text:
ምዕራፍ ዓሰርተ ሓደ
ዘድምዕ እምነት
“ስለዚ፡ እትጽልዩዎን እትልምኑዎን ዘበለ ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ እሞ ኪዀነልኩም ኢዩ፡ እብለኩም ኣሎኹ።” (ማርቆስ 11፡24)
ክንደይ ዘደንቕ ተስፋ! ኣዚዩ ዓቢይ፡ ኣዚዩ መለኾታዊ ኢዩ። እታ ንእሽቶ ልብና ክትቕበሎ ኣይትኽእልን ኢያ። ነዚ ቃል፡ ኣብ ክንዲ ብመጠን የሱስ ዚበሎ፡ ብዘለዎ ሓይሊ እንቕበሎ፡ ከምኡውን ብመጠን ፍቕሩን ሓይሉን ክህበና ልብና ነግፍሕ፡ ብዝከኣለና ንሕና ይሓይሽ ኢዩ፡ ብዝበልናዮን ብእንግምቶን ንድርቶ ኢና። እምነት፡ ካብ ሓቅነት ቃል ኣምላኽ ምእማንን ካብኡ ተበጊስና ካብ እንውስኖን ነገር ይዓቢ ኢዩ።
እግዚኣብሄር እንታይ ክገብር ምዃኑ ክዛረብ ከሎ ዝሰምዐት እዝኒ ኢያ፡ ክፍጽሞ ከሎ ብዓይኒ እትርኢ። ስለዚ ሓቀይና እምነት ኣብ ዘለዎ፡ እቲ መልሲ ግድን ክመጽእ ኢዩ። ኣብ እንልምነሉ እዋን፡ ነቲ ንሱ ግበሩ ዚበለና ሓደ ነገር፡ ማለት ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ፡ ዚብል ቃል እንተ ነስተውዕል፡ ንሱ ድማ፡ “ኪዀነልኩም ኢዩ።” ብምባል ዝሃበና ተስፋ ተግባራዊ ምዃኑ ከረጋግጽ ኢዩ።
እቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ጸሎት ሰሎሞን፡ ማለት (2 ዜና መዋ 6፡4) “እግዚኣብሄር ኣምላኽ እስራኤል ይባረኽ። ብኣፉ ነቦይ ዳዊት ተዛረቦ፡ ብኢዱ ከኣ ፈጸሞ።” ዚብል ጸሎት፡ ቀንዲ ትሕዝቶ ኵሉ ጸሎት ኢዩ። እግዚኣብሄር ብኣፉ እተዛረቦ፡ ብኢዱ ከምዝፍጽሞ፡ ብሓጐስ ክነወድስ ይግባእ። የሱስ ዘተስፈወና ቃል፡ በዚ መንፈስ ንረደኣዮ። ነፍሲ ወከፍ እቲ ክፋል ቃል፡ መለኾታዊ መልእኽቲ ሒዙ ኣሎ።
“ኵሉ ነገራት ዘበለ።” እቲ ሰብኣዊ ኣእምሮና፡ ነዚ ናይ መጀመርታ ቃል ምስ ተዓዘበ፡ ብጥርጣረ ክሓትት ይጅምር። እዚ ቃል ብቓል፡ ወይ ኣብኡ ከሎ፡ ሓቂ ክኸውን ኣይኽእልን ኢዩ? ግና ሓቂ እንተ ዘይነብር፡ ስለ ምንታይ ደኣ፡ ጐይታ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ብምባል ብትሪ ገለጾ፦ “ኵሉ ነገራት ዘበለ።” ከምዚ ኢሉ ክዛረብ ናይ መጀመርያኡ እውን ኣይኰነን። ንሱ ዶ ኣይኰነን፡ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ዚበለ፦ “እትኽእል እንተ ዄንካ፡ ትብል ኣሎኻ። ንዚኣምን ኵሉ ይክኣል ኢዩ፡ በሎ።” “እምነት እንተ ኣልያትኩም፡ ዚሰኣነኩምውን የልቦን።”
እምነት፡ መንፈስ እግዚኣብሄር፡ ብመሰረት ቃል ኣምላኽ፡ ኣብ ድልው ዚዀነ ልቢ እቲ ደቀ መዝሙር፡ እቲ ምልኣት ግድን ከምዝመጽእ ብምሕባር ክዓዪይ ከሎ ኢዩ። እምነት ናይቲ ዚመጽእ መልሲ ሓባሪ ኢዩ። እወ፡ “ኣሚንኩም ብጸሎት እትልምኑዎ ኵሉ ከምእትረኽቡ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ።” ኣብዚ ኣእምሮ ሰብ ኰሊፉ፡ ናቱ ገለጽቲ ቃላት ብምውሳኽ፡ “ነገልግሎት ኣምላኽ እንተ ዀይኑ፡” “ብመሰረት ፍቓድ ኣምላኽ እንተ ዀይኑ፡” እናበለ፡ ነቲ ዝተወሃበ ሓይሊ፡ ብናቱ ክርድኦ ይፍትን ኢዩ። ዎ፡ ጐይታ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ብጥንቓቐ ንሓዝ። እቲ ተስፋኡ ቃል ብቓል ሓቂ ኢዩ። ንሱ፡ “ኵሉ ነገራት” ዚብል ቃሉ፡ ብምድግጋም ኣብ ልብና ክኣትዉ ይደሊ። እምነት ዘለዎ ሓይሊ፡ ኣዚዩ ዓቢ ምዃኑውን ይገልጸልና ኣሎ። እቲ ርእሲ ነቶም ኣካላቱ፡ ተኻፈልቲ ስልጣኑ ክዀኑ ይጽውዕ ኣሎ። ኣቦ፡ ስልጣኑ ነቲ ብምልኣት ዝተኣመኖ ውላዱ ሂቡ ኢዩ።
እምነት፡ “ኵሉ ነገራት” ኣብ ዚብል ቃል፡ ምግቢን ሓይሊን ይረክብ። ነዞም ቃላት ምስ እነድክሞም፡ እምነት እውን ይደክም ኢዩ። ኵሉ ዘበለ ዚብል ቃል፡ ቅድመ ኵነት ኣይተገብሮን። እቲ እንኮ ቅድመ ኵነት፡ ምእማን ጥራይ ኢዩ። ቅድም ፍቓድ እግዚኣብሄር እንታይ ምዃኑ ክንምርምርን ክንፈልጥን ኢና። ምእማን፡ ንነፍስና ንቓልን መንፈስን ኣምላኽ ኣሕሊፍና ምሃብ ኢዩ። ግና ሓንሳእ እንተ ተኣሚና፡ ዚሰኣነና ነገር ኣይህልውን ኢዩ። ኵሉ ነገራት ዚብል ቃል፡ ንሕና ይከኣል ኢዩ፡ ኢልና ናብ እንሓስቦ መምዘኒ ከይነውርዶ ንጠንቀቕ። ሕጂ ነቲ ክርስቶስ፡ “ኵሉ ነገራት” ብምባል ዝገለጾ፡ መሰረት መዐቀኒን ተስፋን እምነትና ንግበሮ። ነዚ ዘርኢ ቃል፡ ከምቲ ዝተወሃቦ ኣብ ልብና እንተ ኣንቢርናዮ፡ ሱር ክሰድድን ንህይወትና መሊኡ ብዙሕ ፍረ ከፍርይን ኢዩ።
“እትጽልዩዎን እትልምኑዎን ዘበለ።” “ኵሉ ነገራት” ናብ እግዚኣብሄር ብጸሎት ኢዩ፡ ክቐርብን ክሕተትን። እግዚኣብሄር ድማ ይህብ። እቲ ነዚ ዚህብ እምነት፡ ፍረ ጸሎት ኢዩ። በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ጸሎት ክህልው፡ እምነት ክህልው ኣለዎ። በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ፡ እምነት ውጽኢትን ዕብየትን ጸሎት ኢዩ።
እቲ መድሕን ብውልቂ ምሳና ምዚህልውን ምስኡ ምስ እንሓብርን፡ እቲ ፈለማ ኣዚዩ ልዑል ዚመስል ዚነበረ እምነት ክንጭብጦ ክንኽእል ኢና። ብጸሎት ኢና ምስ ቅዱስ ፍቓድ እግዚኣብሄር ንሰምር፡ እቲ ዕላማ ልማኖና ድማ ዝፍተሽ። ብጸሎት ኢና፡ ብስም የሱስን ንኽብሪ ኣምላኽ ጥራይን ከምዝሓተትና ነረጋግጽ። ብጸሎት ኢና ንመንፈስ ተጸቢና፡ ነቲ ሰናይ ነገርን ብሰናይ መንፈስን ክንሓትት ንኽእል። ብጸሎት ኢና እምነት ከምዘድልየና ተረዲእና፡ ነቦ ንኣምን ኣሎና፡ ብምባል ንገልጽ። ከምኡውን ብጸሎት ኢና እምነትና ክውን ምዃኑ፡ ብርእሰ ተኣማንነት ጸኒዕና ነረጋግጽ።
የሱስ፡ ብጸሎት ኢዩ እምነት ዝምህርን ዘተባብዕን። እቲ ብሰንኪ መልሲ ክወሃብ ምዃኑ ስለ ዘይተኣመነ፡ ንጸሎት ዘደንጉይ፡ ወይ ብልቢ ክጽሊ ዘይደሊ፡ ንቐጻሊ እውን ክኣምን ኣይኽእልን ኢዩ። እቲ ክጽሊን ክልምንን ዝጅምር ግና፡ ኣብ እግሪ ዝፋን ኣምላኽ፡ መንፈስ እምነት ክወሃብ ኢዩ።
“ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ።” እቲ እንእመኖ ንጹር ኢዩ። ንሱ ድማ፡ ነቲ ዚለመናዮ ነገር ከምእንረክብ ኢዩ። እቲ መድሕን፡ ኣቦ፡ ዝያዳ ዘድልየና ነገር ስለ ዝፈልጥ፡ ካልእ ነገር ክህበና ኢዩ፡ ኣይበለን። እምነት ነቲ ከረን ናብ ቀላይ ምጥሓል ኢዩ። ነቲ ዘድልየና ነገር፡ ብጸሎትን ብልማኖን እነፍልጠሉ እዋን ኣሎ። ጻምኡ ድማ እቲ ጥዑም ሰላም እግዚኣብሄር፡ ኣብ ልብናን ሓሳብናን ይሓድር። እዚ ብተስፋ እንገብሮ ጸሎት ኢዩ። እግዚኣብሄር ዚልግሶም፡ ንሕና ግና ዘይንፈልጦም ነገራት ዘመልክት ድማ ኢዩ።
ከምዉሉዳት ኣብ መዓልታዊ መነባብሮና፡ ዘድልየና ዘበለ ነገራት ነፍልጥ። ኣቦ፡ ከምፍቓዱ ድማ ክህበና፡ ወይ ከይህበና ንገድፈሉ። እቲ የሱስ ብእምነት እንገብሮ ጸሎት ኣመልኪቱ ዝተዛረቦ ግና፡ ካብዚ ዝተፈለየን ዚዓበየን ኢዩ። ነቦ፡ ኣብቲ ዝዓበየ ስራሕ መንግስቲ ኣምላኽ ይኹን፡ ወይ ኣብቲ ዝተሓተ ጠለብ መዓልታዊ መነባብሮና፡ እቲ ዘድልየና ነገር ብርግጽ ከምዝህበና፡ ከምኡውን ኣብ ብመንፈስ ዚተወሃበ ተስፋ ጸኒዕና፡ ነቲ ዝለመናዮ ከምእንረክብ ምእማን ገይሩ፡ ክብሪ ዝህቦ ነገር ከምዘየልቦ ክንርዳእ ኢና። ነዚ፡ ጐይታ ብኽመይ ኣነጺሩ ከምዝገለጾ ንርአ፦ “ዝዀነ ይኹን እቲ ዚበሎ ከምዚኸውን ዝኣምን እምበር፡ ብልቡ ዘይዋላወል፡ ንዕኡ ክዀነሉ ኢዩ።” (ማርቆስ 11፡23) የሱስ ዝገለጾ፡ ብእምነት ናይ እንገብሮ ጸሎት በረኸት ድማ እዚ ኢዩ።
“ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ።” እዚ እቲ ቀንዲ ኣገዳሲ ቃል ኢዩ። መብዛሕቱ እዋን ድማ፡ ሰባት ነዚ ቃል ብግቡእ ኣይርድእዎን ኢዮም። ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ! እወ ሕጂ ነቲ ኣብ እትጽልዩሉ ዝለመንኩምዎ ነገር። ምእንቲ ርኢኹም ክትኣምኑ፡ ድሒርኩም ብውልቂ ክትርከቡዎን ክተስተማቕርዎን ኢኹም። ሕጂ ግና ከይረኣኹም፡ ሰማያዊ ኣቦ ከምዝሃበኩም እመኑ። እቲ መልሲ ምርካብ፡ ወይ ምቕባል፡ ልክዕ ንየሱስ፡ ወይ ምሕረት ከምምርካብ፡ ወይ ከምምቕባል ኢዩ። ብስምዒታት ዘይምርኰስ መንፈሳዊ ነገር ከኣ ኢዩ።
ምሕረት ክረክብ ኢለ፡ ብልማኖ ኣብ ዚቐርበሉ፡ የሱስ ኣብ ሰማይ ምእንታይ ኢሉ ከምዘሎ ይኣምንን ይቕበሎን፡ ወይ ይርድኦ እየ። ብመሰረት ቃል ኣምላኽ፡ ዚዀነ ፍሉይ ህያብ ክወሃብኒ ኢለ ኣብ ዚልምነሉ፡ እቲ ዚለመንኩዎ ከምዝወሃብ ይኣምን እየ። ከምዝረኸብኩዎ ይኣምን። ብእምነት ጨቢጠ ይሕዞ። ናተይ ብምዃኑ ድማ፡ ንእግዚኣብሄር የመስግን። “ነቲ ዝለመንናዮ ዘበለ ከምዚሰምዓና ካብ እንፈልጥ ድማ፡ እቲ ካብኡ ዝለመናዮ ልማኖ ድሮ ከምዝረኸብናዮ፡ ንፈልጥ ኢና።”
“ኪዀነልኩም ኢዩ።” እቲ ብእምነት ጨቢጥና ዝሓዝናዮ፡ ኣብ ሰማያት ዘሎ ህያብ፡ ብውልቂ ናትና ክኸውንን ክነስተማቕሮን ኢና። ግና እቲ ልማኖና ከምዝተሰምዐን ከምዝረኸብናዮን እንተ ፈሊጥና፡ ንነዊሕ እዋን ጸሎት ምግባር የድሊ ዶ? ከምዚ ዚበለ ጸሎት ዘየድልየሉ እዋናት ኣሎ። እቲ በረኸት ብኡንብኡ ክወሃብ ኢዩ። ንሕና ግና ነቲ ብእምነት ዝተረከብናዮ፡ ክሳብ ብኣካል እነስተማቕሮ፡ ጸኒዕና ብምምስጋን እምነትና ክነመስክር ይግባእ። ዋላውን ብእምነት እንተ ተረከብናዮ፡ ብቐጻሊ ብጽንዓት እንልምነሉ እዋናት ድማ ኣሎ። እግዚኣብሄር ጥራይ ኢዩ፡ ነቲ ብእምነት ዝተወሃብናዮ፡ መዓስ ብኣካል ፍሬኡ ከምእንርኢ ዝፈልጥ። ኤልያስ ዝናም ከምዝመጽእ ብርግጽ ይፈልጥ ነይሩ። እግዚኣብሄር ተስፋኡ ሂቡ ኢዩ። ንሱ ግና ሸውዓተ ሳዕ ክጽሊ ኔሩዎ።
እቲ ጸሎት ናይ ዋዛ፡ ወይ ንማለቱ ዝተገብረ ኣይነበረን። እኳ ደኣ ብርቱዕ መንፈሳዊ ክውንነት ኢዩ፡ ነይሩ። ብልቢ ኣብ ዚልምነሉ፡ እቲ ዕዮ ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማይ ይፍጸም ነይሩ ኢዩ። “ብእምነትን ብትዕግስትን ኢና ነታ ተስፋ እንወርሳ።” እምነት፡ ብርእሰ ተኣማንነት፡ ተረኪበዮ እየ፡ ክብል ኢዩ። ትዕግስቲ ድማ፡ እቲ ካብ ሰማይ ዝተወሃበ ህያብ፡ ክሳብ ኣብ ምድሪ ዝጋሃድ፡ ጸኒዑ ክጸበ ኢዩ። “ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ እሞ፡ ኪዀነልኩም ኢዩ።” ኣብ ሰማይ ከምዝረኸብኩምዎ ኣብ ዚብልን፡ ኣብ ምድሪ ከምዚዀነልኩም ዚብልን፡ እመኑ ዚብል ቃል ኣብ መንጐ ኣሎ። ብእምነት እነምልኾን እንጽልዮን፡ ንሰማይን ንምድሪን የራኽብ ኢዩ።
ሕጂ ድማ፡ ሓደ ካልእ ነገር ንዘክር። የሱስ ኢዩ፡ ነዚ ዚበለ። ሰማይ ምእንታና ተኸፊቱ፡ ከምኡዉን ኣብ ዝፋን ዘሎ ኣቦ፡ ብእምነት ዝለመናዮ ክህበና ተቐሪቡ ከምዘሎ ኣብ እንርእየሉ፡ ነቲ ምእንታና ዝተቐረበ ህያብ ብግቡእ ስለ ዘይተጠቐምናሉ፡ ኣብ ልብና ሕፍረት ይስምዓና። ብፍርሒ ተዋሒጥና እውን፡ እቲ ድኹም እምነትና፡ ብንጹር ተቐሚጡ ዘሎ ነገር፡ ክጭብጥ ዘይምኽኣሉ ንርኢ። ሓደ ነገር ግና ኣሎ፡ የሱስ ባዕሉ ነዚ መልእኽቲ ካብ ኣቦ ሒዙልና ስለ ዝመጸ፡ ሓይሊን ተስፋን ይህበና ኢዩ። ንሱ ባዕሉ ኣብ ምድሪ ከሎ፡ ብእምነትን ብጸሎትን ህይወቱ ይመርሕ ነይሩ ኢዩ።
ደቀ መዛሙርቱ፡ ኣብ ልዕሊ እታ ኦም በለስ ዝፈጸሞ ምስ ርኣዩ ተገረሙ። ንሱ ድማ፡ ንሳቶም እውን ከምኡ ክገብሩ ከምዝኽእሉ ሓበሮም። ንኦም በለስ ክእዝዙ ጥራይ ዘይኰነ፡ እቲ እምባ ከይተረፈ ግድን ክእዘዞም ኢዩ። ንሱ ህይወትና ኢዩ። ንሱ ኣብ ምድሪ ዝገብሮ ዝነበረ ነገር ኵሉ ኣባና ኣሎ። ንሱ ነቲ ዝመሃሮ ብርግጽ ክህብ ኢዩ። ንሱ ጀማሪን ደምዳሚን እምነትና ኢዩ። ንሱ መንፈስ እምነት ይህብ። ከምዚ ዚበለ እምነት ከኣ፡ ንዓና ኣይግባእን ብምባል ኣይንፍራህ። እዚ ንነፍሲ ወከፍ ውላድ ኣቦ ዚተዳለወ ኢዩ። ነቲ ከምውላድ፡ ንፍቓድን ፍቕሪን ኣቦ ዝተገዝአ፡ ኣብ ቃል ኣቦን ሓይሉን ተስፋ ዝገበረ፡ ክረኽቦ ዚኽእል ነገር ኢዩ። ክቡራት ክርስትያን ኣሕዋት! እዚ ቃል፡ ካብ የሱስ፡ ካብ ወዲ፡ ካብ ሓውና፡ ናባና ምምጽኡ ትብዓት ክህበና ይግባእ። መልስና እውን፡ እወ፡ ብሩኽ ጐይታ፡ ንቓልካ ንኣምን ኢና፡ ከምዝተረከብና እውን ንኣምን ኢና፡ ዚብል ይኹን።
“ጐይታ፡ ምጽላይ ምሃረና።”
ብሩኽ ጐይታ! ኵሉ ፍቕሩን ንሱ ክህበና ዘዳለዎ በረኸትን፡ ክተርእየና ካብ ኣቦ መጺኻ። ጐይታ! ሎም መዓልቲ ድማ፡ እንደገና ነቲ ኣፍ ደገ ብገፊሕ ከፊትካዮ። ኣብ ጸሎት ዘሎና ሓርነት ኣመልኪትካ እውን ተስፋታት ሂብካና። እታ ንእሽቶ ልብና፡ ነዚ ምቕባል ብምስኣና ንሓፍር። ንሕና ክንእመኖ ከቢዱና ኢዩ።
ጐይታ! ምእንቲ ነዚ ክቡር ቃልካ ክንቕበሎ፡ ክንዕቅቦን ክንጥቐመሉን ክንኽእል ክትምህረና ናባኻ ንጥምት ኣሎና። “እትልምኑዎ ዘበለ ከምዝረኸብኩምዎ እመኑ።” ብሩኽ የሱስ! ምእንቲ እምነትና ክዓቢን ክተርርን፡ ኣባኻ ሱር ክሰድድ ኣለዎ። ዕዮኻ ካብ ትሕቲ ባርነት ሓጢኣት ሓራ ኣውጺኡና ኢዩ። ናብ ኣቦ ድማ መገዲ ከፊቱልና ኢዩ። ፍቕርኻ ምስ ክብርኻን ስልጣንካን ክንሓብር ክንኽእል፡ ወትሩ ምስ ናፈቐ ኢዩ። ምእንቲ ምሉእ እምነትን ርእሰ ተኣማንነትን ክህልወና፡ መንፈስካ ናብ ላዕሊ ይስሕበና ኢዩ። ኣብ ትምህርትኻ፡ ኣብ ጸሎትና ብእምነት ምጽላይ ክንፈልጥ ከምእንኽእል ኣረጋጊጽካልና ኢኻ። ንስኻ፡ ንሕና ከምዝተወሃብና ክንእመን ክንኽእል ምጽላይ ክትምህረና ኢኻ። ነቲ ዚለመናዮ ድማ፡ ከምዝረኸብናዮ ክንእመን ኢና። ጐይታ! ኣነ ከፍቅረካን ኣባኻ ተስፋ ክገብርን ክኽእል ምሃረኒ። ኣባኻ ተወኪለ ከምዝነብር ግበረኒ። ኵሉ ጸሎተይ ብመገድኻ ናብ እግዚኣብሄር ከምዝዓርግ ይኹን። ነፍሰይውን ብመገድኻ ጸሎተይ ከምዝተሰምዐ ኣረጋጊጻ ትቕሰን። ኣሜን።


c: text/html

text:
መንግስቲ አሜሪካ ምስ ዘሎ ጸገማትን ብድሆታትን ስደተኛታት አብ ዝሓለፈ ዓመት አብ ዝተፈላለየ ፕሮጀክትታት ዝውዕል ናይ 800 ሚሊዮን ዶላር ሰብአዊ ሓገዝ ከምዝሃበን ምስ ሰናይ ልግሲ ባይቶ አሜሪካ ተወሲኹ ከም ዝቅጽለሉ አብ ሚኒስትር ወጻኢ አሜሪካ ምክትል ተሓጋጋዚት ክፍሊ ህዝቢን ስደተኛታትን ካትሪን ወይነር አፍሊጠን።
ንሰን ምስ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ቴሌቭዥን አፍሪቃ 54 አብ ዘካየደኦ ቃለ-መጠይቕ ነዚ ዝገለጻ ክኾና ከለዋ ኩነታት ስደተኛታት አብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝኸፍአ ምህላው ሓቢረን።አብዚ ግዜ’ዚ ቁጽሪ ስደተኛታት አፍሪቃ ናብ 4.8 ሚሊዮን ክብ ምባሉን ቁጽሪ አብ ውሽጢ ሃገሮም ዝተመዛበሉ ድማ 12 ሚሊዮን ምብጽሑን ሓቢረን።
“አብ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት ሓደስቲ ስደተኛታት ካብ ሃገራት ማሊ ደቡብ ሱዳን ናይጀርያ ቡሩንዲ ምስቶም አቀዲሞም ካብ ሃገራት ሶማልያ፡ኤርትራ ዲሞክራሲያዊት ሪፖፕሊክ ኮንጎ ዝጸንሑ ከምዝተወሰኹዎም እዚ ድማ አብ ቀረብ ሰብዓዊ ሓገዝ ህጽረት ፈጢሩ” ይብላ ምስ ካትሪን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ፡ ዝካረን ዝሽየጥን መበሪ-ኣባይትን ቪላታትን ኣሎ። ሓደ ካብቶም ኣብ ሽወደን ዝዓበየ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ፕሮጀክቲታት ማለት
ፕሮጀክቲ-ኡሽቪክ ኣብዚ ከተማ’ዚ ይርከብ። እዚ ኸኣ፡ ንቁጽሪ ነባሮ ከተማ ሱንድበሪ ኣብ ምውሳኽ፡ ኣውንታዊ ተራ ኣብ ምጽዋት ይርከብ።
እቲ ብምምሕዳር ከተማ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ሱንድበሪ፡
ፋስቲግሄት ፎርቫልታረን ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ትካል’ዚ ብርክት ዝበላዝካረ ኣባይቲ ይውንንን የመሓድርን። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይ’ዚ ትካል ብምእታው፡ ናይ ገዛ ሪጋ ወይ መስርዕ ንምሓዝ ክትምዝገቡ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ውሕስነት ንመንእሰያት ዝብል ንገዛ ዝምልከት ሕጊ ኣሎ። እዚ ማለት ከኣ፡ እቶብ ኣብዚ ከተማ ዝቕመጡ ኣብ ክሊ ዕድመ ካብ 16 ክሳብ 25 ዝርከቡ መንእሰያት ገዛ ናይ ምርካብ ውሕስነት ኣለዎም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ ብዙሕ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት፡ ትግርኛ፡ ኣምሓሪኛ፡ ዓረበኛን ቋንቋ ኢራንን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ኣለዋ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን ኣብ መዳያት፡ ስፖርት፡ ባህልን ሙዚቃን ይነጥፋ። ጡረተኛታት ከምኡ ውን ስደተኛታትን (ንኣብነት ማሕበራት ኤረትራውያን) ዝሓቍፋ ማሕበራት ውን ኣለዋ። ኣብቲ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ሱንድበሪ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ዝርዝር ናይተን ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ከተማ ሱንድበሪ፡ ሓደ ካብቶም ጽዑቕ ወይ ብዙሓት ቤት-መግቢ ዝርከብዎ ከተማታት ሽወድን ምዃኑ፡ ይዝረበሉ። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ ድኳናት ክዳውንቲ ከምኡ ውን ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት ብብዝሒ ይርከባ። ብዜካ’ዚ ኣብዚ ከተማ፡ ባንኪ፡ ክልተ ኣብያተ-ንባብ፡ ሓድሽ ዝተሃንጸ መሐንበሲ-ማእከል፡ ህንጻ ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ህንጻ ጸወታታት ብረድ፡ መጻወቲ ማእከላት፡ ቀጠልያ ልሙዕ ከባቢታትን ናይ መዛወሪ ወይ መናፈሲ ከቢታትን ውን ይረክብ። ቅርሳዊ-ህንጻ ማራቡፓርኪ፡ ባህላዊ-ማእከል ቤት-መዘክርን ውን ገለ ካብቶም ኣብዚ ከተማ ዝርከቡ ባህላዊ ማእከላት እዩም።
ማሕበር ስታድስሻና ሱንድበሪ ሓደ ካብቶም ንግዳዊ ንጥፈታት ናይቲ ከባቢ ንምሕያል ዝጽዕር ማሕበር እዩ።
ማእከል ምምሕዳር-ከተማ፡ ኣብ ጎደና ኦስትራ ማደንቬገን ቁጽሪ 4 ኣብ ሃሎንበርየን ይርከብ። ኣብዚ ህንጻ’ዚ ንኣብነት፡ ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት ናይቲ ከተማን ኣብ መዳይ ስደተኛታት ዝሰርሑ ሰባትን ኣለዉ። ኣብ ሃሎንበርየን
ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ክትመሃሩ ትኽእሉ።
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ፡ ኣብያተ ጽሕፈታት በዓል-መዚ ኢሚግረሽን፡ በዓል-መጺ ቀረጽን ይርከቡ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣር በትስፎርመድሊንገ) ኣብ ሶልናን ስቶክሆለምን ይርከቡ።
ንከተማ ሱንድበሪ ዝምልከት ጽማቝ ሓበሪታ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ
ኣስታት 40 ዝኾና ናይ መንግስትን ናይ ግልን መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ። ሓንቲ ካብኣተን፡ እቶም ስድርኦም ናይ ምሸት ወይ ውን ለይቲ ዝሰርሑ ቆልዑ ዝግልገሉላ፡ ምሉእ መዓልቲ ክፍቲ ዝኾነት ማእከል እያ።
ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ኣስታት 10 ቆልዑ ኣብ ነኣሽቱ ጉጅሌታት ተመቃቒሎም ዝጸንሑለን ማእከላት ውን ኣለዋ። ብዜካ’ዚ ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ 3 ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ውን ኣለዋ። እቶም ኣብ ገዛ ዘለዉ ወለዲ ምስ ደቆም ኣብዚ ቦታ’ዚ ብምምጻእ ካልኦት ወለድን ቆልዑን ክረኽቡን፡ ኣብ ዝተፈላለየ ንጥፈታት ክሳተፉን ይኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ፡
12 መንግስታውን ናይ ግልን ናይ መባኣታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ሓንቲ ካብዘን ኣብያተ-ትምህርታት፡ ነቶም ናይ ምምሃር ጸገማት ዘለዎም ተመሃሮ ተአንግድ።
እቶም ካብ ኣዚለ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ዝመሃሩ ህጻናት፡ ድሕሪ ትምህርትን፡ ትምህርቲ ኣብ ዝዕጸወሉን እዋንናት ዝኸድዎ ናይ መዘናግዒ ማእከል ኣለዎም። እቶም ካብ ራብዓይ ክሳብ 6 ክፍሊ ዝመሃሩ ህጻናት፡ ናይ መዘናግዒ ክለባት ኣለዎም። መባእታዊ ኣብያተ-ትምህርቲ ከተማ ሱንድበሪ፡-
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ፡ 4 መንግስታውን ናይ ግልን ናይ ካልኣይ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ሓንቲ ካብዘን ኣብያተ-ትምህርታት፡ ቤት-ትምርህቲ ሰይንቲ ማርቲን፡ ናይ ኢደ-ጥበብ ቅርጻ-ቅርጺን ሞዳን ሞያዊ ትምህርታት ኣለዋ። ቤት-ትምህርቲ ሎፍስትሮም፡ ነቶም ኣብ ሃገራዊ መደብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ንኽመሃሩ እኹል ነጥቢ ዘይብሎም ተመሃሮ፡ እተኣንድግ ቤት-ትምርህቲ እያ። እዛ ቤት-ትምርህቲ እዚኣ፡ ነቶም ተመሃሮ ንኻልእ ዝለዓለ ትምርህቲ ወይ ውን ንስራሕ ከምዝዳለዉ ትገብሮም።
ዕድላት ትምህርቲ
መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ)፡ ነቶም ልዕሊ 16 ዝዕድሚኦም ዝምልከት እዩ።
ኣብ
ማእከል-ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ መባእታውን ናይ ካልኣይ ደርጃ ትምርህታት ወይ ውን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ንኽትመሃሩ ዘድልየኩም ነጥቢ ንምውህላል ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኣብዚ ማእከል’ዚ፡ ብርክት ዝበላ ሞያዊ ትምህርታት ውን ክትመሃሩ ትኽእሉ።
እቲ ብሳርቩክስ ዝፍለጥ ቤት-ትምርህቲ ኸኣ፡ ነቶም ፍሉይ ድሕረ-ባይታን ድልየታት ዘለዎም፡ ማለት ፊዴል-ዘይቆጸሩ ወይ ውን ትምርህቶም ከመሓይሹ ዝደልዩ ኣባጽሕ ዝምልከት ቤት-ትምርህቲ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኩሉ ከባቢታት ከተማ ሱንድበሪ፡ ብርክት ዝበላ ማእከላት-ጥዕና ኣለዋ። ናብኣተን ብምኻድ ቆጸራ ሒዝኩም ሓኪም ክትረኽቡ ወይ ውን ህጹጽ ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ፍሉይ ሕክምና ኣዴታትን ህጻናትን ውን ኣሎ። ብዜካ’ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ሓካይም -ስኒ ውን ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምምሕዳር ከተማ ሱንድበሪ፡ ምስ ናይ ትርጉም ትካል ዝኸተሞ ውዕል ኣሎ። በዚ መጠን ኣብ ዝግበር ርኽክባት ናይ ተርጓሚ ድሌት ምስ ዝህሉ፡ ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ ካብን ናብን ከተማ ሱንድበሪ፡ ኣዝዩ ስሉጥ እዩ። መስመር መጎዓዝያ ናተን ብትሕቲ ምድሪን ብላዕሊ ካብ ከተማ ወጻኢ ዝኸዳን ባቡራት፡ ኣውቶቡሳት፡ ከማኡ ውን ካልኦት ባቡራትን ኣሎ። ናብ ማእከል ከተማ ስቶክሆልም ንምኻድ ኣስታት 10 ደቓይቕ ይወስድ። ናብ ካልእ ክፋል ከተማ ወይ ውን ካብ ከተማ ወጻኢ ንምኻድ ውን ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታት ኣሎ።
ክልተ መርዕረፊ-ነፈርቲ (ማለት ናይ ስቶክሆልምን ብሮማን)፡ ብቐረባ ይርከቡ። ናብዚ መዕርፎ-ነፈርታት ብመኪና ወይ ውን ብህዝባዊ መጎዓዝያ ክትከዱ ትኽእሉ። ንመጎዓዝያ ኣብ ከተማ ሱንድበሪ ብዝምልከት፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ሱንድበሪ ብዙሕ ናይ ስራሕ ሜዳታትን ኣገልግሎታትን ኣሎ። ኣብቲ ከተማ፡
ኣስታት 4000 ነኣሽቱን ዓበይትን ትካላት ኣለዋ። ትካል ክትምስርቱ እትሓስቡ ሰባት፡ ሓሳባውን ፊናንሳውን ድጋፍን ምኽርን ንምርካብ ምስ ትካል
ኒፎረታግስ-ሰንትሩም ክትራኸቡ ትኽእሉ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሱንድበሪ ኣስታት 1800 ተቆጺሮም ዝሰርሑ ሰባት ኣለዉ። ንድልየታት ናይቶም ብብዝሒ ናብዚ ከተማ’ዚ ዝውሕዙ ዘለዉ ሰባት ንምርዋይ፡ ምምሕዳር ከተማ ሱንድበሪ፡ ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ናይ ምቍጻር ውጥናት ኣለዎ። ኣብ መዳያት መውዓሊ ወይ ክንክን ህጻናትን ክንክን ኣረጋውያንን ጽቡቕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ። ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት ንምርኣይ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትርእዩ ትኽእሉ።


text:
ደብረ ነገስት ካብ ሓደ ከውሒ ዝተፈልፈለ ንውሓቱ 21፣ ገድኑ 16 ሜትሮ እዩ። ኣብ ውሽጡ 42 አዕምዲ ኣለዉዎ።
“ኣብርሃን ኣጽባሃን መናቱ እዮም። ወለዶም ዘውፅኡሎም ስም ኢዛናን ሳይዛናን ይባሃል። ኢዛና ዝያዳ ሳይዛና ድማ መምህርና ማለት እዩ” ይብሉ መምህር ገብረእግዚኣብሔር። ብ300 ዓ.ም ኣብ ኣክሱም ኣብ ጐልጐል ሓፀቦ ድማ ተወሊዶም።
ብ325 ዓ.ም ክርስትና ምስተቐበሉ ኣብርሃን ኣጽባሃን ተባሂሎም፤ ንጉሰ ነገስትን ወረስትን ኮይኖም ኸአ ተሸይሞም እንትብሉ መምህር ይገልፁ።
ብመሰረት ምሁራዊ ትንታነ መምህር ገብረእግዚኣብሔር ብ70 ዓ.ም ሃወርያ ማትዮስ ብኣስዋን ገይሩ መፂኡ ኣብ ኣክሱም እናመሃረ ንዝተወሰኑ ኣዋርሕ ተቐሚጡ። ስለዚ ክርስትናን ጥምቀትን ናብ ኢትዮዽያ ብጓል ባዜን ቅድሚ ራብዓይ ክፍለዘመን እዩ ኣትዩ። ብእዋን ኣብርሃን ኣጽባሃን ብ333 ዓ.ም ኣብ ኣክሱም ሓንቲ ኦርቶዶክስታዊት ከምትኾን ንመስዋእቲ ድማ ስርናይን ወይንን ከምዝኸውን ተኣዊጁ።
ኣባ ሰላማ ኣብ ግብፂ ካብ ዝነበሩ ጳጳስ ኣትናትዮስ ተሸይሞም ምስ መፅኡ ንኣብርሃ ወ ኣጽባሃ ከምዘጠመቕዎም መምህር ገብረእግዚኣብሔር የረድኡ።
ደብረ ነገስት ኣብርሃ ወ ኣጽባሃ ኣብ ዓመት ሰለስተ ግዜ ይኸብር። ታሕሳስ ኣብ ዝተወለድሉ፣ ነሓሰ 13 ደብረ ታቦር እቲ ቤተክርስትያን ዝተገለፀሉ ከምኡ ድማ ጥቅምቲ 4 ብምእመናን ይኸብር። ብፍላይ ጥቅምቲ 4 ካብ ምሉእ ሃገር ዝመፅኡ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ኣመንቲ ብድምቀት የኽብርዎ።
እንዳ ኣብርሃ ወ ኣጽባሃ ካብ ዝህነጽ ኣስታት 1,656 ዓማውቲ ዕድመ ዘቑፀረ ጥንታዊ ቤተክርስትያን ምዃኑ ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝርከቡ ኣቶ መኮነን ተስፋየ፡ኣቶ ገመቹ ወርቁ፡ኣቶ ሲሳይ ለማ፡ኣቶ ጌታቸው ተፈራ፡ኣቶ ድሪባ ጉዳ፡ኣቶ ምትኩ ንጉሱን ኣቶ እንዳልካቸው መንግስቱን ዝተብሃሉ ነበርቲ እዮም።
ፖሊስ ናይ መትሓዚ ትእዛዝ ትማሊ ካብ ቤት ፍርዲ ምውፅኡ ይግመት።
ፖሊስ ናይቶም ተኣሰርቲ ገዛውቲ ንምፍታሽ ትእዛዝ ዘይሓዘ እንተኾነ’ውን ናይ ኩሎም መንበሪ ገዛውቲ ምፍታሹ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንቪኦኤ ገሊፆም ኣለው።
ኣብቲ ፍተሻ ካብ ዝተወሰዱ ሰነዳት ናብ ትሽዓተ ሚእቲ ዝፅግዑ ነበርቲ ከተማ ለገጣፊ ለገዳዲ ናይ መንበሪ ትሕዝቶ መረጋገፂ ካርታ ንኽውሃቦም ጥርዓን ዘቕረብሉ ዝርዝር ከምዝኾነ ተፈሊጡ’ሎ።
ዳኛ ቤት ፍርዲ እታ ከተማ ኣብ ፖሊስ ጣብያ ብኣካል ተረኺቦም ከምዝነበሩን ንተኣሰርቲ ከምዘዘራረቡዎምን ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ምንጭታት ተዛሪቦም ኣለው።
እቶም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝወዓሉ ናይ ዋሕስ መሰሎም ተሓሊዩሎም ንኽፍትሑ እንተሓተቱ’ውን ከምዘይተፈቐደሎም ተፈሊጡ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ነቲ ጉዳይ ኣፃሪዩ ዝቕፅል ሰሉስ 29 መስከረም 2005 ዓ/ም ናብ ቤት ፍርዲ ንከቕርቦም እቶም ዳኛ ትእዛዝ ሂቦም ኣለው።


