text:
ኣፈላላይ፡ ጸጋ ምበር ሓጢኣት ኣይኮነን
ናይ ሓሳባት ኣፈላላያት ዝፈናጥሕ፡ ዝራጋሕ፡ ዝበታትን ዘይኮነስ ህዝቢ ዝሓሸ ኣማራጽታት ክርኣይ ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባታት ክዓምቕን ከሕይልን ዝሕግዝ እምበር ነንሓድሕድካ ዘናቑትን ዘናቑርን ኣይኮነን፡፡ ኣነ ዝበልክዎ ቅዱስ ሓሳብ እቲ ካልእ ዝብሎ ኣርዮሳዊ ኣተሓሳስባ’ዩ ኢልካ ምብጋስ ጸረ ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ምዃኑ ብኣግኡ ምርዳእ የድሊ፡፡
ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጸቢብ ጉጅለ ብጀካ ናቱ ስነ-ሓሳብ ካብ ካልእ ዝቐርብ ኣማራጺ ሓሳብ ክኑንን ውግዙን ጥራይ ዘይኮነስ ብህይወት ዘሕትት ገበን ተጌሩ ይውሰድ፡፡ ንኣተሓሳስባ ኢሳይያስ ዝጻባእ ካብ ማእሰርቲ ክሳብ ምቕንጻል ዋጋ ዘኽፍል ሓደጋ ከምዘለዎ ሕሉፍ ጉዕዞ 27 ዓመታት ዝተዓዘብናዮ’ዩ፡፡
ሓደ ስነሓሳብ ውልቀምልካዊ ኢሳይያስ ብምውሳድ ጥራሕ ነቲ ዘይቅቡል ኣተሓሳስባ ብኣብነት ክንድግፎ፡፡ ’’ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ’’ ዝብል ከም መትከል ኢሳይያስ ዘስጉሞ ኣበሃህላ ብግብሪ ንኽተተግብሮ ዘጸግም ኮይኑ ትረኽቦ፡፡
ደቂሰባት ከም መልክዕና ባህርያትና ይፈላለ፡፡ ኣተሓሳስባና’ዉን ከምኡ ብናጽነት ክትንቀሳቐስ፡ ክትዛረብ፡ ክትሰርሕ፡ ኣብ ዝመሰለካ ክትኣምን እንድሕር እገዳ ተጌሩልካ ብኸመይ ኣገባብ’ዩ ሓደ ልቢ፡ ሓደ ህዝቢ ክብሃል ዝክኣል?
ኣብ ህዝብታት ብሄራት ዘሎ እምነታት ኣፈላላያት ኣብነት ሓይልን ጥንካረን ጌርካ ይውሰድ’በር ንሓድነት ዝጻባእ ኣተሓሳስባ’ዩ ብዝብል ሽርሒ ዓሌት ምጽናት ቋንቋ ምድምሳስ፡ ክብርታትን ልምድታትን ምብሕጓግ ተምሳሌታዊ ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ ክኸውን ማለት ኣበደን፡፡ ክኸውን ከቶ ኣይክእልን ብዓሌት ፡ ብኣውራጃ ብቀቢላ ህዝቢ ክተፋነን እናገበርካ ንፖለቲካዊ ሸቐጥ ’’ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ’’ ብመንነት ብሄራት ኤርትራ ቁማር ምጽዋት’ዩ፡፡
ብሄራት ኤርትራ መልክዕን ጽባቐን ኤርትራና’የን፡፡ ኣብ ኣፈላላይ ጽባቐ ከምዘሎ ምቕባል ሓድነት ከምዘተርንዕ ዘረጋግጽ’ምበር ዘተፋንን ኣይኮነን፡፡ ልዕሊ ዜግነት ብምርጫኻ እትውስኖ ውሳነ ምዃኑ ዘማትእ ኣይኮነን፡፡ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ዜግነት ክወስድ ይኽእል’ዩ ኣሜሪካዊ መንነት ግን ክረክብ ኣይክእልን፡
ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጉጅለ ንዝኾነ ብሄር ዝውከል ኣይኮነን፡፡ ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ ዝብል ቅኒት ቅጥፈት ንልዕልነት ሓደ ጉጅለ ተባሂሉ ዝተሰንዐ ርኹስ ቴማ’ዩ፡፡ ንኣፈላላያት ዘይቅበል ጉጀለ፡ ንሓድነት ኣይቅበልን፡፡ ኤርትራውያን ክንግዘና ዘለና ሓቂ ኣፈላላይ ጸጋ’ምበር ሓጥያት ኣይኮነን፡፡ ኣፈላላያት ምዕቡልን ስልጡንን ኣተሓሳስባ ክሰፍሕ ዝሕግዝ ህዝቢ ዝሓሸ ኣማራጽታት ክረክብ ዝሕግዝ ከምዝኾነ ጌርካ ምርዳእ ኣብ ጉዳይ ሃገር ሓባራዊ ምርድዳእ ክፍጠር ዕድል ዝህብ ከምዝኾነ ኤርትራውያን ከነስትውዕል ይግባእ፡፡


c: text/html

text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ንመንበሪ ኣባይቲ ብዚምልከት ኣብ መንጎ ወረዳታት ብዙሕ ፍልልይ ኣሎ። ኣብ ገሊኡ ኮሙናት መንበሪ ቤት ብብዝሒ ኣሎ፡ ኣብ ገሊኡ ድማ ኣብቲ ውሽጡ ይኹን ኣብ ደገ ሕጽረት ገዛውቲ ኣሎ። ነቲ ብዕድመ ዝደፍእ ዘሎ ህዝቢ ንኣኡ ዚሰማማዕ መንበሪ ቤት ምርካብ የድሊ። ኣብ ኡመዮ ቍጽሪ ህዝቢ ይበዝሕ ኣሎ፡ እቲ ጠለብ ካብቲ ኣቕርቦት ስለ ዚበዝሕ ድማ፡ መንበሪ ቤት ምርካብ ኣጸጋሚ እዩ። ኡመዮ ቍጽሪ ህዝባ ንምዕባይ ዕላማ ኣለዋ ስለዚ ብዙሕ ገዛውቲ እዩ ዚስራሕ ዘሎ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ኣብ ቨስተርቦተን እተፈላለያ ዋኒናት/ኩባንያታት ኣለዋ። ኮሙናትን ምምሕዳር ወረዳን እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ እየን። ንሳተን ኣብ ሕክምናን ክንክንን መራኸብን ይነጥፋ። ዩኒቨርሲቲ ኡመዮ፡ ቮልቮ፡ ላስትቫግናር ን ቦሊደን ሚነራል ካብተን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እየን።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ኣብ ቨስተርቦተን ክልተ ዩኒቨርሲቲ ኣለዋ። እታ 37 000 ተምሃሮ ዘለዋ ኡመዮ ዩኒቨርሲቲ እታ ዝዓብየት እያ። ኣብ ኩሉ ሰክቶራት ትምህርቲ ድማ ስልጠን ትህብ። ኣብ ኡመዮ ናይ ሽወደን ሕርሻ ዩኒቨርሲቲ (SLU) ኣሎ፡ ከምኡውን ናብ ዲዛይን፡ ኣርኪተክት፡ ንግዲ፡ ስፖርትን ስነጥበብን ዝቐንዑ ኮለጃት። ኣብ ሸለፍተዮ ናይ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲ ዝኾነ ብዛዕባ ዕንጸትይን ተክኒክን ክትምሃር ይከኣል።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ቨስተርቦተን ሰለስተ ሆስፒታላት ኣለዋ፣ ኣብ ኡመዮ ዚርከብ ናይ ኖርላንድ ሆስፒታላዊ ዩኒቨርሲቲ፡ ሊከልሰ ሪፈራል፡ ሸለፍተዮ ሪፈራል። ኣብቲ ሆስፒታል እተፈላለየ ክፍልታትን ዎርድታትን ንጥፈታትን ኣሎ። ኣብቲ ወረዳ 32 ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ነፍስወከፍ ኮሙን ብውሕዱ ሓደ ማእከል ጥዕና ኣለዋ። መብዛሕትኡ ብምምሕዳር ወረዳ ይካየድ፡ ገሊኡ ግን ብብሕታዊ ኣቕረብቲ ክንክን እዩ ዚካየድ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ቨስተርቦተን ብባህሊ ሃብታም እዩ፡ ንንጡፍ ትርፊ ግዜ ድማ ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብኡ ኣገዳሲ ናይ ተፈጥሮን ባህልን ከባቢታት፡ ከምኡውን ፍቱው ናይ በጻሕቲ ቦታታት ኣሎ። ኣብ ወረዳ ቨስተርቦተን ሕዙሕ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ኣሎ። ኣብዚ እቲ ቪንደፍየለን እተባህለ ኣብ ኤውሮጳ ዝዓበየ ናይ ተፈጥሮ ሕዙእ ቦታ ኣሎ፡ ከምኡውን ቪንደኤልቨን ዚብሃል ሃገራዊ ፈለግ ኣሎ። ኣብ ቨስተርቦተን ንሰባት ብጥዕና ኪኣርጉን ስፖርት ኪሰርሑን ኪንቀሳቐኑ ዚሕግዛ ብዙሓት ማሕበራት ስፖርት ኣለዋ። ኣብቲ ወረዳ ኣብይተ ትያትርን ኣብያተ መዘክርን ከምኡውን ኣብ ነፍስወከፍ ኮሙን ብዙሕ ሰብ ዚበጽሖ ቤትንባብ ኣሎ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
እቶም ሓደስቲ ሽወደናውያንን ኣብቲ ሕብረተሰብ ምውህሃዶምን ኣብዚ ግዜዚ ናይቲ ምምሕዳር ወረዳን ኮሙንን ዓቢ ዕማም እዩ። ስደት ናይቲ ወረዳ ናይ ህዝቢ ምብዝሕ ሞቶረ እዩ። እቲ ምምሕዳር ወረዳ ምስ መኽሰብ ዘይብለን ውድባትን ቢዚነሳትን ኮሙናትን ኣውራጃዊ ምምሕዳርን ብምትሕብባር ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ብኽብርን ውሕስነትን ሰብኣውነትን ይቕበሎም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብሓፈሻ ኣረጊት ባቲሪ ብጥንቓቐ ኣብ ፍሉይ መጉሓፊ ቦታ ክእከቡን ክእለዩን ከምዘሎዎም ተሪዲእና ኔርና። ኣብዚ ሓጺር ዝቕጽል ጽሑፍ ከኣ እቲ ንሶም ኣብ ልዕሊ ደቂ-ሰባትን እንስሳን ኣታኽልትን ዘስዕብዎ ሕማማትን ጉድኣትን ክንርኢ ኢና። ኣረጊት ባቲሪ ፈቀዶ ቦታ ብዘይግቡእ ምዝጉሓፍ እቶም መርዛማት ቀመማቱ ብንፋስ፣ ብማይ ወይ ምግቢ ኣቢሉ ናብ ኣካላት ወድሰብ፣ እንስሳ ወይ ኣታክልቲ ክሰርጽ ይክእል። እዚ ብቐጥታ ወይ ከኣ ብተዛዋወሪ መገዲ ክስዕብ ይክእል።
ብፍልይ ዝፈሰሱ ወይ ደጋዊ ዝባኖም ዝትኸፍተ ባቲሪታት ቀጥታ ብእድካ ካብ ምሓዝን ኣብ ማያት ምድርባዮምን ንጥዕና ዓቢ ሓደገኛ ምኻኖም ክንግንዘብ ይግባእ። እቲ መርዛዊ ሓዘል ኣምዕቶም ከኣ ብኢድ ኣቢሉ ቀጥታ ናብ ውሽጢ ኣካላት ደቂሳባትን እንስሳን ኣትዩ ንጥዕና ኣስጋኢን ሓደገኛን ይኸውን።
እቶም ንጥዕና ኣዝዮም ሓደገኛታት ዝዀኑ ቀመማት ባተሪ (ሄቪ-መታልስ/heavy metals)፣
ካድሚም /Cadmium (Cd)
መርኩሪ / Mercury (Hg)
ሊድ / Lead (Pb)
ብመሰረቱ መብዛሕቶም ሄቪ-መታልስ/heavy metals (ሜታል ቀመማት) ከምዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ንጥዕና ናይ ወድሰብ፣ እንስሳን ኣታኽልትን በከልቲን ሓደገዓታትን እዮም።
እዚም ቀመማት እዚኦም ካብ ኣረጊት ባትሪ ጥራይ ዘይኰነስ ካብ ግሓፍ ፋብሪካታት ወይ ድማ ካብ ናይ መካይንን ፋብሪካታትን ትክታትን ጉሓፍን ብተዘዋወሪ መገዲ ብማያትን ንፋሳታትን መግብን ኣቢሎም ናብ ኣካላት ሰብን እንስሳታትን ክሰርጹ ይኽእሉ እዮም።
እዞም መርዛማት ቀመማት ኣብ ወድሰብን እንስሳታትን ዝስዕብዎ ቀንድን ሓደገኛታትን ሓማማት፣
መርኩሪን (Hg) ምስኡ ተዋሲቦም ዝርከቡ ቀመማትን ብጣዕሚ ንጥዕና ሓደገኛ ከይኖም ኣብተናወሔ እዋን ናይ ነርቪ፣ ሓንጐል፣ ጸረ-ህዋሳት፣ ናይ ፍርያት ጽግን ዓቢ ጉድኣት የውርዱ።
ካድሚም (Cd) ሓደ ካብቶም ሓደገኛ ናይ ኩሊት ጉድኣት ዘስዕብ ኰይኑ ናይ መንሽሮ ሕማምውን የውርድ ብፍላይ ምስ ንፋስ ኣብ ኣካላት ምስኣቱን ዝሰርጽን።
ሊድን (Ld) ምስኡ ተወሃሂዶም ዝርከቡን ሓደ ካብቶም መንሽሮን ኣካላትን ዝምርዙ ቀመማት እዮም። ኣብ የዕጽምቲ ኣናተዓቕሩ ከኣ ሓደገኛ ናይ ነርቪ ሓማማትውን የስዕቡ።
እቶም ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ቀመማት ዘይሓዘሉ ባተሪታት እንተዀኑውን ካልኦት ብመጠኑ ንጥዕና ጐዳእቲ ቀመማት ሒዞም ይርከቡ። ንኣብነት ከም ኒክል (Nickel)፤ ማናጋን ኦክሲድ (manega oxid) ወይ ሊትዩም (Litium)። ስለዚ ብመሰረቱ ዝኣረጉ ባተሪታት ኣብ ፍሉይ ናይ መኤከብን ምእለይን ቦታ ክጐሓፉ ይግባእ። ምስ ናይ ገዛ ጐሓፍ ምግሓፎም ቅቡል ኣይኰውንን፤ ክኽልከልውን ይግባእ። ተመሊሶም ምስ ማያትን ንፋሳትን መግብን ኣቢሎም ኣብ ኣካላት ሰብን እንስሳን ከምዝሰርጹ ምፍላጥ የድሊ።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ብሰንኪ መርዚ ባተሪ ዝመጹ ሕማማት እቶም ቀንዲን ኩሉ ግዚ ዝርኣዩን ዘስዕብዎምን ሕማማት ክዀኑ ኰለዉ፣ ካልኦት ተፈላለዩ ሕማማት ከምዘስዕቡውን ብዙሓት ተማራመርቲ ናይ ባህርያትን ሕክምናን ይሕብሩ።
ኣብ ከባቢና ዘለዉ ቀላያትን ዒላታትን ቀወምቲ ወይ ዘይፈሱ/ዘይውሕዙ ማያት ስለዝዀኑ ብኣረግቶት ወይ ጉሓፍ ናይ ሄቪ-መታልስ/heavy metals ብቀሊሉ ክብከሉ ይኽእሉ። ንብዙሕ ግዜ ወይ እዋን ድማ ነቲ መርዛም ቀመም ሓቚፎሞ ይነብሩ። እዞም ዒላታት ወይ ማያት ብግቡእ በብግዚኡ ብሳይንሳዊ መገዲ ክምርምሩን ክፈተሹን ኣለዎም። እቲ ቀንዲን ልዕሊ ኽሉን ግን ቀመማዊ ጉሓፍ ክምእውን ኣረግቶት ባተሪታት ብግቡእ ምእላይን ምዕቃብን። ከምቲ ምስላ ኣቦታትናን ኣዴታትናን – ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ – ዝብሃል ከይንኸውን ቅድሚ ሓሚምምና ናብ ሓኪም ምስጓም ከባቢና ምብካልን ምምራዝን ምጥንቓቅን ምንቃሕን ይግባእ።
ካብዚ ሓሊፉ ድማ ሊቲዩም (Litium) ዝሓዘሉ ባተሪታት ምስ ንፋስን ማይን ምዝራኸቡ/ዝዋሰቡ ባርዕን ካልእ ርኣክሽን/ተውስቦ/reaction ክፈጥሩ ዝሰለዝኽእሉ ምጥንቃቕ የድሊ። ብፍላይ ነዚኦም ዓይነት ባተሪታት ምክፋቶም ወይ ዝባኖም ምቕላጦም ወይ ምቕጥቃጦም ብጣዕሚ ሃደገኛ ምኻኑ ምርዳእ የድሊ። ቘሉዑት ክይጻወትሎም ከኣ ምእላዮም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ እዞም መርዛማት ቀመማት ካብ አረጊት ባተሪ ጥራይ ዝምንጭው ኣኰነኑን እንታይ ድኣ ካልኦት ብዙሓት ምንጪ ወይ ፈልፋሊ ኣለዎም። ካብ ናይ ማዕድን ስርሓት፣ ናይ ኢንዱስትሪ ጉሓፋት፣ ካብ ኣረጊት ልቺ (fluorescent tube, energy-saving bulb etc) ካብ ቮልካኖ ዝውጹ ጋሳት፣ ናይ ማካይን ትኪ ንኣብነት ብፍላይ ሊዲ-ሓዘል/leaded petrol/ በንዚን ዝጥቀማ መካይን ወዘተ ክመጹ ይኽእሉ።
ብዘይ ንቕሓትን ሓላፍነትን ኣረጊት ባተሪ ወይ ናይ ኢንዳስትሪ ጉሓፍ ኣብ ፈቐድኡ ምጉሓፍን ምስ ናይ ገዛ ጉሓፍ ምድራባይን ተመሊሱ ብቐጥታን ብተዘዋወርን መገዲ ይጐድኣና። ንኣብነት እቲ ናይ ከተማ ጃምላዊ ጉሓፍ ኣብ ቅሉዕ ቦታ ምስዝቃጸልን ዝነድድን እቶም መርዛማት ቀመማት ምስ ትክን ደሮናን ተሓዊሶም ብቐጥታ ብሳንቡእ ኣቢሎም ኣብ ኣካላት ወድሰብን እንስሳን ይሰርጹ። ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ኣብ ማያትን ሕርሻዊ ገርሁ ብምዕላብ ምሲቲ ንሰትዮን ንበልዖን ፍረታትን የሕምልትን ኣቢሎም ኣብ ውሽጢ ኣካላትና ይኣትዉ። ምንም እኳ ብቐጥታ ኣይንሕመም እምበር እቲ ሶዕቤኑ ግዚኡ ሓሊዩ ክምዘርክበናን ዘጥቅዓናን ምርዳእ ይግባእ።
ኣብዚ እቲ – ጉሓፍን ምእላይ ጉሓፍን – ዝብል ኣርእስቲ ኣብቲ ሕብረተሰብ ክዝረበሉን ብሓላፍነት ከኣ ሓደ ስጉምትን ተበግሶን ክውሰደሉ ዘለዎ ኣርእስቲ ኰይኑ ይስምዓኒ። እቲ ናይ መጀመርያ ስጉምቲን ጐስጋስን ኣብ ንቕሓትን ትምህራትን ናይቲ ሕብረተሰብ ዝምልከት እዩ። ካብ መውዓል ሕጻናት ክሳብ ዝልዐለ ደረጃ ትምህርቲ ከኣ እዚ ኣርእስቲ ኣብ መደብ ትምህርቲ ክኣቱ ይግባእ።
ካብኡ ሓሊፉ ከኣ እቲ ሓላፍነት ዘለዎ ሓደ ጽኑዕ ናይ ጉሓፍ ከም ኣረጊት ባተሪ ኣተኣላልያ /waste managament ክውጥን ናቱ ቀዳማይ ዕማም እዩ። ዝተፈላለዩ ጽፍሕታትን ምምሕዳራትን ካአ ከም ኣካል ስርሖም ክወስድዎ የድሊ።
ብዛዕባ እዞም መርዛም ቀማማት ክሳብ ሎሚ ዘስዓብዎም ሕማማት ዝምልከት መጽናዕቲ ኣሎዶ ንዝብል ሕቶ ኣብዚ እዚ ጻሓፋይ ዝፈልጦ ምንጪ የለን። ግን የለን ማለት ኣይኰነን። እንተዀነ ብዙሓት ሕቶታት ክትስኡን ክነቕሉን ይኽእሉ እዩም። ብሰንኪ እዞም መርዛማት ጉሓፋትን ቀመማትን ዝሰዓቡ ሕማማትከ ክሳብ ክንደይ ጐሊሖም ይርኣዩ? እንታይ ዓይነት ሕማማት ኣብዚ ዝሓለፈ 10-20 ዓመታት ጐሊሖም ይርኣዩ? ንኣብነት ናይ መንሽሮ፣ ኩሊት ወይ ሳንቡእ ሕማማት ክሳብ ክንዳይ ካብ ቀደም ወሲኾም ይርከቡ? እዞም ሕማማት እዚኣቶምከ ምስዞም መርዛማት ሄቪ-ማታልስ ዝትኣሳስሩድዮም? ናይ ሕክማና ኣባላትከ ክሳብ ክንደይ ብዛዕብኦም ኣፍልጦ ኣለዎም? ብዛዕባዞም መርዛማት ቀመማትን እቲ ንሶም ዘስዓብዎ ሕማማትን ጉድኣትን ጸብጻባት ኣሎ? ወዘተ።
ተወሳኺ ሓበሬታ፣
http://en.wikipedia.org/wiki/Heavy_metal_%28chemistry%29
http://www.umweltbundesamt.de/presse/presseinformationen/batterien-im-test-zu-viele-schwermetalle
http://www.planet-wissen.de/alltag_gesundheit/muell/sondermuell/batterie_recycling.jsp


text:
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ሓላፍነቱ ውሑስን ቅኑዕን መንበሪ ምስ ዕድላት ሓገዝን ምዕባለን ኣብ ምቕራብ እዩ። ዝመስለካ ክትዛረብን ክትስማዕን መሰል ኣለካ፣ ንስኻን ሞግዚትካን/ተሓጋጋዚኻን ክልቴኹም ንመንበሪኻ ክትቅበልዎ ኣለኩም።
ቤት-መንበሪን-ክንክንን (HVB-hem)
HVB ናይቶም ብእተፈላለየ ምኽንያት ምስ ቤተሰቦም ኪቕመጡ ዘይክእሉ ቆልዑን መንእሰያትን መንበሪ እዩ።
ኣብቲ HVB ኣብ እትነብረሉ እዋን፡ እተማለአ ህይወት ንኽትነብር መሰል ኣሎካ። ብመሰረት ውዑል ቆልዑ፡ ሰላምን ምስ ዕድመኻ ዚኸይድ ናጻ ናይ ዕረፍቲ ግዜን ንኺህልወካ መሰል ኣሎካ። ኣብ ባህላውን ስነጥበባውን ህይወት ክትካፈል መሰል ኣሎካ። መታን ክትምዕብል ድማ ኣብ ድሌታትካ እተመርኮሰ ናይ ስፖርትን ባህላዊ ንጥፈታትን ንምስታፍ ተኽእሎ ንኺህልወካ መሰል ኣሎካ።
ገዛ ስድራቤት
ናይ ቤተሰብ ገዛ ምስ ስድራቤት ምቕማጥ ማለት እዩ። ሓደ ስድራቤት ንሓደ ቆልዓ ንኺቕበል ዚውስን እቲ ማሕበራዊ ቦርድ እዩ። ኣብቲ ስድራቤት ውሕስነት ንኺስመዓካ መሰል ኣሎካ። ብሕውነትን ክብረትን ኪቕበሉኻ ይግባእ፡ ልክዕ ከምቶም ካልኦት ኣባላት ስድራቤት ድማ ክትረአ ይግባእ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 44 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 13 February 2018
ንቀታሊኻ ምምጓስ ውጽኢት ሕሉፍ ፖለቲካዊ ድንቁርናን ራዕድን መሰለይ ኢልካ ንመንግስቲ ምጭናቕ መርኣያ ደሞክራስያዊ ምዕበለ
ህዝብታት ከም ህዝብታት ዋላ ናይ ቋንቋ፣ ዓሌት፣ ማሕበረ ኢኮኖሚያዊ ምዕባለ፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት፣ ቦታ ፍልልያት ይሃልዎም፡ ደላይቲ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ማሕበራዊ ፍትሒ፣ ቁጠባዊ ምዕባለ ምዃኖም ኣየከራኽርን። ስለምንታይ ብዘይ ውሑስ ሰላም፣ ሓቀኛ ህዝባዊ ደሞክራሲ፣ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፣ ፍትሓውን ቀጻልነት ዘለዎን ቁጠባዊ ምዕባለ፡ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰሎም ተሓልዩ፡ ብማዕረን ብሓባርን ከነብሩ ከምዘይኽእሉ ፍሉጥ ስለዝኾነ። እዚ መሰረታዊ ዛዕባታት’ዚ ስለዝደለኻዮ ጥራሕ ዝርከብ ኣይኮነን። ከም እንጀራ ትካቦ ካብ መለኽቲ ስርዓታት’ውን ኣይልገስን። እዚ ጠለባት’ዚ ከም ህግደፍ ካብ ዝኣመሰሉ ፍጹም መለኽቲ ተቓሊስካ ብሓይሊ፡ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያን ደሞክራስያዊ ትካላትን ኣብ ዘለዎም ስርዓታት ከኣ፡ ብፖለቲካዊ ጸቕጥን ቅዋም ብዝፈቕዶ ናይ ምርጫ ሕግን ኣቢልካ’ዩ ዝረጋገጽ።
ዓማጺ ስርዓትን ደሞክራስያዊ ስርዓትን ከኣ ክልተ ዘይራኸቡ ከብድን ሕቖን ዝኾኑ ትካላት’ዮም። ኣብ ትሕቲ ጨና ደሞክራሲ ዘይብሉ ብሓሶት ዝነብር ፍጹም መላኺ ስርዓት ንነዊሕ ዓመታት ዝጸንሐ ህዝብን፡ ኣብ ትሕቲ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቅዋም፣ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሃዋህው ዘለዎ፡ ደሞክራስያዊ ትካላት ዝተነጽፈሉ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝጸንሐ ህዝብን ኣብ ሕቶ ፖለቲካዊ ደሞክራሲ ዘሎ ኣገንዝቦ በበይኑ’ዩ። ኣብ ትሕቲ መን ከማና ዝብል ትምክሕታዊ ኣረኣእያ፡ ንካልኦት ዘቆናጽብ ሰፊሕ ፕሮፖጋንዳዊ ጎስጓሳት ዝካየደሉ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝህነጽ ትውልዲ፡ ቋንቋ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ ፍትሓዊ ምምቕራሕ ሃገራዊ ሃብቲ፣ ክብረት ልዕልና ህዝብን ሕግን ክዛረብ ይኸብዶ’ዩ። ምኽንያቱ ኣይፈልጦን። ኣይተኾስኮሰሉን። ኣይተማህሮን። ነቲ ዝተኾስኮሰሉ ነቲ ዝተማህሮ፡ ጸረ-ህዝቢ፣ ጸረ-ደሞክራሲ፣ ጸረ-ማዕርነታዊ ደሞክራስያዊ ሓድነት ዝኾነ ድሑር ፖለቲካዊ ቋንቋ’ዩ ዝመልኽን ዝደጋግምን።
ብጸረ-ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ዝተቐርጸ ትውልዲ፡ ልኡላውነት ህዝቢ ማለት እንታይ ማለት’ዩ? ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ ማለት እንታይ ማለት’ዩ? መንግስቲ ዝበሃል ትካል ካበይን ብኸመይን’ዩ ክመጽእ ክጣየስ ዘለዎ? እንታይ’ዩ ስልጣኑ? እንታይ ከኽብርን ክገብርን ኣለዎ? እንታይ’ከ ክገብር የብሉን? …ወዘተ ላሕመታዊ ‘ምበር ዕምቆት ዘለዎ ኣፍልጦ ክህልዎ ትጽቢት ኣይግበርን። ንዕኡ ህዝቢ ማለት፡ ሃገር ማለት፡ ሕጊ ማለት፡ መንግስቲ ማለት እቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ኣካል’ዩ። ነቲ ኣብ ትሕቲኡ ዘሎ ትካላት ወይ መንግስታዊ መሓውራትን ህዝብን’ውን ኣይሕውስን። እቲ መሪሕነት ዝበሃል’ዩ ሃገር፡ ህዝቢ፡ መንግስቲ። እዚ ብከመይ መጺኡ፡ መዓስከ ክወርድዩ ኣብ ኣእምሮኡ ቦታ ስለዘይብሉ ጉዳይ’ዩ ኣይኮነን። ሕሉፍ ሓሊፉ ከም ናይ ኩሉ ወዳኢ ፈታሒ ገይሩ ይወስዶ። ብፖለቲካ ይምእዘዞ ጥራሕ ዘይኮነ ክሳብ የምልኾ። ብዓይኖም ካብ ዝሪእዎ ዘይመሃሩ፡ ናይ ሰብ ኣተሓሳስባ ዝረሓቖም ደገፍቲ ህግደፍ ናይ’ዚ ኣብነት’ዮም።
ኣብ ትሕቲ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም፡ ብዛዕባ ክብረት ሰብኣዊ መሰል፣ ደሞክራስያዊ መሰል፣ ልኡላውነት ህዝቢ፣ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፣ ናይ ምዝራብ፡ ምውዳብ፡ ምንቅስቃስ፡ ምጽሓፍ፡ መሰላት፡ ብዙሕነታዊ ጸጋ፡ ሓባራውነት ካብ ፊደል ምቑጻር ዝጀመረሉ ናይ ህጻንነት ዕድመ እናሰምዐን እናተማህረን ዝዓበየ ትውልዲ ግን፡ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ ልምዓት፣ ማዕርነት፣ ደሞክራስያዊ ሓድነት፣ መሰል ምውዳብ ምንቅስቓስ ምዝራብ ምጽሓፍ ዝብል ፖለቲካዊ ቋንቋ ይፈልጥ ጥራሕ ዘይኮነ እንኮላይ ትርጉምን ዝህቦ ረብሓን ይርደኦ’ዩ። እዚ እንክሸራረፍ ወይ እንክዕፈን ስለምንታይ ኢሉ ይሓተሉ ይማጎተሉ ይቃለሰሉ መስዋእቲ ይኸፍለሉ።
ኣብ ሓደ ሰብን ሓደ ጉጅለን ዘምልኹ፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ናተይ ናትና ኢሎም ዝኣምንሉ ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሎም ሰባት ግን፡ ቋንቋ ሰላም ደሞክራሲ ፍትሒ ልምዓት ብርግጽ ኣይርደኦምን። ስለዘይርደኦም ከኣ ከመይ ይሰርሕን እንታይ ከ ጠቕሚ ኣለዎን ኣይፈልጡን። ንገዛእ ርእሶም ክረኽብዎ ዝነበሮም መሰረታዊ ደሞክራስያዊ መሰላት ተነፊጎም ከም ዘለዎ ኣይግንዘቡን። ከምቲ ገለ ተዛረብቲ ሕማቕ እንተተደጋጊሙ ይልመድ’ዩ ዝብልዎ፡ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምልኪ ብሓውሲ ባርነት እናነበሩ ጽቡቕ ኣለና ይብሉ። ኣብነታዊ ሰላም ኣብነታዊ ደሞክራሲ ኣለና ከም ናትናስ ንካልእ ይብሉ። ግን ደገምቲ ‘ምበር ነጻ ርእይቶ የብሎምን። ፖለቲካዊ መንነት የብሎምን። ኣብ ክንዲ ብድሑር ኣተሓሳስባኦምን ፋሽሽታዊ ተግባሮምን ዝሓፍሩ፡ ንደሞክራስያዊ መሰሎም ተጠቒሞም፡ ንመንግስቲ ሕጊ ኣኽብር፡ መሰል ኣኽብር፡ እንጀራ ኣምጸኣልና፡ በላዕትን ረኣይትን ኮይና፡ ፖለቲካዊ ስልጣን መርከቢ ውልቃዊ ዝናን ሃብትን ውሑዳት ይኸውን ኣሎ። ኣድልዎ ይስዕርር ኣሎ ያዕ ክበሃል ኣለዎ። ተማሂርና ብስእነት ስራሕ ቀንፈዘው ንብል ኣለና …ወዘተ ዝብል ጠለባት ሒዞም ንመንግስቲ ብሕቶ ንዘዋጥሩ ህዝብታት ከም ዘይሰልጠኑ ድሑራት ክገልጽዎም፡ ወይ ነቲ ደሞክራስያዊ ቁጠባውን ጠለባት ዝሰረቱ ምንቅስቓሳት መንግስቲ ንምግልባጥን ሃገር ንምፍራስን ክጥቀመሉ ክጉስጉሱ ይስምዑ። መንግስቲ ካብ ህዝቢ ንዝመጽአ ጠለባት ሰሚዑ፡ ሓቂ’ዶ ሓሶት ገምጊሙ ስጉምቲ ክወስድ ኣብ ዝጀመረሉ፡ ንህዝቢ በዲለ ኢሉ ብወግዒ ይቕረታ ኣብ ዝሓተሉ፡ ኣብ ክንዲ ሓያልነቱ ዕለተ ውድቀቱ ከምዝተቓረበ ከበሮ ሓምሓም ክሃርሙ።
ብርግጽ እዞም ከም’ዚ ዓይነት ኩላትና ሓደ ንኹን ተለኻኺምና ንጥፋእ ዓይነት ድሑር ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሰባት፡ ብርእይቶ ኮነ ብቑጽሪ ንኹሉ ኤርትራዊ ዝውክሉ ኣይኮኑን። እንተኾነ ግን፡ በቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብእንኮ ሰብ ዝምራሕ፡ ብጩቕ ክትብል ዘየፍቅድ ዓፋኒ ስርዓት፡ ንሱ ዝወለዶ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣውን ሓርነታውን መሰላትን ኣብ ክንዲ ዝሓፍሩ ብሓበን መን ከም ናትና ኢሎም ክጀሃሩ እንክትሰምዕ “ዓሻ ደሓን ኣሎ ሓው ዓሻ ሓሲምዎ ኣሎ” ዝብል ምስላ ትዝክር’ሞ ኣብ ክንደኦም ንስኻ ትሓፍር። መሰልና ይከበር ኢሎም ንመንግስቶም ንዝሓቱ ህዝብታት ኢትዮጵያ፡ እወ ጥፍኣት ፈጺመ ህዝቢ በዲለ ዝተዋህበኒ ሓላፍነት ኣይፈጸምኩን ስለ’ዚ ጌጋይ ክእርም’የ ርእይቶ ህዝብን ሕገ-መንግስትን ኣኽቢረ ክኸይድ’የ ንዝበለ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ክንዲ ዘመጉስዎን ካብኡ ዝመሃሩን ከም ድኽመት ቆጺሮም ክወራዘይሉ ክፍትኑ ዘደንጹ’ዩ። እቲ ጭቡጥ ሓቂ ግን ንቐታሊኻ ምምጓስ ምልክት ልክዑ ዝሓለፎ ፖለቲካዊ ድንቁራናን ራዕድን’ዩ። መሰለይ ኢልካ ንመንግስቲ ምጭናቕ ድማ መርኣያ ዝጥጥዕ ዘሎ ኣወንታዊ ደሞክራስያዊ ምዕባለ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 09-02-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ምህናጽ ጽርግያ ባጽዕ – ቅሮራ፡ ንዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ንግዳዊ ምንቅስቓሳትን ሓድሕዳዊ ምዕባሌን ባብ ዝኸፍት ምዃኑ ተገሊጹ፣
ምህናጽ ጽርግያ ባጽዕ – ቅሮራ፡ ንዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ንግዳዊ ምንቅስቓሳትን ምምዝማዝ ጸጋታት ባሕሪን ባብ ዝኸፍት ምዃኑ፡ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ-ስዒድ ገሊጹ፣
ኣብ መስመር ባጽዕ – ወቒሮ ምስ ዝነብር ህዝቢ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፡ ኣቶ ኣልኣሚን። እቲ ዝካየድ ዘሎ ትሕተ-ቅርጻዊ ስርሓት መርኣያ ናይ’ቲ ንርሑቕ ገጠራት ቀዳምነት ዝህብን ማሕበራዊ ፍትሒ ምንጋስ ዝዕላማኡን ፖሊሲ መንግስቲ ምዃኑ ብምግላጽ፡ እዚ ድማ ካብ ቀንዲ መትከላት ህዝባዊ ግንባር ከምዝኾነ ኣረዲኡ፣
ሓላፊ ኩባንያ ህንጻ ቀይሕ-ባሕሪ ኣቶ ዑቕባይ ገብረስላሴ ብዛዕባ’ቲ ተሰላሲሉ ዘሎ ንጥፈታት ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ዛጊት ካብ ባጽዕ ዝብገስ 120 ኪሎ-ሜተር ብምሩጽ ሓመድ ተሸፊኑ ከምእተደግደገ ብምጥቃስ፡ ምትእትታው ሓደስቲ ማሽነሪታት ነቲ ሓያል ስራሕ ብሞራል ንኽገጥምዎን ዕዮኦም ብኣድማዕነት ንኸሳልጡን ዓቢ ሓገዝ ከምዝኾኖም ገሊጹ፣
ኣባል ባይቶ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ሓምዳን መሓመድ-ዓብደላ ብወገኑ። እቲ መስመር ንከተማታትን ኣዝየን ርሑቕ ከባቢታት ገጠራትን ዘራኽብ ኣዝዩ ኣገዳሲ መትኒ ምዃኑ ብምምልካት። ብፍላይ ኣብ ምዕባለን ምልዋጥ ህይወትን ናይቶም ኣብቲ መስመር ዝርከቡ ተወላዶ ብሄረ ራሻይዳ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዝህልዎ ኣብሪሁ፣
ኣቶ መሓመድ ሳልምን ኣቶ ሱወይ
ሕ ሰሊምን ድማ። ቅድሚ ምህናጽ’ቲ ጽርግያ እቲ ከባቢ ንምንቅስቓስ ተሸከርከርቲ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ምንባሩ ብምዝካር። መንግስቲ ነቲ ከባቢ ቈላሕታ ሂቡ ብዝሰርሖ ዘሎ ዘመናዊ ጽርግያ ግን፡ ኣብ ዕለታዊ ሂወቶም ርግኣት ከምዝረኸቡ ኣነጺሮም፣
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ነበርቲ’ቲ ከባቢ ከም መርኣያ ሓጎሶም ነቶም ኣብቲ ምድረ-በዳዊ ባህሪ ዘለዎ ከባቢታት ኣብ ምህናጽ’ቲ ጽርግያ ተዋፊሮም ዝርከቡ ኣባላት ኩባንያ ህንጻ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ምሳሕ እንግዶት ብምድላው፡ ብባህላዊ ምርኢት ኣዘናጊዖምዎም፣
**** ኣ.ዜ.ኤ ****


