text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ታሪክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብክቡር ደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ኣብ ትንቢት ነቢያትን ስብከት ሓዋርያትን ትምህርቲ ሊቃውንትን ዝተሓንፀት ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያን እያ። ቅድሚ እምነተ ክርስቶስ ምቕባላ ብሕገ ኦሪት ትምራሕ ብኣምልኮተ እግዚአብሔር ትኣምን ነበረት። (ግብ. 8፡26-28) ኣብ ዘመነ ሓዲስ ድማ ድኅሪ ልደተ ክርስቶስ ኣብቲ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን፡ እቲ ስሉብ በዓል ሥልጣን ብሰሜናዊ ጫፍ ኣቢሉ ናብ ሃገርና እምነተ ክርስትና ኂዙ ኣተወ። (ግብ. 8፡26)
ኣብዚ ኤርትራ እትርከበሉ ሰፊሕ ምድረ ኣግዓዚ ቅዱሳን ሓዋርያት በብጊዜኡን በብቦታኡን ወንጌል ኣስተምሂሮም ከምዝኸዱ ይንገር’ዩ። ሰፊሕ ምንቅስቃስ ንግዲ ዓለም ዝካየደላ ዝነበረት ጥንታዊት ወደብ ሃገርና ኣዱሊስ’ውን፡ ኣብተን ቀዳሞት ዘመነ ክርስትና መካናተ ጸሎት ዝነበሮ ኣፍ ደገ ክርስትና ምንባራ’ውን ይፍለጥ።
ኣብ 328 ዓ.ም. ድማ ኣቡነ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ናብ ግብጺ ኸይዱ ብዛዕባ እምነት ምድረ ኣግዓዚ ብዘሓበሮ መሠረት፤ ካብ መበል 20 ናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳት ቅዱስ ኣትናቴዎስ ሓዋርያዊ ቀዳማይ ጳጳስ ምድረ ኣግኣዚ ኮይኑ ድኅሪ ምሻሙ፡ ብወደብ ማርሳ ተኽላይ ናብ ሃገርና ኣትዩ፡ ኣብ ደብረ ሲናን ከባቢኡን እምነት ክርስትና ትምህርተ ወንጌል ዘርግሐ፣ ኣብዚ ቅዱስ ቦታ’ዚ ውን ንነገሥታት ኣብርሀን ኣጽብሐን ኣጥመቐ፣ ኣገልገልቲ ካህናት እናሾመ፣ ኣብያተ ክርስቲያናት እናሓነፀ፣ ንዋያተ ቅዱሳት እናሃበ ሓዋርያዊ ተልእኾኡ ብቀዳምነት ኣብ ኤርትራ እናተዘዋወረ ኣስፋሕፍሐ።
ኣብ 4ይ ክፍለ ዘመን ኣቡነ ሰላማ ቀዳማይ ጳጳስ ቤተ ክርስቲያን ሓበሻ ኮይኑ ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ላዕለዎት መዓርጋትን ምሥጢራትን ብዝምልከት ካብ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት (ፖፕ) ዘእስክንድርያ ወፓትርያርክ ዘመንበረ ማርቆስ ብዝቕብኡን ብዝለኣኹን ግብጻውያን ጳጳሳት ትምራሕ ነይራ። ካብ 1959 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ ግና ቤተ ክርስቲያን ሓበሻ ናይ ባዕላ ፓትርያርክ ኪህልዋ ድኅሪ ምውሳኑ በዚ መንገዲ’ዚ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ምስ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ብሓባር ኪትካየድ ጸኒሓ።
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ኣብ ዝኃለፈ 1700 ዓመታት ኣብ ሓዋርያዊ ጕዕዞኣ ዘጓነፍዋ ተረርትን ገዘፍትን ባዕዳዊ ጐንጽታት ብኃይሊ እግዚአብሔር እናሰገረት ኣብ ወሳኒ መድረኽ በጽሐት። ኣብዘን መዋዕላት’ዚአን ከኣ ኣብ ምሉእ ሃገርና ስብከት ወንጌል ተዘርግሐ፡ በብዘመኑ ከኣ ብቍጽሪ ብዙኃት ገዳማት ተገደማ፡ ኣድባራት ኣብያተ ክርስቲያናት ተተኺለን፡ ብዙኃን ቅዱሳንን ቅዱሳትን ሊቃውንት መምህራን ፈርዮምን ስለ ሃይማኖት ሠናይ ገድሊ ተጋዲሎምን ብትምህርቲ ሓዋርያዊ ሃይማኖት፡ ብሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ሕዝቦም ኣጽኒዖም። ኣብ ቋንቋ ባህሊ፡ ኪነጥበብ፡ ቅርሲ፡ ታሪክ . . . ወዘይመስሎ ዓቢይ ኣስተዋፅኦ እናገበረት ናብዚ መድረኽ’ዚ በጽሐት።
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከም ጨንፈር ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኢትዮጵያ ኮይና ድኅሪ ምጽናሕ ምስ ናጽነት ኤርትራ፡ ሓዋርያዊ ሰንሰለቱን መንፈሳዊ ሥርዓቱን ብዝዓቀበ መሥርሕ ቅዱስ መንበር ተኺላን መንፈሳዊ ናጽነት ተጐናጺፋን፡ መበል ሻድሻይ ኮይና ምስተን ኣብ ነገረ መለኮትን ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያንን ዝመስልኣ ከምኡ’ውን ናይ ቍርባንን ቀኖና ክህነትን ሓድነት ዘለወን ኦርየንታል ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኣብያተ ክርስቲያን ተመዓራረየትን ከበረትን።
እቲ ዝነበረ መሥርሕ ኽንርኢ ከሎና፡ ኣብ 21 መስከረም 1984 ዓ.ም.ግ. ዓቢይ ጉባኤ ተቓኒዑ። ኣብዚ ካብ ኵሎም ገዳማት፣ ሊቃውንት፣ ቤተ ክህነት፣ ምእመናንን ትምህርተ ሰንበትን ዝተጋብኡሉ ዓቢይ ጉባኤ፡ 13 ኣባላት ዘለውዎ ጊዜያዊ ሲኖዶስ ተመርጸ። ኣብቲ ጊዜ’ቲ ዝነበሩ ጳጳሳት ከኣ ብፁዕ ኣቡነ ያዕቆብን ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስን ከምኡ’ውን ጽባሕ ናጽነት ብግብጺ ዝተሾሙን ጸኒሖም ዝተጸንበሩን ኣቡን መቃርዮስ እዮም ነይሮም። ስለዚ ብእኦም ጥራይ ሲኖዶስ ክቐውም ስለዘይክእል፣ እዚ ጊዜያዊ ሲኖዶስ ሓደስቲ ጳጳሳት ኣብ ምሕጻይን ሕገ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምሕንጻጽን ቀዳማይ ዕማሙ ኮነ።
ብመሠረት እዚ ጊዜያዊ ሲኖዶስ ዘውፅኦ መመኃዳሪ መምርሒ ድማ፡ ካብ ኣበምኔት ገዳማት ንመዓርገ ኤጲስ ቆጶስነት 15 ሕፁያት ኣቕሪቡ 5 ኤጲስ ቆጶስት ኣምረጸ።
እቶም ዝተመርጹ ድማ ናብ ግብጺ ከይዶም ብብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ሲኖዳ ናይ ግብጺ ፓትርያርክ 12 ሰነ 1986 ዓ.ም.ግ. ኣብ መዓልቲ ጰራቅሊጦስ ብመዓርገ ጵጵስና ተሾሙ።
እዚኣቶም ድማ፦
1. ብፁዕ አቡነ እንጦንዮስ - ጳጳስ ሃገረ ስብከት ማእከል
2. ብፁዕ አቡነ ዲዮስቆሮስ - ጳጳስ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ
3. ብፁዕ አቡነ ቄርሎስ - ጳጳስ ሃገረ ስብከት ደቡብ ዓዲ ቀይሕ
4. ብፁዕ አቡነ ዮሓንስ - ጳጳስ ሃገረ ስብከት ጋሽ ባርካ
5. ብፁዕ አቡነ ሰላማ - ጳጳስ ሃገረ ስብከት ዓንሰባ እዮም።
ኣብዚ ዕለተ ተቀብኦ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ሲኖዳ ብ60 ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ተሰንዮም፡ ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስ፡ ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስን ብፁዕ አቡነ ማርቆስን ተሳቲፎም ነይሮም።
ኣብ 1990 ዓ.ም.ግ ብፁዓን ጳጳሳት ሃገረ ስብከታት ኤርትራ፡ ኣባላት ጊዜያዊ ሲኖዶስን ካልኦት ኣካላት ቤተ ክርስቲያን ብዝገበርዎ ሱባኤን ዘተን ልኡኽ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ብተዓዛብነት ኣብ ዝተሳተፈሉ ንፓትርያርክነት ሕፁያት መሪጾም። ኣብ 30 ሚያዝያ 1990 ዓ.ም.ግ. ብመሪሕነት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ሲኖዳ ኣብ ካይሮ ሢመተ ተቀብኦ ተፈጺሙ፡ ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስ ቀዳማይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኮይኖም ተሾሙ።
ክሳዕ እዚ እዋን’ዚ ከመኃድር ዝጸንሐ ጊዜያዊ ሲኖዶስ ተልእኾኡ ኣብቂዑ፡ ብሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ዝቖመ ሓድሽ ቅዱስ ሲኖዶስ ቆይሙ ኣገልግሎቱ ጀመረ። ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ድማ፡ ብመሠረት ኦርቶዶክሳዊ ሕግን፡ ሕገ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራን ላዕለዋይ ወሳኒን ሓጋጊ ኣካልን ቤተ ክርስቲያን እዩ።
ኣብ 8 መስከረም 1995 ዓ.ም. ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ብምኽንያት ሕማም ምስ ዓረፉ፡ ብፁዕ ኣቡነ ያዕቆብ ዓቃቤ መንበር ኮይኖም ከገልግሉ ድኅሪ ምጽናሕ ኣብ 4 ታሕሣሥ 2002 ዓ.ም.ፈ. ካልኣይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኮይኖም ተሸሙ። ኣብ 21 ኅዳር 1996 ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ብምኽንያት ሕማም ምስ ዓረፉ፡ ብፁዕ ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ 25/04/2004 ዓ.ም.ፈ. ሣልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኮይኖም ተሸሙ። ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ብቅዱስ ሲኖዶስ ካብ መዓርጎም ተሳዒሮም ካብ መንበሮም ምስ ወረዱ፡ ብፁዕ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ራብዓይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኮይኖም ተሸይሞም ከገልግሉ ድኅሪ ምጽናሕ ብምኽንያት ሕማም 11 ታኅሣሥ 2008 ዓ.ም. ዓሪፎም።
ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤት ክርስቲያን ኤርትራ ፍሉይ መለለዪ ኣርማ፦ መስቀል፡ ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያንን መጽሓፍ ቅዱስን ዘለዎ እዩ። ነዞም ሠለስተ ዘኅብር ጥቕሲ ድማ ‘ እቲ ቃል ሥጋ ኮነ’ ዝብል ተጻሒፍዎ ኣሎ። (ዮሓ. 1፡14) ተልእኾ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ብዘላ ዓለም ብርሃን ወንጌል ምስባኽ ምዃኑ ዝገልጽ ኣርማ እዩ። ማር. 16፡16
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤት ክርስቲያን ኤርትራ፦ ብግምታዊ ቀመር ልዕሊ 2 ሚልዮን ምእመናንን ምእመናትን፣ 25,000 ውሉደ ክህነት፣ 1100 ኣብያተ ክርስቲያንን 22 ገዳማትን ኣለዉዋ። ገዳማት በብዘመኑ ናብ ዓድን ኣድባራትን ተቐይሮም እምበር ቍጽሪ ገዳማት ካብዚ ዝበዝኅ እዩ ነይሩ።
በቲ መንፈሳዊ ተልእኾኣ ኣበርክቶ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤት ክርስቲያን ኤርትራ: ኣብ ዕቃበ ልሳነ ግእዝ፡ ቀመራዊ ኣኃዛትን ባሕረ ሓሳብን፡ ሕግን ሥርዓትን፡ ሥነ ጽሑፍን ትምህርትን፡ ባህልን ቅርስን ዘለዋ ግደ ዓቢይ እዩ። ብጸሎትን ትምህርቲ ወንጌልን ኣገልገልቲ ቤተ ክርስቲያን ብቕዓት ኪህልዎምን ምእመናን ብእምነቶም ክጸንዑን፡ ሓድነት ሃገር ጸኒዑ ሰላም ሰፊኑ ኪነብር፡ ኣብ ኵሉ ዓለም ሕውነት ማዕርነት፡ ፍትሒ ክነግሥ፡ ጽልእን ምትህልላኽን ተሪፉ ብፍቕርን ምትሕግጋዝን ኽትካእ ኣብ ዚግበር ዓለምለኻዊ ጻዕሪ ዝግብኣ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ኣብ ምብርካት ትነብር ኣላ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


c: text/html

text:
ኣብ ፈረንሳ ኬን ዓለም ለኸ ናይ ፊልም ትርኢት፡ ከም ቃሎም (ቃሎም ዘኽብሩ)፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዝብል ኣርእስቲ ጀርመናዊ ናይ ፊልም ደራስን ቀራጽን ዊም ወንደርስ ዝተደርሰን ዝተቐርጸን ፊልም ንቕድመ ትርኢት ከምዝቐረበ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
እዚ ናይ ወንደርስ ፊልም ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ብትኽል ካብ ዕለት 18 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ጀሚሩ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንምርኢት ክቐርብ ከምዝዀነ ክፍለጥ እንከሎ፡
ወንደርስ ነቲ ፊልም ብወግዒ እንከቕርቡ፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብልዎ ዘኽብሩን ቃሎም ዘይዓጽፍን ዝብልዎ ኣብ ግብሪ ካብ ምውዓል ድሕር ዘይብሉ፡ ቃሎምን ግብሮም ዘጣምሩ እዮም እንክብሉ ንር.ሊ.ጳ. ከምዝገለጽዎም ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ካፐሊ ኣስዒበን፡ ኣብዚ መበል 71 ናይ ኬን ፊልም ዓለም ሓቆፍ ምርኢት፡ እቲ ብዛዕባ ቅዱስ ኣቦና ዝትርኽ ፊልም፡ ንኹሉን ብዅሉን ርዱእ ኽኸውንን ብዕድመ ድዩ ብተመክሮን ብትምህርትን ዘይፈላልይ ንኹሉን ናብ ኩሉን ዝብል ፊልም እዩ፡ ስለምታይ ቃል ቅዱስነቶም ኵላውነት ብምዃኑ፡ ፍራንቸስኮ ኣብ ቃሎም ዝርከቡ እዮም ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ጳጳሳዊ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ጉዳይ ቤት ጽሕፈት ቤት ምኽሪ ኣባልን ምስቲ ናይቲ ፊልም ቀራጽን ደራስን ዝተሓባበሩን የኔታ ዳሪዮ ኤድዋርዶ ቪጋኖ ሲር ምስ እተሰምየ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ፊልም ሰነዳዊ ዘይኰነስ ብሓባር ምስ ር.ሊ.ጳ. እዩ፡ ኣብ ውሽጡ መንነትን ተልእዀን ቃልን ቅዱስነቶም ዘንበረ እዩ፡ ስለዚህ ናይቲ ፊልም ቀንደይናን ዋና ተዋሳእን ባዕሎም ቅዱስነቶም እዮም ይብሉ።
ካብ ቀረባን ብቐረባን ቅዱስነቶም ንምዝንታው
እቲ ፊልም ተራኺ ወይ ሰነዳዊ ኣይኵነን፡ ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ቀረባውነት ብምዃን፡ ንተዋሳእነት ሕራይ ብምባል ነቲ ስነ ጥበባዊ መደብ ሕራይ ቢሎም ብምቕባል ብምሉእ ተሳታፍነት ዝተዋስኡሉ እዩ፡ ቀረባ ብምዃን ደረት ሰገር እግዚኣብሔር ንዅሉ ቀረባ ዝዀነን፡ ፍጹም ቀረባውነት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ህላዌነት ኣብ ኢየሱስ ኰይኑ ከምቲ ኣብ ማቴዎስ ወንጌል ምዕ. 25 ገዛእ ርእሱ ብጥልቂ ዝግለጽ ቀረባውነት ዝምስከረሉ ፊልም ምዃኑ ቃል ወንደርስ ጠቒሶም፡ የኔታ ቪጋኖ፥ እቲ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣቢላ እትነብሮን ዘተን ምስ ኩሉ እተያይዶ ዘተ ዘቃልሕ ፊልም እዩ፡ ንናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖት ሰዓብቲ ሕዝብን ዝቐርብ፡ ፖለቲካውን ባህላውን ማሕበራውን ኣባልነት ዘይሓትት ኵላዊ ፊልም ምዃኑ እውን ገሊጾም፡ ነቲ ፊልም ዘሰንይ ጥዑም ውሁድ ሙዚቃ ደራሲ ላውረንት ፐቲጋንድ ተራኺ ድምጺ ባዕሉሎም ወንደርስን ከምኡ እውን ድምጻዊት ፓቲ ስሚዝ ዘሳተፈ እዩ ከምዝበሉ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቪሲታ ኣድ ሊሚና ማለት ካብ ሓምሻይ ዓመት ድርኩኺት ባሲሊካ ቅዱስ ጳጥሮስ ንምስላም ካቶሊካውያን ጳጳሳት ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሓድነቶምን ተኣዛዝነቶምን ዘረጋግጽሉን ብዛዕባ ናይ ሰበኻታቶምን ሃገሮምን ህልው ኩነታት መኺሮም መርሕ ቃል ዝቕበልሉ መደብ ሓዋርያዊ ምብጻሕ መሰረት ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ኣብ ፈደራላዊት ሩሲያ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጉባኤ ኤጲስ ቆጶሳት ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 31 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ኣቀባብላ ከምእተገብረሎም ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣድሪያና ማሶቲ፥ ድሕሪ እቲ ዝተኻየደ ርክብን ናይ ሓሳብ ምልውዋጥን መደብ፥ ቅዱስነቶም ብፁዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሩሲያ ንሕዝቢ ብፍላይ ኣብ ጽንኩር ኩነት ንዝርከቡ ድኻታት ክፍሊ ሕብረተሰብ ቀረባ ኰይኖምን ትሑታን ኣሰነይቲ ዝብል ቃል ዘማእከለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ኣፍሊጠን።
ነቲ ቃል እግዚኣብሔር ዝጽበይ ሕዝቢ ቀረባ ምዃን ዝብል እቲ ኣብ ናይ ቅዱስነቶም ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ጉስና ናብ እትብል ከምቲ እግዚኣብሔር ፍጥረት ሰብ ንኸድሕን ካብ ገዛእ ርእሱ ወጺኡ ናብ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣንቀኢሉ ኣብ ኩነት ሰብኣዊ ፍጡር ስግው ዝዀነ ገዛእ ርእሱ ዘዋረደ ቤተ ክርስቲያን እውን ከምኡ ትዀን ዝብል ቃልን ተግባርን ዘማእከለ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣብ ፈደራላዊት ሩሲያ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ክነብሩን፡ ብፍላይ ናብቲ እዚዩ ኣብ ጽንኩር ኩነት ዝነብር ብድኽነት ዝተጠቕዔ ክፍሊ ሕብረተሰብ ቀረባ ክዀኑ እንከብሉ ከምዘተሓሳሰቡ ማሶቲ ገሊጸን።
ጉባኤ ኤጲስ ቆጶሳት ፈደራላዊት ሩሲያ ካብ ቅዱስ ኣቦና ምስ ተሰናበቱ ምስ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባብርቲ ዝተፈላለያ ጳጳሳዊያን ኣባይቲ ምኽርን ጳጳሳውያን ኣባይቲ ጽሕፈት ቅዱሳት ማሕበራትን ከምእተራኸቡን ብፍላይ ምስ ንኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ዝሓልይ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ህይንተ ዘካየድዎ ርክብ ዝጠቐሳ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ማሶቲ፥ ድሕሪ እቲ ርክብ ኣብ ፈደራላዊት ሩሲያ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውሎ ፐዚ፥ ብዛዕባ እቲ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝተኻየደ ርክብ ተመስሎኡ ከመይ ነሩ ዝብል ንዝቐረበሎም ሕቶ፥ እቲ ዝተኻየደ ርክብ ብሓቂ ነዊሕ እዩ ኔሩ ናይ ክልተ ሰዓት ዘተ ከምእተኻየደን። ቅዱስነቶም ኣንሕና ይብሉ ከም ብፁዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕለታዊ ናብራናን ኣገልግሎትናን ንኽፈልጡ ሓደ ብሓደ ብምሕታት ናይ ኩላትና ቃል ምስ ሰምዑ፡ ተልእኾ ቤተ ክርስትያን ንሕዝበ እግዚኣብሔርን ምስ ሕዝበ እግዚኣብሔር ዝብል እዩ፡ ስለዚህ ነዚ ተልእኾ ዓቢይ ግምት ብምሃብ ነቶም ዝሳቐዩ ኣሕዋትን ኣሓትን ቀረባ ክንከውን ምዒዶም፡ ነመጓሰይ ቀረባ ዝዀነን ምስ መጓሰይ ዝነብር ጓሳ ዝብል ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ንኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዘቕርብዎ ምዕዳን ደጊሞ ሓደራ ዝብል ምዕዳን እዮም ዘቕረቡ። ሕዝቢ ወትሩ ልደት ዘእግዚኣነ ዝጽበይ ዓይነት ሕይወት እዩ ዝነብር፡ ጐይታ ኢየሱስ ዝጽበይ ኩነት፡ ኢየሱስ ክበጽሓኒ ዝብል ተስፈይና ኩነት፡ ብፍላይ እቶም ኣብ ድኽነትን መከራን ዝርከቡ፡ እቲ ናብኦም ዝብል ጓሳ ነቲ ኣብቶም ድኻታት ዘሎ ኢየሱስ ንኽራኸብ ናብኦም የብል፡ ስለዚ እቲ ንሳቶም ዝጽበይዎ ኢየሱስ ንምርኻብ ናብኦም ከተብል እንከለኻ ንሳቶም ኣብ ኣስፍሆተ ወንጌል ቀዳሞት ተዋሰእቲ ምዃኖም ተስተውዕል፡ ናብ ወሰናስን ህልውናን ከተማታትናን እተብል ቤተ ክርስቲያን ምንባር ከምዘድሊ ነዚ ናይ እምነት ቃለ ኑዛዜ ብሓደራ ነታ ኣብ ፈደራላዊት ሩሲያ ንእትክረብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣመሓላሊፎም ይብሉ።
ቀጺሎም እውን ብፁዕ ኣቡነ ፐዚ፥ ብዛዕባ እታ ኣብ ሩሲያ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ሩሲያዊት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ርክብ እንታይ ይመስል ዝብል ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ ቅዱስ ኣቦና ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣቢሉ ኣብ ኩባ ርእሰ ከተማ ሃቫና ምስ ናይ ሞስኰን ናይ መላእ ሩሲያን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኪሪል ድሕሪ ዘካየድዎ ክሌኣዊ ርክብ፡ ኣብ ሩሲያ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ኦርቶዶክሳዊትን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ዝነበረ ምትሕብባር ኣዚዩ ክብርትዕ ክምዝገበርን ብዝተፈላለየ ሓደጋ ንዝተጠቕዑ መንእሰያትን ኣባይቲ ስድራን ናይ ሕይወት ባህሊ ኣብ ምስፋሕን ኣገልግሎትን ተልእዀ ምትሕብባር ኣሎ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ከምዘጠቓለሉ ማሶቲ ገሊጸን።


text:
ኤርትራ ኣብቲ ብኣህጉር ኣፍሪቃ ደረጃ ኣብ ሩዋንዳ ዝካየድ ቅድድም ብሽግለታ ጽርግያ እትሳተፍ ሓያል ጋንታ ከምዝረቚሐት newtimes ተባህለ መርበብ ሓበሬታ ሩዋንዳ ኣገንዚቡ።
እታ ዓንተር ቅድድም ብሽግለታ ዝኾነት ኤርትራ፡ ኣብቲ ካብ 13 ክሳብ 18 ለካቲት፡ ንመበል 14 ግዜ ብኣህጉር ኣፍሪቃ ደረጃ ኣብ ሩዋንዳ ዝካየድ ዓመታዊ ቅድድም ብሽግለታ ጽርግያ እትሳተፍ ሓያል ጋንታ ከምዝረቚሐት newtimes ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ሩዋንዳ ኣገንዚቡ። ብመሰረት እቲ
እታ ዓንተር ቅድድም ብሽግለታ ዝኾነት ኤርትራ፡ ኣብቲ ካብ 13 ክሳብ 18 ለካቲት፡ ንመበል 14 ግዜ ብኣህጉር ኣፍሪቃ ደረጃ ኣብ ሩዋንዳ ዝካየድ ዓመታዊ ቅድድም ብሽግለታ ጽርግያ እትሳተፍ ሓያል ጋንታ ከምዝረቚሐት newtimes ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ሩዋንዳ ኣገንዚቡ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ እታ ብ ፈደረሽን ቅድድም ብሽግለታ ኤርትራ ትማሊ ሰኑይ ዝተረቚሐት ጋንታ ኣብቲ ናይ ዓበይትን ናእሽቱን ውድድራት ዝሳተፉ 17 ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ተቐዳደምቲ ሓቚፋ ተዋዲዳ `ላ።
ኣብ 2016 ብሉጽ ተቐዳዳማይ ብሽግለታ ኣፍሪቃ ተባሂሉ ዝተሰምየ ወዲ 26 ዓመት ተስፎም ዑቕባማርያም ነታ ናይ ዓበይትን ናእሽቱን ጋንታ መሪሑ ከምዝኸይድ `ውን እቲ ሓበሬታ የረድእ።
እቲ ኣብ 2014ን 2016ን ኣብ ቅድድም ጽርግያ ናይቶም ብሉጻት ተወዳደርቲ ተዓዋቲ ኮይኑ ዝተሸለመ ተስፎም ኣብ`ዚ ሎሚ ዘበን ኣብ ሩዋንዳ ዝካየድ ቅድድም `ውን እንተተዓዊቱ፡ መበል 3ይ ግዜ ዝረትዐ ብርቂ ተቐዳዳማይ ኮይኑ ክብረወሰን ከምዝሕዝ ተፈሊጡ ተኣሚቱ`ሎ።
ዛጊት ተስፎምን እቲ ኣብ 2011 ን 2012 ን ዝተዓወተ ካልእ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነን ጥራይ እዮም ኣብቲ ኣህጉራዊ ውድድር ብሽግለታ ኣፍሪቃ ከክልተ ሳዕ ተዓዊቶም ዘለዉ።
እታ ጋንታ መኽሰብ ደበሳይ፡ ኣማኑኤል ገብረዝጊኣቢሄር፡ ሜሮን ተሾመ፡ ኢዮብ መትከል፡ ኢልያስ ኣፈወርቂ፡ ሄኖግ ምሉብርሃን፡ ስምኦን ሙሴ ዝኣመሰሉ ኣብ ኣፍሪቃን ዓለምን ኣብ ዓበይቲ ውድድራት ዝተሳተፉ ከዋኽብቲ ደቂ ተባዕትዮ፡ ካብ ደቂ ኣንስትዮ `ውን ሞሳና ደበሳይ፡ ውሓዚት ኪዳነ፡ ብስራት ገብረመስቀል፡ ትዕግስቲ ገብሪሂወት ዝብሃላ ተቐዳደምቲ ዝሓቖፈት እያ።
ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽግለታ ካብ 2011 ጀሚሮም ን 7 ግዜ Team Time Trial ብምሓዝ ክብረወሰን ክሰብሩ ከለዉ፡ እቲ ብደረጃ ኣፍሪቃ ዝካየድ ሻምፕዮና ጽርግያ ብ 2001 ካብ ዝፍልም ዝዓተወሩዎ ብዝሒ መዳልያታት፡ ብተናጸል ሃገራት ዘይኮነስ፡ ናይ መላእ ሃገራት ኣፍሪቃ ማዳልያታት ተደሚሩ `ውን መዳርግቲ የብሉን።
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:
s/platform.js”>


text:
‘ኢሳይያስ፡ እዚ ሓለቓ (ካፖ) ጥፍኣት፡ ንኸይፈልጠን ይኹን ንኸይዝክረን ዝመሓለለንን ዝጠሓለለንን ክልተ ነገራት ኣለዋ፡። ንሳተን ከኣ፡ እታ ቐዳመይቲ “ፍቕሪ ሰብ” እታ ካልኣይቲ ኸኣ “ምሕረት” እየን።’
ኣብ ገጻት ሓርነት ዶት ኦርግ ኣብ ትሕቲ “አብ ትሕቲ መጋረጃ ተሐቢእካ’ስ ጉዳም’ባ …“አለና” ምባል !!!” ብ ሰዓረ (ወዲ ሸቃ) ብዝብል ናይ ብርዒ ስም፡ ናብ “ኣለና” ዘነጻጸረ ጽሑፍ ኣንቢበ። ሕጂ ክጽሕፍ ዘንቀለኒ ምኽንያት ግን ነቲ ዝወጸ ጽሑፍ ንምርጋም ኣይኮነን።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ ቴለቪዥን ስርዓት ህግደፍ ታሪኽ ናይ ቡዛሓት ሃገራት ኣፍሪካ ከተዘንቱ ቀንያ። ቀንያ ጥራይ ዘይኮነ ግን መልክዕ ናይቲ ታሪኽን ተፈጺሙ’ዩ ዝተባህለ ገበናት ካኣ ቀዳማዩን ደሕረዋዩን ሓዋዊሳ ኮታ የታልል ይኸውንዩ ተባሂሉ ብዶኩመንታሪ ፊልምታት ዝተሰነየ መደብ ኣቕሪባ።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ከምቲ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝካየድ ዘሎ መደባት ህዝባዊ ኣኼባታት ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ፣ ኣብ ኦታዋ ዋና ከተማ ካናዳ ብዕለት 6 ሕዳር 2010 ዓ.ም፣ ዕዉት ኣኼባ ብኣባል ኮምሽን ኣቶ ክብሮም ደብሩ ተኻይዱ።
ብስምባደ’ምበር ማይ ኮንና
ምሳና ከሎ ልብና! ህዝቢ ሓደ-ልቢ ዝብሉ ዝተሰለበ መሲሉና ምእማን ምትእምማን ስኢና
እቲ ሕማም ኣብቲ ርእሲ ኢዩ ዘሎ። እቲ ላዕሊ ዘይጠዓየ፡ እቲ ታሕቲ ኪጥዒ ኣይክእልን። ሕዱር ሕማም’ዩ ዚመስል፡ ከተሕውዮ ድማ ጸገም ኢዩ።
መስፍን ሓጎስ መን እዩ?
በዚ ምስሉይ ኢሰያስ ኣፍወርቂን ተለኣኣኽቱ ከም መስፍን ሓጎስን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈጸሙ ገበናት ኣብ ሓጺር ግዜ ጽሒፍካ ዝውድኡ ኣይኮኑን።
መስፍን ሓጎስ መን እዩ?
በዚ ምስሉይ ኢሰያስ ኣፍወርቂን ተለኣኣኽቱ ከም መስፍን ሓጎስን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈጸሙ ገበናት ኣብ ሓጺር ግዜ ጽሒፍካ ዝውድኡ ኣይኮኑን።
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ብመንገዲ እቲ ጽዩቕ መርበብ መስከረም ዝዝርጋሕ ኩሉ ብዓሊ ዓብዱ ዝምስገንን ድፊኢት ካብ ሓጎስ ክሻን የማነ ማንክን ዝረኸበን ሽልማት ዝተዳለወሉን እዩ ዝመስል።
ብጻይ ደርጊ ክህቦ ናቱ
ብማዕጾ ወጺኡ ብመስኮት ዝኣቱ
ኣጉል ትምክሕተኛ ግፍዒ ተግባራቱ
ኣብ ኣስመራ ኣብ መገዲ ክልተ ንብዙሕ ግዜ ዘይተረኣኣዩ ኣዕሩኽ ይራኸቡሞ ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ…….
ከምቲ ኩላትና ዘይንስሕቶ ብሰኪ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ካብ ዝከፍኤ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ምህላው መግለጺ ዘድልዩ ሓተታ ኣይኮነን።
”ጽባሕ” ብዝብል ኣርእስቲ ብጋዜጠኛን መምህርን፡ ኻልድ ዓብዱ መሐመድስዒድ ዝተጻሕፈት መጽሓፍ ኣብ ቀረባ መዓልታት አብ ዕዳጋ ክትቀርብ እያ፡
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጨፍጫፊ ስታሊናዊ ሜላ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንበይኑ ኣብ ውሻጠ ገዝኡ’ምበር ኣብ ጽርግያ ኮይኑ ዓው ኢሉ ንክዛረብ ኣይተዓደለን።
ኣብ ሓደ ኣከባቢስ፡ ሓደ ብሕማም ደዌ ኣጻብዑ ዝሰኣነ መንእሰይ፡ ወለዱ ከመርዕዉዎ ስለ ዝነበሮም፡ ካብ ጎደቦ ዓዲ፡ ኩነታቱ ከይሓበሩ፡ ጎበዝ ወዲ ኣሎና’ሞ፡ ጓልኩም ሃቡና ኢሎም ይሓቱልኩም።
ንሓው መኮነን ዓንደሚካኤልን ኩላትኩም ኣንበብቲን፡
ብቐዳምነት: ንጹሑፋት መኮነን ብስሙ ወጺኡ ክንሱ: ብናይ ብርዒ ስም ከም ዝወጸ ገይረ ስለ እተረዳእኩዎ ጌጋይ ይቕበል:: ብርግጽ ሕጂ እቲ ምንጪ-ጽሑፍ ህግደፍ ከምዘይኮነ ፈሊጠ ኣለኹ:: እዚ ግን ንዝተረፈ ርእይቶይ ብዛዕባ ትሕዝቶ ናይቲ ጽሑፍ ኣይቅይሮን::
እዛ ተባሃጊት ዓለምና ኣብዚ ዘለናዮ ዘመን ካብቲ ቀደም ዝነበረቶ ዝያዳ ዝጸበበትን ዝነኣሰትን ትመስል። እዚ ዝኾነሉ ግን ጂኦግራፍያዊ ኣቃውማኣ ፡ ስፍሓታ ወይ’ውን ዙርያኣ ስለ ዝነኣሰ ወይ ዝነከየ ኣይኮነን።
ንቀዳም ዕለት 4 ታሕሳስ 2010 ንኡስ ሽማግለ ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለዉጢ፣ ቦኽሪ ኣኸባ ኣብ ከተማ ስቱትጋርት ጀርመን
Our deepest sympathy to General Mencorios Haile’s family and friends, who passed away yesterday, 16th November 2010.
ሓበሬታ ሓይሊ እዩ። ነዚ ሓይሊ ‘ዚ ከየዋህለልካ፡ ክትወፍር፡ ወፊርካ ከተፍሪ ወይ ወፊርካ ክትኣቱ ኣይከኣልን። ኣሰና ነዚ ጽንሰ-ሓሳብ’ዚ ሒዛ እያ ነቒላ ። ነጻ ምትሕልላፍ ሓበሬታ ብምስላጥ፡ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ዓይኒ ዘይብሉ፡ ኣዒንቲ ዘዐምት: ኣእምሮ ዘደንቍር መርዛም ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ተላቒቑ፡ ንቑሕ ውሳኔ (informed decision) ንኽወስድ ባይታ ምፍጣር እዩ ቀንዲ ተልእኾኣ።
ዝኸበርኩም ኤሪትራውያን ኣነ ነዚ ጽሑፍ እዚ ካብ ዘዳልዎ መዋእል ኮይኑኒ እዩ። ክሳብ ሎሚ ክጽሕፎ ዘይከኣልኩሉ ምኽንያት ከኣ ኣብ ሓደ ምስ ደቂሰባት ክራኸበሉ ዘይክእል ብስሩዓት ሻዕቢያ ጥራይ ዝነብርዎ ካልእስ ይትረፍ ነታ ዝተጋደልኩላ ሃገረይ ረፈረንድም ከይገብር ተኸልኪለ ከም ጎቦታት ሳሕል ጽውጽው ዝብልዝነበረ ኮይኑኒ እየ ዝነብር ኔረ።
ኣሞራ ይብልዓኒ፣ ከይትኸድኑኒ ሓመድ
ውቅያኖስ ደርብዩኒ፣ ሕነቑኒ ብገመድ
ኣይደልዮን ቀሺ በላይ ይትረፍ ሸኽ መሓመድ
ኣብዛ ዓለምና ጭርሖታት ኣይወሓዱን፡ ኣብ ግብሪ ደኣ ኣይወዓሉን እምበር። ንኣብነት ኣብቲ ኮሙኒዝም ዓሚሩሉ ዝነበረ እዋን፡ ማለት ኣብ 50ታትን 60ታትን፡ ኩሉ መንእሰይ ዓለም፡ ናይ ማርክስን ለኒንን ጭርሕታት በብመገዱ ኣቃሊሑ ኢዩ።
ኣንታ ዳንኤል! ‘…ክላ ወደይ ስም ቀይር ኣለናስ ምሒር ዓብዩካ !!!! ኢልካ ክትጅምር! ክንድዚ ዝኣክል ዘንቀጥቅጥ ገዚፍ ምስጢር ህግደፍ ንህዝቡ ስለ ዘቕረበ! ህዝቢ ክፈልጦን፡ ክመሃረሉን ስለዝግበረ! ካብኡ ተላዒሉ ካብ ስቓዩ ዝናገፈሉ መገዲ ከናዲ ስለዝጽዓረ! ‘ኣለና’ ስ ዓቢዩዎ ክትብል! ‘ኣለኹ’ ኸ ምሒር ኣይነኣሶንዶ! ክተቆናጽቦን ክተንኣእሶን ክትፍትን! ስለምንታይ?
ኣሰና ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ‘ርሑስ ዒድ!’ ብምባል ሰናይ ትምኒታ ትገልጽ።
ኣሰና !
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ፈለማ ሌላና ብቴለፎን(ስልኪ)’ዩ ዝነበረ።ኣብታ ዝሰርሓላ ዝነብርኩ ጋዜጣ ቀስተደበና እንከለኹዩ ጸሓፊት ጋዜጣ ቀስተደበና፡ሰብ ይደለየካሎ ዝበለተኒ፥ ኣብ ሓደ ሕጂ ብልክዕ መዓልቱ ኣብ ዘይዝዝክሮ ኣብ መወዳእታ ከባቢ 2000 ዓ.ም ኣብ ከተማ ኣስመራ። ‘
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ካብ 29 ክሳብ 31ታሕሳስ 2009 ዓ.ም.ፈ ኣብ ፍራንክፈርት ዝተካየደ ናይ ምጽንባር ዋዕላ ዝተመስረተ ሰልፊ ምዃኑ ዝዝከር ኢዩ።
ERITREA got their African continental road cycling championship campaign off to a flier after winning yesterday’s opening session; team time trial session.
Upcoming Public Meetings in North American Cities
ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጡዎ ዓዲ ከይዱ ቈርበት ኣንጽፉለይ በለ።
ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጡዎ ዓዲ ከይዱ ቈርበት ኣንጽፉለይ በለ።
ርእይቶይ ኣይህብን ገዲፈዮ ኣነ
ዋላ ተሓቲተ ብታቦት ተለሚነ
ሓቂ ተዛሪበ ካብ ተባሃልኩ ወያነ
ርእይቶይ ኣይህብን ገዲፈዮ ኣነ
ዋላ ተሓቲተ ብታቦት ተለሚነ
ሓቂ ተዛሪበ ካብ ተባሃልኩ ወያነ


text:
[audioplayer file=”http://sallina.com///audio/Daela-wegahta/ADI ABETO BMESINAS 30-11-15.mp3″]
ዓድ-ኣብየቶ!
መበገሲ ጽሑፈይ፡ እቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ፡ “ምስጢራዊት ካሜራ ወጋሕታ፡ ኣብ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ ዓድ- ኣብየቶ” ብዚብል ኣርእስቲ፡ ብራድዮ ወጋሕታን መርበብ ሓበሬታ ሳሊናን ዝተመሓላለፈ፡ ካብ ስቅያት ህዝብና ብጭልፋ ዘርኢ፡ ተንቀሳቓሲ ስእሊ’ዩ። ብመጀምርያ ግን ነቶም ነዚ ዕውት ስርሒት ብምፍጻም፡ ነቲ ኣጸቢቕና እንፈልጦን ዘይንጠራጠረሉን ስቅያት ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ፡ ንማሕበረሰብ ዓለም ዘቃልዕ፡ ህያው ምስክር ብምቕራቦም፡ ልዑል ምስጋናን ኣድንቖትን ከቕርበሎም ፍቐዱለይ? የቐንየልና ጀጋኑ ዓዲ ኣብየቶ!
ብምቕጻል፥ እዛ ሕጂ መቕተል ኤርትራውያን ግቢ ተሃኒጹላ፡ ምድረ-ገሃነም ኤርትራውያን ኮይና ዘላ ዓዲ፡ ስማ ካበይ ከም ዝመጸ፡ መጻሕፍቲ ታሪኽ ብምውካስ፡ ንእግረ መገደይ ኣሕጺረ ጥቕስ ከብል’የ። ነቶም ቅድሚ ሕጂ ክሃድሙ ‘ፈቲኖም’ ተባሂሎም፡ ኣብ ጨው ቀትሪ፡ ብሬን ኣጻዊድካ፡ ብተመልከተለይ፡ ብዓረር ህግደፍ ዝወደቑ ዓሰርተው ክልተ ንጹሃት ዜጋታትና ደሚርካ፡ ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ’ዚ ዝሃለቑን ገና ዝሃልቁ ዘለዉን ንጹሃን ኤርትራውያን ቊጽሪ የብሎምን!
መበቈል ስም እዛ ንዜጋታትና ተሀልቕ ዘላ ቤት ማሰርቲ ከኣ መጽሓፍ “ታሪኽ ደቀባት ህዝብታት ኤርትራ” ብኸምዚ ዚስዕብ’ዩ ዝገልጾ፥ ‘ደጃዝማች ገብረክሩስቶስ ዝተባህሉ ኣቦ፡ ንመዘከርታ ኣቦኦም፡ ኣቶ ኣብየቶ ሃብስሉስ ኪኸውን ኢሎም፡ ነቲ ቦታ ‘ዓድ-ኣብየቶ” ብምባል፡ ካብ ፈለማ ኣትሒዞም፡ ንሰዓብቶም፡ ነቲ ጥራሑ ዝነበረ መሬት ከም ዘረስተዩዎም ይነግር።’ ካብ ሽዑ ጀሚራ ድማ’ያ እዛ ዓዲ፡ ‘ዓድ-ኣብየቶ’ ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ።
ዓድ-ኣብየቶ!
ኣንቲ ዓባይ ዓዲ ጤሳ ናይ ኣብየቶ
እቲ ክቡር ታሪኽኪ ብጽቡቕ ከይዝንቶ
ገሃነም ሃኒጽኪ ገበል ዝሰረቶ
እንሆ ንህዝብኺ ኣብ ቅርዓትኪ የጽንቶ!
ገበን ከቢዱዎ መንደቕኪ ዘጢጡ
ኣበጉዱር ኣሎ ኣባኺ ተዓቢጡ
እቶም ደም ኣሕዋትና ከም ማይ ዚጭልጡ
እንቋዕ’ሞ ደሓን ብወግዒ ተፈልጡ!
ጀነራል ፍሊጶስ ሓለቓ መርመርቲ
ብብቕዓት ኪፍጽም ናይ *ኣርዌ መልእኽቲ *ተመን
ዕሱባት ቈጺሩ ደም ንጹሃን ጨለጥቲ
ሕልና ዘይብሎም ንኣሓቶም ዓመጽቲ
ባህታ ዝፈጥረሎም ናይ ህዝቦም መቕዘፍቲ
ህዝቢ የጥፍእ ኣሎ ብጭፍራ ኣጋንንቲ!
ብርሃነ ከበደ ምስ ሚኪኤለ ይስሓቕ
ኣጋባብ መርመራ ሕሰም ብምርቓቕ
ደረስቲ ስቅያት ህዝቢ ንምጭፍላቕ
ኣእጋሮም ገምጢልካ ብካርቱሽ ምድሳቕ
ኣፍ ሰብ እናዓበስካ ኣብ ረሳሕ ማይ ምጥላቕ
ጸጋ ሃብቶም ኮይኑ ህዝብና ምስቓቕ!
ህዝቢ ዓድ-ኣብየቶ ትሰምዕዶ ኣለኻ
ኣንታ እንዳ ኣብየቶ ትርኢዶ ኣለኻ
መቓብር ኪኸውን መሬት ዓደ-ኣቦኻ
ብሕሰም ኪጽዋዕ *ገንኢ ወሎዶኻ *መሰረት
ንግፍዕን ዓመጽን መጥፍኢ ህዝብኻ
ገሃነም ኪህነጽ ኣብ ውሽጢ ዓድኻ
ነዞም ውሉፋት ደም ፈቒድካሎም ዲኻ!?
እዚ ክቡር መሬት ርስቲ ኣቦታትና
መቕዘፊ ኪኸውን ናይ ውጹዕ ህዝብና
ብሕማቕ ኪጽዋዕ እቲ ክቡር ስምና
ካብ ሎሚ ንደሓር ኣይንፈቅድን ኢና
ህንጻ ገሃነብኩም ኣፍሪስኩም ውጹልና
ኢልካ ኣባርሮም ንደምኛታትና!
በሎም ንዓመጽቲ ኣብ ሓደ ሰሚርካ
ንውሉድ ወለዶ ዚድውን ታሪኽካ
ልዕሊ’ዚ ውርደት’ዚ እንታይ ከይመጸካ
ዘርኢ ናይ ኣብየቶ ዓወት ዝልማድካ
*ዘለምቲ ጽረጎም ኣጽርዮ ቅርዓትካ! *ጨቈንቲ
ስርዓት ወድ-መድህን ጉጀለ ዓመጽቲ
ኣብ ክንዲ ክሊኒክ ወይውን ቤት ትምህርቲ
ቤት ማእሰርቲ ሃኒጹ ናይ ህዝቢ መቕዘፍቲ
ህዝቢ እናመቈሐ ዘይብሉ ሓታቲ
ሃገርና ጌሩዋ ናይ ምልኩ ሕዛእቲ!
ድምጺ ውጹዕ ህዝቢ ራድዮና ወጋሕታ
ታሪኽ ዝሰነድኪ ናይ ውጹዓት ዛንታ
ኣብነት ብዙሓት ዘይብልኪ መሰታ
ጎይታ ፍቕርን ስኒትን ሓድነት ሰረታ
ካብዚ ውጹዕ ህዝቢ ግዳይ ናይዚ *ጁንታ (junta. eng.)
ምስጋና ይብጻሕኪ ልባዊ ትርግታ!
ሓበሬታ፥
እዞም ስማቶም ቀጺለ ዝጠቕሶም ሰባት፡ ካብቶም ብዙሓት፡ ውሑዳት ንህዝብና ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓድ-ኣብየቶ ዓጽዮም፡ ዘሳቕዩ ዘለዉ ኣረመናውያን’ዮም። ጽባሕ ንግሆ፡ ኣብ ሃገርና ህዝባዊ መንግስቲ ምስ ተተኽለ ከኣ በቲ ሕጂ ብደማሒ ተቐቲሉ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሩ ዘሎ ቅዋም ሃገረ ኤትራ፡ ድሕሪ ግብኣተ መሬት መላኽን ጉጅለኡን ዳግም ከም ክሩስቶስ ካብ መቓብር ተንሲኡ፡ ንረሲኣን ኪፈርዶም ስለ ዝኾነ፡ ኩላትኩም ግዱሳት ተትፈልጡዎም ሰባት፡ ስማቶም ምስናድን ምቅላዕን ከይትስልክዩ እላቦ?
እቶም ብገንዘብ ተቘጺሮም፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓድ-ኣብየቶ ንህዝቦም ዘሳቕዩ ዘለዉ ሰብ ግዜ፡ እዞም ዝስዕቡ’ዮም፥ ብርሃነ ከበደ፡ ሚኪኤለ ይስሓቕ፡ መሓሪ፡ ሱሌማን፡ ሃብተማርያም፡ ወዲ ምነ፡ ሮሞዳን፡ ሳሚኤል፡ ወዲ ሃይለ፡ ሙሴ፡ ሳንድያጎ፡ ወዘተ. እዮም።
ኤርትራና ክሓልፈላ፡ ስርዓት ምልኪ ንእለየላ!
ካብ ሓውኹም መሲናስ 30-11-2015


text:
Today is a day to express our joy on the occasion of the Eritrean Independence Day and the day of expulsion of the Ethiopian occupation army from the Eritrean soil, thus ending the sufferings of our people, which lasted for centuries of successive occupations.
May 22 2018 | Posted in Articles
| Read More »
· እዛ መዓልቲ’ዚኣ፣ ህዝቢ ኤርትራ፣ ወትሃደራዊ ሓይሊ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ካብ መሬት ኤርትራ ብምብራር፣ ሃገራዊ ናጽነቱ ዝተጎናጸፈላን፡ ብሰንኪ ሰንሰለታዊ መግዛእትታት ዘጋጠሞ ቀጻሊ ሕሰምን መከራን ዘኽተመላ ዕለት ብምዃና፣ ሓጎስና እንገልጸላ መዓልቲ ኢያ። · ምርግጋጽ ናጽነት ኤርትራ፣ ህዝብና ጩራ ሓዲሽ ወጋሕታ ዝተኸሰተሉ ሁመት ምዃኑ ስለ ዝገመተ፣ ምዕብልትን ዘመናዊትን ዲሞክራስያዊት ሃገር ብምቛም፣ ዜጋታትና ፍትሕን ሓርነትን ቅሳነትን ከስተማቑሩን፣ ውልቀ […]
May 22 2018 | Posted in Articles
| Read More »
መበል 27 ዓመት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ሃገርና ኤርትራ ከም ኩለን ሃገራት ዓለም ታሪኽ ኣለዋ፡ ብፍሉይነት ኤርትራዊ ታሪኽ ከኣ ብዘለዋ ጂኦ ፖለቲካዊ ኣቕውማምጣ ኣካል ኣህጉራዊ ታሪኻዊ ተርኽቦታት ክትኸውን ዘእኽኣላ ብዙሓት ረቛሒታት ኣሎ። መናሃሪ ባይታ ታሪኽ ዝተፈጸመሉ ቀይሕ ባሕሪ መድረኽ ብምንባራ ከኣ ግድነት ነይሩ ኣካል’ዚ ታሪኽ ክትኸውን። ኣገዳስነት ጂኦ ኣቐማምጣ፡ ኤርትራ ትርከበሉ ማእከላዊ ምዃኑ ንረብሓታቶም ንምዕዋት ዘንቐሎ […]
May 21 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትርከቡ መላእ ኣመንቲ ምስልምና ኤርትራውያን በዚ ሎሚ መዓልቲ ጀሚርክምዎ ዘለኹም ጸሎትን ተሞክሮ መንፈስን ብሩኽ ቅነ ጾም ሮመዳን ክገብረልኩም ንምነ። ዜናን ሓበሬታን ሰዲህኤ
May 18 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዕለት 14 ግንቦት 2018 ብቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንክልተ ጎረባብቲ ሃገራት ክሲ ኣቕሪቡ ኣሎ። ኣብ’ዚ ዝወጸ መግለጺ ሚኒትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ፡ ዑደት መራሒ ኢትዮጵያ ንሱዳን ኣብ ዘካየደሉ ”ንዕጡቓት ተቃወምቲ ኤርትራ ንዝብልዎም” ብዝግባእ ተርኦም መታን ከሰላስሉ ኣብ ደዶባቶም ሙሉእ መሳለጥን ደገፍ ክህብዎም ተሰማሚዖም ይብል። ቀጺሉ ኣብ’ቲ መግለጺ ጅሃዳዊ ውድባት […]
May 17 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ኤርትራ ነጻነታ ኣዊጃ ኣባል ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ካብ ትኸውን፡ ድሕሪኡ ዘሎ ግዜ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝተኸተሎ ፖሊሲ ዘቤታዊ ምሕደራ፡ መስርሕ ኣህጉራውን ዲፖሎማስያውን ዝድምናታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ህዝቢ ዓለም ዘይተጸበዮ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ህዝቢ ዓለም ድሕሪ ጫካን ወታሃደራዊ ምሕደራ ደረግ ተሳዒሩ ምስ ወጸ ኣብ ኤርትራ ተመሳሳሊ ተርእዮ ዳግማይ ክጋሃድ’ዩ ዝብል ሚዛን ይኹን ትጽቢታት […]
May 14 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ሎሚ ዕለት ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም መዓልቲ ነጻ ፕረስ ዝኸበረሉ’ዩ። ኣብ’ዚ ምስ ነጻ ፕረስ ምትእስሳር ዘለዎም ይኹኑ ተጣበቕቲ ነጻ ፕረስን ዝተፈላልዩ ማሕበራትን ኣሕጉራዊ ትካላት ዘኽብርዎ ዕለት’ዩ። ነጻ ፕረስ ብዘይ ስግኣትን ፍርሓትን፡ ብዘይተጽዕኖን ዕብለላን ጋዜጠኛታት ይኹኑ ውልቀ ሰባት ሓሳባቶም ዝገልጽሉ ዝጣበቐን ዝከላኸል እዩ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻይደ ዝኽሪ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ብኣህጉራዊ ትካል ብዩኔስኮ ዝተዳለወ ተሸላሚ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ከም ዝነበረ ብምዝካር፡ ሎሚ ዓመት ከኣ ኣብ ጋና ኣክራ ዝካየድ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ግብጻዊ ጋዜጠኛ ብዩኔስኮ ዝተዳለወ ሽልማት ከም ዝወሃብ ተፈሊጡ ኣሎ።
May 4 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ እንተረኤና ካብ ፖሊካዊ ቃልሲ ክሳብ ብረታዊ ቃልሲ ቀጺሉ ድማ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ እቲ ቀንዲ ምንጪ ክሳብ ሕጂ እውን ክፍታሕ ዘይተኻእለ ፖሊቲካዊ ምሕደራን ሃይማኖትን ፈሊኻ ዘይምርኣይ ኢዩ፣ምንጪ ናይ ግርጭት ኣብ ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ መንነት ወይ ድማ ካብ ስነ-ሓሳብ ዝመንጨወ ዘይኮነስ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ መንነታት ከም ሃይማኖት፣ ዓለት ቋንቋ፣ ኣውራጃ ኢዩ፣ እቲ ቀንዲ መሃንድስ ናይዚ መንነታት እቲ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኢዩ፡ ስዒቡ ድማ እቲ ሎሚ ኣብ ደንበ ተቃውሞ
May 4 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ወትሩ 1 ግንቦት፡ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ትኽበረላ መዓልቲ እያ። መዓልቲ ሰራሕተኛታት ኣብ ሙሉእ ዓለም ተኸቢራ እትውዕል መሰል ክብሪ፡ ወላ ሓንቲ መዓልቲ ትኹን’ምበር ሰራሕተኛታት ዓለም ንምሕያል እትዝከር መዓልቲ’ያ፡ ሰራሕተኛታት ኣፎም ከፊቶም ንመሰሎም ዝከላኸሉላ መዓልቲ’ያ። ኣብ መላእ ዓለም፡ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ተኸቢሩን ተጸንቢሉን፡ ሰራሕተኛታትን፡ ማሕበር ሰራሕተኛታትን፡ ብታሪኻዊ ኣመጻጽኣ መሰረት ሰራሕተኛታት ዘለወን ሰልፍታትን ወከልቶም ተጣበቕቲ መሰል ሰራሕተኛታት፡ መሰል ክኽበር መብጽዓ […]
May 3 2018 | Posted in Articles
| Read More »
ጉዳይ ፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ኣብ ኤርትራዊ ሕቶ ሓድሽ ዝለዓል ዘሎ ኣይኮነን፡ ብፍላይ ከኣ ፈደረሽን ፍቱን መድሃኒት ዘለዎ ፖለቲካዊ ተሞክሮ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝኾነ፡ ሕጂ ኸ እንታይ ሓድሽ ስለ ዝተረኽበ’ዩ፡ ዝብል ሕቶ ክመጽእ ይኽእል። ብመሰረቱ ንኣፍልጦ ይኹን ንቕሓትን ፈደረሽን ይኹን ኮንፈደረሽን ዘለዎ ትርጉም ንህዝቢ ሓፈሻዊ ፍልጠ ምቕራብ ዝጠቅም’ምበር ዝጎድእ ኣይኮነን፡ ካብኡ ሓሊፉ ዝተፈላልየ ልፍንታዊ ይኹን ርትዓዊ […]
May 3 2018 | Posted in Articles
| Read More »