text:
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብቲ ኣብ ከተማ ሆቺምኒህ ዝተኻየደ ርኽብ ምስ መንእሰያት ቬትናም ሕጉስ ምኻኖም ሓቢሮም። እዞም መንእሰያት ኣባላት’ቲ እቲ ተበግሶ መንእሰያት መራሕቲ ደቡብ ኤስያን ኤስያን ዝተባህለ ጉጅለ ኮይኖም እቲ ተበግሶ ብፕረዝደንት ኦባማ ኣብ 2013 ዓ.ም ዝተጀመረ’ዩ።
ኣብዚ ኣጋጣሚ ናይ መወዳእታ ሕቶ ነቶም ፕረዝደንት ከተቐርብ ዕድል ዝረኸበት ጓል 26 ዓመት ሱቦይ ሙዚቀኛ (ራፐር) ኮይና ቅድሚ ሕቶኣ ንፕረዝደንት ምቅራባ ፕረዝደንት ኦባማ ገለ ካብ ስርሓታ ከተቕርብ ሓቲቶማ ኔሮም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ፕረዝደንት ኦባማ ንመሰል ሓሳብኻ ብነጻነት ምግላጽ አተባቢዖም። ነቶም ፕረዝደንት ዝቐረበሎም ካልእ ሕቶ ብኸመይ ዓብይ መራሒ ክትኸውን ትኽእል ዝብል’ዩ ኔሩ።
‘ ብመጀመርያ ሓደ ነገር ክነግረኻ ኣነ ኣብ ናትኻ ዕድመ ኣብ ዝነበርኽሉ እዋን ዝተራቐቐ ኣይነበርኹን። ንኡሽተይ ኣብ ዝነበርክሉ እዋን ብዙሕ ጸወታ የብዝሕ ኔረ ንትምህርተይ’ውን ብዙሕ ዝግደስ ኣይነበርኹን። ዳሕራይ ግን ዕቱብ ኽኸውን ጀሚረ።’
ፕረዝደንት ኦባማ ብተወሳኺ ምስ መራሕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዘካየድዎ ርኽብ መራሕቲ’ታ ሃገር ስብኣዊ መሰለት ዜጋታቶም ከኽብሩ ጸዊዖም።
ድሒሮም ፕረዝደንት ኦባማ ምስ ወነንቲ ትካላት እታ ሃገር ብምርኻብ ኣብ ምምዕባል ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ዘለዎም ተስፋ ገሊጾም።
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ ኣህጉር ኤስያ ዘካይድዎ ምብጻሕ ናብ ጃፓን ብምምራሕ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት G -7 ብምስታፍን ንሂሮሽማን ብምብጻሕን ክዛዘም’ዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብንቕሓትን ጽንዓትን ተቓሊስካ ዘይስገር ጸገም የለን።
ሓደ ፍትሓዊ ናይ ህዝብታት ቃልሲ፡ ኣብ መስርሕ ጉዕዞኡ ብዝተፈላለዩ ወድዓውን ባዕላውን ምኽንያታት፡ ዕንቅፋት ከጋጥሞ፡ ካብኡ ዝብገስ ገለ ምድኻማት ከርኢ፡ ስለዚ ከኣ ክብ ለጥቕ እናበለ ክጎዓዝ ባህሪያዊ’ዩ። እቲ ህዝባዊ ቃልሲ ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ድኽመት ኣርእዩ ማለት ግን፡ መሊኡ ወዲቑ ወይ ተሳዒሩ ማለት ኣይኮነን። ኣብ’ቶም ነቲ ህዝባዊ ቃልሲ ኣብ ናይ መወዳእታ ሸቶኡ ከብጽሕዎ ዝግበኦም ውጹዓት ህዝብታትን ፖለቲካዊ ውድባትን ብከም’ቲ ዝድለ ፖለቲካዊ ንቕሓት ኣብ ዘይጎልበተሉን ተወሃሂዶም ብስጥመት ክቃለሱ ኣብ ዘይበቕዕሉን ኩነታት ግዝያዊ ምድኻማት ክረአ ውሁብ ነገር’ዩ። ከም’ዚ ዓይነት ድኻማት ድማ ኣብ ዝኾነ መስርሕ ቃልሲ ዘጋጥምን ብቓልሲ ድማ ዝፍታሕን ተርእዮ ‘ምበር ዘይፍታሕን ተስፋ ኣቚሪጹ ካብ መኣዲ ቃልሲ ዘብኩርን ኣይኮነን።
ንኣብነት ገለ ካብ’ቶም ኣገደስቲ ናይ ቃልሲ ረቛሒታት ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ሓደ ተቓሊሱ ከቃልስ ዝኽእል ድልዱል መሪሕ ደሞክራስያዊ ውድብ ዘይምውናን፤ ካልኣይ እቲ በዓል ቤት ዝኾነ ሓፋሽ ህዝቢ ጸላኢኡን ፈታዊኡን ብንቕሓት ኣለልዩ፡ ተወዲቡ ክቃልስ ዘይምብቃዕ፤ ሳልሳይ ፕሮግራም ቀሪጾም ብዝተወደበ መልክዕ ዝነጥፉ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ’ቲ ብሓባር ከቃልሶም ዝኽእል፡ ተኣማሚኖምን ተደጋጊፎምን ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ ብብቕዓትን ብጽንዓትን ክቃለሱ ዘይምኽኣል ናይ’ቲ ዘጋጥም ድኽመታት ጠንቂ ገይርካ ክውሰዱ ዝከኣሉ’ዮም።
ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣብ ነካይዶ ዘለና ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ እዞም ዝገለጽክዎም ኣገደስቲ መሳርሒታት፡ ብከምቲ ዝድለ ውሽጣዊ ምትእምማን ፈጢሮም ክቃለሱ ብዘይምብቃዖም፡ እቲ ዝድለ ለውጢ ቅልጡፍ ምዕባለ የርኢ የለን። ስለዚ ከኣ ኣብ’ቲ ዘይተወደበ ሓፋሽ ህዝብና ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ’ቶም ተወዲቦም ዝቃለሱ ዘለው ወገናት ከይተረፈ፡ እንታይ ኮይና ዘይንሕይል፡ ዘይንዕወት፡ ህዝብና ካብ ስቓይን ምብትታንን ዘይነድሕን ዝብል ዝፈጥሮ ዘሎ ስምዒታት ቀሊል ኣይኮነን። ብናተይ ገምጋም እዚ እንታይ ኮይና ….ዝመበገሲኡ ዝስማዕ ዘሎ ድምጺ ጠርኒፉ ዘቃልሶን ለውጢ ዝደልን ብምዃኑ ኣብ ቦትኡ’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ዝጭበጥ መልሲ ክህብሉ ዘለዎም ድማ ፖለቲካዊ ሓይልታት’ዮም። ብኸመይ ውሽጣዊ ፍልልያቶም ፈትሾም፡ ኣብ ሓደ ከምጽኦም ዝኽእልን ብመትከል ዝፈላለዮምን ኣነጺሮም ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ብምምሕዳር፡ ንህዝቢ ብሓፈሻ ንመንእሰይ ክፍሊ ሕብረተ-ሰብ ድማ ብፍላይ ኣብ ዙርያ’ቲ ህዝባዊ ቃልሲ ክዓስሉን ግቡኦም ክዋጽኡን ብምግባር፡ ነቲ ስኽፍታን ጻምእን ከርውይዎ ይኽእሉ’ዮም ዝብል እምነት ኣለኒ። ከምኡ ብዘይምግባሮም ዝፍጠር ዘሎ ጸገማት ቀሊል ኣይኮነን።
ነቲ ዝረአ ዘሎ ድኽመታት ጉድለትካ ምዃኑ ኣሚንካ ንምፍታሑ ኣብ ክንዲ ምቅላስ፡ ብኣንጻሩ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም፡ መንገዲ ምፍልላይን ምፍንጫን ምኽታል’ውን ሓደ ካብ’ቲ ክንቀሓሉን ክእረምን ዘለዎም ዓንቃፊ ኣካይዳ’ዩ። ገለ ሓላፍነት ዘይስመዖም ኣካላት፡ ነቲ ዝፍጠር ድኽመታት ብምምዝማዝ፡ ንፍሉይን ጸቢብን ዕላማኦም ክግልገልሉ፡ ናይ ህዝብን ተቓለስቲ ሓይልታትን ረስኒ ኣብ ምዝሕሓል ዝጻወትዎ ዘለው ኣሉታዊ ተራ’ውን ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ኣብ ባይታ ዝረአ ዘሎ ድኽመታት እዝን ወዲ ከምዝን ተደማሚሩ ዝፈጠሮ ብወሳኒ መልክዑ ባዕላዊ ምኽንያታት’ዩ ክበሃል ይከኣል። ዝኾነ ዕንቅፋታት ይጋጥሞ ግን፡ ነቲ ህዝባዊ ቃልሲ ክብገስ ዝገበርዎ፡ ናይ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ልምዓት፣ ማሕበራዊ ፍትሒ …ወዘተ ዝበሉ መሰረታዊ ሕቶታት ክሳብ ዘይተመለሱ፡ ንዘጋጥምዎ ውሽጣዊ ባዕላዊ ድኽመታትን ጸገማትን ይኹን ውድዓዊ ተጽዕኖታት ብቃልሲ እናኣለየን እናፈትሐን ክሳብ ፍጹም ዓወት ክቃለስ ናይ ግድን’ዩ።
ስለዚ ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልስና፡ ዋላ’ኳ ቀልጢፉ ኣብ ዓወት ከይበጽሕ ሓሊኾም ዝሕዝዎ ፖለቲካዊ ተርእዮታት ህልዋት እንተኾኑ፡ ንጥፈታት ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታትና ብንቕሓት እናተኸታተልና፡ ኣራምን ሓጋዝን ናይ ቃልሲ ኣበርክቶ እናተጻወትና፡ ካብ ተጸባይነትን ተስፋ ምቑራጽን መንፈሳት ሓራ ኮይና እንተተዋሲእና ኣብ ቅድሜና ዘይፍታሕ ጸገም ኣይህሉን። ብፍላይ ኣብ ናይ ንእስነት ዕድመ ዝርከብ ክፍሊ ሕብረተ-ሰብ ኣብ’ቲ ቃልሲ ብንቕሓትን ጽንዓትን እንተተሳቲፉ ዕለተ ዓወትና ቀረባ’ዩ። እቶም ድኽመታትና እናመዝመዙ፡ ናይ መጻኢ ስውር ዕላማኦም ንምዕዋት ህዝብን ሃገርን ብምብትታን ክርብሑ ዝሓልሙ፡ ብውድዕነቶም ድማ ንጸላእን ተጻባእትን ዘገልግሉ ሓንኮልቲ ኣካላት ብንቕሓት እናመከትና ክንቃለስ እንተበቒዕና፡ ህዝባዊ ቃልስና ነዊሕ ኣብዘይኮነ ግዜ ከም ዝዕወት ኣየጠራጥርን። ስለዚ ካባና ዝድለ ኣላሽ ከይበልና ድኽመታትና ኣለሊና ብምውጋድ ምቅላስ’ዩ፡፡ ድኽመታት እናጸብጸብናን ብሽርሕታት መደናገርቲ ኣካላት ተሰኲናን ኣብ ኩለ-መዳያዊ ዓዘቕቲ ንነብር ማለት ድማ ዘበት’ዩ። ምኽንያቱ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ብንቕሓትን ጽንዓትን ተቓሊስካ ዘይስገር ጸገም የለን።
ብርሃነ ግርማይ ካብ ሱዳን
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 08-02-2017


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር፣ዞባ ክልተ፣ወረዳ ኣብዓላ /ብናይ ቀደም ሽሙ ሽኸት/ ዝነብሩ ትግርኛ ተዛረብቲ ፍሉይ ወረዳ ተጣይሹ ‘’ብቋንቋና ናይ ምምሃር፣ናይ ምድናይን ባህልና ናይ ምዕባይን ሕገ-መንግስታዊ መሰልና ይከበረልና’’ ክብሉ ንዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመታት ዘቕረቡዎ ጥርዓን ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነቲ ሕቶ ውዱቕ ገይሩዎ’ሎ።ብቛንቁኦም ክምሃሩ ክልል ዓፋር ኩነታት ከመቻቸወሎም እውን ገሊፁ’ሎ እቲ ቤት ምኽሪ ብመሰረት ፀብፃባት መንግስታዊ መራኸቢ ማዕኸናት።
በቲ ውሳነ ዘይዓገቡ ነበርቲ እታ ወረዳ 150 ኣባላት ዝሓቖፈ ኮሚቴ ብምጥያሽ ቀዳማይ ምንስቴር እታ ሃገር ጣልቃ ኣትዮም ፀገሞም ክፈትሐሎም ጥርዓን ንምቕራብ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኩሎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተጓዒዞም ነይሮም።
እቶም ተወከልቲ ናብ ቀዳማይ ምንስቴር ጥርንዓን ከምዘቕረቡን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ንውሳነ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ናይ ምስዓር ስልጣን ከምዘይብሉ ወኪላት እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ከምዝተዛረቡዎም ናይቲ ኮሚቴር ኣቦ መንበር መንእሰይ ሙሉጌታ ወረደ ንቪኦኤ ገሊፁ።’’ሕገ መንግስታዊ መሰልና ክሳብ ዝረጋገፅ ቃልስና ክቕፅል እዩ ኢሉ’ሎ’’ ብምውሳኽ።
ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ ክልል ዓፋር ኣቶ መሓመድ ከዲር ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዝሃቦ ውሳነ ከምዘሎ ብምግላፅ ‘’እቲ ክልል እውን ናይ ባዕሉ መርገፂ ኣለዎ ይኹን እምበር ብዛዕባ መርገፂኡ ይኹን ናይቲ ህዝቢ ሕቶ ንመራኸቢ ማዕኸናት መግለፂ ንምሃብ ፍቓደኛታት ኣይኮናን’’ ክብሉ መሊሶም።
ብቛንቁኦም ክምሃሩ ክልል ዓፋር ኩነታት ከመቻቸወሎም ኣለዎ ክብል እውን ኣተባቢዑ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ውሽጢ 29 ደቃይቅ ብኣድራጋ ሓሙሽተ ሸቶታት ኣመዝጊባ።
ኣብ ታሪኽ ፍርቂ ፍፃመ ሓሙሽተ ንዜሮ ዝተዛዘመ ውድድር ፅዋዕ ዓለም ኣብ ሓምሳታት፣ባዕላ ናይ ሎሚ ተሕዝን ተሳዓሪት ጋንታ ብራዚል ንጋንታ ፈረንሳ ኣብ ሙሉእ ቴስዓ ደቃይቅ ሓሙሽተ ንዜሮ ዝሳዓረታ ጥራሕ‘ዩ ተሰኒዱ ዘሎ።
ጊዜ ተገልቢጡ ሎሚ ብራዚል ናይ ኢዳ ረኺባ ኣብ ውሽጢ ኣስታት ፍርቂ ሰዓት ሓሙሽተ ሸቶታት ኣተኣናጊዳ‘ላ።እንታይ ኮነት? ከመይ ኢሉ‘ዩ እዚ ኩሉ ሸቶታት ብኣድራጋ ተመዝጊቡዋ? ንተንተንቲ ዘስደመመ ኮይኑ‘ሎ።
ኣብ እዋን ግጥም ብራዚልን ጀርመንን፣ኣብ‘ቲ ስታድየም ናይ ዝነበሩ ኣማኢት ኣሻሓት ብራዚላውያን ዘይኮነስ ብኣፃብዕቲ ዝቁፀሩ ጀርመናዊያን ዘጋውሕዎ ድምፂ‘ዩ ጎሊሁ ይስማዕ ነይሩ።
ካምብያ-ጀርመን ሓሙሽተ፣ብራዚል ዜሮ።ንምእማኑ ዘፅግም ውፅኢት።ንብዓት ብራዚላውያን ካብ ካልኣይ ሸቶ ኣትሒዙ‘ዩ ኣብ ምዕጉርቶም ምውሓዝ ጀሚሩ።ዘስደምምን ልዕሊ ትፅቢትን ውፅኢት።
ድሕሪ ካምብያ‘ውን እንተኾነ ኩነታት ብራዚል ዝማሓየሸሉ ባይታ ኣይነበረን ኣይተማሓየሸን‘ውን።
ጋንታ ጀርመን ተወሳኺ ክልተ ሸቶታት ኣመዝጊባ፣ጋንታ ብራዚል ብዜሮ ካብ ምስዓር ተድሕና ሓንቲ ሸቶ ብኦስካር ኣመዝጊባ፣ናብ ፅዋዕ መን ዓተረ ሓሊፋ‘ላ።ጋንታ ብራዚል ደጊም ከምስማ ከይኮነትስ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ተለዊጣ‘ላ።
ፅባሕ ረቡዕ ኣርጀንቲናን ሆላንድን ክጋጠማ‘የን።


text:
“Who controls the Past controls the Present, who controls the Prsent controls the Past”. George Orwell – 1984 (Roman, Deutsch) “እቲ ንዝሓለፈ ግዜ ዝቆጻጸር ንህሉው ግዜ ከኣ ይቆጻጸሮ፣ ንህሉው ግዜ ዝቆጸጸር ድማ ንዝሓለፈ ግዜ ይቆጻጸሮ ይብል” ተነባያይ ጆርጅ ኦርቨል።
ከምኡ ስለዝኾነ ክኣ እዩ፣ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ጽዮናውያን፣ በቲ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም ብፍላይ እኳድኣ መራሕቲ ሃይማኖት ተመሲሎም ዝተላእኩ ፈለስቲ፣ ግንከኣ ቀንዲ ሰለልቲ ንሃገራት ኣፍሪቃ ንክስልሉ ስለዘዋፈሩ፣ ካብ ነዊሕ እዋን ዝተኣከበ መጽናዕትን ምርምርን ተጠቒሞም እዮም እምብኣር፣ ሎሚ ዳርጋ ብገረብ ብሓኽላ ዝብል ሜላ ከም ብዓል ኢሰያስ ኣፈወርቅን፣ ካልኦት ባምቡላታት መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ብቅድመ ግንባር እንዳ ልኣኹ፣ንገርሀኛ ህዝቢ ኣፍሪቃ ክቆጻጸሩዎ ገልዳሕ ዝብሉ ዘለው። ጽዮናያን ካብ 14 ክፍለ ዘመን ማለት ካብ መዋእለ ባርነት ጀሚሮም እዮም፣ ንህዝብታት ኣፍሪቃ ክሸጡዎን ክጭቁንዎን ቅሳነት ከሊእሞ። እቲ ቀንዲ ዓላማኦም ድማ ኣብ ዝተናውሐ እዋን፣ ንመላእ ባህርያዊ ጸጋ መሬት ኣፍሪቃ ተቛጻጺርካ ንሓላልካ ምውናን እዩ። “ዘይ ወግሕ መሲሉዋስ ኣብ ቦዅራ ትጽሕጽሕ”፣ ግዜ ከምዝልወጥን፣ ንሶም ድማ ብባህርያዊ ሞት ከምዝሓልፉንሲ ኣይርድኦምን ድዩ? እወ፣ ኩሉ ባህሎምን እምነቶምን፣ ስርቅን ቅትለትን፣ ውግእን፣ ሰይጣናዊ ኣምልኾን ስለዝኾነ፣ ካልእ ሰናይ ነገር ክሓስቡ ኣይተዓደሎምን። ስለዚ “ዋላ ትንፈር ሓርማዝ እያ” ዝብል ኣምር ተኸቲሎም፣ ንኣስታት ሓደ ቢልዮን ዝኸውን ህዝቢ ኣፍሪቃ መንቊሶም ንኣፍሪቃ ንክግብቱ ገና ገልዳሕ ይብሉ ኣለው። ህዝቢ ኣፍሪቃ እንዳ ነቕሐ እንተድኣ ከይዱ ግና ከምዘይ ዕወቱ መጎታዊን ታሪኻዊን ሓቂ እዩ።
ኤውሮጳውያን ወይ ጽዮናውያን፣ ኣብ በርሊን ንሃገራት ኣፍሪቃ ክማስሑወን ከለው።
በዅሪ ወፍሪ ስለላ ኣብ አርትራን ኢትዮጵያን፣ ብስለላ መርበብ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ካብ ብ1769 ዓ.ም.ፈ. ዝጀመረ እዩ። ጄምስ ብሩስ ዝተባህለ ወዲ ስኮትላንድ ብ1769 ዓ.ም.ፈ. ሰላዪ ኮይኑ ብሃገራት ኣዕራብ ኣቢሉ ንባጽዕ ዝኣተወ ኣባል ስኮቲሽ ፍሪሜሶንን፣ በዂሪ ልእኽ ሰላዪ ምዕራባውያን ወይ ጽዮናውያን እዩ ዝነበረ። ኣባል Scottish Rite ዝብሃል ውዲታዊ ማሕበር ከኣ ነበረ። ብሩስ ንመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ወኪሉ ጀነራል ኮንስል ኣብ ሃገር ኣልጀርያ እዩ ተላኢኹ። Traveling first up the Nile in 1769 and then along the Red Sea, he finally reached Massawa, the main port of what became the Eritrean province of Ethiopia. He spent the major portion of his Ethiopian period in and around Gondar, the imperial capital. During the course of his stay in Ethiopia he also observed the flow of the Blue Nile from its source in Lake Tana. Source:
ብ14 የካቲ 1770 ክአ ኣብ ዓድዋ ምስ ሚካኤል ስሑል ተራኺቡ፣ ብሚካኤል ስሑል መንገዲ ተሓቢሩ ንጎንደር ክኣቱ ከኣለ ። እዚ ሰብዚ እቲ ካብ ሃገር ዓባይ ብሪጣንያ ማለት ካብ ስኮትላንድ በቶም ስዉራት ሓይልታት ተመሚሉ ብፍላይ ንቀይሕ ባሕርን ፈለግ ኒልን፣ ቀላይ ፃናን ንክስሊንመጀመርያ ግዜ ብፍቓድ መንግስቲ እንግሊዝ ዝተላእከ፣ በኽሪ ሰላዪ ኤውሮጳውያን ሰለይቲ ነበረ። ሚካኤል ስሑል ብጅግንነትን መልክዕን ሕብሪን ደቂ ምድረባሕሪ ኣዝዩ ስለ ዝቐንኤ ጸላኢ ደቂ ምድረባሕሪ እዩ ዝነበረ። ኣብተን መጻሕፍቱ እንተ ተኸታቲልና ድማ ኩሉ ኣቕዋሙ ጸረ ደቂ ሓማሴን ጥራይ ከምዝነበረ እዩ። መኽንያቱ ድማ፣ ንደቂ ምድረባሕሪ ብመልክዖምን ብቅርጺ ኣካላቶምን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብጅግንነትን ቆራጽነትን፣ ፍትሓውነትን ስለዘቕንአ እዩ። እዚ ሰላዪ እዚ፣ ንኣስታት 7 ዓመታት ኣብ ጎንደርን ባህርዳርን እንዳተመላለሰ፣ ንፈለግ ኒልን ንቀላይ ጻናን ሰሊዩ ምስ ወድአ፣ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም መጽሓፍ ሀኖክ ወዘተ ሰሪቑ እዩ ንስኮትላንድ ዝተመልሰ። ኣብቲ ዘመንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ስኮትላንድ ይትርጎም ስለዝነበረ፣ ኣብ ኤውሮጳ ምሉ ምዕራፋት መጽሓፍ ቅዱስ ስለዘይነበረ፣ ጀምስ ብሩስ ካብ ኢትዮጵያ ፈጊሩ ዘምጽኦ ወሲኾም እዮም ተርጒሞንሞሞ። ብሩስ ድሕሪ ኩሉ ስለላን ኮለላን ብዙሕ ሓበሬታ ንመንግስት ዓባይ ብሪጣንያ ኣውሪሱ፣ብ27 ሚያዝያ 1779 ሞይቱ።
ብድሕሪ ኣኼባ ምዕራባውያን ኣብ በርሊን፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዝስልዩ ብዙሓት ፈለስትን ምሁራትን ክዋፈሩ ጀሚሮም። ሓደ ካብኦም ከኣ እዚን ጁዜፐ ሣፔቶ ዝተባለ ኢጣልያዊ ሰላዪ ፈላሲ ነበረ። እዚ ሰብዚ፣ ኣባል ማሕበር የሱሳውያን ዝብሃሉ ግንከኣ ተግባራት የሱስ ዘይፍጽሙ፣ ስዉራት ሓይልታት እዩ ዝነበረ። እዚ ሰብዚ ብስም የሱስ ፣ ብፍላይ በቶም “ማሕበር የሱስ” (Jesuits) ቫቲካን፣ ብሓፈሻ ድማ ብጽዮናውያንን ብንጉስ ጣልያንን ተመልሚሉ፣ ብፍላይ ንከባቢ ቀይሕ ብሕርን ምድረባሕርን ሎሚ (ኤርትራ) ቀጺሉ ድማ ብሓፈሻ ንቀርኒ ኣፍሪቃን ኢትዮጵያ ንኽስሊ፣ ቀሚሽ ላዛሪስትስ ተኸዲኑ፣ ብመደብ ብስም ሃይማኖት ካቶሊክ ኣምሲሉ ንኽስሊ ዝተዋፈረ ነብረ። ብ1811 ተወሊዱ ወዲ 26 ምስ ኮነ ድማ ብ1837 ብምጽዋዕን ዓሰብን ኣቢሉ ንዓድዋ ኣተወ።እስከ ነዛ ማፕ ኣፍሪቃ ብኣቕልቦ ኣስትብህሉላ፣ ንኣብነት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ካልእ ዘይተጠቕሰ ባህርያዊ ጸጋ ገዲፍና፣ በዚ ጽዮናውያን ኣቕሪቦሞ ዘለው ጥራይ፣ ማእለያ ዘይብሉ ወርቂ ከምዘሎ እዩ ዘርኤና። እቲ ዲሞክራስያን ፍትሕን እንዳዘመሩ፣ ረጂም ቼንጅ እንዳበሉ፣ ውግእን ህውከትን ዝገብሩዎ ንባህርያዊ ሃብቲ መሬት ኣፍሪቃን ንምዝማት እምበር እዚኦም ዲሞክራሲ ከምጽኡ ማለት ኣይኮነን። ንመረዳእታ ኣብዚ መበል 21 ክፍለዘመን፣ ኣብ ልዕሊ ዒራቕን፣ ኣፍጋኒስታንን፣ ሊብያን፣ ሶርያን ክፍጽሙዎ ዝጸንሑ ሓሶታት ዓቢ ምስክርነት እዩ። ብፍላይ ኣብ ኤርትራ እንተድኣ ተዓዚብና ድማ፣ ድሕሪ እቲ ንፍርቂ ዘመን ዝተኻየደ ሰውራ ኤርትራ፣ እንሆ ሎሚ ዕደና ወርቂ ኤርትራ ብምልኡ ኣብ ኢድ ጽዮናውያን ኣትዩ ንዕዘቦ ኣሎና። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ሃገሩ ጠንጢኑ ንስደት የምርሕ ኣሎ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ንረብሓ ጽዮናውያን ጥራይ እዩ ደሙ ዘፍሰሰን፣ ዓጽሙ ዝኸስከሰን ማለት እዩ።
ኣምሆ ዘመን ጽዮናውያን፣ ብሰለቲ ዝሃቡዎም መጽናዕቲ እዮም፣ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርከብ ማዕድናት ዝፈልጡዎ ነይሮም፣ ኣብዚ እዋንዚ ግና ብሓዲሽ ቴክኖሎጂ ዝተማህዘ ረቂቕ ካሜራ ከም ሳተላይን ድሮንን ተጠቒሞም፣ ድሮ ማዕድናት ኣብ ኣፍሪቃ ኣበይ ኣበይ ቦታታት ከምዘሎ ኣረጋጊጾም እዮም።
እቲ ቀንዲ ዓላማን ኣብ በርሊን ዝተሓንጸጸ ፕሮጀክትን ጽዮናውያን፣ ንባህርያዊ ጸጋ መሬት ኣፍሪቃ ንምዝማት እዩ። ንአርትራን ኢትዮጵያን ንምቊጽጻር ግና ዳርጋ ኣስታት 140 ዓመታት ወሲዱሎም ኣሎ። መሕንያቱ ጽዮናውያን ወኪሎም ኮሎንያል ጣልያን ልኢኾም፣ ኣብ ኲናት ዶጓሊን፣ ዓድዋን ተሳዒሮም ፈሺሎም እዮም። ብድሎ ከይትዕሎ ክስዕሩና ስለዘይክእሉ ግና፣ እንሆ ኣብዝተንውሐ እዋን ንክስዕሩና ይረባረቡ ኣለው። ስሱዕሲ ኣይጸገብኩን እንዳበለ ደጋጊሙ ይበልዕ እሞ፣ ለይቲ ምሉእ ከኣ ክተፍእ ይሓድር ከምዝብሃል፣ እዞም ኣረሜን ጽዮናውያን ክሳብ ዝጠፍኡ ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ገን ከረባርቡዎ እዮም። ፈሪሕ እግዚኣቢሐር ዘለዎ ህዝቢ ክድፈር ከሎ ግና መወዳእትኦም ከምዝኾነ ጥርጥር የልቦን።
እዚ ሰላዪ ፈላሲዚ፣ ንገርሀኛታት ንኽእምን፣ ቀሚሽ ላዛሪስት ለቢሱ እዩ፣ ፍላይ ኣብ ኤርትራ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ትግራይን ኢትዮጵያን፣ ከም ካህን ኮይኑ ዝስሊ ዝነበረ። ደፋእ እንዳበለ ድማ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ካብ ሓደ ሱልጣን ወዲ ዓፋር፣ ንእሽቶ መሬት ገዝኤ። ጽኒሑ ግና ንሓንቲ ትካል ባቡር ብሓሪ ራፋኤለ ሩባቲኖ (Raffaele Rubattino) እትብሃል ትካል ሓይሊ ባሕሪ፣ ድህሰሳ ባሕርታትን ገማግም ባሕርን ሸይጡላ። እዛ ትካል እዚኣ ድማ ንመንግስቲ ጣልያን ሼይጣትሉ። ብኸምዚ ውዲትን ስለላዊ ክፍኣትን እዮም እምብኣር ኮሎንያል ጣልያን ንኤርትራ ክኣትዉ ዝበቕዑ።
Werner Munzinger, (born April 21, 1832, Olten, Switzerland፣ ቬርነር ሙንዚንገር፣ኣብ ከተማ በርን ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ-በርን ትምህርቲ ስነፍልጠትን፣ ቋንቋታት ወጻኢ ሃገራትን፣ ዓረብኛ ቋንቋን፣ ድሕሪ ምምሃር፣ካብኡ ኣብ ሙኒክ ዩኒቨርሲቲ ከኣ፣ ብዛዕባ ሌላ ምስ ወጻኢ ሃገራት (Oriental Studies) ዝብል ፍሉይ ትምህርቲ ኣጽንዐ። ሙዚንገር በቶም ማሕበር ጸልማት ጽዮንነት ተመልሚሉ፣ ብሃገራት ኣዕራብ ኣቢሉ፣ ብፍላይ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓፈሻ ድማ፣ንከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሱዳንን ንኽስሊ ብመደብ ዝተዋፈረ ረቂቕ ሰላዪ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣባል ፍሪሜሶንን እዩ ነይሩ።
ቬርነር ብ1855 ዓ.ም.ፈ. ካብ ኤውሮጳ ተበጊሱ ብሃገራት ኣዕራብ ኣቢሉ እዩ ኣብታ ብድሕሪ ወራር ቱርኪ ግብጻውያን ተወሪራ ዝነበረት፣ምጽዋዕ ዝኣተወ። ካብ ምጽዋዕ ከኣ ንከረን ግዓዘ። ቬርነር ሙዚንገር ገና ኣብ ባጽዕ ከሎ፣ ከም ኮንስል ዓባይ ብሪጣንያ ኮይኑ እንዳሰለለ እዩ ሓበሬታ ንመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ዘመሓላልፍ ዝነበረ። ጸኒሑ ድማ ብምኽሪ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ከምኡውን፣ ብ1971 “ባሻይ” ዝብል ሽመት ብግብጻውያን ተሸሙ ከም ኣመሓዳሪ ምጽዋዕ ኮይኑ ከገልግል ጀመረ። ኣብ ከረን ሓንቲ ብሌነይቲ ጓል ከረን ተመርዒዩ፣ ጉዳይ ስለያኡ የካይድ ነበረ። ጸኒሑ ድማ፣ ቆንስል ዓባይ ብሪጣንያ ኮይኑ ሓበሬታታት እንዳ ኣከበ፣ ንስለላ መርበብ ሓገር ዓባይ ብሪጣንያ የመሓላልፍ ነበረ። ካብ 1867–1868 ዓ.ም.ፈ. ነቲ ክሳብ ሽዑ እዋን ዘይተዳህሰሰ ዝነበረ፣ መሬት ዓፋር ሎሚ (Djibouti ዝብሃል ዘሎ)፣ ንኽድህስንን ክስልን ምስ 350 ሰራዊ ግብጺ ተዋፈረ። ብ1868 ቨርነር ሙዚንገር፣ ቆንስል መንግስቲ ፈረንሳ መዝነት ተዋህቦ። በቲ ሙዚንገር ዝሃቦም ሓበሬታ ድማ ኮሎንያል ፈረንሳ፣ ነታ ካብ ጥንቲ ኣካል ኢትዮጵያ ዝነበረት፣ ጂቡቲ ክወርዋ ከኣሉ። ቬርነር ብፍላይ ንኤርትራን፣ ኢትዮጵያን፣ሱዳንን፣ ጂቡትን፣ ብሓፈሽ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀንዲ ሰላዪ እዙ ዝነበረ።
ኣስተብህል፤ብ1872 ድማ “ፓሻ“ ዝብል ሽመት ተዋሂቡዎ ገዛኢ ምብራቓዊ ሱዳን ከባቢ ከሰላ ኮነ። ኣብ ግዜ ንጉስ የውሃንስ 4ይ እቲ ካብ ከሰላ ተበጊሱ ክሳብ ጉንደት ዝበጽሐ ሰራዊት ግብጺ ብምኽርን ሓበሬጣን ሰላዪ ሙዚንገር እዩ ዝነበረ። ቨርነር ሙዚንገር እቲ ኲናት ጉንደት ብወገን ግብጻውያን ምስ ፈሸለ፣ብ1875 ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት 350 ዝኾኑ ሰራዊ ግብጺ ኮይኑ፣ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ዓሪዱ፣ ምስ ንጉስ ዳግማዊ መነሊክ ርክብ ክገብር ጀመረ።
ኣስተብህል፣ እቲ ኣዝዩ ዘስደምም ዳግማዊ ንጉስ መነሊክ፣ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ኣንጻር ወራር ግብጺ እንዳ መከተ ከሎ፣ ንሱ ግና ዝምድና ምስ ወራሪ ግብጺ ነበሮ። (መሳፍንቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ብዘይካ ስልጣኖም ሃገራዊ ዓላማ ተዓዲሉዎም ኣይፈልጥን። ቬርነር ሙዚንገር ንዳግማዊ ንጉስ ሚነሊክ ሰልዩን ኣታሊሉን፣ ንኢትዮጵያ ንክወርር እዩ ዝነበረ መደቡ። ይኹን እምበር ብዕለት 27 ኦክቶበር 1875 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ኣሳል ዝብሃል ኣብ ከባቢ ጂቡቲ ዝርከብ ቀላይ ምስ በጽሐ፣ በቲ ሰላዪ ንጉስ መነሊክ ዘይኮነስ፣ ብጀጋኑ ደቂ ዓፋር ተጸፊዑ፣ ምስታር ብሌነይቲ ሰበይቱን፣ ምስ ኩሎም ግብጻውያን ወተሃደራቱን ተመንቆሱ። ካብኡ መድረኽ ሰላዪ ሙዚንገር ኣብቅዐ።
ሰላዪ ቬርትነር ሙዚንገር፣ ካብቲ ብዙሕ ዝፈጸሞ ስለያዊ ፍጻሜታት ብውሑድ ንምጥቃስ፤
1ይ. ብ1868 ኮሎንያል ዓባይ ብሪጣንያን፣ ኣብ ግዜ ንጉስ ቴድሮስ፣ ንኢትዮጵያ ክወሩ ዝኽኣሉ በዚ ሰላዪ ፈላሲዚ ዘውጽኣሎም ሓበሬታን መደብን እዩ ዝነበረ። ብርግጽ ድማ ብሓገዝ ከዳዕ ንጉስ የውሃንስ 4ይ፣ እዩ ጀነራል ናምፒር ካብ ሃገር ህንዲ ተበጊሱ፣ ደፊሩ ንመቕደላ ክበጽሕ ዝኽኣለ። ንጉስ የውሃንስ 4ይ ከም ሃገራዊ ንኮሎያል እንግሊዝ እንተዝምክቶ ነይሩ፣ እንግሊዝ ንመቕደላ ክበጽሑ ኣይምኸኣሉን፣መሳፍንቲ ትግራይ ይኹኑ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ ግና፣ ብስልጣኖም እንተዘይኮይኖም፣ ብሃገር ሓሲቦም ኣይፈልጡን። ከምኡ ስለዝኾኑ ድማ፣ ንጉስ ቴድሮስ ብሰንኪ ንጉስ የውሃንስ ሞይቱ፣ ንጉስ የውሃንስ ድማ ብሰንኪ ሰላዪ ንጉስ ዳግማዊ መነሊክ ኣብ መተማ ክሳዱ ተሰዪፉ ሞይቱ። ኣስተብህል፣ እቲ ኩሉ ውዲታት ግና ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ እዮም ዘካይዱዎ ነይሮም።
2ይ. ብ1887 ዓ.ም.ፈ. ኮሎንያል ጣልያን ንኤርትራ ክወርር ዝኽኣለ ብሓገዝ ሰላዪ ጁዜፐ ሳፔቶ ጥራይ ዘይኮነ፣ ወኪል ኮንስል ዓባይ ብሪጣንያ ኮይኑ እንዳኸደመ ከሎ፣ ብዙሕ ሓበሬታ እዩ ንመንግስቲ እንግሊዝ ዘመሓላልፍ ነይሩ። ስለዚ ምዕራባውያን ንኣፍሪቃ ደፊሮም ክኣትው ዝኽኣሉ፣ ብሓገዝ ቫቲካን ዝልኣኸቶም ሰለልቲ ፈለስቲ እዩ ነይሩ፣ እምበር ባዕሎምሲ ብግስ ክብሉ ኣይምኸኣሉን። ኣብ መወዳእታ ግና ክበልዕ ዝደለየስ ገደል ኣፉ ከምዝብሃል፣ ንኢትዮጵያ ንኽወርር ብወገን ዓፋር ዳንካልያ ምስ ወፈረ፣ ብጀጋኑ ደቂ ዓፋር ተቐንጺሉ ተሸሚሙ። ሕነ ሰላዪ ኩርኩሮም ቬርነር ሙዚንገር ንኽፈድዩ ድማ፣ ጽዮናውያን ነቲ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ሰላምን ቅሳነትን ከሊኦሞ ንዕዘብ ኣሎና።
ጂዮቫኒ ስቴላ 1852 ዓ.ም.ፈ.
(Fr. Giovanni Stella)
ፓድረ ስቴላ ዝተባህለ ፈላሲ ኣብ ገለብ ዝብሃል ምድሪ መንሳዕ ካህን ተመሲሉ ዝስሊ ዝነበረ ሰላዪ ፈረንሳዊ ነበረ። ምስ ቬርነር ሙዚንገርን፣ ምስ ጁዜፐ ሳፔቶን ተላፊኑ፣ ምስ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን ፈረንሳን ቫቲካንን እንዳተራኸበ፣ ኣብ ከባቢ ሰኒሒት ተሓቢኡ ዝስሊ ዝነበረ ሰላዪ ፈረንሳዊ ፈላሲ ነበረ። እዞም ክልተ ሰለልቲ ፈለስቲ፣ ጁዜፐ ሳፔቶን ፓድረ ስቴላን ቀንዲ ሰለልቲ፣ ኮሎንያል እንግሊዝን ጣልያንን ፈረንሳ እዮም ዝነበሩ።
ንመረዳእታ፣ ጁዜፐ ሳፔቶ 1886 ክሳብ 1887 ዓ.ምፈ. ኮሎንያል ጣልያን ንከባቢ ዓሰብን እዚ ፓድረ ስቴላ ዝብሃል ሰላዪ ፈላሲዚ፣ ብ1884 ዓ.ም.ፈ. ንህዝቢ ብሌን ካብ ባርነት ወራሪ ግብጺ ዘድሓኖም ኮይኑ፣ ግንከኣ ካብ ተዋህዶ ሃይማኖት እምነቶም፣ ኣብ ካቶሊክ ንኽቕዪሩ ውዕል ኣእተዎም። ኣብ ከረን ድማ ንመጀመርያ ግዜ ምስ ቫቲካን ተሰማሚዑ፣ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ሚካኤል ንኽስራሕ ዝተሓባበረ ንሱ ነበረ። First time Fr. Stella and his companions did not settle permanently in Keren. Then in 1854 Fr. Stella came back to Keren, where he found the people were abducted and taken to Kassala by the Egyptians in the Sudan. He followed the abductors to Kassala and through the help of British diplomatic office succeeded to rescue the people and brought them back to Keren and he settled with them there. At that Time the abducted People were All Orthodox Christians. But after they returned from Kessala they must converted to the Catholic Religion.
ኮሎንያል ጣልያን፣ ድሕሪ ኣብ ዶጓሊ ስዕረቱ፣ ስትራተጂ ክቕይር ከምዘለዎ መደብን ፕላንን ዘውጽኣሉ፣ እዚ ሰላዪ ፈላሲ ፓድረ ስቴላ ምስ ሙዚንገር ተላፊኑ እዩ። ንኮሎንያል ጣልያን፣ ካብ ምጽዋዕ ነስመራ ንክኣትዉ ሓበሬታን ምሉእ ጆግራፊካዊ ሕንጻጽ ወይ ካርታ ዘዳለወሎም ንሱ እዚ ሰላዪ ፈላስፋ እዚ እዩ ዝነበረ። ስለዚ ኮሎንያል ጣልያ ካብ ምጽዋዕ ነስመራ ክኣትዉ ከለው፣ ብከረን ኣቢሎም ከምዝኣትዉ ሓበሬታ ዝሃቦም እዚ ሰላዪ ፈላሲ እዩ ዝነበረ።
Read more: ስለላን ኮለላን ኣብ ኤርትራ ካብ 1770 እዩ ተጀሚሩ፣ ብኣዝዩ ዝረቐቐ መልክዕ ድማ ገና ይቕጽል ኣሎ።


