text:
ኣብ ሰሜናዊ ኡጋንዳ ኣብ መንጎ ነበርትን ስደተኛታትን ብዝተፈጥረ ረፅሚ እንተወሓደ 10 ሰባት ምስ ተቐትሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታትን ሰበስልጣንኡጋንዳን ሰላም ንምስፋን ይሰርሑ ከምዘለዎ ኣፍሊጦም።ኣብ መንጎ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታትን ኣተኣናገድቲ ማሕበረሰብን ብሓባር ኣብ ዝጥቀምሉ ማይ ብዝተፈጥረ ጭቕጭቕ እዩ እቲ ጉድኣት ወሪዱ።እቲ ግጭት ብዙሕ ስደተኛ ተተኣናግድ ኣብዘላ ኡጋንዳ ናይ ፀጋታት ሕፀረት ስግኣት ምዃኑ ዘጉልሀ እዩ ይብሉ ተሓልቕቲ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት UNHCR ምርግጋእ ክፍጠርን ንስድተኛታት ዝቐተለ ህውከት ድማ ምርመራ ክካየድን ፅዊዑ ኣሎ።
ዝሓለፈ ዓርቢ ብዘጋጠመ ግጭት 10 ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 19 ድማ ቆሲሎም ኣለው።
ቲካ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ናይ ገጠር ዓዲ ዝርከብ ሪኖ መዕቖቢ ስደተኛታት ክልቲኦም ሓቢሮም ኣብ ዝጥቀምሉ ማይ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ስዒቡ ደማዊ ጎንፂ ተፈጢሩ ኢሎም ሰበስላጣን።
ኣብ ኡጋንዳ ናይ UNHCR ወኪል ጆል ባውትሩ እቲ ህውከት ዘፍርሕ እዩ ኢሎም።
‘’ብኣተናገድቲ ማሕበረሰብ ዝተወሰደ መጠኑ ዝሓለፈ ግብረመልሲ እቶም ስደተኛታት ምስኡጋንዳዊያን ብሰላም ሓቢሮም ኣብ ምንባር ስግኣት ክፈጥር ከምዝኽእል መርኣያ ምልክት እዩ’’ምስበሉ ኣስዕብ ኣቢሎም‘’ሕፅረት ፀጋታት ተፈጥሮ ኣብ ዘለዎ ከባቢ ከምቲ ናይ ዝሓለፈ ዓርቢሓደጋ ኣሻቓሊ እዩ’’ ኢሎም።
15 ኣባይቲ ስደተኛታት ተቓፂሎም ኣስታት 26 ኣባይቲ ድማ ከምዝተወረሩ UNHCR ሓቢሩ።
ናይ ኡጋንዳ ናይ ስደተኛታት ምንስቴር ሙሳ ኤክወሩ እቲ ኣጋጣሚ ዘሕዝን ክብሉ ብግላፅ ምርመራ ይካየድ ኣሎ ኢሎም።
ስደተኛታት ንሓደ ቆልዓ ናይቲ ከባቢ ማሕበረሰብ ብዘይተፈልጠ ምኽኒያት ቀጥቂጦም ከምዝቐተሉዎ ኤክወሩ ገሊፆም።
እቶም ስደተኛታት በቲ መጥቓዕቲ ዝወረዶም ስነ ኣእሙራዊ በሰላ ንምሕጋዝ ጉጅለታት ናብቲ ከባቢምልኣኹ UNHCR ኣፍሊጡ ኣሎ።
ፈፃሚ ዳይረክተር ዓለምለኸ ተበግሶ መሰላትስደተኛታት ዝኾነ ኣቺየንግ ኣኬና ብሰንኪ እገዳታት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዝተጎድአ ቁጠባ ኡጋንዳ ንብዙሓት ሰባት ብፍላይ ድማ ንስደተኛታት ናብራ ኣዚዩ ኣፀጋሚ ገይሩዎ ይርከብ ኢሎም።
ጥፍኣት ዝፈፀሙ ናብ ሕጊ ክቐርቡ’ውን ፀዊዖም።’’ግቡእ መቕፃዕቲ ክውሰድ ኣለዎ።ከምዚ ዝበለ ጥፍኣት ዝፈፀሙ ናብ ሕጊ ቐሪቦም ፍርዶም ክረኽቡ ኣለዎም’’ ኢሎም።ሕጋዊ ስጉምቲ እንተድኣ ዘይተወሲዱን እቲ ማሕበረሰብ ፍትሒ ኣይተረጋገፀን ኢሉ እንተ ኣሚኑን እቲ ቀፃላይ ግጭት ዝኸፍአ ክኸውን እዩ ክብሉ ገሊፆም።
ዓለም ኣብ ኮቪድ-19 ጠመተ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ኣተኣናገድቲ ማሕበረሰባትንነታ ዘላ ሒደት ፀጋ እቲ ሓደ ነቲ ካሊእ ዝማቐሎ ኮይኑ እንተድኣ ተሰሚዑዎ ወጥሪ ክንህር ከምዝገብርንስደተኛታት ዝሕለቑ ኣክቲቪስታት ይገልፁ።


c: text/html

text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!
እዚ ዘለናዮ ቅንያት ስደት ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳን ሕጹይ ድንግል ማርያም ኣቦና ቅዱስ ዮሴፍን ሰሎሜን ከምኡ እውን ወርኃ ጽጌ እና ተባህለ ህዝበ ክርስትያን በረከት እንሓፍሰሉ ብስግደትን ጸሎትን እና ኣሰነና ፥ እንልመነሉን ኣደ ብዙሃን ዝኮነት ንሓጥኣን ቅዱሳን ኣቦታትን እትግለጽ ርህርህቲ ኣደና ስደታ እና ዘከርና ናብ ኣምላኽ እንምለሰሉ ግዜ እዩ ። ቅዱሳን ኣቦታት ብዛዕባ ኣደ ብዙሓን ዝጸሓፉ ዝተፈላለዩ ኣቦታት እካ እንተለው ብፍላይ ከም ኣባ ጽገማርያም ማህሌተ ጽጌ፥ኣባ ገብረማርያም ሰቀቃወ ድንግል ዝደረሱ ሰብ ጸጋ ኣቦታት እዮም። ብዛዕባ ስደት ናብ ደብረ ቁስቓም ከመይ ይመስል ከም ዝነበረ ካብ መጽሓፍ ተኣምረ ማርያም፥ ከምኡ 'ውን ካብ ትርጋሜ ቅዳሴ ማርያም ዝተወስደ ፥ ትርጉም ከመይ ከም ዝመስል እንብኣር ክርኢ ኢና። ክቡራት ህዝበ ክርስትያን ንሊቀ ጳጳሳት ኣባ ቴፍሎስ ዝተገልጸሎም መበገሲ ብምግባር፥ኣብ ትርጋሜ ቅዳሴ ማርያም ዘሎን ካብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ወብ ሳይትን ብምድህሳስን ጽሑፍ ኣሳኒናን ኣወሃሂድናን ከም ፍቃድ እግዚኣብሔር ክንትርኮ ኢና።ልቢ ሊድያ ዝከፈተ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ኣዒንተ ልብና ይክፈተልና ።
እቲ መሪር ስደት
"ኣነ ኣባ ቴፍሎስ ሊቀ ጳጳሳት ዝብለኩም ጽን እልኩም ስምዑኒ፥ ኩልኩም ኣቦታተይ ኣሕዋተይን ደቀይን ናብ ፍረ ቃላተይ ጽን ኢልኩም ኣቃልቡ"።
እታ መዓልቲ ዕለተ ሰንበት እያ ነይራ፥ምስ ኩሎም ኣቦታት ጳጳሳትን ካህናትን ብሕብረት ጸሎት ኣብጽሕና ምስ ወዳእና ፥ ኣነ ንበይነይ ናብታ ኣብ ፊተይ ዝነበረት ስእሊ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተሰቂላትላ ዝነበረት ቀዳማይ ደርቢ ጠጠው ኢለ የእዳወይ ብምዝርጋሕ፥" ኦ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ከምቲ ነቶም ቅዱሳት ኣቦታት ልመንኦም ሰሚዕካ ዝፈጸምካሎም፥ ንዓይ ድማ ፥ ናብዛ ዓለም መጺእካ ምስ ተወለድካ ፥ካብ እስራኤር ናብ ምድሪ ግብጺ ዝተሰደድካሉ ብሓፈሻ ፥ ብፍላይ ድማ ነዚ ደብረ ቁስቓም መዕረፊካ ዝገርካሉ ምክንያት ግለጸለይ ። ፍቃድካ እንተኮይኑ ከኣ ምእንቲ ኩሉ ህዝብካ ንዘልዓለም እናዘከሮ ክነብር፥ ዓቢ ደብሪ ንክሃንጽ ተገለጸለይ"፥ እናበልኩ ብልቢ ይልምን ነበርኩ ። እናለመንኩ ከለኩ፥ ብኡ...ንብኡ፥ኣብቲ ዝነበርክዎ ፍሉይ ብርሃን ወረደ ።ጸሓይ ዝወጸት ኮይኑ'ውን ተሰመዓኒ ። ኣብ ውሽጢ እቲ ብርሃን ኮይና ኣደ ዘልኣለማዊ ንጉስ ዓለም ርህርህቲ ኣደ ተገለጸትለይ ። በቲ ዘደንቅ ግርምኣ ልበይ ተሰዊሩኒ ከይተፈለጠኒ ብግንባረይ ወደቅኩ። መላእክቲ ፍርሓት ናይ ሰባት ዘወግዱ እዮም እሞ ቅዱስ ሚካኤል ካብ ዝወደቅኩዎ ኣተንሲኡ፥ ኩሉ እቲ ፍርሃት ካባይ ኣርሓቆ።ንኣደይ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ከኣ ኩሎም መላእኽቲ ከቢቦማ ርኣክዎም። ኣብ'ዚ ግዜ እዚ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ፥ "ኦ ኣገልጋሊየይ ቴፍሎስ እንሆ ንፍቁር ወደይ ብልቢ ስለ ዝለመንካዮ ፥ኩሉ እቲ ካብ ኢዮርሳሌም ክሳብ ግብጺ ዝደለካዮ ክነግረካ ፍቁር ወደይ ልኢኩኒ መጺአ እነኩ"በለትኒ። ፍቁር ወደይ ምስ ተወለደ ፥ ንግዚኡ ንስደት መረጸ ። እዚ ከኣ ንዘልዓለም ምስክር ኮይኑ፥ ትሕትና ንክምህረና፥ከምኡውን እዛ ዓለም እዚኣ ከም በላይ ልብሲ ምኻናን፥ ኣብ ስደትና ንኽንፈልጥ ኢሉ እዩ እንበር ፥ ብደመና ተጻዒኑ ክከይድ ኣይደለየን ። ንኣፍራስ ባዕሉ ፈጣሪኦም ፥ ብኣፍርስ ተወጢሑ ክከይድ ኣይደለየን ። ብሓፈሻ ኣብ'ዛ ዓለም ዘሎ ክቡር ነገር ኣይደለየን ። እንታይ ደኣ ዝመረጸ ከም ድካ ሰብ ስጋይ ለቢሱ ህጻን ብምኻኑ ኣብ ኣእዳወይን ዝባነይን እንናተጾረ ፥ ከም ኩሉ ህጻን ጸባ ጡብ እናጠበወ ክዓብን መረጸ ።
ብምቅጻል ርህርህቲ ኣደ ስማዕ ቴፍሎስ ኣእዛንካ ጽሎ፥ሕልናኻውን ጠርንፎ፥ እዚ ዝነግረካ ዘለኩ ንዓካ ጥራይ ዘይኾነ ፥ንኩሉ ዓለም ምስኽር ስለ ዝኾነ ኣብ ወረቀት ጽሓፎ ፥ብድሕሪ እዚ ዓለም ክሳብ እትሓልፍ ክዝንቶ ክነብር እዩ ። ብምባል መድሓኒናን ጎይታናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብብስራት ቅዱስ ገብሪኤል መልኣክ ከም ዝተጠንሰ፥ንሓትንኣ ኤልሳቤጥ ሰላም ከም ዝበለታን ኣብ መብልዒ ማል ከም ዝተወልደን ንጛሶት ከም ዝተገልጸሎምን ሰብኣ ሰገል ከም ዝሰገዱሉን ኣብ ኣርብዓ ዓመት ቤት መቅደስ ከም ዝኣተወን ኣረጋዊ ስምኦን ብየእዳው ምስ ሓቀፎ የዕንቱ ከም ዝሓወየን ሄረዶስ ክቀትሎ ከም ዝደለየን ካብ መሰረቱን ክሳብ ፍጻሜኡ ኣስፊሓ ኣደ ኣምላኽ ገለጸትለይ ።
ብድሕሪ እዚ ነቲ ናይ ስደት ጉዕዞ ዘጋጠማ መሪር ሽግር ከምዚ እናበለት ገለጸትለይ ።
ሄሮዶስ ንህጻናት ክቀትል ምስ ጀመረ ብሓበሬታ መልኣኽ ኣነን ፍቁር ወደይን ከም'ኡውን ዮሴፍን ሰሎሜን ንግብጺ ክንስደድ ተበገስና ። ኣነ ንወደይ ሓዚለ ሓንሳብ እናሓቆፍኩ ነዊሕ መንገዲ ተጋዓዝና ። ድሕሪ እዚ ክነዕርፍ ኢልና ኮፍ በልና ። ኣብ ተመሳሳሊ ግዜ ሄሮዶስ ናብ ግብጺ ወሪዶም ኣለው ምስ በልዎ፥ ኣርባዕተ ሓላቁ ምስ ሰራዊቶም ከርክቡና ኣዘዘ ። ዮሳ ወዲ ዮሴፍ ኣብኡ ተሪፉ ስለ ዝነበረ ነዚ ናይ ሄሮዶስ ምክሪ ምስ ሰምዐ ፥ ሓሚመ ከይበለ ናባና ይመጽእ ነበረ ። ሰይጣን ግና ኣብ መንገዲ ጸኒሑ እቶም ወታሃደራት ሓሊፎም ድሮ ዝተላእኩዎ ስራሕ ፈጺሞም እዮም እሞ ተመለስ ኣይትድከም በሎ። ዮሳ ግና ብሂወት እንተረከብኩዎም ይነግሮም።መይቶም እንተጸንሑኒ ድማ ይቀብሮም፥ ብምባል ንጥበብ ሰይጣን ስዒሩ ሓይሊ ኣንበሳ ተዋሂብዎ ኣብ'ቲ ዝነበርናዮ ቦታ በጽሐ። ኣነን ዮሴፍን ብድካም ወዲቅና ሰሎሜ ከኣ ንፍቁር ወደይ እናሓጸበቶ ርኣናዮ ። ኣየ ንስካትኩም ፥ የዕሪፍኩም ኣለኩም ፥ ሎሚ ኣብ ኣውራጃ ገሊላ ቆልዓ ዝሓቆፈት ኣደ ዘላ'ዶ ይመስለኩም ፧ በለና'ሞ፥ ኣዝየ ሰንበድኩ። ንፍቁር ወደይ ካብ ሰሎሜ ተቀቢለ ሃሩር ምድርን ቁሪ ናይ ለይትን ተጻዊረ ንዓካ ካብ ሞት ንዘይ ኣድሕነካ ድየ ፥ እናበልኩ ኣምሪረ በከኩ'ሞ ፥ ንብዓተይ ናብ ገጽ ወደይ ወረደ ። ፍቁር ወደይ ንኤሳው ኣመጻጽኣካ ዋጋ ዘውህብ እካ እንተኮነ ንወላዲተይ ስለ ዘሰንበድካያ ግን ኣብታ ዳሕረወይቲ ምጽኣተይ መጺአ ዋጋካ ክሳብ ዝኸፍለካ እዛ እምኒ ተተርኢስካ ዕረፍ በሎ። ኣብኣ ከኣ ዓረፈ ።
ብድሕሪ እዚ መንገድና ምስ ጀመርና ሰራዊት ሄረዶስ ተጋነፉና ። እንተኮነ ሓንቲ ዓባይ ኦም ሳግላ ኣብኡ ነበረት እሞ፥ ሕብእና በልናያ። ንሳ ድማ ምስ ስንቅናን ንብረትናን ተከፊታ ሓበአትና ። ብድሕሪ እዚ እታ ኣድጊ ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ሃለለ እሞ ሰራዊት ሄሮዶስ ረከብናዮም ክብሉ ላዕልን ታሕትን በሉ። እንተኮነ ደልዮም ንኮንቱ ስኢኖምና ተመለሱ። ንሕና ከኣ መንገድና ቀጸልና ። መንገድና ከይጠፍኣና ብምባል ድማ፥ንወደይ ክሕብረና ካብ ዝባነይ የውርዶን ኣብ ኢደይ ይሓቅፎን ነበርኩ። ንሱ ድማ ከምቲ ሓደ ህጻን ንኣዲኡ ሕዘልኒ እናበለ ክዳን ኣዲኡ ዝውጥጥ፥ክዳነይ እናሰሓበ ይበኪ ነበረ። ኣነ ከኣ "ዋይ ወደይ!" እናበልኩ ብስንባደ ይሓዝሎ ፥ ሰሎሜ ከኣ ከም ዝደከምኩ ፈሊጣ ንፍቁር ወደይ ትቅበለኒ ነበረት። ዮሴፍ ክኣ ብግዲኡስ ስንቅና ጸይሩ ከይኣክሎ ንሰሎሜ ከም ዝተቀበለትኒ ርእዩ ተቀቢሉ ኣብ መንከቡ ይሕንግሮ ፥ እቲ ወቅቲ ሓጋይ ብምንባሩ ፥ ሃሩር ጸሓይ በርቲዒና ኣብ ትሕቲ ገረብ ነዕርፍ ፥ ዮሴፍን ሰሎሜን ብርቱዕ ድካም ስለ ዝነበሮም ደቀሱ ። ኣነ ግና ንፍቁር ወደይ የጥብዎ ነበርኩ። ልብሲ ናይ ወደይ ከምቲ ወለደይ ናብ ቤት መቅደ ክኣቱ ከለኩ ዘልበሱኒ ወይኒ ይመስል ነበረ። ከምኡውን እቶም ሰብኣ ሰገል ዘምጽእሉ ወርቂ ሳእኒ ወድዩ ነበረ ። ኣብዚ እዋን እዚ ፍቁር ወደይ ምጥባው ምስ ኣበየኒ ማይ ከም ዝጸምአ ፈለጥኩ። ማይ እንተረከብኩ ኢለ ናብታ ጥቃና ዝነበረት ዓዲ ማይ ክልምን ከድኩ።እንተኮነ ግና ፥ ኩለን እተን ኣንስቲ ኣበያኒ ።ሕፍንቲ እኻ ትርህርሃለይ ኣይረከብኩን ፥በዚ እናጎሃኩን እናበከኹን እናተመለስኩ እንከለኩ፥እቶም ሰረቅቲ ኣነ ማይ ክልምን ከም ዝከድኩ ፥ዮሴፍን ሰሎሜን ድማ ደቂሶም ከም ዘለው ምስ ኣረጋገጹ ፥ ወርቂ ሳእኒ ናይ ወደይ ሰረቅዎ። ኣየ ከይደ ማይ ንዘይረክብ ሳእኒ ወደይ'ዶ ኣጥፋእኩ ኢለ በከኹ ። ንብዓተይ ድማ ናብ ገጽ ወደይ ወረደ ። ፍቁር ወደይ ንንብዓተይ ርእዩ ብየእዳው ደረዘለይ ።ብኣጻብዕቲ የእዳው መሬት ብምትንካፍ ድማ ማይ ኣፈልፈለ። እቲ ማይ ካብ መዓር ዝጥዕም ካብ ጸባ ዝጽዕዱ ነበረ ። ሰቲና ድማ ካብ ዝነበረና ጽምኢ ረወና ። ነታ ዘፈልፈላ ማይ ድማ ነቶም ዓዲ ዕረ ክትከውን ካብ ርሑቅ ንዝመጹ ፈውስን ሂወትን ክትከውን ፍቁር ወደይ ባዕሉ ዓተባ ። ብድሕሪ እዚ ቁራስ በሊዕና ጉዕዞና ቀጸልና ። እቶም ኣራዊት ገዳም ንፍቁር ወደይ ርእዮም ይሰግዱ ነበሩ፥ እቶም እንባታት እውን ምሳና ይከዱ ነበሩ።ኣብ ዘዕረፍናሉ ቦታ ከኣ ምሳና ደው ይብሉ ነበሩ።ፍቁር ወደይ ናብቶም ብየማን ዝነበሩ እንባታት እና ረኣየ ጠጠው በሉ ኢሉ ብየማናይ ኢዱ ምልኽት ገበረሎም ። ንሳቶም ከኣ ደው በሉ እሞ ስንብራት ኢዱ ኣብኦም ወጸ ። ብተመሳሳሊ እውን ብሸነክ ጸጋም ዝነበሩ እንባታት ብጸጋማይ ኢዱ ደው በሉ ኢሉ ምልክት ገበረሎም ። ነቶም ዘይኣምኑ ኣረማውያን ንስመይ ዝክሕዱ ብዝበሎ መሰረት ስንብራት ኢዱ ክሳብ ሕጂ ምልክት ትእምርትን ይኩኖም ኣሎ ። ብምቅጻል ፍቁር ወደይ ነቶም እንባታት ከምዚ በሎም ፥ "ንስካትኩም ሂወት ዘይብልኩም ክነስኩም ፈጣሪኩም ፈሊጥኩም ንክተሰንዩኒ ምሳይ ተበገስኩም ። ብኣንጻሩ እቶም ብመልክዐይን ምስለይን ዝፈጠርኩዎም እስራኤላውያን ግና፥ ፈጣሪኦም ከለኩ ከም ሓደ ሽፍታ ንክቀትሉኒ ፈቀዶ በረካታትን ጫካታትን ደለዩኒ"በለ።
ብድሕሪ እዚ ብምቅጻል ኣብ ገዛ ሓንቲ ትእማር ትብሃል ሰበይቲ ኣተና ። ትእማር "ካበይ ዝመጻእኪ ኢኪ ፧" ብምባል ሓተተትኒ። ኣነ ከኣ ካብ ምድሪ ይሁዳ ዝመጻእኩ ስደተኛ እየ በልኩዋ ። ትእማር ብምቅጻል "ንስኪ ሓያልን ደረቀኛን ኮይንኪ ትኮኒ እንበር ፥ ከማኪ ዝበለት ምልኽዕቲ ደኣ ካብ መጋረጃኣ እካ ዘይምወጸት " በለትኒ ።ዮሴፍ ንክምልስ ግድን ኮይንዎ "ንለማኒ እንተለካ ትህቦ፥እንተዘይ ብልካ ግና ናብ ዘለዎ የብጽሓካ ይርዳኣካ ትብሎ እንበር ከም ኩናት ልቢ ዝወግእ ዘረባ እንታይ ይገብረልኪ ፧" ብምባል መለሰላ ። ኮቲባ ትብሃል ኣገልጋሊት ነበረታ እሞ "እዚ ሓላዊ ኣጣል ዝመስል'ሲ ንእመቤተ ከመይ ኢሉ ይደፍራ" ብምባል ንዮሴፍ ሃረመቶ ።ንፍቁር ወደይ ከኣ መንጢላ ደርበየቶ። ትዕግስቲ ከም ልማዱ እዩ'ሞ ከም ህጻን ደኣ በከየ። ዋይ ወደይ እናበልኩ ዝርንዛሕ እናነባዕኩ ፥ካብቲ ዝወደቆ ከተንስኦ ከድኩ። ዮሴፍ ድማ ተኣምራቱ ደልዩ "ኣምላኽነቱ ይግለጽ ግደፍዮ !" በለኒ። በዚ ግዜ እዚ ምድሪ ተከፊታ ጋረደታ ንትእማር ወሓጠታ ። ስድራቤታ ድማ ወካርያ ህበይ ኮይኖም፥ብገዛእ ኣክላባቶም እናተሃድኑ ወጺኦም ከዱ።
ካብዚ ገዛ ወጺእና ነዊሕ ምስ ተጋዓዝና ናብ ሳሚን እትብሃል ዓዲ ኣተና ።ብኡ. ...ንብኡ እቶም ህዝቢ ዘምልክዎም ዝነበሩ ዓቢ ገረብ ወደቀ። ፍቁር ወደይ ምልክት ናይ እምነትኩም እዩ ምስ በሎም እዚ ዓቢ ዳዕሮ ወልድ እግዚኣብሔር ናብዚ ብምምጻእካ ንዓለም ዘውዶም እዩ እና በለ ብልሳን ናይ ሰብ ተዛረበ። ኩሎም እቶም ኣሕዛብ ነዚ ምሰ ሰምዑን ምስ ረኣዩን ኣመኑ። ብድሕሪ እዚ ኣብ ጉዕዞ ኣብ ዝነበርናሉ እዋን ሓሙሽተ ኣግማል ክውሕጡና ተደናደኑ፥ፍቁር ወደይ ኣእማን ኩኑ በሎም እሞ ናብ ኣእማን ተቀየሩ ። ካብ'ዚ ሓሊፍና ናብ ሓንቲ ዓዲ ኣተና ።ኣብዛ ትፍልሞ እትብሃል ዓዲ ፍርሃተ እግዚኣብሔር ዝነበሮ ሰብኣይ ነበረ እሞ፥ ተቀቢሉ ኣብ ቤቱ ኣሕደረና ። በዚ ግዜ እዚ ኣብታ ዓዲ ዝነበሩ ጣዖታት ከካብ ዝነበርዎ ለቂቆም ተንሲኦም ተሰባበሩ። እቶም ካህናቶም ክኣ ሃሃዲሞም ተሓብኡ ። ንጽባሓይቱ ኩሉ እቲ ህዝቢ ተኣኪቡ ናባና መጽአ'ሞ ኣብ ቅድሚኦም ብዙሕ ተኣምራት ተገብረ። ድውያት፥ለምጻማት፥ዓይነ ስውራንን ካልኦትን ከካብ ዝነበርዎ ጸገም ተፈወሱ ። እዞም ህዝቢ በዚ ኩሉ ዝረኣይዎ ተኣምራት ኣመኑ። ኦ ኣባ ቴፍሎስ እዚ ኩሉ ሓደ ብሓደ እንተዝግለጽ እንተዝንገርን ጽሒፍካ ኣይውዳእን እዩ ። በለትኒ ኣደይ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ።
ምረት ጉዕዞ ገና ይቅጽል ።ሕጂ እውን ምዝንታዋ ቀጸለትለይ ፥ጉዕዞና ቀጸልና እሞ ፈተውትን መፍቀርቲ ስብ ዝኮኑ ንፍቶስ እትብሃል ዓዲ በጻሕና፥ ፍቁር ወደይ ኣብዛ ዓዲ ብቁጽሪ ዘይግለጽ ተኣምራት ገበረ ። ዮሴፍ ዝበሃል ጸራባይ ሰብኣይ ኣብ ኢዮርሳሌም መጺኡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ምስ ዮሴፍ ሕጹየይ ተራኪቡን ተላልዩን ስለ ዝነበረ ምስ ረኣየና ብጽብቅ ተቀቢሉ ናብ መንበሪ ቤቱ ወሰደና ። ኣብኡ ድማ ሓደርና ። ወዱ ጋኔን ዝሓመመ ነብረ እሞ፥ንፍቁር ወደይ ምስ ረኣዮ "ናብዚከ ክተሳቅየኒ 'ዶ መጺእካ፥ኢዮርሳሌም ገዲፍናልካ'ዶ ኣይኮንናን መጺእና" በሎ ። ፍቁር ወደይ ከኣ "ውጻእ!" በሎ ። ንስካትኩም ናባና ብምምጻእኩም ንሕና ዕድለኛታት ኢና እናበሉ ኣብ እግሪ ፍቁር ወደይ ተደፊኦም ሰገድሉን ሰብ ናይታ ሃገር እውን ኣመኑ ። እንተኮነ ግና ካብቲ ጽሩይ ስርናይ ክርዳድ ኣይስኣንን ከም ዝብሃል እቶም ዓበይቲ ዓዲ ናብቶም ሃዲሞም ተሓቢኦም ዝነበሩ ካናት ናይ ጣዖት መጺኦም፥ንስካትኩም'ከ እንታይ ኮይንኩም ተሓቢእኩም ብምባል ሓተትዎም። እቶም ካህናት ናይ ጣዖት ከኣ "እዛ ሰበይቲ ምስ ወዳ መጽአት ኣማልክትና ተሰባበሩ ፥እንተጸገንናዮም እውን ንጽባሒቱ ተሰባቢሮም እናጸንሑና ኢና ፈሪሕና በልዎም።በዚ ግዜ ድማ እቶም ዓበይቲ ዓድን ካህናት ኣምልኮ ጣዖትን ተኣኪቦም ናብቲ ዝነበርናዮ ገዛ መጽኡ ። ንሕና ድማ ኣብ ሳልሳይ ደርቢ ተሓባእና ። እዞም ዓበይቲ ዓድን ካህናት ኣምልኮ ጣኦትን ድማ ነቲ ዘሕደረና ሰብኣይ ወሲዶም ካብ ዓቅሉ ንላዕሊ ኣጨነቅዎን ተዛረብዎን። ንሱ ግና ካባይ ካብ ዝከዱ ሰለስተ መዓልቶም እዮም ገይሮም እናበለ ነገሮም ስለዚ ናበይ ከም ዝከዱ ኣይፈልጥን እየ ብምባል ተዛረቦም። እናሻዕ እናሳቀዩን እናሃረሙን ሚስጢር ክነግሮ ተጸበዩ። ንሱ ግን ቃሉ ኣይቀየረን እካድኣ ጸንዐ። ንጽባሕቱ ናባና መጺኡ ኩሉ እቲ ዝኮኖን ዘጋጠሞን ተራ... ብተራ ኣዘንተወልና ። በዚ ድማ ቤቱ ገዲፍና ጉዕዞና ናብ ሓንቲ ቁስያ እትብሃል ዓዲ ኣቅናዕና ።
ኣብ ቆስያ እትብሃል ዓዲ ምስ ኣተና እቲ ሸውዓተ መጋረጃ ዝነበሮ ጣኦት ስእሊ ተሰባበረ። እቲ ኣብኡ ሓዲሩ ዝነበረ ጋኔን ድማ "ቅድሚ ሰለስተ መዓልቲ ከም ዝመጹ ሓቢረኩም ነይረ" ፥ብዓውታ ክጭድር ጀመረ ።"ካባይ ኣርሕቅዎም ንዓና ከሳድዱ መሰልና ክግህሱ ፥ክብርና ክቅንጥጡን እዮም መጺኦም"፥ ብምባል ብቁጽሪ ሚእቲ ዝኮኑ ኣጋብዝ ኣብ ኢዶም ሓለንግን ኣባትርን ሒዞም መጺኦም፥ ንዓና ጸርፊ ኣብ ልዕሊ ጸርፊ ኣዋረዱናን ከም ጨርቂ ኣፍኮስናን ።"ካብዚ ቦታ ኪዱ ርሓቁ ፥ እዞም በጽሒ ከይቀተልኩም ከለው ኪዱ ርሓቁ....ርሓቁ፥ ነብስኩም ኣድሕኑ ፥ሃገርና ብኣኩም ከም እትዓኑ ኣምላክና ነጊሩና እዩ " ።እና በሉ ከም ሓደ ዘይጠቅም ኣቅሓ ኣቃለሉናናን ኣጋፍዑናን ። እዚ ከይኣክል እቶም ደቂ ዓዲ ኣንስቶምን ደቆምን ኣከቲሎም ብቅጽበት መጽኡና ። ንፍቁር ወደይ ድማ ኣጋፍዕዎምን ኣካላበትዎን። ምጽዋሩ ስኢነ ኣምሪረ በኸኹ። ከምቲ ናይ ዝሓለፈ ድማ ንብዓተይ ተንጠባጠበ ። ፍቁር ወደይ ነቲ ዝወርዶ ዝነበረ ብስቅታን ዕሽሽ ብምባልን ነዚ ኩሉ መከራ ተቀበሎን። ጸኒሑ ግና ኣምላኽነቱ ከርእዮም ጀመረ። ከም'ዚ ድማ በሎም። "ካብ ኩሎም ኣህዛብ ዝተዋረድኩምን ድኩማትን ኩኑ፥ ምድርኩም ኣኩዕንትን ሳዕርን እንተዘይኮይኑ ካልእ ኣይተብቁል። ካህናትኩም ውሑዳት ይኩኑ፥ በረኸተይን በረኸት ወላዲተይን ኣይሕደርኩም"፥ኢሉ በቲ ዘይሓልፍ ቃሉ ረገሞም ። ካብ'ዛ ቁስያ ዝተባህለት ዓዲ ወጺእና ድማ ነዊሕ ተጛዒዝና ድካም ስለ ዝነበረና ክነዕርፍ ኣብ ሓንቲ ቦታ ኣላገስና ንእሽቶ ዝብለዕ በላዕና ። ፍቁር ወደይ ነታ በትሪ ኣውሊዕ ናይ ዮሴፍ ካብቲ ዝነበረቶ ወሲዱ ነዞም ብሩኻትን ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘለዎምን ዓዲ ንበረከትን ትእምርትን ትኩኖም ኢሉ ተከላ'ሞ ብእኡ ንብእኡ ከይጸንሐት ለምሊማ ዓቢያ ፈረየት ። ድሕሪ እዚ መንገድና ቀጸልና ፥ዮሴፍ ብኢዱ እናኣመልከተ ናብዛ ዓዲ እዚኣ ንእቶ ምክንያቱ ንልመና ክጥዕመና፥ ከምኡ'ውን እዚ እዋን መስዩ ስለ ዝኮነ ብምባል ሓሳቡ ሃበና ። ኣነ ግና ዓዲ ዓዲ እንተከድና ንፍቁር ወደይ ክቀትልዎ ይኽእሉ እዮም ብምባል ብጽምዋ በረካ በረካ ደኣ ንኪድ በልኩዎም ። በዚ እናተመያየጥና እንከለና ኣብ መንጎና ቅዱስ ሚካኤልን ቅዱስ ገብሪኤልን ተገሊጾም "ንዮሴፍ ትብለካ ስምዓያ" በልዎ። እቲ ግዜ ግዜ ዓራርቦ ጽሓይ ስለ ዝነበረ ትም ኢልና ደኣ በረካ በረካ ጌርና ንቀጽል እምበር ሸፋቱ ዝንቀሳቀስሉ እዋን እንተነበረ ፥እቶም ቅድም ረኪበሞምና ዝነበሩ ሸፋቱ ሕጂውን ተጋነፉና። ሴፎም መሊሖም ድማ ናባና ቀረቡ። ብዙሕ ግዜ ደሊናኩም ክንረክበኩም ኣይከኣልና ሕጂ ግና ኣብ ኢድና ወዲቅኩም ኢኩም እሞ ድልየትና ክንገብረኩም ኢና"፥ ናባይ ብምቅራብ ንፍቁር ወደይ ካብ ሕቅፈይ ብምውሳድ ነታ ወይኒ እትመስል ልብሱን ናተይ ናይ ቤት መቅደስ ልብሰይን ኣብ ርእሰይ ዝነበረት ጻዕዳ ሻሽን ገፈፎም ወሰድወን ። ናብ ዮሴፍ ብምቅራብ ድማ እቲ ኩሉ ስንቅና ወሰድዎ። ነዚ እትርኢ ዝነበረት ሰሎሜ ኣይንሕፉንን እዮም ብምባል ምስኣ ዝነበረ ንብረታን ክዳውንታን ኣረከበቶም። ንኩሉ ካባና ዘድልዮም ምስ ረከቡ ካባና ርሕቅ ኢሎም ንንውሕ ዝበል ግዜ ይዘራረቡን ይዛተዩን ነበሩ። ወይ ጉድ ሽፍታ ዝክተር ከቲሩ ርእዮምኒ'ዶ ኣይረኣዩንን ብምባል ይሃድም እምበር ከምዚ ድማ ኣሎ፧ ኣብ ማእከል ሜዳ ይማከሩ ፥ ንወደይ ክቀትልዎ ደልዮ እዮም እንበር እናበልኩ ናብ ገጽ ወደይ እናጠመትኩ ኣምሪረ በኸኹ። ንብዓተይ እውን ከም ወትሩ ናብ ገጽ ወደይ ወረደ። ኣነስ ኣብ ቤተልሔም እንተዝህሉ ምሓሸኒ ንፍቁር ወደይ ክቀትልዎ ከለው ምሳይ ኮይኖም ዘእውዩን ዝበክዩን ምረከብኩ እዛ "ብጽእቲ ኢኪ" ኢላ ዝወደሰትኒ ሓትነይ ኤልሳቤጥ ነዚ ረኪብኒ ዘሎ እንተትፈልጥ ፧ ኣበይ ኣለካ ኦ...! ምላተ ጸጋ ዝበልካኒ ፧ ኣበይ ኣለኩም ኩልኩም ነብያት ፧ ናበይ ከም ዝኸይድ ኣማክሩኒ ፧ ደቀን ብሄረዶስ ዝተቀተልወን ኣንስቲ ቤተልሔም ከምዚ ኢለ ክበኺ እንከለኩ እንተዝርእያኒ እናበልኩ ክዳውንተይ ክሳብ ዝጥልቂ መሪር ንብዓት ነባዕኩ። ሓዘነይን መሪር ብክያተይን ዝረኣየ እቲ ግብጻዊ ሽፍታ ሕልንኡ ምግባር ኣብዩዎ፥ልቡ ብሓዘን ተመሊኡ ነቲ እስራኤላዊ ሽፍታ ከምዚ በሎ።" እዞም ሰባት ስድራቤት ሰማይ እዮም ኣሕዚኖምኒ ኣለው፥እዚ ዝወሰድናሎም ንብረት ንምለሰሎም"፥ በሎ። እንተኮነ ናይቲ እስራኤላዊ ሽፍታ ሪጋ ስለ ዝነበረ "እዚ ዕድለይ ዝሃበኒ እዩ ፥እዚ ኩሉ ንብረት ብዙሕ ዋጋ ከውጽኣለይ እዩ" ብምባል ፥ ኣይመልስን በሎ። ከምዘይ ገብረሉ ፈሊጡ በል ካብ ቤተልሄም ክሳብ ኣብዚ ዝኸተርናዮ ኩሉ ንዓኻ ይኩን እዚ ሕጂ ዝወሰድናሎም ግና ንምለሰሎም እናበለ ኣምሪሩ ለመኖ ። እቲ እስራኤላዊ ሽፍታ በዚ ተሰማሚዑ እቲ ኩሉ ዝተዘረፈ ቆሳቁስ ሃቦ። እቲ ግብጻዊ ሽፍታ ከኣ ገለ እኻ ከየግደለ መለሰልና ። ኣነ ኽኣ እናተሓጎስኩ ተቀበልኩዎ ፍቁር ወደይ ከኣ "እዞም እትርእይዮም ዘለኪ እታ ኣነ ዝስቀለላ መዓልቲ ሓዲኦም ብየማነይ ሓዲኦም ድማ ብጸጋመይ ምሳይ ክስቀሉ እዮም። እቲ ምሕረት ዝገበረልና ብየማን ክስቀል እዩ፥ ብኣይ ኣሚኑ ከኣ ቅድሚ ኣዳምን ዘርኡን ገነት ክኣቱ እዩ" በለኒ። ብድሕሪ እዚ እቲ ብየማናይ ወገን ዝስቀል ጥጦስ ዝብሃል ንፍቁር ወደይ ካብ ሰሎሜ ተቀቢሉ ሴፉ እናተመርኮሰ ከፋንወና እንከሎ እታ ሴፍ ተሰብረት ። "ኣየ ኣነ ጽብቅ ክንዲ ዝገበርኩስ ዝጥቀመላ ሴፈይ ትስበር " እናበለ ሓዘነ ። ፍቁር ወደይ ድማ "ኦ...ጥጦስ ዝተሰብረት ሴፍካ ኣኽባ" በሎ ። ጥጦስ ግና" እንታይ እሞ ክጠቅመኒ እዩ" ብምባል ኣኪቡ ንፍቁር ወደይ ሃቦ። ፍቁር ወደይ ድማ ከምታ ዝነበረታ ምልክት ስንብራት ዘይብላ ጌሩ መለሰሉ ። ጥጦስ ደስ ኢልዎ "ካብ ደቂ ነብያት ኢካ "በሎ። ፍቁር ወደይ ከኣ" ኣብ ገነት ምሳይ ከም እትከውን እብለካ ኣለኩ" በሎ። ነዚ ተስፋ ዘይተዋህቦ "እወ ሓቅካ ካብ ደቂ ነብያት እንተዘይ ከውን'ዶ ንዓካ ንሽፍታ ገነት ክትኣቱ ኢካ ምበለካ " በሎ። ብድሕሪ እዚ ተፋንዮምና ከዱ ፥ ኣቀዲሙ ጥጦስ ሓቑፍዎ ስለ ዝነበረ ክዳኑ መኣዛ ስለ ዝነበሮ ይሓጽቦ እሞ ፥ሕጻቡ ኣብ ዕዳጋ ኣውሪዱ ብሰለስተ ሚእቲ (300) ዲናር ይሸጦ ነበረ።
እቶም ኽልተ ሸፋቱ ካባና ምስ ከዱ ፥ ፍቁር ወደይ ነቲ ኣቀዲመ ሓቁፈ ዝነበርኩ ንብዓት ዘፍሰስኩዎ እናዘከረ "ኦ.... ወላዲተይ እዚ ከም ፈልፋሊ ማይ ንብዓትኪ ዘውሓዘ ቦታ ኣብ መጻኢ ሕሙማት ዝፍወስሉ ንስኪ ተኣምራት ትገብርሉ ገዳም፥ገዳም ደብረ ቁስቃም እናተባህለ ዝጽዋዕ ክከውን እዩ" በለኒ ። ብድሕሪ እዚ ንሓድሕድና እናተዘራረብና ናብ ሓደ ደብሪ ኣተና ። ኮፍ ምስ በልኩ ድማ ንፍቁር ወደይ ካብ ዝባነይ ኣውረድኩዎ ። ቅዱሳት ኣእጋሩ ኣብ መሬት ምስ ኣርገጸን ኣእዳው እውን ምስ ኣልዓለን እቲ ኮፍ ኢልናሉ ዝነበርና ቦታ ጸሓይ በርቲዑ ብርሃን ዓሰሎ ። ነዚ ኩሉ ድንቂ ምስ ረኣና ኣዚና ተሓጎስና ። ካብዚ ኩሉ ሽግር ኣውጺእካና ኣብዚ ዘብጸሓካና ምስጋና ንዓካ ይኩን እናበልና ምሉእ ለይቲ ክነመስግን ሓደርና ። መሬት ምስ ወግሐ ጉዕዞና ቀጸልና ። ኣብ መንገዲ ሓንቲ ዒላ ረከብና እሞ ፥ማይ ዘይብላ ጉድጋድ ነበረት እሞ ፥ ፍቁር ወደይ የእዳው ሓፍ ምስ ኣቢለ ብእኡ ንብእኡ ድማ ማይ መልአት ። "እዚ ማይ ኣብ ኣፍ ኩሉ ሰብ ጥዑም ይኩን፥ ብእምነት ንዝሕጸብዎ ድማ ፈውሲ ይኩን እናበለ ነታ ዒላ ባረኻ ። በይነይ ምስ ፍቁር ወደይ ስለ ዝነበርኩ፥ ነዚ ናይዚ ዒላ ተኣምራት ርእየን ብሓጎስ ልበይን እናተሰራሰርኩን ናብ ብዓል ዮሴፍ ተመለስኩ ። ምስ ተቀመጥና መግቢ ካብ እግዚኣብሔር ተዳለወልና እሞ ተመጊብና ምስ ወዳእና፥ ሰሎሜ ንወደይ ትሓጽቦ ኣነ እውን የጥብዎ ይሓቅፎን፥ ከምዚ እናበልና ነዊሕ እዋን ብፍቅሪ ተቀመጥና ። ናይ ዕለትና ሽሻይ ካብ እግዚኣብሔር እናተሰደደልና ነበርና። ኩሉ ግዜ ኩሎም ስራዊት መላእኽቲ እናመጽኡ ኣብ እግሪ ፍቁር ወደይ ኮይኖም ክሰግዱን ክውድሱን ይርእዮም ነበርኩ። ኦ ጎይታ ምሕረትን ጎይታ ሰራዊትን ናትካ ምሕረት መወዳእታ የብሉን። ነቲ ብመልኽዕካን ምስልካን ዝፈጠርካዮ ሰብ ንኸተድሕን ተሰደድካ ። ንስኪ እውን ካብ ኩሉ ፍጥረት ዝከበርኪ ኢኪ ። እዚ ምስ ወድኪ እተሕልፍዮ ዘለኪ ጸበባ ንዳሕራይ ግዜ ንዓለም መመክሒ ድሕነቶም ክከውን እዩ ፥እናበሉ ኣመስገኑ። እቶም መልኣኽቲ እናመጽኡ ካብ ዝገጥመና መከራ የናግፉናን ይሕልዉናን የጸናንዑናን ነበሩ። ኢላ ንዓይ ኣባ ቴፍሎስ ምስ ጸወየትኒ ካባይ ተሰወረት ።
እዚ ኩሉ ክትጸውየኒ ዝነበረት ንዓይ ኣባ ቴፍሎስ ኢያ። ኦ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ብሕልናኽን ስጋኽን ብክልተ ወገን ድንግል ዝኮንኪ ከምዚ ንኣባቴፍሎስ ሊቀ ጳጳሳት ተገሊጽኪ ኩሉ ዝገለጽኩሉ ንዓና ንድኩማት ህዝበ ክርስትያን ካብ ፍቁር ወድኪ ምሕረት እንጽበ ፍቅርክን ፍቅሪ ወድክን ኣብ ልብና ኽሓድር፥ ቅዱስ ፍቃድ እግዚኣብሔር ይኩን ።ኦ ድንግል ነቲ ዘይርህርህ ንጉስ ሄረዶስ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ምስ ፍቁር ወድኪ ዝተሰደድክዮ ስደት ዘክሪ ። ነቲ ካብ የዕንትኺ ናብ ፍቁር ወድኪ ዝወሓዘ ንብዓት ዝወረደ ዘክሪ፥ ኦ ድንግል መከራን ሓዘንን ጽምእን ጥምየትን ኩሉ ምስኡ ዝወረደክን ጸበባ ዘክሪ፥ በረከት ናይ ኣቦና ቅዱስ ዮሴፍን ሰሎሜን ረዲኤት ኣደ ኣምላኽን ምስ ኩልና ህዝበ ክርስይታን ይኩን።
ስብሓት ናይ ኣብ
ቸርነት ናይ ወልድ እግዚኣብሔር ኣምላክ
ምሕረት ናይ መንፈስ ቅዱስ፥
ፈጣን ረዲኤት ናይ መላእክቲ
በረከት ናይ ቅዱሳን ኣቦታት ምስ ኩልና ህዝበ ክርስትያን ይኩን !
ኣ ሜ ን!
ክ/ስ/ጥ/ደብረ ሰላም መድሃኔ ዓለም

