text:
ኣብ ኣልጀርያ ሎሚ ረቡዕ ሓንቲ ወተሃደራዊት ነፋሪት ኣብ ከባቢ ርእሰ ከተማ ኣልጀርስ ወዲቓ 257 ሰባት ከምዝሞቱ ተሓቢሩ።
ብመሰረት ዝተረኽበ ሓበሬታ እታ ነፋሪት 30 ኪሎ ሜተር ደቡብ ካብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ኣልጀርስ ከምዝወደቐት ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ኣብታ ነፋሪት መብዛሕትኦም ወተሃደራውያን ኣባላትን ስድራቤታቶምን ዝነበሩ ክኾኑ እንከለው: ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣልጀርያ ነቲ ሓደጋ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ካብቶም በቲ ሓደጋ ካብ ዝሞቱ እቶም 147 ተሳፈርቲ እቶም ካልኦት 10 ድማ ኣባላት እታ ነፋሪት ምንባሮም ኣረጋጊጹ ።
ጠንቂ ሓደጋ ናይታ ነፋሪት ዛጊት ኣይተፈልጠን። ምክትል ሚኒስተር ምክልኻል ኣልጀርያ ኣሕመድ ገይድ ሳልሕ ኣብቲ ናይ ሓደጋ ቦታ ብምብጻሕ ዑደት ድሕሪ ምግባሩ: መርመራ ክግበር ትእዛዝ ምምሕልላፉ: እቲ ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ዝወጸ መግለጺ ኣነጺሩ።
እታ ሓደጋ ዘጋጠማ ወተሃደራዊት ነፋሪት ኣልጀርያን ቦውፈሪቕ ካብ ዝተባህለ ኣብ ከባቢ ርእሰ ከተማ ኣልጀርስ ካብ ዝርከብ ወተሃደራዊ መዕርፎ ነፈርቲ ዝተበገሰት ምንባራ ብተወሳኺ ተሓቢሩ ኣሎ።


c: text/html

text:
"ዓሰብ ናብ ኢትዮጵያ ትመለስ" ኣብ ዘተ ኣዲስ ኣበባ ልኡኽ ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ክምልስ ብቕዓት ኣለዎ'ዶ?
"ወደብ ዓሰብ ናይ ኢትዮጵያ ኢዩ! ዓሰብ ምስ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣካል ኤርትራ ኮይና ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ዝገብር ሕጋዊ ደገፍ ዝህቡ ውዑላትን ሰነዳትን የብሉን። ወያነ ንናጽነት ኤርትራ ብምድጋፍ፡ ሕጋዊ መንግስታዊ ትካል ከይ ሰረዐ (መሰጋገሪ መንግስቲ እንከሎ)፡ ኤርትራ ካብ ወላዲት ኣዲኣ ኢትዮጵያ ክትግንጸል ሰሪሑ። ወደብ ዓሰብ ድማ ካብ ኢትዮጵያ ነጺሉ ንኤርትራ ኣሕሊፉ ሂብዋ። በዚ ምኽንያት ድማ ወያነ ሃገራዊ ክሕደት ፈጺሙ። ንሉኡላውነት ኢትዮጵያ ጊሂሱ።" ዝብል መርገጺ ዘለዎም ፖሎቲከኛታት ኢትዮጵያ፡ ንናጽነት ኤርትራ ዘይኣምንሉን ኣንጻር ሉኡላውነት ኤርትራ ዝቃለሱን ግን ድማ ኣብ ኤርትራ ዝዓስከሩን ኣለው።
እዞም ውድባትን ውልቀ ሰባትን፡ እቶም ብመንግስቲ ኢትዮጵያ "ሓይልታት ግብረ ሽባራ" ተባሂሎም ዝተኸሰሱን፡ ናይ ሞት ፍርዲ ዝተወሰነሎምን ኮይኖም፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ምሉእ ምሕረት ተጌሩሎም ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሶም ማሕበራውን ፖሎቲካውን ቃልሶም ከካይዱ ፍቓድ ዝተዋህቦም ኢዮም።
ንኤርትራ ከም መቃለሲ ባይትኦም ሒዞም፡ ኣንጻር ሉኡላውነት ኤርትራ ዝተወደቡ፡ ከም ብዓል ጉምቦት ሸውዓተን ቅንጅትን ውልቀ ሙሁራንን ፖሎቲከኛታትን "ዓሰብ ኣካል ኤርትራ ኣይኮነትን። ናብ ኢትዮጵያ ክትምለስ ኣለዋ። ነዚ ውን ሕጋዊ መርትዖታት ኣለና።" ዝብልዎ ብምትንታን፡ ኣብ ዘተ ሰላም ልኡኽ ህግደፍ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ "ክልዓል ኣለዎ!" ዝብል ሓሳብ ይህቡ ኣለው። እቲ ዝርዝር ጭብጥታቶም እዚ ዝስዕብ'ዩ።
#1 ግጭት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ንምፍታሕ፡ ኣብ ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ መበገሲ ዝኾኑ ዉዑላት፡ ናይ 1900 / 1902 / 1908 ኣብ ሞንጎ ሃጸይ ምንሊክን ጥልያንን ዝተገብሩ ውዑላት ኢዮም ኔሮም። ሃጸይ ምንሊክ ነዞም ዉዑላት ዶብ ክፍርመሎም እንከሎ ብጸቕጢ ተገዲዱ'ዩ ፈሪምዎም። እቲ ምኽንያት ድማ፥-
"እንግሊዝ ኣብ ብሱዳን። ፈረንሳይ ብጅቡቲ፡ ጣልያን ብሶማል ኮይነን ተጽዕኖ ብምፍጣር፡ ብዘይ ፍታዉን ከይ ኣመነሉን'ዩ ሃጸይ ምንሊክ ንዉዑል ዶብ ክፍርመሉ ተገዲዱ። ሓደ ሰብ ድማ ተገዲዱ ንዝፈረሞ ተሓታቲ ኣይኮነን።"
#2 "ኣብ 1947 ውዱብ ሑቡራት ሃገራት ነዞም ዉዑላት እዚኣቶም ጢሒስዎም ኢዩ። ምኽንያቱ ኢጣልያ ድሕሪቲ ዉዑላት ምፍርራማ ንኢትዮጵያ ወሪራታ። ው/ሕ/ሃገራት ድማ ነቲ ውዑል ኣፍሪስዎ። ስለዚ እቲ ውዑል ዝፈረሰ ክሳብ ዝኾነ ብዝፈረሰ ውዑል ድማ ሕጋዊ መወከሲ ክትገብሮ ኣይክኣልን'ዩ።"
#3 ጥልያን ውን ንገዛእ ርእሳ፡ ድሕሪ ስዕረታ ንዝፈረመቶም ዉዑላት ሙሉ ብምሉእ ሰሪዛቶም ኢያ። በዚ መዐቀኒ ውን እቲ ውዑል ዋጋ ከምዘይብሉ ምርግጋጽ ይከኣል።"
#4 ናይ ሽዑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 1952 ዓ/ም፡ ኣብ ነጋሪት ጋዜጣ ዝተኣወጀ ብሕጊ ናይ ኢትዮጵያ እዞም ዉዑላት ምፍራሶም ብወግዒ ተገሊጹ'ዩ።" እዚ ውን እቲ ውዑል ከም ዝሞተ ዘረጋግጽ'ዩ።"
#5 "ስለዚ ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ኣብ ዝፈረሰ ዉዑል ተሞርኪሱ'ዩ ውሳነ ሂቡ። እዚ ድማ ሕጋዊ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣብ ዝተጣሕሰ ሕጊ ተሞርኲሱ ውሳነ ምሃብ ሕጋውነት የብሉን። ሕጊ ጢሒሱ ዝተገብረ ስምምዕ ድማ ዋጋ የብሉን።"
#6 ኣብ 1964 ናይ ካይሮ ስምምዕ፡ ሓደ ኣብ መግዛእቲ ዘሎ ሃገር ነጻ ክወጽእ እንከሎ፡ ዝሓዞ ቦታ ሒዙ'ዩ ነጻ ዝወጽእ ኢዩ ዝብል። ኤርትራ ነጻ ክትወጽእ እንከላ ድማ ዓሰብ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሳ ምምሕዳር (ራስ ገዝ) ኢያ ኔራ። ዓሰብ ኣካል ኤርትራ ኣይነበረትን። ስለዚ ኤርትራ ናጽነታ ክትረክብ እንከላ ዓሰብ ኣካል ኤርትራ ኮይና ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ዝገብር ሕጋዊ ምኽንያት የብላን። እዚ ድማ ደጊምና ክንሰርሓሉን ዝተመንዛዕናዮ ኣፍደገ ባሕና ናብ ኢትዮጵያ ሃገርና ክንመልሶ ዘኽእል ሕጋዊ መሰላትን ውዑላትን ኣለና።
#7 ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ናይ ኣልጀርስ፡ ኣብ ወረቐት ንዝሰፈረ ስምምዕ፡ ኣብ ባይታ ሸኻል ብምትካል'ዩ ስርሑ ከጽፍፍ ዝግብኦ። ይኹን እምበር ብሰንኪ ሻዕብያ ተጣሒሱ'ዩ። ኮምሽን ዶብ ብሰንኪ ሻዕብያ ናይ ጸጥታ ስግኣት ስለ ዘጋጠሞ ስርሑ ከይወደኣ ገዲፍዎ ወጺኡ። እቲ ስምምዕ ብተደጋጋሚ ብሻዕብያ ፈሪሱ'ዩ። ስለዚ ስምምዕ ኣልጀርስ ውን ተቐባልነት የብሉን። ሻዕብያ ባዕሉ ብዝጠሓሶ መሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ፈሪሱ'ዩ። ከም ባሓዱሽ ኣብ ስምምዕ (ድርድር) ክእቶ ኣለዎ።
#8 ኣቐዲሙ ወያነ ብዝገበሮ ሃገራዊ ክሕደት ዝፈጠሮ ክሳራ፡ (ዓሰብ ናብ ኤርትራ ኣሕሊፉ ብምሃቡ) ንዝተኸሰረ ምግሃስ ሉኣላውነት ኢትዮጵያ፡ እሞ ድማ ኣብ ትሕቲ ዝፈረሱ ውዑላትን፡ ሻዕብያ ብዝጠሓሶ መስርሕ ዘይ ምጽፋፍ ውዑል ኣልጀርስን ተመርኲስካ፡ ከም ብሓዱሽ ጉዳይ ዓሰብ ክልዓል ኣለዎ። እንተ ወሓደ ድማ፡ ዓሰብ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሉኡላዊት ወደብ ኮይና ክትቅጽል ዘኽእል ንክልቲኡ ሃገራት ዘርብሕ ስምምዕ ክብጻሕ ይኽእል'ዩ።" ዝብል ሞጎት የቕርቡ ኣለዉ ኢትዮጵያውያን ፖሎቲከኛታት።
ኣብዚ ውልቃዊ እምነተይ ከጽንዕ!! ንፍጹም ናተይ ዝኾነ ወላድየይን ሓወይን ህዝቢ ትግራይ ኣግሊሉ፡ ንዓይ ካብ ሽዋ ናብ ኤርትራ ተመጣጢሩ ክሓቑፈኒ'ዩ።" ኢለ "ንደመር" ስለ ዝተባህለ ደምበርበር ዘብል የብለይን! ህግደፍን "የማሃል ኣገር ሰው"ን ንትግራይ ጎስዮም ንኤርታራ ሰላም ዎ ፍቕሪ ክህቡ ኢዮም ኢለ ብቐሊሉ ክግራህ ዝኽእል ኣብዲ ኣይኮንኩን!! ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ዝለዓል ጸላእየይ ምዃኑ ካብ ዋላሓደ መረዳእታ ኣይደልየሉን'የ። ኣብትሕቲ ዝኾነ ይኹን እዋን ድማ ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ትግራይ ክስለፍ'የ! ምኽንያቱ ኣነ ኣብ ዓለም ምሉእ ባህለይ፡ ቋንቋይ፡ ድሕረ-ባይታ ታሪኸይ፡ ቁጠባዊ ምትእስሳረይ፡ ስነ-ልቦናዊ ኣቀራርጻ ሕብረተሰበይ ዝሃበኒ መንነት ትግራዋይ ስለ ዝኾንኩ! ጻዓዱ ብዝሓንጸጽዎ ዶብ ተዓጊት ኣብ ገስልዛእ መንነተይ ዶብ ኣየንብርን! ቀደሙ ውንኮ "እዚ ዓንዲ መንተኸሎ፡ እዚ ገመል መን ሰቐሎ" ንዝብል ሕቶ ኣብ ጉዳይ ሉኡላውነትን ምትካል ሃገረ ኤርትራን፡ ከም ህዝቢ፥ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ! ከም ውድብ ድማ፥ ልዕሊ ህወሓት ዝስራዕ ንእንኡ ኣይኹና!!
ኣብ ዘተ ሰላም ኣዲስ ኣበባ ንሉኡኽ ጉጅለ ህግደፍ እዞም ናብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ብድሆታት ምስ ዘጋጥምዎ ብትኽክል ሰለማውን ሕጋውን ዝኾኑ መርትዖታት ኣቕሪቡ፡ ንሉኡላውነት ኤርትራ ከይተሸራረፈ ዓቂብዋ ክወጽእን ሙሉእ ሰላም ከውሕስን ይኽእልዶ?
ደምበ ተቓውሞ ኤርትራኸ ከም ሓደ ሃገራዊ ሓይሊ ኣብዚ ሞጎት ኢትዮጵያውያን ንምብዳህ፡ ንሃገራዊ ሉኡላውነትን ረብሓን ማእከል ዝገበረ እንታይ እወንታዊ ተራ ክጻውት ይኽእል? ብሓፈሽኡ ደላይ ለውጢ ንገዛእ ርእስና "ሓርነታዊ ቃልሲ ነካይድ ኣለና።" ክሳብ ዝበልና እንታይ ኢዩ እጃምና?
ጸጋይ ኣስመሮም

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እቶም ኣቦ መንበር ብተወሳኺ ምስ ኢህወዴግ ንምልዛብ ኣብ ምድላው ንርከብ ኣለና ይብሉ።
እቲ ፓርቲ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ነቲ ፓርቲ ዝመርሑ ኢንጅነር ይልቃል ጌትነት ኣቶ የሺዋስ ዝተመርፁ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ እዩ ብዝብል ካልእ ጉጅለ መስሪቶም ኣለው።
ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ትማሊ ረቡዕ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ካሳንቺስ ኣብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈቶም ንሶምን ካልኦት መሳርሕቶምን ኣብ ስራሕ እናሃለው ‘ዘይንፈልጦም ሰባት ብእንፈልጦም’’ እናተመርሑ መፂኦም ኣጥቒዖምና ኢሎም።እቶም ዘይፈልጡዎም ሰባት ናብኦም ቅርብ ኢሎም ስለምንታይ ኢኻ ንምልዛብ ቅድመ ኩነት ተቐምጥ ዘለኻ ኢሎም ሕቶ ብምቕራብ ሽዑ ንሽዑ ብቕፅበት መውቃዕቲ ከምዝጀመሩ ይገልፁ።
“ናባይ ዝመፁ ክልተ እዮም፤ካልእ ሓደ ሰብ ተወሲኹ ሰለስቲኦም ክወቕዑኒ ጀሚሮም።ናብ ደገ ምስርኣኹ ድማ ንሓላፊ ቤት ፅሕፈተና እውን ይቕጥቅጡዎ ነይሮም፤ብፍላይ ሓላፊ ውዳበና ኣዚዩ እዪ ተጎዲኡ፤ሕዚ እውን ኣብ ሆስፒታል እዩ ዘሎ።ዋርዲያ እውን ተወቒዑ እዩ።”
እቲ ማህረምቲ ብበትሪ ከምዝኾነ ዝገለፁ ኣቶ የሺዋስ ሓደ ካብኦም ብረት ዝተዓጠቐ ምዃኑ ሓቢሮም።ፖሊስ ምስ መፀ ብሓፁር ዘሊሎም ከምዝሃደሙ ብምግላፅ ዝተዓደጉ ድዮም ወይስ ኣባላት ደሕንነት እዮም ዝብል ዝቐረበሎም ሕቶ ኣይፈለጥናን ዘለና ኢሎም።
ካብ ፖሊስ ይኹን ካብ ኢንጅነር ይልቃል መብርሂን ርእይቶን ንምርካብ ዝተኻየደ ጻዕሪ ኣይሰለጠን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኤኮኖሚ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ትምህርትን ኣብ ናይ ቅዱስ ኣቦና ፍራንቸስኮ ኣብ ኣስተምህሮታት ኣገዳሲ ቦታ እዩ ዝወሃቦ፡ ቅዱስነቶም ነዚጥልቂ ዝምልከዎ ጉዳይ ከምዝዀነን፡ ነቲ እዋናዊ ናይ ቁጠባ ሜላ እውን ብዝተፈላለየ ጐድንታቱ እናተተኑ ይነቕፉን ለውጢ ከምዘድልዮ ይምህሩ፡ ነቲ ናቶም ኣስትመህሮ ዛዕባ ኤኮኖምን ቁጠባን ናቶም ዝበሩ ኣፋፈርትን ትካላትን ከምዘለውገ ጋዜጠናን ደራስን ናይ ኤኮኖሚ ሊቅ ፕሮፈሰር ሉጂኖ ብሩኒ ይገልጹ።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ዝለገስዎ ኣስተምህሮን ቃለ ምዕዳንን ዕለት 2 ሰነ 2018 ዓ.ም. ንፕሮፈሰር ሉዊጂኖ ብሩኒ ብግሊ ተቐቢሎም ኣብ ዘካየድዎ ናይ ሓሳብ ልውውጥ እውን ዝተዘራረብሉ ነጥቢ ምዃኑ ባዕሎም እዞም ናይ ሱታፌ ኤኮኖምን በርገሳዊ ኤኰኖምን ኣብ ዝብሉ ናይ ኤኮኖምን ቁጠባን ሜላ ጽኑዕ እማኔ ዘለዎም ፕሮፈሰር ድሕሪ እቲ ርክብ ምስ ቅዱስ ኣቦና ምስ ቫቲካን ረዲዮ ኣገልግሎት ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም፡
ወንጌልን ኤኮኖምን
ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ሕቶታት ንመልእኽቲ ወንጌል ድንጽውን ዘይዛመድን ግዳማውን ከምዘይኰነ ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ኤኮኖምን ቁጠባን ክዛረቡን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ቃለ ምዕዳን ክልግሱን ብዛዕባ ሰብኣዊ ዕዮን ዕዳጋን ኣብ እንነብረሉ ዕውሉም ሕብረተሰብ እናገደደ ዝኸይድ ዘሎ ዘይተመዓራረየ መነባብሮን ናብራን ርእሰ ጉዳይ ክዛረቡ ደጋጊሞም ዘስምሩሉ ሓሳብ ምዃኑ ፕሮፈሰር ብሩኒ ሓቢሮም፡ ቅዱስነቶም ዘመላኽትዎ ስነ ኤኮኖሚ ናይ ኣሲዚ ኤኮኖሚ እምበር ናይቲ ብዎል ስትሪ ዝጽዋዕ ናይ ዕዳጋን ቁጠባን መምዘኒ ዝስዕብ ኣይኰነን፡ ስለዚህ ንዓለም ብመንጽር ወይ ብሕይወት ኣልኣዛር እዮም ክርእይዎ ዝደልዩ ብሓቂ ቅዱስ ኣቦና ይብሉ፡ ወንጌል ኣብ ማእከል ድኻታት ምንባብ ናይ ዝብል ውህበን ውበትን ናይ ቤተ ክርስትያን ባህሊ ዓቢይ ምስክር እዮም።
ኤኮኖሚ ክፍሊ ሕይወ እዩ፡ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ፍጥረት ሰብ ይሰርሕ የምርት የህልኽን የቐምጥ እውን፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ስነቕፍዎ ዓይነት ኤኮኖሚ እቲ ካብ ጭቡጥ ሕይወት ዝተነጸለ ዓይነት ኤኮኖሚ እዩ፡ ነቲ ህልው ኩነታት ዓለም ብምትንታን ብጥልቂ ብምምርማር እውን ኣብ ዓለም ሓድሽ ዓይነት ናይ ኤኮኖምን ቁጠባን ሜላ ከምዘድሊ የተሓሳቡ፡ ማለት ኣብ ሱታፌ ዝጸንዔን ኣብ ፍትሕን ማዕርነትን ዝተመስረተ ኤኮኖሚ እዮም ዝምህሩ፡
ኣብ ኤኮኖሚ ዓለም እውን ነቢያዊ ተገባር ከዘድሊ ይምዕዱ፡ ነዚ ዓይነት ኤኮኖሚ ዝነብሩ ብዙሓት ሰብ ትካላትን ኣውፈርቲ ሃብቲ ገንዘብን ኣለዉ፡ ብቐረባ እውን ዝፈልጥዎምን ንገዛእ ርእሶም ናይዚ ዓይነት ኤኮኖሚ ሰዓቢ ምዃኖም ዝገለጹ ፕሮፈሰር ብሩኒ፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝብልዎ ኤኮኖሚ ካብ ቀደም ሎሚ ብርቱዕ ናይ ሜላ ለውጢ ዘድልዮ ምዃኑ እቲ እናሰፍሔ ዝኸይድ ዘሎ ዘይምዕሩይ ማሕበራዊ ናብራን፡ ናይ ድኻታት ብዙሕ ክብ እናበለ ዘኽይድ ዘሎ ኢፍትሓዊ ቁጠባውን ኤኮኖሚያውን ኩነት ዝሕብሮ ምዃኑ የመልክቱ፡ ብሓጺሩ እታ ይሴባሕ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ምንባብ ይኣክል።
እቲ ዘፍርሕ እቲ ኣብ መንጐ ደሞክራስን ኤኮኖምን ዘሎ ጥልቅን ዝተሓላለኸን ምትእስሳር እዩ፡ ኤኮኖሚ ስርዓት ምሕደራን ፖሊቲካን ዝውስን እናዀነ ኣብ ብዙሕ ሃገራት ዓቢይ ጸገም የስዕብ ኣሎ፡ ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ከይተረፈ፡ ኤኮኖሚ ንስርዓት ደሞክራሲ ይድርት ኣሎ፡ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ዓንዲ ነጻነትን ማዕርነትን ሕውነትን ዝብሉ ዕሴታት እያቶም፡ ማለት እዚ ከኣ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝብልዎ ኣብ ሱታፌ ዝጸንዔን ኣብ ፍትሕን ማዕርነትን ዝተመስረተ ኤኮኖሚ ወሳኒ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
እቲ ማእኸል ብፕሬዝዳንት ኣሜሪካ ዝካየድ ትልሚ ህፁፅ ሓገዝን ተራድኦን ኤይድስን (PEPFAR) ዓለምለኸ ማእኸል ትምህርትን ስልጠናን (I-TECH) ብምትሕግጋዝ እዩ ብኣስታት 12 ሚልዮን ቕርሺ ኣብ ውሽጢ ሆስፒታል መቐለ ዝህነፅ ዘሎ።
ኣብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ፈፃሚት ጉጅለ (Case Team) ምክልኻል ሕማማት ወ/ሪት ፅገ ማርያም ተኽሉ “ዓመታዊ 11 ሽሕ ሰባት ብሰንኪ ሕማም ዓባይ ሳዓል ኣብ ዝጥቅዑላ ትግራይ እቲ ማእኸል ምህናፁ ኣድላይነቱ ዝላዓለ እዩ” ይብላ።
ብፍላይ ምስ መድሓኒት ዝተላመደ ሕማም ዓባይ ሳዓል ንምክልኻል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ሆስፒታል ቅዱስ ጴጥሮስን ኣብ ጎንደርን ጥራሕ ሕክምና ይዋሃብ ምንባሩ ተገሊፁ’ሎ።
ብመሰረት መረዳእታ ውድብ ጥዕና ዓለም ኢትዮዽያ ኣፍተን ብሕማም ዓባይ ሳዓል ብዝኸፈአ ዝጥቅዓ ሃገራት ኣብ መበል ሻምናይ መደዳ ትርከብ። ካብ ኣፍሪካ ድማ ሳልሰይቲ እያ።
ብተወሳኺ ምስ መድሓኒት ዝተላመደ ዓይነት ሕማም ዓባይ ሳዓል ካብ ዘጥቅዐን 27 ሃገራት ዓለምና ኢትዮዽያ መበል 15 ብርኪ ሒዛ ትርከብ።
እቲ ኣብ ውሽጢ መረባ ሆስፒታል መቐለ ዝህነፅ ዘሎ ማእኸል ሕክምና ህንፀቱ ናዓመታ ለካቲት ክዛዘም እዩ ተባሂሉ’ሎ።


text:
ሚንስትር ቴሌኮሚኒኬሽን ሶማል ዓብዲ አንሹር ሓሰን ካብ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ” ጠንቂ ምቁራጽ አገልግሎት ኢንተርነት ዝነበረ ጸገም ቴክኒክ ተፈቲሑ ኣገልግሎት ጀሚሩ’ሎ” ኢሎም።
ኣብታ ሃገር ንሰለስተ ሰሙን ዘጋጠመ ምቁራጽ አገልግሎት ኢንተርነት ኣብ ማእከላይ ክፍል እታ ሃገር ዝነበሩ 6.5 ሚልዮን ሰባት ብኣሉታ ዝጸልወ ምኳኑን፡ ገለ ካብቲ በቲ ምቁራጽ ዝተጸልወ ንጥፈታት ቱሪዝም፡ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝለ ኽ ገንዘብን ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ብመሰረት ካብ መንግስታዊ ትካላት እታ ሃገር ዝተረኽበ ሓበሬታ ካብ ወጻኢ ዝለአኽ ዝነበረ ገንዘብ ናይ ትሸዓት ሚልዮን ዩሮ ኪሳራ ምግጣሙ ይገልጹ።
እቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ዝተቋረጸ ሓንቲ ናይ ጽዕነት መርከብ መልህቓ ኣብቲ መስመራት ኢንተርነት (ፋይበር ኦብቲክ) ኣብ ዝሰንደወትሉ እዋን ዘጋጠመ ምኳኑ ይፍለጥ።
ነቲ ንዓመታት ብግጭት ዝተሓመሰት ሶማል ኣብ ጽላት ቴሌኮሚኒኼሽን ትስስን ዘላ ኮይና ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢ ሃገር ዝነብሩ ዜጋታት እታ ሃገር ዝኻየድ ንጥፈታት ንግዲ’ውን ኣገዳሲ ረቋሒ’ዩ።
ብመሰረት ሪፖርት ዓለምለኸ ባንክ ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝልኣኽ ገንዘብ ንሓደ ርብዒ ሓፈሻዊ እቶት ውሽጢ ሃገር ከምዘጠቓልል ይሕብር።
ኣብ ዋና ከተማ’ታ ሃገር ዝርኸቡ መንእሰያት ዳግማይ ምጅማር ኣገልግሎት ኢንተርነት ብዓብይ ጽንብል ተቐቢሎሞ’ለው።


text:
ናብ ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ኣቶ ተስፋዓለም ይሕደጎ ካብ ሞንጎ ዝቀረቡ ሕቶታት እቲ ቀዳማይ "ስለምንታይ እዩ ኣብ ትግራይ ፖለቲካዊ ሹመኛታት ከጥፍኡን ገበን ክፍፅሙን ከለው ኣብ ክንዲ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ፍርዲ ዝረኽቡ፣ብውድብ ተገምጊሞም ካብ‘ቲ ዝነበርዎ ሓላፍነት ተላዒሎም ኣብ ካልእ ስራሕ ዝምደቡ?" ዝብል’ዩ።
ንሶም ክምልሱ ከለው “ኣብ ትግራይ ዝኾነ ይኹን ባዓል-ስልጣን፣ድኻን ሃብታምን ኩሉ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ‘ዩ።ዘጥፍኡ ሰበ-ስልጣን ይኽሰሱ‘ዮም።ክሳብ 18 ዓመታት ተበይንዎም ዝተኣሰሩ እውን‘ለው” ኢሎም።
ብዛዕባ ብልሽዋት ሰበ-ስልጣን፣ንዝምልከቶ መንግስታዊ ኣካል ሓበሬታ ዝሃበ ዜጋ፣መጥቃዕቲ ሕነ-ምፍዳይ ንከይወርዶ ሕጋዊ ሓለዋ ዝረኽበሉ ኣሰራርሓ ኣሎ‘ውን ኢሎም።ሓበሬታ ጉቦን ብልሽውናን ዝቅበሉ ኣካላት፣ቢሮ ሓባሲ ንብዓት፣ፖሊስን ቢሮ ፍትሒን ምኻኖም‘ውን ጠቂሶም።
ዝሓለፈ ዓርቢ ብዛዕባ ኣቃውማን ኣሰራርሓን ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ዓቅሚን ፅፈትን ዳያኑ፣ብልሽውናን ኩነታት ኣብያተ-ማእሰርቲን ትግራይ ኣማእኪልና ቀዳማይ ክፋል ቃለ-ምልልስ ምክያድና ዝዝከር‘ዩ።
ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ኣቶ ተስፋዓለም ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ልዕሊ 48 ሰዓታት ዝኾነ ሰብ ኣይእሰርን፣ኣብ ትግራይ ፖለቲካዊ እሱራት፣ናይ ሕልና እሱራት ዝባሃሉ የለውን።ስቃይ (ቶርቸር) እውን ኣይፍፀምን ኢሎም።
ብቅዓት ዳያኑ ኣብ ዘተኣማምን ብርኪ'ዩ ዘሎ፣ኩሎም ዝተመደቡ ዳያኑ በቢብርኩ ንምድናይ ዘኽእሎም ስልጠናን ይዋሃቦም'ዩ እውን ይብሉ እቶም ሓላፊ ቢሮ።ካብኡ ሓሊፎም ብጉቦ ተጠርጢሩ ዝተታሕዘ ዳኛ ክሳብ ሎሚ ኣይገጠመናን ከምዝበሉ ዝፍለጥ'ዩ።