text:
እቲ ብሞትን ማህሰይትን ዝተሰነየ ካብ ተል ኣቪቭ ናብ ኢየሩሳሌም ዘግዓዘ ናይ ሕቡራት መንስታት ኣመሪካ ልኡከ መንግስቲ ሕንጻ ወግዓዊ ናይ ምኽፋት ስነ ስርዓት ኣመልኪቶም ንናይ ኢየሩሳሌምን ፍልስጥኤምን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ምኽትል ብፁዕ ኣቡነ ጃቺንቶ ቡሎስ ማርኩዞ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ሰላም ኣዚዩ እናረሓቐ ዘሎ እዩ ዝመስል ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ነዚ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ውሳኔ ብምቅዋም ጋዛን ሃገረ ዕብራዊ ኣብ ዘዳቡው ከባቢ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ኣብ ዝነበሩ ፍልስጥኤማውያንን ናይ እስራኤል ሓይሊ ምክልኻልን መንጐ ብዝተፈጥረ ግጭት 55 ፍልስጥኤማውያን ናይ ሞት ሓደጋ ከጋጥሞም እንከሎ ሎዕሊ 2,400 ዝግመቱ ማህሰይቲ ከዝወረዶም ማኣን እተሰምየ ፍልስጥኤማዊ ናይ ዜና ኣገልግሎት ካብ ዝሃቦ መግለጺ ክፍለጥ እንከሎ፡ ካብ ኣህጉራት ዓረብን ፍልስጥኤምን ካብ ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን ብጠቕላላ ካብ ኣብላጺ ማሕበረሰብ ዓለም ብዙሕ ተቓውሞ ዝተገብረሉ ውሳኔ እውን እንተነበረ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ዶናልድ ትራምፕ ናይ ሃገሮም ልኡከ መግስቲ ሕንጻ ካብ ተል ኣቪቭ ናብ ኢየሩሳሌም ክግዕዝ ኣብ ዝብል ውሳኔኦም ጸኒዕም እነሆ እቲ ሓድሽ ናይ መንግስቶም ሉኡኽ ሕንጻ ዕለት 14 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣብ ዝኺሪ መበል 70 ዓመት ምስረታ ሃገረ እስራኤል ብወግዒ ከምእተመረቐ ክፍለጥ እንከሎ፡ ቅድስቲ መሬት ሕጂ እውን ናይ ዘሰንብድ ምፍሕፋሕን ውጥረትን ምልክታ ኰይና ሰላም ዘይብጻሕ ረቒቕ ሓሳብ ዘምስል ኵነት ኣብ ልዕሌኣ የዘንብይ ከምዘሎ እዩ ዝረአይ።
ኣብ ጋዛ ዝርከባ መሳጊድ ፍልስጥኤማዊ ጉዕዞ ምምላስ ናብ ሃገር ኣብ ዝብል መደብ ተጠራኒፉ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓርቢ ዝካየድ ሰላማዊ ሰልፊ ክሳተፉ ጻውዒት ከምዝቕረበን፡ ኣብ ኢየሩሳሌም ትራምፕ ዓቢይ ዓርኪ ሃገረ እስራኤል ምዃኖም ዝገልጽ ጭርሖታትን ምልክታን ናይ እስራኤል ባንደራን ከምእተመልኤት ክፍለጥ እንከሎ፡ ብዛዕባ እዚ ኩሉ ውጥረትን ግርጭትን ኣመልኪቶም ንናይ ኢየሩሳሌምን ፍልስጥኤም ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ምኽትል ብፁዕ ኣቡነ ጃቺንቶ ቡሎስ ማርኩዞ ምስ ቫታካን ነውስ ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥
ሎሚ ኣብ ኢየሩሳሌም ኩለን ኣቢያተ ክርስቲያንን ፍልስኤማውያንን ብጠቕላላ ብሓደ ዘሕብሮም ስምዒት እንተሎ ጓሂ እዩ፡ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝረአይ ዘሎ ኩነት ናብ ሰላም ዘሰንይ ዘይኰነስ ናብ ውጥረትን ሁከትን ዘእትው እዩ፡ እዚ ብሓቂ ዓቢይ ስቓይ ይሕድረልናን ጭንቀት እውን ይፈጥረልና፡ ግጭት ደው ዘብል ናይ ሓባር ስምምዕ ክብጻሕ እዩ ቢልካ ናይ ምሕሳብ ተስፋ ዘርሕቕ እውን እዩ
ምስ በሉ፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ዶናልድ ትራፕ ዝወሰድዎ ውሳኔ ንታሪኽን ፍትሕን ንናይ ሕዝቢ ኢየሩሳሌም ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝጻረር እዩ፡ እቲ ኣብቲ ከባቢ ሰላም ከምጽእ ተስፋ ዝግበረሉ ናይ ሰላም ዘተ ዘደስክል እዩ ኢሎም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ትራምፕ ናይ መንግስቶም ልኡከ መንግስቲ ሕንጻ ካብ ተል ኣቪቭ ናብ ኢየሩሳሌም ከግዕዝ ዝብል ውሳኔኦም ብውግዒ ድሕሪ ምግላጾም ስዒቡ ኣብ ወርሒ ታህሳስ 2017 ዓ.ም. ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምእተበገሰን ገና ኣቲ ኵነት ገና ብዓንተውኡ ክመጽእ ዝኽእል ውጥረት ዝሕብር ምልክታ ክርአይ ከምዝገበረን ዝገለጹ ብፁዕነቶም ማርኩዞ፥ ካብቲ ኣዋን ኣትሒዙ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ብዘይምቍራጽ ናይ ትራምፕ ውሳኔ ዝቃወም ሰላማዊ ስለፊ ክካየድ ከምዝጸነሓን ሞትን ማሕሰይትን እውን ኣስዒቡን ኣባይቲ ትምህርትን ኣባይቲ ስድራን ቤት ዕዮን ዕዮን ኮታ ነቲ ማሕበራዊ ጸገም ከተኣታትው ዝኽል መተዓናቕፎታት እውን ጠሊቡ እዩ ምስ በሉ፥
ዕለት 14 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ክልተ ተገራጫዊ ዝኽሪ ዝንበረሉ ክኸውን እዩ፡ ብወገን እስራኤል ድጋፍ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣዚዩ ዘድልዮ ዝነበረ ድላይ ዝረወየሉ ዕለት ዝበዓለሉ ክኸውን እንከሎ ብኻልእ ብወገን እቲ ብጠንቂ ውግእን ብናይ ትራምፕ ውሳኤ ኣዚዩ ንዝተጐድአ ፍልስጥኤማዊ መዓልቲ ስቓይ ኣዩ፡ ስለዚህ እዚ ክልተ ተገራጫዊ ዝኽሪ ዝንበሮ ዕለት ክኸውን እዩ፡
ቤተ ክርስቲያን ጻዕራን ጸዋዕታኣን፥ ኣብዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነት፥
ኣብ ኢየሩሳኤም ዝርከባ ኣቢያተ ክርስቲያን እቲ ቅዱስ ኣቦና ፍሉይ ምእንቲ ማእከላይ ምብራቕ ዝጽለየሉ መራሓ ግብሪ ዘጠቓልል ኣብ ባሪ ዕለት 7 ሓምሌ 2018 ዓ.ም. ንኸካይድዎ ብመደብ ዝተተሓዘ ሓውጾተ ኖልዎ ዘለዎ ኣገዳስነት ኣበርቲዔን የቃልሓ ኣለዋ፡
ምስ በሉ፡
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብጠቕላላ ከም ክርስቲያን ሰላም ዝከኣል ምዃኑ ዘረጋግጽ ተስፋ ኣብ ምስፋሕ ንርከብ፡ ውሳኔ ቅዱስ ኣቦና ብርታዔ ኰይኑና ኣሎ። ኣብ ልቢ ዘርኢ ሰብ ተስፋ ንኽንዘርእ መተባባዒ ከይኑና ኣሎ። ብናይ ክሉ ጽቡቕ ድላይ ውጥረት ደው ከምዝብል ንኣምን። ምእንቲ’ዚ ኩሉ ማሕበረሰብ ዓለም ናይ ኣይሁዳውያንን ፍልስጥኤማውያንን ካብ ፖለቲካዊ ራየት ብምርሓቕ ንህልዉ ኩነታት ብምርኣይ ናብ ሰላም ንብጻሕ ዘለዎም ድላይ ክድግፍ ንሓትት
እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ኤርትራ እትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከቢድ ናይ ፋይናንስያዊ ዕዳ ሓደጋ የንጸላልወን
Radio Erena: 13 May 2018
ኤርትራ እትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከቢድ ናይ ፋይናንስያዊ ዕዳ ሓደጋ የንጸላልወን ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ማለት ኣይ.ኤም.ኤፍ. ኣብ ናይ 2018 ጸብጻቡ ኣስፊሩዎ ብዘሎ መሰረት፣ እዘን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዋሕዲ ሰደድን ምንቁልቋል ሓፈሻዊ ሃገራዊ እቶትን ቁጠብአን ብከቢድ ተጸልዩ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ፓፓ ንዲያየ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብሓፈሽኡ ክረአ እንከሎ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ቁጠብአን ብ 3.5 ሚእታዊት ክብ እኳ እንተበለ፣ ከምኡ ኢሉ ክቕጽል ከምዘይኮነ ግና ኣሚቱ።
ንሱ ብተወሳኺ ኤርትራ፣ ጫድ፣ ሞዛምቢክ፣ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ደቡብ ሱዳንን ዚምባብወን፣ ብከቢድ ናይ ቁጠባ ቅልውላው ተሃስየን ከምዘለዋ፣ ካልኦት ትሽዓተ ሃገራት ኣፍሪቃ ከኣ ብዕዳ ተጎቢአን ከምዘለዋ ኣመልኪቱ።
ከምዝዝከር ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት፣ ኤርትራ ኣባል ናጻ ንግዲ ዞባ ኣፍሪቃ ንምዃን ነጺጋቶ እያ። ኣብቲ ኣብ ሩዋንዳ ዝተኻየደ ዋዕላ ቁጠባ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ 44 ሃገራት ነቲ ኣፈናዊ ስምምዕ ናጻ ዕዳጋ ፈሪመናሉ’የን።
ኤርትራ፣ ናሚብያ፣ ዛምቢያ ዝርከብአን 11 ሃገራት ኣፍሪቃ ግና፣ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ነቲ ልዕሊ 2 ትሪልዮን ዶላር ዝግመት ናጻ ምንቅስቓስ ንግዲ ተሓሲመናኦ እየን።
=======================


text:
5ይ ዓለም ለኸ ምርኢት ንግዲ ሕርሻ ተጀሚሩ
መቐለ ሕዳር 28/2010(ድወት) ኢንዳስትሪ ሕርሻ ንምዕባይ ዘኽእል 5ይ ዓለም ለኸ ምርኢት ንግዲ ሕርሻ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ እዩ።
ሓምሻይ ዓለም ለኸ ምርኢት ናውቲ ሕርሻ፣መፍረይቲ ናውቲ ምግቢ ቴክኖሎጂን መዐሸገን ካብ 29 ሕዳር ክሳብ 1 ታሕሳስ 2010 ዓ.ም ኣብ ኣዳራሽ ሚለንየም ክካየድ እዩ ተባሂሉ።
ኣብቲ ብምትሕብባር ኢቴል ስራሕቲ ምልላይን ላዲን ዝተብሃለ ትካል ኣሰናዳኢ ምርኢታትን ኣኼባታትን ቱርኪ ካብ ሃገራት ህንዲ፣ፈረንሳይ፣ቱርኪ ፣ ጀርመንን ኬንያን ዝተውፃእፅኡ 73 ኩባንያታት ዝሳተፉ እንትኾኑ ካብ ኢትዮጵያ ድማ 6 ኩባንያታት ክሳተፉ እዮም።
ኣካያዲት ስራሕ ትካል ኢቴል ወይዘሮ ሃይማኖት ተስፋይ እቲ ምርኢት ኣብ ዓውዲ ሕርሻ ዘለዉ ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታት ብምልላይ እቲ ዓውዲ ንምድጋፍ ከም ዝሕግዝ ተዛሪበን።
ተሳተፍቲ ኩባንያታት ቴክኖሎጂታት ሕርሻን ተዛመድቲ ቴክኖሎጅታትን ኣብቲ ዓወዲ ንዝተዋፈሩ ትካላት ኢትዮጵያ ንምልላይ ዘኽእል ምቹው ኩነታት ብምፍጣር ኣብቲ ዓውዲ ካብ ዘለዉ ዓለም ለኸ ኩባንያታት ስግግር ፍልጠትን ቴክኖሎጅን ልውውጥ ተመኩሮን ንምግባር ከም ዝሕግዞም እዉን ተዛሪበን።
ካብ ወፃኢ ናብ ውሽጢ ዓዲ ዝኣትዉ ምህርትታት ሕርሻ ብምህርቲ ውሽጢ ዓዲ ንምትካእ ዝግበር ፃዕሪ ኣብ ምሕጋዝ ድማ እቲ ምርኢት ዝለዓለ ግደ ከም ዘበርክት ወይዘሮ ሃይማኖት ገሊፀን።
ሓላፊ ፕሮጀክት ትካል ኣሰናዳኢ ምርኢታትን ኣኼባታትን ቱርኪ ላዲን ሚስተር መርት ጉል ብወገኖም ኣብቲ ምርኢት ዝሳተፉ ቁፅሪ ዓለም ለኸ ኩባንያታት ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናወሰኸ ምምፃኡ ድሕሪ ምግላፅ ኢትዮጵያ ኣብ ዓወዲ ሕርሻ ቀልቢ ዓለም ለኸ ኩባንያታት ትስሕብ ከም ዘላ እቲ ምርኢት ባዛር በብዓመቱ ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ምኽንያት ከም ዝኾኖም ሚስተር መርት ኣረዲኦም።


text:
ኢትዮጵያን ኤርትራን ብቕድሚ ትማሊ ሰንበትን ትማሊ ሰኑይን ንዘጋጠመ ግጭት ዶብ መን ጀመሮ ኣብ ዝብል ነንሕድሕደን ይካሰሳ ኣለዋ።ኣብ ከባቢ ናይ ኤርትራ ከተማ ፆሮና ዝተኻየደ ውግእ ክልቲኦም ወገናት ልዕልነት ናተይ እዩ ይብሉ ኣለው።
ኤርትራ ንናይ ኢትዮጵያ መጥቓዕቲ ከቢድ ሞት ብምብፃሕ መሊሰዮ ኣለኹ ኢላ’ላ፤ኢትዮጵያ ብወገና ሓይልታታ ወታደራዊ ሓይሊ ኤርትራ ካሊእ መጥቓዕቲ ከምዘይፍፅም ገይረ ብኸቢድ ኣዳኺመዮ ኣለኹ ትብል።
ክንደይ ከምዝሞቱን ከምዝቖሰሉን ክልቲኦም ወገናት ዝርዝር መብርሂ ኣይሃቡን።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንጋዜጠኛታት መግለፂ ዝሃቡ ምንስቴር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ጌታቸው ረዳ እቲ ውግእ ትማሊ ሰኑይ ፍርቂ መዓልቲ ጠጠው ከምዝበለ ብምግላፅ: ሓይልታት ኢትዮጵያ ዕላምኦም ምስ ኣዐወቱ ካብቲ ናይ ግጭት ቦታ ወፂኦም ኣለው ኢሎም።
ኤርትራ ነቲ ወታደራዊ መጥቓዕቲ ኢትዮጵያ ኢላ ዝፀውዐቶ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ክኹንኖ ተሓትት ኣላ። "ቤት ምኽሪ ፀጥታ ህፁፅ ኣኼባ ፀዊዑ ኣብቲ ጉዳይ ንክዘራረበሉ ጥርዓን ኣቕሪብና ኣለና።’’ ዝበሉ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል "ትንኣስ ትዕበ ዝኾነት ናይ ዓለም ሃገር ንልኡላዊ ግዝኣት ካልእ ሃገር ናይ ምውራር መሰል የብላን፤ኢትዮጵያዊያን ነዚ እዮም ፈፂሞም፤ጠጠው ከብሉዎ ኣለዎ’’ኢሎም።
ክልቲኦም መንግስታት ኣቓልቦ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ፖለቲካዊ ሽግራትን ውሽጣዊ ተቓውሞን ኣቓልቦ ንምስሓት ዝጀመርዎ ውግእ እዩ ክብሉ ነንሕድሕዶም ይካሰሱ ኣለው።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪሙን ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ፅባሕ ኣብ ብራሰልስ ከምዝራኸቡ ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት ስቴፋን ዱጃሪች ሎሚ ሰሉስ ገሊፆም ኣለው።
እቲ ናይ ምርኻብ መደብ: ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ቅድሚ ምልዓሉ ዝተተሓዘ መደብ እንተኾነ እውን: ኣብቲ ኣጋጣሚ ነቲ ጉዳይ ከልዕልዎ ምዃኖም ተፈሊጡሎ።