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 19 June 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ጉጅለ ጠበቓታት፣ ኣገልግሎት ቴሌኮሙኒኬሽን’ታ ሃገር ኢንተርነት ብምዕጻዉ፣ ክሲ ከቕርቡሉ ተዳልዮም ከምዘለዉ ተገሊጹ።
እቶም ጠበቓታት ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ኢትዮ-ቴለኮም እቲ ዝህቦ ዝነበረ ኣገልግሎት ኢንተርነትን ናይ ጽሑፍ ወይ text መልእኽቲን ንተኸታታሊ ሸሞንተ መዓልታት ምዕጻዉ፣ ብመሰረት ቅዋም’ታ ሃገር ሕጋዊ ዘይምዃኑ ንምርኣይ ዝዓለመ ሙዃኑ ገሊጾም።
እዚ ኣብ ቅንያት ናይ መልቀቒ ፈተና ዝካየደሉ እዋን ዝተቛረጸ ኣገልግሎት ኢንተርነት፣ ተመሃሮ ነቲ ናይ ፈተና ወረቓቕቲ ከይሰርቁን ከይቀባበልሉን ዝዓለም ምዃኑ ብዝተፈላለዩ ወገናት ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ኢትዮ-ቴለኮም ዝኾነ መብርሂ ኣይሃበሉን።
እቶም ጠበቓታት፣ ኢትዮ-ቴለኮም ኣገልግሎት ብውሑዱ፣ ኢንተርነት ብምዕጻዉ ናይ ዝወረደ ክሳራ ካሕሳ ክኸፍል ክሓቱ ምዃኖም እዮም ዝገልጹ።
ኢትዮጵያ ብዘይ ኢንተርነት ንሓደ መዓልቲ እንተውዒላ፣ ኣስታት 4.5 ሚልዮን ዶላር ክሳራ የስዕበላ።
ብኻልእ ወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኢትዮ-ቴለኮም ዝርከቦም ዓበይቲ ትካላት መንግስቲ ናብ ናይ ውልቂ ወይ ከፊላዊ ብሕታዊ ትካላት ናይ ምግባረን መስርሕ ጀሚሩ ከምዘሎ ገሊጹ።
ሚኒስተር ፋይናንስ እታ ሃገር ኣሕመድ ሺደ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ናይ ቴለኮሙኒኬሽን ኣገልግሎት ዝህብ ትካል፣ ቅድሚ ናብ ከፊላዊ ናይ ብሕቲ ትካል ምስግጋሩ፣ ዘድሊ ዳግመ-ምትዕርራይ ክግበረሉ ምዃኑ ሓቢሩ።
ብመሰረት’ዚ ወጺኡ ዘሎ መደብ፣ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያን ሽኮር ዘፍርያ ትካላትን እውን ምስዚ ናይ ቴለኮሙኒኬሽን ትካል፣ ብሕታውያን ውልቀሰባትን ትካላትን ዘውፍሩለን ጽላታት ክኾና እየን።
ኢትዮ-ቴለኮም 65 ሚልዮን ተገልገልቲ ዘለዉዎ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራይ ተባሒቱ ዝጸንሐ ዓርሞሸሽ ናይ መራኸቢ ትካል እዩ።
=======================


text:
Radio Erena: 02 July 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ንቕትለት ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብዝተወልዐ ናይ ብሄር ናዕቢ፣ ብውሕዱ 50 ሰባት ከምዝተቐትሉ መግለጺ ክልል ኦሮሞ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ናዕቢ፣ ቁጽሮም ዘይተጠቕሱ ብዙሓት ከምዝቖሰሉ ኣፈኛ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሞ፣ ጌታቸው ባልቻ ኣረጋጊጹ።
ይኹን’ምበር ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ናዕቢ፣ ናይ ዝሞቱ ብዝሒ ሰባት ካብቲ ብክልላዊ መንግስቲ ዝወሃብ ዘሎ መግለጺ ከምዝዛይድ ብዝተፈላለዩ ወገናት ብማሕበራዊ ሜድያታት ይቃላሕ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቲ እናተጎሃሃረ ዝመጽእ ዘሎ ናዕቢ ንምቁጽጻር፣ ኣገልግሎት ኢንተርነት ብምዕጻው፣ ናዕቢ ኣሳዊራ ንዝበላ መደበር ቴሊቪዥን ኦሮሞ ሜድያ ኔትዎርክ ሓያሎ ኣባላታ ቀይዱ ኣሎ።
ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ መንግስቲ፣ ምስዚ ናዕቢ ተተሓሒዙ 10ታት ሰባት ብኣልማማ ይኣስር ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣረጋጊጾም።


text:
ክልቴኹም ትፍተዉ እንተኾንኩም ጽቡቕ እዩ።
ሕጂ ድማ ዓርክኺ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ደሊዩ።
ኩሉ ሰውነቲ ክተናኽፈኪ ይደሊ ከምኡ ውን ሓቢርኩም ስምዒትኩም ከተርውዩ ይደሊ
ብመሰረቱ እዚ ቅቡል እዩ።
እስኺ ግን እንተዘይትደልዩ ኮይንኪ
ዘይመድለይኺ ምኽንያት ውን ቅቡል እዩ።
ክልተ ዝፋቐሩ ሰባት ኩሉ ትምኒቶም ሓደ እዩ ማለት ኣይኮነን።
ክሳብ ክንደይ ከም ትፈትውዮ ግለጽሉ።
ንስጋዊ ርክብ ግን ቅርብቲ ከምዘይኮንኪ ግለጽሉ
ምናልባት ይኹሪ ይኸውን ንስኺ ውን ኣይተፍቅርዮን ኢኺ ኢሉ ይሓስብ ይኸውን።
ንባዕልኺ ንኸምዚታት ግዜ ከምዘድልየኪ ኣብርህሉ።
ስጋዊ ርክብ ዕጋበት ዝህልዎ ውን ብክልተኹም ሸነኽ ብድሌት ምስ ተተግብርዎ እዩ።
ንኻልእ ሰብ ደስ ክብሎ ኢልካ ተዘውትሮ ስጋዊ ርክብ ጽቡቕ ኣይኮነን።
ምናልባት ንስኺ ንስጋዊ ርክብ ቅርብቲ ስጋብ ትኾኒ ይጽበ ይኸውን።
ምናልባት ውን ሓሳብኪ ክትቅይሪ ይደፋፍኣኪ ይኸውን።
ምናልባት ውን ይገድፈኪ ይኸውን
ስጋዊ ርክብ ግን ንሱ ምሳኺ ንዘልኣለም ንኽነብር መረጋገጺ ኣይኮነን።
ስለዚ ንስኺ ንነብስኺ ክትሕልዋ ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ንዓኺ ጽቡቕ ጥብልዮን ንዓኺ ጠቓሚ ዝኾነን ክትፈልጢ ኣገዳሲ እዩ


text:
Radio Erena: 24 April 2017
ኣብ ቻይና ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዝፈጸመ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ንኽልዓለ መንግስቲ ቻይና ክጣበቐሉ ሓቲቱ።
እቲ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተወከለ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብቲ ካብ 18 ክሳብ 22 ሚያዝያ ዘካየዶ ዑደት ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጽኢ እታ ሃገር ዋንግ ዪ ኣብ ዝተራኸበሉ፣ እቲ “ብምዕራባውያን ሃገራት ዝተነብረ’ዩ” ዝበሎ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ክልዓለ፣ ቻይና ግዴኣ ክትጻወት ተማሕጺኑ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ዋንግ ዪ ብወገኑ፣ ሃገሩ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ኣብ ኣኼባ ባይቶ ጸጥታ ናብ ዘተ ክወርድ ክትሓትት ምዃና እኳ እንተጠቐሰ፣ እቲ እገዳ ንኽልዓል ክትማጎት ብዛዕባ ምዃና ግና ኣየረጋገጸን።
መንግስቲ ኤርትራ ብጉዳይ እቲ ኣብ ሶማል ምስ ዝርከቡ ዕጡቓት ዝገብሮ ዘነበረ ምትሕብባርን ምስ ጅቡቲ ንዝነበሮ ምስሕሓብ ብሰለማዊ መንገዲ ንኸይፍታሕ ምሕንጋዱን፣ ኣብ 2009 ከምኡ ድማ ኣብ 2011 ክልተ እዋን እገዳ ባይቶ ጸጥታ ከምዝተነብረሉ ይዝከር።
ነቲ ናይ ኤርትራን ሶማልን ኩነታት ክከታተል ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ጉጅለ፣ ወግዓዊ ጸብጻቡ ኣብ 30 ሚያዝያ ናብ ህዝቢ ከቕርብ’ዩ።
እቲ ጉጅለ ብ13 ሚያዝያ ምስ ኣባላት ሃገራት ባይቶ ጸጥታ ርክብ ከምዘካየደ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣቦ መንበር ኮሚተ ባይቶ ጸጥታ እገዳ ኤርትራን ሶማልን ካዛኪስታናዊ ዲፕሎማሰኛ ካይራት ኡማሮቭ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ንምዝርራብ ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ተኽእሎ ከምዘሎ ሓቢሩ’ዩ።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት ኣብቲ ዘቕርቦ ወግዓዊ ጸብጻብ፣ ብዛዕቲ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ክሽምቶ ፈቲኑ ዝተባህለ’ሞ ክልተ ግዜ ዝተታሕዘ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት ብዝምልከት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ከቕርብ ትጽቢት ኣሎ።
ምምሕዳር ዶናልድ ትራም፣ ኣብ 30 መጋቢት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ንባዕላ ኣብ እገዳ ካብ እትርከብ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት ንምሽማት ኣብ ልዕሊ ዝሃቀነ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ እገዳ ክትግበር ከምዝወሰነ ኣይርሳዕን።
==========================


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ንዝተፈትሑ ናይ ፖለቲካ እሱራት ምሕረት ዝህብ ሕጊ ኣሕሊፋ: ብተወሳኺ ንዝሓለፈ 10 ዓመታት ዝጸንሓ ንጸጥታ ዝምልከት ሕጊ'ውን ለዊጣቶ አላ።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ናብ መዝነት ካብ ዝመጽሉ ወርሒ ሚያዝያ ጀሚሩ ኣብታ ሃገር ዓበይቲ ናይ ፖለቲካን ቁጠባን ለውጢ ምክያዶም ይፍለጥ፤ እዚ ድማ አካል እቲ ለውጢ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብ መላእ'ታ ሃገር ብዝተላዕለ ተቓውሞ ብዝተሓሓዝ ኣስታት 30,000 ሰባት ብክሲ ግብረ ሽበራ ኣብ ማእሰርቲ ምጽንሖም ይፍለጥ። እቶም እሱራት መራሕቲ ተቓውሞ: ፖለቲከኛታት :ተማሃሮ: ጋዜጠኛታትን ጸሓፍቲ ዓምዲ ኢንተርነት ዝርከብዎም'ዮም።
መብዛሕትኦም ዝኻየዱ ዝነበሩ ተቓውሞታት ንቁጠባዊ ዘይምዕሩይነት: ማዕርነት ዘይምህላውን ጭቆናን ዝብሉ ጉዳያት ዘልዕሉ ምንባሮም ይዝከር።
እዚ ናይ ምሕረት ሕጊ ኣብ ትሕቲ ምርመራ ዝጸንሑ ኾነ ክሲ ተመስሪትዎም: ተፈሪዶም ንዝነበሩ ውልቀሰባትን ጉጅለታት ዝምልከት'ዩ ክብላ መሓውራት ዜና ውሽጢ ሃገር ሓቢረን ኣለዋ።
ኣቐዲሙ ፓርላማ'ታ ሃገር ከም ኦነግን ግንቦት 7 ዝአመሰሉ ብክስታት ግብረሽበራ ተኸሲሶም ዝነበሩ ጉጅለታት ክስታቶም ምልዓሉ ይፍለጥ።
ኣብ ኒው ዮርክ ዝመደበሩ ሁማን ራይትስ ዎች ብተወሳኺ ቀ/ሚ አብይ አሕመድ ኣብ ልዕሊ እሱራት ዝተፈጸመ ስቅያትን ኣብ እዋን ተቓውሞ ዝተቐትሉ ንምጽራይ ምርመራ ከካይዱን ሕጊ ግብረ ሽበራ ክልዕሎ ክጽውዕ ጸኒሑ'ዩ።


