text:
ናይ ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ሎሚ ንኣኼባ ክልቲኡ ባይቶታት እታ ሃገር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንዝሓለፈ ብዝግባእ ዘይገምገመን ሓድሽ ነገር ዘይብሉን ክብሉ ንክልተ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲ ወቂሶም።
ኣብ ኢኮኖሚ ኮነ ሰናይ ምሕደራ ለውጢ ዝመጽእ ለውጢ ስርዓት ምስ ዝመጽእ ጥራይ’ዩ ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
ፕረዚደንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ኣብ መኽፈቲ’ቲ ኣኼባ ምጅማር ዓመታዊ ስራሕ ክልቲኡ ባይቶታት ኢትዮጵያ ዘስምዕዎ ዘረባ ዝምልከት ርእይትኦም ዝተሓቱ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲታት መጀመርያ ምኽትል ፕረዚደንት መላእ ኢትዮጵያ ሓድነት ፓርቲ አቶ ሙሉጌታ አበበ ካብ ልምዲ ክንርእዮም ከለና ዝሓለፈ ነገርን ዝተዛረብናዮ ክሳብ ክንደይ ተተጊብሩ ዝብል ገምጋም ስለዘይነበረን ሓተታትን ተሓታትን ስለዘየለ ካብዚ ዝሓሸ ከቀርብ’ዩ ዝብል ግምት ኣይነበረናን ኢሎም።
ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ ምክትል ኣቦ መንበር ኣቶ ሙላቱ ገመቹ’ውን ኣብቲ ዘረባ ሓድሽ ነገር ኣይሰማዕናን ይብሉ።


c: text/html

text:
፭/5 ሓምለ ዕረፍቶም ለጴጥሮስ ወለጳውሎስ/5th July the death of St.Peter and st. Paul (1ይ ክፋል)
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
፭/5 ሓምለ ዕረፍቶም ለጴጥሮስ ወለጳውሎስ;;
1ይ ክፋል
ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ
ጴጥሮስ ማለት ከውሒ፡ መሰረት፡ ማለት እዩ። ቀዳማይ ስሙ ስምኦን ክኸውን ከሎ ጴጥሮስ ኢሉ ዝሰመዮ ግና ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ።እዚ ክርስቶስ ኣምላኽና ኣብ ቂሳርያ ናይ ፍሊጶስ ንሓዋርያት “ንወዲ ሰብ መን ይብልዎ” ኢሉ ሕቶ ኣብ ዘቕረበሎም ግዜ፡ ቅዱሳን ሓዋርያት ሰባት ዝብልዎ ሓሳባት ክነግርዎ ከለዉ ቅዱስ ጴጥሮስ ግን ሱቕ በለ፡ ከመይ ንሱ ዝብሎ ድኣእምበር ዓለምን መሳሰይታን ዝብልዎ ክዛረብ ኣይደለየን።ኣብ መወዳእታ ግና ጎይታ”ንስኻትኩምከ መን ትብሉኒ” ዝብል ሕቶ ኣብ ዘቕረበሎም ግዜ ቅድሚ ኩሎም ቅዱሳን ሓዋርያት ተንሲኡ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው እግዚኣብሔር ኢኻ” ብምባል ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ፡ብተዋህዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባሕርይ ከም ዝኾነ መንፈስ ቅዱስ ብዝገለጸሉ ምስጢር ናይ ተዋህዶ ተዛረበ።በዚ እዩ ከኣ ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ንስኻ ከውሒ ኢኻ፡ ጴጥሮስ ተባሂልካ ከኣ ክትስመ ኢኻ” ኢሉ ነዚ ስም እዚ ዝሃቦን ብእኡ ክጽዋዕ ዝገበረን።ልዒሊ ኩሎም ሓዋርያት ገይሩ ከኣ ናይ መንግስተ ሰማያት መፍትሕ ሃቦ፡(ማቴ16፡13-20)።
ቅዱስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ነገዱ ካብ ነገደ ሮቤል ኮይኑ ቁጽሩ ካብ 12 ሓዋርያት፡ሃገረ ስብከቱ ሮሜ፡ዕረፍቱ 5ሓምለ ብ67 ዓመተ ምሕረት ኢዩ።
ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱሳንሓዋርያት ካብ ዓለም ፈልዩ ንሓዋርያነት ክልእኮም ከሎ ካብ ብዙሕ ዝዓይነቱ ናብራን መድረኽን ኣተንሲኡ እዩ ናቱ ሰዓብትን ናይ ቃላቱ መገብትን ገይርዎም። ሓደ ካብኣቶም ዝኾነ ቅዱስ ጴጥሮስ እውን ኣብ ዓዱ ኣብ ቤተ ሳይዳ ካብቲ ዕለታዊ ናብርኡ ንኽኣሊ ዝሰርሖ ዝነበረ ምግፋፍ ዓሳ ጸዊዑ እዩ ካብ ምግፋፍ ዓሳ ገፋፊ ሰብ ከም ዝኸውን ዝገበረ።ነዚ ዝሰምዐ ቅዱስ ጴጥሮስ ‘ውን ነቲ ዝነበሮ ናይ ዓሳ ምግፋፍ ስራሕ ገዲፉ ምስ ክርስቶስ ክኸይድ ኣሰር ኣሰሩ ክረግጽ ብእምነት ተበጊሱ ሰዓቦ።
ከም ኩሎም ሓዋርያት ከኣ ደድሕሪ ክርስቶስ እናኸደ ክሳዕ ዕርገት ጎይታ ብዙሕ ትምህርቲ ተማህረ።ከምቲ ዝተኣዘዝዎ መሰረት ከኣ ድሕሪ ዕርገት ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብትብዓት ንወንጌል ክርስቶስ ሰቢኹ ኣብ ኣደባብያት ኣብ ዕጸ መስቀል ቁልቁል ኣፉ ተሰቒሉ ኣብ ቅድሚ ኣምላኹ ክቡር ዝኾነ ሞት እዩ ሞይቱ ።
ኣብ ዘመኑ ስብከቱ ዝፈጸሞም ቅድሚ ምርኣይና ግና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብሰፊሑ ተገሊጹ ወይ ድማ ተጻሒፉ ካብ ዝርከብ ትንክፍ ክነብል።ንሱ ከኣ ከምቲ ቅድስት ቤተክርስቲያና እትምህረና፡ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝያዳ ኩሎም ሓዋርያት ቅልጡፍ ከም ዝነብረ ይፍለጥ።ኣብ ቂሳርያ ናይ ፍሊጶስ ዓዲ ንየማን ንጸጋም ከይ በለ ብቕልጡፍ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ህያው እግዚኣብሔር ኢኻ- ንስኻ ሰብ ዝኾንካ ኣምላኽ -ንእግዚኣብሔር ናይ ባህርይ ወዱ እቲ ዝነበረ እቲ ዘሎ እቲ ዝነበር ሓደ ወልድ ስጋ ሰብ ዝለበስካ ክርስቶስ ተባሂልካ ዝተጸዋዕካ -ወልድ ዋኅድ ንስኻ ኢኻ” ብምባል ብዘይካኡ ካልእ ወልድ ከምዘየለን እቲ ሰብዝኾነ ወልደ እግዚኣብሔር ንሱ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ መስከረ።እዚ ስለ ዝመስከረ ከኣ ብጹዕ ተባህለ ልዕሊ ኩሎም ሓዋርያት ከኣ ኮነ።(ማቴ16፡13-20)።
ኣብ ደብረ ታቦር ኣብቲ ቅዱስ እምባ ኣብ ዝደየበሉ ግዜ ሊቀ ነብያት ሙሴን ነቢይ ኤልያስን ምስ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክዘራረቡ ምስ ረኣየ፡ናይ ክርስቶስ ክብሪ ምስ ኣስተብሃለ ቅድሚ ቅዱስ ዮሓንስን ቅዱስ ሓዋርያ ያዕቆብን “ንዓናኣብዚ ምንባር ጽቡቕ ኢዩ። ሰለስተ ዳስ ክንሰርሕ ሓደ ንዓኻ፡ሓደ ንሙሴ፡ ሓደ ከኣ ንኤልያስ” ክብል ዝተዛረበ ቅዱስ ሓዋርያ ኢዩ (ማቴ 17፡1-4)።
ምስ ቅዱሳን ሓዋርያት ናብ ቅፍርናሆም ኣብ ዝመጽኣሉ ግዜ እቶም ግብሪ ቤተ መቕደስ ዝቕበሉ ሰባት ናብኡ መጺኦም “መምህርኩምሲ ግብሪዶ ኣይከፍልን ኢዩ” ኢሎም ኣብ ዝሓተትዎ ግዜ “ይኸፍል እባ” ክብል መለሰ። ነዚ ፈሊጡ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ባሕሪ ከይዱ ብሞቕሎብ ገይሩ ካብ ዝሓዞ ዓሳ፡ ኣብ ውሽጡ ካብ ዝጸንሐ ሓደ ኣስታቴር(ኣርባዕተ ዲናር ዝሽረፍ) ወሲዱ ኣብ ክንድኡን ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ነቶም ተቐበልቲ ግብሪ ክኸፍሎም ነገሮ። ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ከምኡ ገበረ (ማቴ 17፡24-27)።
ዝነብሮ ዝነበረ ናብራ ሓዲጉ ንክርስቶስ ምስዓቡ ኣብ መወዳእታ ክረኽቦ ዘለዎ ዓስቢ እንታይ ምዃኑ መታን ጽቡቕ ገይሩ ክፈልጥ “እንሆ ንኹሉ ጥሪትና ሓዲግና ስዒብናካ ኣሎና” በሎ። መጻኢ ሂወቱን ትርጉም ምጉዓዙን እንታይ ትጽቢትን ተስፋን ዘለዎ ምዃኑ መታን ንዕኡን ነቶም ምስኡ ዝነበሩ ቅዱሳን ሓዋርያትን ክበርሃሎምን ግልጺ ክኾነሎምን ተዛረበ። ጎይታ ከኣ “ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኢሉ፡ ቤት ኮነ፡ ሰበይቲ ወይ ኣሕዋት ወይ ወላዲ ወይ ዉሉድ ዝሓድግ ኣብታ እትመጽእ ዓለም ከኣ ናይ ዘልኣለም ህይወት ዘይረክብ የልቦን” ዝብል ዓቢይን ዘጸናንዕን ኣምላኻዊ ቃል ሰምዐ(ሉቃ 18፡28-30)።
ብዕለተ ሓሙስ(ቅዱስ ቁርባን ኣብ ዝተሰርዓሉ ምሸት) ብኣምላኹ ብኢየሱስ ክርስቶስ ምእንቲ ከይሕጸብ ዝተኸራኸረ፡ ናብ ዓርቢ ዘውግሐ ለይቲ ኣይሁድ ምስ ጭፍራ ሰባት ንክርስቶስ ኣምላኽና ክሕዙ ኣብ ዝመጽሉ ግዜ ናይ ኣምላኹ ፍቕሪ ዘቃጸሎ ቅዱስ ጴጥሮስ በቲ ሒዝዎ ዝነበረ ሴፍ ገይሩ፡ እዝኒ ናይቲ ኣገልጋሊ ሊቀ ካህናት ቆረጸ (ማቴ ማቴ 26፡50-52)
ኣቐዲሙ ክርስቶስ ኣምላኽና ብዛዕባ ስቕለቱን ሞቱን ኣብ ዝነገሮም ግዜ “ጎይታይ ! የድሕንካ እባ ድኣ እዚ ኩሉስ ኣባኻ ኣይውረድ ” እና በለ ብታህዋኽ ዝተዛረበ ቅዱስ ጴጥሮስ ክርስቶስ ገሲጽዎ ኢዩ (ማቴ16፡21-23)። መሊሱ’ውን ቅድሚ ስቕለቱ ዝነበረ ሰዓታት ደጊሙ ንሱ ክስቀል ምዃኑ፡ነቲ ጓሳ ኣባጊዕ ምስ ሓዝዎ ድማ ኩላቶም ሓዋርያት ፋሕ ከም ዝብሉ ኣብ ዝነገሮም ግዜ ቅዱስ ጴጥሮስ፥ ኩላቶም እኳ እንተኸሓዱኻ ኣነስ ከቶ ኣይክሓድገካን እየ” ክብል ተዛረበ፡ እንተኾነ በታ ለይቲ እቲኣ ከምቲ ክርስቶስ ዝበሎ፡ እቲ ኣብ ቅድሚ ጭፍራ ናይ ኣይሁድ ከይፈርሐ ብትብዓት እዝኒ ጊልያ ናይቲ ሊቀካህነት ዝቖረጸ፡ ኣብ ቅድሚ ሰበይቲ ግና ፈርሐ “ወዲ መዝሙሩ ኣይኮንኩን፡ ነዚ ሰብ እዚ ኣይፈልጦን ” ካኣ በለ። እንተኾነ ነቶም እንጋገ ዘሎና ኣብነትን ክኾነናን ኣሰሩ ምእንቲ ክንስዕብን ኣምሪሩ በኸየ ፡ተነስሐ ። ዝሕዘኖ ሓዘን ዝነብዖ ንብዓት ተመልኪቱ ንንስሓኡ ተቐበለሉ (ማቴ 26፡69-75)።
ብድሕርዚ ማርያም መግደላዊት ናይ ክርስቶስ ትንሳኤ ኣብ ዘበሰረቶም ሰዓትን ግዜን ከኣ ምስቲ ጎይታ ዘፍቅሮ ወደ መዝሙር ማለት ዮሓንስ ኮይኑ ኣብ ናይ ክርስቶስ መቓብር በጽሐ፡ ኣብቲ መቓብር ኣትዩ ከኣ ናይ ክርቶስ ትንሳኤ ኣረጋገጸ ( ዮሃ20፡1-10)
ድሕሪ እውን እንተኾነ ንህዝቢ ኣምላኽ ኣኪቡ ብማእከልነት ዝመርሕ ዝነበረ ንሱ ባዕሉ እቲ ርእሲ ናይ ሓዋርያት ዝተሰምየ ቅዱስ ጴጥሮስ ኢዩ (ግብ.ሃዋ 5፡1-10)
መበል ዓሰርተ ክልተ ዝነበረ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ብገዛእ ፍቓዱ ካብ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ወጺኡ ንኣምላኹ ኣሕሊፉ ኣብ ምሃብ ስለ ዝበጽሐ፡ ንዕኡ መተካእታ ዝኸውን ሰብ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ክትክኡ ከምዘሎዎም ዝገበረ ኣብ በዓለ መንፈስ ቅዱስ ብሓደ ግዜ 3000ሰባት ዘእመነ ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ኢዩ (ግብ.ሃዋ1፡12 )
ስለዚ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዘመነ ሕይወቱ ብዙሕ ትሩፋትን ትምህርትን ዘለዎ ዓቢ ናይ ሃይማኖት ኣቦ እዩ።
ድሕሪ ዕርገት ጎይታ ቅዱስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ናብ ሮሜ (ኢጣልያ) ናብ ናይ መኳንንቲ ስፍራ ኣትዩ ዓው ብዝበለ ድምጺ “መሓርቲ ምሕረት ክረኽቡ እዮም እሞ ብጹዓን እዮም” እና በለ ሰበኸ። ነዚ ዝሰምዑ ኣብቲ ቤት ተተኺሎም ነቲ ቤት ኣቑሞም ዝነበሩ ኣርባዕተ ኣዕኑድ ብሓባር “ኣሜን” ዝብል ድምጺ ኣስምዑ።
ኣብቲ ቤት ሓደ 70 ዓመት ዘውድቕ ጋኔን ዝሓዞ ሰብኣይ ነበረ እሞ ነቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተዛረቦ ቃል ሰሚዖም እቶም ኣርባዕተ ኣዕኑድ “ኣሜን ” ክብሉ ምስ ሰምዐ፡ ብስንባደ እቲ ጋኔን ካብቲ ሰብ ወጸ። ነዚ ዝረኣዩ ናይ ሮማ መኳንንቲን ዓበይቲ ዓድን ኣዝዮም ፈርሑን ተሸበሩን፡ በቲ ዝኾነ ነገር ከኣ እና ተደንቑ ነናብ ቤቶም ከዱ።
ኣብቲ ጉባኤ ዝወዓለ ቀውስጦስ ዝስሙ ሓደ ሰብኣይ ነበረ እሞ ናብ ቤቱ ከይዱ ንኣክሮስያ ሰበይቱ እቲ ኩሉ ዝኾነን ቅዱስ ጴጥሮስ ዝሰበኾ ስብከትን ነገራ። ንሳ ድማ ብልባ ደስ እና በላ ብሓቂ ናይ ዓለም ነገር ኮንቱ ምዃኑን ሃብትኻ ንድኻታት ንጽጉማት ምሃብ ከም ዝግባእ ኣሚና፡ “እዚ ኣዝዩ ጽቡቕ ነገር እዩ እሞ፡ እቲ ጴጥሮስ ዝበሎ ክንገብሮ ይግባኣና እዩ” ክትብል ንሰብኣያ መለሰትሉ። ብድሕርዚ ከምቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝመሃሮም ገበሩ ንኹሉ ሃብቶምን ንብረቶምን ከኣ ንድኻታትን ንጽጉማትን ሂቦም ወድእዎ።
ናይቲ ሃገር ዝነበረ ንጉስ ብዛዕባ ናይ መንግስቲ ግብሪ ክማኻር ንቀውስጦስ ናብኡ ክመጽእ ጸውዖ እሞ፡ እዚ ዝሰምዐ ቀውስጦስ ግና ናብ ንጉስ ሒዝዎ ዝኸይድ ገጸ በረኸት ብዘይ ምንባሩ ብልቡ ኣዝዩ ሓዘነ። ምስ ሰበይቱ ከኣ ብዙሕ ተማኸረ። ኣብ መጨረሽታ ሰበይቱ “ኣይትሸገር ኣምላከ ቅዱስ ጴጥሮስ ክረድኣካ እዩ፡ ስቕ ኢልካ ድኣ ኪድ ” ኢላ ኣፋነወቶ። ብድሕሪ እዚ ቀውስጦስ ንሰበይቱ ተፋንዩ ናብ ንጉስ ከደ፡ እቲ ንጉስ ካኣ ብሓጎስን ብደስታን ተቐበሎ። ቀውስጦስ ንሰለስተ ዓመታት ዝኣክል ምስ ንጉስ ድሕሪ ምጽናሕ ናብ ዓዱ ተመልሰ፡ እንተኾነ ገዲፍዎም ዝኸደ ክልተ ደቁ ሞይቶም ጸንሕዎ፡ ሰበይቱ ከኣ ከመይ ገይራ ከም እትነግሮ ዓቕላ ጸበባ። ድሕሪ ብዙሕ ምሳሌታት ካኣ እቲ ዝኾነ ንሰብኣያ ነገረቶ እሞ ቀውስጦስ ሰብኣያ ኣዝዩ ሓዘነ፡ ተከዘ ። ንሳ ግን “ኦ! እግዚእየ ንስእሎ ለእግዚኣብሔር ኣምላከ ጴጥሮስ/ኦ! ጎይታ ንእግዚኣብሔር ንናይ ጴጥሮስ ኣምላኽ ንለምኖ” በለቶ።
ብድሕሪ’ዚ ብስቡር ልቢ ናብ ኣምላኽ ናብ እግዚኣብሔር ጸሎቶም ኣቕረቡ እሞ “ኦ! ቀውስጦስን ኣክሮስያን ቃል ኣገልጋልየይ ጴጥሮስ ስለዝሰማዕኩምን ዝተቐበልኩምን ንኽልቲኦም ደቅኹም ህያዋን ገይረ ክህበኩም እየ” ዝብል ድምጺ ካብ ሰማይ መጸ። ክልቲኦም ደቆም ከኣ ተንስኡ። ሓደ ካብኣቶም ናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ረድእን ኣገልጋልን ዝኾነ ቀሌምንጦስ እዩ። ጸኒሑ ቅዱስ ጴጥሮስ ንቀሌምንጦስ ጳጳስ ንሓዉ ከኣ ዲያቆን ገይሩ ሸሞም።
ብድሕሪ’ዚ ኣብ ላዕሊ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ዕብየታን ክብራን ኣብ ደመና ብመልክዕ ቀስቲ፥ ኣብቲ ቀስቲ ከኣ ኣብ ማእከል ደብተራ ብርሃን፥ ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ቅዱሳን መላእክት ብእሳት ሓዊ ተኸቢቦም ንዓኣ ከኣ ከቢቦም እና ኣመስገንዋን እና ወደስዋን ተራእየቶ።ብዙሕ ዓበይቲ ዘደንቑ ነገራት ከኣ ሰምዐን ረኣየን።
ብድሕሪ’ዚ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ኩሉ ቦታታት ከይዱ ክሰብኽ ከም ዘለዎ ኣዘዞ እሞ ካብኡ ተበጊሱ ብኤማሁስ (11ኪሎ ሜተር ካብ ኢየሩሳሌም) ሓሊፉ ናብ ልዳ(ሉድ -ቅዱስ ጊዮርግስ ብሰማእትነት ዝዓረፈሉ ቦታ ) ካብኡ ከኣ ኣብ መጨርሽታ ናብ ኢዮጴ(ናይ ሎሚ ተል-ኣቪቭ) በጽሐ። ኣብ ልዳ(ሉድ) ካብ ሸሞንተ ዓመት ኣትሒዙ ኣብ ዓራት ዝደቀሰ ኤንያ ዝስሙ ልሙስ ሰብኣይ ካብ ዓራቱ ኣተንስኦ፡ ኣብዚ ቦታ እዚ ከሎ ከኣ ሓንቲ ጣቢታ(ዶርቃስ)ዝተባህለት ሰናይ ምግባርን ምጽዋት ምሃብን እተዘውትር ዝነበርት ኣማኒት ሓሚማ ሞተት፡ ብድሕሪ’ዚ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ልዳ ከም ዘሎ ዝፈለጡ ሰብ ኢዮጴ ሰባት ልኢኾም ናብኡ ከም ዝመጽእ ገበሩ፡ ንሱ ድማ ሕያው ገይሩ ኣብ ቅድሚኦም ደው ኣበላ (ግብ.ሃዋ 9፡32-43)።
ቅድሱ ጴጥሮስ ኣብ ኢዮጴ እና ጸለየ ከሎ እንሆ ብኣርባዕተ መኣዝኑ ዝተታሕዘ ዓቢይ ነጸላ ዝመስል ካብ ሰማይ ወሪዱ ናብኡ መጸ ኣብ ውሽጡ ከኣ ኣርባዕተ መሓውር ዘለዎም እንስሳ ዘቤትን ኣራዊትን ለመም ዝበሉን ኣዕዋፍ ሰማይን ረኣየ እሞ “ጴጥሮስ ተንስእ ሓሪድካ ብላዕ” ዝብል ድምጺ ካብ ሰማይ መጾ ንሱ ግና “ርኹስ ወይስ ዘጸይፍ ከቶ ኣብ ኣፈይ ኣትዩ ኣይፈልጥን እዩ እሞ ኣይከውን እዩ” ክብል መለሰ። ካልኣይ ግዜ ከኣ “ነቲ ኣምላኽ ዘንጽሖ ንስኻ ርኹስ እዩ ኣይትበል” ዝብል ድምጺ ደጊሙ መጾ ከምዚ እና በለ ሰለስተ ግዜ ተደጋገመ፡ ኣብ መጨረሽታ ከኣ ኩሉ እቲ ዝረኣዮ ራእይ ናብ ሰማይ ተወስደ (ግብ.ሃዋ 10፡9-17, ግብ.ሃዋ 11፡5-10)። ብዛዕባ እዚ ነገር እዚ እና ተጨነቀ ከሎ እምበኣር እቲ ኣብ ቂሳርያ ዝቕመጥ ዝነበረ ምስ ኩሉ ስድራቤቱ መንፈሳዊ ሰብ፡ ንህዝቢ እውን ብዙሕ ምጽዋት ዘዘውትር ቆርኔሌዎስ ዝተባህለ ነቲ ኣብ ቤት ስምዖን (ኣልፍዒ ቆርበት) ዝነበረ ጴጥሮስ ሰባት ልኢኹ ናብ ቤቱ ጸውዖ። ቅዱስ ጴጥሮስ ከኣ ናብ ቤቱ መጺኡ ኣጠመቖ። ነቶም ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ሰባት ውን መንፈስ ቅዱስ ብዝሃቦ ጸጋን ጥበብን ናይ ክርስቶስ ትምህርቲ ምሂሩ ክርስቲያን ክኾኑ ኣብቅዖም (ግብ.ሃዋ 10፡44-48)።
ብድሕር’ዚ ከምቲ ጎይታ ዝኣዘዞም ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ቅዱስ ዮሓንስ ናብ ኣንጾኪያ ኣምርሑ። ቅድሚኡ ግና ቅዱስ ዮሓንስ ንሃገረ ኣንጾኪያ ኣጽኒዕዋ ክመጽእ ናብ ኣንጾኪያ ከደ። እቶም ሰባት ናይታ ሃገር ግና ሕሱማትን ክፉኣትን ኮይኖም ጸንሕዎ ክቐትልዎ’ውን ደለዩ።
እና ሓዘነ ናብ ቅዱስ ጴጥሮስ ተመሊሱ ከኣ “ነግስታትን መኳንንትን ናይዛ ሃገር ክፉኣትን ርጉማትን እዮም። ከመይ ኢልና ኢና ድኣ ናይ ክርስቶስ ትምህርቲ ክንሰብኽን ሃይማኖት ክምህሮምን፧”በሎ። ነዚ ምስ ሰምዐ ቅዱስ ጴጥሮስ ፍቁረይ ብዛዕባ ናቶም ነገር ኣይትሕዘንን ኣይትደንግጽን ብኣፍራስ 20 መዓልቲ ዝወስደመንገዲ፡ እንሆ ንዓና ግና ብሓደ ለይትን መዓልትን ካብ ኢየሩሳሌም ኣብዚ ዘብጽሓና ኣምላኽ ሕጂ እውን ንኹሉ ስራሕና ባዕሉ ከስልተልናን ከሰንየናን እዩ ” በሎ። ናብቲ ሃገር ኣትዮም ከኣ እና ተዛወሩ ናይ ክርስቶስ ወንጌል መሃሩ፡ እንተኾነ እቶም ህዝቢ ኣዝዮም ጨካናትን ርጉማትን ኣብ ኣምልኾ ጣዖት ዝተጸምዱ ስለ ዝነበሩ፡ ብዘሰቕቕ መገረፍቲ ገረፍዎም መታን ክላገጽሎምን ክስሕቅዎምን ከኣ ሓሓሊፎም (ቦግ ቦግ እና ኣበሉ ) ርእሶም ላጸይዎም፡ ነዚ ገይሮም ከኣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተውዎም። እዚ ምስ ኮነ ኣብ ውሽጢ እቲ ተኣሲረምሉ ዝነበሩ ስፍራ ኮኖም እግዚኣብሔር መታን ክረድኦም ጸሎት ኣቕረቡ። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከእ ” ኦ! ኅሩያንየ ጴጥሮስ ወዮሓንስ ኢትፍርሁ ወኢትኅዝኑ እስመ ኣነ ህልው ምስሌክሙ እስከ ለዓለም/ ኦ ! ሕሩያተይ ጴጥሮስን ዮሓንስን ኣይትፍርሑን ኣይትሕዘኑን ኣነ ክሳዕ ዘልኣለም ምሳኹም ኣለኹ፡ብዛዕባ እቲ ንኽስሕቁ ኢሎም ሓሓሊፎም ዝላጸይዎ ጸግሩኹም ኣይትሕሰቡን ኣይትሕዘኑን እዚ መመክሕን ክብርን ናይ ክህነት ስርዓትን ንኹሉ ነቲ ስጋይን ደመይን ዘቑርብ ሰብ ክኸውን እዩ” ክብል ተዛረቦም።
ሎሚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያና ናይ ቤተ ክርስቲያን ሰባት ብሕግን ስርዓትን ናይ ቅድስት ኦርቶድክሳዊት ተዋህዶ ሃይማኖት ዝተማህሩ፡ ማዕርገ ዲቁናን ክህነትን ኣብ ዝቕበልሉ ግዜ ከምቲ ጎይታ ንቅዱሳን ሓዋርያት ጴጥሮስን ዮሓንስን ዝኣተወሎም ቃል ኪዳን መሰረት፡ ኣብዚ ማዕርግ እዚ ንዝበጽሑ ሰባት ኣብ ግዜ ማዕርግ ኣብ ዝዕደልሉ ግዜ ከምቲ ሰብኣ ቂሳርያ ዝገበርዎ፡ ካብ ጸጉሪ ናይዞም ሰባት ከኣ ሓሓሊፉ(ቦግ ቦግ የብልሎም) ይውሰደሎምን። ቃል ጎይታ ስለዘይሓልፍ እዚ ስርዓት ኮነ።
ቅዱሳን ሓዋርያት ጴጥሮስን ዮሓንስ ካብ ቤት ማሰርቲ ምስ ወጽኡ፡ ቅዱስ ሓዋርያ ጳውሎስ ብፍቓድ ኣምላኽ ናብኣቶም መጸ እሞ ንቅዱስ ዮሓንስ ረኸቦ። እቲ ኮይንዎ ዝነበረ ምስ ረኣየ ከኣ “እንታይ ኮይንካ ናይ’ዛ ሃገር ሰባት’ከ እንታይ ገበሩኻ” ክብል ሓተቶ።ቅዱስ ዮሓንስ ብወገኑ “ኢታንክር እምኔየ እስመ ሊቀ ሓዋርያት ካዕበ በዝንቱ ኣርኣያ ሀሎ” ክብል መለሰሉ። ካብኡ ተንሲኡ ቅዱስ ጳውሎስ ናብቲ ቤተ ጣዖቶም ከይዱ ንሱ ጣዖት ከም ዘምልኽ መሲሉ ቀርርቦም። ብድሕሪ’ዚ ናብቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሮ ስፍራ ወስድዎ እሞ ንቅዱስ ጴጥርስ ምስ ረኣዮ ከምዘይፈልጦ መሲሉ ገጹ ጸፍዖ “ንስኻ ብሓቂ ናይ ጽድቂ ትምህርቲ እንተድኣ ኣለካ ኮይኑ እንታይ ትእምርቲ ተርእየና” ኢሉ ከኣ ሓተቶ። ነቶም ኣሕዛብ ከኣ “ምዉታን እንተድኣ ኣተንሲኡ ክንኣምኖ ኢና” ክብል ተዛረቦም እሞ ካብ ዝመውት 3 ወርሒ ዝገበረ ሬሳ ኣምጽእሉ ንሱ ከኣ ናብ እግዚኣብሔር ጸለየ፡እቲ ሞይቱ ዝነበረ ሰብ ከኣ ህያው ኮይኑ ኣተንስአ።
እዚ ምስ ኮነ ናይታ ሃገር ንጉስን ሰበይቱን ምስ ጳውሎስ ተዘራረቡ እሞ በቲ ዝኾነ ኩሉ ኣመኑ። ሽዑ ቅዱስ ጴጥሮስ ምድሪ ቤት ናይ ዝነበርዎ ገዛ በትሪ ገይሩ ሃረሞ እሞ ጽሩይ ማይ ወጽአ። በቲ ዝወጽአ ጽሩይ ማይ ገይሩ ከኣ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስ ንንጉስን ስድራቤቱን ንኹሎም ናይ ኣንጾኪያ ሰባትን ኣጠመቖም ፡ቤተ ክርስቲያን ውን ሃነጽሎም።
ብድሕሪ’ዚ ናይ ሎዶቅያ ሰባት “ባሕሪ ቂሳሮስ መሊኡ ንኹሉ ገዛውትናን እንስሳታትናን ሰብናን ኣጥፊኡና” ክብሉ ሰባት ናብ ኣንጾኪያ ናብ ቅዱስ ጴጥሮስን ዮሓንስን ለኣኹ። እዚ ምስ ሰምዐ ቅዱስ ጴጥሮስ ን ቅዱስ ዮሓንስ ነቲ ባሕሪ ከህድኦ ለኣኾ። መልእኽቲ ተቐቢሉ ቅዱስ ዮሓንስ እና ኸደ ከሎ ካብ ሎዶቅያ ብውሕጅ ዝመጸ በጊዕ ረኸበ እሞ “ናብ ፈለገ ቂሣሮስ ኬድካ ናይ ክርስቶስ ኣገልጋሊ ናባኻ ልኢኹኒ ንስኻ ብቃል እግዚኣብሔር ዝተኣሰርካ ኢኻ” በሎ ኢሎ ሰደዶ፡ እቲ ዝተላእከ በጊዕ ከምቲ ዝበሎ ገበረ፡ ከይዱ ከኣ ነቲ ባሕሪ ኣህድኦ። ከመይ እግዚኣብሔር ድንቂ እዩ !!! ኩሉ ፍጥረት ከኣ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ እዩ!!!
ነዚ ዘደንቑ ትእምርቲ ዝረኣዩ ናይታ ሃገር ሰባት ከኣ ብክርስቶስ ኣመኑ። ቀጺሎም ብሰማርያ ሓለፉ ኣብኡ ከኣ ብዙሕ ትእምርትን ተኣምራትን ገበሩ። ንብዙሓት ሰባት ካብ ዘይምእማን ናብ እምነት ኣምጽኡ። ጸልዮም ናይ መንፈስ ቅዱስ ጸጋን ውህበትን ኣውረድሎም። ነዚ ዝረኣየ ሲሞን ዝባህል ጠንቋሊ ብኽፍኣቱ ሃብቲ መንፈስ ቅዱስ ክቕበል ደለየ፡ ኣንተኾነ ቅዱስ ጴጥሮስ ገሰጾ (ግብ.ሃዋ 8፡4-24)። ብትምህርቶም ዝኣመና ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ንኣዴታተን ገዲፈን ንጽህንአን ሓልየን ካብ ስድራቤተን ተፈላለያ።
በቲ ዝገበሮ ዓቢ ትምህርታትን ዘደንቕ ተኣምራትን ሮማውያን ገዛእቲ ክቐትልዎ ደለዩ።እዚ ዝሰምዑ ኣመንቲ ኣብ ልዕሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ብዝነበሮም ፍቕሪ ሮማ ገዲፉ ክወጽእ ሓበርዎ እሞ ቅዱስ ጴጥሮስ ልብሱ ቀይሩ ካልእ ሰብ መሲሉ ካብቲ ከተማ ክወጽእ ተበገሰ።ካብቲ ከተማ እና ወጸ ከሎ ግና ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምቲ ቀደም ዝፈልጦ ኮይኑ ተጓነፎ፡ሽዑ ቅዱስ ጴጥሮስ “ናበይ ደሊኻ ጎይታይ” ክብል ሓተቶ። ጎይታ ድማ “ካልኣይ ግዜ ክስቀል ናብ ሮማ ይኸይድ ኣለኹ” በሎ።ሽዑ እቲ ኣቐዲሙ ጎይታ “ንስኻ በጽሒ ከለኻ ባዕልኻ ተዓጢኽካ ናብ ዝደለኻዮ ትኸይድ ነበርካ ምስ ኣረግካ ግናኣእዳውካ ከም እተልዕል እሞ ካልእ ከም ዘዕጥቕካ ናብ ዘይደለኻዮ እውን ከም ዝወስደካ ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ ” ዝበሎ ቃል ዘከረ እሞ ናብ ሮማ ንድሕሪት ተመልሰ (ዮሃ 21፡18-19)።
“ከም ኣምላኸይ ንላዕሊ ገጽ ኣይስቀልን ምስኡ ኣይመዓረረን እየ” ኢሉ ቁልቁል ኣፋ ተሰቒሉ ድማ ብሰማእትነት ዓረፈ።
ይቕጽል……..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
‘ንዝዓረቑ ንከባቢታት ብምሕዋይን ህዝባ ርእሶም ንክምግቡ ብምኽኣልን ትግራይ ኣብነታዊ ፖሊሲ ኣተኣታትያን ተግቢራን ተባሂላ'ያ ብሕ/ሃ ሜዳልያ ወርቂ ተሸሊማ።
ትግራይ ናብ’ዚ ክብሪ’ዚ ዝበቅዐት ናይ ሕቡራት መንግስታት ወፍሪ ጸረ ምግፋሕ በረኻነትን ዓለም ለኸ ቤት ምኽሪ መጻኢ ጊዜን ኣብ ዘካየድዎ ውድድር’ዩ።
ብዛዕባ እቲ ሽልማት ሜዳልያ ወርቂ ሪኢቶኦም ዝተሓተቱ ሓላፊ ቢሮ ሕርሻ ክልል ትግራይ ዶ/ር ኣትንኩት መዝገቡ ‘እቲ ሽልማት ተወሳኺ ስንቂ’ዩ ዝኾነና’ ኢሎም።
ኣብ ትግራይ ህዝቢ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 14 ዓመታት 900 ሚልዮን ኩንታል ሓመድን እምኒን ጸይሩ ኣብ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ከምዘውዐለ እቲ ዜና ይሕብር።
ከምውጽኢት ንዓመታት ዝዘለቀ ጻዕሪ ‘ኣብ ትግራይ ጥርሑ ተሪፉ ዝነበረ 1.2 ሚልዮን ሄክታር መርየት ሎሚ ብኣግራብ ተሸፊኑ ይራኣይ፣ ዝነቀጹ ፈለጋት ማይ ክነትዑ ጀሚሮም፣ ፍግረ መርየት ነክዩ፣ ኣንቆልቒሉ ዝነበረ መጠን ዝጠራቐም ማይ ይውስኽ ኣሎ፣ ህዝቢ እኽሊ ኣፍርዩ ንርእሱ ክምግብን ኣታዊኡ ክውስኽን ኪኢሉ ኣሎ’ ይብል ዓለም ለኸ ቤት ምኽሪ መጻኢ ጊዜ።


