text:
ገበር
ኣምላኽ ኣሎ ድዩ፧ ብዛዕባ እዚ ምፍላጥካ ዚጸልወካ ብኸመይ እዩ፧
ብዙሓት ሰባት፡ እቲ ብዛዕባ ህልውና ኣምላኽ ዚልዓል ሕቶ፡ ኪምለስ ዘይክእል ወይ ዘየገድስ ኰይኑ እዩ ዚስምዖም። ኣብ ፈረንሳ ዝዓበየ አርቬ፡ “ንርእሰይ ብህልውና ኣምላኽ ከም ዘይኣምን ወይ ከኣ ብህልውና ኣምላኽ ከም ዚጠራጠር ሰብ ገይረ እኳ እንተ ዘይገለጽክዋ፡ ኣማኒ ግና ኣይኰንኩን። በቲ ቕኑዕ መሲሉ እተራእየኒ ኽምራሕ እየ ዝደሊ። ብኸምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ትምራሕ እንተ ዄንካ ድማ፡ ኣብ ኣምላኽ ክትኣምን ኣየድልየካን እዩ” በለ።
ገሊኦም ሰባት ድማ፡ ከምቲ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዚነብር ጆን ዝበሎ ኺስምዖም ይኽእል እዩ። ንሱ ኸምዚ በለ፦ “ኣብ ኣምላኽ ዘይኣምኑ ወለዲ እዮም ኣዕብዮምኒ። መንእሰይ ከለኹ፡ ብዛዕባ ህልውና ኣምላኽ ንጹር መትከል ኣይነበረንን። ኰይኑ ግና፡ ሓድሓደ ሳዕ ብዛዕባ እቲ ጕዳይ እሓስብ ነይረ እየ።”
ንስኻኸ ብዛዕባ ህልውና ኣምላኽ ሓሲብካዶ ትፈልጥ፧ ኣምላኽ እንተ ኣልዩ፡ ህይወት ዕላማ ዘለዎ ዀይኑዶ ይስምዓካ፧ ኣምላኽ እንተ ዘየልዩ፡ ንገሊኡ ሓቅታት ንኽትገልጾ ኣጸጋሚ ኸም ዝዀነ ይስምዓካ ይኸውን፣ ንኣብነት፡ ብዛዕባ እቶም ኣብዛ ፕላኔትና ህይወት ከም ዚህሉ ዚገብሩ ብስርዓት ዚንቀሳቐሱ ባህርያዊ ሓይልታት ዚገልጽ ስነ ፍልጠታዊ መርትዖ፡ ወይ ከኣ ህይወት ካብ ዘይህይወታዊ ነገር ኪመጽእ ከም ዘይክእል ዚገልጽ መርትዖ ኽንጠቅስ ንኽእል ኢና።—“ ነቲ መርትዖ መርምሮ” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።
ንኣገዳስነት እቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ሓቅታት እስከ ንርአ። እቲ ሓቅታት፡ ልክዕ ከምቲ ናብ ክቡር መዝገብ ዘለዎ ቦታ ዚመርሕ ኣብ መገዲ ዚስቀል ምልክት እዩ። ኣምላኽ ከም ዘሎ ዚገልጽ ዜእምን መርትዖን ብዛዕባኡ ዚገልጽ ዜተኣማምን ሓበሬታን እንተ ረኺብካ፡ ብዙሕ ክትጥቀም ኢኻ። ኣርባዕተ ኣብነት እስከ ንርአ።
1. ትርጕም ህይወት ትፈልጥ
ህይወት ዕላማ እንተ ኣልዩዋ፡ እቲ ዕላማ እንታይ ምዃኑን ንዓና ብኸመይ ከም ዚጸልወናን ክንፈልጥ ኣሎና። ከመይሲ፡ ኣምላኽ እንተ ኣልዩ፡ ንሕና ግና ብዛዕባኡ ዘይንፈልጥ እንተ ዄንና፡ ኣብ ብምሉኡ ፍጥረት ኣዝዩ ኣገዳሲ ንዝዀነ ሓቂ ኸይፈለጥና ኢና እንነብር ዘለና ማለት እዩ።
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ምንጪ ዅሉ ህይወት ከም ዝዀነ ይገልጽ እዩ። (ራእይ 4:11) ብዛዕባ እዚ ምፍላጥና ንህይወትና ትርጕም ከም ዚህልዋ ዚገብር ብኸመይ እዩ፧ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዚ እንታይ ኢሉ ኸም ዚምህር እስከ ንርአ።
ደቂ ሰብ ካብ ኵሎም ፍጥረታት ምድሪ ንላዕሊ ፍሉያት እዮም። ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ብመልክዑ፡ ማለት ንባህርያቱ ኸም እነንጸባርቕ ገይሩ እዩ ፈጢሩና። (ዘፍጥረት 1:27) ብዘይካዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ደቂ ሰብ ኣዕሩኽ ኣምላኽ ኪዀኑ ኸም ዚኽእሉ ይምህር እዩ። (ያእቆብ 2:23) ምስ ፈጣሪና ኸምዚ ዓይነት ርክብ ካብ ምምስራት ንላዕሊ ንህይወትና ትርጕም ከም ዚህልዋ ዚገብር ካልእ ነገር የልቦን።
ዓርኪ ኣምላኽ ምዃን እንታይ ማለት እዩ፧ ዓርኪ ኣምላኽ ዝዀነ ሰብ፡ ንዕኡ ብቐጥታ ኼዘራርቦ ይኽእል እዩ። ኣምላኽ እውን እንተ ዀነ፡ ከም ዚሰምዓናን ኣብ ክንዳና ስጕምቲ ኸም ዚወስድን ኣተስፍዩና ኣሎ። (መዝሙር 91:15) ንሕና እውን ኣዕሩኹ ኸም ምዃንና መጠን፡ ነቲ ብዛዕባ እተፈላለየ ጕዳያት ዘለዎ ሓሳቡ ኽንፈልጦ ንኽእል ኢና። እዚ ኸኣ ነቲ ንህይወትና ዚምልከት ኣገዳሲ ሕቶታት ብዜተኣማምን መገዲ ንኽንፈልጦ ኺሕግዘና ይኽእል እዩ።
ኣምላኽ እንተ ኣልዩ፡ ንሕና ግና ብዛዕባኡ ዘይንፈልጥ እንተ ዄንና፡ ኣብ ብምሉኡ ፍጥረት ኣዝዩ ኣገዳሲ ንዝዀነ ሓቂ ኸይፈለጥና ኢና እንነብር ዘለና ማለት እዩ
2. ናይ ኣእምሮ ሰላም ትረክብ
ንኣብነት፡ ገሊኦም ሰባት ነቲ ኣብ መላእ ዓለም ዜጋጥም ዘሎ መከራ ኺርእዩ ኸለዉ፡ ኣብ ኣምላኽ ምእማን የጸግሞም እዩ። ‘እቲ ዅሉ ዚኽእል ሓያል ፈጣሪ፡ መከራን እከይን ኪህሉ ዝፈቐደ ስለምንታይ እዩ፧’ ኢሎም ድማ ይሓትቱ።
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዚ ዜጸናንዕ መልሲ ይህብ እዩ፣ ኣምላኽ፡ ደቂ ሰብ ኪሳቐዩ ኸም ዘይሓለነ ድማ ይገልጽ እዩ። ኣምላኽ ንሰባት ኪፈጥሮም ከሎ፡ ህይወት ደቂ ሰብ ካብ መከራ ናጻ እያ ነይራ። ሞት እውን እንተ ዀነ፡ ሓደ ኻብቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዝነበሮ ዕላማ ኣይነበረን። (ዘፍጥረት 2:7-9, 15-17) እዚ ንምእማኑ ዜጸግም ድዩ፧ ወይ ሕልሚ ጥራይ ድዩ፧ ኣይፋሉን። ኵሉ ዚኽእል ሓያል ኣምላኽ እንተ ኣልዩ፡ ቀንዲ ባህርዩ ድማ ፍቕሪ እንተ ዀይና፡ ንደቂ ሰብ ብዚምልከት ዘለዎ ዕላማ ኸምቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ኪኸውን ኢና እንጽበዮ።
ደቂ ሰብ ኣብዚ ሕጂ ዘለውዎ ዅነታት ኪወድቁ ዝኸኣሉ ደኣ እሞ ብኸመይ እዮም፧ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ፡ ናይ ምምራጽ ናጽነት ሂቡ ኸም ዝፈጠሮም ይገልጸልና እዩ። ኣምላኽ፡ ልክዕ ከም ሮቦት፡ ኣገዲዱ ኸም እንእዘዞ ኣይገብረናን እዩ። እቶም ወለድና ዝዀኑ ናይ መጀመርታ ሰብኣይን ሰበይትን፡ ንመምርሒ ኣምላኽ ኪነጽግዎ መረጹ። ብስስዐ ድማ ደድሕሪ ናታቶም ድሌት ሰዓቡ። (ዘፍጥረት 3:1-6, 22-24) ንሕና ድማ ሕጂ ሳዕቤኑ ንዓጽድ ኣለና።
እቲ ንደቂ ሰብ ዜጋጥሞም ዘሎ መከራ፡ ዕላማ ኣምላኽ ከም ዘይኰነ ብምፍላጥ ናይ ኣእምሮ ሰላም ክንረክብ ንኽእል ኢና። ኰይኑ ግና፡ ካብቲ መከራ ኸነዕርፍ እውን ንደሊ ኢና። ብዛዕባ መጻኢ ድማ ተስፋ ኺህልወና ንደሊ ኢና።
3. ተስፋ ይህልወካ
ደቂ ሰብ ደድሕሪ ምዕላዎም፡ ኣምላኽ፡ ድሕሪ ግዜ ነቲ ንምድሪ ዚምልከት ናይ መጀመርታ ዕላማኡ ኸም ዚፍጽሞ ኣተስፈወ። ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ስለ ዝዀነ፡ ዕላማኡ ኻብ ምፍጻም ኪዓግቶ ዚኽእል የልቦን። (ኢሳይያስ 55:11) ድሕሪ ሓጺር እዋን ድማ፡ ንሳዕቤን እቲ ዕልወት ምሉእ ብምሉእ ኬጥፍኦ እዩ፣ ኵነታት ምድርን ደቂ ሰብን ከኣ ምስቲ ናይ መጀመርታ ዕላማኡ ዚሰማማዕ ኪኸውን እዩ።
እዚ ብኸመይ ኪጠቕመካ ይኽእል፧ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ኣምላኽ እተመባጽዖ ኽልተ ተስፋ እስከ ርአ።
ኣብ መላእ ምድሪ ሰላም ኪሰፍንን እከይ ኪጠፍእን እዩ። “ቅሩብ ጸኒሑ እቲ ረሲእ የሎን፡ ቦታኡ ኽትደልዮ ኢኻ፡ ኣይኪህሉን ድማ እዩ። ትሑታት ግና ንምድሪ ኺወርስዋ እዮም፡ ብብዝሒ ሰላም ከኣ ደስ ኪብሎም እዩ።”—መዝሙር 37:10, 11።
ሕማምን ሞትን ኪውገድ እዩ። “‘ሓደ እኳ ሕሙም እየ’ ኣይኪብልን እዩ።” (ኢሳይያስ 33:24፡ ትርጕም 1990) “ንሞት ንሓዋሩ ኺውሕጦ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ንንብዓት ካብ ገጽ ኵሎም ኪደርዞ እዩ።”—ኢሳይያስ 25:8።
ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ኣምላኽ ዝሃቦ ተስፋ ኽንኣምኖ እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧ እቲ ኣብኡ እተመዝገበ ብዙሕ ትንቢታት ድሮ ስለ እተፈጸመ እዩ። ኰይኑ ግና፡ እቲ ኣብ መጻኢ ኻብ መከራ ናጻ ኸም እንኸውን ዘሎና ተስፋ፡ ነዚ ሕጂ ዘሎ ጸገማት ህይወት ኣየወግዶን እዩ። እሞኸ ኣምላኽ እንታይ ተወሳኺ ሓገዝ እዩ ዚህበና፧
4. ንጸገማትካ ኽትፈትሖን ጽቡቕ ውሳነ ኽትገብርን ትኽእል
ኣምላኽ፡ ንጸገማትና ምእንቲ ኽንዋጽኣሉን ጽቡቕ ውሳነታት ምእንቲ ኽንገብርን፡ መምርሒ ይህበና እዩ። ገሊኡ ውሳነታት ቀሊል እኳ እንተ ዀነ፡ ገሊኡ ግና ንመላእ ህይወትና ዚጸሉ እዩ። ካብቲ ፈጣሪና ኺህበና ዚኽእል ጥበብ ንላዕሊ ውጽኢታዊ ዝዀነ ሰብኣዊ ጥበብ ክንረክብ ኣይንኽእልን ኢና። ከመይሲ፡ ኣምላኽ ኵሉ ዚፈልጥን ምንጪ ሰብኣዊ ህይወትን እዩ። ስለዚ፡ ንዓና ዚሕሸና ይፈልጥ እዩ።
እተፈላለዩ ሰብኣውያን ጸሓፍቲ፡ ብናይ ኣምላኽ መንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም ብዛዕባኡ ስለ ዝጸሓፉ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሓሳብ የሆዋ ኣምላኽ ዝሓዘ እዩ። ኣብኡ ድማ፡ “ነቲ ዚጠቅም ዝምህረካን፡ በታ እትኸደላ መገዲ ዝመርሓካን ኣነ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ እየ” ዚብል ንረክብ።—ኢሳይያስ 48:17, 18።
ኣምላኽ ደረት ዘይብሉ ሓይሊ ስለ ዘለዎ፡ ንዓና ንምሕጋዝ ኪጥቀመሉ ፍቓደኛ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ንኣምላኽ፡ ንዓና ኺሕግዘና ኸም ዚደሊ ፈቃር ኣቦ ገይሩ እዩ ዚገልጾ። “እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦ ግዳ ንዚልምንዎ ኽንደይ ኣብዚሑ መንፈስ ቅዱስ ዘይህቦም!” ይብል። (ሉቃስ 11:13) እዚ ኻብ ኣምላኽ ዚመጽእ ሓይሊ እዚ፡ ኪመርሓናን ኬበራትዓናን ይኽእል እዩ።
ኣምላኽ ምእንቲ ኺሕግዘካ እንታይ ክትገብር ኣሎካ፧ መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ኺምልሶ ኸሎ፡ “እቲ ናብ ኣምላኽ ዚቐርብሲ፡ ንሱ ኸም ዘሎን ነቶም ዚደልይዎ ዓስቢ ኸም ዚህቦምን ኪኣምን ይግብኦ እዩ” ይብል። (እብራውያን 11:6) ኣምላኽ ከም ዘሎ ኽትኣምን እንተ ደሊኻ፡ ነቲ መርትዖ ባዕልኻ ኽትምርምሮ ኣሎካ።
ነቲ መርትዖ ኽትምርምሮ ዲኻ፧
ብዛዕባ ኣምላኽ እቲ ሓቂ ምፍላጥ ግዜ ይወስድ እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ ከምኡ ብምግባርካ ኽትጥቀም ትኽእል ኢኻ። ንተመክሮ እቲ ኣብ ቻይና ተወሊዱ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዚነብር ዘሎ ሽዩጂን ሺኣዎ እስከ ኸም ኣብነት ንውሰድ። ከምዚ በለ፦ “ኣብ ክልሰ ሓሳብ ፍልቀት እኣምን እኳ እንተ ነበርኩ፡ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ግና ክፈልጥ እደሊ ነይረ እየ። ስለዚ፡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰይነ መጽሓፍ ቅዱስ ከጽንዕ ጀሚረ። ኣብታ ኣብ ኮለጅ ዝጸናሕኩላ ናይ መወዳእታ ዓመት፡ ብስራሕ ትሑዝ ስለ ዝነበርኩ፡ ነቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝመሃሮ ዝነበርኩ ትምህርቲ ዚኸውን ብዙሕ ግዜ ኣይነበረንን። ሓጐሰይ ድማ ነከየ። እንደገና ንመጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ቀዳምነት ምስ ሃብክዎ ግና፡ ውሽጣዊ ሓጐስ ረኸብኩ።”
ብዛዕባ እቲ ፈጣሪና ዝዀነ የሆዋ ኣምላኽ ብዝያዳ ኽትፈልጥ ትደሊዶ፧ ንምንታይ ግዜ ወሲድካ ብዛዕባኡ ዘይትምርምር፧
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣምላኽ ስም ኣለዎዶ፧
ኣምላኽ ብዙሕ መዓርጋት ኣለዎ፣ ንኣብነት፡ ኵሉ ዚኽእል፡ ፈጣሪ፡ ጐይታ ይብሃል እዩ። ብሕታዊ ስም ኣምላኽ ግና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ልዕሊ 7,000 ሳዕ ተጠቒሱ ይርከብ።
መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ መላእ ዓለም ንዚነብሩ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ንኣገዳሲ ሕቶታት ህይወት መልሲ ኺረኽቡሉ ይሕግዞም ኣሎ። ንስኻኸ ሓደ ኻባታቶም ክትከውን ትደሊዶ፧


c: text/html

text:
ኣቱም ጓሶት፡ ነቶም ዓበይቲ ጓሶት ምሰልዎም
“ክርስቶስ እኳ ኣስኣሰሩ ኽትስዕቡ ኣርኣያ እናሓደገልኩም ምእንታኹም መከራ ጸገበ።”—1 ጴጥ. 2:21።
1, 2. (ሀ) ኣባጊዕ ብጽቡቕ እንተ ተታሒዘን እንታይ ውጽኢት እዩ ዚርከብ፧ (ለ) ኣብ ግዜ የሱስ ዝነበሩ ሓያሎ ሰባት፡ ጓሳ ኸም ዘይብለን ኣባጊዕ ዝነበሩ ብኸመይ እዮም፧
ጓሳ ብዛዕባ ድሕንነት መጓሰኡ ልባዊ ተገዳስነት ኬርኢ ኸሎ፡ ኣባጊዕ ይስስና እየን። ብመሰረት ሓደ ብዛዕባ ምርባሕ ኣባጊዕ ዚገልጽ መምርሒ፡ “ንመጓሰኡ ናብ መገሃጫ ጥራይ ዚወስዶ፡ ቈላሕታ ግና ዘይገብረሉ ሰብኣይ፡ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመታት ብዙሕ ሕማም ዘለወንን መኽሰብ ዘይብለንን ኣባጊዕ ሒዙ እዩ ዚተርፍ።” እቲ ጓሳ ንኣባጊዑ ግቡእ ክንክን ምስ ዚገብረለን ግና፡ ጥዑይን ድልዱልን መጓሰ እዩ ዚህልዎ።
2 ሎሚ እውን ጓሶት መጓሰ ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍ እተን ብሕድሪ እተዋህባኦም ኣባጊዕ ሓልዮትን ቈላሕታን ምስ ዚገብሩለን፡ ኣብ መንፈሳዊ ጥዕና ምልእቲ ጉባኤ ጽልዋ ይህልዎ እዩ። ነቲ፡ “[የሱስ] ህዝቢ ምስ ረኣየ፡ ጓሳ ኸም ዘይብለን ኣባጊዕ ግፉዓትን ድርቡያትን ስለ ዝነበሩ፡ ደንገጸሎም” ዚብል ጥቕሲ መጽሓፍ ቅዱስ ትዝክሮ ትኸውን ኢኻ። (ማቴ. 9:36) እቶም ህዝቢ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዜሕዝን ኵነታት ዝወደቑ ስለምንታይ እዮም፧ እቶም ነቲ ህዝቢ፡ ሕጊ ኣምላኽ ንኺምህርዎ ሓላፍነት እተዋህቦም ሰባት፡ ጨካናትን መዝመዝትን ግቡዛትን ስለ ዝነበሩ እዩ። መንፈሳውያን መራሕቲ እስራኤል፡ ንኣባላት መጓሰኦም ኣብ ክንዲ ዚሕግዝዎምን ዚምግብዎምን፡ ኣብ መንኵቦም “ከቢድ ጾር” የሰክምዎም ነበሩ።—ማቴ. 23:4።
3. ሽማግለታት ጉባኤ፡ ከም መንፈሳውያን ጓሶት መጠን ዘለዎም ግደ ኺፍጽሙ ኸለዉ፡ እንታይ እዮም ኪዝክሩ ዘለዎም፧
3 ስለዚ፡ ሎሚ ዘለዉ ክርስትያን ጓሶት፡ ማለት እተሸሙ ሽማግለታት፡ ከቢድ ሓላፍነት እዩ ዘለዎም። እተን ኣብቲ ዚጓስይዎ መጓሰ ዘለዋ ኣባጊዕ ናይ የሆዋን ናይቲ “ሕያዋይ ጓሳ” ምዃኑ ዝገለጸ የሱስን እየን። (ዮሃ. 10:11) እተን ኣባጊዕ “ብዋጋ፡” ማለት በቲ ‘ኽቡር ደም’ የሱስ እየን ተዓዲገን። (1 ቈረ. 6:20፣ 1 ጴጥ. 1:18, 19) የሱስ ንኣባጊዑ ስለ ዜፍቅረን ብፍታው ህይወቱ ሰዊኡለን እዩ። ሽማግለታት ንመሪሕነት እቲ “ዓብዪ ጓሳ ኣባጊዕ”ን ፈቃር ወዲ ኣምላኽን ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ኪግዝኡ ዘለዎም ንኡሳን ጓሶት ምዃኖም ወትሩ ኺዝክሩ ይግባእ።—እብ. 13:20።
4. ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ እንታይ ኢና ኽንመያየጥ፧
4 ክርስትያን ሽማግለታት ነተን ኣባጊዕ ብኸመይ ኪሕዝወን እዩ ትጽቢት ዚግበረሎም፧ ንኣባላት ጉባኤ፡ “ንዚመርሑኹም ተኣዘዝዎም” ዚብል ምሕጽንታ ተዋሂብዎም እዩ። ንክርስትያን ሽማግለታት እውን፡ “ኣብቶም ርስቲ ኣምላኽ ዝዀኑ ኸም እትጕይተቱ ኣይትኹኑ” ዚብል ማዕዳ ተዋሂብዎም ኣሎ። (እብ. 13:17፣ 1 ጴጥሮስ 5:2, 3 ኣንብብ።) እሞኸ፡ ኣብቲ መጓሰ ኸይተጐይተቱ ኺመርሑ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧ ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ካብቲ ኣምላኽ ንሓለውቲ ዝሃቦም ስልጣን ከይሓለፉ፡ ነተን ኣባጊዕ ዜድልየን ነገር ኬማልኡለን ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
‘ኣብ ሕቝፉ ኺስከሞም እዩ’
5. እቲ ኣብ ኢሳይያስ 40:11 ዚርከብ ስእላዊ ዘረባ ብዛዕባ የሆዋ እንታይ ይምህረና፧
5 ነብዪ ኢሳይያስ ብዛዕባ የሆዋ ኸምዚ በለ፦ “ንመጓሲኡ ኸም ጓሳ ኼውፍር፡ ንዕያውቱ ኣብ ቅልጽሙ ኺእክብ ኣብ ሕቝፉ ኸኣ ኪስከሞም፡ ነተን ዜጥብዋ ድማ ብህድኣት ኪመርሔን እዩ።” (ኢሳ. 40:11) እዚ ስእላዊ ዘረባ እዚ፡ የሆዋ ነቶም ድኹማትን ተኣፈፍትን ኣባላት ጉባኤ፡ ዜድልዮም ዘበለ ኸም ዜማልኣሎም ይሕብር። ልክዕ ከምቲ ሓደ ጓሳ ንነፍሲ ወከፍ በጊዑ እንታይ ከም ዜድልያ ፈሊጡ ንኼማልኣላ ድሉው ዝዀነ፡ የሆዋ እውን ኣባላት ጉባኤ እንታይ ከም ዜድልዮም ስለ ዚፈልጥ፡ ዜድልዮም ዘበለ ብሓጐስ የማልኣሎም እዩ። ልክዕ ከምቲ ሓደ ጓሳ፡ ዕየት ምስ ተወልደት፡ ኬድሊ ኸሎ ብኽዳኑ ዚሓቝፋ፡ እቲ “ኣቦ ርሕራሐ” ዝዀነ የሆዋ እውን ኣብ እዋን መከራ ሓቚፉ ይስከመና እዩ። ዓብዪ ፈተና ኼጋጥመና ኸሎ፡ ወይ ከኣ ፍሉይ ቈላሕታ ኼድልየና ኸሎ፡ የጸናንዓና እዩ።—2 ቈረ. 1:3, 4።
6. ሓደ ሽማግለ ኸም መንፈሳዊ ጓሳ መጠን፡ ኣብነት የሆዋ ኺስዕብ ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
6 እዝስ ሓደ መንፈሳዊ ጓሳ ኻብ ሰማያዊ ኣቦና ኺረኽቦ ዚኽእል ኣየ ኸመይ ዝበለ ዜደንቕ ትምህርቲ ዀን እዩ! ልክዕ ከም የሆዋ፡ ንሱ እውን ነተን ኣባጊዕ ዜድልየን እንታይ ምዃኑ ኬቕልብ ኣለዎ። እንታይ ብድሆታት ከም ዜጋጥመንን እንታይ ፍሉይ ነገራት ብህጹጽ ከም ዜድልየንን ፈሊጡ፡ ምትብባዕን ደገፍን ኪህበን ይግባእ። (ምሳ. 27:23) ስለዚ፡ ሓደ ሽማግለ ምስ ክርስትያን ብጾቱ፡ ጽቡቕ ርክብ ኪህልዎ ኣለዎ ማለት እዩ። ኣብ ብሕታዊ ጕዳዮም ዘይኣቱ እኳ እንተ ዀነ፡ በቲ ኣብ ጉባኤ ዚርእዮን ዚሰምዖን ይግደስ እዩ። ‘ነቶም ድኹማት ንኺድግፎም’ እውን ድሉው እዩ።—ግብ. 20:35፣ 1 ተሰ. 4:11።
7. (ሀ) እተን ብግዜ ህዝቅኤልን ኤርምያስን ዝነበራ ኣባጊዕ ኣምላኽ ብኸመይ እየን ዚተሓዛ ነይረን፧ (ለ) የሆዋ ነቶም ዘይእሙናት መንፈሳውያን ጓሶት ምዅናኑ፡ እንታይ ኪምህረና ይኽእል፧
7 እቶም ኣምላኽ ዝዀነኖም ጓሶት፡ እንታይ ዓይነት ኣመለኻኽታ ኸም ዝነበሮም ንመርምር። የሆዋ፡ ብግዜ ህዝቅኤልን ኤርምያስን ነቶም ንኣባጊዑ ኺከናኸኑ ሕድሪ እተዋህቦም፡ ግናኸ ሓላፍነቶም ብግቡእ ዘይፈጸሙ ጓሶት ኰኒንዎም እዩ። እተን ኣባጊዕ ዚሕልወን ስለ ዘይነበረ፡ ኣደዳ መጥቃዕቲ ዀና፡ ካብቲ መጓሰ ድማ ተበታተና። እቶም ጓሶት ነተን ኣባጊዕ ኣብ ክንዲ ዚጓስይወን፡ ይምዝምዝወንን ‘ንርእሶም ይጓስዩን’ ነበሩ። (ህዝ. 34:7-10፣ ኤር. 23:1) እቶም ኣምላኽ ዝዀነኖም ጓሶት፡ ነዞም ሎሚ ዘለዉ መራሕቲ ህዝበ ክርስትያን ኬመልክቱ ዚኽእሉ እኳ እንተ ዀኑ፡ እቲ ትንቢት፡ ክርስትያን ሽማግለታት ንመጓሰ ኣምላኽ ግቡእን ፍቕራውን ቈላሕታ ኺገብሩለን ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ እውን ዜጕልሕ እዩ።
“ኣነ ኣርኣያ ሂበኩም ኣለኹ”
8. የሱስ ግጉይ ኣመለኻኽታ ንምእራም ብሉጽ ኣርኣያ ዝገደፈልና ብኸመይ እዩ፧
8 ገሊኦም ኣባላት መጓሰ ኣምላኽ፡ ብምኽንያት ዘይፍጽምና ነቲ ኣምላኽ ካባታቶም ዚደልዮ ብቕዓታት ቀልጢፎም ኣይርድእዎን ይዀኑ። ምስ ቅዱስ ጽሑፋዊ ምኽሪ ተሰማሚዖም ስጕምቲ ኻብ ምውሳድ ድሕር ይብሉ፡ ወይ ከኣ መንፈሳዊ ብስለት ከም ዝጐደሎም ዚሕብር ተግባራት ይፍጽሙ ይዀኑ። ሽዑ፡ ሽማግለታት እንታይ ኪገብሩ ኣለዎም፧ ነታ የሱስ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ዝነበሮ ርክብ ዘርኣያ ትዕግስቲ ኺቀድሕዋ ይግባእ። ደቀ መዛሙርቲ የሱስ፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ መን ከም ዚዓቢ ብተደጋጋሚ ኺሓትቱ ኸለዉ፡ የሱስ ከይተሓለለ ይምህሮምን ትሕትና ንኼንጸባርቑ ፍቕራዊ ምኽሪ ይህቦምን ነበረ ደኣ እምበር፡ ትዕግስቱ ኣይተጸንቀቐን። (ሉቃ. 9:46-48፣ 22:24-27) ኣእጋሮም ብምሕጻብ ድማ ብዛዕባ ትሕትና ብተግባር መሃሮም። ትሕትና፡ ክርስትያን ሓለውቲ እውን ኬንጸባርቕዋ ዚግባእ ባህርይ እያ።—ዮሃንስ 13:12-15 ኣንብብ፣ 1 ጴጥ. 2:21።
9. የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ እንታይ ኣመለኻኽታ ኼማዕብሉ እዩ ተማሕጺንዎም፧
9 እቲ የሱስ ብዛዕባ ግደ መንፈሳዊ ጓሳ ዝነበሮ ርእይቶ፡ ካብቲ ያእቆብን ዮሃንስን ዝነበሮም ርእይቶ እተፈልየ እዩ ነይሩ። እቶም ክልተ ሃዋርያት ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ምርኡይ ቦታ ኺሕዙ እዮም ዚደልዩ ነይሮም። የሱስ ግና፡ “ንኣህዛብ፡ ኣሕሉቖም ከም ዚገዝእዎም፡ ዓበይቶም ድማ ኣብ ልዕሊኦም ከም ዚስልጥኑ ትፈልጡ ኢኹም። ኣባኻትኩም ግና ከምኡ ኣይኰነን፣ የግዳስ፡ ካባኻትኩም ዓብዪ ኪኸውን ዚደሊ ዘበለ፡ ኣገልጋሊኹም ይኹን” በሎም። (ማቴ. 20:25, 26) ሃዋርያት ነቲ ኣብ ብጾቶም ‘ንኺጕይተቱ’ ወይ ‘ኪገዝኡ’ ዝነበሮም ድሌት ኪቃለስዎ የድልዮም ነበረ።
10. የሱስ ንሽማግለታት፡ ንመጓሰ ኣምላኽ ብኸመይ ኪሕዝዎ እዩ ዚደልዮም፧ ጳውሎስከ በዚ መዳይ እዚ እንታይ ኣብነት እዩ ገዲፉ፧
10 የሱስ ንክርስትያን ሽማግለታት፡ ንመጓሰ ኣምላኽ ከምቲ ንሱ ዝሓዞ ገይሮም ንኺሕዝዎ ይጽበዮም እዩ። ኣብ ክርስትያን ብጾቶም ኪጕይተቱ ዘይኰነስ፡ ከም ኣገልገልቲ ዀይኖም ንኺዓይዩ ፍቓደኛታት ኪዀኑ ኣለዎም። ሃዋርያ ጳውሎስ ከምዚኣ ዓይነት ትሕትና ኸም ዝነበረቶ፡ ካብቲ ኣብ ጉባኤ ኤፌሶን ንዝነበሩ ሽማግለታት እተዛረቦም ቃላት ክንርድኦ ንኽእል ኢና። ጳውሎስ ነቶም ሽማግለታት፡ “ካብታ ናብ እስያ ዝኣቶኹላ ቐዳመይቲ መዓልቲ ኣትሒዘ፡ ኵሉ ግዜ ምሳኻትኩም ከመይ ከም ዝነበርኩ፡ ንስኻትኩም ኣጸቢቕኩም ትፈልጡ ኢኹም፣ ብዅሉ ትሕትና . . . ንጐይታ ተገዚአዮ እየ” በሎም። እቲ ሃዋርያ ነቶም ሽማግለታት ንብጾቶም ክርስትያናት ካብ ልብን ብትሕትናን ኪሕግዝዎም እዩ ዚደልዮም ነይሩ። “በዚ ኸምዚ ብምጽዓር፡ ንድኹማት ክትድግፉ፡ . . . ብዅሉ ኣርኣኹኹም” ድማ በሎም። (ግብ. 20:18, 19, 35) ንሰብ ቈረንቶስ እውን፡ ምእንቲ ኺሕጐሱ ብትሕትና ምስኦም ሓቢሩ ዚዓዪ ብጻዮም ደኣ እምበር፡ ኣብ ልዕሊ እምነቶም ከም ዘይጕይተት ነገሮም። (2 ቈረ. 1:24) ብትሕትናኡን ብጻዕሩን ነዞም ሎሚ ዘለዉ ሽማግለታት ጽቡቕ ኣብነት ገዲፉሎም እዩ።
‘ነቲ እሙን ቃል ኣጽኒዕኩም ሓዝዎ’
11, 12. ሓደ ሽማግለ ንሓደ ክርስትያን ብጻዩ፡ ውሳነ ንኺገብር ብኸመይ ኪሕግዞ ይኽእል፧
11 ሓደ ሽማግለ ጉባኤ፡ “ብጥበብ ኣመሃህራ ገይሩ ነቲ እሙን ቃል ኣጽኒዑ ዚሕዝ ኪኸውን ኣለዎ።” (ቲቶ. 1:9) ነዚ ግና፡ “ብልኡም መንፈስ” እዩ ዚገብሮ። (ገላ. 6:1) ሓደ ንፉዕ መንፈሳዊ ጓሳ ኺምህር ከሎ፡ ልቢ ክርስትያን ብጾቱ ኺትንክፍ ደኣ እዩ ዚሓስብ እምበር፡ ሓደ ፍሉይ መገዲ ንኺስዕቡ ኼገድዶም ኣይፍትንን እዩ። እዚ ጓሳ እዚ፡ ኣገዳሲ ውሳነ ኺገብር ንዚጽዕር ዘሎ ሓው፡ ንስርዓታት ቅዱሳት ጽሑፋት ኬጕልሓሉ ይኽእል እዩ። ነቲ ጕዳይ ብዚምልከት ንዝወጸ ሕታማት እውን ምስኡ ዀይኑ ኺርእዮ ይኽእል እዩ። እቲ ሓው እተፈልየ ስጕምቲ ምስ ዚወስድ ድማ፡ ምስ የሆዋ ንዘለዎ ርክብ ብኸመይ ኪጸልዎ ኸም ዚኽእል ንኺሓስበሉ ኼተባብዖ ይኽእል እዩ። ቀጺሉ እውን፡ ውሳነ ቕድሚ ምግባሩ ብጸሎት መምርሒ የሆዋ ኺሓትት ኣገዳሲ ምዃኑ ኼጕልሓሉ ይኽእል እዩ። (ምሳ. 3:5, 6) ነቲ ጕዳይ ሓቢሮም ምስ ተመያየጡሉ ድማ፡ እቲ ሽማግለ ነቲ ሓው ናይ ገዛእ ርእሱ ውሳነ ንኺገብር ይሓድጎ።—ሮሜ 14:1-4።
12 ክርስትያን ሽማግለታት ንስልጣኖም ብመሰረት ቅዱሳት ጽሑፋት ጥራይ እዮም ኪጥቀሙሉ ዚኽእሉ። ስለዚ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ብጥበብ ኪጥቀሙሉን ኣብ ግብሪ ኼውዕልዎን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ከምኡ ምግባሮም ንስልጣኖም ብዘይግቡእ ንኸይጥቀሙሉ ይሕግዞም። ንኡሳን ጓሶት ጥራይ ምዃኖም እውን ኪዝክሩ ኣለዎም። ነፍሲ ወከፍ ኣባል ጉባኤ ዚገብሮ ውሳነ ንየሆዋን ንየሱስን እዩ ጸብጻብ ዚህበሉ።—ገላ. 6:5, 7, 8።
‘ነቲ መጓሰ ኣርኣያ ኹንዎ’
13, 14. ሓደ ሽማግለ ንመጓሰ ኣምላኽ ኣብነት ኪኸውን ዚኽእል በየናይ መዳያት እዩ፧
13 ሃዋርያ ጴጥሮስ ኣብታ ጉባኤ ንዘለዉ ሽማግለታት፡ ‘ከይጕይተቱ’ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ‘ነቲ መጓሰ ኣርኣያ ኪዀንዎ’ እውን ምዒድዎም እዩ። (1 ጴጥ. 5:3) ሓደ ሽማግለ ነቲ መጓሰ ኣርኣያ ኪኸውን ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧ ሓደ ‘ሓላዊ ኪኸውን ዚመጣጠር’ ሓው፡ ኬማልኦ ኻብ ዘለዎ ብቕዓታት፡ ክልተ ንርአ። እቲ ሓው፡ “ለባም”ን “ንቤተ ሰቡ ጽቡቕ ገይሩ ዜስተናብር”ን ኪኸውን ኣለዎ። ሓደ ሽማግለ፡ ስድራ ቤት እንተ ኣልይዎ፡ ንቤተ ሰቡ ብምስትንባር ኣብነት ኪኸውን ኣለዎ። “ሓደ ሰብ ንቤተ ሰቡ ኼስተናብር ካብ ዘይክእልሲ፡ ንጉባኤ ኣምላኽ ደኣ ኸመይ ገይሩ ኺከናኸና ይኽእል፧” (1 ጢሞ. 3:1, 2, 4, 5) ሓደ ሰብ ንሓላውነት ምእንቲ ኺበቅዕ፡ ለባም ኪኸውን ኣለዎ፣ እዚ ማለት ድማ ንስርዓታት ኣምላኽ ብንጹር ኪርድኦን ኣብ ህይወቱ ብኸመይ ኣብ ግብሪ ኼውዕሎ ኸም ዘለዎ ኺፈልጥን ኣለዎ። እዚ ሓው እዚ፡ ወረጃ እዩ፡ ተሃዊኹ ድማ ኣይፈርድን እዩ። ሽማግለታት ነዚ ባህርያት እዚ ኼንጸባርቑ ኸለዉ፡ ኣባላት ጉባኤ ይተኣማመኑሎም እዮም።
14 ሓለውቲ ንክርስትያን ብጾቶም ጽቡቕ ኣብነት ኪዀኑሉ ዚኽእሉ ኻልእ መዳይ ድማ፡ ኣገልግሎት ወፍሪ እዩ። በዚ መዳይ እዚ፡ የሱስ ንሓለውቲ ኣብነት ሰሪዑሎም ኣሎ። ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ኣገዳሲ መዳይ ምድራዊ ኣገልግሎት የሱስ እዩ ነይሩ። የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ እዚ ዕዮ እዚ ብኸመይ ከም ዚፍጸም ኣርእይዎም እዩ። (ማር. 1:38፣ ሉቃ. 8:1) ኣብዚ ግዜና፡ ኣስፋሕቲ ምስ ሽማግለታት ሓቢሮም ኬገልግሉ ባህ እዩ ዚብሎም። ሽማግለታት ኣብዚ ህይወት ዜድሕን ዕዮ እዚ ብቕንኣት ኪዓይዩ ኸለዉ፡ ኣስፋሕቲ ይተባብዑ እዮም፣ ካብ ኣመሃህራኦም ከኣ ይመሃሩ እዮም። ሓለውቲ ብዙሕ ዕዮ እናሃለዎም ክነሱ፡ ግዜኦምን ጕልበቶምን ወፍዮም ብቘራጽነት ኣብ ዕዮ ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ኪካፈሉ ኸለዉ፡ ንምልእቲ ጉባኤ ኸም ናታቶም ዓይነት ቅንኣት ንኸተርኢ የተባብዓ እዩ። ብዘይካዚ፡ ሽማግለታት ንኣኼባታት ጉባኤ ብምድላውን ኣብቲ ኣኼባታት ብምስታፍን፡ ከምኡውን ኣብ ከም ጽሬትን ጽገናን ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ዝኣመሰለ ኻልእ ንጥፈታት ብምክፋል ንኣሕዋቶም ጽቡቕ ኣብነት ኪዀንዎም ይኽእሉ እዮም።—ኤፌ. 5:15, 16፣ እብራውያን 13:7 ኣንብብ።
“ንድኹማት ደግፍዎም”
15. ገለ ኻብቲ ሽማግለታት ጕስነታዊ ምብጻሕ ዚገብሩሉ ምኽንያታት እንታይ እዩ፧
15 ሓንቲ በጊዕ ምስ እትቘስል ወይ ምስ እትሓምም፡ ሓደ ንፉዕ ጓሳ ቐልጢፉ እዩ ኣገዳሲ ስጕምቲ ዚወስድ። ብተመሳሳሊ፡ ዝዀነ ይኹን ኣባል እታ ጉባኤ ምስ ዚሳቐ ወይ መንፈሳዊ ሓገዝ ምስ ዜድልዮ እውን ሽማግለታት ቅልጡፍ ቈላሕታ ኺገብሩሉ የድሊ። ኣረጋውያንን ዝሓመሙን ስጋዊ ሓገዝ ኪግበረሎም ዜድሊ እኳ እንተ ዀነ፡ ብፍላይ ግና መንፈሳዊ ሓገዝን ምትብባዕን እዩ ዜድልዮም። (1 ተሰ. 5:14) መንእሰያት ዝዀኑ ኣባላት ጉባኤ፡ ከም “ትምኒት ንእስነት” ዝኣመሰለ ብድሆታት ኬጋጥሞም ይኽእል እዩ። (2 ጢሞ. 2:22) ስለዚ፡ ጕስነት፡ ንኣባላት ጉባኤ፡ ዜጋጥሞም ዘሎ ዅነታት ተረዲእካ፡ ዜተባብዕ ቅዱስ ጽሑፋዊ ምኽሪ ንምሃብ ብዚብል ዕላማ በብእዋኑ ዚግበር ምብጻሕ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ጕዳያት ብኣጋኡ እንተ ተታሒዙ፡ ከቢድ ጸገማት ኣየጋጥምን እዩ።
16. ሓደ ኣባል ጉባኤ መንፈሳዊ ሓገዝ ምስ ዜድልዮ፡ ሽማግለታት እንታይ ደገፍ እዮም ኪገብሩሉ ዚኽእሉ፧
16 ጸገማት እናዓበየ ብምኻዱ፡ መንፈሳዊ ጥዕና ሓደ ኣባል ጉባኤ ኣብ ሓደጋ እንተ ወዲቑኸ፧ ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝዀነ ያእቆብ፡ “ኣብ መንጎኹም ዝሓመመዶ ኣሎ፧ ንሽማግለታት ጉባኤ ይጸውዕ፣ ንሳቶም ከኣ ብስም የሆዋ ዘይቲ እናለኸዩ፡ ይጸልዩሉ። እታ ናይ እምነት ጸሎት ድማ ነቲ ሕሙም ከተጥዕዮ እያ፣ የሆዋ እውን ኬተንስኦ እዩ። ሓጢኣት ገይሩ እንተ ዀይኑ እውን፡ ኪሕደገሉ እዩ” በለ። (ያእ. 5:14, 15) ሓደ ብመንፈስ ዝሓመመ ኣባል ጉባኤ፡ ንሽማግለታት ጉባኤ እንተ ዘይጸውዐ እውን፡ ንሳቶም ኵነታቱ ምስ ፈለጡ፡ ቀልጢፎም ኪሕግዝዎ ይግባእ። እዞም ጓሶት እዚኦም፡ ንኣሕዋቶም ምስኦም ኰይኖም ምስ ዚጽልዩሎምን ኣብ ዜድልዮም እዋን ምስ ዚሕግዝዎምን፡ ነቲ ብሕድሪ እተዋህቦም መጓሰ ብመንፈሳዊ መዳይ ኬበርትዕዎን ኬተባብዕዎን ይኽእሉ እዮም።—ኢሳይያስ 32:1, 2 ኣንብብ።
17. ሽማግለታት ነቲ “ዓብዪ ጓሳ” ምስ ዚመስልዎ፡ እንታይ ውጽኢት እዩ ዚርከብ፧
17 ክርስትያን ጓሶት ኣብ ውድብ የሆዋ ኣብ ዚዓይዎ ዅሉ ነገራት፡ ነቲ “ዓብዪ ጓሳ” ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ኪመስልዎ እዮም ዚጽዕሩ። መጓሰ ኣምላኽ፡ ካብዞም ሓላፍነት ዘለዎም ሰብኡት መንፈሳዊ ሓገዝ ስለ ዚግበረሉ፡ ይጥቀምን ይስስንን እዩ። ንዅሉ እዚ ነገራት እዚ፡ ነማስወሉ ኢና፣ ነቲ መወዳድርቲ ዘይብሉ ጓሳና የሆዋ ንኽንውድሶ ኸኣ ንድረኽ ኢና።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
ኣምላኽ ንስኡናት ይሓልየሎም ድዩ፧
ኣምላኽ ንስኡናት ይሓልየሎም ድዩ፧
“[ኣምላኽ፡] ‘ከቶ ኣይክሓድገካን፡ ከቶ እውን ኣይክጥንጥነካን እየ’ ኢሉ እዩ እሞ፡ ናብራኹም ብዘይ ፍቕሪ ገንዘብ ይኹን።”—እብራውያን 13:5።
ኣምላኽ ሓልዮቱ ዜርእየሉ መገዲ፦
ሓደ ንየሆዋ ኣምላኽ ዜምልኽ ሰብ፡ ኣብ ጸገም ኪወድቕ ከሎ፡ ኣምላኽ ነቲ ሰብ ብእተፈላለየ መገዲ ይሓልየሉ እዩ። ሓደ ኻብኡ ድማ፡ እቲ እቶም ኣመንቲ ዝዀኑ ክርስትያናት ብጾት ብፍቕሪ ተደሪኾም ዚገብሩሉ ደገፍ እዩ። * ያእቆብ 1:27፡ “ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ኣቦን ንጹህን ዘይረኸሰን ኣምልኾ እዚ እዩ፦ ንዘኽታማትን ንመበለታትን ኣብ ጸበባኦም ምክንኻን” ትብል።
ቀዳሞት ክርስትያናት ንሓድሕዶም ይተሓጋገዙ ነበሩ። ንኣብነት፡ ኣብ ምድሪ ይሁዳ ብርቱዕ ጥሜት ከም ዚኸውን ብትንቢት ምስ ተነግረ፡ ኣብ ኣንጾክያ ናይ ሶርያ ዝነበሩ ክርስትያናት፡ “ነቶም ኣብ ይሁዳ ዚቕመጡ ኣሕዋት ረድኤት ኪሰድዱሎም ወሰኑ።” (ግብሪ ሃዋርያት 11:28-30) ከም ውጽኢቱ ድማ፡ እቶም ስኡናት ክርስትያናት ዜድልዮም ነገራት ረኸቡ። እዚ ብፍታው እተገብረ ወፈያ እዚ፡ እታ ክርስትያናዊት ፍቕሪ ብግብሪ ኸም እትርአ ገይሩ እዩ።—1 ዮሃንስ 3:18።
ስኡናት ንገዛእ ርእሶም ኪጠቕሙ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
“ነቲ ዚጠቅም ዝምህረካ . . . ኣነ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ እየ።”—ኢሳይያስ 48:17, 18።
ንርእስና ምእንቲ ኽንሕግዝ፡ ኣምላኽ ይሕግዘና፦
ከምቲ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት እተመከርዎ፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ጥበብ፡ ግብራውን መወዳድርቲ ዘይብሉን እዩ። ምሳሌ 2:6, 7፡ “እግዚኣብሄር ጥበብ ይህብ እዩ እሞ፡ ፍልጠትን ምስትውዓልን ካብ ኣፉ እየን ዚወጻ። . . . ነቶም ቅኑዓት ደሓን ይእርንበሎም” ትብል። ሰባት ነቲ ጥበብ እቲ እንተ ኣናድዮምዎን እንተ ተግቢሮምዎን፡ ንርእሶም ኪጠቕሙ ይኽእሉ እዮም።
ንኣብነት፡ ካብቲ ኸም ሓሽሽ ምውሳድን ኣልኮላዊ መስተ ምብዛሕን ዝኣመሰለ ዚጐድእን ዜኽስርን ኣመላት ይርሕቁ እዮም። (2 ቈረንቶስ 7:1) ብዘይካዚ፡ ሓቀኛታትን ትጉሃትን ቍም ነገረኛታትን ይዀኑ፣ በዚ ኸምዚ ኸኣ ብቐሊሉ ስራሕ ይረኽቡ ወይ ከኣ ንፉዓት ሰራሕተኛታት ይዀኑ። ኤፌሶን 4:28፡ “እቲ ዚሰርቕ፡ ነቲ ስኡን ዜማቕሎ ምእንቲ ኺህልዎስ፡ . . . ይጽዓር እምበር፡ ደጊምሲ ኣይስረቕ” ትብል።
እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ጥበብ ንስኡናት ከም ዚሕግዞም ዚሕብር መርትዖ ኣሎዶ፧
“ጥበብ ብግብራ ጸደቐት።”—ማቴዎስ 11:19።
ገለ መርትዖ እስከ ንርአ፦
ኣብ ጋና ዚነብር ዊልሰን ዝስሙ ግዜያዊ ሰራሕተኛ፡ ኰንትራቱ ኺውድእ ቍሩብ ተሪፍዎ ነበረ። ኣብታ ናይ መወዳእታ መዓልቲ፡ ናይቲ ኣካያዲ ስራሕ ማኪና ኺሓጽብ ከሎ፡ ኣብ ውሽጢ እታ ማኪና ገንዘብ ረኸበ። ሓለቓኡ ድማ ነቲ ገንዘብ ኪወስዶ ነገሮ። እቲ ናይ የሆዋ ምስክር ዝዀነ ዊልሰን ግና፡ ኪሰርቕ ኣይደለየን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ነቲ ገንዘብ ናብ ዋናኡ መለሶ። ኰንትራቱ ወዲኡ ኣብ ክንዲ ዚወጽእ ድማ፡ ቀዋሚ ስራሕ ተዋህቦ፣ ጸኒሑ ኸኣ ዝለዓለ ሓላፍነት ኪረክብ ከኣለ።
እታ ኣብ ኤውሮጳ እትነብር ዠራልዲን፡ ኣስራሒታ ንናይ የሆዋ መሰኻኽር ስለ ዘይትፈትዎም፡ ካብ ስራሕ ተሰጕጐት። ይኹን እምበር፡ ኣደ እታ ኣስራሒት ንጓላ፡ ዓብዪ ጌጋ ኸም ዝገበረት ነገረታ። “ከም ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝበሉ እሙናትን ህርኩታትን ሰራሕተኛታት ክትረኽቢ ኣይትኽእልን ኢኺ” ድማ በለታ። እታ ጓላ ብዛዕባ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምርምር ገበረት፣ ዠራልዲን ድማ ናብ ስራሓ ተመልሰት።
እታ ሳራ ዝስማ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ እትነብር በይና ንደቃ እተዕቢ ኣደ፡ ኣጸጋሚ ዅነታት ምስ ኣጋጠማ፡ ኣባላት ጉባኤኣ ንስድራ ቤታ ዜድሊ ምግብን መጓዓዝያን ኣማልኡላ፣ በዚ ኸምዚ ድማ፡ ሳራ ነታ ክርስትያናዊት ፍቕሪ ረኣየታ። እተን ደቃ፡ “ኣብ ጉባኤ ብዙሓት ወለዲ ኣለዉና” በላ።
ምስዚ ዚመሳሰል ብዙሕ ተመክሮታት ኪህሉ ይኽእል እዩ። እዚ ኸኣ፡ ነቲ ኣብ ምሳሌ 1:33 ዚርከብ፡ “እቲ [ንዓይ ንየሆዋ] ዚሰምዓኒ ግና ብደሓን ኪነብር፡ ንኽፉእ ከይፈርሄ ኸኣ ኪሀድእ እዩ” ዚብል ሓሳብ እዩ ዜዘኻኽረና። እዝስ ክሳዕ ክንደይ ሓቂ ዀን እዩ!
^ စာပိုဒ်၊ 5 ኣብ ገሊኡ ሃገራት፡ መንግስቲ ንስኡናት ገንዘባዊ ሓገዝ ይገብረሎም እዩ። ከምኡ ኣብ ዘይግበረሉ ቦታታት፡ እቲ ሓላፍነት ብቐንዱ ኣብ ኣዝማድ እቲ ስኡን እዩ ዚወድቕ።—1 ጢሞቴዎስ 5:3, 4, 16።


