text:
መደብ ምቅላዕ ምስሉያት ወ ዕሱባት ህግደፍ
ሃገራዊ ድሕነት ዶ … ሃገራዊ ጥፍኣት ?
ትማል፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ሓደ ህርመት ሰሚሩ ዝሰዓቦ መሪሕነት ህግደፍ፡ ገንሸል ዜጋታትና ጉሒፉ፡ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራውነትን ደዊኑ ኣብ ድቕድቕ ጸልማት ምስ ኣጥሓለ፡ ህዝቢ ምስ ከዓቦ፡ እንሆ ኣብዘን ናይ መወዳእታ ፍቕዲ ዓመታቱ ድማ፡ ስካሪኮ ምስሉያትን ዕሱባትን ኮይኑ ኣሎ፡፡ ብፍላይ ኣብዘን ዝሓለፋ 10 ዓመታት፡ ክንዲ ደጋፊ ወይ ከኣ ሰዓባይ ጉጅለ ህግደፍ ምኻን ዘሕፍርን ዘዋርድን እዋን የለን፡፡ ኩሉ እንዳፈለጠ ከምዜፈለጠ ኮይኑ፡ ኣብ ጎደና ቅብጸትን ተስፋ ምቑራጽን ዝተሸመ ጉጅለ ህግደፍ ከኣ፡ ህዝቢ ምስራሕረሖ ነተን ዝተረፍኦ ዓመታት ዕምሪ ከናውሕ፡ ንገለ ንጹጋት እንዳናዳየ ህዝቢ ከደናግር ይፍትን ኣሎ፡፡ መለለዬ ሕላገት ዕርበት ህግደፍ ዝኾኑ ዕሱባቱ ድማ፡ ኣብዚ ዘመን ብሰለስተ ኣግባባት ይውደቡ ኣለው…ብብላዕ፡ ብዘይፍላጥን ብስእነት ተስፋን፡፡
እቶም “ብብላዕ ዝዕሰቡ” ደገፍቲ፡ ንዝኾነ ዜጋ ኣብ ምንጋጋ ህግደፍ ከእትው ዘይሓንኩ፡ ሓላፍነት ዘይስመዖም ብኣጻብዕ ዝፍቀዱ ዜጋታት እዮም፡፡ እቶም “ብዘይፍላጥ ዝዕሰቡ” ድማ “ብነበር ታሪኽ” ተጋግዮም ወይ ከኣ ብጎስጓሳት በዓል ማንኪ ተደናጊሮም ዝጽንበሩ ደቂ ማማ ቆልዑት’ዮም፡፡ እቶም ኣብ ሳልሳይ ሪጋ ዝስርዑ “ብተስፋ ምስኣን” ዝዕሰቡ መጋበርያ ህግደፍ ድማ ወይ ብወለንታ ወይ ከኣ ብግዴታ ኣብ መዋጽኦ ኣልቦ ገበናት ጥሒሎም ሕነ ከይፍደዩ ፈሪሖም እናሻዕ ኣብ ገበን እንዳተቖማጥዑ ዝነብሩ ከም በዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ዝኣመሰሉ ሰዓብቲ’ዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!! ሎሚ ቅድሚ እዋናዊ ዛዕባን ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጉዳያትን ዘድሃበ 7ይ ክፋል ጽሑፍ ኣወንዚፈ፡ ብዝሓተትኩምኒ መሰረት ብዛዕባ ገለ ንህዝቢ ኣብ ምድንጋር ዝተቐሰቡ፡ ሰዓብቲ ጉጅለ ኢሳይያስ፡ ሓደ ሓበሬታ ክፍንወልኩም መሪጸ ኣለኹ፡፡ እዞም ሎሚ ዘቃልዖም ሰባት፡ ካብቶም ብብላዕ ዝተዓሰቡ ኮይኖም፡ ኣብ ስርሓት ሚዲያን ብሉይ ፕሮፖጋንዳታት ህግደፍን ዝነጥፉ እዮም፡፡ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናይ ሚዲያ ዘበርከቶ፡ ማዕረ ማዕረ መሳርዕን መዳፍዕ ህዝባዊ ግንባርን እዩ፡፡ ብሰንኪ ህግደፍን ኢሳይያስን፡ መትከላት ቃልስናን ሕድሪ ስውኣትናን ጥልመት ምስ ሳዕረሮ፡ እቲ ኣብ ሓደ ህርመት ሰሚሩ፡ ኣንጻር መግዛእቲ ዝተቓለሰ ህዝቢ፡ ብሃልኪ ፕሮፖጋንዳታትን ብዘይትግበሩ መጽብዓታትን ብሓሶትን ተደናጊሩ፡ ሓድነቱ ከጥፍእ ኮነ ተባሂሉ ዳግማይ ስነ-ኣእምራዊ ኩናት ተወሊዕሉ ኢዩ፡፡
በዞም ናይ ኢሳይያስ ናይ ፕሮፖጋንዳ ማሽነሪታት ዘይተምሃዘን ዘይተሰነዐን ታሪኽ ዳርጋ የለን፡፡ ካብ ፍጻመታት መንካዕ ክሳብ የሚን፣ ካብ ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ ክሳብ ስሌማን ህንዲ፣ ካብ ምንጽልጻል ክሳብ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ካብ ኩናት ደሴት ሓንሽ ክሳብ ባድመ፣ ካብ ምእሳር ኣባላት ጉጅለ 15 ክሳብ ስርሒት ፎርቶ፣ ካብ መትከል “ርእሰ ምርኮሳ” ክሳብ “ዋርሳይ ይከኣሎ”፣ ካብ መደባት ውሕስነት መግቢ ክሳብ ምኽዛን ማያት፣ ካብ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ክሳብ ወሰኽ ደሞዝ፣ ካብ ሃኮሰኤ ክሳብ ሃማድኤ፣ ካብ ሃማመተኤ ክሳብ ስሉስ ውድባዊ ጉባኤ፣ ካብ ዋይ ፒኤፍ ዲጀ ክሳብ ሽማግለ መኸተ፣…ኮታስ ኣብ ኩሉ ሃገራዊ ዕማማት ጽላት ብጽላት፣ መድረኽ ብመድረኽ ብዙሕ ተሃውቲትሎምን ተዘሪብሎምን እዩ፡፡ እቲ ሓቅን ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነትን ግን ብኣንጻሩን ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦን እዩ፡፡
በቢጽላቱ ንዝካየዱ ህግደፋዊ ጎስጓሳት ድማ፡ ቃላት ኮሓሒሎም፡ ምስልታት ሰኒዖም፡ ብዝወቀቡ ስነ-ጥበባዊ ኣገባባት ዝዋስኡ ዕሱባት በቢእዋኑ ተራእዮም ‘ዮም፡፡ እቶም እሙናት ተሰሚዮም ትማል ምስኡ ዝነበሩ ጎስጎስቲ ከም ቃንጫ መጺዩ ምስተፍኦም ከኣ፡ ናብ ስደት ምስ ተቐሰቡ ሕጂ’ውን ህግደፍ ሓደሽቲ “ኣፈኛታት” ክውድብ ህርድግ ይብል አሎ፡፡
ካብዞም ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ዘይንቡር ታሪኽ ክምህዙ ዝውዕሉ፡ ብታሪኽ እንዳማቶም ተበሊጾም፡ ንገሊኦም እንዳኻሓሉ፡ ንገሊኦም እንዳጠቀኑ ዝነብሩ፡ ውሑጅ ዘጋፍዖም ኣባላት ዝርከብዎ ሓይሊ ዕማም ምስሉያት ሓደ፡ ኣብ መርበባት ኢንተርኔት ዝዋሳእ ጉጅለ “ሃገራዊ ድሕነት” እዩ፡፡ እዛ ጉጅለ ከም ውልቀ ሰብ ተመሲሉ ቀጻሊ ብዛዕባ ህግደፍን ኣብ ሃገራዊ ድሕነት ዝብል ፔጅ
ኣብ ደገ ንዝነብር ዜጋ፡ ብፍላይ ከኣ ንኣባላት YPFDJ፡ ንምኹስኳስን ሓበሬታ ንምስናቕን፡ ብዝብል ዝተበጋገሰት ጉጅለ “ሃገራዊ ድሕነት” ኣበጋሲኣ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኮይኑ፡ ነቶም ክጽሕፉ ይኽእሉ ዝበሎም መንእሰያት ኣኪቡ፡ “ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝካየድ ዘሎ ስዕረት ብከመይ ንምክቶ?” ብምባል ዝተወሰነ ስልጠና ብምሃብ ብዝወደቦም ኣባላት ዝተዳለወት ፔጅ ‘ያ፡፡ እቶም መንእሰያት መብዛሕትኦም ኣብ ቀዳመ- ሰምበት ምስኡ ኩዕሶ ዝጻወቱን “ተካእቲ ወለዶ” ተባሂሎም ንነብሶም ዘእመኑን ብገለ ውን ዝተኣመነሎምን እዮም፡፡ ኣብ ሞንጎኦም ተስፋአለም ገብረስላሰ (ጫረ)፡ ሳምሶም ብርሃነ፡ ህዝባዊ መንግስትኣብ፡ ምሕረትኣብ መድሃኔ፣ ኤፍሬም ሃብተጽዮን (ወዲ-ገደ)ን ካልኦት ኣብ ደገ ዝዓበዩ ብቋንቋ እንግሊዝ ክምክቱ ተባሂሎም ዝተኣመነሎም ኮይኖም ጠለባቶም ካብ ማእከላይ ቤ/ጽ ህግደፍን ክፍሊ ምርምርን ስነዳን ይማለአሎም፡፡
ካብዚኣቶም ተስፋለም ጫረ ኣብ ኤረቲቪ ኣዳላዊ መደብ ጥበባት ኮይኑ ስለዘገልግል ብዙሕ ዘለልዮ እዩ፡፡ ቅድሚ ምኽፋት ፔጅ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ተስፋለም ጫረ፡ ናይ ተቓወምቲ ብዝሒን ትሕዝቶን ናይ ፌይስቡክን ናይ ቲዊተር ኣካውንትን ድሕሪ ምጽናዕን ምዝርዛርን፡ ነፍሰወከፍ “ተቓላሲ” ልዕሊ ሓደ ኣካውንት ብምውጻእ ክቃለስ ከምዝግባእ ተላቢዩ፡፡ ደሓር ከኣ የማነ ስሩዕ ቤ/ጽ ተፈሊዩሎም ዘድሊ ጠለባት ተማሊእሎም ካብ ህዝቢ ተኸዊሎም ዝሰርሕሉ ቦታ ኣመቻችኡሎም፡፡
እዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ መንእሰያት፡ ምስ ማንኪ፡ ኪሻ፡ ቻርሊን ዘምህረትን ጥቡቕ ናይ ስራሕ ርክብ ዘለዎም ኣባላት ኮይኖም መንነት ነፍሰወከፎም ከምዚስዕብ እዩ፡
- ተስፋለም ገብረስላሰ ገብረማርያም (ጫረ)፡ ብ1973 ኣብ ወኪ ተወሊዱ፡ ኣብ ማይተመናይ ዝዓበየ፡ ኣባል 6ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት’ዩ፡፡ ኣብ ምስንዳእ መጽሄት ተዓጠቕ ከም ኣባል ቦርድ ብምኻን ክነጥፍ ጸኒሑ፡፡ ኣብ ሳዋ ንነፍሲ ወከፍ ሓለፊ ብዝገብሮ ዝነበረ ዘይእደን ኣስተዋጽኦ፡ ምጽፋፍ ጸብጻባት፡ ምእካብ ኣዚዩ ደቀቕቲ ሓበሬታታት ብዛዕባ ነፍሲወከፍ ኣባል ወይ ውን ፍርይ ዝበለ መቀናቕንቲ ከምኡ ውን ምልኻዕ ወረን ይልለ፡፡ ንዝመጸ ሓላፊ ተገዛኢ ባህሪ ስለዘለዎ ድማ፡ ኩላቶም ሓለፍቲ ሳዋ ብተዘማዲ ብጽቡቕ ይዝክርዎ፡፡ ብሕልፊ ግን ንበዓል ብርጋዴር ጀነራል ነጋሽ ተስፋጽዮን፣ ኮረኔል ደበሳይ ግደ፣ ኮረኔል እዝራ ወልደገብሪኤል ብቐንዱ ንሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስ ዝነበሮ ውልቃዊ ኣገልግሎት ይልለ፡፡ ነዞም ዝተጠቕሱ ሓለፍቲ ብስሩዕን ዘይስርዑን ካብ ኢንተርኔት ሓበሬታ እንዳኣከበ ውን፡ ብዛዕባ ኤርትራ ብተቓወምቲ ዝጸሓፍን ዝበሃልን ይምግብ ኔሩ፡፡ ጫረ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዓምዲ “ዕላል ምስ ታሪኽ” ዝብል ጀሚሩ ነዊሕ ከይከደ ክቋረጽ ተጌሩ፡፡ ነታ መደብ ምስቲ ሓበሬታ ናይ ምኽዛን ባህሪኡ ብምትእስሳር ከዳልዋ ዝተዓደሎ ኮይኑ፡ ዳርጋ ብዛዕባ ነፍሲወከፍ ዝፈለጥ ተጋደላይ፡ ሕማቕ ሓበሬታ እንዳኣከበ ነታ መደብ ናብ ወረ ክልውጣን፡ “እገለ ኣብ ኩናት ሃዲሙ፣ ኣውራጃውነት ተነቒፉ ኔሩ፣ ምስ ጓል ዝምድና ኔርዎ” ወዘተ እንዳበለ ኣስማት እንዳረቖሐ ይጥቅን ኔሩ፡፡
ኣብ ወርሒ 7/2008 ናብ ሚኒስትሪ ዜና ተመዲቡ ዓሊ ዓብዱ ክሳብ ዝሃድም መጋበሪኡ ኮይኑ ልዕሊ ጊሊያ ተገዚእዎን ተደፊኡን እዩ፡፡ ኣብ ሚ/ሪ ዜና ዓሊ ንዝደለዮም ሰባት እንዳጉልሐ፡ ንዘይደለዮም ድማ ኣንጻሮም ከምዚዝረብ እንዳገበረ፡ ብዙሕ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ጽሒፉ፡፡ ንሱ ጥራይ ዘይኮነ ተዛማዲ ናይ ተኣማንነት ብልጫ ስለ ዝረኣየሉን ብዘይዝኾነ ስክፍታ ንሰባት ከጸልም ስለዘይሰግእን ድማ፡ ዓሊ ዓብዱ ክህረም ንዝደለዮ ስነ-ጥበበኛን ሓላፊን ቀዳማይ ተጸዋዒ ጫረ እዩ ኔሩ፡፡ ብኸምዚ ድማ ዓሊ ዓብዱ ንኢሳያስ ጸጋይ፡ ዓብደላ ጃብርን ክሃርም እንከሎ ብድሕሪ መጋረጃ ዝጽሕፎ ጫረ ‘ዩ፡፡
ጫረ፡ በቲ ናይ ምቅብባልን ኣዚዩ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ናይ ምእካብን ባህሪኡን፡ ኣብ ጠመተ እንዳ ጸጥታ ውን ኣቲዩ ኢዩ፡፡ ኣብ ሓደ እዋን እንዳ ጸጥታ ኣንጻር መንግስቲ ዝዳለው ጽሑፋት ንምምካት መደባት ምስ ሰረዐን፡ ኣብ ምእሳር ኣባላት “ሬዲዮ ባና”ን፡ ካብ ጸሓፍቲ ንጫረን ካልኦት 7 ኣባላት ወዲቦም ኔሮም፡፡ ጫረ ውን ነቲ ብኮ ተጠቒሙ ክሳብ ሕጂ ምስ ሓላፊ ወጻእ ስለያ ኮረኔል ጋይም ተስፋሚካኤል፡ ሓለፊ ክፍሊ ምክትታል ብልሽውና ኮረኔል የማነ ዓንደማርያም (ሰኮሎቭ) ካልኦትን፡ ጥቡቕ ርክብ መስሪቱ ብዛዕባ ማሕበረ ሰብ ስነ-ጥበብ፡ ኣብ ወጻእ ዝርከቡ ጸሓፍትን ጋዜጠናታትን ወረ ኣብ ምቅብባል ይሰርሕ እዩ፡፡