text:
መስከብ ዶ በልካ ጊደሁን ሙሁር ደንቆሮ
ምህሮ ብዘይ ኣእምሮ ካብ ምህሮስ ኣእምሮ,,
ፍትሒ ይንገስ ዝበለ ዝረኸቦ, ብነዊሕ መልሐሶም ሕልና ኣልቦ, ጸረ ዓደቦ ኣገልገልቲ ዲክታቶር, በዓል እዚ እዮም,ሕማም ቃሐር, ሰሚዕኩም ዶ ልቦም ጠዋይ, ንኤርትራዊያን ከሊኦምና ምምባር, ኣነ እየ ፋጥና ኣብረሀት, ኣነ እየ ምሐመድ ብርሃነ,,ኣስላም ኣብ መስጊድ ንሰግድ, ክስታን, ኣብ ቤተ ክርስትያን, ጸሊና, ኩልና ንብል ኣሜን, እምነት እንታይ ኣፍሊጥኩም እኒ ጊደሁን ሰዓብቲ ጋኔን, መሰል ህዝቢ ኤርትራ ብኣኹም ማዓስ ይውሰን,,
ኣስላምና ክስታና
ምስ ዋዕሮ ታትና
እዚዩ ምልክት ሐድነትና,
ሰላማዊ ሰልፊ ኣስመራ ከረን ኣቁርደት ተሰነይ, ዓዲ ቐይሕ ኣፍዓበት ዓሰብ ናቕፋ, እዩ ምስክር, ኤርትራዊያን ብሐደ ከም ንነብዕ, ብሐደ ኣውያትና ከም ነስምዕ,,
ድምጺ ህዝቢ ካብ ኣስመራ ነጒዱ,ንጭፍራ ኣብ ድያስፖራ, ኣርዒዱ, ድምጽና ኣብ, ሽወደን ሎንደን ኣመሪካ,, ጀርመን, ግድጺ ኣውስትራልያ,ካናዳ ሆላንድ, ኖርወይ, ስዊዘርላንድ, ፈረንሳ,ኣብ ሮማ, ሱዳን ኢትዮጵያ፡ኣብ ቅርዓት ወጺና ብመስርዕ, ባርባራዊ,ተግባራት ጭፍራ ህግደፍ ነቃልዕ,, ምስ ሰዓብቱ ደም ከም ዝነብዕ ገርናዮ, ቀሪብና ኢና ንክርዳድ ካብ ግራትና ንጽህዮ, ደጊም ቦታ የለን ከም ጊደሁን ዋህዮ,
ምስ መራሒኦም ቢኢዱ
ተ, ሰሚዖም ዝርዕዱ
ጀ, ሰሚዖም ዝስንብዱ
ሃ, ሰሚዖም ዘዕበድብዱ,,
ብደም ጀጋኑ ከም ዝመጸት ሃገር,ማዓስ ብሙሁር ደንቆ ይንገር,ሕድሪ ስዉኣት እንተ ዝትግበር, ዶ ጀጋኑ ስኩላት ኲናት ማይ ሐባር, መሰል ሐቲቶም ምተረሸኑ, ሕድሪ ጀጋኑ እንተ ዝኽበር, ዶ ኣብ ዓዲ ኣበቶ, ብዘይ ሕቶ, ደቂ ስዉኣት ብረሻሽ ምኾኑ ህንኩቶ,ድፉን ጊደሁን, መስከብ ዶ በልካ, ጥንቅልዒት ዝሸንካዮ ናብ ነብስኻ, መስከብ እሺ ኢልካ ትሕሾ ባዕልኽ,,
ህግደፍ ብህዝባዊ ናዕቢ ሰንቢዶም
ኣብ ርእሲ ከተማና ወጺኡ ጉዶም
ህግደፋዊያን ምሱኡ ዩ ፍርዶም,
ትንፋስ ሰዄዕ ወዮ ከዳዕ ህግደፍ
ጽባሕ ኣብ ናይ ታሪኽ ጓሐፍ,
ክሳብ ዝጓሐፍ,
ሙሁር ደንቆሮ ጀሚሩ ሀለፍለፍ,
ህግደፋዊያን ጸረ ሐርነት
ጽባሕ ብሐለንጊ ዉጹዓት
ኣይትቕሰኑ ክወርደኩምዩ ማዓት,
ዝተደጎለ ሐዊ ዝጠፍኤ ይመስል,
ወይሉኡ ናባና ኢዱ ዊጥ ዝብል,
ሎሚ ዘመን ክትብሉ ኢኹም ቅምስል,
ከም መራሒኦም ብጸጋም ዝተንሱኡ
ንጽቡቕ ናይ ህዝቢ ዝጻቡኡ
ምስ መራሒኹም ኢኹም ተጠፍኡ,
ኣገሪሁ ኣብ ርእስና ደይቡ, ኣብ ሕንብርቲ ደቀባት ኣዝጊቡ,ምስ ሰዓብቱ ንህዝቢ ኤርትራ ዝኸድዔ,, ኢሰያስ ሳጥናኤል,, ማዓልትኻ ቁጸር ደጊም የለን, ብኣኻን ብጉጅለኻን ዝህመል,,
ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ, ኤረና, ሸዊት ለምለም ክኸውንዩ ዓድና, ክቡር እዩ ሕድሪ ሰማእታትና, ብበርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን,,
ስዕረት ንጃንዳ ህግደፍን ዓንገልቶምን፡፡


text:
ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣብ መላእ ከባቢታት ሃገር ክትግበሩ ወሲኑ ዘሎ ኣልመምቲ ግፋታት ይቕጽሉ ከምዘለዉ ምንጭታት ድምጺ መድረኽ ሓቢሮም። ምንጭታትና ነዚ ዝሓበሩ ኣብ ኦምሓጀርን ፋንኮን ብ ቀዳም 7 ግንቦት ኣብ ናይ ዕዳጋ ግዜ ሓያሎ ነበርቲ ተገፊፎም ናብ ከተማ ተሰነይ ከምእተወስዱ ኣብ ዘረጋገጹሉ እዩ።
በቶም ናብ`ተን ነበርቲ ዓድታት ጥሪትን ኣእካልን ዝሻየጡለን ማእከላት ልዑል ቊጽሪ ሰራዊት ብምውፋር ኣብ ጸሓይ ቀትሪ ዝተኻየዱ ኣልመምቲ ግፋታት ሓያሎ ነበርቲ ከምእተወስዱ ዘመልከቱ እቶም ምንጭታት፥ ናብ`ተን ዕዳጋታት ናይ ኣሃዱኦም መሻርፍ ክሽምቱ ዝመጽኡ ኣባላት ሰራዊት እዉን ከምእተለከሙ ኣፍሊጦም።
እቶም ግፋታት ኣብ ናይ ዕዳጋ መዓልቲ ማለት ቀዳም ዝተኻየዱ ብምንባሮም ናይ ዝተወስዱ ነበርቲ ብዝሒ ልዑል ምንባሩ ፥ ሓያሎ ነጋዶ ድማ ማሎምን ንብረቶምን ብዘይሓታቲ ገዲፎም ከምእተወስዱ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ወኪልና ካብ ዞባ ማእከል ኣብ ዝሰደደልና ሓበሬታ እዉን፥ ኣብ ድሮ በዓል ፋሲካ ከባቢ እንዳ ኮካ ናይ ከተማ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ዕዳጋ ጥሪት ብዝተኻየደ ኣልማሚ ግፋ ሓያሎ ነበርቲ ናብ ቤት-ማእሰርቲ ዓዲ ኣበይቶ ከምእተወስዱ ፣ ናብ`ቲ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝበጽሑሉ ገንዘብ ናይቶም ኣውደኣመት ንምሕላፍ ጥሪት ክዕድጉ ዝመጽኡ ዜጋታትን ሽያጥ ናይ ሓያሎ ሰብ ጥሪትን ብዘይ ዝኾነ መረኻኸቢ ሰነድ ከምእተመንዘዐ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ድሕሪ`ቲ ፍጻሜ ብ 7 መጋቢት ዝተለቊ ሰብ ጥሪት ብዛዕባ እተን ብዘይ ሓታቲ ገዲፎመን ዝኸዱ ማሎም ኣብ ዝሓተቱሉ`ውን ተስፋ ዘይብሉ ምላሽን ሕቶኦም ከይቅጹሉ ተሪርር መጠንቀቕታን እዩ ተዋሂቡዎም ።
ኣብ`ዞም ኣብ መለእ ሃገር ዝቕጽሉ ዘለዉ ኣለመምቲ ግፋታት ንብረትን ገንዘብን ግፉፋት ምምንዛዕ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ከምዘሎ እዮም ምንጭታትና ዝሕብሩ።


text:
Published: 01 October 2017
ኣብዚ ቅንያት እዚ መንፈሳውያን ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ ንኣባ ሉቃስን ንኣባ ባስልዮስን ብዝገብርዎ ዘይሕጋውን ዘይመንፈሳውን ኣሰራርሓ ብትሪ ስለ ዘወገዝዎም ድሮ ክልተ መነኮሳት ብወተሃደራት መንግሥቲ ተታሒዞም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተሓይሮም ኣለዉ።
ኣባ ሉቃስን ኣባ ባስልዮስን ብቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ 2006 ዝተወገዙ እኳ እንተኾኑ ብመንግሥቲ ኤርትራ ተደጊፎም ንቤት ኣምላኽን ንኣማኒ ሕዝቢ ተዋሕዶ ዘማስኑ ዘለዉ፥ ካብ ንትእዛዝ ኣምላኽ ንትእዛዝ መንግሥቲ ብምቅዳም መገበርያ ዓለም ብምዃን ካድራት መንግሥቲ ተቐይሮም ምህላዎም ገዳማውያን ኣቦታትን ሕዝብን ተረዲእዎ ዘሎ ጉዳይ እዩ።
ካብ 2005 ዓም ጀሚሩ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ኤርትራ፥ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻርን ፖለቲካዊ ምሕደራ ኣትያ ከም ዘላ ካብ ማንም ሰብ ዝተሰወረ ኣይኮነን። ዘይሕጋዊ ምውራድ 3ይ ፓትርያርክ ሃገረ ኤርትራን ዘይፍትሓዊ ማእሰርቲ ኣቦታት ካህናት ዝጀመረ ጭውያ ቤተ ክርስቲያን፥ ንኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስ ዋና ኣማሓዳሪ ክኸውን ዝኣዘዘ መንግሥቲ እዩ።
ኣባ ሉቃስን ኣባ ባስልዮስን፡ ኩሎም ውሉደክህነት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከይዶም ብረት ይዕጠቑ ኢሎም ስለ ዝፈረሙ፥ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ንምዕናው “ውሉደክህነት ምጽናት” ብዝብል ዝተማህዘ ትልሚ እዩ።
ነዚ እኩይ ትልሚ’ዚ ዘስትውዓልሉ ኣቦታትና ገዳማውያን፥ ኣብ ኣንፊ ሰይፊ ረጊጾም ሰማዕትነት ዝሓትት ውሳኔ ፈጺሞም ኣለዉ። ነዚ ኣብነታውን ታሪኻዊ ውሳኔን ኣቦታት ገዳም ደብረ ቢዘን ከኣ ኩሎም ካልኦት ገዳማውያን ኣቦታት ክስዕብዎን ከኽብርዎን መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት መልእክቲ የመሓላልፍ።
መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት’ውን ነዚ ካህናት ናብ ግዱድ ውትህድርና ዝብል ትእዛዝ መንግሥቲ ዘይንቡርን ዘይግቡእን ብምዃኑ ብትሪ ንንነጽጎን ነወግዞን ኣሎና።
ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዘሎ ኣማኒ ሕዝቢ ድማ ነዚ ብመንግሥቲ ተኣዊጂ ዘሎ ግዱድ ዕስክርና ውሉደ-ክህነት፡ ጉድኣቱን መጻኢ ሳዕቤናቱን ኣስተውዒልና፡ እዚ ንምዕናው ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን ንምብትታን ኣገልገልታን ዝግበር ዘሎ ረቂቕ ፖለቲካዊ ተንኮል ብምዃኑ፡ ዓገብ! ክብልን፡ ስለ’ቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ኣቦታት ገዳማውያን ተቓውሞኡ ከሕይልን፥ ብስም ቤተ ክርስቲያን ጸዋዒትና ነቕርብ።
መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት ሰሜን ኣሜሪካ፥ ማእከላይ ምብራቕን ኤውሮጳን።
30 መስከረም 2017


text:
Published: 07 June 2017
ብዲያ ዶ/ር ገ/እግዚኣብሔር ደብረጽዮን
ጥቕምን ኣድላይነትን ተስፋ
ኣብቲ ዝሓለፈ ትምህርትና (ተስፋ ምጽኣቱ ኣበይ ኣሎ፧ ዝብል)፡ ዳግም ምጽኣት ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማያት፡ ንዓና ንሰዓብቱ ናይ ተስፋ ምንጪ ዝዀነ ፍጻሜ ምዃኑ ርኢና ኔርና። ንሎሚ ኣብዚ ክፍሊ ትምህርትና እንምልከቶ ድማ፡ እቲ እንጽበዮ ተስፋና እንታይ እዩ፧ ዝብል ክኸውን እዩ።
ተስፋ፡ ንናይ ወዲ ሰብ ብህይወት ናይ ምቅጻል ድርኪት ምዃኑ እንርደኦ ሓቂ እዩ። ሰብ ከይበልዐ ንመዓልታት ክጸንሕ ይኽእል እዩ። ማይ ከይሰተየውን ንሰዓታት ክጸንሕ ይኽእል እዩ። ከየተንፈሰ ድማ ንደቓይቕ ክጸንሕ ይኽእል እዩ። ዝርእዮ ስኢኑ፡ ተስፋኡ ምስ ዝጽልምት ግና ንሁመት ክቕጽል ኣይኽእልን። ናይ ብዙሓት ነፍሶም ዘጥፍኡ ሰባት ምኽንያት ድማ፡ ተስፋ ምቑራጽ ኰይኑ ኢና እንረኽቦ። ስለዚ ተስፋ ንናይ ሰብ ህልውና መሰረታዊ ባእታ እዩ።
መንፈሳዊ ህይወትናውን፡ ከም ኵሉ ህይወታዊ ብህይወት ክቕጽል ኣማዕድዩ ዝርእዮ ተስፋ ክህልዎ ከድልዮ ናይ ግድን እዩ። ናይቶም ብእምነት ዝተመስከረሎም ናይ እምነት ቅዱሳት ኣቦታትና፡ ኣብቲ ናይ እምነት ጉዕዞ ምንጪ ጸዓቶም ዝነበረ ዘማዕድውዎ ተስፋ ስለ ዝነበሮም እዩ። ብዛዕባ እቲ ኣቦ ብዙሓትን ፍቁር ኣምላኽን ዝተሰምየ ኣብርሃም፡ ክዛረብ ከሎ ሓዋርያ ከምዚ ይብል “ነታ ኣምላኽ ዝሃናጺኣን ዝሰራሒኣን፡ መሰረት ዘለዋ ኸተማ ይጽበ ስለ ዝነበረ፡ ብእምነት ኣብታ ምድሪ ተስፋ ኸም ኣብ ምድሪ ጓና ዀይኑ ተቐመጠ እሞ ምስቶም ነዛ ተስፋ እዚኣ መዋርስቱ ይስሃቅን ያእቆብን ኣብ ድንኳን ይነብር ነበረ።” (እብ 11፡9-11)። ብዛዕባ እታ ጭዋ ዝተባህለት ኣዴና ሳራ ድማ ከምዚ ይብል፥ “ሳራ እኳ ጊዜኣ ምስ ሐለፈ፡ ነቲ ተስፋ ዝሃባ እሙን ገይራ ስለ ዝረኣየቶ፡ ዘርኢ ንምትካል ብእምነት ሓይሊ ረኸበት።” (እብ 11:12)። ብዛዕባ ነብዪ ሙሴ እቲ ሓዋርያ ዝበሎ ድማ እዚ ነበረ “ናብቲ ዓስቢ ጠመተ እሞ፡ ካብ መዝገብ ግብጽስ ነቲ ጸርፊ ክርስቶስ ኣዝዩ ብዙሕ ሃብቲ ገይሩ ቘጸሮ።” (እብ 11:26)። ብዛዕባ እቶም ዝተረፉ ናይ እምነት ጀጋኑ፡ ብዙሕ ክንዝርዝር ንኽእል ኢና። ብሓፈሻ ግና ከም መጠቓለሊ ናይ ኵሎም ግና እቲ ሓዋርያ ከምዚ ይብለና፥ “እዚኦም ኵላቶም ነተን ተስፋታት ኣይረኸብወንን፡ ግናኸ ካብ ርሑቕ ርእዮም ተሳለምወን እሞ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ኣጋይሽን ስደተኛታትን ምዃኖም እናተአመኑ፡ ብእምነት ሞቱ።” (እብ 11:13)። ስለዚ ምስጢር ዓወት ናይዞም ናይ እምነት ኣቦታት፡ ኣብቲ መንፈሳዊ ጉዕዞኦም ዝጥምትዎ ንጹር ተስፋ ምንባሩ እዩ።
እንጥምቶ መንፈሳዊ ተስፋ እንተዘይብልና፡ ኣብ መንፈሳዊ ህይወትና ክንቅጽል ዘኽእለና ድርኺት የብልናን። ቅዱስ ሓዋርያ ጳውሎስ፡ እዚ ሓቂ ኣብቶም ተመሃሮኡ ዝነበሩ ሰብ ገላትያ ዘስተብሃለ ሰብ ነበረ። በቲ ካብ ኣረማውነት ናብ ክርስቶስ ተመሊሶም ክመላለሱ ዝጀመሩሉ ግዜ፡ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ከም ስቑል ነበረሞ፡ ነታ ሓቂ ዝእዘዙ ንቁሓት ነበሩ። ጸኒሖም ግና ትምህርቲ ኣይሁድ ክሰምዑ ምስ ጀመሩ፡ እቲ ዝጥምትዎ ዝነበሩ ስቁል ክርስቶስ ካብ ቅድሚ ኣዒንቶም ኽሃስስ ጀመረ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ነታ ሓቂ ምእዛዝ ዝስኣኑ ዕዙማት ክዀኑ ገበሮም። እቲ ቃል ከምዚ ይብለና “ኣቱም ዓያሱ ሰብ ገላትያ፡ ቀደም ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ኣዒንትኹም ከም ስቑል ኰይኑ ተስኢሉ ነበረ። ንሓቂ ኸይትእዘዙ ደኣ መን ዓዘመኩም” (ገላትያ 3:1)። ንተስፋ ደጊሙ ሃዋርያ ከም መልህቅ ንፍሲ ብከምዚ ይገልጻ እዩ፥ “ንሳ ድማ ከም መልህቅ ነፍሲ፡ ድልድልትን ጽንዕትን እያ እሞ፡ ናብቲ ኢየሱስ ከም መዓርግ መልከጼዴቅ ንዘለኣለም ሊቀ ኻህናት ኰይኑ ኸም መራሒ ምእንታና ዝኣተዎ ውሽጢ እቲ መጋረጃ እተእትወና ተስፋ አላትና።” (እብ 6: 19-20)። መልህቅ ኣብቲ ብዙሕ ማዕበለ ዘለዎ ውቅያኖስ ወይ ባሕሪ መራኽብ ተገፊዐን ኣንፈተን ከይስሕታ፡ ኣብ ቦተአን ዘቁመን ወሳኒ መሳርሒ እዩ። ተስፋ ድማ ነቲ ሰዓቢ ክርስቶስ ከምኡ እዩ። ኣብዚ ብብዙሕ ዓለማን ስጋውን ማዕበላት ብሓደ ወገን፡ ብብዙሕ ናይ ስሕተት መንፈሳዊ ንፋሳት ድማ በቲ ካልእ እትናወጽ ዘላ ዓለም፡ ንነፍሲ እቲ ናይ ክርስቶስ ሰዓቢ ኣብ ቦትኣ ከጽንዓ ዝኽእል መልሕቅ እቲ ተስፋ ኣምላኽ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን፡ ንርግጽነትን ተፈጻምነትን ተስፋ ምጽኣቱ ኣመልኪትና ተዛሪብና ኔርና። ኣብዚ ክፍሊ ድማ ንእንታይነት እቲ ተስፋ ኣመልኪትና ክንመሃር ኢና። ተስፋ ሰዓቢ ክርስቶስ ግና እንታይ እዩ፧ ምጽኣት ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ፡ ተፈጻምነት ተስፋ ሰዓብቱ ከም ዝበጽሐ ዘበስር ዓብዪ ፍጻሜ እዩ። እዚ ምጽኣት እዚ ንዅሎም ስዓብቱ፡ ማለት እቶም ኣቀዲሞም ብእምነት ዝደቀሱን ንሕና ብህይወት እንጸንሕን ብማዕረ ዝምልኸተና ፍጻሜ እዩ። ንክልቲኡ ጕጅለታት ሓደ ህላዌ ዘልብስ ፍጻሜ ብምዃኑ፡ ምስ ትንሳኤ ምውታትውን ዝተተሓሓዘ እዩ። ቅዱስ ሓዋርያ ጳውሎስ ነዚ ተርእዮ እዚ ከምዚ ኢሉ ገሊጽዎ ኣሎ፥ “ግናኸ፡ ኣሕዋተየ፡ ከምቶም ተስፋ ዜብሎም ካልኦት ምእንቲ ኸይትሐዝኑ፡ ብዛዕባ እቶም ደቂሶም ዘለዉ ብዘይ ፍልጠት ክትኰኑ ኣይፈቱን እየ። ማለት፡ ኢየሱስ ከም ዝሞተን ከም ዝተንስኤን ኣሚንና እንተ ዄንና፡ ከምኡውን ኣምላኽ ነቶም ብኢየሱስ ዝደቀሱ ምስኡ ኼምጽኦም እዩ። ንሕና ኽሳዕ ምጽኣት ጐይታ ብህይወትና እንጸንሕ ከኣ ነቶም ዝደቀሱ ከቶ ኸም ዘይንቕድሞም፡ እዚ ብቓል ጐይታ ንብለኩም አሎና። ጐይታ ባዕሉ ብናይ ትእዛዝ ጭድርታን ብድምጺ ሊቀ መላእኽትን ብመለኸት ኣምላኽን ካብ ሰማይ ኪወርድ እዩ፡ እቶም ብክርስቶስ ዝሞቱውን ቅድም ኪትንስኡ እዮም። ድሕርዚ ንሕና ብህይወት ጸኒሕና ዘሎና ንምቕባል ጐይታ ኣብ ኣየር ምሳታቶም ሐቢርና ብደበና ኽንለዓል ኢና፡ ከምኡውን ንሓዋሩ ምስ ጐይታ ኽንነብር ኢና። ደጊም በዘን ቃላት እዚኣተን ንሓድሕድኩም ተጻናንዑ።” (1 ተሰ 4:13-ፍጻሜ)። ብተውሳኺ ኣብ 1 ቈረ 15: 51-ፍጻሜ ከምዚ ይብል “እንሆ፡ ምስጢር እነግረኩም ኣሎኹ፡ ኲላትና ኽንልወጥ እምበር፡ ኲላትና ኣይክንድቅስን ኢና፡ ብሓንሳእ፡ ብቕጽበት ዓይኒ፡ በቲ ናይ ድሕሪ ዂሉ መለኸት፡ እቲ መለኸት ኪንፋሕ እዩ እሞ፡ እቶም ምዉታት ድማ ብዘይሐልፍ ክትንስኡ እዮም፡ ንሕናውን ክንልወጥ ኢና። ማለት፡ እዚ ሓላፊ ዘይሐልፍ ኪለብስ ይግብኦ እዩ እሞ፡ እዚ መዋቲ ኸኣ ዘይመውት ኪለብስ እዩ። እዚ ሓላፊ ዘይሐልፍ ምስ ለበሰ፡ እዚ መዋቲውን ዘይመውት ምስ ለበሰ፡ ሽዑ እቲ ጽሑፍ፡ ሞት ብዓወት ተዋሕጠ፡ ዝበሎ ቓል ኪፍጸም እዩ። ዎ ሞት፡ ኣበይ ኣሎ ብልሕኻ፧ ኣታ ሲኦልከ፡ ኣበይ ኣሎ ዓወትካ፧ ብልሒ ሞት ሓጢኣት እዩ፡ ሓይሊ ሓጢኣትውን ሕጊ እዩ። ግናኸ ነቲ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ገይሩ ዓወት ዚህበና ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ። ስለዚ፡ ፍቁራት ኣሕዋተየ፡ ጻዕርኹም ብጐይታ ኸንቱ ኸም ዘይኰነ ፈሊጥኩም፡ ብዕዮ ጐይታ ጽኑዓት፡ ዘይትናቓነቑ፡ ኲሉ ጊዜ ዕዙዛት ኩኑ።”። ኣብዘን ክልተ ክፍልታት ቅዱስ ሃዋርያ ጳውሎስ ተጠቒሙሉ ዘሎ መዛዛሚ ሓሳብ እንተ እስተብሂልና “ደጊም በዘን ቃላት እዚኣተን ንሓድሕድኩም ተጻናንዑ” ን “ብዕዮ ጐይታ ጽኑዓት፡ ዘይትናቓነቑ፡ ኲሉ ጊዜ ዕዙዛት ኩኑ” ዝብላ ሓረጋት ነቲ ምጥማትን ምዝካርን ተስፋኻ ኣብ ህይወትካ ዘስዕቦ ረዲኤት ዘግህድ ተወሳኺ መብርሂ እዩ።
ብምጽኣቱ ተስፋታትና
እምበኣር ብዳግማይ ምጽኣት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ሰዓብቱ ዝለብስዎ መንነት እዚ እዩ፥ ነቲ ክቡር ስግኡ ዝመስለ ሰመያዊ ስጋ! ሊቀ መላእኽቲ መለከት ምስ ነፍሐ፥ ምውታት ብዘይሓልፍ ክትንስኡ እዩም። ንሕና ብህይወት እንጸንሕ ድማ ከም ቅጽበት ዓይኒ ክንልወጥ ኢና። እዚ ለውጢ እዚ ዝፍጽሞ ተስፋታት እምበእር ንርኣይ፥
1. ናብ ምስሊ ኣርኣያኡ ክንልወጥ ኢና፥ መደብ ኣምላኽ ንዓና ንኣመንቱ፡ ንምስሊ ወዱ ክንመስል ምዃኑ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ፥ “ንምስሊ ወዱ ኺመስሉ ቐደም መደቦም።” ብምባል ኣንጺሩ ምሂሩ ኣሎ (ሮሜ 8፡29)። ኣምላኽ ኣባና ድሌትን ግብርን እናገበረ፡ ንክርስቶስ ንኽንመስል ኣባና ዝጀመሮ ናይ ለውጢ ሰናይ ግብሪ ኣሎ። ነዚ ዝጀመሮ ናይ ለውጢ ጉዕዞ፡ ኽሳዕ እታ መዓልቲ ጐይታ ማለት መዓልቲ ምጽኣቱ ፈጺሙ ከም ዝውድኦ ንሱ እሙን እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ ነገር ብምሉእ ተኣማንነት ከምዚ ኢሉ ይምህረና፥ “እቲ ኣባኻትኩም ሰናይ ግብሪ ዝጀመረ ኸኣ፡ ንሱ ኽሳዕ እታ መዓልቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዚፍጽሞ፡ እዚ ተረዲኤዮ ኣሎኹ።” (ፊሊጲ 1፡6)። እዚ ከምዚ ዝበለ ምትእምማን ብዛዕባ እቲ ኣባና ዝጀመሮን ክፍጽሞውን ዝዀነ ናይ ለውጢ ህይወት፡ ንሓዋርያ ዮሃንስ ብዛዕባ እቲ ብምጽኣት ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እንመስሎ ምስሊ ተመሳሳሊ ተኣምኖ ከም ዝህልዎ ከም ዝገበሮ ካብዚ ክፍሊ ንርዳእ ኢና፥ “ኣቱም ፍቁራተይ፡ ሕጂ ውሉድ ኣምላኽ ኢና፡ እንታይ ከም እንኸውን ከኣ፡ ገና ኣይተገልጸን። ንሱ ምስ ዚግለጽ ግና፡ ከምታ ዘለዋ ኽንርእዮ ኢና እሞ፡ ንእኡ ኸም እንመስል፡ ንፈልጥ አሎና።” (1ዮሃ 3፡2)። ክርስቶስ ክግለጽ ከሎ ከምታ ዘለዋ ክንርእዮ ኢና፡ ንሕናውን ንዕኡ ከም እንመስል ንፈልጥ ኢና። ማለት እዚ መዋቲ ስጋ ናብ ምስሊ ኣርኣያ ክርስቶስ ክልወጥ እዩ። እዚ ሓላፊ ዘይሓልፍ፡ እዚ መዋቲ ድማ ዘይመውት ክለብስ እዩ። ብምጽኣቱ እምበኣ ክርስቶስ ነዚ ናይ ወርደት ስጋና ለዊጡ ነቲ ክቡር ስግኡ ከምስሎ እዩ። “ንሕና ግና ሃገርና ኣብ ሰማያት እያ፡ ካብኣውን መድሓኒ፡ ንሱ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ንጽበ አሎና። ንሱ በቲ ንዅሉ ኺመልከሉ ዚከአሎ ሓይሊ ነቲ ኽቡር ስጋኡ ምእንቲ ኺመስል፡ ነዚ ናይ ውርደት ስጋና ኺልውጦ እዩ።” (ፊሊጲ 3:21)።
2. ሞት ንሓዋሩ ክስዓር እዩ፥ ጐይታ ካብ ምውታት ብምትንስኡ ንሞት ስዒርዎ እዩ። እቲ ዝነበሮ ስልጣን ድማ ተወስደ። እዚ ዝዀነሉ ድማ ነቲ ንሞት ብልሒ ሂቡ ክስልጥን ጌርዎ ዝነበረ ሓጢኣት፡ ብምፍሳስ ደሙ ደምሲሱ ካብ ማእከል ብምርሓቅ እዩ። ደጊምና ባሮት ሓጢኣት ከይንኸውን ድማ ነቲ ምዉት ዝነበረ ሕልናና ህያው ዝገብር፡ ዘርኢ ኣምላኽ ኣባና ከም ዝነብር ዝገብር ናይ መንፈስ ቅዱስ ምሕዳር ሃበና። እቲ ሕጊ ዝጠልቦ ብኸምኡ ክንፍጽም እንኽእል ድማ ገበረና። ሞት ብዘይ ብልሕን ስልጣን ይኹን እምበር፡ ንሓዋሩ ናብቲ ቀላይ ሓዊ ዝደርበየሉ ግዜ ግና ብምጽኣትን ህልቀት ዓለምን ምዃኑ ካብዚ ክፍሊ ንርእዮ፥ “ሞትን ሲኦልንውን ናብቲ ቐላይ ሓዊ ተደርበዩ። እዚ እቲ ኻልኣይ ሞት እዩ፡ ማለት ቀላይ ሓዊ።” (ራእ 20፡14)። ብምጽኣት መጽሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሞት ንሓዋሩ ተሳዒሩ ክተርፍ እዩ።
3. ጐይታ ንህዝቡ ዕረፍቲ ክህብ’ዩ፥ ነቶም ካብቲ ብርቱዕ ጸበብ ኣምሊጥና፡ ነዚ ለውጢ እነርኽብ ሰዓብቱ ዕረፍቲ ክህበና እዩ። ንብዓት ካብ ኣዒንትና ክድረዝ እዩ፥ ደጊም ሓዘን ኣይኸውንን።
2ይ ተሰሎንቄ 1: 6-7 – “በቲ ምግላጽ ጐይታና ኢየሱስ ካብ ሰማይ ምስ መላእኽቲ ስልጣኑ ንኣኻትኩም ጸቢብኩም ዘሎን ምሳና ዕረፍቲ፡ ነቶም ዜጻብቡልኩም ዘልዉን ጸበባ ኺፈዲ፡ ብኣምላኽ ቅኑዕ እዩ እሞ”
ራእይ ዮሐንስ 21:4 – “ኣምላኽ ከኣ ንብዘሎ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ። እቲ ቐዳማይ ሐሊፉ እዩ እሞ፡ ድሕሪ ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን፡ ድሕሪ ደጊምውን ሓዘን፡ ወይ ጫውጫው፡ ወይ ጻዕሪ ኣይኪኸውንን እዩ፡ ኪብል ከሎ ሰማዕኩ።”
ራእይ ዮሐንስ 7: 16-17 – “እቲ ኣብ ማእከል ዝፋን ዘሎ ገንሸል ስለ ዚጓስዮም፡ ናብ ዔላታት ማይ ህይወት ከኣ ስለ ዚመርሖም፡ ኣምላኽውን ካብ ኣዒንቶም ንብዓት ዘበለ ኺደርዘሎም እዩ እሞ፡ ደጊምሲ ኣይኪጠምዩን ኣይኪጸምኡን እዮም፡ ጸሓይን ሃሩርን ድማ ከቶ ኣይኪረኽቦምን እዩ፡ በለኒ።”
4. ጐይታ ኣብ ኣመንቱ ክኸብር፡ ብምእማኖ ድማ ክንእዶም እዩ፥ መዓልቲ ምጽኣት ጐይታና፡ ኵሎም ሰዓብቱ ንክርስቶስ ዘኽብሩላ መዓልቲ እያ። እቲ እምበርዶ እምነት ኣብ ምድሪ ክረክብ እየ ዝበለ ጐይታ ብወገኑ፡ ንኣመንቱ ክንእዶም እዩ። እታ እሙን ሕያዋይ ባርያ ናብ ናይ ሓጎስ ጐይታካ እቶ እናበለ ክንእድ እዩ። ንነፍሲ ወከፍ ሰዓቢኡ ድማ ክከም ጻዕሪ ዕስቡ ክህቦ እዩ። (ማቴ 25፡21-23፣ ያእ 1፡12፣ ራእ 2፡10፣ 2ጢሞ 2፡5፣ 4፡8፣ 1ተሰ 1፡10-11)
እቲ ብምጽኣት ጐይታና እንጽበዮ ተስፋታት ብዚሕ እዩ። ብግልኩም መጽሓፍ ቅዱስኹም ገንጺልኩ፡ ብዛዕባ እዚ ተስፋታት ክተጽንዕ ኣተባቢዕ ናብ ካልእ ሃሳብ ኽካልፍ።
ንምጽኣቱ ድልው ምዃን
እቲ ብተስፋ ምጽኣቱ ተዳልዩልና ዘሎ ተስፋታት ብዚሕ ካብ ዀነ፡ እቲ ኣገዳሲ ነገር፡ ኣነን ንስኻትኹምን እዚ ተስፋ ዝምልከተና ሰባት ንምዃን ርእስና ናይ ምውሓስ ጻዕሪ እዩ። ከምቲ ቅዱስ ሃዋርያ ጳውሎስ ምዒዱና ዘሎ ከምዚ እናበለ “ብእምነት እንተ አሊኹም፡ ርእስኹም ፈትኑ፡ ርእስኹም መርምሩ። ወይስ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣባካትኩም ከም ዘሎዶ ብርእስኹም ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ እዚ እንተ ዘይኰነስ፡ መኸታ ዘይተጽንዑ ኢኹም።” ርእስና ምምርማር ርእስና ምፍታን ይግብኣና (2ቈረ 13:5)። እዚ ናይ ምምርማር ጉዳይ ዘይምልከቶ ኣካል ከምዘየል ንምምልካት ድማ ደጊሙ ከምዚ ይብል “ስለዚ እቲ ደው ኢሉ ዘሎ ዚመስሎ፡ ከይወድቕ ይጠንቀቕ።” (1ቈረ 10:12)።
እቲ መርሚርና ክንበጽሖ ዘሎና፡ ህይወትናውን ክትነብሮ ዝግብኣ ውሑስ ቦታ ግና እንታይ እዩ፧ ከምቲ እቲ ፍቁር ወደ መዝሙር ሓዋርያ ዮሃንስ ዝምህረና ከምዚ እናበለ “ሕጂ ድማ፡ ደቀየ፡ ንሱ ኺግለጽ ከሎ፡ ትብዓት ምእንቲ ኽንረክብ፡ ብምጽኣቱውን ኣብ ቅድሚኡ ኸይንሓፍርስ፡ ብእኡ ንበሩ። ንሱ ጻድቕ ምዃኑ ትፈልጡ እንተ ዄንኩምሲ፡ ጽድቂ ዚገብር ዘበለ ዅሉ ኻብኡ ኸም እተወልደውን፡ ፍለጡ።” እታ ውሕስቲ ቦታ፡ ኣብ ‘ብእኡ ማለት ብክርስቶስ ምንባር’ እያ ዘላ። (1 ዮሃ 2:28-29)። ብእኡ ምንባር ማለት፡ ካብ ናትካ ነገር ወጺእካ ንክርስቶስ ምንባር ማለት እዩ። እዚ ድማ ነቲ ብጥምቀት ዝኣወጅናዮ ኣዋጅ ማለት ንርእስና ሞይትና ንክርስቶስ ተንሲእና፡ ምስ ክርስቶስ ተቀቢርና ምስ ክርስቶስ ተንሲእና፥ ንሓጢኣት ሞይትና ንጽድቂ ተንሲእና ዝብለ ኣዋጅ ብግብሪ ምንባር እዩ። መልእኽቲ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮማ ምዕራፍ 6 ብምልኡ ኣንብብ። ናይቲ ቀዳማይ ምጽኣቱ ዕላማ ንሕና ብህይወት፡ ማለት ብናቱ ህይወት ምእንቲ ክንነብር እዩ። እቲ ሓዋርያ ነዚ ብኸምዚ ይምህረና፥ “እምብኣርሲ ኸምቲ ክርስቶስ ብኽብሪ ኣቦኡ ኻብ ምዉታት ዝተንስኤ፡ ከምኡ ኸኣ ንሕና ብሓዳስ ህይወት ምእንቲ ኽንመላለስ፡ ናብ ሞት ብጥምቀት ምስኡ ተቐበርና።” (ሮሜ 6:4)። ወሲኹ ድማ “ሞትና ንሞቱ መሲሉ ሕቡራቱ እንተ ዀንናስ፡ ከምኡ ኸኣ ብትንሳኤኡ ኽንሐብሮ ኢና።” (ሮሜ 6:5)።
ስለዚ እቲ ኣብ ትንሳኤኡ ዝሓብር፡ እቲ ብጥምቐት ኣብ ናይ ክርስቶስ ሞት ሓቢሩ፡ ብሓዳስ ናይ ክርስቶስ ህይወት ክነብር ዝርኸብ ሰብ እዩ። እዚ ህይወት እዚ፡ ብጽድቅን ቅድስናን ብመልኽዕ ኣምላኽ ዝተፈጥረ ሓዲሽ ሰብ እዩ። ናይ ጽድቂ ባህርይ ዘለዋ ህይወት። ንንግስነት ሓጢኣት ደንኺሉ ንክርስቶስ ንጉሱ ጌሩ ዝሾመ ህይወት። እቲ ቅዱስ ሓዋርያ ኣብዚ ምዕራፍ ደጊሙ ብዛዕባ እዚ ብኸምዚ ይምህረና “እቲ ዝሞተ ኻብ ሓጢኣት ሓራ ወጺኡ እዩ እሞ፡ እዚ ደጊም ንሓጢኣት ከይግዛእ፡ እቲ ናይ ሓጢኣት ስጋ ምእንቲ ኺጠፍእ፡ እቲ ኣረጊት ሰብና ምስኡ ኸም እተሰቕለ፡ ፈሊጥና ኣሎና።” (ሮሜ 6: 6-7)። ስለዚ እቲ ሕቶ፡ ባርያ መን ዄንካ ትከይድ ኣለካ ዝብል እዩ ዝኸውን ዘሎ። ባርያ ሓጢኣት ወይስ ባርያ ክርስቶስ። ኣብ ቁጽሪ 12 ድማ እቲ ሃዋርያ ከምዚ ኢሉ ይብድሃና፥ “ንምእዛዙ ባሮት ክትኰኑ ርእስኹም ንትህብዎ፡ ንሓጢኣት እንተ ዀይኑ ንሞት፡ ንምእዛዝ እንተ ዀይኑ ንጽድቂ፡ ነቲ እትእዘዝዎስ ባሮቱ ኸም ዝዀንኩምዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧”። እምብኣርሲ ንትምኒቱ ኸይትእዘዙ፡ ኣብዚ መዋቲ ስጋኹም ሓጢኣት ኣይንገስ። (ሮሜ 6:12)።
ንንግስነት ሓጢኣት ካብ ህይወትና እንኣልየሉ መገዲ ግና እንታይ እዩ፧ ነዚ ኣርእስቲ ብዝበለጸ ዝሕግዘና ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱስ መልእኽቲ ጳውሎስ ናይ ሰብ ሮሜ ምዕራፍ 8 እዩ። ነዚኣውን ባዕልኹም ኣንብቡዋ። ቀጺልና ክልተ መሰረታውያን መገድታት ክንጠቅስ ኢና፥
1. ብመንፈስ ምምልላስ፥ ነዚ ሓሳብ ካብዚ ዝስዕብ ክፍሊ ንመሃሮ።
ሮሜ 8: 9-13 - ንስኻትኩም ግና፡ መንፈስ ኣምላኽ ሐዲሩኩም እንተ ኣልዩስ፡ ብመንፈስ እምበር፡ ብስጋ ኣይኰንኩምን ዘሎኹም። እቲ መንፈስ ክርስቶስ ዜብሉ ሰብ ግና፡ ንሱ ናቱ ኣይኰነን። ክርስቶስ ኣባኻትኩም እንተ ኣልዩ ግና፡ እቲ ስጋ ብሰሪ ሓጢኣት ምዉት እዩ፡ እቲ መንፈስ ግና ሳላ ጽድቂ ህይወት እዩ። እቲ ንኢየሱስ ካብ ምዉታት ዘተንስኤ መንፈስ ኣባኻትኩም ሐዲሩ እንተ ኣልዩ ግና፡ እቲ ንክርስቶስ ኢየሱስ ካብ ምዉታት ዘተንስኦ፡ ንሱ ነቲ መዋቲ ስጋኹምውን፡ በቲ ኣባኻትኩም ሐዲሩ ዘሎ መንፈሱ ገይሩ፡ ህያው ኪገብሮ እዩ። እምብኣርሲ ኣሕዋተየ፡ ከም ስጋ እንተ ነበርኩም፡ ክትሞቱ ኢኹም፡ ነቲ ግብሪ ስጋ ብመንፈስ እንተ ቐተልኩምዎ ግና፡ ብህይወት ክትነብሩ ኢኹም እሞ፡ ከም ስጋ ኽንነብር፡ ነቲ ስጋስ ሰብ ዕዳኡ ኣይኰንናን።
ገላ 5: 16-25 - ኣነስ፡ ብመንፈስ ተመላለሱ እሞ ትምኒት ስጋ ኣይክትፍጽሙን ኢኹም፡ እብለኩም አሎኹ። ስጋ ነቲ ምስ መንፈስ ዚጻረር ይምነ፡ መንፈስውን ነቲ ምስ ስጋ ዚጻረር እዩ ዝምነ። ነቲ እትደልይዎ ምእንቲ ኸይትገብሩ፡ እዚኣቶም መጻርርቲ እዮም። ብመንፈስ እንተ ተመራሕኩም ግና፡ ትሕቲ ሕጊ ኣይኰንኩምን። እቲ ግብሪ ስጋ ግሁድ እዩ፡ ንሱ ኸኣ ምንዝር፡ ርኽሰት፡ ዕብዳን፡ ኣምልኾ ጣኦት፡ ጥንቈላ፡ ጽልኢ፡ ባእሲ፡ ቅንኢ፡ ቍጥዓ፡ ሻራ፡ ምፍልላይ፡ ዝርግርግ፡ ቅንኣት፡ ቅትለት፡ ስኽራን፡ ጓይላ፡ ከምዚ ዘመሰለ ኻልእውን እዩ። እቶም ከምዚ ዘመሰለ ዚገብሩ ንመንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዋ፡ ከምቲ ቐደም ዝበልክዎ ኣቐዲመ እብለኩም አሎኹ። እቲ ፍረ መንፈስ ግና ፍቕሪ፡ ሓጐስ፡ ዕርቂ፡ ዓቕሊ፡ ለውሃት፡ ሕያውነት፡ እምነት፡ ህድኣት፡ ይአኽለኒ ምባል እዩ። ነዚ ኸምዚ ዘመሰለ ዚጻረሮ ሕጊ የልቦን። እቶም ናይ ክርስቶስ ዘበሉ ኸኣ ነቲ ስጋኦም ምስናይ ፍትወቱን ትምኒቱን ሰቒሎምዎ እዮም። ህይወት ብመንፈስ እንተ አልያትናስ፡ ብመንፈስ ከኣ ንመላለስ።
እዚ መገዲ እዚ፡ እቲ ንፍቃድ ስጋና እናኸሓድና፡ ርእስናን ፍቃድናን ነቲ ወሃቢ ህይወት ዝዀነ መሕወዪናን ቀዳሲናን እግዚኣብሄር መንፈስ ቅዱስ እነግዝኣሉ ናይ ጸሎት ህይወት እዩ።
2. ምምጋብ ቃል ኣምላኽ፥ ዘይተመገበ ክሕይል፡ ንጸላኢ ዝስዕረሉ ጉልበት ድማ ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። ብቃሉ ዘይዓቢ ሰዓቢ ክርስቶስ ድማ ንሓጢኣት እምቢ ንጽድቂ ድማ ሕራይ ክብለሉ ዝኽእል ዓቅሚ ዝተነፍጎ ሰብ እዩ። ነዘን ዝስዕባ ጥቕስታት ንንብብ።
ኢሳያስ 7:15 – “ንእከይ ምእባይ ንሰናይ ከኣ ምሕራይ ክሳዕ ዚፈልጥሲ፡ ጠስምን መዓርን ኪበልዕ እዩ።”
1 ጴጥ 2:1-2 – “እምብኣርሲ ንዅሉ ኽፍኣትን ኵሉ ጕርሕን ግብዝናን ቅንእን ኵሉ ሕሜትን ኣርሕቕዎ። እግዚኣብሄር ሕያዋይ ምዃኑ ጥዒምኩም እንተ ዄንኩምሲ፡ ብእኡ ንምድሓን ምእንቲ ኽትዓብዩ፡ ከምቶም ሕጂ እተወልዱ ሕጻናት ነቲ ሕዋስ ዜብሉ መንፈሳዊ ጸባ ብሃግዎ።”
ዮሃ 15: 3 “ንስኻትኩም ከኣ፡ ሳላ እቲ ዝነገርኩኹም ቃል፡ ድሮ ንጹሃት ኢኹም።”
ዮሃ 17:17 “በቲ ሓቂ ቐድሶም፡ ቃልካ ሓቂ እዩ።”
ስለዚ በዚ ክልተ መገድታታት፡ ነቲ ባሮቱ ክገብረና ዝደሊ ሓጢኣት ካብ ህይወትና ነርሕቕ። ንክርስቶስ ነንግሶ ብመንፈሱ ድማ ንመራሕ። ሽዑ በታ ኣምላኽ ንብረቱ ክእክበላ ዝመጸላ ግዜ ኣይክንሓፍርን ኢና። ምኽንያቱ ኣምላኽ ነቶም ናቱ ይፈልጦም እዩ። እቲ መንፈስ ክርስቶስ ዘይብሉ ግና ንሱ ናቱ ኣይዀነን። (ሮሜ 8፡9) - “ንስኻትኩም ግና፡ መንፈስ ኣምላኽ ሐዲሩኩም እንተ ኣልዩስ፡ ብመንፈስ እምበር፡ ብስጋ ኣይኰንኩምን ዘሎኹም። እቲ መንፈስ ክርስቶስ ዜብሉ ሰብ ግና፡ ንሱ ናቱ ኣይኰነን።”
ከም ቃሉ ክንነብር ብመንፈሱ ይደግፈና።
ስብሓት ለእግዚእብሔር ለዓለም ወዓለመ ዓለም። ኣሜን።


