text:
ኩላትና ንሕበር፣ ስለ ድሕነት ሃገር!!!News
Posted by Admin Sep 02, 2018 11:07:57
እዚ ድሕሪ መሪርን ነዊሕን ብረታዊ ቓልሲ ህዝባን፣ ብኸቢድ መስዋእቲ ብሉጻት ደቃ ዝመጸት ኤርትራ ሃገርና፣ ካብ ዝኾነ ይኹን ጊዜ ንላዕሊ ሕጂ፣ ብዘይ ዉዓ ሕደር፣ ሓገዝ ደቃ የድልያ ኣሎ።
ብሉጻት ደቃ ነታ እንኮ ህይወቶም ከይበቐቑ ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ወናኒ ህይወቱን መጻኢኡን ኮይኑ ተኸቢሩ ዝነብረላ፣ ናተይ ዝብላ፣ ልዑላውነታ ዝተረጋገጸት ሃገር ንኽውንን፣ በጃ ተወፊዮም ሓሊፎም ከብቅዑ፣ ሕጂ ምኽንያቱ ብርግጽ ብዘይተፈልጠ፣ ካብኡ'ውን ውርዙይነት ኣዝዩ ብዝጎደሎ እጋባብ ካብ ኢድና ትሞልቀና ስለዘላ፣ ሃየ ግዜ እንከሎ ግዜ ከይተጸበና፣ ንሳነ ንምከር ብድሕሪኡ ከኣ ብሓደ ንለዓል፣ ንበገስ።
ስዉኣትናን ስንኩላን ሓርነትናን ጊዴኦም ገይሮም ኢዮም፣ ንክብርታት ቃልስና ማለት ንልዐላውነት ሃገር ንኪረጋገጽን ድሒሩ ድማ ልዕልና ሕጊ ንኽህሉን፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ንኽህልዉን፣ ንብቑዋም ትመሓደር ሃገርን፣ ተሓታትነትን፣ ግሉጽነትን ንኽነግስ ኢዮም ተበጅዮምን ሰንኪሎምን። ስለዚ ተሪፉ ዘሎ ናትና ግደ ኢዩ።
ይኹንደኣምበር ንሕና ግና ካብቲ ኣብ ዝባንና ዝርከብ ሰፍ ዘይብል ሕድሪ ስዉኣትናን ስንኩላትናን ዝኾነ ይኹን ኣየፋኾስናሉን ጥራይ ዘይኮነ ብኣንጻሩ መኣዝንና ብምስሓት ነንሕድና ክንተሓናኾል ነዚ ብህዝቢ ዘይተመርጸ ጉጅለ ህግደፍ ንህዝብና ከም ቃሕታኡ ከከላብቶን ክኣስርን ክቐትልን ኣማስያኡ ከኣ ንዓና ንተቓወምቲ ውድባት ንጌለና ካብቲ ቅድሚ 27 ንጌለናን ከእ ካብቲ ቅድሚ 37 ዓመት ዝነበርናዮ ኩነት ፍሕት ከምዘይንብል ጌይሩ ስለዘልመሰና ሕጂ ልዐላውነት ሃገርና ንኢትዮጵያ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ተቓውሞ ንኸረክባ ኣዚዩ ጥጡሕ ባይታ ስለ ዝፈጢርናሉ ሕጂ ኣብ ዋጋ ዕዲጋ ኣውሪድዋ ይርከብ ኣሎ ።
እሞኸ ሕጂ እንታይ ኢዩ እቲ ዝግበር?
እቲ ዝግበር እምበኣር፣ እቲ ቅድሚ ሕጂ`ውን ኪንገብሮ ዝግበኣና ዝነበረን ግን ከኣ ዘይገበርናዮን ኢዩ ካልእ ኣይኮነን። እንተኾነ ግና ኣዚና ደንጒይና ስለዘለና ውሕሉልነትን ምትዕጽጻፋትን ምስትውዓልን ብልሕን ክጠልበና ኢዩ እምበር ኪንገብሮን ኪነርክበሉን ንኽእል ኢና ንብል።
እቲ ለውጢ ካብ ውሽጢ ሃገር ኢዩ ኪጅምርን ኪመጽእን ዜግባእ፣ እንተኾነ ኣተሓሕዛ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ሃገር ህዝባዊ ናዕቢ ንኽውደብ ፈጺሙ ዘየፍቕድ ኣተሓሕዛ ስለዘሎ፣ ናትና ናይ ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ዲያስፖራ ኣብ ምሉእ ዓለም ተዘርጊሕና ንርከብ፣ ኣብ ሓደ ተጠርኒፍና ብሓብር ምስራሕን ኪጠልበና ኢዩ።
ህዝብና ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ደገ ዝርከብ፣ እንተ ደኣ ከም ዓረ ዝተረረ ሓድነት መስሪትና፣ ብሓደ መሪሕነት፣ ብሓደ ናይ ሓባር ጭርሖ፣ ብሓደ ዕላማ ብሓደ ኣጋብባብ ቃልሲ፣ ተበጊስናን ኣድማዕን ዕዉትን ተቓውሞ ኪነመዝግብ እንተሪኡ፣ እቲ ኣብ ዲያስፖራ ካብ ዝርከብ ህዝብና እቲ ዝበዝሐ ክፋል፣ ኣይ ምስ ተቓውሞ ኣይ ምስ ህግደፍ ዘሎ ግልብጥ ኢሉ፣ ካባና ነዓ ተወደብ ዝብል ጻውዒት ከይተጸበየ ኣብ ጎድንኹም ኮይነ እጃመይ ከበርክት ኢየ፣ ከምዝብል ዋላ ንኻልኢት'ውን ትኹን ጥርጣረ የብልናን።
እዚ ክፋል ህዝብና ኣብ ደምበ ተቓውሞ ምስተጸንበረ እቲ ተሪፉ ዘሎ እቲ ንስለ ከይንጸል ኢሉ ከይፈተወ መዓንጣኡ እንዳሓረረ ኣብ ፌስታታት ህግደፍ ዝሳተፍ ዝነበረ ኣማራጺ ስለዝረክብ ናብቲ ሓቀኛን ህዝባዊ ቃልሲ ንኽሳተፍ መሪጹ ክጽንበረና ምዃኑ ኣይንጠራጠርን።
እዚ ሴናርዮ`ዚ ከኣ ምስቲ ዳርጋ መዳርግቲ ኣልቦ ከምዝኾነ ዝንገረሉ፣ ቅያ ተጋደልቲ ኤርትራ፣ ኣብ 1988፣ ዓንዲ ሕቆ ደርጊ ሰይሩ ናጽነት ጭቡጥ ከምዝኸውን ዝገበረ፣ ሕጂ ከኣ ደንበ ተቓውሞ `ውን ንውድቀት ህግደፍ ርጉጽን ናይ ግድን ከምዝኸዉን ዘረጋግጸሉ ኩነት ምፈጠረሞ ፣ እቲ ዚያዳ ኩላትና ብዓል ጉዳይ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ዜጋ፣ ሕጂስ ይኣክል ኢሉ ንመስዋእቲ ተዳልዩ፣ ኣንጻር ህግደፍ ሳቮያ ኢሉ ከምዝለዓል ዘካትዕ ሕቶ ኣይኮነን። ገዳይም ተጋደልትን፣ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓለፍቲ መኮንናትን ዓይኖም ከይ ሓሰዩ ምተበገሱ።
ኣብዚ ምናልባት ገርሂ ሰብ፣ ከምዚ ትብልዎ ቀሊል እንተዝኸዉን ደኣ፣ ስጋብ ሕጂ መን ኢዱ ሒዝዎ ኔይሩ ክብል ይኽእል ይኸዉን፣ እቲ መልሲ ግን ብዘየወላዉል፣ ቅድም ደኣ፣ ንመን ኣሚኑ ኪብገስ ደሊኻዮ እያ እታ መልሲ።
ሓድነት ዘይነበሮ ነንሒድሒዱ ዝካሰስን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ንስልጣን ሃረፍረፍ እንዳበለ ኪቀዳደም ሓድነትን፣ ስኒትን፣ውህደት ውድባቱ ይኹን ኣብ ምውዳብን፣ ምንቕቓሕን ምምራሕን ህዝቢ ንዘይነበረ ደንበ ተቓውሞ ደኣ ከመይ ጌሩ ኣሚኑ ክብገስ።
ሕጂ ግን ይኣክል ቅድድም ንስልጣን ደምበ ተቃውሞ ኢልና ፣ ቁጽሪ ሓደ ዝስራዕ ዕዮ ቤት ዘለና፣ ሓቢርካ ንሓገርና ካብ ጥፍኣት ምድሓን ጥራይ ኢዩ ኪኸዉን ዘለዎ። ኣብዚ ሰዓት`ዚ ልዕሊኡ ዝስራዕ ኣጀንዳ የብልናን።
ካብኡ`ውን ምምሕዳር ወይ ምምራሕ ሃገር ብቕዓትን ክእለትን ዝሓትት ጉዳይ እምበር ጥራሕ እታ ዕድል ትረኸብ እምበር ኣይጽግመንን ኢዩ ኢልካ ተበጊስካ ትዕወተሉ ጉዳይ ኣይኮነን። ዓሻ ጥራይ ኢዩ ከመኡ ኢሉ ዝሓስብ። ዘይሓስብን ኣይንገድ ይብሉ ኣቦታት!
መራሕቲ ደምበ ተቓውሞ ደኣ፣ ኣይኮነን ዶ ሃገር ትኣክል ከመሓድሩስ ይትረፍ፣ ንነኣሽቱ ውድባቶም'ውን ብግቡእ ከማሓድሩ ኣይበቕዑን፣ ብቕዓት ኔይሩዎም እንተዝኸውን ቀደም ኣብ 2001 ብዘይ ሙሉእ ሓድነት ናይ ኩለን ተቓወምቲ ማሕበራት፣ ህግደፍ ኪለግስ ከምዘይክእል ተረዲእናኣስ ቀደም ኣብ ሓደ ማሕበር ተጠርኒፍና ንህዝብና ካብ መቑሕ ህግደፍ ኣገላጊልናዮ ምሃለና። ነዚ ኣዚዩ ቀሊል ምስጢር ዓወት'ዚ ንምፍላጡ ይኹን ንምርድኡ ዝኾነ ይኹን ነዊሕ ደረጃ ትምህርቲ ወይ ናይ ሮኬት ሳይንቲስት ምዃን ኣይሓትትን ኢዩ፣ ግን ንጽህና ልቦናን በሊሕ ኣእምሮን ጥራይ ኢዩ ዝሓትት። ህግደፍ እዃ ምስ እዚ ኩሉ ተሞክሮኡን ጥርኑፍን ውሁድን ውዳቤኡ፣ ንኤርትራ ፈጺሙ ከመሓድራ ኣይከኣለን።
ለባማትን በላሕትን መራሕቲ ተቓውሞ፣ ነቲ ቃልሲ ብመንገዲ ስጡም ሓድነት ኣብ መዕለቢኡ ኣብጺሖም፣ ንኺኢላታት ደቂ ሃገር ብህዝቢ ተመሪጾም ንኸመሓድሩዋ ባይታ ኢዮም ዘጣጥሑ። በንጻሩ ግን ብልሒ ዝጎድሎም መራሕቲ ተቓውሞ ነዚ ብህዝቢ ዘይተመርጸ ምልካዊ ስርዓት ኣስመራ ከየልገሱ መን ተቐበላ ነታ ኩርሲ ይቐዳደሙ። ዝጠስጠሰ ሓንጎል ጥራይ ኢዩ፣ ነዚ ከስተብህል ዘይክእል።
ከምዚ እብ ኤርትራ ዘጋጠመ፣ ጀጋኑ ተሰዊኦምን ሰንኪሎምን ዘምጽኡልና ናጽነትን ሓርነትን፣ ብውሑዳት በጋሚዶታት ኪጨወ እንከሎ፣ ስራሕ ደንበ ተቓውሞ (ኣብ ዱያስፖራ) ዶ ኣይኮነን ኔይሩ ንህዝቢ ወዲቡ፣ ኣንቂሑ ኪመርሕ ዝግባኦ።
ግደ ሓቂ ክንዚረብ እንተኾይኑ፣ በጋሚዶታት ህግደፍ ካብቲ ባዕላቶም፣ ህዝቢ ቆጽሊ ከየንበረሎም ዝተወጥሕዎ ኮረሻ ስልጣን ቀሊል ክንሱ ከመይ ከምዝወርዱ እኳ ንርዳእን ንፈልጥን ኣይንመስልን። ብፍላይ ገሌኤን ውድባት፣ ብመሰረት ኣጋባብ ቃልሰንን ተግባራተንን፣ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ መንጎ ህግደፍን፣ ተቃውሞን ፍልልይ ኪርኢ ከምዘይክእል ዝገበርኦ ባዕላተን`ዶ ኣይኮናን?
ኣብ ክንዲ ምጥርናፍ ምብትታን፣ ኣብ ክንዲ ብሓባር ምስራሕ ንስልጣን ምቅድዳም፣ ኣብ ክንዲ ቅኑዕ ኣገባብ ቃልሲ (ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ) ምምራጽ ግጉይን ጎነጻውን ኣጋባብ ቃልሲ ምምራጽ፣ ቅድሚ ዝኣገረ ንኤርትራውያን መንእሰያት ምቕታልን ምቕዛፍን፣ ካብኡ`ውን እቲ ምቕታል ከይኣክል ቀቲልና ኢልካ ክትጀሃርሲ ምስ ምንታይ ይቑጸር፣ ነቲ ኣብ ዙርያና ኪዓስል ዝግብኦን ንደልዩን ህዝቢ፣ ካባና ከምዝርሕቅን ዝሃድምን ዝገበረ መን ዲዩ? ኣባላት ደምበ ተቓውሞ ዶ ኣይኮናን?
መወዳእታ ዘይብሉ ጌጋታት ስለዝፈጸምና ኢና፣ ከካብቲ ዝተበገስናሉ እዋን፣ ክሳብ ሕጂ ዋላ ስድሪ'ውን ትኹን ንቕድሚት ክንስጉም ዘይከኣልና። ካልእ ይትረፍ ነቶም ህግደፍ ኣኼባታትና ንኽዘርጉን ከፍርሱን ኢሉ ዝሰዶም ልኡኻቱ (ጃሱሳት) ክነለልዮም´ውን ብቕዓት ስለዘይብልና ዶ ኣይኮነን ኣብ ክንዲ ከም እሾኽ ነቒስና ነውጽኦም ብኣንጻሩ ከም ተራ ኣባላትን ሓለፍትን ውድባትና ኮይኖም ዒንክሊል ዘብሉና ዘለዉ።
ሎሚ ግን ኣበጊሱና ዘሎ ጉዲይ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ድሕነት ሃገር ወይ`ውን ቀጻልነት ሃገር ምርግጋጽ ስለዝኾነ ኣብ ምውንጃላትን ምትዕንቃፋትን ኪንኣቱ ድሉዋት የለናን፣ ዝሓለፈ ይኣክል። ዝሓለፈ ጉድለትና ከይንደግም ካብ ምዝኽኻር ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ከይውሃቦ ሓደራ እንዳበልና፣ እጅገና ሰብሲብና ንዕዮ ቤትና ሃየ ነጻፍፍ ንብል።
ሃገር ካብ መሸጣ ክነድሕን እንተኾይና፣ ሓድነትና ሙሉእ ሓድነት ብዘይ ቅድመኩነትን ብዘይዉዓል ሕደር ኪትግበር ኣለዎ በሃልቲ ኢና፣
ብልጫታት ናይ ሓድነት ከምቲ ሓደ በሊሕን መስተውዓልን ኤርትራዊ ዮናስ ኣርኣያ ዝበሎ ድምጺ ናይ ሕቡራት ኣዝዩ ዓው ይብል (ብድምቀት ዝስማዕ ይኸውን)፣ ነተኩሮትካ ኣዝዩ ንጹር ይገብሮ፣ ቅልጽምካ ፈጺሙ ዘይምናዕ ይኸዉን፣ ሓይልታትካ ውህደት ይህልዎም፣ ሓድነትካ ከም ዓረ ዝተረረ ይኸውን፣ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ፍልልያትካ ባዶ ይኸውን (ዘዋጥጥን ዘባእስን ዘይብልካ ትኸውን)፣ መጻኢኻ ርጉጽ ይኸውን፣ ዕላማኻ ዝብጻሕ ከምኡ`ውን ንህዝቢ ክትገልጾ ቀሊልን ህዝቢ ተረዲኡ ክስዕበካ`ውን ቀሊል ይገብሮ።
ነዚ ክትገብር ግን ብመሰረቱ ስልጣን ናይ ህዝቢ እምበር ናትካ ከምዘይኮነ ኣሚንካ ክትብገስ ናይ ግድን ኢዩ። ነዚ ድሕሪ ምግባር ደምበ ተቓውሞ ከይ ወዓለ ከይ ሓደረ ካብ ልኡኻት (ጃሱሳት) ህግደፍ ፈጺሙ ናጻ ኪኸዉን ኣለዎ፣ ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ናይ ሓላፍነት ጽፍሕታት ኪህልዉ ዝኽእሉ።
ብድሕሪኡ እዚ ብኢትዮጵያ ዝተበገሰ መዕለቢኡ ዛጊት ዘይተፈልጠ ግን ከኣ ንምጉባጥ ልዑላውነት ኤርትራ`ውን ዝመስል፣ ፈጺሙ ጠገለ ዘይብሉ ኣካይዳ መራሕቲ ክልትኤን ሃገራት ብዝምልከት፣ እንተ ነቲ ጻውዒት ሰላም፣ ህዝቢ ኤርትራ ቅኑዕ ጻውዒት ሰላም ስጋብ ዝኾነ ኪቕበሎ ጸገም የብሉን፣ እኳደኣ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ህዝቢ ሰላም ሓሪማቶ ሰለዘላ ልዕሊ ኩሉ ይደልያ፣ ብዝተረፈ ህዝቢ ኤርትራ ሰላም ናፊቓቶ ስለ ዘላ ሰላም ብዝብል ምስምስ ከይተረድኦ ኣዳህሊልና ናብ መጻወድያና የእቲና ልዐላውነት ሃገሩን ባንዴራኡን ነበረ ያ ነበረ ኪንገብረን ኢና ዝብል እንተኾይኑ ግን ኣይፋል ኢትዮጵያ ተጋጊኹም ኣለኹም ጥራይ ኢና ንብሎም። ስለምንታይሲ ብጽሕቲ ጓል ዝሓዘን መሬቱ ዝተሓድገን ደቂሱን ኣይሓድር ስለ ዝኾነ።
ልዐላውነት ሃገርና ንምውሓስ ንተቓወምቲ ማሕበራት ጥራይ ዝምልከት ወይ ዝተሓዝዐ ቴማ ዘይኮነ ከም ሃገራውያን ዋላ ነቶም ስጋብ ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ደገፍቲ እዚ ብህዝቢ ዘይተመርጸ መንግስቲ ኤርትራ`ውን ዝምልከት ጉዲይ ምዃኑ ኪንርስዕ የብልናን ስለዚ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅሬታ ዝሓለፈ ንፋስ ይውሰዶ ኢልና ሃገር ንምድሓን ብሓባር ክንሰርሕ ኢድና ክንዝርግሓሎም ከምዘለና ኪንግንዘብ ይግባእ።
እቲ ዘገድስ ተጻረርቲ ሓይልታት ከምዝነበርና ዘይኮነ እቲ ልዐላውነት ሃገርና ንኽነውሕስ ብሓባር ምስራሕና ኢዩ ዘገድስ።
ዘላቒ ሰላም ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኪግበር እንተኾይኑ
1. ወተሃደራት ኢትዮጵያ ብዘይ ውዓል ሕደር ካብ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ኪስሕቡ ኣለዎም
2. ምምልካት ዶብ ኣብ ዝቐልጠፈ ኣብ ግብሪ ኪዉዕል
3. ምፍታሕ ናይ ፖለቲካን ሃይማኖትን እሱራት ኣብ ዝቐልጠፈ ምእዋጅ
4. ምብቃዕ እቲ ገደብ ኣልቦ ዝኾነ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምእዋጅ
5. ምትግባር ሃገራዊ ቅዋም ብዘይ ዉዓል ሕደር
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ
2018 07 25


c: text/html

text:
ኣብ ሊብያ ይንህር ዘሎ ህውከትን ኣድልዎን ንኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዘስዕቦ ዘሎ ፀገም ሻቅሎት ከምዝፈጠረሉ ትካል ስዱዳት ሕ/ሃ ኣፍሊጡ።
ኩነታት ሊብያ ንስደተኛታት ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ሓደገኛ እናኾነ ይመፅእ‘ሎ ይብል ሕ/ሃ።ንኩለን ሃገራት ድማ ነዞም ስደተኛታት ንክቅበላ መፀዋዕታ የቅርብ።
እቲ ትካል ወሲኹ፣ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ኣብ ሊብያ ኣብ ትሕቲ ፍርሂ ይነብሩ‘ለው።ብመራሒ ሊብያ መዓሙር ገዳፊ ዝተኸትቡ ዕሱባት‘ዮም ኢሎም ሊብያውያን ስለዝኣምኑ ንግፋዕ ኣለና‘ውን ይብል።
ነቶም ኣብ ዶብ ምስ ግብፂ ዝበፅሑ ሱዳናውያን ቃለ-ምልልስ ምስ ተገብረሎም ሪኢቶ ዝሃበ ወሃቢ-ቃል UNHCR ኣድርያን ኤድዋርድስ፣ ዕጡቃት ሊብያውያን ናብ መንበሪ ስደኛታት ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ እናኣተው ካብ ሊብያ ንክወፁ ከምዘገደድዎም ይዛረብ።
ኣብ ሓደ ተጓንፎ 12 ዓመት ዝዕድሚኣ ሱዳናዊት ፆታዊ መግሰስቲ ተፈፂሙዋ‘ሎ።ብርክት ዝበሉ ስደተኛታት ድማ ሰነዶም ተመንጢሎም ወይካኣ ተባሪዑ‘ዩ።ካብ ቤንጋዚ ዝሃደሙ ደቂ ቻድ‘ውን ተመሳሳሊ ፀገም ነጊሮም‘ዮም ይብል ንሱ።
ትካል ስዱዳት ሕ/ሃ ኣብ ሊብያ ኣማኢት ኣሻሓት ስደተኛታት ከምዝነበሩ ይገልፅ።ኣብ‘ዚ እዋን ብዛዕባ ኩነታቶም ዘሻቅል ወረ ይስማዕ ስለዘሎ ብዙሕ ተጨኒቀ‘ለኹ ይብል።ሚስተር ኤድዋርድስ ኣስዒቡ “ኣባላት‘ዛ ጉጅለ‘ዚኣ ይሃድኑና ነይሮም።ይጥርጥሩና‘ዮም ባሃልቲ‘ዮም።ኣብ‘ታ ሃገር ንዘሎ ኩነታት ብቀረባ ክንግምግም ዓቅሚ የብልናን።መብዛሕትኡ ጊዜ ንኣባላት ስድራኦም እናገደፉ‘ዮም ዝሃድሙ ዘለው። ስለዚ ዘግርም ምዕባለታት‘ዩ ዘሎ” በለ።
ስደተኛታት ተቀማጦ ሊብያ፣ፓስፖርቶምን ካልኦት ሰነዳትን ብኣስራሕቶም ከምዝምንጠሉ እቲ ዜና ይሕብር።ነዞም ኣገደስቲ ሰነዳት ዘይሓዙ ስደተኛታት ድማ ናብ ዶብ ክበፅሑ ከለው ድማ ናብ ካልእ ፀገም ይሳጥሑ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብዚ ሕጂ እዋን ነቲ ሓሰኻ ንምክልኻልን ነቲ ዝተረፈ ተኽሊ በለስ ካብ ሓደጋ ንምንጋፍን ዝሕግዝ ፈውሲ ተማሂዙ ኣሎ።
ነቲ ፈውሲ ዝቐመሙ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህርን ተመራማርን ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ዶክተር ሲሳይ ወልደገብርኤል ይበሃሉ።
ንሶም እቲ ሓሰኻ ንህዝቢ ንምጉዳእ ተሓሲቡ ኣይኰነን ናብ ሃገር ክኣቱ ዝተገብረ ይብሉ፤ እንተኾነ ልዑል ረብሓ ስለዘለዎ ሓረስታይ ትግራይ ክጥቀም ተባሂሉ እዩ። ብዕላማ ተሓሲቡ ነይሩ ኰይኑ ግና ሳዕቤኑ ብኢሱ ኢሎም።
ሓሰኻ ኮቺኔል ብፍላይ ኣብ ሃገራት ሜክሲኮን ፔሩን ልዑል እቶት ይህብ፤ ንዝተፈላለዩ ሕብርታት መድመቒ፣ ንመመላኽዒ፣ኣብ መስተ ወይኒ፣ ማልማታን ማርጋሪን ፅቡቕ መታሓውስቲን መቓምምትን ኰይኑ የገልግል ይብሉ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ሲሳይ።
እንተኾነ ግን እዞም ሃገራት ነቲ ኣብ ተኽሊ በለስ ዝነብር ሓሰኻ እምበር ነቲ ፍረ በለስ ኣይጥቀምሉን። ኣባና ድማ እቲ ሓቂ ብግልባጡ እዩ፤ ብሰንኪ እቲ ሓሰኻ ንሰብን ንጥሪትን ቀለብ ተሳኢኑ ከቢድ ፀገም ተፈጢሩ እዩ።
መንግስቲ ክልል ትግራይ ላዕለዎት ሰብ ሞያ ካብ ሃገር ወፃኢ ብምምፃእን ዝተፈላለዩ ልምዳዊ ሜላታት ብምጥቃምን ንምክልኻል ፅዒሩ እዩ ኰይኑ ግና ኣይተመሰለሉን ዝበሉ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ሲሳይ ዳርጋ ዓቕሊ ብዙሓት ኣብ ዝተፀንቀቐሉ ካብ ተፈጥራዊ ተኽሊ ዝቃመም ፈውሲ ምሂዘ ኣለኹ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ምህዞኦም ብተግባር ተፈቲኑ ውጽኢት ከምተረኸቦን ካብ ሃገራዊ ቤት ጽሕፈት መዝጋቢ ኣእምሮኣዊ ፍልጠት መረጋገፂን መተባብዕን ከምዝተወሃቦም ገሊፆም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ከታሪ መንግስቲ ብዛዕባ ነውርታት ክትራን እንክምህር፡
- Details
- Created: Friday, 20 October 2017 11:12
- Last Updated: Friday, 20 October 2017 11:12
ልክዕካ ዘይምፍላጥ ሓደ ንደቂ ሰባት ኣብ ገደል ዘእቱ፡ ብቐሊል መድሓኒት ዘይርከቦ ክፉእ ሕማም ኣእምሮ ምዃኑ፡ ምሁራት፣ ሰብ ተመክሮን ለባማትን ኣብ በበይኑ ኣጋጣሚታት ክዛረብሉ ክምህርሉ ጸኒሖም ኣለው። ልክዕካ ዘይምፍላጥ፡ ብፍላይ ክኒዮ ውልቀ-ሰባት፡ ጉጅለ፣ ማሕበር፣ ፖለቲካዊ ውድብ፣ ሃገር ኣብ ዝመርሕ ዘሎ መንግስቲ ዝረአ ምስ ዝኸውን ሓደጋኡ ከቢድ ምዃኑ ርዱእ’ዩ። ከም ናይ ቀረባ ኣብነት፡ ፈጣርን መራሕን ህዝባዊ ግንባር/ህግደፍ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ ውድቡ ህግደፍን ኣምለኽቱን ክነዝሕዎ ዝጸንሑ መን ከማና ዝብል ባዶ ነፍሕታት፡ ብደም ንጹሃት ዘይረዊ ሽውሃት ኲናት፡ ካብ ስዕረቱ ዘይመሃር


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ናይ ዕለተ ረቡዕ ሥነ ፍጥረት
“ብመዓልቲ ክሕጐስ ፀሓይ ኣብራህካሉ፣ ጸልማት ለይቲ ንኸይደፍኖ ንወርኂ ኣብራህካሉ፣ ግብሪ ኣእዳውካ ምእንቲ ኽፈልጥ ከዋኽብቲ ኣድመቕካሉ፣ ምእንቲ ክግዘኣካ መዓልታትን ዓመታትን ዘመናትን ሃብካዮ” (ቅዳሴ አትና. ቍ. 24)
“ረቡዕ” ማለት ንፍጥረት ራብዓይ መዓልቲ ማለት’ዩ። በዚ ዕለት’ዚ ፀሓይ፡ ወርኂን ከዋኽብትን ፈጠረ። (ዘፍ. 1፡14-16) “ወገብረ እግዚአብሔር ብርሃናተ ዓበይተ ዘየዓቢ ብርሃን ከመ ይምልክ መዓልተ፣ ወዘይንእስ ብርሃን ከመ ይምልክ ሌሊተ ምስለ ከዋክብት/ እግዚአብሔር ዓበይቲ ብርሃናት ፈጠረ፡ እቲ ዓቢይ ብርሃን ብመዓልቲ፡ እቲ ንእሽቶ ድማ ምስ ከዋኽብቲ ብለይቲ ከምዘብርሁ ገበረ።” ከምዝብል ኣብዚ ዓለም ከኣ ንፀሓይ ብመዓልቲ፡ ንወርኅን ከዋኽብትን ድማ ብለይቲ ኣሠልጠነን።
(መዝ. 136፡8-9) ዕላማ መፍጠሪአን ከኣ ጸልሚትዎ ንኸብርሃሉ ወይ ክብሪ ጐዲልዎ ንኽውስኻሉ ዘይኮነስ ንደቂ ሰባት ከብርሃ ከምኡ’ውን ንለይትን መዓልትን ንምፍላይ፣ ንኣርባዕተ ኣዝማናት፣ ንሾብዓተ ዕለታት፡ ንወርኃትን ዓመታትን ንምቝጻር ተፈጥራ። (ዘፍ. 1፡14-16 ፣ ኩፋ 2፡14፡ ቅዳሴ ሠለስቱ ምእት)
እግዚአብሔር ክፈጥረን ከሎ ኣበላሊጹ ፈጠረን። ፀሓይ ካብ ወርኅን ከዋኽብትን ትበልጽ፡ ወርኂ ድማ ካብ ከዋኽብቲ ትበልጽ። እግዚአብሔር፡ ካብቲ ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው ዘምጽኦ ብርሃን ክንዲ ሥርናይ ትኣክል ወሲዱ ኣብ ሾብዓተ ከፈሎ። እቲ ሽዱሽተ ኢድ ንፀሓይ ቀብአ። እቲ ዝተረፈ ሓደ ኢድ ድማ ኣብ ሾብዓተ ከፈሎ እሞ እቲ ሽዱሽተ ኢድ ንወርኂ ቀብአ። እቲ ዝተረፈ ሓደ ኢድ ድማ ንኸዋኽብቲ ቀብኦም። “ ወብርሃነ ዚአሁ ለፀሐይ ምስብዒተ እደ ያበርህ እምዘወርኅ/ (ሄኖ. 21፡54)” ከምዝብል ብርሃን ፀሓይ ሾብዓተ ዕጽፊ ካብ ናይ ወርኂ የብርህ፣ ወርኂ ድማ ብከምኡ መጠን ካብ ከዋኽብቲ የብርህ። (ሄኖ. 22፡4)
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ ካልእ ክብሩ ለፀሐይ ወካልእ ክብሩ ለወርኅ ወካልእ ክብሮሙ ለከዋክብት ወኮከብ እኮከብ ይኄይስ ክብሩ/ ክብሪ ፀሐይ ንበይኑ እዩ፣ ክብሪ ወርኂ’ውን ንበይኑ እዩ፣ ክብሪ ከዋክብት’ውን ንበይኑ እዩ፡ ብኽብርስ ኮኸብ’ውን ካብ ኮኸብ ይበልጽ እዩ” ይብል። (1ይ ቆሮ. 15፡41)
ኣፈጣጥራ ፀሓይ ካብ እሳትን ነፋስን እዩ። ከም ክቢ ሰማይ ኮይና ኵለንትንኣ ዘብርህን ዘንድድን ሓዊ እያ። (ሄኖ. 21፡10) ፀሓይ ብምዕራብ ኣትያ፡ ብሰሜን ዘይራ፡ ብምብራቅ ትበርቕ። ብመዓልቲ ድማ ሠልጢና ትውዕል።
ኣፈጣጥራ ወርኅን ከዋኽብትን ድማ ካብ ማይን ነፋስን እዩ። ወርኂ ብምብራቕ ወፂኣ ከተብርህ ትኃድር። ከዋኽብቲ ኸኣ ሰዓብቲ ወርኂ ስለዝኾኑ ምስ ወርኂ ከብርሁ ይኃድሩ።
“እቲ ንፀሓይ መዓልቲ ዘግዝኦ፡ ንወርኅን ከዋኽብቲን ለይቲ ዘግዝኦም” (መዝ. 136፡8-10) ከም ዝበለ ቅዱስ ዳዊት፡ እግዚአብሔር ብኣምላካዊ ጥበቡ ፀሓይ እተብርሃሉ ጊዜያትን፡ ወርኅን ከዋኽብትን ዘብርሃሉ ጊዜያትን በበይኑ ገበሮ።
ፀሓይ፥ ብመዓልትን ለይትን እንተ ተብርህ ነይራ ብሰንኪ ዋዒ (ሙቀት) ፍጡር ዘበለ ምነደደ ነይሩ፣ ወርኅን ከዋኽብትን ከኣ ብለይትን መዓልትን እንተዘብርሃ ነይረን ብሰንኪ ዛሕልን ቁርን ፍጡር ዘበለ ምበረደን ምተኾምተረን ነይሩ።
ንዅሎም ከዋኽብቲ በብወርኃቱ መገብቲ ኣሕሉቕ ገበረሎም። ካብዚኣቶም ድማ መገብተ ዕለታት ማለት ኣብ ሰሙን ዘለዉ ሾብዓተ ዕለታት ዝምግቡ ሾብዓተ ከዋኽብት ኣለዉ፣ መገብተ ኣውራኅ ማለት ኣብ ዓመት ዘለዉ ዓሰርተው ክልተ ኣዋርኅ ዝምግቡ ዓሰርተው ክልተ ከዋኽብት ኣለዉ። ከምኡ’ውን መገብተ ኣዝማን ማለት ኣብ ዓመት ዘለዉ ኣርባዕተ ወቕትታት ዝበሃሉ ክረምቲ፡ መፀው፡ ሓጋይ፡ ፀደይ ዝምግቡ ኣርባዕተ ከዋኽብቲ ኣለዉ።
ምሳሌን ትርጕምን
ሀ. ፀሐይ
- ፀሓይ ኣብ መዓልቲ ሠልጢና ንሰባት ናይ ዕለት ሥራሖም ንኽሠርሑ ከም እተብርህ፡ ከምኡ ድማ ብፀሓይ ዝተመሰለ ፀሓየ ጽድቅ (ሚል. 4፡2) ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ብዘይካኡ ኣብ ሕይወትና ካልእ ክሥልጥን ኣይግብኦን እዩ እሞ ንሱ ብርሃን ነፍስና እዩ። ንሱ ንቤተ ክርስቲያን ብርሃና እዩ። ከምቲ ወርኂ ናይ ገዛእ ርእሳ ብርሃን ስለ ዘይብላ ካብ ፀሓይ ወሲዳ እተብርህ፡ ብወርኂ እትምሰል ቤተ ክርስቲያን (ራእ. 12፡1) ድማ ካብ ብርሃና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃን ተቐቢላ ኣብ ጸልማት ዓለም ተበርህ። ከምቲ ከዋኽብቲ ሰዓብቲ ወርኂ ዝኾኑ፡ ብከዋኽብቲ ዝምሰሉ ምእመናን(ዳን. 12፡3) ድማ ንቤተ ክርስቲያን ስዒቦም ኣብ ዓለም የብርሁ።
- ፀሓይ ናይ ሰብ ኣብነት እያ። ፀሓይ ምብራቓ ናይ ሰብ ምውላዱ፣ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ምብርሃ፡ ሰብ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ምንባሩ፣ ምእታዋ ናይ ሰብ ሙማቱ፣ ተመሊሳ ምውፅኣ ድማ ናይ ሰብ ትንሣኤ ኣብነት ይኸውን።
- ብሓደ ወገን ፀሓይ ናይ ጻድቃን ምሳሌ ኮይና ከምቲ ንሳ ብብርሃና ጸኒዓ እትነብር፡ ጻድቃን ድማ ብሃይማኖትን ሠናይ ተግባርን ጸኒዖም ይነብሩ። (ማቴ. 13፡43) ከምኡ’ውን ብኻልእ ወገን ፀሓይ ናይ ኃጥኣን ምሳሌ ኮይና ከምቲ ንሳ ብብርሃና ጸኒዓ እትነብር፡ ኃጥኣን ድማ በቲ እከይ ተግባሮም ከይተነስሑ ጸኒዖም ናይ ምንባሮም ምሳሌ እዩ። (ማቴ. 24፡48-51)
- ፀሓይ ናይ ጻድቃን ምሳሌ ኮይና፡ መዓልቲ ድማ ናይ መንግሥተ ሰማያት ምሳሌ’ዩ። ብጊዜ መዓልቲ ምሉእ ብርሃንን ሓጐስን ከምዝርከብ፡ ጻድቃን ድማ ኣብታ ፍጹም ሓጐስ ዘለዋ መንግሥተ ሰማያት ከም ፀሓይ በሪሆም ይነብሩ። (ራእ. 21፡1)
- . . . ወዘይመስሎ።
ለ. ወርኂ
ወርኂ፡ ካብ ዕለት 1 ክሳብ ዕለት 15 ዘሎ ጊዜ ተብርህ እሞ ካብ ዕለት 16 ክሳዕ ዕለት 30 ዘሎ ጊዜ ድማ ብርሃና እናነከየ ይኸይድ። ክሳብ ምጥፋእ በጺሓ ፈጺማ ምስ ጠፍአት ምስ ፀሐይ ርክብ ገይራ ብርሃን ትረክብ። (ሄኖ. 26፡17-20)
በዚ መሠረት፦
* ጻድቃን ብሰንኪ ኃጢኣት እኳ ጸጋኦም ተቐንጢጡ እንተወደቑ ብንስሓ ናብ ፈጣሪኦም ይምለሱ። ተወካፌ ንስሐ እግዚአብሔር ድማ ብለውሃቱ ይቅረ ኢሉ ናብ ዝቐደመ ክብሮም ይመልሶም።
* ከምቲ ወርኂ ካብ ዕለት 16 ክሳዕ ዕለት 30 ዘሎ ጊዜ ብርሃና እናነከየ ከይዱ ፈጺማ እትጠፍእ፡ ኃጥኣን ድማ ብቅድስናን ንጽሕናን ተፈጢሮም ክንሶም ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ሕገ እግዚአብሔር በብሓደ እናፍረሱ ይጠፍኡ።
* ወርኂ ናይ ኃጥኣን ምሳሌ ኮይኑ ለይቲ ድማ ናይ ገሃነም ምሳሌ እዩ። ብጊዜ ለይቲ መከራ ከምዝጸንዕ፡ ኃጥኣን ድማ ኣብ ገሃነመ እሳት ድቕድቕ ጸልማት ዘይጠፍእ ሓዊ፡ ስቅያትን መከራን ይረኽቦም። (ማቴ. 25፡41)
* . . . ወዘይመስሎ።
ሐ. ከዋኽብቲ
* ከዋኽብቲ ናይ ጻድቃን ምሳሌ ኮይኖም ኣብዚ ዓለም ብሃይማኖቶምን ምግባሮምን ትሩፋቶምን እናብርሁ ጸኒሖም፣ ኣብቲ ሰማያዊ ዓለም ድማ እናብርሁ ይነብሩ። ነዚ ኽገልጽ ከሎ ነቢይ ዳንኤል “እቶም ንብዙኃት ናብ ጽድቂ ዝምርሑ ከም ከዋኽብቲ ንዘለዓለም እናብርሁ ክነብሩ እዮም” (ዳን. 12፡3)
* ብኽብርስ ኮኸብ ካብ ኮኸብ ከምዝበላለጹ ቅዱሳን ድማ ብኽብሪ የበላለጹ እዮም። (1ይ ቆሮ. 15፡40-41)
* . . . ወዘይመስሎ።
ፈጣሬ ብርሃናት እግዚአብሔር ብብርሃን ትእዛዙ ተመላሊስና ናብ ፍጹም ብርሃን ዘለዋ መንግሥቱ ከእትወና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!
***