text:
ወሃቢት ቃል IOM ክርስትያን በርትዮም፣በረራ ነፈርቲን ምጥያሽን ካብ‘ቲ ዝተወጠኖ ንላዕሊ ኮይኑ ከምዘሎ ጠቂሳ።መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ፈለማ ሰለሳ ሽሕ ዜጋታቱ ከመላልስ መደብ ሒዙ ከምዝነበረን፣ዳሓር ግና ካብ‘ቲ ዝተሓሰቦ ንላዕሊ ከምዝኾነን ትገልፅ ንሳ።ገና ከምዝቅፅል‘ውን ትሕብር።
”መንግስቲ ገና 35 ሽሕ ወይካኣ ካብኡ ዝዛይድ ሰባት ኣለው ኢሉና‘ሎ። ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ስዑድ ዓረብ ክንደይ ዘይሕጋዊ ኢትዮዽያውያን ስደተኛታት ከምዘለው ዝፈልጥ ሰብ የለን” ትብል ንሳ።
ኢትዮዽያ ዛጊድ ን120 ሽሕ ዜጋታታ ካብ ስዑድ ዓረብ ከምዘግዐዘት ተሓቢሩ።ገና ኣብ ስዑድያ ክምለሱ ዝግባኦም ኣሻሓት‘ውን ኣለው ትብል።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ታሪኽ ኢትዮዽያውያን ካብ ስዑድ ዓረብ ንምውፃእ ዝተፈፀመ ስርሒት፣እቲ ዝላዓለ ስርሒት ምግዓዝ ሰባት ብነፋሪት ተባሂሉ‘ሎ።መንግስቲ ኢትዮዽያ መዓልታዊ ናብ ስዑድ ዓረብ ነፈርቲ የመላልስ ኣሎ።


text:
መደረ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ወዝቢ ምስ ዓመተ ሓርነትና ዝተጋጠመ – መዋእል እንኮ-ቐጽራዊ ስርዓት ተራሕዩ ተባሂሉ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ዝተራእየ ሃለኽለኽን፡ ዘኸተሎ ዕንወትን፡ ናይ ትማሊ ድብቱር ዛንታ’ዩ። እዚ ዝተባህለ “እንኮቐጽራዊ” ዓለማዊ ስርዓት፡ ከምቲ ዝተነበዩሉ ዘይኰነ፡ ዕምሩ ናብ ምሕጻር፤ ዘሎናዮ ርቡጽ ኩነታት ከኣ፡ ዕላመታት (symptoms) ናይ ምስግጋር መድረኽ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ናበይ ዝወስድ መሰጋገሪ መድረኽ? ክንደይ’ከ ይወስድ ይኸውን? ናብ ብዙሐ-ቀጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት፡ ዝብሉ ኣለዉ። ናይ መነመን፡ ብዙሓት? ኣመሪካ? ቻይና? ሩስያ? ህንዲ? ኤውሮጳ? እንታይ ዝመስል ምጽ’ንባር (combinations) ወይ ዝንቕ-ሚዛን ክህልዎ ይኽእል? በየናይ ስርዓተ-ክብሪታት (value system) ዝግዛእ? ንዞባና’ኸ ብኸመይ ኪጸልዎ ይኽእል?. . . ብዙሓት ሕቶታት ዘበጋግስ’ዩ። ንርዱእ ምኽንያታት፡ ናይ ክልተ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት፡ ናፍቖት ኪህልወና ኣይክእልን፤ ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ስለዝሰገርናዮ። ነዚ
ናይ ትማሊ፡ ንእንኮ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት ዝጠፍእ ፍቕሪ’ውን ኪህልወና ኣይክእልን፤ ልዑላዊነትና ዝተደፍረሉን፡ ናይ ሸጠፍ ዘይሕጋዊ እገዳ ዝተስገደደሉን ስለዝዀነ። ናይ ብዙሐ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት ሃንቀውታ ነሕድረሉ ምኽንያት’ውን የብልናን። ክልተ-ቐጽራዊ ይኹን፡ እንኮቐጽራዊ፡ ወይ ብዙሐ-ቐጽራዊ፡ ናይ ቀጽርታት ፍቕዲ ዘይኰነ ዘገድስ፤ ካብ ስሱዕ፡ ግዝኣተ-ጫካ ውሑዳት ገበትቲ ወጻኢ፤ ልዑላዊነትን ፍትሒን ዝኸብረሉ ስርዓት ኪኸውን፡ ናይ ኩሉ ህዝቢታት ዓለም ሕርያ’ዩ። “ሓያላን ዓለም” ዝበሃሉን፡ ናይ ዞባና “ጎብለላት ኢና” በሃልቲን ሓንከርቲን፡ . . . መጋበርያታቶምን፤ በብዝመስሎም ኣጀንዳታትን ጸወታን፤ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 75 ዓመታት ዝፈጠሩልና ብድሆታት፡ ኣብ ዝኽሪታትና ስለዘሎ፡ ናይ መጻኢ ሲናርዮታት ዝተፈላለየ ድብልቕ ወይ ምጽን’ባር ኣጀንዳታት፡ ብጥንቃቐ ተገንዚብና፤ ናይ ጉዕዞና መርሓ-ጐደናታት ክንቅይስ ግቡእ’ዩ። ኣብ ኩሉ ተኽእሎታት ግን፡ ኣእዳውና ኣጣሚርና ክንዕዘብ ዘይኰነ፤ ብዘይ ዘውጊ (bias) ብንጥፈት ክንዋሳእ ድሉውነትና ምሕያል ኣብ ቦትኡ ኪህሉ’ዩ። ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ዓለማዊን ዞባዊን ምዕባለታት፡ መጠናቶም ብዘየገድስ፤ ኣብ ጉዕዞና ዝህልዎም ጽልዋታት ዘይከሓድ’ኳ እንተዀነ፡ ቀንዲን ወሳኒን፡ ዘቤታዊ ምዕባለታትን ሓይሉን’ዩ። ከምቲ ናይ ቃልሲ ሓርነት ቅያ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ነቲ ሩፍታ ዘይህብ ተጻብኦታት፡ ብዓቕሊን ጽንዓትን ሓያል መኸተን ገጢምና ስለዘይተጸዓድና፡ ኩሉ ዕላመት ተጻብኦታት፡ ናብ ጽዑቕ-ክንክን ወይ ምሕላቕ ገጹ’ዩ ዘእንፍት። ከምኡ ስለዝዀነ፤ ንመጻኢ ጉዕዞና ተኸሲቱ ዘሎ ዕድላት ዓቢ እዩ። ልምዓታዊ መኸተና፡ ብዝዓበየ ጉልበትን ዝያዳ ናህሪን፡ ደርማስ ፕሮግራማት ከነተግብር ምእንቲ እምበኣር፤ በእምሮን ብኣካልን ክንዳሎ፡ ግድነት እምበር ሕርያ ኣይኰነን። ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ምስ ውሁብ ኩነታትን ዕድላትን፡
ሒዝናዮም ዝጸናሕና ፕሮግራማትን ፕሮጀክትታትን፡ ንዝበለጸ ተተግባራዊነት፡ ክለሳን ምጽዕዳውን ዘድልዮም’ኳ እንተዀኑ፤ ሓፈሻዊ ኣስተዋጽኦኦም (summary)፡ ከምዚ ዝስዕብ’ዩ፦ • ዘኒቡ ዝውሕዝ ማይ፡ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቊጽጽር ናይ ምእታው እስትራተጂ፡ ብምዕሩይ ዝርግሐ፡ በብመድረኽ እናተተግበረ፡ ንልዑል (optimum) ኣጠቓቕማ ጸጋ ማይን መሬትን ክሊማን፡ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ብምትእትታው፡ ኣብ ዝተፈላለየ ምድባት ሕርሻ፡ ምህርቲ ብዓይነትን ዓቐንን ምኽዕባት፤ • ኣብ ባሕራዊ ጸጋታት፡ ብተመሳሳሊ እስትራተጂ፡ ዘቤታዊ ናይ ምምራት ብቕዓት (capacity) ንምንዳቕ ዘበግስ መሰረታት ምንጻፍ፤ • ንርዱእ እስትራተጂያዊ ኣገዳስነቱ፡ ናብ ምስናዕን ኢንዱስትሪያዊነትን ብፍጥነት ንምግስጋስ፡ ካብ ዘሎ ትሑትን ድኹምን፡ ቀረብን ኣገልግሎትን ኤለትሪክ ወጺእና፡ ዝተፈላለዩ ጽላታዊ ፕሮግራማትና ንምሕያል፡ ተቐዪሱ ዝጸንሐ ዝንቕ ዝተፈላለየ መመንጨዊ (ረስናዊ፡ ጸሓያዊ፡ ንፋሳዊ፡ . . . ካልእ) ሕርያታት ብምድዩላዊ (modular) ኣከፋፍላኡ ንምትግባር፡ ወፍሪን ጻዕሪን ምዝያድ፤ • ትሕተ-ቕርጻዊ ፕሮግራማት (ጽርግያታት፡ ወደባት/ ማርሳታት፡ መዓልቦ . . . እንተላይ ጐሰስ ንዝብል ዘሎ ፕሮጀክትታት መንበሪ ኣባይቲ) በድማዕነት ንምትግባር፡ ኣብ ምድላብ ዘቤታዊ ጸጋታትን ዓቕሚን ወፍሪ
ምዝያድ፤ • ህዝባዊ መጓዓዝያ፡ ብዓይነትን ዓቐንን ምዕባይ፤ • ጀሚሩ ኣብ መስርሕ ትግባረ ዘሎ፡ ፊስካላዊን ገንዘባዊን ዳግመ-ውቀራ (restructuring) ብዝሓየለ ዓይነታዊ ምሕደራ ከምዝምዕብል ምድራኽ፤ • ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒታት ምምሕዳራት ዝጸንሐ፡ ድኻማትን ብከላን፡ ንምሕያልን ንምጽራይን፡ ተበጊሱ ዝጸንሐ ምትዕርራይ፡ ዳግም ከሊስካ፡ ምሕደራ ምሕሳን፤ • ብፍሉይ ኣቓልቦን ልዕሊ ኩሉን፡ ጸጋ-ሰብናን ኣራባሕነቱን ንምዕባይ፡ ስርዓተ-ትምህርቲ፡ ብካሪክሉምን ደገፋትን፡ መምህራንን/ ኣሰልጠንቲን፡ ትሕተ-ቕርጺን ካልእ ኣገዳሲ መሳለጥያታትን ንምሕያል፡ ጥሙር (integrated) ወፍሪ ምኽዕባት፤ • ኣብ ኩሎም መደባት ልምዓታዊ መኸተ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ ዝነብሩ ኤርትራውያን ሱታፌን ኣበርክቶን ንምዕባይ፡ ተነዲፎም ዝጸንሑን፡ ከምቲ ዝድለ ዘይገስገሱን ፕሮግራማት ከሊስካ፡ ውጥን-ትግባረ ምንዳፍ . . . ቀንዲ ቀዳምነታት ናይ’ዚ ዝመጽእ 3/5 ዓመታት’ዮም።
ደጊመ፡ ራእይና ንምጭባጥ ኣይክንሰንፍን ኢና እናበልኩ፤ ምስ ሰናይ ምንዮት ጥሉል ክራማት፤ ነባሪ ዝኽሪ፡ ነቶም ብኣርኣያነቶም ዝመሃሩናን ዘጽንዑናን ጀጋኑ ሰማእታት! ዓወት ንሓፋሽ!


text:
እታ ብኣእላፍ መስዋእቲ ጀጋኑ ደቃ ነጻ ዝኾነትን፣ ምእንቲ ሓርነትን ፍትሕን ሰላምን መዘና ዘይብሉ ዋጋ ዝኸፈለት ሃገርና ኤርትራን ህዝባን፣ ኣብ ትሕቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመ ኣረሜናዊ ምልካዊ ጉጅለ፣ ኣብ ምልካዊ ባርነትን ጭቆናን ጸልማት ቤት ማእሰርቲን ተቖሪና። መንእስያትን ኣቦታትን ኣዴታትን ቆልዑትን ንቡር ሂወት ንምርካብ እግሮም ናብ ዝመርሖም ሃጽ ኢሎም ብኣሽሓት ናብ ስደት ክውሕዙ ካብ ዝጅምሩ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ዶባት ካብ ናይ መቕተልቲ ሃድን ድሕሪ ምስጋር፣ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት መፍቶ ነጋዶ ደቂ ሰባት ኮይኖም ሂወቶምን ኣካላቶምን ኣብ ዕድጋ ከም ኣቕሓ ይሽየጥን ይልወጥን ኣሎ። ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ናብ ህራርሞ ምደረበዳ ሰሃራ ናብ ሊብያ ክጓዓዙ ብዙሓት ይሞቱን፣ ቀለብ ኣሞራን ኣራዊትን ይኾኑ ኣለው።
ድሕሪ እቲ ንዓለም ዘሰምበደ ናይ 360 ኤርትራውያን ጃምላዊ ህልቀት ላምፓዱሳ ፣ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ብሓያል ነድሪ ክድገም የብሉን፣ እምቢ ንስቕታ፣ እምቢ ንምልኪ ኢሎም ፣ ህዝቢን ሃገርን ንምድሓን ሰፊሕ ምልዕዓል ከም ዝጀመሩ ዝዝከር እዩ። ይኹን ኣምበር፣ ስደትን ህልቀትን ክጎድልስ ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ዝኸፈአ ደረጃ ተሰጋጊሩ። ቅድሚን ድሕሪን ላምፓዱሳ ተደጋጋሚ ዓበይቲ ህልቀታት ተራእዮም። ኤርትራውያን ኣብ ዝኸድዎ ቦታታት ኣብ ሕስረትን ውርደትን ተሓላቒ ዘይብሎም ሰባት ኮይኖም ብኣማኢት ይጠፍኡ ኣለዉ። ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2015 ልዕሊ 350 ኤርትራውያን ካብ ሓንቲ ጃልባ ጥሒሎም። ዜጋታትና ብኻራ ሽበራዊ ጉጅለታት ከም እንስሳ ይሕረዱን ይርሸኑን ኣለው።
ኣብዚ እዋን እዚ፣ ኤርትራውያን ንሓደጋታት ህልቀት ባሕርን፣ ንሓደጋታት ሽበራዊ ማሕረዲን ምርሻንን፣ ንሕሱም ምልካዊ ጭኮናን ኢሰብኣዊ ማእሰርትን መቕተልትን ተሳጢሖም ይርከቡ። ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ሊብያን እስራኤልን የመንን ካልእ ቦታታትን፣ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ኤውሮጳን ዓለምን፣ ብዘይ ዑቕባን ሕጋዊ ቅቡል ተሓላቒን ኣብ ኣስካሕካሒ ኩነታት ኣለው።
ኤውሮጳዊ ሕብረትን፣መንግስቲ እስራኤልን ኣህጉራዊ ትካላትን ኣብ ኣፍደጊኦምን ኣብ ሃገሮምን ናይ ዘለዉ ደቂ ሰባት ሂወት ናይ ምድሓን ሓላፍነት ኣለዎም። ይኹን እምበር፣ ኣብ ክንዲ ንጠንቂ ስደትን ህልቀትን ካብ ሱሩ ምፍታሕ፣ ነቲ ምንጪ ናይቲ ሽግር ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት ደገፋት ክገብሩን ምልካዊ ስርዓት ኣጉል መብጽዓታት ክገብር ክጠባብሩ ይፍትኑ ኣለው። እቲ ዘገርም፣ እቲ ቀንዲ ተሓታቲ ናይ ባርነትን ስደትን ህልቀትን ዝኾነ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ፣ ኣብ ክንዲ ብገበናቱ ዝሕተትን ኣብ ፍርዲ ዝቐርብን፣ ወኪልን ተጸዋዕን ኮይኑ ብስቓይ ግዳያት ክነግድ፣ ኣዝዩ ዘስደምም ስጊንጢር እዩ።
ስለዚ ከኣ፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ፣ ብዝለዓለ ነድሪ፣ እምቢ ንምልኪ፣ እምቢ ንህልቀት ዜጋታት፣ እምቢ ንማሕረድን ምርሻንን ንጹሃት ኢሎም፣ ድምጺ ናይ እቶም ድምጺ ዘይብሎም ኣሕዋቶምን ደቆምን ብምዃን መልእኽቶም ዘመሓላልፉሉ - ዓቢን ኣድማዒን ሰላማዊ ሰልፊ - ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ተዳልዩ ኣሎ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ንድሕነት ህዝቢን ሃገርን ዝዓለመ ኮይኑ፣ ኣብ ድሮ ዕስራ ሰነ መዓልቲ ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ ፣ ብ19 ሰነ 2015፣ ኣብ ሕምብርቲ ዋሽንግተን ዲሲ - ካብ ቤት ጽሕፈት ኤውሮጳዊ ሕብረት ተበጊሱ ናብ ዋይት ሃውስ፣ ቀጺሉ ናብ ቦታ ኮንግረስ አሜርካ ካፒቶል ሂል ክምርሽ እዩ። ንሰብኣዊ ክብሪን መሰልን ኤርትራውያን፣ ኩሎም ኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን ህጹጽ ጻዕርታት ክግበሩ ክጠልብ እዩ።
ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ዜጋታት ኤርትራን ፈተውቲ ኤርትራን፣ ኣብያተ-ክርስትያናትን፣ መሳጊድን፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ህዝባዊ ትካላትን ውድባትን ኣብዚ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ክሳተፉን፣ ብስሙር ድሙቕ ድምጺ ናብ ኩሎም ወሰንቲ ኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን መልእኽቶም ከመሓላልፉ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ይጽውዓና ኣሎ።
ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ፣
ዓርቢ 19 ሰነ 2015
ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ - ሰሜን ኣሜሪካ


text:
31/10/2016
ጉባኤ ህ.ግ.ደ.ፍ. ን/ጨ ሚላኖ
ሰንበት 30/10/2016 ኣብ ሚላኖ ዕውት ጉባኤ ህ.ግ.ደ.ፍ. ጨንፈር ሚላኖ ተኻይዱ።
ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ ን/ጨ ሚላኖ ብዝኽሪ ስውኣት ድሕሪ ከፊቱ: ሓፈሻዊ ኩነታት ማሕበር ኣብ ዝሓለፈ 2 ዓመታት ዝተዓመመን ስራሕ ገሊጹ : ቀጺሉ ዋና ጽሓፊ ዝርዝር ናይቲ ኹሉ ዝተኻየደ ንጥፈታትን: ጽፉፍ ጸብጻብ ናይ ኣታውን ወጻእን ማሕበር ኣቕሪቡ።
ኣኼበኛታት ካብ ዝቐረበ ጸብጻብ ሰፊሕ ክትዕ ዘተን ድሕሪ ምክያድ ካብ ተመክሮታት ብምምሃር ሕጽረታትን ጉድለታትን ብምእራም እቲ ማሕበር ምእንቲ ዝያዳ ክሕይልን ክድንፍዕን እቲ ዕማም ነቶም ዝምረጹ ኣካየድቲ ጥራይ ከይተገድፈ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ሓላፍነቱ ፈሊጡ ተኻፋልነቱ ክውስኽን ሓደስቲ ኣባላት ኣብ ምውዳብን: ካብ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ኣስተምህሮ ንቕሓት ብዙሓት ኣባላት ንኽካፈሉዎን: ኣባላት ኣብ ኩሉ ውድባዊ ጉዳያት ተገዳስነቶም ከዕብዩን ተሰማሚዕም።
ቀጺሉ እቲ ጉባኤ ንክልተ ዓመት እተገልግል ብሓሙሽተ ኣባልትን ሓደ ተጠባባቒቕን ዘለዋ ሓዳስ ኣካያዲት ሽማግለ መሪጹ።
ኣብ መጨረሽታ እቲ ኣኼበኛ ብዘይ ሃገር ክብረት ስለ ዘየለ ብጸላእቲ ዝግበር ኩሉ ተጻብኦታት ንምፍሻል: ሓድነትና ኣጽኒዕና ኣገባብ ኣሰራርሓና ኣማዕቢልና ውዳቤና ብምሕያል ኣብ ጎድኒ መንግስትናን ሓይልታት ምክልኻሉን ኮንና ኣብ ዝካየድ ዘሎ ሃገር ኣብ ምውሓስን ልምዓትን ቃልስናን መኸተናን ብዝልዓለ ከምዝቕጽልዎ መብጽዕኦም ብምሕዳስ: ጉባኤኡም ብዓወት ዛዚሞም።
ዓወት ሓፋሽ
መድያ ኮሚቴ ኢጣልያ
Mediacomunitàeritrea.it


text:
ብምኽንያት ኣህጉራዊ መዓልቲ ምጥፋእ መሃይምነት፡ "ሕሉፍና መወከሲ መጻኢ መደባትና" ብዝብል ቴማ፡ ትማሊ 8 መስከረም ኣብ ኣዳራሽ ዞባ ማእከል ኣስመራ ዋዕላ ተኸፊቱ።
ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ዋዕላ፡ ሚኒስተር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም ኣብ ዘስምዕ ቃል፡ ምጥፋእ ማሃይምነት መሰረታውን ኣገዳስን ክፋል ንቐጻሊ ትምህርትን ንምዕባለ ዜጋታትን ከምዝኾነ ስለዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ካብ 2012 ዓ.ም ጀሚሩ መዓልቲ ምጥፋእ ማሃይምነት፡ ዓመት መጸ ከም ዝዝከር ገሊጹ።
ብምቕጻል ኤርትራ ንትምህርትን ስልጠናን ወሳኒ ባእታ ንምዕባለ ሃገርን ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሕን ምዃኑ ብምግንዛብ ነዛ መዓልቲ ፍሉይ ሚዛን ከም ትህቦ ሚኒስተር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም ኣብሪሁ።
ኣቶ ገብረዝጊ ድማም ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ትምህርቲ ንዓበይትን ሚድያን ብወገኑ፡ መሃይምነት ንምጥፋእ ብዝተገብረ ጻዕሪ መጠን መሃይምነት ኣብ ኤርትራ ናብ 20 ሚእታዊት ከምዝወረደ ገሊጹ።
እቲ ሕሉፍና መወከሲ መፃኢ መደባትና ብዝብል ቴማ ንኽልተ መዓልታት ዝፀንሕ ኣህጉራዊ ዋዕላ ንሕሉፍ ገምጊሙ ውሳነታት ከሕልፍ ትጽቢት ይግበር።


text:
ኣሰናዳእቲ እቲ ኮንፈረንስ ቀንዲ ጠመተ እቲ ኣኼባ ምዕባለ ንግዲ፣ናይ ቴክኖሎጂ ምህዞ፣ኣመራርሓን ስነ ሞራልን እዩ ይብሉ።ኣብ ንግዳዊ መዳይ ሚዲያ ምይይጥ ምክያድ ብዛዕባ ነፃነት ፕረስ ክትዕ ክኸፍት መንገዲ ዝህብ እዩ ዝብል እምነት ኣለዎም።
ንትካል ዓለምለኸ ፕረስ ዝሰርሓ ኣሊሰን በቴል ናይ ኣፍሪካ መድረኽ ሚዲያ ንዛዕባ ነፃነት ፕረስ ቀዳምነት ዘይምሃቡ ዘሰንብድ እዩ ይብላ።
ካብ ናይ ንግድን ፍቓድን መዳዩ ብተወሳኺ ንሚዲያ ኣገደስቲ ዝኾኑ ነገራት ኣለው ምስበላ ኣስዒበን ‘’ነፃነት ፕረስ እውን ውራይ ንግዲ ንምፍፃም ኣዝዩ፣ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ እዩ።ብዛዕባ እቲ ጉዳይ እኹል መዘራረቢ ግዜ ክምደብ ነይሩዎ’’ኢለን።
ስራሕቲ ምዲያን ፈተናታት ነፃነት ፕረስን ኣፍሪካ ዝጠመተ ናይ ሓደ ሰዓት ጎናዊ ኣኼባ ጥራሕ እዩ ተኻየዱ።ኣብቲ ኣጋጣሚ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ጋዜጠኛታት ናይ ጋዜጠኝነት ስርሖም ኣብ ዘሰርሕሉ እዋን ዘጋጥሞም ምንክልባት፣ማእሰርትን ምፍርራሕን ተመኩሩኦም ኣካፊሎም ኣለው።
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ Committee to Protect Journalists ዝተብሃለ ትካል መራሕቲ መራኸቢ ብዙሃን እቲ ኣኼባ ኣብ ኢትዮጵያ ይካየድ ኣብ ዘለሉ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ዓፈና ክዘራረቡ ፀዊዑ ነይሩ።ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ክልተ ጋዜጠኛታት ብዛዕባ ከባቢያዊ ግዕዝይና ድሕሪ ምፅብፃቦም ብዘይ ኽሲ ንከባቢ ሽዱሽተ ማዕልታት ተኣሲሮም እዮም።ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ልዕሊ 75 ናይ መራኸቢ ብዙሃን ውፅኢታት ተዓፅየን።ሸውዓተ ጋዜጠኛታት ብኽስታት ሽብር ኣብ ማእሰርቲ ይርከቡ።
ኣቶ ኣማረ ኣረጋዊ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ትሕተም ዝዓበየት ጋዜጣ ሪፖርተር ማነጂንግ ኤዲተር እዩ።ንሱ ናይ ሙያ ብፆቱ ዝኾኑ ሰራሕተኛታት መራኸቢ ብዙሃን ኣፍሪካ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ፕረስ ነፃነት ኣብ ምምሕያሽ ጊደ ክፃወቱ ይኽእሉ እዮም ይብል።
ምኽሪ ኣብ ምሃብ፤ተመኩሮታቶም ኣን ምክፋልን ኣብ ምስልጣን ኣበርክቶ ህክልዎም ይኽእሉ እዩ ምስ በለ ኣስዒቡ ‘’ሓል ሓሊፍ ሰባት ወይ መንግስቲ ክሰምዑኻ ዱልዋት ኣይኮኑን።ብኻሊእ ወገን ድማ ገሊኦም ዓለምለኸ መራኸቢ ማዕኸናት ኣብ ክንዲ ሓገዝ ምሃብ ኣብ ምንቃፍን ምንእኣስን የተኩሩ’’ ኢሉ።
ኣብ ክፍለ ኣህጉር ኣፍሪካ ኣብ 2012 ኣ/ፈ 28 ጋዜጠኛታት ተቐቲሎም።ሱማሊያ ንጋዜጠኛታት እታ ዝኸፍአት ሃገር እያ።12 ሃገራት ኣፍሪካ ነፃነት ሓበሬታ ዝምልከት ሕጋታት ኣፅዲቐን።ከም ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ዝኣመሰላ ሃገራት ድማ ንሰራሕተኛታት ሚዲያ ብምንክልባት ይኽሰሳ።ኣብ ዶሃ ዝመደብሩ ትካል ነፃነት ሚዲያ ካብ 2008 ኣ/ፈ ጀሚሩ ካብ ኢትዮጵያ፣ሱማሊያ፣ኤርትራ፣ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን150 ጋዜጠኛታት ክስደዱ ተገይሮም እዮም ይብል።


text:
ኣዲስ ኣበባ ምስ ጅቡቲ ዘራኽብ ሓደሽ መስመር ባቡር ኣብ ፈለማ 2016 ኣ/ፈ ክኽፈት እዩ ክትብ ኢትዮጵያ ገሊፃ።ሓድሽ ናይ ማንፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪታት ንምፍጣር ናይ ዝተትሓዘ ትልሚ ቀንዲ ፕሮጀክት ምዃኑ ሓላፊ መንግስታዊ መንገዲ ባቡር ሓቢሮም ኣለው።
እቲ 700 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ መስመር ብ4 ቢሊዮን ዶላ ወፃኢ ዝህነፅ ዘሎ እንትኸውን ዝሃንፅዎ ድማ ናይ ቻይና ኮርፖረሽን Railway Engineeringን ናይ ቻይና Civil Engineering Constructionን እዮም።ኢትዮጵያ ኣብ 2020 ኣ/ፈ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር 5,000 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ ሓድሽ መስመር ባቡር ክሃንፅ እየ ኢላ’ላ።
‘’ኣብ ዝቕፅል ጥቅምቲ 2015 ኣ/ፈ ዝዓበየ ኽፋል ፕሮጀክት መስመር ኣዲስ ኣበባ ጁቡቲ ክዛዘም እዩ’’ኢሎም ኣቶ ጌታቸው በትሩ ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያ ንሮይተርስ ኣብዝሃብዎ ቃል።ብምውሳኽ ’’ ባቡራት ኣብ መጀመሪያ 2016 ኣ/ፈ ምጉዓዝ ክጅምራ እየን’’ ኢሎም።
ካብ መስመር ጅቡቲ ብተወሳኺ ካልኦት ክልተ መስመራት እውን ኣብታ ሃገር ይህንፁ ኣለው።ህንፀት ሓደሽቲ መንገድታትን ሓይሊ ኤለክትሪክ ዘመንጭው ግድባትን ኣካል ዓበይቲ ህንፀት መሰረተ ልምዓት እዮም።
8 ሚእታዊ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝዓቢ ቁጠባ እታ ሃገር ክቕፅል ትንቀሳቐስ ዘላ ወናኒት 96 ሚሊዮን ህዝቢ ናይ ኣፍሪካ ናይ ማንፋክቸሪን ማእኸል ንምዃን ድሮ ተዕውት ኣላ።
ኣብ ዋና ከተማ ኣዲስ ኣበባ እውን ብ475 ሚሊዮን ዶላር ዝተሃንፀ ቀሊል መንገዲ ባቡር ቅድሚ ኣገልግሎት ምሃቡ ንዝቕፅሉ ሒደት ሰሙናት ናይ ፈተነ ስራሕቲ ክስራሕ እዩ።ኣዲስ ኣበባ ቀሊል ኣገልግሎት ባቡር ብምሃብ ካብ ትሕቲ ስሃራ ሃገራት ኣፍሪካ ፈላመይቲ ከተማ ክትኸውን እያ።