text:
ብኣሮን ገብረስላሴ
ኣርእስቲ፦ ታሪኽ ቤተክርስትያን-2
ጸሓፊ፦ ዶ/ር ኣማኑኤል ኤልያስ
ብዝኂ ገፃት፦ 409
እዙኣ መጽሓፍ መቐጸልታ ናይ ቀዳመይቲ ክፋል ኰይና ካብ 500 ዓ/ም ክሳብ 1500 ዓ/ም ንዘሎ ታሪኽ ክርስትና ትገልጽ። ነታ መጽሓፍ ክፍት ኣቢልካ ክትነብብ ምስ ጀመርካ ብዙኅ ነገራት እዩ ዝስወጠካ፡ ታሪኽ ብዙኅ ነገራት ዝሓቆፈ ክፋል ሕይወትና ስለ ዝዀነ ኣገዳስነቱ ዓቢይ እዩ። እዙኣ መጽሓፍ ሸብዓተ ዓበይቲ ምዕራፋት ዘካተት ኰይና ኣብ ውሽጢ ነፍሲ ወከፍ ምዕራፍ ኸኣ ብዙኅ ንኡሳን ኣርእስታት ኣለዋ። ድኅሪ ውድቀት መንግሥቲ ሮማ ክርስትና ኣብ ኤውሮጳ ከመይ ቢሉ ከም ዝተስፋሕፍሐን ዝነበሮ ብድሆታት ብዕምቆት ይድህስስ። ኣርእስቲ መጽሓፍ “ታሪኽ ቤተ ክርስትያን 2” ዝብል እኳ እንተኾነ ኣብ ውሽጣ ግና ብዛዕባ ሓይማኖ-ፖለቲካዊ ልፍንትን፡ ቁጠባዊ ጽልዋታትን፡ ጸቕጢ ነገሥታትን፡ ካብ ወንጌል ወፂኦም ናቶም ክልሲ-ሓሳባት ዘማዕበሉ ሰባትን፡ ፈጠራዊ ምህዞታት ማእከላይ ዘመንን፡ ፍልስፍናዊ ኣምራት ክርስትናን፡ ሥነ-ፍልጠታዊ ርኽበታትን ንረክብ። ኣተስፋውን ኣኅዛንን ፍፃሜታት ቤተ ክርስትያን ዝጠርነፈት መሳጢት መጽሓፍ እያ። ጸሓፊ ንታሪኽ ቤተ ክርስትያን ብኣወንታውን ኣሉታውን ጎድኑ ከርኤና ክኢሉ እዩ፡ ንታሪኽ ከም ዘለዎ ከቐምጦ ብምኽኣሉ ዝነኣድ ሥራሕ እዩ። ስዒቡ ዝቐርብ ናይ ነፍሲ ወከፍ ምዕራፍ ጽሟቕን ገምጋማዊ ትኅዝቶን እዩ።
@1፦ ምስፍሕፋሕ መንግስታዊ ክርስትና
ጸሓፊ ክርስትና ኣብ ማእከላይ መዋእል እንታይ ዓይነት ጽልዋ ከም ዝነበሮ ይእንፍት እሞ ዘጋጠሞ ረጽምታትን ድማ ማዕረ ማዕሪኡ ይትንትን። ንማእከላይ መዋዕል ካብ ጎርጎርዮስ ሣልሳይ ከም ዝጅምር ይገልጽ እሞ ብኻልእ ሸነኽ ዝርእይዎ ከም ዘለዉ ኸኣ ይትንክፍ። ኣብ ማእከላይ መዋዕል ሕዝቢ ኤውሮጳ ድምፂ ኵናትን ጭድርታ ወረርቲ ዝሰምዓሉ ጊዜ ብምንባሩ ክርስትና ነቱ ኂዝዎ ዝተበገሰ ናይ ሰላም ወንጌል ከም ዝጸለዎ የቕርብ። ኣብዙ መዋእል ስብከት ወንጌል ኣዝዩ ደኺሙ ብምንባሩ ብዙኅ ዓይነት ኣጉል-እምነታት ክትንሥእ ኣኽኢልዎ እዩ። ምስቶም ኣቀዲሞም ዝነበረሉ ንጒዓት ሥነ-መለኮታውያን ከም እኒ ኣጎስጢኖስን፡ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስን፡ ዮሓንስ ኣፈወርቂን፡ እቱ ናይዚ መዋዕል ክርስትና ባይታ ዝዘበጠሉ ክበሃል ይከኣል። ናይቱ ጊዜ መነኮሳት ዛንታታት ጻድቃን ኣብ ምጽሓፍ ከም ዝተዋፈሩ ይሕብር። ብዙኅ ተርእዮታት ዝነበረሉ ከም እኒ ሽርክነት ቤተ ክርስትያን ነገሥታት ፍራንክን፡ ካብ ዓሌታውን ቀቢላውን ኅብረተ-ሰብ ናብ ከተማዊ ኅብረተ-ሰብ ዝማዕበለሉ ጊዜ ምዃኑ ሓደ ካብቲ ጸላዊ ክፋል ታሪኽ እዩ። መንበረ ጵጵስና ሮም ካብ ዘተንሥኦ ሓደ ነገር እንተ ደኣ ኣልዩ፡ “ጵጵስናዊ ልዕልና” ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣብያተ ክርስትያን፡ እዙ ኸኣ ተኸተልቲ ልዮ ዘስዓብዎ ሓሳብ ምዃኑ ይነግር። በዙ መሠረት ኸኣ ክርስትያናት ሮማ ዓቢይ ሓይማኖ-ፖለቲካዊ ግዝኣት ዘለዎ ምልከ-እግዚእ ምስቲ ምድራዊ ሓፀይነት ከም ዘተንሥኡ ይነግር። ጸሓፊ ሓደ ካብቱ ኣዝዩ ዝነኣድ ሥርሑ ንኣወንታዊ ኣበርክቶ ይንእድ ነቱ ኣሉታዊ ጎድኑ ድማ ምሁራን ብዛዕብኡ እንታይ ቢሎም ከም ዝነቕፉ የቕርብ። ናይ ወልሓደ ጸግዒ ከይኃዘ ስለ ዝጸሓፍ ብዙኅ መጽናዕትን ጊዜ ከም ዝወሰደትሉን ክንግንዘብ ንኽእል ኢይና። ከም ምሁር መጠን ድማ ንኣስኮላዊ ብስለቱ (Academic integrity) ዘርኣየትኒ ክብላ ይደፍር። ሜሶናዊ ኣበርክቶን ፖለቲካዊ ኣተኣላልያን ጎርጎርዮስ የድንቖ። ኣብዛ መጽሓፍ ብግህዶ እንርእዮ ቤተ ክርስትያን ቤተ መንግሥትን ንሕድሕደን ይጸላለዋ ምንባረን፡ ክሳብ ክትፈላልየን ዘይትኽእለ ደረጃ ከም ዝበጽሓ ይትንትን። ኣብ መጀመርታ ሻምናይ ክፍለ ዘመን (ክ/ዘ) ብዙኅ ምንቕስቓስ ናይ ኣዕነውቲ ኣሳዕል (ኣይኮኖክላዝም) ከም ዝነበረ ይገልጽ፡ ኣብዙ ግና ዘዕግብ ትንተና ኣይቐረበን ምኽንያቱ ጸሓፊ ትንክፍ ደኣ ኣቢልዎ እምበር ምሉእ ሥዕሊ ክህበና ኣይከኣለን። ዓቢይ ፍፃሜን ጒባኤ እውን ዝተሠርዓሉ ጒዳይ ስለ ዝዀነ ስፍሕ ዝበለ ትንተና ከቕርበሉ ተስፋ ገይረ ነይረ። ብዙኅ ሓደሽቲ ነገራት ዝተመሃርኩላ መጽሓፍ እያ፡ ሓደ ካብኡ ድማ ከምዚ ዝብል እዩ፦ “ካብዚ ሃጸይ ትሕትና ዝተላዕለ ቤተ ክርስትያን ብዛዕባ ብዛዕባ ንስሓ ኣብ ቅድሚ ቀሺ ሓድሽ ስብከት ጀሚራ። ኣሰር ናይ ሻርሜልን ስዓቡ እናበለት ከኣ ነቲ ሃጸይ ከም ኣብነት ኽትጠቕሶ ጀመረት” (ገፅ. 46)። ሓፀይ ሻርልሜይን ኣብ ቅድሚ ካህን ንስሓ ኣተኣታትዩ/ኣየተኣታተወን ዝብል መጽናዕቲ ከም ዘድሌኒ ኣበጊሱኒ ኣሎ። ጽልዋ ሻርልሜን ኣብ ፖለቲካዊ ከይዲ ጥራኅ ዘይኮነስ ኣብ ሥነ-መለኮታዊ ምውዕዋዕ ከም ዝተሣተፈ ይሕብር ንኣብነት ትምህርቲ ፊልዮኬ ከም ዘወዓውዐ ይጥቐስ። እዙ ትምህርቲ ንካቶሊካዊትን ምብራቕ ኦርቶዶክስን ዝገማምዐ ምዃኑ ኣብቲ ዝቕጽል ምዕራፋት ይትንትን። ቤተ ክርስትያን ኣብ ምዕራብ ዝነበራ መልክዓ ዘጥፍኣትሉ ጊዜ እዩ፡ ካብ ተፃዋሪት ናብ ገባቲት ምዃን ዝተሰጋገረትሉ እዩ። ጸሓፊ ዘለዎ ግልጽነት ኣዝዩ ዝነኣድ እዩ ነቱ ግቡእ ታሪኻዊ ህጸት እውን ከይሓብአ ይጽሕፍ፡ ቅዱስ ሓፀይነት ሮማ ንብዙኅ ነገራት ከም ዝደፋፍአን ኣብቱ ኅብረተ-ሰብ ድማ ንድኽነት ከም በረኸት ኪቑጽሩ ከም ዝገበሮም ይጽሕፍ። “እቶም ናይ ሽዑ ነገስታት ከይተረፈ፡ ቤተ ክርስትያን እትነግሮም ዝነበረት ቅኑዕ ዛንታታት ኮነ ፈጠራዊ ብሂላት ብዕሙት እምነት ይቕበልዎ ነበሩ” (ገፅ. 58)። ብዙኅ ዛንታታት ጻድቃን ዝጽሓፈሉ መዋዕል ብምንባሩ ብዙኃት ክርስትያናት ኣብ ከንቱ ተስፋታት ክውከሉ ከም ዝገበሮም ድማ የተንብህ። እቱ ዝገርም ቤተ ክርስትያን ንወንጌል ብወተሃደራዊ ድርኺት ክትሰብኰ ዝጀመረትሉ ጊዜ ምዃኑ የርምመካ ምኽንያቱ ክልቲኤን ጥቡቕ ምሕዝነት ነይርወን እዩ። እዛ መጽሓፍ ብዛዕባ ታሪኽ ቤተ ክርስትያን ጥራኅ ዘይኮነስ ብዛዕባ ታሪኽ ዓለም እያ ኣቕሪባ። ሓፀያት ባይዛንታይን ምስ ሓፀያት ሮማ ዘተፋንኖም ዝነበረ ነገራት ክትፈልጥ ይገብረካ፡ ኣየናይ መንግሥቲ ምስ ኣየናይ መንግሥቲ ኣብ ኵናት ከም ዝተጸመደ ብግቡእ ምትርዳእ ይድግፈካ። መንግሥታዊ ረጽሚ ዓቢይ ክፋል ማእከላይ መዋዕል ከም ዝነበረ ጸሓፊ ብመርትዖ የረድእ። ሓድሽ ቃላት ወይ ድማ መብርሂ ዘድልዮ ነገራት ኣብ እግረ-ጽሑፍ ገይሩ የብርሃልና። ንሓደ መጐታዊ ሓሳብ ድማ ካብ ካልኦት መጻሕፍቲ ተርጒሙ የብርሆ፡ በዙ ኸኣ ኣዝየ ፈትየያ ምኽንያቱ ኣብ መብዛኅቲአን ናይ ትግርይና መጻሕፍቲ ከምዚ ዝብሉ ኣለዉ፡ ገለ ካልኦት ኸኣ ከምቲ ይብሉ፡ እንዳ በሉ ይጽሕፉ መን ከም ዝበሎ፧ ወይ ኣበይ ከም ዝረኸብዎ መወከሲ ከየቐመጡ፧ ብተኣማንነት ይድሕድሕዎ ። ዶ/ር ኣማኑኤል ከምኡ ዓይነት ወራዊ ዝዀነ ኣጸሓሕፋ ብዘይምጥቓሙ ብሉጽ ሥራሕ ሠሪሑ፡ ንዝብሎ ብመርትዖ የራጒዶ። በዙ ኸኣ ብዙኅ መጽናዕትን ድኻምን ከም ዝገበረላ ክርእይ ክኢለ። ጽሟቕ ትኅዝቶ ኣብ መደምደምታ ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ይጠቓልለልና፡ ኣብ መወዳእታ ነፍሲ መከፍ ምዕራፍ ዝተጠቐመሎም መወከሲ ጽሑፋት ብመሥርዕ ይቐምጦም። ነዛ መጽሓፍ ካብቱ ልሙድ ቅዲ ኣጸሓሕፋ ጸብለል ክትብል ድማ ጌርዋ እዩ ምኽንያቱ ነዛ መጽሓፍ ምስ ነበብካ ካልኦት ዝተጠቕሳ መጻሕፍቲ ክትገዝእ ትግደድ ኢኻ።
@2፦ ጥንታዊ ሚስዮናዊ ተልእኾታት
ቅዱስ ሓፀያዊ ሮማ ንተልእኾ ወንጌል ኣብ ዘዳኸመሉ ጊዜ ገለ መነኮሳት ብቕንኢ ንስብከት ወንጌል ዝተዋፈሩ ከም ዝነበሩ ይሕብር። ኣብ መፋርቕ ማእከላይ መዋዕል ሚስዮናዊ ተልእኾታት ብሰፊሕ ዓወት ክግስግስ ተራኣየ። ሥልጣነ ደቂ ሰባት ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ለጠቕ ኣብ ዝበለሉ ጊዜ፡ ክርስትና ብዙኅ ብድሆታት ከም ዝገጠሞ ይገልጽ። ወንጌል ክርስቶስ ምብጻሕን ነቲ ባርባራዊ ሕዝብታት ብትምህርቲ ምሥልጣንን ነበረ። ኣብዙ መዋዕል ቤተ ክርስትያን ናብ መላእ ምዕራብ ክትበጽሕ ዝኸኣለትሉ መድረኽ እዩ። ኣበይ ከም ዝበጽሐ ሓደ ብሓደ ይድህስሶ፡ ብዓዲ እንግሊዝ ጀሚሩ ክሳብ ሩስያ ብዕምቘት ይገልፆ። ኢንግላንድ ዝብል ቃል በቶም ኃምሻይን ሻድሻይን ዘመናት ንምድሪ ብርጣንያ ዝወረርዋ ዓሌት ኣንጐሎ ሳክሶን ብስም ቛንቋኦም ኢንግላንድ (ኣንግል ላንድ) ከም ዝበልዋ ይትንክፎ። ጸሓፊ ንታሪኽ ክርስትና ጥራኅ ዘይኮነስ ንታሪኽ እተን ክርስትና ዝተቐበላ ሃገራት የተንብሃልና፡ ኣብ ታሪኽ ከም ዝግደስ መጠን ኸኣ ካብቲ ዝማረኸኒ ትኅዝቶ እዙኣ መጽሓፍ እዩ። ክርስትና ብቐሊሉ ናብ ኢንግላንድ ክዝርጋሕ ከም ዝኸኣለን ምስኡ ኂዝዎ ዝመፀ ግና ሓይማኖት ጥራኅ ዘይኮነስ ኵሉ ሮማዊ ባህሊ ከስርጽ ከም ዝኸኣል ንነብብ። በዚ ከይተዓገተ ድማ ናብ ኣየርላንድን ስኮትላንድን ከስፋሕፍ ከኣለ፡ ሓደ ቅዲ ኣጸሓሕፋ ዶ/ር ኣማኑኤል ደስ ካብ ዝበለኒ ኸኣ ክልተ ተፃረርቲ ሓሳባት የቕርብ እሞ ነቲ መርትዓዊ ዝዀነ ንኽንቕበልን ነቲ ካልኣይ ሓሳብ ድማ ብግቡእ ክንርድኦ ይገብረና። ንኣብነት ከምዚ ብምባል ይጽሕፍ፦ “ሓደ ካብቶም ቀንዲ ሰዓብቲ ፔላጂዮስ፡ ኣየርላንዳዊ ካየለስቲዮስ ነበረ። ንሱ በዚ ደረጃ'ዚ ንረቂቕ ስነመለኮት ክርስትና ዜስተውዕል ካብ ነበረ፡ መልእኽቲ ወንጌል ድሮ ኣብታ ሃገር በጺሑ ነይሩ ዚብል ግምት ኣሎ። እንተኾነ፡ ታሪኽ እታ ሃገር ካብ ዝፍለጥ ጀሚሩ፡ ፓላዲዮስ ዝተባህለ ካቶሊካዊ ሚስዮናዊ ብ431 ዓ/ም ናብታ ሃገር ተላኢኹ ዝገበሮ ዕዮ ከምዘይሰለጦ እሞ፡ ካብታ ሃገር ከምዝሰሓበ እዩ ዚግለጽ” (ገፅ. 83)። ክልተ ዓይነት ኣረኣእያ ኣለዉ ክልቲኦም ኣብ ሚዛን የቕርበልና፡ ናይ ሓደ ግቡእ መጽናዕቲ ዝገበረ ሰብ ባህሪ እዩ። ክርስትና ብንጥፈት ኣብ ዘስፋሕፍሓሉ ዝነበረ ጊዜ ሰሜን ኣፍሪቃ ድማ ኣብ ኢድ ቫንዳላውያን ከም ዝወደቐት ይነግረና። ኣዝዩ ኣገራሚ ታሪኽ ናይ ሕጂ ፈረንሳ የቕርብ፡ ወራር ፍራንካውያን ንጎውል ናብ ፍራንክያ ከም ዝለወጣ ብመርትዖ ይጽሕፍ። እቱ ቀዳማይ ስጒምቲ ናይ ጥምቀት ስማዊ ደኣ እምበር ኣማናዊ ክበሃል ከም ዘይክእል ይገልጽ፡ ድኂሩ ኣበርክቶ ኮሉምባኑስ ኣብ ምዝርጋሕ ወንጌል ዓቢይ ምዃኑ ይሕብረና። እዙ ቝልዒ ዝዀነ ሜስዮናዊ ተልእኾ ኣብ ስካንዲንዝያ ባይታ ዝጣጥሐ ምዃኑ ንግንዘብ። ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ክርስትና ብፍጥነት ሓደ ሓደ ጊዜ ድማ ብብዙኅ ግድል ከም ዝተዘርግሐ ንነብብ፡ ኣብ ገሊኡ ክፋላት ሰሚዐዮም ዘይፈልጥ ኣስማት ዓሌታት ይረክብ ነይረ። በዚ ድማ ብዙኅ ሃጓፍ ናይ ታሪኽ ተመሊኡለይ ክብል ይኽእል። ቀፂሉ ምምፃእ እምነት እስልምና የቕርብ፡ መሓመድ ነቢይ እስላም ኣበይ ተወሊዱ፧ ኣበይ ቦታ ዓብዩ፧ ኣብ ሕፃንነቱ ዝርእዮም ዝነበሩ ነገራት ንሓሳቡ ከመይ ጸልየሞ፧ ዝብል ሕቶታት ብዝግባእ ይምልስ። ብዛዕባ እምነት እስልምና ንመጀመርታ ከጽንዕ ዝደሊ ሰብ ጥጡሕ ባይታ ተንጽፍ ይመስለኒ። ነቱ ዓንዲ ሕቆ እምነት እስልምና ዝዀነ እምነት ተዋሒድ ብኸመይ ከም ዝጨበጥዎ ይኸስት። ኣብቱ ጊዜ ኣብ ፍልስጥኤም ዝነበሩ ክርስትያን ዘርእይዎ ዝነበረ ኣምልኾ ንመሓመድ እቱ ግቡእ ሥዕሊ ክርስትና ከይወስድ ከም ዝገበሮ እሞ በዙ ተደሪኹ ክርስትና ኣብ ሓደ ኣምላኽ ዝኣምን ከም ዘይኰነ ክቛወምን ናይ ባዕሉ ዝዀነ እምነት ከፍሉቕ ዝተራኣየ። መሓመድ ብመልኣኽ ግልጸት ከም ዝረኸበ ተኸተልቲ እስልምና ይኣምኑ፡ ዶ/ር ኣማኑኤል ነዙ ካብ መጻሕፍቶም ብምቕራብ ከረድኣና ይፍትን። እዙ እምነት ክትንሥእ እንከሎ ሰላማዊ ዝመስል እኳ እንተ ነበረ ድኃር ግና ብዙኅ ዕንወት ዘርኣየ ምዃኑ ነንብብ። መሓመድ ካብ ዝነበሮ ዓዲ ከም ዝተሰደደን ኣብ ካልእ ሃገር ዕቝባ ከም ዝረኸበን ድኃር ግን በቱ ቅዱስ ኵናት ዝብሎ ወራር ደጊሙ ከም ዝተመለሰ የአንፍት። ብኻሊፋ ዝፍለጡ ተካእቲ ናይ መሓመድ ንእምነት እስልምና ናብ ካልእ ጨንፈራት ከም ዝፈላለዩ ንነብብ። ወረርቲ ኣስላም ድማ ነቲ ቀንዲ መደበር እስልምና ዝነበረ ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ከመስልሙን ንክርስትና ክርሕርሑ ጸቕጢ ከም ዝገበረ የዘንቱ። እዙ መዋዕል ጸልማት ዘመን ተባሂሉ ዝፍለጥ እዩ፡ ትልኽ እንዳ በለ ዝኸይድ ዝነበረ ሜሶናዊ ተልእኾታትን ድኂሩ ዝተላዕለ እምነት እስልምና መሊሱ ዘጋደዶን ዝበደሆን ክስተት ክኽውን ኣኽኢልዎ እዩ።
@3፦ ዓብዪ ምምቃል፡ መስቀላውያን፡ ስኮላሳውያን
ኣብ መፋርቕ ማእከላይ መዋዕል ብዙኅ ታሪኻዊ ፍፃሜታት እንርእየሉ ጊዜ እዩ ብፍላይ ካብ 1000 ክሳብ 1300 ዓ/ም ንዘሎ ጊዜ ከም ዓቢይ ምምቃል፡ ወፍሪ መስቀላውያን፡ ምምትንሣእ ምህሮኣውያን። ኣብ 1054 ዘጋጠመ ዓቢይ ምምቕቃል ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣብ መንጎ ምብራቕ ኦርቶዶክስን ሮማ ካቶሊክን ይቐርብ፡ እተን ንብዙኅ ዘመናት ብሓደ ክጓዓዛ ዝጸንሓ ኣብያተ ክርስትያናት ኣብ ምፍልላይ ኣትየን። ፊልዮኬ (ምስራጽ መንፈስ ቅዱስ ካብ ኣቦን ወልድን) ዝብል ትምህርቲ ብዶግማዊ ፍልልይ ክኸፍለን ክኢሉ እዩ፡ ጸሓፊ እውን ብግቡእ ተንቲንዎ ይርከብ። ፊልዮኬ ዓይነት ዝመስል ትምህርቲ ኣብ ጽሑፋት ቅዱስ ኣጎስጢኖስን ቅዱስ ሂላሪ ዘፖትሬን ተኣማኒ ማክሲሞስን ክንረኽቦ ከም እንኽእል ግን ጸሓፊ ኣይገለጸልናን፡ ብጣዕሚ ኣገዳሲ ስለ ዝዀነ እንተ ዝውሰኽ ክንደይ መምሓረ እብል። ምኽንያቱ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ከም ሓደ ክፋል መርትዖ ክትጥቐመሉ እትፍትን ስለ ዝነበረት፡ ንኣንባቢ ንፁር ክገብሮ ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣሎኒ። ንፊልዮኬ ግን “ሰራጼ ወልድ” ዝብል ኣይገልፆን እዩ፡ “ሰራጼ ዘእምወልድ” እንተ ዝኸውን ወይ ድማ ከም ዘለዎ ፊልዮኬ እንተ ዝጥቐም ይኃይሽ። ጸሓፊ ምኽንያት ምፍልላየን ሓቢሩና እንዳ ሃለወ ግን ብዛዕባ ጒባኤ ፍሎረንስ ገለ ከይበለ ምኅላፉ ዓቢይ ሃጓፍ ፈጢሩ ክብል ይደፍር። ኣበርክቶ ማርቆስ ብዓል ኤፌሶን ኣብ ምብራቕ ኦርቶዶክስ ዓቢይ ስለ ዝዀነ፡ ንሱ እውን ከም ሓደ ጅግና ናይ እምነት እዩ ዝርአ እሞ ከራጒዳ ይኽእል እዩ። ኣዝዩ ዘኅዝን ዘቘጥዕን ተግባራት መስቀላውያን ኣብ ልዕሊ ምብራቓዊት ማኅበር ዘገብርዎ ዝነበሩ ግህሰትን ጽያፋትን ከም ዘለዎ ተቐሚጡ ንረኽቦ። እቱ ኣብ ታሪኽ ክርስትና ብፍላይ ኸኣ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ፀሊም በሰላ ዝገደፈ ወርፊ መስቀላውያን እዩ። ዕላማን ድርኺትን መስቀላውያን እንታይ ከም ዝነበረ ልዕሊ እዙኣ መጽሓፍ ብቛንቋ ትግርይና ኣይረኣኹን። ስብከት ጳጳስ ዳግማዊ ኡርባኖስ ከም ዘለዎ ኣቕሪብዎ ይርከብ፡ ክትነቦ ዘጒሂ ቅዱስ ኵናት ዝእውጅ። እዙ ወፍሪ ንብዙኃት ሰባት ሰነድ-ምሕረት ከም ዘውህብ ከእምንዎም ስለ ዝኸኣሉ ዓቢኦምን ንእሽቶኦምን ትሽዓተ ዞር ናብ የሩሳሌም ከም ዝገስገሱ ይእንፍት። ኣብ ገሊኡ እዋናት ነገሥታት መስቀላውያን ንኣስላም ስዒሮም ኣብ ቅድስቲ ከተማ ከም ዝበጽሑ የረደኣና፡ ኣብ ገሊኡ ኸኣ ተሣዒሮም ዘለዎም ዓቕሚ ሰብ ጸንቒቆም ናብ ዓዶም ከም ዝተመለሱ ይነግረና። እዙ ሓደ ካብቲ ዘኅዝን ፍፃሜ ክርስትና እዩ፡ እቱ ንመስፍን ሰላም የምልኽ እየ ዝብል ሰብ ሰይፊ ኂዙ ሰባት ክሓርድ ክትርእዮ ዘገርም ፍፃሜ እዩ። ሓይማኖትን ፖለቲካን ብሓደ ጌርካ ዝግበር ከይዲ ሓደገይና ምዃኑ ዓቢይ ትምህርቲ እዩ። ክርስትናን ምስልምናን ክልቲኡ ሓይማኖታት ንኽንድኡ ዝኣክል መዋዕል ብውግእ ምኅላፉ ዘስደምም ታሪኻዊ ፍፃሜ እዩ። ኣብዙ ክፋል ናይ ፊሊፕ ሻፍ መጻሕፍቲ ተርጒሙ ከም መርትዖ ኣቕሪብልና ኣሎ፡ ኵላተን መጻሕፍቲ ሻፍ ምሳይ ስለ ዘለዋ ምስ ተወከስኩወን ግድፈት ብዘይብሉ ኣገባብ ከም ዝተቶርጎመ ከረጋግጽ ክኢለ ኣለኹ። ኣብ ዶ/ር ኣማኑኤል ካብቲ ጐሊሑ ዝረኣኽዎ ነገር እንተ ደኣ ኣሎ ናይ ቛንቋ እንግልዝይና ትግርይናን ምልከት ኣለዎ። ንብዙኅ ዓመታት ብቛንቋ ትግርይና እንታይ ከም ዝብሃሉ ዝደልዮም ቃላት ሥነ-መለኮት ክፈልጥ ክኢለ ኣለኹ። ብዛዕባ ወፍሪ መስቀላውያን ሓደ ዝጐደለ ነገር ኣሎ ንሱ ድማ ኣብ መንጎ ረጽሚ መስቀላውያንን ኣስላምን ተቐርቒሮም ዝሞቱ ኣይሁዳውያን እዮም፡ ንሳቶም ብዙኅ ጃምላዊ ህልቂት ኣጋጢምዎን እንከሎ ከም ናይ ታሪኽ ተመራማሪ ከቕርቦ ተጸቢየ ነይረ። ካብቲ ተስፋ ዘስነቐን ከምዚ ምባሉ እዩ፡ “መስቀላዊ ወፍርታት ኣብ ታሪኽ መንግስተ ክርስትና ዝተኸሰተ ዓብዪ ሃይማኖ-ፖለቲካዊ ተርእዮታት እዩ። ብርግጽ፡ ንዓና ነዞም ሎሚ ብዘመናዊ ስልጣነ ወድሰብ እተጸለና፡ ንመስቀላውያን ከም ተራ ስሱዓት ባርባራውያን ኽንቆጽሮም ዚከኣል እዩ። ነቲ ዓበይቲ ፍጻሜታት፡ ብመንጽር ናይ ዘመኑ ዓውደ ዂናት እንተተገንዚብናዮ ግን፡ ብወገን መስቀላውያን ኮነ እስላማውያን ጽኑዕ ሃይማኖታዊ ተወፋይነት ዘበገሶ ፍጻመታት ምንባሩ ኽንክሕዶ ኣሸጋሪ እዩ” (ገፅ. 175)። ዶ/ር ኣማኑኤል ኣብዙ ብዙኅ ዘሐጉስ ተስፋ ሂቡኒ ምኽንያቱ ብዛዕባ ታሪኽ ቤተ ክርስትያን ምስ ሰባት ክዛረብ እንከለኹ ዝኸብደኒ ናይ ግርጭት ዘመን ክገልፆን ምስ ወንጌል ክርስቶስ ከነፃፅሮን ከለኹ እዩ። ተራ ገዳማት ዓቢይ ምንባሩ እዛ መጽሓፍ ብግህዶ ኣቐሚጣቶ ትርከብ፡ ብፍላይ በነዲካውያን ኣብ ምፍራይ ምሁራውያን (ስኮላስቲክ) ዝበርከቶ ዓቢይ ግደ ይትንትን። ምንኩስናዊ ሥርዓት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ከም እኒ ሲስተርሽውያንን፡ ፍራንቸስካውያን፡ ዶሞኒካውያን፡ ካርመላውያን፡ ተምሳጣውያን ዝኽተልዎ ዓይነት መምርኂ ብዕምቘት የረድእ፡ ገሊኦም ኣቦታት ተሓድሶ ድማ ካብዙ ገዳማዊ ሥርዓት ዝወፁ ስለ ዝዀነ ንቅጺ 3 ጥጡሕ ባይታ ገይሩ ኣሎ ክብሃል ይከኣል። እቲ ዝበለፀ ክፋል ናይዛ መጽሓፍ ብዛዕባ ምህሮኣውያን ዝነበረ ከይዲ እዩ። ኣነ ብውልቀይ ካብቲ ቀንዲ ዝማረኸኒ ክፋል እዛ መጽሓፍ ምትንሣእ ስኮላሳውያን ረነሶንስን እዩ። ጸሓፊ ብተደጋጋሚ ስኮላሳውያን ዝብል ቃል ይጥቀም፡ ብቛንቋ ትግርይና ምህሮኣውያን (ኣብ ገፅ. 75 ተጠቂምሉ ኣሎ) ዝብል ቃል እንዳ ሃለወና ካልእ ምጥቃም ኣገዳስነት የብሉን። ሙሴ ገብረትንሳኤ እውን ከምዚ ይብል፡ “ኣንሰልም ንተምህሮነት [ስኮላሳውነት] ዘተኣታተወን ንምጒት ህላውነት ፈጣሪ ዘበገሰን ዉሩይ ፍላስፋ እዩ” (ታሪኽ ምዕራባዊ ፍልስፍና ገፅ. 166)። ስለዚ፡ ምህሮኣውያን ወይ ድማ ተምህሮኣውያን ዝብል ቃል ምጥቃም ይኃይሽ እብል። ፍልስፍና ኣዝየ ስለ ዝፈቱ ብዛዕባ ምህሮኣውያን ይፈልጥ እንተ ነበርኩ ብቛንቋ ኣደይ ግን ንመጀመርታ ዝተጻሒፋ ይረክብ ኣለኹ። ሥነ-መጐታዊ ኣገባብ ምህሮኣውያን ኣዝዩ ዝማርኸኒ እዩ፡ ብዛዕባ ህላዌ ኣምላኽ ክዛረብ እንከለኹ ናይ ኣኳይናስን ኣንሰልምን መጐት ይጥቀም እየ። ብፍልጠቶም ኣዝዩ ባህ ዝብለኒ ከም ሓደ ዓቢይ ብልጫ ክርስትና ድማ ይርእዮ። ጸሓፊ ንታሪኽ ሕይወትን ኣበርክቶን ርእዮት ዓለምን እቶም ዉሩያት ምህሮኣውያን ኣላሊዩና ኣሎ፡ ኣድናቒ ኣኳያናስ ብምዃነይ ብዛዕብኡ መጽሓፍ ምሉእ ዝተጻሕፉ ስለ ዘሎኒ ብክልተ ገፃት ክዓግብ ኣይከኣልኩን። ኣኳይናስ ዘወዓውዖ ፍፁም ኣምላኻዊ ምቝልልነት (Absolute divine simpilicity) ዝብል ትምህርቲ ከይተተንከፈ ምኅላፉ ቒር ቢሉኒ እዩ ምኽንያቱ እዙ ትምህርቲ ኣብ መንጎ ካቶሊካዊትን ምብራቕ ኦርቶዶክስን ዘጋፈሐ ኣስተምህሮ እዩ። ኣኳይናስ ኣብ ኣስተምህሮ ኣጎስጢኖስን ፍልስፋ ኣሪስቶትልን ተመርኪሱ ቕርፂ ከይትኅዞ እንከሎ፡ ጎርጎርዮስ ጳላማስ ድማ ኣብ ኣስተምህሮ ባሲልዮስን ማክሲሞስን ተመርኪሱ Essence/Energy distinction ዝብል ትምህርቲ ቕርፂ ኣትኃዘ። ብዙኅ ጊዜ ዘካትዕ ስለ ዝዀነ ኣኳይናስን ጳላማስን ካብ ተጠቀሱ ዝፈላልዮም ሓሳባት እንተ ዝጥቀስ ንኣንባቢ ብሩህ ምዀነ ዝብል እማመ ኣሎኒ። ሓደ ካብቲ ባህ ዘበለኒ ከምዚ ዝብል እዩ፡ “ኣንሰልም ኣብ ታሪኽ ፍልስፍና፡ ንፈለማ ጊዜ ነቲ ምዃናዊ መጎት ተባሂሉ ዚፍለጥ ኣገባብ ትንታነ ዘማዕበለ ሊቅ እዩ። ነዚ ኸኣ ኣብታ ፕሮስሎግዩም እትብል ብዛዕባ ህላወ እግዚኣብሄር እትምጒት መጽሓፍ ተንቲንዎ ኣሎ” (ገፅ. 194)። ብውልቀይ መጻሕፍቲ ባህርያዊ ሥነ-መለኮት (Natural Theology) ብዙኅ ጊዜ ስለ ዝነብብ ካብቲ ሓደ ዘድንቘ ኸኣ ብኣንሰልም ዝተበገሰ ምዃናዊ መጐት እዩ። ዳንስ ስኮተስ ከም ምህሮኣዊ ጥራኅ ዘይኮነስ ከም ቀላሲ እቱ ንጽኃ-ጥንሰት ዝብል እንተ ዝቐርብ ኣብ ሣልሰይቲ ቅጺ ንሥራሕ ጸሓፊ ከቕልሎ ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ብኽልተ ዓይነት ምድኃን ኣሎ ቢሉ ዝመሃረ ሰብ እዩ፡ ንንጽኃ-ጥንሰት ማርያም እውን ብ1854 ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ዶግማ ክትገብሮ እንከላ ከም መወከሲ ስለ ትጥቀመሉ ንኣንበብቲ እንተ ዝትንብሃሎም ግርም እዩ። እዙኣ ምዕራፍ ብዓቢይ ምምቕቃልን ወፍሪ መስቀላውያን እኳ ትጀምር እምበር ብበላሕቲ ዝበሃሉ ምህሮኣውያን ብምውድኣ ከየቛረፅኩ ካብ ዘንበብኩወን ክፋል እዛ መጽሓፍ እዩ። ዶ/ር ኣማኑኤል ምልከት ቛንቋ ትግርይና ከም ዘለዎ ኣብ ላዕሊ ኣተንቢሀ ነይረ፡ ኅልፊ ኵሉ ድማ ኣብዛ ምዕራፍ ተንጸባሪቝ ዝብል እምንቶ ኣሎኒ። ንኣብነት ንጽኃ-ጥንሰት (Immaculate Conception)፣ ኣበር-ኣልቦ ጵጵስና (Papal Infallability)፣ ልማድ (Precedent)፣ ስነድ ምሕረት (Indulgence)፣ ሓለውቲ መቕደስ (Templars)፣ መናትግ ዓረር (Catapult)፣ ተወልጦ ስጋን ደምን (Transubstantiation)፣ ተዓቕቦ መውስቦ (Celibacy)፣ ገዳም ሲቱው (Citeaux Abbey)፣ ኣስተስብኦ (Personification)፣ ስግረኣዊ (Trancedental)፣ ስነመጎትን ስልጣንን (Rationality and authority)፣ ምዃናዊ መጎት (Ontological Argument)፣ ምዃንን ኑባሬን (Being and Existence)፣ መበቆል (First Principle)፣ ምዃናዊ ክውንነት (Ontological Reality)፣ስማውነት (Nominalism)፣ ስጥመት (Coherence)፣ ሕቡኣውያን (Obscurantists)፣ ፍልቀ-ፍልጠት (Epistemology) ወዘተ። እስላማውያን ምሁራት ከም እኒ ኢብን ሲናን ኢብን ራሽድን ምቕራቡ ዓሚቕ ፍልጠት ከም ዘለዎ መርኣያ እዩ። ካብተን ብዙኅ ፍልጠት ዝሰነቕኩላ ክፋል እዙኣ መጽሓፍ እያ።
@4፦ ኣንፈት ናብ ዘመን ተሓድሶ
ቅድሚ ምንቕስቓስ ተሓድሶ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ ብብዙኅ ዓይነት ኢሰብኣዊ ተግባራት ከም ዝተበላሸወት ኣብዛ ምዕራፍ ምንባብ ይከኣል። ጳጳስ ኢኖሰንት ከም ኣቡን ጥራኅ ዘይኮነስ ከም ገባርን ሓዳግን ዝነበረሉ ጊዜ ይድህስስ። ንሕስያ ዘይብሉ ከይዲ እዙ ጳጳስ ጐሊሑ ንረኽቦ፡ እቱ ዝገርም መስቀላውያን ኣንፃር እስልምና ዝቐንዐ ወፍሪ ጥራኅ ኣይኮነን ኣካይዶም፡ ማዕረ ማዕሪኡ ኸኣ ኣንፃር ኣልቢጀንሳውያን ዝብሃሉ ጒጅለ። እዙኦም ምስቲ ማኒካውነት ዝብል እምነት ዝቐራረቡ ሰባት እዮም። ምንቅስቓስ ዋልደንሳውያን ቅድሚ ተሓድሶ ዝነበሩ ተሓድሶኣውያን ክንብሎም ንኽእል ኢይና። ዶ/ር ኣማኑኤል ከምዚ ይብል፦ “እዚ ደሓር ሓደ ካብቲ ሕመረት ናይ ተሓድሶኣዊ ምንቅስቓስ ኮይኑ ኪመጽእ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ግን ሓድሽ ኣመልክቶ እዩ ነይሩ” (ገፅ. 220)። እዙኦም ጒጅለ ከም መናፍቓን ተባሂሎም እኳ እንተ ተለቐሙ ድኅሪ 300 ዓመት ግን ሓሳባቶም ብጒሉሕ ኣገባብ ተራእዩ እዩ። ብዙኅ ሰብ ተሓድሶኣዊ ምንቅስቓስ ብሉተር ዝተወልዐ ይመስሎ ቅድሚኡ ግና ብዙኃት ሰባት ይቕልቐሉ ይጠፍኡ ምንባሮም ጸሓፊ ኣፍልጦ ብምሃቡ ምሉእ ብምሉእ ዝሰማምዓሉ ሓሳብ ኮይኑ ይረኽቦ። ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኣንፃር ጠንቆልትን መናፍቓን እትብሎም ዝነበሩ ወገናት ከቢድ ምንባሩ ብግልፂ ተቐሚጡ ንረኽቦ። ዘመን ተሓድሶ ቅድሚ ምውልዑ ከም እኒ ዮሓንስ ዊክሊፍን፡ ዮሓንስ ሃስን፡ ሎሬንሳ ቫላን፡ ጆሮላሞ ሳቫናሮላ ተንሢኦም እዮም። ሥነ-መለኮታዊ ትምህርታት እዞም ዝተጠቐሱ ብዝርዝር ተጠቒሱ ንረኽቦ። ብልሹው ተግባር ቤተ ክህነት ንብዙኃት ክርስትያን ንተሓድሶ ክብህግዎ ጌርዎም እዩ። ንኣብነት ንሬሳ ዊክሊፍ እንታይ ከም ዝገበረቶ ክገልጽ እንከሎ፦ “ድሕሪ ሞቱ ብ1415 ዓ/ም ኣብ ኮንስታንስ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ንዊክሊፍን ዕዮታቱን ወጊዛቶ። መናፍቕ ብምባል ከኣ፡ ሬሳኡ ካብ መቓብር ወጽዩ ከምዝነድድ ተገብረ” (ገፅ. 230)። እምበኣር ኤክለስዮ-ፖለቲካዊ ምግምማዕ ኣብ ንጹሓት ኣገልገልቲ ዘውርዶ ዝነበረ ኣደራዕ ኣሰቃቒ ምንባሩ ክንግንዘብ ንኽእል ኢይና። ቀጺሉ ከምዚ ይብል፦ “ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ነዚኦም ንምጥፋእ ስደት ኣለዓዒላ፡ ሓያሎ ካብኦም ኣብ ሓዊ እናተደርበዩ ይቕተሉ ነይሮም” (ገጽ. 230)። ኣይትቕተሉ ቢላ ክትምህር ዝግብኣ ኣእዳዋ ብደም ጨቕያ ክትርእይ ይድንጽወካ። ኣብ ሃስ እውን ተመሳሳሊ ስጒምቲ ክትወስድ ንርእያ፡ ኣብ ጓህሪ ተቓጺሉ ኪመውት ፈረደቶ። ስለዚ፡ ብዙኅ ልብና ዝስንጥቕ ዓይነት ትኅዝቶ ዘለዋ ምዕራፍ እያ። ብኻልእ መዳዩ፡ መንግሥቲ ባግዛንታይን ዘኽተመትሉ መዋዕል ምዃና ይሕብረና፡ በዚ ኸኣ እየ ብዛዕባ ታሪኽ ቤተ ክርስትያን ጥራኅ ዘይኮነስ ብዛዕባ ታሪኽ ዓለም እትድህስ መጽሓፍ እያ ዝበልኩ። ሓፀይ ኮንስጣንጢኖስ ከተምኡ እናተኸላኸለ ከሎ ኣብ ውግእ ተቐትሉ። ዑስማናውያን ወረርቲ ኣብ ፍፁም ከበባ ከም ዘእተዉዎ ብኸምዚ ድማ ሓፀያዊት መንግሥቲ ባይዛንታይን ክተብቕዕ ከኣለት። ጂኦ-ፖለቲካዊ ገስጋስ ዑስማናውያን ናብ ኤውሮ-እስያ ድማ ይትንክፍ።
@5፦ መዋእል ረነይሶንስ
ካብ 1300 ክሳብ 1500 ዓ/ም ዳግመ-ትንሣኤ ክላሲካዊ ሥልጣነ ግሪኽን ሮማን ብረነይሶንስ ተወለዐ። ምትንሣእ ረነይሶናውያን ብማኅበረ-ቁጠባዊ ፍልስፍናዊን ሥነ-ጥበባዊ መዳዩ ዝርአ እኳ እንተኾነ፡ ነዙ ጒዕዞ ንምቝጻይ ብዙኅ ተሠሪሑ እዩ። ድኅሪ ምህሮኣውያን ረነይሶንስ እቱ ዝበልጸገ ኣበርኩቶ ዝገበረ እዩ። ቤተ ክርስትያን ሃንጐፋይ ቢላ ክትቕበሎ ኣይከኣለትን፡ ብኢንክዝዊሽን ዚፍለጥ ምጽናት ከሓድቲ ወይ ኸኣ መናፍቓን ኣበገሰት። በዚ መሠረት ድማ ኣብ ተራ ኣመንቲ ከይተረፈ ብዙኅ ግፍዒን ሥቓይን ክተውርድ ከኣለት። ቤተ ክርስትያን ኵሉ ክፋላት ኅብረተ-ሰብ እትጸሉ ብምንባራ ንኽሣቐዩ ዓቢይ ደገ ከፊቱ እዩ። ኣብ ሥነ-ሕንፃታት ዘርኣይዎ ተበግሶ ኣዝዩ ዝነኣድ ምንባሩ ጸሓፊ ከምዚ ብምባል የረደኣና፦ “ጽባቐ ናይቲ ህንጻታት፡ ንሃብታማት ሰብ ጸጋ ኪስሕብ ብምኽኣሉ፡ ኣብ መንጎ ሃብታማት፡ ሃነጽትን ጠቢባንን ሽርክና ፈጠረ” (ገፅ. 257)። በዙ ከይተደረቱ ኣብ ፍልስፍናን ሥነ-ፍልጠትን ሥነ-ጽሑፍን ዘበርከትዎ ግሁድ እዩ። ሰብኣዊ ፍልስፍና መሠረት ኣምር ፍልስፍንኦም ብምንባሩ ካብቶም ኣብ ታሪኽ ምዕራባዊ ፍልስፍና እምነ ኵርናዕ ኣቐሚጦም ክበሃሉ ይከኣሉ። ኣብዙ ጒዕዞ ድማ ፍልስፍና ካብ ሥነ-መለኮት እናተፈለየ፡ ብዓለማዊ ኣገባብ እናተባሕተ ከም ዝኸደ ይዝርዝር። ኣብ ኣሪስቶትላዊ ኣገባባት ተሓፂሩ ኸኣ ብናይ ሎጂክ ትንተና ክትካእ ይርአ። ካብቶም ዘድንቘም ረነይሶናውያን ኒኮላስ ኮፐርኒከስ፡ ጋሊለዮ ጋሊለይ ጠቒሱ ንኣበርክትኦም ስለ ዘቕረቦ ብርዒ ጸሓፊ ትሰስን ኣቢሉኒ። ኮፐርኒከስ ፀሓይ ዘይኮነት ኣብ ዙርያ ዓለም ብኣንፃሩ ዓለም ኣብ ዙርያ ፀሓይ ከም እትዘውር፡ ዓለም እውን ግሎብ ቅርፂ ዘለዋ ከባብ ምዃና ኣብታ 1543 ዓ/ም ዘኅተማ መጽሓፉ ይገልጽ። እዙ ርኽበቱ ቀልጢፉ እኳ ተቐባልነት ኣይርከብ ድኂሩ ግና ኣብ ሥነ-ጠፈራዊ ምርምራትን ሥነ-ፍልጠታዊ ርኽበት ዓቢይ ስጒምቲ ንቅድሚት እዩ። ምርምር ጋሊለዮ በታ ምህዞኡ ዝዀነት ቴሌስኮፕ ኣቢሉ፡ ንክልሰ-ሓሳባት ማእከልነት ፀሓይ ኣረጋገፀ። ካብቶም ኣለዉ ዝብሃል ፍላስፋታት ድማ ክኸውን ጌርዎ እዩ፡ ካልኦት ከም እኒ ይስሓቕ ኒውተን ክመፁ ዝኸኣሉ ኣብ መዋዕል ረነይሶንስ እዩ። ብዙኃት ረነይሶናውያን ብዝርዝር ዝገበርዎ ኣበርኩቶ ኣብዛ ምዕራፍ ሠፊሩ ይርከብ። ካብቲ ናይ ዶ/ር ኣማኑኤል ዘሐጎሰኒ ከምዚ ዝብል እዩ፡ “ጸረ-ኣይሁዳነት ኣብቲ ዘመን ኣዝዩ ኣስፋሕፊሑ፡ ማርቲን ሉተር እኳ፡ «ብዛዕባ ኣይሁድን ሓሶቶምን» እትብል መጽሓፍ ብ1543 ዓ/ም ኣሕቲሙ ነበረ። ብሓፈሽኡ ካብ መበል 1100 ክሳዕ 1600 ዓ/ም፡ ኣይሁድ ኣብ መላእ ኤውሮጳ ይስገጉ ነይሮም” (ገፅ. 267)። ሓደ ጸሓፊ ወገን ኂዙ ንታሪኽ ክጥምዝዝ ይኽእል እዩ፡ ዶ/ር ኣማኑኤል ግና ፕሮቴስታንት እየ ቢሉ ነዙ ክሓብኦ ኣይፈተን። ክርስትና እግሩ ምስ ደልደለ ኣንፃር ኣይሁድ ዝቐንዐ ምስይጣን ተታኃኂዝዎ እዩ፡ ከም ውጽኢቱ ኸኣ ኣዝዮም ፈላጣት ዝበሃሉ ከም እኒ ኣቡሊዲስን (ሃይፓልቶስ) ዮሓንስ ኣፈወርቂን ፀረ-ኣይሁዳውነት ከስፋሕፍሑ ክኢሎም እዮም። ናይ ማርቲን ሉተር ድማ ዕረ ዝዀነ ጽሑፍ እዩ፡ ብዙኅ ዝድነቕ ጽሑፋት እኳ የበርክት ኣብ መወዳእታ ዕድሜኡ ግና ብዙኅ ዝተበላሸወ ጽሑፋት ንረክብ ኢይና፡ እዛ “ብዛዕባ ኣይሁድን ሓሶቶምን” እትብል መጽሓፉ ኣብነት እያ። ሉተር ኣብ ጀርመን ከም ሓደ ጅግና ስለ ዝረአ ኣብቶም ኣመንቲ ክርስትና ዘይነበሩ ናዝሲስ እኳ ኣብ ናይ ቅትለት መዓስከራቶም (Concentration camps) እትርከብ ምንባራ ተመራመርቲ ታሪኽ ይነግሩ። በዚ ኸኣ ዶ/ር ማይክል ብራውን ዝጸሓፋ፡ “Our hands are stained with blood” እትብልን፡ ዶ/ር ጆን ዲክሰን ዝጸሓፍ “Bullies and Saints” ብዙኅ እትመሳሰል ኮይና ይረኽባ። ናይ ሮም ቤተ ክርስትያን ኣንፃር መናፍቓን እትገብሮ ዝነበረት ዘሰክሕ መቕተልቲ ንነብብ፡ ብፍላይ ኣብ ስጳይና ዝረአ ዝነበረ እዩ። ቤተ ክርስትያን ከም ናይ ቀደማ ጒባኤ ሠሪዓ ንስሕተተይናታት ክንዲ እትእርም ብምቕታል ፍታሕ ክትደልየ ተራእያ። “ብምንፍቕና ዝተኸሰ ሰብ፡ ብብዙሕ ስቓይ፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ይቕተል ነይሩ። እቲ መስርሕ ከኣ፡ ከሰስቲ ብምስክርነት ዝተደገፈ ምርትዖ ምስ ኣቕረቡ፡ ናይ ሞት መቕጻዕቲ ይብየን” (ገፅ. 281)። ቤተ ክርስትያን ገባቲት ዝዀነትሉ ዘመን ብምዃኑ ኣብ ምርምር ዘይኮነ ኣብ ምልቓም ከም ዝተዋፈረት ንርኢ። ጸሓፊ ኣዝዩ ጥንቊቕ ዝገብሮ እዙ ብምባሉ እዩ፦ “ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ንስደት ኣብ ልዕሊ መናፍቕነት ከም ፖለሲኣ ኸተካይዶ ከላ፡ ኣብ ጽሬት ሃይማኖት ኣድሂባ ድያ ምእዙዝነት ንኸተጽንዕ፡ ጸሓፍቲ ታሪኽ ዚከራኸሩሉ ነገር እዩ። ነዚ ኣብ ምክያድ ከመይ ኢላ፡ እቲ ወንጌላዊ ተልእኾ ፍቕርን ርህራሄን ምርኣይ ተሳኢንዋ ኸኣ፡ ዓብዪ ሕቶ ዚፈጥር ነገር እዩ” (ገፅ. 281)። ግሩም ብዝዀነ ጽሟቕ ድማ ክድምድማ ንረኽቦ።
@6፦ ማእከላይ መዋእል ኣብ ኣፍሪቃን ምብራቕን
ቅዲ ኣጻሓሕፋ ዶ/ር ኣማኑኤል ባህ ካብ ዝበለኒ በቱ ገፊሕ ኣርእስቲ ጀሚሩ እንዳ ጸበበ ናብ ታሪኽ ምድርና ዝቐንዕ ምዃኑ እዩ። ክርስትና ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ኣፍሪቃን ከመይ ዓይነት ጒዕዞ ከም ዝገጠሞ የቕርበልና። ናይ ሱርስት ቤተ ክርስትያን ያዕቆባዊ፡ ማሮናዊት፡ ቶማሳዊት ዘጠቓለለት እያ። ኣብ ቅዳሴኣዊ ጽሑፋት ምዕቓብ ዝገበረቶ ኣበርክቶ ጸሓፊ ብግቡእ ኣፍልጦ ሂብሉ ይርከብ። ክርስትና ኣብ ከም እኒ ኣፍጋኒስታን ኢራንን ኸ ነይሩ ድዩ፧ ዝብል ሕቶይ ዝመለሰት መጽሓፍ እያ። ኣብ ህንዲ ዝነበረ ክርስትና ምስ ባህሊ ሰብ ዝተሓናፈጸ ምንባሩ ብዙኅ ባህ ዘየብል ምዃኑ ጸሓፊ የተንብህ። ንስጥሮሳዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ ሞንጎላውያን ዝነበራ ዓቢይ ቦታ ርኢኻ ጽሩይ ክርስትና ከስፋሕፍሕ ብድሆ ነይርዎ የብል። ኣብ ቻይና ፖርቱጋላዊ የሱሳዊ መነኮስ ፍራንሲስ ሻቪየር፡ ብ1546 ዓ/ም ኣቢሉ እዩ ሜስዮናዊ ዕዮኡ ኣብታ ሃገር ኣቝሙ። ሰሜን ኣፍሪቃ ቅድሚ ብእስላማዊን ቫንዳላውን ወራር ምዕናዉ፡ ንብዙኃት ንጉዓት መምሃራን ከም እኒ ቅሌሜንጦስን ኦርጌንን ቅጵርያኖስን ጠርጡልያንን ኣትናቴዎስን ቄርሎስን ዘፍረየት ምዃና የዘንቱ። ኣብ ጒባኤ ኬልቄዶን ዝተበገሰ ምጒጅጃል ግና ዓቢይ ማህሰይቲ ፈጢሩ እዩ። ኣብዙ ክፋል ምስ ዶ/ር ኣማኑኤል ዘይሰመማዓሉ ኣሎ፡ “እቲ ብ451 ዓ/ም ብምኽንያት ምህሮ ሓደ ባህርይ [ሞኖፊዛይትዝም] ዘጋጠመ ምፍልላይ ግን፡ ናይ ግብጺ ቤተ ክርስትያን ምስ ናይ ሶርያን ኣርመንያን ኣብያተ ክርስትያን ኮይና፡ ካብተን ካልኦት ኣብያተ ክርስትያን ተፈልያ እያ ጉዕዞኣ ቐጺላ” (ገፅ. 305)። ኦሬንታል ኦርቶዶክስ ሞኖፊዛያት ኣይኮናን እዙ ዓቢይ ጌጋ እዩ ምኽንያቱ ብትምህርቲ ኣውጣኪ እየን ዝኽሰሳ ዘለዋ። ትምህርቲ ኣውጣኪ ብውግዘት ዝተፈለየ እዩ ቢለን ንዝኣምና ኣብያተ ክርስትያናት ብኸምኡ ምኽሳስ ኣይተወሓጠለይን። ንሕና ሚያፈዛይት ኢይና፡ ነዙ ኸኣ ኣብ ቅዳሴኣዊ ጽሑፋት ኮነ ምሁራት ሥነ-መለኮት ከም እኒ Pope Shenouda lll፡ Bishop Youssef፡ Fr. Tadros Y. Malaty፡ ዝጸሓፍዎ መጻሕፍቲ ምርኣይ ይከኣል። ኣብ ካልእ ገፃት እውን ተመሳሳሊ ነቢበ ገሪሙኒ ምኽንያቱ ካልኦት ብዛዕብአን ዝጸሓፍዎ ዘይኮነስ ንሳ እታ ቤተ ክርስትያን ዝበለቶ ክቐርብ ግቡእ ኮይኑ ይስምዓኒ። እምነት እስልምና ኣብ ልዕሊ ክርስትያን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝገበሮ ጸቕጢ መሪር ስለ ዝነበረ መብዛኅቲኦም እምነቶም ራሕሪሖም ንእስልምና ክርዕሙ ኣገዲድዎም እዩ። በቱ ቫንዳላውያንን እስላማውያን ዘውረዱሎም ኣደራዕ ክርስትና ኣዝዩ ኣንቘልቍሉ ኣብ ግብጺ ጥራኅ ክድረት ከኣለ። እታ ብዙኅ ዘይትፍለጥ ናይ ኑብያ ቤተ ክርስትያን ዝነበራ ሥልጣኔ ኣዝዩ ገሪሙኒ። “ኣብዚ ጥርዚ ዘመነ ስልጣነ ናይታ መንግስቲ ብንግዲ፡ ባህሊ ኾነ ትሕተ-ቅርጻዊ ምዕባለ፡ ኣብ ደሓን ደረጃ በጺሓ ነበረት። ኣብ ደቡባዊ ኑብያ ዝነበረት ካልእ መንግስቲ፡ ኣሎዲያ እትብሃል ከኣ ነይራ። ማእከል ናይዛ መንግስቲ እታ ኣብ ጥቓ ናይ ሎሚ ካርቱም ተደኩና ዝነበረት ከተማ ሶባ እያ” (ገፅ. 313)። ዶ/ር ኣማኑኤል ብዙኅ ዓይነት ትምህርቲ ኣቕሲሙኒ እዩ፡ በዚ ድማ ጦብላሕታይ ላዕሊ በፂሑ ክብል እኽእል። ሶባ ብኣካል ዝፈልጦ ቦታ እዩ፡ ማእከል ኣሎዲያ ምዃና ግና ካብዛ መጽሓፍ ክፈልጥ ክኢለ። ክርስትና ካብ ብዙኅ ሚእታዊት ናብ ውሑድ ቁጽሪ ዝወረደሉ ኣኅዛኒ ጒዕዞ ምስ ነበብካ ኣርምም የብለካ።
@7 ክርስትና ማእከላይ መዋእል ኣብ ምድረ ሓበሻ
ካብ 600 ክሳብ 1500 ዓ/ም ዝነበረ ከይዲ ክርስትና ኣብ ምድሪ ሓበሻ ምስ ነበብኩ ብዙኅ ተሓጉሰ፡ ኣብቲ ታሪኽ ደቂቀ እስጢፋኖስ ምስ በፃሕኩ ግና ልበይ ብጓሂ ተሰንጢቝ ተረፈ። ክርስትና ኣብ መንግሥቲ ኣኽሱም፡ ሓረገ-ዘርኢ ዛጔ፡ ሓረገ-ዘርኢ ሰለሞናውያን ዘገጠሞ ብድሆታት ይግልጽ። ኣኽሱማዊት መንግሥቲ ብክርስትና ዝተዓብለለት እኳ ትንበር እምበር ብዘዕቘበቶም ኣስላም እውን ኣሉታዊ ጽልዋ ክኃድራ ክኢሉ እዩ። እዙ መንግሥቲ ኣብ ዝዳኸመሉ ዝነበረ ጊዜ ምትንሣእ ጒዲት ከም ዝቕህም ክገብሮ ከኣለ። እዛ ኣይሁዳዊት ሰበይቲ ዓቢይ ጥፍኣት ከተውርድ ክኢላ እያ፡ ንመሳፍንቲ ኣኽሱም ክትቀትልን፡ ኣብያተ ክርስትያን ክተንድድ ክኢላ። በዙ ኸኣ እታ ሓደጋ ምጥፋእ ዘንጸላልዋ መንግሥቲ ኣኽሱም ክትዓኑ ከኣለት። ድኅሪኦም ንግሥነት ዝተረከቡ ሓረገ-ዘርኢ ዛጔ እዮም፡ ንኣስታት 354 ዓመታት ዝተፈላለዩ ነገሥታት ከመኃድሩ ንርእዮም። ዘይሃስስ ኣሠር ድማ ኣብ ከም ላሊበላ ዝበሉ ቦታታት ክገድፉ ክኢሎም እዮም። “ገለ ካብተን ኣብ ዘመነ ዛግወ፡ ዝተመስረታ ኣብያተ ክርስትያንን ገዳማትን፡ ናይ ላሊበላ መስቀላዊ ቅርጺ ዘለዎ ቤተክርስትያን፡ ኣብ ላስታ ዝተሃንጸ ኣብያተ ክርስትያን፡ ኣብ ሰራየ ዝተሃነጸ ገዳም ደብረ ማርያምን፡ እቲ ብኣባ ፍልጶስ ዝተመስረተ ገዳም ደብረ ቢዘንን ብኣብነት ክጥቀስ ይከኣል” (ገፅ. 329)። ገዳም ደብረ ቢዘን ኣብ ዘመነ ዛጔ ኣይተመሥረተን ምኽንያቱ ኣቡነ ፊልጶስ ንባዕሉ ኣብ 1326 ዓ/ም እዩ ተወሊዱ፡ በቲ ዝተወለዱሉ ጊዜ ድማ ንግሥነት ላስተ ኣብቒዓ እያ። ስለዚ፡ እዙኣ ዳግመ ግምት እንተ ትግበረላ እብል። ብሓይማኖታዊ ሸቐጥ ኣባ ተኽለሃይማኖት ንግሥነት ናብ ሽዋ ናብ ሓፀይ ይኩኖ-ኣምላክ ከም ዘረከበ ንረክብ። ነቲ ካባይ ኣትኂዝና ዝተመሃርናዮ ጽውጽዋይ ሽዋ ድማ ብመርትዖ ገይሩ ከፍርሶ ክኢሉ። “ነዚ መለኮታዊ ሕጋውነት ንምልባስ፡ ይኩኖ ኣምላክ ሰለሞናዊ ንጉስ፡ ተኽለሃይማኖት ከኣ፡ ዘርኢ ካህን ጻዶቅ ዘለዎ ኣቡን እታ ሃገር ከምዝኾነ ተገልጸ” (ገፅ. 333)። ኣባ ተኽለሃይማኖት ተራ መነኮስ እዩ ነይሩ፡ ኣቡን እዩ ዝብሉ ብዙኃት ብሓሶት ዝተጻሕፉ መጻሕፍቲ ስለ ዘለዉ ብጥንቃቐ ምምርማር የድሊ። ክሳብ 20 ክፍለ ዘመን ዝዀነ ሓበሻ ጵጵስና ክወስድ ኣይክእልን ነይሩ ምኽንያቱ እቱ ካብ ቛንቋ ዓረብ ናብ ግዕዝ ተቶርጉሙ ዝብሃል “ፍትሓ ነገሥት” ከም ዘይፍቀደና ይነግር። ናይ ጒባኤ ኒቅያ ቆኖና እዩ ስለ ዝበልዎም ኸኣ ከም ዘይምልከቶም ይሓስቡ ነይሮም፡ እንተ ደኣ ቐቢኦም ካብ እግዚኣብሔር ዝተፈለዩ ምዃኖም እቱ መጽሓፍ የፈራርሕ። ምንኩስናዊ ሕይወት ኣብ ምድሪ ሓበሻ ብፍጥነት ዘስፍሕፍሓሉ መዋዕል ምዃኑ ጸሓፊ የብርሃልና። ካልእ ንኣባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ ኣብ ገፅ. 346 ሊቅ ተባሂሉ ኣሎ፡ ኣነ ብውልቀይ ዝነበብክዎ መጻሕፍቲ ኣባ ጊዮርጊስ ስለ ዘሎ እዙ ሊቅ ዝብል ኣይምጥኖን እዩ በሃላይ`የ። ምኽንያቱ ቅድስቲ ማርያም ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ብህልውና ከም ዝነበረት፡ ኣብ ቅድሚ ሥዕላ ዘይሰገደ ብትንሣኤ ጒባኤ ኣይተንሥእ ቢሉ ዝራገምን ብዙኅ ጸርፊ ዝመልአ መጽሓፈ ሰዓታት ዝብሃል ኣሎ። በዚ ኸኣ ንዕኡ ሊቅ ምባል ብፍፁም ዘይውሓጠለይ። ኣብ መወዳእታ ዘመነ መንግሥት ዘርኣ-ያዕቆብን ምንቅስቓስ እስጢፋኖሳውያን ነዛ መጽሓፍ ካብ ዘድመቐ ትኅዝቶ እዩ። ሓፀይ ዘርኣ-ያዕቆብ ኣብ ፖለቲካውን ሥነ-ጽሑፍ ኣበርክቶ እኳ እንተ ገበረ፡ ደቂቀ እስጢፋኖስ ኣብ ምጥፋእ ንሱን ወዱ ሓፀይ ባዕደ-ማርያም ታሪኽ ዘይሓኮ በሰላ ገዲፎም እዮም። ኣብዙ ክእረም ዘለዎ ነገር ኣሎ፦ “ኣብ ታሪኽ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን፡ ጎሊሖም ካብ ዚጥቀሱ ነገስታት ሓበሻ፡ እቲ ፍላስፋ-ንጉስ እናተባህለ ዚጽዋዕ ሃጸይ ዘርኣ ያዕቆብ ብቐዳምነት ይስራዕ” (ገፅ. 345)። ሓፀይ ዘርኣ-ያዕቆብን ፍላስፋ ዘርኣ-ያዕቆብን ዝተፈላለዩ ሰባት እዮም፡ ዳርጋ ኣብ ሓደ ጊዜ እዮም ነይሮም። ሓፀይ ዘርኣ-ያዕቆብ ናይ ሽዋ ንጉሥ እዩ፡ ፍላስፋ ዘርኣ-ያዕቆን ግና ቀንዲ ስሙ ወርቄ ይብሃል። ኣብ ኣኽሱም ተወልዱ ዓብዩ ብዝወረዶ ተነጽሎ ድማ ናብ በጌምድር ዝተሰደ ፍላስፋ እዩ፡ ኣብታ ዶ/ር ሓጎስ ኣብርሃ ዝተርጐማ “ፍልስፍና ዘርአ ያዕቆብን ወልደ ህይወትን” ምርኣይ ይከኣል፡ ብተወሳኺ እውን ብቴድሮስ ኪሮስ ዝተጻሕፈት፡ “Zara Yacoub: Rationality of the human heart” እትብል ምንባብ ይከኣል። ነቲ ን600 ዓመት ዝተቐብረ ታሪኽ እስጢፋኖሳውያን ብምቕራብካ ኣዝየ ተፈሢሐ፡ በቲ ዝወረዶም ኣረሜናዊ ተግባራት እኳ እንተ ኃዘንኩ፡ በቲ ኣብ ክርስቶስ ዝነበሮም ሠረት ኣዝዩ ባህ ቢሉኒ እዩ። ብትግርይና ታሪኽ ደቂቀ እስጢፋኖስ ካብ ዝጸሓፉ ካልኣይ ኴንካ ተሠሪዕካ ኣሎኻ። ንኣባ ተኽለሃይማኖትን ዘርኣ-ያዕቆብን ከም ቅዱሳን ዝርእዮም ብዙኅ ሰብ እዩ፡ እዙኣ መጽሓፍ ግና ሓቀይና መንነቶም እተፍልጥ እያ እሞ ብሉጽ ኣበርክቶ ኣለዋ። ኣብ ኣጸሓሕፋ ዳርጋ ግድፈት ኣይርኣኹላን፡ ጸሓፊ ብዙኅ ከም ዝደኸመላን ዘፃረያን መርኣያ እዩ። ኣብ መወዳእታ “መግለጺ ቃላት”፣ “ሰሌዳ ጊዜ ታሪኽ ቤተ ክርስትያን”፣ “መውጽኢ ብኣርእስቲ” ብምቕራብ ንዝደለኻዮ ነገር ብቀሊል ክትረክብ ይሕግዘካ። ብዛዕባ ታሪኽ ክርስትና፡ ሓይማኖ-ፖለቲካ፡ ማኅበረ-ቁጠባዊ፡ ሥነ-ፍልጠታዊ ርኽበታት፡ ፍልስፍናዊ ኣምራት፡ ሕድሕዳዊ ግጭትን፡ ዳህሳሳዊ ርኽበታት ክፈልጥ ዝደሊ ኵሉ ሰብ ነዛ መጽሓፍ ገዚኡ ፍልጠት ክቐስመላ ይዕድም።
ስለቲ ብሉጽ ኣበርኩተኻ ኣምላኽ ይባርኽካ ዶ/ር Amanuel Elias!
ነዛ መጽሓፍ ንምግዛእ ኣብዘን ጥብቖጣት ጠውቕ፦
ኣሜርካን ካናዳን - https://semayat.com/
ኤውሮጳን ኣውስተራልያን https://www.emkulu.com/


