text:
Askersund
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 7 2020
ከተማ ኣሰርሹንድ፡ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ነርከ፡ ጥቓ ባሕሪ ቬተርን ትርከብ። ብኣእማን ዝተሰርሐ ጽርግያታትን፡ ብዕንጸይቲ ዝተሰርሐ ናይትን መለለዪ ናይ’ዛ ከተማ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,377
ስፍሓት መሬት1,020 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 52 ኪሜ
- Linköping 91 ኪሜ
- Stockholm 243 ኪሜ
- Göteborg 257 ኪሜ
ኣብ ማእከል ናይ'ዛ ከተማ፡ ድኳናትን፡ ኣብያተ-መግብን፡ እንዳ-ሻሂታትን ዝሓቆፈ ኣደባባይን፡ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ወደብን ይርከብ። ኣብ እዋን ክረምቲ፡ ከተማ፡ ኣሰርሹንድ ብካብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝመጹ በጻሕቲ ክትወሓጥ ትርአ።
መንበሪ-ገዛ
ንመንበሪ-ገዛ፡ ብዝምልከት ኣብ ከተማ እስከርሹንድ፡ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት ኣለኩም። ንኣብነት፡ ዝካረ-ኣባይቲ፡ ዝግዛእ፡ ቪላታት ኣብ ማእከል ከተማ ይኹን ካብ ከተማ ወጻኢ፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። እቲ መንበሪ-ኣባይቲ፡ ነዊሕ ዘገበረ ህንጻታት ወይን ውን ዘመናዊ ክኸውን ይኽእል። ምስ ምምሕዳር ከተማ ኣስከርሹንድ ዝጥርነፋ ንኡሳን ዓዲታት፡ ሃማር፡ ኦልስሃማር፡ ሮነስህይታ፡ ዚንክግሩቫን፡ ኦመባሪ ከምኡ ውን ኦስብሩ የጠቓልላ። ካብዚኣተን ኣዝየን ንእስ ዝበላ ምስቲ ምምሕዳር ዝጥርነፋ ዓዲታት ውን ኣለዋ። ንሳተን ከኣ፡ ኤስታቡ፡ ኮርባሪ፡ ሌርቤክ፡ ማሬዳም፡ ኺለበሪ፡ ስናቭሉንዳ፡ ሴናን ኒዳለንን የጠቓልላ።
ኣብ ከተማ እስከርሹንድ እታ ዝዓበየት ትካል ክራይ-ኣባይቲ፡ እታ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ እትውነን ትካል ኮይና፡ ኣስከርሹንድ-ቦስቴደር፡ ተባሂላ ትጽዋዕ። እዛ ትካል እዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይቲ ምምሕዳር፡ ብርክት ዝበለ ዝካረ ኣባይቲ ትውንንን ተመሓድርን። ናይ መንበሪ-ገዛ ሪጋ ክትገብሩ ምስ እትደልዩ ወይ ውን ነጻ ዝካረ ኣባይቲ ኣውጺኦም ምስ ዝህልዉ ንምርኣይን፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይ'ዛ ትካል ኣቲኹም ክትርእዩ ትኽእሉ። ብዜካ'ዛ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን ትካል፡ ካልእ ብርክት ዝበላ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ውን ኣለዋ። ንዝርዝር ናይ'ዘን ትካላት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ነባሮ ኣለዉ። ገለ ንምጥቃስ፡ ዓረበኛ፡ እንግሊዝኛ፡ ፈረንሳይ፡ ዳሪ (ቋንቋ-ኢራን)፡ ትግርኛ ከምኡ ውን ኢራነኛ፡ ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ሃይማኖታዊ-ዛዕባታትን ስድራ-ቤታዊ መዳያትን ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ብርክት ዝበላ፡ ኣብያተ-ክርስትያናት፡ ሃይማኖታዊ ሰበኻታት ውይ ምትእኽኻባትን ማሕበራትን ይርከባ። ካብተን ኣብዚ ከተማ'ዚ ብንጥፈት ዝዋስኣ ማሕበራትን ምትእኽኻባትን፡ ቤት-ክርስትያን ሽወደን፡ቤተ-ክርስትያን ፒንግስ፡ ቤት-ክርስትያን ምስዮናውያን ብርክት ዝበላ ነጻ ኣብያተ-ክርስትያናትን ይርከባ። መስጊድ ብቐረባ፡ ኣብታ 5 ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ኦረብሮ፡ ይርከብ። ኣብዚ ከተማ'ዚ ብተወሳኺ፡ ብርክት ዝበላ ኣብ መዳይ ስፖርታዊ-ንጥፈታት ዝውስኣ ማሕበራት ውን ኣለዋ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ፡ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ዝርዝር ናይ'ዘን ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብርክት ዝበላ ቡቲካት፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ እንዳ-ሻሂታትን ቤት-መግቢታትን ይርከባ። ንብረት፡ ክዳውንቲ ወይ ኣቍሑ-ገዛ፡ ብሕሱር ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ ውን ብርክት ዝበላ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት ከም ቀይሕ-መስቀል፡ ሎፒስን ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቀይሕ-መስቀል ብምእታው፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ከተንብቡ ትኽእሉ። ሓድሽ ንብረት ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ ውን፡ ሕሙሽተ ማይል ተጋዒዝኩም ናብ ከተማ ኦረብሩ ኣብ ዝርከብ ድኳን ንብረት (ኢኪያ) ብምኻድ ክትገዝኡ ትኽእሉ።
ኣብ ማእከል ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝተዳለወ መጻሕፍትን መጽሄታትን ዝርከባ፡ ቤት-ንባብ ኣላ። ናብቲ ቤት-ንባብ ኣብ እትዛወሩሉ እዋን ውን፡ ነተን ኣብኡ ዝርከባ ኮምፕዩተራት ክትጥቐሙለን ትኽእሉ። ኣብ አዳይ ስፖርት ክትነጥፉ ምስ እትደልዩ ውን፡ ብርክት ዝበላ ስፖርታዊ ንጥፈታት ዝአንግዳ ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነት፡ ኩዕሶ-እግሪ፡ ኢነባንዲ፡ ምግላብ-ኣፍራስ ወዘተ..። ብዜካ'ዚ ክልተ ማእከላት ስፖርታዊ ንጥፈታት ውን ኣለዋ። መሐንበሲ ወይ ውን ማእከል ጸወታ-በረድ፡ ኣብታ ክልተን-ፈረቓን ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ሃልስበሪ፡ ኣለኩም።
ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ኣብ ጥቓ'ቲ ኣብ ሽወደን ብዕብየቱ ካልኣይ ዝኾነ ባሕሪ-ቬተርን፡ ተደኲና ትርከብ። ኣብዚ ባሕሪ'ዚ ብነጻ ስናራ ወይ ካልእ መግፈፊ ተጠቂምኩም፡ ዓሳ ክትገፉ ትኽእሉ። ኣብ ከባቢ ናይ'ዛ ከተማ ውን እቲ ብቲቨደን ዝፈለጥ ዓቢ ጫካ ኣሎ። ኣብዚ ጫካ'ዚ፡ ፍሩታታት-ዘገዳም ወይ ው ቃንጥሻ ክትቅንጥቡ ትኽእሉ።
ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ኣብታ ከተማ ቤት-ጽሕፈት ኣለዎ። ኣብያተ-ጽሕፈታት በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት) ከምኡ ውን ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንካሳን) ግን ብቐረባ ኣብ ኦረብሩ ይርከቡ። ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብምምሕዳር ከተማ ዝእለ፡ ማእከል-ስድራ-ቤታት፡ ኣሎ። እዚ ማእከል'ዚ፡ መኣዲ-ርክብ ወለድን ህጻናትን ኮይኑ፡ ኣብዚ ብምምጻእ ንጥዕናን ቅሳነትን ደቕኹም ዝምልከት ዝየፈላለየ ጠቓሚ ነገራት ክትካፈሉ ትኽእሉ።
ኣብ ኣስከርሹንድ፡ ብዝተፈላለያ ኣብያተ-ክርስትያናት ዝምእከል፡ ኣብ መዳይ ስድራ-ቤታት ዘትኮረ ዝተፈላለየ፡ ንጥፈታት ኣሎ። ንኣብነት፡ ኣብ ክሎካርባከን፡ ነቶም ካብ 7 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝምልከት ንጥፈታት ይካየድ። ኣብ ቤተ-ክርስትያን ኤኩሜንያ ውን መድብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽውደን ንዓበይቲ፡ ኣብ ቤትክርስትያን-ኤሊም ከኣ፡ ዝተፈላለየ ጸወታታት ህጻናት ይካየድ።
ኣ.ቢ.ኤፍ (ማሕበር ህንጸት ሰራሕተኛታት) ብወገኑ፡ ዝተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ መደባት፡ ናይ ትምህርቲ-ዓንኬላትን ካልእ ንጥፈታት፡ ይሰርዕ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርብብ-ሓበሬታ ናይ'ዚ ትካል ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣድራሻ ቁጽሪ-ስልኪ ናይ ሓለፍቲ መስርሕ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ውን፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብርክት ዝበላ መንግስታውን፡ ሓንቲ ብማሕበር-ወለዲ እትእለን መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ። እዚ ማእከል መውዓሊ-ህጻናት ነቶም ሓደ ዓመት ዝመልኡ ኮይኑ፡ ክሳብ 6 ዓመት ዝመልኡ ኣብኡ ይጸንሑ። ንውላድኩም፡ ኣብ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ክወሃቦ ምስ እትደልዩ፡ ብኣርባዕተ ወርሒ ኣቐዲሙኩም ከትመልክቱ ኣለኩም። እቲ ንምምልካት እትጥቀሙሉ ቅጥዒ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ኣብ ኣክሰርሹንድ ዝርከባ ኣብያተ-ክርስትያናት፡ ንህጻናትን ወለድን ዝሓቁፍ ዝተፈላለየ ንጥፈታት የዳልዋ። ብምምሕዳር ከተማ ዝእለ፡ ማእከል-ስድራ-ቤታትን ክፉት መውዓሊ-ህጻናትን ውን ኣብዛ ከተማ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታዊ-ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ሽወደን፡ ክሳብ ታሽዓይ ክፍሊ ኮይኑ፡ ንኹሉ ኸኣ፡ ግዴታ እዩ። ዓመተ-ትምህርቲ፡ ኣብ ክልተ ዝምቀል ኮይኑ፡ እቲ ሓደ ኣብ መስከረም ክጅምር እንከሎ እቲ ካልኣይ ክፋል ከኣ፡ ኣብ ከባቢ የካቲት ኣቢሉ ይጅምር። ኩሎም ተመሃሮ ቅድሚ ቀዳማይ-ክፍሊ ምምሃር ምጅማሮም፡ ኣዚለ ክፍሊ ክመሃሩ ይኽእሉ። እዚ ነቶም 6 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ዝምልከት ኮይኑ፡ ወለንታዊ እዩ።
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ 7 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ሓንቲ ናይ ላዕለዋይ-ደርጃ ክትከውን እንከላ እታ ካልኣይቲ ከኣ፡ ናይ መባእታዊ-ደረጃ፡ እዘን ድሒረን ዝተጠቕሳ ክልተ ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ሕምብርቲ ናይታ ከተማ ዝርከባ ክኾና እንከለዋ፡ እዝተን ዝተረፋ ኸኣ፡ ኣብ ካልእ ዓዲታት ወይ ከባቢታት ናይቲ ከተማ፡ ይርከባ። እዘን ኣብያተ ትምህርታን ርሕቀተን ካብ ማእከል ከተማ ኣሰርሹንድ ብዝምልከት ከምዚ ይመስል፡ ኦመበሪ 9.3 ኪሎ-ሜተር፡ ሮነስሂታ 14.5፡ ስናቭሉንዳ 11.4፡ ኦስብሩ 19.1 ከምኡ ውን ሃማር 12.2 ኪሎ-ሜተር ርሒቐን ይርከባ። ብቐረባ እትርከብ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ኣሌ-ስኩላን ኮይና፡ 2.5 ማይል ርሒቓ ኣብ ከተማ ኣሃልስበሪ፡ ትርከብ።
ዕድላት ትምህርቲ
መድብ ትምህርቲ-ዓበይቲ ከምኡ ውን ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ)፡ ኣብ ከተማ ሃልስበሪ ይወሃብ። ኣብ መንጎ ከተማታት ሃልስበሪን ኣስከርሹንድን ውን ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎት ኣሎ። ዩኒቨርስቲ፡ ብቐረባ ኣብ ከተማ ኦረብሩ ትርከብ። ናይ ትምህርቲ መደብ ምስ ዝህልወኩም ንቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ክትወከሱ ትኽእሉ። ኣብ ምምሕዳር-ከተማ ዝሰርሑ ሓለፍቲ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ንሓደስቲ ዝወሃብ ትምህርቲ የዳልዉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሓፈሻዊ-ሕክምና፡ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታትን ህጻናትን ከምኡ ውን ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ (ፎልክ-ታንድቮርደን) ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣስከርሹንድ ይርከብ። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ክሊኒካት-ስኒን ሓካይም-ስኒ ውን ኣለዉ። ብቐረባ ዝርከብ ህጹጽ ሕክምናዊ ረዴት እትረኽቡሉ ሕክምና፡ ኣብታ 3 ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ኩምላ፡ ይርከብ። እቶም መኪና ዘይብልኩም፡ ህጹጽ መኪና መጎዓዝያ-ሕሙማን፡ ብምጥላብ ናብ ክፍሊ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት ኩምላ ወይ ኦረብሩ ክትከዱ ትኽእሉ። ዓቢ ሆስፒታል፡ ብቐረባ ኣብ ከተማ ኦረብሩ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ሰራሕተኛታት ምምሕዳር ኣስከርሹንድ ብመንገዲ'ቲ ኣብ ኦረብሩ ዝርከብ ትካል ትርጉም፡ ተርጎምቲ ይቆጽሩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ምምሕዳር ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ዓዲታት ዝጥርንፍ እኳ እንተኾነ፡ ካብን ናብን እዘን ዓዲታት ንምጉዕዓዝ ግን ደሓን ዝኾነ፡ ናይ ኣውቶቡሳት መጎዓዝያ ኣገልግሎት ኣሎ። ብኣውቶቡስ ውን ካብዚ ከተማ ናብ ካልኦት ዓበይቲ ከተማታት፡ ከም ሙታላን ኦረብሩን፡ ክትከዱ ትኽእሉ። ትካል መጎዓዝያ ኣውራጃ ኦረብሩ፡ ኣብ መንጎ ካብን ናብን ኦረብሩን ኣስከርሹንድስ፡ ብስሩዕ ዝመላለሳ መስመር-ኣውቶቡሳት ኣለዎ።
ብባቡር ክትጎዓዙ ምስ እትደልዩ፡ ዝቐረበ መውፈሪ-ባቡራት ኣብ ከተማ ሃልስበሪ ይርከብ። ኣብ ትካል መጎዓዝያ ባቡራት ማለት ኤስ.ጀይ፡ ብምእታው፡ ትኬት ንምቍራጽን ሰዓታት-ንቕሎ ንምርኣይን ዝምልከት፡ ዝርዝር ሓበሬታ፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ካብ ሃልስበሪ ናብ ኣሰርሹንድ ብቐሊሉ ክትከዱ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


c: text/html

text:
Karlskoga
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 4 12 2020
ካርልስኩጋ ኮምዩን ኣብ መሬት ቨርምላንድ ትርከብ ግን ምስ ወረዳ ኦረብሩ እያ። ኣብ ጥቓ ቀላይ ሞከልን ብምዃና ተፈጥሮኣዊ ጽባቐ ኣለዋ። ምስ ስቶክሆልምን፡ የተቦሪን ኦስሎን ኣብ 300 ራድዩስ ከባቢ ብምዃና ስትራተጅያዊ ቦታ ኣሎና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ30,381
ስፍሓት መሬት510 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 45 ኪሜ
- Karlstad 65 ኪሜ
- Stockholm 245 ኪሜ
ናይቲ ኮምዩን ቀንዲ ከተማ ካርልስኩጋ እያ፡ ኣብ ከባቢኣ ድማ ነኣሽቱ ከተማታት ኣለዋ፣ ግራንበርይስዳል፡ ሊነባክን ኢመቶርፕን። ኣብ ካርልስኩጋ 30,000 ነባሮ ኣለዉ። ካርልስኩጋ ንኹሉ ዕድመ እትሰማማዕ ከተማ እያ፡ ኣብኡ ንህጻናትን ንኣረጋውያንን ግሩም ኣገልግሎትን ክንክንን ኣሎና፡ ከምኡውን ግሩም ዕድላት ንትምህርትን ንስራሕን።
መንበሪ-ገዛ
ኣብካርልስኩጋእተፈላለየመንበሪኣባይቲኣሎ። ኣብቲኮምዩን 2,500 ኮሙናዊመንበሪኣባይቲኣሎ። ይኹንምበር፡ ብሕታውያንኣካረይቲውንኣለዉ።
ብዛዕባ መንበሪ ኣብዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲከባቢምምሕዳርፊንላንድስለዘሎና፡ ቋንቋፊንላንድዓቢናይጉጅለቋንቋእዩ። ካልኦትኣገደስቲቋንቋታት፤ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ፕሽቶ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ፋርስ፡ ኩርማንጂ፡ ቺና፡ ቪየትናም፡ ሶራኒንካልእን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ካርልስኩጋኮምዩንንብዙሕሰብዘሳትፍሃብታምንሰፊሕንማሕበራዊህይወትኣለዋ። ኣብቲኮምዩን 200 ምዝጉባትማሕበራትኣለዋ። ነዚኣብቲናይቲኮምዩንደብተርማሕበራትክትረኽቦትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ካርልስኩጋናይቲኮምዩንማእከላይከተማእያ። ኣብኡቤትንባብ፡ ድኳናት፡ ናይወጻኢዓይነታትመግቢዝሓዘግሮሰሪታት፡ ካፌታት፡ ኣብያተትምህርቲ፡ መሐምበሲ፡ ኣደራሽሆኪ፡ መጻወቲኵዕሶ፡ መጻወቲህጻናትንመናፈሻንኣሎ።
ኣብንኣብከባቢንካርልስኩጋ፡ ዓበይቲናይቡቲክሰንሰለትኣሎ።
ክዳውንትንኣቕሑገዛንብሕሱርእትዕድገሉብዙሕናይሰከንድሃንድንናይሓራጅንድኳናትኣሎ።
ነቲኣብቲኮምዩንክትረኽቦዘይትኽእልኣቕሑኣብናይ 70 ኪ/መ ራድዩስክትረኽቦትኽእል። ዝዓበያከተማታት፡ ኦረብሩንካርልስታድንእየን።
እቶምኣብናይካርልስኩጋወኪላትዘለዎምትካላትእዞምዚስዕቡእዮም፤ ቤትጽሕፈትዕዮ ፡ ቤትጽሕፈትመድህን ፡ ሚግራኹንቨርከት ከምኡውንካርልስኩጋኮምዩን ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብካርልስኩጋክፉትኣብያተትምህርቲህጻናትንመደበኛኣብያተትምህርቲህጻናትንመውዓሊስድራቤትንኣሎ።
ክፉትኣብያተትምህርቲህጻናትነቶምክንክንዘድልዮምደቂ 1-5 ዓመትህጻናትእዩ። ናይቲኮምዩንኣብያተትምህርቲህጻናትኣብቲናይቲኮምዩንወብሳይትክትረኽቡዎትኽእሉ። ኣብኡንውላድኩምውንቦታክትሓቱሉትኽእሉ።
ኣብካርልስኩጋንስኻንውላድካንመጺእኩምእትጻወቱሉ፡ ካልኦትወለዲእትረኽቡሉ፡ ብዛዕባወላዲምዃንድማምኽርንደገፍንእትረኽበሉክፉትኣብያተትምህርቲህጻናትኣሎ። ክፉትኣብያተትምህርቲህጻናትኣይክፈሎንእዩምምዝጋብውንኣየድልዮን። ምስእንኸፍት፡ ሳሕቲወይኩሉመዓልቲክትመጽእትኽእል። እቲንጥፈታትበቶምመምህራንእዩዚካየድ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብካርልስኩጋ 9 ኮሙናውያንመባእታኣብያተትምህርትንሓደብሕታውንኣሎ።
ካልኣይደረጃቤትትምህርትናሞከልንዪምናሴትይብሃል፡ ተዮሪያውንተግባራውንስልጠናድማይህብ።
ብሕታዊካልኣይደረጃቤትትምህርቲውንኣሎ፡ ካርልስኩጋኢድሮትስዪምናስዩም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ካርልስኩጋ ናይሞያቤትትምህርቲ ኮለጅ፡ ህዝባዊ ኮለጅ ኮምቩክስ ከምኡውንሽወደንንወጻእተኛታት ኣሎ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር እንተደሊኻ፡ ኣብ ቀረባ ክልተ ኣለዋኻ፡ ኣብካርልስታድን ኣብ ኦረብሩን።
እቲ ኣብ ካርልስኩጋ ዘሎ ማሕበር መጽናዕቲ ብእኣኼብባን ርክባትን ዚካየድ ኣማራጺ ስልጠና ኣሎ። ከም ኣብነት ABF, Sensus, ማሕበር መጽናዕቲ Vuxenskolan ከምኡውን Eductus ክንጠቅስ ንኽእል።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ካርልስኩጋናይህጹጽረድኤትንመወልዳንንዘለዎዘመናዊኣጠቓላሊሆስፒታልኣለዋ።
ክፋል ናይ ዞባ ኦረብሩ ኢና።
3 ማእከላትጥዕናምስናይህጻናትንኣደታትንክሊኒክኣለዋ፤ ባክየንገን፡ ብሪከጎርደንንካሮሊናማእከላትጥዕናን።
ናይካርልስኩጋሕክምናስኒብሕታውንኮሙናውንእዩ።
ካርልስኩጋኮምዩንንክንክንኣረጋውያንንስንኩላንንከምኡውንፍሉይደገፍንዚደልዩህጻናትንስድራቤትንሓላፍነትይወስድ።
ብዛዕባ ኣብዚ ዞባ ዘሎ ክንክን ሕማም ብዝያዳ ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲኮምዩንክትራኸብምስእትደሊብተለፎን 0586-616 86 ከከምኣድላይነቱናይትርጉምኣገልግሎትንምድብ።
ናይትርጉምሓገዝምስዚደለ፡ ካልእናይትርጉምኣገልግሎትኣሎ፡ ናብኦረብሩ 019-602 31 55 ደውል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይኦረብሩለንስትራፊከንንኹሉናይካርልስኩጋሓባራዊመስመራትየካይዶ። ብዛዕባእተንኣውቶቡሳኣበይከምዝኸኣኣብዚከተንብብትኽእል።ናይካርልስኩጋመዓርፎኣውቶቡሳትኣብሰንትሩምእዩዚርከብ፡ ኣውቶቡሳትከኣካብኡተላዒለንናብዓበይቲከተማታትሽወደንይኸዳ፡ ንኣብነት፡ ኦረብሩ፡ ካርልስታድ፡ ስቶክሆልም፡ ኦስሎንካልእን።
ነቶምንኣኡመሰልዘለዎምFärdtjänst ኣሎ።
ባቡርክትወስድምስእትደሊኣብደየርፉሽመደበርባቡርኣሎ፡ ኣብናይSJ ወብሳይትኣቲኻክትምዝገብንቲከትክትዕድግንትኽእል።
ኣብካርልስኩጋናይታክሲትካልኣሎ።
ናይነፋሪትጕዕዞብዚምልከትዝቐረበመዓርፎነፈርቲኣብካርልስታድንኦረብሩንኣሎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብዝያዳ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብካርልስኩጋ 2,300 ዋኒናትኣሎ። ኣብቲናይቲኮምዩንደብተርዋኒናትክትረኽቦምትኽእል።
ኣብዚ፡ ብዓለምደረጃህቡብዝኾነተክኒካዊጥበብዘለዎናይምክልኻልንናይከሚካልንኢንዱስትሪታትኣሎ። ኣብስራሕዝበዝሑኢንጂኒረታትዘለዎኮምዩንድማእዚእዩ። ኣብካርልስኩጋናይምስናዕፋብሪካዓቢእዩ፡ ኣስታት 4,800 ሰራሕተኛታትኣለዉዎ። ክንክንጥዕናን፡ ኣላዪነትንመንግስታዊምምሕዳርን 3,000 ሰራሕተኛታትኣለዉዎ።
እተንዝዓበያወሃብቲስራሕ፡ ካርልስኩጋኮምዩን፡ ትራንስኮም፡ ናይካርልስኩጋሆስፒታልን SAAB ሳብቡፉሽዳይናሚክስእየን።
ብዛዕባኣብናይካርልስኩጋዋኒናትንቁጠባዊህይወትንተወሳኺክትፈልጥእንተደሊኻ፡ ነቲኮሙናዊKarlskoga Näringsliv & Turism AB ተወከስ።
ናትካዋኒንክትጅምርእንተድሊኻንKarlskoga Näringsliv & Turism ABተወከስ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ለንደንን ካልኦት ከተማታትን እንግሊዝ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ተራእዩ ዘይፈልጥ ህውከትን ዕግርግርን ከምዝተላዕለ ዝዝከር‘ዩ።እቲ ህውከት ንዳያስፖራ ኢትዮዽያውንን ኤርትራውያንን ዘሳተፈ ወይ ዝለከመ ድዩ? ናይ ሎሚ መዘራረቢ ኣርእስቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኮይኑ‘ሎ።
ተቀማጦ ለንደን ኣቶ ሙላት ሓረጎትን ኣቶ ኣማኑኤል እያሱን፣እቲ ህውከት ካብ ማሕበረ-ሰባዊ ቅልውላው ከምኡውን ካብ ነቲ ቅልውላው ተበሊፆም ንውልቃዊ ረብሐኦም ከውዕሉ ዝተመነዩ ሰባት ዘንቀልዎ‘ዩ ይብሉ።
ማሕበራዊ ሚድያታት፣ብሓደ ወገን እቲ ህውከት ኣብ ምጉህሃር ብካልእ ወገን ኣብ‘ቲ ህውከት ንዝተሳተፉ “ገበነኛታት“ ኣብ ምክትታልን ምቅላዕን ርኡይ ኣበርክቶ ነይሩዎ ባሃልቲ‘ዮም እቶም ኣጋይሽ።
ህውከት ለንደንን ኣብ ልዕሊ ዳያስፖራ ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ዘስዓቦ ፅልዋን
- በትረ ስልጣን
መዘራረቢ ነጥቢ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ
ኣብ ለንደንን ካልኦት ከተማታትን እንግሊዝ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ተራእዩ ዘይፈልጥ ህውከትን ዕግርግርን ከምዝተላዕለ ዝዝከር‘ዩ።እቲ ህውከት ንዳያስፖራ ኢትዮዽያውንን ኤርትራውያንን ዘሳተፈ ወይ ዝለከመ ድዩ? ናይ ሎሚ መዘራረቢ ኣርእስቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኮይኑ‘ሎ።