text:
ሰራዊት ኢትዮዽያን ኤርትራን ተላቲሞም፣ብውሑድ ሓደ ሽሕ ሰራዊት ክልቲኤን ሃገራት ከምዝተወግኡን ድምፂ ተኹሲ ከምዝሰምዑን ሓደ ምስክር ገሊፆም።ብካልእ ዜና፣እቲ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይዝረበሉ ዘሎ ግጭት ኢትዮዽያን ኤርትራን ሓቅነት ዘይብሉ ምኻኑ ኣማሓዳሪ ታሕታይ ኣድያቦ ካብ ባድመ ገሊፆም።
ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮዽያ ሰራዊት ኢትዮዽያን ኤርትራን ተዋጊኦም ኣስታት ሽሕ ወትሃደራት ከምዝቆሰሉ ብዓይነይ ሪኤ ዝበሉ ሰብ ገሊፆም።
መንነቶም ክግለፀሎም ዘይደለዩን ኣብ ስራሕ ህንፃ‘ዩ ዝዋፈር ዝበሉ እቶም ምስክር ”ኣብ ሕክምና ዝኣተው ልዕሊ ሽሕ ዝኾኑ ኣለው።ናይና ጥራሕ ዘይኮኑስ ወትሃደራት ሻዕቢያ‘ውን‘ዮም ይሕከሙ ዘለው” ኢሎም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ሰራዊት ኢትዮዽያ ሕነ’ቶም ኣብ ወርቂ ንምእራይ ተዋፊሮም ዝነበሩን ናብ ኤርትራ ተሓፊሶም ዝተባሃሉን ኢትዮዽያዊያን፣ኣብ መዓልቲ ናፅነት ኤርትራ፣ዶብ ሰጊሩ ኣብ ምዕራባዊ ግንባር ከባቢ ባድመ፣ መጥቃዕቲ ከምዝፈፀመ፣ንምንጭታት ምንስቴር ምክልኻል ኢትዮዽያ ዝጠቀሰት ሓንቲ ጋዜጣ ገሊፃ።
መሳርሕትና ሄኖክ ሰማግዝሄር ዘዘራረቦም ኣባል ኣመራርሓ መድረክ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፣ብዛዕባ‘ቲ ምስ ሻዕቢያ ዝተካየደ ውግእ ፅፁይ ሓበሬታ የብልናን።ሓደ ሓደ ሰባት ግና፣ኣብ‘ቲ ከባቢ ድምፂ ተኲሲን ውግእን ይስማዕ ከምዝነበረን፣ዝተቀትሉን ዝተማረኹን ከምዘለው ድማ ካብ ሚድያታት ፈሊጥና‘ለና ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ብዛዕባ‘ቲ መጥቃዕቲ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለፂ ዛጊድ የለን።ምንስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፣ብዛዕባ‘ቲ ዜና ተሓቲቶም ’ዝህቦ ሪኢቶ የብለይን’ ኢሎም።


text:
ጉባኤ መራሕቲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ምክያድ ይርከብ።ዩናይትድ ስቴትስ ምስ ኣፍሪካ ናይ ንግዲ ምትእስሳር ንምሕያል ቅርብቲ እያ ክብሉ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ንመራሕቲ ኣፍሪካ ገሊፆምሎም።
ኣስታት 50 ዝኾኑ ፕሬዝዳንትትታን ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣንን ኣፍሪካ ንጉባኤ መራሕቲ ኣብ ዋሽንግተን ይርከቡ።ሎማዕንቲ ኣብዝተጀመረ ኣኼባ ጆን ኬሪ ኣብ ኣፍሪካ ኣብተን ዝቕፅላ ሒደት ዓመታት ተኣምራዊ ስግግር ምፍጣር ይክኣል እዩ ኢሎም።
ከምዚ ክብሉ ‘’ኣብ ክንዲ ድኽነት ብልፅግና፣ኣብ ክንዲ ግጭት ድማ ምትሕብባር ምትካል ይክኣል እዩ።’’
ኣብ ዓለም ቅልጡፍ ቁጠባዊ ዕብየት የመዝግባ ካብ ዘለዋ ገሊአን ሃገራት ኣፍሪካ እየን።እንተኾነ ነጋዶ ዩናይትድ ስቴትስ ብሓፈሽኡ ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ምምዋል ኣብ ክልተ ልቢ ኮይኖም ፀኒሖም።ምንስትራት ኣፍሪካ ንኣተሓሳስባ ነፃ ዕዳጋን ምትሕብባር ዩናይትድ ስቴትስን ክሓቕፋ ፀዊዖም ኬሪ።
ኣብ መድረኽ ስቪል ማሕበረሰብ ኣፍሪካ ተረኺቦም ተሳተፍቲ እቲ ጉባኤ ኣብ ሃገሮም ዴሞክራስን ውልቃዊ መሰላትን ክደፍእሉ ፀዊዖም።ሰባት ንመንግስቶም ዝኣምኑ እንተኾይኖም ማሕበረሰብ ብዝበለፀ ክብልፅግን ክረጋጋእን፣ኣብ ህውከትን ኣኽራሪነትን ናይ ምስታፍ ዕድሎም እውን ክትሕትን እዩ ኢላ ዩናይትድ ስቴትስ ትኣምን ኢሎም ኬሪ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ፅባሕ ሰሉስ ኣብ መድረኽ ንግዲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን መደረ ከስምዑ እዮም፤ድሕሪ ፅባሕ ረቡዕ ድማ ኣብ ቁጠባዊ ዕብየት፣ዞባዊ ፀጥታን ሰናይ ምሕደራን ጠሚቱ ኣብዝካየዱ ኣኼባታት ክሳተፉ እዮም።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዚ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ጉባኤ ናብ ሓደ ቢሊዮን ዝፅጋዕ ስምምዓት ንግዲ፣ንስራሕቲ ዕቀባ ሰላም ዝኸውን ተወሳኺ ገንዘባዊ ሓገዝ፣ንምግብን ንፕሮግራማት ሓይሊ ኤለክትሪክን ዝውዕል ሓገዝ ቢሊዮናት ዶላር ዕላዊ ክትገብር እያ።
ኣርባዕተ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብቲ ጉባኤ ንኸይሳተፉ ተገይሮም ኣለው ብመሰረት መግለፂ ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ።ፕሬዝዳንትታት ዙምባቤ፣ሱዳን፣ኤርትራን ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካን።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ ጉጅለ ተሓላቂ ደሕነንት ጋዜጠኛታት(CPJ) ዓመተ 2016 ንኣፍሪቃዊያን ጋዜጠኛታት ጽቡቕ ዓመት ኣይኮነን ይብል፡ ኣብ ሃገራት ትሐተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ጥራይ ኣብዚ ዝውዳእ ዘሎ ዓመት ሽዱሽተ ጋዜጠኛታት ክቕተሉ ከለው 41 ድማ ኣብ ማእሰርቲ ይርኸቡ።
ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ኣፍሪቃ 14 ጋዜጠኛታት ክቕተሉ ከለው 34 ድማ ኣብ ማእሰርቲ ይርኸቡ።
ብደረጃ ዓለም ብውሑዱ 48 ጋዜጠኛታት ክቕተሉ ከለው መብዛሕትኦም ኣብ ዞባ ግጭት ዝኾና ሃገራት ሶርያ፡ዒራቕ፡ሊብያን ኣፍጋኒስታን ዘጋጠመ ኾይኑ 90 ሚእታዊት ካብዚኦም ድማ ጋዜጠኛታት’ቲ ዞባ’ዮም።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ቁጽሪ ኣብ ማእሰርቲ ዝርኸቡ ጋዜጠኛታት ብደረጃ ዓለም 259 ክኸውን ኸሎ ጉጅለ ተሓላቒ ደሕንነት ጋዜጠኛታት( CPJ) ምምዝጋብ ኣሃዝ ካብ ዝጅምር ዝሓለፈ 16 ዓመታት ዝለዓለ ቁጽሪ ዝተመዝገበሉ ዓመት ምዃኑ’ውን እቲ ጉጅለ ይሕብር።
ኣብ ኣፍሪቃ ንጋዜጠኛታት ሓደገኛ ሃገር ሶማል ክትከውን ከላ ኣብዚ ዓመት ካብ ዝተቐትሉ ሽዱሽተ ጋዜጠኛታት ሰለስተ ኣብ ሶማል ዝተቐትሉ ክኮኑ ከለው፡ካብቶም ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብዚ ዓመት ኣብ ማእሰርቲ ዝርኸቡ 41 ጋዜጠኛታት 16 ኣብ ኢትዮጵያ 17 ኤርትራ ይርኸቡ። ብተወሳኺ መንግስታት እዘን ክልተ ሃገራት ንፕረስ ተጻባእቲ እዮም ተባሂሎም’ውን ይኽሰሱ ።
ዳይሬክተር መደበሩ ኣብ ከተማ ጆሃስበርግ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝኾነ ትካል ምቁጽጻር መራከቢ ብዙሃን ኣብ ኣፍሪቃ ዊልያም በርድ መብዛሕትኦም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ማእሰርቲ ዘለው ጋዜጠኛታት ጎኒ ጎኒ እቲ ኣብታ ሃገር ዝተላዕለ አንጻር መንግስቲ ተቓውሞታት ዝተአስሩ እዩም ይብሉ።
ጋዜጠኛ ራድዮ ዝነበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንጠቅላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ዝሰርሕ መሃመድ ኢብራሂም ሞዓሊሙ ኣብ ሶማል ቁጽሪ ዝተቐትሉ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምጉዳሉ ድሕሪ ምግላፅ ምክንያት ምጉዳል እቲ ቁጽሪ ግን ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ልዑል ቑጽሪ ጋዜጠኛታት ብምቕታሎምን ነታ ሃገር ለቒቖም ብምስዳዶም እዩ ይብል።
መሃመድ ኢብራሂም ሕጂ’ውን ኣብ ሞቃዲሾ ዝነብር ዘሎ ክኸውን ከሎ ነዚ ቃለ መጠይቕ ኣብ ዋዕላ ጋዜጠኛታት ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዝድምጺ ኣሜሪካ ዝሃቦ’ዩ’
“ ገለ ካብቶም መሳርሕትና ንደሕንነቶም ብምስጋእ ንሶማል ገዲፎም ናብ ካልእ ክፋላት ዓለም ተሰዲዶም እዮም። እቶም ንመራኸቢ ብዙሃን ስቕ ከብሉ ዝደልዩ ድማ ነዚ እዮም ዝደልዩ።”
ካብቶም ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ዓመተ 2016 ዝተቐትሉ ሽዱሽተ ጋዜጠኛታት ንግጭትን፡ ብልሽውናን ካልእ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኣብ ዝምልከት ስርሓት ከለው ዝተቐትሉ እዮም።
ኣስማት እቶም ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተቐትሉ ጋዜጠኛታት
1፡ ዓብደልዓዚዝ ዓሊ
2. ኣል ሓጂ መሓመድ ዳለዎ
3. ኣይዛክ ቩኒ
4. መሃድ ዓሊ መሓመድ
5. ማርሰል ሉባላ
6. እታ እንኾ ጓል ኣንስተይቲ ሰጋል ሳላድ ዑስማን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ጉጅለ ተሓላቒ ደሕንነት ጋዜጠኛታት ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ፣ ኣብ ልዕሊ ሶማልያን ኤርትራን ዘንበሮ እገዳ ኣጽዋር ክሳብ ንዓመታ ንክናዋሕ ትማሊ ሓሙስ ወሲኑ።
ንዕድመ ተቆጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን’ውን ዘናወሐ እቲ ቤት ምኽሪ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ተቆጻጻሪ ጉጅለ ናብ ኤርትራ መታን ኣትዩ ስርሑ ክዓይይ ንክተሳልጠሉ ጸዊዑ።
ብዘይካ’ዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሓበሬታ ብምሃብ ንክተሓባበርን ሃለዋት ቅድሚ 8 ዓመታት ዝተማረኹ ወትሃደራት ጂቡቲ ንጉጅለ ተቖጻጻሪ ንከፍልጥን መጸዋዕታ ቀሪቡሉ’ሎ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ ‘ቤት ምኽሪ ጸጥታ፣ ንዕድመ’ቲ እገዳ ብምንዋሕ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ በደል ፈጺሙ’ ክብሉ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ናብ ሕ/ሃ ገሊጾም።
ምስ ጂቡቲ ብዛዕባ ዘሎ ምስሕሓብ ኣመልኪቶም ክዛረቡ ከለው ድማ ‘ኤርትራ ንሽምግልና ዃታር ትግደሰሉ’ያ፣ ኩሎም ምሩኻት ወትሃደራት ጂቡቲ ዝሓለፈ መጋቢት’ ተለቂቆም’ዮም፣ ዝተረፈ ጂቡታዊ ምሩኽ ወትሃደር ኣብ ኢድና የለን’ውን ኢሎም።
ወካሊ ጂቡቲ ብወገኖም፣ ‘ኤርትራ ንጂቡታዊያን ምሩኻት ውግእ ዝሓለፈ መጋቢት ምልቃቃ ተስፋ ዝሃበ ነይሩ፣ ግን ሕሉፍ ግብራ ቀጺላትሉ ስለዘላ፣ እቲ እገዳ ክናዋሕ ኣለዎ፣ ከምኡውን፣ ኤርትራ ንሽምግልና ኳታር ትግደሰሉ'ያ ኢልካ ዘረባ ቅንዕና ዝጎደሎን መርተዖ ዘይብሉን'ዩ’ ኢሎም።
ኣንጎላ፣ ቻይና፣ ግብጺ፣ ሩስያን ቬንዙዌላን ተኣቅቦ ክመርጻ ከለዋ፣ ዜሮ ተቃውሞን ዓሰርተ ድጋፍን ብምርካብ’ዩ እቲ ኣብ ልዕሊ ሶማልያን ኤርትራን ዝተነበረ እገዳ ተናዊሑ።


text:
ኣዋጅ ግብሪ ሕርሻ ገጠርን እንስሳ ዘቤትን ተግባራዊ ክኸውን፡ ተራ ኩሉ ዝምልከቶ ኣካል ክዓዝዝ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ኣቶ ዮውሃንስ ኢሳቕ ጸዊዑ።
ኣቶ ዮውሃንስ፡ ግብሪ መንግስቲ ንቊጠባዊ ፊስካላዊ ፖሊሲ መንግስቲ መሰረት ብምግባር ከምዝእወጅን ከምዝእከብን ጠቒሱ፡ ቀንዲ ምንጪ ኣታዊ መንግስቲ ብምዃኑ በቲ ሓደ፡ ምስ መሰላትን ግቡኣትን ዜጋታት ብቐጥታ ስለዝተኣሳሰር ድማ በቲ ካልእ፡ ብሉጽ ኣገልግሎት ንምርካብ ግቡእ ኣተኣኻኽባ ግብሪ ክህሉ ኣገዳስነቱ ልዑል ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ምኽፋል ግብሪ ሕርሻን ጥሪትን ካብ 1994 ኣትሒዙ ክስራሓሉ ዝጸንሐ ምዃኑ ብምሕባር፡ ብመሰረት ተመሓዪሹ ወጺኡ ዘሎ ኣዋጅ ቊጽሪ 178/2016፡ መጠን ክፍሊት ብመንጽር ብዝሒ ጥሪትን ስፍሓት መሬትን ተራእዩ ምምሕያሽ ተገይሩሉ ከምዘሎ ገሊጹ።
ዝተኣከበ ገንዘብ ኣብ እዋኑ ዘይምርካብ፡ ካብ’ቶም ቀንዲ ብድሆታት ኰይኑ ከምዝጸንሐ፡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ከኣ ብህዝቢ ብዝምረጻ ሽማግለታት ከምዝእከብ ኰይኑ ከምዘሎ፡ እዚ ዝተመርጸሉ ምኽንያት፡ እቲ ናይ ምኽፋል ግዴታ ኣብ ኩለን ዓድታት ንዝርከቡ ሓረስቶት ስለዝምልከትን እቶም ብነፍሲ-ወከፍ ንኡስ ዞባ ዝተወከሉ ሽማግለታት ኣብ ዓድታት ስለዘለዉን ምዃኑ ኣረዲኡ። ንስሉጥ ኣገልግሎት፡ ነቶም ሽማግለታት ስልጠናታትን ኣስተምህሮታትን ከምዝወሃቦም ድማ ሓቢሩ።
ኣቶ ዮውሃንስ፡ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ምእካብ ግብሪ ዝተራእየ ጸገማት ብግቡእ ብምልላይ፡ ነቲ ብወገን ከፈልቲ ዝነበረ ድኽመታት ብጐስጓሳት ንምእላይ፡ ብወገን ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ንዝርአ ምድንጓያትን ምምልላስን እውን ንምእራም ብዕቱብ ይስራሓሉ ከምዘሎ ኣገንዚቡ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምሕዋይ ዝብል ኣብ ዝሓመመ ሰብ ኣብ ዘሎ ተስፋ ምእማንን ንዝሓመመ ሰብ ልክዕ ንዝሳቐይ ሓው ከም እትህቦ ኣቃልቦ ምቕራብን ኣብ ዝብል ሓሳብ ዘማእስክ ቃል ምዕዳን ነቲ ስነ ምግባር ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ዝዝትይ ራብዓይ ጉባኤ ንዝሳተፉ ሰብዓ ተጋባእያን ተቐቢሎም ለጊሶም፡ ኣብ መንጐ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ህሙማንን ዓሚዩቕ ሰብኣውነት ዝዓሰሎ ርክብ ክህሉ ኣተሓሳሲቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ናይ ብፁዓን ካርዲናላት ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኣብ ክንክን ጥዕና ስነ ምግባር ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ናይ ዝዝትይ ዓውደ ጉባኤ ተጋባእያን ተቐቢሎም ኣብ ዝለገዎ መርሕ ቃል፡ ሓደ ሰብ ከምዝተፈቕረ ዝስምዖ እንተድኣ ኰይኑ ገና መድሃኒ ዘይተረኽቦ ሕማም እውን ይሓዞ ጥዑም ሞት ዝብል ኣሉታዊ ውሳኔ ካብኡ ከምዝርሕቕ ርጉጽ እዩ ኢሎም። ቅዱስነቶም ኣብቲ ኣቐዲሞም ናይ ኣርጀንቲና ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ክንክን ጥዕና ጉዳይ ድርገት ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ኣልበርቶ ቦቻተይ ነቶም ተጋባእያን ንኸላልዩ ዘቕረብዎ ቃል ኣስዕቦም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ጳጳሳዊ ናይ ሕይወት ተቛም ዘዳለዎ ምዃኑ ዘኪሮም፡ እቲ ካብ ዕለት 1 ጥቅምቲ ክሳብ ዕለት 5 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ዝቕጽል ዓውደ ጉባኤ ኣብ መንጐ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ህሙማንን ጥልቂ ሰብኣዊ ርክብ ክህሉ ዝድግፍን ነዚ ዘብቅዕ መገዲ እውን ዘብርህ ክኸውን ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ሕሙማን ዝስቐይ ወጅሒ
ተኣምርን ፈውስን እማኔን ኣብ ዝብሉ ሰለስተ ቃላት ዘተኰረ ቃለ ምዕዳን ቅዱስ ኣቦና፡ ኣብ መላእ ዓለም ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ኤኮኖሚ ቅልውላው ዝተጠቕዔ እውን ምዃኑ ጠቒሶም፡ ብዙሓት ግቡእ ኣገልግሎት ሕክምና ንኸይረኽቡ ይገብር ከምዘሎን፡ ጥዕና መሰልን ክብርን ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ክነሱ ብዙሓት ካብዚ ኣገልግሎት’ዚ ብዝተፈላለየ ጸገም ተነጺሎም ከምዝርከቡን፡ ሕክምና ዋጋን ረብሓን ማዕረኣዊ ምክፋል ሃብቲ ዝብል ኣመለኻኽታ ዝሓትት እዩ፡ ኣብ ዝሓመመ ሰብ ናይ ሓው ወጅሂ ምልላይ ከምዘድሊ እውን ገሊጾም፡ ሕክምና ንኹሉን ናይ ኵሉን ክኸውን ኣለዎ፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ድኻታት ክፍሊ ሕብረተሰብ።
ቅርበትን ግብኡ ክንክንን ከብ ነፍሲ ወከፍ ህሙም ኣሉታዊ ጽላሎት ውሳኔ ጥዑም ሞት ይግስጽ
ንሓደ ሕሙም ዝወሃብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ምቕራብ መድሃኒትን ኣብ ጥዕና ንምምላስ ኣብ ዝብል ዕዮ ዝተሓጽረ እንተድኣ ኰይኑ፡ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ኣገልግሎት ሕክምና ነቲ ዝሓመመ ምፍዋስ እንተድኣ ዘይከኣለ፡ እቲ ህሙም ተስፋ ቆሪጹ ናብ ዕለተ ሞት ምጽባይ ወይ ከኣ ጥዑም ሞት ናብ ዝብል ውሳኔ ርእሰ ቅትለት ክበጽሕ ይድረኽ፡ ምእንቲ’ዚ ልዕሊ ዝዀነ ይኹን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና እቲ ዝሓመመ ሰብ ከምእተፈቕረ ክስምዖን ከረጋግጽን ዘብቅዕ ድጋፍን ቅርበትን ክረክብ ምግባር ወሳኒ ምዃኑ ብሰፊሕ ኣብሪሆም።


text:
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 240 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ሓቢሮም። እቶም ስደተኛታት ተጻዒኖምሉ ዝነበሩ ጀልባ ናይ ሞተር ጸገም ከምዘጋጠሞን እቶም ስደተኛታት ኣብ ማእከል ባሕሪ ተራሕሪሖም ከምዝተረኽቡ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ይገልጽ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንሰለስተ ተኸታታሊ መዓልታት ብዝተኻየደ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ልዕሊ 1,000 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ተሓቢሩ’ሎ።
ተመሳሳሊ ሶሉስ ጥሪ 16,2018 ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ 1,400 ስደተኛታት ኣብ ሓንቲ ጀልባ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ተጻዒኖም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝተረኽቡ ይገልጽ።
ሚላድ ዓብደልኸሪም ሓደ ኣብቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዝተሳተፉ አባላት ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ እዩ። ንሱ ብዛዕባ’ቲ ኩነታት ከምዚ ይብል።
“ ኣብ ገማግም ባሕሪ ከተማ ዙዋራ ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ከምዘላ ሓበሬታ ተዋሂቡና ናብቲ ቦታ ኬድና። ኣስታት 120 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ እያ ኔራ። ድሕሪ ናይ ስለስተ ሰዓታት ፈተሻ ድማ ካልኣይ ጻውዒት ረኺብና ካልእ ኣስታት 130 ስደተኛታት ጀልባ ኣብቲ ከባቢ ረኺብና።”
ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን 11 ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ከምዝተኻየደ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ይሕብር።


text:
ካብ ኢትዮጵያ ተበጊሶም ብሶማል ኣቢሎም ቀይሕ ባሕሪ ብምቁራጽ ናብ የመን ዝጉዓዙ ዝነበሩ ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ሸብዋ የመን ምድርባዮም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ይገልጽ። እዞም ስደተኛታት ብዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ካብ ዝትኮሰሎም ጥይት ንምድሓን ናብ ባሕሪ ምዝላሎምን እቶም ምሕባስ ዝኽእሉ ክተተርፉ ከለው ብዙሓት ካልኦት ግን ብህይወት ክተርፉ ከምዘይኸአሉ ይገልጹ።
ካብቶም ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ካብ ዝሞቱ ሬሳ ክልተ ኢትዮጵያዊያን ሎሚ ከምዝተረኽበን ” ኣብቲ ገምገም ባሕሪ ሬሳ ይቐብር አለኹ” ዝበለ ሓደ ካብቲ ሓደጋ ዝተረፈ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ’ሎ።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ብወገኑ ካብቶም ካብቲ ሓደጋ ተሪፎም ናይ ህክምና ኣገልግሎት ዝተዋህቦም ስደተኛታት ጉዕዞም ከምዝቐጸሉ ይገልጽ።
ካብ መርበብ ሓበሬታ ትካል ስደተኛታትን ካብዚ ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ጽዮን ግርማ ዘዳለወቶ ጸብጻብ ዊንታ ኪዳነ ከተቕርቦ’ያ።
ካብቶም ትማሊ እዚ ሓደጋ ዘጋጠሞም 160 ስደተኛታት መብዛሕትኦም ካብ ክልል ኦሮምያ ምኳኖም እንተኮነ ካብ ክልል ኣምሓራን ትግራይን ዝተበገሱ ኣብታ ጀልባ ተሳፊሮም ከምዝነበሩ ካብቲ ሓደጋ ዝተረፉ ይሕብሩ።
ካብቲ ሓደጋ ዝተረፉ ዝተበገሰሉ ጉዕዞ ክፍጽሙ ዘይኸአለ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዶር ዓሊ ዝተባህለ ከባቢ ኣብ የመን ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን ንድምጺ ኣሜሪካ ብዛዕባ እቲ ኩነነታ ከምዚ ክብሉ ይገልጹ።
ካብቲ ሓደጋ ዝተረፈት መስኖ ጠሪ ዝተባህለት ናይ ሸውዓተ ወርሒ ነፍሰ ጾር፡ ካብ ሃረርጌ ረጫሴ ዝተባህለ ከባቢ ከምዝተበገሰትን ኣብ ዓዳ ዘሎ ኩነታት ስለዘማረራ ነዚ ጉዕዞ ክትፍጽም ምግዳዳ ትገልጽ። ንሳ መጀመርያ ናብ ሶማልያ ክልል ከምዝሃደመት ካብኡ ናብ ሶማል ከምዝኸደት ካብኡ ድማ ጀልባ ተጻዒና ናብ የመን ከምዝተበገሰት ትገልጽ።
መስኖ ብተወሳኺ ናብታ ጀልና ክጸዓኑ ከለው ገንዘብ ከምዝኸፈሉ ድሕሪ 18 ሰዓታት ጉዕዞ በጺሕኩም ኢኹም ኢሎም ከምዘውረድዎ፡ ናይታ ጀልባ ሞተር አጥፊኦም ብብረት ብምፍርራሕ ክወርዱ ከምዘገደድዎም ትገልጽ።
“ነታ ጀልባ ቅድሚ ምግልባጦም ይሃርሙና ኔሮም። ነተን ደቂ ኣንስትዮ ብጸጉርና ይደፍኡና ኔሮም። እዘን ሕጂ ዝቐበርናየን ክልተ ሰባት ኢድ ኢድ ተታሓሒዝና ኔርና። እቲ ወናኒ እታ ጀልባ ንሰለስቴና ምስ ደፍአና ንሰን ሞይተን አነ ድማ ብእግዚኣብሄር ተሪፈ።”
ድሕሪ እቲ ሓደጋ ዓቕሚ ዘለዎም ጉዕዞኦም ቀጺሎም እቶም ዓቕሚ ዝሰአኑ ግን ኣብኡ ጸኒሖም።ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ናይ መግቢ፡ማይን ናይ ህጹጽ እዋን ህክምናዊ ኣገልግሎት ካብ ዝገበረሎም 57 ሰባት ብተወሳኺ ካልኦት 84 ቅድሚ እቲ ትካል ናብቲ ቦታ ምብጽሑ ነቲ ቦታ ለቒቆም ምካዶም ይገልጽ።
መስኖ ብሰንኪ ጥንሲ ጉዕዞ ክትቅጽል ከምዘይኸአለት ብምሕባር ናብዚ ኹሉ ሽግር ዝበጽሓት ኣብ ዓዳ ክትነብር ብዘይምኽኣላ ምኳኑ ፡ በዓል ቤት ካብ ዝእሰር ክልተ ወርሒ ምቁጻሩ ብድሕሪ ምእሳሩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ብዛዕባ ንሱ የኻይዶ ዝነበረ ምንቅስቃስ ሓብርና እንዳበሉ ከምዘሸግርዋን ንሳ ግን አበይ ተአሲሩ ከምዘሎ እኳ ክትፈልጥ ከምዘይኸአለት ወለዱ’ውን እንተኾኑ ሃለዋቱ ክፈልጡ ከምዘይኸአሉ ትገልጽ።
ጀማል ቀልቦ ካብታ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ዝተደርበዩ ስደተኛታት ሓደ እዩ። ንሱ ካብ ቦሳሶ ከምዝተበገሰ መጀመርያ 300 ሰባት ከምዝተበገሱ ካብኦም 250 ኢትዮጵያዊያን ምኳኖም ብምግላጽ ክሳብ ሕጂ ምሟቶም ዝተረጋገጸ ግን 69 ምኳኖም ገለ ካብኣቶም እውን አስከሬኖም ተረኺቡ ከምተቐብረ ይሕብር።
“160 ሰባት ኔሮም 19 ሰባት ሞይቶም ካብኦም ድማ ሬሳ ሽዱሽተ ሰባት ተረኺቡ’ሎ። ክልተ ኣወዳት ሽዱሽተ አዋልድ እዮም። ብጠቕላላ ሸሞንተ ማለት እዩ ሕጂ ነቶም ዝተረኽቡ ንቐብር አለና። ካብቶም ዝተረፉ ዝበዝሑ ብመስመር ሰብዋ ናብ ሰንዓ ከይዶም። ብእግሮም እዮም ዝጉዓዙ ይብል።”
ወሃቢት ቃል ትካል ዓለምለኸ ስደተኛታት ኦሊቭያ ሂዶን ካብ ጀነቭ ውን ነዚ የረጋግጻ።
“ብመሰረት ሎሚ መዓልቲ ዝተገንዘብናዮ ፡ እቶም ትማልን ብቕድሚ ትማሊን ንሕና ዝሓገዝናዮም ስደተኛታት ኣብዚ ሕጂ እዋን ምስ ናትና ኣባላት የለው። ይመስለኒ ናብ ሃገራት ውሽመጥ ጉዕዞኦም ንምቅጻል ብምውሳን ካባና ከይዶም’ዮም። ናብ ዶብ ንምብጻሕ ጥራይ እቲ ጉዕዞ ካብ ሓሙሽተ ክሳብ ሸውዓተ መዓልታት ይወስድ። ስለዚ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ውሽጢ የመን ይህልው ይኾኑ። ንሕና ናይ ህጹጽ እዋን ናይ ህክምና ኣገልግሎትን ገለ ስነ ኣእምሮኣዊ ደገፍን ሂብናዮም። እቲ ናብ የመን ምጉዓዝ ዘለዎ ሓደገኛነትን ናብ ሃገሮም ክልምለሱ እንተደልዮም ሓገዝ ክንህቦም ቅሩባት ምኳና ሓቢርናዮም። ኣብ ሓደ ቦታ ክጸንሑ ኣይደልዩን ኣብ ቀይዲ ከይኣትው ይፈርሁ።ኣብዚ ሕጂ እዋን ናብቲ ቦታ ዝለአኽ ሓደ ጉጅለ ነዳልው አለና ከምኡ’ውን ሰንበት ኣብቲ ቦታ ዳሕሳስ ዘካይድ ጉጅለ ክንልእኽ ኢና።
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት 208 ኢትዮጵያዊያን ሶማልያዊያን ስደተኛታት ኣብ ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ናብ ባሕሪ ተደብዮም ምርኻቦም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ምሕባሩ ይዝከር።