text:
ክቡር ኣንባቢ፣ ናህሪ ስጉሚ ማእዝን ሰላም ዝዓሰሎ ኤርትራ ንልምዓት ምስሓድነት ህዝቢ ራዕዲ ፈጢሩ፣ ዕላማ ጸረ-ኤርትራዊ ራዕድን ሽበራን ብስም ጉልባብዲሞክራሲ፣ ቅዋም፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ይፈትሑ ብዝብል ቦኻርያ ግን ቖርበትበጊዕ ተኸዲንካ መጀመርያ ንህዝቢ ኤርትራ ብካልኣይ ንህዝቢ ዓለምን ከተደናግርንካብ ገበንካ ንምህዳም ዝግበር ዝናደየ ናይ ኣርባዓታት ሜላ ብምሕዳሽ መስርሕህንጸት ናህሪ ሃገር ምዕንቃፍን ኤርትራዊ ኩርዓትን ሞራልን ምስባርን እዩ። ህዝቢዓለም ብዛዕባ ኤርትራ ዘለዎ ኣረኣእያ ብጸሊም ቐቢእኻ ንመሰሉ ንከይጣበቕየዐዊርካ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘይውዳእ ናይ ድኽነትን ናይ ኹናትን ዓንኬልየእቲኻ ጅሆ ገርካ፣ ሃብቲ ሃገሩ እናመጸኻ ንዘልኣለም ግዙእ ኮይኑ ንኽነብርምግባር እዩ።
ኣብ ኣርብዓታት ሃይለስላሴ ብሓገዝ ብሪጣንያ ኣፍደገ ባሕሪ ንምርካብ ኣብኤርትራ ኢዱ ብምእታው ንድልየት ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ሃገሩ ብሓይሊንምዕምጻጽን ንምቑጻይን፣ ንህዝቢ ኤርትራ ሓድነቱ ንምዝራግን ንምድኻሙንዝኣለሞ ቁጽሪ ዘይብሎም ውዲታት፣ ንብረት ዚዘምቱን ዚቕንጽሉን ሸፋቱ ዓዋሉንራዕዲ ዝፈጥሩ ምዕጣቕን ምውፋርን እከይ ሜላ ስርሐይ ኢሉ ሰሪሕሉ። ማእለያዘይብሉ ህይወት ንጹሃት ኤርትራውያን ድማ የሕሊፉ። ብሰንኪ’ዚ ካልእን ድሕሪሓምሳ ዓመት ናጽነቱ ረኺቡ።ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ብኸቢድ መሪርን ነዊሕን ናይ ኩለን ዘራያትምትእትታውን ሽርሕን ብመሪር ቓልሲ ጥምየት ዕርቃን መስዋእቲ ከይተሓለለመስገደል ሰጊሩ ብጽንዓት መኺቱን ስዕሩን ስለ ዝረኸቦ ድርብ ስሕለት ፈጢሩሉድርብ ጎሪሑ። ናጽነቱ ናይትኳቦ ስለ ዘይኮነ ኣብ መስርሕ ህንጸት ሃገር ስድሪብስድሪ ክጉዓዝ ንዘጋጥምዎ ዝተፈላለዩ መሰናኽላት በዲሁ ከይተጋየሸ ክጓዓዝምርኣይ ዘገርም ኣይኮውንን።
ታሪኽ ይደጋገም እዩ ይበሃል። ነዞም ናይ ሽበራን ራዕድን መንሽሮ ተዋፊሮምዘሎዉ ሕማቓት ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ዑሱባት ወረስቲ ተቐበልቲ ሕድሪ ሸፋቱንዓዋሉን ናይ ኣርባዓታት። ንሃገራውያን እንተተመሰለሎም ከርዕዱ እንተዘይ ኮነሎምንሃብታም ኩሩዕ ኤርትራዊ ባህሊ ከነውሩ ከጸልሙ ብትእዛዝ ባዕዳውያን ካብዝዋፈሩ ዓመቶም የሕሊፎም ኣሎዉ፣፣ ህዝቢ ኤርትራ ምልክትን ዓቅልጽበትን ናይዝኸሰረ ባህርያት ኢሉ፣ ዓሕ ጡፍ ኢሉሎም፣ ንዕቕዎ።ዳርጋ መብዛሕቶም ስራሕ ኣልቦ ብዙሕ ኣፍልጦ ዘይብሎም ተጎቲቶም ከም በጊዕዝመጹ እዮም። ልክዕ ከም ጭፍራ ደማሙ ኣብ ዑሱብ መንፈስ ጠልቒኻእናፈራሕኻ ሰብኡት ኣብ ዘይብሉ ሰዓት ኣጽኒዕኻ ነቲ ብሰላሙን ብዘይሓለዋንህዝቢ ክፉት ብዘይፈተሻ ዝእቶ ምኳኑ ዝፍልጥ ውጽኢት መስዋእቲ ኩቡር ህዝቢኤርትራ ዝኾነ ኤምባሲታትና ኣዘንጊዕኻ እናኣተኻ ክትርብሽ ክትደፍር ንብረትከተዕኑ ወረቐት ክትልጥፍ ንሰራሕተኛታት ደቂንስትዮ ከተፈራርሕ ረሳሕ ግዑዝይዘሕፍር ሰራሕ ምስራሕ፣ ከም ጅግንነት ተወሲዱስ ብሞባይል ቀዲሕካ ንላኣኺኻንምሑጋስ ኣብ መርበባት ምዝርጋሕ።
ሕቶ ፖለቲካ ኩልግዜ ነባሪ እዩ። ዕግበትን ድልየትን ወድሰብ ደረት ስለ ዘይብሉ፣ፍልልያት ኩልግዜ ክህልዉ ግድን እዩ። ትማሊ፣ ሎሚ፣ ጽባሕ ነይሮም ኣለዉክህልዉ እዮም። ኣብ መስርሕ ጉዕዞ ህንጸት ሃገር ጉድለታትን ጌጋታትን ክህልውዎባህርያዊ እዩ። መስርሕ ስለ ዝኾነ። ብስርዓት ብሕግን ንኻልኦት ናይ ደገ ጸላእቲፍናን ብዘይህብን ልዕላውነት ሃገር ብዘይደፍር ንኹሉ ሕጽረታት ግዜ ዓቕምታትኣብ ግምት የእቲኻ ብኽብረት ሕቶኻ ይኹን ሪኢቶኻ ምቕራብ መሰል ኩሉኤርትራዊ ዜጋ እዩ። ኤርትራዊ ምዕቡል ክቡር ተቓላሳይ እዩ። በጃኹም ታሪኹኣይትበርዝዎ፣ ወናኒ ታሪኽ ክቡር ድሙቕ ብርሃን ኾኾብ ቃልሲ ስለ ዝኾነ።
ኣይገርምን ንዝተገብረ ጉዕዙይ ዘሐፍር ዘይሕጋዊ ገበን ግብረ ሽበራ ለኣኺ’ውንኣይሓመቐን ናይ ዓረብ ቀውዒ ጠሚቑ ሕልሙ እንተሰመረሉ ከም ዓቢ ዜናብማእከናት ዜና ምዝርጋሕ ኣይሓመቐን፣፣ ብድሕሪት መን ከም ዘሎ ምርድኡኣየሸግርን።
እዚ ጉዳይ ብዓይኒ ሕጊ ክንርእዮ ይግባእ፣ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ንዞም ገበርቲግብረ ሽበራ ብመሰረት ውዕል ቪየና 1961 ንኤምባሲ ክትከላኸል ንገበነኛታት ኣብሕጊ ክተቅርቦም ግዴታኣ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኤምባሲታትብኽብረትን ብሕግን መሰረት ስለ ዝሕዘሎም። እኹል ብተንቀሳቓሲ ስእሊ ምስድምጺ ዝትቀረጸ መርትዖ ስለ ዘሎ፣ ናይ ፓሊስ ግደውን ርዱእ ይኸውን።
እንተዘይኮይኑ ዓባይ ብሪጣንያ ነቲ ኣብ ዝባን እንግድዓ ኩሉ ኤርትራዊ ዘሎዝፈጸመቶ ዓቢ ገበናት ናይ 40ታት ትድርበሉ ስለዘላ ማንም ኤርትራዊ ክጻወሮናብ ዘይክእለሉ ሓደገኛ ደረጃ ክሰጋገር ምኻኑ ኣቐዲምካ ምርዳእ የድልይ።ክቡር ፈታዊ ሃገር ኤርትራዊ፣ ኩሉ ተቐማጢ ዓባይ ብሪጣንያ ይኹን ኣብ ካሊእዓለም ዝርከብ ነዞም ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ዑሱባት፣ እግሪ እግሮም እናሳዓበብዓይኒ ሕጊን ሞራልን ብዝርድኦም ቛንቛ መቕጻዕቲ ነፍሲ ወከፍ ይዕበይ ይንኣስነውራም ስርሖም ዝግብኦ ደሞዝ ክህቦ፣ ዝተወደባ ኣካላት ህዝቢ ይኹና ብውልቂነዚ ግብረሽበራ ኣቐዲመን ሸለል ከይበላ ብዝከኣለን ክምክትኦ ክሰርሓሉን ይግባእ። ኣብ መጨርሸታ ከም ጅግና ኣቦና ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም ዝበልዎ “ ህዝቢኤርትራ ባዕሉ ብገዛ ቕልጽሙ ዘውዲ ደፊኡ ዝርከብ ዘሎ እዝጋብሄር ባሪኽሉእዩ’ሞ ነዛ ዘውዲ ዝትንክያ ወይልኡ”ይዕበ ይንኣስ ዳንኬራ ሓሶትን ግብረ ሽበራን መሊሱ መሐየሊ ውድባዊ ዓቕሚዘይጽዓድ ህዝቢ ኤርትራ እዩ።
ሕጂ’ ውን ከም ትማሊ ሎሚ ጽባሕ ሃገር ቅድም!
ኢሰያስ ሃይለ – ዓባይ ብሪጣንያ
30/1/20


text:
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ኣብ ፓሪስ ፈረንሳ ዝተኻየደ ጉባኤ ኩነታት ለውጢ ኣየር ልዕሊ 190 ሃገራት ዓለም ዝተሰማምዓሉ ውዕል ካብ ትፅቢትና ንላዕሊ ኣዕጋቢ እዩ ይብሉ ተሓባባሪት ፕሮፌሰር ዩኒቨርስቲ መቐለ ዶ/ር ሳራ ተወልደን ፕሮፌሰር ዩኒቨርስቲ ታውሰን ዶ/ር ፅጋቡ ኣስመላሽን።
'እንተተኻኢሉ መጠን ሙቑት ካብ 1.5 ዲግሪ ሴንትግሬድ ንከውይስኽ ክንፍትን ኢና ኣብ ዝብል ስምምዕነት ስለዝበፅሑ ካብ ዝተፀበኹዎ ንላዕሊ ኮይኑ ረኺበዮ' ትብል ዶ/ር ሳራ።
'ኣብ ዓለም ንሓደ ነገር 192 ሃገራት ክሰማምዓሉ ታሪኻዊ እዩ' ዝበለ ዶ/ር ፅጋቡ ብወገኑ ኣስዒቡ '186 ሃገራት መጠን ዋዒ ዘጉድላሉ ትልሚ ምውፅአን ንዓይን ብጣዕሚ ዘሐጉስ እዩ' ይብሉ።
ብመሰረት ዝተበፅሐ ስምምዕ ዝማዕበላ ሃገራት ንስራሕቲ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዝውዕል ኣብ ምምዕባል ንዝርከባ ሃገራት ክሳብ 2020 ዓ.ም.Fአ በብዓመቱ 100 ቢሊዮን ዶላር ክህባ እየን።
እቲ ስምምዕ ብሕጊ ቀያዲ ዘይምዃኑ ግን ስግኣቶም ዝገልፁ ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዝኸበርኩም ሬድዮ መድረኽ
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፍና፡ኣብዚ ኣብ ውሽጢ ሃገር ነቲ ኣብ ሓጺር እዋን ዝረጋገጽ ፍትሓዊ ለውጢ ንምምጻእ ንአነካይዶ ዘሎና ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዝገምገምናሉ እዋን፡ ተራ ሬድዮ መድረኽ ዕዙዝ ሙኻኑ ብነቐፌታዊ ዓይኒ ዘርዚርና ምንባርና ብምሕባር ዘለና ምጋም ኣቕሪብና ነይርና። ከም መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ ትሕዝቶ፡ ኣብዚ ዝቕጽል 2ይ ክፋል ጽሑፍና፡ ኣብ ርክባትና ዝተላዕለን ዝቐረበን ርእይቶታትን ለበዋን ምሕያል ሬድዮ መድረኽ ነቕርብ።
4) ኣብቶም ንሃገራውነት ዘምዝኑ ዓበይቲ ሃገራዊ ጉዳያት ዘለኩም ሉዓላዊ መርገጺታት ብኹሎም ካድራትን መላእ ህዝብን ኣብ ልክዕ መስመር ምህላውኩም ዘረጋግጽ ሙኻኑ ተገልጹ። ኣብ ምኽባር ብይን ኮሚሽን ዶብን ጻውዒትኩም ንምምልካት ዶብ ብዘይ ቅድመኩነትን፡ ኣብ ምኽባር ክብሪ ንሰማእታትን ኣካለ ስንኩላንን፡ ኣብ እምነት ክብሪ ተጋዳላይን ክብርታቱን፡ እተርእይዎ ንጹር መርገጺ ክትቅጽልዎን ኣብ ሉዓላዊ ጉዳያት ቅንጣብ ዋጋ ዕዳጋ ከይተርእዩን (ዘይትስሕትዎ ሙኻኑ ዘየማትእ’ኳ ተኾነ) ጻውዒትና ኢዩ።
ህዝባዊ ግንባርን ክብርታቱን ቅኑዕ መስመር ምንባሩ፡ ታሪኽ ገድሊን ቅያታቱን ንምቕላስ ዝግበር ሃቐነ ከንቱ ሙኻኑ፡ እቲ ጸገም ኣብቶም ንኽብርታት ህዝባዊ ግንባርን ሕድሪ ሰማእታትን ጨውዮም ዝኸሓዱን፡ ንምስሊ ህዝባዊ ግንባር ደዊኖም ዘለዉ ውሑዳት ዘይህዝባዊ ግንባር ሙኻኑ ብንጹር ብምቕራብኩም፡ ነቲ ኪደናገር ዝኽእል ናብ ቅኑዕ መንገዲ ክትመርሕዎ በቂዕኩም ኢኹም።
ኣብ ናይ ዲያስፖራ ፖለቲካ ‘ሓለፍቲ’ እንዳበልካ ኣሐፊሽካ ምዝላፍ ደው ክብል ከምዝግባእ እንተትሕብሩ ግርም ምኾነ ምኽንያቱ፡ንደቆም ሰለስተ ግዜ ክምግቡ ዘይክእሉ፡ንደቆም ከምዝደለይዎ ክዳንን ጫማን ኪኸድኑ ዘይክእሉ፡ ንደቆም ጥራዝን ቢሮን ምግዛእ ዝጻገሙ፡ ኣብ ዚንጎታት ቃነውን መዓስከር ኣልጌንን ተደርቢዮም ዘለዉ ብዙሓት ንጹሃት ተራ ተጋደልቲን፡ ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ‘ላዕለዎት’ ሓለፍቲን ኣለዉ።
ነቶም ንህዝቢን ተጋደልቲን ዘጋፍዑ፡ ዝኣስሩ፡ ዘከላብቱ ዘለዉ ድማ ጽባሕ ንግሆ ተሓተቲ ኪኾኑ ከምዝኽእሉ ምዝኽኻር ግርም ኢዩ፡ የግዳስ ሕጂ እውን ክእረሙን ኢዶም ካብዚ ጽባሕ ንግሆ ዘጣዕሶም ተግባራትን ካብዚ ናብ ጸድፊ ዘምርሕ ዘሎ ስርዓት ክእለዩን እኹል ግዜ ከምዘለዎም ምዝኽኻር እውን ዝሓሸ ኮይኑ ይስመዓና።
5) ናጽነትኩም ምሕላውኩም ሓደ ካብ ብልጫታትኩም ኢዩ። መርገጺታት መድረኽ ብኣኽብሮት ኢዩ ዝጥቀስ ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ድማ ነቲ ናይ ገድሊ ክብርታት ኣጽኒዕኩም ምሓዝኩም ኢዩ። ልክዕ ኢዩ መንግስቲ ኤርትራ ሲኣይአ ዝለኣኾም ኢዩ፡ ምስ ወያነ ርክብ ኣለዎም፡ ምስ ኣል ዓሙዲ ርክብ ኣለዎም፡ ዕላመኦም ስልጣን ንምጭባጥ ኢዩ፡ ወዘት ዝብል ጎስጋስ የካይድ ኢዩ።
ካብኡ ሓሊፉ እውን ብደረጃ ፕረዚደንት፡ ኣስማት ሓለፍቲ መድረኽ እንዳጠተቐሰ ኣብ ልዕሊኦም ናይ ምቕንጻል ስጉምቲ ክውሰድ ኢዩ ዝብል ሙግቡዕባዕ ይስማዕ ኢዩ፡ የግዳስ ‘ሲኣይአ፡ ኣሜሪካ፡ ወያነ’ ዝብል ናይ መንግስቲ ኤርትራ ጸርፊ ሎሚ ዳርጋ ኩሉ ህዝቢ ዕላምኡ እንታይ ሙኻኑ ፈሊጥዎስ ግምት ዝህቦ ውሑድ ኢዩ። ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ብዙሓት ዓበይቲ ሃገራትን ኣህጉራውያን ትካላትን፡ ከም እንኮ መተካእታ ፖለቲካዊ ሓይሊ ከምዝወስዱኹም መንግስቲ ኤርትራ እውን ዘረጋገጾ ሓቂ ኮይኑ ኣሎ።
6) ለውጢ ካብ ውሽጢ ከምዝመጽእ ምእማንኩም ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮይኑ ለውጢ ንምምጻእ ዝቃለስ ዘሎ ባእታታት ዲሞክራሲ ዘለኩም ኣኽብሮት ብብዙሓት ካድራትን ሓለፍቲን ልዑል ተቐባልነት ኣለዎ። ምሳና ዘለኩም ጥቡቕ ርክብ ምሕላውኩም፡ መደባትኩም ብቐረባ ምሳና ምውህሃድኩም ነቲ ብሓባር ሒዝናዮ ዘሎና ስራሓት ኣዚዩ ሓጋዚ ኮይኑ ኣሎ፡ ብወገንኩም ኣብ እትገብርዎ ዲፕሎማስያዊን ፖለቲካውን ንጥፈታት ስራሕኩም ሓጋዚ ኪኸውን ድማ ተስፋና ኢዩ።
እቶም ማእከሎትን ላዕለዎትን ሓለፍቲ ለውጢ ከምጽኡ ኣይክእሉን ኢዮም፡ ንባዕሎም ኣካል ናይቲ ጸገም ኢዮም፡ ኣሪጎም ኢዮም ዝብሉ ሰባት ገምጋሞም ስምዒታዊን ጉጉይን ሙኻኑ ንምርደኦም ክትጽዕሩ ዝግባእ ኮይኑ ይስመዓና፡ ምኽንያቱ ኣብ ውሽጢ ዘለዉ ሓይልታት ዴሞክራሲ ፍትሓዊ ለውጢ ንምምጻእ ድሉዋት ኣለዉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዙሓት ዝጭበጡ ዝተወሃሃዱ ረዘንቲ ዕዮታት ይፍጽሙ ኣለዉ። ለውጢ ዝረጋገጽ ድማ ብኣኣቶም ኢዩ።ግብሪ ባዕሉ ክዛረብ እኳ እንተኾነ ሰባት እንተተሓበሩ ሕማቕ ኣይኮነን።
7) ንሓርነት ሰባትን ልዕልና ሕጊን ዝያዳ ቆላሕታ ሃብዎ። ስቅያት ህዝቢ ዝገልጽ መደባትኩም ሓያል ጎድንኹም ኢዩ። ንጠንቅን ሳዕቤናትን ዋሕዚ መንእሰያት፡ ኣብ ጉዕዘኦም ዘጋጥሞም መከራ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ኣብያተ ማእሰርቲ ዝገልጽ መደባትኩም ብዝሓየለ መልክዑ ኪቕጽል እንተተኻኢሉ ግርም ኢዩ።
ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ መንእሰያት ግድን ኣብ ፖለቲካዊ ኣርእስትን ጉዳያትን ጥራይ ከነቶክር ከይበሉ፡ ነቲ ረኺቦሞ ዘለዉ ዕድል ተጠቒሞም ክመሃሩ፡ ኣብ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ክመራመሩ፡ ሞያዊ ክእለት ከጥርዩ፡ ማሕበራውን ባህላውን ምትእኽኻብ ኪገብሩ፡ ማሕበረሰባቶም ክሃንጹ፡ ብዛዕባ እዛ ክንጭብጣ ቀሪብና ዘሎና ሓዳስ ኤርትራ ክሓስቡን ክዳለዉን እንተተተባብዕዎም ዝሓሸ ምኾነ።
8) ካብ ወገናዊን ሃይማኖታዊን ኣቀራርባ ዝረሓቐ ዜናዊ ፖሊሲን ትንታነታትን ሓያል ጎድኒ ሬድዮ መድረኽ ኢዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ብዙሓት ምንቅስቓሳት ውድባትን መርበባት ሗበሬታን ብወገናዊን ሃይማኖታውን ኣተሓሳስባ ዝተገዝኡ ኮይኖም ምህላዎም ንህዝቢ ኤርትራ ኣዚዩ ኢዩ ዘሕዝኖ።እዚ ተርእዮ ናይ ትሕተ ሃገራዊ ጉዳያት ገለ ውድባት መርበባት ሓበሬታን ምንቅስቓሳትን፡ ሓደ ካብቲ ኣብ ኣኼባታትና ኣስፊሕና ዝተዛረብናሎም ኣርእስቲ ኢዩ።
ሬድዮ መድረኽ ካብዚ ትሕተ ሃገራዊ ስምዒታት ዝረሓቐ ዘይሻራውነቱን ዘይወገናውነቱን ዘንጸባርቕ መደባቱ፡ ብህዝቢ ልዑል ተቐባልነት ከምዝረክብ ጌርዎ ኣሎ፡ ምኽንያቱ ህዝቢ ልዕሊ እቶም ናብ ትሕተ ሃገራዊ ማዓሙቕ ክውጥጥዎ ዝፍትኑ ውድባትን መርበባትን ዝበረኸ ኢዩ።
ኣብ መደባትኩም ሓደጋታት ኩለ ዓይነታዊ ጥሩፍነት፡ ሓደጋታት ምጽንባር ኤርትራ ኣብ ዞባዊ ቅልውላዋት የመንን ሶማልያን ወዘተ ብስነፍልጠታዊ መንገዲን መጽናዕታዊ ሰነዳትን ደጊፍኩም ምቕራብኩም ንብዙሓት ሰባት ሰፊሕ መረዳእታ ክህልዎም ሓጊዙ ኢዩ። ሓደጋታት ውተሃደራዊ ተሳትፎ ኣብ የመን ዝገልጽ ጽሑፋትኩም ኣዚዩ ዓሚቕ ኢዩ ነይሩ፡ ከምኦም ዝኣመሰሉ ዓሞቕቲ ትንታነታትን መጽናዕታዊ ጽሑፋትን ብዝለዓለ ስፍሓትን ዓቐንን ክትቅጽልዎ ንላቦ።
ምስኡ ኣተኣሳሲርኩም ሓደጋታት ናይ እቲ ብዘይ ትካላዊ መስርሕ ዝውሰን ዘሎ ምሻጥ ወደባት ዝኣመሰሉ ስጉምታት ደጋጊምኩም እንተልዓልኩሞ ዝሓሸ ኢዩ፡ ንሓበሬታ ኪኾነኩም ዳርጋ ኩሎም ሚኒስተራት ብዛዕባ ምእታው ሕቡራት ኢማራት ኣብ ወደብ ዓሰብን፡ ምስ ግብጺ ዝግበር ወተሃደራዊ ርክባትን ካብ ሬድዮኹም ኢዮም ሰሚዖሞ።
9) ኣብ ልዕሊ ገለ ላዕለዎት ሓለፍቲ እተቕርብዎ ጸብጻብ ብርክት ዝበሉ ሰባት ኣይፈትዉዎን ኢዮም። ንኣብነት ሚኒስተራት፡ ገለ ኣዘዝቲ ሰራዊት ወዘተ። ምኽንያቱ ንባዕሎም እንታይ ይግበር ኣሎ ኣብ ጽርግያ ምስ ህዝቦም ዝሰምዑ፡ ብዘይፍታዎም ተገዲዶም ዝሰርሑ ዘለዉ፡ እሞ ድማ ኣግሂዶም ለውጢ ዝመጸሉ እዋን እንዳኣቓመቱ ዝነብሩ ስለዝኾኑ።
ኣብ ልዕሊ እቶም ኣዚዮም ዕሉላት እትገብርዎ ምቅላዕ ግን ሰባት ብምሉእ ልቦም ኢዮም ዝድግፍዎ። ንኣብነት ተግባራት ሓለቓ ስታፍ ምክልኻል ብቐጻሊ ኪቃላዕ ኣለዎ ምኽንያቱ እቲ ብደዐን ግፍዕታትን ደረቱ ስለዝሓለፈን መስመራቱ ኣመና ስለዝሰገረን።
ንሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን፡ ንሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣመልኪትኩም እተቃልሕዎ ዜናታት ሓቅነቱ ዝተረጋገጸ ኢዩ ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ህዝቢ ኣብ ልዕሊኦም ዘለዎ ክቱር ጽልኣት ዘንጸባርቕ እውን ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ፕረዚደንት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝነበረ ብጻይና መርዓ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ናብቲ ድግስ ኣብዝመጻሉ እዋን ህዝቢን ተጋደልቲን ኣብ ልዕሊኡ ዘርኣይዎ ጽልኣት ናይዚ ምስክር ኢዩ።
3ይ ክፋል ይቕጽል


