ ይገብሮ ንአገልግሎት አምላኽ ከአ ብዝያዳ ክንወፍረሉ የዘኻኽረና።
አብ ብሉይ ኪዳን ተራ አደታት አብ ብዙሕ ተጠቒሱ ንረኽቦ። አደታት አብ ድሕነትና ዓቢ ተራ ከምዝተጻወታ ነንብብ። ሣራ፥ ዮዲት፥ ሩት፥ አስተር. . . . ዝአመሰላ ክንጠቅስ ንኽእል። ልዕሊ ኹለን አደታት ከአ ማርያም አደ አምላኽ ምስኮንት ፍሉይ ክብሪ አደን አብ መንጎ አምላኽን ሰብን ዝግበር ዕርቂ በደና ማርያም ንኹለን አደታት ወኪላ ከምዝተፈጸመ ንርኢ። ተስፋ አበው በደና ማርያም እዩ ተፈጺሙ። አምላኽ ካብ አደ ተወሊዱ ከድሕነና ድላዩ ኮይኑ። ሰብአይ ወይ መላእኽቲ አይኮኑን አብ ምድኃና ዓቢ ተራ ዝተጻወቱ ሓንቲ አደ እያ ድላያ ምስ ድላይ አምላኽ አፍቂዳ ዘድኃነትና።
ማርያም ብኹሉ ብዘይካ ኃጢአት ከም ኩለን አደታት እያ፥ ንሳ ጸጋ ዝመልአ ካብ ኩለን አንስቲ ዝተባረኸት አደ ክርስቶስ ስለ ዝኾነት ካብ ኩሉን ዝኸበረት እያ። ንሳ ብኹሉ ባህሪአ ከም ኩለን አደታት ስለ ዝኾነት አደታት መንፈስ ማርያም ብዝያዳ ክህልወን ምስአ ፍሉይ ርክብ ክህልወን ይግባእ። ምስ ማርያም ርክብ ዘለዋ አደ ብኹሉ ሓጋዚት እያ። አብ ባህልና አብ ኩሉ ጸገምና ንማርያም ንልምን። ሓራስ እንተ ሓረሰት እንቋዕ ማርያም መሓረትኪ ንብላ፥ ገለ እንተ ደለና ንሰብ ይኹን ንአምላኽ ስለ ማርያም ኢልና ንልምን፥ ለማኖ ስለ ማርያም እናበሉ ይልምኑ፥ እዚ ኹሉ ዕብየት ማርያም አማልድነታን ክሳብ ክንደናይ ዓቢ ከምዝኾነ ንርኢ።
ኢየሱስ ሕይወቱ ምስ ማርያም ጀሚሩ ምስ ማርያም ወዲእዎ፥ አብ ኩሉ ዓበይቲ ትምህርቱን ተአምራታቱን ማርያም ኩሉ ጊዜ ምስኡ ነራ። አብ መርዓ ናይ ቃና ዘገሊላ መጀመርያ ተአምራት ብልመና አዲኡ እዩ ጀሚርዎ። አብ ቀራንዮ ክስዋዕ እንከሎ ምእንቲ ኩሉ ዓለም ምስኡ መስዋዕቱ ዝተሳተፈት ማርያም እያ። እዚ ናይ ማርያም ተሳትፎ አብ ኩሉ ተልእኮ ኢየሱስ ናይ ኩለን አደታት ተልእኮ እንታይ ምዃኑ ዝሕብር እዩ። ኢየሱስ መወዳእታ ቃል ለበዋ ዝሃበ ነዲኡ እዩ እንሆ ወድኺ እናበለ ንወዳ ዮሓንስ ንነፍስወከፍን ብዮሓንስ አቢሉ አብ ሕድራ ሓዲጉና። ማርያም አደና ኩሉ ጊዜ ዑቕባና እያ ሓንትስ እሙናት ደቃ ኮና ንጉዓዝ እምበር።
ሓዲስ ኪዳን ብዙሓት አደታት አብ ተልእኮ ኢየሱስ ተዋፊረን ከምዝነበራ እሞ አብ ኩሉ ይሕግዝኦ ከምዝነበራ ክሳብ መጨረሽታ ሕይወቱ ምስኡ ከምዝተጓዕዛ ወንጌል ይነግረና። ስብከተ ወንጌል አብ ኩሉ ክበጽሕ አደታት ዓቢ ተራ እየን ተጻዊተን። ማርያም መግደላዊት፥ ማርያን ማርታን አሕዋት አልአዛር። ማርያም ሰይቲ ቀልዮጳ፥ ማርያም ሰይቲ ዮሳን፥ ከምኡ ካልኦት አብ ወንጌል ዓቢ ተራ ከምዝነበረን አብ ግ.ሓ. ጣቢታ ዝተባህለት ሰበኽቲ ወንጌል ከምዝነበራ ንርኢ። ኢየሱስ አብ ብዙሕ ተአምራታቱ ከምቲ አብ ደቂ ተባዕትዮ አብ ደቂ አንስትዮ ዘርእዮ ዝነበረ ሓልዮት አብ ወንጌል ተጠቒሱ ንረክብ። ንአብነት ንምጥቃስ እታ ሳምራዊት ሰበይቲ፥ ማርያም መግደላዊት፥ ወዳ ዝሞታ ከንአናዊት ሰበይቲ ነዚኤንን ንካልኦት ኩለን አደታትን ይግደሰለን የፍቅረን ከምዝነበረ ንርኢ። ነቲ ኹሉ ኢየሱስ ዝገብሮ ዝነበረ ርእያ ሓንቲ ሰበይቲ እተን ንአኻ ዘጠበዋ አጥባትን ዝሓቖፋ አእዳውን ብጹአት እየን ኢላቶ እዚ ኸአ ጽልዋ ናይ ሓንቲ አደ አብ ሕይወት ውላዳ እዩ ዘርእየና። ኩሉ ሥጋዊ ሕይወት ኢየሱስ ካብ ማርያም እዩ ወሲድዎ ስለዚ ኢየሱስ ዝያዳ ኩሉ ነዲኡ እዩ ዝመስል ስለዚ ኢየሱስ ዝያዳ ኩሉ ንኹለን አደታት እዩ ዝመስል እንተ በልና ጌጋ አይኮነን። ኢየሱስ ምድራዊት አደ እምበር ምድራዊ አቦ አይነበሮን ስለዚ አደታት ብዝያዳ ንአኽን እዩ ዝመስል። እሞ ሎሚ ንመን ትምስላ አሎኽን ደቂ ኢየሱስ ምዃንክን መለለዪ አሎክንዶ? ሰባት አባኽን ጓል ኢየሱስ ዘብል ይርእዩ ዘለዉ?