text:
ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ከም ጥርሙዝ ብቐሊሉ ብትን ዝብል ኣይኮነን
ማሕሙድ ሳልሕ
ኣብዘን ዝሓለፋ ሳምንታት፡ ሓደ ሓደ ብጾትን ኣዕሩኽን ንሓደ ኣብ ዩ-ትዩብ ብሓደ ዜጋ ዝፍኖ ዘሎ ኣዝዩ ኣጸያፊ ቪድዮታት ኣመልኪቶም ክርእዮ ከተባብዑኒ ጸኒሖም። ዝበዝሑ ኣዕሩኽተይ ካብ ብሄረ ትግርኛ ዝውለዱ እዮም (ፈትየ ዝገበርክዎ ኣይኮነን)። እቲ ቪድዮታት ናይዚ ውልቀሰብ ዝረአን ዝብላዕን የብሉን። ብሕጽር ዝበለ፡ እዚ ሓውና ንሓደ “ኣግኣዝያን” ዝበሃል ብትግርኛ ጥራይ ዝቖመ ሃገር ክምስርት ዝጽውዕ እዩ። ኣብዚ ጥራይ ጠጠው እንተዝብል “ጽቡቕ ዕድል” ወይ Good luck!!!” ምበልክዎ። ሰባት ይሓልሙ እዮም። ገሊኦም ምጥን ዝበለን ተግባራዊ ክኸውን ዝኽእል ሕልሚ ይሓልሙ። ገሊኦም ሰባት ግን ዘይጭበጥ ሕልሚ ጥራይ ኮይኑ ዝተርፍ (fantasy) ይሓልሙ።
ናይ ስነኣእምሮ ክኢላታት ቅሩብ ዓቐን ዘለዎ ሕልሚ-ቐትሪ ኣብ ግዜ ጭንቀት ንውሽጣዊ ወጥሪ የንፍስ እዩ ይብሉ። ስለ’ዚ፡ እዚ ሓውና፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሃይማኖታትን ኣህዛብን ዝፍንዎ ዘሎ ንባህሎምን መንነቶምን ዝምልከት መጠኑ ዝሓለፈ ኣነዋሪ ጸርፍታትን ክስታትን ደኣ እየ ዝቃወም ዘለኹ እምበር፡ ዝደለዮ ዶብ ይጠርር፡ ኣብ ኣእምሮኡ ዝደለዮ ሃገር ይሸንሽን መሰሉ እዩ ኢለ ምሓለፍኩ። ፋዕርኡ እውን ኣይምገበርኩን። ሳላ ስደት ብዙሕ ርእየ እየ። እዚ ዝነብረሉ ዘለኹ ሃገር ዝህቦ ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰል ተጠቒሞም፡ ዜጋታት ዝተፈላለየ ሓሳባት የወናጭፉ እዮም። ገሊኡ ጠቓምን እሩምን ቅቡልን እዩ። ገሊኡ ግን ንካልኦት ማሕበራውያን ጊጅለታት ብኣልማማ ዝኹንንን ዘውንጅልን ዘራስሕን ርኹስ እማመታት ኮይኖም ንረኽቦም።
እዚ ግን ሕ/ሰብ ኣመሪካ ዝምልከት እዩ። ንሕ/ሰብ ኤርትራ ዝቐንዐ ሓሳባት ኸፊኡ እንተኸፍአ ከመይ ክመስል ከምዘለዎ እግምት እየ። ምኽንያቱ፡ ባህላዊ ክብርታት ክልቲኡ ኣህዛብ ይፈላለ እዩ። ናይዚ ሰብ’ዚ ዕቡድ እማመታትን ጸርፍታትን ፍረያት ሕ/ሰብና እዩ ክትብሎ ዘጸግም እዩ። ህዝብና ንኸምዚ ዝኣመሰለ ንህዝብታት ከራጽም ዝተበገሰ ሳይጣናዊ ሓሳባት ጋሻ ኣይኮነን። ጸላእቲ ኤርትራ ሕብሮምን ኣስማቶምን ይፈላለ እምበር፡ ሓድነትና ኩሉ ግዜ ምስ ጠመትዎን ዕላምኦም ምስገበርዎ እዮም። በብግዚኡ ድማ ምስቲ ዘይንቕነቕ መንደቕ ሓድነትና ተናጊዕም ሓነግ ምስ በሉ እዮም። ንሶም ክበታተኑን ክስነፉን እምበር፡ ምስ ኩሉ እቲ ኤትራ ትሓልፎ ዘላ ናይ ውሽጥን ደገን ጸገማት ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኣይላህለሀን። ከምቲ ዝሓልምዎ ህዝብና ጻዕዳ ባንዴራ ኣየልዓለን። ንህዝቢ ኤርትራ ገጢሙ ዝጸንሐን ዘሎን ብደሆታት ቀሊል ኣይኮነን። ተመሳሳሊ ናይ’ ዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ጸገማት ዘጓነፎም ብዙሓት ህዝብታት ዓለም ነንሕድሕዶም ተወናጂሎምን ተቓቲሎምን እዮም። እዞም ንርእዮም ዘለና ዕሱባት እውን ግዜ ክስዕሮም ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ከምቶም ቀዳሞት መሰልቶም፡ ኣቑሳሎም ክልሕሱን ሸለብ-ገለብ እንዳበሉ ክተርፉን እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ጸገማቱ ብሓድነት ደኣ ይገጥሞም’ምበር ነንሕድሓዱ ኣይወናጀልን፡ ኣይባላዕን። ሕጂ እውን ኣይፈላለን። ሕጂ እውን ጻዕዳ ባንዴራ ኣይነልዕልን። ኣይልማድናን።
ሓድነት ኤርትራውያን ብናይ ሓባር መስዋእቲ ዝተነድቐ ድልዱል መንደቕ እዩ፣ ህዝብና ብሓባር መታን ክነብር ብሓባር ዝወሰነ’ምበር ኣብ ልዕሊኡ ዝተስገደደ ኣይኮነን። ምልስ ኢልና ፖለቲካ ኣርበዓታት እንተረአና፡ “ንስኹም ማዕረ ቑጽሪ ኣስላምን ክርስትያንን ዘለኩም ህዝቢ ደኣ ከመይ ገይርኩም ብሓባር ክትነብሩ ኢኹም? ከምቲ ሰብ ናብ ‘ሰቡ ዝብኢ ድማ ናብ ገረቡ’ ዝበሃል ነናብቶም ዘምሕሩልኩም ወገናት ዘይትኸዱ-፡ ዘይትወጋገኑ- ኣስላም ናብታ ዓዲ ኣስላም ዝኾነት ሱዳን ክርስትያን ድማ ናብታ ‘ክርስትያናዊት’ ዝኾነት ኢትዮጵያ?” እንዳበሉ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ሽሕጣንን ሓይሊ ዝተሓወሶ ጸቕጥን ተገይሩ እዩ።
ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት እዩ ዝጠልብ ነይሩ። ግን ተዓዘቡ ኣሕዋት- መታን ከይከፋፈሉ ኣበዋትና ነታ መራር ምርጫ ማለት ብፈደራላዊ መልክዕ ምስ ኢትዮጵያ ክሓብሩ ወሰኑ። “ኣይንፈላለን” ድማ ጨሪሖም። እዛ ኣይንፈላለን ትብል ገላጺት ሓሳብ ኩሉ ከስተብህለላ ኣለዎ። ክውንነታውያን’ሞ ንኹን፡ ወላ እቶም ምስ ኢትዮጵያ ክሓብሩ ዝደፍኡ ዝነበሩ ዜጋታት፡ መታን ምስ ኣሕዋቶም ኣስላምን ሰብ መታሕትን ከይፈላለዩ፡ ነቲ ፈደራላዊ ውዕል ከም መንጎኛ ሓሳብ ተቐቢሎሞ እዮም። ብዓሌታዊ ኣገዛዝኣ ኢጣልያ ዝላደዩ ኤርትራውያን፡ ነቲ ኣብቲ ግዜ’ቲ ከም ንጸለምቲ ዝጣበቕን ዝቃለስን ኮይኑ ዝረአ ዝነበረን ኣብ ኣካባቢና ይኹን ኣብ ዓለም ዝና ዝነበሮ ንጉስ ሃይለስላሴ ከም ጸግዒ ምሕሳቦም: ብዙሕ ዘሕምን ካብ ክውንነት ናይቲ ግዜ’ቲ ዝረሓቐ ጽሉል ኣተሓሳስባ ኣይነበረን።
ኣብ ክሊ ናይቲ ኣብቲ ግዜ’ቲ ዝነበረ ብስለት ፖለቲካን ከምኡ እውን ነቲ ናይ ባህልን ታሪኽን ምትእስሳር ክልቲኡ ኣህዛብን ኣብ ግምት ምስ እነእቱ እቲ ናይቲ ግዜ’ቲ ናይ “ኣንድነት” ወይ ምስ ኢትዮጵያ ምሕባር ዝብል ዝነበረ ጻውዒት ደቂ ሃገር ክሳብ ክንዲ’ዚ ዘይክውንነታዊ ኣይነበረን። ደሓር ከም ዝተረጋገጸ እውን ዝበዝሑ ካብቶም ንምሕባር ምስ ኢትዮጵያ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዜጋታት፡ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ብቓሎምስ ይትረፍ ፈሪሞም እውን ክትኣምኖም ከምዘይትኽእል ኣረጋጊጾም። ብዙሓት ካብቶም ርኡያት መራሕቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝነበሩ ሰበስልጣናት፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ዝፈረመሎም ዓንቀጻት ሓደ ብሓደ ብሓይሊ ምስ ኣፍረሶም ናብ ሰውራ ተጸንቢሮም። እቲ እሙንን ዕጡቕ ኣገልጋልን ኢትዮጵያ ዝነበረ ሓላፊ ፖሊስ ኤርትራ-ጀነራል ዑቕቢት ከይተረፈ፡ ኢትዮጵያ ነቶም ብልቢ ዝሰርሑላ ከይተረፉ ከምዝተጻወተተሎም ኣብ መወዳእታ እናተፈለጦ ከምዝመጸ ተመዝጊቡ ኣሎ። መወዳእትኡ እውን ኣብቲ ንዕኡ ንምሓዝ ዝተገብረ ፈተነ ብገዛእ ሽግጡ ከምዝዓረፈ ይፍለጥ። ፕረሲደንት መንግስቲ ኤርትራ ዝነበረ ተድላ ባይሩን ፕረሲደንት ፓርልያመንት (ባይቶ) ኤርትራ ዝነበረ እድሪስ መሓመድ ዓሊን ካብቶም ብእዋኑ ናብ ሰውራ ኤርትራ ዝተሰለፉ ነበሩ። ካልኦት ኣባላት ፓርለማ እውን ናብ ሰውራ ተጸጊዖም እዮም። እቲ ኣብቲ ግዜ’ቲ ዝወደቖም ሓደጋ ናብ ሃይማኖታዊ ወይ ጎሳዊ (ብሄራዊ) ምስምስ ኣየጸግዕዎን። ኣይተሓማመዩን። ሕጂ እውን እቲ ጉዳይ ብሓባራዊ ገድሊ ከምዝፍታሕ ዝተረድኡ ይመስለኒ በብወገኖምን በብመንገዶምን ዓቕሞምን ናብቲ ናጽነታዊ ቃልሲ ተሰለፉ። እቲ ሓባራዊ ገድልን መስዋእትን ሳላሳ ዓመታት ወሲዱ። ኣብቲ መስርሕ ናይቲ ነዊሕ ጉዕዞ ቃልሲ፡ ሓድነትን ሓድሕዳዊ ምትእምማንን ኤርትራውያን በብግዚኡ ፈተነታት እናሓለፈ ክተርርን መሊሱ ክጠናነግን ደኣ ተራእዩ እምበር፡ ክልሕልሕን ክልህልህን ኣይተራእየን።
ኣብ ዕድመይ ብዙሕ ጽሉል እማመታት ርእየ እየ። ኤርትራውያን ብዙሓት ዝተራቐቑ ከፋፈልቲ ውዲታት ርእዮም እዮም። ጸጸኒሖም፡ ሓደ-ሓደ ኣብቲ ጽልምትን ዝሕልሕልን ጽምውን ዝበለ መንቀራቕሮታት ሕ/ሰብ ዝነብሩ’ሞ በብግዚኦም ውጥም-ቅልቅል ዝብሉ ውልቀሰባት ይረኣዩ እዮም። ታሪኽ ከንብቡ ዘይክእሉ ሓደ ክልተ “ሕጂ ተረኽበት” ብዘሰምዕ መልክዕ ንሓድነት ኤርትራውያን ዝፈታተን ፕሮጀክትታት ከበጋግሱ ይረኣዩ። ታሪኽ ዕረፍቲ ኣይፈልጥን እዩ። ይሕንበብ እዩ። ብሃንደበት ወቕዒ ዝሕዞም ሰባት ብዘይካ ምዝኽኻር ካልእ ንገብሮ የብልናን። ድቃስ ኣይተኽብዱ ጥራይ ኢና ክንብሎም ንኽእል። ኩሎም ኣህዛብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ውልቀሰባት የፍርዩ እዮም። ብድቃሶም ታሪኽ ዝገደፎም ውሑዳት ክርከቡ እዮም። ኣብ ዓመተ 2000 ኣሎና ምባሎም እዩ። ብሕጂ እውን ምቕልቓሎም ኣይተርፍን እዩ። እኳ ደኣ፡ ናይ’ዚ ሓውና እማመን ዘለፋን ጥረን ደረቕን ዘይተራቐቐን ብምዃኑ ክሳብ ክንደየናይ ሰዓቢ ከይረክብ። ብሃይማኖት ተመላሊሶሞ ነዚ ህዝቢ። ተላሂሞም ዘፍ በሉ። ብኣውራጃ መጺኦሞ። ሕማቕ ረኺቦም። ሕጂ ከኣ ዘይተፈተነት ነገር “ኣብዚኣ’ባ ኣላ” ተባሂሉስ ያኢ “ኦ ህዝቢ ትግርኛ፡ ንስኻ ጥራይ ትነብረላን። ተዋህዶ ጥራይ ዝነግሰላ ንግስነት ከምጸኣል እየ። ሰዓበኒ ጥራይ” ዝብል መልእኽቲ ዝሓዘ ቪድዮታት ዝዝርግሕ ሰብ ተረኽበ። እዚ ሰብ እዚ ንኻልኦት ከግእዝ ዘይኮነስ ንርእሱ ኣግእዞ ዘድልዮ ምዃኑ ጸኒሕና ክንርእዮ ኢና። እዚ ሰብ’ዚ ብሓቂ ፍርሃተ እዝጋብሄር ክለማመድ ዝግበኦ እዩ እምበር ከም ሓደ ብጹእ ንካልኦት ከግእዝ ዘይረብሕ እዩ። ብሓጺሩ ብዙሓት ፈሊጥኩሞ ከምዘለኹም፡ ታሪኹን መንነቱን/ጠባዩ (character) ሕማቕ እዩ።
ዝበዝሕ ግዜ፡ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ናይ ሓንጎል ወይ ፐርሰናሊቲ (personality) ጸገም ዘለዎም እዮም። በብውልቆም እውን ዘሕብን ታሪኽ ኣይትረኽበሎምን ኢኻ። ከምቲ ስዒቡ ዝግለጽ፡ ናይዚ ሓውና ታሪኽ እውን ብዙሕ ዘወናውን ኣይኮነን። እቲ ቅዉም ነገር ግን፡ እዞም ውልቀሰባት’ዚኦም ተመሳሳሊ ዛንታ ዘለዎም ምዃኑ እዩ። ብሓጺሩ፡ ነቲ ብንቡር ኣገባብ ማለት ብምትእስሳርን ምትሕግጋዝን ኣዕሩኽን ሕውነትን ብምግባር ክረኽብዎ ዝግበኦም ስምን ዝናን ብጸይቐ-ዕሉልነት ክረኽብዎ ይፍትኑ። ስለ’ዚ ድማ ኣቓልቦ ናይቲ ዝረሰዖም ሕ/ሰብ ክረኽቡ ኣጣቘስትን ኣለዓዓልትን (provocateurs) ይኾኑ። ብሰንኪ ውልቃዊ ተግባራቶም ኣዕሩኾምን ሕ/ሰቦምን ስለዝነጸግዎም፡ እቲ ዝሕንሕኑሉ ሕ/ሰብ ክቕበሎን ክጽበዮን ዘይክእል ኣናዋሪ መናፍሕ እንተቐሚርካ ነቶም ብማሕበራዊ ተነጽሎ ዝደንዘዙ ውልቀ-ሰባት ክትጅንድ ትኽእል ኢኻ ዝብል ሓሳብ ዘለዎም ኮይኖም ንረኽቦም። በብእዋኑ ታሪኽ ዝመዝገቦ ኣዝዩ ብሉይ ሜላ እዩ።
ዝያዳ ኣብ ቁጠባውን ፖለቲካውን ቅልውላዋት ዘናውጾም ሕ/ሰባት እዮም ዝቕልቀሉ። ትሪ ሓድነት ናይ ገለ ሕ/ሰባት፡ ካብ ብርታዐ ናይቲ ዘጋጥሞም ቅልውላዋት ስለዝተርር፡ ነቲ ሕማቕ ዘመን ከይተቓተሉን ብሰላምን ይሰግርዎ። ገሊኦም ሕ/ሰባት ግን ግዳይ ናይዞም ልኡኻን ጽልእን ጥፍኣትን ይኾኑ። እዞም ናይ ዕግርግርን ጽልእን ልኡኻት’ዚኦም፡ ብኣቀራርበኦም ይፈላለዩ እዮም። ገሊኦም ከምዚ ናይ ሓውና፡ ስነ-ስርዓት ጥራይ ዘይኮነስ ጥር ትብል ብስልቲ ነገር ዘይትረኽበሎም ዘይተራቐቑ ብእዋናዊ “ኣጆኻ” ብቐሊሉ ንገደል ዝጸድፉ እዮም። ገሊኦም ግን ረቀቕቲ እዮም። ንኣብነት ‘ኳ ሂትለር እንተወሰድና፡ ብሜላን ብቐስን ጀሚርዎ ስልጣን ምስ ሓዘ እቲ ናይ ጥፍኣት መደቡ ኣብ ጥርዙ ኣብጸሖ። ጀርመን ኣብ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ተሳዒራ፡ እቲ ስዕረት ዘስዓቦ ቑጠባዊ ኩነታት “ኣነ ጥራይ እየ ዝፈትሖ” ብምባል ሂትለር ሓደ ገስጋሲ ዝመስል ፕሮግራም ብምቕራቡ ተመሪጹ ኣብ ስልጣን መጺኡ። ስልጣን ምስ ሓዘ ቐስብቐስ እቲ ሳይጣናዊ ጠባዩ ተቐሊዑ። ዓሌት ኣርያን እቶም ዝበለጽና ኢና፡ ብሰንኪ ኣይሁዳውያንን ካልኦት ጎሓፋት ዓሌታትን ኢና ኣብዚ ወዲቕና ዘለና ብምባል እቲ ኩልና ንፈልጦ ህልቂት ወዲሰብ ስዒቡ። ኣብ ኣካባቢና እንተረኣና እውን ርዋንዳ ኣብነት እያ።
ናይዚ ሓውና ጸረ-ሰላም መናፍሕ እውን ተመሳሳሊ እዩ። ወዮ ደኣ ኣበይ ክሰምረሉ እምበር። ንትግርኛ ዘዋጸኣና ሓደ ነገር እዩ ይብል። ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ጸሪቡ ከውጸኣ፡ ኤርትራ ድማ ካብቶም ካልኦት ኣህዛብ ከጽርያ ‘ሞ ሓደ ኣግኣዝያን ዝበሃል ሃገር ክምስርት እዩ እቲ ሕልሙ። ኣቱም ሰባት፡ ገሊኡ ሕልምታት መቸም መእሰርን መፍትሕን የብሉን። ጠገለ እውን ይጎድሎ እዩ። ትግርኛ ኢትዮጵያን ኤርትራን ክሩዓት ዜጋታት ናይተን ዝነብሩለን ሃገራት ከምዘይኮኑ፡ ዓርክና በቲ ብወዝቢ ዝወደቖ ሕልሚ ዝሽሕጦም መሲልዎ ያኢ ዓዘፍ ይብል ኣሎ። ሰብ ትግረ ከምዚ ምስ ዝረኽቡ “ኢከጅል ክጀሎ እግሉ” ይብሉ። ትርጉሙ፡ ሕፍረት ንዘይስመዖ ሰብ ኣክንድኡ ኴንካ ሕፈረሉ። ዓይኒ-ኣንቑሪ እዩ ጉዳዩ። ግን እንታይ ክግበር ኣብ ሓደ ፕላነት ክንነብር እንዲና ተፈሪድና። ክሓፍሩ ካብ ዘይከኣሉ ንሓፍረሎም እምበር።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ደደቂሶም ጸኒሖም ስለዝበራበሩ እምበር እዚ ሓሳብ እዚ ሓድሽ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኣግኣዝያን ዝብል እማመ ቅድሚ ሰብዓ ዓመታት ሓሊፍዎ እዩ።ሕጂ እውን ብሰላምን ኣገባብን ነቲ ሞጕሲዕ እንተኣዅማሰዖ ጸገም ኣይኮነን። ኣብዚ ሰብ’ዚ ዘሎ ብደዐን ጽልእን ገደብ ዘይብሉ ብምዃኑ ዝኾነ ቅሩብ ልብን ጭዋነትን ምቕላለን ዘለዎ ሰብ ክቕበሎ ዘይኽእል እዩ። ብሓጺሩ ነውርን ረሳሕን ዘረባ እዩ። ኣይልከፍን እዩ። ሕጂ እውን ከስምረሉ ዝደሊ እቲ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣህዛብ ዘዝንቦ ነውራም ዘለፋን ጽልኢ ዝተዃትኽን ዘመተ እዩ እምበር ነቲ “ክምስርቶ እየ” ዝብል ሃገረ-ኣግኣዝያንን ንዕኡ ዝምልከት ሓሳብን ኣይኮንኩን ዝቃወም። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ፡ ንመሰላት ካልኦት ከይጠሓሰ ዝለኸፎ ሕልሚ ክብርብርን ክፈትሕን መሰሉ እዩ። ኣብዚ ክጠቕሶ ዝደሊ፡ ሓደ ካልእ ትግራዋይ እየ ዝብል ሰብ ብስም ኣስላም ናብ ክርስትያን ዝቐንዐ ተመሳሳሊ ኣጸያፊ ዘረባታት ክዛረብ ርእየ። ኩሉ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ ነዚ ሰብ’ዚ እውን ዝምልከት እዩ። እዚ ሰብ’ዚ “ትግራዋይ እየ” ይብል። መልሰ ግብሪ ናይዚ ንዛረበሉ ዘለና ሓው’ዩ ዝመስል። ትግራዋይ ይኹን ኤርትራዊ ወይ ወዲ ማርስ፡ ንሱ እውን መገዱ ዝሰሓተ ነውራም እዩ። ዕድለኛታት ኢና ህዝቢ’ዚ ዞባ (ኢትዮጵያዊ ይኹን ኤርትራዊ) ድርቅናን ጥሩፍ ተኸታልነትን (bigotry and zealotry) ኣየተኣናግድን እዩ። ትግራዋይ ይኹን ካልእ: ንሱ እውን ንኣስላም ዘይውክልን ንጹግን እዩ። ጭውነትን እሩም ጠባይን ዶብ ኣይፈልን እዩ።
ናብዚ ኤርትራዊ ሓውና ክምለስ። ሓቀኛ ስሙ እዮብ ገ/ስላሴ ምዃኑ እቲ ብናውራም ተግባራት ስርቅን ምጥፍፋእን ዝፈረዶ ቤት ፍርዲ ዓዲ እንግሊዝ ይሕብር። ኣብ ዩ-ትዩብ ግን ተስፋጽዮን ዝብል ስም እዩ ከውሊ ገይሩ ነቲ ናይ ፈላላይን ጥፍኣትን ሃተውተዉ ዘሰራጩ። እቲ ከውሊ ደኣ ኣቀዲሙ ብግዱሳት ኤርትራውያን ተቐሊዑ እምበር። ሓው ኢሰያስ ኣስፈሃ (Issayas Asfeha)፡ ሓው ግርማይ ኪዳነ (ወዲ ፍሊፖ)፡ ኣወልከድር ዓብዱልሓፍዝ፡ ከምኡ እውን ንመርበባት ሓበሬታ ኤርትራ ዝከታተል ጉጅለ ኣብ Eriforum.com ዘውጸኦ ነዚ ውልቀሰብ ዝምልከት መግለጺ ገለ ካብቲ ዘንበብክዎ እዩ። ኣብቲ ብጋዜጣታት ዓዲ እንግሊዝ ወጺኡ ዘሎ ጽሑፍ፡ እዚ ሰብ እዚ ብሓሶት ዝሰነዖ ናይ 415, 000 ፓውንድ ስተርሊኒ (በቲ ኣብዛ ዝጽሕፈላ ዘለኹ ሳዓት ዘሎ መጠን ሕወላ (exchange rate) ክልካዕ እንከሎ ናይ $542, 446.5 ዓቐን ገንዘብ) ነተን ብኤድስ ዝሳቐዩ ኣፍሪቃውያን ዝሕግዛ ማሕበራት ሓገዝ ሂበ እየ እሞ ናይ ቀረጽ ምሕረት ይገበረለይ ብምባል ብሓሶት ኣመልኪቱ እዩ ተኸሲሱ። ዝበዝሓ ናይ ምዕራብ ሃገራት ንግብረሰናይ ዝተዋፈሩ ንጥፈታት ከም መተባብዒ ተመላሲ ቀረጽ ስለዝህባ፡ ሓውና በዚ ሰናይ ግብሪ ተበሊጹ ናይ 100, 000 ፓውንድ ስተርሊኒ ክወሃበኒ ኣለዎ ኢሉ ኣመልኪቱ። እስኪ ንሕሰብ። ከመይ ዝበለ ሰብ እዩ ብዝሞቱ ሰባት ክህብትም ዝደሊ? ከመይ ዝኣመሰለ ኣእምሮ እዩ ብኣስማት ምዉታን ግዳይ ኤድስ ከይተረፈ ክረብሕ ዝደናደንን ዝሰርቕን? እዚሰብ’ዚ፡ ገለ ካብቲ ዝሰነዖ ኣስማት፡ እቶም ናይ ግብረ-ሰናይ ማሕበራት ሓገዛት ክእክቡ ክብሉ ንሰብ ሰናይ ሕልና ክስሕቡ ኢሎም ዝዘርግሕዎ (marketing) ኣስማት ግዳያት ይርከቦ።እቲ ኩሉ ግዜ ዘገርመኒ ድማ፡ ከመይ ኢሉ እዩ እዚ ሌባ፡ ንድኹማትን ሕሙማትን ሕልና ዘይገበረስ ንበዓል ታሪኽ ዝኾነን ሕቡንን ህዝቢ ትግርኛ ናብ መርሆ ክመርሓካ እየ ዝብሎ ዘሎ? ስግንጢር እዩ። ኣይኮነን’ንዶ? ንዝያዳ ኣብዚ ጠውቑ።
እዚ ሃገርና እትርከበሉ ኣካባቢ፡ ኣብ ታሪኹ፡ ህዝቢ ንህዝቢ ኣናቚቱ ኣይፈልጥን እዩ። እቲ ዝተራእየን ዝረአ ዘሎን ውሱን ሓጎጽጎጻት ብፖሊሲ ፖለቲካኛታትን ኣማሓደርቱን እምበር ህዝቢ ዘለዓዓሎ ኣይኮነን። ኣጋጣሚ ኮይኑ ብዙሕ ኣብነታት ክጥቀሱ ይኽእሉ እዮም። እቲ ቀዳማይ፡ ክልቲኡ ሃይማኖታት ማለት ክርስትናን እስልምናን ብውዑያቶም ናብ ዞባና ብሰላም ኣትዮምስ ግሩምን ጨዋነት ዘለዎ ኣቀባብላ ተገይሩሎምስ በብቐስ ብሰላም ዓንቢቦም። ክልቲኦም ሃይማኖታት በቶም ኣብቲ ዝነብሩሉ ዝነበሩ ዓድታት ብዝተገብረሎም ሃድንን ምጽላእን ዑቕባ ደልዮም ዝነገዱ ውሑዳት ውልቀሰባትን ንኡሳን ጉጅለታትን ዝተኣታተዉ እዮም። ክርስትና ኣብ ቀዳማይ ዘመን ድሕረ ልደት-ክርስቶስ በቶም እምብርያጦርያ ሮማ ዘጋፈዓቶም ሰባት ተኣታትዩ። ደሓር ኣብ ሳልሳይ ክፍለዘመን ድሕረ ልደት ክርስቶስ ፍረሚናጦስ (Frumentius) ክርስትና ሃይማኖት ናይቲ ንግስነት ኣክሱም ዝቖጻጸሮ ዝነበረ ግዝኣት ክኸውን ጽዒሩስ ተዓዊቱ። ፍረሚናጦስ ንገዛእ ርእሱ ብቑልዕነቱ ምስ ንእሽቶ ዓርኩ ካብዛ ሎሚ ሶርያ ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ ሃገር እዩ ኣብ መርከብ ተሰቒሉ ናብ ዘይፈልጦ ኣንፈት ዘምረሐ ኮይኑ፡ ተሳፊሮማ ዝነበሩ መርከብ ብማዕበል ምስ ተበታተነት ተገፊዖም ኣብዚ ናይ ሎሚ ገማግምና ተታሕዙ። እቲ ኣብቲ ግዜ’ቲ ንኣኽሱም ዝገዝኡ ዝነበሩ ሰብስልጣን ተቐቢሎም ኣብቲ ሕ/ሰብ ክዓብዩን ክእለዩን ዕድል ሂቦሞም።ምስ ዓበዩ እውን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ከምዝኽእሉ ይንገሮም። ንሶም ግን ህዝብን ንግስነትን’ቲ ግዝኣት ስለዝፈተዉ ኣብኡ ክጸንሑ ወሲኖምስ ምስቶም ኣብኡ ዝጸንሕዎም ክርስትያን ብሰላም ጻዕርታቶም ይቕጽሉ’ሞ ኣብ መወዳእታ ፍረሚናጦስ ካብ ናይ ኣለክሳንድርያ ርእሰ-ጳጳስ ሺመት ወሲዶም ጳጳስ ንግስነት ኣኽሱም ክኾኑ ይበቕዑ።
እስልምና እውን ብተመሳሳሊ፡ ማይ ከይጠዓመ እዩ ናብ ዞባና ዝሰግር። ክርስትያናዊ ንጉስ ኣኽሱም ነቶም ዝህደኑ ዝነበሩ ቀዳሞት ሰዓብቲ እስልምና ዑቑባ ሂቡ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብሰላም ሃይማኖቶም ክመርሑ ኣተባቢዑዎም እዩ። እዚ ታሪኻዊ ዝኾነ ሰናይ ግብሪ’ዚ ኣብ ስነጽሑፍን ኣፈታሪኽን እስልምና ኩሉ ግዜ ዝለዓል እዩ።
እቲ ካልእ ጉዳይ ክብሪ ህዝቢ ዝምልከት እዩ። እቲ ተዛራባይ ትግርኛ ዝኾነ ኢትዮጵያዊ ትግራዋይ ክሩዕ ኢትዮጵያዊ እዩ። ንትግራይ ገሚዕካ፡ ኩሉ እቲ ኢትዮጵያውያን ዝሕበኑሉ ታሪኽ የለን ማለት እዩ። ሕጂ’ዶ እሞ ሓደ ብስም ግዳያት ኢይድስ ክረብሕ ዝሓሰወን ክሰርቕ ዝፈተነን ሌባ ብስም ህዝቢ ትግራይ ክዛረብ!!? ሕጂ’ዶ እሞ ንምዉታት ከራስሕን ክዘምትን ዒብ ዘይገበረ ንህሉዋትን ሰብ ጥዑይ ኣእምሮን ከስድዕ? ሎሚ’ዶ እሞ ንታሪኽ ብግምጥልሽ እናንበበ ንበዓል ታሪኽ ዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ታሪኽ ክምድር?
ኤርትራዊ ትግርኛ ተዛራቢ‘ሞ እንታይ መግለጺ ከድልዮ ኮይኑ? ኣካል ንግስነት ኣኽሱምን ኣካል ናይቲ ኣብቲ ግዜ’ቲ ነበረ ዝበሃል ናይ ኣግኣዚ ጎሳ እዩ። ኣነ እውን ኣስላማይ ብምዃነይ ደኣ ኣብዚ ናይዚ ሓውና “ ሃገረ-ኣግኣዝያን” ክኣቱ ኣይክእልን እምበር፡ ሰራውረይስ ናብቲ ተዛራቢ ግእዝ ዝነበረ ነገዳት ኣግኣዝያን ይኸይድ እዩ። ብልክዕ ክዛረብ እንተኾይኑ ኣነ እየ ዝያዳ ኣግኣዚ። ምኽንያቱ፡ ካብ ትግርኛን ኣምሓርኛን፡ ትግረ እዩ ዝያዳ ናብ ግእዝ ዝቐርብ። ብዝኾነ፡ ተመራመርቲ ታሪኽን ስነ-ቋንቋን ከምዝሕብርዎ፡ ግእዝ ከም ዓብላሊ ቋንቛ ኣብ ኣካባቢ 700 ድ.ል.ክ. ኣብቂዑ እዩ። ከም ናይ ሃይማኖት ቋንቋ ግን ቀጺሉ እዩ። ስለ’ዚ፡ ኣግኣዝያን ዝበሃሉ ተዛረብቲ ግእዝ ኣህዛብ፡ ንተዛረብቲ ትግረ (ትግራይት)፡ ተዛረብቲ ትግርኛን ኣምሓርኛን ዝወለዱ እዮም። ተስፋጽዮን ግን ኣግኣዝያን ንተዛረብቲ ትግርኛ ጥራይ ከምዝምልከት ኣምሲሉ ከቕርቦ ይፍትን። ንሓበሬታ ጥራይ ዝኣክል፡ ኣቶ ተስፋጽዮን፡ ኣብ ግዜ ኣግኣዝያን፡ ትግርኛ ዝይኮነስ፡ ግእዝ ዝበሃል ቋንቋ እዩ ሰፊኑ ዝነበረ።
እቲ ካልእ ዘሻቅል ጉዳይ፡ ኣዘራርባ ናይዚ ሰብ ዓሌትነት ዝዓብለሎ ፋሽታዊ ምዃኑ እዩ። ህዝቢ ትግርኛ ብሰንኪ ኣስላምን ካልኦት ዓሌታትን (ኣምሓራ ከይተረፉ) ኣብዚ ኣብ ድኽነትን ጸገምን ኣቲና ዘሎና ይብል። እዚ ኩሉ ግዜ ዓሌታውያንን ፋሽስታውያንን ዘለዓዕልዎ ጉዳይ እዩ። ሃገራት ፖለቲካውን ቑጠባውን ብደሆታት ኣብ ዘጋጥመን ግዜ “ ርኢኹም ብሰንኪ’ዞም ዓሌት፡ ጎሳ፡ ሃይማኖት ኢና ኣብዚ ዓዘቕቲ ተኸቲትና ዘሎና” ዝብሉን ንየዋሃት ዘጋግዩን ርኹሳት ልኡኻን ጥፍኣት በብእዋኑ ቅልቅል ይብሉ እዮም። ብሓደ ብሄር ዝቖመ ሃገር (nation state) ምስ ምዕባለ ዘተኣሳስር ተዛምዶ (correlation) የለን። ሶማልያ ኣብነት እያ። ሓደ ህዝብን ሓደ ሃይማኖትን፡ ግን ከኣ ፋሕ-ብትን ዝኣተዋ ሃገር ኮይና ንረኽባ። ዓለም ምሉእ ክለቓቕባ እንተፈተነ እውን ተሓሊሉ ኣሎ። ብኣንጻሩ ብዙሓት ሃገራት ብዙሕነተን ኣኽቢረን ናብ ምዕባለ ይምርሻ ኣለዋ። ነቲ ኣስላማዊ መንግስታት ካርቱም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝተኸተሎ ፖሊሲታትን ዘስዓቦ ናይ ምምዕብልና ሸለልትነትን ምግላልን ብምቅዋም ደቡብ ሱዳን ናቱ መንግስቲ ኣዊጁ። ንሱ ግን ፍታሕ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ሎሚ ደቡብ ሱዳን ናብ ፍጹም በታንን ኣዕናውን ኲናት ሓድሕድ የምርሕ ኣሎ። እቲ ናይ ጎሳ ግርጭታት ነቲ “ብሃይማኖት ሓደ ኢና፡ ስለ’ዚ ተፈሊና ክንምዕብል ዝሓሸ ኣማራጺ እዩ” ተባሂሉ ዝተወስደ ናጽነት ናብ ኣባህራሪ ሕልሚ (nightmare) ተቐዪሩስ ደቡብ ሱዳን ኣብ ትልኽ እያ ዘላ። ፈጣሪ ሰላም ይሃቦ ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን። ብዙሕ ተጨኲኑን ንናጽነቱ ብዙሕ ከፊሉን እዩ።
ብዙሕነት ምኽንያት ድሕረት ኣይኮነን። እኳ ደኣ፡ እንተደኣ ግቡእ ፖሊሲ መንግስታት ሃልዩ፡ ብዙሕነት ሞተረ ምዕባለ እዩ። ብዙሕነት ማለት ሕ/ሰባት ዝተፈላለዩ ጥበባት (technologies)፡ ፍልጠትን ሞያን ብሰላም ዝቀባበሉሉ መራኸቢ (medium) እዩ። ባህልን ንሱ ዝሓቑፎ ስነጥበብን ስነጽሑፍን ኩሉ ንባህሪ ናብ ጠቕሚ ንምውዓልን ንምቑጽጻሩን ዝግበር ጻዕርን ናብቲ ኣካባቢ ንምዝርጋሕ ብዙሕነት ዓቢ ግደ ኣሎዎ። ግርጭታት ብሰላምን ብእንካን-ሃባን ንምዕራፎም ዝሕግዙ ጥበባት ዝጥጥዑሉ መዳይ እዩ። ብዙሕነት ነቶም ዝፈልጥዎ ሓይሊ እዩ። በዚ ኣጋጣሚ ነቲ ንብዙሕነት ቴማ ዝገበረ ናይ ሎሚ ዓመት ፌስቲቫል ኤርትራ ዓወት እምነ። ፖለቲካ ተቐያያሪ እዩ። ህዝብን ሃገርን ግን ነባሪ እዩ። ከምኡ እውን እቲ ኣብ ርዮ-ዲ-ጀኔሮ ብራዚል ተኸፊቱ ዘሎ ኦሊምፒክስ ሓደ ካልእ መዘኻኸሪ ናይ ውህደት ብዙሕነት እዩ። ንኣትሌታት ኤርትራ ዓወት፡ ንተኸታተልቲ’ቲ ፌስቲቫል ድማ ጽቡቕ ግዜ እምነየልኩም።
ብዝኾነ፡ ብኸመይ ኢኻ ንከምዚኦም ሰባት ክተዘራርብን ክትካታዕን ትኽእል? ጸዓዱ “When you wallow with the pigs, expect to get dirty” ይብሉ። ትርጉሙ፡ “ኣብ እንዳ ሓሰማ እንተ ኣቲኻ ክትረስሕ ምዃንካ ፍለጥ/ተጸበ” ዝብል እዩ። ምስ ከምዚኦም ዘመሰሉ ሰባት ክትዘራረብ እንተዄንካ ኣብ ደረጅኦም ክትወርድ ኣለካ። ክትወርድ እንተክኢልካ ድማ ክትረስሕ ምዃንካ ፍለጥ። ረሲሕካ እንተትዕወት ከ? ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ኣብ ንሶም ዝውንንዋ ዓለም ብሕግታቶም ኢኻ ክትግዛእ። ኣብ ንሶም ዝፈልጥዎ ዒብ-ኣልቦ ዓለም ጨዋነት ዘለዎ ፍጡር ክዕወት ኣይክእልን። ስለ’ዚ፡ እቲ ዝሓሸ፡ ኣክንዲ ኣብ ናቶም ዓለም ጭቃ ምዃን ንዕኦም ብዘሰንብድ ስልቲ ምግጣሞም ኣማራጺ ዘይብሉ ስትራተጂ እዩ። እንታይ እዩ ዘባህርሮምን ዝስዕሮምን? እቲ ኣወንታውን ዘተሓቛቑፍን ዘሳንን ባህሊ ህዝብና ምልዓል። ዘተኣሳስረና ዘዛምደናን ብምጕላሕን፡ ነንሕድሕድና ብምርእኣይን ምትሕልላይን ጥራይ ኢነ ክንስዕሮም ንኽእል። ብዙሕነትና ሓይልና ምዃኑ ዘርኢ ተግባራት እዩ መልኣኮም ዘህድም። ስለ’ዚ፡ ኣብ ዝቕጽል ጽሑፍ ገለ ኣብነታት ናይዚ ክቡር ናይ ምትሕልላይን ምፍቓርን ብሓባር ብሰላም ናይ ምንባርን ባህሊ እየ ክትርኽ።
ኣብ መወዳእታ፡ ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብፍላይ ድማ ንተዛረብቲ ትግርኛ ክልቲኡ ሃገራት ክብሎ ዝደሊ ኣሎ። ኣብ ኣህጉርና፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ዞባና ዝተቐልቐሉ ግጭታት ፖሊሲ መንግስታት ዘለዓዓልዎም እምበር፡ ህዝቢ ንህዝቢ ጸሊኡ ዝተበገሱ ኣይኮኑን። እዚ ኣብዚ ግዜ ዓቐብ ዝመስለና ዘሎ ግጭት ክልቲኡ ሃገራት ምዕራፉ ኣይተርፍን። ቅድሚ ሕጂ ዝጠፍአ ህይወትን ዝበረሰ ንብረትን ይኣክል። ነቲ ናይ ታሪኽን ባህልን ምትእስሳር ንግዚኡ ንጎኒ ጎሲና፡ ናይ ቀረባ ዝኽርና እንተፈቲሽና፡ ክልቲኡ ህዝብታት ብሓባር ከምዝደመዩ ክንርኢ ንኽእል። ኣስከሬን ትግራዎት ኣብ በረኻታት ኤርትራ ኣሎ። ኣስከሬን ኤርትራውያን እውን ከምኡ ኣብ በረኻታት ኢትዮጵያ ኣሎ። መንግስታት እንተተጋገዩ፡ ከም ኣባግዕ ክንጉተት የብልናን። ኲናት ነበረያ-ነበረ ዝኾነሉን ኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት ብሰላም ዝነብሩሉን ዝሓርሱሉን ዝነግዱሉን ዘመን ክቀላጠፍ ሓላፍነት ኩሉ በዓል ሰናይ ድሌት ክኸውን ኣለዎ። እቲ ሽግር ፖለቲካ ዝፈጠሮ እምበር ብጎሳነትን ሃይማኖትን ዝተላዕለ ከምዘይኮነ ዘኪርና፡ ነቶም በብእዋኑ ውጥም-ቅልቅል ዝብሉ ልኡኻን ዕግርግርን ጥፍኣትን ዝኾኑ ወረበላታ፡ መልእኽቲ ክንሰደሎም ኣገዳሲ እዩ። እቲ ዘሰንብዶም መልእኽቲ ድማ ግብራዊ ምክብባርን ምትሕልላይን ኣህዛብ እዩ። እዞም ሌባታት’ዚኦም፡ ሎሚ ነዚ ክሩዕ ህዝቢ’ዚ ነቲ ናይ ሰላም ሃይማኖቱን ነቲ ክቡር ታሪኹን ከመራስሑን ክቕይሩ (proselytize) ኣይክእሉን እዮም።
ሓይልና ሓድነት ህዝብና እዩ
ሰላምን ፍቕርን ንህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት
Mahmud Saleh