text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
እንታይ ዓይነት መንበሪ-ገዛ ትብህጉ? ኣበይ'ከ ክትነብሩ ትደልዩ? ናይ መንበሪ-ገዛ ኣማራጺታት ኣብ ኣውራጃ ዳላርና እዝዮም ብርክት ዝበሉ እዮም። ኣውራጃ ዳላርና 15 ምምሕዳር ከተማታት ዝሓቆፈ ኣውራጃ እዩ። ኩለን እዘን ከተማታት ዳርጋ ተመሳሳሊ ምስሊ ኣለወን። እንታይ ዓይነት መንበሪ-ገዛን ኣበይን ኢኹም ትደልዩ? መንበሪ-ገዛ ጥቓ ዉዕዉዕ ከባቢታት ከተማ ወይ'ሲ፡ ኣሓ ብፍንስትራ እትርእዩሉ ዓቢ-ገዛ ኣብ ገጠር?
ወይሲ ኣብ መንጎ ከተማን ገጠርን ኣብ ዝርከብ ከባቢታት ክትነብሩ ትደልዩ።
ናብ ኣውራጃ ዳላርና ክትግዕዙ መደብ ኣለኩም ድዩ? ኣብ'ዚ ዞባ'ዚ፡ ካብ ዓመተ 2005 ኣትሒዙ "ናብ ዳላርና ግዓዙ ዝብል'' ተበግሶ ክሰረሓሉ ጸኒሑን ኣሎን። ክልተ ምኩራት ዝኾኑ ሰባት፡ ካሪና ኣርንበሪን ዳቪድ ክሉወርን ነዚ ተበግሶ'ዚ ዝመርሑ ሰባት ኮይኖም፡ ኣብቲ ዞባ ሰፊሕ መሶኖታት ሓበሬታን ርኽክባትን ኣለዎም። ንዕዳጋ-ስራሕ ኣብቲ ዞባ፧ ትካል ክትጅምር ምስ እትደልዩ ዝምልከት፡ ንኣገልግሎት ክንክን ቆልዑ፡ ትምህርትን ዕድላት ትምህርትን፡ ብምምሕዳራት ከተማ ከም ሓደስቲ መጠን፡ ክግበረልኩም ዝሕእል ዳጋፋትን ዝምልከት እኹል ሓበሬታ ኣለዎም።
ተወሳኺ ዝርዝራት ኣብ መርበብ-ሓበሬታ "
ናብ ዳላርና ገዓዙ'' ወይ ውን ኣብቲ
ሌቫ ኢ ዳላርና ዝብል መርበብ-ሓበሬታ ብምእታው ክትረሕቡ ትኽእሉ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ንግዳዊ ጽላት ኣውራጃ ዳላርና ዳርጉ ብኹሉ ጽላታት ዝዓምም'ዩ ክበሃል ይከኣል። ዓበይቲ ኣህጉራዊ ትካላ፡ ንኣብነት እታ ኣብ ፍርያት ነሓስ እትነጥፍ ትካል ኤስኤስኦቢ ኣብ መዳይ ጸዓት እትነጥፍ ትካል ኦቢቢ፡ ከምኡ ውን ማእከሎት ዝኾና ነኣሽቱን ትካላት ይርከባ። ኣብ መዳይ ፍርያት መዓልታዊ ሃለኽትን ጽላት ቱሪስምን ዝነጥፉ ውን ብርክት ዝበሉ ነጋዲ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ'ዚ ዞባ'ዚ ይርከቡ። ምፍራይ መዓልታዊ-ሃለኽቲ፡ ተክኖሎጂካዊ መሳለጥያታት፡ ጽላታት ኣገልግሎትን ክንክንን ገለ ካብቲ እዘን ትካላት ዝነጥፋሉ ጽላታት እዩ።
ኣብ ውሽጢ'ዚ ዝመጽእ 10 ዓመታት ሰለስተ-ርብዒ ሰራሕተኛታት ዞባ ዳላርና ጡረተኛታት ክኾኑ ስለዝኾኑ፡ ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ናይ ምቍጻር ሰፊሕ ዕድላት ክህሉ እዩ። ኣብ ኣውራጃ ዳላርና፡ ሞያዊ መደባትኩም ምስ ምቹእ ኩነታት ናብራ ናይቲ ዞባ ከተሳንይዎ ዕድል ኣለኩም።
ኣብ'ዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ (dalarna.se) ብምእታው፡ ኣገዳሲ ሓበሬታ ናብ ዝሓዘ ገጻት ዝመርሓኩም ሊንክታት ኣለኩም። ንኣብነት ቤት-ጽሕፈት ንግዳዊ ጉዳያት ከተማ፡ ንትካላትን ናይ ወፍሪ ድጋፋትን፡ ንግዳዊ ማሕበራትን ካልእን ዝኣመሰለ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
መርበብ-ሓበሬታ ፍራምቲድ-ዳላርና፡ ንመንእሰያት ዝቐንዐት ኮይና፡ ስራሕ ኣብቲ ዞባ ኣበይ ከም ዝርከብ ዝብል ጠቓሊ ሓበሬታ ሒዛ ትርከብ። እዛ መርበብ-ሓበሬታ ኣብ ሰለስተ ዝተፈለለየ ዓምድታት ሃልይዋ፡ ብኸምዚ ስራሕ ትረኽቡ፡ ኣብ ኣውራጃ ዳላርና ስራሕ ኣበይ ኣሎ፡ ሰራሕተኛታት ይዛረቡን ዝብላ ዓምድታት እየን። ኣብዚ መርበብ-ሓበሬታ'ዚ፡ ኣብቲ ዞባ ዝርከብ ናይ ትምህርቲ ዕድላት፡ ስራሕ ኣብ ምድላይ ዝሕግዘኩም ምኽርታትን ትረኽቡ። ንተወሳኺ ዝርዝር ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ፍራምቲድ-ዳላርና ብምእታው፡ ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
እቲ ኣብዚ ኣዋራጃ ዝርከብ
ዳላርና-ዩኒቨርስቲ፡ ኣብ 1977 ዝተመስረተ ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመት ኣብ ጥርዚ ምዕባሌ በጺሑ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ እዩ። እዚ ዩኒቨርስቲ'ዚ፡ መምሃሪ ህንጻታት ኣብ ፋሉንን ቡርለንገን ሃልይዎ፡ ኣስታት 60ታት ዝኸውን ዝተፈላለየ ትምህርታዊ መደባትን 1100 ኮርሳትን፡ ኣብ ምእንጋድ ይርከብ። መብዛሕትኡ ኣብዚ ዝወሃብ ትምህርቲ ምስ ጠለብ ዕዳጋ-ስራሕ ዝሳነ እዩ። ኣብዚ ዩኒቨርስቲ ኣስታት 16000 ተማህሮን 800 ሰራሕተኛታትን ይርከቡ። ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃታት ዕድላት ትምህርቲ ይርከብ። ነዚን ንኣገልግሎታት ክንክንን ሕብሐባ ቆልዑን ዝምልከት ዝርዝር ሓበሬታ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ኣለኩም።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣውራጃ ዳላርና፡ ንነባሮን በጻሕትን ጥዕናዊ ኣገልጎት፡ እንኮላይ
ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክን ስኒን ኣፍን፡ ይህብ። ባዕልኹም ወይ መቕርብኩም ምስ ዝሓምም ወይ ውን ጥዕናዊ ምኽሪ ምስ ዘድልየኩም፡ ናብ ሕክምና ክትድውሉ ትኽእሉ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ'ዚ ዞባ ዝርከባ
ጥዕናዊ ማእከላት፡ ኣብዚ ትረኽብወን። ሓካይም ከባቢ ወይ ውን ተሓገገዝቲ-ሓካይም፡ ንቀለልቲ ሕማማት ምፍዋስ ዘጸግሞም ኣይኮነን። ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ከኣ፡ ናብ ዝለዓለ ወይ ፍሉይ ሕክምና ከሕልፉኹም ይኽእሉ። ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ምስ ዘድልየኩም፡ ነቲ ኣብ ከባቢኹም ዝርከብ ሓክምና ወይ ናብ
1177 ወይ ኣማኻሪ ጥዕናዊ ክንክን ደውሉ። እቲ ኩነታት ኣዝዩ ተኣፋፊ ምስ ዝኸውን 112 ክትድውሉ ኣለኩም።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ባህሊ፡ ቀንዲ ሞተረ ምዕባሌ ኣህዛብ እዩ። ሓድሽ ነጋርት ክንፈጥርን ሓድሽ ነገራት ክንመሃርን እንከለና፡ ነብሰ-ተኣማመንነት፡ ናይ ግምላጽ ክእለትና፡ ምፍልሳፍን ተበላሓትነትን፡ እናሓየለ እዩ ዝኸይድ። ሰብኣዊ ምዕባሌ ምስ ዝህሉ ከኣ፡ ዲሞክራሲ ይጥጥዕን ይምዕብልን። ቀንዲ ዕላማታት ንጥፈታት
ኣውራጃ ዳላርና፡ እቲ ነነባሮን ዜጋታትን ዝወሃብ ኣገልግሎታት ክሰፍሕን ብትሕዝቱኡ ብሉጽ ክኸውንን እዩ። ባህላዊ ምዕባሌ፡ ህንጸት ሰብኣዊ-ዓቕሚ፡ ምንቕስቓስ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ትምህርታት ኩሉ ድጋፍ ክግበረሉ ኣለዎ። ምኽንያቱ ኩሎም ነባሮ ንኩነታት ህወቶም ኣብ ምጽላው ወሳኒ ተራ ክጻወቱ ኣለዎም። ኣብ ባህላውን ሰብኣዊ ህንጸትን ዝነጥፉ ማሕበራት ተዋሳእቲ ወገናት ብዝተኻእለ መጠን ክተባብዑን ክበዝሑን ይግባእ። ምብልሓት ዝዓብለለኦ መኣዲታት፡ ኣብ ህንጸት ማሕበራዊ ምትእኽኻብን፡ ዞባዊ ዕብየትን ግስጋሴን፡ ወሳኒ ተራ ይጻወት።
ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ቪሲት-ዳላርና፡ ንዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ንጥፈታትን ጽምብላትን ዝምልከት፡ ጠቓሚ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
እቲ ብማሕበራት ዝተማእከለ ምንቕስቓሳት ኣብ ኣውራጃ ዳላርና፡ ኣዝዩ ብዙሕን ዓይነታውን እዩ። ከም ቀይሕ-መስቀል ሽወደን፡ ማሕበር ምድሓን ቆልዑ፡ ናይ ኣብያተ-ክርስትያናትን ሃይማኖታውን ምትእኽኻባት፡ ኣብ ማሕበራዊ ህወት ናይቲ ዞባ ወሳኒ ተራ ይጻወታ።
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት፡ ነነባሮን ሓደስትን ዝጥርንፍ ዝተፈላለየ ምትእኽኻባት ውን ይርከብ። መብዛሕትአን ናይተን ኣብዚ ቦታ ዝርከባ ከተማታት ናተን መዝገብ-ማሕበራት ኣለወን። እዚ መዝገብ ማሕበራት'ዚ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይተን ከተማታት ክትረኽብዎ ትኽእሉ።


text:
ኣብ መበል 37 ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ምግሃሳት ሰብኣዊ መሰላት ተኸሲሳ’ላ። ሓደ ካቡኡ ብምግሃስ ነጻነት ሃይማኖት ኽከውን ኸሎ ካብቲ ቕድሚ ሎሚ ዝነበረ ዝተፈልየ ፍጻሜ ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣል ኢስላምያን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሞቱ መስራቲ እታ ቤት ትምህርቲ ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር ተላዒሉ’ሎ።
ኤርትራ ኸአ ብፍላይ ነዚ ፍጻመ’ዚ ወግዓዊ ምላሽ ሂባትሉ’ላ።
ኣብ መበል37 ስሩዕ ኣኼባ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ፍልይቲ ራፖርተር ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ፣ብዛዕባ ግህሰት ሃይማኖትን ኣብ ቤት/ትምህርቲ ድያእ ኣልስላሚያ ዝተከስት ፍጻሜን ዝስዓበ ኩነታትን ኣመልኪታ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ናብ ፍሉይ ራፖርተር ኣብ ጉዳይ ናጽነት ሃይማኖትን እምነትን ፣ሚስተር ኣሕመድ ሻሂድ ወግዓዊ ደብዳቤ ልኢኹ’ዩ።
“ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት፡ ንቐይድታት ናጽነት ሃይማኖት ዝምልከቱ ኣሻቐልቲ ክስታት ክበጽሑና ጸኒሖም እዮም። ገለ ካብኣቶም ንማእሰርቲ ናይ ልዕሊ 100 ዝቝጽሮም ኣባላት ናይ’ተን ብመንግስቲ ተቐባልነት ዘይረኸባ ሃይማኖታዊ ትካላት ዝምልከቱ እዮም። ብዘይካ’ዚ፡ ካብ ቀጽሪ ናይ ሓንቲ እስላማዊት ቤት-ትምህርቲ ወጻኢ ንዝተኻየደ ሰልፊ ተቓውሞ ንምግታእ ዝተወስደ ስጉምቲ ኣሎ። እዚ ሰልፊ ተቓውሞ እዚ ሓደ 93-ዝዕድሚኦም መስራቲ ናይ’ታ ቤት-ትምህርቲ ዝኾኑ ውልቀ-ሰብ፡ ንምውራስ ናይ’ታ ቤት-ትምህርቲ ተቓዊሞም ብመንግስቲ ድሕሪ ምእሳሮም ዝሰዓበ እዩ። እዞም ውልቀ-ሰብ እዚኦም ካብ ቤት-ማእሰርቲ ምስ ወጹ ድሕሪ ክልተ ሰሙን ዓሪፎም” ይብል።


text:
ኣኮመዴሽን
Boende – tigrinska
ናይ ዕቑባ ሕቶኻ ውሳነ ክሳዕ ዝረክብ ኣብ እትጽበየሉ እዋን ገዛ ዘይብልካ እንተኾይኑ እቲ ትካል ስደተኛታት (Migrationsverket) ክተሓባበረካ ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን እውን ከተዳልው ትኽእል ኢኻ፣ ንኣብት ምስ ኣዝማድካ ወይ ኣዕርኽትኻ ክትቅመጥ ትኽእል። “ ናይ ባዕልኻ አኮመዴሽን ባዕልኻ ከተመቻቹ እንተደሊኻ፣ እቲ ትካል ስደተኛታት መታን ክረኽበካ ናይ ግድን ኣድራሻኻ ክትህብ ኣለካ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ብትካል ስደተኛታት ዝኸርብ ገዛ
እቲ ትካል ስደተኛታት ንስኻ ውሳነ ኣብ እትጽበየሉ እዋን ግዝያዊ ገዛ ክህበካ እዩ። ፈጺምካ ገንዘብ ዘይብልካ እንተኾንካ እቲ ትካል ስደተኛታት ነቲ ገዛ ዘድልየካ ክፍሊት ክሽፍነልካ እዩ።.
መንበሪ ኣብ ዝተረኸበሉ ቦታ ክትነብር ናይ ግድን እዩ
እቲ ትካል ስደተኛታት ገዛ ክረኽበልካ ትደሊ እንተኾንካ፣ ቦታ ምምራጽ የለን፣ ናብ ዝወሰደካ ኬድካ ኢኻ ትነብር። ብተወሳኺ ውሳነ ኣብ እትጽበየሉ እዋን ንኻልኦት ሓተትቲ ዕቑባ ቦታ ንምልቃቕ ናብ ካልእ ሓድሽ ገዛ ክትቅይር ክትግደድ ትኽእል ኢኻ።
እትነብረሉ ክፍሊ ንኻልእ ከተካፍል ክትግደድ ትኽእል ኢኻ
እቶም ናይ ትካል ስደተኛታት ገዛውቲ ንሓተትቲ ዕቑባ ጥራይ እዮም። ኣብ ሓደ ገዛ መንበሪ እንተተዋሂቡካ፣ እዚ ቦታ ንባዕልኻ ጥራይ ኢኻ ክትጥቀመሉ ዘለካ። እቲ ዝወሃበካ ገዛ መብዛሕትኡ ግዜ ምስካልኦት ሰባት እትማቐሎ ኣፓርትመንት እዩ። ስድራቤታት ኩሉግዜ ናይ በይኖም ክፍሊ እዩ ዝወወሃቦም። ንበይንኻ ትነብር ሰብ እንተኾንካ ግን ንካልኦት ተመሳሳሊ ጾታ ዘለዎም ሰባት ከተካፍል ክትግደድ ትኽእል።
ፍሉይ ዝዓይነቱ ገዛ ክትወሃብ ዝምልከተካ እንተኾይኑ ብኽብረትካ ምስ ማእከል መቐበሊ ኣጋይሽ ተዘራረብ። እቲ ትካል ስደተኛታት ኩሎም ሰባት ኣብ ዝነብሩሉ ቦታ ውሑስ ኩነታት ከረጋግጽ ናይ ግድን እዩ። ሃይማኖት፣ ባህሊ ወይድማ ጾታዊ ባህሪ ብዝምልከት ኩሎም ሰባት ነንባዕሎም ብምክብባርን ብምትሕልላይን ክነብሩ ኣለዎም።
LGBT እንተኾንካሞ ምስ ኣኮመዴሽን ብዝተተሓሓዘ ፍሉያት ጠለባት እንተለዉኻ ምስ ናይ ማእከል ምቕባል ጋሻ ሓላፊኻ ተዘራረብ። ንዓኻ ውሑስ ዝኾነን ድሌትካ ዘማልእን ገዛ ንኽንረኽበልካ ዝኸኣልናዮ ኩሉ ክንገብር ኢና።
ገዛ ናይ ምርካብ መሰልካ ዘብቃዓሉ ግዜ
ክትስጎግ ወይድማ ክትጥረዝ እንተተበይኑልካሞ እቲ ውሳነ ኣብ ግብሪ እንተውዒሉ ወይድማ ብድሌትካ ካብዛ ሃገር እትለቀሉ ግዜ እንድሕር ሓሊፉ ናይ ግድን ካብቲ ዘለኻዮ ገዛ ክትለቅቕ ኣለካ። ንስኻ ብሓላፍነት እትሕብሕቦም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ እንተሃልዮምኻ እዚ ኣብ ልዕለኻ ተፈጻሚ ኣይኸውንን።
ናይ ባዕልኻ ገዛ
ትካል ስደተኛታት ኣብ ዘቕርበልካ ገዛ ክትነብር ዘይትደሊ እንተኾንካ፣ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ክትእልሽ ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ሰባት ናይ ዕቑባ ሕቶኦም ውሳነ ክሳዕ ዝረክብ ምስ ኣዕርኽቶም ወይድማ ምስ ኣዝማዶም ክጸንሑ ይመርጹ። ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ከተመቻቹ እንተመሪጽካመ፣ ነዚ ዘድሊ ወጻኢታት ባዕልኻ ኢኻ ትሽፍኖ።
ብዝኾነ ምኽንያት ኣብቲ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ክትቅጽል እንተዘይክኢልካ፣ ክፍቲ ቦታ እንተሃልዩ ናብ ናይ ትካል ስደተኛታት ገዛ ክትቅይር ትኽእል ኢኻ። ብኽብረትካ ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብቲ ዝተመዝገብካሉ ማእከል መቐበሊ ኣጋይሽ ተወከስ።
ትካል ስደተኛታት ኣብ ዝሃበካ ገዛ ዲኻ ትነብርዋላስ ባዕልኻ ኣብ ዝመረጽካዮ ቦታ ብዘየገድስ ምስቲ ትካል ስደተኛታት ዘለካ ርክብ ክቋረጽ የብሉን። ኣብቲ እትጽበየሉ እዋን ቦታ እንተቐይርካ ሓድሽ ኣድራሻኻ ንማእከል መቐበሊ ኣጋይሽ ከተፍልጥ ኣለካ።
ኣብዚ ክትነብር እንተተፈቒዱልካ
ትካል ስደተኛታት ኣብ ዝሃበካ ገዛ ትነብር እንተሃሊኻ፣ ናይ መንበሪ ፍቓድ ኣብ እትረኽበሉ እዋን ሓድሽ ገዛ ብዛዕባ እትረኽበሉ መንገዲ ካብ ወይድማ ካብቲ ትካል ስደተኛታት ደገፍ ክትረክብ ኢኻ። ትካል ስደተኛታት ሓድሽ ገዛ ክሳዕ ዝረኽቡልካ ኣብቲ ትካል ስደተኛታት ዝሃበካ ገዛ ክትጸንሕ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ናይ ባዕልኻ ኣኮመዴሽን ትነብር እንተሊኻ ወይድማ ብምኽንያት ስራሕ መንበሪ ፍቓድ እንተረኺብካ፣ ባዕልኻ ኢኻ ሓድሽ ገዛ ክትእልሽ ዘለካ።
መንበሪ ፍቓድ ክዋሃበካ እንከሎ ብዛዕባ ዝግበሩ ነገራት ተወሳኺ ኣንብብ


text:
ሎሚ ዕለት 20 ሕዳር 2014፡ ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት ክልተ ኣገደስቲ ፍጻመታት ተኸሲቱ።
ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ፡ እቲ ኣብ ጀኔቫ ተጋቢኡ ዝቐነየ ናይ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት መርማሪ ኮምሽን፡ ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝምልከት ስርሑ ከሰላስል ከም ዝጀመረ ብወግዒ ገሊጹ። ብኤርትራውያን ግዳያት ኣብ ዝወሃቦ ሓበሬታን ቃለ-ምስክርነትን ተሞርኪሱ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ዘሰካሕክሕ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ክጽብጽብን፡ ንኣፈታትሓ እቲ ዘሎ ሽግር ብዝምልከት ድማ ለበዋታት ከቕርብን ትጽቢት ይግበረሉ።
ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ካልእ ዕዉት ፍጻመ ድማ፡ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዝፍጸም ዘሎ ዘስካሕክሕ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብዝምልከት፡ ሲ ኤፍ ኤም (CFM) ከምኡ ውን ሲስኪንድስ (Siskinds LLP) ዝተበሃሉ ክልተ ናይ ጥብቅናን ኣህጉራዊ ሕግን ክኢላታት ዝተሳተፍዎ፡ ነጥበ-ኹርናዕ ክበሃል ዝኽእል ካልእ ኣገዳሲ ናይ ሕጊ መስርሕን ጥርዓንን ኣብ ካናዳ ተጀሚሩ ኣሎ። እዚ ንሰለስተ ኤርትራውያን ግዳያት ብምውካል ተጀሚሩ ዘሎ ሕጋዊ መስርሕ፡ ኣብ ከተማ ቫንኮቨር ኣብ ዝርከብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ብርትሽ ኮሎምብያ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ኮይኑ፡ ኣብቲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ተሓባቢሩ ብምባል ንካናዳዊ ኩባንያ ኔቭሰን ውን ከሲሶሞ ከም ዘለው ተፈሊጡ ኣሎ። ካናዳዊ ኩባንያ ኔቭሰን፡ ምስ ሰገን ኮርፖረሽን ዝተበሃለ ናይ ህግደፍ ኩባንያ ተሓባቢሩ ኣብ ኤርትራ ኣዋፊርዎ ኣብ ዝርከብ ናይ ማዕድን ምዅዓት ስራሕ ንኤርትራውያን ኣብ ናይ ባርነት ስራሕ ክጽመዱ ኣገዲድዎም ብዝብል ምኽንያት ተኸሲሱ ከም ዘሎ እቶም ጠበቓታት ካብ ዝዘርግሕዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። እቲ ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ገበናት ጊላነትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን (crimes against humanity) ከም ዘጠቓልል እቶም ክኢላታት ሕጊ ገሊጾም ኣለዉ። ነዚ ጉዳይ ሒዞሞ ዘለው ጠበቓታት፡ ዝተመስከረሎም ፍሉጣት ክኢላታት ብምዃኖም እቲ መስርሕ ብዓወት ክዛዘም ዘለዎ ተኽእሎ ልዑል ምዃኑ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። እዚ ፍጻመ እዚ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ንኽሰፍን ዝካየድ ዘሎ መሪር ቃልሲ መሊሱ ናህሪ ዝውስኸሉ ምዃኑ ተፈሊጡ ውን ኣሎ።
ኣብ ካልእ ፍልይ ዝበለ ግን ተመሳሳሊ ፍጻመ ድማ፡ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ እሙናት ምንጭታቱ ኣገዳሲ ሓበሬታ ረኺቡ ኣሎ። በዚ ሓበሬታ እዚ መሰረት፡ ኣብ ሰነ 2012 መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ተጸበዮን ዘይሓሰቦን መገዲ፡ ኣብ ዙሪክ ስዊዘርላንድ ካብ ዝርከብ ናይ ባንክ ሕሳቡ፡ 85 ሚልዮን ዶላር ኣመሪካ ከም ዝተወስዶ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። እቲ ዝተወስደ ገንዘብ፡ ኣብ ቁጽሪ ሕሳብ 230-80110-05D ብስም ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ ተቐሚጡ ዝነበረ ኽክውን ከሎ፡ መንግስቲ ኤርትራ ብሓደ ናይ ኩዌት ናይ ነዳዲ ኩባንያ ዝእወዶ ዝነበረ ዕዳ ክኸፍል ፍቓደኛ ስለ ዘይኮነ፡ ግቡእ ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲሉ ዝተወሰነ ፍርዲ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ገሊጾም። እቲ መስርሕ ኣወሳስዳ ገንዘብ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኣህጉራዊ ሕጊ ሕሉፍ ንዕቀት ዘለዎ ላዕለዋይ መራሒ ህግደፍን፡ ብዛዕባ ኣህጉራዊ ሕጊ ዕሙቕ ዝበለ ፍልጠት ዘይብሎም ናይ ሕጊ ኣማኸርቱን ኣዝዩ ዘስንበዶም ፍጻመ ምንባሩ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ብርግጽ ምስቲ ኣብ ካናዳ ተጅሚሩ ዘሎ ሓድሽ ሕጋዊ መስርሕን ከምኡ ውን ካብ ሓምለ 2012 ጀሚሩ ኣብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጀኔቫ ዝካየድ ዘሎ ካልእ ኣገዳሲ ምዕባለታን ኣነጻጺርካ ክርእ እንከሎ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ከቢድ ናይ ኣህጉራዊ ሕጊ መዋጥር ተሸሚሙ ከም ዘሎ ምርዳእ ኣየጸግምን።
መራሕቲ ህግደፍ ከምቲ ዝመስሎም ንግዚኡ ካብ ሕጊ ዘምለጡ ኮይኑ ክስምዖም ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፡ እዚ ስምዒት እዚ ግን ካብ ኤርትራ ዘይሓልፍ ናይ ነብሰ-ጥበራ ስምዒት ምዃኑ መመሊሱ እንዳነጸረ ይመጽእ ኣሎ። ብርግጽ ድማ ንኣህጉራዊ ሕጊ ኣብ ብዝጥምት መዳያት፡ እቲ ስርዓት ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ዕርቃኑ ወጺኡ ጥራይ ዘይኮነስ ካብቲ ንጽበዮ ብኣዝዩ ዝቐልጠፈ ፍጥነት የንደልህጽ ከም ዘሎ ንዕዘብ ኣለና።
ክሳብ ዝኾነ ዝኸውን ከኣ፡ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን መዓንጦኦም ሸጥ ኣቢሎም ቃልሶም ከነሃህሩን ድሕሪ ውድቀት ህግደፍ ድማ ብልዕልና ሕጊ ተማእዚዙ ዝኸይድ ፖለቲካዊ ስርዓት ንምትካል መብጽዕኦም ከሐድሱ ከም ዝግባእ ንጹር ክኸውን ይግባእ።
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ
20 ሕዳር 2014


text:
ኣብ ሰለስተ፣ ሓሙሽተን ዓሰርተን ሽሕ ሜትራት ኣንጸባራቂ ዓወታት ዘመዝገበት ኢትዮጵያዊት ኣትሌት ኣልማዝ ኣያና፣ ምስ ኣብ ሓደን ክልተ ሚእቲ ሜትሮ፣ ከምኡውን ኣርባዕተ ሚእቲ ቅብብል ዱላ ኣብ ሰለስተ ኦሎምፒካት ሜዳልያ ወርቂ ዝተዓወተ ጀማይካዊ ኡሰይን ቦልትናን ሎም-ዘበን ከዋኽብቲ ኣትሌታት ዓለምና ተባሂሎም ብዓለም ለኸ ፌደረሽን ኣትሌትክስ ተሸሊሞም።
ኣልማዝ ኣያና ናብ’ዚ ክብሪ’ዚ ዝበቅዐት፣ ኣብ ዶሃ ኣብ ሰለስተ ሽሕ ሜትሮ፣ ኣብ ራባት ሞሮኮ፣ ሮማ ጣልያን፣ ኣብ ኦሎምፒክ ሪዮ፣ ኣብ ብራሰልስ ቤልጀም ኣብ 5 ሽሕ ሜትሮ፣ ኣብ ዓሰርተ ሽሕ ሜትሮ ድማ ኣብ መድረክ ኦሎምፒክ ሪዮ ብራዚል ብዘመዘገበቶም ዓወታት’ዩ።
ጀማይካዊ ኡሰይን ቦልት ብወገኑ፣ ኣብ ሓደ፣ ክልተን ኣርባዕተ ብሚእቲ ቅብብል ዱላ ኣብ ኦሎምፒክ ሪዮ ብመሰረት ዘመዝገቦ ዓወት’ዩ ተሸሊሙ።
ናብ ካልእ ዜና ኣትሌትክስ ክንሰግር፣ ኢትዮጵያዊ የማነ ጸጋይ ኣብ’ቲ ፉኮካ ጃፓን ዘተኣናገደቶ ጉያ ማራቶን ሜዳልያ ወርቂ ተዓዊቱ።
ኬንያዊ ፓትሪክ ማካኡ ካልኣይ፣ ጃፓናዊያን ዩኪ ካዋቺን ሃያቱ ሶኖዳን ሳልሳይን ራብዓይን፣ ኤርትራዊያን ኣማኑኤል መሰልን ያሬድ ኣስመሮምን ሓምሻይን ታሽዓይን።


text:
House of DVF መደብ ቴሌቭዥን አብ ዝሓለፈ ሰሙን “ነታ ዝምነያ ጓል-አንስተይቲ ብኸመይ ከምዝኾንኹ” ብዝብል አርእስቲ ካብ ጥቅምቲ 1-28,2015 አብ ዘካየዶ ውድድር ኤርትራዊት ፌቨን ዮሃንስ ተዓዋቲት ኾይና’ላ።
ፌቨን ንውድድር ሒዛቶ ዝኣተወት ቴማ “ካብ ኤርትራ ንመዓስከር ስደተኛታት ሱዳን፡ንሓበን ህዝበይን ንብርትዐ አደይን ተሰኪመ ተጓዒዘ” ዝብል`ምንባሩ ትገልጽ።
እዚ መደብ ቴሌቭዥን አብ ዝካየዶ ውድድር ክውንነት (ሓቅነት) 10 ደቂ-አንስትዮ ይመርጽ። እተን ደቂ-አንስትዮ ብክልተ ዙር ውድድር ተዓዋቲት ትምረጽ። ቀዳማይ ዙር ውድድር ብደያኑ ዝውሰን ኽከውን ከሎ ካልኣይ ዙር ውድድር ግን ብድምጺ ህዝቢ’ዩ ተዓዋቲት ትፍለጥ። አብ ቀዳማይ ዙር እቲ ውድድር ደያኡ ነዚ ዝስዕብ መለኽዒታት ዘማልኣ 5 ደቂ-አንስትዮ ናብቲ ካልአይ ዙር ክሓልፋ ይመርጹ። 35% መቦቆላዊነት፡ 35% ምስ ቴማ ውድድር ዘለዋ ምትእስሳርን 30% ድማ አብ አቃውማ ይምርኮስ። አብ ካልአይ መድረኽ ዝሓለፋ ድማ ብድምጺ ህዝቢ ተዓዋቲት ትምረጽ። ተዓዋቲት ወናኒት FIAT500 X መኪና ትኸውን።
በዚ መሰረት ፌቨን ዮሃንስ ተዓዋቲት FIAT500 X ዝዓይነታ መኪና ኾይና`ላ።ፍላይ ማንታኣ ሄለና`ውን ናይ`ቲ ዓወት ብማዕረ ትቛዳሲት ኔራ፡
ምስ ቪኦኤ ኣብ ዝገበርኦ ዕላል፡ ሓበን ህዝብኻን ሃገርካን ተሰኪምካ ምኻድ ይጸቕጣሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ንምስማዕ ይኸአል።


text:
ስምምዕ ፓሪስ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምምካት ናብ ሰማይ ዝበንን መርዛም ጋዝ ንምንካይ ኣስታት 200 ሃገራት ዝፈረማሉ ወሳኒ ስምምዕ እዩ ።
ምምሕዳሮም እቲ ስምምዕ ክፀድቕ ዝሰርሑ ናይ ቀደም ፕረዝደንት ባራክ ኦባማ ነቲ ውሳነ ብቕልጡፍ ኮኒኖምዎ ኣለው። ንሶም ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ “ንስምምዕ ፓሪስ ዘኽብራ ሃገራት ተረባሕቲን ስራሕን ዝፍጠሩ ኢንዱትሪታትን እየን’’ኢሎም።
ናይ ፈረንሳይ ፕረዝደንት ኢማኑኤል ማክሮን ሓዊሱ ቀንዲ መራሕቲ ዓለም ንትራምፕ ይነቕፉዎም ኣለው።ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ እቲ ትካል ዓለምለኸ ድሕነት ንምሕላው ንዝግበሮ ፃዕሪ ‘ኣዚዩ ዘጉሂ’ እዩ ኢሉዎ ኣሎ ።
ወሃቢ ቃል ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ስቴፋን ዱጃሪክ “ስምምዕ ፓሪስ ኣብ 2015 ዓ.ም. ብኹለን ሃገራት ዓለም እዩ ፀዲቑ።ምኽንያቱ ክኣ ለውጢ ኩነታት ኣየር ከቢድ ጉድኣት የብፅሕ ከምዘሎ ስለዝተረድኣ እዩ።”
ፕረዝደንት ትራምፕ ከምዚ ዝበለ ስጉምቲ ከምዝወስዱ ኣቐዲመን ዝተርድኣ ናይ ጀርመን መራሒት ኣንጌላ መርኬል ንስምምዕ ፓሪስ ዘለወን ደገፍ መሊሰን ብምርግጋፅ መራሕቲ ዓለም እውን ደገፎም ከቕፅሉ ኣተባቢዐን።
እቲ ምውፃእ ኣብ ኣፍሪቃ ኣሉታዊ ፅልዋ ከምዘስዕብ ኣብ ናይታ ኣህጉር ከባቢያዊ ሓለዋ ዝንቀሳቐሱ ገሊፆም ኣለው።
“ዘ ዎርልድ ዋልይልድ ላይፍ” ኣብ ዝተባህለ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ትካል ዝሰርሕ ሳሊየም ፋቂር ኣሜሪካ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ኩነታት ኣየር ዘውሕስ ብልሓታትን ቴክኖሎጂታትን ከተኣታትዋ ንምሕጋዝ ክተወፍዮ ዝግብኣ ኣስታት 2 ቢሊዮን ዶላር ክትሕዞ ትኽእል እያ ክብሉ ስኽፍትኦም ገሊፆም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ ኣፍሪቃዊያን ናብርኦም ኣብ ሕርሻ ዝተመስረተ ምስ ምዃኑ ንብርቱዕ ዋዒን ዝወሓደ ዝናብን ዝቃልዑ ንሳቶም እዮም ይብል ።
መንግስታት ኣፍሪቃ እውን በቲ ውሳነ ዘይምሕጓሶም ይገልፁ ኣለው።
ናይ ጋና ፕረዝደንት ጆን ድራምኒ ማሃማ ‘ኣሜሪካ ኣብ ዓለም ኣዚዩ ወሳኒ ኣብ ዝኾነ ጉዳይ መሪሕነታ ብፍቓዳ ገዲፋ’ላ’ክብሉ ብቲዊተር ፅሒፎም ኣለው።
መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣሜሪካ ብብርቱዕ ነቒፉዋ’ሎ።
ኣሜሪካ ኣሰር ኒካራጉዋን ሶሪያ ብምስዓብ ኣካል ጉጅለ ስምምዕ ፓሪስ ዘይኮና ሃገራት ኮይና ኣላ።


text:
ኣብ ኣምቦን ከባቢኡን ምቑፃር ድምፂ ተወዲኡ ግዚያዊ ውፅኢት ተለጢፉ።ብመሰረት ወግዓዊ ዘይኮነ ግዚያዊ ውፅኢ ኣብ ክልል ደቡብ ዝተወዳደሩ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ተሳዒሮም ኣለው።ተቓውምቲ ነቲ ከይዲ እንትኸሱ ገዛኢ ፓርትን ኣፈፀምቲ መረፃን ግን እቲ ምርጫ ብዴሞክራሲያውን ሰላማውን መነግዲ ተዛዚሙ ይብሉ ኣለው።
ኣብ ኣምቦ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ዝተወዳደሩ ናይ መድረኽ ምኽትል ኣቦ መንበር ዶ/ር መረራ ጉዲና እቲ ምርጫ ናይ መንግስትን ምምሕዳርን ጣልቃ ምትእትታው ዝተርኣየሉ እዩ ይብሉ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ገዛኢ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ዴሞክራሲያዊ ውድብ /ኦህዴው/ ኣብ ኣምቦ ኣቶ ኣሸናፊ ጨመዳ ግን ሰለማውን ዴሞክራሲያውን ዝኾነ ምርጫ እዩ ተኻይዱ ኢሎም።
ፀገም ነይሩ ኢሎም ቅሬታት ዘቕረቡ ተቓወምቲ ትማሊ ይኹን ሎማዕንቲ የለን ክብሉ ንናይ መድረኽ ኽስታት ይምልሱ።
ንመድረክ ወኪሎም ኣብ ሾኔ ዝተወዳደሩ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ዝተስዓሩ ይመስሉ ብመሰረት ወግዓዊ ዘይኮነ ግዚያዊ ውፅኢት።
ኣብ ቦሎሶ ሶሪ ዝተወዳደሩ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳልኝ ብሰፊሕ ድምፂ ተዓዊቶም ኣለው።ንዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንጃሚን ነታንያሁ ሃገሮም ንኣስታት 16,000 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገራት ምዕራብ ንምጥያስ ምስ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዝተበጸሓ ስምምዕ ድሕሪ ካብ የማናይ ክንፊ ፓርቲ ሕብረት ዝተዋህበ ነቐፌታ ምስራዞም ኣፍጦም።
ስለዝኾነ ድማ ትማሊ ኣብ ከተማ ቴል ኣቪቭ ዝርከቡ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንምስራዝ እቲ ስምምዕ ብምቅዋም ሰላሚ ሰልፊ ኣካይዶም።
ሚንስትር ካቢነ እስራኤል ናፍታሊ በነት እቲ ስምምዕ ቅኑዕ ከምዘይኾነ ምክንያቱ ንኣስታት 20,000 ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ክጸንሑ ዘፍቕድ እዩ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ነቶም ስደተኛታት ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ምዃኖምን ናብ እስራኤል ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝኣተው ንባህልን ልምድን ኣይሁድ ስግኣት ዝፈጥሩ እዮም ኢሎም።
መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ኣይሳክ ሀርዞግ ንምስራዝ እቲ ስምምዕ ብምቅዋም ቀ ሚ ነታንያሁ ነቲ ኣቐዲሞም ዘጽደቅዎ መደብ ምጥራዝ እዞም ስደተኛታት እንተተግቢሮሞ ዓለምለኸ ሕጊ ዝጥሕስን ንህይወት ስደተኛታት ኣብ ሓደጋ ዘእትው’ውን እዩ ክብሉ ርእይትኦም ሂቦም።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት ብወገኑ፡ እቲ ምስራዝ ስምምዕ ከምዘሕዘኖ ካብ ጀነቫ ኣፍሊጡ`ሎ። እንተኾነ ሓደ ፍታሕ ንምድላይ ምስ ኩሎም ወገናት ብምርኻብ ፍታሕ ንምርካብ ጻዕሩ ከምዝቕጽል ተስፋ ሂቡ`ሎ።
መብዛሕትኦም እቶም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመጹ ኮይኖም ድሕሪ ምስራዝ እቲ ስምምዕ ድማ ህይወቶም ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ከምዝርከብ ይገልጹ። ኣቐዲም ኣቢሉ ናብ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ምልኣኾም ዝብል ንረብሓ`ቶም ስደተኛታት ከምዘይኮነን እተን ክቕበልኦም ዝተባህላ ሃገራት`ውን ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይብለን ምግላጸን ነቲ ኩነታት ኣብ መንቀራቕሮ ኣእቲይዎ ከምዝርከብ ይፍለጥ፡


