text:
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ጉዳይ መደብ ዳካ ንውሕስና ስደተኛታት፥ ምስ ተናሓናሒ ሰልፊ ዴሞክራት ሓቢሮም ክሰርሑ ተስማሚዖም ንዝብል ውድቂ ገይሮም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰነድ ዘይብሎም ስደተኛታት ንኸይስጎጉ ምስ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ሰልፊ ዴሞክራት ኣብ ስምምዕ ከምዘይበፅሑ ኣፍሊጦም።
ትራምፕ "ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ስምምዕ ንምብፃሕ፡ ኣብ ጉዳይ ድሕንነት ዶብ ኣዝዩ ሰፊሕ ስምምዕ ክግበር ኣለዎ" ኢሎም።
ናንሲ ፔሎሲንን ቻክ ሻመርን፡ ንእማመ ምትካል ሓፁር ኣብ ዶባት ሜክሲኮ ዘይወገነ፡ ኣብ ኩለንትናዊ ድሕነት ዶባት ከምዝተሰማምዑ ዕላዊ ገይሮም ኔይሮም።
ኣብ ዘበነ ስልጣን ባራክ ኦባማ ዝተተለመ ዳካ ተባሂሉ ዝጽዋዕ መደብ፡ ነቶም ናብ ኣሜሪካ ብቑልዕነቶም ዝኣተዉ "ተስፈኛ" ስደተኛታት ውሕስና ንምሃብ ዝዓለመ'ዩ ነይሩ።
በቲ እዋን ን800,000 ሰባት ውሕስና ብዝሃበ ስጉምቲ፡ ግዝያዊ ፍቓድ ስራሕ ክረኽቡን ትምህርቲ ክቕፅሉን ኪኢሎም እዮም።
ኮይኑ ግን ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ነቲ መደብ ከምዝስርዝዎ ኣፍሊጦም ነይሮም። ነቲ ዳካ ዝተብሃለ መደብ ኣብ ምትካእ ድማ፡ ኣባላት ፓርላማ ክሓስቡሉ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ግዜ ሂቦም።
ሰበ-ስልጣን ሰልፊ ዴሞክራት፡ ኣብ ቤተ-መንግስቲ ንዝተዳለወ ድራር ስዒቡ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ "ዳካ ሕጋውነት ሒዙ ክቕፀል እንትንሰማማዕ፡ ንመንደቕ ሜክሲኮ ዘይሓወሰ ድማ ኣብ ድሕንነት ዶብ እውን ሓቢርና ክንሰርሕ ተረዳዲእናለና" ኢሎም ምንባሮም ይዝከር።
ኣባላት ዴሞክራት፡ ትራምፕ ንዝሓሰብዎ ህንፀት ሓፁር ዝውዕል ገንዘባዊ ሓገዝ ክህሉ ዝድግፍ ዝኾነ ዓይነት ሕጋዊ መስርሕ ውድቂ ከምዝገብሩ ብተደጋጋሚ ክገልፁ ፀኒሖም።
ብወገን መንግስቲ ትራምፕ ዝተውሃበ መግለፂ ግና "ሃነፅቲ ዝኾኑ ሓሳባት ዝተልዓሉሉ ድራር" ካብ ምባል ብዝሰገር ኣብ ዝተገበሩ ስምምዓት ዝተውሃበ ዝርዝር መግለፂ የለን።
ኣብ ጉዳይ ቀረፅ፣ ሓለዋ ዶብን መደብ ዳካን ከምዝተዘተየ ግን ኣይሓብአን።
ወሃቢት ቃል መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ሳራ ሳንደርስ " ኣብ ዳካን ጉዳይ ድሕንነት ዶብን ዘቲኻ፡ ንህንፀት መንደቕ ምግዳፍ ማለት፡ ፍፁም ዘየሰማምዕ ጉዳይ'ዩ ከም ማለት እዩ" ኢለን።
ቻክ ሻመር ብወገኖም " እቶም ፕረዚደንት ነቲ መንደቕ ከምዝቕፅሉዎ ኣነፂሮም እዮም፤ እዚ ግን ኣካል'ቲ ስምምዕ ኣይኮነን" ክብሉ ተዛሪቦም።
ኣብ ፓርላማን ሰኔትን ዓብላልነት ዘለዎ ውድብ ሪፐብሊካን፡ ኣብ ሕግታት ስደተኛታት ደገፉ ከረጋግፅ ወሳናይ እዩ።
ገለ ኣባላት ሪፐብሊካን ግን ስግኣቶም ምግላፆም ኣይተረፈን። ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ፡ ተወካሊ ግዝኣት ኣይዋ ስቲቭ ኪንግ " መሰረት ትራምፕ ተናጊዑሎ፤ ዓንዩሎ፤ ዘይፅገን እዩ፤ ዘተኣማምን ተስፋ የለን" ክብሉ ኣብ ትዊተሮም ጠቂዖም።
ደጋፊ ትራምፕ ዝኾነ ኣሰናዳኢ ፎክስ ኒውስ፡ ሺን ሃኒቲ ብወገኑ "ድኹማን ሪፐብሊካን ንዝኣመኖም መራፂ ክሒዶም" ክብል ኣብ ትዊተሩ ፅሒፉ። ባዕላቶም ንውድቀት እቶም ፕረዚደንት የቀላጥፉ ምህላዎም እውን ሓቢሩ።
ዳካ እንታይ እዩ?
ናብ ኣሜሪካ ብቑልዕነቶም ብስደት ንዝኣዉ ስደተኛታት ውሕስና ንምሃብ ዝወፀ መደብ እዩ። ኣብ 2012 ብፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ናብ ተግባር ኣምፂኦምዎ።
ነዞም "ተስፈኛታት" ዝብሎም ስደተኛታት፡ ዕድል ስራሕ ይፈጠርን ትምህርቶም ንክቕፅሉ ፍቓድ ይህብን።
ትሕቲ 30 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣመልከቲ፡ ተረባሕቲ እቲ መደብ ንምዃን ንዝምልከቶ ኣካል ውልቃዊ መረዳእታታቶም የቕርቡ።
ኤፍ ቢ ኣይ (ፌደራላዊ ቤት ዕዮ ምርመራ) ብዛዕባ ኣመልከቲ ዘቕርቦ መረዳእታ እውን ወሳንነት ይህልዎ። ካብ ገበን ነፃ ምዃንን ካልኦት ኣገደስቲ መረዳእታታትን የቕርብ።
በዚ መሰረት፡ ስደተኛታት ምስ ምዃኖም ብዝተተሓሓዘ፡ ዝኾነ ዓይነት ዋኒኖም ክሳብ ክልተ ዓመታት ክናውሓሎም መንግስቲ ኣሜሪካ ይፈቅድ።
ካብቶም "ተስፈኛታት" ስደተኛታት፡ እቶም ዝበዝሑ፡ ካብ ሜክሲኮን ካልኦት ሃገራት ላቲን ኣሜሪካን ዝመፁ እዮም።
ክፍሊ ፍትሒ ኣሜሪካ ከምዘፍለጦ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ተረባሕቲ ዳካ ዝኾኑ ስደተኛታት፥ በቲ ኣብ 5 መጋቢት 2018 ዝእለ መደብ ዝፅለው ኣይኮኑን።


c: text/html

text:
ዓወተ ንኾርዓሉ ጅግና ደኣምበር መሸቀጢ ክኸውን ኣይንፈቕድን!!
ዝነደየ ነጋዳይ’ሲ ሕሉፍ መዛግብቱ ይግጽል ከምዝበሃል፡ ሕጂ ነቲ ኣብ ኢድ ዘሎ መድረኻዊ ዕማም ምእላይ ገባቲ ስርዓት ህግደፍን ብድሕሪኡ እንታይ ይገበር? ንዝብል ንጹር መደባትን ዝጸልመቶም ፖሎቲካዊ ውድባት ንልዕሊ ሱሳ ዓመት ንድሕሪት ተመሊሶም ጉዳይ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ንህዝቢ ከም መወደቢ ክጥቀምሉ ሕፍር ከይበሉ ይንቀሳቐሱ ኣለዉ።
ድሕረ ባይታ ናይ ሎሚ ጽሑፍና፡-
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣይንቕድሚት ኣይንድሕሪት ኮይኑ ይሰሓግ ምህላዉ ጸሓይ ዝወቕዖ ምስጢር ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ኤርትራ ንዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ዝምባሌታት ዝጥርናፍ ቅኑዕ ኣርኣያ ብምዃኑ፡ ክሳብ እዚ ዕለት’ዚ ሂወት ክለብስን ደልዲሉ ክጎዓዝን ዝኸፈልናዮ ጻዕርታት ቀሊል ስለዘይኾነ፡ ኣብ ውሽጡ ዝኾነ ጸገማት ከጋጥም ከሎ ብሸለልትነት ንርእዮ ጉዳይ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘንጸባርቕ ጸገማት ንምፍታሕ ክሳብ መጨረሽታ ከይተሓለልና ክንሰርሕ ጸኒሕና። ብርእይቶና ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘንጸባርቕ ጌጋታት ብመን ተፈጺሙ ብዘየገድስ ካብ ሕኸኸኒ ክሓከካ ሓራ ብምዃን ንጸሊም ጸሊም፡ ንጻዕዳ ድማ ጻዕዳ ክንብል ዘይዕጸፍ መትከላዊ ምርጫና’ዩ። ንውሳኔታትን ስምምዓትን ብምጥሓስ ኢደ-ውነናዊ ስርሓት እናሰርሑ ሓድነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዘናግዑ ኣካላት ድማ ኣትሪርና ንቃለስ።
ኣብ ውሽጢ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘጋጥሙ ካልኣዊ ፍልልያት ዘይመልክዑ ብምሃብ፡ ለይትን ቀትርን ፖሎቲካ ክሰርሑን ጸቢብ ረብሓታቶም ንምርግጋጽ ህርድግ ዝብሉ ኣካላት ካብቲ ኣብ ኢድ ዘሎ እዋናዊ ዕማም ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምውጻእና ዘየዕርፉ’ኳ እንተኾኑ ካብ ናይ ሳልስቲ ዕንቅፋት ሓሊፉ ሱር ዝሰድድ ጸገማት ኣይኮነን ብምባል ሸለል ክንብሎ ጸኒሕና። ይኹን እምበር እንተተደጋጊሙስ ሓቂ ስለ ዝመስል ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ህሞት ድማ ህዝቢ ንምትላል ዝግበር ኣጉል ፈተነታት ንምቅንጣጥ፡ ነቲ ጽኑዕ እምነትና ስለዝኾነ ደኣምበር ንማንም ንምፍታው ወይ ጸቢብ ግዝያዊ ረብሓታት ንምርካብ ዘይንሕዞ ቅኑዕ ኣረኣእያናን መርገጽናን ከነብርህ ንግደድ።
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ጀማሪ ብረታዊ ቃልስን ግቡኡ ፈጺሙ ዝተሰወአ ጅግናን ምዃኑ፡ ድልዱል እምነት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)’ዩ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ፍሉይ ርእይቶ ኣለኒ ዝብል ኣባል’ውን የብልናን። ብዝተፈላለየ ምክንያታት እንተዝህሉ’ውን ካብ ውድብ ዝባረረሉ ኣይኸውንን። ንሓደ ኣባል ውድብና ኣባል ዘብሎ ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ንጥፍኣት ዳሪጉ ዘሎ ኣዕናዊ ስርዓት ህግደፍ ብምድሓን ንሓዋሩ ኣብ ውሽጡ ይኹን ምስ ጎረባብቱ ንሰላምን ደሞክራስን ብልጽግናን ንምርግጋጽ ዝጽዕት ኣብ ህዝቢ ዘርጊሕናዮ ዘለና ፖሎቲካዊ መደብ-ዕዮ ምስ ዝኣምንን ንምዕዋቱ ምስ ዝጽዕርን ጥራሕ’ዩ። ምስቶም ጉዳይ ዓዋተ ናይ ሕጂ ውዑይ ኣጀንዳ ጌሮም ሒዞሞ ዘለዉ ውድባት ፍልልይና ድማ እዚ ዝስዕብ’ዩ።
ንሳቶም ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ንፍሉይ ጉጅለ ዝያዳ ከምዝብጸሖ ጌሮም ብምውሳድ ዝያዳ ተሓለቕቲ ኮይኖም ክቐርቡ ይህቕኑ። ብርእይቶና ከኣ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ብረታዊ ቃልስና ክዕወት እንተኾይኑ ሙሉእ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ክጽንበሮ ኣለዎ ኢሉ ንስለ ሙሉእ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዝተቓለሰ እምበር ንስለ ፍሉይ ጉጅለ ጥራሕ ዘቕነዐ ዕላማ ከም ዘይነበሮ ንኣምን። ስለዚ ንዓኹም ጥራሕ ከም ዝብጸሓኩም ጌርኩም ኣይትሸቅጡ ንብሎም። ኣብ ርእሲኡ፡ ካብዚ ሕጂ ዘለናዮ ዝኸፍእ ኩነታት ስለዘየለ ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ብሂወቱ ኔይሩ እንተዝኸውንስ፡ “ሓደራኩም ብስመይ ኣይትሸቅጡ ናይ ብሓቂ ብኣይ ትሕበኑ እንተኮንኩም መድረኻዊ ዕዮ ገዛኹም ጥራይ ግበሩ፡ እቲ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ንምድሓኑ ብረታዊ ቃልሲ ዝጀመርኩሉ ውጹዕ ህዝቢ፡ ሕጂ ብደቂ ሃገሩ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝኸፍአ መነባብሮ የሕልፍ ኣሎ’ሞ ንዕኡ ንምድሓን ተጓየዩ፡ ኣነ ብሰላም ዓሪፈ ኣለኹ፡ ስመይን ጅግንነተይን መተኣኻኸቢ ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ስለዝኾነ፡ ንዝተወሰነ ጉጅለ ከም ዝውክል ጌርኩም ኣይተነኣእሱኒ” ምበለ ኔይሩ።
ብርግጽ እቶም ብሓምድ እድሪስ ዓዋተ ንሕበን ዝበልና፡ ሓቀኛ ታሪኹን ጅግንነቱን መታን ክዕቐብ መጻሕፍቲ ንጽሓፈሉ። ካብ ወለዶ ንወለዶ ዝሰጋገር ካብ ጫፍ ንጫፍ ኣብ መላእ ኤርትራ ዘነጸባርቕ ሓውልቲ’ውን ንስራሓሉ። ብዝተፈላለየ ምክንያት ድማ ኣብ ልዕሊ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ቅሬታ ዘለዎም ዜጋታት ኤርትራዊ መሰሎም ክንፈጉ ኣይግባእን። ንሕና ንኣምነሉ ጉዳይ ግድን ናይ ካልኦት እምነት ክኸውን ኣለዎ ብምባል ተጽዕኖ ምግባር ቅኑዕ ኣይኮነን። ኣገባቡ ብዝሓለወን ንሓድነት ህዝቢ ብዘየናግዕ መንገድን ዝኾነ ዜጋ ነጻ ኮይኑ ሓሳቡ ምግላጽ መሰሉ ሕሉው ክኸውን ይግባእ። እዚ ዘይነፍቅድ ምስ ንኸውን ካብዚ ሕጂ ዘሎ ጸረ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ፍልልይ ኣይህልወናን’ዩ። ብካልእ ኣዘራርባ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ነቶም ንሓምድ እድሪስ ዓዋተ ከም መሪሕን ጅግናን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ዘይቕበሉ ባእታታት ይኹኑ ውድባት፡ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ክነፍጎም ምስ ንፍትን ኣብታ ጽባሕ ክትህነጽ ትጽቢት ዝንበረላ ኤርትራ ንህዝብና ምስ ዝተፈላለየ ኣተሓሳስብኡ ኩሉ መሰላቱ ብዘይደረት ከነኽብር ኢና ዝብል መብጽዓታት ኣዝዩ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ’ዩ ዝኸውን። ከምቲ ብተደጋጋሚ ዝስማዕ ኣጉል መብጽዓታት ገባቲ ኢሳይያስ ከይኸውን’ውን የሰኽፍ’ዩ።
ብዝኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ንጉዳይ ሓምድ እድሪስ ዓወት ከም መፈላለዪ ክጥቐምሉ ዝደልዩ ሓይልታት መድረኻዊ ዕማምን ናይ ጽባሕ መደባትን ዝጸልመቶም ኣብ ሕልምታት ትማሊ ዝነብሩ ምዃኖም ንኣምን። ሕጂ’ውን መንፈስ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ መቓብር ናይቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምፍሓር ደኣ ንፍዑን ተቓለሱን ደኣምበር፡ ብወገነይ ኣብቲ ግዜይ ብክንድ’ቲ ዓቕምታተይ ዘፍቕዶን ህዝቢ ዝሓቶ ዝነበረን ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን ዝግብኣኒ ዕማም ገይረ ብሰላም ኣዕሪፈ ኣለኹ በጃኩም መቓብረይ ኣይትሰንጥቑ’ዩ ዝብል ዘሎ። ኣብ ልዕለይ ክህሉ ዝኽእል ኣረኣእያን ኣጠማምታን ቁኑዕ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ፡ ምእንቲ ድሕነት ኤርትራን ህዝባን ጥራይ ተቓለሱ። ኣብ ህልውናይ’ውን እንተኾነ፡ ኣገልጋሊ ህዝቢ ኤርትራ ደኣምበር ብፍጹም ልዕሊኡ ኣይነበርኩን። ሕጂ’ውን ልዕሊኡ ክኸውን ኣይኽእልን’የ። ጉዳይኩም ብግቡእ እናማሓደርኩም ነዚ ውጹዕ ህዝቢ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ሕሰምን ስቓይን ንምንጋፍ ንፍዑን ተቓለሱን’ዩ ዝብል ዘሎ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
11 ነሓሰ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9839

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ዘይብሱል መምዘኒ፡ ምፍልላይ2022-08-14 10:32:39 Written by EPDP Information Office Published in EPDP Editorial Read 733 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ ከምዚ ናትና ዝኣመሰለ፡ መስርሕ ፖለቲካዊ ቃልሲ፡ ናይቲ መስርሕ ተዋሳእቲ፡ ናይ ሓባር ሸቶኳ እንተሃለዎም “ብኸመይ ናብቲ ሸቶና ንብጻሕ?” ኣብ ዝብል፡ ብዝተፈላለዩ ዛዕባታት ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት ክህልዎም ንቡር እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ቀንዲ ዕማም ናይቲ ቃልሲ ነቲ ናይ ኣተሓሳስባ ምፍልልያት ኣመሓዲርካ ናይ ሓባር ጸላኢ በዲሁ ናብ ዓወት ዘምርሕ መንገዲ ከተትሕዞ ምብቃዕ እዩ። እዚ ኣብ ዝሓለፈ ኮነ ኣብዚ ናይ ሎሚ መድረኻት ቃልስና’ውን ኣድላይነቱ ህያው እዩ።
ኤርትራውያን ካብ ኣርበዓታት ጀሚርና፡ ናይ ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ማሕበራትን ሰልፍታትን ኮይና፡ ዝተፈላለዩ ናይ ኣተሓሳስባ ኣቕጣጫታት ንኽተል ምንባርና መዝገብ ታሪኽ ፖለቲካዊ ቃልስና ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስና እውን፡ እቲ ካልእ ንኡሳት ምክፍፋላት ገዲፍና፡ ሰዓብቲ ውድባት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ካልኦት ውድባትን ኮይና፡ ተሰሊፍና። ኣብ ዝነበርና ውድብ ንንበር፡ ሸቶታትና መግዛእቲ ስዒርካ ምውሓስ ነጻን ልኡላዊት ኤርትራ ነይሩ፡ ድሕሪ ክንደይ ሰዓቦ ጉተቶን ከኣ ተረጋጊጹ።
እቲ ኣብ ዝተፈላለያ ውድባት ምስላፍና ከምቲ ገለ ወገናት ክገልጽዎ ዝፍትኑ ዝነበሩ፡ ናይ ገስገስትን ኣድሓርሓርትን፡ ናይ ኣስላምን ክርስትያንን፡ ናይ ከበሳን መታሕትን፡ ናይ ምሁርን ዘይምሁርን፡ ናይ ሰራሕተኛን ሓረስታይን ወይ ናይ ደገፍቲ ናጽነትን ተጻረርቲ ናጽነትን ምክፍፋል ኣይነበረን። ናይ’ቲ ናብ ዘይተደላዪ ምርጻምን ምርሕሓቕን ዝማዕበለ ምፍልላይና ቀንዲ ጠንቂ፡ ተቐራሪብካ፡ ብሓልዮትን ምጽውዋርን ነቲ ዝነበረ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት ምቅርራብን ምምሕዳርን ስለ ዘይተኻእለ እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ከኣ ነዚ ክውግኖ ዝኽእል ዓቕሚ ዘይምንባሩ እዩ ኢልካ ምድምዳም የጸግም። በቲ ምርሕሓቕን ዘኸተሎ ምድማይን “ክጥቀም እየ” ዝብል ዘየናሕሲ ሓይሊ ስለ ዝነበረ እዩ ዝብል ከም ምኽንያት ቦታ ዘይወሃቦ ኣይኮነን። ናይቲ ናይ ሽዑ ዘይሓላፍነታዊ ኣተሓሕዛ መቐጸልታ ከኣ ክሳብ ሎሚ’ውን ሓድነት ሃገርናን ህዝብናን ዝሕምስን ኩሉ መሰላትና ዝግህስን ዘሎ እዩ።
ዝተፈላለዩ ርኢቶታት ኣብ ዝሕንብስሉ መስርሕ ቃልሲ፡ ናይ “ናተይ ርኢቶ እዩ እቲ ቅኑዕ” ውድድር ክህሉ ነውሪ ኣይኮነን። እንተኾነ ኣብ ሓደ ጉዳይ ክልተ ቅኑዕ ስለ ዘይህሉ፡ እቲ ቅኑዕ እቲ ናትካ ምዃኑ ከተእምን ርትዓዊ ምኽንያታት ኣቕሪብካን፡ ምክርኻር መሰል እምበር ዝንጸግ ኣይኮነን። ዘይሩዘይሩ ግን እቲ መስርሕ ናይ “እንካን ሃባን” ክኸውን እንከሎ፡ ናብ ጥዑይ ሓባራዊ መደምደምታ ስለ ዝመርሕ፡ ማዕረ እቲ ክትስማዕን ክትእመንን እትደልዮ፡ ንክትሰምዕን ክትቅበልን ቅሩብ ምዃን ሓላፍነታዊ እዩ። ናብ ቅኑዕ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ኣወጋግና ዘብጽሕ ውሕሉል ኣገባብን ከኣ ንሱ እዩ። እዚ ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ሓይሊ ብቕዓት ዝምዘነሉ እውን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ነካይዶ ኣብ ዘለና ቃልሲ፡ ደንበ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ በዂርዎ ዘሎ ድማ እዚ ውሕልነትን ልቦናን ምዃኑ ኣሉ ዝበሃል ኣይኮነን። ዝሓለፍናዮ ክንመዝንን መጻኢና ክንእምትን እንከለና፡ ኣብ ክንዲ ብውልቂ ይኹን ብሓባር ከካባና እንጅምር፡ ብፍላይ ንተሓታትነት ኣብ ዝምልከት ኣጻብዕትኻ ናብ ካልእ ምቕሳር፡ ክእረም ዝግበኦ ዘተዓዛዝብ ኣካይዳ እዩ።
ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት፡ እንተ ተኻኢሉን ተቐራሪቡን ምሉእ ፍታሕ ክተረክብ፡ ወይ ድማ ነቲ ዝፈላልየካ ወጊንካ ኣብቲ ዘሰማምዓካ ብሓባር ክትሰርሕ፡ ቀዳማይ ቆላሕታ ናይ ትህቦም ዛዕባታት ብጥንቃቐ ምስራዕ ዕዙዝ ኣገዳስነት ኣለዎ። ቅድሚት ክስራዕ ዝግበኦን ግዜ ዘይህብን ዛዕባ ንድሕሪት ገዲፍካ፡ ቀዳምነት ንዘይወሃቦ ቅድሚት ኣምጺእካ ፍልልያት ምብላሕ፡ ኣገባቡ ውሕሉል፡ ውጽኢቱ ከኣ ብሱልን ከምዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራዊ ጉዳያትና ብግቡእ ዘይወገና ክነስና፡ ኣብ ዋኒን ዝምድናና ምስ ትግራይ ዝያዳ ንስሕሓብ ምህላውና ቀዳምነትና ብግቡእ ዘይምስራዕ ዘመልክት ኢዩ። ናይ ትግራይ ዛዕባ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና ጽልዋ ከም ዘለዎ ከይከሓድና በቲ እንሰርዖ ሃገራዊ ቀዳምነታትና ከነመሓድሮ እዩ ዝግበኣና።
ኣብ ከምዚ ነካይዶ ዘለና ተሃዋሲ ቃልሲ፡ ጉዳይ ዝምድና ምስ ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ ሓይልታት ቦታ ኣለዎ። እንተኾነ እዚ ዝምድናታት ቅድሚ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ጉዳይና ዝስራዕ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ኩልና ንከታተሎ ከም ዘለና፡ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝምልከት ሓድሽ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ምስተጋህደ ንኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ’ውን ጸልይዎ እዩ። ኣብቲ መስርሕ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ዓቂብና፡ ከከም ኣመዛዝናናን ፖሊስናን እድግፎን እንቃወሞን ከም ዝህልወና ብግብሪ ርኢናዮ ኣለና። እዚ ንቡር እምበር ዘሰንብድ ኣይምኾነን።
ካብኡ ሓሊፉ ካብቲ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና እነንጸባርቖ ብዝኸፈአ፡ ብሓፈሻ ኣብ ምዕባለ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ዝምድና ምስ ትግራይ ዝምልከት ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ ጫፋት ምሓዝና፡ ይፈቶ ይጸላእ ድኽመትና ዝተንጸባረቐሉ እዩ። ኣብዚ ዙርያዚ፡ ኣብ መትከል ዘይተመርኮሰ፡ ነቲ ሓደ ክትጸልእ ክትብል ነቲ ካልእ ምድጋፍ፡ ነቲ ካልእ ክትድግፍ ክትብል ከኣ ነቲ ካልእ ናይ ምኹናን ግጉይ ኣተሓሕዛ ተንጸባሪቑ። ክሳብዚ ቀረባ ብመትከል ተቓዋሚ ህግደፍ ጸኒሕካ ሎሚ ህግደፍ ኣንጻር ህወሓት ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ጎስጓስ ደጋፊ መሲልካ ዘለካ ጽልኢ ንምርኣይ፡ ኣብ ፈስቲቫላት ህግደፍ ምኹዳድ ከም ናይዚ ኣብነት ዝውሰድ ተርእዮ እዩ። በቲ ካልእ ገጽ እውን ንህግደፍ ክትጸልእ ክትብል ምእንቲ ናጽነት ንዝተኸፍለ ዋጋን ንልኡላውነት ኤርትራን ካብቲ ክብደቱ ንታሕቲ ምምዛኑ ይንጸባረቕ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ እቲ ቀንዲ በዳሂ ዕማም ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ፡ እንታይ ይሰየም ብዘየገድስ፡ ብሓባር ከስርሓካ ዝኽእል ናይ ሓባር መድረኽ ክትፈጥር ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ። ነዚ ከነዕውት ምብቃዕናን ዘይምብቃዕናን፡ ጉጅለ ህግደፍ ንምስዓርን ዘይምስዓርን ኮነ፡ ምስ ጐረባብትና ጥዑይ ዝምድና ክንፈጥር ንምብቃዕን ዘይምብቃዕን ወሳኒ ቅድመ-ኩነት እዩ። ኣብ ኤርትራዊ ዋኒንካ ከየድማዕካን ዝጀምርካዮ መስርሕ ምፍጣር ናይ ሓባር መድረኽ ኣደስኪልካን፡ ነቲ ስዒቡ ክመጽእ ዝግበኦ ዝምድና ቀዳምነት ምሃብ ብሱል ኣተሓሕዛ ኣይኮነን። ኣብ ናይ ገዛእ ርእስኻ ዓቕምን ናይ ውሳነ ናጽነትን ናይ ዘይምትእምማን ምልክት’ውን እዩ። እዚ ንቃልስና ኣንጻር ህግደፍ ዘዳኽም ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ተበታቲና እንዛመዶ ሓይሊ እውን ዝጠቕሞ ኣይኮነን። ምናልባት ከም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት፡ መስርሕ ምቅርራብና ከምቲ ዝድለ ከነዕውቶ ብዘይምኽኣልና፡ ካልእ ኣቋራጭ መንገዲ ናብ ዓወት እንተተጸቢና ከድምዕ ኣይክእልን እዩ። ስለ’ዚ ኣብቲ መተካእታ ዘየብሉ ናይ ሓባር ጉዕዞ ከነድምዕ፡ “ኣብ ዘይብሱል መምዘኒ፡ ምፍልላይ” ኣወጊድና፡ ክንሰማማዕ ኮነ፡ ክንፈላለ ጽኑዕን ብሱልን ምኽንያት ክህልወና ናይ ግድን እዩ።


text:
December 19, 2020
ብዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
መዘኻኸሪ
እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ብኣርባዕተ መጽናዕታዊ ኽፋላት ዝቖመት’ያ፡፡ እቲ ኽፋላት ብ2001፡ 2006፡ 2010ን 2018ን ዝተዳለወን ኣብ ሽግር ሶማልያ ዘተኰረን’ዩ። ኣንባቢ ንነፍስ ወከፍ ክፋል ኮን ቅድሚኡ ዘሎ ኽፋል ከይተወከሰን ብድሕሪኡ ናይ ዚመጽእን ትሕዝቶ ከይተመልከተን ንበይኑ ኸንብቦ ዘጸግሞ ኣይኮነን።
ቀዳማይ ክፋል
ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ
ኣብ ኣእምሮ ነፍስ ወከፍ ብጒዳይ ሶማልያ ዚግደስ፡ ንሕሉፍን ህልውን ወተሃደራዊ ምዕባለታቱን ዘሕዝን ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳቱን ዚከታተልን ንገዛእ ርእሱ ምስ ሓው ህዝቢ ሶማልያ ተሪር ምትእስሳር ከም ዘሎዎ ገይሩ ዚርእያን ሰብ፡ ህዝቢ ሶማልያ ኣብ ክልተ ሽሕ ዓ.ም. እንታይ ዕድል ከጋጥሞ’ዩ? ንመሬትን ህዝብን ሶማልያ ናብ ናይ ሓባር ጥፍኣት ዚዕድም፡ ሓው ንሓው ኪቐትል ከም ፍታሕ ዚርእየሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ዚብሉ ሕቶታት ይቕረጽዎ። ነዚ ዝተጠቕሰ ሕቶ ንምምላስ እምበኣር፡ ንድሕሪት ብምምላስ ንታሪኽ ህዝብን መሬትን ሶማልያ ምውካስ የድሊ።
ሶማልያ ከም ኲለን ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣብ መወዳእታ መበል19 ክፍለ ዘመን እያ ነዚ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ሒዛቶ ዘላ ጀኦፖለቲካዊ ኻርታ ሒዛ ዝተቐልቀለት። ሓንቲ ካብተን ግዳያት ጉባአ በርሊን (1884-1885) ዝኾና ሃገራት’ውን እያ። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ መግዛእታውያን ሃገራት ኤውሮጳ፡


text:
ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ሎሚ 13 ሰነ (20 ሰነ) ኣብ መላእ ዓለም ይዝከር ኣሎ::
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ዝመሃር ኤርትራዊ ስደተኛ በራኺ ወልዳይ ብዛዕባ ናይ ስደት ህይወቱ ብፍላይ ናይ ዩኒቨርሲቲ ህይወቱ ከምዚ ክብል ይገልጽ።
ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት እዩ: ሃገሩ ኤርትራ ገዲፉ ዶብ ሰጊሩ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወ በራኺ ይገልጽ:: ንሓደ ዓመት ዝኣክል ዓዲ ሓርሽ ኣብ ዝበሃል መዕቖቢ ስደተኛታት ድሕሪ ምፅናሕ ናይ ትምህርቲ ዕድል ረኺቡ ናብ ዩኒቨርስቲ ክኣቱ ኪኢሉ:: ኣብ ዩኒቨርሲት ኣክሱም ድማ ብነርሲንግ ቀዳማይ ድግሪ ናይ ምምሃር ዕድል ረኺቡ::
ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዘለዉ ዩኒቨርቲታት ንመዕቖቢ ስደተኛታት ኤርትራ እቲ ዝቐረበ እዩ:: ኣብቲ ናይ ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ህይወቱ ምስ ማሕበረሰብ እቲ ዩኒቨርሲቲ ተሓዋዊሱ ብምምሃሩ ሰናይ ርክብ ምጅማሩ ዝገልፅ በራኺ ብቋንቋ ዘይምርድዳህ ካብ ዘጋጠምዎ ብድሆታት ምንባሩ ይዛረብ::
በራኺ ድሕሪ ክልተ ሰሙናት ካብ ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ብነርሲንግ ብድግሪ ክምረቕ እዩ:: ድሕሪ ምምራቑ ተመሊሱ ናብ መዕቖቢ ስደተኛታት ከምዝኣቱ እዩ ገሊፁ:: እንተኾነ ግን ካልእ ዕድል ትምህርቲ እንተረኺቡ ክመሃር ድልየት ከምዘለዎ ይገልጽ::
"ካብ ዓድኻ ተስድዲካ ስለዝወፃእኻ ተስፋ ምቑራፅ ኣየድልን" ዝብል መርገጺ ዘለዎ በራኺ ዝኾነ ስደተኛ ዝረኸቦ ዕድል ተጠቒሙ ህይወቱ ንምቕያር ብትብዓት ክሰርሕ ይግባእ ይብል:: ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኣርባዕተ ናይ ስደተኛታት መዕቖቢ ጣብያታት ልዕሊ 50 ሺሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ተገሊፁ::


text:
Radio Erena: 17 January 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ቲ ንግብጽን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ምህናጽ ዲጋ ሚለንዮም ዝህልዎ ጽልዋን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ንምዝርራብ ናብ ካይሮ ከምርሕ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ግብጺ ገሊጸ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ግብጺ ከምርሕ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ፣ ሓደ ሰሙን ድሕሪ’ቲ ድሕሪ’ቲ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብታ ሃገር ዘካየዶ ዑደት’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ናብ ግብጺ ብምብጻሕ ንባይቶ ግብጺ መብርሂ ክህብ ተመዲቡ እኳ እንተነበረ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ክደናጎ’ዩ ጸኒሑ።
ባይቶ ግብጺ ብዛዕባ ዑደት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ኣብ መፋቕር ወርሒ ታሕሳስ 2017 ኣብ ዝሃቦ ድምጺ፣ ነቲ ዑደትን መብርሂ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ባይቶን ብዓብላሊ ድምጺ ደጊፉ።
ብመሰረት እዚ ድማ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ግብጺ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ንባይቶ እታ ሃገር ግብጺ መብርሂ ክህብ ትጽቢት ኣሎ።
ግብጽን ኢትዮጵያን ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል ኣብ ዝሰሓሓባሉ ዘለዋ እዋን፣ ጎኑ ጎኑ ድማ ግብጽን ሱዳንን ብጉዳይ ዶባ ምውጣጠን፣ ንጸጥታ እቲ ዞባ ኣብ ወጥሪ የእትዎ ይርከብ።
=======================


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክፍቲ ናይ ጉልበት ስራሕ ከምዘለዎ ምስ ሰምዐ ኩሎም ዘድልዩ ሰነዳት ብምምላእ ስራሕ ናብ ዘቑፅር ማክቤል ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ናይ ውልቂ ማሕበር እንተቕረበ’ውን ናይ ስራሕ ዕድል ከምዘይረኸበ ወዲ 27 ዓመት ነባሪ ከተማ ኣዲስ ኣበባ መንእሰይ ኣሸናፊ ደስታ ይገልፅ።ምኽንያቱ እውን ናይቲ ገዛኢ ፓርቲ ኣባል ብዘይምዃኑን የግዳስ ኣብ ቐረባ እዋን ናይ ዝተጣየሸ ‘’ናይ በዓል ራኢ ማሕበር መንእሰይ’’ ኣባል ብምዃነይ እዩ ይብል።’’ኩሉ ኢትዮጵያዊ መንእሰይ ተረባሒ ክኸውን ኣለዎ።ኣባል ኢህወድግ እንድሕር ዘይኮይንኻ ስራሕ ኣይትረኽብን ምባሉ ሓደገኛ እዩ።’’
ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ገለ ሓለፍቲ ማክቤል ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ናይ ውልቂ ማሕበር’ውን ናይ ጉልበት ስራሕ ንኽሰርሑ ንመናእሰይ ዝመልመልሉ ኣገባብ ብመንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከምዘይተደልየ ንቪኦኤ ገሊፆም።ብፍላይ ድማ እቶም ተቖፀርቲ ኣባላት ማሕበር መናሰይ ብዓል ራኢ ምዃኖም መፈላልዩ ነጥቢ ምዃኑ ሓቢሮም።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ሎማዕንቲ ኣብዝሃቦ መለሲ ዝተውሃበ ሓበሬታ ዝተጋገየ እዩ ኢሉ።መነግዲ ኣየር ኢትዮጵያ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስራሕ ንትካላት ወሃብቲ ኣገልግሎት ብምሃብ ከምዘስርሕ ዝሓበራ ምኽትል ፕሬዝዳንት ምምሕዳር ሓይሊ ሰብ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ወ/ሮ ኤልሳቤት ጌታቸው ኣብ ከይዲ ሙቑፃር ሓይሊ ሰብ ርክብ ዝፈጥራ ምስቶም ትካላት እምበር ምስ ውልቀ ሰራሕተኛታት ኣይኮነን ኢለን።
ንናይ ጉልበት ስራሕ ዝቐረቡ ሰራሕተኛታት ብቑዓት ኮይኖም ኣይተረኸቡን ዝበላ ወ/ሮ ኤልሳቤት እቲ ሳልሳይ ናይ ስራሕ ዓይነት ማለት’ውን ምምልላስ ኣቑሑት መንገደኛታት ብምዃኑን ንብረት ዘለዎ ስለዝኾነን ዝለዓለ ጥንቃቐ ዘድልዮ ስራሕን ኣብኡ ዝሳተፍ ትካል ጥብቕ ንዝበለ መዐቀኒ ክሓልፍን ኣለዎ ኢለን።
ኣባላት ብዓል ራኢ ማሕበር መናእሰይ ስለዝኾና እዩ ዝተነፈገና ብዛዕባ ዝበልሉ እንትምልሳ እቲ እንኮ መዕቀኒ ብቕዓት እዩ፣ክዘራረቡ እንተኾይኖም እውን ምስ ማክቤል እምበር ምሳና ዘራኽብ የብሎምን ኢለን።