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ግብሪ ሰሙን ኣመልኪቱ መድረኽ ዘተ ኣካይዱ፡፡
እቲ መድረኽ ዘተ ኣብ ኣከባብራ ግብሪ ሰሙንን ኣፈፃፅማ ቅብሊትን ኣመልኪቱ ”ኣብ ምሕደራ ግብሪ ዝረኣዩ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብሓባር ንከላኸል” ብዝብል መሪሕ ቃል ዝተኸበረ ኮይኑ ኣብቲ መድረኽ ዘተ ዝተረኸቡ ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ሓላፊ ቢሮ ከተማ ልምዓት፣ ንግድን ኢንዱስትርን ዶ/ር ኣምባሳደር ኣዲሳለም ባሌማ ጉዳይ ቅብሊት ትኹረት ዝወሃቦ ዘሎ ቅብሊት ንምሃብን ምሕታትን ዘይኮነስ ካብኡ ንላዕሊ ካልኦት ዓበይቲ ሞያታት ስለ ዘለውዎ እዩ፡፡ እቲ ቀንዲ ልዕልነት ሕጊ ክኸበር ምግባር ዝብል ኮይኑ ሕጊ እቲ ዋና ናይ ዲሞክራሲ ዓምዲ ስለዝኾነ ክኸበር ኣለዎ፡፡ ብዘይሕጊ ሰላም፣ ልምዓትን ዲሞክራሲን ክተልዕል ኣይትኽእልን፡፡ እቲ ካልኣይ ቅብሊት ኣብ ምእካብ እቶት ዓብይ ግደ ስለ ዘለዎ እዩ፡፡ ካብ ሕብረተ-ሰብ ፅቡቕ እቶት እንተተኣኪቡ መንግስቲ ጠለብ ህዝቢ ዝምለሱ ዝተፈላለዩ ስራሐቲ ንምስራሕ ስለ ዝሕግዝ እዩ፡፡ ሞኽንያቱ ናይ ሓደ መንግስቲ ዋና መንቀሳቐሲ እቶት ስለ ዝኾነ ህዝቢ ንዝሓቶም ዝርገሐ መሰረት ልምዓትን ማሕበራዊ ግልጋሎት ንምምላስ ስለ ዘኽእልን እዩ፡፡ ብሳልሳይ ደረጃ ኣብ ቅብሊት ዝትግበር ዘይሕጋዊ ተግባር መጀመርያ ኣብቲ ሕጋዊ ነጋዳይ ዓብይ ጉድኣት ስለዘስዕብ ክንከላኸሎ ስለ ዝግባእ እዩ፡፡ በዚ መሰረት ጉዳይ ቅብሊት ጉዳይ ኩሉ ዜጋ እምበር ናይ መንግስቲ ጥራሕ ስራሕ ስለዘይኮነ ኩላትና ተጠየቕቲ ክንኸውን ይግባእ፡ ነቶም ሕጋውያን ሰብ ሃፍቲ ብምትብባዕ ብኣንፃሩ ነቶም ሕጊ ዝጥሕሱን መጭበርበርትን ነጋዶ ድማ ክቃልዑን ክቕፅዑን ክግበር ኣለዎ ኢሎም ዶ/ር ኣምባሳደር ኣዲሳለም ባሌማ፡፡
ብተወሳኪ ኣብቲ መድረኽ ዘተ ዝተረኸባ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ እዚ መድረኽ ዘተ 20 ጉንበት ሞኽንያት ብምግባር ዝኽበር ግብሪ ሰሙን መእተዊ መድረኽ ኮይኑ ኣብ ሪፎርምታት ግብሪ መሰረት ዝገበረ እዩ፡፡
ብፍላይ ኣብ ቅብሊት ዘሎ ዘይሕጋዊ ተግባር ተኸታታሊ ናይ ግንዛበ መዕበይ ስራሕቲ ብምስራሕ ክስተኻኸልን ሕጊ እውን ክኽበርን ምግባር እዩ፡፡ ብፍላይ ምስ ሪፎርምታት ግብሪ ዝተተሓሓዙ ምስ ምልማዕ ሓይሊ ሰብ ወይ ልምዓታዊያን ምሕያል፣ ኣወሃህባ ግልጋሎት ምምሕያሽ ፣ ኣብ ምርግጋፅ ልዕልነት ሕጊ ብፍላይ ምስ ቅብሊት ምቑራፅን ኢኮኖሚ ዘፈልፈሎ እቶት ምእካብን ዝብሉ ሪፎርምታት ተግባራዊ ንምግባር ኣብቲ ቤት ዕዮ ልምታዊ ኣተሓሳስባን ክእለትን ዝወነነ ሰራዊት ተፈጢሩ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብ መምርሕታት፣ደንብታትን ኣዋጃትን ዘለዎ ፍልጠተ ብዓርሰ ምምህሃር ኣቢሉ ብምዕባይ ዝሓሸ ኣሰራርሓ ከም ዝተኸኣለ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ሓቢረን፡፡
ኣብ መወዳእታ ካብ ተሳተፍቲ ግንዛበ ኣብ ምፍጣር እንታይ ይመስል፣ ፈጣን ግልጋሎት ኣብ ምሃብን እኹል ሓይሊ ሰብ ኣብ ምምላእ፣ ቅብሊት ኣብ ዘይቆርፁ ነጋዶ ዝወሰዱ ሕጋዊ መምሃሪ ዝነኣሰ ምዃኑን ምስ ነፃ ቀረፅን ኮንትሮባንድን ዝተተሓዙ ዝተፈላለዩ ሕቶታትን ርኢቶታትን ቀሪቦም ካብ መራሕቲ መድረኽን ተሳተፍትን ኣብቶም ዝፍፀሙ ዘለው ዘይሕጋዊ ተግባራት፣ ኣብ ዓበይቲ ነጋዶ ዝውሰዱ ሕጋዊ መምሃሪ ቅፅዓታትን ምስ ምስፍሕፋሕ ቴክኖሎጅ ዝምልከት ግቡእ ዝኾነ ግብረ መልስን ርኢቶን ምስተወሃበ እቲ መድረኽ ዘተ ብዓወት ተዛዚሙ፡፡
ኣብ ቅብሊት ዘይምቑራፅ ዝረኣዩ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ንምውጋድ ኣበርቲዖም ከም ዝሰርሑ ኣመራርሓን ነጋዶን ክፍለ ከተማ ዓይደር ገሊፆም
ነዚ ዝተገለፀ ቅንያት ግብሪ 2009 በጀት ዓመት ምኽንያት ብምግባር ምስ ኣመራርሓ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን፣ከፈልቲ ግብሪ ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ልምዓት ጉጅለን ደኣንትን ብሓባር ኣብ ዘሳልጥዎ መድረኽ ዘተ ኣብ ቅብሊት ዘይምቑራፅ ዝርኣዩ ምስዋርን ምጭብርባርን ግብሪ ንምውጋድ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ይግባእ ክብላ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓይደር ወ/ሮ ሰለማዊት ሓድጉ ኣገንዚበን።
ኣብ ምሕደራ ግብሪ ዝርኣዩ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብሓባር ንከላኸል ብዝብል መሪሕ ቃል ብብርኪ ክልልና ተጠናኺሩ ዝኽበር ዘሎ ኮይኑ ከፈልቲ ግብሪ ክፍለ ከተማ ዓይደር ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ብምትግባር ኣካብነት ክራይ ብሓባር ንቃለስ፣ ግብሪ ምኽፋልን ንግዲ ፍቓድ ምሕዳስን ባህልና ንግበሮ፣ ንተገልገልቲ ዓማዊል ቅብሊት ምሃብ ባህልናን ልምድናን ክንገብሮ ኣለና ብዝብል መሪሕ ጭርሖታት ተዓጂቡ ልምዓታውን ዲሞክራሲያውን መስመር ካብ ዘመንጨዎ ቁጠባ ፍትሓዊ ግብሪ ብምእካብ ናይ መንግስቲ ወፃእታት ብውሽጣዊ ዓቕምታት ንምሽፋን ዝያዳ ተጠናኺርካ ምስራሕ ከም ዘድሊ እተን ሓላፊት ገሊፀን።
ሰኣን ጥቡቕ ደገፍን ክትትልን 6መንግስቲ ንኸፈልቲ ግብሪ ካብ ቫት ካብ ተጠቀምቲ ዓማዊል ዝርከብ እቶት ንምእካብ ሓላፍነት ሂቡ ኣክቡለይ ኢሉ ዋላ ሓላፍነት ይሃቦም ኣብ ምትግባሩ ክራይ ኣከብቲ ነጋዶ ንውልቀ ረብሐኦም እንተውዕልዎ ይረኣይ ብምህላዉ ኣብ ምሕደራ ግብሪ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ ብተደጋጋሚ ግንዛበ መዕበይ ትምህርትን ስልጠናን ብምሃብ ምምሕዳራዊ ስጉምቲ ምውሳድ ወሳኒ ከም ዝኾነ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ መተሓባበሪት ከይዲ ስራሕ ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን ወ/ሮ ዘምዘም ኣደም ብተወሳኺ ኣገንዚበን።
ተሳተፍቲ እቲ መድረኽ እውን ግብሪ ምኽፋል ሰላምን ልምዓትን ክምዕብል፣ማሕበራውን ፖለቲካውን ስራሕትና ክሳለጡ ዝገበር ብምዃኑ ኣብ ቅብሊት ዘይምቁራፅ ዝርኣዩ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብምድኻም ምኽፋል ግብሪ ባህልና ክንገብሮ ኢና ክብሉ ቃል ኣትዮም።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት
“ኣብ ቅብሊት ምቑራፅ ዘሎ ዘይሕጋዊ ኣካይዳ ናብ ስርዓት ንምእታው ኣብቲ ሕ/ሰብ ምንቕናቕ ብምፍጣር ንክራይ ኣከብቲ ብትረት ምቅላስ እዋኑ ሕዚ’ዩ።”
ልምዓታውን ዲሞክራሲያውን መንግስትና ኣብ ሃገርና ኣንፀላልዩ ዝነበረ ሚሒር ድኽነትን ድንቁርናን ትሑት መሰረተ ልምዓትን ናብ ልምዓት ንምቕያር ፣
- ዝተፈላለዩ ፖሊስታትን ስትራተጂታትን ብምቕራፅ ፣
- ህልኽካ ዘወድእ ቃልሲ ብምክያድ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዘተባብዕ ውፅኢት እንዳተመዝገበ ይርከብ ኣሎ።
- ሓደ ካብቶም ተቐሪፆም ለውጢ ኣብ ምምፃእ ዝርከቡ ዘለዉ ሪፎርምታት ድማ ኣብ ስርዓት ምምሕዳር ግብሪ ዝነበረ ዘይፍትሓዊ ኣካይዳ መልክዕ ዘትሕዝ እዩ።
- ከምዝፍለጥ መንግስትና ሓደ ካብቶም ክራይ ኣከብቲ ዘንፀላልውሎም ሴክተራት እቶት ኢሉ ኣነፂሩ እዩ።
- ነዚ መሰረት ብምግባር ምስ በቢ ደረጅኡ ዘሎ ኣመራርሓ ምርድዳእ ብምግባር፣
- ምስቲ ኣመራርሓ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፍ ማሕበራትን ማሕበረሰብ ንግድን ምርድዳእ ብምግባርን ሰፊሕ ቃልሲ ብምክያድን ናብ ዘሓሸ ደረጃ በፂሑ’ዩ ምባል ይከኣል።
- ብፍላይ ምስቲ ታሕተዋይ ነጋዳይ ዝነኣድ ምርድዳእ ተፈጢሩ እዩ።
- ኣብቶም ላዕለዎት ግብሪ ከፈልቲ እንተኾነ’ውን ግብሪ ንልምዓት ከምዝኾነን ኣብ እንታይነትን ኣድላይነትን ግብሪ ሰፊሕ ምርድዳእ ኣለና።
- ይኹን’ምበር ሐዚ’ውን ዘይተሰገረ ዓብይ ፀገም ኣለና። ንሱ’ውን ኣብቲ ማሕበረሰብ ንግዲ ቅብሊት ቆሪፁ ዘይምሃብን ኣብቲ ሕ/ሰብና ድማ ቅብሊት ሃበና ኢሉ ዘይምቕባን ዘሎ ፀገም’ዩ።
- ካብዚ ዝተርፍ ገንዘብ ድማ ንክንደይ ፀገማት መሰረት ልምዓት ምሸፈነልና ነይሩ።
- ኣብዚ ኣብ ቅብሊት ምቑራፅ ዝምልከት
- ዝተወሰኑ ነጋዶ ቅብሊት ብዝግባእ እንዳቆረፁ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ዝገብሩ ኣለዉ።
- ዝተወሰኑ ድማ ሓደ ሓደ ዝቆርፁ ዝበዝሕ ድማ ዘይቆርፁ ኣለዉ
- ጠቕሊሎም ድማ ዘይቆርፁ ኣለዉ።
- እዚ ድማ ወንጀል እዩ።
ነዚ ከምዚ ዝበለ ወንጀል ዝሰርሑ ኣከላት ድማ ምምሕዳራዊ ገበንን ከቢድ ቅፅዓትን ዘስዕብ ምዃኑ መንግስትና ኣብ ተመሓይሹ ወፂኡ ዘሎ ኣዋጅ ኣታዊ ግብሪ ፌደራል ቑፅሪ 979/2008 ወይ ከዓ ኣዋጅ ኣታዊ ግብሪ ብ/ክ/መ/ትግራይ ቑፅሪ ኣዋጅ 283/2009 ኣብ ኣዋጅ ምምሕዳር ግብሪ ፌደራል ቑፅሪ 983/2008 ወይከዓ ኣዋጅ ምምሕዳር ግብሪ ብ/ክ/መ/ትግራይ ኣዋጅ ቑፅሪ 284/2009 ብግልፂ ደንጊጉ’ዩ።
- ኣብዚ መንግስቲ ካብ ብሕጊ ምቕፃዕ ብምርድዳእ ምፍታሕ እዩ ዝሐይሽ እንዳበለ እንዳሰርሐ ፀኒሑ እዩ። ኮይኑ ግና ካብ በዚ ሐዚ መንግስቲ ከምዚ እንዳበለ ኣይቕፅልን ናብ ምርር ዝበለ ስጉምቲ’ዩ ክኣቱ።
- ስለዚ ቅብሊት ክቖርፅ ዝኽእል ኣካል ኩሉ ቅድሚ ናብ ቅፅዓት ምእታው ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ንኽሰርሕን ሕ/ሰብና’ውን ቅብሊት ሃቡኒ ናይ ምባል ባህሉ ንኸዕብን እቶትና በዚ ኣቢልና ብምዕባይ ዘድልዩና መሰረተ ልምዓታት ምእንታን ክማልኡልናን ፍትሓዊ ብዘለዎ መልክዕ ግብሪ ንኽእከብንዓቢይ ሓገዝ ክገብር ከምዘለዎ በዚ ኣጋጣሚ መልእኽትና ክነመሓላልፍ ንፎቱ።
ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ክንገብሮ ኢና!
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ግብሪ ሰሙን መሰረት ብምግባር መድረኽ ዘተ ኣካይዱ።
ግብሪ ሰሙን 2009 በጀት ዓመት ኣብ ክልልና “ኣብ ምሕደራ ግብሪ ዝረኣዩ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብሓባር ንከላኸል” ብዝብል መሪሕ ቃል ኣብ ዝኽበረሉ ዘሎ እዋን ብተመሳሳሊ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ እውን ዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕበረሰብ እቲ ክፍለ ከተማ ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኸ ዘተ ኣካይዱ።
ኣብቲ መድረኽ ዘተ ዝተረኸባ መተሓባበሪት ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ወ/ሮ ዘምዘም ኣደም ኣብዚ ሐዚ እዋን እናተኸበረ ዘሎ ግብሪ ሰሙን ቀንዲ ዕላምኡ ኣብ ጉዳይ ቅብሊት ዝፍፀሙ ዘለዉ ዘይሕጋዊ ተግባራት መፍትሒ ንምቕማጥ “ቅብሊት ምሃብ ድርብ ኩርዓት ቅብሊት ዘይምሃብ ፀረ ልምዓት” ብዝብል ጭርሖ ተሓጊዙ እናተኻየደ ይርከብ። ስለዚ ኣብ ኣጠቓቕማ ቅብሊት መንግስቲ ካብ ተጠቀምቲ ግብሪ ንምእካብ ንነጋዶ ዝሃቦም ውክልና ወይ ከዓ ሓደራ ሓላፍነቶም ንክዋፅኡን ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ንምእካብን ኩሉ ሕብረተሰብ ብንጥፈት ዝሳተፈሎም መድረኻት ኣገደስቲ ከም ዝኾኑ ሓቢረን።
ምስዚ ብተዛማዲ ናይ ከተማ ነባሪ ማሕበረሰብ ንግድን ዓዳግን ስለ ዝኾነ ቅብሊት ሓታቲ ተጠቃሚ ማሕበረሰብን ቅብሊት ብቅንዕና ዝህብ ነጋዳይን ብምፍጣር ጉዳይ ቅብሊት ጉዳይ ኩሉ ሕብረተሰብ እናኾነ እዩ። ከምኡ እውን ኣብ መሸጣን ክራይን ገዛ ዝረኣዩ ዘለዉ ዘይሕጋዊ ተግባራ መሰረታዊ መፍትሕታት ንምቕማጥ ኩሉ ሕብረተሰብ ብቅንዕናን ብእምነትን ዝሳተፈሎም መድረኻት ብምድላው ፍትሓዊ ሃፍቲ ክፍፍል ዘመዓራርን ኣብ ልምዓት ዝውዕልን ኣታዊ መሰረት ዝገበረ ተመጣጣኒ ምኽፋል ግብሪ ብተሳትፎ ሓፋሽ ህዝቢ እናተረጋገፀ ከም ዝኾነ ኣመሓዳሪ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣይተ ገ/መድሂን ኣረጋይ ገሊፆም።
ኣብ መወዳእታ ቅብሊት ኣብ ምቑራፅ ዘሎ ኩነታት ከመይ ከም ዝኾነ፣ ተወሳኺ እሴት ታክስን ሒሳብ መዝገብን ኣብ ምትሓዝ ከመይ’ዩ? ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ፍትሓውነትን ምኽፋል ግብሪ ዘሎ ኣፈፃፅማን እንታይ ይምስል? ብግብሪ ኣቢልካ ሃፍቲ ክፍፍል ሕብረተሰብ ኣብ ምርግጋፅ እንታይ ክያዶታት ተኸይዶም? ዝበሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ካብ ተሳተፍቲ እቲ መድረኽ ዘተ ተላዒሎም ካብ መራሕቲ መድረኽን ተሳተፍቲ ኣካላትን ግቡእ መብራህርህን ርኢቶን ምስተውሃበ ኩሉ ተሳታፊ “ኣብ ምሕደራ ግብሪ ዝረኣዩ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብሓባር ንከላኸል” ብዝብል ቃልኪዳን ብምእታው እቲ መድረኽ ዘተ ተዛዚሙ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ኣጠቓቕማ ቅብሊት ኣመልኪቱ ምስ ወነንቲ ውልቀ ትካላት ጥዕና መድረኽ ዘተ ኣካይዱ
ኣብ ከተማ መቐለ ግልጋሎትን ንግድን ንምሃብ ኣብ ሆስፒታላት ፣ ክልኒካትን ኣብያተ መደብር መድሓኒትን ዝተዋፈሩ ወነንቲ ውልቀ ጥዕና ትካላት ንተጠቀምቲ ኣብ መዳይ ምቑራፅን ምሃብን ቅብሊት ኣመልኪቱ ኣብ ከተማ መቐለ ናይ ሓደ መዓልቲ መድረኽ ዘተ ብበዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ምስ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ከም ዝተኻየደ ተሓቢሩ።
ሃገርና ናይ ግብሪ ፖሊስን ሪፎርምታት ብምቕራፅ ካብ ዜጋታት ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ብምእካብ ሰላም፣ልምዓትን ዲሞክራስን ኣብ ምርግጋፅ ዓብይ ዝላ ተመዝጊቡ እዩ። ብፍላይ ፍትሓዊ ሃፍቲ ክፍፍል ዜጋታት ንምርግጋፅ ኣታዊ መሰረት ዝገበረ ፍትሓዊ ግብሪ ብምእካብን ዘመናውን ሕጋውን ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ብትግባርን ውሽጣዊ እቶት ክልልናን ሃገርናን ብምዕባይ ኣብ ምስፍሕፋሕ መሰረተ ልምዓት፣ማሕበራዊ ግልጋሎትን ዓበይቲ ፕሮጀክታትን ወሳኒ ጉዳይ ኮይኑ ጉዕዞ ህዳሴና ብምርግጋፅ ናብ ተርታ ማእኸላይ ቁጠባዊ ዓቕሚ ዘለወን ሃገራት ንምእታው ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርንእናተተግበረ እዩ። በዚ መሰረት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ውሽጣዊ ፍልፍል ኣታዊ ክልልናን ሃገርናን ንምዕባይ ሓገዝቲ ዝኾኑ ኣብ ምልማዕ ሓይሊ ሰብ፣ ግንዛበ ምዕባይን ኣወሃህባ ግልጋሎትን ፣ ዘመናዊ ስርዓት ኣተሓሕዛ መረዳእታ፣ ምርግጋፅ ልዕልነት ሕግን ምዕባይ እቶትን ዝኣመሰሉ ሪፎርምታት ግብሪ ኣብ ምትግባር ይርከብ። በዞም ሪፎርምታት ኣብ ኣከብትን ከፈልትን ግብሪ ዝመፀ ግንዛበን ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢን፣ሪፎርምታት መፍለይ ቁፅሪ ከፋላይነት ግብሪ ፣ ሒሳብ መዝገብ፣መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ፣ ተወሳኺ እሴት ታክስን ተርን ኦቨር ታክስን ኣብ ምትእትታው ፣ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ምዕባይ እቶትን ዝሓሸ ውፅኢት ዝመፀ ኮይኑ ሕዚ’ውን ግን ኣብ ጉዳይ ቅብሊት ምሃብን ምቑራፅን ተወሳኺ ፃዕሪ ከም ዘድሊ ዋና ዳሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ሓቢረን።
ሕጋዊ ስርዓት ኣጠቓቀቕማ ቅብሊት ከፈልቲ ግብሪ ከካትቶም ዝግባእ ነጥብታት እቶም ቀንድታት ስም ከፋሊ ግብሪ፣መፍለይ ቁፅሪ ከፋላይነት ግብርን ስም ንግድ ትካላትን ዝኣመሰሉ ከይኖም ኣብ ከፈልትን ኣከብትን ግብሪ ኣገደስቲ ረብሓታት ይህብ’የ ነጋዶ ቅብሊት ብኣግባቡ ብምጥቃሞም ንግዲ ትካሎም ንምፍላጥ፣ ፍትሓዊ ግብሪ ንምኽፋል ፣ ብኽነት ንምክልኻልን ተወሳኺ እሴት ታክስ ንምኽፋልን ዝጠቕሞም ኮይኑ ብመዳይ ኣከብቲ ግብሪ ድማ ኩነታት ሕጋውነት ነጋዶ ንምፍላጥ ፣ መረዳእታ ዕዳጋን መሸጣን ንምርኣይን ቅሬታ ኣብ ምፍታሕን ሓጋዚ እዩ። ይኹን እምበር ዘይቅኑዓት ነጋዶ ብዝፍፅምዎም ዘይሕጋዊ ኣጠቓቕማ ቅብሊት ካብ ረብሕኡ ጉድኣቱ ስለ ዝዓቢ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ በቲ ዝወፀ ሓዱሽ ኣዋጅ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ መሰረት ንሓቲ ቅብሊት ብዘይምቆርፁ 50 ሽሕ ብር ይቕፃዕ ዝብል ሕጊ ተግባራዊ ከም ዝግበር ወናኒ ኣ/ከ/ስ/ሕግን እቶትን ኢንተለጀንስን ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ መወዳእታ ምስ ንግዲ ፍቓድን በዓል ዋናን ምስ ቅብሊት ዘለዎም ረኽቢ እንታይ ይመስል? ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ደገፍን ዘሎ ኩነታት? ናይ ጥዕና ስራሕ ምስ ዘለዎ ክብደትን ክኽተሎ ዝኽእል ሰዓቤንን ብመንግስቲ ዝግበረሉ ትኹረት፣ደገፍን መተባብዕን እንታይ ኣሎ? ንመስርሒ ትካል ዝግበር ዘሎ ናይ ክራይ ኩነታት እንታይ መፍትሒ ክወሃቦ ይኽእል ዝብሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ካብ ተሳተፍቲ ተላዒሎም ካብ መድረኽን ዝምልከቶም ኣከላትን ግቡእ መብራህርህን ርኢቶን ምስተወሃቦም እቲ መድረኽ ዘተ ብዓወት ተዛዚሙ።
More Articles...
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 94 guests and no members online


text:
ካብ ቱኒዝያ ተበጊሰን ማእኸላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣብ ወደባት ሲሲሊ ሎኖሳን ላምባዱሳን ዝኣትው ቁጽሪ ስደተኛታት ዝጸዓኑ ናይ ዕንጨይቲ ጀላቡ ይውስኽ ምህላው ተገሊጹ።
ምስሊ ረቡዕ መስከረም 6,2017 ዓ.ም ኣብ ገማግም ከተማ ኣጊጀንቶ ዝኣተው ኣስታት 50 ዝኾኑ ስደተኛታት ካብተን ጀላቡ ወሪዶም ናብ ገማግም ባሕሪ ክጎዩ የርእይ።
ብመሰረት ካብ ሰበ ስልጣን ኢጣልያ ዝተረኽበ ሓበሬታ ቁጽሪ ካብ ሳባርታ ሊብያ ተበጊሶም ማእኸላይ ባሕሪ አቋሪጾም ኢጣልያ ዝኣትው ስደተኛታት ብ65 ሚእታዊት ምጉዳሉ ይገልጹ። እዚ ቁጽሪ ምስ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ብምንጽጻር ኽከውን ኸሎ ሳባርታ ቀንዲ መበገሲ ስደተኛታት ኮይና ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ካብዚ ቦታ ዝብገሱ ስደተኛታት ዘየለው ምኳኖም ይግለጽ አሎ።
ክላውድዮ ሎምባርዶ ሓላፊ ማረኣሚኮ ዝተባህለ ንአከባቢ ዝሕለቕ ትካል ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ካብ ሊብያ ዝብገሳ ጀላቡ ምሸት ናብቲ ገማግም ባሕሪ ከምዝበጽሓ ሕጂ ግን እቲ መንገዲ ምስ ተዓጸወ ስደተኛታት ካብ ጎረቤት ቱኒዝያ ክብገሱ ከምዝጀመሩን ኣብ ሰዓታት ቀትሪ ናብቲ ገማግም ባሕሪ ክበጽሑ ከምዝጀመሩ ይገልጽ።


text:
ጭፍራ ህግደፍ “ክልተ-ገጽ ሓደ ቅርሺ”፣ ምስ ጭፍራ ወያኔ ከምዝኾኑ ዳርጋ ሎምስ መብዛሕትኡ ህዝቢ ተረዲኡዎ እዩ። ሕጂ ከኣ ወያኔ ንህዝቢ ንምድንጋር መዝሙር ሰላም ዝብሃል ሓዲሽ መዝሙር በቶም ካብ ብኣእምርኦም ብኸብዶም ዝሓስቡ ወይጦታት፣ ከዘምሩ ንዕዘብ ኣሎና።
ብወገን ህግደፍ ድማ ከም ሓለይቲ ህዝብን ሃገርን ተመሲሎም፣ መልሲ ነቲ “መዝሙር ሰላም” ዝብሃል ግንከኣ ብውዲት ዝተሰንዔ (ፌክ) ወፍሪ፣ ይኣይ መልሲ ክህቡሉ ንዕዘብ ኣሎና።ነዚ ውዲታዊ ወፍሪ እዚ ግና፣ “ሓጺሩኒ እንተበልኩዎስ ተደቢሩ ይስዕስዕ”፣ ኢልና ኢና ንሓልፎ። ወያኔ ሓቂ እንተዝህልዎ ነይሩ፣ ካብድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ግንከኣ ባርነት ኤርትራ፣ ን26 ዓመታት ነቶም “ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ” ዝብሃሉ፣ ንኸይቃለሱ ከቃልሶምን፣ ፋሕ ብትን ከብሎም ኣይምሓገየን ወይከኣ ኣይምኽረመን ነይሩ። ህግደፍ እንተኾነ ድማ፣ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ረሲዑ: “ዶብ ከይተሓንጸጸ ምዕባሌን ሕግን፣ ዲሞክራስያን ኣብ ኤርትራ የልቦን፣ ነዚ ዕንቅፋት ኮይኖም ዘለው ከኣ ወያኔ እዮም”። እንዳበለ ጥራይ ክግዕር እንሆ 16 ዓመታት ኮይኑ።
ካብ ቅድሚ 50 ዓመታትጀሚሩ ክሳብ ሎሚ “ዓወት ንሓፋሽ”! እንዳጨርሐ ጸኒሑ። ዽሕሪ ነጻነት ድማ፣ “ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ”! እንዳበለ ክሳብ ሎሚ ይግዕር ኣሎ። ሓፋሽ ግና ዝስተ ማይን፣ ዝበርህ መብራህትን ጨኒቑዎ “ኤህ! በታ ዝመጻእኩማ ጥፍኡ! ኤህ! “ኣምላኽ ይመንቑስኩም !” እናበለ ክራገም ከማርርን ይውዕልን ይሓድርን ኣሎ። ህግደፍ ሓቅነት እንተዝህልዎ ነይሩ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ሕረስ ሓረስታይ ንገድ ነጋዳይ ዝብል ኣዋጅ ኣብ ግብሪ ምስተርጎሞ ነይሩ። ከምኡ ግና ተልእኾኡ ኣይኮነን። ህዝቢ እንዳህለቐ፣ ዓወት ንሓፋሽ ኢሉ ክጭርሕ ግና ኣይሕፍሮን እዩ። ከምኡ ንኸይ ገብር ድማ፣ ብጎይተቱ መሃንድሳት ጽዮንነት ቀይድን ልጓምን ተገሩሉ እዩ።
ነታ ብባህርያዊ ጸጋ ዝተዓደለት ሃገር ኤርትራ ድማ ንጽዮናውያን ንሓላሎም ሂቡዎም ወርቅናን ሃብትናን ይዘምትዎ ኣሎው።ንኾንቶ ጻሞኻ ኤሳው! ኣወ፣ “ነዚ ክትጥሕና ድኺን 30 ዓመታት ትርህጻ”። ኢሰያስ ጽዮናውያን ዋሕስነት ህይወቱ ብዋጋ ወርቂ ብሻ ስለዝኣተውሉ፣ ብሳተላይትን ብድሮንን ከኣ፣ ዋላ ኣብቲ ኮብሊሉዎ ዘሎ ቊሸት ዓዲ ሓሎ ኮይኑ ከሎ እንዳሓለውዎ፣ ዋርድያ ጽዮናውያን ኮይኑ እዩ ክቕጽል። ክሳብ ዝቕንጽሎ ሓይሊ ዝጋጥሞ ከኣ ብኸምኡ ኮብሊሉ ምስ ጠንቋሎን ዕቚራን ክነብር እዩ!!
ሽዑ ቀዳማይን ካልኣይን ወለዶ ህዝቢ ኤርትራ ብባህርያዊ ሞት ምስ ጸነተ፣ እቲ 3ይ ወለዶ ድማ ሃገር ገዲፉ ንስደት ሃጽ ምስበለ፣ እታ መሬት ጀጋኑ ደቀባት ዝነበረት፣ ራሻይዳን እካብ ወዲ እካብ፣ ደቛሉ-ክናናን ምናናን ዋርሳይ፣ ጥራይ ምስተረፉዋ፣ ጽዮናውያን ብኣካል ብባጻዕን ብኣየርን ነታ ብሳላ ህግደፍ ክትሕሎ ጸንሓቶም እስትራተጂካዊት ምድረገነት ኤርትራ ንኽወሩን ክግብቱንን፣ ክማስሑን ክምጹ ክፍትኑ እዮም፣ ብኣምላኽ ግና እይክሰልጦምን እዩ!።
እወ፣ ህግደፍን ወያነን ነቲ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተኣልመ ውዲታዊ ምስጢር፣ ኣብ ግብሪ እናተርጎሙ ጥራሕ እዮም ኣብ ስልጣን ክጸንሑ ተነጊሩዎም። ከምኡ እንተዘይ ገሮም ግና ከምታ ንሕዳሪናይ መለስ ዜናዊ ዘጋጠመቶ ምስማም ተሰሚሞም ክጠፍኡ ከም ምዃኖም ይፈልጡ እዮም። በብእዋኑ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተዋህቦም ሓዲሽ ሓዲሽ መደብ ዕዮታት ድማ ግድነት ከተግብሩዎ ኣለዎም። ንኣብነት፣ ጉዳይ “ሰንዓ ፎርም”፣ ጉዳይ “ምሕዝነት “ኪዳን፣ ጉዳይ “ሃገራዊ ዋዕላ”፣ ጉዳይ “ብሔራት”፣ “ጀበርቲ ኩናማ፣ ዓፋር” ወዘተ….ሎሚ ከኣ “መዝሙር ሰላም” ከምዝዝመር እናገበሩ፣ ነቲ ገርሀኛ ህዝቢ ዕንክሊል ከብሉዎን፣ በዚ ሕሱር ውዲት እዚ ድማ ዕድሜኦም ከናውሑ፣ ምስ ጽዮናውያን መብጽዓ ኣትዮም እዮም። እወ፣ ድሮ እኳ ህግደፍ ብግዝያዊ መንግስቲ ጥራይ 30 ዓመቱ ከብዕል ቀሪቡ ኣሎ። ወያኔውን ንይምሰል እዩ፣ ካብ እንዳ ህግደፍ ከምዝሓይሽ ንኽመስል ፓርላማ ገሩ እምበር፣ ብወያኔ ዝዝወር ፓርላማ ደይኮነን፣ ፓርላማ ፈላሊኻ ግዛእ፣ ብመሃንድሳት ዓባይ ብሪጣንያ ኤም.ኣይ6. ዝተሓንጸጸ ፕሮጀክት እኮ እዩ። ካብቶም እኩባት ሸፋቱ ሕገ-ኣልቦ ህግደፍ ግና ብትሕዝቶ ዘይኮነስ ብመልክዕ ባይቶ ወያኔ ዝሓይሽ ይምስ።
ዝኾነ ኮይኑ ብሓደ ኣባል ኣብ ህላንድ ዝነብር “ዘሮ ሰለስተ” ስለላ መርበ ህግደፍ ዝተዳለወ “መልሲ ንወለዱ ዘይመስል ውላድ” ዘርእስቱን፣ ብወትሩ – ዓወት ንሓፋሽ!! ዝደምደመ መልሲ ኣንቢብና። ግሪም ሕጂ ከኣ እንዳ ህግደፍን ወያኔን፣ ንህዝቢ ዘደናግሩላ መቐነዪ ትኾኖም ውዲታውት ወፍሪ ረኺቦም ከኣ ኢልና። ተኻታተልቲ ንኽግምግሙዎ ኢልና ከኣ እንሆ ንዝርግሖ ኣሎና።
ብወገና ግና ነዚ መልሲ ተባሂሉ ተዘርጊሑ ዘሎ ጽሑፍ፣ ንዕድመ እቶም “ክልተ ቍጥሚ ግጥሚ” ዝኾኑ ወያኔን ህግደፍን ዘናውሕ ውዲታዊ ሜላ እዩ ኢልና ኢና ገምጊምናዮ። አረ እዚ ጽሑፍ እዚስ ብኢድ የማነ ማንኪ ከምዝተዳለወ ኢና እንግምት። እታ መርበብ ዘምህረትን የማነ ማንክን መስከረም ኔት ከኣ ከም ዓቢ ጉዳይ ገራ ዘርጊሓቶ። እታ “ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ”!! እትብል ጭርሖ፣ ብእምነት የማነ ማንክን ኢሰያስን፣ ብግብሪ፣ ህልቀት ንህዝቢ ኤርትራ ኮይና ትትግበር ከምዘላ ኢና ተረዲእና።
ብሓጺሩ፣ ነዞም ክናናን ምናናን ጭፍራ ህግደፍን ወያንኔን፣ ቀንዲ መሳርሕን ንብረትን ጽዮናውያን ምዃኖም ስለንፈልጦም፣ ዝኾነ ይኹን ዘምጽኡዎ ኣዋጃት ይኹን መዝሙራት፣ ንቑምነገርን ንፍታሕን ከምዘይኮነ ኣቐዲምና ቆብ ስለ ነብሎ ኢና። እወ፣ ንወደባሻውል ወዲ ገዛ ብርሃኑ ይፈልጦ ስለዝኾነ። ከምኡውን፣ እቲ ወፍሪ “መዝሙር ሰላም”፣ ንህዝቢ ንምድንጋርን፣ ዕድመ መራሕቲ ወያኔን ህግደፍን ንምንዋሕ ጥራይ ከምዝኾነ፣ እቲ ንታሪኻዊ መስርሕ ወያኔን ህግደፍን ዝከታተል ግዱስ ሃገራዊ፣ ከምዘይስሕቶ ኣጸቢቕና ኢና ንርዳእ።
በሉ እምብኣር፣ ነዚ ኣላኻ ኣዴኻ እንታይ በላኻ፣ ዝትሕዝቶኡ ኣብ ሆላንድ ዝርከብ “Eritrean Media Group Holland” ዝብሃል ኣብ መርበብ መስከረም ኔት ዝቐረበ ጽውጽዋይ ጽሑፍ፣ እንሆ ነቕርበልኩም ኣሎናሞ ሰናይ ንባብ።
“ኣብ መስከረም `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ብዝብል ኣርእስቲ ብጸጋይ ኣስመሮም ተዳልዩ ዝተዘርግሐ ጽሑፍ ዘንበብናዮ ብዙሓት ክንከውን ንኽእል ኢና”። ኣነ ሓደ ካብቶም ዘንበቡ ስለ ዝኾንኩ ከምቲ ብቕድሚኡ ን`መዝሙር ሰላም` ኣመልኪቶም ዝቐረቡ ጽሑፋት ኣንቢበ ትም ዝበልኩ ሕጅስ ከጽቅጥ ኣይመረጽኩን” (ኣዋዳድቓ ቀለም የማነ ማንኪ ይመስል።) እነሆ ድማ ከም ኤርትራውን ናይቶም ንውዲታት ሃጸይነትን ዝርያ ክልቲኡ ደምበታትን ከምኡውን ቀንዲ መጋበርያኦም ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንበይኖም ገጢሞም ውዲታት ዘምከኑን ብቕልጽሞም ናጽነቶም ዝኣወጁን ጀጋኑ ኣቦታት ውላድ ምዃነይ ስለ ዝሕበን፣ ነዚ ዝበሃል ዘሎ ምስሉይነትን ንገርሀኛታት ከደናግር ተባሂሉ ዝቐረበ ጽሑፍ ኣሕጽር ኣቢለ ክምልሰየ!”። ኣየ ጉዳም! ክንደይከ ትኽእለሉ! ተግባራይ ውድታት ሃጸይነት ተተግብሩ ድኣ ከይትህልዉ ብዓል ክናናን ምናና? !ዘይሓፍር ድሙ ገረማርያም ሽሙ!!
“ጸጋይ ኣስመሮም ብመሰረት ኣርእስቲ ጽሑፍካ `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ኣነን ከምናተይ እምነት ዘለዎም ደሚርካ ብኤርትራውነትና ንኾርዕን ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራውያን ይምልከት ኢልና ንኣምንን”።
ከምኡ ኢልኩም ትኣምኑ እንተድኣ ኮንኩም ድኣሞ፣ እቶም ኣብ ስልጣን ዘለኹም፣ ካብቲ ወዲ መድህን በራድ ጀሚሩ፣ እካብ ወዲእካብ እምበር ወደባትዶ ኣሎኩም እዩ?
“ካብ ኢድ ምዕራባውያን ብመንገዲ ወያነ ትኳቦ ዘይንጽበን ስለዝኾና ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ታሪኽን ጅግንነትን ዝፈጸሙ ወለድና ኢና ንመስል”። እናታ ሰብኣይ፣ ወርቅና ካብ ሃገርና ጓሕጒሑ ንጽዮናውያን ድኣ ይግዕዝ ከይህሉ። ካብቲ ሽያጥ ወርቅና ጥራይ ሃገርና ከም ሲንጋፖርን ስዊዘርላንድን ክትምዕብልዶ ኣይምኽኣለትን እያ። ንመን ከተዕንጅል ኢኻ ጎጉዱ ንቀሺ ንወያኔ ተጸግዓሎም ዘሎኻ? ንሃገርና ኤርትራ ጽዮናውያን ተማሲሖማ፣ ወርቃን ሃብቲ ባሕርን እንዳዘመቱ፣ ህዝቢ ኤርትራ ድማ “ማይ ጠፊኣ፣ ሉቸ ከኣ ተቐልቂላ ነይራስ፣ ሕጂ ድማ ከም ኣመላ ተዓዚራ” ክብል ይውዕልን ይሓድርን ከይህሉ? እቶም መሓዙት ኢሰያስ እንዳ ወያነ ድኣ፣ ካብ ጁቡቲ ንኣዲስ ኣበባ ዘመላልስ መስመር ቅልጡፋት ባቡራት ሰሪሖም ከይህልዉ? ንስኹም ድማ እታ ብኮሎንያል ጣልያን ዝተሃንጸ ጽርግያታት ኣመሪትኩሞ ከምዘሎኹም ዶ ይርድኣኩም ብዓል እንጭዋ ክልተ ዓንደ! ህዝቢ ኤርትራ ገንዘቡን ውላዱን መሬቱን ብህግደፍ ተገቢቱ ከምዘሎ ትፈልጥ ዶ? ብኤርትራውነትና ንኾርዕን ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራውያን ይምልከት ኢልና ንኣምንን፣ ማለትካስ እንታይ ማለትካ እዩ? መንነትናን ሓቦናን፣ ውሉድናን ዘርእናን ድኣ ብሰንኪ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስን ኮራኹሩ ጭፍራ ስለላን ኮለላን ህግደፍ ይጸንት ከይህሉ? ጸኒሕናስ እንታይ ኢና ኣንቱም ልእኻት ጽዮናውያን መበል 21 ክፍለዘመን!!!
ካብ ኢድ ምዕራባውያን ብመንገዲ ወያነ ትኳቦ ዘይንጽበን ስለዝኾና ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ታሪኽን ጅግንነትን ዝፈጸሙ ወለድና ኢና ንመስል። ንስኻን መሰልትኻን ድማ ምናልባት ውላድ ናይቶም ምስ ስርዓት ሃይለስላሴ ይኹን መንግስቱ ተጸጊዖም ህዝቢ ኤርትራ ዘድመዩን ዘሳቐዩን፣ ጉዕዞ ናጽነትና ኪዓናቕፉ ዝሰርሑን ኣዝዮም ውሑዳት ከዳዓት ስለዝኾንካ (ብመሰረት ጽሑፍካ) ንመን ድኣ ክትመስል ንወለድኻ እምበር። እዚ ዝሕመረቱ ጽሑፍካ እምበኣር ወያነ – ወያነ ከምዝሽትት ነዞም ዝስዕቡ ጭብጥታት ንመልከዕ ንውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ዘምርሐ ቀያድን ናይ መወዳእታን ስምምዕ ኣልጀርስ ኢዩ`ምበር ኣብ ውሻጠ ኢትዮጵያ ወይ ኤርትራ ዝተኻየደ ካልእ ስምምዕ ኣይኮነን። እዚ ድማ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝተኻየደ ሕጋዊ ሙግት ዝተዋህበ ብይን ኢዩ። ምትግባር ናይዚ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳኔ ድማ ብስሩ ንመንግስታት ክልቲአን ሃገራት ዝምልከት ኮይኑ ከም ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣመሪካን እንግሊዝን . . . ወዘተ. ሓላፍነት ዝወሰድሉን ብዝለዓለ ዝተዋስኡሉን ጉዳይ ኢዩ። ሽግር ኮይኑ ዘሎ ስርዓት ወያኔ ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ኣየተግብርን ብምባሉን ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓገብ ዘይምባሉን ኮይኑ እቲ ስርዓት ነቶም ዝዘርዘርካዮም ዘይቅቡላት ምስምሳት እናኣምጽአን ፍሉጣት ፖለቲከኛታት ኣማለድቲ እናለኣኸን ሸንኮለል ስለዝብል ዘሎ ኢዩ። እዚ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ጉዳይ ኣብ ውሻጠ ኢትዮጵያ ኪፍታሕዩ ኢልካ ምሕላን ከም ኣብ ውሑድ መዓልታት ዝበርዓነ ዕሸል ኪቑጸር ይከኣል።
ንውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ዘምርሐ ቀያድን ናይ መወዳእታን ስምምዕ ኣልጀርስ ከምዝነበረ ድኣ ኩሉ ሰብ እንድዩ ዝፈልጦ? ጽዮናውያንከ ነዚ ክትግበር ይደልዩዶ ይመስለካ? ኣርሕቕ ኣቢልካ እስከ ሕሰብ፣ ክሓስብ ዝኽእል ኣእምሮ እንተድኣ ኣሉዩካዩ ግን?