አብ ሕይወት ቤተ ክርስትያን ካብ መጀመርያ እንተ ረአና ብፍላይ ድሕሪ ትንሣኤ አደታት እየን እግሪ አትኪለንኦ እንተ በለና ሓሶት አይኮነን። አስብኡት (ሓዋርያት) ክሃድሙን ክክሕዱን ክሕብኡን እንከለዉ አደታት እየን ላዕልን ታሕትን እናበላ አብ ኩሉ ንኢየሱስ ዝደለያ ካሳብ ዝረኽብኦ ኸአ ደው አይበላን። ነቶም ብፍርሓት አብ ሓደ ቦታ ተሸቕሪሮም ንዝነበሩ ዘበሰራ አደታ እየን። ወንጌል ገሊጹ ብስራት ትንሣኤ በደታት መጀመርያ ከምዝተበሰረ ይነግረና። ልዕሊ ኩሎም ሓዋርያት ፍሉይ እመነት ዘርአያ ንሰን እየን መብዝሕትኦም አቦታት ክሃድሙ እንከለዉ ንሳተን ግን ምስኡ ክሳብ መጨረሻ ደው ኢለን እምነተን ገሊጽናሉ።
ሓደ ፍሉይ ባህሪ አደ ክትፍለ ዘይምድላይ እዩ። አደ ካብ ሓዳራ ካብ አምላኽ ካብ ሕብረተሰባ ካብ ቤተ ክርስትያና ክትፍለ አይጥዕማን እዩ አይትደልን እውን እያ። አብ መዓልታዊ ሕይወትና እንተ ረአና ዝያዳ ጸሎት ዝገብራ ዝያዳ ርሕራሐ ዘልአን ደንገጽቲ አደታት እየን በዚ ምኽንያት እዩ ይመስለኒ ንሓደ ጨካን ክምሕር እንተ ደለናዮ ስለ ወላዲትካ ኢልና ንእልምኖ ስለምንታይ ወላዲቱ መሓሪት በቕባቕ ምዃና ዘይፈልጥ ውሉድ ስለ ዘየለ።
ሎሚ ፍርቂ ሕይወት ቤተ ክርስትያን በደታት እዩ ዝካየድ ዘሎ አብ ኩሉ ዓለም ወንጌል ይሰብካ ሕሙማት ይአልያ ጥሙያት ይዕንግላ ንተስፋ ዝቖረጹ ተስፋ ይህባ፥ አብ ገዛ አብ አብያተ ትምህርቲ አብ ይዩኒቨርሲታት አብ ኩሉ ይምህራ የገልግላ፥ እንታይ እሞ ዘይገብራ። ይዝከረኒ አብ ሳልሳይ ወራር ወያኔ ብዙሓት ደናግል አብ ሕክምና ውጉኣት አብ ከረን ተዋፊረን ይሕግዛ ነረን ብዙሓት ካብቶም ብብርቱዕ ተወጊኦም ዝነበሩ ዝተፈላለየ እምነት ዝኽተሉ “ዝኾነ ካልእ ክሕክመና አይንደልን እዘን ብሩኻት ጥራሕ ይሓክማና” እናበሉ እተን ምእንቲ አምላኽ ሕይወተን ዘወፈያ ናይ ዝተፈላለያ ማሕበራት አሓትና ደናግል ዘርአይኦ ፍቕርን ሓልዮትን ርሕራሐን እቶም ብቓንዛ ዝሳቐዩ ዝነበሩ ውጉአት እውን ክርእይዎ ክኢሎም። ሎሚ እውን አበሰርቲ ትንሣኤ ንብዙሓት አደታት እየን። ናይ እቶም ኩሎም ተስፋ ዝቖረጹ ተስፋ እየን ናይ እቶም ኩሎም ብንዋታውን መንፈሳውን ስእንተ ዝሳቐዩ ሓለይቲ ንሰን እየን።
እዋና ዘመን ጉራማይለ ኮይኑ አብዘለዎ እዋን አብቲ ሓቀኛ መገዱ ክምለስ እንተ ኾይኑ አደታት ሓቀኛ ሕይወተን ክለብሳ አልአን። ኩሉ ነገር ካብ ገዛ እዩ ዝብገስ ዝብል አብሃህላ ኩሉ ነገር ካብ አደ እዩ ዝጅምር እዩ ዘስምዕ። እታ ናይ መጀመርያ ዘርኢ ሕይወት ዝሃበት አብ ጊዜ ሕፃንነትናን ከምኡ እግሪ ተኺልና ክሳብ ዓቕምሰብ እንበጽሕ ትከናኸነና አደና እያ ስለዚ መብዝሕትኡ መጻኢ ሕይወትና ካብ አደና ኢና እንወስዶ እሞ ሎሚ አደታት ንደቅኽን እንታይ ተውርሳ አሎኽን?