text:
1ኢየሱስ ቅድሚ በዓል ፋሲካ ካብዝ ዓለም እዙይ ናብ ኣብ ዝኸደላ ሰዓት ከም ዝበጽሐት ፈሊጡ፤ ነቶም ዘፍቀሮም ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዘለዉ ናቱ ክሳዕ መወዳእታ ኣፍቀሮም። 2እናተደረሩ እንተለዉ ድማ ዲያብሎስ ንኢየሱስ ከትሕዝ ኣብ ልቢ ይሁዳ ወዲ ስምዖን ኣስቆሮታዊ ሓሳብ ኣኅዲሩ ነበረ። 3ኢየሱስ ኣቦኡ ንዂሉ ኣብ ኢዱ ኸም ዝሃቦ ካብ እግዚኣብሔር ከም ዝመጸ ናብ እግዚኣብሔርውን ከም ዝኸይድ ፈሊጡ፤ 4ካብ ድራር ተሢኡ ኽዳውንቱ ኣንበረ፤ ዕጣቕ ኣልዒሉውን ተዓጠቐ። 5ሽዑ ማይ ናብ ኲስኲስቲ ገይሩ ኣእጋር ደቀ መዛሙርቱ ኽሓጽብን በቲ ዝተዓጢ ዕጣቕ ገይሩ ኽሕብስን ጀመረ። 6ናብ ስምዖን ጴጥሮስ ከዓ በጽሐ፤ ንሱ ድማ ጐይታይ! ንስኻዶ ኣእጋረይ ክትሓጽበኒ ኢኻ? በሎ። 7ኢየሱስ ድማ መሊሱ ነዝ ኣነ ዝገብሮ ዘለኹ ንስኻ ሕዚ ኣይትፈልጦን ኢኻ፤ ደኃር ግና ኽትፈልጦ ኢኻ በሎ። 8ጴጥሮስ ከዓ ብፍጹም ኣእጋረይ ኣይትሓጽበንን ኢኻ! በሎ። ኢየሱስ ድማ ኣነ እንተዘይሓጺበካስ ምሳይ ክፍሊ የብልካን ኢሉ መለሰሉ። 9ስምዖን ጴጥሮስ ድማ ጐይታይ! እምበኣር ኣእጋረይ ጥራሕ ኣይኮነን ኣእዳወይን ርእሰይውን እምበር! በሎ። 10ኢየሱስ ከዓ እቲ ዝተሓጽበ ኲለንትናኡ ንጹሕ እዩ እሞ እንትርፊ ኣእጋሩ ምሕጻብ ኣየድልዮን፤ ንስኻትኩም ከዓ ንጹሃት ኢኹም፤ ግና ኲልኻትኩም ኣይኾንኩምን በለ። 11ኢየሱስ እቲ ኣኅሊፉ ዝህቦ መን ምዃኑ ይፈልጥ ስለ ዝነበረ እዩ ኲልኻትኩም ንጹሃት ኣይኮንኩምን ዝበለ። 12ኣእጋሮም ምስ ሓጸቦም ድማ ክዳውንቱ ተኸዲኑ መሊሱ ምስኣቶም ተቐመጠ፤ ከምዙይ ድማ በሎም፦ እዝ ዝገበርኩልኩምስ ኣስተውዒልኩምዎዶ ኣለኹም? 13ንስኻትኩም መምህርን ጐይታን› ኢልኩም ትጽውዑ ኒ፤ ከምኡ ስለ ዝኾንኩ ኸዓ ጽቡቕ በልኩም። 14እምበኣር ኣነ ጐይታኹምን መምህርኩምን እንተለኹ ኣእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኣእጋር ብጾትኩም ክትሓጽቡ ይግብአኩም እዩ። 15ከምቲ ኣነ ንኣኻትኩም ዝገበርክዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ ኣርኣያ ሂበኩም ኣለኹ። 16ሓሽከር ካብ ጐይታኡ ልኡኽውን ካብ ለኣኺኡ ኸም ዘይበልጽ እማን እማን እብለኩም ኣለኹ። 17እምበኣር ነዙይ እንተፈሊጥኩምዎ እሞ እንተገይርኩምዎ ብፁዓን ኢኹም። 18እዙይ ብዛዕባ ዂልኻትኩም ኣይኮንኩን ዝዛረብ ዘለኹ፤ ኣነ ነቶም ዝኃረኽዎም እፈልጦም እየ፤ ግና እቲ እንጀራይ ዝበልዕ ሸዀንኡ ኣባይ ኣልዓለ› ዝብል ጽሑፍ ምእንቲ ኽፍጸም እዙይ ኾነ። 19እቲ ነገር ምስ ኮነ ኣነ ምዃነይ ምእንቲ ኽትኣምኑ እቲ ነገር እንተይኮነ ካብ ብሕዚ እነግረኩም ኣለኹ። 20ነቲ ኣነ ዝለኣኽክዎ ዝቕበል ንኣይ ይቕበል፤ እቲ ንኣይ ዝቕበል ድማ ነቲ ዝለኣኸኒ ኸም ዝቕበል እማን እማን እብለኩም ኣለኹ። 21ኢየሱስ እዙይ ምስ በለ ብመንፈሱ ኃዚኑ ሓደ ካባኻትኩም ከም ዘትኅዘኒ እማን እማን እብለኩም ኣለኹ፤ ኢሉ ኣግሂዱ ተዛረበ። 22እቶም ደቀ መዛሙርት ብዛዕባ መን ከም ዝተዛረበ ስለ ዘይፈለጡ ንስንሳቶም ተጠማመቱ። 23ሓደ ኻብቶም ደቀ መዛሙርቱ እቲ ኢየሱስ ዝፈትዎ ኣብ ጥቓ ኢየሱስ ተቐሚጡ ነበረ። 24ስምዖን ጴጥሮስ ንእኡ ብዛዕባ መን እዩ ዝዛረብ ዘሎ እስኪ ጠይቆ? ኢሉ ጠቐሶ። 25ንሱ ኸዓ ናብ ኢየሱስ ጽግዕ ኢሉ ጐይታ! መን እዩ ንሱ? ኢሉ ጠየቖ። 26ኢየሱስ ከዓ እቲ ኣነ ቝራስ እንጀራ ጸቢሐ ዝህቦ ንሱ እዩ ኢሉ መለሰ፤ ሽዑ ድማ ቝራስ እንጀራ ጸቢሑ ንይሁዳ ወዲ ስምዖን ኣስቆሮታዊ ሃቦ። 27ድኅሪ እታ ቝራስ እንጀራ ኸዓ ሰይጣን ኣብ ይሁዳ ኃደረ። ሽዑ ኢየሱስ ነቲ እትገብሮ ቐልጢፍካ ግበሮ! በሎ። 28እቶም ምስኡ ኣብ ማእዲ ተቐሚጦም ዝነበሩ ግና ብዛዕባ እንታይ ከም ዝበሎ ኣይፈለጡን። 29ንገሊኦም ግና ሙዳየ ምጽዋት ምስ ይሁዳ ስለ ዝነበረ ኢየሱስ ንበዓል ዘድልየና ዓድግ ወይ ከዓ ንድኻታት ሃብ ዝበሎ መሲልዎም ነበረ። 30ይሁዳውን ነታ ቝራስ እንጀራ ምስ ተቐበለ ሽዑ ንሽዑ ወፀ፤ ለይቲውን ነበረ። 31ይሁዳ ምስ ወፀ ሽዑ ኢየሱስ ከምዙይ በለ፦ ሕዚ ወዲ ሰብ ኸበረ፤ እግዚኣብሔርውን ብእኡ ኸበረ። 32እግዚኣብሔር ብእኡ ኻብ ከበረ እግዚኣብሔር ከዓ ንእኡ ባዕሉ ከኽብሮ እዩ፤ ቀልጢፉውን ከኽብሮ እዩ። 33ደቀይ! ገና ቑሩብ ጊዜ ምሳኻትኩም እየ፤ ክትደልዩኒ ኢኹም፤ ከምቲ ንኣይሁድ ናብቲ ኣነ ዝኸዶ ንስኻትኩም ክትመጹ ኣይትኽእሉን ኢኹም› ዝበልክዎም ንኣኻትኩምውን ሕዚ እብለኩም ኣለኹ። 34ንስንሳትኩም ክትፋቐሩ ከምቲ ኣነ ዘፍቀርኩኹም ገይርኩም ንስንሳትኩም ምእንቲ ኽትፋቐሩ ሓድሽ ትእዛዝ እህበኩም ኣለኹ። 35ንስንሳትኩም ፍቕሪ እንተሃልይኩም ደቀ መዛሙርተይ ከም ዝኾንኩም በዙይ ኲሉ ኽፈልጥ እዩ። 36ስምዖን ጴጥሮስ ከዓ ጐይታይ! ናበይ ክትከይድ ኢኻ? በሎ፤ ኢየሱስ ድማ ናብቲ ኣነ ዝኸዶ ንስኻ ሕዚ ኽትክተለኒ ኣይትኽእልን ኢኻ፤ ደኃር ግና ኽትክተለኒ ኢኻ ኢሉ መለሰሉ። 37ጴጥሮስ ከዓ ጐይታይ! ስለምንታይ እየ ሕዚ ክኽተለካ ዘይክእል? ሕይወተይ እንተ ኾነውን ቤዛኻ ኣኅሊፈ ኽህብ እየ በሎ። 38ኢየሱስ ድማ ንሕይወትካ ቤዛይ ክተኅልፋ ዲኻ? ደርሆ እንተይነቀወ ሠለስተ ጊዜ ከም እትኽሕደኒ እማን እማን እብለካ ኣለኹ፤ ኢሉ መለሰሉ።
Copyright
Learn More


text:
ንስድራ ቤት | ሓዳር
ምሕዝነት ደረቱ ኺሓልፍ ከሎ
ጸገም
ኣንጻር ጾታ ዝዀነ ዚርድኣልካ ፈታዊ ኣሎካ ንበል። ክልቴኹም ብዛዕባ ዝዀነ ይኹን ጕዳይ ከተዕልሉ ትኽእሉ ኢኹም፣ ተዕልሉ ድማ ኢኹም። ንስኻ፡ ‘ምሕዝነታዊ ዕርክነት ጥራይ እዩ ዘሎና’ ኢልካ እኳ እንተ ሓሰብካ፡ መጻምድትኻ ምስቲ ፈታዊኻ ነዊሕ ከም እተዕልሉ ምስ ፈለጠ ግና፡ ከምኡ ኸይመስሎ ይኽእል እዩ።
ምናልባት እቲ ምስ ፈታዊኻ ዘሎካ ምሕዝነት ደረቱ ሓሊፉ ኪኸውን ስለ ዚኽእል፡ ኣቓልቦ ኽትገብረሉ ኣሎካ። ፈለማ ግና፡ ስለምንታይ ምስቲ ኣንጻር ጾታ ዝዀነ ፈታዊኻ ርክብ ከም ዝመስረትካ እስከ ንርአ።
እቲ ጸገም ዜጋጥመሉ ምኽንያት
ዕግበት። ብሓጺሩ፡ ካብ ኣንጻር ጾታ ዚመጽእ ኣቓልቦ፡ ባህ ዜብል ወይ ከኣ ዕግበት ከም ዚስምዓካ ዚገብር እዩ። ኣኽቢሩ ዚርእየና ሰብ ከም ዘሎ ምፍላጥና የሐጕሰናን ምጩዋት ከም ዝዀንና ዀይኑ ኸም ዚስምዓና ይገብርን እዩ። ካብ እትምርዖ ድሕሪ እተወሰነ እዋን፡ ምስ ኣንጻር ጾታ ዝዀነ ፈታዊኻ ኽትከውን ከለኻ፡ ምትእምማን ይስምዓካ ይኸውን። ኰይኑ ግና፡ ነዚ ስምዒት እዚ፡ መጻምድትኻ ኻብ ዘይኰነ ሰብ ክትረኽቦ ምፍታን፡ መዘዝ ኣለዎ። ምስ ኣንጻር ጾታ ዘይግቡእ ስምዒታዊ ርክብ ምምስራት፡ ነቲ ምስ መጻምድትኻ ዘሎካ ርክብ ኬላሕልሖ ይኽእል እዩ። እዚ ኸኣ፡ ንመጻምድትኻ፡ እቲ ዚግብኦ ፍቕሪ ኸም ዘይተርእዮ ኺገብረካ ይኽእል እዩ።
• ንርእስኻ ኸምዚ ኢልካ ሕተታ፦ ‘ካብዚ ምስ ፈታውየይ ዘሎኒ ምሕዝነት ዝረኽቦ ዘለኹ ግናኸ ኻብ ሓዳረይ ብዝሓሸ መገዲ ኽረኽቦ ዝኽእል ዜድልየኒ ነገር እንታይ እዩ፧’
ተነቃፊ ምዃን። መጽሓፍ ቅዱስ፡ እቶም ዚምርዓዉ፡ ብእተወሰነ ደረጃ እውን እንተ ዀነ “ጸበባ” ኸም ዚህልዎም ይገልጽ እዩ። (1 ቈረንቶስ 7:28) ንኣብነት፡ ሓድሓደ ግዜ ብመጻምድትኻ ዕሽሽ እተበሃልካ ወይ መጻምድትኻ ብሞሳ ዘይርእየካ ዀይኑ ኺስምዓካ ይኽእል እዩ፣ ወይ ከኣ ብምኽንያት ሓደ ዘይተፈትሐ ጕዳይ፡ ገና ቒም ሒዝካ ትህሉ ትኸውን። ምናልባት መጻምድትኻ ብዛዕባ እቲ ጕዳይ ኪዘራረብ ዘይምድላዩ፡ ኬበሳጭወካ ይኽእል እዩ፣ እዚ ኸኣ ተነቃፊ ኸም እትኸውን ስለ ዚገብረካ፡ ናይ ካልእ ሰብ ኣቓልቦ ኽትረክብ ትደሊ። ገሊኦም ምሁራት ከም ዚገልጽዎ፡ ብዛዕባ ኣጸጋሚ ጕዳያት ካብ ምዝርራብ ትሃድም እንተ ዄንካ፡ ሓዳርካ ንፋስ ኪኣትዎ፡ ሕሉፍ ሓሊፉ እውን ናብ ፍትሕ ኪመርሓካ ይኽእል እዩ።
• ንርእስኻ ኸምዚ ኢልካ ሕተታ፦ ‘ዘይግቡእ ምሕዝነት ከም ዝጅምር ዝገበረኒ፡ እንታይ ኣብ ሓዳረይ ዘሎ ሃጓፍ እዩ፧’
ክትገብሮ እትኽእል ነገራት
ነቲ ሓደጋ ኣለልዮ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ሰብዶ ሓዊ ሐቚፉስ ክዳኑ ኣይነድድን እዩ፧” ይብል። (ምሳሌ 6:27) ስለዚ፡ ምርዑው ክነስኻ ምስ ካልእ ሰብ ፍቕራዊ ርክብ ምምስራት፡ ብሓዊ ኸም ምጽዋት እዩ። (ያእቆብ 1:14, 15) እዚ ግና ኣብ መጻኢ ኼጋጥም ንዚኽእል ጕድኣት ዜመልክት ጥራይ ኣይኰነን። ከመይሲ፡ ድሮ ጕድኣት ኣጋጢሙ እዩ። ምኽንያቱ፡ ንኻልእ ሰብ ዘይግቡእ ኣቓልቦ ምሃብ፡ ንመጻምድትኻ ነቲ ኻባኻ ኺረኽቦ ዚግባእ ኣቓልቦ ኸም ዚስእን እዩ ዚገብሮ።
ገዛእ ርእስኻ ኣይተታልል። ምስ ፈታዊኻ ጥብቂ ምሕዝነት ምምስራትካ፡ ንዕኡ እንተ ትምርዓዎ ኔርካ ህይወትካ ኸመይ ኪመስል ይኽእል ከም ዝነበረ ንኽትሓስብ እዩ ዚድርኸካ። እዚ ግና፡ ንብርታዐ ፈታዊኻ ምስቲ መጻምድትኻ ዘለዎ ድኽመት ከም እተወዳድሮ ስለ ዚገብረካ፡ ፍትሓዊ ኣይኰነን። ኣብ ርእሲኡ እውን፡ ብዛዕባ ፈታዊኻ ኽትሓስብ ከለኻ ዚስምዓካ ባህታ፡ ምናልባት ምስቲ ፈለማ ብዛዕባ መጻምድትኻ ዝነበረካ ስምዒት ተመሳሳሊ ኪኸውን ይኽእል እዩ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ኤርምያስ 17:9።
ደረት ሓንጽጽ። ሰባት ንማኪናኦም ወይ ንቤቶም ካብ ሰረቕቲ ንምክልኻል፡ መጠንቀቕታ ደወል ይገጥሙ እዮም። ንስኻ እውን ምስ ሓዳርካ ብዚተሓሓዝ ከምኡ ኽትገብር ትኽእል ኢኻ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ንልብኻ ሐልዎ” ይብል እዩ። (ምሳሌ 4:23) ብኸመይ ኢኻ ኸምኡ ኽትገብር እትኽእል፧ ነዚ ዚስዕብ ፈትኖ፦
ብዓል ቃል ኪዳን ምዃንካ ዚሕብር ንጹር ነገር ግበር፣ ምናልባት ስእሊ መጻምድትኻ ኣብ ስራሕካ ኸተቐምጥ ትኽእል ኢኻ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ዘፍጥረት 2:24።
ምስቲ ኣንጻር ጾታ ዝዀነ ፈታዊኻ ኽትከውን ከለኻ ብዛዕባ እትገብሮን ዘይትገብሮን ነገራት ወስን። ንኣብነት፡ ነቲ ፈታዊኻ ብዛዕባ ኣብ ሓዳርካ ዘጋጠመካ ጸገማት ክትነግሮ ወይ ከኣ ምስ ኣንጻር ጾታ ዝዀነ መሳርሕትኻ ናብ ቤት መስተ ኽትከይድ ግቡእ ኣይኰነን።
ምስ ኣንጻር ጾታ ዘሎካ ርክብ ደረቱ እንተ ሓሊፉ፡ ነቲ ርክብ ኣቋርጾ። ከምኡ ምግባር እንተ ኸቢዱካ፡ ስለምንታይ ከም ዝኸበደካ ንገዛእ ርእስኻ ሕተታ። ነቲ ምስቲ ሰብ ዘሎካ ርክብ ክትከላኸለሉ ኣብ ክንዲ እትጽዕር፡ ንመጻምድትኻ ኽትድግፎ ጽዓር፣ ሓዳርካ ምእንቲ ኸይብተን ድማ፡ ስጕምቲ ውሰድ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ምሳሌ 5:18, 19።