text:
ዝምድና ኤርትራን ሽወደንን
ሰነዳት
ፍሉይ ሕታም
ቀዳማይ ክፋል
ቃል መሕተት
ምስ ጋዜጠኛን ሰኣላይን ቡ በቨንስታም
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
እምበኣር ካብ’ዚ ቀጺልና ሓደ ናይ’ዚ ዘሎና እዋን ብፍላይ ናይ ሰብኣዊ ሕቶ መሰል ኣብ ኤርትራ ንዝምልከት ካብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ክሳብ ሚያዝያ ኣርባዕተ ዓበይቲ ጋዜጣታት ሽወደን ንሰብኣዊ መሰል፡ ንፍትሒ ኣብ ኤርትራ ብዙሕ ክጽሕፋ ጸኒሐን፡ ከም መቀጸልታ ናይ’ዚ፡ ነቲ ብመዲያ ሽወደን ዝተባህለን ዝተጻሕፈን ከም ግብረ መልሲ፡ ህ.ግ.ዲ.ፋውያን በቲ ንሳቶም ዝብልዎን ዝርድእዎን ገምጢሎም ንህዝቢ ንምቕራብ ህዝቢ ሽወደን፡ ጋዜጣታት ሽወደን ህዝቢ ኤርትራ የጸልሙ ኣለዉ’ሎም ክስታት ከቅርቡ ጸኒሖም’ዮም። ንድሕሪት ተመሊስና ዝምድናታት ኤርትራን ሽወደን ከመይ ነይሩ፡ ጸርፊ ነይሩ ኣይነበረን፡ ንዝብል ሎሚ ምስ ሓደ ጋዜጠኛን ሰኣላይን ተንቀሳቃሲ ፊልም፡ ቡ በቨንስታም ቃል መሕተት ክንገብር’ና እሞ ክትከታተሉና ተስፋ ንገብር።
ሰላም ቡ በቨንስታም
በቨንስታም ሰላም ንዓኻ ይኹን
ሕቶ. ቡ በቨንስታም መን’ዩ ? ክትላለየናን ብዛዕባ ሂወትካ ክትገልጸልና ዶ ትኽእል?
መልሲ. እወ፡ ኣነ ኣብ ስቶክሆልም ሽወደን ተወሊደ ዓብየ፡ ዝበዝሕ ክፋል ሂወተይ ፊልም ኣብ ምቕራጽ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት፡ ካብ ኤውሮጳ ወጻኢ፡ ብፍላይ ዓብይ ተገዳስነት ዘሕደርኩሉ ኤርትራ ተዋፊረ ኣብ ናይ ሽወደን ተለቪዥን ይሰርሕ ዝነበርኩ’የ። ንኤርትራ ደጋጊመ በጺሐ’የ። መጽሓፍ’ውን ጽሒፈ።
ሕቶ. ክንደይ ግዜ ንኤርትራ መገሻ ኣካይድካ ?
መልሲ. ሰለስተ ግዜ ገይሸ
ሕቶ. መጽሓፍ ጽሒፍካ ነይርካ ? ሰለስተ መገሻ ንኤርትራ ትብል ኣገዳስት መጽሓፍካ ኣንቢበያ፡ ኣብ ጽሑፍካ ጽንኵር እዋን ምንባሩ ገሊጽካ፡ ኣብ’ቲ ግዜ ንዓኻ ንኤርትራ ክትጓዕዝ ዝደረኻ እንታይ ነይሩ ?
መልሲ. እወ፡ እዚ ጉዳይ ክንደይ ክንዛረበሉ ንኽእል ? ብሓጺሩ ተገዳስነት ናይ’ቲ ቦታ፡ ተገዳስነት ናይ’ቲ ዞባ ነይሩ፡ ወዲ 11 ዓመት ኣብ ዝነበርክሉ ጣልያን ንኢትዮጵያ ወሪሮም፡ እዚ እዚ ናይ ኵናት ወራር ዜና ንዓይ ዓብይ ተገዳስነት ኣሕዲሩለይ፡ ካርታ ስለ ዝነበረና ከኣ ነቲ ኩሉ ብመርፍእ እንዳኣመልከትኩ ነቲ ቦታ ይላለዮ ነበርኩ፡ ኣብ’ቲ ግዜ ኵናት ጸግዒ ንጉስ ነይረ። ምኽንያቱ ንጉስ ሃይለስላሴ ጅግና ይበሃሉ ስለ ዝነበሩ። እንተዀነ ድሒረ ከም ዝበጻሕክዎ ንጉስ ሃይለስላሴ ከም ዝተጸበኽዎም ኣይነበሩን። ሓያልን ጸቓጥን ንጉስ’ዮም ነይሮም። ንህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮኑ ንህዝቦም’ውን። ኣብ 60ታት ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ እኹል ኣፍልጦ ነይሩ’ዩ። ምኽንያቱ ብዙሓት ሽወደናውያን ምስ’ቲ መንግስቲ ዝተሓባበሩ ከም ኣባላት ሓይሊ ኣየር፡ ፖሊስ ወ.ዘ.ተ ኣብ’ቲ ቦታ ስለ ዝነበሩ። ኣብ 60ታት ነቐፌታት ክለዓል ጀሚሩ፡ ኣብ ኣፍሪቃን ስሉስ ዓለምን እንታይ ይካየድ ከም ዝነበረ ኣፍልጦ ነይሩ፡ ጉዳይ ኤርትራ ግን ኣይተላዕለን።
ሕቶ. ኣብ መጽሕፍካ፡ ንኢትዮጵያ ከም ዝበጻሕካ ትሕብር፡ መገሻኻ እንታይ ዝዓለመ ነይሩ፡ ከም’ቲ ናይ ኤርትራ ድዩ ?
መልሲ. እወ፡ ዝተኣሳሰረ ጉዳይ’ዩ። ቅድሚ ንኢትዮጵያ ንኤርትራ በጺሐ ምስ ተ.ሓ.ኤ ኣባላት ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ኣብ 1969 ተራኺበ ነይረ። ኣብ ኤርትራ ሓደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ክካየድ ከም ዝጀመረ ፈሊጠ፡ ሕጂ ንጉስ ሃይለስላሴ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ እንታይ ከም ዝብሉ ንምፍላጥ’ዩ ነይሩ’ቲ መገሻ። ምስ ንጉስ ሃይለስላሴ ከኣ ቃል መሕተት ኣካይደ፡ እቲን ንጉስ ዝሃብዎ መልሲ፡ ልክዕ እንታይ ክብሉ ከም ዝደለዩ ኣቀዲመ ዝፈለጥክዎ ነበረ። እቲ ዝሃብዎ መልሲ ከኣ፡ ” ንሳቶም ውሑዳት ሸፋቱ’ዮም፡ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ኣለዎ፡ ንዓይ ብዙሕ ዘሸግር ኣይኮነን በሉ” ።
ሕቶ. መገሻ ንኢትዮጵያ ድሕሪ ኤርትራ ተፈጺሙ ማለት ድዩ ? ኣብ ኤርትራ ሃ.ሓ. ቃልሲ ከም ዝተጀመረ ፈሊጥካ ነይርካ ?
መልሲ. ከመይ ደኣ፡ ኣነ ልክዕ ከም’ቲ ንጉስ ዝፈልጦ ይፈልጥ ነይረ። ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራ ሓደ ኣፍልጦ ነይሩና። ግን ኣነ ኢትዮጵያ ንጉዳይ ኤርትራ ከም ዝኸሓድዎን፡ ድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ንምዕባስ ሓደ ብፊልም ዝተሓዝ ይደሊ ነይረ።
ሕቶ. ካብ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ኣብ ዝቀጸልካሉ፡ ነቁጣታት፡ ናይ ጸጥታ ሓይልታት ርኢኻ ?
መልሲ. ኣይፋሉን፡ ቅድም ንኤርትራ በጺሐ፡ ሽዑ ተሓቢእካ ብለይቲ’ዩ ንኤርትራ ዝእቶ ዝነበረ። ካብ ኤርትራ ምስ ተመለስኩ’የ ንኢትዮጵያ ዝኸድኩ። ካብ ኢትዮጵያ ድማ ንዓደይ ተመሊሰ።
ሕቶ. ሕራይ ቅሩብ ናብ’ቲ ተርኽቦ 1969 ክንቀራረብ፡ ኩነታት ከመይ ነይሩ፡ ሱዳን፡ ኤርትራ ምስ ኣተኻ ብሓፈሻ ከምይ ረኺብካዮ ?
መልሲ. ዝፈልጦ ብዙሕ ኣይነበረን፡ ጉዕዞይ ኣብ ምዕራባዊ ቦታታት ኤርትራ ዝተሓጸረ’ዩ ዝነበረ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ገና ኣብ ዕሸሉ ስለ ዝነበረ ኣዝዩ ዝተጋነነ ጥንቃቐታት ዝግበረሉ ዝነበረ ግዜ’ዩ። ምኽንያቱ ኣነ ፊሊም ቀሪጸ ንህዝቢ ከምሓላልፎ ይደሊ ስለ ዝነበርኩ ዕድል ዝህብ ኣይነበረን። ኵናት ብቀረባ ርኤ ኣይብልን።
ሕቶ. ሱዳን ኣብ ከመይ ኵነታት ነይሮም፡ መንግስፍቲ ሱዳን ከመይ ነይሮም ?
መልሲ. ሱዳን ብኑሜሪ’ያ ትምራሕ ዝነበረት፡ሱዳናውያን ምስ ደቡብ ኣብ ገገለ ስምምዕ በጺሖም ምንባሮም እቲ ኩነታት ደሓን ነይሩ፡ ተ.ሓ.ኤ’ውን ጽቡቕ ዝምድና ክህሉ ኣኽኢልዋ። ብተወሳኺ ዝምድና ኢትዮጵያን ሱዳንን ጽቡቕ ኣይነበረን።
ሕቶ. ኣነ ከም ዝተረዳእክዎ፡ ንሱዳን ብፍላይ ኣብ ከሰላ ብዙሕ ምንቕስቓስ ከም ዘይነበረካን፡ ካብ ሆቴል ንኸይትወጽእ ከም ዝተነገረካ’የ ዝፈልጥ ?
መልሲ. እወ ይዝከረኒ፡ ግን ብዙሕ ግዜ ንሱዳን ስለ ዝገሽኩ፡ ኣብ ዝተፈላልየ እዋን ዝተፈላልየ ኩነታት ኣጋጢሙኒ ኣሎ።
ሕቶ. ኣብ መጀመሪያ ጉዕዞኻ ካብ ሆቴል ንኸይትወጽእ ዝተዋህበካ መምርሒ፡ ኣብ ከሰላ ሰላማዊ ሰልፊ ይካይድ ዝነበሩሉ እዋን ?
መልሲ. ይዝከረኒ፡ ናይ ኢድ ተተኳሲ እወ፡ ይዝከረኒ።
ሕቶ. ንሜዳ ኤርትራ ምስ ኣቶኻ፡ ምስ ተጋደልቲ መራኸቢ ቋንቋ ኣይነበረኩምን ? ብኸመይ ትረዳድኡ ነይርኩም ? እንታይ ስምዒታት ነይሩካ ? ብኸመይ እምነት ኣንቢርካሎም ?
መልሲ. ዝመርጾ ኣይነበረንን፡ ኣነ ግድነት ክኣምኖም ነይሩኒ። ብካልእ ንዓይ ዝዀነ ይኹን ኣብ ልዕለይ ክፍጽምዎ ዝኽእሉ ጉድኣት ኣሎ ኢለ ክሓስብ ዝደፋፍኣኒ ምኽንያት ኣይነበረን። ምእንቲ’ዚ ስቕ’ልካ ጉዕዞ ምዃድ ጥራሕ’ዩ ዝነበረ። ደሓር ግን ቋንቋ እንግሊዝኛ ዝዛረቡ ረኺበ። ምስኣቶም ክዛረብን ድሌት ክገልጽን ጀሚረ። ኣብ’ቲ ማእከል ናይ’ቲ ስርሒት ክኸይድ ድማ ይደሊ ነበርኩ። ከም’ቲ ዝደልዮ ግን ኣይነበረን።
ሕቶ. ሓደ ዝገረመካ ጉዳይ ነይሩ፡ ንሱ ከኣ ንባዕላቶም ንዓኻ’ውን ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ምስ’ቲ ኵነታት ዝጠልቦ ኣካይዳ ክትመሳሰል ገይሮም ?
መልሲ. ዝምድናታቶም ምስ ህዝቢ’ዩ። ተጋደልቲ ምስ ህዝቢ ዝዛረብዎ እንታይ ከም ዝነበረ ክርድኦ’ኳ ዘሸግረኒ እንተነበረ፡ ብውሽጦም ጽቡቕ ምርድዳኣ ከም ዝነበሮም’ዩ። ሃገራዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ቀጻልነት ክህልዎ ዘኽእል ከኣ ንሱ’ዩ ዝነበረ።
ሕቶ. ፖለቲካዊ ኩነታት ከመይ ነይሩ፡ እቶም ተጋደልቲ ነቲ ጸይሮሞ ዝነበሩ ኣጽዋር ንምትንታይ ምዃኑ ንቕሓቶም ሓቲትካ ዶ ?
መልሲ. ፈቲነ ነይረ፡ ኣብ መጀመሪያ ናይ ቋንቋ ሽግር ነይሩ። ብሰንኪ’ዚ ከኣ ናተይ ኣፍልጦ ላህመታዊ ነይሩ ክበሃል ይከኣል።
ሕቶ. መዓስ ኢኻ ፖለቲካዊ ኩነታት ሜዳ ኤርትራ ቀሪብካ ዘልዓልካዮን፡ ትጽቢትካ ዝመዘንካሉን ?
መልሲ. ኣብ ካልኣይ ጉዕዞ’ዩ ነይሩ፡ ኣብ ካላኣይ ጉዕዞይ ኣብ ሜዳ ክልተ ወርሒ ገይረ። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ጽቡቕ ዝረዳድኡ ሰባት ረኺበ፡ ክትዓት ዘካየድናሉ ግዜ’ዩ ነይሩ።
ሕቶ. ሓደ ኣገዳሲ ነገር ተቒስካ፡ እቲ ነገር ሎሚ’ውን ከም ቀደም ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ፡ ንሱ ከኣ ጉዳይ ሓድነት ኤርትራውያን’ዩ፡ ተ.ሓ.ኤ ንሃገራዊ ስምረት ሓይልታት ጽዕሪ ተካይድ ምንባራ ?
መልሲ. ህ.ሓ.ኤ ንዓይ ሓደሽቲ’ዮም ነይሮም። ብዛዕብኦም ዝፈልጦ ኣይነበረንን። ግን ክበሃል ዝሰማዕኽዎ፡ ህ.ሓ.ኤ ካብ ክርስትያን ዝቆመ ምንባሩ፡ ተ.ሓ.ኤ ከኣ ካብ እስላም ጥራሕ ዝብል’ዩ። ግን እቲ ኣነ ዝተዓዘብክዎ፡ ኣብ ተ.ሓ.ኤ እስላምን ክርስትያን ከም ዝነበሩ። እቶም እስላም ንሜካ ገጾም ገይሮም ክሰግዱ ክጽልዩ ተጻብኦ ኣይረኣኹን። እቶም ክርስትያን ዝጽልዩ ኣይመስሉን ግን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ፍልልይ ዝረኣክሉ ዝነበረ ኣይኮነን።
ሕቶ. ተ.ሓ.ኤ ብኣስላም ጥራሕ ዝቆመት ምንባራ ማዕረ ክንደይ ሓቂ’ዩ።
መልሲ. ተ.ሓ.ኤ ኣብ ምዕራባዊ ኤርትራ ዝተመስረተት ብምንባራ ተሳትፎ ዝበዝሑ ኣስላም ነይሩ። እቲ ኣነ ዝነበርኩሉን ዝረኽበክዎም ግን ኣመንቲ ክልቲኡ ሃይማኖታት ዝሓቆፈት’ያ ነይራ።
ሕቶ. ኣብ ካልኣይ ኣብ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ተሳቲፍካ ዶ ነይርካ ?
መልሲ. ዕድመ ተላኢኹለይ ግን ኣይተሳተፍኩን፡
ሕቶ. ኣብ 1974/1975 ኣብ ኤርትራ ከም ዝነበርካ ኣብ መጽሓፍካ ሰፊሩ ኣሎ ? ኣብ ሜዳ ዝረኣካዮ ለውጢ እንታይ ንይሩ ?
መልሲ. ኣብ ምንጎ 1969 – 1974 ማለትካ ድዩ ? ዘገርም ለውጢ’ዩ። ኣብ ብዙሕ ቦታት ተዘዋዊረ ርአ፡ ክሳብ ንኸበሳ ደይበ፡ ትግራይ ሰጊረ መራሕቲ ናይ ተ.ሓ.ት ረኺበ፡ ካልእ ዝተዓዘብክዎ ዝነበረ ትምህርቲ፡ ሕልክምና፡ ከምኡ’ውን ንጥፈታት ቨትረናር( ናይ እንስሳ ሕክማን) ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን’ዩ።
ሕቶ. ዝምድና ህዝቢን ተጋደልትን ከመይ ነይሩ ?
መልሲ. ኣብ ዝኣቶናዮ ዓዲ ገዓት ይቅርቡልና፡ ዝስተ ይህቡና፡ ማለት ኣብ ከባቢ ዓዲ’ና ነዕርፍ፡ ኣብ ሑጻ ኮፍ ንብል እቶም ሰብ ዓዲ ከኣ ተቐቢሎም የዕንግሉና ነበሩ፡ ብድሕሪኡ ዕላል ይጅመር፡ ሓበሬታ ይወሃሃቡ፡ ኣነ’ኳ ዝርድኦ ኣይነበርኩን ግን ብሓቂ ጽቡቕ መንፈስ ዝነበሮ ዝምድና ምዃኑ ይርዳእ ነይረ።
ሕቶ. ኣብ ካልኣይ ጉዕዞኻ፡ ብዙሓት ተመሃሮ ዝነበሩ ተጋደልቲ ረኺብካ ? ነቲ ንስኻ ትደልዮ መልሲ እንተዘይተባህለ፡ ዘዕግብ ገለጻ ዶ ረኺብካ ?
መልሲ. እወ ብሓቂ ክረዳድኡ ዝኽእሉን ብዙሓት ረኺበ፡ ካብ’ቲ ዝገርም ንምእንቲ ሃገሮምን ህዝቦምን ትምህርቶም ገዲፎም ኣብ ቃልሲ ክስለፉ ኣዝዩ ከቢድ ውሳኔ ቆራጽ ስጉምቲ ዝወሰዱ’ዮም ዝነበሩ።
ሕቶ. ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ እቶም ዝረኸብካዮም ተጋደልቲ፡ ኤርትራ ነጻ ኣውጺኦም ሃገር ክመርሑ ይኽእሉ ነይሮም ዝብል ዕግበት ነይሩላ ዶ ?
መልሲ. ኣዝዩ ሓያል ዕግበትን እምነትን ነይሩኒ። ምኽንያቱ እቶም ዝረኽበክዎም ብእተሓሳስብኦም በላሕትን ውሳኔታቶምን ቀንዲ ምልክት ክበጽሕዎ ዝደልዩ ዕላማ ዘረድእ። ደሓር ኣብ 1977 ከኣ’ሞ ፈጺሙ ነቲ ዝነበረኒ ዕግበታት ኣሕይልዎን፡ ጉዳይ ነጻነት ኤርትራ ካብ ናይ ገገለ ኣውርሕ ዘይበዝሕ ግዜ ከም ዝተረፎ ዝብል እምነት ሒዘ’የ ተመሊሰ።
ሕቶ. ንሽወደን ኣብ ዝተመልስካሉ ግዜ፡ ሓደ ጉጅለ ብዛዕባ ጉዳይ ህዝቢ ኣብ ኤርትራያን ዝዝቲ ነይሩ። ከመይ ተመስሪቱ ? መን መስሪትዎ ?
መልሲ. ኣብ ምምስራት’ኳ ኣይነበርኩን፡ ከም ዝመስለኒ ኣብ መፋርቕ 60ታት ተማሃሮ ኣርጂተክት ኒትዮጵያን ንኤርትራ እንዳኸዱ ቤት ትምህርትን ሕክምናታትን ዝሰርሑ ዝነበሩ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝተንከፎም ጀሚሮሞ፡ ኣነ ከኣ በቲ ድሮ ሓዲሩን ዝነበረ ተገዳስነት ተጸምቢረዮም። ብዙሕ ንጥፈታት ነይሩ፡ መጀምሪያ ግዜ እዝከረኒ ሻንጣታት ንሕክምና ዘገልግለ ምስ ትሕዝትኡ ንተ.ሓ.ኤ ሊእኽና፡ ኣብ ኤርትራያን ግሩፐን ሓኻይምን ነይሮምና፡ ኣብ ሜዳ ዝተላለናዮም’ውን ሓኻይምን ነይሮም፡ ንኣብነት ከም ዶር/ የሱፍ ብርሃኑ። እዚ ጉጅለ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዝደጋገፍን ምስ ህዝቢ ሽወደን ዘራኽብ’ዩ ዝነበረ። ግን ደሓር ኤርትራውያን መጺኦምና፡ ንሕና ከኣ ኣብ’ቲ ማሕበር ኣይትኣትዉን ክንብሎም ኣይከኣልናን። ኤርትራውያን ክጽንበሩና ምስ ጀመሩ ከኣ ጸገማት ክቀላቐሉ ጀመሩ። እቲ ጸገም ከኣ ኣብ መንጎ ተ.ሓ.ኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝብል ፍልልያት’ዩ ዝነበረ። ቀስ ብቀስ ከኣ እቲ ማሕበር ዛሕቲሉ። እቶም ካብ ቅድም ዝጀመርና ግን ብካልእ መንገዲ ከም ጉጅለ ሕክምና ወይ ብሕክምናዊ መዳይ ዝደጋገፍ ማሕበር ኮይና ቀጺልና።
ሕቶ. ኤርትራን ግሩፐን ጋዜጣታት መጽሔታት ይዝርግሕ ነይሩ፡ ዕላማ ናይ’ዚ ጽሑፋት ንመን ክበጽሕ ተገይሩ ?
መልሲ. እዚ ንኩሉ ግዱስ ዝዀነ ብዛዕባ ኣብ ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝነበረ ምፍሕፋሕታ፡ መግዛእታዊ ጉዳይ ኣብ ኣፍሪቃ ክፈልጥ ንዝደሊ ዝበለ’ዩ።
ሕቶ. መልእኽትኹም ተቐባልነት ነይርዎ ዶ ? ዝጻረሩ ኸ ነይሮም ዶ ?
መልሲ. ኣይፋሉን፡ ብሓቂ ጽቡቕ ነይሩ፡ ኣብ መጀመሪያ ግን በቲ ኣብ መንጎ ሽወደንን ኢትዮጵያን ዝነበረ ዓሙቕ ዝምድናታት፡ እቲ ንንጉስ ሃይለስላሴን ኢትዮጵያን ዝቐንዔ ነቐፈታ ህዝቢ ኣሰንቢዱ ነበረ። ኣቦይ ከየተረፈ ንኢትዮጵያ ክበጽሕ ዕድመ ተገይርሉ ዝነበረ እዋን’ዩ።
ይቕጽል ……….
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1329


text:
ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ክትቃለስ ዝጸንሐት ወ/ሮ ምሕረት ገብረየሱስ፡ ካብ’ቲ ሰልፊ ክትሳናበት ናብ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ ወልዴሱስ ዓማር ወግዓዊ ምልክታ ከምዘቕረበት ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቶ ኣርሀ ሓመድ ናካ ወዲ 57 ዓመት ኤርትራዊ መበቆል ዘሎዎ ሽወደናዊ እዩ ፡ ኣርሀ ሓመድናካ ኣብ 80 ታት ናብ ሃገረ ሽወደን ከም ፖለቲካዊ ስደተኛ ኮይኑ እዩ መጺኡ ፡፡
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ።
ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣሰንዩ ኣብቲ ካብ 31 ግንቦት ክሳብ 1 ሰነ 2010 ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ Nice ዝተኻየደ መበል 25 ዋዕላ ፈረንሳን-ኣፍሪቃ ዝተሳተፈ ኣባል ቤትጽሕፈት ፕረሲደንት ስምኦን መሓሪ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኤውሮጳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና፡ ሓንቲ ኣብ ኦስሎ እትነብር ኣባል ናይቲ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ከም ሃሱስ ዘዋፍሮ ብ YPFDJ ዝፍለጥ ጉጅለ መንእሰያት ዝኾነት ኤርትራዊት ዝሰደደትልና መልኽቲ፡ ኣብ ናይ ትማሊ ረቡዕ መደብና፡ ብምኽንያት ሕጸረት ሰዓት-ፈነወ ጽማቝ መልእኽቱ ጥራይ ኣቕሪብናልኩም ኔርና። ትርጉም ምሉእ ትሕዝቶኡን እቲ ብእንግሊዝኛ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ከምዘለዎን ከኣ ነቕርበልኩም።
ፍረደሪክ ማልም ዝተባህለ ኣባል ባይቶ ሽወደን፡ "እቶም ንዲፕሎማስያዊ ስራሕ ፍቓድ ዝተዋህቦም ኣባላት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሽወደን ንዝቕመጡ ኤርትራዊ መበቆል ዘለዎም ሽወደናውያን ግብሪ የኽፍሉ እንተሃልዮም፡ ዲፕሎማስያዊ መዝነቶም ክቕንጠጡ እዮም። ኣብ ሽወደን፡ ግብሪ ናይ ምእካብ ስራሕ ናይ ሃገረ-ሽወደን ዕማም ጥራይ እዩ" ክብል ከምዘጠንቀቐ፡ Stockholm News ዝተባህለ መርበብ ኢንተርነት ኣፍሊጡ።
ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ዓባይ ብሪጣንያ ክዓዪ ኣብዚ ቐረባ እዋናት ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተላእከ ሜጀር ሃብቶም ኪዳነ፡ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ።
ኣባል መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ኣቶ መሓመድ ስዒድ ባርህ ብሕማም ነዊሕ ድሕሪ ምስቓይ ሎሚ 9 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ከምዝዓረፈ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ኣፍሊጣ።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብሰንኪ ኵናት፣ህውከት፣ ስደትን መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላትን ብዘይፍቓዶም ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ክብረ ወሰን ብምስባር 82.4 ሚሊዮን ምብፅሑ ገሊፁ።እዚ ቁጽሪ ካብ 2019 ብልዕሊ ኣርባዕተ ሚእታዊት ወሲኹ ኣሎ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፀብፃብ ናይ 2020 ዓለምለኸ ቁጽሪ ተመዛበልቲ ምምዝባል ኣውፂኡ ኣሎ።
ካብቶም ልዕሊ 82 ሚሊዮን ብዘይፍቓዶም ዝተመዛበሉ 26.4 ሚሊዮን ንዓለምለኸ ዶባ ዝሰገሩ ስደተኛታት እዮም።
ብመሰረት ናይ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ወኪል ስደተኛታት ፊሊፖ ግራንዲ ብዝሒ ብዘይፍቓዶም ዝተመዛበሉ ሰባት ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ብዕፅፊ ወሲኹ ኣሎ።ካብቶም ዝተመዛበሉ 42 ሚእታዊት ቆልዑ እዮም ኢሎም።
ኣብ ቡርኪናፋሶ፣ኒጀርን ማሊን ሓዊሱ ኣብ ሃገራት ማእኸላይ ሳሕል ብዝተላዕለ ህውከት ንልዕሊ 750,000 ሰባት ካብ መንበሪኦም ክሃድሙ ገይሩ ምስ በሉ ግራንዲ ኣስዒቦም "ካብኡ ቀጺሉ ካብ ምጥቃስ ዓዲ ዘይውዕል ኩነታት ኣብ ኢትዮጵያ እዩ።ቅልውላው ናይ ትግራይ እዩ። ርግጸኛታት ክንኸውን እንተዘይተኻእለ፣ ክሳብ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ውሽጣዊ ተመዛበልቲ ዝኾንሉ፣ ካብ 50 ክሳብ 60 ሽሕ ህዝቢ ናብ ሱዳን ዝተሰደደሉ ቅልውላው እዩ።"
ኮሚሽነር ግራንዲ ናይ 2021ምምዝባል ፅቡቕ ኣይመስልን ዘሎ፤ናብ መንበሪኦም ዝተመልሱ ስደተኛታት ድማ ኣዚዮም ውሑዳት እዮም ኢሎም።


text:
ኤርትራውያን አብ ከተማ ፍራንክፎርት ብጕዳይ ሃገራዊ ጕባኤ ተዛትዮም
ትማሊ ቀዳም 27 ሕዳር 2010 ግደ ከተማ ፍራንክፎርት ኢዩ ነይሩ፡፡ ሃገራዊ ኮምሽን አብቲ ከተማ ብምርካብ ንተቐማጦ ፍራንክሮርትን ከባቢኡን ሰፊሕ ኣኼባ ኣካይዱሎም፡፡
ቊርን ማይን ሰንጦቖም ብጕዳይ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝበሃሎም ከዳምጹን አብ ልቦም ዘሎ ሓሳባት ከካፍሉን ካብ ፍራንክፎርትን ክሳዕ 50 ኪሎ ሜትር ካብ ዘሎ ከባብን ዝተጓዕዙ ደቂ ሃገር ንኣደራሽ ኣኼባ መሊኦሞ ነበሩ። ነዚ ዋሕዚ ህዝቢ ብዓይኒ ጽሞና ንዘስተብሃለ ከአ ኵነታት ዋሕዚ ህዝቢ ናብ ሰውራኡ (1975) የዘኻኽሮ‘ዩ። ሓደ ፍልልይ ግና ክኽወለካ አይክእልን። ናይ 1975 ብዕድመ መንእሰያት ብቅጽበት ከአ ልሉያት ክዀኑ ከለዉ ናይ ሎሚ ግና ዕድመ ዝጸገቡ ጥንቃቐ ከአ ዘመዝገቡ ነይሮም። ናይ 1975 ወለዶ ሂብካ ዝተርፍ ግዜ ነይርዎም ክበሃል ይከአል፤ ናይ ሎሚ ናይ ፍራንክፎርት ኣኼበኛታት ግና ብመንጽር ዕድመ ይኹን ብመንጽር ዝትግበር ዕማም ዝካፈል ግዜ የብሎምን። ዕድላት ንጠቐመሎም አይንጠቐመሎም ግዜኦም ሓልዮም አብ ዓዓሰርተ ዓመታት ወይ አብ ዕስራ ይኽሰቱልና ኢዮም። ብ1975 ጦር-መግዛእቲ ስዒርና ኤርትራ ክንሕርር ይከአል ነይሩ። ብ1977 ከምኡ ከተማታት ሓራ ምውጻእ ቀጺልና ንኣስመራ ክእቶ ይከአል ነይሩ። ብ1991 ስምረት ጨቢጥናን ሓቢርናን ናጻ ህዝቢ ክንከውን ይከአል ነይሩ። እዚ ኵሉ ግና ናተይ ውዑይ ክንብል ነቶም ዕድላት አይተጠቐምናሎምን። ናይ ሎሚ ኣቐራርባና ነዚታት ዝተማህረሉ ይመስል።
መግለጺ ሃገራዊ ኮምሽን ብከፊል ከምዚ ዚስዕብ ነበረ።
ዝተሳተፍኩሞን ብምልኣት ልቢ ዝተኻታተልኩሞን ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብምርአይን ነዚ ታሪኻዊ ዓወት ብምብጻሕን ንዅላትና ተቓለስቲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ እንቛዕ ሓጎሰና፡፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘተኰረሎም መሰረታዊ ሃገራዊ መቖምያታት ንምዝኽካርኩም ዝኣክል ከአ ካብ ብዙሕ ብውሑዱ እንሆ፦
- ልዕላውነት ኤርትራን ሓድነት ህዝባን ብሰፍ ዘይብል ቃልስን መስዋእትን ኤርትራዊ እኩብ-ድምር ዚትረጋገጸ ብምዃኑ አብ ዝዀነ ግዜን ኵነታትን ዘይትንከ መንነታዊ ግርማና ምዃኑ፤
- ሕቶ እምነታትናን፣ ቋንቋታትናን፣ ብሔራትናን ብባህርያቱን ጠባዩን ዲሞክራስያዊ ምዃኑ፡፡ ከነቚማ ነማዕድዋ ቅዋማዊት ሃገርና ከአ ማዕርነት ኵሉ ሸነኻት ኤርትራን ኤርትራውነትን ብሕጋውን ፖለቲካውን ትራጕሙ መዓልቦ ክትገብረሉ ክህልዋ ምዃኑ ሃገራዊ ዋዕላ ኣስሚርሉ ሓሊፉ።
- ቋንቋታት ትግርኛን ዓረብኛን ከም ኤርትራዊ ዕላውያን ቋንቋታት መጠን አብ ኵሎም መንግስታውን ሕጋውን ህይወት ሃገር ብማዕረ ክስርሓሎም ከም ዚግባእ ሃገራዊ ዋዕላ ብጥብቂ ኣማሕጺኑ።
- አብ ጕዳያት ዋንነት መሬትን ትሕዝቶኡን ብዝምልከት እውን ከም ሕጊ ዓድታትና ዚፈቕዶ ዳግም ክርአ፡፡ ብፍላይ ነቲ ብሓይሊ ብህግደፍ ተመንዚዑ ኣልቦ ፍትሒ ተዓዲሉ ዘሎ መሬት ከአ ሕግን ፍትሕን ብዝፈቕዶ ነናብ ግቡእ ዋንኡ ክምለስ ከም ዚግባእ ሃገራዊ ዋዕላ ርእዩ፡፡ ስለዚ ሃገራዊ ዋዕላ ንመሬት ሕርሻን መጓሰን፣ ንግርኡ ጨውን ማያት ዓሳን ንነባሪኡ ብዝምችእን ብዘሳምምዕን ክመዓረ ክህልዎ‘ዩ ኢሉ።
ብድሕር‘ዚ ኣኼበኛታት ከምቲ ልሙድ አብ ካልእ ከተማታት እውን ክግበሩ ዚጸንሑ ኣገባባት አብ መድረኽ ሕቶን ርእይቶን ተሰጋገሩ። አብዚ ድሕሪ ዝአክል ግዜን ምትዕግጋብን ምኻዱ ድማ ቀጺሉ ሃገራዊ ኮምሽን ናብቲ ቀንዲ መኣከቢ ዛዕባ ብምእታው አብ ከመይነትን ኣድላይነት ናይ ምልዕዓልን ምጕስጓስን ስራሕ አተኰረ። አብ 2011 ዓመት ዓለም ክጋባእ ተወሲኑ ዘሎ ሃገራዊ ጕባኤን አብ አብኡ ክሕረ ዚሕሰብ ኤርትራዊ ግዚያዊ ባይቶን ብዝርኢ ዚጽበዩና ዕማማትን ነሰላስሎ ምልዕዓላትን መብርሂ ተዋሂቡ። ነዚ አብ ነንነብረሉ ከባቢ ግብራውነት ንምልባሱ ድማ ከም ምስልን ቅርጻን ሃገራዊ ኮምሽን ዚጠልቦ ❶አብ መዳይ ህዝባዊ ስርርዕ ❷አብ መዳይ ፖለቲካ ❸አብ መዳይ ዜናን ሓበሬታን ❹አብ መዳይ ፋይናንስ ወዘተ… ንምንጣፍ መብርህን መምርሕን ተዋሂቡ።
ህዝቢ ሕራይ ንሓድነታዊ ከይድን ንሃገራዊ ጕባኤ 2011ን ብምባል ካብ ውሽጢ ተሳተፍቲ ኣኼባ 11 ኣባላት መሪሕነትን 3 ተቘጻጸርትን መሪጹ ጕዳያት ህዝቢ ብዕትበት ክመርሑ ቆጽሊ ኣውዲቑሎም፡፡ በዚ ከአ ህዝቢ ነናብ ዚመጸሉ „ናብ ዳግም ርክብና“ እናተበሃሀለ ሸውሃት ብዝዓሰሎ ፈነዋ ተፈላለየ፡፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1877


text:
ሞት ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ ምዕራብ ኣርሲን ከተማ ሻሸመኔን ኣብ ልዕሊ ሰብን ንብረት ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ዋና ኣመሓዳሪ ክልል ሲዳማ፣ምኽትል ከንቲባ ሃዋሳን፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓዲ ክልል ደቡብን ኮኒኖም ።
ናይ ሲዳማ ክልል ርእሰ ኣማሓዳሪ ኣቶ ደሳለ ደሞ፣ናይ ሃዋሳ ከተማ ምኽትል ከንቲባ ኣቶ ጥራቱ በየነን ዓበይቲ ዓዲ ሲዳማን ኣብ ከተማ ሻሸመኔ ተረኺቦም ንዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኮኒኖም።ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ሻሸመኔ ዝወረደ ጉድኣትን ሓዘንን ናትና እዩ ዝበሉ እዞም ኣካላት ነታ ከተማ ዳግም ንምህናፅ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ከምዝድግፉ ተዛሪቦም።
ኣብ ምዕራብ ኣሩሲ ከተማ ሻሸመኔ ዝተፈፀመ ዘሕፍር ተግባር ንኢትዮጵያ ንምፍራስ ናይ ዝንቀሳቐሱ ተግባራት ውዲት እዩ ኢሎም ናይ ሲዳማ ክልል ፕሬዝዳንት ኣቶ ደሳለ ደሞ።መንግስቲ ንቶም ገበነኛታት ናብ ሕጊ ንምቕራብ ስራሕ ምጅማሩ ምስ ገለፁ ንሻሸመኔ ዳግም ንምህናፅ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ክልላዊ መንግስቲ ሲዳማ ከምዝድግፍ ገሊፆም።
ምኽትል ከንቲባ ከተማ ሃዋሳ ኣቶ ጥራቱ በየነ ኣብ ልዕሊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሉ ኩሎም ኢትዮጵያዊያን ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ እዩ ኢሎም።ኩሎም ኢትዮጵያዊያን ብሓባር ይሰርሕዎ ዘለው ዓብይ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ንምስንኻል ዝተሰርሐ ግብረ እከይን ነንሕድ ሕድና ንምንኻስ ዝተዋደደ ፃዕሪን ምዃኑ ኩሉ ክግንዘቦ ኣለዎ ኢሎም ኣቶ ጥራቱ።
ተወከልቲ ኩሎም ሃይማኖታት ኣብ ከተማ ሻሸመኔ ተረኺቦም ነቲ ተግባር ዘውገዙ ክኾኑ ከለው መናእሰይ ከምዚ ዝበለ ዕንውት ካብ ምውራድ ክቑጠቡ ኣለዎም ኢሎም።ኣብ ኢትዮጵያ ፀገም ብዝተፈጥረ ቁፅሪ ካሊእ ዝኸፍአ ጉድኣት እናውረድና ናይ ንፁሃን ደም ምፍሳስ ፍፁም ኣየድልን ኢሎም እዞም መራሕቲ ሃይማኖት።
ብኻሊእ ወገን ናይ ብልፅግና ፓርቲ ኣባል ኣመራርሓ ኦሮሚያ ኣቶ ጌቱ ወያሳ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሓይልታት ፀላእቲ ብዝበሉዎም ዝተፈፀመ ሃገር ናይ ምፍራስ ዕላማ ዘለዎ ክፉእ ተግባር እዩ ኢሎም።
መንግስቲ ንገበነኛታት ናብ ሕጊ ኣቕሪቡ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ዝጀመሮ ስራሕ ከምዝቕፀል ተዛሪቦም ኣለው ኣቶ ጌቱ።
ኣብ ከተማ ሻሸመኔ ኣባ ገዳ ቡልቻ ጉታ ኣብታ ከተማ ዝወረደ ጉድኣት ናትና ጉድኣት እዩ እቲ ሓዘን እውን ናትና እዩ ኢልኩም መፂኢኹም ስለዝሓተትኩምና ብኣጋርነትኩም ሕጉሳት ኢና ኢሎም።
ኣብ ከተማ ሻሸመኔ መብዛሕቲኦም ንግድታት ተዓፂዮም ዘለው እንተኾኑ እውን ናብ ስሩዕ ይምለስ ዘሎ ይመስል።ኣንፃራዊ ሰላም እውን ሰፊኑ ኣሎ።ካብ ናይ ሻሸመኔ መጥቓዕቲ ኣሚሊጦም ዝሃደሙ ነበርቲ ናይታ ከተማ ኣብ ሃዋሳ ከተማ ኣብ ዝርከቡ ዘመድ ኣዝማድ ተፀጊዖም ተዓዚበ ኣለኹ ኢሉ ኣሎ መሳርሕትና ዮናታን ዘብዲዮስ።
ብኻሊእ ዜና ናይ ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ዝኽሪ ኣብ ኣዲስ ሸራተን ሆቴል ዝሓለፈ ቐዳም ተኻይዱ።ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያን ብሓባር ኣብዘዳልውዎ ስነስርዓት ዝኽሪ ዝተፈላለዩ ምድላዋት ፈፂሞም ኣለው።
ገላን ኮንዶሚኒየም ተባሂሉ ኣብዝፅዋዕ ከባቢ ህይወቱ ዝሓለፈሉ ስለዝኾነ ቀዳማይን ካልኣይን ብርኪ ቤት ትምህርቲ ብሽሙ ተፀዊዑ ኣሎ።ኣብ ከባቢ ኣራት ኪሎ ኣብ ብሄራዊ ቤተ መንግስቲ ዝርከብ ፓርክ እውን ሃጫሉ ፓርክ ተባሂሉ ኣሎ።ኣብዚ ፓርክ እዚ ሓውልቲ ንምስራሕ ብኣቶ ታከለ ኡማን ሽመልስ ኣብዲሳን እምነ ኩርናዕ ተነቢሩሉ ኣሎ።
ካብዚ ብተወሳኺ ቀዳም ምሸት ስነስርዓት ምብራህ ሽምዓ ተኻይዱ ኣሎ።ምኽትል ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኣቶ ታከለ ኡማ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ሃጫሉ ናይ ጅግንነት ምልክትን ህይወቱ ንህዝቢ ዝነበረን እዩ ኢሎም።
‘’ብዙሕ ሰብ ክንሓዝን ድልየት ኣለዎ።ንሕና ግን ኣይንሓዝንን፤ክሳብ ሎሚ ዝነባዕናዮ ይኣኽልና’’ ኢሎም ኣቶ ታከለ።
ሃገርና ኢትዮጵያ ብብዙሕ መስዋእቲ ኣብዚ በፂሓ ኣላ፤ንኹልና እትኣክልን ትኸውንን ሃገር ምህናፅና ክቕፅል እዩ ኢሎም ኣቶ ታከለ ብምውሳኽ።
ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ሙዚቀኛ ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ነፃነት ተቓላሳይ እዩ ዝበሉ ድማ ናይ ኦሮሚያ ምኽትል ርእሰ ኣማሓዳሪ ኣቶ ሽመልስ ኣብዲሳ እዮም።
‘’ሃጫሉ ጅግና፣ብሩህ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ እዩ።ጫፍ ዝነበረ ፖለቲካ ናብ ማእኸል ክመፅእ ዝገበረ ነዊሕ ዓመት ዝወሰደ ቓልሲ ናብ መዕለቢኡ ክበፅሕ ዝገበረ ጅግና እዩ’’ ክብሉ ገሊፆምዎ።
ወላዲኡ ንሃጫሉ ኣቶ ሁንዴሳ ጎምሳ ሃጫሉ ናተይ ውላድ ጥራሕ ኣይኮነን ወዲ ህዝቢ እዩ ኩላትና ኢና ቐቢፅናዮ ቅልጡፍ ፍትሒ ኣምፅእሉ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣብቲ ስነስርዓት ብዓልቲ ቤቱ፣ናይ ሙያ መሓዙቱን ዝተፈላለዩ ክፍላት ማሕበረሰብ ተሳቲፎም።