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ዝፈሪ ቡን ኣብ ዕዳጋ ፅቡቕ ተጠላቢ ይኸውን ኣሎ። ኣብቲ ወረዳ ጣብያ ወረባየ ኣብ ምፍራይ ቡን ዝወፈሩ ሓረስቶት ፅቡቕ ዕዳጋ ይረኽቡ ከምዘለዉ እንተኾነ ሕፅረት ማይ የጓንፎም ከምዘሎ ሓቢሮም።
ኣብ ወረዳ ወረባየ ዝርከቡ ሓረስቶት ዝበዝሑ ጫት ከፍርዩ ቡን ቦታ ስኢኑ ይብሉ። ኣብ ውሽጢ እቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ግና መንግስቲ ንኣፍረይቲ ቡን ጠመተ ሂቡ ስለዘተባበዐ ፅቡቕ ለውጢ ከምዝተረኸበ ይገልፁ።
“ቡን ልክዕ ከም ነፍሰፁር ሰበይቲ ፍሉይ ክንክን ይሕትት። ማይ ብቐረባ ክረክብ ኣለዎ። ኮይኑ ግና እኹል ማይ ኣይረኸብናን። ኣብ ክልተ ሰሙን ሓደ ግዜ ክረክብ እናተገበኦ ዳርጋ ኣብ ዓመት እዩ ዝረክብ ዘሎ” ይብሉ ሓረስታይ ሞላ ኣርጋነ።
እቶም ሓረስቶት ዘፍረዩዎ ቡን ሒዞም ናብ ከተማ መቐለ ብምምፃእ ንህዝቢ ኣረእዮም እዮም። ነቲ ኣብ ትግራይ ንፈለማ እዋን ዝተኻየደ ምርኢት ቡን ትግራይ ብናቲ ስራሕቲ ሌላን ምዝንጋዕን ከምኡ እውን ብተኸስተ ትካል ስራሕቲ ምልላይ ዝተሰናደአ እዩ ነይሩ።


text:
June 15, 2019
ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
ብኣጋጣሚ መዓልቲ ሰማእታት፡ ነፍስኻ እትውከሰሉን እትግምግመሉ መዓልቲ፡ ምስ ሰማእታት ዝመቐረ፡ ዝጸበቐን ዝመረረን ሂወት ኣሕሊፈ፡
ኣብ ሰውራ ቀዳማይ ዝርአኹዎ ስዉእ ኣብ 1967 እዩ፡
ንሕና ቅኑዕ መኣዝን ሒዝና ንጉዓዝ ኣሎና!
ድሌት ክቡር ህዝብና ዘማልእ ክውንነት ንምፍጣር ንቅድሚት ንመርሽ!!
መርበብ ሓበሬታ ማእከል እስትራተጂያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ ብኣጋጣሚ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ምስ ጽሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ተጋዳላይ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ። ንሱ ኣብ ቃለ መሕትቱ፡ መዓልቲ ሰማእታት ሕድሪ ጀጋኑ ሰማእታት ክሳብ ክንደይ ፈጺምና ነብስና እንግምግመሉን ካብ ሕሉፍ ትምህርቲ እንቀስመሉን ናይ ቀረባን ርሑቕን እስትራተጂ እንስእለሉን ኣጋጣሚ ምዃኑ ኣዘኻኺሩ። ካብ’ቲ ብዙሕ ቅያታት እተፈጸመሉ ሃብታም ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ስለምንታይ 20 ሰነ ከም መዓልቲ ሰማእታት ተመሪጻ ድማ…


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ላዕለወት ሰራሕተኛታት ዩኤን ዝወሰደቶ ናይ ምብራር ስጉምቲ ንቡዙሓት ዓለም ለኻውያን ትካላት ምቑጥዑ ስዒቡ ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮፓ፣ጀርመን፣ እንግሊዝን ውድብ ሕቡራት መንግስታትን ብሓባር ኢትዮጵያ ውሳነኣ ብቕልጡፍ ክትቅይር እንተዘይ ክኢላ ስጉምቲ ከም ዝወስዳ ኣጠንቂቐን ኣለዋ።
ዋሺንግተን ዲሲ: 21 መስከረም 2014 ዓ/ም (TMH)
ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋን መስመራት መጉዓዝያ፣ ባንኪ፣ ኢንተርኔት፣መብራህቲ፣ቴሌኮሚኒኬሽን፣ ሰብኣዊ ሓገዛትን ብምዕጻው ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት እትፍፅሞ ዘላ ገበን ካብ ዓይኒ ዓለም ከይተሰወረ…ማሕበረሰብ ዓለም ንዝሓለፉ ዓሰርተ ኣዋርሕ እንዳተቓወሞ ዝመፀ ኮይኑ ብፍላይ ኣብዚ ኣዋን ብሰንኪ እቲ ዕፅዋ ኣብ ትግራይ ብደረጃ ዓለም እቲ ዝኸፍአ ጥሜት ምኽሳቱን ሰባት በብመዓልቱ ክሞቱ ምጅማሮምን ፅዕንቶ ማሕበረሰብ ዓለም ዝያዳ ወሲኹ ኣዩ።
ምእንተዚ እውን ኢትዮጵያ ብሰንኪ ኣብ ትግራይ ዝወለዐቶ ኲናት ናብ ዝወደቐ ቁጣባን ኣብ ምፍራስ እትርከብ ሃገርን ኮይና ካብ ምፍራጃ ብተወሳኺ ብመዳይ ጸጥታ ምስ በዓል የመንን ኣፍጋኒስታንን ተሰሪዓ ኣጀንዳ እዚ ዓመት ኮይና ዝነበራ ገፅታ እውን ዝተበላሸወሉ ዓመት እዩ።
እቲ ንኹሎም ፀገማቱ ህዝቢ ትግራይ ተሓታቲ ብምግባር ልፍንቲ ዓዲሙ ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት ዝወፈረ ፋሽሽታዊ ስርዓት ኣብይ ኣሕመድ፣ ህዝቢትግራይ ብዂናት ኣሻል ኣቢሉ ዝጸራረጎን ብደረጃ ዓለም ትንግርቲ ከዛርብ ዝሓገየ በዝሒ ምሩዃትን ፍሉይ ወታደራዊ ብቕዓት ተጋሩን ንዘይምቕባል እታ ዝተረፈቶ ስልጣንካ ተጠቒምካ ህዝቢ ትግራይ ብጥሜት ናይ ምምብርካኽ ዕድሉ ፀንቂቑ ክጥቀም እንተፀንሐኳ ነቶም ተቓውሞታት ግና ክፃወሮም ኣይከኣለን።
ፋሺስት ኣብይ ኣሕመድ ህዝቢ ትግራይ ብጥሜት ከይሃልቕ ብገበርቲ ሰናይ ትካላትን መንግስታት ዓለምን በብመዓልቱ 100 መግብን መድሓኒትን ሓዊሱ ካልኦት ሰብኣዊ ሓገዛት ዝፀዓና መኻይን ናብ ትግራይ ንኸይኣትዋ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ክፍፅሞ ንዝፀንሐ ዕግታን ምትእጉጓልን ሰራዊ ትግራይ ተሓታቲ ንምግባር ብተደጋጋሚ እንተፈተነኳ እቲ ሓቂ ብግልባጡ ምዃኑን ኮነ ኢሉ ህዝቢ ትግራይ ብጥሚሜት ንምፅናት ከም ዝተልዓለን ክቃላዕ ፀኒሑ እዩ።
ኣብይ ኣሕመድ ዝገብሮም ሸፈጣት እንዳተቓልዑን ጉዳይ ምምላእ ሰብኣዊ ሓገዝ ትግራይ ግዘ ዘይህብ እንዳኾነን ፅዕንቶታት ምስበዝሖ ነቲ እኩይ ተግባራቱ መሊኡ ዘቃልዕን ሞቱ ዘሳልጥን ከቢድ ውሳነ ብምውሳን ‘’ኣብ ውሽጣዊ ጉዳየይ ጣልቃ ይኣትውኒ ኣለዉ’’ ብዝብል ፎሽኳል ምኽንያት ሓደ ላዕለዋይ ኣተሓባባሪ ዩኒሴፍ ዘለዎም ሸውዓተ ላዕለወት ሰራሕተኛታት ወድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ካብታ ሃገር ክስጎጉ ምውሳኑ ኣብ ክሳዱ ዘላ መሸንቅቖ ዳርጋ ምጽባብ ከም ዝቑፀር ዝተፈላለዩ ሚድያታት ዓለም ይፅብፅቡ ኣለው።
ፕረስ ሴክረታርያት ጄን ሳኪ ጠቒሱ ድረ-ገፅ ዋሺንተን ኣብ ዘውፅኦ ሓበሬታ ብውሳነ ኢትዮጵያ ኣሜሪካ ከም ዝሓዘነትን እዚ ኣብ ኩሎም ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ መሰል ዝተኣወጀ ስጉምቲ ምዃኑን ብምርዳእ ኩሎም ኣባላት ውድብ ሕቡራት መንግታት ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ብምብጻሕ ጠጠው ከብልዎን ብሚልዮናት ዝቑፀር ህዝቢ ብጥሜት ከይውዳእ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብህፁፅ ስጉምቲ ክውሰድ ከም ዘለዎን ገሊፁ እዩ።
ሲቢሲ ዝተብሃለ ካሊእ ማዕኸን ሓበሬታ ብወገኑ ዋና ፀሓፊ ውድብብ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተሬዝ ብውሳነ ኢትዮጵያ ከም ዝተደናገፁ ብምሕባር ኢትዮጵታ ኣብ ልዕሊ ሽዱሽተ ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ዝወሰነቶ ዘሕዝን ጭካነ ክብል እንትገልፆ
bostonglobe.com ብወገኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ቅልውላው ሰብኣዊ ሓገዝ ከይፍታሕ ዶክተርስ ዊዝኣውት ቦርደርስን ሓደ ገባሪ ሰናይ ትካል ኖርወይን ሓዊሱ ብዙሓት ትካላት ገበርቲ ሰናይ ካብ ስርሖም ካብ ምእጋድ ብተወሳኺ ነቶም ዝተፈቐደሎም ትካላት እውን ቢሮክራሲያዊ ማሕልኻታት ብምብዛሕ ህዝቢ ትግራይ ብጥሜት ንኽሃልቕ ብዕቱብ ክሰርሕ ምጽንሑ ኣቃሊሑ ኣሎ።
ኣድስ ስታንዳርድ ዝተብሃለ ማዕኸን ዜና እቲ ውሳነ ኣብ ትግራይ ብዙሓት ሰባት ብሰንኪ ቅልውላው ሰብኣዊ ሓገዝ ይሞቱ ኣብ ዘለዉሉን UNOCHA መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዳድን መድሓኒታትን ናብ ትግራይ ከይኣቱ ብምዕፃው ህዝቢ ክሃልቕ ዝገብሮ ዘሎ ዘይሕጋዊ ተግባር ጠጠው ከብል ምትሕስሳቡን ዓለም ለኻዊ ፀቕጥታት ምሕያሎምን ስዒቡ ዝተወሰደ ስጉምቲ ምዃኑን ነቲ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዘሎ ወጥሪ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ከም ዘጋድዶን ሓቢሩ ኣሎ።
ኢትዮጵያ ኣብ ላዕለወት ሰራሕተኛታት ዩኤን ዝወሰደቶ ናይ ምብራር ስጉምቲ ንቡዙሓት ዓለም ለኻውያን ትካላት ምቑጥዑ ስዒቡ ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮፓ፣ጀርመን፣ እንግሊዝን ውድብ ሕቡራት መንግስታትን ብሓባር ኢትዮጵያ ውሳነኣ ብህፁፅ እንተዘይቀይራቶ ስጉምቲ ከም ዝወስዱ እንተጠንቀቑኳ እቲ ክውሰድ ዝኽእል ስጉምቲ እንታይ ምዃኑ ግና ኣይተነፀረን።
ኢትዮጵያ ኣብ ላዕለወት ሰራሕተኛታት ዩኤን ዝወሰደቶ ናይ ምብራር ስጉምቲ ንቡዙሓት ዓለም ለኻውያን ትካላት ምቑጥዑ ስዒቡ ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮፓ፣ጀርመን፣ እንግሊዝን ውድብ ሕቡራት መንግስታትን ብሓባር ኢትዮጵያ ውሳነኣ ብቕልጡፍ ክትቅይር እንተዘይ ክኢላ ስጉምቲ ከም ዝወስዳ ኣጠንቂቐን ኣለዋ።
ኢትዮጵያ ኣብ ላዕለወት ሰራሕተኛታት ዩኤን ዝወሰደቶ ናይ ምብራር ስጉምቲ ንቡዙሓት ዓለም ለኻውያን ትካላት ምቑጥዑ ስዒቡ ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮፓ፣ጀርመን፣ እንግሊዝን ውድብ ሕቡራት መንግስታትን ብሓባር ኢትዮጵያ ውሳነኣ ብቕልጡፍ ክትቅይር እንተዘይ ክኢላ ስጉምቲ ከም ዝወስዳ ኣጠንቂቐን ኣለዋ።


text:
ዓርቢ ዝጀመረ ቀንዲ ውድድራት ኦሎምፒክ ሎሚ‘ውን ቀፂሉ ውዒሉ‘ሎ።
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ መዓልታት፣ናይ ሓፂርን ነዊሕን ርሕቀት ውድድር ጉያ ሓዊሱ፣ብርክት ዝበሉ ዓይነት ስፖርታዊ ውድድራት ይሳለጥ‘ሎ።ገሊኡ መፃረዪ ገሊኡ ድማ መዛዘሚ።
ዓርቢ ምሸት እታ ኣብ ቤይጅንግ ድርብ ሜዳልያ ወርቂ ኣብ ሓሙሽተን ዓሰርተን ሽሓት ዝዓተረት ወርቅነሽ ዲባባ፣ሳልሳይ ሜዳልያ ኦሎምፒክ ረኺባ‘ላ።ዝናኣድ ቅዲን ኣፈፃፅማን ጉያ ተጠቂማ‘ያ ተዓዊታ።ጥሩነሽ ዲባባ ንራብዓይ ሜዳልያ ዘብቃዓ ተሳትፎ ኣብ ሓሙሽተ ሽሕ ሜትሮ ፅባሕ ሰሉስ ኣብ ናይ መፃረዪ ውድድር ክትሳተፍ ምኻና ዓለም-ለኸ ፈደረሽን ኣትሌትክስ ዘውፀኦ መደብ ይሕብር።መሰረት ደፋር‘ውን ክትሳተፍ‘ያ።
ሰንበት ውድድር ማራቶን ተካይዱ‘ሎ።ካብ ኢትዮዽያ ሰለስተ ቲቂ ገላኔ፣ ሓፍቲ ጥሩነሽ ዲባባ ማሬ ዲባባን ኣሰለፈሽ መርግያን፣ካብ ኤርትራ ሓንቲ ረሓሰት መሓሪ ተሳቲፈን ነይረን።
ውፅኢት ቲቂ ገላኔ ቀዳመይቲን ተሸላሚት ሜዳልያ ወርቂ ክትከውን ከላ፣ ማሬ ዲባባ መበል ፳፫፣ኣሰለገሽ መርግያ መበል ፵፪፣ኤርትራዊት ረሓሰት መሓሪ ድማ መበል ፶፱ ኮይነን ኣለዋ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ዓሰርተ ሽሕ ሜትሮ ልዑል ትፅቢት ዝፀንሖም ኢትዮዽያውያንን ኤርትራውያንን ካብ‘ቲ ኣብ ኦሎምፒክ ቤይጅንግ ዝነበሮም ተሳትፎ ኣዝዩ ዝታሓተ ምንቅስቃስን ውፅኢትን ኣርእዮም እዮም ነቲ ውድድር ዛዚሞምዎ።
ካብ ወገን ኢትዮዽያ ቀነኒሳ በቀለ፣ሓው ታሪኩ በቀለን ገ/እግዚሄር ገ/ማርያምን ክኾኑ ከለው ካብ ወገን ኤርትራ ድማ ንጉሰ ተስፋልደት፣ ተክለማርያም መድህንን ዘርእሰናይ ታደሰን‘ዮም ተወዳዲሮም።ውፅኢት ታሪኩ በቀለ ሳልሳይ፣ቀነኒሳ በቀለ ራብዓይ፣ዘርእሰናይ ታደሰ ሻድሻይ፣ተክለማርያም መድህን ሻውዓይ፣ገ/ሄር ገ/ያም ሻምናይ፣ንጉሰ ተስፋልደት መበል ፲፮ ኮይኖም ነቲ ውድድር ዛዚሞም።
ኣብ ቅድሜና ይፅበዩና ዘለው ውድድራት ሸሞንተ ሚእቲ፣1,500፣ሰለስተ ሽሕ ሜትሮ መሰናክል፣፭ ሽሕ ብክልቲኡ ፆታ ከምኡውን ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ‘ዩ።
ሰደቃ ሜዳልያታት ክንሪኢ ከለና፣ዓባይ ብሪጣንያ ብሰለስተ ኣውርቅቲ፣ ሓደ ብሩርን ቀዳመይቲ፣ጃማይካ ብክልተ ኣውርቅቲ፣ሓደ ብሩርን ሓደ ነሓስን ካልአይቲ፣ኢትዮዽያ ብክልተ ኣውርቅትን ሓደ ነሓስን ሳልሰይቲ ኮይነን ነቲ ውድድራት ይመርሓ ከምዘለዋ IAAF ዘውፀኦ መግለፂ ይሕብር።
ውድድራት ኦሎምፒክ ይቅፅል‘ሎ
ጥሩነሽ ዲባባን ቲቂ ገላኔን ሜዳልያ ወርቂ ተቀቢለን
ዓርቢ ዝጀመረ ቀንዲ ውድድራት ኦሎምፒክ ሎሚ‘ውን ቀፂሉ ውዒሉ‘ሎ።


text:
'ተስፋ ኣዲስ'፡ ትካል መሐብሐቢ ሕሙማት ካንሰር ህጻናትን ኣዴታትን ኢትዮጵያ
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ 2015 ብዝተኣከበ መረዳእታ መሰረት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 150,000 ሕሙማት ካንሰር ይምዝገቡ ካብዚኣቶም እቶም 6,000 ህጻናት ከም ዝኾኑ ቢኤምሲ ዝተባህለ ናይ ሕክምና መጽሄት ይሕብር። ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክረክቡ ናብ ዓበይቲ ከተማታት ዝውሕዙ ወለድን ህፃናትን ብወፃእታት መጉዓዝያ:መድሃኒት: መግብን መዕረፍን ይሳቀቐዩ።ነዚ ፀገም ንምፍታሕ 'ተስፋ ኣዲስ' ዝተባህለ ትካል መሐብሐቢ ሕሙማት ካንሰር ህጻናትን ኣዴታትን ኣብ ምስራሕ ይርከብ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 03, 2022
'መስመር ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ኣመሪካ ይበራበር'ሎ' መስራቲ ሊሎ ትራንስፖርት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ


text:
Radio Erena: 29 May 2020
ብሰራዊት ዝተደገፉ ሚሊሻ ኢትዮጵያ ኣብ ዶባት ሱዳን መጥቃዕቲ ከምዝፈጸሙ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሱዳን ከሲሱ።
ኣፈኛ ሰራዊት ሱዳን ብርጋድየር ዓምር መሓደም ኣል ሓሰን ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ፣ ብሓሙስ 28 ግንቦት፣ ካብ ሩባ ኣጥባራ ማይ ክጓርቱ ንዝመጹ ሚሊሻ፣ ሰራዊት ሱዳን ክኽልክሎም ኣብ ዝፈተነሉ’ እዋን’ዩ ኣቲ ግጭት ተጓሃሂሩ።
ኣብቲ ግጭት ፈለማ ሓደ ሚሊሻ ኢትዮጵያ ክቖስል እንከሎ ድሒሩ ግና እቶም ሚሊሻ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ተደገፊፎም ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሱዳን መጥቃዕቲ ከምዝኸፈቱ እቲ ኣፈኛ ኣረዲኡ።
መግለጺ ናይቲ ኣፈኛ ብተወሳኺ፣ ኣብቲ መጥቃዕቲ ሓደ ናይ ካፕቴን ማዕረግ ዘለዎ ወትሃደራዊ መኮነን ሱዳን ክቕተል እንከሎ፣ ሽዱሽተ ድማ ከምዝቖሰሉ ጠቒሱ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብቲ ዝኸፈቶ መጥቃዕቲ ኣርፒጂን ብሬንን ዝዓይነቱ ጠበናጁ ከምዝተጠቕመ ተመልኪቱ።
መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ብሰራዊት ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ ከምዝተፈነወሉ ብወግዒ ክገልጽ እዚ ንፈለማ’ዩ።
ኢትዮጵያን ሱዳንን ብሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት ኣልፋሽጋ ክሰሓሓባ ከምዝጸንሓ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዘን ግና ሰራዊት ኣኢትዮጵ ካብቲ ከባቢ ክስሕብን ብሰራዊት ሱዳን ድማ ክትካእን ኣብ ዝብል ነጥቢ ከምዝተረዳድኣ’ዩ ክግለጽ ጸኒሑ።
እዚ ትማሊ ዘጋጠመ ፍጻሜ፣ ነቲ ስምምዕ ንድሕሪት ክመልሶን፣ ንሱዳን ካብ ጉዳይ ዶብ ሓሊፉ ኣብ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ንዘለዋ መርገጺ ዝሓላልኽ ክኸውን ከምዝክእል ተንተንቲ ይእምቱ።
==============


text:
ኣብ ናይ ሎሚ ግጥም ምስ ጋንታ ካሜሩን ጽቡቅ ኣጀማምራ ዝነበራ ጋንታ ዋልያ ሓደ ንሓደ ንዕረፍቲ ወጺኣ።
ድሕሪ 50 ደቂቃ ግና ነገራት ተቀያይሮም። ተጻወቲ ካሜሩን ምሒር ኣካላዊ (ፊዚካል) ገይሮምዎ፣ ተጻወቲ ዋልያ ድማ ኣብ ክንዲ ነቲ ጸወታ ምዝሕሓልን ንኩዕሶ ምቁጽጻርን ዳርጋ ተሓባቢሮምዎ።
ካሜሩናዊያን ክልተ ሸቶታት ኣከታቲሎም ብምእታው 3 ን 1 ምምራሕ ኪኢሎም። ቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት ጋንታ ዋልያ፣ 4 ሸቶታት ኣተኣናጊዳ፣ አርባዕተ ንሓደ ተሳዒራ ካብ ሜዳ ወጺኣ።
ክልተ ጊዜ ዝተሳዓረት ጋንታ ዋልያ ናይ ምሕላፋ ዕድል ዕጹው ኮይኑ ኣሎ። ብኣንጻሩ ክልተ ጊዜ ዝተዓወተት ጋንታ ካሜሩን ምሕላፍ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ዛጊት ብመሰረት ዝተካየዱ ግጥማት፣
ኢኳቶርያል ጊኒ 0 – 1 ኣይቮሪኮስት
ማውሪታንያ 0 – 1 ጋምቢያ
ቱኒስያ 0 – 1 ማሊ
ሱዳን 0 – 0 ጊኒ ቢሳው
ናይጀርያ 1 – 0 ግብጺ
ኣልጀርያ 0– 0 ሴራልዮን
ኮሞሮስ 0 – ፩1ጋቦን
ጊኒ 1 – 0 ማላዊ
ሞሮኮ 1 – 0 ጋና
ሴነጋል 1 – 0 ዚምባብዌ
ኢትዮጵያ 0 – 1 ኬፕቨርዴ


text:
ንምርባሕ ዓሳ ልዕሊ 22 መጠን ዋዒ ማይ ስለዝሰማመዖ ግድብ ተከዘ ድማ ጽቡቕ ተፈጥሮኣዊ ምህዳር ኮይኑ ተረኺቡ’ሎ፡፡ ዓሳ ልዑል ትሕዝቶ ሃናጺ ምግቢ ስለዘለዎ ህዝቢ ዓሳ ናይ ምምጋብ ባህሊ ከዕቢ ይግባእ ይብሉ ዶክተር ታደሰ፡፡
ልምዓት ዓሳ ብዘተኣማምን መንገዲ ንምክያድ Cage Culture ማለት ኣብ ልዕሊ ቃላይ ዝግበር ሕርሻ ዝሐሸ መይላ ኮይኑ ተረኺቡ’ሎ፡፡ መናእሰይ ቃላይ ልክዕ ከም መሬት ተሸንሺኑ ይዋሃቦም እሞ ብዘመናዊ መንገዲ ናብ ልምዓት ዓሳ ክወፍሩ ይግበር ኢሎም ዶክተር ታደሰ፡፡ ግድብ ተከዘ ስለዝተሃነፀ ድማ 16 ሽሕ ሄክታር መሬት እዩ ብማይ ተሸፊኑ ዘሎ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ኩለመዳይ ዓውዲታት ልምዓት ብምክያድ ለውጢ ንምርካብ ብቴክኖሎጂ ዝተሓገዘ ልምዓት ዓሳ ምክያድ መናእሰይ ክወፍርሉ ዝግባእ ዘይተተንከፈ ዕቑር ሃፍቲ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ ይብሉ እቶም ክኢላ፡፡
ብመሰረት ትካል ምግብን ሕርሻን ዓለም ብ2000 ዓ.ም ዘውጸኦ መረዳእታ 36 ሽሕ ሚሊዮን ሰባት ኣብ ልምዓት ዓሳ ወፊሮም ኣለዉ፡፡ 200 ሽሕ ሚሊዮን ሰባት ምግቢ ዓሳ ይጥቀሙ፡፡


text:
ኢትዮጵያ፣ ነቲ ኣካታዒ ኮይኑ ዘሎ ግድብ ህዳሴ ምምላእ ከምዝጀመረት ግብጺ ኣፍሊጣ። እዚ ተበግሶ’ዚ፣ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ንሱዳን ዝሓወሰ ኣጀንዳ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሴ ንምዝርራብ ኣብ ዝዳለወሉ እዋን ኮይኑ፣ ንውጥረት ቀርኒ ኣፍሪቃ ይሕበር ኣሎ።
ግብጺ ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዝዘርገሐቶ መግለጺ ኢትዮጵያ ነቲ ኣሳሓሓቢ ግድብ ምምላእ ከምዝጀመረትን እዚ ስጉምቲ’ዚ፣ ቅድሚ ንሱዳን’ውን ዝሓወሰ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ምክያዱ፣ ውጥረት ከምዘንህር ኣፍሊጣ ኣላ።
ሚኒስትር መስኖ ግብጺ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ "ሚኒስትር መሓመድ ዓብደል ዓጥይ፣ ካልኣይ ዙር መስርሕ ምምላእ ማይ ግድብ ህዳሴ ይሳለጥ ከምዘሎ ዝሕብር ደብዳቤ ካብ ኢትዮጵያዊ መዘነኦም ወግዓዊ ፍለጡልና ዝብል ከምዝበጽሖም" ጠቂሱ። "ኢትዮጵያ ትወስዶ ዘላ ሓደ ወገናዊ ስጉምቲ ከምትነጽጎ’ውን" ግብጺ ኣፍሊጣ ኣላ። እዚ ስጉምቲ’ዚ ንዞባዊ ሰላምን ህድኣትን ሓደገኛ ከምዝኾነ’ውን ጠቂሳ።
ግብጺን ሱዳንን፣ ግድብ ህዳሴ ዝመልአሉን ዝሰርሓሉን ኣገባብ ንምንጻር ኣሜሪካን ሕብረት ኣውሮጳን ንከሐግዛ ደጋጊመን መጸዋዕታ ኣቅሪበን እየን።
ብመሰረት’ዚ፣ ሚኒስትራት ጉዳያት ወጻኢ ግብጺን ሱዳንን፣ ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንምስታፍ ኣብ ኒውዮርክ ኣትዮም ይርከቡ። ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደል ፈታሕ ኣል ሲሲ ብጽሒት ማይ ግብጺ ንዝንኪ ተግባራት አዲስ አበባ መንግስቶም ከምዘይጻወሮን ኩሎም ኣማራጺታት ኣብ ቦተኦም ከምዘለው፣ አዲስ አበባ ምስ ካይሮን ካርቱምን ክተሓባበርን ግጭትን ንክወግድን ጸዊዖም እዮም።


text:
WHAT'S NEW
ብዓመፅ ማህፀና ዝወረዳ ትግራወይቲ
ACCESSORIES
ተግባራት ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኦሮሚያ
“ህዝብና ብጥምየት እናተወደአ ክሳብ ድርድር ሰላም ዝበሃል ኣይንፅበን ዋላ እውን ናይ...
WINDOWS PHONE
ፀላእቲ ዘባህረረን ዘሰንበደን ወፍሪ ኣሉላ
LATEST ARTICLES
ዜና ዓወት – 21 መስከረም 2015 ዓ/ም
ንዝሓለፉ 39 መዓልታት ብኹሉ ግምባራት ብዘይምቁራፅ ሓይልታት ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድን ፋሽስት መንግስቲ ኤርትራን ኩሉ ዓቕምታቶም ኣዋፊሮም ማእለያ ዘይብሉ ስሩዕን ዘይስሩዕን ሓይሊ ኣኽቲቶም ዝጀመርዎ መጠነ ሰፊሕ ህዝቢ ትግራይ ናይ ምብራስን ምፅናትን ወፍሪ ወራር ሓየት ሰራዊትና ሕዚ እውን ብፅንዓት ይምክቶ ኣሎ።ንህልውናና ክንብል ተገዲድና ኣብ ዝኣተናዮ ኩናት ህዝብን መንግስትን ትግራይ መሬት ዓፋር ማእኸል ውግእ ከይኸውን ዝለዓለ ጥንቃቐ እናገበሩ ፀኒሖም እዮም። እንተኾነ...
ሰሙናዊ መልእኽቲ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ወይከ ፈተኽ!!
----- ልፍንታውያን ወረርቲ ኣለና ዝበልዎ ኩሉ ሰራዊቶምን መሳርሒ ኲናትን ኣዋዲዶም ካብ 18 ነሓሰ 2014 ዓ.ም ጀሚሮም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብኩሎም ኩርናዓት ናይ መወዳእታ ዝበልዎ መጠነ-ሰፊሕ ወራር እናካየዱ ይርከቡ። እዞም ሓይልታ ጀኖሳይድ ኣብ ልዕሊ ትግራይን ህዝባን ብምድርን ብኣየርን ማእለያ ዘይብሎም ገበናት እናፈፀሙ እዮም። ከተማታትን ገጠራትን ትግራይ እናደብደቡ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ወገናትናን መሰረተ ልምዓት ትግራይ እውን ከቢድ ጉድኣት እናብፅሑ እዮም። ንከተማትት...
ብክልል ዓፋር ብበራሕለ ዝመፀ 5 ክፍላተ ሰራዊት ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ተደምሲሱ።
ብክልል ዓፋር ብበራሕለ ናብ ትግራይ ንምእታው ዓሊሙ ዝተዋፈረ 5 ክፍላተ ሰራዊት ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ተደምሲሱ። ክፍላተ ሰራዊታት 22፣ 30፣ 38፣ 61ን 67 ምስ መካናይዝድ ብርጌዳቶም ተሓጊዙ ንትግራይ ከበሳብስ ዓሊሙ ዝመፀ ሰራዊት፣ ብሓየት ሰራዊት ትግራይ ተደምሲሱ። ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝርከብዎም ምዉታት፣ ቁሱላትን ምሩኻትን ኮይኖምን ተበታቲኖምን እዮም። ክብሉ ኣባል ሰንትራል ኮማንድ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣብ ትዊተር ገፆም ዕላዊ ጌሮም፡፡
መልእኽቲ ፕረዝዳንት መንግስቲ ትግራይ ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል(ዶ/ር)
ብከበድቲ መድረኻት ክንፍተን እኳ እንተተገደድና ከም ወርቂ ብሓዊ ተፈቲና፣ ታሪኽ ሰራሒነትናን ጅግንነትናን ዳግም ፀብለል ኢሉ ይኹላዕ ኣሎ! ርግፅ'ዩ እዚ እዋን'ዚ ብማእለያ ዘይብሎም ከበድቲ ብድሆታት እናተፈተንና፣ ከም ህዝቢ ቀፃልነትና ንምርግጋፅ ተገዲድና ኣብ ሓያል ተጋድሎ ከምዘለና ይፍለጥ። እንተኾነ በዞም ስፍሪ ቁፅር ዘይብሎም ከበድቲ ብድሆታት ተፈቲንና ፈተኽ ክንብል ኣይከኣልናን፣ የግዳስ ንኹሎም ከበድቲ መድረኻት ብተኣምራታዊ ተፃዋርነትን ጅግንነትን እናሰገርና፣ ከም ህዝቢ ታሪኽ ሰራሒነትናን ጅግንነትናን ዳግም...
ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ደብዳብ ድሮን ኣብ ልዕሊ ተሽከርካሪት ትካል ምግቢ ዓለም(WFP) ኣካይዱ
ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ተሽከርካሪት ትካል ምግቢ ዓለም(WFP) ደብዳብ ድሮን ኣካይዱ። ካብ ከተማ ሽረ ናብ ዛና ትጓዓዝ ዝነበረት ተሽከርካሪት ትካል ምግቢ ዓለም(WFP) ተማሊ ሰንበት 15 መስከረም 2015 ዓ/ም ብዝፈፀሙ ደብዳብ ድሮን ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ትካል ምግቢ ዓለም(#WFP) ከቢድ መግዳእቲ ኣካል እንተብፅሕ ኣብ ንብረት እውን ኣዕኒዩ እዩ።
“ፍትሓዊ ዕላማ ክሳብ ዝሓዝና ዋሕስ ህልውና ትግራይን ህዝባን ዝኾነ ሓየት ሰራዊትና መስተንክራዊ ጅግንነቱ ኣጠናኺሩ ክሳብ ዝቐፀለን ዓወት ህዝቢ ትግራይ ዝግሃደሉ እዋን ርሑቕ ኣይኸውንን።”ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ
ሰሙናዊ መልእኽቲ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይህዝባዊ መኸተና ብዓወት ንምዝዛም ብፅንዓት ንረባረብ!!ህዝቢ ትግራይ ካብ ገፅ ምድሪ ንምጥፋእ ቆሪፆም ዝተልዓሉ ልፍንታውያን ወረርቲ ሓይልታት ንስምምዕ ተፃብኦ ደው ምባል ብትዕቢት ጥሒሶም ካብ 18 ነሓሰ 2014 ዓ.ም ጀሚሮም ብኩሎም ኣንፈታት ትግራይ ከም ብሓዲስ ብዝወለዕዎ ወራር ናብ ደማዊ ኩናት ክንኣቱ ተገዲድና ኢና። እዞም ፀላእቲ ቅድሚ ዓመታት ዝጀመርዎ ወፍሪ ጀኖሳይድ ንምምላእ "የኽእለና እዩ" ዝበሉዎ ኩሉ ዓይነት...
“ንስልጣን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክበሃል ናብ ዘይኣመናሉን ዘይምልከተናን ኲናት ተገፊፍና ኣቲና።”ኣብ ግንባር ኣድያቦ ዝተማረኹ ሰራዊት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ
ኣብ ዘይኣመናሉን ዘይምልከተናን ኲናት ተገፊፍና ብምእታው ምእንተ ስልጣን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክንብል ወለድና ምስ ዝሰዓርዎም ፀላእትና ግንባር ፈጢርና ንህዝቢ ትግራይ እንትንወግእ ብምምራኽና ርእስና ክነድንን ክንሓፍርን ገይሩና እዩ ኢሎም ኣብ ግንባር ኣድያቦ ዝተማረኹ ምሩኻት ሰራዊት ኤርትራ፡፡ ብዋጋ ንእስነት መናእሰይ ኤርትራ መልካዊ ስርዓቱ ከቕፅልን ህዝቢ ትግራይ ከፅንትን ድቃስ ዝሰኣነ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ሰሙን ብኹሎም ግንባራት ብዝፃሕተሮ ኩናት እንዳተለብለበ ኣገዲዱ...
መልእኽቲ ፕረዝዳንት መንግስቲ ትግራይ ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል(ዶ/ር)
ብሳላ'ቲ ፈተኽ ዘይብል ሓድነትናን ብፈተንቲ ኹነታት ዘይንደል ፅንዓትናን ዘይንሰግሮ ሩባ፣ዘይንወፆ ጎቦ የለን! ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ ሕልምን ውጥን ፀላእቲ፣ መሰል ርእሰ ውሳነናን ዓርሰ ምሕደራናን ብጉልበት ምጉዕፃፅ ጥራሕ ኣይነበረን፣ የግዳስ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ናይ ምንባር ተፈጥራዊ መሰልና ጉልበት ጨሪሶም ከጥፍኡና ከምዝተበገሱ ብግልፂ ኣብ ኣደባባያት እውን ከይተረፈ ብዘይምንም ሕንከት ዝገለፅዎ ሓቂ'ዩ። ስለዚ ባህሪ እዚ ኲናት'ዚ፣ በቲ ሓደ ገፅ ንሕና ከም ህዝቢ ከይንጠፍእ ህላወና ንምርግጋፅ ኣማራፂ ስኢንና...
ሰለማዊ ሰባት ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ድሮን ሎሚ 13 መስከረም 2015 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተኻይዱ።
ጉጀለ ፋሽስቲ ኣብይ ሎሚ ለይቲ ከባቢ ሰዓት 10፡30 ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ መንበሪ ሰላማውያን ሰባትን ሆቴላትን መዘናግዒ ቦታታትን ዝርከበሉ ከባቢ ደስታ ሆቴል ብዝፈፀሞ ፋሽሰታዊ ደብዳብ ኣብ ሰላማውያን ሰባት ሞትን ጉድኣትን ኣካልን ኣብፂሑ፡፡እቲ ጉጅለ ፋሽሽቲ ኣብ ዚ ቅነ ብዕለት መስከረም 8/2015ዓ/ም ኣብ ዞባ ሰሜን ምዕራባዊ ሕፃፅ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ኣብ መንበሪ ኣባይቲ ብዝፈፀሞ ደብዳብ እውን ክልተ ኣሕዋት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት...
መግለፂ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ኣባል ማእከላይ ኮማንድ መንግስቲ ትግራይ መስከረም 10, 2015 ዓ/ም
https://youtu.be/HCpD1j7W_-0