text:
ንወድዓዊ ኩነታት ውድድር ኩዕሶ እግሪ ክልልና መበገሲ ጌሩ ዝተዳለወ ውልቀ ሪኢቶ
ኣምበስ ተወልደ (ባሎኒ ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት መቐለ)
ሰላም ደሓንዶ ቀኒኹም ተኸታተልቲ መፅሄት ውራይና ሎሚ ናብ መምበብቲ ዝበልክዎ ፅሑፍ ሙሉእ ብሙሉእ ትሕዝትኡ ኣብ ስፖርት ዘሎ ፖለቲካ ወይ ስፖርታዊ ፖለቲካ (Sport politics), ስፖርት ኣብ ፖለቲካ (Sport in politics) ዘለዎ ብፅሒትን ፖለቲካ ምስ ስፖርትን (Politics in sport) ዘለዎ ምትእስሳር ንምድህሳስ ዝፈተነ እዩ ሰናይ ንባብ ፡፡
ፖለቲካ ብኣንደበት ሙሁራን
ፖለቲካ ዝተፈላለዩ ሙሁራን ብዝተፈላለዩ መንገዲታት ዘቐመጥዎኳ እንትኾኑ ሒደት ኣብነት ንምርኣይ ዝኣክል፣ ዶ/ር ኢንጂንየር መንሱር ማይታ "ፖለቲካ ማለት ህዝቢ ነቲ ዘለሉ ባይታን መዋእልን ክዕቀቡን ክመሓየሹን ዝግብኦም ሓፈሻዊ መስርሓት ንምዕቃብ ወይ ንምቕያር ዝግበር ማሕበረሰባዊ ምንቅሰቓስ እዩ" እንትብልዎ ብላስዊልያን እንትትንትንዎ ድማ "ፖለቲካ ኣብ ውሽጢ ማሕበረሰብ መን ከመይ መዓዝን ክንደይን ከምዝረክብ ዝሕብር መስርሕ እዩ" ይብሉሞ ፖለቲካ ንሃፍቲ፣ ጥቕሚ፣ ባይታን ስልጣንን ብመንፅር ጥቕሚ ወይ ሃፍቲ ዝድልድል ምንቅስቓስ እዩ" ኢሎም ኣቐሚጦምዎ፡፡ ሃሮልድ ዲ ላስዌል ድማ "ፖለቲካ ኣካል ፅዕንቶን ፅዕንቶ ፈጠርቲን እዩ፡፡ መግለፂኡን ፍልስፍንኡን ድማ መረፃ እዩ" ይብልዎ፡፡
እሞ ፖለቲካ ክቕየር ዝግብኦ ንምቕያር ክዕቀብ ዝግብኦ ንምዕቃብ፣ ዝርካቡ ሃፍቲ፣ ጥቕሚ፣ ኩነታትን ስልጣንን ንዝተቐመጡ ዕላማታት መተግበሪ መሳርሒ እዩ እንተይልና፣ ነዚ ድማ ፅዕንቶን ፈጠርቲ ፅዕንቶን ናብ ረብሐኦም ዘይኮነስ ናብ ረብሓ እቲ ዝተጣየሸ ትካል ወይ ማሕበር ክውዕል ምግባር እንተኾይኑ ብኣንፃር ስፖርታዊ ፖለቲካ ድማ ነዚ መሰረት ክገብር ከምዘለዎ ምርድኡ ኣፀጋሚ ኣይኮነን፡፡
ስፖርትን መንግስትን
ስፖርትን ፖለቲካን ምትእስሳር ዝጀመሩ መንግስቲ ካብ ዝተፈጠረሉ እዋን ጀሚሩ ከምዝኾነ ታሪክ ይሕብረልና፡፡ ካብ ታሪክ ካብ ንመሃሮ መንግስቲ ኣብ ስፖርት ምእታው ዝጀመረ ካብ ጥንታዊ ስልጣነ ጀሚሩ እንትኾን ንኣብነት ኣብ ጣልያን ንፅቡቕ ቁመና፣ ድፍረት፣ ሓይሊ፣ ፅንኩር ኩነታት ንምፅዋርን ሰዓራይ ኮይንካ ንምውፃእን፣ ኣብ ቻይና ንዝተማልአ ጥዕናን ውትድርናን፣ ኣብ ግሪኽ ፅቡቕ ቁመና ንምርካብ፣ ኣብ ሃገርና ኢትዮጵያ ድማ ንጥንካረ፣ መዐቀኒ ብቕዓትን መሀደሲን ተጠቒሞምሎም እዮም፡፡ ነዚ እዩ ድማ ባህላዊ ስፖርት ሃገርና ቅኒቶም ኣብ መዐቀኒ ጥንካረ (ቅልስ ወይ ግድል፣ ቓርሳ)፣ ኣብ መዐቀኒ ብቕዓት (ምግላብ ፈረስ )፣ መሕለፊ ጊዜ (ገበጣ፣ ተምሓፅ) ኣብ እዋን ዕረፍቲን በዓላትን መሰረት ጌሮም ይካየዱ ምንባሮም ምርኣይ ይከኣል፡፡ እዞም ዓይነታት ባህላዊ ስፖርትና ድማ ካብ ቤተ መንግስቲ ጀሚሩ ክሳብ ተራ ህዝቢ ዘዘውትሮም ነይሮም፡፡
ኣብ እዋን ብረታዊ ገድሊ'ውን ስፖርት ኣብ ታዕሊምን ሰራዊትን ጎሊሆም ዝረኣይሉ ኩነታት ነይሩ፣ ጠንካራ ኣካል፣ ፅኑዕ መንፈስ፣ ኣብፅንኩር ኩነታት ዘይስኮን ሰራዊት ኣብ ምፍጣር ስፖርት ከም መሳርሒ ኣገልጊሉ እዩ፡፡
ስፖርት ኣብ ፖለቲካ ዘለዎ ግደ ከከም ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገራት ዝቃነ እንትኾን ብደረጃ ሃገር፣ ኣህጉርን ዓለምን ብምትእስሳር እናተገለፀ ዝመፀእ እዩ፡፡ ስፖርት ብፍላይ ውድድራዊ ስፖርት ሃገራዊን ከባቢያዊን ሓድነትን ምቅድዳውን ኣብ ምምፃእ ዝፃወቶ ግደ ቀሊል ኣይኮነን፡፡ ከም ኣብነት ወሲድና ቅድሚ ሒደት ዓመታት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ድሕሪ 31 ዓመት ናብ መድረኽ ውድድር ኣፍሪቃ ምምፅኣ ዝፈጠሮን ዘምፅኦን ሃገራዊ ሓድነት ምርኣይ ዝከኣል እዩ።
በዚ መሰረት ውድድራት ስፖርት ዝፈጥርዎ ሃገራዊ ሓድነት ጥራሕ ዘይኮነስ ብፍላይ ኣብቲ ዓወት እጃም ደቂ ከባቢ ኣብዝዓዘሉ እዋን ደቂ እቲ ከባቢ ኣብ ምትብባዕን ኣብ ምንቕቓሕን ዝፃወቶ ግደ ዓብዪ ከምዝኾነ ብተግባር ዝተርኣየ ሓቂ እዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ ኣትሌቲክስ ኦሮሚያ ቦቆጂ፣ ኣብ ብሽክሌታ ትግራይ ምዕዛብ ይከኣል፡፡
ፖለቲካ ኣብ ስፖርት ንብዙሓት ሰባት ዘይወሓጥን ጥር ትብል ግደ ከምዘይብሉን፣ ፖለቲካ ኣብ ስፖርት እንተኣትዩ እቲ ስፖርት ከምዝዝረግ ዝሓስቡ ቁፅሮም ቀሊል ኣይኮኑን፡፡ ይኹን'ምበር ፖለቲካ ኣብ ስፖርት ተፈተወ ተፀልአ ብፅሒትን ግደን ዘለዎ እንትኾን ካብኡ ወፃኢ ኮይኑ ክነብር ከምዘይኽእል ዝተረጋገፀ ሓቂ እዩ፡፡
ግደ ፖለቲካ ኣብ ስፖርት
ፖለቲካ ኣብ ስፖርት ዘለዎ ግደ እንትንርኢ ኣብ ምሕንፃፅ ስትራተጂን ፖሊሲን፣ ምውፃእ ሕጊ፣ ደንብታትን መስርሕን፣ ኣብ ፋይናንሳዊ ደገፍ፣ ህንፀት ዘበናዊ ስታድዮማትን ምስፍፋሕ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርትን፣ ኣብ ቀረብ ዕጥቅን መሳርሒ ስፖርትን ወዘተ ብዘይ ደገፍ መንግስቲ ዝሕሰብ ኣይኮነን፡፡ ብርግፅ ኣብ ዝለዓለ ብርኪ ኒዮሊበራሊዝም ዝበፅሓ ሃገራት ብፅሒት መንግስቲ ብጣዕሚ ውሱን ብምዃኑ ግደ መንግስቲ ኣብ ስፖርት ትሑትን ዳርጋ ዘይረኣየሉን ኩነታት ክመስል ይኽእል እዩ፡፡
ብኣንፃሩ ኣብ ዘይማዕበላ ሃገራት መንግስቲ ብሕጊን ስትራተጂን ዝተነፀረ ብፅሒቱ ከዕዝዝ ተዘይኪኢሉ ስፖርት ቁልቁል ኣፉ ምድፍኡ ኣይተርፍን፡፡ ይኹን'ምበር ብሕጊን መስርሕን፣ ብጊዜ እዋንን ብፅሒት ሰብ ሃፍቲን ህዝቢን ብዘጉልህ መንገዲ ተነፂሩ ክሳተፍ ተዘይኪኢሉ መንግስታዊ ስፖርት ክህነፅ ምዕዳሙ ኣይተርፍን፡፡
ስለዝኾነ ስፖርትን ፖለቲካን ዘይነፃፀሉ እንተኾይኖም ኣብ ስፖርት ዘሎ ፖለቲካ ወይ ስፖርታዊ ፖለቲካ (Sport politics) መንቀሊኡ እንታይ እዩ እንተይልና ሰባት ዕላማን መስርሕን ዝተወደብሉ ትካል ስፖርት ወይ ማሕበር ናብ ረብሐኦም ንምውዓል ዝገብርዎ ምንቅስቓስ እዩ፡፡ ብርግፅ ዕላማን መስርሕን ትካል ወይ ማሕበር ስፖርት ከይሽርሸር ዝግበር ምንቅስቓስ'ውን ፖለቲካ እዩ፡፡ ስለዚ ጥዕና ዘለዎ ስፖርታዊ ፖለቲካ ንምህናፅ ልዕልና ሕጊ፣ ግልፅነት ኣፈፃፅማ፣ ተሓታትነት፣ ኣሳታፋይነትን ትካላዊ ኣሰራርሓን ክጉልብት እንተተጌሩ እቲ ትካል ስፖርት ዝተጣየሽሉ ዕላማ ኣብ ሸትኡ ክበፅሕ ግድን እዩ፡፡
ብኻልእ ገፅ ውልቀ ሰባት ወይ ጉጅለ ድልየቶም ልዕሊ ድልየት ትካል ወይ ማሕበር፣ ዕላምኦም ልዕሊ ዕላማ ስፖርታዊ ትካል ወይ ማሕበር፣ ክውዕል እንተተጌሩ፣ ኣባላትን ደገፍቲን ኣብ ክንዲ ዝተወደብሉን ዝተጣየሽሉን ዕላም በብገዚኡ ዝፍጠሩ ስምዒታትን ድልየታትን ዝቃነዩ፣ ግልፅነት ዘይኮነስ ምንቋር፣ ተሓታትነት ዘይኮነስ ምጥቕቓን ወዘተ ስለዝነግሱ ዕድምኡ ዝሓፀረ ትካል ስፖርት ወይ ማሕበር ይኸዉን፡፡
ፖለቲካዊ ስፖርት ኣብ ሓደ ኣወዳድባ ስፖርት (Sport organization) ምትራፍ ኣይከኣልን፣ ከም እምነት ኣሜሪካዊ ፕሮፌሰር ሮበርት ሲ ሺናይደር እንተኾይኑ ሰለስተን ልዕሊኡን ሰባት እንተተወዲቦም ፖለቲካዊ ስፖርት ክፍጠር ግድን እዩ፣ ስለዚ ነቲ ግድን ዝኾነ ነገር ንምትራፍ ካብ ምፅዓር ግደ ፅዕንቶ ፈጠርቲን ፅዕንቶኦምን ምንካይ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ፡፡ እዞም ፕሮፌሰር ከም እምነተይ ይብሉሞ "ፖለቲካዊ ስፖርት ብወሳናይ መልክዑ ኣሉታዊ ብምዃኑ ኣብቲ ትካል ፖለቲካዊ ስፖርት ከይዓቢ ምፅዓርን እቲ ስፖርታዊ ትካል ወይ ማሕበር ፅፉፍን ንፁርን ዕላማ፣ ነቲ ዕላማ ዘተግብር መስርሕ፣ ነቲ መስርሕ ዝቆፃፀር ተገዳሲ ኣካል ብምህናፅ ዝተጣየሽ ማሕበር ክዕምብብን ናብ ሸትኡ ክበፅሕን ይኽእል እዩ ብምባል፣ ፖለቲካዊ ስፖርት ንኦኦም ኣሉታዊ ጥራሕ ከምዝኾነ ይኣምኑ" ፕሮፌሰር ሮበርት ሲ ሺናይደር መቐለ ዩኒቨርሲቲ ኣብ መቐለ ኣዳልይዎ ኣብዝነበረ ዓለም ለኸ ኮንፈረንስ ተረኺቦም ኣብ ምሕደራ ስፖርት ኣገዳሲ ነጥብታት "Keynote" ኣብ ልዕሊ ምቕራቦም “Organizational sport politics” ብዝብል ኣርእስቲ ካብ ዝሃቡና ኣስተምህሮ ዝወሰድክዎ እዩ፡፡
ስፖርታዊ ፖለቲካ ዝፍጠር ውልቀ ሰባት ግዲኦም እንትዓዝዝን ዕላማን መስርሕን ማሕበር ናብ ውልቆም እንተውዕልዎን ዝፍጠር እንትኾን ከምቲ ልዕል ክብል ዝተሓበረ ፖለቲካ ማለት መሰረቱ ፅዕንቶን ፈጠርቲ ፅዕንቶን ዘማእኸለ ብምዃኑ እቶም ፈጠርቲ ፅዕንቶ ነቲ ኩነታት መሰረት ብምግባር ፅዕንቶኦም እንተዕዝዙ ዕላማን መስርሕን ትካል ወይ ማሕበር ስፖርት ንረብሐኦም ከውዕልዎ ይኽእሉ፡፡
ይኹን'ምበር እዞም ፈጠርቲ ፅዕንቶ ዕላማ ማሕበርን መስርሕን ናብ ውልቆም እንተውዕልዎ መበገሲኦምን ዕላማን መስርሕን ማሕበር መሰረት ብምግባር ኣብ ውሽጥን ደገን ቅሳነት ከይፍጠር፣ ጎንፂ ክዓዝዝ ብምግባር፣ ስለዝጥቀሙ ከም ዓበይቲን በሳላት መራሕቲን እዮም ዝረኣዩ፡፡ መወዳእታ ዕፃ እቲ ትካል ወይ ማሕበር ስፖርት ምፍራስን ምብትታንን ምዃኑ ጋህዲ ዝወፀ ሓቂ እዩ፡፡ እስቲ ነቲ ኩነታት ኣብ ክልልና መሰረት ዝገበሩ ኣብነታት ብምቕራብ ንምብራህ ክፍትን፡፡
ኣብ እዋን ደርግ እዩ፡፡ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ መበል 16 ክፍለ ሰራዊትን ከፍተኛ ሓደን (እቲ ፀወታ ምስ መኢሰማ እዩ ነይሩ ዝብሉ ከምዘለዉ ሓቢረ ክሓልፍ) ኣብዝፃወትሉ እዋን ሓደ ተፃዋቲ እቲ ጦር ንውሳነ ዳይና ብምቅዋሙ ዳይና ካብ ሜዳ ብቐይሕ ካርዲ የባርርዎ፣ ተፃዋቲ ኢድ ነሲኡ እንትወፅእ በቲ እዋን ሓለቓ ሚእቲ ዝነበሩ ኣብቲ ክፍለ ሰራዊት ክፍሊ ፖለቲካ ዝሰርሑ ዝነበሩን ውልቀ ሰብ (ስም ክጠቅስ ኣይመረፅኩን) "ኣንተ ደደብ ደፍተሀው ኣትወጣም፣ እጅ ነስተህ ከምትወጣ ቆይ ጦር ግንባር ነው የምልክህ" ስለዝበልዎ ትእዛዝ ሓለቕኡ ንምኽባር ተመሊሱ ኣትዩ ንዳይና ይወቅዕ ካልኦት ተፃወቲ'ውን ይሕወሱ፡፡
እሞ መምበብቲ እዚ ሓለቓ ሚእቲ ካብ ስፖርት እቲ ክፍለ ሰራዊት ይኹን ካብቲ ክፍለ ሰራዊት ዝተውሃቦ መደብ ኣይነበረን፡፡ ግን ነቲ ኹነታት ተበሊፁ እንጀርኡ ንምብሳል ዝፈጠሮ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጢ ስፖርት ዘሎ ኩነታት ናብ ረብሓ ንምውዓል ዝሓንፀፆ ስልቲ እዩ፡፡
ይኹን'ምበር ነቲ ዝተፈጠረ ኩነታት ንምህዳእ መኽበርቲ ፀጥታ ፖሊሳት ናብ ሜዳ እንትኣትዉ ወዮ መምርሒ ዝሃበ ሓለቓ ሚእቲ ሽጉጥ ብምትኳሱ ባሎኒ ካብ ድምፂ ፊስካ ናብ ድምፂ ጠያይቲ ትቕየር፡፡ በዚ በለ በቲ እቲ ኩነታት ምስተወደአ ንኡስ ኮሚቴ ውድድርን ስነ ስርዓትን ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ውሳነ የመሓላልፍ፣ ነቶም ሽግር ዝፈጠሩ ከከም ዝፈፀምዎ ጥፍኣት መሰረት ጌሩ ካብ ዕድመ ልክዕ ክሳብ ውሱን ፀወታታት ክቕፅዑ ይውስን፡፡ እቲ ውሳነ ግና ናብ ጋንታታት ከይበፅሐ ይተርፍ፣ ምኽንያቱ ድማ በቲ እዋን ዝነበሩ ሓላፊ ነቲ ውሳነ ፈሪሞም ክሰዱ ስለዝሰግኡ እዩ፡፡ በዚ በለ በቲ ድሕሪ መዓልቲታት እቲ ኩነታት ክልተ መልክዕ ሒዙ ቅልቅል በለ፡፡ ብሓደ ገፅ ኣብዮታዊ ሰራዊት ኮይኑ ኣብታዊ ዲሲፕሊን ዘይብሉ ዝብሉን ንተግባር እቲ ፍፃመ ዝኩንኑን እንትኾኑ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብዮታዊ ሰራዊት ካብ ህዝቢ ብምንፃልን ንወምበዴ (ንህወሓት) ከሐጉስ ዝተገበረ እዩ ዝብልን ነበረ፡፡
ኮይኑ ድማ እቶም ሽግር ፈጠርቲ ሙሉእ ብሙሉእ ናፃ ብምግባር መልክዑ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ክላበስ ጀመረ፡፡ ኣብ መወዳእታ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክወሃቦ ፖለቲካዊ መምርሒ ወረደ፡፡ እቲ ተግባር ጌጋኳ እንተኾነ ከቢድ ውሳነ ምውሳን መሐጎሲ ወምበዴ ስለዝኾን ብመጠንቀቕታ ይተሓለፍ ተባሂሉ ተሓለፈ፡፡ ይረኣይኹም ሽግር ፈጠርቲ ምቕፃዕን ወምበዴ ምሕጓስን እንታይ ከምዘራኽቦም፣ እንታይ ከምዝኾነ፣ ፈላጢኡ ይፍለጦ፡፡ ስለዚ ኩሉሻብ ሰባት ንረብሐኦም ከመይ ጌሮም ህዝባዊን ፖለቲካዊን ሽፋን ከምዝህቡ ሓደ መርኣያ እዩ፡፡
ናብ ካልኣይ ፍፃመ ንስገር፣ ቅድሚ ሰሙናት ኣብ መንጎ ጋንታታት ኩዕሶ እግሪ መቐለን ባህርዳርን ዝተኻየደ ፀወታ ብመንብዒ ጋዝ ተሰንዩ ፀወታ ክቋረፅ ዝተገበረሉ ኩነታት እማን ከምቲ መራኸቢ ብዙሃን ዝብልኦ ዘለዋ ሓደ ሓደ ሕማቓት ዝፈጠርዎ ድዩ? ወይስ ከምቲ ውድድርን ስነ ስርዓትን ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ሃገርና ዝብሎ ዘሎ ኣብ መንጎ ጋንታታት ዘሎ ምቅርራብ ነጥቢ ዝፈጠሮ ዋዒ እዩ?
እንተ ብወገነይ ክንፈርሖን ክንሰግኦን ዘይብልና ጥራሕ ዘይኮነስ ደፊርና ክንቃለሶ ዘለና እቲ ኩነታት ብስፖርታዊ ፖለቲካ ተበጊሱ ናብ ቅሉዕ ስፖርት ኣብ ፖለቲካ (sport in politics) መልክዕ እናሓዘ ይኸይድ ምህላዉ ኣብቲ እዋን ፀወታ ዝነበሩ ምንቅሰቓሳት እኹላት መርአያ እዮም፡፡
ኣብዚ መንዩ ተሓታቲ ዝብል ቅድሚ ምርኣይና መንቀሊኡ ብግልፂ ክንሪኦ ተዘይፈቲና ወይ ብሕማቓትን ነጥቢ ምቅርራብን ዝፈጠሮ እንተይልና ብድሕሪኡ ብመራኸቢ ብዙሃንን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃንን "facebook" ዘሎኸ ነቶም ተሓተቲ ዝገበሮም ምኽንያታት ዘንፀባርቑ ድዮም እንተይልና ነዚ ዘንፀባርቕ ኣይኮነን፡፡
ኣብዚ ሓደ ነገር ኣልዒልና ንርአ እቲ ፍፃመ ብመሽኮት ቴሌቪዥን ብግልፂ ዝተሓላለፈ እዩ፡፡ እቲ መበገሲ ተፃዋታይ ባህርዳር ኣብ ልዕሊ እቲ ኣባል ቀይሕ መስቀል ብዝፈፀሞ ነውራም ፍፃመ ድዩ ወይስ እቲ ኣባል ቀይሕ መስቀል ነቲ ተጎዲኡ ዘሎ ተፃዋቲ ባህርዳር ብምድርባዩ ዝሰርሖ ሕማቕ ተግባር ዝብል ንጊዚኡ ገዲፍና ካብ 5-7 ተፃወቲ ነቲ ኣባል ቀይሕ መሰቀል መንእሰይ እንትቕጥቕጥዎ እቶም ዘሊሎም ዝኣተዉ ተመልከቲ ተዘይኣትዉን ተዘየናግፍዎን ዝፍጠር ፀገም እንታይ ምኾነ ምግማት ይከኣል እዩ፡፡ (ዘሊልካ ናብ ሜዳ ምእታዊ ኩሉ ነውሪ ተዝኸውን ኔሩማ ኣብ 1993ዓ/ም ተኻየዱ ዝነበረ ግጥም መናእሰይ ዓለም ካብ ኣፍሪቃ ዝሓልፋ ጋንታታት ንምፅራይ ኣብ ዝተኻየደ ፀወታ ሃገራዊ ጋንታታት ግብፂን ካሜሩንን ብዝገበርዎ ተግባር (ትሕቲ ክእለት ምፅዋት) ተመልካቲ ሓሪቑ ናብ መይዳ ኣትዩ ተቓውምኡ ምግላፁ ካፍ (CAF) ገበን ኣይበሎን እኳድኣስ እተን ሃገራዊ ጋንታታት ድኣ መንቀሊ ኢሉ ቀፅዐን'ምበር)
ስለዚ እቲ ፀገም ስፖርታዊ ፀገም ዘይኮነስ ፖለቲካዊ ፀገም ብምዃኑ መፍትሒኡ'ውን ፖለቲካዊ መሰረት ጌርካ ክርአ ብዘይምኽኣሉ ንኹሉ ዘሕረቐ ውሳነ ብፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ተወሲኑ፡፡ ፀውታ ተጀሚሩ ክሳብ ዝቋረፅ ዝነበረ ተርእዮን ድሕሪ ፀወታ ዛጊድ'ውን ዘይሃድአ ብሃገራዊ፣ ክልላዊን ውልቀ ትካላት መራኸቢ ብዙሃንን ብማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃንን እናቐፀለ ዘሎ'ውን ንፖለቲካዊ መፍትሒ'ምበር ስፖርታዊ ውሳነታት ዘህድኦም ኣይኮኑን፡፡ ከም ሓደ ሓደ መራኸቢ ብዙሃንን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃንን ዕላዊ ፅሑፋት እተን ጋንታታትን ዝምልከቶም ኣካላትን ኣይናትናን ዘይምባሎም ዘሰክፈካ እዩ፡፡ ዕላማ ስፖርት ሓድነት፣ ስኒትን ፍቕሪን'ምበር ብሄር ምስ ብሄር፣ ከባቢ ምስ ከባቢ ዘናቑሩ ትሕዝቶታት እናረኣና ከምዘይረኣናዮም እናሰማዕና ከምዘይሰማዕና ብጋህዲ ንዘሎ ክንሓብእ ምፍታን ኣይግድንን፡፡
እቲ ፀገምን መን ይወርሳ እዛ እምባይ ድማ ኣብ ውሽጢ ትግራይ'ውን ይርአን ነቲ ተርእዮ ኣገዳሲ ጠመተ እናተውሃበሉ ዘይምዃኑን እቲ ነገር ኣበይ እዩ ክሃድእ? ኣብ መንጎ ጋንታታትና፣ ደገፍትናን ፈኸም እናበለ ናብ ህዝቢ ከይኣቱ አዒንትና ቆላሕ ክነብል ይግባእ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ውልቀ ሰባት ወይ ጉጅለታት ዘበግስዎ ዘለዉ ጭርሖ ምሕላፍ ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ንትግራዋይነትና ዝፈታተኑ ተርእዮታት ክረኣዩ እናገበረ ስለዘሎ ከባቢ ምስ ከባቢ ኣውራጃ ምስ ኣውራጃ ካብተን ጋንታ ሓሊፉ ናብ ደገፍቲ ብግልፂ ዝተኣታተወ እንትኾን ናብ ህዝቢ ዘይወርደሉ ምኽንያት ከምዘየለ ምስማር የድሊ፡፡
ስለዚ ነዚ መፍትሒ ክኸውን ድማ ስፖርታዊ ፖለቲካ እንታይ እዩ ኣብ ጋንታታትናን ፌዴሬሽናትናን ክሳብ ክንደይን ብኸመይን ይሰርሕ? ጋንታታትን ትካላትን ስፖርት ንዝተጣየሻሉ ዕላማ መሰረት ጌረን ይኸዳ ኣለዋዶ? እንተይልና ተገልቢጡ ኢና ንሪኦ፡፡ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ክልልናን ዝተጣየሽሉ ቀንዲ ዕላማ ምስፍፋሕን ምልማዕን ኩዕሶ እግሪ እዩ (ፅሑፈይ ኩዕሶ እግሪ መሰረት ዝገበረ ስለዝኾነ እዩ ንኻልኦት ዓይነታት ስፖርት ዘየእትወን ዘለኹ) ግን ብተግባር ዘሎ ምንቅስቓስ ኣመራርሓ እተን ጋንታታት ኮይኖም ኢና ንሪኦም ዘለና፡፡
ውድድራዊ ስፖርትን ግደ ኣመራርሓ ኣካላትን
ውድድራዊ ስፖርት ብባህሪኡ ንሰለስተ ኣካላት መሰረት ጌሩ ዝጣየሽን ዝትግበርን እንትኾን ቀዳማይ ኣወዳዳሪ ኣካል፣ ካልኣይ ተወዳዳሪ ኣካል ሳልሳይ ድማ ንኽልቲኦም ዘራኽብ ሕጊን መስርሕን እዩ፡፡ ኣወዳዳሪ ኣካል ወይ መሪሕ ኣካል (Governing Body) ዝበሃል ንውድድራዊ ስፖርት ዝመርሕ ኣካል እንትኾን ንጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን፣ ፌዴሬሽናትን ኮሚቴታትን ስፖርት ዘጠቓለለ እዩ፡፡ ቀንዲ ዕላምኦም ድማ ምሕደራ ውድድራትን ምስፍፋሕ ልምዓታዊ ስፖርታዊን (Governance and Developmental sport) እዩ፡፡
እቲ ኻልኣይ ተወዳዳሪ ኣካል ዝበሃልን ንጋንታታት ማእኸሉ ብምግባር ኣብ ኣህጉራዊ፣ ዓለም ለኻዊን ውድድራት ኦሊምፒክን ድማ ሃገራት ከም ተወዳዳሪ ኣካል ዝሓስብ ኮይኑ ቀንዲ ዕላምአን ድማ ሕጊን መስርሕን መሰረት ጌረን ዝነሓንሓ እየን፡፡ እቲ ሳልሳይ ድማ ንኣወዳዳሪን ተወዳዳሪን ኣካላት ዘራኽብ ሕጊን መስርሕን እዩ፡፡ ካብ ሕጊታት ፀወታ (Laws of the Game) ጀሚሩ መስርሕ ውድድርን ስነስርዓትን፣ መትከላት ስፖርታዊ ጭውነትን ካልኦትን ዘጠቓለለ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ኣብ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ንውድድራት ፕሪሚየር ሊግ፣ ላዕለዋይ ሊግን ብሄራዊ ሊግን ኣወዳዳሪ ኣካልን በዓል ዋናን ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያን መሓውራቱን እንትኾኑ ተወዳደርቲ ድማ ብመሰረት ሕጊን ደንቢን ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ዝተጣየሻ ጋንታታት እየን፡፡ እዘን ጋንታታት ውክልነአን ንዘጣየሸን ኣካልን ኣባላተንን'ምበር ኣብ ዝሓዝኦ መፀውዒ ስም ንዝርከብ ህዝቢ ኣይኮነን፡፡ ምኽንያቱ ኣብ ሓንቲ ከተማ ክልተን ልዕሊኡን ጋንታ ክጣየሻ ስለዝኽእላን ነበርቲ ድማ ነተን ጋንታታት ከም ወኪሉ ጌሩ ክሓስበን ወይ ከይሓስበን ስለዝኽእል፡፡ እዘን ጋንታታት ተፀዋዕነተን ንሰስበነን ዘጠየሸን ኣካልን ኣባለንን እንትኾን ተፀዋዕነተን ድማ ንፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ እዩ፡፡
ልምዓታዊ ስፖርትን ግደ ኣመራርሓ ኣካላትን
ልምዓታዊ ስፖርት ንምስፍፋሕ መሰረተ ልምዓት ስፖርት ብሓፈሻ መሰረት ዝገበረ ኮይኑ ብኣዋጅን ፖሊስን ዝተውሃቦ ስልጣን ንስልጠናን ምዕባለ ክኢላታትን (Training and elit development) መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት ብመሰረት ሃገራዊ ደንቢን መምርሒን መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት ምስፍሕፋሕ፣ ዕጥቅን መሳርሒን ዝቐርበሉ ኩነታት ምምችቻው እንትኾን ብመዳይ ውድድር ድማ ናይ ባዕለን መስርሕ ውድድር ብስፍሓትን ፅሬትን ብምድላው ህዝቢ ኣብ ስፖርት ንኹሉ፣ ስፖርት ንጥዕናን ኣካላዊ ጥንካረን ክሳተፍ፣ ሰገናትን መናእሰይን መድረኸ ውድድር ብስፍሓት ክረኽቡ ምግባር እዩ፡፡,
ብተግባር ከምንሪኦ ግና ኣፈፀምቲ ኣካላት ብኣዋጅን መምርሒን ዝተውሃበን፣ ከም ኣፈፀምቲ ዝሓንፀፅኦ ስትራተጂ ንጎኒ ገዲፈን ኣብዘይዕማመን ወፊረን ንረኽበን፡፡
ፖለቲካዊ ትካል ስፖርትን መዘዙን
ስፖርት ንምምራሕ ካብ ፖሊሲን ስትራተጂን ጀሚሩ ክሳብ ኣዋጃት መምርሒታትን ደንቢታትን ተነፂሩ ዝተውሃበ ንህዝባዊ ኣካል ዝበሃል ቤት ምኽሪ ስፖርት እንትኾን ብፅሒት መንግስቲ ኣብ ስፖርት መልክዕን ስርዓትን ንክሕዝ ድማ ብጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ውክልና ዝካየድ ብምዃኑ ህዝብን መንግስትን ብሓባር በብፅሒቶም ሒዞም ዝመርሕዎ ይኾኑ፡፡ ብላዕለዋይነት ድማ ርእሰ ምምሕዳር ወይ ዋና ኣመሓዳሪ ዝጥምቶ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ካብ ክልል ክሳብ ጣብያ ብተመሳሳሊ መንገዲ ዝኸይድ እንትኾን ቀንዲ ዕማም እዞም ኣካላት ምስፍፋሕ ልምዓታዊ ስፖርት እዩ፡፡ ይኹን'ምበር ብዝተፈላለዩ ወድዓዊን ባዕላዊን ምኽንያታት ምምሕዳራት ከተማን ወረዳታትን ኣብ ውድድራዊ ስፖርት ምስታፍ ብምጅማረን እተን ትካላት ካብ መሪሕ ኣካል (Organizing body) እናወፃ ናብ ተወዳዳራይ ኣካልነት ይቕየራ ብምህላወን ሕዚ ሕዚ እዚ መስርሕ ካብ ዘልማዳዊነት ናብ ትኽክለኛ መስርሕነት እናተቐየረ መፂኡ ንረኽቦ፡፡
ንስፖርት ክመርሓ ዝተጣየሻ ትካላት ንምንታይ ንባዕለን ናብ ተወዳዳራይነት ይቕይራ ኣለዋ እንተይልና ንረኽቦ ምላሽ ሓንቲን ሓንቲን እያ ድልየት ውልቀ ሓለፍቲ ዝፈጠሮ ፅዕንቶ፣ ንገሊአን ድማ ሓላፍነተንን ግቡአንን ከምዝኾነ ካብ ሙሁራንን ሰብ ተሞክሮ ነባራት ስፖርታዊያንን ብዝግበረለን ድፍኢት ንዝመርሕዎ ትካል ካብ መሪሕነት ናብ ተመራሓይነት፣ ካብ ብኣዋጅን ፖሊሲን ዝተውሃበካ ዕማም ናብ ዝደለኻዮ፣ ካብ ዘለቔታዊ ረብሓ ናብ ጊዚያዊ ረብሓ ተሰጋጊረን ንረኽበን፡፡ እምበኣርከስ እዚ እዩ ፖለቲካዊ ትካላት ስፖርትን መዘዘዙን ተባሂሉ ዝእመን፡፡
እዚ መስርሕ ግልፅነትን ኣፍልጦ መሰረትን ስለዘይገብር ከምዚአን ዝበላ ጋንታታት ብመሰረት ንመሪሕነት ዝተወደብኦ ውዳበ ናብ ጋንትአን ብምውራድ ቀንዲ ዕማመን ሰራሒ ስኢኑን ንጎኒ ተገዲፉን ንሪኦ፡፡ ነዚ እዩ ድማ ሓለፍቲ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ከይተረፉ ኣባላት ኣመራርሓ እተን ጋንታ እዮም፡፡ ብኻሊእ ገፅ ሓንቲ ሕቶ ነልዕል ንምንታይ እየን ልምዓታዊ መንግስታዊን ውድባዊን ትካላት ካብ ውድድራዊ ስፖርት ዓርሰን እናግለላ ብከተማ ምምሕድዳራት እናተተክኣ ዝኸዳ ዘለዋ? እንተይልና ምላሽና ውፅኢት ኩዕሶ እግርናን ውድድር ኩዕሶ እግርናን ሒዝዎ ዘሎ ዝተሓሟዘቐ ፍልስፍናን እዩ፡፡ ብኣጠቓላሊ ስፖርትና ኣንፈታ ከምዝሰሓተትን መኸዲ ዝሰኣነትን መርከብ ኣብ ዕንክሊል ምእታዉ ንክመርሑ ዝተጣየሹ ትካላትን ሓለፍተንን ናብ ተመራሕነት እናወረዱ ቀንዲ ውራዮም ክሕዙ እናገበሮም ይርከብ፡፡
እዚ መስርሕን ኣካይዳን ድማ መወዳእትኡ ጎንፂ ድልየት (Conflict of interest) ስለዘስዕብን ጋንታ ሒዛቶ ዝተበገሰት ዕላማ ብውሽጣዊ መራሕቲ ኣብ ልዕሊ ንጎኒ ምግዳፉ ብደገ ዝመፅእ ተወሳኺ ዕማምን ዕላማን ትካላት ስፖርት (ጋንታታት) ብፖለቲካ ትካላት ስፖርት (Politics of sport organizations) መንቀርቅር ክኣትዋ ይግደዳ፡፡ ናብዚ መንቀርቀር እዚ ዝኣትዋ ድማ ንውልቀ ፖለቲካዊ መኽሰብ ዝተቓልዓ ጋንታታት እተን ናብ ውፅኢት ዝቀራረባ ዘለዋ ጋንታታት እየን፣ ብኣንፃሩ ይትረፍዶ ኣብ ማእኸል ኮይነን ናይዚኦም ቀልቢ ክስሕባ ኣብ ሓደጋ ምውራድ ተዘኣትዋውን ሃላዋተን ዝዝክረን የለን፡፡ ስለዚ እዚ ዝወልዶ ኣሉታዊ ኣፈላላይ (Negative discrimination) ክውለድ ወይ ክፍጠር ግድን ይኸውን፡፡
በዚ መሰረት ኣብ ጋንታታትና ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት እንትንሪኦ አዐርዩ ዘሰክፈካን ዘተሓሳስብን ኩነታት እናሃለወ ከም ኣወንታን ፅቡቕን ጌርካ ይረአ ኣሎ፡፡ ብመሰረቱ ጋንታታትናን ኩዕሶ እግሪናን ብደገን ውሽጥን ፖለቲካዊ ስፖርት ተወጢሩ ስለዘሎ ኣፈላላይ፣ ፅልኣት፣ ዘርኣውነት፣ ኣውራጃውነት፣ ንዕቐት፣ መን ይወርሳ እዛ እምባይ፣ ኣብ ስታድዮማትን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃንን ብጋህዲ ደረትካ ነፊሕኻ ዝዝረበሉን ዝፀሓፈሉን ኩነታት እናተፈጠረ ይኸይድ ኣሎ፡፡ እዞም ነውራማትን ፀያፋትን ዘረባታትን ፅሑፋትን ልዕልናን ተቐባልነትን እናረኸቡ እናተዓዘብና ኣጠርሚምና ኣለና፡፡
ምእታው ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ
ንትግራዋይነትና ዝፈታተን ዘሎ መንቀሊኡ እንታይ እዩ እንተይልና ስፖርታዊ ፖለቲካ ዝዓዘዞ ኣካይዳ እዩ ኢልና ክነጠቓልሎኳ ተኸኣልና ፈንፂሕና እንትንሪኦ ግና ክልተ መንቀሊ ኣለዎ፡፡ እቲ ኣብ ቅድሚት ዘሎ ብግድን ምእታው ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ እንትኾን እቲ ኻልኣይ ድማ ካብዚ ዝርከብ ረብሓ መን አዕብዩ ይዝገን እዩ፡፡
ምእታው ናብ ፕሪሚየር ሊግ ዕላማን ዕማምን ጋንታታት፣ ሰብ ዋና እተን ጋንታታትን ኣባላት እተን ጋንታታትን'ምበር ናይዞም ኣፈፀምቲ ኣካላት ወይ ካብዚ ወፃኢ ንዘለዉ ዕማም ኣይኮነን፡፡ ብርግፅ ትግራይ ኣብ ፕሪሚር ሊግ ዘይምህላዋ ዘሰክፎም ሰባት ብመራኸቢ ብዙሃን ዝተሰነየ ድፍኢት እዞም ኣካላት ውራዮም ገዲፎም ውራይ ጋንታታት ከም ውራዮም ጌሮም ክኸዱ ደፊእዎም እዩኳ እንተተብሃለ ካብዚ ንላዕሊ ኣብ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት መንደር፣ ኣብ ምስኣን ውድድራዊ መድረኽ ሰገናትን መናእሰይን፣ ኣብ ህንፀት ምዕቡል ስፖርት ኣካዳሚ ዘሎ ድፍኢትን መረረትን ግና ፀማም እዝኒ ምሃብ እቲ ቀንዲ ዋኒን ምእታው ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግዶ ወይስ ምስፍፋሕን ምልማዕን ኩዕሶ እግሪ የኽስብ እንተይልና ብተግባር ዘሎ ሓቂ ኣየንኡ ምዃኑ ምርኣይን ምግምጋምን ኣፀጋሚ ኣይመስለንን፡፡
ብተመሳሳሊ መንገዲ ምሕላፍ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ብኣንፃር ጋንታታት መሰረት ጌርካ እንትርአ ድማ ንትግራዋይነትናን ሓድነትና ዝፈታተኑ ነፀብራቓት ብመራሕቲን ኣተሓባበርቲን ጋንታት ምርኣይ ይከኣል፡፡ ጋንታይ ጥራሕ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ክትሓልፍ ኣለዋ ዝብል ዘበግሶ ኩሉ ዓይነት ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ተግባራት ክስርሑ ብዝደፍኡ ውልቀ ሰባት ዘሎ ነፀብራቕ ዘሰክፈካ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ እዘን ጋንታታት ዝርከባሉ ከባቢ ናብ ምንሻው እናተሰጋገረ ይርከብ፡፡ ነዚ ግና መፍትሒ እንትወሃበሉ ዘይኮነስ ብኣንፃር ምሕላፍ ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ዘዐንቅፉ ንዝበሃሉ ዝለዓለ ጠመተ ከምዝተውሃብን ይስረሐሉ ከምዘሎን ምዕዛብ ይከኣል፡፡
በዚ መሰረት ረብሐኦም ብስፖርታዊ ፖለቲካ መሰረት ጌሮም ዝተልዓሉ ሰባት ኮኑ ጉጅለታት ንሶም ዘበገስዎ ሓሳብ ፈኸም እናበለ ናብ ደገፍቲ ድሕሪ ምትእትታው ሕዚ ከባቢያዊ መልክዕ እናሓዘ ዝርከበሉ ኩነታት ኣሎ፣ ኣብ ተመሳሳሊ ሊግ ዝርከባ ጋንታታት ገሊአን ደቂ ኣሚን ገሊአን ደቂ ወሰን ዝኾናሉ ኩነታት ብግልፂ ይረኣይ ኣሎ፣ እዞም ውልቀ ሰባት ኮኑ ጉጅለታት ትምኒቶም ሰሚሩ ሓንቲ ዘይኮነስ ክልተ ጋንታታት ናብ ፕሪሚየር ሊግ እንተሓሊፈን ኩዕሶ እግሪ ትግራይስ ክልምልም ድዩ? ወይ ድማ ትምኒቶም ከይሰመረ ተሪፉ ዋላ ሓንቲ ጋንታ እንተዘይሓሊፋኸ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ዕልምልም ክጠፍእ ድዩ? ምላሽ ከነናድየሉ ዝግባእ እዩ፡፡
ንምዃኑባ እዘን ጋንታታትት እዚአን ተስፋ ሰገናትናን መናእሰይናን ድየን? እንተይልና ብወገነይ ኣይኮናን በሃሊ እየ፡፡ ዘይኮናሉ ምኽንያት ድማ ኣልፋ ኦሜጋ ተግባረን ምዕዳግ እዩ፡፡ ኣብ ምልማዕ ኩዕሶ እግሪ ዘለወን አስተዋፅኦ ሰገናትናን መናእሰይናን እንታይ ከምዝብሉ ምስማዕ ኣገዳሲ ይመስለኒ፡፡ ጋንታታትና ልዕሊ 50 ሚእታዊ ተፃወተን ካብ ካልኦት ከባቢታት ተገዚኦም ዝመፁ ምዃኖም ሓደ መርኣያ ይመስለኒ፡፡
ብርግፅ ኣብ መስርሕ ፕሮፌሽናሊዝም ምግዛእ ሓደ መልክዕ ውድድራዊ ስፖርት እዩ፣ ብተመሳሳሊ መንገዲ ንልምዓታዊ ኩዕሶ እግሪ ዝወሃቦ ጠመተ'ውን ክንድቲ ንምግዛእ ዝግበር ፃዕሪ እዩ፣ ኣብ መስርሕ ፕሮፌሽናሊዝም ኩሉ ሙሉ ዕዳጋ እዩ፣ መኽሰብ እዩ፡፡ እሞ ጋንታታትናስ እማን ክኸስባን ክርባሓን ድየን ዝገዝኣ ዘለዋ እንተይልና ዝተዛብዐ መትከል ኩዕሶ እግሪ ዝወለዶ ምዃኑ ከም ማይ ንጉሆ ወለል ኢሉ ክንሪኦ ይገብረና፡፡ ብዓይኒ ምግዛእ ጥራሕ ነፂልና ንርአ ተተባሂሉ'ውን ብወገነይ ካብ ካልኦት ከባቢታት ምምፃእ ወይ ምግዛእ ብባዕሉ ነውሪ'ዩ ኣይብሎን፣ እቲ ነውሪ ተስፋ ንሰገናትናን መናእሰይናን እንተፀልሚቱን መንቀሊ ኣፈላላይናን እንተኾይኑ'ዩ፡፡
በዚ መሰረት ከም ስፖርት ሳይንስ ብሓፈሻ ኣብ ትካላዊ ምሕደራ ስፖርት ድማ ብፍላይ ዝነጥፉ ሙሁራን "ውልቀ ሰባት ወይ ጉጅለታት ዕላማን መስርሕን ትካል ስፖርት ወይ ማሕበር ናብ ድልየቶምን ረብሐኦምን ንምውዓል ዝገብርዎ ውሽጣዊ ንሕንሕ ኣብ ስፖርት ዘሎ ስፖርታዊ ፖለቲካ እንትኾን፣ እዞም ውልቀ ሰባት ኮኑ ጉጅለታት ድልየቶም ንምርዋይ ነቲ ዕላማን መስርሕን ፖለቲካዊ ወይ ከባቢያዊ መልክዕ ክሕዝ ብምግባር ስፖርት ናብ ፖለቲካ ሃንደለቕ ኢሉ ክኣትዉ ናይ ምግባር ፅዕንቶኦም ዓብዪ እዩ" ይብልዎ፡፡
ስለዚ ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ብውነ ይኹን ብዘይ ውነ ኣብ መንጎ ጋንታታት ዘለወን ከባቢታት እናተፈጠረ ዘሎ ኩነታት ሓድነትና እናሸርሸረ ከይኸይድ ብዝተፀንዐን ውሕሉል ብዝኾነ መንገዲን ክእለ ተዘይተጌሩ "ሕማቓትን ጥቕሞም ዝጎደሎምን" ወይ "ትግራይ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ ጋንታ ከይህልዋ ዝደልዩ" ዝፈጥርዎ ስግኣት'ምበር እቲ ኩነታት ዘየሰክፍን ውድድራዊ ዋዒን ዘበግሶን እዩ እንተተባሂሉ ግና…?
ውሒዱኒ ተበልኩስ ተቖርሚሙኒ
መንቀሊን መጣጠኒን ፅሑፈይ ኣብ ኩዕሶ እግርና እናተፈጠረ ዘሎ ኩነታት ንትግራዋይነትና ዘጠናኸር፣ ዘራጉድ፣ ዘቀራርብ፣ ስጋይ ስጋኻ ዘብል፣ ቅድሜኻ ይግበረኒ ዘብል ድዩ እንተይልና እዚኦም ድኣ ኣብ በረኻን እዋን ብረታዊ ተጋድሎናንዶ ተሪፎም ዝብል ምላሽ ብዙሓት ከምዝኸውን ኣይጠራጠርን፣ ግን ብቑዕ ምላሽ ኣይኮነን፣ ንሕናኸ ትማሊ ዝነበረ ፀጋናን ሃፍትናን ምዕቃብ ተዘይኪልናን ንሕመቕ ኢድና እንተሂብናማ ሕድሪ እቶም ትማሊ ንዘይሪእዋ ግን ድማ ንሕና ንሪኣ፣ ንዘይነብሩላ ግን ድማ ንሕና ንነብራ ምእንታን መፃኢት ትግራይ ተስፋን ዕላማን ጥራሕ ሰኒቖም ዝተሰውኡ ሰማእታት ምጥላም እዩ፡፡
ስለዚ ሕዚ ፈኸም እናበለ ካብ ጋንታታት ተበጊሱ ንደገፍቲ ለኪሙ ናብ ህዝቢ ዘቕንዐ ፀያፍ ፀርፊ ኣብ ስታድዮማትና እንትንሰምዕን ሃይ በሃሊ እንትሰኣንን ክንሓስበሉን ከተሓሳስበናን ይግባእ ኣብ ልዕሊ ቁሩባት ምዃና ክንቆራመም የብልናን፡፡ ከም ትማሊ ብረዚን ትግራዋይ ፈትሊ ክንትታዕ ይግባእ፡፡ ረዚን ትግራዋይነትና እዩ መሰረት ረዚን እምነት ኢትዮጵያዊነትና፡፡
እሞ ፅሑፈይ ቅድሚ ምኸምባተይ ሓደ ተዘክሮይ ሸው ከብል፣ እዋኑ ትራንስን ጉናን ዝነበራሉ እዋን ኣብ መቐለ ሃገራዊ ሻምፒዮና ኩዕሶ እግሪ ሰገናት ኢትዮጵያ ተኻይዱ ነይሩ፡፡ ኣብቲ ውድድር ዝተረኸበ ሓደ ጋዜጠኛ ኣብ ባሎኒ (ስታድዮም መቐለ) ንዝረኸቦም ሰገናትን መናእሰይን ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ካብዚ ውድድር እዚ እንታይ ትመሃሩ፣ ንስኹም ከ እንታይ ራእይ ኣለኩም ኢሉ እንትሓቶም ልዕሊ 90% ምላሾም ዘገርም ነይሩ "ኢንተርናሽናል ዳይና ብምዃን ኣብ ዓለማዊ መድረኽ ሃገርና ክነፀውዕ ኢና" ዝብል ነይሩ፡፡ ወዮ ጋዜጠኛ ተገሪሙ ገና ሰገናትን መናእሰይን እናሃለኹም ተፃወቲ ኮይና ሃገርና ክነፀውዕ ዘይትብሉ እንትብሎም፣ ኣበየናይ መፃወቲ ሜዳ እናተፃወትና ክንዓቢ ሜዳታት ገዛ ይስረሐሎም ኣሎ፣ ከም ገለ ኢልናኳ እንተበፂሕና'ውን ጋንታታትና ምግዛእ'ምበር ምዕባይ ኣይፈልጣ ኢሎም ንዝመለስሉ መልሲ መሰረት ብምግባርን ብምግራምን ብመስኮት ቴሌቪዥን ኣሕሊፍዎ ምክትታለይ ኣይርስዖን፡፡ (እሞ ኣብቲ እዋን ክንደይ ተፃወቲ ከምዝዓበዩን ክሳብ ንሃገራዊት ጋንታና ዝበቕዑን እተን ጋንታታት ዘዕበየኦም ተፃወቲ ኣብ ግምት ኣእቲና እንትንሪኦ ሎሚኸ እዞም ሰገናት እንታይ ምበሉ ዘብል እዩ፡፡)
ስለዚ ቀንዲ ፖለቲካዊ ቅኒት ስፖርትና ምሕላፍ ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ጥራሕ ዘይኮነስ ድልዱል ሰረት ዘለዎ ኩዕሶ እግሪ ብምንዳቕ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ ኢትዮጵያ ከም ጋንታታት፣ ከም ተፃወቲ ድማ አብ ፕሪሚየር ሊግ እንግሊዝ ፕሪሚየራ ሊጋ ስፐይን፣ ቡንደስሊጋ፣ ሴሪኣ ጣልያንን ካልኦትን ዝፃወቱ መናእሰይ ዓለም ለኸ ብርኪ ተፃወቲ (World class player) ንምፍጣር ነዊሕ ንኣምትን ንጠምትን፣ ነታ ብጣዕሚ ርሑቕ ዝጠመትናያ ሓንቲ ስዳሮ ሓንቲ ንሰድረላ፣ ብሓንቲ ስዳሮ ክትሓፅር እያ ንወስኽ ክትሓፅር እያ ኣሽዑ ኣብታ ትድለ ክንበፅሕ ኢና፣ ካብ ሱሩ ነቕነቕ ዝበለ ድልዱል ሰረት ኣይኾንንሞ ሰረትና ነደልድል ትግራዋይነትና ብምድልዳል ኢትዮጵያዊነትና ነጠናኽር ብምባል እዩ፡፡ ሰናይ ቅንያት