text:
ኣብ ወሰን ቃላይ ጄኔቫ ዝተራኸቡ መራሕቲ ኣሜሪካን ሩስያን፣ ስልጡንን ግን ውጥረት ዝነበሮን ትሕትና ዝተንጸባረቆን ርክብ ከምዘካየዱ ተገሊጹ። ኣሜሪካዊያን ሪፖርተራትን ሰብ ካሜራን ምስ’ቶም ‘ዘይእሩማት’ ዝተባሃሉ ሩስያዊያን ተቀናቀንቶም ዝበለጸ ስፍራ ንምሓዝ ዝተቀዳደምሉ ፍጻመ ከምዝነበረ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።
’’ክቡር ፕሬዝዳንት ሎማዕንቲ ክንራኸብ ንዝወሰድኩምዎ ተበግሶ እመስግነኩም።ነዊሕ ከምዝተጎዓዝኩም እፈልጥ እየ’’ኢሎም ፑቲን ንፕሬዝዳንት ባይደን።’’የመስግን’’ክብሉ መለሱ ባይደን።’’ኩል ግዜ ገፅ ንገፅ ምርኻብ ዝሓይሸ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ’’በሉ ብምቕፃል።
እቲ ናይ ገፆም ምፅዋግን ናይ ሰውነቶም ቋንቋን ዝተፈለየ ነይሩ።ክልቲኦም ክዘራርቡ ከለው ብዙሕ ዓይኒ ንዓይኒ ኣይረኣ ኣዩን ነይሮም።
ድሕሪ ርክቦም ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ መንጎኦም ሰፊሕ ኣፈላላይ ከምዘሎ ብንፁር ተዛሪቦም ኣለው።ፕሬዝዳንት ባይደን ናይ መፈራረሒ መግለፂ ኣይሃቡን ግን ሩሲያ ትፍፅሞ ኣብ ዝብሃል ናይ ሳይበር መጥቓዕቲ ዝተሰመረ ቀይሕ መስመር ምጥሓስ እዩ ዝብል ሓዊሱ ተኸታታሊ መጠንቀቕታ ፈኒዮም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ መራሒ ናይ ሩሲያ ተቓዋሚ መራሒ ኣሌክሲ ናቫልኒ ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንተድኣ ሞይቱ ‘’ከበድቲ ሳዕቤናታት’’ ከምዝኽተሉ ኣጠንቂቖም ኣለው።Financial Times ሓዊሱ ብርክት ዝበላ ናይ ኣውሮፓ ፍሉጣት ጋዜጣታት እውን ነዚ መተሓሳሰቢ ኣርእስቲ ገይረን ኣውፂኦኖ ኣለዋ።
‘’ብኣካል ንምርኻብ ኣድላይ ዝኾነሉ ምኽኒያት ከሕልፎ ዝደለኹ ዝተጋገየ ኣቀራርባ ከይህሊ እዩ።ኣነ ክፍፅሞ ዝደለኹዎ ነገር ገይረ ኣለኹ’’ኢሎም ባይደን።
ፕሬዝዳንት ባይደን ካብዚ ካብ ኣሜሪካ ካብ ተቓወምቶም ምስ ፑቲን ንምርኻብ ዝወሰዱዎ ተበግሶ ንናይ ሩሲያ መራሒ ውህብቶ እዩ ክብሉ ነቒፎምዎም ኣለው።ኣብ ኣውሮፓ ግን እቲ ሪኢቶ ዝተፈለየ እዩ።ውሩያ ፖለቲከኛታት እቲ ርክብ ኣገዳሲ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
ፕሬዝዳንት ፑቲን ድሕሪ እቲ ኣኼባ ኣብ ዝሃቡዎ ሪኢቶ እቲ ዝርርብ ግልፅን ጭቡጥን ነይሩ ክብሉ ገሊፆምዎ ኣለው።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ከተማ ሚኒያፖሊስ ኣፍሪቃዊ ኣሜሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ብፖሊስ ምቕታሉ ስዒቡ ኣብ መላእ እታ ሃገር ብዝተላዕለተ ቓውሞን ናዕብን ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰብ ሞትን መቑሰልትን ኣብ ልዕሊ ብቢሊዮናት ዶላር ዝግመት ንብረት ድማ ዕንወትን ወራርን ተፈፂሙ።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ትካላት ንግዲ እውን ብዙሕ ዕንወትን ወራርን ወሪዱ።ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ብፍላይ ድማ ኣብ ሚኒያፖሊስን ከባቢኡን ዝርከቡ ኣብያተ መግቢ ሓበሻ ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ትካላት ንግዲ ተቓፂሎም፣ዓንዮምን ተወሪሮምን እዮም።
ብልዕሊ 1,600 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝነብሩ ክልተ ነጋዶ ኣብ ናይ መዓልታት ፍልልይ ብሰንኪ ሞት ኣፍሪቃዊ ኣሜሪካዊ ጆርጅ ፍልዮድ ዝተልዓለ ህውከትን ናዕብን ናይ ንግዲ ትካላቶም ብዕስለ ከምዝተዘመቱ ይገልፁ።
ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ኣቶ ኣማኑኤል ብርሃነ ባህልቢ መንቀሊ ናይዚ ኹሉ ተቓውሞ ሰልፊን ናዕብን ምኽኒያት ዝኾነ ሞት ኣፍሪቃዊ ኣሜሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ዝተቐትለላ ከተማ ሚኒያፖሊስ ይነብር። ‘’እቲ ሰብ(ጆርጅ ፍሎይድ) ኣፀቢቕና ኢና ንፈልጦ።ዘይጓዳእ ሰብ እዩ ነይሩ’’ ክብል ዝገለፆ ንሱ እቲ ቕትለት ዝተፈፀመሉ እውን ካብ ፍርቂ ማይል ዘይርሕቕ ምዃኑ ብምግላፅ ኣብቲ ቅትለት ዝተሳተፉ ፖሊሳት ዘይምእሳሮም ዓብይ ጌጋ ነይሩ ይብል።ምስ ካልኦት ሰባት ኮይኑ ንብረቱ ንምክልኻል ፈቲኑ እንተነገበረ እውን ልዕሊ ዓቕሙ ብምኳኑ ገዲፍምዎ ከምዝኸዱን ንመዋእሉ ዝደኸመሉ ንብረት ከምዝተዘመተን ገሊፁ። ‘’ብኢንቨተሪ ዝተረጋግተፀ ጥራሕ 235,000 ዶላር ናይ ክፍሊት መሕተቲ \ኢንቮይስ\ ንኢንሹራንስ \መድሕን\ ኣረኪበ’’ ይብል።
ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኒው ዮርክ ከተማ ራችስተር ዝነብሩ ኣቶ ቶላ ሮብሶ ምስ ስድርኡ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝደኸምሉ ኣስታት ፍርቂ ሚሊዮን ዶላር ዝግመት ንብረቶም ኣብ ሓንቲ ምሸት ተዘሚቶም ።መሸጢ ኣልኮላዊ መሰተ \Liquor Store\ 30 ግንቦት 2020 ብዘረፍቲ ተዘሚቱ።
‘’ኣብ ልዕሊ ጆርጆ ፍሎይድ ዝተፈፀመ ግፍዒ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣብ ዝኾነ ይኹን ዘርኢ ደቂ ሰባት ክፍፀም ዘይብሉ ግፍዒ እዩ’’ ዝበለ ኣቶ ቶላ ሮብሶ ይኹን እምበር ነዚ ንምቅዋም ብዝብል ኣብ ልዕሊ ንብረት ሰሪሖም ዝሓድሩ ዝተፈፅመ ወራርን ዕንወትን እውን ዘጉሂ እዩ ይብል። ‘’እቲ ወራር ቀዳም ክፍፀም ቅድሚኡ ሓሙስ ናይ $60,000 ዶላር ዓርቢ ድማ ናይ $70,000 ሽሕ ዶላር መስተ ኣራጊፈ።ኣብ ውሽጢ ዝነበረ ሓዊሱ ካብ $450,000 ክሳብ ፍርቂ ሚሊዮን ዶላር ዝግመት ንብረት ተወሪረ’’ ይብል።


text:
Radio Erena: 18 June 2019
ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ጉዳይ ሱዳን ዘለወን መርገጺ ብምፍልላዩ፣ ነቲ ከም ሓድሽ ጀሚሩ ዘሎ ዝምድነአን ከይትንክፎ ስግኣት ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኤውሮጳውያን ዲፕሎማሰኛታት ነዚ ስክፍታ’ዚ ዝገልጹ ዘለዉ፣ ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ዘካየዶ ርክብ’ዩ።
ከምዝፍለጥ ፕረዚደንት ኢሰያስ ምስ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዝፈረሞ ዕርቀ-ሰላም፣ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ንግዚኡ ተኸፊቱ ድሕሪ ምጽንሑ፣ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ብዝተወስደ ስጉምቲ ዳግም ተዓጽዩ እዩ።
ብኣንጻሩ፣ ኤርትራ ምስ ሱዳን ዘዳውባ ከባቢታት ክፉት ክኸውን ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ወግዓዊ ልሳን መንግስቲ ሱዳን የመልክት።
ንወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ዝመርሕ ዘሎ ለተናንት ጀነራል ዓብደል-ፋታሕ ኣልቡርሃን ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ንምርኻብ ብዓርቢ 14 ሰነ ናብ ኣስመራ ከምዝተጓዘ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብቲ ርክብ፣ ናጻ ምንቅስቓስ ሰብን ንብረትን ከምኡ’ውን ቁጠባዊ ምትሕግጋዝ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ይግለጽ።
ኣብቲ ርክብ፣ ኣብ ሱዳን ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላውን፣ ብህዝቢ ሱዳን ጥራይ ክፍታሕ ኣለዎ፣ ድሕሪ ምባል ፕረዚደንት ኢሰያስ፣ ስልጣን ኣብ ኢድ’ቲ ወተሃደራዊ ጉጅለ ክጸንሕ፣ መርገጺ መንግስቲ ኤርትራ ሙዃኑ ገሊጹ።
ብኣንጻሩ ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ጉዳይ ሱዳን ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕን ስልጣን ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክሰጋገርን ናይ ሽምግልና ተራ ክጻወቱ ሓቲቶም እዮም።
ኣብ ጉዳይ ሱዳን፣ ሓያሎ ሃገራት መምስ ረብሐአን ብዝዛመድ ንወተሃደራዊ ጉጅለን ንምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ክድግፋ እየን ተራእየን።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ከኣ እዚ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ሒዘንኦ ዘለዋ ዝተፈላለየ መርገጺ፣ ነቲ ገና ተነቃፊ ዘሎ ዝምድነአን ብኣሉታ ከይጸልዎ’ዩ ዘሎ ስክፍታ እቶም ዲፕሎማሰኛታት።
=======================


text:
ቤት ትምህርቲ ወዲ ሸሪፈይ ሓዲሽ ዓመተ ትምህርቲ ምስ 666 ተመሃሮ ጀሚራ
ቤት ትምህርቲ ስደተድኛታት ቈልዑ ኤርትራ ኣብ ወዲ ሸሪፈይ: ሓዲሽ ዓመተ ትምህርቲ 666 ተመሃሮ ብምምዝጋብ ብዕለት 15 ሰነ 2014 ስሩዕ ትምህርቲ ጀሚራ። እዚ ንመበል 31 ዓመት ዝኽፈት ዘሎ ዓመተ ትምህርቲ: 281 ኣዋልድ: 385 ከኣ ኣወዳት መዝጊቡ። እቶም ካብ ቀዳማይ ክሳዕ 8ይ ክፍሊ ዝመሃሩ ተመሃሮ ካብ 6 ክሳዕ 15 ዓመት ዝዕድሚኦም ኢዮም።
መንግስቲ ሱዳን: ነቶም ፍሉይ ሓገዝ ካብ መንግስቲ (ሕቡራት መንግስታት) ዝረኽቡ ስድራ ቤታት: ደቆም ናብ ቤት ትምህርቲ ወዲ ሸሪፈይ እንተ ሰዲዶም ሓገዝ ከምዘረኽቡ ስለ ዘፍለጡ: 11 ዝኾኑ ተመሃሮ ናብ ናይ መንግስቲ ቤት ትምህርቲ ክቕይሩ ተገዲዶም።
እዛ ብቐይሕ መስቀልን ወርሕን ኤርትራ እትመሓደር ቤት ትምህርቲ ወዲ ሸሪፈይ: ኣብቲ ከባቢ እታ ዝዓበየት ቤት ትምህርቲ ኢያ። ዝዓበየት ናይ መንግስቲ ሱዳን ቤት ትምህርቲ 250 ተመሃሮ ትውንን። ሓውሲ ከተማ ዝኾነት ወዲ ሸሪፈይ ክሳዕ 30,000 ዝበጽሑ ኤርትራያንን ሱዳናውያንን ይነብሩዋ። ኤርትራውያን ብብዙሕ ምኽንያታት ደቆም ናብ ቤት ትምህርትና ክሰዱ ከም ዝመርጹ ይፍለጥ። (ዝርዝር ጸብጻብ ናይ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ጸገማትን ንጥፈታት ቤት ትምህርትና ኣብዚ ቀረባ ሰሙናት ክንዝርግሕ ኢና።)
ብ1984 ካብ እትምስረት ብማሕበር ቀይሕ መስቀልን ወርሕን ኤርትራ ኢያ እትመሓደር።
እዚ ስዒቡ ዘሎ ሰለዳ ዝርዝር ቊጽሪ ናይ ሓደስቲ እተመዝገቡ ተመሃሮ ዘርኢ ኢዩ፣
Breakdown of registered students for 2014-2015 academic year
ኣብ ላዕሊ ከም ዝርኤ: ኣብ 5ይን 6ይን ክሳዕ 80 ቈልዑ ብሓንሳእ ክመሃሩ ይግደዱ። ኣዚ ከኣ ባጀታዊ ጸገማት ዘምጽኦ ክውንነት ኢዩ።
ነዚ ናይ ሓዲሽ ዓመተ ትምህርቲ ኣጋጣሚ ብምጥቃም: ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ ንዂሎም እቶም ክሳዕ ሎሚ ነዛ ቤት ትምህርትና ኣቓልቦ ዘይገበሩ ኤርትራውያንን መሓዙት ህዝብናን ክሕግዙና ንጽውዕ። ከምኡውን በዚ ኣጋጣሚዚ ነታ ቅድሚ 9 ዓመታት ኣብ ስዊዘርላንድ ቈይማ ዓቢ ሓገዝ ከተበርክት ዝጸንሔት ማሕበር ኣሲ (ASEE, Association Suisse Enfance-Erythrée) ደጊምና ኣብ ክንዲ ዘኽታማት ደቂ ስደተኛታት ኰንና ዕዙዝ ምስጋና ነቕርብ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8724