ብሕልፊ ብዛዕባ ክጽለሙ ንዝድለዩ ሰባት ኣብ ምጽሓፍን፡ ምስ መሻርኽቲ ህግደፍ ዝኾና መርበባት ኣብ ምድላውን ውን ቀጻሊ ይነጥፍ ‘ዩ፡፡ ኣብ 2016 ኣብ መርበብ ሓበሬታ ራይሞክ ብማንኪ ተኣዚዙ “ሳክቲዝም ወያነ” ዝብል ሓደ ጽሑፍ’ውን ዘርጊሑ ኔሩ፡፡ ኣብዚ እዋን ከኣ ጎኒ ንጎኒ ሰርሓት ሚ/ሪ ዜና ሓንቲ ካሜራ ተሓንጊጡ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርንዓት ሃገርና እንዳተንቀሳቐሰ ኣሳእል ስኢሉ፡ ኣብ ፔጅ “ሃገራዊ ድሕነት” ክጽሕፍን ክጥቅዕን ዝውዕል ቀንዲ ወኪል ህግደፍ ኮይኑ ኣሎ፡፡
- ህዝባዊ መንግስትኣብ፡ ወዲ ስውእን ምሩቕ ፖለቲካል ሳይንስ ኣብ ኣስመራ ዩንቨርሲቲ ኮይኑ፡ ኣብ ኮርያ ተማሂሩ ድሕሪ ምምላሱ ሕጂ ፍሉይ ጸሓፊ ሓጎስ ኪሻ ኮይኑ ይሰርሕ ኣሎ፡፡ ህዝባዊ ካብ ጋዜጣ ሰቲት ኣትሒዙ (ዳሕራይ ከኣ ሓዳስ-ኤርትራ) ይጽሕፍ ስለዝኾነ፡ ሕጂ ሓደ ካብቶም “ተካእቲ ወለዶ” ተባሂሎም ነብሶም ዘዕሽውን ምሉእ መዓልቲ “ኤርትራ ጽቡቕ ኣላ” እናበሉ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ወረ ክነዝሑ ዝውዕሉን ‘ዩ፡፡ ኣብ ቲዊተር ድማ ነፍሲወከፍ የማነ ቻርሊ ቲዊት ዝገበራ ምግዋሕን፡ ንኤርትራ ጽቡቕ ከምዘላ ዘምስል ስእልታት ኣብ ምዝርጋሕን ይነጥፍ፡፡
- ሳምሶም ብርሃነ፡ ከም ህዝባዊ ምሩቕ ፖለቲካል ሳይንስ ናይ ዩንቨርሲቲ ኣስመራ ኮይኑ፡ ብተመሳሳሊ ውን ወዲ ስውእ ስለዝኾነ፡ እዛ ሃገር “ልዕሊ ማንም ትብጸሓና” ካብ ዝብሉ ሓደ እዩ፡፡ ንሱ’ውን ኣብ ሃገረ ሆላንድ ተማሂሩ ድሕሪ ምምላሱ፡ ኣብ ሚ/ሪ ሃገራዊ ልምዓት ይሰርሕ ኣሎ፡፡ ሳምሶም ኣቐዲሙ ምስ የማነ ቻርሊ ይሰርሕ ስለዝነበረ፡ ነታ ጉጅለ ጠርኒፉ ምስ የማነ ማንኪ ዝተራኸበ ንሱ’ዩ፡፡
- ምሕረተኣብ መድሃኔ፡ ኣብ ዩንቨርስቲ ኣስመራ ብሶሲዮሎጂን ኣትሮፖለጂን ድሕሪ ምምራቕ ናብ ኮሚሽን ምጥያስ ተመዲቡ፡፡ ድሕሪ ምዕጻው’ቲ ኮሚሽን ናብ ማእከላይ ቤ/ጽ ህግደፍ ዝተቐየረ ዕባይ ቤ/ቲ ሰውራ ‘ዩ፡፡ ንሱ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ኤውሮጳ ተማሂሩ ምስተመልሰ ናብ ስልጣን ገጹ ዝተጸገዐ ኮይኑ ካብቶም ውሑዳት ተረባሕቲ ሓደ’ዩ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ምስዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ኣባላት ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ዝነጥፉ ካልኦት 6 ኣባላት ከምዘለው እንዳሓበርኩ፡ እዞም ኣባላት ብዙሕ ትርጉም ዘለዎም ስለዘይኮኑ ካብ ምቅልዖም ከምዝተቖጠብኩ ክሕብረኩም እፈቱ፡፡ እቶም 4 ግን ብዝረኸብዎ ጠመተን ናብ ሓለፍቲ ብምቅርራቦምን ንነብሶም ከም ተረከብትን ሓለፍትን ጌሮም ዘእመኑ እዮም፡፡ ብዓይኒ ሓቂ ብወገነይ ብዙሕ ትርጉም ስለ ዘይሃብኩዎም፡ ነዞም መንእሰያት ናይ ምቅላዕ መደብ ኣይነበረንን፡፡ ብዙሓት ተኸታተልቲ መንነት ኣዳለውቲ ፔጅ “ሃገራዊ ድሕነት” ንኽገልጸልኩም ብዝሓተትኩምኒ መሰረትን እቶም ኣዳለውቲ ውን ምእንቲ ህዝቢ ክፈልጦም ሎሚ ኣቃሊዐዮም ኣለኹ፡፡ ሃገር ብሃገራ ድነ ጸልማት ለቢሳ ክንሳ፡ ንበዓል ማንኪ ተኣማሚኖም ናይ ምጽሓፍ ባህሪያዊ ትዕድልቶም ተጠቒሞም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መርበባትን ሚዲያታትን ዝዋስኡ፡ ጅምር ፕሮጀክታት እንደሰኣሉ፡ ኣብ ባይታ ዘየለ ከምዘሎ እንዳምሰሉ፡ ታሪኽ እንዳኸወሉን እንዳዛብዑን፡ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ሕዱር ጽልኢ እንዳጋፍሑ፡ ህዝቢ ከደናግሩ ዝፍትኑ ምስሉያት ሰዓብቲ ህግደፍ እምበኣር እዚኦም ‘ዮም፡፡
PHOTO KEY
Hizbawi,Samsom,MIhreteab respectivley


c: text/html

text:
ኢታርእየነ ሙስናሃ ለኢየሩሳሌም!
ኢታርእየነ ሙስናሃ ለኢየሩሳሌም!
Monday, 18 November 2013 00:00 እዝራ ጸሓፊ
ንነቢይ ኤርምያስ፡ ኣበሜሌክን ባሮክን ዝበሃሉ ተመሃሮ ነበርዎ። እዞም ክልተ መስተውዓልቲ ተመሃሮ፡ ነቢይ ኤርምያስ ብዛዕባ ምርኮ ኢየሩሳሌም ክዛረብ እናኽሰምዑዎ ከለዉ፡ ‘’ኦ እግዚኦ! ኢታርእየነ ሙስናሃ ለኢየሩሳሌም’’ እዚ ማለት ‘’ኦ ጎይታ! ጥፍኣት ኢየሩሳሌም ኣይተርእየና’’ እናበሉ ይጽልዩ ነበሩ። ጊዜ ምርኮ ምስ በጽሐ፡ ሓደ መልኣኽ መጺኡ ንነቢይ ኤርምያስ ንኣበሜሌክ ንሕሙማት ክንለኽዮስ ቆጽሊ (ዓፅቀ) በለስ ኣምጽእ ኢልካ ልኣኮ፡ ንባሮክ ድማ መቓብር ነገሥታት ሓሉ በሎ፡ ኢሉ ነገሮ እሞ ነቢይ ኤርምያስ ከምቲ ዝተባህሎ ገበረ።
በታ ነቢይ ኤርምያስ ንኽልቲኦም ተመሃሮኡ ዝለኣኾም ለይቲ ከኣ፡ ህዝቢ እስራኤል ተማሪኾም ሓደሩ። ኣበሜሌክ ቆጽሊ በለስ ቀንጢቡ፡ ኣብ መሶብ ወርቂ ኣቐሚጡ እናኸደ ከሎ፡ ፈዘዝታ ድቃስ ስለ ዝሓዞ ካብ መገዱ ኣግሊሱ ኣብ ጽላል ኣዕረፈ’ሞ ድቃስ ወሰዶ። በዚ ከኣ ስሳን ሽዱሽተን ዓመት ደቀሰ። ድኅሪ ስሳን ሽዱሽተን ዓመት ተባራቢሩ እንተ ረኣየ ካብታ ዝደቀሰላ ሰዓት ሕልፍ ኢላ ምስ ረኣየ፡ ቍሩብ ደንጉየ መምህረይ ኪቍጣዕ እዩ ኢሉ መገዱ ቀጸለ’ሞ፡ እቲ ዝመጸሉ መገዲ ጠፊእዎ ድቃስ ስለ ዘይጸገብኩ ድየስ ወይስ ኣእምሮይ ጠፊኡኒ እዩ? በለ። ኣብ ሓደ ቦታ ደው ኢሉ ከኣ ተመልከተ። ሓደ ሰብ ድማ ረኣየ።
ሰብሲ ድሕሪ ስሳን ሽዱሽተን ዓመት ኣብቲ ቦታ የልቦን፡ መልኣኽ ሰብ ተመሲሉ ተገልጸሉ’ሞ፡ ቀሪቡ ‘’ኣይቴ ሃለዉ ኤርምያስ ወኣኀውየ’’? ‘’ኤርምያስን ኣኅዋተይን ኣበይ እዮም ዘለዉ’’? በሎ። ንሱ ድማ ኣንታ ወደይ ንስኻዶ ኣብ ኢየሩሳሌም ጋሻ ኮንካ? በዓል ኤርምያስ ዘለዉ ኣብ ባቢሎን ብስደት፡ ኢየሩሳሌም ካብ ትዓኑ ከኣ ስሳን ሽዱሽተን ዓመት ኮይኑ ኣሎ በሎ። ከመይ ኢሉ? ኣነ ንሕሙማት ንለኽዮ ቆጽሊ በለስ ቀንጢብካ ኣምጽእ ኢሉ መምህረይ ልኢኹኒ፡ እንሆ ጸባኣ የንጠብጥብ ቆጽላ’ውን ኣይጸምለወን በሎ። እስከ ኣርእየኒ በሎ። እንተ ረኣየ ከምቲ ዝበሎ ኮይኑ ረኸቦ። በል ክነግረካ እግዚኣብሔር ካብ መከራ ሠዊሩካ እምበር መምህርካ ክልእኸካ ከሎ እዋኑ እንታይ ነይሩ ኢሉ ሓተቶ? እዋን ዘርኢ በሎ። እሞ ሎሚ እዋን ዕምባባዶ ኣይኮነን ዘሎ? በዚ ምስ ኣረድኦ፡ በል ንዓ ምስ ኃውኻ ከራኽበካ ኢሉ ወሲዱ ምስ ባሮክ ኣራኸቦ’ሞ ክልቲኦም ሱባኤ ኣተዉ። በዚ ድማ እስራኤል ካብ ስደት ክምለሱ ኣርባዕተ ዓመት ከምዝተረፈ ተገልጸሎም።
ካብዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ሓጺር ታሪኽ ናይ በዓል ባሮክን ኣበሜሌክን ብዙሕ ክንመሃር ንኽእል ኢና። እዞም ክልተ ተማሃሮ ናይ ነቢይ ኤርምያስ ዝነውሐ ጸሎቶም ነታ ዘኽብርዋ መቕደሶም ከይትረክስ፡ እታ ዘፍቅርዋ ዓዶም ድማ ከይትፈርስ ሕማቕ ናታ ከይርእዩ ወትሩ ‘’ኦ ጎይታ! ጥፍኣት ኢየሩሳሌም ኣይተርእየና’’ እናበሉ ይምህለሉ ምንባሮም ታሪኾም ይነግረና። እንተኾነ ግና ባሮክን ኣበሜሌክን እኳ ብዓይኖም እንተ ዘይረኣይዎ፡ እታ ክብርቲ ኢየሩሳሌምሲ ብኃጢኣት ህዝባን መራሕታን ኣብ ኢድ ጸላእቶም ስለዝወደቐት፡ ባቢሎናውያን ንቤት መቕደስን ቤት መንግሥትን ንዅለን ኣባይቲ ኢየሩሳሌምን ምናዳ እኳ ነተን ኣባይቲ ዓበይቲ ዓዲ ብሓዊ ከምዝተኮስዎ፡ ህዝባ ከም ዝተማረኹን ሃብታ ከም ዝተዘምተን ኣብ ትንቢት ኤርምያስ ምዕራፍ 52 ብሰፊሑ ንረኽቦ ኢና።
እምበኣርከስ ሎሚ ንሕና ኦርቶዶክሳውያን እውን እታ ብትቢትን ነቢያት፡ ብስብከት ሓዋርያትን ብደም ሰማዕታትን ከቢራ ዝጸንሐት ጥንታዊት እምነትና፡ ከምኡውን ቅዱሳን ኣቦታትና ፈቐዶ ገዳማትን ዓድታትን እናዞሩ፡ ሕድሪ ሃይማኖት ከም ዘየረከቡና እንታይ ገደሰኒ ብዝብል ድኹም ሓሳባት ሒዝና ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና እናፈረሰት ከላ ርእስና ደፊእና ምኻድስ ዓቢ ሕፍረትዶ ኣይኮነን? እቲ ኣብ ህዝብና ወሪዱ ዘሎ ዘሕዝን መንፈሳዊ፡ ማሕበራውን ሞራላውን ውድቀታት ክንሓብኦ ንኽእል ኣይኮነን። እወ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕማቕ ኵነታት ‘’ነቲ ቅድም መንግሥቲ ኣምላኽ ጽድቁን ድለዩ እሞ፡ እዚ ዅሉ ድማ ክውሰኸልኩም እዩ’’ ዝብል ቃል ቅዱስ ወንጌል ሸለል ስለ ዝበልናዮ፡ ብቑጽሪ ብዙሓት ክንስና ድኹማት፡ ክርስቲያን እናተበሃልና ብኡሳት፡ ጳጳሳት ከለዉና ብጭዋታት ንምራሕ ምህላውና ብጣዕሚ ዘሕዝን ነገር እዩ። ማቴ 6፡33
ከምቲ ኣብ ምስላ ዓድቦና ‘’ኣውያትሲ ንእዝኒ ሰማዒኡ ሕሱም’’ ዝበሃል ነዚ ቤተ ክርስቲያንና ተሕልፎ ዘላ ሕማቕ እዋንን ከቢድ ፈተናን፡ ብዓይንና ክንርእን ብእዝንና ክንሰምዕን ዝበቓዕና ሰባት ብሓቂ ድርብ ወጽዓ እዩ ገጢሙና። ምኽንያቱ እቶም ብንጹህ ልቢ ንእግዚኣብሔር ዘገልገሉን ኣምላኽ ድማ ዘኽበሮም ሰባትሲ፡ ከምቲ ባሮክን ኣበሜሌክን ‘’እታርእየነ ሙስናሃ ለኢየሩሳሌም’’ ኢሎም ዝጸለዩ እሞ ሕማቅ ድማ ዘይረኣዩ፡ እቶም ማዕርጎምን እምነቶምን ዓቂቦም ሕማቕ ከየርከቦም ዝዓረፉ ውሉደ-ክህነትን ምእመናንን ከኣ ‘’ኦ ጎይታ ውድቀትን ዕንወትን ተዋሕዶ ኣይተርእየና’’ ዝብል ዝስማዕ ጸሎት ግዲ ኔርዎምሲ ካብዚ ሓላፊ ዓለም ብሰላም ምኻዶም ብሓቂ ዕድለኛታት እዮም። እወ ፓትርያርክ ኣውሪድካ ኣነ እየ ፓትርያርክ ክትብል፡ መስቀል ተሰኪምካ ካብ ሓቂ ከተድሓርሕር፡ ኣብ ክንዲ ፍቅሪ ባእሲ ከተሳውር፡ ካብ ምንባርሲ እንታይ ረብሓኸ ኣለዎ?።
ብዝተርፈ ከምቲ ነቢይ እንባቆም ‘’ኣነስ ነታ እትመጽእ መዓልቲ ተስፋ፡ ማለት ነታ እግዚኣብሔር ንጸላእትና ዚቐጽዓላ መዓልቲ ሃዲአ ኽጽበ እየ’’ ዝበሎ እናዘከርና፡ ‘’ኦም በለስ ኣይኪፈርን፥ ኣታኽልቲ ወይኒ ፍረ ኣይኪህብን፥ ኣውልዕ ክጠልም፥ ግርሁ ምግቢ ኣይኪህብን እዩ። ኣባጊዕ ካብ ደምበ ኺጠፍኣ፥ ኣሓውን ኣብ ደምቤታት ኪሰኣና እየን። ኣነ ግና ብእግዚኣብሔር ክሕጎስ፥ ብኣምላኽ ምድሓነይ እልል ክብል እየ’’። ዝብል ጽሑፍ ስለዘሎ፡ ጸልማት ብብርሃን፡ ሓሶት ብሓቂ፡ ባእሲ ብዕርቂ፡ ፈተና ብራሕዋ፡ ጥልመት ብእምነት ከምዝሰዓር ኣረጋጊጽና ስለ እንኣምን፡ ነቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ ልዑል ኣምላኽ ወትሩ ብዘየቋርጽ ጸሎትን ብምሉእ ተስፋን ክንጽበዮ ኢና!!! እንባ 3፡17።
እዝራ ጸሓፊ
መወከሲ፡- ትርጉም ውዳሴ ማርያም ዝብል ብመጋቤ ሥርዓት ሉቃስ ገብረሚካኤል ዝተዳለወ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እንቋዕ ናብ በዓለ ጥምቀት ኣብጽሓና!
“ ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ /ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ ከሥጥሞ እዩ። ” ሚክ. 7፡19
ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ብተዋሕዶ ካብ ክልተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ ካብ ክልተ ባህርይ ሓደ ባህርይ ኮይኑ ተወልደ። ኣካላዊ ቃል ምስ ሥጋ ተዋሓደ፤ ቅድምና ዘይነበሮ ሥጋ ቀዳማዊ ኣምላኽ ተባህለ፤ ብጐይትነት ዘይፍለጥ ሥጋ ብጐይትነት ተፈልጠ፡ እቲ ዘይርአ መለኮት ብሥጋ ተጋህደ። ኣምላኽ’የ ኢሉ ንዕለቱ ኣይዓበየን፡ እንታይ ደኣ ሕጊ ጠባያውን ሕጊ መጽሓፋውን እናፈጸመ በብንእሽቶ ዓበየ። እቲ ዘመን ዘይቍጸረሉ ኣምላኽ በቲ ዝለበሶ ሥጋ ዘመን ተቘጺርሉ 30 ዓመት ምስ መልኦ ብኢድ ዮሓንስ ንኽጥመቕ ናብ ማየ ዮርዳኖስ ወረደ፡፡ ነዚ ኽገልጹ ከለዉ ሊቃውንት ‘ወረደ ወልድ እምሰማያት ውስተ ምጥማቃት/ ወልድ ካብ ሰማያት ናብ ቦታ መጥመቂ ወረደ ’ እናበሉ የዝይሙ። (ዋዜማ ዘጥምቀት)
• ስለምንታይ ኣብ ሠላሳ ዓመቱ ተጠሚቑ፧
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ 30 ዓመቱ እምበር፡ ልዕል ኢሉ ኣብ 40 ዓመቱ ወይ ትሕት ኢሉ ኣብ 20 ዓመቱ ዘይተጠምቀሉ ምኽንያት ነቲ ወዲ 30 ዓመት ኮይኑ ዝተፈጥረ ኣዳም ስኢንዎ ዝነበረ ጸጋ ውልድነት ንኽመልሰሉን፡ ውልድነት እተውህብ ኣፍ ደገ ምሥጢራት ዝኾነት ጥምቀት ባሪኹ ቀዲሱ ንምሃብን እዩ።
• ስለምንታይ ብኣገልጋሊኡ ቅዱስ ዮሓንስ ተጠሚቑ፧
ኣብቲ እዋን እቲ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ከባቢ ዮርዳኖስ ናይ ንስሓ ትምህርቲ እናመሃረ ናይ ንስሓ ጥምቀት የጥምቕ ነበረ። ከምቲ ብትንቢት ኣቐዲሙ ዝተነግረሉ ድማ ቅዱስ ዮሓንስ ቀቅድሚኡ ጸራጊ መንገዲ ኮይኑ ንሕዝቢ ብማየ ንስሓ እናኣጥመቐ ንናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣማናዊ ጥምቀት የዳሉ ነበረ። (ሚል. 3፥1፤ ኢሳ. 40፥3-5)
ብዘላ ሃገር ይሁዳን ኵሎም ሰብ ኢየሩሳሌምን ናብኡ ይመጹ ብኃጢኣቶም እናተናዘዙ ውን ኣብ ፈለገ ዮርዳኖስ ብእኡ ይጥመቑ ነበሩ። (ማቴ. 3፥1-12፤ ሉቃ. 3፥1-20)
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽ ክነሱ ብኢድ ኣገልጋሊኡ ቅዱስ ዮሓንስ ንኽጥመቕ ብፍጹም ትሕትና ካብ ገሊላ ናብ ዮርዳኖስ መጸ። እዚ ኣርኣያ እዩ። ‘ከምቲ ኣነ ናብ ማየ ዮርዳኖስ ወሪደ ብኢድ ኣገልጋሊየይ ዝተጠመቕኩ፡ ንስኻትኩም''ውን ናብ ቤተ ክርስቲያን ኬድኩም ብኢድ ካህናት ተጠመቑ’ ንኽብል እዩ። ምኽንያቱ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱስ ዮሓንስ ‘መጺእካ ኣጥመቐኒ’ እንተዝብሎ ነይሩ ካብኡ ንደኃር ነገሥታትን መኳንንትን ንካህናት ‘መጺእኩም ኣጥምቑልና’ ምበልዎም ነይሮም።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኽጥመቕ ናብኡ ክመጽእ ዝረኣየ ቅዱስ ዮሓንስ፡ ‘ኣነ እምበር ብኣኻ ኽጥመቕ ይግብኣኒ፡ ንስኻዶ ናባይ ትመጽእ’ ኢሉ ኣበዮ። ጐይታ ድማ ‘ወይደልወነ ከመ ንፈጽም ኵሎ ጽድቀ/ኵሉ ጽድቂ ክንፍጽም ይግብኣና እዩ’ ኢሉ ብእኡ ንኽጥመቕ ፍቓዱ ከምዝኾነ ምስ ነገሮ ቅዱስ ዮሓንስ ንጐይታ እንታይ ኢሉ ከምዘጥምቖ ንምፍላጥ ‘ስም አብ ኣባኻ ህልው እዩ፡ ስም ወልድ ባዕልኻ ኢኻ፡ ስም መንፈስ ቅዱስ ከኣ ኣባኻ ህልው እዩ፡ ንኻልእሲ ብስምካ አጥምቕ ንኣኻኸ ብስም መን ከጥምቐካ እየ፧’ ኢሉ ሓተቶ።(ሲኖዶስ ዘሓዋርያት) ጐይታ ኸኣ ‘ወልዱ ለብሩክ ከሣቴ ብርሃን ተሣሃለነ፡ አንተ ካህኑ ለዓለም በከመ ሢመቱ ለመልከ ጼዴቅ/ ወዲ ብሩኽ ከሣቴ ብርሃን ይቕረ በለልና፡ ከም ክህነት መልከ ጸዴቅ ዘለዓለማዊ ካህን ኢኻ’ እናበልካ ኣጠምቐኒ ምስ በሎ፡ ብኡ ንብኡ ኣጥመቖ። በዚ ድማ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ንቅዱስ ዮሓንስ ‘መጥምቀ መለኮት’ ኢላ ከተኽብሮን ክትጽውዖን ከላ፡ ንትሕትና ኣምላኽና ኸኣ ‘ዕፁብ ድንቂ እዩ’ እናበለት ወትሩ ትሰብኽ።
• ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ተጠምቀ ቅድሚኡ ዘይተገልጸ ሰማያዊ ምሥጢር፡ ምሥጢረ ሥላሴ ተገልጸ። ኣብ ሓደ እዋን ሠለስተ ኣካል ሥላሴ ማለት እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ሰብ ኮይኑ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ክጥመቕ ከሎ፤ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ድማ ብኣምሳለ ርግብ ወሪዱ ኣብ ርእሱ ተቐመጠ፡ እግዚአብሔር አብ ድማ ካብ ሰማይ ‘ብእኡ ዝተሓጐስኩ ፍትዊ ወደይ እዚ እዩ’ ዝብል ድምፂ ኣስምዐ። (ማቴ. 3፥13-17)
• ስለምንታይ ብማይ ተጠሚቑ፧
ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብማይ ዝተጠምቀ ‘እነዝኃክሙ በማይ ንጹሕ/ ጽሩይ ማይ ክነጽገልኩም እየ እሞ ክትጸርዩ ኢኹም’ (ሕዝ. 36፡25-29) ዝብል ትንቢትን ዝተነግረ ምሳሌን ንምፍጻም እዩ። ብማይ እምበር ብጸባ ይኹን ብመዓር ዘይተጠምቀሉ ምኽንያት ከኣ መንጽሕን መጽረይን ዝኾነ ማይ ኣብ ዝኾነ ቦታን ብዝኾነ ሰብ ሃብታም ኮነ ድኻ ተረካቢ ስለዝኾነ እዩ። ከምኡ’ውን ኣቐዲሙ ኣብ ልዕሊ ሰብአ ትካት (ኣብ ዘመነ ኖኅ ዝነበሩ ሕዝቢ) ኮነ ንግብጻውያን ብዘስዓቦ ጥፍኣት ማይ ንመዓት ከምዝተፈጠረ ይውሰድ ስለዝነበረ ንምሕረት’ውን ከምዝተፈጥረ ንምሕባርን ንማያት ንምቕዳስን ጥምቀቱ ብማይ ገበሮ።
• ስለምንታይ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ተጠሚቑ፧
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ዝተጠመቀሉ ምኽንያት ትንቢት ንምፍጻም እዩ። እዚ ድማ ብነቢየ እግዚአብሔር ዳዊት ‘ባሕሪ ርእያቶ ሃደመት፡ ዮርዳኖስ ንድኅሪት ተመልሰት፡ ኣኽራን ከም ደዓውል፡ ኰረቢት ከም ዕያውቲ ተሰራሰሩ፡ ኣቲ ባሕሪ እንታይ ኴንኪ ዝሃደምኪ፧ ኣታ ዮርዳኖስከ ንድኅሪት እተመለስካ፧ ኣቱም ኣኽራን ከም ደዓውል ኣቱም ኰረቢትሲ ከም ዕያውቲ እተሰራሰርኩም እንታይ ኴንኩም ኢኹም፧ ኣቲ ምድሪ ኣብ ቅድሚ እቲ ነኻውሕ ናብ ቀላያት ንዓረ ናብ ዓይኒ ማያት ዝለወጠ እግዚአብሔር ኣምላኽ ያዕቆብ ኣንቀጥቕጢ።’ ክብል ተነብዩ ነበረ። (መዝ. 114፥3-8) ኣብነቱ ድማ ዮርዳኖስ ኣብ ላዕሊ ምንጩ ሓደ እዩ፡ ትሕት ኢሉ ግና ኣብ ክልተ ይምቀል፡ ድኅሪ እዚ ኸኣ ወሪዱ ናብ ሓደ መጺኡ ይራኸብ። ኵሉ ሰብ'ውን ትውልዱ ካብ ሓደ ኣዳም እዩ። ትሕት ኢሉ ግና እስራኤል በግዝረቶሙ (ብግዝረት) ኣሕዛብ ከኣ በቍልፈቶሙ (ብዘይ ምግዛር) ናብ ክልተ ተፈላልዮም ነበሩ። ዳኅራይ ግና ሕዝብን ኣሕዛብን ብናይ ክርስቶስ ልደትን ጥምቀትን ሞትን ኣሚኖም ብስም ሥላሴ ተጠሚቖም፡ ብጥምቀት ሓደ ከምዝኾኑ ንምግላጽ እዩ። (ኤፌ 2፥11)
ብካልእ ወገን'ውን ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ዝተጠምቀሉ ምኽንያት ማያት ንምቕዳስን ዕዳ ኣዳምን ሔዋንን ንምድምሳስን እዩ። ዲያብሎስ ነቲ ናይ ኣዳምን ሔዋንን ‘ ኣዳም ገብሩ ለዲያብሎስ ሔዋን አመቱ ለዲያብሎስ’ ዝብል ግዙኣቱ ምዃኖም ዘረጋግጸሉ ስም ባርነቶምን ዕዳ ደብዳቤኦምን ጽሒፉ ነቲ ሓደ ኣብ ዮርዳኖስ፡ ነቲ ሓደ ድማ ኣብ ሲኦል ደርቢዎ ነበረ። እምበኣር ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ኣብ ዮርዳኖስ ተደርብዩ ዝነበረ ዕዳ ደብዳቤ ብሰብነቱ ረጊጹ ብኣምላኽነቱ ኣምኪኹ ንኽድምስሶ ኣብ ዮርዳኖስ ተጠምቀ። በዚ ከኣ እቲ ኣቐዲሙ ነቢይ ሚክያስ ‘ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ / ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ ከሥጥሞ እዩ።’ ሚክ. 7፡19 ዝበሎ ትንቢት ተፈጸመ።
• ሠራዔ ሕግ ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣርኣያን ኣብነትን ኮይኑ ተጠሚቑ፡ ክብረ ውልድነት ንረኽበሉን ሰማያዊ ርስቲ ንወርሰሉን ጥምቀት ሠርዓልና። ‘ ዘኢተወልደ ዳግመ እማይ ወእመንፈስ ቅዱስ ኢይክል በዊኣ ውስተ መንግሥተ እግዚአብሔር/ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ዘይተወልደ ናብ መንግሥተ እግዚአብሔር ኪኣቱ ዚኽእል ከቶ የልቦን።’ (ዮሓ. 3፡5) ድማ ይብለና። ስለዚ ከምቲ ንሱ ዝተጠመቖን በቲ ዝኣዘዞን፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ነቶም ካብ ሥድራ ምእመናን ዝተወልዱ ወዲ ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ፡ ጓል ድማ ኣብ ሰማንያ መዓልታ ከምኡ’ውን ነቶም ኢኣማንያን ዝነበሩ’ሞ ደኃር ኣሚኖም ዝመጹ ካብ 40 መዓልቲ ክሳዕ 3ተ ዓመት ምሂራ ኣረዲኣ እናኣጥመቐት ጸጋ ውልድነት ከም ዝረኽቡን ብርቀት ካብ መንፈስ ቅዱስ ተወሊዶም ብወልድ ውሉድ ብክርስቶስ ክርስቲያን ተሰምዮም ዕለት ዕለት በታ ጸባብ ኣፍ ደገን ቀጣን መንገድን ዝኾነት ቅንዕቲ ሃይማኖት መስቀል ክርስቶስ ተሰኪሞም ንኽጐዓዙ ናብ ማኅበረ ምእመናን ከም ዝጽምበሩ ትገብር።
• እምበኣር ዓመት መጸ በዓለ ጥምቀት ከነኽብርን በቲ ዝተባረኸ ማይ ክንጸግን ከሎና ካልኣይ ጊዜ ንምጥማቕ ዘይኮነስ ካብ ጥምቀት ጐይታ በረኸት ንምስታፍን ብጥምቀት ዝተዋህበና ጸጋን ኃላፍነትን ንምስትውዓል እዩ። ስለዚ እዚ በዓል እዚ ሓደ ካብ ዓበይቲ በዓላት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለዝኾነን ብዙኅ ምሥጢራት ዘለዎ ምዃኑ'ውን ፈሊጥና በቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ዝሠርዓትልና ኣብ ድሮ (ዋዜማ) ጥምቀት ዝጽወም ጾመ ገሃድ ክንጸውም ከምኡ’ውን ኣብቲ ዕለተ በዓል ጥምቀት ካብ ዝተሠርዐ ማኅሌት፡ ጸሎተ ቅዳሴ፡ መንፈሳዊ ጉባኤ፡ . . . በረኸት ክንሳተፍ ይግባእ።