text:
ሓበሬታ : ንጉዕዞ ጽንብል ናጽነት መበል 25 ዓመት ብሩራዊ ኢዮቤልዩ ካብ ጀርመን ናብ ኤርትራ ዝኣትዉ
ምስ’ዚ ክቡር ህዝብን ክብርቲ ዕለት ጽምብል ናጽነት መበል 25 ዓመት ብሩራዊ ኢዮበልዩ ንምስታፍ ካብ መላእ ጀርመን ኣብ ኤርትራ ተኻፈልቲ ንምዃን ዝተፈላለየ መደባት ሓንጺጽና ተበጊስና ከም ዘለና ነበስር ። እዚ ክቡር በዓል 25 ዓመት ብሩራዊ ኢዮቤልዩ ናጽነት ኤርትራ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ በዓልን ክብርን መንነትን ስለ ዝኾነ ኩሉ ኤርትራዊ ክሳተፎ ዘለዎኢዩ።በዚ ኣጋጣሚ ንኹሉ ናብ ኤርትራ ዝኸይድ ነባሪ ጀርመን ከም ንጡፍተሳታፊ ንምዃን ብኽብሪ ንዕድም።
ተወጢኑ ዘሎ መደብ፣
- ምስ ገለ ኣሃዱ ዋርሳይ ይካኣሎ ብሓባር ናይ ምዝንጋዕ መደብ ፣
- ሓደ ባህላዊ ለይቲ ምድላው፡ ኣታዊኡ ብስም በዓል ናጽነት ንስድራ ስውኣት ዝውዕል። ኣብዚ ምሸት ብውሽጣዊ ዓቕምናን ገለ ስነ ጥበባውያን ንምምዕራጉን ምስፍሑን ወሲኽካ ዝካየድ ይኸውን፣
- ምትካል ገረብ ስውኣት፣
- መለለይ ተሳተፍቲ ዝኸውን ማልያ ወይ ቆቢዕ ምድላው።
ኣብዚ መደብ ክሳተፉ ንዝደልዩ ሃገራውያን ኣብ ከበቢኹም ዘለዉ ሓለፍቲ ውዳቤታት ወይ
በዚ ታሕቲ ተሓቢሩ ዘሎ ኢ-መይል ሓበሬታ ክትረኽቡን ክትምዝገቡን ትኽእሉ።
ነዚ መደብ ንምክያድ ወጻኢታት ስለ ዘለዎ ኩሉ ክምዝገብ ዝደሊ ተሳታፋይ € 100,00 ኦይሮ (ሚእቲ ኦይሮ) በዚ ታሕቲ ተሓቢሩ ዘሎ ቁጽሪ ሕሳብ ከመሓላልፍ ይግባእ።
Alazar Ackeza & Russom Araia
BW/Bank. IBAN:DE24600501017407096940
መወዳእታ ምዝገባ ክሳብ ዕለት 20 መጋቢት 2016 ኢዩ።
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኤርትራ ጀርመን
E-mail፡ alazarackeza@gmail.com ወይ Russom@arcor.deAnnouncement-Partcipation-of-25ID-02


text:
ሰለማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ 2015
ፈረጀት: መልበርን (ኣውስትራልያ)
ኣብ መልበረን ኣውስትራልያ ንክልተ መዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ ተኻይዱ። እዚ ብተቓወምቲ ኤርትራውያን ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ነቲ ዓመት መጸ ብህግደፍ ዝዳሎ ብስም ፈስቲቫል ዝጽዋዕ ፕሮፓጋንዳዊ ዳንኪራ ብምቅዋም፡ ነቲ ድምጹ ተዓቢሱ ኣብ ስቓይን ዓመጽን ህግደፍ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ድምጹ ብዓውታ ንምስማዕ ዝዓለመ ተቓውሞ እዩ ነይሩ።
እዚ ንመበል 12 ዓመት ካብ ኣጋምሸት ሰዓት 6፡00 ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ንኽልተ መዓልቲ ብተኸታታሊ ዝካየድ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ብመጉልሕ ድምጺ፡ ዓበይቲ ተንቀሳቐስቲ መብራህትታት (ፓውዛ) ጭሮሖታት፡ ድርፍታት ዝተሰነየ ኮይኑ ኣብ ኣፍ ደገ ናይ’ቲ ብህግደፍ ዝዳሎ ዉራይ ዝካየድ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዉራይ ህግደፍ ኣናጸመወ ስለዝመጸ ኣብ 2014 (ዝሓለፈ ዓመት) ኣቛሪጸሞ ነይሮም እዮም። ይኹን እምበር ህዝቢ ይስዕበና’ሎ ንዝብል ፕሮፓጋንዳ ቲቢ ኤረ (ቲቪ ኤረ) ዓቢ ሃጓፍ ስለዝፈጠረ፡ ንኸይተርፍ ብህግድፍ ጥብቂ ትእዛዝ ስለዝተመሓላለፈ ብሃታሃታ ዝገበርዎ ምዃኑ ዝበጻሓና ሓብሬታ የረጋግጽ።
ህግደፍ ሓበሬታት ዓጽዮም ብጸቢብ ነቶም ዝእምንዎም ኣባላት ጥራሕ ብምሕባር ምድላዋት ይገብሩ ከምዘለዉ ቅድሚ ክልተ ሰሙን’ዩ ተሰሚዑ። ይኹን እምበር ሰለፈኛታት ኣብ ሓጺር ግዜ ምድላዋቶም ገይሮም ነቲ ንእዋርሕ ምድላው ዝተገብረሉ ዳንኬራ ህግደፍ ዕርቃኑ ከምዝውጽእ ገይሮም እዮም። ሰለፈኛታት ነቲ ከቢድ ዝናብን ንፋስን ዝነብሮ ኣየር መልበርን ተጻውሮም ተልእኾኦም ከመሓላልፉ ምኽእሎም በዚ ኣጋጣሚ ከየመስገናዮም ክንሓልፍ ኣይንደልን።
ምሉእ ሓብሬታ ንኽህልወኩም ዝተሰነደ ተንቀሳቃስን ደርቕን ስእልታት 2015 ተቀሪብልኩም ኣሎ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9265


text:
እዚ ሓድሽ መጽናዕቲ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝቀርብ ዝነበረ ትሕዝቶ በረድ አንታርቲካ ይጎድል አሎ ዝብል ዝጻረር’ዩ።
ናሳ አብ ዘውጽኦ ሓድሽ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ክፍለ-ዓለም ኣንታርቲካ ዘለዎ ትሕዝቶ በረድ ይውስኽ አሎ ይብል ፡ ግን እቲ ምውሳኽ አብ ኩሉ ክፍሊ ናይታ ክፍለ-ዓለም ብማዕረ አይኾነን ኢሉ’ሎ ። ብመሰረት እቲ መጽናዕቲ ካብ 1992-2001 ትሕዝቶ በረድ አብታ ክፍለ ዓለም 112 ቢሊዮን ቶን ዝተመዝገበ ክከውን ከሎ ካብ 2003-3008 ግን 83 ቢሊዮን ጥራይ ምዃኑ እቲ መጽናዕቲ አረዲኡ’ሎ።
አብቲ መጽናዕቲ ካብ ዝተሳተፉን ናይቲ ዝወጸ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ዋና አሰናዳኢ ዝኾነን ጄይ ዝዋሊ ‘ አብቲ አብ ምዕራባዊ ኣንታርቲካ ዘሎ ምጉዳል ትሕዝቶ በረድ ምስ ካልኦት አብዚ ዓውዲ ዝተገብሩ መጽናዕትታት ንሰማዓዕ ኢና እቲ ዋና ፍልልይ ግን ንሕና አብ ምብራቕ እታ ክፍለ-ዓለም ትሕዝቶ በረድ ይውስኽ አሎ እዚ ድማ ልዕሊ እቲ አብ ካልእ ክፍሊ ዘሎ ምጉዳል’ዩ’ ኢሉ።
ብተወሳኺ ዝዋሊ እዚ ምጉዳል በረድ አብ ምዕራባዊ ክፋል ከምዚ ዘለዎ እንተቀጺሉ ነቲ ን20ን 30ን ዓመታት ክውህለል ዝጸንሓ ምብራቃዊ ክፋል ክመጣጠን ይክእል’ዩ’ውን ኢሉ።
አብ ዝሓለፈ ዓመታት አብ ምብራቅ አንታርቲካ ዝተመዝገበ ምውሳኽ ብራኸ በረድ ዝተዋህለለ በረድ ከምዝወሰኸ ዘርእይ’ዃ እንተኾነ ሓበሬታ ሜትሮሎጂ ግን አብቲ ቦታ ዝወደቀ በረድ ብ11 ቢሊዮን ከምዝነከየ’ዩ።
“እቲ ዘሓጉስ ዜና ምጉዳል በረድ ኣንታርቲካ አብዚ እዋን’ዚ ንምውሳኽ ብራኸ ጽፍሒ ባሕሪ አበርክቶ የብሉንም እካደኣስ በአንጻሩ ካብቲ ብራኸ 0.23 ሚሊሜትር ይወስድ’ዩ” ይብል ዝዋሊ።


text:
ሪፖብሊካዊ ሕጹይ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ: ሩስያ ኣብ ልዕሊ መዐቀቢ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ Server ናይ ሰልፊ ደሞክራት ተቐናቓኒቶም ሄላሪ ክሊንተን ክትጠልፍ ማለት Cyber Attack ክትፍጽም ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ረቡዕ 27 ሓምለ ካብ ታምፓ ፍሎሪዳ ዘቕረብዎ ኣብ ጻውዒት: ሩስያ ድሮ ነቲ ካብ መዐቀቢ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ ሰርቨር ሄላሪ ክሊንተን ተደምሲሱን ጠፊኡን ዝተባህለ 30 ሽሕ መልእኽቲ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ ማለት E-mails ጠሊፋቶ ክትኸውን ከምእትኽእል ሓቢሮም።
ንሶም: " ሩስያ ትሰምዕ እንተላ: ተስፋ እገብር እቲ ጠፊኡን ተደምሲሱን ዝተባህለ መልእኽቲ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ ረኺቦሞ ክኾኑሞ: ምርኣዩ ኣዝዩ ኣገራሚ ምኾነ። ብማዕከናት ዜናታትና ድማ ሞሳ ምተዋህበኩም " ክብሉ ጻውዒት ኣቕሪቦም ኣለው። ሩስያ ቻይና ወይድማ ዝኾነት ካልእ ሃገር ነቶም ኤለክትሮኒካዊ መልእኽታት ኢመይል ሒዘንኦ እንተልየን ክዝርግሕኦምን ንሶም ድማ ክርእይዎ ከምዝደልዩን ኣፍሊጦም።
ሄላሪ ክሊንተን ካብ 2009 ክሳብ 2013 ላዕለወይቲ ዲፕሎማት ኣመሪካ ኣብ ዝነበራሉ ንናይ መንግስታዊ ጉዳይ ናይ ውልቂ መዐቀቢ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ ተጠቒመን ዝብል ተሪር ነቐፌታን መርመራን ክካየደለን ምጽንሑ ይፍለጥ። ውጽኢት ናይቲ መርመራ ከምዝሓበሮ ድማ 30 ሽሕ ዝበጽሕ መልእኽቲ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ ከምዘይተረኽበዩ ተገሊጹ።
ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ካብ ሃገራዊ ዋዕላ ደሞክራት ልሒዂ ናብ ኢንተርነት ዝወጸ 20 ሽሕ መልእኽቲ ኤለክትሮኒካዊ ሓበሬታ ነቲ ዋዕላ ሓሚስዎ ምቕናዩን ንኣደ መንበር ናይቲ ዋዕላ ብኣግኡ ካብ ስልጣነን ብወለንትአን ክሰናበታ ከምዝቐሰበን ይዝከር።


text:
እዚ ብዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሃን ሙሉ ሃብቶም ዘርኦም ተባሂሉ ዝተገልጸ ኤርትራዊ መንእሰይ አዕሩኽቱ ግን ሙሉእ ስሙ ሃብቶም ወልደሚካኤል ከምዝበሃል ይገልጹ።
ሓደ ዜግነቱ እስራኤላዊ ዝኾነ ዓረብ አብ መዋፈሪ አውቶቡስ ብዘካየዶ መጥቃዕቲ ሓደ እስራኤላዊ ወታደር ቀቲሉ 10 ሰባት ድሕሪ ምቁሳሉ ፖሊስ ንሱ'ውን ካልኣይ ናይቲ ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸመ መሲልዎ'ዩ ብጥይት ተኩሱ ወቂዕዎ። አብ መርበብ ሓበሬታት አብ ዝተዘገሓ ቪድዮ ከምዘርእዮ እቲ መንእሰይ በጥይት ተወቒዑ ወዲቑ ከሎ እኩባት ሰባት በብዝሓዝዎ ከምዝቀጥቀጥዎ ክኸውን ከሎ አብ መሬት'ውን ዝፈሰሰ ደም ይረአይ።
መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ቅትለት ኤርትራዊ ስደተኛ ዘውግዝ መግለጺ አውጺኡ'ሎ።ናይ ሚንስትር ዜና አቶ የማነ ገብረመስቀል ቲውተር መልእኽቲ እቲ መግለጺ አብ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ከምዝወጸ ይሕብር። አብቲ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ እዚ ፍጻሜ አካል ናይቲ አብ ልዕሊ አሽሓት ኤርትራዊያን አብ ውሽጢ እስራኤል ዝፍጸም ዘይተገልጸ መጽቐቲ'ዩ ድሕሪ ምባል እዚ ድማ ሓደ ውጽኢት ዓለም-ለኸ ዝተወደበ ገበን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ-ሰባት'ዩ ድሕሪ ምባል መንግስትን ህዝብን ኤርትራ አብ ልዕሊ'ዚ ዝለዓለ ቁጥዓን ውግዘትን ይገልጹ'ለው ኢሉ።
ሰበ-ስልጣን እስራኤል ነቲ ዝተፈጸመ ቅትለትን ምቅጥቃጥን ብጌጋ'ዩ ብምባል ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ናይ ሓዘን መልእኽቲ ከምዘቅረቡ'ውን እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ሓቢሩ'ሎ።
ድምጺ አሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ አብቲ መዋፈሪ አውቶቡስ ምስኡ ዝነበረን ዓርኩን መተዓብይቱን ከምኡ'ውን ካልእ አብቲ ቦታ ምስኡ ዝነበረ ዓርኩን ብቴሌፎን ረኺቡ አዘራሪብዎም'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ጸሎት ኵሉ ሳዕ
መኽፈቲ ጸሎት ናይ ነፍስ ወከፍ መዓልትታት አዐትብ ገጽየ ወኵለንታየ በትእምርተ መስቀል እንዘ እብል/ ገጸይን ኵሉ ኣካላተይን ብትእምርተ መስቀል ብስም አብን ወወልድን ወመንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ እናበልኩ አማዕትብ።
ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ፡ ብቅድስት ሥላሴ እናኣመንኩን እናተማኅፀንኩን ኣብ ቅድሚ እዛ ኣደይ ዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሰይጣን እኽሕደካ ኣሎኹ። ንሳ’ውን ናይ ዘለዓለም ምስክረይ ዝኾነት ማርያም ጽዮን እያ።
ነአኵተከ
• ኦ ጐይታ ፈጺምና ነመስግነካ ኣሎና፡ ኦ ጐይታ ንባርኸካን ንእመነልካን ኣሎና፡ ኦ ጐይታ ፈጺምና ንቅዱስ ስምካ ንግዛእ ኣሎና። ኵሉ ብርኪ ዚሰግደልካ ኵሉ ልሳን ዚግዝኣልካ ጐይታ ንሰግደልካ ኣሎና። ኣምላኽ ኣማልኽቲ፡ ጐይታ ጐይቶት፡ ንጉሥ ነገሥታት ንስኻ ኢኻ፡ ኣምላኽ ኵሉ ሥጋን ኵላ ነፍስን ንስኻ ኢኻ፡ ከምቲ ቅዱስ ወድኻ ንስኻትኩም’ሲ ክትጽልዩ ከሎኹም ከምዚ በሉ እናበለ ዝመሃረና ንጽውዓካ ኣሎና።
አቡነ ዘበሰማያት
• ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና ስምካ ይቀደስ፡ መንግሥትኻ ትምጻእ፡ ፈቓድካ ከምቲ ኣብ ሰማይ ዝኾነ ከምኡ’ውን ኣብ ምድሪ ይኹን፡ ነናይ ዕለት ሲሳይና ሎሚ ሃበና፡ ንሕና ንዝበደለና ክንኃድግ ኣበሳናን ጌጋናን ኅደገልና፡ ካብ ኵሉ ክፉእ ፈጺምካ ኣድኅነና እምበር ኣብ ፈተና ኣይተእትወና፡ ከመይ መንግሥትን ኃይልን ክብርን ንዘለዓለም ናትካ እዩ። (ማቴ. 6፡9-13)


text:
ኣብ ዞባ ደቡብ፡ መደባት ምሸታዊ ትምህርቲ ብምግምጋም ንምሕያሉ ክግበር ኣብ ዘለዎ መዳያት ንምዝታይ – ብ23ን 24ን ሕዳር ኣብ ከተማ መንደፈራ ዓውደ-ዘተ ተኻዪዱ።
ኣብ’ቲ ዞባ ሓላፊ ኣሃዱ ትምህርቲ ንዓበይቲ መምህር በላይ ኑርሑሴን፡ ኣብ ዝሓለፋ ሸውዓተ ዓመታት ብዞባ ደረጃ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ስሩዕ ትምህርቲ ክቕጽሉ ንዘይከኣሉ፡ ከምኡ’ውን ብመደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ትምህርቶም ዛዚሞም ደረጃኦም ንዘዕበዩ ዜጋታት – ዝተዋህበ ዕድላት ትምህርቲ ብዝምልከት ጸብጻብ ኣቕሪቡ።
መምህር በላይ ኣብ ጸብጻቡ፡ ኣብ 8 ንኡሳን ዞባታት ናይ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃታት ምሸታዊ ትምህርቲ ይዋሃብ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ካብ 2011 ክሳብ 2017 ንልዕሊ 14 ሽሕ ተመሃሮ ኣገልግሎት ከምእተዋህበ፡ ይኹን’ምበር ኣብ መስርሕ ብዘጋጠሙ ሕጽረታትን ብድሆታትን እቲ መደብ ከም’ቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ከምዘይነበረ ገሊጹ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሓላፊ ጨንፈር ትምህርቲ ንዓበይቲን ምምዕባል ካሪክለምን ኣቶ ትኳቦ ኣይሙት ብወገኑ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ’ቲ ግቡእ ዕድመ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዘይረኸቡ ዜጋታት ትምህርቲ ዝቕጽሉሉ ባይታ ተፈጢሩ ምህላዉ ብምምልካት፡ ኩሎም ዝምልከቶም ብውህደት ክሰርሑሉ ዝግባእ ሃገራዊ መደብ ከምዝኾነ ኣገንዚቡ።
ተሳተፍቲ፡ ኣብ ምሸታዊ ትምህርቲ ዝረኣዩ ድኽመታት ንምውጋድ ክተኣታቶ ኣብ ዘለዎ ሜላታት ኣሰራርሓ ድሕሪ ምዝታይ፡ መደባት ምሸታዊ ትምህርቲ ናብ ኩሉ ከባቢታት ክሰፍሕ ተላብዮም።
ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ኤፍረም ገብረክርስቶስ፡ ምሸታዊ ትምህርቲ፡ ናይ ኣተሓሳስባ፡ ኣሰራርሓን ኣረኣእያን ለውጢ ኣብ ምምጻእ ሓጋዚ ስለዝኾነ፡ ምምሕዳር ዞባ ንምዕዋት’ቲ መደብ ኩሉ ዝከኣሎ ክገብር ምዃኑ ኣረጋጊጹሎም።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ድሕሪ ቊሩብ መዓልታት ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ‘ምስ ብዙሓት ኣሕሉቅ ቤተክርስትያንን ሓለፍቲ ማሕበረ ክርስትያን ማእከላይ ምብራቅን’ ሓቢሮም ከምቲ ባዕሎም ቅዱስነቶም ኣብ ግዜ ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ‘ናይ ጸሎትን ኣስተንትኖን ዕለት ክነሕልፍ ኢና’ ዝበልዎ ኣብ ከተማ ባሪ ክርከቡ እዮም። ብዛዕባ እዚ መደብ እዚ ሊቀ ጳጳስ ባሪ ቢቶንቶ ብፁዕ ኣቡነ ካኩቺ እንኪገልጹ ‘ንኩሉ ዘጠቃልል ፍሉይ ታሪኻዊ ኣድላይነትን ርዝነትን ዘለዎ እዩ’ ኢሎም፣
እዚ ፍጻሜ እዚ ብቐጥታ ኢኩመኒካዊ ተባሂሉ እንክስመ ሊቀ ጳጳስ ባሪ ቢቶንቶ ብፁዕ ካኩቺ ኣብ መግለጺኦም ‘እዚ ፍጻሜ እዚ ንኩሉ ብዓይኒ ሓድነት ኣብያተ ክርስትያን ተመሪሑ ንኩሉን ኣብያተ ክርስትያን ከተሓባብር ፍሉይ ኣተኲሮ ከኣ ኣብ ማእከላይ ምብራቅ ገሩ ስለሰላም ክምህለል ከምኡ እውን ኣብ ሥቃይ ምስ ዝነብሩ ኣሕዋትና ክርስትያን ቅርበትና ብግብሪ ንክንገልጽ እዩ፣ እዚ ግን ነሕዋትና ክርስትያን ጥራይ ዘይኮነ ምስ ቤተክርስትያናን ካቶሊካዊ ዓለምን ብዝተኣሳሰር መንገዲ ንፋስ ሓድነት ኣብያተ ክርስትያን ዘንፍስ ክኸውን ንጽበ፣’ ኢሎም።
ንብፁዕነቶም ቀጺላ ዝቀረበቶም ሕቶ
‘ከተማ ባሪ ኣብ ዕለታዊ ናብራኣ ነዚ ናይ ሓድነት ክርስትያን መንፈስ ብኸመይ ትነብሮ’
ትብል ነራ። ብፁዕነቶም እንክምልሹ:
እንክብሉ ድሮ ሓድነት ኣብያተ ክርስትያን ኣብ ከተማ ባሪ ልሙድ ከምዝኾነ ገሊጾም፣
ድሕሪ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ንጉዕዞ ሓድነት ኣብያተክርስትያንን ሓድነት ክርስትያንን ኣመልኪቶም ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ እውን እዚ ጉዕዞ እዚ ደድሕሪ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኒቆዲሞስ ካብ ጉባኤ ምልስ ምስ በሉ ንመካነ መቃብር ቅዱስ ኒኮላ ንኦርቶዶክሳውያን ኣሕዋትና ብምኽፋን ኣብኡ እውን ሓንቲ ንእሽቶ ቤተ ጸሎት ከም ሥርዓቶም ክገብሩ ብምፍቃድ እዮም ጀሚሮሞ፣ እዚ ብደረጃ መላእ ዓለም እንክረኤ ንሓድነት ኣብያተ ክርስትያን ዝተገብረ ቀዳማይ ስጉምቲ ነበረ፣ በዚ ከምዚ ዝጀመረ ጉዕዞኸስ ቀጻሊ ዘተ ኣብ መንጎና ከምኡ እውን ኣብተን ኣብዚ ሰበኻ ዝርከባ ወንጌላውያንን ካልኦት ማሕበረክርስትያንን ክድንፍዕ ክኢሉ፣ እንክብሉ ምንቅስቃስ ሓድነት ኣብያተክርስትያንን ሓድነት ክርስትያንን ኣብ ከተማ ባሪ ሓዲስ ከምዘይኮነ ሕጂ ከኣ ቅዱስነቶም ነዚ ኣብዚ ዕለታት ዝግበር ናይ ጸሎትን ኣስተንትኖን ግዜ ኣብ ከተማ ባሪ ክኸውን ምምራጾም ብሓቂ ደስ ከምዝበሎም ገሊጾም፣


text:
ፖሊስ ከተማ ላስ ቬጋስ ክፍለ ግዝኣት ኔቫዳ ትማሊ ምሸት ሰንበት ሓደ ወልቀሰብ ኣብ ሓደ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ብዝኸፈቶ ተኹሲ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 58 ሰባት ሞይቶም ካልኦት ልዕሊ 500 ሰባት ድማ ምቕሳሉም ተገሊፁ።ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኣሜሪካ ዝኸፍአ ተግባር ቅትለት ተባሂሉ’ሎ።
ፖሊስ ላስ ቬጋስ 64 ዓመት ዝዕድሚኡ ነባሪ እታ ክፍለ ግዝኣት ስቲፌን ፓዶክ ኣብ ኣፍደገ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ይከታተሉ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ልዕሊ 22 ሽሕ ሰባት ካብ መበል 32 ደብሪ ሆቴል ማንድለይ ቤይ ቶኽሲ ብምኽፋት እዩ እዚ ኩሉ ጥፍኣት ኣውሪዱ።
ፖሊስ እቲ ቀታሊ ይትኩሰሉ ንዝነበረ ክፍሊ ሰይሮም ምስኣተው ሞይቱ ከምዝረኸቡዎን ንርእሱ ቀቲሉ ዝብል እምነት ከምዘሎን ፖሊስ ጆፌፍ ላምባርዶ ሓቢሮም።ናይ ግብረሽብራ መጥቓዕቲ ኢሎም ኣይፀውዕዎን።
“ቅድሚ ኹሉ መለዓዐሊ ምኽንያት ክንፈልጥ ኣለና።ህይወት ብዙሓት ዘጥፍእ ኣእምርኡ ዝተረበሸ ሓደ ሰብ ካብ ዝፍፅሞ ንላዕሊ ህይወት ብዙሓት ንምጥፋእ ምስ ዘንቀለ ግብርሽበራዊ ምኽንያት ዝተኣሳሰረ እዩ።ቅድሚ ከምኡ ኢልና ምምዳብና ናይ መስርሕ ጉዳይ እዩ ክኸውን።”
ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ሶኑይ ንህዝቢ ኣሜሪካ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል እቲ መቕተልቲ ንፁር ሰይጣናዊ ተግባር እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
“ፖሊስ ላስ ቬጋስን ቀልጢፎም ኣብቲ ቦታ ዝበፅሑን ህይወት ብዙሓት ንዘድሓነ ተባዕ ፃዕርታቶም ከመስግኖም እፈቱ።ተኣምራዊ ቕልጣፍኦም ተወሳኺ ምጥፋእ ህይወት ከይወርድ ተኸላኺሉ እዩ።እቲ ቀታሊ ፈላማይ ቶኽሲ ምስ ከፈተ ኣበይ ከምዘሎ ብህፁፅ ምፍላጦም ኩልሻዕ ዝምስገን እዩ።ሞያዊ ብቕዓቶም ዘርኢ እዩ።”
ነቲ መጥቓዕቲ ዳዕሽ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ፤ንኣብሃህልኡ ዝድግፍ ዝኾነ ይኹን መርትዖ ግን ኣየጠቐሰን።


text:
ዶክተር ምሕረትኣብ ገብርሂወት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተሓሲቡ ዝነበረ ንመራሕቲ ኤርትራ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ናይ ምምርሖም መስርሕ ከምዝፈሸለ ገሊጹ። እዚ ማለት ግን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ገና ቀጻሊ ተጻብኦታት ዘይተርፍ ምዃኑ ብምሕባር ብዙሕ ስራሕ ከምዝሓትት ኣረዲኡ። ዶክተር ምሕረትኣብ ገብርሂወት ኣብ ቺካጎ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝምቕማጡ ተመራማሪ ታሪኽን ክኢላ ቴክኖሎጂ ሓበሬታዩ።
በዓል ሞያ ማሕበራዊ ፍትሕን ፕረዚደንት ተማሃሮ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ዝነበረን ኣቶ ሰመረ ከሰተ ብወገኑ: ውጽኢት ብይን ሰብኣዊ ጉዳያት ኤርትራ ብኣወንታ’ዩ ዝራኣይ ይብል።
"እቲ ጉዳይ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ምምርሑ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ኣብ ፍጹም ክከሓድ ዘይክኣል ኣሻቓሊ ደረጃ ምዕራጉ ጥራይ ዘይኮነ መላእ ዓለም ኣፍልጦ ዝሃበሉ ምዃኑ ሓባሪ’ዩ" ድማ ኢሉ።
ብ ቪድዮ ስካይፕ ዝተኻየደ ሙሉእ ቃለ መጠይቕ ክልቲኦም ኣጋይሽ ኣብዚ bit.ly/29jNVAq ምክትታል ይከኣል።


text:
ንምንታ'ይ ዓለማዊ መዓልቲ ራድዮ ዓለም?
ዕላማታት ምኽባር ዓለማዊ መዓልቲ ሬድዮ ስርሓት ራድዮ ኣብ ጾታዊ ማዕርነት ኢደን ክመልሳ፡ ማሕበረሰባዊ ፍጮታት ንኽእምታ፡ ንዓለም ብሓበሬታ ከቃራርባ፡ መሰረታዊ መሰላት ደቂ-ሰብ ንኸቃልሓን'ዩ።
"መዓልቲ ራድዮ ዓለም" መንግስቲ እስጳኛ (ስፐይን) ብ2010 ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ትምህርቲ ስነ ፍልጠትን ባህልን ትካል (ዩነስኮ) ዘቕረቦ ሓሳብ'ዩ።
ብእኡ መሰረት፡ ንዓመትኡ ኣብ መበል 36'ዊ ኣኼባኡ ዩነስኮ ነቲ ሓሳብ ኣጽደቖ። ዕለት 13 የካቲት ድማ "መዓልቲ ረድዮ ዓለም" ንኽትከውን በቕዐት።
እቲ ዝቐረበ ሓሳብ ኣብ ህቡብነትን ዓወታትን ራድዮ'ዩ ዝምርኰስ - ማለት ሕስር ዝበለ ተክኖሎጂ ተሓንጊጡ ንናይ ርሑቅን ቀረባን ሰማዕቲ ኣብ ሓደ መኣዲ ናይ ምምጻእ ዓቕሚ ስለ ዘሎዎ።
ኣብ ኣፍሪቃ ራድዮ እቲ ዝሓየለ መራኸብ-ብዙሃን'ዩ። ኣብ ገለ-ገለ ሸነኻት ኣፍሪቃ እንተዘይኰኑ፡ ራድዮ ካብ ተለቪዥን፡ ዝሕተሙ ጋዜጣታትን፡ ኣብ ኢንተርነት ዝምርኰሱ መበጻጸሕቲ ሓበሬታት ዝሰፍሐ ዝርጋሐ ኣሎዎ።
ርግጽ'ዩ፡ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር መንግስቲ ዀይነን ትልኽ ዝብላ ኣሎዋ፡ ካብኡ ብመጠኑ ናጻ ዀይነን ዝህርኩታ ኣሎዋ፡ ኣብ ዞባታት ዝሰረጻ'ውን ኣሎዋ፣ ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ድማ ኣብ ኣህጕራውያን ፈነወ-ራድዮ ከም ዘትኵሩ ካልእ ሓቂ'ዩ። እቶም መደባት ድማ ተደራረብቲ'ዮም።
ይዅን'ምበር፡ መደባት ራድዮ ኣፍሪቃ ብቍጠባዊ ኵዉንነት ተላሒጹ'ዩ፣ ካብኡ ዝኸፍአ ድማ ብሓያል ኢደ-ኣእትዎ መንግስቲ ሰንደልደል ይብል'ዩ።
"መዓልቲ ራድዮ ዓለም - 2018"
"መዓልቲ ራድዮ ዓለም" ካብ 2012 ጀሚሩ ብዙሓት ቴማታት እናኣስተናገደ ዓመተ-ዓመት ክበዓል ጸኒሑ'ሎ።
እቲ ቀዳማይ በዓል ንኽብሪ ጉልየልሞ ማርኮኒ ኣብ ሃገር ጥልያን - ፒዛ ዩኒቨርሲቲ - እዩ ብዒሉ። ንምዃኑ፡ ማርኮኒ ብ1895 ንቀንዲ መሰረታት ረድዮ ዝመሃዘ ስነ-ፍልጠተኛ'ዩ።
እቲ ብ2013 ዝተባዕለ መዓልቲ፡ ብኣምባሳደራት-ዩነስኮ ዝፍለጡ ኰነ ካልኦት ዉርያት ተደጋገፍቲ ሰባት ኣቢሉ ብዉዕዉዕ ኣገባብ ተጸንቢሉ ውዒሉ - ኣብ ምሉእ ዓለም 150 ሚልዮን ዝኣኽሉ ሰማዕቲ ሰባት ዝረኸበ ብ130 ምዝጉባት ንጥፈታት ተሰንዩ ውዓለ።
እቶም ዝሰዓቡ ዓመታት ድማ ብበዓይነቶም ቴማታት ዝሓዘሉ ጽንብላት ተኸቢሮም ዉዓሉ - 2014 "ብጾታዊ-ማዕርነት"፡ 2015 ብ"ራድዮን መንእሰያትን"፡ 2016 "ራድዮ ኣብ ህጹጽ እዋንን ዕንወትን"፡ ብ2017 "ራድዮ ንስኹም ማለት'ዩ"።
ናይ'ዚ ዓመት'ዚ ቴማ ድማ "ራድዮን ስፖርትን" ክኸውን'ዩ። ዓለምና ብንጥፈታት ስፖርት ስለ ዝተኣሳሰረት ዩነስኮ ነዚ ተርእዮ'ዚ ኣብ ሞያ ንምውዓል ኵለን ማዕከናት ራድዮ ዓለም ኣብኡ ክዓስላ ምሕጽንታ ኣቕሪባ።
እዚ ዓመት'ዚ ዓበይቲ ናይ ስፖርት ንጥፈታት ሓዚሉ ስለ ዝርከብ፡ ማለት ንሰባት ዘቀራርቡ ንጥፈታት፡ ንልባት ዘረስርሱ፡ ንኣእምሮን'ውን ብኣዎንታዊ ኣቕዋማት ዝጸልዉ፡ ጠለብ ዩነስኮ እንሆ መሊሱ ዓው ኢሉ ይድሀ። ንጽባቐ ስፖርት፡ ምስ ጭንግራሕነቱ፡ ኣብ መደርደርያ-ትርኢት ሰሪዖም ከቀምጥዎም ይጠልብ።
ዩነስኮ፡ ምስ'ቶም ንጥፈታት ዝተኣሳሰሩ ትሕተ-ቴማታት ክውሰኹዎም'ዉን የተባብዕ'ዩ። ይብል ከኣ፡ ራድዮን ስፖርትን ማሕበረሰባት ክሃንጹን ከሕብሩን፡ ተሳታፍነት ከሐይሉን ምሕዝነት ከስርጹን፡ ጽቡቕ ድልየትን ሕያውነትን ከበራብሩ ይኽእሉ ስለ ዝዀኑ ብዘሎዎም ዓቕሚ ክዋፈርሉ ይጠልብ። ።
ራድዮ ዳይናሚካዊ ባህርያት ስለ ዘሎዎ ደራኽን ማራኽን መራኸብ-ብዙሃን'ዩ፣ ለዓቢ (adaptability) ባህርያት ስለ ዘሎዎ ድማ ንኣብ 21'ዊ ክፍለ-ዘመን ዝተኣታተዉ መራኽቦታት ኣይተፈልዮምን - ምስ ተንቀሳቓሲ ተሌፎን፡ ታብለት፡ ኢንተርነት ተኣሳሲሩ ክሰርሕ ይኽእል'ዩ፡ ኣሎ ኸኣ። ፈነወ ሬድዮ ቢቢሲ ትግርኛ ብስሩዕ ካብ ዝጅምር እነሆ ሳልሳይ ሰሙኑ ሒዙ ኣሎ።


text:
ናይ ቅዱስ ኣቦና ሓውጾተ ኖልዎ ኣብ ባሪ፡ ንሓድነት ዝኣመተ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ምእንቲ ሰላም ናይ ሓባር ጸሎትን ርክብን ዘተን ምስ ዝተፈላለዩ ፓትሪያርካትን ዘተኰረ ከምዝኸውን ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራዲዮ ጋብሪኤላ ቸራዞ ሓቢረን።
እቲ ናይ ዕለት 7 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ሓውጾተ ኖልዎ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ባሪ ጽዑቕ ሓዋርያዊ መደባት ዘለዎ ኰይኑ፡ ቀንዲ ዕላማኡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ምእንቲ ሰላም ናይ ሓባር ጸሎት ዝብል ኰይኑ ቅዱስነቶም ሰዓት 7 ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ብሄሊኰፕተር ክነቕሉን፡ ድሕሪ ናይ ሓደ ሰዓትን ዓሰርተ ሓሙሽተ ደቓይቕን ጉዕዞ ኣብ ናይ ፑሊያ ክፍለ ሃገር ማእከል ከተማ ባሪ ኣብ ዝርከብ ክሪስቶፈሮ ኮሎምቦ ኣደባባይ ክኣትዉ ምዃኖን ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ዝጠቐሳ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ቸራዞ ኣስዒበን፥
ምስ ፓትሪያርካት ናይ ሓባር ጸሎት
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኣደባባይ ክሪስቶፎሮ ኰሎምቦ ምስ ኣተዉ ብናይ ባሪን ቢቶንቶን ሰበኻ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፍራንቸስኮ ካኩቺን ብናይ ፑሊያ ክፍለ ሃገር ርእሰ ብሔር ሚከለ ኤሚሊያኖን ናይ ባሪ ከተማ ከንቲባ ኣንቶኒዮ ደካሮን ናይ ባሪ ህየንተ መንግስቲ ማሪሊሳ ማኞን ኣቀባብላ ተገይሩሎም ብቐጥታ ናብ ቅዱስ ኒኮላስ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ብምኻድ ካብቲ ከባቢ ፒሊያ ምስ ዝመጹ ፓትሪያርካት ብሓባር መደብ ምእንቲ ሰላም ከዕርጉ እዮም።
ጸሎት ኣብ ቅድሚ ቅዱሳት ትሩፋት ቅዱስ ኒኮላ
ንሰዓት ትሽዓተ ርብዒ ጐደል ብሓባር ምስ ፓትሪያርካት ኣብ ቅድሚ ቅዱሳት ትሩፋት ቅዱስ ኒኮላ ጸሎት ከዕርጉን ሰዓት ትሽዓተን ርብዕን ኣብ ባሪ ሉንጎ ማረ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ጐደና ናብ ዝርከብ ሮቶንዳ ክነቕሉን ሰዓት ትሽዓተን ፈረቓን ናይ ሓባር ጸሎት ክፍጸሙ እዮም።
ድሕሪ ፍጻሜ እዚ ናይ ጸሎት መደብ ናብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ተመሊሶም ልክዕ ሰዓት 11.00 ዕጹው ናይ ሓባር ዘተ ኣካይዶም ሰዓት ሓደን ፈረቓን ንምሳሕ ናብ ናይ ባሪ መንበረ ሊቀ ጳጳሳት ክኸዱን ሰዓት 15.30 ምስ ፓትሪያካት ናይ ስንብታ ርክብ ኣካይዶም ሰዓት ኣርባዕተ ናብ ሄሊኮፕተር ቅድሚ ምድያቦም ብናይ ፑሊያን ባሪን ናይ መንግስትን ከባብያዊ ምሕደራ ኣካላት ናይ ስንብታ ሰላምታ ተለዋዊጦም ኣብ ባሪ ዘካይድዎ ሓውጾተ ኖልዎ ዛዚሞም ስዓት ሓሙሽተን ርብዕን ሃገረ ቫቲካን መዓርፎ ሄሊኰፕተር ክኣትው ምዃኖም ገሊጸን።