text:
3ይ. ክፋል – ብእግዚኣብሔር እኣምን
ብእግዚኣብሔር እኣምን – ጸሎት – ሃይማኖት ብምልኡ ተመሊስና እንተረኣና ኩሉ ብዛዕባ እግዚኣብሔርን ዕብየቱን ይዛረብ። ብዛዕባ ሰብን ብዛዕባዚ ዓለምን እንክዛረብውን እንተኾነ፤ ውትሩ ምስ እግዚኣብሔር ብዘለዎ ርክብን ምትእስስሳር እዩ ዝዛረብ። እቲ ኩሉ ናይ ጸሎት ሃይማኖት ካሊእ ዓናቅጽ ድማ ኣብዛ ቀዳመይቲ ዝተመርኮሰ እዩ። ማለት ኩሉ: ንእግዚኣብሔር ንምፍላጥ፤ ከምቲ ንሱ ባዕሉ ብቐጻሊ ንደቂ ሰባት ርእሱ ዝገለኅጸሎም: ገቢርና ብዝበለጸ ንምፍላጡ ዚሕግዘና እዩ። ስለዚ ንሕና ክሉና ካብዚ ጸሎትን ትምህርትን ተበጊስና ቅድሚ ኩሉ ኣብ እግዚኣብሔር እምነትና ክንገልጽ ይግበኣና። ኣብቲ ሓደ ኣምላኽ ዝኾነ ፈጣሪና ክንአምን።
- ብሓደ ኣምላኽ እኣምን ኣለኹ
ኣብ ጸሎት ሃይማኖት እግዚኣብሔር ኡንኮ ምኻኑ ይእመንን ይገልጽን ። ሓደ ኣምላኽ ጥራሕ ከኣ ኣሎ። እግዚኣብሔር ብባህሪኡ ብህላዌኡን ኩነቱን ሓድ ምኻኑ ሃይማኖት ክርስቲና እምነቱ ይገልጽ። እዚ ኸኣ ንሱ ባዕሉ እግዚኣብሔር ነቲ ሕሩይ ዝኾነ ሕዝቢ እስራኤል ርእሱ ኪገልጸሉ እንከሎ እቲ ኡንኮ ንብሕቱ ምኻኑ እዩ ዝገልጸሉ። ኦ እስራኤል ስማዕ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ በይኑ እግዚኣብሔር እዩ፤ ንስኻ ድማ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ንፍስኻን ብኹሉ ሓይሊኻን ኣፍቅሮ። ዘዳ. 6: 4-5 ነዚ ቃል እዚ እንደገና መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ቀዳማይ ትእዛዛ ገቢሩ የቕርበልና። ኣብ ወንጌል ማርቆስ ካብቶም መማህራን ሕጊ በቲ መልሲ ናይ መድኅኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ተደኒቑ ኣየነይቲ ትእዛዝ ትዓቢ ንዝብል ሕቶ እንክሓትት: መድኅኒና ኢ. ክርስቶስ ከምዚ እንዳበለ ይምልስ፦ “እታ ቀዳመይቲ እዚአ እያ፥ ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ንሱ በይኑ እግዚኣብሔር እዩ። ንእግዚኣብሔር ኣምላኽኻ ብምሉእ ንብኻን ብምሉእ ነፍስኻን፥ ብኹሉ ኣእምሮኻን ብኹሉ ሓልኻን ኣፍቅሮ” ኣንዳበለ ይምልሰ። ማር 12. 28-30 ብነብያት ገቢሩ ኸኣ፤ ንህዝቢ እስራኤልን ንኹሎም ሕዝብታትን ናብኡ ናብቲ ኡንኮን በይኑን እግዚኣብሔር ዝኾነ ኣምላኽ ኪምለሱ፤ ባዕሉ እግዚኣብሔር ኪጽውዕም ተረኽበ። ኣምላኽ ኣነ እየ ካሊእ ኣምላኽ የልቦን፤ ስለዚ ኣቱም ኣብ ኩሉ ወሰናስን ምድሪ ዘለኹም ሕዝቢ ናባይ ተመለሱ እሞ ደሓኑ፤ ኩሉ ብርኪ ኪሰግደለይ: ኩሉ ልሳን ከኣ ብአይ ክምሕል እዩ። ብዛዕባይ ከኣ ዓወትን ጽድቅን ሓይልን ኣብ እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ ዚርከብ ኪብሉ እዮም. ኢሳ. 45: 22-24
ስለዚ ኣብ ሓደ ኣምላኽ ምእማን ማለት እንታይ ማለት እዩ፧ ኣብቲ ኩሉ ሓቅን ግልጸት ናይ እግዚኣብሔር ምእማን ማለት እዩ። ነቲ እግዚኣብሔር ብንብያት ከጺሉ ብሓዋርያት ዝተናገሮ ሓቅታት ተቐቢልካ ምኻል ማለት እዩ፧ እግዚኣብሔር ብሕያውነቱን ብድልየቱን ጥበቡን ተገልጸ: ኣብ መጠረሻ በቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ተገልጸ ነዚ ሓቂ ዘስተምሁሩና ተምህርና ቤተክርስቲያን ምቕባል ማለት እዩ። ንዕኡ ብኹሉ ልብካን ሓይልካን ኣእምሮኻን ምፍቃርን ምምላኽን ማለት እዩ።
ኣምላኽ ስሙ ይገልጽ
ኣምላኽ እምበኣር ካብ ወዲ ሰብ ስውር ኮይኑ ክነብርን ኣይፈቐደን ባዕሉ ንፍጡራቱ ክዛረቦም ፈቐደን ደለየን ። ስሙ በኣታቶም ከምዝፍለጥ ወሰነ። ርእሱን ኩነቱን ዕላሙኡን ከኣ ገለጸሎም። ኣፍደገ ልቡ ከፈተሎም። ስልዚ ኣምልኽ ስሙ ይገልጽ። ስምካ ምግላጽ ማለት ከኣ እንታይነትካን: መንነትካን ምግላጽ ማለት እዩ። መንነትካን ኩነትካ ንኻልኦት ምፍላጥ ማለት እዩ። በዚ መሰረት (ሕያው ኣምላኽ) ሙሴ ኣባጊዕ ሓሙኡ እናጓሰየ እንከሎ እግዚኣብሔር ይጽውዖ – “ኣነ ኣምላኽ ኣቦታትካ: ኣምላኽ ኣብራሃምን፤ ይስሓቕ: ኣምላኽ ያዕቆብ እየ” ። እንዳበለ ኸኣ ይቀርቦ። በዚ እግዚኣብሔር ነቶም ዝቐደሙ ኣበው ዝጸወዐን: ኣብ ጉዕዞኦም ዝመርሐን ኣምላኽ ምኻኑ: ንሱ እሙንን ርሕርሑን ስለዝኾነ: ንዳሕሮዎት ወሉዶውን ካብ ባርነት ሓራ ከውጽእ ከምዝመጽእ: ብቦታን ብግዜን ከምዘይሕጸር: ነዚ ኪፍጽም ክገብርን ክእለትን፤ ድልየትን ከም ዘለዎ፤ ነዚ መደብዚ ንምፍጻምም በቲ ከኣልኩሉ ሥልጣኑ ዚጥቀም ኣምላኽ ምኻኑ ይገልጽ። ሙሴ “እንሆ ናብ ደቂ እስራኤል ከይደ፥ ኣምላኽ ኣቦታትኩም ናባኻትኩም ልኢኹኒ” ምስበልኩዎም፥ ስሙ መን እዩ፣ እንተ በሉንስ፥ እንታይ ክብሎም እየ! በሎ። ኣምላኽ ድማ ንሙሴ “ኣነ እቲ ዘለኹ እየ። ንደቂ እስራኤል ከኣ “እቲ ዘሎኹ ናባኻትክም ልኢኹኒ በሎም በሎ። “ኣነ እቲ ዘሎ (ኹ) እየ” ብምባል እግዚኣብሔር መን ምኻኑን፤ በየናይ ስም ኪስመ ወይ ኪጽዋዕ ከምዝደልን ምስጢራዊ ስሙ ይገልጸሎም።ዘጸ 3:6
ናይ እግዚኣብሔር መንነት፤ ማለት እቲ እንርድኦን እንብሎንሲ: መወዳእታ ዘይብሉ ልዕሊ ኹሉ ምኻኑ እዩ። ንሱ እቲ (ካባና) ዝተሰወረ ኣምላኽ ፤ ስሙ ብቓላት ኪግለጽ ዘይከኣል ክንሱ: ናብ ደቂ ሰባት ንርእሱ ዘቕረበ ኣምላኽ እዩ። ኢሰ 45:15 ኣነ ኣምላኽ ኣቦታትኩም እየ፤ ምሳኻ ክኸውን እየ እንዳበለ እምላኽ ዝነበረን ገና ምስ ደቂ ሰባት ክነብር ከምዘለዎን ይገልጽ።) ዘጸ 3:6 እግዚኣብሔር: “ዘለኹ” ብዝብል፤ ስሙ ኪግለጽ ከሎ ምእንቲ ከድሕኖም ወትሩ ኣብኡ ኣብ መንጎ ሕዝቡ ዚርከብ ህልው ኣምላኽ ምኻኑ ይገልጽ። ኣብ ቅድሚታ እትነድድ ዕጸጳጦስ ዝተረኽበ ሙሴ፤ ኣብ ቅድሚ ህልውና ኣምላኽን ቅድስናኡን ከምዘሎ ስለዝተረደአ ሙሴ: ኣሣእኑ ኣውጺኡ ደርበየ፤ ገጹውን ኣጎልበበ። (ዘጸ 3:6) ኣብ ቅድሚቲ ሥሉስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ደው ኢሉ ዝነበረ ኢሰይያስ ከኣ “ዋይ ኣነ ጠፋእኩ፤ ከናፍረይ ዝረኸሰ ሓጥእ ኢየሞ” ኢሳ 6:5 ክብል በኸየ።
ኣብ ቅድሚቲ ብእየሱስ ዝተፈጸመ መሎከታዊ ትእምርታት ዝተረኸበ ጴጥሮስውን እንተኾነ: “ጎይታይ” ኣነ ሓጥእ ሰብ እየሞ ካበይ ረሓቕ። ብምባል ጨረሐ። ግና እግዚኣብሔር ቅዱስ ብምኻኑ: ነቲ ኣብ ቅድሚኡ ኮይኑ፤ ሓጥእ ምኻኑ ዝእመን ሰብ ኪምሕሮ ይኽእል እዩ። “ብነድሪ ቁጥዓይ ኣይመጽእን እየ፤ ሕነ ነድረይ ኣባኻትኩም ኣየውጽእን እየ፤ …. ኣነስ ኣምላኽ እየ: ሰብ ኣይኮንኩን: ኣብ ማእከልኩም እውን ቅዱስ እየ”። ሆሴዕ 11:9 ዮውሃንስ ሓዋርያውን ከምኡ … ሕሊናና እንተነቐፈና ድማ ኣምልኽ ካብ ኩሉ ዚዓብን ኩሉ ዚፈልጥን ስለዝኾነ፤ ንልብና ኣብ ቅድሚኡ ከነህድኦ ኢና” ይብል። 1ዮው 3:19-20 መሓርን ጸጋውን ኣምላኽ እግዚኣብሔር እምበኣር መሓርን ጸጋውን ኮይኑ ንህዝቡ ዝቐርብ። ወላካ ሕዝቢ እስራኤል: ካብ እግዚኣብሔር ርሒቑ፤ ነቲ ኩሉ እግዚኣብሔር ዝገበረሉ ረሲዑ: ወርቃዊ ምራኽ ብምምላኽ ኣብ ሓጢአት እንተ ወደቐ፤ እግዚኣብሔር ንጸሎት ኣማልድነት ሙሴ ሰሚዑ፤ ኣብ መንጎቲ ዘይእመን ጠላም ሕዝቢ ኪጎዓዝ ፈቐደ፤ በዚ ከኣ ፍቕሩ ገለጸ። ዘጽ. 34.7 በዚ እዩ ኸኣ የውሃንስ እግዚኣብሔር ፍቕሪ እዩ እንዳበለ ዝጽሕፍ።
ኣነ እግዚኣብሔር መሓርን ጸጋውን ኣምልኽ፤ ንኹራ ደንጋዪ፤ በዓል ዓቢይ ፍቕርን ሓቅን፤ ኪብል ኣወጀ። እግዚኣብሔር፤ ዚምሕር ኣምላኽ ምኻን ድማ ሙሴ ኪእመን ይርከብ። (ኤፌ 2:4) እግዚኣብሔር ጸሎት ሕዝቡ ከምዚሰምዕ’ሞ ሓንቲ መዓልቲ ዚደልይዎ ከምዚፍጽመሎም ብነቢይ ሆሴዕ ይናገር “ኣነ ጸሎት ሕዝበይ እስራኤል ሰሚዐ ክምልስ እየ” ኣነ ኢኹም ክብሎም እየ ንሳቶም ከኣ “ንስኻ ኣምላኽና ኢኻ ኢሎም ክምልሱለይ እዮም” ሆሴእ 21:23። እግዚኣሔር ንሕዝቡ ፍቅሩን ርኅራሔኡን ክገልጸሎም እንከሎ ካብ ናይ ኣደ ፍቕሪ’ውን ከም ዝዓዝዝ ይዛረቦም። “ጽዮን እግዚኣብሔር ሓዲኡኒ ጐይታ ረሲዑኒ በለት። ኣደዶ ንዕሸላ ትርስዕ ኢያ፡ ሰበይቲዶ ንፍረ ከርሳ ትጭክነሉን፡ ነቲ ዕሸላ ክሳብ ትርስዕ ትኸውን ኢያ ወላኳ እሳተን እንተረስዓ ኣነ ግን ኣይርስዓክን ኢየ። ኢሳ 49፡14-15 “ንሓጺር ጊዜ ሓደግኩኺ ብዓቢ ምሕረት ግና ክእክበኪ ኢየ። ኣብ ግዜ ቁጥዓ ንቕጽበት ገጸይ ከወልኩልኪ ብዘልዓለማዊ ድሕነት ግን ክርሕርሓልኪ ኢየ ይብል እቲ ዘድሓነኪ ኣምላኽ። ኢሳ 54፡7-9
ሕዝቢ ኢስራኤል እምበኣር እግዚኣብሔር መን ምኳኑ በቲ ዝገብረሎም ኩሉ ፈሊጦምዎ ኢዮም። ንሱ እቲ ሓደ ፈጣሪ: ንኩሉ ዝፈጠረን ኩሉ ዝኽእል፡ ናይ ኩሉ ፍጥረት ጐይታ፣ ንኩሉ ዝሓሊ፡ ብኅልፊ ንድኻን ንጭኑቕን ዝረድእ፣ ንክፉኣትን ክጥዓሱ ዘይደልዩን ዝድግፍ፣ ቅንዕናን ርትዕን ዝፈቱ፡ ምሕረቱን ኪዳኑን ንዘልዓለም ዘጽንዕ ሰለስተ ጊዜ ቅዱስ ምኳኑ ካብ ኣብ ሕይወቶም ተመኩሮምዎ ኢዮም። ፈጣሪ ኩሉ ስለ ዝኮነ ከኣ ሕዝቢ እስራኤል ናይ ካልኦት ሕዝብታት እምላኽ ምኳኑ’ውን ቀስ ኢሎም ኣሚኖምን ተቐቢሎሞን ኢዮም። እግዚኣብሔር ካብ ዘለዓለም ክሳብ ዘለዓለም “እቲ ዘሎ እዩ” ፤ ከምኡ ኢሉ ከኣ ነቲ ዝአተዎ ቃል እሙን ኮይኑ ንወትሩ ይንበር።
ኣብ ቅድሚ ፍጥራቱ ኸኣ እሙንን ዘይጠልምን ሓደ ኣምላኽ ኮይኑ ይርከብብ። ስለዚ እዩ ከኣ ምሕረትካን ሓቅነትካን ኢለ: ንስምካ ከመስግኖ እየ” መዝ.138: 2 እግዚኣብሔር ብርሃን ብምኻኑ፤ ኣብኡውን ጸልማት ዚብልዎ ስለዘየልቦ፤ ንሱ ሓቂ ብርእሳ እዩ፤ ዮውሃንስ ሓዋርያ ከምዘምህሮ ከኣ ከምቲ ኣቀዲማን ዝበልናዮ ኸኣ “እግዚኣብሔር ፍቕሪ እዩ።
ኣብ ሓደ ኣምላኽ ምእማን ማለት እምበኣር በቲ ንውልቁ ኡንኮ ዝኾነ እግዚኣብሔር ምእማን፤ ነኣኡውን ብኹሉ ኩነትናና ምፍቃር: ኣብ መላእ ሕይወትና ዘከተሎን ዘምጽኦን ነገራትን መዝነትን ኣለዎ።
– ናይ እግዚኣብሔር ዕቤትን ግርማን ምርዳእን ማለት
-“እንሆ ኣምላኽ ዓቢ እዩ፤ ንዕቤቱ ክንርድኦ ኣይንኽእል ኢና” ምእንቲዚ ከኣ ልዕሊ ኹሉ ንእግዚኣብሔር ክነገልግል ይግበኣና።
– ኣብ ምስጋና ጢሕልካ ምንባር ማለት እዩ፣
– ኣብ ክንዲቲ ሰናይ ዝገበረለይ ኩሉስ፥ ንእግዚኣብሔር እንታይ ውሬታ ክምልሰሉ እየ መዝ.116:12:
– ናይ ኩሎም ሰባት ሓድነትን: ኡነተይና ክብሪ – ግርማን ምፍላጥ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ኩሉ ሰብ ብናይ እግዚኣብሔር ኣራአያን ኣምሳልን ዝተፈጥረ ስለዝኾነ።
– ኣብ ኩሉ ሕይወትካ እምነትካ ኣብ ኣምላኽ ምግባር ማለት እዩ።
– ልዕሊ ኹሉ ንዑኡ ምፍቃር ማለት እዩ
– እምነትካ ኣብ ፍቕሪ መሰረት ዝገበረ ብፍርሓትን ራዕድን ምእንቲ ናይ ገዛእ ርእስኹም ድሕነት ስርሑ። ከመይ ነቲ ኣምላኽ ብፍቕሩ ዝመደቦ ምእንቲ ክትደልዩን ክትገብሩን ኣምላኽ ባዕሉ እዩ ኣባኻትኩም ዝዓዪ (ፊሊ.2᎓12-13) ኣብ ፍቕሪ ዘይተመስረተ እምነት ጐዳኢ እዩ።
ብዛዕባ እግዚኣብሔር ኣቦ
ኣቦ ዚወለደ፣ ንዝወለዶም ብፍቕርን ተገዳስነትን ዚሓሊ፣ ዚከላኸል፣ ኩሉ ሰናይ ዘበለ ዚምነ ብዝከኣሎ ንኩሉ መንፈሳውን ስጋውን ግድነቶም ዘማልእ ወዘተ ኢልና ንገልጾ። ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ኵነታት ኣቲና ክንዛረብ እንከሎና ከኣ – ልክዕ ብዛዕባ ቅድስቲ ስላሴ ክንዛረብ እንከሎና እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ከም ዚወለዶን ንዘለዓለም ከም ዚወልዶን ንፈልጥ ነኣምን – ኣብ ጸሎት ሃይማኖት ዓንዲ እምነትና እንክንደግም ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተወልደ እምበር ዘይተፈጥረ ነኣምን እናበልና ኢና ንጽሊ – ስለዚ እግዚኣብሔር ዘፍቅር ኣቦ ስለ ዝኾነ ሕይወት ክህሉ ደስ ስለ ዝብሎ: ብናጻ ፍቓዱ ነዓና ደቂ ሰብን ከገግልግሉናን ጽባቔኡን ዕብየቱን ዚገልጹልና ነገራት ፈጠረ። እዞም ዚበልናዮም ኩሎም ከኣ በኣኡ ይነብሩ: በኣኡ ይወሳወሱ: በኣኡ ከኣ ህልዋን ይኾኑ።ግ.ሓ.17᎓28 ታሪኽ ወድ ሰብ ካብ መጀመርታኡ እምበኣር ህላዌ እግዚኣብሔር ዚመልኦን ዘሰንዮን እዩ።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እንተተመልከትና’ ድሮ ኣብ ብሉይ ኪዳን ንእግዚኣብሔር ኣቦ ኢሎም ይጽውዕዎ። እዚ ግን ከም ፈጣሪኦምን: ሓጋዚኦምን: ተኻላኻልን ይርእይዎ ከም ዚነበሩ የመልክት። ጺኒሑ ኣብ 2ይ ክፍለዘመን ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ግን ኣቦ ክብሉ ከለዉ፤ እግዚኣብሔር ኣብ ሕዝቡ ዝነበሮ ዘለዓለማዊ ፍቕሪ ኢዩ ዘመልክት። እግዚኣብሔር ንስኻ ኣቦይን ጐይታ ሕይወተይን ኢኻ” ክሳብ ምባል እውን በጺሖም ኢዮም ሲራክ 23። ሚስጢር ኣቦ ንምፍላጥ ኣብ ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስ ጥራይ’ዩ ዚግበር። ስለዚ እስራኤላውያን ወላ’ኳ ከምቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነብሩ ዚነበሩ ኣሕዛብ ንኣምላኾም ብዙሕ ግዜ ኣቦ ኢሎም እንተ ዘይሰመይዎ ኣብ ገለ ገለ ግን ዕብየቱን ፍቕሩን ሓልዮቱን ምሕረቱን ብምግንዛብ ኣቦ ኢሎም ኪጽውዕዎ ይርኣዩ። “ከምቲ ወላዲ ንውሉዱ ዚርኅራኃሎም ከምኡ እግዚኣብሔር ንዚፈርሕዎ ይርሕርሓሎም እዩ” ። መዝ.103᎓13
“ሰብ ንውሉዱ ከም ዚቀጽዕ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ድማ ከምኡ ከም ዚቐጽዓኩም ዘክሩ”። ዘዳግ.8᎓5 እናበሉ ቅዱሳን ጸሓፍቲ ብሓቂ እግዚኣብሔር ንናይ ሕዝቢ እስራኤል ዚሓሊ: ንጽቡቕ ዚሓስበሎም: ብዘይካኡን ብዘይ ናቱ ረድኤትን ከኣ: ኩሉ ኵንቱ ምዃኑ ተረዲኦም ነዚ ኣብ ኢሳይያስ ነቢይ ኣስዒብና እነንብቦ ምስ እግዚኣብሔር ከም ውሉድ ኮይኖም ከዕልሉ ይርከቡ። ኦ እግዚኣብሔር! ካብ ሰማይ ርኣ፥ ካብቲ ብቕድስናን ብኽብርን ጸኒዕካ ናባና ጠምት፥ ኃይልኻ ኣበይ ኣሎ፥ እቲ ኣባና ዘለካ ዓብይ ሓልዮት ኣበይ ኣሎ! ርኅራኄኻን ምሕረትካን ኣበይ ኣሎ! ኦ እግዚኣብሔር፥ ኣይትሕደገና። ኣቦና ንስኻ ኢኻ። ኣቦናስ ንስኻ እቲ ኻብ ዘለዓለም ዝተበጆኻና እግዚኣብሔር ኢኻ። (ኢሳ.63᎓15፣ 64᎓8) ልክዕ’ዩ እስራኤልን ንእግዚኣብሔር ኣቦ ኢሉ ይጸውዓዮ እምበር – ንሱ ንሕዝቡ ብነጻ መሪጹ ኪዳን ስለ ዝኣተወሎም: ምስኡ ብዙሕ ምትእስሳር ከምዝገበሩ: ዘረጋግጽ መጸዋዕታ’ዩ። ንሱ ፈጣሪን ጐይታን ስለ ዝኾነ በዚ ስልጣን ተጠቂሙ ከኣ ፍሉይ ሓልዮት ዚመልኦ ዕርክነት ምስ ሕዝቡ ከም ዚመስረተ ብምርኣይ እዮም፣ ካብኡ ሓሊፎም ከም ኣቦ፣ ጓሳ፣ መርዓዊ ሓላዪ ሕዝቡ ገይሮም ዘቕርብዎ። ሓደ ምሩጽ ሕዝቢ ምስ ሓደ ኣምላኾም ስለ ዝኾነ ከኣ ከም ኣሕዋት ኪተሓቛቐፉ ከም ዘለዎም ምልክያስ ነቢይ ከዘኻኽሮም ይርኤ፡ “ኵላትናዶ ሓደ ኣቦ ኣይኮነን ዘሎና? ሓደ ኣምላኽዶኸ ኣይኮነን ዝፈጠረና? ስለምንታይ ድኣ ንሓድሕድና እናተጠላለምና ነቲ እግዚኣብሔር ምስ ኣቦታትና ዝኣተዎ ኪዳነ እነፍርስ? (2᎓10) እናበለ ሕዝቢ እስራኤል ከፋቐርን ኪሰማማዕን: ኪተሓጋገዝን ክነብር ከምዘለዎ፣ ነዚ እንተዘይፈጺሙ ግን እግዚኣብሔር ነቦታቶም ዝኣተወሎም ኪዳን ከምዘፍርስዎ ይገልጸሎም። እዚ ጥራይ ዘይኮነ እግዚኣብሔር ኣብ ታሪኽ ደቂ ሰብ ህልውን እትውን እዩ – ንሱ ኣምኑኤል እዩ ኢሳ. 7᎓4 – ንሱ ናይታ ጥሪቱ ዝኾነ ሕዝቢ እስራኤል እምኒ መዓዝን: ንሱ ስራሕ መሬት – ንሕና ከኣ ስርሓት መሬት ኢና። “እቲ ምስ ሰራሒኡ ዚካታዕ ስርሓት መሬት ወይልኡ፣ ክርስቲያን እምበኣር “ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን” ብምጥማቕ በዚ ምሥጢር እዚ ንኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን፣ “እወ: ኣኣምን” እናበሉ ክእመኑን ክቕበሉን ይርከቡ። “እምበኣር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም ኣህዛብ ብስም ኣብን መንፈስ ቅዱስን እናተመቁምዎም ደቂ መዛሙርተይ ግበሩዎም። ናይ ኩላትና እምነት እምበኣር ኣብዚ ሥላሴዚ ዝተሃንጸ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ከኣልኩሉ ኣቦ፤ እቲ ሓደ ወዱን መንፈስ ቅዱስን: ሓደ ኣምላኽ ስለ ዘሎ፤ ሕይወት ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን እምበኣር ኣብ ስላሴ ዝተሃንጸ እዩ። እግዚኣብሔር መን ምኻኑ ዚገልጸልና ኸኣ እቲ ተግባራቱ ስራሓቱ እዩ።
ኣብ ሓዲሽ ኪዳን እግዚኣብሔር ሓቐኛ ኣቦ ምዃኑ ብወልድ – በቲ ካብ ከርሱ ዚመጸ ክርስቶስ ባዕሉ ይምስክረሉ – መሰረታዊ ትርጉሙ ከኣ ንሱ ከም ኣቦ መጠን ምንጪ ሕይወት’ዩ፤ እቶም ካብዚ ሕይወት ብምርካብ መሰል ውሉድነት ዚተቐበሉ ሰባት ከኣ ከም ውሉድ መጠን ምስኡ ክዋስኡ ዘኽእል ጸጋ ዚህብ እዩ። ክርስቶስ ከም ሓደ ወዱ ነብኡ ከመይ ኢሉ ንውልድነቱ ከም ዚነበሮ ንቅዱስ መጽሓፍ ብምርኣይ ንፍለጦ’ሞ – ንሕና ከኣ ነዓኡ ንስዕብ። ኣብ መንጐኦም ዚነብር ፍቕሪ ክሳብ ሞት እኳ ድኣ ናይ መስቀል ሞት ተኣዛዚ ኮነ። ነዓና’ውን ከም ውሉድ መጠን – ኣቦ ንዓለም ነዚ ዚፈትዎ ሓደ ወዱ – ዚኣምን ዘበለ ኪድሕን እምበር ንኸይጠፍእ ኣሕሊፉ በጃና ሃቦ። ንሕና ውልድነትናን ኣባታውነት እግዚኣብሔር እነረጋግጽ ብነጻ እቲ ኣካል ናይ ቅድስቲ ስለሴ ዝኾነ መንፈስ ቅዱስ ኣባና ንከሓድር እግዚኣብሔር ስለ ዝፈቐደ እዩ። ሕይወት ዚህብ መንፈስ ናይ’ቲ ዚተንስኤ ክርስቶስ ከኣ ውሉድ ምዃና ይምስክር። ንነፍስ ወከፍ ክርስትያን ከኣ እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃኑ ብጥብቂ ከምዚኣምኑ ሓይሊ ይህቦም። “ኣቦ ዚብል መጸዋዕታ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንሰብ ድሕሪ ፈጢሩ ዘይመውት ሕይወት ዚህብ መንፈስ: ኣባና ስለ ዘይነበረ: ወይ ካብ ኩሉ ፍጥረት ዚበለጹ ፍጥረት ስለ ዝገበረና ጥራይ ዘይኮነስ ኣባና ብኣባታዊ ሓልዮቱ ናቱ ዝኾነ መለኮታዊ ሕይወት ተሳተፍቲ ስለ ዝገበረና እዩ። ናቱ መለኮታዊ ሕይወት ዝተሳተፍና ከኣ እንተ ተቐቢልናዮ ብሓቂ ደቁ ኢና: ንሱ ብኣና ዘይሕለል ሓቐኛ ኣቦ’ዩ ብዘይውዳእ ፍቕሪ ስለ ዘፍቀረና ከኣ: ኩሉ ግዜ ዚምሕር ኣቦ ኮይኑ ይርከብ። እቦ ዝብል ቃል ናይ ባህሪ ምትእስሳር እውን የስምዕ እዩ። ንሕና ከኣ ንእግዚኣብሔር ኣቦ እንብሎ ኢየሱስ መንፈስ ፍቕርን ሓድነትን ኣብ ልብና ስለ ዘሕደሮ እዩ።
“ውሉድ ስለ ዝኾንኩም ከኣ ነቲ “ኣቦ “ኣቦ” ኢሉ ዚጽውዕ መንፈስ ወዱ ናብ ልብኹም ለኣኮ። ደጊም ውሉድ እምበር ባርያ ኣይኮንካን። ውሉድ ካብ ኮንካ ኸኣ ኣምላኽ ወረስ ገይሩካ እዩ” ገላ.4᎓6-7 ስለዚ ኣቦ መሠረታዊ ትርጉሙ ምንጪ ናይ ሕይወት የስምዕ። ናይ እግዚኣብሔር ኣባትነት ካብ መለኮታዊ ባህሩ ዝመነጨ እዩ። ምኽንያቱ ካብ ጥንቲ ዝውለድ ሓደ ወዱ ስለ ዘለዎ – ኣብ ጸሎት ሃይማኖት ኣብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክንእመን እንከሎና” ዝተወልደ እምበር ዘይተፈጥረ ኢና እንብሎ፣ ክርስቶስ ምስ ኣቡኡ ማዕረ ስለ ዝነበረ ከኣ ካብ ዘለዓለም ዚውለድ እዩ: በዚ ኩሉ እግዚኣብሔር ካብ ዘለዓለም ኣቦ ኮይኑ ይርከብ። እቲ ብጸጋ ኣብ እግዚኣብሔር ኣምላኹ ዚተወልደ ዚተሓደሰን ሰብ ቅድሚ ካልእ ቃል ምድማጹ “ኣቦ” ኢሉ ይጽውዕ። ታሪኽ ድሕነት እንተ ተዓዘብና መበገሲኡ ብፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣቦ እዩ። ኣተገባብራኡን ናብ ኣቦ ዘመርሕ እዩ። ሥራሕ ክርስቶስ ኮነ ሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ከኣ ናብ ኣቦ ዘተኰረ እዩ። ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ናይ ኩሉ ሥራሕ ድሕነት ምንጭን መወዳእታን ስለዝኾነ። ኣባትነት እግዚኣብሔር እቲ ቀዳማይ መልእኽቲ ወይ ብሥራት ናይ’ቲ ዝተንስአ ክርስቶስ እዩ። መለኮታዊ ኣባትነት ከም ሓደ ምስጢር ንሕና ንዕምቀቱ ክንርዳእ ዘይንኽእል ኮይኑ እዩ ተገሊጹ። ኣባትነት እግዚኣብሔር ስለ ዘጸግመና ከኣ ከም ፊሊጶስ “ጐይታ ነቦኻ ኣርእየና’ሞ የኣኽለና” ክንብል ኣይንኽእልን። ምኽንያቱ ሕይወት ክርስቶስ ብምሉኡ ነቦ ዚገልጽ እዩ ዝነበረ ። ምኽንያቱ ምሉእ ተልእኮ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ህላዌ ኣቦ ስለ ዝተፈጸመ ።
እግዚኣብሔር ኣቦ ኮይኑ ዝርከብ ከም መጠን ፈጣሪ ጥራሕ ኣይኮነን። ምስቲ እንኮ ወዱ ብዘለዎ ርክብ: ዘለዓለማዊ ኣቦ ኣዩ። ከምኡውን እቲ ወዱ ፤ ምስ ኣቡኡ በለዎ ርክብ እዩ ውሉድ ዚኸውን። በዘይካ ኣቦ ንወልድ ዝፈልጦ ሓደካ የልቦን፤ ነቦ ድማ በዘይካ ወልድን እቲ ንሱ ኪገልጸሉ ዚፈቱን እንተዘይኮይኑ ሓደካ ዚፈልጦ የልቦን። ማቴ 11.27 በዚ ምኽንያት እዚ ድማ: ኢየሱስ ቃል ምካኑ: ሓዋርያት ብግልጺ ኪእመኑ ዝተረኽቡ። ቃል ብቐደሙ ነበረ፤ እቲ ቓል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፤ እቲ ቓልውን እምላኽ ነበረ፤ ናይቲ ዘይረአ ኣምላኽ ኣምሳል … ከም ምኻኑ መጠን “ናይቲ ክብረ-ኣምላኽ ነጸብራቕን፤ ባህሪኡ ምስልን እዩ። “ብቐደሙ ቃል ነበረ እቲ ቃል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፥ እቲ ቓልውን ኣምላኽ ነበረ። ንሱ ብቕድሙ ኣብ ኣምላኽ ነበረ። ብእኡ ኹሉ ተፈጥረ፥ ካብቲ ዝተፈጥረ ዘበለ ድማ ብዘይካ ብእኡ ሓንቲ እካ ዝተፈጥረ የልቦን”። ዮሓ.1:1-3 ቀጺሉ ኣብ ቆላስያስ … “ክርስቶስ ናይቲ ዘይረኣ ኣምላኽ ምስልን፥ ልዕሊ ኩሉ ፍጥረት ዝኾነ በኹሪ ወዱ ንእግዚኣብሔር እዩ። ከመይ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ዘሎ ኹሉ፥ ዚረኣን ዘይረኣን መናብርት ይኹኑ ጎይትነት፤ ሊቃናት ይኹኑ ሥልጣናት ኩሎም ብኣኡ ዝተፈጥሩ ኢዮም። 1:15-16
ካብዚ ተበጊሳ ኢያ እምበኣር ቤትክርስቲያን ኣብ ጉባኤ ንቅያ ሓድነት ናይ ኣቦን ወልድን ክትቅበል ዝተረኽበት።
ጉባኤ ንቂያን 318
ኣርዮስ – ብዛዕባ ቃል ወይ ወለድ-እግዚኣብሔር ግጉይ ትምህርቲ ይህብ ነበረ። “ቃል ዘይነበረሉ ጊዜ ነይሩ” እዩ.. “ቃል ካብ ኢሚንቲ እዩ መጺኡ” ብሓጺሩ ቃል ፍጡር እዩ ዝብል ትምህርቲ ነበሮ። ስብከቱ እምበኣር — እግዚኣብሔር ጥራይ እዩ ዘለዓለማዊ ዝኾነ” ወልድ ግን ፍጡር ኢዩ። ብድልየት ኣምላኽ መለኮቱ ብጸጋ ተቐቢሉ፡ ክርስቶስ ኣብ መንጎ ፈጣርን ፍጡርን መማለዲ ጥራሕ ኢዩ።
ኣበው እምበአር ንኣርዮስ ብምውጋዝ ብስምረት ንእምነት ወልደ እግዚኣብሔር ዘረጋግጽ ጸሎተ ሃይማኖት ደረሱ። ኣብዚ ጸሎተ ሃይማኖት – ቃል ወይ ወልድ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ: ካብ ዘለዓለም ዝተወልደ እምበር ዘይተፈጥረ: ብመለኮቱ ምስ ኣብ ማዕረ ዝኾነ: ኣምላኽ ካብ ኣምላኽ: ብርሃን ካብ ብርሃን: ከምዝኾነ ይገልጽ። በዚ ኸኣ ቤተክርስቲያን ሓድነት ናይ ኣቦን ወልድን ትቕበል ።
ከምቲ ኣቀዲምና ስጠቐስናዮ – በዘካ ኣቦ ንወልድ ዝፈልጦ ሓደካ የልቦን፤ ነቦ ድማ በዘይካ ወልድን እቲ ንሱ ኪገልጸሉ ዚፈቱን እንተዘይኮይኑ ሓደካ ዚፈልጦ የልቦን እንዳበለ መድሓኒና ኢይየሱስ ክርስቶስ እንታይነት ናይ ኣቦ ድሕሪ ምሂሩን ገሊጹን። ኣብ መጨረሻ ሕይወቱው ካሊእ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ ሓደ ኣካል ናይ ቅድስቲ ስላሴ ከምዝልእኽ ኣተስፈዎም። “ነቦ ክልምኖ ኣየ፥ ንሱ ድማ ንዘለዓለም ምሳኻትኩም ዚነብር ካሊእ መጸናንዒ ኺህበኩም እዩ። እቲ ኣቦይ ብስመይ ዚሰዶ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ፥ ንሱ ኹሉ ክምህረኩም: ነቲ ኣነ ዝነገርክኹም ዘበለውን ኬዘክረኩም እዩ። ክርስቶስ ኣብ የማን ኣቡኡ ድሕሪ ተቐሚጡ: ነቲ ንሱ ዝጀመሮ ሥራሕ ዝቅጽሉ ሰባት ሰሪዑ ስለ ዝኸደ- እቲ መንፈስ ኣቦን መንፈሱን ዝኾነ መንፈስ ቅዱስ ምስቶም ሰዓብቱ’ውን ጽኑዕ ርክብ ወይ ሕብረት ከም ዝህልዎም ይገብር። መንፈስ ቅዱስ ተላኢኹ ናብ ልቢ ደቂ ሰብ ይመጽእ ‘ውሉድ ስለ ዝኾንኩም ነቲ ‘ኣቦ’ ኢሉ ዝጽውዕ መንፈስ ወዱ: ናብ ልብኹም ለኣኾ ገላ4፡6፡ ስለዝተላእከ ንሱ: ኣብ ደቂ ሰብ ይወርድ፡’ በተን መወዳእታ መዓልታት ኪኸውን ኢዩ…. ኣብ ልዕሊ ኩሉ ሰብ ካብ መንፈሰይ ኪፈስስ ኢዩ፡ ኣወዳትኩምን ኣዋልድኩምን ክንበዩ ኣጓብዝኩም ከኣ ራእይ ከርእዩ ኣረገውትኹም’ውን ሕልሚ ኪሓልሙ ኢዮም…እወ በተን መዓልታታ እቲኣን፥ ኣብ ሰብኡትን ኣንስትን ኣገልገልተይ መንፈሰይ ከፍስስስ ኢየ። ግ.ሓ.2፡17-18 ሕጂውን ካብዚ ተበጊሱ ጉባኤ ቁስጥንጥንያ – ጎይታ ወሃቢ ሕይወትን ብዝኾነ፤ ካብ ኣቦ ብዚሰረጸ መንፈስ ቅዱስ ነኣምን። እንዳበለ ከም ኣቦን ወልድን ክስገደሉን ክነምልኾን ከምዘለና ይምህረና። እግዚኣብሔር ነኣና ከም ኣቦ መጠን ዘይገበረልና ንገር የለን። ካብቶም ሰለስተ ኣካላት – ሓደ ንገዛእ ርእሱ ኣኅሊፉ ክህብ እንከሎ፣ እቲ ሳልሳይ ከኣ ኣባናን ምሳናን ይነብር ኣሎ፣ እቲ መጸናንዒ ምንፈስ ቅዱስ ነኣና እግዚኣብሔር ከም መርዓት ዓይኑ ይሕልወና፣ ኣብ ጽላል ኣኽናፉ ይሓብኣና። መዝ.17’8 ከም ጓሳ ኮይኑ ይከናኸነና። ናይ ኣቦን ኣደን ርኅራኄ የርእየና ኣሎ። ብወገና ነዚ ኩሉ ዝገበረልና ኣምላኽ ተረዲእና፣ ነዚ ኩሉ ዝገብርን ዝሓልን ኣምላኽ ክነመስግንን ክንውድስን ይግበኣና። ግልጸት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ኣቦ ንጹር – ወንጌል እንታይነት ናይ እግዚኣብሔር ኣብ ንምግላጽ እግዚኣብሔር ኣብ ንዓለም ስጋብ ንወዱ ኣሕሊፉ ንሞት ብምሃብ ከምዘፍቀራ ይዛረብ። እቲ ሓቀኛ ስእሊ ናይ እግዚኣብሔር ኣቦ ንኽህልወና –. መድሓኒን ኢየሱስ ስክርስቶስ ነዚ ናይ ኣቦ ፍቕሪ ንምግላጽ ንሓዋሪያት ከምዚ ንዳበለ ይሓቶ: “መን እዩ ካባኹም እቲ ወዱ ባኒ እንተለመኖ ከውሒ ዝህቦ …ዓሳ እንተሓተቶ ተመን ዝህቦ”
አባ ሓጎስ ጠስፋጋቢር