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ካብ ኃጢኣት ኣጽርዩ ጽሩይ ልቢ ዝፈጥር፡ ኣረጊት ሰብነት ኣርሒቑ ሓድሽ ሰብነት ዘልብስ ማየ ሕይወት ኪነጽገልና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና፡ ኣሜን። (ሕዝ. 36፡25-29)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ምልካዊ ስርዓት ኣስመራ ክልተ ካህናት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ከምዝኣሰረ ተፈሊጡNewsPosted by Admin Nov 09, 2014 22:31:34
ምልካዊ ስርዓት ኣስመራ ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ኣቢሉ ንክልተ ኣባላት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ዝኾኑ ካህናት ማለት ኣባ ኢዮብ ገሬሱስ፡ ሓላፊ ቤት ማሕተም ፍራንቸስካናን ከምኡ`ውን ንኣባ ተስፋይ ደባስ ፡ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ዘማሕበረ ካፑቺኒን ካብ መንበሪ ገዛውቶም እንዳጋፋዕካ ብምውሳድ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ብዘሰቅቕ ኩነት ኣሲርዎም ከምዘሎ ተፈሊጡ ኣሎ።
ብፍላይ ኣባ ኢዮብ ገሬሱስ ብሰንኪ ጉድለት ጥዕና መድሃኒት ብቀጻሊ ምውሳድ ከምዘድልዮም ፍሉጥ እኳ እንተኾነ ካብዚ ስርዓት`ዚ ክንክን ጥዕና ኪረኽቡ ኢዮም ኢልካ ትጽበዮ ኣይኮነን። እዚ ኩሉ ግፍዕን ማእሰርትን ኣብ ልዕሊ እዞም ንጹሃት ካህናት ዝወርድ ዘሎ ከኣ ገለ ኣበሳ ስለዘለዎም ዘይኮነስ ብሰንኪ እቲ ካህናት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ዝወሰድዎ ተባዕ መንፈሳዊ ሓላፍነት ማለት ብትብዓት ኣብ ጎድኒ ህዝቦም ከምዘለዉ ዝሕብር መተሓሳሰቢ ጽሑፍ ስለዝዘርጉሑ ከምዝኮነ ካብ ዝኾነ ይኹን ሕሊና ዘለዎ ሰብ ዝተኸወለ ኣይኮነን።
እዚ ብህዝቢ ዘይተመርጸ ስርዓት ዝኾነ ይኹን ተጻዋርነት ስለዘይብሉዩ እምበር ነቲ ትሕዝቶ ናይቲ ጽሑፍ በቲ ቅኑዕ መንፈሱ እንተዝርድኦ ነይሩ፡ ነቲ ዝግበር ዘሎ ጉድለታት ንኬዐርዮ ጽቡቕ መምርሒ ለባማት ንመፍትሒ እቲ ጸገማት ኢዩ ምኾኖ ነይሩ፡ ይኹን እምበር ምስቲ ግናይ ባህሪ ናይ`ዚ እከይ ስርዓት ስለዝይከይድ ብጌጋ ብምርዳእ ኣብቲ ብሓቒ ዝመልኮ እከይ ግብሪ ማለት ኣብ ሕነ ምፍዳይ ተዋፊሩ ከምዘሎ ንዝኾነ ብሩህ ኢዩ።
እዚ ከኣ ብኹሉ ሕሊና ዘለዎም ዜጋታት ኪኹነን ዝግብኦ እከይ ግብሪ ኢዩ።
ገብርኤል ሓጎስ


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ንግሆ ኣብ ቤትጸሎት ቅድስት ማርታ ኣብ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ምስቲ ወትሩ ከጋግን ከታትልልን ዝጽዕር ፈታኒ ዝኾነ ዲያብሎስ ሽሕኳ ንሓንሳእን ንሓዋሩን እንተተሳዕረ ከምቲ ኣምሓሩ ዝብልዎ ኣልሞት ባይ ተጋዳይ ኮይኑ ካብ ምስሕሓት ስለዘይዓርፍ ከመይ ገርና ፈተናታቱ ክንቃለሶምን ከንሸንፎምን ከም እንኽእል ንኽገልጹ ‘መዓት ዝሕሱ ኣቦኣ ንሓሶት ስለዝኾነ ምስ ዲያብሎስ ምንም ዓይነት ዘተ ከይትገብሩ!’ ቢሎም፣
ብግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ናይ ዕለቱ ቃል ኣምላኽ ቀዳማይ ካብ ግብረ ሓዋርያት 16.22 ዝተወስደ ኮይኑ “እቲ ሕዝቢ ከኣ ኣብ ልዕሊኦም ተንሢኡ ተጻብኦም፣ እቶም ሮማውያን ሰበ ሥልጣን ድማ ክዳውንቶም ገፊፎም ብበትሪ ኪዘብጥዎም ኣዘዙ። ብዙኅ ምስ ገረፍዎም ከኣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዉዎም፣ ነቲ ሓላው ቤት ማእሰርቲ ድማ ኣጽኒዑ ኪሕልዎም ኣዘዝዎ። ንሱ ነዚ ትእዛዝ እዚ ምስ ተቐበለ ከኣ፡ ናብቲ ዝወሸጠ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዎም፣ ኣእጋሮም ድማ ብመቚሕ ጒንዲ ኣጽኒዑ ኣሰሮም። ፍርቂ ለይቲ ምስ ኾነ ድማ፡ ጳውሎስን ሲላስን እናጸለዩ፡ ንኣምላኽ ብመዝሙር የመስግኑ ነበሩ፣ እቶም ካልኦት እሱራት ከኣ ይሰምዑዎም ነበሩ። ብሃንደበት ድማ፡ መሠረት እታ ቤት ማእሰርቲ ክሳብ ዚናውጽ፡ ብርቱዕ ምንድቕዳቕ ምድሪ ኮነ፣ ብኡብኡ ከኣ ኲሉ እቲ መዓጹ ተኸፍተ፣ ናይ ኲላቶም መቓውሕውን ተፈትሐ። እቲ ሓላው ቤት ማእሰርቲ ምስ ተበራበረ ከኣ መዓጹ እታ ቤት ማእሰርቲ ተኸፊቱ ረኣየ፣ እቶም እሱራት ዝመለቑ መሲልዎ ድማ ሰይፉ መሊሑ ባዕሉ ንባዕሉ ኪቐትል ደለየ። ጳውሎስ ግና ዓው ኢሉ “ርእስኻ ኣይትጒዳእ፡ ኲላትና ኣብዚ ኣሎና” በሎ። ንሱ ድማ “መብራህቲ ኣምጹኡለይ ኢሉ” እናጐየየ ኣተወ፣ ራዕራዕ እናበለውን ኣብ ቅድሚ ጳውሎስን ሲላስን ተደፍአ። ናብ ግዳም ኣውፂኡ ድማ “ጐይቶተይ! ምእንቲ ክድኅንሲ እንታይ ክገብር ይግብኣኒ?” በሎም። ንሳቶም ከኣ “ብጐይታና ኢየሱስ እመን፡ ንስኻን ስድራቤትካን ድማ ክትድኅኑ ኢኹም” በልዎ። ንእኡን ንኲሎም እቶም ምስኡ ኣብ ቤቱ ዝነበሩን ከኣ ቃል እግዚኣብሔር ነገርዎም። ሽዑ በታ ለይቲ እቲኣ ወሲዱ ኣቚሳሎም ሓጸቦም፣ ምስ ኲሎም ስድራ ቤቱ ከኣ ተጠምቐ። ናብ ገዝኡ ኣደይቡ ድማ መኣዲ ቐረበሎም፣ ብኣምላኽ ስለ ዝኣመነውን ምስ ኲሎም ስድራ ቤቱ ተሓጐሰ።” ዝብል ከምኡ እውን ወንጌል ናይ ዮሓንስ 16.5 “ሕጂ ግና ናብቲ ዝለኣኸኒ እኸይድ ኣሎኹ፣ ካባኻትኩም ከኣ ሓደ እኳ ‘ናበይ ኢኻ እትኸይድ?” ኢሉ ዚሓተኒ የልቦን። እዚ ስለ ዝነገርኩኹም ግና ልብኹም ኃዘን መልኦ። ሓቂ ክነግረኩም፡ ኣነ እንተ ኸድኩ ይኅሸኩም፣ ኣነ እንተ ዘይኸይደ እቲ መጸናንዒ ናባኻትኩም ኣይመጽእን እዩ። ኣነ እንተ ኸይደ ግና ንእኡ ክሰደልኩም እየ። ንሱ ምስ መጸ ከኣ ንዓለም ብዛዕባ ኃጢኣትን ብዛዕባ ጽድቅን ብዛዕባ ፍርድን ኪረትዓ እዩ። ብዛዕባ ኃጢኣት፡ ብኣይ ስለ ዘይኣመኑ። ብዛዕባ ጽድቂ፡ ናብ ኣቦ እኸይድ ኣሎኹ እሞ ደጊም ኣይክትርእዩንን ኢኹም። ብዛዕባ ፍርዲ ከኣ ገዛኢ እዛ ዓለም እዚኣ ስለ ዝተፈርዶ እዩ።” ዝብል ነበረ።
ቅዱስነቶም ነዛ ‘ብዛዕባ ፍርዲ ከኣ ገዛኢ እዛ ዓለም እዚኣ ስለ ዝተፈርዶ እዩ’ እትብል ቃል መበገሲ ብምግባር እዚ ዝተፈርደ ዝተዀነነ ዝበሃል ዘሎ እቲ ገና ኣሎኹ እናበለ ኣብ ውድቀቱ መካይዲ ዝኾንዎ ሃሰው ዝብል ዘሎ ዲያብሎስ ምዃኑ ብምምልካት ካብ ጥበራኡን ከሰሓሕተና ዘቅርቦ ዝተፈላለየ ሰላሕታዊ ፈተናታቱን ክንጥንቀቅ ኣሎና ኢሎም፣ ከመይ ይብሉ ቅዱስነቶም ሞቱን ውድቀቱን ጥፍኣቱን ዘረጋገጸ ዕቡይ ፍጥረት ክለኻኸም ስለዝቃለስ ዘይጥቅመሉ ኣገባብ ዳርጋ የለን፣ ብቀደሙ ኣስዳዒ ስለዝኾነ ንኸስድዕ ዘይፍንቅሎ እምኒ የለን፣ ናይ ነፍሲ ወከፍና ድኹም ጐድኒ ኣየናይ ምዃኑ ስለዝፈልጥ ኣየኖት ቃላት ተጠቂሙ ከንዳልህጸና ከምዝኽእል እንታይ ኣርእዩ ክፍትነና ከምዝኽእል ስለዝፈልጥ ንጠንቀቅ ኢሎም።
‘ንሱ እዛ ክእለት እዚኣ ኣላቶ፣ ጠቢርካ ጠባቢርካ ናይ ምስሓት ክእለት፣ ስለዝኾነ ከኣ ሓንሳእ ሓንሳእ ዝተሳዕረ ዝወደቀ ምዃኑ ንክትርድኦ ይሕርብተካ፣ ከመይ ምስ ዓቢ ሥልጣን ቀሪቡ ብዙሕ ነገራት ክህበካ ንመዓር ብዕረ ሸፊኑ ክሓባብለካ ይፍትን፣ ብደገ ብዘብለጭልጭ ነገር ሸፊኑ ኣብ ውሽጢ እንታይ ከምዘሎ ከየርኣየ ከስድዕ ይቃለስ፣ ከንቱነትናን ውጥምናን ኣጸቢቁ ስለፈልጦ ከኣ ናይ ሓሶት ተስፋታት ሂቡ ከጋጊ ዘይገብሮ የብሉን፣ ኮይኑ ግን እዚ ንሱ ዘቅርበልና ብርሃን ከም መብረቅ ብልጭ ኢሉ ህልም ዝብል እዩ፣ ኣብዚ ሓደ ኣብነት ክህበኩም ይብሉ ቅዱስነቶም እሞ ኣብነት ናይ ሃደንዲ ሓርገጽ የምጽኡ፣ ሃደንቲ ሓርገጽ ከም ዋና መምርሒ ዝጥቀሙላ ኣብ ጥቃ ክመውት ቀሪቡ ዘሎ ሓርገጽ ኣይትቅረብ ከመይ ብሓንቲ ጽፍዒት ናይ ጭራኡ ገና ክቀትል ይኽእል እዩ ይብሉ፣ ዲያብሎስ እውን ከምኡ ሓደገኛ እኳ ደኣ ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ፣ ከመይ ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ሁመት ዘሎን ዘየሎን ሓይሉ ኣኻኺቡ ወስ ስለዝብል ምጥንቃቅ የድሊ፣ በዚኸስ ኣብዚ ግዜ እዚ ኩሉ እቲ ንሱ ዝብለካ ነገራትን ዝህበካ ተስፋታትን ውጹእ ሓሶት እዩ፣ እቲ ዘሕዝን ግን ይብሉ ቅዱስነቶም ንሕና ነዚ ንክንኣምን ክሳብ ክንደይ ዓያሹ ምዃኑ እዩ፣ ዲያብሎ ዓቢ ሓሳውን ኣቦኣ ንሓሶትን እዩ፣ ጽቡቅ ዘረባ ክንዮኡ ዝኽእሎ የሎን ንከጠፋፍእ ጥዑም ዜማ ከዝይም ክእለት ኣለዎ፣ ከም ሓቁ ዲያብሎስ ተሳዒሩ እዩ ኮይኑ ግን ከም ዕውት ክቀርብ ጸገም የብሉን፣ እቲ ንሱ ዘቅርቦ ብርሃን ግን ከም ናይ መብረቅ ብልጭ ኢሉ ህልም ዝብል እዩ፣ ናይቲ ብርሃን ዓለም ዝኾነ ጐይታ ብርሃን ግን ንዘለዓለም እዩ፣ ከም ናይ ዲያብሎስ ብትዕቢት ዝተላዕጠጠ ዘይኮነስ ብትሕትና እዩ ዝቀርብ፣ ስለዚ ካብዚ ንምድሓን ጸሎትን ቀጻሊ ሓለዋን ጾምን የድሊ፣ እቲ ዘገርም ይብሉ ቅዱስነቶም ዲያብሎስ ወትሩ የሰሓሕተና ከንቱነትን ስለዝፈልጦ ውጥምንና ኣቀዲሙ ስለዝግምቶ በዚ ይጻወተልና ሽሕኳ ንርድኦ እንተኾና ግን ኣብዚ ፈተናታቱ ብቀሊል ንወድቅ፣ ስለዚኸስ ዲያብሎስ ውዱቅ እኳ እንተኾነ ሓደገኛ ስዑር ኣካል እዩ፣ ክንጥንቀቅ ኣሎ፣ ከምቲ ኢየሱስ ዝብለና ከኣ ካብዚ ንክንድሕን ቀጻሊ ሓለዋን ጸሎትን ጾምን የድልየና። ብዘይ እዚኤን ንፈተናታት ዲያብሎስ ክነሸንፍ ኣይንኽእል ኢና፣ እታ ዝበለጸት ኣብነት ግን ከምቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝብሎ ዲያብሎስ ከም ዝተኣስረ ኣንበሳ ወይ ከልቢ ኣብ ትሕቲ ሰንሰለት እንከሎ ይነብሕን ዝሕዞ ደልዩ የዕገርግርን ስለዘሎ እታ ዝበለጸት መድሓኒት ጥቃኡ ዘይምቅራብ እዩ፣ ከመይ ከምቲ ኣብ ዘመነ ትንሣኤ ንሕና እነዚሞ ክርስቶስ ተንሥኣ እሙታን ኣሰሮ ለሰይጣን ኣግዓዞ ለኣዳም እዚ ተኣሲሩ ዘሎ ዲያብሎስ ብዘይመጠን ሓሪቁ ስለዘሎ ናብኡ ንከቅርበካ ክሓባብለካ ከቀባጥረልካ ይኽእል ኣብታ ዓንኬል ናይ ቁጽጽሩ ምስ ኣቶኻ ግን ብኽንደይ ቁጠዓን ሓይልን ከምዝብዝብዘካ ፍሉጥ እዩ፣ ኣበው ቤተክርስትያን ነዚ ብዝተፈላለየ ቃላት ይገልጽዎ፣