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ንግሆ ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ኣብ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ናይ ዕለቱ ቃል ኣምላኽ ተመርኲሶም ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ንመምርሒ መንፈስ ቅዱስ ተቀቢሉ ስለፍቅሪ መጓሰኡ ዝተኣዘዘ ንሕናውን ኩሎም ጓሶትና ማለት ኣቡናትና ወይ ጳጳሳትና ከምኡ ክገብሩ ንጸሊ እንክብሉ ‘ኣቡነነት ወይ ጵጵስና ኣገልግሎትን ጉስነትን እምበር ከም ዓለማዊ ሥልጣንን ክብርን ከምዘይኮነ ገሊጾም፣
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ግጽው ንሎሚ ዝቀረበ ቀዳማይ ንባብ ካብ ግብረ ሓዋርያት 20 ኮይኑ “ጳውሎስ ካብ መሊጢ ናብ ኤፌሶን ልኢኹ ነቶም መራሕቲ ቤተ ክርስቲያን ናብኡ ጸውዖም። ናብኡ ምስ መጹ ከኣ ከምዚ ዚስዕብ በሎም፦ “ካብታ እግረይ ናብ እስያ ዝረገጽኩላ ቐዳመይቲ መዓልቲ ጀሚረ፡ ኲሉ ጊዜ ምሳኻትኩም ከም ዝነበርኩ፡ ንስኻትኩም ትፈልጡ ኢኹም፣ ብውዲት ኣይሁድ ፈተና እንተ በጽሓኒ እኳ፣ ብኲሉ ትሕትናን ብብዙኅ ንብዓትን ንጐይታ ከመይ ገይረ ከም ዘገልገልኩ፣ ዚጠቅም ዘበለ እናሰበኽኩልኩም፡ ኣብ ዋዕላ ኾነ፡ ኣብ ቤት ከይኃባእኩ ከም ዝመሃርኩኹም፣ ከምኡ ከኣ ንኣይሁድን ንግሪኻውያንን ብንስሓ ናብ ኣምላኽ ኪምለሱ፡ ብጐታና ብኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ኪኣምኑ ከም ዘበሰርኩ፡ ትፈልጡ ኢኹም። ሕጂ ድማ እንሆ ኣብ ኢየሩሳሌም እንታይ ከም ዝረኽበኒ ከይፈለጥኩ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኸ ናብ ኢየሩሳሌም እኸይድ ኣሎኹ። ብዘይካ እቲ መንፈስ ቅዱስ ‘ማእሰርትን ጸበባን ኪበጽሓካ እዩ’ ኢሉ ኣብ ፈቐዶ ኸተማታት ዝነገረኒ እንተ ዘይኾይኑ ዝፈልጦ የብለይን። ኣነ ግና ኣገልግሎተይ ክሳዕ ዝፍጽምን እቲ ጐይታ ኢየሱስ ዝሃበኒ ዕዮ ክሳዕ ዝውድእን፣ ንሕይወተይ ኣየናሕስየላን እየ፣ ከም ኽብርቲ ገይረውን ኣይርእያን እየ። ኣገልግሎተይ ድማ ወንጌል ጸጋ ኣምላኽ ምስባኽ እዩ።’ ዝብል ነበረ፣ ቅዱስነቶም ነዙ ተወፋይነት ቅዱስ ጳውሎስን ክሳብ መወዳእታ ተልእኮ ጐይታ ክፍጸም ስንድውነቱን ኣገልግሎቱን ጉስነትቱን ብምምልካት ክሳብ ክንደይ ብርቱዕ ከዝኾነ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
‘እዚ ምዕራፍ እዚ ሓያል ምዕራፍ እዩ ካብ ልቢ ዝፍልፍል ክፍሊ ምዕራፍ እዩ፣ ኣብ ርእሲ እዚ ሓደ ነፍሲ ወከፍ ኣቡን ክኾኖ ዘለዎን ክገብሮ ዘለዎን እውን ምናዳ ከኣ ካብ ሓደ ሰበኻ ናብ ካልእ ሰባኻ ክቅየር እንከሎ ናይ ምፍናው ኩነታት እውን ስለዝገልጽ ሓያል ክፍሊ እዩ፣ ብካልእ ኣዘራርባ ነታ ምዕራፍ ጥቅልል ብዝበለ ኩነት እንክንዕዘባ ቅዱስ ጳውሎስ ቅድሚ ምስንባቱ ዝገበሮ ዓሚቚ ናይ ሕልና መርመራ እንከመልክት ምንም እኳ ቅዱስ ጳውሎስ ቊሩብ ብዛዕባ ዝገበሮ ነገራት ዝንየት እንተመሰለ እቲ ኩነት ብሩህ እዩ ባዕሉ ከምዝብሎ እውን ክንየት እንተኾይኑ ብክልተ ነገራት እዩ ዝንየት ብሓጢኣቱን በታ መድሓኒቱ ዝኾነት መስቀል ክርስቶስን እዩ ዝምካሕ፣ ምስ እዚ ኩሉ ግን ንቅዱስ ጳውሎስ ዝመርሖን ዝሕግዞን ሓደ ዓቢ ነገር ኣሎ፣ እዚ ከኣ ከምቲ ኣብ ንባብ ዘሎ ንሱ ኩሉ ግዜ ንመንፈስ ቅዱስ ጽን ኢሉ ብምስማዕ በቲ ዝተዋህቦ ምርሒት ምጒዓዙ እዩ፣ እዚ ግን ጥጡሕ መንገዲ ከምዘይኮኑ ማእሰርትን መከራን ጭንቅን ከምዝኾነ እውን ይፈልጦ ነሩ፣ ናብ ኢየሩሳሌም ክኸይድ ብመንፈስ ቅዱስ ከምዝተገደድ እንክነግር ኣብኡ እንታይ ይጽበዮ ከምዘሎ እውን ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ ነሩ፣ እዚ ንጳጳሳትን ኣቡናትን ዓቢ መምርሒ እዩ፣
‘እዚ ተመኲሮ ናይ ሓደ ኣቡን ክኸውን ኣለዎ፣ ሓደ ኣቡን ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ንነገራት ኣለልዩ ክፈልጥ ዝኽእል እዚ ከኣ መንፈስ ቅዱስ ክዛረብ ከሎ ጽን ኢልካ ምስማዕ ነቲ ፈታኒ ዝኾነ መፈስ ዓለም ከየሸንፍ ከመይ ከም ዝከላኸል ዝፈልጥ መንፈስ ኣምላኽ እዩ፣ ቅዱስ ጳውሎስ ብመንፈስ ተመሪሑ ናብ ኢየሩሳሌም ክኸይድ እንከሎ ከም ጐይታኡ ናብ ሕማማት መስቀልን መግረፍትን ጭንቅን ይኸይድ ከምዝነበረ ኣይጠፍኦን፣ ኮይኑ ግን ንኩሉ ንጐይታ የወፊ ብመፈስ ቅዱስ ተደሪኹ ይእዘዝ፣ ሓደ ኣቡን ክገብሮ ዘለዎ ከኣ እዚ እዩ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ንቅድሚት ክግስግስ ኣለዎ፣
ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ዕለቱ ቃል ኣምላኽ ምልስ ይብሉ እሞ ጳውሎስ ምስ ኩሎም ተጋቢኡ ምርመራ ሕልና ገሩ ብኩሉ ምስ ተረዳድኤ ደሓን ኩኑ ክብል ይፋኖ መጓሰኹም ሓልው ኢሉ ሓደራ ይብል፣ ምስንባት ቀሊል ኣይኮነን ሓደ ጓሳ ክፋኖ ከሎ ዝገድፎ ለበዋ ብዙሕ እዩ እዚ ግን ከም ናይ ዓለም ለበዋን ምኽርን ዘይኮነ መንፈሳውን ብምርሒት መንፈስ ቅዱስ እዮም ዝወሃቡ፣
‘ቅዱስ ጳውሎስ እንክመክር ነዚ ውርሻ እዚ ገዲፈልኩም ኣሎኹ ነዚ ንእከለ ነዚ ከኣ ንእከላ ሃቡ ኣይኮነን ዝብል፣ እዚ ዓለማዊ ለበዋ እዩ፣ ናቱ ዝለዓለ ፍቅሪ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ፣ ድሕሪ ኢየሱስ ብልቡ ዘፍቅሮ መጓሰኡ እዩ፣ ጳጳሳትከስ ኣብነቱ ተኸቲልኩም መጋሰኹም ሓልው ስለመጓሰ ኢኹም ኣቡናት ዝተሸምኩም ንክትሕልውዎም እምበር ኣብ ቤተክርስትያን ኣብ መሳልል ስልጣን ክትድይቡ ኣይኮነን፣ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ናይ መጨረሻ ለበዋኡ ንቤተክህነት ናብ ኣምላኽ የምዕቁቦም ንሱ ከምዝሕልዎምን ከምዝሕግዞምን ከኣ የረጋግጸሎም፣ ኣብ መወዳእታ ናብ ገዛእ ርእሱ ምልስ ይብል እሞ ብሩር ኣይደለየ ወርቂ ኣይደለየ ክዳን ኣይደለየ እግዚብሔር ከምዝሓለየሉ ከኣ ይምስክር፣
`ለበዋ ቅዱስ ጳውሎስ ሓደ ዓቢ ምስክርነት እዩ፣ ሓደ ዜና እውን እዩ፣ ምስዚ ናብቶም ዝስዕብዎ ዝቀርብ ሓደ ዓቢ ብደሆ እውን እዩ፣ ንሱ ኣነ ነዚ ጉዕዞ እዚ ፈጺመ ዝተረፈ ንስኹም መልእዎ ይብል፣ እዚ ለበዋ እዚ ካብቲ ዓለማዋያን ዝገብርዎ ለበዋ ክንደይ ርሑቅ ምዃኑ ተዓዘቡ፣ ዓለማውያን ክንዲዚ ዝኸውን ንብረት ገነዝብ ካልእ ነገራትን የውርሰኩም ኣሎኹ ይብል፣ ቅዱስ ጳውሎስ ግን ብሩር ኮነ ወርቂ ክዳንውን ኣይነበሮን ጸጋ ኣምላኽን ሓዋርያዊ ትብዓትን ግልጸት ኢየሱስ ክርስቶስን ነታ ዝተዋህበቶ ድሕነት ጐይታን እዩ ዘውርስ፣ እንክብሉ ንመሳርሕቶምን ኣሕዋቶምን ጳጳሳት ምስ ኣዘኻኸሩ ናብ ገዛእ ርእሶም ምልስ ይብሉ ነዚ ክፍሊ ቃል ኣምላኽ እንከንብቡ ሰዓት ለበዋኦም ምስ መኣስ ኮን ይመጽእ ቢሎም ምሕሳቦም ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
‘ነዚ ክፍሊ ቃል ኣምላኽ እንከንብብ ብዛዕባ ገዛእ ርእሰይ እሓስብ፣ ምኽንያቱ ከኣ ኣነ ኣቡነ እየ ሓደ መዓልቲ ክሰናበት ግዲ እዩ፣ ስለዚ ከኣ ንጐይታ ከምዚ ናይ ጳውሎስ ምስ መጓሰይ ክሰናበት ጸጋኡ ክህበኒ እልምኖ፣ ምልስ ኢለ ናይ ሕልና መርመራ እንክገብር ግን ከም ቅዱስ ጳውሎስ ዕውት ኣይኮነንኩን ኮይኑ ግን ጐይታ ሕያዋይን መሓርን እዩ። ጐይታ ንኩልና ብከምዚ ዓይነት ክንሰናበት ጥዑይ ለበዋ ክንገብር ብምርሒትን ሓይልን መንፈስቅዱስን ብፍቅር ኢየሱስ ክርስቶስን ኣብ መንፈስ ቅዱስ ብምትእምማንን ነዚ ጸጋዚ ይዓድለና እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 47 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 31 January 2018
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ28 ጥሪ 2018 ስሩዕ ኣኼባ ከም ዘካየደ ኣፍሊጡ
ኣቦ-መንበር እቲ ሰልፊ ብ/መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ፡ ኣብ ሃገርናን ዞባናን ዝረአ ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታትን ከመይነት ኣገጣጥማኡን ኣመልኪቱ ሰፊሕ መብርሂ ከም ዝሃበ፡ ድሕሪ መብርሂ ብ/መንግስተኣብ ናይ ትሸዓተ ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጸብጻብ ስራሕ ቀሪቡ ከምዝተዘተየሉ፡ ቤት ጽሕፈት ዜና እቲ ሰልፊ ብ29 ጥሪ 2018 ኣብ ዝዘርገሖ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣብዚ ኣኼባኡ፡ ንምሕዳስ ሰልፊ ኣመልኪቱ ድሕሪ ምምይያጥ ናይ ኣተገባብራ ጉዳያት መሰረት ብምግባር ኣገደስቲ ውሳነታት ከም ዘመሓላለፈ፡ ከምኡ’ውን ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሰልፊ ንዝቐረበሉ ንምምሕዳራዊ ጉዳያት ዝምልከት ተመያይጡ ንከመይነት ኣወጋግናኡ ዝምልከት ውሳነ ከም ዝሃበን ኣረዲኡ።
መሬት ከም ናይ ውድብ ኣባልነት ካርድ ምጥቃም፡ ኣብ መንጎ ነበርቲ ከቢድ መዘዝ ከምዘኸትል ስዒቡ ተገሊጹ።
መሬት ምስ ህይወትን ቀጻልነትን ወዲ-ሰብን ቀጥታዊ ምትእስሳር ዘለዎ፡ ናይ ዜጋታት ሓባራዊ ሃብቲ ክንሱ፡ ጉጅለ ህግደፍ ከም ናይ ውድባዊ መለለዪ ኣባልነት ካርድ ንዝበዝሑ ኣግሊሉ፡ ንውሑዳት ይዕድሎ ከም ዘሎ እዚ ኣብ ቀጻሊ ኣብ’ቲ ብሓባር ዝነብር ህዝቢ ዘስዕቦ መዘዝ ከቢድ ምዃኑን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ከም’ቲ ኣብ ካልእ ኣብ ጋላ ነፍሒ ብምርድዳእ እቶም ነበርቲ ዓዲ ዘይኮነ፡ ብቀጥታዊ ትእዛዝ ካድራ ህግደፍ “ግቡኦም ንዘማልኡ ሰብ መሰል” ብዝብል ንልዕሊ 500 ዝኾኑ ፍሉያት ናብ ህግደፍ ቅርበት ዘለዎም ሰባት መሬት ጤሳ ከም ዝተዓደለ፡ እዚ ኣገባብ’ዚ ኣብ ነበርቲ ዓዲ ንሕናኸ ኣበይ ክነብር? ደቅና ኣበይ ክዓብዩ? ካብ ናይ ሞት ፍርዲ ዘይንእስ ዓመጽ’ዩ ዝብል መሪር ቁጠዐ ፈጢሩ ከም ዘሎ፡ መጻኢ ሓደጋኡ ኣብ ህዝቢ ኣሰካፊ ምዃኑን ገሊጾም።
መንግስቲ ሩዋንዳ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝገበርክዎ ወግዓዊ ስምምዕ የለን ምባሉ፡ ኣብ ኤርትራውያን ግዝያዊ ኣፎይታ ፈጢሩ ምህላው ተሓቢሩ።
ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ክትባረሩ ኢኹም እንተዘይኮነ ድማ ክትእሰሩ ኢኹም ዝብል ሐበሬታ ካብ ዝተቓልሓሉ ግዜ ጀሚሮም ኣብ ከቢድ ጭንቀት’ዮም ዝነብሩ ዘለው።
ካብ ዘለዎም ስግኣት ተበገሶም ድማ፡ ሰብኣዊ ሓላፍነት ንዝጎደሎ ውሳኔ መንግስቲ ቤኒያሚን ናታንያሁ ብምቅዋም፡ ምስ ግዱሳት እስራኤላውያን ኮይኖም ብ22 ጥሪ 2018 ኣብ ቴል ኣቪቭ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ሩዋንዳ ንሕና ባሮት ኣይኮናን ኣይንሽየጥን ዝብል ጭርሖ ሒዞም ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ድሕሪ’ዚ መንግስቲ ሩዋንዳ ብመንገዲ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢኡ ኣቢሉ፡ ካብ ሕጊ ወጻኢ ብምስጢር ናይ ዝኾነት ሃገር ስደተኛ ክንቅበል ኣይተሰማማዕናን ዝብል መግለጺ ሂቡ። ቀጺሉ ፕረሲደንት ሩዋንዳ ፖል ካጋመ ምስ ናታንያሁ ተራኺቦም ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ኣብ ዝተዘራረብሉ፡ ሩዋንዳ ካብ እስራኤል ዝምለሱ ስደተኛታት ክትቅበል እንተደኣ ኮይና፡ ንስደተኛታት ዝምልከት ኣድማሳዊ ቻርተር ብዝፈቕዶን ብወግዕን ‘ምበር ብስውሩ ኣይትቕበልን ምባሉ፡ ኣብ ብዙሓት ኤርትራውያን ከፊላዊ ኣፎይታ ፈጢሩ ከም ዘሎ ምንጭታትና ይሕብሩ።
ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ኣድሒኑ።
ብሓሙሽተ ዘይተኣማምና ጃላቡ ተሳፊሮም ካብ ገማግም ባሕሪ ሊቢያ ናብ ምድሪ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝተበገሱ፡ ትሕቲ ዕድመ ህጻነት፣ ነብሰ ጾራት፣ ሕሙማት ዝርከብዎም ኣስታት 800 ዝኾኑ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ብ27 ጥሪ 2018 ንስክላ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከም ዘድሓነ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓይሊ ባሕሪ ቁጽሪ ናይ’ቶም ስደተኛታት ክብገሱ እንከለው ክንደይ ነይሩ ጭቡጥ ሓበሬታ ከምዘይረኸበ፡ እንተኾነ ኣብ መንጎ እቶም ብህይወት ዝደሓኑ ናይ ክልተ ሰብ ሬሳ ከም ዝረኸበ፡ ህጻናት ዝርከብዎም ኣዝዮም ዝተሃስዩ ንህጹጽ ሕክምናዊ ክንክን ብሄሊኮፕተር ናብ ሆስፒታል ከም ዝወሰደ ምግላጹን ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ጸብጺበን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 31-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ሰበካ ትንሣኤ ኣዋልዲኃ ለጽዮን
ቅዱሳን ኣንስቲ ንጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ረኣይኦ መጺኤን ንደቂ መዛሙርቲ ነገርኦም። ንሶም ግና ንኣይሁድ ፈሪሖም ኣብ ዝተዓጽወ ገዛ ውሽጢ ተኣኪቦም ከለዉ በሪ መስኮት ናሕሲ ኮነ መንደቅ ከይተከፍተ ብኣምላኻዊ ሥልጣን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማእከሎም ደው በለ።  > ኢሉ ፣ዘመነ ፍዳ ዘመነ ኩነኔ ኣብቒዑ፣ ዘመነ ሰላም ምዃኑ ኣበሲርዎም። ደቀ መዛሙርቱ ግና ብምትሐት ርኹስ መንፈስ ዝተራኣይዎም መሲልዎም ብልቦም ተጠራጠሩ። ኣብቲ ግዜ  > ሉቃ.24፣36-43። ኣብቲ እዋን'ውን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ዝነሥኦ ሥጋ ድሕሪ ትንሣኤኡውን ፍጹም ከምተዋህደ ንርዳእ ።
ቅዱስ ዳዊት  > ዝብል ቃል ተፈጸመ። መዝ.16፣9-10።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀሪቡ  > ማቴ. 28-18። ኢልዎም።
> ማለቱ እዩ። ከምዚ ማለቱ ቀዲሙ ዘይነበረ ሕጂ ብትንሣኤ ዝተረኽበ ማለት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ቅድሚ ተዋህዶ ሥልጣን ዘይነብሮ ሥጋ ብምሥጢር ተዋህዶ ካብ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ኣምላኽ ሰብ ሰብ ኣምላኽ ምስ ኰነ እዚ ሥልጣን ረኺቡ። ምኽንያቱ ወልደ አብ ወልድ ማርያም ኢየሱስ ክርስቶስ ብተዋህዶ ካብ ክልተ ኣካላት ሓደ ኣካል ካብ ክልተ ባህርይ ሓደ ባህርይ ኰይኑ እዩ። ኮይኑ ግና ብፍቓዱ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተፈላልዮም ዝነብሩ ቅድስቲ ነፍሱን ቅድስቲ ሥጋኡን ዳግማይ ተዋሂዱ ብሥልጣኑ ንሞት ሲዒሩ ሙስና መቓብርን ኣጥፊኡ ምትሥኡ ከመልክት  > ኢሉ። ምስኡ ኣትሕዝ ኣቢሉ'ውን  > ማቴ.28-20። እዚ ከኣ ንዕዖም ዝሃቦም ሥልጣን ክህነትን ጸጋን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ብኣንብሮተ እድ እንዳተመሓላለፈ ስጋብ ዓለም ፍጻሜ ብዝትሥኡ ኣቦታት ካህናት ከምዝስራሕ ክነግሮም ከሎ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ከምዝተዋህቦም ጸጋ መጠን ኣብ ኩሉ ይሰርሕ።  > ዝበለ ኣምላኽ'ውን ብጸጋ ተዋሂድዎም ኩሉ ግዜ ምስኦም ይነብር። ማለቱ እዩ።
ብምግባር በቂዕና፣ ሃይማኖትና ሓሊና፣ ንመከራ ተዓጊስና ፣ንመንግሥተ ሰማይ ዘብቅዕ ስራሕ ክንሰርሕ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ይሓግዘና። በረከቱን ረዲኤቱን የብዝሓልና። ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
ወስብሓት እግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
“ብዙሕ መስዋእትነት ዝተኸፈሎ ቃልሲ ክዕወት ምዃኑ ንፈልጦ ደርጊ ምስወደቐ ኣይኮነን። ናይ ደርጊ ምውዳቕ ሓደ ምዕራፍ ምዝዛም ማለት እዩ፤ ብድሕሪኡ ካብ ደርጊ ዘይሓይሽ ጥምየትን መከራን እንተዝስዕብ ነይሩ ውፅኢት
ቃልስና ክሳራ እምበር ዓወት ኣይምኾነን። ናይቲ ፀረ ደርጊ ቃልስና ውፅኢት ሐዚ ኢና ምርኣይ ጀሚርና ዘለና። ኣብ ገፀርን ከተማን፣ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ፅቡቓት ጅማሮታት ይረኣዩ ኣለው። ስለዚ ቃልስና ናብ ዓወት ይኸይድ ምህላው፣ እቶም ዝቐበርናዮም ብፆትና ዝተቓለስሉ ዕላማ ክዕወት ምዃኑ ተሸለምቲ ኣብ ገፅኩም ነንብቦ ኣለና፤ ቀፅልሉ። ካብዚ ንላዕሊ ደበስ የለን፣ የቐንየልና።” /ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ኣብ ቀዳማይ ዙር ሽልማት ሃርበኛታት ደኣንት ካብ ዝሃቦ ሓሳብ ዝተወሰደ/
ስሙይ መራሒና ከምዝገለፆ ካብ ዝተፈላለዩ ኮለጃትን ዩንቨርስትታትን ተመሪቖም ዝወፁ መናእሰይ ኣብ’ቲ ዓውዲ ተሓቝፎም ተረባሕቲ ዝኾንሉ ዕድል ኣብ ኩለን ከተማታት ትግራይ ተፈጢሩን እናተፈጠረን እዩ። እዞም መናእሰይ ይኹን ኣጠቓላሊ ኣብ ደኣንት ዝተሓቖፉ ወገናት ብውልቀን ማሕበርን ብምንቅስቓስ ሃፍተ ገነት እናዋህለሉ መርኣያ ተጠቀምነቶም ዝያዳ ዝኾነሉን ንኻልኦት ወገናት ዕድል ስራሕ ዝፈጥርሉን ኩነታት እውን ይመዓራረ ኣሎ።
እዚ ጥራሕ ኣይኮነን፤ ዘፈር ደኣንት ተመጊብካ ዘይውዳእ መኣዲ እዩ’ሞ መናእሰይ ኣብ ዘዝመረፅዎ ንኡስ ዘፈራት እናተሳተፉ ልምዓታዊ ብዝኾነ መንገዲ ይዓብዩ ኣለው። እዞም ትካላት ካብ ብርኪ ናብ ብርኪ ብምስግጋር ካፒታላውን ትካላውን ስግግር እንተካይዱ ተመክርኦም ናብ ኩሉ ኣብ ምግፋሕ ዝምልከቶ ኣካል ክዓሞ ዝግባእ ዋኒን እዩ። በዚ ኣቢልካ ነቶም ሰብ ተመክሮ እውን ኣፍልጦ ምሃብ ግድን ይኸውን። ብመሰረት እዚ 15 ሰነ 2007 ዓ.ም ብብርኪ ክልል ኣብ ከተማ መቐለ ንመበል ሻድሻይ ዙር ዝተኸበረ በዓል ሃርበኛታት ደኣንት ክልል ትግራይ ሓደ ዕላምኡ እዚ እዩ ነይሩ። “እቲ ሐዚ ኣብ ከተማታት ኣብ ሴክተር ደኣንት ዝረአ ዘሎ ምንቅስቓስ ህዝቢ ብዝተኸፈለ መስዋእቲ ዝመፀ ልምዓት ስለ ዝኾነ በዓል ሃርበኛታት ደኣንት ምስ መዓልቲ ሰማእታት ምትእስሳር ተገይርሉ ብሓደ ተጠሚሩ ክበዓል ተገይሩ ኣሎ።” ክብሉ ሓላፊ ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ክልል ትግራይ ኣይተ ጥላሁን ታረቀ ይገልፁ።
ቅድሚ 2003 ዓ/ም ዝነበረ ኣወዳድባ ደኣንት በዓል ሃፍቲ፣ ስራሕ ዘይብሉ መንእሰይ፣ ሰራሕተኛ መንግስቲ፤ ሕልፍ ብዝበለ እውን ጥቕሚ ኣላታ እንተኢሉ ኩሉ ብብላዕን ካሊእ መንገድን ሓቢሩ ተሓዋዊሱ ይውደብ ነይሩ። ከምዚኣ ኢሉ ምስተወደበ እታ ስራሕ ንግዚኡ እዩ ዝሪኣ እምበር መዛለቒተይ እያ ኢሉ ኣይእምትን። ንኣብነት 2002 ዓ.ምን ቅድሚኡን ስራሕቲ ኮብልስቶን ኣብ ዝጅመረሉ ዝነበረ ጊዜ እቲ ስራሕ ብጨረታ ከይኮነስ ብተራ/ወረፋ እዩ ዝወሃብ ነይሩ። እቲ ደኣንት ነታ ተራ ክረክብ ክብል ድማ ብላዕ ወይ ጉቦ ይህብ ነይሩ። ንብላዕ ዝወሃብ ከም ማሕበር ተመያይጦም “ክንድዚ” ኢሎም በጀት ዝምድብሉ ኩነታት ይረአ ነይሩ። ገሊኡ እውን ተወሳኺ ስራሕ ስለ ዘለዎ ኣባል ውዳበ ኮይኑ እንትኣቱ ከሎ እትምንጨት መንጪትካ ንምውፃእ እዩ ደልዩ ዝኣተዋ። ስለ ዝኾነ ንተግባር ክራይ ኣካብነት ዝተመቻቸወ ኣወዳድባታትን ኣሰራርሓታትን ዝነበረሉ ግዜ ነይሩ። እቲ ኣመራርሓ ይኹን ኪኢላ ኣብ ክንዲ ደጊፉ ዘዕብዮምን ዝልውጦምን ኣብቲ ኪራይ ኣካቢ ኣተሓሳስባ ኣትዩ ከም ሓደ መጥቀሚ ዝሪአሉ ኩነታት ነይሩ። ኣብቲ ሕብረተሰብ እውን ብድምር ክረአይ እንከሎ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ማለት ኣዳቒቑ ዝሪአሉ፣ ከም ብዙሕ ትርጉም ዘይብሉ፣ ርሑቕ ዘይወስድን ንግዝያዊ ረብሓ ጥራሕ ዝኸውንን ገይሩ ናይ ምውሳድ ዝንባለታት ብዓብይኡ ነይርዎ።
ድሕሪ 2003 ዓ/ም መጀመርያ ንተግባር ኣካብነት ኪራይ ዝተመቻቸወ ኣወዳድባ ሕብረት ስራሕ ማሕበር ኽቕየር መምርሒ ወፂኡ። ዝነበራ ውዳበታት ዳርጋ ምኢቲ ምኢታዊ ናብ ሽርክና ማሕበር ክሰግራ ተገይሩ። በዚ ድማ ደኣንት ብውልቀን ብሽርክና ማሕበርን እናኾነ ብውድድር ንግዲ ዝዓቢ ትካል ክኸውን ተፃዒሩ። “ቀፂሉ ዝመፅአ፣ ኣተሓሳስባ ኣካብነት ኪራይ ብምስባር ናብ ልምዓታዊ መንገዲ ንምእታው ስራሕቲ ህንፀት ክካየድ ኣለዎ ዝብል እዩ። ኣብ ሓደ እዋን ጥራሕ ዝውዳእ ክኸውን ግን ኣይኽእልን። ብምኽንያት እዚ እቲ ገምጋምን ምንቕቓፍን ቀፃልነት ዘለዎ መዓልታዊ ናይ ምትህንናፅ መስርሕ ኮይኑ ኽቕፅል ተገይሩ። እዚ ንምፍፃም ድማ ኩሎም ትካላት ደኣንት ኣብ ጉጅለ ልምዓት ክውደቡ ተፃዒሩ እዩ። ኣብኡ ዘሎ መሪሕ ግንባር ቀደም እውን ብዋህዮን መሰረታዊ ውዳበን ክውደብ ክኢሉ እዩ፤” ይብሉ ኣይተ ጥላሁን።
በብዘርፉ መሰረታዊ ውዳበ፣ ጉጅለ ልምዓት ዋህዮታት ክህልዋ ተሰሪሑ። ኣብ ትሕቲ ጉጅለ ልምዓት ብሓደ ንሓሙሽተ ኣብ ምቕራፅ ክእለትን ኣተሓሳስባን ዝነጥፋ ኔትዎርክታት ክፍጠራ ክኢለን። ኣብ እዚ ከይዲ ተኸታታሊ ዝኾነ ስራሕቲ ህንፀት ስለ ዝተኻየደ እቲ ኪራይ ኣካቢ ኣተሓሳስባ እናተቐረፈ፣ ልምዓታዊ ኣተሓሳስባ እናጐልበተ ዝመፅአሉ ኩነታት ተፈጢሩ። እቲ ዋና ነገር ግን ድጋፍ ተጠናኺሩ ክኸይድ ንምግባር ኣብ ኣተሓሳስባ ጥራሕ ዘይኮነስ ክእለት ክፈጥር ዝኽእል ወኪል “እንዳስትሪያል ኤክስተንሽን” ብቑፅሪ ክበዝሕ፣ ብዓቕሚ ክጠናኸር ምኽኣሉ እዩ። ናይዚ ውፅኢት እውን እናተኣከቡ፣ እናተደመሩ ብዝመፅኡ ልምዓታዊ ኣተሓሳስባታት እቲ ደኣንት ክራይ ኣካብነት እናኾነነ ኣብ ምኻድ፣ ቴክኖሎጂ እናተጠቐመ ክእለቱን ተረባሕነቱን ኣብ ምዕባይ ዝሓሸ ዓቕሚ እናፈጠረ መፂኡ። ኣብ ሕብረተ ሰብ እውን ውላዱ ኣብ ደኣንት ተወዲቡ እንተሰሪሑ ውፅኢታዊ ክኸውን ከም ዝኽእል ግንዛበኡ ዓብዩ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ መላእ ትግራይ ክበሃል ብዝኽእል ኣብ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ተወዲቡ ዝንቀሳቐስ ውላድ ዘለዎ ወላዲ ንውላዱ ፅቡቕ ትሰርሕ ዶ? ትኽእሎ ዶ ኣለኻ? ዝብል ሕቶ እዩ ዘቕርብ እምበር ሕማቕ ከም ዝኾነ አይውሰድን። በዚ ከዓ እቲ መንእሰይ ይኹን ወላዲ ንደኣንት ካብ ብዙሕ መማረፅታት ፈልዩ ክመርፆ ኣኽኢልዎ ኣሎ።
ናይዚ መርኣያ ኣብ ስራሕ መንግስቲ ንምቑፃር ሰፊሕ ዕድል ምህላዎም እናፈለጡን እናተረድኡን እቲ ዕድል እውን ረኺቦም እናሃለው ኣብ ደኣንት ተወዲብና ምስራሕ ይሕሸና ኢሎም መሪፆም ዝኣተው ብጣዕሚ ቡዙሓት ምሁራት ኣለው። ንኣብነት ኣብ ዓድዋ፣ ኩሓ፣ መቐለ፣ ዓዲ ግራት ዝፍለጡ ብርክት ዝበሉ ስራሕ መንግስቲ ገዲፎም ናብዚ ብምእታው ውፅኢታውያን ዝኾኑ ሰባት እዮም። ብተወሳኺ ብሞያ እንስሳት ሕክምና ቀዳማይ ዲግሪ፣ ካልኣይ ዲግሪን ዶክትሬትን ዝተመረቑ ሰባት ኣብ መቐለ፣ ማይጨው፣ ኮሮም ኣብ ደኣንት ተወዲቦም እናሰርሑ ይርከቡ። በቢዓመቱ ብዲግሪ ዝምረቑ መናእሰይ ብዘይምግናን ዳርጋ ልዕሊ ፍርቂ ኣብ ደኣንት እዮም ዝኣትው ዘለው። እዚ ዘርእየና “ደኣንት ዘተኣማምን መንገዲ፣ ህይወተይ ዝልወጠሉ፣ ንባዕለይ ኮይነ ንኻልኦት ዜጋታት ዕድል ስራሕ ዝፈጥረሉ እዩ፤” ኢሉ እቲ መንእሰይ ይኹን ወላዲ ዝኣመነ ምዃኑ እዩ። ስለዚ መሰረታዊ ዝኾነ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ይመፅእ ኣሎ ኢልና ክንድምድም ንኽእል ኢና።
“ከም ውፅኢቱ እውን ልምዓታዊ ኣተሓሳስባ፣ ሞያዊ ዓቕምን ክእለትን ዝወነኑ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ተፈጢሮም። ካብኡ ሓሊፎም እውን ናብ ብርኪ ሰብ ሃፍቲ ዝተሰጋገሩ ቁፅሮም ብርክት ዝበሉ እዮም። ንኣብነት ብብርኪ ክልል 15 ሰነ 2006ዓ.ም ኣብ ዘካየድናዮ በዓል ሃርበኛታት ደኣንት ጥራሕ 299 ትካላት ደኣንት ናብ ማእኸላይ በዓል ሃፍቲ ክሰጋገሩ ክኢሎም እዮም።ኣብ 2007 ዓ.ም ድማ 349 ኣሰጋጊርና ኣለና።” ክብሉ ኣይተ ጥላሁን ይገልፁ።
ትካላት ደኣንት ናብ ማእኸላይ በዓል ሃፍቲ ምስተሰጋገሩ ካብቲ ናይ ደኣንት ደገፋት ይለቁ ማለት ኣይኮነን። ክሳብ መሊኦም ተጠናኺሮም ዝወፅኡ እቲ ድጋፍ ከም ዘሎ እዩ ዝቕፅል። ገለገሊኡ ከዓ ብዝተጠናኸረ መልክዑ እዩ ዝፍፀም። ንኣብነት ቀረብ ልቓሕ ብዝምልከት ኣብቲ “ማእቀፍ”(ዓንኬል) ክኣቱ ተገይሩ እዩ። ብፍላይ እቶም ዝተሰጋገሩ ኣብ ንኡስ ዘፈር “ማኑፋክቸሪንግ”፣ ከተማ ሕርሻ እንድሕር ኮይኖም፤ ኣብ “ማኑፋክቸሪንግ” ክሳብ ሓደ ሚልዮን ብር፣ ከተማ ሕርሻ ክሳብ 500 ሽሕ ብር ዝበፅሕ ልቓሕ ክወሃብ እዩ። 40 ምኢታዊ ብናይ ገንዘብ ቅድመ ዕቋር ወይ ናይ ገዛ ውሕስና እንተቕርቡ እውን 60 ምኢታዊ ብዘይ ውሕስና ድጋፍ ልቓሕ ረኺቦም ዝቕፅልሉ ኩነታት ኣሎ። ስለዚ ካብ ደገፋት “ማዕቀፍ” ደኣንት ኣይወፅኡን ዘለው ማለት እዩ። ከም ትካል እናዓበዩ እንትኸዱ ድማ ምስ ባንኪ ልምዓት ክተኣሳሰሩ ይኽእሉ እዮም። ብባንኪ ልምዓት ካብ 20 ክሳብ 30 ምኢታዊ ትሕጃ እዮም ዝሕተቱ።
ካሊእ ድጋፍ እውን አሎ፤ ኣብ ትሕቲ ቢሮ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን ተጣይሹ ዘሎ ከይዲ ስራሕ ኣብ ማኒፋክቸሪንግ ንዝዋፈሩ ብቐጥታ ዝድግፍ እዩ። ብመሬት፣ ክእለትን ቴክኖሎጅን ብምጥንኻር ምሉእ ደገፍ ይገብር። ናብ ማእኸላይ ኢተርፕራይዝ ተሰጋጊሮም ብማኑፋክቸሪንግ ንዝወፍሩ ትካላት ብመሰረት ኣብ ኢንዱስትሪ ዞን ዝተዳለወ ፕላን ካብ ሊዝ ጨረታ ወፃእ ወዓል ሕደር ዘይብሉ መሬት ይወሃቦም። ብተወሳኺ ግልጋሎታት ኢንዳስትሪያል ኤክስተንሽን (ብፍላይ ዓቕሚ ኣብ ዘለዎም ግልጋሎት ወሃብቲ ወኪላት ኢንዳስትሪ ኤክስተንሽን ኣብ ዘለውዎ) እቲ ድጋፍ ዝቕፅል እዩ። ዩኒቨርስቲ ኣክሱም፣ ዓዲግራትን መቐለን ነዞም ናብ ማእኸላይ ኢንተርፕራይዝ ዝተሰጋገሩ ኣብ ምውፃእዲዛይን፣ ተጠቀምቲ ቴክኖሎጅታት ክኾኑ ኣብ ምግባር ዝገብርዎ ሓገዝ ኣሎ። ስለዚ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ደገፋት ተጠናኺሮም እዮም ዝቕፅሉ።
ብድምር ናይዚ በዓል ዝለዓለ ዕላማ ብሉፃት ተሞክሮታት ምግፋሕ ኮይኑ ንሞዴላት ተሰጋገርቲ አፍልጦ ምሃብን ካብ ተመክርኦም ካልእ እውን ብተግባር ክመሃር ንምግባርን እዩ። በዚ ኣቢሉ መርኣያነት ሞዴላት ደኣንት እናሰፍሐን ኣብ ፅላል ደኣንት ዝሕቆፉ መናእሰይ ቁፅሮም እናበርከተን እንትኸይድ ፍልፍሉ ዘየቋርፅ ነትዒ ስትራተጂ ልምዓት ደኣንት በቲ ዝተነፀረሉ ኣንፈት እናተፈፀመ፣ ተጠቃምነት ህዝቢ እናገወደ፣ ፍትሓዊ ክፍፍል ስራሕን ሃፍትን ካብ እዋን ናብ እዋን እናማዕበለ ይኸይድ። እዚ ተረጋጊፁ ማለት ካብ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ተግባራዊ ኣብ ዝኸውን ካልኣይ ዙር ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝተትሓዘ ስግግር ኢንዳስትሪ እወንታዊ ትርጉም ዘለዎ ለውጢ ከምፅእ እዩ ማለት እዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ውላድ ብዘይምርካባ፡ ኣዝያ ትጕህን ትኃዝንን ዝነበረት፡ ሃና ትብሃል ሰበይቲ ነበረት። ኣብ ቤት እግዚአብሔር ከይዳ “ኦ እግዚአብሔር፡ ውርደት ባርያኻ ኣጸቢቕካ ርኢኻ እንተዘከርካኒ፡ ንኣይ ንባርያኻ ውን ከይረሳዕካ ወዲ እንተሂብካኒ፡ ኣነ ድማ ብዅሉ ዘመን ሕይወቱ ንኣኻ ንእግዚአብሔር ኬገልግል ክውፍዮ እየ” ኢላ ንብዓት ሓዊሳ ጸሎትን መብጽዓን ኣቕረበት። ኣገልጋሊ ናይቲ ቤተ እግዚአብሔር ዝኾነ ካህን ኤሊ ኸኣ ብማዕዶ ኾይኑ ይዕዘባ ነበረ። መስተ ኣብዚኃ ብስኽራን ትዛረብ ዘላ ስለዝመሰሎ ናብኣ ቀሪቡ “ከምዚ ኢልኪ ሰኺርኪ ክሳዕ መኣዝ ኢኺ፧ ደጊምሲ እባ ስኽራን ይኣኽለኪ” በላ።
ንሳ ግና “ኣይፋለይን፡ ኣነስ መንፈሰይ ጓሂ ዝመልአ ሰበይቲ ደኣ እየ እምበር መስተሲ ኣይሰተኹን። ብጸሎት ደኣ ጭንቀይ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር አፍስስ ኣሎኹ። እቲ ክሳዕ ሕጂ ዘዛረበንስ፡ ብዝኂ ጓህን ኃዘንን እዩ እሞ፡ ንኣይ ንባርያኻ ከም ዝርግቲ ሰበይቲ ኣይትርኣየኒ” ኢላ መለሰትሉ። ካህን ኤሊ ድማ “ብሰላም ኪዲ፡ ኣምላኽ እስራኤል ዝለመንክዮ ኵሉ ይሃብኪ” ብምባል ኣፋነዋ። ፍቓዱ ኮይኑ ድማ እግዚአብሔር ጸሎታ ሰሚዑ ብኽያታ ርእዩ ውላድ ወዲ ሃባ። ሃና ድማ “ካብ እግዚአብሔር ለሚነ ዝረኸብክዎ እየ” ንምባል “ሳሙኤል” ኢላ ሰመየቶ። ሕፃን ሳሙኤል ጡብ ምጥባው ምስ ኃደገ ከም መብጽዓኣ ንእግዚአብሔር ከገልግል ናብ ቤት ኣምላኽ ወፈየቶ። ሕፃን ሳሙኤል፡ ከም ቈልዐ ምስ ቈልዑ ከይተጻወተ ንእግዚአብሔር እናኣገልገለ ዓበየ፣ ብእግዚአብሔርን ብሰብን ድማ ፍትዊ ነበረ።
በቲ ጊዜ እቲ እግዚአብሔር ብኤሊን ብደቁን ስለዝጐሃየ፡ ንሳሙኤል እቲ ቘልዓ ኪጽውዖ ደለየ። ካህን ኤሊ ኣብ ሥፍራኡ ደቂሱ ከሎ፡ ሳሙኤል ድማ ኣብታ ታቦት ኣምላኽ ዘለዋ ድንኳን ደቂሱ ነበረ። እታ ነታ ድንኳን እተብርህ መብራህቲ ኸይጠፍአት ከላ፡ ሽዑ እግዚአብሔር ንሳሙኤል ጸውዖ። ሳሙኤል ድማ ካህን ኤሊ ዝጸውዖ መሲልዎ “እኔኹ” ኢሉ ናብ ኤሊ ኸደ። ኤሊ ግና “ወደየ፥ ኣነስ ኣይጸዋዕኩኻን ተመሊስካ ደኣ ደቅስ” በሎ። ካልኣይ ጊዜ ውን ከምኡ ገበረ። ኣብ ሣልሳይ ሳዕ ውን እግዚአብሔር ምስ ጸውዖ፡ ሳሙኤል ናብ ኤሊ ከደ። ኤሊ ነቲ ቘልዓ እግዚአብሔር ከም ዝጸውዖ ኣስተውዒሉ፡ ሕጂ እንተ ጸውዒካ “ባርያኻ ይሰምዕ ኣሎ እሞ፡ ኦ እግዚአብሔር ተዛረብ” በል በሎ። ሳሙኤል ከይዱ ኣብታ ሥፍራኡ ምስ ደቀሰ፡ እግዚአብሔር ኸኣ ኸምቲ ካልእ ጊዜያት “ሳሙኤል፡ ሳሙኤል” ኢሉ ጸውዖ። ሽዑ ሳሙኤል፦ “ባርያኻ ይሰምዕ ኣሎ እሞ ተዛረብ” ምስ በሎ እግዚአብሔር ድማ ኵሉ’ቲ ዝመጽእን ዝኸውንን ነገሮ። እግዚአብሔር ጸዊዑ ከዘራርበካ ክንደይ ትዕድልቲ’ዩ!
ሳሙኤል እግዚአብሔር እናተገልጸሉን እናኣዘራረቦን ዓበየ። ድኅሪ ሞት ኤሊ ድማ ተኪኡ ኣብ ቤት እግዚአብሔር ኣገልጋልን እሙን ነቢይን ኮነ። ንደቂ እስራኤል ድማ ብፍትሒ እናመርሖምን እናፈረዶምን ምሉእ ዘመን ሕይወቱ ኣኅለፈ። ሳሙኤል ምስ ኣረገ ግና ደቂ እስራኤል ብፍርዲ ደቁ ኢዩኤልን ኣቢያን ስለዘይተሓጐሱ፡ “ዝመርሓና ንጉሥ ኣንግሠልና” በልዎ። ሳሙኤል ናብ እግዚአብሔር ብጸሎት ኣመልኪቱ ድማ ቅድም ንሳኦል ደኃር ድማ ንዳዊት ቀቢኡ ኣንገሦም። ሳሙኤል ኣሪጉ ሞተ። ብዘለዉ እስራኤል ከኣ ተኣኪቦም በኸይሉ፡ ኣብ ራማ ኣብ ቤቱ ድማ ቐበርዎ።
ስለዚ ንሕና ሕፃናት፡ እግዚአብሔር ነቶም ኣብ ቤቱ ዝመሃሩ፡ዘገልግሉን ዝመላለሱን ይዛረብ እዩ እሞ“ባርያኻ ይስምዕ ኣሎ’ሞ ተዛረብ” ኢልና ብትሕትና ንቕረብ።
* ሕቶታት
• ኣደ ሳሙኤል መን ትብሃል፧ ሳሙኤል እንታይ ማለት እዩ፧
• ስለምንታይ እግዚአብሔር ንሳሙኤል ጸዊዕዎ፧ ክንደይ ጊዜኸ ጸዊዕዎ፧ መልሲ ሳሙኤል ከ እንታይ ነበረ፧
• እቶም ክልተ ደቂ ሳሙኤል መነ መን ይበሃሉ፧
• ሳሙኤል ዝቀብኦም ነገሥታት__________________ን_______________ እዮም።
• ሕፃናት ካብ ታሪኽ ሳሙኤል እንታይ ንመሃር፧
* መወከሲ ጥቕስታት
1ይ ሳሙ. 1፥1-28፣ 1ይሳሙ. 2፥19፣ 1ይሳሙ. 3፥1-14፣ 1ይሳሙ. 25፥1
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ካብ ስልጣኑ ብገዛእ ፍቓዱ ከምዝወርድ ምስገለጸ ብዙሓት ሰባት ኣስደሚሙ ምንባሩ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ታሪኽ ኢህወዴግ :ከይዲ መረጻ ኣቦመንበር እቲ ግንባር ንምምራጽ ካብ ሕሉፍ ብዝተፈለየ ሰባት መን ክምረጽ ከምዝኽእል ንምግማት ዘፀገመን ኣዝዩ መካትዕን ኮይኑ ነይሩ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ዴሞክርስያዊ ውድብ ህዝብታት ኦሮሞ ደሓር ድማ ኣቦመንበር እቲ ውድብ: ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣቦመንበር እቲ ግንባር ቀፂሉ ድማ: ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኮይኑ ካብ ዝስየም እነሆ ሰላሳ መዓልታት ኣቑጺሩ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኢትዮጵያ ካብቲ ኣትያቶ ዝፀንሓት ቀራና መገዲ የናግፋ’ዩ ዝበሎም ውሳነታት ኣሕሊፉ’ዩ።
ካብዚኣቶም ቀልቢ ብዙሓት ዝሰሓቡን መዘራረቢ ዛዕባን ንምዃን ካብ ዝበቕዑ ተግባራት መንጎ ናብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ተጓዒዙ ምስ ሕብረተሰብ ዘተ ኣካይዱን ሓድሽ ካቢኔ ኣጣይሹን’ዩ።
ዑደት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ጽባሕ ስይመቱ ፈላማይ ጉዕዝኡ ናብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ብምግባር ምስ ህዝቢ ጅግጅጋ ዘተ ምግባሩ ምስ እቲ ኣብ መንጎ እቲ ክልልን ክልል ኦሮምያን ተፈጢሩ ዝነበረ ዘይምቅድዳው ንምህዳእ ልዑል ተራ ከምዘለዎ ይገልፁ።
ቀፂሉ ድማ: እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ክልል ኦሮምያ ተደጋጋሚ ማእኸል ተቓውሞን ዕግርግርን ኮይና ናብ እትፍለጥ ከተማ ኣምቦ ኣምሪሑ ምስ ህዝቢ እታ ከተማ ኣብ ሰተድየም ተራኺቡ’ዩ።
ህዝብታት ኢትዮጵያ: “እምበር’ዶ ኸ ሓቢርና ክንቅጽል ኢና?” ኢሎም ኣብ ቀራና መንገዲ ኣብ ዝኣተዉሉ እዋን ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ከምዝተመዘዘ ዝገልጽ መምህር ሕጊ ዩኒቨርስቲ መቐለ ሓጋዚ ፕሮፌሰር መኮነን ፍስሃ: እቲ ዛጊድ ዘካየዶ ጉዕዞ ብመንጽር ቅቡልነትን ዝሓርፈፈ ዝምድና ህዝብታት ኣብ ምጽጋን ናይ ባዕሉ ኣወንታዊ ተራ ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለዎ።
እንተኾነ ግን ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ተቐባልነት ንምርካብ ተባሂሉ ነናብ እቲ ዝኸዶ ከባቢ ህዝቢ ክሰምዖ ዝደልዮ ነገር ጥራይ እናመረጽካ ምዝራብ ብኣሉታዊ ጎኒ ከምዝርእዮ እቲ ምሁር ሕጊ ገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ናይ ኣምቦ መደርኡ ብተደጋጋሚ ን’ቄሮ’ (ብቋንቋ ኣፋን ኦሮሞ መንእሰይ ማለት’ዩ) ምምጓሱ መዘራረቢ ዛዕባ ኮይኑ ውዒሉ ነይሩ።
ኣብ ማሕበራዊ መራኸብታት ብፍላይ ኣብ ፌስቡክ ልዑል ተሳትፎ ዘለዎ ዶክተር ዘጽኣት: ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ኣምቦ ዝገበሮ ጉዕዞን ዘስምዖ መደረን ንመናእሰይ ኦሮሞ “ሳላ ቃልስኻ ኢና ናብ ስልጣን ደይብና እሞ የቀንየልና” ዝብል ትርጉም ከምዝሃቦ ንቢቢሲ ሓቢሩ።
ንትግራይ ጸጋ’ዶስ ፈተና?
ኣርባዕተ ብሄራዊ ውድባት ሓቝፉ ዝሓዘ ግንባር ወያናይ ዴምክርስያዊ ህዝብታት ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ኣብ ዘካየዶ መረጻ ኣቦ መንበር : ብዕሊ ዝተረጋገጸ’ኳ እንተዘይኮነ መብዛሕትኦም ኣባላት ህወሓት ድምጾም ንዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ከምዘይሃቡ ብሰፊሑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ። ፀኒሑ ድማ ልሒኾም ወፂኦም ዝተብሃሉ ሓበሬታታት ካብዚ ዝተፈለየ ግምታት ዘርእዩ’ዮም።
ካብዚ ብምብጋስ መሪሒነት ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ንትግራይ ፈተና ዶ ኾን ይኸውን ዝብል ሕቶ ዘልዓሉ ሰባት ኣይተሰኣኑን።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ድሕሪ ናይ ጅግጅጋን ኣምቦን ጉዕዝኡ ናብ ከተማ መቐለ ኣቕኒዑ ምስ ህዝቢ ኣብ ዝዘተየሉ እዋን 13 ደቓይቅ ዝወድአ መደረኡ ብትግርኛ ብምግባሩን ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ ብዝግባእ ብምግላጹን ዘየቋርጽ ጣቒዒትን ዕልልታን ካብ ተሳተፍቲ ተሰንይሉ’ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር: ኣብ እዋን በዓለ ስይመቱ ነዓእ 17 ዓመት ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ እንከይጸርሐ ምሕላፉ ንብዙሓት ዘደንገጸ ጉዳይ ከምዝነበረ ዝገልጽ ምሁር ሕጊ መኮነን ፍስሃ፡ ናብ ትግራይ መጺኡ እቲ ህዝቢ ብዝመልኮ ቋንቋ ዝግብኦ ክብሪ ስለዝሃቦ ግን እቲ ዝነበረ ምድንጋጻት ብመጠኑ’ውን እንተኾነ ከምዝቐረፎ ሓቢሩ።
“ኣምቦ ከይድካ ብዛዕባ ጅግንነት ቄሮ ክተውግዕ እንከለኻ ኣብ ካሊእ ከባቢ ከባቢ ቄሮ እንታይ’ዩ? ኩሉ እቲ ቄሮ ኸ ስርዓት ሓልዩ ድዩ ዝኸይድ ገለ ዝብሉ ተቓውሞታት ክህሉ ይክእል’ዩ። ብተመሳሳሊ ናብ መቐለ መጺኻ’ውን ህዝቢ ትግራይ ወርቂ’ዩ፣ ሞተር’ዩ ዝብሉ ሓሳባት ዋላ ሓቅነት ይሃልዎም በቲ ኻሊእ’ኸኣ ኣንሕና ኸ ዝብል ሕቶ ከለዕል ይኽእል’ዩ” ዝብል ሓሳብ ከም ኣብነት ብምልዓል ዝሟገትመምህር መኮነን ፍስሃ ኣብ ዝኸድካዮ ህዝቢ ዝደልዮ ነገር ኣሊሽካ ምዝራብ ብኣሉታዊ ጎኑ ይሪኦካ::
ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መቐለ: “ህወሓት ኣብ መረበኣ እንከይሰርሐት’ያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣንበሳ መሲላ እትርአ” ምባሉን መደርኡ ብትግርኛ ምግባሩን “ህዝቢ ትግራይ ብመሪሒነት ህወሓት ኣይተጠቐምካን ስለዚ ንዓይ ከም መራሒኻ ተጋህ ኢላክ ተቐበለኒ” ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፉ ከምዝተመለሰ ዝገልጽ ዶክተር ዘጽኣት: ብቐጥታ እኳ ምስ ምምራጽ እቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ዝተኣሳሰር እንተዘይኮነ ኣብፌደራል መንግስቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተራጎደ ይመጽእ ዘሎ ፖለቲካዊ ጨና ኣንጻር ረብሓታት ትግራይ ዋጋ ከኽፍለና’ዩ ዝብል ገምጋም ኣለዎ።
መምህር መኮነን ፍስሃ ግን ምምራጽ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ከም ዓብይ ስግኣት ተገይሩ ክውሰድ የብሉን ይብል። ህዝቢ ትግራይ መራሕቲ ህወሓት ኣብ ፈደራል መንግስቲ ጽልዋ ፈጠርቲ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ‘ዘይናትና’ዮም ካብ ዝብል ሰኸፈት ድሌታቱ ብዝግባእ ኣየንጸባርቅን ነይሩ” ዝብል ገምጋም ዘለዎ መምህር መኮነን ንቐጻሊ ግን ዘድልይዎ ሕቶታት መሰረተ ልምዓት ኮነ ሕቶ ዴምክራሲ እንከይተሰከፈብምግላጽ ካብቲ ዝነበሮ ዝሓሸ እምበር ዝኸፍአ ነገር ከምዘይገጥሞ ሓቢሩ።
ቁልፊ ፖለቲካዊ ስልጣናት ምጥቕላል
ብመሰረት ሓድሽ ካብኔ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ፖለቲካዊ ትርጉም ዘለዎም ስልጣን መንግስቲ ማለት’ውን ካብ ቦታ ቀዳማይ ሚኒስትር ጀሚርካ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፣ ሚኒስትሪ ሓይልታት ምክልኻል፣ ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕንነት፣ በዓል መዚ እቶት ፈደራል፣ ዋና ዓቃቢ ሕግን ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትርን ኣካቢት ካቢኔ ሚኒስትራትን ብኣባላት ዴሞክርስያዊ ውድብ ህዝብታት ኦሮሞ ክትሓዝ ምግባሩ ” ስግግር ካብ ልዕልነት ህወሓት ናብ ልዕለነት ኦህዴድ” ዝበሉ ብዙሓት’ዮም።
እቶም ፖለቲካዊ ትርጉም ኣለዎም ዝበሃሉ ስልጣን መንግስቲ ብናይ ኦህዴድ መራሕቲ ክተሓዙ ምግባሮም ስራሕ ንኸድምዩ ካብ ዝብል ቅኑዕ መንፈስ እንተድኣኾይኑ ሓጥያት የብሉን ዝብል መምህር መኮነን እቲ ህቅን ንዘበናት ብሰሜኖቶት( ትግራይን ኣምሓራን) እትግዛእ ዝነበረት ኢትዮጵያ ግደና ንምርሓያ ካብ ዝብል መንፈስ እንተኾይኑ ግን ሓደገኛ መገዲ’ዩ ይብል።
ፈተናታት መሪሕነት ኣብይ ኣሕመድ
እቲ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ብቃልሲ ብሄርተኛ ሓይሊ ናብ ስልጣን ዝደየበ መራሒ ስለዝኾነ “እቲ ‘ሓንጊረ ናብ ኮረቻ ስልጣን ኣደይበካ እየ’ ዝብል ሓይሊ ‘ድሌታተይ ኣማለአለይ’ ምባሉ ስለዘይተርፍ እቲ ኻሊእ ኣካል ድማ ‘ኣነ ኸ?’ናብ ዝብል ውጥጥ ኣምሪሑ ጎንጽታት ከየስዕብ ስግኣት ከምዘለዎ ዶክተር ዘጽኣት ገሊጹ።
ከምቲ ኢትዮጵያ ኣብ ቀራና መገዲ ወዲቓቶዘላ: ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ’ውን ኣብ ተመሳሳሊ ቀራና መንገዲ’ዩ ዘሎ ዝብል ምልከታ ከምዘለዎ ዝዛረብ መምህር ዩኒቨርስቲ መቐለ መኮነን ፍስሃ “ኣብ ኢትዮጵያ ክትዓረቑ ዘይኽእሉ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታት ኣለዉ” ይብል።
መምህር መኮነን: ብፍላይ ድማ ካብ ዲያስፖራ ክፋል ሕብረሰተብ ክመጽአ ዝኽእል ጽልዋ ናጻ ኾይኑ ብናይ ባዕሉ መገዲ ክጓዓዝ እንተዘይኪኢሉ ንባዕሉን ዝመርሖ ስርዓትን ሓደጋ ከምዝኾነ ኣስሚርሉ።
********