ሎሚ እውን አደ አብ ገዝአ አብ ሓዳራ አብ ሕብረተሰባ ክትገብሮ ዝግብአ ብዙሕ ነገራት አልአ፡
· አደ ኩሉ ሰናይ ነገር እተውርስ ክትከውን አለዋ፡ አደ መሰረት ሕይወት እተውርስ ንሳ ስለ ዝኾነት ንደቃ ንቤታ ጽቡቕ ነገር ጥራሕ ክተውርስ ዓቢ ሓላፍነት አልአ። ኩሉ ጊዜ ንደቀይ እንታይ አውሪሰዮም ክትብል አለዋ። ንደቃ ግላዊ ሕይወቶም ብዝርእን ምስ ሕብረተሰብ ክህልዎም ዝግብኦም ርክብን ከምኡ አብ እምነቶም ዘልኦም ርድኢት ኩሉ ካብ መምህሮም ዝኾነት አዲኦም እዮም ዝመሃርዎ። እሞ አደታት እንታይ ትምህራ አሎኽን።
· አደ ጸዋሪት ኩሉ ክትከውን አልአ። ንደቃ ንሓዳራ ሓንቲ ሕማቕ ነገር ዘይተርኢ ንኹሉ አብ ከብዳ እትጸውር ክትከውን እንከላ ገዝአ ኩሉ ጊዜ ርኹብን ቅሱንን እዩ። አብ ገለ እዋን ንጸገማት ገዝኣ ከይተርኢ ንመስዋዕቲ ስንድውቲ ክትከውን ይግብአ። ከምቲ ሽምዓ ንርእሳ እናሓረረት ንኻልእ ግን መብራህቲ እትኸውን አደ እውን ከምአ እያ። ንስለ ደቃን ሓዳራን ልዕሊ ኹሉ እትስዋ አደ እያ። ግርማን ክብርን አደ አብ እትግብንሮ መስዋዕቲ እዩ ዝምርኮስ። መስዋዕቲ ዝመራ አደ ቤታ ንጸልማት ንምብታን ክፉት ትገብሮ አላ ስለዚ አደ ንመስዋዕቲ ድልውቲ እንተ ኾነት ንስድርአ ተድሕን።
· አደ መለልይኣ መሓሪት ምዃን እዩ። ምሕረት ሕድገት ንኹሉ ዝበደለ ከምዘይበደለካ ኮንካ ምኻድ ካብ አደታትና ኢና እንምሃሮ። አደ እናረአየት ከምዘይረአየት ኮይና ክትኸይድ እንከላ ንደቃ ንሓዳራ ካብ ብዙሕ ጸገም እያ እተድሕኖም። ሳላ ትዕግስቲ አደ ከምኡ ሳላ ምሕረተን ብዙሓት ስድራታት ካብ ምብትታን ድሒነን አለዋ። ብዙሕት ሰባት ካብ አደይ እዚ ተማሂረ እናበሉ ክዛረቡ ንሰምዕ። ዘይትምሕር አደ መጻኢ ሕይወት ቤታ ዘሰክፍ እዩ።
· ደረት ዘይብሉ ፍቕሪ ካብ አደ ኢና እንምሃሮ። መምህር ፍቕሪ ሓልዮት ለውሃት አደ እያ። ፍቕሪ አደ ከቢድ እዩ ስለምንታይ አቐዲማ ስለ እተፍቅር። አደ ንውሉዳ እተፍቅር መልክዖም ጠባዮም ግብሮም ብዘየገድስ እዩ ውሉዳ ስለ ዝኾነ ጥራሕ ተፍቅሮም ደረት ዘይብሉ ፍቕሪ። አደን ሃገርን ክልተ ክንቅይረን ዘይንኽእል ነገራት እየን ወላ እኳ ካልእ ኩሉ ክንቅይሮ ንኽእል እንተ ኾና።
· አደ እንተላ ኩሉ አሎ። ዝኽትምና ስክፍታ ፍርሒ አደና እንተዘየላ እዩ። ቆልዓ ክበኪ እንከሎ አደይ ኢሉ እዩ ዝበኪ። አብ ሕይወትና ዝክትምና አደ ዝኸበደ እዩ። አብ ሕይወትና አደና እንተላ ዳርጋ ኩሉ አሎና ንብል። ቦታደ ዝትክእ የለን።