text:
ናይይግባይፋይልክትከፍቱምስእትደልዩ
Om du vill överklaga – tigrinska
ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ንዘቕረብኩሞ ሕቶ ዕቝባ ምስዝነጽጎ፡ ኣብ ሽወደን መንበሪ ፍቓድ ኪወሃበኩም መሰል የብልኩምን ማለት’ዩ። ነዚ ውሳኔ እዚ ክትቅበልዎ ወይ ኣንጻሩ ናይ ይግባይ ፋይል ክትከፍቱ ትኽእሉ። ዋላ እውን ናይ ይግባይ ፋይል ክትከፍቱ እንተወሰንኩም፡ እቲ ናብ ዓድኹም ናይ ምምላስ ውጥን ግን ኣብ ቦታኡ ኪህሉ ይግባእ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ነቲ ብሚግራሾንስቨርከት ዝሓለፈ ውሳነ ምስ ዘይትቕበሎ፤ ይግባይ ክትብል መሰል ኣሎካ። እቲ ንናይ ይግባይ ምልክታኻ ዚርእዮ ድማ፤ እቲ ናይ ሚግራሾን ቤት ፍርዲ እዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ናይ ይግባይ ምልክታኻ ግን፤ ናብ ሚግራሾንስቨርከት ኢኻ ትልእኮ። ሕጋዊ ጠበቓ ምስ ዚህልወካ (ንሳ ወይ ንሱ) ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ዝተዋህበካ ውሳነ፡ ይግባይ እትሓተሉ ጊዜ ኣብኡ ሰፊሩ ይርከብ። መብዛሕትኡ ጊዜ፡ ካብቲ እቲ ውሳነ ዝረኸካሉ ዕለት ጀሚሩ፡ ን3 ሰሙን እዩ።
ኣብ’ዚ ኣብ ታሕቲ ዝርከብ ሰንጠረዥ፡ እቶም ዝወሃቡ ናይ ግዜ ገደባት ብመንጽር ዓይነት ናይ’ቲ ዝወሃብ ውሳኔ ከመይ ከምዝመስሉ ክትርእዩ ትኽእሉ።
ቤት-ፍርዲስደተኛታትንዘቕረብኩሞናይይግባይሕቶክምርምሮእዩ
መጀመርታ፡ እቲ ዝሓለፈ ውሳኔ ዳግማይ ተገምጊሙ ክቕየር ዘድልዮ ከይከውን፡ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ባዕሉ ንጉዳይኩም ክፍትሾ እዩ። ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ንምቕያር ውሳኔ ዝድርኽ ዝዀነ ይኹን ምኽንያት ምስዘይረክብ ግን፡ ናይ ይግባይ ፋይልኩም ናብ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ክሓልፍ እዩ። እዚ ቤት-ፍርዲ እዚ ብወገኑ ንይግባይኩም ሰሚዑ ነቲ ውሳኔ ከም’ቲ ንስኹም እትደልይዎ ገይሩ ከቐይሮ ወይ ድማ ምስ ውሳኔ ናይ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ክሰማማዕ እዩ።
ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ሓንሳብ ነቲ ናይ ይግባይ ፋይልኩም ምዝተቐበሎ፡ ብምኽንያት ክህልዉኹም ዝኽእሉ ንጥርዓንኩም ወይ መስርሕ ይግባይ ዝምልከቱ ሕቶታት፡ ክትውከስዎ ዘለኩም ኣካል ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ደኣ’ምበር ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ኣይኰነን። ናይ ይግባይ ፋይልኩም ናብ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ምስሓለፈ፡ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት፡ ብኣማኻሪኹም ተሰኒኹም ናብኡ ንኽትመላለሱ ንእትገብርዎ ናይ መጓዓዝያ ወጻኢታት ኣይኪሽፍንን እዩ።
ሓሳብ ምስእትቕይሩ’ሞ ነቲ ዘቕረብኩሞ ናይ ይግባይ ፋይል ከተዕጽውዎ ምስእትሕልኑ፡ ንአቲ ቀዳማይ ውሳኔ ከምእተቐበልኩሞ፡ ንትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ሓብሩ። ድሕር’ዚ፡ ዝመስረትኩሞ ናይ ይግባይ ጉዳይ ኣይክምርመርን እዩ። ድሕር’ዚ ድማ ተመሊስኩም ናይ ይግባይ ፋይል ክትከፍቱ ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ኣገባብኣጸሓሕፋናይይግባይደብዳቤ
ኣንጻር ውሳኔ ናይ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ናይ ይግባይ ጉዳይ ክትምስርቱ ምስእትደልዩ፡ ዝተዋህበኩም ውሳኔ ከመይ ከምዝመስልን ስለምንታይ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ነዚ ውሳኔ እዚ ክቕይሮ ከምዘለዎን ዘብርህ ደብዳቤ ክትጽሕፉ ይግባእ። ነቲ ዘቕረብኩሞ ሕቶ ዝድግፉ ዝዀኑ ይኹኑ ሰነዳት (ብዝተኻእለ መጠን ቅዳሓት ዘይኰኑ) ምስዝህልዉኹም፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ጭብጥታት እንተ’ለዉ ወሲኽኩም ከተቕርቡ ይግባእ።
እቲ እተቕርብዎ ናይ ጥርዓን ጽሑፍ፡ ውልቃዊ ሓበሬታኹምን ቍጽሪ ጉዳይኩምን ዘስፈረ ክኸውን እውን ይግባእ። ቍጽሪ ጉዳይኩም ኣብ’ታ ናይ ሓታቲ ዕቝባ (ብቛንቋ ሽወደን LMA ተባሂላ እትጽዋዕ) ካርድ እዩ ዝርከብ። ምስ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታትን ቤት-ፍርዲ ስደተኛታትን ከራኽበኩም ዝኽእል ቍጽሪ ተሌፎንን ካልእ ኣድራሻን ድማ ከተስፍሩሉ ይግባእ።
ናይ ይግባይ ደብዳቤኹም ቅድሚ’ቲ ናይ ይግባይ ዕድል ዝዕጸወሉ ግዜ ምእካሉ ኣብ ኢድ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ክትገብሩ - ኣገዳሲ ጉዳይ ይኸውን። ገደብ ግዜ ናይ ዝቐርቡ ጉዳያት ይግባይ ብመንጽር’ቲ ዝወሃብ ዓይነት ውሳኔ ከመይ ከምዝመስሉ፡ ኣብ ታሕተዋይ ክፋል ናይ’ዚ ገጽ ክትምልከቱ ትኽእሉ ኢኹም።
ነዚ ናይ ይግባይ ፋይል ባዕልኹም ክትከፍትዎ ዘይትኽእሉ ምስዝዀኑ፡ ካልእ ሰብ ኣብ ክንዳኹም ኰይኑ ንክኸፍቶ ክትውከስዎ ትኽእሉ ኢኹም። ከምኡ ምስዝኸውን ድማ ናብ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ሰነድ ውክልና ስልጣን ከተቕርቡ ከድልየኩም እዩ።
ውክልና ስልጣን ምርካብ እንታይ ማለት ’ዩ?
ናይ ውክልና ስልጣን ማለት፤ እቲ ፍቓድ ንምርካብ ዘመልክት ሰብ፤ ብሓደ ዝተፈረመ ሰነድ ጌሩ፡ ንኻልእ ሰብ ጉዳዩ ኣብ ምፍጻም ንኽውከሎ፤ ናይ ውክልና መዝነት ምሃብ ማለት ’ዩ። ናይ ውክልና ሰነድ ንኣብነት፤ ሓደ ሰብ ንዓኻ ወኪሉ ምልክታ ከቕርብ፤ ነቲ ንውሳኔ ዝቐረበ ምኽንያት ኣብ ክንዳኻ ኰይኑ ክቕበል ወይ ኣብ ክንዳኻ ኰይኑ ይግባይ ክብል፤ መሰል ምሃብ ማለት ’ዩ። እቲ ሰነድ ውክልና ስልጣን፤ በቲ ንኻልእ ሰብ ናይ ውክልና ስልጣን ዚህብ ዘሎ ሰብ ክፍረምን፤ ሚግራሾንስቨርከት ምስ ዚሓትት ድማ፤ ነቲ ቀዳማይ-ቅድሕ (ፎቶኮፒ ዘይኰነ) ናይቲ ሰነድ ክተርእን ክትክእል ኣሎካ።
ናይ ውክልና ስልጣን ንኻልእ ሰብ ንምሃብ፤ ደብዳበ ናብ ሚግራሾንስቨርከት ክትልእኽ የድሊ፤ ኣብኡ ድማ፡
- እቲ ሰነድ፡ ናይ ውክልና ስልጣን ኣርእስቲ ክህልዎ
- ስም፡ ዝተወለደሉ ዕለትን ኣድራሻን፤ ናይቲ ውክልና ስልጣን ዚህብ ዘሎ ሰብ
- እቲ ውክልና ዝተዋህቦ ሰብ፡ እንታይ ንኽፍጽም ስልጣን ከም ዝተዋህቦ
- ስም፡ ቁጽሪ መንነትን (ፐርሶን-ኑመር) ኣድራሻን ናይቲ ተቐባል ውክልና ስልጣን
- ክታም ናይቲ ውክልና ስልጣን ንኻልእ ዚህብ ዘሎ ሰብ
- እቲ ናይ ውክልና ስልጣን ድማ፤ ዝተጻሕፈሉ ዕለትን ቦታን፡ መዓስ ከም ዝተፈረመን ክሰፍሮ የድሊ።
ነቲብቤት-ፍርዲስደተኛታትዝወሃበኩምውሳኔእውንይግባይክትህቡሉምስእትደልዩ
በቲ ብሚግራሾን ቤት ፍርዲ ዝተወስደ ውሳነ ምስ ዘይትዓግብ፤ ካብቲ ነቲ ውሳነ ኣብ ኢድካ ዝረኸብካሉ ዕለት ጀሚሩ፤ ኣብ ውሽጢ 3 ሰሙን ናብ ናይ ሚግራሾን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ክትብል ትኽእል ኢኻ። እቲ ናይ ሚግራሾን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ይግባይ እትብለሉ ቤት ፍርዲ እዩ። እቲ ብሚግራሾን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዚውሰድ ውሳነታት፤ ሚግራሾንስቨርከት ንተመሳሳሊ ጉዳያት ከም መምርሒ ጌሩ ይጥቀመሉ እዩ።
እዚ ናይ ይግባይ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ንገለ-ገለ ጉዳያት ጥራይ እዩ ዝምርምር፡ ማለት መወከሲታት ንዘይተረኽብዎም፡ ከምኡ’ውን ብቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ብግቡእ ንዘይተታሕዙ ጉዳይት። መብዛሕትኦም ናብ ናይ ይግባይ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ዝቐርቡ ናይ ይግባይ ጥርዓናት ተቐባልነት ኣይረኽቡን እዮም፡ ማለት እቲ ብቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ዝጸደቐ ውሳኔ እዩ ቈይሙ ዝተርፍ።
ዝተፈላለዩገደባትግዜጥርዓንብመንጽር’ቶምዝተዋህቡዓይነትውሳኔታት
ናይ ይግባይ ደብዳቤታት፡ እቲ ንዕኦም ዝምልከት ደረት ዕድል ግዜ ከይሓለፈ እንከሎ ኣብ ኢድ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ክበጽሑ ይግባእ። እቲ እተቕርብዎ ናይ ይግባይ ጽሑፍ ናብ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ዝቐንዐ ምስዝኸውን ድማ፡ ብተማሳሳሊ፡ እቲ ንዕኡ ዝምልከት ናይ ግዜ ዕድል ከይተጸንቀቐ እንከሎ ኣብ ኢድ እቲ ቤት-ፍርዲ ክርከብ ይግባእ። እቲ ዝወሃበኩም ናይ ውሳኔ ደብዳቤ ብዛዕባ’ቲ ናይ ይግባይ ዕድልኩም ዘብቅዓሉ ገደብ ግዜ ብንጹር ይሕብር እዩ።
እዚ ገደብ ግዜ እዚ ምስዝሓልፍ፡ ንጉዳይኩም ብዝምልከት ናይ ይግባይ ጥርዓን ከተቕርቡ ኣይትኽእሉን ኢኹም። እዚ ድማ ግዱድሕጋዊድርኺት ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ጥርዓን ከተቕርቡሎም ዘይትኽእሉ ኵነታት
- ምስ ዝተዋህበኩም ውሳኔ ከምዝተሳማማዕኩም ኣብ ዘረጋግጽ ሰነድ ድሕሪ ምኽታምኩም
- እቲ ናይ ይግባይ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት ንጉዳይኩም ንኸይርእዮ ምስዝውስን
- ግዚያዊ መንበሪ ፍቓድ ንኽወሃበኩም ዝጠልብ ውሳኔ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!ከመይ ቀኒኹም ፍትዋት ቆልዑ፤ ሎሚ ሓንቲ ዛንታ ክነግረኩም’የ፡ ከይረበሽኩም ጽን ኢልኩም ስምዑ ሕራይ፤ እታ ዛንታ ምስተወድአት ከኣ ሕቶ ክሓተኩም እየ።
ሓደ እዋን ሓደ ዝጠመየ ኣንበሳ ናብ ኣምላኽ፡ ኦ ኣምላኽ ጠምየ ኣለኹ’ሞ ዝብላዕ ሃበኒ ክብል ጸሎት ገበረ። ጸሎት ጌሩ ምስወድኣ ሓንቲ ማንቲለ ካብ ርሑቅ ክትመጽእ ረኣየ፣ ምስረኣያ’ውን ተሓጉሱ ንክሕዛ ከጐያ ጀመረ። እታ ማንቲለ’ውን ምስረኣየቶ ብስምባደ እናጎየየት፡ ዎ ኣምላኽ ካብዚ ኣፍ ኣንበሳ ኣውጽኣኒ ክትብል ለመነት፡ እቲ ኣንበሳን እታ ማንቲለን እናተጓየዩ ከለው፡ ኣብ ሓንቲ ሩባ በጽሑ። እታ ማንቲለ እናጎየየት ነቲ ሩባ ሰጊራቶ ከደት። እቲ ኣንበሳ ግና ኣብቲ ሩባ ምስበጽሐ ደው በለ። እታ ማንቲለ ኣምሊጣቶ ከምዝኸደት ምስረኣየ ኸኣ ሓዚኑ ጥውይ ክብል ኣብቲ ጥቃ ሩባ ጸጊቡ ዝደቀሰ ሓሸማ ረኣየ። እንታይ ገዲሹኒ ደኣ ንማንቲለ ዘጓይያ ኢሉ ነቲ ዝደቀሰ ሓሰማ በልዖ። እቲ ጸጊቡ ደቂሱ ዝጸንሐ ሓሸማ ብኣንበሳ ተበሊዑ። እቲ ኣብልዓኒ ኢሉ ዝጸለየ ኣንበሳ በለዐ። እታ ኣውጸኣኒ ዝበለት ማንቲለ ድማ ወጸት። ስለዚ ፍትዋት ቆልዑ ካብ’ዚ እንታይ ንመሃር ጸሎት ጠቃሚ ከምዝኾነን ክንጽልይ ከምዝግበኣናን ኢዩ። እቲ ሓሸማ ስለዘይጸለየ፣ ተበሊዑ። ንሕና’ውን ፍትዋት ቆልዑ ካብ ክፉእ ዘበለ ንኽንድሕን ወትሩ ጸሎት ክንገብር ይግበኣና ሕራይ'ዶ፤ በሉ ክሳብ ብሰላም ንራኸብ ኣምላኽ ሰላም ምሳኹም ይኹን ፍትዋት ቆልዑ።


text:
ራብዓይ ክፋል
ኣደይ ጽሃይቱ መፍቐሪት ቃል ኣምላኽ
ብዘይ ቃል ኣጋንኖ፡ ኣደይ ጽሃይቱ ተስፋይ ንቃል ኣምላኸን ልዕሊ ኵሉ ሰብ ጠመያኦን ጸሚአንኦን ተጠቒመናሉን፡ ካብዛ ዓለም ተሳጊረን ኢየን። ኣደይ ጽሃይቱ ንመንፈሳዊ ክጂምራኦ ከለዋ፣ ኣብ ዕቤተን እየን ብኣንቡቡለይ ተበጊሰን። ብኽቱር ድሌት ዚኣክል፡ ብእምነት ንቃል ኣምላኸን ፊድል ከይቆጸራ እየን፣ ከንብባ ዝጀመራ። ፍጹም ኣይሰልከያን፣ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ኣብ ቤተን ኬድካ ቅሩብ መኣዲ ቃል ኣምላኽኢኻ እትረክብ። ብዛዕባ ቃል ኣምላኽ ኪዛረባን፣ ኪምስክራን፣ ኪምህራን ፍጹም ሕፍረት፡ ወይስ ፍርሂ ዚብሃል ኣይነበረንን። ዕላለን ዘርባአንን ኵሉ ብቃል ኣምላኽ ዝተሰነየ እዩ። ንመጽሓፍ ቅዱሰን ብሓቂ ይፈልጣኦ። ካብቲ ኣዚዩ ዘገርም፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱሰን፣ በቲ ፈጥፈጥ ዚብል ኣእዳው፣ ቀልጢፈን ክግንጽላኦ ክትርእየን ከለኻ እዩ። ልበን ከምቲ ዝብልኦ፡ ቀደም ኣቦአን ክምህርወን ከለዉ ቃል ጐይታ ዚመልአ እዩ፣ ከዳናግረን ዚኽእል ትምህርቲ ኣይነበረን። ልክዕ ከም ምህርቲ ስነ መለኮት፡ ተቢዔን ክምልሳን ከረዳኣን ዝኽእላ ነበራ። ልዕሊ ኵሉ ግና ነቲ ኣብ ቃል ጐይታ ተጻሒፉ ዝረኽብኦ፣ ብዘይ ተጉላባነትን ብዘይ ቃል ዓለምን ኣብ ህይወት ይነብራኦ ምንባረን እዩ። እቲ ንዓለም ምዉት ዚብሃል ሰብ ኣብ ህይወት ኣደይ ጽሃይቱ ኢኻ ትርእዮ።
ኣደይ ጸሃይቱ፣ ነቲ ለይትን መዓልትን ዘንብባኦ ቃል፣ ምስ ጐይታ እናተዛረባ ኣብ ህይወተን ክትርጎም እየን ዝጽልያ ዝነበራ። ኣደይ ጽሃይቱ ክልተ ብሉጻት መሓዙት ኔረንአን። ጸሎትን፣ ምንባብ መጽሓፍ ቅዱስን። ብምኽንያት እዘን መሓዙት እዚኣን ከኣ፡ ፍሉይ ትብዓት ኣብ ህይወተንን፡ ዘረባኤንን፡ ምስክረንን፡ ትሰምዕ። ኣደይ ጽሃይቱ፣ ንኹሉ ሰብ ዝኸውን ቃል ጐይታ ኣብ ልበን ዑቁርን ቅሩብን ነይርወን። ንሰባኻይ ፡ንምሁር፡ ንቀሺ፡ ንዓለም፡ ንዓበይቲ ንናኣሽቱ፣ ንኣመኒ ኾነ ንዘይኣማኒ፣ ሕልፍቲ መኻሪት፤ መዝገብ ልበን ብቃሉ ስለ ዝመልአ፡ ንባሮት ኣምላኽ ከኽብራውን ገይርወን እዩ። ንባርያ ኣምላኽ “ቃል ክህበካ ካብዚ መጽሓፍ እዚኣ ነንብብ” ኢለን፣ ኣስኒቀን እየን ዝሰዳኦ ዝነበራ።
ኣደይ ጽሃይቱ፡ ካብ ብርቱዕ ባህሪአን ገናሒት እየን። ሕማቕ ኪርእያ፣ ክልተ ዝልቡ ሰብ ኪርእያ፣ ርኽሰት ኪርእያ፣ ድኻም ኪርእያ፣ ፍጹም ኣይጻወርኦን እየን። ከም ብርቱዕ ነብዪ ከኣ ገጸንን፡ ነጒዲ ዘረባአንን፡ ዘመልክታን ዝሕብራን ሰው ዝብላ ኣእዳወንን፡ ተሓዋዊሱ ኣብ ቅድሜአን ደው ኪብል ዚኽእል የለን። መዓንጣ ትበተኽ! ሓደ ዘፍርሀን ኣይነበረን። ኣብ ሰባኻይ ይኹን ካልእ፣ ሃብታም ይኹን ድኻ፣ ምሁር ይኹን፡ ኣብቲ እተሰምዔን ኣቀዲመን ጸሊየናሉ ብዘይ ምጥብጣብ ኣነጺረን ይብልኦ። ነደይ ጽሃይቱ እጸልእ እየ ዚብል ሰሚዐ ኣይፈልጥን። ሻርነት ዘይብለን፡ ንዅሉ ሓደ ስለ ዝኾና፣ ንጊዜኡ ዘረብአን ቁጭቁጭ እንተበላካ ተመሊስካ ናብ ገዝአን ዞኽ ዞኽ ኪትብል እዩ ዚገብረካ። ነደይ ጽሃይቱ ፍሉይ ጸጋ ኣምላኽ ዝነበረን ሰበይቲ ክኾና ዝገበረን ሚስጥሩ ከምቲ ብዙሕ ግዜ ባዕለን ዝጠቕስኦ “ቃላካ ሓለፋ ሽማግለታት ኣለበመኒ” እዩ።
ኣደይ ጽሃይቱ ካብቲ ሓደ ብዕምቆት ንመጽሓፍ ቅዱሰን ከም ዝፈትዋ ዘርኤካ፡ ትምህርቲ ሰንበት ምፍታወን እዩ። ብዛዕባ ግደ ትምህርቲ ሰንበት ኣብ ህይወተን በዚ ጽሑፈይ ገይረ ሚዛኑን ዕቤቱን ብኵሉ ክገልጾ ዝኽእል ኣይመስለንን እዩ። ንትምህርቲ ሰንበት፡ ካብ ሰንበት ክሳዕ ሰንበት እየን ኣብ ቤተን ዘስተማቅርኣ። ኣብዛ ጉዕዞ ህይወተይ፣ ከም ኣደይ ጽሃይቱ ገይሩ ከይደኸመ፡ ዕምቆትን ጣዕምን ትምህርቲ ሰንበት ተረዲኡ ኪምስክር ዝሰማዕክዎ ሓደ እኳ የልቦን። ነደይ ጽሃይቱ ዝፈልጠን፣ ክሳዕ እታ ካብዛ ምድሪ ናብ ጎይትአን ዝተሳገራላ ጊዜ 23 ዓመታት እዩ። ብዛዕባ ትምህርቲ ሰንበት ከኣ ክሳዕ ዝግዕዛ መስኪረን።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዚወሃብ ሰብከት ምስክር ናይ ሰባት ኣይሳኣንን እዩ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰንበት፡ ምስክር ብዛዕባ ት/ሰንበት ግና ፍሉይነቱ ኣብ ኣደይ ጽሃይቱ ጥራይ እዩ ተራእዩ። ካብ ትምህርቲ ሰንበት ተበጊሰን ከኣ ኣገልግሎተን፡ ካልእ ብዙሕ እኳ እንተ ነበረ ብፍላይ ግና ገናሒት ነብዪት እየን ክብል እደፍር።
“… ኣይኮነን! ኣንስቲ ሓዳር ንተንስእ! ካብ እንመን ከም እተማሃርካ ፍለጥ!” ጥዑም ቀመማትን መግናሕተን ነበረ። ኣደይ ጽሃይቱ ወርትግ ተሰኪመንኣ ዝኸዳ ዘይትፍለን ዘይትርሳዕን መሳርየአን፡ ዓባይ መጽሓፍ ቅዱሰን እያ።
ኣብ ግዜ ደርጊ፡ ኣብ ሃገርና፣ ፍልስፍና ማርክስን ሌኒን ኣንጻር መጽሓፍ ቅዱስ ገኒኑሉ ዝነበረ፡ ከይሓፈራ ተሸኪመንኣ እየን ዝኸዳ ዝነበራ። ስብሓት ንኣምላኽ ይኹን።
ኣብ እንዳ ኣደይ ጽሃይቱ ገዛ ኬድካ፡ ወይስ ምስ ኣደይ ጽሃይቱ ተራኺብካ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ከየንበባሉ ዚከይድ ሰብ ዶ ይህሉ?
ኣሰር ኣደይ ጽሃይቱ፡ ንቃል ኣምላኽ ከነንብቦ ይግባኣና። ብዙሓት ብዙሕ ዓመታት ኣብ ቤት ኣምላኽ፡ ገና ግና ንቃል ኣምላኽ ኣፍልጦኦም፡ ክምርሑ እምበር ኪመርሑ ዘይክእሉ ከም ዘለዉ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ኣደይ ጽሃይቱ ክፍሊ ዘይቆጸራ፡ ንቃል ኣምላኸን ከምዚ እምንቲ ካብ ኮና፡ ኣታ እተመሃርካ ፈላጥ እንታይ ምኽንያት ኪትህብ ኢኻ? “ንቃሉ ለይትን መዓልትን ዚምርምሮ ሰብሲ ብጹእ እዩ። መዝ. 1፡12” ዝብል ቃል ኣምላኽ ኣይትዘንግዓዮ።
በዚ ተማሪኸ፡ ብዛዕባ ኣብ ቃል አምላኽ ዘለውን ፍቅሪ፡ ምስአን ዝገበርክዎ ቃለ ዕላል እዚ እዩ፦ መጽሓፍ ቅዱስክን ብደንቢ ተንብባ፡ ትጠቅሳ፡ ትግንጽላ፡ ክንደይ ክፍሊ በጺሕክን? ኢለ ሓተትክወን። “ኣይተማሃርኩን፡ ቆልዑ ጥቃ ገዛና፡ ንቤተይ ክጥቅሙላ መጺኦም ይሓቱኒ ነበሩ፡ ኣነ ከኣ ቤተይ ነጻ ገበርኩልም። በቲ ንሳቶም ዘንብብዎ ኸኣ ባህ ይብለኒ ነበረ፡ ግና ኣብ ሓምሳ ዓመተይ ከይተማሃርኩ፡ ኵሉ ጊዜ ተደቢረ ጐይታ፡ ነዛ መጽሓፍ ቅዱስ ግለጸለይ ኢለ፡ ምስ ለመንኩ ኣምላኽ ገለጸለይ። ኣቦይ፡ ኣዚዩ ክርስትያን እዩ ነይሩ። ኣቦይ ዘንብበለይ ዝነበረ ኣብ ልበይ እጽሕፎ ነይረ። እቲ ኵሉ መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሎ፡ ኣብ ልበይ ተዓቊሩ ስለ ዝነበረ፡ በዚ እዩ ክሽግረኒ ዘይከኣለ። ሓንቲ ጥቕሲ ኣየጥፍእን እየ ነይረ። ኣቦይ ኣበይ ኣንቢብና እንተበለኒ ልክዕ እነግሮ” በላኒ። “ስለዚ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ቃል፡ ዝንገር ዘበለ፡ ናይ ምዕቋር ኣብ ልበይ ፍሉይ ነይሩ” ይብላ።
መጀመርታ ንምንባብ ዝጀመርክናላ መዓልትን መጽሓፍን ምዓስን ኣበይን ነበረ ኢለ ሓትትክወን። “ኣብ ደቀምሓረ ምስ ከድኩ እዩ፡ ኣብ ማቴ.5ይ ምዕራፍ 13-20” ይብላ። መጀመርያ ምስ ኣንበብክን ከመይ ሓጐስ ተስሚዑክን? በልክወን። “እዋእ መልሲ ጸሎተይ እዩ ነይሩ ብዙሕ ሓጐስ ተሓጒሰ” በላኒ።
መጀመርታ ብመነጸር ጌርክን ተንብባ ኔርክን ከመይ እዩ? በልክወን። “እወ ብናይ ኣቦይ መነጸር ገይረ ፈቲነ፡ ባህረም ግና ንዓናይ ልክዕክን ክትገብራ ኢሉ፡ ኣርእዩኒ። ብዘይ መነጸር ካብ ዘንብብ ግና፡ ሓያሎ ዓመታት ኮይኑ ኣሎ በላ። እዚ ተኣምረታዊ ነገር እዩ።” መነጸር ስለምንታይ ገዲፍክናኣ? በልክወን፡ እናሳሓቅኩ። “ዓይነይ ምስ በርሀ ብመነጸር ተረኤኹ፡ ሕውዝውዝ በለኒ፡ ብዘይ መነጸር ምስ ኣንበብኩ በርሃለይ፡ ብእኡ ቀጸልኩዎ” ይብላ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣደይ ጽሃይቱ ጓል 79 ዓመት ከም ዝገበራ ነገራኒ። ብዛዕባ ዕድሚኤን ከኣ ከምዚ ክብላ ቀጸላ፦ “ብርሂን ወደይ፡ እዚ ግና ዓመታት ዝወሰድኩ ኮይኑ ኣይስማዓንን እዩ። ከም ጓል 15 ዓመት ኮይነ ከገልግለካ እየ ዝበልክዎ፡ ገና ከምኡ ኮይኑ ይስምዓኒ’ሎ” በላ።
“ኣዴኻ ዘውዲ ‘ምርኩስ የድልየክን እዩ ከምቲ ዕድሜክን’ ካብ ትብለኒ ልዕሊ 17 ዓመት ኮይኑ ኣሎ። ኣነ ዝመለስኩላ ግና “ምርኩሰይ የሱሰይ እዩ በትሪ ተመርኪሰስ ዝጥጥሕ ኣይመስለንን” በልኩ። “ክሳዕ ሕጂ ዝኣምኖ መርኩሰይ የሱስ እዩ፡” በላኒ።
ይቅጽል ....................
contact-
thetruthgosple@wongelhaki.com