text:
ኣስኣሰር እምነቶም ስዓብ | ማርያም
ንሰይፊ ሓዘን ተጻወረቶ
ማርያም ቃላት ኪገልጾ ብዘይክእል ጓሂ ተዀምቲራ ዅርምይ በለት። እተን ወዳ ንሰዓታት ድሕሪ ምስቓዩ እተዛረበን ናይ መወዳእታ ቓላት፡ ገና ኣብ ኣእዛና የቃልሓ ነበራ። ገና ፍርቂ መዓልቲ ኸሎ፡ ሰማይ ጸልመተ። ብሃንደበት ድማ ምድሪ ብሓይሊ ኣንቀጥቀጠት። (ማቴዎስ 27:45, 51) ማርያም፡ የሆዋ ኻብ ዝዀነ ይኹን ሰብ ንላዕሊ ብሞት የሱስ ክርስቶስ ኣመና ኸም ዝሓዘነ ንዓለም ዜርእያ ዝነበረ መሲልዋ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ናይ ድሕሪ ቐትሪ ብርሃን ነቲ ንጎልጎታ ወይ ንቦታ ቐረንቀራ ሸፊንዎ ዝነበረ ጸልማት ምስ ቀንጠጦ፡ ማርያም ንወዳ ሓዘነትሉ። (ዮሃንስ 19:17, 25) ቀደም ምስ ወዳ ዘሕለፈቶ ነገራት ድማ ኣብ ኣእምሮኣ ቕጅል በላ። ምናልባት ነቲ ቕድሚ 33 ዓመት ይገብር ዘጋጠማ ነገር ዘኪራቶ ኽትከውን ትኽእል እያ። ንሳን ዮሴፍን ነቲ ኽቡር ወዶም ኣብቲ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረ ቤተ መቕደስ ምስ ኣቕረብዎ፡ ሓደ ስምኦን ዝስሙ ብዕድመ ዝደፍአ ሰብኣይ፡ ብመንፈስ ኣምላኽ ተደሪኹ ትንቢት ተነበየ። የሱስ ዓበይቲ ነገራት ከም ዚገብር ከኣ ገለጸ፣ ኣስዕብ ኣቢሉ ግና፡ ማርያም ነዊሕ ሰይፊ ናብ ነፍሳ ኸም ዚኣቱ ሓበረ። (ሉቃስ 2:25-35) ማርያም ኣብቲ ንወዳ ብሞት ዝሰኣነትሉ ዜሕዝን እዋን፡ ንሓቅነት እተን ስምኦን እተዛረበን ቃላት ምሉእ ብምሉእ ተረድኣተን።
ሞት ውሉድ፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ነገር ንላዕሊ ዚኸፍአን መዓንጣኻ ዜሕርርን ምዃኑ እዩ ዚንገር። እወ፡ ሞት ኣመና ጨካን ጸላኢ እዩ፣ ብእተፈላለየ መገዲ ድማ ይጐድኣና እዩ። (ሮሜ 5:12፣ 1 ቈረንቶስ 15:26) ኰይኑ ግና፡ ንኸምዚ ዓይነት ጕድኣት ክትሰግሮ ይከኣል ድዩ፧ ነቲ ኻብ መጀመርታ ኽሳዕ መወዳእታ ኣገልግሎት የሱስን ክንዮኡን ዝነበረ ህይወት ማርያም ክንምርምሮ ኸለና፡ ብዛዕባ እታ ማርያም ንሰይፊ ሓዘን ንኽትጻወሮ ዘኽኣለታ እምነት ብዝያዳ ኽንፈልጥ ኢና።
“ንሱ ዚብለኩም ዘበለ ግበሩ”
ንሰለስተ ዓመትን መንፈቕን እስከ ንድሕሪት ንመለስ፣ ማርያም፡ ለውጢ ይመጽእ ከም ዝነበረ ተፈሊጥዋ ነይሩ እዩ። ኣብታ ናዝሬት እትብሃል ንእሽቶ ኸተማ እውን እንተ ዀነ፡ ዮሃንስ መጥምቕን እቲ ንንስሓ ዚምልከት ዜነቓቕሕ መልእኽቱን፡ መዛረቢ ዀይኑ ነይሩ እዩ። ማርያም፡ እቲ ዓብዪ ወዳ ነቲ መዛረቢ ዀይኑ ዝነበረ ጉዳይ፡ ኣገልግሎቱ ዚጅምረሉ እዋን ከም ዝኣኸለ ዚሕብር ምልክት ገይሩ ይርእዮ ኸም ዝነበረ ተረዲእዋ ነይሩ እዩ። (ማቴዎስ 3:1, 13) የሱስ ንማርያምን ንስድራ ቤታን ሓዲግዎም እንተ ኸይዱ፡ ኣብ ህይወቶም ዓብዪ ለውጢ እዩ ዜጋጥሞም። ስለምንታይ፧
ዮሴፍ ሰብኣይ ማርያም ድሮ ሞይቱ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ማርያም ብተደጋጋሚ ጸገማት ኣጋጢምዋ ነይሩ ማለት እዩ። * የሱስ “ወዲ እቲ ጸራቢ” ጥራይ ዘይኰነስ፡ “እቲ ጸራቢ” ተባሂሉ እውን ኪጽዋዕ ጀሚሩ ነይሩ እዩ። ስለዚ እምበኣር፡ ንስራሕ ኣቦኡ የካይዶ፡ ነታ ድሕሪኡ ንእተወልዱ ሽዱሽተ ቘልዑ እተጠቓልል ስድራ ቤቱ ድማ ይኣልያ ኸም ዝነበረ ንጹር እዩ። (ማቴዎስ 13:55, 56፣ ማርቆስ 6:3) ነቲ ኻብኡ ቐጺሉ እተወልደ ያእቆብ ሓዉ ንስራሕ እታ ስድራ ቤት ምእንቲ ኼካይዶ የሰልጥኖ ነይሩ ኪኸውን ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ በዅሪ ውሉድ ካብ ስድራ ቤቱ ኺፈላለ ኸሎ ግና ከቢድ እዩ። ማርያም ድሮ ጾር ከቢድዋ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ለውጢ ኣፍሪሁዋ ደዀን ይኸውን፧ ብዛዕባ እዚ ኣፍና መሊእና ኽንዛረብ ኣይንኽእልን ኢና። ኰይኑ ግና፡ ብዝያዳ ዜገድስ ካልእ ሕቶ ኣሎ፣ ንሱ ኸኣ፡ “የሱስ ብዓል ናዝሬት፡ እቲ ንነዊሕ እዋን ትጽቢት ዚግበረሉ ዝነበረ መሲሕ፡ ማለት የሱስ ክርስቶስ ምስ ኰነ፡ ማርያም እንታይ ክትብል እያ፧” ዚብል እዩ። ሓደ ጸብጻብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዚ ዚገልጾ ነገር ኣሎ።—ዮሃንስ 2:1-12።
የሱስ ናብ ዮሃንስ ከይዱ ምስ ተጠምቀ፡ ቅቡእ ወይ መሲሕ ኣምላኽ ኰነ። (ሉቃስ 3:21, 22) ድሕሪኡ፡ ደቀ መዛሙርቱ ኺመርጽ ጀመረ። ዕዮኡ ህጹጽ እኳ እንተ ነበረ፡ ምስ ስድራ ቤቱን ምስ ፈተውቱን ኰይኑ እውን ዜሐጕስ ኣጋጣሚታት የሕልፍ ነይሩ እዩ። ሓደ እዋን፡ ምስ ኣዲኡን ምስ ደቀ መዛሙርቱን ምስ ኣሕዋቱን ኰይኑ፡ ካብ ናዝሬት 13 ኪሎ ሜተር ርሒቓ ኣብ ኵርባ ኣብ እትርከብ ከተማ ቃና ናብ እተገብረ መርዓ ኸይዱ ነይሩ እዩ። ኣብ መንጎ እቲ መርዓ፡ ማርያም ገለ ጸገም ከም ዘጋጠመ ፈለጠት። ምናልባት ገሊኦም ኣባላት ስድራ ቤት እቶም መርዑት፡ ብስምባድ ኪጠማመቱን ኬሕሸዅሽኹን ከለዉ ርእያቶም ትኸውን። ከምኡ ዘጋጠመሉ ምኽንያት፡ ወይኒ ስለ እተወድአ እዩ ነይሩ። ኣብ ባህሊ ኣይሁድ፡ ንእንግዶት ዚኸውን ወይኒ ተወዲኡ ማለት፡ ነታ ስድራ ቤት ዜሕፍርን እቲ ውራይ ከም ዚበላሾ ዚገብርን እዩ ነይሩ። ማርያም ንስምዒት እቶም ሰብ ውራይ ስለ እተረድኣትሎም ድማ፡ ንየሱስ ገለ ነገር ንኺገብር ክትልምኖ ወሰነት።
ማርያም ንወዳ፡ “ወይኒ የብሎምን” በለቶ። እንታይ ኪገብር እያ ተጸብያ ነይራ፧ ብርግጽ እንፈልጦ ነገር የልቦን፣ ኰይኑ ግና፡ ወዳ፡ ዜደንቕ ነገራት ኪገብር ዚኽእል ዝዓበየ ሰብ ከም ዝዀነ ትፈልጥ ነይራ እያ። ምናልባት እውን ነቲ ዜደንቕ ነገራት ሽዑ ኺጅምሮ ተስፋ ገይራ ኽትከውን ትኽእል እያ። ስለዚ፡ “ዝወደይ፡ በጃኻ ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዚ ገለ ግበር” እያ እትብሎ ነይራ። የሱስ ግና ዜገርም መልሲ ሃባ። “ኣቲ ሰበይቲ፡ እዚ ንዓይን ንዓኽን ዜገድሰና ስለምንታይ እዩ፧” በላ። ብዙሓት ሰባት ንቓላት የሱስ ብጌጋ ዚርድእዎ እኳ እንተ ዀኑ፡ እዚ ኣዘራርባ እዚ ንዕቀት ዜንጸባርቕ ኣይኰነን ነይሩ። ሓውሲ ተግሳጽ እዩ ግና ነይሩ። የሱስ ንኣዲኡ፡ እቲ ንኣገልግሎቱ ዚፍጽመሉ መገዲ ንዓኣ ዘይኰነስ፡ ንየሆዋ ኣቦኡ ኸም ዚምልከቶ እዩ ዚነግራ ነይሩ።
ማርያም ኣስተውዓሊትን ትሕትትን ስለ ዝነበረት፡ ንመአረምታ ወዳ ተቐበለቶ። ነቶም ኣብቲ ውራይ ዜአንግዱ ዝነበሩ ድማ፡ “ንሱ ዚብለኩም ዘበለ ግበሩ” ጥራይ በለቶም። ንወዳ ኸምዚ ግበር፡ ከምቲ ኣይትግበር ክትብሎ ኸም ዘይትኽእል ተገንዚባ ነበረት፣ ከመይሲ፡ ንዓኣ ዀነ ንኻልኦት ሰባት መምርሒ ኺህቦም ዚኽእል፡ የሱስ እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ የሱስ እውን እንተ ዀነ፡ ልክዕ ከም ማርያም ነቶም መርዑት ደንጊጹሎም እዩ። ንማይ ናብ ወይኒ ብምቕያር ድማ ናይ መጀመርታ ተኣምር ፈጸመ። ውጽኢቱኸ እንታይ ኰነ፧ “ደቀ መዛሙርቱ . . . ብእኡ ኣመኑ።” ማርያም እውን ብእኡ ኣመነት። ከም ወዳ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ከም ጐይታኣን መድሓኒኣን ገይራ ኸኣ ክትርእዮ ጀመረት።
ሎሚ ዘለዉ ወለዲ ኻብ እምነት ማርያም ብዙሕ ኪመሃሩ ይኽእሉ እዮም። ከም የሱስ ዝበለ ቘልዓ ዘዕበየ ኻልእ ወላዲ ኸም ዘየለ ዚከሓድ ኣይኰነን። ኰይኑ ግና፡ ዝዀነ ይኹን ዘይፍጹም ቈልዓ ኣብ እዋን ብጽሕና/ጕርዝውና ምስ በጽሐ ዜጋጥም ለውጥታት፡ ኣጸጋሚ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ወላዲ ነቲ ውሉዱ ኸም ቈልዓ ገይሩ ኺርእዮ ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ከምኡ ምግባር ግቡእ ከይከውን ይኽእል እዩ። (1 ቈረንቶስ 13:11) እሞኸ ሓደ ወላዲ ነቲ ዚዓቢ ዘሎ ውሉዱ ብኸመይ ኪሕግዞ ይኽእል፧ ሓደ መገዲ፡ እቲ እሙን ውሉድካ ንትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዚትግብሮን ከምኡ ብምግባሩ በረኸት የሆዋ ኸም ዚረክብን ዘሎካ ምትእምማን ብምግላጽ እዩ። ሓደ ወላዲ ብትሕትና ተደሪኹ ኣብ ውሉዱ ዘለዎ ምትእምማን ዚገልጽ እንተ ዀይኑ፡ ነቲ ዚዓቢ ዘሎ ውሉድ ብዙሕ ኪጠቕሞ ይኽእል እዩ። የሱስ እውን እንተ ዀነ፡ ነቲ ማርያም ኣብቲ ቐጺሉ ዝነበረ ዘይርሳዕ ዓመታት ዝገበረትሉ ደገፍ ኣኽቢሩ ይርእዮ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
“ኣሕዋቱ ብእኡ ኣይኣምኑን ነበሩ”
ኣብቲ ሰለስተ ዓመትን መንፈቕን ዝወሰደ ኣገልግሎት የሱስ፡ ወንጌላት ብዛዕባ ማርያም ብዙሕ ኣይገልጽን እዩ። ኰይኑ ግና፡ ምናልባት ገና ንኣሽቱ ቘልዑ እተዕቢ ንጽል ኣደን መበለትን ምንባራ ኽንርስዕ የብልናን። ንየሱስ፡ ኣብ ብምሉኡ ዓዱ እናሰበኸ ኺዘውር ከሎ ኽትስዕቦ እንተ ዘይከኣለት እምበኣር ዜገርም ኣይኰነን። (1 ጢሞቴዎስ 5:8) ይኹን እምበር፡ ነቲ ብዛዕባ መሲሕ ዝፈለጠቶ መንፈሳዊ ነገራት ተስተንትነሉን ነቲ ናይ ኵሉ ሳዕ ልማድ ስድራ ቤታ ብምስዓብ ኣብ ምኵራብ ትእከብን ነበረት።—ሉቃስ 2:19, 51፣ 4:16።
እሞኸ ማርያም፡ የሱስ ኣብቲ ኣብ ናዝሬት ዚርከብ ምኵራብ ኪዛረብ ከሎ ሰሚዓቶ ኽትከውን ትኽእልዶ፧ የሱስ፡ እቲ ቕድሚ ብዙሕ ዘመናት ብዛዕባ መሲሕ እተነግረ ትንቢት፡ ኣብኡ ኸም እተፈጸመ ኺዛረብ ከሎ፡ ማርያም ኣዝያ ተደኒቓ ኽትከውን ትኽእል እያ። እቶም ካልኦት ደቂ ናዝሬት ንወዳ ኸም ዘይተቐበልዎ ምስ ረኣየት ግና፡ ሓዚና ኽትከውን ኣለዋ። ሕሉፍ ሓሊፎም እውን፡ ኪቐትልዎ ፈቲኖም እዮም።—ሉቃስ 4:17-30።
ካልእ ንማርያም ዘሕዘና ጕዳይ፡ ካልኦት ደቃ ብየሱስ ዘይምእማኖም እዩ ነይሩ። ኣብ ዮሃንስ 7:5 ተገሊጹ ኸም ዘሎ፡ እቶም ኣርባዕተ ኣሕዋት የሱስ ከም ናይ ኣዲኦም ዓይነት እምነት ኣይነበረቶምን። ኣብታ ጥቕሲ፡ “ኣሕዋቱ ብእኡ ኣይኣምኑን ነበሩ” ዚብል ነንብብ። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እተን እንተ ወሓደ ኽልተ ነይረን ኪዀና ዚኽእላ ኣሓት የሱስ ዚገልጾ ነገር የልቦን። * ዝዀነ ዀይኑ፡ ማርያም ብሃይማኖት ኣብ እተኸፋፈለት ስድራ ቤት ምንባር ንዜምጽኦ ፍሉይ ስቓይ ትፈልጦ ነይራ እያ። ንመለኮታዊ ሓቂ እምንቲ ንኽትከውንን ንልቢ ኣባላት ስድራ ቤታ ንኽትትንክፍን ኣብ እትገብሮ ዝነበረት ቃልሲ፡ ሚዛና ኽትሕሉ ትጽዕር ነበረት፣ ኰይኑ ግና፡ ጸቕጢ ኽትገብረሎም ወይ ምሳታቶም ክትከራኸር ኣይትፍትንን እያ ነይራ።
ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ፡ ኣዝማድ የሱስ፡ ምናልባት እውን እንተላይ ኣሕዋቱ፡ ንየሱስ “ኪሕዝዎ መጹ።” “ተጸሊሉ” ኢሎም እውን ይዛረቡ ነበሩ። (ማርቆስ 3:21, 31) ማርያም ከምኡ ኢላ ኸም ዘይትሓስብ ፍሉጥ እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ ደቃ ኻብ የሱስ ገለ ነገር ኪመሃሩን እምነቶም ኬዕብዩን ከም ዚኽእሉ ተስፋ ብምግባር ምሳታቶም ከደት። እሞኸ ደቃ ገለ ነገር ተማሂሮምዶ፧ የሱስ ኣዝዩ ዜደንጹ ነገራት ይገብርን ዜደንቕ ትምህርቲ ይምህርን እኳ እንተ ነበረ፡ ንሳቶም ግና ብእኡ ኣይኣመኑን። ማርያም በዚ ተበሳጭያ፡ ልቦም ንምትንካፍ እንታይ ክትገብር ከም እትኽእል ሓሲባዶ ትኸውን፧
ንስኻኸ ብሃይማኖት ኣብ እተኸፋፈለት ስድራ ቤት ዲኻ እትነብር፧ እምነት ማርያም ብዙሕ ክትምህረካ ትኽእል እያ። በቶም ዘይኣመንቲ ኣዝማዳ ተስፋ ኣይቈረጸትን። የግዳስ፡ ሳላ እምነታ ሓጐስን ናይ ኣእምሮ ሰላምን ከም ዝረኸበት ከተርእዮም እያ መሪጻ። ኣብ ርእሲኡ እውን፡ ነቲ እሙን ወዳ ትድግፎ ነበረት። ኰይኑ ግና፡ ንየሱስ ናፊቓቶ ደዀን ትኸውን፧ ሓድሓደ ሳዕ፡ ምስኣን ምስ ስድራ ቤታን እንተ ዚህሉ ብውሽጣ ተመንያ ደዀን ትኸውን፧ ከምኡ ተሰሚዕዋ ኪኸውን ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ርእሳ ገቲኣ እያ። ንየሱስ ምድጋፍን ምትብባዕን፡ ከም ፍሉይ መሰል ገይራ እያ እትርእዮ ነይራ። ንስኻኸ ንደቅኻ፡ ንኣምላኽ ኣብ ህይወቶም ቀዳምነት ንኺህብዎ ኽትሕግዞም ትኽእልዶ፧
“ናብ ነፍስኺ . . . ነዊሕ ሰይፊ ኺኣቱ እዩ”
ማርያም ብምኽንያት እታ ኣብ የሱስ ዝነበረታ እምነት ተባሪኻዶ፧ የሆዋ ነቶም እምነት ዘለዎም ዓስቦም ስለ ዚህቦም፡ ንማርያም እውን ባሪኽዋ ኪኸውን ኣለዎ። (እብራውያን 11:6) ወዳ ኺዛረብ ከሎ ወይ ከኣ ካልኦት ንስብከቱ ዝሰምዕዎ ሰባት ብዛዕባኡ ኺዛረቡ ኸለዉ ኽትሰምዕ ከላ፡ ክሳዕ ክንደይ ክትሕጐስ ከም እትኽእል እሞ ሕስብ ኣብሎ!
ማርያም ነቲ ወዳ እተጠቕመሉ ምሳሌታት ክትሰምዕ ከላ፡ እቲ የሱስ ኣብ ናዝሬት ኪዓቢ ኸሎ ዘሕለፎ ግዜ ቝልዕነት ትዝ ኢልዋዶ ይኸውን፧ የሱስ ብዛዕባ እታ ንዝጠፍኣታ ሰልዲ ንምርካብ ቤታ እትዅስትር ሰበይቲ፡ ብዛዕባ ንእንጌራ ዚኸውን እኽሊ ምጥሓን፡ ወይ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ቀዋሚ ቐንዴል ዚቕመጥ መብራህቲ ኺዛረብ ከሎ፡ ማርያም ነቲ መዓልታዊ ስራሓ ኽትሰርሕ ከላ ምስኣ ዝነበረ ንእሽቶ ወዳ ዘኪራቶዶ ትኸውን፧ (ሉቃስ 11:33፣ 15:8, 9፣ 17:35) የሱስ ኣርዑቱ ምሹእ፡ ጾሩ እውን ፈኲስ ከም ዝዀነ ኺገልጽ ከሎ፡ ማርያም ነቲ ዮሴፍ ንየሱስ ብኸመይ ንኣርዑት ብምሹእ መገዲ ኸም ዜዳልዎ ብምምሃር ዜሕልፎ ዝነበረ ባህ ዜብል እዋን ከም እትዝክር ገይሩዋዶ ይኸውን፧ (ማቴዎስ 11:30) ማርያም ብዛዕባ እቲ የሆዋ ዝሃባ ፍሉይ መሰል፡ ማለት ነቲ ኣብ መጻኢ መሲሕ ዚኸውን ወዳ ኸተዕብዮን ከተሰልጥኖን ብዛዕባ ዝረኸበቶ ኣጋጣሚ ብምስትንታን ዓሚቝ ዕግበት ረኺባ እያ። ብዘይካዚ፡ ንየሱስ ብምስማዕ ፍሉይ ሓጐስ ረኺባ እያ፣ ከመይሲ፡ ንሱ ኻብ ኵሎም ሰብኣውያን መምህራን ዚዓብን ልሙድ ንዝዀነ ነገራትን ፍጻመታትን ተጠቒሙ ኣዝዩ ዜደንቕ ትምህርቲ ኺምህር ዚኽእልን መምህር እዩ ነይሩ።
ይኹን እምበር፡ ማርያም ትሕትቲ እያ ነይራ። ወዳ እውን እንተ ዀነ፡ ይትረፍዶ ኽትምለኽሲ፡ ዘይግቡእ ናእዳ ኸም ዚውሃባ እውን ኣይገበረን። ሓደ እዋን ኣብ ኣገልግሎቱ፡ ካብቲ ዚምህሮ ዝነበረ ህዝቢ ሓንቲ ሰበይቲ ዓው ኢላ፡ ንዕኡ ዝወለደት ኣደ ብሓቂ ሕጉስቲ ምዃና ተዛረበት። ንሱ ግና፡ “ሕጉሳትሲ እቶም ቃል ኣምላኽ ዚሰምዑን ዚሕልዉን ደኣ እዮም!” ኢሉ መለሰላ። (ሉቃስ 11:27, 28) ኣብ ካልእ እዋን ድማ፡ ኣዲኡን ኣሕዋቱን ይደልይዎ ኸም ዘለዉ ተነግሮ፣ ንሱ ግና፡ ኣዲኡን ኣሕዋቱን እቶም ብእኡ ዚኣምኑ ምዃኖም ገለጸ። ማርያም ግና በዚ ኣይተቐየመቶን፣ ከመይሲ፡ ካብ ስጋዊ ዝምድና ንላዕሊ፡ መንፈሳዊ ዝምድና ስለ ዚበልጽ፡ ነቲ የሱስ ኬመሓላልፎ ደልዩ ዝነበረ ነጥቢ ተረዲኣቶ ነይራ እያ።—ማርቆስ 3:32-35።
ነቲ ማርያም ንየሱስ ኣብ ጕንዲ ስቅያት ተሳሒጉ ኺመውት ከሎ ብምርኣይ እተሰምዓ መሪር ስቓይ ኪገልጾ ዚኽእል ቃላት የልቦን። እቲ የሱስ ኪመውት ከሎ ኣብኡ ዝነበረ ሃዋርያ ዮሃንስ ጸኒሑ ኸም ዝገለጾ፡ ማርያም “ኣብ ጥቓ ጕንዲ ስቅያት የሱስ” ደው ኢላ ነበረት። ነዛ እምንትን ፈቃርን ዝዀነት ኣደ፡ ክሳዕ መወዳእታ ኣብ ጐድኒ ወዳ ደው ንኸይትብል ዚኽልክላ ዝዀነ ይኹን ነገር ኣይነበረን። የሱስ ንማርያም ምስ ረኣያ፡ ዋላ እኳ ነፍሲ ወከፍ ዚስሕቦ ዝነበረ ኣየርን ነፍሲ ወከፍ ዜውስኦ ዝነበረ ቓልን ስቓይ የስዕበሉ እንተ ነበረ፡ ተዛረበ። ነቲ ዚፈትዎ ዝነበረ ሃዋርያ ዮሃንስ ድማ፡ ንኣዲኡ ኺከናኸነሉ ሓደራ ሃቦ። ኣሕዋት የሱስ ገና ዘይኣመንቲ ስለ ዝነበሩ፡ የሱስ ንዓታቶም ዘይኰነስ፡ ንኣዲኡ ኣለይመለይ ምእንቲ ኺብለሉ፡ ነቲ ሓቀኛ ሰዓቢኡ ሓደራ ሃቦ። በዚ ኸምዚ ድማ፡ ሓደ ናይ እምነት ሰብ ነቶም ናቱ ብፍላይ ብመንፈሳዊ መዳይ ኪናብዮም ኣገዳሲ ኸም ዝዀነ ኣርኣየ።—ዮሃንስ 19:25-27።
የሱስ ምስ ሞተ፡ ማርያም ነቲ ነዊሕ እዋን ይገብር እተነግራ ስቓይ ተመከረቶ፣ እወ፡ እቲ ነዊሕ ሰይፊ ሓዘን ናብ ነፍሳ ኣተወ። ዋላ እኳ የሱስ ብሙማቱ ብሓዘን እንተ ተዀምተረት፡ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ እተሰምዓ ሓጐስ ግና ወሰን ኣይነበሮን። ከመይሲ፡ የሱስ ካብ ሞት ከም ዝተንስአ ብዛዕባ ዚገልጽ ናይ ተኣምራት ተኣምር እያ ሰሚዓ። የሱስ ጸኒሑ ንያእቆብ ሓዉ ምናልባት ብብሕቱ ኸም እተራእዮ ምስ ሰምዐት እሞ ኸኣ፡ ሓጐሳ ድርብ እዩ ዀይኑ። (1 ቈረንቶስ 15:7) ያእቆብን ካልኦት ኣሕዋት የሱስን በዚ ኣዝዮም እዮም ተጸልዮም። ከም ውጽኢቱ ኸኣ፡ ብየሱስ ክርስቶስ ኣመኑ። ድሕርዚ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ምስ ኣዲኦም ኰይኖም ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ይእከቡን ‘ጸሎት የዘውትሩን ነበሩ።’ (ግብሪ ሃዋርያት 1:14) ጸኒሑ ድማ፡ ክልተ ኻባታቶም፡ ማለት ያእቆብን ይሁዳን፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከባ መጻሕፍቲ ጸሓፉ።
ማርያም ንመወዳእታ እዋን እተጠቕሰት፡ ምስ ደቃ ዀይና ትእከብን ትጽልን ከም ዝነበረት ኣብ ዚገልጽ ሓበሬታ እዩ። እዝስ ነቲ ንሳ ዘሕለፈቶ ህይወት ዚበቅዕ መደምደምታ ደይኰነን፧ ከመይ ዝኣመሰለ ሰናይ ኣብነት ኰን እያ ሓዲጋ! ሳላ እምነታ፡ ንሰይፊ ሓዘን ክትጻወሮ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ክቡር ዓስቢ ኽትረክብ ክኢላ እያ። ንሕና እውን ኣስኣሰር እምነታ ንስዕብ እንተ ዄንና፡ ነቲ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዜጋጥመና ዝዀነ ይኹን ስቓይ ክንዋጽኣሉ ኢና፣ ካብቲ ኽንግምቶ እንኽእል ንላዕሊ ዝዀነ ዓስቢ ድማ ክንረክብ ኢና።


text:
ምዕራፍ 24
ኣብ ገሊላ ኣገልግሎቱ ኣስፍሐ
ማቴዎስ 4:23-25 ማርቆስ 1:35-39 ሉቃስ 4:42, 43
የሱስ ምስ ኣርባዕተ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ገሊላ ዞረ
ወረ ስብከቱን ግብርታቱን ኣብ ኵሉ ተዘርግሐ
የሱስ ምስቶም ኣርባዕተ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ቅፍርናሆም ብስራሕ ኣዝዩ ትሑዝ ኰይኑ ወዓለ። ምስ መሰየ፡ ሰብ ቅፍርናሆም ኬሕውዮም ኢሎም ሕሙማት ኣምጽኡሉ። የሱስ ብሕት ዚብለሉ ግዜ ኣይረኸበን።
ንጽብሒቱ ንግሆ ገና ጸልማት ከሎ፡ የሱስ ተንሲኡ ናብ ወጻኢ ወጸ። ናብ ጽምዊ ቦታ ኸይዱ ድማ ናብ ኣቦኡ ጸለየ። ብሕት ኢሉ ግና ነዊሕ ኣይጸንሐን። ከም ዘየሎ ምስ ፈለጡ፡ ‘ስምኦንን እቶም ምስኡ ዝነበሩን ደለይዎ።’ ኣብዚ ጴጥሮስ መሪሕ ግደ ሒዙ ዘሎ፡ የሱስ ኣቐዲሙ ኣብ እንዳ ጴጥሮስ ስለ ዝነበረ ኪኸውን ይኽእል እዩ።—ማርቆስ 1:36፣ ሉቃስ 4:38።
ንየሱስ ምስ ረኸብዎ፡ ጴጥሮስ፡ “ኵላቶም ይደልዩኻ ኣለዉ” በሎ። (ማርቆስ 1:37) ሰብ ቅፍርናሆም የሱስ ምሳታቶም ኪጸንሕ ምድላዮም ዜገርም ኣይኰነን። በቲ ዝገበረሎም ነገር ብሓቂ ሕጉሳት እዮም ነይሮም፣ ስለዚ፡ “ካባታቶም ከይከይድ ኪሕዝዎ ፈተኑ።” (ሉቃስ 4:42) የሱስ ናብ ምድሪ ዝመጸሉ ቐንዲ ምኽንያት ግና ብተኣምር ምእንቲ ኼሕዊ ድዩ፧ ንጥፈታቱኸ ኣብቲ ኸባቢ እቲ ጥራይ ተሓጺሩ ድዩ ኺተርፍ ዚግባእ፧ ንሱ ብዛዕባ እዚ እንታይ ኢሉ ተዛሪቡ፧
የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ምእንቲ እዚ እየ መጺአ እሞ፡ ኣብኡ እውን ምእንቲ ኽሰብኽሲ፡ ናብ ካልእ፡ ኣብ ቀረባ ናብ ዘለዋ ዓድታት ንኺድ” ኢሉ መለሰሎም። ነቶም ምሳታቶም ኪጸንሕ ዝደለዩ ሰባት እውን እንተ ዀነ፡ “ስለዚ እየ እተለኣኽኩ እሞ፡ ንኻልኦት ከተማታት እውን ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ከበስረን ይግብኣኒ እዩ” በሎም።—ማርቆስ 1:38፣ ሉቃስ 4:43።
እወ፡ የሱስ ናብ ምድሪ ዝመጸሉ ሓደ ዓብዪ ምኽንያት፡ ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ ንምስባኽ እዩ። እታ መንግስቲ እቲኣ ድማ ስም ኣቦኡ ኽትቅድስን ንዅሉ ጸገማት ደቂ ሰብ ንሓዋሩ ኽትፈትሕን እያ። የሱስ ብኣምላኽ ከም እተላእከ መርትዖ ንምሃብ፡ ብተኣምራዊ መገዲ ኣሕውዩ እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ሙሴ ቅድሚ ብዙሕ ዘመናት ብኣምላኽ ከም እተላእከ መርትዖ ምእንቲ ኪኸውን ኢሉ፡ ዜደንቕ ግብርታት ገይሩ እዩ።—ዘጸኣት 4:1-9, 30, 31።
ድሕርዚ፡ የሱስ ኣብ ካልእ ከተማታት ኪሰብኽ ኢሉ ኻብ ቅፍርናሆም ምስ ነቐለ፡ እቶም ኣርባዕተ ደቀ መዛሙርቱ ምስኡ ኸዱ። እቶም ኣርባዕተ ኸኣ፡ ጴጥሮስን ሓዉ እንድርያስን ዮሃንስን ሓዉ ያእቆብን እዮም ነይሮም። ኣብታ ቕድሚኣ ዝነበረት ሰሙን፡ ምስ የሱስ ዚጓዓዙ ቐዳሞት መዓይይቱ ኪዀኑ ተጸዊዖም እዮም።
እቲ የሱስ ምስቶም ኣርባዕተ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ገሊላ ዝገበሮ ዙረት ኣዝዩ ዕዉት እዩ ነይሩ! አረ ብዛዕባኡስ ክሳብ ርሑቕ እውን እዩ ተወርዩ። እወ፡ “ወሪኡ . . . ናብ ኵላ ሶርያ ተዘርግሐ፡” ናብቲ ደካጶሊስ ዚብሃል ዞባ ዓሰርተ ኸተማን ናብ ስግር ፈለግ ዮርዳኖስን እውን በጽሐ። (ማቴዎስ 4:24, 25) ካብቲ ቦታታት እትን ካብ ይሁዳን ድማ ብዙሕ ህዝቢ ንየሱስን ንደቀ መዛሙርቱን ሰዓቦም። ብዙሓት ከኣ ኪሓውዩ ዚደልዩ ኣምጽኡሉ። የሱስ ድማ ኣየሕፈሮምን፣ ንሕሙማት ኣሕወዮም፡ ካብቶም ኣጋንንቲ ዝሓደርዎም እውን እኩያት መናፍስቲ ኣውጽአ።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) ለካቲት 2015
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 6 ሚያዝያ ኽሳዕ 3 ግንቦት 2015 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
ንጃፓን እተዳለወት እተስደምም ውህበት
‘መጽሓፍ ቅዱስ—ማቴዎስ ዝጸሓፎ ወንጌል’ ዘርእስታ ሓዳስ መጽሓፍ ኣብ ጃፓን ወጸት። እዛ መጽሓፍ እዚኣ፡ እንታይ ነገራት ሒዛ ኣላ፧ ስለምንታይ እያ ተዳልያ፧
ንትሕትናን ንርሕራሐን የሱስ ቅድሓዮ
1 ጴጥሮስ 2:21፡ ኣስኣሰር የሱስ ክንስዕብ ከም ዘሎና ትገልጽ እያ። ዘይፍጹማት ክነስና፡ ንትሕትናን ንርሕራሐን የሱስ ክንቀድሖ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
ንትብዓትን ንምስትውዓልን የሱስ ቅድሓዮ
በቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ዚርከብ ጸብጻብ ኣቢልና፡ ብዛዕባ ባህርያት የሱስ ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። ነቲ ዝነበሮ ትብዓትን ምስትውዓልን ብምቕዳሕ፡ ብኸመይ ኣስኣሰሩ ኽንስዕብ ከም እንኽእል እስከ ንርአ።
ንኣገልግሎት ዘሎካ ቕንኣት ዓቅብ
ብስራት መንግስቲ መንግስቲ ኣምላኽ ምእዋጅ፡ ሎሚ ኣብ ምድሪ ዚዕየ ዘሎ ዝያዳ ኣገዳሲ ዕዮ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና። እሞኸ፡ ንክርስትያናዊ ኣገልግሎት ዘሎና ቕንኣት ንምዕቃብን ንምጕህሃርን እንታይ ክንገብር ንኽእል፧
ኣህዛብ “ትምህርቲ የሆዋ” ንኺረኽቡ ምድላዎም
ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ደቀ መዛሙርቲ የሱስ፡ ኣብ ዕዮ ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ፡ ክሳዕ ክንደይ እዮም ዕዉታት ነይሮም፧ ዕዮ ስብከት ካብ ካልእ እዋናት ንላዕሊ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ቀሊል ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
የሆዋ ነቲ ዓለምለኻዊ ናይ ትምህርቲ ዕዮና ይመርሖ
ኣብዚ ቐረባ ግዜ፡ ንኣገልገልቲ የሆዋ ነቲ ብስራት ኣብ መላእ ዓለም ብውጽኢታዊ መገዲ ንኺሰብኩ ዝሓገዞም እንታይ እዩ፧
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ነቶም ብርቱዕ ጨና ወይ ሽቱ ኣዝዩ ዜሸግሮም ኣሕዋትን ኣሓትን ንምሕጋዝ እንታይ ኪግበር ይከኣል፧ ሓንቲ ኣስፋሒት መንግስቲ ኣምላኽ፡ ኣብ ከመይ ዝበለ ዅነታት እያ ርእሳ እትጕልበብ፧
“ኣዝዩ ኽቡር ወቕቲ”
ዛዮንስ ዎች ታወር ነቲ በዓል ዝኽሪ ዚበዓለሉ እዋን፡ “ኣዝዩ ኽቡር ወቕቲ” ኢላ ጸውዓቶ፣ ንኣንበብታ ድማ ነቲ በዓል ንኼብዕልዎ ኣተባብዓቶም። ቀደም በዓል ዝኽሪ ብኸመይ እዩ ዚበዓል ነይሩ፧


text:
መለለዪ ህዝቢ ኣግኣዝያን ትፈልጡዎዶ? ንዝብል ሕቶ ዝቐረበ መልሲ።
መልሲ ነቲ ብዕለ 17.12.2016 ተዘርጊሑ ዝነበረ፣መለለዪ ህዝቢ ኣግኣዝያን ትፈልጡዎዶ? ዝብል ሕቶ። ስለምንታይ ኣብዚ እዋንዚ ድሕሪ ኲናት ዶጓሊን ዓድዋን፣ በቶም ካብ ብኣእምርኦም ብሕምብርቶም ዝሓስቡ፣ ብዓል ክናናን ምናናን ኢሰያስን ጭፍራ ህግደፍን፣ ወለዶ ህዝቢ ኣግኣዝያን (ሎሚ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን) ይጸንት ከምዘሎ ንኽንርዳእ ክሕግዘና ዝኽእል ሓጺር ትንተና።
ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝጠፍእ ዘሎ፣ ብጭፍራ ህግደፍ ጥራይ ኣይኮነን። ጭፍራ ህግደፍ መሳርሕን ኣገልጋልን ጽዮናውያን ኮይኑ ብረቂቕ ውዲት ዝተጠፍጠፈን ዝላደየን ንዋት ጽዮናውያን እዩ። ኢሰያስ ምስ ኮራኹሩ ጭፍራ ህግደፍ ንዓላማን መደብን ኮሎንያል መግዛእቲ ጣልያን ንኸተግብር፣ ህዝቢ ኤርትራ ብገርሁ ከሎ ብረቂቕ ውዲት ጽዮናውያን ዝተሰንዐን፣ ብፍላይ እኳድኣ ንህዝቢ ኣግኣዝያን ንኸጽንት ዝተመልመለ ወኻርያ ዝዮናውያን እዩ።
ስለዚ ኢሰያስ እፈወርቂ (ቴንቤናይ) ብብጊሓቱ ንሜዳ ክወፍር ከሎ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ኢሉ ዘይኮነስ፣ ብኣንጻሩ ግና ንህዝቢ ኤርትራ ኣጽኒቱ ነቲ መሬትን ባሕርን ኤርትራ ንጽዮናውያን ንኸረክብ ጥራይ እዩ። ስለዚ ዓሰብትን ኣዋፈርትን ኢሰያስን ጭፍራ ህግደፍን፣ ስዉራት ሓይልታት ግንከኣ ኣምሆ ዘመን ጽዮናውያንን ሃጸያውያንን ሎሚ ከኣ ኤሊት መሃንድሳት ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት እዮም።
ህዝቢ ኤርትራ ንምዃኑኸ እንታይ ስለዝበደለ እዩ ንኽጸንት ተፈሪዱ? ንዝብል ሕቶ ድማ መልሱ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፣
ህዝቢ ኤርትራ ዝበደሎ ነገር የልቦን። ብዘይ ምግናን ግንከኣ ሓቂ፣ ህዝቢ ኤርትራ ብኣምላኽ ዝተሓርየን ብባህርያዊ ጸጋ ድማ ዝተዓደለን ህዝቢ ስላዝኾነ፣ ካብ ቅንእን ቅርሕንትን ዝተላዕለ ጥራይ እዮም፣ ጽዮናውያንን ሃጸያውያንን ከጽንቱዎ ገልዳሕ ዝብሉ ዘለው። እቲ ቀንዲ መኽንያት ድማ፣ ህዝቢ ኣግኣዝያን ካብ መዋእለ መሴ ጀሚሩ ቅኑዕን ጅግንነትን ምዕባሌን ቅዱስ እምነትን ስለዝወነነ፣ ንሶም ግና ካብ ብጊሓቱ ደቂ ያፌት (ጉግማጊ ወይከኣ ጁጅማጁጅ) ጸረ ሙሴን ኦሪታዊ ሃይማኖትን ወይከኣ ጸረ ክርስቶስን ስለዝኾኑ፣ ካብ መን ሓመቕና ካብ ዝብል እከይ ቅርሕንቲ፣ ንህዝቢ ኣግኣዝያን ኣጽኒቶም፣ ነቲ በረኸት ኣግኣዝያን ዘሚቶም ንሓዋሩ ኽወርሱዎን፣ ንሶም ጥራይ ድማ ነዛ ነንብረላ ዘሎና ፕላኔት ንኽቆጻጸሩዋ ስለዝሓልሙ ጥራይ እዩ። ሕልሚ ደርሆ!!!
መልሲ፣ ነቲ ስለምንይ ግና ማእለያ ዘይብሉ ምዕድን ሃገር ብባዕዳውያን ንወጻኢ ተጓሕጒሑ እንዳግዓዘ ከሎ፣ ህዝቢ ኤርትራ ግና ዋና ሃብቱን ጸግኡን ክነሱ፣ ባርነታዊ ህይወት እንዳሕለፈ ንባህርያዊ ጸግኡ ኣማዕድዩ ንኽርእዮ ኮይኑ ? እንታይ ኮን ይኸውን እቲ ስዉር ምስጢር? ንዝብል ሕቶ ድማ መልሱ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ጽዮናውያን ገና ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም ስርቅን ዝምታን ቅትለትን ስለዝኾነ ኣመሎም፣ ነቲ ባህርያዊ ጸጋ ህዝቢ ኣግኣዝያን፣ ማለት ቀይሕ ባሕሪ፣ ፈለግ ኒል ተከዘን፣ ዓንሰባን ኣትባራን፣ ቀላይ ጻናን ንኽግብቱ ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ህርፋንን ሕልምን ስለዝነበሮም፣ ነዚ ባህርያዊ ጸጋ ኣግኣዝያን ንምዝማት እምብኣር፣ ንህዝቢ ኣግኣዝያን ከጽንቱዎ ግድነት እዩ። መልሲ ነቲ ስለምንታይ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ብዘይ ግሁድ ኲናት እሞከኣ ብመደብ ብማእሰርትን ብስዉር ቅንጸላን፣ ብስነ–ኣእምራዊ ሽበራን፣ መንነቱን፣ ጅግንነቱን፣ ዘርኡን፣ ባህሉን፣ ሃይማኖቱን ይጠፍእዎ እሎው? ንዝብል ሕቶ ድማ ብከምዚ ክግለጽ ይከኣል፣
ነቲ ባህርያዊ ጸጋ፣ ክቡር ማዕድናትን፣ ዘይትን፣ ፍርያም መሬትን፣ ስትራተጂካዊ ቀይሕ ባሕርን፣(Resource) መታን ክዘምቱን ክግብቱን፣ ኣቕቀዲሞም ነቲ ዘይሕለል ዋናኡ ዝኾነ ህዝቢ ኣግኣዝያን ክጸንትዎ ግድነት ኮይኑዎም። እቲ ህዝቢ ምስ ጸነተ ድማ፣ ብባህርያዊ ጸጋ ዘይተዓደሉ፣ ወይከኣ ባህርያዊ ጸጋ ዝተነፍጎም፣ እወ፣ ኣብ ቁርን በረድን ኣስሓይታን ዝነብሩ፣ ነቲ ፉንፉን ሕብሮም ኣጸባቢቖም ብስም „ጽዕዳ“ ክፍለጡ ዝደልዩ፣ ግንከኣ ሕብሮም ዝሓለቐ ስጋ ወይከኣ ምጕሊ ዝመስል ክነሱ፣ ነቲ ዘቕንኦም ውጁህ መልክዕን፣ ተፈታዊ ሕብርን ቅርጽን መልክዕን ዘለዎ ዓሌት ኣግእዝያን፣ኣጽኒቶም ንብረቱ ንምዝማትን፣ ንሶም ከኣ ብሉጻት ኮይኖም ኣብ ዓለም ንምቕራብን ጥራይ እዩ።
እቶም መለለዪ ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝኾኑ ረቋሒታት፣ ካብቶም ብዙሓት እዞም ዝስዕቡ እዮም። ህዝቢ ኣግኣዝያን፣ ቅዱስ ኦሪታዊ ሃይማኖትን ፍትሓዊ ኦሪታዊ ሕጊ እንዳባን፣ ኦሪታዊ ስርዓተ ዴስነትን፣ ነቕ ዘይብል ፍቕሪ መሬትን ባሕርን ዘለዎ፣ ብመንነቱ ዝኾርዕ ጅግና ህዝቢ እዩ። ካብ ኤውሮጳውያን ኣዝዩ ዝተፈልየ፣ ካብ ቅድመ ልደተ ክርስቶስ ጀሚሩ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ዘኽብር ህዝቢ ዝነበረ እዩ። እኳድኣ ካብ መላእ ዓለም ኣብ ሃገር ኣግኣዝያን ጥራይ እየን ቀዳሞት ነገስታት ደቂ ኣንስትዮ ዝነበራ። እዚ ድማ ብጭቡጥን ብታሪኻዊ መርትዖን ዝተሰነየ ታሪኻዊ ሓቂ እዩ። እወ፣ ውርዙይ ባህልን ልምድን ስብኣዊ መሰልን፣ መሰል እንስሳ ዘገዳም ከይተረፈ ዘኽብር ሕዝቢ እዩ ዝነበረ። ዓሚቝ ምስጢር ዝሓዘ ቋንቋ ትግሪኛን ፊደላት ትግሪኛን ዝምሃዘን ዝወነነን ህዝቢ እዩ። “ኣልፋን ኦሜጋን ኣነ እየ“ ኢሉ ዝኣምን ህዝቢ ኮይኑ፣ ጀማሪ ሃይማኖትን ፍትሓዊ ምሕደራን፣ ካብ ኢዱ ድማ ጥንታዊት በትሪ ሙሴ ዘይፈሊ ኦሪታዊ ህዝቢ እዩ። ንመረዳእታ፣ ካብ መላእ ዓለም፣ ኩሉ ኣብ ሃገረሰባት ኤርትራ ዝነብር ህዝቢ፣ ዓቢኡ ንእሽቶኡ፣ ካህኑ ፈላሲኡ፣ ኣቡኑ፣ ጳጳሱ፣ በትሪ (ብትሪ) ዓቲሩ ዝኸይድ ህዝቢ እዩ። እታ ምልክት እታ በትሪ ድማ ጥንታዊትን ተኣምራታዊትን በትሪ ሙሴን ኣሮንን ስለተዘኻኽር እያ።
መደምደምታ፣
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ረቛሒታት እዩ እምብኣር እቲ ቀንዲ ጠንቂ መጥፊኢና ኮይኑ ዘሎ። ብዘይ ቀላዓለም ህዝቢ ኣግኣዝያን፣ ብፍላይ ፈሪሃ እግዝኣብሔር ዘለዎ ብኹለንተናኡ ብሉጽን ንኡድን ህዝቢ ስለዝኾነ እዩ ዝጠፍእ ዘሎ።
እዛ ኣርኪብናላ ዘሎና ዓለም፣ “ኣነ እየ ሓያል፣ ኣነ እየ ወናኒ ባህርያዊ ጸጋ ዓለም፣ ኣነ እየ ሃብታም፣ ኣነ እየ ብዓል ገንዘብ፣ ኣንሕና ኢና ጽሩያት ዓሌት“ ዝብሉ ሃርጋፋትን ስሱዓትን፣ ፈሪሃ እግዚኣብሔር ዘይኮነስ፣ ኣምነት ድያብሎስ ዘለዎም፣ ብፈሊጣውያን (ብኤሊት) ክፍለጡ ዝደልዩ ትግዛእ ስለዘላ፣ ግድነት እዩ ክምዚ ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝኣመሰለ ኩሩዕን ፈሪሃ እግዚኣብሔርን ዘለዎ ህዝቢ ግዳይ እዞም ማሕበር እከይ ኸውን። ኣብ መወዳእታ ግዜ ግና፣ እቲ ፈሪሃ እግዚኣብሔርት ዘለዎ ህዝቢ ክድፈር ከሎ፣ መወዳእታ ዓለም ስለዝኸውን፣ ለኪሞምና ድኣ ክይጠፍኡ እምበር፣ ድሕሬናስ ክንደየናይ ከይጸንሑ። ብሰንኪ ኣብ ልዕሌና ዝፈጸምዎ ግፍዒስ ንዕኦምውን እቲ ምዓት ኣይክምሕሮምን እዩ። ነስተብህለሉ እንተድኣ ኣሊና፣ ድሮውን ኣብዚ እዋንዚ እቲ ቅልውላውስ ኣብ ልዕሊaoም እዩ ዝዝንቢ ዘሎ።
ዕድመን ጥዕናን ይሃበና እንበር፣ እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ኣርማጌዶን፣ ብዓይንና ክንርእዮ ኢና። በትሪ ሙሴ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን እያሞ፣ እቲ ትእምርቲ በትሪ ኣግኣዝያን ብግብሪ ከነርክበሉ እቲ ኣምላኽ ምሴን ህዝቢ ኣግኣዝያን ግድነት ክሕግዘና እይ። እሜን፩
ይቕጽል .. . . .
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት እግኣዝያን
3 ጥሪ 2017 ዓ.ም.ፈ.