text:
ብሓደጋ ምንቅጥቃጥ ምድሪን እሳተ-ጐመራን ንዝተመዛበሉ ዜጋታት ንምርዳእን ኣብ ዝመረጽዎ ቦታ ንምጥያሶምን ብዕቱብ ይስራሕ ከምዘሎ፣ ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ዓሊ ማሕሙድ ገሊጹ።
ብዝተኸስተ ባህርያዊ ሓደጋ ንዝተመዛበሉ ነበርቲ ንኡሳን ዞባታት ደቡብን ማእከልን ደንካልያ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፣ ኣቶ ዓሊ፣ ስሩዕ ህይወቶም ንኽመርሑ መንግስቲ ቀዳምነት ሂቡ ይሰርሓሉ ከምዘሎ ብምምልካት፣ ምምሕዳር ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ’ውን ካብ ጐኖም ከይተፈለየ ዘድሊ ሓገዛት ከበርክት ምዃኑ ኣረጋጊጹሎም።
ኣቦ-መንበር ባይቶ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ዓሊ ኑር ዓሊ ብወገኑ፣ መንግስቲ ንዜጋታቱ ካብ’ቲ ቦታ ሓደጋ ንምእላይን ህጹጽ ረድኤት ንምሃብን ንዝወሰዶ ቅልጡፍ ተበግሶ ብምምስጋን፣ ናብራ ተመዛበልቲ ኣብ ንቡር ንምምላስ ብዝለዓለ ከምዝስራሕ ኣብሪሁ።
ኣካያዲ ስራሕ ምምሕዳር ከባቢ ሲረሩ ኣቶ መሓመድ ሓበናን ነባሪ ሲረሩ ኣቶ ቡር ኣሕመድን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ሳላ ውህደት ህዝቢን መንግስትን ቅልጡፍ ረድኤት ከምእተገብረሎም ብምግላጽ፣ ኣብ ውሑስ ቦታ ግዒዞም ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ምህላዎም ሓቢሮም።
“ቅድሚ ሕጂ ርኢናዮ ዘይንፈልጥ ሃንደበታዊ ሓደጋ ምስ ኣጋጠመና፣ ብስንባደ ተበታቲንና” ዝበላ ወይዘሮ ከድጃ ሑመድን ወይዘሮ ሓንደያ መሓመድን ብወገነን፣ ብውህደት ህዝቢ፣ ምምሕዳርን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ግን ናብ ውሑስ ቦታ ክበጽሑን ቅልጡፍ ናብዮት ክረኽቡን ከምዝኸኣሉ ኣረዲአን።
ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ዓሊ መሓመድ ኣብ መወዳእታ፣ ንስድራቤት ናይቶም በቲ ሓደጋ ዝሞቱ ዜጋታት “ጽንዓት ይሃብኩም” ድሕሪ ምባል፣ ኩነታት’ቲ ሓደጋ ብግቡእ ተጸኒዑ ቅድመ-ጥንቃቐ ንምግባር ምእንቲ ክከኣል፣ ክኢላታት መጽናዕትታቶም ከዛይዱን ከሐይሉን ጸዊዑ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ውዮ ድኣ ወዲ ሰብ ረሳዒ ኮይኑ ድኣ እንበር! እቲ ናይ ኩናት ምናልባትነት ኣብ ሃገርና ካብ ጥቅምቲ 2002 ዓ.ም.ፈ ኣትሒዙ ይዝንቢ ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ክልቲኡ ስርዓታት፡ ስግር እቲ ዶባዊ ግርጭታት ምቕያር ፖሎቲካዊ ስርዓት ዝብል ዓላማ ስለዝሓዘ፡ ስርዓት ኣስመራ ንኩሉም ዉሽጣዉያን ተጻባቲ ስርዓት ኣዲስ ኣበባ፡ ስርዓት ኣዲስ ኣበባ እዉን ንኩሎም ዉሽጣዉያን ተጻባእቲ ስርዓት ኣስመራ ከዕጥቁን ክምዉሉን ጸኒሖም እዮም።
ኣብዚ ኢደ–ኣዝዉራዊ ኩናት”ዚ መሰረታዊ ናይ ሚዛን ዓቕሚ ፍልልይ ነይርዎ እዩ። ስርዓት ኣስመራ ከቢድ ዲፕሎማስያዊ ተነጽሎን፡ ምስጎረባብቲ ሃገራት ዝጸንሔ ግርጭታት ስለዝነበሮ ብተናጸል ንበይኑ ዘካይዶ እዩ ነይሩ። ስርዓት ኣዲስ ኣበባ ግን ደገፌታ ናይ ጎረባብቲ ሃገራት ማለት ሱዳን የመን ንምቕያር ስርዓት ኣስመራ ዝብል ስትራተጂ ደገፌታ ስለዝነበሮ፡ ብናይ ሰንዓ ምትሕግጋዝ መጋባእያ (Sanaa Cooperation Forum) ዝፍለጥ: ዞናዊ ናይ ምትሕግጋዝ መጋባእያ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፡ የመንን ሱዳን ቆይሙ ስለዝነበረ፡ ስርዓት ወያኔ ዘዉደኽድኸሉ ባይታ ተፈጥረ። ነቲ ሰለስትኤን ሃገራት ከተግብርኦ ዝደልያ ምቕያር ስርዓት ኣስመራ ሓደ ስትራተጂ እኳ እንተነበረ፡ ኣብ ድሕሪ ምቕያሩ እንታይ ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓት ይሃሉ ግን ብተናጸል ዝሰርሓሉ እዉን ነይሩ እዩ።
እስላማዊ ግንባር መንግስት ሱዳን ኣብ ኤርትራ እስላማዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ዓረባዊ ስልጣኔ ዝጸለዎ ክምስረት ይደሊ ስለዝነበረ፡ ነቲ እስላማዊ ምንቅስቃሳት ኤርትራ ፍሉይ ሓለፋታት ብምግባር ከምዝሕይል ይገብሮ ነይሩ።
ስርዓት የመን ጽልኡ ፖሎቲካዊ ስርዓት እሰያስ ጥራይ ስለዝነበረ፡ መን ፖሎቲካዊ ስልጣን ይቓጻጸር ብዘየገድስ እቲ ስርዓት ኣስመራ ክቕየር ኣለዎ፡ መተካእትኡ ድማ ንዓረባዊ ስልጣኔ ዝምእዘዝን ዘኽብር ክኸዉን ኣለዎ ዝብል መደባት ጥራይ እዩ ዝነበሮ።
ስርዓት ወያኔ ኣዝዩ ዓቢ መደባት እዩ ሒዙ ነቒሉ፡ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ከተዳኽሞ፡ መጀመርታ ንኤርትራ ብምጣኔ–ሃብታዊ ዓቕምታታ ሓኒቕካ ድሕሪ ምሓዛ ድኹም ህዝብን ድኽምቲ ሃገርን ክትኸዉን ምግባራ። ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ሕንፍሽፍሽ ከም ዝፍጠር ምግባር፡ ትምእዝዞ ኣገልጋሊ ፖሎቲካዊ ስርዓት፡ ብኤርትራዊ ሓበሻዉነት ስልጣኔ ዝራዓመ ምምስራት። ድሕሪኡ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ትሕቲ ሙሉእ ምቁጽጻርና ስለዝወድቕ ድላይካ ምግባር ዝብል መደባት ሒዙ ዝነቀለ እዩ ነይሩ።
ነዚ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ሽርሕታት ናይ ሰንዓ ምትሕግጋዝ መጋባእያ ሃገራት፡ ብቀጥታ ኣካላዊ ወትሃደራዊ ምትእትታዉ ገይረን ከተግብርኦ ብሕጋዉን ዓለምለኻዊ ቅጥዕታት ስለዘይክእላ፡ ኣቀዲሙ ኣብ ካርቱም ተመስሪቱ ዝነበረ ደንበ ተቃዉሞ ኤርትራ ብምሕዝነት ዝፍለጥ ኣብ ቅድሚ መድረኽ ኣምጽኦኦ። ብድሕሪ መጋረጃ ዘድልዮ ኣጽዋራዉን ፋይናንሳዉን ሓገዛት እንዳመጠዋ እግሪ ዝተኽለሉ ባይታ ክፈጥር ህርዲግ በላ። ልዕሊኡ እዉን ስርዓት ወያኔ ንምሕዝነት ዝመርሕዎ ሰባት እዉን ክምድቡ ስለዝሃቀኑ፡ እቲ ምሕዝነት ነቕነቕ ኢሉ ኣብ ሓሙሽይ ሙዱብ ኣኼባኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተቃንዔ ኣብ ምስሕሓብ ተሸመ። ምስ ምስሓብ ኣባልነቱ ተ.ሓ.ኤ–ሰ.ባ ካብቲ ምሕዝነት ድማ ምሕዝነት ሃደሽዶሽ በለ።
ከምቲ ዝተጸበይዎን ዝመደብዎን ምሕዝነት ክኸዉንን ከድምዕን ስለዘይካኣለ፡ ካልእ መገድታት እዉን ሃሰው ተባህለ። ካብቲ ሃሰዉ ዝበልዎ ብመገዲ ሃገራዊ ዋዕላ ኣቢልካ ንኩሉ ሓይልታት ኤርትራ ክትጥርንፎ ምኽኣል ነበረ። 1+4 ዝብል ምትእኽኻባት እዉን ነቀለ፡ እዚ ምትእኽኻባት እዚ እዉን ከምትጽቢት ዝተገብረሉ ነቲ ዝተሓስበ ዕላማ ክወቕዕ ስለዝይተኻእለ፡ ዳግም እዉን ኣብ 2005 ዓ.ም.ፈ ኪዳን ኢሎም ክሰርሕዎ ሃቀኑ። ኪዳን እዉን ኣብ ምምራጽ መሪሒነቱ ክሳማማዕ ስለዘይክኣለ መሊሱ ኣብ ክልተ ጉጅለ ተመቕለ።
ኣብዚ እዋንዚ እቲ ናይ ሰንዓ ምትሕግጋዝ መጋባእያ፡ ከም መጋባእያ መጠን እኳ ህሉዉ እንትኾነ፡ መንግስት ሱዳንን መንግስት የመንን ምስ መንግስት ኤርትራ ዝምድንኣን ስለዘማሓየሻ፡ ስርዓት ወያኔ ንማዓልኡ ክጥቀመለን ከምዘይኽእል ስለዝፈለጠ፡ ካልእ መገድታት ጎኒ ጎኑ ዝሰርሓሉ ዝጸንሔ ነቲ ድሕሪ 11 መስከረም 2001 ዓ.ም.ፈ መንግስት ኣመሪካ ከም ቅድመ ግንባር ወሲዱ ዝሰርሓሉ ዘሎ ኣንጻር እስላማዊ ጥርኑፉነትን ግብረሽበራን እዩ።
ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ኣብ ቀርኒን ምብራቕ ኣፍሪቃ ናይ መልሕቕ ሃገራት ተባሂለ ብመንግስት ኣመሪካ ዝተመርጸትን ቀንድ ኣባል ኪዳን ጸረ ሽበራ ስለዝኾነት፡ ዘድልያ ወትሃደራዊ ዕጥቂ፡ ወትሃደራዉን ስለያዉን ስልጠና፡ ፋይናንሳዉን ሞራላዉን ሓገዝት ሓለፋታት ስለዝረኸበት፡ ነቲ ኣዝዩ ደርማስ ዝኾነ ስትራተጂካዊ ዕላማ መንግስት ኣመሪካ ተጎልቢባ፡ ናይ ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ሃገራትን ኣህዛብን ትቛጻጸረሉን ረብሓታታ ተራጋግጸሉ ሜላታት ምሕንጻጽን ምትግባርን ጀመረት።
መንግስት ኣመሪካ ንኣስታት 50 ዓመታት መመላእታ ክሰርሕ ዝጸንሔ ደርማስ ናይ ወጻኢ ስትራተጂካዊ ፖሊሲ እኳ እንተሃለዋ፡ ኣብ ርእሲ እቲ ዝነበራ ዘይርትዓዊ ናይ ወጻኢ ፖሊሲታታ ድሕሪ መጥቓዕቲ ኣል ቃዒዳ ብ 11 መስከረም 2001 ዓ.ም.ፈ ኣብ ዉሽጥ መሬት ኣመሪካ ምፍጻሞም፡ ን ምምሕዳር ኣመሪካ ብድሕሪ መጋረጃ ኮይኖም ብሓደስት ናይ ክርስትና ዓቃባዉያን {New Christean conservatives} ዝድፋእ ንስልጣኔ ክርስትና ፖሎቲካዉን ምጣኔ ሃብታዊ ሓይልን ስልጣንን ዝካላኸልን ንእስላማዊ ጥርኑፉነት ኣመንት እስልምና ዘጽንት ፖሊሲ ሓንጺጾም፡ ብመንፈስን ብግብሪን ኣብ መላእ ዓለም ክሰርሕሉ ጀመሩ።
ነዚ ፖሊሲ እዚ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ምብራቕ ኣፍሪቃን ከስርሕዎ ድማ፡ ከም ቀንዲ ማሓዛ ዝወሰድዋ ከም “”ጥንታዊት ናይ ክርስትና እምነት እትዉንን”” ግን 32.8% ዝብዝሖም ኣመንት እስልምና ህዝቢ ዘለዋ፡ ተባሂላ ዝዝንተወላ ኢትዮጵያ እያ። ንደቡብ ሱዳን፡ ኡጋንዳ፡ ኼንያን ኢትዮጵያን ዝጠመረ ሓደ ሓድሽ ስነብድራዊ–ፖሎቲካ (geopolitics) ሓያል ፖሎቲካዉን ምጣኔ–ሃብታዉን ዓብላልነት ናይ ክርስትያን ዘለዎ ዞና ሰሪሕካ፡ ስትራተጂን ረብሓታትን ኣመሪካ ዝሰርሓሉ ባይታ ምፍጣር ዝዓለመ እዩ። እዚ ኣመሪካዊ ስትራተጂ እዚ ንዓና ኤርትራዉያን ፈጺሙ ዘርባሓና ኣይኮነን። ምክንያቱ ኤርትራ ሃገር ኣመንት ክርስትያንን እስላምን ስለዝኾነት፡ ክልቲኡ ምእመናን ብማዕርነትን ማዕርነታዊ ዕድላት ረኺቡ ብሰላም ዝነብረሉ ሕብረተሰብን ሃገርን ጥራይ እዩ ዘርብሓና። በዚ ናይ ደገ ንካልኦት ዘርብሕ ስትራተጂ ተዳፋፊኡ፡ ሓደ ወገን ንሓደ ወገን ክርስዕን፡ ንረብሓታቱ ጸደፍደፍ ክብል እንተጀሚሩ ግን ነፍስወከፍ ወገን ናይገዛእ ርእሱ ምርጫታት ክህልዎ ስለዝኾነ፡ ናይቲ ዝኸፍኤ ዝኸፍኤ ምርጫ ክወሰድ እዩ። እዚ ምርጫ እዚ ከምህዝብን ሃገርን ኣብ ሓድነትና ድማ ክፋታተነና ምኻኑ ክፍለጥ ኣለዎ።
ኣብ ታንዛንያ፡ ሶማል፡ ኤርትራ ን ሱዳንን ድማ ንረብሓታት ኣመሪካ ዝካላኸልን ዝምእዘዝን ፖሎቲካዊ ስርዓታት ከምዝትከሉ ምግባር። እዚ ኣጸጋሚ እንተኾይኑ፡ ልክዕ ከምዚ ኣብ ሶማል ዝገበርዎ፡ ናይ ከባቢ ሃገራት ኪዳናት እንዳፈጠርካ ፖሎቲካዊ ስርዓታት ብጎሮባብቶም ዝኾኑ መንግስታትን ሃገራትን ተጠቂምካ ኣዳኺምካ ካብ ሒዞሞ ዘለዉ ፖሎቲካዊ ስልጣን ምእላዮም (coup d’état) እዩ። ነዚ ንምትግባር ድማ መጀመርታ፡ ነተን መንግስታትን ሃገራትን ኣብ ታርጌት ዘለዋ፡ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ከምዝፍንፈና ምግባሮም እዩ። ንምንጻለን ድማ ንገሊኣን መወልት ግብረሽበረ፡ ንገሊኣን ጃምላዊ ቅትለት ዝፈጸሙ፡ ንግሊኦም ሰብኣዊ መሰላት ዘየኽበራ…………..ወ.ዘ.ተ እንዳበልካ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ረዳኢ፡ ተጣባቂ፡ ተማጻዳቂ ከምዘይህልዎም ነጺልካ ድሕሪኡ ብዝጣዓመካ መገድታት ምጭፍላቐን እዩ።
ስርዓት ወያኔ ነዚ ደርማስ ስትራተጂን ሜላን ኣመሪካ ጹቡቕ ጌይሩ ፈሊጥዎ ስለዘሎ፡ ኣብ ክሊን ከርስን ኣመሪካዊ ስትራተጂ ተጎልቢቡ ንጥቕሙ ክሰርሓሉ ይናጣጠፍ ኣሎ። ኩሉ ንሱ ዘቕርቦ ምኽንያታት ድማ ከም ቅቡል ተወሲዱ ላዕለዎት ሰብ መዚ ኣመሪካ ክደግምዎ ይስማዕ እዩ። ስርዓት ወያኔ ርኡይ ዝኾነ ገበናት ክፍጽም እንኮሎ፡ ኣመሪካዉያን ዓገብ ክብልዎ ኣብ ዝጅምሩሉ ድማ እሞ 71 ሚልዮን ህዝቢ ዝጠርነፈት ሃገር ኢትዮጵያ ክትባታተን ዲኹም ትደልይዋ እንዳበለ ስለዘፋራርሆም፡ ዓዉ ኢሎም ሰብመዚ ኣመሪካ ኢትዮጵያ ክትባታተን ስለዘይንደልያ ካልኦት ንኣሽቱ ሃገራት ወይ ዉሑዳት ኣህዛብ ገንሸል እንተኾኑ ኣየገድስነናን ዝዓይነቱ ዘስምዕ ክዛረቡ ኢኻ ትሰምዖም።
ስርዓት ወያኔ ዕብየትን ዓብላልነትን እስላማዊ መጋባእያ ሶማል ኣብ ልዕሊ ኣመሪካን ኢትዮጵያን ዝምዉሎም ዝነበረ ኣርካናት ኩናት (war-lords) ምስተገንዘበ፡ ብምትሕግጋዝ መንግስት ኣመሪካ እኽብካብ ዉልቀሰባት ሶማልያዉያን ብምእካብ መሰጋገሪ መንግስት ኣብ ስደት ሰሪሑ ፉሑኽ ኣንዳበለ ንባይደዋ ከምዝኣትዉ ገይርዎም። ቀጺሉ እስላማዊ መጋባእያ ሶማል ንመላእ ሶማል ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክቃጻጸራ ምስ ሃቐነ፡ እዚ እዉን ዓቢ ስግኣት ስለዝፈጠረሉ ምስ መንግስት ኣመሪካ ናይ ዉግእ ነፈርትን ወትሃደራዊ ስለያን ስትራተጂን ብምልፋን መላእ ዓለም ዝራዮ ወራር ኣካይዱ ንሶማል ይቃጻጸራን ሬሳ ወትሃደራቱ ኣብ መቓዱሾን ከባቢኡን መዓልታዊ ክጉቶተት ብሶማልያዉያን ይዉዕሉ ኣሎዉ።
ስርዓት ወያኔ ተማሳሳሊ ከምዚ ኣብ ሶማል ዝገበሮ፡ ኣብ ኤርትራ ክገብር ድሉዉ ስለዝኾነ ድማ፡ ንኸምኡ ከግብር ዝኽእል መመኽነይታ ቅድመ–ምኽንያታት (pre·text) ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ክገብር ጸኒሑ እዩ።
መንግስት ኣመሪካ እዉን ንቕድመ ምክንያታ ስርዓት ወያኔ ስለዝተቀበሎ፡ ንኤርትራ ኣብ ሃገር መወልት ግብረሽበራ ዝርዝር መዝገብ ከስፍራ እየ እንዳበለ የፋራርህ ከምዘሎ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ።
ኣብ ኤርትራዊ ፖሎቲካዊ ዕዳጋ፡ መንግስት ኣመሪካ ይኹን መንግስት ኢትዮጵያ ፡ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝትክእዎ ሓይልታት ኤርትራዊ መቦቖል ዘለዎም ከናድዩ ከምዝጸንሑን የናድዩ ከምዘለዉ ይሕመ። እቲ ሕሜታ ከምዚ ዝብል እዩ፡-
መንግስት ኣመሪካ፡ መንግስት ኣመሪካ ስታይት ዲፓርትሜንይ ኣቀዲሙ ምስቲ ሓንጺጽዎ ዘሎ ስትራተጂ ዝላፈን ኤርትራዉያን ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ፡ ብፍላይ ድማ ፕሮትስታንስ ክርስትያን ዝእምነቶም ሃሰዉሰዉ
ክብሉ ድሕሪ ምጽንሖም እዚ ዘይቐንዖኦም ግዲ ኮይኑ፡ ንኣቀዲሞም ተጋደልቲ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበሩ ዝላዓለ ኣካዳሚካዊ ዓቕምታት ዘለዎም ሕጂ ድማ ኣብ ዝተፈላለያ ዓለምለኻዊ ዉድባት ዝሰርሑ ዘለዉ ሃሰስ ይብሉ ኣለዉ ዝብል እዩ። ቀጺሎም ምናልባሽ እቲ ቀዳማይ ናይ ሃስስ ፈተነ ምስ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝሳማማዕ እኳ እንተነበረ፡ እቲ ካልኣይ ግን ዝሳማማዕ ኣይነበረን ይብሉ። ምክንያቱ ወያኔ ዳግም ገዳይም ተጋደልቲ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበሩ፡ ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክመርሑ ኣይደልዮምን እዮ ይብሉ። ስለምንታይ እንተበልካዮም? ምክንያቱ ኩሎም ሓደ እዮም ዝብል ኣማላኻኽታ ስለዘለዎም ዝብል መልሲ ይህቡኻ።
ብኣንጻር እዚ ኣመሪካዉያን ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ዉሽጡ ሰባት ሰሪዕካ ምቕያሩ ኣብ ዝላዓለ ደረጃ ድማ ነዞም ኣቀዲሞም ሃሰስ ዝብልዎም ዝነበሩ ኣቀዲሞም ገዳይምተጋደልቲ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበሩ ዝላዓለ ኣካዳሚካዊ ዓቕምታት ዘለዎም ሕጂ ድማ ኣብ ዝተፈላለያ ዓለምለኻዊ ዉድባት ዝሰርሑ ዘለዉ ኮፍ ምባል ስለዘሎ፡ ምስ ሓሳባትን መደባትን ስርዓት ወያኔ ፍልልያት ኣለዎም ይብሉ። ብኣንጻሩ ድማ፡–
መንግስት ወያኔ፡ መንግስት ወያኔ ነዚ መደባት ኣመሪካ ብሓባር ይማያየጥሉ ስለዝነበሩን ጽቡቕ ገይሮም ስለዝፈልጥኡዎን፡ ሓደ ንሶም ዝበየንዎ (forged) ሓይሊ ክፈጥሩ ዳርጋ ንክልተ ዓመታት መመላእታ ሰሪሖምሉ ሕጂ ኣብ ቅርጻ ምትሓዙ ደረጃ በጺሑ ኣሎ ይብሉ። ከመይ ዝኣመሰለ ካበይ ዝነቀለ ሓይሊ ዳኣ እዩ ኢልካ እንተሓተትካዮም፡ መልሶም ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡–
እዚ ሕጂ ክፈጥርዎ ዝደልዩ ዘለዉ ሓይሊ፡ መሰረታቱ (Grass-roots) ናቱ ካብቶም ኣቀዲሞም ወያኔ ዝሰርሕዎም ናይ ብሔራትን ሓዉስ ብሔራትን ምንቕስቓሳት፡ ወያናይ ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ክተግብሩ ዝደልዩ ፖሎቲካዉያን ጉጂለታት እኳ እንተኾኑ፡ ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ምንቕስቃሳት ብዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ዕላማ ዝንቃሳቐሱ ዝነበሩ ጉጂለታትን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ዝነብሩ ዉልቀሰባትን ዝጠመረ እዩ ይብሉ።
ቀጺሎም ከምቲ ዝሕሰብ ዘሎ፡ እዚ ብዩን ሓይሊ እዚ ተጣራኒፉ ሓደ ላዕለዋይ ባይቶ ክምስርት እዩ። እዚ ላዕለዋይ ባይቶ እዚ ከም ሕጋዊ መተካእታ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ናይ ፖሎቲካዊ ስልጣን ተዋጋያይ ንነብሱ ወሲዱ መንግስት ኣብ ስደት (Government on exile) ክእዉጅን ክጽዕድን ትጽቢት ይግበረሉ ዘሎ እዩ ይብሉኻ።
እዚ ዝባሃል ዘሎ ሓቂ እንተኾይኑ፡ እዚ ዉዲት እዚ ምስቲ ናይ መንግስት ኣመሪካ ዝሰርሕሉ ኣጋባባት ኣብ ግምት ኣእቲኻ ማዕረ ክንደይ ክቕበልዎ እዮም ኣብ ምልክት ሕቶ ዝኣቱ እኳ እንትኾነ፡ ብስርዓት ወያኔ ቡራኼ ዝመጽእ ዘሎ ስለዝኾነ ምናልባሽ ይቕበልዎ ይኾኑ ዝብል 0.05% ጥርጠራታት ይሓድረካ።
ልዕሊ ኹሉ ግን ይቀበልዎ ኣይቀበልዎ እዚ ሓይሊ እዚ፡ ዋላሓንቲ ክገብር ዝኽእል ሓይሊ ኣይኮነን። ምክንያቱ፡–
- ኣብ ባህግታትን ህዝቢ ኤርትራ ዝተሰረተ ማሕበራዊ ሰዉራ ብዘይምኻኑ።
- ናይ ግዳማዊ ሓይልታት መሳሪሒ ሓይሊ ብምኻኑ።
- ብ ጸቢብ ትሕተ ሃገራዊ (Sub national) ፖሎቲካዊ ዝንባሌታት ዝጨቀወን፡ ብቡዙሓት ዝጠፈሹ ፖሎቲከኛታ ዝተነድቀ ብምኻኑ።
- ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝተነጸለ (Detached) ብምኻኑ።
- ኣብ ነንሕድሕዱ እዉን ምትእምማንን ቅዶትን ስለዘይብሉ።
- ኩሎም ህርፋን ፖሎቲካዊ ስልጣንን ዉልቃዊ ረብሓታት ዘሰንፎም ስለዝኾኑ፡ ኣብ መን መራሒ ይኸዉን፡ መን ዝያዳ ገንዘብ ይወስድ እዉን ክባኣሱ ዝኽእሉ እዮም።
- ገሊኦም ወትሃደራዊ ክንፍታት ዘለዎም፡ ገሊኦም ንዉልቖም ዝዉንኑ ስለዝኾኑ፡ ኣብዚ እዉን ጸገማት ክፈጥሮሎም ምኻኑ ፍሉጥ እዩ።……………ወ.ዘ.ተ
- ዋላዉን እዞም ሓይልታት እዚኣቶም ሓደ ክኾኑ እንተሓሰቡ፡ ነንሕድሕዶም ኣብ ቅድሚ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ዝካሰሱን ዝተሓሳሰዉ ስለዝኾኑ፡ ትርጉም ዘለዎም ኣይኮኑን። ኮፍ ኢሎም እዉን ብሓባር ኩባያ ሻሂ ክሰትዩ ዝኽእሉ ኣይኮኑን።
ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እየ ንዛዕባይ ካብ ዝወደቀ ኣብ መሬት ርፍራፍ እንጀራ ኣሪኻ፡ ህጡር መኣዲ ክስራሕ ኣይክኣልን እዩ! ዝብል ዘለኹ። ኪዳን ን16 ፖሎቲካዉያን ዉድባት ዝጠርነፈ እኳ ዘይሰርሔስ፡ ነዞም ዘይጠቕሙ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ኣኻኺብካ ቅሙነገር ክግበር እንተኾይኑ ግዝየ ባዕሉ ከርእየና እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ከምዚ ድንዕታታት ይርኢን ይሰምዕን ስለዘሎ እዩ ድማ፡ ካብ ምልካዊ ስርዓት ፍጹም ተነጺሉ እንኮሎ ነቲ ተቃዋሚ ሓይሊ ብዓይኒ ጥርጠራ ርእዩ ዘይጽንበሮ ዘሎ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕቶ ህዝቢ ክልተ ንጹራት ሕቶታት እየን። ንሳተን ድማ፡-
- ሕቶ ግዛኣተ ሕጊ ምርግጋጽን።
- ሕቶ ሲቪካዊ መሰላት ምኽባርን እየን።
ነዘን ክልተ መሰረታዉያን ሕቶታት ምርግጋጽ ማለት ድማ፡ ምርግጋጽ ልዕላዉነት ፖሎቲካዊ ስልጣን ህዝቢ ማለት እዩ። ኣብ ርእስ ህዝብና ዘለዎ ከቢድ ሰብኣዉን ባህርያዉን ዝፈጠሮም ሽግራት፡ ፖሎቲከኛታ ካልእ ሽግር ተሰሪሖም ወይ ተፈብሪኾም ዝመጽዎ እንተኾይኖም፡ ህዝቢ ጸገማቱ ክፈትሕ እዩ ዝቃለስ እምበር፡ ነዞም ባዕሎም ዝተፈብረኹ ጸገማት ክፈትሖም ክቃለስ ከምዘይኮነ ክፈልጡ ይግባእ።
ሓደ ሰብ ሕደግ እንዳበልካዮ፡ ወይ ንሞተይ ወይ ንስረተይ ኢሉ ካብ ዓሰርተ ደርቢ ብራኼ ዘለዎ ንባይታ ዝወደቀ ሰብ፡ ሂወቱ ምስ ሓለፈት ሂወት ክትሶኽዓሉ ኣይክኣልን እዩ። ስለዚ እዚ ዝሕመ ዘሎ ሕሜታታ ሓቂ እንተድኣ ኮይኑ ክሓስብሉ ይግባኣ ባሃላይ እየ። ኣይፋልናን ዝብሉ እንትኾይኖም ድማ ፖሎቲካዊ ርእሰ ቕትለት ክገብሩ መሰሎም ስለዝኾነ ይግበርዎ፡ ኣብ ሓመድ ድበ ድማ ከምሰበይ ክህሉ እየ። ኩሉ ግን ክትሓስቦ እንኮሎኻ ዳርጋ ጽዉጽዋይ እዩ።
ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ናይ ምቕያር ሓላፍነት ዘለዎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ እዩ። ኤርትራዊ ዜጋ እየ ተባሂሉ ድላይካ ምስ ድላይካ ናይ ግዳም ሓይልታት ተላፊንካ ዝግበር ፖሎቲካዊን ወትሃደራዉን ሽርሕታትን ቅቡል ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ እዉን ኣይክሰርሕን እዩ።


text:
ልኡል ንግስነት ስዑድ ዓረብ መሓመዲ ቢን ሳልማን ምስ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ኣብ በበይኑ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ኣብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ኢራን ምዃኖም ተሓቢሩ።
ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ዋይት ሃውስ እቲ ርክብ ኣብ ክልተኣዊ ዝምድናአን ዝያዳ ምዕባለ ከምጽኣ ዝለዓለ ኣጋጣሚ ምዃኑ ብምጥቃስ ተራ ኢራን ኣብ ጉዳይ ዘይምርግ ጋእ እቲ ዞባ ሓደ ካብ ዛዕባ ናይቲ ርክብ ከምዝኸውን ጠቒሱ።
ልዑል ስዑድዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማን ኣብ ኣመሪካ ድሕሪ ምእታው ምስ ተለቪዥን ሲቢኤስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ንመራሒ ኢራን ምስ መራሒ ናዚ ጀርመን ነበር ኣዶልፍ ኢትለር ኣመሳሲልዎ። ኣብ ጉዳይ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ድማ ኢራን ኑክሌራዊ ኣጽዋር እንተጨቢጣ ስዑድዓረብውን ብተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምእትወስድ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ብተወሳኺ ገሊጹ።
እቲ ልኡል ምስ ተለቪዥን ሲቢኤስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ "ስዑድዓረብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ክትውንን ኣይትደልን እያ። ኢራን እንተጨቢጣ ግን ብቑልጡፍ ንሕናውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና " ክብልዩ ኣፍሊጡ።
ርክብ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ምስ ዶናልድ ትራምፕ፡ ወጥሪ ኣብ ሞንጎ ስዑድዓረብን ኢራንን ዓሪጉሉ ኣብ ዘለወሉ ግዜ ዘቃናዕ ዘሎ'ዩ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ ደቂ ኣንስትዮ ከም ልሙድ ርእሰን ክሽፈና ከምዘይከልከለ ተሓቢሩ
መንግስቲ ኤርትራ ደቂ ኣንስትዮ ከም ልሙድ ርእሰን ክሽፈና ከምዘይከልከለ ተሓቢሩ
09 ሕዳር 2017 ሰራውር ናይ ሓበሬታን መጽናዕትን ማእከል
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጉዳይ ቤት ትምህርቲ ኣልድያእ ኣል እስላምያ መርበብ ሓበሪታ ዓብሊሉ ቀንዩ። ካብቲ ጉድይ ንላዕሊ፣ ዝተፈላለዩ ናቶም ረበሓን ዕላማን ዘለዎም ኣካላት ነቲ ጉዳይ ንረበሐኦም ንኽቕይሩን ክጥቀምሉን ብዑቱብ ስለ ዝሰርሕሉን ነናቶም ፈጠራታት ኣተሮጓጉማን ብምዝርጋሕ ግዝያዊ ምድንጋራት ፈጢሩ እዩ።
ኣብዚ ዓብይቲ ኣሁጉራውያን መራኸቢ ቡዚሓን ኢደን ዝሓወሳሉ ናይ ምድንጋር ዘመተ ቡዙሓት ሰባት ከምዝተቐተሉን ኣማኢት ከም ዝቖሶሉን፣ ከምእውን ናዕቢ ናብ ካልእ ዞባታት ከምዝተዘርገሓን ሓቅነት ከምዘይብሉ እንዳፈልጡ ክዝርግሕዎ ዝጸንሑ ብናይ ሓሶት ዋዕዋዕ ገለ’ዶ ናብ ናዕቢ እንተምርሓ ብዝብል እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ ናይ ሓበሬታ እዋን ግን ኩሉ በኒኑ ተሪፉ።
ሓደ ካብቶም ቀንዲ ጉዳያት ቅድሚ እቲ ዕለት ናይ ምንዓዓብ’ዉን ብዝተፈላለየ መንገድታት ዝተዘርገሓ መንግስቲ ኤርትራ ሕጃብ ንደቀ ኣንስትዮ ከይክደና ኣብ ቤትምህርቲ ከምዝኸልከለ ዝብል እዩ ኔሩ። ስጋብ ሕጂ’ዉን ከምዚ ኣረዳድኣ ኣሎ። ዝተፈላልያ መራኸቢ ብዙሓን’ዉን ሓደ ከም መበገሲ ናይቲ ጉዳይ ገሊጸነኦ። ነዚ ብግርህነት ከም ሓቂ ዝወሰድዎ’ዉን ኣለዉ።
ሰራውር ናይ ሓበሬታን መጽናዕትን ማእከል ነዝን ካልኦትን ሕቶታት ንምንጻር ፈተነታት ኣካይዱ፣ በዚ መሰረት ኣብ ናይ ሎሚ መደብና ገለ ካብቶም ረኺብናዮም ዘለና ሓበሬታታት መንግስቲ ኤርትራ ደቂ ኣንስትዮ ከም ንቡር ወይ ልሙድ ርእሰን ክሽፈና ኣይከልከለን። እቲ ዝመጸ መምርሒ ነተን ፍጹም ተሸፊነን ዝኸዳ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዋላ ኣዕንቴን ዘይራኣይን እዩ። እዚ ብቡራካ ወይ ኒካብ ዝፍለጥ ዝምልከት እዩ።
ብተወሳኺ ኣብ ኣስመራ ኣርባዕተ ኣብያተ ትምህርቲ ብብሕቲ ዝምሓደራ ምንባርምረንን፥ መንግስቲ ድማ ከም ኩለን ካልኦት ክኾና ድሕሪ ምወሳኑ፥ እተን ሰልስተ ክትግብርኦ ከለዋ እታ ናይ ኣኽርያ ኣድማ ጌራ። ትሕቲ ሚእቲ ዝኾኑ መብዝሕታኦም ንኣሽቱ ዘካይድዎ ኣድማ ኣብ ሓጺር ደቓይቕ ፖሊስ ከምዝሃድእ ጌሮሞ። ሒጂ ኩለን እተን 4 ኣብያተ ትምህርቲ በቲ መንግስቲ ዝበሎ ጽቡቅ ጀሚረን ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ኣብ መደምደምታ ቤት ትምህርቲ ቀንዲ ሕብረትሰብ ዝህነጸሉ ትካል ኢዩ። ብጀካ ኣካዳማዊ ህንጸት ቤት ትምህርቲ ኣብ ምህናጽ ሓበራዊ ሃገራዊ መንነት ዓቢ ተራ ኣለዎ። እቲ ሕብረተሰብ ከም ኤርትራ ብዝተፈላለየ ሃይማኖታት፤ ባህልን ልምድታት ዘለዎም ብሄራት ዝቆመ ምዝኸውን ተራ ቤት ትምህርቲ ኣብ ምህናጽ ሓበራዊ ሃገራዉነት ወሳኒ ኢዩ። ሓበራዊ ሃገራዊ መንነት ኣብ ምሕናጽ ሓድነት ህዝብን ምርግጋእ ሃገርን ወሳኒ ስለዝኾነ ንትካላት ቤት ትምህርቲ ካብ ሃይማኖታዊ ትካላትን ሃይማኖት ናጻ ኮይነን ክመሓደራ ናይ ግድን እዩ።