text:
ላዕለዋይ ሓላፊ እቲ ትካል ዶክተር ክንፈ ኣብርሃ ዕላማ እቲ ዋዕላ ልማዳዊ ሜላታት ኣተኣላልያ ጐንፂ ምስ ስሩዕ ሕጊ ብኸመይ ተሳንዮም ከምዝኸዱ ንምዝታይን ልምዲ ንምልውዋጥን እዩ ኢሎም፡፡
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከተማ ፕሪቶርያ ንኽልተ ዓማውቲ ተመሳሳሊ ዓውደ መፅናዕቲ ከምዝተኻየደ ዶክተር ክንፈ ኣዘኻኪሮም፡፡
እቶም ልማዳዊ ሜላታት ብርክት ዝበሉ ሓለፋታት ከምዘለዎምን እቲ መንግስታዊ ስሩዕ ሕጊ ምስዚኦም ተሳንዩ ተዘይከይዱ ፀገም ምፍጣሩ ኣይተርፍን ኢሎም፡፡
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ተወካሊ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዋህደ በላይ ብወገኖም እቲ ሐዚ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ኣብ ሜላታት ኣተኣላልያ ጐንፂ ጠሚቱ ምክያዱ ሰናይ ነገር እዩ፤ ኰይኑ ግና ኣብ ጠንቅታት እቶም ጐንፅታት ዝያዳ ኣድህቦ ምሃብ ከምዘድሊ ኣብቲ ዘቕረብዎ ፅሑፍ ገሊፆም፡፡
ኣብቲ ዋዕላ ካብ ዩኒቨርሲታት ኢትዮጵያ፣ ካብ ኬንያን ደቡብ ኣፍሪቃን ዝመፁ ላዕለዎት ምሁራት ይሳተፉ ኣለው።


text:
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ መልእኽቶም - ብምኽንያት ጾመ-ልጓም ሮመዳን ምስ ሓያሎ ኣመሪካውያን ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ምድንፋዕ ደሞክራስን ቁጠባን ኣበርክቶ ዝገበሩ ዜጋታት ተራኺቦም ክዝትዩ ምኽኣሎም ከምዘሐጎሶም ጠቒሶም።
ምስ ሓያሎ ኣመንቲ ምስልምና ምስ ዝኾኑ የዕርኽቱናን መሳርሕትናን ኣብ ዘፍጥርናሉ ን ካልኦት ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ካብ ዘፍቅርዎም ቤተሰቦም ተፈላልዮምን ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎምን ኣብ ስደት ዝርከቡ ሶርያውያን ምድንጋጽ ዘርኣናሉ ኣጋጣሚ ነይሩ ክብሉ ድማ ፕረዚደንት ኦባማ ገሊጾም።
ብኣጋጣሚ’ዚ ጾመ ሮመዳን ኣብ ሽግር ንዝርከቡ ሶርያውያን ናይ 195 ሚልዮን ዶላር ናይ መግብን ካልእ ሰብኣዊ ሃገዝ ከምዝተቐረበ ዝጠቐሱ ፕረዚደንት ኦባማ፡ ብ ሓፈሻ ንህዝቢ ሶርያ ልዕሊ 1 ቢሎዮን ዶላር ዝበጽሕ ሓገዝ ካብ ምጅማር እቲ ቅልውላው ኣትሒዙ ከምዝተለገሰሉ ኣፍሊጦም።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰረ ዜና - ዳይረክተር ድምጺ ኣመሪካ ደቪድ ኢንሶር ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ብኣጋጣሚ ዒድ ኣልፈጥር እንቃዕ ጾመ ልጓም ፈትሐልኩም ክብል መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።
ዳይረክተር ቪኦኤ ደቪድ ኢንሶር ኣብ መልእኽቱ ኣብ ቅነ ወርሒ ሮመዳን ጋዜጠኛታትና ካብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም እዋናዊ ዜና ከምኡ’ውን ምስ ጾመ ሮመዳን ዝተተሓዘ ኣገባብ ኣከባብርኡ ዝምልከት ጸብጻባት ኣብ ምትሕልላፍ ምቕናዮም ኣፍሊጡ። እዞም ጸብጻባት እዚኣቶም ንኹላትና ኣብ ምቅርራብ ተራ ነይርዎም ክኸውን ተስፋ እገብ ክብል ብተወሳኺ ደቪድ ኢንሶር ገሊጹ።


text:
ዕለት 27 ሓምለ ቅድሚ ክልተ ዓመት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብታ ናይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማውን ቅድስቲ ፋውስቲና ኮዋልስካ ከተማ ክራኮቪያ መሓርቲ ምሕረት ኪረኽቡ እያቶም እሞ ብፁዓን እያቶም (ማቴ. 5,7) ብዝብል ቃለ ወንጌል ተመሪሑ ንክኻየድ ተወሲኑ ኣብ ዝነበረ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ተረኺቦም፡ ሓድሽ ወለዶ ነቲ በጽሒ ወለዶ ሓባራዊ ናብራ ኣብ ብዝሃነት ተኻኣልነት ዝምስካር ምልክታ ኣብ ዓለም ክሓድግ መዓዱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ካብ ዕለት 27 ሓምለ ክሳብ ዕለት 31 ሓምለ 2016 ዓ.ም. መበል 31 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ኣብ ክራኮቪያ ካብ መላእ ዓለም ዝተዋጽኡ መንእሰያት ብሓባር ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ መሓርቲ ምሕረት ክረኽቡ እያቶም እሞ ብፁዓን እያቶም ኣብ ዝብል ቃለ ወንጌል ድሮ ዝኽሪ እውን እንተዀነ፡ ናይ ቫቲካን መደብር ተለቪዥን ንድሕሪት ምልስ ቢሉ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝፈጸምዎ መበል 15 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ክራኮቪያ ኣብ መዓልቲ መንእሰያትን ኣብቲ እዋን ዝተነብረ መንፈሳውን ባህላውን መርሓ ግብርታት ብምስማዐ ርእየት ምስቲ ኣብቲ እዋን ዝንበር ዝነበረ ቅዱስ ናይ ምሕረት ዓመት ኣሳዅዒ የዘኻኽረና።
ቀዳመይቲ መዓልቲ፥ ኣብ ሕቑፎ ክራኰቪያ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ክራኮቪያ ዓለም ሓቆፍ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ መዓርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሑ፡ መንእሰያት ብውዕዉዕ ስምዒት ምስ ተቐበልዎም ጐደናታት ክራኮቪያ ብመንእሰያት ኣዕለቕሊቓን ቅዱስ ኣቦና ኣብ ናይ ክራኮቪያ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ሕንጻ ተረኺቦም ብመስኮት ንኹሎም ነቶም ኣብቲ ቅርዓት ሕንጻ ሊቀ ጳጳሳት ንዝነበሩ መንእሰያት ከምቲ ቅድሚኦም ዮሓንስ ጳውልስ ዳግማዊ ደሓር እውን በነዲክቶስ መበል 16ን ዝፈጸምዎ፡ ሰላምታኦም ከምዘቕረቡ ይዝከር።
ቀይሕ ጽገሬዳ ኣብ ትርጋጽ ቅዱስ ምስሊ ጸሊም ዝሕብሩ ሓወልቲ ቅዱስተ ማርያም
ንጽባሒቱ ቅዱስነቶም ናብቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ብሔራዊ ቅዱስ ስፍራ እንክብሉ ዝሰመይዎ ኣብ ቸስቶኮዋ ናብ ዝርከብ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ብምኻድ ንዝኽሪ መበል 1050 ዓመተ ጥምቀት ፖላንድ መስዋዕተ ቅዳሴ ቅድሚ ምዕራጐም ኣብቲ ቅዱስ ስፍራ ኣብ ዘሎ ኣደባባይ እናተዘዋወሩ ነቶም ልዕሊ 500 ዝግመቱ ምእመናን ሰላምታኦም ኣቕሪቦምን፡ ኣብ ቤተ ጸሎት ቅድስተ ማርያም ጸላም ኣመ አምላክ ቅዱስ ምስሊ ፊት ተረኺቦም ጸሎት ኣቕሪቦም ከምቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ደሓር እውን በነዲክቶስ መበል 16 ቀይሕ ጽገሬዳ ኣብ ትሕቲ እቲ ቅዱስ ምስሊ ማርያም ኣንበሩ።
ስነ ስርዓት ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም
ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ክራኮቪያ ኣብቲ ቀዳማይ መርሓ ግብሪ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ መንእሰያት ብናይ ክራኮቪያ ሊቀ ጳጳሳት ዝተሰነዩ 15 ኣካለ ስንኵላን መንእሰያት ብሓባር ብንእሽተይ ናይ ከተማ ምህዳራዊት ባቡር ተሳፊሮም ናብቲ ኣደባባይ ምስ በጽሑ ሽሕ’ኳ ብርቱዕ ዝናም እውን እንተነበረ ብምሊዮን ዝቑጸሩ መንእሰያት ነቲ ብሩዕ ዝናም በዲሆም ብውዕዉዕ ስምዒትን ሓሴትን ኣብ ሰጣሕ ጐልጐል ብሊኒያ ተቐበልዎም። እቲ ንቕድስና ጽዉዓት ብዝብል ቅዉም ሓሳብ ዝተዳለወ መደብ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም ንምብጋስ ኣብቲ መዓልቲ መንእሰያት ንዝሳተፉ ዝውክሉ 187 ሓገራት ሰንደቕ ዕላማ ብዘንበልበሉ መንእሰያት ትርኢት ሰንደቕ ዕላማ ተኻይዱን፡ ምስክርነት ምሕረት ቀረበ።
ቅድስቲ ፋውስቲና፥ ሓዋርያ መለኰታዊ ምሕረት
ቀዳም ንምሕረት ተወኪፉ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ላጋውኒኪ ኣብ ዝርከብ ማእከል መለኰታዊ ምህረት ተባሂሉ ናብ ዝግለጽ ንቅድስቲ ፋውስቲና ዝተወከፈ ቅዱስ ስፍራ ነጊዶም፡ ቅድስቲ ፋውስቲና ክሳብ ኣብ ሰማያዊ ቤት ምውላዳ ዝተቐመጠትሉ ገዳም ቅድስተ እመቤት ዘምሕረት ብምኻድ ኣብቲ ቅድስቲ ፋውስቲና ዕለት 22 ለካቲት 1931 ዓ.ም. ናይ ዝተገለጸላ ኢየሱስ ኣባኻ እኣምን ዝብል ጽሑፍ ዝተነብሮ ምስሊ ኢየሱስ ዘምሕረት ኣብ ዝተነብረሉ ናይ ቅድስቲ ፋውስታ ቅዱስ ዓጽም ዝዓረፈሉ ስፍራ ጸሎት ኣዕረጉ።
ቅዱስ ትሩፋት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ
ቅዱስ ኣቦና ካብቲ ቤተ ጸሎት ቅድስቲ ፋውስቲና ወጺኦም ነቶም ኣብቲ ኣጸደ (ቅርዓት) ቅዱስ ስፍራ ንዝተኣከቡ መንእሰያት ሰላምታኦም ኣቕሪቦም ብመለኰታዊ ምሕረት በሪ ናብቲ ቅዱስ ስፍራ ብምእታው፡ መርሓ ግብሪ ስርዓተ ምስጢረ ንስሓ መሰረት ብዙሓት ካህናት ምስጢረ ንስሓ ይሰርዑ ከምዝነበሩን ቅዱስነቶም እውን ንሸሞንተ መንእሰያት ምስጢረ ንስሓ ሰሪዖም ምስ ናይ ፖላንድ ካህናትን ገዳማውያንን ብሓባር መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐምን ደም ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዘለዎ ኣብቲ ቅዱስ ስፍራ ንዝተነብረ ቅዱስ ትሩፋት ተሳለሙ።
መዓዲ ምሳሕ ምስ መንእሰያትን ወለንተይናታትን
ኣብ ናይ ክራኮቪያ ቤተ ሊቀ ጳጳስ በጺሖም ናይ ክራኮቪይ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ስዝዊችን ሓንቲ ኣስተርጓሚትን ኣብቲ መዓልቲ መንእሰያት ካብ ዘገልግሉ ውሽጢ 13 መንእሰያት ወለንተይናታትን ካብ ነፍሲ ወከፍ ተሳተፍቲ ሃገራት ዝተዋጽኡ መንእሰያትን ብሓባር ናይ ምሳሕ መኣዲ ተቛዲሶም፡ ብቛንቋ ስፓንሽን ጣልያንን ምስቶ መንእሰያት ሓሳብ ንሓሳብ ተለዋወጡ።
ቅዱስ በሪ ናይ መበረ ጥበብ መልኰታዊ ምሕረት ቀጽሪ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ መንበረ ጥበብ መለኰታዊ ምሕረት ኣብ ዝካየድ ናይ ጸሎት ዋዜማ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት መደብ ንኽሳተፉ ምስ በጽሑ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ብዝግመቱ መንእሰያት ኣቀባብላ ተገይሩሎም፡ ምስ ሽዱሽተ መንእሰያት ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ብቕዱስ በሪ ምሕረት ምስ ሓለፉ ኣብቲ ዝተሰናደወ መድረኽ ምስ በጽሑ ኢየሱስ ምንጪ ምሕረት ብዝብል ኣርእስቲ ዝተደርሰ መንፈሳዊ ምርኢት ቀሪቡን ቃል ምስክርነት እውን ምስ ተሰምዐ ሰለስተ መንእሰያት ብንዘቕረቡሎም ሕቶ ኣደጊፎም ቃለ ምዕዳን ለገሱ።
ወንጌል ከምቲ ኣብ መገዲ ዝመርሕ ዳህሳሲ (ቡሶላ)
ንጽባሒቱ ወንጌል ኣብ ጐዳና ጉዕዞ ኣንፈት ሓባሪ ብዝብል ቅዉም ሓሳብ ኣብ ዝተዳለወ መደብ መዕጸዊ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ተረኺቦም ነቶም ኣብቲ መደብ ንዝተሳተፉ ሰለስተ ሚልዮን ዝግመቱ መንእሰያት ኣብ ሰጣሕ ጐልጐል ዋይሊችካ፡ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐምን፡ ንዅሎም መንእሰያት ኣብ ሕይወትኩም ወንጌል ቦሶል ገርኩም ኣብ መላእ ዓለም ልኡካንን መሰኻኽርን መለኰታዊ ምሕረት ኵኑ እንክብሉ ከምዝመዓዱ እንክዝከር፡
መበል 32 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት 2019 ዓ.ም. ኣብ ፓናማ
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘዕረገዎ ናይቲ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ መንእሰያት መዕጸዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ሱታፌ ቅዱስ ቁርባን፡ ንተሳተፍቲ መንእሰያት ንዝወከሉ ናይ ኢየሱስ ብርሃን ዝገልጽ ውሉዕ ፋኑስ ምስ ዓደሉ ድሕሪ መስዋዕተ ቅዳሴ ፍርቂ መዓልቲ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሒር ብሓባር ምስ ኩሎም መንእሰያት ደጊሞም እቲ ኣብ 1985 ዓ.ም. ብቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተበገሰ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መእሰያት ቀጻልነቱ ብምርግጋጽ መበል 32 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት 2019 ዓ.ም. ኣብ ፓናማ ክካይድ ከምዝወሰኑ ይዝከር።


text:
ኣቶ ጌታቸው ረዳ ሎሚ ምስ ጋዜጠኛታት ወፃኢ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ኣብ ጎንደር ዝተላዕለ ተቃውሞ ኣምሓራን ውፅኢቱን’ዶ ክገልፁልና ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ ‘ስለምንታይ ተቃውሞ ኣምሓራ ኢልካ ከምዝገለፅካዮ ኣይርደአንን፣ ምኽንያቱ ተቃውሞ ኣምሓራ ኢልካ ዘረባ ኣይነበርን’ ኢሎም።
‘ሓይልታት መንግስቲ፣ ገበናዊ ተግባራት ዝፈፀሙ ምስ መንግስቲ ኤርትራን ብኣስመራ ዝድገፉን ሓይልታትን ምትእስሳር ዝነበሮምን 6 ሰባት ንምእሳር ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ሒዙ ተንቀሳቂሱ ነይሩ። ፌደራላዊ ሓይሊ፣ ነቶም 4 ክሕዞም ከሎ፣ እቶም ክልተ ግና ተዓጢቆም ስለዝነበሩ ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ፀጥታ ተኹሲ ከፊቶም’ዮም’ እውን ይብሉ።
ፀሓፊ ኮሚተ ሕቶ መንነት ወልቃይት ኣቶ ኣደራጀው ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ኣብ ዝሃቡና ሪኢቶ ‘መንግስቲ ሓደ ጊዜ 7 ግንቦት’ዮም፣ ገለ እዋን ተላኣኣኽቲ ሻዕቢያ’ዮም፣ ተረፍ መረፍ ደርጊ’ዮም ዝብል ዘሎ፣ ብኣና፣ ብህዝቢ ወልቃይትን ኣምሓራን ተቀባልነት ዘይብሉ’ዩ’ ኢሎም ነይሮም።
ኣቶ ጌታቸው ‘ኣብ’ቲ ኣብ ጎንደር ዝተፈጥረ ህውከት ልዕሊ 5 ኣባላት ፖሊስን ክልተ ሰላማዊ ሰባትን ከምዝተቀትሉ፣ በዝሒ ሓደጋ ዝወረዶም ሰባት ይንህር ከምዘሎን ገሊፆም’ ይብል ኣቀባሊና መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ኣብ ፓሪስ ፈረንሳ ኣብ ልዕሊ ትሕተም ሰሙናዊ ጋዜጣ ቻርሊ ኢብዶ መጥቃዕቲ ተፈፂሙ ብውሑድ 12 ሰባት ከምዝተቀትሉ ተፈሊጡ።
ፖሊስ ፈረንሳ 3 ሰባት ኣብ ውሽጢ ቤት ፅሕፈት’ታ ጋዜጣ ተኹሲ ከፊቶም ነቲ ጥቅዓት ድሕሪ ምፍፃሞም ከምዝተሰወሩ ሓቢሩ።
ቀንዲ ኣሰናዳኢት’ታ ጋዜጣ ስተፈኒ ካርቦንየርን 3 ካልኦት ጋዜጠኛታት ካርቶንን ካብ ሞንጎ’ቶም ግዳያት’ዮም።
ውፅእ ብዝበለ ኣገላልፅኣ ትልለ እታ ጋዜጣ፡ሃይማኖታዊን ባሕላዊን ሪኢቶታት’ውን ትህብ’ያ።እታ ጋዜጣ ኣብ ናይ ረቡዕ ሕታማ፡ብዛዕባ መራሒ ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ ኣቡ ባክር ኣል-ባግዳዲ ዝምልከት ሓደ ፅሑፍ ሒዛ ነይራ።መግለፂ ሰናይ ሓድሽ ዓመት እናሃበ ከሎ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፡እቲ መጥቃዕቲ ስራሕ ፈጠርቲ ራዕዲ’ዩ ኢሎም ኮኒኖምዎ ፕረዚደንት ፍራንስዋ ሆላንድ።ንሶም ወሲኾም ኣረመንያዊ ተግባራት ንናፅነት ሓሳብካ ምግላፅ ኣየፅልምቶን’ዩ’፡”ኣብ ልዕሊ ሚድያ መጥቃዕቲ ምፍፃሙ ንመሰረታዊ መትከላት ሓሳብካ ብናፃ ምግላፅ ኣይከጥፈኦን’ዩ ኢሎም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ናይ ው.ሕ.ሃ ሄሊኮፕተር ተሓምሺሻ
Radio Erena: 28 August, 2014
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ሰብኣዊ ንጥፈታት እተግልግል ዝነበረት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሄሊኮፕተር ወዲቓ፣ ብምሕምሻሻ ሰለስተ ኣባላታ ሞይቶም።
ጠንቒ ምውዳቕ፣ እታ ሄሊኮፕተር ገና ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እንተኾነ እታ፣ ሄሊኮፕተር ዝወደቐትሉ ኣብዝቲ ጽዑጹዕ ኵናት ዝካየደሉ ዘሎ ዞባ ዩኒቲ ዝርከብ ከባቢ ከተማ በንቲዩ ብምዃኑ፣ ብዝተተኮሰላ ሮኬት ተሃሪማ ክትከውን ከምእትኽእል ይግለጽ።
ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን፣ ኣቐዲሞም ናብቲ ንሳቶም ዝቖጻጸርዎ ከባቢታት ዝኾነት ነፋሪት ከይትረበርር ከጠንቕቑ
ኣብ ጎደናታት ኣስመራ፣ ጥዕንኡ ዘይተረጋገጸ መግብን መድሃኒታትን ይሽየጥ ምህላዉ ኣብ ህዝቢ ሻቕሎት ፈጢሩ
Radio Erena: 27 August, 2014
ኣብ ሓያሎ ጎደናታት ኣስመራ፣ ጥዕንኡን ብቕዓቱን ዘየተረገጋጸ መግብን መድሃኒታትን ክሽየጥ ይርአ ምህላዉ፣ ኣብ ህዝቢ ሻቕሎት ፈጢሩ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ከተማ ሓቢሮም።
ከም ዘይቲ፣ ጸባ፣ ብሽኮቲ፣ ጽሟቕ...ወዘተ ዝኣመለሰ ደረጅኡን ብቕዓቱን ዘይተረጋገጸ ዕሹግ መግብታት ኣብ ጎደናታት ክሽየጥ ካብ ዝጅምር ዓመታት ኣሕሊፉ እኳ እንተሎ፣ ከም ፓራሲታሎምን ካልኦት ዓይነታት ጥዕንኦም ዘይተረጋገጸ መድሃኒታትን ኣብ ጎደና ክሽየጡ ግና ሕጂ'ዩ ዝቐላቐል ዘሎ።
ኣብ ገምጋም ባሕሪ ሊብያ ኣብ ዝጠሓለት ጃልባ፣ 170 ስደተኛታት ከምዝሞቱ ተረጋጊጹ
Radio Erena: 27 August, 2014
170 ስደተኛታት ሒዛ ብ22 ነሓሰ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ኣብ ዝጠሓለት ጃልባ፣ ብምሉኦም እቶም ስደተኛታት ከምዝሞቱ መንግስቲ ሊብያ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ፈለማ ናይ ናይ ኣስታት 30 ሬሳ ጥራይ ተረኺቡ እኳ እንተጸንሐ፣ ትማሊ ድማ ናይ 70 ሬሳታት ብባሕሪ ተገፊዑ ናብ ገማግም ባሕሪ ትሪፑሊ ድሕሪ ምምጽኡን፣ 10ታት ሬሳታት ዝጸንሑዋ ናይ ካብ ዕንጨት ዝተሰርሐት ንእሽቶ ጃልባ ድማ ምርካባን፣ ብምሉኦም እቶም ስደተኛታት ሞኡቶም'ዮም ኣብ ዝብል መደምደምታ ከምዝበጽሐን ኣፈኛ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ እታ ሃገር ዓብደለጢፍ መሓመድ ኢብራሂም ገሊጹ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ፣ ካብ ዝተኻየደሉ ፈተነ ቅትለት ኣምሊጡ
Radio Erena: 27 August, 2014
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ተሳቲፉ ናብ ሃገሩ ዝምለስ ዝነበረ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሃገሩ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ብሓደ ካብ ኣባላት ሓለዋ ናይቲ ኤርፖርት ብዝተኸፍተ ቶዅሲ፣ ሓኪም እቲ ፕረዚደንት ዝርከቦም ሰለስተ ሰባት ክቖስሉ እንከለዉ፣ እቲ ፕረዚደንት ግና ኣቐዲሙ ከምዝወጸ ተገሊጹ።
ነዚ ዘረጋገጸ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ ማሕሙድ ዓሊ ዮሱፍ፣ ነቲ ቶዅሲ ዝኸፈተ ኣባል ሓለዋ ፕረዚደንት ካብ ሰራዊት ሪፖብሊካን ጋርድ፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣትዩ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
መንገዲ ኣየር ቱርኪ፣ 200 ኢራናውያን ኣብረርቲ ምቑጻሩ፣ ዕዳግኡ ከንቖልቑል ከምዝኽእል ተገሊጹ
Radio Erena: 26 August, 2014
ብሰንኪ ዋሕዲ ኣብረርቲ ተዋጢሩ ከምዝጸንሐ ዝገለጸ መንገዲ ኣየር ቱርኪ፣ 200 ኢራናውያን ኣብረርቲ ብምቑጻሩ፣ ኣብ ዕዳጋ ከቢድ ክሳራ ከጋጥሞ ከምዝኽእል ይግለጽ ኣሎ።
እቲ መንገዲ ኣየር፣ ካብን ናብን ሓያሎ ሃገራት ዓለምን ኤውሮጳን ከም መተኣሳሰሪ ኮይኑ ከገልግል ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ 200 ኢራናውያን ኣብረርቲ ምቑጻሩ፣ ንሓያሎ ኤውሮጳውያን ገያሾ ስግኣት ፈጢሩ ከምዘሎ ኣቭየሽን ዎች ጠቒሱ።


text:
ብምኽንያት 20 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዝተዳለወ ውድድር ቁንጅና 100 ቆነጃጂት ተወዳዲረን። ድሕሪ ተኸታታሊ ናይ መጻርዪ ውድድራት ድማ 18 ናብቲ ናይ መወዳእታ ዙር ሓሊፈን። ድሕሪ`ዚ መዓልቲ ናጽነት 2ተ መዓልታት ክተርፎ ኸሎ ኣብ ዝተኻየደ ናይ መወዳእታ ውድድር፡ ብድምር ውጽኢት ዮርዳኖስ ሉሉ ተዓዋቲት ወ/ት ናጽነት 2011 ክትከውን በቒዓ`ላ።
ሰለስቲአን ተዓወትቲ ማለት ዮርዳኖስ ሉሉ፡ ሩት ገረዝጊሀር፡ ዓሻ ሆርቢ ምስ ጋዜጠኛ ድምጺ ኣመሪካ ተወልደ ወልደገብሬል ኣብ ዝገበርኦ ቃለ-መጠይቕ፡ ነቲ ዝተዓወታሉ ሞያ ብዕቱብ ክደፍኣሉን ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ከብጽሕኦን ከምዝደልያ ኣረጋጊጸን።
ዮርዳኖስ ኣብ ዝሃበቶ ናይ መዕጸዊ መልእኽቲ፡ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ነቲ ዘለወን ፍሉይ ጽባቐን ርእሰ ተኣማንነትን ናብ ደገ ብምውጻእ ንነብሰን ንወለደን ኣኹሪዐን ኣብ ቅድሚ ዓለም`ውን ንሃገረን ሓበን ክኾና መኺራ።
ምስ ሰለስቲአን ተዓውትቲ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡-


text:
ዝምድና ኢሰያስን፣ 1ይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢዪ ኣሕመድን ስዑዲ ዓረብን። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ሱዕድያ ዝተፈረመ ስምምዕ!!
“እዛ ብርኲታ እምኒ’ላታ”! ታሪኽ ዘመነ ካሊፋት
ታሪኽ ዘመነ ካሊፋት 615 ክሳብ 750 ዓ.ም.ፈ. ንመላእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክርስትና ደምሲሶም፣ ብምስልምና ክትክኡዎ ዘይፈተኑዎ ባርባራዊ ወራር ኣይነበረን።
ካብቲ ዝፈጸሙዎ ባርባራዊ ፍጻሜታት ከኣ ብውሑዱ እዞም ዝስዕቡ እዮም፤
1. ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ኣብያተ መቕደሳት ኣቃጺሎምን ኣዕንዮምን
-
ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ድያቆናትን፣ ካህናትን፣ መነኮሳትን፣ ኣቡናትን፣ ፓትሪያርክታትን ርትዓዊ ሃይማኖት (ኦርቶዶክስ) ሓሪዶም። ንካብ ማሕረዲ ዝተረፉ ከኣ ብሓይሊ ኣመስሊሞምም።
-
ንልቃውንትን፣ ሓሰብትን፣ ምሃዝትን፣ትግሪኛ ተዛረብቲ ብባርባራዊ ዝኾነ ጭካኔ ሓሪዶሞም፣ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ርቱዕ ሃይማኖት ድማ ብሃልሃልታ ሓዎ ኣምሪቖሞ።
-
ንመርዳእታ፣ እተን ካብ ጥንቲ ክርስትያን ዝነበራ ኣውራጃታት ኤርትራ፣ ብሰንኪ ባርባራዊ ወራር ኣዕራብ (ኣኽራሪ ኣስላማዊ ሓይሊ ካሊፋት፣ ሎሚ ከኣ ታሪኽ ደጊሙ ብሃገረ ኣስላም ISIS ዝፍለጥ ዘሎ) ኣብ ምስልምና እምነት ብቐስብ ዝተለወጣ፣ ኣውራጃዳት ኤርትራ
እዘን ዝስዕባ እየን፣
ህዝቢ ከበሳ፤ ሓማሴንን፣ ኣከለጕዛይን፣ ሰራየን፣ ትግራይን ግን እምቢ ኣይንምስልምን ኢና ኢሎም፣ ብጅግንነት ንባርባራውያን ኣዕራብ ስለዝመከቱዎም፣ ክሳብ ሎሚ ርቱዕ ሃይማኖቶም ዓቂቦም ጸኒሖም ኣለው። ሎሚ ግና ብዘመን እቶም መንነቶምን ሃይማኖቶምን ዝኸሓዱ፣ ከም ብዓል ድያብሎስ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስን ኣፈወርቂን፣ ኮራዂር ጽዮናውያን መራሕቲ ወያኔን፣ ዝሓለፈ ታሪኽ ኣዕራብ ንኽደግሙ፣ እንሆ ምስቶም ጽሓይ ዓሪባቶም ዘላ ኣዕራብ ተኸደንቲ ጀለብያ ተላፊኖም፣ ብትእዛዝ ጽዮናውያን ቅዱስን ኦሪታዊ ርቱዕ ሃይማኖትና፣ ንብምስልምና ንኽትክኡዎ ለይትን ምዓልትን ገልዳሕ ይብሉ ኣለው።
ካብቶም እንዳ ህግደፍን ወያኔን፣ ካብ በረኻ ካብዝኣትዉ ጀሚሮም፣ ክሳብ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ሃይማኖት ክርስትና ብሕልፊ ኣብ ልዓሊ ቅዱስን ርቱዕ ኦሪታዊ ሃይማኖት ተዋህዶ፣ ክፍጽምዎም ዝጸንሑ ነውሪ ዝኾኑ ፍጻሜታት እዞም ዝስዕቡ እዮም።
-
ነውራም ዘመተ ሞባእ ኣብያተ መቕደሳት ተዋህዶ ሃይማኖት (ብህግደፍን ብወያኔ)
-
ክብርን መሰልን ካህናት ምግፋፍ (ብእንዳ ህግደፍን ወያኔን)
-
ብጹእ ወቅዱስ ፓትርያርክ ኤርትራ ምሕያር
-
ካህናትን ድያቆናትን ንወተሃደራዊ ወፍሪ ምግዳድ
ኣብዚ እዋንዚ ግና ኣብ ኤርትራ፣ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ቤተመቕዳስ እንዳ ኣቶ ሞባእ ክዘምትን፣ ካህናትን ድያቆናትን መሳርያ ኣዕጢቑ ሞዪኦምገዲፎብ ብቐስብ ኣብ ዕስክርና ንክዋፈሩ ይገብር ኣሎ። ንብጹእ ወቅዱስ ፓትርያርክ ርቱዕ ሃይማኖት (ኦርቶዶክስ ብቋንቋ ግሪኽ) ሓዩሩዎም። እዚ ምልክታት እዚ ድማ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንታሪኽ ካሊፋት ዘዘኻኽርን፣ ዝደግምን ኮይኑ ንዕዘቦ ኣሎና።
እዚ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስን፣ ግዛያዊ 1ይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢዪ ኣሕመድን፣ ምስ ዛህሮም ዝጠፍአ ሃገራት እዕራብ ዝፍጽሙዎ ዘለው ሓዲሽ ሕጽኖት ካበይ ተበጊሱ ኣበይ ንምብጻሕ እዩ? መንዮምከ እቶም ድሕሪ እዚ ሕቡእ ኣጀንዳ ዘለው መሃንድሳት?
ግፍዓዊ መግዛእቲ ኣዕራብ ኣብ ኤርትራን ትግራይን፣ ድሕሪ እቶም ነቢዪ መሓመድ ኣብ ዓዲ ዓረብ ሽግር ምስ ኣጋጠሞ፣ ነቶም ስዕብቱ ንኢትዮጵያ ከይዶም ንክዕቆቡ ነገሮም፣ ብ615 ዓ.ም.ፈ ድማ ኣብቲ ብባሕረ-ነገስታት ዝመሓደር ዝነበረ ምብራቓዊ ትግራይ መጺኦም፣ እቲ ሽዑ ዝመርሕ ዝነበረ ባሕረነጋሽ ብዉቕ ኣቀባብላ ተቐብሉዎም እሞ ሃይማኖቶም ኣኽቢሮም ሃይማኖት ክርስትና ዑቕባ ሓተቱ። እቲ ባሕረ ነጋሲ ሽዕ ዘመን ዘምሓድር ዝነበረ ከኣ ብኽብሪ ተቐቢሉ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ኣኽቢሮም ንኽነበሩ ኣተሓሳሰቦም።
ካብኡ ደፋእ እንዳበሉ ካሊፋት ዝብሃሉ ኣኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምና ካብ ግብጺ ነቒሎም ብሱዳንን እቋሪጾም ንኤርትራ ኣትዮም ምስቶም ኣብ ምድረ ባሕሪ ወይ ምድረ ሓበሳ ዝነበሩ ኣስላም ሓቢሮም ወረሩ። ካብ 620 ክሳብ 750 ድማ ንከባቢ ሳሕልን ደንከልን ባርካን ሳሕልን ዝነበረ ኣብያተ ክርስትያናትን ኣብያተ መቕደሳትን ኣቃጸሉዎ፣ ድያቆናትን፣ ካህናትን፣ ኣቡናት፣ ፓትሪያርክታትን ሓረዱዎምን ቀንጸሉዎምን። በሰንኪ ጠንቂ ባርባራዊ ግፍዓዊ ወራር ኣኽረርቲ ሃይማኖት እስልምና ወይ ኣዕራብ፣ እቶም ካብ ማሕረዲ ዝተረፉ ካህናት ታቦቶም ተሰኪሞ ብለይቲ ተሓቢኦም ኣብ ብቐሊሉ ክትድዪቦ ዘይትኽእል ጎቦታት ተሓቢኦም ሰፈሩ።
ንመረድእታ፣ እቲ ክሳብ ሎም ከም ሙዝየም ኮይኑ ካህናት ዝነብሩሉ ዘለው ገዳማት፣ ከም ገዳም ኣቡነ ፍሊጶስ፣ ኣብ ብዜን መንገዲ ባጽዕ፣ ከም ገዳም እንዳስላሴ ወይ ጻዕዳ-እምባ፣ ኣብ ከባቢ ሰኒሒት ዝርከብ፣ ገዳም ደብረሲና ኣብ ከባቢ ምድረ መንሳዕ ኣውራጃ ሰኒሒት ዝርከብ። ኣብ ከባቢ ኣከለጒዝያ ስመኋናን ዝርከቡ ንታውያን ገዳማት። ኣብ ትግራይ ዝርከብ ገዳም ደብረ ዳሞ፣ ኣቡነ ኣረጋዊ ወዘተ….።
ድሕሪዚ ኩሉ ባርባራዊ ወራር ኣኽረርቲ ምስልምና እምነት ኣዕራብ፣ ብ ፍላይ ጀጋኑ ደቂ ከበሳ ብትብዓት ስለዝመከቱዎም ኣብ 750 ዓ.ም.ፈ. ካብ መሬት ኤርትራ ተደምሲሶም ወጹ። ካብኡ ክኣ እቲ ርቱዕን ኦሪታዊን ሃይማኖት ክርስትና (ብግሪኽኛ ቋንቋ = ኦርቶዶክ) ኣብ ኤርትራን ትግራይን ኢትዮጵያን እንደገና ተንስአ። እቶም ኣብ ኣውራጃ ሳሕልን፣ ባርካን፣ ሰምሃርን፣ ደንከል፣ ጀበርቲ ኣብ ትግራይን ኣብ ኣኽርያን መንደፈራን ዝነብሩ ዘለው፣ ኣብቲ እዋንቲ በቶም ኣረሜን ካሊፋት ብሓይሊ ስለዝመለሙ፣ ካብ 750 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሮም ክሳብ ሎሚ መስሊሞም ኣለው።
ብመሰረት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኣስመራ ኣቀዲመን ብ9 ሓምለ 2018 ዝበጽሕኦ ናይ ሰላም ኣዋጅን ወዕላትን፡ ኣብ ቅድሚ ማሕበረ ሰብ ዓለም ውን ብ16 መስከረም 2018 ሰንበት ኣብ ጂዳ ብዝሓየለ መንገዲ ነቲ ዉዕል ከጽድቅኦ ኪኢለን ኣለዋ። ዝርዝር እቲ ውዕል ከምዚ ይብል!
ስምምዕ ሰላም፡ ምሕዝነት፡ ከምኡውን ኣጣቃላሊ ምትሕግጋዝ ፈደራላዊት ዲሞክራሳዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ሃገረ ኤርትራን.
——————————————–
ፈደራላዊት ዲሞክራሳዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያን ሃገረ ኤርትራን ክልቲኦም ኣካላት፡
ናይ ሓባር ዶብ፡ ጂኦግራፊያዊ፡ ታሪኻዊ፡ ባህላውን ከማኡ ውን ሃይማኖት ክልቲኡ ሃገርን፡ ህዝብን ኣብ ግምት ብምእታው፡
ሓድሕድ ምክብባር ናጽነት፡ ልኡላውነት፡ ከምኡ ውን ግዝኣታዊ ሓድነት፡
ኣብ ድሌት ዛዛሚ ሰላምን፡ ምንጻፍ ታሪኻዊ ባይታ/ውህደት ንዝበረኸ ዕላማ ዝተሞርከሰ፡
ኣብ ምዕሩይን ድምር ንጥፈትን ዝተሞርከሰ ምምስራት ኣጣቃላሊ ምትሕግጋዝ፡
ንዝያዳ ሰላምን ጸጥታን ንጡፍ ዞባውን ዓለማዉን ሓባራዊ ኣበርክቶ ኣብ ግምት ዘእተወ፡
ንዳግማይ ምርግጋጽ ዝተበጽሐ ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ 09 ሓምለ 2018፡
ንምርግጋጽ/ምምእዛዝ ግዴታ/መብጽዓ መትከላትን ኣገዳስነትን ቻርተር ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡
ክልቲኦም ወገናት ነዞም ዝስዕቡ ዓንቀጻት ተሰማሚዖም፡–
ዓንቀጽ ሓደ፡
ኲናትን ተጻብኦን ብወግዒ ኣቆሪጹ፡ ሓዲሽ ዘበን ሰላምን፡ ምሕዝነትን ከምኡ ውን ኣጣቃላሊ ምትሕግጋዝን ጀሚሩ ኣሎ።
ዓንቀጽ ክልተ፡
ክልቲአን ሃገራት ኣብ ምዕሩይን ሓባራዊ ስራሕን ዝተሞርከሰ ኣጣቃላሊ ምትሕጋዝ ኣብ መዳይ ፖለቲካዊ፡ ጸጥታትዊ፡ ምክልኻል፡ ቁጠባ፡ ንግዲ፡ ወፍሪ፡ ባህልን፡ ማሕበራዊ ጉዳያትን ንክህሉ ከተባብዓ እየን።
ዓንቀጽ ሰለስተ፡
ክልቲአን ሃገራት ሓደ ፍሉይ ሓባራዊ ቀጠባዊ ዞባ ዘጠቃለለ፡ ክልተኣዊ ልምዓታዊ ወፍሪ ፕሮጀክታት ክህልወን።
ዓንቀጽ ኣርባዕተ፡
ክልቲአን ሃገራት ንውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራ ኢትዮጵያ EEBC ኣብ ግብሪ ከተግብራ።
ዓንቀጽ ሓሙሽተ፡
ክልቲአን ሃገራት ንዞባውን ኣህጉራውን ሰላም፡ ጸጥታ ከምኡውን ምትሕግጋጽ ክደፋኣሉ፡
ዓንቀጽ ሽዱሽተ፡
ክልቲአን ሃገራት ንግብረሽበራን ምስግጋር/ኮንትሮባድ ደቂ ሰባት፡ ኣጽዋር፡ ከምኡ ውን ዕጸፋርስ ኣብ ኣህጉራዊ ውዕላትን ኪዳን/መሻርኽትን ተሞርኪሰን ክገጥምኦ።
ዓንቀጽ ሸውዓተ፡
ክልቲአን ሃገራት ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ውዕላት ኣብ ባይታ ንምትግባር ሓላፍነት ወሲዱ ዝሰርሕ ሓባራዊ ላዕለዋይ ደረጃ ኮሚተ፡ ከምኡ ውን ኣገዳስነቱ ተራእዩ ንኡስ ኮሚተ ከቁማ።
እዚ ስምምዕ እዚ ብ16 መስከረም፡ ኣብ ጂዳ፡ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ተፈጺሙ፡ ንነፍሲ ወከፉ፡ ብትግሪኛ፡ ኣምሓሪኛ፡ ዓረብ ከክልተ ቅደሓት ተዳሊሉ፡ ከምኡ ውን ናይ ኣተራጓጉማ ጸገም ከየምጽእ፡ ብእንግሊዘኛ ይዘርጋሕ!
ንፈደራላዊት ዲሞክራሳዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ
ቀዳማይ ሚኒስተር ዶ/ር ኣቢየ ኣሕመድ ዓሊ
ንሃገረ ኤርትራ
ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ


text:
ፍሉይ ልዑኽ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ንማእኸላይ ሜዲተራንንያን ቪንሰንት ኮክተል “ምሉእ ዝኾነ መሰረታዊ ስጉምቲ ክውሰድ ይግባእ ኢሎም”።
“ ነቲ ሰፊሕ ዝርጋሓ ዘለው ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝተመስረት ቁጠባ ከነዕንዎ ይግባእ።ብዙሕ ቁጽሪ ዘለወን ሃገራት ካብ ሊብያ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝወጸ ነዳዲ ይገዝኣ፡ እዚ ድማ ካብቲ ንዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ዝህልው ማሕበረሰብ ምዃኑ እዩ። ኣብ ምርቋሕን ምቅላዕን ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ፡ ናይ ንብረትን ናይ መገሻን እገዳ ንምግባር ብዙሕ ክንሰርሕ ይግባእ።”
ብመሰረት ሎሚ ሶኑይ ዝወጸ ሓድሽ መጽናዕቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ንብዙሓት ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብታ ሃገር ዘሎ ዓመጽን ምዝመዛን ነቲ ሓደገኛ ጉዕዞ ምቁራጽ ማእከላይ ባሕሪ ከካይዱ ከምዝደፋፍኦም ይሕብር።
እቲ ትካል ብተወሳኺ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ 84,830 ሰባት ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ጣልያን ምእታዎም እዚ ድማ ምስ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር ኸሎ ብ18 ሚእታዊት ከምዝወሰኸ፡ ክሳብ ሕጂ ብዝተፈልጠ ድማ 2,070 ሰባት ኣብቲ ጉዕዞ ምሟቶም ይገልጽ።
ብመሰረት ካብ ነሓሰ 2016 ዓ.ም ክሳብ መጋቢት 2017 ዓ.ም ዝተኻየደ መጽናዕቲ መብዛሕትኦም ካብቶም ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ካብ ሊብያ ዝብገሱ ደቂ ተባዕትዮ ምኳኖም ፡ ካብ ምዕራብን ማእከላይ ኣፍሪቃን ዝብገሳ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ቀንዲ ግዳያት ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ምኳኖም ይገልጽ።
ቁጽሪ እቶም በዚ መንገዲ ማእከላይ ባሕሪ ዘቋርጹ አላይ ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ይውስኽ ከምዘሎን መብዛሕትኦም ድማ ካብ ሃገራት ኤርትራ፡ጋምብያን ናይጀርያን ምኳኖም እቲ መጽናዕቲ ይሕብር።
መብዛሕትኦም ሊብያ ዝኣትው ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ምኳኖም እንተተፈልጠ’ኳ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ናብ ሃገሮም እንተተመሊሶም ክገጥሞም ዝኽእል ጸገም’ውን ኣፍልጦ ይህቡ እዮም።
እዚኣቶም ካብ ሶርያ፡ ካብ ገለ ግዝኣታት ፍልስጤም፡ ኤርትራ፡ ዞባታት ዳርፉር-ሱዳን፡ ካብ ክልል ኦሮምያ ኢትዮጵያ፡ ሶማልን ዒራቕን ዝመጹ እዮም።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ብወገኑ 70 ሚእታዊት ካብቶም ሊብያ ዝኣትው ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብታ ሃገር ክጸንሖ ሓሊኖም ከምዝመጹ እቶም ዝተረፉ 30 ሚእትዊት ግን ንሊብያ ከምመሰጋገሪ ከምዝጥቐምሉ ይገልጽ።
ማርያ ሲሲሊ ዳርመ ነቲ መጽናዕቲ ካብ ዘካየዱ ሓንቲ ኮይነን ካብቶም ቃለ መጠይቕ ዘካየዱሎም 140 ሰባት 55 ሚእታዊት ኣብ ሊብያ ንምጽናሕ ሓሊኖም ከምዝመጹ ምግላጾም ብምሕባር እንተኾነ እዚ ግን ንዝተወሰኑ ዜጋታት ጥራይ ከምዝምልከት ሓቢረን።
ፍሉይ ልዑኽ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ንማእኸላይ ሜዲተራንንያን ቪንሰንት ኮክተል ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዝተዘርገሓ ምዃኑ ብምግላጽ ስለዝኾነ ድማ ኣብ ትሕቲ ናይ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣውሮጳ ናይ እገዳ ኮሚተ ክረአ ከምዝግባእ ይገልጹ።


text:
ካብ ዕለት 11 ክሳብ ዕለት 13 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. መበል 22 ዓውደ ጉባኤ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስ ካርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ከምእተፈጸመ ቅድም ክብል ተገሊጹ ከምዝነበረ እንክዝከር፡ እቲ ካድርዲናላዊ ቤት ምኽሪ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 28 መስከረም 2013 ዓ.ም. ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዝፍጽምዎ ሓዋርያዊ ምሕደራ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ንምድጋፍን ከምኡ እውን እቲ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ሕያዋይ ጓሳ ቅዋም ንናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ተሓባባሪ ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ተቕዋማት ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ኣባይቲ ጽሕፈትን ዝምልከት መምርሒ ክለሳ ንኸካይድን ካብዚ ተበጊሱ ክሕደስ ብዝብል ውሳኔ ዝቖመ ምዃኑ ዘዘኻከሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኰ ኣስዒቦም፥ ብዛዕባ እቲ ዝተኻየደ መበል 22 ዓወደ ጉባኤ ኣመልኪቶም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ዕለት 14 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣተኵሮኡ ናይ ዓለማዊ ምእመናን ስድራ ቤትን ሕይወትን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ህየንተን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ህየተን ከምኡ እውን ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ሓልዮ ቤት ጽሕፈ ህየንተ ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ከምዝነበረ ሓቢሮም እንክብሉ ነቲ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተኸታተሉ ሎሞናኰ ኣፍሊጦም።
ቡርከ ድሕሪ እቲ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ንቕዱስ ኣቦና ሕዳሴ ቅርጽታትን ሰነዳትን ጥራሕ ዝምልከት ዘይኰነስ ብዓብዩ ሓድሽ ኣተሓሳስባን ብስለትን ምፍጣር ዝብል እዩ። ቅድስቲ መንበርን ኵሎም ናይ ቅድስቲ መንበር ሰራሕተይናታት ኣገልገልቲ ምዃኖም ንኸስተውዕሉን ማለት ከገልግል እምበር ክግልገል ኣይመጻዅን ዝብል ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ብቓልን ሕይወትን ዝሃቦ ኣብነት ምንባር ዝብል እዩ ኢሎም።
ናይተን ሓደስቲ ሰለስተ ኣባይቲ ጽሕፈት ማለት ናይ ዓለማዊ ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ናይ መራኸቢ ብዙሓንን ናይ ኵለንተናዊ ስብኣዊ ዕብየትን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዓን ካዲናላት ዝሃብዎ ጸብጻብ ንምይይጥ ዝቐረበሉ ዓውደ ጉባኤ ምንባሩ ሓቢሮም፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ህየንተ የኔታ ኣባ ቪጋኖ እቲ ናይ ቅድስቲ መንበር መራኸቢ ብዙሓን ከይዲ ሕዳሴን ምዕባለታቱን ብሰፊሕ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ከምዘቕረቡን ብፍላይ እቲ ገና ወግዓዊ ዝኸውን ሓድሽ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን መርበብ ሓበሬታን ናይዚ መራኸቢ ብዙሓን ሓደስቲ ኣባይቲ ጽሕፈታቱ ከምዝገለጹ ሓቢሮም ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ ሓሙስ ካብ መዝነቶም ክወርዱ ከምዝሓተቱ ኣፍሊጦም። ንሶም ነዚ ኣብ ዘፍለጥሉ እዋን እዚ ውሳነኦም ነቲ ዝተመደበ ለውጢ ኣብ ምትግባር ክሕግዝ ከምኡ’ውን ነባሪ ሰላም ከምጽእ ተስፋ ከምዝገብሩ ገሊጾም።
ኣብቲ ብናይታ ሃገር መራኸቢ ብዙሃን ዝተፈነወ መደረ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር “ ናይቲ ፍታሕ አካልኽከውን እደልይ እየ” ዝበሉ ክኮኑ ከለው “ ሕቶን ጠለብ ህዝቢን ከማላእን ክምለስን ኣለዎ” ኢሎም።
ሰብሞያ ሕጊ እታ ሃገር ንውሳነ ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ምቅባሎምን ዘይምቅባሎም ዝተፈልጠ ነገር የለን።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣብ ኢትዮጵያ ንምፍታሕ እሱራት ዝጠለብ ተቓውሞታት ክካየድ ምቅናዩ ዝፍለጥ ኮይኑ መንግስቲ ካብ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ኣስታት 6,500 ኣባላት ኣመራርሓ ተቓወምቲ ፓርቲ፡ ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ምፍትሖም ይፍለጥ።
ቀ/ሚንስትር ሃይለማርያም “እቲ ናይ ስልጣን ምስግጋር ክሳብ ዝዛዘም” ኣብ መዝነቶም ከምዝጸንሑ ዝሓበሩ ኮይኑ ካብ ገዛኢ ፓርቲ እታ ሃገር ኢህኣዲግ’ውን መዝነቶም ከምዝለቁ ሓቢሮም ኣለው።
“ ነዞም ጽገናታት ንምስኻዕ ኾነ ንዘቐመጥናዮም ናይ ፍታሕ ኣንፈታት አካል ፍታሕ ክኸውን ንምሕሳብ ብገዛእ ድልየተይ ፍቓደይን ካብ ሓላፍነት ኢህወዲግ ኾነ ካብ ሓላፍነት መንግስቲ ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪበ ኣለኹ።”
ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝጀመረ ተቓውሞታት ናብ ካልኦት ክልላት እታ ሃገር ምስፍሑን ከም ውጽኢቱ ድማ ንኣዋርሕ ዝጸንሓ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምእዋጁ እንተኾነ ግን ድሒሩ ምልዓሉ ይፍለጥ።
“ ነዞም ሕቶታት ዘቕረብክሉ ዋና ምኽንያት ኣብ ሃገርና ዘላቒ ሰላም ንኽረጋገጽ ውሕስነት ዘለዎ ዲሞክራሲ ንኽሰፍን አካል ፍታሕ ምኳን አድላይ’ዩ ኢለ ስለዝአመንክሉ’ዩ። ህዝቢ ንዘልዓሎም ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ምላሽ ምሃብ ግቡእ አድላይ’ዩ ኢለ እኣምን።”
ቀ/ሚንስትር ሃይለማርያም ድሕሪ ሞት ቀዳማይ ሚንስትር መለስ ዜናዊ ነታ ሃገር ዝመርሑ ኮይኖም ኣቐዲሞም ከም ምክትል ቀዳማይ ሚንስትርን ወጻኢ ጉዳያት ሚንስትር ኮይኖም ምግልጋሎም’ውን ይፍለጥ። ብተወሳኺ ኣብ 2013 ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኖም ሰሪሖም እዮም።


text:
እዚ ሕማም'ዚ ኣብ ትግራይ ካብ ጥቅምቲ ክሳብ ታሕሳስ ብዝለዓለ ብርኪ ይረአ።ካልኣዛር ኣብ 5 ክልላት ኢትዮጵያ ካብ 1976 ዓ.ም. ፈረንጂ ኣትሒዙ ዝተርኣየ ኾይኑ ኣብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን’ውን ትራእዩ እዩ። ኣብ ትግራይ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ዞባ ምዕራብ ይኽሰት ምንባሩን ሎሚዘበን ግና ኣብ ዞባ ማእኸልን ኣብ ደቡብን ከምዝተረኣየ ኣብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ላዕለዋይ ሓላፊ ቅድመ መጠንቀቕታ ሕማማት ኣይተ ዮሃንስ ገብረሃዋርያ ንድምፂ ኣመሪካ ገሊፆም።
ምልክታት ሕማም ካልኣዛር ምስ ምልክታት ሕማም ዓሶ ዝመሳሰል ኾይኑ ምልክታት ሕማም ካልኣዛር ረስኒ፣ድሕሪ ዝተወሰነ እዋን ምንካይ ክብደት፣ሕብጠት ፀላም ከብዲ፣ዋሕዲ ደም ኽኸውን ኸሎ ናብ ሞት ዘቃልዕ ሕማም እውን ምዃኑ ኣይተ ዮሃንስ ይዛረቡ።
ፅርየት ከባቢ ምሕላው፣ ኣባይቲ ብመድሓኒት ምንፃግ፣ ዛንዜራ(ላምስያ) ምጥቃም፣ ነቓዕ ዋልካ መሬት ምድፋንን ጕላ(ጎዳጉዲ) ምጥፋእን ነቲ ሕማም ንምክልኻል ዝጠቕሙ ሜላታት እዮም።
ካልኣዛር ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ሱዳን፣ኢትዮጵያ፣ኬንያን ኤርትራን ብስፍሓት ይረአ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
Download the FREE SBS Radio App for a better listening experience
ግብጺ ብሰንኪቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝህነጽ ዘሎ ዓቢ ሓጽቢ ምስ ኢትዮጵያ፡ ምስ ሱዳን ድማ ብምስሕሓብ ዶብ ኣብ ተዋጠጥ ኣትያትሉ ዘላ ጉዳይ ብዝምልከት መራሕቲ ኤርትራን ግብጺን ተራኺቦም ከምዝዘተዩ ኣሶሼት ፕረስ ካብቲ ቦታ ጸብጺቡ።
እቲ ኣብዚ ቅሩብ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ምህናጹ ክዛዘም ቀሪቡ ዘሎ ሓጽቢ ህዳሰ፡ ግብጺ ናብ ሃገራ ዝውሕዝ ማይ ከይጎድል ኣብ ስግኣት ኣውዲቕዋ ኣሎ። ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብዘለዋ ጽልኢ ኣብቲ ዝህነጽ ዘሎ ሓጽቢ መጥቃዕቲ ንከተውርድ ናይ ዉክልና ተልእኾ ሒዛ ተቓወምቲ ዕጡቓት ተሰልጥን ኣላ ብምባል ንኤርትራ ትኸሳ።
ናይ ግብጺ ፕረሲደንት ዓብደል ፋታሕ ኣል ሲሲ ንፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ቤተ መንግስቱ ተቐቢሉ ናይ ድራር እንግዶት ዝገበረሉ ኮይኑ፡ ‘ኣብቲ ዞባ ዘሎ ናይ ጸጥታን ምርግጋእን ህሉው ኩነታት ነንሕድሕዶም ንኽደጋገፉ ኣብ ብዙሕ መዳያት ከምዝዘተዩ’ ወሃብ ቃል ፕረሲደንት ግብጺ ባሳም ራዕዲ ሲዒድ ገሊጹ። ብፍላይ ወሽመጥ ቀይሕ ባሕሪ ባብ ኣል መንደብን ቀርኒ ኣፍሪቃን እቶም ቀንዲ ምርግጋእ ዘድልዮም ዞባ ዓለም ምዃኖም ትኹረት ዝተዋህቦም ምዃኑ እቲ ወሃብ ቃል ገሊጹ።
ኣብ ቐጠር ዝመደበሩ ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ ኣብዚ ቅሩብ እዋን ግብጺ ወተሃደራታ ኣብ ኤርትራ ኣእትያ ኢሉ ጸብጺቡ ነይሩ። ጉጅለ ተቓዋሚ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ዲሞክራሲያዊ ዉዱብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ብወገኑ ዝሓለፈ ዓመት ግብጺ ኣብ ደሴት ዳህላክ ወተሃደራዊ መዓስከር ትሃንጽ ከምዘላን 30 ሺሕ ሓይሊ ባሕሪ ግብጺ ክዋፈሩ መደብ ከምዘሎን ኣቃሊዑ ነይሩ።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ጽሒፉ ነቲ ናይ ኣልጀዚራ ጸብጻብ ናይ ሓሶት ዜና ምርባሕ’ዩ ብምባል ነቒፍዎ ነይሩ፡፣
ሱዳን ብዛዕባ ምህናጽ ግድብ ህዳሰ ንኢትዮጵያ ስለዘደገፈት ግብጺ ምስ ሱዳን ኣብ ኩራ ኢያ ኣትያ ዘላ፡፣ ሱዳን ኣብ ግብጺ ዝነበረ ኣምባሳደራ ካብ ካይሮ ዝሰሓበት ኮይና እቲ ኣብ 2016 ኣብ መንጎ ግብጺን ሱዕዲ ዓረብን ምሕንጻጽ ማያዊ ዶብ ኣብ ግዝኣታ ጣልቃ ዘእቱ’ዩ ብምባል ሱዳን ክትከስስ ጸኒሓ። ኣቲ ዝበሃል ዘሎ ማያዊ ግዝኣት ኣብ ትሕቲ ግብጺ ዘሎ ኮይኑ ሱዳን ናተይ ግዝኣት’ዩ ኢላ እያ ትከራኸር፡፣ ንመንግስቲ ግብጺ ዝድግፍ ማዕከን ዜና ከምዝገለጾ ሱዳን ምስ ቱርኪን ቐጠርን ተሻሪኻ ኣንጻር ግብጺ ትሰርሕ ኣላ ኢሉ።
ኢትዮጵያ እቲ ትሃንጾ ዘላ $5 ቢሊዮን ዶላር ዝውድእ ሓጽቢ ነቲ ዝሕንበብ ዘሎ ቁጠባኣ ኣድላዩ ምዃኑ እያ ትገልጽ። እቲ ዝበዝሐ ካብ 95 ሚሊዮን ህዝባ ቀረብ ሓይሊ ኤለክትሪ ዝህብ እዩ ድማ ትብል፡፣ እቲ ሓጽቢ ምስ ተወድኤ ልዕሊ 6,400መጋዋት ሃይድሮ ኢለክትሪካዊ ጸዓት ከፍሪ እዩ።
እታ ዳርጋ ክንዲ ብዝሒ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘለዋ ግብጺ፡ ብመሰረት ኣህጉራዊ ዉዕል 1929 ከም ኡውን 1959 ዝበዝሐ ግንዖ ናይ ማይ ኒል እያ ክትወስድ ጸኒሓ ኣብቲ ተፋሰስ ዘለዋ ሃገራት ብዝሒ ህዝበን እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉን ቁጠባእን ኣብ ዝሃንጻሉን ዘለዋ ብፍላይ ኢትዮጵያ ንሕናውን ክንጥቀመሉ ይግባእ ብዝብል ምስ ግብጺ ኣብ ሰሓቦ ጉተቶ እየን ኣትየን ዘለዋ። ኤርትራ ብሰንኪ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ጽልኢ ካብ ጎረባብታ ዝኾና ኢትዮጵያን ሱዳንን ተፈሊያ ወገን ግብጺ ዝሓዘት ስለኾነት’ዩ ፕረሲደንት ኢሳያስ ናብ ካይሮ ከይዱ ምስ ኣል ሲሲ ዝማሻጠር ዘሎ ክብሉ ተዓዘብቲ እቲ ዞባ ይገልጹ።


text:
ጋዜጠኛ እስንክንድር ነጋን ኣባል ፈጻሚ ውድብ መድረኽ ኣንዱኣለም ኣራጌን`ዮም እቶም ክልተ። ብድምር 5ተ ሰባት`ዮም በቲ ዝቕጽል ዘሎ ግፋ ተጠርጠርቲ ሽበራ ተኣሲሮም።
ክልቲኦም ምስ ግንቦት-7 ብዘለዎም ምትእስሳር`ዮም ተኣሲሮም ኢሎም ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ሽመልስ ከማል።
ኣቶ ኣንዱኣለም ቅድሚ ምእሳሮም ኣብ ዝተዛረብዎ “ኣብ መንግስቲ ኣይሳተፍን እንተኢልካ ንጽባሒቱ ሽብርተኛ ዝብል ሽም ይልጠፈካ፡ እዚ ስርዓት`ዚ ካብ 2005 ምርጫ ጀሚሩ ንልብን ኣእምሮን ህዝቢ ኢትዮጵያ ክረክብ ፈጺሙ ከምዘይክእል ኣዳዕዲዑ ተገንዚቡ`ሎ። ስለዚ ተሪፍዎ ዘሎ፡ ይቃወምና`ዩ ንዝበልዎ፡ ሓሶት እናመሃዝካ ምእሳር`ዩ” ኢሎም ኔሮም።
ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኣቶ ሽመልስ ብወገኖም፡ “ተቓዋሚ ኣረኣእያ ስለዝሓዘ ዝእሰር ሰብ የለን፡ ኣብ ምልእቲ ሃገር ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክፍንዉ ስለዝኣለሙ`ዮም ተኣሲሮም” ኢሎም።
ንብምልኡ ንምስማዕ ኣብ`ዚ ጠውቑ፡


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሶለፍትዮ ዝተፈላለዩ ወነንቲ መንበሪ ኣባይትን ትካላት ክራይ-ኣባይትን ይርከባ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ’ዚ
መርበብ ሓብሬታ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ተወከሱ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኣብ ሶለፍትዮ ዝተፈላለዩ ባህላዊ ድሕረባይታ ዘለዎምን ተዛረብርቲ ዝተፈላለዩ ቋንቋታትን ዝኾኑ ተቐማጦ ይርከቡ። ምምሕዳር ከተማ ኣብ ሶለፍትዮ ሓደስቲ ስደተኛታት ኣብ ምቕባል ሓደ ካብቶም ዝዓበዩ ምምሕዳራት ከተማታት ሽወደን እዩ። ኣብዚ ቦታ ካብ ዝዝዝረቡ ቋንቋታት ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ዓረበኛ፡ ታይላንድ፡ ትግርኛ፡ ሶማለኛን ፋርሲ ወይ ኢራነኛንን ካልእን ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ሱለፍትዮ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ኣለዋ።
ንዝርዝር ዝምልከት ኣብዚ ጠውቑ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ ዳርጋ ኩሉ ዘድሊ ዕለታዊ ነገራት ንምርካብ ዘጸግም ኣይኮነን። ድኳናትን ማእከል ሕብረተሰብኣዊ ኣገልግሎትን ኣብ ከተማታት ራምሰለ፡ ዩንሰለ፡ ነሶከር፡ ሎንግሰለን ሶለፍትዮን ከይትረፈ ይርከብ። ብዜካ’ዚ ኣብ ሶለፍትዮ ድኳናት ዘገልገለ ንብረት ወይ ሓራጅ ካልእን ውን ኣብ ጎደና ዝዝርጋሕ ዕዳጋን ይርከብ። ኣብዚ ዕዳጋታት’ዚ ክዳውንቲ ይኹን ኣቍሑት ብደሓን ዝኾነ ዋጋ ክትገዝኡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ 12
ቤት-ትምርህቲ ህጻናት ወይ መውዓሊ-ህጻናት ይርከባ። ንሳተን ከኣ፡ ኣብ ፕረስትቦርደት፡ ሮድስታ፡ ዩንሰለ፡ ራምሰለ፡ ሎንግሰለ፡ ሸዱም፡ ካልክኔስ፡ ሊልኤንገት፡ ኔስኦከር፡ ረሰለ፡ ሀጉምን ኦህንን ይርከባ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ
13 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምርህታት ይርከባ። እዘን ኣብያተ-ትምህርታት እዚኣተንም፡ ፕረስትቦርደት፡ ሮድስታ፡ ቫላ፡ ዩንሰለ፡ ራምሰለ፡ ሎንግሰለ፡ ኒፓንስኩላን፡ ካልክኔስ፡ ሊልኤንገት፡ ኔስኦከር፡ ረሰለ፡ ሀጉምን ኦህንን ይበሃላ።
እታ ኣብ ሶለፍትዮ እትርከብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ከኣ፡
ጉድላቭ ቢልደርስኩላን ትበሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ማእከል ትምርህቲ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ
ረቨልየን ይበሃል። ኣብዚ ማእከል’ዚ ትምህርቲ ዓበይቲ፡ ላዕለዋይ ደረጃን ሞያዊ ኣንፈት ዝሓዘ ናይ ትምርህቲ ዕድላት ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሆስፒታል ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት ከካይድ ዝኽእል ምሉእ ሕክምና እዩ። እቲ ሆስፒታል ዘመናዊ ምዕቡል ተክኒክ ዝዓጠቐብ ውፉያት ሰራሕተኛታት ዝእለን ስልጡን ሆስፒታል እዩ። ብደረጃ ኣውራጃ ማለት፡ ኣውራጃ ቬስተርኖርላንድ
ንጥዕናዊ ማእከላት ኣብ ከባቢኹም ዝምለክት ዝርዝር ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብቋንቋ ክትርዳእን ከተረድእን ምኽኣል ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ኣብዚ መዳይ’ዚ ንሓደስቲ ስደተኛታትን ዜጋታትን ዝግበር ሓገዛት ኣገዳሲ ዕማም ናይ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ እዩ። ቋንቋ ሽወደን ናይ ምዝራብን ምርዳእን ዓቕምኹም ትሑት ምስ ዝኸውን ተርጓማይ ክቍጸረልኩም መሰል ኣለኩም። እቲ ዝግበር ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ከኣ፡ ብነጻ እዩ። ምስ ተወካሊ መንግስታዊ ትካል ርክብ ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓማይ ዘድልየኩም እንተኾይኑ ተታሒዙልኩም ምእንቲ ክጸንሕ፡ ኣቐዲምኩም ሓብሩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ብሆጋ-ኩስተን ዝፍለጥ መዕርፎ-ነፈርቲ ካብ ከተማ ሶለፍትዮ ኣብ ናይ 20 ደቒቕ ርሕቀት ይርከብ። ዳርጋ ናብ ኩለን ዓዲታት እቲ ዞባ ዝኸዳ ብ
ዲንቱር ዝበሃል ትካል መጎዓዝያ ዝምእከላ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ብባቡር ክሳብ ከተማ ክራምፎሽ ክትከዱ ብምኻድ ካብኡ ናብ ሶለፍትዮ ዝኸዳ ኣውቶቡስ ክትወስዱ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ሶለፍትዮ ብዙሓት ወሃብቲ-ስራሕ ኣለዉ። ንኣብነት
ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ
ምምሕዳር ዞባ ቨስተርኖርላንድ
ኢ.ኦን
ስቨንስክት ሊንየበሲክትኒን
ሃግሎፍ ሽወደን
ቲ.ቲ. ተርሞ ቴክ ስካንድናቭያ
ግየሽቮልድ ትረድጎርድ ኦክ ማርክ
ዄላንደር ኦከሪ
ሄድስትሮምስ ኦከሪ
ስታትክራፍት


text:
ብደረጃ ሃገር ይመርፁ እዮም ካብ ዝተባህሉ ኣድመፅቲ ቁርብ ፀብለልታ ዘለወን ሂላሪ ክሊንተን ሎሚ ዓርቢ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ፔንስሊቫኒያ ኣብ ዘኻየድዎ ዘመተ ምርጫ ዶናልድ ትራምፕ ሰባት ናይ ምፅራፍ ታሪኾም ኣብዚ ፕረዝዳንታዊ ወፍሪ ኣይጀምረን ክብላ ነቒፈንኦም።ኣብ ሚቺጋንን ኦሃዮን እውን ክበፅሓ እየን።
ብተመሳሳሊ ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ኽፍለ ግዝኣታት ኒውሃምሸር፣ኦሃዮን ፔንስሊቫኒያን ወፍሪ ምርጫ ከካይዱ እዮም።
ብመሰረት ሓድሽ ዝተኣከበ ኣሃዛዊ መዓቐኒ ርእይቶ ህዝቢ ብዙሓት ኣድመፅቲ ብጎስጓስ ምርጫ ኽልቲኦም ፕረዝዳንታዊ ሕፁያት ከምዘይተሓጎሱ ይገልጹ። እንተኾነ ግን ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ወሃብቲ ድምጺ ካብ ምምራፅ ኣይተዓግቱን።
ዛጊት ልዕሊ 36.5 ሚሊዮን ኣሜሪካዊያን ኣቐዲሞም ድምፆም ሂቦም ኣለው።እዞም ድምፆም ሂቦም ዘለው ሓደ ግዜ ዝወሰኑን ዝኾነ ይኹን ተኣምር እንተተፈጠረ’ዃ መርገፂኦም ዘይልውጡ፤ካብ ክልቲኡ ንሓዲኡ ንምምምራፅ ውፉያት ዝኾኑ ኣድመፅቲ እዮም ይብሉ ዴሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ስትራተጂስት ፔኒ ሊ።
ኣብዚ ናይ መወዳእታ ጎስጓስ ምርጫ ክልቲኦም ተወዳደርትን ደገፍቶምን ዝተፈላለዩ ሜላታትን ማሕበራዊ መራኸቢ ተጠቒሞም ወፍሮም ኣሐይሎም ኣለው።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓላፊ ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ዛይድ ራኣድ ኣል ሑሴን ኣብ የመን ኣብ መንበሪ ከባቢታትን ትካላት ሕክምንና ሓዊሱ ይፍፀሙ ዘለው መግሃስትታት ብዓለምለኸ ነፃ ወገን ክምርመር ሎማዕንቲ ሓሙስ ፀዊዖም።
የመናዊያን ስቪላት ብሰንኪ ብረታዊ ግጭት ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ክፃወሩዎ ካብ ዝኽእሉ ንላዕሊ ተሳቒዮም እዮም ይብሉ ኣብ መግለፂኦም።
ሎሚ እውን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ተሓታትነትን ፍትሕን ስቓዮም ቀፂሉ’ሎ፤ማሕበረሰ ዓለም ነዚ ዘይፍታሓዊ ኩነታት ድሕሪ ደጊም ክፃወሮ የብሉን ኢሎም።
ሕቡራት መንግስታት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ የመን ኣብቶም ዝሓለፉ 18 ኣዋርሕ ኣሽሓት ዝተቐትልሉን ሚሊዮናት ብዘይ ምግቢ ዝተረፍሉን ብዙሓት መግሃስቲ ሰብኣዊመሰላት ዝሓዘ ፀብፃብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣውፂኡ’ሎ።
ካብ መጋቢት 2015 ክሳብ ነሓሰ 2016 ኣብ ዘሎ እዋን ኣስታት 3,800 ስቪላት ተቐቲሎም ካልኦት 6,700 ድማ ብሰንኪ እቲ ግጭት ቆሲሎም ኣለው።
እንተወሓደ 7.6 ሚሊዮንሰባት ሕፅረት ኣመጋግባ ኣጋጢሙዎም ኣሎ፤ካልኦት ሰለስተ ሚሊዮን ሰባት ድማ ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣለው።


text:
ሓደ ቤት ፍርዲ ስጳኛ ንናይ ዓለምና ህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዝኾነ ሊዮነል መሲ ንናይ 21 ወርሒ ማእሰርቲን 2 ሚልዮን ዩሮን ማለት 2.2 ሚልዮን ዶላር ምዃኑዩ ገንዘባዊመቕጻዕትን ፈሪድዎ።
ኣባል ክለብ ባርሴሎና ዝኾነ መሲ ካብ ኣታዊታቱ ንመንግስቲ ስጳኛ ክኽፈል ዝነበሮ ግብሪ ከይኸፈለ ብምትራፉዩ ሎሚ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ብይን ተዋሂቡ።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ ካብ 2007 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ መሲ ኮነ ኢሉ ምስ ወላዲኡ ብምምስጣር 4.2 ሚልዮን ዩሮ ንመንግስቲ ስጳኛ ኣታዊ ክኸውን ዝነበሮ ግብሪካብ ምኽፋል ሓንጊዱ ብዝብል ዝተመሰረተሉ ክሲዩ ነቲ መቕጻዕቲ ክብየነሉ ዝኸኣለ። ወላዲኡ ድማ ተመሳሳሊ ናይ 21 ወርሒ ማእሰርቲ ተፈሪዱ ከምዘሎ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
መሲ ን5 ዓመታት ናይ ዓለምና ዝበለጸ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ተባሂሉ ተሰይሙ ምንባሩ ይፍለጥ። ንሱ ብተወሳኺ ስሙ ኣብ መጽሔት ፎርብስ ምስ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝለዓለክፍሊት ዝረኽቡ ተባሂሉ ብተደጋጋሚ ግዜ ተረቚሑ ምንባሩ ይሕበር።
መሲ ይኹን ወላዲኡ ድሕሪቲ ብይን ናይዚ ቤት ፍርዲ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ስጳኛ ናይ ይግባይ ሕቶ ከቕርቡ ምዃኖም ብተወሳኺ ተጠቒሱ።