text:
ፍሉይ ኣሃዱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሰለስተ ኣንቴኖቭ ነፈርቲ ብምስጢር ናብ ኤርትራ ካብ ዝኣቱ ሰሙናት ኣሕሊፉ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ኣረጋጊጾም።
ፍሉይ ኣሃዱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሰለስተ ኣንቴኖቭ ነፈርቲ ብምስጢር ናብ ኤርትራ ካብ ዝኣቱ ሰሙናት ኣሕሊፉ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ኣረጋጊጾም። እተን ኣንቴኖቭ ዝዓይነተን ፍሉይ ኣሃዱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝጸዓና ነፈርቲ ጸላም ተጎልቢበን ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ሓይሊኣየር ኤርትራ
ፍሉይ ኣሃዱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሰለስተ ኣንቴኖቭ ነፈርቲ ብምስጢር ናብ ኤርትራ ካብ ዝኣቱ ሰሙናት ኣሕሊፉ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ኣረጋጊጾም።
እተን ኣንቴኖቭ ዝዓይነተን ፍሉይ ኣሃዱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝጸዓና ነፈርቲ ጸላም ተጎልቢበን ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ሓይሊኣየር ኤርትራ ከምዝዓረፋ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
እቲ ሓበሬታ ካብ ዝበጽሓና ክልተ ሰሙን ኳ እንተሕለፈ፡ ከነረጋግጾ ግዜ ከምዝሓተተና ነዘኻኽር።
እቲ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ብዘይ ዝኾነ ቅጥዕን ወግዓውነትን ብኢደ ወነኑ ምስ ኢትዮጵያ ዝገበሮ ርክብን ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ስምምዓትን ነቲ ምእንቲ ናጽነቱ ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ ኣቖጡዑዎ ብምህላዉ፡ ስልጣኑ ንምሕላው ካብ ኢትዮጵያ ወተሃደራት ኢምፖርት ምግባሩ ብህዝቢ ኤርትራ ክጽወር ዘይግብኦ ኳ እንተኾነ ዘገርም ኣይኮነን።
ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዘለዎ ምትእምማን እናጥፍአ ዝመጽአ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ነቶም ኣብ ኤርትራ ዘሰልጥኖም ዝነበረ ከም ደምሒት ዝኣመሰሉ ዕጡቓት ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ሓለዋ ዶብን ግፋ ኤርትራውያን መንእሰያትን የዋፍሮም ከምዝነበረ ይፍለጥ።
ንሱ፡ ነቲ ንህዝቢ ኤርትራ ላል ዘበለሉ `ዶባት ከይተሓንጸጸ ምስ ኢትዮጵያ ርክብ ምግባር ዘበት` ዝብል ፈኸራ ዓጺፉ ብውልቃዊ ውሳኔኡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ሃንደበት ድሕሪ ዝገበሮ ርክብ፡ ንኣዘዝቲ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣኪቡ `ድሕሪ ሕጂ ንስኻትኩም ኣይተድልዩን ኢኹም እዋንኩም ኣብቂዑ `ዩ` ከምዝበሎም `ውን ይዝከር።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ፡ እቲ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ብምስጢር ናብ ኤርትራ ዝጓርት ዘሎ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ነቶም ህዝባዊ ሰራዊት ብዝብል መጸውዒ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብረት ኣዕጢቑዎም ዝነበረ ክሳብ 65 ዝዕድሚኦም ሽማግለታት ዝርከቡዎም ኤርትራውያን ብረቶም ከረክቡ መመርሒ ኣመሓላሊፉሎም ከምዘሎ `ውን ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
እቲ ብረት ናይ ምእካብ መስርሕ ብዞባ ማእከል ተጀሚሩ ከምዘሎ `ውን ተፈሊጡ።
እዚ ሰራዊት ኢትዮጵያ እናዕደምካ ዕጥቂ ኤርትራውያን ናይ ምፍታሕ ስጉምቲ`ዚ `ውን ነቲ ውዲተኛ ኢሳይያስ ሓዲሩዎ ዘሎ ዘይምትእምማንን ፍርሕን ዘንጸባርቕ እዩ።
እቶም ቀደም ስልጣን ኢሳይያስ ንምሕላው ተገዲዶም ብረት ዝዓጠቑ ኤርትራውያን ግን፡ ኣብዚ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብውዲት ኢሳይያስ ሃገሮም ብሰላሕታ ዝወረሉ፡ ናጽነት ኤርትራ ዝድፈረሉ ዘሎ እዋን ብረትና ኣይነወርድን ኢሎም ብምቅዋም ልኡላውነቶም ኣብ ምኽባር ክጥቀሙሉ እዩ ዝግባእ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሓደ ስድራ ሰለስተ ኣርባዕተ ኣሰዊኡ ዝረኸቦ ናጽነትን ዝዓቀቦ ልኡላውነትን ብኸምዚ ዝኣመሰለ ውዲትን ጥልመትን ከዕንዎ፡ ካብኡ ሓሊፉ፡ ነቲ ንወዱ ኣብርሃም ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ወራሲ ዓራት ክገብሮ ንነዊሕ እውን ብምስጢር ከሳልጦ ዝጸንሐ ውጥን ከግህድ ከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ስቕ ኢሉ ፈዚዙ ምዕዛቡ ንገዛእ ርእሱ ጥልመት ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ዘመልክት፡ መጻእቲ ወለዶታት ኤርትራ ብሕፍረትን ውርደትን ክዝክሩዎ ዝነበሩ ታሪኻዊ ዕዳ እዩ።


text:
ጉዳይ ግድብ ሕዳሰ፡ ኢድ ኣእታውነት ባንኪ-ዓለም ስለምንታይ ይድለ?
ኣብ ኢንቨስትመንትን ካልኦት ክልተኣዊ ኢኮኖሚያዊ ምትሕብባርን ብዝምልከት እወንታዊ ፀብፃባት እናወፁ እንትኸውን ኣብ ጉዳይ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ ግና ብዙሕ ሓዱሽ ምዕባለ ዘሎ ኣይመስልን።
ቀዳማይ ሚኒሰትር ሃ/ማርያም ደሳለኝ ኣብ ናይ ካይሮ መጀመርያ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ንመዘነኦም ንፕረዚደንት ኣል ሲ ሲ: ኢትዮጵያ ግብፂ ዝጎድእ ዝኾነ ይኹን ተግባር ከምዘይትፍፅምን ኣረጋጊፆሙሎም።
እቶም ፕረዚደንት ብወገኖም፡ "ኢትዮጵያ ግብፂ ዝጎድእ ተግባር ከምዘይትፍፅም ደጋጊምኩም ምግላፅኩም ከመስግን እፈትው።
ኣብ መሬት ተግባራዊ ዝኸውን ግና እቲ ቴክኒካዊ መፅናዕቲ ተላኢሙ እቲ ህንፀትን ምምላእ ማይ እቲ ግድብን ብኡ መሰረት እንትከይድ ጥራሕ'ዩ" ከምዝበሉ ዓብዪ ሚድያ እታ ሃገር ኣልኣህራም ሓቢሩ።
እቶም ፕረዚደንት ሓዊሱ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣናት ግብፂ እቲ ግድብ ምስተዛዘመ ማይ ምምላእ እንትጅመር ንፍሰት ማይ እቲ ሩባ ክንክኢ እዩ ዝብል ስግኣት ኣለዎም።
ባንኪ ዓለም ንምንታይ?
ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሩባ ኣባይ እተካይዶ ዝኾነ ይኹን ስራሕቲ ልምዓት ባንኪ ዓለም ከምዘይድግፍ መንግስቲ ደጋጊሙ ክገልፅ ፀኒሑ።
ከምኡ'ውን ኣብ ውሽጢ እቲ ትካል ዝርከቡ ላዕለዎት ሰብ ሞያ ግብፂ፥ ኢትዮጵያ ንስራሕቲ ግድብ ልቓሕ ከይትረክብ ምእንታን ከሰርሑ ከምዝፀንሑ
ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር መለስ ዜናዊ ንባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ምዝራቦም ዝዝከር'ዩ።
ነዚ'ውን እዩ እዚ ብዕብየቱ ካብ ኣፍሪካ ቀዳማይ ዝኾነ ሓፅቢ ኤሌክትሪክ መንግስቲ ብናይ ዓርሰ ተበግሶን ወፃእን ንምስራሕ ዓሊሙ ዝተልዓለ።
ግብፂ ግና መንጎኛ እዩ ዝበለቶ ባንኪ ዓለም ማእኸላይ ኮይኑ ይዳንየና ዝብል ሕቶ ተቕርብ'ላ።
ተመራማሪት ፖለቲካ ሩባ ኣባይ፡ ዶክተር ኣና ኢሊና ካስክኦ፡ "The Grand Ethiopian Renaissance Dam and the Nile Basin: Implications for Transboundary Water Cooperation" ዝብል መፅናዕታዊ መፅሓፍም ኣሰናዳኢት እየን።
ባንኪ ዓለም ኢዱ ከእቱ ብዛዕባ ዝቐረበ ሕቶ ኣመልኪተን፡ "ከም ሓፈሻዊ መትከል ኮነ ኣብ ግድብ ህዳሰ መረዳድኢ ሰነድ ከምዝሰፈረ፤ ሓደ ሳልሳዊ ኣካል ኢድ ከእትውን ክሽምግልን ዝኽእል ድሌትን ፍቓድን ተሳተፍቲ እቲ ልዝብ እንተኾይኑ ጥራሕ'ዩ" ይብላ::
"እቲ ሓሳብ በዚ መልክዕ ቀሪቡ ዝርርብ ክግበረሉ ይግባእ ነይሩ። ካብዚ ወፃኢ ዝቐረበ ሓሳብ ግን ተቐባልነት ክህልዎ ኣይኽእልን" ኢለን።
ከምኡ'ውን፡ "ሰለስቲኦም ሃገራት ንዝሓለፉ 7 ዓመታት ንበይኖም ዝገበሩዎ ልዝብ፥ ንምንታይ ብግቡእ ተግባራዊ ንምግባር ዘይምኩሩ?" ክብላ ይሓታ።
ኣብ ሃገረ ስዊድን ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ፖለቲል ሳይንስ ዩኒቨርስቲ ሉነድ፥ ዲፕሎማሲን ኣመለኻኽታን (ሃይድሮሜንታሊቲ) ሩባ ኣባይ ብዝምልከት ንዶክትሬት ድግሪኡ ኣብ ምፅናዕ ዝርከብ ኣይተ ወንድወሰን ሚቻይጎ ሰይድ ከምዝብሎ፡
"ባንኪ ዓለም ንግብፂ ኣድልዎ ብምግባር ዝፍለጥ ትካል'ዩ። ኣብ ላዕለዋይ ኣካል እቲ ተፋሰስ ዝኾነ ይኹን ግብፂ ዘየፅደቐቶ ስራሕቲ ፕሮጀክት ንክስራሕ ሓገዝ ክኽልክል ዝፀንሐ'ዩ።
እዚ ፍትሓውነት ዝጎደሎ ልምዲ ሐዚ ኣብቂዑ እዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ እዚ ትካል ዘለዋ እምነት ተፀንቂቑ 'ዩ። ድጋፍ ገንዘብ'ውን ኣይትሓትን"።
"ስለዝኾነ ድማ ድሕሪ ሐዚ ባንኪ ዓለም ኣብ ፖለቲካ ሩባ ኣባይ ትርጉም ዘለዎ ተሳትፎ ክገብር ኣይኽእልን" ብምባል ሓሳቡ ይድምድም።
ኣብቲ ጉዳይ ተሳትፎ ባንኪ ዓለም ብዝምልከት ዝሐተትናዮ ናይቲ ባንኪ ጨንፈር ኣዲስ አበባ፥ ብኢመይል ዝስዕብ መልሲ ልኢኹልና።
"ባንኪ ዓለም ቴክኒካዊ ድጋፍ ንከህብ ሰለስቲአን ሃገራት ዕላዊ ሕቶ ቅድሚ ምቕራበን፥ ሰበ-ስልጣናት ግብፂ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኣዛሪቦምና ናይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ውሳኔ ይፅበዩ ከምዘለዉ'ውን ገሊፆሙልናን"ይብል።
ቀፂሉ ድማ፥ "ባንኪ ዓለም ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ኢድ-ኣእታውነት የብሉን"ክብል የረጋግፅ እቲ ባንኪ።
ኣቐባሊ ቃል ሚንስቴር ጉዳይ ወፃኢ ኣይተ ኣለም መለስ ንቢቢሲ ከምዝሓበርዎ፡ ኣብ ጉዳይ እቲ ግድብ ዝካየድ ዝኾነ ይኹን ምርድዳእ ካብቲ ስምምዕ ዝተገበረሉ መትከላት ሓበራዊ ምርድዳእ ዝወፀ ክኸውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይፈቅድን።
ባንኪ ዓለም ብዝምልከት መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣካይዳ ከምዘይቕበሎ ብምግላፅ "ሰለስቲኤን ሃገራት ዝውስንኦ ጥራሕ ክኸውን'ዩ" ይብሉ።
ሱዳን ንምግላል
ብዛዕባ እቲ ግድብ ክካየድ ዝፀንሐ ዝርርብ ስሉሳዊ እዩ ነይሩ። ኣብ መንጎ ግብፂ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን። እቲ መትከላት ሓባራዊ ምርድዳእ'ውን ኣብ መንጎኦም እዩ ተፈሪሙ።
ሱዳን ብዛዕባ እቲ ግድብ ዝሓዘቶ ቅዋም ንግብፂ ዝፃረር እዩ። ብዚ ዝተልዓለ'ውን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ወጥሪ ዓሲሉ ነይሩ።
ግብፂ እቲ ዝርርብ ምስ ኢትዮጵያ ጥራሕ ክኸውንን ሱዳን ካብቲ ልዝብ ወፃኢ ክትከውን'ውን ሕቶ ኣቕሪባ።
ዶክተር ኣና እዚ ኣመልኪተን፥ " ብዛዕባ እዚ ግድብ ዝካየድ ዘሎ ይኹን ንቕድሚት ዝካየድ ልዝብ ስሉሳዊ ጥራሕ ክኸውን ኣለዎ።
ሓደ ክጎድል የብሉን። ኣብ ጉዳይ ሩባ ኣባይ ዝካየድ ልዝብ ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት ዝኾነሉ እዋን ኣብቂዑ እዩ" ይብላ።
ኣይተ ወንድወሰን ግና "እዚ ሕቶ ግብፂ ስትራቴጂካዊ ኣካይዳ እዩ። ምኽንያቱ ንሱዳን ነፂልካ ብኻልእ ኣካል ንምትካእ ዝግበር ፃዕሪ እዩ" ይብል።
ግብፂ ንባንኪ ዓለም ብምዕዳም እቲ ጉዳይ ናብ ምሽምጋል ንክሰጋገር ትሰርሕ ምህላዋ ይዛረብ።
ዑደት ካይሮ
ኣይተ መለስ ኣለም ኣብ ሕርሻ፣ ትምህርትን ኢንቨስትመንትን ብሓባር ንምስራሕ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበፅሐ'ዮም ዝዛረቡ።
ኣብ ሞንጎ ክልትኤን ሃገራት ብደረጃ ኮሚቴ ሚንስትራት ይካየድ ዝነበረ ዘተ ናብ ኮሚሽን ክብ ክብል ከምዝተገበረ'ውን ገሊፆም።
ግብፂ ኣብ ኢትዮጵያ ዞባ ኢንዳስትሪ ንክትሃንፅ ኣብ ምርድዳእ ከምዝተበፅሐን'ውን ሓቢሮም።
ተቛሪፁ ዝፀንሐ ኣብ ሞንጎ ሰለስቲኤን ዝካየድ ዘተ ክቕፅል ኣብ ምግባር ዓብዪ ረብሓ ከምዘለዎ'ውን ይዛረቡ።
ዶክተር ኣና ከምዝብልኦ፥ እቲ ዑደት ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ርክብ ህዝቢ ንህዝቢ ምፍጣር ኣገዳሲ ምዃኑ ዝሕብር እዩ።
"ነዞም ቁጠባዊ ምትሕግጋዛት ግድብ ሕዳሰ ክንድምንታይ ወሳናይ ከምዝኾነ ዘረድእ'ዩ። ምኽንያቱ ምምላእ እቲ ግድብን ኣሰራርሓን ብዝምልከት ምዝርራብ ማለት፡ ሰለስቲኤን ሃገራት ከመይ ናብ ቁጠባዊ ረብሓ ከምዘሰጋግርኦ ምዝታይ ማለት እዩ" ክብላ የረድኣ።
"ንዓይ ግን ዑደት እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ንዲፕሎማሲ ዝተገብረን ቃለ ዓለምን ይመስለኒ" ዝብል ኣይተ ወንድወሰን ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዝተከሰተ ወጥሪ ንምዝሕሓል እንተዘይኮይኑ ብዛዕባ'ቲ ግድብ ብዝምልከት ግን ትርጉም ከምዘይብሉ ይዛረብ።
ኣብ ዙርያ ግድብ ሕዳሰ ዝለዓሉ ዛዕባታት ማለት'ውን መጠን ማይን ከይዲ ምምላእን፤ ኣብ ሃገራት ታሕተዋይ ተፋሰስ ዝፈጥሮ ፅዕንቶ ብዝምልከት ዘሎ ዘይምርድዳእ ብዝነበሮ ክቕፅል'ዩ በሃላይ እዩ።


text:
ምዕራፍ ሽሞንተ
ትብዓት ኣዕሩኽ ኣምላኽ
"በሎም ድማ፡ መን ኢዩ ኻባኻትኩም ዓርኪ ዘለዎ፡ ፈረቓ ለይቲ ናብኡ ኸይዱ፡ ዓርከይ፡ ፈታዊ ካብ መገዲ መጺኡንስ፡ ዝቕርበሉ ስኢነ እሞ፡ ሰለስተ እንጌራ ኣለቅሓኒ፡ እንተበሎ፡ እቲ ኸኣ ካብ ውሽጢ መሊሱ፡ ኣይተድክመኒ፡ ሕጂ ማዕጾ ተሸጒሩ፡ ደቀይ ከኣ ምሳይ ኣብ ዓራት ኢዮም ዘለዉ፡ ተንሲኤ ኽህበካ ኣይዀነለይን፡ ይብሎ። ዓርኩ ስለ ዝዀነ ኺህቦ እኳ እንተ ዘይተንስኤ፡ ምእንቲ ድቃስ ከይኸልኦ ኢሉ ይትንስእ እሞ ዝደለዮ ይህቦ፡ እብለኹም ኣሎኹ።" (ሉቃስ 11፡5-8)
ጐይታና፡ ኣብ ልዕሊ ከረን ደይቡ ብምስባኽ፡ ቀዳማይ ትምህርቱ ንደቀ መዛሙርቱ ሂቡ። ዳርጋ ድሕሪ ዓመት ኣቢሉ ከኣ፡ ደቀ መዛሙርቱ ንየሱስ ምጽላይ ክምህሮም ሓተቱዎ። ከም ግብረ-መልሲውን ዳግም፡ “ኣቦና ብሰማይ እትነብር…” ዚብል ጸሎት ሃቦም። እንታይ ከምዝጽልዩ ከኣ መሃሮም። ቀጺሉውን ከመይ ጌሮም ከምዝጽልዩ ሓበሮም። ነቲ ኣቐዲሙ ዝገለጾ፡ ኣቦነት እግዚኣብሄርን ርግጸኛነት መልሲ ጸሎትን ከኣ ደገሞ። ንጸሎት ኣመልኪቱ ዕጽፊ ትምህርቲ ከምህሮም ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ፍርቂ ለይቲ ዚመጸ ዓርኪ ዘዘንቱ ግሩም ምሳሌኣዊ ዛንታ ወሲኹ ሓበሮም። እዚ ምሳሌኣዊ ዛንታ፡ እግዚኣብሄር፡ ንገዛእ ርእስና ጥራይ ዘይኰነ፡ እኳ ደኣ ነቶም ኣብ ዙርያና ዚጠፍኡ ዘለዉ ክንጽሊ ከምዝደሊ ይምህር። ከምዚ ዚበለ ምሕጽንታን ተባዕ ምህለላን ኣገዳሲን ቅቡልን ኢዩ። እወ፡ ንእግዚኣብሄር ባህ የብሎ ኢዩ።
እዚ ምሳሌኣዊ ዛንታ፡ ንሓቀይና ምሕጽንታ፡ ወይ ምእንቲ ንኻልኦት ምልማን ዚምልከት፡ እኹል መምርሒ ሒዙ ኣሎ። መጀመርታ፡ ነቶም ኣብ ዙርያና ዘለዉ ጽጉማት ሰባት ክሕግዝ ዚደሊ ፍቕሪ ኣሎ። "ዓርከይ ናባይ መጺኡ።" ብምቕጻል ከኣ፡ “ገለ ክቕርበሉ ኣይኽእልን እየ።” ዚብል፡ ድሌት ምጭዳር ኣሎ። ሓገዝ ግድን ክረክብ ኣሎኒ ዚብል ከኣ ይስዕብ፡ "መን ኢዩ ካባኻትኩም ዓርኪ ዘለዎ፡ እሞ፡ ዓርከይ ሰለስተ እንጌራ ኣለቅሓኒ፡ ዚብሎ።" ካብኡ እቲ ዘደንጹ እምቢታ ይኽተል፡ "ተንሲኤ ክህበካ ኣይዀነለይን።" እንደገናውን እቲ እምቢታ ዘይቕበል ሓቦ ይስዕብ፡ "ብሰንኪ ደጋጊሙ ምሕታቱ።" ኣብ መወዳእታ፡ ወሬታ ናይ ከምዚ ዚበለ ጸሎት ይኽተል፡ "ንሱ ንዝደለዮ ይህቦ።" እምነትን ጸሎትን ዘስዕብዎ በረኸት ኣምላኽ፡ ኣብዚ ብዘደንቕ ተገሊጹ ይርአ።
ገዛእ ርእስና ኣብቲ ቀንዲ ሓሳብ ንደርት። ንሱ ድማ፡ ንእግዚኣብሄር ከምመጠን ዓርክና ምልማን ኢዩ። ኣብዚ ብፍላይ ክልተ ትምህርትታት ተጠቒሶም ንርኢ። እቲ ቀዳማይ፥ ንሕና ኣዕሩኽ እግዚኣብሄር እንተ ዀይንና፡ ኣዕሩኽ እቶም ጽጉማት ምዃንና ክነመስክር ይግባእ። ምስ እግዚኣብሄርን ምስ ካልኦት ሰባትን ዘሎና ዕርክነት፡ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዙ ይኸይድ። እቲ ካልኣይ፥ ከምኡ ኰይንና ምስ እንቐርብ፡ መልሲ ከምእንረክብ እርግጸኛታት ኢና።
ድርብ ኣገልግሎት ጸሎት ኣሎ። እቲ ሓደ፡ ንገዛእ ርእስና ሓይሊን በረኸትን ክንረከብ እንገብሮ ኢዩ። እቲ ካልኣይ፡ እቲ ዝለዓለ፡ እቲ ሓቀይና ክብሪ ጸሎት፡ ክርስቶስ ናብ ሕብረቱን ትምህርቱን ዚጸውዓና፡ ክንዲ ካልኦት ክንልምን ኢዩ። ጸሎት፡ ኣብ ክንዲ ካልኦት ሰባትን መንግስቲን፡ ኣብ ሰማያት ዚፍጸም ንግስነታዊ ስልጣን ኢዩ። ኣብ ቃል ኣምላኽውን ከምእንርእዮ፡ ኣብርሃምን ሙሴን፡ ሳሙኤልን ኤልያስን፡ ምስ ኵሎም ቀዳሞት ቅዱሳን፡ ክንዲ ካልኦት ብምልማኖም፡ ኣብ እግዚኣብሄር ዘለዎም ሓይሊ ተረጋጊጹን ተዓዊቶምን ኢዮም። ገዛእ ርእስና ንበረኸት ኣሕሊፍና ምስ እንህብ፡ ብእግዚኣብሄር ድማ ክንባረኽ ንጽበ። ኣዕሩኽ ድኻታትን ዝጠፍኡ ዘለዉን ኰይንና፡ ናብ እግዚኣብሄር ኣብ እንቐርበሉ፡ ምስኡ ዘሎና ዕርክነት ነረጋግጽ። እቲ ዓርኪ ድኻታት ዝዀነ ጻድቕ፡ ብፍሉይ ዓርኪ እግዚኣብሄር ኢዩ። እዚ፡ ኣብ ስርዓት ጸሎት ዘደንቕ ናጽነት ይህብ።
ጐይታ! ኣነ ግድን ክሕግዞ ዝግባእ ጽጉም ዓርኪ ኣሎኒ። ከምመጠን ዓርኪ ይሕግዞ ኣሎኹ። ኣባኻ ህያውነቱን ሃብቱን ወደር ዘይብሉ ዓርኪ ድማ ኣሎኒ። ኵሉ ዚለመንኩዎ ከምእትህበኒ ርግጸኛ እየ። ኣነ፡ ክፉእ ክንሰይ፡ ንዓርከይ ዓቕመይ ዘፍቕደለይ ክገብረሉ ቁሩብ ካብ ኰንኩ፡ ንስኻ ክንደይ ኣብዚሕካ ዘይትገብር። ዎ፡ ሰማያዊ ዓርከይ፡ ሕጂ፡ እቲ ዓርክኻ ዚልምነካ ዘሎ ግበረሉ?
እቲ ሕቶ ግና፡ ኣብ ጸሎትና፡ ኣቦነት እግዚኣብሄር ርእሰ ተኣማንነት እንተ ዘየሕዲሩልና፡ ዕርክነት እግዚኣብሄር ብዙሕ ክምህረና ከምዘይኽእል ንፍለጥ። ኣቦ ካብ ዓርኪ ይበልጽ። ይኹንምበር ግቡእ ቈላሕታ እንተ ሂብናዮ፡ ዕርክነት እግዚኣብሄር ሓድሽ ኣገረምቲ ነገራት ገሊጹ ከርእየና ኢዩ።
ሓደ ውላድ ነቦኡ ዚለመኖ ነገር ሓቲቱ ክረክብ ባህርያዊ ተርእዮ ኢዩ። እቲ ኣቦ ክህብ ሓላፍነቱ ምዃኑ ድማ፡ ብዕሊ ንገልጽ ኢና። ኣብ ዕርክነት ግና፡ እቲ ለውሃት፡ ባህርያዊ ስለ ዝዀነ ዘይኰነ፡ ብናጻ ፍቓድ ድንጋጸን ጠባይን ይምርኰስ። ከምኡውን እቲ ውላድ ምስ ኣቦኡ ዘለዎ ዝምድና፡ ኣብ ፍጹም ጽግዕተኝነት ዝተመርኰሰ ኢዩ። ኣዕሩኽ ግና ዝምድንኦም ኣብ ተቐራራቢ ደረጃ ይምርኰስ። እምበኣር ጐይታና፡ ምስጢር መንፈሳዊ ጸሎት ኣመልኪቱ፡ በዚ ስዒቡ ዘሎ ኣገባብ እውን ክገልጸልና ደሊዩ፦ ንእግዚኣብሄር ከምኣዕሩኽን ኣእምሮኡን ህይወቱን ምሳና ከምዝደናገጽን ፈሊጥና ክንቐርቦ ይግባእ።
ግና ድማ ናይ ግድን ከምኣዕሩኽቱ ኰይንና ክንነብር ኣሎና። ዋላውን ከርታት እንተ ዀንኩ፡ ሕጂውን ውሉድ እየ። ዕርክነት ግና ኣብ ጠባይና ይውከል። "ንስኻትኩም እዚ ዝኣዘዝኩኹም ዘበለ ኵሉ እንተ ገበርኩም፡ ኣዕሩኸይ ኢኹም።" "እምነት ምስ ግብሪ ዀይና ከምዝዓየየት፡ እምነት ብግብሪ ገይራውን ከምእተፈጸመት፡ ትርኢ ኣሎኻ፤ እቲ፡ ኣብርሃም ንኣምላኽ ኣመኖ እሞ ንጽድቂ ኰይኑ ተቘጽረሉ፡ ዚብል ጽሑፍ ተፈጸመ፡ ፍቁር ኣምላኽውን ተባህለ።" እቲ መንፈስ ኢዩ፡ "ባዕሉ እቲ መንፈስ፡" ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ቅቡላት ምዃንና ዝምስክረልና። "ብተመሳሳሊውን፡" እቲ መንፈስ ባዕሉ ኣብ ጸሎት ይድግፈና። ኣዕሩኽ እግዚኣብሄር ብምዃንና፡ ብዘገርም ናጽነት፡ ኣብ ፍርቂ ለይቲ ከይተረፈ፡ ክኸዶ ዚኽእል ዓርኪ ኣሎኒ፡ ክንብል ንኽእል። እሞ፡ ከምቲ ለውሃት እግዚኣብሄር ዝደለኹ፡ ብተመሳሳሊ ናይ ዕርክነት መንፈስ፡ ዓርከይ ክሕግዝ ደሊየ ናብኡ ብምኻድ፡ ነዚ እንተ ዘንጸባርቖ ክንደይ ኣብዚሑ ምጸበቐ።
ብጸሎት ናብ እግዚኣብሄር ክቐርብ ከሎኹ፡ ንሱ ኵሉ ግዜ ዕላማ ጸሎተይ እንታይ ምዃኑ ይምርምር ኢዩ። ጸጋኡ፡ ንገዛእ ርእሰይ ክጥዕመኒ፡ ወይ ንናተይ ሓጐስ ጥራይ እንተ ዀይነ ዝልምን፡ ኣይክወሃብን እየ። ግና ኣነ በረኸቱ ንኻልኦት ክህብ ከሎኹ፡ ንሱ ክኸብር ኢዩ፡ ኢለ ክዛረብ እንተ ኽኢለ፡ ልማኖይ ከንቱ ኣይክተርፍን ኢዩ። ወይ ኣብ ክንዲ ካልኦት እንተ ለሚነ፡ ግና እግዚኣብሄር ቅድሚ ኣነ ሃብቲ ምርካበይ፡ ንዕኦም ክህቦም እንተ ዘይብሂገ፡ ምእንትኦም ዝፈጸምኩዎ መስዋእቲ፡ ወይ ግብራዊ እምነት ስለ ዘየለ፡ ኣይክወሃበኒን ኢዩ። ግና ንጽጉም ዓርከይ ድሮ ሓጊዘዮ ኣሎኹ፡ ኢለ ክዛረብ እንተ ኽኢለ፡ ዚሕግዘኒ ዓርኪ ከምዘሎኒ እፈልጥ። ኣብ ድኽነት ከሎኹ ኣገልግሎት ፍቕሪ ጀሚረ እየ’ሞ፡ ጸሎተይ ከኣ ክስማዕ እዩ። ዎ፡ ልማኖና ውጽኢታዊ ምዃኑ ከንደይ ዘይንፈልጥ? ምድራዊ ዕርክነት ኣብ እዋን ስእነቱ ንሰማያዊ ዕርክነት ኢዩ ዝጥምት፡ "ንሱ ዝደለዮ ክህቦ ኢዩ።"
ግና ኩል ግዜ ብሓንሳብ ኣይኰነን። ሓደ ሰብ ብእምነት ብምዕይያይ፡ ንኣምላኹ የኽብርን ብዕኡ ይሕጐስን። ኣብ ክንዲ ካልኦት ምልማን፡ ክፋል ቤት-ትምህርቲ እምነት ኢዩ። ኣብኡ ምስ ሰብን ምስ እግዚኣብሄርን ዘሎና ዕርክነት ይፍተን። ኣብኡ ምስ ጽጉማት ዘሎኒ ዕርክነት ሓቀይና ምዃኑ ይምርመር። ምእንትኦም ግዜ ወሲነ ዕረፍተይ ክስውእ እየ። ዋላ ኣብ ፍርቂ ለይቲውን እንተ ዀነ፡ ድሌቶም ክሳብ ዝረኽቡ ድማ ኣይከዕርፍን እየ። ኣብኡ ምስ እግዚኣብሄር ዘሎኒ ዕርኽነት ብንጹር ክርአ ኢዩ። ንሱ ከምዘይነጽገኒ ስለ ተኣማመንኩ፡ ክሳብ ዝህበኒ ጸሎተይ ኣየከቛርጽን እየ።
ዎ፡ ብጽንዓት ደጋጊምካ ምልማን ክንደይ ዓሚቕ ሰማያዊ ምስጢር ኢዩ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ፡ እቲ ቀንዲ መደቡን ድሌቱን ንበረኸቱ ክህብ ዝዀነ፡ ከይሃበ ጨቢጡ ሒዙዎ ኣሎ። እቶም ኣብ ምድሪ ዘለው ኣዕሩኽቱ፡ ኣብ ሰማይ ንዘሎ በዓል ጸጋ ዓርኮም ክፈልጡዎን ብምልኣት ክእመኑዎን ይደሊ። ስለዚ ድማ፡ ኣብ ምድንጓይ መልሲ ዚተባህለ ቤት-ትምህርቲ ይምህሮም ኣሎ። ጽንዓቶም ክንድ ምንታይ ከምዝተዓወተ ድማ ይግምግሞ። እንተ ጸኒዖም ኣብ ሰማይ ንዘሎ ዓቢይ ሓይሊ ክጥቐሙሉ ኢዮም። ቃል ተስፋ ዝርኢን ዝቕበልን እምነት ኣሎ። ግና ገና ነቲ ተስፋ ኣይተወሃበን ኣሎ። (እብ 6፡13፤ እብ 6፡39) ጸሎት መልሲ ኣብ ዘይረኸበሉ፡ ከምኡውን እቲ ብጽኑዕ ዝኣመናዮ ቃል ተስፋ ኣብ ዘይተጋህደሉ እዋን ኢዩ፡ እምነት ካብ ወርቂ ንላዕሊ ዝፍተን። ኣብ ከምዚ ዚበለ ፈተና ኢዩ፡ እቲ ቃል ተስፋ ጨቢጡ ዝሓዘ እምነት ዝጸርይን ዝሕይልን። ከምዚ ዚበለ እምነት፡ ምስ ህያው ኣምላኽ ቅዱስ ሕብረት ብምፍጻም፡ ንኽብሪ እግዚኣብሄር ክርኢ ድማ ኢዩ። በቲ ዘይርአ ኣምላኽ ዝተወሃበ ህያብ፡ ብምልኣት ክሳብ ዝረከብ፡ ነቲ ቃል ተስፋ ኣጽኒዑ ክሕዝ ኢዩ።
ኣብ ኣገልግሎት ኣቦኡ፡ ዕዮ ፍቕሪ ክዓዪይ ዝደሊ ነፍሲ ወከፍ ውሉድ ኣምላኽ ይትባዕ። ወላዲ ምስ ውላዱ፡ መምህር ምስ ክፍሉ፡ ጋሻ ምስ ዞባኡ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ዘንብብ ምስ ዙርያኡ፡ ሰባኻይ ምስ ሰማዕቱ፡ ነፍሲ ወከፎም፡ ኣብ ውሽጢ እታ ንእሽቶ ማሕበሮም፡ እቶም ሸኽም ስኡናትን ዝጠፍኡ ዘለዉን ዝተሸከሙ ትብዓት ይርከቡ። ኣብ መጀመርታ፡ እግዚኣብሄር፡ ንምንታይ መላሊስና ብጽንዓት ክንጽሊ ከምዝደሊን መንፈሳዊ ኣገዳስነት ደጋጊምካ ምልማንን ኣይርድኣናን ይኸውን። ጐይታ፡ ነዚ ክምህረና ድማ ነዚ ዘገርም ምሳሌኣዊ ዛንታ ተጠቒሙ። ነቲ ዘይዕርክነታዊን ስሱዕን ባህሪ ዘለዎ ምድራዊ ዓርኪ፡ ደጋጊምና ብምሕታት ክንስዕሮ እንተ ኽኢልና፡ ምስ እቲ ሰማያዊ ዓርኪ ክንዴናይ ኣብዚሑ ውጽኢት ዘይህልዎ። ንሱ ክህበና ኣዚዩ ይብህግ ኢዩ። ግና ብሰንኪ መንፈሳዊ ድኽመትና፡ ገና ኣይሃበናን ኣሎ። እንተ ሂቡና ክንጻወሮ፡ ወይ ብግቡእ ክንጥቐመሉ ኣይንኽእልን ኢና። ዎ፡ መልሲ ብምድንጓዩ፡ ንሕና ሓቀይና ቦታናን ኣብኡ ዘሎና ስልጣንን፡ ክንፈልጥ ይምህረና ኣሎ’ሞ፡ ነመስግኖ። ከምሓቀይና ኣዕሩኽ ከይተጠራጠርና ንዕኡ ክንእመኖ ይምህረና ኣሎ’ሞ፡ ነመስግኖ። ነዚ ዘይብተኽ ሰለስተ ዕጽፊ ገመድ ኣትሪርና ንሓዝ። እቲ ሓገዝ ዝደሊ ጽጉም ዓርኪ፡ እቲ ምእንትኡ ሓገዝ ደሊዩ ዝልምን ዓርኪ፡ ከምኡውን እቲ ኵሉ ብፍቕሪ ክህብ ዝተቐረበ ሓያል ዓርኪ።
"ጐይታ፡ ምጽላይ ምሃረና።"
ዎ፡ ብሩኽ ጐይታይን መምህረይን! ብጸሎት ናባኻ ግድን ክመጽእ ኣሎኒ። ትምህርትኻ ኣዚዩ ክቡር ኢዩ። ግና ከኣ ኣነ ክርድኦ ኣዚዩ ልዑል እዩ። ንዓኻ ነቦይ ዓርከይ ኢለ ክጽውዕ ኣብ ልበይ እኹል ድፍረት ከምዘይብለይ እናዘዝ። ጐይታ የሱስ! ንመንፈስካን ንቓልካን ከምእትህበኒ ይኣምን። ንቓልካውን ኣብ ልበይ ስሉጥን ሓያልን ግበሮ። ኣብዛ መዓልቲ ንቓልካ ክፍጽም እብህግ ኣሎኹ፦ "ምእንቲ ጸኒዑ ብምልማኑ ዝደለዩ ይህቦ።"
ጐይታ! ብዛዕባ ደጋጊምካ ምልማን ዘለዎ ሓይሊ ክፈልጥ ኣብዚሕካ ምሃረኒ። ደጋጊምና ኣብ እንልምነሉ፡ ኣቦ፡ ኣብ እዋኑ መልሲ ከምዝህበና እፈልጥ እየ። እዋናዊ መልሲ ኣብ እንረኽበሉ ድማ፡ ኣብ ውሽጣዊ ህይወትና ንዓቢን ንበስልን። ጸጋኡ እውን ኣብ ውሽጥና ሰሪጹ ይኣትው። ኣብ እዋን ጓሂ’ውን እንተ ዀነ፡ ተስፋ ከይንቈርጽ ዘኽእለና፡ ጽንኩር እምነት ክህልወና፡ ክምህረና ባህ ከምዝብሎ እፈልጥ እየ። ናብ ዘደንቕ ሓርነት ሓፍ ከብለና ከምዝደሊ እፈልጥ እየ። ደጋጊምና ኣብ ምልማን፡ ህያባቱ ኣብ ጸሎትና ከምዝምርኰስ ንርዳእ። ጐይታ! ኣነ ነዚ እፈልጥ እየ። ዎ፡ ብመንፈስን ብሓቅን ክርእዮ ምሃረኒ።
ናይቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ በዓል ጸጋ ዓርከይ፡ ዓያዪ ግብረ ሰናይ ምዃን፡ ሓጐስ ህይወተይ ይኹን። ዋላውን ኣብ ፍርቂ ለይቲ ነቶም ኵሎም ዝጠመዩን ዝጠፍኡን ዘለዉ ክሕብሕብ ይኽኣል። ምኽንያቱ ዓርከይ ነቲ ደጋጊሙ ዚለመኖ፡ ኵል ግዜ ዝድልዮ ዘበለ ከምዝህቦ እፈልጥ እየ። ኣሜን።