‘ብመንፈሰይ ኣብዚ ሓሳብ እዚ ከምዝቀርብ ምስ ዝፈልጥን ኣብዚ ሃረርታት እዚ ተዋሒጦ ናብዝን ናብትን ክብል እንተጀሚረን ኣብዚ ተኣሲሩ ዝነብሕ ዘሎ ከልቢ እንተቀሪበን ዝስዕበኒ እፈልጦ እየ፣ እንተዘየሎ ምስ ነኸሰና እሂ እንተኢሎምና እቲ ከልቢ እዩ ነኺሱኒ ክንብልን ከመይ ኢሉ እንተተባሂልና ቀሪበዮስ ነኺሱኒ ኣነስ ያኢ ክደርዞን ከህደኦን ሓሲበ ነይረ ትብል ትኸውን ኣነ ግን ኣብ ጥቃኡ ኣይትቅረብ እብለካ፣ ኣብታ ሰንሰለቱ ተኣሲሩ ስለዘሎ ኣይትቅረቦ፣ እንተዘይቀሪብካዮ ኣይነኽሰካን ኣይትንክፈካን እውን፣ ምናልባት በቲ ዝሓባብለና ነገራት ኣሚና ኣብ መጻወድያኡ ከይንኣቱ ምስኡ ዝኾነ ዘተ ከምዘየዋጽእ ክንፈልጥን ክንጥንቀቅን ኣሎና፣ እኖና ሔዋን ኣብ ዘተ እንተዘይትኣቱ በቲ ንሱ ዘታለላ ኣገባብ ክትታለልን ኣብ ውድቀት ክተምርሕን እምበይምኸኣለትን። እዚ ዓቢ ናይ ውድቀት ስነመለኮት ኢልና እንምልከቶ ጌጋ ኢየሱስ ኣይደገሞን ኣይገበሮን ብቃል ኣምላኽ ጥራይ ብምምላስ ሰለስቲኤን ፈተናታቱ ከምዘሸነፈን ኣብ ወንጌል ንረኽቦ ስለዚኸስ ምስ ዲያብሎስ ዘተ ምስ እትጅምር ሓሳውን ኣቦኣ ንሓሶትን ናይ ምጥፍፋእ ሊቅን ስለዝኾነ ንሱ ከምዘሸንፍ ኣይትጠራጠሩ፣ ስለዚኸስ ዘይምቅራቡን ክትዛተ ዘይምፍታንን እታ ቀንዲ ሜላ እያ፣ ካብዚ ንምድሓን እታ ዳግሚት ሔዋን እንብላ እኖና እግዚእትነ ማርያም ምምሕጻን የድሊ፣ ከመይ ፍረ ከርሳ ዝኾነ ኢየሱስ ርእሱ ስለዝጨፍለቆ ንሳ ክትሕግዘና ትኽእል፣ ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ ከም መልኣኽ ብርሃን ኮይኑ ክቀርበና ይኽእል እዩ፣
‘ኮይኑ ግን ሓደ ኩኑን ዝተሳዕረ ፍጥረት ኮይኑ ኣብ ሰንሰለት ተኣሲሩ ንክመውት ዝሰሓግ ዘሎ እዩ ኮይኑ ዓቢ ዕንወት ከስዕብ ዝኽእል እዩ፣ ስለዚኸስ ንሕና ካብዚ ክንድሕን ክንጽሊ ተጋድሎ ክንገብር ኣብ ጥቃኡ ካብ ምቅራብ ክንሕሎ ምሳኡ ምንም ዓይነት ዘተ ክንገብር የብልናን፣ ኣብ መወዳእታ ሓደራ ዝብለኩም ከም ሕጻናት ንምሰል፣ ከመይ ሕጻናት ፍርሒ ምስ ዝወሮም ናብ ኣዲኦም እዮም ዝጐዩ፣ እዚ ከኣ ግሁድ ነገራትስ ይኹን ኣብ ድቃሶም ዘፍርሕ ሕልሚ ምስ ዚሓልሙ ማማ ማማ እናበሉ ኣብ ኣዲኦም ከምዝጐዩዎ ናብ እኖና ድንግል ማርያም ንጒየ፣ ንሳ ወትሩ ምስ ሓለወትና እያ፣ ኣበው ቤተክርስትያን ምናዳ ባሕታውያን ሩስያ ኣብ ግዜ ፈተናን ጸገምን ኣብ ትሕቲ ባርኖስ እኖና ድንግል ማርያም ኣደ ኣምላኽ ምህዳምን ምምዕቋብን ቀንዲ መድሃኒት ምዃኑ ይገልጹ፣ ስለዚ ናብታ ነዚ ጸላኤ ሰናያት ዝሰዓረት እኖና ድንግል ማርያም ብምምሕጻን ነዚ ዝተሳዕረን ኣብ ሰንሰለት ዝተኣስረን ክንስዕሮ ከምእንኽእል ንዘክር እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኣምባሳደር ኤርትራ ብምዃን ናይ ሽመት ደብዳብኦም ንኣቦመንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ዦ ፒንግ ኣብዚ ሰሙን ኣረኪቦም
ዲፕሎማሰኛታት እቲ ስጉምቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ርክብ ናይ ምምሕያሽ ምልክት ኣየርኢን ኢሎም።
ካብ ሕብረት ኣፍሪካ ዝወፀ መግለፂ ከምዝሓበሮ ፒንግ ኤርትራ ናብቲ 53 ኣባል ሃገራት ዘለዎ ውድብ ምምላሳ ታሕጓሶም ገሊፆም።
ኤርትራ እቲ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ኣ/ፈ ዝተኻየደ ዅናት ንኸብቅዕ ዝተፈረመ ናይ ሰላም ስምምዕ ኢትዮጵያ ክትጥሕሶ እንተላ ሕብረት ኣፍሪካ ኣየውገዘን ክትብል ብምቅዋም ኣምባሳደራ ስሒባ'ያ።እቲ ኣህጉራዊ ውድብ ኣብቲ ስምምዕ ቀንዲ ተዋሳኢ'ዩ ነይሩ።
ብመሰረት ፃውዒት ኢትዮጵያ፡ ሕብረት ኣፍሪካ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ኣብ 2009 ኣ/ፈ ንሶማሊያዊያን እስላምዊ ተዋጋእቲ ሓገዝ ብምሃባ፡ ሕቡራት መንግስታት ንኤርትራ ንክቐፅዓ ከምዝሓተተ ዝዝከር'ዩ።ኤርትራ ብትሪ እንተነፀገቶ እውን ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኣስመራ እገዳ ኣፅዋር ምድስካል ንብረትን ናይ ጉዕዞ እገዳን ሓዊሱ ጠንካራ ማዕቐባት ኣንቢሩ'ዩ።
ኣቦመንበር ሕብረት ኣፍሪካ ዣን ፒንግ፡ ኤርትራ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዳግም ንኸይትምለስ ኢትዮጵያ ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ናይ ምትእንጋድ ሓላፍነታ ተጠቒማ ንኤርትራ ኸልኪላታ'ያ ዝብል ናይ ኤርትራ ኽሲ ዝሓለፈ ዓመት ነጺጎምዎ ነይሮም። ፒንግ ኤርትራ ናብቲ ውድብ ንኽትምለስ ብዘይምስልካይ ከምዝሰርሑ ዲፕሎማሰኛታት ይገልፁ።
ምንስትሪ ወፃኢ ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ ኤርትራ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ንኸይትምለስ ዝኾነ ይኹን ፈተነ ከምዘይገበረ ክገልፅ ፀኒሑ እዩ።ወሃቢ ቃል ምንስትሪ ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ዲና ሙፍቲ ብስልኪ ኣብዝሃብዎ ቃለመጠይቕ፡ ኤርትራ ናብ ሕብረት ኣፍሪካ ዳግም ምምላሳ ኣብ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ዘስዕቦ ለውጢ ከምዘይብሉ ገሊጾም። “ምስቲ ኩነት ዘራኽቦ ዋላ ሓንቲ ነገር የለን።ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣተኣናጋዲት ሃገር ኢና።ንሕብረት ኣፍሪካ ዘድሊ ናይ ምስላጥ ግዴታ ኣለና።ርክብ ምስ ኤርትራ ናብቲ ዝነብሮ ምስ ምምላስ ዘራኽብ ነገር የብሉን” ኢሎም።
ኤርትራ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ኣብ ካምፓላ ኣብዘካየዶ ጉባኤ ዝለዓለ ተዓዛቢ ልኢኻ ነይራ።


text:
ካልኣይ ክፋል።
መሰረታዊ መፍለይ ህዝባዊ ሓይልታት ጭብጢን መንነት ናይቲ ኣተግባሪ ዲክታቶር ኢዩ። ንተዘክሮና መታን ውዕውዕ ትገብር ናይ ሓንቲ መዓልቲ ምስሉን ምስሊ ቲቪ.ኤረን (ዕለት 31.12.2009) ከም መወከሲት ገለ ጽሑፋት ተኻታቲለ ድሕሪ ምውህላል፣ እዛ ዕለት እዚኣ ከምተን ዝሓለፋ ናይ 43 ዓመታት፣ ናታ ትሕዝቶ ቁንጭል ኣቢለ ኢየ ከቅርብ ዝመረጽኩ። ቀንዲ መቐጸልታ ናይተን ዝመጻ ተኻታተልቲ ትሕዝቶይ ግን ነቲ መፍለይ ህዝባዊ ሓይልታት ዝሃበቶ ፈላሚ መግለጺኣ "ንሕናን ዕላማናን“ ኢየ ከተኩር። እዚ እውን ጉዳይና ንምብራህ ዝሓለነ ስለ ዝኾነ።
ንጉዳይና መታን ኣቓልቦ ክንግብረሉ ከም ሓዳስ ዓመተ 2010 ትህቦ ምልክት ብቐረባ ንምስትብሃል ቆላሕታይ ኣብ ድሮ ዕለት 31.12.2009 ኢየ ሃሰስ ክብል ውዒለን ኣምስየን ሓዲረን። ገለ ካብቲ ሃሰስ መበሊ ወፈራ፣ ምስ ምኩራትን ጀመርቲን መጋድልተይን፣ ካብ ኤርትራ ዝፍኖ ቲቪ-ኤረን፣ ከምኡውን ገለ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዝፍጸም ሕጽር ዝበለ ፍጻሜታት ኢየ ቐናጢበ ከቕርብ ፈቲነ። ዛጊድ ኣብቲ ምስ መጋድልተይን ገለ ኣጋይሽን ዝተኻየደ ከቐድሞ ድልየት ይንበረኒ እንበር፣ ምስቲ ኣብ ፈነዋ ቲቪ.-አረ ከዛምዶ ኢየ መሪጸ። ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዝተፈጸመ ከም ካልኣይ ክሰርዖ መረጽኩ። እቶም ተዋሳእቲ ነቲ ዝተፈጸመ ጠንቂ ህዝባዊ ምትላል ስለ ዝለመድዎ፣ ኣብዛ ካብ ድሮ ክሳብ ወጋሕታ ትበዓል እንታይ ተዋስኦ የርእዩና ዝብል መገናዘቢ መድረኽ ንምግለጽ ዝመችአት ኮይና ኢየ ረኺበያ።
እቲ ንቅርጺ ኤርትራ ብዘይ ባይቶን ሕግን ወይ ብዘይድልየት ምውካስ ህዝብን ዘይተፈጸመ ታሪኻዊ ምምሕዳራት ኤርትራ ዝጎዛዘየ ግዕዙይን ኢደ-ዋኒናውን ተግባር ዝእንፈት፣ ህዝቢ ግን ነቲ በደል ፈሊጥዎን ፈንፊንዎን ከብቅዕ፣ ነብሰ-ምትእምማን ኣጥፊኡ፣ ነቲ ሰፍ ዘይብል ከቢድ ናይ ባርነት ቅርጺ ህላዌኡ፣ ብልኡምን ውሽጣዊ ተቓውሞን ምቕባሉ ኣዝዩ ኢዩ ዘተሓሳስብ። ሓደ ምስ ኣዝዩ ካብ ምምሕዳር ህግደፍ ዝሓየለ መንግስቲ ዝገጥም ዘሎ፣ ነታ ኣብ ዓለም ሓያል ዘለዋ ጽልዋኣን ቅልጽማን ሰፍ ዘይብል መንግስቲ እስራኤል ንምቅዋም፣ ብዳርባን በእምንን ዝገጥሙ ፍልስጠኤማውያን ክትዕዘብ ከለኻ፣ ብኣንጻሩ ምጽቃጥናን ጭቆናና ዝዓበየ ክንሱ፣ ንሕና ድማ ብተዛማዲ ንኹሉ ሕሰም ተጻዊርና ምኻድና ኣዚኻ ትሓዝን። ሓዘንን ኣስናን ምሕርቃምን፣ ዘይጽወር ተጻዊርካ ምኻድን መፍትሒ ዘይኮነስ፣ ንፍታሕ ዝመርሕ መሪሕ ክትፈጥረሉ ኣብ ዘይትኽእል ባይታ ከም ትወድቕ ኮይኑ ይስመዓካ። እቲ ደጋፍን ተቓዋምን ክልቲኡ ከም ዝተፈላለየ ደንበ ሓባራዊ መግለጺ ይሃልዎ ግን ካብ ሽግሩ ምፍታሕ ተነጻጺሉ ምህላዉ ዘይክሓድ ሓቂ ኢዩ። ገና ገለ ገለ ብልጭ ድርግም ዝብሉ መደናገርትን ስጉምቶምን ንምእላይ ዝካየድ ፋሕተርተ ክሕይልን ክበራተዕን፣ ዓመት 2010 ከተበርክት ትምኒት ኩላህና ኢዩ።
ትዕዝብቲ ፍርቂ ለይቲ ኣብ ፈነወ ኣስመራ።
ኣርባዕተ ኣባላት ቲቪ.ኤረ ኢየን ነቲ ፈነወ ዝመርሖ ነይረን። ናይ ሓዳሽ ዓመት ሪችት ምስ ተተኮሰ ዘርኢ ስእሊ ምስ ተመሓላለፈ፣ እተን ወይዘራዝር ናብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ገጸን የምርሓ። ከዲጃ ትበሃል ውዕይትን ግን ገርህን ግሉጽ ሕቶን ካብኣ ዝቦቐለን ግን ብኻልእ ዘይተጸልወን ርእይቶኣ ተቕርብ መንእሰይ፣ መጉልሕ ድምጻ ዓቲራ ምስ ኢሰያስ እንተ ብመደብ እንተ ሃንደበት ጎፍ ንጎፍ ትራኸብ። ድሕሪ ናይ ዮሃናን ጽቡቕ ዓመት ይግበረልካ ዝብል መግለጺ ሕቶታታ ከምዚ ዝስዕብ ገይራ ተቕርበሉ።
ናይ ኢሳያስ ቃለ መሕትት፤
ሓታቲት፣ ናይ ዝሓለፈት 2009 ገምጋማካዶ ምሃብካና?