text:
ግኔስታ ኮሙን: ኣብዚ ኮሙንን ኣብ ሽወደንን ጋሻ ንዝኾንካ ንዓኻ ደገፍን መምርሕን ይህብ። ናይዚ ኮሙን ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት: ኣብ ሽወደን ቀዋሚ ፍቓድ ንዝወሰዱ ሓደስቲ መጻእቲ ማዕጾኡ ክፉት’ዩ። እዚ ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት: ነቶም ክትሰርሑ ወይ ክትመሃሩ ኢልኩም ናብ ግኔስታ ዝገዓዝኩም’ውን ሓበሬታ ይህብ’ዩ። ነቶም ንውልቆም ዚመጹ ቈልዑ ዕቝበኛታት ግን: ክፍሊ ሓልዮት ውልቀሰብን ስድራን (Individ- och familjeomsorgen)እዩ ሓላፍነት ዚስከመሎም።
ንዝተፈላለዩ ሕቶታት መልሲ ንምርካብ ኣበይ ክትከይድ ከም ዘለካ ብዝምልከት’ውን ኣብ ቤ/ጽ መድቦርያርኮንቱረት (medborgarkontoret) ሓበሬታ ናይ ምርካብ ኣተኽእሎ ኣሎ። ቅጥዕታት ኣምጺእካ ክትመልኦም: ከምኡ’ውን ካልእ ሓገዝ ምርካብ ይከኣል’ዩ። መድቦርያርኮንቱረት ኣብ ስትሮመንቶርየት (Strömmentorget) ማለት ኣብቲ ኣብ ማእከል ግኔስታ ዘሎ ቤት ንባብ ዚርከበሉ ህንጻ ኣሎ።
ንውልቅኻ እትነብር በጽሒ ዅን ወይ ቈልዓ ዘሎካ ብዓል-ስድራ ብዘየገድስ: ናብ ሽወደን ክትግዕዝ ከለኻ ክትርስዖም ዘይብልካ ነገራት ኣለዉ። ካብዚ ስዒቡ እምበኣር: ኪሕግዘካ ዚኽእል ዝርዝር ቅልል ዝበሉ ነገራት ኣሎ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ምስ ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት ብቝጽሪ ስልኪ 158 - 275 470 ርክብ ግበር።
ኣብዚ ታሕቲ: ፋልማይካ ኣብ ግኔስታን ሽወደንን ክትቅመጥ ከለኻ: ናብራ ከቃልለልካ ዚኽእል ሓባር-መንገዲ ሓበሬታ (ሌንክ) ኣኪብናልካ ኣለና። ኣብዘን ገጻት ዘሎ ሓበሬታ ብሓያለ ቋንቋታት ቀሪቡ’ሎ። ነቲ ሓባር-መንገዲ (ሌንክ) ጠዊቕካ ቋንቋኻ ምረጽ።
ቤ/ጽ ውሕስነት ካሳ (ፎርሸክሪንስካሳን) - ሽወደናዊ ስርዓተ-ውሕስነት
ፎርሸክሪንስካሳን ምስ ፊልም ስርዓተ-ውሕስነት ሽወደን
ሓፈሻዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ንሓደስቲ ዚወሃብ ትምህርቲ
ብዛዕባ ህዝባዊ መሰል (ኣለማንስረተን) – ኣብ ተፈጥሮኣዊ ትዕድልቲ ሃገረ-ሽወደን ንምንቅስቓስ ዘኽእሉ መሰላትን ግቡኣትን: ሕጊ እንታይ ይብል?
ቮርድጋይደን - ኣገልግሎት ጥዕና ሽወደን ከመይ ይሰርሕ፧
ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) – ስራሕን ፕራክቲክን ንምርካብ ከመይ ትገብር፧
ሃየ ናብ ግኔስታ ኮሙን ደዊልካ: ጕዳይካ ብምሕባር ሓገዝ ርኸብ።
Senast publicerad 2017-05-02


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማታት በይ-ኤርያ ኣብ ከተማ ኦክላንድ-ካሊፎርንያ ተኣኪቦም ን2017 ዓ.ም.ፈ፣ ተስፋ ዝመልኦን ሰናይ ሓድሽ ዓመትን ክዀነሎም ብሓድሽ መንፈስ ክቕበሉ ብሓባር ኣኽቢሮሞ ሓዲሮም። እቲ በዓል ብሓልዮት ንመብዛሕትአን ናይ ተቓውሞ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ከምኡ’ውን ውድባዊ ጸጊዕ ዘይብሎም ሃገራውያንን ዝጠርነፈ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ማሕበር “በይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንደሞክራስያዊ ለውጢ” ዝተዳለወ እዩ ነይሩ። እቲ ሰፊሕ ኣዳራሽ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ብተሳተፍቲ፣ መብዝሕትኦም መንእሰያት ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን መሊኡ ኣምስዩ።
ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ከምዝተኸታተልናዮ፡ ምሉእ ዓለም ንሓድሽ ዓመት ምስ ፖለቲኮ ማሕበረ-ቍጠባዊን ባህሉን ኣዛሚዱ ዝሓለፈ ዓመት ዓጽዩ ንሓድሽ ዓመት ሓድሽ መደባት ሰሪዑ ዝኣትዎ እዩ። ነቲ ህሞት እቲ ድማ ብናይ ደስ-ደስ ውራያትን ሳዕስዒትን እዩ ዘሕልፎ። ኤርትራውያን ተቐማጦ በይ-ኤርያ ብወናማት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ንዝተፈላለየ ባህላዊ ጸወታታት ኤርትራ እናበራረዩ ከስዕስዑና ሓዲሮም። መደብ ተጀሚሩ ክሳብ ዝውዳእ፣ ስኒት፣ ፍቕሪ፣ ሓጎስን ሓድነትን ዝሰፈኖ ሃዋህው ኰይኑ እዩ ተዛዚሙ።
ሓድሽ ዓመት፣ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ብድሆታትን ዓወታትን ገምጊምካ ብምዕጻው፣ ብሓድሽ ምድላዋት ንናይ መጻኢ ብድሆታትን ጸጋታትን፣ ካብ ዝሓለፈ ዝሐሸን ዝበለጸን ውጽኢት ንምዕዋት እትዕጠቐሉ እዋን እዩ። ናይ ዝሓለፉ ዘየዐውቱ ውጥናት፣ ልምድታትን ጥዕና ዘይህቡ ወልፍታትን ኣመላትን ሓንሳብ ንሓዋሩ ዝጕሓፍሉን ብኣዎንታዊ ልምድታት ንምትካእ ውሳኔ ዝግበረሉን እዩ’ውን። ገለ ንምጣስ፡ ብውልቀ ደረጃ፡
ናይ ሽጋራን ንዕኡ ዝመስሉ ወልፍታትን ደው ምባል፡ ዓቐን ዝሓለፈ ምስታይን ስኽራንን ደው ምባል፡ ጥዕና ዝህብ ኣመጋግባን ምውስዋስ ኣካላትን ንምዝውታር ዝውሰነሉ እዋን ከም ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል።
ብእኩብ ንኣብነት ከም ህዝቢ ኤርትራ ድማ “ዘለናዮ ግዝኣተ ምልክን ጭቆናን ኣብቂዑ፣ ናብ ብስርዓተ ሕግን ደሞክራስን ዝሰፈኖ ምሕደራ እንሰጋገረሉ” ዓመት ይግበረልና እትብለሉ እዩ።
ኣብ ዓለምና ኣብ ገለ ውግእ፣ ኣብ ገለ ድማ ሽበራ ዝፍጸመሉ ከባብታት እናበዝሐ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፣ ብሞትን መቝሰልትን ካብ ዝሓለፉ ንምጥቃስ፡
ተስፋ ዝመልኦን ሰናይ ሓድሽ ዓመትን ክዀነሎም ብሓድሽ መንፈስ ንምኽባር ክሳብ 600 ሰባት ኣብ ለይታዊ ቤት ትልሂት ናይ ከተማ እስጣንቡል ሃገር ቱርኪ፣ መብዛሕትኦም ቱርስት እናተደሰቱ ከለዉ፡ በዓል ክፉእ ሓሳብ ናይ ሳንታ ክላውስ ልብሲ ተኸዲኑ ጠበንጅኡ ከዊሉ ነቶም ኣብ ኣፍደገ ዝነበሩ ዋርድያታት ቀቲሉ ንውሽጢ ኣትዩ ብዝፈጸሞ ጨካን ረሽራሽ 39 ክሞቱ ከለዉ 69 ድማ ቆሲሎም። ኣሸባሪ ክሳብ ሕጂ ተሰዊሩ ኣይተረኽበን ዘሎ። ቅድሚ’ዚ ሓደጋ’ዚ ቱርኪ ኣብ 10 ታሕሳስ ኣብ ሜዳ ስታድዩም ናይ ኵዕሶ እግሪ ብኣሸበርቲ ዝተፈነወ ክልተ ነታጕ፣ 44 ሰባት ሞይቶም 149 ድማ ቆሲሎም ነይሮም። ኣብ ሰሙኑ ድማ ናይ ሩስያ ኣምባሳዶር ቀቲሎም። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሱርያ ዝፍጸም ዘሎ ናይ ህልቂት ደብዳብ ዘስካሕክሕ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ዝነብር ህዝብና ናይ ሓሳቡ ምግላጽ፣ ናብ ዝደለዮ ናይ ምንቅስቓስን ውልቀ-ሓርነታት መሰላቱን ተሓሪሙ ብኸቢድ ጭቆና ይሓልፍ ምህላዉ ፍሉጥ ኰይኑ፡ መን ተኣሲሩ መን’ከ ተቐቲሉ ዝሕብር ነጻ መራኸቢ ብዙሃን ስለዘይብሉ ከይተነግረ ተዓቢጡ እዩ ዝተርፍ።
ዓመት 2017 ውግእን ሽበራን ኣብቂዑ ሰላምን ቅሳነትን ራህዋን ዝዕምብበላ ዓመት ይግበረልና !!!!!!!


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 69 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 01 April 2018
መንግስቲ ሪፓብሊክ ሱዳን ዕሉላት ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ብጥርጠራ ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ።
መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባራት ክነጥፉ ተረኺቦም ኢሉ ኣብ ቀይዲ ኣእትይዎም ዝነበረ፡ የውሃንስ ዘሚካኤል (ዓዲ ከሎም)፡ ጎይታኦም ኣብራሃን ሓደ ንግዝይኡ ስሙ ዘይተፈልጠ ግን ኣብ ፖርት ሱዳን ሓላፊ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ ምንባሩ ዝተሓበረን ዕሉላት ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም 27 ኤርትራውያን ብ15 መጋቢት 2018 ካብ ሃገሩ ናብ ኤርትራ ከም ዘባረሮም እሙናት ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ሱዳን ብስልኪ ኣፍሊጦም።
ጸጥታ ሱዳን ካብ ህዝቢ ብዝረኸብዎ ሓበሬታ መሰረት፡ ኣብ ዘካየድዎ ተፍትሽ፡ ኣብ ገዛ የውሃንስ ዘሚካኤል ስእሊ ዘይተለጠፎ ብርክት ዝበለ ናይ ኤርትራ ፓስ ፖርት ከም ዝረኸቡ፡ ንየውሃንስ ብኸመይን ንምንታይ ሒዚካዮ ዝብል ሕቶ ምስ ኣቕረብሉ፡ ጎይታኦም ኣብራሃ ከም ዝሃቦ ምሕባሩን፣ ምስ’ቶም ዛጊት ዝርዝር ኣስማቶምን ንጹር ምኽንያት ዝተባረርሉን ብልክዕ ዘይተፈልጠ 24 ሰባት ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ ከም ዝተጠረዙ ኣረጋጊጾም።
ጸጥታ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ዕሉላት መጋበርያ ጉጅለ ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን ከም’ዚ ዝበለ ስጉምቲ ክወስድ ካብ’ዚ ቀረባ ዓመታት ናይ መጀመርያ ከም ዝኾነ፡ እዚ ድማ ምስ ህግደፍ ዝጸንሖ ዝምድና ከም ዝተበላሸወ መረጋገጺ ምዃኑን ኣረዲኦም።
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ስጉምቲ ድሕርቲ ካብ መጀመርያ ወርሒ ናይ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2018 ጀሚሩ መንግስቲ ሱዳን ብዝሒ ዘለዎም ወተሃደራት ኣንቀሳቒሱ፡ ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ መስመር ድሕሪ ምዕጻው ዝመጸአ ምዃኑ፣ ጉጅለ ህግደፍ ሓቂ ከዛብዕ ኣብ መጀመርያ ኣብ ውሽጢ መንግስቲ ሱዳን ዘለው ውሑዳት ሰብ ፍሉይ ረብሓ ዝፈጠርዎ ክብል ገሊጹ ምንባሩ ብምጥቃስ፡ ኣብ’ዚ ብ22 መጋቢት 2018 ብሚኒስትሪ ዜናኡ ኣቢሉ ዘውጸኦ ካብ ፖለቲካዊ ትሕዝቶኡ ንዕዋላዊ ባህሪኡ ዘቃልዕ ፈኲስ መግለጺ፡ ኣብ ከሰላ ብቐጠር ዝምወል፡ ብፍሉጥ ኣኽራሪ እምነት ምስልምና ዝኾነ ሰብ ዝዝወር፡ ግን ከኣ፡ ብጸጥታ ሱዳን ዝመሓደር ሓድሽ ወተሃደራዊ መደበር ከም ዘሎ፡ ክልተ ብደቂ ቀጠር ሓንቲ ብኢትዮጵያዊ ዝምረሓ ንግስነት ቀጠር ዝሃበቶም ነፈርቲ ውግእ ዓጢቖም ኣለው ክብል ምስ ዝሃቦ ወግዓዊ ሓበሬታ ኣዛሚድካ ክረአ እንከሎ፡ እቲ ምብልሻው ዝምድና ኣብ ዝኸፍአ ጥርዚ ምብጻሑ ከም ዘመልክትን ሓቢሮም።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ እስራኤላውያን ዝተሳተፍዎ፡ ኣንጻር ዘይሕጋዊ ምስጓግ ስደተኛታት ዝዓለመ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቴል ኣቪቭ ተኻይዱ።
ሓደጋ ዘይሕጋዊ ምጥራዝ ዘንጸላልዎም ዘሎ ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዕቑባ፡ ከም መቐጸልታ ናይ’ቲ ኣብ በበይኑ እዋናት ከካይድዎ ዝጸንሑ፡ ንውሳነ መንግስቲ እስራኤል ዝኹንን፡ ፖለቲካዊ ዕቑባ ድማ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንሕቶኦም ብሓጺርን ብንጹርን ዘንጸባርቕ ጭርሖታት ሒዞም ኣብ ጎደና ቴል ኣቪቭ ወጺኦም ዓገብ ብዘይ ጥፍኣትናን ብዘይ ኣገባብን ንብደል ኣለና ክብሉ ድምጾም ከም ዘስምዑ ካብ’ቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ኣብ’ቲ ብ24 መጋቢት 2018 ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ሎሚ’ውን ከም ዝሓለፈ ብዙሓት ብሰብኣውነት፡ ብኣድማሳዊ ስምምዕ ምኽባር መሰል ስደተኛታት፡ ከምኡ ድማ ምስ ኤርትራውያን ብዝፈጠርዎ ሕወነታዊ ዝምድናን ዝግደሱ፡ ንፖሊሲ መንግስቶም ብሰንጠቕ ዝጻረሩ፡ ኣባላት ባይቶ እታ ሃገር ዝርከብዎም ብዙሓት እስራኤላውያን ዝተሳተፍዎ ምንባሩን እቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 28-03-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ቁርፅራፅ ፕላስቲካ ኣብ ዕሹግ ማይ ተረኺቡ
ኣብ ልዕሊ ዓበይቲ ዕሹግ ማይ ዘፍርያ ኩባንያታት ዝተገብረ መርመራታት፡ ኣብቲ ዘቕርብኦ ዕሹግ ማይ ኣንኣሽቱ ቁርፅራፅ ፕላስቲክ ከምዝተረኽበ ተገሊጹ።
ኣብቲ ብዓይነቱ ዝዓበየ ዝተኻየደ መርመራ፡ ካብ ትሽዓተ ሃገራት ካብ ዝመጸ 250 ዕሹግ ማያት መርመራ ተኻይዱ።
እቲ ብማሕበር ጋዜጠኛታት - ኦርብ ሚድያ [Orb Media] ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከምዘምልክቶ፡ ብገምጋም ኣብ ሓደ ሊትሮ ዕሹግ ማይ ኣብ ዝተገብረ መርመራ ዳርጋ 10 ንኣሽቱ ንጣር ፕላስቲክ ከምዝተረኽበ ተፈሊጡ።
በንጻሩ እተን መርመራ ዝተኻየደለን ኩባንያታት፡ እቲ ዕሹግ ማይ ዘፍሪ ፋብሪካታተን ልዑል ደረጃ ብዝሓለወ ኣገባብ ከምዝንቀሳቐስ ገሊጸን።
እቲ መርመራ ኣብ ፍሬዶንያ ዝርከብ ስቴት ዩኒቨርስቲ ኒው ዮርክ ኢዩ ተኻይዱ።
ፕሮፌሰር ሸሪ ማንሶን፡ ናይ ኬሚስትሪ መምህር ኣብቲ ዩኒቨርስቲ፡ ንቢቢሲ ከምዝሓበሮ፡ "ኣብ ኩለን ዕሹግ ማይ ዘፍርያ ዓበይቲ ኩባንያታት ዘካየድናዮ መርመራታት፡ ንጣር ፕላስቲክ ኣብቲ ዕሹግ ማይ ረኺብና" ኢሉ።
"እቲ ኣብቲ ዕሹግ ማይ ዝረኸብናዮ ቁጽሪ ናይ ፕላስቲክ ጥፍኣት ዝስዕብ ኣይኮነን፡ ዘሻቕል ግን ኢዩ"ኢሉ ፕሮፌሰር ማንሶ።
እተን ዕሹግ ማይ ዘፍርያ ኩባንያታት ግና፡ ብዝዕባ'ቲ ዝተግብረ መጽናዕቲ ርእይቶአን ክህባ ከለው፡ ፍርያተን ልዑል ደረጃ ናይ ድሕነትን ብቕዓትን ዘማልአ ከምዝኾነ ገሊጸን።


text:
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ቀዳም 24 የካቲት,2018 ኣብ ከተማ ቴል ኣቪቭ ብምትእኽካብ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አካይዶም።
ብተመሳሳሊ ካልኦት ብኣሰርተታት ዝቑጸሩ እስራኤላዊያን መንግስቲ እስራኤል ንኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ሳልሳይ ሃገር ምጥራስ ዘሕለፎ ውሳነ ብምድጋፍ ሰልፊ አካይዶም እዮም።
እስራኤል ካብ መጀመርታ ወርሒ የካቲት ጀሚሩ ንኣስታት 20,000 ዝኾኑ ሰብ ሓዳር ዘይኾኑ ደቂ ተባዕትዮ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ናብ ሳልሳይ ሃገር ክወጹ ወይ ድማ ማእሰርቲ ከምዝገጥሞም ዝሕብር መጸዋዕታ ወረቐት ክትህብ ምጅማራ ይፍለጥ።
መንግስቲ እቶም ስደተኛታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብታ ሃገር ዝኣተው ናይ ቁጠባ ስደተኛታት እዮም እንተበለ ብኣንጻሩ ካብ ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ተሪር ነቐፌታ ይገጥሞ ኣሎ።
ሸፊ ፓ ዝተባህለ እስራኤላዊ ንውሳነ መንግስቲ ብምድጋፍ ኣብ ዝተኻየደ ሰልፊ ዝሳተፍ ዝነበረ “ ሽምና ብምውሳድ ንስጉምቲ መንግስቲ ከምንቓወም ይገልጹ ኣለው። እዚ ሓቂ ከምዘይኮነ ክወጹ ከምንደልይ ክንገልጽ ኢና መጺና። ንዝሓለፈ 10 ዓመታት ምስኦም ክነብር ጸኒሕና ኢና ሕጂ ግን ክወጹ ንደልይ አለና” ይብል።
ካልእ ምስቶም ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንስጉምቲ መንግስቲ እስራኤል ዝተቓወሙ ራባይ ናቫ ከፍረዝ “ንስጉምቲ መንግስቲ ንምቕዋም ኢና ኣብዚ ዘለና ብፍላይ ንሕና ኣይሁድ ነዚ ኣይንቕበሎን ኢና። ንኣሽሓት ዓመታት ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ኢና ኔርና ሕጂ ሉዓላዊት ሃገር ብምኳና ከም ካልእ ሃገር ጉዳይ ሓተቲ ዑቕባ መፍትሒ ከነናድየሉ እዪ ዝግባእ” ኢሎም።
ፖሊስ ብወገኖም ኣብቲ ናይ ስደተኛታት ሰልፊ ጎነጻዊ ግብረ መልሲ ክህልው ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ጻውዒት ንዘቕረቡ ክልተ ወልቀሰባት ኣቐዲሞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎምን ሓቢሮም ኣለው።