text:
ወሃቢ ቃል ፓርላማ ሊቢያ ካብ 194 ኣባላት እቶም 124 ንዓሊ ዘይዳን ናይ እምነት ድምፆም ነፊጎምዎም ኣለው።ሓፈሻዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንዓሊ ዜይዳን ካብ ናይ ቀዳማይ ምንስተርነት ስልጣኖም ንኽወርዱን ኣብ ክንድኦም ‘’ምንስቴር ምክልኻል ዓብዱላህ ኣል-ሲኒ ሓድሽ ቀዳማይ ምንስቴር ንክኾኑን ወሲኑ’ሎ’’ኢሎም።
እቲ ፓርላማ ትማሊ ከድምፅ ዝወሰነ ባንዴራ ሰሜን ኮሪያ ተንበልብል ዝነበረት ናይ ነዳዲ ፅዕነት መርከብ ካብ መራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ኣምሊጣ ናብ ዓለምለኸ ማያት ድሕሪ ምእታዋ እዩ።
መንግስቲ ዜይዳን እታ መርከብ ንኸይትሃድም ብነፈርቲ ንምድብዳብ ሓዊሱ ወታደራዊ ስጉምቲ ክወስድ እየ ኢሉ ዋላ እንተጠንቀቐ እውን ምስ መራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ሓፂር ናይ ቶኽሲ ልውውጥ ድሕሪ ምግባራ ናብ ዓለምለኸ ማያት ኣትያ ክብል ሓደ ኣዛዚ እቶም ዓመፅቲ ገሊፁ።
እታ መርከብ ዓማፂያን ተቖፃፂሮምዎም ካብ ዝርከቡ ሰለስተ ወደባት ሓደ ካብ ዝኾነ ካብ ኣል-ሲድራ ነቲ ነዳዲ ከምዝፅዓነት ተፈሊጡ’ሎ።
መንግስቲ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ኩለን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር እቶም ዓመፅቲ ዝርከባ ወደባት ኣብ ቁፅፅር መንግስቲ ንኣትዋ ንፍሉይ ሓይሊታት ኣዚዘ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።
ተፈጢሩ ብዘሎ ሽግር ሊቢያ ናብ ወፃኢ ትልእኾ ዝነበረት ነዳዲ ብ80 ምእታዊ ነኪዩዎ’ሎ።


text:
ተቓወምቲ ዚምባብወ ፕረዚደንት ኢመርሰን ሙናንጋግዋ ምዕዋቶም ዝገልጽ ውጽ ኢት ምርጫ ተጭበርቢሩ’ዩ ክብሉ ይነጽጉ።
ብመሰረት ኮሚ ሽን ምርጫ’ታ ሃገር ኣብቲ ኣብዚ ሰሙን መጀመርያ ዝተኻየደ ታሪኻዊ ሃገራዊ ምርጫ ፕረዚደንት ሙናንጋጓ 50.8ሚእታዊት ብምርካብ ምዕዋቶም መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ኔልሰን ቻሚዛ ድማ 44.3 ሚእታዊት ምርካቡ ሓቢሩ’ሎ።
መራሒ ተቓወምቲ ቻሚዛ ሎሚ ዓርቢ ዋና ከተማ ሃራረ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ ዝሃብሉ እቲ ምርጫ “ዘይተረጋገጸ ዝተጭበርበረ ውጽ ኢት’ዩ “ ዝበሉ ኮይኖም እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ’ውን ፖሊስ ዘንብዕ ጋዝ ብምትኳስ ምብታኑ ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ዘጋጠመ ፖሊስ ንጋዜጣዊ መግለጺ ቻሚዛ ሸፈነ ንምሃብ ኣብቲ ቦታ ዝተረኽቡ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝበተንሉ እዋን’ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ን40 ዓመታት ንዚምባብወ ዝመርሑ ሮበርት ሙጋበ ኣብ ወርሒ ሕዳር ብወታሃደራዊ ዕልዋ ምስ ተአልዩ ብሰልፊ ዛኑ ፒ ኤፍ ፕረዚደንት ኮይኖም ዝተመዘዙን ነዚ ናይ ሕጂ ምርጫ ምዕዋቶም ዝግለጽ ዘሎ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ሙናንጋዋ ግን ንውጽኢት’ቲ ምርጫ “ሓድሽ ጅማረ ንዚምባብወ’ዩ “ ክብሉ ንኢዶም።
ተቓወምቲ ግን እቲ ምርጫ ተጭበርቢሩ’ዩ ብምባል ካብ ረቡዕ ብዝጀመርዎ ተቓውሞ ክሳብ ሕጂ ክልተ ሰባት ምሟቶም ይግለጽ።


text:
ስጊንጢር ጉጅለ ህግደፍ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘለዎ ጸገም ብሰላም ንምፍታሕ፡ መስርሕ ዘተ ክጅምር ተሰማሚዑ፡ ንመራሒ ዘተ ናብ ኤርትራ ከይኣቱ ከልኪሉ።
ጉጅለ ህግደፍ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ መስርሕ ሰላም ክጅመር ፈቒዱ ክንሱ፡ ኣካልን መራሕን ናይ’ቲ ዘተ ንዝኾኑ መራሒ ካቶልካዊት ቤተ-ክርስትያን ኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳሳት ብጹእ ካርዲናል ብረሃነ የሱስ ሱራፌል ናብ ኤርትራ ከይኣትው ከም ዝኸልከሎም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ትሕተም ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ሪፖርተር ኣብ ናይ ሰንበት 19 ሕዳር 2017 ሕታማ ሓቢራ።
ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘለዎ ጸገም ብዘተ ክፍታሕ ድልውነቱ ኣረጋጊጹ፡ ናይ 11 ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ መራሕቲ ሃይማኖት ናብ ኤርትራ ክኣትው ፈቒዱ፡ ንሊቀ ጳጳስ ብጹእ ብርሃነየሱስ ምኽልካሉ ንብዙሓት ከም ዘገረመ፡ እቲ መስርሕ ሽምግልና ግን ይቕጽል ከም ዘሎን ኣረዲኣ።
ኣብ ዝወዓሎ ዘይሓድር ብመሰልን ረብሓን ህዝብታት ኤርትራ ዝጣላዕ ጉጅለ ህግደፍ፡ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ባድመ ስዕረት ኣብ ዘጋጠመሉ ሰሙን ዘርእዮ ዝነበረ ምሽክንክን፡ ናይ ትምክሕቲ ቃናኡ ቀይሩ፡ ጎደቦና ጎደቦና የዘውትር፡ ናብ’ቶም ድሕረ መራሕቲ ሃይማኖት ዘለው ርእሰ ሓያላን ጽግዕግዕ ይብል ከም ዘሎን ዝተፈላለዩ ፈለጥቲ ውሽጢ ክገልጹ ጸኒሖም ኣለው።
ኣስማት ዝርዝር ኣፍሪቃውያን ግዳያት ባሕሪ ከም ዝወጽአ፡ ኤርትራውያን ግዳያት ድማ ቀዳማይ ቦታ ሒዞም ከም ዝርከቡን ተገሊጹ።
ዴር ታገስ ስፒዩጌል ዝተባህለት ዕለታዊ ጋዜጣ ጀርመን፡ ናይ’ቶም ካብ ሽግር ክወጽኡ ህይወቶም ከድሕኑ ባሕሪ ኣቋሪጾም ናብ ምድሪ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝፈተኑ’ሞ ኣብ ባሕሪ ብምጥሓል ክቡር ህይወቶም ዝሰኣኑ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝሓዘ ኣስማት ዝርዝር ከም ዝተገልጸ፡ ኤርትራውያን ግዳያት ብብዝሒ ኣብ ቀዳማይ ቦታ ሒዞም ከም ዘለውን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እዚ ልብኻ ዘንድድ መዓንጣኻ ዝኹምትር ብዝብል ዝተገልጸ ዝርዝር ኣስማት ግዳያት፡ 40 ገጻት ዘለዎ ኮይኑ፡ 33,293 ግዳያት ዝተምዝገብሉ ማዕበራዊ ዕንወት’ዩ ክትብል እታ ጋዜጣ ምጽብጻባን ኣሶሰይትድ ፕሬስ ሓቢሩ።
ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
ካብ ካልእ ግዝያት ብዝኸፍአ ኣብ ምድሪ ሊብያ ሃይሃይታ ንግዲ ደቂ-ሰባት ይካየድ ከም ዘሎ፡ እቶም ንባርነት ዝሸየጡ ዘለው ስደተኛታት ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ተበጊሶም ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ መደብ ዝነበሮም’ሞ ብምልሻታት እታ ሃገር ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዎም ዝፍጸም ዘሎ ኢ-ሰብኣዊ ገበን ከም ዝኾነን ነዚ ብምኹናን መንግስታት ነዚ ጉዳይ’ዚ ንምዕጋትን ግዳያት ንምድሓንን ብተግባር ክብገሱ ዝሓተት ከም ዝኾነን ተሓቢሩ።
እቲ ኣንጻር ንግዲ ባርነት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ብ18 ሕዳር 2017 ከም ዝተኻየደ፡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ፍሉጣት ሰባት ዝወደብዎን ዝተሳተፍዎን ኮይኑ፡ ኣይፋል ንባርነት ዝተጻሕፎ ማሊያ ለቢሶም፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተቐባልነት ዘለዎ መንግስቲ ሊብያ ቅልጡፍ ስጉምቲ ክወስድ ከም ዝጸወዑን ኣቓልቦ ብዙሓትን ግዱሳትን ስሒቡ ከም ዘሎን ረድዮ ኤረና ብ21 ሕዳር 2017 ጸብጺባ፡
ብካልእ ዜና ጃፓን ኣብ ጅቡቲ ዘለዋ ወተሃደራዊ መደበር ዝያዳ ከተስፈሖ መደብ ከም ዘለዋ፡ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ብ18 ሕዳር 2017 ብወግዒ ምግላጹ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስትራተጂካዊ ቦታ ተደኲናት ትርከብ ንእሽቶ ሃገር ጅቡቲ፡ ናይ ኣመሪካ፣ ፈረንሳ፣ ቻይና፣ ጃፓን፣ ስዑዲያ ወተሃደራዊ መደበራት ከም ዘለዋ ኤረና ወሲኻ ገሊጻ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድሕሪ ሃገረ ጅቡቲ ብመነሃርያ ናይ ወጻኢ ወተሃደራዊ መደበራት ትስራዕ ኤርትራ ምዃና፡ ክሳብ ሕጂ ናይ ስዑዲያ፣ ኢማራት ዓረብ፣ ግብጺ፣ እስራኤል መደበራት ከፊታ ከም ዘላ ክግለጽ ምጽንሑ ዝዝከር’ዩ።
ናይ ዙምባብዌ ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ ን37 ዓመት ሒዝዎ ካብ ዝጸንሐ በትረ ስልጣን ወሪዱ።
ወዲ 93 ዓመት ሮበርት ጋብርኤል ሙጋበ ሕጋዊ ናይ ምምራሕ ግዜኡ ከይወደአ፡ ቅድም ክብል ንናይ ጸጥታ ሓላፊ ድሒሩ ንምክትሉ ብምብራሩን ስልጣኑ ናብ በዓልቲ ቤቱ ከሰጋግሮ መደብ ኣለዎ ብዝብል ከዘራርብ ድሕሪ ምቕናዩ፡ ኣብ ሰልፊ ዛኑ፣ ሓርበኛታት ብጾቱ፣ ጀነራላቱ፣ ኣብ ቀረባ ርሕቀቱ ዝርከቡ ፈተውቱ፡ ቅሬታ ከም ዝፈጠረ፡ ብሰላም ስልጣኑ ክሓድግ ኣይፋል እንተኢሉ ድማ ብዝፈጸሞ ጉድለት ክኸስዎ ከም ዝኾኑን ብምሕባር ከዘራርብዎ ከም ዝቐነዩ፡ ንሱ ግን እዚ ስልጣን እግዝኣብሄር’ዩ ሂቡኒ እዝግኣብሄር ድማዩ ዘሕድገኒ ብምባል ከም ዘሓንገደ፡ ኣብ መወዳእታ ሃገራዊ ባይቶ ንውሳነ ኮፎ ምስ በለ ደብዳቤ ጽሒፉ ስልጣኑ ከረክብ ፍቓደኛ ምዃኑ ምሕባሩን ኣባላት ባይቶ ንውሳኔኡ ብሓጎስ ከም ዝተቐበልዎን ካብ’ታ ሃገር ዝተቓለሐ ዜና ኣረጋጊጹ።
ሮበርት ሙጋበ ንሃገሩ ሰሪሑላ’ዩ ነጻ ኣውጺእዋ’ዩ። ንስለ ጠቕሚ ህዝቢ ክበሃል ምስ ምዕራባውያን መንግስታት ዓይኒን ሓመድ ኮይኑ’ዩ። ብ21 ሕዳር 2017 ን37 ዓመታት ብፕረዚደንት ሒዝዎ ንዝነበረ ፖለቲካዊ ስልጣን ብወግዒ ብደብዳቤ ንባይቶ ምሕባሩ፡ ኣፈ ባይቶ ናይ’ታ ሃገር ድሕሪ ምግላጹ፡ ህዝቢ ዙምባብዌ ናብ ጎደናታት ወጺኡ ሓጎሱ ብሆታን ዕልልታን ከም ዝገለጸ፡ ሙጋበ ብዘይ ዝኾነ ደም ምፍሳስ ስልጣኑ ምርካቡ ንብዙሓት ከምዘገረመን ከምዘደነቐን ማዕከናት ዜና ይጽብጽባ ኣለዋ።
ድሕሪ ወግዓዊ ምርካብ ስልጣን ናይ ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ፡ ነቲ ዝተፈጥረ ናይ ስልጣን ባዶነት፡ በቲ ዘባረሮ ምክትሉ ኢመርሰን ምናንጋግዋ ክምላእ ምዃኑ ሰልፊ ዛኑ ምሕባሩ፡ ሰራዊት እታ ሃገር ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ላዕለዎት ጀነራላት ዝተጠቕምሉ ሜላን ንህዝቢ ዘርኣይዎ ውግንናን ኣብ ታሪኽ ፍሉይ ቦታ ዘውህቦም ኣብነታዊ ተግባር ምዃኑን ዝተፈላለዩ ወሃብቲ ርእይቶ ይገልጹ ኣለው።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰልማን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 24-11-2017


text:
መግለጺ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
ብኣጋጣሚ መበል 21 ዓመት ናጽነት ኤርትራ
ሎሚ 24 ግንቦት 2012 ንመበል 21 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ከነብዕላ እንከሎና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ንምውጻእ ህዝብና ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ሓርነት ዘካየድዎ ጅግነንታዊ ቃልስታት እንዝክረላን ምልካውነት ብደረጃ ክህልዎ ዝኽእል ብድሆታት እንገጥመላን ዝካየድ ዘሎ ደሞክራስያዊ ቃልሲ እነሐይለላን ናይ ሓርነት መብጽዓና እንደገና እነሐድሰላን ክብርቲ መዓልቲ እያ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ንባዕዳውያን ገዛእቲ ሓይልታት ከይተንበርከኸ ምእንቲ ሓርነቱ ነዊሕን መሪርን ቃልስታት ብምክያድ ዝኸፈሎ ከቢድ ጅግንነታዊ መስዋእቲ እንደገና ከም ብሓድሽ ኣብ ትሕቲ እከይ ጨፍጫፍን ኣብ ግብረ-ሽበራዊ ስርሓት ዝዋፈርን ኣብ ውሽጣውን ግዳማውን ፖሊሲታቱ ኣብ ክንዲ ሰላም ኲናት ዝጽሕትርን ብምልካዊ ስርዓት ክጭፍጨፍን ክውጻዕን ኣይጽበን ኔይሩ። ውጽኢቱ ድማ፡ ሰላምን ፍትሕን ደሞክራስን ምዕባሌን ሸቶታቱ ተኾሊፉ፡ ሓራ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ ክኽውን ኣይኸኣለን። ብኣንጻሩ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ነጻን ልዕላዊትን ዝኾነት ሃገር ዳግማይ ኣብ ትሕቲ ጨቆንቲ ገዛእቲ ደቂ ሃገር ክትቁረንን ክትወድቕን ብምዃና፡ ንዝተፈላለየ ከቢድ ሓደጋታት ተሳጢሓ ትርከብ።
ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ካብ መስርሕ ሓርነታዊ ብረታዊ ተጋድሎኡ ኣብ ናጻ ኤርትራ ብሳላምን ደሞክራስን ዝነብረላ፡ ሃብቲ ሃገርን ሰልጣንን ብምዕሩይ መንገዲ ዝመቃረሓላ፣ ፍትሕን ልዕልና ሕግን ዝነገሰላ፣ ክትኸውን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ምስ ኩሎም ጎረባብቲ ሃገራትን ህዝብታት ዓለምን ኣብ ማዕርነትን ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ምክብባርን ኣብ ውሸጣዊ ጉዳያት ኢድ ዘይምትእትታውን ኣብ ሓባራዊ ሰላማዊ ናብራን ተሓጋጊዝካ ንምጉዓዝ‘ዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ውሸጢ’ዚ 21 ዓመታት’ዚ ህዝብና ዝተበገሰሉ ቅዱስ ዕላማታትን ልዑል ትጽቢታትን መኺኑ’ዩ ተሪፉ፡፡ ጻሕታሪ ኲናት ስርዓት ህግደፍ ብግስ ከይበለን ኣብ ቀጻልን ምስ ኩሎም ጎረባብቲ ሃገራት ብዙር ሓደ ድሕሪ ሓደ እናደጋገመን ኲናት እናባረዐ ንግብረ-ሽበራዊ ስርሓት እናዕጠቐን እናዋፈረን ንህዝብና ዘቦናን ንሓደጋ ኣሳጢሕዎ ይርከብ፡፡ ሎሚ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ በሰንኪ ዝኽተሎ ዘሎ ኣዕናዊ ፖሊሲታቱ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ተነጺሉ ኣብ ወተሃደራውን ስለያውን ትካላት ተንጠልጢሉን ብውሽጢ ብጉቦን ብልሽውናን ጠስጢሱ በብግዜኡ ንነሕድሕዱ እናተበላላዐ ንውደቀት ዝተሳጠሐ ስርዓት’ዩ፡፡ ብፍላይ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ብዛዕባ ሕማምን ሞትን ርእሲ መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ባዕሉ ብዝምሃዞ ናይ ሓሶት ወሬታት፡ እቲ ስርዓት ኣብ ክሊ ሓደ ውልቀ መላኺ ዝተሓጽረ ብሞዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ብክሉ ኣካውናኡ በዘይካ ውሑዳት ተጠቐምቲ ኣብ ልዕሊ እዚ ስርዓት’ዚ ዘለዎ ጽልኣት ኣረጋግጹ።
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ መሓውራት ጭፍጨፋ ብምቋም ንሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ብምግሃሱ ህዝብና ኣደዳ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ወጽዓን ቁጠባዊ ምዝመዛን ኣድልዎን ባርነታዊ ወፍርታትን ገደብ ዘይብሉ ኣስገዳዲ ወተሃደራዊ ኣገልግሎትን ተሳጢሑ ይረከብ። ውጽኢቱ ከኣ፡ ብዘሻቕል መንገዲ መንእሰያት ብብዝሒ ንስደት ከውሕዙ ዘገድድ ውድዕነት ተጋሂዱ ኣሎ። በተወሳኺ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ኣኳዋውና ህዝቢ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ግርጭታት ብምፍጣር፡ ኣብ ኤርትራ ዘላቒ ጸጥታን ሰላምን ከይሰፍን ንምግባር ብቀጻሊ ዝጽዕር ዘሎ ስርዓት’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ሕቶ ሓድነት ፖለቲካዊ ሓይልታቱ ንምፍታሕ ማዕረትን ክንድትን ጸረ ባዕዳዊ መግዛእታዊ ተጋድሎ ዝወሰደሉ ዕድመ ተቓሊሱ ከብቅዕ እንከሎ ብሰንኪ’ቲ ካብ መስርሕ ሃገራዊ ሓርነት ሰፊኑ ዝነበረ ምንጽጻግን ዘይሃናጺ ውድድራትን ክዕወተሉ ኣይኸኣለን። እዚ ዘይምቅብባልን ሕድሕድ ኣፍልጦ ዘይምሃብን ክሳብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ’ውን ዝቐጸለ ኮይኑ ድሕሪ ነዊሕን ጽኑዕን ብህዝቢ ኤርትራን ፖሎቲካዊ ሓይልታቱን ዝተገበረ ጽዑቕ ጻዕርታት ብ1999 ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ቀጺሉ ከኣ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ከም ሓደ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ንብዙሓት ፖሎቲካዊ ሓይልታት ንምጥርናፍ ከረጋግጽ ከኣለ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ኣብ ሓደ ሰፊሕ ጽላል ንምጥርናፍ ኣብ ምዕዋት ገድላዊ መድረኻት ሃገራዊ ዋዕላን ሃገራዊ ጉባኤን ካብኡ ዝወጸ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምምስራት ልሉይ ተራኡ ኣረጋጊጹ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንዝተረጋገጹ ዲሞክራሲያዊ መኽሰባት ንምዕቃብን ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ቃልሲ ንምሕያልን ንዕማማት ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ህዝባውን ዜናውን ዲፕሎማሳውን መዳያት ንምዕዋትን ኣብ ሳልሳይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ብመሰረት ኣብ ጠቕላላ ጉባኤኡ 2011 (ቅዋም ዓንቀጽ (11) ንኡስ ዓንቀጽ (4)፡ ርእይቶ ማእከላይ መሪሕነት ብዛዕባ መጻኢ ኩነታት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ምርኩስ ብምግባር፡ እዋናዊ ዕማም ኤዲኪ ነጺሩን፡ ኣብ ቅርጻ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን መደባቱን ምምሕያሽ ገይሩን።
ሎሚ 24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነት ከነብዕል እንከሎና ህዝብና ንሓርነታዊ ዕላማታቱ ክብል ኣብ ፈቐዶ ጎቦታትን ስንጭሮታትን ብጅግንነት ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ ብምኽፋል ዝተማለአ ዓወት ከውሕስ ብዘይምኽኣሉ ኣብ ሓሳር መከራ ወዲቑ ዘብዕላ ዘሎ ይኹን ደኣ እምበር ጀጋኑ ተቓለስቲ ደቁ ሕጂ’ውን ሕድሪ ስውኣት ተሓንጊጦም ፍትሓዊ ዲሞክራሲያዊ ሕቶኡ ንምምላስ ከየተሓለሉ ዘካይድዎ ዘለው ደሞክራሲያዊ ተጋድሎ ዘተባብዕ ውድዕነት’ዩ። መላእ መንእሰይን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ካብቲ ኣብ ሃገራት ዓረብ ዝነዓዓብ ዘሎ ሰውራታት ብዙሕ ትምህርቲ ክቐስሙ ዝግባእ ኮይኑ ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ሕቶ ውጹዕ ህዝቦም ጠጠው ኢሎም ኣገዳሲ ተርኦም ክጻወቱ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ጸዊዒቱ የመሓላልፉ፡፡ ኣብ ውሸጢ ኤርትራ ሓሰረ መከራ ንዝርኢ ዘሎ ውጹዕ ህዝብና ይኹን ብሰንኪ ኣዕናዊ ስርዓት ህግደፍ በብመዓልቱ ብኣማኢት ካብ ዜጋታትና ንስደት ተሳጢሖም ኣብ ፈቐዶ ምድረ-በዳን ባሕርን ስንጭሮታትን ዝጠፍኡን ዝሞቱን ዘለው ይኹኑ ኣብ ፈቐዶ መደበራት ስደተኛታትን ሃገራትን ዝገጥሞም ዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን ጸገማት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ልዑል ቆላሕታ ክገብረሎምን ክተሓጋገዞምን ንጽውዕ፡፡ እቶም ክሳብ ሕጂ ንዝተፈላለዩ ጊዚያዊ ውልቃዊ ረብሓታቶም ክብሉ ኣብ መጻወዲያ ስርዓት ህግደፍ ወዲቖም ዘለው ዜጋታት እዚ ጨፍጫፊ ምልካዊ ስርዓት እዚ ነባሪ ከም ዘይኮነ ብኢ-ሰብኣዊ ግፍዕታቱን ወንጀላቱን ኣብ ናይ ጽባሕ ሓራ ኤርትራ ኣብ ቅድሚ ታሪኽ ተሓታቲ ምዃኑ ተገንዚቦም ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ሕቶ ህዝብና ጠጠው ኢሎም ክቃለሱ ንጽውዕ፡፡
ኣብ መደምደምታ ኩሎም’ቶም ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ከይተሓለሉ ደገፎም ዝህቡ፡ ብፍላይ ከኣ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ንደሞክራሲያዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ስደተኛታት ኤርትራውያን ተቐቢሎም ምትእንጋዶምን ኣብ ዝተፈላለየ ላዕለዋይ ትምህርቲ እናኣተዉ ክመሃሩ ምግባሮምን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ልዑል ምስጋንኡ የቕርብ፡፡
ዓወት ንደሞክራሲያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!!
ውድቀትን ስዕረትን ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስውኣትና!!
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን
24 ግንቦት 2012


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ናይ ወልቂ ጋዜጠታት የብፅሐ ዘሎ ፅዕንቶን ቅድመ ምመያን ንዝተረፉ ብኣፃብዕቲ ዝቑፀሩ ጋዜጣታት ዘጥፍእ እዩ ክብል ሰመጉ ኣተሓሳሲቡ።
ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ሰመጉ ትማሊ ኣብዘውፅኦ ምግለፂ መንግስቲ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን መንገዲ ኣብ ልዕሊ እዞም ጋዜጣታት ፅዕንቶ እናገበረ እዩ።ብናይ መንግስቲ ኣብያተ ሕትመት ዝተዳለው ናይ ሕትመት ደረጃ ወይ’ውን ስታንዳርድ ውዕሊ ኣብቲ መግለፂ ከም ኣብነት ተጠቒሱ’ሎ።
ዋና ዳይረክተ እቲ ትካል ኣቶ እንዳልካቸ ሞላ ቅድሚ ሕዚ ኣብዝነበሩ ስርዓታት ተግባራዊ ክኸውን ዝፀንሐ ሰንሰር ወይ’ውን ቅድመ ምመያ ብሕገ መንግስቲ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ቐቢርናዮ ምስበልና ብተዘዋዋሪ መንገድታት ምስ ኣብያተ ማሕተማት ፍሉይ ውዕል ፈርሙ፡መጀምሪያ ኮፒታት ይብፅሐና ዝብሉ ዝተፈላልዩ ድንጋጌታትን ናይ ቃል ትእዛዝን ኣብታ ሃገር ንዘሎ ሓሳብካ ናይ ምግላፅ፡ናይ ምሕታምን ምዝርጋሕን መሰላት ኣዝዪ ፈታኒ ኮይኑ ኢና ረኺብናዮ ይብሉ።
ጋዜጣ ፍትህ ከይትሕተም ምግባር ኣብቲ መገልፂ ካሊእ ዝተጠቐሰ ነጥቢ እዩ።ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብዝሓለፉ እዋናት ኣብዝሃብም መግለፅታት ኣብ ነፃነት ፕሬስ ዝወሃቡ ነቐፌታታት ኣሉታ ሂቦምሉ እዮም።ኣብዝተፈላለዩ እዋናት ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታት እውን ብዝሰርሕዎም ገበናት እምበር ምስ ናይ ጋዜጥኝነት ስርሖም ዝተኣሳሰረ ኣይኮነን ይብሉ።