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | መባእታ ቤት ትምህርቲ
መባእታ ቤት ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ቤት ትምህርቲ መባእታ ኽትመሃር ግዴታ እዩ። ኩሎም ቖልዑ 9 ዓመት ክመሃሩ ኣለዎም።
ሓደ ቖልዓ ኣብ 7 ዓመቱ ቐዳማይ ክፍሊ ክጅምር ኣለዎ።
ሓደ ዓመተ ትምህርቲ ኣብ ክልተ ሰሚስተር ይኽፈል፡ ናይ ቀውዒ ሰሚስተርን ናይ ጽድያ ሰሚስተርን ይበሃሉ።
ንስካ እንተ ደኣ ሓታቲ ዑቕባ ኮይንካ ክትመሃር መሰል ኣለካ ልክዕ ከምቶም ካሎት ተቐመጥቲ ኣብ ሽወደን ግን ግዴታኻ ኣይኮነን ክትመሃር ድሌት ተዘይብልካ።
ሓድሽ ተቐማጢ ናይ ሽወደን አንተ ደኣ ኮይንካ ኣብ መእተዊ ናይ ስቬንስካ ትምሕርቲ ክትጅምር ልሙድ እዩ።
ቤት ትምህርቲ መባእታ ብነጻ ትመሃር። እሂ ማለት ከኣ ንስኻ ንትምህርቲን መጻሕፍትን ናይ ቤት ትምህርቲ ንብረትን ዝኮነ ክፍሊት ከም ዘይ ብልካ ማለት እዩ።
መግቢ ውን ብነጻ እዩ። ተማሃሮ ናይ ቤት ትምህርቲ ሕክምናን, ናይ ክልሰ ሓሳብን ግብራውን ምምዕባል ትምህርትን, ናይ ቤት ትምህርቲ ቤት ንባብን ውን ይረክቡ።
ከም ኣለይቲ ወይ ወለዲ ብሓንሳብ ኮይንኹም ቖልዓኹም ኣበየናይ ቤት ትምህርቲ ከም ዝመሃር ክትመርጹ መሰል ኣለኩም። ካብ ኣብ ጥቓኻ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ገዲፍካ ኣብ ዝመረጽካዮ ንክትመሃር ሓላፊ ቤት ትምህርቲ (ዳይረክተር) ይውስኖ።
ባዕልካ ቤ ትምህርቲ ትመሃረሉ ውን ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ ግን ናይ ቤት ትምህርቲ መጋዓዝያ ክክፈለልካ መሰል የብልካን።
ኣብዚ ኣንብቡ ብ ትግርኛ ብዛዕባ መባእታ ቤት ትምህርቲ። (pdf, 664.3 kB)
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ሒደት መዓልታት ድሕሪቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ካልኣይ ኮይኑ ኣብ ውድ ድር ማራቶን ኦሎምፒክ ኣብ ዝተዓወተሉ ምልክት ተቓውሞ ብምርኣዩ ናብ ሃገሩ እንተተመሊሱ ዝኾነ ጸገም ኣይገጥሞን እዩ ኢሉ መግለጺ ድሕሪ ምውጽኡ፤ ስድራቤት ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ንመግለጺ መንግስቲ ብምእማን ፈይሳ ከይምለስ ኣጠንቂቖም።
ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ኣብ ኦሎምፒክ ሪዮ ኢዱ ንላዕሊ ዘርጊሑ ኣመሓላሊፉ ብምጥማር ንምልክት ተቓውሞ ህዝቢ ኦሮሞ ኣብ ናይ መዛዘሚ መስመር ጉያ ማራቶን ካልኣይ ኮይኑ ብምርጋጽ ናይ ብሩር መዳልያ ተሰሊሙ።
ክልል ኦሮሞ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ኣብ ልዕሊ ናይ መንግስቲ ኣተሓሕዛ መሬትን ሰብኣዊ ጉዳያትን ዝቐንዐ ተቓውሞ ዝተራእየላ ክልል እያ።
ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ድሕሪቲ ውድድር በቲ ዘንጸባረቖ ምልክት ናብ ሃገሩ እንተተመሊሱ ስጉምቲ ክውሰደሉ ከምዝኽእል ብምጥቃስ ምምላስ ከምዘስግኦዩ ሓቢሩ። ወላዲቱ ቢሪቱ ፉላሳውን ንውሳነኡ ትድግፎ’ያ።
ንሰን “ መንግስቲ ዝብሎ ብሓቂ ዝእመን ድዩ። ኣነ ኣይኣምኖን እየ። ኣብቲ ዘለዎ ክጸንሕ ኣለዎ። ክምለስ ደስ ምበለኒ ግን እንታይሞ ክገብርየ። ትማሊ ብዙሕየ ነቢዐ። ሕጂ ግን ደሓን ኣለኹ። ኣብኡ ክጸንሕየ ዝደልዮ። ጽቡቕ ውን ይምነየሉ” ድማ ኢለን።
ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣብቲ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ንገለ ክፋል መሬት ክልል ኦሮሞ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝጸንበረ ንድፊ ብውሑዱ ናይ 400 ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ዝነበሩ ብሓይልታት ጸጥታ ምቕታሎም ገሊጹ ነይሩ።
ዋላ'ኳ እቲ መደብ ትግባረቲ ንድፊ ብኡ ንብኡ እንተተቛረጸ እቲ ተቓውሞ ግን ናብ ናይ መሰል ሕቶ ብምዕራግ እሱራት ክፍትሑ ናብ ዝጽውዕዩ ቀጺሉ።
ኢፍቱ ሙሊሳ ዝተባህለት በዓልቲ ቤት ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ብወገና መላእ ቤተሰባ ኣብ ስግኣት ከምዝርከብያ ትገልጽ።
በዓል ቤታ ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ንቓልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ዘንጸባርቕ ምልክት ምርኣዩ ከምዘየገረማ ትሕብር። ንሳ በዓልቤታ ኣትለት ፈይሳ ሰባት ክቕጥቀጡ ክእሰሩን ክቕተሉን ክርኢ እንከሎ መሪር ይሓዝን ምንባሩ ትገልጽ።
“ፈለማ ኣዝየ ፈሪሐምበር ኣይተገረምኩን። ምኽን ያቱ ይፈልጦየ። ብውሽጡ ሕሩርዩ ነይሩ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት እቲ ዝፍጸም መውቃዕቲ ማእሰርትን መቕተልትን ይርኢ ስለዝነበረ። በዚ ድማየ ብውሳነኡ ፍጹም ዘይተረገርምኩ ምኽንያቱ ብውሽጡ ሕሩር ብምንባሩ” ትብል ኢፍቱ ሙሊሳ።
መንግስቲ ንዝወሃብ ቁጽሪ ዝተቐትሉ ልክዕ ዘይምዃኑ’ዩ ዝሕብር። እቲ ተቓውሞታት ብዘይሕጋዊ ኣገባባታ ዝተኻየደን ብተወቓወምቲ ጉጅለታትን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩን ዝተቐናበረ’ዩ ድማ ይብል።
ሶኮ ፈይሳ ዝተባህለት ጓሉ ንኣትለት ፈይሳ ኣቡኣ ኣብ ማራቶን ቶክዮ ንዝተሰለሞ ወርቂ መዳልያ ኣብ ክሳዳ ኣንጠልጢላ ትርአ። ንሳ ንወላዲኣ ከምዝናፈቐቶን ኣበይ ከምዘሎ ክትፈልጥ ከምእትደሊ ድማ ትሕብር።
ጉጅለ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሰሉስ ነሓስ ምዃኑዩ ሓደ ወርቂ ክልተ ብሩር ሓሙሽተ ነሓስ መዳልያ ሒዞም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተመሊሶም ኣለው።


text:
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦ ወንበር ኢህወዴግ ኮይኖም ብምምራፆም ኣቦ ወንበር ዓረና ትግራይ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ ሓዊሱ ተቓወምቲ ውድባት ሪኢቶታት ሂቦም ኣለው።
‘’ኢህወዴግ ከም ስርዓት ብዝተበላሸወ መንገዲ ይጉዓዝ ዝነበረ ስርዓት ስለዝኾነ ናይ ሰባት ምቅይያት ከም ዓብዪ ጉዳይ ኣይንሪኦን’’ ዝበለ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ ‘’እቲ ውልቀሰብ ነቲ ስርዓት ክሳበ ዘይቀየሮ ለውጢ ክመፅእ እዩ ተስፋ ኣለዎ እዩ ኢልና ኣይንሓስብን’’ይብል።
ተቓወምቲ ውድባት ሰማያዊ ፓርትን ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስን ኮንግረንስ እውን ተመሳሳሊ ሪኢቶታት ሂቦም ኣለው።
ብፍላይ ምኽትል ኣቦ ወንበር ፌደራሊስ ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ዶ/ር ኣብዪ ኣህመድ ቅድሚ ኩሉ ክፍፅምዎ ዘለዎም ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዝለዓለሉ መንገዲ ምፍጣርን ሓይልታት ምክልኻል ናብ ካምፕታቶም ክኣትው፣ገበን ዝፈፀሙ ዕጡቓት ድማ ብሕጊ ክሕተቱን ምግባር እዩ ኢሎም።
‘’እዛ ሃገርና ናይኩልትና ሃገር እያ።ናይ ሓደ ሰብ ኣይኮነትን ንዝተወሰን ፓርቲ ዝተውሃበት እውን ኣይኮነትን’’ኢሎም ኣቶ ሙላቱ።
ንዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሪፓብሊካዊያን መራሕቲ ኮንግረስ ቀፃሊ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመርፁ ዶናልድ ትራምፕ ስርሖም ክጅምሩ ከለው ዕቱብ ስጉምቲ ከምዝወስዱ ቃል ይኣትው ኣለው።ትራምፕ ኣማኻሪ ዋይት ሃውስ ገይሮም ብሰንኪ ዝሓረዩዎም ፈላማይ ሰብ ዴሞክራሲያዊያን ሕርቃኖም ይገልፁ ኣለው።
ዶናልድ ትራምፕ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ብምምራፆም ብተምሃሮ ዝምራሕ ተቓውሞ ፖል ራያን ንኻሊእ ስልጣን ዘመን ወከልቲ ህዝቢ ኣፈጉባኤ ኮይኖም ኣብ ዝተመርፅሉ ካፒቶል በፂሑ’ሎ።
ራያን ፓርቶም ምዕዋቱ ዝተስምዖም ታሕጓሶም ብምግላፅ ‘’ዓወት ተመራፃይ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ህዝቢ ኣሜሪካ ናብ ዝደልዮ ሓቃዊ ምዕባለ ክትርጎም ብትኹረት ዝሰርሕ መንግስቲ ክኸውን እዩ።ሕጉሳት ኢና፤ስራሕ ንምጅማር ተሃንጢና ኣለና’’ኢሎም ኣለው።
ሪፓብሊካዊያን ግብሪ ከትሕቱ፣ዝዓበየ ኽፋል ሕጊ ፖሊሲ ጥዕና ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ክስርዙን ድልየቶም እዩ።
ዶናልድ ትራምፕ ንስቲቭ ባነን ሓላፊ ፖለቲካዊ ኣማኻሪኦም ገይሮም ምሻሞም ዘፍርሕ ኣጀማምራ እዩ ኢሎምዎ ኣለው ዴሞክራሲያዊያን።ባነን ንኣተሓሳስባ ሃገራዊነት ፀዓዱ ዘጋውሕን ኣንፃር ውሑዳን ዝሰብኽን መርበብ ሓበሬታ ዓቃባዊያን ይመርሑ ዝነበሩ እዮም።ካብ ሚቺጋን ዝተወከላ ዴሞክራሲያዊት ሰኔተር ደቢ ስታብነው ‘’እዚ ሰብ እዚ ዘርኣዊ፣ኣብ ፆታ መሰረት ዝገበረ ኣረኣእያ፣ኣንፃር ሰማዊ፣ኣንፃር መርዓ ተመሳሳሊ ፆታ፣ፆትኦም ዝቕይሩ ሰባት ወዘተ ስምዒታቱ ዝገለፀ ሰብ እዩ።ናይዚ ሰብ እዚ ኣረኣእያታት ኣብ ዋይት ሃውስ ክኣቲ ግቡእ ኣይኮነን’’ኢለን።
ዴሞክራሲያዊ ወኪል ኔቫድ ሰነቴር ሃሪ ሪድ እውን ተመሳሳሊ ስግኣቶም ገሊፆም ኣለው።ሪፓብሊካዊያን ግን ዶናልድ ትራምፕ ዝደለዩዎ ሰብ ከደይቡ መሰሎም እዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Erena on Facebook
ኤርትራ ዝተሓተ ሰብኣዊ ምዕባለ ዘለዋ ሃገር'ያ ተባሂሉ
ኤርትራ ዝተሓተ ሰብኣዊ ምዕባለ እተመዝግብ ዘላ ሃገር ምዃና ፕሮግራም ምዕባለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝዘርግሖ ሓድሽ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ንኩነታት 187 ሃገራት ብምግምጋም ኣብ ዘቕረቦ ሓድሽ ጸብጻብ፣ ንኤርትራ ኣብ መበል 181 ደረጃ’ዩ ኣቐሚጡዋ።
ኤርትራ እኹል ሓበሬታ ዘይርከባ ሃገር ደኣ ትኹን እምበር፣ ንሓገዝን ካልእ ልምዓታዊ መደባትን ኣብ ኤርትራ ንጥፈታቶም ይቕጽሉ ካብ ዘለዉ ሒደት ኣህጉራውያን ትካላት ዝኾነ ፕሮግርም ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዝከኣሎ ዝኣከቦ ሓበሬታ ግና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እታ ዝተሓተ ምዕባለ ዓቕሚ ሰብ ዘለዋ ሃገር ኤርትራ ምዃና ደምዲሙ ኣረጋጊጹ።
ጎረባብቲ ኤርትራ ዝኾና ሱዳን ኣብ መበል 171፣ ጅቡቲ 164፣ የመን 160፣ ተሰሪዐን ከምዘለዋ ዝሓበረ እቲ ጸብጻብ፣ ብደረጃ ዞባ እቲ ዝተሓተ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ዝርኣየሉ ክፍሊ ዓለም ቀርኒ ኣፍሪቃ ምዃኑ ኣስሚርሉ።


text:
ክልተ ሳዕ እንተዓንቀፈትካ ንስኻ እምኒ”
“ህዝብታትን ሃገራትን። ጉዳያቶም ባዕሎም ክውስኑን ክፈትሑን ልኡላዊ መሰሎምን ሓላፍነቶምን እዩ፣ ግዳማዊ ምትእትታው። ተወሳኺ ምትሕልላኻት ፈጢሩ ናብ መዕለቢ ዘይብሉ ጎደና ከምርሕ እንተዘይኮይኑ። መተካእታ ዘቤታዊ ፍታሕ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ፣” መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባዊን ዓለማውን ጉዳያት ዝጸንሖ ዘይነቓነቕ መርገጺ። እዚ ዝተጠቕሰ ኮይኑ። ኣብ ሊብያ ውሽጣዊ ሽግር ተኸሲቱ። ገለ ወገናት። ጣልቃ ንምእታው ኣብ ዝሃጽሉ ዝነበሩ መዓልታት።
ካብዚ ዘይቅየር መርገጺኡ ነቒሉ። ዘይሕጋውነትን ዘይውጺኢታውነትን ናይቲ ስጉምቲ ኣቐዲሙ ሰጊሩ ነይሩ፣ እንሆ ድማ እቲ ብሃታ-ሃታ ዝተወስደ ዘይተጸንዐ ስጉምቲ ዝያዳ ምትሕልላኽ ፈጢሩ። ስቅያት ህዝቢ ዘናውሐ ሕንፉሽ ኩነት ፈጢሩ ኣሎ፣ ሕጂ ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ።
ሕቡራት ሃገራት። ማሕበር ሃገራት ዓረብ። ሕብረት ኣፍሪቃ ኮነ ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ)። እንተላይ እታ ንምውላዕ ኲናት ከም ፈንጠዝያ ከብካብ እትሃጸሉ ዝነበረት ፈረንሳ። ሽግር ሊብያ ብወተሃደራዊ መገዲ ክፍታሕ ከምዘይክእል ክእመኑ ተገዲዶም ኣለዉ፣ የግዳስ። እዚ ሓቂ’ዚ። ሎሚ ንፈለማ ግዜ ኣብ ሊብያ ዝግሃድ ዘሎ ኣይኮነን፣ ማሕበረሰብ ዓለም ቅድሚ ሕጂ ተመሳሳሊ ጌጋታት ደጋጊሙ እዩ፣ ኩሉ ከምዝፈልጦ። ኣብ ዒራቕ። ኣፍጋኒስታን። ሶማል።
ሃገራት ባልካን ወዘተ ዝተገብረ ወተሃደራዊ ምትእትታው። ብዘይካ መሰክሕ ህልቂትን መትሓዚ ዝተሳእኖ ሕንፍሽፍሽን ካልእ ፋይዳ ኣይተረኽቦን፣ “ሓንቲ እምኒ ሓንሳብ እንተዓንቂፋትካ ንሳ እምኒ። ክልተ ግዜ እንተዓንቂፋትካ ንስኻ እምኒ” ከምዝበሃል። ብዙሕ ግብራዊ ተመክሮን መነጻጸሪ ሓቅታት እናሃለወ። መመሊስካ ተደጋጋሚ ጌጋ ምፍጻም ስለምንታይ? ዝተስገደደ መድሃኒት ከምዘይሰርሕ እናተፈለጠ።
ኣህዛብ ከም መፈተኒ እንስሳታት ንስቅያት ኣብ ቤተ-ፈተነ (ላባራቶሪ) ደጋጊምካ ምእታው ገበን’ዶ ኣይኮነን? ኣብ ክንዲ ሽግራት ብቕንዕና ምፍታሕ ሃናጺ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያውን ግደ ምጽዋት። ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ህዝብታት ብወተሃደራዊ ሓይሊ ጣልቃ እናኣተኻ። ግጭታት ምትሕልላኽን ምንዋሕን ዘድለየሉ ዘሎ ምኽንያት እንታይ’ዩ? ብድሕሪ’ዚ ምትእትታው’ዚ ዘሎ ሓቀኛ ዛዕባ እንታይ ድዩ? ኣብ ዕግርግር ዕዳጋ ብዘይካ መልዓል ቅሙጥ መን ክረብሕ ይኽእል? ማሕበረ-ሰብ ዓለም ህድእ ኢሉ ክሓስበሉን ከስተንትኖን ዝግባእ ሞጎታዊ ሕቶታት እዩ፣


text:
ስዑድ ዓረብ ንቐጠራውያን በጻሕቲ ሓጅ ዶባታ ምኽፋታ ኣፍሊጣ።
ስዑድ ዓረብ ነዚ ዘፍለጠት ብመገዲ ወግዓዊ ኣገልግሎት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝተመሓላለፈቶ መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ፤ ብመሬታ ይኹን ብክልተ መዕረፎ ነፈርቲ ንዝኣትው ቐጠራውያን ሕጃ ከካይዱ ፍቓድ ተዋሂቡ ኣሎ።
ብድሕሪ’ዚ ናብ ቦታ ሓጅ ኣብ ዝገብርዎ ጉዕዞ ድማ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ወጻኢታት መጎዓዝያኦም ተሸፊኑ ምብጻሕ ከምዘካይዱ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
ንጉስ ስዑድዓረብ: ነፈርቲ ናብ ርእሰ ከተማ ዶሓ ቐጠር ብምብራር በጻሕቲ ሓጅ ናብ ከተማ ጅዳ ስዑድ ዓረብ ከመላልሳን ንኹሉ ወጻኢታቶም ከምዝሽፍን ምእዛዙ’ዩ ተሓቢሩ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ምክትል ወራሲ ዓራት ስዑድ ዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማን ምስ ኣባል ንግስነት ቐጠር ሸኽ ዓብዱላህ ቢን ዓሊ ኣል ታኒ ኣብ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ጅዳ ስዑድ ዓረብ ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ’ዩ።
ስዑድ ዓረብ: ኢማራት ዓረብ: ባሕረይንን ግብጽን ናይ ዲፕሎማስያውን መጎዓዝያን ርክባተን ምስ ቐጠር ኣብ ወርሒ ሰነ ምብታኸን ይፍለጥ። እዘን ስዑድ ዓረብ ዝመራሒተን ሃገራት ዓረብ ቐጠር ንጥሩፍነት ትድግፍያ ኢለን ብምኽሳሰን’የን ዲፕሎማስያውን ናይ መጎዓዝያ ርክባተንን ክበትካ ዝወሰና።
ቐጠር ነዚ ክሲ’ዚ: ብድፍኢት ፖለቲካ ዝተቐናበረ ምዃኑ ብምግላጽ ትነጽግ።


text:
ጠቕላሊ ዓቓቢ ሕጊ ኣሜሪካ ዝኾኑ ሰሽንስ ላዕለዋይ ደጋፊ ወፍሪ ምርጫ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ብዛዕባ ምርጫ ምስ ናይ ሩሲያ ኣምባሳደር ተዘራሪቦም እንተኾይኖም ተሓቲቶም ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“ብዛዕባ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ምትእትታው፡ ኣብ ወፍሪ ወይ ምርጫ ኣሜርካ ዝምልከት ምስ ዝኾነ ይኹን ሩሲያዊ ወይ ዝኾነ ይኹን በዓል ስልጣን ወፃኢ ኣይተራኸብኩን ወይ ኣይተዘራረብኩን።ምስ ወፍሪ ምርጫ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ርክብ ዘለዎ ዝኾነ ሰብ ከምኡ ዝበለ ዝርርብ ገይሩ እንተኾኑ እውን ዝፈልጦ የብለይን። “
ሰሽንስ ምስ ሩሲያ ተመሳጢሮም ንዝብል ሓሳብ ‘ዘፀይፍን ዘፅልእን ሓሶት’ ክብሉ ብትሪ ነፂጎምዎ ኣለው።
እቶም ዋና ዓቃቢ ሕጊ ካብ ናይ ሩሲያ ምርመራ ንርእሶም ዘግለልሉ ምኽንያት ጌጋ ስለዝፈፀሙ ዘይኮነስ ንኣሰራርሓ ክጥዕም እዩ ኢሎም።
ዳይረክተር ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈት መርመራ ኣሜሪካ (FBI) ዝነበሩ ጄምስ ኮሚ ቃለ ምስክርነቶም ድሕሪ ምሃቦም ድሕሪ መዓልታት እዮም ሰሽንስ ቃሎም ዝህቡ ዘለው።
እቶም ፕረዝደንት ንኮሚ ንምብራር ምውሳኖም ዝደገፍኩዎም እቲ ትካል ከም ብሓድሽ ስርሑ ክጅምር ካብ ዝነበረኒ ድልየት እዩ ኢሎም።ኮሚ ዝተባረሩሉ ምኽንያት ይካየድ ምስ ዘሎ ናይ ሩሲያ ምርመራ ዝተሳሰረ እንተኾይኑ ተሓቲቶም ኣብ ክንዲ እቶም ፕረዝደንት ኮይነ ኣይምልስን ክብሉ መልሶም ሂቦም።
ዴሞክራሲያዊት ኣባል ኮሚቴ ስለያ ሰኔተር ዳያን ፌይንስተይን ንዝሓተትኦ ሕቶ “ብዛዕባ ናይ ኮሚ ምብራር ምስቶም ፕረዝደንት ዋላ ሓደ ናይ ቃል ዝርርብ ኣየካየድኩምን ማለት ድዩ?”
“ምስቶም ፕረዝደንት ዘካየድኩዎም ናይ ውልቂ ዝርርብ ምሳኹም ክዘራረበሉ ፍቓደኛ ኣይኮንኩን፤ከረጋግፆ ወይ ክነፅጎ እውን ኣይክእልን እዩ” ኢሎም።
ሰሽንስ እቶም ፕረዝደንት ነቲ ዝርርብ ምስጢር ኮይኑ ክቕፅል ናይ ምግባር መሰል ኣለዎም ኢሎም ።
ገለ ሪፓብሊካዊያን ምስ ሩሲያ ምስጥራዊ ርክባት ነይሩ ንዝበሃል ክሲ ምስ ናይ ስለያ ልቢ-ወልደ ድርሰት ብምንፅፃር ንሰሺን ተኸላኺሎምሎም።
ብመሰረት ፀብፃባት ዜና ጄፍ ሰሺንስ ካብ ናይ ሩሲያ ምርመራ ንርእሶም ምግላሎም ንፕረዝደንት ትራምፕ ኣጉህዩዎም ነይሩ።እቶም ዋና ዓቃቢ ሕጊ ግን ነዚ ኣይረጋገፁዎን።


text:
ካብ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ መንግስቲ እስራኤል ንመነባብሮ ኣብታ ሃገር ዘለው ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባ ዝዕንቕፍ ዝተፈላለየ ሕግታት ክሕልፍ ጸኒሑ’ዩ።
ካብቲ ሕግታት ሓደ ኣብ እስራኤል ዝርኸቡ ሓተትቲ ዑቕባ “ኩነታዊ ቪዛ” ወይ “conditional visa” ክሕዙ እዚ ድማ እዞም ሓተቲ ዑቕባ ኣብ እስራኤል ክጸንሑ መሰል ዝህብ ግን ኸአ ብዘይኻ ኣብ እዋን ህጹጽ እዋን ካብ ዝኾነ ዓይነት ሰብኣዊ ኮነ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ከይረኽቡ ዝኽልክል እዩ። በተወሳኺ ሓተትቲ ዑቕባ ኣብ እስራኤል ክሰርሑ ኣይፈቕድን ፡ ኣብ ስራሕ ምስ ዝርኸቡ ድማ አስራሕቲ ክቕጽዑ ጸኒሖም’ዮም። በዚ ድማ ሓተቲ ዑቕባ ናይ ስራሕ ዕድል ከይረኸቡ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብ ወርሒ ግንቦት 2017 ዓ.ም ዝትግበር ሓድሽ ሕጊ መንግስቲ እስራኤል ድማ ካብ ዝኾነ ናይ ወጻኢ ሃገር ዜጋ ሰራሕተኛ ኣብ እስራኤል 20 ሚእታዊት ቀረጽ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ዝመሓደር ሒሳብ ገንዘብ ተቖሪጹ ክውሕለል ፡ እቲ ሰራሕተኛ/እታ ሰራሕተኛ ካብ ሃገር ኣብ ዝወጽሉ ወይ ድማ ናይ ስደተኛ ፍቓድ ኣብ ዝረኸብሉ ክወሃብ እዚ ምስ ዘይኸውን ድማ ብመንግስቲ ክውረስ ኣዚዙ። ብተወሳኺ እዚ ሕጊ ካብ ኣስራሕቲ’ውን 16 ሚእታዊት ክቑረጽ እዚ ድማ ሰራሕተኛታት ዝረኽብዎ ዝነበረ ኣገልግሎታት ከም ጥሮታን ትሕጋግን ዘጠቓልል ማለት እዩ።
ኣቐዲሙ እዚ ሕጊ ንስራሕ ናብ ሃገረ እስራኤል ዝኣትው ዜጋታት ወጻኢ ሃገራት ክትግበር ዝጸንሓ ኮይኑ ሕጂ ግን ካብ ወርሒ ግንቦት 2017 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ሓተቲ ዑቕባ ኤርትራዊያንን ሱዳናዊያንን ክትግበር’ዩ።
ነዚ ሓድሽ ሕጊ ንሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ብኸመይ ከምዝጸልውን እቲ ዘሎ ህልው ኩነታት ብዝምልከት ንኣስታት ሸሞንተ ዓመታት ኣብ እስራኤል ዝነበረ ኣብ ማእከል ማሕበረሰብ ኤርትራዊያን ደቂ ኣንስትዮ ተጣባቂ መሰላት ዝኾነን ኣብ ዝተፈላለያ ጋዜጣታት እስራኤል ጽሑፋት ዘበርኽት ተኽሊት ሚኪኤል ነቲ ሓድሽ ሕጊን ህልው ኩነታት ከምዚ ክብል ይገልጽ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ሆትላይን ንስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ዝተባህለ ንመሰላት ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ እስራኤል ዝሕለቕ ትካል ከም ተጣባቒት መሰላት ትሰርሕ ኖሃ ኮፍማን ብዛዕባ’ዚ ተራ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት (UNHCR)ን ካልኦት ዘይመንግስታዊ ትካላትን ኣብ ትግባራ ሓድሽ ሕጊ ቀረጽ ትገልጽ።


text:
May 26, 2018
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ተሳተፍቲን ዕዱማትን
በዚ ናይ ሎሚ ኣጋጣሚ፡ ዝኽሪ 27 ናጽነት፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ዮሃና!
ንኹሎም ኣብ ምውዳብን ምምዕራግን’ዚ በዓል ዝደኸሙ ከኣ፡ ምስጋና።
ዓመት ሓለፈ፡ ዓመት መጸ፡ ርዝነትን ክብሪን፡ ሓርነትን ናጽነትን እናዕእዘዘ፡ ትርጉም ልዑላዊነት ከኣ እናተዀልዐ ምምጽኡ፡ ዕግበት የትርፍ ጥራይ ዘይኰነ፡ ጽንዓት’ውን ዝድርዕ’ዩ። ናይ ሎሚ ዓመት ቴማ፡ “ራእይ ብዕዮ እዩ”። ድሌት ሓርነትን ናጽነትን ሰባት ከም ራእይ፡ ናይ ባህሪ ሕጊን መሰልን’ዩ። ናጻ ሃገር ምህናጽ፡ ማለት . . . ብቑጠባ ርህውቲ፡ ካብ ልምዓት-ናብ-ዝበረኸ ልምዓት ትግስግስ፡ ቅሳነትን ርግኣትን ዝሰፈና፡ ኣብ ህዱእ ናይ ምክብባርን ምትሕግጋዝን ጐደቦ ትነብር፡ ውህድቲ ናይ ዜግነት ሃገር ምህናጽ፡ ሰናይ ባዕላዊ ድሌት ጥራይ ዘይኰነ፡ ክቡር ዋጋን ዕድልን ዝተኸፍሎ ሕድሪ’ዩ። ናይ ህዝቢ ኤርትራ ራእይን መሰልን ሓርነት፡ ብጒንዖ…


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ክልል ኦሮሚያ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ተቓውሞታት ዳግም ከምዝተልዓለን ህፃውንቲ ከይተረፈ ብጥይት ከምዝተቐትሉን ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስን ነበርትን ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ሃረርጌ፣ኣብ ምዕራብ ኣሩሲን ኣብ ምዕራብ ሸዋን ተቓውሞ ከምዘሎ ነበርቲ ይዛረቡ።
ኣብ ፖሊስ ወረዳ ኣወዳይ ሓላፊነት ዘለዎም ኢኒስፔክተር ግርማ ገላን ግን ኣብቲ ከባቢ ሞይቶም ብዘዕባ ዝተብሃሉ ሰባት ዝተፃረየ ሓበሬታ የብለይን እቲ ሰልፊ ግን ንብረት መንግቲ ንምዕናው ብዝተልዓሉ ናይ ሽበራ ልኡዃት እዮም ነይሮም፤ተቖፃፂርናዮ እውን ኣለና ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ንዝሓለፉ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክልል ኦሮሚያ ዝተልዓሉ ሕቶታት መልሲ ብዘይምርካቦም ሎሚ እውን በብማዕልቱ ተቓውሞ ከምዝቐፀለ ይዛረቡ።
መንግስቲ ኣብ ክንዲ ንዝልዓሉ ሕቶታት መልሲ ምሃብ ኣብ ልዕሊ ህፃናት ከይተረፈ ብዕጡቓቱ መቕተልቲ ይፍፀም ኣሎ ኢሎም።
" ሎማዕንቲ ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ከተማ በዴሳ ዘይርምድዳ ተፈጢሩ ኣብ ቀብሪ ካብ መንጎ ዝነበሩ ሓደ ሰብ ሞይቱ ኣርባዕተ ድማ ቆሲሎም ኣለው።ዕድሚኦ ሸውዓተን ሸሞንተን ዝኾኑ ክልተ ህፃናት ብጥይት ተወቒዖም ኣለው።ኣብ ቤዴሳ እውን 14 ሰባት ብጥይት ቆሲሎም ኣብ ገለምሶን ጭሮን ኣብ ኣዳማ ኣብ ምሕካም ይርከቡ።ኣብ ኣወዳይ 26 ሰባት ቆሲሎም ካብኦም ሽዱሽተ ሞይቶም ኣለው።ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ በብማዕልቱ ተቓውሞ እናወሰኸ እዩ" ኢሎም ምኽትል ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ።
ነባሪ እታ ከተማ ዝኾና ወ/ሮ ኢፍቱ ኣብደላ ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት 13 ዓመት ዝዕድሚኡ ውላደን ለሊሳ መሓመድ ብጥይት ከምዝተቐተለ ይገልፃ።
" ኣብ ገዛ ኣይንበርኩን።ወዲኹ ሞይቱ ኢሎምኒ።ተምሃራይ ራብዓይ ክፍሊ እዩ።ብትምህርቱ ቀዳማይ ደረጃ እዩ ዝወፅእ ነይሩ።ንቐብሪ ምስ ወፃእና ድማ ኣይትቐብሩን ኢሎምና።ምስ ወላዲ ኣብኡ እውን ዕግርግር ተላዒሉ ንዕኡ እውን ክንቐትሎ ኢና ምስ በሉ ሰባት ለሚኖም ኣቡኡ ካብ ቀብሪ ኣትሪፎምዎ፣ንወዱ ከይቐበረ ተሪፉ" ኢለን ወ/ሮ ኢፍቱ ኣብደላ።
ወላዲ ኣቡኡ ንለሊሳ ኣቶ ኣሕመድ ዓብዱራህማን ቶኪሱ ዝቐተሎ ሰራሕተኛ እቲ ቀበሌ እዩ ክብሉ ብሽም ጠቒሶም ይኸሱ።
ንሶም: "ንወደይ ቶኪሱ ዝቐተሎ ናይ ወያነ ሓሽከር እዩ።ሰንበት እዮም ቀቲሎምዎ።ኣብ ካሊእ ቦታ ነይረ፣ገዛ ምስ በፃሕኹ ኣስከሬን ወደይ ኣብ ገዛ ፀኒሑኒ፤ ዝጠርዓሉ እውን የብለይን።እታ ከተማ ኣብ ዝለዓለ ፍርሒ እያ ትርከብ።ወፂኢኻ ምምላስ ኣፀጋሚ ኮይኑ’ሎ" ኢሎም።
ኣቶ ኣሕመድ ትማሊ ሰኒ ኣብዝተፈፀመ ስነስርዓት ቀብሪ ውላዶም ከምዘይተረኽቡ ገሊፆም ኣለው።
ሓላፊ ፖሊስ ከተማ ኣወዳይ ኢንስፔክተር ግርማ ገላን ሞይቶም ብዛዕባ ዝተብሃሉ ኣብ ምፅራይ ከምዝርከብ ሓቢሮም።
" ዝተፈለየ ተልእኾ ዘለዎም ንብረት መንግስቲ ንምዕናው ዝተልዓሉ ልኡዃት ናይ ኦነግ ጭርሖ ሒዞም ዘልዓልዎ ህውከት እምበር ሰላማዊ ሰልፍ ኣይኮነን።መንግስቲ ድማ ስቕ ኢሉ ኣይሪኦምን እዩ።ምልውዋጥ ቶኽሲ ክፍጠር ይኽእል።ቆልዓ ሞይቱ ትብሉዎ ዘለኹም ኣብ ምፅራይ ኢና ንርከብ።ኣብዚ ስዓት እዚ እቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣውዒልናዮ ኣለና።ኩነታት ፀጥታ ናብቲ ዝነበሮ ተመሊሱ’ሎ" ኢሎም ኢንስፔክተር ግርማ ገላን።
ምኽትል ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ኣብቶም ዝሓለፉ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ኦሮሚያ ብሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ተቐቲሎም ዝበሉዎም ልዕሊ ሽዱሽተ ምእቲ ምዃንይ ይዛረቡ ይብል ፀብፃብ ፅዮን ግርማ።


text:
ሓድሽ መምርሒ ክራይ ኣባይቲ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ካብ 15 ሕዳር ተግባራዊ ኮይኑ ምህላዉ – ኣብ ምምሕዳር ዞባ ዋና ዳይረክተር ምምሕዳርን ፋይናንስን ኣቶ ብርሃነ ነጋሽ ሓቢሩ።
ዕላማ ናይ’ዚ መምርሒ፡ ብቐንዱ ነቲ ብዘይ ሞራላውን ሕጋውን ኣገባብ እናነሃረ ክመጽእ ዝጸንሐን ኣብ መነባብሮ ዝበዝሕ ክፋል ሕብረተ- ሰብና ጸቕጢ ዝፈጥር ዘሎን መጠን ክራይ ንምቊጽጻር ምዃኑ ዝሓበረ ኣቶ ብርሃነ፡ ኣካረይቲ’ውን ርትዓዊ ኣታዊ ንኽህልዎም ኣብ ግምት ኣትዩ ይስራሓሉ ከምዘሎ ገሊጹ።
ንኣፈጻጽማ’ቲ መደብ ብዝምልከት፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ዝተዳለወ ቅጥዒ ብምግዛእ ብኣካራያይ ዝተመልአ ቅጥዒ፡ ቅዳሕ ሰነዳት ዋንነት፡ ውርሻ፡ ሕጋዊ ውክልናን ወረቐት መንነትን ኣብ ሓደ ፋይል ጠርኒፉ ንምዝገባ ድሕሪ ምቕራብ፡ ብዝምልከቶ ኣካል ምስ ጸደቐ ንትግባረ ከምዝብገስ ኣረዲኡ።
ብመሰረት ዝወጸ መምርሒ፡ ጠንቂ ምልቃቕ ተኻራያይ ተባሂሎም ዝጥቀሱ ምኽንያታት ተነጺሮም ከምዘለዉ – ንሳቶም ድማ፡ ኣካራያይ ባዕሉ ክሰፍሮ ምስ ዝደሊን ካልእ ዝነብረሉ ቦታ ምስ ዘይህልዎን፡ ብርኮም ዝወጹ ደቁ ከስፍረሉ ምስ ዝደሊ’ሞ ምስ ዝረጋገጽ፡ ተኻራያይ ንክልተ ተኸታተልቲ ኣዋርሕ ክራይ ገዛ ምስ ዘይከፍል፡ ኣብቲ ገዛ ኣብ ሰብን ንብረትን ሓደጋ ዝፈጥር ስግኣት ምስ ዝህሉ፡ ከምኡ’ውን ተኻራዪ ንዝተኻረዮ ገዛ ምስ ዘካርዮን ኣብ ዘይሕጋዊ መዓላ ምስ ዘውዕሎን ምዃኖም ኣብሪሁ።
ኣቶ ብርሃነ፡ ህዝቢ ንዕላማን መንፈስን ናይ’ዚ መምርሒ ብዝግባእ ተገንዚቡ፡ ንትግባረኡ ብንቕሓት ክነጥፍ ድሕሪ ምዝኽኻር፡ ጥሕሰት ዝፈጸመ ወገን ሕጋዊ ስጉምቲ ከምዝውሰደሉ ኣገንዚቡ። መስርሕ ምውሳን ክራይ ንትካላት ዘገልግል ኣባይቲ፡ ኣብ ቀረባ እዋናት ከምዝጅመር እውን ገሊጹ።