text:
ኦላና ከበደ ኣብ ትሕቲ ዝብል ሰነድ ዝተኸሱ 21 ሰባት ክኾኑ ከለው ብስም ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ብተግባር ግብረ ሽበራ ንዝተፈረጀ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ እናዳሰርሑ መንግስቲ ንምግልባጥ ፈቲንኩም ብዝብል ኽሲ ከምዝተፈረዶም ጠበቕኦም ኣቶ ወንድሙ ኢብሳ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
“ሓደ ብነፃ ዝወፀ ክኸውን ከሎ እቶም 15 ድማ ካብ ሰለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ኣዋርሕን ክሳብ 13 ዓመታት ዝተፈረዶም እዮም።ኣብ ልዕሊ እቶም ሓሙሽተ ንመጻኢ ውሳነ ክውሃብ እዩ።ይግባይ ክንሓተሎም ከም እንኽእል ስለዝተነገረና ክንሓተሎም ኢና።”
እዞም 21 ተኸሰስቲ ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር 2008 ዓ.ም ካብ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ዝተኣስሩን ዝተታሓዝሉን ዝቐረቦም ክስን ድማ ብሽፋን ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ብሽርራ ንዝተፈረጀ ኦነግ ትሰርሑ ነይርኹም ዝብል ምዃኑ እቶም ጠበቓ ወሲኾም ገሊፆም።
ብኻልእ ዜና ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስ ኮንግረስ ሓዊሱ ኣብ መንጎ 22 ተኸሰትን ዓቃቢ ሕግን ዘሎ ምጉት ሎሚ’ውን ብይን ከምዘይሃበ ተፈሊጡ።
ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ተኸሰስቲ ከቕርቦ ዝነበሮ ናይ ድምፅን ምስልን ምስክር ብናይ ቤት ፍርዲ ናይ ስራሕ ቋንቋ ኣተርጊሙ ብዘይ ምቕራቡ ምዃኑ ቤት ፍርዲ ገሊፁ’ሎ።ንምንታይ ተተርጒሙ ከምዘይቐረበ ምስ መብርሂኡ ክቐርበሉ ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ኣቶ በቀለ ገርባ ሓዊሱ ኣርባዕተ ላዕለዎት ኣባላት ኣመራርሓ ኦፌኮ ዝርከቡዎም ኣብ ልዕሊ 22 ተኸሰስቲ ተግባር ሽበራ ፈፂሞም ክብል ቅድሚ ሓደ ዓመት ከምዝኸሰሶም ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሰላም ዝኸበርኩምን ዝኽበርክንን ተኸታተልቲ ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ኣብ ዙርያ’ዚ እናኸፍአን እናተሓላለኸን ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካ ኤርትራ፡ ካብ ዘለዎ ውህሉል ተመክሮ እንታይ’ዩ እቲ ጠንቅን መፍትሒኡን ከብረሃልና፡ ንተጋዳላይ ተወልደ ገብረስላሴ ምክትል ኣቦ-መንበርን ኣቦ-መንበር ፖለቲካዊን ፕሮፖጋንዳውን ቤት ጽሕፈትን ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ ዝገበርናዮ ሰፊሕ ቃለ-መጠይቕ ብድምጺ ምቅላሕና ዝዝከር’ዩ። ንርዝነት ናይ’ቲ ትሕዝቶ ኣብ ጻብጻብ ብምእታው ድማ እናሆ ናብ ጽሑፍ ገልቢጥና ንዝርገሖ ኣለና ሰናይ ንባብ!
ብ/ተወልደ ገብረስላሴ ዕድመና ኣኽቢርካ ስለዝመጻእካ ብስም ኩሎም ሰማዕቲ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ኣመስግን። ኣብ ደምበ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ መን’ዩ ተወልደ ገብረስላሴ፡ እንታይ’ከ ተርኡን ቦትኡን ኩሉ ስለዝፈልጦ ተወሳኺ መግለጺ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ምናልባት ተወልደ ኣብ ግዜ ቁልዕነቱን ንእስነቱን ኣብ መዳይ ትምህርትን ፖለቲካውን ከመይ ይነጥፍ ኔሩ ዝብል ግን ሰማዕትና ዝጽበዮ መልሲ ይመስለኒ’ሞ ድሕሪት ምልስ ኢልካ እንተተብረሃልና?
መልሲ፡ ብቐዳምነት ንዝተዋህበኒ ዕድልን ነዚ ዕማም’ዚ ንዝሰላስሉ ዘለው ብጾት ከምስግን እፈቱ። ቀጺለ ነቲ ዝቐረበለይ ሕቶ ክምልስ’የ። ብመሰረቱ ንሓደ ህጻን ይኹን መንእሰይ ኣብ ህይወቱ ኣብ ኣእምሮኡ ዝቕረጽዎ ነገራት ኣለው’ዮም። ንሳቶም ከኣ እንታይ’ዮም፡ ሓደ ስድራ ቤቱ ዝፈጥርሉ ጽልዋ ኣሎ። ካልኣይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብመማህራኑ ካብ ዝወሃቦ ትምህርቲ ዝቐርጾ ነገር ኣሎ። ሳልሳይ ከኣ ዝዓበየሉ ከባቢ ዝፈጥረሉ ጽልዋ ኣሎ። ኣነ ተወሊደ ዝዓበኽሉን ግዜ ንእስነት ዘሕለፍኩሉኑ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ኣብ’ቲ ርሱን ፖለቲካዊ ህይወት ዝካየደሉ ዝነብረ ከባቢ’ዩ። እዚ ናቱ ጽልዋ ዘሕደረ’ዩ ኣብ ህይወተይ። ብትምህርቲ ደረጃ’ውን ኣብ መባእታ ቅዱስ ዮሴፍ መባእታ ቤት ትምህርቲ ተማሂረ። ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ቤት ትምህርቲ ሃጸይ ዳዊት ዝተባህለ ናይ መንግስቲ ቤት ትምህርቲ ተማሂረ። ቀጺለ፡ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨሪሲቲ ኣትየ። መጀመርያ ናይ ሕጊ ትምህቲ ጀሚረ ኔረ። ግን ብኡ ኣይቀጸልኩን። ቀዲመ ኢኮኖሞክስ ቀጽዕን ድሒረ ናይ ሕጊ ክወስድ ዝብል ምርጫ ስለዝወሰድኩ ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ብኢኮኖሚ ኣብ ዩኒቨሪሲቲ ኣስመራ ተማሂረ። ካብ ብንእሽተይዪ ክብል እኽእል ጎና ጎኒ ምስ ትምህርተይ ኣብ ፖለቲካ ይነጥፍ ኔረ። ንኣብነት ኣብ እዋን ፈደረሽን ዝነበረ ፖለቲካዊ ረስኒ፡ ኣብ 1958 ዝተኻየደ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ናይ ተመሃሮ ናይ ሰራሕተኛታት ምንቅስቓሳት ከምኡ’ውን ኣብ ከተማ ከረን ዝተገብረ ባንዴራ ምውራድን ካልኦትን ብቐረባ እከታተል ኔረ። ቤተሰብ ብዛዕባ እቲ ዝኸይድ ዝነበረ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ እንታይ ኣበጊስዎ፡ እንታይ ይሓትት ኣሎ፡ መን’ዩ ዝብድል ዘሎ፡ እንታይ ‘ከ ክግበር ኣለዎ ይነግሩኒ ኔሮም’ዮም። ስለዚ ኣነ ልቢ እንዳዕበኹ፡ መቓልሕ ሰውራ ኤርትራ ድማ እንዳሰፍሐን እናበረኸን ምስ መጸ፡ ምስ ኩሎም መሓዙተይን መማህርተይን ከም ተማሃሮ ክንዋሳእ ጀሚርና። ብምኽንያት’ቲ ናይ ባህር-ዳር ናይ ተማህሮ ምንቅስቓስ ኣብ መላእ ኤርትራ ዝተኻየደ ተቓውሞ፡ ካብ ወለድን ተማሃሮን ዝተዋጽኡ ምስ’ቲ ስርዓት ዝዘራረቡ ኮሚቴታት ኔሮም’ዮም። ኣነ ድማ ኣብ ምምራሕ እሳተፍ ኔረ።
ካብ 1964 ድማ ቀጥታ ምስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ምትእስሳር ጀሚረ። ዝተዋህበኒ ዕማማት ድማ እፍጽም ኔረ። ምስ’ቲ ገድሊ ብቐጥታ ምትእስሳር ዝነበሮም ቤተ-ሰብ ማለት ኣኮታተይን ካልኦትን ስለዝነበሩ ብቐረባ እናተረዳዳእና ክንሰርሕ ሓጋዚ ኔሩ። ኣብ 1969 ናይ ቻይናን ካልኦትን ብመንገዲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝመጹና ዝነበሩ ኣገዳሲ ጽሑፋት ተቐቢልና ነንብብን ንዝርግሕን ኔርና። ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ ዝነበሩ ዓበይቲ መራሕቲ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ከም በዓል ተስፋይ ተኸለ ናብ ወላዲየይ ዝለኣኽ ዝነበረ ጽሑፋት ኮነ ምስ’ቲ ቃልሲ ዝተኣሳሰረ ደብዳቤታት ኣነየ ዘንብቦ ኔረ። ኣብ ዩኒቨሪሲቲ ምስ ኣተኹ’ውን ብዝሓየለ መልክዑ ኣብ ምንቅስቓስ ማሕበር ተማሃሮ ዩኒቸሪስቲ ኣስመራ ክሳብ ብዝለዓለ ኣመራርሓ ኮይነ እዋሳእ ኔረ። ስለዚ ነቶም ኣብ ዩኒቨሪሲቲ ዝነበሩ ኮነ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝነበሩ ተማሃሮ ተወዲቦም ኣብ ቃልሲ ተራኦም ክገብሩ ነነቓቕሕን ንጉስጉስ ኔርና። ብድሕሪ’ዚ ብስርዓት ደርጊ ከቢድ ናይ ቅንጻላን ምእሳርን ኩነታት ምስ ኣጋጠመ ኣነ ድማ ከም ኣብ ውሽጢ ኮይነ ዝዋሳእ ዝነበርኩ መጠን ካብ’ቶም ተደለይቲ ሓደ ስለ ዝነበሩ ንሜዳ ወጺኣ፡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፈ።
ሕቶ፡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣበየናይ ዓመት ተሰሊፍካ?
መልሲ፡- ቅድሚ’ቲ ጠቕሊልና ዝወጻእናሉ ብዙሕ ግዜ ክንስለፍ ፈተነታት ንገብር ኔርና ኢና። እንተኾነ ግን ኣብ ከተማ ኮይንካ ዝዕመም ዝዓበየ ጉዳያት ስለ ዝነበረ፡ ካብ ኣብ ሜዳ ወጺእኩም ተበርክትዎ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኮይንኩም ተበርክትዎ’ዩ ዝዓቢ ኢሎም ይመልሱና ኔሮም። ብዝኾነ ግን ኣብ 1974’የ ንሜዳ ወጺአ።
ሕቶ፡- ሕራይ ብ/ተወልደ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ 4/2014 ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ኣካይዱ ኔሩ፡ እሞ ውድባዊ ጉባኤ ከመይ ኔሩ?
መልሲ፡- ንሕና ውድባዊ ጉባኤ ንምግባር ክሕሰብ እንከሎ ሰፊሕ ቅድመ ምድላዋት ክግበር ከም ዘለዎ ኢና ንርኢ። ስለዚ ከኣ እዚ ኣብ ወርሒ 4 ዝተሰላሰለ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ጽፉፍ ቅድመ ምድላዋት ዝተገብረሉ ኔሩ። እቲ ንጉባኤ ዝምልከት ሰነዳት ብኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣቐዲሙ ስለ ዝተዳለወ ኣብ መሰረታት ወሪዱ ኣድላዪ ምይይጥ ተጌርሉ፡ እናተመሓየሸ ስለዝመጸ ጽፉፍ ቅድመ ምድላው ኔሩ ክብል እኽል። ኣብ ድሮ ጉባኤ ውድባዊ ሰሚናር ተኻየዱ’ዩ። እቲ ሰሚናር ኣብ መሰረታዊ መድረኻዊ ሕቶታት ማእከሉ ጌሩ ዝተኻየደ’ዩ ኔሩ። ስለዚ ጉባኤና ሰፊሕ ደሞክራስያዊ ተሳትፎ ዝነበሮ ዕውት ጉባኤ ኔሩ። ጉባኤና ኣብ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮ፣ ህንጻ-ሕጊ፣ ፖለቲካዊ ውሳኔታት፣ ኣብ ሕቶ ፖለቲካዊ መሪሕነት፡ ኮታ ኩሉ እቲ መስርሕ ግሉጽነትን ደሞክራስያውነትን ኣገባብ ዝተኸተለ ኔሩ። እዚ ጉባኤ’ዚ ካብ’ቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝሰፍሐ ነቶም መሰረታዊ ዕላማታትና ከነዕምቖም ከነነጽሮም ዝገበረ ኩነታት’ዩ ኔሩ። ነቶም መሰረታዊ ዕላማታትና ኣብ ምምሕያሽ ኣብ ምምዕርራይ ኣነጺርካ ኣብ ምቕማጥ ናይ ሎሚ ዝዓሞቐ ኔሩ ክንብል ንኽእል ኢና።
ሕቶ፡- ኣብ ወርሒ 4/2014 ዝተኻየደ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ናይ ዝሓለፉ ጉባኤታት ብምንታይ ይፍለ ኣበይ’ዩ እቲ ፍልልይ ነሰማዕትና እንተተነጽረልና?
መልሲ፡- ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤና ካብ’ቶም ዝሓለፉ ጉባኤታት ዝፈልዮ ነገር እንተደኣ ሃልዩ ከምቲ መጀመርያ ዝበልክዎ፡ ብግዜ ኣንጻር ክንሪኦን እንከለና በቲ ዝተመደበሉ ግዜ’ዩ ተኻይዱን ተዛዚሙን። ቅድሚ ሕጂ ነቲ ግዜ ዝዳፋእ ጸገማት የጋጥመና ኔሩ’ዩ። እቶም ካብ ወጻኢ ዝመጹ ብጾት ካብ ስራሕ ኣፍቂዶም ስለዝመጹ እቲ ሓላፍ ዘለፋ ኣካይዳ ዝወለዶ ግዜ ምዝባዕ ተጽዕኖ ይፈጥረሎም ኔሩ። ብኡ መጠን ከኣ ነቲ ጉባኤ ብጠቕላላ ማለት’ዩ። እዚ ኣብ ወርሒ 4/2014 ዝተሰላሰለ ጉባኤን ግን፡ ኣቐዲሙ ንኹሉ ኣብ ግምት ዘእተወ መደባት ተሰሪዑ በቲ ዝተመደበሉ ከኣ ከይዱ። ካልእ ፍሉይ ዝገበሮ ድማ ካብ’ቲ ካብ ምምሕደራ ህግደፍ ወጻኢ ኮይኑ ዘሎ ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ናይ ህዝቢ ተወከልቲ ዝተሳተፍዎ ምንባሩ’ዩ። ምኽንያቱ እቲ ካልእ ንዞባታት ጨናፍርን ዕጡቕ ኣሃዱታትን ተወኪሉ ዝመጸ በቲ ልሙ ኣሰራርሓ መሰረት ዝተሳተፈ’ዩ። ከም’ቲ ልዕል ኢለ ዝጠቕስክዎ ከኣ ብዕምቆቱ ካብ’ቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተኻየደ ዝፈልዮ ኔሩ።
ሕቶ፡- ሕራይ ውድብና ከም ሓደ ደሞክራስያዊ ውድብ ካብ ጉባኤ ናብ ጉባኤ ጉዕዞ ሰለስተ ዓመት ከመይ መጺኡ ተገምጊሙ’ዶ፡ እንተተገምጊሙ ውጽኢቱ ከመይ ኔሩ?
መልሲ፡- ኣቐዲምና ቅድሚ’ቲ መድረኽ ናይ ጉባኤ ውድባዊ ሰሚናር ኣካይዳና ኔርና። እዚ ዝገበርናሉ ምኽንያት ነቲ ጭቡጥ ውድባዊ ኩነታትና ውድዓዊ ኩነታት ናይ’ቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልስን እንታይ ይመስል ንምምዛን መታን ክሕዝግዘናዩ። ካብ’ቶም ኣብ’ቲ ሰሚናር ንኽትዕ ዝቐረቡ ኣርእስታት ባዕላዊ ውድባዊ ኩነታትና ብፍላይ ኣብ ሕቶ ውደባ ከመይ ኣለና ዝብል ዝርኢ ኔሩ። ብሰፊሕ ድማ ሰብ ተዘራሪብሉ ተኽቲዕሉ፡ ኣብ ክሊ’ዚ ኣብ መዳይ ፖለቲካ፣ ቁጠባ፣ ወተሃደራዊ፣ ማሕበራዊ፣ ዲፕሎማስያዊ ከመይ ጸኒሕና ዝብሉ ተፈትሾም’ዮም። ኣብ’ዚ ሰሚናር ዳርጋ ፍርቂ ናይ’ቲ ንጉባኤ ክሕዞ ዝነበሮ ዛዕባታት ስለዝተወገነ ብብዙሕ ሸነኹ ሓጋዚ ኔሩ። መሪሕነት ናብ’ቲ ጉባኤ ናይ ሰለስተ ዓመት ሰፊሕ ጸብጻብ’ዩ ኣቕሪቡ። ስለዚ እቶም ኣብ ሰሚናር ዘይተሳተፎ ዘልዕልዎ ሕቶታትን መብርሂታትን እንተዘይኮይኑ መብዛሕቲኡ እቲ ክትዓት ዘድልዮ ነገራት ኣብ ሰሚናር ስለዘትወደአ፡ ምግባር ውድባዊ ሰሚናር ኣብ ምቅልጣፍ መደባት ጉባኤ ኣወንታዊ ኣስተዋጽኦ ኔርዎ። እቲ ዝተገበረ ገማግም ኣወንታዊ ኔሩ። ውድብና ኣብ ዙርያ እቲ ቃልሲ ናይ ገዛእ ርእሱ ድኽመታት ከም ዝነበርዎ ክርኢ ክኢሉ’ዩ። እቲ ኣባል ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ስለ ዝመጸ ብዙሓት ጉዳያት’ዮም ተላዒሎም። ካብን ናብን ጸብጻባት ኣብ ምምሕልላፍ ዝረአ ጸገማት፡ ሓበሬታ ኣብ እዋኑን መስኖታቱ ሓልዩ ዘይኸደሉ ኣጋጣሚታት ኣሎ፡ ብደረጃ መሪሕነትን መሰረታትን ዝነበሩ ናይ ኣፈጻጽማ ድኽመታት ብዝምልከት ከበይ ይብገሱ፡ ከመይ’ከይ ይፈወሱ ሕሉፍ ጸገማት ርኢና መጻኢ መደባትና ኣብ ምዕራይ ክንርኢ፡ ዝሕግዝ ገምጋም ተኻይዱ። ሓባራዊ ኣገንዝቦ ድማ ዝተታሕዘሉ ዕውት ሰሚናር ኔሩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ሕቶ፡- ሕራይ እቲ ዝተገብረ ገምጋም ከምቲ ዝበልካዮ ጽቡቕ ኔሩ ግን፡ ውጽኢቱ ኣብ ውሽጥና ጥራሕ ተሓጺሩ ዝተርፍ ድዩ ወይ ህዝቢ ክመሃረሉ ብዘኽእል ዝተታሕዘሉ መደብ ኣሎ?
መልሲ፡- እቲ ዕላማ መጀመርያ ንውሽጥና ኣብ ስራሓትና ዘጋጥሙና ዕንቅፋታት፡ ባዕላዊ ወይ ውድዓዊ፡ ናይ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ወይ ኣፈጻጽማ ብደቂቕ ንምርኣዩ። ቀጺልና ውጽኢት ናይ’ዚ በብደርጅኡን ከከም ኩነታቱን ህዝቢ ክምሃረሉ ክሕገዘሉ ንምግባር’ዩ። ንኣብነት እንታይ’ዮም እቶም ዘጋጥሙና ዓበይቲ ጸገማት ዝበሃሉ ከም ውድብ ብግቡእ ፈሊጥና ህዝቢ ክፈልጥ ብኡ መጠን ኣወንታዊ ግደኡ ክጻወት ምግባር’ዩ እቲ መደብ። እዚ ሕጂ ብደምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኣቢልና ነሕልፎ ዘለና ኣካሉ’ዩ። ኣብ ውድብና ኣብ ምቁጽጻርን ምጽብጻብን ዝጸንሐ ሕጽረታት ብጽፈት ክእረም ኣለዎ ዝብል እምነት ኣንቢሩ’ዩ። እቶም ኣብ ውድብና ድኽመታት ኢልና ንሪኦም፡ ነቲ ካብ ውድብና ወጻኢ ዘሎ ደምበ ተቓውሞ ብሓፈሻ’ውን ብተዘዋዋሪ መንገዲ ዘገልግሉ’ዮም። ስለዚ ከም’ቲ ኣብ ደምዳሚ መግለጺ ናይ ጉባኤና ተገሊጹ ዘሎ ሓንሳብ ፈይ ኣቢልካ ዝሕለፍ ዘይኮነስ፡ ንቕድሚት ብዕምቆት ክግለጽ’ዩ።
ሕቶ፡- ኣብ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ብሓፈሻ፡ ኣብ ሕቶ ሓድነት ድማ ብፍላይ ዝተደዋወሰ ኣገንዝቦታት ከም ዘሎ፡ ነዚ ንምግራሕ መታን ክሕግዝ ድማ ኣብ’ቲ ድሮ ጉባኤ ዝተኻየደ ውድባዊ ሰሚናር፡ ሓደ ጽሑፍ ቀሪቡ ከም ዝተዘተየሉ ኣብ እዋኑ ተቓሊሑ ኔሩ፡ ስለምንታይ’ዩ ንሕቶ ሓድነት ቀዳምነት ሂብካ ሰብ ከመያየጠሉ ዝተገብረ?
መልሲ፡- ሕቶ ሓድነት ብመጀመርያ ክሳብ ሕጂ መሊኡ ፍታሕ ዘይረኸበ ማእከላይ ሕቶ ናይ ህዝብና’ዩ። ስለዝኾነ ከኣ ነዚ ትኹረት ክንህቦ ግድን ይኸውን። ብካልእ ሸነኹ ከኣ ንሕና ኣካል ኣምሳል ደምበ ሓይልታት ተቓውሞ ኢና። ብውልቀ ውድባት ንገብሮ ርክባትን ዝምድናታትን ኣሎ፡ ዝተመሰረተ ልፍንታዊ ግንባር ኣሎ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣሎ። ስለዚ ከመይነት ሕቶ ሓድነትን ኣተገባብርኡን ኣብ ውሽጥና’ውን ወትሩ ዝዓል ሕቶ ስለዝኾነ፡ ኣብ ምንታይ ዝተሰረተ፡ ምስ መን፡ ብኸመይ ሓድነት ንገብር፡ ብኸመይ’ከ ተመሓዚና ንሰርሕ ዓሚቕ ሓባራዊ ኣረኣእያ ምሓዝ ዘድልዮ ስለ ዝነበረ፡ መጀመርያ ንውሽጥና ኣገንዝቦታትና ንምስትኽኻል ዝዓለመ’ዩ። ቀጺልና ምስ’ቶም ዝበልናዮም ውልቀ ውድባት ግንባራትን ባይቶን ከ ከመይ ዝብል ክግምገም ስለ ዝነበሮ ነዚ ኩሉ ኣብ ግምት ዘእተወ’ዩ ኔሩ እቲ ዛዕባ። ንውሽጥና ከም ውድብ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ሓደ ኣረኣእያ ኣለና’ዶ የብልናን ብግቡእ ምስ ገምገምና፡ ንሕቶ ሓድነት ዝምልከት ዝቐረጽናዮ ፖሊሲ ኣሎ። ሓደ ናብ ምሉእ ምትሕንፋጻዊ ሓድነት ዘብጽሕ መርሆ ኣሎ። ካልኣይ ናብ ሕቶ ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ዘሰጋግር መርሆ ኣሎ። ሳልሳይ ናብ ስሙር ሃገራዊ ግንባር ዘሰጋገር መርሆ ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ ብሰላም ተኸባቢርካ ትንበረሉ ሜላ ኣሎ። ስለዚ ኣብ’ዞም ከም’ዚኦም ዝበሉ ፖሊሲታት ከመይ ጸኒሕና እቲ መስርሕ ከመይ ይኸይድ ኣሎ ወይ ከመይ ኣሎ፡ ኣተሓሕዛና ስነ-ፍልጠታዊ ድዩ ኣይኮነን ኣብ ውሽጥና ንውሽጥና ክንግምግም ኔሩና። ከም’ዚ ምስ ገበርና እሞ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ከመይ ንዋሳእ ኣለና፡ እቲ ግንባራት ከመይ ይኸይድ ኣሎ ዝብል ብጭቡጥ ክንርኢ ንኽእል። ከምኡ ድማ ጌርና። ኣብ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ንውድብና ገምጊምና፡ ነቲ ደምበ ተቓውሞ ድማ ገምጊምና።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ኣብ’ቲ ደምበ ተቓውሞ ብዙሕ ሃጓፋት ተፈጢሩ ኣሎ። ብዙሓት ምንቅስቓሳት ይረኣዩ ኣለው። ብሓንሳብ ሓቢርካን ተኸባቢርካን ከመይ ትቓለስ ዝብል ግን ሓደ ተረድኦ የለን። እዚ ርእሱ ዝኸኣለ ጸገም’ዩ። ኣብ’ዚ እንታይ ክንገብር ኣለና ዝብል ሕቶ ንኽንምልስ ድማ እቲ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ኣዳሊና መድረኽ ከፊትና ክንሪኦ ግድነት ኔሩ። ካብኡ ተማሂርና ንቕድሚ ከመይ ኢና ክንሰርሕ እንኽእል፡ እቲ ዝሓዝናዮ መትከላዊ እምነት ብልክዕ ይኸይድ ኣሎ’ዶ ወይስ ገለ ለውጢ ክንገብር ዘድልዮ ጉዳይ ኣሎ ዝብል ክንመዝን ተደላይነቱ ዕዙዝ ኔሩ። ስለዚ ነዚ ንሕቶ ሓድነት ካብ’ቶም ቀዳምነት ክተሓዙ ዘለዎም ዛዕባታት ሓደ ሰሪዕና፡ ከም ሓደ እዋናዊ ተባራዒ ሕቶ፡ ንውሽጥና ንህዝብና ንደምበ ተቓውሞ ከመይ ይጸሉ ክንርኢ ባህሪያዊ ኔሩ። ምኽንያቱ እዚ ሕቶ’ዚ ኣዝዩ ኣሰቃቒ ሕቶ’ዩ። ሎሚ ሓድነት ጌሮም ይበሃል ጽባሕ ይፈናጨሉ፡ ኣብ ህዝቢ ስኽፍታን ተስፋ ምቑራጽን ስምዒታት ፈጢሩ ዘሎ ጉዳይ’ዩ። ስለዚ ካብ ናይ ምንጽጻግን ዘይሃናጺ ውድድራትን ተገላጊልና፡ ነዚ ኣሉታዊ ተመክሮ’ዚ ከመይ ንሓልፎን ብሓባር ህዝብን ሃገርን ነድሕን ዝብል ግድን ክለዓል ዝነበሮ ሕቶ’ዩ። ህዝብን ሃገርን ከድሕን እንተደኣ ኮይና ኣነጺርና ነዚኣ ክንምልስ ስለዝነበረና ከምኡ ተጌሩ።
ሕቶ፡- ሕራይ ጉባኤ እንታይ ውሳኔታት ኣሕሊፉ ጽሙቕ ኣቢልካ እንተትገልጸልና?
መልሲ፡- ጉባኤ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት’ዩ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉ፡ ሓደ ህልዊ ሃገራዊ ኩነታት እንታይ ይመስል ገምጊሙ ብኡ መሰረት ውሳኔ ኣሕሊፉ። ካልኣይ ንደምበ ተቓውሞ ዝገጥሞ ዘሎ ጸገማት ብሓፈሻ፡ ሕቶ ሓድነት ከኣ ብፍላይ ኣመልኪቱ ውሳኔ ኣሕሊፉ። ሳልሳይ መንእሰይ ወለዶ ዝበጽሖ ዘሎ ወጽዓታት፡ ዘካይዶ ዘሎ ቃልስን ስጥመትን ንጹርነት ኣወዳድብኡን ዝመልከት። ራብዓይ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ትማሊ ዘመስከራኦ ሓርበኝነት ሎሚ በዚ ጸረ-ህዝቢ ስርዓት ዝበጽሐን ዘሎ ወጽዓን ውዳበአን ኣሐይለን ከመይ ክቃለሳ ከም ዘለዎን ዝምልከትዩ። ሓምሻይ ተሳትፎ ኤርትራዊ ምሁር ዝምልከት’ዩ። ኤርትራዊ ምሁር ትማሊ ናቱ ግደ ምስ’ቲ ኩሉ ዘጋጠሞ ኣገላሊ ተጻብኦታት ልዑል ኔሩ። እሞ ኣብ’ዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ብምልኣት ከይሳተፍ ዝዕንቅጾ ዘሎ ባዕላውን ወድዓውን ኩነታት እንታይ’ዩ ዝብል ተገምጊሙ ሓደ ውሳኔ ካብ ዝተወስደሉ’ዩ። ሻድሻይ ንጸገማትን መፍትሒታትን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝምልከት። ሻብዓይ ኣብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ባይቶ ዘሎ ጸገማት መንጸብረቕታ ኣብ’ተን ፖለቲካዊ ውድባት ዘሎ ጸገማት ምዃኑ ኣብ ጸብጻብ ብምእታው፡ እቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ካብ ኪዳን ወጻእን እናተባህለ ኣብ ክንዲ ዝኸይድ፡ ብዝተወደበ መልክዕ ብሓደ መርሆ ክኸደሉ ዘለዎ ኣንፈት ክምስረት ከም ዘለዎ ዝረኣየ ውሳኔ። ሻምናይ ንዋሕዚ ስደትን ሓደጋ ስደትን ዝምልከት …ወዘተ ኔሩ።
ሕቶ፡- መንእሰያት ሕጂ ካብ’ቲ ቅድም ኢሉ ዝነበረ ብዝሓሸ ኣብ ቃልሲ ይሳተፉ ኣለው’ዮም። ክሳተፉ እንከለው ግን ምዕሩይ ኣተሃላልዋን ስጡም ውደባን የብሎምን። ብዙሓት ናይ ማሕበር መንእሰያት ዝብሉ ውደባታት ንርኢ ኣለና ኢና። ስለዚ ንሕና ብመሰረት ፖለቲካዊ ውሳኔና ብኸመይ ኢና ክንደጋገፎም፡ ከመይ ክኸዱ ጸኒሖም ሕጂ’ኸ ከመይ ክኸዱ ኢና ንርኢ?
መልሲ፡- ንሕና ኣብ ውደባ ናይ ማሕበር መንእሰያት ብዝምልከት ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ጀሚርና ርእይቶና ብንጹር ኣቐሚጥና ኢና። እቲ መንእሰይ ወለዶ ጩራ ናይ ደሞክራሲ ካብ ዘይብሉ ኩነታት ኣብ ማሕበራዊ ህይወቱ ተጎዲኡ ካብ ጸልማት’ዩ ዝመጽእ ዘሎ። እቲ ጸገም ብወድዕነቱ ከምኡ ምዃኑ ብልክዕ ክንግንዞቦ ኣለና። ነዚ ህልዊ ጸገም’ዚ ብግቡእ ክንርዳእ እንተኽኢልና ጥራሕ’ዩ ኣብ ምፍትሑ ሓጋዚ ተራ ክንጻወት ንኽእል። እዚ ብኸምዚ ተጎዲኡ ዝመጽእ ዘሎ መንእሰይ ሞራሉ ሓፍ ክብል ብዙሕ ጻዕሪ የድሊ። ካብ ዝሓለፉ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ ኣብ በብከባቢኡ ክገብሮ ዝጸንሐን ዘሎን ምንቅስቓሳት ነቲ ቃልሲ ዘተባብዕ’ዩ። ከም ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ውን ክውሰድ ይከኣል። እንተኾነ ግን ኣብ’ዚ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ቀዳምነት ሂብና ንረባረብ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ ወቕቲ፡ ከም መንእሰይ ልዑል ተርኡ ክጻወት ስጡም ውደባ ክፈጥር ኣለዎ። ካብ ሕሉፍ ጌጋታት ናይ ሰውራ ኤርትራ ትምህርቲ ክወስድ ይግባእ። በበይኑ ተበታቲኑ ኣድማዒ ስራሕ ክሰርሕ ስለዘይኽእል፡ ኣብ ሓደ ማሕበር ዝጥርነፈሉ መንገዲ ክፍጠር ኣለዎ። ምኽንያቱ ብሓደ ተጠርኒፍካ ጸረ’ቲ ስርዓት ንምቅላስ ዝኽልክል ኩነታት የለን። ነጻ ናይ ሓባር ማሕበር ምምስራት ማለት ናይ ሓደ ወይ ናይ’ቲ ካልእ ጸጊዕ ምዃን ማለት ኣይኮነን። ማሕበር መስሪቶም ምስ ኩሎም ናይ ለውጢ ሓይልታት ሸራ ብዘይብሉ ኣገባብ ክኸዱ ክሰርሑ ይኽእሉ’ዮም። ከም’ዚኣ እንተጌሮም ኣብ’ቲ ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካ ናቶም ኣወንታዊ ደፋኢ ኣበርክቶ ክገብሩ ከኽእሎም’ዩ። እቲ ዝምስረት ናይ መንእሰያት ማሕበር ናይ ሓባር’ዩ። ነፍስ ወከፍ መንእሰይ ኣብ ማሕበር መንእሰያት ኮይኑ እንዳሃለወ፡ ምስ ዝኾነ ዝሰማመዖ ፖለቲካዊ ውድብ ኣትዩ ከይቃለስ ዝኽልክሎ የለን። ኣባል ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ኮይንካ እንዳሃለኻ ብተመሳሳሊ ኣብ ካልእ ፖለቲካዊ ውድብ ኣባል ምዃን ኣይከኣልን። ኣባል ማሕበር መንእሰያት ኮይንካ ኣባል ፖለቲካዊ ውድብ ምዃን ግን ጸገም የብሉን። ንፖለቲካዊ ኣረኣእዩ ኣብ ክሊ’ቲ ፕሮግራም ኮይኑ ክውሳእ ዝኽልክሎ ነገር የለን። ስለዚ ናትና ተረድኦ መንእሰያት ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ኣባላት ይኹኑ ብዘይገድስ፡ ናይ ሓባር ማሕበር ክምስርቱ ይኽእሉ’ዮም ዝብል’ዩ። ካብ ሕሉፍ ተሞክሮ ተማሂሮም ካብ ምንጽጻግ ድሒኖም፡ ንኹሉ ክፍልታት ሕብረ-ተሰብና ዝሓቁፍ ናይ ሓበር ሰፊሕ ሃገር ለኸ ማሕበር ክምስርቱ ዝሓሸዩ ኢልና ኢና ንርኢ።
ኣብ’ዚ እቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኣብ ኩሉ ሸነኻ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ክተሓባበሮም ኣለዎ። ኣወንታዊ ደገፋት ክገብረሎም ኣለዎ። ንሳቶም ከኣ ርእይቶታት ክሰምዑ ቅሩባት ክኾኑ ኣለዎም። ምስ ርእይቶኦም ዝሰማምዕ ሓጋዚ ዝበልዎ ርእይቶ ይቕበሉ። ሓጋዚ ኣይኮነን ኣይሰማመዐናን ዝበልዎ ኸኣ ይነጽግዎ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ’ውን ኣሎ። እዚ ሰፊሕ ግንባር’ዚ ናይ ሓደን ናይ ክልተን ኣይኮነን ናይ ኩሉ’ዩ። ኣካሉ ኮይኖም ክሰርሑ ይኽእሉ’ዮም። ልዕሊ ኩሉ ኣብ’ዚ ትኹረት ክገበረሉ ዘለዎ ብፍላይ ከም መንእሰይ ወለዶ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ምምጻእ’ዩ። ሰውራ ኤርትራ ብባህሪኡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሰውራ እንዳሃለወ ስለምንታይ ኣይተዓወተን ዝብል ሕቶ ክምልሱ እንተኽኢሎም’ዮም ዝዕወቱ። መንእሰይ ካብ ድሑር ኣተሓሳስባታት ተናጊፉ ህዝባዊ ኣረኣእያ ዝጨበጠ ክኸውን ይግባእ። ምኽንያቱ ኣብ ድሑር ኣተሓሳስባ እንተደኣ ተቖማጢዑ ክጥርንፍ ኣይክእልን’ዩ። ኣብ ድሕረት ተረግሪግካ ክትጥርንፍ ስለዘይትኽእል። ድሑር ኣረኣእያ ህዝባውን ሃገራውን ኣረኣእያ ማእከሉ ኣይገብርን። ናይ ወዲ ዓደይ ወዲ ከባብየይ ዝብል’ዩ ማእከሉ ዝገብር። እዚ ከኣ ናይ ምብታን ደኣምበር ናይ ምዕራይ ተራ ክጻወይ ኣይክእልን። ስለዚ ካብ’ዚ ዝደሓነ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያታት ዝወነነ ክኸውን ንሱ በርቲዑ ክዋሳእ ኣለዎ፡ ካብ ቅድሚኡ ዝነበረ ብዕድመን ብተመክሮን ብዙሕ ትምህርቲ ክቐስም ይኽእል’ዩ። እቲ ካልእ ድማ ክደጋገፎ ቅሩብ ክኸውን ይግባእ።
ካልኣይ ክፋሉ ይቕጽል
ወርሒ ሓምለ 2014


text:
ራብዓይ ኣኼባ መርበብ ቋንቋ ኣደ
ራብዓይ ኣኼባ መርበብ ቋንቋ ኣደ ካብ ዕለት ፪፱-፫፩ ነሓሰ ኣብ ታሊን፡ ርእሲ ከተማ ኤስቶኒያ፡ ተኻዪዱ። እዚ ኣኼባ'ዚ ካብ ምሉእ ሽወደን ዝመጹ መምህራን ቋንቋ ኣደን ሓለፍቶምን ፰፭ ተኻፈልቲ ነይሮምዎ። ብዝሒ መርበብ ቋንቋ ኣደ ክሳዕ ሕጂ ፴ በጺሑ ኣሎ።
ኣብ"ዚ ናይ ሰለስተ መዓልታት ኣኼባ'ዚ፡ ምልውዋጥ ዝተዋህለለ ተኽእሎታት ተኻዪዱ። ሓለፍቲ መርበባት ዝገበሩዎ ሓደስቲ ምዕባለታት ኣርእዮም። ኣብ ርእሲ'ዚ ብዛዕባ ዘሎ ኵነታትት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኣብ ኵሉ ደረጃታት፡ ካብ መዋእለ ሕጻናት ጀሚርካን መምህራን ቋንቋ ኣደን ተዘትዩ። ሓለፍቲ ቋንቋ ኣደ፡ ብዛዕባ ምምሕያሽ ኵነታት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደን መምህራን ቋንቋ ኣደን ዘሎዎም ሓሳባት ኪዛተይሉን ናብ ሃገራዊ ምምዕባል ትምህርቲ ኬቕርቡዎን ለበዋ ቀሪቡሎም።
ኣብ ርእሲ'ዚ፡ ብዛዕባ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ብርሑቕ'ውን ተዘትዩ። ብዛዕባ'ዚ መምህራን ቋንቋ ኣደ ማታር ጃይተህን ምንያ ጸጋይን ሓበሬታ ሂቦም።
ተኻፈልቲ ኣኼባ፡ ቅድሚ ኣኼባ ምጅማሮም፡ ነቲ ከተማ ዘይሮሞን ብዛዕባ እቲ ከተማ ዚኣክል ሓበሬታ ተዋሂቡዎምን።
እቲ ኣኼባ ዕዉት ነይሩ። ጻዕሪ ትካል ሃገራዊ ምምዕባል ትምህርቲ፡ ተመሃሮ ሰብ ብዙሕ ቋንቋ ኰይኖም ትምህርቶም ብግቡእ ዜሳልጡሉን ኪዀኑ፡ መምህራን ቋንቋ ኣደ ኸኣ፡ እቲ ዜድልዮም ተወሳኺ ትምህርቲ ወሲዶም ናብ ዝሓሸ ዓይነት ኣሰራርሓ ዚሰግሩሉ መንገዲ ምድላይን ኢዩ።
መርበብ ቋንቋ ኣደ ትግርኛ ኣብ'ዚ ኣኼባ'ዚ ዚካፈል ዘሎ ንሳልሳይ ግዚኡ ኢዩ።
ስእላዊ መግለጺ ገለ ካብ'ቲ ዝነበረ ንጥፈታት፡-


text:
ፖሊስን ወታደራትን ኬንያ ካብ ሕዳር 2011 ክሳብ ለካቲት 2012 ኣብዘሎ እዋን ንኣማእቲ ዓሌት ሱምሊያን ስደተኛታት ሱማሊያን ብመግረፍትን ካልኦት ምንክልባታትን ከምዝጋፍዕዎም Human Rights Watch ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣፍሊጡ።እቶም ተፈፂሞም ዝተብሃሉ በደላት ኬንያ ኣብ ውሽጢ ሱምሊያ ናይ ዘካየደቶ ወታደራዊ ምትእትታው ምስ ኣል-ሸባብ ርክብ ዘለዎም ኣኽረርቲ ዝወሰድዎ ምፍዳይ ሒነ እዩ።
Human Rights Watch ኣብ ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ንጉዳይ ምብራቕ ኣፍሪካ ዝከታተላ ኒኢላ ጎሻል ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ኣብ ክንዲ ንሓልታት ፀጥታ ኬንያ ዒላማ ኣብ ልዕሊ ዝገበሩ ውልቀ ሰባት ኣድላይ ምፅራይን ምርመራን ክገብሩ ሓይልታት ፀጥታ ኬንያ ኣብ ሰሜን ምብራቕ ኬንያ ንዝርከቡ ዓሌት ሱማሊያ ንዝረኸብዎ ብዘይ ኣፈላላይ ይኣስሩን ይብድሉን ኢለን።
እቲ ተሓላቒ መሰላት ፆታዊ ምድፋር፡ፈተነታት ወሲባዊ መጥቓዕትታት፡ምዝራፍን ምዕናውን ንብረት ምፍፃሞ ምስናዱ ሓቢሩ’ሎ።ከም መብርሂ ጎሻል ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ብዓይነን ከምዝረአያ ሓቢረን።
ምኽትል ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኬንያ ቻርለስ ኦዊኖ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል እቲ ነቐፌታ ሃናፂ’ዃ እንተኾነ ተበዲልና በሃልቲ ሻቐሎቶም ኣብ ክናዲ ናብ ትካላር ተሓለቕቲ መሰላት ናብ ፖሊስ ከቕርቡ ኣለዎም ኢሎም።