text:
ፍቱዋት አዕሩኽ፤ ዓለምን ኣንሕና እውን እንተዀንና ቅዱሳት የድልዩና እያቶም፤ ቅድስና ብዘይ ፍልዩነት ናይ ኵሉ ጸዋዕታ እዩ ዝብል መልእኽቲ ብላቲን ስርዓት ዕለት 1 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ብበዓለ ኵሎም ቅዱሳት ምኽንያት ትዊተር ብእተሰምየ ማሕበራዊ መረብት ብዘሎ @Pontefix ብዝብል ኣራሾም ኣቢሎም መልእኽቲ ከምዝፈነዉ ክምልከት እንከሎ፤ ቅዱስነቶም በዚ መልእኽቲ’ዚ ኣቢሎም ናይ መስካሪ ክርስቶስ ንምዃንን ብኣኡ ንምትእምማን ከፍርሓና ከምዘይብሉን እቲ ናይ ቅዱሳት መለለዪ ዝኾነ ለውሃትን ትብዓትን ጥሙር ሕይውትን ትሕትናን ዝብል ምዃኑ ቅዱሳት ብሕይወቶም ዘረጋግጹልና ምዃኖም ይምዕዱና እንክብሉ ኣብ ጳጳሳዊ ክላረቲያኑም መንበረ ጥበብ ናይ ውፉያን ሕይወት ቲዮሎጊያ መምህር ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ኣባ ፋቢዮ ቻርዲ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ብምኽንያት በዓለ ኩሎም ቅዱሳት ኣብ ዘካድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም ኩሎም ቅዱሳት እቶም ብዕድመ እውን ንኡሳን ዝዀኑ ከም ቅድስቲ ማሪያ ጎረቲ ወይ ቅዱሳት ኪያራ ሉቸ ባዳኖ፥ ምስሉይነትን ተመሳሳሲልካ ምንበር ንዝብል ኣመለኻኽታ ኣሰኒፎም ጥሙር ክርስቲያናዊ ሕይወት ዝነበሩን እግዚኣብሔር ብምልኣት ንምስዓብ ጸጋኻ ሃበኒ ዝብሉ ምዃኖም ሓቢሮም፡ እቲ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ዕለት 1 ሕዳር ክብረ በዓል ኩሎም ቅዱሳትን ዕለት 2 ሕዳር ዝክረ ኩሎም ሙታንም እትቕድሰሉ ዕለት ጠቒሶም ናይ ኵልም ቅዱሳትን ሙታንን ዝክረ ዕለት ብዝተቐራረበ ጊዜ ንምብዓል ዝደረኸሉ ምኽንያት ክርስቶስ ንምምስካር ሕይወትካ ኣሕሊፍካ ምሃብን፡ ሞትን ስደትን ዘይዓግቶ ምስክርነት እውን ምዃኑን፡ ኵሎም እቶም ንኽርስቶስ ዝስዕቡ ገዛእ ርእሶም ንኣኡ ንምስዋዕ ስንድዋት ምዃኖም ኣብ ሰዓብቲ ክርስቶስ ምዃኖም ዘሎ ዕቑር ሰብኣውን መንፈሳውን ሓይሊ ንምቅላሕ ዝብል እዩ እንክብሉ ገሊጾም፡ እዚ ኸኣ ጸጋ እዩ ኢሎም።
ቅዱሳት፥ ጀጋኑ ዘይኰኑስ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝበልዎ፥ ከም ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ሓጥኣን ኣብ ጐደና ትሕትናን መስቀልን ንኢየሱስ ዝስዕቡን ብኣኡ ንኽቅደሱ ዝፈቕዱን እምበር ባዕሎምን ገዛእ ርእሶም ቀደስቲ ኣይኰኑን ምኽንያቱ ንገዛእ ርእሱ ብገዛእ ርእሱ ክቕድስ ዝኽእል ማንም የሎን። ስለዚህ ይብሉ ኣባ ፋቢዮ፥ ቅድስና ናይ ክርስቶስ ሓድሽ ብስራት ናይ ምቕባል ጻማ እዩ። ልክዕ ከምቲ ሕያዋይ ፈያታዊ ማለት ምዃኑ ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ዕለት 25 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዝለገስዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቲያን ገሊጾምዎ እዮም። እቲ ሕያዋይ ብናይ ክርስቶስ መስቀል የማን ተሰቒሉ ዝነበረ ፈያታዊ ኢየሱስ ቅድስና ዝኣወጀሉ ቀዳማይ ቅዱስ እዩ። ኣመነ ኣብ ክርስቶስ ገዛእ ርእሱ ኣወከፈ። ከምዚ ብምንባሩ ድማ እቲ ብክርስቶ ዝዀነ ድሕነት ንምንባር ቀዳማይ ኰነ። ድሕነት ብኽርስቶ ዘስተማቕረ ቀዳማዊ እዩ።
ስለዚህ ቅዱስ ምዃንን ዝተቐደሰ ሕይወት ምንባርን ኣብዚ እዋን’ዚ እንታይ ማለት እዩ? ዘፍርህ ድዩ? ዝብል ሕቶ ዘልዓሉ ኣባ ቻርዲ፥ ቅድስትና ኢየሱስ-ክርስቶስ ምምሳል ማለት እዩ። ዘይተገማምዔ ምሉእ ሰብ ናይ ወንጌል ጥዑም ንፋስ ኣብ ዓለም ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ክምዕዝ ዝገብር ናይ ኵላዊ ሕውነት ጸገማት ኵል ናይ ገዛእ ርእሱ ገይሩ ጸይሩ ሓድሽ ዓለም ኣብ ምሕናጽ ዝተግህ ማለት እዩ። እዚ እዩ እቲ ቅዱስ ኣቦና ቅድስና ንእዋናዊ ዓለም ዘድልዮ ናይ ኵሉ ጸዋዕታ እንክብሉ ብዝገለጽዎ ሓሳብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ዝበዝሑ ወለዲ፡ ቆልዓ ቅድሚ ምውላዱ (ኣብ እዋን ጥንሲ) ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣዴታት (mödrahälsovården, MVC) ብጽሖታትን ርኽክባትን የካይዱ እዮም። ቆልዓ ተወሊዱ እንዳ ዓበየ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ከኣ፡ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ህጻናት (barnhälsovården) ተመሳስሊ ርክብ ይህልዎም። ኣብዚ ክፍሊ ጥዕና`ዚ፡ ዝተማህራ ሓካይም-ኣዴታት፡ ኣለይቲ ሕሙማንን ሓካይምን ይሰርሑ። ናብዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ክፍሊታት እትገብርዎ ብጽሖት ገንዘብ ኣይትኸፍሉሉን ኢኹም።
ክሊኒክ ሓራሳትን (Mödravårdscentralen, MVC)
ናይ መሕረስቲ መቐበሊ ከምኡውን ክሊኒክ ሓራሳት (MVC) ብተወሳኺ ንነፍሰ-ጾራት ይቕበል። ነፍሰ- ጾራት ጥዕነአንን ጥዕና ዕሸልን ንምቍጽጻር ኣብ ምሉእ ጊዜ ጥንሰን ናብ ክሊኒክ ሓራሳት ይኸዳ።
ኣብቲ ብዛዕባ ጥንሲ: ሕርስን: ቈልዓ ምጥባውን ሓበሬታ ዝወሃበሉ ኣኼባታት ምስታፍ ይከኣል እዩ። ኣቦ ናይቲ ዝውለድ ህጻን ምስ ሰበይቱ ወይ ውን መናብርቱ ኣብ ብጽሖት ርክባትን ኪሳተፍ ምርኣይ ልሙድ’ዩ። ኣቦ ናይቲ ዝውለድ ህጻን ኣብ እዋን ሕርሲ ኣብ ጎድኒ ሰበይቱ ወይ ውን መናብርቱ ደው ኢሉ ምርኣይ ውን ልሙድ’ዩ።
ሓድሽ እተወልደ ህጻን
ስእሊ: Maria Nobel
ክሊኒክ ቈልዑ (Barnavårdscentralen, BVC)
ክሊኒክ ቈልዑ (BVC) ንወለዲ ይሕግዝን፡ ንጥዕና ናይቲ ህጻን ከኣ ከምቲ ዝድለ ይዓብን ይምዕብልን ምህላዉ ይከታተል። ንውላድኩም ብጽቡቕ ኣገባብ ንምክንኻን ዝሕግዘኩም ምኽሪታት ውን ይወሃብኩም። ክሊኒክ ቈልዑ (BVC) ንዕቤት ቈልዑ: ምጥባው: ንመግብን ሕማማትን ዚምልከቱ ምኽርታት ክትረኽቡ ትኽእሉ። ሓራሳት ገዛ ምስ ተመልሳ፡ ምስ ክሊኒክ ህጻናት ፈላሚ-ርክብ ንኽገብራ ክወከሱኦም ይኽእላ እየን። እቲ ቦዂሪ-ርክብ፡ ስሕት ኢሉ ኣብ ገዛ’ታ ሓራስ ይካየድ’ዩ። ኣብቲ ርክብ፡ እታ ነርስ ብዛዕባ ክሊኒክ ቈልዑ ሓበሬታ ትህብን ነቲ ቘልዓ ኸኣ ጥዕንኡ ከመይ ከም ዘሎ ቁጽጽር ትገብር። እቲ ዕሸል ብሓኪም’ውን ይምርመር’ዩ። እታ ናይ መጀመርያ ብጽሖት ናብ ክሊኒክ-ህጻናት፡ ዕሸል 6 ክሳብ 8 ሳምታት ምስ ኣቊጸረ እያ ትካየድ። ብድሕርዚ ክሳዕ እቲ ቆልዓ ትምህርቲ ዚጅምር ብዙሕ ብጽሖታት ይካየድ።
ክሊኒክ ቈልዑ (BVC)፡ ኩሎም ወለዲ ደቆም ከኽትቡ ይዕድሞም። ኣብ ሽወደን ኣንጻር 9 ዝተፈላለዩ ሕማማት ዝቐንዕ ስሩዕ ናይ ክታበት መደብ ኣሎ። ገለ ካብዞም ሕማማት ንምጥቃስ፡ ፖልዮ፡ ትኽቲኽታ፡ ፍዲፍተርያ፡ ቲታኑስ፡ ንፍዮ፡ ጽግዕ ሩቤላን ወይ ንፍዮ-ጀርመንን ይርከብዎም። ዓላም ናይዚ ክታበት ከኣ፡ ንህጻናት ድሕነት ምሃብን እቲ ሕማም ከይላባዕ ንምቊጽጻርን እዩ።
ሓለዋ ጥዕና ቤት ትምህርቲ (Skolhälsovård)
ኩላቶም ህጻናት ትምህርቲ ኪጅምሩ ኸለዉ ናብቲ ሓለዋ ጥዕና ቤትትምህርቲ ይኸዱ: ካብ ሕማም ንምክልኻል።
ኵላቶም ኣብ መዋእለ ህጻናት: መባእታዊ ቤት ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርትን ዚመሃሩ ተመሃሮ ናብ ሓለዋ ጥዕና ቤት ትምህርቲ (Skolhälsovård) ከይዶም ክንክን ኪረኽቡ መሰል ኣለዎም።
ኣብ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ዚምሃሩ ሰለስተ ግዜ ኣብ ዓመት፡ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዚምሃሩ ድማ ሓደ ግዜ ኣብ ዓመት ኪምርመሩ ኣለዎም። እቲ ምርመራ ነዚ ዚስዕብ ይጥርንፍ፣ ዘተ ጥዕና፡ ምቍጽጻር ቁመት፡ ክብደት፡ ምርኣይን ሕቘን። ኣብቲ ቤትትምህርቲ ንጥዕና ተምሃሮ ዚከታተሉ ሰራሕተኛታት ኣለዉ። ኣብ ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና ቤት ትምህርቲ ሓካይምን ነርሳት ቤት ትምህርትን ይሰርሑ። ንሳቶም ከኣ ኣማኸርቲ (kuratorer): ነርሳት ቤት ትምህርቲ (skolsköterskor): ዳይረክተራት (rektorer): ፍሉያት ኪኢላታት ፔዳጎጅን (specialpedagoger) መምህራንን እዮም።
ኩለን ኣብ 5ይ ወይ 6ይ ክፍሊ ዝመሃራ ኣዋልድ፡ ኣንጻር ናይቲ ብሓጽሮት ሆፒቪ (HPV) ተባሂሉ ዝፍለጥ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ሕማም ብነጻ ክኽተባ ዕድመ ይግበረለን። እዚ ክታበት`ዚ፡ ናይ ክሳድ-ማህጸን መንሹሮ፡ ኮንዲሎምን ኣብ ክሳድ-ማህጸን ከጋጥም ዝኽእል ምልዋጣት ናይ ዋህዮታት ንምክልኻል ተባሂሉ እዩ ዝወሃብ።
ኣብቲ እትነብረሉ ሓድሽ ሃገር ወላዲ ምዃን
ናብ ሓንቲ ሓዳስ ሃገር ምምጻእ፡ ንበጽሕታትን ቆልዑን ዓቢ ለውጢ የኸትል እዩ። ገለ-ገለ ግዜ፡ ካብ ኣባጽሕ ንላዕሊ፡ ቆልዑ ብቐሊሉ ኣብቲ ሓድሽ ሕብረተሰብ ይሕወሱ። ስለዝኾነ ከኣ፡ እቶም ኣባጽሕ ምስቲ ሕብረተ-ሰብ ንኽራኸቡ ኣብ ደቆም ይምርኮሱ። እዚ ኸኣ ኣብቲ ስድራ-ቤት ምቕይያራት ናይ ተራ ከስዕብ ይኽእል። ቆልዑ ኸኣ ዘይክእልዎ ሓላፍነት ክወሃቦም ይኽእል። ወለዲ ምስ መውዓሊ-ህጻናት፡ ቤት-ትምህርቲ፡ መንግስታዊ ትካላት ወይ ውን ሕክምና ኣብ ዝራኸቡሉ እዋን፡ ንደቆም ከም ተርጎምቲ ክጥቆሙሎም የብሎምን።
ስለዝኾነ ኸኣ፡ ወለዲ ብዛዕባቲ ተጸምቢሮሞ ዘለዉ ሕብረተ-ሰብ ሓበሬታ ክረኽቡ ኣለዎም። ብዜካ`ዚ እቲ ደቆም ተጸምቢሮሞ ዘለዉ ሓድሽ ኩነታት ውን ኣካሎም ምዃኑ ውን ክፈልጡ ይግባእ። እዚ ምስ ዝገብሩ ከኣ፡ ጽኑዓትን ንጹራትን ኮይኖም ንደቆም ርጉእ ሃዋህው ክፈጥሩ ይበቕዑ። ወለዲ፡ ንባህልን ልምድን ናይቲ ሓድሽ ሕብረተ-ሰብ መረዳእትያ ምስ ዘሕድሩን፡ ምስ ባህሎምን መንነቶምን ዝመሳሰልን ዝፈላለን ነገራት ክለለዩ ምስ ዝኽእሉ፡ ደቆም ርጉእ ህይወት ኪህሉዎም ይኽእል። 15 ዓመት ዝመልኡ መንእሰያት ካብ ወለዶም ናጻ ኪኾኑ ይጅምሩ። ኩሉ ባዕላቶም ኪገብሩዎ ይጅምሩ ነቲ ናይ በጽሒ ህይወት ድማ ይዳለዉሉ። ኣብዚ ናይ ዕቤት መገሻ ወለዲ ንውላዶም ኪሕግዝዎም ይግባእ። ንውላድኩም ደረት ክትገብረሉ ክትፍትኑ ከለኹም ሚዛናውነት ይሃሉኹም። እቲ ውላድ ድማ ኣብታ ሓዳስ ሃገር ከመይ ኢሉ ኪዓቢ ከም ዘለዎ ኪፈልጥ ይግባእ።
ስእሊ: Jesper Svensson
ፍቕርን ዝምድናን
ፍቕርን ዝምድናታትን ብኸመይ ይትርጎም ካብ ሕብረተ-ሰብ ናብ ሕብረተ-ሰብ ክፈላለ ይኽእል። እቲ ኣረዳድኣ ኣብ ባህርያት ናይቲ ሰብ ውን ክምርኮስ ይኽእል እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ምስ እትፈትዎ ሰብ ከይተመርዓኻን ከይወለድካን ብሓንሳብ ምቕማጥ ከም ልሙድ እዩ ዝውሰድ። ሓደ ኩሉ ዝሰማማዓሉ ነገር እንተሃልዩ ከኣ፡ መንእሰያት ኣብ መስርሕ ዕብየቶም ፍቕሪ፡ ዝምድናታትን ጾታዊ መንነቶምን ባዕሎም ክድህስሱ ምግዳፍ፡ ከም ኣካል መስርሕ ዕድሜኣዊ ገስጋስ ጌርካ እዩ ዝውሰድ። መብዛእታኦም መንእሰያት ክዓብዩ እንከለዉ ምስ ሓደ/ሓንቲ ወይ ውን ክልተ ፍቕሪኣዊ ዝምድናታት ይምስርቱ።
ኣብ ልዕሊ ቆልዑ ምዕማጽ ክልኩል እዩ
ኣብ ሕጊ-ሽወደን፡ ሕገ-ወለዲ (föräldrabalken) ዚበሃል ምዕራፍ ኣሎ። ብመሰረት ሕገ-ወለዲ: ቈልዑ፡ ናይ ምሕካምን ክንክንን፡ ቅሳነትን ግቡእ ኣተዓባባያን መሰል ኣለዎ። ገለ ክፋል ናይዚ ሕጊ፡ ሕገ ጸረ-ማህረምቲ (anti-agalagen) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኮይኑ፡ ኣብ ሽወደን ካብ 1979 ዓ.ም. ኣትሒዙ ዘሎ ሕጊ‘ዩ። ኣጋ ዚብል ጥንታዊ ናይ ሽወደን ቃል ኮይኑ፡ ትርጉሙ ኸኣ፡ ክትእርም ኢልካ ውላድካ ምቕጻዕ ማለት እዩ። ላህመት ናይዚ ሕጊ ኸኣ፡ ኣንጻር ቆልዑ ኣካላዊ ወይ ውን ሰነ-ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ምጥቃም ክልኩል'ዩ ዝብል እዩ። ኣካላዊ ጎንጺ፡ ኣብ ኣካል ዝወርድ ኩሉ ዓይነት ጎንጺታት የጠቓልል። ፎኲስ ማህረምቲ፡ ጸጒሪ ምንጫጭ ወይ ውን ምፍሕጫር ውን ከይተረፈ ኣካላዊ ዓመጽ እዩ ዝቊጸር።
ይዅን‘ምበር ንቘልዑ ካብ ሓደጋ ከተድሕን: ንኣብነት ካብ ርሱን እቶን: ካብ ክፉት መስኮት ወይ ካልእ ንቘልዑ ኪጐድእ ዚኽእል ነገር ክትኣልዮም ኢልካ ምንዝዕ ኣቢልካ ክትስሕቦም ትኽእል ኢኻ።
ስነ-ኣእምሮኣው ዓመጽ ማለት ከኣ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዚወርድ ኵሉ ዓይነት ምፍርራሕ: ምጕብዕባዕ: ምቍጽጻርን ክብሪ ምድፋርን ማለት’ዩ። ስነ- ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ልክዕ ከም ኣካላዊ ዓመጽ: ናይቲ ቆልዓ ርእሰ-ክብርን ምዕባለን ይጎድኦ እዩ።
ስእሊ: Colourbox
ኣብ ሽወደን ኣብ ኣተዓባብያ ቈልዑ ዘሎ ኣረኣእያ
ንዝበዝሑ ወለዲ: ፍቕሪ ወላዲ እቲ ኣውራ ዘገድስ ነገር’ዩ። ኵላቶም ቈልዑ፡ ወለድን ኣባጽሕን ኪህሉውዎም ይደልዩ። ኣባጽሕ ንቘልዑ መምርሕን: መተባብዕን ኪህቡዎምን ኬፍቅርዎምን ኣለዎም። ኣባጽሕ ንቘልዑ ደረት ኪገብሩሎም’ውን ኣለዎም። ሓደ ቈልዓ: ኣተዓባብያኡ ኣብ ርእሰ- ተኣማንነቱን ኣብ ርእሰ-ክብሩን ዓቢይ ኣገዳስነት ኣለዎ። ዘተኣማምን መዕበያ ዘለዎም ቈልዑ: ትምህርቲ ቅልል ይብለሎም: ምስ ዓበዩ’ውን ናብራ ይኽእልዎ።
ኣብ ሽወደን ኣብ ኣተዓባብያ ቈልዑ ዘሎ ኣረኣእያ ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ለውጢ ኣርእዩ’ዩ። ኣብ መፈለምታ 19 ክፍለዘመን ወለዲ ሕይል ዝበሉን ደቆም ኪእዘዙዎም ዚደልዩን እዮም ነይሮም። ስጋዊ መቕጻዕትን ምግራፍን ብብዙሓት ከም ኣካል ናይ ጽቡቕ መዕበያ ኮይኑ ይረአ ነይሩ።
ኣብ 1950ታት ከምኡውን ኣብ 1960ታት እዚ ዓይነት ኣረኣእያዚ ኪብዳህ ጀሚሩ። ብዙሓት ኣረኣእያኦም ኪልውጡ ጀሚሮም። ብዛዓባ ክብሪ ዝሓዘለ ናይ ህጻናት ኣተዓባብያ ኪዝረብ ጀሚሩ። ግን ከኣ እቲ ንውላድካ ክትእርሞ ኢልካ ምህራም ኣይተረፈን ነይሩ።
ኣብ 1970ታት እቲ ደሞክራስያዊ ኣገባብ ኣተዓባብያ ኪመጽእ ጀሚሩ። ዕላማኡ ድማ ነቲ ህጻን ባዕሉ ኪሓስብ ንኺጅምርን ሓላፍነት ንኺወስድን ርእሰ ተኣማንነት ንኺህሉዎን እዩ።
ስእሊ: Colourbox
ማሕበራዊ ኣገልግሎት (Socialtjänsten)
ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት (Socialtjänsten)፡ ቆልዑ ኣብ ትሕቲ ርጉእ ሃዋህው ምዩቕ ከይበሉ ምእንቲ ክዓብዩ ብዝተፈላለየ መንገዲታት ዝከኣሎ ጻዕሪታት ይገብር። ቆልዑ ዝግበኦም ምእላይን ቅሳነትን ክረኽቡ ናይ ወለዲ ሓላፍነት እዩ። ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ንወልዲ፡ ኣብ መስርሕ ወላዲነቶም ክድግፎም ይኽእል እዩ። ናይ ወላዲ ድጋፍ ምሕታት ማለት ከም ወላዲ ሓላፍነትካ ናይ ምውሳድ ድሉውነትካ ዘርኢ እዩ። እቶም ብኣግኡ ድጋፍ ዝሓቱ ወለዲ፡ ንደቆም ኣብ መጻኢ ሂወቶም ካብ ከጋትሞም ዝኽእል ሽግር የናግፍዎ።
ኩነታት ቆልዓ ናብ ሓደገኛ ኣንፈት ምስ ዝኸይድ፡ ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎትን ካልኦት ኣባጽሕን ብሓባር ብምዃን ነቲ ሓደገኛ ኣንፈት ናብ ንቡር ክመልስዎ ይፍትኑ። እዚ ኸኣ፡ ንኩነታት ናይቲ ቆልዓ ንምችቻእ ዝዓለመ እዩ። ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ነቶም ኣብ ክሊ ስድራ-ቤት ዝኽሰቱ ሽግራት ንምፍታሕ ዘኽእሎ እኹል ኣፍልጦ ኣለዎ። ገለ ካብቲ ሽግራት ንኣብነት፡ ኣብ ገዛ ባእሲ ምስ ዝበዝሕ፡ ኩነታት ጥዕንኦም ዝተሓሳስቦምን ንደቆም ከኣ ከይጸልዎም ዝፈርሁ ወለዲ፡ ተነጽሎ ዝስምዖም ቆልዑ፡ ግዳይ ዓመጽ፡ ምፍርራሕ፡ ምጭናቕን ዘለፋን ዝኾኑ ቆልዑ፡ ገበን ዝፍጽሙ፡ ኣልኮላዊ-መስተ ዝሰትዩ ወይ ውን ልምዲ ሓሽሽ ዘለዎም ቆልዑ ወይ ውንምስ ወልፊታት ዘለዎም ወለዲ ዝቕመጡ ቆልዑ፡ ክጥቀሱ ይከኣሉ።
ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ንሕማቕ ኣተሓሕዛ ቆልዓ ዝምልከት ናይ ስክፍታ ጥርዓን ወይ ሓበሬታ ክመጽኦ ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ንኣብነት ካብ መምህር፡ ዳይረክተር፡ ፖሊስ ወይ ውን ሰራሕተኛታት ሕክምና ክመጽኦ ይኽእል። እዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት ዘስክፎም ኩነታት ናይ ቆልዑ ምስ ዝዕዘቡ ንቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ክሕብሩ ግዴታ ኣለዎም። ብዜካ እዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት፡ ካልእ ሰብ ውን ብገለ ምኽንያት ምስ ወለዲ ናይ ሓደ ቆልዓ ድሕሪ ምርኻብ ዘሰክፍ ኩነታት ምስ ዝርኢ ውን ክሕብር ይኽእል እዩ። ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ሓበሬታ ምስ መጽኦ እቲ እቲ ግዳይ ዝኾነ ቆልዓ ቅልጡፍ መዕቆቢ የድልዮ ድዩ ወይሲ ኣይፋሉ ብቁልጡፍ ገምጋም ይገብር። እቲ ቆልዓን ስድራ-ቤቱን እንታይ ዓይነት ድጋፍ ክገበረሎም ኣለዎ ንምንጻር፡ ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ነቲ ዘጋጠመ ከጽንዖ ኣለዎ'ዶ የብሉን ንዝብል ነገር ውን ንጹር ውሳኔ ክወስድ ኣለዎ። ኣብቲ ዝግበር ገምጋማዊ-መጽናዕቲ ቆልዓን ስድራ-ቤቱን ይሳተፉ እዮም።
እቲ ልሙድ ውጽኢት ናይዚ ገምጋማዊ-መጽናዕቲ ከኣ፡ ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎትን ወለድን፡ ነቲ ቆልዓን ስድራ-ቤትን ዘድልዮም ድጋፋት ብንጹር ምውሳን እዩ። እቲ ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት ዝህቦ ድጋፍ ወለዲ ኣብ ዘለዉሉ ክወሃብ ኣለዎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ተግባራዊ ንኽኸውን ውን ናይ ወለዲ ተቐባልነት የድልዮ።
ቤ/ጽ ማሕበራዊ-ኣገልግሎት፡ ፍሉይ ጠባይ ናይቲ ቆልዓ ወይ ውን ኣብቲ ህጻን ዝነብረሉ ገዛ ዝሰፈነ ሃዋህም መሰረት ጌሩ፡ ዕብየትን ጥዕናን ናይቲ ቆልዓ ክድቆስ ይኽእል እዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ምስ ዝበጽሕ ግን፡ እቲ ኣብዚ ተመርኲሱ ዘውጽኦ ናይ ድጋፍ መደብ ዋላ ወለዲ ይቃወምዎ ክተግብሮ ይኽእል እዩ። እዚ ማለት ንኣብነት እቲ ህጻን ንሓጺር ወይ ነዊሕ ግዜ ምስ ካልእ ስድራ-ቤት (jourhem eller familjehem) ወይ ውን ኣብ ማእከል ክንክን ትሕቲ-ዕድመ (HVB) ክቕመጥ ክገብሩ ይኽእሉ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ
>
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ፍትሓዊነት ክፍፍል ኣታዊ ካብ ኩለን ሃገራት ኣፍሪካ ኣብዝሓሸ ደረጃ ከእምትርከብ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ገሊፆም።ዝርገሐ ግልጋሎት ጥዕና’ውን ተመሳሳሊ ከምዝኾነ ተሓቢሩ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ ትማሊ መሸት ንመበል 13 ዓለምለኸ ጉባኤ ክንክን ጥዕና እንትኸፍቱ ናይቲ ጉባኤ መሪሕ ቃል ኣብ ፍትሓውነት ግልጋሎት ጥዕና ትዃሩ ምሃቡ ድሕሪ ምድናቕ ኣብ እዋናውነቱ ክርክርን ምይይጥን ክካየደሉ ዝግባእ ርእሰ ጉዳይ ምዃኑ እውን ገሊፆም።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ መንጎ ሃገራት ዝርአ ዘሎ ኣፈላላይ መጠን ኣታዊ ኣዝዩ እናሰፍሐ ይኸይድ ከምዘሎ ዘዘኻኸሩ ኣቶ መለስ እዚ ንማክሮ ኢኮኖሚን ንማሕበራዊ ምርግጋዕን ማሕበረሰብ ዓለም ዓብዪ ሓደጋ ምዃኑ ኣመልኪቶም።
ዝሓለፉ ሸሞንተ ዓመታት ቁጠባና በቢዓመቱ ብማእኸላይ ብውሕዱ ካብ 11 ሚእታዊ ንላዕሊ እናዓበየ ይርከብ ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ብዘደንቕ ኩነት እዚ ሓፈሻዊ ዓመታዊ ዕብየት ምህርቲ ዘርከቦ ረብሓ ብሰፊሑ ተኸፋፊሉ’ሎ።ብምቕፃል ‘’ፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዘውፅኦ ዳሕረዋይ ፀብፃቡ ከምዝሓበሮ ኢትዮጵያ ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ዝሐሸ ፍትሓዊ ናይ እቶት ኽፍፍል እንትህልዋ ኣብ ዓለም ዝለዓለ ናይ ኣታዊ ኽፍፍል ፍትሓዊነት ካብ መንጎ ዝረአየለን ዓሰርተ ሃገራት ሓንቲ እያ።’’
ከም ኣገላልፃ ኣቶ መለስ እቲ ፍትሓዊ ኽፍፍል ኣብ ዝርገሕ ሓለዋ ጥዕና’ውን ተመሳሳሊ መልክዕ ኣለዎ።ኣብዚ ሕዚ እዋን 90 ሚእታዊ ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ተረባሕቲ መሰረታዊ ግልጋሎት ጥዕና ኮይኖም ኣለው ኢሎም።
ኣብዚ ዓለምለኸ ጉባኤ 116 ሃገራት እናተሳተፋ እንትኾና 4,000 ዝኾኑ ተሳተፍቲ’ውን ናብ ኢትዮጵያ ምእታዎም ምንስቴር ጥዕና ኢትዮጵያ ዶ/ር ቴድሮስ ኣፍሊጦም ኣለው።700 ዝበፅሑ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ክቐርቡ እዮም፡ካብዚኦም እቶም ሓደ ምእቲ ብኢትዮጵያዊያ እዮም ክቐርቡ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ምስ ብርኪ ሀን ለን ነጋዶ መድረኽ ዘተ ኣካይዱ
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ መቐለ ኣብ ምቁራፅ ቅብሊት ንሕጋዊ ምኽፋል ግብርን ኣመልኪቱ ምስ ብርኪ ሀንለን ነጋዶ መድረኽ ዘተ ኣካይዱ።
ኣብቲ መድረኽ ዘተ ዝተረኸባ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ወ/ሮ ብርኽቲ ዘሪሁን እዚ መድረኽ ዘተ ብርኪ ሀንለን ነጋዶ ዕላምኡ ጥዕና ዘለዎ ስርዓት ንግዲ ብምፍጣር ሪፎርምታት ግብሪ ብምትግባር ኣታዊ ከተማና ንምዕባይን እዩ። ብተወሳኪ እውን ከም ከተማ ፅንዓት መሰረት ዝገበረ ከፈልቲ ግብሪ ዝሓሹ፣ መጠንቐቅታ ዝተወሃቦምን ሕጋዊ ቅፅዓት ዝተወሰደሎምን ብርኪ ሀንለን ነጋዶ ክፍለዩ ተገይሩ እዩ።
እዚ መድረኽ ዘተ ምስ ብርኪ ሀንለን ነጋዶ ከተማ መቐለ ኣብ ምቑራፅ ቅብሊትን ሕጋዊ ምኽፋል ግብርን ማእኸል ገይሩ ዝተኻየደ ኮይኑ ፅንዓት ማእኸል ብምግባር ኣብ ቅብሊት ዘይምቑራፅን ዘይሕጋዊ ተግባራትን እናተፈፀሙ እዮም። እቶም ቀንዲ ዘይሕጋዊ ተግባራት ካብ ዝኾኑ ቅብሊት ዘይምቑራፅን ወፃእተት ብምቁላል ዘይተኸፋሊ ሒሳብ መዛግብቲ ምቕራብን እዮም። መፍትሒ እዞም ዘይሕጋዊ ተግባራት ተኸታታሊ ግንዛበ ምፍጣርን ካብዚ ብዝሓለፈ ድማ ልዕልነት ሕጊ ንምኽባር ንሓንቲ ቅብሊት 50 ሽሕ ብር ሕጋዊ ቅፅዓት ከም ከተማ 27 ነጋዶ ተቐፃዖም እዮም። ከምኡ’ውን ዘይተኸፋሊ ሒሳብ መዝገብ ንዘቕርቡ እውን ምሉእ ኦዲት ብምግባር ክኽፈል ዝግበኦ ግብሪ ክእከብ ፃዕሪ እናተገበረ እዩ።
ተሳተፍቲ ኣብቲ መድረኽ ካብ ዘልዐልዎም ከምዚ ዓይነት ተኸታተልቲ መድረኻት ክግበሩ? ኣብ ትካላት ንግዲ ሰራሕተኛ ከጥፍእ ከሎ በዓል ዋና ንምንታይ ይሕተት? መንግስቲ ዝተበላሸው መመዝገቢ መሳርሒ ብእዋኑ ንምንታይ ብእዋኑ ዘይፅግኖም? ቅብሊት ዝሓትት ሕብርተሰብ ኣብ ምፍጣር እንታይ ትመስሉ? ዝብሉ ሕቶታት ተላዒሎም ካብ መድረኽ ብክኢላታትን መራሕትን መብርህን ርኢቶን ምስ ተወሃበ እቲ መድረኽ ተዛዚሙ።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 12 guests and no members online


text:
“ሺሕ ፈልጺ መእሰሪኡ ልሕጺ” ዝብል ኣበሃህላ ኣብ ሃገርና ነባር ምሳልያዊ ኣዘራርባ እዩ። ፈልጽን ልሕጽን ልሙዳት ቃላት ትግርኛ ስለ ዝኾኑ፡ ትርጉም ዘድልዮም ኣይኮኑን። እዚ ምሳልያዊ ኣዘራርባ ሓቑፈምዎ ዘሎ ቁምነገር ግና ካብቲ ተራ ትርጉሞም ዝተፍልዩ እዮም። ፈልጽን ልሕጽን እቲ ሓደ ተጠርናፊ እቲ ካልእ ድማ ጠርናፊ እዮም። ሕመረት ናይቲ እኩብ ትርጉም ድማ ፈልጺ ንብዙሓት ዝተፈላለየ ድሌታት፡ ትጽቢታት፡ ኣተሓሳስባታትን ርኢቶታትን ዘለዎም፡ እሞ ድማ ናይ ሓባር ዕላማ ንከዕዉቱ ዝተሰለፉ ወገናት ዝውክል ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ልሕጺ ድማ ነዚ ናይ ዝንባለን ኣተሓሳስባን ብዙሕነት ብሓባር ኣሳንዩ ናብ መዓላ ዘብጽሕ ረዚን ሓላፍነት ዝውክል እዩ።
እዚ፡ ኣብ ናይ ሃገራት ስርዓተ-ምሕደራ ንህዝብን ሕገመንግስታዊ ሓቛፍነትን ዝውክል እዩ። ኣብ ከም ሃገርና ዝኣመሰላ ብሕገመንግስቲ ናይ ምምሕዳር ዕድል ዘይረኸባ ግና እዚ ምሳልያዊ ኣዘራርባ ኣብ ባይታ ኣይንጸባረቕን እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ውድባትን ንዝተፈላለየ ዕማም ዝውደባ መሕበራትን ከኣ እዚ ምሳልያዊ ኣዘራርባ በቲ ኣብ መንጎ ኣባላተንን ዝምረሓሉ ቅዋምን ሕግን ዝምሰል እዩ። ናይ ሓፋሽ ናይ ሕጊ ምእዙዝነትን ናይ ሕጊ ጠማርነትን ብቐሊሉ ዝወሓስ ዘይኮነ፡ ዝትግበረሉ ዕላዊ መድረኽን ወግዓዊ መስርሕን ኣለዎ። ንኣብነት ኣብ ዓድታትና ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ዕድመ፡ እምነታትን መሰል መዕቀንታትን ዝርከቡ ደቂ ዓዲ ኣብ ባይቶ ብሓባር የጽድቕዎ። ድሕሪኡ ከኣ “ከቢብና ነቢብና” ዘጽደቕናዮ ሕግን ስድብን ኢሎም ከም ናይ ዓይኖም ብሌን ይሕልዉዎን ይምእዘዝዎን። ናይ ሓደ ሃገር ሕገ-መንግስቲ ከኣ ከከም ኩነታቱ ንኹሉ ዕድሚኡ ነዚ ዕማም ዝምጥን ዜጋ ብቐጥታዊ ድዩ ብዘይቀጥታዊ ኣገባብ ኣብ ዝሳተፍሉ ተነዲፉ ይጸድቕ። ድሕሪኡ ድማ ዜጋታት ከኽብርዎ፡ ክምእዘዝዎን ክሕልዉዎን ግድነት ኣለዎም። ኣብ ፖለቲካዊ ውድባት ድማ ቅዋሞም ከከም ባህልን ተመኩሮን ናይቲ ውድብ ብዝጥዕም መስርሕ ሓሊፉ ኣብ ጉባአ ይጸድቕ። ድሕሪ እዚ ኣባላት ነዚ ቅዋም የኽብርዎ፡ ይምእዘዝዎን ይከላኸልሉን ከኣ። ነዚ ከተተግብር ምብቃዕን ዘይምብቃዕን ከኣ ናይቲ ትካል ኣባልነትካ ደረጃ ዝመዝን እዩ።
እዚ ስድቢ ዓዲ፡ ሕገመንግስቲ ሃገራትን ቅዋም ፖለቲካዊ ትካላትን ኣብ መስርሕ ንኩሎም’ቶም “ይኹነና” ኢሎም ዘጽደቕዎ ወገናት፡ ማዕረ ዘይክጥዕሞም ይኽእል እዩ። ንገሊኦም ይሰማምዖም ንገሊኦም ድማ ይኩርኮሖም። ምስዚ ግና ኩሎም ማዕረ ናይ ምኽባሩን ምሕላዉን ዲሞክራስያዊ ግደታ ኣለዎም። ንኣብነት ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ነቲ “ውሑዳት ንብዙሓት ይምእዘዙ” ዝብል ዲሞክራስያዊ መትከል ዝምልከት ናይ ውሑዳት ሓሳብ ዝግድብ እዩ ዝብል ስምዕታ ይቐርብ እዩ። በዚ ኣገባብዚ ዝግደብ ስምዒትን ሓሳብን የለ’ኳ እንተዘይተባህለ “ሕገይ ይኹን” ኢልካ ተቐቢልካ ክሳብ ዘጽደቕካዮ ግና ይጥዓምካ ይኮርኩሕካ ካብ ምኽባሩ ወጻኢ ካልእ ምርጫ የለን። ንኣብነት ኣብ ቅዋም ሰዲህኤ “3፡1፡1 ኣብ ኵሉ ደረጃታት ሰልፊ፡ ውሳኔታት ብብዝሒ ድምጺ ይጸድቕ፤ ዝበዝሐ ድምጺ ዘይረኸበ ሸነኽ ድማ፡ ብውሳኔ ናይ ብዙሓት ይምእዘዝ፤ ውሑዳት ግቡኦም እናፈጸሙ፡ ኣብ ዘለውዎ ጽፍሒ ርእይቶኦም ብናጻ ክገልጹ መሰሎም ሕልው እዩ” ዝብል ዓንቀጽ ንረክብ። እዚ ዓንቀጽ ብኻልእ ትሕዝቶ እሞ ድማ ብዙሓት ኣብ ዝተሰማምዕሉ ሕጋዊ መድረኽ ክሳብ ዝትካእ ከም ዘለዎ ተማእዚዝካሉ ካብ ምቕባል ካልእ ቅቡል ምርጫ የለን።
ኣብዚ ሓደ ክዝንጋዕ ዘየብሉ፡ እዚ ቅዋም ናትና እዩ ብዝበልዎ ሰባት እዩ ዝህነጽ። ኣብ መስርሕ ብምልኡ ድዩ ከፊሉ ከም ዘየስርሕ እንተተረጋጊጹ ዘይቅየረሉ ምኽንያት የለን። ምኽንያቱ እቶም ሰብ ጉዳይ ንሕጊ ክምርሕሉ እምበር ክግዝእሉ ኣይኮኑን ዘጽድቕዎ። እዚ ኣብ ግምት ኣትዩ ከኣ ዝኾነ ስድቢ፡ ሕገመንግስቲ ወይ ቅዋም፡ ዝመሓየሸሉ ይኹን ዝቕየረሉ ቀጥዒ ኣለዎ። ካብቲ ብዙሓት ዝተሰማምዕሉ ሕጋዊ ቀጥዒ ወጻኢ ግና ዋላ’ቲ ዝመጽእ ሓድሽ ሓሳብ ካብቲ ዝጸንሐ ዝሓሸ ይኹን፡ ሕጋዊ ክብደት የብሉን። ንኣብነት ቅዋም ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ መወዳእታኡ “9፡2 ነዚ ቅዋም’ዚ ክቕይር ዝኽእል ጉባኤ ሰልፊ እዩ፤ 9፡3 ማእከላይ ባይቶ፤ ንዝኾነ ይኹን ኣከራኻሪ ዓንቀጽ ክትርጉም (ከብርህ፡ ከነጽር) ሓላፍነት ኣለዎ ። 9፡4 ማእከላይ ባይቶ ኣብ ቅዋም ከስርሕ ዘይከኣለ ዓንቀጽ ከመሓይሽን፡ ንዘይተጠቕሰ ሓደስቲ ዓንቀጻት ከተኣታቱን 75% ድምጺ ካብ ኣብላቱ የድልዮ።” ዝብሉ ንኡሳን ዓናቅጽ ኣለዉዎ።
ሰባት ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት ሓደ ዓይነት ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ሃልይዎም፡ ኣብ ምኽባር፡ ምምእዛዝን ምዕቃብን ናይቲ ብሓባር ዘጽደቕዎ ሕጊ እንተተፈላልዮም ናብ ዝሰፍሕ ምርሕሓቕ ከመርሖም ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ሓቢርካ ናይ ሓባር ዕላማኻ ንክተዕውት በቲ ናይ ሓባር ሕጊ ምምእዛዝን ዘይምምእዛዝን መሰረታዊ ስለ ዝኾነ። ኮታ እቲ ተጠሚሩ ዝጸንሐ ፈልጺ እቲ ጠማሪኡ ልሕጺ ኣብ ዝብተኸሉ ዘጋጥም ፋሕጭንግራሕ ምግማት ዘጸግም ኣይኮነን። ህዝብና ምስላ ብምምሳል ጥራይ ዘይኮነ ብተግባር’ውን ናይ ሕጊ ምእዙዝ እዩ። ሓደ ሰብ እንተበዲሉካ’ሞ ናብ ሕጊ ከተቕርቦ እንተደሊኻ ዘገድደልካ ፖሊስ ወይ ካልእ ሓይሊ ኣየድልየካ። “ዝባን ሕጊ ካብ እግረይ ከይትተርፍ” እንተኢልካዮ ክሳብ ናብቲ ይዳንየኒ ዝበልካዮ ኣካል እትበጽሕ ፈትዩ ዘይኮነስ፡ ኣብ ናይ ሕጊ ክብደት ኣሚኑ ይኽተለካ። ካብዚ ሓሊፉ በዓል ነገር ናይቲ ዝተኸሰሉ ጉዳይ ጭብጢ ቀሪብሉ በዚ ተኣምን ዲኻ ተባሂሉ “እወ መንግስቲ ይሙት” ኢሉ እንተተፈጺሙ ንድሕሪት ናይ ምምላስ ሕቶ ኣየቕርብን። ፈጽሚ ከም ክታም ሓያል ምዃኑ ዝኣምኑ ወለዲ ከኣ “ናይ ነገር መወዳእታ ፈጽሚ፡ ናይ ስጋ መወዳእታ ዓጽሚ” ይብሉ ነይሮም። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ኣሚንካን ረዲኻን ኣብ ዝተቐበልካዮ ምጽናዕ ዘይስገር መሰረታዊ ኣምር ምዃኑ እዩ።