text:
ምስ ኣምላኽ ምዕያይ የሐጕሰና
“ጸጋ ኣምላኽ ንኸንቱ ኸይትቕበሉ፡ ምስኡ እናዓየና ንምሕጸነኩም ኣለና።” —2 ቈረ. 6:1።
መዝሙር፦ 28, 14
1. የሆዋ ልዑል እኳ እንተ ዀነ፡ ንኻልኦት እንታይ ኪገብሩ እዩ ዓዲምዎም፧
የሆዋ ልዑልን ፈጣሪ ዅሉን ደረት ዘይብሉ ጥበብን ሓይልን ዘለዎን እዩ። እዮብ ነዚ ተረዲእዎ እዩ። የሆዋ ንእዮብ ብዛዕባ ግብርታት ፍጥረቱ ምስ ሓተቶ፡ እዮብ፡ “ኵሉ ኸም እትኽእልን፡ ነቲ ዝመደብካዮ ኸኣ ዚኽልክለካ ኸም ዜልቦን፡ እፈልጥ አሎኹ” ኢሉ መሊሱሉ እዩ። (እዮ. 42:2) የሆዋ ዝደለዮ ዘበለ ብዘይ ሓገዝ ኪገብር ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ንኻልኦት ኣብ ዕላማኡ ምስኡ ኺዓይዩ ዓዲምዎም እዩ።
2. የሆዋ ንየሱስ እንታይ ኣገዳሲ ዕዮ ኺዓዪ እዩ ዓዲምዎ፧
2 እቲ ኣምላኽ ዝፈጠሮ መጀመርታ ፍጥረቱ፡ መንፈሳዊ ውሉዱ እዩ። የሆዋ ንወዱ፡ ኣብ ኵሉ ኻልእ ዕዮታት ፍጥረት ምስኡ ኺሳተፍ ፈቒዱሉ እዩ። (ዮሃ. 1:1-3, 18) ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ የሱስ ከምዚ ኢሉ ጽሒፉ እዩ፦ “ንሱ ምስሊ እቲ ዘይርአ ኣምላኽ፡ በዅሪ ዅሉ ፍጥረት እውን እዩ፣ ከመይሲ፡ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ዘሎ፡ ዚርአን ዘይርአን፡ ዝፋናት ወይስ ጕይትነት ወይስ መንግስትታት ወይስ ስልጣናት፡ ኵሉ ብእኡ እዩ ተፈጢሩ። ኵሉ ብእኡን ንዕኡን እዩ ተፈጢሩ።” (ቈሎ. 1:15-17) በዚ ኸምዚ፡ የሆዋ ንወዱ ኣብ ዕዮ ፍጥረት ከም ዚሳተፍ ብምግባርን ብዛዕባ እቲ ወዱ ዝነበሮ ኣገዳሲ ግደ ንኻልኦት ብምንጋርን ኣኽቢርዎ እዩ።
3. የሆዋ ንኣዳም እንታይ ኪገብር እዩ ዓዲምዎ፧ ስለምንታይከ፧
3 የሆዋ ንደቂ ሰብ እውን ምስኡ ኺዓይዩ ዓዲምዎም እዩ። ንኣብነት፡ ንኣዳም፡ ንእንስሳታት ስም ኬውጽኣሎም ፈቒዱሉ እዩ። (ዘፍ. 2:19, 20) ኣዳም ነቶም ፍጡራት እቲኦም ኪዕዘቦምን ባህርያቶም ኬጽንዕን እንታይ ስም ከም ዚገልጾም ኪውስንንሲ ኽሳዕ ክንደይ ባህ ዜብል ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ! የሆዋ ንእንስሳታት ባዕሉ ስም ኬውጽኣሎም ይኽእል ነይሩ እዩ፣ ከመይሲ፡ ንሱ እዩ ፈጢርዎም። ኰይኑ ግና፡ ኣዳም ከም ዚሰምዮም ብምግባር፡ ንዕኡ ዘለዎ ፍቕሪ ኣርእዩ እዩ። ብዘይካዚ፡ ኣምላኽ ንኣዳም፡ ነታ ገነት ካብ ኤድን ወጻኢ እውን ኬስፍሓ ኣጋጣሚ ሂብዎ እዩ። (ዘፍ. 1:27, 28) እቲ ዜሕዝን ግና፡ ኣዳም ጸኒሑ ምስ ኣምላኽ ኪዓዪ ኣይደለየን፣ እዚ ድማ ንዕኡን ንዘርኡን ዓብዪ ጕድኣት እዩ ኣምጺኡ።—ዘፍ. 3:17-19, 23።
4. ካልኦት ሰባት ፍቓድ ኣምላኽ ንምፍጻም ከመይ ገይሮም እዮም ምስ ኣምላኽ ዝዓየዩ፧
4 ጸኒሑ፡ ኣምላኽ ንኻልኦት ሰባት እውን ኣብ ምፍጻም ዕላማኡ እጃም ኪህልዎም ዓዲምዎም እዩ። ኖህ ንዕኡን ንስድራ ቤቱን ካብ ማይ ኣይሂ ዘድሓነት መርከብ ሰሪሑ እዩ። ሙሴ ንህዝቢ እስራኤል ካብ ግብጺ ኣውጺእዎም እዩ። እያሱ ነቶም ህዝቢ እቲኦም ናብ ምድሪ ተስፋ ኣእትይዎም እዩ። ሰሎሞን ኣብ የሩሳሌም ቤተ መቕደስ ሃኒጹ እዩ። ማርያም ኣደ የሱስ ኰይና እያ። ኵሎም እዞም እሙናት ሰባትን ብዙሓት ካልኦትን ዕላማ የሆዋ ንምፍጻም ምስኡ ዓይዮም እዮም።
5. ኣብ ምንታይ ዕዮ ኢና ኽንሳተፍ እንኽእል፧ የሆዋ ኣብዚ ዕዮ እዚ ኼሳትፈናኸ ግዴታ ኣለዎ ድዩ፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
5 ሎሚ፡ የሆዋ ነታ መሲሓዊት መንግስቲ ምሉእ ደገፍ ክንህብ ይዕድመና ኣሎ። እተፈላለየ መዳያት ቅዱስ ኣገልግሎት ኣሎ። ገሊኡ ንዅሎም ክርስትያናት ክፉት እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ኵላትና ግና ኣብ ዕዮ ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ክንሳተፍ ንኽእል ኢና። ልክዕ እዩ፡ የሆዋ ነዚ ዕዮ እዚ ብኻልእ መገዲ ኺገብሮ ምኸኣለ ነይሩ። ኣብ ምድሪ ንዘለዉ ሰባት ካብ ሰማይ ብቐጥታ ኺዛረቦም ምኸኣለ ነይሩ። የሱስ ከም ዝበሎ ድማ፡ የሆዋ ንኣእማን ብዛዕባ እታ መሲሓዊት መንግስቲ ኸም ዚጭድሩ ኺገብሮም ይኽእል እዩ። (ሉቃ. 19:37-40) ኰይኑ ግና፡ የሆዋ ‘መዓይይቱ’ ኽንከውን ፈቒዱልና ኣሎ። (1 ቈረ. 3:9) ስለዚ ኸኣ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ጸጋ ኣምላኽ ንኸንቱ ኸይትቕበሉ፡ ምስኡ እናዓየና ንምሕጸነኩም ኣለና” ኢሉ ጽሒፉ እዩ። (2 ቈረ. 6:1) ምስ ኣምላኽ ምዕያይ ዘይግብኣና ኽብሪ ስለ ዝዀነ፡ ብዙሕ የሐጕሰና እዩ። ከምኡ ዝዀነሉ ገለ ምኽንያታት እስከ ንርአ።
ምስ ኣምላኽ ምዕያይ የሐጕሰና
6. እቲ በዅሪ ወዲ ኣምላኽ ኣብ ጐድኒ ኣቦኡ ኺዓዪ ኸሎ ኸመይ ተሰሚዕዎ፧
6 ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ፡ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ምስ ኣምላኽ ምምዕያይ የሐጕሶም እዩ። እቲ በዅሪ ወዲ ኣምላኽ ብጥበብ ተመሲሉ ኺዛረብ ከሎ፡ “እግዚኣብሄር ኣብ መጀመርታ መገዱ . . . ተገንዘበኒ። ሽዑ ሰራሕተኛ ዀይነ ምስኡ ነበርኩ፡ ብየዕለቱ ኤሐጕሶ፡ ኵሉ ጊዜ ኸኣ ኣብ ቅድሚኡ እሕጐስ ነበርኩ” ኢሉ እዩ። (ምሳ. 8:22, 30) የሱስ ብሓጐስ ኣብ ጐድኒ ኣቦኡ ዀይኑ ዓይዩ እዩ፣ እቲ ዝዓየዮ ዕዮን ንየሆዋ ኸም ዜሐጕሶ ምፍላጡን ከኣ እዩ ኣሐጒስዎ። ንሕናኸ ኸመይ ኢና፧
7. ዕዮ ስብከትና ሓጐስ ዜምጽኣልና ስለምንታይ እዩ፧
7 የሆዋ ኣብ ምሃብን ኣብ ምቕባልን ሓጐስ ከም ዘሎ ገሊጹ እዩ። (ግብ. 20:35) ሓቂ ምቕባልና ሓጐስ ኣምጺኡሉና እዩ፣ ሓቂ ንኻልኦት ክንነግሮም ከለና እውን ሓጐስ የምጽኣልና እዩ። ሓቅታት መጽሓፍ ቅዱስ ንኻልኦት ክንነግሮም ከለና፡ ብመንፈሳዊ መዳይ ዝጠመዩ ሰባት ንኣምላኽናን ነቲ ኣብ ቃሉ ዚርከብ ክቡር ሓቅታትን ኪርድእዎን ኬማስዉሉን ስለ ዚጅምሩ፡ ደስ ይብለና እዩ። ኣብ ኣተሓሳስባኦም ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ መገዲ ህይወቶም እውን ለውጥታት ኪገብሩ ምርኣይና ንልብና ይትንክዮ እዩ። ሽዑ፡ ነቲ ብስራት ናይ ምንጋር ዕዮ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ኸነስተውዕል ንኽእል። ነቶም ምስ ኣምላኽ ዚዕረቑ፡ መገዲ ናይ ዘለኣለም ህይወት ይኸፍተሎም እዩ። (2 ቈረ. 5:20) ንሰባት ንዘለኣለም ኪነብሩ ናብ ዜኽእሎም መገዲ ኺኣቱ ኻብ ምሕጋዝ ንላዕሊ ዜሐጕስን ዜዕግብን ዕዮ እሞ ኣበይ ክንረክብ ንኽእል፧
8. ምስ ኣምላኽ ብዛዕባ ምዕያይ ገሊኦም እንታይ ኢሎም፧
8 ሰባት ነቲ እንሰብኮ መልእኽቲ ኪቕበልዎ ኸለዉ ዜሐጕሰና እኳ እንተ ዀነ፡ ንየሆዋ ባህ ከም እነብሎን ንዕኡ ንምግልጋል እንገብሮ ጻዕርታት ከም ዜሐጕሶን ምፍላጥና እውን ደስ ይብለና እዩ። (1 ቈረንቶስ 15:58 ኣንብብ።) ኣብ ኢጣልያ ዚነብር ማርኮ፡ “ንሓደ ዝገበርኩሉ ቐልጢፉ ዚርስዖ ዘይኰነስ፡ ንየሆዋ እቲ ዘሎኒ ብሉጽ ነገር እህቦ ኸም ዘለኹ ምፍላጠይ ዘይተኣደነ ሓጐስ የምጽኣለይ እዩ” ይብል። ኣብ ኢጣልያ ዜገልግል ፍራንኮ ዚብሃል ድማ፡ “የሆዋ ብቓሉን መንፈሳዊ መሰናድዎታቱን ገይሩ፡ ከም ዜፍቅረና፡ ምእንታኡ እንገብሮ ዅሉ ኸኣ ዋላ እኳ ዘይረብሕ እንተ መሰለና ንዕኡ ኣገዳሲ ምዃኑን የዘኻኽረና እዩ። ምስ ኣምላኽ ምዕያይ ዜሐጕሰንን ንህይወተይ ትርጉም ከም ዚህልዋ ዚገብርን ድማ በዚ ምኽንያት እዚ እዩ” ይብል።
ምስ ኣምላኽ ምዕያይ፡ ምስኡን ምስ ሰባትን የቀራርበና
9. ኣብ መንጎ የሆዋን የሱስን እንታይ ርክብ እዩ ዘሎ፧ ስለምንታይከ፧
9 ምስቶም እነፍቅሮም ክንዓዪ ኸለና፡ ምሳታቶም ንቀራረብ፡ ንባህርያቶም ከኣ ንፈልጦ ኢና። እንታይ ኪገብሩ ኸም ዚደልዩ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ከመይ ገይሮም ከም ዚገብርዎ እውን ንፈልጥ ኢና። የሱስ ምስ የሆዋ ምናልባት ንቢልዮናት ዓመታት እዩ ዓይዩ፣ ኣብ መንጎ ሓድሕዶም ከኣ ድልድልትን ዘይትብተኽን ፍቕሪ እያ ማዕቢላ። የሱስ ክሳዕ ክንደይ ከም ዚቀራረቡ ኺገልጽ ከሎ፡ “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና” ኢሉ እዩ። (ዮሃ. 10:30) ዜደንቕ ሓድነት እዩ ነይርዎም፣ ወትሩ እውን ብስኒት እዮም ዚዓይዩ ነይሮም።
10. ስብከት ምስ ኣምላኽን ምስ ሰባትን ዜቀራርበና ስለምንታይ እዩ፧
10 ሓደ እዋን፡ የሱስ ንየሆዋ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ኺሕልዎም ብጸሎት ለሚንዎ እዩ። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ ኺገልጽ ከሎ፡ “ከማና ሓደ ምእንቲ ኪዀኑ” እዩ ኢሉ። (ዮሃ. 17:11) ምስ ስርዓታት ኣምላኽ ተሰማሚዕና ኽንመላለስን ኣብ ዕዮ ስብከት ክንሳተፍን ከለና፡ ነቲ ባህ ዜብል ባህርያቱ ኽንርድኦ ንኽእል ኢና። ንዕኡ ኽንኣምኖን መምርሒኡ ኽንስዕብን ዘሎና ስለምንታይ ምዃኑ ኸኣ ንምሃር። ንኣምላኽ ምስ እንቐርቦ፡ ንሱ እውን ይቐርበና እዩ። (ያእቆብ 4:8 ኣንብብ።) ምስ ኣሕዋትናን ኣሓትናን እውን ተመሳሳሊ ጸገማትን ሓጐስን ስለ ዜጋጥመና፡ ሕደ ሸቶታት ድማ ስለ ዘሎና፡ ምሳታቶም ንቀራረብ ኢና። እወ፡ ብሓባር ንዓዪ፡ ብሓባር ንሕጐስ፡ ብሓባር ከኣ ንጻወር ኢና። ኣብ ብሪጣንያ እትነብር ኦክታቪያ፡ “ምስ የሆዋ ኽዓዪ ኸለኹ፡ ምሕዝነተይን ርክበይን ዕምቈት ኣብ ዘይብሉ ዝፈትዎ ነገራት ዘይኰነስ፡ ኣብ ሓባራዊ ሸቶን ኣንፈትን ስለ ዚምስረት፡ ምስ ካልኦት ከም ዝቀራረብ ይገብረኒ እዩ” ትብል። ንስኻኸ ከምኡ ድዩ ዚስምዓካ፧ ካልኦት ንየሆዋ ባህ ንምባል ዚገብርዎ ጻዕርታት ክትርኢ ኸለኻስ ምሳታቶምዶ ኣይትቀራረብን፧
11. ኣብ ሓዳስ ዓለም ምስ የሆዋን ምስ ኣሕዋትናን ብዝያዳ ኸም እንቀራረብ እንኣምን ስለምንታይ ኢና፧
11 እታ ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎ ኣምላኽን ኣብ መንጎ ብጾትና ሰባትን ዘላ ፍቕሪ ሕጂ ድልድልቲ ኽትከውን ትኽእል እያ፣ ግናኸ፡ ኣብታ ጽድቂ ዚነብረላ ሓዳስ ዓለም ብዝያዳ ኽትድልድል እያ። ብዛዕባ እቲ ሽዑ ዚህሉ ዕዮ እሞ ሕሰብ! ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ካብ ምዉታት ንዚትንስኡ ሰባት፡ ሓንጐፋይ ኢልና ኽንቅበሎምን መገድታት የሆዋ ኽንምሃሮምን ኣሎና። ምድሪ ናብ ገነት ክትቅየር ኣለዋ። እዚ ቐሊል ዕዮ ኣይኰነን፣ ኣብ ትሕቲ እታ መሲሓዊት መንግስቲ ብሓባር ምዕያይን ናብ ፍጽምና ምዕባይን ግና ክሳዕ ክንደይ ኰን ዜሐጕስ ኪኸውን እዩ! ሰባት ንሓድሕዶምን ምስ ኣምላኽን ብዝያዳ ኺቀራረቡ እዮም፣ ኣምላኽ ከኣ ‘ንህያው ዘበለ ዅሉ ብበረኸት ኬጽግቦ እዩ።’—መዝ. 145:16።
ምስ ኣምላኽ ምዕያይ ዕቝባ እዩ
12. ዕዮ ስብከት ዕቝባ ዚዀነና ብኸመይ እዩ፧
12 መንፈሳውነትና ኽንሕሉ ኣሎና። ሰይጣን ድያብሎስ ኣብ ዚዕብልላ ዓለም ስለ እንነብርን ዘይፍጹማት ስለ ዝዀንናን፡ ኣብ ዓለም ዘሎ ግጉይ ኣተሓሳስባን ኣካይዳን ብቐሊሉ ኽንቀድሕ ንኽእል ኢና። መንፈስ ዓለም ምስ ሓደ ናብ ዘይደለናዮ ኣንፈት ዚደፍኣና ውሕጅ ኪመሳሰል ይኽእል እዩ። ብውሕጅ ተደፊእና ምእንቲ ኸይንኸይድ፡ ናብ ኣንጻሩ ኣንፈት ንምሕንባስ ክንጋደል የድልየና እዩ። ብተመሳሳሊ፡ በቲ ኣብ ናይ ሰይጣን ዓለም ዘሎ መንፈስ ምእንቲ ኸይንውሰድ፡ ጻዕሪ ኽንገብር የድልየና እዩ። ንሰባት ክንሰብኽ ከለና፡ ንእምነትና ኣብ ዜዳኽም ነገር ዘይኰነስ፡ ኣብ ኣገዳሲን ጠቓምን መንፈሳዊ ነገራት ኢና እነተኵር። (ፊል. 4:8) ስብከት ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ዘተስፈወና ተስፋታትን ብዛዕባ እቲ ኣብ ፍቕሪ እተመርኰሰ ስርዓታቱን ስለ ዜዘኻኽረና፡ ንእምነትና የድልድሎ እዩ። እቲ እንለብሶ መንፈሳዊ ኣጽዋርና ከኣ ምሉእ ዘይጕዱል ይኸውን።—ኤፌሶን 6:14-17 ኣንብብ።
13. ኣብ ኣውስትራልያ ዚነብር ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር፡ ብዛዕባ ስብከት ከመይ ከም እተሰምዖ እንታይ ኢሉ ገሊጹ፧
13 ኣብ ዕዮ ስብከትን ኣብ ካልእ መንፈሳዊ ንጥፈታትን ትሑዛት እንተ ዄንና፡ ብዛዕባ ጸገማትና እምብዛ ኣይንጭነቕን ኢና፣ እዚ ድማ ዕቝባ ይዀነና እዩ። ኣብ ኣውስትራልያ ዚነብር ጆኤል፡ “ዕዮ ስብከት ንኽውንነት ከይርስዕ ይሕግዘኒ እዩ። እቲ ንሰባት ዜጋጥሞም ዘሎ ጸገማትን ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ግብሪ ብምውዓለይ ዝረኽቦ ዘለኹ ጥቕምታትን የዘኻኽረኒ እዩ። ዕዮ ስብከት ትሑት ክኸውን ይሕግዘኒ፡ ናብ የሆዋን ናብ ኣሕዋተይን ኣሓተይን ክጽጋዕ ድማ ኣጋጣሚ ይኸፍተለይ እዩ” ይብል።
14. ኣብ ዕዮ ስብከት ምጽናዕና፡ መንፈስ ኣምላኽ ምሳና ኸም ዝዀነ ዜርኢ ብኸመይ እዩ፧
14 ስብከት፡ መንፈስ ኣምላኽ ምሳና ኸም ዝዀነ ዘሎና እምነት እውን የድልድለልና እዩ። ዓንጋሊ እንጌራ ኣብ ማሕረሰብካ ንዚርከቡ ሰባት ከተከፋፍል ስራሕ ቀሪቡልካ እሞ ንበል። ነቲ ስራሕ ብምስራሕካ፡ ዋላ ሓንቲ ኣይክፈለካን እዩ፣ ወጻኢታትካ እውን ኣይሽፈነልካን እዩ። እዚ ኸይኣክል ከኣ፡ ነዊሕ ከይጸናሕካ መብዛሕትኦም ሰባት ነቲ እንጌራ ኸም ዘይደልይዎ፡ አረ ገሊኦምሲ ነቲ እንጌራ ምዕዳልካ እውን ከም ዚጽልኦም ትፈልጥ። ነቲ ስራሕ እቲ ንኽንደይ ዚኣክል ግዜ ምቐጸልካዮ፧ ብኣሉታዊ ምላሽ ሰባት ስለ እትደሃል፡ ንምቕጻሉ ዜኽእል ውሽጣዊ ብርታዐ ኣይህልወካን እዩ። ኰይኑ ግና፡ መብዛሕትና ዘየመስግኑ ሰባት እናኣባጨዉልናን እናኣላገጹልናን ንነዊሕ ዓመታት ብወጻኢታትና ኣገልግሎትና ቐጺልና ኢና። እዝስ መንፈስ ኣምላኽ ኣባና ይዓዪ ኸም ዘሎ መርትዖ ዚኸውን ደይኰነን፧
ምስ ኣምላኽ ምዕያይና፡ ንዕኡን ንሰባትን ፍቕሪ ኸም ዘሎና የርኢ
15. ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ምስቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዘለዎ ዕላማ ብኸመይ ይተኣሳሰር፧
15 ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ምስቲ የሆዋ ንደቂ ሰብ ዘለዎ ፍቕራዊ ዕላማ ኸመይ ኢሉ ኸም ዚተሓሓዝ እሞ ሕሰብ። ሰባት ከይሞቱ ንምድሪ ኺመልእዋ እዩ ዕላማኡ ነይሩ፣ ኣዳም እኳ እንተ ሓጥአ፡ የሆዋ ሓሳቡ ኣይቀየረን። (ኢሳ. 55:11) ኣብ ክንዳኡስ፡ ደቂ ሰብ ካብ ኵነኔ ሓጢኣትን ሞትን ዚወጹሉ መሰናድዎ እዩ ኣዳልዩ። የሱስ ምስዚ ዕላማ እዚ ተሰማሚዑ ኺዓዪ ኢሉ ናብ ምድሪ መጺኡን ህይወቱ ምእንቲ እዙዛት ሰባት መስዋእቲ ገይሩ ሂቡን እዩ። ሰባት እዙዛት ምእንቲ ኪዀኑ ግና፡ ኣምላኽ እንታይ ኪገብሩ ኸም ዚደልዮም ኪርድኡ ኣለዎም። ስለዚ፡ የሱስ ንሰባት፡ ኣምላኽ እንታይ ክንገብር ከም ዚደልየና ምሂሩ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ድማ ከምኡ ኺገብሩ ነጊርዎም እዩ። ንሰባት ምስ ኣምላኽ ኪዕረቑ ብምሕጋዝ፡ ኣብቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ካብ ሓጢኣትን ሞትን ንምንጋፍ ዝገበሮ ፍቕራዊ መሰናድዎ ብቐጥታ ኢና እንሳተፍ።
16. ስብከትና ምስታ ኣምላኽ ዝሃበና ኻብ ኵሉ ዝዓበየት ትእዛዝ ብኸመይ ይተሓሓዝ፧
16 ንሰባት ናብ መገዲ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪኣትዉ ምሕጋዝ፡ ንሰባትን ነቲ “ዅሉ ዓይነት ሰብ ኪድሕንን ናብ ልክዕ ፍልጠት ሓቂ ኺመጽእን እዩ ዚደሊ” እተባህለሉ የሆዋን ፍቕሪ ኸም ዘሎና የርኢ። (1 ጢሞ. 2:4) የሱስ ካብቲ ንህዝቢ እስራኤል እተዋህበ ሕግታት ኣየነይቲ ዝዓበየት ከም ዝዀነት ምስ ተሓትተ፡ ከምዚ ኢሉ እዩ መሊሱ፦ “‘ንየሆዋ ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን ብምሉእ ኣእምሮኻን ኣፍቅሮ።’ እዚኣ እታ ዓባይን ቀዳመይትን ትእዛዝ እያ። እታ እትመስላ ኻልአይታ እዚኣ እያ፦ ‘ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ኣፍቅሮ።’” (ማቴ. 22:37-39) ኣብ ዕዮ ስብከት ብምስታፍ፡ ነዚ ትእዛዛት እዚ ዘሎና ተኣዛዝነት ኢና እነርኢ።—ግብሪ ሃዋርያት 10:42 ኣንብብ።
17. ብዛዕባ እቲ ብስራት ናይ ምስባኽ ክብሪ ኸመይ ይስምዓካ፧
17 ክሳዕ ክንደይ ኰን ኢና ተባሪኽና! የሆዋ ዜሐጕስ ዕዮ ሂቡና ኣሎ፣ እዚ ኸኣ ምስኡን ምስ ካልኦትን የቀራርበና እዩ፣ እዚ ድማ ብግዲኡ ንመንፈሳውነትና ዕቝባ ይኸውን እዩ። ንኣምላኽን ንሰባትን ዘሎና ፍቕሪ ኸነርኢ እውን ኣጋጣሚ ይኸፍተልና እዩ። ኣብ መላእ ምድሪ ዚርከቡ ህዝቢ ኣምላኽ፡ ኣብ ኣዝዩ እተፈላለየ ዅነታት እዮም ዚርከቡ፣ ግናኸ፡ ንኣሽቱ ዀኑ ዓበይቲ፡ ሃብታማት ኰኑ ድኻታት፡ ብርቱዓት ኰኑ ድኹማት፡ ኰታስ ኵሎም እዞም ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ህዝቢ ኣምላኽ እምነቶም ንኻልኦት ንምንጋር መገድታት የናድዩን ይረኽቡን ኣለዉ። ምስቲ ኣብ ፈረንሳ እትነብር ቻንተል ዝሃበቶ ኸምዚ ዚስዕብ ዚብል ሓሳብ ትሰማማዕ ትኸውን፦ “እቲ ኣብ ዩኒቨርስ ካብ ኵሉ ዝሓየለ ፈጣሪ ዅሉን ሕጉስን ኣምላኽ፡ ‘ኪዲ፡ ተዛረቢ! ኣብ ክንዳይ ኴንኪ ተዛረቢ፡ ካብ ልብኺ ተዛረቢ። ብርታዐይ፡ ቃለይ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሰማያዊ ደገፍ፡ ምድራውያን ብጾት፡ ቀጻሊ ስልጠና፡ ከምኡ ድማ ኣብ ግቡእ ግዜ ልክዕ መምርሒ እህበኪ ኣለኹ’ ኢሉኒ እዩ። የሆዋ ዝበለና ኽንገብርን ምስኡ ኽንዓይንሲ፡ ከመይ ዝበለ ዓብዪ መሰል ኰን እዩ!”


text:
የሱስ፡ መፍትሕ ትርጕም ዘለዎ ህይወት
የሱስ ብሓቂዶ ትርጕም ዘለዎ ህይወት እዩ ነይርዎ፧ ትሑት መነባብሮ ኣብ ዘለዎ ኸባቢ እዩ ዓብዩ፣ ኣብ ምሉእ ህይወቱ ኸኣ ብዙሕ ዓለማዊ ጥሪት ኣይነበሮን። ከም ሓቂ፡ ‘ርእሱ ዜጸግዓሉ እኳ ኣይነበሮን።’ (ሉቃስ 9:57, 58) ኣብ ርእሲ እዚ ድማ፡ ተጸሊኡን ስሙ ተኻፊኡን ብጸላእቱ ተቐቲሉን እዩ።
‘ከምዚ ዝበለ ህይወት፡ ትርጕም ዘለዎ ዀይኑ ኣይስምዓንን እዩ’ ኢልካ ትሓስብ ትኸውን። ክንምርምሮ ዚግባእ ካልእ መዳያት ህይወት የሱስ ግና ኣሎ። ኣርባዕተ መዳያት ህይወቱ እስከ ንመርምር።
1. የሱስ ኣብ ህይወቱ፡ ፍቓድ ኣምላኽ ናይ ምግባር ዕላማ ነበሮ።
“ብልዐይሲ ፍቓድ እቲ ዝለኣኸኒ ኽገብር . . . እዩ።”
—ዮሃንስ 4:34።
የሱስ ብቓሉን ብግብሩን፡ ፍቓድ እቲ ሰማያዊ ኣቦኡ የሆዋ * ኺፍጽም ይደሊ ነበረ። ፍቓድ ኣቦኡ ምግባር ድማ፡ ብዙሕ የሐጕሶ ነበረ። አረ ኸምቲ ኣብዚ ተጠቒሱ ዘሎ ጥቕሲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚሕብሮስ፡ ከምኡ ምግባር ምስ ብልዒ ኣነጻጺርዎ እዩ። ኣብ ትሕቲ ኸመይ ዝበለ ዅነታት ከምኡ ኸም ዝበለ እስከ ንርአ።
የሱስ ፍርቂ መዓልቲ ኣቢሉ እዩ ነዘን ቃላት እዚአን ተዛሪቡወን። (ዮሃንስ 4:6) ምሉእ ንግሆ፡ በቲ ዅድዅዶታት ሰማርያ ኪጐዓዝ ድሕሪ ምውዓሉ፡ ጠምዩ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ። ደቀ መዛሙርቱ እኳ፡ “መምህር፡ ብላዕ” ኢሎም ለሚኖምዎ እዮም። (ዮሃንስ 4:31) የሱስ ግና፡ ዕዮ ኣምላኽ ብምዕያዩ ኸም ዝዓገበን ከም ዝበርትዐን ዚሕብር መልሲ እዩ ሂብዎም። እዝስ፡ ህይወቱ ትርጕም ዘለዎ ምንባሩ ዚሕብርዶ ኣይኰነን፧
2. የሱስ ንኣቦኡ ሓያል ፍቕሪ ነበረቶ።
‘ኣነ ንኣቦ አፍቅሮ እየ።’
—ዮሃንስ 14:31።
የሱስ ምስቲ ሰማያዊ ኣቦኡ ኣዝዩ ጥብቂ ርክብ እዩ ነይርዎ። ንኣምላኽ ዝነበረቶ ሓያል ፍቕሪ፡ ንስምን ንዕላማን ንባህርያትን ኣቦኡ ኼፍልጥ ደሪኻቶ እያ። ብቓሉን ብግብሩን ብኣረኣእያኡን ኣቢሉ፡ ንኣቦኡ ፍጹም ብዝዀነ መገዲ ኻብ ምንጽብራቑ እተላዕለ፡ በቲ የሱስ ዝገበሮ ነገራት ንኣቦኡ ኸም ዝረኣና ዀይኑ እዩ ዚስምዓና። ስለዚ፡ ፊልጶስ ንየሱስ፡ “ንኣቦ ኣርእየና” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ የሱስ፡ “እቲ ንዓይ ዝረኣየ፡ ንኣቦ እውን ርእይዎ እዩ” ኢሉ መለሰሉ።—ዮሃንስ 14:8, 9።
የሱስ ንኣቦኡ ኣዝዩ የፍቅሮ ስለ ዝነበረ፡ ክሳዕ ሞት እኳ ኺእዘዞ ፍቓደኛ እዩ ነይሩ። (ፊልጲ 2:7, 8፣ 1 ዮሃንስ 5:3) እዛ ሓያል ፍቕሪ እዚኣ፡ ንህይወት የሱስ ትርጕም ከም ዚህልዋ ገይራታ እያ።
3. የሱስ፡ ሰባት የፍቅር ነበረ።
“ንነፍሱ ምእንቲ ኣዕሩኹ ኣሕሊፉ ኻብ ዚህባ ሰብ፡ ዚዓቢ ፍቕሪ ዘለዎ የልቦን።”
—ዮሃንስ 15:13።
ከም ዘይፍጹማት ሰባት መጠን ዘሎና መጻኢ ተስፋ ጽልሙት እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ከምቲ ብሓደ ሰብ [ኣዳም] ሓጢኣት ናብ ዓለም ዝኣተወ፡ ብሓጢኣት እውን ሞት፡ ኵላቶም ስለ ዝሓጥኡ ድማ ሞት ናብ ኵሉ ሰብ ሓለፈ” ይብል። (ሮሜ 5:12) ብርእስና ኻብቲ ሓጢኣት ዜስዕቦ ሳዕቤን፡ ማለት ካብ ሞት ከነምልጥ ኣይንኽእልን ኢና።—ሮሜ 6:23።
እቲ ዜሐጕስ ግና፡ የሆዋ ብፍቕሪ ተደሪኹ ንዅነታት ደቂ ሰብ ፍታሕ ገይሩ ኣሎ። እቲ የሱስ ተባሂሉ ዚፍለጥ ፍጹምን ሓጢኣት ኣልቦን ወዱ፡ ንደቂ ሰብ ካብ ባርነት ሓጢኣትን ሞትን ንምድሓን ዜድሊ በጃ ምእንቲ ኪኸውን ኢሉ፡ ኪስቀን ኪመውትን ፈቐደ። የሱስ በታ ንኣቦኡን ንደቂ ሰብን ዘላቶ ፍቕሪ ተደሪኹ፡ ብፍታው ተኣዘዘ፡ ፍጽምቲ ሰብኣዊት ህይወቱ ኸኣ ምእንታና ኣሕሊፉ ሃበ። (ሮሜ 5:6-8) ከምዚኣ ዝበለት ንጽህቲ ፍቕሪ ንህይወቱ ትርጕም ከም ዚህልዋ ገበረት። *
4. የሱስ፡ ኣቦኡ ኸም ዜፍቅሮን ከም ዚሰምሮን ይፈልጥ ነበረ።
“ዝሰምሮ ፍቑር ወደይ እዚ እዩ።”
—ማቴዎስ 3:17።
ኣብ እዋን ጥምቀት የሱስ፡ የሆዋ ኻብ ሰማይ ነዘን ቃላት እዚአን ተዛረበ። በዚ ኸምዚ፡ የሆዋ ንወዱ የሱስ ከም ዜፍቅሮን ከም ዚሰምሮን ብግህዶ ተዛረበ። የሱስ፡ ‘ኣቦ የፍቅረኒ እዩ’ ኢሉ ምዝራቡ እምበኣር ዜገርም ኣይኰነን። (ዮሃንስ 10:17) ፍቕርን ስምረትን ኣቦኡ ኸም ዘለዎ ስለ ዝፈለጠ ኸኣ፡ ነቲ ዘጋጠሞ ምጽራርን ነቐፌታን ብምትእምማን ሰገሮ። ምስ ሞት ኣብ እተፋጠጠሉ እዋን እኳ ኸይተረፈ፡ ሚዛኑን ስምዒቱን ኪሕሉ ኸኣለ። (ዮሃንስ 10:18) የሱስ፡ ኣቦኡ ኸም ዜፍቅሮን ከም ዚሰምሮን ምፍላጡ፡ ንህይወቱ ዝያዳ ትርጕም ከም ዝሃቦ ኣየጠራጥርን እዩ።
እምበኣር፡ የሱስ ብርግጽ ትርጕም ዘለዎ ህይወት ነይርዎ እዩ። ህይወትና ናይ ሓቂ ትርጕም ብዘለዎ መገዲ ብኸመይ ከም እንመርሕ፡ ካብኡ ብዙሕ ክንምሃር ንኽእል ኢና። እዛ እትቕጽል ዓንቀጽ፡ ገለ ኻብቲ የሱስ ንሰዓብቱ ብኸመይ ህይወቶም ኪመርሑ ኸም ዚግባእ ዝሃቦም ምኽሪ ሒዛ ኣላ።
^ စာပိုဒ်၊ 6 የሆዋ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስም ኣምላኽ እዩ።
^ စာပိုဒ်၊ 15 ብዛዕባ እቲ ሞት የሱስ ዘለዎ ዋጋ ምብጃው ዝያዳ ኽትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 5 ርአ።