ኢሰያስ፣ ንዓይ እታ ዓመት ብምልእታ ኢያ ጠፊኣትኒ። ሞሊቓ ኢያ ጠፊእትኒ።
ርእይቶይ።
ንገታር መልሲ ኢሰያስ ኣብ ስእሊ ንዝተዓዘቦ ዘስደምም ኢዩ። እንተ መግለጺኡ እታ ዓመተ 2009 ሞሊቓ ምጥፍኣ ንሱ ዘይዓገበላን ሃርጋፍ ጠባዩ ዘይረወየሉን ካብኡ ንላዕሊ ከብርሃ ዝኽእል ሰብ ክህሉ ኣይክእልን። ግን ንሱ ዘይፈለጦ፣ ንሕና ግን ካብ ዝተሰለፈሉ እዋን ሓዊስካ ማለት ካብ መስከርም 1966 ጀሚርና ልዕሊ 43 ዓመታት ጠፊኤናና ከም ዘለዋ ክግንዘበልና ኣይንጽበን።
ካልኣይቲ ሕቶ እታ መንእሰይ ከድጃ።
ሓታቲት፣ ብኣሰራርሓ ዘይዓገብካ’ዶ ክኸውን ይኽእል?
ኢሰያስ፣ ኣነ ብወገነይ ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ኢየ ዝሰርሕ።
ርእይቶይ፣
እቲ ፍጹም መለኮታዊ ባዕሉ ፕረዚደንት ዝሸመ ውልቀ-መላኺ፣ ነታ ኣቐድም ኣቢለ ዝገልጽክዋ ነብሱ ከም ስላሴ፣ ሓደን ሰለስተን ገይሩ ምግላጹ ኢዩ። ንኣጋላልጻይ መረጋገጺ ኣቕሪቡ እሞ የቐንየለይ እብሎ። ሓንቲ መዓልቲ 24 ሰዓታት ኣለዋ። ኢሰያስ ግን ኣብ ሓንቲ መዓልቲ 72 ሰዓታት ከም ዝሰርሕ ኢዩ ገሊጹልና። ከምቲ ኣብ ኣለናኪ ዝብል ቶኽታኺ ናይ ኢንተርነት ወካሊኡ ምስ ስእሉ፣ HIS EXCELLENCY, THE LION OF NAKFA ትብል ኣብታ ዝቐነየት ቀዳመይቲ ገጽ ዝፈነውዋ ምስታ HIS EXCELLENCY THE LIION OF JUDEA ትብል ናይ ሃይለ ስላሰ ፍልልያ ክትረኽቡ ፈትኑ። ኢሰያስ ናብ ንግስነት ገጹ ዘመጣጥር ስእሊ ኢዮም ኣቕሪቦም።(insert picture here)
ሓታቲት፣ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ንመን ዮሃና ክትብል ትመርጽ?
ኢሰያስ፣ ንኤርትራ ጓለይ።
ርእይቶይ፣ (ናይ ልዑል መኮንን ቤት ትምህርቲ ስእሊ) ወይ ከኣ መንእሰይ ኣኢሳያስ ስእሊ )
ኢሰያስ ድሕሪ ናይ ካልኣይ ደረጃ መልቀቒ ፈተና (SCHOOL LEAVING EXAM) ናብ ዩኒቨርሲቲ ቀዳማይ ዓመት (freshman) ምእታዉን፣ ናብ ካልኣይ ዓመት ዘየእቱ ኩነታት ምስ ኣጋጠሞ ናብ ከሰላ ናብ ተሓአ ክጽንበር መሪጹ። ብትምህርታዊ ደረጃ ዝበጽሖን ዘዋህለሎን ማለት ካብ ትምህርታዊ ናብ ንዋታዊ ዝላ (ብውዕለት ናብ ደሞዝን ብረሃጽካ ምንባርን ከይተመኮረ) ከይገበረን፣ ከም ሰብ ዝኾነ ይኹን ናይ ስራሕ ተሳትፎ ከየርኣየን ናይ ስድራን ቤተ-ሰባዊ ሓላፍነት ከይተሰከመን ኢዩ ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከይዱ። እዚ ዝኾነ ይኹን ሓልፍነትን ሓልዮትን ኣርእዩ ዘይፈልጥ ሰብ፣ ኣብ ሜዳ እውን ኩዒቱን ፋሕቲሩን ኣባል ቕያዳ ኣልዓማ ካብቶም 38 ኣባላት ሓደ ክኸውን ኣብ ሓጺር እዋን ምኽእሉን፣ ፈትፊቱ ክድይብ ክኢሉ። ኩሉ ኤርትራዊ ፍጡር ንሃገሩ ከም ኣዲኡ ኢዩ ዝገልጻ። ንሱ ግን መጀመርያ ክውንና ስለ ዝወጸ ከም ውላዱ ንኤርትራ ገይሩ ኢዩ ዝገልጻ። ኤርትራ ናይ ብሕቱ ኢያ። ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዘለዉ ገላውኡ ድማ ነቲ ቃድራታትን ቦዱን መሬታ ሓሪሶም ንማሕፉዱኡ ኢዮም ከኻዕብቱ ዘለዎም ዝብል ስስዑ ክኽተል ከም ዝጸንሓን፣ ብድሕሪ ሕጂ እውን ዕላምኡ ከምኣ ከም ዝኾነ ኢዩ ኣብሪሁ። እንተ እቲ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕልሙ፣ ናይ መላእ ኣፍሪቃ ቀጺሉ እውን ኣብ ዓለም እንኮ መራሒ ክኸውን ምድላዩ ድሕሪ ናይ ወርሒ ታሕሳስ 2009 ማዕቀብ፣ ዓለም ትተፍኦ ከም ዘላ ካብ ቃላቱ ኣይሰማዕ እንበር፣ ምብህራሩ ርኡይ ኮይኑ ኣሎ።
ናይ ፍሊጶስ ቃለ መሕትት፤http://www.deqebat.com/SEITE2.HTM
(insert picture of Filipos) and Asmara
ቀጺለ ናይ ፈውዝያ ሃሽምን ናይ ኣደ ኩለን ነስነስቲ ዕንባባ፣ ኣስካሉ መንቆርዮስ፣ ዓጀውጀም ንጎድኒ ገዲፈ፣ ናብ ናይ ፍሊጶስ ቃለ መሕትት ከድህብ እመርጽ። እዚ ሓቂ ገዲፍካ ዝግበር ሽፋን፣ ብወገነይ ርእሱን ዝኸኣለ ጓዕጻጽ መልእኽቲ ዘመሓላልፍ ሸፊነን ሸፋፊነን ከመሓላልፍ ኣይመርጽን። ሎሚ ነቲ ዘፍርሓና ኣርእስታት ተኣፈፍቲ ይኹኒ እንበር ከነቕርቦም ንግደድ። ኣውራጃዊ ሕማም ብመንግስቲ ኢዩ ናብ ህዝቢ ዝላባዕ ዘሎ። ይምረር ሓቂ ከም ስእሊ ኩላህና ክንሪኣን ክንዕዘባን ንውዓል እንበር፣ እንተ ብፍርሒ እንተ ብስክፍታ ክንገልጻ ኣይንደልን። ትውጻእ፤ ኣነ ከግህዳን ኣብ መድረኽ ክኸፍታን እመርጽ።
ኢሰያስን ፍሊጶስን ሓንቲ ኢያ ጸሎቶም። ማእከልነት ሃገር ከም መራሕቲ ኣብ ሓንቲ ጽላል ኣራጢጦም ኣለዉ። ኣብ ዞባ ማእከል ማለተይ ኢየ። መደበር ስልጣኖም ዞባ ማእከል ኢያ። ፍሊጶስ ንማዓርጉ ስለ ዝመረጻ፣ ቀንዲ መጸውዒቱ ገዲፉ ነታ ዞባ ማእከል ትብል ርዒሙላ ኣሎ። እታ ጥንታዊትን ታሪኻዊትን ሓማሴን ትብል ቃል ፈጺማ ኣብ ጠረጴዛ ኢሳያስ ዝተበገሰት ዝመረጻ ኣይመለንን። ግን ዝብኢ ነታ ዝጥምታ ዓጽምን ስጋን እንበር ነታ ትቐርብ በትሪ ስለ ዘየማዕዱ፣ ንሱ እውን ንታሪኹ ክትድምስስ ተገዲዱ። ኣብታ ዞባ ማእከል ኢዩ ተማእኪሉ። ኣብ ናቱ ቃለ መሕተት ንመንእሰያት ከም ሃዋርያት ገይሩ ገሊጽዎም። ብኻልእ ድማ ነቲ ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሽግራት ክገልጽ ከሎ፣ ኣብ ግንባራት ሰፊሮም ክምርዓዉ፣ ክንእሱ ዘይምኽኣሎም ከም ዝሕዝኖን ግን ኣብ እዛ ትኣቱ ዘላ ዓመት 2010 ኩሉ ከም ዝቃለልን ብልጽግና ሃገርን ህዝብን ዝረጋገጸሉን ዝሰምረሉን ውጥን ተነጺፉ ከም ዘሎ ከበስሮም ፈቲኑ።
ኣየ ፍሊጶስ፣ ንስኻን ኣያኻን ጸሎትኩም ሓደ ስለ ዝኾነ ኩሉ እንዶ ግዳ ተማሊኡልኩም ምሸት ምሸት ኣብ ክንዲ መንእሰያት ትንእሱን ትመርዓውን ኣለኹም። ንሶም ደኣ ካብ ጉድጓድ ወኻርያ መን ውጹ ኢልዎም ክምርዓዉን ክንእሱን? ንስኹም ከይተኣለኹም ንእስነት የለ መርዓ የለ። ናይ ቲቪ ኤረ ኣብዚ ዓጀውጀው የብቅዕ።
ካብቶም ምሳይ ኣብ ዕለት 31.12.2009 ዘዕልሉ ዝነበሩ ኢየ ጸብጺበ ከም ቃሎም ዘቕርብ። ውድቀት ሃገርናን እዞም ጉጅለ ህግደፍ ዘስዓብዎ ማሕበራዊ ዕንወት ዝገልጻ ካብ ብርክት ዝበላ ክልተ ፍጻሜታት እነዋለ።
ሓደ ኣብነት፤
ሓደ ኣብ ኣገልግሎት ዝርከብ መንእሰይ ስድርኡ መታን ሓድጊ ከይተከአ ክመውትን፣ ወይ ናብ ስግር-ዶብ ኣምሪሑ ክጠፍኦም ከም ዝኽእል፣ ኣብ ግምት ዘእተዉ ስድራ ለሚኖም ለማሚኖም ካብታ ኣሃድኡ ንዕረፍቲ ከም ዝመጾም ይገብሩ። ኣዳልዮሞ ዝጸንሑ ናቱን ናይ ዛጊድ ዝፈልጥዋ ዓርኩ ዝነበረት፣ መርዓ ብፍቓዱን ብፍቓዳን ክልትኤን ስድራ ቤታት ብሓባርን ብቕጽበትን የመርዕውዎም። ድሕሪ መርዓ ሕጽኖት ተወዲኡ እቲ መርዓዊ ናብ ኣሃድኡ ይምለስ። እታ መርዓት ትጠንስ። ድሕሪ ትሽዓተ ኣዋርሕ እውን ተወልድ። እቲ መርዓዊ ፈጺሙ ኣይቅልቅልን። ብተደጋጋሚ ኩነታት ሕርሳን ጥንሳን እውን ይግለጸሉ። ፍቓድ ክረክብ እውን ኣይከኣለን። ሰለስተ ዓመት ናብ ስድርኡ ክበጽሕ ወይ ናብ በዓልቲ ቤቱን ውላዱን ዘምጽእ ዕድል ስለ ዘይረኸበ፣ እቲ ሽግር ኣብ መንጎ እተን ስድራ-ቤታት ይባራዕ። ስድራ ጓል ይርበጹ። ንስድራኣ ክትበጽሖም ከላ ኩሉ ከም ዝሓርበታን፣ ናይ ባዕላ ህይወት ክትመርሕ ዘይምኽኣላ ኣምሪራ ንወለዳ ትሕብር። ከም ምኽንያት ጥራይ ዘይኮነ ከም መደብ እታ መርዓት፣ ግዜኣ ብከንቱ ካብ ምጥፋእ ክትመሃር ምምዳባ ንእንዳ ሓሙኣ ትገልጸሎም። ስድራ ወዲ ግን ቆልዓ ከተዕቢ ከም ዘለዋ ኣሚቶም ከይትመሃር ይኽልክሉ። ፍትሕ ብስድራ እታ መርዓት ይጥለቡን ጓሎም ይእክቡን። ኣብዚ ተሓታቲ ፍሊጶስን መራሕቲ ሰራዊትን ከም ዝኾኑ ከም ክትዕ እውን ኣብ መንጎና ይቐርብ። ግን ዝኸፍአት ድማ እታ ካልኣይቲ ናይ መንእሰያት ሽግር ትቐርብ።
ካልኣይ ኣብነት፤
ከምቶም ክልተ መንእሰያት መጻምዲ ካልኦት ክልተ ድማ ናይ ዝተመርዓዉ ዝኸፍአት ትቐርብ። እቲ መስርሕ ተመሳሳሊ ኢዩ። እታ ካልኣይቲ ግን ብዝያዳ ዝኸፍአት ዝገብራ ኣብቶም ስድራ-ቤታት ዝወርድ ጸግምን ሽግርን ኢዩ። ኣብታ ላዕለወይቲ ናብ እንዳ ወድን እንዳ ጓልን ዝቐርብ ናይ ሓባር ጸገም ኢዩ ነይሩ። ኣብታ ካልኣይቲ ግን ፍልይ ዝበለት ኢያ። እታ መርዓት ትሓርስ፣ ንሰለስት ዓመት ድማ ትጽበ፣ መርዓዊ ግን ኣይቅልቀልን። ኣብ ንኡስ ዕድመኣ ዝተመርዓወት መንእሰይ በዓል ቤታ ኣብ ከርሲ ሃገር ኣብ ግንባር ኣሎ እንዳ ተባህለ ከምታ ሓንቲ ንሰለስት ዓመት ትጽበ። መርዓዊ ኣይቅልቀልን ጥራይ ዝይኮነስ፣ ካብ ጽሑፍ ሓሊፉ ካልእ ዘቕርቦ ቀረብን ደሞዝን ንመነባብሪኣ ዝኣክል እውን የለን። ኣብ መጀመርያ ዓመት ቆልዓ ትገላገል። ድሕሪ ሕርሲ እውን ልዕሊ ክልተ ዓመት ትጽበ። መርዓዊ እውን ናይ ውላዱ ሓላፍነት ክስከም ይትረፍ ክርኢ እውን ኣይመጽእን። ኣብ ሳልሳይ ዓመት እታ መርዓት ሃንደበት ትጠንስ። ስድራ-ቤታት ብዙሕ ይርበጹ። ተደጋጋሚ ሕቶታት ይቐርብ። ወልዲ መርዓት ብሕቡእ ዶኾን መጺኡ ነይሩ ይብሉ። እንዳ ወዲ እውን ነቲ ብዘይ መርዓዊ ዝተፈጸመ ጥንሲ ናብ ብዙሕ ሞራላውን ካልእ ሕቶታትን ዘስዕበሎም ጸገም ይሽመሙ። ብዘለዎም ዓቕሚ ንመርዓዊ ከም ዝግለጸሉ ይግበር። መርዓዊ እውን ብድሕሪኡ ከም ዝጠነሰት ምስ ተገልጸሉ ኣሃድኡ ንሓደ ሰሙን ንኣስመራ ክኸይድ ተፍቀደሉ። ካብ ሰራዊት ክይፍለን ናብ ስድርኡ በዓልቲ ቤት ክኸይድ ንሰለስተ ዓመት ዘይተፈቕደሉ ኣባል ኣገልግልት መርዓቱ ብጽሕቲ ወርሒ ኮይና ምስ ረኸባ ናብ ጓህሪ ተለወጠ። ኩሎም እቶም ኣባላት ስድራ ድማ ዝሕዝዎን ዝጭብጥዎን ጠፍኦም። ምዕሩይን ስሩዕን ባህርን ጠባይን ሰበይቲ ወዶም ብቐረባ ስለ ዝፈልጥዎ ናይ ምጥናሳ ጉዳይ ሕንቅልሕንቅሊተይ ኮይኑዎም ኢዩ ጸኒሑ። ዝገደደ ድማ ሓቲቶማ ብምንባሮም፣ ግን ካብ ትጠንስ ንዝቐርበላ ሕቶታት ናይ ሖሞኣን ሓማታን ካብ ምምላስ ተሓሲማ፣ ኣነ ጠኒሰ ኣለኹ ዝመስለኩም ኣድላይ ስጉምቲ ውሰዱ፣ ኣነ ብወገነይ ንሕቶታትኩም ክምልስ ድልውቲ ኣይኮንኩን፣ ኣይትሕተቱኒ፣ ዝኣኽለኒ ተጸብየ፣ ንሱ ኣብ ጉድጓድ ምክልኻል፣ ኣነ ድማ ኣብ ሓጹር እዛ ገዛ ብኸንቱ ብትጽቢትን ትርጉም ብዘይብሉ መጻእን እጸበ ኣለኹ። ጥንሰይ ሳዕቤን እንበር፣ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ካልእ ኢዩ፣ ክትብል ትምልሰሎም ነበረት። ሕጂ ግን በዓል ቤታ በይና ገይሩ ክሓታ መጸ። ሕቶታቱ ደርዲሩ መን ከም ዘጥነሳ ክፈልጥ ፈተነ። እቲ ስድራ-ቤት ዘይተጸበይዎ ኮይኑ ዘይምንጋራ ድማ ኣብ ጥዕና ወለዱ ኮነ ምስ ስድርኣ ተተኺሉ ዘሎ ከቢድ ጽልኢ ሓበራ። ሰብኣይ ጓልና ብሕቡእ ናብ ስድርኡ ምምጽኡ ዘይምሕባሮምን፣ ኣብ ልዕሊ ጓሎም ዘሎ ንዕቀትን ገሚቶም ሻሕካር ዝምድና ከም ዝቦቐለ ገለጸ። ግን እቲ መጥነሲ መን ኢዩ? ናይ ጉድ ጉድ፣ ንሰማዒ ዘስደምም፣ ጠንቂ ናይቲ ጥንሲ እታ ሃገር ኮይና ጸንሐት። ኣጥናሲ ድማ ምንኣሱ ሓዉ ንመርዓዊ ኢዩ። እዞም ንቡር መርዓ እንበር ንቡር ሓዳር ክገብሩ ዘይተፈቕደሎም መንእሰያት፣ ከም ክልተ መጻምዲ እንተ ብእቶት እንተ ብማሕበራዊ መልክዕ ናይ ብሕቶም ቤት ክገብሩ ይትረፍስ፣ ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ጽላል ዘየዕልሉ፣ ብዝተፈጥረ ናይ ዶብ ግጭት ንዘልኣለም ተፋላልዮም ክነብሩ ዝተገብረ እኩይ ዘይፍታሕ ፖለቲካዊ ማእለማ ኢዩ ነጻጺልዎም።