text:
SFI
ትንህርቲ ስቬንስካ ንስደተኛታት (SFI) መባአታዊ ፍልጠት ቓንቓ ሽወደን ይህበካ። ቓንቓ ሽወደን ትመሃር ንምዝርራብን ምጽሓፍን ኣብ መዓልታዊ ሂወትካ ኣብ ሕብረተሰብን ኣብ ስራሕን ንክትረዳዳእ እዩ።
እቶም ብናይ ቓንቓ ኣደ ክጽሕፉን ከምብቡን ዘይ ክእሉ ውን ክመሃርሉ ዝኽእሉ ተኽእሎ ኣሎ።
ትምህርቲ ስቬንስካ ንስደተኛታት ንኹሉ ካብ ወዲ 16 ዓመት ክፉት እዩ።
መዳለዊ ንስስኢ
ኣብዚ ሓደ ከም ተማሃራይ ኮኢኑ ዝጅምረሉ እዩ። ንተኻፈልቲ ብሕጽር ዝበለ መንገዲ መዳለዊ ንናይ ስቨንስካ ቓንቓ ክእለቶም ክብ ንምባል ንህብ።
ኣብ ኤሰፊ ንምጅማር ናይ ቓንቓ ብቕዓቶም ንኹሎም በብሓደ ተራእዩ ኣኣጽፍሖም ንክመሃሩ ኣብዚ ግዜ እዚ ይፍጸም።
ውጥን ኣብ ዝውደኣሉ ግዜ መን ኣበየናይ ደረጃ ከም ዝጅምር ብብቕዓቶም ተራኣዩ ናብ ኤሰፊ ይለኣኹ።
ደረጃታት - SFI
ኣብ SFI ሰለስተ ናይ መጽናዕቲ መንገዲታት ኣሎ።
1 መጽንዒ መንገዲ እንጥቀመሎም ነቶም ኣንቢቦምን ጺሒፎምን ዘይክእሉ ወይ ድማ ቱሑት ትምህርቲ ንዘለዎም 3 እንጥቀመሎም ነቶም ብዙሕ ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ዘድልዮም።
ንስኻ ዝወሓደ 15 ሰዓት ኣብ ሰሙን ናይ ትምህርቲ ሃገዝ ትረክብ ካብ A ክሳብ F ዝሓዘ ባጀላ ዉን ኣብ ነብሲወከፍ መጨረስታ ናይቲ ኮርስ ትወሃብ። A እቲ ዚለዕለ ነጥቢ ኪኸዉን ከሎ F አቲ ዚተሓተ ዘይየሐሊፍ እዩ።
SFI ምትእስሳር ኣለዎ ንኣብነት ምስ ስራሕ፣ልምምዳት ወይ ካልኦት ናይ ዓበይቲ ኮርሳት ኣብ ዉሽጢ ምምሕዳርና።
SFI ጥቡቅ ናይ ሓባር ስራሕ ምስ Arbetsförmedlingen ን Redo(Resurscentrum)ን ኣለዎ። Arbetsförmedlingen እቲ ላዕለዋይ ሓላፍነት ዝስከም ናይ ተማሃራይ መትከሊ እግሪ (etablering) ኣብ ሽወደን እዩ፣ እዚ ማለት አቲ ተማሃራይ ብናይ ስራሕ ኣገልግሎት ተሓሲብሉ ዝክፈሎ ገንዘብ ካብ Arbetsförmedlingen እዩ።
Arbetsförmedlingen ኣብ ትሕትኡ ዝርከቡ ተማሃሮ ብናይ ስራሕ ሞያ፣ ናይ ስራሕ ልምምዳትን ናይ SFi ኮርሰ በቲ ናይ እግሪ ተኽሊ(etableringen) ይሽፍነሎም።
ንነብሲወከፍ ተማሃራይ ናይ ገዛ ርእሱ ተቆጻጻሪ ኣብ Arbetsförmedlingen ኣለዎ።
ዕላሙኡ ከኣ ብዝበዚሐ መጠን ናይ ደረጃ D ባጀላ ንምርካብ ካብኡ ቀጺሉ ኒዘሎ ናይ ሽወደን ከም ካልኣይ ቓንቓ SAS ወይ ስራሕ ወይ ልምምድ ናይ ስራሕ ንምርካብ ይሕግዝ።
ኣብዚ ኣንብቡ ብ ትግርኛ ብዛዕባ SFI! External link, opens in new window.


text:
ኤርትራ: ሃገራዊ ኣፈርክቡ
ብዛዕባ እዚ ኣብ ሃገርና ተፈጢሩ ዘሎ ሓዲሽ ኩነታት ዳርጋ ንነብሰወከፍ ኤርትራዊ ተረዲኡዎ ዘሎ ጉዳይ ስለዝኾነ ኣብኡ ኣትየ ብዙሕ ኣይክዛረብን እየ።እቲ ኣታሓሳሳቢ ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ እንታይ ይገበር ዝብል ሕቶ’ዩ። እቶም ኣብ ሰደት ዘለና ኽ እንታይ ክንገብር ይግባኣና፣ እንታይ ከ ክንገብር ንኽእል ዝብል እዋናዊ ሕቶ’ዩ። ናይ ደንበ ተቓውሞ ኣብ ስደት ሓደ መለለዪ ባህሪ ኮይኑ ዘሎ፣ለውጢ ብውሽጢ ክመጽእ ከምዝእል ኣሚንና ምጽባይን ምምናይን እምበር ኣካል ናይ ውሽጢ ለውጢ ክንከውን ኩነታት ኣይፈቐደልናን ንሕና’ውን ከም ሓቂ ኣይፈተናን. እቶም ኣብ ኤረትራ ዘልዉ ወታሃደራውን ሲቪላውን ሰበሰልጣን ካባና ወላዕሊ ይጉህዩን ይሕመሱን ከምዘለዉ ንፈልጥ። ሓደ ብዓል ስረ ከም ወዲ ዓሊ ቦሎኽ ክብል ከምዝኽእል ውን ንፈልጥ። እቲ ዘሰክፍ ግን ብውሽጥን ብደገን ክንወድቕ ተኽእሎታት ምህላዉ’ዩ። ከምኡ ክኸውን ዘኽእሎ ድማ ሓደ ክንጥንቀቐሉን ክንሰርሓሉን ዝግባኣና ጉዳይ ኣሎ። ንሱ ድማ እቶም ምሁራት ናይ ማሕበራዊ ኣታሓሳስባ (Social Psychologist) ባይስታንደር ኢፈክት (Bystander effect) ኢሎም ዝጽውዕዎ እዩ። እዚ ምስ እዚ ኩነታትና ኣታሓሒዝካ ክግለጽ ከሎ፣ ካልኦት ክገብርዎ ይኽእሉ እዮም ብምባል ኣብ ክንዲ ኩልኻ ናይ ምድሓን ግቡካ ትገብር፣ካልኦት ክገብርዎ ምጽባይ ማለት’ዩ። እቶም ኣብ ስደት ዘለና ” ጀጋኑ ተጋደልትን ኣገልግሎትን ክፍንቅልዎ እዮም፣ ሎሚ ጽባሕ ክቐትልዎ እዮም” እናበልና ንጽበ ኣለና። እቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ሓያላት ኮረነላት ድማ “ኮረነል ገብራይ ክገብራ ዩ፣ ኮረነል ምሓመድ ክገብራ’ዩ” እናበሉ ኣይ ካብ ገብራይ ኣይ ካብ ምሓመድ ሓዲግ ከትርፉና ዓቢ ተኽእሎልታት ኣሎ።
ስለዚ እንታይ ድኣ ይገበር፧ እቶም ምስ ወታሃደራት እኹል ርክብ ዘይብልና እቲ እንኮ ኣማራጺ ኩሉ ጓል መንገድን እቲ ዓዲ ዘይእቱ ዘይረብሕ ቅርሕንትን ገዲፍና ናይ ዓርቢ ሓርነት ሞደል ተኸቲልካ ኣብ ከተማታትን፣ ገጠራትን፣ ወታሃደራዊ ማዕስከራትን፣ ቤት ትምህርትታትን ወረቐት ምዝርጋሕ፣ ሮቦኮል ምግባር፣ ሳተላይት ረድዮ ብቐጻሊ ምንጉድጓዱ ወዘተረፈ ከይተሓለልና ብዑቱብ ብዑቱብ ክስርሓሎም ኣለዎ። እታ ናይ ህዝቢ ምልዕዓል ምንጪ ክትከውን ትኽእል ዝነበረት ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ንሎሚ ከይትጠቅመና ኣቐዲሙ ስለዝዓጸዋ ህዝቢ ናዕቢ ናይ ምግባር ተኽእሎ ዉሑድ እኮ እንተኾነ፣እኩባት ኣህዛብ ዝርከብሉ ቦታ ኣላሊኻ ወረቐት ዝዝረጋሓሉን ዝልጠፈሉን መንገዲ ክድለ ኣለዎ። ንኣብነት ናይ ኣገልግሎት ማዓስከራት፣ ት/ቤት፣ ቤተክርስትያን፣ መስግድን (ሓሙስ ምሸት) ዕዳጋን ምጥቃስ ይካኣል’ዩ። እቶም ወታሃደራውን ሲቪላውን ሰብሰልጣን ዝነበርኩም ሕጂ ኣብ ስደት ትርከቡ ዜጋታትት፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ርክብ እንተልይኩም ሕጂ እዩ እቲ ግዜ ተጠቀምሉ።
______
ህጹጽ ናይ ኣፈርክቡ ጉያ (urgency)
በቲ ንዕዘቦን ንሰምዖን ዘለና እንተኾይኑ ምፍራስ ናይ ሓይሊ ባሕርን ሓይሊ ምድርን ኤርትራ ኣብ መስርሕ’ዩ ዘሎ። ናይ ኤርትራ ወታሃደራዊ ሓይሊ ኣፍሪስካ ብኢትዮያውያን ዝዕብለል ሓንፈጽ (hybrid forces) ወታሃደራዊ ሓይሊ ምቛም ዘሎ ተኽእሎታት ዓቢ’ዩ። ምቕልቓል ወዲ ኢሰያስ እምባኣር ምስ እዚ ፍጻመ ብቐጥታ ዝተታሓሓዘ እዩ። ቕድሚ ሕጂ ምናልባት ወዱ ናብ ስልጣን ናይ ምምጻእ ሕልሚ ነይርዎ ክኸውን ይኽእል ይኸውን’ዩ።እንተኾነ ግን ን52 ዓመታት ዝሰርሓሉ ናይ ወታህደራዊን ሰለያውን ምሓውር ንኢሰያስ ጥራሕ ከምዝስርሕ፣ እቶም ተግበርቲ ድማ ንኢሰያስ ጥራሕ ከምዝሰምዑ ስለዝተሰርሑ ኣይሽንኳይ ዶ ንናይ ፖለቲካዊ ዕሸል፣ ምስኦም ዝመጸ ካልእ ተጋዳላይ ካብ ምብሉዑ ድሕር ከምዘይብሉ ስለዝፈልጥ ወንዚፍዎ ጸኒሑ። እንተ ሕጂ ግን ወታሃደራት ኢትዮጵያ ከሳልይዎን ክሕልውዎን ተኽእሎ ስለዘሎ ንወዱ ኣፍልቦ ነፊሑ ናብ ሃገራውን ኣህጉራውን መድረኻት ከላልዮ ጀሚሩ ኣሎ።
ስለዚ ኣቡኡ ሰለስተ ወለዶታት ዘጥፎኦ ከይኣክል ወዱውን ካልእ ሰለስተ ወለዶታት ከጥፍእ ይምልመልን ይዳሎን ኣሎ። ስለዚ ክገብር ዝኽእል ወታሃደራዊ ባዓል ስልጣን እንተልዩ ኣሃድኡ ከይፈረሰ ከሎ ዝግበር ክገብር ዝግብኦን ዘለዎን ስዓት ሕጂ’ዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኢሰያስ ዓማጺ ምዃኑ ካብ ኩልና ንላዕሊ ይፈልጡ እዮም። ስለዚ ሰለማዊ ሰልፊን ክልእን ኣገዳሲ እኮ እንተኾነ ግዜ ስለዘየለ ሁጹጽነት ናይ እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሽግር ተረዲእና እቲ ገንዘብን ጉልበትን ናብ ጎስጓስ ውሽጢ ዓዲ ክጠፍእ ኣለዎ።
ህዝቢ ክነቕሓሎም ዘለዎም ናይ ኢሰያስ ሓደሽቲ ፖለቲካዊ ጸወታታት
ሀ) ሰባ ዝራሕራሓ ሃገር ንዓመጽን ጎበጣን ምችእቲ’ያ
ዶብ ተኸፊቱ ኣብ ክልተ ሰሙን ዘይመልእ ዳርጋ 17,000 ኤርትራውያን ክስደዱ ዝተደልየሉ ምኽንያት እምብኣር ኤርትራ ህዝባ ምስገደፋ ከም ምብራቅ ጀርመን ክትፈርስ ስለ ተደልየ’ዩ።ከምቲ ናይ ምብራቅ ጀርመን ድሕሪ ከንደይ ዓመታት ዶብ ስለዝተኸፍተ እቲ ተጮቊኑን ተዓጽዩን ዝጸንሐ ህዝቢ ሆጭ ኢሉ ምህዳም ባህሪያዊዩ። ከምቲ ምዕራብ ጀርመን ዝገበረቶ ኢትዮጵያ እውን ንኤትራውያን ዜግነት ክትዕድሎም ክምትፍትን ክንጽበዮ ዘለና ዘይተርፍ ፍጻመ እዩ ።እንተኾነ ግን ዜግነት ኣብ ጁባ፣መንነት ድማ ኣብ ርእሲ ስለዝኾነ በዚ ጉዳይ ክንሻቐል የብልናን። ጹቡቕ ጎድኒ እውን ስለ ዘለዎ እቲ ታሓሲቡ ዘሎ ናይ ዕንወት ጥጅእ ናብ ጥቕምና ከነውዕሎ ይግባኣና ። ኤርትራ ምብራቕ ጀርመን ኣይኮነትን ። ኢትዮጵያ ድማ ምዕራብ ጀርመን ኣይኮነትን ። ኤርትራውያን ካብ ኢሰያስ እምበር ካብ ሃገሮም ይሃድሙ የለዉን። ምብራቅ ጀርመን ናብ ምዕራብ ክስደዱ ከለው ካብ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቁጠባዊን ጭቆና ምብራቕ ጀርመን ጥራሕ ዘይኮኑ ዝሃድሙ ነይሮም ፣ ናብ እታ ብታንኪ ዘይጨፍለቐቶም፣ዓመታት ዘየድመየቶም፣ኣጥባት ኣደታቶም ብሳንጃ ዝይቆረጸትሎም፣ብናፓል ህጻናትን ኣደታትን ዘይኣቃጸለትሎም፣ካብ ሙዉቅ መነባብርኦም ዘየከላበተቶም፣ሕብሪ ዓይንኹም ደስ ኣይበለኒን ኢላ ዘይሰጎጎቶም ምዕራብ ጀርመን እዮም ዝስደዱ ነይሮም ። ሓደ ቛንቛን፣ሓደ ሃይማኖት፣ሓደ ዓለት ምዃኖም ድማ ከይተጋየሹ ክዋሃሃዱ ሓጊዝዎም’ዩ ። እቲ ካልእ ኣገዳሲ ረቋሒ ድማ፣ ምዕራብን ምብራቕን ን41 ዓመታት ወላ ተፈላልየን ይጽናሓ እምበር፣ምብራቕ ጀርመን ንምዕራብ ጀርመን ክስደዱ ከለዉ መንነቶም ከይተሓኸኸ ኣብ ቦቱኡ እዩ ጸኒሕዎም።ስለዚ እቲ ዝትዓደሎም ወረቐት ዜግነት ዘይኮነ መንነት’ዩ ነይሩ።እዚ ኢትዮጵያ ክትዕድሎ ትፍትን ግን ዜግነት ስለዝኾነ ለውጢ ምስተረኽበ ንኽትሓኮን ክትቐዶን ወርሒ ኣይወስድን’ዩ ። ስለዚ ኢትዮዽያ ንኤርትራውያ ዜግነት ምዕዳል ብዙሕ ጥቕሚ ኣለዎ።
ካብቲ ብዙሕ ጥቕምታት ንግዚኡ ኣብ ሓንቲ ጥራሕ ከተኩር።ዜጋታትና ካብ ኢትዮጵያ ከይራሓቑ ክጽበዩና ክሕግዘና’ዩ ። ኢትዮጵያ ዜግነት ምዕዳል ማለት፣ወላ እቲ ናብ ሳልሳይ ሃገር ንምስዳድ ዝግበር መስርሕ’ውን ደው ክብል’ዩ ማለት’ዩ።ማሕበር ስደተኛታት (UNHCR) እቲ ስደተኛታት ናብ ካልእ ሃገር ናይ ምስዳድ ትገብሮ መስርሕ እታ ኣአንገዲት ሃገር(host) ኣብ ሃገረይ ክነብሩ ጸገም የብሎምን፣ዜግነት’ውን ክዕድሎም ስለ ዝኾንኩ ከም ማንም ዜጋ ሰሪሖም ክነብሩ ይኽእሉ እዮም እንተይላ እቲ መስርሕ ድው ናይ ምባል ተኽእሎ ዓቢ እዩ።ዉሑዳት ፍሉጥ ናይ ጸጥታ ሽግር ዘለዎም ዘጋታት ገዲፍካ ማለት’ዩ ። ከምቲ ኤርትራውያን ኣብ ግዜ ገድሊ ኣብ ሱዳን ዝነበሩ ናጽነት ምስ መጸት ዜግነት ዝነበሮምን ዘይነበሮምን ድሕሪ ሰላሳ ዓመታት ናብ ዓዶም ክዉሕዙ ሓገዝ ናይ መንግስትን ናይ ውዱብ ሑቡራት ሃገራትን ከማን ዘይተጸበዩ፣ኤርትራውያን ካብ ኢትጵያ ምምላስ ብፉጹም ኣይእግሞምን እዩ ። እቲ ሽግር ግን ኢሰያስ ነዚ ጉዳይ ኣጸቢቁ ስለ ዝፈልጥ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ኣርሒቖም ሃጽ ዝብሉሉ መንገዲ ካብ ምንዳይ ድሕር ኣይክብለን’ዩ ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ሓደ ንስደተኛታት ዘርዕድ ናይ ሓሶት ዜና ተዘርጊሑ ነይሩ።ንሱ ድማ ናይ ኤርትራ ናይ ጸጥታ ሓይልታት ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ዝብል እዩ ነይሩ።እቲ ዕላማ ብሓጺሩ፣ነቲ ዑቕባ ክደሊ ዝሃድም ዘሎ ዜጋ “ኣርከብናካ! ኣርከብናካ! ንምባል እዩ እምበር ኣብዚ ስዓት እዚ ናይ ህግደፍ ናይ ጸጥታ ሓይልታት ሰብ ክጨውዩ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትዉሉ ምኽንያት ብዙሕ ኣይክህሉን’ዩ. ምኽንያቱ ሎሚ ኢትዮዽያ ንኢሰያስ ወኪላ ኣብ ናይ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ኣኼባ እናመደረት ንኢሰያስ ዘድልይዎ ሰባት ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓኒቓ ዘይተረክበሉ ምኽንያት የለን።
ለ) ናይ ኣእምሮ ኲናት ንወታሃደራውን ሲቪላውን ሰበስልጣን ንምልማስ
ኣብቲ ሓጺር ናይ ካቢነ ሚኒስተራት ኣኼባ ዝተገብረ ናይ ኢሰያስ መደረ “ክሳብ ሎሚ ካልእ ጉዳይና በዚሑና ነይሩ እንተ ሎሚ ግን እቶም ብብልሽውና ዝተቆማጣዕኩም ክንእስረኩም ኢና “ዘስምዕ መደረ ንኹሎም ሰበሰልጣ ህግደፍ ዓዲ ገዲፍኩም ህደሙ ኢሉ ኣተንቢህሎም። “ድሕሪ ሕጂ ዝሃደሙ ሰበስልጣን እንተሰሚዕኩም ክገርመኩም የብሉን” ይብል ኢሰያስ።ኣብዚ ጉዳይ እቶም ንጹሃት ብጣዕሚ ውሑዳት ስለዝኾኑ በዚ ጉዳይ ዘይተባህደለ ኣይክህሉን’ዩ።መናልባት እቲ ናይ ህደሙ መልእኽቲ ተቐቢሎም ከፍ ከይብሉ መታን፣ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኢሰያስ ተወሳኺ መፈራሪሒ ወሲዅዎም ኣሎ።ብዘይፍላጥ ኢሰያስ ሊሑኹ ዝተባህለ ዘዋሪ ወረቐት፣ 75 ሰበስልጣን ካብ መገሻ ታኣጊዶም (Travel ban) ዝብል’ዩ።ዶብ ኤርትራን ኢትዮዽያን ጋህ ኣቢልካ ከፊትካ ክተብቅዕ ከይትገሹ ከልኪለኩም ኣለኹ ምባል እንታይ ማለት ምዃኑ ምምርማር ዘድልዮ ነገር ኣይኮነን።
ሐ) ቁጠባዊ ዕንወት ንዕብለላ ባይታ ምንጻፍ
እቲ ኣብ ውሽጢ 27 ዓመታት ኣብ ህዝብና ዝወረደ ናይ ሰብኣውን፣ማሕበራውን፣ቁጠባውን፣ ሞራላውን ስነ ኣእምራውን ኣደራዕ ነዚ ሕጂ ዝግበር ዘሎ ሸርሒ ባይታ ንምጥጣሕ እዩ ነይሩ። እንተኾነ ግን፣ ነቲ ኩሉ ኣደራዕ ናይ ህግደፍ ስርቅን ዓምጽ ን18 ዓመታት ተጻዊሮም ካብ ጉቡኦም ንላዕሊ ግብርን ቀረጽን እናኸፈሉ ንህዝቢ ኤርትራ ቀረብ ኣብ ምምጻእ ዘይሕለል ጻዕሪ ዝገበሩ ነጋዶ ኤርትራ ክሳብ እዛ ስዓት እዚኣ ስኖም ነኺሶም እዮም ተቓሊሶም። ሕጂ ግን ግዳይ ዕንደራ ኢሰያስን አቢን ኮይኖም እቶም ናይ መጨረሻ ናይ ቁጠባ ስውኣት ኮይኖም ኣለዉ። ዘይታኣደነ ቀረጽን ግቦን ከፊሎም ዘእተዉ ነጋዶ ምስ እቶም ብዘይቀረጽ ካብ ኢትዮጵያ ዘእትዉ ዘሎው ነጋዶ ብፍጹም ታኣምር ክዋዳደርሉ ኣብዘይክእሉሉ ኩናት ተጠቢሶም ኣለዉ።እቶም ኣብ ካልእ ኣፍሪቃታት ሃገራት ዘለዉ ኤርትራውያን ነጋዶ’ውን እንተኾነ ክኣትዉ ሓቲቶም እኮ እንተበሩ 2% ዝኸፈልሉ ቅብሊትን ዝርዝር ንብረቶምን ዘሪኢ ዶኩመንትን ከቕርቡ ታሓቲቶም ካብ ንዝመውት ዘሎ ስርዓት ምኽፋል ኮፍ ኢልካ ምጽባይ ይሓይሽ ኢሎም ይጽበዩ ኣለዉ። ካልእ እቲ ንዓመታት ዝጸንሐ ኣብ መንጎ ትግሪኛ ከበሳን ተጋሩን ዝጸንሐ ውድድርን ቅርሕንትን ምስ ግዜ ክጠፍእ እዩ ዝብል እምነት እኮ እንተነበረ በዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሽግር ናብ ዝኸፍኤ ኰወርድ ተኽእሎታት ኣሎ። ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ኤርትራውያን ስቃይ ንገሊኦም ተጋሩ ነጋዶ ከም ዕድል ኮይኑ ስለዘተራእዮም ኤርትራውያን ጹቡቅ እዮም ዘለዉ፣ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ሰላም ኣብ ካልእ ሃገር የለን ብምባል ብብደዔ ክዛረቡን ንንግዲ ክጓየዩን ክትሰምዕን ክትርእን ከለኻ “ዘይወግሕ መሰኢልዋ ሲ ኣብ ቦኽራ ታሓርእ” ትብል። ተጋሩ የሕዋትና፣ መታን ጽባሕ ሰላምን፣ ፍቕርን፣ ምክብባርን፣ ሰናይ ጉርብትና ክህልወና ልዕሊ ዝኾነ ናይ ታሪኽ ግዜ ሎሚ ምስትውዓል ክሓተኩም እዩ።
መ) ስደት ናቕፋን ዶላርን ናብ ትግራይ
ምስ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምኽፋት ፣ ናይ ኤርትራ ሓይሊ ሰብ ጥራሕ ኣይኮነን ናብ ትግራይ ዝሃድም ዘሎ፣ ናቕፋን ዶላርን እውን ይስደድ ኣሎ። ኤርትራውያን ናብ ትግራይ እናኸዱ ብናቅፋን ዶላርን እዮም ንብረት ዝሽምቱ ዘለዉ። ወላ እኳ ትሕዝቶ ናይ ናቕፋ ትሕቲ ብር ይኹን እምበር ተጋሩ ናብ ኣስማራ ዘሞጽእዎ ንብረት ግን ወይ ብዶላር ወይ ብናቅፋ ጥራሕ ኢና ንሸይጥ እናበሉ ብር ምቕባል ይኣብዩ ኣለዉ። እንታይ ማለት እዩ እዚ፧ ስለምንታይ ከ እዚ ኩሉ ሃጸፍጸፍ ናቕፋን ዶላርን ምእካብ፧ እቲ ቀንዲ ዕላማ ክኸውን ዝኽእል ናቕፋ ምሉእ ብምሉ ካብ ኤርትራ ክጉሕጋሕ እሞ መንግስቲ ሰራሕተኛታቱ ክኸፍል ኣብዘይ ክእለሉ ደርጃ ወዲቑ ኩሉ ህዝባዊ ኣገልጉሎታትን መንቕስቓሳታትን ደው ክብል፣ ሃገራዊ ምክልኻል ድማ ክሕመስ። ካልኣይ፣ ኩሉ ናቕፋ ምግሓጥ ማለት ናይ ዶላር ጸሊም ዕዳጋ ምቁጽጻር ማለት እዩ። ከምኡ እንተቐጺሉ ኩሉ ኣብ ስደት ዘርከብ ኤርትራዊ ኣብ ክንዲ ኣብ ኤርትራ ዶላር ዘሽርፍ ኣብ ትግራይ ከይዱ ከሽርፍ እዩ ማለት እዩ ።
ረ) ገንዘብ ህዝብን ሃገርን ኣብ ዘንቢል ውልቐሰባት
ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራን ገለን ዓመታት ብስርቂ ድዩ ብሕጋዊ ዝታኣከበ ናይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝኾነ ቢልዮናት ዶላራት ገንዘብ ኣበይ ከምዘሎ ክልተ ሰባት ጥራሕ እዮም ዝፈልጥዎ። ንሶም ድማ ኢሰያስን ሓጎስ ክሻን እዮም። ሕጂ ሓጎስ ተሰዊሩ ይባሃል ኣሎ። ካብ ኢሰያስ ድዩ ተሰዊሩ ወላስ ብኢሰያስ እዩ ተሰዊሩ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ ጉዳይ እኮ እንተዘየሎ፣ እዚ ሰብ እዚ ገዛ ደፊኑና ከይዱ ስለዘሎ ናቱ ምስዋር ከም ተራ ዝሃደመ ባዓል ስልጣን ጌርካ ብፉጹም ታኣምር ክውሰድ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኩሉ ዜጋ ብዑቱብ ክከታተሎ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። እቲ ገንዘብ ብስም ሃገር ዘይኮነ ብስም ውልቀሰባት ተዘርጊሑ ስለዘሎ ክሳብ ጉዳይ ኤርትራ ተረጋጊኡ ንኪኢላታት (either with the help of Stolen Asset Recovery (StAR) Initiative or through paid financial forensics, fraud and money laundering experts etc) ገንዘብ ከፊልና ገንዘብ ሃገር ንደሊ፣ እንተተኻኢሉ ኩሉ ሰብ በብዘለዎ ማሓውራት (network including family members, relatives, friends, acquaintances etc) ናይ ሓጎስ ክጸናጸን ይግባእ።
ሰ) ሓድሽ ሕጊ ንቐጻልነት ውልቀ-ምልክን ንጎረቤት ጥቕምን
ሕጂ ካብ ኢሰያስ እንታይ ክንጽበ ንኽእል፧ ኢሰያስ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣዋጅ ክእውጅ ክንጽበዮ ይግባእ። እቲ ኣዋጅ ከም ወግዓዊ ናይ ንግድን፣ ምሕደራን፣ ፖለቲካን፣ ጸጥታንውን፣ ወታሃደራውን መቆጻጸሪ መሳርሒ ክጥቀመሉ እዩ። እዚ ናይ ሸፈጥ ኣዋጅ፣ ሕጊ ንግዲ፣ ሃገራዊ ምሕድራ፣ምፍራስ ሃገራዊ ሰራዊት፣ ምፍጣር ሓንፈጽ ሰራዊት ብስም ኤርትራን ኢትዮዽያን ናይ ቁጠባውን ጸጥታውን ምውህሃድን ካልእን ዝብል ሸፈጥ ከጠቓልል ይኽእል’ዩ ። ኣብ ኤርትራ ስርዕተሕጊ ወይውን ንህዝቢ ዝውክል መራሒ ዘይምህላውና ንኣቢ ዘይኮነ ንባዕልና ኢና ንሓሚ። እንተኾነ ግን ካብ ኣቢ ንጽበዮ ነገር ድማ ኣሎ። መባእታዊ መሰል ደቂሰባት (fundamental human rights) ንሓደ ህዝቢ ሂብካ ንኻልእ ህዝቢ ዝንፈግ ሃላኺ ንብረት ስለዝይኮነ፣ ብልቢ ንዲሞክራሲን ህዝባዊ መስለን ሓርነትን ትኣምን እተኾይንካ፣ ነቲ ንህዝብኻ ክህልዎ ትመነዮ ንካልኦት ኣህዛብ ክትምነየሎም ባህርያዊ’ዩ። ኢትዮጵያ ንወደባት ኤርትራ ክትካረዮም ቁቡል እኳ እንተኾነ፣ ምክራይ ንብረት ወይ ካብ ዋና ወይ ድማ ካብ ወኪል ጥራሕ ኢኻ ክትካረ ትኽእል። ኢሰያስ ዋና ኣይኮነ ወኪል ህዝቢ ኤርትራ እውን ስለዘይኮነ ዝኾነ ምስኡ ዝግበር ስምምዕ ስርቅን ዘይሕጋውን እዩ። ንስኻ ናይ ሰላምን ፍቕርን መዝሙር ምዝማርካ ዘይታሓጎሰ ኤርትራዊ የለን ክባሃል ይክኣል።
ካብ ታሪኽዊ ተመኩሮናን ካብ ተመክሮ ካሎኦት ሃገራት እንማሃሮ ሓደ ሓቂ እንተሎ ግን ንዓመጽን ዓማጻይን ደጊፍካ ዝመጸ ነባሪ ፍቅርን ሰላምን ክሳብ ሕጂ የለን። ካብቲ ናይ መጀመርያ ናይ ፓርላማ መደረኻ ዝተማሃርናዮ ነገር እንተሎ፣ ንነባሪ ሰላምን ጹቡቕ ጉርብትናን ኣሚንካ ነቲ ንኽልቲኡ ህዝብታት ጅሆ ሒዝዎ ዝጸንሐ ናይ ዶብ ጉዳይ ብቕንዕና ክትፈትሖ ድሌትን መደብን ከምዝነበረካ’ዩ። ምስ ኢሰያስ ምስ ተራኸብካ ግን “ዶብ ኣገዳሲ ኣይኮነን፣ ዶብ ካልኣዊ ጉዳይ እዩ፣ ንሕና ህዝብታት ክድመሩ ኢና ንደሊ” ዝብሉ መዝሙራት ክትዝምር ጀሚርካ። ምስ ኢሰያስ እንታይ ዘቲኻ ንህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘይንገሮ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ነገር የብሉን ። ህዝቢ ኤርትራ ዓዳዕዲዑ ዝፈልጦ ሓቂ እንተሎ ግን፣ንናይ ኢትዮጵያ ዓመጽን ጎበጣን ንምእላይ ን30 ዓመታት ተቓሊሱ ንልዕሊ 100,000 ህይወት ዜጋታቱ ምስዎኦምን ምስንካልምን’ዩ። ምስ ጎረቤት ተፋቂርካ ምንባር ሕልሚ ኩሉ ኤርትራዊ እኮ እንተኾነ፣ ብልእላውነት ኤርትራ ምፍትታን ግን መቐጸልታ ናይ ሃይለስላሰን ደርግን ኵናት ስለዝኾነ ነዚ ሓላል ህዝቢ ናብ ኵናት ክኣቱ ኣይተገድድዎ። ምስ ውልቐመላኺ ምስምማዕ ዝደለኻዮ ነገር ብኣቆራጭ ክትረክብ ትኽእል ትኸውን፣ነባሪ ፍቕርን ፣ ሰላምን፣ ምትእምማን፣ ሰናይ ጉርብትናን ብኣቆራጭ ስለዘይርከብ ንግዝያዊ ረብሓ ክትብል ነባሪ ጽልኢ ከይትተክል ሓደራ። ምስ ኢትዮጵያ ሰላማዊ ጉርብትናን ቁጠባዊ ውህደትን ጽቡቕ እዩ፣እንተኾነ ግን ካብ ህዝቢ ታሓቢእካ ዝግበር ውሳነታት ግን መጨረሽኡ ኲናት’ዩ።በቲ ካልእ ወገን ድማ ፣ ኢትዮጵያ ዝተዓደላ ሕጋዊ መሬታ ሒዛ ነቲ ትማል ኣሽሓት ዜጋታት ዝኸፈልናሉ መሬት ኤርትራ ግን ጎቢጣ ሒዛቶ ከተብቅዕ ብፍቓድ ውልቀሰብ ወደባት ኤርትራ ክትሕዝ ምጉያይ ንህዝቢ ኤርትራ ድርብ ጸርፊ’ዩ። ምናልባት እቲ ዶብ ኣየገድስን’ዩ ዝብል ሓሳብ ካብ ኢሰያስ ዝመንጨወ ክኸውን ይኽእል’ዩ፣ እንተኾነ ግን እቶም ልዕሊ 19,000 ኤርትራውያን ዜጋታት ኣብ ዶብ ዝወደቁን ዝሰንከሉን ደቂ ህዝቢ እምበር ደቁ ኢሰያስ ከምዘይኮኑ ምዝኽኻር ዘድሊየካ ኣይመስለንን።
ሸ) ኤርትራውነት በዘይ መለለዪ ወረቐት ታሴራ
ሓዲሽ ሃገራዊ ታሴራ ክዕደል እዩ ብዝብል ምስምስ ኩሉ ኤርትራዊ ታሴራ ካብ ህዝቢ ካብ ዝምንዝዖ ሰለስተ ዓርባዕተ ዓመት ገይሩ ኣሎ። ስለምንታይ ከምኡ ክግበር ተደልዩ ኣዛራራብን ኣስጋእን ዛዕባ እኮ እንተኾነ፣ ንኤርትራዊ መለለዪ ወረቐት ዳግማይ ምዕዳል ካብ ኩሉ ዘመናት ንላዕሊ ዝቐለለ ሕጂ’ዩ። ንኤርትራዊ ሓዲሽ መለለዪ ወረቐት ክትዕድሎ እኮ ከቢድ እንተዘይኮነ ኣብዚ ስዓት እዚ ግን ብዙሕ ስግኣትን ሕንፍሽፍሽን ከምጽእ ስለዝኽእል ኩሉ ኤርትራዊ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ናይ ሃገራዊ ኣገልግሎት ይኹን ካልእ መለለዪ ወረቐቱ ክዕቅብዎ ይግባእ።
ዘይተሓሰበ ጸጋ (Blessing in Disguise)
ሀ) መርገም ዝበልካዮ ምርቓ ኮይኑ ክጸንሕ ከሎ
ቅድሚ ሕጂ ክንዛረበሉን ክንጽሕፈሉን ዘሰክፈና ዘነበራ ሓደ ሓቂ ኣሎ። ብሰንኪ እቲ ብኢትዮጵያ ዝወረደና ንፍርቂ ዘመን ዝኣክል መዳርግቲ ዘይብሉ ኣደራዕን፣ ስቓይን ፣ጭቆናን፣ጎበጣን መንነት ኤርትራውነት ክህነጽ ከሎ ብፍቕሪ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ ብጽልኢ ኢትዮጵያ እዩ ትሃኒጹ።ስለዚ ከም ኢትዮጵያ ገይሩ ንኤርትራውያን ክሕብር ዝኽእል ባእታ ብፍጹም የለን።እቶም ብፍቅሪ ኤርትራ ዝሓሩ ዜጋታት ንልዕሊ ዕስራ ዓመት ሃገርን ህዝብን ይበርስ ኣሎ ኢሎም ነቢዖም እዮም። ህዝቢ ግን ሓቢሩ ክስዕቦም ኣይካኣለን። ንኣብነት፣ 366 ኤርትራውያን ኣብ መዲተራንያን ምስ ሞቱ፣ ኤርትራውያን ሓቢርና ንየሕዋትናን ደቅናን ክንቀብርን ክንሓዝንን ኣይካኣልናን። ወታሃደራት ኢትዮጵያ ባጽዕ ኣትዮም ዘብል ዜና ግን ን6 ሚልዮን ኤርትራውያን ክሕብር ዝኽእል ዜና እዩ። ስለዚ ናይ ኢትዮጵያ ረግጺ ነቲ ተዳሂኹ ፈርከሽከሽ ኢሉ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ሃገርዊ ወንን ጥምረትን ዳግም ከበራብር ዝኽእል ሂያብ ስለዝኾነ ንጠቐመሉ።
ለ) ብኸብዱ ጥራሕ ክሓስብ ጽጸንሐ ዜጋ ብርእሱ ክሓስብ ክጅምር’ዩ
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኢሰያስ ንህዝቢ ኤርትራ ብሕሰምን ጥሜትን ጮቆቖ ክብል ዝገበሮ ብኸብዱ እምበር ብፖለቲካ መታን ከይሓስብ ተባሂሉ ዝተገብረ ውጥን እዩ። ሕጂ ግን፣ ምስ እዚ ብነጻ ቀረጽ ዝግበር ዘሎ ናይ ቀረብ ውሕጅ እቲ ውጥን ክፈርስ እዩ።
ሐ) ብኢትዮጵያውያን ዝሕሎ “መራሒ” ኤርትራ
ድሕሪ ሕጂ ንኢሰያስን ወዱን ዝሕልዉዎ ወታሃደራት ኤርትራ ዘይኮኑ ወታሃደራት ኢትዮጵያ እዮም ክኾኑ። እቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዘለኹም ተቓወምቲ ስግኣትኩም ካብ ኢሰያስ ዘይኮነ ካብ ኢትዮዽያ እዩ ክኸውን። ስለዚ እቲ ዝበለጸ ምዕቆቢ ቦታኹም ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን እዩ። እቶም ዑጡቓት ወታሃደራት ኣለዉና ትብሉ ተቓወምቲ ውድባት፣ዝፈርስ ግንባር ስለዘየለ ነዞም ካብ ህዝብን ወተሃደራትን ተነጺሎም ዘለዉ ኩፋኣት ስድራቤት ምስ ህዝቡኹም ኮንኩም ንኽትኣልዩ ዶብ ተኸፊትልኩም ኣሎ።
መ) ምምላስ ካብ ሩሑቕ ስደት ናብ ሃገር ወይ ናብ ጎረበት
ኢሮጳውያንን እስራኤላውያንን ንኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ክሰጉኦም ማዓልትን ዕድልን ጥራሕ እየን ዝጽበያ ዘለዋ። ናቶም ምምላስ ንኢሰያስ ብጣዕሚ ኣስጋኢ ስለዝኾነ ሕራይ ክብል ኣይክእልን እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣነ እየ ኣዲኦም ክትብል ስለትኽእል ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ናይ ምስጏግ ተኽእሎታት ኣሎ።እዚ እንተ ኣጋጢሙ በቲ ፍጻመ ምጉሃይ ዘይኮነ ብኸመይ ኤትርዊ ዓቕሚሰብና ኣብ ገበላ ዓዶም ክጸንሑ ንዕቅቦን፣ ንሕብሕቦን፣ንጥቀመሉን ምድላውን ምውጣንን ከድሊ እዩ። ኩነታትና ከምዚ እንተቐጺሉ ከምቲ ናይ ቐደም ካብ ኤሮጳን ኣመሪካን ናብ ሜዳ ዝወርድሉ ዘነበሩ ኩላትና ምምላስ ዘይተርፈና እዩ። ኲናት ዝፈቱ ህዝቢ የለን፣ናይ ዉሑዳት ውልቀሰባት ጌጋን ኣሽካዓላልን ግን ኣህዛብ ግዳይ ኲናትን ሞትን ስደትን ይኾኑ። ኢሰያስ ባዓላዊ ናይ ኲናት ኣዋጅ ክእውጅ ንሕና ከነተግብር ን24 ዓመታት ህይወት ብዙሓት ከፊልና ። ኢሰያስ ዘይተጸንዐ ባዕላዊ ፖሊስታት ክሕልፍ ንሕና ድማ መዳርግቲ ዘይብሉ ዋጋ ከፊልና። እቲ ዝርዝር ንታሪኽ ገድፍና፣ተጸበይቲ ዕንወት ጥራሕ ምዃን ኣብ እዚ ዘለናዮ ደረጃ ስለዘውደቐና ወሰንቲ ንሃገራዊ ዓወት ክንከውን ሓጻር ዕድል ዘላትና ሕጂ’ያ። ደቅናን ደቂ ደቅናን ኲናት መታን ከይነውርሶም ነዚ ዘርኢ ኲናት ዝተክል ዘሎ ውልቀሰብ ኣብ ምምሓው ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ሓላፍነት እዩ። ዝሓለፈ ዓመታት ዝበዝሕ ሓይልናን ገንዘብናን ደድሕሪ ዝተፈጸመ ዕንወት ክንሓዝንን ከነስተንትንን እምበር ኣብ ጠንቂ ዕንወትና ኣትኲርና ነቲ ዝዕኑ ዘሎ ባእታ ቀዲምናዮ ክነዕንዎ ስለዘይካኣልና ኣብ ገዛእ ውራይና እንትርፎ ክንሓዝን እምበር ኣብ ዕድል መጻኢ ሃገርና ክንውስን ዘይንኽእል ጏኖት ክንከውን በቒዕና ኣለና። ድሕሪ ደጊም ዘመን ኣሽካዓላል ኣብዚ የብቅዕ!