text:
ናይ ሜቴክ ዋና ዳይርከተር ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘውን ምኽትል ሃገራዊ ኣገልግሎት ድሕነት ኣቶ ያሬድ ዘሪሁንን ዝርከቡዎ ሓለፍቲ ትካላት መንግስቲ፣ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ዝነበሩን ውልቀ ሰባትን ብግዕዝይናን ብመግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ተጠርጢሮም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ይውዕሉን ቤት ፍርዲ ይቐርቡን ኣለው።
ንብረትን ሃፍትን መንግስቲ ዘጠፋፍኡን ንሰብኣዊ መሰላት ዝግሃሱን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ግቡእ እዩ፤ኣብ ሓደ ወገን ዘተኮረ ከይኸውን ግን ስግኣት ኣለኒ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ምምህር ሕግን ዲን ኮሌጅ ሕግን ስነ መንግስትን ኣቶ ገብረህይወት ሓዱሽ።ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ኣቶ ኣብርሃ ሃይለዝጊ ብወገኑ ንተጠርጠርቲ ምእሳር ግቡእ’ዃ እንተኾነ እዚ ሕዚ ዝካየድ ዘሎ ማእሰርቲ ግን ኮነ ኢልካ ንትግራዋይ ንምድኻም ዝዓለመን ፖለቲካዊ መበገሲ ዘለዎን ስጉምቲ እዩ ይብል።ብሓቂ እንተኾይኑ ህይወት ሰብ ዘጥፍኡ ገበነኛታት ኢሉ ዝወፀውዖም ስልጣን ክወሃቦ ከይኮነስ ክሕተቱ ነይሩዎ ይብል።
እቲ ዝቐርብ ዘሎ ክሲ ኣብ ሓቂ ዝተመስረተ ምዃኑ መርትዖ ስለዘይብለይ ክፈርድ ኣይክእልን ዝበለ ኣብዚ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ፍሬድሪክ መምህር ኮሌጅ ኣቶ ኣሰፋ ዘብርኣብሩክ እዩ።ኣብ ልዕሊ ሓለፍቲ ቦርድ ሜቴክ ስጉምቲ ከይተወስደ ኣብ ልዕሊ ሓለፍቲ ናይቲ ትካል ዝነበሩ ጥራሕ ዝውሰድ ስጉምቲ ሕቶ ከልዕል ከምዝደረኾ ይገልፅ ኣቶ ኣሰፋ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ሕገ መንግስቲ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ግን እቲ ዝውሰድ ዘሎ ናይ ማእሰርቲ ስጉምቲ መንግስቲ ዝኣመኖን ሓላፍነት ዝወሰደሉን በደል ምዃኑ ብምግላፅ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ እዩ ንዝብል ኣበሃህላ ግን ከምዘይቕበሎን ሓደገኛን ምዃኑ ይገልፅ።


text:
Radio Erena: 18 August 2020
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ከጋጥመን ካብ ዝኽእል ቁጠባዊ ቅልውላው ንምድሓን ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን፣ ዘለወን ውህሉል ዕዳ ክድስክል ዝብል እማመ ኣብ ዘተ’ዩ ዝርከብ።
እዘን ሃገራት፣ ንዓመታት ዘዋህለልኦ ዕዳ፣ ብሰንኪ ኮቪድ 19፣ ካብ ወለድ ናጻ ኮይኑ ክጸንሕ ዝኽእል እኳ እንተኾነ፣ ንሓዋሩ ኸ ዕዳኣ ክትከፍል ትኽእል ሃገር ኣላ ድያ ዝብል ትንታነታት ቁጠባ እንዳዓበየ ይመጽእ ኣሎ።
ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘለወን ውህሉል ዕዳ 583 ቢልዮን ዶላር ከምዝበጽሐ ጸብጻብ ባንክ ዓለም የመልክት።
ብመሰረት ጸብጻብ እቲ ኣህጉራዊ ፊናንስያዊ ትካል፣ ቅድሚ 10 ዓመታት 236 ቢልዮን ዶላር ውህሉል ዕዳ ዝነበረን እዘን ሃገራት፣ ኣብ 2018 ብ150% ንሂሩ ናብ 583 ቢልዮን ደይቡ።
እዚ ድማ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ክትጻወሮ ናብ ዘይትኽል ዕዳን ሳዕቤናቱን ትሽመም ከምዘላ ዝእንፍት ምዃኑ ተንተንቲ ቁጠባ የረድኡ።
ዕዳ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት እናነሃረ ካብ ዝኸደሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ቻይና’ያ።
ቻይና፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ፣ ቅድመ ኩነት ዘይብሉ ልቃሕ እናሃበት፣ ግዳያት ዕዳ ትገብረን ምህላዋ’ዩ ዝትንተን።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ዕዳኣ ክትከፍል እትኽእል ሃገር ዘየላ ክነሳ፣ ቻይና ብዘይቅድመ ኩነት 10ታት ቢልዮናት ዶላራት ብመልክዕ ልቃሕ ምሃባ፣ ንመጻኢ ጸጋታትን ዕድላት ወፍርን እዛ ኣህጉር ንምብሓት ዝዓለመ’ዩ ዝብሃል።
ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ካብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝበዝሐ ዕዳ ዘለወን ተባሂለን ዝጥቀሳ ከም ናይጀርያን ኢትዮጵያን ክኾና እንከለዋ፣ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝወሓደ ውህሉል ዕዳ ዘለወን ሃገራት ኣፍሪቃ ተባሂላ’ያ ትግለጽ።
ክሳብ ታሕሳስ 2017፣ ውህሉል ዕዳ ኤርትራ ኣስታት 875 ሚልዮን ዶላር’ዩ ኔሩ።
ምስ ምትእትው ቻይና፣ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ 2018 ዝነበራ ዕዳ ናብ ልዕሊ 3.5 ቢልዮን ዶላር ከምዝዓረገ ጸብጻባት ቁጠባ ይጠቕሱ።
ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን፣ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ካብ ዘሻቕሎም ኣውራ ጉዳያት፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ምኽፋል ውህሉል ዕዳ፣ ብቑዕ ምሕደራን ምቁጽጻር ብልሽውናን ግሉጽነትን ዘይምህላው’ዩ።
ሃገራት ኣፍሪቃ ልዕሊ 580 ቢልዮን ዶላር ዕዳ ደኣ ይሃልወን’ምበር ዓመታዊ ኣስታት 100 ቢልዮን ዶላር ብብልሽውና ከምዝጠፋፋ’ዩ ዝግለጽ።
================


text:
Radio Erena: 13 November 2015
ምቕያር ናቕፋ ብሰንኪ ዝፈጠሮ ሻቕሎት፣ ህዝቢ ሃለኽቲ ነገራት ንምሽማት ኣብ መስርዕ ይውዕል ከምዘሎ ተገሊጹ።
ብሰንኪ ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ዘይምርግጋእ ዕዳጋ ብኢሱ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ናይ ሞባይል ቴሌፎን ካርድ እናተሳእነ ይመጽእ ስለዘሎ፣ ህዝቢ ካርድ ንምግዛእ መሳርዕ ይውዕል ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት በሳእል ኣሰንዮም ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ ባጤራ ናቕፋ ንምቕያር ዘድሊ ቅጥዕታት ኣብ ህዝቢ ሻቕሎት ፈጢሩ ምህላዉ ደጊሞም ብምርግጋጽ፣ ህዝቢ ዝጸንሖ ገንዘብ ናብ ባንክ ንምእታው’ውን ኣብ መስርዕ የርፍድ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ህዝቢ፣ ንዘለዎ ናቕፋ ናብ ከም ወርቂ ዝኣመሰለ ንብረት ንምቕያሩ ይጓየ እኳ እንተሎ፣ ሓያሎ ንግዳውያን ትካላት ካብ ዝተወሰነ መጠን እንተዘይኮይኑ፣ ህዝቢ ዝደለዮ ብዝሒ ክዕድግ ይኽልክላ ኣለዋ።
ከም ወኪል ጉዕዞ ዝኣመሰሉ ትካላት ድማ፣ በዚ ገና ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ናቕፋ ትኬት ምሻጥ ሻቕሎት ስለዝፈጠረሎም፣ ካብ ደገ ብዝግብረ እንተዘይኮይኑ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝወሃብ ኣገልግሎት ዕድጊ ደው ኣቢሎም ኣለዉ።
መንግስቲ፣ ባጤራ ናቕፋ ንምቕያር ዘውጽኦ ቅጥዕታት፣ ኣብ ህዝቢ ሻቕሎት ስለዝፈጠረ፣ ኣብ ዕዳጋ ዝጸንሐ ዘይምርግጋእ ብኢሱ ምህላዉ ብተደጋጋሚ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ካብ 18 ሕዳር ክሳብ 30 ታሕሳስ ክካየድ ምዃኑ’ዩ ባንክ ኤርትራ ኣፍሊጡ ዘሎ።
ተወሳኺ ኣሳእል ካብ ኣስመራ፣-


text:
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ኣዳም ንሰበይቱ ሔዋን ጸዊዑ፦ “ኃፍተይ ሔዋን! ደቅና ዓቢዮም እንተ ኣመርዓናዮም እንታይ ይመስለኺ፧” ክብል ሓተታ። ንሳ’ውን “ኃወይ ኣዳም ከምዝበልካዮ ይኹን። እቲ ሓሳብካ ጽቡቕ እዩ እሰማማዕ እየ” በለቶ።
ብድኅር እዚ ኣዳም ብሓደ ዝተወልዱ ኣኅዋት ከመራዓዓዉ ከምዘይግባእ ብሕገ ልቦና ተረዲኡ “እታ ማንታ ቃኤል ዝኾነት ሉድ ንኣቤል፡ እታ ማንታ ኣቤል ዝኾነት ኣቅሌማ ድማ ንቃኤል ትኹን” በለ። ቃኤል ቀናእ ስለዝነበረ በዚ ዝተገብረ ኣይተሓጐሰን፣ ምኽንያቱ ማንታኡ ሉድ ነዲኣ ትመስል ምልክዕቲ ነበረት። ብሰንኪ እዚ ቃኤል “እታ ማንታይ ዝኾነት ሉድ ጽብቕቲ ስለዝኾነት ነዓይ ትኩን። ናይ ኣቤል ማንታ ኣቅሌማ ድማ ጽብቕቲ ስለዘይኮነት ንኣቤል ትኩን” ብምባል ንኣቦኡን ኣደኡን ምእዛዝ ኣበየ።
ብድኅርዚ ኣዳም “በሉ መሥዋዕት ናብ እግዚአብሔር ኣቕርቡ። እግዚአብሔር መሥዋዕቱ ዝተቐበለሉ ንሉድ ክምርዖ እዩ” በሎም። ነናቶም መሥዋዕቲ ኂዞም ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ቀረቡ። ኣቤል ኣዝዩ ብሩኽ፡ መስተውዓሊ፡ ለዋህን ምእዙዝን ስለዝነበረ እግዚአብሔር ንጹሐ ባህርይ እዩ ብምባል ንጹሕ መሥዋዕቲ ካብቲ መጓሰኡ ዓመት ዝገበረ በጊዕ ኣቕረበ። ቃኤል ግና ካብቲ ዝዘርኦ ሥርናይ መሪጹ ዘይኮነስ “እግዚአብሔር ኣይበልዖን እዩ” ኢሉ ብንዕቀት ክርዳድ ዝበዝኆ ረስሓት ዝተሓወሶ መሥዋዕቲ ኣቕረበ። እግዚአብሔር ንጽሕና ልቢ ስለ ዝርኢ፡ ንመሥዋዕቲ ኣቤል ባህ ኢሉዎ ክቕበል ከሎ፡ ብቃኤል ስለ ዘይተሓጐሰ ግን መሥዋዕቱ ኣይተቐበለሉን። ቃኤል፡ ገጹ ጸሎሎ ክሳብ ዝኽደን ኣዝዩ ጐሃየ። ኣብ ልዕሊ ኃዉ ኣቤል’ውን ክቱር ጽልኢ ኣኅደረ። እግዚአብሔር ግና ክጠፍእ ስለ ዘይደለዮ ጸዊዑ “ንምንታይ ገጽካ ጸሊሙ ጽቡቕ እንተትገብር ከም ኃውኻ ኣቤል ገጽካ ምበርሀ ነይሩ፣ ኃጢኣት ትስዕበካ ኣላ’ሞ መንገዲ ኣይትሃባ” ኢሉ መዓዶ። ቃኤል ግና ተመኺሩ ዝምለስ ስለ ዘይነበረ፡ ኣብ ክንዲ ብቅኑዕ ልቦና ኣምላኸይ እወ ጽቡቕ ኣይሠራሕኩን፡ ድኅሪ ሕጂ እንታይ ክገብር ይግብኣኒ፧ ዝብል እቲ ናቱ ቁጥዐ መመሊሱ ገደደ።
ብድኅር’ዚ ቃኤል እናኃዘነ ክኸይድ ከሎ ሰይጣን ኣብ መንገዲ ረኸቦ እሞ ፈታዊ መሲሉ “ቃኤል ስለምንታይ ትኃዝን፧” በሎ። ቃኤል ድማ ኵሉ ዘጋጠሞ ነገሮ። ሰይጣን ድማ “ንኃውኻ ቅተሎ። ብዽኅር’ዚ ዋላ ንኽልቲአን ኣንስትኻ ትገብረን” ብምባል ክፉእ ምኽሪ መኸሮ። ኣብቲ ጊዜ’ቲ ሞት ይፍለጥ ስለዘይነበረ ብግብሪ ምቕታል ከምዝከኣል ኣርኣዮ። ቃኤል ድማ ከምዚ ኸኣ ይከኣል እምበኣር እዩ ኢሉ ምስ ሓሳብ ሰይጣን ተሰማምዐ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ንኃው ኣቤል ጸዊዑ ናብ በረኻ ንኪድ ንዛወር በሎ። ድኅሪ ዙረት ጠምዮም ኮፍ ኢሎም በልዑ። ድኅሪ ምብልዖም ማይ ንኽሰትዩ ብሓንሳብ ናብ ሩባ ወረዱ። ንኸምስል ብመጀመርታ ቃየል ሰትዩ ብድኅሪኡ ንኣቤል ‘ስተይ’ በሎ። ኣቤል ድማ ንኽሰትይ ድንን ምስ በለ ቃኤል ዓቢይ እምኒ ኣልዒሉ ብምህራም ንኃዉ ኣቤል ቀተሎ። ሞት ናይ ደቂ ሰባት መጀመርያ ዝተራእየ ቃኤል ንኣቤል ድኅሪ ምቕታሉ እዩ።
በዚ ጊዜ’ዚ እግዚአብሔር “ቃኤል ቃኤል ኃውኻ ኣቤል ኣበይ ኣሎ፧” በሎ። ቃኤል ግና ብትዕቢት “ኣነ እንታይ ይፈልጥ ናይ ኃወይ ኣቤል ሓላዊ ድየ፧” ክብል መለሰ። እግዚአብሔር ድማ ኣብ ምሉእ ዘመንካ ፈራሕ፡ ሰምባድን ድሁልን ኩን፣ በዚ ዝፈጸምካዮ ኃጢኣት “ርጉም ኩን” ኢሉ ረገሞ። ቃኤል፡ ስለ ዝተጨነቐ ካብ እግዚአብሔር ክሃድም ኢሉ ካብ ደብረ ቅዱስ ወፂኡ ናብ ምድረ ፋይድ ከደ። ‘ፋይድ’ ማለት ምድሪ ፍርሕን ስምባደን ቦታ ውርደትን መርገምን ማለት እዩ። ቃኤል ድማ ኣብዚ ቦታ’ዚ ሰምባድን ባህራርን ኮይኑ ተቐመጠ።
ፍቁራት ሕፃናት፡ ከም ቃኤል ቀናኣትን ርጉማትን ዘይኮነስ፣ እግዚአብሔር ከም ኣቤል ለዋሃት ስለዝፈቱ ለዋሃት ኽንከውን ኣዴና ቕድስት ቤተ ክርስቲያን ትምህረናን ትመኽረናን።
መወከሲ፥ ዘፍ. 3፡16፣ ዘፍ. 4፡17፣ ዘፍ. 5፡4፣ ኩፋሌ 5፣ ትርጓሜ ኦሪት ዘፍጥረት
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ንሶም ብተወሳኺ ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ኢትዮጵያ ንመራሕቲ ተቃወምቲ ፓርታት ትኣስር ኣላ ንዝብል እውን ህልዊ ኩነታት ዘንፀባርቕ ኣይኮነን ኢሎም ኣለው።
ቅድሚ ክልተ መዓልታት ዝተኣሰሩ ኣቦ መንበርን መስራቲን ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞን ምኽትል ኣቦ መንበር መድረኽን ዶ/ር መረራ ጉዲና ኣብ ምንታይ ኩነታት ከምዘለው መንግስቲ መብርሂ ኣይተዋህበን።
ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ብዛዕባ ማእሰርቲ ዶ/ር መረራ ጉዲና ከምዚ ክብሉ ገሊፆም።
“ማእሰርቲ ዶ/ር መረራ ጉዲና ምስ ናይ ህፁፅ ጊዜ ኣዋጅ ዝተተሓሕዘ እዩ።ኣብቲ ኣዋጅ ኣሸበርቲ ተባሂሎም ምስዝተመደቡ ውድባት ምርኻብን ምእላምን ዝኽልክል ዓንቀፅ ኣሎ።ነዚ ስለዝጥሓሱ ተኣሲሮም።ዝርዝር ሓበሬታ ግን ካብ ኣካላት ሕግን ኮማንድ ፖስትን ቀስ ብቐስ ምርካብ ይክኣል እዩ።”
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተአወጀ ናይ ህፁፅ ግዜ ኣዋጅ ኣብ ግብሪ ካብ ዝውዕል ዲፕሎማሰኛታት ካብ ኣዲስ ኣበባ 40 ኪሎ ሜትር ርሒቖም ብዘይፍቓድ ንከይጉዓዙ ዝኽልክል እገዳ ተላዒሉ’ሎ።
ካልኦት እገዳታት እውን ቀስ ብቐስ ክልዓሉ እንተኾይኖም ዝተሓተቱ ዶ/ር ነገሪ ዝተወሰኑ ክፋላት እቲ ኣዋጅ ተራ ብተራ ካብ ምልዓል ኩነታት እንተድኣ ተመሓይሾም መንግስቲ ነቲ ኣዋጅ ምሉእ ብምሉእ ከልዕሎ ይኽእል እዩ ኢሎም።እቲ ኮማንድ ፖስት ኣብ ውሽጢ መዓልታት ወይ ሰሙናት ኣብዚ ጉዳይ እዚ ሓበሬታ ክህብ ከምዝኽእል እውን ወሲኾም ገሊፆም ኣለው።
ዶ/ር ነገሪ ኩነታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ምምሕያሹ ብምግላፅ ገለ ሃገራት ናብ ኢትዮጵያ ክጉዓዙ ንዝድለዩ ዜጋታተን ዘውፅእኦ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ የልዕላ ምህላወን ንናይ ጀርመን፣ስፐይንን ብሪታኒያን ከም ኣብነት ብምጥቓስ ኣሜሪካ ሓዊሱ ካልኦት ሃገራት ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ናይ ምርዳእ ስራሓት ይሰርሓሉ ከምዘሎ’ውን ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ንግዲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ዩናይትድ ስቴትስ ምስ መሻርኽታ ኣብ ኣፍሪካ ኢንቨስትመት ንምሕያል ኣስታት 33 ቢሊዮን ዶላር ንምምዳብ ቃል ምእታወን ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣፍሊጦም።እቲ ገንዘብ ኣብ ንፁህ ፅዓት፣ኣብ ምምሕያሽ መሰረተ ልማዓት፣ ፋይናንሳዊ ትካላትን ካልኦት ዘፈራትን ክውዕል እዩ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ዋዕላ ካልኦት ትልምታት እውን ዕላዊ ገይራ’ላ።ሓደ ካብኦም ናይ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ተበግሶ ፋይናንስ ንፁህ ኢነርጂ ብዝብል ዝፍለጥ መደብ ናብ ንፁህ ኢነርጂ ይሰጋገራ ንዘለዋ ሃገራት ኣፍሪካ ንምሕጋዝ ተወሳኺ 10 ሚሊዮን ዶላር ከምእትምድብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ዕላዊ ገይሮም ኣለው።
እታ ኣህጉር ሰፊሕ ስግኣታት ፀጥታ የጋጥማ ኣብዘሎ እዋን ሓደ ሸቶ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ መንጎ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ስትራተጂያዊ ርክብ ምፍጣር እዩ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
በዓል ደርቢ ህንጻ ሽግ ማለት "ቶርች ታወር" ዝተባህለ ሓደ ካብ ዓለምና ዝነውሐ መንበሪ ህንጻ ዱባይ ትማሊ ባርዕ ሓዊ ኣጋጢሙዎ።
እቲ ካብ መበል 65 ደርቢ ዝተበገሰ ባርዕ: ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ዘጋጠመ ክኸውን እንከሎ: ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰዓት ግን ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ሓደጋ ከየውረደ ኣብ ቁጽጽር ከምዝኣተወ ሰበ ስልጣን መጥፋእቲ ሓዊ ዱባይ ገሊጾም።
ብመሰረት ሓበሬታ መጥፋእቲ ሓዊ ዱባይ፡ ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ፡ እቲ ባርዕ ድሕሪ ምጅማሩ ኣርባዕተ ደቒቕ ኣብቲ ቦታ ተረኺቦም ነበርቲ ኣብ ምውጻእን ባርዕ ኣብ ምጥፋእን ከምዝተሳተፉ ብተወሳኺ ገሊጾም።
ሓላፊ ፖሊስ ዱባይ መጀር ጀነራል ዓብዱላህ ከሊፋ ኣል ማሪ: "ብዘይኾነ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዝወረድ ጉድኣት ነቲ ባርዕ ክንቆጻጸሮ ምኽኣልና ንኣምላኽ ነመስግን" ኢሉ። ንሱ ብተወሳኺ ብናይ ኩላትና ምትሕብባር: ነበርቲ ናብ ካልእ ህንጻ ተሰጋጊሮም ክብል ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቡ።
እዚ "ዘ ቶርች" ተባሂሉ ዝጽዋዕ ህንጻ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ንካልኣይ ግዜኡዩ ሓደጋ ባርዕ ዘጋጥሞ ዘሎ።


text:
ሰራሕተኛታት ኣድሕን ህይወት ሎማዕንቲ ረቡዕ እውን ኣለሽኦም ቀፂሎም ውዒሎም ኣለው።ኣካይዳ ማዕበል እቲ ማይ ግን ነቲ ኣለሻ ኣተሓላሊኹዎ’ሎ።ትማሊ ሓሙስ 20 ዝኾኑ ሬሳታት ኣብታ ዝዓነወት ጀልባ ተረኺቦም ኣለው።
ኣዛዚ ጉጅለ ኣለሻ ዝኾኑ ጂዮቫኒ ደ ሊዮናርዶ ከምዚ ይብሉ ትማሊ ሰለስተ ግዜ ናብቲ ማይ ብምእታው 18 ሬሳታት ረኺብና ኢሎም። ብዝርዝር እንትገልፁ ‘’እቶም 10 ካብታ መርከብ ቁሩብ ርሕቕ ኢሉ ኣብ ትሕቲ ባሕሪ፣እቶም ሸሞንተ ድማ ኣብ ውሽጢ እታ መርከብ እዮም ተረኺቦም።’’ክብሉ።
እታ ጀልባ ድሕሪ ምጥልቓ እንተወሓደ 130 ሰባት ሞይቶም ካልኦት 200 ድማ ዛጊድ ሃለዋቶም ኣይተፈልጠን።
መንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ጣሊያን /ANSA/ እታ መብዛሕቲኦም ኤርትራዊያንን ሱማሊያዊያንን ደለይቲ ዕቑባ ዝፅነዓነት ጀልባ ትማሊ ሓሙስ ናይ ርድኡና ምልክት ንምሃብ ኮበርታ ንምንዳድ ብምፍታኖም ብሓዊ ተባሪዓ እያ ዝጠለቐት።
ቅድሚ ማዕልታት ኣብ ወሰን ባሕሪ ሲሲሊ ጀልባ ጠሊቓ ክሕምሱ ዝፈተኑ 13 ስደተኛታት ድሕሪ ምጥላቖም እዚ ትማሊ ዝበፅሐ ሓደጋ ኣብ ጣሊያን እቲ ዝኸፍአ ናይ ስደተኛታት ዘሕዝን ፍፃመ እዩ።
ጉጅለታት ኣድሕን 500 ዝግመቱ ሰባት ዝፀዓነት ጀልባ ድሕሪ ምጥላቓ ን155 ሰባት ኣድሒኖም ኣለው።ካብቶም ዝደሓኑ በዘይካ ሓደ ቱኑዚያዊ ኩሎም ኤርትራዊያን እዮም።
ኣብ ናይ ጣሊያ ከተማ ኣሲሲ ዑደት ዝፍፅሙ ዘለው ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ካቲሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፍራንሲስ ዓርቢ’’ናይ ንብዓት ዕለት’’ ኢሎምዎ ኣለው።ኣብ ጣሊያን ባንዴር ኣብ ፍርቂ ክትምብልበ ውዒላ፤ኣብያተ ትምህቲ ንቶም ግዳያት ንምዝካ ናይ ሓደ ድቒቓ ናይ ሕሊና ፀሎት ገይረን።
ካብ ናብ ጣሊያን ናብ ኣፍሪካ ዝቐረበት ደሴት ላምፐዱሳ ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ናብ ሕብረት ኣውሮፓ ንምእታው ዝጥቀሙላ እያ።
እታ ጀልባ ካብ ሊብያ ከምዝተልዓለት ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ኣፍሊጡ’ሎ።
ላዕለዋይ ኮሚሽነር እቲ ትካል ኣንቶኒዮ ጉተርስ ኣብ ልዕሊ ኣስገርቲ ስጉምቲ ንኽውሰድን ንስደተኛታት ዝበለፀ ሓለዋ ንኽግበረሎምን ፀዊዖም ኣለው።
ናይ ዝሞቱ ስደተኛታት ቁፅሪ ዝምዝግብ Fortress Europe ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ካብ 1994 ኣ/ፈ ጀሚሩ ናብ ሲሲሊ ኣብ ዘሕልፍ ማይ መብዛሕቲኦም ኣፍሪካዊያን ዝኾኑ ልዕሊ 6,000 ሓተቲ ዕቑባ ምማቶም ይገልፅ።


text:
Radio Erena: 11 December 2017
10 ታሕሳስ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ትማሊ ሰንበት ብደረጃ ዓለም ተዘኪሩ።
ብደረጃ ዓለም ኣብ ፓሪስ ተዘኪሩ ዝወዓለ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ነቲ ኣብ 1948 ንዝተኸተመ ውዕላት ኣህጉራዊ ሰብኣዊ መሰላት ብምትሕሳስብ፣ እቲ ቅድሚ 69 ዓመት ዝተኸተመ ውዕላት ገና ብብዙሓት ሃገራት ከምዘይተተግበረ ኣገንዚቡ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንትዮንዮ ጉተረስ፣ ብምኽንያት እዛ ዕለት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሰብኣዊ መሰላት ሓደ ካብ ኣውራ መሕእውራት ንምምስራት እቲ ኣህጉራዊ ውድብ ምዃኑ ጠቒሱ።
ውዕላት ሰብኣዊ መሰላት ንዝፍጸሙ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ደው ከብሎ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ንዝበዝሑ ህዝብታት ዓለም ግና ዝያዳ ሓርነትን ናጽነትን ከስተማቕሩ ከም መሳርሒ የገልግል ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ሓፈሻዊ ውዕላት ሰብኣዊ መሰላት ብልዕሊ 500 ቋንቋታት ተተርጕሙ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ነቲ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝኸተማሉ ሓፈሻዊ ውዕላት ሰብኣዊ መሰላት ከምዘየኽብራ ይውቐሳ።
ኤርትራ ብጉዳይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ምጽራይ ዝካየደለን ካብ ዘሎ ሃገራት ሓንቲ ኮይና፣ ነዚ ከጻሪ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ኮሚሽን ኣብ ኤርትራ ከበድቲ ምግህስ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘለዉ ብምድምዳም፣ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ከይህሉ’ውን ምጽራይ ክካየድ እማመ ምቕራቡ ኣይርሳዕን።
ኣብ ኣስመራ ብዝርከብ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት ሃገራትን፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ዓመታዊ’ዩ ዝኽበር።
እንተኾነ እዚ ንመሰላት ናጽነትን ሓርነትን ዜጋታት ኣዝዩ ወሳኒ ዝኾነ ጉዳይ ዝኽሪ ኣህጉራዊ ሰብኣዊ መሰላት ብመንግስቲ ኤርትራ ቆላሕታ ክወሃቦ ኣይረአን።
=======================


text:
ፓርላማ ብሪታኒያ ንጉዳይ ፍልሰት ኤርትራዊያንን ንከይዲ ምርጫ ኢትዮጵያን ከም ዝዘተየሉ ካብ መርበብ ሓበሬታ ፓርላማ ብሪታኒያ ዝተረኸበ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ፓርላማ ንጉዳይ ኤርትራ ዝዘተየሉ 19 ጥሪ 2007 ዓ/ም እንትኸውን ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰላት መርማሪታ ፍሉይቲ ልኡኽ ሺላ ኪታሩት ነቲ ፓርላማ መደረ ቅድሚ ምስምዐን እዩ።
ኣብ ምዕራብ ኣውሮፓ ኣብ ፈለማ ዓሰርተ ኣዋርሕ ዝሓለፈ ዓመት ኣውሮፓዊያን ቁፅሪ ኤርትራዊያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዕቑባ ብሰለስተ ዕፅፊ ከምዝወሰኸ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ይገልፅ።
ሰበስልጣን ብሪታኒያ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናብ ኤርትራ ብምጉዓዝ ብዛዕባ ጠንቂ ፍልሰትን ስደትን ምስ ሰበስልጣን ተዘራሪቦ ኣለው።ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ 18 ኣዋርሕ ገደብ ከምዝግበረሉ ንብሪታናዊያን ልኡኽ ኣረጋጊፆምሎም ኣለው።
ንጉዳይ ኢትዮጵያ ብዝምልከት እውን ኣብ ወርሒ ግንቦት ብዛዕባ ዝካየድ ከይዲ ምርጫ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ነፃነት መራኸቢ ብዙሃንን ኣተሓሕዛ ተቓወምቲ ውድባትን ዝኸፍአ ምዃኑ ገሊፆም ኣለው።ጋዜጠኛታትን ተቓወምትን ዝበፅሖም ምንክልባትን ምጥሓስ መሰላትን ኣባላት ፓርላማ ብሪታኒያ ተዘራሪቦምሉ ኣለው።ኣብ ኢትዮጵያ እውን ተመሳሳሊ ዑድተ ንምፍፃም መደብ ከምዘሎ ተገሊፁ’ሎ።


text:
ኣብ ፕረዚደንታዊ ቤት ፅሕፈት (ዋይት ሃውስ) ኮይኖም መግለፂ ሎሚ ዝሃቡ እቶም መራሒ ኣሜሪካ፣ኣብ ልዕሊ‘ቶም ንወሽመጥ ፀሊም ባሕሪ ኣብ ምጉባጥ ተሳትፎ ኣለዎም ዝተባሃሉ ሩስያዊያን ማዕቀብ ኣንቢረ‘ለኹ ኢሎም።
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ 21 ሩስያዊያን ሰበ-ስልጣን ምስ ኡክረይን ብዝተኣሳሰረ መንገዲ ማዕቀብ ከምዘንበረት ዝዝከር‘ዩ።
እዚ ማዕቀብ‘ዚ፣ናብ ቁጠባ ሩስያ ኣነፃፂሩ ክትግበር ይኽእል‘ዩ ኢሎም‘ለው ፕረዚደንት ኦባማ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ብጠንቂ ሩስያ ናብ ወሽመጥ ክሪምያ ዝፈፀመቶ ገስጋስ፣ ኣውሮዻዊ ሕብረት ተወሳኺ ማዕቀብ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ንምትግባር ይቀራረብ‘ሎ።
መራሒት ጀርመን ኣንጌላ መርክል ሎሚ ንኣባላት ፓርላማ ሃገረን ኣብ ዘስመዐኦ መግለፂ፣እቲ ሕብረት ኩነታት እንተንቆልቊሉ ቁጠባዊ ማዕቀብ ዝሓውስ ሳልሳይ ብርኪ ማዕቀብ ንምትግባር ቅሩብ‘ዩ ኢለን።
ኣብ ክሪምያ ወራር ንክፍፀም ተራ ነይርዎም ኣብ ልዕሊ ተባሂሎም ዝተጠቅሱ ሰበ-ስልጣን ሩስያ ናይ መገሻን ምድስካል ገንዘብን ከምዝተተግበረ እቲ ዜና ይጠቅስ።
ሞስኮ ንክሪምያ ኣካል ሩስያ ዝገብር ውዕል ምስ ከባቢያዊ ሰበ-ስልጣን ከምዝተፈራረመት ዝዝከር‘ዩ።መብዛሕተኦም ተዛረብቲ ሩስያኛ ዝኾኑ ደቂ ክሪምያ ብዓብላሊ ድምፂ ካብ ኡክረይን ተነፂሎም ምስ ሩስያ ንክኾኑ ብረፈረንደም ከምዝወሰኑ‘ውን ተገሊፁ‘ዩ።


text:
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ Eritrean Orthodox Tewahdo
ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ቤተክርስትያን Medhanie Alem kerk
ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ Amstelveen-Amstelland ሆላንድ።
12-ግንቦት-2009 ዓ.ም.ግ.
20-mei-2017
ደ/ሰ/መ /ኣ/ኣ2009-21
ትብጻሕ ናብ ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌን - ኣምስተልላንድ ጉዳይ፥ ኣኼባ ብዝዕባ ተራድኦ መፋነዊ ሬሳ ኣብ ቤተ ክርስትያን ደብረሰላም መድሓኔዓለም ኣምስተልፌን - ኣምስተልላንድ
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ኣሜን።
ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔዓለም፥
ነቲ ብኣኼባ ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ ፡ ዝተወሰነ ምቛም ተራድኦ መፋነዊ ሬሳ፡ ንድፊ ነዲፋ ምእንቲ ከተቕርብ፡ 3 ዝኣባላታ ሽማግለ ከም ዝተመዘዘት፡ ዝዝከር ኢዩ። ምስ ምድላዋት፡ንምርካብ ሓላፍነት ዝተተሓሓዘ ጽዑቕ ስራሓት፣ ኣኼባታትን፡ ስዒቡ ዝተረጋገጸ ውሳኔን ናይ ምርካብ ሓላፍነትን፡ ናይ እታ ቀዳመይቲ ሽማግለ፥ እዚ ጉዳይ ተራድኦ ንጊዜኡ ተንጠልጢሉ መዓልቱ ክጽበ ዝጸንሐ ምዃኑ፡ ዝፍለጥ ኢዩ። ሳላ ተሞክሮን ሓያል ጻዕሪን እታ ቅድሜና ዝነበረት ሰበኻ ጉባኤ፡ እዛ ሓዳስ ሰበኻ ጉባኤ ካብኣ፡ ጽቡቕ ውርሻታት ካብ ወረሰት፥ እዛ ሓዳሽ ሽማግለ’ውን ሕጂ፡ ምሉእ ሓላፍነት ወሲዳ ስራሓ ምስልሳል ካብ ጀመረት፡ እነሆ እቲ ንነዊሕ ጊዜ ክትጽበዩዎ ዝጸናሕኩም ዕላማ፡ ብተግባር ንምርግጋጹ ምሳኹም ተበጊሳትሉ ኣላ።
ስለዝኾነ፡ ሰበኻ ጉባኤ፡ ኣብ ዝሓለፈ 10ይ ኣኼባኣ፡ እነሆ ኣኼባ ናይ ኣባላት መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ ክግበር ንዕለት 4 ሰነ 2017 (ሰንበት መዓልቲ) መዲባ፡ ጻውዒት ትገብር ኣላ። ኩሉኹም ኣባላት ኣብ’ዚ ኣኼባ ክትርከቡ እሞ፡ ነቲ ንድፊ ሓሳባትኩም ክትህቡሉን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ነቲ ንድፊ ተኻቲዕና፡ ዝውሰኽ ተወሲኹዎ፣ ዝንከ ተነኪዩዎ፡ ብደሞክራሲያዊ ኣገባብ ክውሰን ክንገብር፡ ምስ ምሉእ እምነት ኣምላኽ ብሰላም የራኽበና ንብል።
እዚ ቅዱስ ዕላማ እዚ፡ ኣብ ዘሎናዮ ናይ ስደት ቦታ ከጋጥም ዝጸንሐ ጸገም ንምፍታሕ ዝዓለመ ኰይኑ፡ ብፍላይ ኣንዳበዛሕና ኣብ ዝኸድናሉ ጊዜ፡ ምቛሙ፡ ይጽንሓለይ ዘይበሃል ዕማም ምዃኑ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ስዉር ክዀኖ ኣይክእልን ኢዩ። ኩልና ኤርትራውያን ምስ እምነትናን ባህልናን ዝተተሓሓዘን፡ ምስ እታ ዘይጸገብናያን ዘይትጽገብን ሃገርና፡ ዝተቘራነየን ፍቕሪ፡ ናብ እቲ ዕትብትና ዝተቐብረሉ ተመሊስና፡ ሓመድ ኣዳም ክንለብስ ዘይብል የብልናን። እዚ እተ ሓቂ ካብ ኮነ፡ ብሓባር ንናይ ሓባር ጠቕሚ ምስራሕ፥ ንቀጻልነቱ ባዕልኻ፡ ምስ ኣሕዋትካን ኣሓትካን ምጽዓርን፡ እተ ሓደን እንኮን መፍትሒ ምዃኑ ዘከራኽር ነጥቢ ኣይኮነን።
ነዚ ብድሆ እዚ ክንገጥሞ እንኽእል፡ ተጋራሪህካ ብቕንዕናን ትግሃትን ብምስራሕ፡ እንተዘይኮይኑ ትጓራሪሕካ ወይ ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ ኣብ ርእስኻ ጸዊርካ ኣይኮነን እሞ፡ ንሕና ምእመናን ኢና፥ ክንዲ ፍረ ኣድሪ ኣምነት ኣብ ኣምልኽና ኣንድሕር ኣሕዲርና፥ ነፍሲወከፍና ከኣ ንምትእምማን ኣንድሕር ከም ሳንጣ ተሓንጊጥናያ ብጽቡቕ ልቢ ወፊርና፡ ኩሉ ዝሓሰብናዮ ከም ዝሰምረልና ፍጹም ጥርጥር ዝበሃል የለን። ጌጋ እንተተገብረ፡ ቀልጢፍና ስምዒታዊ ብዝዀነ ኣገባብ ክንፈትሖ ክንህንደድ የብልናን። እቲ ቀንዲ ልቦና፡ ዓቕሊ ጌርካ ነቲ ጌጋ ተኣሪሙ ከመይ ንቕድሚት ከም እትግስግስ፡ ርእስና ምስ እነስርሖ ጥራሕ ኢዩ። ኣብ እንነብረሉ ኣከባቢ ዝውሰድ ኣገባብ ኣፈታትሓ ግድል ከም’ዚ ኢዩ። ጽቡቕ ልቢ ዓዲሉ ከም እቲ ኣብ ውዳሴማርያም ናይ ሰኑይ ዝነግረና “ ሓጥያት ኣብ ዝበዝሓሉ፡ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ይብዝሕ” ኢዩ’ሞ፡ ጸጋ መንፈስ ቅዱሱ ኣብዚሑ ርሕሩሕ ኣምላኽና ይሓግዘና።
ስለ እዚ
ታረቀ ትኳቦ (ጸሓፊ)
ሰበኻ ጉባኤ ደብረ ሰላም መድሓኔዓለም
Email:
debreselammedhaniealem@gmail.com
Amstelveenseweg-965
1081JG Amsterdam
Nederland