text:
Zanzu ብ Sensoa ከምኡድማ ብ BzgA እዩ ተዳልዩ። ራትጀርስ፡ ንዛንዙ ኣብ ሃገር ሆላንድ ኣብ ጥቕሚ ክምዝውዕል ገይርዎ ኣሎ። Rutgers ማእከል ሞያዊ ፍልጠት ጾታዊ ጥዕናን መሰላትን ደች እዩ። ቅቡልነት ናይዚ ትሕዝቶ ናይ Rutgers ሞያውያን ምስ ናይ Koninklijke Nederlandse Organisatie Verloskundigen (KNOV), Soa Aids Nederland ከምኡድማ Pharos ሞያውያን ብምትሕብባር ኣጋረጊጾምዎ እዮም።
ምርምር፣ ተግባራዊ ኣልግሎታትን ናይ ምድዓስ ስራሓትን ብምውህሃድ ጾታዊ ጥዕናን መሰላትን ንምብራኽ ይሰርሕ። ስራሕና ኣብቲ ሓቛፊን ንጡፍን ዝኾነ ናይ ጾታዊ ትምህርቲ፣ ንዝሓሸ ምርካብ መከላኸሊ ጥንሲን ውሑስ ምንጻል ጥንሲን፣ ከምኡድማ ምክልኻል ጾታዊ ዓመጽንቲ ኣቀራርባና ዝተደረኸ እዩ። Rutgers ኣብ ኔዘርላንድስ ከምኡድማ ኣብ 18 ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ይነጥፍ።
Zanzu.nl ብሚኒስትሪ ጥዕና፣ ግብረ-ሰናይን ስፖርትን ኔዘርላንድስ ይምወል
ብኽብረትካ ብዛዕባ Zanzu.nl ጽቡቕ እትብሎን ሕማቕ እትብሎን ነገራት ንገረና።


text:
‘አብዘን ዝሓለፋ ኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ትግራይ ዝተካየደ ውግእ ዘስዓቦ ናይ ህይወትን ንብረትን ጥፍኣትን ውድመትን እንታይ ከምዝመስል ብንጹር ክግምገም ኣለዎ’ ባሃላይ እዮም ኢንጂነር ግደይ ዘረአጽየን። ዶ/ር ገላዴዎስ ኣርኣያ ግና ‘መርተዖታትን ጭብታትንስ መሊኡ’ ይብሉ።
ክልቲኦም ኣጋይሽ ብዛዕባ ናይ’ቲ ሽግር አንፈት ኣፈታትሕኣ ክዛረቡ ከለው፣ ዶ/ር ገላዴዎስ ‘መሪሕነት ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ለባም ኣማኻርቲ ኣለዎ እንተኾይኑ፣ ኣነ ባዕለይ ኣማኻሪኦም እንተዝኾን ነይረ ‘ንህወሓት ዝሓወሰ ምስ ኩሎም ሰብ እጀታ ናብ ልዝብን ዕርቂን እንተዝአትው ምመረጽኩ ነይረ’ ኢሎም።
ኢንጂነር ግደይ ብተረኦም ‘ምስ ዶ/ር ገላዴዎስ ዘቅረብዎ ዝዓዘዘ ኣንፈት ኣፈታትሓ ከምዝሰማምዕሉ፣ ህወሓት ኣካል እቲ ፍታሕ ንክኾን ናብ መኣዲ ልዝብ ይተሓወስ ንዝብል ሪኢቶ ግና ከምዝቃወሙ’ ጠቂሶም።
ኣብ ትግራይ ዝተወለዐ ውግእ ልዕሊ ክልተ ወርሒ ኮይንዎ ኣሎ። ዶ/ር ገላዴዎስ አርአያ 'ኣብ'ቲ ውግእ ንሰላማዊያን ሰባት ኮነ ኢልካ መጥቃዕቲ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ (ድሮን) ብተወንጫፊን ከምዝተፈጸመ፣ ዘረፋ ዓበይቲን ናእሽቱን ትካላት ብሰራዊት ኤርትራ ከይተረፈ ከምዝተፈጸመ' ገሊጾም።
ኢንጂነር ግደይ ዘረአጽየን ብወገኖም 'ሰራዊት ኤርትራ ኣብ'ቲ ውግእ ከምዝተሳተፈን ከምዝድግፍዎን፣ ጠንቂ እቲ ውግእ ህወሓት ዝመርሖ መንግስቲ ትግራይ፣ ንኤርትራ፣ ማእከላይ መንግስቲን ክልል ኣምሓራን ከምጸላኢ ገይሩ ዝገለጾም ስለዝኾነ፣ እዞም ሓይልታት ኣብ'ቲ ውግእ ምስታፎም ዘግርም ኣይኮነን' ምባሎም ዝዝከር እዩ።


text:
መራሕቲ ሃገራት ዓለም ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓፈሻዊ ጉባኤ የካይዱ ኣለው።ኣብ ፈለማ እዚ ሰሙን መጠን ካርበን ዝንክየሉ ኣገባባት ብዝምልከት ዋዕላ ኩነታት ኣየር ኣካይዶም ኣለው።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣብ ዝርከባ ሓያሎ ከተማታት ዝተሰለፉ ሰባት ኣብ ህዋ መጠን ካርቦም ክውስኽ ዝገብር ናብ ኣየር ዝልኣኽ ጋዝ ንምቕናስን ደው ንምባልን ንመራሕቲ ብምሕታት ድምፆም ኣስሚዖም ኣለው።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ናቶም ወለዶ ንመሬት ንምክልኻል ሓላፍነቱ ኣይተዋፅአን ኢሎም።
“ኣብዚ ተኣኪብና ኣብእንርከበሉ ዘሎ ጊዜ ናይ ዓለምና ዱር ይቃፀል ኣሎ።ጠቃር ትኪ ንዓሰርተታት ኣሽሓት ሄክታር ዱር ኢንዶኖዢያ ዓፊኑዎ ይርከብ።ኣብ ኣማዞን ንሚሊዮናት ሄክታር ጫካ ዘዕንው ዘሎ ሓያል ባርዕ ሓዊ ምቅፃሉ ቀፂሉ’ሎ።”
ኣብ ማእኸል ሃልሃልታ ባርዕ ሓዊ ብራዚል ናይ እትርከብ ከተማ ማናውስ ከንቲባ ኣርቱር ቨርጊሊዮ ኔቶ መራሕቲ ዓለም ስጉምቲ ክወስዱ ጸዊዖም ኢሎም።
“ቀንዲ መራሕቲ ዓለም ነቲ ፀገም ግቡእ ጠመተ ዘይገብርሉ እንተኾይኖም ንዓና ምችእቲ ዘይኮነትን ዘይንነብረላን ዓለም እያ ክትህልወና።ካብ ፕረዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ዝመፁ ኩሎም ሓሳባት ክንቕበሎም ኣይንኽእልን።ዝሓዝዎ መርገፂ ሕማቕ፣ንዝቕፅሉ ወለዶታት ድማ ሕማቕ ምዃኑ ኣይተረድኡምን።”
ፕረዝዳንት ትራምፕ ኣብ ዋዒ ዓለም ጥርጣረ ኣለዎም።ናብ ሰማይ ዝበንን ጋዝ ንምንካይ ዝግበሩ ፃዕርታት ንኣሜሪካዊያን ሰራሕተኛታትን ንናይ ፎሲል ኢንዱስትሪ ነዳዲን ዝጎድእ እዩ ይብሉ።
ምምሕዳር ትራምፕ ካብ ናይ ፓሪስ ውዕል ኩነታት ኣየር ብምስሓብ ኣብ ኣሜሪካ ንፁህ ኣየርን ማይን ብዝምልከቱ ቅድም ኢሎም ዝተኣታተው ዓሰርተታት ሕግታት ስዒሩዎም እዩ።
እዚ ኮይኑ እናሃለወ ፕረዝዳንት ትራፕም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ጉጅለ ሸውዓተ ሃገራት ንርእሶም ተሓላቒ ከባቢያዊ ኣየር ገይሮም ከምዝሪኡ ተዛሪቦም ነይሮም።
“ብዛዕባ ከባቢያዊ ኩነታት ኣየር ካብ መብዛሕቲኦም ሰባት ንላዕሊ እፈልጥ እየ ዝብል እምነት ኣለኒ።ንፁህ ኣየር እደልይ።ፅሩይ ማይ እደልይ እየ።ብልፅግቲ ሃገር እውን እፎቱ።ስራሕ፣ናይ ጡረታ ደመወዝን ብዙሓት ነገራትን ትውንን ሃገር እውን እደሊ እየ።”
ድልየታት ሓይሊ ኤለክትሪክ ንምርዋይ ኣብ ናይ ፎሲል ነዳዲ ዝተሞርከዛ ካልኦት ሃገራት እውን ኣብቲ ዋዕላ መደረ ኣስሚዐን ነይረን።ኩለን ህንዲ፣ኢንዶኖዢያን ቻይናን እናዓበየ ይኸይድ ዘሎ ናይ መብራህቲ ሓይሊድልየተን ንምርዋይ ተወሰኽቲ ናይ ከሰል ፋብሪካታት ምህናፀን ቀፂለን ኣለዋ።


text:
ኣጋይሽ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ክኢላታት IT ዝኾኑ ኣቶ ጌታቸው ገብረፃዲቕን ኣቶ ሰመረ ታእዛዝን እዮም።ብዛዕባ ታራ Social Media ኣብ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሰሜን ኣፍሪካን ማእኸላይ ምብራቕን ኣብዘዘራርብናዮም እዋን ሶሻል ሚዲያ ብፍጥነት፡ብስፍሓትን ብቕርበትን ካብቶም ዝፀንሑ ልሙዳት መራኸቢ ብዙሃን ዝበለፁ ስለ ዝኾኑ ሰባት ብዝዓበየ ይጥቀመሎም ከምዘሎ ይገልፁ።
ኣብ ቨርጂንያ ዝመደብሩ FDIC ዝተብሃለ ቤት ፅሕፈት ፌደራላዊ መንግስቲ ኮንሳልታንት ቴክኖሎጂ ዝኾኑ ኣቶ ጌታቸው ገብረፃዲቕ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዓለም ክልተ ቢሊዮን ህዝቢ ናይ ኢንተኔት ተጠቃሚ ከምዝኾነ ይገልፁ።
ኣብ ቨርጂንያ ቴክ ናይ ማስተርስ ተምሃራይ ኮምፔተር ኢንጂነሪን ዝኾኑ ኣቶ ሰመረ ታእዛዝ ብወገኖም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኣፍሪካ ኢንተርኔት ናይዝጥቀም ብዝሒ ህዝቢ ዓሰርተ ሚታዊት እንተኾነ’ውን ኣብዞም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት እቲ ናይ ኢንተርኔት ምጥቃም ብ2300ሚታዊ ከምዝዓበየን ተስፋ ዘለዎ ከምዝኾነን ይገልፁ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ ጨንፈር ጀርመን – ብዝገበሮ ኣበርክቶ፡ ኣብ መዓስከር ደንደን ዝርከቡ ሓርበኛታት ስንኩላን ዝጥቀምሉ ማእከል ምንቅስቓስ ኣካላት፡ ብልዕሊ 700 ሽሕ ናቕፋ ተሓዲሱ።
ኣብ’ቲ ሚኒስተር ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ወይዘሮ ልኡል ገብረኣብን ሚኒስተር ጥዕና ኣሚና ኑርሕሴንን ዝተረኽባሉ ናይ ምርኽኻብ ስነ-ስርዓት፡ ምክትል ኣቦ-መንበር ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ (ሃማሓስኲኤ) ኣቶ ፍስሃየ ተስፋሚካኤል ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቲ ሓገዝ – ኣካል ናይ’ቲ ‘ሃማሓስኲኤ ’ ምስ ናይ ወጻኢ ጨናፍሩ ተወሃሂዱ ዘሰላስሎም ዘሎ ንስንኩላን ዝሕግዙ ፕሮጀክትታት ምዃኑ ገሊጹ።
እቲ ፕሮጀክት፡ ስንኩላን ተጠቀምቲ ናይቲ ብምንቅስቓስ ኣካላት ዝርከብ ጥዕናውን ማሕበራውን ረብሓታት ንምግባሮም ዝዓለመ ምዃኑ ጠቒሱ ድማ፡ ጨንፈር ሽቱትጋርት ንዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ ሞጒሱ።
ኣቦ-መንበር ጨንፈር ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኣብ ሽቱትጋርት፡ ኣቶ ሑሴን ኸሊፋ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ ብገንዘብን ናውትን ዝግበር ምድግጋፍ ዘጠቓልል ፕሮጀክት ኣብ ናይ ፈለማ መድረኹ ከምዘሎ ጠቒሱ፡ ኣብ መጻኢ ካልእ መደባት ንምትግባር ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ብዘይካ’ዚ፡ ጨናፍር ማሕበር ኣብ ጀርመን፡ ሽወደን፡ ዴንማርክ፡ ሆላንድ፡ ኖርወይ፡ ከምኡ’ውን ኦክላንድ – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ መዓስከር ደንደን ንዝርከብ ስንኩላን ዝግልገሉሉ ክሊኒክ፡ ኣስታት 2 ሚልዮን ናቕፋ ወጻኢ ብምግባር፡ ከምኡ’ውን ዓራውትን ሕክምናዊ ናውትን ብምቕራብ የሐድስዎ ከምዘለዉ ተፈሊጡ።


text:
ፊልጶስ ንናትናኤል ረኸቦ እሞ፥ እቲ፡ ሙሴ ኣብ ሕጊ ነብያትውን ብዛዕባኡ ዝጸሐፉ፡ የሱስ፡ ወዲ ዮሴፍ ብዓል ናዝሬት፡ ረኺብናዮ፡...ንዓ ርኤ፡ በሎ። ዮሃ.1:44-45
ሎረን ኢስለይ(1907–1977) ከምዚ ትብል ዛንታ ጺሒፉ። ሓደ ሰብኣይ ብገማግም ባሕሪ እናኸደ ከሎ ሓደ መንእሰይ ባሕሪ ገፊዑ ንዘውጽኦም ኮኾብ ባሕሪ (Starfish) ኣለልዒሉ ናብቲ ባሕሪ ክድርብዮም ከለዉ ምስ ረኣየ "እንታይ ትገብር ኣሎኻ?" ክብላ ሓተቶ። እቲ መንእሰይ ድማ "እዞም ኮኾብ ባሕሪ ኣብዚ ገማግም እዮም ዘለዉ፣ እቲ ባህሪ ድማ ይገይሽ እዩ ዘሎ፣ ናብቲ ባሕሪ እንተ ዘይኣትዮም ክሞቱ እዮም፣ ስለዚ ናብቲ ባሕሪ የእትዎም ኣለኹ።" በሎ። እቲ ሰብኣይ እናሰሓቐን ነቶም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኮኾብ ባሕሪ ብምምልካት "ብዝሖም እስኪ ርኣዮ? ብዘይካ እዚኦም ድማ ኣብ ፍቖዶ ገማግም ባሕሪ ማእለያ ዘይብሎም ካብ ባሕሪ ተገፊዖም ዝወጽኡን ዝሞቱን ኣለዉ። ስለዚ ተምጽኦ ለውጢ የብልካን እሞ እንተሓደግካዮ ይሕሸካ።" በሎ። እቲ መንእሰይ ፍሽኽ ኢሉ ሓደ ካብቶም ኮኾብ ባሕሪ ኣልዒሉ ናብቲ ባሕሪ ድሕሪ ምድርባዩ "ኣብዛ ዝደርበኽዋ ግና ለውጢ ኣምጺኤ ኣለኹ።" በሎ።
ኣብዚ እዋን እዚ ማእለያ ዘይብሎም ሰባት ብኽሕደት ተመሊኦብ ብሰንኪ ገንዘብ፣ ስልጣን፣ ምዕባለን ፍትወት-ርእስን ካብቲ ምንጪ ህይወት ዝኾነ ኣምላኽ ተፈልዮም ናብ ናይ ዘልኣለም ሞት ክጓዓዙ ክትርኢ ከሎኻ ለውጢ ንምምጻእ ተስፋ ከቑርጸካ ይኽእል እዩ። እንተኾነ ግና እቲ ኣባኻ ዘሎ ጸጋ ንሓደ ሰብ ናብ ክርስቶስ ንምምላስ ኣኺሉ ዝተርፍ እዩ እሞ ህይወት ሓደ ሰብ ክትልውጥ ተለዓል።
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ንብምልኣ ዓለም ክልውጥ ከም ዘይክእል እፈልጥ እየ። ነቲ ምሳይን ኣብ ጥቓይን ዘሎ ክሕደት፡ ፍትወት-ርእስን ምዕባለን ገፊዑ ካባኻ ዘርሓቖን ናብ ጥፍኣልት ዝጓዓዝን ዘሎ ብጻየይ ናባኻ ክመልሶ ግና ይከኣል እዩ እሞ ኣብ በብእዋኑ ንሓደ ሰብ ክልውጥ ጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
የዕሩኽትኻ ዝበሉዃ ገሊኡ ጥራይ እዩ ሓቅነት ዘለዎ።
ሰብ ምፍቃር ተኸልኪሉ ኣይፈልጥን እዩ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ ግን ገደብ ኣለዎ።
ኣላዪትካ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክትፍጽም ወይ ክትስዕመካ ኣይፍቀዳን እዩ።
ምኽንያቱ ንስኻ „ክንክን ዘድልየካን“ ኣብኣ ስለ ትምርኮስን።
ንዓኻ ዝከናኸን ሰብ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ፍቑድ ኣይኮነን።
ዋላ እውን ንስኻ እንተደለኻ።
ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
እንተደኣ ኣላይትካ ዘይኮና ግን ካልእ ኣርእስቲ እዩ።
እዚ ብሕጊ ኩልኩል ኣይኮነን።
ክትፈልጦ ዘለካ ግን:
እቲ ዝምድና ብናይ ክልቴኹም ድሌት ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ እውን ብናይ ክልቴኹም ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ።
ስለዚ ክልቴኹም ዝደለኹሞ ነገር እንተኮይኑ ቅቡል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ግን እቲ ትደልዮ ነገር ኣጸቢቕካ ንምፍላጥ ኣሸጋሪ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ንሰብ ከተሐጉስ ኢልካ ውን ነገራት ትኣትዎ።
ከምዚ ምስ ዝኸውን ከይደለኻ ትፍጽም ኣለካ ማለት እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እዚ ነገራት ፈላሊኻ ክትርእዮ ኣሸጋሪ እዩ።
ምናልባሽ እውን ምስ ሰብ ብዛዕባ እዚ እንተተዛራረብካ ወይ ምኽሪ እንተ ረኸብካ ጠቓሚ እዩ።


text:
እወ፡ ኣብ እዋን ጽግያት እውን ጥንሲ ክሕዘኪ ይኽእል እዩ።
ኣዝዩ ሳሕቲ እኳ እንተኾነ
ጥንሲ ክመጽእ ይኽእል እዩ።
እቲ ኣብ ውሽጥኺ ዝርከብ እንቋቕሖ ኣብ ውሱን እዋን ጥራይ እዩ ክጫጭሕ ዝኽእል።
ክጫጭሕ ክንብል እንከለና:
ብዘይ መከላኸሊ ስጋዊ ርክብ ምስ ትፍጽሚ ጥንሲ ክሕዘኪ ይኽእል እዩ።
እቲ እንቋቕሖ ቀቅድሚ ምውዳቑ ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ።
እቲ እንቃቕሖ ኣብ ዝወድቀሉ ድማ ኣዚኺ ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ።
ዋላ እውን ድሕሪ እቲ እንቋቕሖ ምውዳቑ እውን ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ።
መዓስ እዩ እቲ እንቋቕሖ ዝወድቕ ከኣ ብንጹር ክትፈልጥዮ ኣይትኽእልን ኢኺ።
እቲ ናይ እንቋቕሖ ምውዳቕ ንውሓት ግዜ ጽግያትኪ እዩ ዝቕይዶ።
ኣብ ሓጺር እዋን ድዩ ጽግያትኪ ዝመጸኪ?
ኣብ እዋን ስጋዊ ርክብ ዘርኢ ተባዕታይ ኣብ ብልዕቲ ክኣቱው ይኽእል እዩ።
ክሳብ 5 መዓልቲ እታ እንቋቕሖ ኣብ ውሽጥኺ ክትጫጭሕ ትኽእል።
ብድሕሪኡ ድማ እታ እንቃቕሖ ክትወድቕ ትኽእል።
ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ተትኸዲ ዝበለጸ እዩ።
ዋላ እውን ትማሊ ጥንሲ እንተ ሓዝኪ ሓኪምኪ ክትሕግዘኪ ትኽእል እያ።
መርሚራ ሓበሬታን ምኽርን ትህበኪ።


text:
ምዕራፍ ኣርባዕተ
ከም’ቲ ኣብ 2ይ ክፋል ዝገለጽክዎ ናብ’ቲ ስኑድ መዛግብቲ ባዕሉ ንኽዛረብ ኣቐዲመ ገለ ክብል ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ነዚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽካየድ ዘአንገደቶ ዋዕላ ቅድሚ ምወላ ምክያዳ ካብ 1991 ዝሓለፈቶ ናይ በይና ናይ ውድባትን ውልቀ ሰባትን ምቁጽጻር ሹኩ-ሹኳ መድርኽ ነይሩ ኢዩ
ኣብዛ ዓለም ሓደ ሕብረተሰብ ኽህሉን ክቕጽልን ክዓብን ክስስንን እንተኾይኑ፡ንዕኡ ዝትክእ ብኩለንተናዊ መዳይ (ናይ ተፈጥሮ ጸጋታቱ፡መንነቱ፡ባህሉን ልምዱን ቛንቁኡን) ዝወርስ፡ ሕድሪ ተቀቢሉ ድማ ብተግባር ዝዓይ፡ተካኢ ወለዶ ማለት(ጎበዝን ጎርዞን) ክህልዎ ግድን ይኸውን። በዚ ናይ ወለዶታት ምወርራስን ምትኽካእን ቀጻልነት ሓደ ህዝቢ ወሕስ ክኸውን ይክእል።
ኣቶ ዮውሃንስ (ሃንስ) ፍረዝጊ ዝተባህለ፡ ትውልዲ ዓዱ ሰሳሕ ዝኾነ ዜጋ ኣብ ዓላ ዝርከብ ብዘመናዊ ኣገባብ ዝለምዐ ናይ ሕርሻ ቦታኡ፡ ብሳላሳ ሚልዮን ናቕፋ ንማሕበር ኣከለ ስንኩላን ተጋደልቲ ክሸጠላ ድሕሪ ምውዕዓልን ምፍራምን፡ እቲ ናይ መሸጣ ውዕልን ናይ ንብረት ምርኽኻብን ኣገባብ ምስ ተፈጸመ፡ ብውዕል መሰረት ድማ ገንዘብ ናብ ባንክ ምስተመሓላለፈ፡ ብትእዛዝ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፣ ኣባላት ጸጥታ ሃንደበት መጺኦም፡ ንዮውሃንስ ፍረዝጊ ከምዝኣሰርዎ እቲ ዝተኸፍለ ገንዘብ ካብ ባንክ ንኸይወጽእ ከምዝተኣገደን ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ከም ውጽኢት ናይዚ ስጉምቲ ‘ዚ፡ እቲ ስርዓት ሰራዊት ኣዋፊሩ ንኹለን ናይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ማለት ኮድ 4 ናእሽቱን ዓበይትን መካይን ድሮ ኣኪቡወን ከምዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ካብዚ ቐጺሉ ነተን ብኮድ 3 ዝንቀሳቐሳ፡ ናይ ትካላት ተሽከርከርቲ ኣብ መፈተሺ ንቝጣታት ደው ብምባል ክእክብን ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሳምንቲ ካብ ሓንቲ ኤርትራዉያን ብብዝሒ ካብ ሰብ በላዕ ስርዓት ህግደፍ ሃዲሞም ዝዕቆቡላ ዘሎዉ ሃገር ብሓደ ኣዝዩ ተባዕን ርእሱ ብዝኣምን ንፉዕ ዜጋ ብሹማምንቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ሕብረተሰብና ንዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ ገበናት ብኣዝዩ ስሩዕን ንጹርን ኣቀራርባ ምስክርነቱ ዘርጊሑ ኣሎ:: ( ንሙሉእ ሓበሬታ ነዚ መወከሲ ምጥዋቕ ይካኣል::) http://www.togoruba.org/togoruba1964/mainTogorubamap/mainMap/rightMap/temp-08/1210T8-TA.pdf
ቁጽሪ ናይቶም ኣብዚ ዝሓለፈ መበል ሳልሳይ ርብዒ ዓመት 2008 ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ካብ ናይ ዝሓለፈ ሰለስተ ወርሒ ብ 40 ሚኣታዊት ክብ ከምዝበለ፡ ዝበዝሑ ሓተትቲ ዑቕባ ኸኣ ኤርትራውያን ምዃኖም ስዊዝ ኢንፎ ዝተባህለ ናይታ ሃገር መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 15 April 2021
ሱዳን፣ ዶብ ብምጥሓስ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ወራር ምፍጻማ፣ ንሰላም ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ሓደ ኣውዲቓቶ ኣላ ክብል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ምግላጹ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስትሪ፣ ብ14 ሚያዝያ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ እዋናዊ ኣቦ መንበር ኢጋድ ተረኪባ ዘላ ሱዳን፣ ንመሬት ኢትዮጵያ ብምውራር፣ ሰለማውያን ሰባት ኣፈናቒላ ከምዘላ ወቒሱ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ሱዳን፣ ተወሳኺ መጥቓዕቲ ንምክያድ፣ ዘመተ ኵናት ተካይድ ምህላዋ መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣተሓሳሲቡ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ድሕሪ ምእታው፣ ሱዳን ድማ መሬት ኢትዮጵያ ንምውራር ከምዝተጓየየት ዝወቐሰ እቲ መግለጺ፣ ካብቲ ወሪራቶ ዘላ መሬት ክትስሕብ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ጸቕጢ ክገብረላ ጸዊዑ።
ኢትዮጵያ፣ ብመሰረት እቲ ኣብ 1972 ዝኸተመቶ ሰነድ ምርድዳእ ዶባት ምስ ሱዳን፣ ናብ ዘተ ክትቀርብ ድልውቲ ከምዘላ’ውን ኣፍሊጣ።
ሱዳን፣ ብወገና እቲ ኢትዮጵያ ተወሪሩ እትብሎ ዘላ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬታ፣ ብሚሊሻን ሰራዊትን ዝተደገፉ ኢትዮጵያውያን ሰፋሮ፣ ኣብዚ 26 ዓመታት ዝሓዝዎ ምዃኑ ገሊጻ።
ኣብቲ ካብ 6 ሕዳር 2020 ኣትሒዛ ዘካየደቶ፣ ‘መሬተይ ናይ ምምላስ’ ዝበለቶ ወትሃደራዊ ወፍሪ ድማ፣ ንዝበዝሐ ክፋሉ ከምዝተቖጻጸረት ብወግዒ ኣፍሊጣ’ያ።
ባርካን ንዝተባህለ ከባቢ ንምቑጽጻር ድማ ምድዋላት ተካይድ ምህላዋ ትጠቅስ።
ኣብዚ ከባቢ፣ ሰራዊት ኤርትራ ንሰራዊት ኢትዮጵያ ብምድጋፍ ይወፍር ምህላዉ፣ ንወትሃደራውያን ምንጭታት ሱዳን ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ሱዳን ኣመልኪተን።
=================


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ሞልቊ፡ ኣብ ጽላት ትምህርቲ ዝተኻየደ ጻዕሪን ውጽኢቱን ንምግምጋም ብ25 ለካቲት ዋዕላ ተቓኒዑ።
ኣብ’ቲ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምምሕዳር ዞባ ጋሽ-ባርካን ሚኒስትሪ ትምህርትን፡ ከምኡ’ውን ወከልቲ ህዝቢ፡ ኣመሓደርቲ ከባቢን ካልኦት ዝምልከቶምን ዝተሳተፍዎ ዋዕላ፡ ርእሰ-መምህር ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ጀሃን፡ መምህር ኣበዶም ገብረእየሱስ፡ ንድሕረ- ባይታ፡ ህሉው ኩነታትን ናይ መጻኢ ኣመታትን ዝድህስስ መጽናዕታዊ ጸብጻብ ትምህርቲ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቕሪቡ።
መምህር ኣበዶም፡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ካብ መዋእለ-ህጻናት ክሳብ ካልኣይ ደረጃ – 27 ትካላት ትምህርቲ ኣገልግሎት ይህባ ከምዘለዋ ገሊጹ።
ሓላፊ ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ሞልቊ መምህር ሱራፍኤል ክፍለገርግሽ፡ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣብ ጽላት ትምህርቲ ዓበይቲ ዓወታት ከም እተመዝገበ፡ ብመጠን ብዝሒ ህዝቢ ግዳ – ቊጽሪ ተሳተፍቲ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ከምቲ ዝግባኦ ከምዘይኮነ ኣዘኻኺሩ።
ሓለፍቲ ክፍሊ ትምህርቲ ንዓበይትን ሚድያን ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ብሰንኪ ራሕቂን ካልእ ጸገማትን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተገሊሎም ዘለዉ ቈልዑ፡ ንመዛኑኦም ዘርክቡሉ ባይታ ንምጥጣሕ ጻዕርታት ክካየድ ተላብዮም።


text:
ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ዕደና ቢሻ፣ ብሰንኪ ዋጋ ማዕድን ኣብ ዕዳጋ ዓለም ምንቁልቋልን ብልሽውናን ኣብ ከቢድ ቅልውላው ወዲቑ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ዕደና ቢሻ ናብ ዕዳጋ ዓለም ዘቕርቦ ምህርቱ ብሉጽን ተጠላብነት ዘለዎን ኮይኑ ብምጽንሑ ኣታዊታቱ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ክብ ከብል’ኳ እንተጸንሐ፣ ወጻእተኛታት ክኢላታት’ቲ ትካል ብብልሽውና ዝተቖማጥዑ ብምዃኖም ክሳራታት ከርኢ ምጅማሩ ይሕበር።
ኣብ ርእሲ’ዚ ዋጋ ወርቂ፣ ብሩርን ነሓስን ኣብ ዕዳጋ ዓለም ኣንቆልቊሉ ብምህላዉ፣ ኣብ ትካል ዕደና ቢሻ ርኡይ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣኸቲሉ ከምዘሎ ምንጭታትና ብተወሳኺ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣሽሓት ዶላራት ዝኽፈሉ ክኢላታት ካብ ወጻኢ ሃገራት ከምጽእ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ በብዝተፈላለየ ምኽንያት ብናይ ወጻኢ ሸርፊ ከእትዉዎ ዝጸንሑ ኣቑሑት ኣብ ክፍሊ ሎጂስቲክስን መኽዘንን’ቲ ትካል ሕንፍሽፍሽ ክፈጥር ጸኒሑ’ዩ።
ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ቢሻ፣ ብዛዕባ’ዚ ብወጻእተኛታት ዝግበር ዘሎ ብልሽውና፣ ናብ ሚኒስትሪ ጸዓትን ማዕድንን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ጥርዓን ከቕርቡ’ኳ እንተጸንሑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ንምፍታሕ ዝኾነ ስጉምቲ ኣይወሰደን።


text:
ዕላል ምስ ኣብ ስራሕ ምድላው ባህላዊ ክዳውንቲ ዝነጥፍ በዓል ሞያ ክብረ ኣብ ኪዳነማርያም
ኣብ ባህላውን ሃይማኖታውን በዓላት ከምኡ ድማ ኣብ መርዓን ካልኦት ማሕበራዊ ዋኒናትን ባህላዊ ክዳውንቲ ምኽዳን ልሙድ እዩ። ኣብ ምድላውን ስራሕ ባህላዊ ክዳውንቲ ዝነጥፉ ሰብ ሞያ እውን ነዞም መዓልታት ኣብ ግምት ዘእትው ምንቅስቓሳት ይካይዱ። ንቕነ ኣሸንዳ ምኽንያት ብምግባር ሰፈይቲ ባህላዊ ክዳውንቲ ንምዕቃብ ባህሊ ዝገብሩዎ ፃዕሪ እንታይ ይመስል ንዝብል በዓል ሞያ ቅዲ፣ ሰፋይን ጠላፍን ባህላዊ ክዳውንቲ ክብረኣብ ኪዳነማርያም ኣዘራሪብናዮ ኣለና።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 03, 2022
'መስመር ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ኣመሪካ ይበራበር'ሎ' መስራቲ ሊሎ ትራንስፖርት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ


text:
ናይ ፈለማ ናይ ስራሕ ተሞክሮ ንምህላው
ምስ ምስ STEP's
እንታይ ኢዩ?
እዚ ናይ ስራሕ ዕድል እዚ፣ሰራሕተኛታት ካብ 40 ክሳብ 60 ሰዓታት ናይ ስራሕ ዕድል ዝህብ ኮይኑ፣ እቲ
ደሞዝ ድማ ኣብ ኢድ ብ ካሽ ወይ ብጥረ ገንዘብ ዝወሃብ እዩ። እዚ
ብ STEP's ተዳለወ መደብ ሓሳቡ ኣብ ቀጻሊ ናይ ቀዋሚ ስራሕ ዘኽእል ኣጋጣሚ ንምፍጣር እዩ።
- · እዚ ዕድል እዚ፣ ነቶም ምሉእ ናይ ዑቕባ መሰል ንዝረኸቡ ጥራይ እዩ ዝምልከት
· ሓደ ቕቡል ዝኾነ ናይ ፈረንሳ ወረቐት ምህላው ኣገዳሲ እዩ
.
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ካብ 40 ክሳብ 60 ሰዓታት
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ካብ 40 ክሳብ 60 ሰዓታት
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ቀስ እናበለ ዝውስኽ ኣወሃህባ ናይ ስራሕ ሰዓታት
D'abord plusieurs séances de 4 heures de travail hebdomadaires, puis des journées de 7h.
ፈለማ መዓልታዊ ካብ 4 ደሓር ሰዓታት ክሳብ 7 ኣብ ሰሙን ዝቕጽል
ምስ ክፍሊቱ
ተሳተፍቲ እቲ መደብ ፣ ናብ Relais Ozanam ክእንገዱን ፣ ኣብ ደስ ዝበሎም ክሕድግዎን ይኽእሉ እዮም
ናብ ካልእ ስራሕን ስልጠናን ንምምዕባል
ክልተ ነገራት ክሰላሰሉ እዮም። ፈለማ፣ ኣብ ኣጋ ምውዳእታን ኣብ መንጎን፣ ን ቀዋሚ ስራሕ ዝጠቕም ስልጠና እውን ክወሃቦም
ይኽእል እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኢመይል ልኣኹልና
ንዝያዳ ሓበሬታን መዝገባን :
c.piat@relaisozanam.org
ደውሉ
ብ 04 80 42 01 69


text:
November 17, 2018
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቃለ-መሕትቱ ኣስፊሑ ከምዝገለጾ፡ ዞባና፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ሓድሽን ፍሉይን ታሪኻዊ መዋእል ኣብ ዝሰጋገረሉ ነጥበ መቐይሮ ይርከብ። ከምዝፍለጥ ኣብ መፋርቕ ዝሓለፈ ዘመን፡ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ ድሕሪ ምብቅዑ፡ ዞባና ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ንኣስታት 80 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ዘየዕርፍ ኲናትን ግጭታትን፣ ኣብ ዓዘቕቲ ፖለቲካዊ፡ ቍጠባዊን ማሕበራዊን ቅልውላዋት ተሸሚሙ’ዩ ኣሕሊፍዎ። ዘይሕጋዊ ጎበጣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘስዓቦ ነዊሕ ሓርነታዊ ቃልሲ፣ ኲናት ሶማልን ኢትዮጵያን፣ ግጭት ሰሜንን ደቡብን ሱዳን፣ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ዕጥቃውን ተቓውሞ ህዝብታት ኢትዮጵያ፣ ሕንፍሽፍሽ ሃገረ ሶማልን ግብረሽበራዊ ምንቅስቓሳትን፡ ገለ ካብ’ቶም ሰላምን ቅሳነትን ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሪጎም፡ ወርቃዊ ግዜን ዕድላትን ህዝብታት ናይ’ዚ ዞባ ዘባኸኑ ጉሉሓት ብድሆታት