text:
Gävleborgs län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 27 11 2020
ኣውራጃ ያቭለቦሪ ንዞባታት የስትሪክላንድስ ሄልሲንግስላንድስ ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ኣብ ሽወደን ዝሰፍሐ ጫካ ዝርከቦ ኣውራጃ’ዩ። እዚ ኣውራጃ’ዚ ናብ 10 ከተማታት ዝተመቐለ ኮይኑ፡ ኣስታት 280000 ተቐማቶ ይርከብዎ።
ኮሙንናት ኣብ Gävleborgs län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Gävleborgs län ምረጽ
ካብዘን ዝተጠቕሳ ኣካል ናይ'ዚ ዞባ ዝኾና ከተማታት፡ እታ ዝዓበየት ከተማ ያቭለ ኮይና፡ ኣስታት 97000 ተቐማጦ ድማ ኣለዋ። ኣካል ናይዚ ዞባ ዝኾና ከተማታት፡ ሳድቪከን፡ ሁዲክስቫል፡ ቦልናስ፡ ሶደርሃምን፡ ኡቫንኦከር፡ ሆፎሽ፡ ኑርዳንስቲግን ኦከልቦን፡ እየን። ያቭለ ኣብ ሽወደን ማእከላይ ቦታ እትሕዝን ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ዘለዋ ከተማ እያ። ካብ ያቭለ ናብ መዕርፎ-ነፈቲ ስቶክሆልም ሰዓት ናብ ስቶክሆልም ከኣ ሰዓትን ፈረቓን ይወስድ። ንብዙሕ ዓመታት ኣውራጃ ያቭለ፡ ብዙሓት ስደተኛታት ኣብ ምቕባል፡ ዓቢ ተበግሶታት ክወስድን ዝወስድ ዘሎን ዞባ እዩ።
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ንመንበሪ-ኣባይቲ ኣብ ኣውራጃ ያቭለ ብዝምልከት ብዙሕ ኣማራጺታት ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ውሽጢ ከተማ ወይን ኣብ ምሕድግ ዝበለ ዓዲታት ናይ ምንባር ኣማራጺታት ኣሎ። ኣብተን ዝተፈላለያ ነዚ ኣውራጃ ዘቁማ ከተማታት ብምምሕዳር ናይቲ ከተማታት ዝውነና፡ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ይርከባ። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ትካላት ውን ኣለዋ። ኣበይ ከተማ ገዛ ቀልጢፉ ይርከብ ዝብል ሕቶ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝተፈላለየ ክኸውን ይኽእል። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ናይ ነፊሲ-ወከፍ ከተማ መላለዪ ሓበሬታ፡ ትረኽብዎ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ቑጠባዊ ድሕረ-ባይታ ናይዚ ዞባ፡ ሓይሉ ኣብ መዳይ ፍርያት-ነሓስን ካልእ ናይ ምስናዕ ፋብሪካታት ዝዘምበለ እዩ። ገለ ካብተን ኣብዚ ዞባ ዝርከባ ትካላት፡ ሳንድቪክ፡ ኡቫኮ፡ ኮሽኔስን፡ ኢገሱንድን ይርከብአን። ካብ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት ኣትሒዙ ውን ጽላት ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ እናዓበየ ክምጽእ ተራእዩ እዩ። እዚ ጽላት'ዚ ኣብዚ እዋን፡ ቁጽሪ ሰራሕተኛታቱ ብምርኣይ፡ እቲ ቁልጡፍ ምዕባሌ እናርኣየ ዝመጽእ ዘሎ ጽላት ኮይኑ፡ ኣብ መዳያት ጽዓትን ከባብያዊ-ተክኒን ዓበይቲ ትካላት ኣብ ምምስራት ደፋኢ ሓይሊ ክኸውን ትጽቢት ይግበረሉ። ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት ብዙሓት ኣብ መዳይ ኣይ.ቲ (ሓበሬታዊ-ተክኖሎጂ) ዝተቐልቐላ ትካላት ንኣብነት ከም፡ ጂ.ኣይ.ኤስ፡ ፊይበር-ኦፕቲክ፡ ኢንዱስትርያዊ ኣይ.ቲ ማእከል ኣገልጎታት ዓማዊልን ይርከብአን። እቲ ብናህሪ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ጽላት ኣብቲ ዞባ ግን፡ ጽላት ምዝንጋዕን ዙረትን እዩ።
ኣስታት 40% ተቐማጦ ናይ'ዚ ኣውራጃ ኣብ ህዝባዊ ወይ መንግስታዊ ጽላት (ክንክን፡ ቤት-ትምህርቲ፡ ምሕብሓብ ወይ ምእላይን) ይሰርሑ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
እዛ ኣውራጃ ኣብ የቭለ እትርከብ ዩኒቨርስቲ ይርከባ። እዛ ዩኒቨርስቲ 1977 ዝተመስረተት ኮይና ኣብ መፋርቕ 90ታት እያ ዝያዳ ብናህሪ ክትዓቢ ዝተራእየት። ተራ ናይ'ዛ ዩኒቨርስቲ (ምስ ካልኦት ተዋሳእቲ ብምትሕብባር) ኣብ ምርግጋጽ ዝተፈላለየ ሕብረተ-ሰብኣዊ ዓወታት ኣቓሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። ብመንገዲ ናይዛ ዩኒቨርስቲ፡ ምስ ናይ ቀረባ ትካላት ከም በዓል ሳንድቪክን ኮሽኔስን ጽቡቕ ናይ ምትሕብባር ስምምዕ ከም ዝብጻሕ ተጌሩ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኩሎም ነባሮ ዞባ የቭለቦርይ፡ ግቡእ ክንክን ጥዕናን ሕክምን፣ ኣገልግሎታት ክንክን ስኒን ንኽግበረሎም ምርግጋጽ፡ ሓላፍነት ምምሕዳር ዞባ እዩ። ብዘይካዚ ምምሕዳር ዞባ ንበጻሕቲ ህጹጽ ናይ ሕክምና ረድኤትን ክንክንን ክረኽቡ እውን ሓላፍነቱ እዩ። እዞም ዝተጠቕሱ ሰባት፡ ናብ የቭለ ሰብ ክበጽሑ ዝምጸኡ፡ ንኣብነት፡ መሓዙት፡ ቤተሰብ፡ ስደተኛታት ወይ ውን ቱሪስት ክኾኑ ይኽእሉ።
ኣብ ኣውራጃ ያቭለቦሪ፡ ስለስተ ሆስፒታላት ይርከባ። ንሳተን ከኣ፡ ኣብ ያቭለ፡ ሁዲክስቫል፡ ከምኡ ውን ቦልናስ ይርከባ። ብዜካ'ዘን ዝተጠቕሳ ዕብይ-ዝበላ ሆስፒታላት፡ ብርክት ዝበላ መንግስታውን ከምኡ ውን ናይ ግሊ ጥዕናዊ-ማእከላት ውን ይርከባ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ኩሉ ከባቢታ ኣውራጃ ያቭለቦሪ፡ ብርክት ዝበለ ስፖርታዊ፡ ባህላዊ ከምኡ ውን ምዝንጋዓዊ መደባት ኣሎ። ዝተፈላለየ ንጥፈታት ማእከል ብምግባር ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራትን ምትእኽኻባትን ውን ኣብቲ ዞባ ይርከባ። ኣብ ኩሉ ከባቢታ ኣውራጃ ያቭለቦሪ፡ ብርክት ዝበለ ስፖርታዊ፡ ባህላዊ ከምኡ ውን ምዝንጋዓዊ መደባት ኣሎ። ዝተፈላለየ ንጥፈታት ማእከል ብምግባር ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራትን ምትእኽኻባትን ውን ኣብቲ ዞባ ይርከባ። እዚ ዞባ'ዚ ብጎቦታት፡ ባሕሪ፡ ቀላያት፡ ደሴታት፡ ጫካን ክፉት ጎላጉልን ተኸቢቡ ዝርከብ ብምዃኑ፡ ንነባሮ ዘአንግዶም ተፈጥሮኣዊ ተመስጦታት ቀሊል ኣይኮነን።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ንዜጋታት፡ ዕጋበትን ጥጡሕ ባይታን ንምፍጣር ኣብ ኣውራጃ ያቭለቦሪ ኩሎም መንግስታዊ ኣካላት፡ ትካላት፡ ማሕበራትን ምትእኽኻባትን ኢድን ጓንትን ኮይኖም ሓቢሮም ይሰርሑ። ዓላማ ናይዚ ምውህሃድ ጻዕሪታት'ዚ ምቹእ ህወት ዜጋታትን ሓደስቲ ስደተኛታትን ንምጥጣሕን ንኣውፈርቲ ወይ ወይ ወነንቲ ትካላት ዝምእምእ ሃዋህም ንምፍጣርን ዝዓለመ እዩ።


text:
December 9, 2017
4ይ ክፍል
ብዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
መበገሲ ውሳነ ባይቶ ጸጥታ ቊ.1907 ድሕሪ ምርኣይና፡ ስትራተጂያዊ ዕላማ’ቲ ውሳነ፡ ንኤርትራ ምስግዳድን ምንብርካኽን ፖለቲካውን ቊጠባውን ተጽዕኖታት ከም እትቕበልን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕሪን ከምቲ ገለ ሃገራት ዘገልግልኦ መሳርሒ ምምሕዳር ኣሜሪካ ከም እትኽውን ንምግባራን ስለዝነበረ፡ ታሪኻውን ፖለቲካውን ድሕረ ባይታ ናይ’ቲ ውሳነ ርኢና። ገለ ሃገራት ንኣሜሪካ ንምሕጓስ ንሃገራዊ፡ ዞባዊ፡ ክፍለ-ዓለማውን ኣህጉራውን ክብርታትን ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ብምግሃስ፡ ንጎረባብተን ክወራ ይርኣያ እየን። በዚ መዳይ‘ዚ ከኣ ዋሽንግተን ንስርዓት ኢትዮጵያ ከም ጽቡቕ መጋበርያ ስለእትቖጽሮ፡ ካልኦት ሃገራት ብሓይልን ብምስግዳድን ኣሰሩ ንኽስዕባ’ያ ትጽዕር። ብድሌተን ኢደን ምስ ዘይህባ’ውን ከም’ቲ ኣብ ዒራቕ፡ ኣፍጋኒስታንን ሶማልን ዝተራእየ፡ ብዓረርን ሓውን ካብ…


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ደቂ ኣንስትዮ ንሰላም ዝጽውዕ ሰልፊ ኣካይደን2022-09-09 17:44:06 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 227 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብ8 መስከረም 2022 ብደቂ ኣንስትዮ ዝተወደበን ንሰላም ዝጽውዕን ሰላማዊ ሰልፊ ከም ዝተኻየደ መርበብ ሓበሬታ ኣዲስ ስታንዳርድ ኣፍሊጣ። እዚ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ሰልፊ ነቲ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ዘቤታዊ ጸዋዒት ሰላም ኢትዮጵያውያን ነቲ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእን ብሰላም ክፍታሕ ዝጠልብን ተበግሶታት ተወሳኺ ዓቕሚ ከም ዝኸውን እቲ ዜና ሓቢሩ።
ነዚ ሰላማዊ ሰልፊ ዝወደባ ኢትዮጵያውያን ትካላት፡ መርበብ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኢትዮጵያ፡ እስትራተጅያዊ ተበግሶ ደቂ ኣንስትዮ ቅርኒ ኣፍሪቃን ቲምራን ዝተባህለት ማሕበርን እየን። እዚ በዘን 3ተ ናሕበራት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ድላይነት ሰላም፡ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምርግጋጽ ሰላምን ብሰንኪ ውግእ ዝኽተል ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ዘንጸባርቑ ጭረሓኦታት ሒዙ ከም ዝወጸ እቲ ዜና ኣስፊሩ። ካብቲ ጭረሖታት “ ብውግእ ዝፍታሕ ዘይምርድዳእ የለን፡ ደቂ ኣንስትዮ ዓውዲ ውግእ ኣይኮናን፡ ውግእ መሳርሒ ዕቤት ዘይኮነ፡ ጠንቂ ጥሜት፡ ስደትን ዕንወትን እዩ” ዝብሉ ከም ዝርከብዎ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ።
እዚ ናይ ደቂ ኣንስትዮ መጸዋዕታ ሰላም፡ ምስቲ 35 ኢትዮጵያውያን ሲቪል ማሕበራት ብ7 መስከረም 2022 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣኼባ ኣክይደን ብዘውጸአኦ መግለጺ ዘቕረበኦ ተመሳሳሊ ናይ ሰላም መጸዋዕታ ካለኣይ ተበግሶ እዩ። እተን 35 ሲቪል ማሕበራት ብደረጃ ኣኼባ ኣብ ዘንጸባረቐኦ መጸዋዕታ፡ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ብህጹጽ ሰላም ንክሰፍን ውግእ ጠጠው ክብል፡ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ውግእ በዂሩ ዘሎ መሰረታዊ ቀረባት ናብ ንቡር ክምለስን ኣብቲ ዓሌታዊ ውግኣት ገበን ዝፈጸሙ ኣካላት ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርቡን ዝብሉ ህጹጻት ጠለባት ተንጸባሪቖም እዮም።
እዚ ተበግሶታት ሰላም ኢትዮጵያውያን ዝረአ ዘሎ፡ ነቲ ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፡ ጠጠው ኣቢልካ ናብ መስርሕ ሰላም ንምእታው፡ ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ቅርኒ ኣፍሪቃን ካለኦት ዲፕሎማትን ምስ ሓለፍቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ጽዑቕ ርክባት የካይዱ ኣብ ዘለውሉ እዩ።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ፡ ኣብ 2017 ዝተዓሙ መደባት፡ ኣብዚ ዓመት’ዚ እውን ብዝሓየለ ኮማዊ ውዳቤ ክቕጽሉ ምዃኖም፡ ህዝብን ምምሕዳርን ኣብ ዘካየድዎ ርክብ ተገሊጹ።
እቶም ዝሓለፈ ዓመት ብኣድማዕነት ዝተተግበሩ መደባት፡ ምስፋሕን ምዕባይን ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ሓውሲ ከተማ ማይ-ምነ፡ መስርሕ መለሳ መሬት ሕርሻ፡ ምህናጽን ምጽጋንን ትሕተ-ቅርጺ ትምህርቲ፡ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ከምኡ’ውን ምግራብ ከምዘጠቓልሉ፡ ኣካያዲ ስራሕ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ኪዳነ ፉሩይ ገሊጹ።
ወከልቲ ህዝቢ 17 ምምሕዳራት ከባቢ ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣኼባ፡ ኣቶ ኪዳነ፡ መሰረታዊ ጠለባት ህዝቢ ንምምላእን ትግባረ ልምዓታዊ መደባት ንምርግጋጽን፡ ኣብ 2018 በብደረጃኡ ዝሰላሰሉ መደባት ተወጢኖም ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ኣገልግሎታት ጥዕና፡ ትምህርቲ፡ ሕርሻን ማሕበራዊ ድሕነትን ናይ ዝተዓሙ መደባት ጸብጻብ ቀሪቡን ተዘትዩሉን።
ሓንቲ ካብ ንኡሳን ዞባታት ዞባ ደቡብ ዝኾነት ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ፡ ልዕሊ 60 ሽሕ ህዝቢ ከምዘለዋ ተፈሊጡ።


text:
ኣብ ከተማ ከረን፡ ንወነንቲ ሚኒባሳትን ጋራጃትን ኣብ ድሕነት ትራፊክ፡ ኣብ ገልዓሎን ኣፍዓበትን ድማ ንዓበይቲ ዓዲ፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ወነንቲ ትካላትን ተመሃሮን፡ ኣብ ምክልኻል ገበንን በደላትን ዘተኰረ ኣስተምህሮታት ተዋሂቡ።
ብ20 መጋቢት ኣብ ከተማ ከረን ኣብ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ኣዛዚ ፖሊስ ትራፊክ ዞባ ዓንሰባ ሜጀር ተኽለብርሃን ዮውሃንስ፡ ሰኣን ጥንቃቐ ምግባር፡ ኣብ ናይ ቋሕ- ሰም ግዜ ሂወት ሰብ ይቕዘፍን ከቢድ ክሳራ ኣብ ንብረት ይወርድን ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ መራሕቲ መካይን ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ሓላፍነታውያን ክኾኑ ኣተሓሳሲቡ።
ንኣጋር ቀዳምነት ዘይምሃብ፡ ምልክታት ትራፊክ ብግቡእ ዘይምጥቃም፡ ክቱር ናህሪን መስተ ሰቲኻን መኪና ምምራሕን፡ ብመራሕቲ ተሽከርከርቲ ካብ ዝረኣዩ ጉድለታት ምዃኖም ጠቒሱ ድማ፡ ወነንቲ ጋራጃት ንትሕቲ ዕድመ መኪና ከየፈትኑን ሓደጋ ንዝፈጸመት መኪና ብዘይፍቓድ ከይጽግኑን ኣዘኻኺሩ።
ኣዛዚ መደበር ፖሊስ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ ሰርጌንቲ ሓሰበላ መሓመድ ኣብ ዝሃቦ ኣስተምህሮ ድማ፡ ተራ ወለዲ ኣብ ምእላይን ምቊጽጻርን መንእሰያት ክሕይል፡ ገበናትን ፈጸምቶምን ንምቅላዕ ድማ ምትሕብባር ፖሊስን ህዝብን ክዓዝዝ ተላብዩ።
ኣብ ከተማ ኣፍዓበት ምስ ተመሃሮ ኣብ ዝተኻየደ ርክብ ከኣ፡ ሓላፊ ምክልኻል ገበን መደበር ፖሊስ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት ኣቶ ታደሰ ሓደራ፡ ገበን ከይፍጸም ኣብ ምክልኻልን እንተፈጸሙ ድማ ናብ ሕጊ ኣብ ምቕራብን፡ ተመሃሮ ንቑሕ ተሳትፎኦም ከዕብዩ ጸዊዑ።


text:
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ሎሚ ጥሪ 18 መዓልቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ተዘኪሩ ውዒሉ ። ብሰንኪ ለበዳ ቫይረስኮሮናን ጽንብል ቃለመሓላ ተመራጺ ጆ ባይደን ኣብ ዝቀራረበሉ ዘሎ እዋን- ስግኣት ፖለቲካዊ ጎንጺ ይንህር ብምህላው ኩሉ ውራያት ብማንዛ`ዩ ተኻይዱ።
ማርቲን ሉተር ኪንግ ኣብ ኩሉ ግዜ ኣብ ወርሒ ጥሪ ኣብ ሳልሰይቲ ሰኑይ`ዩ ዝኽበር. ናይ ሎሚ በዓል ቅድሚ ክልተ መዓልታት ምቕያር ፕረዚደንት ከምኡ'ውን ኣስታት 25 ሺሕ ዝኾኑ ሓለውቲ ወተሃደራት ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ተዋፊሮምሉ ኣብ ዘለውሉ እዋን'ዩ ዝዝከር ዘሎ።
ንመሰል ጸለምትን ካልኦትን ብሰለማዊ ቃልሱ ዝፍለጥ ማርቲን ሉተር ኪንግ ኣብ 1968 ኣብ መንፍስ ተነሲ ኣብ መበል 39 ዓመት ዕድሚኡ ከሎ ብጥይት ከምዝተቐተለ ይዝከር።
ሎሚ ኣብ ብዙሓት ከባብታት ኣሜሪካ ብመምርሕታት ኮቪድ ዝተማእዘነ ንስርሑን ዝዝኽሩን ዘንጸባርቕ ዝተፈላለየ መደባት ይካየድ ኣሎ።


text:
ተስፋ ማለት ነቲ ዘይርአ ከም ዝርአ። ነቲ ዘየሎ ከምዘሎ። ነቲ ዘይከውን ድማ ከምዝኸውን ጌርካ ብእምነት ንእግዚኣብሔር ምጽባይ እዩ። ተስፋ ሓንቲ ካብተን ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንቶስ ጽሒፍሎም ዘሎ መሰረት እምነት እያ (፩ይ ቆሮ. ፩፫።፩፫)፣ እምነት ኣብ እግዚኣብሔር ተስፋ የሕድር። ተስፋ ድማ ፍቕሪ ኣምላኽ የንግስ እዩ እሞ ንሕና’ውን ትስፍዋት ክንከውን ይግባኣና እዩ። ከመይሲ ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሎ ሰብ ኣብ ዝተሳእነሉ ጊዜ ሰባት ኮይንኩም ተረኸቡ ከምዝብለና ንሕናውን ኣብ ጊዜና ተስፉዋት ክንከውን ይግባኣና። ተስፋ ካብ ቀደም ኣትሒዛ ከም ዝነበረት መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና፣ ነዚ ሓሳብ ንምርዳእ ክሕግዘና ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ክንመሃር ክንፍትን ኢና፣ ተስፋ ኣብ ምፍጣር ዓለም። እግዚአብሔር ሰማይን ምድርን ምስ ፈጠረ፡ ንምድሪ ምስ ጠመታ ብጸልማትን ብማይን ዝተኸበት (ዝተዋሕጠት) ነበረት። እግዚኣብሔር ንምድሪ ተስፋ ብርሃን ኣንበረላ በለ ድማ “ብርሃን ይኹን በለ” ፣ ከምኡ ድማ ኮነ፣ ምድሪ ብብርሃን ከምኡ’ውን ብዕንባባታት ብኣታኽልቲ ብሳዕሪ ብኣዕዋፍን እንስሳታትን ወቂባ ተረኽበት። ምድሪ ድማ ተስፋ’ኣ ብሰናይ ነገር ተፈጸመላ። ለምሊማ ንምርኣያ ባህ እተብል ድማ ኮነት (ዘፍ ፩።፩-፫፩)፣ ተስፋ ኣብ ጊዜ ኣዳምን ሔዋንን፦ እዚ ዓይነት ተስፋ ነቶም ብሰንኪ በደሎም ካብ ገነት ወጺኦም ምሉእ ሕይወቶም ብቀቢጸ ተስፋ ዝነበሩ ኣዳምን ሔዋንን ዝተዋህበ እዩ። ንሱ ድማ ንኹሉ ንብዓትኩምን ጣዕሳኹምን ርእየ እየ እሞ ድሕሪ ሓሙሽተ መዓልትን ፈረቃን (፭፭00 ዓመት) ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድሕነካ እየ ዝብል ዓቢይ ናይ ተስፋን ምጽንናዕን ቃል ነበረ። በዚ ድማ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ተሰጋገሩ (ዘፍ ፫።፩፭፣ ቀሌ. ገጽ ፩፫)፣ ስለዚ እዚ ተስፋ እዚ ንኣሽሓት ዓመታት ኣብ ልቦም ዓቚሮም ክሳብ ጎይታ ምእንትኦም ዝብጆ ብማዕዶ እናረኣይዎ ብሞት ካብዚ ዓለም ሓለፉ፣ ነዚ ከረድኣና ቅዱስ ሓዋርያ ጳውሎስ ከምዚ ይብል “እዚኦም ኩላቶም ነተን ተስፋታት ኣይረኸብወንን ግናኸ ካብ ርሑቕ ርእዮም ብሓጎስ ተቐበልወን እሞ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ኣጋይሽን ስደተኛታትን ምዃኖም እናተኣመኑ ብእምነት ሓለፉ (ሞቱ)” (ዕብ ፩፩።፩፫)። ተስፋ ኣብ ሕይወት እታ ዝበለጸት ነገር እያ፣ ተስፋ ዘየብሉ ሰብ ኩሉ ጊዜ ሕይወቱ ኣብ ጭንቀትን ሓዘንን ጓህን ዝጠሓለን መንፈስ ኣምላኽ ዘይብሉን እዩ ዝኸውን፣ ከም’ዚ ዓይነት ሰብ ድማ ግዙእ ናይ ዲያብሎስ ይኸውን፣ እቶም ደቂ እግዚኣብሔር ዝኾኑ ግና ዘይትሓልፍን ዘይትነጽፍን ተስፋ መንግስተ ሰማያት ኣላቶም፣ ነዛ ተስፋ ንኸብርሃልና መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብለና። “ዘዐይን ኢርእየ ወዕዝን ኢሰምዐ። ውስተ ልበ ሰብእ ዘኢተሀለየ ዘአስተዳለወ እግዚኣብሔር ለእለ ያፈቅርዎ። ዓይኒ ዘይረኣየቶ እዝኒ ዘይሰምዓቶ ብልቢ ደቂ ሰባት ዘይተሓስበ እግዚኣብሔር ነቶም ዘፍቅርዎ ኣዳልዩሎም ኣሎ …” (፩ይ ቆሮ. ፪:፱)፣ መንግሥቲ ኣምላኽ ክንወርስ ብናይ ዓለም መከራን ሽግርን ክንሰናበድ ኣይግባእን። እቲ ምታይሲ እቲ ተስፋና ብዝተዓጻጸፈ ኣሃዝ ካብቲ ዝጎንፈና ሽግራት ስለዝዓቢ፣ ነዚ ከረድእ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንቶስ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ከምዚ ይብለና፦ “ኣብዛ ሕይወት እዚኣ ጥራይ ብክርስቶስ ተስፋ እንተ ገበርናስ ካብ ኩሉ ሰብ እነደንግጽ ምኾንና ኔርና” (፩ይ ቆሮ. ፩፭።፩፱)፣ ተስፋና ኣብዛ መሬት ጥራይ ዝውሰን ከምዘይኮነ መጽሓፍ ቅዱስ ብሰፊሑ የረድኣና፣ እሞ’ኸ ሕዝበ ክርስትያን ሰለምንታይ ኢና ደኣ ተስፋ ከምዘይብልና ኮይና ኣብ ጭንቀትን ሓዘንን ኩሉ ጊዜ ክንነብር እንርአ? ኣብ ዘመንና ብዙሓት ሰባት ተስፋ ዘየብሉ ህይወት ክነብሩ ነስተብህል፣ እዚ ስለዝኾነ ድማ ኣደዳ ጭንቀትን ዘይተደላይዪ ልምድታትን ክኾኑ ንዕዘብ። ንኣብነት ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተኸስተ ፋይናንሲያዊ ቅልውላው ዘንቀሎ ምንቁልቃል ስነ- ምጣነ ዓለምና (ረሰሽን) ንብዙሓት ሰባት ኣደዳ ሽቕለት ኣልቦነት ኣጋሊጽዎም ይርከብ። እቲ ገና ታተ ዝብል ዘሎ ስነ-ምጣነ ዓለም ናይ ብዙሓት ሰባት ሽቕለት ናይ ምርካብ ተስፋ ኣቕሂምዎ ይርከብ። መራሕቲ ሃገራት እዘን ግዳይ ናይዚ ቅልውላው ዝኾና ሃገራት ድማ ንህዝቦም ተስፋ ናይ ራህዋን ብሩህ መጻኢን ከስንቑ ሃንደለቕ ክብሉ ንርኢ። እዚ ዘብርሃልና ነገር አንተሎ ኣገዳስነት ተስፋ ኣብ መዓልታዊ ጉዕዞ ሂወትና እዩ። ስለዚ ድማ እቶም ብወልድ ውሉዳት ህዝበ ክርስቲያን ብግዜያዊ ሽግራት ከይተሰናበድና ክምህ ዘይብል እምነትና ሒዝና ብተስፋ ክንጉዓዝ ይግባእ። 20 ሓምለ ፪0፩፩ ሓምለ ፪0፩፩ ኩሉ ጊዜ ዋላ’ውን ሽግር ኣብ ዝበዝሓና ጊዜ ተስፋ ከምዘለና እግዚአብሔር’ውን ጸዋሪ መከራና ምዃኑን ከምዘናግፈና ምርዳእን ምስትብሃልን ይግበኣና ኢዩ። ከመይሲ ንሕና ክርስትያን ብተስፋ ስለ እንነብር (ሮሜ ፩፪ ፡፩፪)፣ “ኣይክገድፈኩምን እየ ከቶ’ውን ሸለል ኣይብለኩምን ከሳብ መወዳእታ ጊዜ ምሳኻትኩም እየ” (ማቴ ፪፰።፪0) አሞ’ኸ ደኣ ንሕና ነዚ ቃል እናሰማዕናን እናረኣናን ስለምንታይ ኢና ብቐቢጸ ተስፋ እንጓዓዝ? እዚ ክኸውን ኣይግባእን እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣምላኽ ስለዘለና። “እግዚኣብሔር ካብ ሕጂ ኩሉ ጊዜ ብለይትን መዓልትን ንዘለዓለም ምውጻእካን ምእታውካን ኪሕሉ እዩ” (መዝ. ፩፪፩፡ ፰)፣ ነቶም ተስፋ ዝቖረጹ ሓጥኣን እኳ ተስፋ ከምዘለዎም ቃል መድሕን ዓለም ክርስቶስ የረድኣና፣ እታ ሸውዓተ ኣጋንንቲ ሓዲሮማ ብጭንቀት ትነብር ዝነበረት ማርያም መግደላዊት ደሓር ግና ቅድሚ ፩፩ ሓዋርያት ናይ ጐይታ ትንሳኤ ረኣየት፣ እቲ ምሉእ ሕይወቱ ኣብ ሽፍትነት ዝሕለፎ ኣብ የማን ጐይታ ተሰቒሉ ዝነበረ ቀዳማይ ኮይኑ ንገነት ኣተወ። እቲ ዓማጽን ተቐባሊ ቀረጽን ዝነበረ ዘኬዎስ ጐይታ ኣብ ቤቱ ከይዱ ባረኾ፣ እቲ መጻጉዕ ኮይኑ ኣብ ዓራት ንሣላሳን ሸሞንተን ዓመት ተደኒሱ ዝነበረ ዓራትካ ኣልዒልካ ኪድ በሎ፣ እዚኦም ኵሎም ንጐይታ ብተስፋ ስለ ዝተጸበይዎ ጐይታ ድማ ተስፍኦም ብምርኣይ ካብ ኩሉ ሽግሮም ኣናገፎም። እሞ’ኸ ደኣ ነዚኦም እኳ ካብቲ ኩሉ ሽግሮም ኣውጺኡ ተስፋ ዝሃቦም ንዓና ደኣ እሞ ክንደይ ዝኣክል ተስፋ ዘይህበና?። ኣምላኽ ነቶም ብዙሕ ዝተሸገሩን ሕይወት ትርጉም ዘይብሉ ኮይኑ ዝስምዖም ሰባት ተስፋ ይህቦም እዩ። ንኣብነት፦ “ካብ ደቂ እታ ምርዕውትስ ደቂ እታ በይና ዘላ ኺበዝሑ እዮም ኣቲ ዘይወለድኪ መኻን ዕልል በሊ …” (ኢሳ. ፭፬።፩-፫) ይብለና፣ እቲ ዘይሓዊ ኾይኑ ዝስማዓና ሕማም’ውን መድሓኒት ከም ዘለዎ ብእግዚኣብሔር ተስፋ ክንገብር ይግባእ፣ ከመይ ድኣ! ነቲ ዕውር ዘሕወየ። ነታ ንዓሰርተው ሸሞንተ ዓመት መንፈስ ድኻም መንደዓት ዝሓዛ ዘሕወያ፡ (ሉቃ. ፩፫።፩0)። ነታ መበለት ወዳ ካብ ሞት ኣተንሲኡ ዝሃባ፡ (ሉቃ ፯።፩፬-፩፮)። ነታ ብዙሕ ደም ዝፈስሳ ዝነበረ ዘንጽሓ። ዝሰኣኖ የለን፣ እዚ ኩሉ በቲ ኣብ እግዚአብሔር ዝገበርዎ ተስፋ ዝረኸብዎ ምሕረት እዩ። ቃል እግዚኣብሔር ከምዚ ይብለና’ሎ። “ወተሰፈዎ ለእግዚኣብሔር ተዐገስ ወአጽንዕ ልበከ ወተሰፈዎ ለእግዚኣብሔር’’ ብእግዚኣብሔር ተተስፎ። በርትዕ ልብኻ ቀጥ ይበል ኣጆኻ እወ ብእግዚኣብሔር ተስፋ ግበር” ።(መዝ ፪፯።፩፬)፣ እግዚአብሔር ኵሉ ግዜ ክሓልየልና ዝነብር ሕያው ኣምላኽ እዩ፣ ነዚ ከረድኣና ዘማራይ ዳዊት ከምዚ ይብል፦ “ሰራዊት እኳ ክቃወሙኒ እንተ ዝኸቡኒ ኣነ ኣይፈርህን እየ፣ ጸላእተይ ኪቃወሙኒ ኢሎም እንተ ዝለዓሉኒ’ውን ኣብ ኣምላኽ እምነት ኣሎኒ” (መዝ. ፪፯።፫) ከምኡ’ውን ኣብ (፪ይ ነገ. ፮።፩፮) “ንሱ ኸኣ በለ ካብቶም ምስኦም ዘለውስ ምሳና ዘለው ይበዝሑ እዮም እሞ ኣይትፍራህ በሎ።” ተስፋ ፡ ዘየቋርጽን ዘይነጽፍን ዛራ ማይ እዩ። ስለዚ ድማ ኩሉ ጊዜ ኣብ እግዚአብሔር ተስፋ ገይርና ክንጽበ ይግባእ። ነዚ ከረድኣና ልቢ ኣምላኽ ዝተሰምየ ዘማራይ ዳዊት ነቶም እስራኤል ዘስጋ ከምዚ በሎም “ኣታ እስራኤል ካብ ሕጂ ንዘለዓለም ብእግዚኣብሔር ተስፋ ግበር” (መዝ ፩፫፩።፫) እዚ ቃል እዚ ነዞም ኣብዚ ጊዜ ዘለና ክርስቲያን (እስራኤል ዘነፍስ) ውን ከምዝኾነ ክንርድኦን ክንግንዘቦን ይግባእ፣ እዚ ተስፋ ምሉእ ዝኸውን ግን ብእምነትን ትውክልትን ኣብ እግዚኣብሔር ምስ እንውከል እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ንተስፋና ዘራኽስ ኣተሓሳስባ ካባና ብፍጹም ክነልግሶ ይግባኣና፣ ኣብ መንጎ ጕዕዞ ህይወትና ስለምንታይ እዩ እግዚኣብሔር ክሳብ ሕጂ ዘይሰምዓና፤ ኣበይ ኣሎ ፍቕሩ፤ ኣበይ ኣሎ ስርሑ፤ዝብል ናይ ዓሻ ሕቶ። እግዚኣብሔር ዘይፈትዎን ዘይደልዮን ስራሕ ስለ ዝኾነ ካብ ኣፍና ኣይነውጽኣዮ፣ ከም ፍቓድካ ንበል! ሽዑ እቲ ንዓና ሰናይ ዝኾነ ነገር ባዕሉ ክፍጽመልና እዩ፣ ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንቶስ ከምዚ ብምባል ዝጸሓፈሎም “ብኹሉ ወገን ንጽቀጥ ግናኸ ኣይጸበበናን። እንገብሮ ይጠፍኣና ግናኸ ተስፋ ኣይንቐብጽን ኢና” (፪ይ ቆሮ. ፬።፰)፣ ንሕና’ውን ዋላ እንተ ተሸገርና ፈተና ‘ውን እንተበዝሓና ተስፋ ክንቆርጽ ኣይግባኣናን። እምበኣር ኣሕዋትን ኣሓትን ኵሉ ጊዜ ኣብ ዓለም ከለኻ ሽግርን ጸገምን ፈተናን ራህዋን ሰላምን ተሓዋዊሱ ክጨንቐካ ይኽእል ይኸውን። እቲ ንኹሉ ዝፈትሕን ሰላም ድማ ዝህብን ግና እግዚኣብሔር እዩ እሞ ኣብ እግዚኣብሔር ንወከል። ከምቲ ናብ ዕብራውያን ዝተጻሕፈ “እምበኣርከስ ነቲ ብዙሕ ዓስቢ ዘለዎ ትብዓትኩም ኣይትደርብይዎ ፍቓድ ኣምላኽ እናገበርኩም ነታ ተስፋ ምእንቲ ኽትወርስዋ ትዕግስቲ የድልየኩም እዩ”(ዕብ ፩0።፫፭-፫፮)፣ ነዚ ንምፍጻም እግዚአብሔር ኣምላኽ ብቅዱስ መንፈሱ ይደግፈና!።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር:
ወለወላዲቱ ድንግል:
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!
ምንጪ። መጽሔት ቃለ ጽድቅ