text:
ኣብ ትካላት ልምዓት፣ኢንቨስትመንትን ፋብሪካታትን ዝኣመሰሉ ትካላትን ካብ ምሸት ሰዓት 12 ክሳብ ንግሆ ሰዓት 12 ካብ ዝተፈቕደሉ ሰራሕተኛ ወፃኢ ዝኾነ ሰብ ንከይንቀሳቐስ ዝተቐመጠ እገዳ’ውን ተላዒሉ።ሰዓት እቶ እቶ እውን ተላዒሉ’ሎ።
እቶም እገዳታት ክጥሓሱ ከለው ዝውሰዱ ስጉምትታት ከምዝተለዓሉ ሚኒስትር ምክልኻልን ሰክራተሪያት ኮማንድ ፖስትን ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ ገሊፆም።
ብዝኾነ ይኹን ረድዮ፣ቴሌቪዥን፣ብፎቶግራፍ፣ብምስሊ፣ብቲያትርን ብፊልምን ዝመሓለለፉ መልኽእትታት ናይ ምቁፅፃርን ምእጋድን ስጉምቲ ዝብል እውን ከምዝተለዓለን ብኮማንድ ፖስት ዝውሃብ ስልጠና ምትራፉን ኣቶ ሲራጅ ሓቢሮም።
እቶም እገዳታት ክልዓሉ ምኽንያት ካብ ዝኾኑ ክገልፁ ከለው እውን እቲ ዝነበረ ህውከትን ዕግርግርን ብዝለዓለ ኩነታት ብምንካዩን እዞም እገዳታት ክጥሓሱ ከለው ብስሩዕ ናይ ሕጊ ኣገባብ ምቁፅፃር ስለዝክኣልን እዩ ኢሎም።
እቲ ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ክሳብ መዓስ ከምዝቕፅል ዝውሰን ብፓርላማ ምዃኑ ብምግላፅ መርማሪ ቦርድ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዝርዝር መፅናዕቲ ብምክያድ ናብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ከቕርብ እዩ ኢሎም።
ህውከትን ዕግርግርን ምልዕዓል፣ምስ ውድባት ግብረ ሸበራ ርክብ ምፍጣር፣ናይ ኣደባባይ ኣኼባ ምክያድ፣ኣገልግሎት ንህዝቢ ዘይምሃብ፣ኣብ ትካላት ትምህርትን ናይ ስፖርት ትካላትን ኣድማ ምኽያድ ዝብሉ ግን ካብ መንጎ ዘይተለዓሉ እገዳታት እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንግስታዊ ወሃቢ-ቃል ካሊድ ዋሲፍ፣ደረጃ ህንፀት‘ቲ ግድብ ኣብ ኣዝዩ ትሑድ ደረጃ ከምዝርከብን ኣብ’ቲ መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝትከለሉ ስፍራ ሓንቲ ጡብ‘ውን ኣይተነድቀትን ኢሉ።
ካሊድ ዋሲፍ ወሲኹ፣ግድብ ህዳሴ ኢትዮዽያ በቲ ዝተወጠነሉ ምህናፁ እንተቀፂሉ ንግብፂ ቅፅበታዊ ሓደጋ ስለዘስዕብ፣ግብፂ ኣይትቅበሎን ኢሉ።
ኣብ‘ቲ ካርቱም ዘተኣናገደቶ ኣኼባ ሰለስተ ሃገራት ንኢትዮዽያ ወኪሎም ዝተሳተፉ ኣቶ ፊቅኣሕመድ ነጋሽ፣ግብፂ ካብ ሞንጎ ዘቅረበቶም እማመታት ሓደ ኢትዮዽያ ንናይ ግብፂ ውሕስና ማይ ክተረጋግፅ ከምዝብል፣እዚ ማለት ኣብ 1929ን 1959ን ዓ/ም ኣውሮዻ ብመሰረት ዝተፈረመን ኢትዮዽያ ዘይትቅበሎን ውዕል 55 ቢልዮን ሊትሮ ማይ ክዕቀበለይ ይደልይ‘የ ከምትብል፣እዚ ሓሳብ‘ዚ ብኢትዮዽያ ዝንፀግ‘ዩ‘ውን ኢሎም።
ካብ ግብፂ ወገን ይቃልሑ ዘለው መግለፂታት፣ኢትዮዽያ ንትፍፅሞም መፅናዕታትን ስራሕቲን፣ንመርሃ-ግብሪን ህንፀትን ግድብ ህዳሴ ፅልዋ የብሉን፣እቶም ወሰንቲ መንግስቲን ህዝብን ኢትዮዽያን‘ዮም‘ውን ኢሎም ኣቶ ፊቅኣሕመድ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ድሕሪ‘ቲ ናይ ካርቱም ኣኼባ ሰለስተ ሃገራት፣ኣብ ካይሮ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ምክልኻል ግብፂ ቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ተካይዱ፣ እቲ ግድብ ዘምፅኦ ሳዕቤን ከምዝተዘራረብሉ ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።


text:
ኣብ ስሩዕ ስራሕ ዝተዋፈሩ ዜጋታት ኣገዳዲ ዝኾነ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ ንክህልዎም ዝወጸ ኣዋጅ ኣብ ግብሪ ብምውዓል ካብ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ካብ ደመወዞም ክቑረጽ እዩ።
ሚኒስትር ጥዕና ዶ/ር ከሰተብርሃን ኣድማሱን ኣብ ትካል ዓለምለኸ ልምዓት ተራድኦ ዩናይትድ ስቴትስ /USAID/ ሓላፊ ክፍሊ ስርዓት ጥዕና ኣቶ እሸቴ ይልማን ንኹሉ ዝሓቖፈ ኣገልግሎት ጥዕና ንምብጻሕ ይስራሕ ከምዘሎ መብርሂ ሂቦም ኣለው።
ስለስተ ሚእታዊት ዜጋታት እታ ሃገር ምስ ናይ ሕክምና ወጻኢ ብዝተኣሳሰረ ንዝለዓለ ቁጠባዊ ኪሳራ ይቃልዑ ከምዘለው ዝሓበሩ ዶ/ር ከሰተብርሃን ዜጋታት ውሕስነት ጥዕና ንክህልዎም መንግስቲ ክልተ ዓይነት ስርዓት ናይ ጥዕና ውሕስነት ንምትግባር ይሰርሕ ምህላው ሓቢሮም።
በቲ ሓደ ገጽ ብዙሓት ዜጋታት ዝተዋፈርሉ ከም ኣብ ሕርሻ ዝኣመሰሉ ዘይስሩዕ ዓውድታት ቁጠባ ዝተዋፈሩ ዜጋታት ንማሕበረሰብ ዝሓቁፍ ናይ ጥዕና ውሕስነት በቲ ካልእ ገጽ ድማ ኣብ ስሩዕ ዓውድታት ኢኮኖሚ ዝተዋፈሩ ወርሓዊ ክፍሊት ዝቕበሉ ዝምልከት እዩ።
ማሕበረሰብ ሓቆፍ ስርዓት መድሕን ጥዕና ዜጋታት ብድልየቶም ዘዋጽእሉን ኣካልት መንግስቲ ሓገዝ ዝገብርሉን ምዃኑ 'ውን እቶም ሚኒስትር ኣረዲኦም ኣለው።


text:
ብክሲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ኣብ ማእሰርቲ ኢጣልያ ዝርከብ ኤርትራዊ መድሃኔ ተስፋማርያም: ብናይ መንነት ጌጋ ኣብ ቀይዲ ምህላው ንቤት ፍርዲ ቃሉ ሂቡ።
መድሃኔ ተስፋማርያም: ሎሚ ሶሉስ መስከረም 03 ኣብ ፓለርሞ ኣብ ዝተጋብአ ፍርዳዊ መስርሕ: ብጉዳይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ካብ ሱዳን ተታሒዙ ኣብ ኢጣልያ ተኣሲሩ ከምዝርከብ ድሕሪ ምግላጽ: ኣብ ልዕሊኡ ናይ መንነት ጌጋ ከምዝተፈጸመ ኣፍሊጡ።
ጠበቓ ጥርጡር ሚካኤል ካለንትሮፖ ብወገኑ: ዓሚሉ ነዚ ቃሉ ንቤት ፍርዲ ዝሃበ ኣብቲ ሎሚ ከም ብሓድሽ ዝተኸፍተ ጉዳይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ምዃኑ ብምጥቃስ: እዚ መስርሕ ድማ ጎድኒ ጎኒ እቲ ኣቐዲሙ ዝተጀመረ ፍርዳዊ መስርሕ ሕጊ ዝኸይድ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ: እቲ ወኪልዎ ዘሎ ዓሚሉ: እቲ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝድለይ ዘሎ መድሃኔ ይሕደጎ መርዕድ ዘይኮነ: መድሃኔ በርሀ ተስፋማርያም ምዃኑ ክኸራከር ምጽንሑ’ውን ሓቢሩ።
ንወላዲት መድሃኔ በርሀ ካብ ኤርትራ ናብ ኢጣልያ ክመጻን፡ ናይ ዲኤንኤ ምርመራ ብምክያድ መንነቱ ክረጋገጽ ይሰርሕ ምህላው ብተወሳኺ ጠበቓ መድሃኔ በርሀ ተስፋማርያም ዝኾነ ሚካኤል ካለንትሮፖ ገሊጹ’ሎ።


text:
ጉባኤ ጉጅለ 20 ንዋይት ሃውስ ዝተፈለየ ፍፃመ ኣይነበረን።ሓላፊ ዋይት ሃውስ ሬይንስ ፕሪበስ ኣወንታዊ ውፅኢቱ ብምጉላህ ከምዚ ይብሉ።
“እቶም ፕረዝደንት ኣብ ኣውሮጳ መድረኽ እዮም ፈጢሮም።መራሕቲ ጉጅለ-20 ናብቶም ፕረዝደንት እዮም መፂኦም።ኣብ ሃምበርግ ኮኾብ እዮም ኮይኖም።ነዚ ሓቂ እዚ ዋላ ሓደ ሰብ ክልውጦ ኣይክእልን።እቲ ቀንዲ ቁምነገር ኣሜሪካ ኣብ ቅድሚት ይሰርዑዋ ኣለው።”
ርእይቶ ገለ ሰባት ግን ፕረዝደንት ትራምፕ ንስድኦም’ዮም ቅድሚት ይሰርዑ አለው፡ብ ውሑዱ ካብ ሓደ ክሳብ ሰለስተ ዝኾኑ ኣኼባታት ጉጅለ-20 ንዝተወሰነ ግዜ ብምስታፍ ንጓሎም ወኪሎምዋ ብዝብል ይንቀፉ ኣለው።
ብዛዕባ ልምዓት ኣፍሪቃ ኣብ ዝዝትይ ኣኼባ ኢቫንካ ኣብ ናይ ፕረዝድነት ትራምፕ ወንበር ከምዝተቐመጠት ብናይ ሩሲያ ልኡኻት ዝተፅሓፈ ናይ ቲዊተር መልእኽቲ ዝገለፀ ክኸውን ከሎ እቲ መልእኽቲ ሽዑ ንሽዑ ተሰሪዙ።
ነቐፍቲ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምጥሓስ ናይ ዲፕሎማሲ ፕሮቶኮል እዩ ይብሉ።ሚንስትር ገንዘብ ኣሜሪካ ዝነበሩ ላውረንስ ሳመርስ ኣብ ጋዜጣታት ፋይናንሻል ታይምስን ዋሽንግተን ፖስትን ኣብ ዝጸሓፉዎ ነቐፌታ “ዓባይ ጓል ሓደ መራሒ መንግስቲ ንወንበሩ ኣብኡ ክትወስድ ተራእዩ ዘይፈልጥ፣ንካልኦት ፀርፊ እዩ፤ንላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ስልጣኖም ዘትሕት እዩ’’ ኢሎምዎ ኣለው።
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ሶኑይ ብናይ ቲዊተር መልእኽቶም ነዚ ተኸላኺሎም ኣለው።ነቲ ጉባኤ ዘተኣናገዳ መራሒት መንግስቲ ኣንጌላ መርኬል እውን ተኸላኺለን ኣለዋ።
“እቶም ፕረዝደንት ኣብቲ ኣኼባ ዘይሳተፉ እንተኾይኖም ኣብ ክንድኦም መን ይቀመጥ ባዕሎም እቶም ልኡኻት እዮም ዝውስኑ።ኢቫንካ ትራምፕ ኣካል ልኡኽ ኣሜሪካ እያ።ካልኦት ልኡኻት እውን ከምኡ ይገብሩ እዮም።ኣብ ዋይት ሃውስ ከምእትሰርሕን ኣብ ዝተፈላለዩ ተበግሶታት ከምትሳተፍን እውን ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ።”
ወሃቢት ቃል ዋይትሃውስ ሳራ ሃካቢ ሳንደርስ ብወገነን ኣብ ልዕሊ ኢቫንካ ንዝቐርብ ነቐፌታ “ዘሕርቕ መጥቓዕቲ” ክብላ ብምግላፅ ኢቫንካ በቲ ደረጃ ምክፋላ ኩላትና ክንኾርዐሉ ዝግብኣ እዩ ኢለን ኣለዋ።
ጓሎም ንፕረዝደንት ትራምፕን ሰብኣያ ጃረድ ኩሽነርን ወግዓዊ ኣማኸርቲ ፕረዝደንት ትራምፕ እዮም።


text:
“ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንእነብረሉ ዘሎና እዋን ብሓቂ ፍልዩን ዝድነቑን እዮም” እንክብሉ ዝገለጹ ህቡብ ድምጻዊ ፖውል ዳቪድ ሀውሶን ስነ ጥበባዊ መጸውዕ ስሞም ቦኖ ቮክስ፡ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ምስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 19 መስከረም 2018 ዓ.ም. ድሕሪ ዘካየዶ ርክብ ገሊጾም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ድምጻዊ ቦኖ ቮክስ ኣየርላንዳዊ ናይቲ ዩ2 ተባሂሉ ናይ ዝጽዋዕ ጉጅለ ሙዚቃ ኣባል ክዀኑ እንከለዉ፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ገና ናይ ቦንስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳሳት እንከለዉ ዝመስረትዎ ዓለም ሓቆፍ መርበታዊ ርክባት ኣቢያተ ትምህርቲ ማሕበር ሎሚ ጳጳሳዊ በዓል መሰል ኰይኑ ዝንቀሳቐስ እቲ ናይ ሕጻናትን መንእሰያትን ሕንጸትን ኵለንተናዊ ምዕባለን ግዳሴን ምንቅቓሕን ዝብል ዕላማኡ መሰረት ንዘካይዶ መደባት ድጋፍ ንምቕራብ ዝተፈላለዩ ተበግሶታት ዘነቓቕሑ እዮም።
ድምጻዊ ቦኖ ቮክስ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ድሕሪ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዘካየድዎ ርክብ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ተረኺቦም ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡
ስቓይ ቅዱስ ኣቦና
ኣብ ወጅሂ ቅዱስ ኣቦና ምልክታ ናይ ከቢድ ሓዘንን ስቓይን ከምዝረኣዩን፡ እዚ ኸኣ እቲ ኣብ ኣየርላንድ ብገለ ገለ ኣባልት ውሉደ ክህነት ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽ ዘስዓበሎም ኰይኑ፡ ከምዚ ዓይነት ገበን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ይዅን ኣብ ሕብረተሰብ እውን ከይፍጸም ናይ ኩሉ ምትሕብባር ከምዘድልን ብፍላይ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ከምዚ ዓይነት ገበን ከይፍጸም ዝህብዎ ዘለዎ መርሕነትን ዝወስድዎ ዘለዉ ስጉምትን ዝነኣድ እዩ ምስ በሉ፡ ኣብቲ ዘካየድዎ ርክብ ንቕዱስ ኣቦና ብዛዕባ ናይ ሙዚቀይናን ደራፍን ታሪኽ ሕይወቶምን እውን ከምዘዘተውሎም ሓቢሮም።
ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ምስኦም ሓቢሮም ዝተረኽቡ ዓለም ሓቆፍ መረብታዊ ርክባት ኣቢያተ ትምህርቲ ዋና ኣመሓዳሪ ኾሰ ማሪያ ደል ኮራል እውን ብወገኖም ቦኖ ቮክስ ኣብ ድጋፍ እዚ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ብዙሕ ኣስተዋጽኦ ዘበርክቱ ምዃኖም ገሊጾም ብስም እቲ ማሕበር ከኣ ምስጋናኦም ኣቕሪቦም።
ርክብ ምስ ቅዱስ ኣቦና ምስቶም ዓበይቲ ዕሴታት ምርኻብ እዩ
ፖውል ዳቪድ ሀውሶን እቲ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዘካየድዎ ርክብ እንክገልጹ፡ ኣእምሮን ልብን ዝትንክፍ ብሓጺሩ ኩለንተናኻ ዝምስጥ እሞ፡ ከም ሓደ ዓቢይ መራሕን መንፈሳዊ መራሕን ዘይኰነስ ኣብ ደረጃኻ ኰይኖም ባህርያዊ ዘተን ምይይጥን ዘካይዱን ነቲ ኣብ እዋንና ዝረአይ ዘሎ ኩነትን ዓበይቲ ጸገማትን ተስፋታትን ኩሉ ሕንጸትን ሕንጸት ንመንእሰያትን ብፍላይ ነተን ኣብዝ ተፈላለየ ኵርናዕ ዓለም ንዝተፈላለዩ ሓደጋታት ንዝተቓልዐ ንደቀንስትዮን ዝተነጸሉን ኣብ ሕሱም ድኽነት ንዝርከቡን ጉዳያት ኣማእኪሎም ከምእተመያየጡ ሓቢሮም።
ፍልዩን ዘደንቑን ር.ሊ.ጳጳሳት
ኣብቲ ዘካየድዎ ርክብ ነቲ ብኣኦም ዝተመስረተ ኣብ ሕንጸት መንእሰያት ዝዓዪ ዓለም ሓቆፍ መረብታዊ ርክባት ኣባይቲ ትምህርቲ ማሕበር ኣብቲ ንመንእሰያት ሓቂኑ ዘካይዶ ሶውራዊ መደብ ሕንጸትን መንእሰይ ወለዶ ኣብ ሓቀይና ናይ ሕይወት ትርጉም ክሕነጽ ዘቕርቦ መደብ ምሉእ ድጋፎም ከቕርቡ ምዃኖም ንቕዱስ ኣቦና ከምዘረጋገጹሎምን ሓቢሮም፡ ኣብቲ ርክብ ብዛዕባ ክንክን ፍጥረትን ተፈጥሮን ብዙሕ ከምእተመያየጡን እዚ ኸኣ ኣብቲ ይሴባሕ ዘርእስቱ ናይ ሓባር ቤትና ኣብ ምክንኻን ዝሓንጽ ዓውዲ መልእኽቶም ዘማእከለ ምንባሩ ገሊጾም፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ፍሉይን ዘደንቑን ር.ሊ.ጳጳሳት እዮም እንክብሉ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣጠቓሊሎም።


text:
ፍርቂ ለይቲ ክኸውን ቁሩብ ደቓይቕ ምስተረፎ ትማሊ ሰንበት ለይቲ ነይሩ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ህዝቢ ኣሜሪካ ንዓሰርተ ዓመታት ክሰምዖ ይፅበዮ ንዝነበረ ዜና ኦሳማ ቢን ላዲን ዝተዛረቡ።
ንሶም ‘’ንህዝቢ ኣሜሪካን ዓለምን ክገልፆ ዝደሊ ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ንሞት ኣሽሓት ንፁሃን ደቂ ተባዕትዮ፡ደቂ ኣንስትዮን ህፃውንትን ተሓታቲ ዝኾነ መራሒ ኣልቃይዳ ኦሳማ ቢንላዲን ንዝቐተለ ስርሒት ኣካይዳ’ላ።’’ክብሉ ገሊፆም።
ኣል ቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ መጥቓዕቲ ብምፍፃም ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ሰባት ካብዝቐትል ኣትሒዙ ኦሳማ ቢንላዲን ናይ ዓለም ቀንዲ ተደላዪ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ እቲ መራሒ ግብረ ሽበራ ኣብ ኣቦታባድ ፓኪሳታን ኣብዝርከብ መንካበቢያ ተሓቢኡ ከምዝነበረ ብምግላፅ ዝሓለፈ ሰሙን ንኦሳማ ቢን ላዲን ናብ ፍትሒ ዘቕርብ ስርሒት ምእዛዞም’ውን ሓቢሮም።
ሒደት ቁፅሪ ዝርከብዎ ኣሜሪካዊያን ጉጅለ ትማሊ ሰንበት ኣብቲ መንካበቢያ ስርሒት ከምዘካየዱን ድሕሪ ምልውዋጥ ቶኽሲ ንኦሳማ ቢንላዲን ብምቕታል ሬስኡ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዝወዓለን ፕሬዝዳንት ኦባማ ሓቢሮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣልቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ መጥቓዕቲ ናይ ምፍፃም ፃዕሩ ስለዝቕፅል ኣሜሪካዊያን ብንቕሓት ንኽንቀሳቐሱ ኣጠንቂቖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ እዋን መጥቓዕቲ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ ፕሬዝዳንት ንዝነበሩን ኣንፃር ሽበራ ኹናት ንዝኸፈቱን ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ እውን ቴሌፎን ከምዝደወልሎም ተዛሪቦም።ፕሬዝዳንት ነበር ቡሽ ኣብዘውፅእዎ ናይ ፅሑፍ መግለፂ ናይ ቢን ላዲን ሞት ናይ ኣሜሪካ ዓወት እዩ ኢሎምዎ።
ኦሳማ ቢን ላዲን ካብ ሃብታም ስድራ ስዑዲ ዓረብ 10 መጋቢት 1957 ኣ/ፈ ተወሊዱ።
ሕብረት ሶቪየት ኣብ 1979 ኣ/ፈ ንኣፍጋኒስታን ምስወረረት ቢን ላዲን ምስ እስላማዊያን ተዋጋእቲ ሙጃህዲን ተፀንቢሩ።ድሕሪ ብርክት ዝበሉ ዓመታት ሃብቱ ተጠቒሙ ኣልቃይዳ ብዝብል ሽም ናይ ባዕሉ ሓይሊ ኣጣይሹ።ናይ ዓረብኛ ትርጉም ኣልቃይዳ መሰረት ማለት እዩ።
ኣብ 1996 ኣ/ፈ ቢን ላዲን ፀጋታት ተፈጥሮ ሙስሊም ሃገራት ብምዝራፍ ንፀላእቲ እስላም ትሕግዝ ኣላ ኢሉ ንዝኸሰሳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ሃይማኖት ዅናት ኣዊጁ።
ኣብ ሱዳን ተሓቢኡ እናሃለወ ቢን ላዲን ኣንፃር ኣብ ሱማሊያን ስዑዲ ዓረብያን ዝርከቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ወታደራዊ ኣካላት ናይ መጥቓዕትታት ውዲት ከምዝፈሓሰ ይእመን።ኣብ 1997 ኣ/ፈ ኣብ ኬንያን ታንዝንያን ኣብዝርከቡ ኤምባሲታት ዩናይትድ ስቴትስ’ውን መጥቓዕትታት ኣዋዲዱ።
ድሕሪ ናይ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ መጥቓዕቲ ግብረ ሽበራ ቢን ላዲን ንዩናይትድ ስቴትስ ኣየረክብን ኢላ ጠንጠነለይ ኣብ ልዕሊ ዝበለት ኣፍጋኒስታን ብዩናይትድ ስቴትስ ዝምራሕ ጥምረት ናብ ኣፍጋኒስታን ብምዝማት ንናይ ታሊባን መንግስቲ ኣወጊዱዎ።
ወታደራትን መኮነናት ስለያን ዩናትድ ስቴትስ ኣብ ዶብ ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን ንዝርከቡ ብጎቦታት ንዝተኸበቡ ከባቢታት ንዓሰርተ ዓመታት ዝኣክል ብምዝውዋር ንቢን ላዲን ንምርካብ ብዙሕ ፈቲኖም እዮም።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኦሳማ ቢን ላዲን ምቕታሉ ምስ ገለፁ ድሕሪ ሒደት ደቓይቕ ዝተሓጎሱ ሰባት ኣብ ዋይት ሃውስ ብምትእኽኻብ ክጭድሩ ክሕጎሱን ክዝምሩን ተራኢዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ኣል ቃይዳ ናይ ሒነ ምፍዳይ መጥቓዕቲ ክፍፅም ከምዝኽእል ንኤምባሲታቱን ኣሜሪካዊያንን ኣጠንቒቑ’ሎ።