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን።
እንቋዕ ናብ በዓለ ቅዱሳን ሓዋርያት ሰማዕተ ጽድቅ ጴጥሮስ ወጳውሎስ ኣብጽሓና።
ሰላም እብል ብርሃናተ ክልኤተ።
በዐጸደ ንጉሥ ኔሮን እለ ፈጸሙ ሩጸተ።
ጳውሎስ ወጴጥሮስ እንዘ ይጸውሩ ፀበርተ።
አሐዱ በመስቀል ተሰቅለ ቁልቁሊተ።
ወአሐዱ ተመትረ ክሳዶ ክብርተ።
መልክአ ጴጥሮስ ወጳውሎስ
ወለሥዕርትክሙ ጸሊም ዘድላሌሁ ፍትው።
ምቱረ ክሳድ ጳውሎስ ወጴጥሮስ ቅንው።
ተራወጸ ውስተ ልብየ ምስለ መዓዛሁ ቅድው።
ቃለ ደምክሙ ሐዋርያ ዘእግሩ ከዋው።መልክአ ጴጥሮስ ወጳውሎስ
ምስባክ
አልቦ ነገር ወአልቦ ነቢብ ዘኢተስምዐ ቃሎም
ውስተ ኩሉ ምድር ወጸአ ነገሮሙ
ወእስከ አጽናፈ ዓለም በጽሐ ነቢቦም።
መዝ. 08-3 (19-4)
ወንጌል ሉቃ 6፡1-20። ግ.ሓ. 23፡10- 2ይጢሞ 4፡1 2ይ ጴጥ 1፡1-19
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን፣
ሰማዕተ ጽድቅ ጴጥሮስ ወጳውሎስ
ናይ ቤተክርስቲያን ጉዕዞ ኩሉ ግዜ ኣብ መስቀል እዩ። እዚ ናይ መስቀል ጉዕዞ ድማ መሥዋእትነት ( መከራ ምቅባል) ይሓትት። ካብዚ ብምብጋስ ዝተመትሩ፣ ብመጋዝ ዝተተርተሩ፣ ኣብ እቶን ሓዊ ዝተደርበዩ ፣ ንኣናብስት ዝተዋህቡ ብሓፈሻዊ ብብዙሕ ዓይነት ፈተና ዝተፈተኑ ቅዱሳን ሓዋርያት ኣለዉ። ካብዚኦም ሓዋርያት ድማ ብቀንዲ ዝጥቀሱ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን እዮም።  > ዝብል ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል መምርሒ ብምግባር ንቤተክርስቲያን ኩሉ ጌሮም፣ ኩሉ ኮይኖም ናይ ሰማእትነት ጽዋእ ተቀቢሎም እዮም።
ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን ናይ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ኣእማድ እዮም። ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ከኣ ዓቢ ቦታ ኣለዎም። እዚ ከኣ ዝኾነ ንቤተክርስቲያና ኣብ ቤተክርስቲያናን ዝፈጸምዎ ኣገልግሎትን ዝተቀበልዎ ሰማእትነትን እዩ። ቅዱሳት መጽሓፍቲ ከኣ እቲ ኣብነታዊ ዝኽሪ ታሪኾም ንዓና ንኣብነት ክኸወን ኣስፊሮሙልና እዮም። ታሪኾምን ፍልጠቶምን መንፈሳዊ ኣገልግሎቶምን ንዕና ከኣ ዓቢ ኣብነት እዩ። ከም እግዚአብሔር ኣምላኽ ፍቓድ ናይዞም ክልተ ቅዱሳን ኣቦታት ታሪኽ ፍልጠትን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ካብዚ ብምቅጻል ንርአ።
1. ቅዱሳን ሓዋርያት ጴጥሮስ ወጳውሎስ ክጽውዑ ከለዉ ዝነበርዎ ሕይወት
ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ባሕሪ ገሊላ ማዕዶ ትርከብ ቤተሳይዳ ክውልድ ከሎ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ግና ኣብ ጤርሰስ ከተማ ተወሊዱ። ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ሓዉ እንድርያስ ከሎ ኣብ ባሕረ ገሊላ ዓሳ እንዳገፈፈ ከሎ እዩ ተጸዊዑ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ድማ ኣብ መብል 15 ዓመቱ ኣብ ምስ መምህረ ኦሪት ገማልያ ትምህርቲ ተማሂሩ ናይ ኣይሁድ ሕግን ሥርዓትን ከኣ ተማሂሩ። ኣብ መበል 30 ዓመቱ ከኣ ኣባል ባይቶ ኮይኑ፣ 1ይቆረ. 1፣ 17- ግ.ሓዋ.22-3።
2. ናይ እግዚአብሔር መጸዋዕታን ናይ ክልቲኦም ቅዱሳን ሓዋርያት መልሲ
እግዚአብሔር ኣምላኽ ንኹሉ ወዲ ሰብ ንቅድስና ንምግባረ ትሩፋትን ንሰማእትነት ኣብ ዝተፈላለየ ዘመናት ጸዊዑ እዩ።መጸዋዕታ ኡ ሰሚዖም ንዝተጸወዕሉ ዓላማ ተረዲኦም፣ ከም ናቱ ፍቓድ ዝተጋዕዙ ውሑዳት ኣይኮኑን። ማቴ. 22፣14። ካብ ዚኣቶም ከኣ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጴጥሮስን እቶም ቀንዲ እዮም።
እዚኦም ናይ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ሓዋርያት ን ኣገልግሎት ዝተጸውዕሉ መገዲ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ሓዉ እንድርያስ ኣብ ባሕረ ገሊላ ጌንሴሬጥ ኣብ ትበሃል ዓዲ ዓሳ ይገፍፍ ኔሩ። ኣብዚ እዋን ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ   ብምባል ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ሓዉ እንድርያስ ጸዊዕዎም። ማቴ.4፣18። በዚ መሰረት ነተን ዝነበርኦ ንብረት መነባበሪኡ መርበብን ጃልባን ከሙኡ ከኣ ንኣቡኡ ገዲፉ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሲዒብዎ። ንሓዋርያዊ ኣገልግሎት ክሕጸ ከሎ ወዲ 55 ዓመት ከም ዝነበረ ቅዱሳት ናይ ቤተክርስቲያና መጽሓፍቲ ይነግሩና።
ዋላ እኳ ቅዱስ ጳውሎስ ምስ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተጸውዕሉ ኣገልግሎት ዓላምኡ ዋላ ሓደ እንተኾነ ዝተጸውዓሉ መገዲ ግና ካብ ናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ብጣዕሚ እዩ ዝፍለ። እዚ ከኣ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዘምህረሉ ዘመን ቅዱስ ጳውሎስ ከም ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣይነበረን። ብቀጥታውን ካብ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣይተመሃረን። ኣብቲ እዋን ግን ኣብ ኢዮርሳሌም ስለ ዝነበረ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣገልግሎት ይፈልጥ ኔሩ እዩ። ንኦሪትውን ኣዝዩ ቀናኢ ብምዃኑ ንክርስቲያን ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ይቓወሞም ኔሩ። ኣብ መበል 32 ዓመቱ ካብ ኢዮርሳሌም 123 ኪሎሜትር ርሕቀት ብወገን ሰሜን ትርከብ ናይ ደማስቆ ከተማ ብዙሓት ክርስቲያናት ምንባሮም ምስ ሰምዐ፣ ንክርስቲያን ከሳድድ ከሳጉጎም ዝኽእል ናይ ፍቓድ ደብዳቤ ካብቶም ሰበ ሥልጣን ረኸበ። እሱ'ውን ንክርስቲያን ከሳድድ ናብ ደማስቆ ገጹ ኣምርሐ ። ኣብ መግዲ እንዳኸደ ከሎ ካብ ሰማይ ብርሃን ወረደ ኣብ ዙርያኡ ኣንጸባረቐ ። ቲ'ዝወረደ ብርሃን ነጸብራቅ ንቅዱስ ጳውሎስ ናብ መሬት ኣውደቖ ። ኣብቲ ብርሃን ውሽጢ  > ዝብል ኣምላኻዊ ድምጺ ሰምዐ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስውን  > ኢሉ ሓተተ። ንዝሓተቶ ሕቶ  > ዝብል መልሲ ረኸበ። ቅዱስ ጳውሎስ እንዳተንቀጥቐጠ ኣብቲ ዝወደቐሉ ኮይኑ  > ኢሉ እሱ ክገብሮ ዝግባእ ነገር ሓተተ። ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ተሢእካ ናብ ደማስቆ ኪድ ኢሉ ናብ ካህኑ ኃናንያ ለኣኾ። ግ.ሓዋ. 9፣1።
ቅዱስ ጳውሎስ ብኸምዚ መልክዕ ናይ እግዚአብሔር መጸዋዕታ ተቀቢሉ ብኢደ ካህኑ ኃናንያ ተጠሚቑ ናብ ማኅበር ሓዋርያት ተጸንበረ። ኣቐዲምና ከምዘረኣናዮ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀደም ግብሩ ኩሉ ገዲፉ ንኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝሰዓቦ ቅዱስ ጳውሎስ'ውን ናይ ቅድም ኩሉ ግብሩ ገዲፉ ናይ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰዓብቲ ምስ ዝኾኑ ቅዱሳን ሓዋርያት ተጸንበረ። ከም ቅዱሳን ሓዋርያት ንናይ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መጸዋዕታ መልሲ ሃበ።
ቅዱስ ጳውሎስ ዝተጸውዐ ሰለስተ ግዜ እዩ። ዝተጸውዐውን ብአብ ብወልድ ብመንፈስ ቅዱስ ስም እዩ። ናቱ መጸዋዕታ ናይ አብ መጸዋዕታ ኣብ ማህጸን ኣዲኡ ከሎ እዩ። እዚውን ባዕሉ ቅዱስ ጳውሎስ ክገልጾ ከሎ > ብምባል ኣብ ገላ. 1፣15-16። በዚ ከኣ አብ እግዚአብሔር ብዝብል ኣምላኻዊ ስሙ ከምዝጸውዖ ብምሥጢር ንርዳእ። እቲ ካልኣይ መጸዋዕታ ብእግዚአብሔር ወልድ እዩ። ኣቐዲሙ ከም ዝተገልጸ ኣብ ደማስቆ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንምንታይ እትሰጎኒ ኢሉ ብጸዳለ ብርሃን ዝተገልጸሉ ዳሕራይ ናብ ካህኑ ኃናንያ ዝለኣኾ። ኣብቲ እዋን ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱስ ጳውሎስ ከመይ ከምዝመረጾ ንካህኑ ኃናንያ ከረድኦ ከሎ  > ብምባል እዩ። ግ.ሓዋ.9፣15።
ቅዱስ ጳውሎስ ብአብን ወልድን ጥራይ ዘይኮነ ብመንፈስ ቅዱስ'ውን ንኣገልግሎት ዝተመርጸ እዩ። እዚ ዝኾነ ከኣ መንፈስ ቅዱስ ንኣቦታትና   ግ,ሓዋ.13-1። ኣብ ዝበለሉ እዋን እዩ። ኣብቲ እዋን  > ብዝብል ኣምላኻዊ ቃል መሠረት እዩ። ግ.ሓዋ. 13፣3-4። ናይ ቅዱስ ጳውሎስ መጸዋዕቱኡ መጸዋዕታ ጥራሕ ዘይኮነ ምሥጢረ ሥላሴ ዝተገልጸሉ እዩ። ብናቱ ምምራጽ ውሽጢ ናይ ቅድስት ሥላሴ ሓድነትን ሰለስትነትን ተገሊጹን ተመኪሩን እዩ።
3. ናይ ኣገልግሎት መደቦም
ግብረ ሓዋርያት ዝጅምር ብቅዱስ ጴጥሮስ ክኸውን ከሎ ናይ ምዕራፉ መፈጸምታ ድማ ብቅዱስ ጳውሎስ ኣገልግሎት እዩ። በዚ መሠረት ቅዱስ ጴጥሮስ ንኣይሁድ (ንዝተገዘሩ) ብኣቦነት ክሕልዎም ክሽየም ከሎ። ብተመሳሳሊ ድማ ቅዱስ ጳውሎስ ንኣህዛብ (ዘይተገዝሩ) ክሕልዎምን ከምህሮምን ተሸይሙ። ብዛዕባ እዚ ነገር ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብአ ገላትያ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ  > ብምባል እዩ ዝገለጾ። ገላ.2፣7-9።
በዚ መደቦም መሰረት ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ኢዮርሳሌም ፣ ኣንጾክያ ፣ ይሁዳን ሰማርያን ከምእ'ውን ኣብ ስደት ዝነበሩ ኣይሁድ መንግሥተ እግዚአብሔር ክሰብክ ቅዱስ ጳውሎስ ድማ፣ ኣብ ቆጵሮስ፣ መቅዶንያ፣ ግሪኽ ፣ተሰሎንቄ፣ ፊሊጰስዮስ ፣ቆሮንጦስን ኤፊሶንን ሮማን ኣብ ካልኦት ቦታታት ሰቢኹ እዩ። ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን ኣብዚኦም ከባቢታት ዝነብሩ ህዝብን ኣህዛብን ተኸፋፊሎም ከምህሩ ናይ ገዛእርእሶም ከባቢያዊ ተጨባጢ ኩነታት ይጥቀሙ ኔሮም እዮም።
ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ኣይሁድ መምህር ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ስብከቱን መልእኽቱን ኣዘውቲሩ ካብ ብሉይ ኪዳንን ካብ መዝሙር ዳዊት ዝተፈላለዩ ጥቅስታት ይጥቀም ኔሩ። ሓዋርያት መተካእታ ኣስቆሮታዊ ይሁዳ መተካእታ ሰብ ክመርጹ ከለዉ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብዛዕባ እሱ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ መዝሙር መጽሓፍ  > ብምባል ነብየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት ዝተዛረቦ ጠቒሱ እዩ ተዛሪቡ። ግ.ሓዋ. 1፣20-22። መዝ. 69-25። መዝ.109-8።
ካብዚ ተወሳኺ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ በዓለ ሃምሳ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሊ ሓዋርያት ድሕሪ ምውራዱ ነበየ እግዚአብሔር ዩኤል ብዛዕባ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ኣብ ምዕራፍ 2፣2-32። ዘሎ ብምጥቓስ እዩ ጺሒፉ። እዚ ከኣ  > ዝብል እዩ። ግ,ሓዋ.2፣17-21። ከሙኡ ከኣ ብተመሳሳሊ መልክዕ ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ መዝሙረ ዳዊት ጠቒሱ ተዛሪቡ እዩ።
እዚ ከኣ ቅዱስ ዳዊት  > ዝብል ኣብ መዝ.16፣8። ዝርከብ ኪኸውን ከሎ፣ እዚ ከኣ ብጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምፍጻሙ ንኸረጋግጹልና ዝተጠቐሰ እዩ።
ካብዚ ብዝተወሳኺ ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ብሉይ ኪዳን ብምጥቃስ ዝተፈላለዩ ጥቅስታት ኣብ ክልቲኡ መልእኽታቱ ተጠቒሙ እዩ። ብኻልእ መልክዕ ድማ ቅዱስ ጳውሎስ ከም ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ መልእኽታቱ ውሽጢ ናይ ብሉይ ኪዳን ጥቅሲ ብዙሕ ኣይጠቀሰን። ጠቂሱ ዝበሃል ኣብ እብራውያን መልእኽቱ ጥራሕ እዩ።እዚ ካብ ብሉይ ኪዳን ጥቅሲ ምጣቃስ ዘይምጥቃስን ዝተፈጥረ ናይ ትምህርቶም ኣተኩሮ ኣንፈት ምስ ዝኾኑ ኣህዛብን ህዝብን ምኽንያቱ ምዃኑ ንርዳእ።
4. ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስን ክልቲኦም ሓዋርያት
ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ዓሰርተ ክልተ ሓዋርያት ሓደ ኪኸውን ከሎ ፣ ቅዱስ ጳውሎስ ድማ ካብ ዓሰርተ ክልተ ሓዋርያትን ካብ ሰብዓን ክልተ ኣርድእቲ ኣይኮነን። ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ዓስርተ ክልተ ሓዋርያት ወገን ምዃኑ ምስ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኽራኸብ ጌርዎ እዩ። ምስኡ ከኣ በሊዑን ሰትዩን እዩ። ካብ ዘመነ ሥጋዌ ስጋብ ዕርገቱ ሓቢሩ ብምዃን ናይ ቃሉ ትምህርቲን ስብከቱን ሰሚዑ እዩ። ናይ ኢዱ ተኣምራትውን ርእዩ እዩ።
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ግና እዚ ዕድል በቲ ግዜ ብእዋኑን ከም ቅዱስ ጴጥሮስ ኣይረኸቦን። እሱ ኣብቲ እዋን ንቤተክርስቲያን የሳድድ ኔሩ። 1ይጢም፣1-። ዳሕራይ ግና ቅዱስ ጳውሎስ ብኣስዳድነቱ ኣይቀጸለን። በዚ ከኣ ንክርስቶስ ፈሊጥዎ፣ ብራእይ'ውን ተራእይዎ ኔሩ። ዋላ እኳ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ቅዱስ ጴጥሮስ ብኣካል እንተዘይረኸቦ ኣብ ደማስቆ ብጸዳለ ብርሃን ተገሊጹ ኣዘራሪብዎ እዩ። ግ.ሓዋ.9፣1። ኣብ ቆረንጦስ'ውን ብራእይ ተገሊጹ ኣዘራሪብዎ እዩ።
ቅዱስ መጽሓፍ  > ግ,ሓዋ.18-10።
ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ልክዕ ከም ቅዱስ ጴጥሮስ ብኣካለ ሥጋ ረኺቡ ንቅዱስ ጳውሎስ እንተዘይዛራርቦ ካብዚ ተወሳኺ ኣብ ቤተመቅደስ ጸሎት ክገብር ተገሊጹ ኣዘራሪብዎ እዩ።  > ግ.ሓዋ.22፣17-21።
ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱስ ጴጥሮስ ንኣገልግሎት ምስ መረጾ ምስኡ ስለዝነበረ ኩሉ ግዜ የበራትዖ ኔሩ እዩ። ከምእውን ቅዱስ ጳውሎስ ብራእይ ተገሊጹሉ የጸናንዖን የበራትዖን ኔሩ እዩ። ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ኢዮርሳሌም ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ኣብ ጥቓኡ ደው ኢሉ  > ግ.ሓዋ.23፣11።
5. ቅዱሳን ሓዋርያት ጴጥሮስ ወጳውሎስ ብስም ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝገብርዎ ተኣምራት
እዚኦም ክልቲኦም ቅዱሳን ሓዋርያት ብዙሕ ተኣምራት ይገብሩ ኔሮም። ዝገበርዎ ተኣምራት ንክርስትና ሃይማኖት ምስፍሕፋሕ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኔርዎ እዩ። ክልቲኦም ብተኣምራት ሙታን ኣተንሢኦም እዮም። ድዉያን ፈዊሶም እዮም ። ነዚ ከም ኣብነት ክንጠቅስ ከለና፡ ቅዱስ ጴጥሮስ ጣቢታ ዝተባህለት ኣብ ዮጴ ትነብር ጓለንስተይቲ ተመሃሪት ካብ ሞት ብተኣምራት ኣተሢእዋ እዩ። እዚኣ ሰበይቲ ንኹሉ ሰብ ጽቡቅ ትገብር ፣ ምጽዋት ትምጽውት ፣ ንዝተፈላለዩ ድኻታት ደቀንስትዮ ዝኸውን ኣልባሳት ብምሥራሕ ትልግስ ኔራ እያ። ነዚ ኩሉ ተኣምራት ትገብር ሰበይቲ ሓሚማ ሞይታ ። ቅዱስ ጴጥሮስ ብተኣምራት ካብ ሞት ኣድኂንዋ። ግ.ሓዋ.9።36-40።
ቅዱስ ጳውሎስውን ከምዚ ዝጥቀስ ተኣምር ኣለዎ። ቅዱስ ጳውሎስ ቃለ እግዚአብሔር እንዳ ኣስተምኃረ ከሎ ኣውጤክስ ዝተባህለ መንእሰይ ደቂሱ ነበረ። ካብ ክበድ ንዋም ዝተላዕለ ካብቲ ዝነብሮ ቦታ ወዲቁ ይመውት። ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ መንእሰይ ብተኣምር ካብ ሞት ኣተንሢእዎ እዩ። ግ.ሓዋ.20፣9፣12።
ካብዚ ተወሳኺ እዚኦም ክልተ ቅዱሳን ሓዋርያት ብልብሶምን ብጽላሎቶምን ብተኣምራት ንሕሙማን እንዳፈወሱ ንሕሙማት ናይ ክርስቶስ ወገናት ይገብርዎም ኔሮም። ተኣምራቶም ንዝተሽገሩ ጸገማቶም ካብ ምእላይ ተወሳኺ ንክርስትና ሃይማኖት ምስፍሕፋሕ ዓቢ ኣስተዋጽኦ እዩ ኔርዎ። ግ.ሓዋ.5፣15-16፣ 19-12።
ቅዱስ ጴጥሮስ ብዛዕባ ክርስትና ሃይማኖት ንመራሕቲ ኣይሁድን ሊቃነ ካህናትን ይምጉት። ኣብ ቅድሚኦም'ውን ምስክር ይህብ ኔሩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ንናይ ኣይሁድ ሊቃነ ካህናት  > እንዳበለ ኣብ ማእከል ባይቶ ይሙጉት ኔሩ። ግ.ሓዋ.5፣29። በዚውን ብዙሕ ግዜ ይግረፍን ይእሰርን ኔሩ። ብተመሳሳሊ'ውን ቅዱስ ጳውሎስ ዝተፈላለዩ ጸዋእተ መከራ ተቀቢሉ እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ እሱን ካልኦት ሓዋርያት ስለ ክርስቶስ መከራ ምቅባሎም ኪገልጽ  > 2ይቆረ.4፣8-10። ብተወሳኺውን  > 2ይቆረ.6፣4-5። 2ይቆረ.11፣22-28።
ብሓፈሽኡ ቅዱስ ጳውሎስ ዝበጽሖ መከራ ብኸምዚ መልክዕ ገሊጽዎ። እዚኦም ክልተ ሓዋርያት በዚ መልክዕ ስለ ወንጌል መከራ ድሕሪ ምቅባሎም ካብዛ ምድሪ ዝሓለፉ ብሰማእትነት እዮም። ክልቲኦም ሰማእትነት ዝሓለፉ ብዘመነ ኔሮን 5 ሓምለ,67 ዓ.ም እዩ።
ቅዱስ ጴጥሮስ ብሰማእትነት ዝዓረፈ ንቁልቁል ተሰቂሉ ክኸወን ከሎ፣ ቅዱስ ጳውሎስ ድማ ክሳዱ ብሰይፊ ተሰይፉ እዩ::
ናይ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን ረዴኤቶምን በረከቶምን ኣማላድነቶምን ኣይፈለየና።
(For those who do not have Geez, we invite you to visit this link) SEMAET TSIDK PETROS WE PAULOS
(For those who do not have Geez, we invite you to visit this link) SEMAET TSIDK PETROS WE PAULOS
ወስብሓት ለእግዚአብሔር!


text:
Events
Building a National Democratic Movement & the Geopolitics of Our Region
4 Dec 2017
ባይቶ ኦታዋ ብዘቕረበሉ ዕድመ መሰረት፡ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ፡ ብዛዕባ ምህናጽ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስን ጀኦፖለቲካ ዞባናን፡ ኣብ ኦታዋ፡ ካናዳ፡ ትማሊ ሰንበት 03 ታሕሳስ 2017 ህዝባዊ ሰሚናር ኣካይዱ። ስዒቡ፡ እቲ ከም መበገሲ ሓባራዊ ዘተ ዚቐረበ ሓጺር መግለጺ ይቐርብ።
PDF Print version in Tigrinya ትግርኛ.
ኦታዋ፡ 03 ታሕሳስ 2017
ምህናጽ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስን ጀኦፖለቲካ ዞባናን
ኣብ ዓመት መመላእታ፡ ኣብዚ ኣዳራሽ’ዚ፡ ንካልኣይ ግዜ ምሳኹም ተራኺበ፣ ብዛዕባ ጕዳይ ሃገርናን ህዝብናን፡ ንምዝታይ ጽቡቕ ዕድል ብምርካበይ ዓቢ ደስታ እስምዓኒ። ነቶም ተበግሶ ወሲዶም፡ ነዚ ሰሚናር’ዚ ብምውዳብ፡ ዚዓደሙኒ፣ ካብኡ ሓሊፎም፡ ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ክዉን ዚገበሩ ባይቶ ኦታዋ ድማ፡ ብልቢ አመስግን።
ኣብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ዘተና፡ ምህናጽ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስን ጀኦፖለቲካ ዞባናን ቅድሚ ምእታወይ፣ ብዛዕባ ክብሪ ናይ ናጻ ሃገረ ኤርትራ፡ ሓጺር መዘኻኸሪ ከቕርብ እፈቱ።
ከምቲ ኵላትና እንፈልጦ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዚተናውሐ፡ ጽንኩርን ዚተሓላለኸን ብረታዊ ቃልሲ ሃገራዊ ሓርነት ኣካይዱ፤ ዓቢ መስዋእቲ ብሉጻት ደቁ፡ ማእለያ ዘይብሉ ዕንወት ሃገራዊ ቍጠባኡ፡ ከቢድ ሃስያ ደረጃ መነባብሮኡ፡ ዘይተኣደነ ዝርገት ስድራቤታዊ ህይወቱ፡ ከፊሉ፣ ሃገራዊ ናጽነት ኣምጺኡ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ግን፣ ድሕሪ ናጽነት፡ ጻማ መስዋእቱ ዚረኽበሉ፣ ባህጉ ንሰላም፡ ፍትሒ፡ ልምዓትን ራህዋን ዘማልኣሉ፣ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ከቕውም ኣይከኣለን። መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ሃገር፡ ብመንገዲ ረፈረንደም፡ ድሕሪ ምርግጋጽ፣ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ህዝቢ፡ ናጻ ሃገራዊ ምርጫ ብምክያድ፡ ዚደለዮ መንግስቲ ከቕውም ዕድል ኣይረኸበን።
እቲ በቲ ምልካዊ ስርዓት ዚተፈጸመ ጥልመት መሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልሲን ክድዓት ሃረርታ ህዝቢ ኤርትራ ንሓርነትን ዘስዓቦ ኣደራዕ ሓሳረ-መከራ ከይኣክል፤ ከምቲ ‘ዕግርግር ዕዳጋ ንሰራቒ ይጥዕሞ’ ዚበሃል፣ ሎሚ ምብሕጓግ ሕጋውነት ፍትሓዊ ብረታዊ ቃልሲ ህዝብና ዚዕላምኡ፡ ከይሲ መደብ ምንሻው ብረታዊ ቃልሲ፣ ምቍንጻብ ፋይዳ ናጽነት ሃገር፣ ምክሽማሽ መስዋእቲ ሰማእታትና፣ ምክፋእ ወፈያ ጀጋኑ ሓርበኛታትና፣ ሰፊሕ ዘመተ ኪካየደሉ ንዕዘብ ኣለና።
ስለ’ዚ፡ ናብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ዘተና ቅድሚ ምስጋረይ፣ ምምጻእ ናጽነት ኤርትራ ኰነ ህላወ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ፡ ብብርቱዕ ጻዕርን ከቢድ መስዋእትን ተጋዳላይን ህዝብን ዚተረኽበ፡ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ፡ ደጋጊመ ከስምረሉ ዝደሊ፡ ረዚን ቁምነገር ኢዩ። ኤርትራ፡ ከም ዓለማ፡ ኣብ መስርዕ ኣህጕራዊ ኮም ናይ ናጻ ሃገራት ግቡእ ቦታኣ ምሓዝ ኣገዳሲ ሃገራዊ መሰል ከም ዚዀነ ፈጺሙ ኪዝንጋዕ ወይ ኪቈናጸብ ኣይግባእን። ተሓታቲ ብዛዕባ’ቲ ህሉው ኵነታት ሃገርና፡ ስቓይን ሓሳረ-መከራን ህዝብና፡ እቲ ምልካዊ ስርዓት’ምበር ናጽነት ኣይኰነን።
ኣብዚ፡ ኣብ ሃገርና ውድዓውን ባዕላውን ኵነታት ንለውጢ በሲሉሉ ዘሎ እዋን፣ ለውጢ ምምጻእ፡ ሃገርን ህዝብን ካብ ምልካዊ ኣደራዕን ስቓይን ምድሓን፡ ናይ ኵሉ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ኤርትራዊ ሓላፍነት ኢዩ። ይዅን’ምበር፡ ለውጢ ምምጻእ ቀሊል ዕማም ከም ዘይኰነ፣ ኪኖ ለውጢ’ውን፡ መስርሕ ፖለቲካዊ ስግግር ጽንኩርን ዚተሓላለኸን መስርሕ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ።
ምልካዊ ስርዓት ኣብ ዚቕየረሉ እዋን፡ ነቲ ብሉይ ስርዓት፡ ምስ ኵሉ ሕግታቱ፡ ትካላቱን ኣከያይዳኡን ንምእላይ፣ መተካእትኡ ዚኸውን ሓድሽ ስርዓት ንምትካል፡ ኣሰጋጋሪ ፖለቲካዊ መስርሕ ከድሊ ኢዩ። እቲ ኣሰጋጋሪ ፖለቲካዊ መስርሕ፡ ኣብ ሓደ እዋን፡ ለውጥን ቀጻልነትን ጠሚሩ ኪሓቍፍ ኣለዎ። ለውጢ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት፣ ቀጻልነት ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ። ነቲ ሓድሽ ስርዓት ንምድልዳል፣ ዚሰርሑ ትካላት መስሪትካ ምህናጽ፤ ብዘተኣማምን መንገዲ ንምሕያሎም ድማ፡ ገደቡ ዚሓለወ መዳለዊ ግዜ ወይ ፍሉይ መሰጋገሪ መድረኽ ይሓትት።
መብዛሕትኡ እዋን፡ ፖለቲካዊ ስግግር ካብ ሓደ ጨቋኒ ወይ ምልካዊ ስርዓት ናብ ሓደ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዘመሓላልፍ መስርሕ ኢዩ። ይዅን’ምበር፡ እቲ መስርሕ ብትሕዝቶ፡ ቅርጽን ውጽኢትን ኪፈላለ ከም ዚኽእል ምግንዛብ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ስለምንታይ፧ ኣብ ከምዚ ናትና ክዉንነት፡ ሰለስተ (3) ተኽእሎታት ወይ ሲናርዮታት ክንጽበ ስለ እንኽእል።እቲ ሓድሽ ስርዓት፡-
(1) ተመሳሳሊ ወይ መልክዑ ዚቐየረ መቐጸልታ ናይቲ ብሉይ፤ (2) ካብቲ ብሉይ ዚኸፍአ፤ (3) ካብቲ ብሉይ ዚሓሸ፡ ማለት፡ ኣብ ቅዋም ዚተመስረተ ግዝኣተ-ሕጊ፣ ንቡር ደሞክራስያዊ መትከላት፣ መባእታዊ መሰል ዜጋታትን መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ዘኽብር ስርዓት፤ ኪኸውን።
ኣብ ኤርትራ፡ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ኣብ ምምጻእ፡ ሓያሎ ዘቤታውን ጀኦፖለቲካውን ብድሆታት ከጋጥሙ ይኽእሉ። እቶም ዘቤታዊ ብድሆታት ወሰንቲ ኪዀኑ እንከለዉ፣ እቶም ጀኦፖለቲካዊ ብድሆታት ጸለውቲ ኢዮም።
እቶም ቀንዲ ዘቤታዊ ብድሆታት፡ ምስ ባህርይ ናይቲ ስርዓት ዚተኣሳሰሩ ኢዮም።
(1) ሕሉፍ መዝማዚ ስርዓት፡- ፍጹም ስልጣን ዚበሓተ ውልቀ-ምልካዊ፣ ብግቡእ ዚሰርሑ መንግስታዊ መሓውር ይዅን ትካላት ዘይብሉ፣ ብዚተፈላለዩ ኣገባባት፡ ዚተፈላለዩ ምስምሳት እናመሃዘ፡ ገንዘብን ንብረትን ህዝቢ ዚዘምትን ዘባኽንን።
(2) ዝሩግ ስርዓት፡- መሰረታዊ ጠለባት ህዝቢ ዘየማልእ፡ ዘሕፍር ናይ ኩፖን ቍጠባ ዘመሓድር፤ ብክቱር ብልሽውና ዚልለ።
(3) ሓሳድ ስርዓት፡- ንዅሉ ባህርያዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ጸጋታት ሃገር ገቢቱ፣ ኰነ ኢሉ ድኽነት ሃገርን ሓሳረ-መከራ ህዝብን ዘዕምቝን ዘስፋሕፍሕን።
(4) ብድዐኛ ስርዓት፡- መሰረታዊ ደሞክራስያዊ፡ በርጌሳውን ሰብኣውን መሰላት ህዝቢ ረጊጹ፡ ህድግለነ ዘይብሉ ኣረሜናዊ ሓይሊ እናኣዘውተረ፡ ዚገዝእ።
እቶም ቀንዲ ጀኦፖለቲካዊ ብድሆታት ምስ ኵነታት ዞባና ዚተኣሳሰሩ ኢዮም።
ዞባና፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን፡ ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ዘለዎ፣ ሃገራቱ፡ ንነዊሕ እዋን፡ ኣብ ቀጻሊ ዘቤታዊ ቅልውላውን ሓድሕዳዊ ባእስን ዚጠሓላ፣ ህዝብታቱ ብሓፈሻዊ ድሕረትን ዘስካሕክሕ ድኽነትን ዚሳቐዩ፣ ብኲናት፡ ህውከትን ዘይርግኣትን ዚልለ ዞባ ኢዩ።
እዚ ሃብታም ስትራተጅያዊ ዞባ’ዚ፡ ክልተ ንኡሳን ዞባታት የቕውም። እቲ ምብራቓዊ ሸነኽ ጋብላ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ሓውሲ-ደሴት ዓረብ፡ ብፍላይ፡ ብውሽጣዊ ቍርቍስ ጥሩፍ እስላማዊ ስነሓሳብን ዚተወሳሰበ ምሕዝነታቱን ዚተረመሰ ዞባ ኢዩ። እቲ ስነሓሳባዊ ቍርቍስ፡ ኣብ ክልተ ጽፍሕታት ይግሃድ። (1) ኣብቲ ኣብ መንጎ ሺዓን ሱኒን ዘሎ ታሪኻዊ ምምቕቓልን ህልኽን፣ (2) ኣብቲ ኣብ መንጎ ወሃቢዝምን (Wahabism) ሕውነት ሙስሊምን (Muslim Brotherhood) ዘሎ ውድድርን ባእስን። እዚ ስነሓሳባዊ ባእስታት’ዚ፡ በብግዜኡ፡ ብተቐያያሪ ዞባዊ ምሕዝነታትን ቀጻሊ ኣህጕራዊ ምትእትታውን እናተጐሃሃረ፡ ኣብቲ ዞባ ኲናት፡ ህውከት፡ መቕዘፍትን ዕንወትን ይዘርእ [ዒራቕ፡ ሊባኖስ፡ ፍልስጤም፡ የመን፡ ሶርያ፡ ምስሪ – ሲናይ]። (3) እቲ ምዕራባዊ ሸነኽ ጋብላ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብኣሉታዊ ስንብራት ናይቲ ስነሓሳባዊ ቍርቍስ ጥሩፍ እስላማዊ ዝምባሌታት ዚጽሎ’ኳ እንተዀነ፣ ኣብ ታሪኻዊ ኣስፋሕፋሒ ህርፋንን ዕብለላን ዚድርኾ፡ ግዳማዊ ምትእትታው ዘጋድዶ፡ ዘቤታዊ ህውከትን ሓድሕዳዊ ኲናትን ተጸሚዱ [ኤርትራ-ኢትዮጵያ፡ኤርትራ-ጅቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ኢትዮጵያ-ሶማልያ፡ ኬንያ፡ ኬንያ-ሶማልያ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን-ሱዳን፡ ሱዳን፡ ሶማልያ] ኣብ መንጎ እተን ሃገራት፡ ብተዛማዲ፡ ዚሓሸን ዚኸፍአን ኵነታት’ኳ እንተሃለወ፡ ብምሒር ድሕረትን ድኽነትን ዚሳቐ ዞባ።
ኣብ ክሊ እዞም ዘቤታውን ጀኦፖለቲካውን ብድሆታት እዚኣቶም፡ እቲ ቀንዲ እዋናዊ ዕማም ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ነቲ ብሉይ ስርዓት፣ ርግኣት ሃገረ ኤርትራ ብዘውሕስ መንገዲ ብምእላይ፣ ደሞክራስያዊ ስግግር ንምርግጋጽ ምቅላስ ኢዩ። ኣብ መወዳእታ ትንታኔ፡ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን ነዞም ዚስዕቡ ዕላማታት ከውሕሱ ይግባእ።
(1) ቀጻሊ ህላወ ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ፤
(2) ድሕነት፡ ርግኣትን ጸጥታን ሃገረ ኤርትራ፤
(3) ዳግመ-ቅየሳ ቅርጽን ትሕዝቶን መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፤
(4) ምምሕዳር መሰጋገሪ ፍትሒ፡ ግዳያት በደል ንምኽሓስን ሃገራዊ ዕርቂ ንምስፋንን፣
(5) ምድልዳል ደሞክራስያዊ ውክልና ዘለዎም፣ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ብዅሉ መዳያት ብዙሕነቱ፡ ዘሳትፉ፣ ብግቡእ ዚሰርሑ ትካላት ፖለቲካውን ቍጠባውን ምሕደራ ።
ነዞም ኣገደስቲ ዕማማት እዚኣቶም ብብቕዓት ንምፍጻም ዚሰርሕ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ምህናጽ እዋኑ ዚኣኸለ እመስለኒ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ እጃሙ ንምብርካት ድማ፡ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራዊ ዳያስፖራ፡ ካብ ኣብ ናይ ትማሊ ፋይዳ-ኣልቦ ምስትንታን ኰነ ካብቲ ኣሉታዊ ፖለቲካ ናይ ህልኽን ቅርሕንትን ተገላጊሉ፡-
(1) ብመንገዲ ኣሳታፊ ልዝብ ሓባራዊ ራእይን ናይ ሓባር ስራሕን ንምዅስኳስ፤
(2) ደሞክራስያዊ ለውጢ ብኤርትራዊ ዋንነት ንምድራኽ፤
(3) ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዘሎ ደሞክራስያዊ ተቓውሞ ንምሕያል፤
(4) ኪኖ ለውጥን ደሞክራስያዊ ስግግርን፡ መስርሕ ዳግመ-ቅየሳ መንግስትን ህንጸት ሃገርን ንምዕዋት ተሳትፎኡ ንምዕዛዝ፤ ሃገራዊ ሕልናን ጽንዓትን ተዓጢቑ ኪሰርሕ ይግባእ።
እዚ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ’ዚ ሸቶኡ መታን ኪወቅዕ፡ ብውሓዱ፡ ኣብዞም ዚስዕቡ መሰረታውያን መትከላትን ቀንዲ ክብርታትን ኪምርኰስ ኣድላዪ ይኸውን።
(1) ኤርትራ፡ ናይ ሓባር ሃገር ናይ ኵሉ ኤርትራዊ፡ ስለዚዀነት፣ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ብማዕረ መሰል፡ ማዕረ ግዴታ፡ ማዕረ ዕድል ዚነብረላ ናይ ጽባሕ ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ፤
(2) ቅዋማዊ መንግስቲ ምትካል። ቅዋም ሰረት ግዝኣተ-ሕጊ፣ ውሕስነት መሰረታዊ መሰላት፣ ማዕከን ልዑላውነት ህዝቢ፣ ምንጪ ኵሉ ሕጋዊ ስልጣን ኢዩ።
(3) ኣሳታፊ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዚውክል፣ ብናጻ ድሌት ህዝቢ ዚቐውምን ዚፈርስን፣ ንመሰላት ደቀንስትዮን ውሑዳትን ፍሉይ ውሕስነት ዘረጋግጽ፣ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምቛም።
(4) ህዝቢ መዓልታዊ መነባብሮኡ ብድሌቱ ንምስራዕን፣ ንፖለቲካዊ፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ህይወቱ ኣብ ዘገድሱ ውሳኔታት ድምጹ ንምስማዕን ዘኽእል፣ ዘይምእኩል ስርዓተ ምምሕዳር ምትእትታው።
(5) ቅልጡፍ ቍጠባዊ ልምዓት ዚድርኽ ማክሮ-ቍጠባዊ ፖሊሲ ቐይስካ ብምትግባር፣ መነባብሮ ህዝቢ ምምሕያሽን ራህዋ ምስፋንን፤
(6) ልዑላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ፣ ናብ ሓድሽ ዞባዊ ዝምድናታት ናይ ፖለቲካዊ ምትሕግጋዝን ቍጠባዊ ውህደትን ዘተኰረ፣ ሰላማዊ ሓባረ-ምንባርን ጽቡቕ ጕርብትናን ምዅስኳስ።
ጽን ኢልኩም ስለዝሰማዕኩምኒ ብልቢ አመስግን።
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ሓበንን ንሰማእታትና!
-
Not all Eritreans know the Tigrinya language. You should write in Arabic or English because it is a universal language. If you want send your message
-
Good Job, Ambassador Andebrhan, I hope all your effort will bear fruit.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
‘በአታ ለማርያም’ ፦ ማለት ምእታው ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ቤተ መቅደስ ማለት እዩ። ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ዘርኢ እሴይ፡ ካብ ቤት ዳዊት ካብ ዝኾኑ ኢያቄምን ሓናን ሕጋዊ ብዝኾነ ሩካቤ ዝተረኽበት ጓል መብጽዓ እያ። ምስ ተወልደት ኣብ ሠለስተ ዓመት ዕድመኣ ወሲዶም ንቤተ መቅደስ ሃብዋ። ውሉድካ ንቤተ እግዚአብሔር ምሃብን ኣብኡ እናኣገልገሉ ከምዝዓበዩ ምግባርን ኣብቶም ቅዱሳን ወለዲ ልሙድ እዩ። ከም በዓል ነቢይ ሳሙኤል ኣብ ቤተ መቅደስ ዓብዮም ምሉእ ሕይወቶም ንእግዚአብሔር ዝተወፈዩ እዮም ነይሮም።
ቅድስት ድንግል ማርያም ግና ቅድመ ዓለም ኣብ ሕልና ኣምላኽ ተሓሲባ ዝነበረት እያ’ሞ ገና ኣፋ እኽሊ፡ ከብዳ ድማ ዘመድ ከይለመደ ካብ ሕቍፊ ኣደኣ ሓና ተወሲዳ፣ ንሥላሴ ከም ኣቦን ኣደን፡ ንመላእኽት ድማ ከም ኃውን ኃፍትን ገይራ ኣብ ቤተ መቅደስ ንክትዓቢ ብ፫/3 ታኅሣሥ ተዋህበት።
ናብ ቤተ መቅደስ ምስ ኣምጽእዎ ሊቀ ካህናት ዘካርያስ ንካህናት ኣኪቡ ብዛዕባ መግባ ኽመክር ከሎ ቅዱስ ፋኑኤል መልኣኽ ኅብስት ሰማያውን ጽዋዕ ሰማያውን ኂዙ ተራእየ።
ሊቀ ካህናት ዘካርያስ ንኣይ ዝመጸ እዩ ኢሉ ክቕበል እንተ ተንሥኦ ንላዕሊ ረኃቐ፣ ቀጺሉ ናቱ ሰዓቢ ስምዖን’ውን ኽቅበል ደልዩ እንተ ቐረበ ንእኡ ኸኣ ረኃቖ። ጥበብ እግዚአብሔር ኣይፍለጥን’ዩ፡ ምናልባት ናብዛ ሕፃን ዝመጸ ሃብቲ ከይከውን ኢሎም ንበይና ገዲፎማ ድኅር እንተበሉ፣ ንሳ ድማ ደድኅሪ ኣደኣ ክትስዕብ ከላ፡ ብፍጥነት እቲ መልኣኽ ወሪዱ ሓደ ክንፉ ኣንጺፉ ንሓደ ክንፉ ጋሪዱ ክንዲ ቁመት ሰብኣይ ዝኣክል ካብ ምድሪ ክብ ኣቢሉ መጊብዋ ዓረገ። እምበኣር እዚ ፍቓድ እግዚኣብሔር እዩ ኢሎም ብ ፫/3 ታኅሣሥ ናብ ቤተ መቅደስ ኣእተዉዋ። (ቅዳሴ ማርያም ቍ. 38-44) ነዚ ንምኽባር ዓመት መጸ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ኣማናዊት ታቦት ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ቤት ኣቦኣን ኣደኣን ሠለስተ ዓመት ጸኒሓ ናብ ቤተ መቅደስ ዝኣተወትሉ ፫/3 ታኅሣሥ ‘በአታ ለማርያም’ እናበለት ብዓቢይ መንፈሳዊ ክብሪ ተብዕሎ።
ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሠለስተ ዓመት ዕድመኣ ጀሚራ ኣብ ቤተ መቅደስ መላእኽቲ ዘምጽኡላ ሰማያዊ ኅብስት እናተመገበት፡ ሰማያዊ መስተ እናሰተየት፡ ሓርን ወርቅን ኣሰማሚዓ እናፈተለት ብሞግዚትነት መላእኽቲ ዓበየት፣ እምበር ንጽሕተ ንጹሓን ድንግል ማርያም ከምተን ቅድሜኣን ድኅሬኣን ዝኾና ሕፃናትን ኣዋልድን ብስሓቅን ጸወታን ዝዓበየት ኣይኮነትን። ቅዱስ ያሬድ፡ ‘ከመዝ ነበርኪ ውስተ ቤተ መቅደስ ወመላእክት ያመጽኡ ወትረ ሲሳየኪ፡ ከመዝ ነበርኪ ዓሠርተ ወክልኤተ ዓመተ እንዘ ትትናዘዚ እምኀበ መላእክት’ (ኣንቀጸ ብርሃን) ኢሉ ከምዝጠቐሶ፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ብቅድስናን ብንጽሕናን እናኣገልገለት ኣብ ቤተ መቅደስ ዓሠርተ ክልተ ዓመት ምስ ተቐመጠት፡ ልማድ ኣንስቲ ዘይብላ ንጽሕተ ንጹሓን ክነሳ ኣይሁድ ብመንቀኝነት ተላዒሎም ‘ንቤተ መቅደስና ከይተርክሰልና ትውፃእ’ በሉ። ካህን ዘካርያስ ንእግዚኣብሔር ብጸሎት ሓቲቱ ብዝረኸቦ ጥበብ መሠረት ብሠለስተ መሰኻኽር እቲ ዘመዳ ዝኾነ ኣረጋዊ ዮሴፍ ምእንቲ ክሕልዋ ብሓደራ ተዋህበት። ሀብተ ንጽሕና ዝነበሮ ዮሴፍ ሓላዊኣ ኮይኑ ምስኣ እንተነበረ፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ግና ኣብ ሕልና ኣምላኽ ሰለዝነበረት፡ ንሓደ ኣካል ካብ ቅድስት ሥላሴ ንኣካላዊ ቃል እግዚኣብሔር ወልድ ብድንግልና ፀኒሳ ብድንግልና ከም እትወልዶ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ኣበሠራ፣ ንሳ ድማ ብእምነት ስለዝተቐበለቶ ኣደ ኣምላኽ ክትከውን በቕዐት። (ሉቃ. 1፡26-28)
ቅድስት ድንግል ማርያም ንእግዚአብሔር እምንቲ መዝገብ ምሥጢር ኮነት፣ ነቲ ኣብ ደቂ ሰባት ሠልጢኑ ዝነበረ ገዛኢ ጸልማት ዲያብሎስ ዝስዕር ኣማናዊ ብርሃን ፀሓየ ጽድቅ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተረኽበላ ኣማናዊት ምሥራቅ ምኽንያት ድኅነትና ብምዃና ኣብ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ፍሉይ ሥፍራ ኣለዋ። ድኅሪ ስም ሥላሴ ቀጺልና ናታ ስም ምጽዋዕ፡ ድኅሪ ንፈጣሪ ዝቐርብ ምስጋና ኣስዒብና ንኣና ምምስጋን፣ ናይ ወዳን ፈጣሪኣን ለውሃትን ተኣምርን ድኅሪ ምዝራብ ናታ ፍቕርን ተኣምርን ምዝራብ ልሙድ እዩ።
ስለዚ ነዛ እግዚኣብሔር ዘኽበራን ዝኃረያን (መዝ. 132፡13-14) ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ንሕና ደቂ ሰባት ነቲ በዓላ (በአታ ማርያም ፫ ታኅሣሥ) እንተኣኽበርናን ብስማ እንተ ተማኅፀንናን ሰማያዊ ዓስቢ፡ በረከተ ሥጋ ወነፍስ ዘውህብ እዩ’ሞ ናይዚ በረከት ተሳተፍቲ ክንከውን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ጸሎታን በረከታን ምሕረት ፍቁር ወልዳን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን!
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር፡ ኣሜን።