text:
እሾኽ ምድሪቤት – ሃብተማርያም ኣብራሃ
እሾኽ ምድሪቤት ሃብተማርያም ኣብራሃ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ 10 ሚያዝያ 2017 ርሑስ በዓል ትንሳኤ ንኤርትራውያን ኣመንቲ ክርስትና ሰላም ኣብ ውሽጢን ኣብ ደገን ዘለኹም ዝኸበርኩም ደቂ ኤርትራ። ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ኮንኩም ፍትሒ ንምድላይ ትጽዕሩ ዘለኹም ክቡራት ደቂ ህዝቢ፡ ኣምላኽ
እሾኽ ምድሪቤት
ሃብተማርያም ኣብራሃ
ለንደን ዓዲ እንግሊዝ
10 ሚያዝያ 2017
ርሑስ በዓል ትንሳኤ ንኤርትራውያን ኣመንቲ ክርስትና
ሰላም ኣብ ውሽጢን ኣብ ደገን ዘለኹም ዝኸበርኩም ደቂ ኤርትራ። ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ኮንኩም ፍትሒ ንምድላይ ትጽዕሩ ዘለኹም ክቡራት ደቂ ህዝቢ፡ ኣምላኽ ፍረ ጻዕርኹም ይርኣየልኩም። ገለ ክብል ምደለኹ፡ ኣስማቶም ክጠቅስ ኣይደልን ኢየ፡ ግን ብዛዕባ እቲ ንዓይ ንሃብተማርያም ኣብራሃ ኣልዒሎም ክዛረቡ ዝቐነዩ ሰባት፡ ቁሩብ ኣዋህሊለ ክምልስ ብምባል፡ ተሃዊኸ መልሲ ክህብ ኣይመረጽኩን። በቲ ኣቐድም ኣቢለ፡ ኣብ ሓሙሽተ ክፋላት ዝቐረበ ምስ ረድዮ ኣሰና ዝገበርክዎ ቃለ መሕትት፡ ካብ ብዙሓት ጉልባቦም ዝተቐልዐ ሰባት መቓልሕ ሓሶትን ጸለመን ክሰምዕ ቀንየ ኢየ። ቃና መዝሙሮም ነንበይኑ’ኳ እንተመሰለ፡ ዘነጻጸርዎ ታርጌት ግን ሓደ ኢዩ። ንሱ ከኣ፡ ጸቢብነቶምን ሃይማኖታዊ ፈላላዪ ተግባራቶምን ኢዩ ተቓሊዑ።
እቲ መዛረቢኦም ድማ፡ ካብ ጸቢብ ኩርናዕ ዝተበገሰ፡ ብሃይማኖታዊን ኣውራጃዊን ጉዳይ ዝተላዕጠጠ ጽልኢ ኢዩ። ብሕጽር ዝበለ መልሲ፡ ኣኽላባት እንተነብሑ፡ ገመል ግን ጉዕዝኡ ይቕጽል ኢለ ምወዳእኩ። እንተኾነ፡ ዳርጋ ኩሉ እዚ ሎሚ ዘሎ መንእሰይ ወለዶና፡ ብዘይካ ንገለ ጫፍ፡ ኣፍልጦ ታሪኽ ህዝቢን ሃኣገርን ስለዘይብሉ፡ ገለ ካብቲ ቀንዲ ገንኢ ታሪኽ ጀብሃን መሪሕነታ ኣስላምን ወስ ከብል ኢየ። ኣብ ቀጻሊ ከኣ እቲ ክሳብ ሎሚ ከም ጾም ኣርበዓ ደረት ተገይሩሉ ዝጸንሐ ሕልኽላኽ ታሪኽ መሪሕነት ጀብሃን እስላማዊ ጉልባባቶምን ንክግንጽሎ ክግደድ ኢየ።
ኣነ ብመትከል ዝኣምነሉ ዕላማ፡ ሃገር ናይ ክልቲኡ ሃይማኖታት ናይ ሓባር፡ ሃይማኖት ግን ናይ ግሊ ኢዩ ዝብል ኣረኣእያ ዘለኒ ሰብ ኢየ። ኣብ ኤርትራ ዕልመናዊ ዝኾነ፡ ንክልቲኡ ሃይማኖታትን ብሄራትን ብማዕረ ዝጥምት መንግስቲ ክትከል ኢየ ዝደሊ። ውሑዳት ኤርትራውያን ኣስላም ብዘይካ ናቶም ሃይማኖት፡ ኣብ ኤርትራ ካልእ ሃይማኖት ከም ዘሎ ኣይኣምኑን ኢዮም። ካብቲ ጎረቤቶምን መዋድቕቶምን ክርስትያናይ ወዲ ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ኣፍጋኒስታን ዘሎ ኣስላማይ ይቐርቦም። ባዕላ መምጽኢት ደርፊ፡ ባዕላ መጥፍኢት ደርፊ ከም ዝበሃል፡ ቅድሚ እዚ ሎሚ ንሰምዖ ዘለና ምትእኽኻብ ኣውራጃታት፡ ንሳቶም ኢዮም ንኤርትራውያን ክርስትያን ኣግሊሎም፡ ምትእኽኻብ ደቂ መታሕት ኢሎም ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝተጋብኡ። ቅድሚ ናብ ዓይኒ ብጻይካ ዘሎ በሰር ከተውጽእ ምሕሳብ፡ ኣብ ዓይንኻ ንዘሎ ጉንዲ ኣውጽእ ከም ዝበሃል፣ ቅድሚ ምዝራብኩምሲ ገግብርኹም ደኣ ፍለጡ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ኣብ ካልኦት ሃገራትን፡ ምትእኽኻብ ደቂ ጀበርቲን ተወላዶ ደቂ ሳሆን ካልእ እስላማዊ ምትእኽኻብን ኣሎ ኮ። ንሳቶም’ዶ ኣይኮኑን ስለ’ቶም ኣብ ባሕሪ መደተራንያን ንዝሃለቑ ግዳያት ላምፐዱሳ ንዑናይ ሽምዓ ንወልዕ ምስ በልናዮም ዕጭ ዝበሉ! ንሕና ግን ዓቕምና ብዝፈቕዶ፡ ዘኪርናዮምን በኺናሎምን ኢና። ንሕና ጥራይ ዘይኮንና፡ ህዝቢ ዓለም ሓዚኑሎም፡ መንግስቲ ጥልያን እውን ስለ’ቶም ግዳያት ኤርትራውያን፡ ባንዴርኣ ናብ ፍርቂ ሰቒላ ኢያ። እወ ንዑ ደኣ፡ እቲ ሓቂ ኣይትጉሰይዎ፡ እቶም በብወርሑ ኣብ ባሕሪ ዝሃልቁ ዘለዉን ኣብ ሲናይ ዝጥብሑ ዝነበሩን ደቂ ኣየናይ ሃይማኖት ኢዮም? ኣደስ ትሓብእ’ሞ፡ ሓበላ ዓይኒ ነይትሓብእ ከም ዝበሃል፡ እቲ ክፉእ ኣመለኻኽታኹምሲ፡ ዝተሓብአ ከይመስለኩም ግዳም ሓደር ዜና ኮይኑ ኢዩ።
እዞም ካብ ኣፍንጭኦም ኣርሒቖም ዘይርእዩ ጸበብቲ ሃይማኖታውያን፡ ነዚ ሓቂ እዚ ክሒዶም፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት “ናይ ክርስትያን ስርዓት ኢዩ” ይብሉ ኣለዉ። ናይ ክርስትያን መንግስቲ እንተዝኸውን ደኣ ስለምንታይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ጳጳሳ ተኣሲሩ? ስለምንታይ’ከ ብዙሓት ኣመንቲ ክርስትና ኣብያተ ክርስትያናቶም ተዓጽዩ፡ መራሕቶም ተኣሲሮምን ኣመንቶም ተባሪሮምን? አረ ስለምንታይ ኢዮም ኣብ ጸጽባሕ ህዝቢ ክርስትያን ዝስደዱን ዝሃልቁን ዘለዉ። ንዝጠፍኡ ገዲፍና፡ ካብቶም ኣብ መደበር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ዘለዉ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ስደተኛታት፡ ክንደይ ካብ ሚእቲ ኢዮም ኣስላም ኢልኩም ሕተቱ። ኢሰያስ ክርስትያናዊ ስም ስለዝሓዘ፡መንግስቲ ክርስትያን ምባል፡ ናይ ነገር ጣቋ ኣይኮነን። እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ሃይማኖትን ብሄርን ብዘየገድስ፡ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብኣልማማ ዝጭፍጭፍ ዘሎ ስርዓት ኢዩ።
እዚ ሎሚ ንርእዮ ዘለና ግናይ መልክዑ፡ ካብ ፍልም ሰብዓታት ካብ ሳሕል ዝመጸ’ምበር ብድሕሪ ናጽነት ዝተፈጥረ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ 1973-1976ን ድሕሪኡን ኣብ ሜዳ ዝተቐንጸሉ’ኸ ንመሐወስታ ሓደ ኣስላማይ ነይሩዎም’ዶ? ኣብ ክንዲ ነዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኣዕናዊ ስርዓት “ናይ ክርስትያን ስርዓት ኢዩ” ምባል፡ መነጽርኩም ከተስተኻኽሉን መንገድኹም ክትእርሙን ህዝቢ ኤርትራ ይጽበየኩም ኣሎ። ናብ ሕንፍሽፍሽን ናብ ዘመነ ሓምሳታትን ክንምለስ ኢና እንተበልኩም ግን፡ እቲ ምርጫ ናትኩም ኢዩ።
እዞም ወከልቲ ኣስላም ኢና ዝብሉ ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተጋቢእናሉ ኣብ ዝነበርና ግዜ፡ “… ንስኹም ክርስትያን ንኢሰያስ መሪጽኩም ኣብ ልዕሌና ዘውረድኩሞ ጭቆና ብዙሕ ኢዩ። ካብ ሕጂ ንደሓር ኣብ ኤርትራ ብዘይካ እስላማዊ ስርዓት ካልእ መንግስቲ ኣይትከልን ኢዩ። ነዚ እንተዘይተቐቢልኩም ድማ፡ ኤርትራ ከም ሶማል ክንገብራ ኢና” ኢሎምና ኢዮም። እዚ ብድምጺ ተቐዲሑ ዘሎ ቃሎም ኢዩ። ክልተ ሃይማኖታት ኣብ ዘለዋ ሃገር፡ ከምዚ ዝኣመሰለ መደረ ምግባር፡ ብመዓልቱ ዝፍጀር ነታጒ ምቕባር ማለት ኢዩ። ስለዚ ኣእዳውኩም ቅድሚ ናባይ ምንጽጻር፡ ቅድም ነቲ በብዓመቱ ትቐብሩዎ ዘለኹም ፈንጂታት ኣውጽኡ።
ብድሕሪ እቲ ዝገብርኩዎ ቃለ መሕትት፡ ኣይደንጎዩን ደድሕረይ ኢዮም ተጓዪዮም። እቲ ደሮና ዝሓወሰ ንፋሳት፡ ብዘይካ እንጣጢዕ ንዘርእ ኣለና ዝዓይነቱ፡ ብጽልኢ ዝተባዕጠ ሃጠውቀጠው ካልእ ውቐይ ኣይነበሮን። ታሪኽ ስሳታትን ሰብዓታትን፡ ከምኡ’ውን ጉዕዞ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ 1961 ክሳብ 1991፡ ንዓይ ንሃብተማርያም ናይ ቀረባ ትዝታ ኢዩ። መዛግብቱ ከኣ ኣብ ርእሰይ ኣሎ እንተበልኩ ምግናን ኣይኮነን። እዞም እሾኽ ምድርቤት ዝኾኑ ምሁራት ኢና ዝብሉ ኤርትራውያን ኣስላም፡ ብዘይካ ጸቢብ ሃይማኖታዊ መዝሙር፡ ካልእ /ንኣስላምን ክርስትያንን/ ንሃገር ዝጠቅም ሓሳባት ሓሲቦም ኣይፈልጡን ኢዮም።
እቲ ኣብ ዕድመይ ካብ ዘዋህለልኩዎ ተመኩሮ ኣብ ራድዮ ኣሰና ምቕራበይ ንዓይ ጥራይ ኢዩ ዝምልከት። እዞም ናይ ክፍኣት መሃንድሳት ዝኾኑ፡ ዉሕ ዉሕ ክብሉ ዝቐነዩ ኤርትራውያን ኣስላም፡ ኣነ ከም ሓደ ኤርትራዊ ሰብ ንዘበርከትኩዎ ሞሳ ጎስዮም፡ ናብ ባዕላዊ ትንተና ኢዮም ኣትዮም። ልክዕ ኢዩ፡ ኤርትራ ክልተ ዓበይቲን ክቡራትን ሃይማኖታት፡ ዘለዋ ሃገር ኢያ። ንሃይማኖት ምስልምናን ንኤርትራውያን ኣስላምን ከኣ፡ የኽብሮም ኢየ። እቲ ምንታይ እዛ ሃገር ንክልቴና ብማዕረ ስለ እትብጽሓና። ኣሕዋትና ኣስላም ኣብ መሪሕነት ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት’ምበር፡ ንቕድሚት ምኻድ ኣይተዓደሉን ኢየ ዝብል ዘለኹ። እዚ እዋሓስ አግብእ ዘይበሃሎ ኣብ መዝገብ ታሪኽ ተሰኒዱ ዘሎ ሓቂ ኢዩ።
ቀዳማይ መዝገብ ከኣ፡ ውግእ ሓድሕድን ሳዕቤናቱን ኢዩ። ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት ኣብ ውድብ ጀብሃ ዝነበረ ሃይማኖታዊ ምክፍፋል፡ ነታ ውድብ ከም መድፍዕ ኮይኑ ኣዕንዩዋ ኢዩ። ክርስትያን ስልጣን ንከይሕዙ፡ ክንደይ ምጉያይ ኢዩ’ኮ ነይሩ! ናይ ወረ ዘይኮነስ፡ ብግብሪ ዝነበርኩሉ ውድብን ግዜን ኢዩ።
ጉጅለ ፋሉል ክንደይ ካብ ሚእቲ ኢዮም ኣስላም ነይሮሞም? ስለምንታይ’ከ ተፈንጪሎም ናብ ውድብ ኢሰያስ ከይዶም? ኢልኩም እስከ ሕተቱ። ዳሕረዋይ ኣብነት ድማ፡ ካብ ምኽታም ጉዕዞ ተ.ሓ. ኤ. (1981) ክሳብ ብድሕሪኡ ዝሰዓበ ጉዕዞ ውድባት፡ ሰልፊታት፡ ኮሚሽን፡ ባይቶን መሪሕነት ባይቶን ምርኣዩ ይኣክል። ስለዚ እዞም ሰባት “ኣይሰርሑ፡ ኣየስርሑ” ምባለይ እዚ ዘሎ ዕንክሊል ጉዕዞኦም ኣብነት ዶ ኣይኮነን ኢዩ። ኤርትራ ክልተ ሃይማኖታት ዘለዋ ሃገር ክነሳ፡ “እስላማዊ ውድብ” “ጂሃድ” ዝብል ምንቅስቓስ ቆይሙ ኣሎ። ኤርትራ ብእስላማዊ ሸሪዓ ንክትምራሕ ብምባል ኣብ ኢትዮጵያ ዝቖሙ ውድባት ኣለዉ። እዚ’ኸ ምስ ምንታይ ኢዩ ክቑጸር። እቲ ክርስትያን ወደባት’ከ፡ ከም ኣስገዳድ ወራር መሓመድ ግራኝ፡ መጽሓፍ ቅዱሱ ኣንዲድኩም፡ ብሸሪዓ’ዶ ይመሓደር? ብጉልባብ ስርዓት ኢሰያስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብእስላማዊ መንግስቲ ክምራሕ ኣለዎ ምባል፡ ፈጺሙ ዘየዋጽእ መንገዲ ኢዩ’ሞ፡ ‘ውሕጅ ከይመጸ፡ መንገዲ ውሕጅ ጽረግ’ ከም ዝበሃል፡ ኣንቱም ቁንጣሮ ሓለምቲ፡ ካብ ሎሚ ንደሓር መንገድኹም ኣተዓራርዩ። ሕማቕ ዕድል ኮይኑ፡ ኣብ ክንዲ ናብ መንገዲ ናብ ሕልኽልኽ ዝበለ ጓል መንገዲ ኣቲና። ኣብ ክንዲ ኩሉ ሓይልናን ኣቓልቦናን ናብ ስርዓት ህግደፍ ንገብሮ፡ ከም ዓሳታት ባሕሪ ንሓድሕድና ንበላላዕ ኣለና። እዚ ከኣ፡ ቅድሚ ኩሉ ተሓተትቲ ንስኹም እቶም ብዘይካ ኣስላማዊ ኣረኣእያ ካልእ መጠመቲ ዓይኒ ዘይብልኩም ሰባት ኢኹም’ምበር፡ ኣነ ኣይኮንኩን።
ዝኸበርኩም ኤርትራውያን፡ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ደቀይ፡ እቲ ካብ ተመኩሮይ ዘቕረብኩዎ ቃለ ምልልስ፡ ነቶም እሾኽ ምድሪቤት ውሑዳት ብክፍኣት ግብሪ ዝተመረቑ ፈላለይቲ’ምበር፡ ሃይማኖት ምስልምና ንምንእኣስ ኣይኮነን። እዞም ኣብ ደገ ቀይሕን ጸሊምን እናኣማረጹ ዝነብሩ ዘለዉ ህንጡያት፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኤርትራዊ ኣስላም ዝውክሉ ኣይኮኑን። ክቡራት ደቂ ኤርትራ፡ ከም ኣቦታትኩምን ኣቦ ሓጎታትኩምን፡ ንሃይማኖታት ኤርትራ ብማዕረ ርኣይዎን ኣኽብርዎን ኢለ ክላበወኩም እደሊ። ግን ‘ሓቂ ተዛሪብካ ኣብ መንገዲ ባቡር ደቅስ’ ከም ዝበሃል፡ እቲ ኣብ ኣኽብዲ ብዙሓት ኤርትራውያን ኮይኑ ሑብጭቡጭ ዝብል ዝነበረ ስምዒታት ኢየ ንደገ ኣውጺአዮ። ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ‘ካብ እሾኽ ምድርቤት፡ ካብ ሕሱም ጎረቤት የድሕነና’ ዝተባህለ ንከንቱ ኣይነበረን። ኣነ ከኣ ንኩሉ ኣሕዋትና ኣስላም ኤርትራውያን ኣብ ጉዕዞ ታሪኽ ንዝነበሮምን ሕጂ ዘለዎም ኣሉታዊ ተራን ኢየ ገሊጸ።
ኣብ ምጅማር ገድሊ ኤርትራ፡ ማንም ሰብ ዘይክሕዶ ብዙሓት ኣስላም ተሳቲፎም ነይሮም ኢዮም። ብሰንኪ ሃይማኖታዊ ኣከያይዳ መሪሕነት ጀብሃ ግን፡ ተሳታፍነት ኣስላም ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናወሓደ ይኸይድ ነይሩ። ካብ ክፍላ ሰብዓታት ክሳብ ፍጻሜ መግዛእቲ፡ ብትኽክል ከቢድ ዋጋ ከፊሎም ንኤርትራ ናጻ ዘውጽእዋ ግን ደቂ ክርስትያን ኢዮም። ብዛዕባ እዚ ሓቂ እዚ፡ እዚ ሕጂ ዘሎ ወለዶ ምስክር ኢዩ። እዚ’ኮ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ከምዚ ሎሚ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ብጠላም ኢሰያስ ከይተጨውየ እንከሎ፡ ኣብ መጀመርያ ተስዓታት ኣብ መዝገብ ታሪኽ ዝተጻሕፈ ምግንጻል እኹል ኮይኑ ይስመዓኒ። መሪሕነት ጀብሃ በቲ ዝተኸተልዎ ፈላላዪን ሃይማኖታዊን ሜላ፡ እቲ ውድብ ኣማስይኡ መዛግብቱ ንክዓጹ ተገዲዱ ኢዩ።
መሪሕነት ጀብሃ ብሰንኪ ሃይማኖታዊን ኣውራጃዊን ሕማሞም፡ ርእሰ ቅትለት ዝፈጸሙ ሰባት ኢዮም። ካብ ምጅማር ገድሊ ኤርትራ ክሳብ መወዳእታ ስሳታት፡ ክንደይ ክርስትያን ከም ዝተሓርዱ ኣብ ታሪኽ ኣሎ። ኣነ ሃብተማርያም፡ ከም ኤርትራዊ ተቓላሳይ ንሓርነት፡ ንዝነቐጸ ደም ከተርክስ ኣይደልን ኢየ። ግን ይገንጸል እንተኢልኩም፡ ካብ ብዙሕ ብውሕዱ፡ ገለ ሓቅታት ወስ ከብል ኢየ። ቅንጸላ ወልዳይ ግደን ኪዳነ ክፍሉን ስለምንታይ ነበረ? ቅንጸላ ሱርየት ኣዲስ’ከ ንምንታይ ተገብረ? ቅንጸላ 47 ክርስትያን ሓረስቶት ደቂ ዓንሰባ ኣብ ቶኾምብያ’ኸ ስለምንታይ ነበረ? ንናጽነት ኤርትራ ዝተሰለፉ፡ ክርስትያን ብምዃኖም ጥራይ ዝተሓርዱ መንእሰያት ኣብ መዝገብ ከም ዘለዉ’ኸ ትፈልጡ’ዶ? እቲ ግዜ ነዊሕ’ኳ እንተገበረ፡ እዚ ኣተሓሳስባ እዚ ግን ሎሚ’ውን ይሰርሕ ኣሎ። እቶም ንደቂ ክርስትያን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ኤርትራ ዝቐትሉ ዝነበሩ ከኣ፡ ገለ ከይተናስሑ ምስ ገበናቶም ሓሊፎም ኢዮም። ብደም ንጹሃት ዝተጽቡ ተረፍ ግን፡ ኣብ ከተማታት ኢትዮጵያ ዓስኪሮም ኣብ ውድባት ብደረጃ መሪሕነት ይሰርሑ ኣለዉ። ኣብ ውድባት ምህላዎም ከኣ ንህዝቢ ራህዋ ከምጽኡሉ ዘይኮነስ፡ ከም መሕብኢ ክጥቀሙሉ ስለዝደለዩ ኢዮም።
‘ከልቢ ብዝቐደዶ፡ ዝብኢ ኣቶ’ ከም ዝበሃል፡ መሪሕነት ጀብሃ ብዝኸፈትዎ ቀዳድ ኢዩ ገበነኛ ኢሰያስ ናብዚ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ ክበጽሕ ዝኸኣለ። ስለዚ ብዛዕባ እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ወሪዱ ዘሎ መስተንክር ዕንወት፡ መሪሕነት ጀብሃ’ውን ተሓተቲ ኢዮም።እስከ ምልስ በሉ፡ እቶም ካብ ቀቢላዊ ኣመለኻኽታ ኣርሒቖም ክጥምቱ ብቕዓት ዘይነበሮም ኣስላም መሪሕነት ጀብሃ፡ ስምዒታቶም ንምርዋይ ንውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ናብ ሓሙሽተ ክፍልታት ከፋፊሎሞ’ዶ ኣይነበሩን ኢዮም? እቲ ግዜ ኣብ ታሪኽ ዘመነ ክፍልታት ተባሂሉ ይጽዋዕ ነይሩ። ናይ ቀደምሲ ዝደለ ምኾነ፡ ራዛ ናይ ኣቡኡ ሓዛ ከም ዝበሃል፡ ናይ ኣቦታቶም ክፍኣትን ሃይማኖታዊ ፍልልይን ዘሳውሩ ኣለዉ።
እታ ብወልዳይ ካሕሳይ እትምራሕ ዝነበረት፡ ንደቂ ከበሳ ተባሂላ ዝቖመት ሓሙሸይቲ ክፍሊ፡ ሃይማኖታዊ ቅንጸላ ምስ በዝሓ ኢያ ተፈልያ። ስለምንታይ ኢያ’ኸ ኣማስይኣ ናብ ኢትዮጵያ ኢዳ ሂባ። ኣብዚ ዝኽሪ እዚ ንገዲም ተጋዳላይ ወዲ ደሪዕ ጠቒሰዮ እየ። ጉዕዞ መሪሕነት እድሪሳት ብዘይካ ጸቢብ ሃይማኖታዊን ቀቢላዊን ኣረኣእያ ካልእ ሃገራዊ ኣጠማምታ ስለዝተሳእኖ፡ ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት፡ ካልኣይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት፡ ዖበል ዝተባህሉ ውድባት ክፍንጨሉ ክኢሎም ኢዮም። ውድብ ተ.ሓ.ኤ. ስሙርን ሃገራዊን ውድብ ነይሩ እንተዝኸውን፡ ኤርትራ ሃገርና እዚ ሎሚ ትርእዮ ዘላ መሰክሕ ግዜ ኣይምመጸን።
እቶም ቀዳሞት ጸበብቲ ሃይማኖታውያን መራሕቲ ሰውራ ኤርትራ፡ ብሰንኪ ዝተኸተልዎ ፈላላዪ ኣገባብ ኣይኮነን’ዶ እግሮምሲ፡ ሬስኦም እውን ናብ ዓዶም ክቕበር ኣይተኻእለን። ሎሚ’ውን እዞም እሾኽ ምድሪቤት ኣብ ክንዲ ነዚ ኣብ ምንጋጋ ኢሰያስ ኣትዩ ዝጠሓን ዘሎ ሙሉእ ህዝቢ ከነድሕን ዝብሉ፡ ገና ካብቲ ጸቢብ እስላማዊ ኣረኣእያ ክናገፉ ኣይመረጹን። ከምኡ ክንዲ ዝኾነ ኢዩ’ምበኣር ክሳብ ሎሚ ናብ ኤርትራ ዘእቱ መንገዲ ክረኽብዎ ዘይከኣሉ። ነዞም ምሁራትን ፈላጣትን ኢና ዝብሉን፡ኣብ መደምደምታ፡ ዓቕምኹም ሕለሙ፡ ካብ ከቢድ ድቃስኩም’ውን ተበራበሩ ክብሎም ይደሊ።
ደበስ ንኤርትራውያን ኣዴታት፡