ፍተዉ ጽልኡ እቲ ጉዳይ ኣብ ኣስመራ ዝተፈጸመ ሓቂ ኢዩ። ክልተ መንእሰያት ብሓባር ክነብሩ ዘየፍቅድ ዝተመጠ ግዜ ኣብ ሓንጎል መንእሰያት ዘስዕቦ ጠንቂ ብሩህ ኢዩ። ማሕበራዊ ጽፈትን ባህርን ካብ ንቡር ብምጽኡ መለለይ ማሕበራዊ ዝኾነ ባህልናን ልምድናን ክድምሰስ ዝተገብረ ኢዩ። ሎሚ እቶም ኩሎም ናብ ስደት ዘምርሑ ዘለዉ መንእሰያትና ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ሰብና ዘስዓቦ ጠንቂ ኢዩ መበገሲኦም። ካብ ሃገሮም፣ ካብ ህዝቦም፣ ካብ ወለዶም ዝጽበይዎ ኩሉ መጸበይታ ዘይብሉ ኮይኑ ስለ ዝረኸብዎ፣ ናብታ ዘይፈልጥዎ ናይ ስደት ዓለም የምርሑ ኣለዉ። እታ ቀንዲ ሕመረት ሕብረተ-ሰብ ዝኾነት ስድራ-ቤት ስለ ዝፈረሰት፣ ሃገር ብተዛማዲ እውን ህላዌኣ ኣብ ምህላውን ዘይምህላውን ተንጠልጢላ ትርከብ። እዚ ሕጂ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ካብዚ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ውልቀ-መራሒ መንነቱ ዝገልጽ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ገና መቀጸልታ ናቱ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናገደደን ተንኮሉ እናዓሞቐን ይኸይድ ከም ዘሎ፣ ከም ኣብነት ንምቕራብ ኢዩ።
ታሪኽ ስድራ ቤት ብግዜ ናይ ወጻኢ መግዛእቲ፤
ኤርትራዊት ስድራ ቤት ብመግዛእቲ ክትነጻጸል ሓዲሽ ተርእዮ እውን ኣይኮነን። ኣብ መግዛእቲ ጥልያን እውን መንእሰያት ተዓስኪሮም ንሶማልያን ንልብያን ይውሰዱ ነይሮም። ትጽቢት እውን ዝተመጠን ዝተናወሐን ነይሩ። ግን እተን ኣብ ዓዲ ዝተረፋ ስድራታት ካብ መንግስቲ ሞሶሊኒ ናይ መነባብሮ ዱጎማን ዓስብን ይወሃበን ነይሩ። ናይ ሽዑ ስክፍታ ነቲ ዝወሃብ ዝነብረ ደሞዝን ስንቅን ካብ ናይ ሎሚ ዝበለጸን ዝትዓጻጸፈን ስለ ዝነበረ፣ ገለ መረባዕ ከስርሓ ከለዋ ገለ ድማ መሓዛይ መሓዛይ ዝብል ናይ ነንሕድሕደን ምትዕድዳም ንዝረኸብኦ ይዘርውኦ ምንባረን ዝገልጽ ገለ ደርፍታት ምንባሩ ዓበይቲ ይገልጹልና ነይሮም። እቶም ናብ ስድርኦም ብኣጋ ክምለሱ ዘይከኣሉ (ካብ ሊብያን ሶማልያን) ከምዚ ዝበለ ደርፊ ይደርፉ ነበሩ ይበሃል።
“ቫልያ ሰዲደልኪ ኣለኹየ
ኣንቢርክዮዶ ሰትኺዮ ሻሂየ።”
ናይ ሽዑስ ካብ ሊብያን ካብ ሶማልያን ዘሎ ርሕቀት ኢዩ ነይሩ። ናይ ሎሚ ግን ካብ ዶብ ንውሽጢ ሃገር። መን ይኸፍእ? ባዕዳዊ ሞሶሊኒዶ ወይ ኢሰያስ? እስከ ፍረዱ።
ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝገለጽክዎ መበገሲ ኣርእስተይ ጉዳይና ካበይ ናበይ ዝብል ኮይኑ፣ ብፍላይ ከም ህዝቢ ነቲ ሃገርና እንተ ንረብሓና ወይ ጸረ ረብሓና ዝቕጽል ዘሎ ጉጅለ፣ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልስና ከም ጫለዳ ንጎድኒ በሲዑ ዝተፈልየ፣ ግን ገና ኣብ ስልጣን ኩጢጥ ዝደየበ ውልቀ-ሰብን ጉጅለን ዘስዓበልና ሳዕቤን ንምግምጋም ኢዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሰማዕት ቅዱስ ፊላታዎስ
ሰማዕት ማለት ቃሉ ካብ ግእዝ ዝወጸ ኮይኑ፡ ትርጕሙ ምስክር ማለት እዩ፡ ብመሠረት ታሪኽ ቤተ ክርስቲያንና ኵሎም እግዚአብሔር ዝፈጠሮም ፍጥረታት ናቱ ጥበብ ዝምስክሩን ዝነግሩን እዮም። እግዚአብሔር ኣምላኽ ነቶም ካብ ሰንበት ክሳዕ ኃሙስ ዘለዉ ሥነ ፍጥረታት ዝፈጠሮም፡ ደቂ ሰባት ብኣኣቶም ፈጣሪኦም ክፈልጡን ከመስግኑን፡ ንመግበ ሥጋን ነፍስን ክኾኑዎምን ከገልግልዎምን እዩ። ግና ንሕና ደቂ ሰባት ፈጣሪና ብዘይምፍላጣ ንኣኣቶም ፈጣሪ ብምግባር ነምልኮም ኢና። ሓደ ፈጣሪኦ ብዘይምፍላጥ ፍጡር ላም ዘምልኹ ኣብ ሃገረ ኣንጾኪያ ዝቕመጡ ስድራ ነበሩ። ነዛ ላም እዚኣ ኣብ ዝበለጸ ገዛ ኣቐሚጦም ዝተፈላለየ ኣዚዩ ዝጸበቐ ብወርቂ ዝተሸለመ ክዳውንቲ ከዲኖም ኣብ ክሳዳን ኣእጋራን ናይ ወርቂ በናጅር ኣልቢሶም፡ ብመዓልቲ ሸብዓተ ጊዜ ቅዱይ ቅብዒ እናቀብዑ ይኣጥንዋ ነበር።
እዞም ሰባት ፊላታዎስ ዝበሃል ወዲ ነበሮም፡ ወዲ 10 ዓመት ምስ ኾኖ ነታ ጣዖቶም ዕጣን ክኣጥና ሓተትዎ ንሱ ግና ኣበዮም፡ ኣዝዮም ይፈትዎ ብምንባሮም ድማ ዋላ ሓንቲ ኣይበልዎን። ሕፃን ፊላታዎስ ግና ኣምላኽ ፀሓይ ትመስሎ ስለ ዝነበረት ኣብ ቅድሚ ፀሓይ ደው ኢሉ “ፀሓይ ብሓቂ ንስኺ ሓቐኛ ኣምላኽ እንተዄንኺ ንገርኒ” ክብል ሓተታ። ፀሓይ ከኣ “ኣነ ኣምላኽ ኣይኮንኹን፡ ኣነ ብኢድ ኣምላኽ ዝተፈጠርኹ ፍጡርን ኣገልጋሊ ኣምላኽን እየ፡ ንስዃ’ውን ነቲ ሓቐኛ ኣምላኽ ክትፈልጦ ኢኻ ምእንቲ ስሙ ድማ ደምኻ ክተፍስስ ኢኻ” በለቶ።
በዚ ጊዜ ሕፃን ፊላታዎስ ልቡ ኣዝዩ ተተንኸፈ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ከኣ መልኣኹ ልዒኹ ካብ ሥነ ፍጥረት ኣትሒዙ ክሳዕ ነገረ ሥጋዌ ዘሎ ኵሉ መሃሮ። በዚ ኸኣ ኣዝዩ ተሓጐሰ፡ ካብቲ ጊዜ ኣትሒዙ ኸኣ ክጽልይን ክጸውምን ንድኻታትን ሽጉራትን ኸኣ ክምጽውትን ጀመረ።
ሓደ መዓልቲ ስድርዑ ናብ መወዳዕታ ዓመት በዓል ንፈተውቶም ኣኺቦም እናበዓሉ ከለዉ ንወዶም ጸዊዖም ነታ ላም ዕጣን ከእርግ ኣዘዝዎ። በዚ ጊዜ ሕፃን ፊላታዎስ ነታ ላም “ ብሓቂ ንስኺ ኣምልኽ ኢኺ፧” ኢሉ ተሓተታ። እታ ላም ኸኣ “ኣነስ ኣምላክ ኣይኾንኩም፡ ሰይጣን ኣብ ውሽጠይ ኣቲዩ እዩ ንሰባት ከጋግይ ዝገበረኒ” ብምባል ድኅሪ ምምላስ፡ ብቀርና ንስድራኡ ወጊኣ ቀተለቶም።
ሕፃን ፊላታዎስ ነታ ላም ቀቲልኩም ብሓዊ ኣቓጽልዋ ኢሉ ምስ ኣዘዘ፡ ኣብ ቅድሚ ስድራኡ ደው ኢሉ፡ ናብ እግዚአብሔር ንስድራኡ ከተንሥኣሉ ጸለየ። ሥድራ ፊላታዎስ ነፍሶም ተመሊሳትሎም ምስ ተንሥኡ ኣብ ሲዖል ዝረኣይዎ ስቓይ ነቲ ኣብኡ ተኣኪቡ ዝነበረ ሰብ ኵሉ ነገሩ።
ብድኅር እዚ ሕፃን ፊላታዎስ ምስ ስድራኡ ናብ ቤተ ክርስቲያን ብምኻድ ተጠመቑ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንሕፃን ፊላታዎስ ናይ ምፍዋስ ጸጋ ስለዝሓቦ፡ ንዝተፈላለየ ሕማምን ደዌ ዘለዎም ብስም እግዚአብሔር ክፍውስ ጀመረ። እዚ ዜና እዚ ድማ ኣብ ንጉሥ ተሰምዐ። በቲ ጊዜ ዝነበረ ንጉሥ ኣዝዩ ጨኻን ንክርስቲያን ዝጸልዕን፡ ዘሳቕይን ዝቀትል ዝነበረ ዲዮቅልጥያኖስ ዝበሃል ነበረ። እዚ ንጉሥ ንሕፃን ፊላታዎስ ኣጸዊዑ ንጣዖቱ ኣጵሎን ዕጣን ከዕርግ ኣዘዞ። ሕፃን ፊላታዎስ ብጀኻ እግዚአብሔር ካልእ ኣምላኽ የልቦን ኢሉ ኣበዮ። ንጉሥ በዚ ሓሪቁ ንኣዘዝቱ ብዝተፈላለየ መሳቐይ ከሳቕይዎ ኣዘዘ። እንተ ኾነ ግና እግዚአብሔር ኃይሊ ጽንዐት ሒብዎ ጸንዐ። ንንጉሥን ንጣዖታቱ ድማ ረገመ።
በዚ ጊዜ ንጉሥ መልሓሱ ክቆርጹ ኣስናኑ ክሰብሩ ኣዘዘ። ይኹን እምበር በቲ ኵሉ ሕፃን ፊላታዎስ ኣዝዩ ጸንዐ። በዚ ኵሉ ዝተገረመ ንጉሥ ንሕፃን ፊላታዎስ ብጥዑም ቃላት ኣታሊሉ ንጣዖታቱ ክዓጥን ሓተቶ። ፊላታዎስ ኸኣ ብልቡ ሓደ ነገር ሓሲቡ ሓራይ በሎ። በዚ ጊዜ ንጉሥ ኣዝዩ ተሓጕሱ ነቶም 70 ጣዖታት ከምጽእዎም ንሕዝቡ ድማ ሕፃን ፊላታዎስ ዕጣን ንጣዖታት ክዓጥን ከሎ ክርእዩ ኣወጀ።
ሕፃን ፊላታዎስ ግና እቶም 70 ጣዖታት ክመጽዑ ከለዉ ናብ እግዚአብሔር ነቶም 70 ጣዖታት ምስ ኣገልገልቶም መሬት ተኸፊታ ክትውሕጦም ለመነ። እግዚአብሔር ኣምላኽ’ውን ጸሎቱ ሰሚዑ መሬት ተኸፊታ ነቶም 70 ጣዖታት ምስ ኣገልገልቶም ወሓጠቶም። በዚ ጊዜ እቶም ተኣኺቦም ዝነበሩ ኵሎም ኣሕዛብ ብእግዚአብሔር ኣምላኽ ኣመኑ።
ንጉሥ ነዚ ኵሉ ምስ ረዓየ ኣዝዩ ተቖጥዐ፡ ንሕፃን ፊላታዎ ክሳዱ ቆሪጾም ክስይፍዎ ኣዘዘ። በዛ መዓልቲ እዚእ ሕፃን ፊላታዎስ ኣኽሊለ ሰማዕትነት ተቀቢሉ ብሰማእትነት ኣዕረፈ።
ዝተፈተውኹም ሕፃናብ ካብዛ ታሪክ እንታይ ተማሂርና፦
1. እግዚአብሔር ዝፈጠሮም ፍጥረታት ኣምላኽና ክነለልይ ከም ዝሕግዙና። ፀሓይ ወርኂ ከዋክብቲ ሰማይ እንስሳታት ኣታክልቲ ኵሎም ፍጡራት ኣፈጣጠርኦም ድማ ፈጣሪ ክንፈልጥ ዝሕግዙ እዮም።
2. ብጀኻ ኣምላኻ ካልእ ኣምላኽ ከምዘየሎ። እቲ ሓቐኛ ኣምላኽ ድማ ኣብ ጊዜ ሽግርና ከም ዘጽንዓና።
3. ምእንቲ ስም ኣምላኽ ምእንቲ ሃይማኖትና ክሳዕ ሞት ክንጸንዕ ከም ዝግብኣና።