text:
ገበር | ቋንቋ ዚፈጥሮ ዕንቅፋት ምስጋሩ
ካብ ጥንቲ ንዝጸንሐ ዕንቅፋት ምስጋሩ
ብዝሒ እቲ ኣብ ዓለምና ዚዝረብ 7,000 ኣቢሉ ዚኸውን ቋንቋታት፡ ኣብ ጕዕዞን ንግድን ትምህርትን ምምሕዳርን ዕንቅፋት ኪፈጥር ይኽእል እዩ። እዚ ዕንቅፋት እዚ፡ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ዝጸንሐ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ከባቢ 475 ቅ.ክ. ኣብ እዋን ግዝኣት ንጉስ ኣሓሽዌሮስ (ዘርክሲስ ቀዳማይ ኪኸውን ዚኽእል፡) ፋርሳውያን ኣብ መላእ እቲ ግዝኣት፡ ማለት “ካብ ህንዲ ኽሳብ ኢትዮጵያ 127 ኣውራጃ፡ ነናብ ኣውራጃ በብስርዓት ኣጸሓሕፋኡ፡ ነናብ ህዝቢ ኸኣ በብቛንቋኡ” ወግዓዊ ትእዛዝ ኣመሓላለፉ። *
ሎሚ ዘለዋ መብዛሕትአን ውድባትን መንግስትታትን፡ ነዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ኸቢድ ዕዮ ኺገብራ ኣይፍትናን እየን። ነዚ ዕዮ እዚ ኣብ ምፍጻም እተዓወተት ሓንቲ ውድብ ግና ኣላ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ መጽሔታት፡ ናይ ድምጽን ቪድዮን ቅዳሓት፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ከምኡ እውን ካልእ ሓያሎ መጻሕፍቲ ብጠቕላላ ብልዕሊ 750 ቋንቋ ይሓትሙ እዮም። እዚ ን80 ኣቢሉ ዚኸውን ቋንቋ ምልክት ዘጠቓለለ እዩ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ንዓይነ ስዉራን ዚኸውን እተፈላለየ ደረጃ ዘለዎ ብረይል እውን የዳልዉ እዮም።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ካብ ጻዕርታቶም ገንዘባዊ ረብሓ ኺረኽቡ ኣይፍትኑን እዮም። ከም ሓቂ እኳ ደኣስ፡ ተርጐምቶምን ካልኦት ኣባላቶምን ብወለንታ እዮም ዚዓይዩ። ናብ ብዙሕ ቋንቋታት ንምትርጓም ክንድዚ ዚኣክል ጻዕሪ ዚገብሩ ግና ስለምንታይ እዮም፧ ነዚኸ ብኸመይ እዮም ዚገብርዎ፧


text:
ትምህርቲ 27
ቤተ መጻሕፍቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ብኸመይ ኪጠቕመና ይኽእል፧
ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎካ ፍልጠት ንምውሳኽ፡ ምርምር ክትገብር ምደለኻዶ፧ ብዛዕባ ሓደ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተጠቕሰ ጥቕሲ፡ ሰብ፡ ቦታ፡ ወይ ነገር ክትፈልጥ ትደሊዶ፧ ቃል ኣምላኽ ብብሕቲ ኣብ ዜተሓሳስበካ ነገር ኪሕግዘካ ይኽእል እንተ ዀይኑ ሓሲብካዶ ትፈልጥ፧ እምበኣር፡ ናብ ቤተ መጻሕፍቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ምጻእ።
ሓጋዚ ናውቲ ምርምር ኣለዎ። ኵሉ እቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብቛንቋኻ ዘዳለውዎ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመርኰሰ ጽሑፋት ኣይህልወካን ይኸውን። ኣብቲ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ዘሎ ቤተ መጻሕፍቲ ግና፡ ኵሉ እቲ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝወጸ ጽሑፋት ኣሎ። እተፈላለየ ትርጕማት መጽሓፍ ቅዱስን ጽቡቕ መዝገበ ቓላትን ካልእ ሓጋዚ መወከሲ ጽሑፋትን እውን ኪህልዎ ይኽእል እዩ። ቅድሚ ወይ ድሕሪ ኣኼባ፡ ነቲ ቤተ መጻሕፍቲ ኽትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ኮምፕዩተር እንተሎ ድማ፡ ዎችታወር ላይብረሪ ይህልዎ ይኸውን። እዚ ኤለክትሮኒካዊ ፕሮግራም እዚ፡ ኣዝዩ ብዙሕ ጽሑፋትና ኣብ ርእሲ ምሓዙ፡ ንሓደ ርእሰ ነገር፡ ቃል፡ ወይ ጥቕሲ መጽሓፍ ቅዱስ ብቐሊሉ ኽትረክብ ዚሕግዝ መድለዪ ኣለዎ።
ንተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ቲኦክራስያዊ ኣገልግሎት ጠቓሚ እዩ። ኣብቲ ቤት ትምህርቲ እንተ ተመዝጊብካ፡ ንኽፍልኻ ኽትዳሎ ኸለኻ፡ ንቤተ መጻሕፍቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ጽቡቕ ጌርካ ኽትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። ሓላዊ እቲ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብቲ ቤተ መጻሕፍቲ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝወጸ ጽሑፋት ኣብኡ ኸም ዚኣቱን ብግቡእ ከም ዚቕመጥን ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎ። ንሱ ወይ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚምህረካ ሰብ ነቲ እትደልዮ ሓበሬታ ብኸመይ ከም እትረክብ ኬርእየካ ይኽእል እዩ። ኰይኑ ግና፡ ነቲ መጻሕፍቲ፡ ካብቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ከተውጽኦ ኣይፍቀድን እዩ። እቲ መጻሕፍቲ እውን ብጥንቃቐ ኺተሓዝ ኣለዎ፡ ኪጸሓፈሉ እውን የብሉን።
መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ንምፍላጥ ኣምላኽ” ምእንቲ ኽንረኽቦ፡ “ከም ንሕቡእ መዝገብ” ጌርና ሃለው ክንብሎ ኸም ዘሎና ይገልጸልና እዩ። (ምሳሌ 2:1-5) ቤተ መጻሕፍቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ምርምርካ ንኽትጅምር ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ኣብ ቤተ መጻሕፍቲ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ ናውቲ ምርምር ኣሎ፧
ነቲ ቤተ መጻሕፍቲ ብዝበለጸ ምእንቲ ኽትጥቀመሉ፡ መን ኪሕግዘካ ይኽእል፧