text:
ስርሒት ፈንቕል ጩራ ምሉእ ብርሃን : ብመድሃኔ ተስፋለም
ብመድሃኔ ተስፋለም
ኣዘንትውለይ‘ባ ! እቲ ናይ ትማሊ ወዕሎ
ሓወልቲ ታሪኽ ሓበን ከርስኺ ዝደጎሎ
ገለ በሊ : ስጋለት ቀጣን ንህላዌና ዝምስክሮ
ናይ ዳዊትን ጐልያድን ጽምዶ : ናጻነትና ዝወለዶ :
ስጋለት ቀጣን ! ኣዘንትውለይ ልክዕ ልክዑ
ተጋዳልይ ናባኺ ክምርሽ : እንኮ ጽንዓት ተዀልኲሉ
ወዲ ኣዳም ክንሱ ንሓጺን ዘምክኸ ብኣካሉ
ታሪኽና ብኣኺ‘ዶ ኣይኮነን ዝገረመ ተዃሕሉ :
ህላዌና ንምጥፋእ ዝደጋገም ዘይቅዱስ ኪዳን
ከምሕሱም ዳምዳም ንክርቢትን ላምባን
ከርሲ ዘጣመሮ ናይ ናጽነት ብርሃን
ዉሉድኪ‘ዩ ተሰዊኡ ንዓኺ ንምድሓን :
ተደብዩ ንሓዋሩ : ቆፎ መግዛትን ዕንደራን
በቲኽክዮ ቀለቤት : ተንኮልን ሽሕጣንን
ኣበሲርክና ብስራት ናጽነትን ብርሃንን
ካልእ የሎን ዝኾነልኪ ቀለምን ማህደርን
ውሉድኪ‘ዩ ! ህያው ባይቶን ፈራድን :
ስጋለት ቀጣን ! ሃየ ተዛረቢ ውዕሎ ናይ ትማሊ
ሃገር ሎሚ ርስቲ ኣማን ናይ ህዝቢ
ገዝሚ ክብሪ : ስፍራ ሕሩያት እንዲኺ
ዓምቢቡ በሊጉ እቲ ናይ ሓቂ ሕርያኺ :
ውሽጥኺ ዝበርህ ረዚን ዝዕያሩ ሓይልኺ
ለበዋ ጀጋኑ እዩ ነይሩ ከብቅዕ ጸገምኪ
ኣብ‘ ዚ ርህው እዋን ትፍተዊ ፍትውቲ :
ዝተዓመ ዕዮ ቅድምን ድሕሩን
ሂወት ዝተጸፍዮ ንምህርትን ንዳእቱን
ብመስዋእቲ‘ዩ ሓውዩ ኣይመስለንን ብጸሎትን ጸናጽልን
ናሓዋሩ ተደብዩ ! ዛንታ ቅትለትን ቅብጸትን :
ዋሕዚ መትንታትኪ ቀይሕ ደም ዝሕብሩ
ንጹህ ምስጢሩ ፈለግ ታሪኽ ጀጋኑ ጸይሩ
መስዋእቲ ናይ‘ቲ ጅግና `ዩ ምንጪ ጽባቐኡ :
ጅግና `ዩ ጸዓት ኣካላትኪ ዘውዲ ህላዌኺ
መኸተ ህዝብኺ‘ዩ ዝነድቆ ብራኸኺ
ሓለፋ ኩለን : ልዕልቲ ተሰሚኺ
ኣፍ ኣውጺእኪ : ገለ‘ባ ሕሹኽ በሊ
ኣንፈት ቀጻልነትይ መንገደይ ከለሊ
ዓወት ንሓፋሽ !
ብመድሃኔ ተስፋኣለም : 09.02.2016 ዝኽሪ ንስርሕት ፈንቅል


text:
- Issayas Tesfamariam
Eulogy for the late Alamin Abdeletif by Mohammed Said Osman
ቃለ-ሞሳ፡ ገዲም ስነ-ጥበብኛ መምህር ኣልኣሚን ዓብደልለጢፍ ማሕሙድ
መምህር ኣልኣሚን ዓብደል ለጢፍ፡ ኣብ ኤርትራዊ ስነ ጥበብ፡ ሓደ ካብቶም ከፋቲ በሪ ተራ ዜነበሮምን ኣቦ ዛማን ግጥምን ተውለ ክልተ ኤርትራዊ ቋንቋታት እዩ ነይሩ።ኣብ ጒዕዝ ስነ-ጥበቡ ፈጥራውነቱ ከይደኸመ፡ ጣዕሚ ጐሮሩኡ ከይጐደለ፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ዕዘዜ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት ዜሃነጸ መምህር ኣልኣሚን፡ ብ12 ታሕሳስ፡ 1939 ካብ ኣቡኡ ዓብደል ለጢፍ ማሕሙድን ኣዲኡ ራየት እድሪስን ኣብ ጊንዳዕ ተወልደ። ኣቡኡ ኣብ ኣስመራ ሓኪም ስለዜ ነበረ ወዲ ክልተ ዓመት እንከሎ ኣብ ኣስመራ መጸ። ኣብ ኣስመራ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ምስ ዚዘመ፡ ናይ ምምህርና ስልጠና ብምውሳድ፡ ብ1962 ኣብ ቤት ትምህርቲ ጃልያ መምህር ኰይኑ ተቈጽረ።
ብንእሽቶኡ፡ ዜንባለ ደርፊ ዜሓደሮ ኣልኣሚን፡ ኣብ ረብዓት ማለት - ያታዊ ጥርናፈ መንእሰያት ደርፍታት ወድ-ኣሚርን ካልኦትን ክደግም ጀመረ። ኣብ መወዳእታ 1950ታት ድማ ምስቲ ፍሉጥ ኣብ ምዕባለ ሙዙቃ ኢትዮጵያ ሉሉይ ተራ ዜተጻወተ፡ ኤርትራዊ ሙዙቀኛ ኣቦበከር ኣሸክሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብትግረን ትግርኛን ደርፍታት ክደግም ጀመረ።
ኣልኣሚን ከም ነፍሱ ዜኸኣለ ደራፋይ ኣብ መድረኽ ዜተቐልቐለ፡ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተመሊሱ ኣብ መወዳእታ 1962፡ ኣብ ማሕበር ትያትር ኣስመረ (ማትኣ) ምስ ተጸንበረ እዩ። ኣብ ማትኣ ከኣ መምህር ኣልኣሚን ኣብ ምዕባለ ዘመናዊ ደርፊ ትግረ መራሒ ተራ ዜሓዘ ሰነ-ጥበብኛ ክኸውን በቕዐ። ስነ-ጥበባዊ ኣበርክቶኡ ግን ኣብ ትግረ ጥራሕ ዜተደረተ ኣይነበረን። ብርቂ ስነ-ጠበባዊ መለለዩ መምህር ኣልኣሚን ከኣ ብትግረን ትግርኛን ዓቢ ደራፋይ ምዃኑ እዩ። ደርፍታቱ ስዉር ሃገራዊ መልእኽቲ ዜሓዘለ ብምንባሩ ስምዒት ብዘሓት መንእሰያት ቀሰቀሰ። ኣብ ማትኣ ኣንጻር ስስዐን ተበላጽነትን ክደርፍ ከሎ፣
“ሰብ ንኽብዱ ጥራይ ኣይኰነን ዜነብር
ክሓስብ ኣለዎ ክግምት ክዘክር”
እትብል ደርፉ ትዘከረና።
ወላድ ከረን ወአስመራ
ርኤኩማ ምን ገብእ እት ማይ ዘራ
ሰላም ቦላ እግልዬ ፋጥና ዚህራ፣ ክብል ከሎ ድማ፣
ነታ ኣብ በረኻ ከርተት ትብል ዜነበረት ሰንድቕ ዕላማ ምዃኑ ሰማዕቱ ኣይሳሕትዎን።
“ዓባይ ኣባ ሻውል ሎሚ ክደርፈላ
ከይፈረሰት ከላ ጨሪሳ ብዅላ
ምስታ ንእስነት -እታ ዜዓበኹላ
ዓባይ ኣባ ሻውል ናይ ስልጣነ ጩራ፡
እናበለ ክደርፍ እንከሎ፡ ንቅርስን ዕቃበን፡ ምዕባለን ስልጣኔን ሓሲቡ ምዃኑ መን ይስሕቶ።
ስነ-ጠበባዊ ፍርያት ማትኣ እናሓየለ ኣብ ዜኸደሉ እዋን፡ መምህር ኣልኣሚን ብኽልተኡ ቋንቋታት ኣዜዩ ጸላዊ ደርፍታት ምድራፍ ቀጸሎ። ብፍላይ ከኣ፡ ንባንዴራ ኤረትራ ዜተገጠመት ጸብሒ ጾም፡
ደቂ ጐረቤትና መታን ከቃልሉ -
ጸብሒ ጾም ይብሉኺ መኣዚ ዘይብሉ
እዙ ግን ብኽያት እዩ ኣይትገደስሉ፣ ይብል እሞ፣
ብትግራይት ከኣ፣
ጸላም ታ እድንያ ምን በዲር
ሰርና ጥዑም በሌዕ ወሰርና መሪር
ሰርና ለብስ ድርዕቶ ወሰርና ሓሪር
ሰርና ልትዕብ ወልትጀረስ ሓዙ ነቢር
ሰርና እብ ግሳዩ በሌዕ ምን ኢጸቢር
እዘም እዬ እብ ዙደቼ አዙም ለሓይስ ወነቢር።
እናበለ እዩ ምረት መግዚእቲ ዜገለጸ።
እዙ ብክልተአን ቋንቋታ እናበራረየ ዜደርፎ ዜነበረ ደርፍታት ኣብ ህዜቢ ልዑል ጽልዋ ስለዜ ሕደረ፡ ገዚእቲ ቀጻሊ ይጠማመትዎ ስለዜ ነበሩ ከም ካልኦት ኣባላት ማትኣ ብዘሕ ግዛ ተኣሲሩ እዩ። ይዅን እምበር፡ በዙ ከይተሰናኸለ፡ ደርፍታቱ ቀጸለ። መምህር ኣልኣሚን ሃገራዊ ኣበርክቶኡ ኣብ ስነ-ጥበብ ጥራይ ዜተሓጽረ ኣይነበረን። ኣብ 1960ታት እብ ሓረካ፡ ድሕሪ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ድማ ኣብ ተሓኤ ተወዲቡ፡ ሃገራዊ ግብኡ ኣብርኪቱ እዩ።
ድሕሪ ማትኣ፡ ምስ ጒጅለ “ከዋኽብቲ መርሓባ” ብምጥርናፍ እቲ ካብ ነንሕድሕዱ ዜበላለጽ ፍቕራዊ፡ ማሕበራዊን ኣሃገራውን ደርፍታቱ ብልዑል ወኒ ቐጸሎ። ናይ ጸላእቲ ተጻብኦታት እናሓየለ ምስ ከደ፡ ኣብ መወዳእ 1974 ክስደድ ተገደደ። ኣብ ስደት እቲ ኣብ ኣስመራ ከም ልቡ ክደርፎ ዘይከኣለ ደርፍታቱ ናጻ ዀይኑ ቀጸሎ። መምህር ኣልኣሚን ዚራ ዛምታቱ ከይነጸፈ፡ ፈጠራ ግጥምታቱ ከይደኸመ፡ ስርሓቱ ነቲ ኣብ ስደት፡ ሜዳን ውሽጢ ጸላኢን ዜነበረ ህዜቢ የራኽብን ይጠምርን ነበረ።
ኣብ መፋርቕ 1980ታት ኣብ ጅዳ - ስዑዲ ዓረብ፡ ዜነበሩ ኤርትራውያን ስነ_ጥበበኛታት ከም ጸደይ ኤርትራዊ ስነ-ጠበብ ክግለጽ ዜኽእል፡ ዓቢ ባህላዊ ምንቅስቓስ ኣበጊሶም ነበሩ። ኣብዙ ኣልኣሚን፡ ሉሉይ ተራ ነበሮ። ኣብዙ እዋን እዙ ኣልኣሚን ከም በዓል ይማ፡ ጀልምታ ዜኣመሰላ ህቡባት ደርፍታቱ ብምድራፍ ዓቢ ተራ ተጻወተ። ምስ ኣብ ጅዳ ዜነበሩ ገዳይም ኤርትራውያን ስነ-ጠበበኛታት ከኣ ኣብ ኤርትራዊ ፈስቲቫል ቦሎንኛ 1987 ተሳተፈ።
ኣብ 1988፡ ካብ ስዑድያ ናብ ኣሜሪካ ኣምርሐ። ምስ ኤርትራዊ ማሕበረ-ኮማትን ህዝባዊ ግንባርን ብምትሕብባር ድማ፡ ዜተፈላለየ ምርኢታት እናካየደ ህዜቢ ኣብ ምንቃሕን ምውዳብን ልዑል ተራኡ ኣበርከተ። ክሳብ ዕለተ ናጽነት ድማ ኣብ ኣሜሪካ ብምጽናሕ፡ ኣብ 1994 ጥቕሊሉ ናብ ሃገሩ ተመልሰ።
ብ1996፡ ኣብ ጉጅለ ባህሊ “ሓደ ባህግና” ብምስታፍ ምስ ካልኦት በሃራት ብጾቱ፡ ኣብ ዜተፈላለየ ክፈለ-ዓለማት ዑደት ብምግባር ንባህላዊ ትንሳእ ኤርትራ ብብቕዓትን ተወፋየነትን ኣበርከተ።
ኣብ 1998፡ ኣብ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ ከቲቱ፡ ብሞያኡ ኣንጻር ወራር ወያነ መከተ። ኣብቲ እዋን እቲ ጥራይ ኣስታት 10 ሃገራዊ ደርፍታት ደረፈ። ብፍላይ፡ እታ ንግፍዒ ወያነ ኣብ ልዕሊ ዜተሰጉ ኤርትራውያን እትገልጽ፡ “ላም ቀርና ኣይከብዳን” እትብል፡ ከምኡ ‘ውን እታ፣
ሎሚ ከም ትማሚ ሃገር ሰብ ኣለዋ
ኣባይ ዜከላኸል ክብራ ዜሕልዋ
ንሃገር ምስያፍ ባጃ ማሕላ ርስቲ
ያታና ይዅን ዜወራርስ ሃብቲ፣
ጽቦራ ክም ጥብ እምኩም ጽቦራ
ታመት ህሌት ኣምዕሉ እት ስሩጊት ለጆራ
ዜብላ ደርፍታቱ ንመኸተ ዜህቢ ዜደርዓ፡ ነበርቲ ዀይነን ኣብ ልብታትና ዜሰፈራ ደርፍታት እየን።
መምህር ኣልኣሚን ብብቕዓት፡ ብኽልተ ኤርትራዊ ቋንቋታት - ትግራይትን ትግርኛን ኣዜዩ ብዘሕ ደርፍታት ዜደረፈ፡ ንውሉድ ወለዶ ዜሰጋገር፡ ቅርሲ ዜገደፈ ዓቢ ኤርትራዊ ስነ-ጥበበኛ እዩ። መምህር ኣልኣሚን ኣብዙ ዘይሓጺር ዕድመኡ ዓቢ ቁም-ነገር ስለዜ ገበረ፡ ሓድጉ ነባሪ እዩ። ደርፍታቱ ካብ ውሉድ ናብ ወለዶ እናተዘከረን እናተዘየመን ዜነብር ሃገራዊ ሓወልቲ እዩ፡ ብሂወት ከሎ፡ እቲ ዜፈተዎ ህዜቡ፡ ፍቕሩ ለጊሱሉ እዩ። ሎሚ፡ ክነፋንዎ ከለና ድማ፡ ብጓሂ ዘይኰነስ፡ ደደርፍታቱ ብውሽጥና እናዘየምና ክነፋንዎ ዘምሕረሉን ዘምሕረልናን ምዃኑ ናይ ኣጋጣሚ ኣይኰነን።
ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ ብመስዋእቲ ገዲም ስነ-ጠበበኛ መምህር ኣልኣሚን ዓብደልለጢፍ መሪር ሓዘን እናተሰምዖ ንስድራ ቤቱን ፈተውቱን ጽንዓት ይሃብኩም ይብል።
ዓወት ንሓፋሽ!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና
8 ነሓሰ 2017 - ኣስመራ
ብስነጥበባዊ መሓመድ ስዒድ ዑስማን ዝቐረበ


text:
ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር #ቴድሮስ ኣድሓኖም ብብሄራዊ ሜዲካል ዩኒቨርሲቲ ካዛኪስታን መዓርግ ፕሮፌሰርነት ተዋሂብዎም፡፡ እቲ ሽልማት ፍትሓዊ ግልጋሎት ጥዕና ናብ ሙሉእ ዓለም ንክስፋሕፋሕ ብዝገበርዎ ዘይተሓለለ ፃዕሪ ከምዝኾነ ድማ ተሓቢሩ ፡፡
ፕሮፌሰር ቴድሮስ ኣድሓኖም ድሕሪ እቲ ሽልማት ኣብ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሕዎ ሓበሬታ በቲ ዝተውሃቦም መዓርግ ፕሮፌሰርነት ሓጎስ ከምዝተሰምዖም ገሊፆም፡፡
ጥዕና ንኹሉ ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ኣብ ካዛኪስታን ንክስፋሕፋሕ ንሚኒስቴር ጥዕና እታ ሃገር ድማ ንኢዶም፡፡
ፕሮፌሰር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጉንበት 2014 ዓ/ም ንካልኣይ ግዜ ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ንክመርሑ ብዝለዓለ ድምፂ ከምዝተመረፁን ብማሕበረሰብ ዓለም ዝያዳ ተቐባልነት ከምዝረኸቡን ይዝከር፡፡
ፕሮፌሰር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሃገረይ ካብ ዝብልዋ ኢትዮጵያ ተቓውሞ ዝገጠሞም እንትኸውን እዚ ድማ ኣብ ታሪኽ መሪሕነት ዓለም ንውላዳ ዝተቓወመት ፈላመይቲ ሃገር ኢትዮጵያ ከምዝኾነት እውን ሚድያታት ዓለም ፀብፂበን እየን፡፡
ብገ/እግዚኣብሄር ታደለ


text:
Radio Erena: 21 May 2019
ላዕለወይቲ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ጉዳይ ዝምድናታት ወጻኢን ምክትል ፕረዚደንት ናይቲ ሕብረትን ፈደሪካ ሞገሪኒ ናብ ኣርባዕተ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ምብጻሕ ተካይድ ኣላ።
እዛ ላዕለዎቲ በዓል ስልጣን እትመርሖ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደቱ ብ20 ግንቦት ብሶማልያ’ዩ ጀሚሩ።
ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ዑደቱ ብምቕጻል ናብ ኬንያን ጅቡቲን’ዩ ኣምሪሑ።
ነቲ ልኡኽ እትመርሕ ዘላ ፈደሪካ ሞገሪኒ፣ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን ናይዘን ሃገራት ኣብ ዝገበረቶ ርክባት፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ናይቲ ዞባን ዝርአ ዘሎ ለውጥታትን ከምኡ ድማ እቲ ሕብረት ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍርቃ ንዘለዎ ናይ ምትሕግጋዝ መደባትን ብዝምልከት ተመያይጣ።
ላዕለዋይ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ሮቡዕ 22 ግንቦት ናብ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምብጻሕ፣ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደቱ ክዛዝም ትጽቢት ይግበር።
እቲ ልኡኽ፣ ኣብ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደቱ፣ ንኤርትራ ዝገለለኡ ምኽንያት ኣይተነጸረን።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብተደጋጋሚ ክወቕሶ ጸኒሑ’ዩ።
ሓያሎ ኣባላት ናይዚ ሕብረት፣ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዝጀመረቶ ርክብ ብእወታ ዝጥምትኦ ምዃነን እኳ እንተገለጻ፣ ጠንቂ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን ኮይኑ ንዘሎ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ግና ይቕጽል ከምዘሎ ይወቕሳ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ 10 ዓመታት፣ ላዕለዋይ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ ናብ ኤርትራ ፈለማ ዝበጽሓሉ እዋን፣ ድሕሪ’ቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ርክብ’ዩ ኔሩ።
እቲ ልኡኽ ኣብ ለካቲት ናይዚ ዓመት’ዚ ናብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ድሕሪ ምብጽሑ፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ካብ ወደባት ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያን ዘራኽብ ጽርግያ ንምጽጋን ናይ 20 ሚልዮን ኤውሮ ሓገዝ ምብርካቱ ይዝከር።
ሕብረት ኤውሮጳ ብዘይካ’ዚ፣ ኤርትራ እትሳተፎ ዋዕላ ሰላም ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ወርሒ ሓምለ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ መዲቡ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ስእሊ፣- ፋይል ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=========================


text:
ዕብዳን መራሓቲ
ዕብዳን መራሓቲ
እዚ ሰሙን እዚ ክልተ ዓበይቲ ፍጻሜታት ክንዕዘብ በቂዕና ኣሎና ። ክልቲኡ እቲ ተረክቦታት ምስ ሰላምን ድሕንነት ደቂ ሰባት ዝምልከት ኮይኑ ፣ ሓደ ወገን ነታ ዲሞክራሲ እትብል ኣምር ኣንጺፉ ንነዊሕ እተጓዘ ህዝቢ ስለ ዘኮነ ፣ እቲ ዝተጓነፎ ጸገም ብቀሊል ክፍትሖ እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ግን ኣንፈት ዲምክራሲ ስለ ዘይብሉ ኣብ ህዝብን ንብረትን ዕንወት ከሰዒብ ምዃኑ እናፈለጠ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ክብል ኵናት ወሊዑ ይርከብ ኣሎ።
ቀዳማይ ተረኽቦ ፡ ህዝቢ ኣሜሪካ ነቲ ንኣርባዕተ ዓመታት ዝመረጾ ዶናልድ ትሩምፕ ዝብሃል ሰብ ብድምጹ ከፋንዎ ዝተገደደሉ ነቲ ዝእተዎ መብጻዓን ሓላፍነትን ከተግብር ስለ ዘይበቕዔ ፡ ህዝቢ ብሕማም ለበዳ ኮቪድ -19 ከምቆጽሊ እና ረገፉ ጥራሕ ንኪድ ንቅድሚት ዝብል ፣ ድምብርጽ ዘይብሎ ጋኒን ስለ ዝኮነ እዩ ። ኣብዚ ምርጫ እዚ እንተላይ ብዙሓት ካብቲ ናቱ ወገን ዝኮኑ ረፑብሊካውያን ኣንጻሩ ከድምጹ ወሲኖም ። ምክንያቱ ካልእ ሕማቅ ዘረባባት ዝወጾ እዃ እንተነበረ ፣ እቲ ቀንዲ ሽግሩ ነቲ መሰረት ዲሞክራሲ ዝኾነ መሰረት ትካላዊ ኣሰራርሓ ናይዚ ሃገር ክዕኑ ስለ እተዓዘብዎ እዩ ። ናይ ዶናልድ ትሩምፕ ካብ ስልጣን ምስንባት ንህዝቢ ኣሜሪካ ጥራሕ ዘይኮነ ፡ ንብዙሓት ኣብ ዓለም ዝርኸቡ ኣዕሩኽ ኣሜሪካ እፎይታ ፈጢሩሎም ኣሎ ።
ካልኣይ ተረኽቦ ፣ እቲ ብኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ዓሊ ፣ናብ ልዕሊ ህዝቢ ክልል ትግራይ ኣዊጁዎ ዘሎ ሰፊሕ ወራር መንግስቲ ኢትዮጵያ እዩ ። እዚ ውራር እዚ ክፍጸም ዝተባህግሉ ምክንያት ክንዮ መሬትን ህዝብን ትግራይ ዝጠመተ ወራር እዩ ። ኣብ ተግባሪኡ ክንዕዘብ እንተኮይና እውን ኣሰር ናይቶም ብ18 መስክረም 2000 ዝተኣስሩ ጉጂለ 15 ይመሰል ። ኣብቲ ሽዑ ዓለም በቲ ኣብ ኣሜሪካ እተፈጸመ መጥቓእቲ ተሽቂላ እንከላ ክፍጸም እንከሎ ፣ ሎሚ እውን ዕለት 11/3/2020 ኣሜርካን ዓለምን ብናይ ኣሜሪካ ምርጫ ውጺኢት ሻቅሎት ኣትዩዋ እንከሎ ዝተወለዔ ናይ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ምክሪን ምዕዶን ዝተሓወሶ እዩ ።
እቲ ቀንዲ ሽግር ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዋንኡ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዩ ። ሕልምታት ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሰፋሓትን ክተተግብሮም ማእለያ ዘይብሎም ዋጋ ሂወት ሰብን ንብረተን ዝሓቱ ኮይኖም ጸኒሕምን ኣለውን ። ኤርትራ ነጻነታ ምስ ተጎናጸፈት ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዳግማይ ኵናት ዝእቱ ምኽንያት ኣይነበራን እንብል ኤርትራውያን ብዙሓት ኢና ። ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ግን ተጠሊዑ ኣብ ዝኾኑ ፖለቲካዊ ምዕብልናታት ኢትዮጵያ ኢዱ ኣጣሚሩ ክምዘይዕዘብ ኣብ ቓልዕ ወጺኡ ንዓለም ገሊጹ እዩ ። እዚ መርገጽ እዚ ከኣ ነቲ ኣብ ሜዳ እንከሎ ጸጸኒሑ ብጨቅ ዘብሎ ዝነበረ ምስ ኢትዮጵያ ብኮንፈደረሽን ናይ ምንባርን እንተ ሰለጦ ከኣ መራሒ ኢትዮጵያ ምዃን እቲ ክሳብ ሕጂ ዝሳቅዮ ዘሎ ሓማምን ሕልምታቱን እዩ ። ውድብ ሓርነት ትግራይ (ወያኔ)ከኣ ክሳብ ሕጂ ነዚ ሕልምታት እዚ ንከይትግበር ዘይስገር ዱልዱል ዕርዲ ኮይናቶ ጸኒሖን ኣላን ።
ኣምባሳደር በራኺ ገብረስላሴ ኣብቲ ምጅማር ኵናት ባድመ ነቲ ናይ ሩዋንዳን ኣሜሪኻን 5 ናይ ሰላም እማመ ተቀቢልና ብክብረትና ካብ ባድመ ንውጻእ እሞ ብሰላማዊ ኣጋባብ መሬትና ንሕተት ኣብ ዝበሃለሉ ግዜ እዪ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፡ “ዋላ ጸሓይ ኣይትብረቕ ካብ ባድመ ኣይወጽእን “ክብል ዝፈከረ ። ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ሩሑቅን ቀረባን ራኢ እንተ ዝነበሮ ኣብ እተናወሐ ኵናት ኢትዮጵያ ወይ ከኣ እታ ወያኔ ዝብላ ውድብ ክትስዕሮ ምዃና ክፈልጥ ምተገብኦዶ ? ኵናት ባድመ ቀጺሉ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከኣ ደፊኡ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ብዙሓት ከተማታት ኤርትራ ተቆጻጺሩ ፣ ህዝብና ኣደዳ ሞትን ሰደትን ጥሜትን ኮይኑ እዩ ።
ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ኣብዘን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ወያኔ እትብል ቃል ንህዝቢ ኤርትራ ከፈራረሓላን ከም ቖልዓ መውጽኢ ኣፉ ኾይና ጸኒሓ ። እቲ ሕልምታት ሕቡእ ኣጀንዳ ስለ ዝኮነ እምበር ከም ልሙድ ጉዳይ ባድመ በቲ ዝልገሰሉ ዝነበረ ናይ ፈተውቲ ሃገራት ሽምግልና ተቀቢሉ፣ ሰብን ንብረትን ህዝቢ ኤርትራ ከይዓነወ ክፍትሖ ቀሊል ነይሩ ።በቲ ካልእ እዚ ወልቀ መላኪ ኵናት ከምዘየዋጽኦ ስለ ዝፈለጠ “ ኣይሰላም ኣይኵናት “ ዝብል ደውታ ስለ ፈጠረ ፣ ንህዝቢ ኤርትራ መሰል ናይ ምንባር ስለ ዝኸልኸሎ ህዝቢ ዳግማይ ሞትን ስንክልናን ከም ኣማራጺ ዘርብሖ ስለ ዘይኮነ ስደት መሪጹ ኣደዳ በደዊንን ዓሳታት ባሕርን ኾይኑ ቀጺለ።
ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንህዝቢ ኤርትራ ሓሊዮት ዘይብሉ ፡ ንኩሉ ንጥፈታት ማሕበራውን ቁጣባውን ን20 ዓመታ ደው ክብል ገይሩ ከብቅዕ ፣ ሎሚ ሃሳሳት ህዝቢ ተረክብና ኣብ መስኮት ኢንተርነት ኾይኑ ፡ ነቲ ደምበ ተቃውሞ ንዓመታት ኣውያት ዘስሙዑሉ ዝነብሩ ገባትን ዓማጽን ምሕደርኡ ተገምጥሎ ኣስተምህሩ ክህበና ተራእዪ ። ህንጻታት ኣስመራ ክይጽገኑ ዝወሰነ መን ዲዩ ፡ እንዳ ዓለባ ማሺነሪ ክምርት ዝወሰነ መንዲዩ ፡ ባጽዕ ሉል ቀይሕ ባሕሪ ኾይና ክይትቅጽል ዝወሰነ መንዲዩ ? ንህዝቢ ኤርትራ ማይ ዝስተ ከቅርብ ዘይከኣለ ሽፍታ ወልቀ መልኪ ብዛዕባ ሕሰምን መኸራን ህዝቢ ኢርትራ ዝሕተተሉ መዓልቲ ክህሉ እዩ ።እዚ ኩሉ ዝገልጸሉ ዘሎ ኤርትራ ርእሳ እትክእል ሃገር ኣይኮነትን ስለዚ ምስ ኢትዮጵያ ተሓዊስና ክትነበር ዝብል ናይ ነዊሕ ዕላማታቱ ንምትግባር ይቀራረብ ከም ዘሎ ዝሕብር እዩ ።
እቲ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝበቆለ ህዝባዊ ለውጢ ፣ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ወላዲቱ ሻብዓይ ንጉስ ኢትዮጵያ ክትኸውን ኢኻ ኢላቶ ስለ ዝነበረት ፡ ንጉስ ኤትዮጵያ ምዃን ከኣ ቀይሕ ባሕሪ ከጠቓልል ኣሎዎ በሃልቲ ስለ ዝኮኑ ፡ ሕልምታት ወልቀ መላኺ ኢሳያስን ፣ ኮለኔል ዓቢይ ኣሕመድ ናይ ምውህሃድ መስሪሕ ጥራሕ እዩ ዘድሊዮም ዘሎ ። ነዚ ናይ ክልቲኦም ጥሙሕ ዕንቅፋት ዝኮነት እዛ ውድብ ወያኔ እትብሃል ኣብ መንጎ ኣትያ ዕንቅፋት ስለ ዝኮነቶም ፡ ዝኮነ ሽርሕታት ክኣልሙ ድሕሪ ምጽናሕ እነሆ ኮረኔል ኣሕመድ ከምቲ መፎርያት ኮሚል ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ሚኒስተር ዝሃበቶ ምክሪ ነቲ ጉዳይ ብዘተ ምፍታሕ ተሓሲሙ፣ ክምቲ ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ኣምባሳደር በራኺ ገ/ስላሴ ለበዋ ነጺጉ ኵናት ዝመረጸ ፡ ኮረኔል ዓቢይ ከኣ ኣብ ክንዲ ሰላም ኹናት መሪጹ ንሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ምጽናት ምድማይን ይርከብ ኣሎ ።
እዚ ኹናት እዚ ናይ መወዳእታ ክበጽሖ ዝድለ ዘሎ ዕላማ እንታይ እዩ ? ክረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ምስ መጸ ነቲ ናይ ኢምፐራጦርያዊት ኢትዮጵያ ሓይሊ ባሕሪ ክምስርት ወሲኑ ኣብ ምትግባር ኣሎ ።ኣፍድገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ ፣ እቲ ሓይሊ ኣብ ናይ መን መሬት ክሰፍር ዝብል ሕቶ እውን ሕንቅል ሕንቅልተይ ኮይኑ ጸኒሑ ።ሕጂ ግን ገለ እሙናት ምንጭታት ከም ዝብሉዎ ፡ ኣብ ዝሐለፈ መዓልታት ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንገለ ላዕለዎት ወተሃደራት ኣኪቡ፡ ቀይሕ ባሕሪ ሰፊሕ ስለ ዝኮነ በይንና ክንቆጻጸሮ ስለ ዘይንእክል ምስ ኢትዮጵያ ብሓር ክንሕሉዎ ኢና ክብል ከም እተዛረበ ይሕበር ኣሎ። ብተወሳኪ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ምስ ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ወድብ ዓሰብ ክማቐል ምዃኑ እውን ደጋጊሙ ክገልጸልና ጸኒሑ ኣሎ ። እቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓቢኡ ዘሎ ናይ ክልቲኦም ውዕል ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኮረኔል ዓቢይ ክመርሕ ስልጣን ሂበካ ክብሎ እንከሎ ናይ ዋዛ ኣይኾነን ። ኣብ መንጎ ክልቲኦም ናይ ስልጣን ምክፍፋል ተገይሩ ኣሎ ። ንወያኔ እንተ ደምሲሶም ሓደ ከምቲ እተገልጸ ቀ.ሚኒስተር ይኾውን እቲ ክልኣይ ከኣ ፕረሲደንት ሀገረ ኢትዮጵያ ይብሃል ማለት እዩ ። እዚ ኹናት ብህጹጽ ክወደኣሉ ዝደለ ዘሎ ከኣ እቲ ነገር እዚ ተግባራዊ ንምግባር እዩ ።
ስለዚ እዚ ኵናት እዚ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ዝኻየድ ዘሎ ፡ ኢትዮጵያውያን ብድላዮም ክግልጽዎ መሰሎም እዩ ። ይኹን እምበር እቲ ሓቁ ፣ ነቲ ጉዕዞ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝወስድ ከሳልጥ ምዃኑ ቀዳማይ ዕላማኡ እዩ ። ስለዚ ዝተከፍለ ዋጋ ይከፈል እዚ ኹናት እዚ ክሳብ ኣብ ልዕሊ ወያኔ ዓወት ዘመዝግቡ ደው ዝብል ኣይመስልን ኣሎ ። እቶም ትምክሕታውያን ንልዑላውነት ኤርትራ ዘይኣምኑ ነዚ ኵናት እዚ ከም ሓደ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ገይሮም ክጥቀሙሉ ቆሪጾም ዝነቀሉ ይመስሉ ።ብቀንዱ ከኣ ምስቲ ሽፍታ ጉጂለ ኢሳያስ ብጽቡቅ እተናበቡ እዮም ዝመስሉ ። እዚ ኵናት እዚ ብፈደራላዊ ሰራዊት መንግስቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ፣ተወሳክቲ ብሚልሽያን ፍሉይ ሰራዊትን ብሄር ኣምሓራ ይሳተፍዎ ከም ዘለዉ ይግለጽ ኣሎ። ስለዚ እዚ ኩናት እዚ ምስ ተወደኤ እቲ ከባቢ ብፍላይ ኣብ ነጻነት ኤርትራ ክስዕቦ ዝክእል ሓደጋ ይህሉዶ ? ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው መራሕቲ ሃይማኖታት እቲ ኵናት ናይ ኣሕዋት ህዝብታት ደም ምፍሳስ ስለ ዝኮነ ደው ክብል ይጽውዑ ኣሎው። እንተኮነ እዚ ኵናት እዚ ብናይ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ጽቡቅ ድልየት ጥራሕ ደው ዝብል ኣይኾነን ። ምክንያቱ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ካብ ጽፍሪ እግሩ ፣ ክሳብ ጨጉሪ ርእሱ ኣትዩዎ ስለ ዝኮነ ወያኔ ከይጠፍኡሉ ፍቓደኛዶ ይኽውን ? ምኽንያቱ ወያኔ ዘይብላ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ክሕምብሰላን ድልየታቱ ክፍጽመላን ተክሮታት ዝሓጽሮ ኣይኮነን።
መደምደምታ
ላዕለዋይ መርሕነት ወያኔ ትግራይ ነቲ ብኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ተኣዊጁ ዘሎ ዘይፈትሓዊ ኵናት ብውሕሉል እስትራተጂካዊ ቅዲ ኵናት ክትገጥሙዎ ኣሎኹም ። ኣብ ገዛእ መሬትኩም ዝመጸኹም ወራሪ ሓይሊ ስለ ዝኮነ ክትዕወቱሉ ባህርያዊ እዩ ። ኩሉ ንሰላም ዝገበርኩምዎ ተበግሶታት ጸማም እዝኒ ዝተወሃበሉ ምክንያት ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ምስ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ሓባር ምርድዳእ ኣብ ኣሃዳዊት ስርዓት ኢትዮጵያ ስለ ዘሎዎም እዪ ።እንተኾነ ኵናት ምስ ተጀመረ ብኽመይ ከም ዝውዳእ ሕጊ የብሉን ። እዚ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ሚኒስትሪታቱ ገይሩዎ ዘሎ ለውጥታት እቲ ኵናት ከምቲ ዝደለዮ ከምዘይኮነ ጽቡቅ ኣብነት እዩ ። በቲ ካልእ እቶም ዝተሸሙ ኩሎም ካብ ብሄር ኣምሓራ ምዃኖም ዝሕብሮ ነቲ ምስ ኢሳያስ ዝኣተዎ ኣሃዳዊ ስርዓት ደገፍቱ እቶም ኣምሓራ ምዃኖ እዩ ዝሕበር።
ሕጂ እውን ጻዊዒትኹም ንሰላም ክቅጽል ኣሎዎ። ሕድገታት ገይርኩም ምእንቲ ድሕነት ህዝቢ ትግራይ ነቲ ክመጸኹም ዝክእል ክሳራታት ኣብ ልዕሊ ህዝብን ንብረትን ክትቅንስዎ ጻዕርኹም ኣዛይዱ ። ጅግንነት ኣብ ዓውዲ ኵናት ጥራሕ ኣይኾነን ዝምዝገብ ፣ ምእንቲ ሰላም ዝክፈል ዋጋ እውን ቆራጽነት ዝሓትት ጅግንነት እዩ ። ንእብነት ኣያቱላህ ኩመይኒ ናይ ኢራን መራሒ ዝነበረ ነቲ ኣብ መንጎ ዒራቅን ኢራንን( 1980 -88 )ዝነበረ ኹናት ደው ክብል ዝቀረበሉ ዕማመ ምስ ተዓዘበ ፡ ካብ ድልየቱን ትጽቢታቱን ንታሕቲ ምስ ኮነ” እዚ ስሚ እዩ ፣ ስሚ እንተ ሰቲኻዮ ይቀትለካ ፣ ክቀትለኒ ምዃኑ እናፈልጥኩ ይቅበሎ ኣሎኩ “ ክብል መልሱ ፡ ድሕነት ህዝቡ ስለ ዝዓዘዞ ። ስለዚ መራሕቲ ወያኔ ምእንቲ ድሕነት ህዝቢ ትግራይን ምእንቲ ሰላም ተዓጻጻፍነት ክተርእዩ ምርጫ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ ።
ኣምላኽ ሰላምን ፍቅርን ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቓ ይሃብ፡
ክብሮም ግረነት
11/7/2020