text:
ናይ ዩናትድ ስቴትስ ኮሚሽን ዓለምለኸ ነፃነት ሃይማኖት ነፃነት እምነት ሙስሊም ኢትዮጵያዊያን እናተገደበ ምምፅኡ ኣተሓሳሲቡኒ ክብል ገሊፁ።
እቲ ትካል ካብ ዝሓለፈ ሓምለ 2004 ዓ/ም ጀሚሩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሙሉእ ሰዓብቲ ማሕበረሰብ ምስልምና እታ ሃገር ጨንፈር እምነት ምስልምና ንምቕያር ይፅዕር ኣሎ፡ነቲ ስጉምቲ ንዝቃወሙ መራሕትን ምሁራንን ሃይማኖት ይቐፅዕ እዩ ክብል ትማሊ ኣብዘውፅኦ መገልፂ ገሊፁ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ 18 ጥቅምቲ ን29 ተቓወምቲ እታ ሃገር ናብ ሙስሊማዊት ሃገር ንምቕያር ፈቲኖም ብዝብል ብሽብር ኸሲሱዎም ኣሎ።
ናይቲ ትካል ኮምሽነር ዓዚዛ ኣል-ሂብሪ እቶም ተኸሲሶም ዘለው ኣካል ኣሽሓት ንፖሊሲ ምንግስቲ ዝቃወሙ ሰላማዊ ሰባት እዮም ይብላ።
ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ሰዓብቲ ጨንፈር ምስልምና ሱፊ ዝነበሩ ኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ኣል-ኣሕባሽ ንኽኣምኑ እናገደደ፤ኩልሻዕ ብነፃነት ዝሰርሕ ዝነበረ ምርጫ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ምስልምና ንናይ ባዕሉ ዕላማ ኣውዒሉዎ ክብል እቲ ትካል ይኸስስ።
ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓለምለኸ ናይ ሃይማኖት ነፃነት ዘረጋግፅ ናይ ባዕሎም ሕገ መንግስቲ ንከኽብሩ ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ልዕሊ ሓደሽቲ ኣመራርሓ ኢትዮጵያ ፀቕጢ ከሕድሩ ሓቲቱ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ምንስቴር ወፃኢ ቪክቶሪያ ኑላንድ ትማሊ ብዛዕባ መግልፂ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮሚሽን ዓለምለኸ ነፃነት ሃይማኖት ተሓቲተን እንትምልሳ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ብግልፂ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኣሜሪካ ክትዘራረበሉ ከምዝፀንሐትን ኢትዮጵያ በቲ ሓድሽ ኣመራርሓ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ኣተሓሕዝኣ ናብ ዓለምለኸ ደረጃ ክተምሓይሽ እያ ዝብል እምነት ከምዘለወንን ገሊፀን ኣለዋ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ብናይ ምስልምና እምነቶም ከይኮነስ ሽብር ንምፍጣር ብምፍታኖም ዮም ተኸሲሶም ይብል።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ—ሕታም መጽናዕቲ ሰነ 2014
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 4 ነሓሰ ኽሳዕ 31 ነሓሰ 2014 ንዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
‘ንመገዲ እግርኻ ብምቕናዕ’ ዕቤት ግበር
ዕንቅፋታት ብምውጋድ፡ መንፈሳዊ ሸቶታትካ ኽትወቅዕ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ክርስትያናት፡ ሬሳ ኼንድዱ ይግባእ ድዩ፧
ንእተፋትሑ ክርስትያን ብጾትካ ሓግዞም—ብኸመይ፧
እተፋትሑ ሰባት በዳሂ ዝዀነ ዅነታትን ስምዒታትን ከም ዘለዎም ፍለጥ።
‘ንየሆዋ ኣምላኽካ ኣፍቅሮ’
የሱስ፡ ንየሆዋ ብምሉእ ልብናን ብምሉእ ነፍስናን ብምሉእ ኣእምሮናን ከነፍቅሮ ኸም ዘሎና ኺዛረብ ከሎ እንታይ ማለቱ ኸም ዝነበረ ፍለጥ።
‘ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ኣፍቅሮ’
የሱስ፡ ንብጻይና ኸነፍቅሮ ኸም ዘሎና ኺገልጽ ከሎ እንታይ ማለቱ እዩ ነይሩ፧ ከምኡ ኽንገብር እንኽእልከ ብኸመይ ኢና፧
ትዝክሮዶ፧
ነቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን ዝወጸ ሕታማት ግምቢ ዘብዐኛ ብጥንቃቐ ኣንቢብካዮዶ፧ ክትዝክሮ ትኽእል እንተ ዄንካ እስከ ርአ።
ንሰብኣዊ ድኽመት ከምቲ የሆዋ ዚርእዮ ጌርካ ዲኻ እትርእዮ፧
ብዛዕባ እቶም ድኹማት ዚመስሉ ኣሕዋትን ኣሓትን ዝያዳ ኣወንታዊ ኣረኣእያ ኺህልወካ ይኽእል እዩ።
ንተኽእሎኦም ምሉእ ብምሉእ ኪጥቀሙሉ ሓግዞም
ንመንእሰያት ወይ ንሓደስቲ እተጠምቁ ዕቤት ንኺገብሩ ኽንሕግዞም እንኽእል ብኸመይ ኢና፧


text:
ዋዕላ ሓድነት ሰለስተ ሰልፍታት፡ ስልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ሃገረ-ጀርመን
ካብ 29 ክሳብ 31 ታሕሳስ 2009 ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቕስ፣ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን ኣብ ሃገረ ጀርመን፡ ከተማ ፍርንክፈርት ዕውት ናይ ሓድነት ወይ ምጽንባራዊ ዋዕላ ኣካይዶም ኣለው። እዚ ሲዑቡ ዝቀርብ፡ ነዚ ዝምልከት ሓጺር ጸብጻብ እዩ።
ሓድነታዊ ዋዕላ ሰለስተ ኤርትራውያን ሰልፍታት፡ ብዕለት 29 ታሕሳስ 2009 ልክዕ ሰዓት 10 ቅድሚ ቀትሪ ኣቦ ወንበራት ሰለስቲኡ ሰልፍታት፡-
ኣቦ ወንበር ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር
ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ
ኣቦ ወንበር ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ፡ ኣምባሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም
ንኣባላት ማእከላይ ባይቶ ሰለስቲኡ ሰልፍታት መሪሖም ናብ ኣደራሽ ዋዕላ ድሕሪ ምእታዎም። ኣቶ ንጉሰ ጸጋይ ኣባል ሓባራዊ ሽማግለ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ሰላምታ ኣቕረበ። መድረኽ ከኣ ንኣቦ ወንበራት ሰለስቲኡ ሰልፍታት ተመሓላለፉ።
ካብ’ዚ ቀጺሉ ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ዘቕረቦ ናይ መኽፈቲ ሓድነታዊ ዋዕላ፡
“ንሕና ኣብዚ ታሪኻዊ ሰዓት፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ቦታ ዋዕላ ተረኺብና፡ ድሕሪ ሕጂ ንድሕሪት ዘይንምለሰሉ ሓደ ሰልፊ ንምምስራት እዩ። ካብ ሎሚ ጀሚርና ንዕለት 31 ታሕሳስ ንድምድሞ ዋዕላ ኸኣ ሓደ ሰልፊ ንምዃን ኢና ። ሎሚ ንሕና ነቲ ህዝብና ብዓቢ ሃንቀውታ ዝጽበዮ ዘሎ መዓልቲ በጺሕና ኣለና እሞ፡ እዚ ኣቲናዮ ዘለና መድረኽ ብዓወት ተዛዚሙ፡ ንህዝብና ካብ ፍጹም ምልካዊ ጭቆና ሓራ ከነውጽኦ ንቕሓትና ክብ ኣቢልና ቃልስና ከነሕይል እምነትና እዩ።”
ኢሉ ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ብምቕጻል፡
“ንሕና ኣብ ቅድሚ ክልተ ኣገደስቲ ምርጫታት ንርከብ። ወይ ከም ጨው ከሚካዊ ምትሕውዋስ ምግባር’ዩ ወይ ድማ ከም ዕፉንን መሸላን ኣካላዊ ምትሕውዋስ ምግባር’ዩ። ጨው ናይ ክልተ ጥረ ነገራት፡ ሶዲዩምን ክሎሪንን ውጽኢት እዩ። እዚ ምጽንባር’ዚ ካብ ሓድሕዱ ዘይፈላለ ቅመማዊ ምትሕውዋስ ዘለዎን፡ ጣዕሚን መቐረትን ዝህብን እዩ። ክትፈላልዮ እንተደሊኻ’ውን ብቐሊሉ ክፈላለ ኣይከኣልን። እቲ ካልኣይ ምርጫ እንተኾይኑ፡ ከም ዕፉንን መሸላን ኣካላዊ ምትሕውዋስ እዩ ዝኸውን። እዚ ድማ ብቐሊሉ ተኣሪዩ ክልለን ክፈላልን ይኽእል። ሓዊ እንተበልዖ ድማ ይነድድን ናብ ሓሞኽሽቲ ይቕየርን። ምእንቲ’ዚ ንሕና ከምቲ ዘይፈላለ ቀመም ጨው ክንከውን እንተመሪጽና ሓደ ብምዃን ዕዉታት ክንኸውን ኢና። ናይ ህዝብና መቐረት ስለ ዝኸውን እዚ እቲ ምርጫና እዩ። ካብ ሕጂ ሓደ ኮይና ኢና። ዝፈላልየና ከኣ የልቦን። እንቋዕ ከኣ ኣብ’ዚ ኣብጽሓና።”ኢሎም ኣምባሳደር ኣድሓኖም።
ኣቦ/ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ ኣቶ ተስፋንከኤል ዮውሃንስ ብወገኑ፡
“እዚ ሎሚ ተበጺሑ ዘሎ ሓድነት ብዙሕ ዝተደኽመሉን ዝተሰርሓሉን ምኽንያት ኣገዳስን ህዝብና ዝሓቶ ዝነበረን ዘሎን ስለ ዝዀነ’ዩ። ነዚ ስርዓት ንምልጋስ ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ዓቢ ዓወት ከጓናጽፈና ዝክእል ታሪኻዊ ስጉምቲ እዩ። ነዚ ኸኣ እንቋዕ ሓጒሰና ክብል እፈቱ” ድሕሪ ምባል፣ ቀጺሉ ኣቶ ተስፋንክኤል፡
“ኣብ ዘሓለፈ ናይ ቃልሲ ዓመታት ብ80 ምእታዊት ተሰማሚዕና ከነብቕዕ ኣብተን 20 ሚእታዊት ኮለል ንብል ነይርና። ሎሚ ግን በዘን 20 ምእታዊት ፋሕ ብትን ክንብል ኣይግባእን ኢልና ቆሪጽና ተበጊስና፡ ክንዕወት ክኢልና። ሕጂ ድማ ዝፈላልየና እኳ ዘየለ እንተኾነ ፡ ንኣሽቱ ፍልልያት ምስ ዘጋጥሙ በዚ ንድሕሪት ክንምለስ ኣይኮናን። በቲ ዝበዝሕ ስምምዕ ኢና እንደፍእ። ንድሕሪት ክመልሰና ዝኽእል ጉዳይ ከም ዘይህሉ ድማ ደጊመ ከረጋግጸልኩም እፈቱ። ንሕና ሓድነት ምጽውዋር ትዕግስቲ ተማሂርና ኢና ። ነዚ ዕጥቂ’ዚ ተዓጢቕና ከኣ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ወሪዱን ዝወርድን ዘሎ ሓደጋን ኣደራዕን ምንጪ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ንምስጓግ ሓደ ስጉምቲ ንቅድሚት እዩ። ዓወትና ኸኣ ናይ ግድን እዩ።”
ክብል ኣቶ ተስፋሚካኤል መደረኡ ደምደመ።
ዋዕላ ሓድነት በታ ዝተመረጸት ስክርታርያ ዋዕላ ሓድነት እንዳተኣልየ ‘ዩ ስርሑ ቀጺሉ። እዞም ስዕቡ ኣባላት ድማ ኔሮምዎ፦
ብኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል(ደጊጋ)፡
ዶር/ ተስፋይ ስብሃቱ፡
ኣቶ ሓምድ ድራር፡ ከምኡ ‘ውን
ወ/ት ኤርትራ ኣልኣዛር
ኣብ’ዚ ዋዕላ’ዚ፡ ሓደ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ሓደ ቅዋምን ጸዶቖም ኣለው። ብመሰረት ’ዚ ዝጸደቐ ቅዋም፡ ስም ዝተጸናበረ ውድባት፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክኸውን ተወሲኑ።
ዋዕላ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኣኼባ፡ ነቶም መሪሕነታት ናይ ሰለስቲኡ ውድባት ብምጽንባር፡ መሰጋገሪ ባይቶን 24 ዝኣባላቱ መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣቝሙ። ከምኡ ውን፡ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት 11 ክፍልታት ወይ ኣብያተ-ጽሕፈታት ክህልዎ ወሲኑን ሓለፍቲ ናይ’ዘን ክፍልታት እዚኣተን መዚዙን ኣሎ።
ዝርዝር ኣስማት ናይ ኣባላት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ሓለፍቲ ክፍልታትን ከኣ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ እዩ፦
ወልደሱስ ዓማር፡ ኣቦ መንበር
ሓምድ ድራር፡ ሰክረተር
ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ሓላፊ ክፍሊ ወጻኢ ዝምድናታት
ተስፋሚካኤል ዮሃንስ፡ ሓላፊ ክፍሊ ስርርዓዊ ጕዳያት
መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ሓላፊ ክፍሊ ዜናን ባህልን
ዑስማን መሓመድ፡ ሓላፊ ክልፊ ውሽጣዊ ጕዳያት
ደስበለ መሓሪ፡ ሓላፊ ክፍሊ ገንዘባዊ ጕዳያት
እስማኤል ናዳ፡ ሓላፊ ክፍሊ ማሕበራዊ ጕዳያት
መሓመድ ኣደም ኣርትዓ፡ ሓላፊ ክፍሊ ትምህርትን ምልመላን
ኤርትራ ኣልኣዛር፡ ሓላፊት ክፍሊ ጕዳያት ደቂ ኣንስትዮ
ዶር. ኣክሊሉ ግርማይ፡ ሓላፊ ክፍሊ ጕዳያት መንእሰያት
ኣማኒኤል ሃብተ
ኣስመላሽ ገብረዝጊ
ብርሃነ ተስፋጋብር
ኢሳያስ ኣስፍሃ
ምሕረት ገረሱስ
መኰንን ሃይለ
መስፍን ሓጐስ
መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም
መሓመድ ኑር ኣሕመድ
ረዘነ ተስፋጽዮን
ዶር. ተስፋይ ስብሃቱ
ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ)
ዮናስ ገብረኣምላኽ
እዚ ሓድሽ ናይ ሓድነት ስምረት፡ ወግዓዊ ደምዳሚ መግለጺ ዘርጊሑ ኣሎ። ትሕዝቶኡ ይስዕብ፦
ምጽንባራዊ ዋዕላ፡ ናይ ጥሜትን ስደትን ሃለዋት ህዝብና ኣብ ዘስግእ ጥርዚ ኣብ ዝበጽሓሉ፤ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ጐረባብቲ ሃገራት ብዝገብሮ ዘሎ ጣልቃ ኣእታውነትን ውሳኔታት ኣህጕራዊ ማሕበረሰብ ኣብ ምፍጻም ብቐጻልነት ከርእዮ ዝጸንሐ እምቢታን፤ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ኣብ ዝወሰነሉ ኵነታት ብሓደ ሸነኽ፤ ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ተመሳሳሊ ራእይ ዘለዎም ኣባላት ውድባት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ነንሕድሕዶም ክቀራረቡ ኣብ ዝጀመርሉ እዋን እዩ ተኻይዱ።
ዋዕላ፡ ነቲ ብሓባራዊ መሪሕነታዊ ሽማግለ እተሰናድኤን፣ ብመሰረታትን ኣብ ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት ብዝርከቡ ኣባላት መሪሕነታትን ኣብ ኣኼባታት፡ ኣብ ሰሚናራትን ዞባዊ ዋዕላታትን እተዘተየሎም ንድፊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ብዕምቈት ተኻቲዑን፡ ክመሓየሹ ኣለዎም ንዝበሎም ዓንቀጻት ኣመሓይሹን ኣጽዲቕዎም።
ብመሰረት ዝጸደቐ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ስም ናይ’ዚ ብምጽንባር ናይ ሰለስቲኡ ውድባት ዝቐውም ዘሎ ሓድሽ ውድብ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክኸውን ወሲኑ። ከምኡ ውን፡ ኣርማኡ ንሓድነት ዘመልክት ስሙር ቅልጽም ክኸውን ብምሉእ ዕግበት ተሰማሚዑ። ብተወሳኺ ዋዕላ፡ ኣብ’ዚ ኵነታት’ዚ ዝለዓሉ ዘለዉ ኣገዳስቲ ፖለቲካዊ ጕዳያት ኣልዒሉ ብዕቱብነት ድሕሪ ምምይያጥ ውሳኔታት ወሲዱ። ኣብ ርእሲኡ፡ ብመሰረት’ዚ ስምምዕ ዝተገብረሉ ቅዋም፡ መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶን መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምጽንባር ናይ ሰለስቲኡ ውድባት ኣቝሙ።
ዋዕላ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ሕልሚ ዝነበረ ሓድነት ጋህዲ ንምግባር፡ ብኵሎም ኣባላት ሰለስቲኡ ውድባት ዝተገብረ ተወፋይነትን ዝተኻየደ ጻዕርን መጐሱን ኣድናቖቱን ገሊጹ። ከምኡ ‘ውን፡ መስርሕ ሓድነትና ክዕወት ኣብ ጐድንና ደው ኢሎም ሞራላውን ንዋታውን ደገፋት ዘበርከቱልና ኤርትራውያን ዜጋታት፡ በርገሳውያን ማሕበራት፡ ተቓወምት ውድባትን ፈተውቲ ሃገራትን ክብ ዝበለ ምስጋና ኣቕሪቡ። ነዚ ኣብ ሓድሽ ዓመት ዝተወልደ ንህዝብና ጩራ ናይ ተስፋ ዝሃበ ሓድሽ ሰልፊ ክድግፍዎን፣ ህዝብና ድማ፡ ኣብ ጐድኑ ክዓስልን ጻውዒቱ የቕርብ።
ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ናይ’ቲ ስርዓት ተዋፊሮም ዘገልግሉ ዘለዉ ስቪላውያን ሰራሕተኛታትን፡ በቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊኦም ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ኣካል ናይ’ቲ ጭቁን ህዝቢ ምዃኖም ብምግንዛብ፣ ኣብ ጐድኒ ናይ’ቶም ምእንቲ ለውጥን ዲሞክራስን ዝቃለሱ ዘለዉ ተቓወምቲ ሓይልታት ደው ክብሉ ምጽንባራዊ ዋዕላ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ይጽውዕ።
ንኵሎም ፈተውትና ብሓፈሻ፡ ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ፡ ኣብ ሃገሮም
ክንንቀሳቐስ ማዕጽኦም ኣርሕዮም ብምቕባል ንዝገበሩልና ምትሕብባር ዋዕላና ደጊሙ ክብ ዝበለ መጐሱ ይገልጽ።
ኣብ መደምደምታ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ናይ ጭቆና
መሓውራቱን ዝወሰዶ ማዕቀብ እናደገፈ፡ ንህዝብና ዘይጐድእ ማእቀብ ክኸውን ዋዕላ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተማሕጺኑ። ከምኡ ‘ውን፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ካብ’ቶም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራዊ መበቈል ዘለዎም ዜጋታት፡ ዘኽፍሎ 2 ሚእታዊት መሕወይ ግብሪ ደቅኹም ኣህዲምኩም ብዝብል ኣብ ልዕሊ ወለዲ ዘውርዶ ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ፣ ንወጻኢ ዝገሹ ኤርትራውያን ዘትሕዝዎ ትሕጃ …ወዘተ ምስ ኵሉ ሕጋውን ፍትሓውን ኣሰራርሓ ዘይሳነ፡ ምስ ሰብኣዊ መሰላት ዝጋጮን ንናጽነት ናይ ምንቅስቓስ ዝግድብን ስለዝዀነ ብትሪ ንዅንኖ። ኣህጕራዊ ማሕበረ–ሰብ ድማ፡ ነዚ ኢሰብኣዊ ዝዀነ ተግባራት ደው ከብል ኵሉ ዝከኣሎ ክገብር ጸዊዑ።
ንሓባራዊ ብድሆታት ብሓባራዊ ቅልጽም ንመክት!
ዓወት ንዲሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንሰማእታትና
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
31 ታሕሳስ 2009
ኣብ ታሕቲ ስእሊታት ትዓዘብ፡-


text:
ኣብ ምብጽጻሕ ምግብን ንብረትን ዝነጥፉ መናእሰይ
ቢታንያ ብስራትን ዮናታን ከበደን ምሕዝነቶም ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፡ ተምሃሮ ኮምዩኒኬሽንን ጋዜጠኝነትን እናሃለዉ'ዩ ዝጅምር።
ቢታንያን ዮናታንን ካብ ዩኒቨርሲቲ ተመሪቖም ምስ ወጹ፡ ብዝተምሃሩዎ ዓዉዲ ክሰርሑ ድሌት ነይሩዎም። እንተኾነ፡ ደኺምና ከይበሉ ስራሕ እንተኣለሹ'ዉን፡ ንክልተ ዓመት ስራሕ ከረኽቡ ከምዘይኽኣሉ ይዛረቡ።
ድሕሪ ክልተ ዓመት፡ ኣብ ንግዲ ክንዋፈር ዝብል ሓሳብ ኣምጺኦም። ቢታንያ ''ሰባት ኣብ ዘለዉዎ ኾይኖም፤ ኣቑሑ ገዚእና ክነቕርበሎም ወይ ድማ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ክንወስደሎም ብስልኪ ይእዝዙና፡ ካብቲ ዝደለትእዛዞም ቐልጢፍና ንፍጽም ። እዚ ሓሳብ ግና ኣብ ሃገርና ኣይተለመደን" ይብል።
ሓደ ሓደ ሰባት ኣብ ዝተጻበበ ሰዓት ስራሕ እንተኾይኖም፣ ናብ ኣብያተ ብልዒ ኸይዶም ክምገቡ እንተዘይደልዮም፡ ትእዛዞም ብስልኪ ተቐቢልና፡ ካብቲ ዝኣዘዙና ኣብያተ ምግቢ ዘዝደለዩዎ ዓይነት ምግቢ ገዚእና ነቕርበሎም።
በዚ፡ ሓደ ሰብ ናብ ሆቴል ከይዱ ክሳብ ዝምለስ ዘለዎ ግዜን እቲ ምግቢ ተሰሪሑ ክሳብ ዝቐርብን ዝጠፍእ ግዜ፡ ዓማዊልና ምቑጣብ ንኽእል ኢና ይብል ዮናታን።
ክልቲኦም መሓዙት፡ ገዛ ገዛ እናኾለሉ ዝተፈላለዩ ናዉታት ምቕራብ ዝጀመሩ፡ ዳማስ ትበሃል ንኡሽቶ መኪናን ሞተር ሳይክልን ብምጥቃም'ዩ።
ቢታንያን ዮናታንን ከምዝብሉዎ፡ ዕለታዊ ስርሖም ዝጅምሩ እንጀራ ካብ ዘቕርባ ትካላት ንዝተፈላለያ ሆቴላት እንጀራ ምብጽጻሕ እዩ።
ንቲ ስራሕ ዘድልዮም መኪናን ሞተር ሳይክልን ፡ ንምግዛእን ስራሕ ንምጅማርን 150 ሽሕ ብር የድልዮም ምንባሩ ይዛረቡ።
"ካብ ኣለቃሕቲ ትካላት ብዝረኸብናዮን ካብ ስድራና ብዝተበርከተልና ገንዘብን እዛ መኪና ብ120 ሽሕ ቅርሺ ዓዲግናያ። እታ መኪና ንኸበድቲ ኣቑሑ ትጠቕመና'ያ። እታ ሞተር ሳይክል ድማ ቅልል ንዝበሉ ኣቑሑ ቅልጥፍ ኢልና ክነብጽሕ ትሕግዘና" ይብል ዮናታን ።
ክልቲኦም መሓዙት ብዛዕባ መጻኢ ትልሞም እንትዛረቡ፡" ካብ ዓማዊልና ብመሰረት ዝቀርበልና ሕቶ፤ ዝርዝር ሸቐጣት ተቐቢልና ካብ ሱፐርማርኬታት አስቤዛ ብምዕዳግ ንገዝኦም ነብጽሓሎም። በዚ ድም ግዜ ዓማዊልና ንቁጥብ" ይብሉ።
ሕዚ፡ ስርሖም ብዙሕ ከምዘይተለመደ ዝዛረቡ እዞም መናእሰይ ንቕድሚት ዓሚል ንምፍራይ ክሕግዞም ከምዝኽእል ተስፋ ኣለዎም።


text:
ብኩርንኩሪት ኣሲሮም ብስለፍ ብረትን ብርግፂትን ወቒዖም ዘይመነውዎም ኣረሜናት ወታደራት ጀብሃ ጉምረት ዝበሃል በሊሕ እሾክ ብዘለዎ ተኽሊ ቆሪፆም መላእ ኣካላቶም ደም ክሳብ ዝነዝዕ ብጭካነ ቀጥቀጥዎም። ማእለያ ዘይብሉ መስካሕኽሒ ግፍዒ ኣባላት ጀብሃ በዚ ኣየብቀዐን። ናብ ኤርትራ ንሳዋ ሒዞምዎም ከዱ። ኣብ ሳዋ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ድማ ዳግም ተኣሲሮም ኣብ ባላ ክንጥልጠሉ ተገብረ። ከብዲ እግሪ እቶም ሽማግለታት ንመግረፍቲ ብዝጥዕም ተዳልዩ መዓልታዊ ብዘይ ምቁራፅ ንሽዱሽተ ወርሒ ተገሪፎም። ብምሒር ስቓይ ንቡር ሞት ተመንዮም ዝሰኣኑ ወለዲ ነብሶም ምድራዊ ስቓይ ፀጊባ ኣካላቶም ሳዕሪ ተረፈት።
ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ ናብ ዓዶም ተመሊሶም። ኣይተ እሳቱ ለማ ላዕለዋይ ክፍሊ ቆርበት ከብዲ እግሮም በብእዋኑ እናተገፈፈ ዓዲ ውዒል ኮኑ። መላእ ኣካላቶም በቲ መግረፍቲ ስለ ዝማሰነ ንምግላፁ ዝኸብድ ቃንዛ ነይርዎ። መሬት ንምርጋፅ እንትደልዩ ጨርቂ ጠምጢሞም እንትንቀሳቐሱ ዝረኣየ ህዝቢ፣ ጫፍ ግፍዒ እቶም ውድባት የስካሕክሖን ይሕሞን ነይሩ። ኣይተ እሳቱ መወዳእታ በቲ ኣረሜናዊ ተግባር ንኽትሓስቦ እውን ብዘሕምም መልክዑ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮም።
ነዚ ጀብሃ ኣብ ልዕል ህዝቢ ኩናማ ዘውረዶ ስቓይ፣ ተኸታታሊ ኲናት ኢድዩን ጨፍጫፍ ደርግን ዝረኣየን ዝሰምዐን መንእሰይ ብሄረሰብ ኩናማ ሕራንኡ ተጎሃሃረ፤ ምስ ህወሓት ምስላፉ ብናህሪ ወሰኸ። ቅድሚኡ ናብ ጀብሃ ኣትዮም ዝነበሩ ተወለድቲ እቲ ብሄር ነቲ ስርዓት ጠንጢኖም ፀጥታ ዓዲ ዝሕልው ምልሻታት ኮይኖም ተጋደሉ። ብሄረሰብ ኩናማ እቲ ኣብ ውሽጡ ተደጒሉ ዝነበረ ምስ ህወሓት ናይ ምፅንባር ድሌት ብጋህዲ እንትወፅእ መትኒ ቃልሲ ተዘርጊሑ ህወሓትን ብሄረሰብ ኩናማን ማህፀንን ዕሸልን ኮይኖም ስምረቶም ዛይዱ። ብድሕሪ እዚ ሓርነት ህዝቢ ኩናማ ኮነ ህዝቢ ትግራይ ብቓልሲ ጥራሕ ከም ዝፍታሕ ኣሚኖም ቃልሶም ኣጠናኺሮም ቀፀሉ።
ፈኸምታ ምንቅስቓስ ስርዒት
ህወሓት ትርግታ ኣተሓሳስባን ሕቶታትን ባህጊን ህዝቢ ኩናማ ዝምልከት ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ውሽጢ እቲ ህዝቢ ኮይኖም ዝንቀሳቐሱ ኣባላት ስርዒት ተንቀሳቕስ ነበረት። ብፀላእቲ ዝዋደዱ ወራራት ብምፍሻል፣ ዝተደናገረ ብምምራሕ፣ እዋናዊ ሓበሬታ ኽብተንን ክባፃሕን ብምግባር ማእገር ብረታዊ ቃልሲ ኮይኖም ብሕቡእ ዕለታዊ ሓበሬታ ዝህቡ ኣባላት ብሄረሰብ ኩናማ ዝኾኑ ኣባላት ስርዒት እውን ኣሰሊፋ። ፈጊ ጉሌ ካብዚኦም ሓደ ነይሩ።
ተጋዳላይ ፈጊ ጉሌ ካብ 1968 ዓ/ም ጀሚሩ ውሽጣዊ ስርዒት ህወሓት ዝነበረ ተቓላሳይ እዩ። ነዊሕ እዋናት ዘቑፀረ ፃምእ ሓርነትን ፍትሓዊ ተጠቃምነትን ዘይምምላሱን ኣብ ርእሲ እቲ ህዝቢ ዝበፅሕ ጭቆናን ዘየቕሰኖ ፈጊ ብሕቡእ ንመናእሰይ ኣብ ምእማንን ኣብ ዓበይቲ በዓላት ብወሰታ ሓሳብ ትኽክለኛነት ህወሓት ብምርዳእ፣ መናእሰይ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት እንታይነት ወያነ ክፈልጡ ኣብቲ ብሄረሰብ ዕላማታት ህወሓት ክሰፍሕ ዓብዪ ግደ ነይርዎ። ነቲ ረመፅ ፖለቲካዊ ኩነታት ተጠንቒቑ ብምሕላፍ ካብ ተጋደልቲ ህወሓት ልኡኽ ብምቕባልን ግብረ መልሲ ብምሃብን ነቲ ህዝቢ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ኣብ ምዕባይ ጅግንነት ዝፈፀመ ተጋዳላይ እዩ። ተጋዳላይ ፈጊ እዚ ኩሉ እንትገብር ክሳብ 1974 ዓ/ም ስርዒት ምዃኑ ዝፈልጥ ሰብ ኣይነበረን።
ድሕሪ ግዜ ግና ነቲ ከባቢ ዘመሓድሩ ዝነበሩ ዕሱባት ስርዓት ደርግ ነዚ ጉዳይ ብውሽጢ ስለዝፈለጥዎ ንፈጊ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ንምእታው ተረባረቡ። ነዚ ዕላማኦም ንምስኻዕ ላዕልን ታሕትን እንትብሉ ኣብ መዓልቲ ዕዳጋ ሓደ ስልቲ ረኺቦም። ንእሽተይ ወዱ ዝኾነ ሃይለ ፈጊ ኣብ ከተማ ሸራሮ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅሮም እንተእትውዎ ነቲ ጉዳይ ሓዱሽ ዝኾኖ ሃይለ ተደናገፀ። ብዘይዝኾነ ይኹን መብርሂ ወላዲኡ ኣበይ ከም ዝርከብ ጥራሕ ብምሕታት ብሓይሊ ገረፍዎ። ኣብ መወዳእታ ጥሉል ሓበሬታ ስለዘይረኸብሉ ሰፊሕ ሓተታ ዘለዋ ፅሕፍቲ ንኣብኡ ኣይተ ፈጊ ጉሌ ንኽህቦ ኣፈራሪሖም ለኣኹዎ።
ኣይተ ፈጊ ነታ ደብዳቤ ተቐቢልዋ። ድሕሪ ነዊሕ ሰሓቕ “ፈጊ ንደርግ ኢዱ ክህብ ኢሎም ከመይ ይሓስብዎ” ዝብል ሕጫጨ ዝሓዘለ ዘረባ ብምዝራብ ንዕሱባት ደርግ ዘለዎ ንዕቐት ብጋህዲ ገለፀ። “ኣሽንኳይዶ ናብ ደርግ ክኣቱ ዝደናገር ሓይሊ ከይህሉ ክቃለስ እየ” ክብል ድማ ብዕሊ ተዛረበ። በዚ ጥራሕ ደው ኣየበለን፤ ነታ መልእኽታ ዝነዓቓ ወረቐት እውን ቀዲዱ ደርበያ። ብድሕሪ እዚ ናብ ደርግ ተፀንቢሮም ዝነበሩ መናእሰይ ናብ ደንበ ህወሓት ንምፅንባር ምስ ዓበይቲ ዓዲ ብዝገበሮ ፃዕሪ ሓሳቡ ኣብ ጫፍ ዓወት በፅሐ። ወያናይ ፈጊ ጉሌ ብዝዘርገሖ ግሁድ መትኒ ቃልሲ መንእሰይ ኩናማ ንኩሎም ሓይልታት መድሓርሓርቲ ዘለኣለማዊ መቓብሮም “ቃልስና ወያናይ ሓቦና” ብምባል ህዝቢ ድማ ንቃልሲ ህወሓት ብግልፂ ክሕብሕብን ክድግፍን ከኣለ።
ምግጥጣም ምስ መርበብ ህወሓት
ኣብ መንጎ ድሌት ብዙሓት ውድባት ተወጢሩ ዝነበረ ህዝቢ ትኽክለኛ መቃለሲ መስመሩ ዘለልየሉ ፀሓይ በረቐት። ደመና ዝዓሰሎ ናይ እቶም ሓሶት ጉልባብ ዝተኸደኑ ውድባት ኢድዩ፣ ጀብሃን ደርግን እናተግሃደ መፅአ። ዓበይቲ ዓዲ ብሄረሰብ ኩናማ ናብ ደርግ ተፀንቢሮም ዝነበሩ ኣባላት እቲ ብሄር ናብ ዓዶም ተመሊሶም ምስ ህወሓት ክስለፉ ወፍሪ ኣካየዱ። ህወሓት ንብሄረሰብ ኩናማ ፅላል ኮይና ግቡእ ጠመተ ምሃባ ዝሰምዑ ኣባላት ዕላማ እተን ዝኣተውለን ውድባት እውን ስለዘይጠዓሞም ናብ ዓዶም ተመሊሶም ምስ ውድብ ክቃለሱ ወሲኖም። ኣይተ ግርማይ ኣብዚ ጉዳይ ሓደ ተዘክሮ ኣለዎ።
እዋኑ 1972 ዓ/ም እዩ። ደርግ ብሓይሊ ንምጉባጥ ናብ ከባቢ ሸራሮ ተንቀሳቒሱ ነበረ። ብዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ዘዕጠቖም ኣባላት ብሄረሰብ ኩናማ ምስ ሓይልታት ደርግ ተፀንቢሮም። ካብኣቶም ኣይተ ገ/ሚካኤል ገሪር ሓደ ነይሮም። ምስ በዓል ገዝአን ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝንቀሳቐሳ ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ተወለድቲ ብሄረሰብ ኩናማ እውን ደርግ ብሆሊኮፕተር ናብቲ ከባቢ ኣምፂኡ መንበሪ ሰሪሑለን ተቐሚጠን ነበራ። ኣበይ ከባቢ ከምዘለዋ ግና ኣይፈልጣን። ካብኣተን በዓልቲ ቤት ኣይተ ገ/ሚካኤል ገሪር ዝኾና ወይዘሮ ታንጉ ሸጊ ምስተን ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ዝነበራ ኮይነን ብዕድመ ካብ ኩለን ዝዓበያ እየን። ዝተረፋ ዕሸላት ህፃውንቲ ዝሓዘላን ዘንጠልጠላን እየን። ኩለንተናዊ ኩነታት እቲ ስርዓት ኣፅሊእወን ምድረ ዓደን ዝናፈቓ ወ/ሮ ታንጉ ኣብ ከባቢ ሸራሮ ከም ዘለዋ ፈሊጠን ኣለዋ። ብዘይ ዝኾነ ዕላማ ኮፍ ካብ ምባል ወፂአን ሰብኡተን ገዲፈን ዓደን ንኽኣትዋ ድማ ሓሳብ ኣቐረባ። ብሓሳብ እዘን ወላዲት ዝተስማዕምዓ ደቂ ኣንስትዮ ድሕሪ ውሱን ሙጉት ሰብኡተን ሓዊሱ ኩሎም ወታደራት ደርግ ክሳብ ዝወፍሩ ተፀበያ። ይኹን እምበር ከባቢ ስለዘይፈልጣ ኣንፈት ስሒተን ከይጠፍኣ ከቢድ ስግኣት ኮይንወንን። ኣንፈት ዝሕብረለን ሰብ እውን ኣይነበረንን።
ፍርሕን ጭንቀትን እተን ደቂ ኣንስትዮ ዝተረድኣ ወ/ሮ ታንጉ፣ ሸራሮ በበይ ከም እትርከብ ኣብ ጠረር ከባብታት ወፂአን ከፅንዓ ከምዝኽኣላን ብርግፅ ናብ መረበተን ንምምላስ ዘለወን ባህጊ ከም ዝሰምረለንን ኣረጋገፃለን። ብመሰረት እዚ እታ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረት ሓይሊ ደርግ ናብ ኣረሜናዊ ልእኽቶኣ ምስ ወፈረት ንምልክት ሸራሮ እትርከበሉ ኣንፈት ብማዕዶ ኣፅኒዐን። ብፀልማት ንምጉዓዝ ድማ ምድላዋተን ዛዚመን።
ፀሓይ ናብ ሰፈራ ኣትያ መሬት ፀላም ካብ ዝኽደን ሽዱሽተ ሰዓታት ኣቑፂሩ ኣሎ። እተን ደቂ ኣንስትዮ ብመሪሕነት ወይዘሮ ታንጉ ካብ ዓይኒ ሓለውቲ እቲ መዓስከር ተኸዊለን ብፀልማት ጉዕዞ ጀሚረን ኣለዋ። ብዓበይቲ ኣእዋም ግጥም ዝበለ ጣሻታት እናጠሓሳ ጉዕዘአን እንትቕፅላ ዓዲ ደጎል በፅሓ። መንገዲ ስሒተን እየን። ዓዲ ደጎል ኣብ ዝርከብ ጫፍ ገደል ምብፀሐን ምስፈለጣ መሬት ዕንቚ ኾነተን። ንሰማይ ቋሕ ኢለን መማረፂ ዝሪኣሉ ጩራ ብርሃን የለን። ንድሕሪት ተመሊሰን ኣንፈት ብምቕያር ብዙሕ ሰዓታት ድሕሪ ምጉዓዝ ፃዕዳ ኣንበራ ናብ ዝበሃል ከባቢ ኣተዋ። ሐዚ እውን ግን ኣበይ ከም ዘለዋ ዝፈልጥኦ የብለንን። መንገደን እውን ብኡ ኣይኮነን።
ኣብዚ ከይዲ ጉዝምዝም ዝብል ድምፂ ሰባት ብቐረባአን እንትዳመፁ ሰምዓ። ኣቐዲሞም ሪአምወን እዮም። ዕጡቓት እዮም። “ኣብ ኢድ ወታደራት ደርግ ወዲቕና” ኢለን ኣዝየን ዝተደናገፃ ኣዴታት ንዝሓዝኦም ቆልዑ እናሓቖፋ ኣብ ሓደ ቦታ ተፀጊዐን ዝኸውን ነገር ብቀቢፀ ተስፋ ተፀበያ። ይኹን እምበር እቶም ዕጡቓት ናይ ደርግ ኣይኮኑን። ኣብ ርእሶም ሽርጥ ዝጠምጠሙ፣ ጋምባለ ዝዓጠቑ ተጋደልቲ ህወሓት እዮም። ዝርዝር ኩነታተን ሓቲቶም ድሕሪ ምርዳእ መዕረፊ ቦታን ምግብን ሃብወን። ብድኻምን ፍርሕን ሰንሰን ዝበለ ኣካላተን ሩፍታ ዝረኸበሉ ዕድል ምርካቡ ሓጎሰን ልክዕ ሰኣናሉ። ካብ ስቓይን መከራን ዝተናገፈ ሓዱሽ ንፋስ ህይወት እናመዓጓ ብዛዕባ መፃኢአን ባዕለን ንባዕለን ከዋግዓ ጀመራ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ታቦት፦ ካብ ‘ቤተ’ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝተረኽበ እዩ። ትርጒሙ ኸኣ፦ ማኅደር፡ መኅደሪ፡ ማኅደረ እግዚአብሔር ማለት እዩ። ታቦት፡ ኣብ ውሽጢ ቤተ መቕደስ ካብ ዘለዉ ንዋያተ ቅድሳት ላዕላዋይ ደረጃ ኂዙ ዚርከብ፡ ዝተፈልየ ክብርን ታሪኽን ዘለዎ እዩ። ብፍቓድ እግዚአብሔር ንምእመናን ምስክርን ምልክትን ኣምልኾኦም ንኪኸውን ብእግዚአብሔር ተፈቒዱ ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ ካብ ሊቀ ነቢያት ሙሴ እናተመኃላለፈ ዝመጽአ እሞ ክሳዕ ምጽኣት ዚቕጽል፡ ኣብ ሰማይ ውን ዘሎ እዩ።
* ታቦት ኣብ ብሉይ ኪዳን
ኣቐዲሙ ዅሉ ወዲ ኣዳም ብጽሑፍ ዝተዋህበ ሕጊ ዘይኮነስ ብሕገ ልቡና እዩ ዝነብር ዝነበረ። ሰብ ብሕገ ልቡና ንፈጣሪኡ ከምልኽን ኪርዳእን ስለዘይከኣለ፤ ብዓይኑ ርእዩ፡ ብእዝኑ ሰሚዑ፡ ንፈጣሪኡ ናይ ምምላኽ ድልየት ከምዘለዎ ካብ እግዚአብሔር ዝተሠወረ ስለዘይነበረ ካብ ሕገ ልቡና ናብ ሕገ ኦሪት (ጽሑፋዊ ሕጊ) ኪሳገር ባዕሉ እግዚአብሔር ፈቐደሉ። ነቲ ሕጊ ናብ ሕዝቡ ዘብጽሕ ድማ ንእሙን ኣገልጋሊኡ ሊቀ ነቢያት ሙሴ መረጸ። “ከምተን ቀዳሞት ዝበላ ኽልተ ጽላት እምኒ ጽረብ እሞ ናባይ ናብዚ እምባ ደይብ፡ ብዕንፀይቲ ጌርካ ድማ ታቦት ሥራሕ። ነቲ ኣብተን ዝሰበርካየን ቀዳሞት ጽላት ዝነበረ ቓላት ከኣ ኣብዘን ጽላት እዚአን ክጽሕፎ እየ፡ ናብቲ ታቦት ድማ ከተንብረን ኢኻ” ኢሉ ድማ ኣዘዞ። (ዘዳ. ፲፥፩-፭/10፡1-5, ዘፀ. ፳፬፥፲፪/24:12) በዚ ኸኣ ዓሠርተ ትእዛዛት ዝተጻሕፎ ቅዱስ ሰሌዳ ጽላት ብእግዚአብሔር ከምዝተዋህበን፥ ናይ’ዚ ጽላት መኅደሪ ዝኾነ ታቦት ድማ ብእግዚአብሔር ተኣዚዙ ከምዝተሠርሐን ንርዳእ። እቲ ዝኃድር በቲ ዝኃድረሉ ምጽዋዕ ልማድ ስለዘሎ፡ እቲ ጽላት ታቦት እናተባህለ ይጽዋዕ እዩ።
ካብ ዘመነ ሙሴ ክሳዕ ዘመነ ዳዊት ታቦተ እግዚአብሔር ከም መቕደስ ኮይኑ ኣብ ዘገልግል ደብተራ ኦሪት ኣብ ድንኳን ይቕመጥ ነበረ። እስራኤላውያን ካብ ግብጺ ካብ ዝወፅኡ፡ ድኅሪ 480 ዓመት ግና ሰሎሞን ንታቦት መኅደሪ ዝኸውን ቤተ መቅደስ ምስ ሓነፀ፡ ታቦተ እግዚአብሔር ናብ ቤተ መቅደስ ኣተወ። (1ይ ነገ. 8፥11)።