text:
ግጥሚ ኣማረ ወልደስላሴ “መን’ዩ ዘይጽሓፊ?” ሃያሲ ተስፊት ኣብረሃም
ግጥሚ፡ “መን’ዩ ዘይጽሓፊ?” እናኸንብባ እትህበኒ ስእሊን ምስሊን፡ ነቲ እጹብ ጽሓፊ ክንሱ ድርሰታቱ ግን፡ ብሰንኪ ምስኣን ባጀት ብዘይምሕታሙ ኣብ ሳንዱቑ ተዓምጺጾም ንዝነብሩ ኪነ ጥበበዊ ስርሓቱ ብምንጽብራቕ – በቲ ሓደ ሸነኽ ከርኢ እንከሎ፡ በቲ ሓደ ወገን ድማ፡ እቲ ጸሓፊ ኣብ ዝተፈላለየ መራኸቢ ብዙሃን ብዘበርክቶ ፍርያት፡ ኣንባቢ ንጸሓፊ ከም ዓቢ ጸሓፊ ብምሕሳብ ወይ ብምቑጻር ምስ ጽሑፋቱ ከዕልልን ከውግዕን ንዘሕደሪሮ ሃንቀውታ፡ “ክንደይ ኰን ጽሒፉ ይኸውን? እንታይ እንታይ ዓይነት ጽሑፋት ከ ይዀኑ? ልብ-ወለዳት? ሓጸርቲ ዛንታታት? ትርጕማት? ግጥሚታት?…” ቢሉ ንዝሓትት፡ ገጣሚ ድማ፡ ብመንገዲ ሳልሳይ ኣካል ኣቢሉ፡ ነቲ ኣብ ትጽቢትን ባህግን ንዝነበረ ኣንባቢ፡ ኣብ ቀዳማይ ማይቤት ከምዚ ዝስዕብ ብምባል ክምልስን ክግስጥን ይርአ። (ብዘይካ እዚ ካልእ ስእሊ እውን እትህብ እያ። ኣብ ታሕቲ ክሪኦ ክፍትን’የ።)
[ብኡነት፡ ካብ ባዶ
“ገለ ኣሕቲምካዶ?”
ኣይትበሎ ከቶ፡]
ኣብ ሃገርና ይዅን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት፡ ብፍላይ’ኳ ኣብ ሳልሳይ ዓለም፡ ኣውራ – ኣውራ ከኣ እተን ብእምባገነንነት ዝመሓደራ ሃገራት፡ ደረስቶም ወትሩ ምስ ተጨቖኑን ምስ ተረግጹን እዮም። በዚ ድማ እቲ ድንድል ናይ ደረስቲን ናይ ኣንበብቲን ከይተራኸበን ከይተራጸመን ብተስፋን ሃፋን ይነብሩ። እቲ ደራሲ ብሕጽረት ባጀትን ናጽነትን ክሳቐ እንከሎ፡ እቲ ኣንባቢ ድማ፡ ስቕታ ደራሲ ከም መቕጻዕቲ ንኣንባቢ ብምግንዛብ ሃንቀው ክብሉ ይሓልፉዎ። ካብዚ ሕልፍ ብዝበለ ድማ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ንደራሲ ብምርካብ፡ “ኣሕቲምካዶ? ዘርጊሕካዶ?” ብምባል ክቕስቅስዎ ይስምዑ እዮም።
[ እንተደሊካ
ቀርበሉ መንበር
ፈጺሙ ዘይስበር፣
ወረቐት ዝጽሕገር
ብቐሊል ዘይጽሕተር፡]
ኣብዚ ማይ ቤት ዘሎ ውክልናን ኣባህላን፡ ሓደ ነቲ ሕጽረታት ደራሲ ክፍወስ ብዘይ ምኽኣሉ ኣመታት ክህብ እንከሎ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ ደራሲ ሓሳቡ ናይ ምግላጽ መሰል (freedom of speech) ንኽውሃቦ እሞ፡ ብኡ ኣቢሉ ከኣ፡ ሓሳቡን ምስሉን ምስሊ ሕብረተ ሰቡን ንኸስምዕ – ዘይዕምጠር፡ ዘይድምሰስ፡ ዘይርምሰስ ወረቐት ንኽወሃቦን ንኽህልዎን ብምልባው፡ ናይ ደራሲ ዕምቆትን ስፍሓትን ከምኡ እውን ባሕረ-ሓሳቡን ከርኢ’ዩ ዝፍትን።
[ግዜ ብነዊሑ
ዘሕስቦ ኣስፊሑ፡
ቀለም ብዓይነቱ
ክትዕዘብ ክእለቱ፡
ነቶም ዝጽሓፉ
ከብል ዘይጸፈፉ]
ንሓደ ደራሲ፡ ኣስፊሑ ንኽሓስብ፡ ኣልዚቡን ንኽሕንጥጥ፡ ከም ናይ ልቡ፡ ከም ቃንዝኡ፡ ከምቲ ቃንዛ ከባቢኡን ሕብረተሰቡን ሃዲኡ ንኽቕልም ግዜን ኩነታትን የገድስዎ እዮም። እዚ ምስ ተዋደደሉ ከኣ ክእለት እቲ ጸሓፊ፡ ስፍሓት ዓለም እቲ ደራሲ ምርኣይ ኣየጸግምን’ዩ። ነዚ ብምንጻፍ ድማ፡ ነቶም ‘ጸሓፍናልኩም፡ መሃርናልኩም’ ንዝብሉ ሰብ መዓርግ፡ ከም ዘይጸፈፉን ከም ዘይጸሓፉን ካብቲ ድንቂ ጽሓፊ ምምልካትን ምግንዛብን ከም ዝከኣይ እዩ ዝእምተልና።
ግጥሚ “መን’ዩ ዘይጽሓፊ?” ምስ ደራሲ እዛ ግጥሚ’ውን ምትእስሳር ዘለዋ ዀይና ትስመዓኒ። ምኽንያቱ፡ ገጣሚ ኣብ ብዙሕ ስነ ጽሕፋዊ ዕዮኡ ከም እኒ ትርጉም፡ ሓጺር ዛንታ፡ ድራማን ግጥሚን ብምንጣፍ፡ ካብ ግዜ ንእስነቱ ይነጥፍ’ኳ እንተ ነበረ፡ ኣብ ሕትመት ግን፡ ኣብ ግዜ ሽምግልናኡ’ዩ ከሕትም ዝኽኣለ። በዚ ድማ፡ ነቲ ኣብ ጕዕዞ ናይ ስነ ጽሑፍ ህይወቱ ንዘጋጠምዎ ዝነበሩ መሓንቖታት ብምዝካር ንድሕሪት ተመሊሱ ከዘንትዎ ዝፈተነ ይመስል።
ንኣብነት’ኳ ኣብ መቕድም መጽሓፉ፡ ብከምዚ ዝስዕብ ብምስፋሩ፡ ከም መወከሲ ክውሰድ ይከኣል።
“ዝምባለ ምጽሓፍ ዘጥረየ ሰብ፡ [‘መጽሓፍ እንተ ዘሕትም ጽቡቕ ነይሩ፡’] ዝብል ስምዒት የሕድር’ዩ። እንታይ ዓይነት? ግጥሚ? ክልሰ ሓሳብ? ትርጕም? ኣብ ምንታይ ከም ዘተኵር ግን ኣይንጸረሉን።”
ኣብ’ዛ ግጥሚ፡ ከም ድኹም ጐድኒታት ተቘጺሩ ክርአ ዝግብኦ እንተ ኔሩ፡ ድክመታት ናይ ስርዓተ ጥትቢ እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብ መወዳእታ እቲ ግጥሚ ብዘይ ስርዓተ ነጥቢ ብምግዳፉ፡ ዝቕጽል ስለ ዝመስለካ ናብ ካልእ ገጽ ንክትሰግር ይደፋፍኣካ። እዚ ግድፈት ናይ ስርዓተ ነጥቢ ከኣ፡ ኣብ ኩለን እዘን ግጥሚታት ዘሎ ጉድለት እዩ። ኣብታ “መሳግሮ” እትብል መጽሓፉ እውን ተመሳሳሊ ከምዚ ኣሎ። ኣብ መቕድም መጽሓፉ እውን ኣጠቃቕማ ስርዓተ ነጥቢ ብፍላጥ ከም ዝገበሮ ኣነጺሩ እኳ እንተ ኣሎ፡ ምኽንያታዊ ግን ኣይኰነን።
ግጥሚታት፡ መምህር ኣማረ ወልደስላሴ ኵሎም ኣፈላሰፍቲ፡ ኣከራኸርቲ፡ ኣካታዕቲ (controversial)፡ ኣሕሰብቲ ብምዃኖም ደጋጊምካ ምንባብ የድልዮም’ዩ። ግጥሚ “መን’ዩ ዘይ[ጽሓፊ]” ሓንቲ ካብተን ኣብ ውሽጢ መጽሓፍ “ጽሕፍቶ” ዘላ እያ። “ጽሕፍቶ”፡ 43 ግጥሚታት ዝሓቘፈት ኰይና፡ ብቛንቋ ትግርኛን ብእንግሊዘኛ እውን ተተርጕማ ኣብ 2014 ንሕትመት ዝበቕዐት እያ።
***
መን’ዩ ዘይጽሓፊ?
ብኡነት፡ ካብ ባዶ
“ገለ ኣሕቲምካዶ?”
ኣይትበሎ ከቶ፡
እንተደሊካ
ቀርበሉ መንበር
ፈጺሙ ዘይስበር፣
ወረቐት ዝጽሕገር
ብቐሊል ዘይጽሕተር፡
ግዜ ብነዊሑ
ዘሕስቦ ኣስፊሑ፡
ቀለም ብዓይነቱ
ክትዕዘብ ክእለቱ፡
ነቶም ዝጽሓፉ
ከብል ዘይጸፈፉ
***
ብ ተስፊት ኣብርሃም
from facebook Red Sea Poetry Cafe Page
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
ሊብያ፣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝጸንሑ ኤርትራውያን ናብ ኒጀር ግዒዞም
Radio Erena: 17 May 2018
ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ሊብያ፣ ኣብ ሕማቕ ኵነታት ዝጸንሑ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ 132 ስደተኛታት ናብ ኒጀር ከምዝገዓዙ፣ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽኝ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት - UNHCR ኣፍሊጡ።
እቶም ዝሓለፈ ሰሙን፣ ካብ ከተማ ጣራብሎስ ናብ ኒያመይ ናይ ኒጀር ዝገዓዚ ስደተኛታት፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ናይ ምጥያስ ዕድል ክሳብ ዝረኽቡ፣ ኣብ ግዜያዊ መዓስከር ክጸንሑ'ዮም።
UNHCR ኣብዘን ዝሓለፋ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፣ ኣማኢት ኤርትራውያን ዝርከብዎም 1951 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከውጽእ እንከሎ፣ እቶም 1152 ናብ ኒጀር ዝገዓዙ'ዮም።
እቶም ዝተረፉ ከኣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝተጣየሱ ምዃኖም መግለጺ እቲ ኣህጉራዊ ትካል የመልክት።
ኣብ ሊብያ ኣብዚ እዋን'ዚ'ውን ብዙሓት ዜጋታት ኤርትራ ዝርከብዎም ኣሽሓት ስደተኛታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርትን ኣብ ኢድ ኣሰጋገርቲ ሰባትን ኣብ መዝርዓታትን ይሳቐዩ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
UNHCR እዞም ዝሳቐዩ ዘለዉ ስደተኛታት ናብ ውሑሳት ሃገራት ንክግዕዙ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ቅልጡፍ ሓገዝ ከበርክት ይሓትት።


text:
"ሓደ ዓመት ወሲኸ እየ ንናጽነት ድምጸይ ሂበ"
ቅድሚ 25 ዓመታት፡ ካብ 23-25 ሚያዝያ ኣብ ዝነበረ ግዜ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናይ ኣስታት 50 ዓመታት ፖለቲካውን ብረታዊ ተጋድሎኡ፡ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቃ ዝዓበየን ዝሓየለን ሰራዊት ደርግ ስዒሩ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ።
ነቲ ብብረት ዘረጋገጾ ናጽነት ሕጋዊ ክዳን ንምልባስ ከኣ ሕቡራት ሃገራት ዝምእክሎን ዳርጋ ኩሎም ዞባውያን ውድባት ብተዓዛብነት ዝሳተፉዎን ረፈረንዱም ኣካይዱ 99.8% እወ ንናጽነት ብምድማጽ ብወግዒ ኣባል ሕቡራት ሃገራት ኮይኑ።
እዚ ታሪኻዊ ክውንነት እዚ 25 ዓመቱ ኮይኑዎስ ህዝቢ ብደሙን መስዋእቱን ንዘረጋገጻ ናጽነት ይዝክራ ኣሎ።
ይኹን እምበር ድሕሪ ናጽነት፡ እቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ዝተዋህበ፡ " ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ብቕዋምን ቅዋማዊ ስርዓትን ዝግዛእን ዝምእዘዝን፡ ብዴሞክራሲያዊ ህዝባዊ ምርጫ እተሓርየ ሕብረ ሰልፋዊ ስርዓት ክትምስርት እያ" ዝተባህለ መብጽዓ ተጠሊሙ።
እቲ ንሰለስተ ዓመታት ዝወሰደ፡ ብርትዓዊ ህዝባዊ ተሳትፎን ዘተን ዝተጻሕፈ፡ ብሃገራዊ ባይቶ ዝጸደቐ ህዝባዊ ቅዋም ተጎስዩ፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ተዓንቂፉ።
ናጽነት ሕትመትን ዘረባን፡ ኣኼባን ምንቅስቓስን፡ እምነትን ኣምልኾን ምስተጋህሰ፡ ናጽነት ደኣ እንታይ እዩ ትርጉማ ኢሉ ዘማርር ኣይተሳእነን።
ግን ዋላ እውን ብምሕደራ መንግስቲ ኤርትራ ብዙሕ ዘማርር ዝተወጸዐ ወገን ብዙሕ ህዝቢ እንተሎ፡ መንግስታት ሓለፍትን ተተካእትን እዮም ሃገርን ህዝብን ግን ዘልኣለማውያን እዮም ብምባል፡ " ናጽነትን ልዑላውነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክኣቱ ኣይግባእን"ይብል ኣቶ ኤልያስ ሃብተስላሰ ምሁር ሕግን ምርግጋእ ጎንጽን።
"ትሕቲ ዕድመ ነይረ"
ንናጽነት ካብ ዝነበራ ልዑል ባህጊ ኣብ ዕድመኣ ሓደ ዓመት ወሲኻ ኣብ ሱዳን ድምጻ ዝሃበት ኣብ ስዊዘርላንድ እተነብር ወ/ሮ ርግዓት ሓድሽ፡
"ብመግዛእቲ ተገፊዕና ንሱዳን ምስተሰደድና እውን እንተኾነ ብቐጻሊ ከማና ብግፍዒ ዝስደዱ ሰባት ኣብ ገዛና ይኣትዉ ስለዝነበሩ ምረት መግዛእቲ ምሳና እዩ ነይሩ፤ እቲ ህይወት ብቐጻሊ ኢና ንነብሮ ነይርና፤ ስለዚ እየ ከኣ ሓንቲ ዓመት ወሲኸ ኣድሚጸ። ነቲ ዝሃብኩዎ ድምጺ ከኣ ኣዝየ እየ ዝኾርዓሉ" ትብል፡ ንሳን ስድራኣን ነቲ ህዝበ ውሳነ ብሙሉእ ልቦም ከምዝደገፉዎ ብምዝክር።
ካልእ ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ ኣቦ ድማ፡ "ናጽነት መላእ ህዝቢ ዝተቓለሰሉ ብምዃኑ፡ ንናጽነት ድምጸይ ብምሃበይን ኣካል እቲ ታሪኽ ብምዃነይ ኩርዓት ይስመዓኒ" ብምባል
ሕጂ ኣብታ ሃገር ብዘሎ ሃዋህው "ፍረ ናጽነት ኣይረኣናን - ናጽነት ደኣ እንታይ እዩ ትርጉማ!" ዝብሉ'ኳ እንተኾኑ ንናፅነት ኤርትራ ድምፆም ምሃቦም ግን ፈጺሙ ከምዘየጣዕሶም ሓቢሮም።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፡ መምህር ፖለቲካል ሳይንስ ዶክተር ያእቆብ ኣርሳኖ፡ እቲ ህዝበ ውሳነ፡ እኹል ምድላው ዘይተገብሮ ንህዝቢ ዘየሳተፈ፡ ውሳነ ክልተ ሓያላት ውድባት ምንባሩ ይገልጽ።
"እቲ ከይዲ፡ ንህዝቢ ዘየሳተፈን ክልቲአን ሃገራት ብሓባር ክመሓደራሉ ዘኽእል መማረፂ ስርዓት እንታይ ክኸውን ከምዝግባእ ዘተ ዘይተገበረሉ፡ ናይ ተዓወትቲ ውሳነ እዩ ዝመስል" ይብሉ።
ምሁር ሕጊ ኣቶ ኤልያስ ሃብተስላሰ ግን፡ "ህዝቢ ኤርትራ ፈደራላዊ መሰላቱ ተጋሂሱ ብሓይሊ ስለዝተጎብጠን ስለዝተገፍዐን ን30 ዓመታት ተቓሊሱ፡ ንደርግ ስዒሩ ዘረጋገጾ ናጽነት ብሓይለይ ብቕልጽመይ እየ ኣምጺአዮ ከይበለ፡ ሕቡራት ሃገራት ብዝምእክሉዎ ህዝባዊ ረፈረንዱም ሕጋዊ ክዳን ዘልበሶ ንዘልኣለም ዘይገሃስ ሕጋዊ ፍጻሜ እዩ። በቲ ክግበር ዝግበኦ ዝነበረ ሕጋዊ መስርሕ ብኣፍልጦን ተሳትፎን ሕቡራት ሃገራትን ከኣ እዩ ተገይሩ" ይብል።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብር ኣካቢ ኮሚተ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣቶ ይስሃቅ ዮሴፍ ከኣ፡ ዋላ'ኳ እቲ ህዝበ ውሳነ እኹል ቅድመ ምድላው እንተዘይተገብሮ ፡
ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ዘማእኸለ ከምዘይነበረ ብምሕባር፡ "እቲ ህዝቢ ምስ ዝኸፈሎ መስዋእቲ ክነጻጸር እንከሎ ነቲ ሽዑ ዝነበረ ስምዒት ንድሕሪት ምምላስ ዝከኣል ኣይነበረን" ይብሉ።
ኣብቲ እዋን ኣብ ህወሓት፡ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ዝነበራ ወይዘሮ ኣረጋሽ ኣዳነ፡ እቲ ህዝበ ውሳነ ቀፃሊ ረብሓታት ክልቲአን ሃገራት ኣብ ግምት ዘእተወ ከምዘይነበረ ብምእማን " እቲ ህዝበ ውሳነ፡ ብወገን ኢትዮጵያ ዝነበረ ርኢቶን ድሌትን ህዝብን መሰረት ገይሩ ዝተኻየደ ኣይነበረን" ይብላ።
ኣቶ ኤልያስ ግን፡ ብቐዳምነት ህወሓትን ህዝባዊ ግንባርን ተሓባቢሮም እዮም ንደርግ ስዒሮሙዎ። እቲ ሽዑ ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ዘቖመ ስርዓት ከኣ ንመሰል ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ደጊፉዎን ተቐቢሉዎን እዩ።
ድሕሪ ረፈረንዱም ከኣ ክሳብ ክልቲኦም ሓይልታት ብዶባት ብዝምኽነ ጉዳይ ዝጋጨዉ ክሳብ ብደረጃ ሚኒስተራት ኣብ ዝጋባእ ሓበራዊ ስሩዕ ወግዓዊ ኣኼባታት፡ ኣብ ንግድ፡ ኣገልግሎት ወደባት፡ ምክልኻል ከይተረፈ ዝምስገን ምትሕብባር ከምዝነበሮም ክዝከር ይግባእ።
ወይዘሮ ርግኣት ሓዲሽ ከኣ ኣብዚ እዋን እዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሕማቕ ኩነታት እኳ እንተሎ፡ መድርኽ ብረታዊ ቃልስን ናጽነትን ከም ሓደ መድርኽ ከምእትርእዮን እቲ ካልኣይ መድረኽ ምርግጋጽ ሓርነትን ሰብኣዊ መሰላትን ከኣ ኩሉ ዝምልከቶ ዜጋ ክሰርሓሉን ክጽዕረሉን ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ ትገልጽ።


text:
ልዑል ጭንቀት ንምንካይ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ተመራፂ እዩ መፅናዕቲ።
መቐለ ግንቦት 07/2010(ድወት) እዚ መፅናዕቲ ኣብ ኣሜሪካ ዩኒቨርስቲ ለዋ ዝተኻየደ ኮይኑ ልዑል ጭንቀት ዘለዎም ሰባት ብማእኸላይ ኣብ ሰሙን ን75 ደቓይቕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዘካይዱ እንተኾይኖም ጭንቀቶም ክንኪ ከም ዝኽእል ተመራመርቲ ጥዕና እቲ ዩኒቨርስቲ ኣረጋጊፆም ኣለው። ሓጋዚ ፕሮፌሰር ጃኮብ ሜየር ኣብቲ ዩኒቨርስቲ ንጭንቀት ዘለዎም ሰባት መዓልታዊ ንሓፂር እዋን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዘምህሩ በዓል ሞያ እንትኾኑ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኣብ ምቅላል ሓያለ ጭንቀት ውፅኢታዊ ከም ዝኾነ ንምርግጋፅ ኪኢለ ይብሉ።
ብተወሳኺ ሓጋዚ ፕሮፌሰር ጃኮብ ሜየርን ደቂ ጉጅልኦም ነዚ መፅናዕቲ ንምክያድ ኣብ ዩኒቨርስቲ ዊስኮንሲን ማድሰንን ክፍሊ ትምህርቲ ሕክምና ዩኒቨርስቲ ሚሲሲፒን ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ምዃኑ እዩ ንክልተ ዓመታት ምስ ሓያለ ጭንቀት ዘለዎም ሰባት ስፖርታዊ ምንቅስቓስ ከካይዱ ፀኒሖም እዮም። ውፅኢት ምርምሮም ከም ዘረድኦ ድማ ኣብ ሰሙን ብማእኸላይ ን75 ደቓይቕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዘካይዱ እዞም ግዳያት ሓያል ጭንቀት ሕማሞም ክንክየሎምን ጠቕሊሉ ክሓድጎምን ተራእዩ እዩ ይብሉ።
እዞም ተመራመርቲ ከም ዝገለፅዎ እንተኾይኑ ግዳያት ሕማም ጭንቀት ግድን ኣይኮነን ናብ ቤተ ስፖርት ከይዶም ኣካላዊ ብቕዓት ክሰርሑ ዘለዎም ብማእኸላይ ካብ 30 ክሳብ 45 ደቓይቕ መዓልታዊ ብዞኽዞኽታ ማለት ውን ቅልጣፈ ዝተሓወሶ ጉዕዞ ብእግሪ ከካይዱ ይኽእሉ እዮም ይብሉ። ኢሉ ውን ኣብ ስራሕ ሰዓት ኣብ ደረጃ ቤት ፅሕፈቶም ክወርዱን ክድይቡን እንተኺኢሎም ውን ቅልጡፍ ለውጢ ክርእዩ ይኽእሉ እዮም ኢሎም ኣለው።
ፍልፍል medical. net


text:
ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ናይ መልሲ ፀዋታ ኣውዲቕኻ ምሕላፍ ቻምፒዮንስ ሊግ ኣውሮፓ ቶቶንሃም ካብቲ ውድድር ወፃኢ ኮይና።
መቐለ ለካቲት 29/2010(ድወት) ማንችስተር ሲቲ ስዕረት ኣብዘመዝገበትሉ ፀዋታ ብድማር ውፅኢታ ናብ ቐፃሊ ዙርያ ሓሊፋ።
ኣብ ሜድኣን ቅድሚ ደገፍታን ኣብ ኢቲሃድ ንጋንታ ሲዊዘርላንድ ባዝል ዝኣንገደት ማንችስተር ሲቲ 2ን1 እያ ተሳዒራ።
ንማንችስተር ሲቲ ጋብርኤል ጁሱስ ንባዛል መሓመድ ኢል ዮንሲን ማይክል ላንግን ሽቶ ዘቑፀሩ ተፃውቲ እዮም።
ማንችስተር ሲቲ ኣብ ቐዳማይ እግሪ ፀዋታ ንባዝል 4ን0 ስዒራ ምስቲ ምንባራ ብድማር ውፅኢት 5ን2 ብምስዓር ናብ ፅዋዕ ርብዒ ፍፃመ ሓሊፋ ኣላ።
ኣብ ኻልእ ፀዋታ ጂቬንትስ ካብ ድሕሪት ተላዒላ ንቶቶንሃም 2ን1 ብምስዓር ናብ ፅዋዕ ርብዒ ፍፃመ ቻምፒዮንስ ሊግ ኣውሮፓ በፂሓ።
ንቶቶንሃም ሳን ሁንግህ ሚን
ንጁቬንትስ ጎንዛሎ ሂግዌይን ከምኡ’ውን ዲያባላ ሽቶ ዘቑፀሩ ተፃውቲ እዮም።
ኽልቲኤን ጋንታታት ኣብ ቐዳማይ እግሪ ፀዋታ ማዕረ 2ን2 ተፈላልየን ምስቲ ምንባረን ብድማር ውፅኢት ጣልያናዊት ጋንታ ጂቬንትስ 4ን3 ብምስዓር ናብ ፀዋታ ርብዒ ፍፃመ ንክተሓልፍ ኣኽኢልዋ ኣሎ።
እዚ ከምዚ እንሃለወ ሎሚ ኣብ ቐዳማይ እግሪ ኣውዲቕኻ ምሕላፍ ሊግ ኣውሮፓ ኣብ ጣልያን ኣርሰናል ምስ ኤስሚላን ምሸት ስዓት ሰለስተ ክራኸባ እየን።


text:
ሕጋዊ ምልክታ ቁጽሪ 128/2017 ሕጋጋት ቀረጽ ቴምብር 16 መጋቢት 2017
ዓንቀጽ 1 ዘውጽኦ በዓል መዚ
እዚ ሕጋጋት’ዚ፣ ብመሰረት ዓንቀጽ 12 ናይ ኣዋጅ ቀረጽ ቴምብር ቁጽሪ 180/2017 (ስዒቡ “ኣዋጅ” ተባሂሉ ዝጥቀስ) ንሚኒስተር ፋይናንስ ብዝተዋህቦ ስልጣን ዝወጸ ሕጋጋት እዩ።
ዓንቀጽ 2 ሓጺር ኣርእስቲ
እዚ ሕጋጋት’ዚ “ሕጋጋት ቀረጽ ቴምብር ሕጋዊ ምልክታ ቁጽሪ 128/2017” ተባሂሉ ክጥቀስ ይከኣል።
ዓንቀጽ 3 ኣመዳድባ መሸጣ ዋጋ ተለጠፍቲ ቴምብር
ተለጠፍቲ ቴምብራት ኣመዳድባ መሸጣ ዋጋኦም ናይ ናቕፋ 0.50 (ሓምሳ ሳንቲም)፣ 1.00 (ሓደ)፣ 2.00 (ክልተ) 3.00 (ሰለስተ)፣ 5.00 (ሓሙሽተ)፣ ከምኡውን 10.00 (ዓሰርተ) ይኸውን።
ዓንቀጽ 4 ዘይተጠቐሱ ሰነዳት
ዝኾነ ኣብ ዓንቀጽ 4 ናይቲ ኣዋጅ ብንጹር ዘይተጠቕሰ ውዕል፣ ስምምዕ ወይ መዘክራቱ ናቕፋ 20.00 (ዕስራ) ቀረጽ ቴምብር ይኽፈሎ።
ዓንቀጽ 5 ምምሕልላፍ
ዋንነትን ምቕያር ኣቃውማ ዋኒነ ትካላትን
1. ምምሕልላፍ ዋንነት ንብረት ብውርሻ፣ ለበዋ፣ ህያብ፣ መሸጣን ወይ’ውን ዝኾነ ካልእ ኣገባባት የጠቓልል።
2. እቲ ዝመሓላለፍ ዋንነት ንብረት ካብ ሰብኣይ ናብ ሰበይቱ ወይ ካብ ሰበይቲ ናብ ሰብኣያ ምስ ዝኸውንን ሓቅነቱ ብቤት ፍርዲ ምስ ዝረጋገጽን እቲ ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ብመጠን ፍርቂ ዋጋ ግምት ናይቲ ንብረት ይኸውን።
3. ሓደ ዓይነት ንግዳዊ ማሕበር ናብ ካልእ ማሕበር ኣቃውማኡ እንተቐይሩ ቀረጽ ቴምብር ኣይክፈሎን። ኮይኑ ግን ሓደስቲ ኣባላት ማሕበር ብመንጽር ዋጋ ንዋታዊ ወፈያኦም ቀረጽ ቴምብር ይኸፍሉ።
ዓንቀጽ 6 ክፍሊት ቅጥዕታት
ነፍሲ-ወከፍ ቅዳሕ ቅጥዒ፣ ቅጺ ሰራሕተኛታት ግብሪ፣ ግብሪ ኤክሳይዝን መረጋገጺ ምስክራትን ናቕፋ 5 (ሓሙሽተ) ቀረጽ ቴምብር ይኽፈሎም።
ዓንቀጽ 7 ኮሚቴ ሸነና ኣብ ሞንጎ ንብረት ዘመሓላልፍን
ዝመሓላለፈሉን ሰብ ዝተሰማማዑሉ ዋጋ ንብረት ብክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ቅቡል ምስ ዘይከውን፣ ብሚኒስተር ብዝቐውምን ኣቦ/ኣደ መንበርን ተወሰኽቲ ኣባላትን ዘለዉዎ ኮሚቴ ዋጋኡ ይውሰን።
ዓንቀጽ 8 ቅብሊታትን ማሕተማትን
1. ዝኽፈል ቀረጽ ቴምብር ናቕፋ
50 (ሓምሳ)ን ልዕሊኡን ምስ ዝኸውን ወይ ዓይነትን ባህርን ናይቲ ሰነድ ምስ ዝጠልብ፣ ብቅብሊት ጥራይ ይፍጸም።
2. ንህዝቢ ምርኢት ኣብ ዝዳለወሉ ቦታታት መእተዊ ቲኬት ምስ ዝድለ፣ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር መሕተሚ ፍቓድ ይህብን ድሕሪ ሕትመት ቲኬታት ድማ ግቡእ ቀረጽ ቴምብር ምኽፋሉ ኣረጋጊጹ ደረቕ ማሕተም ይገብረሉ።
ዓንቀጽ 9 ተቘጻጸርቲ
ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፣ ከፈልቲ ግብሪ ኣብ ሰነዳት ትኽክለኛ ቀረጽ ቴምብራት ከምኡውን ቴምብር ዝተለጠፎም ዝሕተሙ ወረቓቕቲ ምልጣፎምን ዘይምልጣፎምን ንምርግጋጽ
ኣብቲ ንግዲ ዘካይድሉ ቦታ ተቘጻጸርቲ ክልእኽ ይኽእል።
ዓንቀጽ 10 ምቕራብ ቴምብራትንቴምብርዝተለጠፎም ዝሕተሙ ወረቓቕትን
ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፣ ቴምብር ወይ ቴምብር ዝሕተሙ ዝተለጠፎም ወረቓቕቲ የቕርብ ወይ ይሸይጥ።
ዓንቀጽ 11 ምምዛዝን ምውሳን ዓስቢን
1. ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፣
ቴምብር ወይ ቴምብር ዝተለጠፎዎም ዝሕተሙ ወረቓቕቲ ዝሽጡ ሰባት ይመዝዝን ክፍሊት ዓስቦም ይውስንን ከምኡውን ንዓስቢ ዝህቡዎ ኣገልግሎት 10% (ዓሰርተ ሚእታዊት) ካብ መሸጢ ዋግኦም ኣጉዲሉ ይቕርበሎም።
2. ቴምብራት ወይ ቴምብር ዝተለጠፎም ወረቓቕቲ ክሽጡ ዝደልዩ ሰባት ብክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ተዳልዩ ኣብ ዝዕደል ቅጥዒ ምልክታ የቕርቡ።
3. ኣብ ንኡስ ዓንቀጽ (2) ናይዚ
ዓንቀጽ’ዚ ተጠቒሱ ዘሎ ቅጥዒ ምልክታ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ናቕፋ 20.00 (ዕስራ) እናተኸፈለሉ ይዕደል።
ዓንቀጽ 12 ግዴታታት ዝተመዘዙ ሰባት
ቴምብር ወይ ቴምብር ዝተለጠፎ ዝሕተሙ ወረቐት ክሸጡ ዝተመዘዙ ሰባት፦
1. ኣብ መስኮት ወይ ኣብ ካልእ ዝርአ ቦታ ናይ ድኳኖም “ሸያጢ ቴምብር” ዝብል ጽሑፍ ይልጥፉ፡
2. ቴምብር ወይ ቴምብር ዝተለጠፎ ወረቓቕቲ ካብ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ጥራይ ይዕድጉ፣ ከምኡውን
3. ኣብ’ዚ ሕጋጋት’ዚ ዝተዘርዘሩ ኩሎም ዓይነት ቴምብርን ቴምብር ዝተለጠፎም ወረቓቕትን ኣብ መኽዘን ይሕዙ።
ዓንቀጽ 13 ኣብ ግብሪ ዝውዕለሉ
እዚ ሕጋጋት’ዚ ኣብ ጋዜጣ ኣዋጃት ኤርትራ ተሓቲሙ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ይውዕል።
ኣስመራ 13 መጋቢት 2017፣
ብርሃነ ሃብተማርያም ሚኒስተር ፋይናንስ