text:
ብፕረዚደንት`ቲ ኽልልን ተሓባበርቱን ግህሰት ሰብኣዊ ይፍጸም ክሳብ ኣብ ወጻኢ ንእንነብር ኣባላት`ቲ ማሕበረሰብ ከይተረፈ ከፈራርሑና ይፍትኑ ዝብሉ ተወላዶ ኽልል ሶማሌ: ክስታቶም ንድምጺ ኣሜሪካ ነጊሮም።
`ዱልሚ ዲድ` ዝብል ማሕበር`ዮም ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር መስሪቶም፡ `ፍትሒ ንሓትት` ንምባል`ዩ። ኣብ`ታ ተወላዶ ሶማሌ ብብዝሒ ዝቕመጡላ ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ዝነብር ኣቦ-መንበር`ታ ማሕበር ዑመር ዶል፡ ማሕበሮም ፡ ፕረዚደንት`ቲ ኽልል ብዘይ ሓታቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርድዎ ዘለዉ በደል ንኸብቅዕን ነባሪ ፍታሕ ንምንዳይን ዝሰርሕ`ዩ ይብል። ኣተሓሒዙ፡ ኣብ ኽልል ኢትዮ-ሶማሌ፡ ስግኣት ነጊሱ፡ መንእሰያት ኣብኡ ክጸንሕሉ ዝኽእል ተስፋ ስለዝሰኣኑ ንሓደገኛ ስደት ተቓሊዖም ኣለዉ፡ ከምኡ`ውን ካልእ መልሲ ዘይተረኸበሎም ብዙሓት ሕቶታት ኣለዉ ይብል።
“ኩሉ ሰብ ብፍርሒ`ዩ ዝነብር፡ ኣብያተ ማእሰርቲ መሊኦሞ`ዮም። ሰብ ብዘይምኽንያት ይእሰር፡ እንተተዛሪብካ ወይ ንእሽቶ ሕቶ እንተሓቲትካ ቤት ማእሰርቲ ኢኻ ትኣቱ፡ ሰብ ጨኒቕዎ`ዩ ዘሎ፡ መግቢ የለን፡ ማይ የለን። ኩሉ ዝተማህረ ካብ ሃገሩ ይወጽእ ኣሎ ። እዞም ኩሎም ብሱዳን ንሊብያ ኣብ ሽግር ወዲቖም ንሰምዖም ዘለና፡ ኣብ ክልሎም ተስፋ ስኢኖም ምንባር`ውን ስለዝሰኣኑ`ዮም።”
ካልእ ኣባል`ቲ ማሕበር ከድር ጅግሬ ኣደም፡ ምምሕዳር ክልል ኢትዮ-ሶማሌ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርዶ ዘሎ በደል ስለዘተሓሳሰበኒን ህዝቢ`ቲ ኸባቢ ንዝኽፍአ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ስለዝተቃልዐን ናብ`ዚ ፍትሒ ዝሓትት ማሕበር ክጽንበር ክኢለ ይብል።
“ናይ ህዝብና ድምጺ ንምዃን፡ እዚ ዱልሚ ዲድ ዝብሃል ማሕበር መስሪትና ኣለና። እዚ ድማ ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኤውሮጳ፡ ስዑዲ ዓረብ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን ካልእ ቦታታትን መስሪትናዮ ኣለና። ዕላማና ኣብ ክልል ሶማሌ ዘሎ ሽግር ንምቅላዕን ፍታሕ ንምድላይን`ዩ።”
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ተወላዶ ክልል ሶማሌ፡ ተጠርኒፎም ነቲ ማሕበር ካብ ዘቑሙ ንድሓር ኩነታት ክልወጡ ከምዝጀመሩ ዝገልጽ ኣቦ-መንበር ዱልሚ ዲድ ኣቶ ዑመር ዶል፡ ሰበ-ስልጣን`ቲ ኽልል፡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኣባላት`ቲ ብሄረ-ሰብ ከይተረፈ፡ ኣብ ልዕሊ ስድራቤቶም ሕነ ናይ ምፍዳይ ጉድኣት ክወርድ ከምዝኽእል ከፈራርሑ ከም ዝጸንሑ ይገልጽ።
“ኣብኡ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ንእንነብር ከይተረፈ ፡እዚ ማሕበር`ዚ ደው እንተዘይኣቢልክምዎ፡ ኣብ ጅጅጋን ኣብ`ዚ ዞባን ንዘለዉ ኣዝማድኩም ኩሎም ቤትማእሰርቲ ከእትዎም`የ እናበለ ይድውል ወይ ሰብ ይልእኽ፡ ድሕሪኡ ኣብኡ ዘለዉ ቤተሰብና ብፍርሒ ናባና ደዊሎም፡ ካብ`ቲ ማሕበር እንተዘይወጺኹም ክኣስሩና`ዮም ይብሉና። ሰብ ኣብ ከምዚ ዓይነት ፍርሓት`ዩ ዝነብር ዘሎ።”
ኣቶ ዑመር ኣተሓሒዙ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን፡ ናይ ክልል ሶማሌ ፕረዚደንት ተሓጋጋዚ ዝኮኑ ሰባት ናብ`ዚ ናብ ኣሜሪካ መጺኦም ዝፈጸምዎ ዝበልዎ ስራሕ ዘርዚሩ`ሎ። ዋና ዕላምኦም መን ይቃወሞም መን ይድግፎም ንፍላይ`ዩ ዝብል ኣቶ ዑመር፡ ኣኼባ ጸዊዖም ሰብ ግን ኣይመጾምን ይብል።
“መጺኦም ኣኼባ ክገብሩ ፈቲኖም፡ ዝኸዶም ሰብ ኣይነበረን።እንደገና ኣኼባ ጸዊዖም፡ ሒደት ሰብ መጺእዎም፡ ድሕሪኡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ጸዊዖም ግን ኢትዮጵያውያን ተወላዶ ክልል ሶማልያ ከምዘይመጾም ስለዝፈለጡ፡ ሶማልያውያን ደገፍቶም ዓዲሞም፡ ብብዝሒ ሶማልያውያን ዜጋታት ከምዝሳተፉ ጌሮም “ ።
ንብርክት ዝበለ ዓመታት ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ-ግዝኣት ሚኒሶታ ዝነብር ተወላዲ ኽልል ሶማሌ-ኣቶ ከድር ጅግሬ፡ ቅድሚ ሎሚ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ዝጀመሮ ወፍሪ ንግዲ፡ ኣብ`ቲ ኽልል ሰፊኑ`ሎ ብዝበሎ ብልሽውናንን ጥሕሰት መሰልን ቢዝነሱ ከቋርጾ ከምዝተገደደ ይገልጽ።
ካብ ብልሽውና ክሳብ ብዘይ-ሕጊ ምእሳርን ምቕታልን ዝብል ብዙሕ ቁጽሪ ዘለዎ ክስታት ዝቐርቦ ዘሎ ፕረዚደንት`ቲ ኽልል ኣቶ ኣብዲ ሞሓመድ ዑመር፡ ብወገኑ ዝብሎ ንምስማዕ ጻዕሪ ተገይሩ ኣይተረኽበን።


text:
ሕብረት ኣፍሪቃ ናብ’ቲ ናይ ቅድሜና ሰንበት ዝሳለጥ ምርጫ ኢትዮጵያ ዝዕዘቡ 9 ቀነይቲን 50 ጊዚያዊን ተዓዘብቲ ኣዋፊሩ’ሎ።
ነቲ ጉጅለ ዝመርሑ ፕረዚደንት ናሚብያ ዝነበሩ ሂፍፑንይ ፓምባ’ዮም። ኢትዮጵያ ኣብ ህውከት ዘይፍለዮ ዞባ ኮይና ከላ፣ርግእትን ሰላማዊትን ሃገር’ያ ኢሎም እውን ንኢዶም።
“ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ብቀ/ሚ ተመሪፁ ብፓርላማ ዝፀድቅ ኣካል’ዩ።ተዓዘብቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ገለ ወገናት እቲ ቦርድ ዝምረፀሉ ኣገባብ ሻቅሎት ከምዝፈጠረሎም ተገንዚቡ’ሎ።መታን እቲ መስርሕ ግልፅን ኩሉ-ሓቆፍን ክኸውን ኩሎም ፖለቲካዊ መሻርኽቲ ሪኢቶ ንክህቡሉ ንምሕፀን” ኢሎም።
ዝተፈላለዩ ተቃወምቲ ፓርቲታት ግና "ብተግባር ጉጅለ ተዓዘብቲ ዕጉባት ኣይኮኑን።ሓላፍነቱ ኣብ ምፍፃም ጉድለት ከምዘለዎ" ይገልፁ።
ኣብ ናይ ሎሚ ዘበን ምርጫ ኢትዮጵያ 37 ሚልዮን ህዝቢን 58 ፖለቲካዊ ፓርቲታትን ክሳተፉ’ዮም።


text:
ንኣሜሪካ ወኪሎም ኣምባሳደር ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ሩብን ብሪግሪ ኣብ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ዝኾና ድማ ፐትሪሽያ ሃስላክ‘የን።
ኣብ‘ቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ሰለስተ ሰኔተራት፣ሹመት‘ቶም ሕፁያት ብሙሉእ ሴኔት ክፀድቅ‘ዩ ኢሎም‘ለው።እንተኾነ፣ኣብ እዋን ስራሕቶም፣እቶም ኣምባሳደራት ክፍፅምዎም ዝወጠንዎም መደባት ንክገልፁ ተሓቲቶም ነይሮም።
ሓዳስ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ኮይነን ብፕረዚደንት በራክ ኦባማ ዝተመዘዛ ፐትሪሽያ ሃስላክ፣ንኢትዮዽያ ከምዝፈልጣኣ ጠቂሰን።
”ኢትዮዽያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ስራሕቲ ፀጥታን ድሕነትን ስትራቲካዊት መሻርኽትና‘ያ።ንመርሃ-ግብሪ ፀረ-ግብረ-ሸበራ ሕብረት ኣፍሪቃ ትመርሕ፣ ኣብ ሶማልያ ሰራዊታ ኣዋፊራ፣ኣብ ሱዳን ንመስርሕ ልዝብ ተዋድድ‘ላ። ኣብ‘ዞም ዝጠቀስክዎም ሓቢርና ሰሪሕና ኢና።ክንቅፅለሉ‘ውን ኢና። ኢትዮዽያ ንስደተኛታት ማዕፆኣ ዝኸፈተት ሃገር‘ውን‘ያ።ርክባትና ተጠናኺሮም ንክቅፅሉ ክሰርሕ‘የ“ ኢለን እተን ኣምባሳደር።
ፐትሪሽያ ሃስላል ወሲኸን፣ኣብ ኢትዮዽያ ቁጠባ ብናፅነት ዝንቀሳቀሰሉ ኣንፈት ኣብ ምጥንኻር ክንሰርሕ ኢና ኢለን።ምዕባለን ልምዓትን ካብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ተፈልዮም ከምዘይራኣዩ ንመንግስቲ ኢትዮዽያ ክተሓሳስቦም‘የ።ምስ‘ቲ መንግስቲ ሓቢረ‘ውን ክሰርሕ‘የ ኢለን።
ምስ ኣምባሳደር ፐትሪሽያ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኾኑ ሩብን ብርጌሪ‘ዮም።ኣብ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ምክትል ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ኮይኖም ዘገልገሉ ሚስተር ብርጊሪ ምስ ሕብረት ኣፍሪቃ ክዕየ ዝደልይዎ መደብ ይዝርዝሩ፣
“ቀዳማይ-ዲሞክራሲን ህዝባዊ ምሕደራን፣ካልኣይ-ቁጠባዊ ምዕባለ፣ንግድን ኢንቨስትመንትን፣ሳልሳይ-ሰላምን ህድኣትን፣ራብዓይ-ረብሓታት ዜጋታት ምስፋሕን ዝብሉ ይርከብዎም” ኢሎም ንሶም።
ዝላዓለት መሻርኽቲ ልምዓት ኣፍሪቃ ዝኾነት ኣሜሪካ ዓመት ዓመት ክሳብ ሸሞንተ ቢልዮን ዶላር ሰብኣዊ ሓገዝ ንኣፍሪቃ ተበርክት።ቀንዲ ተጠቃሚት ድማ ኢትዮዽያ።


text:
ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ዝሰየሞ ተቆፃፃሪ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ አል-ሸባብ ማዕቀባት ክግበር ሓሳብ ኽቅርብ'ዩ ክብሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ፍሉይ ልኡኽ ንጉዳይ ሶማል ገሊፆም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ፍሉይ ልኡኽ ንጉዳይ ሶማል አጉስቲን ማሃጊ እቲ ንማዕቀባት ሶማልን ኤርትራን ዝከታተል ጉጅለ ማዕቀባት ክግበረሎም አለዎ ዝብሎም ዝርዝር ውልቀ ሰባት የዳሉ'ሎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ'ሉ ኸሎ አልሸባብ ተበታቲኑ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ ሓለፍቲ ምክልኻል ኬንያ ኡጋዳን ኢትዮጵያ ጅቡቲ ሶማል ቡሩንዲን ነቲ ጉጅለ ንምስዓር ኣብ ዝከአለሉ ንምዝርራብ ኣብ ቀንዲ ቤ-ፅሕፍት ሕብረት አፍሪቃ ተራኺቦም። እንተኾነ ነቲ አኼባ ዝቀረቡ ምንጭታት ከምዝበልዎ አብቲ ኹናት ናይ ዝዋስኡ ወገናት ዝተፈላለዩ ሓይልታት ምንቅስቃስ ዘዋሃህድ መሓውር እዚ ብዝምልከት ኣብ ስምምዕ ኸይበፅሑ ተዛዚሙ'ሎ።
ሰበ-ስልጣን ምክልኻል 6-ተኤን ሃገራት ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ መራሕቲ አልሸባብ ፅኑዕ ማዕቀባት ክገብር ተማሕፂኖም።
ንሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ከተማታት አሜሪካ ዝኾነትን ቀንዲ ቤት-ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ዝርከባን ከተማ ኒዮርክ ትማሊ ሰንበትን ሎሚ ሰኑይን ካብ ዝተፈላለየ ክፍለ-ግዝኣታት ኣሜሪካን ካናዳን ብዝመፁ ኤርትራውያን ዝተኻየዱ ክልተ ተቃረንቲ ዝኾኑ ፍፃመታት አተኣናጊዳ'ላ።
ሰንበት 25-መስከረም ነቶም ናብ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ዝመፁ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂ እንካዕ ብደሓን መፀእካ ዝብሉን ምስቶም ፕረዚደንት አኼባ ዘካየዱን ኤርትራውያን ክተተአናግድ ኸላ፣ ሎሚ ኸአ ነቶም ፕረዚደንት ዝተቃወሙን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ መንግስቶም ማዕቀብ ኸፅንዕ ዝፀውዑን ኤርትራውያን ዘካየድዎ ተቃውሞ ሰልፊ አተኣናጊዳ'ላ።
ብዛዕባ'ቲ ምስቶም ፕረዚደንት ዝተኻየደ አኼባ ንሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ቃለ-መጠይቅ ዝሃቡ አብ ምስላጥ'ቲ አኼባ ግደ ዝነበሮም ፍረወይኒ ተኸስተን ኢብራሂም ዓብደኑርን ካብ ቨርጅንያ መንፈስ'ቲ አኼባ ገሊፆም'ለው።
ነቲ ሎሚ ዝተኻየደ ፀረ-መንግስቲ ተቃውሞ ሰልፊ ብዝምልከት ኸአ ካብ መንጎ አተሓባበርቲ'ቲ ሰልፊ ዝኾነ አቶ ዛይድ ናብቲ ሰልፊ ካብ አይደሆ ዝመፀ አቶ ፅጋቡ አስመላሽን ካብ ዲሲ ኸኣ መንእሰይ ዋልታ ክፍለዝጊን ነቲ ሰልፊ ዘካየድሉ ምኽንያት ንሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ገሊፆም'ለው።
ንኽልቲኦም ወገናት ዘዘራረበቶም ምንያ አፈወርቂ ሓደ ድሕሪ'ቲ ሓደ ጠሚራ አቅሪባቶ'ላ።
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ከድኩም ጠውቁ


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራን የመንን ልዕሊ 56 ኩንታል ሓሽሽ ከምዝተታሕዘ ተገሊጹ
Radio Erena: April 28, 2014
ኣብ ቀይሕ ባሕር ኣብ ሓለዋ ተዋፊሩ ዝርከብ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ ሃገራት ምዕራብ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ፣ የመንን ዖማንን ልዕሊ 56 ኩንታል ሓሺሽ ከምዝሓዘ ኣፍሊጡ።
እቲ ብሓይልታት ባሕሪ፣ ኣመሪካ፣ ሃገራት ኤውሮጳን ኣውስትራልያን ዝቖመ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ፣ ካብ ኣፍጋኒስታንን ካልኦት ሃገራት ኤስያን ዝፈሪ ዝተፈላለየ ዓይነታት ዕጸፋርስ፣ ብመንገዲ ቀይሕ ባሕሪ ኣቢሉ ናብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ከይሰጋገር'ዩ ዝቖጻጸር፣
ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ናይ ኣስታት 2 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ካናቢስ ሄሮይንን ዝዓይነቱ ዕጽፈራስ ኣብ ቁጽጽር ከምዝወዓለ ዘረጋገጸ ኣዛዚ ናይቲ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ፣ ኮማንደር ዳርሊ ቤቲስ፣ እቲ 56 ኩንታልን ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ፣ የመንን ዖማንን ከምዝተታሕዘ ኣረዲኡ።
ኬንያ፣ ንሶማላዊ ዲፕሎማሰኛ ምቕያዳ ትኹነን
Radio Erena: April 28, 2014
ፖሊስ ኬንያ ንሓደ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ኤምባሲ ሶማል ኣብ ናይሮቢ ኣብ ቀይዲ ምእታዉ፣ ፓርላማ ሶማል ብትሪ ተቓዊምዎ።
ረሻሽ ብዝዓጠቓ መካይን ዝተሰነዩ ፖሊስ ኬንያ ናብ መንበሪ ገዛ እቲ ሲያድ መሐመድ ሺረ ዝተባህለ ሶማላዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ብምእታዉ ናብ ቤት ማእሰርቲ ሒዞሞ ከምዝኸዱ ዝሓበረ ኣፈኛ ፓርላማ ሶማል፣ እቲ ፍጻሜ ኣህጉራዊ ሕግታት ዝጥሕስ'ዩ ክብል ኮኒኑ።
እቲ ሶማላዊ ዲፕሎምሰኛ፣ ንዝተወሰነ ሰዓታት ድሕሪ ዝተኻየደሉ መርመራ ክልቐቕ እኳ እንተኸኣለ፣ ዝተጠርጠረሉ ምኽንያት ግና ኣይተሓበረን።
ናብ ኢትዮጵያ ንምስጋር ዝፈተኑ ክልተ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ምስ ኣሞኦም ሞይቶም ተረኺቦም
Radio Erena: April 25, 2014
ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምስጋር ዝፈተኑ ክልተ ኣሕዋት ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ፣ ኣብ በረኻ ሞይቶም ከምዝተረኽቡ ተሓቢሩ
ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምስጋር ዝፈተኑ ሚኪኤል ክብሮምን ዮርዳኖስ ክብሮም ዝተባህለ ክልተ ኤርትራውያን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ኣብ በረኻ ሞይቶም ከምዝተረኽቡ ምስ ስዳርቤት ቅርበት ዘለዎም ወገናት ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ ገሊጾም።
እዞም 8ን 12ን ዓመት ዝዕድሚኦም ክልተ ትሕቲ ዕድመ ኣሕዋት ወላኹ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ሬስኦም ኣብ ዝተረኽበሉ ብኣራዊት ተበሊዑ ከምዝጸንሐ’ውን እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ስርሑ ኣቋሪጹ ዝጸንሐ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ብክራይ ብዘምጽኣ ሓንቲ ነፋሪት ናብ ጅዳን ዱባይ ግዝያዊ በረራታት ክጅምር'ዩ
Radio Erena: April 25, 2014
ብሰንኪ ክሳራታትን ውሕስነት ዘይብሉ መጓዓዝያን በረራታቱ ኣቛሪጹ ዝጸንሀ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ብሓንቲ ናይ ክራይ ነፋሪት ካብን ናብን ኣስመራ ጅዳን ኣስመራ ዱባይን ሓድሽ በረራታት ክጅምር'ዩ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ካብ ዝምስረት ኣብ ውስጢ 10 ዓመቱ ናይ ኣስታት 50 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ኣጋጢምዎ ደው ክብል እኳ እንተተገደደ፣ ኣብ ሳዋ ንዝካየድ ፌስቲቫልን ናይ ክረምቲ ዕረፍቲ ግዜኦም ኣብ ኤርትራ ከሕልፉ ንዝመርጹ ኤርትራውያን ደገፍቲ መንግስቲ ኣብ ግምት ብምእታው፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብክራይ ወይ ብሊዝ ብዝሓዛ ሓንቲ ነፋሪት ነቲ ካብን ናብን ኣስመራ ጂዳን ዱባይን መስመራት ክሽፍኖ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ፕረዚደንት ሳልቫኪር፣ ካብ ዓሌት ኑዌር ዝኾኑ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ካብ መዝነቶም ብምስጓግ ብዓሌት ዲንካ ተኪእዎም
Radio Erena: April 25, 2014
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ምስ ተቓወምቲ ርክብ ከይህልዎ ንዝጠርጠሮ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ካብ መዝነቱ ሰጉጉዎ።
እቲ ፕረዚደንት ካብ ዓሌት እቶም ብሬክ ማሻር ዝምርሑ ተቓወምቲ- ኑዌር ንዝኾነ ሓለዋ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ጄምስ ሆት ማይ ካብ መዝነቱ ዝሰጎገሉ ምኽንያት፣ ድሕሪ’ቲ ከተማ ባንትዩን ነዳዲ ዝኮዓተሉ ከባብቢታትን ኣብ ኢድ ተቓወምቲ ምውዳቑ’ዩ።
ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዞባ ዩኒቲ ንእትርከብ ከተማ ባንቱዩ ምቁጽጻሮም ነዳዲ ዝኳዓተሉ ጎዳጉድን ካብ ስራሕ ደው ኣቢሎሞ ምህላዎም ዝፍለጥ’ዩ።


text:
ምኽትል ፕረዝደንት ኣሜሪካ ማይክ ፔንስ ኣብ ቅድሚ ናይ ሰሜን ኮሪያ ቀፃሊ ፈተነታት ሚሳይልን ኒኩሌርን ኣሜሪካ ኣብ ጎኒ ደቡብ ኮሪያ ደው ትብል ኢሎም።
“ንናይዚ ዞባ ሰላምን ፀጥታን ሓደገኛን ግዜ ዘይህብ ስግኣትን ኮይኑ ንዘሎ ስርዓት ሰሜን ኮሪያ ንምግጣም ዘለና ቅርቡነት ካብዚ ንላዕሊ መርትዖ ኣብ ካልእ ከባቢ የለን።ካብ 1992 ዓ.ም ጀሚሩ ኣሜሪካ መሻርኽትናን ወሽመጥ ኮሪያ ካብ ኒኩሌር ነፃ ንምግባር ብሓባር ደው ኢሎም ይርከቡ።ብሰላማዊ መንገድታት ክነዐውቶ ተስፋ ንገብር፤ይኹን እምበር ኩሎም መማረፂታት ኣብ ቦትኦም ኣለው።"
ግዚያዊ ፕረዝደንትንት ደቡብ ኮሪያ ኮይኖም ይሰርሑ ምስ ዘለው ቀዳማይ ሚኒስትር ሂዋንግ ኪዮሃን ብሓባር ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ፔንስ ሰሜን ኮሪያ ንፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ምፍታን ክትዕቀብ ኣጠንቂቖም።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ፔንስ ኣብዚ ተኣፋፍነቱ እናዓበየ ይኸይድ ዘሎ ዞባ ኣሜሪካን ንመሻርኽታ ዘለዋ ፅኑዕ ቅርቡነት ንምግላፅን መንግስቲ ኪም ጆንግ ኡን ፕሮግራም ምምዕባል ኒኩሌራዊን ባለስቲክ ሚሳይልን ደው ከብል ፀቕጢ ንምግባር ዓለምለኸ ሓገዝ ንምትኽኻብ ኣብ ኣርባዕተ ሃገራት ዑደት ንምፍፃም ናብቲ ዞባ ተጓዒዞም ዘለው።
ሰሜን ኮሪያ ኣብ ኣሜሪካ ክበፅሕ ዝኽእል፣ኒኩሌር ተሸካሚን ኣህጉራት ሰገርን ባለስቲክ ሚሳይል ንምምምዕባል ትገብሮ ብዘላ ፃዕሪ ወታደራዊ ወጥሪ ኣብዝሓየለሉ እዋን እዮም ፔንስ ናብቲ ከባቢ ገይሾም ዘለው።
ፒዮንግያንግ ብምኽንያት በዓል ልደት መስራቲ መራሒኣ ፈተነ ኒኩሌር ክተካይድ እያ ዝብል ትፅቢት እንተነበረ እውን ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ግዙፍ ወታደራዊ ምርኢት ብምክያድ፣ሓደሽቲ ነዊሕን ካብ ባሕሪ ዝውንጨፉን ሚሳይላት ኣርእያ’ላ።ትማሊ ሰንበት ድማ ምስተተኮሰ ድሕሪ ቑሩብ ጊዜ ዝፈሸለ ማእኸላይ ርሕቐት ሚሳይል ፈቲና ኣላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ንስኻ መን ምዃንካ ትገልጽ
Berätta vem du är – tigrinska
መዕቆቢ ስደተኛታት ቤት ጽሕፈት ምእንቲ ዑቕባ ንምሕታት መሰል ከምዘለካ ንኽውስን እንተድኣ ኮይኑ፤ ንስኻ መን ምዃንካን፤ ካበይ ከምዝመጻእካን ከተረጋግጽ ኣለካ። መንነትካ ንምርግጋጽ ድማ ኣድለይትን፤ ቅቡላትን ምስክር ወረቓቕቲ ከተቕርብ ናይ ግድን እዩ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
እቲ ዝበለጸ ንስኻ መን ምዃንካን፤ ካበይ ከምዝመጻእካ መረጋጺ ድማ ፓስፖርት ወይ ድማ መንነት ወረቐት ካብ ሃገርካ ምስእተቕርብ እዩ። እቲ ፓስፖርት ወይ ድማ መንነት ወረቐት ካብ ሰበስልጣን ካብ ሃገርካ ዝተዋህበን ስእለኻ ዘለዎን ክኸውን ኣለዎ። መንነት ወረቐት ሽምካን፤ ዜግነትካን፤ መዓስ ከምዝተወለድካን ክግለጽ ኣለዎ። ዑቕባ ኣብ እትሓተሉ እዋን ድማ መንነትካ ተቕርብ።
እንተድኣ ፓስፖርት ወይ መንነት ወረቐት ምስዘይህልወካ
እንተድኣ ፓስፖርት ወይ ድማ መንነት ወረቐት ኣብ እዋን ዑቕባ ኣብ እትሓተሉ ምስ ዘይተረክብ፤ ንሕና መንነት ወረቐት ንኸተረክብ ኣብ ውሱን እዋን ንኸተረክብ ቆጸራ ንህበካ። ከተቕርቦም ዘለካ ወረቓቕትን ንኽንደይ ግዜን ቆጸራ ንህበካ።
ምናልባት ካልኦት ዓይነታት መንነት ወረቓቕቲ ምስዝህልወካ፤ ንኣብነት ፍቓድ ናይ መዘወሪ መኪና፤ መረጋገጺ ናይ ትውልዲ፤መረጋገጺ ናይ ዜግነት፤ ወይ መጽሓፍ ናይ ውትህድርና ተቕርብ። እዞም ወረቓቕቲ ነብሲ ወከፎም ከም መረጋገጺ ክኾኑ ኣይኽእሉን፤ ግና ብዙሓት ወረቓቕቲ ብሓባር ምስ እትህቦ ቃልን ብዛዕባ መሰረትካን፤ ብዛዕባ ሃገርካ ዝሃብካዮ ቃልን ተደሚሮም ንመንነትካ ምናልባት ከረጋግጹልካ ይኽእሉ።
እንተድኣ መንነትካ ንምርግጋጽ ተሓባቢርካና ናይ ዑቕባ ጉዳይካ ውሳኔ ክሳብ እንውስን ንኽትሰርሕ ይፍቀደልካ። ካብ ናይ ስራሕ ፍቓድ ናይ ግድን ክህልወካ ኣለዎ ዝብል ሕጊ ነጻ ትወጽእ (ኤይቲ-ኡንድ)።
መንነትካ ንምርግጋጽን ንምርኣይን ወይ ንምቕራብን ናትካ ሓላፍነት እዩ። እንተድኣ መንነት ወረቓቕትኻ ከተምጽእ ከምዘይክኢልካ ዘካየድካዮ ጻዕርን ድኻምን ንመዕቆቢ ስደተኛታት ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት ተርኢ። እንተድኣ ጻዕርን ድኻምን ከምዘካየድካ ምስዘይተርኢ ግን መዕቆቢ ስደተኛታት ቤት ጽሕፈትንዝወሃበካ ናይ መዓልታዊ ናይ ገንዘብ ደገፍ ቆሪጾም ይህቡኻ።
ብዛዕባ ናይ መዓልታዊ ናይ ገንዘብ ደገፍ ብተወሳኺ ኣንብብ
መንነትካ ንኸተረጋግጽ ምስዘይትኽእል
ኣብ ሃገር ሽወደን መንነት ከየቕረብካ ፍቓድ ናይ ዑቕባ ክወሃብ ይከኣል እዩ። ጭቡጥ ዝኾነ ሓበሬታን፤ መን ምዃንካን፤ ካበይ ከምዝመጻእካን፤ ምስእትህብ እኹል ይኸውን።
ምናልባት ፓስፖርት ወይ ድማ መንነት ወረቐት ካብ ሃገርካ፤ ሽወደናዊ ዜግነት ኣብ እትሓተሉ እዋን ንነዊሕ ግዜ ከትጽበ ኢኻ። ዜግነት ሽወደን ንምውሳድ ብረቱዕ ግዴታት ምምላእ ማለት መን ምዃንካ ንምርግጋጽ ስለ ዘድሊ እዩ።
ብዛዕባ መንነትካ ንምርግጋጽ ንዜግነት ሽወደን ንምውሳድ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ዘይቅኑዕ ሓበሬታ ብዛዕባ መንነትካ መሃብ ወንጀል እዩ። እንተድኣ ዘቕረብካዮ ወረቓቕቲ ናይ መንነት ንቤት ጽሕፈት መዕቆቢ ስደተኛታት ዘይቅኑዕ ምዃኑ ምስዝቃላዕ፤ እቲ ዝተፈቕደልካ ፍቓድ ክስሓብን ከምኡእውን ካብ ሃገር ሸወደን ትባረር። መንነትካ ብኢንተርነት ጌርካ ተረጋገጽ፤


text:
ብመሰረት እቲ ናብ ቐጠር ዝተዋህበ ንምምላስ ንቡር ዝምድና ዝሓትት ቅድመ ቅድመ ኲነት ፡ ቐጠር መደበር ቴለቪዥን ኣልጀዚራ ክትዓጹ: ዝምድንኣ ምስ ኢራን ክትበትኽ: ኣብታ ሃገር ዝርከብ ወተሃደራዊ መደበር ቱርኪ ህላወኡ ከብቅዕን ንግብረ ሽበራዊያን ዝተባህሉ ውድባት ምሕብሓብን ምሕጋዝን ከተቋርጽ ዝጠልብ’ዩ።
ነቲ ኣብ ሞንጎ ሃገራት ዓረብ ብፍላይ ድማ ኣብ ሞንጎ ሃገራት ውሽመጥ ንዝተፈጥረ ቅልውላው ኣብ ምሽምጋል ትርከብ ኩዌት፥ ነቲ 13 ነጥቢ ዝሓዘ ጠለብ ስዑድ ዓረብ ዝመራሒተን ምስ ቐጠር ዝምድና ዝበተኻ ሃገራት ናብ ቐጠር ከምዘረከበት ተሓቢሩ።
ቐጠር ድማ ነቲ ጠለብ ከም እተማልእ: ኣብ ዝመጽእ 10 መዓልታት ከተፍልጥ ብተወሳኺ ከምዝተሓተተት ወኪል ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ጠቒሱ።
ዛጊት ብወገን ቐጠር ዝተዋህበ ሓበሬታ’ኳ እንተዘየለ: ኣሶስየትድ ፕረስ እቲ ዝቐረበ ጠለብ ነታ ብባህርያዊ ጋዝ ሃብታም ዝኾነት ቐጠር ከተማልኦ ከምዘጸግማ ገሊጹ ኣሎ። ብፍላይ ድማ ነቲ ንምዕጻው መደበር ቴለቪዥን ኣልጀዚራ ከም ቅድመ ኩነት ዘቕረበ ጠለብ።
ቐጠር ኣብ ልዕሊኣ ዝተነብረ እገዳ ክሳብ ዘይተላዕለ ንዘተ ቅርብቲ ከምዘይኮነት ክትገልጽ ምጽንሓ ይዝከር።


text:
ባጤራ፡ ነንሕዶም ዝመላልኡ፡ ግን ካኣ ዝተፈላለዩ፡ ሰለስተ መሰረታውያን ዕዮታት ይዓዪ – (1) ከም መተዓዳደጊ (መገዛዝኢ) (medium of exchange)፣ (2) ከም መኻዕበቲ/መዋህለሊ ሃብቲ (store of value)፣ (3) ከም መገለጺ ዋጋታት/ሒሳብ (unit of account)። እዞም ዕዮታት እዚ’ም፡ ንምዕባለን ሃገርን ንማዓልታዊ ሂወት ሓደ ሕብረተ-ሰብን ደረክቲ ጥራሕ ዘይኮኑስ፡ ብግቡእ ክዓሞም ዝኽእል ጥዕንኡ ዝሓለወ ባጤራ ኣብታ ሃገር ክህሉ ኣለዎ። ምቑጽጻርን ምምሕዳርን ባጤራ ሓላፍነት ናይ ‘ማእከላይ ባንኪ’ እታ ሃገር ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት፡ ማእከላይ ባንክታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር መንግስታት እተን ሃገራት ስለዝኾና፡ እቲ ምቑጽጻርን ምምሕዳርን ባጤራ’ውን መንግስቲ ኢዩ ዝገብሮ። ኣብ ኤርትራ፡ ከም ማእከላይ ባንኪ ኮይና ተገልግል፡ ‘ሃገራዊ ባንኪ ኤርትራ’ እያ። ንሳ ካኣ፡ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር መንግስቲ/ስርዓት ኤርትራ ስለዝኾነት፡ ብትእዛዝ መንግስቲ ኢያ ናቕፋ ትሓትም። ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት (ከም ባዓል ኣመሪካ፣ ናይ ምዕራብ ኣውሮጳ ሃገራት፣ ወ.ዘ.ተ.)፡ እቲ ማእከላይ ባንኪ፡ ‘ነጻ ወይ ሓውሲ ነጻ’ ትካል ኮይኑ፡ ካብ ናይ መንግሲቲ ጸቕጢ ዝተላቐቐ ስለዝኸውን፡ ብናይ መንግስቲ ትእዛዝ ባጤራ ኣይሓትምን ኢዩ።
ኣብዚ መራኸቢ ሰነድ እዚ ጠዊቕኩም ብሰፊሑ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም


text:
"ኣካል ፍታሕ ንምዃን ካብ ስልጣነይ ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪበ'ለኹ" ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም
መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባትን ተንተንቲ ፖሊቲካን ዋላ እኳ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ካብ መዘንቶም እንተወረዱ፡ ካብ መሰረቱ ለውጢ እንተዘይመፂኡ፡ ኣፈላላይ የብሉን ክብሉ'ዮም ዝሙጉቱ።
ምልቃቕ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣይተ ኃይለማርያም ደሳለኝ ዕላዊ ድሕሪ ምዃኑ፡ መስራቲ ውድብ ዓረና ኣይተ ገብሩ ኣስራት፡ ብመንፅር ኣብታ ሃገር ዘሎ ዕግርግርን ፖለቲካዊ ቅልውላውን ደንጉዮም እዮም ይብሉ።
"ውፅኢት ናይቲ ኣብዛ ሃገር ዝተፈጠረን እናተብኣኣሰ ዝቐፀለን ዘይምርግጋዕ'ዩ። ብገምጋም ምርድዳእ ዝተገበረሉ ደኣምበር ሃንደበት ዝተወሰነ ውሳነ'ውን ኣይመስለንን" ይብሉ ከቢድ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው ኢትዮጵያ ብናይ ሓደ ሰብ ካብ ስልጣን ምውራድ ዝፍታሕ ከምዘይኮነ ብምሕባር።
"ክሳብ ታሕቲ እናወረዱ ዝገብርዎም ገምጋማት'ውን ፍታሕ ዘምፅኡ ኣይኮኑን። ኣብቲ ፓርቲ'ዩ መሰረታዊ ለውጢ ዘድሊ" ዝብሉ ኣይተ ገብሩ፡ ሕቶታት ዴሞክራሲ፣ ናፅነት ህዝቢ፣ ዕድል ስራሕ መናእሰይ ዝኣመሰሉ መሰረታዊ ሕቶታት ምላሽ ክህብ ዝኽእል ውሳነ ከምዘድልይ ተዛሪቦም።
"ኢህወደግ እቲ ፀገም በይኑ ክፈትሖ ኣይኽእልን፤ ኣብዚ ጉዳይ ይምልከተና እዩ ዝበሉ ኩሎም ኣካላት ዘሳተፈ ሃገራዊ ዘተ ክግበር ኣለዎ። እዚ እንተዘይኮይኑ ግና ነታ ሃገር ናብ ዘየድልይ ቅልውላውን ኩናት ሕድሕድን ክተምርሕ ትኽእል እያ" ኢሎም ኣይተ ገብሩ ኣስራት።
መራሒ ውድብ ኢዴፓ ነበር ኣይተ ልደቱ ኣያሌው ብወገኖም፡ "መንግስቲ ናይ ኣመራርሓ ክፍተት ከምዘለዎ፣ ክመርሕ ከምዘይከኣለን ሕግን ስርዓትን ክኽበሩ ምግባር ከምዝተስኣኖን ግልፂ እዩ ኜዕዑ። እዛ ሃገር ምስ ዘላትሉ ዘይተረጋግአ ፖለቲካዊ ኩነታት እንትረአ ትፅቢት ዝግበረሉን ኣገዳስን ውሳነ'ዩ" ይብሉ።
ካብዚ ሓሊፉ ግና ለውጢ ኣተሓሳስባ መጺኡ ናብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ከሰጋግር ዘኽእል ትኽክለኛ መመሓየሺ ስጉምቲ ክዉሰድ እንተዘይተኻኢሉ ሰብ ብምትካእ ዝመጽእ ለዉጢ ከምዘየሎ ይዛረቡ።
ብኻልእ ወገን ካብ ዘረባ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ዘይተረዳእናዮ ነገር ኣሎ ዝብሉ ኣይተ ልደቱ፡ ግደ ሰራዊት ምክልኻል እታ ሃገር እንታይ ከምዝኸውን፣ ሲቪል ምሕደራ ከመይ'ዩ ክቕጽል ክብሉ ይሓቱ።
"እዚ ስጉምቲ ምምሕያሽ ካብ ኢድ ኢህወደግ ወፂኡ፡ ብኣዋጅ ምምሕያሽ ዝሰርሕ ኮሚሽን ብምጥያሽ፡ ምስ ካልኦት ፖለቲካዊ ውድባት ልዝብ ክግበር ኣለዎ" ዝብሉ ኣይተ ልደቱ ኢህወደግ በዚ መንገዲ ክንደየናይ ተዳሊዉ ዝብል ግና፡ ንኣይተ ልደቱ ግልፂ ኣይኮነን።
ምሁር ታሪኽ ኣይተ ኣበባዉ ሙላቱ ድማ፡ ካብ መደረ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር "ኣካል መፍትሒ ክኾኑ ብዘይምኽኣሎም ካብ ስልጣኖም ክለቁ ከምዝወሰኑን ኣብታ ሃገር ዘሎ ፀገም ንምፍታሕን ዝተልዓሉ ሕቶታት ንምምላስን ከምዝወሰኑ እየ ተረዲአ" ኢሎም።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር፡ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ብዝግባእ ኣይፈልጥዎን። ካብ ፈለማ ናብ ስልጣን እንትመፅኡ፡ ብሙሉእ ስልጣኖም ንከይሰርሑ ንይመሰል ዝተቐመጡ ነይሮም ዝብል፡ ርኢቶ ብዙሓት እዩ ነይሩ ዝብሉ ኣይተ ኣበባው፡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ በዚ ውሳንኦም ክሙገሱ ይግባእ ኢሎም።
"ኣካል ፍታሕ ንምዃን ካብ ስልጣነይ ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪበ'ለኹ"
ቀዳማይ ሚንስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ካብ ቀዳማይ ሚንስትርነቶምን ኣቦ-መንበርነት ኢህወዴግን ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪቦም።
ትማሊ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፡ ብሰንኪ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ዝተፈጠሩ ዘይምርግጋኣት ህይወት ሰባት ምጥፍኡ፣ ሰባት ካብ ከባቢኦም ምፍንቓሎምን ምትእጉጓል ምንቅስቓሳት ኢንቨስትመንት ከምዝተፈጠረን ተዛሪቦም።
ኢህወዴግ ኮነ መንግስቲ'ውን ናይ ምምሕያሽ ስራሕቲ ይሰርሑ ምህላዎም ሓቢሮም። "ስለዝኾነ ድማ ንዕውትነት እዞም ምምሕያሻት ብምሕሳብ ብገዛእ ፍቓደይ ኣብ ኢህወዴግን መንግስትን ዝነበረኒ ሓላፍነት ንምልቓቕ ሕቶ ኣቕሪበለኹ" ኢሎም።
ደኢህዴንን ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግን ድማ ንሕትኦም ቅቡል ገይሮም ኣለዉ።
ሕቶኦም ናይ መወዳእታ ውሳነ ዝረክብ ብቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ከምዝኾነ ሓቢሮም። እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዘካይዶ ኣኼባ ድማ ሕቶኦም ተቐባልነት ክረክብ ተስፋ ገይሮም።