text:
ክቡር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ንስድራ ስውኣት ሽልማት እንትህቡ
ዑደት ግዘ ኣየቋርፅን። ብፍፃመታት እናተዓጀበ ንቕድሚት ይሕምበብ። እቶም ፍፃመታት ሕማቓት ወይ ፅቡቓት ክኾኑ ይኽእሉ። ካብ 11 ለካቲት 1967 ዓ/ም ንነዘ ዝነበረ ግዘ እውን ናይ ባዕሉ ፍፃመታት ሒዙ እዩ ተጓዒዙ። ቅድሚ 42 ዓመት ኣብ ዝነበረት 11 ለካቲት ሰላምን ማዕርነትን ዝሓርበቶ ህዝቢ ትግራይ ተፀዋዊዑ፣ አንፃር ፀላእቱ ብረቱ ኣቕኒዑ፣ ርችት ሓርነት ወሊዑላ። ካብኡ ንደሓር እታ ህዝቢ ትግራይ ቃለ መሓላ ፅንዓት ዝፈፀመላ፣ ርችት “እምብለይ ወፅዓ” ዝተኮሰላ ክብርቲ ዕለት በብዓመቱ ብድምቀት ከኽብራ ጀሚሩ። ንፈለማ እዋን አብ ዴማ ማርዋ ተኸቢራ ብ 1968 ዓ/ም ። ካብኡ ንደሓር በብዓመቱ ኣይተቛረፀትን። ነታ ብሓደ ድምፅን ህርመትን ተኣኻኺቡ ሓበራዊ ፀላኢ ክድምስስ፣ ተቓሊሱ ክብሩ ክምልስ ርችት ዕርዲ ፅኑዕ ወያነ ዝወለደላ ክብርቲ ዕለት ደኣ ከመይ ገይሩ ብሰንኪ ፈተናታት እንተይኸበረ ክሓልፍ? ብፍፁም!!
ነታ ሰረት ፅንዓቱን ጅግንነቱን ዝኾነት 11 ለካቲት፣ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ እውን እንተኾነ እንተየኽበረ ዝሓለፎ ዓመት የለን። ሎምዘበን 2009 ዓ/ም ድማ ንመበል 42 ግዘ ብድምቀት ኣብዒሉዋ። ሎምዘበን ብብርኪ ክልል ትግራይ ኣብ ከተማ መቐለ ዝተኸበረት 11 ለካቲት፣ ንስድራ ስውኣት ማእኸል ዝገበረት እያ ነይራ። ኣብቲ በዓል ካብ ኩሎም ወረዳታት ትግራይ ንስድራ ስውአት ወረዳኦም ዝወከሉ 52 ስድራ ስውኣት ዝተሳተፍሉ ኮይኑ ኣብ ድርኡ ኣብ ፋብሪካታት ሲሚንቶ መሰቦ፣ ኢንዱስትርያል ኢንጅነሪንግ መስፍን፣ ኢንጅን ፋብሪካን መከፋፈሊ ሓይሊ ፀሓይ ኣሸጎዳን ዑደት ኣካይዶም እዮም። እቶም ስድራ ስውኣት ነቶም ፍርያት ቃልስን መስዋእትን ደቆም ዝኾኑ ትካላት ልምዓት ርእዮም ዝሓድሮም ዝነበረ ስምዒት ታሕጓስ ኣብ ገፆም ይንበብ ነይሩ።
-ኣቦ ስውኣት ታደሰ ገ/ሄር
ድሕሪ ዑደት እቶም ትካላት ልምዓት ድማ ኣብ ኣደራሽ ሓወልቲ ሰማእታት ስነ ስርዓትን ዝኽሪ እቲ በዓልን ዘተን ተኻይዱ። አብቲ መድረኽ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ኣቦ ወንበር ህወሓትን ኣይተ ኣባይ ወልዱ፣ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣይተ ኣለም ገ/ዋህድ፣ ሓላፊት ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ወ/ሮ ኪሮስ ሓጎስን ከልኦት ኣመራርሓን ዕዱማትን ዝተረኸብሉ እዩ።
ኣብቲ መድረኽ ሓወልቲ ሰማእታት ኣካላት ኣመራርሓ፣ ደቂ ስውኣት፣ ስድራ ስውኣትን ጉዱኣት ኲናትን ነናይ ውሽጦም ተዛሪቦም እዮም። ካብ ልሳን ስድራ ስውኣት ይወፅኡ ካብ ዝነበሩ ቃላት፣ ዝውሕዙ ዝነበሩ ሓሳባት ናብ ዓፅምኻ ሰርሲሮም ይኣትዉ፤ ወነ ቃልስኻ ዝያዳ ይንቕንቑ፣ ብሓሳብ ንድሕሪት ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ተመሊስካ በቲ ጅግንነታዊ ስርሒት ክትሕበን፣ ሕድሪ ጀጋኑ ክትወርስን ነቲ ዘለኻዮ ስርዓት ክተስተማቕርን ይገብሩ። ካብቶም ብዙሓት ናይቶም ውሱናት ከም ኣብነት ክንጠቅስ።
ዕድመኦም ኣዐርዮ ከም ዝደፍአ ብቐሊሉ ዝፍለጡ፣ቀጢን፣ ነዊሕ በዓል ፀጋ ዕድመ ዝኾኑ ኣቦ ስውኣት ናብ መድረኸ ወፂኦም፤ መጉልሂ ድምፂ(ማይክ) ጨቢጦም፤ የማነ ፀጋም ቆላሕላሕ ኢሎም ነቲ መጉልሂ ድምፂ ናብ ኣፎም ኣፀግዕዎ።
‘’ታደሰ ገብረዝጊሄር እበሃል። ኣብቲ መበቆል ህወሓት፣ ኣብቲ ደደቢት፣ ኣብቲ ወሰኑ፣ . . .እዩ ገዛይ’’ ኢሎም ዘረቦኦም ጀመሩ። ‘’ደደቢት” ዝብል ቃል እንተውፅኡ ድማ ኣብ ገፆም ኩርዓት ይንበቦም ነይሩ። እወ ደደቢት! 11 ለካቲት ብ 1967 ዓ/ም ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈለመሉ፣ ህውሓት ዝተወለደትሉ፣ ስረት ፅንዓት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝተነበረሉ እዩ እሞ ብኹርዓት ክዛረብሉ ሓቆም። ዘረባኦም ቀፂሎም፤ ‘’ደቅና ናብ ምግዳል ክንሰዶም እንከለና፣ ብቕድሚትኩም እምበር ብድሕሪትኩም ጥይት ከይትውቅዑ! አጀኹም!! ንብሎም ነይርና። ንሳቶም እውን ‘ንሕና ዓፅምና ፈሪሱ፣ ደምና ፈሲሱ ዓድና ክትለምዕ እያ፤ ክትሕጎሱ ኢኹም፤ ምሉእ ትግራይ እዩ ስድራና፤ ምሉእ ትግራይ እዩ ወላዲና’ ኢሎም ከይዶም’’ በሉ እሞ ሓሳቦም ንግዚኡ ደው ኣበሉ።
እሞ’ማ እዚ እዩ ነይሩ እቲ ሓቂ። ወለዲ ናብ መርዓ ይልእኽዎም ከም ዘለዉ ደቆም መሪቖም ናብ መይዳ ይልእኹ። መናእሰይ ብግዲኦም ናብ መይዳ እንትወርዱ ወለዶምን ስድርኦምን መላእ ህዝቢ ትግራይ ከም ዝኾነ ነጊሮም “ብህይወት እንተፀኒሕና ድሕሪ ዓወት ክንራኸብ ኢና” ኢሎም ይጋደሉ ነይሮም። ስለ ዝኾነ ሃርበኛ ኣቦ ስወኣት በዓል ፀጋ ዕድመ ታደሰ ገብረዝጊኣብሄር ነቲ መስደመም ፅንዓት ውሉድን ወላድን ብልክዕ ገሊፀምዎ። ዘረበኦም ብኡ ደው አየበሉን። ‘’ልክዕ እዩ፤ ትግራይ በሪሃ፤ ትግራይ ለምሊማ፤ ትግራይ ተሓጒሳ።. . . እዚ ፍረ መስዋእቲ ደቅና እዩ’’ እናበሉ ድማ ቀፀሉ።
ሓቆም! ትግራይ ዝነበራ ሕሱር ናብራ ፣ ድከት፣ ትግራይ ዝነበራ ናፍቕ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ፣ ትግራይ ዝነበራ ፃምእ መንገድን ፅሩይ መስተ ማይን ልዕሊኦም መን ክፈልጦ? ልዕሊ ሰብ ፀጋ ዕድመ ወለዲ መን ክርድኦ?! እቲ ቅድሚ ውድቀት ደርግ ዝነበረ ሕሱም ድሕረትን ድኽነትን ኣፃፅዮም ስለ ዝርድእዎ እዮም ንፍርያት መስዋእቲ ደቆም ብዝግባእ ዘስተማቕርዎ።
ኣቦ ስውኣት፣ ሃርበኛ ታደሰ ገብረዝጊኣብሄር እዚ ምስበሉ ግና ስግኣቶም ድማ ኣቐሚጦም። እቶም ዓወታት እናዘርዘሩ ምስ ፀንሑ ‘’ግን‘’ ኢሎም ኣተንፊሶም። ውሽጦም ዝኾነ ነገር ንምግላፅ ዝተሃወኸ ምዃኑ ምርዳእ ኣየፀግምን። ንፃት ኣዕርፍ ኣቢሎም ድማ ቀፀሉ። ‘’ግን ድማ ኣብታ ዓባይ ዳዕሮ ደደቢት ንሓፋሽ ተባሂላ፣ ኣብታ ዓባይ ዓየ ደደቢት ንህዝቢ ተባሂላ ዝተኣተወት ቃል ኪዳን ሓቂ፣ ዝነበረ እምነት፣ ዝነበረ ፍትሒ አሎዶ ከምኡ ኢሉ?’’ ብምባል ሓተቱ። ንኹሉ ሰብ ዝትንክፍ፣ ብፍላይ ንኣካላት ኣመራርሓ ቁርጥጥ ዘብልን ውሽጦም ክፍትሹ ዝገብርን ሕቶ እዩ ነይሩ። ንምሕታቱ ሓቲቶም እምበር መልሲ ካብ ካልእ ኣይተፀበዩን። እቲ መልሲ እውን ባዕሎም ቀፀልዎ። “ነቲ መስመር ዝቐብሩታ እኒሀዉ። ነዚ ድማ ስድራ ስውኣት ፀኒዖም ክርእይዎ፣ ክሕልዉዎ፣ ከዐርይዎ ይኽእሉ እዮም” ብምባል ስድራ ስውኣት ብመስዋእቲ ደቆም ዝተረኸበ ስርዓት ክሕልዉዎ ከም ዝግባእ ሓበሩ።
ቀፀሉ ድማ፤ ናብ ኣካላት ኣመራርሓ። “ተግባርና ሐቂ ይኹን፤ ኣብ ወረቐት ጥራሕ ኣይስፈር... ።መራሕትና እውን ኣዐሪኹም ሓዙና፤ ኣዐሪኹም ምርሑና፤ ወድቡና፤ ኣስተኻኽሉና።. . . ኣነ ከም ዝፈልጦ፣ ኣብቲ ከባቢና ከም ቀደሙ ውድብ ኮስኲሱ ከዕቢ፣ ኮስኲሱ ክድገፍ እዩ ዝደሊ እምበር ‘ዘይተውሃብኩ’ ዝብል ብዙሕ የለን። ነን ባዕሉ ተረዳዳኣይ፣ ነንባዕሉ ተደጋጋፋይ እዩ’’ ምስ በሉ፣ መራሕቲ ውድብን መንግስትን ውርድ ኢሎም ምስቲ ህዝቢ ከውግዑ ሓሳባቱ ክሰምዑ ከም ዝግባእ ገለፁ። ህዝቢ ኩነታት መስመር ህወሓት፣ ኩነታት ውሽጣውን ዓለም ለኻውን ፖለቲካ ክፈልጥ ክግበር ከም ዝግባእ እውን ኣስመርሉ። ቅፅል አቢሎም ድማ‘’ ሐቂ ገይርኩም እንተመሪሕኹምና፣ እንተደጊፍኩምና ንሕና እውን ‘መን እዩ እቲ ቅኑዕ? መን እዩ እቲ ሕማቕ? መን እዩ በቲ መስመርና ክፃወት ዝደሊ? መን እዩ ንስውኣት ክረግፅ ዝደሊ?’ አለሊና ንሕዝ።. . . ሓቂ ብትኽክል፣ ብተግባር ይኹን‘’ ኢሎም ዘረበኦም ዛዘሙ። እቶም በዓል ፀጋ ዕድመ ኣብ ቲ ቃልሲ፣ ኣብቲ መስመር ኣብቲ ስርዓት ዘለዎም ኣረዳድኣ ሕዚ እውን ብትኩሱ ከም ዘሎ ሪእና። እዚ ድማ ኣብ ሕድሕድ ስድራ ስውኣት ትግራይ ዘሎ ወያናይ ስምዒት እዩ።
ካልኦት ኣዴታትን ኣቦታትን ስውኣት እውን ናብቲ መድረኽ እናወፅኡ ሓሳባቶም፣ ስምዒቶም ገሊፆም፣ ክዕረ ዝብልዎ እውን ሓቢሮም። ብመስዋእቲ ደቆም ዝተረኸበ ስርዓት፣ ሰላምን ልምዓትን ብመድሐርሐርቲ ከም ዘይዝረግ እውን ብትረት ገሊፆም። ፀላእቲ ንስድራ ስውኣት ናብ ሕማቕ ስምዒት ከእትዉ፣ ዕላምኦም ከስሕቱ ከም ዝፅዕሩ ስድራ ስውኣት ግና በዚ ከም ዘይታለሉን ከም ዝቃለስዎን ብትረት ኣስሚረምሉ።
ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸቡ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ኣቦ ወንበር ህወሓትን ኣይተ ኣባይ ወልዱ ብወገኖም ንዘይዛሪ ፅንዓትን መስተውዓላይነትን ስድራ ስውኣት ንኢዶም። ስድራ ስውኣት ሕዚ እውን ዝተመዝገቡ ዓወታት ንኽዕቀቡን ድኽመታት ብዘይንሕስያ ንኽእረሙን ምስ መላእ ህዝቢ ብምዃን ዝገብርዎ ዘለዉ ቃልሲ ኣጠናኺሮም ክቕፅልዎ ከም ዝግባእ ሓቢሮም። ሓላፊት ቢሮ ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ትግራይ ወ/ሮ ኪሮስ ሓጎስ እውን መደረ ኣስሚዐን እየን። ስድራ ስውኣት ካብቲ ዝምዝገብ ዘሎ ልምዓት ምስ ህዝቦም ተጠቀምቲ ንምዃን ዝደልዩን ተጠዋርነት ዘይፈትዉን እኳ እንተኾኑ፣ ብዕድመን ብዝተፈላለዩ ፀገማትን ኣብ ዝተሓተ መነባብሮ ስለ ዝርከቡ መንግስቲ ክልል ትግራይ ምስ ትእምት ብምትሕግጋዝ ዝተወሰነ ሓገዝ ንምግባር ፃዕሪ ከም ዝግበር ገሊፀን። ብፍላይ ካብ 2007 ዓ.ም ኣትሒዙ ዝሓሸ ስራሕ ክሰራሕ ተጀሚሩ እዩ። ንኣብነት ን13 ሽሕ ክሕገዙ ዝግበኦም ስድራ ስውኣት በብወርሑ 450 ብር ንሕድሕዶም ብዘይምቁራፅ ዝኽፈል ብድምር ኣብ ዓመት 70 ሚልዮን ብር በጀት ክትሓዝ ጀሚሩ ኣሎ። ንቐፃሊ ድማ ብርኪ ፀገሞም እናተርኣዩ ካልኦት ተወሰኽቲ ስድራ ስውኣት ናብዚ ሓገዝ ክኣትዉ እዮም።
ዳይረክተር ምግባረ ሰናይ ትእምት ኣይተ ሐሸ ለማ እውን ነዚ ዘጠናኽር ሓሳብ እዮም ዝገለፁ። ትእምት ኣብ ምስፍሕፋሕ መሰረተ ልምዓት ትነጥፍ ኮይና ብተወሳኺ ኣብ ምቅላል ማሕበራዊ ፀገማት እውን ቀሊል ዘይበሃል ስራሕ ከም እትሰርሕ ብምግላፅ ኣብ ጎድኒ ስድራ ስውኣት ብምዃን ግድድ ዝበለ ፀገም ንዘለዎም ምሕጋዝ ኣጠናኺራ ከም እትቕፅለሉ ኣረጋጊፆም። እቶም ስድራ ስውኣት እውን ተጀሚሩ ንዘሎ ስራሕ ብምንኣድ ኣዐሪኻ ክድፍአሉ ፀዊዖም። እዚ ኢሎም ጥራሕ እውን ስኽ ኣይበሉን። ንትካላት ትእምትን መፈልፈሊ ሓይሊ ኣሸጎዳን ዑደት ገይሮም ዝረኣይዎ ፍርያት መስዋእቲ ደቆም ቅድሚ ሕዚ ዘይፈልጥዎ ከም ዝነበሩ ብምግላፅ፣ መንግስቲ ፍርያት ቃልስን መስዋእትን ንዝኾነ ለውጢ ክፍለጥ ኣብ ምግባር ድኽመት ከም ዘለዎ እውን ደጋጊሞም ተዛሪቦም። ስለዚ መንግስቲ ኩሉ ሻዕ ኣብ ጎድኒ ስድራ ስውኣት ከም ዘሎ ንኸረጋግፀሎም፣ እቶም ስድራ ስውኣት ድማ ፍርያት መስዋእቲ ደቆም ክፈልጡን ዝንእድዎን ዝነቕፍዎን ኣካይዳ ውድብ ኮነ መንግስቲ ክሕብሩን ተላብዮም እዮም። ከምኡ ድማ ነታ ሰረት ፅንዓትን ጅግንነትን ህዝቢ ትግራይ ዝኾነት 11 ለካቲት ተኣኻኺቦም ከብዕልዋ ዕላማ ገይሩ ዝተሰናድአ መድረኽ ዕውት ኮይኑ እዩ ተዛዚሙ።
ብድምር ልሳን እቶም ኮባኽብቲ ቃልሲ ዝኾኑ ስድራ ስውኣት መምሀራይን መሐበናይን ነይሩ። እዚ ዓይነት መድረኽ ተጠናኺሩ ክቕፅል ዘለዎ ኮይኑ ንለካቲት እናተፀበኻ ጥራሕ እውን ክኸውን የብሉን። ካሊእ ኣብዚ እንተይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ዘይብልና፣ ንስድራ ስውኣት ክግበር ተጀሚሩ ዘሎ ሓገዝ ፅቡቕ ዝበረታታዕ እንተኾነ እውን ብዙሕ እዩ ዝተርፍ። ትእምት ኮነት መንግስቲ ክልል ትግራይ ንስድራ ስውኣት በብወርሑ ዝኽፈል ክፍሊት ካብ ምጥንኻር ጀሚሩ ተወሰኽቲ ማሕበራዊ ደገፋት ክሳብ ምግባር ዓብዪ ሓላፍነት ኣለዎም። እዚ ውፅኢታዊ ንክኸውን ድማ መነባብሮ ስድራ ስውኣት ቀሪብካ እናፈተሽካን ፀገማቶም ብዝርዝር እናተረዳእኻን ሕዚ ካብ ዘለዎ ብዝሓሸ ክምራሕ እንትኽእል እዩ። ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንጀጋኑ ስውኣትና!!


text:
ዕድመ ናብ ሕዝባዊ ኣኼባ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ከተማ ሎንዶን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን፥ ንዕለት 16 መስከረም 2017 ኣብ ከተማ ሎንዶን ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካይድ ስለዝኾንና፡ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም። ዕላማ ናይዚ ኣኼባዚ ኮሚቴ ሓድነት ዘሰላሰሎም ዕዮታት ንምግምጋምን፥ ንዝመጽእ ዘሎ ኣዋርሕ ክንፍጽሞም መዲብናዮም ዘለና መደባት ንሕዝቢ ንምቕራብን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን፥ ንዕለት 16 መስከረም 2017 ኣብ ከተማ ሎንዶን ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካይድ ስለዝኾንና፡ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
ዕላማ ናይዚ ኣኼባዚ ኮሚቴ ሓድነት ዘሰላሰሎም ዕዮታት ንምግምጋምን፥ ንዝመጽእ ዘሎ ኣዋርሕ ክንፍጽሞም መዲብናዮም ዘለና መደባት ንሕዝቢ ንምቕራብን ኢዩ። ብተወሳኺ ድማ ኣብ ሕብረተሰብና ዘጋጥሙ ዘለዉ ሓደሓደ ማሕበራዊ ግድላት ንምቅላል ክሕግዙ ዝኽእሉ ኣገደስቲ ሓበሬታታት ክንለዋወጥ ኢና። ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት እናዖደት ኣብ ዝገበረቶ ኣኼባታት፡ ብርክት ዝበሉ ትዕዝብትታት ቀሲማ፡ ዝተፈላለዩ ርእይቶታት እውን ተቐቢላ ኢያ። ካብዚ ተላዕሊልና እምብኣር፥ ኣብ ልዕሊቲ ሥሩዕ ናይ ሓድነት ዕማምና ተወሳኺ ማሕበራዊ ግድላትና እንፈትሓሉ ኩነታት ክንድህስስ ከምዘለና ተርድእና ኣለና። በዚ መሠረት፥ ኣብዚ ኣኼባዚ ብዛዕባ እዞም ዝስዕቡ ኣርእስታት መሠረታዊ ዝኾነ መረዳእታ ክነቕርብ ኢና። ገሊእቶም ማሕበራውያን ግድላት፥ ንሕብረተሰብና ኣጋዪሽ ስለዝኾኑ፥ ከቢድ ማህሰይቲ ይፈጥሩ ከምዘለዉ ዝፍለጥ እዩ።
- ሥነ-ኣእምራዊ ጸቅጢ/ ጭንቀት/ ቅዛነት (mental health, stress/anxiety/depression)፣
- ወልፊ ኣልኮላዊ መስተን ዕጸፋርስን (ሓሽሽ) (drugs & alcohol)፣
- መሰልን ድኅንነትን ሕጻናትን መንእሰያትን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ብመንጽር ሕጊ ዓባይ ብሪጣንያ፣
- ውሑስ ኣጠቃቕማ መርበብ ሓበሬታ (Internet Security)
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን፥ ንሕብረተሰብና የግድስዩ እትብልዎ ኣርእስትታት ሒዝኩም እንተመጺእኩም ኣብ ቀጻሊ እኼባታት ክኢላታትን ሙኩራትን ሰባት ዓዲምና፥ ምስቲ ናይ ኮሚቴ ሓድነት ቀዳማይ ዕማም ኣወሃሂድና፡ ክነቕርቦ ምዃንና ብኣኽብሮት ንሕብር።
ዝግበረሉ ኣዳራሽ
Hargrave Community Centre,
Hargrave Road,
London, N19 5SP
ዕለት: ቀዳም 16 መስከረም 2017
ስዓት: 13:30 – 17:30
ብደሓን ምጽኡ!
መኽበርትኹም፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ


text:
ኣብዛ ኣህዛብ ዝነብሩላ ዓለም፥ ብሕብሪቆርበት፥ ዓሌት፥ ሃይማኖት፥ ባህልን ልምድን ዝተፈላለዩ እዮም። ኣብ ከምዚ ኩነት እዚ ዋላ እውን ሓደ ህዝቢ ኣብ ሓንቲ ሃገር ብኹሉ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓደ ዓይነት እንተዝኸውን ብዘይ ግርጭት ክነብር ኣይክእልን እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ዓለማዊውያን ይትረፍ ኣብ መንፈሳውያን እውን ከይተረፈ ዘይምስምማዕን ምስሕሓባትን ይርከብ እዩ። ነዚ ዝርከብ ምፍሕፋሓት ወይ ዘይምርድዳኣት ብኣገባብ ናይ ምእላዩን ነቲ ናይ ምድራዊ ንምድራዊ ነቲ ናይ መንፈስ ከኣ ንመንፈሳዊ ኣተኻኺልና ምስ እንጎዓዝ ክከባበርን ሓቢሩ ክነብርን ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ኣብ ምህናጽ ሃገር ምስቲ ዘሎ ሃይማኖታዊ ይኹን ቀቢላዊ ወይ እንዳዊ ኣተሓሳስባ ተኣሳሲሩ ክሃንጽ ኣብ ኣብዝፍትነሉ ግዜ እቲ ሸይጣን ወይ ድያብሎሳዊ ኣተሓሳስባ ኣብቲ ባህሪ ዘየሰማምዕ እዩ ዝምርኰስ። እዚ ከኣ ኩሉ ነንሃይማኖቱ፥ ነንወገኑ ነንኣውራጃኡ ወይ ዓሌቱ ብዘርብሕ ሕልናን ኣተሓሳስባን ይዕብለል። ኣብዚ እቲ ዝተፈላለየ ሃይማኖታዊ እምነትን ካልእን ንመሰል ናይ እምነት ናጽነት ዘስሕት መስመር ይሕዝ እሞ ኣብ ግርጭታትን ፍልልያት ምግፋሕን ይብጻሕ።
ብመጀመርያ ሃይማኖት ብዛዕባ መንፈስ ክግበር ዘለዎ ነንኣማኒኡ ዘስተምህረሉ ወይ እውን መስመር ዘትሕዘሉ እዩ። ኣብዚ እታ ሃገር ኣብ እትህነጸሉ ጉዕዞ ግና እዚ ናይ ሃይማኖት ይኹን እንዳ ወይ ቀቢላ በቲ ስምዒት በቲ ዝተፈላለየ እምነታት ዝፍታሕ ወይ ዝመሓደር ኣይኮነን። እንታይ ደኣ በቲ ንምድራዊ ዓለም ዘማእክል ሕጊ ማለት እቲ ህዝቢ በቲ ኩሉ መልክዓቱን እምነታቱን ሓቢሩ ብዝሕንጽጾ ቅዋም ተቐይዱ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ማዕረ ዝኾነሉ ኣገባብ እዩ ዝመሓደር። እዚ ናብቶም ሓባራዊ እንውንኖም ነገራት ኣብ ምፍታሽ ዝሕግዘናን ኣሳናይን ኣታዓራቕን መገዲ ክንሕዝ ይሕግዝ።
ሃይማኖትን ፖለቲካን ሓደ ስለዘይኮኑ ኣጸቢቖም ዝፈላለዩሉ ምኽንያት ኣሎ። ንሱ ድማ ኣብ ፖለቲካ ካብ ምንታይ ነቒሉ እንታይ እዩ እቲ ኣወንታ ኣሉታን ክትካታዕን ዝቕየር ክትቅይርን ክትማጎትን ትኽእል። ኣብ ሃይማኖት ግና ጉዳይ እግዚኣብሄር ስለዝኾነ ኣሎዶ የሎን ኢልካ ተኻቲዒካ ኣብ መደምደምታ ዘይትበጽሓሉን ክትሰማማዕ እውን ዘይትኽእለሉን እዩ። ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ወዲ ኣዳም እቲ ቅኑዕ እዩ ኢሉ ዝኣምነሉ እምነት ክህልዎን ነቶም ካልኦት ከምቲ ናቱ እምነት ዘይሓዙ ከኣ ክኽብርን ብእወንታ ክጥምትን ይግባእ። እዚ ማለት ሓደ ሃይማኖት ነቲ ካልእ ሃይማኖት ክዕብልል ወይ እውን ብኣሉታ ክመዝን መሰል የብሉን ብሕጊ እውን ኩልኩል እዩ ክኸውን። ኣብ ሃይማኖት ከምቲ ናይ ፖለቲካዊ ድሌታትካ ሰዓቢ ክትረክብ ጐስጓስ ኣየካይድን እዩ። ኣብ ናይ ካልእ ሃይማኖት ጉዳይ ኣትዩ እውን እዝን ከምዝን ኢዩ ኢሉ ክፈርድ ይኹን ክመዝን መሰልን ናጽነትን የብሉን። ሃይማኖት እቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝእዝዞ ምትግባር እምበር ንሃይማኖታዊ እምነትካ ገዲፍካ ናባና እቶ ኢሉ ኣይሰብኽን እዩ።
ሃገር ኣብ ምህናጽ እምበኣር እቲ ቀዳማይ ዝስራዕ መሰረት ንብዙህነትን ሓድነትን ብዝሕሉ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምትካል እዩ። እዚ ዝትከል ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ሃይማኖት ጣልቃ ዘይኣቱን ንመሰል ሃይማኖት እውን ዘይነፍግን ሕጊ ተኸቲሉ ዝዳኒ እዩ። ሃይማኖት እውን ነቲ ናይ ብዙህነትን ሓድነትን ሚዛን ሓልዩ በብእምነቱ ክሰብኽን ከስተምህርን ነጻነት ሃልይዎ ካብቲ ዝተሓንጸጸ ሕጊ ወጻኢ ምስ ዝኸይድ ከኣ ብሕጊ ይሕተት። ፖለቲካ ካብ ሃይማኖት፥ ወይ እውን ሃይማኖት ካብ ፖለቲካ ነጻ ክኸውን ኣለዎ ማለት ንሃይማኖትካ ግደፍ ወይ ኣውን ምድኻም ናይ ሃይማኖት ከምዘይኮነ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ መሰል ናይ ምእማንን ዘይምእማንን ነጻነት ከምኡ እውን ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣብዝደለዮ እምነት ክኣምን ብሕግን መትከልን ቅቡል ስለዝኾነ።
ስለዚ ሃገር ክንሃንጽ እቲ ኣተሓሳስባና ነመላእ እቲ ኣብታ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ተፋቒሩን ተሳንዩን ብሕጊ ተቐይዱን ዝነብረላ ኮይና ክትህነጽ የድሊ። እዚ ከኣ ሓደ ነቲ ሓደ ልዕልና ይኹን ዕብለላ ዘየርእየሉ፡ ንሃብቲ ሃገርን ስልጣንን ብማዕረ ዝመቓረሓሉ ቅዋም ምሕንጻጽ እቲ ቀንዲ እምነ መሰረት ናይ ህንጸት ሃገር እዩ። ብዝተረፈ በብዝደለናዮ ዝተፈላለየ እምነታትን፥ መንነትን ማለት ኣውራጃ ዲዩ ቀቢላ ዎላ እንዳ ኣቢልካ ዝህነጽ ሃገር የለን።