text:
ሞሳ ዝተነፍጎ ሰናይ-ግብሪ ኤርትራውያን
ብ መም በየነ ዓስቡ
ኣብ ግዜ ሽግርን ፈተነን ኣብ ጎንኻ ኮይኑ ዝሕግዘካን ዝትሓባበረካን ናይ ሓቂ ብጻይካ ኢዩ። ዝገበረልካ ግበረሉ ወይ ንገረሉ ከም ዝብሃል እቲ ብዝተፈላለየ ዓይነት መገዲ ጽቡቅ ዝገበረልካ ትፈድዮ። ብኣንጻሩ ብጻይካ ኣብ ግዜ መከራን ጸበባን ከሎ ነቲ ጽቡቅ ዝገበረልካ ጠሊምካ ብሕማቅ ትፈድዮ ኴንካ ማለት ኣብ ክንዲ ዘኾለስኩ ኢደይ ተነኸስኩ ኮይኑ፡ ፍንፉን ኣረማዊ ኣራዊት ትብሃል። ጽቡቅ ግበር፡ ንመን፡ ንማንም፡ እንዳተባህለ ኣብቲ ባህልን ልምድን ህዝቢ ኤርትራ ረቛሒ መሰረት ኮይኑ ንዓመታት ሰናይን ጻድቅን ንውሉድ-ወለዶ ማሕበራዊ ተግባራት ክፍጽም ጸኒሑን ኣሎን።
ዝኾነ ኮይኑ እምበኣር እስከ ኣብ ከነስተብህለሉን ክንነቅሓሉን ዝግብኣና ገበናት መራሕቲ ኢትዮጳያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ሕሉፍ ሓጺር ጽሟቅ ታሪኽ ንርአ። እዛ ቀደም ምድረ- ሓበሻ ትስመ ዝነበረት ሕጂ ኢትዮጵያ ኮይና ዘላ ሃገር ብዙሓት መስፍናውያን ነበርዋ። ስልጣን ንምድልዳልን ናይ ግዝኣት መሬት ምስፍሕፋሕን ምጕባትን ነናሕድሕዶም ይዋግኡን ይስዕሩን ይስዓሩን ነበሩ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ’ውን ከምኡ ዝኣመሰለ ናይ መስፍናውያን ውግእ ነይሩ ኢዩ።ባዕዳውያን- ገዛእቲ ኣብ ዶብ ከባቢ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ማለት ጣልያን እንግሊዝ ፈረንሳ፡ መታን ንሓደ መስፍናዊ ምውጋእን ምስዓርን ቀሊልን ዝሓሸን ምዃኑ ኣቀዲሞም ስለዝፈልጡ፡ ንምነሊክ ባርዳዊ-ብረትን ገንዘብን ወፈይሉ’ሞ ንብዙሓት መስፍናውያን ገዛእቲ ወረሞን ካልኦትን ቀንጸለን ኣድከመን፡ ካብዚ ተበጊሱ መንግስቲ ምነሊክ ደልደለ። ብ1898 ጣልያን ንኤርትራ ወረራ ወግዓዊት ግዝእቲ መንግስቲ ጣልያን ኮነት። ኤርትራውያን መግዛእቲ መንግስቲ ጣልያን ጸሊኦምን መሪርዎምን ሸፈቱን ተሰዱን እሞ ብባህልን ብምስልን ኢትዮጵያውያን እቀርቡና ብማለት ክዋግኡን ክሕግዙን ብዓቢኡ ክዕቆቡን ተሰዱ። ምነሊክ ሓይልን ስምን ረኸበ፡ ምስ ንጉስ ጣልያን ኤምበርቶ ብምትሕብባር ዝተፈላለየ ወትሃደራውን ገንዘባውን ሓገዝ ብምርካብ ብንግስነት ኢትዮጵያ ዝፍለጥ ስልጣን ጨበጠ። ኣምሳያ ናይቲ ዝተዋህቦ ወግዓውነት ድማ ምነሊክ ንደግያት ኣበራ በዓል ጸዓዘጋን ደግያት ማሕራይን ካልኦትን ንጣልያን ኣረከቦም’። ምነሊክ ምስቲ ክፉእ ግብሩ ብሕማም ምኽንያት ሞተ። ድሕሪ ሞት ምነሊክ ወዲ ራስ መኮነን ተፈሪ ማለት ሃይለስላሰ ብንግስነት
ስልጣን ናይ ምሉእ ኢትዮጵያ መራሒ ኮነ።
መንግስቲ ጣልያን ኩነታት ኣጽኒዑ ኣብ 1935 ንኢትዮጵያ ወረራ። ብዙሓት ኤርትራውያን ወትሃደራት መንግስቲ ጣልያን ምዃን ገዲፎም ኣብ ጎኒ ኢትዮፕያውያን ኮይኖም ተሰለፉን ተዋግኡን፡ እንተኾነ ብዓወት ኢጣላውያን ተዛዘመ። ኢትዮጵያ ወግዓዊት ግዝእቲ ጣልያን ኮነት ሃይለስላሰ ከኣ ከም ዕቍበኛ ኮይኑ ንኤውረጳ ተሰደ።
ኪዳን ሓድነት ምዕራባውያን ማለት እንግሊዝ፡ ፈረንሳን ኣመሪካን ብሓባር ኣብ 1939 ምስ መንግስቲ ጣልያን ውግእ ገበራ እሞ ካብ ልብያ፡ ኤርትራ፡ ሶማልያ፡ ኢትዮጵያ፡ ስዒረን ኣውጽአኦ። ስልታዊ ውግእ ኢዩ ነይሩ ማለት ናይ ፖለቲካውን ጂኦግረፊካውን ስትራተጂ መን ጨበጠ። ሃይለስላሰ ብሓገዝ እንግሊዛውያን ካብ ናይ ስደት ዕቍባ ኣዲስ-ኣበባ ተመልሰ እሞ እንደገና ናይ ንግስነት ስልጣን ተዋህቦ።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር መንግስቲ እንግሊዝ ካብ 1941 ንዓሰርተ ዓመት ጸንሐት። እንግሊስ ሃብቲ ህዝቢ ኤርትራ ገፊፉ ወሰዶ ንኤርትራ ክመቃቅላ’ውን ሃቀነ ግን ኣይኮነሉን።2 ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ፍታው ህዝቢ ዘይኮነ ኤርትራ ብፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ተቆርነት። ሃይለስላሰ ንፈለማ ግዜ ኤርትራ በጽሐ። ብባህሊ ኮነ ብመልክዕ ሓደ ህዝቢ ኢና ፍልልይ የብልናን ብምባል ናይ ተስፋ መደረ ኣስምዐ። ገሊኦም እሺ ብምባል ተቀበልዎን ሰገድሉን። እቲ ብስለት ዝነበሮ ህዝቢ ግን ናይ ፖለቲካ ምድንጋር ምዃኑ መግለጺ ኣቅረበ። ህዝቢ ኤርትራ ብሱልን ናይ ፖለቲካ ንቅሓት ስለ ዝነበሮ ካብ ዝፈርሖ ኣይወጸን።
ሃይለስላሰ በብቅሩብ ወትሃደራዊ ንዋትን ድልዱል ሰራዊትን ብሓገዝ ባዕዳውያን ደለበ፡ ጎብለል ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮነ። ሓይሉ ስለዝኣመነ ካብዚ ተበጊሹ ውዕል ፈደረሽን ጠሓሶ። መንግስቲ ኤርትራ ዝብል ኣልጊሱ ምምሕዳር ለወጦ። ባንደራ ኣውረዳ፡ ቋንቋ ትግርኛ ዝነበረ መምሃሪ፡ ኣምሓርኛ ክኸውን ተወሰነ፡ ህዝባዊ ባይቶ ኤርትራ ኣፍረሶ፡ ኤርትራ ካብ ሃገር ናብ ጠቅላይ ግዛት ኮነት። ጸኒሑ ከኣ “ ንሕና መሬት ጥራይ እምበር ህዝቢ ጠሪሹ ኣየድልየናን’ዩ” ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ጠለሞን ኣዘኽተሞን። ብዘይ ምቝራጽ ሰለማዊ ሰልፊን ፖለቲካዊ ምንቅስቃሳትን ተኻይዱ ግን ሰማዒ ጠሪሹ ኣይረኸበን። መሰል ወዲ-ሰብ ሓለውቲ ኢና ዝብላ ሓያላት መንግስታት፡ መንግስቲ እንዳፈረሰ ኣዒንተን ሸፈና። ጥልመት ሃይለስላሰ ደረት ኣይነበሮን፡ ብዝተፈላለየ ዓይነት መገዲ ምኽንያት ብምግባር ብዙሓት ንጹሃት ኤርትራውያን ብዘይ ፍርዲ ኣሰረን ቀተለን፡ ዓድታት ኣቃጸለ፡ንብረትን ጥሪትን ኣዕነወን ኣጽነተን። ከምቲ ሓደ ዓሳውርታ (ሻሆ) ማሕበር ኣንድነት፡ ኢትዮጵያ ወይ ሞት ዝብልዎ ዝነበሩ ጭርሖ ጠቂሱ “ኢትዮጵያን ሞትን ብሓባር መጺአን ይብል”። ብርግጽ ሓቂ’ዩ ክልቲአን ብሓንሳብ መጺአን።
ምስ እዚ ኩሉ ግፍዕታት ብኣንጻሩ ሎረንሶ ታእዛዝን ብላታ እንጌታ ተወልደመድህን ሚኒስተራት ኮይኖም ኣካይዶም፡ ጀነራል ዓንዶም’ውን ኣብ ሰሜን ኮረያን ሶማልያን ተዋጊኡን ኣዋጊኡን፡ካልኦት’ውን ብዝተፈላለየ ዓይነት ስራሕ ኣበርኪቶም። ዘገርም ኢዩ ዛንትኡ፡ ዘሕፍር ግን ገባር-ጽቡቅ ህዝቢ ኤርትራ ብሕማቅ ተፈድዩ፡ ሞሳኡ ተነፊጉ። ብወትሃደራዊ ስልጣን ደርጊ ዕልዋ ተገይሩ ሃይለስላሰ ካብ ስልጣኑ ምስ ወረደ ቅሩብ እዋን ካይጸንሐ ሞይቱ ኣብ ትሕቲ ቤት ጽሕፈት መንግስቱ ተቀብረ።
ካብ ኩሉ ሰራዊት ዝተዋጽኡ ደርግ ዝብሃል ኣቆሙ እሞ መንግስቱ ኣባል ኮነ። መንግስቱ በብቅሩብ ኣብ ዝለዓለ ናይ ስልጣን ደረጃ ደየበ’ሞ ነቶም ብጾቱ ኣባላት ደርግ ቀንጺሉን ነጺሉን ዋና መራሕ ኣብዮታዊት ኢትዮጵያ ኮነን ስልጣን በሓቶ። ንህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ መኻን ዝኾን ተስፋታትን ክትግበር ዘይካኣልን ኣቅረበ ሰማዒ ግን ኣይረኸበን። መንግስቱ ምስ ገስጋሲ ደንበ ማለት ሕብረት ሶቬት ኣሻርዩ፡ ብብልዮናት ዝግመት ብረት ገዝአ፡ ብተወሳኺ’ውን ዓመታዊ ብረታዊ ወፈያ ብብዝሒ ተዋህበን ረኸበን። ኣብዮታዊ መራሒ ፍናን ተሰምዖ፡ ካብዚ ተበጊሹ ንሰውራ ኤርትራ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከጥፍኦ ኢየ በለ። “ዓሳ ምጽናት ማይ ምንጻፍ” ብምባል ትዕቢታዊ ፈኸራ ኣስምዐ። ቀይሕ ቀለም ጠራሙዝ መሊኡ፡ ተምሳል- ደም፡ ኣብ ጎደናታት ሰባበረን ሓምሸሸን። ካብዚ ኣረማውን ናይ ኣራዊት ተግባር ዕላማ ነቂሉ ብዙሓት ገጠራት ኣብ ሓሙኽሽቲ ለወጠን፡ ብዙሓት መንእሰያት ተቐትሉን ተሰዱን፡ ቍጽሪ ዘይብሉ ጥሪትን ንብረትን ባኸነ። ህዝቢ ኤርትራ ብመሪሕነት ውሕሉል ስልቲ ህዝባዊ-ግንባር ስኑ ነኺሱ፡ ነቲ መሪር ኵናት መኪቱሉ። ኣብ መጠረሽታ፡ እቲ ሃላሊ መንግስቱ ምስ ደገፍቱ፡ ሕፍረት ናይ ሕፍረት ተሸኪሙ ብወግዒ ተሳዕረ፡ ዝኸፍአ ነገር ከኣ ነቶም ን500 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ዝነበሩ ፈላሻ ዝብሃሉ ዓሌት፡ ንመንግስቲ እስራኤል ብገንዘብ ለዊጡ፡ ሽያጦም ገንዘብ ሓቍፉ ሃደመን ተሰደን። ዘገርም እንተኣልዩ ስርሒት ኣናብስ ናቅፋ፡ ንመንግስቱ ፈሽፈሽ ኣቢልዎ ከብቅዕ ዓቢ ትምህርቲ ከም ዝቀስም ገቢርዎ ኢዩ። ኩሉ ግዜ ብዱዕ ወዳቂ ኢዩ።
ወራዙት ወያኔ ከኣ ብጽቡቅ ኣቃራርባ ንሕና ግፉዓት ጭቁናት ግፉፋት መሰል ኢና ኢሎም ንሰውራ ኤርትራ ቀረብዎ።
ህዝቢ ኤርትራ ለዋህ ስለዝኾነ ኣመኖምን ተቀበሎምን፡ ነቶም ተቃለስቲ ከኣ ዓሊሙ ኣዕጠቆም። ኣብ መጠረሽታ ኩሉ ወራራት ደርጊ ብሕማቅ ፈሺሉን ተሳዒሩን ኣናብስ ናቅፋ፡ ንወያኔ ሓንጊሮም ኣዲስ ኣበባ ኣእተውዎ እሞ ኣብ ናይ ኮረሻ ስልጣን መራብሕቲ ምሉእ ኢትዮጵያ ክኾኑ ኮፍ ኣበሎም። ተቋወምቲ ውዱባት ወያኔ ዝነበሩ ብሓባር ሃገሮም ከማሓድሩ ተገብረ።
ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት እወ ወይ ኣፋል ዝብል ድምጺ ናይ ረፈረንዱም ምርጫ ኣብ ትሕቲ ትዕዝብቲ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ብጽቡቅ ተኻይዱ ናጽነት ኤርትራ ተኣወጀ። መዓልቲ ናጽነት ከኽብር ንኢትዮጵያ ወኪሉ መለስ
ኣስመራ መጸ። ኣብ መደርኡ “ድሕሪ ሕጂ ቑስሊ ምሕካኽ የልቦን” በለ። ህዝቢ ኤርትራ ኣመስገኖ ተስፋ ከኣ ገበረ። መሪር ቃልስናን ነዊሕ ትጽቢትናን ተማሊኡልና ሓቂ እንተኮይኑ ትንሳኤ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሕጂ ኢዩ በለ። መንግስትን ህዝብን ናይ መለስ መደረ ናይ ምድንጋር ቃል ከይከውን ጠርጠሩ ኣብ ትዕዝብትን ግምትን ወገኖ። ሻዕብያ ብቅኑዕ መንገዲ ብዘይ ተንኮል ጻድቅ ዝኾነ ናይ ስራሕ መደብ ሕንጻጻት ኣውጽአ እሞ እቲ ዕላማ ንክልቲኤን ሃገራት ዝጠቅም ማለት፡ ብቁጠባ፡ ብፖለቲካ፡ ብማሕበራዊ፡ ከም ጎረባብቲ ብሓባር ዝምዕብላሉን ዝዓብያሉን ኣድሃበን ኣትኮረን።
ወያኔ ካብቲ ሕቡእ ማህደሩ ፍንፉን መስፍናዊ ጠባያት ሰይጠናዊ ምልኪ ከርኢ መደበ። ዶብ ሰጊሩ ዘይመሬቱ ክግብትን ከስፋሕፍሕን ጀመረ። ተስፋ ዝትገብረሉ ምዕባሌታት ነዊሕ ከይሰጎመ ተቆጽየ። ብዶብ ምኽንያት ብምግባር ኮነ ኢልካ ማሕለኻታት ምምሃዝ ዕረፍቲ ተሳእኖ፡ ዕርቅን ሰላምን ክኸውን ተፈቲኑ ዕንቅፋት እንዳተፈጥረ ኣብ ሸቶኡ ከይበጽሐ መኸነ። ኩነታት ኣብ ዝኸፍአ ተለወጠ። መለስ ካብ ካልኦት ዝበልዎ ቀዲሑ ሕብሪ ኣዒንቶም ባህ ኣይበለናን ኢሉ ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ “ሃይለስላሰን መንግስቱን ዘይፈጸምዎ” እከይ ተግባር ብኣሽሓት ዝቍጸሩ፡ መበቆሎም ኤርትራውያን ኣባረረን ሰጎገን እሞ ኩሉ ንብረቶምን ገንዘቦምን ራሰየን ዘመተን። ሰብኣዊ መሰል ንሕሉን ንጣበቅን ኢና ዝብላ ሓያላት መንግስታትን ውድባት ሃገራት ዓለም ንዓገብ ወይ ናይ ድንጋጸ ቃል ኣየስምዓን። ህዝቢ ኤርትራ ናይ ሓቂ ጓሂ ተሰምዖ።
ጥልመት መለስ በዚ ኣየብቅዐን ኣይተወሰነን። ወትሃደራዊ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢሉ ደማውን ኣዕናውን ውግእ ኣወጀ። ትርጉም ዘይብሉ ንክልቲአን ሃገራት ጎዳእን ሃሳይን ውግእ ተኻይዱ። እንተኾነ ብደቂ ኣናብስ ናቅፋ ዋርሳይ-ይክኣሎ ኩሉ ወራራት ወያኔን ደገፍቱን ዕላምኡ ከይወቅዐ ተሳዕረ። ወያነ ምስ ሓገዝቶም ከም ብጸቶም ደርግ ክፊኦም፡ ሓፊሮም። ኤርትራ ክይትወረኒ ብዓቃብ ሰላም ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓለዋ ይገበረለይ ብምባል፡ መለስ ጥርዓን ኣቅረበ እሞ ተገብረሉ። ውዕል ሰላም ናይ ኣልጀርስ ብክታሙ ዘጽደቆ ደገፍቱ ኣሚኑ ኣፍረሶ። ኩነታት ክልተ ሃገራት ኣይውግእ ኣይሰላም ኮይኑ ኣንጠልጢሉ ተሪፉ። ዘገርም’ዩ፡ እዚ ድዩ ሞሳ ኤርትራውያን?
መለስ ካብ ፖለቲካዊ ምድንጋራት ኣልጊሱን ዓሪፉን፡ ተካእቱ ንሓቂ ክነቅሑ ትጽቢት ተገይሩ ግን ካብቲ ዓንከል ናይ ፖለቲካዊ ምህዞ ኣይወጹን፡ ጌና ኣብኡ ተጸሚዶም ከምቶም ዝሓለፉ4 ብጸቶም ይርከቡ። ቅዱስ መንፈስን ንጹር ኣእምራዊ ንቅሓትን ካብ መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተራእዩን ተስሚዑን ጠሪሹ ኣይፈልጥን።
እዛ ናይ ክርስትያን ደሴት ትብሃል ምድረ-ሓበሻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ግፍዓዊ ወረራትን ንዓመታት ከተዘውትር ጸኒሓ ግን ፈጺማ ተዓዊታ ኣይትፈልጥን። ፍሉይ ብናተይ ረቋሒ ርእይቶ > ኢትዮጵያ ታበጽህ ኢዳዊሃ ሃበ ፈረንጂ < ኢዩ ኮይኑ ዘሎ ምኽንያቱ ዕጥቅን ስንቅን ቀታሊ ብረትን ይወሃቡ እሞ ውረሩ ዝብል ትእዛዝ ምስ ረኸቡ ‘አረ-ገዳይ’ እንዳበሉ ንብጸቶም ጎረባብቲ ሃገራት ይወሩ፡ ኣብ ልዕሊ ሰባት ገበን ይፍጽሙ ንብረትን ጥሪትን ውን ይዘምቱን የዕንዉን።
እዚ እዩ ተግባር ናይ ክርስትያን ደሴት ሃገር!
እምበኣር ሞሳ ህዝቢ ኤርትራ እታ ብደም ስውኣትና ዝመጸት ልእላዊት ሃገር ጥራይ ኢያ፡ ናይ ናጽነት ባንደራና ምስ ናይ ሃገራት ዓለም ማእኪላ ተምበልብል ኣላ። ሓበንና ስውኣትና።
ክፉእ ወይ ፍንፉን ዛንታ እንተኣልዩ ናይ እዞም ኤርትራውያን ኢና በሃልቲ ናይ ከዳሚ ከደምቲ፡ ንጸላኢ ኣገልገልቲ፡ ዘይተጻሕፈ ዘንብቡ፡ ዘይተባህለ ዘዘንትዉ፡ ኣብ ህዝቢ ዘይምርድዳእ ክፈጥሩ ንከንቱ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ’ዩ። መልሱ ግን እምቢ ኣይንፈላለን ጥሙራት ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ ኢና። ድሓን እምበኣር ካብቲ ናይ ትኳቦ ባጀት ተሰሊዑልኩም ኣሎ ስለዚ ከዳዕ ንነፍሱ ኢዩ ዝጎድእ ሞሳ’ውን የብሉን። ክርድኣኩም ዘለዎ መጻኢ ናይ ራህዋን ትንሳአን ህዝቢ ኤርትራ ርሑቅ ኣይኮነን፡ ኣብ ቀረባ ኢዩ። ጽሓይና ከምብሓድሽ ትበርቅ ኣላ።
እወ ሓቂ ኢዩ ብውግእ ተሃሲና ብቁጠባ’ውን ብሰንኪ ኣገዳ ተዳኺምና ብልእላውነት ሃገር ዝመጸ ግን ገና ምስ ምሉእ ሓይልና ኣሎና; ወይልኡ ዝትንክፈና።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና
ዓወት ንሓፋሽ
መም. በየነ ዓስቡ
Sponsored Ads


text:
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ዘካየዶ ፍሉይ ኣኼባ ሹመት ኣባላት ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ’ታ ሃገር ከምዘጽደቀ ተገሊጹ።
ብመሰረት’ዚ ሹመት ኣብ ናይጀርያ ናይ ኢትዮጵያ ኣምባሳደርን ዳይሬክተር ሃገራዊ ትካል ስታስቲክስን ዝነበራ ሳምያ ዘካርያ አደ መንበር ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኮይነን ኣለዋ።
ፕረዚደንት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኦሮምያ ዝነበሩ አቶ መሞዝ ማሞ ምክትል አቦ መንበር’ቲ ቦርድ ምርጫ ኮይኖም ተሸይሞም ኣለው።
እቲ ሓድሽ ቦርድ ነቲ ኣብ 2020 ዓ.ም ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ብሓላፊነት ክመርሕ’ዩ ተባሂሉ’ሎ። ብዛዕባ’ዚ እዚ ሎሚ ዝጸደቀ ሹመት ዝላዘቡ ዘለው ኢህወዲግን ተቓወምቲ ፓርቲታትን ኣብ ኣወዳድባ’ቲ ቦርድ ዘለዎም ኣፈላላይ ኣብ ዘይፈተፈትሓሉ’ዩ እዋን’ዩ ዝበለ ካብ አዲስ አበባ ዝተረኽበ ጸብጻብ ኣብ ምስያም ኣባላት ክሳተፉ ተሓቲቶም ምንባሮም እንተኾነ ከምዘይተቐበልዎ ምክትል ፕረዚደንት መኢኣድ አቶ ሙሉጌታ አበበ ገሊጾም።


text:
ልዕሊ 1000 ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ መቐለ ፅባሕ ቀዳም ደም ክልግሱ እዮም።
ኣቦ መንበር ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ኣይተ ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ከምዝገለፆ እቲ ማሕበር ካብ ሞንጎ ዝተጣየሸሎም ሰለስተ ዓበይቲ ዕላማታት እቲ ሓደ ማሕበረሰባዊ ደገፋት ምሃብ'ዩ።
"ሓሓሊፉ ዝረኣዩ ስፖርታዊ ጭውነት ዝጎደሎም ተግባራት ኣለዉ። ስለዝኾነ ድማ ነዚ ምስሊ ብምቕያር ስፖርት መግለፂ ፍቕርን ሰናይ ተግባራትን ከምዝኾነ መልእኽቲ ንምሕላፍ ዝዓለመ ተግባር እዩ" ክብል ንቢቢሲ ገሊፁ።
ኣባላት እቲ ማሕበር ቅድም ክብል ኣብ ምትካል ፈልሲ፣ ምሕጋዝ ኣረጋውያንን ካልኦት ተመሳሰልቲ ሰናይ ተግባራትን እናተሳተፉ ምምፅኦም ዘዘኻኸረ ኣይተ ኣታኽልቲ ሕዚ ድማ ንድሕንነት ሕብረተሰብ ዘለዎም ተገዳስነት ንምግላፅ ነዚ መደብ ከምዘዳለው ተዛሪቡ።
ቅድም ክብል ብደገፍቲ ጋንታ ቡና ዝተኻየደ ወለንታዊ ልገሳ ደም ኣስታት 800 ሰባት ዘሳተፈ'ዩ ነይሩ። ሕዚ ድማ ልዕሊ 1000 ደገፍቲ ብምስታፍ ነቲ ክብረ-ወሰን ንምሓዝ ከምዝተሓሰበ'ውን ሓቢሩ። ክሳብ ሕዚ'ውን እቲ ሓደ ሽሕ ሰብ ተመዝጊቡ'ሎ።
ኣባል ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ መቐለ ኪሮስ ተስፋማርያም "ኣብዚ ውሳነን ሰናይ ተግባርን ተሳታፊት ብምዃነይ ኣዝየ ሕጉስቲ'የ። ደም ብምልጋስ ህይወት ሰብ ካብ ምትራፈይ ብተወሳኺ ንጋንታይ ዘለኒ ፍቕርን ደገፍን ዝገልፀሉ ኣጋጣሚ'ዩ" ክትብል ንቢቢሲ ሓሳባ ገሊፃ።
"ከምዚ ዝዓይነቱ ሓበራዊ ደም ናይ ምልጋስ መድረኽ ምድላው ዝነኣድን ምልዕዓል ዝፈጥርን'ዩ" ዝብል ደጋፊ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ መቐለ ነብዪ ስሑል ሚካኤል ንፈለማ እዋን እዩ ደም ክልግስ ተዳልዩ ዘሎ። ሕብረት መሰረት ለውጢ ከምዝኾነ ዝዛረብ ነብዪ ሕዚ ብድልየቱ ንወገናቱ ደም ምሃቡ "ንፅባሕ ንባዓለይ ዝኸውን ደም ኣብ ባንኪ ከምዘቐመጥኩ'የ ዝቖፅሮ" ክብል ይገልፆ።
ማሕበር ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ከተማ መቐለ ንፅባሕ ቀዳም 19 ጥሪ 2010 ዘዳለዎ መደብ ወለንታዊ ልጋሳ ደም ኣብ ሰለስተ ቦታታት: ማለት'ውን ኣብ ስታድየም ትግራይ፣ ኣደባባይ ሮማናትን ኲሓን ካብ ንግሆ ሰዓት 2፡00 ጀሚሩ ክካየድ 'ዩ።
"ብዘይካ'ቶም ኣቐዲሞም ተመዝጊቦም ዘለው ሰባት ንኻልኦት ደገፍቲ'ውን እቲ ዕድል ክፉት'ዩ" ዝበለ ኣቦ መንበር እቲ ማሕበር ድልየት ዘለዎ ኩሉ ኣብቶም ዝተሓበሩ ቦታታት ወይ ድማ ምጭንናቕ ንኸይፍጠር ከም መጠባበቒ ኣብ ዝተትሓዘ ባንኪ ደም ተረኺቡ ንወገናቱ ደም ክልግስ ፀዊዑ።እዩ።


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓድሽ ካብኔኦም ናብ ፓርላማ ብምቕራብ ኣሺሞም።ካብ ዝተሸሙ 26 ሚኒስትራት መብዛሕቲኦም ሒዞምዎ ኣብዝነበሩ ስልጣን ዝቕፅሉ እዮም።ተቓወምቲ ፓርትትታ ዝተጣየሸ ሓድሽ ካብኔ ሓድሽ ነገር ዘይብሉን ንሽግራት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘይፈትሕን እዩ ክብሉ ነቲ ሽመት ነቒፎምዎ ኣለው።
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ካብ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ጀሚሩ ንዝተፈላለዩ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ዝመርሑ ኣባላት ካብኒኦም ሎማዕንቲ ሰሉስ ናብ ፓርላማ ብምቕራብ ኣፅዲቖም ኣለው።
ቀንዲ ሰበስልጣን ሒዞምዎ ኣብዝፀንሕሉ ሓልፍነት ቀፂሎም ኣለው።ንዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ዝነበሩ ኣቶ ደመቀ መኮነን ዳግም ተሸይሞም ኣለው።ብማዕረግ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ኣተሓባባሪ ዘፈር ቁጠባ ከምኡ እውን ምንስቴር መራኸብን ኢንፎርመሽን ቴክኖሎጂን ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል እውን ኣብዝነበሩዎ ሓላፍነት ቀፂሎም።
ብማዕረግ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ኣተሓባባሪት ዘፈር ሰናይ ምሕደራን ምንስቴር ፓብሊክ ሰርቪስን ልምዓት ሰብሃፍትን ወ/ሮ ኣስቴር ማሞ ኣብዝነበርኦ ክቕፅላ ተሸይመን ኣለዋ።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፣ምንስቴር ምክልኻል ሲራጅ ፌጌሳን ምንስቴር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው እምባየን ኣብ ዝፀንሕሉ ስልጣን ካብ መንጎ ዝቐፀሉ እዮም።
ምርጫ ሹመኛታት ንካላኣይ ዘመን ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ብብቕዓት ምስ ምምራሕ ዝተተሓዘ እዩ ኢሎም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም።
ኣብቲ ሹመት ሪኢቱኦም ዝሃቡ መራሒ ተቓወምቲ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ናይ 2007 ዓ/ም ሃገራዊ ምርጫ ንሕግን ሕገመንግስትን ብዝጠሓሰ ኣገባብ ዝተኻየደ ስለዝኾነ ዝተጣየሸ መንግስቲ ንናይ ኢትዮጵያ ሽግራት ፍታሕ ዘምፅእ ኣይኮነን ኢሎም።ውድቦም መግለፂ ንምውፃእ እናደላወ ምዃኑ እውን ኣፍሊጦም ኣለው።
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት እቲ ሹመት ሓድሽ ነገር ከምዘይርኣይሉ ብምሕባር ኢህወዴግ ምእቲ ካብ ምእቲ ዝስዓረሉ ብምዃኑ ስርዓት መድበለ ፓርቲ ኣብ ሕቶ ወዲቑ’ሎ ኢሎም።
ምበር ናይ ኢትዮጵያ ህዝቢ ልምዓትን ዴሞክራስን ናይ ሰላም ፃምእን ንምርዋይ ኣይኮነን ኢሎም ብውምሳኽ።ዝርዝሩ ይስምዑ።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ እምኒ-ሓይሊ፡ መሃይምነት ከጥፍኡ ካብ ዝተመዝገቡ፡ 98 ሚእታዊት ትምህርቶም ብግቡእ ከም ዝዛዘሙ፡ እዚ ድማ ንጽቡቕ ገስጋስ ናይ’ቲ መደብ ዘርኢ ምዃኑ ተገምጊሙ።
ብ14 ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ሓላፊ ኣገልግሎት ትምህርቲ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መምህር መሪሕ ኪሮስ፡ መሃይምነት ናብ ዝተሓተ ደረጃኡ ንምውራድ፡ ብምውህሃድ ምምሕዳራትን መምህራንን ሓያል ጻዕሪ ክካየድ ምጽንሑ፡ ሎሚ ዓመት ኣብ 20 ኘቝጣታት ዝወሃብ ዘሎ ትምህርቲ ድማ መርኣያ ናይ’ዚ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ብሰንኪ ሰበኽ-ሳግማዊ መነባብሮን መጓሰን፡ ኣብ ግቡእ ዕድመኦም ናብ መኣዲ ትምህርቲ ክቐርቡ ዘይከኣሉ ካብ 6 ክሳብ 14 ዓመት ዝዕድመኦም ቈልዑ ብመጽናዕቲ ተለልዮም፡ ዳግማይ ዕድል ዝረኽቡሉ ባይታ ንምጥጣሕ ይስራሓሉ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ እምኒ-ሓይሊ ኣቶ ብርሃነ መንገሻ ብግደኡ፡ ኣብ ዝተወሰነ ከባቢታት ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ብሰንኪ ራሕቂ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣብ መባእታ ደረጃ ምቊራጽ ከምዝርአ ብምሕባር፡ ነዚ ተርእዮ’ዚ ንምግታእ ብውህደት ክስራሕ ተማሕጺኑ።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡብ መምህር ህብትዝጊ ኪዳነ፡ መስርሕ ምምሃርን ምስትማሃርን ብዘይተሳትፎ ኮምን ምምሕዳራትን ኣድማዕነት ክህልዎ ከም ዘይክእል ብምሕባር፡ ህዝቢ’ቲ ንኡስ ዞባ ብተበግሶኡ ንምዕባለ ኣገልግሎት ትምህርቲ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታት ሞጒሱ።
ኣብ ንኡስ ዞባ እምኒ-ሓይሊ፡ ኣብ 17 ምምሕዳራት ከባቢ ዝተዘርገሓ 35 ትካላት ትምህርቲ ኣለዋ።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ፡ ንጥፈታት ትምህርቲ ንምግምጋምን ዝርኣዩ ጸገማት ንምፍታሕን ዝዓለመ ርክብ ብ10 ሕዳር ተኻዪዱ።
ኣብ’ቶም ዝርኣዩ ቀንዲ ጸገማት ድሕሪ ዝተኻየደ ዘተ፡ ወለዲ፡ ንተመሃሮ ደቆም ኣብ ምስዳድ፡ ምክትታልን ምትብባዕን ጻዕሮም ከዛይዱ መዘኻኸሪ ቀሪቡ።


text:
ኤርትራ ንብዙሓት ናይ ግዳም ኣውፈርቲ እተወናውን ሃገር ኮይና ምህላዋ ተገሊጹ።
ኤርትራ – ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት፣ ኣውራ ድማ ኣብ ጽላት ዕደና፣ ኢንዱስትሪን ቱሪዝምን ብዘለዋ ሰፊሕ ናይ ወፍሪ ዕድላትን ካልእ ረቛሒታትን፣ ንብዙሓት ናይ ግዳም ኣውፈርቲ ኣህራፊት ኮይና ምህላዋ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
እቲ “ኤርትራ፣ ንወፍሪ እተወናውን ሃገር” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ፣ ካብቶም ኤርትራ እትውንኖም ንወፍሪ ዘተባብዑ ብዙሓት ረቛሒታት ብቐዳምነት ዝስራዕ፣ ፍጹም ርግኣት ዝዓሰሎ ሃዋህው ምዃኑ ብምግላጽ፣ ዘለናዮ መድረኽ – ንብዙሓት ሃገራትን ህዝብታትን እዋን ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ነውጺን ቅልውላውን፣ እዋን ረጽሚን ዕግርግርን ከምዝኾነ፤ ስለዚ ድማ ቀሲንካን ኣስተርሒኻን ክትነብር ምቹኣት ዝኾና ሃገራት ኣዝየን ውሑዳት ምዃነን ብምምልካት፣ ኣብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ዓለማዊ ክውንነት – ኤርትራ ተጓናጺፋቶ ዘላ ዘተኣማምን ውሽጣዊ ርግኣትን ጸጥታን ብቐሊሉ ዝርከብ ጸጋ ከምዘይኮነ ኣስሚሩሉ።
“ርግኣት ቅድመ-ኩነት ኩለንትናዊ ንጥፈት ወዲ-ሰብ’ዩ” ዝበለ’ቲ ሓተታ፣ ጸጥታን ፖለቲካዊ ርግኣትን ኣብ ዘይብሉ ባይታ ዝፈስስ ወፍሪ ውሕስነት ከምዘይብሉ፤ ብውድዓውነት እንክጥመት ከኣ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዞባና ይኹን ዓለምና ዘሎ ዘይውሑስ ፖለቲካውን ጸጥታውን ክውንነት፣ ከምኡ’ውን ግዕዙይን ጋሕማጥን ምሕደራ ንወፍሪ ምቹእ ባይታ ዝፈጥር ከምዘይኮነ ብምንጻር፣ ብኣንጻሩ ኤርትራ ኣዝዩ ንጹህ፣ ቅርጡው፣ ኣድማዒን ውጺኢታውን ምሕደራ ኣብ ምፍጣር ዝሓሸ ገስጋስ ከተርኢ ዝበቕዐት፤ ገበናት ስርቂን ብልሽውናን ከም ባህሊ ዘይሳዕረረላ ሃገር ምዃና ኣረጋጊጹ።
ዝርግሐ ትሕተ-ቅርጺን ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ብኻልኣይ ደረጃ ዝስርዑ ረቛሒታት ምዃኖም ዘመልከተ’ቲ ሓተታ፣ ኤርትራ ምስ ካልእ ከባቢታት ኣህጕርና ብምዝማድ ኣብ ዝተመሓየሸ ኵነት ከምእትርከብ፤ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምውዳድ ትሕተ-ቅርጺ ከም እምነ-መሰረት ኩለንትናዊ ምዕባለ ወሲዶም ብዘሰላሰልዎ ሰፊሕ ሃገራዊ ወፈራ ልምዓት ድማ፣ ንወፍሪ ቍጠባውን ንግዳውን ምንቅስቓሳት ምቹእ ባይታ ዝፈጥር ውሑስን ዘተኣማምንን ትሕተ-ቅርጺ ኣብ ምንጻፍ ዓበይቲ ዕዮታት ከሳልጡ ከምዝበቕዑ ኣረዲኡ።
እቲ ሓተታ ኣስዒቡ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዕደና፣ ቱሪዝም፣ ኣግሮ ኢንዱስትሪን ሃብቲ ዓሳን ዝተፈላለየ ናይ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን ወፍሪታት ኣብ ምብግጋስ ከምዝርከብ ብምጥቃስ፣ እቲ ገና ዘይተመዝመዘ ዕቑር ተኽእሎታት ኣመና ገዚፍ ምስ ምዃኑ፤ ኤርትራ እትርከቦ ከባቢ’ውን ኣዝዩ ስትራተጂያዊ ስለዝኾነ፣ ኣብ ጽላት ኣገልግሎታትን ፋይናንስያዊ ንጥፈታትን ናጻ ዞባ ንግዲን ካልእን ዘሎ ናይ ወፍሪ ተኽእሎታት ሰፊሕ ከምዝኾነ ኣነጺሩ።
እቲ ሰሙናዊ ሓተታ ኣብ መወዳእታ፣ እዚ ዕቑር ተኽእሎታትን ውሑስ ፖለቲካውን ጸጥታውን ርግኣት፣ ጻዕራምን ህርኵትን ህዝቢ፣ ከምኡ’ውን ንምዕባለን ብልጽግናን ህዝቡ ዝተወፈየ ንጹህን ሓላፍነታውን መንግስቲ ተደማሚርዎ፣ “ኤርትራ ንወፍሪ እተፈጥረት ሃገር’ያ” እንተተባህለ እቲ ልክዕ መግለጺኣ ከምዝኾነ ኣነጺሩ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣስታት ኣርባዕተ ሚሊዮን ህዝቢ ካብ ዓፀቕቲ ድኽነት ዝወፀ እንተኾነ እውን መሰረት እቲ ዕብየት ግን ኣጠራጣሪ እዩ ተባሂሉ ብመሰረት ሓደ መፅናዕቲ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ኣብ ፍልልን ሓድነትን ትልሚ ቁጠባዊ ዕብየትን ትራንስፎርመሽን ኢትዮጵያን ፖሊሲ ሓምለዋይ ቁጠባን ክፅናዕ ገይሩ’ሎ።ነቲ መፅናዕቲ ዝመርሑ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ኽፍሊ ቁጠባ ዶ/ር ታደለ ፈረደ እዮም።
ዶ/ር ታደለ ንውፅኢት እቲ መፅናዕቲ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ መአከቢ ኣዳራሽ ሕቡራት መንግስታት ኣቕሪቦም ኣለው።
ኣብታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ቁጠባዊ ለውጢ ምውፃእ ወይ ምትናን ካርቦን ክንደይ ዝኣክል ነኪዩ ንዝብል ሕቶ መልሲ ንምሃብ ኣፀጋሚ እዩ ኢሎም ዶ/ር ታደለ።እንተኾነ ግን ናይ ካርቦን ምትናን ንምቕናስ መንግስቲ ዘካይዶም ሰፋሕቲ ምንቅስቓሳት ኣለው ኢሎም።
ብመሰረት ትልሚ ቁጠባዊ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ኢትዮጵያ ብሚሊዮናት ዝቑፀር ህዝቢ ካብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ከምዝወፀ ካብ መንግስቲ ንዝወፁ ፀብፃባት ብምጥቓስ የረድኡ ዶ/ር ታደለ።
‘’2005 ዓ/ም ምስቲ ቅድም ኢሉ ዝነበረ እዋን ክነፃፀር ከሎ እንተወሓደ ናብ ኣርባዕተ ሚሊዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ካብ ዓዘቕቲ ድኽነት ወፂኡ’ሎ ዝብል ፀብፃብ’ሎ’’ ምስ በሉ ‘’እዚ ኣብ ሰፊሕ መረዳእታ ዝተመስረተ መፅናዕቲ እዩ’’ኢሎም።
ክንዲዚ ዝኣክል ህዝቢ ካብ ድኽነት ፀፍሒ ንላዕሊ ምምፅኡ ኣብታ ሃገር ካብ ዝርኣዩ ምስፍሕፋሕ መሰረት ልምዓትን ደቅቕትን ኣናሽቱን ተቛማትን ዝፈጥርዎ ዕድል ስራሕ እዩ ይብሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ 2005 ዓ/ም 80 ሚእታዊ እንተነበረ እውን ሎሚ ግን ከባቢ 72 ከምዝበፅሐ ሓቢሮም።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ቁጠባዊ መሓውር ዝተወሰነ ደረጃ ኣሎ ይብሉ።ቀንዲ ሕቶ ግን ትኹረቱ ኣበይ ይኹን ዝብል እዩ ይብሉ።
ናይ ሕቡራት መንስግታት ናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮምሽን ኣብ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ዓሰርተ ሃገራት ኣፍሪካ እውን ተመሳሳሊ መፅናዕቲ የካይድ ከምዘሎ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ ሃገረ ኣውትራልያ ዝነብሩ ተወለድቲ ትግራይ ልዕሊ 5.5 ሚልዮን ብር ዝዋግኦም ናውቲ ሕክምና ንሆስፒታል ዓድዋ ብሓገዝ ኣበርኪቶም
Category : News
ሆስፒታል ዓድዋ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ኣብ ሃገረ ኣውስትራልያ ዝነብሩ ተወላዲ ትግራይ ኣይተ ኣክሊል ተወልደን ነበርቲ ሃገረ ኣውስትራልያ ከተማ ሜልቦርን ዝኾኑ ተወለድቲ ዓድዋን ከባቢኣን ብምትሕብባር ግምቶም ልዕሊ 5.5 ሚልዮን ብር ዝኾኑ 70 ዘመነዎት መደቀሲ ተሓከምቲ፣ 46 ፍራሽ ሽዱሽተ መንቀሳቐሲ ተሓከምቲን ሰለስተ ዊልቸርን ብሓገዝ ተበርኪቱላ።
እቲ ብተወለድቲ ዓድዋን ከባቢኣን ዝተረኸበ ሓገዝ ናውቲ ሕክምና ኣመራርሓ ማልት፣ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና፣ ምምሕዳር ከተማ ዓድዋ፣ ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ሆስፒታል ዓድዋን ተወካሊ ኣይተ ኣክሊሉ ተወልደ ዝኾኑ ኣይተ ክብርኣብ ተወልደን ኣብ ዝተረኸብሉ 30 ሕዳር 2010 ዓ/ም ስነ-ስርዓት ርኽክብ ተፈፂሙ።
መካየዲ ስራሕ ሆስፒታል ዓድዋ ኣይተ ምኡዝ ኣብርሃን ጠቕላላ ሓኪም ሆስፒታል ዓድዋ ዶ/ር ኖህ ዓብደልቃድርን እቲ ሆስፒታል ንነበርቲ ከተማ ዓድዋ ከምኡ’ውን ኣብ ወረዳታት ዓድዋ፣ መረብለኸ፣ ወርዒለኸ ኣሕፈሮምን ንዝነብሩ ልዕሊ 750 ሽሕ ክፋላት ሕ/ሰብ ኣገልግሎት ሕክምና ዝህብ ብምዃኑ ዓብይ ዝኾነ ሕፅረት መደቀሲ ተሓከምቲን ካልኦት ናውቲ ሕክምናን ዝነበሮ እዩ።
ኮይኑ ግና ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ኣብ ወፃኢ ዓዲ ዝርከቡ ተወለድቲ ትግራይ ብምትሕብባር እቲ ፀገም ዝእለየሉ ባይታ ይፍጠሩ ብምህላዎም ንማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣይተ ኣክሊሉ ተወልደ፣ ነበርቲ ሃገረ ኣውስትራያ ዝኾኑ ተወለድቲ ዓድዋ ከባቢኣን፣ ንቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ እቲ ንብረት ኣብ ምጉዓዝ ዓብይ ኣበርክቶ ንዝነበሮ ትራንስ ኢትዮጵያን ብሽም ተጠቃማይ ህዝቢ ምስጋንኦም ገሊፆም።