text:
Part II Interview with President Isaias Afwerki ቃለ መጠይቕ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካልኣይ ክፋል
ካልኣይ ክፋል
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ቃለ መጠይቕ፡ መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያት ኤርትራ ዘተኰረ እዩ ኔይሩ። ኣብ’ዚ ኻልኣይ ክፋል እታ መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባቲ ብሰብ ጕዳይ ዝተመስከረሉ፡ ኣዎንታዊ ተራ ዘበርከተ ኣህጉራዊ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ኤርትራን ናይ ወጻኢ ፓሊሲኣን ዝምርኰሰሉ ክብርታትን መትከላትን ንኸበርህ ሕቶ ኣቕሪባ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ነቲ ሕቶ ብዕምቈት መሊሱ፣ ከምኡ’ውን ኵነታት ጐረባብቲ ሃገራት ንኽገልጽ ዝቐረበሉ ጥያቐ ምርኵስ ብምግባር፣ ሽግር ሶማልን ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸስተ ፍጻመታትን ምዕባለታቱን፡ ጸገማት የመንን ሕሉፍን ህልውን ጕዳያት ሱዳን ኣብሪሁ።ነቲ ዝተሰንዐ ‘‘ዶባዊ ምስሕሓብ’’ ኤርትራን ጂቡትን ብተበግሶ ቐጠር ዝተጀመረ መንጎኝነትን ኣመልኪቱ’ውን መብርሂ ሂቡ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ኣብ ቀዳማይ ክፋል’ዚ ቓለ መጠይቕ፡ ብዛዕባ ውሽጣዊ ዅነታት ኣብሪህካልና ኔርካ፣ ኣብ’ዚ ኻልኣይ ክፋል ከኣ ኣብ ናይ ወጻኢ ፓሊሲ ሃገረ ኤርትራ ክንኣቱ። ብመጀመርታ ንፖሊሲ ወጻኢ ሃገረ ኤርትራ ዝገዝእ ክብርታትን ዝቖመሉ መትከላትንዶ ምገለጽካልና?
መልሲ፡- ኣነ ግሎባላይዘሽን ወይ ዓውለማ ዝብል ኣምር ኣይፈትዎን እየ። ናይ ባዕለይ ኣገላልጻ’ውን ኣሎንኒ። ዓውለማ ከም ኣምር ክህሉ ይኽእል እዩ። ንሕና ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቓልሲ እውን ዝነበረና ጠመተ ሰፊሕን ንነዊሕ ዘማዕዱን’ዩ ነይሩ። እዚ ብግስግስና ይገለጽ ወይስ ብኻልእ ዘገድስ ኣይኮነን። እንተኾነ ዕጥቃዊ ቓልሲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይነበረን። ኣብ መንጎ ህዝብታት ምድግጋፍን ምትሕግጋዝን ነይሩ። ብዛዕባ ናጽነት ኤርትራ ክዛረብ ከለኹ፡ ኣብ ውሽጢ ዞባን ካብኡ ወጻእን ኣብ እዋን ብረታዊ ቓልሲ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኤርትራ ደው ዝበሉ ህዝብታት ነይሮም እዮም። ምኽንያቱ ሓደ መሰል ካብ መሰላት ሕብረተሰባት ስለ ዝኾነ። እቲ ምድግጋፍ ምናልባት ፖለቲካዊ ጥራይ ክኸውን ይኽእል እዩ። እንተኾነ እቲ ዝዓበየ ኣገዳስነቱ፡ ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ዝኾነት ሃገር ካብቲ ዝነብረሉ ኸባቢ ወጻኢ ተፈልዩ ኽነብር ኣይክእልን እዩ። ምናልባት ዞባዊ ወይ ኣህጉራዊ ኣከባቢ ክኸውን ይኽእል። ዝምድናና ካብ መጀመርታ ድሕሪ ናጽነት ኣብ መንጎ ህዝብታት ዞባ ማእከላይ ምብራቕን ቀርኒ ኣፍሪቃን ናይ ምድግጋፍን ምትሕግጋዝን ሃዋህው ክፈጥር ኣብ ዝኽእል መትከላት ዝተመርኰሰ’ዩ ነይሩ። እዚ መሰረታዊ መትከል ኮይኑ፡ ካብ ኣህጉራዊ ዅነታት’ውን ክትንጸል ኣሎካ ማለት ኣይኮነን። ምስ እስያ፡ ኤውሮጳ፡ ኣመሪካን ካልኦት ክፍላተ-ዓለም’ውን ናይ ግድን ዝምድና ኽህልወና የድሊ። እዚ ግን ምስ ህዝብታት ዞባና ናይ ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ኪዳን ንምምስራት ዝዕንቅፍ ክኸውን ኣይግባእን። ምስ ህዝብታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ሶማል፡ ኬንያን ካልኦትን፡ ከምኡ ድማ ምስ ማእከላይ ምብራቕ እንገብሮ ዝምድናታት ኣብዚ ዝጠቐስክዎ ስትራተጅያዊ ርድኢት ዝምርኰስ እዩ። ንኣብነት ውድብ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት (IGAD) ኣብ መንጎ ሃገራት ዞባና ከም ናይ ምትሕግጋዝ ውድብ፡ ከም ምዃኑ መጠን፡ ክምዕብል የድሊ። እዚ ሓደ ካብቲ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ኤርትራ ዝምርኰሰሉ መትከላት እዩ። ነቲ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቓልሲ ምስ ዓረባዊ ዓለም ዝተሃንጸ ናይ መራኽቢ ድንድል ምሕያል። እዚ ድማ ነቲ ኣብ መንጎ ሃገራትን ፖለቲካውያን ሓይልታትን ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ዝምድና ዝገልጽ ባህርያዊ ነገር እዩ። ከምኡ’ውን ምስ ኣብ ኤውሮጳን መላእ ዓለምን ዝርከቡ ፖለቲካውያን ሓይልታት ዝምድና ምህናጽ ሓደ ካብቲ ናይ ወጻኢ ፖሊሲና ዘተኵረሉ እዩ። ሰፊሕ ዝርጋሐ ዘሎዎ ዝምድና ንምህናጽ ንዕኡ ዘነጣጥፍ ትካላት ምህናጽ’ውን የድሊ እዩ። ንኣብነት ብዛዕባ ቍጠባዊ ምዕባለ፡ ትሕተ ቕርጺ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ካልእን ኣብ እንዛረበሉ፡ ናይ ግድን እዚ ፕሮጀክታት’ዚ ምስ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ጂቡቲ፡ ሶማል፡ ኬንያ፡ ኡጋንዳ፡ ስዑዲ ዓረብ፡ የመንን ምስ ኵሎም ከባቢናን ክተኣሳሰር የድሊ። እዚ ኸባቢ ህዝብታቱ ኣብ ነንሕድሕዶም ንኽተሓጋገዙ ዘፍቅድ ሰላማዊ ኣከባቢ ክኸውን ኣለዎ። ናይ ወጻኢ ፖሊሲና ድማ ኣብ ውሽጥ’ዚ ርድኢት’ዚ እዩ ዝሰርሕ። ንሕና ነዛ ሃገር እዚኣ ሓራ ንምውጻእ ክቡር ዋጋ ኸፊልና ኢና። ስለዚ ኣብ ከባቢና ናይ ምትሕግጋዝ ሃዋህው ንምፍጣር ክንሰርሕ ይግባእ። ንሱ ምስ ማዕበለ ናብ ካልእ ዞባታት ክሰጋገር ይኽእል እዩ። ዝምድናታት ድማ ነቲ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ዝምርኰሰሉ ዕላማታት ንምትግባር ዘገልግል ስትራተጂ ብምስኣል’ዩ ዝህነጽ። ከምኡ’ውን መካኒዝም ንምፍጣርን ትካላት ንምህናጽን ናብ ዕላማ ዘብጽሕ ውጥን ምድላው የድሊ። ብሓጺሩ ናይ ወጻኢ ፖሊሲና ህዝብታት ንደረጃ መነባብሮኦምን ሂወቶምን ብቐጻሊ ኣብ ምምዕባል ከውሕሰሎም ኣብ ዝኽእል ናይ ሓባር ምትሕግጋዝ፡
ምክብባርን ሰላማዊ ምድግጋፍን ኣብ ዝብሉ መትከላት ዝቖመ እዩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ካብ መጀመርታ መዓልቲ ናጽነት፡ ኤርትራ ንሽግራት ሶማል፡ ኢትዮጵያ፡ ጂቡትን የመንን ንምፍታሕ ዕቱብ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ኣካይዳ እያ። እዚ ፓሊሲ’ዚ መበገሲኡ እንታይ’ዩ? ሸቶኡኸ ውቒዑዶ?
መልሲ፡- ኵሎም ሕብረተሰባት ቍርቍሳት ኣሎዎም። ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ሓደ ቐጸላ ልዕሊ ዅሉ ረብሓ ምስ ዝህልዎ፡ ኣብ መንጎ’ቲ ብዋጋ ናይ ብዙሓት ረብሓኡ ከረጋግጽ ዝደሊ ሓደ ቐጸላን፡ ኣብ መንጎ’ቶም ረብሓኦም ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብ ከረጋግጹ ዝደልዩ ብዙሓትን ቍርቍስ ይለዓል። ሓይልን ጽልዋን ዘሎዎም ውሑዳት፡ ብዋጋ ኻልኦት ክነብሩ ስለ ዝደልዩ ኣብ ዓለም ውግኣት ተወሊዖም። እዚ ንነብሮ ዘለና መበል 20ን 21ን ክፍላተ-ዘመን ድማ ከምዚ ዝጠቐስክዎ’ዩ ዘሎ። እቶም ጸጋታት ካልኦት ዝምዝምዙ ሰብ ፍሉይ ረብሓ፡ ኣህጉራውያን ኩባንያታትን ትካላትን እውን ኣለዉ። ፖለቲካዊ ቍርቍስ ወይ’ቲ ኣነ ዘይድግፎ ኣጸዋውዓ ናይ ስልጣነታት ቍርቍስ ድማ ቐጻሊ እዩ። ብድሆታት እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመት ክንዛረብ ከለና ከኣ፡ ኣብ ውሽጢ’ዚ ቍርቍስ’ዚ ዝነበረ እዩ። ኣብ 1991 መላእ መሬትና ሓራ ምስ ኣውጻእና፡ ዘመነ ዅናት ኣብቂዑ ንብል ኔርና። ናብ ሓድሽ መድረኽ ኣቲና፣ ህዝቢ ሓራ ወጺኡ። ኣብ ሶማልን ካልኦት ከባቢታትን ድማ እቲ ሃዋህው ተለዊጡ። ኣብ ርእስ’ዚ ኣብ መወዳእታ ሰማንያታትን መጀመርታ ተስዓታትን ኣብ ሱዳን ለውጢ መጺኡ። እዞም ህዝብታት እዚኣቶም፡ ንዘሎ ክውንነት ናብ ዝበለጸ ንምልዋጡ ኣብ ነንሓድሕዶም ክተሓጋገዙ ዘኽእሎም ሃዋህው ክፈጥሩ ይግባእ። ህዝብታት ዞባና ንኣብነት ሶማላውያን፡ ሱዳናውያን፡ የመናውያንን ካልኦትን ናይ ምትሕግጋዝ ሃዋህው ክፈጥሩ ኽደልዩ እንከለዉ፡ ብኣንጻሩ ንኸምዚ ዓይነት ምትሕግጋዝ ዘየፍቅዱ ዓብለልትን ገበትን ሓይልታት ምህላዎም ክንፈልጥ የድሊ። ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ዓለም እንተ ረኣና እቲ ቝርቍስ ኣብ መንጎ ሓራ ኾይኑ ናይ ምትሕግጋዝ ሃዋህው ክፈጥር ዝደሊ ህዝብን፡ ክዕብልል ዝደሊ ዓለም ለኻዊ ሓይልን እዩ ዝካየድ ዘሎ። እዚ ቍርቍስ እዚ ድማ ኣሎን፡ ንመጻኢ ክቕጽልን እዩ። ካብዚ ብምብጋስ እቲ ንሕና ኣብ ሶማል እነካይዶ ጻዕሪ ኣብ ውሽጥ’ዚ ምዕባለታት’ዚ እዩ ዝረአ። ንሕና ዝኾነ ይኹን ሕቡእ ኣጀንዳ የብልናን። ቅድሚ ሕጂ
ንህዝቢ ኢትዮጵያ ሓራ ኣብ ምውጻኡ ተሓጋጊዝና፡ ንገዛእ ርእስና’ውን ሓራ ወጺእና። እቲ ናይ መወዳእታ ዕላማ ኸኣ ንሕናን ህዝቢ ኢትዮጵያን ተሓጋጊዝና ንመጻኢ ወለዶ ሓድሽ ሃዋህው ምፍጣር እዩ ነይሩ። ከምኡ’ውን በዚ መረዳእታ’ዚ ምስ ሱዳንን የመንን ተሓጋጊዝና። ምእንቲ ሓድነትን ምዕባለን የመን ኣብ ጎኑ ደው ኢልና። ከባቢና ስለ ዝኾነ ኸኣ ከምኡ ዓይነት መርገጺ ኽንወስድ ባህርያዊ እዩ። የመን ናይ ግድን ሰላም ዝሰፈና ሃገር ክትከውን ይግባእ። ውሑስ ከባቢ ፈጢርና ህዝብታት ኣብ ነንሕድሕዱ ዝተሓጋገዘሉ ዕድላት ንምዕቃብ፡ ጸጥታ ቐይሕ ባሕሪ ምውሓስ ኣገዳስን ህጹጽን ጕዳይ’ዩ። ኣብ ዞባና ሽግራት ንምፍታሕ ዝውሰድ ዝነበረ ተበግሶታት፡ ኣብቲ ኣብ መንጎ ህዝብታት ናይ ምትሕግጋዝን ስኒትን ሃዋህው ምፍጣር ዝብል ፖሊሲታት እዩ ዝምርኰስ ነይሩ። እዞም ህዝብታት እዚኣቶም ንኣሽሓት ዓመታትን ዘመናትን ብሓባር ክነብሩ ዝጸንሑ እዮም። ስለዚ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ናይ ግድን ኣብ ዝበለጸን ዝማዕበለን ታሪኻዊ መድረኽ ክሰርሑ ባህርያዊ እዩ። እቲ ዘሕዝን ግን ኣብ ዝኾነ ቦታ ዝበለጸ ዅነታት ክፍጠር ዘይደሊ ኣህጉራዊ ሓይሊ ምህላዉ እዩ። እዚ ሓይል’ዚ ኣብ ሶማል፡ ሱዳንን የመንን ምትእትታው ይፍጽምን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ሽግራት ይፈጥርን ኣሎ። ኣብ ወሽመጥ ዓደን ድማ ጸገማት ክፈጥር ይረአ ኣሎ። ስለዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ክውንነት እዚ’ዩ። ብኽውንነታዊ መገዲ ድማ ምስዚ ዅነታት’ዚ ክንዋሳእ የድሊ። እዚ ኣብ መንጎ ህዝብታት ዞባና ናይ ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ዝምድናታት ንምፍጣር ዝዓለመ ቕዱስ መትከላትና ኸኣ ክህሉን ክቕጽልን እዩ። ካብዚ ንጸጋታት ህዝብታትና ክግብት ዝደልን ዝፍትንን ዓቢ ሓይሊ ፈሪህና ስራሕና ክንገድፍን ክንወላወልን ከቶ ኣይግባእን። እዚ ቍርቍስ እዚ ዝቕጽል እኳ እንተኾነ፡ ብውሽጥን ከባብን ዕላማታትና ክሳዕ እነረጋግጽ ብዘይ ተጕላባነት ክንቅጽል ይግባእ።
ሕቶ፡- ከም እንፈልጦ ክቡር ፕረዚደንት፡ ኤርትራ በዛ ኣብ ቃራና መገዲ እትርከብ ሱዳን ትጽሎን ትጸሉን እያ። ህልው ፍጻመታትን መጻእን ሱዳን ከመይ ተንብቦ? ተራ ኤርትራኸ እንታይ እዩ?
መልሲ፡- መልሲ ናይዚ ሕቶ’ዚ ኣብ ውሽጢ’ቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ መትከላት ዝረአ እዩ። ዝምድና ኤርትራ ምስ ከባቢኣ ብዝምልከት፡ ነፍስ ወከፍ ዝምድና ናቱ ፍሉይነት ኣሎዎ። ንኣብነት ዝምድና ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ናቱ ፍሉይነት ኣሎዎ። ከምኡ ድማ ዝምድና ኤርትራ ምስ ሱዳንን ሶማልን። ስለዚ ዝምድናና ምስ ሱዳን ዘጋጠሞ ዅነታት ብዘየገድስ ስትራተጅያዊ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ታሪኻዊ መድረኻት ዝተቐያየሩ ስርዓታት ብዘየገድስ ዝምድናታትና ንወለዶታት ዝቕጽል ስትራተጅያዊ ዝምድና እዩ። እቲ ሕቶ እምበኣር ከመይ ነንብቦን ንርድኦን ጥራይ እዩ። ሱዳን ዝሓልፎ ዘሎ ምዕባለታትን ምስኡ ዘሎንና ዝምድናን ከመይ ነንብቦ? እዚ ኽብል ከለኹ ኣብዚ ሕጂ ብዛዕባ ረፈረንደምን ምንጻልን ደቡብ ሱዳንን ካልእን ዝዝረብ ዘረባታት ብምትኳር እየ። እዚ ድማ እቲ ድሕሪ ናጽነት ንልዕሊ ፍርቂ ኽፍለ ዘመን ዝቐጸለ ናይ ኣፈታትሓ ግርጭት ኣገባባት ፍሹል ከም ዝነበረ ዘረድእ እዩ። ሕጂ ግን ኣብ 1956ን ድሕሪኡ ኣብ ዝቐጸለ ታሪኻውን ፖለቲካውን መድረኻትን ምዝራብ ጥቕሚ ከም ዘይብሉ’ዩ ዝረኣየኒ። ሕጂ ብዛዕባ ዘሎ ህልው ኵነታት ጥራይ ክንዛረብ ይግባእ። ብዛዕባ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት፡ ማለት ካብ ምብቃዕ ዝሑል ኲናት ክሳዕ ምልክት ሓድሽ ሃዋህው ኣብ ዞባና ዝተራእየሉ እዋን፡ ሱዳን ነዚ ዝተወርሰ ሽግር ኣብ ክል’ቲ እንነብረሉ ከባቢ ዝተኸስተ ሓድሽ ሃዋህው ክትሰግሮ ትኽእል ነይራ።ኣብ መንጎ ኤርትራን ሱዳንን ዘሎ ዝምድና ፍሉይ እዩ። ህልው ተራና ድማ ምስ ሱዳን ምድግጋፍ እዩ። ንጕዳይ ደቡብ ሱዳን ብዝምልከት ካብ ነዊሕ ዝቐጸለ ታሪኻዊ ውርሻ እዩ። ብዙሕ መግለጺታት ክወሃብ ይከኣል ይኸውን። ብሓፈሻኡ ግን ኣብ መጀመርታ ተስዓታት ናይ ዝሐለፈ ክፍለ ዘመን፡ ሱዳን ነቲ መድረኽ ክትሰግሮ ዕድል ነይርዋ። ንሕና ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ዝተወርሰ ታሪኻዊ ሽግር ክፍታሕ እንተ ኾይኑ፡ ኵሎም ወገናት ሱዳን ምሉእ መሰሎም ክረኽቡ ይግባእ ዝብል ንጹር ርእይቶ ነይሩና። ነዚ መሰል ርእሰ ውሳነ ድዩ ክበሃል ወይስ ካልእ ዘገድስ ኣይኮነን። መሰል ርእሰ ውሳነ ብሓደ ወገን ሓድነት ሱዳን ዘረጋግጽ፡ በቲ ኻልእ ወገን ድማ መሰል ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ኣብ ግብሪ ዘውዕል ማለትና እዩ። ኣብ ማዕረ ዜግነታዊ መሰላት ዝተሰረተት ሱዳን ምፍጣር ማለት እዩ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ ኽኣ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን መሰሎም ክረኽቡ፡ ኵናት ከብቅዕን፡ ኵሎም ሱዳናውያን ብስኒት ንምንባር ዘኽእሎም ፖለቲካዊ ሃዋህው ክፍጠርን ይግባእ። ጕዳይ ሱዳን ንምፍታሕ ዘካየድናዮ ናይ መጀመርታ ጻዕሪ ንውድብ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት (IGAD) ብግብራዊ ሓድሽ ኣገባብ ብምውዳብ፡ ኣብ ውሽጡ ከም ዝፍታሕ ንምግባር ነይሩ። ቅድሚኡ’ውን ምስ ኣሕዋትና ኣብ ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ርክባት ነይሩና። ከም ዝፍለጥ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ሱዳን ኣብ እዋን ስርዓት ኑሜሪ ኣብ 1983 እዩ ንጥፈታቱ ጀሚሩ። ድሕረ ባይታ ኣበጋግሳኡ ንታሪኽ ገዲፈ፡ እቲ ምንቅስቓስ ኣብ ሜዳ ህላወ ዘሎዎ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ሱዳን ክልተ ኣረኣእያ ዝነበሮም ወገናት ሓቝፉ ነይሩ። እቲ ሓደ ወገን ንደቡብ ሱዳን ንምንጻል ዝሰርሕ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ግን ኣብ ውሽጢ ስምርቲ ሱዳን መሰላቱ ዝሓትት እዩ። ይዝከረኒ ኣብ መጀመርታ ተስዓታት ርያክ መሻር፡ ንሕና ክንፍለ ኢና እንደሊ ይብል ነይሩ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ከኣ ምክትል ፕረዚደንት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኮይኑ ይሰርሕ ኣሎ። ዶክቶር ጆን ጋራንግ ድማ ንሕና ሓድነት ኢና ንደሊ፣ መጻኢ ደቡብ ምስ ሰሜን ስለ ዝተኣሳሰር፡ ንደቡብ ነጺልና ናጻ ሃገር ክንገብራ ኣይንደልን ኢና ይብል ነይሩ። ከም መረዳእታ ጆን ጋራንግ ኣብ ማዕርነት ዜግነታዊ መሰላት ዝተሰረተት ሓዳስ ሱዳን ምህናጽ ማለት እዩ። እዚ እንተደኣ ተረጋጊጹ፡ ደቂ ደቡብ ካብ ምውጋን ወጺኦም፡ ከም ኵሎም ሱዳናውያን ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስርዑ ዜጋታት ምስ ዝኾኑ፡ ኵሉ ጕዳያት ኣብ ደቡብ ተወዲኡ ማለት እዩ። እቲ ብድሕሪኡ ዝመጽእ ንልምዓት ደቡብ ዝምልከት ካልኣዊ እዩ። ምኽንያቱ ውጽኢት ናይ’ቲ ንዅሎም ሱዳናውያን ማዕረ ዜግነታዊ መሰላት ዘፍቅድ ፖለቲካዊ ክውንነት ስለ ዝኾነ። እዚ ኣረኣእያ’ዚ ምስ ናትና እምነት ዝሳነ እዩ ነይሩ። ብዛዕባ ተኽእሎ ምፍንጫል ደቡብ ወይ መጻኢ ደቡብ ካብ ሓድነት ሱዳን ወጻኢ’ዩ ክኸውን ዝግባእ ዝብል እምነት ኣይነበረናን። ሕጂ ግን ሕቶ ምፍላይ ዳርጋ ጋህዲ ኮይኑ ኣሎ። ብዛዕባ መሰል ርእሰ ውሳነ ክዝረብ ምስ ተጀመረ፡ ናይ ሓድነት ዕድል 99 ካብ ሚእቲ፡ ናይ ምፍንጫል ተኽእሎ ድማ ሓደ ካብ ሚእቲ ክኸውን’ዩ ንብል ኔርና። እዚ መሰል ደቂ ደቡብ ብምውሓስ ሓድነት ሱዳን ኣብ ምዕቃብ ዝነበረ መርገጺ ዘረድእ ኣሃዝ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ግን ክልቲኦም ኣብ ስልጣን ዝነብሩ ወገናትን ካልኦትን ብዝፈጸምዎ ግጉይ ፖለቲካዊ ኣፈታትሓ፡ እቲ ጕዳይ ካብ ምቍጽጻር ወጻኢ ኾይኑ። ምናልባት ሕጂ ነዚ ወገን’ዚ ይኹን ነቲ፡ ናይቲ ጌጋታት ሓላፍነት ምስካም ጽቡቕ ከይከውን ይኽእል እዩ። እቲ ርጉጽ ነገር ግን ጕድለታት ተፈጺሙ። ኣብ ርእስ’ዚ ጌጋታት’ዚ ድማ ንነገራት ብምትሕልላኽ ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዘብጽሐ ኻልእ ናይ ወጻኢ ረቛሒታት ኣሎ። ናይ ወጻኢ ምትእትታውን ኣጀንዳን ንጕዳይ ሱዳን ሓላሊኹዎ እዩ። ብተወሳኺ ውሽጣዊ ፍጻመታት ከም ሞት ዶክቶር ጆን ጋራንግ ተራ ነይሩዎ። ኣብዚ ከብርሆ ዝድሊ ሓደ ሓቂ፡ ኣብ ስምምዕ ናይቫሻ ዕቃበታት ከም ዝነበረና እዩ። ሓደ ካብ ዕቃበታትና ምምቕራሕ ስልጣንን ሃብትን ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ናብ ሓድነት ሱዳን ዘብጽሕ ዘይምንባሩ እዩ። እቲ ስምምዕ ንባዕሉ ናይ ምፍንጫል መሰረት እዩ ኣንጺፉ። ትካላዊ መልክዕ ዘሎዎ መንግስቲ ኣብ ደቡብ፡ ካልእ መንግስቲ ኣብ ኻርቱም፡ ሰራዊት ኣብ ጁባ፡ ሰራዊት ከኣ ኣብ ኻርቱም። ኣብዚ ጕዳያት እዚ ዕቃበታት ነይሩና፣ ብዛዕባኡ ኣብ እዋኑ ሓቢርና። እቲ ስምምዕ ናይቫሻ መወዳእታ ዘይብሉ ሽግር ዘስዕብ ስለ ዝኾነ ምፍርራም ስምምዕ ደው ከብል ይግባእ ኢልና። እዚ ቅድሚ 2005 ዝነበረ መርገጺና እዩ። ምኽንያቱ ኣብቲ ንሰማማዓሉ መመቓርሒ ስልጣንን ሃብትን መርገጺ መንግስትን ኣብዝን ኣብትን ዝኣመሰሉ ብዙሕ ጌጋታት ይረአ ስለ ዝነበረ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ገለ ወገናት እቲ ሰይጣን ኣብቲ ዝርዝራቶም እዩ ዘሎ ይብሉ ነይሮም። እቲ ቐንዲ ሽግር ግን ኣብ ዝርዝራቶም ዘይኮነስ ኣብ ትሕዝቶ’ዩ ነይሩ። እዚ ሕጂ ኣጋጢሙ ዘሎ ሽግር ከኣ፡ ጠንቁ ትሕዝቶ እቲ ስምምዕ እዩ። እዚ ኣብ ርእስ’ቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ ውሽጣዊ ጕዳያት ናይ ወጻኢ ኣጀንዳን ምትእትታውን ማለት እዩ። ምስቲ ዅሉ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበረና ዕቃበታት፡ መተካእታኦም ኴንና ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያቶም ክንኣቱን ርእይቶና ከነስገድድን ስለ ዘይንኽእል ግን ምርጫና ንመርገጺ ሰብ ጕዳይ ምኽባር እዩ ነይሩ። እቲ ስምምዕ ኣጠቓላሊ ስምምዕ ሰላም ተባሂሉ። ብወገንና ኣብ ሞንጎ ኽልተ ወገናት ብምዃኑ፡ ኻብኡ ንላዕሊ ዝሰፍሐ ስምምዕ ክግበር ይከኣል ስለ ዝነበረ፡ ኣጠቓላሊ ስምምዕ ክበሃል ከም ዘይግባእ ሓቢርና። እንተኾነ ኣብ መጠረሽታ ምርጫኦም ስለ ዝኾነ፡ ንሕና ድማ ርእይቶና ከነስገድድ ስለ ዘይንኽእል ኣብቲ ስምምዕ ዘሎንና ዕቃበታት ኣብ ቦታኡ እንከሎ፡ ነቲ ስምምዕ ምፍርራም ዓቢ ጸገም ከምጽእ ከም ዝኽእል ሓቢርናዮም። ምስዚ ዅሉ ግን ክልቲኦም ወገናት ክታሞም ኣንቢሮም፣ እቲ ዘጋጥመ ድማ ኣጋጢሙ። ካልኣይ ትዕዝብትና ናይ ወጻኢ ምትእትታውን ነቲ ጕዳይ ኣህጉራዊ መልክዕ ምትሓዙን እዩ ነይሩ። እዚ ጕዳይ’ዚ ኽስገር ዝከኣል እዩ ነይሩ፣ መስርሕ ሰላም ክጅመር ከሎ፡ ኣብ ውሽጢ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት እዩ ነይሩ። ቀስ ብቐስ ግን ፈተውቲ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ዝበሃሉ መጺኦም። ቀጺሎም ከኣ መሻርኽቲ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ዝተባህሉ ኣትዮም። ቀስ ብቐስ ድማ እቲ ጕዳይ ካብ ምቍጽጻር በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ወጻኢ ኮይኑ። በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ከኣ ኣብ ንናይ ደገ ሓይልታት ከም ጽላል ዘገልግል መሳርሒ ተለዊጡ። ነቲ ጕዳይ ኣህጉራዊ መልክዕ ምትሓዙ መሊሱ ሓላሊኹዎ። በዚ ጥራይ’ውን ደው ኣይበለን። ሕብረት ኣፍሪቃን ሕውስዋስ ሓይልታትን መጺኦም። ጕዳይ ዳርፎር ድማ መሊሱ ሓላሊኽዎ። ስምምዕ ግንባር ምብራቕ እንተ ረአና ግን ኣብቶም ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎም መትከላት ዝተሰረተ ብምንባሩ ብኣብነት ዝግለጽ እዩ። እዚ ስምምዕ’ዚ ብዛዕባ ምምቕራሕ ስልጣንን ሃብትን ኣይተዛተየን። ናይ ደገ ምትእትታው ከም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይኹን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣይነበሮን። ኣብ መንጎ ሱዳናውያን ጥራይ ዝተሓጽረ’ዩ ነይሩ። ከምቲ ግቡእ እዚ ስምምዕ’ዚ ንሽግር ደቡብ ሱዳን ይኹን ጕዳይ ዳርፎር ንምፍታሕ ኣብነት ክኸውን ነይርዎ። እቲ ድሒሩ ዝተቐልቀለ ጕዳይ ዳርፎር እንተ ረአና’ውን መጀመርታ ስምምዕ ኣቡጃ ዝተባህለ’ዩ መጺኡ። ኣብ መንጎ ኽልተ ወገናት ቅልጡፍ ስምምዕ ክግበር ስለ ዘይከኣል ድማ ኣብ ስምምዕ ኣቡጃ’ውን ዕቃበታት ነይሩና። ካብቲ ስምምዕ ኣቡጃ ዝተኸተመሉ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ወይ ዓመታት ዝተኸስተ ምዕባለታት እንተ ረአና ከኣ፡ እቲ ዝስዓበ ሕልኽላኻት ብልክዕ ከምቲ ንስምምዕ ናይቫሻ ዘጋጠመ እዩ ነይሩ። ብኸምዚ እቲ ጕዳይ ኣብ ነንሓድሕዱ ስለ ዝተጠናነገ ካብ 2005 ክሳዕ 2011 ዘሎ ናይ ሓሙሽተ ዓመት እዋን፡ ነቲ ሕልኽላኻት ንምስጋር እኹል ክኸውን ኣይከኣለን። ኣብ ርእስ’ዚ ዝገለጽክዎ ረቛሒታት ድማ እቲ ስምምዕ ከም መጽሓፍ ቅዱስ ወይ ቁርኣን ፍጹም ከም ዘይልወጥ ነገር ተወሲዱ። ንነገራት ኣጽኒዕካ ንዅሎም ወገናት ዘዕግብ ፍታሕ ንምምጻእ ነቲ ረፈረንደም ኣብ ክንዲ ምንዋሕ፡ ገለ ናይ ውሽጥን ደገን ሓይልታት ረፈረንደም ኣብ ግዚኡ ክካየድ ይግባእ ኣብ ዝብል መርገጺ ጸኒዖም። እዚኸ ውጽኢት ኣሎዎ ድዩ? ነዚ ሕቶ’ዚ መጻኢ ውጽኢት ናይቲ መስርሕ ባዕሉ ክምልሶ እዩ። እዚ ኣገባብ’ዚ ቅሳነት ከምጽእ ከም ዘይክእልን ንሽግር ደቡብ ይኹን ሰሜን ከምኡ’ውን ንሽግር ምዕራብ ሱዳን ክፈትሕ ከም ዘይክእልን ካብ መጀመርታ ዝተዛረብናሉ ጕዳይ እዩ። ምናልባት ሕጂ ነዚ ጕዳይ’ዚ ንምትሕልላኽን ናብ ረብሓኡ ንምልዋጡን ብዝሰፍሐ መልክዕ ዝዋሳእ ዘሎ ናይ ወጻኢ ኣጀንዳ ምዝራብ፡ እቲ ግዜ ምቹእ ከይከውን ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ውዱእ ግዜ ከምዚ ዓይነት ዘረባ ምዝራብ ትርጕም ስለ ዘይህልዎ። ሕጂ ንነገራት ድሕሪት ንምምላስ ምቹእ ሃዋህው ይኹን ዕድል የልቦን። እቲ ጕዳይ ኣህጉራዊ መልክዕ ሒዙ፡ ምስ ናይ ውሽጥን ደገን ሕልኽላኻት ስለ ዝተኣሳሰረ ከኣ ኣብ ዕጹው መገዲ በጺሕና። ንሱዳናውያን ይኹን ንመላእ ዞባና ዕጹው መገዲ እዩ። ኣብ ዞባና ስትራተጅያዊ፡ ማሕበራውን ታሪኻውን ቦታ ሱዳን ቀሊል ጕዳይ ኣይኮነን፣ ረፈረንደም ዘምጽኦ ውጽኢታት ድማ ናብ ብዙሕ ሲናርዮታት ዝመርሕ’ዩ ክኸውን። ብዛዕባኡ ምዝራብ ብዙሕ ግዜ ዝወስድ እዩ። ብሓጺሩ ግን ውጽኢት ናይ ጕድለታትን ሕልኽላኻትን፡ ናይ ደገ ምትእትታውን እዩ። ሕጂ ኣብ ውዱእ ግዜ ብዛዕባ ፍታሕ ምንዳይ ግን ክውንነታዊ ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ውጽኢት ናይቲ ኣብ ካልኣይ ሰሙን ጥሪ 2011 ዝካየድ ረፈረንደም ዘምጽኦ ብድሆታት ንምግጣም ድሉዋት ክንከውን ይግባእ። ኤርትራ መትከላት ዘሎዎ ዝቕጽል ዘይቅየር ጕዳይ’ዩ ዝብል ጽኑዕ እምነት ኣሎዋ። ምናልባት ወድዓዊ ዅነታት ብዝፈጠሮ ምኽንያታት፡ እቲ ጕዳይ ካብ ምቍጽጻርና ወጻኢ ክህሉ ይኽእል እዩ። ይኹን’ምበር ካብ መጀመርታ ተስዓታት ናይ ዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ጀሚሩ፡ ኣብ ውሽጥ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ጕዳይ ሱዳን ዘሎንና መረዳእታ ዝተለወጠ የልቦን። ኣብ ጕዳይ ሱዳን ሃናጺ ተራ ንኽንጻወት ዝደረኸና ኸኣ ንሱ እዩ። ኣብዚ ናይ ኵሎም ህዝብታትን ሃገራትን ከባቢና ምድግጋፍ ዝሓትት ዞባና፡ ሱዳን ኣድማዒ ፖለቲካዊ ተራ ንኽህልዋ ድማ ጻዕርታትና ቐጻሊ እዩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ሶማል ኣብ ባሕሪ ሽግር ካብ እትጥሕል 20 ዓመታት ኣሕሊፋ ኣላ። ነዚ ሽግር’ዚ ኸመይ ትግምግሞ? ኤርትራኸ መፍትሒኡ ኸመይ ክኸውን ይግባእ እያ እትብል?
መልሲ፡- ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ሓድሽ ነገር የልቦን። ዝምድናና ምስ ሶማል ካብ መጠረሽታ 19 ክፍለ ዘመን’ዩ ዝጅምር። መግዛእቲ ንኽልቲኡ ህዝብታት ብዝፈጠረሉ ሃዋህው፡ ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን ኣብ መንጎ ኽልቲኦም ህዝብታት ናይ ሓባር ስራሕን ምትእስሳርን ነይሩ። እዚ መግዛእታዊ ተመኵሮ’ዚ ኸኣ ንኤርትራውያንን ሶማላውያንን ናይ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ሕውነትን ረብሓታትን ምድንጋጽን ክበሃል ዝከኣል ዝምድና ፈጢሩሎም። ኣብ መጀመርታ ሱሳታት መድረኽ ሓርነትን ናጽነትን ኣፍሪቃ ምስ መጸ ድማ፡ ክልተ ሸነኻት ሶማል፡ ማለት ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ እንግሊዝ ዝነበረ ሰሜናዊ ክፋልን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢጣልያ ዝነበረ ደቡባዊ ክፋልን ኣብ ሓንቲ ሶማል ሰሚሩ። እቲ መስርሕ ብድሌት ዝተፈጸመ ሓድነት’ዩ ነይሩ። ኵነታት ሶማል ዓሚቚ መጽናዕቲ ዘድልዮ ዝተሓላለኸ ጕዳይ እዩ። ብልምዳዊ መረዳእታ ሶማል ናይ ሓደ ቛንቋ፡ ዓሌት፡ ሃይማኖት፡ ጂኦግራፍያዊ ከባብን ባህልን ብልጫታት ስለ ዘሎዋ፡ ስጥምትን ስምርትን ሃገር ክትከውን ብቕዓት ኣሎዋ ይበሃል እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ሶማል ካብ ህዝብታት ኣፍሪቃ፡ ዞባናን ካልኦትን ንላዕሊ ሓንቲ ስምርቲ ሃገር ናይ ምዃን ተኽእሎታት ኣሎዋ። ካብ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ጀሚሩ፡ ኣብ ገለ ክፋል ጂቡቲ፡ ኢትዮጵያ ኦጋዴንን ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያን ሶማላውያን ኣለዉ። እዞም ሶማላውያን እዚኣቶም ብባህሪኦም ከም ሓደ ህዝቢ’ዮም ንነብሶም ዝርእይዋ። ካብዚ ብምብጋስ ድማ ኣብ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዓባይ ሶማል ናይ ምቛም፡ ሶማላዊ ባህጊ ክቕልቀል ጀሚሩ። እዚ ባህግ’ዚኸ ሕጋዊ ድዩ? ንዝብል ሕቶ ንታሪኽ ተገዲፉ፡ ፈቲና ጸሊእና እቲ ስምዒት ከም ዘሎን፡ ኣካል ናይቲ ኣብ እዋን ዝሑል ኲናት ዝተቐልቀለ ሽግር ሶማል ምዃኑን ፍሉጥ እዩ። ባህጊ ሶማላውያን ሽግርን ሻቅሎትን ዞባና ኾይኑ’ዩ ጸኒሑ። ፍጻመታት ማእከላይ ክፍለ ዘመን ብዘየገድስ ከኣ፡ ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን ኣብ ኣተሓሳስባ ኢትዮጵያ ናይ ሶማል ጽልኢ ማዕቢሉ። በዚ ድማ ሶማል ከም ዓቢ ብድሆ ኮይናቶም። ከም ዝፍለጥ ግን እዛ ሎሚ ኢትዮጵያ እትበሃል ሃገር፡ ኣብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመን ዝቖመት እምበር ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ህላወ ኣይነበራን። ኢምበራጦርያዊት ኢትዮጵያ ምስ ቆመት፡ ገዛእቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ብሰንክ’ቲ ዝነበሮም ታሪኻዊ ቝርቍስ፡ ንሶማል ከም ቀንዲ ሻቕሎቶም ርእዮምዋ። ኣብ ኦጋዴን ዝርከቡ ሶማላውያን ንገዛእርእሶም ሓንቲ መዓልቲ’ዃ ከም ኣካል ኢትዮጵያ ርእዮምዋ ኣይፈልጡን እዮም። እኳድኣ ከም ኣካል ናይቶም ኣብ ሶማል ዝርከቡ ኣሕዋቶም’ዮም ዝርእይዋ። ብተመሳሳሊ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያ ዝርከቡ ሶማላውያን። ኣብ እዋን ዝሑል ኲናት ብዙሕ ረቛሒታት፡ ገለ ካብኡ ባህግታት ሶማላውያን፡ ሽግራት ጐረባብቲ ሃገራት ከም ጂቡቲ፡ ኢትዮጵያን ኬንያን ኣብ ሶማል ሽግር ኣምጺኡ። ጂቡቲ በቲ ዘሎዋ ፍሉይነትን ህላወ ፈረንሳን ንጎኒ ገዲፍና፡ ተኸታተልቲ ስርዓታት ኢትዮጵያን ኬንያን ግን ንሶማላውያን ከም ምንጪ ሻቕሎቶም’ዮም ዝርእይዎም። ኣነ ብዛዕባ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣይኮንኩን ዝዛረብ ዘሎኹ። ብዛዕባ ስርዓታት ኣዲስ ኣበባ እምበር። እቶም ስርዓታት ኢትዮጵያ፡ ሶማል ንሃገራዊ ጸጥታ ኢትዮጵያ ከም ሓደገኛ ገይሮም ከርእይዋ ጸኒሖም። ከምኡ’ውን ተኸታተልቲ ስርዓታት ኬንያ ተመሳሳሊ ኣረኣእያ ኣሎዎም። ስለዚ መድረኽ ዝሑል ኲናት ኣብዘን ሃገራት እዚአተን ሽግር ዓባይ ሶማል ዝበሃል ውጽኢት ኣምጺኡ። ኣብ ጂቡቲ መግዛእቲ ፈረንሳ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ሻቕሎት ትሑት ነይሩ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስ ምምጻእ ናጽነት ጂቡቲ ግን እቲ ሽግር ተላዒሉ። ኣብ እዋን ዝሑል ኲናት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሶማልን ኣብ 1964ን 1977 ውግኣት ተኻይዱ ነይሩ። ካብቲ ኣብ መንጎ ጂቡትን ሶማልን፡ ኬንያን ሶማልን ዝነበረ ቝርቝስ ከኣ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሶማልን ዝነበረ ዝበርተዐን ሓደገኛን ነይሩ። እዚ ቝርቝስ እዚ ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ እዋን ዝሑል ኲናት ዝተፈልየ ነይሩ። እዚ ሻቅሎት’ዚ ክሳዕ ምብቃዕ መድረኽ ዝሑል ኲናት 1990 ቀጺሉ እዩ። ስርዓት ፕረዚደንት ስያድ ባረ ምስ ወደቐ ግን፡ ኣብ ምብትታን ሶማል ዞባዊ ረቛሒታት ግደ ነይርዎ። ብፍላይ ከኣ ኢትዮጵያ ኣብዚ ጕዳይዚ ዓቢ ተራ ተጻዊታ። ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ወዲቑ ኣብ ኢትዮጵያ ሓድሽ ስርዓት ምስ መጸ፡ ኢትዮጵያውያን ምስ ሶማላውያን ሓድሽ ዝምድና ክፈጥሩን ኣብ ዝምድና ኽልቲአን ሃገራት ሓድሽ ምዕራፍ ክኸፍቱን ንትስፎ ኔርና። ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ኣብ ዝርዝር ክኣቱ ኣይደልን እየ። እንተኾነ ብሓፈሻኡ እቲ ዘሕዝን ስርዓት ኢትዮጵያ ካብ ውሽጣዊ ሽግራቱ ተበጊሱ፡ ኵነታት ሶማልን ኵነታት ኦጋዴንን ከም ኣካል ሽግር ሃገራዊ ጸጥታኡ ገይሩ ክርእዮ ጀሚሩ። ልክዕ’ዩ ኣብቲ ግዜ’ቲ ሶማል ብውሽጣዊ ሽግራት ትሕመስ እያ ነይራ። እንተኾነ እቲ ዝዓበየ ሽግር ካብ ጐረባብቲ ሶማል ዝኾና ሃገራት’ዩ ዝመጽእ ነይሩ። ምናልባት ኣብቲ ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ጂቡትን ዝጻወትኦ ኣሉታዊ ተራ ፍልልይ ክህሉ ይኽእል እዩ። እንተኾነ ብሓፈሻኡ እዘን ጐረቤት ሶማል ዝኾና ሃገራት፡ ውድቀት ሃገረ ሶማልን ውሽጣዊ ምብትታናን ንረብሓአን ከም ዘገልግል ገይረን እየን ዝርእያኦ። ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ስያድ ባረ፡ ነቲ ጕዳይ ዝሓላልኽ ዝነበረ ኸኣ እዚ ኣተሓሳስባ’ዚ እዩ። ልክዕ’ዩ ስርዓት ፕረዚደንት ስያድ ባረ ውሽጣዊ ሽግራት ነይሩዎ እዩ። ነበርቲ ሶማሊ ላንድን (ምድረ ሶማል) ካልኦትን ናይ ኣድልዎ ሜላ ብዝፈጠሮ ፖለቲካዊ ጸገማት፡ ተረሲዕና ዝብል ስምዒት ኣማዕቢሎም እዮም። ስያድ ባረ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ውግእ ምስ ተሳዕረ ኸኣ፡ ናይ ተሰዓርነት ስምዒት ስለ ዝማዕበለ ውሽጣዊ ምፍንጫላት ኣስዒቡ። እዚ ዅሉ ተደማሚሩ ድማ ንሽግር ሶማል ሓላሊኹዎ። ብርእይቶይ ግን እቲ ቐንዲ ዞባዊ ረቛሒ’ዩ ነይሩ። ስርዓት ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ወገን ትጽቢት ዘይገበረሉ ምብትታን ሶማል ዝብል ፖሊሲ ተኸቲሉ። ስርዓት ኬንያ’ውን ኣብቲ ጕዳይ ብምጽንባር ኣብ ምብትታን ሶማል ሰሪሑ። ጽቡቕ ዕድል ናይዘን ሃገራት እዚኣተን፡ ሕማቕ ዕድል ሶማልን ዞባናን ኮይኑ ድማ ፍጻመታት 11 መስከረም 2001 መጺኡ። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ጕዳይ ሶማል ክትኣቱ ጀሚራ። ልክዕ’ዩ ዋሽንግተን ንሓደ ፍሉይ ኵነታት ኢላ ቅድሚኡ’ውን ምትእትታው ገይራ ነይራ። እንተኾነ እቲ ምትእትታው ዲፕሎማስያውን ወተሃደራውን ፍሽለት ስለ ዘስዓበሎም፡ ፖለቲከኛታት ኣመሪካ ቐጥታዊ ዘይኮነ፡ ብዞባውያን መሳርሒታታቶም ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ጂቡትን ኣቢሎም ምትእትታው ክገብሩ’ዮም ወሲኖም። ኣመሪካ ነዚ ፖሊሲ’ዚ ብምጽዳቕ ድሕሪ ፍጻመ 11 መስከረም ብግብሪ ክትሰርሓሉ ጀሚራ። ብኸምዚ ኣገባብ’ዚ ኽኣ ተርእዮ ግብረ ሽበራን ምምካት ግብረ ሽበራን ዝበሃል መጺኡ። ሶማል ድማ ኣካል ናይዚ ካርታ እዚ ኾይና። እዚ ዅሉ ከኣ ኾነ ኢልካ ዝተማሃዘ እዩ ነይሩ። እዚ ኣብ መጠረሽታ ንሶማል ምስ ናይ ኬንያን ታንዛንያን ግብረ ሽበራዊ ስርሒታት ብምትሕሓዝ ንዞባና ኸም እተስግእ ሓደገኛ ሃገር ኣምሲልካ ምቕራብ ብኣህጉራውያን ሓይልታት ዝተወጠነ እዩ ነይሩ። ምኽንያቱ ረብሓታቶም ከምኡ ስለ ዝእዝዝ። ናይ ዓበይቲ ሓይልታት ኣጀንዳ ንምትግባር ድማ የገልግል ማለት እዩ። እዚ ኣህጉራዊ ረቛሒ’ዚ ንጕዳይ ሶማል መሊሱ ሓላሊኹዎ እዩ። ሎሚ ሽግር ሶማል ውሽጣዊ ሽግር ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ዞባን ናይተን ኣካል ናይቲ ሽግር ኮይነን ዘለዋ ጐረባብቲ ሃገራት ሶማልን ኮይኑ ኣሎ። እዘን ሃገራት እዚኣተን ንተርእዮ ግብረ ሽበራን ምምካት ግብረ ሽበራን ይምዝምዝኦ ኣለዋ። ነዚ ንምትግባር ከኣ ኣብ ናይ ወጻእን ናይ ኣመሪካን ሓገዛት እየን ዝምርኰሳ። ዝኾነ ነገር ንምፍጻም ሶማል ግዳይ ኮይና ኣላ። ሶማል ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ጂቡትን መመኽነይታ ውሽጣዊ ሽግራቶም ገይሮማ ኣለዉ። ብዘይካ’ዚ ጸጋታት ሶማል ሃብቲ ባሕሪ፡ ማዕድን፡ ሕርሻ፡ እንስሳን ካልእን ንምዝማት ሽግር ሶማል ቀንዲ ናይ መመዝመዚ ምኽንያት ኮይኑ ኣሎ። እዚ ዅሉ ጸጋታት’ዚ ኽኣ በዘን ሃገራት እዚኣተን ይዝመት ኣሎ። ሶማል ካብ ከባቢኣ ክትንጸል ኣይግባእን፡ ዝብል መርገጺ ጸኒሑናን ኣሎን። ሽግር ሶማል ንምፍታሕ ድማ ንሶማላውያን ክግደፍ ይግባእ። እቲ ዓቢ ጸገም ግን ንሶማል ክበታትኑን ናብ ትርጕም ዘይብለን ከም ምድረ ሶማል፡ ምድረ ፑንት፡ ምድረ ጁባ፡ ምድረ በናዲርን ካልኦትን ክመቓቕልዋን ዝደልዩ ዞባውያን ሓይልታት ምህላዎም እዩ። ዝኾነ ዞባዊ ይኹን ኣህጉራዊ ወገን ንሶማል ክበታትን መሰል የብሉን። ምብትታን ሶማል ድማ ኣብ ርግኣት ዞባና ኣሉታዊ ጽልዋ ኣሎዎ። ንዅነታት ሶማል ብምግናን፡ ንሃገራዊ ጸጥታ ናይዛ ሃገር እዚኣ ሓደገኛ’ዩ ወይ ጸጥታ ዋሽንግተን ምስ ኵነታት ሶማል ዝተኣሳሰረ’ዩ እናበለካ ምዝራብ ግን ጕዳይ ፈጢርካ ኣጀንዳኻ ኣብቲ ዞባ ንምትግባር እምበር ካልእ ትርጕም የብሉን። ናይዚ ጕዳይ’ዚ ሕልኽላኻትን ዕብየትን ብዘየገድስ ድማ መርገጺና ንጹር እዩ። ምብትታን ሶማል ንሶማላውያን ዘርብሕ ስለ ዘይኮነ፡ ሓድነታ ዓቂባ ክትቅጽል የድሊ። መላእ ሃገራት ዞባናን ጐረባብቲ ሶማል ዝኾና ሃገራትን’ውን ካብ ምብትታን ሶማል ዝረብሓኦ የልቦን። ህዝብታት ኢትዮጵያን ኬንያን ካብ ሶማላውያን ዝመጽኦም ስግኣት የልቦን። ብዛዕባ ስግኣታት ዝዛረቡ ዘለዉ እቶም ስርዓታት ጥራይ እዮም። ጐረባብቲ ሃገራት ኣካል ሽግር ሶማል ይኾና ስለ ዘለዋ፡ ኣብ ጕዳይ ሶማል ኢደን ከእትዋ ኣይግባእን። ከም ግቡእ ውድብ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ሽግር ሶማል ንምፍታሕ ዞባዊ መሳርሒ ክኸውን ይግባእ ነይሩ። እንተኾነ ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ፡ ሽግር ደቡብ ሱዳን ንምፍታሕ፡ ኣብ መጀመርታ ተበግሶ ዝወሰደ ውድብ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ብኸምቲ ዝተነብረሉ ሓላፍነት ተራኡ ክጻወት ኣይከኣለን። ኣብ መጠረሽታ ከኣ ንናይ ካልኦት ሓይልታት ዘገልግል ጽላል ጥራይ ኮይኑ ተሪፉ። ኣብዚ ግዜ’ዚ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ጐረባብቲ ሃገራት ሶማል ዝእከብሉን ብውልቂ ይኹን ብሓባር ረብሓታቶም ንምዕዋት ዘሳልጥሉን ክለብ ጥራይ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። መርገጺና ግን ቀዋሚ ዘይልወጥ እዩ። ኵሎም ወጻእተኛታት ኢዶም ካብ ሶማል ከልዕሉ ኣለዎም። ሽሕ’ኳ ገለ ሶማላውያን ተፈልዮም ናይ ገዛእ ርእሶም ሃገር ክህልዎም ዝደልዩ እንተለዉ፡ ንሶማላውያን ብሓባር ምቹእ ሃዋህዉ ክፍጠረሎም የድሊ። ሶማላውያን ባዕላቶም ዝደልይዎ ንኽውስኑ ብቐዳምነት ጥጡሕ ሃዋህው ክረጋገጸሎም ይግባእ። ሶማላውያን ፈደራዊ ኮንፈደራዊ ወይ ከኣ ትርጕም ዘይብለን ፍንጫላት ክፍላተ-ሃገር ክመርጹ እንተ ኾይኖም ንዕኦም ዝግደፍ ምርጫ እዩ። እቲ ኣገዳሲ ነገር ንሶማላውያን ዕድል ምሃብ እዩ። ናይ ወጻኢ ምትእትታው ገደብ ክግበረሉ ይግባእ። ንሶማላውያን ጽቡቕ ዝደሊ ወገን ሽግሮም ባዕሎም ንኽፈትሕዎ ክሕግዞም የድሊ። መተካእታ ሶማላውያን ኮይኑ ተኣምራታዊ መፍትሒ ከምጽኣሎም ግን ኣይክእልን እዩ። ኣብ ጕዳይ ሶማል እቲ ቐንዲ ብድሆ ዘይንጹርነትን ነገራት ኣብ ነንሓድሕዱ ምጥንናጉን ሓቀኛ ዘይኮነ ምስሊ ምሃብን፡ ኣብ ክንዲ መፍትሒ ምቕራብ ንነገራት ዝሓላልኹ መተካእታ ምቕራብን ዝኣመሰለ እዩ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ መርገጺና ምንም’ኳ ምስ ቤት ምኽሪ ጸጥታን ካልኦትን ኣብ ግጥም እንተ ኣእተወና፡ ዘይልወጥ መትከላዊ ታሪኻዊ መርገጺ እዩ። ኣብኡ ከኣ ጸኒዕና ኣለና። እዚ መርገጺና’ዚ ንልዕሊ 20 ዓመታት ዝቐጸለ ዘይልወጥ መርገጺ እዩ። ንዅሉ ናይ ዞባውን ኣህጉራውን ምትእትታውን ካብ ፖለቲካዊ ሜዳ ሶማል ኣውጺእካ ንሶማላውያን ንበይኖም ምግዳፍ እንተ ዘይኮይኑ ድማ ካልእ መዋጽኦ የልቦን። ሶማላውያን ሃገሮም ዘውሕስን ንቐርሰና ዝምክትን ንመስርሕ ዝምታ ጸጋታት ሶማል ደው ከብል ዝኽእልን ኣድማዒ መንግስታዊ ትካላት ምእንቲ ክሃንጹ ክሕገዙ ይግባእ። ሶማል ኣካል ናይ ቅሱንን ዝመላላእን ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ክትከውን የድሊ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት መጻኢ ኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ ከም ዘሎ ዝገልጹ ወገናት ኣለዉ፣ ኢትዮጵያ ናበይ ገጻ’ያ እትጕዓዝ ዘላ?
መልሲ፡- ኢትዮጵያ ናበይ ገጻ ትኸይድ ከም ዘላ፡ ኣነ ኣብ ግምታት ክኣቱ ኣይደልን እየ። እንተኾነ ኢትዮጵያ ናብቲ ንኣዲስ ኣበባ ዘመሓድር ዘሎ ጕጅለ ወያነ ዝወጠኖ መኣዝን ገጻ ትኸይድ ኣላ ክብል እኽእል። እዚ ጕጅለ’ዚ ከኣ ሕጂ ይኹን ቅድም ኣብ ሓድነት ኢትዮጵያ ፍጹም ረብሓ የብሉን። ካብ ሰብዓታት ናይ ዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ጀሚሩ፡ እዚ ሕጂ መሪሕነት ኢትዮጵያ ሒዙ ዘሎ ጕጅለ ዘውጽኦ ፕሮግራም እንተ ረአና፡ ኣብ ትግራይ ናጻን ሉኣላዊትን ሃገር ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ ነይሩ። ነዚ ኣረኣእያ’ዚ ንምልዋጥን ኣብ ውሽጢ ፕሮግራም ሓንቲ ኢትዮጵያ ንምእታዎምን ዘይሕለል ቃልሲ ኣካይድና። ይኹን’ምበር እቲ ኣተሓሳስባ ሕጂ’ውን ገና ኣይጠፍአን ኣሎ። እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ንኢትዮጵያ ንምብትታን ምእንቲ ክኽእል ምቹእ ሃዋህው ንምፍጣር ይሰርሕ ኣሎ። ኢትዮጵያዊ ሃገራዊ ስምዒት የብሉን። ንኣብነት ቅዋም ኢትዮጵያ እንተ ረአና፡ ብፍላይ ከኣ ዓንቀጽ 39 ክሳብ ምንጻል ዝኸይድ መሰል ርእሰ ውሳነ ዘፍቅድ እዩ። ከምዚ ዓይነት ምዕራፍ ዘሎዎ ቅዋም ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓለም የልቦን። ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት እቲ ስርዓት ዝተኸተሎ ፖሊሲታት ምስ እንርኢ፡ ንኦሮሞ፡ ዓፋር፡ ሶማላውያን፡ ተጋሩን፡ ኣምሓሩን ካልኦት ብሄራትን ኣብ ምብትታንን ምቍጽጻርን ከም ዝተዓወተ ዘረድእ እዩ። እቲ ጕጅለ በቲ ዝተኸተሎ ፖሊሲታት ኢትዮጵያ ኣብ ብሄራዊ ዞባታት ተመቓቒላ እያ ዘላ። እዚ ክውንነት’ዚ ናብ ረጽሚ ከምርሕ ይኽእልዶ? እዚ ፖሊሲታት’ዚ ናይ ወጻኢ ምትእትታው እንተ ዘይመጽእ ነይሩ ናብ ውሽጣዊ ረጽሚ ከእቱ ይኽእል ነይሩ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት፡ ብፍላይ ከኣ ኣብተን 12 ዓመታት ዝረአናዮ ምግልባጥ ፖሊሲታት፡ ማለት ኣብ ስልጣን ንኽቕጽል ኣብ 1998 ምስ ኤርትራ ናይ ዶብ ሽግር ድሕሪ ምፍጣሩ፡ ኣብ ናይ ኣመሪካን ኣህጉራውያን ሓይልታትን መሰረታዊ ሓገዝ ዝምርኰስ እዩ ነይሩ። እቲ ዘገርም እዚ ስርዓት’ዚ ህላወኡ ኣብ ስልጣን ምእንቲ ከውሕስ፡ ናይ ኣህጉራውያን ሓይልታት ኣጀንዳ ኣብ ዞባና ዝትግብርን ንናይ ደገ ሓይልታት ናጻ ኣገልግሎት ዝህብን ምዃኑ እዩ። እዚ ካብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ዝቐጸለ ፖሊሲ’ዚ ብመጠኑ ተዓዊቱ’ኳ እንተኾነ፡ ክሳዕ መወዳእታ ዝቕጽል ግን ኣይኮነን። ክውንነት ኢትዮጵያ ብኸምዚ ዘለዎ ክቕጽል ኣይክእልን እዩ። ብናይ ወጻኢ ሓገዛትን ምድግጋፍን ግዜ ንምዕዳግ ዝግበር ፈተነታት ወጽኢት ዘይርከቦ ግጉይ ምርጫ እዩ። ቀጻልነቱ ኣብ ስልጣን ንምውሓስ፡ ናይ ዶብ ሽግር ምስ ኤርትራ፡ ሽግር ሶማል፡ ጕዳይ ቐርሰና፡ ግብረ ሽበራን ካልእ፡ ኣጀንዳ ኣህጉራውያን ሓይልታትን ቀንዲ መሳርሒኡ እዮም። ስርዓት ኢትዮጵያ በዚ ኣገባብ’ዚ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ስልጣን ቀጺሉ ኣሎ። ህላወኡ ግን ግዝያዊ እዩ። ንዅሉ ነገራት ብህድኣትን ብታሪኻውን ፖለቲካውን ክውንነቱ ክንርእዮ ይግባእ። እዚ ዅሉ ረቛሒታት’ዚ ክቕጽል ድዩ? ተመኵሮ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብመንጽር ካልኦት ናይ ዓለም ተመኵሮታት ነባሪ ዝበሃል ነገር የልቦን። ናይ ንኡስ ብሄር ዓብላሊ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ዝበዝሑ ብሄራት ስልጣኑ ኽቕጽል ኣይክእልን’ዩ። ንዝበዝሑ 90% ብሄራት ኣርሒቕካ፡ ንትካላት መንግስቲ ብሓይሊ ምቝጽጻር ዘንብር ኣይኮነን። ከምዚ ዓይነት ስርዓት ዕድመኡ ውሱን እዩ። ከምኡ’ውን ፖለቲካዊ ውዲታትን ናይ ምብትታንን ምንቛትን ዕላማን ፈላሊኻ ናይ ምግዛእ ሜላን ዕምሩ ነዊሕ ኣይኮነን። ኣብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ምምርኳስ’ውን ዕድመ የብሉን። ብዘይ ደረት ንወለዶታት ክቕጽል ኣይክእልን እዩ። እዚ ብሓይሊ ተደጕሉ ዘሎ እሳተ-ጎመራ ኣብ ግዜኡ ግድን ክትኰስ እዩ። መዓስ ከም ዝነቱግ ንመጻኢ ዝግደፍ ጕዳይ እዩ። ብርግጽ ግን ብዅሉ ዓቕሞም ንግዚኡ ዓጊቶሞ ዘለዉ እሳተ-ጎመራ ኢዩ። ስለዚ ብዙሕ ክንርኢ ኢና። በዝን በትን ዲፕሎማስያውን ፖለቲካውን ዓወታት ከም ዘሎዎ ይመስል ይኸውን። ከምኡ’ውን ህልው ዞባዊ ዅነታት ንኸም ስርዓት ኢትዮጵያ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ከም ዝቕጽሉ የምስሎም ይኸውን እዩ። ቅድሚ’ዚ ስርዓት’ዚ ከም ናይ ሃጸይ ሃይለ ስላሰ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ርኢና ኢና። ዓርሞሽሽ ስርዓት ይበሃል ነይሩ። ክወድቕ ዝኽእል ስርዓት ስለ ዘይኮነ፡ ኤርትራ ናጻ ናይ ምውጻእን ንውሽጣዊ ዅነታት ኢትዮጵያ ናይ ምልዋጥን ተኽእሎ የልቦን ይበሃል ነይሩ። ብድሕሪኡ ዝመጽአ ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ሓደ ካብቶም ዝሓየሉ ነይሩ። እዚ ዅሉ ግን ሕሉፍ ዛንታ ኾይኑ። ስርዓት መንግስቱ ወዲቑ። እዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት’ውን ዕድመኡ ንምንዋሕ ዝተፈላለየ ከንቱ ፈተነታት’ኳ እንተካየደ ዕምሩ ውሱን እዩ። ናይ ሓደ ዝተወሰነ መድረኽ ተመኵሮ ብምውሳድ ዝወድቕ ስርዓት ኣይኮነን፡ ናብ ዝብል መረዳእታ ምብጻሕ ዝዓበየ ጌጋ እዩ። ዲፕሎማስያዊ ዓወታት ስርዓት ኢትዮጵያ ብዝምልከት፡ ሓድሽ ምህዞ ዝበሃል የልቦን። ንኣብነት ስርዓት ሃይለስላሰ እንተ ወሰድና ናይ ወጻኢ ሓገዝ እንተ ዘይረክብ ነይሩ፡ ኣብ ቅድሚ ቓልስታት ህዝቢ ኤርትራን ህዝብታት ኢትዮጵያን ደው ክብል ኣይምኸኣለን። ኣብ ውሽጢ ሃገር ማሕበራዊ፡ ፖለቲካውን ባህላውን መሰረት ዘይብሉ ስርዓት፡ ኣብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት’ዩ ዝምርኰስ። ስርዓት ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያም’ውን ናይ ዝሓለፈ ስርዓት ኣሰር’ዩ ተኸቲሉ። እዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት’ውን እንተኾነ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ዝረአናዮ ይደግም ኣሎ። ኣብዚ ክብሎ ዝደሊ፡ ናይ ሓደ መጽሓፍ ሓደ መስመር ጥራይ ኣንቢብና ናብ መደምደምታ ክንበጽሕ ከም ዘይግባእ እዩ። ምኽንያቱ መጽሓፍ ኣብ ውሽጡ ንመጻኢ ዕድል ናይቲ ስርዓት ዘብርሃልና ብዙሕ ምዕራፋትን ኣርእስታትን ዝርዝራትን ስለ ዘሎዎ። መጻኢ ናይዚ ስርዓት’ዚ ጸልማት መጻኢ እዩ። ዝኾነ ብኸምዚ ስነ-ሓሳብ ዝምራሕ ስርዓት ዕድመኡ ሓጺር እዩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት መንግስቲ ኢትዮጵያ ንውሳነ ኮምሽን ዶብን ኣህጉራዊ ማሕበረሰብን ቤት ምኽሪ ጸጥታን ብምብዳህ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ጐቢጡ ኣሎ። መፍትሒ ናይዚ ሽግር’ዚ እንታይ’ዩ ትብል?
መልሲ፡- ከምቲ ቕድሚ ሕጂ ዝገለጽክዎ፡ ስርዓት ኢትዮጵያ መሳርሒ ሓይልታት ወጻኢ ኮይኑ’ሎ። ጕዳይ ዶብ ሓደ ካብቲ ወጥሪ ንምፍጣር ዝመጸ’ዩ ነይሩ። ምናልባት ንረብሓ ስርዓት ኢትዮጵያ ተባሂሉ መጺኡ ይኸውን እዩ። ንምትእትታው ናይ ወጻኢ ሓይሊ ከም ሓደ ምኽንያት ተባሂሉ’ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ መወዳእታ ግን ናብ ዳንነት ኬድና፣ እዚ ሕጂ ዘሎ ስግኣት ከኣ፡ ኤርትራ እንተደኣ ርግኣት ረኺባ፡ ህዝባ ምንጪ ስግኣት ናይዞም ሓይልታት እዚኣቶም ክኸውን’ዩ ዝብል እዩ። ስለዚ ኸኣ ተኸታታሊ ሽግራት ክትፈጥረሉ ኣሎካ ማለት እዩ። እቲ ውሳነ ምስ ኵሉ ዝነበሮ ዓመጻት ምስ ሓለፈ፡ ብዘይካ ምቕባሉ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበረን። ምኽንያቱ ከም ቀያድን ናይ መወዳእታን ይግባይ ዘይበሃሎን ንኽንቅበሎ ኣቐዲምና ዝተሰማማዕናሉ ስለ ዝኾነ። ስለዚ ከኣ ፈቲና ጸሊእና ክንትግብሮ’ዩ ዝግባእ። ንኣብነት እቲ ስምምዕ እንተ ዝትግበር ነይሩ ካልእ ሃዋህው ምተፈጥረ ነይሩ። ንድሕሪት ተመሊስና ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኣብ 2002 እንተ ዝትግበር እንታይ ሲናርዮ ምመጸ ዝብል ሓሳብ ምስ እነቕርብ፡ ኤርትራ ንቕድሚት ናይ ምምራሽ ዕድል መጋጠመ። ኵሎም ተጻባእቲ ሓይልታት ዝፈርህዎ ከኣ ንሱ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ጕዳይ ግስጋሰ ኤርትራ ንምዅላፍ ተባሂሉ ዝተሃንደሰ ስለ ዝነበረ። እቲ ውሳነ’ውን ከም ካልእ ሽግር ኮይኑ መጺኡ። እዞም ሰባት እዚኣቶም ሽግር ከይፈጠሩ ክድቅሱ ኣይክእሉን እዮም። ነቲ ስምምዕ ዘይምትግባር ከኣ ፖለቲካውን ቍጠባውን ግስጋሰ ናይዛ ሃገር ንምዕጋት ተባሂሉ እዩ። ካልእ ተወሳኺ ሽግራት ንኤርትራ ምፍጣር ዝብል’ውን ኣካል ናይቲ ውጥን ኣሎ። ምናልባት በዚ ጕዳይ’ዚ ነቲ ቕድሚ ዓመት ብኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዝወጸ ንኤርትራ ዝእግድ ውሳነ ክጥቀስ ይከኣል። ንኤርትራ ንምእጋድ ዝሓለፈ ውሳነ ኣብ ምንታይ መመኽነይታ ተመርኲሱ እዩ? እቲ ጕዳይ ኤርትራ ንገዛእ ርእሳን ረብሓታታን ንኽትከላኸል ኣብ ዘይትኽእለሉ ደረጃ ንምብጻሕ ዘንቀደ እዩ። ስለምንታይ መጺኡ’ቲ ውሳነ? እቲ ውሳነ ብሃንደበት ዝመጸ ኣይነበረን። ምዕባለ ኤርትራ ንምዕንቃፍ ዝካየድ ተኸታታሊ ዕንቅፋታትን መሰናኽላትን እዩ። ኣነ ነዚ ንምዕባለና ንምዕንቃፍ ዝዳሎ ውዲታት ግዝያዊ’ኳ እንተኾነ ኣቃሊለ ኣይርእዮን እየ። እቶም ነዚ ውሳነ ዝወጠኑ ወገናት፡ ኣቐዲሞም ውሳነ ንምሕላፍ ዘኽእሎም ምኽንያታት እዮም ምሂዞም። ብዛዕባ ምትእትታው ኤርትራ ኣብ ሶማል፡ ዝተሰንዐ ዶባዊ ሽግር ኤርትራን ጂቡትን ዝብል ዘረባታት ኣምጺኦም። እቲ መሰረታዊ ዕላማ ድማ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራ ሽግር ምፍጣርን ቍጠባውን ፖለቲካውን ውድቀት ፈጢርካ ንኤርትራ ካብ ፖለቲካዊ ካርታ ንምውጻእን ዝዓለመ እዩ። ደረጃ ብደረጃ ዝትግበር ውጥንን ስትራትጅን እዩ። ብደብዳበታት ዊኪሊክስን ኣምባሳደር ኣመሪካን ዝለሓዀ ሰነዳት እንተ ረአና፡ እዞም ኤርትራ በቲ ዝምህዝዎ መሰናኽላት ክትወድቅ ትኽእል እያ ኢሎም ዝሓስቡ ወገናት፡ ስነ ኣእምራዊ ሕማም ከም ዘለዎም ኢና ኣብ መደምደምታ ክንበጽሕ እንኽእል። ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ፡ ኵሉ ዓቕሙ ተጠቒሙ ውሳነ ቝጽሪ 1907 ከሕልፍ ከሎ፡ ዕላማኡ ንውሽጣዊ ዅነታት ኤርትራ ንምድኻምን ፖለቲካዊ ውድቀት ንምስዓብን እዩ ነይሩ። ስለዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ሃይማኖታዊ ግርጭታት ኣብ መንጎ ክርስትናን ምስልምናን፡ ኣብ ውሽጢ ክርስትና እውን ዞባዊ ስምዒታትን ተቓውሞን ከም ዘሎ ኣምሲሎም ብቐጻሊ ይዛረቡ ነይሮም። እዚ ብዘይካ’ቲ ቝጠባዊ፡ ወተሃደራዊ፡ ጸጥታውን ካልእን እገዳ ንምግባር ዝገብርዎ ፈተነታት ማለት እዩ። ናይዚ ዕላማኸ እንታዩ ነይሩ? ነፍስ ወከፍ ዘካየድዎ ፈተነታት ምስ ፈሸሎም፡ ኣብ ካልእ ፈተነ እዮም ዝኣትዉ። እዚ ዘረደኣና ነገር እንተሎ፡ እዞም ሰባት እዚኣቶም ዕላማኦም ክሳዕ ዘረጋግጹ ክድቅሱ ከም ዘይኮኑ እዩ። እንተኾነ ዝኾነ ዘካይድዎ ፈተነታትን ዕንቅፋታትን ከቶ ክዕወት ኣይኮነን። ዶባዊ ሽግር ብዝምልከት ኣብ ሓጺር ግዜ ክፍታሕ’ዩ ክብል ኣይክእልን እየ። ብድሆታት እናተደራረበ እንተደኣ ኸይዱ፡ ንኤርትራ ሽግር ክፈጥረላን ከዳኽማን ከም ዝኽእል ገይሮም ዝግምቱ ኣለዉ፣ ይኹን’ምበር ኤርትራ ብድሆታት ኣብ እትገጥመሉ እዋን ሓይሊ ህዝብን መንግስትን መሊሱ እዩ ዝስውድ። ስለዚ ኸኣ እቲ ዅነታት ንኤርትራ ዝበለጸ ኾይኑ ኣሎ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ጕዳይ ዶብ ንዓና ሓደ ካብ ቀዳምነታትና ድዩ? ሓደ ካብ ቀዳምነታትና ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ብመሰረት ሕግታት ወተሃደራውን ፖለቲካውን ቍርቍስ፡ ስርዓት ኢትዮጵያ ንገዛእ ርእሱ ክስዕራ ምዃኑ ርዱእ እዩ። እዚ ስዕረት’ዚኸ መዓስ’ዩ ክመጽእ? ብውሽጣዊ ምዕባለታት ድዩ ወይስ ብጸቕጥታት ኤርትራ? በቲ ንዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ኣካቢቡ ዘሎ ዅነታትዶ ወይስ ብኣህጉራዊ ዅነታት? ምናልባት ብዙሕ ትንታነታትን ዝርዝራትን ክነቕርብ ንኽእል ንኸውን። ዝተፈላለዩ ሲናርዮታት’ውን ይህልዉና ይኾኑ። እቲ ርጉጽ ነገር ግን፡ እዚ ስርዓት እዚ ብኢዱ ንነፍሱ ንስዕረት ከቃልዓ ምዃኑ እዩ። ሓድሽ ሜላታትን ኣገባባትን ምቕራቡ ድማ፡ ቍሩብ ዕድመኡ ንምንዋሕ እምበር ካብ ስዕረት ንምድሓን ኣይኮነን። በዚ መንጽር’ዚ ከኣ ንታሪኽ ከነንብቦ ይግባእ። ስለዚ ድማ ትዕግስቲ ክህልወና የድሊ። ብወገንና ቐጥታዊ ጽልዋ ከይገበርና ነገራት ክምዕብል እዩ። ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር ከኣ መሬትና ካብ ጐበጣ ሓራ ክኸውን እዩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ሓደ ካብቲ ዝጠቐስካዮ ምህዞታትን ምትእትታውን፡ እቲ ኤርትራ ብልዑል ልቦና ዝተቘጻጸረቶን ኣብ መወዳእታ ኸኣ ብመንጎኝነት ቐጠር ዝተታሕዘን፡ ኣብ 2008 ጂቡቲ ምስ ኤርትራ ናይ ዶብ ሽግር ኣሎንኒ ዝበለቶ እዩ። መንጎኝነት ቐጠርከ ኣበይ በጺሑ ኣሎ?
መልሲ፡- ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ግልጺ ምእንቲ ክኸውን፣ ብጌጋ ንመንግስቲ ጂቡቲ ወይ ንህዝቢ ጂቡቲ ኽንሓሚ ኣይግባእን። ጂቡትን ህዝባን ጐረቤትናን ኣካል ዞባናን እዮም። ስለዚ ከኣ ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ግጉይ መረዳእታ ክህልወና ኣይግባእን። ነዚ ጕዳይ’ዚ ኣብ ውሽጢ ዞባውን ኣህጉራውን ምዕባለታት ክንርእዮ የድሊ። ናይ ወጻኢ ኣጀንዳ እንተ ዘይህሉ ነይሩ እዚ ጕዳይ እዚ’ውን ኣይምነበረን። ብሰንኪ ጂኦግራፍያዊ ኣገዳስነት ጂቡቲ፡ እዚ ናይ ወጻኢ ኣጀንዳ ንጂቡቲ ከም መበገሲ ወሲዱ ኣብ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ናቱ ውጥን ገይሩ ኣሎ። እዚ ኣብ ባይታ ናቱ ህላወ ፈጢሩ ዘሎ ስለ ዝኾነ ትንታነታትን መግለጽን ዘድልዮ ኣይኮነን። ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ነዚ ናይ ውሽጢ ምትእትታው
እትነጽግ ሃገር’ያ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ፡ ኵነታት ሶማልን ሱዳንን እንተ ረኣና’ውን ኣብ ውሽጥ’ዚ ስትራተጂ’ዚ እዩ ዝፍጸም ዘሎ። ነዚ አጀንዳ’ዚ ዘገልግል ድማ ስርዓት ኢትዮጵያን ካልኦት ኣብ ዞባና ዘለዉን እዮም። እቲ ውጥን ንዅነታት ዞባና ብምትሕልላኽን ሽግር ብምፍጣርን ነቲ ሽግር ንምምሕዳር ዝዓለመ እዩ። ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ብቐረባ ይኹን ብርሑቕ ጂቡታውያን ኢድ የብሎምን። ኣነ ንቐለዓለም ኢለ ኣይኮንኩን ዝዛረብ ዘሎኹ። ንመንግስቲ ጂቡቲ ከሓምዮ ኣይደልን እየ። ጂቡቲ ናታ ፍሉይነት ኣሎዋ። ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ዝተስገደደ ኣጀንዳ ኣሎ። እቲ ዝተስገደደ ኣጀንዳ ኸኣ ንጂቡቲ ከም መበደሲ ተጠቒሙ ካብ ደገ ዝመጽአ’ዩ። ፈረንሳውያን ድሕሪ ናጽነት ጂቡቲ ብቐጻሊ ናቶም ህላወ ኣብ ጂቡቲ ኣሎዎም። ህላወ ፈረንሳውያን ኣገዳስነት ዘይነበሮ እዃ እንተኾነ፡ ብእኡ ተሻቒልና አይንፈልጥን ኢና። ኣብ ርእሲኡ’ውን ፈረንሳውያን ኣዎንታዊ ተራ ነይሩዎም። ምኽንያቱ ኣብ ጂቡቲ ርግኣት ይፈጥሩ ስለ ዝነበሩ። ከምኡ’ውን ብህላወ ፈረንሳ ኣብ ጂቡቲ፡ ኣብ ዞባና ዝወረደ ጕድኣት ኣይነበረን። ድሕሪ 11 መስከረም ግን ኵነታት ፍጹም ተለዊጡ። እቲ ጕዳይ ከኣ ንዅሉ ብሩህ እዩ። ከም መቐጸልታ ናይቲ ብተኸታታሊ ንኤርትራ ንምዕንቃፍ ዝግበር ዝነበረ ውዲታት ድማ እዚ ጕዳይ’ዚ መጺኡ። እዚ ዝተሰንዐ ዶባዊ ሽግር ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ሚያዝያ 2008 እዩ ብሃንደበት መጺኡ። ንሕና ግን ንከታተል ስለ ዝነበርና እቲ ጕዳይ ብጂቡቲ ዘይኮነስ ብናይ ወጻኢ አጀንዳ ከም ዝመጽአ አስተውዒልናሉ። ኣብ ዝርዝር ናይቲ ፍጻመታት ከኣቱ ኣይደልን እየ። እንተኾነ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገ’ለ ነቲ ጕዳይ ኣብ ክንዲ ኣብ ሚያዝያ 2008 ንአሚር ቐጠር ዘቕርበሉ፡ ብቐጥታ ምሳይ ክዘራረብ ይኽእል ነይሩ’ዩ። ኣሚር ቐጠር ብግርህና ናይ ዶብ ሽግር ዘሎ ስለ ዝመሰሎ፡ ምሳይ ብምርኻብ ምስ ጂቡቲ ሽግር ኣሎኩም ክብል ሓቢሩኒ። እዚ ጕዳይ’ዚ ካበይ’ዩ መጺኡ? ብምባል ድማ ተወኪሰዮ። ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገ’ለ ምስ ኤርትራ ናይ ዶብ ሽግር ኣሎንና ክብል ከም ዝገለጸሉ ኸኣ ሓቢሩኒ። ኣነ ድማ ብቕንዕና ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገ’ለ ጐረቤተይ እዩ፣ ካባኻ ንዓይ ይቐርብ። ስለዚ ኣብ ክንዲ ምሳኻ ዝዘራረብ ብቐጥታ ምሳይ ክዛረብ ምተገበኣ፡ ናይ ዶብ ሽግር ኣሎ እንተደኣ ኾይኑ ድማ፡ ብኽልተኣዊ ደረጃ ኽንፈትሖ ንኽእል ኢና፣ ምስ በልክዎ፡ ኣሚር ቐጠር ይቕሬታ ብምባል፡ ፕረዚደንት ዑመር ገ’ለ ስለ ዝሓበረኒ እምበር፡ ከምቲ ዝበልካዮ፡ እቲ ዝበለጸ ብኽልተኣዊ ደረጃ ኽትፈትሕዎ ይግባእ ኢሉኒ። እንደገና ፕረዚደንት ገ’ለ ምሳይ ብቐጥታ ኽዘራረብ ምተገብኣ፣ እቲ ሽግር ከኣ ካብ መሰረቱ ኸመይ እዩ? ምስ በልክዎ፡ ካልእ ግዜ ክረኽበኒ ምዃኑ ገሊጹለይ። እቲ ዘጋጠመ ድማ ኣጋጢሙ። ኣብቲ ኻልኣይ መዓልቲ ፕረዚደንት ገ’ለ ምስ ሰራዊቱ ኣብ ዶብ መጺኡ። ኣነ ብወገነይ በቲ ዝተፈጸመ ንፕረዚደንት ገ’ለ ኣይሕዘሉን፣ ከም ጕዳይ’ውን አይርእዮን እየ። ብድሕሪ’ዚ ካብ ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ብዛዕባ’ቲ ዝተሰንዐ ዶባዊ ሽግር መግለጺ ምስ ወጸ፡ እቲ ጕዳይ ተቓሊዑ። ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ከመይ ገይሩ’ዩ ኸምዚ ዝኣመሰለ መግለጺ ኣውጺኡ? ምናልባት’ውን ናይቲ ብድሕሪ መጋረጃ ዝተኻየደ ዝርዝራት ዊኪሊክስ የወጽኦ ይኸውን። ምኽንያቱ ዊኪሊክስ ናይ ኵሉ’ቲ ፍጻመታታትን ሓቅታታት መወከሲ ኾይኑ ስለ ዘሎ። ምናልባት ነገራት ከመይ ይኸዱ ነይሮም ኣይንፈልጥን ኔርና ክንከውን ንኽእል ኢና። ሕጂ ግን እቲ ሰነዳት ብቐሊሉ ዝርከብ ኮይኑ ኣሎ። ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ብሃንደበት ኤርትራ መሬት ጂቡቲ ጐቢጣ’ላ ዝብል መግለጺ ከውጽእ ዲፕሎማስያዊ ይኹን ሕጋዊ መመኽነይታ የብሉን። ሓንቲ ተክኖሎጅያውን ኢንዱስትሪያውን ምዕባለ ዘሎዋ ዓባይ ሃገር ከመይ ገይራ’ያ ከምዚ ዓይነት መግለጺ እተውጽእ?! እቲ ጕዳይ ንዝምልከቶም ወገናት ምግዳፉዶ ኣይምበለጸን? ወይ ድማ በቲ ፍሉጥ ኣገባባት ነቲ ጕዳይ ከጻርዩዎ ነይሩዎም። ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ከመይ ገይሩ’ዩ ብኸምዚ ሕሱር ኣገባብ መግለጺ ከውጽእ ዝኸኣለ? ስለዚ ከኣ እቲ ጕዳይ ካብ መጀመርታ መዓልቲ ብሩህ እዩ ነይሩ። እቲ ዝወጽአ መግለጺ ድማ ንዲፕሎማስያዊ ትምክሕቲ ዋሽንግተን ጥራይ’ዩ ዘብርህ። ብወገነይ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ዕሽነት ጥራይ’የ ዝብሎ። ምምሕዳር አመሪካ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ኣፍልጦ ንኤርትራ ኣብ ምዅናን’ዩ ተጓይዩ። በቲ ጕዳይ ኣብ መጀመርታኡ ተቓሊዑ። ኣብዚ ኣቐዲሙ ዝተጠጅአ ጕዳይ ጂቡትን መንግስቲ ጂቡትን ተራ ከም ዘይነበሮም ድማ ብንጹር ይፍለጥ። ኣብቲ መጀመርታ መንግስቲ ጂቡቲ ነቲ ጕዳይ ነቒሑሉ ኣይነበረን። ምናልባት ንዕኡ’ውን መጻወድያ’ዩ ነይሩ። እቲ ዘደንጹን ዘገርምን ጕዳይ፡ ድሕሪ መግለጺ ኣመሪካ፡ ብቐጥታ ብኸምቲ ኣመሪካ ዘውጽኣቶ ትሕዝቶን ኵነታትን፡ ካልእ መግለጺ ካብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምውጽኡ’ዩ። እዚ ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ሓደ ቤት ጽሕፈት ናይ ሚኒስትሪ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዘቝጽሮ እዩ። ው.ሕ.ሃ. ከመይ ጌሩ ከምዚ ዓይነት መግለጺ ከውጽእ ዝኸኣለ? ስለዚ እቲ ጕዳይ ካብ መጀመርታኡ ዝተማህዘ ተዋስኦ ምንባሩ ብሩህ እዩ። ዝኾነ ኾይኑ ድሕረ ባይታ ናይቲ ጕዳይ ከምዚ ዝገለጽክዎ ኾይኑ፡ ካብዚ ንላዕሊ ግን ክዛረብ ኣይደልን እየ። ንብዙሕ ሓቅታት ዘቃልዕ ሰነዳት ድማ ክረአ ጀሚሩ ኣሎ። ምናልባት’ውን ነቲ መስርሕ ብምሉኡ ዘቃልዓልና ካልእ ሰነዳት ይመጽእ ይኸውን። እቲ ሕጋዊ መወከሲ ዘይነበሮ ዓማጺ ውሳነ ብ23 ታሕሳስ 2009 ምስ ወጸ፡ ነገራት ማእዝኖም ክስሕቱ ጀሚሮም። ቐጠራውያን ምትሕልላኽ ጕዳያት ኣድላይነት የብሉን፡ ንስኻትኩም ድማ ኣሕዋት ስለ ዝኾንኩም ኣብ ጸቢብ ዓንኬል ጕዳይኩም ክትፈትሕዎ ይግባእ ብምባል እንደገና ተበግሶኦም ኣቕሪቦም። እዚ ኣብ መርገጺና ለውጢ ኣይነበሮን። ብወገንና ብኽልተኣዊ ደረጃ ክንፈትሖ’ዩ ድሌትና ነይሩ። እንተኾነ እቲ ጕዳይ ካብ ምቍጽጻር ካብ ወጸ፡ ብመንገዲ ሳልሳይ ኣካል ብዲፕሎማስያዊ ስምምዓት ዘይኮነስ ብሕጋውን ሞያውን ኣገባባት ምፍትሑ ጸገም የብሉን ኢልና። እንተድኣ ተዓሚጸ ወይ እጀታ ኣሎንኒ ዝበሃል ዘረባታት ኣሎ ኾይኑ ድማ ብሕጋዊ መገዲ ኽረጋገጽ ይግባእ። ንሕና ዶብና ሰጊርና ዘይመሬትና ከም ዘይጐበጥና ክንገልጽ ጸኒሕና ኢና። ነዚ’ውን መርትዖታት ብምቕራብ ብሕጋውን ሞያውን ኣገባብ ክረጋገጽ የድሊ። ንሕና ንነገራት ካብ ቍጽጽር ክነውጽኦም ኣይንደልን ኢና። ሕጂ እቲ ጕዳይ ብሩህ ኮይኑ ኣሎ። ንረብሓ ጂቡትን ኤርትራን ዘይኮነ ሽግራት ክፈጥር ዝደሊ ናይ ወጻኢ ኣጀንዳ ነይሩ እዩ። ስለዚ ኣብ መርገጺና ሓድሽ ዝበሃል ነገር ስለ ዘይመጸ ንተበግሶ ቐጠር ተቐቢልናዮ። ኣሕዋት ጂቡታውያን’ውን ተቐቢሎሞ። እቲ ጕዳይ ብንቡር ኣገባብ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ቕድም ነገራት ንምጕህሃርን ሽግራት ንምብራዕን ምስ ካልእ ኣጀንዳታት ናይ’ቲ ዞባ ንምትእስሳሩን ክካየድ ዝጸንሐ ፈተነታት ሕጂ የልቦን። ነቲ ጕዳይ ኣህጉራዊ መልክዕ ንምትሓዙን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሽግራት ንምፍጣርን ክካየድ ዝጸንሐ ፈተነታት ተወጊኑ ኣሎ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ እቲ ጕዳይ ብህድኣት ይቕጽል ኣሎ። ኣብ ዜናዊ ቘይቊ ምእታው ኣየድልን’ዩ። ኣብ’ዚ ጕዳይ’ዚ ክንዛረብ ኣይንደልን ኢና። ብመሰረቱ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡትን ሽግር ዝበሃል ስለ ዘየልቦ ድማ፡ እዚ ጕዳይ’ዚ ሽግር ኤርትራን ጂቡትን’ዩ ዝብል ኣተሓሳስባ የብልናን። ጽሩይ ማይ ናይ ምዝራግ ስራሕ ግን ገና ይቕጽል ኣሎ። እቲ ኣገዳሲ ግን እቲ ውጥን ንዅሉ ብሩህ ኮይኑ ምህላዉ እዩ። ሎሚ ድሕሪ ኽልተ ዓመት፡ እቲ ዝተሰንዐ ጕዳይ ርዱእን ኵሎም ዝዓገብሉን ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ዞባናን ካብ ዞባና ወጻእን ዝርከቡ ሰብ ሰናይ-ግብሪ ድማ ነቲ ሓቂ ፈሊጦሞ ኣለዉ። ነቲ ተጻባኢ ኣጀንዳ ግን ገለ ጐረባብቲ ሃገራት ገና የቓንያኦ ኣለዋ። ብፍላይ ከኣ ስርዓት ኣዲስ ኣበባን ገለ ኣብ ትሕቲ ጽላል በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ዝርከባ ሃገራትን። ብዘይካ’ዚ ነዚ ጕዳይ’ዚ ንምትሕልላኽ ብመገዲ ትካላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝግበር ቀጻሊ ፈተነታት ኣሎ። ብሓፈሻኡ ግን እዚ ኣጀንዳ’ዚ ስለ ዝተቓለዐ፡ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ ኣብ ዞባና ካልእ ሽግራት ንምፍጣር ነዚ ጕዳይ’ዚ ከረሳስኖን ክውልዖን ሕጋዊ ይኹን ፖለቲካዊ ምኽንያታት የብሉን።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ የመን ብዝተፈላለየ ሽግራት ትሓልፍ ኣላ። መርገጺ ኤርትራ ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ብኸመይ ትገልጾ?
መልሲ፡- ንየመን ብዝምልከት ካብቲ ኣብ መጀመርታ ተስዓታት ብግብሪ ዝተመስከረ መርገጺና ዝተለወጠ ሓድሽ ነገር የልቦን። ምስ የመን ኣብ ምድግጋፍ ዝተመርኰሰ መርገጺና፡ ካብቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ናይ ምትሕግጋዝ ሃዋህው ዝፈጥር ርጉእ ከባቢ ምውሓስ ዝብል መረዳእታና’ዩ ዝብገስ። ንሕና ምስ ሓድነት የመን ኢና። ኣብ መርገጺና ደብዛዝ ነገር የልቦን። ኣብ እዋን መግዛእትን ድሕሪኡን ክልተ የመን ዝበሃላ ነይረን። ብመሰረት ናይ ሰሜንን ደቡብን ህዝቢ የመን ድሌት ድማ ሓድነት መጺኡ። መርገጺና ኸኣ ምስ ሓድነት ክልተ የመን እዩ። ምኽንያቱ ሓድነት ንረብሓ ህዝቢ የመንን ንመላእ’ቲ ዞባን ዘገልግል’ዩ ዝብል እምነት ስለ ዘሎንና። ኣብ ውሽጢ ዅነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ እንተ ረአና’ውን የመን ኣካል ፖለቲካዊ ካርታ ናይዚ ዞባ እያ። ስለዚ ኸኣ ቅሳነት የመን የገድሰና እዩ። ሓድነት የመን ብዝምልከት ድማ መትከላዊ መርገጺ ኣሎንና። ኣብ የመን ቍጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካውን ባህላውን ጸገማት እኳ እንተ’ሎ ኣብ ውሽጢ ሓድነት ክፍታሕ ይግባእ። ነገራት ተጓሃሂሩ ካብ ውሽጣዊ ሽግር ናብ ዞባውን ኣህጉራውን ሽግር ክምዕብል ኣየድልን። ኣብ የመን ረብሓታቶም ንምርግጋጽ፡ ንሕቶ ግብረሽበራን ምምካት ግብረሽበራን፡ ከም ኣጀንዳ ዝጥቀሙሉ ኣህጉራውያን ሓይልታት ዕድል ክረኽቡ ኣይግባእን። የመናውያን ሽግራቶም ባዕላቶም ክፈትሕዎ ይኽእሉ እዮም። ሽግር ኣሎ እንተድኣ ኾይኑ፡ ነቲ ሽግር ንምልላይ ናይ የመን ተበግሶ’ዩ ዘድሊ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ፡ ሽግር ሱዳን ብሱዳናውያን፡ ሽግር ሶማል ድማ ብሶማላውያን ከምኡ’ውን ሽግር የመን ብየመናውያን ጥራይ ክፍታሕ ይግባእ። ሽግራቶም ክፈትሑ ከኣ ብቕዓትን ዓቕምን ኣሎዎም። ሖሲዪን ኣለዉ፣ ዓመጽን ጠለባትን ኣሎ፣ ብዝብል ምስምስ ካብ ኵነታት የመን ንምርባሕን ሰላምን ርግኣትን ጸጥታኣን ንምዝራግን ዝግበር ምትእትታው ብወገና ቅቡል ኣይኮነን። ብትሪ ድማ ንነጽጎ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ምኽንያታት ናይ ወጻኢ ምትእትታው ንጹግ እዩ። ኣብ ደቡብ ወጽዓ ኣሎ እንተድኣ ኾይኑ፡ ኣብ ሰሜን’ውን ኣሎ። የመናውያን ድማ ካብ ካልኦት ንላዕሊ ሽግራቶም ይፈልጡ እዮም። ብዘይ ናይ ወጻኢ ምትእትታው ክፈትሕዎ ድማ ዓቕሚ ኣሎዎም። ውሽጣዊ ሽግር ምስ ዝህሉ ብውሽጣዊ ደረጃ ክፍታሕ የድሊ። ምትእትታው ዝበሃል ክህሉ ኣይግባእን። ሃናጺ ተራ ዘለዎም ወገናት እንተድኣ ኣልዮም ድማ፡ ብዘይምውዕዋዕ ነቲ ጸገም ንምፍታሕ ንየመናውያን ጥራይ ክሕግዙ የድሊ። የመናውያን ነቲ ሽግር ንምፍታሕ ዓቕሚ ኣሎዎም ዝብል እምነት’ዩ ዘሎንና። ነቲ ሽግር ኣብ ክንዲ የመናውያን ኮይኖም ክፈትሕዎ ዝደልዩ ናይ ወጻኢ ሓይልታት እንተድኣ መጺኦም፡ ዝኾነ ይኹን ፍታሕ ከየምጽኡ ዘይርጉእ ኵነታት ክፈጥሩ እዮም። ንሕና ኤርትራውያን ናይ ወጻኢ ምትእትታው ዘይኮነስ፡ የመናዊ ፍታሕ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ ምዃኑ ጽኑዕ እምነት ኣሎንና። ኵለን ጐረባብቲ የመን ዝኾና ሃገራት ድማ ንየመን ቍጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ ይኹን ካልእን ጸገማታ ንምፍታሕ ክሕግዝኣ ይግባእ። ሕቶ ልምዓት፡ ምምሕዳርን ፖለቲካዊ ስርዓት ኵሉ ንየመናውያን ዝምልከት ጕዳይ እዩ። ብተበግሶ የመናውያን ድማ ክፍታሕ ይግባእ። ካብ የመን ወጻኢ ብደገ ዝግበር ፍታሕ ናይ ምድላይ ፈተነታት ግን ጸገም እዩ። ኤርትራ ኣብ ጎኒ የመናውያን ጸኒሓን ኣላን። ምስ ቅሳነትን ሓድነትን የመን ድማ’ያ። የመናውያን ሽግራቶም ባዕላቶም ክፈትሑ ኸኣ ትድግፍ።
-
VOA Tigrigna: Friday January 20, 2017
11-
-
Eritrean and Afghan Migrants Clash in Germany Refugee Shelter, 6 Injured
12-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 20, 2017)
16-
-
Eritrean President Isaias Afwerki with Saudi Cable Executives
12-
-
Video: Live US President Donald Trump Inauguration (January 20, 2017)
27-
-
VOA Tigrigna: Thursday January 19, 2017
26-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 19, 2017)
30-
-
Video: Eritrean Artist Ftsum Beraki – Interview 2017
38-
- See all
-
Video: Awet Teklebrhan – Dgemeley | ድገመለይ – New Eritrean Music 2017
47-
-
Video: Eritrean Nahom Yohannes and Temesgen Gide Interview with ERi-TV
81-
-
Video: Millon Eshetu – Gor Beyney | ጎር በይነይ – New Eritrean Music 2017
89-
-
Video: Tedros (Wedi) Rezene – Swnwano – New Eritrean music 2017
99-
- See all