text:
ሥሩዕ ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ ዕለት ፲፮-፲፯ ጥቅምት ፳፻ወ፰ (27/10/2015) ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ተቓኒዑ። ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ: ብመጀመርታ ጸብጻብ ናይ ብምኽንያት መንፈሳዊ ዕድመ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ዝተገብረ ሓዋርያዊ ዑደት ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ናብ ግብጺ ብምስማዕ፡ እቲ ዑደት ብዙኅ ኣርእስታት ዝተላዕለሉን ኣብ ምርድዳእ ዝተበጽሓሉን ብሓፈሻ ሓናፅን ዕዉትን ከምዝነበረ ገምጋሙ ሂቡ።
ብድኅር እዚ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ኣልዒሉ ብዕምቈትን ብስፍሓትን ዘትዩ። ሓደ ካብ ንኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ዝምልከት ኣርእስቲ ድማ ብጉባኤ ሊቃውንት ዝቐረበሉ ጽሑፋት ተመልኪቱ።
ሥሩዕ ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ ተቓኒዑ!
ሥሩዕ ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ ዕለት ፲፮-፲፯ ጥቅምት ፳፻ወ፰ (27/10/2015) ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ተቓኒዑ። ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ: ብመጀመርታ ጸብጻብ ናይ ብምኽንያት መንፈሳዊ ዕድመ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ዝተገብረ ሓዋርያዊ ዑደት ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ናብ ግብጺ ብምስማዕ፡ እቲ ዑደት ብዙኅ ኣርእስታት ዝተላዕለሉን ኣብ ምርድዳእ ዝተበጽሓሉን ብሓፈሻ ሓናፅን ዕዉትን ከምዝነበረ ገምጋሙ ሂቡ።


text:
ዓወት ኣብ ሞንጎ መንግስቲን ደባይ ተዋጋእቲን ደቡብ ሱዳን ንክልተ መዓልታት ዝቀፀለ ልዝብ ሰላም፣ኣብ ሓንቲ ኣጀንዳ ዝተንጠልጠለ ይመስል። መንግስቲ ነቶም ዝተኣሰሩ 11 ኣባላት ደባይ ተዋጋእቲ እንተፈቲሕዎም።
ልዝብ ሰላም ኣዲስ ኣበባ ብሽምግልና ኢጋድ በይነ መንግስታት ሃገራት ምብራቅ ኣፍሪቃ‘ዩ ይካየድ ዘሎ።እቶም ሸምገልቲ ትሕዝቶ ምቁራፅ ተፃብኦ ምስ ፕረዚደንት ሳልቫ ኬር ንምዝርራብ ጁባ ኣትዮም‘ለው።
ንደቡብ ሱዳን ወኪሉ ኣብ‘ቲ ልዝብ ይሳተፍ ዘሎ ሚካኤል ማኩይ፣እቶም ንጁባ ዝገየሹ ሸምገልቲ ምስ ተመልሱ ውዕል ሰላም ብቅልጡፍ ክኽተም‘ዩ ዝብል እምነት ኣለዎ።
ደባይ ተዋጋእቲ ግና ርግፀኛታት ኣይኮኑን።ምፍታሕ 11 እሱራት ቁልፊ መኣዝን‘ቲ ልዝብ‘ዩ ባሃልቲ‘ዮም።ወኪል ደባይ ተዋጋእቲ ጀነራል ታባን ዴንግ ጋይ፣እሱራት ብዘይቅድመ ኩነታት ክፍትሑ ከምዝግባእ ገሊፁ‘ሎ።
ደገፍ ደባይ ተዋጋእቲ ዘለዎም 11 ሰባት ዝተኣሰሩ ዕልዋ መንግስቲ ከካይዱ ፈቲኖም ተባሂሉ‘ዩ።መንግስቲ ሱዳን ብወገኑ ብሕጋዊ መስርሕ ክሳብ ዝሓልፉ ኣይፈትሕን ይብል።
ኲናት ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘየባረየሉ እዋን፣ልዝብ ሰላም ኣዲሳበባ‘ውን ካብ ፅባሕ ሓሙስ ጀሚሩ ክቅፅል‘ዩ።


text:
ናይ ደቡብ ኮርያ ርእሰ ብሔር ሞን ጃኤይን ዕለት 18 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ወግዓዊ ምብጻሕ ከካይዱ ምዃኖም ክሕበር እንከሎ፡ እዚ ምብጻሕ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሞን ጃኤይን ዕለት 17 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ፥ ምእንቲ ሰላም ኣብ ኮርያ ሓሳብ ዝገበረ ዘዕርገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ስዒቡ ዝፍጸም ምዃኑን፡ ኣብዚ ዝካየድ ርክብ’ዚ ርእሰ ብሔር ሙን ካብ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆን ኡን ናብ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍርንቸስኮ ዝተላእከ መልእኽቲ ንቅዱስነቶም ከረክቡ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ኣመሓዳሪ ግረግ ቡርከ፡ ቅዱስ ኣቦና ዕለት 18 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ሓዋርያዊ መንበሮም ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣትዉ ናይ ደቡብ ኮርያ ርእሰ ብሔር ሞን ጃይንግ ተቐቢሎም ከዘራርቡ ከምዝኾነን ሓቢሮም።
ዕለት 17 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ምእንቲ ሰላም ኮርያ ኣብ ዘዕርገው መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ደቡብ ኮረያ ርእሰ ብሔር ሙን ክሳተፉ ምዃኖም ዝሓበሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ቡርከ ኣስዒቦም፡ ናይ ደቡብ ኮርያ ርእሰ ብሔር ወሃቢ ቃል ኪም ኤዩ ክዩም፡ ርእሰ ብሔር ሙን ካብ ናይ ሰሜን ኮርያ ርእሰ ብሔር ኪም ጆን ኡን ናብ ቅዱስ ኣቦና ዝተላእከ ሰታሪት ንቕዱስነቶም ከረክቡ ከምዝኾኑን፡ ብሓጺሩ ኣብቲ መልእኽቲ ናይ ሰሜን ኮርያ ርእሰ ብሔር ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ፕዮንግያንግ ወዓዊ ምብጻሕ ዘካይዱ እንተድኣ ኰይኖም ብእንቋዕ ደሓን መጻእኩም ብዝብል ናይ ታሕጓስ ብድሙ ኣቀባብላ ከምዝገብሩሎም ዝገልጽ ሓሳብ ዝገልጽ ምዃኑ ናይ ደቡብ ኮርያ ርእሰ ብሔር ወሃቢ ቃል ክዩም ከምዘፍለጡ ዝተፈላለያ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዜና ኣገልግሎት ተወኪሶም ቡርከ ኣፍሊጦም።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 23 guests and no members online
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
ኣናፍራ ቆቋሕ ዘይፈልጥ
ሃዳናይ የ ኣይበል
ደቂ ኤረይ ኣይትተሃመል
የማን ጸጋም ቁሊሕ ንበል;;
ክልተ ጎራሐት ከየህምሉኻ
ሃገር ንደቂ ሃገር ጨሪሕኻ
ኣብ ጉዳይካ ወሳኒ ኩን ባዕልኻ;;
ንውዲተኛ ውረድ ንብለካ
ብደም ደቂ ሃገር ዝጠልቀኻ
መንዩ ውክልና ህዝቢ ሂቡካ;;
ዘይቀንእ ኣይወለድ
ህዝበይ ኣይትስገድ
መጽነቲ ዓደባ ውረድ
ዶባትና ብኣጋ ክፍረድ
ብባዕልና ቆጽሊ ዘውደቅናሉ
መሪሕ ተወኪልና ክንንገድ;;
ዉዑል ሰላም ዶ ዉዑል ውዲት
ብናይ ኢማራት ምልያርድታት
ጅባኻ መሊእካ ዘይወደብካ ምግባት;;
ንህዝቢ ኣዋሃሂዱ ዝመርሕ
ብስኒት ሃሰስ ንበል ክንዲሽሕ
ንህዝቢ ሐራ ገሩ ካብ መቑሕ
ንለኹመኛ ኣሲሩ ጀጋኑ ዝፈትሕ;;
ብጉጅለ ኣርዮስ ኤርትራዊ ተደቚሱ
ተደመር ናይ ተጋሩ ኣምሐራ እወ ንሱ
ዶክ ኣቢይ ንሱ ሒዙ ነስመራ ገስጊሱ
ኣብ ኣስመራ ተቀባልነት ረኺቡ ብኢሱ;;
ንዓደቡኡ ተበጊሱ ሕማም ቃሐር
ካብኡ ምስ ተመለሰ ዳሐር
ኣብ ፍርዲ ክቀርብ ድዩ ክማሐር;;
ንተደመር ኣይኮነን ደም ጀጋኑና ፈሲሱ
ሕቶና ኤርትራ ንኤርትራዊያንዩ ኣልግሱ
ፍረ ኣሉላ ንኤርትራ ክሕውሳ መሊሱ
ንኤርትራዊያን ደቀባት ኣምኪኑ ረሚሱ
ስርሔይ ፈጺመ መርቑኒ ክብል ተበጊሱ;;
ኣይበልናን ዶ ራዛ ሐዛ
ሃገር ብውዲት ከምዛ ዋዛ
ብኢትዮጵያዊያን ከየትሕዛ;;
ዶክተር ደብረጼን ኣብ ኣዲስ ኣበባ
ንወዲ ሐዎቦኻ ኢልካዮ ዶ መርሐባ
ሕቶ ገይም ኦቨር ዝብል ኣዛራርባ
ንኤርትራ ዶ ንትግራይ መልሲ ሃባ;;
መንዩ ብዓሰብ ተጠቃሚ
ብሰላሕ በቋራጭ መንገዲ
ኣቢይ ኣሕመድ ኣትዩ ንዓዲ
ምስ ኣርዮስ ፈሪሙ ንንግዲ;;
ሕጂ ዩ ሕልሚ ወያነ
ተልእኾ ኣቢይ ጋህዲ ኮነ
ሕጂ ይእመን እቲ ዘይኣመነ;;
ንቓወምቲ ዘንበርከኸ
ስለምንታይ ከም ተዳህከ
በሪሂልኩም ዶ ሕጂ ኸ;;
ፍትሐዊ ቃልሲ ግን
ብኸምዚ ዘበትዩ ክደንን
ብስኒት ጥራይ ንወስን;;
ኣታ ተዘሚታና እወ ተዘሚትና
ዕሽነት ኣጥቂዕዎ ዘይለበመ ገና
ኣታ ተጸንቂቖም ድዮም ጀጋኑና
ሎምስ ያኣክል ዝብል ተሳኢኑ ጅግና;;
ኣፍ ዘውጸኤ ኩሉ
ተቃዋማይ ኮይኑ
ብዙሕ ተጻሒፉ
ብዙሕ ተባሂሉ
ኣብ ባይታ ስራሕ ጎዲሉ;;
ሕድሪ ሰማእታት ዝይጠለምና
ሕጂ ውን ኣለዉና ኣለዋና
ሰብ ሕልና ኣጆኹም ኣጆና;;
ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና«ስዕረት ንህግደፋዊያን ዓንገልቶምን« ካብ ዉሽጡ ሑሩር«ኣባል ተሐኤ«በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡«፡
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ንዘይተዓጠቐ ፀሊም ከይትንፍስ ጎረርኡ ሓኒቑ ንዝቐተለ ፃዕዳ ፖሊስ ከተማ ኒውዮርክ ግራንድ ጁሪ ኣይኽሰስን ክብል ትማሊ ረቡዕ ድሕሪ ምውሳኑ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክን ካልኦት ከተማታትን ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተባሪዑ።
እቲ ውሳነ ምስተሰምዐ ድሕሪ ስዓታት ዓሰርተታት ሰባት ኣብ ፍሉጥ ኣደባባይ Times Square ብምውፃእ ተቓውምኦም ኣስሚዖም።’’ፍትሒ የለን፤ሰላም የለን’’ ዝብል ጭርሖ የስምዑ ነይሮም።እቲ ተቓውሞ ብዝዓበየ ሰላማዊ እንተነበረ እውን ፖሊስ ስርዓት ዝጠዓሰ ተግባራት ፈፂሞም ንዝበሎም 83 ሰባት ኣሲረ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።
ብመንገደኛ ብቴሌፎን ዝተቐረፀ ቪዲዮ ከምዘርእዮ 43 ዝዕድሚኡ ኤሪክ ጋርነር ግብሪ ዘይተኸፈሎ ሽግራ ሸይጥኻ ብዝብል ይኣስርዎ ምስ ዝነበሩ ብዙሓት ፖሊስ ከተማ ኒው ዮርክ ክጨቓጨቕ ይርአ።ድሕሪ ደቓይቕ ፖሊስ ዳንኤል ፓንታሊዮ ንጋርነ ብድሕሪት ጎረርኡ ኣስጢሙ ብምሓዝ ኣውዲቑዎ።
ሕማም ኣስማ ዝነበሮ ጋርነር ብተገደጋጋሚ ’’ክትንስፍ ኣይክኣልኩን’’ ክብል ብሕፅረት ኣየር ክዛረብ ይስማዕ ነይሩ።ጋርነር ሓኒቕካ ብምሓዝ ከምዝተቐተለ ሓኪም ዕላዊ ገይሩ።እዚ ኣተሓሓዝ ጥርጡራት ብፖሊስ ኒው ዮርክ ኣብ 1993 ኣ/ፈ ዝተኣገደ ተግባር እዩ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ እቲ ውሳነ ብዙሓት ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ብኣኽበርቲ ሕጊ ብሚዛናዊነት ኣይንትሓዝን ዘለና ዝብል ጭንቀትን ስግኣትን ዘረጋግፅ እዩ ኢሎም።
ኣብ ገሊኦም ኣጋጣሚታት ዘይምርዳእ ክኸውን ከምዝኽእል ብምሕባር ኣብ ገሊኡ ግን ዝፍፀም ሓቂ እዩ ኢሎም።ብምስዓብ‘’ኩላትና ኣሜሪካዊያን ዘርእና፣ሃይማኖትና፣እምነትና ብዘየገድስ እዚ ናይ ፀሊም፣ናይ ከደረዋይ፣ወይ ሞቦቆሎም ኣሜሪካዊያን ናይ ዝኾኑ ሰባት ፀገም ኣይኮነን፤ናይ ኣሜሪካ ሽግር እዩ።ኣብዛ ሃገር እዚኣ ዝነብር ዝኾነ ይኹን ሰብ ብሕጊ ብማዕርነት ዘይትሓዝ እንተኾይኑ እዚ እዩ እቲ ፀገም።ከም ፕሬዝዳንት ነዚ ምፍታሕ ስርሐይ እዩ’’ኢሎም።
ምንስቴር ፍትሒ ዩናይትድ ስቴትስ ኤሪክ ሆልደር ምስ ሞት ጋርነር ዝተኣሳሰረ ፌደራላዊ ምርመራ ስቪላዊ መሰላት ከምዝጅመር ትማሊ ረቡዕ ኣፍሊጦም።ናይ ጋርነር ስድራን ተሓለቕቲ መሰላትን ካብ ቀረባ ኣዋርሕ ጀሚሮም ክውሰድ ይሓቱዎ ዝነበሩ ስጉምቲ እዩ።
ዳንኤል ፓንታሊዮ ዘኽስስ ገበን ኣይሰርሐን ዝብል ውሳነ ዝውሃብ ዘሎ ኣብ ፈርግሰን ሚዞሪ ንዘይተዓጥቐ ፀሊም ዝቐተለ ፃዕዳ ፖሊስ ዘኽስስ ገበን ኣይሰርሐን ክብል ግራን ጁሪ ድሕሪ ምውሳኑ ድሕሪ ክልተ ሰሙናት እዩ ዝኸውን ዘሎ።


text:
ደገፍቲ መንግስቲ ሱማሊያ ዝኾኑ ምልሻታት ቅድም ክብል ብኣል-ሸባብ ተታሒዞም ኣብዝነበሩ ቦታታት መርሸንትን ካልኦት ከበድቲ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላትን ይፍፅሙ ከምዘለው ህይውማን ራይትስ ዎች ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣፍሊጡ።ኣብቶም ነፃ ዝወፁ ከባቢታት ዝነብሩ ነበርቲ ንመን ክኣምኑ ከምዝኽእሉ ርግፀኛታት ኣይኮኑን ይብል እቲ ጉጅለ።
ህይውማን ራይትስ ዎች ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውፅኦ ሓዱሽ ሪፖርት ከምዝበሎ ወታደራት ኢትዮጵያን ዕጡቓት ጉጅለታት ሱማሊያን ንኣል-ሸባብ ካብ ባይድዋን በለደወይንን ፀራሪጎም ምስኣውፅኡዎ ሽግር ፀጥታ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከብ ይገልፅ።
ብመሰረት እቲ ፀብፃብ ንኣል-ሸባብ ዘባረሩ ሓይልታት ፀጥታ ኣብተን ዝተቖፀፀሩወን ከተማታት ደገፍቲ ኣል-ሽበባ ንዝብሉዎም ሰባት ይርሽኑን ይኣስሩን ምህላዎም ዜጋታት ገሊፆም ኣለው ይብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ምስ ኣል-ቃይዳ ርክብ ዘለዎ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ኣብ ልዕሊ ወታደራት ኢትዮጵያን ተሓባብርቶም ምልሻታትን ደማዊ መጥቓዕትታቱ ቀፂሉ’ሎ።
መፅናዕቲ ዘካይዳ ሰራሕተኛ ህይውማን ራይትስ ዎች ሌይቲሺያ ባደር ሲቪላት ኣብ ማእኸል ናይ ቶኽሲ ልውውጥ ከምዝኣትው ይገልፃ።ኣስዒበን ድማ ‘’እቶም ዘዘራረብናዮም ሰባት ኣብ ትሕቲ ኣል-ሸባብ እናሃለና እንተወሓደ ዝስዕበና ስለእንፈልጥ እንታይ ከምእንገብር ንፈልጥ ኢና።ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን እቶም መጥቓዕትታት ካብ መን ከምዝፍነው ኣይንፈልጥን ክብሉ ገሊፆምልና እዮም።’’
ምሽልሻታት ሸበሌ ቫሊ ዝተብሃሉ ዕጡቓት ኣብ በለደወይኒ ንዝተፈፀሙ መግሃስትታት ተሓተቲ ምዃኖም ህይውማን ራይትስ ዎች ይገልፅ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ይብል እቲ ፀብፃብ ናይ ኣል-ሸባብ ዓርሰ-ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ይጥቀምሉ ንዝነበሩ ህንፃ ምስ ኣዕነውዎ ኣባላት እቶም ምልሻታትን ሓይልታት ኢትዮጵያን ንብርክት ዝበሉ ሰባት ኣሲሮም።
ነፃ ዝወፁ ሓደሽቲ ከባቢታት ዝቆፃፀሩ ምልሻታት ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ደገፍ ኣለዎም።
ከባቢያዊ ሰበስልጣን ሱማሊያ ብኹሎም ጉጅለታት ዝፍፀሙ መግሃስቲ ንኽምርምሩዎ ህይውማን ራይትስ ዎች ፀዊዑ’ሎ።


text:
ሄለኒክ (ግሪኽ)፡ ሚስስ ኣግሪና ሙሳ ናይ ሪፓብሊክ ማላዊ፡ ሚስተር ዳንኤል ካቨኝ ናይ ኮንፈደረሽን ስዊስ፡ ከምኡ’ውን ሚስተር ራሚያ ዮጋራጃን ናይ ሪፓብሊክ ስሪላንካ እዮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ወረቐት ስራሕ ኣወሃሃዲት ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሚስ ሱዛን ንጎንጊ ኣብ ዝተቐበለሉ፡ ኣብያተ-ጽሕፈት ናይ’ቲ ውድብ ኣብ ኣፍሪቃ ምስ ድርቂ፡ ጥሜትን ቅልውላዋትን ጥራይ ተኣሳሲሩ ምህላዉ፡ ኣብ ክንዲ ናብ’ዚ ጥራይ ዘማዕዱ፡ እታ ኣህጉር ካብ’ዚ ሽግራት’ዚ እትወጻሉ መገዲ ኣብ ምንዳይ ከተኲር ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።
ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ እትውንኖ ጸጋታት ተጠቒማ ነብሳ ክትክእልን ምዕባለኣ ከተረጋግጽን – ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዓቕሚታታ ኣድህቦ ክህብ እውን ኣዘኻኺሩ። ኣብ መንጎ ኤርትራን እቲ ውድብን ኣብ ምምዕባል ንዝጸንሐ ዝምድና ዝላ ዝፈጥር ጽቡቕ ናይ ስራሕ ግዜ ከኣ ተመንዩላ።
ምስ ኣምባሳደር ጃፓን ኣብ ዝገበሮ ርክብ እውን፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ረድኤት ኣብ ምዕባለ ኣፍሪቃ ዝጥቀስ ኣስተዋጽኦ ስለዘይብሉ፡ እታ ኣህጉር እኹል ጸጋታት ስለዘለዋ፡ ርእሳ ንኽትክእል ናይ ጃፓን ወፍሪ ከምዘድልያ ገሊጹሉ።
ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ንጃፓን ዘጋጠመ ዕንወትን፡ ብሓያል ጻዕሪን ባህሊን ህዝባ ንዓኡ ኣሕውያ በጺሓቶ ዘላ ደረጃ ምዕባለን ብምጥቃስ ድማ፡ “እቲ ኣፍሪቃ እትደልዮ እምበኣር፡ ናይ ጃፓን ተመኲሮን ፍልጠትን እምበር፡ ሰብኣዊ ረድኤት ኣይኮነን” ክብል ኣስሚሩሉ።
ምስ ኣምባሳደር ኮንፈደረሽን ስዊስ ድማ፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ – ክልተኣዊ ዝምድና ንምሕያል ዘሎ ድሌት ድሕሪ ምግላጽ፡ ጉዳይ ፍልሰትን ዘይሕጋዊ ስደትን ደቂ-ሰብ፡ ንሓንቲ ሃገር ጥራይ ዘይግደፍ ውሁድ ቃልሲ ዝሓትት ስለዝኾነ፡ ኤርትራ ኣብ ዘይሕጋዊ ክልተኣዊ ውዕላት ክትኣቱ ከምዘይኮነት ኣነጺሩ። እዚ ኢድ ሓያሎ ወገናት ዘለዎን ናብ ንግድ ተቐዪሩ ዘሎን ናይ መበል 21 ክፍለ-ዘመን ባርነት፡ ተሓታትነት ብዘለዎን ሕቡራት ሃገራት ብዝሳተፎን ናጻ መርመራ ክጻረ ኤርትራ ትሓትት ከምዘላ ብምሕባር ድማ፡ ኣብ ሕጋዊ መስርሕ ክትተሓባበር ቅርብቲ ምዃና ኣረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ትማሊ 19 ታሕሳስ ኣብ ኣዳራሽ ደንደን ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት፡ ወረቐት ስራሕ ሽዱሽተ ኣምባሳደራት ተቐቢሉ።
እቶም ወረቐት ስርሖም ዘረከቡ ነጸብራቕ ትማሊ … ኣምባሳደራት፡ ሚስ ሱዛን ንጎንጊ ኣወሃሃዲት ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ፡ ሚስተር ቶሺሱጉ ዩሳዋ ናይ ጃፓን፡ ሚስተር ሚካኤል- ክሪስቶስ ድያሜሲስ ናይ ሪፓብሊክ ስዊዘርላንድ ንእትኽተሎ ኣብ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብ ዘተኰረ ናይ ምድግጋፍ መደባት፡ ኤርትራ ብጽቡቕ መንፈስ ከምእትቕበሎ እውን ገሊጹሉ።
ኣምባሳደራት ሪፓብሊክ ሄለኒክ፡ ሪፓብሊክ ማላዊን ሪፓብሊክ ስሪላንካን ኣብ ዝተቐበለሉ ብተመሳሳሊ፡ ዝምድና ሃገራቶም ምስ ኤርትራ ንምድንፋዕ ብዝሓየለ ክሰርሑ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ኣዘኻኺሩዎም።


text:
ናይ ድጋፍ መግለጺ ንሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ ስደት ብዝርከቡ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ
እዞም ክታምና ኣብ ታሕቲ ኣንቢርና ዘሎና ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ፡ ነዚ ብመሳርሕትና ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኪዳነ – ናይ ፋይናንስ ሚኒስተር ነበር – ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ተወሲዱ ዘሎ ኣዝዩ ተባዕ ዝኾነ ተግባር ዘሎና ጽኑዕ ደገፍ ክንገልጽ ንደሊ።
ኣብ ‘ዚ ቀረባ እዋን፡ አቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ መልእኽቱ፡ ንኣቶ ኢሳያስ ኣፍወርቂ “ብሰላማውን ሕጋውን ዝኾነ ስልጡን ኤርትራዊ ኣገባብ” ስልጣኑ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ዘረክበሉ መስርሕ ኣሚሙ ኣሎ። ነዚ ናይ ምልኪ ንግስነት ኣብቂዑ፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ተረኪቡ፡ ኣብ ኤርትራ ሕጋዊ ዝኾነ መንግስቲ ንኽትከል ዝቐረበ ጻውዒት ድማ ኣጥቢቕና ንድግፍ።
ኣብ ‘ዚ ንመበል 57 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ቃልስና ዝኾነ “ባሕቲ መስከረም” እንዝክረሉ ዘሎና እዋን፡ ሕድርታትና ኣሓዲስና ነቶም ካብ ነዊሕ እዋን ሓርነትና ንምርግጋጽ ምኽንያት ኮይኖም ንኽንቃለስ ዝደረኹና ክልተ ውድዓውያን ዝኾኑ መትከላት፡ ሓላፍነት ወሲድና ዳግማይ ንኽንቃለስ ንድረኽ ኣሎና። እቲ ቀዳማይ፡ ኣዝዩ ገዚፍ መስዋእቲ ከፊልና ዘምጻእናዮ ንኤርትራ ካብ ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ ነጻ ምግባር ዩ ነይሩ።
እቲ ካልኣይን ገና ዘይተወድአን ከነሰላስሎ ዘሎና ዕማም ድማ፡ ብህዝቢ ተመሪሑ ንህዝቢ ዘገልግል ህዝባዊ ስልጣን ንምምስራት ‘ዩ ነይሩ። ነዚ ካልኣይ ሸቶ ክንወቅዕ ዘይምብቃዕና፡ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ዘይተጸበዮ ዓርሞሸሻዊ ዝኾነ ስቅያት ተቖሪኑ ይርከብ ኣሎ። ኣቶ ብርሃነ “ዝሓለፉ 17 ዓመታት፡ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ደገ ዝነብር ኤርትራዊ ኩሉ፡ ብሰንኪ ‘ዚ ደሃኺ ዝኾነ ምልካዊ ስርዓተ ኢሳያስ፡ ሂወት ኤርትራውያን ኣብ ስቅያትን ውርደትን መከራን ተሳጢሑ ምህላዉ” ብብሩህ ኣቐሚጥዎ አሎ።
እዞም ኣብ ታሕቲ ክታምና ኣምቢርና ዘሎና ሓርበኛታት ተቓለስቲ እምበኣር፡ ነቲ ቅድሚ 57 ዓመት ዝጀመርናዮ መብጽዓ ኣብ መፈጸምትኡ ከነብጽሖ ዝግብኣና ምዃኑ ብቐረባ እንፈልጦን ክንሰርሓሉ ዘሎና ምዃኑን ተገንዚብናዮ ኣሎና። ስለ ‘ዚ፡ ነዚ ንኢሳያስ ካብ ስልጣኑ ኣውሪድካ ስልጣን ንህዝቢ ንምርካብ ቀሪቡ ዘሎ ጻውዒት ብዘይ ዝኾነ ምጥርጣር ኢና እንድግፎ። ካብ ‘ዚ ሓሊፉ ‘ውን ንኹሎም ናይ ብረታዊ ቃልሲ ብጾትናን መሳርሕትናን፡ ነዚ ናይ ብርሃነ ኣብርሀ ጻውዒት ተቐቢሎም ክትንስኡን ክድግፍዎን ንጽውዕ።
ንብርሃነ ኣብርሀ ምድጋፍ ማለት፡ ናይ ‘ቲ ህዝቢ ኤርትራ ዕሸል ዕድሚኡ ኣወፍዩ ናብ ‘ቲ ዝደልዮ ሸቶ ንክንበጽሕ ዘካየዶ መሪር ቃልሲ ብሉጽ መርኣያን ኣብ ልዕሊ ሰማእታትና ዘለዎ ረዚን ክብረትን ዘመልክት ‘ዩ።
ንብርሃነ ኣብርሀ ምድጋፍ ንህዝባዊ ቃልስን ንልዕልነት ዲሞክራስን ምድጋፍ ‘ዩ።
ዝያዳ ኣገዳሲ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ፡ ናይ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ካብ ስልጣን ምልጋስ፡ መፈለምታ ናይ ‘ቲ ጭፍለቓ ንምብቃዕ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዝና ክንጽበዮ ዝጸናሕና ዉሕሉል ኣገባብ ‘ዩ።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደግዮርጊስ
ኣቶ መስፍን ሓጎስ
ኣቶ መሓመድ ብርሃን ብላታ
ኣቶ መሑየዲን ኣቡበከር ሸንገብ
13 መስከረም 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11142


text:
ናይ ሎም-ዘበን ሃገራዊ መረፅ ኢትዮጵያ ዕውትን ካብ’ቶም ሕሉፋት መስራሓት ዝበለፀን ኮይኑ ንክዛዘም ኣበርቲዑ ይዓዪይ ከምዘሎ ሃገራዊ ቦርድ መረፃ’ታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ዛጊድ ተወዳደርቲ ፓርቲታት ምልክት መወዳደሪ ተቀቢሎም፡ኣብ 547 ነቑጣታት መረፃ ኣብያተ-ፅሕፈት ተከፊቶም ስርሖም ጀሚሮም፡ምርጫ ተዓዘብቲ’ውን ተዛዚሙ ይብሉ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት’ቲ ቦርድ ኣቶ ነጋ ዱፌራ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፡ሎሚ ዓርቢ መግለፂ ዝሃቡ መራሕቲ ‘መድረክ’ “ኣውሮጳዊ ሕብረት ኣብ’ቲ ናይ ሎም-ዘበን ምርጫ ኣይዕዘብን ኣይበለን’ ኢሎም። "መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓዲሙዎ ብገንዘብን ካልእን ምኽንያት ኣይንኽእልን ዝብል መልሲ ከምዘይሃበ ኣነ ባዕለይ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ብዝረኸብኩዎ እዩ ግልፂ ኮይኑለይ" ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ቅድሚ ሰሙናት ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ "ሕብረት ኣውሮፓ ብምኽንያት ሕፅረት በጀት ክዕዘብ ከምዘይኽእል" ገሊፆም ነይሮም።
ዶ/ር በየነ ጴጥሮስ ንቪኦኤ ክዛረቡ ከለው”መድረክ ንሰነድ ስነ-ምግባር ምርጫ ንክፍርም ካብ ዝውስን ሓደ ዓመትን ፈረቃን ኮይኑ’ሎ።ኢህወዴግ ግን እቲ ኣጀንዳ ናብ ማእከላይ ኮሚቴ ኣቅሪበ ክውስን’የ ኢሉ መልሲ ክሳብ ሎሚ ኣይሃበናን ዘሎ ንፅበ ኣለና” ኢሎም።


text:
ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ዝዝተየ መበል 72 ዓመታዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ኣኼባ ተኻይዱ።
ኣብቲ ኣኼባ ፍሉያት ራፖርተራት ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝሃብዎ መብርሂ’ውን ተሰሚዑ፡ መንግስታት’ውን ብወከልተን ምላሽ ሂበን።
ሓደ ካብዚ ንኤርትራ ብዝምልከት ናይ ሕቡራት ሃገራት ፍልይቲ ራፖርተር ሼላ ኪታሩት ዝሃብኦ መብርሂ እቲ ቤት ምኽሪ ሰሚዑ’ሎ።
ንሰን ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ንሓሙሻይ ጊዜ ነቲ ቤት ምኽሪ ዘቅረብኦ ጸብጻብ ኣወንታዊ ፍጻሜ’ዩ ብዝበልኦ ጀሚረን።
ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ’ቲ ቀንዲ ነጥቢ ምግሃሳት ሰብኣዊ መሰላት ብዝምልከት ብፍላይ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምሟት፡ ብዘይፍርዲ ምቅታል፡ብሃውሪ ምእሳር ምጥሃሳት መሰላት ነጻነት ሓሳብካ ምግላጽ ሃይማኖት ዝሓውስ ደው ከምዘይበለ’ዩ ዘለኒ ሓበሬታ ብምባል ዝርዝር ጸብጻብ ዝበልኦ ገሊጸን።
ነዚ ናይ ፍልይቲ ራፖርተር ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ምላሽ ዝሃቡ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ምኽትል ቀዋሚ ወኪል ኤርትራ አቶ አማኑኤል ጆርጆ እተን ፍልይቲ ራፖርተር ኣብዚ ሳልሳይ ኮሚቴ ኣንጻር ኤርትራ ሻራዊ ጸብጻብ ከቕርባ እዚ ንሓሙሻይ ጊዜ’ዩ ክብሉ ሓቢሮም።