text:
Radio Erena: 29 April 2019
ቱርኪ፣ ኣብ እዋን ስርዓት ኣል በሽር፣ ኣብ ሱዳን፣ ወደብ ስዋኪን ዝጀመረቶ ፕሮጀክታት ከምዘይተቋረጸ ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ተፍልጥ ዘላ፣ ንበሺር ብዕልዋ ዝኣለየ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ኣብ ወደብ ስዋኪን ዝርከብ ፕሮጀክታት ቱርኪ ከምዝቛረጾ ብማሕበራዊ ሜድያታት ድሕሪ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ’ዩ።
ማዕከናት ዜና ቱርኪ ንመግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሃገርን ብምጥቓስ ኣብ ዝዘርግሕኦ ሓበሬታ ብግዴአን፣ ኣብታ ኣብ እዋን መግዛእቲ ቱርኪ ኣገዳሲት ወደብ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበረት ስዋኪን ዝጀመረ ናይ ምህዳስን ፕሮጀክታት ከምዝቕጽል ኣፍሊጠን።
ስርዓት በሽር፣ ምስ ቱርኪ ብዝኸተሞ ስምምዕ፣ ኣብ ወደብ ስዋኪን፣ ብምወላ ቀጠር ኣብ ሲቪላውን ምህናጽ መደብ ሓይሊ ባሕሪን ዘተኮረ ናይ ቢልዮናት ዶላር ፕሮጀክታት ካብ ዝሓልፈ ዓመት ክትግበር ምጅማሩ ይዝከር።
እንተኾነ ድሕሪ ምውዳቕ እቲ ስርዓት፣ ስልጣን ሒዙ ዝርከብ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ካብ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ድሕሪ ዝተበርከተሉ ናይ 3 ቢልዮን ሓገዝ፣ ሱዳን ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዝነበራ ዝምድና ከዛሕትል ከምዝኽእል ትንታነታት ይወሃበሉ ኣሎ።
እቲ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ኣብ ኣብ ጎኒ ሓይልታት ስዑዲ ዓረብ ሕቡራት ኢማራትን ኣብ የመን ተሰልፊፉ ዝረብብ ሰራዊት ሱዳን ከምዘይስሕብ ኣቐዲሙ ገሊጹ’ዩ።
====================


text:
ኣብ ፌደራል ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ተኸሲሶም ካብ መአረሚ ቦታ ዝመላለሱ ክልተ እሱራት ተቐጥቂጦም ህይወቶም ምሕላፉ ሎሚ ረቡዕ ቤት ፍርዲ ምግላጹን ነቲ መጋባእያ ክከታተል ዝወዓለን ነገረ-ኢትዮጵያ ተባሂላ ትፅዋዕ ናይ ዝነበረትን ጋዜጣ ዋና ኣሰናዳኢ ጌታቸው ሽፈራው ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፁ።
ብእኒ ብስራት ብርሃኑ ዝፅዋዕ መዝገብ ክርኢ ዝተጋብአ ቤት ፍርዲ ሳልሳይ መጋባእያ ገበን ኩልሻዕ ይከታተሎ እየ ዝበለ ሕትመታ ናይ ዝተቋረፀት ጋዜጣ ነገረ-ኢትዮጵያ ዋና ኣሰናዳኢ ጌታቸው ሽፈራው ክልተ ተኸሰስቲ ብማህረምቲ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ህይወቶም ምስኣኖም ኣብ መጋባእያ እቲ ቤት ፍርዲ ምግላጹ ይሕብር።
“ኣለማየሁ ዋቄ ይብሃል።ኣብ ዝሓለፈ ቆፀሮ ኣይመፀን።ስለ ምንታይ ኣይመፀን ንዝብል ሎሚ ተገሊፁ’ሎ።ብህይወት የለን እዩ ተባሂሉ።ጳውሎስ ሆስፒታል እውን ውፅኢት ሕክምና ልኢኹ እዩ።እቶም እሱራት እውን እቲ ሰብ ህይወቱ ከምዝሓለፈ ብምግላፅ ብፍላይ ብስራት ኣበራ ዝተበሃለ ተኸሳሲ መበል 15 ተኸሳሲ ምስኡ ሓቢሩ ከምዝተቐጥቀጠን እናርኣኹዎ ኣብ ቅድመይ ቀጥቂጦምዎ፣በዚ ምኽንያት እዩ ህይወቱ ስኢኑ ኢሉ” ክብል ጌታቸው ሽፈራው ገሊጹ።
ጌታቸው ብተወሳኺ እዚ ዝተፈልጠ ተኸሰስቲ ኣብ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ ዝለዓለ መውቃዕቲ ይፍፀመና’ሎ ዝብል ጥርዓን ብምቕራቦም ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣፃሪዩ ሪፖርት ከቕርብ ብመሰረት ዝተወሃበ ቆፀሮ ምዃኑ ይገልፅ።
ንሱ ብተወሳኺ መዋቲ ኣለማየሁ ዋቄ ክቐትሉኒ እዮም፤ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣውፅኡኒ ክብል ነቲ መጋባእያ ጠሪዑ ከምዝነበረ ተኸሰስቲ ነቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቡዎ ጥርዓን ገሊፆም ነይሮም ይብል።
ነቲ ጉዳይ ክርኢ ዝወዓለ ቤት ፍርዲ ንኣማውታ ኣለማየሁ ዋቄ ዝምልከት ካብ ጳውሎስ ሚሊኒየም ሆስፒታል ውፅኢት ምርመራ ከምዝመፀን መዋቲ ኢንፌክሽን ነይሩዎ ምባሉ ይገልፅ።ቤት ፍርዲ ሎሚ ዘይቀረበ ናይ ሰብኣዊ መሰል ኮሚሽን ሪፖርት ንምስማዕ ተለዋጢ ቆፀሮ ከምዝሃበ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ብልዕቲ ደቂ ተባዕትዮ ንምግዛፍ ብር 100 ሽሕ የኽፍል
ወዲ 27 ዓመት ዓብዱል ሓሰን፡ ብልዕቲ ወዲተባዕታይ ናይ ዘንውሕ ኣፋውስ ዓሚል እዩ።
ኣብዚ ናይ ሕዚ ዙር ብልዕቱ ንምንዋሕ ዝደለየሉ ምኽንያት ድማ፡ ንሸሞንተ ዓመታት ምስኡ ንዝፀንሐት ኣፍቃሪቱ፡ ብመልክዕ ብስራት ንምሕጓስ ስለዝደለየ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን፡ ብልዕቱ ዘንውሕ ፈሳሲ ተወጊኡ፡ ገዝኦም 'ሓጎስ ከምዝዓሰሎ' ይዛረብ።
"ሓደ ግዘ ደጊመ እንተንዊሐዮ ኣይጎድኣንን"
እዚ ብልዕቲ ደቂ ተባዕትዮ ዘንውሕ መድሓኒት፡ ብስሪንጋ ዝውሰድ ፈሳሲ እንትኸውን፡ በቲ ረቂቕ ዝኾነ ክፋል መራብሒ ኣካል ወዲ ተባዕታይ እዩ ዝወሃብ።
እዚ ንምግባር ዋላ ሓደ መጥባሕቲ ኮነ ካልእ ዝኸበደ ሕክምና ኣየድልን፤ ኣብ ውሽጢ ውሑዳት ሰዓታት፡ ኣብ ሓደ ንእሽተይ ሕክምና ክፍፀም ይከኣል።
ይኹን እምበር፡ እዚ ሕክምና በዚ ዘፈር ስሙያት ብዝኾኑ ክኢላታት ሕክምና እምበር፡ ብሃበተረኽበ ክግበር ከምዘይግባእ ሰብ ሞያ የጠንቅቑ።
ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ዘለዋ ትካላት ጥዕና፡ ነዚ ብስሪንጋ ዝውሰድ መድሓኒት ካብ ዓማዊል 3 ሽሕ ፓውንድ የኽፍላ፤ እዚ ድማ ኣስታት 100 ሽሕ ብር እዩ።
እዚ ፈሳሲ፡ ብልዕቲ ወዲ ተባዕታይ ብሓደ ወይ ድማ ክልተ ሴንቲ ሜትር ንምዕባይ ዘኽእል ንጥረነገር ዝሓዘ እዩ።
እዚ መድሓኒት ከከምዓቐኑ፡ ን18 ኣዋርሕ ክውሰድ ይኽእል።
ዋላ እኳ እዚ መድሓኒት ምውሳድ ምንጪ ሓጎሶም ምዃኑ ዝገልፁ እንተሃለዉ፡ ፀገም ክህልዎ ከምዝኽእል ግና ይግለፅ እዩ።
ምኽንያቱ ድማ እዞም ብልዕቲ ዘንውሑ ፈሰስቲ መድሓኒታት፡ ብዙሕ ቁፅፅር ስለዘይግበረሎም፡ ካብ ጥቕሙ ጉድኣቱ ክዛይድ ከምዝኽእል ሰብ ሞያ ገሊፆም።
ኣባል ማሕበር ሰብሞያ መራብሒ ኣካላት ዓዲ ኢንግሊዝ ኣሲፍ ሙኒር፡ "ሰባት እዚ መድሓኒት ካብ ምጥቃም፡ እንተዝቑጠቡ ይምረፅ" ኢሎም።
"እቲ መድሓኒት ብልዕቲ ካብ ምንዋሕ ንላዕሊ፡ ደሓር ዘምፅኦ ሳዕቤን ዝኸፍአ እዩ" ክብሉ ኣጠንቂቖም።
ዋላ ሓደ ዝሕባእ ነገር የለን. . .
ዓብዱል ዓርሰ እምነቱ ትሑት ምዃኑ፡ እቲ መድሓኒት ክጥቀም ከምዝተገደደ ይዛረብ።
ዋላ እኳ ደሓር ኣበር ከየምፅኣሉ ከምዝፈርሐ እንተዘይከሓደ፤ እቲ መድሓኒት ንፈለማ እዋን ናብ ሰብነቱ እንትኣቱ ግን፡ እንኮላይ ዓርሰ እምነት ሒዙሉ ከምዝኣተወ ይዛረብ።
"እቲ መድሓኒት ሻቡ እንትወስድ፡ ኣብ ውሽጠይ ዓርሰ እምነት እንትላባዕ ይስመዐኒ፤ ዋላ ሓደ ዝሕባእ ነገር የለን" ይብል።
ኢንግሊዝ፡ ቁፅሪ ነዚ መድሓኒት ዝደልዩ ዜጋታታ ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናወሰኸ ከምዝመፅአ፡ ብዝኣከበቶ መፅናዕቲ ክትፈልጥ ክኢላ እያ።
ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት፡ ኣብ ሓደ ወርሒ፡ እንተበዚሑ 10 ሰባት ጥራሕ እዮም እዚ መድሃኒት ዝጥቀሙ ነይሮም፤ ሕዚ ግና ኣብ ወርሒ ቁፅሪ ተጠቀምቲ ኣስታት 700 በፂሑ ኣሎ።
ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ሰባት ባዕሎም ንባዕሎም ምውጋእ ምጅማሮም ድማ፡ ንሰብ ሞያ ኣዝዩ ዘጨነቐ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
በዓል ሞያ ኣሲፍ ሙኒር ከምዝገለፅዎ፡ ሰባት ቫዝሊንን መሰል ቅብኣታትን ብምጥቃም ንባዕሎም ይወግኡ ኣለዉ፤ እዚ ድማ ዝኸፍአ ሳዕቤን ኣለዎ።
"ከምዚ ዝገብሩ ተጠቀምቲ፡ ቁስለት ስለዘጋጥሞም፡ ድሕሪ ዝተወሰኑ መዓልታት፡ ናብ ጣብያታት ጥዕና ምምፅኦም ኣይተርፍን" ይብሉ እቶም በዓል ሞያ።
ነዚ ሳዕቤን ንምሕካም ድማ፡ "ከምዚ ዓይነት ጉድኣት እንተጋጥመና፡ መብዛሕትኡ ግዘ ሽፋሽፍቲ ብልዕቲ ሙሉእ ብሙሉእ ብምውጋድ፡ ካብ ካልእ ክፍሊ ሰብነት ቆርበት ብምውሳድ ኢና ንትክኦ" ኢሎም።
ስቱዋርት ፕራይስ እዚ ሕክምና ናብ ዝህቡ ማእኸላት ጥዕና እንተምርሕ ንፈለማ እዋን እዩ፤ ደቂ 36 ዓመት ኣባፅሕ እንከይተረፉ፡ ዓብይ ብልዕቲ እንተዝህልዎም እዮም ዝመርፁ ይብል።
"ኣነ ነዚ መድሓኒት እንተዘይተጠቐምኩ ዋላ ግዲ የብለይን፤ ግና ርእሰ እምነት ንክህበኒ እየ ክፍትኖ ወሲነ። ንእሽተይ ዕብይ እንተበለለይ ኣይፀልእን" ክብል ይገልፅ።
ስቱዋርድ ኣብ ኢንተርኔት ፀጉሪ ዘንውሑ ፍርያታት እናርኣ እንከሎ፡ ብሃንደበት እዩ፡ ብዛዕባ እዚ መጥባሕቲ ዘይጠልብ ናይዚ መድሓኒድ ጉድ ኣንቢብዎ።
ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን፡ ሓደ ፅናዕቲ ከምዝሕብሮ፡ ብልዕቲ ወዲ ተባዕታይ ንፆታዊ ርክብ ኣብ ዝለዓለሉ እዋን፡ ብማእኸላይ 13 ሴንቲሜትር (5.1 ኢንች) ይህልዎ።
እዚ መፅናዕቲ ካብ መላእ ዓለም ዝተውፃእፅኡ፡ 15 ሽሕ ደቂተባዕትዮ ዘካተተ እዩ።
ስቱዋርት 15 ሚሊሌትር ብልዕቲ መንውሒ ፈሳሲ ንምውሳድ ተዳልዩ ኣሎ፤ ማእኸላት ጥዕና እውን ካብኡ ንላዕሊ መንውሒ ንክውሰድ ኣይምዕዳን።
ካሪስ ናይ ስቱዋርት ኣፍቃሪት እያ። መፃምዳ ብዝገብሮ ዘሎ ነገር ቁሩብ ተጨኒቓ እያ፤ ምኽንያታ ድማ ንምንታይ ወሰደ ዘይኮነስ፡ ናይ መፃምዳ ብልዕቲ ካብ ልክዕ ንላዕሊ ከይሓልፍ ብዝብል እዩ።
እዚ ፈሳሲ ካብ መጠን ንላዕሊ እንተተወሲዱ፡ ዋላ እኳ ካልእ ወፃኢ ምኽፋል ግድን እንተኾነ፡ ኣብ ክሊኒካት ብምኻድ ምቕናስ ይከኣል እዩ።
ዋላ እኳ ካሪስ ኣብ ጭንቀት እንተጥሓለት፡ ከይዲ እቲ ሕክምና ኣፍቃሪኣ ግና ቀፂሉ፤ ድሕሪ ሓደ ሰዓት ውፅኢት እቲ መድሓኒት ንምርኣይ፡ ኣፍቃሪኣ መጠን ርጉዲ መራብሒ ኣካሉ ክልካዕ ነይርዎ።
ብመሰረት እዚ ድማ ናይ ስቱዋርት መጠን ርጉዲ ብልዕቱ ካብ 12.5 ናብ 15 ሴንቲሜትር በፂሑ፤ ነዚ ስዒቡ፡ ስቱዋርት "ዓብይ ከምዝኾንኩ ተሰሚዑኒ፤ ሓጎስ ወሪሩኒ" ክብል ተሰሚዑ።
ተጠቀምቲ፡ እዚ መድሓኒት ምስተወግኡ፡ እንተንኣሰ ንኣርባዕተ ሰሙናት ፆታዊ ርክብ ንከይፍፅሙ፡ ዶካትር እዚ ዓውዲ ይምዕዱ።
መጠን ርጉዲ መራብሒ ኣካሉ ካብ 10 ሴንቲሜትር ናብ 11 ሴንቲሜትር ዝዓበየሉ ዓብዱል አውን እንተኾነ፡ "እቲ ቀንዲ ነገር ብልዕተይ ምዕባዩ እዩ..." ይብል።
"መቸም ፀገም ጥዕና ክገጥመካ ኣይትደልን" ዝብል ዓብዱል፡ ድሕሪ ቁሩብ ሱቕታ፡ "ብፍላይ ድማ ምስ መራብሒ ኣካል ዝተተሓሓዘ" ይብል
ህንዲ፡ ኣብ ሩባ ጋንጂስ ንሓንቲ ጓልንስተይቲ ዝዓመጹ ክልተ ሰባት ተኣሲሮም
እዞም ደቂተባዕትዮ፡ ከም ቅዱስ ቦታ ኣብ ዝረአይ ሩባ ጋንጂስ እናተበራረዩ እንትዕምፁ ዘርኢ ቪድዮ ንገዛእ ርእሶም ቀሪፆም። እቲ ቪድዯ ኣብ ማሕበራዊ መራኸብታት ብምዝርግሑ ከኣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም።


text:
ምትካኽ ሽጋራ ከተቋርጽ ከለኻ ኣብ ኣካላት እንታይ የጋጥም?Bildspel: Vad händer i kroppen när du slutar röka? - tigrinska
ኣብዚ ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ከለኻ ኣብ ኣካላት እንታይ ከም ዘጋጥም ዘርኢ ስእላዊ መግለጺ ኣሎ። ኣስተውዕል! ትሕዝቶ ናይ ጥርሑ ኣካላት ኣለዎ።
ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ኣብ ኣካላት ብቕጽበት ጽቡቕ ነገራት ከጋጥም ይጅምር። ካብ'ቶም ዝበዝሑ ብሰንኪ ምትካኽ ዝስዕቡ መጕዳእትን ሕማማትን ክትገላገል ትኽእል።
ብዝያዳ ንቑሕ ዄንካ ይስምዓ
ሓደ ሓደ ሰባት ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ከምዚ ይስምዖም። ንገሊኦም ቁሩብ ዝያዳ ግዜ ይወስድ።
ኣብ ነፍስ ወከፍ ሰሙን እቲ ናይ ጭንቀት ወይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማቕ ምህላው ክስምዓካ ዘሎ ተኽእሎ እንዳ ቀነሰ ይኸይድ። ዋላ ኣብ መጀመርታ ከምኡ ኾይኑ ኣይሰምዓካ፡ ብዝያዳ ህዱእ ትኸውን። ጽቡቕ እውን ክትድቅስ ትጅምር።
ቈርበት
ቈርበትካ ዝጠዓየ ሕብሪ ይረክብ። ምኽንያት ናይ'ዚ ድማ ቈርበትካ ካብቲ ሽጋራ ተትክኸሉ ዝነበርካ ግዜ ንላዕሊ ሕጂ ኣክሲጅንን ደምን ስለ ዝረክብ እዩ።
ፈጸጋ ኣለካ ዲዩ? ድሕሪ ቁሩብ ግዜ እቲ ፈጸጋ ከም ዝውሕድ ዘሎ ከተስተብህል ኢኻ።
ቈርበትካ ከም ናይ ሕጂ ብቕልጡፍ ኣይኣርግን ናይ ገጽካ ዕጥርጣር ልክዕ ከምቲ ሽጋራ ምትካኽ ቀጺልካዩ እንተ ትነብር ቀልጢፉ ኣይወጽእን።
ኣስናን
ዝሓሸ እስትንፋስ ይህልወካ። ኣስናንካ ክጽዕድዉ ይጅምሩ። ግርጻንካ ዝጠዓየ ይኸውን ኣስናንካ ምሽራፍ ዘሎ ተኽእሎ ይንክን።
ክሳድ
ብውሽጢ ሸነኽ ናይ ክሳድ ኣብቲ ኣየር ናብ ሳንቡእ ዝኣትወሉ ናእሽቱ ጸጕሪ ይበቁል። እቶም ናእሽቱ ጸጕሪ ንሳንቡእ ካብ ርስሓትን ደሮናን ይከላኸልሉ። እዚኦም ናእሽቱ ጸጕሪ ብምትካኽ ይዓንዉ፡ ግን ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ተመሊሶም ይዓብዩ እዮም።
ዝወሓደ ትስዕል።
ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ምስዓል ተዘውትር ዲኻ? ድሕሪ ቁሩብ ኣዋርሕ እቲ ምስዓል ከም ዝውሕድ ዘሎ ከተስተብህል ኢኻ። ሕማም ኣዝማ ንዘለካ፡ ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ብዝያዳ ጽቡቕ እዩ።
ጣዕምን ሽታን
ጣዕምን ሽታን ብዝበለጸ ክስምዓካ ይጅምር።
ሳንቡኣት ብዝበለጸ ክሰርሑ ይጅምሩ
ሳንቡኣት ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ኣብኡ ንዝተኣከበ ርስሓት ከጽርዩ ይጅምሩ። ኣብ መጀመርታ ምናልባት ቁሩብ ዝያዳ ክትስዕል ትኸውን።
ከተተንፍስ ከም ዝቐለለን ብቕዓት ኣካላትካ ከም ዝተመሓየሸን ከተስተብህል ትኽእል ትኸውን።
ሳንቡኣት ካብ ሕማማት ከም ጕንፋዕን ከበድቲ ሕማማት ኣብ ሳንቡእ ክከልኸሉልካ ዝሓሹ ይኾኑ።
ልቢ
ልብኻ ክትዝሕል ትጅምር። እንደገና ንቡር ትርግታ ልቢ ይህልወካ። ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ እቲ ኣብ ሽጋራ ዘሎ ኒኮቲን ንልቢ ቀልጢፋ ከም ትሃርምን ጸቕጢ ደም ከም ዝልዕልን ገይርዎ ነይሩ።
ኣብ ልብኻ ጸገም ንኽህልወካ ዘሎ ሓደጋ ይቕንስ።
ሱር ደም
ዝሓሸ ዑደት ደም ይህልወካ። ብዝይዳ ደም ኣብ ዙርያ ኣካላት ክበጽሕ ይኽእል ማለት እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ንሱር ደም ይጐድኦ እዩ። እቶም መጕዳእቲ ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ክሓውዩ ይጅምሩ።
እልገት ደም ከጥቅዓካ ዘሎ ሓደጋ ይቕንስ።
ከብዲ
ምትካኽ ሽጋራ ናይ ኸስዐ ቁስልን ካልኦት ናይ ኸስዐ ጸገማትን ንኽህልወካ ነቲ ሓደጋ የዛይዶ። ሕጂ እቲ ሓደጋ ይንኪ።
ሕቈ
ኣብ ሕቈኻ ቃንዛ ክገብረልካ ናይ ዘሎ ተኽእሎ ትቕንስ። ምኽንያት ናይዚ ተወሳኺ ደም ኣብ ዙርያ ኣካላት ክበጽሕ ስለ ዝኽእል እዩ።
ዝጠንከረ መሸከል የዕጽምቲ ይህልወካ
ኣብ ኣካላትካ ገለ ዓጽሚ እንተ ሰቢርካ፡ ካብ'ቲ ከተትክክ ከለኻ ንላዕሊ ብዝቐልጠፈ ይሓዊ።
መትሎ
ድሕሪ ቁሩብ ሳምንታት ኣብ መትሎ ብቐሊሉ ውትረት ይህልወካ። እዚ ብምኽንያት ደም ናብ መትሎ ክኣቱ ስለ ዝቐሎ እዩ።
ኣብ ኣስኪት ዘለዉ ፍረነፍሲ ዝሓሸ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ከፍርዩ ይጅምሩ። ንሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብቐሊሉ ከተጥንሳ ትኽእል።
ንኽትጠንሲ ዝቐለለ
ብቐሊሉ ክትጠንሲ ትኽእሊ ኣብቶም ሽጋራታት ዘለዉ ነገራት ንማህደር-እንቋቑሖ ብኣሉታ ይጸልውዎ።
ነፍሰ ጾር ዲኺ?
ምብርዓን ጥንሲ ከጓንፈኪ ናይ ዘሎ ተኽእሎ ይቕንስ። እቲ ኣብ ማህጸን ዘሎ ቈልዓ ንኽጕዳእ ዘሎ ተኽእሎ እውን ይቕንስ። ሽጋራ ተትክኺ እንተ ኾንኪ እቲ ኣብ ማህጸን ዘሎ ቈልዓ መርዛማት ባእታታት ካብ'ቶም ሽጋራታት ናብ ነብሱ ይኣትዉ።
ሳንቡኣት
ሳንቡኣት ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ኣብኡ ንዝተኣከበ ርስሓት ከጽርዩ ይጅምሩ። ኣብ መጀመርታ ምናልባት ቁሩብ ዝያዳ ክትስዕል ትኸውን።
ኣእጋር
ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ብዙሕ ግዜ ዝሑላት ኣጻብዕ እግሪ ኣለዉኻ ድዮም? ሽዑ ኣጻብዕ ኣእጋርካ ከም ዝሞቑ ከተስተብህል ኢኻ። ምኽንያት ናይዚ ተወሳኺ ደም ኣብ ዙርያ ኣካላት ክበጽሕ ስለ ዝኽእል እዩ።


text:
Radio Erena: 30 October 2015
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካኝ ካናዳን ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ንዘቕረበቶ ጸብጻብ ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽን፣ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንምጉላሕን ትማሊ 29 ጥቅምቲ ኣብ ኒው ዮርክ፣ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብቲ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ኣቦታት፣ ኣዴታትን ዝበዝሑ ድማ መንእሰያት ዝተረኽብሉ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ሰልፈኛታት ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ምልካዊ ስርዓት ዝኹንን ዝተፈላለየ ጭርሖታት ብምልዓል፣ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ደሃዮም ጠፊኡ ናይ ዘሎ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ፖለቲከኛታትን ጋዜጠኛታትን ኣሳእል’ውን ኣልዒሎም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይፍለጥ ብዙሓት ኤርትራውያን ንሓያሎ ዓመታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ደሃይም ጠፊኡ ከምዘሎ ይፍለጥ።
እቲ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝርከበሉ ከተማ ኒውዮርክ ዝተኻየደ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ድማ ኣብ ክንዲ’ዞም ደሃዮም ጠፊኡ ዘሎ ኤርትራውያን እሱራትን ኣብ ክንዲ’ቲ ኣብ ኤርትራ ልሳኑ ተዓቢሱ ዘሎ ህዝቢ ብምዃን፣ ስቃይ ህዝቢ ንምቅላሕ ዝዓለም ምዃኑ ወደብቱ ይገልጹ።
መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ክኽሰሱ ከምዝኽእሉ ምጥቃሳ ኣይርሳዕን።
500 ገጻት ዝሓዘ ጸብጻብ እታ ኮሚሽን፣ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላትን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ድሕሪ ምዝርግሑ፣ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ብ26 ሰነ 2015 ኣብ ስዊዘርላንድ ከተም ጀኔቫ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ብምትእኻብ፣ ነቲ ጸብጻብ ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም’ዮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃን ሕብረት ኤውሮጳን ብምትእኽኻብ፣ ተመሳሳሊ ሰልፊ ምክያዶም ይዝከር።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝርከቡ ኤርትራውያን ከኣ ምስዚ ኣብ ጄኔቭን ኣዲስ ኣበባን ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፍታት ብዝምለሳስል መልክዕ፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝሳተፍዎ ሰለማዊ ሰልፊ ንምውዳብ ናብ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ጻውዒት ከቕርቡ ከምዝወርሑ ይፍለጥ።
እዚ ኤርትራውያን ነብርቲ ኣመሪካ ሎሚ ዘካይድዎ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ሒደት መዓልታት ድሕሪ’ቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ክናዋሕ ዝወሰነሉ ዕለት’ዩ ዝካይድ ዘሎ።
መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ይፍጽሙ ከምዘለዉ ንምርግጋጽ ዘኽእላ ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ግዜ ተዋሂቡዋ፣ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።
===================================


text:
Radio Erena: 13 June 2018
ኣብ ኤርትራ ክንቀሳቐሱ ዝጸንሑ ክልተ ወትሃደራውያን መራሕቲ ዕጡቓት ተቓወምቲ ኦሮሞ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘቕረቦ ናይ ሰላምን ደሞክራስን ጻውዒት ናብ ሃገሮም ከምዝኣተዉ ንኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ብምጥቃስ ሺንሁዋ ሓቢሩ።
እቶም ዮናታን ዱቢሳን ኣበበ ገረሱን ዝተባህሉ ክልተ መራሕቲ፣ ናይ ግብጺ ዑደቱ ዛዚሙ ናብ ሃግሩ ምስ ዝምለስ ዝነበረ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ሓቢሮም ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣተዉ ተገሊጹ።
ኣብ ኤርትራ ናይ ዝመደበሩ ግንቦት ሸውዓተ ምክትል መራሒ ዝኾነን፣ ናብ ኤርትራ እናተመልሰ ኣብ የመን ተታሒዙ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሐን ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽጌ ብምሕረት ክፍታሕ እንከሎ፣ መራሒ ናይቲ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ብሓይሊ ብረት ንምእላይ ክንቀሳቐስ ዝጸንሐ ውድብ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ከኣ ብልዕሊኡ ተመስሪቱ ዝጸንሐ ክሲ ከምዝተላዕሊ ይፍለጥ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ፣ ብዘይካ’ቲ ዘካይዶ ዘሎ እሱራት ናይ ምፍታሕን ስልጣን ናይ ምድልዳልን መስርሕን ኣብ ጽገናዊ ለውጢ ኢትዮጵያ ብሰለማውን ዴሞክራስያውን መንገዲ ክዋስኡ ዝደልዩ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ተቓወምትን ማዕከናት ዜንኦምን ናብ ሃገሮም ክኣትው ጻውዒት ከምዝገበረ ይፍለጥ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ንነዊሕ ዓመታት ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስን ሓላፊ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ጌታቸው ኣሰፋን ብጥሮታ ድሕሪ ምፍናዉ፣ ብጀነራል ሰዓረ መኮነንን ጀነራል ኣደም መሓመድን ተኪእዎም።
ኣብ ልዕሊ’ዚ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ደስኪሎምን ተኣሲሮምን ዝነጸንሑ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ነበር ዝርከቦም ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ናብ ናይ ክብሪ ማዕርርረጎም ተመሊሶም፣ ናይ ጥሮታን ካልእ መሰላቶም ተሓልይሎም ብኽብሪ ከምዝፈነው ጌሩ ኣሎ።
=========================


text:
September 2, 2017
ብመሰረት ዓንቀጽ 2(4) (5) ናይ ሕጋዊ ምልክታ 14/1993 ሓላፍነት ምንዳፍን ምድብታርን ሕግታት ዘሎዎ ሚኒስትሪ ፍትሒ፣ መሰረታውያን ሕግታት ንኺነድፍ መንግስቲ ሓላፍነት ምስ ሃቦ፣ ምኵራት ኣህጕራውያን ሰብ ሞያ ሲቪላዊ ስርዓት ምስታ ብኤርትራውያን ክኢላታት ሕጊ ዝቘመት ኮሚቲ ምምሕያሽ ሕጊ ተወሃሂዶም ከም ዝሰርሑ ብምግባር ንመስርሕ ምንዳፍ ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት ኣበጊሱዎ።
ኮሚቲ ምምሕያሽ ሕጊ ሓጺር፣ ብቐሊሉ ኽትርድኦ ዚከኣልን ምስ ክብርታትን ባህግታትን ህዝቢ ኤርትራ ዚኸይድን ንድፊ ሕጊ ንኸተዳሉ መምርሒ ተዋሂብዋ። ናይ መጀመርታ ንድፊ ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት ድሕሪ እቶም ዝቐጸሉ ኣኼባታት፣ ርክባት፣ መጽናዕትታትን ወኸሳ ንተመኵሮታት ካልኦት ሃገራትን ቀሪቡ። ምቕራብ ናይቲ ንድፊ ተኸቲሉ፣ ሚኒስትሪ ፍትሒ፣ ኣብቲ ንድፊ ርእይቶታትን ሓሳባትን ንምእካብ ንዚምልከቶም ኣካላት ዘሳተፈ ኣኼባታት ኣቃንዐ። ስዒቡ ኸኣ፣ ኣብቲ ንድፊ ንኽዛተዩን ንኽካትዑን ዳያኑ፣ ኣኽበርቲ ሕጊ፣ ጠበቓታት፣ መምህራን ሕጊ፣ መኰንናት ፖሊስን ካልኦት ሰብ ሞያ ሕግን ዝተሳተፍዎ ተኸታታሊ ኣኼባታት ተኻዪዱ።


text:
ናይቲ ማሕበር ፕሬዝዳንት ዶ/ር ኣሕመድ ረጃ ከምዝሓበሩዎ ኤል-ኒኞ ዝተባህለ ለውጢ ክሊማ ብዝተፈጠሮ ደርቂ ዘሎ ሽግር ሰፊሕን ዓሚቕን እንተኾነ እውን ቅድሚ ኩሉ ተጠቃዕቲ ንዝኾኑ ንዝተወሰኑ ንምሕጋዝ ኣለሊዩ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ሃናጺ መግቢ ክነቕርብ ኣለና ኢልና ዝወሰናዮ ን170 ሽሕ ህጻናት፣ኣዴታትን ደቂ ኣንስትዮን እዩ።ኣብ ሓጺር እዋን ብዝተገብረ ምንቅስቓስ ክሳብ ሎሚ ንኣስታት 11 ሽሕ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ሓጊዝና ኣለና።’
ብፍላይ ኣብ ክልላት ዓፋር፣ኣብ ሱማሊያ፣ኣብ ኦሮሚያ፣ኣምሓራን ትግራይን ከምዝሓገዙ ወሲኾም ሓቢሮም።ንሃናጺ መግቢ ዝኸውን ገንዘብ ካብ 150 ክሳብ 200 ሚሊዮን ብር ከምዝግመትን እዚ ገንዘብ እዚ ካብ ውሽጢ ሃገርን ኣጋር ትካላትን ንምርካብ ዝተተለመ እዩ ኢሎም።
ትኹረት ዝሃብሉ ሃናጺ መግቢ ንትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናትን፣ዘጥብዋ ኣዴታት፣ነፍሰጾራትን ምዃኖም ወሲኾም ሓቢሮም።
ብሞባይል ቴሌፎን ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓምሳ ብር ሓገዝ ንምትእኽኻብ ዘኽእል ስርዓት ከምዝተርግሐን ትካላትን ውልቀሰባትን ንጻውዒት ሓገዝ ብምግባር ረድኤት ኣብ ምትእኽኻብ ከምዝርከቡን ዶ/ር ኣሕመድ ኣረዲኦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now)
አማርኛ • 简体中文 • 繁体字 • 日本語 • 한국어 • Oromiffa • af-Soomaali • Español • Tagalog • ትግርኛ • Tiếng việt • English
ብዛዕባ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now)
ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) አብ ጽድያ (spring) 2022 ብኣረጋዉያንን ብኣካለ ስንኩላን ንኣረጋውያንን ንስንኩላንን ዝተዳለወ ናይ ፈተነ ፕሮግራም እዩ ነይሩ። ዓበይቲ ሰባት 65+፣ ስንኩላን ከመኡ’ውን ሓብሐብቶም ወይ’ውን ግልጋሎት ወሃብቶምን ብየለው ካብ፣ ኡበር ከምኡ’ውን ሊፍት ንምጥቃም ነፃ ናይ ጉዕዞ ቫውቸር ክሓቱ ይኽእሉ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ዋላ እኳ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) ኣብ ስራሕ ዘይርከብ ይኹን፣ ካብቲ ፈተነ ብዙሕ ተማሂርና ኢና ከምኡ’ውን ዝተማሃርናዮም ትምህርትታት ንመጻኢ ፕሮግራማት ኣብ ተግባር ነውዕሎም አለና። ንዝያዳ ሓበሬታ፣ ንቲ አብ ታሕቲ ዘሎ መጠቓለሊ ናዉቲታትና ተመልከት።
ሰነዳትን መረዳእታታትን
ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) መጠቓለሊ ናውትታት
-
-
-
-
- ናይ ተጎዓዝቲ ግብረመልሲ ውጽኢታት ዳህሳሳዊ መጽናዕቲ (2022 ጽድያ)
-
ናይ ሰብ ብፅሒት ውጽኢታት ዳህሳሳዊ መጽናዕቲ (2021 ቀውዒ)
-
-
-
ነዚ ሕጂ ተጎዓዝ (Ride Now) ዝተሰመዬ ናይ ፈተነ መደብ ዝኸውን ናይ ገንዘብ ምወላ ካብ Transit Planning 4 All ዝተብሃለ ነቶም ስንክልና ዘለዎምን ብዕድመኦም ዝደፉኡን ሰባት ኣብ ከይዲ ምውጻእ መደብ መጎዓዚያ ተሳተፍቲ ንክኾኑ ዘኽእሉ ዝተመረጹ ተሞክሮታት ኣብ ምንዳይን ምፍላጥን ዝነጥፍ ብሄራዊ ናይ መጎዓዚያ መደብ ምውጻእ ፕሮጀክት እዩ።
ከም ኣካል እቲ ናይ 2018-2019 ትራንዚት Planning 4 All ግራንቲ ኮሆርት፣ Hopelink (King County, WA) ካብ'ቶም ኣብ'ቲ ናይ ገንዘብ ምወላ ተሳተፍቲ ዝኾኑ ካብ ሆፕሊንክን (Hopelink) ናይ ኪንግ ካውንቲ ናይ ምንቅስቓስ ማሕበራትን ዝተረኸቡ ዉህሉላት ተሞክሮታት ዝሓዘ፡ ንኹሉ ዘጠቓልልን ናይ መደብ ምውጻእ መሳርሕታትን (Inclusive Planning Toolkit) ዝፈጠረ እዩ። ክፍሊ መጉዓዝያ ሲያትል (SDOT) ነዚ ናይ ፈተነ መደብ ኣብ ዘማዕብለሉ ግዜ ንኩሉ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ መደብ ምውጻእ መሳርሒታትን ምንጪታትን ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ እውዒሉዎ እዩ።
ሆፕሊንክ ንኹሉ ዘጠቓልል ናይ መደብ ምውጻእ መሳርሕታትን ምንጪታትን (Hopelink's Inclusive Planning Toolkit) ኣብዚክትረኸቦ ትኽእል ኢኻ።