text:
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ሎሚ ሰሉስ ናብ ባይቶ ሃገሮም ኣብ ዝለኣኹዎ ደብዳበ፡ ንሰለስተ ሃገራት ትሕተ-ሳህራ ኣፍሪቃ ማለት ኢትዮጵያ፡ ማሊን ጊኒን ካብ “ስምምዕ ንዕብየትን ዕድላትን ኣፍሪቃ” (ኣጎዋ) ከም ዝሰረዙ ኣፍሊጦም። ፕረዚደንት ባይደን ኣብ ጽሑፎም እዘን ሰለስተ ሃገራት ብዝገበረኦ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ነቲ ስምምዕ ዘፍርስ ብምዃኑ ካብቲ ዕድላት ክኣልዩዎን ከም ዝወሰኑ ኣፍሊጦም።
ብመሰረት ጽሑፍ ፕረዚደንት ባይደን ንኢትዮጵያ ካብቲ ውዕል ክትስረዝ ዘገደዳ በቲ ዝፍጸም ዘሎ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ክኸውን እንከሎ፣ ንጊኒ ድማ ናብ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምስጋር ዝተራእየ ጻዕሪን ተበግሶን ስለ ዘየለ፡ ማሊ’ውን ብተመሳሳሊ ድሕሪ ዕልዋ መንግስቲ ናብ ህዝባዊ መንግስቲን ንምስግጋር ብዛዕባ ዘሎ ሃጓፍ’ዩ፡።
እቶም ፕረዚደንት ወሲኾም፡ መንግስቶም ምስ ሰለስቲአን ሃገራት ንሰለማዊ ስግግርን ዝሓሸ ድሕነትን፡ ጽምዶ ክገብር ደኣ ይጽናሕ እምበር፡ ዛጊት ውጽኢት ከም ዘይተረኽቦ ኣመልኪቶም። “ስለዚ” ከኣ ይብሉ እቶም ፕረዚደንት፡ ካብ ትማሊ 1 ሕዳር: 2021 ኣትሒዞም ንሰለስቲአን ሃገራት ካብቲ ረባሕቲ እቲ ሓገዝ ምዃን ከም ዝሰረዙወን፣ ምናልባት ኣብ ከይዲ ምምሕያሽ ምስ ዘርእያ ድማ ዳግም ክጽንበራ ዝኽእላ እንተዀይነን ከጽንዑ ምዃኖምን ኣፍሊጦም።


text:
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮ፣ ንምክትል ፕረዚደንት ኣሜሪካ ከሚላ ሃሪስ ኣብ ‘ኢልዚ ፓላስ’ ተቀቢሎም ከምዘተኣናግዱን፣ ኣብ ልዕሊ ለውጢ ኣየር፣ ጥዕና፣ ዓለም ለኻዊ ቁጠባን ቀረብን ከምዝዘራረቡን ተገሊጹ።
ምክትል ፕረዚደንት ከሚላ ሃሪስ፣ ንናይ ኣርባዕተ መዓልታት መገሻ ፓሪስ ዝኣተዋ ትማሊ ረቡዕ እዩ። ዕላማ መገሸአን፣ ብሰንኪ ውዕል ዕዳጋ መርከብ ውግእ ውሽጢ ባሕሪ (ሳብ መሪን) ንዝተፈጥረ ውጥረት ንምትህድዳእ ከምዝኾነ እቲ ዜና ይሕብር።
ምክትል ፕረዚደንት ሃሪስ፣ ምስ ፕረዚደንት ማክሮ ቅድሚ ምርኻበን፣ ምስ ባዓል ቤተን ዳግ ኢምሆፍ ኣብ ትካል ምርምር ፓስተር ዑደት ብምክያድ ኣብ ምርምር መድሓኒት ጸረ ኮቪድ 19 ይነጥፉ ንዘለው ኣሜሪካዊያንን ፈረንሳዊያንን ሊቃውንቲ ኣዘራሪበን።
ሰበ ስልጣን ‘እቲ ዑደት፣ መርአያ ናይ ክልቲኤን ሃገራት ነዊሕ ዝጸንሐ ልውውጥ ሳይንሳዊ ምርምር እዩ’ ክብሉ ይገልጽዎ


text:
ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት ሎሚ ዓመት ካብ መንጐ ዘመረቖም 1027 ተምሃሮ እቶም 28 ኤርትራውያን እዮም። ኤርትራውያን ቢላል የዕብዮን ራህዋ መሓርን ከምኡ እውን ኢትዮያውያን ገነት መብራህቱን መርሃዊት ተኽለሃይማኖትን ብዝልዓለ ውፅኢት ወርቂ መዳልያ ረኺቦም ዝተዓወቱ እዩ።
ቢላል የዕብዮ ምሉእ 4 ነጥቢ ገነት መብራህቱ 3.96 ከምኡ እውን ራህዋ መሓርን መርሃዊት ተኽለሃይማኖት ማዕረ 3.92 ኣመዝጊቦም ብዝለዓለ ጽምብል ተሸሊሞም።
ዓዲ ግራት ዩኒቨርሲቲ ዘተግብሮ ዘሎ ተምሃሮ ተኰር ሜላ ኣመሃህራ ተምሃሮ ኣብ ምትሕግጋዝ ክምርኰዙ ዘኽእል እዩ ዝብል ርእይቶ ሂቦም ኣለዉ። እቲ ዩኒቨርሲቲ ገና ዘይተርነዐ ምስ ምዃኑ ከማልኦ ዝግባእ ተወሳኺ ዓቕሚ እኳ እንተሃለወ በቲ ዝርካቡ ዓቕሚ ፅቡቕ ፍልጠት ክዓትሩ ከምዝሓገዞም እውን ይዛረቡ።
ኣብ እዋን ትምህርቶም ፅቡቕ ተማሓዝዮም ትምህርቶም ከምዝዛዘሙ እውን ይገልፁ፤ ብፍላይ ካብ መምህራን ድማ ብቐረባ ጠመተን ድጋፍን ኣይተፈለየናን ኢሎም።
ኤርትራዊት ራህዋ መሓሪ ቅድሚ ሎሚ ካብ ካልእ ዩኒቨርሲቲ ዝተመረቑ ኤርትራውያን ተመሊሶም ናብቲ ዝነበርሉ መፅንሒ ስደተኛታት ክኣትዉ ከምዝተገበረ ኣዘኻኺራ እዚ ድማ ክኸውን ኣይምነበሮን ትብል። ዝተፈላለዩ ገበርቲ ሰናይ ተምሃሮ ምስ ተመረቑ ዕድል ስራሕ ክረኽቡ ክሕግዙ ይግባእ ብምባል ተማሕፂና ኣላ።


text:
1 ያእቆብ ድማ ንመገሻኡ ተልዒሉ ናብ ሃገር ደቂ ምብራቕ ከደ።
2 ጠመተ እሞ እንሆ ኸኣ፡ ዔላ ኣብ መሮር ነበረ፡ ኣብቲ ዔላ ድማ መጓሴታት የስትዩ ነበሩ እሞ፡ እንሆ፡ ኣብኡ ሰለስተ መጓሰ ኣባጊዕ ደቂሰን ነበራ። ኣብ ኣፍ እቲ ዔላ ዝነበረ እምኒ ኸኣ ዓብዪ ነበረ።
3 ንዅለን መጓሴታት ድማ ናብኡ ይእክብወን ነበሩ። ነቲ እምኒ ኻብ ኣፍ እቲ ዔላ ገምጢሎም ከኣ፡ ነተን ኣባጊዕ የስትይወን ነበሩ፡ ነቲ እምኒ ድማ ናብ ኣፍ እቲ ዔላ ኣብ ቦታኡ ይመልስዎ ነበሩ።
4 ያእቆብ ከኣ፡ ኣቱም ኣሕዋተይ፡ ካበይ ኢኹም፧ በሎም። ካብ ካራን ኢና፡ በልዎ።
5 ንሱ ድማ፡ ንላባን ወዲ ናሆርዶ ትፈልጥዎ ኢኹም፧ በሎም። እወ ንፈልጦ፡ በሉ።
6 ደሓንዶ አሎ፧ ከኣ በሎም። ደሓን አሎ፡ ራሄል ጓሉ እኳ እንሃ፡ ምስተን ኣባጊዕ ትመጽእ አላ፡ በሉ።
7 ንሱ ኸኣ፡ እንሆ፡ መዓልቲ ገና ነዋሕ አላ፡ ከብቲ ዚእከባላ ጊዜ ኣይኰነትን። ነዘን ኣባጊዕ ኣስትይወን እሞ ኬድኩም ኣብልዕወን፡ በሎም።
8 ንሳቶም ድማ፡ ኵለን መጓሴታት ከይተኣከባ፡ ነቲ እምኒ ኸኣ ካብ ኣፍ እቲ ዔላ ኸይገልበጥዎ፡ ኣይንኽእልን፡ ሽዑ ነተን ኣባጊዕ ነስትየን በሉ።
9 ራሄል ባዕላ ትጓሲ ነበረት እሞ፡ ንሱ ገና ምሳታቶም ኪዛረብ ከሎ፡ እንሃ፡ ምስ ኣባጊዕ ኣቦኣ መጸት።
10 ኰነ ኸኣ፡ ያእቆብ ንራሄል ጓል ላባን ኣኮኡን ነባጊዕ ኣኮኡ ላባንን ምስ ረአየ፡ ቀሪቡ ነቲ እምኒ ኻብ ኣፍ እቲ ዔላ ገልበጦ፡ ነባጊዕ ኣኮኡ ላባን ድማ ኣስተየን።
11 ያእቆብ ከኣ ንራሄል ሰዐማ፡ ቃሉ ዓው ኣቢሉውን በኸየ።
12 ያእቆብ ድማ ንራሄል፡ ንሱ ዘመድ ኣቦኣ፡ ወዲ ርብቃ፡ ምዃኑ ነገራ። ንሳ ኸኣ ጐይያ ነቦኣ ነገረቶ።
13 ኰነ ኸኣ፡ ላባን ወረ ያእቆብ ወዲ ሓብቱ ምስ ሰምዔ፡ ኪቕበሎ ጐየየ፡ ሐቝፉ ሰዐሞ፡ ናብ ቤቱ ድማ ኣእተዎ። እዚ ነገርዚ ዅሉውን ንላባን ነገሮ።
14 ላባን ከኣ፥ ብሓቂ ንስኻ ዓጽመ ስጋይ ኢኻ፡ በሎ። ወርሒ ዚአክልውን ምስኡ ተቐመጠ።
15 ላባን ድማ ንያእቆብ፡ ሓወይ ክንዲ ዝዀንካዶ ብኸምኡ ኽትግዝኣኒ፧ ዓስብኻ ደኣ እንታይ ምዃኑ ንገረኒ፡ በሎ።
16 ላባን ከኣ ኽልተ ኣዋልድ ነበራኦ፡ ስም እታ ዓባይ ልያ፡ ስም እታ ንእሽቶ ኸኣ ራሄል ነበረ።
17 ኣዒንቲ ልያ ጨምጫማት ነበራ፡ ራሄል ግና መልክዔኛ፡ ትርኢታውን ውቅብቲ ነበረት።
18 ያእቆብ ድማ ንራሄል ፈተዋ እሞ፡ ምእንቲ ራሄል፡ እታ ንእሽቶ ጓልካ፡ ሾብዓተ ዓመት እግዝኣካ፡ በለ።
19 ላባን ከኣ ንኻልእ ሰብኣይ ካብ ዝህባ፡ ንኣኻ ኽህባ ይሐይሽ፡ ምሳይ ተቐመጥ፡ በሎ።
20 ያእቆብ ከኣ ምእንቲ ራሄል ሾብዓተ ዓመት ተገዝኤ፡ ንእኣ ብምፍታው ከኣ ከም ሒዶት መዓልቲ ዀይነን ተራእያኦ።
21 ያእቆብ ከኣ ንላባን፡ መዓልትታተይ በጺሔን እየን እሞ፡ ከእትዋ ሰበይተይ ሀበኒ፡ በሎ።
22 ሽዑ ላባን፡ ንዅሎም ሰብ እታ ቦታ ኣኪቡ ምሳሕ ገበረ።
23 ምሸት ምስ ኰነ ድማ ልያ ጓሉ ወሲዱ፡ ናብኡ ኣእተዋ፡ ንሱ ኸኣ ናብኣ ኣተወ።
24 ላባን ድማ ንልያ ጓሉ፡ ግዝእቲ ኽትኰና፡ ዚልጳ ግዝእቱ ሀባ።
25 ኰነ ድማ፡ ንጽብሒቱ እንሃ፡ ንሳ ልያ ነበረት። ንላባን ከኣ፡ እንታይ እዩ ዝገበርካኒ፧ ምእንቲ ራሄልዶ ኣይኰንኩን እተገዛእኩኻ፧ ስለምንታይ ደኣ ጠበርካኒ፧ በሎ።
26 ላባን ድማ፡ ኣብ ሃገርና ንእሽቶ ቕድሚ እታ በዅሪ ምሃብ፡ ከምኡ ኣይግበርን እዩ።
27 ናይ እዚኣ ሰሙን መልእ እሞ ስለ እቲ ኸም ብሓድሽ ምሳይ ካልእ ሾብዓተ ዓመት እትግዝኦ መግዛእቲ፡ እቲኣ ድማ ንህበካ፡ በለ።
28 ያእቆብ ከኣ ከምኡ ገበረ፡ ናይ እዚኣ ሰሙን መልኤ። ደሓር ራሄል ጓሉ ሰበይቲ ኽትኰኖ ሀቦ።
29 ላባን ድማ ንራሄል ጓሉ፡ ግዝእቲ ኽትኰና፡ ቢልሃ ግዝእቱ ሀባ።
30 ናብ ራሄል ድማ አተወ፡ ንራሄል ከኣ ሐለፋ ልያ ፈተዋ። መሊሱ ድማ ካልእ ሾብዓተ ዓመት ምስኡ ተገዝኤ።
31 እግዚኣብሄር ከኣ ልያ ኸም እተጸልኤት ርእዩ፡ ማሕጸና ኸፈተላ። ራሄል ግና መኻን ነበረት።
32 ልያ ድማ ጠነሰት ወዲውን ወለደት። እግዚኣብሄር መከራይ ርእዩ እዩ እሞ፡ ሕጅስ ሰብኣየይ ኪፈትወኒ እዩ፡ ኢላ ስሙ ሮቤል ኣውጽኣትሉ።
33 መሊሳ ኸኣ ጠነሰት ወዲውን ወለደት፡ እግዚኣብሄር ከም ዝተጸላእኩ ሰሚዑ እዩ እሞ፡ እዚ ድማ ሀበኒ፡ ኢላ ስሙ ስምኦን ኣውጽኣትሉ።
34 መሊሳ ኸኣ ጠነሰት ወዲውን ወለደት፡ ሰለስተ ወዲ ወሊደሉ እየ እሞ፡ ሕጅስ ሰብኣየይ ኣባይ ኪለግብ እዩ፡ በለት። ስለዚ ስሙ ሌዊ ተባህለ።
35 መሊሳ ኸኣ ጠነሰት ወዲውን ወለደት፡ ሕጂ ንእግዚኣብሄር ኤመስግኖ፡ በለት። ስለዚ ስሙ ይሁዳ ኣውጽኣትሉ። ካብ ምላድ ከኣ ኣቋረጸት።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ደምዳሚ መግለጺ ህዝባዊ ዘተ አብ ከተማ ከሎን/ጀርመን
ካብ ኖርድ-ራይን-ዌስትፋልያ፣ ካብ ሄሰንን ካብ ባደን-ጉተንበርግን ዝመጹ ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ሰፊሕ ህዝባዊ ዘተ ተኻይዱ። ኣብዚ ብህዱእ መንፈስን፡ ብነዊሕ ጠመተን ዝተሰላሰለ ፡ ህዝባዊ ዘተ’ዚ፡ ዝተሳተፉ ሰባት፡ ብዓቕሞም ይኹን ብተገዳስነቶም፡ ልሉይ ተራ ዘለዎም ኮይኖም፡ ካብ ተራ-ህዝብን ፡ ካብ ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን፡ ከምኡ ውን፡ ካብ አብ ሃገራዊ ባይቶ ዝነጥፉ ባእታታትን ዘካተተ’ዩ ነይሩ። እዚ ብርክት ዝበለ ቁጽሪ ህዝቢ ክሳተፎ ምዃኑ፡ ተገምጊሙ እኹል ምድላዋት ዝተገብረሉ ኣኼባ’ዚ፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ አብ ምዕልቲ ኣኼባን ኣብ ድሮኡን፡ ድርብ ናይ ኤርትራውያን፡ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት፡ አብ’ቲ ቦታ ስለ ዝነበረ፡ ቍጽሪ ተሳታፍቲ ንክድረት ዓቢ ተራ ተጻዊቱ’ዩ። ይኹን’ምበር ፡ ብክፉት ልብን፡ ብሃገራዊ ኒሕን፡ ሃናጺ ሓሳባት ዘፈልፍሉን፡ ነቲ ኣኼባ ኣብ ዓውደ ክትዕ ዘዕረግዎን፡ 40 ዝኾኑ ተሳተፍቲ ነይሮም።
ኣብ’ዚ ብክፉት ልብን፡ ብዕዙዝ ተገዳስነትን፡ ንኩሉ እንተታት ኣብ ባይታ ኣውሪዱ ዝተኻትዔ ህዝባዊ ዘተ’ዚ፡ እዞም ዝስዕቡ ሕቶታትን ስክፍታታትን ብሰፊሑ ተዘትዩሎም።
- ስለምንታይ ህዝባዊ ውደባ የድሊ‘ሎ?
- እዚ‘ኸ ሓድሽ ፖለቲካዊ ውድብ ድ‘ዩ?
- ስለምንታይ ናብቲ ዘሎ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ አቲናን ኣሐዲስናን ከም ዝሰርሕ ዘይንገብሮ?
- ስለምንታይ ነተን ዘለዋ ውድባት ተቛዉሞ አቲና ዘይነሐይለንን ንቅድሚት ዘይንደፍአንን?
- ነዞም ተበግሶ ወሲድኩም ኣኼባ ዝጸዋዕኩም ሰባት ክንአምነኩም ወይ ብሓቂ ተበግሶኹም ኣሽካዒ ዕላማ ከይህልዎ ከነረጋግጽ ንኽእል‘ዶ?
- እንታይ ሓድሽ ነገር አሎኩም ቅድሚ ሎሚ ዘይነበረን ዘይተባህለን?
ንነፍሲ ወከፍ ስክፍታ ወይ ሕቶ፡ ብእንካን ሃባን፡ ንጹርን ዘየማትእን መግለጺን መብርሂታትን ድሕሪ ምሃብ፡ እቲ ጉዳይ፡ ኣገዳስን እዋናዊን ሕቶ ምዃኑ ብምልኣት ተኣሚኑሉ፡ አብ መደምደምታ፡ ገዛ ነቲ ክተኣታቶ ዝድለ፡ ሓድሽ ቅዲ ስራሕ፡ ብምሉእ ዕግበት፡ ተቐቢሉዎ ።
ህዝባዊ ዘተ ፡ ከተኣታትዎ ዝደሊ ዘሎ፡ ሓድሽ ቅዲ-ስራሕ፡-
እቲ ክሳብ ሕጂ ፡ ክንጥቀመሉ ዝጸናሕና፡ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝወርድ፡ ዘየዓወተና ናይ ኣዛዝን ተኣዛዝን ቅዲ-ሰራሕ ፡ እቲ መራሒና እንብሎ ሰብ፡ ናብ ውሱን ቦታ ኴይኑ፡ ንሃገር ይሓስብ። እዚ መራሒ’ዚ፡ ሰዓብቱ ተጠቒሙ ፡ ናብ’ቲ ክእዝዞ ዝደሊ ህዝቢ፡ ሓሳቡን ጽልዋኡን የዋፍር። ከከም ኵነታቱ እናተባላሓተ ፡ ነቶም ሰዓብቱ፡ ቃሕ እንተበሎ የስምሮም፡ እንተ ዘይደለየ ክኣ ይፈላልዮም። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ብሰንኪ እንጽርጽሮትን ክርፍስን ፡ አብ ውሽጢ ኣባላቱ ፋሕብትን የእቱ። ናይ’ዚ ፋሕ ብትን’ዚ፡ ኣሉታዊ ጽልዋታት፡ ብቀጥታ ናብ ህዝቢ ይዘሩቚ’ሞ፡ ህዝቢ ውን ንቁልቁል ክተፋነን ጸኒሑ።
ሕጂ ግን፡-
እዚ ህዝባዊ ዘተ፡ ከተኣታትዎ ዝደሊ ዘሎ፡ ሓድሽ ቅዲ ስራሕ ፡ ህዝቢ ኣብ ዘዝነብረሉ ከተማታት፡ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ (bottom-up) ዝውሕዝ፡ ሓው ምሰ ጎረባብቱ ኴይኑ ፡ ነብሱ ይውድብ’ሞ፡ ነቲ ዝወደብዎ እኩብ ሓይሊ ዘካይዱሎም፡ ልኡኻት/ሓልፋያት ብድምጹ ይመርጹ። እዞም ካብ ነፍሲ ወከፍ ከተማ ብህዝቢ ዝተመርጹ ልኡኻት ብወገኖም፡ ምስ ካልኦት ኣብ’ታ ዝነብሩላ ሃገር ፡ ብድምጺ ዝተመርጹ ልኡኻት እናተራኸቡ፡ ካብ ውሽጦም፡ ብሃገር ደረጃ ዝውክሎም ልኡኽ ይመርጹ። እዞም ብሃገር ደረጃ ዝተወከሉ፡ ምስ ከምኦም ዝኣመሰሉ፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ዓለም ዝተወከሉ መዛኑኦም ኮይኖም፡ ብዓለም ደረጃ፡ ላዕለዋይ ማእከልነት የቑሙ፡፡ እዚኦም ብዓለም ደረጃ ፡ ንኣብ ድያስፖራ ዝነብር ኤርትራዊ ወኪሎም፡ ዝተመርጹ ልኡኻት እዚኣቶም፡ ብመሰረታት (Grassroots) ዝተዋህቦም ዕማምን ሓላፍነትን ከተግብሩን ከተሓባብሩን ምሉእ ሓላፍነት ይስከሙ ። እዚ ልኡኽ’ዚ፡ ክሳዕ‘ቲ አብ ዝተሐተ ጽፍሒ ቁሸት ዘሎ ልኡኽ፡ ኣባላቱ ዘይላአኹዎን ፡ ካብ ዕላማታት ህዝቢ ወጻኢ ዚዀኑ ስራሕን፡ ምስ ዝፍጽም ፡ በቲ ዝወከሎ ህዝቢ፡ ስጉምቲ ይውሰደሉ ። ህዝቢ ፡ ናይ ሰዓርን ተሳዓርን (ናይ ስልጣን) ሕሳባት ስለ ዘይብሉ፡ ብባህሪኡ ሽግር ክፈትሕ እንተ ዘይኮይኑ፡ ፍልልያት ዝዕድም ባህሪ የብሉን።
ስለዚ፣ ብሓርፋፍ ኣገላልጻ ፣ እቲ ቀዳማይ ካብ ላዕሊ ን ታሕቲ ፡ ማለት ቅዲ ስራሕ፡ ኣዛዝን ተኣዛዝን ክኸውን ከሎ፤ እቲ ካልአይ (ህዝባዊ ውደባ) ከአ ፡ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ፡ ወይ ድማ፡ ህዝቢ ዝውክሎን ዝቆጻጸሮን ስልጣን ማለት’ዩ።
ኣብ መደምደምታ፡ ድሕሪ ናይ ነዊሕ ስዓታት ክትዕን ምርድዳኣትን፡ ኣኼበኛ ነዞም ዝስዕቡ ለበዋታት ኣሕሊፉ።
- እቲ ሓሳብ እዋናውን ቅቡልን ምዃኑ ኣስሚሩሉ፡
- እቲ ዝድለ ሰፊሕ ህዝባዊ ተሳትፎ፡ ክሳብ ዝረጋገጽን፡ እተን መሊኤን ማሕበረን ዘየቆማ ከተማታት፡ ክሳብ ዘቑማን፡ ሕጂ ካብዚ እተማእክለና ሽማገለ ካብ እንመርጽ፡ ኣብ ከከባቢና ክሳብ ንድንፍዕ፡ እዛ ተበግሶ ዝወሰደት ሽማገለ፡ ሕጂ ውን፡ ካብ ካልእ ከባቢታት ሰብ ወሲኻ፡ ንግዝይኡ ብመንገዲ መራኸቢ ብዙሃን ተጠቒማ ናይ ምትሕብባር ዕማም ክትዓምም ይሓይሽ፡ ክብል ገዛ ወሲኑ።
ህዝባዊ ዘተ
publicforum2015@gmail.com
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10006