text:
ክቡራት ተኻታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ደቀባትን ከምኡ ድማ መርበብ ሓበሬታ ፓልቶክን
በብግዜኡ ኣብ ደቀባት ብዙሓት ግዱሳት ኤርትራውያን ርእይቶታቶም ብዛዕባ “ኣለና“ ወይ ከም ብዓል “ፓይሎት“ን „ሓጎስ“ን „ፎሮ12“ን፣ ኣቶ ቀለታ ኪዳነ፣እንታይ ትብሉና እንዳበሉ መልእኵትታት ደጋጊሞም ልኢኾምልና ነይሮም እዮም። ግና ክሳብ ሎሚ መልሲ ኣይሃብናዮምን። መኽንያቱ ቁሩብ ጸኒሕና ብጃምላ ገርና ክንሕብሮም ስለዝደለና ጥራይ ኢና እምበር እቲ ጉዳማትስ ንፈልጦ ኢና። እታይ እሞ! “ስኣን ፍልጠት ህዝበይ ይጠፍእ ኣሎ” እንድዩ ኮይኑ። “ዝኣረገ ኣንበሳስ ወኻሩ ይጻወታሉ” ከምዝብሃል፣ ንገርሄኛ ህዝቢ ኤርትራ ድማ እንዳህግደፍ ኮራኹሮም እንዳ ኣዋፈሩ ይላገጸሉ ኣሎው።
እቲ ዝሸበና ዘሎ ሃጽፍታት ስለይቲ ኣዝዩ ጽዑቕ ስልዝኾነ፣ በየናይ ከምንጅምሮ እኳ ሎምስ ጸጊሙና። ይኹንእምበር ንከስተብህልን ክመራመርን ክርዳእን ዝደሊ ሃገራዊ ኤርትራዊ እንትድኣ ኣልዩ፣ ነዞም በብግዜኡ እንዳተቓያየሩ ተዋፊሮም ዕንክሊል ዝብሉና ዘለው፣ ግንከኣ ኣብክንዲ ብኣእምርኦም ብሕምብርቶም ዝሕስቡ፣ ጸረ መንነትን ሃገርን ዝኾኑ ሃሱሳት ሓደስቲ ክታባት ስለያ ኮይኖም ጸረ ህዝቢ ዝኽድሙ ዘለውጥራይ ዘይኮነስ መን ከምዝኾኑ ልኣኽቶም ከይተረፉ ክንሕብር ንኽእል ኢና። ነዞም ንኣሽቱ ኮርኹር ክኣ ድሮ ፈሊጥናዮም ስለዘሎና እግሪእግሮም ክንስዕቦም ኢና።ከነቃልሖም ድማ ኢና። መኽንያት ሃገርዊ ሓላፍነትና ስለዝኾነ።ብሓጺሩ እኳ፣ ከይትቕየሙ እንበር፣ ህዝባዊ ግንባር ብቐንዱ ንብረት ኣሜሪካን እስራኤልን ዓባይ ብሪጣንያን እዩ። እቲ ጉዳይ ቃልሲ ኤርትራ ከኣ፣ ብ1969 ዓ.ም.ፈ. ኣይተ ኢሰያስ ቴንቤናይ ብስለላ መርበብ ሲ.ኣይ.ኤ. ተመልሚሉ፣ ብመደቦም ተሰንዩን (ንሕናን ዓላማናን: ዓማ ክትሓቅቕ እያ!) ቅያር ንጉስ ሃይለስላሴ ኮይኑ: ነቲ እልፋ ዝነበረ መንነት ህዝቢ ምድረባሕሪ፣ ኣብ ኦሜጋ ንምቕያር እዩ። ነዚ ትኾልኵሉ ንሳሕል ምስ ወፈረ ከኣ፣ ሽዑ እዩ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ኢድ ባዕዳውያን፣ ብፍላይ እኳድኣ ኣብ ኢድ ኣማሪካን ዓባይ–ብሪጣንያ እስራኤልን ዝወደቐ። ካብ ጉድይ አርትራስ ጉዳይ ፓለስቲና እኳ ይሓይሽ።
እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ መዓት ከይኣክልስ፣ኩላትና ኣብ ስደት እንነብር፣ መዓት ህዝብና ንኽቕንጠጠልና ሓቢርና ኢሂንምሂን መታን ከይንብል፣ እቶም ጎይቶት ኢሰያስን ባዕሉን ዕንክሊል ንከብሉና ብዝረቐቐ ሜላ ብዓል “ፎሮ” ባልዕ! ኣዋፊሮምልና። እወ፣ ነዚ ኣለሊኻ ምብድሁ ግና ሓላፍነትና ይኸውን። ስለዚ እዞም ርእይቶኹም ትልእኩልና ዘለኹም ድማ ነዚ ውዲታት እንዳ ህግደፍ ዘለሌኹሞ ስለትመስሉ ኣጆኹም! ምርማርኩም ቀጽሉ ኢኹም።
ኣይትብከ እንድዩ ዘብክየኒ! እወ፣ ዘሎናዮ ዘመን፣ ዘመን ስለላን ኮለላን ድኣንበር ዘመን ፖለቲካ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ድማ እንሆ እቶም ስዉራት ሓይልታት ዘውፈሩዎም ተዛረብቲ ኣቑሑት፣ ብኻልእ እዘራርባ ካብ ብኣእምርኦም ብኸብዶም ዝሕስቡ፣ ንምስልና ዝመስሉ፣
ግንከኣ ከምቲ ሽሞም እንዳ ባዶ ዝኾኑ ቅዳሕ ሞሳድን ሲኣይኤን፣ ኣብ ፓልቶክ ተዋፊሮም የረብሩብና ኣሎው። ህዝቢ ክጸንት ከሎ፣ ካብ ዓሰብቶም ዝትኮበሎም ባጤራ ይሕሽና ዝበሉ ዓናጅል ተዛረብቲ ኣቕሑት እዮም።
እቲ ኣውራ እውራ ኣብዚ እዋንዚ ንዕዘቦ ዘሎና፣ ግንከኣ ኣብ ልዕሌና ተጻዊዱ ዘሎ ከቢድ ወፍሪ ሓሶትን ምድንጋርን እዩ።ንሱ ድማ ብመሃንድሳት ስዉራት ሓይልታት ዝተሓንጸጸን ዝተኣልመን ኮይኑ፣ እከይ ወፍሪ ፕሮጀክት °ርበት እዩ። ሎሚ ግና ዳርጋ ኣብ ዓለም ምስጢሮም እንዳተቐልዔ ይኽይድ ዘሎ እምበር፣ ጽዮናውያን ህጸያውያንን ካብ ዘመነ ባርነት ኣትሒዞም እኮ እዮም ንዓለም ዝዝውሩዋ ዘለው።
ኣልፋ ዝነበረ ብቐስብ ኣብ ኦሜጋ ንኽቕዩሩዎ፣ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ፣ክንደይኳ ንዘስተብህለሎም ኣሎና። እቶም ገሊኣትናስ ውዲት ባዕዳውያን ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሩ እዩ ተረዲኡና ነይሩ። ውዲታዊ ሰውራ ኤርትራ ከምዝመሃዙ ድማ ፈልጥና ኔርና። እወ፣ ፈላስፋትት ብእዓል ዶክተር እዮብ ገብረልኡል እኳ ኢና ኣጥፊእና፣ ብዓል መንግስትኣብ ኢሳቕ ካብ ማሕበር ተማሃሮ ኤርትራውያን ኣሜሪካ ብብዓል ሓጎስ ክሻ ካብ 5 ደርቢ ፐላሶ ተሰንድዮም ዝተጨፍለቑ ፈላስፋታት እኳ ኢና ኣጥፊእና። እወ፣ ብዓል ኣፈወርቂ ኣምሓራይ፣ ብእዓል ሙሴ ፣ብዓል የውህንስ ብሬን፣ ብዓል ዶር. ጎይተኦም (ብጻይ), እንታ፣ ብ3ወገን ጀብሃስ ክንደይ ድዮም ዓሪቦም፣ ብዓል ኪዳነ ዓንደመስቀል፣ ብዓል እንበሳ ኣስመራ ኣብርሃም ተሕለ ወዲ ዓንደሎይ፣ ብዓል መልኣከ ተኽለ፣ ብዓል ዕብደልቃድር ሮሞዳን፣ ብዓል ገብረብርሃን ዘርኤ፣ ብዓል ዘካርያስ ብዓል ደቂ መሓረ ድንበዛን ብዓል ዘየሱስ ፈላስፋ፣ ብዓል ክብሮም ፈላስፋ ኣብ ማይ ዕዳጋ ብግጅለ ቅንጸላ ሻዕብያ ዝተቐንጸለ፣ ክንደይ ኢልና ኢናሞ ክንጽብጽቦም። እዚኦም ክጠፍኡ ከለው ደይኮነን ኣልፋ ነይሩ፣ ሕጂ ድማ ኣብ ኦሜጋ ንጉዓዝ ኣሎና። ዘይኢነገር እዩ ጉዳይና።
እዛ ንነብረላ ዘሎና ንእሽቶ ፕላኔት ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚራ በቶም ሃርጋፋት ዋናታት ባጤራን፣ ዘይትን ላምባን፣ በልዚንን፣ ወርቅን፣ ድያሞንድን፣ ከምትግዝእ ምኣስ ሲሒትናዮ ዕሱባቶም ደቂ ሃገር ተመሲሎም ዝተዋፈሩ ግና፣ እንሆ መንነትናን መሬትናን ባሕርናን ሃይማኖትና ተቛጻጺሮም ትንፋስና የውጽኡና ኣለው። እቲ ረብሓ ግና ንመን ኮን ክኸውን ኣዩ? ነዚታት ተመራሚርና ንህዝብና ከይንሕግዝ ድማ፣ “ኣብ ርእሲ ሓናትስ ጽግዕ” ከምዝብሃል፣ ብዓል “ፎሮ” ዝሮምሮ እንዳኣዋፈሩ ዕንክሊል የብሉና ኣለው። ርግጽዩ፣ እዚ ጸጸኒሑ ዘጓዪየና ዘሎ ሃጽፊ ስለላን ኮለላን፣ በቶም መሃንድሳት ጽዮንነትን ሃጸይነትን፣ እወ መቐጸልትኦም ድማ ሓዲሽ ዓለማዊ ስትርዓትን ዝኾኑ፣ ግንከኣ ንብዓል ነፋጥ ኢሰያስን ቾፕላ! ሓዞ! እንዳበሉ እዮም ዝላገጹልና ዘለው።
ሰለይቲ፣ ክንደይ ኢልናሞ ክንቆጽሮም ኢና፣ ብዓል „ኣለና“ ውራዮም ተልእኾኦም ገሮም፣ምጽሓ ሓናጢጦም ብምሻጥ ማሕፉዳኦም ቁሩብ ኣህጢሮም ጸግዖም ሒዞም። ድሕሪኦም ድማ ብዓል „ፓይሎት“ ቀጺሎም። ኣብቲ እንዳ መርበብ ባዶ 3 ሠንኮለል aናበሉ ብዙቡዕ ስነጽሑፍ ንኣንበብቲ ዘሃምሉ ድማ፣ እቶም ኣቶ ቀለታ ኪዳነ ዝብሃሉን ኣለው።
እው፣ መድረኽ ብዓል „ፓይሎት“ ምስ ኣብቅዐ፣ መድረኽ ብዓል „ሓጎስ“ን „ፎሮ12“ን ኣርኪቡ። ጽባሕ ብጊሓት ድማ ፊሒራ ይኹን ድሙ ወይ ኣንጭዋ ክልኣኹ እዮም። እንታይ ጸገምዶ ኣሎዩ ፣ካሳ ህግደፍ እኮ ማእለያ የብሉን፣ ንህዝቢ ድኣዩ ዘይከውን እምበር፣ ንስለላ ዝኽፈል ባጀትሲ ክንደይኳ ኣሎምበር።“ገንዘብ ካለ በሰማይ መንገድ ኣለ“
ዘረባ የብሉን በብእዋኑ ከሃምሉናን ከዋቕዑናን ገልዳሕ ይብሉ ኣለው። እዚ መደብ ዕዮ እዚ ድማ መደብ ዕዮ ኤሊት መሃንድሳት፣ ስለላ መርበባት ኣሜሪካን፣ ኢስራኤልን፣ ዓባይ ብሪጣንያን እየን። ስለዝግሄር ኢሰያስ ነፋጥ ግና ቾፕላ ተባሂሉ ጥራይ እዩ ከም ሪሞት ኮንትሮል ኮይኑ ዘገግሎም ዘሎ እምበር ንባዕሉ ጸገም ኣለዎ። ኣብዘይ ፈልጦ ደልሃመት እዩ ጥሒሉ ዘሎ፣ ዘረባ ህዝቢ ኤርትራ እንተድኣ ሰሚዑ ግና እቶም ጎይተቱ ሽዑንሽዑ ከንቅጹዎ እዮም። ንባዕሉ እውን ኣብዘይተረድኦ መጻወድያ እዩ እትዩ ዘሎ። ምዕይ እንተበለ ድማ ከምዛ ናይ መለስ ዝረኰኸበቶ ስሚ እዮም ከምዕጕዎ።
እቲ ቀንዲ ወፍሮም ድማ፣ጀጋኑና ጠፊኦም፣ ምሁራትና ሃሊቖም፣ መንእሰያትና፣ ኮብሊሎም፣ሽማገለታት ዓዲ ብባህርያዊ ሞት ሓሊፎም። ስለዚ እቶም ኣብ ስደት ዘሎና ደቀባት ተኣኪብና ንድሕነት ሃገር ኢ–ህን–ሚ–ህን ከይንብል ድማ ከምዚ ብዓል ፎሮ፣ ብዓል “ኣያ” ቀለታ፣ ብዓል ሓጎስ፣ ዝገብሩዎ ዘለው እንዳገበሩ ይላገጹልና ኣለው። የርህዎ እዩ ዝብሃll! !!እቱም ሰባት ኣብ ኤውሮጳን ኣብ ኣሜሪካን እንተኵoነውን ነዞም ሠፋቱ ገደና ወስ ክንብሎም ንኽእል ኢና። ወስ ከይበልካ ተቛይቕካ ጥራይሲ ከቶ ኣይወግሕን እዩ።
ብሕልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኣግኣዝያን
29 ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም.ፈ.


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን
፮/6 ጥቅምቲ ዕረፍቲ ነቢይት ሃናን ኣባ ጰንጠሌዎንን
ሀ, ዕረፍታ ለነቢት ሃና
ሃና ማለት ጸጋ ፍስሃ ማለት እዩ። ኣብ መሴፋ ዝበሃል ቦታ ትነብር ነበረት። ሰብኣያ ሕልቃና ይበሃል፡ ፍናና ዝተባህለት ካልአይቲ ሰበይቲ ሰብኣያ ተሕርቃን ተጉህያን ነበረት። ሓደ መዓልቲ ሕልቃና መስዋእቲ ክስውእ ምስ ምሉእ ቤተሰቡ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ከደ። ክምለሱ ከለዉ ሃና ብድሕሪኡ ብምትራፍ ኣምላኸይ ውላድ ሃበኒ፡ ወዲ እንተሂብካኒ ንቤት መቅደስካ መጋረጃ እንዳጋረደ፡ ምንጻፍ እንዳ ኣንጸፈ፡ ጓል እንተኾይና፡ ማይ ቀዲሓ፡ መሶብ ወርቂ ሰፍያ ንቤት መቕደስካ ተገልግል ኢላ መብጽዓ ኣተወት። ሊቀ ካህናት ኤሊ ከንፈራ ከተንቀሳቅስ፡ ይርእያ ነበረ። ድምጻ ግን ኣይስማዕን፡ ዝሰኸረት መሲልዎ፡ ክሳብ መዓስ ኢኪ ሰኺርኪ ክትነብሪ ኢሉ ገሰጻ። ሃና ድማ “ኣነስ ብሓዘን ድኣ ይበኪ ኣለኹ እምበር ወይኒ ሰትየ ዝሰኸርኩ ኣይኮንኩን፡ ንጎይታይ እየ ዝልምን ዘለኹ” በለቶ። ኤሊ ድማ ጸሎትኪ ይስማዕኪ፡ መብጽዓኺ ይፈጽመልኪ ብሰላም ኪዲ በላ። ከምቲ ዝበልካዮ ይኹነለይ፡ ኢላ ድማ ተመለሰት። ጎይታ ንለውሃት ልቢ ስለ ዝሰምዕን፡ ዘፍቅርን ወዲ ሃባ። ዝለመንክዎ ረኺበ፡ ዝሓተትክዎ ሰሚዕኒ ብምባል ስሙ ሳሙኤል በለቶ።
ህጻን ሳሙኤል ጡብ ምስ ገደፈ ከም መብጽዓኣ ከይዳ ንቤት መቕደስ ሃበቶ። ምስዚ ብምትሕሓዝ “ጻብዕ ልብየ በእግዚኣብሔር” ኢላ ንጎይታ ኣመስገነት። በቲ በብዓመቱ እትስውኦ መስዋእቲ ሕሩድ ከተቕርብ ምስ ሰብኣያ ክትከይድ ከላ ንእሽቶ ቀሚሽ ሰፍያ በብዓይነቱ ተምጽኣሉ ነበረት። ብድሕሪኡ ድማ 3 ኣወዳትን 2 ኣዋልድን ወለደት (1 ሳሙ 2፡21)። በዚ ዕለት እዚ ድማ ዓረፈት።
ለ , ዕረፍቲ ለኣባ ጰንጠሌዎን ዘጾማዕት
ኣባ ጰንጠሌዎን ሃገሮም ሮም ኮይኑ፡ ትውልዶም ድማ ካብ ቤተ መንግስቲ እዩ። ቁጽሮም ድማ ካብ ተስዓቱ ቅዱሳን እዩ። ተስዓቱ ቅዱሳን ናብ ምድረ ኣግኣዚ ዝመጹ ኣልሜዳ ምስ ነገሰ ኣብ 5ይ ዓመቱ እዩ። ምስ መጹ ከም ሓደ ሰብ ብሓደ ልቢ ኮይኖም ኣብ ኣኽሱም 12 ዓመት ገበሩ። ብሓደ ምንባር፡ ንብሕትውናን ንጽሞናን ደይጥዕም ምስ ኮኖም ተፈላልዮም ነናቶም ብዓቲ ሰሪሖም ገዳም ገዲሞም ክነብሩ ጀመሩ። በዚ ጊዜ እዚ ኣባ ጰንጠሌዎን ካብቲ ዝነብርዎ 2ተ ምዕራፍ ርሒቆም ብማዕቀኖም ብዓቲ ሰሪሖም እኽለ ማይ ከይለኸፉ 45 ዓመት ገበሩ።
ኣብ ዘመኖም ድማ ብዙሕ ተኣምራት ገበሩ። ካብቲ ብዙሕ ሓደ እዚ እዩ። ንጉስ ካሌብ ናይ ሰማእታት ናግራን ሕነ ንምፍዳይ ናብ ሳባውያን ክወፍሩ ከለዉ፡ ኣቦይ መሪቕኩም ኣፋንዉኒ በሎም። ኣባ ጰንጠሌዎን ድማ መሪቖም ኣፋነውዎ። ንሳባውያን ቀጥቂጦም፡ ስዓርዎም። ዝተረፉ ንዋያተ ቅዱሳን ኣምሊሶም ብዝተገብረሎም ረዲኤት እንዳኣድነቑ ክምለሱ ከለዉ፡ ኣገልገልቲ ዝረኣይዎን ዝተራእዮምን ነገርዎ። ንሱ ድማ፡ ኣባ ጰንጠሌዎን ነዳ እሳት ሒዞም ኣብ ማእከሎም ኮይኖም ክዋግእዎም ከለዉ ርኢናዮም በልዎ። በዚ ምኽንያት ንጉስ ኣላሜዳ ንግስነቱን መንግስቱን ገደፈ ካብኦም መዓርግ ምንኩስና ተቐቢሉ ብጽሞና ዝነብሩ ኮኑ።
ግዜ ዕረፍቶም ምስ በጽሐ፡ ጎይታ ኪዳን ሃቦም፡ “ብኪዳንካ ዝተማሕጸነ፡ ካብ ሞት ነፍስ ከድሕነልካ እየ” ኢሉ ኣተስፈዎም። በዚ ዕለት እዚ ድማ ዓረፈ።
በረኸትን ኣምላድነትን ናይ ቅድስት ሃናን ናይ ኣባ ጰንጠሌዎንን ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን! ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለምስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ኮሎንያል ስፓኛ፣ ንስፓኒሽ ሰሃራን፣ ንሞዛምቢክን ተማሲሓተን። ኮሎንያል ፖርቱጋል ንኣንጎላ ተማሲሓታ። ኮሎንያል ጣልያን፣ ንኤርትራን፣ ኢትዮጵያን፣ ሶማልን፣ ሊብያን ተማሲሓተን። ኮሎንያል ጀርመን ንኣይቮሪ ኮስትን ንዚምባቨን ተማሲሓተን ተማሲሓተን። ኮሎንያል ዓባይ ብሪጣንያ፣ ንኬንያ፣ ንኡጋንዳ፣ ንደቡብ ኣፍሪቃ፣ ንግብጺ፣ ንኣልጀርያ፣ ንሱዳን፣ ንጋናን ተማሲሓተን፣ ኮሎንያል ፈረንሳ ንኣልጀርያ፣ ንሰኔጋል ንጫድ፣ ንቱኒዝያን...
ፖለቲካዊ ትንተና ብኣካየድቲ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ ኣምሆ ዘመን “ኢትዮጵያ ትቅደም ያለ ምንም ደም“ ! ዝብል ዝነበረ ጭርሖ ግዝያዊ ወተሃደራዊ መንግስቲ ደርጊ፣ ከምቲ ኩሉ ኣብ እዋን ደርጊ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ህዝቢ ዝፈልጦ ታሪኽ፣ እቲ ጭርሖ ቅንይ ከይበለ እዩ ተቖጽዩ። እወ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ትቅደም ብብዙሕ ደም ኮይኑ እዩ ተቐዪሩ። ድሕሪ 17 ዓመታት ስቓይ ድማ ወያኔ ብዝሓለፉ ብደርጊ ዝተፈጸሙ ገበናትን ጭቆናን...
ፊደላት ትግሪኛ፣ መለለዪ መንነትናን፣ ርቱዕ ሃይማኖትናን (ብግሪኽኛ ቋንቋ ኦርቶዶክ)፣ ታሪኽናን፣ ኣተሓሳስባናን፣ ባህልናን ንዓና ንትግሪኛ ተዛረብቲ፣ እዮም። ነዚ ፊደላት ትግሪኛ ካብ ዓለም ዝተፈልየ ምስጢር ዝሓቖፈ ምኻኑን፣ መለለዪ መንነትን፣ ሃይማኖትን፣ ባህልን፣ ክብርታትን፣ እምነትን፣ ጅግንነትን፣ ተዛረብቲ ትግሪኛን ግእዝን ኣምሓሪኛን ከምዝኾነ ዝሕብር ብቪድዮ ዝተሰነየ ሓበሬታ፣ ኩሎም ግዱስ ኤርትራውያንን ትግራዎትን...
Wayne Madsen — Strategic Review Sept 6, 2018 Political scientists would argue that the rigors of running for political office coupled with the glaring microscope of press attention would normally weed out any candidate suffering from mental illness. Whether political...
ኢሰያስ አብ 1998 እንታይ እዩ ዝበለ? “ባድመ ክትብላ ጽሓይ ክዓርበክን እዩ” ድዩ ዝበለ? ልኡኽ መላኺ TIRANY ኢሰያስ አፈወርቂ “ዶብ አይድልን እዩ! ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩናት ዶባዊ ኲናት አይኮነን” እንዳበለ እዩ ንህዝቢ ኣዕንጂሉ። አብ 2001 ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ግንባር ምስተአስሩ: “መእሰሪ ጉዳዮም ንህዝብን ሰራዊትን ብውዲት ክገልጽ እንከሎ ግን: ምስ...


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ናቕፋ፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮን ህጻናትን ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ሃስያ ዘውርዱ ልምድታት ንምውጋድ – ዝካየዱ ጐስጓሳትን ኣስተምህሮታትን፡ እወታዊ ውጽኢት ይርከቦም ከምዘሎ ተገሊጹ።
እዚ ዝተገልጸ፡ ንጥፈታት ናይተን ኣብ 12 ምምሕዳራት ከባቢ ዝተዋፈራ ኮሚተታት ድሕነት ደቂኣንስትዮን ህጻናትን ንምግምጋም፡ ብ6 መስከረም ኣብ ከተማ ናቕፋ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ እዩ።
ብመሰረት’ቲ ብኣሃዛት ዝተሰነየ ጸብጻብ፡ ዝተኻየደ ጐስጓሳት ኣብ ምብራኽ ኣፍልጦን ርድኢትን ሕብረተሰብ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ስለዝገበረ፡ ቊጽሪ ኣብ ትካላት ጥዕና ዝመላለሱ ዜጋታት ብሓፈሻ፡ ቊጽሪ ናይ’ተን ኣብ ትካላት ጥዕና ዝሓርሳ ኣዴታት ድማ ብፍላይ ከምዝዓበየ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ናቕፋ ኣቶ ያዕቆብ እድሪስ፡ እተን ኮሚተታት ይኹና ኣብ ዝተፈላለያ ትካላት ጥዕና ዝነጥፉ ሞያውያን፡ በዚ ከይተዛነዩ ንዝበረኸ ውጽኢት ክሰርሑ ተላብዩ።


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብዝተፈላለዩ ከባቢታት ትማልን ሎማዕንትን ብዝተፈጥሩ ግጭታት ኣባላት ሓይልታት ፀጥታ ሓዊሱ ብዙሓት ሰባት ከምዝሞቱ ተቓዋሚ ውድብ መላእ ሓድነት ኢትዮጵያ/መኢኣድን/ ነበርትን ገሊፆም።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሸውዓተ ማዕልታት ኣብ ክልል ኣምሓራ 28 ሰባት:ኣብ ክልል ኦሮምያ 17 ሰባት ተቐቲሎም ክብል መኢኣድ ገሊጹ ኣሎ።
ኣብ ከተማ ባህር ዳርን ኣብ ካልኦት ከተማታት ጎረባብቲ ዞባታትን ናይ ስርሕ ኣድማን ዕግርግራትን ከምዝነበሩ ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣረጋጊፆም ኣለው።
ናይ መኢኣድ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ ብወገኖም ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ብዝተፈጥረ ግጭት ብዙሓት ሰባት ከምዝተቐትሉ ሓቢሮም። ኣብ ከተማ ስማዳ ብዛዕባ ዝነበረ ከምዚ ክብሉ ገሊፆም።
ንሶም:" ህዝቢ ሎማዕንቲ ኣብ ስማዳ ንሰልፊ ወፂኡ ነይሩ። ኣብ እዋን እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ሓይልታት ፀጥታ ብዝወሰዱዎ ስጉምቲ ሽዱሽተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 20 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ ንምፍላጥ ክኢለ ኣለኹ" ኢሎም።
ኣብቲ ሰልፊ ተሳቲፈ ዝበለ ሓደ መንነቱ ዘይገለፀ ሰብ ከምዝበሎ ኣብታ ከተማ ብሰላማዊ ኣገባብ ተቓውሞ ይካየድ ከምዝወዓለ ብምግላፅ ኣብ መወዳእታ ግን ኣብ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ተሰቒሉ ዝነበረ ኮኾብ ዘለዎ ባንዴራ ብምውራድ ካሊእ ባንዴራ ንምስቓል ኣብዝተገብረ ፈተነ ግጭት ተላዕሊ እቶም ሰባት ከምዝተቐትሉን ከምዝቖሰሉን ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ጎንደር ወረዳ ወገራ እውን ሰልፈኛታት ናብ ከተማ ክንኣቲ ኢና ኣይትኣትውን ብዝብል ኣብ መንጎ እቶም ሰልፈኛታትን ሓይልታት ፀጥታ ብዝተልዓለ ናይ ቶኽሲ ልውውጥ ኣርባዕተ ሓይልታት ፀጥታን ሰለስተ ሓረስቶትን ብድምሩ ሸውዓተ ሰባት ከምዝሞቱ ኣቶ ሙሉጌታ ሓቢሮም።
ኣብ ምዕራብ ጎጃም እውን ብተመሳሳሊ ኣብ ዞባ ሃዊ ወረዳ ዳንግላ መንበሪ ኣባይቲ ሰበስልጣን ሓዊሱ ሓሙሽተ መንበሮ ገዛውቲ ብህዝቢ ከምዝተባርዑ ኣቶ ሙሉጌታ ገሊፆም።
ንሶም: "ኣብ ምዕራብ ጎጃም ዞባ ሃዊ ወረዳ ዳንግላ ንመንበሪ ገዛውቲ ከንቲባን ምምሕዳር መሬትን ሓዊሱ ንሓሙሽተ ኣባይቲ ኣቃፂሎም ኣለው። እቲ ህዝቢ ኦ ኢሉ ብምውፃእ ኣብ ልዕሊ ንብረቶም ስጉምቲ ወሲዱ’ሎ" ኢሎም።
ትማሊ ኣብዝተኻየደ ሰልፊ እውን ብሓደ ምፅራይ ገበን ፖሊስ እቲ ወረዳ ንዝውነን ሆቴል ከምዘቃፀሉ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ ገሊፆም።
ንሱ እውን ንሰብ ከምዝቐተለ፣ካብኦም ጥይት ዘቐብል ዝነበረ ሰብ እውን ከምዝተቐለን ካብቲ ህዝቢ እውን ኣስታት ሸሞንተ ሰባት ከምዝቖሰሉን ነቲ ፖሊስ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣውዒሎም ነቲ ሆቴል ከምዘዕነውዎን ሓቢሮም።ብድምሩ ሰለስተ ሰባት ምማቶም ገሊፆም።
ኣብ ዞባ ሃዊ ከተማ ቻግኒ እውን ሓይልታት ፀጥታ ንሰልፈኛታት ንምብታን ቶኽሲ ከፊቶም ክልተ ሰባት ተቐቲሎም ሸሞንተ ምቑሳሎም ገሊፆም።
ኣብ ከተማ እንጅባራ እውን ትማሊ ሰንበት ክልተ ሰልፈኛታትን ሓደ ወዲ ሓላፊ ፀጥታን ብድምር ሰለስተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣቶ ሙሉጌታ ገሊፆም።
ንሶም: "ሓላፊ ዘፈር ፀጥታ ወይ ሓላፊ ሚሊሽያ ኣብ ኮሶበር ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ክውሰድ ትእዛዝ ሂቡ ስለዝነበረ እቲ ህዝቢ ብዝረኸቦ ሓበሬታ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ክወስዱ ዝገበረ እቲ ሓላፊ እዩ ኢሎም ስለዝኣመኑ ንዕኡ ደልዮም ናብ ገዝኡ ክኸዱ ከለው ንወዱ ረኺቦም ከምዝቐተሉዎ ሓበሬታ በፂሑኒ’ሎ" ኢሎም።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዛዕባ ዝተርኣዩ ፀገማት መልሲ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ንብረት መንግስትን ህዝብን ከምዝዓነወን ህይወት ከምዝጠፍአን ኣማሲዮም ንመሳርሕትና ሰለሞ ኣባተ ገሊፆምሉ ኣለው።
ንሶም: " ሎማዕንቲ ኣብ ከተማ ባህርዳር ስራሕ ጠጠው ኢሉ ነይሩ።ኣብ መጎዓዚያን ኣብ ትካላት ወሃቢቲ ኣገልግሎትን ኣብ ኣጋ መወዳእታ እውን ሰራሕተኛታት መንግስቲ ተኸሲቱ ነይሩ።ቅድም ክብል እውን ሎማዕንቲ ኣብ ካልኦት ከተማታት ጎረባብቲ ዞባታት እዚኦም ተኸሲቶም እዮም።ሰልፍታት ነይሮም፤ዕግርግር ተፈጢሮም እዮም።በዚ ምኽንያት ንብረት ህዝብን መንግስትን ዓንዩን ህይወት ሰብን ጠፊኡ’ሎ" ኢሎም።
ዝፍፀም ዘሎ ህወከት ብዝተወደብ ኣገባብ ምዃኑ ዝሓበሩ ኣቶ ንጉሱ መንግስቲ ሕጊ ንምስፋን ይሰርሕ እዩ ዘሎ ዛጊድ ዝበፅሐ ሞትን ዕንወትን ግን ንቕድሚት ክንገልፆ ኢና ኢሎም።


text:
(ብክብሮም ግደይ ዝቐረበ)
ሓደ፤ አብ ጉዳይ ፖለቲካ፤ክልተ ዓይነት አማራፂ ውድባት!
##############
-እቲ ሓደ ብመልክዑን ቅርፁን ከም ህወሓት ኮይኑ ህወሓት ካብቲ ዕላማ ሰውኣትን ህዝቢ ትግራይን ንፀጋም አብትብለሉ እዋን ንዝፍጠር ፖለቲካዊ ክፍተት ክደፍን ዝክእል ሳልሳይ ወያነ ትግራይ አብ ግምት ውሽጢ ዘእተወ ብሄርተኛ ፓርቲ እንትኮን፤
-እቲ ካልኣይ ድማ ምስ ፖለቲካዊ ዕብየት እዛ ሃገር ከም ኩነታቱ ክተዓፃፀፍ ዝክእል ብዕላማ ድማ ካብ ህወሓት ኮነ ካብቲ ላዕሊ ዝተገለፀ ብሄርተኛ አማራፂ ውድብ(3ይ ወያነ አብ ግምት አእትዪ ዝጣየሽ) ዘይተፈለየ ብቕርፁ ግና ሃገራዊ ዝኮነ መሰረቱ ድማ አብታ ዋና ከተማ ሃገርና አዲስ አበባ ዝኮነ ፓርቲ እዪ፡፡
-እዚ ፓርቲ ብሽም ሃገራውያን ብተግባር ድማ ከምቶም ናይ ሓደ ብሄር(አምሓራ) ተሓለቕቲ ዝኮኑ ከምኒ መኢአድ፤ሰማያዊን አንድነት ፓርቲን ዓይነት ይከውን!
-ናይዚ ዓይነት ብተጋሩ ዝዕብለል ሃገራዊ ፓርቲ ምህላው አብ ሃገራዊ ፖለቲካ አብዝህልው ምንቅስቓስ ክህሉ ንዝክል ክፍተት ተሳትፎ ተጋሩ ናይ ምድፋን ዕድል እንትህለዎ ብሃገር ደረጃ ብዝንቀሳቐሱ ዘለው ሃገራውያን ፓርቲታት ውሽጢ ንዝህልው ፖለቲካዊ ውዲታት ብቕርበት ንምክትታልን ናይ ሓበሬታ ክፍተት ንምቕራፍን ዓብይ አበርክቶ ይህልዎ!
ክልተ፤አብ ጉዳይ ሚድያ፤
##############
-አብዚ ጉዳይ ብብሄርተኛታት ተጋሩ ዝውነን፤ ታሪክ ትግራይን ተጋሩን ፈሊጡ ዘፍልጥ፤ ጥቕምታት ትግራይን ተጋሩን ብኩሉ መዳይን አብዝኮነ ይኩን እዋን ኮነ ቦታ ንክሕለው ለይትን ቐትርን ዝፅዕር፤ መሰረቱ አብ አውሮፓ/አሜሪካ ዝኮነ በደረጅኡ ድማ ምስኒ አልጀዚራ ዝአመሰሉ ዓይነት ትካላት ሚድያ ዝወዳደር ሚድያ ክህልወና አለዎ!
-እዘን ክልተ ነገራት ግና ብዝተክኣለ መጠን አብዝሓፀረ እዋን ክገሃዳ አለወን፤ ኩልና ተጋሩ ድማ ብዝከኣልናዪን በብዘለናዪን ነዚ ንምዕዋት ብገንዘብናን ብክእለትናን ዘበለ ኩሉ ሓገዝ ንምውፋይ ድልዋት ክንከውን አለና!
-ዋሕስ ህላወና ሓድነትና፤ሓድነትና ሐዚውን ሓድነትና ጥራሕ እዪ!