text:
Updates
መንቀራቕሮ ኤርትራ Eritrea’s Predicament
8 May 2017
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ፡ ኣብ 05-20 ሚያዝያ 2017፡ ኣብ ኣውስትራልያ ናይ ስራሕ ዑደት ብምፍጻም፣ ኣብ ሰለስተ (3) ዚተፈላለያ ዩኒቨርሲቲታት፡ ማለት፡ ዩኒቨርሲቲ ኒው ኢንግላንድ፡ ሲድኒ ዩኒቨርሲቲ፣ ሃገራዊ ዩኒቨርሲቲ ኣውስትራልያ፣ ብዛዕባ “ደሞክራሲ ኣብ ኣፍሪቃ:- ትማሊ: ሎምን ጽባሕን” ኣስተምህሮ ኣቕሪቡ። ኣብ ካንቤራ ምስ ላዕለዎት ሰብ-መዚ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጕዳያትን ንግድን ኣውስትራልያ ብምርኻብ፡ ብዛዕባ ህሉው ኵነታት ሃገርናን ብዛዕባ እቲ ኪህሉን ኪምዕብልን ዚግብኦ ክልተኣዊ ዝምድናታትን ዝርርብ ኣካይዱ። ብተወሳኺ፡ ምስ ኤርትራዊ ኮም ኣብ ካንቤራን መልቦርንን፡ ኣብ ዚገበሮ ህዝባዊ ኣኼባታት፡ ብዛዕባ “ኤርትራ ኣብ መንቀራቕሮ፡- ምህናጽ ሃገር፡ ዞባዊ ፖለቲካዊ ስነምንቅስቓስን ኣህጕራዊ ስርዓትን” መግለጺ ብምሃብ፡ ዘተታት ኣካይዱ። ስዒቡ፡ እቲ ኣብቲ ሓባራዊ ዘተታት ዚተዋህበ ተመሳሳሊ መግለጺ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ይቐርብ።
_____________________________________________
ኤርትራ ኣብ መንቀራቕሮ
ምህናጽ ሃገር፡ ዞባዊ ፖለቲካዊ ስነምንቅስቓስን ኣህጕራዊ ስርዓትን
ኣብዚ ሓባራዊ ዘተ’ዚ፣ ምሳኹም፡ ብዛዕባ ጕዳይ ኤርትራ ሃገርና ንምምይያጥ ዕድል ብምርካበይ ዓቢ ደስታ እስመዓኒ። ሎሚ መዓልቲ፡ ብኣጋጣሚ፡ ፋሲካ ስለ ዚዀነ ድማ፣ ንዅላትና ኣሕቢሩ ርሑስ በዓል ፋሲካ ኪዀነልና፣ ሰናይ ትምኒተይ እገልጽ።
ኣብቲ ቀንዲ ናይ ሎሚ መዛረቢ ኣርእስቲ ቅድሚ ምእታወይ፣ ነቶም ብስምኩም ምዉቕ ሕውነታዊ ኣቀባብላ ዚገበሩለይ፣ ኣብ መዓልቦ ነፈርቲ እግረይ ካብ ዝረግጽ ኣትሒዞም፡ ብንኡድ ሕውነታዊ ኣኽብሮትን ቀጻሊ ለጋስ ሓልዮትን ዚሕብሕቡኒ ዘለዉ፣ ክቡራት ኣሕዋት፡ ኣካየድቲ ኤርትራዊ ኮም መልቦርን፡ ዕዙዝ ልባዊ ምስጋናይ ከቕርብ እፈቱ። ብወገንይ ድማ፣ ምቹእ ኣጋጣሚ ረኺበ፣ ካሕሳኦምን ካሕሳኹምን ከውዕለኒ ተስፋ እገብር። ምስ’ዚ ኣተሓሒዘ፡ ነቶም ብኣጋጣሚ ናብ ኣውስትራልያ ምምጽአይ፡ ምሳኹም ንምርኻብ ዝነበረኒ ድሌት፣ ነዚ ኣኼባ’ዚ ብምውዳብ፡ ክዉን ዚገበሩ ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ልባዊ ምስጋናይ አቕርብ።
ከም መበገሲ ዘተና፣ ስለምንታይ ነታ “ኤርትራ ኣብ ቃራና መንገዲ፧ ታሪኽ ዓወት ጥልመትን ተስፋን” ዘርእስታ መጽሓፍ ከም ዝደረስኩ: ኣሕጽር እቢለ ክሕብር እፈቱ።
(1) ኣብቲ ብዛዕባ ታሪኻውን ዘመናውን ኣመጻጽኣ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ዘሎ እኩብ ፍልጠት፡ ኣበርክቶ ንምግባር።
(2) ኣብቲ ብዛዕባ መጻኢ ወይ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ዚካየድ ሃገራዊ ልዝብ፣ ብኣረኣእያ ናይ ሓደ ኤርትራዊ ተጋዳላይ፡ ኣበርክቶ ንምግባር።
ብቐዳምነት፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ሰፊኑ ዘሎ ኵነታት፡ ኣመጻጽኣኡን ኣንፈት መጻኢ ጕዕዞ ሃገረ ኤርትራን ህዝባን፡ ኣብ ጽጹይ ሓበሬታ ዚተመርኰሰ ክትዕ ንምድራኽ ትሕልን። ኪኖ ኤርትራ ድማ፣ ብዛዕባ’ቶም መሰረታውያን ጠንቅታትን ቀንዲ ደፋእቲ ረቛሒታትን ናይቲ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ሰፊኑ ዘሎ ሓፈሻዊ ድኽመት፡ ኣብ ፍልጠትን ቅኑዕ መረዳእታን ዚተመስረተ ክትዕ ብምድራኽ፣ ኣብቲ ምእንቲ ዳግመ-ህንጸት መንግስትን ምትካል ደሞክራስያዊ ስርዓትን ዚካየድ ጻዕሪታት ኣበርክቶ ንምግባር ትዕልም። ነዚ ዕላማ’ዚ ንምስላጥ ድማ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን www.eri-platform.org እትብል ወብሳይት ኣቚመ ኣለኹ። ንኺትከታተሉዋን ኪትሳተፉዋን ድማ ብኣኽብሮት እዕድም።
ሕጂ ናብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ናይዚ ናይ ሎሚ መዓልቲ መኣከቢና፡ ማለት፡ “ኤርትራ ኣብ መንቀራቕሮ፡- ምህናጽ ሃገር፡ ዞባዊ ፖለቲካዊ ስነምንቅስቓስን ኣህጕራዊ ስርዓትን” ክኣቱ እየ። መእተዊ ዘረባይ ኣርባዕተ ክፋላት ዚሓዘ ኢዩ፡- (1) ምህናጽ ሃገርን ተራ ኤርትራዊ ዳያስፖራን፣ (2) ዞባዊ ፖለቲካዊ ስነምንቅስቓስ፣ (3) ኣህጕራዊ ስርዓት፣ (4) መደምደምታ።
- ምህናጽ ሃገርን ተራ ኤርትራዊ ዳያስፖራን
ኵላትና ከም እንፈልጦ፣ ክቡር ህዝብና፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንነዊሕ ዓመታት፣ ምእንቲ ሓርነት፡ ደሞክራሲ፡ ፍትሕን ራህዋን፣ መሪር ተጋድሎ ኣካይዱ፡ ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ ከፊሉ፡ ሃገሩ ሓራ ኣውጺኡ ከብቅዕ፤ ናጽነት ድሕሪ ምጭባጥ፡ ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ፡ ኣብ ትሕቲ መሪር ጭቈና፡ ምልክን ድኽነትን ይሳቐ ኣሎ። ስለምንታይ፧
ኣብቲ ዝርዝር ጠንቅታት ቅድሚ ምእታወይ፣ ኣብዚ ደጊመ ከረጋግጾ ዝደሊ ሓደ መሰረታዊ ሓቂ ኣሎ። ናጽነት ፍረ ጻዕርን ዓቢ ታሪኻዊ ዓወትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ናጽነት ድሕሪ ምጭባጥ ግን፣ ስርዓት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሓኤ)/ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን (ህግደፍ)፡ ንበይኑ ተቓሊሱ ዓወት ከም ዘምጽአ፣ ንመበገሲ ዕላማታት ቃልሲን መሰረታዊ ፖለቲካዊ መሰል ርእሰ-ውሳኔን ህዝብና ጠሊሙ፣ ካብ ባዕዳዊ ግዝኣት ዘይሓይሽ፡ ምልካዊ ስርዓት ተኺሉ።
ኣደዃዅና ሃገረ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢጣልያዊ መግዛእቲ ኰነ ኣመዓባብላ ፍሉይ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ኣብ ስነመጐታዊ መስርሕ ተራጽሞ ዓመጽ ገዛእትን ተቓውሞ ግዙእትን፡ኵላትና እንፈልጦ ታሪኽ ስለዚዀነ፣ ኣብዚ ከም ርዱእ ጕዳይ ክሰግሮ እየ።
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ-ውሳኔ
መትከል መሰል ርእሰ-ውሳኔ፡ ኣብ ኣህጕራዊ ሕጊ፡ ሰለስተ (3) መዳያት ኣለዉዎ፡-
(1) መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ሃገር፣ መጻኢ ዕድሉን ኣህጕራዊ ፖለቲካዊ ቦታኡን ከም ድሌቱ ምውሳን።
(2) መሰል ርእሰ-ውሳኔ ከም ህዝቢ፣ ዚመረጾ መንግስቲ ከቕውምን ዘይማእመኦ መንግስቲ ኪቕይርን።
(3) ባህላዊ ርእሰ-ምሕደራ ከም ሕብረ-ብሄራዊ ወይ ሕብረ-ነገዳዊ ህዝቢ፣ ባህሉ፡ ቋንቍኡን ልምድታቱን ከዘውትር፡ ኪዕቅብን ከማዕብልን።
ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ምቕሳም ፍልጠትን ኣእምሮኣዊ ምዕባለን ዘለዎ ብልጫታት፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ቋንቋ ንሓደ ህዝቢ ፍልጠት ታሪኹ የስንቕ፣ ምስ ባህሉ የተኣሳስር፣ ቀጻልነት መንነቱ የረጋግጽ። ስለ’ዚ ድማ’ዩ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ 21 ሚያዝያ፡ ከም ኣህጕራዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ዘብዕል።
ኪኖ’ዞም ብኣህጕራዊ ሕግን ኣዋጃት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዚተረጋገጹ መሰረታውያን መሰላት እዚኣቶም፣ ቃልሲ ህዝብና ንመሰል ርእሰ-ውሳኔ ካብ ጐበጣ ኢትዮጵያ ንምግልጋል ጥራይ ኣይነበረን። ማዕር-ማዕረ ሃገራዊ ሓርነት፡ መሰረታዊ ማሕበረ-ቍጠባዊ ለውጢ ንምምጻእ ዚዓለመ ኢዩ ነይሩ።
ድሕሪ ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነት፡ ግቡእ ምስልሳል መስርሕ ህንጸት ሃገርን መንግስትን፡ ነዞም ዚስዕቡ ረቛሒታት ዘማልእ፡ወይ ብውሑዱ፡ ኣብ ግምት ዘእተወ ኪኸውን ነይሩዎ:-
(1) ሓቛፊ መንግስቲ- ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዚሓቍፍን ዘሳትፍን።
(2) ቅዋማዊ መንግስቲ- ግዝኣተ-ሕጊ፡ ኣኽብሮት ሰብኣዊ መሰላትን ደሞክራስያዊ መትከላትን።
(3) ደሞክራስያዊ መንግስቲ – ኤርትራ ናይ ሓባር ዓደቦ ወይ ዓደኖ ናይ ኵሉ ኤርትራዊ ዜጋ – ብማዕረ መሰላት፡ ማዕረ ናጽነታት፡ ማዕረ ዕድላት፡ ማዕረ ግዴታታት።
(4) ስምርቲ ሃገር፡ ምስ ዘይምእኩል ምምሕዳራዊ ስርዓት።
(5) ዓለማዊት ሃገር – መሰረታዊ መሰልን ናጽነትን ሃይማኖታት ዘኽብር፣ ፖለቲካን ሃይማኖትን ዘይሓዋውስ መንግስቲ።
(6) ማዕባሊት ሃገር – ዚተመጣጠነን ዚተመዛዘነን ልምዓት፡ ቍጠባዊ ዕቤት፡ ራህዋ።
ይኹን’ምበር፣ ኤርትራ ከም ሃገር ብመንገዲ ረፈረንደም፡ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ምስ ጨበጠት፣ መሰል ርእሰ-ውሳኔኣ ከም ህዝብ ኰነ ከም ሕብረ-ብሄራዊት ወይ ሕብረ-ነገዳዊት ሃገር ግን፣ ገና ብሕጂ ዚረጋገጽ መሰላት ኢዩ። ብኸመይ፧
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ፡ ብጻዕርን መስዋእትን ሃገራዊ ናጽነት ዘረጋገጸ፣ ሎሚ’ውን፡ ብቐዳምነት፡ ብናይ ገዛእ ርእሱ ጻዕርን መስዋእትን፣ ደሞክራሲ፡ ማዕርነት፡ ፍትሒ፡ ሰብኣዊ ክብረትን ራህዋን ዚሰፈና ኤርትራ ንምርግጋጽ ብዘይካ ተጊሁ ምቅላስ ካልእ ኣማራጺ የብሉን።
ተራ ኤርትራዊ ዳያስፖራ
ኤርትራዊ ዳያስፖራ፡ ብመንጽር’ቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚነብር ህዝብና፡ ዓቢ ተዛማዲ ዓቕሚ ኣለዎ። ኤርትራዊ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ተቓውሞ ኣብ ወጻኢ፡ ብዅሉ ምድባት ህላዌኡ፡ (ፖለቲካዊ ውድባት፣ ሲቪካዊ ማሕበራት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ መርበባት ሓበሬታ ወይ ዜናዊ ማዕከናት፣ ውልቀሰባት)፣ ነዚ ዓቕሚ’ዚ ኣወሃሂዱ ምስ ዚንቀሳቐስ፣ ኣብቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዚካየድ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣገዳሲ ኣቀላጣፊ እጃም ከበርክት ምኸኣለ። ኣድማዒ ኣቀላጣፊ ተራ መታን ኪጻወት ግን፡ ንጻዕርታቱ ፍረ ዘውህብ መኣዝን ኪሕዝ ኣለዎ። ከም ኣብነታት፡-
- ቀዳምነታቱ ምስራዕ። እዚ ኣብ ዳያስፖራ ዘሎ ፖለቲካዊ ተቓውሞ፣ ካብቲ ተጸሚዱዎ ዚጸንሐ ሃሳዪ ማሕለኻ ናይ ሓድሕዳዊ ቍርቍስ፡ ቈየቛ፡ ጸለመ፡ ወዘተ.፡ ተገላጊሉ፣ ቀዳምነታቱ ኣለሊዩ ብምስራዕ፣ ስሩዕ ምስግጋር ሃገር ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምቅልጣፍ፡ ንህዝብና ካብዚ ወሪዱዎ ዘሎ ኣደራዕ ሓሳረ-መከራ ንምድሓን ምስራሕ።
- ሃገርን ህዝብን፡ ብሓደ ወገን፡ ምምሕዳርን ስርዓትን ድማ፡ በቲ ካልእ፡ መሚኻ ምርኣይ። ክብረት ናይታ ብከቢድ መስዋእቲ ብሉጻት መንእሰያት ደቃ ዚመጸት ናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ ምሕላው። ንድሕነት፡ ልዑላውነት፡ መሬታዊ ምሉእነት ሃገረ ኤርትራ ምጥባቕ፣ ንሓድነት፡ ስኒት፡ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ምጽዓር፣ ነቲ ምልካዊ ስርዓት ምቅላዕ፡ ምንጻል፡ ምድኻም።
- ኣብ ሃገርና ደሞክራስያዊ ምስግጋር ንምቅልጣፍ፣ ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ፣ ኣብ ናይ ሓባር ግንዛበ ህሉው ኵነታት ኤርትራ፣ ኣብ ሓባራዊ ራእይ ዚተመርኰሰ ናይ ሓባር መደብ ዕዮ ብምስኣል፡ ዓቕምታትካ ኣወሃሂድካ ምስራሕ።
- ሃገርን ህዝብን ነበርቲ፣ ስርዓትን ሰበስልጣንን ሓለፍቲ ኢዮም። በዚ ይዅን በቲ፡ ፖለቲዊ ለውጢ ኣብ ሃገርና፡ ውዒሉ ሓዲሩ፡ ዘይተርፍ ፍጻሜ ኢዩ። ክንዲ ዚዀነ፡ ደሞክራስያዊ መተካእታ ናይዚ ምልካዊ ስርዓት ንምርግጋጽ፤ ብኣግኡ፡ ቀንዲ ዕማማት መሰጋገሪ መድረኽ ምልላይ፣ ገደብ ግዜ፡ ትግባረን መስርሕ ኣፈጻጽማን ናይቶም ቀንዲ ዕማማት ምውሳን፣ ኣቃውማ፡ ዕምሪ፡ ትሕዝቶን ቅርጽን መሰጋገሪ መንግስቲ ምንጻር፣ ዕዉት ፈጽሚ ናይቲ መስርሕ ምስግጋር ንምርግጋጽ ምድላው።
- ጭቈና ኣብ ዘለወሉ፡ ተቓውሞ ኣሎ። መጐት ጭቈናን ተቓውሞን ታሪኽ ዘረጋግጾ ሓቂ ኢዩ። ስለዚ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብስቱር ዚካየድ ተቓውሞ ንምሕያልን፣ ምስኡ ተኣሳሲርካ፡ ምጽኣት ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍን ምስራሕ።
- ኣሽንኳይ ዶ ንእሽቶ፡ ድኻን ድኽምትን ኤርትራ፣ እተን ዓበይቲ፡ ሃብታማትን ሓያላትን ሃገራት እውን፣ ከካብ ዞብአን ይዅን ካብ ዓለም ተነጺለን ኪምዕብላን ኪብልጽጋን ኣይክእላን ኢየን። ኵሉ ዲፕሎማስያዊ ስራሓት፣ ኣህጕራዊ ፖለቲካዊ ንጥፈታት፣ ቍጠባውን ንግዳውን ዝምድናታት፣ ሃገራዊ ረብሓ ንምዕቃብን ንምዕባይን ዚዓለመ ኢዩ። ኤርትራ’ውን፡ ከም ሰባ፡ ካብ ዞባኣን ዓለምን ተነጺላ ኪትምዕብል ኰነ ኪትብልጽግ እትኽእል ናይ በይና ደሴት ኣይኰነትን። ነዚ ክዉንነት’ዚ ብግቡእ ተገንዚብና፤ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍ ዚድርኽ፣ ናጽነት ሃገራዊ ፖሊሲን ውሳኔን ዘኽብር፣ ኣህጕራዊ ደገፍን ዞባዊ ምሕዝነትን ምዅስኳስ።
ኣንፈት’ዚ መኣዝን’ዚ ሒዙ ምስ ዚሰርሕ፣ ኤርትራዊ ፕሮ-ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዳያስፖራ፡ ዓቕምታቱ ኣወሃሂዱ፡ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምቅልጣፍ ኰነ ኣብቲ ዚስዕብ መስርሕ ምውዳድ ደሞክራስያዊ መንግስትን ዳግመ-ህንጸት ሃገርን ኣድማዒ እጃም ንምብርካት ጥጡሕ ባይታ ከንጽፍ ምኸኣለ።
- ዞባዊ ፖለቲካዊ ስነምንቅስቓስ (Regional Political Dynamics)
ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን፣ ብቐጻሊ ህውከት፡ ብክቱር ድኽነት፡ ብስእነት ወይ ዋሕዲ ደሞክራስያዊ ምሕደራ፡ ብኣመና ድኹማት መንግስታት፡ ዚልለ ዞባ ኢዩ። እስከ ነተን ሃገራት በብሓደ ዘርዚርና ንርኣየን፡-
ጂቡቲ፡-
ብወተሃደራውን ባሕራውን መደበራት ናይቲ ብ “ኲናት ኣንጻር ሽበራ” ዚፍለጥ ስርሒታት ሓያላን መንግስታት ተዕለቕልቕ ዘላ ሃገር።
ኤርትራ፡-
ብኣረሜናዊ ምልኪ ህዝባ ኪነብረላ ናብ ዘይክእል ምድራዊት ሲኦል ተቐይራ ዘላ ንጽልቲ ሃገር።
ኢትዮጵያ፡-
ኣብ ትሕቲ ኵነተ-ህጹጽ ኣዋጅ እትርከብ ሃገር።
ኬንያ፡-
ብተዛማዲ ርግእት እትልለ፡ ቍጠባዊ ርእሰ-ሓያል ናይቲ ዞባ።
ሶማልያ፡-
ብውሽጣዊ ቅልውላው ዚተረመሰት፣ ብግዳማዊ ወተሃደራዊ ምትእትታዋት ሓድነታ ዚተዘርገ፣ መላእ መሬት ሃገር ብዘይቈጻጸር፡ ስማዊ ማእከላይ መንግስቲ ‘እትመሓደር’ ሃገር።
ደቡብ ሱዳን፡-
ኣብ ባርዕ ሓድሕዳዊ ምቅትታል ጥሒላ ትልብለብ ዘላ ሓዳስ ሃገር።
ሱዳን፡-
ኣብ ትሕቲ ጥሩፍ እስላማዊ ስርዓት ሓድነት ህዝባ ዚተዘርገ፣ ብቐጻሊ ኲናታት ሓድሕድን ማሕበራዊ ህውከትን እትሕመስ ዘላ ሃገር። ንኣብነት፡ ዳርፉር፡ ደቡብ ኮርዶፋን፡ ብሉ ናይል፡ጎቦታት ኑብያ፡ ምብራቓዊ ዞባ ።
ዩጋንዳ፡-
ኣብ ተዛማዲ ርግኣት እትርከብ ሃገር።
የመን፡-
ብኲናት ሓድሕድን ግዳማዊ ምትእትታውን እናዓነወት፣ ህዝባ ኣብ ትሕቲ ዘየቋርጽ ባርዕ ቦምባታት ዚሳቐየላ ሃገር።
- ኣህጕራዊ ስርዓት
እቲ ብልሙድ ኣዘራርባ ‘ኣህጕራዊ ስርዓት’ ዚበሃል፡ ስርዓት ናይ ኣብ ውድድር ንስልጣንን ዕቤት ሃገራዊ ረብሓታትን ዚተጸምዳ፡ ናጻ ልዑላውያን መንግስታት ስርዓት ኢዩ። ዝምድና ኣብ መንጎ ሃገራት፡ ንስሙ’ኳ ብኣህጕራዊ ሕግን ንቡር ዲፕሎማስያዊ መትከላትን ኢዩ ዚግዛእ እንተተባህለ፣ ብግብርስ፡ ኣብ ተዛማዲ ሓይልን ሃገራዊ ረብሓታትን ኢዩ ዚምርኰስ።
እቲ ‘ኣህጕራዊ ኮም’ ዚብል ኣምር፡ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ ንሕብረተሰብ ዓለም ዘጠቓልል ኢዩ። ንጹር መለለዪ ወይ ውዱብ ቅርጺ የብሉን። ምናልባት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት (ው.ሕ.ሃ.)፡ ኣብቲ ሓፈሻዊ ባይቶኡ (General Assembly) ኣባልነት ናይ ኵለን ሃገራት ዓለም ስለዚሓቍፍ፡ ብዘልማድ፡ ከም ወካሊ ኣካል ናይ ኣህጕራዊ ኮም ይውሰድ ኢዩ። ይዅን’ምበር፡ እቲ ገባርን ሓዳግን ዚዀነ ጸጥታዊ ባይቶኡ (Security Council)፡ በተን ናይ ቀውፊ ስልጣን (veto power) ዘለወን ሓሙሽተ ቀወምቲ ኣባላት (Permanent Members) ዚተዓብለለ፡ ንነናይ ገዛእ ርእሰንን ንናይተን ‘መሓዙትና’ ዚብለአን ሃገራትን ረብሓታት ዚሰርሕ ኣካል ኢዩ። ክንዲ ዚዀነ፡ ነፍሲ ወከፍ ቀዋሚት ኣባል ጸጥታዊ ባይቶ ው.ሕ.ሃ.፡ ኣብቲ ኣብ ኣህጕራውን ዞባውን መጋባእያታት እትኽተሎ ሜላ ይዅን ኣብ ክልተኣዊ ጕዳያት ናይ ካልኦት ኣባል ሃገራት እትወስዶ መርገጺታት፣ ብመሰረት ኣህጕራዊ ሕጊ ፍትሒ ንምስፋን ዚጣበቕ ወይ ንቡር ዲፕሎማስያዊ መትከላት ንምኽባር ዚሰርሕ ኣይኰነን።
እዚ ዘለናዮ ዘመን፡ዘመነ-ዓውላማነት (globalism)፡ እንተላይ ዘመነ-ዞባውነት (regionalism) ኢዩ። መሰረታዊ ዕላማ ዞባውነት፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ሰላም፡ ርግኣት፡ ልምዓትን ራህዋን ዘስፍን ፖለቲካዊ ምትሕግጋዝን ቍጠባዊ ውህደንትን ምስላጥ ኢዩ። ኣብቲ ከባቢና፡ ብደረጃ ክፍለ-ዓለም፡ ኣፍሪቃዊ ሕብረት (African Union)፣ ብደረጃ ዞባ ድማ በይነ-መንግስታዊ ስልጣን ንልምዓት (Inter-Governmental Authority on Development) ኣለዉ። ሃገረ ኤርትራ ኣባል ክልቲኡ ውድባት ኢያ። ይዅን’ምበር፡ እዚ ዘሎ መንግስቲ፡ ኣብዚ ከምዚ ዚኣመሰለ ዓለምለኻዊ ክዉንነት፡ ይትረፍ ዶ ኣብቲ ረቂቕ ጸወታ ናይቲ ዚተሓላለኸ ኣህጕራውን ዞባውን ረብሓታት ናይተን ቀንዲ ሓያላት ሃገራት፣ ኣብቲ ንቡር ጸወታ ናይተን ካልኦት ተራ ሃገራት’ውን እንተዀነ፣ ምስ ዓለም ኰነ ምስቲ ዞባ ዘዋስእ ሜላን ዓቕምን ይዅን ንሃገራዊ ረብሓ ዘቐድም ድሌትን ኣሰራርሓን ስለዘይብሉ፣ ንኤርትራ ሃገርና ኣብ ፍጹም ማሕበረ-ቍጠባዊ ድሕረትን ኣህጕራዊ ተነጽሎን ኣጥሒሉዋ ይርከብ።
- መደምደምታ
ኣብ መወዳእታ፡ ንሓንቲ ዓሚቝ ቍምነገር ዚሓዘለት “ኣይኰነን ኦሮማይ” ዘርእስታ፡ ዓቢይ ትሕዝቶ መልእኽታ ኪስቈረና ዚግባእ፡ ዜማ ናይቲ ህቡብ ኤርትራዊ ሓርበኛ ስነ-ጥበባዊ፡ የማነ ገብረሚካኤል (የማነ ባርያ)፡ ብምጥቃስ ዘረባይ እድምድም።
Eritrea – Yemane Barya – Aykonen Oromay
_______________
Photos from the meeting in Melbourne, 16 April 2017.
-
Just looking at the picture- I don’t believe that this generation that is going to have a solution to Eritrea “predicament.” The framing the situation as “predictment” kind of gives an idea of the mindset of folks. They might actually be part of the problem. These meetings might all end up as we have seen the last 15+ years just being social club for seniors with all their baggage. The zemen that created the problem can’t really be part of the solution at least in leadership role. As much as they talk about baito.. one thing the baito in old days had is applied knowledge(wisdom) relevant to mountain and village. Elders were relevant because they all the knowledge on how to survive in village and mountain- remember there were no books, radios, university. We are now living in global village and fast changing world- does anyone really believe these folks in the picture have that applied knowledge for our current world.. Just because they are old doesn’t mean they are relevant, just because they participated in movement 30+ years ago- does it mean they know anything about current fast changing world. Just because they have passion to participate it doesn’t mean they are qualified?
My view is that they are part of roadblock to the change. Time will tell.
-
Here is option or feed back I can give. To engage more people and have more of an inclusive dialgoue, we need to change the framing but language plays a significantly role- especially if you are dealing with a inter-generational folks.. I genuine believe there is a talent and skills within the Eritrean community home and diaspora to “protect our future”.
I don’t know about Eritrean predicament… the image that conjures is unsolvable problem and it doesn’t attract people it actually discourage.
I don’t think that is intent. I assume the intent or the message is to look at Eritrea’s and encourage all Eritrean home and world to engage and discuss…
Organizers need to be familiar with work on George Lakoff.. it is very practical and useful…
https://georgelakoff.com/about/the-all-new-dont-think-of-an-elephant_george-lakoff/


text:
ብቅልውላዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝዘተየ ዋዕላ ብራስለስ
ኤርትራውያንን ኣህጉራውያንን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ትማሊ 19ን ሎሚ 20 ጥቅምትን "ኤርትራን ቅልውላው ስደተኛታትን" ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ቤልጂም፡ ብራስለስ ዋዕላ ኣካይዶም።
ኣብቲ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጽኡ ኣስታት 100 ዝኣኽሉ ኤርትራውያንን ኣህጉራውያንን ተሓለቕቲ ስደተኛታት፡ ዝምልከቶም ሰብ መዚ ፓርላመንት ሕብረት-ኤውሮጳን መሻርኽትን ዝተሳተፉዎ ዋዕላ፡
ንህሉው ኩነታት ኤርትራውያን ስደተኛታትን፡ ከምኡ እውን ኣብታ ሃገር ንዘጋጥም ዘሎ ግህሰትሰብኣዊ መሰላትን ዝሕብር ዝተፈላለየ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ቀሪቡ።
እቲ ኣኼባ ጠንቅታት ዋሕዚ ስደት ዘለሊ፡ ሓተትቲ ዑቕባን ስደተኛታትን፡ ዘጓንፎም ሽግራትን ሕብረት ኤውሮጳ ንምዕቋቦም ዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ ይዅን ዘጋጥሙዎ ጸገማትን ከም ዛዕባ ዘትዩሎም ።
ኣብቲ ኣኼባ ብስደተኛታት ዝግደሱ ልኡኻት ሽድሽተ ማሕበራት፡ ጋዜጠኛታት፡ ግዱሳት ዜጋታት ኤርትራ፡ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ከምኡ እውን ቃለ-ምስክርነቶም ዘስምዑ ስደኛታትን ተሳቲፎም።
ፍልይቲ ራፖርተር ሕቡራት መንግስታት ኣብ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ወይዘሮ ሺላ ኪታሩትን ሓያሎ ኤርትራውያን ምሁራትን ነቲ ዛዕባ ብዝተፈላለየ ሸነኻቱ ዝድህስስ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ኣቕሪቦም።
እቲ ኣብ ቤት-ውክልና ዞባ ሀሰን (ጀርመን) ሕብረት-ኤውሮጳ ዝተኻየደ ዋዕላ፡ ኣብ ሰለተ ዓበይቲ ፓነላት ተኸፊሉ ንነፍሲ ወከፍ ፓኔል ኣርባዕተ ኣቕረብቲ-መደረ ሓቒፉን ብኣባላት ፓርላማ ሕብረት-ኤውሮጳ ተመሪሑ'ዩ ተኻይዱ ።
ጸብጻባት ፍልይቲ ልእኸቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሰባዊ መሰላት ኤርትራ ወይዘሮ ሸይላ ኪታሩት፡ ኣብ ኤርትራ መጠኑ ዝፈላለ ዝተፈላለየ ግህሰት መሰረታውያን ሰብኣዊ መሰላት ከም ዘሎ'ዩ ዝሕብር
ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን
ኣብቲ ኣኼባ መሰረታዊ ጠንቂ ስደት መንእሰያት ኤርትራ፡ ብኩራት ዲሞክራስያዊ ምሕደራን ግዱዱን ደረት ኣልቦ ዕስክርናን ምኻኑ፡ ከምኡ እውን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ዝፍጸም
ጾታዊ ዓመጽን ምስርጣይን ከምዘጋጥምን ንጠንቅታት ስደት ብዝያዳ ከም ዘጋደዶን ተዘሪቡሉ። ግህሰት ኣምልኾን እምነትን፡ ከምኡ እውን ምእጋድ ዝተፈላለያ ኣብያተ ክርስትያን መራሕተንን ከኣ ካልእ ገጽ ናይቲ ብዙሕ ሳዕ ዝጥቀስ ሰብኣዊ ግህሰታት ምዃኑ ተሓቢሩ።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ፡ ምኽንያት ቅልውላዉ ስደት ኤርትራውያን ብትካላት ስለያ ሃገራት ምዕራብ ዝተወደበ'ዩ ክብል እዩ ዝገልጾ።
ተለዋዋጢ ፓሊሲ ሃገራት ኣውሮጳ
ብብዝሒ ስደተኛታት ዝተማረራ ሃገራት ኤውሮጳ ነቲ ዋሕዚ ንምዕጋት፡ ዛጊት ግቡእ ፍረ ዘይሃበ፡ እኹልን ደቂቕን መጽናዕቲ ዘይተገብሮ፡ ነቲ መሰረታዊ ጸገማት ስደተኛታት ብዝግባእ ዘይፈትሕ፡ ፕሮጀክትታት ክወስዳ ጸኒሐንን ኣለዋን።
ንስደተኛታት ኣብታ ፈለማ ዝረገጹዋ ሃገረ ስደቶም ዝረግኡሉን ዝዓርፍሉን ኩነታት ምፍጣር ብዙሕ ግዜ ኣብቲ ውጥናት ዝስማዕ እዩ። እቲ ብ"መስርሕ ካርቱም" ዝፍለጥ ተበግሶ እውን ስደተኛታት ናብ ሰሃራን
ባሕሪ ሜዲተራንያን ከየምርሑ ኣብ ሱዳን ዝድገፉሉን ዝረግኡሉን ዕድላት ንምፍጣር እዩ ነይሩ እንተኾነ ብዙሕ ፍረ ኣይሃበን።
በንጻሩ እኳ ደኣ፡ መንግስቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ጥራሕ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ብምባል ንልዕሊ 100 ኤርትራውያን ስደተኛታት ንኤርትራ ምጥራዙ ተነጊሩ።
ኤርትራውያን ኣብ ጉዕዞ ስደቶም ኣደዳ ጭውያታትን ዘይሕጋዊ ኣሰጋገርትን ሰባዊ-ንግድን (humman trafficking) ይኾኑ ምህላዎም ካብቲ ኣሰከፊ ጸገማት ምዃኑ እውን ተሓቢሩ።
ብዛዕባ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ከመኡ እውን ኣብ እስራኤል ኣብ ቀይዲ ዘለዉ ኣሻሓት ኤርትራውያን፡ ኣብ ጥልያን ዘጋጥሞም ዘሎ ኣተሓሕዛን ከም ዝተዘርበሉ'ውን ተፈሊጡ።


text:
Devotionals
ኩሉ ትእዛዝ ኣምላኽ ኣብ ክልተ ትእዛዝ ክጥቕለለ ይከኣል፡ ንኣምላኽ ብምሉእ ልብኻን ብዅሉ ነፍስኻን ብዅሉ ሓይልኻን ብዅሉ ሓሳብካን ምፍቃርን... See More
Article
ሰልሰላ፡ ኣብ ወሰን ርባ(ሩባ) ዝበቝል፡ ቀጢን ሻንብቆ መሰል ተኽሊ። ንሓደ ቀጢንን ነዊሕን ሰብ እውን ሰልሰላ ንብሎ ኢና። እዚ ልክዕ ከምቲ ተዛረብቲ... See More
Booklet
ምዕራፍ 1 ንስሓ ካብ ምዉት ግብሪ ምዕራፍ 2 እምነት ብኣምላኽ ምዕራፍ 3 ትምህርቲ ጥምቀት ምዕራፍ 4 ምንባር ኣእዳው ምዕራፍ 5 ትንሳኤ ምውታት ምዕራፍ 6 ዘልኣለማዊ ፍርዲ ምስጢር ጸሎት
ሰልሰላ፡ ኣብ ወሰን ርባ(ሩባ) ዝበቝል፡ ቀጢን ሻንብቆ መሰል ተኽሊ። ንሓደ ቀጢንን ነዊሕን ሰብ እውን ሰልሰላ ንብሎ ኢና። እዚ ልክዕ ከምቲ ተዛረብቲ እንግሊዘይና lanky ዝብልዎ ማለት እዩ። ዘፍጥረት 41:18 እንሆ ኸኣ፡ ሾብዓተ ስቡሓት... See More
ምንጪ ጽሑፍ-ብክርስቲያናዊት ጸሓፊት Jill Briscoe ተደሪሳ ካብ 8 Choices That Can Change a Woman’s Life ዚተሰምየት መጽሓፍ ካብ To Gather Wealth or Gather Grace ዘርእስቱ ምዕራፍ ዚተተርጐመ J... See More
ኩሉ ትእዛዝ ኣምላኽ ኣብ ክልተ ትእዛዝ ክጥቕለለ ይከኣል፡ ንኣምላኽ ብምሉእ ልብኻን ብዅሉ ነፍስኻን ብዅሉ ሓይልኻን ብዅሉ ሓሳብካን ምፍቃርን ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ምፍቃርን። እቲ ፈላጢ ሕጊ ናብ የሱስ ቀሪቡ "ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኽወርስ... See More
መጽሄት እንጌራ ህይወት ቁጽሪ ዓሰርት ሓደ ወጺኣ ኣላ፣ እዛ መጽሄት ኣገልጋልን ኣገልግሎቱን፡ ተነባቢ ህይወቱን፡ ኒቆድሞስ፡ሕቡእ ጋሻ ከምኡውን እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ፡ ዝብሉ ጽሑፋት ሒዛ ኣላ።... See More
“ ቕንያቱ ኽፋእ እዩ እሞ . . . “ ብዛዕባ “ ፖርኖግራፊ ፡ ግብረሕቡእን ግብረሰዶምን “ እትድህስስ ሓዳስ ኤሌክትሮኒክ መጽሓፍ ብሓው ክብሮም ኣሰፋው! ... See More


text:
ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ኣምባሳደራት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ብ1 ለካቲት ኣብ ከተማ ፕሪቶርያ – ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃ ተቓኒዑ።
ዕላማ’ቲ ኣኼባ፡ እዋናዊ ኩነታት ኣህጉር ኣፍሪቃ ብሓፈሻ ንዞባና ድማ ብፍላይ ዝምልከት ሓበሬታን ሓሳባትን ንምልውዋጥ፡ ከምኡ’ውን ትግባረ ‘ኣጀንዳ 2063’ ንምቅልጣፍ ክካየድ ብዛዕባ ዘለዎ ንጥፈታት ንምዝታይ እዩ ነይሩ።
ኣብ’ቲ ብኤምባሲ ኤርትራ ዝተወደበ ኣኼባ፡ ኣምባሳደራት – ብሩንዲ፡ ኮሞሮስ፡ ኬንያ፡ ማዳጋስካር፡ ማውርሸስ፡ ርዋንዳ፡ ሶማልያ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳን፡ ሲሸልስ፡ ታንዛንያን ኡጋንዳን ተሳቲፎም።
ብኻልእ ወገን፡ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ኣቶ ዮውሃንስ ተኽለሚካኤል፡ ኣብ’ታ ሃገር ንዝነጥፉ ኣባላት ማሕበር ወነንቲ ቦጣት፡ ኣብ ህሉው ኩነታት ሃገርን ተራኦም ኣብ መደባት ልምዓትን መብርሂ ሂቡ። ተሳተፍቲ ኣብ መወዳእታ፡ 5 ዝኣባላታ ኣካያዲት ስራሕ መሪጾም።
ኣብ ካልእ ዜና – ሃማደኤ ጨንፈር ስዊዘርላንድ፡ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ንጥፈታቱ ድሕሪ ምግምጋም፡ ንቕሓት ኣባላት ክብ ንምባል ዝካየድ ሰሚናራትን ኣስተምህሮታትን ብዝሰፍሐ መልክዑ ምቕጻል፡ ኣብ 2009 ኣብ ከተማ ተሰነይ ዝተሰረተን ኣብ ደረጃ ምዝዛም በጺሑ ዘሎን መሰልጠኒ ማእከል ደቂ-ኣንስትዮ ምቅልጣፍ. . . ካብ’ቶም ኣብዚ ዓመት’ዚ ዝትግበሩ መደባት ምዃኖም ኣነጺሩ።
ኣብ እስራኤል ድማ፡ ኣብ ትሕቲ “ማሕበር ፍኖተ ሰማእታት” ዝተጠርነፉ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ስድራ-ስዉኣት ንምሕጋዝ ዝጀመርዎ መደባት ንምሕያልን ካልኦት መንእሰያት ንምጥርናፍን ብዘካየድዎ ጐስጓስ፡ ነቲ መደብ 12 ሓደስቲ መንእሰያት ከም እተጸንበርዎ፡ ድሮ ድማ ነፍሲ-ወከፎም 720 ዶላር ብጠቕላላ 8,640 ዶላር ከም ዘዋጽኡ ሓቢሮም።


text:
ጨንፈር ርያድ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤትራ (ሰዲህኤ) ብመስዋእቲ ሓርበኛ ብርሃነ ተስፋማርያም (ወዲ ገሹ) ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን ገሊጹ። እቲ ጨንፈር ኣብቲ ዘመሓላለፎ ናይ ሓዘን ተኻፋልነት ቃል፡ ስዉእ ብርሃነ ተስፋማርያም ምእንቲ ናጽነት ሃገሩ ኩሉ ዝከኣሎ ዋጋ ዝኸፈለ ሓርበኛ ክነሱ፡ ነታ ዋጋ ዝኸፈለላ ሃገር ድሕሪ ናጽነት ከይርኣያ ምሕላፉ ነቲ ሓዘን ተደራራቢ ከም ዝግበሮ ገሊጹ። ጨንፈር ርያድ፡ ብመስዋእቲ ወዲ ገሹ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን ብምግላጽ፡ ንበዓልቲ ቤቱ፡ ደቁን ቤተሰቡን ጽንዓት ክህቦም ተመንዩ ንስዉእ ድማ መንግስተሰማይ የዋርሶ ኢሉ። ኣተሓሒዙ ከኣ ጨንፈር ርያድን ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኦኣለም ዝርከቡ ኣባላትን ኣባላት መሪሕነትን ሰዲህኤ ናይ ሓዘኖም ተኻፈልቲ ምዃኖም ጠቒሱ።
ኣቐዲሙ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ4 መጋቢት 2018 ብደረጃ ሰልፊ ብምኽንያት ሓርበኛ ብርሃነ ተስፋማርያም (ወዲ ገሹ) ናይ ሓዘን መግለጽን ተኻፈልነትን መልእኽቲ ከም ዘውጸአ ዝዝከር እዩ።


text:
ሓላፊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንኡስ ዞባ ዓዲ-ተከሌዛን፡ ገዲም ተጋዳላይ ተስፋይ ግርማይ በየነ፡ ብዝሓደሮ ሕማም፡ ትማሊ 8 ለካቲት ኣብ መበል 61 ዕድሚኡ ተሰዊኡ።
ኣብ ወርሒ ለካቲት 1975 ናብ መሳርዕ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ ስዉእ ተጋዳላይ ተስፋይ ግርማይ፡ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ኣብ ኣጋር ሰራዊት ክሳብ ማእከልነት ሓይሊ ኮይኑ ዝተቓለሰን ዘቃለሰን፡ ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ኣብ ዞባታት ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕርን ዓንሰባን ብዝተፈላለየ ጽፍሒታት ሓላፍነት ንህዝቡን ሃገሩን ብተወፋይነት ዝሰርሐ ሓርበኛ እዩ።
ስዉእ ተጋዳላይ ተስፋይ ግርማይ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ 4 ደቂን እዩ።
ስነ-ስርዓት ቀብሩ፡ ትማሊ ሰዓት 4፡00 ድሕሪ-ቐትሪ ኣብ መካነ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ተፈጺሙ።
ምምሕዳር ዞባ ዓንሰባ፡ ብመስዋእቲ ገዲም ኣባሉ ተጋዳላይ ተስፋይ ግርማይ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንስድራ-ቤቱን መቓልስቱን ጽንዓት ይምነ።