text:
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ኣሜሪካ ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝመውት ሰብ 100 ሺሕ ክበጽሕ ይኽእል`ዩ ኢሉ።
ካብ 75 ሺሕ ክሳብ 100 ሽሕ ዝኸውን ሰብ ክንስእን ንኽእል ኢና-ዘሕዝን`ዩ ዝበለ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝሓለፈ ሰሙን ግን ክሳብ 70 ሺሕ ክንበጽሕ ንኽእል ኢና እዩ ኢሉ ኔሩ።
ኣሜሪካ ብመልከፍቲ ቫይረስ ኮሮና ንዓለም- ትመርሕ ኣላ- ልዕሊ ሓደ ሚልየን ሰባት ተታሒዞም- ዝሞቱ ድማ 68 ሺሕ በጺሖም ኣለዉ።
ብዛዕባ ምኽፋት ኣብያተ ንግዲ ዝምልከት፥ ክሳብ ጽባሕ ሰሉስ ልዕሊ ፍርቂ ክፍለ-ግዝኣታት ብዝተወሰነ ደረጃ ክኸፍታ`የን።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፒዮ፥ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ ላቦራቶሪ ሁሃን ቻይና ከምዝተበገሰ ብዙሕ መረዳእታ ኣሎ ኢሉ። እቲ ቫይረስ ኮነ ተባሂሉ ድዩ ወይስ ሃንደበት ተዘርጊሑ ብዛዕባ ዝብል ግን ኣይተዛረበን።
ሰበ-ስልጣን ስለያ ኣሜሪካ ፥ እቲ ቫይረስ ኣብ ላቦራቶሪ ቻይና ዝተፈጥረ ድዩ ወይስ ካብ ኣራዊት ዝመጸ ዝብል የጻርዩ ከምዘለዉ ዝሓለፈ ሰሙን ሓቢሮም ኔሮም`ዮም።
ሚንስትር ማይክ ፖምፒዮ ናይ ኣሜሪካ ኮነ ናይ ዓለም ሳይንቲስታት ነቲ ላቦራቶሪ ክበጽሑ ቻይና ኣየፍቀደትን ከምኡ`ውን ናይቲ ናይ መጀምርያ ቫይረስ ኣሰር ክህቡና ኣይክእሉን ይብል ።


text:
እቲ ብስም ማሕበር መንእሰያት ዝፍለጥ http://www.ypfdj.com/ ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም፡፡
ዓመታዊ ብዓል ማርያም ደዓሪት ቀዳም ዕለት 22 ግንቦት 2010ዓም ኣብ ከተማ ጀኔቭ ስዊስ ክንገድ ስለ ዝኾነ ንኹልኽን/ም ብኽብሪ ንዕድም።
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ኣቶኩሮ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ናብ’ቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ማሕበረ-ሰብ ኢርትራ ብሓፈሻ ዝጠመተ ኮይኑ፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ሰብኣዊ መሰላቶምን ናጽነቶም ተሓልይሎም ኣብ ፍትሒ ዝነገሶ ዓደታት ዝቕመጡ፡ ወዲ ሰብ ክሳብ ክንደይ ክቡር ምኻኑ ኣብ መዓልታዊ ሂወትም ዝዕዘቡ፡ ምሉእ መሰሎም ተሓልይሎም ምስ ደቀባት ናይተን ዝነብሩለን ሃገራት ተማዕራርዮም ዝነብሩ፡ ሕጊ፡ ፍትሒ፡ መሰል፡ ግቡእ፡ ዲሞክራሲ ዝብሉ ኣምራት ኣንታይ ምዃኖም ብግብሪ ዝምስክሩ ኤርትራውያን ዝዓለመ እዩ።
ኤህም ጨንፈር ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ሳልሳይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ብዓወት ብዕለት 5ተ ሓምለ 2008 ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣቃኒዑ።
ሰንበት ዕለት 11 ግንቦት 2008ዓም፣ ኣብ ከተማ ጀኔቭ፣ ስዊስ፣ ክበዓል ስለ ዝኾነ ንኹልኹም/ኽን ብኽብሪ ንዕድመኩም/ክን።


text:
Skip to content
“ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ከም ስነ ጽሑፍ ብቃል ይዝረቡን ይግለጹን ኢዮም። እዞም ካብ ኣፍ ዝወጹ ቃላትን ፍጻሜኦምን ኣገደስቲ መልክዓት ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ እዚኣቶም፡ ከምቲ ሓደ ጸራባይ ብጥበቡ ዕንጸይቲ ሰንጢቑ፡ ጸሪቡ ቀሪጹ ዘደንቕ ኪነ ጥበናዊ ቅርጺ ዘውጽእ፡ ሓደ ኪኢላ ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ እውን ብጥበብ ቃሉ፡ ኣብ ህዋሳት ደቂ ሰብ ሰሪጹ ብምእታው ሰማዕቲ ካብ ምምሳጥን ምድናቕን ሓሊፉ፡ ኣብ ክጭበጥ ዘይክኣል ረቂቕ ስምዒት ዘኽእል ተኽእሎ ኣለዎ።” እዚ ጽሑፍ እዚ ካብ “ሓፈሻዊ መምርሕን መለለይን ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ” (2002፤ 1) እትብል መጽሓፍ ናይ ደራሲ ኣስመሮም ገብረስላሴ ዝተወስደት ኢያ።
ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ዝበሃሉ ኣዝዮም ብዙሓት ዓይነታት ኮይኖም ከም እኒ ሕንቅልሕንቅሊተይ፡ ኣዝግነኒ፡ ምስላ፡ ያላኻ፡ ማሰን መልቀስን ካልኦትን ክዀኑ እንከለዉ፡ እዚ ጽሑፍ፡ ግን ብጽብብ ዝበለ ብምሓዝ፡ ነቲ ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ግጥሚ ዘተኰረ ጥራይ ኢዩ ኪኸውን ።
ህዝባዊ ግጥሚታትን ደርፊታትን(Public Folk Poems)
ዝበሃሉ ምስ እንምልከት፡ ናይ ህዝቢ ወይ እውን ናይ ሕብረተ ሰባት ግጥሚታትን ደርፊታትን እናተባህሉ ዝጽውዑ፡ ክፋል ናይቲ ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ግጥሚ ከም ዝዀኑ ብዙሓት ጸሓፍቲ ወይ እውን ደረስቲ ክሰማምዕሉ ተዓዚበ ኣለኹ። ሕጂ እውን ኣብነት ካብ መጽሓፍ ደራሲ ኣስመሮም ገብረስላሴ ክጠቅስ፡
“ህዝባዊ ግጥሚታትን ደርፊታትን ውሽጣዊ ህርመት ልቢ ደስታን ሓዘንን፡ ተስፋን ቅብጸትን፡ ህላዌን ሞትን፡ ፍቕርን ጽልእን፡ ትብዓትን ፍርሒን፡ ትዕግስቲን ቍጠዐን፡ ሓርነትን ባርነትን፡ ጅግንነት፡ ፍቕሪ ሃገር. . . ንደቂ ሰባት ዘንጸባርቑ ስነ ጥበብ ሓፋሽ ኢዮም።” ብምባል ኣስፊርዎ ኣሎ።
እዚ ኣፋዊ ግጥሚ ደርፊታት ኣዝዩ ሓጺርን ንጹር መልእኽቲ ዘለዎን እዩ። ገሊኡ ድማ ብሕጫጨን እስትሕቓርን ዝተመልአ ኮይኑ፡ እቲ ጥበባዊ ኣከናውና፡ ንሰማዒኡ ወይ እውን ንኣስተማቃሪኡ ኣብ ውሽጡ ገለ ጦብላሕታን ተመስጦን ብምግዳፍ ተዘካሪ ጥበብ ኢዩ።
[ጸሓይ ዕራርቦ፡ ‘ዛ ኢደይ ዋሊቦ
ሸት-ሸት! ናይ ኣጋምሸት ]
እዚ ኣዝዩ ሓጺር ኣፋዊ ግጥሚ ደርፊታት ምስቲ ሃይኩ ዝብሃል ጃፓናዊ ግጥሚ ኣዝዩ ዝመሳሰል ኢዩ። እዚ ከምዚታት ግጥሚ ብዙሕ ኣብነታት ምጥቃስ ይከኣል ኢዩ። ንኣብነት ኣብ ግዜ መርዓ ኣዋልድ ንመርዓዊ ክጸርፈኦ እንከለዋ ዝደርፈኦ ምስ እንርኢ፡
[ዘለምባየ ኣንታ ዘለምባየ
ጠለቃ ዘውጽእ ብልዛየ ]
እዚ ሓጺር ኣፋዊ ሕደማ ግጥሚ ምስ ዜማ ተደሚሩ ክስማዕ እንከሎ ግርም ስእለ ኣእምሮ ብምሓብ ክምስ ከብል ዝኽእል እዩ። ምኽንያቱ ምስ ጸታዊ ርክብ ዝተኣሳሰረን ናብኡ ዝኣመተን ኣባሃላ ብምኳኑ። ጎራዙት ዓዲ እናኽደርፋ፡ ኣጓብዝ ዓዲ ድማ ወትሩ እዝኖም ጸልዮም ምስ ሰምዑ ኢዮም። ዘዝደረፍኦ ከኣ ክትርጉምን ከስተማቝሩን ኣይጽገሙን።
ብዘይካ እዚ ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ዝግጠሙን ዝድረፉን ማእለያ ዘይብሎም ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ኣለዉ። ከም እኒ “ዓሮን ግራሮን” ኣደታት ንሓራስ ማርያም ገዓት ብምግዓት ምስ በልዓ ዝደርፈኦ ኢዩ። “ለሚን ለሚነይ’የ” ኣዋልድ ብዘይ ቀይዲ እናኸረራ ዘዚመኦ ኣብ ግዜ ምቕንጣት ይኹን ኣብ ዝተፈላለየ ባህላዊ በዓላት ሽዑ እናወሰኻ ግጥሚ ይጻወትኦ። “ጉማየ ጉማየ ላሎ” ፥ ምሕሸ ፡ ኹምብራዛ፡ ኰየ ዀየን ካልእን ምጥቃስ ይከኣል።
እዞም ዝተጠቕሱ ኣዝዮም ሓጸርቲ ኣፋዊ ግጥሚታት ኰይኖም፡ ናብቲ ማሰን መልቀስን ወይ እውን ናብቲ ኣውሎን ወዮን ክንርኢ ምስ እንፍትን፡ እዞም ቅዲታት እዚኣቶም ብኣገባብ ኣገጣጥምኦም ይኹን ኣሰራርዕኦም ምስዚ ዘመናዊ ግጥሚ ዝበሃል ኣዝዮም ዝመሳሰሉ ኰይኖም፡ ብርቀት ጥበባዊ ጽባቔኦም እውን ዝድነቝ ኢዮም። ገሊኦም እውን ኣስተቲካዊ ጽባቐ ዘማልኡ ኢዮም።
ንኣብነት ናይ ማሰኛ ተወልደ ማዓሾ ኣፋዊ ግጥሚ ምስ እንምልከት ዳርጋ ኩሎም ግጥሚታቱ ፍጹም ምድግጋም ናይ ቃላት ይኹን ናይ ሓሳባት ዘይብሎም፡ ኣብ ርእሲ ምኳኖም ኣብቲ ጥበባዊ ጽባቐ ግጥሚታቱ እውን ኣዝዩ ዑምቆት ዘለዎ ኮይኑ እጸንሓካ። ገለ ካብ ግጥሚታቱ፡
ኣብ ምንታይ ውዒለ’የ ተውሳኺተይ ቘልዓ
ይትረፍ ምዕሮ ዘይበልዓኹ እንቅዓ
መራጉዝ ማይ ጫዕዳ ኵላ ተጸዊዓ
እንዳ’ዝማች ዑቝቢት ኩላ ተጸዊዓ፡
ጨፍጨፉኒ ለሊሒጾም ጨዓ
ነቦይ ነገርክዎ ናተይ ወጽዓ
ረድኣኒ ደኣ ብተሎ ብሽዓ
ኣልማማ ኣትኺሉ ብጉሕጨዓ፡
ስገም ረኸብናያ ብጭልክዓ
ቀይሕ ጣፍ ረኸብናያ ብጽገኣ
ዓተርስ’ኳ ብዓንተቦ ጠፊኣ
ዝመጻ ፈሊጣ ተጸጊዓ፡
ምዕሮ ኣይተረኽበ ዋላ እንቅዓ
ሕጸ ዶ’ሞ ተረኽበ መርዓ
ኣደን ጓልን ሓቢረን ክነብዓ
ስደት ኰነ ሓሓንጊርካ ቘልዓ.
እዚ ኣፋዊ ግጥሚ፡ ገጣሚ ነቲ ዘጋጠመ ናይ ኣንበጣ ዕስለ ወራር ከመይ ከም ዝነበረ፡ ከም ንኡስ ኣንበጣ ኮይኑ ብውክልና ብምግጣም’ዩ ነቲ ኵነት ዝገልጾ።
ተወልደ መዓሾ ነዛ ኣፋዊት ግጥሚ ክገጥሙዋ እንከለዉ፡ ነቲ ዘጋጠመ ናይ ደርቂ ኵነታት ብሰንኪ ዕስለ ኣንበጣ፡ ንምግላጽ ኣብ ሓደ ቀብሪ ዝበልዋ እያ ኔራ። ዋላ’ኳ ኣብ ቀብሪ ዝቐርብ ኣፋዊ ግጥሚ መልቀስ ወይ እውን ወዮ ክኸውን እንተነበሮ፡ ማሰኛ ተወልደ መዓሾ ግን ነቲ ዝተሰምዖም ወይ እውን ነቲ ዝተመልከትዎ ነገር፡ ኣጋጣሚታት ኣብ ዝተረኽበሉ ወይ ህዝቢ ኣብ ዝተኣከበሉ ንምስማዕ ድሕር ይብሉ ከምዘይ ነበሩ ኢዩ ዝዝንተወሎም።
እዛ ግጥሚ እምበኣር፡ ሓደ ንእሽቶይ ወዲ ኣንበጣ፡ ምስ ተቐልቀለ፡ እቲ ሕብረተ ሰብ ድማ ብጨዓ ከም ዝጨፍጨፎ፡ ኣውያት እቲ ኣንበጣ ድማ፡ ኣቦታቱ ከም ዝሰምዕዎ ብምሕባር ካብ በዓል ከባቢ ጉሕጭዓ ጀሚሮም ንዅሉ ወረዳታት ተኸላ፡ መራጉዝ፡ ማይ ጫዕዳ፡ እንዳ’ዝማች ዑቚቢት፡ ደቂ ቦኽርን ካልእን ብኣልማማ ከም ዘጥፍእሞ ብዘይ መላስ ወረ ከም ዝበልዕዎ እቲ ኣንበጣ እናዘንተዎ እረኤ። ድሕሪ እዚ መርዓ ደርዓ ከም ዘየለ ብምሕባር፡ ነታ ዝኣኸለት ጐርዞን፡ ነታ ብርሃን ጓላ ክትርኢ ሃረር ትብል ዝነበረት ኣደን – ልበን ከም ዝተሰብረን ተተሓሒዘን ኣብ ቊጸማ ከም ዝኣተዋን የርኢ።
እዛ ስዒባ ቀሪባ ዘላ ምስ እንምልከት፡ ድማ ንመንብሮ ህይወት ናይቲ ዝነብርሉ ዝነበሩን ናይ ብቕድሚኦም ዝነበረ ናይ ወለዶም መንብሮን ብምዝማድ፡ ነቲ ሕሰም ዘዅረፎ ዓርኩ ክገጥመሉ እርአ፡
ኣባይ ኣባይ ወደ’ቦይ ዓጋሙ
ቅድሚ ርእሱ ዝሰየበ ጭሕሙ
በቦታትና ሓሊፉ ጠጥዕሙ
ናባና ገዲፎሞ ጸጸገሙ
ጸሊም ድሙ ግብሩ ከም ቀደሙ
ንሓንሰን ወይባን ተፈጠርካ ስሙ
ጨዓ ጭጎኖ ብኣኻ ባዲሙ
ወዲ ጸሊም ኣብጺሑ መርገሙ
ወዲ ጻዕዳ ኣብጺሑ መርገሙ
ከልቢ ኰንካ ናይቶም ዝተሸሙ
ናትካ ድኽነትስ እንከላይ ምስ ገልጠምጠሙ
ድኽነተይስ’ኳ ይድቅስ ኣርሚሙ
ጋቢ ማርያም ሳባ ተጐምጒሙ።
ኣብዛ ግጥሚ ዘሎ ኣወዳድቃ ቃላት ይኹኑ ዋሓዚ ሓሳባት፡ ስጡማት ብምኳኖም ኣፋዊ ግጥሚ ኢዩ ክትብሎ እውን ኣየድፍርን።
ብዘይካ እዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ፡ መልቀስ እውን ሓደ ካብ ክፋላት ግጥሚ ምኳኑ ምግንዛቡ የድሊ። ኣፋዊ ግጥሚ መልቀስ ወይ ድማ ወዮ፡ ዝበሃል ቀስቃሲ ወይ እውን ኣተካዚ ወይ እውን ኣሕዛኒ ፡ ነቲ ሓዘንን ምስትንታንን ዘጸናንዕ ሞጎሳዊ ኣገባብ ኣለቃቕሳ ክኸውን ይኽእል እዩ። ከም እኒ ንጉሰ እልፉ ( ወዲ እልፉ)፥ ሃንስ ዘሞ (ወዲ ዘሞ)ን ካልእን ከም ኣብነት ክጥቀሱ ይከኣሉ።
ማሰኛ ኣይተ ወልደድንግል፡ ንብላታ ስብሓት ሓይላት ዝበሃሉ ሽሞያ ከምዚ ኢሎም ከም ዘልቀስሎም ይፍለጥ።
ወዲ ኣቢብ ውድኻ ደርጨን
ዓይኒ መኳንንቲ ከም መረጸን
ክበጽሓኻ ማርያማት ሃጺጸን
ኣብ ማይ ድጋም ጸበለን በጽቡጸን
ተመለሳ እስትንፋስ ቀቢጸን
ሓዘናልካ ዓው ኣቢለን ድምጸን
ብኸያልካ ገንባረን ልሒጸን
ኣይከኣላን ምስ እዝጊ ተቓጺጸን።
ኣንታ ወዲ ሻኩር ወዲ ኣቢብ
እንዳ ንጉስ ደብተር እንክነብብ
ሽሕ መኰንን ክስምዖ ዝኸብብ
ይበዝሑኒ ቢሉ ዘይቓብብ
ሓደ ሰብኣይ ብዙሓት ዝሃብብ።
እንታ ወዲ ሻኩር ወዲ ትንሱእ
ብዙሓት ሓያላት ኢድ ዘንስእ
ኰብኲቡ ዘምጽኦም ከም መሓስእ።
ኣንታ ወዲ ቡላ ወዲ ሻኩር
ነፍጢ ቓዱ ብባሩድ ዝድከር
ላሜንታጕራይዶ ብወርቂ ዝዅርኵር
ወዮ ብዘይካኻ ኸዓ ዘይምከር
ጽባሕ ሓሙስ ንሓውዜን ኣይትብኰር።
ኣታ ወዲ ሻኩር ወዲ ቡላ
ኣብ እንዳቦ እንክግበር ዋዕላ
ዘይትኣክል ንስኻ ዘይብላ
ዓንዲ ማእከል ንኺለው ቓቤላ
ተቐዲሕካ ዘይትነጽፍ ዔላ።
እንታ ውዲ ገድሉ ወዲ ምሑር
ከም ኣንበሳ ዘለካ ሓራሕር
ይበዝሑኒ ቢሉ ዘየድሓርሕር
ከም እዝግና ዝቐትል ዝምሕር።
“ዝሓለፉ ቀዳሞት ወለድና፡ ሽሕ’ኳ ካብ መቃብር ተንሲኦም ክምለሱና እንተ ዘይክኣሉ ፡ እቲ ዝሓደጕልና ማለት፡ መልክዕና፡ ወዝና፡ ገጽና፡ መንነትና እንብሎ ባህሊ ፡ ኣባና በጺሑ ኪጠፍእን ኪሃስስን እንከሎ፡ “. . . ንሕና ትማሊ ከማኻትኩም ኔርና ኢና ፡ ንስኻትኩም ከኣ ጽባሕ ከማና ክትዀኑታ ኢኹም። ስለዚ እቲ ናዕና ስረስዐ ንገዛእ ርእሱ ረስዐ. . . ” እናበሉ ከም ዝነቐፉና ዝተፈልጠ ኢዩ።” ይብል መምህር ኣስረስ ተሰማ ኣብታ ብ 1992 “ድሃይ ባህልና” እትብል መጽሓፉ።
ኣብ ዚሓለፈ ዓመትን ኣብዚ ቅንያት እውን ንእኒ ማሰን መልቀስን ምስ ግጥሚ ክምደብ ኣይከኣልን ክብሉ ስለ ዝሰማዓኹ ኢየ ነዚ ክጽሕፍ ዝተቐሰብኩ እሞ፡ ማሰን መልቀስንስ ክፋል ናይ ስነ ግጥሚ ደኣ እምበር፡ ተነጺሉ ዝኸይድ ወይ ተነጺሉ በይኑ ዝፈረየ ወይ ዝበቆለስ ኣይኰነን።
ወድሓንኩም!
***
ተስፊት ኣብርሃም
የካቲት 2017
Like this:
Like Loading...
Related


text:
ወዲ ዕስራ ዓመት ኤርትራዊ ናትናኤል ተስፋጼን ትማሊ ተዓዋቲ ዙር ሩዋንዳ 2020ን ወናኒ ብጫ ማልያን ዝኸውን ዘሎ: ኣብቲ ሾሞንተ መድረኻት ዝነበሮ ዙር ሩዋንዳ ክዕወት ልዑል ትጽቢት ኣብ ልዕሊ ዝተነብረሉ ሩዋንዳዊ ሞይስ ሙገሻ 1 ደቒቕን 5 ካልኢት ፍልልይ ብምንጻፉ ከምዝኾነ ተፈሊጡ።
ናትናኤል ነቲ ዙር ሩዋንዳ ብሓፈሻ ብ 23:12:01 ክፍጽሞ ከሎ ሞይስ ሙገሻ ግንብ 23:13:06 ፈጺሙ። በዚ ድማ ናትናኤል ኣሰር ኤርትራዊ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣብ 2010 ከምኡ’ውን ኤርትራዊ መርሃዊ ቅዱስ ኣብ 2019 ስዒቡ ሳልሳይ ኤርትራዊ ንዙር ሩዋንዳ ብብቕዓት ዝፈጸመ ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ።
ናትናኤል ተስፋጽዮን ካብ ራብዓይ መድረኽ ኣትሒዙ ብጫ ማልያ ከየድፈረ ነቲ ትማሊ ዝተኻየደ ዛዛሚ ውድድር ተዛንዩ ከምዝፈጸመ ጋዜጣታት ሩዋንዳ ብተወሳኺ ሓቢረን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ዳዊት የማነ ናይ ዝበለጸ ቮላቲስታ ክብሩ ከየድፈረ ነቲ ውድድር ብሓያል ኒሕ ክፍጽሞ ምኽኣሉ ዓቢ ኣቓልቦ ክስሕብ ክኢሉ ኣሎ። ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ዳዊት የማነ ብተዛማዲ ክርአ ከሎ ተመክሮ ሒደት ፕሮፈሽናል ውድድር ዘለዎ ኮይኑ ነዚ ኣብ ፈላማይ ናይ ዙር ሩዋንዳ ሱታፌኡ ዘርኣዮ ብቕዓት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ናይ ቅጽበታዊ ውድድር ማለት ቮላት ጸብለልታ ሒዛ ክትዕወት ኣኽኢልዋ’ዩ። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ዝሓለፈ ቀዳም ነታ ናይ ጋንታ መሪሕነታ ከምዝተመንጠለት ይዝከር።


text:
Radio Erena: 22 June 2021
ኣብ ሱዳን ክትሃንጾ ዝመደበት መደበር ሓይሊ ባሕሪ መሰናኽል ዘጋጠማ ሩስያ፣ ካልእ ኣማራጺታት ንምንዳይ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ዝርከባ ሃገራት ትዘራረብ ኣላ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ምስ ጂቡቲ ዘተ ዘካየደት ሩስያ፣ ኣቐዲማ’ውን ምስ የመን ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ዘረኮረ ምይይጥ ምክያዱ ተሰሚዑ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ የመን፣ ኣሕመድ ቢን ዓዋድ ሙባረክ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ የመን፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ግንቦት፣ ኣብ ሩስያ፣ ከተማ ሶቺ ምስ ሩስያዊ መዘንኡ ሰርጌ ላቭሮቭ ብምርኻብ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት እታ ሃገርን ሩስያ ክትገብሮ እትኽእል ኣበርክቶን ተመያይጡ።
ምስ ሑቲን ምስቲ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመንን ርክባት ከምዘለዋ እትግለጽ ሩስያ፣ ኣብ ጉዳይ የመን ካብቲ ኣብ ሶርያን ካልኦት ሃገራት ወሽመጥን ዘለዋ ፖሊሲ ዝተፈልየ ምዃኑ’ዩ ዝጥቐስ።
ሩስያ፣ ኣብ እዋን ሕብረት ሶቬት፣ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪን ሃገራት ኣፍሪቃን ዝነበራ ጽልዋ ከተመልስ ከምእትድሊ ይግለጽ።
ኣብ ገማግም ሱዳን፣ መደበር ሓይሊ ባሕሪ ንምህናጽ፣ ኣብ 2017 ምስ ስርዓት በሺር ኣብ ስምምዕ እኳ እንተበጽሐት፣ ድሕሪ ውድቀት እቲ ስርዓት ናብ ሃገራት ምዕራብ ዛዝዩ ዝርከብ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ግና ነቲ ስምምዕ ዳግመ ግምት ክገብረሉ ምዃኑ ኣነጺሩ።
ሩስያ ነቲ ኣብ ሱዳን ክትሃንጾ ዝመደበት ወትሃደራዊ መዓስከር፣ ኣብ ካልኦት ሃገራት እቲ ዞባ ንምህናጹ ትሓስብ ከምዘላ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይእምቱ።
ብዛዕባ’ዚ ተኽእሎታት ንምፍታሽ ድማ ምስ መራሕቲ ሃገራት ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ትዝቲ ከምዘላ የረድኡ።
ሩስያ፣ ዛጊት ምስ ጂቡቲን የመንን ዘትያ እኳ እንተላ፣ ነታ ምስ ሃገራት ምዕራብ ምቅዳው ዘይብላ ኤርትራ’ውን ዓይና ኣውዲቓትላ ከምዘላ’ዩ ዝግለጽ።
====================


text:
መንግስቲ ነርወይ ኣብ 2013 ሒዝዎ ብዘሎ ዲፕሎማስያዊ መደባት፣ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኤምባሲ ንምኽፋት ክውጥን እንከሎ፣ ኣብ ኤርትራ ዝነበሮ ኤምባሲ ግና ክዕጾ ምውሳኑ ንመግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ብምጥቓስ ነርወይ ፖስት ኣረጋጊጹ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ነርወይ ኤስፐን ባርት ኤይድ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ረብሓታት ነርወይ ንምዕባይ ወጻኢታት ንምንካይን፣ በዚ መንጽር እዚ ኣብተን ብዙሕ ኣገዳስነት ዘየብለን ሃገራት ዝነበረ ኤምባሲታት ተዓጽዩ ኣብተን ብዝያዳ ዘርብሓ ሃገራት ክኽፈት ከምእተወሰነ የረድእ።
መንግስቲ ነርወይ ኣቐዲሙ ኣብ መጀመርያ 2012’ውን ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኤምባሲኡ ክዓጽዎ ምዃኑ ሓቢሩ እኳ እንተነበረ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ግና ከይዓጸዎ’ዩ ጸኒሑ።
ኣብዚ ናይ 2013 ሓድሽ መደብ ድማ ከም እንደገና ኤምባሲ ነርወይ ኣብ ኤርትራ ክዕጾ ምዃኑ ገሊጹ ኣሎ።
በንጻር እዚ ድማ፣ ኣብ ኬንያ ዘሎ ኤምባሲ ነርወይ ብዝያዳ ክዓብን ተወሳኺ መደባት ስራሕ ክወሃቦ ምዃኑን መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ነርወይ የመልክት።


text:
ሓድነት ንፍትሒን ዴሞክራሲን ኣንድነት ሎሚ ዝሃቦ መግለፂ ኣብ ዋኒናት መረፃ‘ዩ።ኣርእስቱ መረፃ ክባሃል ከሎ መማረፂ ከየስአንካ ክኾን ኣለዎ ዝብል‘ዩ።
ኣባል ኣመራርሓ‘ቲ ፓርቲ ኣቶ ኣስራት ጣሴ ”ከም‘ቲ ሕሉፋት፣ኢህወዴግ ንደገፍተይ ዝብሎም ጥራሕ ኣኻኺቡ መረፃ ዘካይደሎ መስርሕ ከብቅዕ ኣለዎ ኢልና ኢና ንኣምን።ኣብ ምዕዋት‘ዚ ብወገና ንኣባላትና ንክመርፁ ካብ ምምዝጋብ ሓሊፎም ተዓዘብቲ‘ቲ መስርሕ እውን ኮይኖም ብሙሉእ ንክሳተፉ ክነተባብዖም ኢና።ናይ ሎም-ዘበን መረፃ ካብ መጀመርትኡ ኣትሒዙ ዴሞክራሲያዊ ኮይኑ ንክዛዘም ክንሰርሕ ኢና። ህዝቢ ወናኒ ስልጣኑ ንክኸውን ወሳናይ‘ዩ ባሃልቲ ኢና” ኢሎም።
ኣቶ ግርማ ሰይፉ ኣባል ፓርላማን ምክትል ኣቦ-መንበር ኣንድነትን‘ዮም እቲ ፓርቲ ኣብ ናይ ሎም-ዘበን መረፃ ክሳተፍ ድዩ? ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ፣ ”ፈፃሚ ስራሕ ኣብ‘ቲ መረፃ ክንሳተፍ ኢና ዝብል ውሳነ ኣሕሊፉ‘ሎ። ዝሳተፍ ግና ኣብ ኢትዮዽያ ጥጡሕ ባይታ ንፓለቲካዊ ውድድር ኣሎ ኢሉ ስለዝተቀበለ ኣይኮነን።ከምእምነት ኣንድነት እቲ ዝተዓፀወ ፖለቲካዊን ናይ መረፃን ባይታ ምኽፋት ዝካኣል፣ህዝቢ ኢትዮዽያ ብሰላማዊ ኣገባብ ብዘካይዶ ምንቅስቃስ‘ዩ።መረፃ ድማ ሓደ ኣገባብ ቃልሲ‘ዩ” ኢሎም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ ኣንድነት ካብ 14 ክሳብ 20 ሕዳር፣ድምፂ ሚልዮናት ንሕልናዊ እሱራት ዝብል ተበግሶ ማሕበራዊ መራኸቢ ከምዘዳለወ ኣፍሊጡ።
ኣቶ ግርማ ሰይፉ፣ናይ ዝተኣሰሩ ሰባት ፎቶግራፍን መንነትን ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ክንዝርግሕ ኢና ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮዽያ፣ኣብ‘ታ ሃገር ፖለቲካዊን ናይ ሕልናን እሱር የለን’ዮም ዝብሉ።ጋዜጠኛታት መራሕቲ ኣንድነት መርተዖ ከቅርቡ ይኽእሉ እንተኾይኖም ተሓቲቶም ኣቶ ግርማ ክምልሱ ከለው፣ብዘይጥርጥር ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቁፀሩ ናይ ሕልፋ እሱራት ኣለው ኢሎም።
ኣንድነት ካብ ኣባልነት መድረኽ ቅድሚ ሸሞንተ ኣዋርሕ ንዓርሱ ከምዘግለለ ዝዝከር‘ዩ።