· ንፍዕቲ አደ ንኹሉ ክበድ ገዝኣ ትጸውር። አደ ጸዋሪት እንተ ኾነት ገዝአ ተስፋ አልኦ። ንኹሉ ብሸልትነት እንተ ረአየቶ ግን ብቐሊል ገዝአ ንፋስ ክአትዎ ይኽእል እዩ። ብፍላይ አብ ሓድርን ቆልዑት አብዘለውዎ ንኹሉ ተሰካሚት አደ ክትከውን እንከላ ኩነታት ናይ ምቕያር ተኽእሎ አሎ። አደ ከም ሓደ እንዳ ጉሃፍ ንኹሉ ሕመቕን ክፍአትን ደቃ ሓዳር እትጸውር ስለ ዝኾነት ጸዋሪት መስቀል ንብላ። በዚ ምኽንያት እዩ ይመስለኒ ሓዋርያት ክሃድሙ እንከለዉ ንሞት ወዳ ክትርኢ ክትጸውር ዝኸአለት።
ሎሚ እምብአር ነዘን እነፍቅረን አደታትና አሓትና ብፍሉይ አኽብሮትን ፍቕርን ንኤን እተዋህበት ዕለት ክንዝክር እንከሎና መጀመርያ ህያብና አብ እነዕርጎ ጸሎት ንዘክረ። አብ ኩሉ ሕይወተን ደቂ ትንሣኤን አበሰርቲ ትንሣኤን ኮይነን ክነብራ። አደ አብ ሓደ ጸልማት እተብርህ መብራህቲ ገዛ እያ፥ ተስፋ ሰላም አደ እያ። መምህር ጸሎት አደ እያ፥ ዕብየት ሃገርን ቤተ ክርስትያንን ካብ አደ እዩ ዝጅምር ስለዚ ንሕና እውን ነዚ ክብሪ ዘኪርና ክንሕግዘን ክንጽልየለን አብ ኩሉ ሓልዮትና ክነርእየን ትሑዛት ኢና።
ፍቑራት አደታት ከምቲ ማርያም ንሓዋርያት አብ ድሕሪ ትንሣኤ ዘሎ እዋናት እተጸናንዖምን ጸሎት እትምህሮምን ዝነበረት እሞ መንፈስ ቅዱስ ክወርዶም እተሰናድዎም ዝነበረት ንስኽን እውን ደቃ ስለ ዝኾንክን ጸልያልና ሓግዛና ደቂ ሓንቲ ገዛ ግበራና። ብፍላይ አብ ክልተ ነገራት ብዝያዳ ክትሕግዛና ትኽእላ ነዛ ሰላምን ምርድዳእን ጎዲልዋ ዘሎ ሃገርና ከምቲ ቅድሚ ናጽነት አብ ኪዳነ ምሕረት መዓልቲ ጸሊኽን ሰላም ዘምጻእክናላ ሕጂ እውን ሰላም ፍቕሪ ምምሕሓር ክወርደና ከየቋረጽክን ጸልያልና። ካልአይ ሎሚ እምነት ጎዲሉ ሰብ ንአምላኽ ሓደጉ አብ ገንዘብን ህርፋንን ጽልእን ጥራሕ ተዋፊርሉ ዘሎ እዋን አብ ገገዛኽን አብ አምላኽ ክትመልሳና ሓገዝክን ተወፋይነትክን የድሊ አሎ። ብርሃን ሰላም አብ ልባትና ክበርቕ ንመገዲ ቅድስና ክንዕጠቕ መስከርቲ ትንሣኤ ክንከውን ብጸሎትክን ሓግዛና አምላኽ አብ ኩሉ ይሓግዝክን።
ቅድስና ዝመልኦ መዓልቲ አደታት ይግበረልክን።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