text:
"ጥበብ ናይ ኣተሓሳስባ ኢንቨስትመንት'ዩ"
ንእስቲ እያ። ኣብ እዋን ፕረዚደንትነት ግርማ ወልደ ጀወርግስ "መንእሰይ ጀግና ልምዓት" ተባሂላ ሽልማት ሜዳሊያ ካብ ኢዶም ተቐቢላ። ኣብ ዘፈራት ስነ ጥበብ፣ ስራሕቲ ኢደ ጥበብን ስእልን ብምንጣፍ ኣብ ዕብየት እቲ ዓዉዲ እጃማ ተበርክት ኣላ፡ ራሄል ብሉጽ።
ታሕሳስ 2007 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ዝኸፈተቶ ነቲ ክልል ብሕታዊ ዝኾነ ትካል "ራሄል ቤተ ጥበብ"፡ ብዙሓት መናእሰይ ጽቡቕ ግዘ ዕረፍትን ምዝንጋዕን ዘሕልፍሉ፣ እሂን ምሂን ዝበሃልሉ ሕብራዊ መድረኽ ጥበብ ኮይኑ ንሰለስተ ዓመታት ዘሊቑ ኣሎ።
ኣብዞም ከም ሓንቲ መዓልቲ ዝተቖጸሩ ሰለስተ ዓመታት፡ ብመንፈስ ጥበብ ዝነፋፈቑ ሰባት ኣብ ሓደ መኣዲ ጥበብ ክቋደሱ፡ ካልእ መድረኽ ዝዓበጦም ማሕበረ ቁጠባዊ ጸገማት ጥበብ ለቢሶም፡ ሙሩጻት ቃላት ተላዕቊጦም፡ ኪነ ጥበባዊ ካባ ደሪቦም ዝቐርብሉ ዓብዪ መድረኽ እናኾነ ዝመጸ ቤተ ጥበብ ኣብታ ከተማ እግሪ ተኺሉ ኣሎ።
ካብዚ ሓሊፉ፡ እዚ መድረኽ ብሉጻት ሓጸርቲ ጽሑፋትን ግጥምታት ዘቕርቡ ዝነበሩ መናእሰይ፡ ጽቡቓት ጸሓፍቲ ኾይኖም ክወጹን መጽሓፍቲ ንምሕታም ክበቕዑን ገይሩ'ዩ።
"ንጥበብ ዝነበረ ኣረኣእያ ለዊጡ'ዩ"
ስእሊ ንገለ ገለ ሰባት ብርዒ ኣብ ወረቐት ዘዕረፎ ንድፊ ጥራሕ ክኸዉን ይኽእል። ንገሊኦም ከኣ ዓሚቕ ልባዊ መልእኽቲ ዝሰጋገረሉ፣ ሕሉፍ፣ ህልዊን መጻእን ኩነታት ዝግለጸሉ፣ ምሽጥራዊ መገዲ ጥበብ ክኸዉን ይኽእል።
ኣብ "ቤተ ጥበብ ራሄል" ዘለዉ ስእልታትን ካልኦት ዉጽኢታት ኢደ ጥበብን ካብዚ ዝተፈለዩ ኣይኮኑን። ወናኒት እቲ ትካል ሓዊሱ ካልኦት ዕድል ረኺቦም ኣብቲ ቤተ ጥበብ ስእልታቶም ዘላልዩን ንዕዳጋ ዘቕርቡን መናእሰይ ዘዳልውዎም ስራሕቲ ተፈጥሮ፣ ሳይንስን ማሕበራዊ ጉዳያትን ብጥንቃቐ ኣብ ሸራ ስእሊ ዓሪፎም ትረኽቦም።
እቲ ኣርት ጋለሪ ስራሕ እንትጅምር፡ ቅድም ኢሉ ዘይተለመደ ብምንባሩ ብዓይኒ ንግዲ መኽሰባይ ናይ ዘይምዃን፣ ሰባት ግዘኦም ዘሕልፍሉ ናይ ዕረፍቲ ቦታ ገይርካ ዘይምዉሳድ ዝበሉ ጸገማት'ኳ እንተነበሩ ሕዚ ናይ ኣተሓሳስባ ለዉጢ ምፍጣር ዝኸኣለ ትካል ክከዉን ኽኢሉ'ዩ ትብል ራሄል።
"ስእሊ ምርኣይ እቲ ማሕበረሰብ ዝለመዶ ተግባር ኣይነበረን። ኣብ ዝሓለፉ 3 ዓመታት ግና ኣብቲ ማሕበረሰብ ኾነ መንግስቲ ናይ ኣተሓሳስባ ለዉጢ ብምምጻእ ንጥበብ ዝነበረ ኣረኣእያ ለዊጡ'ዩ" ክትብል ትዛረብ።
ኣብዚ ብሰፊሕ ናይ ኣትኽልቲ ቦታታትን ስራሕቲ ኪነ ጥበብን ዝማዕረገ ማእኸል ጥበብ፡ ግዘኦም ንምሕላፍ ዝመጹ ሰባት ብናጻ መጽሓፍ የንብቡ፣ ናጻ ኣገልግሎት ዋይ ፋይ ይረኽቡ፣ ዉጽኢታት ኢደ ጥበብን ባህላዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ኣቑሑን ይሽየጡ፣ ሰሙናዊ መድረኽ ስነ ጽሑፍ ይቐርቡ.
ካብዚ ሓሊፉ ቤት ትምህርቲ ጥበብ ኮይኑ የገልግል ኣሎ። ህጻናትን መናእሰይን ሓጸርቲ ክረምታዊ ስልጠናታት ይረኽቡ።
"እዚ ኣርት ጋለሪ ንዓይ ኢንቨስትመንት'ዩ። ብደረጃ ኣተሓሳስባ ሰባት ክህነጽሉን ብዙሓት ናይ ምጽሓፍን ምንባብን ክእለቶም ዘዕብይሉን እናኾነ መጺኡ'ዩ። ብመዳይ ኣተሓሳስባ ክፍጠር ዝኸኣለ ለዊጡ ልዕሊ ዝኾነ'ዩ፡ ስለዚ ጥበብ ኢንቨስትመንት ህንጸት ኣተሓሳስባ'ዩ ኢለ እየ ዝወስዶ" ትብል ራሄል ብሉጽ።
እንታይ ጸጋ ሒዙ መጺኡ?
2ይ ዓመት ተምሃሪት ስእሊ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምንያ ሓዱሽ፡ ስራሕቲ ንድፍን ስእልን'ያ ትሰርሕ። እዚ ኣርት ጋለሪ ትብል፡ "ኣብዚ ራሄል ኣርት ጋለሪ ጥራሕ'ዩ ዘለና። ዓዉዲ ስእልን ንድፍን ኣብ ምሕጋዝን ምዕባይን ዝለዓለ እጃም ኣለዎ"።
ራሄል ኣርት ጋለሪ ሕሉፍ 3 ዓመታት እንትጉዓዝ፡ ኩል ግዘ ቐዳም ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ዘዳለዎ ሰሙናዊ መድረኽ ስነ ጽሑፍ ዝቐርቡ ዝነበሩ ሓጸርቲ ጽሑፋትን ግጥምታትን ዘልዕሉዎም ሓሳባት መዛተዪ ሓሳባት ብዙሓት እናኾኑ ከምዝመጹ ካብቲ መድረኽ ዘይፍለዩ ሰባት ይዛረቡ።
ዝሓለፈ ቐዳም 3ይ ዓመት ምስረታ እዚ ትካል ጥበብ እንትዝከር፡ ኣብ ዉሽጢ 3 ዓመት ዝቐረቡ ዝተሓረዩ ግጥምታት ዝተፈላለዩ ጸሓፍቲ ብስእሊ ዘደገፈ መጽሓፍ ተመሪቑ'ዩ። ኣብዚ መጽሓፍ 40 ገጠምትን 20 ሰኣልትን ተሳቲፎም።
ካብ ሞንጎ እቶም ሰኣልቲ ምንያ፡ ብሕታዊ ቤተ ጥበብ ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ስርሓቲ ጥበብ ስእልን ጽሑፍን ዝነጥፉ ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ዝሳተፍሉ፣ ዓቕሞም ዘዕብይሉ ጸጋ ሒዙ ከምዝመጸ'ያ ትዛረብ።
"ኣብ ቀጻሊ ብደቂ ኣንስትዮ ጥበብ ስእሊ ክዓቢ'የ ዝደሊ። ብምትሕግጋዝ ክንዓብን ተወሳኺ ቤተ ጥበብ ክህልወናን ድማ ባህጊ ኣለኒ" ትብል።
ባህልዊ ትዉፊታት ማሰን ብሂላትን ብምቕራብ ዝፍለጥ ኣስገዶም ተወልደ ድማ፡ እቲ ቤተ ጥበብ ካብ ዝኽፈት ንነዘ ብዙሓት ጸሓፍቲ ስራሕቶም ከምጽኡ ምጅማሮም ይገልጽ።
"ብድፍረት ማሕበራዊ ጸገማት ዝድህስሱ ጽሑፋት ይቐርቡ ነይሮም። ምስ ሃይማኖት፣ ጾታ፣ መሰል ደቂ ሰባትን ዓሌትን ዘይጓነጹ ባህላዊ ትዉፊታት፣ ወግዓዊ ጽሑፋትን ካልኦት ብምቕራብ ማሕበረሰባዊ ናይ ኣተሓሳስባ ለዉጢ ምምጻእ ተኻኢሉ'ዩ። ሰባት ኣቀራሪቡ'ዩ" ይብል።
ራሄል መን እያ?
ስፌት ዓለባን ቅድን፣ ኢንጂነሪንግ፣ ኣርክቴክቸርን ኣርባን ፕላኒንግ፡ ራሄል ብመርሃ ግብሪ ዲግሪ ዝተምሃረትሎም ግንባራት'ዮም።
ቆልዓ 8 ዓመት ኮይና ንድፊ ዝጀመረት ራሄል፡ ኣብቲ ዝኸፈተቶ ጋሌሪ ትገብሮ ብዘላ ምንቅስቓስ ያንግ ኣፍሪካ ሊደር ኢኒሸቲቭ (ያኒ) ተወዳዲራ ኣብ ኬኒያ ንሰለስተ ኣዋርሕ ስልጠና ወሲዳ። ኤምባሲ ኣሜሪካ'ዉን ኣፍልጦ ዝሃባ እንትኾን፡ ኣብ ፕሮጀክት ኦባማ ማንዴላ ኣባል'ያ።
ደቂ ኣንስትዮ ዓርሰን ክኽእላ ዝድግፍ ፕሮጀክት ተግባራዊ ኣብ ምግባር እትርከብ ራሄል ብሉጽ፡ እተን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ገዛ ኾፍ ኢለን ብመሽን ዘይስርሑ ስራሕቲ ሸኽላ ኣፍርየን ከቕርባን ብዕዳጋ ክተኣሳሰራን ትሰርሕ ከም ዘላ'ያ ትዛረብ። ካብዚ ሓሊፉ ካብ መነባብሮ ፋይቶት ክናገፋ ዝደልያ ደቂ ኣንስትዮ ስልጠና ሂባ'ያ።
ኣብ ቀጻሊ፡ ጀሚራቶ ዘላ ምንቅስቓስ ብምዕባይ ስራሕቲ ኢደ ጥበብ ክሰፍሑ፡ መድረካት ሙዚቃ፣ ሰፊሕ ሓምለዋይ ኸባቢ፣ ቤተ ንባብ፣ ቲያትርን ካልኦትን ዘማልአ ማእኸል ክህሉ ኣብ ጻዕሪ ትርከብ መንእሰይ'ያ ራሄል ብሉጽ።


text:
እዚ ቀፂሉ ተፃሒፉ ዘሎ፣ንመርገፂ መንግስቲ ኣሜሪካ ዘንፀባርቅ ርእሰ-ዓንቀፅ‘ዩ -
ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮዽያ፣ኣብ‘ዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዝተካየደ ምርጫ ፓርላማ፣ዓብላሊ ድምፂ ዓቲሩ‘ሎ።እንተዳኣ ተረጋጊፁ፣ቀዳማይ ምንስቲር መለስ ዜናዊ ዝመርሕዎ ኢህወዴግ ብዘይካ ንኽልተ መናብር ንብሙልኡ መናብር ክቆፃፀሮ‘ዩ።
ቁፅሪ መረፅቲ ፅቡቅ፣ከይዲ’ቲ መረፃ ድማ ሰላማዊ ከምዝነበረ ተነጊሩ‘ሎ።ግን ከምኣካይዳ ዴሞክራሲ እቲ ናይ መወዳእታ ውፅኢት ብወሳኒ ዝተሓዋወሰ‘ዩ።ናይ ዩ-ስን ካልኦት ዲፕሎማታትን ንከይዲ ምርጫ ንምዕዛብ ሓቲቶም ካብ ኣዲስ ኣበባ ንከይወፁ ተከልኪሎም፣ዓለም-ለኸ ተዓዛቢ ሕብረት ኣውሮዻ፣ብሰንኪ‘ቲ ቅድሚ ዕለት ምርጫ ዝነበረ ቁፅፅር መንግስቲ፣እቲ ምርጫ ዓለም-ለኸ መዐቀኒ ኣየማለአን ኢሉ‘ሎ።
ዝጥቀሱ ጉድለታት ጉጅለታት ሲቪላዊ ማሕበረ-ሰባት ተከልኪሎም፣ናፃ ሚድያ ክፅብፅብዎ ንዝኽእሉ ተወሲኖም፣ናይ ወፃኢ ሚድያታት ንቪኦኤ ሓዊሱ ተዓፊኖም‘ዮም።
ምቊፃር ድምፂ ኣብ ዝዛዘመሉ እዋን፣ኩሎም ወገናት ንህውከት ንክነፅጉ ዩ-ስ ትፅውዕ።መንግስቲ‘ውን ብፅቡቅ እምነትን ዘይሸራዊነትን ንዝተላዓሉ ስክፍታታትን ምስሕሓባታትን ምላሽ ንክህበሉ ዩ-ስ ተባብዕ።
ኢትዮዽያን ዩ-ስን ብዙሕ ዘፈራት ርክብ ዘለወን፣ብርክት ዝበሉ ኣገደስቲ ረብሓታት ዘራኽበን ሃገራት‘የን።ዴሞክራስያዊ ትካላት ኢትዮዽያ ንምሕያልን፣ክፉት ፖለቲካዊ ባይታ ንህዝቢ ኢትዮዽያ ክረጋገፀሉን ምስ ኢትዮዽያ ተጊህና ክንሰርሕ ኢና ይብል ተዳልዩ ዝመፀልና ንመርገፂ መንግስቲ ኣሜሪካ ዘንፀባርቅ ርእሰ-ዓንቀፅ።


text:
መኪና ዝዝውር ሰብ ዝምነዮ ነገር እንተሃለወ ወለል ዝበለ ፅሩይ ሰማይን ለጥ ዝበለ ሰፊሕ ጎደናን እዩ።ምዝዋር ማለት ግን ምሕላኽ ነዳዲ ማለት እዩ።ካብ መኪና ዝወፅእ መርዛም ጋዝ ኸኣ ጠንቂ ለውጢ ኩነታት ኣየር እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ምሉእ ብምሉእ ብሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝሰርሓን መኻይን ኤሌክትሪክ ዝመልኣሉ መንገዲ ቐሊል እናኾነ ይኸይድ ኣሎ።ኣብ ማእኸላት ዕዳጋ ኮሎራዶ ብርክት ዝበሉ መዓደሊ ኤሌትሪክ ኑቕጣታት ኣለው።
መኪና ደው ኣብ ዝብላሉ ፓርኪንግ ተጠቀምቲ መኪንኦም ንሓደ ሰዓት ኤሌክትሪክ ብነፃ ዝመልኣሉ ኣገልግሎት ይህብ።
ኣብ መንገድታት ገጠር ካንሳስ ክዝውር ዝፀንሐ ሰብ መኪንኡ ናብ ሆቴል ሆሊደይ ኢንን ወሲዱ ብነፃ ንመኪንኡ ዘድልይ ኤሌትሪክ ክረኽብ ይኽእል።
ኒልን ቤልሞርን ኣቦን ወድን እዮም።ብኤሌክትሪክ ጥራሕ እትሰርሕ መኪና እናዘወሩ ካብ ካናዳ ናብ ካሊፎርኒያ ዘዊሮም ምምፅኦም ይገልፁ።
‘መኪንኦም ን30 ደቓይቕ ብኤሌክትሪክ ምስመልኡዋ ቤልሞር እናዘወራ ድምፃ ከየስምዐት ሰተት ኢላ ናይ ጎደና ጉዕዝኣ ጀመረት።240 ኪሎ ሜትር ዘጉዕዛ ሓይሊ ኤሌክትሪክ እያ ተመሊኣ፤ክሳብ ዝቕፅል ናይ መምልኢ ቦታ እትበፅሕ ማለት እዩ።ከምዚኦም ዝበሉ መምልኢ ኑቕጣታት ኣብ ዙሪያ ዓለም፤ኣብ ዓበይቲ ጎደናታት እናተእታተው ይርከቡ።እቲ መርበብ ይስፋሕፋሕ ከምዘሎ ናይ ኢንተርኔት ካርታ የርኢ።ንተስላ እትመርሕ መሓበሪት/GPS/ መምልኢ ኤሌክትሪክ ናብ ዝርከበሉ ቦታ ክትመርሕ ትኽእል’ያ’ይብሉ ተመክሮኦም የኻፍሉ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝርከብ ኒሳን መኻይን ዝሸይጥ ኩባኒያ ቻዴሞ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ነፃን ቕልጡፍን መዓደሊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ እናሃበ ይርከብ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ህይወት ባርኻድ ኣብዲ ኣብ ሚኒያፖሊስ ብዝቐረበ ናይ ቴሌቪዥን ምልክታ ተለዊጡ።ኣብቲ ቴለቪዥን ዝቐረበ ምልክታ ኣብ 2009 ኣ/ፈ ብሱማሊያዊያን ኸተርቲ ባሕሪ ብዛዕባ ዝተጨወየት ናይ ዩናይትድ ስቴትስ መርከብ ሜርስክ ኣላባማ ዘዋሪ ዝነበረ ሪቻርድ ፊሊፕስ ዝዋስኡ ሱምሊያዊያን ይደልዩ ኣለው ዝብል እዩ ነይሩ።
ኣብዲ ተወዳዲሩ ካብቶም ኸተርቲ ሓደ ኮይኑ ንኽዋሳእ ድማ ስዒሩ።ድሕረ ባይትኡ ሶማሊያዊ ምዃኑ ኣብቲ ተዋስኦ ከምዝሓገዞ ይገልፅ ኣብዲ።
ኩል ግዜ በቶም ኸተርቲ ባሕሪ ይድነቕን ብዝገብርዎ ተግባር ይግረም ከምዝነበረን ዝገለፀ ኣብዲ ወዲ ሸውዓተ ዓመት እናሃለወ ካብ ሱማሊያ ስለዝወፃእኹ ኹናት ብዓይነይ ሪአ እየ ይብል።ስለዚ ኡሉ ‘’ንባዕለይ ብብዙሕ መንገዲ ምስቶም ኸተርቲ ከመሳስል ይኽእል እየ።’’ ይብል።
ሚኒያፖሊስ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ እታ ዝዓበየት ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ዝነብሩላ ከተማ እያ።ኣሽሓት ሱማሊያዊያን ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣብ ሃገሮም ካብ ዘሎ ኵናትን ድኽነትን እናሃደሙ ናብዚ መፂኦም እዮም።
ሊሞ ብምዝዋር ዝናበር 28 ዓመት ዝዕድምኡ ኣብዲ ብኣጋጣሚ ምስ ኽልተ ግዜ ናይ ኦስካር ሽልማት ዝተዓወተ ቶም ሃንክስን ቀንዲ ዳይረክተርን ሂሊዉድን ዝኾነ ፖል ግሪንግራስን ናይ ምስራሕ ዕድል ረኸበ።ክልቲኦም ሰባት ብዘይ ሰጋእ መጋእ ክሰርሕ ዓርሰ እምነት ሂቦምኒ ይብል ኣብዲ።
ነቲ ስራሕ ብዝግባእ ንኽዋፅኦ ቶም ሃንኪስን ኣብ ጎኑ ከዝነበሩ እቲ ዕድል ዝሃቦን ካብ ፈለማ ጀሚሩ ኣባኡ እምነት ዝሓደሮን እውን ፖል ግሪንግራስ ነይሩ ይብል።ስለዚ ምስዞም ሰባት እዚኦም ምስርሐይ ዕድለኛ እየ ይብል ብምቕፃል።
እታ ፊልም ፅቡቕ ተቐባልነት ረኺባ’ላ።ጋዜጣ ኒወ ዮርክ ታይምስ ናብዲ ‘’ኣዝዩ ፅቡቕ ተዋሲኡ’’ ኢላ ክትገልፆ ከላ ዴንቨር ፖስት ብወገና ‘’ኣብዲ ካብ ጭካነ ብምርሓቕ ንዝተፃወቶ ማእኸላይ ጊደ ዝድነቕ እዩ’’ ክትብ ገሊፃቶ’ላ።
እቶም ኸተርቲ ባሕሪ ናብ ገበን ዝኣትው ዘለው ብሪእዮተ ኣለማዊ እምነቶም ከይኮነስ ኣብ ሱምሊያ ብዘሎ ተስፋ ዘቑርፅ ኩነታት ምዃኑ እያ እታ ፊልም ትሕብር።
ኣብዲ እታ ፊልም ቅድሚ ምውፅኣ ኣብታ ፊልም ክፃወቶ ብዝኽእል ዘሕፍር ጊድ ካብ ሱማሊያዊያን ማሕበረሰብ ገለ ነቐፌታ ይውሃቦ ከምዝነበረ ይገልፅ።ሎሚ ኢሉ ኣብዲ እዞም ስምዒታት እዚኦም ቂሂሞ እዮም ይብል።
ሱምሊያዊያን ማሕበረሰብ ነታ ፊልም ከምዝፈተውዋን ብኡ ምሕባኖም ዝገልፁ መተባቢዕታት መልእኽትታት ብፌስቡክን ብቲዊተርን ከምዝበፅሖ ይገልፅ።
ንሓዋሩ ንኽዋስ ዝቐረበሉ ዝኾነ ይኹን ዕድመ ዋላ እንተዘይሃለወ እውን ምውሳእ ንክቕፅል ተስፋ ኣለኒ ይብል ኣብዲ።እታ ፊልም ዝሓለፈ ሰሙን እያ ንህዝቢ ምቕራብ ጀሚራ።


text:
ቅድሚ ኣስታት ሰለስተ ዓመታት ኣቢሉ፣ ካብ ነገደ ዲንቃ ዝኾኑ ፕረዚደንት ኬር፣ ካብ ነገደ ንዌር ንዝኾኑ ሪያክ መቻር ብዕልዋ መንግስቲ ጠርጢሮም ካብ ስልጣኖም ሰጊጎሞም።
ሪያክ መቻር ንፕረዚደንትነት ክወዳደር’የ ድሕሪ ምባሎም ስዒቡ ኹናት ደቡብ ሱዳን ተወሊዑ።
እንተኾነ ሎሚ መንግስቲን ተቃወምቲን ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ዘጋጠሞም ዓለም-ለኸ ድፍኢት’ዮም ተሰማሚዖም'ለው። ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሳማንታ ፓወር 'ንሪያክ መቻር ናብ ጁባ ኣብ ምምላስ ዝተፈጠሩን ዘጋጠሙን ሕልኽላኻት፣ መርአያ እቲ ዝዓበየ ምጥርጣራትን ዝፈሰሰ ደምን’ዩ' ኢለን።
ሪያክ መቻር ቅድሚ ትማሊ ሰሉስ ቃለ-መሓላ ኣብ ዝፈፀምሉ እዋን ስዒቦም ዝተዛረቡ ፕረዚደንት ሳልቫ ኬይር፣ መራሕቲ’ታ ሃገር ኢና ፈጢርናዮ ብዝበልዎ ዘሕዝን ሕሉፍ ጊዜ ንህዝቢ ሱዳን ይቅሬታ ሓቲቶም። ብዙሓት ድማ ኣባሃህላ ፕረዚደንት፣ መጀመሪ ሓድሽ ዘበን’ዩ ኢሎም ይገልፅዎ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ሊትዋንያ ንኽጓዓዙ ኣብ ዝተሳፈሩላ ነፋሪት ንዘሰንይዎም ናይ ዝተፈላለያ ዜና ማዕከናት ልኡካን ጋዜጠይናታት ሰላምታኦም ቅድሚ ምቕራቦም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ነቶም ጋዜጠይናታት ምስ ቅዱስ ኣቦና ንኸላልዩ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ሓደርኩም፡ እዚ ናብ ሊትዋንያ እተካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ መበል 25 ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ካብቶም ዘሰንይይዎም ልኡካን ጋዜጠይናታት መብዛሕቲኦም ኣብ ካልኦት ሓዋርያዊ ጉዕዞኦም ዘሰንይዎም ምንባሮም እውን ሓቢሮም ቅዱስ ኣቦና ነቶም ጋዜጠይናታት ሓጺር ናይ ሰላምታ ቃል ከምስዑ እዮም ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ብተራኦም፡ ነቶም ልኡካን ጋዜጠይናታት ሓደርኩም ቢሎም ምስኦም ሓቢሮም ኣብቲ ኣብ ልትዋኒያ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ስለ ዘሰንይዎም ከኣ ክብረት ይሃበለይ ምስ በሉ፡ ነቲ ዘካይዶዎ ጉዕዞ ብምክትታል ብዘለዎም ሙያ ንሕዝቢ ክሕብሩን ነቶም ፍልዩ ድላይ እውን ንዘለዎም ዘቕርብዎ ሓበሬታ ኵሉ በገልግሎት መንፈስ ከምእትፍጽምዎ እምነተይ እዩ የቐንየለይ፡ እዚ ጉዕዞ ሰናይን ጽቡቕን ከምዝኸውን ተስፋይ እዩ፡ ብዙሕ የቐንየለይ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
መጋረጃ ኵርዓት ኪጥቕለል ከሎ (Losing One’s Sense of Pride)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
እቲ መጋረጃ ኵርዓት ምስ ተጠቕለለ፡ ኣብቲ መድረኽ ኮይነን ምውሳአን ዚቕጽላ ባህርያት ኣለዋ፡ ንሳተን ድማ ውርደትን ሕስራንን እየን። ኵርዓት (sense of pride) ምስ ኣልገሰ፡ ብድሕሪኡ ዚስዕብ ኩሉ ባህርያት፡ ንእንስሳ ደኣምበር፡ ንሰብ ዚበቅዕ ኣይኮነን፡ ከመይሲ፡ ኩሉ እንስሳዊ ባህርያትና፡ በቲ ናይ ኵርዓት ስምዒት እዩ ተጋሪዱን ተቐዪዱን ዚነብር። ረገቢት ኵርዓት መስዩወን ኣብ ሰፈራተን ምስ ኣተዋ፡ ኣዕዋፍ ለይቲ ሓሶትን፡ ክሕደትን፡ ጥልመትን ካብ በዓትታተን ይወጻ። እቶም ጉዳዮም ንኺሰልጦም ይኹን፡ ወይ ነቲ እኩይ ተንኮላቶም ንምፍሓስ፡ ነቲ ኣምላኽ ዝሃቦም ስምዒት ኵርዓት (sense of pride) ደርብዮም፡ ኣብ ናይ ፍሽኩልናን ናይ ሕስራንን ወርደትን ዓለም ኪነብሩ ዚደልዩ ብዙሓት እዮም።
ቅድሚ ምቕጻለይ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኵርዓትን ትዕቢትን ዘሎ ፍልልያት ከብርሆ እደሊ። ኵርዓት፡ ኣዎንታዊ ኪኸውን ከሎ፡ ትዕቢት ግን ኣሉታዊ እዩ። ኵርዓት ኣብ ወድሰብ ዘሎ፡ ንሰብኣዊ መሰላቱ ትርጉም ዚህቦ፡ ከም ብኣርእያ ስላሰ እተፈጥረ ህያው፡ ካብቲ ናይ እንስሳታት ደረጃ ክብ ዘብሎ ተፈጥሮኣዊ ውህበት እዩ። ትዕቢት ግን፡ ደሓር ዚፍጠር፡ ብናይ ምድራዊ ባህግታት እተደኮነ፡ ኣብ ንዕቀትን ስስዐን እተመስረተ፡ ሓድሓደ ግዜ ድማ ካብ ስምዒት ስግኣትን ዘይውሕስነትን ዚምንጩ ባህርይ እዩ። ኵርዓት ዘይብሉ ሰብ፡ ነብሱ ዘሕሰረን፡ ኩሉ ናይ ጭውነትን ውርዝይና ባህርያት ዝደርበየን እዩ። ብሕማቕን ሰነፍን ተግባራቱ ኣይሓፍርን። ከም ሰብ ኮይኑ ዚነብር ድማ ናይ ሰብ ቅርጺ ስለ ዘለዎ ጥራይ እዩ። ብትዕቢት እተነፍሐ ሰብ፡ ሕማቕ ምስ ዚገብር፡ እቲ ተግባሩ ኣየሕፍሮን እዩ። ኵርዓት ዚስምዖ ሰብ ወይ ኵሩዕ (ሕቡን) ሰብ ግን፡ ብገለ ምኽንያት ዚፍጽሞ ሕማቕ ተግባራት ይሓፍር ስለ ዝኾነ፡ ኪደግሞ ኣይመርጽን።
ዝኾነኾይኑ ናብቲ ቀንዲ ኣርእስተይ ክሰግር። ዘይሓፍርስ ጉዳዩ ይሰልጦ ከም እተባህለ ኩልና ንፈልጥ ኢና። ኣቦታትና ቀደም ዘስተብሃሉሉ ጉዳይ እዩ፡ ግን ‘ንግዜኡ’ ዚብል ሓረግ እንተ ዚውስኹሉ ነይሮም ጽቡቕ ነይሩ። እቲ ጭዋን ብልህን ሰብ፡ ዋእ ነብሰይዶ ከዋርድ ኮይነ፡ ዘይተርፈኒ፡ ብምባል ነቲ ግቡኡ ዝኾነ፡ ግን ብገለ ስሱዓት ፊውዳላውያን ደያኑ ዝተነፍጎ መሰል፡ ነቲ ጉዳዩ ናብ ኣምላኹ ብምግዳፍ ብትዕግስቲ መዓልቱ ይጽበ ነይሩ። ኣቐዲሙ፡ ነቲ ዳኛ ለቖታ መዓር ሒዝካሉ ዘይትኸይድ ዝበሉዎ ነይሮም እዮም። አረ ገሊኣቶምስ ኣብ እግሩ ዘይትወድቕ ብምባል ምኽሮም ዝለገሱሉ እውን ነይሮም እዮም። ደርሆን ድዓኛን ከም መማለዲ ከቕርብ ርእይቶ ዝሃቡዎውን ውሑዳት ኣይነበሩን። ግን ካብ ጭራም መሬት ምስ ውርደት፡ ብዘይታ መሬት ግን ብኽብረት ኪነብር መሪጹ። ኣብዚ ኣጋጣምዚ፡ መሬትን ክብረትን ብሓደ ዘጥፍኡ ከም ዘለዉ ግን ክንርስዕ ኣይግባእን።
ብኣንጻሩ ግን ካልእ ሰብ ድማ ነይሩ፡ ንሱ ድማ እቲ ሕስራንን ውርደትን ከይዓገቶ ጉዳዩ ከሳልጥን ብዝኾነ መገዲ ድማ ካብ ስርሑ ኪበኵር ዘይደልን እዩ። እዚ ሰብዚ ኣምላኽ ብጥንቲ ኵርዓት ኪዕድል ከሎ፡ ደንጕዩ ዝመጸሞ፡ ኣብ ክንዳኡ ከም መከሓሓሲ መልሓስ እተወሰኾ እዩ ነይሩ ኪብሃል ይከኣል። መልሓስ ኪውሰኾ ከሎ ድማ ክልተ መልሓስ ከም ዝወነነ ክንርስዕ ኣይግባእን። እዚ ሰብዚ፡ ኣብ ኩሉ ጉዳያቱ ኵርዓት ስለ ዘይስምዖ፡ ምስ ብልሹዋት ዓበይቲ ዓዲ ብምምስጣር፡ ኣንጻር እቶም ውርደት ከም ሞት ኮይኑ ዚስማዖም፡ ምልማን ድማ ዕረ ዚጥዕሞም ሽማግለታት ብምግጣም፡ ተረቲዖም፡ ጥራይ ኢዶም ከም ዝኸዱ ይገብሮም ነይሩ። ዘይሓፍር (ወይ ስምዒት ኵርዓት ዘይብሉ) ብምንባሩ፡ በዚ ኾይኑ በቲ፡ ንግዜኡስ ነቲ ጉዳዩ ዝንቡዕ መዕለቢ ይረኽበሉ ነይሩ እዩ።
ዘይሓፍርስ ጉዳዩ ይሰልጦ ተባሂሉ እዩ። ምስላጥስ ይሰልጦ ይኸውን፡ ግን ከምቲ፡ ዓሻ ጽቡቕ ኣሎ፡ ዘመድ ዓሻ ከፊኡዎሎ እተባህለ፡ ኩሉ ዚሰልጥ ነገር ጽቡቕ እዩ ማለት ኣይኮነን።ኣብ ገለ ኩነታት፡ ክብረትካ ኩሉ ሸጥካ ንደቅኻ ካብ ጥሜት ወይ ካብ ሞት ንምድሓን እትወስዶ ኣማራጺ፡ ኣገዳሲ ዕላማኻ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ንግዜኡ ነቲ ውርደት ውሒጥካ፡ በቲ ናይ ደቕኻ ብህይወት ምንባርን ካብ ሰብ ከይደለዩ ነዛ ዓለም ኪወጹዋ ምዃኖም ብምፍላጥካን ክትጸናናዕ ትኽእል ኢኻ። ግን ከኣ፡ ክብረቶምን ክብረት ደቆምን ከምኡውን ናብራኦም ብሓደ ለኻኺሞም ዘጥፍኡ ሰባት ከም ዘለዉ ክንርስዕ ኣይግባእን። ማርክስ፡ ንወድሰብ፡ ሰብ ዚገብሮ ስርሑ እዩ ይብል ነይሩ። እዚ ድማ ኣብ ግዜ ደርጊ ኣብ ታቤላታት ተለጢፉ ንርእዮ ኔርና ኢና። ይኹንምበር፡ ኣብዚ ግዜዚ፡ ኣብ ክንድኡ፡ እቲ ታቤላ ከምዚ ዚስዕብ እንተ ዚጸሓፎ፡ ንባህርያት ናይዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ መሪሕነት ብዝያዳ መንጸባረቖ ነይሩ እብል፥ ”ንሰብ ሰብ ዚገብሮ ስምዒት ክብረቱ ወይ ኵርዓቱ ምስ ዚቕንጠጥ ጥራይ እዩ”።
ዝኾነኾይኑ፡ ከም ሓቂ፡ ንወድሰብ፡ ሰብ ዚገብሮ፡ እቲ ናይ ኵርዓት ስምዒቱ ወይ ህዋሱ እዩ። እዚ ስምዒትዚ፡ ክብረትና ይዕቅበልና፡ ርዝነትና ይሕልወልና፡ ኣብ ቅድሚ ሰባት ወራዙትን ጭዋታትን የብለና። ኣብ ባይቶ ክብረት የውህበና፡ ምኽርና ይስማዕ፡ ሰባት ድማ ጸገማቶም ወይ ጉዳያቶም ናባና ንኸቕርቡዎ ኣይወላወሉን። ጽፈትን ውርዝይናን ዘኻዕበተ ሕቡን ሰብ፡ ንስድራቤቱ ይሓሊ፡ ንኣዝማዱን ንኻልኦት ጓኖትን ድማ መጽለሊ ይኸውን። ብኣንጻሩ ግን፡ ብዙሓት ንርእሶም ተዋሪዶም፡ ንደቆምን፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንኣዝማዶምን፡ ካብኡ ሰጊሩ ድማ ንዓዶምን ንሃገሮምን ዘዋርዱ ሰባት ከም ዘለዉ ክንርስዕ ኣይግባእን።
እቲ ኪሓፍር ዚግባኦ ሰብ ምስ ዘይሓፍር፡ ማለት ስምዒት ኵርዓት ምስ ዘይህሉዎ፡ እቲ ዘስተውዕል ብጻዩ ኣብ ክንዳኡ ኪሓፍር ይግደድ እዩ። እቲ ሰብቲ ዘይሓፍረሉ ምኽንያት፡ ናይ ኵርዓት ስምዒት ስለ ዘይተዓደለ እዩ። ንስኻ ግን ወሪዱካ፡ እንታይ እሞ ክትገብር፡ ኣብ ክንድኡ ትሓፍር እሞ፡ ኣብ ጽፍርኻ ክትኣቱ ትደሊ። ከም ምስላ፡ ዘይሓፍር ጽቡቕ ኣሎ እቲ ውርዙይ ዘመዱ ግን ከፊኡዎሎ፡ እንተ ዚብሃል ጽቡቕ ነይሩ።
ኣብዚ ኣጋጣምዚ፡ ሓንቲ ፍጻመ ከዘንትወልኩም። ኣብቲ አብራሃም ሊንከን ናይ ኣመሪካ ፕርሲደንት ዝነበረሉ ግዜን ናይ ኣመሪካ ናይ ሓድሕድ ኵናት እናተኻየደ ከሎን፡ ሓደ ህቡብን ጅግናን ጀነራል ኣብ ሓደ ዓውደ ኵናት ከም እተሰወአ ሓበሬታ ይመጽእ። አብራሃም ሊንከን ነዚ ወረዚ ምስ ሰምዐ ኣዚዩ ይሓዝን፡ ከምቲ ልሙድ ድማ ናይቲ ጀነራል ሬሳ ኣብ ሳንዱቕ ኣትዩ ብኽብሪ ኪቕበር ይእዝዝ። ብድሕርዚ፡ ነዚ ኩነታትዚ ኣብ ጥቕሙ ከውዕል ዝደለየ ሓደ ሰርጀንት ይኹን መጀር፡ ናብ አብራሃም ሊንከን ቀሪቡ፥ ክቡር ፕረሲደንት፡ ጀነራል እከለ ሞይቱ እዩሞ፡ እታ ቦታኡ ንኣይዶ ምሃብኩምኒ ብምባል፡ ንእሽቶ ኵርዓት ከይተሰምዖን ዓይኑ ከይሓሰየን ከይሓፈረን ይልምንን ይማሻኸንን። ሽዑ አብራሃም ሊንከን በቲ ናይዚ ሰብዚ ድቦላን ሕሱርን ዘረባ ገሪሙዎ ከምዚ ኪብል ይምልሸሉ፥ ”ብሓቂ እቲ ዘቕረብካዮ ሓሳብ ኣዚዩ ጽቡቕ እዩ፡ ግን እታ ቦታኡ ንኣኻ ልክዕ ትኣኽለካ ዲያ?” እቲ ፕረሲደንት ከምዚ ኪብል ከሎ፡ እታ ናይቲ ሬሳ ሳንዱቕ ትኣኽለካ ዲያ ማለቱ እዩ። እቲ ህሩፍ ሰርጀንተ ግን ነዚ ክብሩ ዘዋረዶ መልሲ ጽንሕ ኢሉ እዩ ተረዲኡዎ። ውርደቱ ውሒጡ ድማ ናብቶም ዚጽበዩዎ ዝነበሩ ብጾቱ ተጸንበረ ይብሃል።
ከምቲ ጽጋብ ትወልዳ ለእኪት እተባህለ፡ ጉድለት ኵርዓት ድማ ንፍሽኵልና እያ እትወልዳ። ፍሽኵልና ድማ ብግዴኣ ንበዓል ውርደትን ሕስራንን ትወልደን። እቲ ጸገም ግን፡ ውርደት ዘይስመዓካ ኪኸውን ከሎ እዩ። ሌባ ሌባ እንተ በሉዎስ፡ ሉባ ሉባ ዚብሉዎ ዘለዉ ይመስሎ፡ ዚብሃል ምስላ ኣሎ። ሕማም ኣእምሮ፡ ንውርደት ከም ክብረት ጌይሩ ከቕርበልካ ስለ ዚኽእል፡ ኣእምሮኻ ከተመርምሮ ኣገዳሲ እዩ። ግን ከኣ መራሒተን ዘንድልሃጸት ኩለን የንደልህጻ ተባሂሉ እዩ’ሞ፡ ኣብዛ ዓለም ኣብ ገለገለ ዘመናት፡ እቲ ጽሉል ከም ጥዑይ፡ እቲ ሓንካስ ከም ኢራብ፡ እቲ ጸሊም ከም ጻዕዳ ዚቝጸረሉ ኩነታት ስለ ዚፍጠር፡ ከምዚ ምስ በዝሐ እዩ ብጥንቲ ኣቦታትና ንዓለም መኒኖም ናብ ኣድባራትን ቅዱሳት በዓትታትን ዚውሕዙ ዝነበሩ። ግንከ ንምዃኑ ፖለቲካ ወይ ቡሉቲካ ኪብሃል ከሎ ውርዝነት ዘለዎ ስራሕ ዲዩ? ቀደም፡ ገለ ሰባት ‘ቡሉቲካ እዩኮ ዚሰርሕ ዘሎ’ ኪብሉ ኸለዉ ይዝከረኒ። ይሻጥረኒ እዩ ዘሎ ማለቶም እዮም። ፖለቲካ ብዘይ ሽጣራ ኣይትሰርሕን እያ። ግን እቲ ሽጣራነት እውን ናቱ ኣገባብ ወይ መገዲ ወይውን ሕጊ ኣለዎ።
ኣብ ናይ ፖለቲካ መስመራዊ ጸርጊ (spectrum) ምስ እንምልከት፡ በቲ ሓደ ጫፉ፡ ናይ ውርዝይናን ርዝነትን ቅሩብ ድማ ናይ ቅጥፈትን ባህርያት ዚረኣዮ ኪኸውን ከሎ፡ በቲ ሓደ ጫፉ ርሒቕና ምስ እንርእይ ድማ ናይ ሎቕመጽመጽን ፈሽኰልኰልን ናይ ምሽክንክነትን ሕግብግብን ባህርያት ይረኣዮ እዩ። መብዛሕትኦም መራሕቲ ሃገራት፡ በቲ ናይ ውርዝይና ጫፍ ይጅምሩ እሞ ብኡኡ ይውድኡ። ገሊኣቶም ድማ በቲ ናይ ውርዝይና ጀሚሮም ናብቲ ፈሽኮልኮልነት መድረኽ ይኣትዉ። ብፍሽኩልና ጀሚሮም ነቲ ስራሕ ብፍሽኩልና ዚድምድሙዎ ግን ውሑዳት ኣይኮኑን። ኣንስታይን፡ እቲ ናይዚ ዘመንዚ ዓቢ ሳየንሰኛ ከምዚ ኢሉ ይብሃል፥ ኣብዚ ዩኒቨርስ፡ ክልተ ነገራት እየን መጀመርታን መወዳእታን ዘይብለን። እታ ሓንቲ፡ ባዕሉ እቲ ዩኒቨርስ ወይ ህዋ ዚብሃል እዩ፣ እታ ኻልአይቲ ግን፡ ናይ ወድሰብ ዕሽነት (stupidity) እያ-። ናይ ወድሰብ ዕሽነት መወዳእታ ዘይብሉ ኪኸውን ከሎ፡ ሓደ ህዝቢ ተዓሽዩ ንኺነብር ዘለዎ ተኽእሎ እውን ከምኡ መወዳእታ የብሉን። ኵርዓት ዘይብሉ መሪሕነት፡ ድላዩ ኪገብር ይኽእል እዩ። ድላይካ ምግባር ማለት ከኣ፡ ነቲ መጻኢ ዕድላት ኣብ ስግኣትን ምጥርጣርን ምእታው ማለት እዩ። ኵርዓት ዘይስምዖ መሪሕነት፡ ልብን ቀልብን የብሉን እሞ፡ ጽባሕ ንግሆ፡ ሸይጡና እንተ ሓደረ እውን ኪገርመና ኣይግባእን
ኣማኒኤል ሳህለ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 13-07-2018