text:
ናይ ሓሶት ለቖታ !
ልቢ ወለድ ድርሰት
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
15 ግንቦት 2010
ቀዳማይ ክፋል
ኣብ’ዚ ናይ ሓሶት ለቖታ ዝብል ድርሰት ከስፍሮ ዝደለኹ መልእክቲ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰለስተ ወርሒታት ኣብ መርበብ ሓብሬታ ክጻሓፍ ዝጸንሐ፡ ጸይቕን፡ በታንን፡ ዘራጊ ሓድነት ዘይሓላፍነታዊ ዝዀነ ቢሂላት ብምጽራር ንምግላጽ እዩ።
ኣብ ሓንቲ ንእሽቶይ ቝሸት ንነዊሕ ዓመታት ብሰላም፡ ብምክብባር፡ ብሕግን ስርዓት ዝካየዱ ሓረስቶት ነበሩ። ኣብ’ቲ ዝዕማም ዘበለ ስርሓት ኣብ መንጎ ሽማግለን ዓበይቲ ዓድን፡ ኣመንቲ፡ መንእሰያት፡ ደቂ ኣንስትዮ ኩሉ ግዜ ብስምምዕን ብምርድዳእን ይፍጸም ነበረ። ኣብ መዓልታዊ ስርሓቶም ይኹን ፡ ውራይ ማሕርስ ፡ መርዖኦምን ደርዖኦም፡ ሓዘኖም ቀብሮም፡ ብምትሕግጋዝ ይፍጸም ብምንባሩ ሓደ’ኳ በዓል ገዛ ተባሂሉ ዝግዳዕ ወይ ከኣ ዝውጻዕን ኣይነበረን። ነዚ ኩሉ ዝገብር ከኣ ካብ ኩሎም ዝተዋጽአ ባይቶ ዓዲ ብዘመሓድሮን ብዝውስኖን ሕጊ ዝካየድ ስለ ዝነበረ እዩ። ዓዲ ትመሓደርሉ ሕጊ እንዳ’ባ ከኣ ብማይ ኣይምረግ፡ ብጸሓይ ኣይሃስስ ወትሩ ኣብ ባይቶ ዓዲ ይቕመጥ ነበረ። ዝዀነ ነገር ተረኺቡ ከኣ ኩሉ ግዜ ናብ ባይቶ ምኻድ ምኽሪ ይኹን ሓገዝ ፍትሕን ዕርቕን ብምርካብ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ፍትሓዊ ፍርዲ ዘይሰኣኖ ቝሸት ነበረ። ምእንቲ’ዚ ጸገም እንተተረኽበ፡ ባይቶ፡ ንዓዲ ስለ ዘውሕስ እቶም ገባሮ ተዛንዮም ይኸዱን ይመሓደሩን ነበሩ።
ሓደ እዋን ክረምቲ ዝናብ ኣብዩ መሬት ከውሒ ኮይኑ ነቕጺ ኣጋጢሙ፡ ጽምእን ጥሜትን ኮይኑ ዓዲ ሻቕሎት ኣተወ። ዓዲ ብሙሉእ ግምጥል ኢሉ ናብ ባይቶ ተኣኪቡ ነቲ ዝወረዶም ጸገም ክፈትሑ ተኣከቡ’ሞ፡ መራሕቲ ዓዲ ሰነድ ሕጊ ከውጽኡ ሃሰው እንተበሉ ሰነድ ዘየለ ረኸብዎ።
ሽማግለ ዓዲ ብውሽጦም ክተሓማመዩን ሕሹኽሹኽ ክብሉን ጀመሩ፡ ዓዲ ብሙሉኡ ከኣ እንታይ ተረኺቡ ኢሎም ብግደኦም ከዕዘምዝሙ ጀመሩ። ኣብ መወዳእታ እንታይ ተረኺቡ እንተተባህለ፡ ሰነድ ዓዲ ጠፊኡ ተባሂሉ ተዘርበ እሞ፡ እቲ ዓዲ ይኹን ባይቶ ዕብድብድ ኣተዎም። መን ወሲድዎ እንተተባህለ ሓደ’ኳ ዝምልስ ኣይተረኽበን። ሓደ ሓደ ግን ብጥርጣረ ከጸልሙን፡ ከናሽውን ክኸሱን ጀመሩ። ኣብ መንጎ’ዚ ዕግርግር ሓደ ዓብይ ሽማግለ ተንሲኦም ከም’ዚ በሉ፡ እዚ ጸለምን ክስን፡ ዘይፍትሓዊ ተግባራት ዘይልምድናን ባህልናን’ዩ። ሕጂ ዝረኣየ እንተሃለወ ሃየ ዓይኑ ትብራህ መንገዲ ይሓብረና በሉ። ግን ዝምልስ ኣይተረኽበን።
ካብ ጥምየትን፡ ስእነትን ዝተላዕለ ኣብ ገገለ ሸነኻት’ታ ቝሸት ኣብ ንብረትን ጥሪትን ዓመጽ ክረአ ጀመረ። በዚ ዝተሰናበዱ ሰባት ዝሓዙ ሒዞም ካብ’ታ ዓዲ ብለይት ጸልማት ተኸዊሎም ክወጹን ክሃድሙን ነናብ ሰቦም ናብ ጎደቦታት ዓዲ ክጽግዑ ካብ’ታ ቝሸት ክወጹ ጀመሩ።
ህጻናት፡ ኣደታት፡ መእሰያት፡ ገገለ ንዋራ ዝወጹ ጥሪት ሒዞም ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ስደት ጀመሩ። ኩሉ ከኣ በቲ ዝመስሎ መንገዲ ክኸይድ ጀመረ። ገገለ ንምብራቕ፡ ገገለ ንምዕራብ ተጓዕዘ። በብሓደ ሰብ ወሓደ ከም ዝበሃል ዓዲ ፍትሕን ሰላምን፡ ህውከት ኣትይዋ ዳርጋ ውሑዳት እንተዘይኮይኖም ምስ’ቲ ዝነበረ ነቕጽን ጥሜት ዓዲ ሰብ ዝነበረት፡ ኣብ ሓጺር እዋን በረውሮ በለት። ዓዲ ጋኒን ወሪስዋ፡ ኦኣዲ ሰላም ዓዲ ሕግን ለባማትን ከም ዘይነበረ መሰለት።
ካብ’ቶም ንስደት ዘምርሑ ብዙሓት እግሮም ናብ ዝመርሖም ተጓዕዙ፡ ካብ’ቶም ንስደት ዘምርሑ ዝተበታተኑን ሓደ ሰብኣይ ካብ ነብሱ ዘይፈልያ ሎቆታ ነበርቶ እሞ፡ እቶም መኻይዱ፡ ነታ ካብ ነፍሱ ዘይፈልያ ሎቖታ ርእዮም ብዙሕ ይግረሙን፡ ይድንጽዎምን ነበረ። ገገለ መኻይዶም ከኣ እንታ እዚ ኮይንዎ ነዘ ለቆታ ኣይትብላዕ ኣይትስተስ እንታዩ ውትሩ ተሓንጊጥዋ ዝኸይድ፡ ክንደይ’ኳ ጥሪታ ገዲፋ ነብሳ ከተውጽእ ትኸይድ ዘላ እንዳበሉ ይሓምይዎ። እቶም ዝሓምዩ ሰባት ተማኺሮም ካብ ምሕማይስ ዘይንሓቶ ተባሃሂሎም ይሓትዎ። ቀሪቦም ከኣ እታ ለቖታ ዝብልዓ እንተሃለዋስ ከማቕሎም ይሓትዎ’ሞ፡ ንሱ ከኣ ኣይ እዝስ ዝጠቕም ነገር የብሉን ዘይስቕ ኢለ’የ መዳኸሚ ጸይረዮ ዝኸይድ ዘለኹ ቢሉ የታልሎም። ይኹ’ምበር ድሕሪ ቅሩብ መዓልታት እቶም ገባሮ ኣብ ሓንቲ ልምዕቲ ሩባ ይበጽሑ’ሞ፡ ዘይንዕርፍ ኢሎም የዕርፉ። ዝነበሮም ድኻምን ጽምእን፡ ጎሮሮ ኣተርኪሶም፡ ነፍሶም ተሕጻጺቦም ከዕርፉ ምስ ወሰኑ፡ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣግራብ ፋሕ ኢሎም ደቐሱ። ዝኣኽሎም ኣዕሪፎም ከኣ ካብ ድቓሶም ተበራቢሮም ተበገስ ምስ ተባሃሃሉ፡ ሓደ ሰብ ጎደሎም፡ መን’ዩ እንተተባህለ እቲ በዓል ለቖታ ኮነ። ኣብ’ቲ ዝነበሮ ቦታ እንተኸዱ ብዘይካ ሎቖታ ሰብ ዘየለ። ኣብ’ቲ ከባቢ ንደገ ከይዱ ከይኸውን ሃሰውሶ እንተበሉ ሰኣንዎ። እቶም ሰብ እምነት ሓደራን ደቂ ዓዲ ተሻቐሉ። ኣብ መወዳእታ ይመጽእ ይኸውን ቢሎም ተስፋ ብምግባር ነታ ለቆታ ንሓደ እሙን ሽማግለ ሰብኣይ ብሕድሪ ሃብዎ።
ስደቶም ክቅጽሉ ኣብ ምድላው እንከለዉ፡ በዓል ለቖታ ሓንደፍደፍ እንዳበለ መጺኢ፡ ኣብ’ታ ኣዕሪፍሉ ዝነበረ ቦታ ከይዱ ለቖታይ እንዳበለ ከዕገርግር ጀመረ፡ እቶም ብጾቱ ኣንታ ቀስ በል ኦኣዲ ተፊኡስ ለቖታይ ትብልስ እንታ ኮይኑ’ዩ፡ ደሕር ከኣ ዘለዋ የብላን ዶ ትብል ኣይነበርካን እንዳበሉ ከዛሓሕልዎ እንተፈተኑ ክሳብ ዘላታ ቦታ ዘርእይዎ ምስ ብዙሓት ተላኸፈን ተባኣሰን፡ ክሳብ ብሓይሊ ጀመረ። እቶም ዓዲ ከኣ ንዓ ደኣ ኣይፋልካን፡ ንብረትካ ብሕጊ ትወስድ፡ ዝጠፍአ የልቦን። ደሓር ከኣ ኩሉ ቀስ ኢላ’ዩ ነገር ዝፍታሕ ኢሎም ከተሃዳድእዎ እንተፈተኑ ሰብኣይ ክሳደይ ንኻራ’ሉ፡ ኣዕገርገረ። ኣብ መወዳእታ ናብ’ቶም ብሓደራ ዝተዋህቦም ሽማግለ መሪሖም እዚ’ዩ ንብረትካ ህንካ ውሰዶ ይብልዎ።
ቅሩብ ዕረፍቲ ተረኺቡ፡ ንብረቱ ክወስደ ናብ’ቶም ሽማግለ ቀረብ’ሞ፡ እቶም ዓብይን ለባምን ሽማግለ ሰብኣይ ከኣ፡ እንሆ ንብረትካ፡ ኣነ’ኳ ዝጠፍአ’የ ኣብ ቅድሚ ዓዲ ብቍጻሩ ተረኺበዮ። ድሕሪ’ዚ ሕጂ ከኣ ጽልኢ ከይንፈጥርስ እቲ ንብረትካ ክትወስድ ሃየ ዝነበረ ፈትሕኻ ረኣዮ’ሞ ዝጎደለ እንተሎ በልዎ፡ ወዮ ሰብኣይ ዋና ለቖታ ዕንጭ ሓንፈፈ፡ ወዮ ዓዲ ናይ ጥሜቶም ድኻሞም ከይኣኽሎም፡ ኣምባጓሮ ፈጢርሎም ተሸገሩ’ሞ፡ ነቶም ሽማግለ ሰብኣይ ደጊፎም እዚ ዝብልዎ ዘለዉ ሓቒ’ዩ፡ ደጊም ንብረትካ እንሆ፡ ግን ንኣኦም ሓራ ኣውጽኣዮም፡ ንብረትካ ፈትሽ፡ ጽባሕ እዚ ነይሩኒ፡ እዚ ጎዲሉኒ ከይትብል ይብልዎ።
በዓል ለቖታ ሕራይ’ሉ ከብቕዕ፡ ሓንሳብ ዕድል ሃቡኒ ኢሉ፡ ፍልይ’ሉ፡ ኵርባ ክውል ምስ በለ ጠፍአ፡ ተጸበ በል እንተበልካስ ሰብኣይ እንኰ ዝኣፉ ደሃይ ዘይብሉ ጠፍአ፡ ዓዲ ከኣ ኣንቱም፡ እዚ ሰብ እንታይ ወሪድዎ ቢሎም ተሻቐሉ። እንተዀነ ጉዕዞኦም ክቅጽሉ ተሰማምዑ። ክብገሱ እንከለዉ እቶም ዓብይ ሽማገል ሎሚ መዓልቲ ገቢርናዮ ዘይንፈልጥ ጉዳይ ፈጺምና፡ ብውዕል ዘይተቀበልክዎ ናይ ሕድሪ ንብረት ክንደይ ጽልእን ቅርሕንት ገይሩልና ደጊም ሕጂ ነዚ ሕድሪ ክቅበል እንተዀይነ ጉዳይ ፈትሽኩምን መርሚርኩምን ሃቡኒ በሉ’ሞ፡ ዓዲ ነቲ ጉዳይ ክርእዩን ክምርምሩን ኣብ’ቲ ሸካ ሓደሩ። ሽማግል ኣውጺኦም ከኣ ነቲ ጉዳይ ክሪኡ ስምምዕ ገበሩ’ሞ፡ ነታ ለቆታ ምስ ፈተሽዋ፡ እታ ሰነድ ዓዲ ኮይና ጸንሓቶም። እቶም ሽማገለታት ነታ ፋሕፋሕ ዝበለት ዓዲ በብዝኸደቶ ነጋሪት ሰዲዶም ብስራት ኣብጽሕሎም። ኩሉ ከካብ ዘለዎ ተኣኻኺቡ ናብ’ታ ማይን ለምለም ሸኻን ዝዀነት ሩባ ተኣኻኸቡ። ንዓዲ ከኣ እታ ሰነድ ዓዲ፡ እታ ሰነድ ሰላምን ፍትሕን ከም ዝተረኽበት ኣበሰርዎም፡ እታ ዓዲ ከኣ ከም ሓድሽ ኣብ’ቲ ደንደስ ሩባ ተጣይሳ ብፍትሕን ሕግን ተሳንያ ከም ቀደማ ናብራ ጀመረት። እቶም ዝገረሞም ደቂ ዓዲ ከኣ፡ ወይ ጉድ ለቖታ ሓሶ……ት እንዳበሉ ክዛረቡ ጀመሩ ንብለኩም።
ይቕጽል……..
Short URL: https://english.farajat.net/?p=750


text:
ሓደ ቤት ፍርዲ ስጳኛ ንናይ ዓለምና ህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዝኾነ ሊዮነል መሲ ንናይ 21 ወርሒ ማእሰርቲን 2 ሚልዮን ዩሮን ማለት 2.2 ሚልዮን ዶላር ምዃኑዩ ገንዘባዊመቕጻዕትን ፈሪድዎ።
ኣባል ክለብ ባርሴሎና ዝኾነ መሲ ካብ ኣታዊታቱ ንመንግስቲ ስጳኛ ክኽፈል ዝነበሮ ግብሪ ከይኸፈለ ብምትራፉዩ ሎሚ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ብይን ተዋሂቡ።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ ካብ 2007 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ መሲ ኮነ ኢሉ ምስ ወላዲኡ ብምምስጣር 4.2 ሚልዮን ዩሮ ንመንግስቲ ስጳኛ ኣታዊ ክኸውን ዝነበሮ ግብሪካብ ምኽፋል ሓንጊዱ ብዝብል ዝተመሰረተሉ ክሲዩ ነቲ መቕጻዕቲ ክብየነሉ ዝኸኣለ። ወላዲኡ ድማ ተመሳሳሊ ናይ 21 ወርሒ ማእሰርቲ ተፈሪዱ ከምዘሎ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
መሲ ን5 ዓመታት ናይ ዓለምና ዝበለጸ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ተባሂሉ ተሰይሙ ምንባሩ ይፍለጥ። ንሱ ብተወሳኺ ስሙ ኣብ መጽሔት ፎርብስ ምስ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝለዓለክፍሊት ዝረኽቡ ተባሂሉ ብተደጋጋሚ ግዜ ተረቚሑ ምንባሩ ይሕበር።
መሲ ይኹን ወላዲኡ ድሕሪቲ ብይን ናይዚ ቤት ፍርዲ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ስጳኛ ናይ ይግባይ ሕቶ ከቕርቡ ምዃኖም ብተወሳኺ ተጠቒሱ።


text:
ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብጽዕ ካርዲናል ታግለ፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብጳጳሳዊ ናይ ግብረ ተልእኾ ማሕበር ኣቢሎም መንፈሳውን ሰብኣውን ቅርበትን ንልኡካነ ወንጌል ከምዝገልጹን ንተልእኾ ወንጌል ቁጠባዊ ሓገዝ እውን ከምዝልግሱን እዚ ዓይነት ሓገዝ እውን ከምዘነቓቕሑ ብምኽንያት ዕለት 18 ጥቅምቲ ዝበዓል ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ወንጌል ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዝሓበሩን፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብጹዕ ካርዲናል ልዊስ ኣንቶኒዮ ታግለ ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ ወንጌል ናይ ምስማዐ - ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን ኣብቲ ብቋንቋ እንግሊዘይናን ስፓይኖሎን ኣብ ዘመሓላለፍዎ ብናይ ጳጳሳዊ ግብረ ተልእኾ ጨንፈር ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተዘርገሔ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፥ ብጹዕነቶም፥ “ተልእኾ ወንጌል ናይ ነፍሲ ወከፍ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበለ ሓላፍነት ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ መንነት እውን እዩ”፡ ምእንቲ’ዚ ክርስቲያን ወንጌል ብቓልን ሕይወትን ንኽምስክሩ ዝተጸውዑ ከምዝኾነ የዘኻኽሩ።
ብሓባር ኣብ ድጋፍ ንተልእኾ ወንጌል
ብጹዕ ካርዲናል ታግለ ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ተልእኾ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ተወኪሶም፥ ር.ሊ.ጳ. ብናይ ጳጳሳዊ ናይ ግብረ ተልእኾ ማሕበር ኣቢሎም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ንእትርከብ ቤተ ክርስቲያን መንፈሳውን ንዋታውን ድጋፍ ብምቕራብ ኩሉ መንፈሳውን ንዋታውን ሓገዝ ብምቕራብ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲኢያን ተልእኾ ክሓብር ዘቕረብዎ ጻውዒት ብምቅላሕ ኣብዚ እዋን እዚ ዓለምን ሕዝቢ ዓለም ኣብ ጽንኩር ኩነትን ብድሆን እውን እንተሃለወ ተልእኾ ወንጌል ይቕጽልን ነቲ ኣብ ጸገም ዝርከብ የተባብዕን ኣብቲ ድኻታትን ዝተናዕቁን ኣብ ሓሳርን መክራን ዝርከብ ኣብ ዘለውሉ ኣብኡ ተልእኾ ወንጌል ኣሎ፡ ድጋፍናን ቅርበትናን የድልዮም፡ ኣብቲ ዝተናዕቑን ድኻታትን ዘለውሉ ቤተ ክርስቲያን ህልውቲ እያ ከምዝበሉ ጳጳሳዊ ተልእኾ ወንጌል ነሕዛብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 17 November 2017
ተማሃሮ ዲያእ ኣልእስላምያ ብ31 ጥቅምቲ ንዘካየድዎ ተቓውሞ ዝድግፍ ሰለማዊ ሰልፍታት ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ኣመሪካን ኣፍሪቃን ሕጂው’ን ይቕጽል ኣሎ።
በዚ መሰረት ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ መዓስከራትን ከተማ ኣዲስ ኣበባን ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዘካየዱ ካብታ ሃገር ዝበጽሓና ጸብጻብ ኣረዲኡ።
ኣብቲ ብ15 ሕዳር ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ሰልፊ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልኪ ከብቅዕ ብምጽዋዕ፣ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ነቶም ናይ መሰል ሕቶ ዘቕረቡ ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣል እስላምያ ከምዝድግፍ ኣረጋጊጾም።
እቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዘካየድዎ ሰልፊ፣ ተኣሲሮም ዘለዉ ኣካየድቲ እታ ቤት ትምህርቲ፣ መማህራን፣ ወለድን ተማሃሮን ክፍትሑ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓለም ንመንግስቲ ኤርትራ ጸቕጢ ክገብር ሓቲቶም።
ተማሃሮ ዲያእ ኣልእስላምያ ብ31 ጥምቅቲ ኣብ ኣስመራ ድሕሪ ዘካየድዎ ተቓውሞ፣ ሓያሎ ተማሃሮ ወለድን መማህራንን ክሳብ እዚ ዕለት እዚ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ኮሚተ ወለዲ ተማሃሮ ዲያ ኣል እስላምያ ተኣሲሮም ዘለዉ ማሕበረ ሰብ እታ ቤት ትምህርቲ ክፍትሑ ምስ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ምክርኻር ይቕጽሎ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ የረጋግጹ።
=====================


text:
ኣምባሳደር ኤርትራ ነቲ ብሕ/ሃ፣ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮጳ፣ ሕብረት ኣፍሪቃን ካልኦት ዓለም-ለኻዊን ዞባዊን ትካላትን ዝቀረበ መፀዋዕታ ኣይንቅበሎን ክብሉ ከለው፣ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ግና ንሕና’ውን ከምኡ ኢልና ንዛረብ ስለዝፀናሕና ንቅበሎ ኢና ይብሉ።
እቶም ትካላትን ብውሑድ መንግስቲ ኣሜሪካን፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝጀመረኦ ተፃብኦ ክገትኣን፣ እቲ ቅልውላው ብፖለቲካዊ ልዝብ ክፈትሓ መፀዋዕታ ኣቅሪበን ኣለዋ።
ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም፣ እቲ መፀዋዕታ ንወራሪ ዝበልዎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ንኤርትራን ዝለከመ ስለዝኾነ ተቀባልነት ዘይብሉ’ዩ፣ ኣብ ክንድኡ ንኢትዮጵያ ዝኹንን ክኾን ነይርዎ በሉ።
ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ነባራይ ሰላም ክረጋገፅ እንተኾይኑ ኮምሽን ዶብ ዘሕለፎ ብይን ክትግበር ከሎ’ዩ ይብሉ ኣምባሳደር ግርማ። ኢትዮጵያ ግና ቅድም ክንላዘብ ኣለና ከምትብል ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ዘረባና፣ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮምን ኣምባሳደር ተቀዳ ኣለሙን፣ ኣብ ሓደ እዋን ንሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ብሓባር ይስለፉ ነይሮም። ግርማ ኣስመሮም ተፃዋታይ ጋንታ ዳኘው፣ ተቀዳ ኣለሙ ድማ ተፃዋታይ ጋንታ ቅዱስ ጊዮርጊስ ነይሮም።


text:
Radio Erena: 08 March 2019
ኣብ ሊብያ ኣብ መዳጎኒ መዓስከራት ዝርከቡ ስደተኛታት ንኩነታቶም ብዝምልከት ተቓውሞ ኣካዪዶም።
እቶም ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ሶማልን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ሰበስልጣን ሊብያ ንክብረት ወድሰብ ብዘዋርድ መንገዲ ሒዞሞም ብምህላዎም እዮም ድምጾም ከስምዑ ኣድማ ዘካየዱ።
እቶም ልዕሊ 400 ዝኾኑ ሓተትቲ ዑቕባ፣ ኣድማ ኣብ ዘካየዱሉ እዋን፣ ሓለዋ መዓስከራት ሊብያ ኣብ ልዕሊኦም ብዝወሰዱዎ ጨካን ስጉምቲ፣ ከባቢ 50 ሰባት ቆሲሎም ኣለዉ።
ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሰበስልጣን ሊብያ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሓተትቲ ዑቕባ ዝወስዱዎ ዘለዉ ስጉምቲ ከምዘሻቐሎ ገሊጹ’ሎ።
መስርሕ ምጥያስ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ኣዝዩ ግዜ በሊዑ ስለዘሎ፣ ካብ ሊብያ ክወጹ ዝደልዩ እቶም ስደተኛታት ዓቕሎም ከጽቡቡ ንቡር ኣብ ርእሲ ሙዃኑ፣ ኣብቲ መዳጎኒ መዓስከር ኣብ ዝጸንሑሉ እዋን፣ ከቢድ ናይ ስቓይን መከራን ግዜ ከምዘሕልፉ እቲ ተጸዋዒ ስደተኛታት ይገልጽ።
ኣብ ሊብያ ካብ ዝርከቡ 5,700 ስደተኛታት፣ ናይቶም 4,100 ጥራይ እዩ ጉዳዮም ተጻርዩ ዘሎ።
ሓያሎ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ተፋንዮም ናይ ዘለዉ ቁጽሪ ከኣ 3,303 በጺሑ ኣሎ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ርጉእ ስርዓተ መንግስቲ ኣብ ዘይብላ ሊብያ ንዝርከቡ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ ክንዲ ምሕጋዝ፣ ከመይ ኢሎም ካብ ሊብያ ናብ ሃገሮም ይምለሱ ኣብ ዝብል ጉዳይ ጥራይ ብምትኳሩ፣ ኣዘዝቲ ፖሊስ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ኣደዳ መከራ ከውርዱ ሓገዝ ኮይኑ ከምዘሎ ካብ ሓያሎ ወገናት ነቐፌታ ክወርዶ ጸኒሑ’ዩ።
======================


text:
ሕቶ
ኣምላኽ የሎን ዝብል እምነት እንታይ እዩ?
መልሲ
ኣተይዝም ማለት ኣምላኽ የሎን ዝብል ኣረኣእያ እዩ። ኣተይዝም ሓድሽ ምዕባለ ኣይኮነን። ኣብ ከባቢ 1000 ዓመት ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ብዳዊት ዝተጻሕፈ መዝሙር 14፡1 ንኣተይዝም/ህላውነት ኣምላኽ ዘይቅበል እምነት ይጠቕሶ እዩ፡ “ዓሻ ብልቡ ኣምላኽ የሎን ይብል።” ናይ ቀረባ ግዜ ጸብጻባት ከምዘመልክትዎ ኣተይዝም/ህላውነት ኣምላኽ ዘይቅበል እምነት ዝስዕቡ ቁጽሮም እናወሰኸ ይመጽእ ኣሎ፡ እዚ ድማ ብዓለም ደረጃ ክሳብ 10 ሚኢታዊት እዩ። ስለዚ ስለምንታይ እዮም ብዙሓት ሰባት ኣብ ኣተይዝም/ህላውነት ኣምላኽ ዘይቅበል እምነት ዝኣትዉ ዘለው? ኣተይዝም ብሓቂ ከም’ቲ ንሶም ዝብልዎ ስነ-መጎታዊ መርገጺ ኣለዎ ድዩ?
ስለምንታይ’ዩ ኸ እዩ ኣተይዝም ዘሎ? ስለምንታይ ኣምላኽ ንሰባት ከምዘሎ ብቐሊሉ ገዝእ ርእሱ ዘይገልጽ? ብሓቂ ኣምላኽ እንተዝረአ ኔሩ፡ ኩሉ ሰብ ብኡኡ ምኣመነ ይብል እቲ ኣተሓሳስባ። ኣብ’ዚ እቲ ጸገም ንሱ ከምዘሎ ንሰባት ክረትዕ ናይ ኣምላኽ ድሌት ዘይሙዃኑ እዩ። ናይ ኣምላኽ ድሌት ድማ ሰባት ብእምነት ብኡኡ ክኣምኑ እዩ (2 ጴጥሮስ 3፡9) ከምኡ’ድማ ብእምነት ንህያብ ምድሓኑ ክቕበሉ እዩ (ዮሃንስ 3፡16)። ኣምላኽ ብዙሕ ግዜ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብንጹር ንህላውነቱ ገሊጹ እዩ (ዘፍጥረት 6-9፡ ዘጽኣት 14፡21-22፡ 1 ነገስት 18፡ 19-31)። እቶም ሰባት ኣምላኽ ከም ዘሎ ኣሚኖም ዶ? እወ ኣሚኖም። ካብ ክፉእ መገዶም ተመሊሶም ንኣምላኽ ተኣዚዞም ዶ? ኣይፋሎምን። ሓደ ሰብ ናይ ኣምላኽ ህላውነት ብእምነት ክቕበል እንተዘይፈቒዱ፡ ካብኡ ንሱ/ንሳ ፍሉጥ’ዩ ብእምነት ንየሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒኦም ክቕበሉ ድሉዋት ኣይኮኑን (ኤፌሶን 2፡8-9)። ናይ ኣምላኽ ድሌት ንሰባት ክርስትያናት ክኾኑ እዩ እምበር ተይስትስ (እምነት ኣምላኽ ዘለዎም) ጥራይ ክኾኑ ኣይኮነን።
መጽሓፍ ቅዱስ ናይ ኣምላኽ ህላውነት ብእምነት ክንቅበል እዩ ዝነግረና። እብራውያን 11፡6 ከም ዝብሎ “ብዘይ እምነት ግና ንኣምላኽ ኬስምርዎ ኣይከኣልን እዩ። እቲ ናብ ኣምላኽ ኪመጽእ ዚደሊ፡ ንሱ ኸም ዘሎን ነቶም ዚደልይዎ ዓስቢ ኸም ዚህቦምን፡ ኪኣምን ይግብኦ እዩ።” መጽሓፍ ቅዱስ፡ ብእምነት ኣብ ኣምላኽ ክንኣምንን ክንውከልን ከሎና ከም ንባረኽ እዩ ዝዛረበና፡ “የሱስ ከኣ፡ ሳላ ዝርኤኻኒ ኢኻ ዝኣመንካ፡ እቶም ከይረኣዩ ዚኣምኑ ብጹኣን እዮም፡ በሎ” (ዮሃንስ 20፡29)።
ህላውነት ኣምላኽ ብእምነት ክንቅበል ይግብኣና፡ እዚ ማለት ግን ኣብ ኣምላኽ ምእማን ዘይስነሞጎታዊ እዩ ማለት እይኮነን። ብዙሓት ደስ ዝብሉ ክትዓት ኣለው ንህላውነት ኣምላኽ ዝገልጹ። መጽሓፍ ቅዱስ ከምዝምህረና ህላውነት ኣምላኽ ኣብ ኣድማስ ብንጹር እዩ ዝረአ (መዝሙር 19፡1-4)፡ ኣብ ተፈጥሮ (ሮሜ 1፡18-22) ከምኡ ድማ ኣብ ልብታትና (መክብብ 3፡11)። እዚ ኩሉ ኢልና ድማ፡ ህላውነት ኣምላኽ ክረጋገጽ ኣይክእልን እዩ፡ ብእምነት ጥራይ እዩ ክንቅበሎ ዘሎና።
ብተመሳሳሊ ድማ ኣብ ኣተይዝም ንምእማን ብዙሕ እምነት ይሓትት። ነዚ ፍጹምነት ዘለዎ መግለጺ ናይ “ኣምላኽ የሎን” ምባል ማለት ድማ ንኹሉ ብፍጹም ከምትፈልጥ ምዝራብ እዩ እዚ ድማ ብዛዕባ ኩሉ ከም ትፈልጥን ከምኡ ድማ ኣብ ኩሉ ኣብ ሰማያት ኣድማስ ከምዝነበርካ ምዝራብን ኣብ’ኡ ዘሎ ኩሉ ከምዝርኣኻን ምዝራብን እዩ። ልክዕ’ዩ ዝኾነ ኣተይስት/እምነት ኣልቦ ከም’ዚ ክብል ኣይክእልን እዩ። እንተኾነ ግን ንሳቶም፡ ኣምላኽ ፍጹም ህላውነት የብሉን ክብሉ ከለው እዚ እዩ እቲ ንሶም ብቐንዱ ዝብልዎ ዘለው ዘረባ። ኣተይስትስ/ኣምነት ኣልቦ ዝኾኑ ሰባት፡ ኣምላኽ ንኣብነት ኣብ ማኣከል ናይ ጸሓይ ወይ ብትሕቲ ደበናታት ናይ ጁፒተር ወይ ኣብ ገለ ርሑቕ ነቡላ ከምዘየለ ከረጋግጽዎ ኣይክእሉን እዮም። እዞም ቦታታት እዚኦም ክንሪኦም ልዕሊ ዓቕምና ስለዝኾኑ፡ ኣምላኽ የሎን ኢልካ ከተረጋግጽ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣትየስት/እምነት ኣልቦ ንሙዃን ልክዕ ከምቲ ተይስት/ኣማኒ ኣምላኽ ንሙዃን ብዙሕ እምነት የድሊ።
ኣተይዝም/እምነት ኣልቦነት ክረጋገጽ ኣይክእልን እዩ ከምኡ ድማ ናይ ኣምላኽ ህላወ ብእምነት እዩ ክንቅበሎ ዝግብኣና። ፍሉጥ’ዩ ክርስትያናት ኣምላኽ ከም ዘሎ ኣጸቢቖም ይኣምኑ፡ ከምኡ ድማ ናይ ኣምላኽ ህላውነት ናይ እምነት ጉዳይ እዩ። ብተመሳሳሊ ድማ ኣብ ኣምላኽ ምእማን ዘይ-ስነመጎታዊ እዩ ንዝብሉ ንነጽግ። ንሕና ናይ ኣምላኽ ህላውነት ብንጹር ክረአ፡ ብንጹር ክፍለጠናን ይኽእልን ብፍልስፍናን ስነ-ፍልጠትን ድማ ኣድላይነቱ ከምዝተረጋገጸ ንኣምንን። “ሰማያት ክብሪ ኣምላኽ የዘንትዉ፣ ጠፈር ከኣ ግብሪ ኣእዳዉ የውሪ። ሓንቲ መዓልቲ ነታ ሓንቲ ትዛንያ፣ ሓንቲ ለይቲ ድማ ነታ ሓንትስ ፍልጠት ተሕልፈላ። ዘረባ የልቦን፣ ምዝርራብ የልቦን፣ ድምጾምውን ኣይስማዕን እዩ። ገመዶም ናብ ኵላ ምድሪ፣ ቃላቶም ድማ ክሳዕ ወሰን ዓለም ይወጽእ ኣሎ” (መዝሙር 19፡1-4)።
English
ኣምላኽ የሎን ዝብል እምነት እንታይ እዩ?


text:
ዝተፈላለየ ፍቓድ መንበሪ
ኣብ ኖርወይ ንወጻእተኛታት ብዙሕ ዝተፈላለየ ዓይነት መንበሪ ፍቓዳት እዩ ዘሎ።ኣብዚ እተን ቀንዲ ኣገደስቲ ኣለዋ:
- መሰል መንበሪ ፍቓድ ኣብ ኖርወይ ንዜጋታት ኤውሮፓዊ ሕብረት(EU)/ቁጠባዊ ምትሕብባር ኤውሮፓ(EØS)/ውዕል ነጻ ንግዲ ኤውሮፓ( EFTA)
ዜጋ ሃገር ኤውሮፓዊ ሕብረት(EU)/ቁጠባዊ ምትሕብባር ኤውሮፓ(EØS)/ውዕል ነጻ ንግዲ ኤውሮፓ( EFTA) ዝኾነ ሰብ መንበሪ ፍቓድ ክወሃቦ ምምልካት ኣየድልዮን እዩ፣ ኣብ ክንድኡ ግን ይምዝገብ። እዚ ምዝገባ ብኮምፕዩተር ኣብ ኢንተርነት ክግበር ይከኣል። ድሕሪ እዚ ከኣ ኣብ እንዳፖሊስ ብኣካል ክትርከብ ኣለካ።
- መንበሪ ፍቓድ ከም ስደተኛ፣ ብምኽንያት ከቢድ ሰብኣዊ ምኽንያታት ወይ ምትእስሳር ምስ ኖርወይ ምስዝህሉ(ህዩማኒታርያን)።
ኣብ ሃገሩ ዝህደን ወይ ንሓደጋ ዝተቓልዐ ሰብ ኣብ ኖርወይ ዑቕባ (ክትከላኸለሉ) ክሓትት ይኽእል እዩ። እቲ ዝሓትት ሰብ ንፖሊስ ኣብ ኖርወይ ተወኪሱ ዑቕባ ይሓትት። ነቲ ምልክታ ዝርእይዎ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ( UDI) እዮም። ገሊኦም ስደተኛታት ከኣ ብመገዲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብቐጥታ ናብ ኖርወይ ዝመጹ ኣለዉ።
- ኣብ ኖርወይ ኣባላት ስድራቤት ዘለዎ ሰብ ወይ ምስ ኣብዚ ሃገር ዝቕመጥ ሰብ ስድራቤት ክምስርት ዝደሊ ፍቓድ ጉዳይ ምትእኽኻብ ስድራቤት ክወሃቦ ክሓትት ይኽእል።
እቲ ትጽንበሮ ሰብ ገለ ከማልኦ ዘለዎ ጠለባት ኣሎ። ሓደ ካብቲ ንሱ ወይ ንሳ ክህልዎ ዘለዎ ገዛ ኮይኑ፣ ከምኡውን ንስድራቤት ናይ ምእላይ ዓቕሚ ክህልዎ ኣለዎ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ምልክታ ናብ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ናይ ኖርወይ አምባሲ ክርከብ ኣለዎ።
- ኣብ ሓዳር ንጎነጽ ወይ ግፍዒ ዝቃላዕ ሰብ መንበሪ ፍቓድ ክወሃቦ ይኽእል እዩ።
እቲ ኣብ ሓዳር ንግፍዒ ወይ ጎነጽ ዝቃላዕ፣ ንግዴታዊ ሓዳር ዝቃላዕ ወይ ድሕሪ ምፍትሑ ብማሕበራዊን ባህላዊን ምኽንያታት ናብ ሃገሩ ክምለስ ዘይክእል ሰብ፣ ርእሱ ዝኸኣለ መንበሪ ፍቓድ ክወሃቦ ይኽእል እዩ። እዚ ውን ንቆልዑ ናይቲ ዝምልከቶ ኣካል ይምልከት።
- መንበሪ ፍቓድ ንስራሕ
ኣብ ኖርወይ ክሰርሑ ዝደልዩ ወጻእተኛታት ንዕኦም ዝኸውን ዝተፈላለየ መንበሪ ፍቓዳት ኣሎ።


text:
ቃለ መጠይቕ ምስ ኣቶ ዳዊት ገብረሚካኤል ጸሓፊ መጽሓፍ 'ምስጋና ብትሑት ድምጺ(Gratitude in Low Voices)- 1ይ ክፋል
ኣብዚ ቀረባ ግዜ 'ምስጋና ብትሑት ድምጺ' ማለት 'Gratitude in Low Voices' ትብል መጽሓፍ ዝጸሓፈ በዓል ሞያ ተክኖሎጂ ሓበሬታ ኣቶ ዳዊት ገብረሚካኤል ኣብ ስቱድዮ ድምጺ ኣመሪካ ተረኺቡ ብዛዕባ ትሕዝቶ መጽሓፉን ድሕረ ባይትኡን ዝምልከት ኣካፊሉና ኣሎ። ኣቶ ዳዊት ነታ 46 ታሪኻዊ መወከሲ ሰነድ ገሊኡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ቅሉዕ ዝኾነ ሰነድ ዝሓዘለት መጽሓፉ ምስ ናይ ውልቃዊ ታሪኹ ብፍላይ ምስ ጉዕዞ ስደትን መንነትን ኣተሓሒዙ ከምዝጸሓፋ እዩ ዝገልጽ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ
-
ጥቅምቲ 11, 2021
ንህልው ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝምልከት ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ስደተኛ