text:
ብረት ዓዋተ ሃቡኒ
ከውሊ ተፈጢሩ መሕበኢ ኣግማል: ሚስጢሩ ሚስጢር ፖሎቲካ ነበያት ኣብ ዘበነ ምድማር: ዘበነ ገዝሚ ብጋቢ: ዘበነ ግቦ ብቡን : ዘበነ ኣበል ብሃገር:ዝተባህለሉ ኡውን ንርከብ ኣለና ከቡራት ድቂ ሃገር:: እዚ ጹሑፍ እምበኣር ንኹሉ ዝትንክፍ ኡኳ ተኾነ: ደፋኢ
ከውሊ ተፈጢሩ መሕበኢ ኣግማል: ሚስጢሩ ሚስጢር ፖሎቲካ ነበያት ኣብ ዘበነ ምድማር: ዘበነ ገዝሚ ብጋቢ: ዘበነ ግቦ ብቡን : ዘበነ ኣበል ብሃገር:ዝተባህለሉ ኡውን ንርከብ ኣለና ከቡራት ድቂ ሃገር:: እዚ ጹሑፍ እምበኣር ንኹሉ ዝትንክፍ ኡኳ ተኾነ: ደፋኢ ናብ ሰልሚ እንዳ ረኣየት ብሬት ዓዋተ ስቅታ ዶ ምመረጽት ኣብ ቲሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ጹሑፍ ኢዩ::እዚ ማለት ንነብስና ክንፍትሽን ኣብቲ ጽቡቅ ኣትኪርና ክንሰርሕን ነቲ ጌጋታትና ክንእርም ክሕግዘና ይኽእል ኢዩ ኢለ ብዓቅመይ ንዳህሳስ ውልቃዊ ርእቶይ ከማእክል ዘዳለኹዎ ጹሑፍ ኢዩ::
ኣብዚ ዘለናዮ ኡዋን ዘበነ ስብከተ ሰላም:ቡዙሕ ካብ ትጽቢት ኩሉና ወጻኢ ዝነበረ ገስጋስ ተራኢዩ::ተሓታትነት መንግስቲ ውንዙፍከም ውንዙፍገርካ : ብኣንጻሩ ተቃዋማይ ክሕተትን: ስለምንታይ ተቃወምቲ ኣንጻር ሰላም ትስራዑ እንዳ ተባህለ: ነቲ ሃዋርያት ሰላም ዝኾነ ልቦና ዝወነነ: ክፈታትኑዎ ንርኢ ኣለና::ነዚ ክምልስ ተኾይነ ተቃዋማይ ኡንቃዕ ተቃዋማይ ኮይንካ ኡንቃዕ ተቃወምቲ ድማ ኮና ውን ይብሎም:: ኢዚ ዘብለኒ ዘሎ ዝኸሰርናዮ የለን ካብ በሉ:: ተቃዋማይ, ህዝቢ ኤርትራ ዝኸሰሮ ዳህሳስ ክገብርን መውዳእታ ክስሓቅ’ዩ መሪጹ::ኣብ ልዕሊ መቃብር ስውኣት ምሽዳን ዘይኮነ ነቲ ንብዓት ወላዲን/ ውላድን ክደርዝ :ፍሽኽቶኦምን ሰሓቀኦምን ምስራኣየ ኣብ መወዳእታ ክስሕቅ ሰለዝመረጸ ኢዩ:: ምኽንያቱ ወላ ውን እታ ሰሓቅ ቀዳምነት ነቶም ዋጋ ዝኸፈሉ ንዕኦም ሰለ ትግባእ ውን ኢያ::
እዚ ዘኸትሎ ሕቶ እምበኣር ስለምንታይ ተቃዋማይ ሰላም እንዳ ራኣየ ኣንጻር ሰላም ዝስራዕ ንዝብሉ መብረሂ ክህብ:-
ተቃወምቲ ልዕሊ ማኒም ሰላም ዝደልዩን:ከምቲ ኣብደገ ኮይኖም ብተዛማዲ ዘስተማቁሩዎ ሰላም ኣብ ዓዲ ካብኡ ብዝሓሸ ዓይነት ሰላም ክህሉ ዝምነዩ ፈተውቲ ጽቡቅ ኢዮም::ፍቅሪ ዝፈልጥ ኢዩ ፍቅሪ ዝምነን ፍቅሪ ዝልግስ:: ኢቲ ዘሕንኽ መብዛሕቲኦም ኢቲ ሓቂ ይፍልጦዎ ክንሶም ንኽፍተው:ወይ ጎቦ ኩን ወይ ናብ ጎቦ ተጸጋዕ ዝብል ምስላ ዝመረጹ ኢዮም ዝመስሉ:: ወዲ ክንስኻ ኺማር ተዓምዒምካ:ድምጺ ኣህጢምካ ምኻድ ናይ ኸስስቲ ብዘይ ክሲ ኮይኑዎም ንናይ ዘበና ፈራዶ::ተቃዋማይ ኣብ ሑቅፎ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብ ጋቢ ዘይኮነ ኣብ ቲሕቲ መንግብገቦም’ዮም ማሚቖምን ኣብ ትሕቲ ርሻኖም’ዮም’ዮም ኣጽሊሎምን ::ነቲ ዝነበረ ቃል ኪዳን ዝኸውን ቀለቤት ብልቢ ውን ኣሐዲሶም ኢዮም::እቲ ዝነበረ ውግእ ኣብ ናይ ክልትኡ መንግስታት ዝነበረ ጽልእን ፍርዐናን ደኣ እምበር ኣብ ህዝቢታት ዝነበረ ጽኪ ከም ዘይነበረ ውን ኣዳዕዲዖም ዝፈልጡዎን ኣብቲ ዝነበረ መሰረት ቀጸላ ዘንበሩ ውን ኢዮም :: ኢቶም መንግስታት ግን ብሕልሚ ንዝተራኣዮም ፈታሒ ከይረከቡሉ ንህዝብታት ገናሽል ገሮሞም በቲ ደሞም ኣግሲዖም ጥራሕ ዘይኮነ ኣይከሰርናን : ይዋእ እዚ ከይራኣየ ዝሓለፈ እንዳበሉ : ክባጭው ተራኢዮም ኢዮም:: ብኻ ኢዚ ከይራእና ሓለፍና ዝብሉ ለባማት ውን ገዲፎም ኣለው::ውህበት ግዜ ምቅናይ ጥራሕ ዝኾኖም ወይ ጉድ ዝብል ግዘዛ; ብኣስራርሓ ጋቢ ዝግረሙ ካብኡ ብዘይፍለ ውን ኣለው:: ሰብ ዘይ ኣስተውዓሎ እምበኣር ደላይ ፍትሒ ተቃዋሚ ኮነ ኤርትራዊ ብሓፈሻ ጸላኢኡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ከምዘይኮነ ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ ኢዩ::ኣብነት ክህበኩም ህዝቢ ኢትዮጵያ ጸላኢና እንተዝኸውን ሰለምንታይ’ዩ ኢቲ ካብ ኣፈሙዝ ዝሃደሙ ዑቅባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሓትቱ?::
ኢዚ ኣብ ሞንጎ ህዝቢታት ኮይኑ ምስዚ ዝተኣሳሰር ዛዕባ እቶም ተቃወምቲ ኢና እንዳ በሉ ኣንጻር ረብሐኦም ዝጏዓዙ ከም ዘለው ዘይየስተውዓሉ ክምልሱዎ ዝግብኦም ኡዋናዊ ሑቶ ውን ኣሎ:: ነዚ ሓሳብ ክሰላሰል ዝገበሮ ውን ሰለዝኾነ:: ኢትዮጵያውያን ጸላእቲና ኢዮም ለውጢ ካብ ውሽጢ ደኣ እምበር ካብ ኢትዮጵያ ዝመጽእ ለውጢ ኣየድልየናን ኢዩ ዝብሉ ከም ዝነበሩን ኩሉና ንፈልጦ ሓቂ ኢዩ:: ኢዚ ጌጋታት ምጽብጻብ ተደሊዩ ኮይኑ ዘይኮነ ካብ ጌጋታትና ክንመሃርን ሓባራዊ መኣዲ ምስ ሓባራዊ ሰራሕ ክፍተሽ ሰለዝተደልየ ጥራሕ ኢዩ::እዚዩ ነቲ ሞቁሕ ዘይ የላሕለሖ ንዝብል እምንቶ ከብርህ ሰለዝደለኹ’የ:: ሕጂ ድማ እቲ መልሲ እምበኣር ኢቲ ለውጢ ብ ኢትዮጵያ ኢዩ መጽኡ ተቀቢልናዮ ዲና?ኣብ ዝሓለፈ ኡዋን ኣብ ዘቅረብኩዎ ጹሑፍ “ተስፋና ካብ ሰራዊትና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ለውጢ ብዝመጸ ይምጻእ ንሕና ቀየስቱ ሙኻና ክንኣምን ኣለና ዝብል መትከላዊ እምነትይ ነዚ ከም ተቃዋማይ መሊሰዮ ክኸውን ተስፋ ይገብር:: ሕጂ ውን ለውጢ ካብ ዝኾነ ይምጻእ ክንቅበሎን ምስኡ ከመይ ገርና ንወሃሃድን ኣብኡ ንሰርሕን ክንፈልጥ ኣለና::ቀልዓለም ኣብ ቃልሲ ክህሉ ኣይግብኦን:: ሓገዝ ካብ ደገ ኣድላይ ከም ዘይኮነን በዚ ኣይንደልን ምባል ኣብ ነብስኻ ዘይምትእምማን’ዩ ዘርኢ:: ሓቂ ኢዩ ብዙሕ ዘርዚርካ ዘይ ውዳእ ጉድኣት ኣለዎ:: ግን ኣብ ነብሱ ዝተኣማመን እኩብ ተቃዋሚ ሓይሊ እንተዝህሉ ገለ ለውጢ ምገበረ ነይሩ ገለ ምስ ዝኽሰትን : ከምዚ ዓይነት ዕድላት ኣብ ምጥቃምኢዚ ንብሎዘለና ውሳኒ ኢዩ::ኣብነት ከኣ ኣብ ኤርትራ ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ኣለው:ኢዚ ዘስገኦ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከይፈተወ ምስኦም ዝርርብ የካይድ ኣሎ::ኢዚ ከኣ ኢዩ ሓገዝን ኣጠቃቅማኡን ማዓለኡን ምፍላጥ የድሊ ነይሩ ዘብለኒ::እዚ ድማ ምርጫ ስለዝተሳእነ ደኣ እምበር ቀዳማይ ምርጫ ከም ዘይኮነ ኩሉና ንሰማማዓሉ ሓቂ ኢዩ::
ንሙኻኑ እስከ ንበል ሕጂ መንግስቲ ኤስያስ ናብ ልቡ ተመሊሱ ኣነ ምስ ተቃወምቲ ክላዘብ ይደሊ ኢየ እንተዝብል:ምስ ክንደይ ኢዩ ክላዘብ:ተቃወምቲ ልዕሊ 30 ኮይኖምሉ ኣብ ዘለው ኣጋጣሚ እንታይ ኢዩ ክበሃል ዘለዎ?: እዚ ሓድ ኣፍ ሕዝካ ምጽናሕ ኣብ ሓደ ምጥርናፍ ብኣገኡ ወዓል ሕደር ዘይ ግብኦ ዒዮ ክፍሊ ኮይኑ ክስረሓሉ ይግባእ::ኣብ ዝወሓደ ከስማምዕ ዝኽእል ስነ ሓሳብ ምርዓም እምበር ዲሕሪ ድራር ክንገብሮ ኢና ውይ ነርክበሉ ኢና ክንብልን ክንጽበን የብልናን::
ምስ ኣብላዕሊ ዝጠቅስኩዎ መመላእታ ኮይኑ ዝውሕዝ ገለ ተቃወምቲ ክብሮም እንዳ ተቀንጠጠን ኩሉ እንዳ ነፈጎምን ዘይ እደን ክብሪ ከፊሎም ኢዮም::ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ማዓት ዳርጋ ጋዓት ዝበሉሉን ዘመስክር ኡዋናት ሓሊፉ ኢዩ:: እዚ ሕጂ ዝጭራሕ ዘሎ ከይ ተራኣየ: ገሊኦም ባሕርና ዝደልዩን ገሊኦም ፍቅርና ዝደልዩን ዝኾኑ መስልቲ ኣዳባባይ: ሓቅነቶም ክንዲኣየናይ ከይፈለጥና ብስሚዒት ምፍራድ ከቢድ ኡኳ ተኾነ:ንዕኦም ክነጻሪ እንተኾይና ብዝወሓደ ዒያር ማለት : ደማውን: ቢሄራዊን :ጉርብትናውን: ከም መለከዒ ሒዝና ደኣ እምበር: ብስድሪ ይቀረቡናን ኢልና ነታ ብርኩታ እምኒ ኣላታን ዘይብላን ክንፈልጣ ኣይ ንኽእልን:: ግን ነቲ ውሑድ ፍርሒ ጎሲኻ ኢቶም ዝበዘሑ ጸገማት ከምዘይ ብሎም ገለ ተቃወምቲ ድሮ ኢዮም ኣሚኖምን ኣስተውዒሎምን::ህዝቢ ኢትዮጵያ ንካብ ውሽጢ ዝሃድም ዝእብድ:ንክመሃር ዝደሊ ቀለም ዘቅስም ን3ይ ሃገር ክኸይድ ዝደሊ ሃሪ ኣንጺፉን ተደፋኒቁ ዘፋኑ: ንክቃለስ ዝበለ ስንቂ ኣስኒቃ ኣጆኻ ዝብል : ህዝቢ ሙኻኑ ኢቲ ዘስተውዓለ ተቃዋማይ ከኣ ቅድሚ ማኒም ሰላም ዝደሊንን ሓርነት ኣብነብሱ ዝኣወጀ ከም ሙኻኑ መጠን ብብርሃን ወርሒ ዘይዓግብ:ድምቅቲ ብርሃን ጸሓይ ዝኣምን ሃዋርያ ሰላም ሙኻኑ ኢዩ ዝኣምን:: ኢዚ ኩሉ ዕድላት ክንጥቀመሉ ግን ኣይከኣልናን ምልውዋስ በዚሑ እቶም መራሕቶም ዝነበሩ ከኣ ኣብ ፍልልያትናን ሕመቅናን ክነብሩን ናብ ደልየቶም ክዛውሩና ተዓዚብና: እዚ ከኣ ሃሰያ ኢዩ ነይሩ::ኢዚ ናይ ሕጂ ሰላም ንተቃዋማይ እምበኣር
ሰላም ዶ ጸላም
ሰላምዶ ሰልሚ
ሰላምዶ ሰሚር ከም ሕማም ደርሆ ዘዕነኒ:
መን ኢዩ ኢቲ ደላይ ሰላም መን ከ ኢዩ ኣንጻር ሰላም ኣብ ዝብል ክፍተን ጌጋ ፍርዲን ዘብጽሕ ኣይኮነን::
እምበኣር መዐቀኒታት ሰላም ክድህስሶ ተኾይና::
ስላም ንተቃወምቲ ኮነ ንኩሉ ወዲ ሃገር ክኸውን ዝግብኦን እምበኣር:-
ሰላም ንዓና ኤርትራውያን ህወት ሓደ/ ካብ ሞት ከተድሕን ተኺኢላ: ሰላም ህውት ሓደ/ ካብ ስደት:ባሕርን:ሰሃራን: ከተድሕን ውን ተኺኢላ ::
መልስና:-
እእእእእወወወወ ንሰላም::
ዝቅጽል ሕቶ ከኣ ኣብ ሰላም ኮይንካ ትቃለሶን ኣብ ህውከት ኮይንካ ትቃለሶን ኣየናይ ይሓይሽ ተኾይኑ?
-ብርግጽ ኣብ ሰላም ኮይንካ ትቃለሶ ይሓይሽ::ስለዚ ሰላም ናይ መጀመርታን መወዳእታን ምርጫ ተቃዋማይ ሙኻና ነቲ ዘይበራሃሉ ክበርሃሉ ይግባእ::ኩብራት ደቂ ሃገር ከነስተውዕለሉ ዝግበኣናን:ብሲሚዒት ዘይኮነ ብሪዲኢት ክንርኦ ዝግባኦ እምበኣር:ንህዝቢ ማእከል ዘይ ገበረ ሰላም ሙሉእ ሰላም ክኸውን ይኽእልዶ?
ኢቲ ሰላም ቁዋምና ዘይየተግብር:ኡሱራት ፖሎቲከኛታትናን: ኡሱራት ሃይማኖታትናን:ዘይፈትሕ:ን ሃገራዊ ኣገልጉሎት ገደብ ዘይገብር : ወተሃደራት ዘይ የጣየስ :ኣብቲ ዶብ ዝርከብ ህዝብና ሽግሮም ዘይሰምዕ ሰላም:
ሰላም ዲዩ ንዓና: ወላስ ሰልሚ ኣብ ጸላም:: ንሱ ንዓና ሰላም ኣይኮነን:: ሰለዝኾነ ድማ ንሕና ነዘን ሕቶታት ህዝብን ጠለባቱን ግዜ እንተሂብናዮ ኢዚ ስርዓት ምስኡ ብዘሎ ጨቓኒ ዓቅሊ ክብደሀናን ክስዕረናን ሰለዝኽእል ንሰላምን ትሑዝቶኣን ብደፍደፍ ዕሲ ክሳብ ዘይተዳህሰሰ ኣሪሐ ኡፍታ ዘይሕሰብ ሙኻኑ ኣሚና ሰላም ብቃል ዘይ ኮነ ብተግባር ክኸውን ክጸዓተሉ ይግባእ ኢልና ክንሰርሕ ኣለና:: ሰላም ብዘይ ውሕስነት ለዋህነት :ድልየትን ክውንነትን በበይኑ ከኣ ስለዝኾነ:: ን ሙኻኑ ኢዚ ኩሉ ጥልመት እንዳ ኣሻመወና :ነዚ ስርዓት ደቢት ካርድ ንህበሉ ምኽንያት ኣነ ኣይርደኣንን: እንታይ ኣማራጺ ኣለና ተኾይኑ ክሳብ መወዳእታ ሽጥ መዓንጣ: ጽንዓት ክንውንን ይግባእ::በዚ ግዜ ቅንዕና ሒዝካ ወላውን እንተተሳዒርካ :ካብ ግዜ ዘይኮነ ካብ ታሪኽ’ዩ ሞሳና:: ግልብ ሽልብ ብዘይብሉ ብዝሓየለ ውዳበ ክስራሕ እንተኺኢልና ድማ game over ዘይኮነ ምቁዋም ሰዓቱ ሕጂ ኢዩ::ቃልሲ ከኣ እንሆ ተጅሚሩ::ብ ስንኪ ዶብ ኢና ቦኺርና ዝበሃል መመኽነይታ ደጊም የለን:: ኣብዚ ጉዳይ እጃም ብሬት ዓዋት እምበኣር ህዝቢ ዋና ውራዩ ክኸውን ናይ ኑዛዘ ንስሓ ክህሉ ብብርዓ ከተገድድ ይግበእ:: ፍትወተ ኢዚ ስርዓት ተሊዩና ድማ ብ ክረዲት ካርድ ደኣ እምበር ብ ደቢት ከርድ ክንቀሳቀስ ክነኽእሎን ንዑ ዘመሻሽእ መድረኽ ምፍጣር ንዑኡን ንሃገርን ሓደጋ ኢዩ::
ሰለዚ እምበእር ውሕስነት ጠለባትና ንጥቅሚ ኩሉ ስለዝኾነ: ቅዋም: ዕርቂ: ምፍታሕ ኡስራት: ገደብ ኣገልጉሎት: ዶብ ምሕንጻጽ: ምጥያስን ካልእን ብዘይ ቅድመ ኩነት ክምለስ ዘለዎ ውልዶን ሑውየት ሰላም ክኽውን ይግባእ::
ናይ ጎሮበትና መራሒ እንተርእናዮ ንሱ ኣብ ውሽጢ 3 ወርሒ ቀዳምነት ሂቡ ዝሰረሓሎም ዛዕባታት ምስ ኢዚ ዝመሳሰል ኢዩ::ነፍሲ ውከፍ ሃገር ናታ ቀዳምነታት ስለ ዘለዋን ንጠለብ ህዝባ ስምዕታ ስለእትህብ እዚ ቀዳማዊ ጠለብ ህዝብና ኢዩ::ብዘይ እዚ ኢቲ ዝድለ ዘሎ ገስጋስ ቱርጉም የብሉን::ኢት መዘነኡ ዝኾነ ናይ ኢትዮጵያ መራሒ እብ ውሽጢ 3 ውርሒ ዘሰላሰሎ ዘሳለጦን ናይ ኤርትራ መራሒ ኣብ ውሽጢ 30ዓመት ክሳልጦ ኣይራእናን::ኢዚ ከኣ ታራ ሓዲሽ ወለዶ ሙኻኑ ኢስያስ ክፈልጥ ይግባእ::ውልቀመላኺ ኤስያስ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ዘይገበሮ:ሓደ እግሩ ኣብ ጉድጋድ ምስኣተወ ማና ክዝንበልና ምጽባይ የዋህነትን ንኣንጩዋ ኣብ ሎቆታ ምእሳር ዘምስል ኢዩ::
ኩብራት ደቂ ሃገር ገለ መአረምታ ዘድልዮ ሓተታ :ነቲ ሓቅን ክውነትን ዝያዳ ከነግልሖ ስለዝግባእ ንሰላም መንግስትና ከም ዘምጾኦ ገርካ ምቅራብ ሓቅነቱ ኣይግድን ኢዩ? እዚ ተኾይኑ ፍርድና ኩናት መን ጀሚሩዎ ምፍላጥ ኣገዳሲ ውን ስለዝኾነ:ኢዚ ማለት ኢቲ ሞትን ዕንወትን መን ኢዩ ሓላፍነት ክስከመሉ ዝብል ሕቶ ኢዩ ዘስዕብ : ኢቲ ውሳኔ ቤትፍርዲ ዝወሰኖ ኩናት ኤርትራ ከም ዝጀመሮን: ባድመ ግን ንኤርትራ ከም ዝተዋህበትን ኢዩ ተወሲኑ:.ነዚ ሰላም ጽንዓት ኢስያስ ኣይኣምጸኦን:: እቲ ዘገርም ብኻልእ ወገን ንመብዛሕትኡ ዘግሃዮ ተሎ ኢቲ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ስውኣትን :ህልዋት ህዝብን ኢዩ::እዚ ኩሉ ደም ፍሲሱ ዕሸላት በጃ ገሩ ከይ ኣክል ናይ ዶብ ሽግር ኣይ ነበረን ክብል ከሎ ጉድ’ዩ ዘብል:: ኡንቃዕ ጉዱ ከይ ራእና ኣይሞተ::ኢዚ ዘግሃዶ ሓቂ ሕቶታት ምኽታል’ዩ : እምበኣር ስለምንታይ ድቅና ተሰዊኦምን ሰንኪሎምን?: ስለምንታይ’ከ እዚ ኹሉ ዕንወትን ስደትን?ኢዚ ተሓታትነት እምበር ሞሳ ኣይየውህቦን ኢዩ ንጽንዓት ኢስያስ:: ኢቲ ዝዓበየ ስእሊ ክረአ ስለዝግብኦ ግን ሰላም ንመን የርብሕ ክንብል ዩ’ዝግባእ:ሰላም ነቲ ቅድምን ድሕርን ንጹህ ዝኾነ ህዝብን : ቀያሕትን ጸለምትን ደቃ ዝኸፈለት ስድራቤት ኢዩ ዘርብሕ::ኢዚ ውግእ ንኹሉ ስለ ዝኸፋፈሎን:ሰላም ከኣ ንመላእ ህዝቢ ስለዘርብሕ : ብሓደወገን በቲ ካልእ ውገን ደማ ካብ ዕንወትን ኩናትን እንታይ ረብሓ ይርከብ ክንብል ኢዩ ዝምረጽ::
እቲ ዘፍርሕን ዘስግእን ዘሎ ከስተታት ካብ ድሕሪ ናይ ዶብ ውግእ ናይ ህዝቢ ንህዝቢ ውግእ ከይጥጃእ ስግኣት ዘፍጥር ደበና የንጸላሉ ኣሎ::እዚ ማለት ኣዋሳ ከይድካ ዓዲ ግራት ክትበጽሕ ዘይ ምኽኣልካ ሰለምንታይ ? እቶም በዚ ጉዳይ ቀዳሞት ግደያት ዝኮኑ መን ዲዮም? ወላስ ዘይወጽእ ስምብራት ገዲፍካ ምኻድዩ ተደሊዩ?
እዚን ካልእን ዘርዚርካ ዘይውዳእ ሽግራት :ሻማ ኢልካ ንዓመታት ትዘርኦ ዘርኢ ተመሊስካ ዘርኢ ግራት ዘይትረኽበሉ ሙኻኑ ኢዩ::
ሕጂ ውን እወ ንሙሉእ ሰላም ንድልየታት ህዝቢ ማእከል ዝገበረ ነባሪ ብርሃን::ንኣዋሳ ከይድካ ንመቀለ ምብጻሕ ነዊሑካ: ደረት ልብኻስ ሃሪምካ ምስ መን ዲዩ ነይሩ ኢቲ ናይ ዶብ ምስሕሓብካ: መን ዲዩ ዝተጉድአ:
ምስ መን ዲዩ ክንበር ክዝተ:
ምስታ ትማሊ ዝተደጋገፈትና:
ሎሚ ክትክሕላ ተመሲልካ ዓይና ከተንቁራ: :
ሰላም ጎሮበት ይጾሉ ኢዩ ከምቲ ፍቅሪ ዝጸሉ የሕዋት::ንሕና ሰላም ምስ ኩሉ ኢና ንደሊ:ካብ ክሊ እታ መጉእ ዝወጸት ከምታ ዝቀርጸጽት ክትድርበ ኣይጽቡቁን/ኣይፍትሕን/ኣይሰላምን::ኢዚ ክብል ከለኹ ውን ኢቲ ዝረአ ዘሎ ናይ ሕነ ምፍዳይ: ተዛሪኻ ዝስራሕ ዘሎ ኣካይዳ ዝመስል ከብርህ ሰለዝደለኹ ኢየ::
ህዝብታት ጋህሲ ተፈጢሮም ንመንፈስ ኩሉና ዘበራብር ሞሎኮታዊ ሓይሊ ክፍጠር ይኽእል ኢዩ:: ኣብ ከምዚ ዓይነት ቁልጡፍ ሱጉምቲ እንተዘይ ተወሲዱ ግና ኢዚ ስርዓት ኣብ ዝተናወሐ ክስዕረና ሙኻኑ ኣሚና:ኣብዚ እዋን ብቁልጡፍ ጠለባት ተቃወምትን ደገፍትን ክትግበር ጠለባትና ኢዚ ኢዩ ክንብል ይግባእ::
ብሬት ዓዋተ ድማ ብርዒ ኢያ:ብርዒ ጋዘጠኛታት: ልሳን ኡሱራት:ጠላቢት ቁዋምን:ገደብ ንሃገራዊ ኣገልጉሎት:ዕርቂ : ማሕበራዊ ሂወት ምምሕያሽ ወዘተ…ውን ኢያ::እዚ ኩሉ ኣብ ሕጊ ዝጸርር ኡኳ ተኾነ ሰለምንታ ኢዩ ነቲ ሕጊ ዝጸልኦ ኢስያስ እንተኢልና? መልሱ ክሰርቅ ስለዝደሊ: ካብ ተሓታትነት ከምልጥ ስለ ዝፍትን ዘሎ እምበር ሕጊ ንኹሉ ቁኑዕ መራሒ : የድልድሎን ይሑሉዎ እምበር ኣይ’የጸግሞን:: ከምቲ ኣቀዲመ ዝገለጽኩዎ ኢስያስ ኮነ ዝኾነ መራሒ ኣብ ዓለም ክረዲት ካርድ ትራሕ ኢዩ ክውንን ዘለዎ ዕዳኡ ኣብ ግዝይኡ ክኸፍሎ እንተዘይኪኢሉ:ጠጠው ከተብሎ ጥራሕ ኢዩ ዘለካ::ልዕሊ ኢቲ ዝግበኦ ውን ከይዱ ኢሂህ ዝበለ ሰብ ክህሉ ኣይግባእን::ነዚ ድማ ኢና ሕጊ ንብል ዘለና::ቁዋም ማለት ውዕል ኣብ ሞንጎ ህዝቢን መንግስትን ኢዩ::ኢዚ ክህሉ ምስ ዝኽእል ክትብድል ከለኻ ነቲ በደልካ ተሓታቲ ትኸውን ምስ እተልምዕ ድማ ትምስገን::
ኣብ መወዳእታ እቲ ዘስግእን ግን ከኣ ክብዳህ ዘለዎ ነገር እዚ ስርዓት ዓቅሚ ኣብ ዘይ ነበረሉ ኡዋን ብሬት ዓዋተ ከተጽድፎ ዘይ ከኣለት ሕጂ እገዳ ምስ ተላዕለ ሽግራቱ ምስ በነነ: ህውከት ኣብ ልዕሊኡ ምስ ጸረረ: ዓቅሚ ምስ ደለበ ናብ ሰልሚ ክትደፍኦ ክብደት ኡኳ ተሃለዎ ንኽጥሕራ ግን ብሬት ዓዋተ ኢዳ ኣይትህብን::ንከላሽንን ታንክን ዝማረኸት ኣቡ ዓሽራ : ልቢ ኣዕቢይ እምበር ተምበርኪኻን ተሳዒራን ተማሪኻን ኣይትፈልጥን:: ምርጫ ብሬት ዓዋተ ብ ይቅረ ውሁድ ሓይሊ እንተ ሰሪዓ ብሓባር ክትስርሕ እንተ ጺዒታ ዓወት ንዑውት ዝኾነ ህዝብና ሙኻኑ ኣይንጠራጠርን::
ስለዚ ድማ ውህደትን ዕርቅን ሙርኩስ ገርካ እጃም ሙሁራት ክዓዝዝ ኣለዎ::ሙሁራት ሒጊ” ን ቁዋም ” ብዝርዝር ኣብ ሚድያ ብኣካል ቀሪቦም በቢቲ ዝከኣል ንዜጋታት ከንቅሑን ክረድኡን: ነቲ ቁዋም ብዝከኣል ዘርዝርካ ህዝቢ ክመሃረሉ ይግባእ::እዚ ማለት ህዝቢ ሕቶታቱ ክጸፍፍን መሰላቱን ጉቡኡቱን ክፈልጥ:ኢቲ ኩሉ ክሓቶ ዝድለ ሕቶታት ክዳለወሉ ይግባእ::
ተቃወምቲ ብዘይ ወዓል ሕደር ናይ ዕርቂ መደባት ከተኣታቱው ውን ይግባእ::እዚ ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተገብረ ሙስሉይ ዕርቂ ከም ኣብነት እንተ ወሲድናዮ:ን ኣስታት 100,000 ህወት ዝበለዐን ኣሽሓት ካብ ቤቶም ዘመዛበለ ኩናት ጎሲዮም ተዓሪቆም::ኢዚ ከም ኣብነት ተወሲዱ ናይ ዕርቂ መስርሕ ክተኣታቶ ኣለዎ::ተቃወምቲ ናይ ሓሳብ ፍሊሊ ደኣ እምበር ናይ ደም ምፍሳስ ፍሊሊያት የብሎምን:: ኢዚ ከኣ ክእመነሉ ኣለዎ::
*ስለዚ ኣብቲ ዝግበር ናይ ሙሱጋም ድማ ኣጀንዳ ክብቲ ኣኽበኛ ክወጽእን ንዑኡ ንቂድሚት ዘሳልን ዘደንፍዕን ስራሕ ሓዊሱ ክስራሓሉን: :
*ኣብ ክንዲ ሓደሽ ውድብ ን መደብን ኣውጽእካ ዝኸየድ (ግዜ ንሙቁጣብ) ነቲ ዝነበረ መርኩስ ገርካ እቲ ዝሓሸ ዘሰማምዓካ መሪጽካ ምውሳድ::
*ናይ ምልውዋጥ ሓቤሬታ ተአንግድ ናጻ ዝኾነት ኮሚተ መሪጽካ ምስራሕ ::
*ህዝባዊ ኣኸባታት ብ መራኸቢታት ፈይስቡክን ካልእን ብቀጥታ (live ) ክኸውን: እቲ መልእኽቲ መታን ናብ ኩሉ ክበጽሕ::ምኽንያቱ ኢቲ ዝድለ ዘሎ ከመይ ገርካ ህዝቢ ተንቅሕን ሓቤሬታ ናብ ህዝቢ ተብጽሕን: ካብ ህዝቢ ሕቶታት ትቅበልን ትምልስን: ህዝቢ ከመይ ገሩ ኣካል ኢቲ መስርሕ ይኸውንን: እንታይ ኢሉ ክሓትት ከም ዘለዎ ንምፍላጥን ስለ ዝሕግዝን:: እዚን ካልእን ውሲኽካ ምስራሕ::ኢዚ ማለት ኢቲ ዝበዘሐ ቃልስና ብሚድያ ክኸውን ኣለዎም ዝብል ርእቶ ድማ ኣለኒ::
ኣብ መወዳእታ ነዚ ኩሉ ክሳለ ብሬት ዓዋተ ናብ ብርዒ ዓዋተ ተቀይራ : ጩሩሖኣ ድማ ተሰሓሒብካ ካብ ምውዳቅ ተደጋጊፍካ ምትሳእ ኣብትሕቲ ዝብል መስመር ክ’ሳገም ኣለዎ ትብል::
ኦክላንድ ካሊፎርኒያ
ነሓሰ 2018


text:
ኣብ ጥቓ ሞት ካብ ዝነበርናላ ሃገር ናብ ሃገርና ምምላስና ኣሐጒሳት ኢና ክብሉ ትማሊ ካብ የመን ኣዲስ ኣበባ ዝኣተው ኢትዮጵያዊያን ገሊፆም።መንግስቲ ንዝገበሮም ፃዕርታት እውን ንኢዶም ኣለው።
ናብ ሃገሮም ንምምላስ ካብ ዝተመዝገቡ ኣርባዕተ ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ዛጊድ 2,524 ናብ ኢትዮጵያ ምምላሶም ዝገለፁ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም እቶም ዝተረፉ እውን ካብ ሓደ ሰሙን ኣብ ዝውሓደ ሒደት ማዕልታት ምግዓዝ ከምዝክኣል ሓቢሮም።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተወሊዳ ዝዓበየተን ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣብ የመን ዝነበረትን ከዲጃ መሓመድ ብዓልቲ ሓዳርን ኣደ ክልተ ቆልዑትን እያ።ሞት ካብ ዝነገሰላ የመን ትማሊ ምሽተ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝተመልሱ ሓንቲ እያ።
የመን ካልአይቲ ሃገርና ነይራ ዝበለት ከዲጃ ከቢድ ሽግር ከምዘሕለፈት ትዛረብ።ደብዳብ ነፈቲ ብዓይና ከምዝረኣየትን ትነብረሉ ዝነበረት ገዛ ብፍንጀራ ከምዝፈረሰን ትገልፅ።
‘’ክዳውንትናን ኣቑሕትናን ገዲፍና ንህይወትና ኢና ኣውፂኢና’’ ምስ በለት ኣስዒባ ‘’ ኢትዮጵያ ዝገበረትልና ከቢድ ውዕለታ ኣይንርስዖን።ናይ ሰብ ህይወት ምድሓን ማለት ዳግም ከምዝተወልደኹ ገይረ እየ ዝቖፅሮ’’ኢላ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኢትዮጵያዊያን ኣዚዩ እናሰርሐ እዩ፤ኣብ የመን ብዝርከብ ኤምባሲ ካብ ዝተሓባእናሉን ካብ ጭንቅን ስለዘውፅአና ኣዚና ኢና ነመስግኖ ኢላ።
ብምኽንያት እቲ ኲናትን ጭንቅን ናብ ሃገራ ብምእታዋ ኣዚያ ከምዝተሓጎሰት ዝገለፀት ውላድ ከዲጃ ዝኾነት 16 ዓመት ዝዕድሚኣ መንእሰይ እቲ ኲናት ኣብ ጥዕንኣ ዘስዓቦ ፀገም ከቢድ ከምዝኾነ ብፍርሒ ናይ ልቢ ድኻም ሕማም ከምዝሓዛ ትዛረብ።
ንሳኽን ሞትን ብቐረባ ኢካ ትረኣአ ዝበለት እዛ መንእሰይ ብዛዕባ ዝተረፋ ኣዕርኽታ ከምእትሓስብ ትዛረብ።ብዙሓት ዝተረፉ ከምዘለዋ ብምግላፅ ናይ ኤርትራዊያን ኣዕርኽተይ እውን የተሓሳስበኒ እዩ ፤ናብዚ እንተድኣ ኣትየን ናብ ሃገረን ክኣተው ስለዘይኽእላ ኣብኡ እናነብዓ ዝተረፉ ኣለዋ፤ኤምባሲ ኢትዮጵያ እንተዝተሓባበሮም ከም ገለ ገይሩ እንተዘውፅኦም ደስ ምበለኒ ትብል።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖምን ካልኦት ሚንስትራትን ትማሊ ኣዲስ ኣበባ ንዝኣተው እኒ ከዲጃ ሓዊሱ 260 ኢትዮጵያዊያን ተቐቢሎምዎም ኣለው።ዶ/ር ቴድሮስ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኢትዮጵያዊያን ናይ ምምላስ ከይዲ ብፅቡቕ ይካየድ ከምዘሎን ዛጊድ 2,524 ኢትዮጵያዊያን ከምዝተመለሱን ገሊፆም።
ኣብ የመን ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ሓዊሱ ሰራሕተኛታት ኣብታ ሃገር ስለዘለው ዝተረፉ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ንምምላስ እናሰራሕና ኢና ኢሎም ዶ/ር ቴድሮስ።