text:
ፍትሒ ይንገስ ምልኪ ይልገስ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ ?
ብፍስሓ ናይር
ኣብዚ ግዜዚ ዝኾነ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ዝሳተፍ ነዛ ጭርሖ፣ “ፍትሒ ይንገስ፣ ምልኪ ይልገስ” እናበለ ኢዩ ዝጭርሕ ግን እንታይነቱን ትርጉሙን ግን ብግብሪ ኣየርእን ኢዩ፣ ፍትሒ ክበሃል ከሎ ነቲ ኣብ ሰነዳት ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ኣህጉራዊ ወዕል ብዛዕባ ቁጠባውን፣ ማሕበራውን ባህላውን መሰላት ከምኡ ድማ ኣህጉራዊ ወዕል ብዛዕባ ሲቪላውን ፖሊቲካውን መሰላት፣ እዚ ሰለስተ ስነዳት ዚ ድማ ብሓንሳብ ማሕደር ናይ መሰላት ወደሰብ ይበሃል ወይ ድማ ብቋንቋ ኢንግሊዘኛ፣ ” Bill of Rights”
ናይ ሓንቲ ሃገር ቅዋም ነዚ ሰነዳት ዘኽብር ዓናቅጽ ኣለዎ። ዝበዝሓ ሃገራት ኣባላት ሕቡራት ሃገራት በዚ ሰነዳትዚ ይቅየዳ። ንሕናኸ?
ዕላማ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ብዛዕባ ፍትሒ ይንገስ ምልኪ ይልገስ ንብል ኣፍልጦና ብዛዕባ እዚ ሰነዳት ክብ ንምባል ኢዩ። ስለምንታይ ኢና ፍትሒ ይንገስ እናበልና መልእኽቲ ናይ ለውጢ ንደሊ ንኩልና ብሩህ ኢዩ፣ ግን ቅድሚ ኹሉ ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ኣፍልጦና ብዛዕባ እዚ ሰነዳት ክሳብ ክንደይ ኢዩ፣
ስለምንታይ ኢና ፍትሒ ይንገስ ምልኪ ይልገስ ንብል?
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ሓደ ባርባራዊ ስርዓት፣ ንሰብኣዊ መሰላት ዝጥሕሰን፣ ንሕልና ወድሰብ ዝቀትል፣ንባህርያዊ ክብረትን ንማዕረን ዝግህስ፣ናይ ሓሳብን እምነትን ንምግላጽ ዝኽልክል፣ንሕዝቢ ብፍርሓትን ጥምየትን ሒዙ ዘሎ ናይ ውሑዳት ምልክነት ሰሎዘሎ ኢዩ፡፤
ኣዋጅ ኣድማሳዊ ሰብ ኣዊ መሰላት ብዛዕባዚ እንታይ ይብል፣ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ብ 10 ታሕሳስ 1948 ብውሳነ 217 A 111፣ ሓፈሻዊ ባይቶ ዝጸደቀን፣ ዝተገልጸን ኣብ መእተዊ ከምዚ ይብል፣
” ንባህርያዊ ክብረት፣ ንማዕረን ዘይገሃስን መስላት ደቂ-ሰብ ምቅባል መሰረት ሓርነት፣ ፍትሒን፣ ሰላምን ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው፣
ሰብኣዊ መሰላት ዘይምኽባርን ምጥሓስን ንሕልና ወዲ-ሰብ ዘቈጥዔ ባርባራዊ ተግባራት ከምዘስዓበ፣ ከምኡ እውን ደቂ-ሰብ ሓሳባት ናይ ምግላጽን ናይ እምነት ሓርነት ዘስተማቅሩሉ ከምኡ እውን ካብ ፍርሓትን ጥምየትን ዝገላገሉሉ መጻኢት ዓለም ከም ዝለዓለ ትምኒት ናይ ተራ ሕዝቢ ዝተገልጸ ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው”
እቲ መ እተዊ ነዊሕ ስለዝኾነ ካብቲ መእተዊ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝተገልጻ ተመርኲሰ ምስቲ ህልዊ ኩነታትና ኣፍልጦናን ኣብ ምኽባር ሰብ ኣዊ መሰላት ክገልጽ ክፍትን ኢየ፣
ፍትሒ ማለት እንታይ ኢዩ ?
ኣብ ኣነባብራና ገለ ነገር ምስእንስእን ፍትሒ የለን ንብል፣ ሓደ ሓቐና ፍትሓዊ ማሕበረ – ሰብ ከመይ ይመስል፣ክትሓንጾከ ይከኣልዶ? ኣብ ዝሓለፈን ዘሎን ሳይንሳዊ መጽናዕትታት ብዛዕባ ፍትሒ ብዙሕ ፖሊካዊ ክትዓትን ኣስተምህሮታትን ተኻዪዱን ይካየድ ኣሎን፣ ንኣብነት ኣመሪካዊ ፍላስፋ ጆን ራውልስ
ንፍትሒ ዝገልጽ ክለሳ ሓሳብ ዘቅረቦ ነሩ ንሱ ድማ ኣብ መንጎ ስራሕን ትቅበሎ ደመዎዝን ኣዛሚዱ ይገልጾ፣ ግን ከ መን ኢዩ እቲ ዝበዝሔ ዝቅበል መንከ ኢዩ እቲ ዝተሓተ ዝቅበል፣ ኣቀዲምካ ክትፈልጥ ኣይከኣልን ይብል፣ ኣብ ሓደ ሕብረተ-ሰብ ፍትሒ ምህላውን ዘይምህላውን ንምፍላጥ ጽንኩር ኢዩ፣ ገለ ፍልልያት ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ ይብል፣ ራውልስ፡፤
ደቂ-ሰባት ይፈላለዩ ኢዮም፣ ዝተፈላለየ ቅድመ-ኩነታትን ድልየታትን ድማ ኣለዎም፣ ከምቲ ክእለቶምን ድልየቶምን ድማ ኣብ ማሕበረ- ሰብ የበርክቱን፣ጻማ- ራሓጾም ይቅበሉን። እንተኾነ ግን እቲ ፍልልያት ኣብ መንጎ ደቂ-ሰባት ዓብይ ጋግ ዝፈጥር ክኽውን የብሉን፣ እቲ ፍልልያት ነቶም ኣብ ዝተሓተ ኣነባብራ ንዘለዉ ዝጥቀም ምስዝኸውን ቅቡል ኢዩ፣ እንተዘይኮነ ነቶም ድኻታትን ውጽዓትን ዝውጽዕ ኮይኑ ግን ቅቡል ኣይኮነን፣ ናይ ራውልስ ከለሳ- ሓሳብ ብጣዕሚ ሰብኣውን ፣ሕውነታውን ኢዩ፣
ንዓንቐጽ 1 ኣብ ኣድማሳዊ ሰብ ኣዊ መሰል ድማ ዝገልጽ ኢዩ፣
ዓንቀጽ 1
“ኩሎም ደቂ-ሰባት ሓራ ኮይኖም ዝተወልዱ፣ ከም ኡ እውን ማዕረ ክብረን መሰልን ዘለዎም ኢዮም፡፤ ኣ እምሮን ሕልናን ዝተዓደሉ ብምዃኖም ድማ ኣብ ነንሕድሕዶም ብመንፈስ ሕውነት ኪቀራረቡ ይግባእ።”
ኣብ ሓደ ፍቲሓዊ ህብረተ-ሰብ፣ ናይ ኩሎም ድሕነትን ቅሳነትን፣ ንፍልልያት ዘንእስ ኣመቀራርሓን ኣተዓዳድላን ስልጣንን ሃብትን ሃገር ምስ ዝህሉ ኢዩ ፍትሒ ኣሎ ዝበሃል ይብል ፣ ራውልስ፡፤ እቲ ፍልልያት ናይ ሓባር ጥቅምታት ዝሑሉ ምስዝኸውን ድማ ኢዩ ወድስብ ፍትሒ ዘስታማቅር። እቲ መሰረታዊ ኣምር ናይ ራውልስ ክለሳ ሓሳብ ኩሎም ደቀ-ሰባት ማዕረ ዕድላት ክዋቦም ኣለዎም ዝብል ኮይኑ ን እንታይነት ፍትሕን ኣተረጓጉማኡን ሕርሕራይ ገሩ ይገልጾ፡፤
ንሕና ኣብ ደንበ ተቃውሞ ደለይቲ ፍትሒ ክሳብ ክንደይ ኢዩ ኣፍልጦና ብዛዕባ ፍትሒ፣ ሓደ ፍትሓዊ ማሕበረ-ሰብ ከ ክንሓንጽ ንኽእልዶ?
ክሳብ ሎሚ ኣብ ዓለምና ናብ ፍጹም ፍትሓዊ ማሕበረ-ሰብ ዝበጽሔ ሕዝቢ የለን፣ ክብጻሕ እውን ዝከኣል ኣይኮነን፣ እንተኾነ ናብኡ ገጽና እንተሰራሕና፣ ነቲ ኣብ ሃገርና ሰፊኑ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ደው ንምባል እንተተቃለስና ኢዩ ተሰማዕነትን ተቀባልነትን ንረክብ። ኣብዚ ቃልሲ ዚ ኮምፓስ ናህና- ዝመርሓና ሰነድ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መስላትን፣ ኣህጉራዊ ውዕል ቁጠባውን ማህበራውን ባህላውን፣ ከምኡ ድማ ኣህጉራዊ ውዕል ሲቪላውን ፖሊቲካውን ኢዩ እሞ ኣብ ነንንብረሉ ሃገራት በብ ቋንቋታትና ንሕዝብና ነምህርን ንማሃርን እናበልኩ ናይ ሎሚ መልእኽተይ ብዛዕባ ፍትሒ ይንገስ ምልኪ ይልገስ ኣብ ጽሑፋት ጆን ራውልስ ተመርኲሰ ብሕጽር ዝበለ ገሊጸ ኣሎኹ ኣብ ቐጻሊ ድማ ኣብዚ ሰነዳት ተመርኲሰ ንፍትሓዊ ቃልስና ዝሕግዝ ጽሑፋት ብተኸታታሊ ከቅርብ ክፍትን ኢየ። ብዛዕባ ፍትሒ
ንዝያዳ መብርሂ ኣብ ጉግል ኣቲኹም ፣ ( John Rawls) ከተንብቡ ትኽእሉ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10457


text:
Radio Erena: 23 June 2021
ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ትግራይ፣ ኵናት ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ ብዘካየድኦ ደብዳብ፣ ሓያሎ ሰለማውያን ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣሶሸትድ ፕረስ ገሊጹ።
ብፍላይ ቶጎጓ ኣብ ዝተባህለት ቁሸት፣ ብሰሉስ 22 ሰነ ኣብ ዝተኻየደ ደብዳብ፣ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፍልጠ ሰባት ሞይቶምን ቆሲሎምን ከምዘለዉ፣ ንሓካይም ብምጥቃስ እቲ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
እቲ ደብዳብ፣ ኣብታ 25 ኪሎሜተር ንምዕራብ ካብ ከተማ መቐለ ርሒቓ እትርከብ ቁሸት፣ ኣብ ማእከል ዕዳጋ’ዩ ተኻይዱ ዝበሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብወገኖም፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ልዕሊ 80 ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣመልኪቶም።
ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ ደብዳብ ዘካይዳ ዘለዋ፣ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ፣ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ መጥቃዕታት ብምክያድ ኣሽሓት ከምዝቐተሉን ኣማኢት ድማ ከምዝማረኹን ኣብ ዝገጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ፣ ኣብቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ዝማረኽዎም ኣማኢት ወትሃደራት ኢትዮጵያ ብቪድዮ ከቕርብ እንከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ነቲ ፍጻሜ ሓሶት’ዩ ክብል ነጺግዎ።
ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ሰራዊት መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓባር የጥቅዑ ከምዘለዉ ዝገልጹ ዝተፈላለዩ ምንጭታት፣ ኣብ ልዕሊ ሰለማዊ ህዝቢ ድማ ከቢድ ገበናት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይፍጽሙ ምህላዎም ይኸሱ።
ናብ ህዝቡ ረዲኤት ከይኣቱ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ከልኪሎም ከምዘለዉ’ውን ሕቡራት ሃገራት፣ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ይወቕሱ።
=================


text:
ሰላም አንቋዕ ብደሓን መጻኹም ናብዚ .....
Welkom op mijn website. Op deze website kunnen jullie informatie krijgen over de presentaties die ik kan geven aan nieuwkomers en hoe je een mooie financiële toekomst kunt krijgen.
Natuurlijk kun je ook mijn boeken bestellen of een aanvraag doen voor een presentatie, daarvoor klik je bovenaan deze pagina op "AF7".
Door mijn persoonlijke ervaringen, financiële studies en onderzoek kan ik mensen coachen om hun financiën goed te organiseren en door verstandig te beleggen kun je meer met je geld doen.
-
a) ስነ-ኣአምራዊ (Mindset)
-
b) ቁጠባዊ
-
c) መንፈሳዊ
-
d) ኣካላዊ
ኣብዛ ትብል ስልጠናና አንማሃሮ አዚ ይመስል...
መቸም ደቂ-ሰባት ኣብ ሂወት ዕውታትን ሕጉሳትን ኮይና ክንነብር ኢና ንደሊ። ስለዚ’ድማ አዘን ኣብዛ ስልጠና አንማሃረን ነጥብታት ኣገደስቲ አየን። ንሳተን’ከኣ ስነ-ኣአምራዊ (mindset)፡ ቁጠባዊ ሓርነት፡ መንፈሳዊ ርግኣት፡ ኣካላዊ ህንጸት ዕቤትና አየን።
ስነ-ኣአምራዊ አንተ’ኢልና አቲ ኣገዳሲ ወይ ዓንዲ ገዛ አዩ። ስለዚ’ድማ ኣጠቃቅምኡ አንተዘይ ፈሊጥና ኣብ ክንዲ ዝጠቅመና ከዕንወና ይነብር። ገንዘብ ውን ብ’ተመሳሳሊ ከሙኡ፣ ኣብ ክንዲ ንሱ ከገልግለካ ዝግብኦ ንስኻ ዕድሜኻ ምሉአ ን’ገንዘብ ተገልግል። መንፈሳዊ ርግኣት አንተዘይ’ብልና ውን ዝሃለወ አንተ’ሃለወና ቅሳነትን ሓጎስን ካባና ይርሕቅ። ኣካላትና ብ’ግቡአ ብዘይ’ምሓዝን/ምክንኻንን፣ ምህናጽን ኣብዘይተደለየ ክብደትን፣ ነብሰ-ምትሓትን፣ ሕማማትን ከምዘብጽሕ ኩልና ንፈልጥ ኢና።
ንሕና ኣብዚ ንሕግዘኩም ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ኣሉታዊ ናብ ኣወንታዊ ከመይ ኢልኩም ከምትቅይሩ አዩ ክኸውን። ንኣብነት ከመይ ጌርኩም ኣተሓሳስባኹም ተማሃይሹን፣ ተሃንጹን.... ኣጠቃቅማ ገንዘብን፣ ገንዘብኩም ሰሪሑ ከመይ ጌሩ ገንዘብ የምጻልኩምን.... ኣብ መንፈስካ ኣተኩሮ ንኽትገብር፣ ርግኣትን፡ ሓጎስን፡ ቅሳነትን ከመይ ኢልና ከምንረክብን አንታይ ዓይነት ንጥፈታት ክንገብር ከምዘለናን.... ኣካላትና ብ’ግቡአ አንተዘይ ሒዝናያ ጉድኣቱ ስለንፈልጥ፣ ብኸመይ ንሱ ከምተማሓይሽዎን፣ ሃናጺ ዝኾኑ ምኽርታትን፣ ቀጻልነት ዘለዎ ተግባርን.... ካልአን።
-
ርድኢት ቁጠባ
-
b) ውልቃዊአቶትንወጻኢታትን
-
c) ወፍሪ ኣብ stock market + crypto
ቁጠባዊ ዕቤት ወይ ሓርነት ክንብል ከለና ብሕጽር ዝበለ ብዛዕባ ገንዘብ ከይተሸገርና ምንባር አዩ። ከምዚ ንሪኦ ዘለና ገንዘብ ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም ኣቢ ታራ አዩ ዝጻወት ዘሎ። ብሰንኪ ሕጽረት ርድኢት ናይ ገንዘብ ድማ ብዙሓት ሰባት ካባና ጀሚርካ ግዳያት ንኸውን ኣለና፣ ካብ ባአሲ፡ ምፍልላይ ሓዳር፡ ብዝሒ ገበናት ካልአን ማለት’ዩ።
ኣብዚ ትምህርቲ አንመሃሮ መጀመርያ ኣብ ገንዘብ ከመይ ርድኢት ኣለና ብድሕሪኡ ምሕደራ ገንዘብ። “ገንዘብ ዘይኮነ ፍቅሪ ገንዘብ’ዩ ሱር ኩሉ ሓጥያት”
ከምኡ’ውን ገንዘብና ከመይ ኢልና ነዋፍሮ ማለት ሰሪሕካ ወይ ብጉልበትካን ብዘይምለስ ግዜኻን ከፊልካ ዘምጻኻይዮ ገንዘብካ ከመይ ጌሩ ባዕሉ ሰሪሑ ንዓኻ ይሕግዘካ። ነዚ ኣብ ተግባር ከነውዕሎ ዝሕጉዙና broker (stock market; crypto) ኣለው ኣጠቃቅምኦምን፡ ዘለዎም risk ከመይ ኢላና ነጉድሎን... ካልአን ድማ ክንምህሮኩም ኢና።
ቁጠባዊ ዕቤት ውጽኢት ናይ ኣተሓሳስባና ከም’ምዃኑ መጠን ኣብኡ’ውን ሓገዝና ኣለኩም። ን’ኣብነት ሓደ ካብቲ ኣገደስቲ ዝኾኑ ጠባያት ኣብ ወፍሪ ዓቅሊ’ዩ፡ ስለዚ’ድማ ነዚ ዓይነት ባህሪ ን’ኽትላበሱ ክንሕግዘኩም ኢና።
ወፍሪ ኣብ Stock Market
ወፍሪ ኣብ Stock Market
ወፍሪ ኣብ Stock Market
-
a) ስፍሕ ብ’ዝበለ stock market አንታይ ምዃኑ
-
b) ኣጠቃቅማ stock market
Stock market ዝበሃል መቸም ኣብ ዝተፋላለየ ሜድያታት ሰሚዒኹም ትኾኑ ኢኹም፣ ግና’ኸ ኣብ ኣጠቃቅምኡን ካልአ ነገራትን ብንጹር ዝህብ ሓበሬታ ክትረክብ ኣሸጋሪ አዩ። ኣብ ሜድያታት ሓበሬታ ክትድሊ ትኽአል ኢኻ ግና’ኸ አቲ ንጹርን ሓቀኛ ንኽትረክብ ግን ልክዕ ከም ወርቂ ምድላይ አዩ።
ንሕና ድማ ኣብዚ አንሕግዘኩም ከመይ ኢልኩም account ኣውጺኹም፣ ብሉጽ ዝኾነን ንውሉድ ወለዶታት ዝሳገርን portfolio ትሃንጹን፣ ገንዘብኩም ኣብ ብርክታት(stock) ተዋፍርዎን፡ መጽናዕቲ ናይቲ ዋንነት ትገዝአሉ ዘለኹም ትካል ትገብሩን... ካልአን


text:
ዕለት 22 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ረፓሊካዊት ኣዘርበጃን ርእሰ ብሔር ኢልሓም ኣሊየቭን ተቐቢሎም ክምዘዘራረቡን፡ ኣብቲ ዝተኽየደ ክሌኣዊ ርክብ ብዛዕባ ውስጠ ባህልታትን ውስጠ ሃይማኖታትን ዘጠቓለለ ሰፊሕ ምይይጥ ከምእተኻየደ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ኣዘርበጃን ርእሰ ብሔር ኢልሓም ኣልየቭ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምስ ቅዱስ ኣቦና ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ ካብ ቅዱስነቶም ተሰናቢቶም ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፖውል ሪቻርድ ጋላገር ምስ ዝተሰነዩ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡን ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ኣብቶም ዝተኻየዱ ናይ ሓባር ዘተ፥ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ረፓብሊካዊት ኣዘበርጃንን ዘሎ ርክብ ሰናይ ምዃኑ ብኽሊቲኣተን ሃገራት፥ ኣብ ባህላዊ መዳይ ዘሎ ምትሕብባር ከም ኣብነት ብምቅላሕ ከምእተመስከረን፡ ርእሰ ብሔር አልየቭ ንጥፈታት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣዘርበጃን ዝነኣድ እዩ ከምዝበሉ ኣፍልጡ።
መግለጺናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ከምዝሕብሮ፥ ብዛዕባ ዞባውን ዓለም ለኻውን ርእሰ ጉዳያትን፡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ዓሌታትን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ክጸንዕ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ባህልታትን ሃይማኖታትን ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ እውን ዘተ ከምእተኻየደ የመላኽት።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ኣብ ቡልጋያ ዘካይድዎ ዘለዎ መበል 29 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻኦም መደ መሰረት ሎሚ ዕለት 6 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ ቡልጋያ ርእሰ ከተማ ሶፊያ ክፍለ ከተማ ቭራዝህደብና ኣብ ዝርከብ መእለዪ ተመዛበልትን ስደተይናታን ንገሆ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ሸውዓተን ርብዕን (ብናይ ቡልጋያ ሰዓት ሸሞንተ ርብዕን) ምብጻሕ ኣካይዶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ርእሰ ከተማ ሶፎያ ደጋዊ ክፍለ ከተማ ቭራዝህደብና ኣብ ዝርካብ ካብ 2013 ዓ.ም. መእለዪ ስደተይናታን ተመዛበልት ከይኑ ናብ ዘገልግል ዘሎ ነበር ቤት ትምህርቲ ምብጻሕ ከምዘካየዱን ቅዱስነቶም ኣብቲ መእለዪ ስደተይናታት ምስ በጽሑ ኣብቲ ማእከል ንዘገልግሉ ወለንተይናታት ብዝወከሉ ድሕሪ ዝቐረበሎም ሓጺር ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩምን ሰላምታን መልእኽቲ ስደተይናታት ሕጻናት ናይ መዝሙር ምርኢት እቶም ሕጻናት ስእልልን ናይ ቅብኢ ስራሕን ገጸ በረከት ከምዘቕረቡሎም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ገሊጾም።


text:
ዜና ቫቲካን
ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት መነባብሮ ደቂ ሰባት ዘገልግሉ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ስብከተ ወንጌል ከምተዋፍር እዚ ከኣ ካብ ንእሽቶ ቤተጸሎት ጀሚርካ ክሳብ ዝለዓለ መንበረ ሊቀ ጵጵስና ከምኡ እውን ካብ ናኣሽቱ ናይ ጥዕና ተቊማትን መዓስከራትን ክሳብ እቲ ዝለዓለ ሃገራዊ ምክልኻል ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ንባርሕረኛታት እውን ተበርክት። እዚ ብዝተፈላለዩ ኣገልገልቲ ካህናትን ኣቡናትን ዝቆመ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ባሕሪ ኣብ ኣብ ባሕሪ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ንዝዋፈሩ ዝከታተል ኰይኑ ከከም ኣድላይነቱ ቻፕለይን ወይውን ኣባት ነፍሲ ብምምዳብ ይሰርሕ። ቅዱስነቶም ትማል ሮቡዕ ዕለት 17 ሰነ 2020 ዓም ናብዚ ክፍሊ እዚ ኣብ ዝሰደድዎ ናይ ቪድዮ/ርእየት መልእኽቲ ከም ካልኦት ናይ ዓለምና ትካላት ባሕረኛታት ኣብዚ ዘመነ ለበዳ ኮቪድ 19 ንዘጋጥሞም ጸገማት ከምዝርድእዎን በቲ ዝገብርዎ ኣገልግሎት ዕጉብ ምዃኖምን ድሕሪ ምግላጽ ኣድላይነት ኣገልግሎቶም ከምዚ ክብሉ ይገልጹ።
መንጎ ሰማይን ባሕርን ኣብ ተብሎ ዘይብልካ ምዃን!
ቅዱስነቶም ለበዳ ኮቪድ 19 ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ሕይወትና ዘስዓቦ ዘይንቡር ኩነታት በብሓደ ምስ ዘከሩ ብሕልፊ ናይ ባሕረኛታት ካብ ናይ ካልኦት ፍልይ ዘብሎ ኣብ ማእከል ባሕሪ ተዓንቂጽካ ላዕሊ ታሕትን ክትብለሉ ዘይትኽእል ኣጋጣሚ ንመሬት ከይትኣቱ ተኸልኪልካ ናብ ተብሎ ዘይብልካ ክሳብ ዝኾነ ዝኸውን ኣብኡ ደኣ እናተባሃልካ ነቲ ዘድሊ ነገራት ንክተማልእ ከኣ ኣብ ምግፋፍ ዓሳስ ይኹን ሕይወት ኣብ ምድሓን ክትቃለስ ቀሊል ከምዘይኮነ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ውድብ ክፍሊ ሥራሕ ከምዘመልክቶ ካብ 150,000 ክሳብ 200,000 ዝኾነ ባሕረኛታት ኣብ ባሕሪ ተዓጽዮም ከምዘለው የመልክት። ዓለምለኸ ውድብ ሠራሕተኛታት ዝጣራዓሉ ዘሎ ሓደ ጉዳይ እቶም ዝጥርጠሩስ ይኹኑ እቶም ሕሙማት ኣብ ባሕሪ እንተተወሸቡ ጸገም ኣይኮነን እቲ ሓሲሙ ዘሎ ብኩሉ ኩሉ ጥዑያት ዝኾኑ ባሕረኛታት ኣብ ባሕሪ ተዕጽዮም ንመሬት ከይወርዱ ምኽልካል ከምዘይተዋሕጠሎም ነዚ ከኣ ቅድሚ ኣዋርሕ ግቡኦም ፈጺሞም ጥዑያት ምዃኖም ተረጋጊጹ ክንሱ በቲ ዝወጸ ኣዋጅ ናብ መሬት ከይወርዱ ተኸልኺሎም ምህላዎም ብሓዘኔታ ይገልጽ።
ኣይሽንኳይዶ ዓንድን ዓውድን ኣብ ዘይብሉ ማእከል ውቅያኖስ ተወሺብካ ኣብ ድልዱል መሬት እኳ ኣይግድን ኣብ ዝኾነሉ ሁመት እዞም ንነዊሕ ግዜ ኣብ ማእከል ባሕሪ ዳርጋ ጅሆ ኮይኖም ዘለው ባሕረኛታት ኣእምሮኣዊ ጸገማትን ኣካላዊ ድኻምን ከምዝረኣዮም እውን ዓለምለኸ ውድብ ሠራሕተኛታት ኣይሓብአን።
ኣይተረስዑን!
ቅዱስነቶም ነዚ ጸገም እዚ እውን ኣብ ግምት ዘእተው እንክመስሉ ነዞም ኣብ ብርቱዕ ስቃይ ዝርከቡ ባሕረኛታት ብቀጥታ ከምዘይተረስዑ ዘረጋግጽ መልእኽቲ ከምዚ ክብሉ ኣመሓላሊፎም።
ቅዱስነቶም ነዞም ባሕረኛታትን ገፈፍቲ ዓሣን ናብ ዘመን ኢየሱስ ምልስ የብልዎም እሞ 'ቀዳሞት ኣርድእቲ ኢየሱስ ገፈፍቲ ዓሣ ከምዝነብሩ ዘክሩ' እንክብሉ በዚ ክጸናንዑ ኣዘኻኺሮሞም።
ሓለዋ ድንግል ማርያም ኣይፈለኹም!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም መልእኽቶም መልእኽቲ ጸሎትን ተስፋን ምጽንናዕን ንኩሎም እቶም ኣብ ባሕሪ ጸገማት ዘጓንፎም ድሕሪ ምሃብ ነቶም ኣብ ሓዋርያዊ ኣገሎትን መንፈሳዊ ረድኤትን ተዋፊሮም ንዘለው ብምምስጋን ከምዚ ክብሉ ቡራኬኦም ሃቡ።
ኮኸብ ባሕሪ ዝብል ማሕበር ወለንተኛታት ካቶሊካዊ ናይ ግብረሠናይ ማሕበር ኰይኑ ጠበቃኡ ንኮኸብ ባሕሪ ድንግል ማርያም ብምግባር ኣብ ባሕሪ ንዝጽገሙ ንምርዳእ ኣብ መጀመርያ 20 ክፍለዘመን ኣብ ግላስጎ እስኮትላንድ ዝቆመ ኣብ ኩሉ ዓለም ተዘርጊሑ ዘሎ እንክኸውን ሓዋያዊ ኣገልግሎት ባሕሪ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ከኣ ልዕሊ 216 ቻፕለይንስ ወይውን ኣገልግልቲ ካህናትን ኣቡናትን ዘለዎ ኰይኑ ኣብ ልዕሊ 311 ማርሳታት ናይ 30 ዝተፈላለያ ሃገራት ኣገልግሎት ዝህብ ክፍሊ እዩ።


text:
ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ኣብ ባሕሪ መዲትራኒያን ከባቢ ኣፈት ባሕሪ ላምፐዱዛ 368 ስደተይናታት ኣደዳ ሓደጋ ባሕሪ ዝዀኑሉን፡ ልክዕ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 13 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ቀዳማይ ሓዋያርያዊ መገሻኦም ኣብ ላምፐዱዛ ፈጺሞም ኣብ ማየ ባሕሪ ከባቢ ላምፐዱዛ ንዝኽሪ ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ ኣሕዋትን ኣሓትን ጸሎት ኣዕሪጐምን ቁኑን ዕንባባ ከምዘንበሩን ኣብ ዝኽሪ ቀዳማይ ዓመት ኣደዳ ባሕሪ መዲትራኒያን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ናይ ካብ ሞት ሓደጋ ዝተረፉን ኣባይቲ ስድራኦምን ኣባይቲ ስድራ ብሞት ዝተፈልዩን ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ይዝከር።
ነቲ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦናን ኣብ ላፐዱዛን ከምኡ እውን ነቶም ካብ ምጥሓል ሓደጋ ባሕሪ ዝተረፉን ኣባይቲ ስድራኦምን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ተቐቢሎም ዝነበርዎ ኵነትን ዘመሓላለፍዎን ቃል ምልስ ምልስ ቢልና ክንዝክር እንከሎና፥
ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ካብ ሊቢያ ብዘይ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ዘሳፈረት ንእሽተይ ናይ ሞተር ጀልባ ኣብ ከባቢ ባሕሪ ኣፈት ኢጣሊያዊት ደሴት ላምፐዱዛ ምስ በጽሓት ብዘጋጠማ ሓደጋ 368 ስደተይናታት ክምዝጠሓሉን እንክዝከር፡ እዞም ውግእን ዓመጽን ድኽነት ንድሕሪት ኣትሪፎም ብሩህ መጻኢ ኣብ ኤውሮጳ ዝኣመቱ መንእሰያት ኣብቲ ዝሓሰብዎ ከይበጽሑ ካብዚ ዓለም ብሞት ክፍለዩን 41 ዘሰንይ ኣባል ስድራ ቤት ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝርከብዎ 155 ጥራሕ ካብቲ ናይ ሞት ሓደጋ ከምዝተረፉ ይዝከር። ብምኽንያት ዝኽሪ 5 ዓመት ኣደዳ ባሕሪ መዲትራኒያ ኣብ ላምፐዱዛን ኣብ ካልኦት ከተማታት ኢጣሊያን ጸሎትን መዓልቲ እንገዳን ተሓሲቡ ከምዝወዓለ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ካብ ሞት ሓደጋ ዝተረፉ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝተራኸቡን
ዕለት 8 ሓምለ 2013 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ኣብ ደሴት ላምፐዱዛ ምብጻሕ ኣካይዶም ከዝነበሩን ኣብቲ ናይ ብዙሓት ስደተይናታት ስምብራ ስቓይን መከራን ሓዘንን ዝተነብሮ ከባቢ ተራኺቦምን ደሓር እውን ዕለት 1 ጥቅምቲ 2014 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ነቶም ካብቲ ናይ ዕለተ 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ናይ ሞት ሓደጋ ዝተረፉ ዝውክሉን ኣባይቲ ስድራኦም ብጠቕላላ 37 ኤርትራውያን ዝርከብዎም፡ ናይቲ ድሕሪ እቲ ዘጋጠመ ናይ ሞት ሓደጋ ዝቖመ ዕለት 3 ጥቅምቲ ናይ እተሰምየ ማሕበር ኣባላትን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኤውሮጳ ዝተዋጽኡ ኣባላት ስድራ ናይቶም ሞት ሓደጋ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ይዝከር።
ኣፈት ልባትና
ቅዱስነቶም ኣብ መንጐ እቶም ካብ ሞት ሓደጋ ዝተረፉን ኣብ ቅድሚ እቶም ስድራ ቤት ናይ ሞት ኣደዳ ዝዀኑን ተረኺቦም ብሓባር ነቲ ናይ ብዙሓት ስቓይ ጸሎት ገይሮም፥
ስደትን ምስዳድን ጽንኩር ሕይወት እዩ፡ እቶም ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞ ኣብቲ ርጉጽ ዝመስል በሪ ባሕሪ ምስ ኣተዉ ዘጋጥም ካልእ ከበድ ሕይወት እውን ኣሎ፡ ዝተዓጽዉ መዓጹ የጋጥሞም፡ ብዙሕ ግዜ ከኣ ካበይ ከም ዝመጻእካ እምበር ናበይ ከምእተኸይድ ምፍላጥ ይሰኣነካ። ኣብ ኢጣሊያ ናይ ብዙሓት ኢጣሊያውን ኣፈት ኣባይቲ ተኸፊቱልኩም እዩ፡ ናይ ልባትና ኣፈት ምክፋት እቲ ዝዓበየ እንገዳ እዩ እንክብሉ ንመላእ ዜጋታት ኤውሮጳ ኣፈት ልብኹም ክፈቱ
እንክብሉ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ክዝከር እንከሎ፥
ክንየው ፍልልያት ምባል
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ላፐዱዛ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን፡ ንመጀመሪያ ግዜ፥ ዘይምግዳስን ንሓውኻን ብጻይካን ሸለል ናይ ምባልን ጐዳኢ ባህሊ ኣብ ዓለም ይሰፍሕ ምህላዉ ዝገለጹን፡ ዓውሎማዊ ዘይተገዳስነት፡ ዝብል ቃል ብምጥቃም እዚ ከኣ ምልክታ ድንዛዜ ምዃኑ ገሊጾም፡ ዘይነብዕ ልቢ፥ ኣብ ቅድሚ ስቓይ ካልእ ዘይነብዕ ልቢ፡ ሎማዊ ሰብ ምንባዕ ስለ ስቓይ ሓው ብዝሓክሽ ባህሉ ቢሎም ዝተኸበ እዩ፡ ነዚ ኵሉ ዘስተንት ምእንጋድ ምክልኻልን ምንቕቓሕን ኵለንተናውነትን ብዝብሉ ኣባዕተ ቃላት ኣማእኪሎም ኣብቲ ናይ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ስደተይናታን ተመዛበልትን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቶም ብሰፊሕ ይትንትንዎ።
ኣብ መዲትራኒያን ዘጋጥም ናይ ሞት ሓደጋ ክብ እናበለ ይኸይድ ምህላዉ ይንገር
ዓለም ሓቆፍ ናይ ስነ ፖለቲካ ተቕዋም ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ከምዝሕብሮ፡ ኣብ ከባቢ ባሕሪ መዲትራኒያ ዘጋጥም ናይ ሞት ሓደጋ ክብ ይብል ምህላዉን፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም፡ ናብ ኢጣሊያ ንምእታው ካብ ሊቢያ ዝነቕሉ ስደተይናታት ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጥሞምን ሃለዋቶም ዘይፍለጥን ብዝሒ 20 ሚእታዊ ክብ ከምዝበለን እዚ ኸኣ ካብቶም ቤቶም ንብረቶም ዛሕዚሖም ንዝበለጸ መጻኢ ኣሚቶም ካብ ዝስደዱ ሓደ ካብ ሓሙሽተ ዝምልከት ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ሽዱሽተ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ውዳባት ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ ብዛዕባ ህሉው ጥሕሰት ዶብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ገዛኢ ስርዓት ጃንዳ፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት እሳያስ ኣፍወርቂን ጭፍራኡን ኣብ ውሽጢ ሃገር ንህዝቢ ኤርትራ ብጭካነ ረጊጽካ ብምምብርካኽ ንምግዛእን ከምኡ’ውን ንምውራድን፡ ብኽብርን ነጻነትን ኣብ ሃገሩ ናይ ምንባር መሰረታዊ መሰሉ ሓሪምዎ ይርከብ። ኣብ ወጻኢ ድማ ንዝምድና ሕዝቢ ኤርትራን …ዝተረፈ ኣንብቡ
ሓድሽ
ውድባዊ መግለጺ ውዱብ ሓድነት ኤርትራውያን ብመኽንያት ሓደ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ውድባዊ መግለጺ ውዱብ ሓድነት ኤርትራውያን ብመኽንያት ሓደ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸበርካ ሓፋሽ ህዝብና፣ ባሕቲ መስከርም ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፣ ምልክት ኒሕን ሓቦን፣ መድረኽ ሕራነን ንመግዛእቲ ዘይተምበርካክነትን ፡ ምልክት ኩልንተናዊ ቃልስን ኢያ። ህዝብና እቲ ንዘመናት ዝደለዮ ምምላስ ናጽነቱን ክብረቱን፣ ካብ መግዛእቲ ናብ መግዛኣቲ ምስ ተሰጋገረ፣ ብሰለማዊ ቃልሲ ከረጋግጾም …ዝተረፈ ኣንብቡ
ንስስን ክንሕይል፡ ንጽቡቕና ንሞጉስ ንሕመቕና ንመንቑስ
ንስስን ክንሕይል፡ ንጽቡቕና ንሞጉስ ንሕመቕና ንመንቑስ ሰባት ኣሽምባይዶ ካብ ዝተፈላለየ ድሕረ ባይታን ኣተሓሳስባን ተጠርኒፎምን ንናይ ሓባር ዕላማ ክቃለሱ ዝወሰኑን፡ ካብ ሓንቲ ማህጸንን ስድራቤትን ዝተወልዱን ብሓባር ዝነብሩን ሰባት እውን ኣብ እዋን መግቢ፡ ድቃስን ካልእ ዕለታዊ፡ ተግባራትን ምኹራይን ምጉናጽን ከርእዩ ንቡር ኢዩ። ይኹን እምበር እታ ካብ ሓደ ኣቦን ኣደን ብምውላዶም ዘይትብተኽ …ዝተረፈ ኣንብቡ
ኣብ ከተማ ዓዲ–ግራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታት ኣብ ከቢድ ሽግር ከምዘለው ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና የራጋግጽ።
ኣብ ከተማ ዓዲ–ግራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታት ኣብ ከቢድ ሽግር ከምዘለው ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና የራጋግጽ። ኣብ ከተማ ዓዲ–ግራት ዝርከቡ ዜጋታትና ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ መላእ ትግራይ ተነቢሩ ዘሎ ዕጽዋን ክባን፡ ኣብ ልዕሊ እዞም ዜጋታት ዝወርድ ዘሎ ድርብ ኣደራዕ ዝኸፍአ ምዃኑ ዜጋታትና ብምረት ይገልጹ ኣለው። ቅድሚ ክልተ ዓመት ማለት ኩናት ቅድሚ ምውላዑ …ዝተረፈ ኣንብቡ


text:
ስራሕ ምርካብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 30 11 2020
ስራሕ፡ ብብዙሕ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ክትደሊ ትኽእል ኢኻ።
- ናብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ኬድካ ብመንገዲ ናቶም ምልክታታት ናይ ክፉት ስራሓት፡ ስራሕ ክትደሊ ትኽእል ኢኻ።
- ምስ ትካል ምምልማል ሰራሕተኛታት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ሓደ ትካል ምምልማል ሰራሕተኛታት ንዝተፈላለያ ትካላት ሰራሕተኛታት የካሪ።
- ምስ ትካል ምቝጻር ሰራሕተኛታት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ሓደ ትካል ምቝጻር ሰራሕተኛታት፡ ሓድሽ ሰራሕተኛ ክቘጽራ ንዝደልያ ትካላት ሰብ ይረኽበለን።
- ኣብ ጋዜጣታት ወይ ኣብ ኢንተርነት ንዝወጽእ ምልክታ መልሲ ክትህበሉ ትኽእል።
- ምስ ሓደ ወሃብ ስራሕ ርክብ ክትገብር ትኽእል።
- ንትፈልጦም ሰባት ክትሓትት ትኽእል።
ሰሪሕካ ደሞዝ ንኽትረክብ፡ ደሞዝካ ክኣትወሉ ዝኽእል ሓደ ናይ ባንክ ሕሳብ ምኽፋት የድልየካ።