text:
ካብ ዕለት 6 መስከረም ክሳብ ዕለት 10 መስከረም 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መበል 20 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ ዑደት ኣብ ኮሎምቢያ ክፍጽሙ ምዃኖም ቅድም ክብል ተገሊጹ ከምዝነበረ እንክዝከር። ሃገረ ኮሎምቢያ ቅዱስነቶም ብውዕዉዕ ስምዒት ንምቕባሎም ኣብ ዝተቐረበትሉ እዋን በቲ ኣብ ሃገረ ኵባ ርእሰ ከተማ ሃቫና ኣብ ወርሒ ሰነ 2016 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ሰውራዊ ግንባር ዕጡቓት ሓይሊ ኮሎምቢያን መንግስቲ ኮሎምቢያን ዝተበጽሔ ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ሰላምን ከምኡ እውን ዕለት 2 ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም. እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ሕዝቢ ብዝሃቦ ድምጸ ውሳኔ ውድቂ ብዝገበረሉን ስዕቡ ሕዝባዊ ባይቶ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2016 ዓ.ም. ነቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ከምዝጸደቐን ኣብ ወርሒ ሰነ 2017 ዓ.ም. ዕጡቓት ሓይሊ ዕጥቃዊ ቃልሲ ደው ከምዘበሉ ዘረጋጽ ምርጋፍ ውግእ ኣጽዋር ገቢራዊ ብዝገበርሉ ሃዋሁ ዝተሰነየ ከምዝኸውን ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጃዳ ኣኵይሊኖ የመልክታ።
ብዛዕባ እቲ ዝተበጽሔ ናይ ሰላም ስምምዕ ኣመልኪቶም ምስ ራዲዮ ቫቲካን ቃለ መሕትት ዘካየዱ ኣብ ኢጣሊያ ረጆ ኤሚሊያን ሞደናን መናብርተ ጥበብ ናይ እዋናዊ ታሪኽ ዓለም መምህር ንካቶሊካዊ ማሕበረ ሰብ ቅዱስ ኤጂዲዮ ወኪሎም ነቲ ናይ ኮሎምቢያ ከይዲ ሰላም ዝተኸታተሉ ናይ ታሪኽ ሊቅ ጃኒ ላ በላ፥ እቲ ብርእሰ ብሔር ኹዋን ማኑኤል ሳቶስ ዝምራሕ መንግስቲ ኮሎምቢያ ምስ ሰውራዊ ዕጡቓት ሓይሊ ኮሎምቢያ ብዝበጽሖ ናይ ሰላም ስምምዕ ኣቢሉ ኮሎምቢያ ነቶም ዕጡቓት ሓይሊ ኣሕሊፉ ሂቡ ዝብል ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ዝወሃብ ትንታኔ ጌጋ እዩ። ካቶሊካዊ ማሕበረ ሰብ ቅዱስ ኤጂዶዮ ኣብ ኮሎምቢያ ሰላም ክረጋገጽ ኣዚዮ ዘይሕለል ጻዕሪ ዘካየደ ምዃኑ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ እቲ ንፍርቂ ዘመን ዝተኻየደ ኲናት ሓድሕድ ብግምት ክሳብ 260 ሺሕ ሕይወት ንሞት ዝዳረገን ልዕሊ 60 ሺሕ ዝግመቱ ሃለዋቶም ዘጥፍኤን ሸውዓተ ሚልዮን ዝግመቱ እውን ንስደትን ምዝብልናን ኣብ ዝዳረገ ኲናት ሓድሕድ ካልኦት ኣስታት ሰላሳ ዝግመቱ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ሓይሊ እውን ኢድ ከምዘለዎም ጠቒሶም፥ እቲ ቅድሚ 50 ዓመታት ኣቢሉ ዝተባርዔ ውግእ ደው ንምባል ዝሓለፉ ናይ ኮሎምቢያ መንግስታትን መራሔ መንግስታትን ፈቲኖም እዮም። እንተዀነ ግና እቶም ዝሓለፉ ናይ ሰላም ዘተ ውጽኢት ከዘይሃበን ኣብ መወዳእታ ርእሰ ብሔር ዅዋን ማኑኤል ሳንቶስ ዘካይድዎ ናይ ሰላም ዘተ ናብቲ ዝድለ ሕዝቢ ኮሎምቢያ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ሃረር ዝብሎ ናብ ዝነበረ ሰላም ከብጽሕ ኪኢሉ ኣሎ። እቲ ሓቂ እዚ እንከሎ ንኣብነት ነበር ርእሰ ብሔር ኣልቫሮ ኡሪበ ርእሰ ብሔር ዅዋን ማኑኤል ሳንቶስ ኮሎምቢያ ንዕጡቓት ሓይሊ ኣሕሊፎም ሂቦም እንክብሉ ይነቕፉ። እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ሕዝብን ሃገርን ንሰላም እዩ ኣሕሊፉ ዝህብ። ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እውን ሃገረ ኮሎምቢያ ንኽበጽሑ ዘለዎን ድላይ ክውን ንኽገብሩ ኣብታ ሃገር ናይ ሰላም ስምምዕ ወሳኒ ምዃኑ ደጋጊሞም ገሊጾምዎ እዮም፡ እነሆ ድማ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ተበጺሑን ቅዱነቶም ካብ ዕለት 6 መሰከረም ክሳብ ዕለት 10 መስከረም 2017 ዓ.ም. ኣብ ኰሎምቢያ ሓዋርያዊ ዑደት ከካይዱ እዮም።
እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ዕጡቓት ሓይሊ ናብ ፖለቲካዊ ሰልፊ ክልወጡን ካሕሳ ንዝተጐድኡን ካሕሳ ንስድራ ቤት ስዉኣትን ዓደዳ ንዝዀኑ ዜጋታትን ዝብሉ ነጥብታት ዘጠቓለል እዩ። እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ፖለቲካውን ስነ ዘታዊ ሜላን ለበስ ክኸውን እንከሎ፡ ንሃገረ ኮሎምቢያ ብብሔራውን ዓለም ለኻውን መድረኻት ሓድሽ መልክዕ ዘውህባ እዩ። ኣብቲ ስምምዕ ሰፊሩ ዘሎ ፍትሒ ዝብል ቃል ብምምሕሓርን ይቕረ ብምብህሃልን ዝትርጐም እምበር ሕነ ምፍዳይ ዘይብል ማለት እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ትሕቲ ዕድመ ዜጋታት ንውትህድርና ዝዳረጉን ኣብቲ ውግእ ዘሳተፈን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ናይ ወሲብ ዓመጽ ፈጺሞም ዝበሃሉ ገበነይናታት ንፍርዲ ኣይቀርቡን እዮም ማለት ኣይኰነን። ስለዚህ በዞም ዝጠቕሱ ገበናት ዝሕተቱ ብዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ተዛማዲ ፍርዶም ክቕበሉ ኣለዎም ዝብል ምዃኑ ይገልጹ።
እቲ ኣብ ኮሎምቢያ ተበጺሑ ዘሎ ናይ ሰላም ስምምዕ እቲ ኣብ ቨነዝወላን ካልኦት ሃገራትን ንዘሎ ውጥረት ንምውጋድ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ኣብነት እዩ። ከይዲ ሰላምን ዴሞክራስን ዘበራትዕ እዩ። እቲ ኣብ ቨነዝዋላ ዘሎ ውጥረት ንናይ ኮሎምቢያ ናይ ሰላም ስምምዕ ዝጠማመት ጭማራ እዩ። ስለዚህ እቲ ናይ ኮሎምቢያ ናይ ሰላም ስምምዕ ናይ ቨነዝዋላ ውጥረት ሰላማዊ መፍትሒ ንኽረክብ ናይ ዓለም ሓቆፍ ማሕብረሰብ ኣበርቲዑ ክዓይን ዝዕድም ተግባር እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ዶር የዕብዮ ወልደማርያም: ጉልሓይ
ምናልባት ብሕርሻ ንዝማዕበሉ ሃገራት ከም ተራ ስርሒታት ዝቑጸር፡ ግን ዜጋታቶም ናይ መግቢ ውሕስነት ዘይብሎም ብፍላይ ድማ፡ብውዕል ሕድር ናብራ ዝሳቐዩ ደቐባት ኢትዮጵያን፣ ኤርትራን ፣ ሶማልያን ፣ከም ዓቢዪ ዓወት ተቑጺሩ እንተዝድንከረሉ ዘየሕፍር ፣ ሕማም ጉልሓይ ካብ ሱሩ ተባሕጒጉ ምጥፋኡ ዘበሰር ወረ ክዝርጋሕ ከሎ ይኸውን። ርግጽ ጒልሓይ ካብ ኢትዮጽያ ምብራሱ ዘረጋግጹ መረዳኣታታት ካብ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ባኣታታትን ኣህጉራዊ ዜናታት ምርካቡ ዘይከሓድ ኢዩ። ፈጺሙ ምብራሱ ግን የጠራጥር። ምኽንያቱ ካብቶም ብማዕከናት ዜና ዝተፈነወ ብሥራት ሓደ ንሶማልያ ዘይምሕዋሱ ኢዩ። ምናልባት’ዶ እዛ ሃገር እዚአ ፡ ኣብዚ ናይ ጒልሓይ ምብራስ ዝተገብረ ወፈራ ኣይተሳተፈትን ትኸውን ወይ ድማ ገና ኣብ ምብራሱ ቓልሲ ተዋዲዳ ትህሉ? እንተኾነ ግን እዚ ናይ ጉልሓይ ምብራስ ወፈራ ሃገራዊ ጥራይ ዘይኮነስ አህጉራዊ መልክዕ ስለዝነበሮ ፡ ሶማልያውን እንተኾነ ተሳቲፋቶ ኔራ ክትከውን ትኽእል ኢያ ዝብል ኣምነት ኣሎኒ። ነዚ ምኩሕ ሕማም ከብቲ ንምጥፋእ፡ ካብ 1992 ኣትሒዘን ዝተሰለፋ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ መግብን ሕርሻን ድርጅት ከማኡ’ውን ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ታፍት ዩኒቨርሲቲ ስለ ዝነበሩን ኢየ ምንጻል ሶማሊያ ዘጠራጥረኒ። ብወግዒ’ኳ ኣይነገር’ምበር ኤርትራ እንተኾነት’ውን ካብ ጉልሓይ ነጻ ሃገር ምዃና ዝሕብሩ ናይ ሕቡራት ሃገራት ሰነዳት ኣለዉ።
ብወገነይ ብ2001- 2003 ኣብ ኤርትራ ክፍሊ ሕርሻ ኣብ ዝሰራሕኩሉ ጊዜ ጉልሓይ ንምጥፋኣ ይትረፍ ንምክልኻል’ውን ኣንተኾነ ብዙሕ ፋዕራ ዘይግበረሉ ዝነበረ እዋን ከም ዝነበር ይዝክር። የግዳስ ነቶም ዝርካቦም ሰብ ሞያ ኣብ ክንዲ ኣብምዓላ ምውዓል ምክልባት፣ ብሞያኦም ኣብ ክንዲ ምምዳብ፡ ጸላኢ ጓል ሕድርትና ንምንዳይ ኣብ ፈቐዶ ጎቦ ሽንጭሮ ተዋፊሮምሉ ዝነበሩ ጊዜ ቅልውላው ምንባሩ ካብአንበብቲ’ውን እንተኾነ ዝተሰወረ አይመስለንን። ዝኾነ ኮይኑ ግን ጒልሓይ ክጠፍእ ከምዝኽል ብምብሳርና ንኹልና ዮሃና ይብል። ግንከስ፡ ኣዚ ሓደገኛ ዝኾነ ናይ ጉልሓይ ቫይረስ ካብ ሶማልያ ከይጠፍኤ ፡ ኣብ ኢትዮጽያ ይኹን ኣብ ኤርትራ ተረኺቡ ዘሎ ዓቢ ዓወት ጊዜዊ’ምበር ነባራዊ ከምዘይኮነ ክንግንዘቦ ይግባኣ። ነዚ ኣበሃህላ’ዚ ብሰንኮፍ ዝምልከት ሰብ ኣንተሎ ንታሪኽ ክውከስ የማሕጽኖ።
አብ ዞባና ፡ ኣተፈላለየ ዘመናትን ናይ ኣየር ጣባያትን ተኸቲሎም ዝጋሃዱ ናይ ኣንስሳታት ሕማም ድኣ ይንበርዎ’ምበር፡ ጉልሓይ (ተሓላላፊ ጠባይ ዘለዎ) ኣብ መጀመርያ ኣዚ ዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ኢዩ ክድህጸና ዝጀመረ። ጉልሓይ ግዜ ዘይህብ ኣሳቕዩ ዝቐትል ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ብምትንኻፍ፣ብማይ፣ ብኣየር ዝተሓላለፍ ዘሰንብድ ተላጋቢ ሕማም ከብቲ ኢዩ። ናይ ምንቋሕ(incubation) ግዜኡ ካብ 3 ክሳብ 10 መዐልቲ ክኸውን እንከሎ ናይ’ቲ ሕማም ምልክት ምስ ተራእየ ድማ እቲ ግዳይ ንኽመውት ካብ 6 ክሳብ 12 መዐልቲ ይወስደሉ። ናይ’ዚ ጠንቀኛ ሕማም ተሓተቲ ዝኾኑ ድማ ጣልያን ኢዮም( ናይ ኢዶም አይስአኑ )። ኣብ አህዛብና ጣልያን ካብ ዝወረዶ ሓደ ዓቢ ወንጀል፡ ናይ ጉልሓይ ምትእትታው ኣብ ዞባና ምኳኑ መዛግብ ታሪኽ ይምስክሩ ኢዮም። መግዛእቲ ጣልያን፡ ሀ ኢሉ ፡ ኣብ ምጅማሩ ኢዩ ጉልሓይ ሱር ክሰድድ ዝጀመረ። ቀጺሉ’ውን ሃንቐውታ’ኦም ዝነበረ ደቐባት ኣጽኒቶም፡ ብኹርማጅ ድኽነት ዝማሰኑ ዜጋታቶም ኣብ ኤርትራ ኣምጺእካ ንምስፋር ኢዩ ዝነበረ። ነዚ ውጥኖም ኣብ ግብሪ ንምውዐል ድማ ዉሑዳት ሰባት፡ ዳርጋ ኩሉም ብማሕረስ ዝናበሩ ደቒ ሃገሮም ፡ ካብ ደቡብ ጣልያን ኣጕዒዞም ኣብ ኣከባቢ ኩዶፈላሲ ከም ዘስፈሩ ይንገር። እምበርከስ ነዚ ወፍሪ ሰፈራ ንምድላው ምናልባት’ውን ንሶልዳቶ ቐለብ ተባሂሉ ፡ ከብቲ፡ ብፍላይ ድማ ብሕማም ጉልሓይ ዝተልኽፋ ከብቲ፡ ካብ ማእከላይ ምስራቕ ካብ ግብጺ ከይተረፈ በመራኽብ ተጻዒነን ምምጸኤን ይንገር። እዚ ዝኾነሉ እዋን ካብ 1886 ክሳብ 1889 ኢዩ።
ናይ’ዚ ሓላፍነት ዝጎደሎ ስጉምቲ መጀመርያ ግዳይ ዝኾኑ ሓረስቶትን ከብቲ ኣርባሕትን ኤርትራ ውያን ምዃኖም ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። እቲ ቫይረስ ሓንሳእ ኣብ ከበሳን ቖላታትን ጡጡሕ መዛግቦ ምስ ገበረ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኣልማማ ኣጥቀዖ። ካብ ሳሕል ክሳብ ሞምባሳ ፡ ካብ ኣሶሳ ክሳብ ሞቓድሾ-በርበራ ከም ሃልሃልታ ዱር ተዘርገሔ። ቅድሚ’ዚ ሕማም ከብቲ ምብርዑ፡ ኣብቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ካብዚ ሕጂ ኤርትራ ተባሂሉ ዝተሰምየ መልክዓ-ምድሪ ክሳብ ዓደምሓራ፡ ሓሊፉውን ደቡብ ኢትዮጵያ ዘይተኣድነ ሕማም ሾሮኽን እንፊሊወንዛን ብድርቂ መሬት ተሰንዩ ነቲ ዜጋ ንሓሙሽተ ዓመት ደርቆሶ። ካብዚ ዝተላዕለ ሓደሲሶ ናይ’ቲ ህዝቢ ከምዝሃለቐ ክሳብ 80% ከብቲ እቲ ዞባ ድማ ከም ዝበረሰ ይንገር። እቦታትና ከም ዘዘንትዉዎ እዚ ዘበን’ዚ ብ ‘ዘበን ኣካሒዳ’ ይፍለጥ።


text:
፭/5 ነሓሰ ዕረፍቱ ኣቡነ ፍሊጶስ ኣንዳዴ ባሕር(ፋድል)/ 5th August The Death Of St. Philipos( Fadl)
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
፭/5 ነሓሰ ዕረፍቱ ኣቡነ ፍሊጶስ ኣንዳዴ ባሕር(ፋድል)/ 5th August The Death Of St. Philipos( Fadl)
ናይ ገዳማዊ ዝኾነ ፍሊጶስ ትውልዱ ካብ ዓበይቲ ዝኾኑ መኳንንቲ ኣንከረ ኢዩ። ስም ኣቡኡ ይርድኣነ እግዚእ ስም ኣዲኡ ከኣ መግደላዊት ክኸውን ከሎ ኣቡኣ ከኣ ናይ ጽርእ ተወላዲ ኢዩ።ኣቡኡን ኣዲኡን ሕያዎትን መጽወትን ፡ከም ዓርኪ እግዚኣብሔር ከም ኣብርሃምን ከም ኢዮብን ኣጋያሽ ተቐበልቲ ንዝመጹ ስደተኛታት ሽጉራትን ንኹሉ ቤቶም ክፉት ነበረ።ከም ኣቦ ጦብያ ምጽዋት ይፈትዉ ነበሩ፡ነታ ምጽዋት ምስ ግብሪ ምስ ሰርሕዋን ብግብሪ ምስ ተርጎምዋን መገዶም ብሩኽን ቅኑዕን ኮነ።
መግደላዊት ካብ ዓይና ንብዓት እና ኣፍሰሰት ብጾምን ብስግደትን ተወሲና ንቤተ ክርስቲያን ካብ ምኻድን ካብ ምቑራብን ኣይተቛርጽን ነበረት።ስድራቤታ ብሉይን ሓዲሳትን ምሂሮማ ስለ ዝነበሩከኣ ካብ መጻሕፍቲ እና ኣልዓለት ብእግዚኣብሔር ኣሚኑ ዝሓፈረ መን ኢዩ! መን ጸዊዕዎኸ ሸለል ዝበሎ ኣሎ! ትብል ነበረት።ልቢ ኣምላክ ቅዱስ ዳዊት ካብ ዝተዛረቦ ጠቒሳ “ኦ ጎይታይ ጸሎተይ ስምዓኒ ደሃየይ እውንናባኻ ይብጻሕ ብመከራይ ብመዓልቲ መከራይ ገጽካ ካባይ ኣይተርሕቕ እዝንኻ ናባይ ኣብል ክጽውዕካ ከለኹ ቀልጢፍካ ስምዓኒ”በለት ፡ደጊማ’ውን “ሃና ስለ ወዳ ሳሙኤል ብዝጸለየትሉ እዋን ጸሎታ ከምዝሰማዕካያ ጸሎተይ ስምዓኒ፡ከምኡ’ውን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ትእዛዝካ ሓልዩ ብሕግኻ ዝኸይድ ንጽሁን ድንግል ዝኾነ ወዲ ንኤልሳቤጥ ከም ዝሃብካ ንዓይ’ውን ውላድ ክትህበኒ ጸሎተይ ስማዕ ።ኦ ! ጎይታይ ጸሎተይ ስማዕ፡ነቶም ዝተጨነቑ እተቃልለሎም ዘይሓሰብዎ ትህብ ንሽጉርትረድእ፡ሽግርን’ውን ተርሕቕ ንስኻ ኢኻ” በለት።ከምዚ ክትብል ከላ ከኣንብዓታ ከም ማይ ይፈስስ ነበረ።ንሰማይ ኣንቃዕሪራ ጸሎት ተዘውትር ነበረት ኣእዳዋ’ውን ንጸሎት ምስተዘርግሓ ኢየን።ጸሓይ ወጺኣ ክሳዕ እትዓርብ እግራ ክሳዕ ዝሓብጥ ትጽልን ትቕወምን ነበረት።ካብቲ ዝቖመትሉ ቦታ’ውን ብጭንቂ ኣእጋራ ተንቀሳቕሶም ምስጓም ትስእን ነበረት። እዛ ኣደ እዚኣ ከምተን ካልኦት ኣንስቲ ኣይነበረትን፡ከም ሣራ ሰበይቲ ኣብርሃም፡ከም ሓና ኣደ ሳሙኤል፡ትመስል ነበረት እምበር ከም ካልኦት ኣይነበረት።ካልኣይ’ውን ቤት እስርኤል ከም ዘገልግላ ከም ልያን ከም ራሄል ከም ኤልሳቤጥ እያ ትመስል ዝነበረት።
ንመግደላዊት ቅዱስ መልኣኽ ከም ዝተራኣያ
መግደላዊት ከምዚ ኢላ ከላ ብእዋን ጸሎት ክትጽሊ ከላ ሓዊ ዝመስል መስቀል ብየማናይ ኢዱ ኂዙ ናይ እግዚኣብሔር መልኣኽ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ተራእያ።እቲ መስቀል’ውን ኣርባዕተ መኣዝን ኣለዎ ከም ብልጭልጭታ ዘንጸባርቕን ባልባል ዝብልን ኢዩ።እቲ መልኣኽከኣ ንመግደላዊት ከምዚ በላ። ኣቲ ሰበይቲ ኣብዚ እንታይ እዩ ጠጠው ዘብለኪ ዘሎ፧” ሓዘንኪ እንታይ እዩ፧ኣብ ልዕሌኺ ዝወረደ ጓሂኸ እንታይ ኢዩ፧ንስኺ ፈራሂት እግዚኣብሔርን ሕያወይቲ ሰበይትን ምዃንኪ ይርእየኪ ኣለኹ ስለዚ ሓዘኪ እንታይ ኢዩ፧” በላ። ንመግደላዊት ከኣ “ጎይታይ እንታይ ትብለኒ ኣለኻ ሕደገኒ ግዳስ ምእንቲ ሓጥያተይን ምእንቲ በደለይን ክበኪ”በለቶ።እቲ መልኣኽ ከኣ መሊሱ “ኣነ ምእንቲ ሽግርኪ ተላኢኸ መጺኤ ኣለኹሞ እስከ ኃዘንኪ ንገርኒ”በላ።መግደላዊት ከኣ “ኣነ ምሳኻ ምዝራብ ኣይክእልን እየ ተፍርህን መልክዕካ’ውን ግሩም ስለ ዝኾነ ክሳዕ ሎሚ እኳ ከማኻ ዝመስል ፈጺመርእየ ኣይፈልጥን እየ”በለቶ።እቲ መልኣኽ’ውን መለሰላ ከምዚ እውን በላ፡መልክዐይሲ ከምዚ ኣይኮነን ግዳስ ገጸይን ክዳነይን ሓዊ ብኢደይ ዝኃዝክዎ’ውን ሓዊ ክኸውን ከሎ ኣካይዳይ’ውን ብልጭልጭል ከምዝብል መብረቕ ኢዩ፡እግዚኣብሔር ግዳ ከይትፈርሕን ከይትድንግጽን ኢሉ ከምድኻምኪ መጠን ናባኺ ፈነወኒ እምበር ኢሉ መለሰላ።ኣነስ ፈላሲ መሲለ መስቀል ሒዘ ዝመጻእኩ ንዓኺ ምእንቲ ከጸናንዓኪ እየ።መልክዐይ እንተ ትርኢሞ ምድሪ ኣይምተሰከመትን መሬት’ውን ኣይምኸኣለትን። መግደላዊት ከኣ ቃልካ ጽቡቕ እዩ ጎይታይ መገድኻ እውን ቅኑዕ እዩ ኣሰርካ’ውን ብርሃን ኢዩ ኣነ ንዓኻ ብምርኣየይ ተሓጊሰ ኣለኹ ብዝከኣለካ ግን ኣጸናንዓኒ ።
እቲ መልኣኽ ካኣ ኣምላኸይ ናባኺ ዝለኣኸኒ ንዓኺ ንምጽንናዕ ኢዩ።ኃዘንኪ ንገርኒ እምበር ንዓይ ብምርኣይ ዝተሓጎስኪ ካብ ሓዘንኪ ምስተጸናንዕኪ ድኣ ክንደይ ትሕጎሲ ትኾኒ በላ።መግደላዊት ከኣ ነቲ መልኣኽ ከምዚ በለቶ “ኣነ ዘኅዝነኒ መኻን ስለ ዝኾንኩን ውላድ ስለ ዘይብለይን ብኣንስቲ ዓደይን ጎረባብተይን ምጸረፍንመሳሓቕን ኮይነ ኣለኹ፡ ብኣዝማደይ’ውን ተዋሪደ ኣለኹ ስለዚ ከይወለድኩ ምማተይ የሕዝነኒ” በለቶ።እቲ መልኣኽ ከኣ”እግዚኣብሔር ጸሎትኪ ሰሚዑኪ መብጽዓኺ’ውን ተቐቢልዎ እዩስለዚ ብትምህርቱ ብዙሕ ህዝቢ ዘድሕን ንብዙሓት’ውን ኣቦ ዝኸውን ዝኸበረ ክብ ዝበለ ዝተባረኸን ዝተቐደሰን ውላድ ክህበኪ ኢዩ”በላ። “ደቁ ብዙሕ ኣህጉር ዝወርሱን ብወገን ምብራቕ ከም ከዋኽብቲ ዘብርሁ ክኾኑ ኢዮም” በላ።ነዚ ዝሰምዐት መግደላዊት ኣዝያ ተሓጎሰት “ናይባርይኡ ውርደት ተመልኪቱ ይቕሬትኡዝገበረለይ’ውን ዓስቢ ጸሎተይ ዘይከልኣኒ እግዚኣብሔር ይመስገን” ኢላ’ውን ንኣምላኽ ኣመስገነት።መሊሳ ከኣ ነቲ መልኣኽ “መን ኢዩ ስምካ ጎይታይ ፧”ክትብል ሓተተቶ።እቲ ቅዱስ መልኣኽ “ስመይሲ ሕቡእ ስዉር ተደናቒ ኢዩ”ድሕሪ ምባል ንሱ ሓደ ካብቶም ሸውዓተ ሊቃነ መላእክት ከም ዝኾነ ገለጸላ። መሊሱ ከኣ” እዚ ዝነገርኩኺ ክሳብቲ ግዜኡ ኅብእዮ ናይ መንግስቲ ምስጢር እንተ ተኃብአግቡእ ኢዩ ናይ እግዚኣብሔር ስራሕ ግን ብኽብሪ ይገልጽዎ ኢሉ መጽሓፍ ከም እተናገረ ድኂሩ ንኹሉ ኢዩ ዝገልጽ” ኢልዋ ካብኣ ተሰወረ።መግደላዊት እውን “ግዜኡ ክሳዕ ዝግለጽ ነገርካ ሕባእ ብብልሓትካ’ውን ብዙኃት ክዛረቡ ኢዮም” ኢሉ መጽሓፍ ከም ዝገለጸ፡ነገራ ሰዊራ ተቐመጠት።
መግደላዊት ነዚ ነገር እዚ ንምርካብ ደገ ክትጸንዕ ከላ ብኻልእ ወገን ከኣ ክቡር ካብ ኩሉ ዝበልጽ ካብ ሓደ ፈላሲ ቅድም ኢላ ዝሰምዓቶ ነገር ነበረ።ዝኸውን ነገር ከይኮነ ዝፈልጥ ከም ነቢያት ነቢይ፡ከም ሓዋርያት’ውን ሓዋርያ ዝኾነ ካብ ሓደ ፈላሲ ነገሩ ሰምዐት።እቲ ፈላሲ ነታ መገደላዊት ዘላታ ዓዳ ምስ ረኣየ ብሓጎስ ክምስ ክምስ ክብል ጀመረ።ስራሕ እግዚኣብሔር ዘገርም ኢዩ እና በለ እውን ኣፉ ብኢዱ ከደነ።እቶም ፈለስቲ ብጾቱ እውን “ኣንታ ኣቦና ንምንታይ ኢኻ ትድነቕ ዘለኻ ወይሲ እዘን ኣዒንትኻ እንታይ ርእየን እየን”በልዎ። “ንዓይ ዘደንቐኒዘሎ ንብዙሓት ኣቦ ዝኸውን መራሒ ኣብዛ ዓዲ እዚኣ ስለ ዝውለድ እዩ”በሎም። “ዝንኡ ዓቢይ ክኸውን እዩ።ምእንቲ ሕግን ትእዛዝን፡ ምእንቲ ቀዳመይቲ ሰንበትን ሰማዕትነት ክቕበል ኢዩ”ክብል ተዛረቦም።
ብድሕሪ እዚ ከምቲ እግዚኣብሔር ብመልኣኹ ዝነገራ መግደላዊት ጠነሰት ንምውላድ እውን ቀረበት እንተኾነ ጠኒሳ ከላ ሰብኣያ ይርድኣነ እግዚእ ሞተ።
መግደላዊት ወዲ ከም ዝወለደት
መግደላዊት መዓልቲ ሕርሳ ምስበጽሐ፡ ከም ኣዒኢንቲ ወዲ እሰይ ዘሐጉስ ገጹ፡ ከም መልኣኽ እግዚኣብሔር ዝመስል ሕጻን ወለደት።ቂሑ ኣብ ገምገም ባሕሪ ኢያሪኮ ብወርሒ ልዮን ኣዝዩ ከም ዝዕምብብ ጽጌረዳ ገጹ’ውን ብወርሒሚያዝያ ዘብለጭልጭን ከም ዘንጸባርቕን ከም ክበብ ጸሓይ ነይሩ ክበብ ገጹ ከም ወጋሕታ ወርሒ ኣብሩልዮስ የብርህ ኣረኣእያ ዓይኑ ከኣ ዘፍርህን ዘደንግጽን ኢዩ።ኣብ ሰብነቱ ድማ ብወርኂ ኤጴስ ከም ዝዘውር ደመና፡ ከምኡ’ውን ናይቲ ጣዕሚ ሽታኡ ብወርሒ ጥቅምቲ ከም ዝዕምብብን ከም ዘፍርን ከም ሽታ ገነት እዩ።እቲ ወዝ ገጹ’ውን ከም ዘይቲ ኣውሊዕ እዩ ኩሉንትንኡ ከኣ ዕምባባ ወይንን ኣውሕን ዝተመርጸን ዝተሓርየን እዩ።
ኣተዓባብያን ምንኩስና
እዲኡ መግደላዊት ምህርቲ ብምንባራ ንእንኮ ሕጻን ወዳ ፊልጶስ መገዲ እግዚአብሔር ከጽንዕ ብዝግባእ እናመሃረትኣዕበየቶ። ቍርብ ልቢ ምስ ደረበ ከኣ እቲ ዝግባእ ትምህርቲ ምንኵስና ክስዕብን ክፍጽምን ምስ ለበዋ ናብ ገዳም ክትሰዶብምውሳን ብዙሕ ናይ ምዕዶ ቃላት ተዛረበቶ። ሕፃን ፊልጶስ’ውን ለበዋ ኣዲኡ ሰሚዑ ብዛዕብኡ ብዙኅ ክትስከፍ ከምዘይብላብምግላጽ ደጊም “ሊተሰ አቡየኒ ወእምየኒ እግዚአብሔር ውእቱ”(ደጊም ንዓይሲ ኣቦይን ኣደይን እግዚአብሔር እዩ) ብምባልጽኑዕ ናይ እምነት ቃሉ ሂብዋ። ንሕፃናት ለባማትን ጥበበኛታትን ዝገብር እግዚአብሔር ከኣ ምስኡ ከምዝኾነ ብምንጋር፡ ኣዝዩባህ ብዝብል ቃል ብዛዕባኡ ክሳብ እትግረም ንኣዲኡ ኣጽናንዓ። ብኸምኡ ከኣ ኣደን ወደን ተፈላለዩ። ሕፃን ፊልጶስ ድማንድኅሪት ግልጽ ከይበለ፤ ጸሎቱ እናብጽሐ፤ እግዚአብሔር ብርሃኑ ክኸውን፡ መገዱ ድማ ክመርሖ እናተማኅፀነ ናብ ገዳምመገዱ ቀጸለ።
ኣብ መገዲ ከሎ ድማ ቅዱስ ገብርኤል ተገሊጹ ባረኾ። ብድኅሪኡ ከኣ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ተገሊጹ ንኹሉ ምሥጢርመጻሕፍቲ ገለጸሉ። ደብረ ጸራቢ ናብ ዝተባህለ ገዳም ክኸይድ እሞ፤ ረድእን ደቂ መዝሙርን አቡነ ኤዎስጣቴዎስ ምስ ዝነበሩበኪሞስ ዝብሃሉ ዓቢ መነኮስ ክራኸብን፤ ካብ ኢዶም ከኣ ክምንኵስን፤ ኣስኬማ ክደፍእን ተነግሮ።
ፊልጶስ ገና ካብ ሕጻንነቱ ጀሚሩ መንፈስ እግዚአብሔር ዝተመልአ ብምንባሩ ስርሑ ዘበለ ከምቶም ዝቐደሙ ቅዱሳን ኣበውብመንክራት ዝደመቐ እዩ ነይሩ። ከምቲ ዝተነግሮ ከኣ ኣብ መበል ፲፪ ዓመት ዕድሚኡ፤ ብኢድ ኣቡነ በኪሞስ ኣብ ደብረጸራቢ መንኮሰ። ስም ምንኩስናኡ ከኣ ከምቲ ክጥምቕ ከሎ ዝተዋህቦ ከይተቐየረ ፊልጶስ ተባህለ። ካብ ኢድ አቡነ በኪሞስስለዝመንኮሰ ከኣ ሓረገ ትውልዱ ካብ አቡነ ኤዎስጣቴዎስ እዩ። እንጦንስ – መቃርስ – ጳኵሚስ – ሊባኖስ – ዖፅ (ብእሴ ሰላም) – አድኃኒ – ጰላድዮን – ቅቡዕ እግዚእ – ኣትናቴዎስ – ይስሓቅ – ዕብነ ሰንበልት – ዳንኤል – ኤዎስጣቴዎስ – በኪሞስ – ፊልጶስዝብል ሓረገ ትውልዲ ምንኵስና ሒዙ ይርከብ።
እምበኣር ፊልጶስ ኣብቲ ገዳም ካብ ዝኣተዉሉን፤ ብዝያዳ ከኣ ኣልባሰ ምንኵስና ድኅሪ ምልባሶምን፡ ኣኽሊለ ኣስኬማቅድስት ድኅሪ ምድፍኦምን ኣብዚ ደብሪ ንዘለዉ መነኮሳት ብትግሃት እናገልገሉ ብጾምን ጸሎትን ተጸሚዶም ይነብሩ ነበሩ።
መዓልቲ ዕረፍቲ ኣቡነ ፊሊጶስ
“ሕጂ ድማ ብድሕረይ ኣቦ ዝኾነኩም ሕረዩ”በሎም።እቶም ኣርድእቲ ድማ እዚ ምስ ሰምዑ ንዓና ሓዲግካና ናበይ ኢኻ ኣቦና፧ኣቦና እና በሉ ብኽያት ጀመሩ።ንመንከ ሓዲግካልና ኢኻ ከማኻ ዝበለ መምህር ዝምዕደና ኣበይ ክንረክብ ህይወት ዝፍልፍል ማይ ህይወት ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝምህረና መን እዩ፧” በሉ። ሰማዕት ፍሊጶስ ድማ ከምኡ ኣይኮነን እዚ ይትረፍ እሞ ኣቦ ዝኾነኩም ምረጹ በሎም።ብድሕሪዚ ደቁ “እግዚኣብሔር ዝኣዘዘካ ግበር” በልዎ።ቅድሚኡ እውን ደቁ “ብድሕሬኻ ዝሕልወና መን ኢዩ፧” ኢሎም ሓቲቶምዎ ነይሮም ኢዮም።ፍሊጶስ ሰማዕት ከኣ “ክሳዕ ሕጂ ኣይመጸን”በሎም።መልክዑ ጽቡቕ ዝኾነ ሓደ ቆልዓ ምስ መጸ፡ገጸ ከይረኣዮ ከሎ ሰማዕት ፍሊጶስ ብድሕረይ ኣቦ ዝኾነኩም ንሱ ኢዩ በሎም።ብድሕርዚ ብርቱዕ ሕማም ሓመመ እቶም መላእኽቲ ድማ ከመስግንዎን ብክንፎም ክጋድዎን ብኣዒንቱ ረኣየ።ካብኣቶም መፍትሕ ብርሃን ከልዕሉ እኒ ኪሩቤል እኒ ሱራፌል ኣብቅድሚኡ ክመላለሱ ረኣየ ሰራዊተ እግዚኣብሔር ድማ ብየማኑን ብጸጋሙን ክእከቡ ማሕበር ሰማእታትን ማሕበር ጻድቃንን ክኸብዎ ረኣዮም።ዓይኑ ንሰማይ ቋሕ ኣቢሉ ምስ ራአየ ድማ ክብ ኣብ ዝበለን ኣብ ዝተቐደስን መንበር ንእግዚኣብሔር ረኣዮ።ክብሪ ንዕኡ ይኹን ካብኡ መጺኡ “ፍሊጶስ ሰላም ንዓኻ ይኹን ናብ ዘልኣለማዊ ሕይወት ንኽትከይድ ካብዚ ዓለም እዚ እትፍለየሉ ኣኺሉ እዩ”በሎ።ፍሊጶስ ድማ ንኣምላኹ ኣምላኸይ ቤተይ ከመሓድር ደቀይ ከነባብር ደብረይ’ውን ንምውሳን ግዜ ሃበኒ በሎ።ኣምላኹ ድማ ዝኃለፈ ግዜ ይኣኽለካ ቅድሜኻ ካብ ዝነበሩ ጻቃን ንስኻ ገድልን ድኻምን ስለ ዘብዛሕኻ ኢኻ ፡ብዛዕባ ስርዓት ደቅኻ ግና ኣይሸግርካማዕርጎም ክብ ኢሉ ኢዩ እሞ ሰማያዊ ኣቦይ ተሓጊስሉም መንፈስ ቅዱስ’ውን ብተጋድልኦም ደስ ኢልዎ ኣሎ።ንስኻ ኣገልጋልየይ ፍሊጶስ ካብ ሕማም ናብ ጥዕና ካብ ድኻም ናብ ዕረፍቲ ካብ ሓዘን ናብ ሓጎስ ካብ ሞት ናብ ህይወት ኣብ ሰማያት ድኣ ኣዳራሽ ኣሎ እምበር ኣብ ምድሪ ብሞት ኣድልዎ ስለ ዘየልቦ ንዓ።ሰማእት ፍሊጶስ ድማ ንኣምላኹ ከምዚ በሎ “ቅዳም ኪዳን ከም ዝሃብካኒ ሕጂ’ውን ሃበኒ”።ኣምላኽድማ “ኣነ ዘይሃብኩኻ እንታይ ኣሎ ብዙሕ ኪዳን ሂበካ ኣለኹ”በሎ።ፍሊጶስ ንኣምላኹ “ዝተረፈኒ ቅሩብ ስለ ዘሎ “በሎ፡ ኣምላኽ ድማ “በል እቲ እትደልዮ ሕተተኒ”በሎ። ፍሊጶስ ድማንኣምላኹ “ኦ ኣምላኸይ ስምዓኒ ናይ ገዳመይ ሕግን ሓድነትን ክሳዕ ዕለተ ምጻኣት ኣይተፍርሰለይ”በሎ።ኣምላኹ ድማ ከምቲ ዝበካዮ ይኹነልካ በሎ።
ከምኡ ድማ ፍሎጶስ “ገዳመይ ብሓዊ ከይትነድድ ሓልዋ፡ ኣብ ገዳመይ ሕማም ተላጋብ ከይ መጽእ ሓልዋ”ክብል ሓተተ።እግዚኣብሔር ከኣ ከምቲ ዝበልካዮ ይኹነልካ በሎ።ቀጺሉ ፍሊጶስ ብዛዕባ ትምህርተይ ንዝኣምኑ እንታይ ትብል፧በሎ።ኣምላኹ ድማ ምሕረት ኣቦይ ትርከቦም በሎ።
“ቆቡዔይ ንዝለበሱ ኸ እንታይ ኢኻ ትህቦም ፧ገዳመይ ንዝሓለዉኸ እንታይ ኢኻ ትህቦም፧” ኣምላኹ ድማ “ዝባላዕ ሓዊ ኣይቀርቦምን ኢዩ።መንበሪኦም ግና ከም ግብሮም ኢዩ”በሎ።ካልኣይ’ውን “እንጌራ ብምሃብ፡ ክዳን ብምኽድን ብሓጎስ ኮይኖም ንድኻታት ዘብልዑን ዘስትዩን፡ተስካረይ ንዝገበረኸ እንታይ ትህቦ፧ ” በሎ። ኣምላኹ ከኣ “ንሱስ ኣብ ሃገርካ ምሳኻ ይወርስ”በሎ። ብድሕሪዚ መድኃኔኣለም ቃል ኪዳን ምስ ሃቦ ሎሚ እዞም ማኅበረ በኲር ዝበሃሉ ሕጎም ንኽቅበሉኻ ቀልጢፍካ ቤትካ ኣዳሉ ኢድካ እውን ኣብ ልዕሊ ርእሲ ወድኻ ዮሓንስ ኣንቢርካ ባርኮ በሎ።ሙሴ ንኢያሱ ከም ዝባረኾን ኤልያስ ድማ ንኤልሳዕ ዕጽፍን ድርብን ካብ በረኸቱ ከም ዘሕደረሉን ባረኾ።ሽዑ ሰማዕት ፍሊጶስ ተሓጎሰ ንደቁ ድማ ከምዚ በሎም ‘’ሎሚ ማኅበር እግዚኣብሔር ነፍሲ ኣቦኹም ካባኹም ፈልዮም ንኽወስድዋ እና ተጸበይዋ እዮም ኣቐዲመ’ውን ነጊረኩም ነይረ።ሕጂ ድማ ኣምላኸይ ከም ዝኣዘዘኒ ንኣቦኹም ንዮሓንስ ተኣዘዝዎ ንዮሓንስ ዝትኣዘዞ ንመንፈስ ቅዱስ ከም ዝተኣዘዞ ኢዩ።ንዮሓንስ ዘይተኣዘዞ ንመንፈስ ቅዱስ ከም ዘይተኣዘዞ ኢዩ’’ በሎም።ከምዚ እና በሎም ከኣ ኣዒንቱ ንሰማይ ክጥምታ ከለዋ ነሓሰ ዕለት ፭ /5 ነፍሱ ካብ ስጋኡ ተፈልያወጸት። መድሃኔኣለም ድማ ብኢዱ ተቐበላ ብምኡዝመለኮቱ ኣምኢዙ ድማካብ ህጻንነቱ ጀሚሩ ይሕልዎ ንዝነበረ ንገብርኤል ሃቦ።ገብርኤል ድማ ካብ ኣምላኹ ተቐቢሉ ምስቶም ማኅሌታውያን እና ዘመሩ ናብ ሰማያት ኣዕረግዋ።ኣብኡ ድማ በዓልወዲ እሰይ ዳዊት ሃሌ ሉያ ብዙሕ ዘመን ዝነብር፡ንዝዓለመ ዓለም ዝነብር ሂብካዮ እና በሉ ኣብኡ በጽሑ።መዘከርታ ጻድቕ ንዘላኣለም ይነብር ሃሌ ሉያ።
ጻድቃን ብእግዚኣብሔር ይሕጎሱ ሃሌ ሉያ ንቅኑዓት ክብሪ ይግብኦም ሃሌ ሉያ።ጻድቕ ግን ከም ጽሕዲ ከበሳ ይበዝሕ ሃሌ ሉያ።ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ዝተተኽሉ ኢዮም ሃሌ ሉያ ኣብቲ ናይ ኣምላኽና ቦታ ይፈርዩ ሃሌ ሉያ ኣብኡ ድማ ይዓርፉ። እዚን ከምዝን ዝኣመሰለ ማሕበረ እግዚኣብሔር እና ዘመሩ ንነፍሲ ፍሊጶስ ሰማዕት ንሰማይ ኣዕረግዋ። ኣብቲ ሓጎስ ዝመልኦ፡ዝለምለመ ቦታ ዕረፍትን፡ሞት ዘይብሉ ቦታንኣእተውዎ። ጸሎትን በረኸትን ናይ ኣቡነ ፍሊጶስ ምስ ኩላትና ይኹን።ኣሜን።
ስለ ኣቡነ ፊሊጶስ ካብ ዝተነግረ
ብመን ክንምስሎ ምስ መንከ ክነመዓራርዮ ኢና መስዋዕቱ ብዝሠመረሉ ብኣቤል ወይሲ መመላለሲ ብርሃናት ብዝረኣተ ብሄኖክ ክንምስሎ።እግዚኣብሔር ካብ ብዘውርዶ መዓት ብዝደሓነ ብኖኅዶ ክንምስሎ ወይስ ምእንቲ ክህነቱ ዕሽር ብዝተቐበለ ብመልከ ጼዴቅ ክንምስሎ።ካልኣይ ንልዑል ኣምላኽ ብምምላኽ ብዝተደንቀ ብኣብርሃምዶ ወይስ መስዋእቲ ተባሂሉ ብዝተጸውዐብይስሃቅ ክንምስሎ። ወይሲ ዕድል ርስቲ እግዚኣብሔር ብዝኾነ ያዕቆብ ክንምስሎ ወይሲ ሕጊ ኦሪት ብዝሰርዐ ብሙሴ።ካልኣይ ድማ ብመጠምጠሚኡባሕሪ ዮርዳኖስ ብዝኸፈለ ብኢያሱዶ ክንምስሎ ወይስ ብትዕግስቱ ንኢዮብ ንበሎ ወይሲ ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ብዝዓበየ ብሳሙኤል ክንምስሎ።
ገርሂ ብዝኾነ ብዳዊትዶ ክንምስሎ ወይሲ ትንቢት ብምንጋሩ ብነብያት ክንምስሎ።ከም ናይ ሃይማኖት መሰረት ብዝኾነ ከም ጴጥሮስ ወይሲ ልሳነ ዕፍረት ብዝተባህለ ከም ጳውሎስ ንስመዮ።ወይሲ ከም ነባቤ መለኮት ዮሓንስ ድንግል ኢልና ንጸውዓዮ።እዚ ኩሉ ምስላን ምስጋናን ናይ ሊቅ ፍሊጶስ ስብሓታትን ቅዳሴን ኢዩ።ኣገልጋሊ ንስላሴ ኣብ ናሕሲ ኤልሴ ዝተተኽለ ዕንጸይቲ ኦም ኣንሴ ሕማም ዝልጋሴ ዘጥፍእ ናይ ዘዌ ጨንፈር ናይ ምራቓዊ ውሕጅ ሕማም ማያት ዝፍውስ እምኒ መድሃኒት እምኒ ባህርይን እምኒ ኣፍጽን እምኒ በረድ ኣብ ሰማይ ዝተሓንጸ እምኒ በረዶንክስን ሓምላይ ዕንቊ ሰርዶክስን ሉል ሶፎር መረግድ ዝተመስገነ ክርስትራክስ ናይ መዓዛ መዓዛ ናይ ከርቤ ናይ ቀንዓት ናይ ስኂን ናይ ሰሊሖት ኣምበር ናይ ዓውል መዓዛ ፍሊጶስ ኢዩ። ደቂ ሰባት በቲ መዓዛኡ ዝቕብኡ ጥዑም መዓዛ ኢዩ።ናይ ንጉስ ሰሎሞን ናይ ንግስናኡ ኢድ መንስኢ ዝግበር መርከብ ፍሊጶስ ኢዩ ንተርሴስ ብዝኸይድ ኣብ ርሑቕ ባሕሪ ዝሕምብስ ብዝግታ ብሰላትያል ንፋስ ዝኽብክብ መራሒኣ ኢየሱስ ክርስቶስ ክኸውን ከሎ እቶም ጀለብቲ ጴጥሮስን ጳውሎስን እዮም።ፍርኣ ወይንን ሮማንን ዝኾኑ ፍሊጶስ ገነት እዩ መዓዛታቱ ድማ ናርዶስን ኣስጳዳቶስን እዮም። ፍረ ወይንን ሮማንን ጨና ጥዑም ምዑዝ ዕፍርታት ናይ ገነት ማይ ካብ ከበሳ ናይ ሕይወት ማይ ዔላ እዩ።
(መስከረም ፭ ዝንበብ)
ሕጽር ብዝበለ ድኣ ነዚ ጽሑፍ እዚ ኣቕሪብና እምበር ናይ ቅዱሳን ኣቦታትና ታሪክ ይጅመር እምበር ኣይውዳእን እዩ።ክብሪ ንእግዚኣብሔር ይኹን ናይ ሃይማኖት ቀናኣት ዝኾኑ ናይ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኤርትራ ሊቃውንቲ ገድሊ ኣቡነ ፍሊጶስን ኣቡነ ዮሓንስን ካልኦት ኣቦታትን ኣዳልዮምልና ስለ ዘለዉ ብዝዓሞቐን ብዝሰፍሐን ኣብኡ ንነብቦ።
እምበር ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ ፍሊጶስ(ፋድል)ብቅድስንኦም ንባሕሪ ዘንደዱ ኣብ ቅድሚ ከሰስቶም ተዓዊቶም ሃይማኖት ተዋህዶ ዘጽንዑ ብፍላይ ከኣ ስለ ቀዳመይቲ ሰንበት ዝተገብረ ክርክር ምስ ግብጻውያን ብትሪ ተቛዊሞም ንሕጊ ኣምላኽ ዘጽንዑ ቅዱስ ኣቦ ኢዮም። ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ ፍሊጶስ ናብ መምህር ቀሪቦም ፊደል ከይተማህሩ እግዚኣብሔር ስለዝገለጸሎም ፊደላትን ምስጢራትን ክፈልቱ ስለዝኸኣሉ ፋድል ተባሂሎም ተጸውዑ።እዚ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ኢዩ።
ጸሎቶም በረኸቶም ምስ ኩላትና ደቆም ይኹን ኣሜን።
ምንጪ ፥(ገድለ ኣበው ቅዱሳን ዘደብረቢዘን ብግዕዝን ትግርኛን)
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን


text:
“ኣንትን ኣዳኖይ ላፋ’ግዲ’ውሒደሉ ቢሑቕ እንድዩ ተበላሽዩኒ”
“እደሊኡ ይምጸጽ’ሞ ሓርጭ ፈይ ኣቢልክን ቀጭቅጨኦ’ምበር”
bokre gebreyesus
… … …
ሰብ ጻዕዳ ማዕዳ ተለኹም እስኪ ጽግዕ ጽግዕ በሉ በትሪ ወይ ሽንድሒት ከይረኽበኩም፡፡ ጓይላ ናይ ዋዜማ ኣውድኣመት ክንጅምር ኢና፡፡
ግጥሚ ክጽሕፍ ቀንየ፡፡ መዛዘሚ ስኢነላ፡፡ ናይ መዛዘምስ ድሓን ነይሩ፡ (ዘይ ግጥሚ ሎሚ እዩ፡ ጠፋጢፈ ምዛዘምኩዋ) ግዳ ፈጺማ ምውሓጥ ኣብያትኒ፡፡ ካብ ነብሰይ ጀሚራ ምስ ብዙሕ ነገር ኣባኢሳትኒ፡፡ ኣርእስታ እንታይ ነይሩ’ስከ? ኣርእስቲ ኣይገበርኩላን – ብኸብዳ እየ ጀሚረያ፡፡
ውክልና ዝብል ሜላ ተጠቒመ ክጽሕፋ ፈቲነ፡፡ ምከና፡ መድረኽ ናይ ትያትር ቤት እዩ፡፡ ኣብኡ ሓንቲ ዓባይ ገረብ ስኢለ፡፡ ኣብ ዙርያኣ ንዘለዉ ሰባት ድማ ብዋንነት ተቖርቋርነትን እታ ገረብ ኣካሲመዮም፡፡ ሓንቶት ማይ የስትዩዋ ካልኦት ድማ ባ’ሃይበሎ ርኳን ይኽዕዉላ፡፡ በዓል ክንፈ የልቅሱላ በዓል ወለማይራም ይዝምሩላ፡፡ ምስ መረረኒ ካብቲ ጨናፍራ ሰሰሊዖም ሓድሕድ ክዋቕዑ በይነሎም፡፡ ንሳቶም እናተዋቕዑ ገሊኣቶም ድማ ኣብ ላዕሊ ሓዂሮም ካብ ፍረታታ መመንጢሶም ተዛንዮም ይእክሉ፡፡
(ቀሽም ውክልና! )መርድእ ንቐባራይ እዩ ጉዳዩ፡፡ እታ ገረብ ሃገር፡ ተባኣስቲ እቶም ህዝቢ፡ ኣብ ላዕሊ ደይቦም ዝበልዑዋ ድማ መራሕታ ምዃኑ ዘይርድኦ የዋህ በዚ ሎሚ ኣበይ ክርከብ ብምባል ድማ እየ ምስ ዝጸሓድኩዋ ግጥሚ ተባኢሰ፡፡ ንፈለማ ደጊመ ምስ ኣንበብኩዋ (ብዙሕ ግዜ ዘዘውትሮ ልማድ’ዩ) ሽዑ ግን ኣመና ስሒቐ፡፡ ማለተይ ብእተኻእለ መጠን ፈገግ ኢለ፡፡ በይንኻ ከለኻ ትገብሮ ነጸብራቓት ነብሲ( ትስሕቕ፡ ትበኪ ወይ እህ ትብል፡ ምስ ኣውያት ዝዛመድ ብርቱዕ ድምጺ ትለቅቕ፡ ወይ ውን ከብድኻ ጠባይ ይስእን’ሞ ዘይሓፍሩ ባእታታት ይሞልቁኻ (ትጠርጥ)፡፡) ነብሰ-ፍወሳ (meditation) እዩ፡፡ ማንም ፍጥረት ወይ ፍጡር ግን ኬፋትካ ክዘርገልካ የብሉን፡፡ ዋላ ጸሓይ ትኹን ከይትሕስደካ ወይ ከይትኽዝበካ ኢኻ ትፈርሃ፡፡ ሽሕ ግዜ በይንኻ ሃሉ፡ ኣብ ቅድሚ ጸሓይ ዝኾነ ነገር እንተ ፈጺምካ የማን ጸጋም ቁሊሕ ምሊሕ ምባልካን ኮንፊደንስካ ምጥፋእካን ዘይተርፍ እዩ።
ጸሓይን ፈይስቡክን ደልዳላ ዝምድና ክህሉዎም ነይሩዎ፡፡ ናይ ኮምፕዩተር ይኹን ናይ ሞባይል መስትያት ምስ ብርሃን ጸሓይ ስለዘይቃደዉ ግን ኣዳመይ ኣብ ጽላል ወይ ኣብ ጸላም ተተሓቢኣ ስለትጽሕፍ እዩ መሕፈሪኣ ጠፊኡዋ ዘሎ፡፡ ፍርያቶም ዘወዓውዑ ንግዳውያን ትካላት፡ ሳሕቲ ዝርከቡ ምስ ቴክኖሎጂ ዘዋግዑ ሰነዳት፡ ከምኡ ውን ገለ ሞያውያን ጽሑፋትን መልእኽታትን ብዝገደፍካ ካልእ እንድዒ፡፡ ናይ ቅዱሳንን መላእኽትን ዝክሮም ክተዛኽሮም ዝምሕጸኑ(ሓውሲ ዝእዝዙ) መንፈሳውያን ጽሑፋትን ስእልታትን፡ ፡ ምስ ደቆምን ደቂ ሓትንኦምን ኣብ ዓመት ቈልዓ ወይ ንግደት ዓዲ ዝተሳእሉዎ ስእሊ መርቑልና ዝብሉ በርጌሳውያን ወገናት፡ ናይ ዕድመ ወረቓቕቲ፡ ቤቶም ንምኽሪ ምቹእ ግዲ ዘይኰይኑ ንደቆም ዝመኽሩን ዘጕርሑን ሓጸርቲ ጭርሖታት ምስ ስእሎም…ካብዚ ወጻኢ ፍሉይ ነገር ኣምጺኡለይ ኣይፈልጥን ስክሪነይ፡፡ ረሲዐ’ምበረይ፡ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ኣቢለ ብቐዳማይ ፈይስቡክ ከፊተስ ኣብ ቀጽሪ ስክሪነይ “ረኣዩዎ በሉ እዚ ሕሱር ስርዓት፡ደለይቲ ፍትሒ እንታይ ኢና ንጽበ ዘለና ገለ መለ” ብዝብል ጽሑፍ ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ስደተኛታት ፉል እናበልዑ ኣብ ጐድኖም ድማ ካልኦት ብጾቶም ሽሻ እናነፍሑ ዘርኢ ስእሊ ተሰጢሑ ተቐቢሉኒ፡፡ መሊሰ ናይ ክልተ ወርሒ ርሕቀት ሃዲመ፡፡ ምስ ሓደ ዓርከይ ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ ኣብ ቴለፎን ነሐኪ’ሞ “እንታይ ዳኣ ኣብ ፈይስቡክ ብዙሕ ትረአ የለኻን” ምስ በልኩዎ “ዋዋእ! ግደፈና በጃኻ፡፡ ኣብ ቆልዓ-ሰበይቲ ወዲቑ ምስ ረኣኹዎ’ኮ ብሓሪፍ ሸተት ኢለ፡፡” ዝበለንስ ሓቁ እዩ ግዲ ከማርር? (ውሳነኡን ስጉምቱን ግን ዲክታቶራውን ብርጅዋውን ዝብል ፍርዲ ሂበዮ’የ፡፡)
ንዓይ ጥራይ ድዩ ኣልሕያ ዝኾነ ነገራት ዝመጸኒ ወይስ ኣብ ብዙሓት ተጠቀምቲ እዚ ሚድያ ዘሎ ሽግር እዩ ብምባል ምስ ነብሰይ ተማጒተ፡፡ ፈይስቡክ ካልእ ሰናይ ኣገልግሎት የብሉን ድዩ ዝብል ሕቶ ውን ኣስዒበ፡፡ እመቤታችን ወለተመቕደስ ሕሹኽ ከም ዝበላኒ ግን ፈይስቡክ ሰናይ ኣገልግሎትን ጥቕምን የብሉን ዘይኰነስ ኣነ እየ ዲሲፕሊኑን ጥቕምታቱን ኣጠቓቕማኡን ዘይፈለጥኩዎ፡፡
ካብ ጉዳይ ፈይስቡክ ከይወጻእና፡ “ደሃይ ኣጥፊእካ ብሰላም ድዩ” ካብ ዝብሉ ብዙሓት መልእኽታት ሓንቲ ዝዓጀበትኒ ምሕጽንታ ናባኻትኩም ከብላ፡፡ “ኣታ ወዲ ኣለኻ ዶ፡ በዓል እገለ/እገሊት ኣብ ዩትዩብ ዘውጽኡዎ dislike ጌርካ ዶ? ኣጆና ጥራይ ደቂ ህዝቢ! ህግደፍ መዓልቶም ኣኺላ እያ፡፡” (ኣሪመ ኣንቢበ እየ ኣሪመ ጽሒፈዮ’ምበር ትግርኝኡስ ሓውሲ ግእዝ’ዩ ዝነበረ ዊ፡፡) ብዝኾነ ግን ብመልእኽትን ብልብኹምን ደሃይና ንዝሓተትኩም ስለ ክቡርነቶም ጉልባብና ቀሊዕና ነመስግን ኣለና፡፡ (ተኸደኑዎ (ንፋስ ከይኣትወኩም?))
ከም ወዲ ህዝቢ ዓርከይ ብዝመስሉ ብዙሓት ተቓለስቲ’ኮ ትዒብና ናበይ ኢና ንኸዶ’ንታ? ዒላማኻን ዓይነት ዕጥቅኻን ከይፈለጥካ ዶ ቃልስን ለውጥን ኣሎ እዩ? ወዲ ሃሎ እንተ ብሰብ ወይ ብፈጣሪ ይኸንፍ እምበር ኩሉ ነገር ብሓንቲ ለይቲ ኣልጋ ብኣልጋ ዝቕየር ዝመስሎም ሊቃውንቲ ማእለያ የብሎምን፡፡ (ዓዲ ሃሎ ዝብሃል ገለ ዝሓፍሰሉ ድዩ ዝፍሕሰሉ ነቝጣ ከም ዘለዎ ቦኽሪ እዝነይ ብቐዳማይ ሰሚዐያ፡፡) ኣብ ርእሶም ናይ ጊላ ቦታ’ኳ ዘይብለን ደሞክራስን ፍትሕን ኣበይናይ ሃገር ክነግሳሎም ይጽበዩ? ኣንታ ካብ ናጽነቶም ዘይመሃሩ እዮም ደንቊሮም ከደንቍሩና ሕጊግ ዝብሉ? ብኸበሮ ዝተቐበሉዋ ናጽነት እንሀለት ከበሮን ወቓዒ ከበሮን ሒዛ ተሪፋ፡፡ እቲ ካብ ጽባሕ ናጽነት ንህዝቢ ብዓጸፋ ክልኽብጥ ዝጀመረ ሰብኣይ ብውዕይታ ጰገም ዘየብሉዎ ሕጂ ምኒን እናበሉ ዘጽምሙና፡፡ (ታይ’ሞ፡ ቈልዑ’ንዶ ኔርና ስጋ ቐላቲ!) “ኣብዛ ጎረቤትካ ዘሎ ማንዴላ’ኳ እናፈቐደስ ንምንታይ ኢኻ መርዓ ተመሳሰልቲ ጾታ ዘይትፈቅድ?” ተባሂሉ ምስ ተሓተተ ሮበርት ሙጋበ (ሙጌ ናይ ሲክነሰይ (ብትግርኛ)) ከምዚ ቢሉ መሊሱ ይብሃል፡፡ “ከልዩና’ስከ ደቂ ነጃውስ! 27 ዓመት ካብ ዕድሚኡ ኣብ ስጅን ዘሕለፈ ሰብ ዳኣ ይፈቅድ እወ፡፡”
ካበየ ናበየ ንተኣከብ፡ ሓደ ኢና፡ ሓደ ንኹን፡ ንተሓቛቖፍ ዝብሉ ሰበኽቲ ለውጥን ሓድነትን ከም ዝውቱር መግቢ ሰልችዮምና ሎምስ፡፡ ክጋደሉ ድዮም ወይስ ክዋገሩ ዓሰርተሳዕ ንተሓቛቖፍ ንተሓቛቖፍ ዝብሉ? ሓደ ንኹን፡ ሓደ ኢና ሓድነትና እሽቦሽ ዝብሉና ኸ ኣብ ምንታይ ቁራዕ ኣእትዮም’ዮም ክጥጥቑና ደልዮም፡፡ ንሰብ ብዕቁብን ማሕበርን ክእክቡዎ ክብሉ ይብትኑዎ ምህላዎም ይብእስ፡፡ሕብረተሰብ ዲኻ ትብሎ ህዝቢ ክእከበልካ እንተ ደሊኻ እቲ መገዲ ካልእ እዩ፡፡ ባዕሉ ተበቲኑ ባዕሉ ክሳብ ዝእርነብ ዕድል ትህቦ፡፡ ብህጹጽ ሓደ ክዀነልካ እንተ ደሊኻ ድማ “ያላ ተበተን!” ብምባል ዘረጥረጥ ተእትወሉ፡፡ ዝብተን ዘሎ መሲሉዎ ናብ ሓደ ኣንፈት እዩ ዝጐዪ፡፡ መሰልን ፍትሕን ተነፊገ እናበልካ፡ መሰል ግለሰባት ኣብ ምኵሻም ምውዓል እዩ ዘዛርብ ዘሎ፡፡ ኣብ ሓባራዊ ወጥሪ ዘሎ ኣካል በብመንገዱ መሰልን ፍትሕን ክላመድ ክጸንሕ ግን ዝጽላእ ኣይነበረን፡፡
በለ Leo Tolstoy፥ “ኣብ ናተይ ደረጃ (class) ንዘለዉ ሰባት ኣጽኒዐ፡፡ ንዅልና ሓደ ካብ ዝገብር ጽንኩር ኵነት ዘምልጡሉ ኣርባዕተ መገድታት ድማ ረኺበ።”
ሓደ፥ ዕሽነት/ድንቍርና (ignorance) እዩ፡፡ ስለዘይትፈልጥ ብመዓር ተምባህቝ እምበር ኣራዊት ክህሉ ከም ዝኽእል ኣብ ሓሳብካ ቦታ ኣይትህብን፡፡ ቶልስቶይ ነዚ ምድብ ኣብነታት ኢሉ ዘቐምጦም ደቂ ኣንስትዮ፡ ህጻናትን ዓንጃላት ደቂ ተባዕትዮን እዩ ዝብሎም፡፡ ኣብዚኣ’ባ፡ መብዛሕትኦም ፍላስፋታት ንምንታይ እዮም ብብዝሒ ናብ ደቀ’ንስትዮ ኣነጻጺሮም ዝትኵሱ? ናይ አይንስታይን ኳ እያ ተዘኪራትኒ፡፡ “ካብ ክልተ (ቀዳማይን ካልኣይን) ኲናት ዓለም፡ ካብ ክልተ ኣንስቲ፡ ካብ ሂትለር ብሰላም ተገላጊለ፡፡ ስለዚ ዕድለኛ እየ ክብል ኣይክእልን?” ሶቅራጦስ ውን ከምዚ ኢሉ ነበረ…ክላእ ንሳስ መረቓ ወዲኣ እያ ትትረፈኒ፡፡ ግዳ ዘምጽኣና ንግበር፡፡
ክልተ፥ ናይ ኬፋት ወይ ናይ ብላዕ ወስተ (epicurean) እዩ ዝብሎም ነዞም ካልኣይ ምድብ፡፡ እኹል ፍልጠት ብዛዕባ እቲ ሽግር ይሃልዎም እምበር፡ (ህይወት ከንቱን ትርጉም ዘይብላን ምዃና እዩ እቲ ሓባራዊ ጽንኩር ክውነት ዝብሎ ቶልስቶይ) ጠጥዑሙ እናበልዑን እናሰተዩን ንዓለም ተኸያይፎም ክሓልፉዋ ይመርጹ፡፡
ሰለስተ፥ ብርትዐን ሓይልን (strength and energy)፡፡ መረዳእታኦም ጥርዚ ኣብ ዝበጽሓሉ ደረጃ ብቕጽበት ዝውስኑ ሰባት ኣብዚ ይምደቡ፡፡ እታ ውሳኔ ሓንትን ጽፍፍትን እያ፡፡ ህይወትካ ምጥፋእ፡፡ ኣብ ክሳዶም ገመድ ምእታው፡ ልቦም ብኻራ ሸጠጥ ምባል፡ ኣብ ማይ ከምኡ ውን ኣብ ባቡር ድርግም ምባል ዝጠቐሶም ኣገባባት እዮም፡፡ ኣብ ራሽያ ግዲ ሽዑ ግዜ ዝውትርቲ ኣይነበረትን ኰይና፡ ቶልስቶይ ንወይዘሪት በረኪና ኣይጠቐሳን፡፡
ኣርባዕተ፥ ድኽመት (weakness)፡፡ ኣብዚ ዝምደቡ ሰባት ኵሉ ነገር እናፈለጡ ዘስቅጡን ንውሳኔ ወይ ተግባር ቅሩባት ዘይኰኑን እዮም፡፡ ገለ ነገር ከጋጥም እሞ ፍታሕ ክርከብ ድማ ኢዶም ጠሚሮም ይጽበዩ፡፡
እምብኣርከስ ናይ ቶልስቶይ ሕቶ ናብ ነብስኻ ተርጒምካ ምድብካ (ጋንታኻ) ምፍላጥ ይከኣል እዩ፡፡ ሰናይ ምደባ፡፡
መስከረም 2017


text:
ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2017 ዓ.ም. ዝተኣወጀ ክራይ ናይ ግሊ ኣባይቲ ንምውሳን ዝወጽአ ሓድሽ መምርሒ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገር ተግባራዊ ክኸውን ብንጥፈት ኣብ ዝስራሓሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ዞባ ማእከል፡ መስርሕ ምውሳን ክራይ ንትካላት ዘገልግል ናይ ግሊ ኣባይቲ ከምዝተጀመረ ተሓቢሩ።
ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ክራይ ኣባይቲ ዞባ ማእከል ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ዕላማ ናይ’ዚ መምርሒ’ዚ ካብ’ቲ ናይ መንበሪ ከምዘይፍለ ብምጥቃስ፡ ኣብ መላእ ሃገር ሓደን ምዕሩይን ስርዓተ ዋጋ ክራይ፡ ከምኡ’ውን ንዝምድናታት ኣካረይትን ተኻረይትን ዝውስንን ዝቈጻጸርን ንጹር መምርሒ ንኽህሉ ከምዝሕግዝ ገሊጹ።
ብመሰረት’ቲ ብዞባዊ ምምሕዳራት ወጺኡ ዘሎ መምርሒ፡ እዚ መምርሒ ኣብ ግብሪ ቅድሚ ምውዓሉ ንትካል ኣካርየምዎ ዝጸንሑ ወነንቲ፡ ንተኻረይቲ፡ በቲ ዝተመዓራረየ ዋጋ ክራይ እንተወሓደ ናይ ክልተ ዓመት ሓድሽ ውዕል ክፍጽሙሎም፡ ኣብ ምሕዳስ’ውን ብተመሳሳሊ ብውሑዱ ንኽልተ ዓመት ከሐድሱሎም ግዴታ ኣለዎም።
ኣብዚ ሓድሽ መምርሒ፡ ተኻራዪ – ተኻርይዎ ካብ ዝነበረ ትካል ክለቅቕ ብዝምልከቶ ቤት-ፍርዲ እንተዘይተወሲኑሉ፡ ኣካራዪ ውዕል ከሐድሰሉ ከምዘለዎ፡ ኣካራዪ ውዕል ክራይ ከሐድስ ፍቓደኛ ምስ ዘይከውን ድማ፡ ዝምልከተን ፍቓድ ንግዲ ዘሓድሳ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ፡ ንተኻራዪ ዝተሓደሰ ውዕል ክራይ ከይሓተታ፡ መስርሕ ምሕዳስ ፍቓድ ንግዲ ከምዝፍጽማሉ የነጽር።
መዐቀኒ ክራይ ዘይመንበሪ ኣባይቲ፡ ኣብ ስፍሓት ገዛ ብትርብዒት ሜተር ዝተመርኰሰን ኣብ ዓሰርተ ናይ ክራይ ዞናት ዝተኸፋፈለን ምዃኑ’ውን ተፈሊጡ።
ኣብ’ዚ እዋን፡ ኣብ ዞባ ማእከል ነቲ መደብ ዘወሃህድ ሓደ ማእከላይ ቤት- ጽሕፈት ብምውዳድ፡ ኣብ ዝበዝሓ ንኡስ ዞባታት ተኸፊቱ፡ ድሮ እቲ ስራሕ ተጀሚሩ’ሎ።


text:
ሃይማኖት
ስዊዘርላንድ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ናይ ሃይማኖት ብዙሕነት ዝረኣየላ ሃገር እናኾነት ትኸይድ ኣላ፡ ብኣንጻሩ ኸኣ ብዙሓት ሰባት ምስ ዋላ ሓንቲ ሃይማኖት ዘይጽግዑ እናኾኑ ይመጹ ኣለዉ።
ኣብዚ ዓምዲ: ማሕበረ ኮም ኣለቪ , ናጽነት እምነት, መንግስትን ሃይማኖትን, ግብሪ ቤተ ክርስትያን, ቤት ትምህርትን ሃይማኖትን, ትምህርቲ እስላማዊ ሃይማኖት, ኣብያተ ክርስትያናት, ማሕበረ ኮም እምነት ምስልምና , ማሕበረ ኮም ኣይሁድ, ማሕበረ ኮም ቡድሂስት , ጉጅለታት እምነት ሂንዱ, ሕቶ ኣንቆራ (ሰክት), ዘተ ኣብ መንጎ ሃይማኖታት
Related links:
- ሓበሬታ ብዛዕባ እተፈላለያ ሃይማኖታት
- ሓበሬታ ብዛዕባ እተፈላለያ ሃይማኖታትን ጸገማተንን
- ፓኖራማ ሃይማኖታታ ብፈረንሳ
- ሃይማኖታትን እምነታትን ብፈረንሳ
- ሃይማኖታዊ ምንቅስቓሳት ብፈረንሳ
- ቤተ ክርስትያናት ኣብ ስዊዘርላንድ
- ብዛዕባ ናይ ቤተ ክርስትያን ሃይማኖታን ዝምልከት መሰረታዊ ጽሑፍ ብጀርመን፡ ፈረንሳ፡ ኢንግሊሽ
- ትዕዝብቲ ሃይማኖታት ኣብ ስዊዘርላንድ
- ሃይማኖታውነት፡ ሓበሬታ ትንታነን ብዛዕባ ረቛሒታት ሃይማኖት ኣብዚ ሎሚ ዓለም
- ዓውደ ኣዋርሕን ሃይማኖታውያን በዓላትን
- ማሕበረ ኮም ሃይማኖታት፡ መንግስትን ሕበረተሰብን ብጀርመን፡ ፈረንሳ፡ ኢንግሊሽ


text:
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ስግግር ሊብያ ኩሉ ሓቆፍ መንግስቲ ንምምስራት ኣብዝገብሮ ፃዕሪ ደገፉ ከምዝህብ ሕብረት ኣፍሪካ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ መወዳእታ ንናይ ሊብያ ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ስግግር ኣፍልጦ ሂቡዎ።እዚ ንጋዳፊ ካሊእ ውቅዒት እዩ።ገለ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ሊብያ ስጉምቲ ኣብ ውሳድ ንድሕሪት ምትራፉ ሕብረት ኣፍሪካ ምስ ውድዓዊ ሓቅታት ዘይኸይድ ምኻኑ ዘርኢ ሓቂ እዩ ይብሉ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ስግግር ሊብያ ኩሉ ሓቆፍ መንግስቲ ንምምስራት ኣብዝገብሮ ፃዕሪ ደገፉ ከምዝህብ ሕብረት ኣፍሪካ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሊብያ ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ዘንጊዑ እዩ ፀኒሑ።መንግስታት ናይጀሪያ፡ኢትዮጵያ፡ሴነጋልን ኣይቨሪኮስትን ዝርከብዎም ብርክት ዝበሉ ፍሉጣት መንግስታት ኣፍሪካ ሓዊሱ ፡መብዛሕቲአን ሃገራት ኣውሮፓን ዩናይትድ ስቴትስን ቅድሚ ሓደ ወርሒ ንሃገራዊ ቤት ምኽሪ ስግግር ኣፍልጦ ህበንኦ እየን።
ፕሬዝዳንት ኣይቨሪኮስት ኣላሳን ዋታራ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሊብያ ዘርአዮ ምዝንጋዕ ዘርእዮ ሓቂ እንተሃለወ እቲ ሕብረት ዘለዎ ፅልዋ ኣዝዩ ዝነኣሰ ምዃኑ እዩ ይብሉ።
ሕብረት ኣፍሪካ ብዘርአዮ ትሑት ብቕዓትን ምድንጛይ ውሳነታትን ከምዝጎሃኹ ብግልፂ ክዛረብ እደሊ ዝበሉ እዮም ፕሬዝዳንት ዝጎሃኹ ምዃነይ ክዛረብ እደሊ ዝበሉ እቶም ፕሬዝዳንት እዚ ዘርእየና ሓቂ እተን ዞባዊ ውዳበታት ኣብ ከይዲ ምሃብ ውሳነ ዘይተኣሳሰራ ምዃነን እዩ ኢሎም።ብምስዓብ ድማ ‘’ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ሓላፍነት ናይ ምውሳድ ሓይሊ ዘለዎ ኣይመስለንን።’’ኢሎም።
ኣብ ሊብያ ይብሉ ፕሬዝዳንት ዋታራ ተለቪዥን ኸፍቲካ ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ስግግር ሊብያ ስልጣን ሒዙ እናረአኻ’ውን ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዓለም እንታይ ይፍፀም ከምዘሎ ዝፈልጥ ኣይመስልን ነይሩ ይብል።እቶም ናይ ኣይቨሪኮስት ፕሬዝዳንት ብምውሳኽ ነቲ 54 ኣባል ሃገራት ዝሓቖፈ ሕብረት ናይ ምምሕያሽ ሓላፍነት ከም ደንበ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ ዝኾነ ቁጠባዊ ማሕበረሰብ ዝኣመሰሉ ዞባዊ ውዳበታት ከምዝኾነ ይገልፁ።
ተቓላሳይ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾኑ ሸሁ ሳኒ ‘ሲቪላዊ መለኽቲ ኣፍሪካ’ /Civilian Dictators of Africa/ ዘርእስቱ መፅሓፍ ዝፀሓፉ እዮም።ንሶም ሕብረት ኣፍሪካ ብጉዳይ ሊብያ ሓፊሩ እዩ ይብሉ።
ተቓወምቲ ሊብያ ዝመስረትዎ መንግስቲ ከም ደጋፊ ኣውሮፓን ምዕራባዊያን ተገይሩ እዩ ከምዝርአን ሕብረት ኣፍሪካ በቶም ተቓወምቲ ዋላ’ውን ብኔቶ ዕሽሽ ዝለዝተብሃለ ሓፊሩን ጉህዩን እዩ።እዞም ጉዳያት ከይተፈትሑ ኣብ ሊብያ ሰላም ክህሊ ኣይኽእልን ይብሉ ሳኒ።
ጋዳፊ ኣብ ሙሉእ ኣፍሪካ ንመንግስታትን ዓመፅትን ይብዎ ዝነበረ ናይ ገንዘብ ልግሲ ኣብ ግምት ብምእታው ይብሉ ሳኒ ናይ ሊብያ ቤት ምኽሪ ስግግር ንጋዳፊ ንምግላል ብህፁፅ ክሰርሑ ኣለዎም ይብሉ።
ብደቡብ ኣፍሪካ ዝምራሓ ኣባላት ሕብረት ኣፍሪካ ንናይ ሊብያ ቤት ምኽሪ ስግግር ኣፍልጦ ኣይንህብን ክብላ ፀኒሐን እየን።ትማሊ ሰሉስ ግን መንግስቲ ጃኮብ ዙማ ንናይ ሕብረት ኣፍሪካ ውሳነ ብምኽታል ንሓደሽት መራሕቲ ትሪፖሊ ኣፍልጦ ሂቡዎም ኣሎ።