text:
THIS UNIVERSAL DECLARATION OF HUMAN RIGHTS
…
Article 19.
Everyone has the right to freedom of opinion and expression; this right includes freedom to hold opinions without interference and to seek, receive and impart information and ideas through any media and regardless of frontiers [United Nations]
…
ምሕጽንታ!
እዞም ግጥምታትን ጽሑፋትን እዚኦም ብነጻ ድሌትን ተበግሶን ዝተጻሕፉ፤ ዝተገጥሙ፤ ዝነቐሉን ኰይኖም ንስነ-ጽሑፍን ነእምሮን ዘሀፍትሙ ግጥምታትን ጽሑፋትን ክኾኑ ኰሎው፤ ካብ ዝዀነ ፖልቲካዊ፤ ዓለታዊ፤ ሃይማኖታዊ፣ ጉጅላውን ጸቕጥታት ነጻ ምዃኖም ብትሕትና ይሕበር። ከም ስነ-ጽሑፍ መሰረት ድማ ክንበቡን፤ ክግለጹን፤ ክንቀፉን ወይ ድማ ክምጎሱ ይኽኣሉ እዮም፤ ኰይኑ ግን ንረብሓ ጊዝያዊን ውልቃዊን እቶት ኰነ ወይ መኽሰብ ፖለቲካዊ፤ ዓሌታዊ፤ ጉጅላዊን ሃይማኖታዊን ማንም ውልቀሰብ፤ ስልፊ፤ ጉጅል ወይ መንግስቲ ምጥቃም ኣይፍቀድን። ከም ክሉ ስነ-ጽሑፍን ግጥሚን ድማ ንባህርያት፣ ንባህሊ፣ ንናብራ ደቂ ሰባትን ህሉው ኩነታትን ዝገልጹን፣ ዝውድሱን ዝነቕፉን ኰይኖም፤ ደራሲ ድማ ካብ ክሉ ናይ ስልፊ፤ ጉጅለ፣ ዓልየት፣ ሃይማኖት ወይ መንግስቲ ጸግዕን ጽልዋን ነጻ ምኻኑ ኣብዚ በሪሁ ይግለጽ።
ዝክርን ወፋያን
ነቶም ንዓይ፣ ንነብሰይ፣ ንውልቀ-ረብሓይ ከይበሉ ኣብ ክንዲ ሃገርን ህዝብን ፍትሕን ሰላምን ኣብ ተፈላለየ እዋንን ቦታን ዝወደቑን ዝሐለፉን ከምእውን ብህይወት ኣብ መሪር ናይ ምልኪ እስሪቤት ዝማስኑን ጌና ዝማስኑ ዘለዉን ደለይቲን ተቓለስትን ለውጥን ፍትሕን ሓርነትን ኣካላት ንምዝካርን ንእሽቶ ብርሃን ቀንዴል ንምብራህን ትውፈ።
ከምእውን ነቶም ኰስኲሶምን ኣልዮምን ዘዕበይኒ ፍቑራት ነብስሄር ስድራቤትይ ዝክር ትኹን።
ምሉእ መሰል ደራሲ ዝተሓለወ ይኹን።
All rights reserved! 2006-2013
Fberhe0105@gmail.com
ደንበ ፍልጠት


text:
ሐርበኛ ስዉእ ኣብራሃም ነጋሲ።
ተዘክሮታት ስውእ ብጻይ ኣብራሃም ነጋሲ፡
-ቅድሚ ሜዳ ምውጽኡ ምስ ስውእ ሓድሽ ወልደገርግስ እንዳተራኸበ ገለ ንእስ ዝበለ ስርሒታት እንዳ ፈጸመ ከሎ ፡ሓደ ኣገዳሲ ባእታ ብዙሕ ጸገማት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽም ዝነበረ ፡ንኽቅተል ምስ ተመደበ፡ ኣብራሃም ክተዓራረኾ፣ ሓላፍነት ስለዝተዋህቦ መጽናዕቱ ወዲኡ፡ ናብ፡ ፍጻሜ ዝውሰደሉ ቦታ፡ ተቛጸሩ፡ ኣብ ቦታ ምስ በጽሑ ድሕሪ ቁሩብ ደቓይቕ ፡ ስጉምቲ ተወስደ’ሞ፡ ኣጋጣሚ፡ እቲ ዝተቀትለ፡ ከይሞተ ስለዝረድእዎ፡ ቀታልየይ ኣብርሃም ነጋሲ እዩ ስለ ዝበለ፡ ኣብረሃም ካብ ተሓቢእሉ ዝነበረ ቦታ ወጺኡ ንሜዳ ተሰለፈ።
1974-1976= ጥምጥም ምስ ጸረ-ገድሊ ዝሰርሖ ታሪኻዊ ጅግንነት።
— ጸረ ገድሊ ክቀትሉዎ 4 ካሚን ወይ ቃጻ ዘፍሸለ
—ባንኪ ደቀምሓረ ብምጽናዕ ፣ዝነበረ ገንዘብ ንብረት ስውራ ዝገበረ።
–ስርሒታት ከተማ ኣስመራ ፌዳይን ኮይኑ ዝሰርሐ፣
— ኮርስ ጸጥታ ኣብ ሜዳ ብምውሳድ ፡ ናይ ምምሕዳር ጋሽ ሓላፊ ጸጥታ ኮይኑ ክሳብ ንሱዳን ንኣቱ ዘመሓድር ዝነበረ ብጻይ እዩ።
ኣብራሃም፡ መትከላዊ ዕላማታት ተጎዝጊዙ ዝኸይድ፡ ንጉዕዞ ቃልሲ ብምሉእ ዓቕሙ ዝሰርሕ፡ ቐቢጸ ተስፋ ዘየርኢ፡ ኣብ ሃገራዊ ቃልሲ፡ ዝኸይድ መስርሕ ብወድዕነት እምበር፡ ብስምዒት ዘይግምግም። ንጸላኢኡ ብልክዕ ዝግምግ። ንመኻይዱ ውን ፈትየዮ ኢሉ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ዘይንእድ ብጻይ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ክዕወት ኣብ ጉባኤታቱ
ዝወሰኖ ውሳኔ፡ ኣኽቢሩ፡ ምስ ዝሰርሕ፣ ጥራሕ እዩ ክዕወት ዝኽእል ይብል።
ከምኡ’ውን፡ ሕቶና፡ ሃገርን ህዝብ ንምድሓን ሓኒንና ንስራሕ እንዳበለ ሓሊፉ።
መንግስተ ሰማይ የዋርሶ።።
ሚኪኤል በየነ


text:
ኣብ ጉዕዞ ህንፀት ልምዓታውን ዲሞክራሲያውን ስርዓትና ቁልፊ ማሓንቕ ኮይኑ ኣብ ዙርያ መለሽ ልምዓታውን ፖለቲካውን መደባትና ዕንቅፋት ዝፈጥር ዘሎ ህወሓት ኢህወዴግ ኣብ እዋን ተሃድሶ ሓደጋ ስርዓትና ምዃኑ ብንፁር
ተወሳኺ የንብቡ...
ራብዓይክፋል ካብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ሕታማት ንመድረኸ ብዕምቆት ምሕዳስ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ ምኸንያት ብምግባር እቲ መድረኸ ዝነበሮ ትሕዝቶን ውፅኢቱን፣ ድሕሪ እቲ መድረኸ ግምገምኡ የካይድ ዘነበረ ውድብ ብኣዴን፣ ብዛዕባ ህዝብታት ካልኣይ ክፋል ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ላዕለዋይ ሕጊ ምዃኑ፣ ኩሎም ሕግታት ካብ እዚ ሕገ-መንግስቲ ከምዝፍልፍሉ፣ ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር ዝኾነ ይኹን ሕጊ ተፈፃምነት ከምዘይህልዎ ተደንጊጉ እዩ። መትከላትን ዕላማታትን ሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊ ዕቋር ማለት ገንዘብ ኮነ ንዋት ብስርዓት ምቕማጥ፣ ብኽነት ምውጋድ፣ ካብ ኣታዊ ብምንካይ ንመፃኢ ጥሪት ምቕማጥ፣ ድሌት ብኣግባቡ ምምራሕ ማለት እንትኸውን ገንዘብ እንተተዓቊሩ ድማ መፍትሒ ፀገምን መሐለውታ ሃንደበታዊ ሓደጋታትን
ተወሳኺ የንብቡ...
“ እቲ ኣመራርሓ ድኽመቱ ንምሽፋን ኣብ ልዕሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ክንጥልጠል ይደሊ”
ሕግታት ሃገርና ኣብ ምርግጋፅ መሰል ደቂ ኣንስትዮ
ዓርስኻ ምኽኣል ብምዕቡል ባህሊ ምዕቋር ይህነፅ!
ራብዓይክፋል
ካብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ሕታማት ንመድረኸ ብዕምቆት ምሕዳስ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ ምኸንያት ብምግባር እቲ መድረኸ ዝነበሮ ትሕዝቶን ውፅኢቱን፣ ድሕሪ እቲ መድረኸ ግምገምኡ የካይድ ዘነበረ ውድብ ብኣዴን፣ ብዛዕባ ህዝብታትተወሳኺ የንብቡ...
ካልኣይ ክፋል
ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ላዕለዋይ ሕጊ ምዃኑ፣ ኩሎም ሕግታት ካብ እዚ ሕገ-መንግስቲ ከምዝፍልፍሉ፣ ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር ዝኾነ ይኹን ሕጊ ተፈፃምነት ከምዘይህልዎ ተደንጊጉ እዩ። መትከላትን ዕላማታትን ሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊተወሳኺ የንብቡ...
ዕቋር ማለት ገንዘብ ኮነ ንዋት ብስርዓት ምቕማጥ፣ ብኽነት ምውጋድ፣ ካብ ኣታዊ ብምንካይ ንመፃኢ ጥሪት ምቕማጥ፣ ድሌት ብኣግባቡ ምምራሕ ማለት እንትኸውን ገንዘብ እንተተዓቊሩ ድማ መፍትሒ ፀገምን መሐለውታ ሃንደበታዊ ሓደጋታትን ተወሳኺ የንብቡ...
ራብዓይን መወዳእታን ክፋል
14 መጋቢት 1980 ዓ/ም እዩ። ፀላኢ ካብ ሽረ ናብ ኣክሱም ሓይሊ ይጥርንፍ ከም ዘሎ ምስተፀንዐ ድማ ፍስሃ ማንጁስ ካብ ዓቕማራ ተመሊሱ ቦጦሎኒ ሓራ ክመርሕ ተመልሰ። ኣብ ከተማ ሽረ ዘሎ ሓይሊ ናብ ኣብ ማይኩሓ/ኣክሱም ዝዓረደ ሓይሊተወሳኺ የንብቡ...
ከተማ መቐለ ብዕለት 05/08/2010 ዓ.ም ናብ ገዝኣ ዝመፅእ ዓብዪ ጋሻ ንምቕባል ብሰናይ ጊሓቱ እያ ምድላዋት ዛዚማ። እቶም ጋሻ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ እዮም። ዕላማ ዑደት እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ምስ ህዝቢ ትግራይተወሳኺ የንብቡ...
ኣብ ውሽጢ ውድብና ዘሎ ኣመራርሓን ፈፃምን ብዝፈጠሮ ፀገም ኣብቲ ዛጊድ እናተመዝገበ ዝፀንሐ ቅልጡፍን ፍትሓዊ ተጠቃምነት ዘረጋግፅን ልምዓት፣ ሰላም፣ ህንፀት ስርዓት ዲሞክራስን ምስፋን ሰናይ ምምሕዳርን ብኣሉታ ምፅላውተወሳኺ የንብቡ...
ቀዳማይ ክፋል
ፋና ሃይለማርያም ኣብ ከተማ መቐለ፣ ክፍለ ከተማ ሰሜን ጣብያ መለስ (ላጪ) “ዓዲ ኮፎሮ” ኣብ ዝበሃል ከባቢ እያ ተወሊዳ ዓብያ። ፋና ጓል 17 ዓመት ዕድመ ኮይና ተምሃሪት 12 ክፍሊ እያ ነይራ። 17 ታሕሳስ 2009 ዓ/ም ኣብ ትምህርታ ውዒላተወሳኺ የንብቡ...


text:
በዓል መስቀል ንምኽባር ምድላው ይውገን ኣሎ…
መቐለ መስከረም 03/2010(ድወት) በዓል መስቀል ሃይማኖታውን ባህላውን ትሕዝትኡ ከይለወጠ መስሕብ በፃሕቲ ዓዲ ክኸውን ብዝኽእል መልክዑ ክኽበር ከምዘለዎ ሊቀ ጳጳስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ሃገረ ስብከት ዞባ ምብራቅ ብፁህ ኣቡነ መርሃ ክርስቶስ ኣገንዚቦም።
ብብርኪ ክልል ኣብ ከተማ ዓዲ ግራት ንመበል 11 ግዘ ዝኽበር በዓል መስቀል ብዝለዓለ ድምቀት ንምኽባር ቤተ ክርስቲያን ሃገረ ስብከትን ምምሕዳርን ዞባ ምብራቅ ኣድላዪ ቅድመ ምድላው ይውግኑ ከምዘለው ገሊፆም።
ሊቀ ጳጳስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ሃገረ ስብከት ዞባ ምብራቅ ብፁህ ኣቡነ መርሃ ክርስቶስ እታ ቤተ ክርስቲያን እቲ በዓል ሃይማኖታዊ ኾነ ባህላዊ ትሕዝትኡ ብዘጉልህ ኣገባብ ንምኽባር ከምዝተዳለወት ኣብሪሆም።
ሕብረሰተብ ድማ በዓል መስቀል እንተኽብር ዝተፀገሙ ወገናት ብምሕጋዝን ብምሕብሓብን ክኸውን ኣተሓሳሲቦም።
ከንቲባ ከተማ ዓዲግራት ኣይተ ሃይላይ ትንስኡ እቲ በዓል ንምክባር ዝመፁ ኣጋይሽ ብኣግባቡ ንምትእንጋድን በዓል መስቀል መስሕብ በፃሕቲ ዓድን ፍልፍል ኣታውን ክኸውን ምስ ህዝቢ እኹል ምርድዳእ ብምግባር ይስራሕ ከምዘሎ ገሊፆም።


text:
ሰራሕተኛታት ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ኣብ ከይዲ ስራሕ
ኣብ ሃገርና ኢትዮጵያ ፈላማይ ዝኾነ ፋብሪካ ቆርበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ “ፋብሪካ ቆርበት ኣዲስ ኣበባ” ከም ዝኾነ ሰነ 1981 ዓ/ም ዝተሓተመ፣ መፅሄት እቲ ፋብሪካ የረድእ። መረዳእታ እቲ መፅሄት ከምዝሕብሮ እቲ ፋብሪካ ኣብ 1918 ዓ/ም ብማይ ኣብ ውሽጢ እትሰርሕ እንዳ መጥሓን እዩ ተጣይሹ። እቲ ፋብሪካ ኣብ መንጎ ሙሴ እስክንድርን ሙሴ ሳቫጅያንን ዝተብሃሉ ክልተ ኣርመናውያን ብዝተገበረ ውዕል ብመልክዕ ሽርክና ዝተጣየሸ ትብል እውን እዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን ኣቕሓ ንምፍራይ ዝጥቀምሉ ዝነበሩ መሳርሒ ድማ ካራ ጥራሕ እዩ ነይሩ። ብመዳይ ምህርቲ ድማ ኣብቲ እዋን ኣድለይትን ገዚፍ ተቐባልነት ዝነበሮምን ከም ሰፈር ካራ፣ ዝናር፣ ቁልፊ፣ ሽፋን ኣገልግልን ሽፋን ኮረቻን ዝኣመሳሰሉ ፍርያት ቆርበት ዘፍርይ ዝነበረ ኮይኑ፣ ዝተፈላለየ ሕብሪ ዘለዎ ቆርበት ንምስራሕ እንትደሊ ዝተፈላለዩ ሕብሪ ዘለዎም ቆፅላ መፅሊኣብ ክንዲ ኬሚካል ይጥቀም ከምዝነበረ መረዳእታታት ይሕብሩ።
ብውሑድ ወፃእን ሓይሊ ሰብን አብ ምስራሕ ዝነበረ እቲ ትካል፣ ካብቲ ዝተሓተ ብርኪ ስራሕ ፋብሪካ ቆርበት ማለት እውን ምልፋዕ ቆርበት ተበጊሱ ዕብየት እናርኣየ ብምምፅኡን ብምስፍሕፋሑን ቅድም ክብል “ኣስኮ ጫማ ፋብሪካ” ዝብል ስያሜ ቀይሩ ብሰፊሕ ምህርቲ ናብ ዝፍለጥ “ጥቁር ኣባይ ጫማ ፋብሪካ” ዝብል ስያሜ ዝሓዘ ዓብዪ ትካል ተሰጋጊሩ ይርከብ። እዚ ፋብሪካ ብ1967 ዓ/ም ትካል መፍረይትን መከፋፈልን ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ንኽኾና ብዝወፀ ኣዋጅ ናብ ኢድ መንግስቲ ኣብ ዝተዘዋወረሉ እዋን 150 ቀወምቲ ሰራሕተኛታት ዝነበርዎ እንትኾኑ ካፒታሉ እውን 973 ሽሕን 889 ብር በፂሑ ከም ዝነበረሓበሬታ ኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ዳይሬክቶሬት ትካል ልምዓትኢንዱስትሪ ቆርበት ኢትዮጵያ የመላኽት።
ከምዚ ኢሉ እናዓበየ ዝመፀ ዘፈር ኢንዱስትሪ ቆርበት ሃገርና ኣብዚ ሐዚ እዋን ከም ክዳውንቲ፣ ሳንጣታታት፣ ቁልፍታት ዝኣመሰሉ ውፅኢታት ቆርበት ዘፍርዩ ዘለው ፋብሪካታት ክጣየሹ ወሳኒ ግደ ተፃዊቱን እናበርከተን ይርከብ። ኣብ ክልል ትግራይከተማ ውቕሮ ዝተተኸለን ካብ ኣሕዋት ትካላት ትእምት ሓደ ዝኾነን ፋብሪካ ቆርበት ሸባ እውን እንትጣየሽ በዚ ትካል ገዚፍ ደገፍ ካብ ዝረኸቡ ትካላት ሓደ እዩ። እዚ ገዚፍ ኣበርክቶ ክህብ ትፅቢት ዝተገበረሉ ግን ከዓ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣዕጋቢ ውፅኢት እንተየመዝግበ ዝፀንሐ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ፣ ኣብ 1985 ዓ/ም እዩ ግልጋሎት መኻዚኖ ቆርበት ብምዃን እዩ ስርሑ ጀሚሩ። ኣወሃህባ ግልጋሎቱ ተራእዩ ስራሕቱ ናብ ፋብሪካ ንምዕባይ ተሓሲቡ ዝነበረ እኳ እንተኾነ ህንፀቱ ተጀሚሩ እንተይተወደአግን ን10 ዓመታት ዝኣክል እዋናት ፀኒሑ እዩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ምጅማር እቲ ህንፀት ለውጢ “ዲዛይን” ብምግባሩን ምጅማር ኵናት ኢትዮ ኤርትራን ናይቲ ምጉታት ቀንዲ ተጠቀስቲ እዮም። ብድሕሪ ዓሰርተዓመታት ግናህንፀቱ ተዛዚሙኣብ1996 ዓ/ም ብ94 ሚልዮን ብር ካፒታልን ብ90 ሰራሕተኛታትን ናይ ፋብሪካ (ምፍራይ ውፅኢት ቆርበት) ስርሑ ብዕሊ ጀሚሩ።
ይኹን እንበር ኣብ ምጥያሽ እቲ ትካል ብርክት ዝበሉ ፀገማት ኣጋጢሞም ስለዝነበሩ ኣብ ጉዕዞ እቲ ትካል ምትእጉጓል ኣስዒቦም ነይሮም እዮም። ካብዚኣቶም እቲ ፈላማይ ኣብ ክልልና ቅድም ኢለን ዝተጣየሻ ኢንዳስትሪታት ቆርበት ፈፂመን ኣብዘይነበራሉ እዋን ስለዝተጣየሸ መበገሲ ክኾኖ ዝኽእል ተመኩሮ ክረክብ ኣይከኣለን። ካልኣይ ፀገም፣ እቲ ትካል እንትጣየሽ ብቴክኖሎጂ፣ ብዓይነቱን ብምሕደርኡን ዝሓሸ ክኸውን ተሓሲቡ ዋላ እኳ እንተነበረ ተዋዳዳራይን ብቑዕን ዝኾነ ነቲ ትካል ብዝግባእ ከንቀሳቕስ ዝኽእል ሓይሊሰብ ብቐረባ ክርከብ ስለዘይተኽኣለ ግን እቲ ዝተትሓዘሉ ሸቶ ከየዐወተ ፀኒሑእዩ። በቢግዚኡ ነቲ ሰራሕተኛ ልምድን ተመኩሮን ዘካፍሉ ቀወምቲ ዝኾኑ መማኸርቲ ዘይምንባሮም፣ በዓል ሓደራ ቦርድ ትእምት ንዝፍጠሩ ፀገማት ቅልጡፍ ፍታሕ (ውሳነ) ዘይምሃብን ዝኣመሰሉ ዕንቅፋታት እውን ካልኦት ተወሰኽቲ ኣብቲ ትካል ዝነበሩ ፀገማት እዮም። በዚ ድማ ካብ ፈለማ ጀሚሩ ከፍርየሉ ዝኽእል ዝነበረ ምህርቲ ምርካብ እሞ ይትረፍ ብግልባጡ ኣብ ክሳራ ክኣቱ ዝኸኣለሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ።
ነቶም ልዕል ክብሉ ዝተሓበሩ ፀገማት ንምፍታሕ ኣመራርሓ ፋብሪካ ቆርበት ሸባን ትእምትን ኣንፈት ኣነፂሮም ካብ ምጥያሽ ጀሚሩ ድሕሪ ክልተ ዓመት ናብ ተግባር ኣትዮም። እቲ ፈላማይ ዝተወሰደ መፍትሒ ነቲ በዓል ሞያ ንምብቃዕ ካብ ሃገረ ጣልያን ሰብ ሞያ ክመፁ ብምግባር ንኹሉ ሰራሕተኛ እቲ ትካል ልምድን ተመኩሮን ክረክብ ምግባር እዩ ነይሩ፤ እዚ ከዓ ተተግቢሩ። በዚ መሰረት እቲ ትካል ባዕሉ ልምድን ዓቕምን እናጥረየጥራሕ ዘይኮነስ ንሰራሕተኛታቱ ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ እውን ብምሃብ ክፍተት ሰብ ሞያ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ከሰጋግሮ ክኢሉ። ኣብ ክፍሊ ምሕደራ ዝነበረ ፀገም ንምቕራፍ እውን ካብ ሃገረ ጣልያን ዝመፁ ካልኦት ሰብ ሞያ ንክልተ ዓመት ዝኣክል፣ ጀርመናውያን ሰብ ሞያ ድማ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ምስቲ ትካል ሓቢሮም ክሰርሑ ብምግባር ስልጠና መዕበዪ ዓቕሚ ክህቡን ናይ ምሕደራ ስርዓቱ ቅጥዒ ክሕዝን ናብ ምግባር ከምዝተሰጋገረ ኣብዚ ሐዚ እዋን ምክትል መካየዲ ስራሕን ሓላፊ “ኦፕሬሽን”ን ፋብሪካ ቆርበት ሻባ ኮይኖም እናሰርሑ ዝርከቡ ኣይተ ረዘነ ኣለማዮ ይዛረቡ።
ፋብሪካ ቆርበት ሸባ በቶም ልዕል ክብሉ ዝተቐመጡ መፍትሕታት ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ካብ ሕፅረታት ጠቕሊሉ ብምውፃእ ጥራሕ ዘይኮነስ ፅርየቱ ዝሓለወ ቆርበት እውን ብምፍራይ ብዝሓሸ መልክዑ መትረፋይ ክኸውን ክኢሉ እዩ። ካብቲ ዝተጠቐሰ እዋን ጀሚሩ ብዘረኣዮ ዝሓሸ ለውጢ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብቶም ብኹለ መዳይ ምንቅስቓሶም ኣብ ማእኸል ዝስርዑ መሓዙት ትካላት ትእምት ሓደ ክኾን ክኢሉ ኣሎ። እቲ ካብ እዋን ናብ እዋን ዓወታት እናመዝገበ ዝመፅእ ዘሎ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕለታዊ ስራሕቱ ንዘሳልጡ ልዕሊ 986 ሰራሕተኛታት ብቐዋሚ ን100 ሰራሕተኛታት ድማ ብግዝያዊ፤ ብድምር ንልዕሊ 1,086 ወገናት ዕድል ስራሕ ፈጢሩ ይርከብ።
መንእሰይ ኣታኽልቲ ተስፋይ ካብቶም ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕድል ስራሕ ዝተፈጠረሎም ወገናት ሓደ እዩ። እቲ መንእሰይ ካብ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ንተኸታታሊ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብቲ ትካል ኣብ ምስራሕ ይርከብ። መንእሰይ ኣታኽልቲ ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕድል ስራሕ ክረክብ ዝኸኣለ ዓስራይ ክፍሊ ትምህርቲ ዝወድኡ ወገናት ንምቑፃር ብዝወፀ ክፍቲ ስራሕ መደብ ተወዳዲሩእዩ። ኣብቲ እዋን ብ1100 ብር ወርሓዊ ክፍሊት ድማ ስርሑ ጀሚሩ። እዚ መንእሰይ ኣብ ንኡስ ክፍሊ “ቆረፃ” (ብዓቐን ዝተውሃቦ መስርሒ ጫማ ቆርበት ዝቑረፀሉ ክፍሊ) ዝሰርሕ እትኸውን ካብ እዋን ናብ እዋን ብዓቕምን ልምድን እናተኣመሓየሸ ብምምፅኡን ዝወሃቦ ስራሕ ሓላፍነቱ ብዝግባእ ስለዝዋፃእን ኣብዚ ሕዚ እዋን ወርሓዊ ክፍሊቱ ናብ 2050 ብር ክብ ክብል ክኢሉ እዩ። ኣብዚ ትካል ብምስርሑ ድማ ካብ ተፀባይነት ብምንጋፉ ዓርሱ ክኢሉ “ብማናጅመንት” ዲግሪ እናተምሃረ ይርከብ። እዚ መንእሰይ እቲ በቢወርሑ ዝወሰዶ መሃያ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ዝኾነ ቦታን ኣብ ዝኾነ እዋንን ብውልቀ ይኹን ብውዳበ ክልውጦ ዝኽእል ሞያ ስራሕቲ ቆርበት እዩ ከም ዓብዪ ሃፍቱ ዝውሰድ። እቲ ትካል ከዓ ከምዚኦም ዝበሉ ሞያታት ናብ ብዙሓት ዜጋታት ክባፃሕ ዘይትካእ ኣበርክቶ እናሃበ ከምዘሎ ምግንዛብ ወሳኒ እዩ።
ከይዲ ስራሕ ምህርቲ ካብቶም ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዝርከቡ ሸውዓተ ዓበይቲ ከይዲ ስራሕቲ ሓደ እዩ። እቲ ክፍሊ ኣብ ክልልና ዝርከብ ውፅኢት ማሕረዲ ዝኾኑ ኣንጋረታት ጤል፣ በጊዕን ከፍትን ናብ ዝተፈላለየ ረብሓ ዝቕየረሉ ክፍሊ እዩ። ስለዚ ካብ ቆርበት ዝፈርዩ ከም ጫማ፣ “ጀርባ” (ሻራ ጫማ) ጫማ፣ ጓንቲ፣ ቁልፍን ቦርሳን ዝኣመሳሰሉ ውፅኢት ቆርበት ወጊኑ ናብ ዓማዊል የቕርብ።ኣብ መለክዒ ዓለም ለኸ “ስታንዳርድ” ስራሕቲ ፋብሪካ ቆርበት፣ ሓደ ሰራሕተኛ መዓልታዊ ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ሸሞንተ ዝኣኽሉ ጫማታት ምስራሕ ከም ዝኽእል እዩ ዘቐምጥ። ኣብ ፋብሪካ ስራሕቲ ቆርበት ሸባ ግና ሓደ ሰራሕተኛ ብመዓልቲ ክሳብ ኣርባዕተ ዝበፅሑ ጫማታት ኣብ ምስራሕ ይርከብ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ነባር (ግዜ ዝወሰደ) መሳርሒ ብምህላዉ፣ እኹል ቀረብ ዘቕርበሉ ኣካል ክረክብ ብዘይምኽኣሉን እቶም ቀንዲ ከምዝኾኑ ሓላፊ መምርሒ ምህርቲ ጫማ ኣይተ ቴድሮስ ኣብርሃ ይገልፁ። ይኹን እምበር ብድምር “ሻራ” ጫማታት ካብ 800 ክሳብ 1000፣ ውፅኢት ቆርበት እውን ካብ 450 ክሳብ 1000፣ ብድምር ካብ 600 ክሳብ 800 ዝኣኽሉ ፍርያታት ውፅኢታት ቆርበት መዓልታዊ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ዘለዎ ትካል እዩ። እዚ ብወርሒ እንትስላሕ ክሳብ 40 ሽሕ ዝኣክል ፍርያት ውፅኢት ቆርበት ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ከምዘለዎ ኣይተ ቴድሮስ ኣብርሃ ይዛረቡ።
እቲ ትካል ኣብዚ ሕዚ በፂሕዎ ዘሎ ብርኪ ምፍራይ ንኽበፅሕ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ዝተኣታተወ መስርሕ ኣሰራርሓታት ካይዘን ዝነበሮ ብፅሒት ዓብዪ እዩ። ንኣብነት ኣብ ኣጠቓቕማ ቆርበት፣ ነቲ ጫማ ይጠቅም ዶ ኣይጠቅምን ኢልካ ምፍላይ ኣብ ምኽኣል፣ ሓደ ሰራሕተኛ ካብ ብተብተብ ብዝተውሃቦ ዓቐን መሰረት ክቆርፅ ኣብ ምግባር፣ ፅሬት መስርሒ ቦታ ኣብ ምሕላው፣ ውፅኢት ፍርያት እቲ ትካል ብዝግባእ እንተተሸይጡ ሰራሕተኛ እውን ከም ዝርባሕን ኣብ ምግንዛብ ዓበይቲ ልምድን ዓቕምን ከጥርየሎም ከምዝኸኣለ ኣይተ ቴድሮስ የዘኻኽሩ። ይኹን እምበር ዘፍርዮ መዓልታዊ ምህርቲ በቲ ዝድለ መጠን ብዘይምዃኑ ብቴክኖሎጅን ብሓይሊሰብን ምጥንኻር ከምዘድልዮ ምርዳእ የድሊ።
ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕድል ስራሕ ወገናትን ምፍጣር፣ ሃፍቲ ክልልና ዝኾነ ቆርበት ኣብ ረብሓ ንምውዓል፣ ዘመናዊ ቴክኖሎጅታት ንምትእትታውን ንዝኣመሳሰሉ ዕላማታት ዝተጣየሸ ትካል ህዝቢ ኮይኑ ኣብ ምንካይ ማሕበራዊ ፀገማት ህዝቢ ትግራይ እውን ዓብዪ ኣበርክቶ ዝገብር ዘሎ ትካል እዩ። ኣብ 2008 ዓ/ም ጥራሕ ሓገዝ ን200 ኣዴታት ዘበርከቶ ሓገዝ ምድጃ፣ ወለዶም ንዝሰኣኑ ህፃናት ዝገበሮ ሓገዝ ናውቲ ትምህርቲ፣ ንከባቢያዊ ልምዓት ከተማ ውቕሮ ዘበርከቶ፣ ንጉዱኣት ኵናት ትግራይ ዝለገሰ፣ ንምጥንኻር ማሕበር ልምዓት ትግራይን ዝኣመሰሉ ብድምር ሓደ ሚልዮን ብር ወፃኢ ብምግባር ወገናውነቱ ዘመሰከረ ትካል እዩ። ኣብ 2009 ዓ/ም እውን ከባቢ ሓደ ኪሎ ሜትር ጎደና ከተማ ውቕሮ ንምልማዕ ልዕሊ 100 ሽሕ ብር፣ ንትምህርትን ጥዕናን፣ ንዝተፈላለዩ ፅጉማት ክፋል ሕብረተሰብን ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ብር ደገፍ ክገብር ዝኸኣለ ትካል እዩ። ብተወሳኺ ተተካእቲ ስፖርተኛታት ኣትሌታትን ብሽክሌተኛታትን ብቐዋሚ ዝሕግዝ ኮይኑ ኣብ 2008 ዓ/ም 600 ሽሕ ብር፣ ኣብ 2009 ዓ/ም ድማ ሓደ ሚልዮን ብር መዲቡ ኣብ ዕብየት ስፖርት ክልልናን ሃገርናን ዕዙዝ ኣበርክቶ እናገበረ ይርከብ። ብተመሳሳሊ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብ ዝሓለፉ 11 ኣዋርሕ ካብ ዝረኸቦ 197 ሚልዮን ብር ሽይጣት ልዕሊ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ግብሪ ብምኽፋል ኣብ ስሉጥ ምዕባለ ክልልናን ሃገርናን ብፅሒቱ እናተፃወተ ይርከብ።
ብሓፈሻ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ካብ ዝነበሮ ትሑት ዓቕሚ ምፍራይ ውፅኢት ቆርበትን ውሑድ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ወፂኡ፣ ካብ እዋን ናብ እዋንለውጢ እናመዝገበ ይርከብ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ ኣብ ምጥያሽ እቲ ትካል ካብ ዝነበሩ ዝንጉዕ ኣካይዳታት(ፀገማት) ብኸመይ መንገዲ ክናገፉ ከምዝኽእሉ ምስ ሰብ ሞያ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ሓበራዊ ልውውጥ ልምድን ተመኩሮን፣ ስልጠናታት ክረኽቡ ብምኽኣሎምን ብተግባር ስለዝሰርሕሉንእዩ። ነዚ ስዒቡ ድማ ሃፍቲ ቆርበት ክልልና ባኺኑ ከይተርፍ ብዘመናዊ መንገዲ “ፕሮሰስ” ተገይሩ ዝተፈላለዩ ውፅኢታት ቆርበት እናፍረየ ናብ ዓማዊሉ የቕርብ ኣሎ። ስለዝኾነ ድማ እዚ ንቐፃሊ ሒዝዎ ዘሎ ትልሚ ከም “ሌዘር ጃኬት”፣ ምፍራይ ናይ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ጫማን ካልኦትን ኣብ ዝሓፀረ እዋን ናብ ስራሕ ንክኣቱን ንወገናት ዕድል ስራሕ ንክፈጥርን ደገፍና ኣጠናኺርና ክንቅፅል ይግባእ።