text:
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት 5 ሚያዝያ 2020 ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ተመሳሳሊ ሕብሪ ዘለዎ ናይ ቤትማእሰርቲ ልብሲ
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት 5 ሚያዝያ 2020 ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ተመሳሳሊ ሕብሪ ዘለዎ ናይ ቤትማእሰርቲ ልብሲ ዝነበሮም እሱራት እቲ ብምኽንያት ገደብ ምንቅስቓስ ኮረናቫይረስ ጸምዩ ዘሎ ከባቢታት ሰንበል ሓጊዙዎም ብዙሓት ከምዝሓዙ ኳ እንተተፈልጠ ክንደይ ከምዘምለጡ ብልክዕ ኣይተፈልጠን።
23 እሱራት በቲ ንሕስያ ዘይብሉ ማህረምትን ጎነጽን ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ተሃስዮም ኣብ ሕክምና ክዕቆቡ ከለዉ፡ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ውሑዳት ምዉታት `ውን ከምዘለዉ እቲ ሓበሬታ ኣሚቱ።
ቤትማእሰርቲ ሰምበል ኣሽሓት እሱራት ዝርከቡዎ ቤትማሕቡስ ኳ እንተኾነ፡ ቁጽሪ ናይቶም ነቲ ምንቅስቓስ ዘበገሱ፡ ዘምለጡ ይኹን ዝተተታሕዙ ክንደይ ምዃኑ ዛጊት ዝተረጋገጸ ሓበሬታ የልቦን።
ኮረናቫይረስ ኣብ ዓለም ምልባዕ ካብ ዝጅምር፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ መንግስታት፡ እንተላይ ኢራንን ኢትዮጵያን ኣሽሓት እሱራት ከምዝፈትሑ ብማዕከናት ዜና ዓለም ክንገር ከሎ፡ ኣብቲ እሱራት ተጨቓጪቖም ተመቚሖምሉ ዘለዉ ልዕሊ 350 ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ዘለዉ ዜጋታትና ከቢድ ጉድኣት ክስዕቦም ስለዝኽእል ክፍትሑ ብብዙሓት ኤርትራውያን ኮነ ኣህጉራዊ ተጣበቕቲ መሰላት ን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወሲኽካ ተደጋጋሚ ጠለባት ክቐርበሉ ኳ እንተጸንሐ ፡ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቲ ጻውዒታት ክሳብ ሕጂ ጸማም እዝኒ ሂቡዎ ይርከብ ኣሎ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ እቶም እሱራት በቲ ኢሰብኣዊ ምልካዊ ስርዓት ንጅምላዊ ሕማምን ሞትን ኣብ ዝተኾነኑሉ እዋን፡ እቶም ከም ሰቦም ህይወት ዝሓዙ እሱራት ፈንጢሶም ከምልጡ ምፍታኖም ከኣ ዘገርም ኣይኮነን።


text:
እማመ ሽዱሽተ ነጥብታት ንሃገራዊ ዋዕላ ብ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ምሕደራ (ኤምደም)
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ዕለት 25, 2010, ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ምሕደራ “እወ ንሃገራዊ ዋዕላ“ ብዝብል ዘንቀሎ ሓሳብን ምልዕዓልን ህዝብና ብህንጡይ ዓቕሊ ከም ዝተቐበሎ ዝዝከር እዩ። ሕጂ እውን ሃገራዊ ዋዕላ ጭቡጥ ኮይኑ ብዓቐን ዘይንዓቕ ካብ ምሉእ ዓለም ዘለዉ ውድባትናን ምንቅስቓሳትናን በርጌሳዊ ማሕበራትናን ክሳተፉዎ ይሻባሸቡ ኣሎው። ከምቶም ዝተፈላለዩ ማሕበራት፡ ኤምደም (EMDG) እውን ናቱ ገለ ስክፍታታት ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ነጥብታት እናሃለዎ ግን ከኣ እዚ ዋዕላ’ዚ ምስ ኩሉ ሕጽረታቱ ኣብ ቃልስና ኣገዳስን ኣዎንታውን ተራ ክጻወት ይኽእል እዩ ኢሉ ስለ ዝኣምን ሓንጎፋይ ኢሉ ተቐቢልዎ። ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፋትና ኩሉ ስክፍታትናን ግጉይ ተሞኩሮታትናን ከይድገሙ ኣተንቢህና እኳ እንተነበርና ሕጂውን ደጊምና ተመሳሳሊ ዳግም ጌጋታት ከይግበር ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ።
ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት፡ ኩሉ ተቓውሞ ደምበን እንተላይ ጽላል ውድባት ዝኾነ ኪዳንን ወትሩ ብዘይ ገደብ ግዜ ክሰርሕ ምጽንሑ ዝዝከር እዩ። ብዘይ ጭቡጥ ለውጢ እውን ዓመት ካብ ዓመት ክሓልፍ ጸኒሑ ኣሎ። ስለዚ ሕጂ ግን ዝሓለፉ ይኣክል ክንብል ክንክእል ኣለና። ተቓውሞ ደምበ እቲ ኣኼባና “ብዓወት ተዛዚሙ፡ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ጌርና” እንዳበልካ ምእዋጅ እሞ ዘይስጉመሉ ስራሓት ኣብዚ ከብቅዕ ኣለዎ። ሎሚ ነብስና ብዳግመ-ስርርዕ ወዲብና ካብቲ ባዕልና ዝሰራሕናዮ መጻወድያ ወጺና ንህዝብና ነጻ ክነውጽኦ ክንበቅዕ ኣለና። ስለዚ እዩ ኻኣ ኤምደም (EMDG) ናይ ሽዱሽተ ነጥብታት እማመ ዝኾኑ መረቕ-ሓሳብ ሒዙ ናይ ሃገራዊ ዋዕላ ምልዕዓል ዝገብር ዘሎ።
ንሕና ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ምሕደራ ኤምደም (EMDG) ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ነቶም ኣብ ውሽጢ ሓሙሳ (50) ዓመታት ዝተፈጥሩ ፖለቲካዊ ፍልልያት ምፍታሕ ሕጂ ዳምዳም ካብ ምባል፡ ንህዝብና ነጻ ምውጻእ ኣብ ዘተኮረ ቀንዲ ብድሆታት ቃልሲ ከነዐምቕ ኣለና ኢልና ንኣምን። እቶም ቀንዲ ስትራተጅን ሜላን ቃልሲ ከኣ ከመይ ጌርካ ስርዓት ህግደፍ ትቕይሮን ስልጣን ካኣ ካብኡ መንዚዕካ ናብ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ተረክቦን ክኸውን ኣለዎ ንብል። ኣብተን ዓሰርተ መዓልታት ናይ ሃገራዊ ዋዕላ ከኣ ነዞም ዝስዕቡ ሽዱሽተ እማመ ነጥብታት ብኹሉ ዓቕምታትና ክነዐውቶም እንተኺእልና ዓቢ ናይ ዓወት ብስራት ንህዝብና ክኸውን ምዃኑ ጥርጥር የብልናን።
1. ሓደ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ባይቶ
ባይቶ ክባሃል ከሎ፡ ጉባኤ ህዝብና ኣብ ወጻኢ ዘጠቓለለ ኾይኑ ኩሎም ተሳተፍቲ ኣኼባ ነቶም ቀንዲ ፖለቲካዊ ነጥብታት ንህዝቢ ኤርትራ ዝትንክፉ ዘትዮም ናይ ትልሚ-ዕዮን መፍትሕታትን ሒዝካ ምውጻእ እዩ። ኣብዞም ዝሓለፉ 19 ዓመታት ዝነበሩ ኣንጻር ህግደፍ ሜላን ቅድን ቃልስና እንተላይ ናይ ኪዳን ኣቀላልሳ ብህዝቢ ብዙሕ ሕጽረታት ከምዘሎዎን ክንቀፍን ጸኒሑ እዩ። ብፍላይ ኪዳን እውን ነቶም ከመዝግቦም ዝጸንሐ ኣብ 12 ዓመታት ዝነኣዶምን ዘሞጎሶምን ሰብ የለን እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን። ነዚ ሕጂ ኪዳን ሓላፍነት ተሰኪሙ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ጉዳይ መጻኢ ሃገሩ ንኽዝቲ ኣብ ዋዕላ ምዕዳም ግን ብርግጽ ኪዳን ዝንኣድ ስራሕን ጻዕርን ከምዝገበረ ክሰሓት ዘይብሉ ነጥቢ እዩ። ሕጂ ከኣ ኪዳን ኣብነት ብምዃን ነቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝበሃል ዘሎ ካብ ጭርሖ ሓሊፉ ኣብ ገዛእ ርእሱ ጀሚሩ ነፍሱ ብነፍሱ ክቕይር ድሉውነት ብተግባር ከርእን ከመስክርን ኣሎዎ ንብል።
ኣብዚ ዝመጽእ ዋዕላ፡ ተሳተፍቲ በርጌሳዊ ማሕበራትን ጸጊዕነት ዘይብሎም ውልቀ-ሰባትን ደቂ-ኣንስትዮን መንእሰያትን ንኪዳን ዓቢ ዕድል ኮይኑ መልክዑን ቅርጹን ቀይሩ ሓድሽ ፈጻሚ ኣካል ናይ ህዝቢ ባይቶ ንኽምስርት ክሕግዞ እዩ። እቲ ካብ ዝተፈላለዩ ውህደት ተሳተፍቲ ኣብ ዋዕላ፡ ኪዳን ነቲ ብርግጽ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከመዝግቦ ደልዩ ዘሎ ኣብ ውሽጡ ብጣዕሚ ሓጋዚ ተራ ከም ዝጻወት ዘየጠራጥር ውሕስነት ህዝቢ እዩ ክበሃል ይከኣል። ድሕሪ እቲ ኩሉ ፖለቲካውን ሕጋውን ኣጀንዳታት ምዝታይ ሃገራዊ ዋዕላ ነቲ ዘየዕግብ ኣሰራርሓ ቀይሩ ዝሰርሕ ቅልጡፍን ንጡፍን ንጥፈታት ዘካይድ ሓድሽ ፈጻሚ ኣካል ክመርጽ ኣሎዎ ንብል። ሓድነትና ከም ህዝብን ሃገርን ብልክዕ ኣብ ተሃዋሲ መድረኽ ኢና ንርከብ ዘለና። ነዚ ኣብ ግምት እንተ’እቲና እቲ ቀንዲ ዕላማና ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ምቕያር ግሁድን ዕውትን ክንገብሮ ንኽእል ኢና። እቲ ሓድሽ ዝምረጽ መሪሕነት ከም ሓደ ኣካል ኮይኑ ንሓደ ንጹር ዝኾነ ዕላማ ሃገራዊ ዋዕላ ሓላፍነት ዘሰከሞ ክሰርሕ ክኽእል ኣሎዎ። ነቲ ነናይ ውድብካ ስራሕ ቀዳምነት ብምሃብ ሸንኮለል ምባል እውን ካብዚ ዋዕላ’ዚ ንድሕሪት ከብቅዕ ክኽእል ኣሎዎ።
2. ሓደ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ቤት-ጽሕፈት
እቲ “ለውጢ“ ዝብል ቃል ዝውቱር ኮይኑ ግን ከኣ ነቲ ሃገራዊ ዋዕላ ዝብል ኣምር ሓጋዚ ነገር እዩ። ኪዳን ነዚ ዝመጽእ ዘሎ ዋዕላ “ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ“ ብዝብል ስም ኣጠሚቑዎ ኣሎ። ለውጢ ክባሃል ከሎ ግን ብመሰረቱ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ናይ ኣሰራርሕ ብሮክራሲን ፕሮቶኮልን እውን ክልወጥ ኣሎዎ ማለት እዩ።
ክሳብ ሕጂ ኣብ ተቓውሞ ደምበ ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ክረአ ዝጸንሐ፡ ካብ 13 ክሳብ 18 ዝኸውን ውድባትን ምንቅስቓሳትን በብመንገደን ኣብ ወጻኢ ዘሎ ህዝብና ተኣማምንነት ንኽረኽባን ከምኡውን ናይ ወጻኢ መንግስታትን ትካላትን በቢፋንጠአን ፍሹል ዝኾነ ዝምድናታት እየን ከካይዳ ጸኒሐን። ብተመሳሳሊ መንገዲ እውን ነተን ዓበይቲ ጽልዋ ዘለወን ሃገራትን ንዓለም ለኸ ማሕበራትን ንሰብኣዊ መሰላት ዝጣበቓ ጉጅለታትን ብበበይኑ ናይ ወጻኢ ቤት ጽሕፈት ሉኡኻት ዘይሳማማዕ ከምቲ ንህዝብና ዝብሉዎ መልእኽትታት ክመሓላለፍ ጸኒሑ። እዚ ኣገባብ ኣቀላልሳን ኣቀራርባን ናይ መወዳእታ መዓርፎኡ ክሕዝ ኣሎዎ። ኩለን ፖለቲካዊ ውድባት ነቲ መትከል ህዝብና ነጻ ምውጻእን ዲክታቶርያዊ ስርዓት ምቕያርን ዝብል ረጊጸን ነቲ ህዝባዊ ባይቶ ዘገልግል ለውጢ ንኸምጽኣ ቁሩባት ክኾና ኣለወን። ኣበርክቶ በርጌሳዊ ማሕበራትና ብቐሊል ዝርአ ዕማም ስለዘይኮነ፡ እቲ ሓዲሽ ትካል፡ ሓደ ዋና ቤት ጽሕፈት ብምግባርን ሓደ ተልእኾ ብምሓዝን ንኣፍሪቃን ኤውሮጳን ኤስያን ኣመሪካን ከምኡውን ንኣውስትራልያን ብምኻድ ንበርጌሳዊ ማሕበራትና ከም መሳልልን መራኸብን ምንጪ ተጠቒምካ ዕውት ዝኾነ ስራሕ ክካየድ ኣሎዎ። ኪዳን ብሓቂ ንለውጢ ቁሩብ እንተኾይኑ ኩሎም ናይ ወጻኢ ሉኡኻቱ ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል ማእከላዊ ቤት-ጽሕፈት ተጠርኒፎም ንማንታ ዕላማታት ጭቡጥ ናይ ለውጢ ሰነድ ብምሓዝ ክሰርሑ ይግባእ። ኤርትራዊ ዜጋ (ድያስፖራ) ከኣ ውልቃዊ ተሳትፎኡ ከም ግቡኡ ወሲዱ ዓለም ለኸ ማሕበረ ሰብ እውን ኣብ ኤርትራ ናይ ግድን ለውጢ ከም ዘድሊ ተፈሊጡ ሓገዛት ንምርካብ ክንጽዕር ይግባእ። እዚ እንተተጌሩ ኣብ ሓጺር ጌዜ ህዝብናን ኤምባሲታትን ልኡኻት ወጻኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሃገረ ኤርትራን ተኣማንነቶም ናብ ህዝባዊ ባይቶ ከም ዝቕይሩ ኣይንጠራጠርን።
3. ሓደ ናይ ቁጠባውን/ ፋይናንሳውን ጉዳይ ቤት-ጽሕፈት
ነዚ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ብወፈያታት ንመንግስቲ ይኹን ንተቓዎምቲ ሓይልታት ከዋጽእ ጸኒሑ እዩ። ሕጂ ግን ኩሉ ጁባታት ህዝብና ተሓንኵኹን ድልየታቱ ተጸንቂቑን ስለዝኾነ ዝረአ ጭቡጥ ለውጢ እንተዘይመጺኡ ንኸዋጽእ ቁሩብ ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ ነቲ ዝተመቓቐለ ሓይልታት ተቓውሞ ብምሕጋዝ ዝተረኽቦ ጠቕሚ የለን። ኣብ ውጻኢ ዘሎ ህዝብና ሓገዛቱ ከውፊ እንተኾይኑ ንለውጢ ከም ቅድመ-ኩነት ብምስራዕ ጥራሕ እዩ። ስለዚ ተግባራዊ ሰነድ ምስ ሓቀኛ ምዱብ ገንዘብን ቀጻሊ ተሓታትነትን ግሉጽነትን ብዝተሰነየ ኣስራርሓ ከርኢ ኣሎዎ። እዚ ዝተጠቐሰ ኣብ ተግባር ከውዕል እንተኾይኑ ከኣ ኩሉ እቲ ዝተፈላለየ ናይ ገንዝብ ቤት-ጽሕፈታት ኣብ ሓደ ማእከላዊ ቤት-ጽሕፈት ተጠቓሊሉ ህዝብና ብቐሊሉ ብኽርእዮ ዝኽእል ኣገባብ መንገዲ ክሰርሕ ክጅመር ኣሎዎ።
4. ሓደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ሰራዊት
ኩለን ኣባላት ኪዳን ውድባት ነናተን ፖለቲካዊ ሓሳባትን ሃይማኖታውን፡ ብሄራውን መደብ ዕዮታተን ከዐውታ እየን ክጽዕራ ጸኒሐን። ኩለን ከኣ ኣንጻር እዚ ዘሎ ዓብላሊ ስርዓት ኮይነን ነናተን መተካእታ ፕሮግራማት የቕርባ ኣለዋ። ገሊአን ሃገራዊ ፕሮግራም ክህልወን ከሎ ገሊአን ከኣ ሃይማኖታውን ብሄራውን መደብ ዕዮ ኣለወን። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ገሊአን ኣብ ሰላማዊ ቃልሲ ክኣምና ከለዋ ገሊአን እውን ኣብ ዓመጻውን ሱር ነቀል ለውጥን ይኣምና። ናይ ኪዳን ቻርተር ከኣ ንኹሉ ብዘጠቓለለ ካብ ብሰላማዊ ክሳብ ዓመጻዊ ማለት ኩሉ ኣገባብ ቃልሲ ብምጥቃም ለውጢ ከምጽእ ኢሉ ኣስፊሩዎ ዝርከብ።
ነተን ብድፕሎማስያውን ሰላማውን ኣገባብ ኣቀላልሳ ዝኽተላ ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ርእይቶኦም እንተኣኽበርና፡ ኤምደም (EMDG) ግን ስርዓት ህግደፍ ንኽትስዕርን ስልጣን ናብ ህዝቢ ንኸተረክብን ብሓይሊብረት ተኸላኸልቲ ሰራዊትን ዕጡቕ ሰራዊት ተቓውሞን የድሊ ኢሉ ዝኣምን። ኣብዚ ሓደ ቅድመ-ኩነት ክቕመጥ ዘለዎ እንተልዩ፡ እተን ኩለን ብሓይሊ ብረት ተጠቒመን ንስርዓት ህግደፍ ተጽዕኖ ክገብራሉ ዝደልያ ውድባት ስርሐን ዕውት ንኽኸውን መጀመርያ ሰራዊተን ኣብ ሓደ ኣዋሃሂደን ብሓደ ማእከላዊ መሪሕነት ክእዘዛ ኣለወን ንብል። ምንቅስቓስና ከኣ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ነዚ ዕላማ እዚ ንኽትግበር ክጣበቕ ጸኒሑ እዩ። እዚ ምልዕዓል እዚ ከኣ ኣብ ምጥርናፍ ወተሃደራዊ ክንፊ ዓቐናዊ ጽልዋ ኣሕዲሩስ ውድባት ገለ ኣወንታዊ ስጉምቲ ናብ’ዚ ኣቕጣጫ’ዚ ከም ዝተውስደ ጌርና ንግምግም። ኣብዚ ቀረባ እዋን ከኣ ሾመንተ ውድባት ሰራዊተን ንሓደ ዕላማ ብሓባር ንኽሰርሓ ዝኣዎጅኦ ኣዋጅ ክምስገን ዘሎዎ እዩ ንብል። እዚ ተበግሶ’ዚ ሓደ ስጉምቲ ንቅድሚት ኮይኑ፡ ኣብ ተግባራዊ ስራሕ ግን ሸነኸይ ሸነኽካ ጥራይ ዘኮነስ ሓቀኛ ስጉምቲ ከም ዝተወስደ ንምርግጋጽ ኣብ መስርሕ ኣሎና። ህዝብና ድልየቱ ሓደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ሰራዊት ቆይሙ ናይ ሓድነት ስርሒት ንኽርኢ ይጽበ ኣሎ። እዚ ዕድል እዚ ከየምልጠና ከኣ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ሓደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ሓይሊ ተጠርኒፎም ብሓባራዊ ሰራሕ ንስርዓት ኣስመራ ንከውድቕዎ ተስፋ ንገብር።
5. ሓደ ኮምሽን ቅዋማዊ ጉዳያት ቤት-ጽሕፈት
ኢቕዋማውን ኢሕጋውን ስርዓት ኣስመራ ብኣዋጃት ጥራሕ እዩ ሃገር ዝገዝእ ዘሎ። ሓደ ፖለቲካዊ ስርዓት ብዘይ ቅዋም ምስ ዘማሓደር፡ ዲክታቶርያዊን ውልቀ- መላኽን ኮይኑ፡ ናይ ህዝቢ ተማእዛዝነትን ተቐባልነትን ዘይብሉ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። እዚ ህልዊ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ከኣ ብተጽዕኖ ዲክታቶርያዊ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እና’ዘውተረ ጥራሕ እዩ ዝገዝእ ዘሎ። ኣብ ታሪኽ ሃገርና ኣብ ስራሕን ምምስራትን ክልተ ቅዋማት ዝተሞከረ ክኸውን ከሎ ግን ካኣ ጌና ኣብ ቅዋማዊ ሰልሚ ትሸኺሉ ዋላ ተቓወምቲ ሓይልታት ከድሕንዎ ኣይክኣሉን ዘለዉ።
ኣብ ግዜ ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኤርትራዊ መንግስቲ ብ1952 ቅዋም ሓንጺጹ ቅኑዕ ዝኾነ ድሞክራስያዊ ቅዋም ሰነድ ኣብ ስራሕ ኣውዒሉ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። እዚ ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ብምሕዋስ ብ1963 ቅዋምና ስርሑ ኣቓረጸ። እዚ ናይ ቀረባ ግዜ ቅዋም ብ1996 ዝተሓንጸጸ ከኣ በቲ ንሽሙ “ናይ ህዝቢ ፓርላማ” ዝባሃል ዝጸደቐ እውን እንተኾነ ብስርዓት ህግደፍ ተኾኒኑ ን13 ዓመታት ኣብ ከብሒ ተደርብዩ ይርከብ። እዚ ሰነዳት ቅዋም’ዚ ከኣ ዋላ እኳ ሕጽረታት ይሃልዎ እምበር ኪዳን ከም መበገሲ ተጠቒሙ እቲ ኣዎንታዊ ሸነኻቱ ክወስድ ይከኣል እዩ።
ኪዳን እውን ኩለን ኣባላት ውድባት ብዝተሰማማዓሉ ቻርተር ስልጣን ናብ ዋንኡ ናብ ህዝቢ ከመሓላልፍ ኣሎዎ ዝብል ኣሎዎ። ኣብዚ ዝመጽእ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ከኣ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ቁዋማት ክጅምር ይኽእል እዩ። መጀመርያ ነዘን ክልተ ቅዋማት ከም ሰነድ ከለልየን ይግባእ፡ ቀጺሉ ከኣ ናይ ቅዋም ሽማግለ ካብ ማእከሉን ካብ ዋዕላ ደገን ካብ ዘለዉ ዜጋታት መሪጹ ነቲ ኩሉ ዘሎ ሕጋዊ ሰንዳትን ባህላዊ ሕጊታት እንዳባን ተጠቒሙ ተወሳኺ መጽናዕታት ብምግባር ብድራፍት ናብ ህዝቢ ንዘተ ከውርዶ ይኽእል እዩ። እዚ ሰነዳት እዚ ከኣ ከም ትልሚ ዕዮ ተጠቒሙ ናይ መጻኢት ኤርትራ ቅዋም ኣብ ምድላው ዓቢ እጃም ከበርክት ይኽእል እዩ።
6. ሓደ ዓመት ግዜ ገደብ ፈጻሚ ኣካል
ካብዚ ሃገራዊ ዋዕላ’ዚ ዝቐውም ባይቶ ንሓደ ዓመት ንህዝቢ ዘገልግል ፈጻሚ ኣካል መዚዙ ማለት፡ ካብ መስከረም 01, 2010 ጀሚሩ ክሳብ መስከረም 01, 2011 ስልጣኑ ዘኸትም ይኸውን። ናይ ሓደ ዓመት ገደብ ዘለዎ መሪሕነት ምናልባት ሓጺር ኮይኑ ይረአ ኸውን። ግን ከኣ ቅልጣፈ ብዘለዎ ኣሰራርሓ እንተተመዲቡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ኣብ ዞናና ዓቢ ፍጻሜታት ከምዝግብ ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ኪዳን ተቐባልነቱን ተእማምንነቱን ክረጋገጽ እንተኾይኑ ብናይ ሓደ ዓመት ገደብ ናይ ስልጣን ድልየቱ ክውሰን ይኽእል እዩ። ሓደ ነገር ክዝከር ዘሎዎ ህዝብና እምነት ኣጕዲሉ ዘሎ ሓደ ዓይነት መሪሕነት ጥራሕ ንነዊሕ ግዜ ይርኢ ስለ ዘሎ እዩ። ሃገራዊ ዋዕላ ንምግባእ ብመሪር መድረኽን ቅርሕንትን ይሕለፍ ስለ ዘሎ ዝሓጸረ ናይ ግዜ ገደብ ምግባር ነቲ ቅርሕንቲ ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ንኸሕውዮ ክሕግዝ ይኽእል እዩ። እዚ ናይ ግዜ ገደብ ምግባር ንመሪሕነት ምቁጽጻር ይጠቅም ጥራሕ ዘይኮነስ ንሕሉፍ ግጉይ ተሞኩሮታትና እውን ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንኽንእርሞ ዝሕግዝ ሓሳብ እዩ።
ሎሚ ሃገርና ብሓደ ሰብ ኣብ ትመሓደረሉ ዘላ እዋንን መንእሰያትና እውን ንዘይተወሰነ ግዜ ንስልጣኑ ክብል ኣብ ጎዳጉዲ ድፋዓት ተደርብዮምሉ ዘሎው እዋን እዩ ዘለና። እዚ እዋን እዚ ነጻነት ናይ ምንቅስቓስ ዘይብሉ፡ ሓሳባትካ ዘይትገልጸሉ፡ ክትእከብ እውን ዘይፍቀደሉን ግፍዒ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ንፍሲ ወከፍ ደቓይቕ ዝዝውተረሉ ዘሎ ግዜ ኢና ዘለና። እዚ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ግፍዕን ራዕድን ከኣ ንሓደ መዓልትን ለይትን እውን ንህዝብና ነዊሕ እዩ ። ስለዚ ካብዚ ሃገራዊ ዋዕላ ዝምረጹ መሪሕነት ጥቕሚ ህዝቦም ካብ ውድቦም ንላዕለ ኣቐዲሞም ዝርእዩ እንተኾይኖም ግደፍ’ዶ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ኣብ ቅሩብ ኣዋርሕ እውን ብዙሕ ነገራት ክዕመሙ ይኽእሉ እዩም።
መደምደምታ
ኤምደም (EMDG) እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ እማመ ሹድሽተ ነጥብታት ንተጋብእቲ ሃገራዊ ዋዕላ ሓሳባቶም ብጥርኑፍን ጭቡጥን መሳርዕ ኣትሒዙ ከዐውቱና ዝኽእሉ ነጥብታት እዮም ኢሉ ይኣምን። እዚ ከኣ ህዝባዊ ጠመተ ብምስሓብ ናብ ተግባራዊ ዓወታት ከምረሓና ክኽእል እዩ። ናይ ህዝብና ደሌትን ጠለብን ቁጽሩ ብዙሕ ኢዩ። ተጋባእቲ ድማ ውሑድ ክፋል ናይ ሕብረተሰብና ጥራይ ስለ ዝኾና፡ እቲ ዕላማ ሃገራዊ ዋዕላ ናብቲ ቀንድን እዋናውና ዕማም ጥራይ ከቶኩር እንተጌርናዮ ምስ ትጽቢታት ህዝብና ዝጋጠም ውጽኢት ከነመዝግብ ንኽእል ኢና ኢልና ንኣምን። ንብዝሑነት ህዝብና ኣብ ግምት ብዘእተወ ሓድነት ህዝብና ምስዝረጋገጽ፡ እዚ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ’ዚ ንዓወትና ናብ ዝለዓለ ጥርዙ ከብጾሖ ከምዝኽእል ንኣምን። ስለዚ ኩሉ ሰብኣውን ንዋታውን ዓቕምታትና ነቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ስዒርካ ስልጣን ናብ ህዝቢ ምርካብ ዝብል ኣምር ኣተኵርና ምስ እንቃለስ ዓወትና ናይ ግድን እዩ።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!
ዓወት ንሓይልታት ለውጢ!
ኣምላኽ ሃገርና ይባርኽ!!!
ኤምደም (EMDG) ሓምለ 09, 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=934


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ሕጊ ንምኽባር ዝውሰድ ስጉምቲ ሕጊ ዝተኸተለ ክኸውን ኣለዎ ክብል ናይ ኢትዮጵያ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ጸዊዑ ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ ኦሮሚያ ኣብ ዝርከቡ 21 ኣብያተ ማእሰርቲ ናይ እሱራት ኣተሓሕዛ ብዝምልከት ንሰለስተ ኣዋርሕ ክትትል ገይረ ኢሉ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት እሱራት ከምዘተሓሳሰቦ ሓቢሩ።
እቲ ኮሚሽን ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ብፍላይ ቕትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝኣተው ተጠርጠርቲ ሓዊሱ ዝተታሓዙ ሰባት በዝሒ ዘለዎም እሱራት ዝርከቡሎም ኣብያተ ማእሰርቲ ተደጋጋሚ ጥርዓናት ዝቕርቡ እዮም ኢሉ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ 21 ዝተመረፁ ኣብያተ ማእሰርቲ ምስ እሱራትን ሓለፍቲ ናይቶም ኣብያተ ማእሰርትን ምዝርራቡን ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ እቲ ክልል ብምፍላጥ መልሲ ክወሃቦም ምሕታቱን ገሊፁ ኣሎ።ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ሰባት ኣተሓሕዛ ኣዚዩ ዘተሓሳስብን ቕልጡፍ ምላሽ ዘድልዮን እዩ እውን ኢሉ ኣሎ።
ካብ ሰበስልጣን ክልል ኦሮሚያ መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን ።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
እዚ ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ከምኡ እውን ኣብ ቢዛንታውን ካልእ ምሥራቃዊ ሥርዓተ ኣምልኾታትን ዝምርኰስ በዓለ ቅዱሳን ኢያቄም ወሐና ብመርሓ ዕለት ጎርጎሮስያዊ ዓመት መጸ ዕለት 26 ሓምለ ይዝክርዎ፣ ኣብ ሃገርና ኣብ ማሕሌት ናይ ልደታ ለማርያም ክልኤቱ አዕሩግ እመ በከዩ ብካየ ፣ ረከቡ ወለተ ዘታሥተሰሪ ጌጋየ፣ ለወንጌላውያን ኵልነ ዘኮነተነ ምጉያየ፣ ኢያቄም ወሐና ወለዱ ሰማየ፤ ሰማዩሙኒ አሥረቀት ፀሐየ
እቶም ክልተ ሽማግለታት ማለት ኢያቄምን ሐሃናን ናይ ልመና ብኻይ ምስ በኸዩ ብሰማይ እትምሰል ድንግል ማርያም ተዋህበቶም ካብኣ ከኣ ማለት ካብዚ ሰማይ እዚ ከኣ ጸሓይ ጽድቂ ዝኾነ ክርስቶስ ተወልደ’ እናበልና ንጽሊ።
ቀንዲ መፍለጢኦም ከም ኣቦሓጎን እኖሓጎን ኢየሱስ ኮይኖም ወለዲ ድንግል ማርያም እንክኸውን ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ወትሩ ነዞም ክልተ ቅዱሳን እንክዝክሩ ‘ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን ምስ ኩሎም ሽማግለታትን ዕድመ ዝጸገቡን ውርሻ እምነትን ሰብኣውነትን ንንኡሳን ወለዶ ዝመሓላልፉን ንደቅና ዝኩስኵሱን ስለዝኾኑ ጸዋዕታ ሽምግልና ብዓቢ ክብርን ጥንቃቄን ክንሕብሕቦን ክንጥቀመሉን ዝግበእና ምዃኑ ደጋጊሞ እንከዘኻኽሩ ሎሚ ድሕሪ ፍርቂ መዓልቲ ከኣ ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን ኣብ ሥድራቤት መዝገብ ናይ ኩሉ እዮም፣ በጃኻትኩም ነቦሓጎታትኩም እኖሓጎታትኩምን ተኸናኸንዎም! ኣፍቅሮም ንደቕኹም ንክዛረብዎም ከኣ ኣፍቅዱሎም’ እንክብሉ ኣብቲ ትዊተር ዝበሃል ብኣት ፖንተፊክስ ዝፍለጥ ሓጸርቲ መልእኽታት ዘመሓላልፉሉ ሳጹኖም ኣቢሎም ሓደራ ኢሎም፣
ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 እውን ኣብ 20112 ብዛዕባ እዚ በዓልዚ ኣብ ዘስተምሃርዎ ‘ናይ ሓንቲ ሕብረተሰብ ምዕባሌ ዝምዘነሉ ኣገባብ ንሽማግሌታቶም ብኸመይ ከምዝሕዝዎምን ኣብ ማሕበራዊ ሕይወቶም ብዝወፍይዎ ቦታን ይምዘን’ እንክብሉ ነቲ ቀንዲ ውርሻ ሽምግልና ከም መምዘኒ ምዕባሌን ንክትሽምግል ዝቀርብ ጸሎትን እዚ ንሽምግልና ትርጉም ዝህቦ ምዃኑን ገሊጾም ነሮም፣ እዚ ኣብ 2012 ዓምፈ ዘቅረብዎ ጻውዒት ብቀንዱ እቶም ዝሸምገሉ ሰባት ጸለይቲ ክኾኑ ከምዘለዎም በዚ ከኣ ከም ዋሕስ ናይ ኩሉ ክቅርቡ ከምዝኽእሉ ንምግንዛብ ዝቀረበ መልእክቲ እዩ ነሩ፣
ሽማግለታት ገና ክፈርዩ ከምዝኽእሉ ኣእዋም እንክትግንዘቦም!
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ እውን ሕይወትን ናብራን ሽምግልና ቀሊል ከምዘይኮነ ኮይኑ ግን ገና ፍረ ዘለዎን ሃብታምን ምዃኑ ገሊጾም ነሮም፣ ዝሓለፈ መስከረም ዕለት 28 ብዛዕባ ሽማገለታት እንክዛረቡ ዝሸምገሉ ሰባት
‘ከምተን ገና ፍረ ክህባ ዝኽእላ ዓበይቲ ኣእዋም ኮይኖም ሽሕ’ኳ እቲ ዘሕለፍዎ ዓመታት ከቢድ እንተኾነ ገና ሓደ ንክብሪ ደቂሰባት ዝሕልቅን ንክብሪ ሕይወት ዝከላኸልን ባህሊ ንምፍጣር እጃሞም ከበርክቱ ከምዝኽእሉ ገሊጾም ነሮም’።
ቅዱስነቶም ኣብ ዝተፈላለየ ግዝያት ብዛዕባዚ እዚ ጉዳይዚ ብዙሕ ኣስተምሂሮም እዮም፣ ቅድሚ ክልተ ዓመት ብዕለት 15 ጥቅምቲ 2015ዓምፈ ንልዕሊ ሸውዓተ ሺሕ ዝኾነ ናይ ሃገረ ጣልያን ዝሸምገሉ ሠራሕተኛታት ሃገራዊ ማሕበር ወከልቲ ኣብ ኣደራሽ ብፁዕ ጳውሎስ ሻድሻይ ተቀቢሎም ኣብ ዘዘራረቡሉ ‘ቤተ ክርስትያን ንዝሸምገሉ ኣቦታትን ኣደታትን ብፍሉይ ቆላሕታ ትጥምቶም ዓቢይ ግምት ብምሃብ ከኣ ተኽብሮም፣ ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን ዝኾንኩም ንስኹም ፍሉይ ኣገዳስነት ኣሎኩም፣ ከመይ እኩብ ድምር ተመክሮታትኩም ንማሕበረሰብ ዓለም ዝኸበረን መታካእታ ኣልቦን መዝገብ ኮይኑ ንመጻኢ ብተስፋ ብሓልፍነትን ንምጥማት የኽእሎ፣ እቲ ኣብ መዋዕልኩም ዝኸዘንኩምዎ ናታትኩም ብስለትን ጥበብን ንመንእሰይ ክሕግዙ ይኽእሉ፣ ሽማግለታትና ኣብ ፈታኒ ዝኾነ ግዜውን እንተኾነ ኣብ እግዚኣብሔር ብምእማን ብሩህ መጻኢ ከምዝሎ ሕያው ምስክርነት ዝህቡ እዮም፣ ከምቲ ብዘይምቊራጽ ፍሬኣ በብግዜኡ እትህብ ኦም ኮይኖም ወላውን ብንውሓት ዕድመ ዝደኸሙ እንተመሰሉ መበቆላዊ ዝኾነ ኣበርክቶኦም ብምውፋይ ሃብታም ባህሊ ንደቆም የውርሱ እሞ ባህሊ ሕይወት ከምዝዕምብብ ይገብሩ፣’ እንክብሉ ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን መተካእታ ኣልቦ ቅርሲ ከምዝኾኑ ገሊጾም፣ ነዚ ሃብቲ እዝን ርዝነቱን ንምግላጽ ቅዱስነቶም ብዙሕ ምስልታት ከምዘዘውትሩ ዝዝከር ኮይኑ። ንኣብነት ናይ መበል 25 ዓመት ብሩራዊ ኢዮቤል ሲመተ ጵጵስናኦም ኣብ ዝዘከሩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚ እቶም ምሳኦም ሓቢሮም ዝቅድሱ ዝነበሩ ካርዲናላት ኮይኖም። ‘ምናልባት ገሊኦም ምንም ዘይንረብሕ ኣረግቶት ኮና ኣብ ታሪኽ ጥራይ ንነብር ዝመስሎም ኣይሰኣኑን እዚ ግን ዕሽነት እዩ፣ ንሕና ኣቦሓጎታት እኳ ደኣ ንመጻኢ ወለዶ ሰናይ እንምነን ሰናይ ሕልሚ እንሓልምን ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን ኢና’ እንክብሉ ናይ ኣቦሓጎን እኖሓጎን ግደ ኣብ ቤተሰብን ኣብ ማሕበረሰብን ክሳብ ክንደይ ናይ ተስፋን ጽንዓትን ተልእኮ ከምዘለዎ ኣብሪሆም ነሮም፣
ተጠቂምካ ደርቢ ንዝብል ባህሊ ንየው ነበሎ!
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተመልከተ ነገራት ኣብ ቦታኡ ሃልዩ ናይ ዘመንና ባህሊ ዝተኣታተዎ ዘይሰብኣዊ ባህሊ ኣሎ እዚ ከኣ ገለ እቶት ዘየበርክት ኣካል ማሕበረሰብ ክጐሓፍ ኣለዎ ዝብል ንዝኾነ ነገር ተጠቀመሉ ጥቅሙ ምስ ኣብቅዔ ከኣ ጐሓፎ ዝብል ንነገራት ዝምልከት ናብ ሰባት ልኢሙ ኣበርክቶ ዘይገብር መኽሰብ ዘይብሉ ኣወግዶ ዝዓይነቱ ሓሳብ ዘለዎ ተጠቂምካ ደርቢ ዝብል ባህሊ ኣብ ደቂሰባት ኣውን ይረኤ ስለዘሎ እዚ ናይ ረብሓን ጥቅምን መኽሰብን ነገር ክ ውገድ ቅዱስነቶም ብዙ ግዜ ኣዝኻኺሮም። ንኣብነት ናብ ፕየረልቺና ኣብ ዝገበሮዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከምዚ ኢሎም ነሮም፣
`ናይ ማሕበራትና መዘና ኣልቦ ሓላፍነት ተሸኪሞ ናይ ዘለው ሽማግለታትና ኩነት ከም ጾር ክስምዓና የብሉን፣ ከም ሓሳበይ ነዞም ንዘመደ ኣዳም ዝኽሪ ዘውርሱ ሽማግለታት ናይ ኖበል ሽልማት እንተዝሰናደወሎም እብል` ኢሎም ነሮም።
ናይ ሓንቲ እኖሓጎ ትምህርቲ!
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ደጋጊሞም እኖሓጎይ ከምትብሎ ዝብል ሓረግ ብዙሕ ግዜ ይጥቀሙሉ! ካብቲ ብዙሕ ንእኖሓጎ ዝምልከት ጥቅስታቶም ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ብዛዕባ ምሕረት እግዚብሔር ኣብ ዝሰበኽዎ ናይ ብወነስ ኣየርስ ሊቀ ጳጳስ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ብ1992 ዓም ንሶም ንቅብዓ ሜሮን እንዳተጓዕዙ ሓንቲ እኖሓጎ ክናዘዝ ደልየ ትብሎም ንሶም ከኣ ግርህ ኢሎም ኣትን እምበይተይ ንስኽን ደኣ እንታይ ሓጢኣት ክህልወክን ኢሉ ምስ በልወን `ኣባቴ ኩልና ሓቲኣት ኣሎና` ምስ በለቶም ናይ ዘይተሰዓርነት ግድል ንምግባር `እሞ እግዚብሔር እንተዘይመሓረናኸ እንታይ ክንከውን ኢና’ ምስ በልወን ‘እግዚብሔር ንኩሉ ይምሕር ምኽንያቱ እግዚብሔር እንተዘይምሕር ነሩ ዓለም እምበይምሃለወን’ ክብላ ዝመለሻሎም ዘኪሮም ነሮም፣ ስለዝኾነ እምነትን ተስፋን ጸሎትን ሽማገልታትና ንቤተክርስትያን ዓቢ ትዕድልቲ እዩ፣
ጸሎት ሽማገልታትና ዓቢ ትዕድልቲ ቤተክርስትያን!
ኣብ ዘመንና ንዝርከቡ ብብዙሕ ጉዳያት ዝተዓብለሉን ጸሎት ንምግባር ግዜ ንዘይብሎምን ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ከም ኣበነት ወትሩ ንእግዚብሔር ዘመስግኑን ዝዝምሩን ዝበልዎም ጸሎት ሽማግለታት ከምዚ ክብሉ ይገልጽዎ፣
ጸሎት ሽማግለታትን እኖሓጎታትን ኣቦሓጎታትን ንቤተክርስትያ ዓቢ ትዕልቲ ኮይኑ ሃብቲ እዩ፣ እዚ ከኣ ንመላእ ማሕበረሰብ ደቂሰባትን ንቤትክርስትያንን ዓቢ ኣበርክቶ እዩ ምናዳ ነቶም ንኩሉ ከራኽቡ ክብሉ ወትሩ ንጸሎት ግዜ ዘይብሎምን ከምቲ ምሳሌ ዘርኢ ዝብሎ ብካልእ ነገራት ተታሒዞም ጻሕያይ ዝሓንቆ ዘርኢ ዝኾኑ ሰባት ዓቢ ረድኤት እዩ፣ ስለዚ ስለ እዞም ዓቢ ትዕድልቲ ዝኾኑ ሽማግለታትና ክንጽሊ ስለኦም ክንዝምር ምልክታት እግዚብሔር ክንገልጽ ኣሎና` ኢሎም ነሮም፣