text:
ልኡኽ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞሲያዊ ለውጢ ምስ ናይ ኣመሪካ ወጻኢ ጉዳያት ተራኺቡ
መግለጺ ንጥፈታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ብኣቶ ተወልደ ሃብተሚካኤል፡ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን፡ ብሓጂ ጀሚል ኣማንን ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህንን፡ ኣባላት ባይቶ፡ ዝምራሕ ልኡኽ ብሚያዝያ 16, 2012 ምስ ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም። ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን ኣስፊሖም ዘትዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግፍዓውን ጨካንን ጉጅለ ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ሓሳርን መከራን ዝመልኦ ናብራ ብዝርዝር ኣብሪሆም።
ክምኡ ድማ መንግስቲ ኣመሪካ ነቲ ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመሓላለፈ ማዕቀብ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ግብሪ ክትርጎም ከም ዘለዎን ከምኡ ‘ውን ነቲ ህግደፍ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝእክቦ ግብሪ (2%) ደው ክብል ከምዘለዎ ኣጥቢቖም ሓቢሮም።
ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ ኣቃውማ ሃገራዊ ባይቶን ዕላምኡን ከምኡውን እዚ ባይቶ ዳርጋ ናይ ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን፡ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን፡ መንእሰያትን ከምኡ ‘ውን ሲቪካውያን ማሕበራትን ወካሊ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ሃገራዊ ባይቶ ካብቲ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን፡ ምስ ዝተፋላለያ መንግስታትንን ዓለም-ለኻውያንን ዞባውያን ውድባት ዘካይዶ ዘሎ ዝምድናታት ኣብሪሆም። እዚ ዝምድናታት ‘ዚ ድማ ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝተመርኮሰ ኮይኑ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለ ዝኸደሉ ኩነታት ኽልቲኦም ወገን ዘትዮሙሉ።


text:
ኣብ ማሕበረሰብ እነበርክቶ እጃም
ኣብ ታይላንድ፡ ተምሃሮ ኣብ ቤት ትምህርቶም ዕዉታት ኪዀኑ ተሓጊዞም
ኣብ ታይላንድ ዚርከቡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ተምሃሮ ኣብ ቤት ትምህርቶም ዕውታት ኪዀኑ ዚሕግዞም ፍሉይ ወፈራ ኣካይዶም እዮም። ብዛዕባዚ፡ ኣመሓደርቲ ቤት ትምህርትን መምህራንን ወለድን እንታይ ይብሉ፧
ኣባል መጥፋእቲ ሓዊ፡ ኣብ መዓልቲ ዕረፍቱ ህይወት ኣድሒኑ
ኣባል መጥፋእቲ ሓዊ ዝዀነ ሰርጅ ጀራርደ ዚብሃል ኣብ ፈረንሳ ዚነብር ናይ የሆዋ ምስክር፡ ሓደጋ ምስ ረኣየ ቐልጢፉ ስጕምቲ ብምውሳድ ህይወት ንምድሓን ሓጊዙ።
ኣብ ሰማይ ጠቀስ ህንጻ ርእሰ ቕትለት ኪፍጽም ዝሓሰበ ሰብ ድሒኑ
ሓደ ወዲ 80 ዓመት ናይ የሆዋ ምስክር፡ ንሓደ ሰብኣይ ካብ ሓደ ኣብ ኒው ዚላንድ ዚርከብ ህንጻ ኸይጸድፍ ኣእሚንዎ።
ህይወት እሱራት በብሓደ ይቕየር ኣሎ
ኣብ ስጳኛ ዚርከቡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምስ ኣስታት 600 እሱራት መጽሓፍ ቅዱስ የጽንዑ ኣለዉ። እዚ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ንህይወት ሓደ እሱር ዘመሓየሾ ብኸመይ ምዃኑ ተምሃር።
ብትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንጽልኢ ስዒሮምዎ
ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ኣምላኽ ንዅሎም ዓሌታት ብማዕረ ኸም ዚርእዮም እዮም ዚኣምኑ።
ባህርያዊ ሓደጋ ኣብ ዜጋጥመሉ እዋን፡ ፍቕሪ ንተግባር ተለዓዕለና
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ሓያሎ ሃገራት፡ ሓገዝ ኣብ ዜድልየሉ እዋን ይሕግዙ እዮም።
ካብ ርእሰ ቕትለት ድሒኖም
ካብ ኵሉ ዅርናዓት ዓለም እተረኽበ መጸናንዕን ተስፋን ዚህብ ናይ ሓቂ ዛንታታት ህይወት።
“ብሓቂ ኣብነት ትዀኑ ኢኹም!”
ምዕልቕላቕ ማይን መደራጋሕን ኣብ ሳፖናራ፡ ኢጣልያ ዜሕዝን ሓደጋ ድሕሪ ምስዓቡ፡ ጕጅለ ወለንተኛታት ዕዮ ረድኤት፡ ነቲ ጭቃን ፍርስራስን ንምጽራይ ከይተሓለሉ ዓይዮም እዮም።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንእሱራት ብመንፈሳዊ ሓጊዞምዎም
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነቶም ኣብ መአረምታ ትካላት ዚርከቡ መንፈሳዊ ሓገዝ ዚደልዩ ሰባት፡ ብኸመይ እዮም ዚሕግዝዎም ዘለዉ፧
ኣሽሓት ሰባት ምንባብን ምጽሓፍን ተማሂሮም
ናይ የሆዋ መሰኻኽር መሃይምነት ንምጥፋእ ትምህርቲ የዳልዉ እዮም። ነቲ ኻብዚ እተጠቕሙ ኣብ እተፈላለየ ዅርናዓት ዓለም ዚርከቡ ሰባት እተዛረብዎ ዘረባ ኣንብብ።
መንእሰያት ኣብ ቤት ትምህርቲ ንዜጋጥሞም ድንደና ኺዋጽኡሉ ተሓጊዞም
ወዲ ዓሰርተ ዓመት ዝዀነ ሁጎ ንኻልኦት፡ ንድንደና ኺዋጽኡሉ ብምሕጋዙ፡ ዳያና ኣዋርድ ዚብሃል ሽልማት ረኺቡ። ኣምባሳደር ጸረ ድንደና ክኸውን ዝኸኣለኸ ብኸመይ እዩ፧
ኣብ ሃንጋሪ ዚነብሩ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ዕዮ ረድኤት ብምሕጋዞም ተናኢዶም
ፈለግ ዳንዩብ፡ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ ብዘይፈልጥ መጠን መሊኡ ነይሩ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብቲ ሰበ ስልጣን እቲ ኸባቢ ዘዳለውዎ ናይ ምክልኻል ዕዮ ተሳቲፎም።
JW.ORG—ህይወት ሰባት የመሓይሽ
በበይኑ ዓይነት መነባብሮ ዘለዎም ሰባት፡ እቲ ኣብ jw.org ዚርከብ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ ምኽሪ ንህይወቶም ከመይ ገይሩ ኸም ዘመሓየሾ ገሊጾም።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንቕዩዳት ብምሕጋዞም ተመስጊኖም
መሰኻኽር የሆዋ ኣብ ሓደ ዓብዪ ማእከል መጽንሒ ስደተኛታት ኣውስትራልያ እንታይ ብሉጽ ኣገልግሎት እዮም ሂቦም፧


text:
ገበር
እትፈትዎ ሰብካ ምስ ዚሞተካ
‘ኣጆኺ ዛጓለይ፡ ኣይትብከዪ፡ ኣምላኽ ዚሕሸና ይፈልጥ እዩ።’
እዘን ኣብ መእተዊ ዘለዋ ቓላት እዚአን፡ ንሓንቲ ቤቤ እትብሃል ሰበይቲ ኣብ ቀብሪ ኣቦኣ እተነግረኣ ቓላት እየን፣ ኣቦኣ ብሓደጋ ማኪና እዩ ሞይቱ።
ቤቤ ምስ ኣቦኣ ብዙሕ እያ ትቀራረብ ነይራ። እዚ ፈታዊት እቲ ስድራ ዝዀነት ሰበይቲ ብጽቡቕ ድራኸ ተበጊሳ እተዛረብቶ ነገር ግና፡ ንቤቤ ኣብ ክንዲ ዜጸናንዓ ዝያዳ እዩ ጐዲእዋ። ቤቤ ደጋጊማ ብልባ፡ “ሞቱ ዘምጸኦ ዝሓሸ ነገር የልቦን” ትብል ነይራ። ድሕሪ ዓመታት እውን ካብ ሓዘና ኸም ዘይተጸናንዐት፡ ኣብቲ ሽዑ ብዛዕባ ሞት ኣቦኣ ዝጸሓፈቶ መጽሓፍ ኪርኣ ይከኣል እዩ።
ከምቲ ንቤቤ ዘጋጠማ፡ ሓደ ሰብ ካብ ሓዘኑ፡ ብሕልፊ ኸኣ ካብ ሞት ዚፈትዎ ሰብ ኺጸናናዕ ነዊሕ እዋን ኪወስድሉ ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንሞት፡ “ናይ መወዳእታ ጸላኢ” እዩ ዚብሎ። (1 ቈረንቶስ 15:26) ከመይሲ፡ ሞት ሃንደበት ነቶም እንፈትዎም ሰባት ቦግ ኣቢሉ ወሲዱ፡ ንህይወትና ሕንፍሽፍሽ የእትወላ እዩ። እዚ ኸኣ ንዅላትና ዜጋጥመና ነገር እዩ። ስለዚ ድማ እዩ ነቲ ብሰንኪ ሞት ዚመጽእ ሓዘን ምኽኣሉ ዜጸግመና።
ምናልባት ከምዚ ኢልካ ትሓትት ትኸውን፦ ‘ካብ ሓዘን ንምጽንናዕ፡ ክንደይ ግዜ ይወስድ፧ ሓደ ሰብ ሓዘኑ ምእንቲ ኪኽእሎ እንታይ ይሕግዞ፧ ንዝሓዘኑ ሰባት ብኸመይ ከጸናንዖም እኽእል፧ ሞይቶም ዘለዉ እንፈትዎም ሰብና፡ ገለ ተስፋዶ ይህልዎም ይኸውን፧’