text:
ኣምባሳደር ወንድሙ ኣሳምነው ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ‘ሸባብ ብንጥፈታት ሚድያ ኣዝዩ በሊሕ ምዃኑን እቲ ውግእ ገና ከይተጀመረ፣ ክንዲ’ዚ ዝኣክል ወትሃደራት ኢትዮጵያ ቀቲለን ኣቑሲለን ምባሉ ንስዕረቱ ንምጉልባብ ሓሊኑ’ዩ ኢሎም።
ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኣብ ሶማልያ ዝወፈሩ ኣባላት ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ ኬንያ፣ ቡሩንዲን ኡጋንዳን ተመሳሳሊ ጥቅዓት ኣውሪዱ ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደን ናይ ሎሚ ዕላምኡን ንሰራዊት ኢትዮጵያ ደምሲሰ ነቲ ካምፕ ክቆፃፀሮ’የ ዝብል ከምዝነበረ እቶም ኣምባሳደር ሓቢሮም።
እንተኾነ ኣብ ዕርዶም ኮይኖም ዝተፀበይዎ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ተኸላኺሎም ናብ መልሰ መጥቃዕቲ ብምስጋር፣ ንምልሻታት ሸባብ ተኸታቲሎም ከምዝደምሰስዎም ኣምባሳደር ወንድሙ ገሊፆም።
ብሬድዮኡ ኣቢሉ መግለፂ ዝሃበ ሸባብ፣ ን18 ወትሃደራት ኢትዮጵያ ቀቲለ ነቲ ካምፕ ተቖፃፂረ ምባሉ ዝረኸብናዮ ሓቢሩ ነይሩ። ኣቶ ወንድሙ ግና ንመግለፂ ሸባብ ብምንፃግ ኣበይ ኮይኖም’ዮም ንሙውታት ቆፂሮምዎም? ኢሎም።
ብመሰረት ሓበሬታ ፈነወ ወግዓዊ ሬድዮ ኣል-ሸባብ ዝኾነ ሬድዮ ኣንዳሉስ እቲ ዕጡቕ ጉጅለ ሓሙስ ኣብ መዓስከር ሕብረት ኣፍሪቃ ብዘካየዶ መጥቓዕቲ 43 ሰራዊት ኢትዮጵያ ብምቕታሉ ነቲ መዓስከር ምሉእ ብምሉእ ምዕናዉ ሓቢሩ ኔሩ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ጊዜ ብመጥቓዕትታት እቲ ዕጡቕ ጉጅለ 54 ሰራዊት ብሩንዲ ኣብ ለጊ፡ 19 ኡጋንዳዊያን ሰራዊት ኣብ ጃነሌን ከምኡ‘ውን ልዕሊ 100 ኬንያዊያን ኣብ ኢል-ኣደ ምቅታሎም ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መግለጺ ፈጻሚ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ኣብ እዋናዊ ፖሎቲካዊ ኩነታት ሃገርና፥
I. ህዝቢ ኤርትራ፡ ‘ይኣክል’ ዝብል ረዚንን እዋናውን ሃገራዊ ጭርሖ ተሓንጊጡ፡ ንጨካን ገባቲ ስርዓተ ምሕደራ ኢሳያስን ደገፍቱን ንሓንሳእን ንሓዋሩን ክኣሊ፡ ናብ ውዑይ ናይ ቃልሲ ማዕበል ኣትዩ ይርከብ። እዚ ምንቅስቓስ’ዚ፡ እኩብ ድምር ናይ’ቲ ን27 ዓመታት፡ ብሓደ ዕሉል ውልቀ መላኺ ዝምራሕ ገባቲ ጉጅለ፡ ብዘይ ሃገራዊ ቅዋም ክግዛእ፣ ብዘይ ሕግን ፍርድን ክእሰር፡ ኣብ ጋህስታት ክማስን፡ ንሓዋሩ ክሓቅቕ፣ መንእሰያት ደቁ እናተመንጠለ ብሽም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ንሞት፣ መቕሰልትን ጊላዊ ዕዮ ክቃልዑ፣ ገንዘቡ ኣብ ባንኪ ተዓሺጉ ትኳቦ መንግስቲ ክጽበ …..ወዘተ፡ ናይ ዘሕለፎ ከርፋሕ ሂወት ውጽኢት ጥራሕ ኣይኮነን። ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ብመሰረት ስምምዕ ሰላም ክልቲኦም መንግስታት፡ ዶብና ብውሳኔ ኮምሽን ዶብ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክምልከት እናተገበኦ፡ ነዚ ህጹጽ ፍታሕ ዝጠልብ ሕቶ ዕሽሽ ብምባል፡ ነታ ከም ብሌን ዓይኑ ዝርእያ ልዑላውነትን ናጽነትን ሃገሩ፡ ንባዕዲ ኣሕሊፉ ክህባ ዝደናደን ሕቡእ ሸርሕታት፡ ብኢሳይያስን ደገፍቱን ክፍጸም፡ እንዳተመልከተ ብምምጽኡ፡ ናብ ዝለዓለ ጥርዙ ዝደየበ እዩ። ስለዝኾነ’ውን እዚ ‘ይኣክል’ ዝብል ሓያል ኒሕ ዝተመልኦ ሃገራውን ህዝባውን ጭርሖ፡ ኣብ ቅድሚኡ ዘጋጥሙዎ ብደሆታት ብዘየገድስ፡ ገባቲ ኢሳይያስን ስርዓቱን ከይጸረገ ዝዕገት ኣይኮነን።
እዚ ተወሊዑ ዘሎ ናይ ቃልሲ ማዕበል፡ ናይ ህዝብና ድልየታትን ትጽቢታትን ብዘተኣማምን ኣማሊኡ ክዛዘም ድማ፡ ናይ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ዝተወሃሃደን ብቑዕን ኣመራርሓ፡ መተካእታ የብሉን ኢሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ይኣምን። ይኹን’ምበር፡ ኣብ ክሊ’ዚ ‘ይኣክል’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ሃገራዊ ጨርሖ ተወሊዑ ዘሎ ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዝዋስኡ ሓደ ሓደ ወገናት፡ ንተራን ኣበርክቶን ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዘናኣእሱን፡ ተሳትፎኦም ንጎድኒ ብምጉሳይ፡ ብዘይ ስጡምን ብቑዕን ፖሎቲካዊ ኣመራርሓ፡ ክጓዓዝ ዝደፍኡ ምህላዎም ኣብ ባይታ ዝርኤ ዘሎ ግሁድ ሓቂ ኢዩ። በዚ ኣንፈት’ዚ ዝኸይድ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ድማ፡ ዘየድሊ ጊዜ ዝበልዕ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝሓትት፡ ከይዱ ከይዱ ድማ፡ ብቐንዱ ኣብ ኢድ’ቶም ጉጅላዊ ረብሓኦምን ልዕልነቶምን ጥራሕ ዘገድሶም ጉጅለታትን ባእታትን ክወድቕ ዝገብር እዩ። እዚ ድማ፡ ነቲ ይኣክል ዝብል ሰፊሕ ምንቅስቓስ ህዝብና፡ ውጽኢቱ ”መለሳ ቆሎስ ጥጥቖ” ከይኸውን ክንጥንቀቕን ኣርሒቕና ክጥምት ይህልወና።
ስለዝኾነ’ውን ኣብ’ዚ ‘ይኣክል’ ዝብል ሰፊሕ ሃገራዊ ምንቅስቓስ፡ ብዘይ ዝኾነ ኣፈላላይ፡ ኩሎም ፖሎቲካዊ ሓይልታት፣ ሲቪክ ማሕበራትን መላእ ደላዪ ለውጢ ህዝብናን ዓቕምታቶም ኣስሚሮም፡ መቐላ ዕዮኦም ብምንጻር፡ ርሑቕ ዘማዕደወ ንጹር ራእን ተልእኮን፡ ቅኑዕ ዕላማን ኣተሓሳስባን ሰኒቖም፡ ንኢሳይያስን ደገፍቱን ካብ’ቲ ብሒቶሞ ዘለዉ ጨቋኒ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምእላይ ክቃለሱ ይግባእ። ነባራት ይኹኑ ሓደስቲ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣብ ክሊ’ቶም ተሸኪሞም ዝጸንሑ ወድዓዊ ጸገማት ኮይኖም፡ ናይ ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስ ዝተፈላለዩ መልክዕ ዘለዎም ተጻብኦታት እናጠሓሱ፡ ነዚ ሎሚ ተወሊዑ ዘሎ ሰፊሕ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ባይታ ኣብ ምጥጣሕ፡ መሪርን ዝተሓላለኸን ቃልሲ ዘካየዱን ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈሉን ብምዃኖም፡ ንኣወንታዊ ኣበርክቶኦም ግቡእ ክብሪ፡ ንዘርእዩዎም ድኽመታት ድማ፡ ሃናጺ መኣረምታ ሓጋዚ ነቐፈታ ብምልጋስ፡ ከም ፖሎቲካዊ ሓይልታት ክስገር ዘይክእል መሪሕ ተርኦም ክጻወቱ ከምዝኽእሉ ምእማንን ምቕባልን የድሊ ኢሉ፡ ኤሃግ ይኣምን።
II. ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ደላዪ ለውጢ ህዝብና፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዓለም ኮይኑ፡ ይኣክል ዝብል እዋናዊ ጭርሖ ክብ ኣቢሉ፡ ናብ ውዑይ ቃልሲ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ካብ ፍርቂ ወርሒ ሚያዝያ 2019 ጀሚሩ፡ ኣብ ሃገረ ስዊደን ብ2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ዝተሰመየ ናይ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ውድባት፣ ሲቪክ ማሕበራትን ነጻ ኣካላት ህዝብናን መጋባእያ ተኻይዱ ኣሎ፡፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ሎንዶን ዓዲ እንግሊዝ፡ ናይ ሙሁራት ኤርትራውያን ኮንፈረንስ ተሰላሲሉ እዩ።
ብእምነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ዕምሪ ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስ ዘሕጽር፡ ነቲ ብደለይቲ ለውጢ ተላዒሉ ዘሎ ሰፊሕ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ፡ ቅኑዕ ማኣዝን ዘትሕዝ፣ ጠቐምቲ ሓሳባት ዝልግስ፣ ይዕበ ይንኣስ ኤርትራዊ መድረኽ ብኣወንታ ዝርእዮን ደጋፊኡ ምዃኑን የረጋግጽ። ይኹን’ምበር፡ ኣብ ተሳትፎ መዳይ ብዙሕነታዊ ክውንነት ህዝብና ኣብ ግምት ምእታው፡ ኣብ ሕሉፍ ተሞኩሮ ቃልስና ዘሕለፍናዮም ኣሉታዊ ተሞኩሮታት ተገንዚብካ ብቕንዕና ንምስጋር ወትሮ ድሉውነትን ትብዓትን ምውናን ኣማራጺ ዘይብሉ ምዃኑ ጽኑዕ እምነቱ እዩ፡፡
በዚ መንጽር ክረአ እንከሎ፡ እቲ ብሽም 18 ፖሎቲካዊ ውድባት ነብሱ ዘላለየ፡ ብቐንዱ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ኤ.ዲ.ኪ. እናተመርሐ ዝመጸ፡ ሓደ ሸነኽ ካብ ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባት ኤሃባደለ፡ ምስ መሻርኽቱ ወገናት፡ ኣብ ስዊደን ናብ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ክኣቱ ዝተኸተሎ ኣንፈት፡ ጸቢብ ውልቃውን ጉጅላውን ሒሳባት ማእከል ዝገበረ፡ ሕገ ህንጻ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ ዝጠሓሰ፣ ጸረ ዲሞክራስያውን ኣግላልን ምንባሩ እምነት ኤሃግ እዩ።
ከም ዝፍለጥ፡ ኣብ መስርሕ ቅድመ ምድላው 2ይ-ሃገራዊ ጉባኤ፡ ኣብ ሞንጎ ኣሰናዳዊት ሽማግለ፣ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ሰክረታርያ ባይቶን ዝተፈጠረ ፍልልይ ዝወለዶ ፖሎቲካዊ ቅልውላው፡ ንኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባት ኤሃባደለ፡ ብኣሉታ ዝጸለወ ምንባሩ ዘይከሓድ እዩ፤ ስለዝኾነ’ውን ነዚ ጸገም’ዚ ካብ ሱሩ ብምፍታሕ፡ መስረቲ ኤሃባደለ ዝነበሩ ጥራሕ ዘይኮኑስ፡ ካብኡ ወጻኢ ዝጸንሑ ፖሎቲካዊ ውድባት’ውን ተሳተፍቲ ዝኾኑሉ ቅኑዕ ኣንፈት ንምኽታል ዝነበረ ድልየትን ዝተኻየደ ጻዕርን፡ ብላዕለዎት መራሕቲ ኤዲኪ ዝእለ ሸነኽ፡ ”ንሕና ዝበልናኩም ትቕበሉ ወይ ድማ ትተርፉ” ዝብል ኣንፈት ተኸቲሉ፡ ንዝቐረበሉ ፖሎቲካዊ ፍታሕ ነጺጉ፤ ክንክተሎ ዝግባእ ሕጋዊ ኣገባብ ጥሒሱ፤ ካብ ዕቱብን ሓላፍነታውን ዘተ ርሒቑ፡ በታ ንሱ ዝመረጻ መንገዲ ጥራሕ፡ ናብ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ክኣቱ ብምውሳኑ፡ ነቲ ዝተኸሰተ ብኩራት ተሳትፎ ዝተወሰኑ ኣባላት ውድባት ኤሃባደለ ቀንዲ ተሓታቲ እዩ።
ኣብ ቅድመ ምድላው ይኹን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተራእዩ ዓበይቲ ጸገማት ይኹን፡ ኣብ መስርሕ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤን ድሕሪኡን ዝነበሩ ዓመታት ዘሕለፍናዮም ዝተሓላለኹ፡ ናብ ዘይምትእምማን ዘውደቑና ናይ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ፍልልያት ከይፈታሕካ፡ መንፈስ ምትእምማን ከይሃነጽካ፡ ብመንፈስ ህልኽን ምንጽጻግን ናብ ተበተብ ምእታው፡ ናይ ዝተወሰኑ ኣካላት ውልቃውን ጉጅላውን ሒሳባት ንምምላእ’ምበር፡ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ብቐዳምነት ብምስራዕ ከምዘይነበረ፡ እምነት ኤሃግ እዩ። እነሆ ድማ ንጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓ ውሱናት ላዕለዎት መራሕቲ፡ ምእዙዛት ኣይኮኑን ዝተባሃሉ ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ. ብምግላል ዝተኻየደ ጉባኤ ስዊድን፡ ብዙሕነታዊ ተዋጽኦ ተሳተፍቲ ጉባኤ ይኹን፡ ኣቃውማ ሃገራዊ ባይቶን ፈጻሚት ቤት-ጽሕፈትን ክረአ እንከሎ፡ ክስገር ዘይግበኦ ብሄራውን ሃይማኖታውን ተዋጽኦ ህዝብና ዘየንጸባርቕ ኮይኑ ተዛዚሙ ኣሎ። ብርክት ዝበሉ ፖሎቲካዊ ውድባት፣ ሲቪክ ማሕበራትን ናጻ ወከልቲ ህዝብን ዝተሳተፉዎ ጉባኤ ሰፊሕ ጽላል፡ ኣብ ኣቃውማ ላዕለዎት መራሕቱ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ክወጽእ ዝገበሮ ምኽንያት ንጹር መብርሂ ምሃብ፡ ብቐንዱ ንኣባላት ጉባኤ ስዊድን ዝረብሕ ኮይኑ፡ ብተወሳኺ ንመጻኢ ሰፊሕን ሓባራውን ቃልስና ጠቓሚ እዩ። ንላዕለዎት መራሕቲ ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ.፡ ብብሄራዊ መንነቶምን ሃይማኖታዊ እምነቶምን ዘይኮነስ፡ ብስርሖም ክፍረዱ ኣሎዎም ዝብል ግብረ-መልሲ፡ ምስ ብዙሕነታዊ ክውንነትና ዘይሳነ፡ ኣቃልቦ ህዝብና ዘይስሕብ ብምዃኑ፡ ኪሳርኡ ንኩላትና ምዃኑ ክነስተውዕለሉ ይግባእ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤ.ሃ.ግ.)፡ ህዝብና ይኹን ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ጉባኤ ስዊድን ንምዕዋት፡ ዘበርከቱዎ ገንዘብ፣ ፍልጠት፣ ጉልበትን ጊዜን፡ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝተወፈየ ክቡር ዋጋ ብምዃኑ፡ ዝለዓለ ክብርን ናእዳን ከምዘሎዎ የረጋግጽ፤ ጉባኤ ስዊድን ብሰላም ተጀሚሩ፡ ምዝዛሙ ድማ እንቋዕ ሓጎሰኩም ይብል፤ ኣብ መጻኢ ጉዕዞና፡ ዘለዉና ፍልልያት እናማሓደርና፡ ናይ ህዝብና ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ብዓወት ንምዝዛም፡ ኩላትና ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ዘራኽቡና እዋናዊ ሓባራዊ እምነታት፡ ኣብ ሰፊሕ ሃገራዊ ልፍንቲ ተማሓዚና ዓቕምታትና ኣወሃሂድና መሪሕ ተራና ክንጻወት ዘብቃዓና፡ ሃናጺ ዘተ ንምስልሳል፡ ቅሩብ ምህላዉ የረጋግጽ።
III. ብተመሳሳሊ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ 2019፡ ኣብ ሎንዶን ናይ ሙሁራት ኤርትራውያን ኮንፈረንስ ከምዝተኻየደ ተኸታቲልና ኢና። ዘተ ዝተኻየደሎም መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ፡ ብቐንዱ ድሕሪ ውድቀት ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ሃገርና ክትከተሎም ዘለዋ ፖሊሲታትን ኣንፈታትን ዝእንፍቱ ምዃኖም ተገንዚብና ኣሎና። ህዝብና፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት፥ ካብ ሙሁራት ደቁ ክረኽቦ ዝግባእ ውጽኢት መጽናዕትን ምርምርን ዝኾኑ ጠቐምቲ ሓሳባት ቦኺሩዎ ክሳቐ ምጽንሑ፡ ካብ ኩሉ ዝተሰወረ ኣይኮነን። በዚ መንጽር ክረአ እንከሎ፡ እዚ ጅማሮ’ዚ ብኣወንታ ዝረአ እዩ፡፡ እንተኾነ ግን፡ ሙሁራትና ወትሩ ክሰግሩዎ ዘይብሎም፡ ተሳትፎ ብዙሕነታዊ ክውንነት ኣካላት ህዝብና ምህላዉ ክነመልክት ንደሊ። ኮንፈረንስ ሎንዶን በዚ ዓይኒ’ዚ ክምዘን እንከሎ፡ ብሄራውን ሃይማኖታውን ተዋጽኦ ሙሁራትና ዘማልአ ከምዘይነበረ ኤሃግ ይግንዘብ፡፡ ስለዝኾነ’ውን፡ ንመጻኢ ዝሰላሰሉ ናይ ሙሁራት መድረኻት፡ ብሄራውን ሃይማኖታውን ተዋጽኦ ዝሓለወ ክኸውን ከምዘሎዎ የዘኻኽር። ብተወሳኺ፡ ሙሁራትና፡ ብደረጅኦም ኣብ መጽናዕትን ምርምርን ዝተመስረቱ ዓበይቲ ናይ ስትራተጂን ናይ ፖሊሲን ሕቶታት ዝምልሱ ዘተታት ከካይዱ ግቡእ ኮይኑ፡ ኣብ ህሉው ኩነታት ሃገርና፡ ነዚ ይኣክል ኢሉ ናብ ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣትዩ ዘሎ ህዝብና፡ ምስ ኩሎም ፖሎቲካዊ ሓይልታቱን ሲቪክ ማሕበራቱን ተወሃሂዱ ዝቃለሰሉ፡ መፍትሒ ሓሳባት ኣብ ምንጻር ይኹን፡ ማኣዝን ናይ ምእማት ዝለዓለ ሓላፍነት ስለዘለዎም፡ ተሳትፎ ወከልቲ ፖሎቲካዊ ውድባትን፡ ርእይቶኦም ምስማዕን ኣድላዪ ምዃኑ ክግንዘቡ ይግባእ። ምኽንያቱ፡ ሃገርና ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ኢሳይያስ ክትክተሎም ዘሎዋ ቅኑዓት ስትራተጂታትን ፖሊሲታትን ኣብ ባይታ ዝትግበሩ፡ እዚ ናይ ይኣክል ሃገራዊ ምንቅስቓስ፡ ንስርዓት ኢሳያስን ደገፍቱን ኣልዩ፡ ብዘተኣማምን ዓወት ክዛዘም እንተኽኢሉ ጥራሕ ብምዃኑ እዩ። ስለዚ ድማ፡ ውድቀት ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስን ደገፍቱን ንምርግጋጽ፡ ሙሁራት ኤርትራውያን ብተወፋይነት ክቃለሱ፡ መፍትሒ ሓሳባት ብቐጻሊ ክእምቱ ከምዝግባእ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤ.ሃ.ግ.) የዘኻኽር።
ኣብ መደምደምታ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤ.ሃ.ግ.)፡ ተወሊዑ ዘሎ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ብዘተኣማምን ክዕወት፡ ኣብ ጎድኒ ደላዪ ለውጢ ህዝብና ተሰሊፉ፡ ምስ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ተወሃሂዱ፡ ምስ ሙሁራት ናይ ቀረባ ልዝብን ምምኽኻርን እናካየደ ክቃለስ ዘለዎ ድሉውነት የረጋግጽ።
ብዙሕነታዊ ሓድነትና ውሕስነት ዓወትና!!
ፈጻሚት ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) .
ግንቦት 2019 ዓ.ም.


text:
Radio Erena: 29 May 2020
ሑቲ፣ ንጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት የመን ልዩተናንት ጀነራል ሳጊር ቢን ዓዚን ንምቕታል ኣብ ዘካየዶ ስርሒት፣ ብውሕዱ ሸሞንተ ሰባት ተቐቲሎም።
በቲ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ፣ ዞባ ማሪብ፣ ኣብ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከር ዝተኻየደ ደብዳብ፣ እቲ ጀነራል ካብ ሞት ንስክላ ክድሕን እንከሎ፣ ናይ ወትሃደራዊ መኮነን ማዕረግ ዘለዎም ወዱን ወዲ ሓውን ግና ከምዝተቐትሉ መንግስታዊ ምንጭታት ዜና ኣረጋጊጾም።
እቶም ዝተቀትሉ ካልኦት ሽዱሽተ ዝተፈላለየ ማዕረግ ዘለዎም ኣዘዝቲ ሰራዊት ምዃኖም እኳ እንተተመልከተ፣ መንነቶም ብዝርዝር ኣይተነጸረን።
መንግስቲ የመን፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብደብዳብ ሚሳይል ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ሕነ ክፈዲ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ካብ ሞት ንስክላ ዝተረፈ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት የመን፣ ጀነራል ቢን ዓዚዝ፣ ድሕሪ’ቲ መጥቃዕቲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ንምቕታሉ ዝተኻየደ ፈተነ መሊሱ ከምዘሓይሎ ብምጥቃስ፣ ንሑቲ ካብ መሬት የመን ንምጽራግ ዝካየድ ወትሃደራዊ ስርሒታት ከምዘሐይሎ ገሊጹ።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ከተማ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት የመን ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ፣ ናብቲ ጀነራል ናይ ጽንዓት ይሃብካ መልእኽቲ ከምዝሰደደ ማዕከን ዜና ኣራብ ኒውስ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ብሑቲ ከምዝተፈነወት ዝተሓበረት ሰብ ኣልቦ በራሪት ወይ ድሮን፣ ኣብ ዶብ የመን ኣብ እትርከብ ናይ ስዑዲ ዓረብ ከተማ ናጅራን፣ ብሓይልታት ልፍንቲ ተሃሪማ ከምዝወደቐት ኣፈኛ ሓይልታት ልፍንቲ፣ ስዑዳዊ ኮለነል ቱርኪ ኣል ማሊኪ ገሊጹ።
===========


text:
Radio Erena: 13 February 2017
መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ስርሒት ፈንቕል ኣብ ዝጽንበለሉ ዘሎ ቅንያት፣ ሓይልታት ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ባጽዕን ከባቢኣን ጽዑቕ ግፋ ኣካይዶም።
ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ብዝልኣኽዎ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ኣብታ ከተማን ከባቢኣን ክካየድ ዝቐነዩ ጽዑቕ ግፋ፣ ኣዴታትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ’ውን ለኪሙ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ወለዲ ናይቶም ዝተገፉ ትሕቲ ዕድሚ፣ ናይ ትምህርቲ ወረቓቕቲ ሒዞም ፈቐዶም ኣብያተ ማእሰርቲ ኮለል ክብሉ ከምዝጸንሑ ዝጠቕሱ እቶም ምንጭታት፣ ገሊኦም ድሕሪ ናይ ሳልስቲ ማእሰርቲ ክፍትሑ እንከለዉ፣ ገሊኦም ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣይተፈትሑን።
እቲ ዝተኻየደ ግፋ፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንዘይፈጸሙን ናይ ግዜ ገደብ ካብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግልት ሃዲሞም ናብርኦም ንዘግብሩ ዘለዉን ንምህዳን’ዩ ዝብል ምኽንያታት እኳ እንተተዋህቦ፣ ኣብ እዋን ሃገራዊ በዓላት ከምዚ ዓይነት ጽዑቕ ግፋ ምክያድ ግና ካብ ህዝቢ ብፍላይ ካብ መንእሰያት ዝኾነ ናይ ተቓውሞ መንፈስ ከይለዓዓል፣ ኣቐዲምና ንምድሃሉን ንምህዳዱን ዝግበር ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ይገልጹ።
ስእሊ፣ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
====================


text:
ቶማስ ግሪንፊልድ ንልዕሊ 35 ዓመታት ዲፕሎማቲክ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኮይነን ዘገልገላ እየን ። ኣብ ስዊዘርላንድ ፣ፓኪስታን ፣ኬንያ ፣ ጋምቢያ ፣ ናይጀሪያን ጃማይካን ብኣምባሳደርነት ካብ ዘገልገላሎም ሃገራት 'የን ። ብተወሳኺ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ላይቤሪያን ሓጋዚት ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ኮይነን'ውን ሰሪሐን እየን ።
ቅድሚ መዓልቲ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ሕዳር 3 ንፖሊሲታት ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ብዝምልከት ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየድኦ ቃል መጠይቕ: ደረት ዘመን ስልጣን ምህላዉ ዓቅ፟ሚ ዴሞክራሲያዊ ከይዲ ንኽዓቢ ይሕግዝ ኢለን እየን።
"ገሊኤን ሃገራት ኣብ ሕገመንግስተን ደረት (ገደብ) ስልጣን ዝበሃል የብለንን ። ብምዃኑ ሓደ ግዜ ፕረዚደንት ኮይኑ እንተ ተሸይሙ ንዓመታት ብዘይ ሓታታይ ይቅ፟ፅል ። ከምዝመስለኒ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ብፍላይ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ምርጫ ምክያድ ከም ባህሊ ፖለቲካ ኮይኑ ክልመድ ሰሪሕና ኢና ተዓዊትና 'ውን 'ኢና ። እቲ ዝቅ፟ፅል መደብ ድማ ምርጫናፃ፣ ፍትሓዊን ግልፅን ክኸውን ክንሰርሕ ይግባእ ። ንሱ እንተዐዊትና እቶም ኣብ ስልጣን ዝፀንሑ"ውን ምርጫ ከም መናውሒ ስልጣኖም ገይሮም ኣይክጥቀሙሉን ማለት'ሲ ነቲ እንሪኦ ዘለና ኣብ ሃገራት ዘጋጥም ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ እዋን ስልጣን ኣይክህሉን ማለት 'ዩ ።"
ኣፍሪቃ በብእዋኑ ብእተርእዮ ዘላ ቀፃልነት ዘለዎ ዕብየት ካብ እዋን ናብ እዋን ሓያላት ዓለምና ናብ ኣፍሪቃ ከዘምብሉ ይረኣዩ ይብላ ቶማስ ግረንፊልድ:" ኩልና እንሪኦ ዘለና እዩ ቀስ ብቀስ ለውጢ ይመፅእ ኣሎ ። ምስቲ ኣብታ ኣህጉር ዘሎ ዕቑር ሃብቲ ብፍላይ ዓብዪ ሃብቲ ሓይሊ ሰብ ኣሎ ። ኣፍሪቃ ኣብ ዓለም ብዕድመ ንኡስ ዝኾነ ሓይሊ ሰብ ዝርከባ ኣህጉር እያ። ንሪኦም ኣለና ድማ እቶም መናእሰይ ኣብ ከባቢኦም እንታይ ይጋጥም ኣሎን ከመይ ይቆፃፀርዎ ኣለዉን ። ብርግፅ ውፅኢቱ ስጋብ ሐጂ ክንሪኦ ኣይከኣልናን ክገሃድ ከሎ ግና ኣዚዩ ቅልጡፍ ከምዝኸውን እዩ ዝግመት ። ንሱ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ዓብዪ ተጽዕኖ ዝሕልዎ ይመስለኒ ። ኣፍሪቃ እናዓበየት ትመፅእ ዘላ ኣህጉር እያ ኣብ ዓለምና ።ኩሉ ጊዜ ዝዛረቦ እዩ ከም ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዕድላት ኣብ ካልእ ኩሉ ዓለም የለን ኩሉ ዝፈልጦ እዩ ። እቲ ቀንዲ ድማ ኣፍሪቃውያን ባዕሎም እዮም ተረባሕቲ እቲ ለውጢ ዝኾኑ ዘለዉ ።"
ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ምስ ፕሬዝዳንታት ሪፐብሊካንን ዴሞክራሲያውያንን ሰሪሐን እየን ።አብ ጉዳይ ኣፍሪቃ መፂእካ ኩሎም ማዕረ ዝኾነ ተገዳስነት እዩ ዘለዎም ይብላ;-
" ኣነ ብዓልቲ ሞያ እየ ።ብሙዃኑ ድማ ምስ ዝመፀ ምምሕዳር ይሰርሕ ። ካብ ክልቲኦም ምምሕዳራት ዝምፁ ፖሊሲታት ሒዘ ብተኣማንነት ዘተግብር እየ ። ክልቲኦም ፓርቲታት ዋላ ዝተፈላለየ ስልታዊ ኣካይዳ ይሃልዎም ናብ ኣፍሪቃ መፂእካ ግን ከም መሻርኽቲን ርእሰ ጉዳያት ክባፀሐሉ ብዝግባእ መንገዲን ክባፅሑ ዝሰርሑ እዮም። "
ንዓወት ተመራፃይ ፕሬዝዳንት ባይደን ስዒቡ ቶማስ ግሬንፊልድ ኣባል ካቢኔኦም ኮይነን ክሰርሓ እየን። ንሰን ኣብ ትዊተረን ከምዝበለኦ "ኣደይ ሕያውነት ዝዓብለላን ዓለም ንምፍጣር ክሰርሕ እያ ምሂራትኒ ኣብ ኩሎም እዋናት ኣገልግሎተይ ንጉዳያት ወፃኢ እታ ትምህርቲ ፀይረያ ነቢረ እየ ሕጂ ድማ እንተድኣ ተረጋጊፁ ኾይኑ ብተመሳሳሊ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኮይነ ክትግብሮ እየ "ክብላ ፅሒፈን ነይረን እየን ።