text:
ፓርላማ ብሪታኒያ ንጉዳይ ፍልሰት ኤርትራዊያንን ንከይዲ ምርጫ ኢትዮጵያን ከም ዝዘተየሉ ካብ መርበብ ሓበሬታ ፓርላማ ብሪታኒያ ዝተረኸበ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ፓርላማ ንጉዳይ ኤርትራ ዝዘተየሉ 19 ጥሪ 2007 ዓ/ም እንትኸውን ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰላት መርማሪታ ፍሉይቲ ልኡኽ ሺላ ኪታሩት ነቲ ፓርላማ መደረ ቅድሚ ምስምዐን እዩ።
ኣብ ምዕራብ ኣውሮፓ ኣብ ፈለማ ዓሰርተ ኣዋርሕ ዝሓለፈ ዓመት ኣውሮፓዊያን ቁፅሪ ኤርትራዊያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዕቑባ ብሰለስተ ዕፅፊ ከምዝወሰኸ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ይገልፅ።
ሰበስልጣን ብሪታኒያ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናብ ኤርትራ ብምጉዓዝ ብዛዕባ ጠንቂ ፍልሰትን ስደትን ምስ ሰበስልጣን ተዘራሪቦ ኣለው።ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ 18 ኣዋርሕ ገደብ ከምዝግበረሉ ንብሪታናዊያን ልኡኽ ኣረጋጊፆምሎም ኣለው።
ንጉዳይ ኢትዮጵያ ብዝምልከት እውን ኣብ ወርሒ ግንቦት ብዛዕባ ዝካየድ ከይዲ ምርጫ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ነፃነት መራኸቢ ብዙሃንን ኣተሓሕዛ ተቓወምቲ ውድባትን ዝኸፍአ ምዃኑ ገሊፆም ኣለው።ጋዜጠኛታትን ተቓወምትን ዝበፅሖም ምንክልባትን ምጥሓስ መሰላትን ኣባላት ፓርላማ ብሪታኒያ ተዘራሪቦምሉ ኣለው።ኣብ ኢትዮጵያ እውን ተመሳሳሊ ዑድተ ንምፍፃም መደብ ከምዘሎ ተገሊፁ’ሎ።


text:
ሓርነት ኦርግ ድሕርቲ ዝተረኽበ ውጽኢት ዓወት ደሞክራስያዊ ምርጫ ህዝቢ ጋምብያ ብ1 ታሕሳስ 2016 ኣመልኪቱ ነቲ ብሰላም ተኻይዱ ውጽኢቱ ድማ: ዝነበረ ፕረሲደንት ጋምብያ ተቐቢለዮ ምባሉን: ንህዝቢ ኣፍሪቃ ኣየር ደሞክራሲ ዘተንበሀ ፍጻመ ምንባሩን ኣብ ዓምድታቱ ኣስፊርዎ ነይሩ። ጸኒሑ ግን ዝነበረ ፕረሲደንት ስልጣነይ ኣየረክብን ኢሉ ሓንጊዱ ምጽንሑን ኣበይ ከም ዝውድእን ነቲ ምዕባለ ኣብ ምጽንታው ዝጸንሐ ዓለምን ህዝቢ ጋምብያን: ብሓይልታት ደገፍቲ ምርጫ ህዝቢ ጋምብያ ብፍላይ ሰነጋል ውረድ ወይ ድማ ብሓይሊ ከነልግሰካ ኢና ዝብል ናይ ሕቡራት ሃገራት ቡራኬ ዝተሓወሶ ስምዕታ: ያሕያ ጃሚህ ከዕጠጢ ድሕሪ ምጽናሕ ነታ ሃገር ገዲፉ ክወጽእ ተቐሲቡስ እቲ ዝሰዓረ ፕረሲደንት ኣዳማ ባረው ክትክኦ ኣብ ምድላው ኣሎ። ኣብዚ ዝጸንሐ ደሞክራስያዊ ምውጣጥ ናይ ስላጣን ሰራዊት ጋምብያ ንውጽኢት ብዝሒ ድምጺ ህዝቢ ጋምብያ ደጊፉ ድው ምባሉ ንኻልኦት ሰብ ጹረራ ትምህርትዩ።
ህዝቢ ጋምብያ 1,849,285 ሚልዮን ኮይኑ: ጋምብያ ብመጠን ስፍሓታ; ጻዕቂ ህዝቢ ዘለዋ ሃገርያ። ወግዓዊ ቋንቋ ህዝቢ ጋምብያ እንግሊዝዩ። መብዛሕትኡ ህዝቢ ጋምብያ ግን ቦታዊ ቋንቁኡዩ ዘዘውትር። ካብ ዓሰርተ ጋምብያውያን ትሽዓተ ሃይማኖት ምስልምናዮም ዝኽተሉ ኢዮም። ጋምብያ ረፓብልኪካዊት ሃገር ኮይና ብመሰረት ቁዋም’ታ ሃገር ደሞክራስን ብዝሐ ሰልፍታትንያ ክትመሓደር ዝግባእ። ይኹን እምበር ብግብርስ ኣብዚ ዝሓልፈ 22 ዓመት ብሓያል ምልካዊ ፕረሲደንት ያሕያ ጃሚህ ኢያ ክትደሃኽ ጸኒሓ። ብ1994 ብዕልዋ (ኩደታ) ኣብ ስልጣን ዝደየበ ጃሚህ ኣብቲ ግዜ 29 ዓመት ነይርዎ። ብገለ ክፋል ናይቲ ህዝቢ ደገፍ እኳ ይንበሮ እምበር ቀንዲ ንምልኩ ዝሓገዘ ረቛሕስ ዝተባታተነ ተቛውሞ ካብ ቀንዲዩ ነይሩ። በዚ ዝሰኸረ ጃሚህ ኣምላኽ እንትፈቒዱስ ንሚልያርድ ዓመታት ክመርሕየ ይብል ነይሩዩ።
ዕብዳን ስልጣን ዝዓዘሮ ያሕያ ጃሚህ ኣብ ሓደ ታሕሳስ ዝተኻየደ ውጽኢት ምርጫ ህዝቢ ጋምብያ ኣይቅበልን ብምባል ሓንጊዱ ጸኒሑ: ኣብቲ ምርጫ ኣዳማ ባረው ዝመርሖ ወገን ብ 45.5 ክዕወት ከሎ: ጃሚህ 36.7 ብምምጻእ ተሳዒሩ ኢዩ። እንተኾነ ዕውር ስስዐ ስልጣንን ብልሽው ዘይዓግብ ሸውሃቱን ካብ ምልኪ ብቐሊሉ ከገላግሎ ኣይከኣለን። ኣይወርድን ብምባል ክሕንግድ ፈቲኑ።
ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ሰንጋል ግን ምስ ውጽኢት ምርጫ ህዝቢ ጋምብያ ደው ብምባል: እንተዘወሪድካ ሓይሊ ክንጥቀም ኢና ዝብል መልእኽቶም ነታ ሕብእቲ ፍርሒ ምልካውነት ያሕያ ፊሒራ ምስ ኣውጸአት: ሕራይ ክብል ተቐሲቡስ ሃገር ገዲፉ ወጺኡ። ኣብ ውሽጢ ናይ 22 ዓመት ምልካውነቱ ንብረት ህዝቢ ጋምብያ ክዘርፍ ዝጸንሐ ጃሚህ: መላእ ዝዘረፎ ንብረት ዛጊት ኣይተፈልጠን ዘሎ። ካብታ ሃገር ክወጽእ ከሎ ግን ዓሰርተ ናተይ ዝብለን መካይን ክማላእ ሓቲቱ ተቐባልነት ኣይረኸበን። ህዝቢ ጋምብያ ኸኣ ምልካዊ ያሕያ ካብታ ሃገር ለቒቑ ክወጽእን ብዝረኸቦ ደሞክራስያዊ ድምጹ ክዛነን ጀሚሩ ኣሎ።


text:
ናይ ኣጠቃቅማ ደንቢታት ናይ ኣጠቃቅማ ደንቢታት
ናይኻቱም ኣጠቓቕማ ኣብ ናይ ኢትዩጵያ ኢ-መንግስታዊ ፖርታል(እቲ "ገፅ(ሳይት)") ኣብ ትሕቲ እዞም ዝስዕቡ ስርዓታትን ኣካይዳን ከምኡ እውን ንኢትዩጵያ ዝመርሑ ሕግታት እዩ፡፡እቲ ሳይት(ገፅ) እንትጥቀሙ ናይኻቱም ስምምዕነት ኣብቲ ስርዓትን ኣካይዳን ኣብ ግንዛበ ብምእታው እዩ፡፡ብምብፃሕ፣ብምርኣይን እቲ ሳይት ብምጥቓምን ተቐቢልኹም ብዘይካ ምንም ገደብን ብቕዓትን እዞም ስርዓትን ኣካይዳታትን ምጥቃም፡፡
ናይ ኢትዩጵያ ሓበሬታን ርኽክብ ቴክኖሎጂ ዕብየት ኤጀንሲ ናይቲ ኣጠቓቕማ ስርዓትን ኣካይዳን ምምሕያሽ መብቲ የኽብር፡፡እዚ ዝገብር ኸዓ ኣብቲ ገፅ ዘሎ ምምሕያሽ መተሓሳሰቢታት ብምልጣፍ እዩ፡፡ዝኾነ ይኹን ምምሕያሽ ምስተለጠፈ ብቕፅበት ተደማፅነት ይህልዎ እተዘይኾነ ድማ ይውሰን እዩ፡፡ናይኻቱም ቐፃሊ ዝኾነ ናይ ሳይት ኣጠቓቅማ ድሕሪ እቲ ምልጣፍ ናይ ዝኾነ ምምሕያሽ ዘመላኽቶ ናይኻቱም ተቐባልነት ኣብቲ ምምሕያሽ የርእይ፡፡በብግዚኡ ንቲ ገፅ ብምጉብናይ እቲ ዘሎ ናይ ኣጠቓቕማ ስርዓትን ኣካይዳን ምፍታሽ፡፡


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 15 guests and no members online
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 04 December 2017
ናይ ምውሳን ትብዓት ዝጎደሎ ተቓውሞ ደምበ, ግብራዊ ስራሕ እንበር, ፕሮባጋንዳ ኣይኮነን ዘድልዮ ንህዝቢ,
እምኒ እንተ ወደቕካያ ትሃስየካ, ኣንተ ወደቐትካ, ተንትዓካ,ጎላጉል ሃዞሞ, ዋላኻ ሰራየ ጎላጉል ጋሽ ባርካ, ክልተ ዝኽረምትኻ, ጋሕቴላይ ዓላ ሰፊሕ ዝሜሬትካ, ሰማያዊ ቀይሕ ባሕርኻ,ሃገርካ ኣዶሊስ ባጽዕ ዓሰብ ዝወደባታ, ቅድሚ ኣከለጉዛይ ሐማሴን ሰራየ ሰንሒት ሳሕል ሰምሃር ባርካ ደንከል ምዃንካ, ኤርትራዊ ዩ መንነትካ, እሞ ብብሄራት ብኣውራጃታት ምጉጅጃል ገዲፍካ, ጸረ ቲ ናይ ሐባር ጸላኢኻ, ተቃሊስካ ኣራጋግጾ ንመሰልካ,
(ኤርትራዊያን,ብጋኔን ጨርሒ ዝጸፍዖ ኣርዮስ,ኣይንፋላለን,ጸላኢና እፈለ)
ዘይተጸበዮ ህዝባዊ ተቃውሞ, ኣብ ኣስመራ ዘጋጠሞ ደመኛ ጉጅለ,
ኣስላማዩ ክስታናዩ, ንድሕሪት ኣይምለስንዩ, ህዝቢ ኤርትራ ምስ ተላዕለ,,
ድሕሪ ነጻነት, ብሰላም ምንባር ዝሐረሞ ህዝቢ,
ጉጅለ ድያብሎስ ዉሕ ዉሕ ዝብሉ ከም ከልቢ
የማነ ባርያ እንተ ዝርእዮ ነሩ ነዚ ህዝባዊ ናዕቢ,
ተቃዋማ,የ እንዳ በልካ ከርተት,
ንህዝቢ ሒዝካ ኢኻ ትዕወት
ህዝቢ ተላዒሉ ከሎ ሕጂ ንኽተት,
መንእሰይ, ብኢሰያስ ደንቊሩ
ውድባት ንህግደፍ ክተባርሩ
ማዓስ ኢኹም ዶብ ትሰግሩ,
ኮኾብ ስነ ጥበባዊ ክብሎ ኣነ
ወ ጠበቓ ህዝቡ ሂወቱ ዝመነነ
ከምዘይ ተቐንጠጠ እቲ ድነ,
ፈሊጥዎ ነሩ ስዉእ የማነ,
ሐድነትና በቦሐጎታትና ጸረ ወረርቲ
ኣራጋጊጽናዮ ኢና ካብ ጥንቲ
ንነጻነትና ተቓሊስና ጸረ መግዛእቲ
ሕጂ ውን ዲል ኣይንሃቦም ንፈላለይቲ,
ንክትቃስ ዶ የድልየካ ፍቓድ, ሐይልና እሞ ነዋሃህድ, ዶብ ሰጊርና ክንወርድ,, እንዳ ጸነተ ህዝብና, መቃለሲ ባይታ እንበር, ፖሊስ ማዓስ ደሊና, ኣብ ዓደቦና,ዩ ዝፍታሕ ሽግርና,ኣብ ሜሬትና ተቃሊስና ኢና ንገዛእቲ ስዒርና, ሕጂ ውን ኣብ ዓደቦና ተቃሊስና ኢና, ነራጋግጾ ንሐርነትና,,
ተቃወምቲ ውድባት ምንቅስቓሳት, ክንዲ ተጠርኒፍካ ጸላኢኻ ምምካት, ክንዲ ቁጽሪ ህዝቢ ኤርትራ, ሰልፍታት ማሕበራት, ብኸምዚ ዲና ክንምክቶም ንጃንዳ ከዳዓት, እንተ ንኸውን ጥርኑፋት, ከም ህዝባዊ ናዕቢ ናይ ቱኒዝያ, ብ,31,ጥቅምቲ ኩሉና ምወጻና ኣብ ጎደና ሐርነት,ሹዑ ምተራጋገጸ ነሩ, ናይ ጉጅለ ማፍያ ስዕረት,,
ሕጂ ውን ዝሐለፈስ ሐሊፉ, ንውድቀት ህግደፍ ከተቃላጥፉ, በበይንኻ ጭርሖታት ግደፉ, ንድሕነት ህዝቢ ኣብ ሐደ ተጠርነፉ,, ብቢሄረይ ኣውራጃይ ኣይንደልን ዝፈላሊ, ኤርትራዊዩ ሽመይ ሃይማኖት ናይ ግሊ,ህዝቢ ተኻባቢሩ ምንባር ከም ዝደሊ,,ብደቂ ኤረይ ደለይቲ ሰናይ ተራጋጊጹ ትማሊ,መሰል ህዝቢ,ካሳብ ዝራጋገጽ, ህዝባዊ ተቓውሞ ቀጻሊ ዩ ቀጻሊ,,
ድሕሪ ሰላማዊ ኣስመራ, ኣሻሐት, ህዝቢ ተኣሲሩ, ብዙሐት ካብኦም ትሕቲ ዕድመ, ቤት ማእሰርቲ መሊኡ, ቤት ማእሰርቲ ዘፍርስ ኮማንዶ የድሊ ኣሎ, ብደገን ብውሽጥን ንስለያ ህግደፍ ስዩም ክነብሎ,,
ካብ ጉይይ ምዓል ክሳድ ምሐዝ,,ብህግደፍ ናይ ኣየናይ መሰል ዝያዳ ከቢሩ, ናይ ኣየናይ መሰል ከ ዝያዳ ተደፊሩ, በልማማ ንኹሉ ኣሲሩ,,ን26 ዓመት ሰላማዊ ሰልፊ, እንታይ ረቢሕናሉ,,
ፍታሕ ኣይኮነን ኣውያት ኣብ ጽርግያ
ደገፍና ይደሊሎ ናይ ህዝብና ኣብያ
ኣብ ባይታ ክንገጥሞም ንጉጅለ ንማፍያ,,
ብደም, ኑጽሃት ዝጠልቀዩ, እቶም ንእዮበል 50 ዓመት ዝተመነዩ, ኩሎም, ብዘይ ተጸበይዎ ህዝባዊ ናዕቢ ርዒዶም,ካብ ሎሚ ዝነቀወ ዝብኢስ ኣየስረረንን, ካብዚኦም ደኣ እንታይ ንጽበ, ሎሚ ነስላም ኣይትሸፈና ንክስታን ማዕተብ ኣይትእሰሩ፡ ጽባሕ ከኣ መስጊድ ቤተ ክርስትያን ዕጸዉዎ ክብሉና እዮም፡ ሰለዚ ግዜየ ከይበላዕና ኢደይ ኢድካ ኢልና ብኣጋ ንእለዮም፡
ንዲክታቶርን ኣገልገልቱን ታሪኽ ኣይምሕሮምን እዩ
ከምዛ ናይ ኣርጀንቲና ሐንቲ መዓልቲ ኣላ
እቶም ብሂወቶም ዝተረፉ ኣብ ሕጊ ዝቐርቡላ,
ድሕሪ ነጻነት, ብሰላም ምንባር ዝሐረሞ ህዝቢ, ን56 ዓመት ክደሚ, ክንዲ ሐርነት ባርነት ኮይኑ ናቱ ገዝሚ, እንታይ እሞ ምብካይ ኮይኑ ናትና ዓቕሚ, ብኸምዚ ክዛዝሞ ናተይ ግጥሚ, ሐንቲ ማዓልቲ ኣላ, ካብ ጭፍራ ህግደፍ ሐራ ንኾነላ, ድሕሪ ውድቀት ጉጅለ ህግደፍ, ሃገርና ብሰላም ክንነብረላ,,
ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤረና, ሸዊት ለምለም ክኸውንዩ ዓድና, ክቡር እዩ ሕድሪ ሰማእታትና, ብበርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን,,
ስዕረት ንጃንዳ ህግደፍን ዓንገልቶምን፡፡
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና
4 መስከረም 2016 ቶሮንቶ
ቀዳማይ ክፋል
“ሸውዓተ ዓመተይ ምስ’ዛ ቋሕማም፡ እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም!” ዝበሎ ኣዝማሪ፡ ንከምዚ ሎሚ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘሎ ሕዱር ሕማም ይመሳሰል። ሕማቕ ዘመንሲ፡ በዓል ጋዕሳ ኣለዋ። ኣንቱም ሰባት! ጽንሕ ኢልና’ኸ እንታይ ኢና’ኾን ክንርኢን ክንሰምዕን? እዚ ሎሚ ኣብ ዲያስፖራ ብዘለዉ ኣዝዮም ውሑዳት ተቓለስቲ መሰል መንእሰያት ዝካየድ ዘሎ ኣዕናዊ ተግባራት ዘየዛርብ ኣይኮነን። ንስርዓት ኢሳይያስ፡ ክዳን ህግደፍ ለቢሶም ካብ ዝሰርሑሉ ዘለዉ፡ እንተስ ብፍላጥ፣ እንተስ ብዘይ ፍላጥ፡ እቶም ናይ ተቓወምቲ ማልያ ተኸዲኖም ዝሰርሑሉ ዘለዉ የኽስብዎ። ምኽንያቱ ፖለቲካ ህግደፍ ን25 ዓመታት ከም ብዕሪር ተሓይኹ ስለዝኣረገ፡ ሎሚ ብስም ህግደፍ ልመናን ትኳቦን ኣብቂዑ ኢዩ።
ሕማም ደምበ ተቓውሞ፡ እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃለሉ ሕማም ስለዝኾነ፡ ብዙሓት ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ መናፍቓን ንክኣትዉዎ ዝቐለለ ኢዩ። ወፍሪ’ዞም ውሑዳት መናፍቓን፡ ካብ መንበረ ኢሳይያስ ባርኾት ዝረኸበ ተካል ወጅሁ ወፍሪ ኢዩ። ንብዙሓት ሰባት መንገዲ ገዲፎም ናብ ጓል መንገዲ ንክኸዱ ከኣ፡ ይደፋፍእ ኣሎ። እዞም ሰባት፡ ቅድሚ ኩሉ ዝደረስዎ መጽሓፍ፡ ምንሻው ንገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ ዝነበረ። ምንሻው ንገድሊ ኤርትራ፡ ብቀንዱ ምንሻው ንክብርታትን መንነትን ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ገድሊ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን፡ ክልተ ዘይፈላለዩ ተምሳላት ናይ ሓደ ቅርሺ ኢዮም።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም መሸላ ኮደን፡ ኣብ መንጎ መጥሓንን መዲድን ተቐርቂሩ ይጠሓነሉ ኣብ ዘሎ ዘስካሕክሕ ግዜ፡ ዘይሃገራዊ መዝሙር እናዘመርካ ንህንጻታት ሃገራውነት ምዕናው፡ ሰዓቱ ምስ ኣኸለ ምትሕስሳብ ክግበረሉ ዝግባእ ዕዳ ኢዩ። ጥሩምባ’ዞም ሰባት ቀጺሉ፡ ንምግዳል ስለ ናጽነት፡ “ሽፍትነት” ኢሎም ኣጠሚቖሞ። ከይሓፈሩ፡ ንሕልንኦም ትሕቲ መሬት ደፊኖም፣ ስንኩላንን ስዉኣትን ንኢሳይያስ ኢሎም ኢዮም ዋጋ ከፊሎም ክብሉ ኣብ ፓል ቶካት መዲሮም። “ዘይሓፍር ሞይቱስ፡ ኣቃብሩና” ዝበሃል ከምዚ ኢዩ።
እቶም ነዚ ኣዕናዊ ስራሕ ዝተተሓሓዝዎ ኣዝዮም ውሕዳት ኢዮም። ግን ከኣ ብዙሓት ለውጢ ንምምጻእ ኣብ ዘሎ ጉዕዞ ተስፋ ዝቖረጹ፡ መኣዝኖም ዝሰሓቱ፡ ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓኹሮ ዘሎ ኣኽራናት ሳሕል ዝመስል ሓያል ዓቐበት ዝተሓለሉን ዝላህልሁን መንእሰያት፡ /እንኮላይ ዓበይቲ/ ዋግዋጎ ብርሃን ክርእዩ ዘይከኣሉ ክስዕብዎ ንርኢ ኣለና። ብዓቢኡ፡ እዚ ናይ ሎሚ መንእሰይ ናይ ቋንቋን ባህሊን ዘኽታም ኢዩ እንተበልኩ፡ ምግናን ኣይኮነን።
ኣብ ቋንቋ ትግርኛ “ሽፍታ” እንታይ ማለት ኢዩ ተባሂሎም እንተዝሕተቱ፡ እንታይ ምመለሱ? ኣብ ዝርዝራት ቋንቋ ክኣቱ ኣይኮንኩን፡ ግን ኣብ ሕቑፊ ህዝቢ ማሚቑ ዝሓድር ሽፍታ፡ ብመዳፍዕን ታንክታትን ኣንጻር ሓያላት ፊት ንፊት ዝዋጋእ ሽፍታ፡ ብዲፕሎማሲን ሚድያታትን ዝሰርሕ ሽፍታ፣ ታሪኽ ዝሰርሕን ዝስንድን ሽፍታ፤ ኣብዛ እንነብረላ ዘለና ግሎብ ኣይተራእየን።ኣብዚ ፈያር ደምበ ተቓውሞ፡ እዋሓስ! አግብእ፡ ኢልካ ትማጎተሉ ባይታ ስለዘየለ ከኣ፡ ኩሉ ከከም ዝመስሎ ንክኸይድ እቲ ባብ ክፉት ኢዩ። እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም፡ ለካስ ከምዚ’ዩ። ‘ጤል ክንገዝእ ኢና’ ኢሉ ሰብኣይ፣ ደሓር ‘ድሕሪ መጥሓን ክንኣስራ ኢና’ ወሲኹ። ሰበይቲ ብግዲኣ፡ ‘ብድሕሪ መጥሓን ትኣስርዋ ሹት!’ ኢላ ፈኪራ ይበሃል። ሎሚ ድማ፡ ኣብ ቅድሜና ንዝተኾደመ ቀራን ስርዓት፡ ካብ ኣባይትና ዝሰጎጎና፡ ካብ ሕብረተሰብና ዘርሓቐና ሰይጣናዊ መንግስቲ ህግደፍ ኣወንዚፍና፡ ናብ ቤላ ቤለው ኣቲና። ”ምስ ሕሱም ኣይትቑጸር ስንቅኻ፡ ቅድም ተሰከመን ደሓር ከኣ በርኩተን ይብለካ” ከም ዝበሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ፍልም 70ታት፡ ስንቁ ምስ ሕሱም ሰብ ኢዩ ቋጺሩ። እቲ ሕሱም ሰብ ከኣ ንመራግእቲ ደቀባት እናሸረበ፡ ምስኡ ዝሰማምዑ ተዃሉን ሕሱማትን ሰባት ኣኻኺቡ ንጥፍኣትና ተማህሊሉን ሰሪሑን ኢዩ። እዝጊ ይምይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም፡ ካብዚ ዝኸፍእ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ታሪኽን ቅርስታት ባህሊን ይዘናበል ኣሎ። እዚ ድማ ኮነ ተባሂሉ ንታሪኽ 30 ዓመታት ገድሊ ህዝቢ ንምምርሳሕ ዝግበር ዘሎ ወፍሪ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ዝከታተልዎ ዋናታት ኣለዉዎ።
እዞም ንስዉኣት ዝኸሓዱን ባንዴራ ዘንደዱን ኣብ ረርእሶም ንዘሎ ቴፕ /ናስትሮ/ ንድሕሪት መሊሶም /ጉዕዞ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 50ታት፡ 60ታት፡ 70ታትን ድሕሪኡን/ ንዝነበረ ላህመት ታሪኽ ኤርትራውያን ንክድህስስዎ ክመኽሮም ምደለኹ። ዓሻ በጊዕ ምስ ተኹላ ዕርክነት! ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ቆርበት ኤርትራውያን ዝተጎልበበ ዲያብሎሳዊ ኢሳይያስ፡ ንነዊሕ ዓመታት ተላፊኒ። እዚ ብናጽነት ኤርትራ ዝተጣዕሰ ተመን፡ ንመዋእሉ ህዝቢ ኤርትራ ንምብታን፡ እቲ ኩሉ ደቂ ኤርትራ ዝሰርሕዎ መስተንክር ታሪኽ ናይ በይኑ ስራሕ ከም ዝኾነ ንምምሳል፡ ብዘይ ድቃስ ዝሰርሐ ኣዝዩ ሓደገኛ ሰላዪ ኢዩ።
ኣብ ስርዓት ህግደፍ፡ ነውሪ፡ ንስነ-ምግባር ዝኾኺ ወይ ዒብ ዝበሃል ነገር የለን። ኢሳይያስ፡ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ንዝመረጾም ሰባት ኣዋፊሩ፡ ንገድሊ ኤርትራ ኣናሽዉ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ጽረፉ፡ ንባንዴራ ኣቃጽሉ፡ ኣብ መንጎ ክርስትያንን ኣስላምን ሓዊ ኣሳውሩ፡ ኣብ መንጎ ኣውራጃታት ምትፍናን ከም ዝፍጠር ግበሩ ኢሉ ከውፍር ምንም ዘሕንኾ ነገር የለን። ቀሺ ንምእመናን ምንጋር ኢዩ ስርሑ። ደድሕሪ ሰባት እናኸደ ሓጥያት ከይገብሩ ክሕልዎም፡ ኣፎም ክፉእ ንከይዛረቡ ልጓም ክገብረሎም ግን ኣይከኣልን ኢዩ። ንሕና፡ እዞም ኣብቲ ረመጨት ጉዕዞ ገድሊ ምስ ህዝባዊ ግንባርን ምስ ኢሳይያስን ዝነበርና፡ ብዛዕባ መንነትን ታሪኽን’ዞም ሰባት ብተደጋጋሚ ነጊርና ኢና። ህዝቢ ከም ደቂ ዛግራ ይበታተን ኣሎ፡ ሃገር መኣዝኑ ናብ ዘይፍለጥ ረግረግ ትሽከል ኣላ፣ ናይ መጻእቲ ወለዶታት ኤርትራ ገመድ ዕትብቲ ታሪኽ ንክብተኽ ምሽብሻብ ይግበር ኣሎ። እዝኒ ዘለዎ ይስማ፡ ዓይኒ ዘለዎ ከኣ ይርአ!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ፡
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል …


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ
ነታ እግዚአብሔር ብደሙ ዝመሥረታ ቤተ ክርስቲያን፡ ብስብከቶምን መጻሕፍቶምን፡ ብገድሎምን ትሩፋቶምን ስለዝጓሰይዋ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንቅዱሳን ሓዋርያት ዓቢይ ክብሪ ትህቦም። ንኣብነት፦ ተጋድሎኦም ብምምካር፡ በዓላቶም ብምኽባር፡ ብስሞም ቤተ ክርስቲያን ብምጽዋዕ፡ ሥእሎም ብምሥኣልን ብኣማላድነቶም ብምእማንን፡ ብሓፈሻ ኣሰረ ፍኖቶም ስዒብና ሕይወት ክንረክብ ትምህረና። ሓደ ካብ ቅዱሳን ሓዋርያት ቅዱስ ማትያስ እዩ።
ሓዋርያ ቅዱስ ማትያስ መተካእታ ናይቲ ንጐይታ ኣኅሊፉ ዝሃበን ዘትኃዘን ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ኮይኑ ምስ ዓሠርተው ክልተ ሓዋርያት ምስ ተቘጽረ፡ ዕጫ ሃገረ ስብከቱ ናብ ‘በላዕተ ሰብእ’ ትበሃል ሃገር በጽሓቶ። ከም ልማድ ናይዞም ዓዲ፡ ዝኾነ ጋሻ እንተመጽአም ኂዞም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንሠላሳ መዓልቲ ኣዕይንቱ ኣዒሮም፡ ሳዕሪ እናኣብልዑ ኣጽኒሖም ብድኅሪኡ ኣውፂኦም ይበልዕዎ ነበሩ። እንሆ ድማ ቅዱስ ማትያስ፡ ‘ክበልዑኒ እንድዮም’ ከይበለ፡ ‘ናብ ተዃሉ እልእከኩም ኣለኹ’ ዝብል ቃል ጐይታ ዘኪሩ፡ ተጸናኒዑ ኣብታ ሃገር ኣተወ። ብትብዓት ቃል ወንጌል ክሰብኽ ምስ ጀመረ፡ ኣዕይንቱ ኣዒሮም ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተውዎ። እ
ንተኾነ ግና ቅዱስ ማትያስ ጸልዩ ክልቲአን ኣዕይንቱ ከም ቀደመን ከምዚርእያ ገበረን። ጐይታ ተገሊጹ’ውን ‘በዚ ገጢሙካ ዘሎ ማእሰርቲ ጽናዕ፡ ካብ ኵሉ ድማ ከድኅነካ እየ’ ኢሉ ሠላሳ መዓልቲ ከይኣኸለ ኸሎ ካብ ቤት ማእሰርቲ ንኸውፅኦ ንሓዋርያ እንድርያስ ሰደደሉ። ቅዱስ እንድርያስ ምስ ረድኡ ናብቲ ቅዱስ ማትያስ ዘለዎ ቤት ማእሰርቲ ነቲ ብጽኑዕ መፍትሕ ተዓጽዩ ዝነበረ ደፊኡ ብምእታው ምስ ቅዱስ ማትያስ ተራኸበ። ብኡ ንብኡ ከይወዓሉ ከይኃደሩ ነቶም በብሓደ እናተሓርዱ ኪብልዑ ተኣሲሮም ዝነበሩ 123 ሰባት ጸልዮም ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣውፅእዎም።
ሓዋርያ ቅዱስ ማትያስ ምስ ቅዱስ እንድርያስን ረድኡን ስብከቱ ብምቕጻል ‘ስለምንታይ እግዚአብሔር ዝኣክል ፈጣሪ ገዲፍኩም፡ ንፍጡር እምኒ እተምልኹ፣ በቲ ሓደ ንዅሉ ፍጥረታት ዝፈጠረ ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ እመኑ፡ ክፉእ ሰይጣናዊ ግብርኹም ኅደጉ’ እናበለ መሃሮም። እቶም ሕዝቢ ግና ኂዞም ክቐትልዎም ምስ ደለዩ ጸልዮም ብማይ ከምዘዕለቕልቑ ገበርዎም። እቶም ሕዝቢ በቲ ዝተገብረ ተኣምራት ልቦም ምስ ተሰብረ ግና ቅዱሳን ሓዋርያት ጸልዮም እቲ ማይ ከምዝነጽፍ ገበርዎ። ነቶም ሕዝቢ ድማ ምሂሮም ኣእሚኖም ኣጥመቕዎም፣ ዝመርሕዎም ካህናት ድማ ሸሙሎም። ንዝተወሰነ ጊዜ እናመሃርዎምን እናኣጸናንዕዎምን ምስ ጸንሑ ግና ጽንዓት እምነቶም ተመልኪቶም ኃዲጎሞም ከዱ።
ሓዋርያ ቅዱስ ማትያስ ናብ ደማስቆ ኣትዩ፡ ኵሉ’ቲ ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመሃሮ ትምህርትን ዝገበሮ ተኣምራትን ዝፈጸሞ ትሩፋትን ሰበኸ። እንተኾነ እቶም ሕዝቢ ቐልጢፎም ኂዞም ኣሰርዎ። ኣብ ሓፂን ዓራት ምእሳር ጥራሕ ኣይኣኽሎን እዩ ኢሎም’ውን ብትሕቲኡ ሓዊ ኣጕዶም ኣብ ሻብዓይ መዓልቲ መጺኦም እንተረኣይዎ፡ ሥጋኡስ ይትረፍ ክዳኑ እኳ ከይተተንከፈ ጸንሖም። ደጊሞም ድማ ንብዙኅ መዓልታት ዝኣክል ገዲፎምዎ፡ ሓዊ ከይሓረረ እኳ ደኣ መልክዑ ከም ፀሓይ በሪሁ ምስ ጸንሖም፡ በዚ ተኣምራት’ዚ እናተገረሙ፡ ካብቲ ሓዊ ኣውፂኦም፡ ‘ብዘይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካልእ ኣምላኽ የልቦን’ ኢሎም ኣመኑ። ሓዋርያ ቅዱስ ማትያስ ድማ ኣጥሚቑ ስመ ክርስትና ክብረ ውልድነት ሃቦም፡ ዝጓስይዎም ካህናት’ውን ሸመሎም።
ኣብ መወዳእታ ሓዋርያ ቅዱስ ማትያስ፡ ኣብ ከተማታት ይሁዳ ይምህር ድኅሪ ምንባሩ፡ ኣብ ‘ፊላዎን’ እትበሃል ዓዲ ሸምጊሉ፡ ዕድመ ጸጊቡ ብኽብሪ 8 መጋቢት ዓረፈ። ኣብዛ ዓዲ’ዚኣ ውን ቀበርዎ፣ ኣብ መቃብሩ ድማ ብዙኅ ተኣምራት ተገብረ።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፦ ንቅዱስ ማትያስ በዓለ ዕረፍቱ ብምዝካር ብኽብሪ ከተብዕሎ ኸላ፣ ብኣንጻሩ ነቲ ከሓዲ ጐይታኡ ዝኾነ ይሁዳ ግና ክትረግሞ ትነብር። ካብ ማኅበረ ሓዋርያት ይሁዳ፡ ካብ ጉባኤ ሊቃውንቲ ኣርዮስን ንስጥሮስን ካልኦትን፡ ካብ ማኅበረ መላእኽቲ ድማ ዲያብሎስ ብመናፍቕነትን ክሕደትን በብጊዜኡ እንተተንሥኡ ነታ ብደሙ ዘጥረያ ቤተ ክርስቲያን ከጥፍእዋ ኣይክእሉን እዮም። እግዚአብሔር ከኣ በብጊዜኡ መተካእታኦም የተንሥእን ይመርጽን እዩ።
በረከቱን ረድኤቱን ናይ ቅዱስ ማትያስ ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን።
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!
ሰላም እብል ለዘተኀርየ ወዘተፈቅረ፣ ህየንተ ይሁዳ ይትኈለቍ ምስለ ሓዋርያት ኅቡረ፣ ከዊኖ ማትያስ በላዕለ እኩያን ኄረ፣ ሥጋሁ ቅዱሰ ሴሰዮሙ ወደሞ ክቡረ፣ ተውላጠ ሴሰይዎ ሎቱ ከመ ላሕም ሣዕረ።