text:
ሃገራትን ህዝብታትን
ናብ በሊዝ እተገብረ ምብጻሕ
በሊዝ ንእሽቶ ሃገር እኳ እንተ ዀነት፡ እተፈላለየ ዓይነት ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣ፡ ማለት ትሮፒካዊ ጫካታትን ህስስ ዝበለ ቐጠልያ ብዝሕብሩ ማያት እተኸብባ ሓያሎ ደሴታትን ዘጠቓለለት እያ። ኰይኑ ግና፡ ንበሊዝ ኣዝያ እተደንቕ ሃገር ዚገብራ፡ ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣኣ ጥራይ ኣይኰነን።
ኣብ በሊዝ፡ ብኣማእታት ዚቝጸራ ኣዕዋፍ ጥራይ ዘይኰናስ፡ እተፈላለዩ ዓይነት እንስሳታትን እውን ኣለዉ። ገለ ኻብቶም ኣብኡ ዚርከቡ እንስሳ ዘገዳም፡ እታ ብሕብሪ ዘጌጸት ኪል-ቢልድ ቱካን እትብሃል ዑፍን ቤርድ ታፒር ዚብሃል ነዊሕ ዝኣፍንጫኡ ዘርኢ ሓርሽን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ፣ እዚ እንስሳ እዚ ኣብ መሬት ኰነ ኣብ ውሽጢ ማይ ብፍጥነት ኪጓዓዝ ይኽእል እዩ። እቲ ብዕስለ ዘይነብር ጃጕዋር እውን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ። ካብ ዓለም እቲ ናይ መጀመርታ ንመንበሪ ጃጕዋር ተባሂሉ እተሓዝአ ቦታ፡ ኣብ በሊዝ እዩ ዚርከብ።
ሓደ እዋን፡ በሊዝ ክፋል ስልጣነ ማያ እያ ነይራ። ኣብ መበል 16 ዘመን ስጳኛውያን ወረርቲ ናብቲ ኸባቢ እኳ እንተ መጹ፡ ነቶም ማያ ግና ምሉእ ብምሉእ ኪስዕርዎም ኣይከኣሉን። ጸኒሑ፡ ብሪጣንያውያን ነቲ ኸባቢ ብሓይሊ ተቘጻጸርዎ፣ ብ1862 ድማ በሊዝ ናይ ብሪጣንያ ሆንዱራስ ግዝኣት ከም ዝዀነት ብወግዒ ተኣወጀ። ብ1981 ግና በሊዝ ናጽነታ ረኸበት።
ተቐማጦ በሊዝ ልክዕ ከምቲ ዚነብሩሉ ኸባቢ፡ እተፈላለየ ዓይነት መልክዕ እዩ ዘለዎም። ገለ ኻብቶም ቀዳሞት ዓሌት፡ መስቲዞን ማያን ኢስት ኢንድያንን ክረዮልን ጋሪፉናን ኪጥቀሱ ይኽእሉ እዮም። እቶም ህዝቢ ምቕሉላትን ጽቡቕ ጠባይ ዘለዎምን እዮም። ንኣሽቱ ንዓበይቲ ኺዛረብዎም ከለዉ፡ መብዛሕትኡ እዋን ኣኽብሮታዊ ስያመ እዮም ዚጥቀሙ።
ኣብ በሊዝ፡ ብሎው ጀርመንን ብማንዳሪን ቻይንኛን ብማያን (ሞፓን) ብስጳንኛን ብበሊዝ ክረዮልን ብቛንቋ ምልክት ኣመሪካን ዚግበር ጉባኤታት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣሎ። ብ2013 ብገምጋም ካብ 40 ተቐማጦ በሊዝ እቲ ሓደ፡ ኣብ በዓል ዝኽሪ ሞት ክርስቶስ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ተኣኪቡ እዩ።
ትፈልጥዶ፧ ኣብ በሊዝ ዚርከብ መርጀን (ኮራል ሪፍ)፡ 290 ኪሎ ሜተር ንውሓት ኣለዎ። ሓደ ኽፋል እቲ ኻብ ዓለም ብንውሓቱ ኻልኣይ ደረጃ ዝሓዘ ዝዓበየ መርጀን እዩ። እቲ ቐዳማይ ደረጃ ሒዙ ዘሎ፡ ኣብ ኣውስትራልያ ዚርከብ ግሬት ባርየር ሪፍ እዩ።


text:
1ታኣኒ ቢያ ባኣዚ ማዻኒ ዳንዳዓ ዓሲቱዋዓዳ? ፆሲ ማዾማኣ ታ ዳኪንቴያቱዋዓዳ? ኑ ጎዳሢ ዬሱሴ ታ ዛጊባኣዓዳ? ጎዳ ዬሱሴም ታ ማዼ ማዾኮ ዓኣፓ ዒንሢቱዋዓዳ? 2ጎዳ ታና ፆሲ ማዾም ዳኬያ ማዔሢ ዔርዛ ማላታ ዒንሢ ማዔሢሮ ሃንጎዋታ ታና ፆሲ ማዾም ዳኪንቴያኬ ጌይባኣቴያ ዒንሢም ጋዓንቴ ታ ጎኔና ፆሲ ማዾም ዳኪንቴሢኬ። 3ፆሲ ማዾም ዳኪንቲፆ ዛሎ ታና ዾንካ ዓሶም ታ ሂዚ ጋዓኔ፡- 4ሙዖ ባኣዚና ዑሽኮ ባኣዚና ታኣም ኮይሱዋያዳ? 5ሜሌ ፆሲ ማዾም ዳኪንቴዞንሢና ጎዳ ዬሱሴኮ ጌርሲንሢና ጴፂሮሴንሢናጉዲ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ላኣሊ ዔኪ ዎላ ሃንታኒ ኮይሱዋኣሢ ታና ሌሊዳ? 6ሃሣ ኑና ዎይሣኒ ማዺ ላቢ ናንጋኒ ኮይሳሢ ባርናባሴና ታኣና ሌሊዳ? 7ዒንጎ ሚኢሼ ባኣንቴ ፔ ሚኢሼና ፖኦሊሴ ማዒ ማዻይ ዖናዳይ? ሃሣ ዎይኖ ቱካዖ ዓኣፓ ካፃዛ ሙዑዋኣሢ ዖናዳይ? ቆልሞ ሄንቃያታዖ ዲኢቆ ዑሽኩዋይ ዖናዳይ? 8ሓያ ታ ጋዓሢ ዓሲ ማሊሢና ሌሊዳ? ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጋ ሂዚ ጎውዋዓዳ? 9ዎጎይዳ፦ “ሃኣኮ ሺርካ ጌሜኮ ዻንጎ ቱኪፖ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴኔ። ሂዳዖ ፆሲ ዬያ ጌዔሢ ጌማቶም ማሊዳ? 10ዒዚ ዬያ ጌዔሢ ጎኔና ኑ ዛሎቱዋዓዳ? ጎኔኬ፥ ዬይ ፃኣፒንቴሢ ኑ ዛላኬ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ጎሽካሢ ሃሣ ሃኣኮ ሺርካሢ ሃኣኮይዳፓ ዒዛም ሄላንዳያ ዓኣሢ ዔሪ፥ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ጌሣሢሮኬ። 11ኑኡኒ ዒንሢም ዓያና ባኣዚ ዜርቃዖ ዒንሢዳፓ ዓሲ ዒንጋ ባኣዚ ኑ ዴንቄቴ ዬይ ዼኤፒ ባኣዚዳ? 12ሃንጎዋታ ዬያ ባኮ ዒንሢዳፓ ዴንቃያ ማዔቴ ዓካሪ ኑኡኒ ዬያፓ ባሼ ዴንቃኒ ኮይሱዋዓዳ? ኑኡኒ ጋዓንቴ ዬያይዲባኣሴ፤ ኑኡኒ ዬያ ሃሼሢ፥ ኪሪስቶሴ ኮዦ ሃይሶ ማዾኮ ዹቆ ማዑዋጉዲ ቢያ ባኣዚ ጊቢ ኑ ዳንዳዖም ጌይኬ። 13ጌኤዦ ማኣሮይዳ ማዻ ዓሳ ሙዖ ዒኢካፓ ዴንቃሢ ሃሣ ሹጮና ማዦና፥ ፆሲም ዒንጎ ቤዞይዳ ማዻ ዓሳ ዒንጎ ባኮይዳፓ ዔኪ ሙዓሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? 14ዬያጉዲ ኮዦ ሃይሶ ኬኤዛ ዓሳ ዔያታ ሙዓንዳ ባኮ ዬኖ ማዻ ማዾይዳፓ ዴንቃንዳጉዲ ጎዳ ዓይሤኔ። 15ታኣኒ ጋዓንቴ ዬያ ታኣም ኮይሳ ባኮይዳፓ ፔቴታዖ ዔኪባኣሴ፤ ዬይ ታኣም ሃሢ ያዺ ማዓንዳጉዲ ጌይቱዋሴ ሃያ ታ ዒንሢም ፃኣፓሢ፤ ታ ጫርቂ ጌስቴ ባኮ ጉሪ ማሃያይዳፓ ታ ሃሃይቄቴ ቃራኬ። 16ኮዦ ሃይሶ ኬኤዚፃ ታኣም ዓይሢንቴ ዓይሥሢ ማዔሢሮ ታና ሄርሺንቲሳ ባኣዚቱዋሴ፤ ታኣኒ ኮዦ ሃይሶ ኬኤዚባኣያ ማዔቴ ታና ባዴዔ! 17ኮዦ ሃይሶ ቃኣሎ ናሽኪ ታ ኬኤዛያ ማዔቴ ላቢፆ ዛሎ ታኣም ዒንጊንታንዳ ባኣዚ ዓኣኔ፤ ዓይሥሢና ታ ኬኤዛያ ማዔቴ “ማዼ” ጌይ ዓይሢንቴሢ ኩንሤያፓዓቴም ሜሌ ባኣዚ ታ ማዼኔ ጌይሢቱዋሴ። 18ሂዳዖ ታኣኮ ላቢፆም ዒንጊንታ ባካ ዓይጌንዴዳይ? ዓካሪ ታኣም ዒንጊንታ ባካ ኮዦ ሃይሶ ታ ኬኤዛኣና ታኣም ኮይሳ ባኮ ዔኩዋዖ፥ ዔኤቢ ባኣያ ማዺሢኬ። 19ታኣኒ ዓይጎ ዓሲኮዋ ካራሚቱዋሴ፤ ማዔቴያ ታኣም ዳንዳዒንቴ ጎይፆና ሚርጌሢ ዻቂሻኒ ጌዒ ቢያሢኮ ታ ካራሚ ማዔኔ። 20ዓይሁዴ ዓሶ ታ ዻቂሻኒ ዓይሁዶ ዓሶና ዓይሁዴ ዓሲ ታ ማዔኔ፤ ዎዚ ታ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎም ዓይሢንቱዋያ ማዔቴያ ሙሴ ዎጎም ዓይሢንታ ዓሶ ዻቂሻኒ ጌዒ ዔያቶጉዲ ታ ማዔኔ። 21ዎዚ ታኣኒ ፆሲ ዎጋፓ ኬስኪባኣያ ሃሣ ኪሪስቶሴ ዎጎማኣ ዓይሢንታያታዖ ዎጋባኣ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶ ዻቂሻኒ ዔያቶጉዲ ታ ማዔኔ። 22ኪሪስቶሴ ጉሙርቂጾና ላቤዞንሢ ዻቂሻኒ ታ ዔያቶጉዲ ማዔኔ፤ ዳንዳዒንቴ ጎይፆና ፔቴ ፔቴዞንሢ ዻቂሻኒ ቢያሢና ዎላ ቢያ ባኣዚ ታ ማዔኔ። 23ዬያ ታ ቢያ ማዼሢ፡- ኮዦ ሃይሶኮ ዓንጆ ዴንቃኒ ኮዦ ሃይሶ ዛሎሮኬ። 24ጳዦ ሄሌላሢዳ ቢያሢ ጳሽካዖ ዔያቶይዳፓ ፔቴማ ሌሊ ቢሬሢ ዛሎ ዒንጎ ባኮ ዔካሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ዬያሮ ዒንሢያ ባሺ ዔኮ ባኮ ዴንቃኒ ጳሽኩዋቴ። 25ሄሌሎ ጳሽካ ዓሲ ጳዦኮ ቤርታ ሚርጌና ላቢ ጳሽኪ ጳሽኪ ዔራኔ፤ ዔያታ ዬያይዲ ላባሢ፡- ባይቃ ባኣዚና ዻካ ዎዴሮ ማዓ ቦንቾ ባኮ ዔካኒኬ፤ ኑኡኒ ጋዓንቴ ላቢንታሢ፡- ባይቁዋያና ናንጊና ናንጋያ ማዔ፥ ቦንቾ ባኮ ዴንቃኒኬ። 26ታኣኒ ጋዓንቴ ሄሎንዶ ቤሲ ባኣንቴ ጉሪ ጳሽካ ዓሲጉዲቱዋሴ፤ ሃሣ ዢባሬ ዱላ ዓሶጉዲ ጉሪ ታ ላባያቱዋሴ፤ 27ዬያሮ ሜሌ ዓሶም ኬኤዛዖ ታኣሮ ታ ጉሪ ዓቱዋጉዲ ታ ዑጻ ፑርታ ባኣዚ ማዻንዳያይዳፓ ዎልቄና ቃዚ ቃዚ ታኣም ዓይሢንታጉዲ ታ ማሃኔ።
Copyright
Learn More


text:
ጥንታዊ ባህልን ኣፈታሪኽን ደቂ ኣገእዝያን ከምዝሕብሮ፤ ብግምት ኣስታት ካብ ሓደ ሽሕ ዓመታት ንላዕሊ ቅ.ል.ክ. ኣቢሉ ይኸውን፣ ኣግኣዝያን ዝተባህሉ ስማውያን ህዝብታት፣ካብ ከባቢ የመንን ጆርዳንን ኢራቕን ተበጊሶም፣ብቀዪሕ ባሕሪ ኣቋሪጾምን ፈለግ ኒል ተኸቲሎምን፣ንወገን ከበሳ ክሳብ ፈለግ ተክዘ፣ኣብዚ ሎሚ ኤርትራን ትግራይን ዝብሃል ዘሎ ቦታ ተሃዘቡ። ካብኡ ከኣ ንወሎን በጌምድርን ጎጃምን ሰሜናዊ ሸዋን ተስፋኽፍሑ።...
ለባም ወይ ፈላጥ ዝብሃል ሰብ፣ ቅድም ቀዳድም ፈሪሃ-እግዚኣብሄር ዘሎዎ እዩ። ካብኡ ቀጺሉ ድማ ዝተፋላለዩ ሓበሬታት እናኣከብ፣ፍልጠቱ ዘማዕብል ሰብ ፈላጥ እዩ። ብተወሳኺ’ውን ኣብ መጽናዕቲ ዝተመርኮሰን፣ብጭቡጥ መርትዖ ድማ ዝተሰነየ ዘዋህለሎ ፍልጠት፣ ነቶም ዘይፈልጡ ከፍልጥ ከሎ እዩ። እምብኣር ቃልሲ/ሰውራ ኤርትራ ብ1961 ዓ.ም.ፈ. ኣይኮነን ተጀሚሩ። ቅድሚ መግዛእቲ ቱርኪ ማለት ቅድሚ 15 ክፍለ ዘመን እዩ...


text:
ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈፀመ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ ብኽልተ ሱማሊያዊያን ውልቀ ሰባት ዝተፈፀመ እዩ ክብል መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎማዕንቲ ሰኒ ገሊፁ።
ሓባራዊ ፀረ ሽብር ግብረ ሓይሊ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓበሬታን ደሕንነትን ከምኡ’ውን ፌደራላዊ ፖሊስን ንናይ መንግስቲ መራኽቢ ብዙሃን ከምዝገለፆ እቲ ፍንጀራ ሩዋንዳ ተባሂሉ ኣብዝፅዋዕ ከባቢ ቦሌ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ከምዝበፅሐ ሓቢሩ።
እቲ ፍንጀራ ኣብ ዝበፅሐሉ ገዛ ተኻሪዮም ይነብሩ ናይ ዝነበሩ ክልተ ሱማሊያዊያን ህይወት ምጥፍኡ እውን እቲ ግብረ ሓይሊ ኣፍሊጡ’ሎ።
መፃረዪ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ዓለም ይካየደሉ ኣብዝነበረ ቦታ መጥቓዕቲ ንምፍፃም ይዳለው ከምዝነበሩን ሓይልታት ፀጥታ ተዋዲዶም ብምንውስቓሶም ግን መጥቓዕቲ ንምፍፃም ዘኽእሎም ኩነታት ስለዝኸልኡዎም እቲ ቦምብ ንናይ ባዕሎም ህይወት ከምዘጥፈአን ሓቢሩ።
ኣብቲ ፍንጀራ ዝበፅሐሉ ገዛ ሽጉጥ፣ኽልተ ኻዝና ጠያይቲ፣ናይ ኢድ ቦምብታትን ናይ ቦምብ መቀፃፀሊ ባትሪን ከምኡ’ውን ንርእሰ ቕትለታዊ ዝጥቀምሉ ጃኬትን መዕጠቕን ተረኺቡ’ሎ ብመሰረት እቲ መግለፂ።ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ጋንታ ማሊያ እውን ኣብቲ ገዛ ተረኺቡ’ሎ።
ናይቲ ገዛ መካረዪን ምስቲ ጉዳይ ቀጥታዊ ርክብ ዝነበሮምን ሰለስተ ውልቀ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ኣለው።
እቶም ዝሞቱ ምስ ኣል-ሸባብ ርክብ እንተሃሊዩዎም ግን ዝተገለፀ የለን።


text:
1ፋሲካን በዓል ቅጫን ክኸውን ክልተ መዓልቲ ተሪፍዎ ነበረ። ሊቃነ ካህናትን መምህራን ሕግን ንኢየሱስ ብተንኰል ኂዞም ክቐትልዎ ይደልዩ ነበሩ። 2እንተኾነ ኣብ ሕዝቢ ሁከት ከይለዓልስ ብበዓል ኣይኹን፤ በሉ። 3ኢየሱስ ኣብ ቢታንያ ኣብ እንዳ ስምዖን እቲ ለምጻም ኣብ ማእዲ ተቐሚጡ እንተሎ ሓንቲ ሰበይቲ ብዙኅ ዝዋጋኡ ብጽሩይ ናርዶስ ዝተሰናደወ ሽቱ ዝመልአ ብኣልባስጥሮስ ዝተሠርሐ ብልቃጥ ኂዛ መጸት፤ ነቲ ብልቃጥ ሰይራ ኣብ ርእሱ ኣፍሰሰቶ። 4ገሊኦም ዀሪዮም እዝ ኽንድዙይ ዝኣክል ጥፍኣት ምዑ ዝ ሽቱ ንምንታይ እዩ? 5እዝ ሽቱ እዙይ ካብ ሠለስተ ሚእቲ ዲናር ንላዕሊ ተሸይጡ ንድኻታትዶ ግዳ ኣይምተውሃበን ነይሩ! በሉ። ንኣኣውን ነቐፍዋ። 6ኢየሱስ ግና ነዛ ሰበይቲ ስለምንታይ ተጕህይዋ ኣለኹም? ኅደግዋ፤ ሠናይ ግብሪ እያ ዝገበረትለይ። 7ድኻታትስ ዂልሻዕ ምሳኻትኩም ኣለዉ፤ ሠናይ ግብሪ ኽትገብሩሎም እንተ ደሊኹም ትኽእሉ ኢኹም። ንኣይ ግና ዂልሻዕ ኣይትረኽቡንን ኢኹም። 8እዚኣ ዝከኣላ እያ ዝገበረት፤ ኣቐዲማውን ንቐብረይ ሰብነተይ ቀብአት። 9እዝ ወንጌል እዙይ ኣብ ዝተሰብኮ ኣብ ኲሉ ዓለም እዝ ንሳ ዝገበረቶ ንመዘከሪኣ ኸም ዝንገር እማን እብለኩም ኣለኹ፤ በሎም። 10ካብቶም ዓሠርተ ኽልተ ደቀ መዛሙርቱ ሓደ ኣስቆሮታዊ ይሁዳ ንኢየሱስ ኣኅሊፉ ኽህቦም ናብ ሊቃነ ካህናት ከደ። 11ንሳቶም ነዙይ ሰሚዖም ተሓጐሱ፤ ገንዘብ ክህብዎ ተስማምዑ ፤ ንሱ ድማ ኣኅሊፉ ኽህቦም ምችዊ እዋን ይደሊ ነበረ። 12በታ በጊዕ ፋሲካ ዝሕረደላ ቐዳመይቲ መዓልቲ በዓል ቅጫ ደቀ መዛሙርቱ ድራር ፋሲካ ኽትበልዕ ኣበይ ክነዳልወልካ ትደሊ? በልዎ። 13ኢየሱስ ድማ ኻብቶም ደቀ መዛሙርቱ ኽልተ ልኢኹ ናብ ከተማ ኺዱ፤ ኣብኡ ዕትሮ ማይ ዝተሰከመ ሰብኣይ ክትረኽቡ ኢኹም፤ ንእኡ ሰዓብዎ። 14ናብታ ዝኣትዋ ገዛ ኺዱሞ ነቲ በዓል ገዛ መምህር ምስ ደቀ መዛሙርተይ ድራር ፋሲካ ዝበልዐላ መዕረፊ ጋሻ ኣበይ እያ? ይብለካ ኣሎ፤› በልዎ። 15ንሱ ኸዓ ኣብ ደብሪ ዝተነጸፈን ዝተዳለወን ዓብዪ ኣዳራሽ ከርእየኩም እዩ፤ ኣብኡ ኣዳልዉልና በሎም። 16እቶም ደቀ መዛሙርቱ ድማ ናብታ ኸተማ ኸይዶም ከምቲ ዝበሎም ረኸቡ፤ ኣብኡውን ድራር ፋሲካ ኣሰናደዉ። 17ምስ መሰየ ኢየሱስ ምስቶም ዓሠርተ ኽልተ ደቀ መዛሙርቱ ኸደ። 18ኣብ ማእዲ ተቐሚጦም እናበልዑ እንተለዉ ኢየሱስ ሓደ ካባኻትኩም እቲ ምሳይ ዝበልዕ ዘሎ ከም ዘትኅዘኒ እማን እብለኩም ኣለኹ በሎም። 19ንሳቶም ኸዓ ኽኃዝኑ ጀመሩ፤ በብሓደውን ኣነ ደኾን እኸውን? በሉ። 20ኢየሱስ ከዓ ሓደ ኻብቶም ዓሠርተ ኽልተ ምሳይ ኣብ ጻሕሊ ዝጸብሕ እዩ፤ በሎም። 21ወዲ ሰብስ ከምቲ ብዛዕባኡ ዝተጽሓፈ ኽመውት እዩ፤ እቲ ንወዲ ሰብ ዘትኅዞ ግና ወይልኡ! እቲ ሰብ እቱይስ ከም ዘይተወለደ ምሐሾ ነይሩ! በሎም። 22እናበልዑ እንተለዉ ኢየሱስ ኅብስቲ ኣልዒሉ ባረኸ፤ ቖሪሱ ኸዓ እንኩ እዙይ ሥጋይ እዩ ኢሉ ሃቦም። 23ከምኡውን ጽዋዕ ኣልዒሉ ኣመስጊኑ ሃቦም፤ ኲሎምውን ካብኡ ሰተዩ። 24ንሱ ኸዓ እዙይ ምእንቲ ብዙኃት ዝፈስስ ናይ ሓድሽ ኪዳን ደመይ እዩ። 25ክሳዕ እታ መዓልቲ እቲኣ ኣብ መንግሥቲ እግዚኣብሔር ከም ብሓድሽ ክሳዕ ዝሰትዮ ካብዝ ፍረ ወይኒ እዙይ ደጊመ ኸም ዘይሰቲ እማን እብለኩም ኣለኹ፤ በሎም። 26መዝሙር ምስጋና ምስ ዘመሩ ኸዓ ናብ ደብረ ዘይት ደየቡ። 27ኢየሱስ ከዓ ነቲ ጓሳ ክቐትሎ እየ፤ እተን ኣባጊዕ ኸዓ ኽብተና እየን፤› ዝብል ጽሑፍ ኣሎ እሞ በዛ ለይቲ እዚኣ ዂልኹም ብኣይ ክትዕንቀፉ ኢኹም። 28ምስ ተሣእኩ ግና ናብ ገሊላ ኽቕድመኩም እየ፤ በሎም። 29ጴጥሮስ ድማ ዂሎም እኳ እንተ ኸሓዱኻ ኣነስ ከቶ ኣይክሕደካን እየ! በሎ። 30ኢየሱስ ከዓ ሎሚ በዛ ለይቲ እዚኣ ደርሆ ኽልተ ሻዕ እንተይነቀወ ሠለስተ ሻዕ ኸም እትኽሕደኒ እማን እብለካ ኣለኹ፤ በሎ። 31ጴጥሮስ ሽዑ ምሳኻ ደኣ እመውት እምበር ፈጺመ ኣይክሕደካን እየ! እናበለ የመና ኣትሪሩ ተዛረበ፤ ኲሎምውን ከምኡ በሉ። 32ጌቴሴማኒ ናብ እትበሃል ቦታ መጹ፤ ንደቀ መዛሙርቱ ኸዓ ኣብቱይ ከይደ ኽሳዕ ዝጽሊ ኣብዙይ ጽንሑ፤ በሎም። 33ንጴጥሮስን ያዕቆብን ዮሓንስን ምስኡ ተማሊኡ ኸዓ ኽኃዝንን ክትክዝን ጀመረ። 34 ነፍሰይ ክሳዕ ሞት ኃዚና ኣላ ኣብዙይ ጽንሑ፤ ትግሁውን! 35ቁሩብ ንቕድሚት ፈንተት ኢሉ ድማ ዝከኣል እንተ ኾይኑስ እታ ሰዓት ካብኡ ኽትኃልፍ ኣብ ምድሪ ተደፊኡ ጸለየ። 36 ኣባ! ኣቦይ! ኲሉ ይከኣለካ እዩ፤ ነዛ ናይ መከራ ጽዋዕ እዚኣ ኻባይ ኣኅልፋ፤ ግና ፍቓደይ ዘይኮነስ ፍቓድካ ይኹን፤ በለ። 37ተመሊሱ ኸዓ ደቂሶም ረኸቦም፤ ንጴጥሮስ ድማ ስምዖን! ደቂስካዶ? ሓንቲ ሰዓት እኳ ኽትነቅሕዶ ኣይከኣልካን? 38ናብ ፈተና ኸይትኣትዉ ተጊህኹም ጸልዩ፤ መንፈስ ድልዊ እዩ፤ ሥጋ ግና ድኹም እዩሞ፤ በሎ። 39ከምኡውን ከይዱ ኸምቲ ቕድም ዝጸለዮ ጸለየ። 40ካልኣይ ምስ ተመለሰ ኸዓ ኣዒንቶም ባዕዚዘን ነበራ እሞ ደቂሶም ረኸቦም፤ እንታይ ከም ዝምልሱሉ ድማ ኣይፈልጡን ነበሩ። 41ንሣልሳይ ጊዜ መጺኡ ኸዓ ኸምዙይ በሎም፦ ሕዚውንዶ ደቂስኩምን ዓሪፍኩምን ኣለኹም? ደጊም የኣክል! እታ ሰዓት በጺሓ እያ! እንሆ ንወዲ ሰብ ኣብ ኢድ ኃጥኣን ኣኅሊፎም ክህብዎ እዮም። 42ተልዓሉ! ንኺድ! እንሆ እቲ ዘትኅዘኒ ቐሪቡ ኣሎ! በሎም። 43ኢየሱስ ከምዙይ ኢሉ ኽዛረብ እንተሎ ሽዑ ንሽዑ ካብቶም ዓሠርተ ኽልተ ሓደ ዝኾነ ይሁዳ መጸ። ምስኡውን ካብ ሊቃነ ካህናትን መምህራን ሕግን ሽማግለታትን ዝተልኣኹ ኣስይፍትን ኣብትርትን ዝኃዙ ብዙኃት ሰባት ነበሩ። 44እቲ ዘትኅዞ ኸዓ እቲ ኣነ ዝስዕሞ ንሱ እዩ፤ ኣጽኒዕኹም ኂዝኩም ውሰድዎ፤ ኢሉ ምልክት ሂብዎም ነበረ። 45ሽዑ ይሁዳ መጺኡ ናብኡ ቐሪቡ መምህር! ኢሉ ሰዓሞ። 46ንሳቶም ኸዓ ኃዝዎ። 47ካብቶም ምስኡ ደው ኢሎም ዝነበሩ ሓደ ንሓሽከር ሊቀ ካህናት ሰይፉ መዚዙ ወቕዖ፤ እዝኑውን ቈረጾ። 48ኢየሱስ ድማ ከም ከታሪዶ በስይፍትን በብትርትን ክትኅዙኒ መጺእኹም? 49ዕለት ዕለት ኣብ ቤተ መቕደስ እናመሃርኩ ምሳኻትኩም እውዕል ነይረ፤ ኣይኃዝኩምንን። እዙይ ዝኾነ ግና እቲ ኣብ መጻሕፍቲ ዝተጽሓፈ ምእንቲ ኽፍጸም እዩ ኢሉ መለሰሎም። 50ኲሎም ደቀ መዛሙርቱ ኸዓ ኃዲጎምዎ ሃደሙ። 51ሓደ ዕርቃኑ ብነጸላ ዝሸፈነ መንእሰይ ድማ ይስዕቦ ነበረ፤ እቶም ኣጓብዝ ኸዓ ኃዝዎ። 52ንሱ ድማ ነጸላኡ ኃዲጉሎም ጥራሕ ዝባኑ ሃደመ። 53ንኢየሱስ ናብ ሊቀ ካህናት ወሰድዎ፤ ሊቃነ ካህናትን ሽማግለታትን መምህራን ሕግን ድማ ብሙሉኦም ናብኡ ተኣከቡ። 54ጴጥሮስ ድማ ኽሳዕ ውሽጢ ቕጽሪ ገዛ ሊቀ ካህናት ርኅቕ ኢሉ ሰዓቦ፤ ኣብኡ ምስቶም ሓሻኽር ተቐሚጡ ኃዊ ይስሕን ነበረ። 55ሊቃነ ካህናትን ኲሉ እቲ መጋባእያን ንኢየሱስ ክቐትልዎ ምስክር ይደልዩ ነበሩ፤ ግና ኣይረኸቡን። 56ብዙኃት ብሓሰት ኣንጻሩ መስከሩ፤ ምስክርነቶም ግና ኣይተሰማምዐን። 57- 58ገሊኦም ሰባት ተሢኦም ኣነ ነዝ ብኢድ ሰብ ዝተሓንጸ ቤተ መቕደስ ኣፍሪሰ ኻልእ ብኢድ ሰብ ዘይተሠርሐ ብሠለስተ መዓልቲ ኽሓንጽ እየ› እንትብል ንሕና ሰሚዕናዮ፤ እናበሉ ብሓሰት መስከሩ። 59በዙይውን ምስክርነቶም ኣይተስማምዐን። 60እቲ ሊቀ ካህናት ድማ ኣብ ማእኸሎም ደው ኢሉ በዚ ኣንጻርካ ዝምስክርዎ ዘለዉስ እትምልሶዶ የብልካን ኢኻ? ኢሉ ንኢየሱስ ጠየቖ። 61ንሱ ግና መልሲ እንተይሃበ ስቕ በለ፤ እቲ ሊቀ ካህናት ድማ ደጊሙ ክርስቶስ ወዲ እቲ ቡሩኽ ንስኻ ዲኻ? ኢሉ ጠየቖ። 62 እወ ኣነ እየ፤ ንወዲ ሰብ ከዓ ኣብ የማን ኃይሊ ተቐሚጡ ኽትርእይዎ ከምኡውን ብደመና ሰማይ ክመጽእ እንተሎ ኽትርእይዎ ኢኹም! በሎ። 63እቲ ሊቀ ካህናት ድማ ኽዳኑ ቐዲዱ ደጊምከ እንታይ መሰኻኽር የድልየና? 64ነቲ ንእግዚኣብሔር ዝጸርፎ ዘሎ ባዕልኻትኩም ሰሚዕኹምዎ ኣለኹም፤ እንታይ ትብሉ? በለ። ኲሎም ከዓ ሞት ይግብኦ! ኢሎም ፈረዱ። 65ገሊኦም ድማ እንትፍ ይብሉሉን ገጹ ጐልቢቦም እናወቕዑ ተነበየልና! መን እዩ ዝጸፍዐካ! ክብልዎን ጀመሩ፤ እቶም ሓሻኽር ድማ እናጸፍዑ ወሰድዎ። 66ጴጥሮስ ኣብ ታሕቲ ኣብ ውሽጢ ቕጽሪ እንተሎ ሓንቲ ኻብተን ኣግራድ ሊቀ ካህናት መጸት። 67ጴጥሮስ ኃዊ ኽስሕን እንተሎ ምስ ረአየቶ ኣተኲራ እናጠመተት ንስኻውን ምስ ኢየሱስ ናይ ናዝሬት ኔርካ ኢኻ፤ በለቶ። 68ንሱ ግና ኣይፈልጦን፤ እቲ እትብልዮ ዘለኺውን ኣይርድአንን እዩ ኢሉ ኸሓደ፤ ካብ ቀጽሪ ናብ ኣፍ ደገ ድማ ወፀ፤ ደርሆውን ነቀወ። 69እታ ገረድ ድማ ረአየቶ፤ ነቶም ኣብ ጥቓኡ ደው ኢሎም ዝነበሩ ኸዓ እዙይውን ካብኣቶም እዩ፤ በለቶም። 70ንሱ ግና ደጊሙ ኸሓደ ድኅሪ ቑሩብ ጊዜ እቶም ኣብኡ ደው ኢሎም ዝነበሩ ንጴጥሮስ ንስኻ ብሓቂ ኻብኣቶም ኢኻ፤ ገሊላዊውን ኢኻ፤ ኣዘራርባኻ የፍልጠካ ኣሎ፤ በልዎ። 71ንሱ ግና ነዝ እትብልዎ ዘለኹም ሰብ ኣይፈልጦን እየ፤ እናበለ ኽምሕልን ንባዕሉ ኽረግምን ጀመረ። 72ሽዑ ንሽዑ ድማ ደርሆ ንኻልኣይ ጊዜ ነቀወ። ጴጥሮስ ኸዓ ነቲ ኢየሱስ ደርሆ ኽልተ ጊዜ እንተይነቀወ፤ ሠለስተ ሻዕ ክትክሕደኒ ኢኻ፤ ዝበሎ ቓል ዘኪሩ ኣምሪሩ በኸየ።
Copyright
Learn More


text:
Erena on Facebook
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ቀጽሪ ቤት ማእሰርቲ ሖሎት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም
Radio Erena: February 19, 2014
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን ከም መቐጸልታ ናይቲ ዘካይድዎ ዘለዉ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት፣ ኣብቲ ዝተገፉ ብጾቶም ተኣሲሮምሉ ዘለዉ ሖሎት ዝተባህለ ኣብ በረኻ ዝተደኮነ መዓስኮር ብምብጻሕ ሰልፊ ኣካይዶም።
እቲ ትማልን ብቕድሚ ትማልን ኣብ ቀጽሪ ቤት ማኣሰርቲ ሖሎት ዝቐጸለ ሰለማዊ ሰፍሊ ኤርትራውያን ብኻልእ መልክዑ’ውን ገና ክቕጽል ምዃኑ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ወኪል ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጹ።
መንገስቲ እስራኤል ነቲ፣ ካብ ወርሒ ታሕሳስ ዝጀመረ 10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ዝሳተፍዎ ዘለዉ ሰለማዊ ሰልፍታት፣ ጸማም እዚ ብምሃብ ዝኾነ እወታዊ ለውጢ ከምዘይገበር ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ እቶም ስደተኛታት ተስፋ ብዘይምቑራጽ መሰሎም ክሳብ ዝሕለወሎም ክቕጽልዎ ምዃኖም ይገልጹ።
ካብ ወርሒ ጥሪ ኣትሒዙ ስራሕ ደው ብምባል ዝካይድ ዘሎ ተቓውሞ’ውን፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ካብ ስራሕ ክባረሩ ስለገበረ ኣብ ርእስቲ’ዚ ዘሎ ናይ መሰል ኩነታት ከቢድ ማሕበራዊ ቅልውላ ፈጢሩ ምህላዉ’ውን በብእዋኑ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
እዚ ኣሽሓት ኤርትራውያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ኣብ እስራኤል ዘካይድዎ ዘለዉ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር ብዓይነቱ ንመጀመርያ’ዩ።
=============================


text:
ብሓንቲ ኢድ ክትስከሞ እትኽእል ቤተ መጻሕፍቲ
ብ7 ጥቅምቲ 2013፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንንባብን ንመጽናዕትን መጽሓፍ ቅዱስ ዚኸውን JW Library ዚብሃል ኣብ ሞባይል ዚጽዓን ኣፕሊኬሽን ኣውጺኦም። እዚ ናጻ ኣፕሊኬሽን መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብእንግሊዝኛ ሽዱሽተ ትርጉማት መጽሓፍ ቅዱስ፡ እንተላይ ኪንግ ጄምስ ቨርሽንን ብ2013 ዝወጸ እተኸለሰ ትርጉም ሓዳስ ዓለምን ዝሓዘ እዩ። *
ስለምንታይ ተዳልዩ፧
ሚልዮናት ሰባት ምስ ስራሖምን ምስ ልውውጥ ሓበሬታን ብእተተሓሓዘ ስማርትፎን፡ ታብለት፡ ወይ ካልእ ተመሳሳሊ መሳርሒ ይጥቀሙ እዮም። ተጠቀምቲ ሞባይል ንንባብን ንመጽናዕትን መጽሓፍ ቅዱስ ዚኸውን ነገራት ኣብ jw.org ዚረኽቡ ኻብ ኰኑ፡ ስለምንታይ JW Library ተዳልዩ፧
ቀዳማይ፡ እቲ ኣፕሊኬሽን ሓንሳእ ምስ ተጻዕነ፡ ኢንተርነት ከይወላዕካ ኺዓዪ ይኽእል እዩ። ካልኣይ፡ ኣንበብቲ ብቐሊሉ ጥቕስታት ኪግንጽሉን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰፊሕ መጽናዕቲ ኺገብሩን ተባሂሉ እዩ ተነዲፉ። ብኸመይ እዩ ኸምኡ ኽንገብር ዜኽእለና፧
JW Library ንመጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ይሕግዝ
JW Library ንፈለማ ግዜ ምስ ከፈተ፡ ስማት መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ዜርኢ። ሓደ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ መጽሓፍ ምስ ተሓርየ፡ ቀጺሉ ኣብቲ እተሓርየ መጽሓፍ ዘሎ ምዕራፋት የርኢ። እዚ ድማ ኣብ ሓደ ምዕራፍ ዘሎ ፍቕዲ ወይ ክፋል ኣብ ውሽጢ ሒደት ካልኢት ክትረኽቦ የኽእለካ። እቲ ኣፕሊኬሽን ንመጽናዕቲ ዚሕግዝ እዚ ዚስዕብ ናውቲ እውን ኣለዎ፦
ኣማራጺ ትርጉምን ካልእ ድሕረ ባይታዊ ሓበሬታን ዝሓዘ እግረ ጽሑፋት
ናብ ተዛማዲ ፍቕድታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚሕብር መወከሲታት
ቃል ወይ ሓረግ ናብ ዚርከበሉ ዘበለ ቦታ ዚወስድ መድለዪ
ኣብ መመጀመርታ መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ትሕዝቶ
መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ መን ከም ዝጸሓፎ፡ እተጻሕፈሉ ቦታ፡ ዚሽፍኖ ግዜ ዚገልጽ ሰሌዳ
ሕብራዊ ካርታታትን ሰሌዳታትን ስእልታትን
JW Library ከም ኵሉ እቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዜሕትምዎ ሕትመት፡ ብዘይ ክፍሊት እዩ ዚርከብ። እዚ ናጻ ኣፕሊኬሽን መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብፍታው ብዚግበር ወፈያ እዩ ዚምወል፣ ድሮ እኳ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ሳዕ ተራጊፉ ኣሎ። (2 ቈረንቶስ 9:7) እሞኸ ነዚ ብሓንቲ ኢድካ ኽትስከሞ እትኽእል ፍሉይ ቤተ መጻሕፍቲ ስለምንታይ ዘይትፍትኖ፧
^ ሕ.ጽ. 2 ኣብ ጥሪ 2014፡ እቲ ኣፕሊኬሽን ዘሚኑ እዩ። ካብ ሽዑ ንነጀው ጥቕሲ ዕለትን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚጥቀሙሉ መጽሓፍ መዝሙርን ኣለዎ።
ብዝያዳ ፍለጥ
መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ መላእ ዓለም ንዚነብሩ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ንኣገዳሲ ሕቶታት ህይወት መልሲ ኺረኽቡሉ ይሕግዞም ኣሎ። ንስኻኸ ሓደ ኻባታቶም ክትከውን ትደሊዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ንትሕዝቶ ትርጉም ሓዳስ ዓለም መርምሮ። ነዚ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብቐሊሉ ኸተንብቦን ክትርድኦን ትኽእል ኢኻ።