text:
*** ብመሰረት ክፍሊ ጥዕና ሚኒሶታ ኣብዚ እዋን እዚ እዮም መብዛሕትኦም ተቐማጦ ወይ ጕጅለ ካብ ሕማም ናጻ ዝዀኑ ።
ካብ ሕማም ናጻ ምዃን ክበሃል ከሎ ወይ ክታበት ስለ ዝረኸቡ ወይ ድሮ እቲ ሕማም ስለ ዝነበሮም እንተ ወሓደ ንእተወሰነ ግዜ እንደገና ክረኽብዎ ስለ ዘይክእሉ ነቲ ሕማም ክረኽብዎ ኣይክእሉን ኢዮም ማለት ኢዩ።
ብዙሓት ሰባት ነዚ ሕማም እዚ ኽረኽብዎ ኣብ ዘይክእሉሉ እዋን ነቶም ሕማም ዘይብሎም ከምኡውን ነቲ ሕማም ክረኽብዎ ዝኽእሉ ሰባት የዕቍቦም ኢዩ።
ናይ ጓሶት ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ንዜስፋሕፍሕ ሕማም ደው ክብሎ ወይ ከዳኽሞ ይኽእል እዩ ።
• ብዛዕባ COVID-19 እኹል ፍልጠት ስለ ዘይብልና እተን ከብቲ ካብ ሕማም ናጻ ክኾና ኸም ዚኽእላ ርግጸኛታት ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና። እዚ ሓድሽ ሕማም ስለ ዝዀነ ነቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ንምጽናዕ እኹል ግዜ ኣይረኸበን ።
• ሓደ ሰብ ድሮ ብኮቪድ-19 ምስ ሓመመ (ንኽንደይ ዚኣክል ግዜ እዩ ኺሓምም ዘይክእል) እንደገና ኺሓምም ከም ዘይክእል ኣይንፈልጥን ኢና።
• ቅድሚ ሕጂ በዚ ሕማም እዚ እንተ ተታሒዝና ነቲ ቐጺሉ ዚመጽእ ረኽሲ ዜመሓይሾ እንተ ዀይኑ ወይ እንተ ዘይኰይኑ ኣይንፈልጥን ኢና።
• ሓደ ቕድሚኡ ዝሓመመ እሞ እንደገና ምስ COVID-19 ዝራኸብ ሰብ እንደገና ነቲ ቫይረስ ናብ ካልኦት ከመሓላልፎ ዝኽእል እንተ ዀይኑ ኣይንፈልጥን ኢና።
ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሚነሶታውያን ኣዝዮም ስለ ዝሓመሙን ምናልባት እውን ስለ ዝሞቱን ናይ ተንኮበት ዓቕሚ ብባህርያዊ መገዲ ክፍጸም ክንፈቕደሉ ኣይንኽእልን ኢና። ክትከላኸለሉ እትኽእል መገዲ ሰባት ከይሓመሙን ከይሞቱን ንማሎም ክትከላኸለሎም እትኽእለሉ መገዲ እዩ ። ክትከላኸለሉ እትኽእል መገዲ ኣካላት ሓደ ሰብ ከይሓመመ ኻብ ሕማም ንኺከላኸለሉ የኽእሎ ።
እዚ መልእኽቲ እዚ ካብ ክፍሊ ጥዕና ሚኒሶታ እዩ መጺኡኩም ።


text:
ሰብኣዊ ሓገዝ ንህዝብና ብዘይዓንቀፍቀፍ ንክበፅሕ ካብ መጋቢት 15/ 2014 ዓ.ም. ምሸት ጀሚሩ ጊዝያዊ ደው ምባል ተፃብኦ ክትግበር መንግስቲ ትግራይ ከምዝወሰነ ዝፍለጥ እዩ።
እቲ ብዓለምለኸ ማሕበረሰብ ንህዝቢ ትግራይ ተባሂሉ ዝመፀ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዝድለ ዓይነት፥ መጠንን ጊዜን ናብ ትግራይ ክኣቱ ኣድላይ ምትሕብባር ከምዝገብር መንግስቲ ትግራይ ብእዋኑ ዕላዊ ገይሩ እዩ። እንተኾነ ኣፍቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ኣርባዕተ መዓልታት ክሳብ ሎሚ ናብ ትግራይ ዝኣተወ ሰብኣዊ ሓገዝ 26 መኪና ጥራሕ እየን።
እዚ ብሽም ጊዝያዊ ደው ምባል ተፃብኦ ክባን ዕፅዋን ይቕፅል ከምዘሎ ዘመላኽት እዩ። ይኹን ድኣምበር ንዘየለ ነገር ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብዘይምቁራፅ ሓገዝ ተጠናኺሩ ናብ ትግራይ ይፈስስ ከምዘሎ የጋውሑ ኣለዉ። ካብኡ ሓሊፉ ዝተወሰኑ ኣካላት ማሕበረሰ ሰብ ዓለም ግቡኦም ረሲዖም ሓገዝ ናብ ህዝቢ ትግራይ ምእታዉ ዘተባብዕ እዩ፥ ንዘየለ ለውጢ ኣሎ እናበሉ ዕፅዋን ክባን፥ ጥምየትን ሕማምን ከም መሳርሒ ኲናት ክቕፅል እጃሞም ይፃወቱ ኣለዉ። እዚ ሓላፍነት ዝጎደሎ መግለፂታት ደው ክብል ይግባእ።
እዚ ናይ ሓሶት ብዕራይ ወለደ ወረ ተቐባልነት ዘይብሉን ኣብ ልዕሊ ፅጉምን ዝተጎድአን ህዝቢ ምቕላድ እንትኸውን ኣብ ዓለማዊ ወንጀል ተሳታፊ ምዃን እውን እዩ። ብተወሳኺ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይዓንቀፍቀፍ ምእታውን ፖለቲካዊ ጉዳያትን ሓዋዊስካ ምቕራብ ፈፂሙ ኣይግባእን።
ተጀሚሩ ዘነበረ ክልታዊ ስምምዕ ቀርዩ ናብውልቀ ተበግሶ ዝተቐየረ ጊዝያዊ ደው ምባል ተፃብኦ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይዓንቀፍቀፍ ከእቱ ዘይኽእል እንተኾይኑ ትርጉም ዘይብሉ ምኻኑ መንግስቲ ትግራይ የፍልጥ።ስለዝኾነ’ውን መንግስቲ ትግራይ ዘይኣተወ ሓገዝ ኣትዩ እናበልካ ዝሓልፍ መደናገሪ መልእኽታት ደው ክብል፥ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይዓንቀፍቀፍ ክኣቱ፥ ናይ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ እውን ናይ ቃላት ፀወታ ይኣክል ኢሉ፥ ክባን ዕፅዋን ክኽፈት፥ ዝተቋረፁ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ስራሕ ክጅምሩ ፀቕጢ ክገብር መንግስቲ ትግራይ ይፅውዕ።
ኣብ መወዳእታ ሕዚ እውን መንግስቲ ትግራይ፥ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይዓንቀፍቀፍ ንክኣቱ ኣድላይ ዘበለ ኩሉ ከምዝገብር ንህዝቢ ትግራይን ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ደጊሙ ብኽብሪ ይገልፅ።
ትግራይ ትስዕር!
መንግስቲ ትግራይ
መጋቢት 29፥ 2014 ዓ/ም መቐለ


text:
ኣገናዕ ንዘይርጡብ ተመራማሪ ወደባት
ብወገነይ ምስ ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ዓሚቕ ሌላን ፍልጠትን ኣለኒ ክብል ኣይደፍርን’የ። ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ዝተራኸብናሉ ኩነታት ምህላዉ ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ፡ ምስቲ ሽዑ ዝህሉ ጋዕ ገልጠም ዕሙቕ ዝበለ ዕላል ክንብር’ውን ብዙሕ ዕድል ዝረኸብና ኣይመስለንን። ዕሙቕ ዝበለ ዕላል ስለ ዘይገበርና ድማ ክንፋላለ ወይ’ውን ብዓይኒ ቅርሕንትን ጽልእን ክንረኣአ ዘግብር ኩነታት’ውን ኣይተፈጥረን ይብል። ኮይኑ ግን ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ብዛዕባይ ኣብ ዝተፈላለየ መርበብ ሓበሬታታት ብተደጋጋሚ ክጽሕፍ ካብ ዝዕዘብ ነዊሕ ኣቁጺሩ ኣሎ። ምስ ግዜ ኣብ ልቡ ይምለስ ይኸውን ወይ’ውን ክበሊ’ዩ ብዝብል ጽኑዕ እምነት ግብረ መልሲ ምሃብ ኣድላይነትን ኣገዳስነትን ከም ዘይብሉ ክርአ ጸኒሐ። ሕጂ’ውን ከምቲ ልሙድ  > ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብ14 ግንቦት 2017 ኣብ ዝተፈላለየ መርበብ ሓበሬታታት ዝዘርግሖ ጽሑፍ ስመይ ተጠቒሱ ይርከብ።
ሕጂ’ውን ኣብቲ ግርማይ ወዲ ፊሊፓ ኣትይዎ ዘሎ ብርቱዕ ቅርሕንትን ጽልእን ዝመስል ህሞት ክኣቱ ኣገልግሎቱ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ምዃኑ ኣዓርየ ስለ ዝግንዝብ ፍጹም ምርጫይ ዘይምዃኑ ከነጽር ይፈቱ። ብዛዕባ’ቲ ኣብ ልዕለይ ዘቕርቦ ዘሎ ተደጋጋሚ ክስታት ድማ ሰብኣዊ ይኹን ፖሎቲካዊ መንነተይ ልዕለይ ወይ’ውን እቶም ብቀረባ ኣብ ጥዑምን መሪርን ኩነታት ምሳይ ዝቋደሱ ዝነበሩን ዘለዉን ባእታታት ክገልጻ ዝኽእል ጠንቋላይ ስለ ዘይህሉ ብዙሕ ዝስኸፈሉን ዝሽቁረረሉን ምክንያት የልቦን። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ድማ ብወገንኻ ብዛዕባ’ቲ ብተደጋጋሚ ኣብ ልዕለይ ተልዕሎ ዘይርጡብ ክስታት ብውሽጣዊ ሕልናይ ዝውቐሰሉ ስለ ዘይብለይ ድንብርጽ ከም ዘይብለኒ እናሓበርኩ፡ ግን ንዓይ ምስ ዘይፈልጡኒ ዜጋታት ንምልላይ ትጻወቶ ዘለኻ ዓቢ ኣውንታዊ ኣበርክቶ ኣገናዕ ክብለኻ ይፈቱ። ብርግጽ ረብሓታት ምስ ዝህልዎን ዘሓጉሰኻ ምስ ዝኸውንን ካብኡ ንላዕሊ ብናህሪ ክትቕጽል ተስፋ ይገብር።
ግን ብሓቂ ብኣይ ወገን ዝስከፈሉ ጉዳይ ምስ ዝህሉ፡-
ብርግጽ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ሓደጋ ውድቀት ንምድሓን ኣብ ቃልሲ ምስ ትህሉ ንህዝቢ ቅኑዕን ኣብ ጭብጢ ዝተመርኾሰን ሓበሬታታት ምቕራብ ግቡእን ግዴታን ስለዝኾነ። ኣብ ቅንዕነት ዘይተሰረተን ጭብጥነት ዘይብሉን ሓበሬታታት ምዝርጋሕ ተመሊሱ ንመንነትካ ኣብ ሕቶ ዘእቱን ንዓኻ ብታሪኽ ዘውቕስን ምዃኑ ስለ ዘይተርፍ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ዓዘቕቲ ንከይወጽእ ብንጹር ፈተውቱን ጻላእቱን ንከይፈልጥ ኣብ ጸልማትን ድንግርግርን ክኣቱ ኣብ ምግባር ኣሉታዊ ተራ ትጻወት ከይትህሉ።
ኣብ መንጎ ፖሎቲካዊ ውድባት ይኹን ባእታታት ገድላዊ ሕውነትን ምሕዝነትን ከይድልድል ዘይምትእምማን ክዓሙቕ ኣሉታዊ ግደ ተበርክት ከይትህሉ።
ብዕድመ ንእሽቶይ ዘይኮነስ ክልተ ጨጉሪ ዘብቆልኻን ናብ እግዛብሄር ዝቐረብኻን ምዃንኻ ኣብ ግምት ብምእታው ንውሽጣዊ ሕልናኻ ዝወቕስ ትሰርሕን ሓጥያት ትውስኽን ከይትህሉ ብዙሕ ይስኸፍ። ንለባም ኣምተሉ ከም ዝበሃል ካብኡ ንላዕሊ ክብል ኣይኽእልን።
ምስ ክቡር ሰላምታ
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
17 ግንቦት 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10722


text:
መግለጺ ሓዘን ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር፣ በቲ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ኣጋጢሙ ዘሎ ጃምላዊ ህልቂት ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን ይገልጽ።
ሞትን ወረ ሞትን ካባና ከይራሓቐ ንነዊሕ ግዜ ምሳና ክጓዓዝ ከምዝጸነሐ ኩላትና ዘይንኽሕዶ ሓቂ እዩ። ኣብዚ ሕጅ እዋን ግን እቲ ጽላሎት ናይ ሞት ዝያዳ ኹሉ እዋን ኣብ ነብስወከፍ ኤርትራዊት ስድራቤት እናሰዓበ ድነ ጥፋኣት የንጸላሉ ኣሎ። እቶም ካብ ሞት ሃዲሞም ናብ ውሑስ ቦታ ክበጽሑ ዝፍትኑ ዘለዉ ዜጋታትና፡ ሓደ ድሕሪ ሓደ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ይሃልቁ ምህላዎም መዛረቢ ዓለም ኮይኑ’ሎ። ናይቶም ኣብታ ዝሓለፈ ሰሙን ኣርባዕተ ሚእቲ ስደተኛታት ሒዛ ዝጠሓለት ጃልባ ክንደይ ካብኣቶም ዜጋታት ኤርትራ ሙዃኖም ጌና ዘይተረጋገጸ ጉዳይ ኮይኑ እናሃለወ፡ ሬሳኦም ጌና ከይተላዕለ ካልእ ትሽዓተ ሚእቲ ሒዛ ካብ ገማግም ማያት ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሰት መርከብ ጥሒላ ከምዘላ ኩለን ማዕከናት ዜና ዓለም ኣረጋጊጸኖኦ ኣለዋ። ካብቲ ካብ ላዕለዋይ ኮምሽን ስደታኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ፡እቶም ሰለስተ ሚእትን ሓምሳን(350) ዜጋታት ኤርትራ ሙዃኖም ተገሊጹ። እዚ ተበራራይ ሞት ኤርትራውያን ንብዙሓት ስደራቤታት ናብ ኣዝዩ ከቢድ ዝኽትምናን ሓዘንን ዋይዋይታን ክሸመን እዩ። እዚ ከቢድ በሰላ’ዚ ኣብ ነብስወከፍ ስድራ ቤት ኤርትራ ዘውርዶ ሞራላውን፣ ቁጠባውን፣ ማሕበራውን ቅልውላዋት ብቐሊሉ ክግመት ዝኽእል ኣይኮነን። ናይ’ዚ ማዕበላዊ ህልቂት መዓልታዊ ኣንዳተደራረበና፣ ቁስሊ ስምብራቱ ጽባሕ ጽባሕ ይጎድኣና ብምህላዉ፣ ከም ሕብረተሰብ ናይ ቀጻልነትና ሓደጋ ኮይኑ’ሎ። ማያት ማእከላይ ባሕሪ ናይ ዘዙጎበዙ ኣባጽሕ ኤርትራ መቓብር ይኸውን ምህላዉ፣ ካብቲ ነቲ ሓዘንና ዘኽብዶ ነገር’ዩ። ሞት ንቡር’ዩ ኩሉ ፍጡር ዝኾዶ ዘይተርፍ ተፈጥሮኣዊ ጉኦዙ እዩ። ሰብ ካብ ሞት ብምህዳም ናብ ሞት ክኸይድ ግን እቲ ዘይንቡር ዝገብሮ እዩ።
ከም ህዝቢ ቤት ክልወና ተቃሊስና፣ ሞይትናን ሰንኪልናን ዘይስገር ሰጊርናን ክነስና፣ ሎሚ ቤት ኣልቦ ኮይናን ድራር ኣራዊትን ሸፋቱን ኮይና ሓታቲ ዘይብልናን ቃልዕ ክንወጽእ እቲ ነቲ ሓዘን መሪር ዝገብሮ እዩ። ሂወት ዝከፈልና፡ ብሂወት ክነበር እምበር፥ ካብ ሞት ናብ ሞት ክንሰግር ኣይኮነናን። ኢቲ ዘይምርጫና ግን ዕጫና ኮይኑ’ሎ።
ብዘይካ’ዚ ብቐጻሊ ዘጋጥመና ዘሎ ሕልቂት ባሕሪ፡ ካልእ ሓደጋ ጥፍኣት ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኤርትራ ክግሃድ ጀሚሩ ኣሎ። ብሰንበት ዕለት 19 ሚያዝያ 2015 እቲ ብዳዕሽ ወይ ብኣይሲስ ዝፍለጥ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ብፍላይ ዜጋታት ሶርያን ዒራቕን ቆልዑን ኣንስትን ከይተረፈ፡ በቲ ሰብ ኮይንካ ንኽትኣምኖ ዘድንጹ ኣዝዩ ጽዩፍ ጭካነ ንደቂ ሰባት ብስሑል ካራ ክሓርድ ዝሓገየ ሓይሊ፡ ሕጂ ኸኣ ዜጋታትና ከም ኣባጊዕ ክሓርድ ከም ዝጀመረ ድሮ ንዓለምና ዘሰንብድ ዜና ኮይኑ ኣሎ ቀንዩ’ሎ። እዚ ጭካነ ዝመለኦ ግፍዒ ኣባና ጥራሕ ዘይኮነ ኣብቶም ኣሕዋትናን ጎረቤትናን ዝኾኑ ኢትዮጵያውያን’ውን ኣጋጢሙ’ሎ። እዚ ክልቲኡ ኣህዛብ ብምቕባል ኣጋይሽ ዝፍለጥ ለዋህ ህዝቢ እኳ እንተኾነ ደቁ ግን ኣብቲ ዝገሽዎ ብኢሰብኣዊን ብዘስካሕክሕን ተሓሪዶምን ተረሺኖምን ኣለዉ። እዚ ኣረሜናዊ ተግባር ኣብ ልዕሊ’ዚ ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ መላእ ሕብረተሰብ ዓለም መሪር ሓዘን ኣስዒቡ’ሎ። ከም ስምረት በቲ ዘጋጠመ ኢሰብኣዊን ኣረሜናውን ፍጻሜ ብትሪ ንኹንን! ንስድራን መቅርብን ፈተውትን ግዳያት ጽንዓት ይሃብ ንብል። ንግዳያት ከኣ ዘልኣለማዊ ዕረፍቲ ንምነ።
ዓመጽ ዘይቅዱስ ተግባር እዩ። ዓመጽቲ ንጹሃት እንዳዓመጹ ኣይነብሩን እዮም ይንዋሕ ይሕጸር መቕጻዕቶም ክረኽቡ ሙዃኖም ዘየጠራጥር እዩ። ነዚ ተግባራዊ ንምግባር ስምረት ምስ ኩሎም ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ደው ብምባል ጻዕርታቱ ክቕጽል ምዃኑ የርጋግጽ።
ሓርነትና ናይ ግድን እዩ!!
ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር።
ሚያዝያ 22, 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9563


text:
ሓደ ኣባል ላዕለዋይ መሪሕነት ገዛኢ ፓርቲ ደቡብ ሱዳን SPLM ኣንፃር ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ይዋግኡ ናብ ዘለው ሓይልታት ተቓዋሚ ምፅምባሮም ኣፍሊጦም።
ጠሊሞም ናብ ደንበ ተቓዋሚ ዝኣተው ኤዘኪየል ሎል ጋትኩዎት ሓደ ካብቶም ተኣሲሮም ዝነበሩ 11 ፖለቲከኛታት እዮም።ንሶም ኣብ ዩናይትድ ስቴትስን ሕቡራት መንግስታትን ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ብምዃን ኣገልጊሎም እዮም።
ሓዳሽ ደቡብ ሱዳን ንምህናፅ ምስ ናይ ቀደም ምኽትል ፕሬዝዳንትን ሎሚ መራሒ ተቓዋሚን ሪክ ማቻር ንምሕባር ወሲነ ኣለኹ ኢሎም።
ኵናት ጠጠው ኢሉ፤ደቡብ ሱዳን ካብ ናይ ዘርኢ ፖለቲካ ነፃ ኮይና፣ስርዓት ፌደራል ስርዓት ኣብምሓዝ ሓዊሱ ኣገደስቲ ዝኾኑ ምምዕርራያትት ተገይሩላ ክሪኢ እዩ ድልየተይ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’እዛ ዝብላ ዘለኹ ደቡብ ሱዳን ክትፍጠር ትኽእል ሓድሽ መሪሕነት ምስ ዝቀላቐል እዩ’’ኢሎም።
11 መሪሕነት SPLM ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብመፈንቅለ መንግስቲ ኸሲሶምዎም እዮም ኣብ ቁፅፅር ዝውዓሉ።ዓለምለኸ ድፍኢት ምስ ሓየለ ነይሮም ዝተፈትሑ።ካብቶም 11 ሸውዓቲኦም ኣብ ወርሒ ለካቲት ተፈቲሖም።ምስ ክልቲኦም ሓይልታት ከይወገንና ከም ሳልሳይ ወገን ኣብ ዝርርብ ሰላም ንሳተፍ ንደሊ ኢና ኢሎም።
እቶም ኣርባዕተ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ተፈቲሖም።ጋትኩዎት ጥራሕ እዮም ናብ ደንበ ተቓዋሚ ኣቲዮም ዘለው።ዓሰርተ ሓዲኦም ኣብ ጉዳይ ግዕዝይና፣ወገናውነትን ካልኦትን ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ሕቶ ዘቕረቡ ስለዝኾኑ ነፃ ኣይኮኑ ይብሉ።
ኣብ መንጎ ተዋጋእቲ ሓይልታት ይካየድ ዘሎ ልዝብ ሰላም ብዙሕ ምዕባለ ኣየርኣየን።ቶኽሲ ጠጠው ምባል ሓዊሱ ዛጊድ ሰለስተ ስምምዓት ዋላ እንተተፈረሙ እውን ብኽልቲኦም ወገናት ክጥሓስ ፀኒሑ።
ክልቲኦም ወገናት ናይ ሓባር መሰጋገሪ መንግስቲ ከጣይሹ 60 ማዕልታት ተዋሂቡዎም’ሎ።


text:
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ንተማሃሮ ብነጻ ይወሃብ። ኣቡ ናይ ቤት ትምህርቲ ሓኪምን ነርስን ኣለዉ። ኑሶም ከኣ ዕቃበታት ኣለዎም።
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ይሰርሕ ምስ ኩነታት ጥዕናካ ምፍላጥ ወይ መሰረታዊ ናይ ሕክምናዊ ክንክን ምርካብ። ኩሎም ተማሃሮ ኩነታት ጥዕና ንምፍላጥ ብዉሁድ ሰለስተ ግዜ ኣብ መባታዊ ትምህርቲ ዕድመ ይረክቡ።
ናይ ቤት ትምህርቲ ነርሲንግ ገለ መዓልታት ኣብ ሰሙን ኣቤትምርቲ ይርከቡ።
ነቲ ሕማም ዝምልከት ፍወሳ ናብ ማክከል ክንክን ጥዕና (hälsocentral) ትዉከስ።
ንሓፈሻዊ ዝርዝራቱ
ንጀመርቲ ትምርቲ፣ ወረቀት ይሲደደልኩም ንገዛኩም። ናይ ጥዕና ምብጻሕ አቲ ተማሃራይ ምስ ኣላይኡ። መርመራ ናይ ምራይ፣ ምስማዕ፣ቁመትን ክብደትን የተቃሊል።
ን 2 ክፍሊ: ናይ ጥዕና ምብጻሕ ምስ መርመራ ናይ ክብደትን ቁመትን።
ክታበት ናይ ፖሊዮ፣ ጽግዕ ወይ ንፍዮ። ኣለይቲ ስድራ ግድን ንክታበት ከፍቕዱ ኣለዎም።
ን 4 ክፍሊ: ምብጻሕ ማከል ጥዕና ምዝርራብ ብዛዕባ ኣመጋግባ፣ ናይ ኣካላዊ ብቕዓት፣ ድቓስን ሁጉስ ምኻንን። መርመራ ናይ ክብደት፣ቁመትን ሕቆን።
ን 5 ክፍሊ: ኣዋሊድ ይጽዉዓ ንክታበት ኣንጻር HPV (humant papillom virus)።
ን 6 ክፍሊ: ናይ ጥዕና ምብጻሕ ምስ መርመራ ናይ ክብደትን ቁመትን።
ን 8 ክፍሊ: ምብጻሕ ማከል ጥዕና ምዝርራብ ብዛዕባ ኣመጋግባ፣ ናይ ኣካል ብቕዓት፣ ድቓስን ሑጉስ ምኻንን። መርመራ ናይ ክብደት፣ቁመትን ሕቆን።
ክታበት ናይ ምግትታር ጭዋዳመንጋጋ፣ ተመሓላላፊ ሕማም ጎሮሮን ትኽትኽታ ናይ ቆልዑትን።
ንሓደስቲ ስደተኛታት ተማሃሮ ዕድመታት ናይ ትዕና መርመራን ኻልእ ክታበታትን ይቀርበሎም።
ናይ ጥዕና መርመራ፣ንውሓት፣ክብደት፣ምራኣይን ምስማዕን ከማኡዉን ናይ ሕቆመርመራ ካብ 4 ዕድሚኣኦም።
ክታበት፣ናይ ቤት ትምርቲ ጥዕና ክንክን ቅዳህ ሓበረታ ይረኪብ ካብ ናይ ሓተቲ ፍቃድ ክንክን ጥዕና። ናይ ቤት ትምርቲ ሓካይም ናይ ክታበት መደባት ይሰርዑ ድህሪ ናይ ደም መርመራ ዉጼኢት ከማኡዉን ናይቲ ተማሃራይ ዝመጸሉ ዓዲ ዝጥቀምሉ ክታበት። ብድህሪኡ ኣላይኡ ናይ ብቁዕነት ይረኪብ እቲ ሰብ ይፍቀዶ ክታበት።


text:
ስራሕን ገዛን ንምርካብ
ምስ ብምትሕባር ACCELAIR 34
እንታይ ኢዩ?
እዚ መደብ ንቑዕባ ዝረኸቡ ስደተኛታት ፣ ድሕሪ ዑቕባ ምርካቦ ም ዘሎ ናይ ምጥራስ መደብ እዩ። (OFPRA ou CNDA faisant foi). መረጋገጊ ወረቐ ትክህልወኩምን፣ እንተወሓደ ኣብ Cantal ዝተህለ ቦታ ንሓደ ዓመት ዝተቐመጠ ክኸውን ኣለዎ።
እዚ መደብACCELAIR 34 እዚ ሓፈሻውዊ ሓገዝ ኣብ ምግባርን፣ ኣብ ንግአሽን ናይቲ ሰብ እውን ከሰነይ ይኽእል እዩ።ኣብቲ ዝህብ ቦናይ መሰላት፣ ናይ ሕጊ ንካልእን ኣሰናይነት፣ ከም መቐጸልታ ናቱ ድማ እዩ ፣ኣብ ምርካብ ስራሕን ገዛን ዝተሓባበር።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
34 - Hérault
ኣብ l'Hérault ገዛ ንምርካብ
ዞባ\ ዴባርትሞ
34 - Hérault
ኣብ l'Hérault ገዛ ንምርካብ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምስ ኣስራሕቲ ትካላት፣ ብሕጋውያን ሰባት ምርኻብ
ACCELAIR 34 ሰብ ሞያ ኣባላቱ ፣ ገዛ ኣብ ምርካብን : ስራሕ ብ ምንዳይ : ስልጠና ኣብ ምስታፍ፣ ሓገዝ ኣብ መጓዓዝያንን ኣብ ትካላት፣ ኣብ ምምሕዳራዊ ወረቐት ኣብ ምጽፋፍን
ካልእን ይሕግዝ።
ACCELAIR 34 Le PRIR 15 ምስተሓባባርቲ ኣካላት፣ ናይ ስራሕ ገዛን፣ ምምሕዳርን ፣ስልጠን ሕግን ብምትሕብር፣ ንስደተኛታት ከ ምዝጣየሱ ዝገብር ማሕበር እዩ።
ገዛ ምርካብ ወይ እውን (ኣብ ምድላይ ንምትሕባር )
ACCELAIR ን ስደተኛታት ናይ ፈለማ ገዛ ምርካ ብሓገዝ ይገብር :
- ኣብ መስርሕ ምድላይ ገዛ ኣብ ጭቡጥ ኩነታት ፣ምርካብ ገዛ ብ ፈረንሳ ፣ ናይ ተኻራዪን ኣካራይን መሰል ሓበሬታ ምሃብ፣ .
- ገዛ ከም ዝረክብ ፣ እኹል ሓገዝ ምርባር
- ገዛ ምስ ረኸበ ኣብ ምቕያር ገዛን ምትሕግጋዝ
- ጎድኒ ጎኒ ድማ፣ ግዝያዊ ፍታሓት ምግባር፣
ጎድኒ ጎኒ ድማ፣ ግዝያዊ ፍታሓት ምግባር፣ (ንኣብነት ኣብ ናይ ዝተፈላላዩ መጽለሊ ገዛውቲን ማእከላት
ትምህርቲን ፣ እቲ ስደተኛ ከም ዘጽልል ምግባር። )
ስራሕ ንምርካብ
- እቶም ስደተኛታት ስራሕ ኣብ ዝድደልይሉ እዋን ፣ ቀጥዒን ሕጊን ኩነታትን ስራሕተኛን ኣስራሒ ኣብ ፈረንሳ ምሕባር፣
ምስ ስልጠናን ልምምድን ክህቡ ዝኽእሉ ትካላት ምርኻብ።
- ናይ ቋንቋን ናይ ስራሕ ስልጠናታት ከም ዝረኽቡ ምግባር፣ ኣብ እት ቲመስርሕ ድማ እቲ ስደተኛ፣ ምስእይ
ዝሰማማዕ ብምርጭኡ፣ ብነጻ ምርካብ
- ሓደ ብጭቡጥ ስራሕ ዝረኽበሉ ዝኽእል ኩነታት ምፍጣር፣ ከምኡ እውን ስራሕ ምስ ዝረክብ፣ ውዕላት ኣብ
ዝፍርመሉ እዋን ማእከላይ ኣካል ኮይኑ እቲ ባህሪን ኣፍልጦን ናይ ኮንትራት ኣብ ልንጻር ዝኣመሰሉ ነገራት ከም ኣብነት ክጥቐሱ
ይኽእሉ
ማሕበራዊ ሓገዝ ንምርካብ
- እቶም ዕድላት ተጠቐምሎም ;
- እዚ (OFPRA, OFII, Préfecture, CAF, ).ዝተተሓሓዘ እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ኣድራሻና : ACCELAIR 34 - 265 Avenue des États du Languedoc - Tour du Polygone – 7ème étage 34000 MONTPELLIER
ብቖጸራ ጥራይ እዩ ኣኣገልግሎትና
ብቴለፎን እውን ርኸቡና
04 67 22 55 16
ወይ እውን ኢመይል ጸሓፉልና accelair34@forumrefugies.org


text:
Radio Erena: 11 July 2021
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ንሱዳናዊ በዓል ስልጣን ነበር እኹል መርትዖ ስለዝረኸበሉ፣ መስርሕ ፍርዱ ክጅምር ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ዘ ሄግ ዝመደበሩ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ብዕለት 9 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መራሒ ምልሻታት ዳርፉር ዝነበረ ዓሊ ቁሻይብ፣ ፈጺሙዎ ንዝበሃል ገበናት እኹል መርትዖታት ከምዝረኸበሉ ኣፍሊጡ።
ዓሊ መሓመድ ዓሊ ዓብደልራሕማን ወይ ዓሊ ቁሻይብ ተባሂሉ ዝፍለጥ በዓል ስልጣን ነበር፣ ብ31 ገበናት እዩ ተኸሲሱ። ኣብ 2003 ዓመተምህረት ኣብ ዞባ ዳርፉር ፈጺሙዎ ዝበሃል ክሳብ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ዝኸይድ በደላት ብምፍጻሙ እዩ ብ2007 ዓመተ ምህረት፣ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክሲ ኣቕሪቡሉ።
ዓሊ ዓብዱልራሕማን፣ ኣብ 15 ሰነ ተሰዲዱ ካብ ዝነብረላ ዝነበረ ማእከላይ ኣፍሪቃ፣ ባዕሉ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኢዱ ሂቡ።
መስርሕ ፍርዱ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክጅምር ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ እዚ ናይ መጀመሪያ ንፍርዲ ዝቐርብ በዓል ስልጣን ሱዳን ነበር፣ ናይ ይግባይ መሰል ከምዘለዎ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ጠበቑኡ ብጌጋ ስም እዩ ተታሒዙ እምበር፣ ነቲ ገበናት ኣይፈጸሞን ክብል ንማዕከናት ዜና ሱዳን ገሊጹ።


text:
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ማርክ፡ ኣብ እትርከብ ማእከል ጥዕና፡ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክትረክብ ዝጸንሐት ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ፡ ናይ ምስትንፋስ ጸገም ኣለኪ ተባሂላ፡ ሓገዝ መስተንፈሲ ማሺን ክግበረላ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ኩነታት ጥዕናኣ ካብ ዝኸፈአ ናብ ዝበኣሰ ብምስግጋሩ፡ ንዝለዓለ ሕክምናዊ ኣገልግሎት፡ ናብ ሆስፒታል ከም ዝተሰጋገረትን፡ መርመራታት ምስ ተገብረላ ድማ፡ እቲ ጸገም ከምቲ ዝተባህለ ዘይኮነስ፡ ኣብ ክልቲኡ ሳንቡኣ፡ ዝረገአ ደም ከምዘለዋ ተፈሊጡ ብምባል፡ ጋዜጣ ቦሮሽ ቲድኒን ዝጸሓፎ ጸብጻብ ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ተተ ኣቃሊሑ።
ኩነታት ናይታ ሰበይቲ፡ ንሂወታ ዝፈታተን ብምዃኑ፡ ንዓሰርተ መዓልታት ኣብቲ ሆስፒታል ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክግበረላ ምዃኑ እቲ ጸብጻብ ገሊጹ።
እታ ሰበይቲ፡ ናይ ጭንቀት ጸገማት ከምዝነበራን፡ እዚ ድማ፡ ሓደ ካብቲ ዝያዳ መርመራታት ንኸይንገብረላ ዝዓንቀጸላ ምኽንያት ከምዝኽዕነ፡ ኣብቲ ማእከል ጥዕና ዝሰርሕ ሓኪም፡ ማትስ ኤልም፡ ገሊጹ።
ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት፡ ” ጸብጻብ ሌክስ ማሪያ” ( lex Maria-anmäls händelsen) ተዳልዩ ምህላዉ ተፈሊጡ።


text:
ወዲ ጫካ ብዝብል መጸወዒ ይፍለጥ፡፡ ወዲ ጫካ ኣብ ኮሌጅ ኪነ ጥበባት ትግራይ ብፋይንኣርት ተመሪቁ እዩ፡፡ ወዲ ጫካን ስእልን ካብ ግዜ ቁልዕነቱ ምሕዝነት ከምዝፈጠሩ ይዛረብ፡፡ ናብ ኮሌጅ ኪነ ጥበባት ብምእታው ፕሮፎሽናል ሰኣሊ ከምዝኾነ ይዛረብ፡፡ ወዲ ጫካ “ስእሊ ንዓይ ንዘለኒ ፅባቐ ንክውስከለይ ብተፈጥሮ ዝተውሃበኒ ውህብቶ እዩ” ይብል፡፡
“ስእሊ ባዕሉ እዩ ዝዛረብ፡ ቀለማት ናይ ባዕሎም ቃላት ኣለዎም ተዛረብቲ እዮም፡፡” ወዲ ጫካ ስእሊ መብዛሕትኡ ግዜ ብትእዛዝ ከምዝሰርሕ ይገልፅ፡፡ ብመሰረት እዚ ብፍላይ ኣብ ባህላዊ ቤት መግቢ እንዳ ሄነሪ ነቲ ቤት መግቢ ግርማ ኣልቢሶሙዎ ዘለዉ ስእልታት ስራሓቲ ወዲ ጫካ ምዃኖም ይሕብር፡፡ ወዲ ጫካ ኣብ ካልኣይ ዙር መድረኽ ሽልማት ኪነ ጥበባት ትግራይ ብሉፅ ሰኣሊ ቅብኣ ተባሂሉ ዝተሸለመ በዓል ሞያ እዩ፡፡
ወዲ ጫካ ብዘይካ ስእሊ ሓደ ሓሙሽተ ሽድሽተ ዝኾኑ ናይ ንሕትመት ዘይበቕዑ ናይ ባዕሉ ደርፍታት ኣለዉዎ፡፡ ቦክስ ጊታር፣ክራር፣ሆርሞኒካ፣ሊድ ቢዝ ጊታር እውን ከምዝፃወት ይፍለጥ፡፡
ምስ ስነ ጥበባዊ ወዲ ጫካ ዝተኻየደ ዕላል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።