text:
ሚንስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ዝምልከት ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣምሓርኛ ቃለ ምልልስ አካይዶም ኔሮም።
ኣብዚ ቃለ መጠይቕ ኣብ ኢትዮጵያ ተቓውሞታት ምልዓሎም፣ሞትን ማእሰርትን ከምዘጋጠመ፣ሕዚ ድማ ኣብ መንጎ ክልላት ግጭት ተላዒሉ ምዝንባል ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ስዒቡ ናይ ኢትዮጵያ ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ኣቶ ኣባዱላ ገመዳ ብሃንደበት ካብ ስልጣነይ ይለቅቕ ኣለኹ ምስ ምባሎም ኩነታት እናኸፍአ ይኸይድ ከምዘሎ ዘርኢ እዩ’ሞ እዛ ሃገር ኣብ ፀገም እያ ዘላ ማለት ድዩ ንዝብል ዝቐረበሎም ሕቶ ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ኣይኮነን ክብሉ መሊሶም።
“ኣይኮነን።ከምዝፍለጥ ሃገርና ንብዙሕ ዘመናት ብውልቀ መለኽቲ ስርዓታት ክትምራሕ ድሕሪ ምፅንሓ ኣብቶም ዝሓለፉ 25 ዓመታት ናይ ዴሞክራሲ ኣፋፍነቶ ዝተርኣየሉን ምምዕባል ኣብ ዝጅምረሉ እቲ ዴሞክራሲያዊ ባህሊ ብዝግባእ ስለዘይማዕበለ ዝተፈላለዩ ኣመለኻኽታ ዝርኣየሉ ዘሎ እዩ።”
ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ፖለቲካ ድልየታት ሓዊሱ ለውጥታት ምህላዎምን ኣብ ቁጠባ ለውጢ ምስ ዝህልው ድማ ተጠቃሚ ናይ ምዃን ድልየት ኣሎ እዩ ኢሎም።ኣብ ውሽጢ እዚ መስርሕ ብልሽውና እናበዝሐ ከይዱ ፀገም ከምዝፈጥር ሓቢሮም።
“ኪራይ ኣካቢነት፣ብሓፈሻ ብልሽውና፣ብስልጣን መንግስቲ ምብዕላግ፣ከምኡ ድማ ብሽም በዓል ሃብቲ ምስ ሰበስልጣን ተፀጊዑ ዝደለዮ ዝገብር፣ንሃገር ዘይኮነስ ብውልቆም ክረብሑ ዝደልዩ ሰባት ካብ እዋን ናብ እዋን እናበዝሑ ክኸዱ ከለው ኣብ ዝኾነ ዓለም ከምዝርአ ፀገማት ዝፍጠርሉ ኩነታት ኣሎ።”
ንሶም ብምውሳኽ ናይታ ሃገር ፀገም ብዝግባእ እናወፀ ሓድነትን ሰላምን ሃገር ከምኡ እውን ህዝቢ ነሓድሕዱ ዝፋቐረሉ ብርኪ ዝበፅሐሉ ምዃኑ እዩ ዝሕብር ኢሎም ።ፀገማት ባዕሎም ምውፅኦም ግቡእ መአረምታ ንምውሳድን ካብ መስመር ዝወፁ ኣካላት ድማ ዝእለይሉ ኣጋጣሚ ስለዝኾነ፣ሕቶ ህዝቢ ንምምላሽ እውን ዕድል ዝህብ እምበር ናብ ጥፍኣትን ግጭትን ዝወስድ ኣይኮነን ኢሎም።
ሰባት ብሰላም ሓቢሮም ብምንባር ኣብዝፍለጠሎም ምብራቓዊ ክፋል እታ ሃገር ግጭት እናተለዓለ፣ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ደረጃ ብዙሕ ህዝቢ ተመዛቢሉ፣ብመዳይ ቁጠባ ድማ ዋጋ ዶላር ምውሳኹ፣ብኣታሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት፣ኣብ ነፃነት ፕረስን ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን በብእዋኑ ዝወፁ ሓበሬታት ምንቁልቋሎም እናርኣየ እቲ ለውጢ ኣበይ እዩ ንዝብል ሕቶ ድማ ከምዚ ክብሊ መሊሶም።
“ቅድሚ ኩሉ ምንቁልቋል ዝብል ብፍላይ ሎሚ ንኢትዮጵያ ዝገልፅ ኣይኮነን።ብፍላይ ንናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ ዝፈልጥ ሰብ፣ምንቁልቋል ዝብል ፈፂሙ ንኢትዮጵያ ኣይገልፃን እዩ።ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው ፀገማት ዝኽሕድ ሰብ የለን።እዞም ፀገማት እዚኦም ድማ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ዘብፅሐና እምበር ንድሕሪ ዝመልሰና ኣይኮነን።”
ዘጥረናዮ ዓቕሚ ካብዚ ንላዕሊ ንዝመፅእ ፀገም እውን ክቆፃፀርን እዚ ናብ ዕድል ዝቕይርን እዩ ዝበሉ ሚንስትር ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ናይ መንግስቲ ፀገማት ናይ ምፍታሕ ዓቕሚን ድልየት ህዝብን ነቲ ፀገም ኣየክቐፅሎን እዩ ኢሎም።


text:
መግለጺ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዛዕባ ኣብ ትግራይ ተባሪዑ ዘሎ ኩናት
ካብ ወጋሕታ 4 ሕዳር 2020 ማዕከናት ዜናታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን፣ ክልላዊ መንግስታት ትግራይን ኣምሓራን፡ ኣብ ትግራይ ኩናት ከም ዝተባረዐ ብወግዒ ዝሕብር በብወገኖም ዝሃብዎ መግለጺታት ተኸታቲልና። ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስን፣ ብሰፊሕ ዘመተ ኣንበጣን ኣብ ዝሳቐየሉ ዘሎ እዋን መርድእ ኩናት ምስማዕ ኣዝዩ ኣጒሃይን ኣሕዛንን’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ክምዕብል ዝጸነሐን ዘሎን ዝተሓላለኸ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ክስተታት ብደቂቕ ክንከታተሎ ጸኒሕና ኣሎና። ብፍላይ ድማ ብወገን ህዝብናን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ኩኑን ዝኾነ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ቐጥታዊ ኢድ ኣእታውነት ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ንኤርትራ ከቢድ ሳዕቤን ብምኽታል ንልዑላውነት ሃገርናን ሓድነት መረትናን ዓቢ ስግኣት ከም ዘለና ብተደጋጋሚ ክንገልጽ ጸኒሕና ኢና።
እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ብናህሪ ዝምዕብል ዘሎ ኩነታትን ምስኡ ተዛሚዱ ዝኸይድ ኣሰላልፋ ሓይልታት ኢትዮጵያን፡ ንኢትዮጵያን ንዞናናን ናብ ሓደገኛ ቅልውላው ክመርሓ ምዃኑ ዓለም ብምሉኡ ዝከታተሎ ዘሎ ሓቂ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ሃገራውያን ሓይልታቱን መስርሕ ልምዓታን ዕብየታን ኢትዮጵያ ዝኾልፍ ዓውደ ጽዑቕ ኩናት ምብርዑ ኣዚዩ ከም ዘሕዝኑ ውሁብ ኢዩ። ኩናት ሕድሕድ ዝወስዶ ጊዜ ብዘየገድስ፡ ዝቀዝፎ ህይወት ንጹሃት ዜጋታትን ዘዕንዎም ንብረትን ትሕተ ቅርጻን ክትግምቶ ዘሸግር ከቢድ ዋጋ ኢዩ ዘስዕብ። እዚ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ዝካየድ ዘሎ ኩናት ሓድሕድ ንኹሎም ኢትዮጵያውያን ዝትንክፍ ኩናት ኢዩ። ናይ’ዚ ኩናት’ዚ ከቢድ ዋጋ ዝኸፍሉ ብቐንዱ መላእ ውጹዓት ህዝቢታት ኢትዮጵያ ኢዮም።
እዚ ኣዕናዊ ኩናት ሓድሕድ’ዚ ናይ ዓሰርታት ኣሻሓት ንጹሃት ዜጋታት ህይወት ከይቀዘፈን፡ ስፍሓቱ እናወሰኸ ብቐጥታ ናብ ሰፊሕ ከባቢታት ትግራይን ኣምሓራን ከይተሰጋገረን፡ ብዝዝኾነ መልክዕ ናብ ካልእ ክልላት ኢትዮጵያ’ውን ከይለሓመን ከሎ፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ኣካላት ልዑል ነፍስ ምቁጽጻር ብምውናን፡ ነዚ ተባሪዑ ዘሎ ኣዕናዊ ኩናት ብቕልጡፍ ደው ከብሉን ብዘይወዓል ሕደር ሰላማዊ ፍታሕ ንምርካብ ኣብ ዘተ ክኣትዉን ንጽውዕ። ከምኡ’ውን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ነዚ ኲናት’ዚ ጠጠው ንምባልን ሰላማዊ ፍታሕ ንምርካብን ቅልጡፍ ዝተወሃሃደ ጻዕርታት ከካይዱ ንጽውዕ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶን ኩሎም ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሕን፣ ኣብ ጎረበት ሃገርን ኣብ ዞናናን ሰላምን ርግኣትን ክህሉ ስለ ዘገድሰና ናብኡ ንምብጻሕ ዝግበር ጻዕርታት ወትሩ ከም ዘተባብዑን ዓቕሞም ዘፍቕዶ ኣስተዋጽኦ ከም ዝገብሩን ድሉዋት‘ዮም።
እዚ ኣዕናዊ ተረኽቦ’ዚ ንሃገርና ኤርትራ ኣዝዩ ዝትንክፍ ክኸውን’ዩ። ገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ቀንዲ መሳወርን ኣካል ናይዚ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያውያን ተባሪዑ ዘሎ ኩናትን ኮይኑ ብምህላዉ፣ መሬት ኤርትራ’ውን መናሃርያ ናይዚ ውግእ’ዚ ኽገብሮ ዝኽእል ብዙሕ ምልክታት ኣሎ። ካብዚ ተበጊስና ድማ ጉጅለ ህግደፍ፣ ከም ልማዱ ንህዝብና ኣብ ዘይምልከቶ ጉዳይ ኣእቲዩ ሃገርና ኤርትራ ሰፍ ዘይብል ዋጋ ክትከፍል ምዃና ርግጽ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፣ ስራዊትን ህዝብን ኤርትራ ኣንጻር’ዚ ኣዕናዊ ተግባራት ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ብትሪ ደው ንኽብል፣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣትሪሩ ይጽውዕ።
ኣብዚ መዳይ’ዚ ኩሎም ዝምልከቶም ኣህጉራውያን ውድባትን ሃገራትን ከምኡ’ውን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን፣ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ከኣ ብፍላይ ዝነብር ኤርትራዊ ስደተኛ ግዳይ ናይ’ዚ ውግእ’ዚ ንኸይከውን፣ ዘድሊ ምክብኻብ ክግበረሉ ምሕጽንታና ነቕብ። ካብ’ቲ ውግእ ዝካየድሉ ቦታታት ኣሊዮም ስላም ናብ ዝረኽበሉ ቦታታት ንኸዕዝ ክተሓባበርዎ ድማ ምሕጽንታትና ነቕርብ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለው
05/10/2020Hits: 612


text:
ኢንተርኔት ኣናሽቱ ነጋዶን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራትን ብኢንዱስትሪ ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ዝርከቡ ኢንቨስተራትን ህዝቢ ንህዝቢ ክለቓቕሕሉ ኣብምርኻብ ኣበርክቶ እናገበረ ይርከብ።እዞም ማይክሮሎን ተባሂሎም ዝፅዋዑ ልቓሓት ኣብ ኣፍሪካ፡ኢስያን ካልኦት ከባቢታትን ናብ ዝርከቡ ብስድራ ዝውነኑ ትካላት ንግዲ ዘቕንዑ እዮም።
ናይ ክልተ ዶላር ልቓሕ ነዛ ቡሩንዳዊት ሰበይቲ ካብ ሙዝ ዝስራሕ ስዋ ናይ ዝዓይነቱ መስተ ንግዲ ንኽትጅምር ኣኽኢሉዋ።እቶም ዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሃን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ኣናእሽቱ ልቓሕ ከመይ ገይሩ ክሕግዘነን ከምዝኽእል የተኩሩ።
ኮርፐረሽናት ባህላዊ ማእኽል ስኪርቦል ንዝተብሃለ ትካል ዝህብዎ ናይ ገንዘብ ሓገዝ እቲ ትካል ብወገኑ ናብቲ ማእኸል ንዝመፁ ሕድ ሕድ ሰባት ንግዲ ንኽጅምሩ ሓደ ዶላር ይህቦም።ኪቫ ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ናይ ማይክሮሎን ኣገልግሎት ኢንተርኔት ካብቶም ናይቲ ፕሮጀክት መሻርኽቲ ሓደ እዩ።
ኪቫ ኦርግ ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ሰባት ኣብ ገዝኦም ኮይኖም ናይ ንግዲ ፕሮጀክታት ንምስራሕ ከመይ ገይሮም ንእሽተይ ገንዘብ ከምዝምውሉ ዝሕግዝ ትካል እዩ።እቲ ገንዘብ ልቓሕ እምበር ውህብቶ ኣይኮነን።ተለቃሕቲ ንዝተለቅሕዎ ናይ ምኽፋል ዕድሎም ድማ 98 ሚእታዊ ምዃኑ ኪቫ ይገልፅ።


text:
ሰኾታ ክብላ ኡሰውድ ግርጋ እዲናይ ቀሓትድ
ፋሪዕ እክባ ሙርቋ ብሊን ኤርትርያ/ሆደ ሱኲሳዅ።
ሰኾታ ክብላ (8 መጋቢት) 1910ዓም ኡሰውድ ግርጋ ድግም ድርጝ ያዂድ ኒስ ተከኲ። ኡሰው ፋበሪካትሊ ከደመው ኣሜሪኪል ኣኽኒ ኤዉሮቢል ና ማህየት ኣኽን ና ክብር ሸቓላይሰና ብሪል ጠዓሞ ገንሺን መናብረትልድ ግናይሲ ኪድ ያዂ ሰጘዂ። ንድኻ ሽቃሎ ኡሰው ኣመሪኪ ቑር፡ እኩላ ክድመትድ እኩላ ኣረኻ ስዱቕዅ! ይነ ፊዃ ግርጋት ከበርስሮና! ሽኹሽትነን ይነ ሓቅ ተከውስሮ ሻዅዂ! የው ዲ ኤሪው ናት ተከወው ፖሎቲካ ዲ ሺቃንዲት ኣትጋውሕደው ታበላታት ምዂርኖ፡ ሰኾታ ክብለትል ጨርግል ገምኖ፣ እኺርኺረ ናንትትሲ ሻኽኖ፣ ና ቖል ዲ ና ወንቀራዲት ድንጋሕድ ዋስስነሪ ግርጋ ጝን።
ኡሰዉ እና ወክት 19 ጅዊራ (century) ብርፍል ኣዳምርሰና ሓሰብሱኑ ሰጘኒ። ግርወስ ኒ ሸንሄትሲ እሲቶኽር ኡቶኽር ተርእቶርኽር ፈጠርስረሪ እራኳ እሲና ቛሉኑላ ሰጘንኲ። እና ንኪ ኡሰዉ ኣኻ ክድመትልክ ቋልነዉ ኣማና ናዉ ኣሰነዉዲ ናዉ ኣሰግነዉ ክደምዲ ሰርዓትድ ኤርእስቶ እና ስርዕ ኒልድ ፋነንኻ ንሽወዲ ክትካዲ ክረዲ ና መናብረት ሰጘኲ። እና ሻኽዳ መኸላ ኡሰዉዂ ናን ኣኽራሲክ ዪነልኽር ዪና ኣጉዋርልኽር እዲናይ ቀሓትድ ህንበኲ።
ኡሰውድ ጋብኑ ዪን ብሊን ኡሰሪ ብሊና ንርሰርጎዲ ንር ኣልባሳዲ ንርወደንዲ ንር መንቐዲ ንርቑርዲ ዪና ጃብል ሰኤልሰቲና። ገነዲ ሻኒዲ እቊረዲ ሓልቲዲ ታኽሪዲ ተኒዲስኽር ጋብነት ተለይትኖና ሳድነኲን። ኡሰሪ እክባከዋዂድ፣ (ማሕበረ ሰብ) ነብረዲ፣ ብረዲ፣ ኪኒሩኹ ኣኽኒ ጃሩዂ ልጝንዲ ጝን ዪነን እምንልድ ፍኒ። ኮዶ ንሪ ዋኒግራዂ ክድመዲ ለመለምዲ ኣረኻ ክሚገት ናዋክ ኣርእናዂ እምን ጝን። ኡስሪ ንር ምራድድ ክኻንሲቶኽር ባህ ያዂላ ወቐይ ክድመቱኹሲ ፍሪርቶኽር ክድመትል ግርዋ መጡ ከፍለስቶኽር ንር ዋጅብ ጝን። እና ናይ ንሩኹሲ ሓረማዂ ውሪ ጏለላዂ ሙርቛ ውሪ ኮሊ ዓመርድኖ ሓሰብሰጋዂ ጝን።
ዕቡብድ ኡሰው ኤርትሪዉ ጀብረት ደንቢ፣ እና ደከው 25 ኣመረስ፣ ላ ኣዳም ኢሰያስ ኣፎወርቂ ኮሊትክ ኒሹቱ ቋሎላ፣ ወንቀረዲ ፍሪርዲ እንገድ፣ ሻኻ ግንብድ መቅራሓኩላ ኣኸውድ፣ ኡሰሪ ኤርትሪር እና ወክት ንሰና ዓመጭስሮኽር ምኺርስሮኽር ሰዳቕስሮኽር ኤርድላ። ዪን ኤርእነዉ ዪነ ወረቢል ፍትሕ ወንቐርድኖ ቦሊስ ልጝል ፈረዉ፣ ሰጃ ሰዓት ደንቢ እንታቚራ ክርቲ እንታ ሬሳ ከለብራ ዪሰዉ ኣቑቱ ከው ኣኽኒ። እና ህግድፍ ዳልየትል ዓባርዲ ጋይትነዲ ሓርብዲ ንስኮት መጨጨዉ ቋልሶ አላ ናዉኻ ሰልፍ ኡሰሪት ጎተት ኤርእስታዂ ጝን።
እና ሻኽደ በኽት እስረ በዳን ወክትሊ እዃርስሮ ህንበረሪ ኤርትርይ ቊራ ኡሰሪ፡ “ሃገራዊ ኣጎልግሎት” ይስታኽሊ ገንጂና ናሪ ኣኽሮ ህንበቲ። ህ.ግ.ደ.ፍ. ሪ ፍሻለታት ጀረበነንኻ ኣደሓ ከዳሚት ናሪ እሲነላ፡ ብራ ጨልመቶ ሰናኻ ንርምራድ እንገት ቀስብድ ንርዲ ገንጀኖክ። ሓሰብስጋኽ ንርጨር ሽኽዳ ዲ ዕድርዲ ጀረብስጋኽ ሕኖትዲ ውላዲር ገና ኣከቲ። እማ ንርሕሲ ኣኽን ንርዓመልሲ እሹሩ ድባሕ ምቅላ እርዱክ የው ኣንገት ስርዱ ከብተቲ። ኡሰው እና ገንጅናር ድጝስተጋኽ መረሮለን፡ ጂባ ኒልድ እግርኖ ናርሕ ደኤንድድኖ ና ገሽ ሱዳን ኣኽራሲክ ሄረበነን፡ ኒሲጝ ጂባኽ ዕምጭ ዲ ጂባዲ ጎፍ የክለን። እዲና ኒል ና እኻርስነስ እንጠረና ወክትሊ ግን ናውህንበናኽ፡ እማ ንኪ ሰዀታ ክብላ 2017 ኢዲናይ ቃሓትድ ጂጝስትኑ፡ ኤርትርይ ቊራ ኡሰሪ ኮልዲ ከደንዲትል ንሪ ደኲስራዅ ጨገም ኒን ግን ይሮ ደገምሮ ዱጙሰጋዂ ጝን። እና ንሪ ገምሮ ህንብራኽ ሓለትልድ ፍቶ ኣክረን፡ ንኪኽር እንር እማኒስና ንርሻን ዲ ማእኮት ትሮ ሓለልስግሪ ለመለም ይቶ ሻኽቲ።
ፋሪዕ እክባ ምርቋ ብሊንዂ ናይ ኡሰዉዂ ኒ ገሽ ጃብራ ፈርዶ ለመለም ያዂ ዕሙጫን ሒል ጝን። ኒ ኣታቲንሲ በሎቲከድ ኣኽኒ ሸቓን ኒሰና እክባከዋዂድ (ማሕበረ ሰብ) ኣዋሃበ ጃብትራ ያዂሲ ኒ ወቐይል (ቁዋምል) ገምዶ ፈረኲ፣ እና ንኪር ባሕሮ 8ክብሊሪትል ኮዶ ኒ ምእክር ሲ ሓደስዶኲ። ፋሪዕ ደርብድ ልውታ ዋኒሮ ለመለም የው እከክ፣ ናውክ ዕቡብድ ኩሱሰንኻ ዓመጭሶ ህንቦው ኡሰው ኤርትሪይ ቊር፡ እና ግርጋ ታርኽ ሻኽረሪ ዲ ካብሪ ዲትል፡ ዪና ለመለሙዂ ማእኮትሲ ላድ ሓደስድኖ ኤባይ ሰልፉዂሲ ለብድኖ ሽጝነኲን።
ሰዀታ ክብላ ኡሰውድ ግርጋ እዲናይ ቅሓትድ ዲመሲ ከበርዶ መንደርትርንኒሪ!
ይነ ሰውረት ዓውተር ወክት ሺራላ!
ማዓኛ ህ.ግ.ደ.ፍ. ሩ ሃገግናው!
ፈራዕ እክባ ምርቋ ብሊን ኤርትርያ/ሆደ/
ሰዀታ ክብላ 2017 [email protected]


text:
Monthly Archives
June 2020
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብኣተሓባባሪነት ኮሚሽን ፕላንን ልምዓትን ፌዴሪኢ እናተዳለወ ዝርከብ ሰነድ መሪሕ ትልሚ ልምዓት 10 ዓመት ዘድሃበ ህዝባዊ ዘተ ይሳለጥ ኣሎ። ኣብቲ መሪሕ ትልሚ ኣድሂቡ ዝሳጥ ዘሎ መድረኽ ህዝባዊ ዘተ፥ ሎሚ መዓልቲ ሓዊሱ ን11 መዓልቲታት ዝሃየድ ምዃኑ…
ክልተ ሴናተራት ኣሜሪካ ሃገሮም ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ዘይሻራዊ ቅዋም ንኽትሕዝ ብደብዳበ ሓቲቶም
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ክልተ ሴናተራት ኣሜሪካ ሃገሮም ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ዘይሻራዊ ቅዋም ንኽትሕዝ ብደብዳበ ሓቲቶም። ሴናተር ኮሪ ቡከርን ሴናተር ክርስቶፎር ኩንስን ንሓላፊ ግምጃ ቤት ኣሜሪካ ስቴቨን መኑሸን ኣብ ዝፃፉዎ ደብዳበ፥ ኣሜሪካ ብዛዕባ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ…
ኣብ ዓለም ብቫይረስ ኮሮና ህይወቶም ዝሓለፉ ሰባት ቁፅሮም ካብ ፍርቂ ሚሊየን ሓሊፉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ መላእ ዓለም ብተላባዲ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ህይወቶም ዝሓለፉ ሰባት ቁፅሮም 504 ሺሕን 490 በፂሑ። ንፈለማ እዋን ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ቻይና ግዝኣት ሁቤይ ከተማ ዉሃን ዝተርኣየ ተላባዲ ሕማም ቫይረስ ኮሮና፥ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ…
ከይዲ ምስማዕ ምስክርነት ገበን ቅንፀላ ጀነራል ሰዓረን ሜ/ጀነራል ገዛኢን 22 ሰነ 2012 ዓ.ም ክጅመር ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ከይዲ ምስማዕ ምስክርነት ገበን ቅንፀላ ጀነራል ሰዓረን ሜጀር ጀነራል ገዛኢን 22 ሰነ 2012 ዓ.ም ከምዝጅመር ኣፍሊጡ። ቀዳማይ ችሎት ገበን ፀረ ግብረራዕዲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ከምዝበሎ፥ ኣብ ልዕሊ ብቕትለት…
በዓል መዚ ኮሙዩኒኬሽን ኢትዮጵያ 12 ሕቶ ድልየታት ፍቓዳት ቴሌኮሙዩኒኬሽን ከምዝተቐበለ ኣፍሊጡ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)በዓል መዚ ኮሙዩኒኬሽን ኢትዮጵያ ካብ ዝተፈላለዩ ዓለም ለኻዊ ትካላት ቴሌኮም 12 ሕቶ ድልየታት ክልተ ፍቓዳት ቴሌኮሙዩኒኬሽን ከምዝተቐበለ ኣፍሊጡ። እቲ በዓል መዚ ምስቶም ፍቓዳት ብዝተተሓሓዘ መግለፅታት ድልየት ቅድሚ ሓደ ወርሒ ዕላዊ ከምዝገበረ…
ካብ ጀሞ 2 ክሳብ ጀኔራል ዊንጌት ዝህነፅ መገዲ ኣብቶብስ ተጀሚሩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ካብ ጀሞ 2 ክሳብ ጀኔራል ዊንጌት ዝህነፅ መገዲ ኣብቶብስ ሎሚ መዓልቲ ተጀሚሩ። እቲ ህንፀት መገዲ ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ምክትል ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኢንጂነር ታከለ ኡማን ኣጀሚረምዎ። እቲ መገዲ 20 ኪሎሜትሮ ዘለዎ…
ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅሉ ክልተ ሰሙናት ዝቐረዩ ስራሕቲ ህንፀት እቲ ግድብ ብምዝዛም ምምላእ ማይ ከምእትጅምርን ኣብቶም እዋናት ሰለስቲአን ሃገራት ኣብ ስምምዕ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅሉ ክልተ ሰሙናት ዝቐረዩ ስራሕቲ ህንፀት ግድብ ህዳሰ ብምዝዛም ምምላእ ማይ ከምእትጅምርን ኣብቶም ክል ሰሙናት ሰለስቲአን ሃገራት ኣብ ስምምዕ ንምብፃሕ ምውሳነንን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስቴር ፌዴሪኢ ኣፍሊጡ። እቲ ቤት ፅሕፈት ኣብ…
ቀ/ሚ ዶ/ር ኣቢይ፥ ኣባላት ቢሮ ሕብረት ኣፍሪካ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብፅን ካብ ኣፍሪካ ዝፍልፍል መፍትሒ ግድብ ህዳሰ ከምፅኡ ኣብ ዘኽእል ዛዕባ ዘድሃበ ዘተ…
ኣዲስ ኣበባ ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ ኣባላት ቢሮ ሕብረት ኣፍሪካ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብፅን ካብ ኣፍሪካ ዝፍልፍል መፍትሒ ግድብ ህዳሰ ከምፅኡ ኣብ ዘኽእል ዛዕባ ዘድሃበ ዘተ ከምዘሳለጣ ኣፍሊጦም። እቲ ዘተ ውፅኢታዊ ከምዝነበረ ድማ ኣብ…
ኣብ ኢትዮጵያ ብቫይረስ ኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 250 ሰባት እንትርከቡ 8 ሰባት ድማ ህይወቶም ሓሊፉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 12 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 5 ሺሕን 414 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 250 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ሸሞንተ ሰባት ህይወቶም ከምዝሰኣኑ እውን ሚኒስትር ጥዕና ፌዴሪኢ…
ብገበን ኣገዲድካ ምድፋር ዝተኸሰሱ ውልቀ ሰባት ካብ 11 ክሳብ 25 ዓመት ዝበፅሕ ማእሰርቲ ተበይኑሎም
ኣዲስ ኣበባ፣ 19 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብገበን ኣገዲድካ ምድፋር ዝተኸሰሱ ውልቀ ሰባት ብ25ን ብ11 ዓመትን 9 ወርሒን ፅኑዕ ማእሰርቲ ተበይኑሎም። ወዲ 64 ዓመት ተኸሳሲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2011 ዓ.ም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፍለከተማ ኣቃቂ ዕድሚአን ሸሞንተን ትሽዓተን ዓመት ንዝኾና ክልተ…


text:
መትሓዝን ሞትን ኮቪድ19 ኣብ ዙርያ ዓለም መዓልታዊ ክብረ ወሰን ምስባሩ ቀጺሉ`ሎ: ሃገራት ድማ ነቲ ቫይረስ ንምዕጋቱ ብዝብል ብእኡ መጠን እገዳታት ምግባር ይግደዳ`ለዋ።
ጀርመን ቁጽሪ መትሓዝታ ልዕሊ ሓደ ሚልየንን 350 ሽሕን ድሕሪ ምኻዱ ካብ ረቡዕ ጀሚራ እገዳ ክትገብር መዲባ`ላ-።ጣልያን ንእንግሊዝ ብምቕዳም ኣብ ኤውሮጳ ዝበዝሑ ዝሞትዋ ሃገር ኮይና`ላ።
ብኻልእ ወገን ምምሕዳር መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ ንክታበት ፋይዘርን ባዮንተክን ድሕሪ ምጽዳቑ፡ ቀዳማይ ጽዕነት ክታበት ኣብ ዞባዊ ማእከላት ክበጽሕ ጀሚሩ`ሎ።
ሜክሲኮ`ውን ነቲ ክታበት ንህጹጽ ጠቕሚ ኣጽዲቓቶ`ላ። ብሪጣንያ: ባህሬንን ካናዳን ከምኡ`ውን ስዑዲ ዓረብ ነቲ ክታበት ኣጽዲቐንኦ ኣለዋ።
ኣብ ኣዝዩ ዝሑል መትሓዚ ዝጉዓዝ ክታበት ኮቪድ ትማሊ ናብ ማእከላት መከፋፈሊ ክጉዓዝ ጀሚሩ`ሎ።ኮሚሽነር ምምሕዳር መንግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ ስተፈን ሓን ንሲ ኤን ኤን ክዛረብ ከሎ እቲ ክታበት ካብ ሎሚ ሰኑይ ጀሚሩ ክውሃብ ክጅምር ተስፋ ንገብር ኢሉ ።
ሰራሕተኛታት ጥዕናን ዓበይትን ኣብ ቀዳማይ ዙርያ ክታበት ከምዘለዉ`ውን ተሓቢሩ`ሎ። ብኻልእ ወገን ፕረሲደንት ትራምፕ፡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ሰራሕተኛታት ዋይት ሃውስን ካብ ቀዳሞት ክታበት ክረኽቡ ኣመሓላሊፍዎ ዝነበረ መምርሒ ስሒብዎ`ሎ።
ኣብ ምምዕባል ክታበት ላዕላዋይ ኣማኸሪ መንግስቲ ሞንቸፍ ስላዊ ትማሊ ሰንበት ንፎክስ ንውስ ክገልጽ ከሎ፥ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት፡ 100 ሚልየን ኣመሪካውያን ነቲ ክታበት ክወስዱ`ዮም ኢሉ።
እንተኾነ፥ ካብ ርብዒ ክሳብ ፍርቂ ዝኾኑ ኣመሪካውያን ብዛዕባ ምውሳድ`ቲ ክታበት ምትእምማን ከምዝሓጽሮም ይግለጽ ኣሎ።
መንግስቲ ብዛዕባ ድሕነት`ቲ ክታበት ዝያዳ ግልጺ ክኸውን ኣለዎ ይብል ሚስተር ሓህን። ፈተናታት`ታ ክታበት ከምዘርኣዮ 95% ውሑስ ኮይኑ`ሎ።
ቫይረስ ኮሮና ምትሕልላፉ ደው ኣቢሉ ንምባል ካብ 75 ክሳብ 80% ህዝቢ ኣመሪካ ክሳብ ወርሒ ግንቦትን ሰነን ክኽተብ ኣለዎ ይብል ኣማኻሪ መንግስቲ ሞንቸፍ ስላዊ።
እቲ ክታበት ቅድሚ ኣብ ጠቕሚ ምውዓሉ፥ ትሕቲ ዜሮ 70 ድግሪ ሰልስየስ ኣብ ዘለዎ ዛሕሊ ክኽዘን ኣለዎ።