text:
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ኳታር 1.2 ሚልዮን ብር ዝዋግአን መፃረይ ኩላሊት ማሽናት ንኮምፕርሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ኣበርኪታ
Category : News
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ኳታር ማሕበረ ቁጠባዊ ፀገማት ህዝቢ ትግራይ ንምቅላል ዓሊመን ንምንቅስቓስ ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኮይነን ካብ ዝተጣየሻ ውዳበታት ወፃኢ ዓዲ ሓንቲ እያ።
እዛ ማሕበር ምስ ዓለምለኸ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብምትሕብባር ናብ ትግራይ ኣትየን ንተሓከምቲ ሕፅበት ኩላሊት ዝውዕላሉ ባይታ ንምፍጣር ዝካየዱ ዝነበሩ ፃዕርታት ፍረ ኣፍርዮም ብልዕሊ 11 ሽሕ ዩሮ ዝተዓደጋ ሰለስተ ማሽን ካብ ቀረፅ ናፃ ኮይነን ክኣትዋን ብምኽኣለን 15 ጥሪ 2010 ዓ/ም ኣብ ኮምፕሪሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ንዝተጣየሸ ንዝኽሪ መለስ ዜናዊ ማእኸል መፃረይ ኩላሊት ኣረኪባ።
ኣብቲ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ርኽኽብ ዝተረኸቡን ኣብ ዪኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ጥዕና ሳይንስ ኮምፕሪኬንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ፈፃሚ ዳይሬክተር ዝኾኑ ዶክተር ኣማኑኤል ሃይለ ከምዝተዛረብዎ፤ ክሳብ ሕዚ ኣብቲ ማእከል ብሰንኪ ሕማም ኩላሊት ፀገም ጥዕና ዘጋጠሞም ወገናትና ብብዝሓት ኣብ ዝመፅሉ ተጨናኒቖም ዝጥቀሙለን ሓሙሽተ መፃረይ ኩላሊት ጥራሕ ብምዃነን ኣብ እዋኑ ኣገልግሎት ስኣን ምርካቦም ንዝኸፍአ ፀገም ጥዕና ኩላሊት ዝቃልዕሉ ኩነታት ከምዝነበረ ይገልፁ።
ሐዚ ግና ይብሉ ዶክተር ኣማኑኤል ሃይለ እዘን ብማልት ጨንፈር ኳታር ተዓዲገን ንኮምፕሪሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ብሓገዝ ተዋሂበን ዘለዋ ተወሰኽቲ ማሽናት ግና እቲ ዝነበረ ምጭንናቕ ዝዓግታን ንተሓከምቲ ኩላሊት ኮነ ንሰብ ሞያ ጥዕና እቲ ማእኸል ዓብይ ሓገዝ ከምዘበርክታን ኣረዲኦም።
ብሓልዮት ኣባላት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ኳታር ተዓዲገን ዝመፃን ንኮምፕሪሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ዘረከበን ኣቦ ወንበር እታ ማሕበር ኣይተ ኤፍሬም ገብረህይወት ብገወኑ፤ ፀገም ጥዕና ኩላሊት ንብርክት ዝበሉ ዜጋታት ሃገርናን ክልልና ዓብይ ፅዕንቶ ይኸውን ምህላው ዝተረድኡ ኣባላትን ደገፍትን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ኳታር ኣብ ዕዳጋ ዓለም ብር 1.2 ሚልዮን ዝዋግአን ሰለስተ ማሽን መፃረይ ኩላሊት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ምስ ዝርከብ መፍረይ ትካል ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕላ ምዃነን ክነረድእ ብምኽኣልና ብዝተፈጠረ ሓበራዊ ምርድዳእ ብ11‚150 ዪሮ ዓዲግና ንህዝብና ክነረክብ ብምኽኣልና ኣብዚ ሰናይ ስራሕ ኢዶም ሓዊሶም ንዝሓገዙና ኩሎም ኣካላት ብሽም ኣባላትን ደገፍትን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ኳታር ክነመስግን ንፎቱ ኢሉ።
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣብ ወፃኢ ምስ ዘለዋ ጨናፍራ ስሙር ግንባር ብምፍጣር ሽፋንን ፅሬትን ጥዕና ክልልና ክምሓየሽ ሰፋሕቲ ፃዕርታት ትገብር ምህላዋ ብምግላፅ ፀገም ህዝቦም ኣብ ግምት ኣእቲዎም ሰለስተ ማሽናት መፅረይ ኩላሊት ንኮምፕሪሄንሲቭ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ከረክቡ ምኽኣሎም ንኣባላትን ደገፍትን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ኳታር ዘለና ክብሪ ብሽም ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ዓምለኸ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይን ተጠቀምቲ ክፋላት ሕብረተሰብን ክንገልፅ ንፎቱ ዝበሉ ድማ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ትልሚ፣ ክትትልን ኮሙዩኒኬሽንን ዓምለኸ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣይተ ሰለሞን ሕሉፍ ’ዮም።


text:
ኬንያ፡ ራይላ ኦዲንጋ ንባዕሉ ድሕሪ 'ምሻሙ' እውን፡ ፈነወ ቴሌቬዥን እታ ሃገር ዓፅያ
ሰለስተ ዓበይቲ ጣብያታት ቴሌቬዥን ኬንያ ዘይስሩዕ 'ሽመት' መራሒ ተቓዋሚ ውድብ (ሰልፊ) ናሳ ከሕልፋ እየን ብዝብል፡ እቲ ጉዳይ ክሳብ ዝፃረ ፈነወ ንከይህልወን ተዓፅየን ፀኒሐን እየን።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኬንያ ፍረድ ማቲያንግ፡ መስርሕ ምፅራይ ክሳብ ዝውዳእ ጋዜጠኛታት ከይፀብፀቡ ንክፀንሑ ኣተሓሳሲቦም።
ኣባል ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ውድብ (ሰልፊ) ቶም ካጅዋንግ ድማ ተኣሲሮም ኣለው።
ራይላ ኦዲንጋ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ከተማ ናይሮቢ ንገዛእ ርእሶም "ናይ ህዝቢ ፕረዚደንት" ብምባል ንክሾሙ፡ቶም ካጅዋንግ ልዑል ግደ ነይርዎም።
ወሃቢ ቃል እቲ ውድብ (ሰልፊ) ከምዝገለፅዎ፡ እቲ ኣብ ከተማ ናይሮቢ ኡሁሩ ፓርክ ዝተኻየደ ሹመት፡ ንብዙሓት ዘስደመመ እዩ ነይሩ።
ይኹን እንበር መፃኢ ቅፅዓት ቶም ካጅዋንግ እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣይፍለጥን።
ብዝነበረ ስነ-ስርዓት ሹመት ራይላ ኦዲንጋ ብዙሓት'ኳ እንተተገረሙ፡ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኬንያ ግና፡ ብዛዕባ እቲ ምድላው ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ምግላፅ ኮነ ብሚድያ ምፍናው፡ "ዕልዋ መንግስቲ ከም ምክያድ እዩ። ብኣሽሓት ኣብ ዝቑፀሩ ንፁሃት ኬንያውያን እውን ሞት ከስዕብ ምኸኣለ" ክብሉ ኮኒኖሞ።
በዚ መሰረት ድማ ጣብያታት ቴሌቬዥን NTV፣ KTNን Citizen ተሌቬዥንን ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ሙሉእ ትሕዝቶ እቲ ምድላው ብቐጥታ ኣብ ዘመሓላልፋሉ እዋን ብመንግስቲ እታ ሃገር ተዓፅየን እየን።
ጋዜጠኛታት ኬንያ ግና "ሕገ መንግስቲ ዝጥሕስ፡ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ተራእዩ ዘይፍለጥ ተግባር ምፍርራሕ" ብምባል ንመንግስቲ ሃገሮም ኮኒኖም።
ቤት ምኽር ቁፅፅር ሚድያታት ኬንያ ብወገኑ፡ "ኣብ ታሪኽ ኬንያ ኣጋጢሙ ዘይፈልጥ፡ ሓሳብካ ምግላፅን ናይ ሚድያ ነፃነትን ዝእግድ ከቢድ ምፍርራሕ" ምርመራታት ክሳብ ዝካየዱ እውን እንተኾነ፡ ሚድያታት ከዕፁ ዘኽእል ምኽንያት ኣይነበረን ብምባል ተቓዊሙ።
" እዚ ወፍሪ ምዕፃው ሚድያታት ኬንያ፡ ሚድያታት ኢንዳስትሪ ብነፃነትን ብሓላፍነትንን ኣብ ዝጓዓዛሉ ዘመን፡ ኣብ መራኸብቲ ሓፋሽ ኬንያ ዘይዲሞክራሲያዊ ስጉምቲ ክውሰድ ኣይምተገብአን"
"ኣብ ሕገ-መንግስቲ ኬንያ ከም ዝተረጋገፀ፡ ነፃነት ኩለን መራኸብቲ ሓፋሽ ክኽበር ይግባእ"ክብሉ ብዙሓት ኣብ ፌስቡክ ተቓውምኦም እናስምዑ ይርከቡ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ እታ ሃገር ግና፡ "ከቢድ ምጥሓስ ድሕንነት እዩ ነይሩ" ብምባል ገሊፆም።
ድሕሪ እቲ ምድላው፡ ኣብ ውልቀ ሰባት ዘነፃፀረ ምርመራታት ከምነካይድ ንጋዜጠኛታት ተዛሪበ እየ ዝበሉ እቶም ሚኒስትር፡ ከይዲ እቲ ምፅራይን ምርመራን ክሳብ ንውድእ ድማ መራኸብቲ ሓፋሽ ተዓፅየን ክፀንሓ እየን ኢሎም።
መራሒ ተቓዋሚ ውድብ (ሰልፊ) ናሳ ራይላ ኦዲንጋ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ መረፃ ኬንያ ትኽክለኛ ተዓዋቲ ከም ዝነበሩ ብምእማን እዮም፡ "ናይ ህዝቢ ፕረዚደንት" ብምባል ንገዛእ ርእሶም ዝሸየሙ።
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ንካልኣይ ግዘ ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ መረፃ ምዕዋቶም ዝዝከር እኳ እንተኾነ ራይላ ኦዲንጋ ግና ውፅኢት እቲ መረፃ ኣይተቐበልዎን።
ላዕለዋይ ቤት-ፍርዲ እታ ሃገር እውን እንተኾነ፡" ዘይሕጋዊ ኩነታት ዝተርኣዮ" ብምባል ውድቂ ገይርዎ እዩ።
ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ደገፍቲ ዝተረኽብሉ ኣብ ኡሁሩ ፓርክ ዝተኻየደ እዚ ምድላው ሹመት ብሰላም እዩ ተዛዚሙ።
ተሌቬዥን Citizen ዋላ እኳ ቀጥታ ፈነውኡ እንተተዓፀወ፡ ብዌብሳይት፣ ዩ ቲዩብን ፌስቡክን እቲ ምድላው ብቐጥታ ኣመሓላሊፉ።


text:
ሃገሮም ብናይ ኣል-ሸባብ መጥቓዕቲ ከምዘይትሽቁረንንን፤ኬንያ ኣብቲ መጥቓዕቲ ንዝተሳተፉ ገበነኛትታ ክትሃድኖም ምዃና፣ደም ወታደራታ ብከንቱ ፈሲሱ ከምዘይተርፍ ዝገለጹ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ፡ ኬንያን መሻርኽታን ኣብ ሶማል የካይዱዎ ዘለው ተልእኾ እውን ክቕጽል እዩ ኢሎም ።
ኣብ ሶማል ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ፍሉይ ልኡኽ ዝኾኑ ኣምባሳደር ፍራንስሲኮ ማደይራ ነቲ መጥቓዕቲ ብጽኑዕ ብምኹናን ወታደራት ኣሚሶም ግብረ-መልሲ እቲ መጥቓዕቲ ሂቦም ኣለው’ውን ኢሎም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፀሓፊ ባን-ኪሙን እውን ነቲ መጥቓዕቲ ዝኹንን መግለጺ ኣማሲዮም ኣውጺኦም ኣለው።
ዕጡቓት ኣል-ሸባብ ቦምብ ዝጽዓና ብዉሑዱ ኣርባዕተ መኻይን ኣብ ቀንዲ መእተዊ ወታደራዊ መደብር ብምትኳስ ስዒቡ ኣብ መንጎ እቶም ኣጥቓዕትን ወታደራት ኬንያትን ከቢድ ናይ ቶኽሲ ልውውጥ ተኻይዱ።
ኣል-ሽባብ ልዕሊ 60 ወታደራት ኬንያ ቀቲለ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።
ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ጌዶ መሓመድ ሑሴን ኢሳቅ ካብ 35 ክሳብ 40 ወታደራት ኬንያ ከምዝተቐትሉን ገለ ወታደራት ድማ ካብቲ መደበር ሃዲሞም ከምዘምለጡን ንቪኦኤ ገሊጾም ኣለው።
ነፈርቲ ውግእ ኬንያ ኣብ ከባቢ ኤል-ኣደ ንዝርከቡ ኣል-ሸባብ ዝቆጻጸሮም ቦታታት ብምድምዳብ ብዉሑዱ ክልተ ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ዝጥቀሙለን መኻይን ከምዘዕነው ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ኣል-ሸባብ ነታ ከተማን ከባቢኣን ብምቁጽጻር ባንዴርኡ ከምዝተኸለን ኣጽዋርን ወታደራዊ መኻይንን ከምዝማረኸን ነበርቲ ይገልጹ።


text:
ባይቶ ኣመሪካ ናይ 2018 ሃገራዊ ባጀት ብዘይምጽዳቑ: መንግስቲ ኣመሪካ ሎሚ ሰኑይ ንሳልሳይ መዓልቱ ተዓጽዩ ይርከብ።
ባይቶ ኣመሪካ ክሳብ ዝሓለፈ ዓርቢ ፍርቂ ለይቲ ሃገራዊ ባጀት ከጽድቕ ብዘይምኽኣሉ ስዒቡ'ዩ መንግስቲ ኣመሪካ ክዕጾ ዝተገደደ።
ባይቶ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ኢሚንግረሽ: ብፍላይ ድማ ዳካ ኣብ ዝተባህለ ኣብ ኣመሪካ ናይ ዝተወልዱ ደቂ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ጉዳይ: ኣብ ሞንጎ ሰልፊ ደሞክራትን ሪፖብሊካውያንን ሓባራዊ ስምምዕ ክብጻሕ ስለዘይተኻእለ: ሃገራዊ ባጀት ኣመሪካ ክጸድቕ ኣይከኣለን።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ: ልዕሊ 800 ሽሕ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣመሪካ በዚ ተወሲዱ ዘሎ ምዕጻው መንግስቲ ተጸልዮም ኣለው።ሎሚ ሰኑይ በዚ ምዕጻው መንግስቲ ኣመሪካ ትጽሎ ዘላ ናይ ፈለማ ናይ ስራሕ መዓልቲ እያ።
ንሓድሕዶም ከም ጠንቂ ናይዚ ምዕጻው መንግስቲ ክወናጀሉ ዝቐነዩ ካብ ክልቲኡ ሰልፍታት ዝኾኑ ኣባላት ባይቶ ኣመሪካ እቲ ናብ ፍታሕ ዘቋመተ ጽምድኦም ሎሚውን ክቕጽልዩ።
ሎሚ ኣብ ሰዓታት ፍርቂ መዓልቲ ብኣቆጻጽራ ዋሺንግተን ዲሲ: ንመንግስታዊ ንጥፈታት ናብ ንቡር ክመልስ ዘኽእል ድምጺ ክወሃብ ምዃኑ ብተወሳኺ ተፈሊጡሎ።
ኣመሪካ ተመሳሳሊ ምዕጻው መንግስቲ ዝረኣየቶ ኣብ 2013 ኣብ እዋን መሪሕነት ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ባራክ ኦባማ'ዩ።


text:
መድሃኔ ተስፋማሪያም 16 ሕዳር 2016 ኣብ ዋና ከተማ ሲሲሊ ፍርዲ ክጅምር ዳኛ ኣለሲያ ገራሲ ገሊፆም ኣለው።
መድሃኔ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ኣብ ሱዳን ተታሒዙ ናብ ጣሊያን ተወሲዱ።
ኣብ ኣውሮጳ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ቅልውላው ስደተኛታት ካብ ዝጅምር ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ተጠርጢሩ፣ኣብ ኣፍሪካ ተታሒዙ ኣብ ኣውሮጳ ናብ ፍርዲ ዝቐርብ ዘሎ ፈላማይ ተጠርጣሪ እዩ።
ኣዕርኽቱን ስድራን መድሃኔ ግን ብጌጋ መንነት ዝተትሓዘ 29 ዓመት ዝዕድሚኡ ስደተኛን ናይ ገበን ድሕረ ባይታ ዘይብሉን እዩ ክብሉ ይገልፁ።መድሃኔ ንዝቐረቦ ኩሎም ክስታት ነፂጉዎም ኣሎ።
ተጠርጣሪ ብናይ ጣሊያንን ናይ ብሪታንያ ኤጅነሲ ገበንን ተዋዲዶም እዮም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሉ።ሰበስልጣን ኢጣልያ እቲ ዝደለ ሰብ ምሓዞም ሕጂ እውን ይገልፁ ኣለው።ይኹን እምበር ፈለማ ጌጋ ሽም ብምሓዝ ናይ ካልእ ሰብ ስእሊ ምውፅኦም ኣሚኖም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ኣላይኻ ኣብቲ ሓባራዊ መንበሪ ገዛ ክከናኸኑኻ ኣለዎም።
እዚ ማለት ኣብ ደገ ከተማሲ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት እዩ።
መጀመርያ ከምዚ ክብሉኻ ትኽክል እዩ:
ምሸት ኣብ ሰዓትካ ክትምለስ ኣለካ።
ምስ የዕሩኽትኻ ክትድሰት ግን መሰልካ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እውን ግዜ ከይትግንዘብ ትኽእል ኢኻ።
ካብቲ ስምምዕ ወጻኢ እውን ዶንጊኻ ገዛኻ ክትኣቱው ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ እቶም ኣለይትኻ ትርር እንተበሉ ግጉይ ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ እዋን ከይፈተኻ ዶንጊኻ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ኣውቶቡስ ስለ ዝዶንጎየት።
ወይ ቆጸራኻ ቁሩብ ስለ ዝተመጠጠ።
ከምዚ እንተ ኮይኑ ክትግጻዕ ትኽክል ኣይኮነን።
ኣለይትኻ ከምዚታት ከይከውን ክግንዘቡ ኣለዎም።
ናይ ገዛ መሓዩር እንተ ኮይንካ ምናልባሽ ቅኑዕ ኣይኮነን።
እንተ ደኣ ብዘይግቡእ ተበዲልካ ሃገዝ ከተምጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ምስ ሞግዚኻ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።
ኩሎም ህጻናትን መናእሰያትን ኣብ ጀርመን ናይ ነጻ ግዜ፡ ጸወታን ደስታን መሰል ኣለዎም።
ንስኻ እውን ልክዕ ከምቶም ካልኦት እዚ መሰላት ኣለካ።
ኣለይትኻ እውን እዚ መሰላት ክግንዘብዎ ኣለዎም።
ይኹን ደኣምበር ንዓኻ እውን ግቡእ ክንክን ክገብሩልካ ኣለዎም።
ስለዚ ሓደ ሓደ ግዜ ቆጸራታት ይግበረልካ።
ምናልባት ብዛዕባ ወረቐት መንበሪኻ ዝምልከት ናብ ቤት ጽሕፈት ክትከይድ ኣለካ።
ኣብዚ ዓዲ ንኽትቅመጥ ማለት እዩ።
ወይ ምስ ሞግዚትካ ክትዘራረብ ይህልወካ።
መታን እንታይ ክትሕዘካ ከም ዘለዋ ክትፈልጥ።
ወይ ዝኾነ ዶክመንት የድልየካ ይኸውን
መታን መንቀሳቐሲ ክትረክብ።
ገለ ቆጸራታት ከተኽብሮም ይግባእ ምኽንያቱ ብዘይ ወለዲ ስለ ኣብዚ ሃገር ትቕመጥ።
ስለዚ እዚ ቆጸራታት ኣለይትኻ ንበይኖም ከሳልጥዎ ኣይክእሉን እዮም።
እዞም ቆጸራታት ብዙሓት ኮይኖም ተሰሚዖሙኻ፧
ምስቶም ኣለይትኻ ብዛዕባ እዚ ነገር ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።
ወይ ድማ ሞግዚትካ ሕተታ።
ኣብ ጀርመን ንበይንኺ ኢኺ ዘለኺ።
ነዊሕ ናይ ስደት መንገዲ እውን ኣሕሊፍኪ ኢኺ።
ብርግጽ እውን ዘይምቹእን ኣሸጋርን እዩ ነይሩ።
ብዙሕ ኣጨናቒ ነገራት እውን ኣሕሊፍኪ ኢኺ።
ገና እኽልቲ ሰብ ኣይኮንክን ዘለኺ።
ሓገዝን ደገፍን ክግበረልኪ መሰል ኣለኪ።
ብተወሳኺ ድማ: ንኽትስምዒ መሰል ኣለኪ።
እዚ ማለት፡ ሰባት ክሰምዑኺ ኣገዳሲ እዩ።
ብዛዕባ እዚ ኩነታት ክትገልጺ እውን ኣገዳሲ እዩ።
እዚ ሓደ ካብቲ ናይ ውድብ ሑብራት ሃገራት መሰል ህጻናት እውን እዩ።
እዚ ማለት: እቶም ዝኣልዩኺ ሰባት ይሰምዑኺ ማለት ኣዩ።
እቲ ጠለባትኪ እውን የገድሶም እዩ።
ኣብዚ ሃገር ጽቡቕን ውሕስነትን ክስመዓኪ ድማ ይሕግዙኺ።
እዚ እንተ ዘይገይሮም ግን ዝኾነ ነገር ጌጋ ኣሎ ማለት እዩ።
ሓገዝ ከድልየኪ እዩ።
ናብ ትኣምንዮ ዓቢ ሰብ ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
ዳርጋ ኣብ ኩለን ኣህጉር ዓለም እዚ ናይ UN-መሰል ደቂሰባት ኣሎ።
ንሱ ከም ዝብሎ: ኩሉ ሰብ ክቡርን ኣገዳስን ብማዕረ ይርእን።
እተን ሃገራት ድማ ከምቲ ግቡእ ንኽሉ ሰብ ብሓደ መልክዕ ክርእይኦ ይግባእ።
እዚ መሰል ደቂ ሰባት እንኮላይ ንህጻናትን ትሕተ-ዕድመን ይምልከት።
ይኹን ደኣምበር ህጻናት ዝያዳ መሰላት እውን የድልዮም እዩ።
ንዚ ዝምልከት ውዕል መሰል ህጻናት ኣሎ።
ኩሎም ህጻናት ብጽቡቕ ክዓብዩ መሰል ኣለዎም።
ኩሎም ህጻናት ብውሕስ ክዓብዩ ኣለዎም።
ኩሎም ህጻናት ክተባብዑ ይግባእ።
ርእይተኦም ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ኩሉ ግዜ ክስምዑ ይግባእ።
እዚኦም ድማ እቶም መሰላት ህጻናት እዮም።
እዞም መሰላት ህጻናት ዳርጋ ኣብ ኩለን ኣህጉር ዓለም የገልግሉ።
እዞም መሰላት ድማ ህጻናት ካብ ዝውለዱ ኣትሒዞም ክሳብ 18 ዕድመ ዝገብሩ የገልግሉ።
ዓበይቲ ድማ ነዞም መሰል ህጻናት ኣብ ተግባር ንኽውዕሉ ሓላፍነት ይወስዱ።
ኣብ ጀርመን እውን መሰል ህጻናት ኣገደስቲ መሰላት እዮም።
ኣዋልድን ኣወዳትን ከኣ ሓደ መሰል ኣለዎም።
ኩሉ ሰብ ኣብ ጀርመን ድማ መሰል ህጻናት ክሕሉ ይቕየድ።
ከም ትሕተ-ዕድመ መጠን እንታይ መሰል ኣለካ/ ኣለኪ?
ባዛዕባ እዚ ኣብ ካልእ እዋን ክንገልጾ ኢና።
እዚ ናይ ትሕተ ዕድመ ሕጊ መናእሰያትን ህጻናትን ካብ ሓደጋ ዝከላኸል ሕጊ እዩ።
ብፍላይ ድማ ኣብ ግዳም ዝምልከት እዩ። እዚ ማለት ካብ ገዛኻ ምስ ትወጽእ።
ዓበይቲ መናእሰያትን ህጻናትን ሓደ ሓደ ነገራት ከይገብሩ ይኽልክሉ እዮም።
እንተ ዘይከልኪሎም ድማ መቅጻዕቲ ክወርዶም ይኽእል እዩ።
እቲ ሕጊ ህጻናትን መናእሰያት ትሕተ ዕድመን ፈላለዩ ይርኢ።
እንታይ እዩ ንዓኻ ዘይፍቀድ?
ካብ ሰዓት 23 ንንዮው ኣብ ባራት ከተምሲ ኣይፍቀደልካን እዩ።
ገንዘብ ክትበልዓሉ ትኽእል ናይ ቁማር ጸወታታት ክትጻወት ኣይፍቀደካን እዩ።
መስተ ክትሰትን ሽጋራ ከተትክኽን ኣይፍቀደካን እዩ።
ዝኾነ ፊልም “ንዕድሜኻ ዘይምልከት” ክትገዝእን ክትካረን ኣይፍቀድን እዩ።
ንዝኾነ ፊልም ናይ ዕድመ ገደብ ክረኣዮ ዝኽእል ኣለዎ።
ኣብቲ መኽደኒ ካሴት ከኣ ተለጢፍዎ ይርከብ።
እዚ ሕግታት ንናይ መጻወቲ ጌይም ናይ ኮምፕዩተር ከምኡ ‘ውን ናይ ሞባይል ገይም እውን ይምልከት።
ብዛዕባ እዚ ዝያዳ ክትፈልጥ እንተደሊኻ ኣብዚ ተወከስ፡
https://www.rosenheim.de/fileadmin/Dateien/Jugendamt/Jugendschutztabelle_01.pdf
ንዓበይቲ: እዚ ሕጊ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ብዚ ኣብታሕቲ ዘሎ ጌርኩም ንትሕተ ዕድመ ክትእዝዝሎም ትኽእሉ፡
http://www.drei-w-verlag.de/shop/shop/juschg-tabelle-in-6-sprachen.html
ምስ ስድራቤትኪ ብዛዕባ እዚ ክትዛራረብሉ ክትፍትኒ ትኽእሊ ኢኺ።
ምኽንያቱ፡ ባዕልኺ ዝኾነ ነገር ክትገብሪ መሰል ኣለኪ ብሕጊ።
ሕጊ ትሕተ-ዕድመ ዝበሃል ነገር ኣሎ።
እዚ መሰል እዚ ንኹሎም ህጻናትን መናእሰያትን ኣብ መላእ ዓለም ዝምልከት እዩ።
ሰለስተ ካብዚ ሕግታት ንወለድኺ ክትሕብርዮም ትኽእሊ ኢኺ።
መሰልኪ ክሕለወልኪ ምሉእ መሰል ኣለኪ!
እዚ ማለት: ንስኺ እውን ልክዕ ከም ሓውኺ ብማዕረ ክትረኣዩ ኣለኩም።
ኣብ እዋን ዕረፍትኺ ክትዛወርን ከተዕርፍን መሰል ኣለኪ!
እዚ ማለት: ኣብ ዕረፍቲ እዋን እንታይ ትገብሪ ባዕልኺ ክትውስኒ ትኽእሊ ኢኺ።
ናይ ውልቃዊ ብሑትነት መሰል እውን ኣለኪ!
እዚ ማለት: ንበይንኺ ግዜ ክህልወኪ ይግባእ፡ ዋላ እውን ምስ መሓዙትኪ።
ምናልባሽ ወለድኺ ኣይክሰምዑኽን ይኾኑ።
ምናልባሽ እውን ምስኦም ደፊርኪ ክትዛረቢ ይኸብደኪ ይኸውን።
ናብ ኣማኸርቲ ኣተዓባብያ ህጻናት ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
ጸገማት እንተ ኣለዲ ከኣ ኣብኡ ንብሕትኺ ምኽሪ ክግበረልኪ ይከኣል እዩ።
ኣብቲ ቦታ ድማ እቲ ኣማኻሪ ምሳኽን ምስ ወለድኽን ክዛረብ ይኽእል እዩ።
ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኣማኸርቲ ትካላት ኣብዚ ትረኽቢ:
http://www.bke.de/?SID=00F-6B8-FCB-4F5
ኣብዚ መርበብ ኣድራሻኺ ምስ ትህቢ ኣብ ጥቃኺ ዘለው ቤት ጽሕፈታት ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
እዚ ሓቂ ኣይኮነን።
ካብ ሕዳር 2016 ጀሚሩ ሓዲሽ ሕጊ እውን ወጺኡ ኣሎ።
ምናልባት ዓርክኻ ብዛዕባ እዚ ኣይፈለጠን ከይከውን።
ኣብ ሕጊ ሰፊሩ ዘሎ እምበኣር፡
ሰብ “ብዓይኒ ስጋዊ ርክብ” ንኻልእ ሰብ ብዘይ ድሌት ኣብ ሰውነቱ ክሕዝ ኣይፍቀድን እዩ።
“ብዓይኒ ስጋዊ ርክብ” ክበሃል ከሎ፡
እቲ ምትንካፍ ምስ ስጋዊ ርክብ ዝተሓሓዝ ዓይነት እንተ ኮይኑ።
እቲ ምትንካፍ ኣብ ናይ ስጋዊ ርክብ ቦታታት እንተ ኮይኑ።
ንኣብነት ኣብ መዓኮር፡ ኣብ ኣጥባት፡ ወይ ውን ኣብ መንጎ ሰለፍ።
እዚ “ምድፋር ብስጋዊ ርክብ” ወይ „sexuelle Belästigung“ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ኩሉ ሰብ ባዕሉ እዩ ዝውስን ብኸመይ ክትንከፍ ከም ዝደሊ።
ኩሉ ሰብ ድማ ባዕሉ እዩ ዝውስን ኣበይ ክትንከፍ ከም ዝደሊ።
እዚ ድማ “ናይ ስጋዊ ርክብ ርእሰ-ውሳኔ” ወይ „sexuelle Selbst-Bestimmung“ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
እዚ መሰል ንኹሉ ወድ-ሰብ እዩ።
ዝኾነ ሰብ ነዚ ዝጥሕስ ድማ ክቕጻዕ ግድን እዩ።
ነሕዋትካ ምሕላው ከቢድን ዓቢ ሓላፍነትን እዩ።
ንኣሕዋትካ እውን ኣይምቹእን እዩ።
ንዓኻ እውን ሂወትካ ኮነ መዓልትኻ ከም ድላይካ ከተስተማቕሮ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ክብረት ወለዲ ኣብ ብዙሓት ስድራቤት ኣገዳሲ እዩ።
ንዓኻን ንስድራቤትካን ክብረት እንታይ ማለት ምዃኑ ሕሰብ።
ብፍላይ ንዓኻ እንታይ ትርጉም ኣለዎ፧
ሓፍትኻ ምስ ሓደ ወዲ እንተ ወጺኣ እንታይ ትገብር፧
ሕማቕ ኮይኑ፡ ብሰንኪ ከምዚታት ንውላዶም ዘጋፍዑ ስድራቤት ኣለዉ።
ክሃርምወን ከለዉ ድማ ንኽብረት ስድራቤት እዮም ዝብሉ።
ክብረት ግን ብግፍዕን ማህረምትን ክትካእ ኣይክእልን እዩ።
ካልኦት መናእሰያት ከምዚ ዘኣመሰለ ናይ ክብረት ዕዮ ምውሳድ ዝኣበዩ ኣለው።
“ክብረት ነዓይ፡ ንነጻነት ሓፍተይ ክቃለስ ከለኹ እየ” ዝብሉ እውን ኣለዉ።
ብኸምዚ እውን ክብረት ክርእ ይከኣል እዩ።
ምናልባት ንዓኻ ክትሓስበሉ እውን ይጽግመካ ይኸውን።
ምናልባት ሓገዝ ካብ ካልኦት መናእሰያት የድልየካ ይኸውን።
ምስ ፍሉይ ኣረኣእያ ዘለዎም መናእሰያት ብዛዕባ ክብረት ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ።
ምናልባት ይሕጉዝኻ ይኾኑ ክብረት እንታይ ምዃኑ ንዓኻ ንኽትውስን።
ኣብዚ ኣድራሻ ኣለካ፡
www.heroes-net.de (ኣብ ብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት)
http://www.aufbruch-neukoelln.de/
እዚ ጉዳይ ንዓኺ ከቢድ ከይኮነ ኣይተርፍን እዩ።
ስለዚ እዚ ዝስዕብ ክትፈልጢ ኣገዳሲ እዩ፡
ክብረት ሰብ ኣብ ዝተፈላለዩ ባህልታት ዝተፈላለየ መዕቀኒ ኣለዎ።
ኣብ ጀርመን ንኣብነት ክብረት ዘቐንስ ነገር:
ሕጊ ወይ ስርዓት ዘይተኽብር ምስ ትኸውን
ህጻናት ወይ ደቀንስትዮ ዝወቅዕን ዝጋሰስን
ክብረት ምህላው ማለት ድማ፡ ንዝተሸገረ ሰብ ምሕጋዝን ምትሕብባርን እውን ማለት እዩ።
ኣብ ካልእ ባህልታት ድማ ክብረት ብኻልእ መዳይ ይትመን:
ኣብ ገሊኡ ባህሊ ክብረት ማለት፡ ጓል ክሳብ ሓዳር ትገብር ብድንግላ ክትጸንሕ ከላ እዩ።
ወይ ድማ ጓል ኮነ ወዲ ተባዕታይ ስድራቤታ ዘምጽኡላ ወይ ዘምጽኡሉ ሰብ ክምርዖ ከሎ ማለት እዩ።
እዚ ውሳኔታት ባዕልኺ ክትውስንዮ ኣለኪ።
ናይ ውልቅኺ መሰል እዩ እዚ!
ዋላሓደ ሰብ መሰልኪ ክግህዘኪ ኣይክእልን እዩ።
ስድራቤትኪ ካልእ ርእይቶ እንተለዎም ወይ ጸቕጢ ዝገብሩልኪ እንተ ኮይኖም ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ብሰንኪ ምፍራስ ድንግልናኺ ስድራቤትኪ ጸቕጢ ክገብሩ ግቡእ ኣይኮነን ኣብዚ ሃገር።
ሓገዝ ትረኽብሉ ኣድራሻ:
http://www.scheherazade-hilft.de/
http://www.imma.de/einrichtungen/fachstelle-zwangsheirat/kontakt.html
https://profamilia.sextra.de/pages/sextra/beratung/onlineberatung/fragen/
http://www.fpz-berlin.de/
ብዙሕ ነገር ኣብዚ ሃገር ፍልይ ይብል።
ኣዋልድን ኣንስትን ምስ ኣወዳትን ኣሰብኡትን ሓደ ዓይነት መሰል ኣለወን።
እዚ መሰል እዚ ንኹለን ኣዋልድን ኣንስትን ኣብ ጀርመን ዝነብራ ይምልከት።
ን ደቀንስትዮ እዚ መሰላት ክትፈልጥኦ ኣገዳሲ እዩ።
ትፈልጥዮ ዲኺ እዚ መሰላት፧
ቁሩብ ኣብነታት፡
ክትመሃርን ቤት ትምህርቲ ክትከድን መሰኪ እዩ።
ዝደለኽዮ ዓይነት ስራሕ ክትሰርሒ ትኽእሊ ኢኺ።
ዕድመኺ ምስ ዝኣክል ውን ንበይንኺ ክትገሺ ትኽእሊ ኢኺ።
ንነብስኺ ዝበቅዕ ትብልዮ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ።
ክትምርዓዊ ወይ ከይትምርዓዊ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ።
ዓርኪ ክትሕዚ ወይ መሓዛ ክትሕዚ ትኽእሊ ኢኺ።
ደስ ዝበለኪ ዓይነት ኣከዳድና ክትክደኒ ትኽእሊ ኢኺ።
ምስ ደስ ዝበለኪ ሰብ ክትወጺ ትኽእሊ ኢኺ።
ንኹሎም ኣወዳትን ሰብኡትን ውን ሕግታት ክትፈልጡ ኣገዳሲ እዩ።
ነቶም ሕግታት ውን ከተኽብርዎም ይግባእ።
ኣብዚ ኣድራሻ ድማ ብዛዕብኡ ዝተፈላለዩ ሓበሬታ ትረኽቡ።
ናይ ሓበሬታ ጽሑፋት ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ኣሎ። (ብ ኣልባንያ፡ ዓረብ፡ ቦዝንያ፡ እንግሊዝ፡ ፋርሲ፡ ዳሪ፡ ፈረንሰኛ፡ ሰርብያ፡ ሶማል፡ ከምኡ ውን ካልኦት ሓደስቲ ቋንቋታት ክጽንበረኦ እየን)
http://wie-kann-ich-helfen.info/geh-deinen-weg-deine-rechte-als-frau-in-deutschland-infoflyer-fuer-weibliche-fluechtlinge/3063
እቲ ጽሑፍ ኩሉ ንበብዎ።
መሰላት ደቀንስትዮ ኣብዚ ሃገር ክትፈልጦ ኣገዳሲ እዩ ነዓኻ።