text:
ታሕሳስ 11/2011 ዶክተር ጊደዎን ኣባይ ኣብ ቶሮንቶ፣ ወ/ሮ ሶፍያ ተስፋማርያም ኣብ ሳንሆዜ ናይ ህዝቢ ኣኼባ ከካይዱ እንከለዉ ግሪኻዊ ላምብሮ ዝመርሖ ድማ ኣብ ዊኒንፔግ ብውሑዳት ሰባት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዱ።
ዶክተር ጊደዎን ኣባይ፣ ማዕቀብ ኣንጻር ኤርትራ ኣብ 1998 ተጠኒሱ ከምኡ ኢሉ ተጻብኦታት ብዝተፈላለየ መልክዓቱ ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ
ኣብ ሃገርና ዘሎ ወጅሂ ሃላይ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ዓማጺ ባህሪያቱ፡ ናህሩ ከይነከየ ይቕጽሎ ብምህላዉ፡
ቁስሊ ኤርትራ ሃገርናን ለዋህ ህዝብናን እንዳ ዓሞቀን፡ ካብ ዝባኣሰ ናብ ዝባኣሰ ተሰጋጊሩሉ ኣብ ዘሎ ወቕቲ እዩ፡
ሃገራዊ ዋዕላ ተኻዪዱ። ብሓቂ ካኣ ሃገራዊ ዋዕላ ብምክያዱ፡ ሓይለ ተቃውሞ፡ ካብ ወድባትን ሰልፍታትን ተሰጋጊሩ
ናብ ህዝቢ፡
ኢሳያስ ናብ ኢካተርያል ጊኒያ እትበሃል ሃገር ዙረት ምግባሩ፡ኣብ ዝሃለፉ መኦኣልታት ተሰሚዑን ተጻሒፉን ኔሩ።
ዝኾነ ይኹን ሃገሩ ዘናሹ ዜጋ የሎን።ምኽንያቱ ሃገሩ ትውልዱ፡ዓጸመ ስጋን፡ታሪኽን ዝሓዘት ስ ለዝኾነት።ኤርትራዊ ዜጋ ከኣ ካብዚ ሓቅዚ ተበጊስና፡ሃገሩ ይፈቱ እንተበልና፡ኡንኮ ተሓጉሹ ዝኸደላ፡ ብዘይስኽፍታ ዝነብረላ ንኹሉ ማዕረ ትብጸሖ ስለዝኾነት’ዩ።
መስከረም ብባህላዊ ባህርያዊ ተፈጥሮኣዊ ታሪካዊ ኣጋጣሚታት ብዙሕ ኣዝዩ ብዙሕ መስመያ ድሙቅን ዉቁብን ናይ ተስፋን ራህዋን መዝሙር (ደርፊ) ዝዝመረልኪን ዝድረፈልኪን ምካንኪ ኩሉ ወዲሃገር ዝሰማማዓሉዩ ኔሩ ።
ኣቐዲመ ብስም እቲ ኵሉ ዝከኣሎ ኣምላኽ እንቋዕ ብደሓነ ሰላም ኣብዚ ናይ ሎሚ ኮንፈረንስ መጻእኩም እናበልኩ ምዉቕ ሰላምታይ ኣቕርበልኩም፡፡
እቲ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ናበናይ ዝተሓላለኸ ከቢድ ዓዘቕቲ ሸሚምዎ ምህላው፡ ኣብዚ ህሞት’ዚ ካብ ማንም ጥዑይ ስነ–ኣእምሮ ዘለዎ ዜጋ ዝተሰወረ ክውንነት ኣይኮነን።
ቅልዕቲ ደብዳበ ናብ ኳደረ ህግደፍ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ፡ ካብ ሃብተማርያም ኣብርሃ፡ ለንደን
ኣብ ሱዑዲ ዓረብያ ሰፊሕ ኣኼባታት ክትገብር ብመንግስቲ ፍቑድ ዘይምዃኑ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ’ዩ። ኣብቲ ብተመሳሳሊ ብነጻ ክትዛረበሉ ዘይፍቐዶ ኤርትራዊ መሰላትን ሓርነትን ዘይኽበረሉ ቀጽሪ ህግደፍ ልዕሊ 600 ኣባል ማሕበር ዝተኣኸበሉ መድረኽ፡ ብርክት ዝበሉ ካብ ሓለፍቲ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈትን ውፉያት መጋበርያ ህግደፍ ኣባላት ማሕበረ-ኮምን ብሓደ ጸግዒ ኮፍ ኢሎም ነበሩ።
ኣብ ዝሓለፈ፡ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ኣቢሉ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ፡ ነቲ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣብ ውሽጢ ኣስላም ኤርትራውያን ዘሎ ድኽመታት ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ውሽጢ ጀበርቲ ዘሎ ሉሕሉሕ ሓድነት፡ ምእንቲ ህዝቢ ክማሃረሉ፡ ኣብቲ ጉዳይ ጥራይ ምድሃብ ይሓይሽ ብምባል፡ ኣስማት ውልቀሰባት ብዘይ ምጥቃስ ጹሑፋተይ ኣቕሪበ ነበርኩ።
ኣቶ ሳልሕ ዓብደላ ብመቦቆሉ ኤርትራዊ ዜጋ ክኸውን ከሎ፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ኣብ ሃገር ካናዳ ከተማ ቶሮንቶ ዝነብር ናይ ካናዳ ዜግነት ዝውንን ከም ዝኾነ ንኹሉ ብርህ እዩ።
ብመምህር ዓብዱሰላም ስዒድ (ቶሮንቶ) ካናዳ
ክቡር ህዝቢ ኤረትራ ለብዘበን ካብ 24 ግንቦት ክሳብ 20 ሰነ ዝነበረ እዋን ክትዕዘብ ከለኻ ብዙሕ ዝድንጽዉኻ ነገራት ትርኢ፡እቲ ዝድለ ዳንኬራ ምስ’ቲ ኣብባይታ ዘሎ ሓቅን በበይኖም ስለ ዝኾኑ።
ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዘለኹም ኤርትራውያን ሰላምታይ ይብጻሕኩም….ጸላኢና ገበነኛ ይኹን፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ህዝቢ ኤርትራ ተገንዚቡዎ ከምዘሎ ስርዓት ኢሳይያስ ብዘየወላውል ተጸንቂቑ ኣብቂዑ’ዩ፡፡
ኣታሃዳድና ቆቃሕ ዘይክእል ሲ ኣይሃዳናይን … ዝብል ምስላ ንከም ባዓል ኣይተ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኮምሽን ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ንዝጽሕፎ ዘሎ ብዛዕባ ኤርትራውያን ተቀማጦ ሸፊልድ ብስለት ዘይብሉ ፖለቲከኛ ኣብ ዘየድልዮ ቆሎ ጥጥቆ ዝኮነ ጽሑፋት ብመገዲ ማዕከናት ጀበርቲ.ኮም ፣ ኣሰና.ኮም፣ ተጎሩባን ኣስማሪኖ.ኮም ሓቂ ንከምስል የቃልሕ ኣሎ።
ክነዕርፍ’ ኢና’ኮ ዝኹሉ ጎይና፤
ክንከብር’ ኢና’ኮ መስዋእቲ ከፊልና፤
ብሕጊ እንዳባ ዝነባበር ጭዋ ህዝብና፤
ምተወሶኾ’ንበር ንሕናዶ ስርዓት ምሳኣና?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 3ይ ክፋል
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታይ የቐድም። ብዙሓት ሰብ ሕልና ደለይቲ ፍትሒ፡ መሰል ውልቓዊ ናጽነተይ ብምግሃሱ፡ ንመሰለይ ምክልኻል ዓገብ ምባል ቕሬታይ ምግላጽጽ፡ ከም ቕኑዕ ሕጋዊ ሕቶ`ዩ ኣሚንኩም ኣብ ጎንካ ኣለና ኢልኩም ብኢመይል ሕልናዊ ደገፍ ሞራላዊ ምትብባዕ ዝገበርኩሙለይ፡ የቐንየለይ ክብረት ይሃበለይ ክብለኩም ኩርዓት ሓበን ይስማዓኒ።
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል
ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም።
ስሙ ጸቒጥዎ ሞይቱ ዝበሃል ናይ ቀደም ታሪኽ ኣሎ። ክዛረበሎም ዝደለኹ ኣካላት ኩሎም ህልዋት ስለዝኾኑ ግን እቲ ስም ኣይመረጽኩዎን። ኣብ ክንድኡ ሽም ኣይተኽብዱ ሰሚዑ ዝፈርድ ኣሎ ጥራሕ ኢለ ክሓልፎ መሪጸ።
ሰላም ! ዝኸበርኩም ኣሕዋት ኤርትራውያን ደቂ ዓደይ ሰላም ! ኣብዚ ከባቢና ኣንጠልጢሉ ዘሎ ግመ፣ ነጎዳ፣ በርቂ፣ ኣካይድኡ ካበይ ናበይዩ ዘየፍልጠ ናይ ምዝላል ጠባይ የርኢ’ሎ ካብ ገዛና ኣብ ሓሙሻይ ጎረቤት ቱኒስ ጀሚሩ ኣብ ሳልሳይ ጎረቤት መስር በጺሑ’ሎ፣
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት እቲ ንኹሉ ኣንጻር ምልክን ዕብለላን ስቅያትን ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሰንበደ ተርእዮ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣብ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ዝተሳተፋ ሽድሽተ ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣሕዋትና፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓርነት ዶት ኦርግ
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ሓደ ፈታውየይ ስልኪ ደዊሉ ኣብታ ንህግደፍን ኮራኹሮምን ጥራሕ እተተኣናግድ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ብዛዕባይ ብሓደ   ጸጋዝኣብ ገብረጊዮርጊስ ዝተባህለ ግለ-ሰብ ብቋንቋ እንግሊዘኛ ኣብ ዘስፈሮ ጽሑፉ ከምዝጠቐሰኒ ምስ ሓበረኒ ነቲ ጽሑፉ ብጽሞና ኣምቢበዮ ናይ ብሓቂ ክኣ ገሪሙኒ፣፣
ብዕለት 30/12/ 2010 ዝወጸ ጹሑፍ ናይ ሲዒድ ወዲ ሓላል፡ መልሲ ዝሃብካሉ ስነ ጹሑፍካ ፡ ኣብ ትሕቲ “ካብ ተሓቢእካ ምሕንጣጥ ኣብ ሓቒ ምጭብባጥ” ዝብል ኣርእስቲ ፡ ድሕረ ባይታ ስነ ጹሑፍካ ንምርዳእ፡ ብሓቂ እየ ተገዲሰ ኣንቢበዮ።
ብሪጋዴር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ
ብዕለት 26-12-2010፡   ብዝብል ኣርእስቲ፡ ብዕለት 26-12 2010 ቐዳማይ ክፋል ኣቕሪበ ነይረ።
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ኣቐዲመ ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸበረ ሰላምታይን ናይ ሓድሽ ዓመት ሰናይ ትምኒተይን ክገልጽ ይፈቱ።
…..ጌና ዒሺል … ሒንጢት እየ ኔረ እዋኑ እዋን ልክዕ ከምዚ እዋን እዩ ኔሩ፡ መንእሰያት ክስደዱ ብቢዚሒ ካብ ከባቢ ገዛውትና ኪሃሱ እንከለዉ ከም ወግወግታ ዳኣሉ እንበር ቅሩብሲ ቲዝ ይብለኒ አዩ…. ሲለ ምንታይን ናበይን ከምዘበሉ ግን ወላ ይስቆረኒ ኣይነበረን፡፡
ኣለና እወ ኣለና፡
ኤርትራና ባሕሪ ዝቕናታ ፡ዓዲ ወሓይዝ፡ ሩባታት፡ ዓዲ ፍሬታትን ጥሬታትን፡ ዓዲ መዓድናትን ነዳዲ ዘይትን ፡ ኮታስ ዓዲ ጸጋታት ምኻና ቅድሚ ፈታዊ ጸላኢ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ።
ዝኸበርኩም ክቡር ወላዲናን ኣቦናን ኣቶ ቀለታ ኪዳነ። ብመጀመርያ ከም ወላዲ መጠን ዕድመን ጥዕናን ረኺብኩም ሰላምን ቅሳነትን ዝመልኦ ናብራ ከተሕልፉ ዘለኒ ልባዊ ሓልዮት ክገልጸልኩም እንከለኹ:
ሚልኪያስ ምሕረተኣብ፡ ኣብ ኣሰና ዶት ኮም ብዕለት 21- 12- 2010   ዝብል ኣርእስቲ ሰለስተ ነጥብታት ገሊጽካ።
እዚ ቃል`ዚ ተስፋይ መሓሪ “ፊሒራ“ በቲ ጥዑምን ላዛ ዘለዎ ድምጹ ጌሩ ቅድሚ ዓመታት ዝደረፎ ደርፊ ኢዩ፡፡ እዚ ቀሊል ዝመስል ቃላት እዚ ረዚን መልእኽቲ ዘለዎ ኢዩ፡፡ ዝርዝሩሞ ይጽናሕ “ ኣንቲ ባንዴራይ ንገሪባ መዩ ዋናኺ ይብልሞ ኣብቲ ኣዝማች ናይቲ ደርፊ ፈሪሔልኪ….ፈሪሐልኪ ንዓይነት ከይኮነኪ ይደጋግም፡፡
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ሓደ ንዝኾነ ታሪኽ ጸሓፋይ፤ተንታናይ፤ሰናዲ ተመራማርን ንባዕሉ ኣንባቢውን እንተኾነ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ጉዳይ እንተሃልዩ፤ንሓቂ ካብ ሓሶት ንጭቡጥ ሓበሬታ ካብ ቤላቤለው፤ ንይኸውን ዶ ኾን ካብ ርጉጽ ክውንነት ፈሊኻን ጋሊህካን ምምርማርን ምቕራብን ኮይኑ፡ በዚ ገዚፍ ክባሃል ብዝኽእል ማህለኻ፡ብዙሓት ናይ ታሪኽ ጸሓፍትን ተመራመርትን ክጽገሙን ሓደ ሓደ እዋንውን ግዳያት ኽኾኑ ይርኣዩ እዮም።
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
መጋባእያ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኩነታት ገበንን ምጽናት ዓሌት ደቅ ሰባትን፤ግቡእ ስርሑ ዝጅምረሉ ንግሆ ከባቢ ሰዓት 9 እኩዋ እንተኾነ፡ ዕዱማትን ዘይዕዱማትን፤ስድራቤታት ግዳያትን ህልቂትን ፋሽስታዊ መንግስቲ፤
ፖለቲካዊ ቁጠባውን ማሕበራዊን ኩነታት ኤርትራ 19 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ፣ ብዘደለናዮ መዓቀኒ ንርኣዮ ፣ ካብ ሕማቕ ናብ ዝኽፍኤ የንቆልቁል ከምዘሎ ንዕዘብ። ኣብ ዝባን ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ዝገዝእ ዘሎ፣ ዘይሕጋዊ ዕላምኡ ዘይተፈልጠ ጉጅለ ኢሳያስ፣ ንኤርትራን ህዝባን ናብ መንገዲ ጥፍኣት ይመርሕ ኣሎ።
ትኣምኖ ልኢኽላስ እንታይ ተረፈኒ ኣይትበል ።
ክልተ ሽሕን ዓሰርተን እታ ዝለዓለ ነጥበ መቐይሮ ዝተራእየላ፡ ህዝብና ንፈታዊ ካብ ጸላኢ ፈልዩ ዝመመየላ፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሽግራቱ ብደቂቕ ዘላለየላ ዓመት ኢያ ክትበሃል ይከኣል።
ኣብ ገጻት ሓርነት ዶት ኦርግ ኣብ ትሕቲ “አብ ትሕቲ መጋረጃ ተሐቢእካ’ስ ጉዳም’ባ …“አለና” ምባል !!!” ብ ሰዓረ (ወዲ ሸቃ) ብዝብል ናይ ብርዒ ስም፡ ናብ “ኣለና” ዘነጻጸረ ጽሑፍ ኣንቢበ። ሕጂ ክጽሕፍ ዘንቀለኒ ምኽንያት ግን ነቲ ዝወጸ ጽሑፍ ንምርጋም ኣይኮነን።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ ቴለቪዥን ስርዓት ህግደፍ ታሪኽ ናይ ቡዛሓት ሃገራት ኣፍሪካ ከተዘንቱ ቀንያ። ቀንያ ጥራይ ዘይኮነ ግን መልክዕ ናይቲ ታሪኽን ተፈጺሙ’ዩ ዝተባህለ ገበናት ካኣ ቀዳማዩን ደሕረዋዩን ሓዋዊሳ ኮታ የታልል ይኸውንዩ ተባሂሉ ብዶኩመንታሪ ፊልምታት ዝተሰነየ መደብ ኣቕሪባ።
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ብመንገዲ እቲ ጽዩቕ መርበብ መስከረም ዝዝርጋሕ ኩሉ ብዓሊ ዓብዱ ዝምስገንን ድፊኢት ካብ ሓጎስ ክሻን የማነ ማንክን ዝረኸበን ሽልማት ዝተዳለወሉን እዩ ዝመስል።
ንሓው መኮነን ዓንደሚካኤልን ኩላትኩም ኣንበብቲን፡
ብቐዳምነት: ንጹሑፋት መኮነን ብስሙ ወጺኡ ክንሱ: ብናይ ብርዒ ስም ከም ዝወጸ ገይረ ስለ እተረዳእኩዎ ጌጋይ ይቕበል:: ብርግጽ ሕጂ እቲ ምንጪ-ጽሑፍ ህግደፍ ከምዘይኮነ ፈሊጠ ኣለኹ:: እዚ ግን ንዝተረፈ ርእይቶይ ብዛዕባ ትሕዝቶ ናይቲ ጽሑፍ ኣይቅይሮን::


text:
ኣሜሪካ ምስ መሻርኽቲን መሓዙት ሃገራትን ብምትሕብባር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ንዝፈፀመቶ ምኽንያት አልቦን ዘይፍትሓውን ወራር ስዒቡ ኣንፃር ፕሬዝዳንት ፑቲንን ደገፍቶምን ዝዓለመ ተወሳኺ ስጉምቲ ወሲዳ።
ሚኒስተር ገንዘብ ኣሜሪካ ምስ ጉጅለ 7 ሃገራት ብምትሕብባር ኣብ 27 ሰነ ንኢንዱስትሪያላዊ መሰረት ምክልኻል ሩስያ ሮስቴክ ከም ኣገላልፃ ትካል ገንዘብ ኣሜሪካ “ እምነ ኩርናዕ ሓይሊ ምክልኻል ሩስያ ዝኾነ ኢንዱስትሪ ቴክኖሎጂን ክፍሊ ምህርትታትን” ሓዊሱ ከምኡእውን ኣብ ልዕሊ 29 ሩስያውያን ውልቀሰባት ክልከላ ምንባሩ ኣፍሊጡ ።
ሚኒስትር ገንዘባዊ ትካል ጀነት የለን ከምዝበለኦ እእኢንዱስትሪ ምክልኻል ሩስያ ዕላማ ዝተገብረሉ ዓቅ፟ሚ ፑቲን ዝሃስን ተወሳኺ ኣንፃር ዩክሬን ዘካይዶ ውግእ ብዝነበሮ ሕማቅ፟ ስነ፡ምግባር፣ ዝተሰብረ ሰንሰለታዊ ቀረብን ሎጂስቲካዊ ዕንወታትን ንኸየንሳእርር ዕንቅፋት ንምፍጣር እዩ።እእ
ትካል ገንዘብ አሜሪካ ወሲኹ ምስ ካናዳ፣ እንግሊዝን ጃፓንን ብሙዃን ወርቂ ሩስያ ናብ ሃገረን ንኸይኣቱ ምኽልካለን አፍሊጡ። ፌዴሬሽን ሩስያ እቲ ዝዓበየ ዘይፀዓታዊ ሰደድ እቲገብሮ ሃብታ እዩ።
እዞም ስጉምትታት ሚኒስትር ገንዘብ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ አሜሪካ ብምትሕብባር ዝተወስዱ ኮይኖም ኣብ 45 ትካላትን 29 ውልቀ ሰባትን ኣብ ትሕቲ ኣዋጅ መቅ፟ፅዒ 14024 ዝተነብረ ክልከላ እዩ።
እዞም ማዕቀብ ዝተገብረሎም ኣብ ዩክሬን ኣብ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ፣ ጅምላዊ ቅትለታት ፣ ማህረምቲ ዝይተዓጥቁ ሲቪላውያንን ዕንወታት ገዛውትን ምውፋሮም ብጭቡጥ መረዳእታ ዝተረጋገፀ ንእሙናት ወተሃደራዊ ክፍልታት ሩስያ ዝሓወሰ እዩ።
ብተወሳኺ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣብ ልዕሊ ፌደራላዊ ኣገልግሎት ፀጥታ ፌደሬሽን ሩስያ (FSB) ንጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት፣ መፃረይ ካምፕታት ብምጥያሽ ዜጋታት ዩክሬን ካብ መረበቶም ብሓይሊ ተወሲዶም ኣብ ሩስያ ዝተቆ፟ፃፀረቶም ከባቢታት ወይውን ኣብ ውሽጢ ሩስያ ክዓቁ፟ቡን ምግባሩን፣ነዊሕን ከቢድ መርመራታትን ዝዓለመ ተግባር ምፍፃሙ ተሓታታይ ይገብሮ።
ከምኡእውን ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብ ውሑዳት ዘይበሃሉ ኣካላት ሓይሊ ምክልኻል ፌዴሬሽን ሩስያ ዝኾኑ ትካላት ተሓተቲ ብምግባር ኣብ ልዕሊ 511 ሩስያውያን ላዕለዎት ወተሃደራዊ ኣመራርሓ ሉኣላዊነትን ግዝኣታዊ ዶብን ዩክሬን ብምድፋር ፣ ብምፍርራሕን ተሓተቲ ንዝኾኑን ከምኡእውን ምስኣቶም ርክብ አለዎም ዝበልዎም ን18 ሩስያውያን ክልከላ ቪዛ ኣምቢሩ ።
ኣብ ዝሓለፉ እዋንት አሜሪካን መሓዙታን ኣብ ልዕሊ ሩስያ ዝተነብረ ክልከላን ናይ ሰደድ ምቁፅፃርን ድሮ ዝዓበየ ፀቅ፟ጢ ክፈጥር ጀሚሩ እዩ። ብርክት ዝበላ ኩባንያታት ዓለም ካብታ ሃገር ወፂኦም እዮም ።ሩስያ ካብ ደገ እተእትዎም ኣቁ፟ሑ ብ 40% ወሪዱ እዩ፣ ፋብሪካታት ምህርትታቶም ንምቅ፟ፃል ኣብ መፃብቦ ይርከቡ፣ ዝቅ፟ባበ ቁ፟ጠባኣ ብ 20% ኵስኽ ከሎ ኣብ ልዕሊ ሓደ ክፍለዘመ ንፈለማ እዋን ሩስያ ሃገራዊ ዕዳኣ አይከፈለትን።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ብሊንከን ኣሜሪካ ምስ መሻርኽታን መሓዙታን ብሙዃን ድልየት ውግእ እትቅ፟ፅለሉ እንተኾይና ኣብ ልዕሊ ሩስያ ተወሳኺ ክልከላታት ምንባራ ክትቅፅል እያእእ ኢሎም ።


text:
LEVIT KINGDOM CENTER
ለዋውያን መንግስታዊ ማእከል
ቃል እግዚኣብሄር ከም ዝእዝዞ ብ ቅድስና ሂወት ምንባር ን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር መንቅብ ዘይብልካ ንምኳን ኣጥቢቅካ ምስራሕ።ሃዋርያዊ ትውልዲ ከም ምኳና መጠን ካብ ብሕታውነት ንናይ ሓባር ምትእስሳርን ሕብረትን ትግበራን ዓቢ ትኩረት ምሃብ። ነፍሲ ወከፍ ኣባል ብናይ ክርስቶስ ጸጋን ሓይልን ሓቀኛ ናይ ሂወት ለውጢ ማንነት ብምንባር ንመሎኮታዊ ሓሳብ ብምርዳእ ብስለት ዝመልኦ ሂወት ካብ ምልባስ ዝተላዕለ ናይ ጎይታ ሓሳብ ብትክክል ናብ ምትግባር ዘክእል ናይ ሂወት መለክዒ ምምጻእ።
ABOUT OUR CHURCH
ነፍሲ ወከፍ ኣባል ብናይ ክርስቶስ ጸጋን ሓይልን ሓቀኛ ናይ ሂወት ለውጢ ማንነት ብምንባር ንመሎኮታዊ ሓሳብ ብምርዳእ ብስለት ዝመልኦ ሂወት ካብ ምልባስ ዝተላዕለ ናይ ጎይታ ሓሳብ ብትክክል ናብ ምትግባር ዘክእል ናይ ሂወት መለክዒ ምምጻእ።
TEENAGE MINISTRIES
ያራሽ ትውልዲ፡ ተካእቲ ትውልድን ናይ እግዚኣብሄር ሰራሕ ተቀቢሎም ዘመሓላልፉን ከምእውን ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ተመሊሱ ንክመጽእ ዘቀላጥፉ ትውልዲ እዮም
SERVICES
እግዚኣብሄር ካብቶም ዘሃበና ተልእኮ ኣብ ኤሮፓ መንግስቱ ንምስፋሕ መደብ መሰረት ምስ ቢልድ ኪርከ ዘነበረና በሓባር ቃል ኣምላክ ምክፋልን ናይ ሻሂ ግዜን በጣዕሚ ጽቡቅ ግዜ ኔሩና
LEVITE KINGDOM
CENTER
I'm a title. Click here to add your own text and edit me.


text:
ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ይረኽብዎ ዘለው መሃያ እኹል ኣይኮነን ዝብል ካብቲ ቤት ምኽሪ ካብ ዝተልዓሉ ብርከት ዝበሉ ሕቶታት ሓደ ነይሩ።ኣባል ፓርላማ ዶ/ር ኣሸብር ኣባላት ፓርላማ ከም ካልኦት ሃገራት ብዙሕ ገንዘብ ይከፈል ዝብል እምነት ዋላ እንተዘይሃለወኒ ‘’ግን ንህዝቢ ካብ ምኽባርን ነቲ ቤት ምኽሪ ካብ ዝውሃቦ ኽብርን ብምብጋስ ሓደ ኣባል ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ባኒ እናሓሰበ ፅቡቕ ሕጊ ከውፅእ፤ኣፀቢቑ ክከራኸር ይኽእል እዩ ዝብል እምነት የብለይን።’’ኢሎም።
ምንስቴር ሶፊያን መሓመድ ግን እቲ ወሳኒ ባዕሉ እቲ ቤት ምኽሪ ምዃኑን ጊደ ምንስትሪ ገንዘብን ኢኮኖምን ምሃብ ምኽሪ እዩ ክብሉ መሊሶም።
ብሕታዊ ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ንስራሕቲ ባቡር ከምኣብነት ብምጥቓስ ን51 ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ዝተመደበ ዝርዝር በጀት ኣይርኣይን ዘሎ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድ በጀት ዝምደበሎም ናይ መንግስቲ ኣብያተ ፅሕፈት ተባሂሎም ኣዋጅ ዝወፀሎም ከምዘለውን ገለ ገለ ናይ ልምዓት ትካልት ድማ ከምይ ከምዝምሓደሩ፣በጀቶም መን ከምዝፅድቖ፣ሒሳቦም መን ከምዝምርምሮ፣ ዝሰርሕሉ ስርዓትን ኣዋጅን ኣሎ ክብሉ ኣብሪሆም።
እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝቕፅል ኣኼባ ነቲ በጀት ከፅድቖ ትፅቢት ይግበረሉ።


text:
Radio Erena: 13 January 2019
ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ጎንደር ናይ ኢትዮጵያ ብዝተራእየ ምፍጣጥ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስቲን ኣድመኛታትን፣ ነዳዲ ዘመላልሳ ቦጣት ተዓጽየን ከምዝቐነያ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እተን ካብ ዝሓለፈ ረቡዕ 9 ጥሪ ኣትሒዘን ኣብ ከተማ መተማ ደው ክብላ ዝተገብራ ነዳዲ ዝጸዓና ቦጣት፣ ካብ ሱዳን ነዳዲ ዘመላልሳ ኮይነን፣ ብሰንኪ’ቲ ዝተላዕለ ግጭት ሓደጋ ከይወርደን ተባሂሉ ከምዝኾነ ሰበስልጣን ፐትሮልየም’ታ ሃገር ገሊጾም።
ምዕጋት ናይ’ዘን ቦጣት ነዳዲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ሕጽረት ነዳዲ ከየስዕብ ተባሂሉ ዝፍራሕ ዘሎ፣ ብዙሕ ዘሻቕል ከምዘይብሉን ኣብዚ ቀዳመ ሰምበት ብሰራዊት ተዓጂበን ናብ ዝተመደበለን ቦታ ክንቀሳቐሳ ሙዃነንን እቶም ሰበስልጣን ይገልጹ።
ኣብ ሱዳን ዝተራእየ ሕጽረት ነዳዲን ዘስዓቦ ህዝባዊ ናዕብን፣ ከቢድ ሳዕቤን ከምዘለዎ ዝገልጹ ወገናት እኳ እንተለዉ፣ ሱዳን ንውሽጣዊ ሃልኪ ትጽገም ትኸውን እምበር ንሰደድ እትልእኮ ነዳዲ ከምዘይጎደለ፣ ኣካያዲ ስራሕ ፐትሮልየም ኢትዮጵያ ይገልጽ።
ኢትዮጵያ 40 ሚእታዊት ካብ እተህልኾ ነዳዲ ካብ ሱዳን ዝኣቱ ኮይኑ፣ እቲ 60 ሚእታዊት ከኣ ካብ ፐትሮቻይና ዝተዓደገ ብወደብ ጂቡቲ ዝኣቱ እዩ።


text:
ተስፋይ ፀጋይ ይበሃል።ኣብ ክልል ትግራይ ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ፅጌሬዳ ኣብ ዝበሃል ከባቢ እዩ ተወልዱ ዓብዩ። ወዲ 11 ዓመት ህፃን እናሃለወ ብዘጋጠሞ ሕማም ኣብ ኣእጋሩን ኣእዳውን ፀገም ጥዕና አጋጢምዎ። ብዘይ ሓገዝ ሰብ ክንቀሳቐስ ኮነ ዋላ እውን ክዳን ክኽደን ኣይኽእልን።
ኣብ ውሽጢ ገዛ ተዓፅዩ ምንቅስቓስ ኣብ ዘይክእለሉ ኩነታት ንእሸተይ ሓፍቱ ንሓዋ ሓደ ነገር ምግባር ጀሚራ። ተስፋይ ምስኣ ሓቢርዋ ናብ ቤት ትምህርቲ ክኸይድ ምግባር። ንዕኡ መመላለሲ ናይ ጉድኣት ኣካል ተሽከርካሪ ወንበር ስለዘይተረኸበ ሓዋ ሓዚላ በብመዓልቱ ናብ ቤት ትምህርቲ ምምልላስ ጀሚራ። በዚ ድማ ተስፋይ ቀዳማይ ብርኪ ትምህርቱ ክሳብ ዝዛዝም 8 ዓመታት ሓዚላ ኣምሂራቶ።
ኣብ ስነ ፅሑፍ ፍቕርን ተውህቦን ዘለዎ ተስፋይ ሻምናይ ክፍሊ እንትዛዝም ውድድር ግጥሚ ተሳቲፉ ብብርኪ ትግራይ ተዓዋቲ ብምዃን ተሽከርካሪ ወንበር ሽልማት ረኺቡ። ካብኡ ንደሓር ካብ ሑቐ ሓፍቱ ወሪዱ ብተሽከርካሪ ወንበር ምጓዓዝ ጀሚሩ።
ተስፋይ ትምህርቱ ዛዚሙ ፡ካብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብሞያ ጋዜጠኝነት ቀዳማይ ድግሪ ረኺቡ ኣብ ስነፅሑፍ ስራሓት እውን ይሳተፍ ኣሎ።
ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ጉዳኣት ኣካል ጠመተ ዝገበረ ደርፊ ንምውፃእ ስራሓቱ ዛዚሙ ዘሎ ተስፋይ 2 መፃሓፍቲ ፅሒፉ ድማ ንሕትመት ይፅበ ኣለኹ ይብል።
ተስፋይ ኣብ ከባቢኡ ጉድእ ኣካል ብምዃኑ ካብ ማሕበረሰብ ፀገማት ይበፅሖ ምንባሩ’ውን ይገልፅ።
ንተስፋይ 8 ዓመታት ሓዚላ ዘማሃረቶ ሓፍቱ ህይወት ፀጋይ ኣብዚ ሐዚ እዋን ሓዋ ኣብዚ ብርኪ በፅሑ ብምርኣያ ከምዘሑግሳ ብምግላፅ "ድኻመይ ከንቱ ኣይተረፈን ፍረ ኣፍርዩ እዩ ትብል"።
ተስፋይ ብመሓዛቱ ተፈታውን ካብ ግዜ ህፃንነቱ ጀሚሩ ንፉዕ ተማሃራይ ምንባሩ ዝገልፅ ድማ ሓጎስ አብርሃ ዝተብሃለ መተዓብይቱ እዩ።
ተስፋይ ኣብዚ ሐዚ እዋን ብሓገዝ ሰብ እዩ ኩሉ ምንቅስቓሱ ዝፍፅም ዘለዎ ጉድኣት አካል ዝተወሰነ ሕክምና ተዝርክብ ብፍላይ ኣእዳዉ ለውጢ ከምፅእ ከምዝኽእል ይዛረብ።


text:
Norsjö
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኖርሾ ኮሙን ሓንቲ ኣብ ሰሜን ውሽጢ ሽወደን ትርከብ ንእሽተይ ኮሙን እያ። እዛ ኮሙን ሽሕ'ኳ ንእሽተይ ትኹን፡ ኣብዚ ግን ጽቡቕ ኣገልግሎት ትረክብ ኢኻ። ዱኳናት፡ ባንክታት፡ ሓኪም ስኒ፡ ማእከል ክንክን ጥዕና፡ ኣብያተ ትምህርቲን ወዘተን ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ3,970
ስፍሓት መሬት1,924 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skellefteå 80 ኪሜ
- Umeå 161 ኪሜ
- Luleå 204 ኪሜ
ኖርሾ ኮሙን ሓንቲ ካብተን ውሑሳት ኮሙናት ናይዚ ሃገር ኴይና ውሑድ ዝፍጸም ገበን እዩ ዘለና። ስለዚ ቈልዑ ኣብዚ ንኽዓብዩ ሓደ ጽቡቕ ኣከባቢ ኣለና። ኣብ ኖርሾ ኮሙን ብዙሓት ሰባት ተገዳስነት ናይ ስፖርት ስለ ዘለዎም፡ ኵዕሶ እግሪ፡ ቃርሳ ወይ ኵዕሶ መርበብ ትፈቱ እንተ ዄንካ ኣብዚ ንክትጻወቶ ዓቢ ዕድል ኣለካ። ቅርበት ናብ ተፈጥሮ ብዙሓት ነበርቲ ኖርሾ ከም ዝሃድኑ፡ ዓሳ ዝገፉን ጐምጠጥ ዝኣርዩን ይገብር። ክትገይሽ እንተ ደሊኻ ኣብዚ መደበር ባቡርን ምስተን ዝዳወባ ከተማታት ዘራኽባ ኣውቶቡሳትን ኣለዋ። ናብታ ዝቐረበት መዕርፎ ነፈርቲ ናይ ሓደ ሰዓት ጕዕዞ ጥራይ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
እተን ክልተ ዝዓበያ ትካላት ክራይ ኣባይቲ፡ እታ ናይ ኮምዩን ኖርሸለገንሀተርን እታ ብሕታዊት ኖርሸቡን ኤ.ቢን እያ።
ኣብ ኖርሸ ኮምዩን ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ገዛ ኣለዉ። መንበሪ ኣባይቲ ንምድላይ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት እቶ ኣብኡ ድማ ናይ ኣካረይቲ ዝርዝር lista med hyresvärdar ዚብል ኣሎ።
ብዛዕባ መንበሪ ኣባይቲ ሕቶ ምስ ዚህልወካ ነቶም ናይ ስደተኛታት ኣተሓባበርቲ ርኸቦም። ናብቲ ናይቲ ኮምዩን መሳገሪ ተለፎን ደውል 0918-140 00።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ኣምሓርኛ፡ ዳሪ፡ ስፓኛ፡ ሩስያ፡ ጀርመን፡ ሆላንድ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ፐንተኮስት ሰበኻን ሚስዮን ቤትክርስትያንን ኣሎ። እተን ኣብያተክርስትያን ስሩዕ ንጥፈታት ኣለወን። ቀጻሊ ዚራኸቡ ናይ እስልምና ጉጅለውን ኣለዉ።
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ክትራኸበን ምስ እትደሊ ናይ ማሕበራት ደብተር ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኖርሸ ድኳናት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈ ኮምዩን፡ ናይ ዕረፍቲ ቦታን ባንክታትን ኣሎ።
ንገዛኻ ኣቕሑት ምስ እትደሊ ኣብቲ ክኑትን Knut'n ዚብሃል ናይ ሰከንድሃድን ድኳን ካብ ኣቕሑ ገዛን ሸሓኒታትን ክሳዕ ክዳውንትን ትረክብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ፡ ናይ ስድራቤት መውዓሊ ከምኡውን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ሽወደናውያን ወለድን መምህራንን ንኖርሸ ሓንቲ ካብተን ኣብዚ ሃገር ዝበለጻ ናይ ትምህርቲ ኮምዩናት ገይሮም ይቖጽሩዋ። ኣብቲ ኮምዩን ክለት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፡ ሓንቲ ኣብ ባስቱትረስክ ትምህርታዊ ዓመት F-5 ከምኡውን ኣብ ከተማ ኖርሸ ትምህርታዊ ዓመት F-9። ኣብኡ ፍሉይ ቤትትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይቲ ክትወስድ ተኽእሎ ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር ወይ ኣብ ኮለጅ ብርሑቕ ትምህርቲ ክትመሃር ዕድል ኣሎ።
ኣብ ኖርሸን ኣብ ባስቱትረስክ ናይ ኤስኤፍኢ ስልጠና ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ኖርሸ መወልዳንን ናይ ህጻናት ክሊኒክን ዝጠርነፈ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ ህንጻ ባዕሉ፡ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩን ከከም ኣድላይነቱ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የዳሉ። ትርጉም መብዛሕትኡ ግዜ ብተለፎን እዩ ዚካየድ፡ ኣብ ፍሉይ ኩነታት ግን ብኣካል ይካየድ እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ክትገይሽ ምስ እትደሊ ኣብኡ ባቡር ጣብያ ኣሎ፡ ምስቲ ከባቢ ድማ ግሩም ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ። ናብቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ መገዲ ሓደ ሰዓት እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ኖርሸ ኮምዩን (ትምህርቲ፡ ክንክን ምእላይን)፡ ትረትራፑር (ናይ ሉሕ ፋብሪካ)፡ ኢንቪዶ (ናይ ሉሕ ፋብሪካ)፡ ኤክስተና (ናይ ፕላስቲክ ፋብሪካ)፡ ኖርሸ በቶንግ (ቸመንቶ ኣርማቶ)።
ብዙሓት ተቐማጦ ኖርሸ ናብ ኸለፍተዮ፡ ሊክሰለን ማሎን ብምግያሽ ሰሪሖም ይምለሱ።