text:
ተስፋማርያም ወ/ጊዮርጊስ
16/2/2013 Norway
ኖርወይ ብተኣምር ሰራሕቲ ቅያ
ላዕሊ ታሕቲ ብጉልበት ብዎፈያ
ተጓይያ ምእንተ ወጽዓ ኤሪትረያ
ህዝብና ንምድሓን ሰልፊ አዳልያ
ኣውቶቡስ ባቡር መካይን ብኣየር
ተጓዒዙ ካብ ኣሻሓት ኪሎሜተር
ቑሪ በረድ ተጻዊርኩም ንስለ ሃገር
ገንዘብኩም ኣፍርዩ ዓቢ ቑምነገር
ሕልና ከተቕስኑ ደስ ክብለኩም
ኣምላኽ ረቢ ዝፈትዎ ሰሪሕኩም
ጽባሕ ክንዕወት ብሳላ ጻማኹም
ቕንዕናን ሓቦን ጽኑዕ ሓይልኹም
ነቕናቒ የብሉን ስጡም ዕርድኹም
ደቂ ኤረ ሓየት
http://www.youtube.com/watch?v=CL0c68eE4Ag#!&width=200&height=200
ወየዶ! ኢለ ከልቅሰልካ!!!!!!
የማነ ሓወይ ባዕለይ ከልቅሰልካ
ዓሪፍካዶ ከምይከ ቀነኒኻ
ለሚድካዮዶ እቲ ሓድሽ ገዛኻ
ኣነስ ኣይከኣልኩን ብድሕሬኻ
ምኽኣል ስኢነዮ ናፍቖትካ
ይሙን ሓወይ እምብዛ ተሃዊኽካ።
የማነ ሓወይ ዓቢ ናይ ገዛና
ዝለዓለ ምሁር ካብ ኩላትና
ታተ እናበል ዘዕበየና
ኣፍ ክንከፍት ሃ ሁ ዘበለና
ከይንስበ እናሓቖፈ ዘታተየና
ብዙሕ ዝተመረቀ ካብ ገዛና።
ፕሮፈሰርዶ! ክብለካ መምህር ሓወይ
ይመስለኒ ነይሩ ዝፈትወካ በይነይ
ብዙሓት መጺኦም ኣብዚ ጎነይ
ዝርዛሕ
ወጽዓ ሓፋሽ ህዝቢ ሕሰም ዝቐሰባ
ለይቲ ተበጊሳ ካብ ጎልጎል ማዕረባ
ታንኪ ወዲ ዓሊ ምልኪ ከይዓጀባ
ተኣምር ሰሪሓ ኣብ ፎርቶ ደይባ!
ስእላ’ሞ ረኣዩ እዛ ታንኪ ሓርነት
ማዕረ ብዓል ጃጓር ሓወልቲ ጥዋለት
ብግርማን መንፈስን ጸብለል ከም ዝበለት!
እቲ ስውር መንፈሳ ዘይተሰወጠኩም
ማዕረ’ተን ቀዳሞት ከመይ’ላ እንተ በልኩም
ነጺሩለይ ኣሎ ባዕለይ ከብርሃልኩም
ጽን ኢልኩም ስምዑኒ ምስጢር ክነግረኩም!
ካብ ሓመድን እምኒን
ኣንቱም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል!
እናተጣርዐ ህዝቢስ ክኢልኩሞ ስቕ ምባል!
ገጉድጓድኩም ሒዝኩም ምጽንጻንከ እንታይ ይብሃል?
ካብቲ ኣራሚ ምንቅስቓስ ሰራዊት ምብኳር ምሕካል!
ንውፉያት ደቂ ህዝቢ ንበላዒ ሰብ መባእ ምኽፋል!
ንበይኖም ድዮም ተወሊዶሙላ’ዛ ሃገር?
ከየርከብኩም ንበይኖም ዝስዉኡ ዓጽሞም ዝስበር?
ንህዝቢ ተስፋ ዘስነቐ
‘ፎርቶ ንህዝቢ ኣበራቢራቶ
እሱራት ይፈትሑ! ቅዋም ይተግበር!
ይኣክል ውረድ ዝብል ኣዋጅ ዘርግሓቶ’
ዝብል ደወል እናተደወለ
ኣብ ፎርቶ ዘሎኹም!
ጋዜጠኛታትና ኣብ ፎርቶ ዘለኹም
እስከ ንገሩና ናይ ሰኑይ ውዕሎኹም
ኣጋጣሚ ኮይኑ ዕድለኛታት ኢኹም
መዓልቲውን ትኹን ሓራ ዝወጻእኹም!
ብመግዛእቲ ምልኪ ኣብ ጸላም ከለና
ንሓንቲ መዓልቲ ሓለፋ ኩልና
ጩራ ዝረኣኹም ናይ ሓርነት ባና
ንስኻትኩም ኢኹም ጋዜጠኛታትና
ውዕለትኩም ምለሱ *ፈንኪ ስውኣትና! *ንዝገበረልካ ምግባር፡
ነዚ እኩይ ስርዓት ከተገልግልዎ
ልብኹም ጠቢርኩም ኣይተዐሽውዎ
“ወራስ” ዓራት ኢሎም እናወደሱዎ
ሚኒስተር’ኳ ዝኸደ ስልጣን ራሕሪሑዎ!
ጎይታ ሰማይ
ኤርትራዊ ምንቅስቃስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን- ደቡብ ኣፍሪቃ (ኤምዲሰመ)፣ አብቲ ብዕለት 01 ለካቲት 2013 ኣብ ንውዮርክ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ዝተኻየደ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ባይቶ መንእሰያት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፤ ተሳቲፉ። ኣባል ፈጻሚ ኣካል ኤምዲሰመ፤ ኣቶ ሜሮን ሰመዳር፤ ንኤምድሰመ ብምውካል ኣብ ኣብ ዘስመዖ መደረ፤ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መዳርግቲ
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና "ህግደፍ" 6ይ ክፋል
ሓበሬታ ምዕፋንን ዝንቡዕ ሓበሬታ ምዝርጋሕን
ህዝብና ፖለቲካዊን ማሕበረ ቁጠባዊን መሰላቱ ጥራይ ዘይኮነ ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰሉ'ዉን ተጋሂሱ እዩ። ገለ ኣብነታት ክጠቅስ፦
ሀ) ኩባንያ ዕደና ወርቂ ቢሻ ኣብ 2010 መፍረ ምስ ጀመረ፡ ሱር በተኻዊ ዕብየት ክመጽእ እዩ ዝብል
ፎርቶ ዝወዓልካ ጅግና ኣባ ዳህሪ
ጥዋፍ ወሊዕካልና ብርሃን መበሰሪ
ከይዳ ተላቢዓ ኮይናትልና ጓህሪ
ናይ ጸላእቲ ህዝቢ ከተሕጽሮ ዕምሪ
ቃልሲ ናይ ውጹዓት ክዕንብብ ክፈሪ!
ጻውዒት ጀጋኑ ሰማዒ ረኺቡ
ህዝብና ሰሚሩ ኩሉ ተኣኪቡ
ይኣኽለኩም ክብል ሒዙ መመዝገቡ
ፋሕ ዝበለ ዓቕሙ ኣብ ሓደ ኣኪቡ!
ህዝቢ ተላዒሉ ብቕጽበት ብናህሪ
ንኽርዳድ ክጽሂ ክፈልዮ ካብ እኽሊ
ንዓለም ከፍልጦ ናይ ህግደፍ ምስሊ
ጥራዩ ከውጽኦ
ገዲም ተጋዳላይ ኢብራሂም ቶቲል ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ከምዝተኣስረ ምንጭታት ሓቢሮም።
ማእሰርቱ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ምንቅስቓስ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ‘ውን እቶም ምንጭታት ኣሚቶም።
ገዲም ተጋዳላይ ኢብራሂም ቶቲል፡ ኣብ ገድሊ ሓደ ካብቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ኮይኑ፡ ብ 1987 ‘ዩ
እታ ሰይቲ ስውእ ቈልዑ ዘለውዋ
ኣብዚ ግዚ ሕሰም ዘበን ናይዚ *ባልዋ *ኣርሓ መፍለስ
መጠቓ ሰንኪታ *ከይትምሽት ስዋ *ከይትሽቅጥ
ዳጉሻ ብምስኣና ፍጹም ሓርቢቱዋ
ቆሎ እንተሸቀጠት ቊሩብ ንክርህዋ
ወተሃደራት ከተማ ኣይተሳቕይዋ!
ኮሚደረ ሹጉርቲ ኣብ ክሻ ዘርጊሓ
ኣብ ጸሓይ እናወዓለት ድኻ ተሰጢሓ
ብሃድን ሙኒቺፕዮ ኣመና ሰኪሓ
ከምታ ካብቲ ነብሪ እትሃድም ሰሳሓ
ወትሩ ምዩቕ ትብል ንኣኻትኩም ፈሪሓ
ሰላም ከሊእኩማ ከይትነብር ሰሪሓ!
ደሮና ብንፋስ
ኣፍሪቃ ከም ኣህጉር ብእትውንኖ ባህርያዊ ጸጋትታት ኣዝያ ሃብታም ምዃና ጸብጻባት የመልክቱ። እቲ ባህርያዊ ጸጋታት፡ ወርቅን ኣልማዝን ዝኣመሰሉ ማዕድናት ጥራሕ ዘጠቓልል ኣይኮነን። ኣዝዩ ሰፊሕ ተሓሪሱ ክፈሪ ዝኽእል ድንግል መሬት’ውን ትውንን ኢያ። ብዙሓት ተንተንቲ ስነ-ቑጠባ ይኹኑ ዝተፈለለዩ ካልኦት ምሁራት ከኣ፡ ኣፍሪቃ እዚ ብኣጸዋውዓ ፕሮፈሰር ዓሊ ማዙሩይ “ናይ
መጸዋዕታ ነሰላማዊ ሰልፊ
ንጨቃኒ ስርዓት ህግደፍ ብምቅዋም ኣብ ጎኒ ህዝቦም ደው ንዝበሉ ጀጋኑ ኣባላት ምክልኻል ሰራዊት ኤርትራ ብምድጋፍን ድምጺ ህዝብና ንምስማዕን ንቀዳም 9 ለካቲት 2013 ካብ ሰዓት 1፡00-4፡00ድ/ቀ ዉዕውዕ ሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ስለ ዝኾነ፡ ኩሉኹም ኤርትራውያንን የዕሩኽ ኤርትራን ኣብቲ ቦታ ተረኺብኩም ድምጽኹም ከተስምዑ ብትሕትና ንጽውዕ።
ዝግበረሉ ቦታ
ኣብ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ክመልእ ጸጋ፡
ትማሊ ምስ ሎሚ፡ ሕጂ ምስ ጽባሕ
እንተለሚደን ክዝትያ ብስራሕ፡
ምዕባለ ይስስን ይዕምብብ ሰላም።
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2013/02/ካብ-ጽባሕዶ-ትሕባእ1.pdf[/embed]
ናይ ተለዓል ደወል
ናይ ተለዓል ደወል ዝጽውዕ፡
ዋዜማ ንለውጢ፡ ብከበሮ መፕቅዕ፡
ብፍትሒ ዲሞክራሲ፡ ንቶንኮለኟ ዚረትዕ፡
ሕድሪ ጀጋኑ አሕዋቱ፡ ፍጹም ዘይርስዕ፡
ምእንቲ ህዝቡ፡ ብደሙ ሚሒሉ ዚጠቅዕ፡
ጀሚሩ ክኑቂ ከም አርሓ ዝራብዕ፡ አያ ክኾኖ ንውጹዕ፡ ብህግደፍ ከይነብዕ።
ሓየት ኮርዒዳ ፡
ወዳጄ “ልምዓታዊ ሚድያ”!
ሚኒስትሪ ዜና ከም ዝኾነ ናይ ፕሮፖጋንዳ ትካል ንተልእኾኡን ዕላማታቱን ዝዉክል ስትራተጂ ኣለዎ። ንሱ ድማ ብጉልባብ ስትራተጂ “ልምዓታዊ ሚድያ” ህዝቢ ምድንጋር እዩ። ንምዃኑ ኣብዛ ኢሳያስ ዝነገሰላ ኤርትራ ፖሊሲ ልምዓት ኣሎ ድዩ!? እቲ ሚኒስትሪ ዜና እኽተሎ’የ ዝብሎ ስትራተጂ ‘ልምዓታዊ ሚድያ’ኸ መጎታዊ ባይታ
ተዓገስ ኹኹናይ : ነቑ ኣርሓ ደርሆ
በቲ ረጒድ ድምጺ : ሓባሪ ንግሆ
ንስካ ኣይትስሕትን : ጸኒሕ ናይ ኣቦካ
ሃየ ደጋግሞ : እቲ ጉሩም ድምጽካ
ወጊሓ’ዶ መሬት : ኮይና ከብዲ ኣድጊ
ተዓሪቖምና’ዶ : ሎምስ ኣቦይ እዝጊ
ተንሲኦም’ዮም በሎ ፡ ዎዮም ሰብ- ቖጽሊ
የንፋሕኽ ብእግሩ ፡ ናይ መን ሰጋር በቕሊ
ዶው ኣይበል ፡
ክብሪ ወዲ ዓሊ!
ብስርሒት ፈርቶ ናይ ሓርነት ቡቕሊ
ከደይብ ከውርድ ነገራት ከለሊ
ሰለም ኣቢሉኒ ሓሊመ ትማሊ፡
ከውታ ከሎ እዋን ዝሓዘለ ጠሊ
መጐስ ናይቲ ስውእ ክብሪ ወዲ ዓሊ
ብርሃን ደጒሑኒ ወሪዱ ካብ ላዕሊ!
ዓይነይ ብኽዱኑ እዛ ርእሰይ ኣቕኒዐ
እዝነይ ተጸለኹ ገለ እንተ ሰምዐ
ዓው ዝበለ ድምጺ ናይ ነድሪ ቁጠዐ
ንጹር ዝመልእኽቱ ዘይብሉ *ልዕላዐ
ሰራዊትና
ጠበቓ ውጹዓት
01/28/203 ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
ጥሓሒሳ እምኒ መደረጋሕ
ቀሪብካ’ምበር ከተብላ ወጋሕ
ኣታ ኲዓዒታ ዓቢ ’ፍራዛ
ቀሪብካ’ምበር ከተርሕዎ ገዛ
ኣንታ ዘይርበሽ ርጉእ መንፈስ
ማህጸን ጅግና ቀሪቡ ክድበስ
ጠበቓ ውጹዓት ኣበካቶ
ብበሪኽ ዝጅምር ዝባን ፎርቶ
ፈዳይ ሕነ ከም ነብሪ ዝውንጨፍ
ይትረፍ ቀትሪ ለይቲ ዘይዕንቀፍ
ወራስ ንእዲ ብዓል ጻዕዳ ማእሲ
ንስኻስ ክትስእን መደቀሲ!
ኣንታ ፈታው ህዝቡ ብዓል ወኒ
ሓንቲ ’ዝማሕልኡ ትሕረመኒ
ምእንቲ ሃገሩ
ጅግና ህዝቢ እንዲኻ!
ጎይታ ስቡሕ መሬት ወዲ’ዚ ጋሽ ባርካ
ኣንታ ሰረወታይ ጻዕዳ ጣፍ እቶትካ
ኣንታ ወዲ ሰንሒት ፍሩታ መወጽካ
ኣንታ ደንከለታይ ባሕሪ ዝቕናትካ
ኣንታ ወዲ ሰምሃር ባጽዕ ዝወደብካ
ኣንታ ኣከለታይ ሃብታም ቅርስታትካ
ኣንታ ወዲ ሳሕል ሰውራና ዘዕቖብካ
ኣንታ ሓማሴናይ *ቃቤላ ሃገርካ *ዓንዲ ማእከል
ኣስመራና ጻዕዳ ሓበን ዝንያትካ
መንደላይ ነጊሱ ኣብዛ መረበትካ
መርዙ እናነደፈ እንሆ የጥፍኣካ!
እዚ ዕቡይ መላኺ
ወዲ ዓሊ ሓደ ካብ’ቶም ኣብ’ታ ብዕለት 21 ጥሪ 2013 ኤርትራውያን ጀጋኑ ንሚኒስትሪ ዜና ስርዓት ህግደፍ ተቖጻጺሮም ቅዋም ክትግበርን እሱራት ፖለቲካ ክፍትሑን ዝብል መልእኽቲ ብተለቪዥን’ቲ ስርዓት ዘመሓላለፉላ ታሪኻዊት ዕለት ዝተሰወአ ሓርበኛ ተጋዳለይን ናይ ለውጢ ተቓላሳይን ኢዩ። ወዲ ዓሊ ይኹን እቶም ምስኡ ዝነበሩ ብጾቱ ነቲ ንስርዓት ኢሰያስ
ጎይታ ረሽራሽ ጎይታ መዳፍዕ
ዝደኸመ ኣሳሊዩ ዝርዓደ ኣትቢዑ
ንጹር መርገጺኡ ጎባጥ ኣቕኒዑ
ረዚን ቃላቱ ተዛሪቡ ኣስሚዑ፡
ዝቐምሰለ ተስፋ ኣጠጢዑ፡ጸላም ብፍሽኽታ ወሊዑ፡፡
ንሱዩ ሓርበኛ ምቾት ዘየስድዖ ጽኑዕ መትከሉ
ነብሱ ኣሕሲሙ፡ንጥይት ንሓዊ ዝባኑ ቀሊዑ፡፡
ወዲ ዓሊ ኣንበሳ ልሳን ውጹዕ
ግዋዚሙ ሓሕ ኢሉ ግፍዒ ከብቅዕ
ምሉእ ሓሞት ንፍትሒ ንሰላም ተዋዲቑ
ድምጹ ኣቃሊሑ ዓለም ኣነቓኒቑ
ዕላማኡ ወቒዑ
ቃልኪዳን ኣጽኒዑ፡፡
ኣርባዓ ዓመት ኣየዕረፈን
ይሃምም ኣሎ ይጋልብ ኣሎ ሰርቢ ደም። እዚ ሰርቢ እዚ ክዘንብ ክሽብብ፡ ደናጉላ በረድ ደም ጸዲፉ ክፍግጸና፡ ብኡ ተጀፊዕና ደም ከነውሕዝ፡ ሩባታት ከኣ ብወሓይዝ ደም ክመልእ፡….. እዝስ ኣብ እዋን ምጾታት ዓለም’ምበር ኣባና ኣብ ደቂ-ኤርትራ ኣይክርአን ኢዩ ኢልካ ክሕሰብ ምተኻእለ። እንተኾነ እዚ ሰርቢ’ዚ ከይደለናዮ ኣይመጸን። ጸሊእና ዮ
ከመይ ትቕንዩ ክቡራት ኤርትራውያን!
ሎሚ ሃገርና ኣብ ሓደ ወሳኒ መሰጋገሪ መድረኽ ትርከብ ኣላ። ኢሳያስ እቲ ንሃገርናን ህዝብናን ከም ሕሱም ዘድመየ፡ ንመንእሰያትና ባዕሉ ኣብ ዝጻሕተሮ ኵናት ዝጠበሰ፡ ናብ ሳሃራን መዓምቝ ባሕርን ዘጥሓለ፡ ንዓበይቲ ዓዲ ዝመቝሐ፡ ንኤርትራውያን ኣዴታት ዝዘለፈ ገበነኛ መራሒ ስለምንታይ ከምኡ ክገብር ክኢሉ ዝብል ሕቶ ክነልዕል
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2012/04/mot-knana-bAlena.pdf[/embed]
ሎሚ እቲ ቁጠባውን ፖለቲካወን ኩሉእንትናዊ ሃብቲ ሃገር ገቢቱ መላኽነቱ ዝኣወጀ፡ ዲክታቶርያዊ መራሒ ጉጅለ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሞተ ሰረረ ጋዕገልጠም እበሃል ኣሎ፡፡ ብርግጽ ኢሳይያስ ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ከቢድ ሕክምናዊ ክንክን ኣብ ሃገረ ዱባይ ንሓጺር ግዜ ከም ዝነበረ ውን ተፈሊጡ ኣሎ፡፡ሕማም ገባቲ መራሒ ኢሳይያስ ሕጂ ናብ
ሕልቀትን ህላወን ትንፋስ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ሰዓት’ዚ ከቢድ ትርጉም የብሉን። እቲ ብሕማም ተኻኢሉ ዝቐነየ ኢሳይያስ፡ ዋላ ብጥበብ ሓካይም እንተዝጻናሕ ’ውን ንኤርትራ ናይ ምምራሕ ተኽእሎኡ ድሮ ሞይቱ፡ ኣብቂዑ እዩ። ንተረኽቲ፡ ምናልባት ታሪኹ የገድሶም ይኸውን። ንህዝቢ ኤርትራ ግን ውሕስነት መጻኢኡ እዩ ዘገድሶ። እቲ ሕማም ንኢሳይያስ ወሲዱዎ ‘ሎ።
ብኸቢድ ሕማም ከብዲ (Liver)ተጠቒዑ ዘሎ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ዱባይ ኣብ ትሕቲ ጽዑቕ ሕክምናዊ ምህላዉ ምንጭታት ካብቲ ቦታ ኣረጋጊጾም።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ ሕማሙ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ደረጅኡ በጺሑ ብምህላዉ፡ ብመድሃኒት ናይ ምሕዋይ ተኽእሎኡ ምህሙን ኮይኑ ስለዘሎ፡ ከብዲ (Liver) ክቕየረሉ (Transplant ክግበረሉ) ጥራይ ከምዘለዎ፡ ቅያር
[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=e0r5FYfX0_o[/youtube] ክቡራት ሰማዕትና፡ ኣብዚ ካብ ስሩዕ መደብና ወጻኢ ኣዳሊናዮ ዘለና ፕሮግራም፡ ልክዕ ከምቲ ካብ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣትሒዝና ብተደጋጋሚ ግዜ ዘቕረብናልኩም ኣውያት ስቅያት ኤርትራውያን ካብ ሲናይ ኢና ሒዝናልኩም ቀሪብና ዘለና።
ጊላነት፡ ዓመጽ፡ ምግሳስስ፡ ምዝመዛ፡ መሸጣ ኵሊት፡ ሞት ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብራሻይዳ ሰሃራን በደዊን ሲናይን ደው ኣይበለን።
ብጉልባብ ሃይማኖት ህዝቢ ንምቍጽጻር መሳርሒ ስርዓት ህግደፍ ኮይኑ ዝነጥፍ ዘሎ ይፍታሀ ዲሜጥሮስ፡ ነቶም ብውዲት ስርዓት ህግደፍ፡ መንፈሳዊ መዓርግ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ መንጢሎም ዘለዉ ቀሺ ዲዮስቆሮስ ኣኸቲሉ ኣብ ቴልኣቪቭ፡ እስራኤል፡ ኣብ ዝገበሮ ዘይቅዱስ ምብጻሕ ተቓውሞ ከምዘጋጠሞ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ ይፍታሀ ዲሜጥሮስ ምስ
ብኣቶ ተወልደ ሃብተሚካኤል ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን ሓጂ ጀሚል ኣማን ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህን ኣባላት ባይቶን ዝምራሕ ልኡኽ ብሚያዝያ 16, 2012 ምስ ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ዋሽንግቶን ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም። ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታት ኣስፊሖም ዘትዮም። ኣብዚ እዋን'ዚ ህዝቢ ኤርትራ
[embed]http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2012/04/EMDJ_PR.pdf[/embed]
ካብ ዋሺንግቶን ዲሲ ናብ ኣዲስ ኣበባ ትበርር ነፋሪት ኣላ ዝብል ወረ ካብ ዝሰምዕ ዝሓለፈ እዋን’ኳ እንተ ዘይሓጸረ፡ ኣነስ ቅድሚ ክልተ ሰሙን’የ ባዕለይ ክፍትን ዕድል ዝረኸብኩ። ዝገርመኩም’ዩ! እንዳ ዝናን ባህታን ዝብሉዎ ደኣ እንድዒ’ምበር ንኣይ’ሲ፡ ምናልባት ድሕሪ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት ስለዝኾነ ግዲ ኾይኑ፡ ኣብ’ቲ ጉዕዞ ኩሉ ነገር’ዩ
ካብ ውሽጢ ኤርትራ ብዝተረኽበ ሓበሬታ መሰረት፡ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ልዕለኡ ክመጽእ ካብ ዝኽእል ዝኾነ ናይ ሰራዊት ተጻብኦ ንምድሓን ንብሪጋዴር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ናይተን ባዕሉ ዝዓለመን ሸውዓተ ክፍለሰራዊታት ኣዛዚ ገይሩዎ ኣሎ።
ፍሊጶስ ይኹን ካልኦት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣድላይነቶም ሃሲሱ ደስኪሎም ከምዘለዉ ዘለዉ ‘ውን እቲ
“እዚ ሰብኣይ ባዕሉ ይፈልጥ፡ ገለ ፍታሕ እዃ ከምጽእ ኢዩ“ ክበሃል ስሚዕኩምዶ? ነገሩ ከምቲ ሰበይትስ ሰብኣያ እምበር፡ ሰብኣይ ሰብኣያ ነይትፈልጥ ዝተባህለ ክኸውን ይክእል። ኣብ ፍጹም ምልኪ ኣትዩ ዝረዓደ ኤርትራዊ /ኣውራ’ዃ እቲ ወትሩ ጉንዲ እዝኑ ዝጭልገም ዘሎ በዓል ስልጣን/ ከኣ ሎሚ ስም መላኺኡ ምጽዋዕ ደም ጥዒምዎ እን
ዋሕዚ ነጻ ሓበሬታ ብምንጥጣፍ ህዝቢ ንቕሓት ደሊቡ ንነገራት ብልቦና ክመሚ ብዓቢኡ ኣብ ቃልሲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ሃገርና ኤርትራ ሰፊሕ ተሳታፍነት ክህልዎ ብዓቕምና ኣበርክቶ ንምግባር ከነካይዶ ኣብ ዝጸናሕና ፈተነ፡ ካብቲ ከም ቀንዲ ኣተኵሮና ዝተለምናዮ መኸተ ውልቀምልኪ ሓሓሊፎም ዝኣልዩና ፈተነታት ኣይተሳእኑን። ሎሚ ‘ውን ሓደ ካብ ተመሳሳሊ ኣጋጣሚታት ረኺብና
ሕጂዶ ንበል ኡይ - ተገቲርና ዓውዓው
ኩሉ ምስተሐርደ - በብተራ ከም ላም
ኩሉ ምስ ተነጽገ - ሃገራዊ ሰላም
ብዓሌት ኣውራጃ - ፈላሊኻ ምጥላም
ሽግር ናይ ትማሊ - ከይኮነ ፍጹም ሓራም
ንጽባሕ ትውልዲ - የፍርሕ ከይላሓም።
ትማሊ ዝተዘርአ - ክፉእ ምፍልላይ
ሎሚ ንሓፍሶ - ብሕቡእ ከይንርኣይ
ጽባሕ ንዝርግሖ - ንሃገራውያን ንጽሃት
ስልጣን እዕቢዱ
እወ ወዲቖም! እሞ ሕጂ’ኸ ከናፍርካ ጎማጺጽካ ሕትም ሕትምትም ድዩ ንዘይመውት መድሃኒት ስለዘለዎ ፈውሰይ ፈውሰተ-ዓሻ ዕምብረ ሓሶታት ከንከራሩ?
ፓይሎት፡
ብመጀመርታ ከምቲ ንኩሉ ብወገነይ ሰናይ ዝምነየሉ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ፡ እንዃዕ ናብ ኩሉ መዳያት እዋን ትን ሳኤ ኣብጸሓካ። ከምኡ ድማ እንዃዕ ናብዛ ናይ ውልቅኻ ፍልይቲ “ሓንቲ መዓልቲ“………..፡ ትብላ ዝነበርካ ዕለት
ብጴጥሮስ ተኽሉ፡(ሓላዪ) 14/04/2012
ተሰቒሉ ኣብ መስቀል መድሃኔ ዓለም
ሓራ ኣውጺኡና ከፊሉ ንጹህ ደም
ኣደራዕ ጨካናት ተኾርሚጁ ደምዩ
በቶም ድፉናት ልቢ ዝዓወሩ እንዳረኣዩ፡
አሎሀ አሎሀ ላማሰበቕታኒ
ኮነት ሓንቲ ቃሉ በጃ ክኾነኒ
ኣብ ጎልጎታ ኣብ ቀራኒዮስ
ተሰቒልካ ስዒርካዮ ኣርዮስ፡
ትንሳኤኻ ኮይኑ ዓሪግካ ንሰማይ
ኣግዕዞ ኩልና ንዑ ኢልካና ምሳይ
መዓሙቕ ከይንሰጥም ኣብቲ ድቕድቅ ጸላም
ትንሳኤ! ሂብካና ዓዲልካና ሰላም፡
ንጹህ ደምካ ካብቲ


text:
ዜና ኤርትራ
ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ከምርሕ'ዩ
Radio Erena: 2 May 2018
ኣብ ጅቡቲ ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ዘካየደ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ሱዳን'ውን ተመሳሳሊ ምብጻሕ ንምክያድ ጽባሕ ሮቡዕ 2 ግንቦት ናብ ካርቱም ክኣቱ ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ሓቢሩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ናይ ሱዳን ዑደቱ ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣል በሽር ብምርኻብ፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ገና መዕለቢ ዘይረኸበ ዘሎ ምስሕሓብ ናይል ክዝትዩ ትጽቢት ተጌሩ ኣሎ።
ብዘይካ'ዚ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያ ዝተጀመሩ ወትሃደራዊን ጸጥታውን ምትሕግጋዛት ብዝልዓለ ዝድንፍዕሉ ተኽእሎታት ክዝትዩ ምዃኖም ይግለጽ።
ክልቲኦም መራሕቲ፣ ኣቐዲሞም'ውን ኣብ ኢትዮጵያ፣ ከተማ ባህርዳር ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ጣና ብምርኻብ፣ ኣብ ተመሳሳሊ ጉዳያት ተዘራሪቦም'ዮም።
ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ኣዋርሕ 536 ኤርትራውያን ካብ እስራኤል ወጺኦም
Radio Erena: 01 May 2018
ካብ ጥሪ ክሳብ መጋቢት ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ 536 ኤርትራውያን ካብ እስራኤል ብምውጻእ ገሊኦም ናብ ሃገሮም ክምለሱ እንከለዉ ካልኦት ከኣ ርዋንዳን ኡጋንዳን ናብ ዝርከብአን ሃገራት ከምዝተመልሱ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ዋይኔት ኒውስ ሓቢሩ።
ኣብዘን ሰለስተ ኣዋርሕ ብድምር 603 ስደተኛታት ካብታ ሃገር ክወጹ እንከለዉ፣ እቶም 67 ሱዳናውያን ምዃኖም'ዩ እቲ ሓበሬታ ዝጠቅስ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ካብ ሃገሩ ንምስጓግ ብዝገብሮ ዘሎ ጸቕጢ ካብ 2014 ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ልዕሊ 10 ሽሕ ስደተኛታት ብተመሳሳሊ ኣገባብ ካብታ ሃገር ወጺኦም ኣለዉ።
ሓድሽ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ፣ ፈላሚ ኣህጉራዊ ዑደቱ ናብ ጅቡቲ የምርሕ
Radio Erena: 30 April 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ፈላሚ ኣህጉራዊ ዑደቱ ኣብ ጅቡቲ ኣካይዱ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብቀዳም 28 ሚያዝያ ናብ ጅቡቲ ኣብ ዝኣተወሉ ምስ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ብምርኻብ፣ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ኣብ ኣገልግሎታት ወደብን ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዝቕጽል ዘሎ ቁጠባውን ጸጥታውን ምትሕግጋዛት ብምትካር ከምዝዘተየ ተገሊጹ።
ብዘይካ'ዚ እቲ ቀዳማት ሚኒስተር ንፓርላማ ጅቡቲ መደረ ኣስሚዑ።
ንሱ፣ ኣህጉራዊ ዑደቱ ብጅቡቲ ምፍላሙ፣ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ንዘሎ ዝምድና ዝልዓለ ኣድህቦ ክህበሉ ምዃኑ ዝእንፍት'ዩ ክብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ እታ ሃገር ይሕብሩ።
"ምስ ኤርትራ ዝግበር ምትሕግጋዝ ኣብ ክልትኣዊ ረብሓ ዝምርኮስ'ዩ፣" ፕረዚደንት በሺር
Radio Erena: 30 April 2018
መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንምትሕግጋዝ ቅሩብ ምዃኑ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ገሊጹ።
ሱዳን ትሪቡን ብዘቕረቦ ዜና መሰረት፣ እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ኣኼባ ህዝባዊ ጻውዒት ንምዕባለ ምብራቓዊ ሱዳን ብ28 ሚያዝያ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዝነበረ ርክብ፣ ኣብ ክልትኣዊ ረብሓ ዝተመርኮሰ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ሕጂ'ውን ምስ ህዝቢ ኤርትራ እትግብሮ ምትሕግጋዝ ክትቕጽሎ ምዃና ኣስሚርሉ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ግብጺ ብምውጋን ኣንጻር ረብሓታት ሱዳን ይሰርሕ ኣሎ ብዝብል ወቐሳ፣ ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ከባቢታት ሰራዊት ብምውፋር ዶባቱ ከምዝዓጸወ ካብ ዝገለጸሉ ድሕሪ ኣርባዕተ ኣዋርሕ'ዩ።
“ጸብጻብ መ.ኤርትራ ግዚኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ” ተጣበቕቲ መሰላት
Radio Erena: 29 April 2018
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕረቦ ጸብጻብ ግዚኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ ክብሉ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከሲሶም።
ኤርትራ ዳግማይ ኣባል ‘ቻርተር ኣፍሪቃ 1999’ ካብ እትኸውን ኣትሒዙ ን17 ዓመታት ዝደንጎየ እዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ፍጹም ዘይራኸብ’ዩ ክብሉ’ዮም እቶም ኣህጉራውያን ትካላት ዝኸሱ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ እንዳንቆልቆለ እምበር ዝተመሓየሸ ነገር የለን ድሕሪ ምባል፣ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ዝወሰዶ ደረቕ መንገዲ፣ ኣብታ ሃገር ኣትኻ ብጭቡጥ ንምዕዛብ ኣይተኻእለን ኢሉ። ዝበዝሐ ሓበሬታ ኣኪቡዎ ዘሎ ነታ ሃገር ራሕሪሑ ካብ ዝስደድ ዘሎ ዜጋኣ ምዃኑ’ውን ኣመልኪቱ።


text:
መበል 181 ዓመተ-ዝኽሪ ኤርትራዊ- ሩስያዊ ገጣሚን ጸሓፊን ኣሌክሳንደር ፑሽኪን፡ ትማሊ 9 ለካቲት ኣብ’ቲ ንዝኽሩ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ዝተተኽለ ሓወልቲ ተባዒሉ።
ኣምባሳደር ፈደረሽን ሩስያ ኣብ ኤርትራ ሚስተር ኣዚም ያራኽመዶቭ፡ ኣብ ዝምድናታት ደቂ-ሰብ፡ ፍልስፍና፡ ሂወት፡ ኣነባብራን ናጽነት ህዝብታትን ኣተኲሩ ዝተጻሕፈ ግጥምታት ፑሽኪን፡ ኣብ መላእ ዓለም ተነባብን ኣብ ልቢታት ዝሰርጽን ምዃኑ ድሕሪ ምሕባር፡ ዓመተ- ዝኽሪ ናይ’ዚ ድንቂ ገጣሚን መሰረት ዘበናዊ ስነ-ጽሑፍ ሩስያን ዝኾነ ሰብ ኣብ ኣስመራ ምብዓሉ – ሓበን ከምዝስምዖ ገሊጹ። ንምዕባለ ንዝጠመተ ዝምድና ሩስያን ኤርትራን ዘጒልሕ ምዃኑ እውን ኣውኪኡ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ገለ ካብ ግጥምታት ፑሽኪን ብቋንቋ ሩስያ፡ ከምኡ’ውን ትርጉም ብቋንቋታት ትግርኛ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ቱርኪን እንግሊዝን ተነቢቡ።
ኣምባሳደር ሩስያ ሚስተር ኣዚም ያራኽመዶቭን ኣቦ-መንበር ማሕበር ኤርትራውያን ምሩቓት ዩኒቨርሲታት ሕብረት-ሶቬትን ሩስያን ኣቶ ሰመረ ሃብተን ድማ፡ ኣብ ሓወልቲ ፑሽኪንሕቋፍ ዕንባባ ኣንቢሮም፣
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስቲ፡ ኣባላት ማሕበር ኤርትራውያን ምሩቓት ዩኒቨርሲታት ሕብረት-ሶቬትን ሩስያን፡ ሓለፍቲ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ፡ ዲፕሎማሰኛታትን ዕድመ ዝተገብረሎምን ተረኺቦም ነይሮም።
ሓረግ ኣሌክሳንደር ሰርገቪች ፑሽኪን፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ ካብ እትርከብ ዓዲ-ሎጎ ኮይኑ፡ ኣቦኡ ሃኒባል ኣብ ታሪኽ ሰራዊት ሩስያ ናይ ጀነራል ማዕርግ ዝነበሮ እዩ።