ስለዚ ዝተፈተኹም ሕፃናት ክሳዕ ሞት ከም ቅዱስ ሕፃን ፊላታዎስ እሙናት ክንኸውን እግዚአብሔር ይሓግዘና። በረከቱን ረድኤቱን ናይ ቅዱስ ሕፃን ፊላታዎስ ይዓድለና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ጥሜት፡ ናህሪ ዕዳጋን ሕጽረት ገንዘብን ተወሲኽዎ ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ከም ዝርከብ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ህዝብታት ኤርትራ ካብ ካልእ ግዝያት ብዝኸፍአ፡ ብዛዕባ ሽግሮም ኣመት ዝገብር ኣካል ኣብ ዘይብሉ ካብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ተነጺሎም ብሓያል ጥሜት ይግረፉ ከም ዘለው፡ ጉጅለ ህግደፍ ድማ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ከቢድ ጥሜት ኣብ እዝኒ ኣህጉራውያን ማዕከናት ዜና ከይበጽሕ ንምሕባኡ፡ ብጸጥታ ብምቁጽጻር፡ ብምፍርራሕን መብጸዓ ብምእታውን ዝከኣሎ ኩሉ ይገብር ምህላዎን እሙናት ምንጭታትና ገሊጾም።
እቲ ጥሜት ሃገር ከደን’ዩ። ኣብ ገጠራት ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ከተማታት ዝነብር ህዝቢ ‘ውን ኣብ ከቢድ ማሕበረ ቁጠባዊ ቅልውላው’ዩ ዝርከብ ዝበሉ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ኣብ ርእስ’ቲ ደርቅን ስእነት ስራሕን ዝመንቀሊኡ ሃገራዊ ጸገም፡ ሰባት ከክንዲ ዝዓቕሞም ገንዘቦም ከይንቀሳቕሱ ብምኽልካሎምን፡ መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ ዶብ ምዕጻው ዝተፈጥረ ናህሪ ሸቐጣትን ተደማሚሩ ህዝቢ ብተደራረብቲ ጸገማት ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ወዲቑ ከም ዝርከብ ኣረዲኦም።
ገለ ጥሪት ዘለዋኦም ሓረስቶት ጥሪቶም ብዝሓሰረ ዋጋ ክሸጥወን ይግደዱ ከም ዘለው፡ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኣብ ጣዕሚ ዘለዎ ህይወት ዝነብሩ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ብናይ ግበታ ሰንሰለት ዝተኣሳሰሩ፡ ሰበ ስልጣን ህግደፍ፡ ቀረባ ስድራ ቤቶም፡ መጋበርያታቶምን ናብኦም ቅርበት ዘለዎም ውሱናት ነጋዶን ከም ዝኾኑ፡ ኣብ ወጻኢ ብዘለው ስድራ ቤቶም ዝሕገዙ ወገናት’ውን ካብ’ቲ ኣብዘሓ ሓፋሽ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከም ዝርከቡ፡ ይኹን ግን ገንዘብ ከመይ ረኺብክሞ፡ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ቤተሰብኩም ኣባል ህግደፍ ድዩ ኣይኮነን ዝብል ምክትታልን ጸቕጥን ስለ ዝግበረሎም፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ስግኣት ከም ዝነበሩን ሓቢሮም።
ካብ ቁሸት ባድመ፡ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ቅሉዕ ጥሕሰት ሕጊ ከም ዝዓቢ ተገሊጹ።
ዶብ ጉልባብ ጌርካ ኣብ መንጎ ኣሓዋት ህዝብታት ኤርትራ ኢትዮጵያን ዝተወለዐ ኣብራሲ ኲናት፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብመንገዲ ገለ ምእዙዛት ስማውያን ጀነራላት ኣቢሉ ኮነ ኢሉ ከም ዝወለዖ፡ ኣብ 2001 ከካብ ዝነበርዎ ተኣርዮም ዝተዳጎኑ፡ ብደረጃ ግንባር ኮነ መንግስቲ ናይ ቀረባ መሳርሕቱ ዝነበሩ ላዕለዎት መራሕቲ ብወግዒ ዝኣመንሉ፡ ብፍቓድ ናይ ክልቲኣቶም ወገናት ዝተጣየሰ ኮሚሽን ካሕሳ ብጭቡጥ መርተዖ ኣደጊፉ ህግደፍ ጀማርን ወራርን ምዃኑ ኣረጋጊጽዎ ዝሓደረን ክንሱ፡ እዚ ጉጅለ ኣብ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ መሰረታዊ ጥሕሰት ሕጊ ከየሰከፎ፡ ሕጊ ይከበር ማለቱ ከም ዘገረሞም፡ ንስለ ድሕነት ስድራ ቤቶም ኣስማቶም ክግለጽ ዘይደለዩ ኤርትራውያን ካብ ሱዳን ሓቢሮም።
ንሳቶም ጉዳይ ዶብ በቲ ዝጀመሮ መስርሕ ሕግን ዝተዋህበ ፍርድን ኣብ ግብሪ ተተርጒሙ ክፍታሕ ኣለዎ፡ ይኹን ግን፡ መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ህዝቢ ዓፊኑ ብዘይ ሕግን ሕጋዊ ተሓታትነትን ከም ቃሕታኡ እናመሓደር፡ ንግኡዝ መሬት ቅድሚ ክብሪ ሰብ ሰሪዑ፡ ንጹህ ብዱል ክመስል ኣብ ኤርትራ ጥሕሰት ሕጊ ተፈጺሙ ኣሎ፡ ሕጊ ይከበር ኢሉ ከእዊ ምስማዕ ስጊንጢርነቱ ዘነጽር’ዩ። ምኽንያቱ ካብ ቁሸት ባድመ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝዓብን ዝቕድምን፡ ባዕሉ ኮነ ኢሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝፍጽሞ ዘሎ ቅሉዕ ገበናዊ ተግባራት ተኣሪሙ እንተዝሓትት መምሓረሉ ክብሉ ገሊጾም።
መራሒ እስራኤል ቤንያሚን ናታንያሁ፡ ኣብ ከመይነት ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት
ምስ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ዝገበሮ ስምምዕ ጠሊሙ።
ድሕሪ ናይ ብዙሓት ኣወንታዊ ምሕጽንታን ጸቕጥን፡ ምስ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዘራሪቡ፡ ካብ’ቶም ልዕሊ 36 ሽሕ ዝኾኑ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ከም ዝኾኑን ዝተነግረሎም ኣብ ሃገሩ ዝነብሩ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት፡ ነቶም 16 ሽሕ ኣስማተን ናብ ዘይተገልጸ ሃገራት ምዕራብ ከሰጋገሮም፡ እቶም ዝተረፉ ከኣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ረኺቦም ኣብ እስራኤል ክነብሩ ዝገበሮ ስምምዕ ሳልስቲ ኣብ ዘይመልእ ግዜ ከም ዘፍረሶ ዩ ኤን ኤች ሲ ኣር ኣፍሊጡ።
ናታንያሁ ብ2 ሚያዝያ 2018 ቀትሪ ተሰማሚዑ፡ ኣብ’ቲ ዕለት ናይ ምሸት ስለ ዘፍረሶ፡ ተስፋኦም ናብ ጓሂ ዝተቐየረ ስደተኛታትን ግዱሳት ዜጋታት እስራኤልን፡ ናታንያሁ ቃሉ ከሐድስ ዝጽውዕ ሰላማዊ ሰልፊ በ4 ሚያዝያ 2018 ከም ዘካየዱ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብካልእ ምስ ስደትን ስደተኛታትን ዝተኣሳሰረ ዜና፡ ስዊዘርላንድ ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ዘቕርብዎ ሕቶ ፖለቲካዊ ዕቑባ ተቐባልነት ዘይረኸቡ ኣስታት 3200 ኤርትራውያን ተዋሂብዎም ዝነበረ ግዝያዊ ፍቓድ ብምስራዝ፡ ናብ ኤርትራ ክባርሩ ኣብ ውሳነ በጺሑ ምጽራያቱ የጻፍፍ ምህላውን SRF ዝተባህለ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ብ4 ሚያዝያ 2018 ንዘመሓላለፎ ጸብጻብ ምርኩስ ብምግባር ረድዮ ኤረና ብ6 ሚያዝያ 2018 ኣቃሊሓ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 09-04-2018


text:
ካብ ቃሉ ጀሚርካ ስደት ኣሉታዊ ኣመት ዝሓዘ ኮይኑ፡ ዝኾነ ጥዑም ነገር ከምዘይብሉ ንርዳእ። እቲ ምንታይ እዚ ኣርእስቲ ክለዓል ከሎ፡ ጓሲስዎም ዝመጺእ ጉዳያት ሕቶ ሰብኣውነት ድሕነትን እዩ፡፡ ካብ ውሑስ ምሳጋር ካብቲ ዘሳድዶም ዘሎ ፈታኒ ኩነታት ምንባር ክሳብ ኣብቲ ይኾነንን ክነብረሉን እኽእል’የ ዝብልዎ ቦታ(ዓዲ) ንምብጻሕ ዘሎ ጉዕዞ ምስናይ ኩሉ ዓይነት ሽግራቱ ዘይጽወር ስለዝኸውን። ስለዚ’ዩ ከኣ ስደት ምስ ኩሉ ግናይ ሓድግታቱን በሰላታቱን፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ ንቡር ህይወት ዝገጥመካ ሃልኪ ውረድ-ደይብ ናብራ፡ ከም ሓደ ተወሳኺ ኣደራዕ ዝቑጸር። እንተ ንዓና ኤርትራውያን ከኣ’ሞ ታሪኽ ኣንጻርና ዝጸመደ ክመስል፡ ዝሓለፈ ከይኣክል፡ ንምንጋሩ ዘስደምም ሕማቕ ኣካይዳ ኩነታት ዓዲ፡ ሓደ ድሕሪ’ቲ ካልእ እናሰዓበ፡ ህዝቢ እዛ ዝኾና ክሳብ ዝጠፍኦ፡ ግዳይ ስደትን ማእሰርትን ኮይኑ ይርከብ። ዘይሕሱብ ዘጋጠሞ መስኪናይ ህዝቢ፡ ካብቲ ካብ ናይ መግዛእቲ ብዝተዓጻጸፈ መልክዕ ዝከፍአ ኣተሓሕዛ መንእሰያት ንምህዳም፡ እንታይ እዩ’ሞ ዘይተገብረ!? ብዘይምግናን ከኣ ነፍሲ ወከፍ ጉዕዞን ፈተነ ስደት ኤርትራዊ፡ ርእሱ ዝኸኣለ ኤፒካዊ(Epic) ዛንታ እናጸሓፈ ይሓልፍ ምህላዉ ኣየጠራጥርን። ዘይከም ናይ ካልኦት ኣህዛብ ታሪኽ ስደት፡ ኣብቲ ዝተሰደድሉ ዓዲ ዝግበር ፈተነታት ምጥያስን ምውህሃድን ኣብቲ ኣዕቚብካ ዘሎ ሕብረተሰብ ዘይጅምር ምዃኑ፡ ጉዕዞ ስደት ኤርትራዊ መንእሰይ ፍሉይ ይገብሮ። እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከለኻ ዝጅምር ሱግሚ ሞትን-ሕየትን፡ ናብ ዶብ እናተጸጋዕካ ብዝኸድካ ሓደገኛነቱ እናጎልሐ ዝመጽእ ምዃኑ ፍሉይ የብሎ። እቲ ኣብ ጎረቤት ሃገር ምስ ሰገርካ ዝወሃበካ ቕጽል ‘ስደተኛ’ ብብልሒ መላጸ ምስ ሓለፍካ ዝወሃብ ምዃኑ እዩ። ብድሕሪ’ዚ ዘጋጥም ኩሉ ዓይነት ፈተነታት ከኣ፡ ካልእ ገጽ ዛንታ’ቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ይኸውን።
ኣብ ቦኽሪ ዓዲ ስደትካ ኮንካ ዝከናወን ናብራ ጥዒሙ ከምዘይጥዕም ርዱእ ኮይኑ፡ ምምስራት ንቡር ህይወት ዳርጋ ዘይሕሰብ ይኸውን፡ ዝግበር ኩሉ ዓይነት ፈተነታት ፍሹል ኮይኑ ክትረኽቦ፡ ብዙሕ ዘይኣገራሚ ይኸውን። ምኽንያቱ ኣብ መጀመሪያ ዓዲ ስደትካ ኮንካ ክትረኽቦም እትኽእል ዕድላት ስራሕ ዳርጋ ዘይሕሰብ ስለዝኸውን’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ኮንካ ክትሓስቦ ከኣ ኣጸጋሚ እዩ። እዚ ነቲ ማላዊ ዓቕሚ ኣብ ግምት ከየእተኻ ማለት እዩ። ካብ ዜሮ ተበጊስካ፡ ሓገዝ ዝኾነ ወገን ከይተጸበኻ ኣብ ቦኽሪ ዓዲ ስደትካ ብነብስኻ ክትሓድር ምኽኣል ዓወት ዝወሓዱ ስደተኛታት እዩ። ሓደ ካብዞም ናብዚ ደረጃ’ዚ ዝበጽሑ ስደተኛታት መሓዛይ ምዃኑ፡ ወትሩ ደስ ካብ ዝብለኒ ዛንታ ስደት ዕዉታት መንእሰያት ኮይኑ እዩ ዝስመዓኒ። ካብ ክቱር ተምሳጥን ቕዱስ-ቕንእን እዚ መንእሰይ ተበጊሰ ክንደይ ግዜ ኮን’የ ካብ ኣመጻጽኣኡ ጀሚርካ ክሳብ ህሉው ኩነታቱ ንቐረብተይ ዘየዕለልኩ? ምሒር ምድግጋም ዛንታ’ዚ መንእሰይ፡ ኣብ ውሽጠይ ኣትዩ ብዙሕ እዋን እዩ ምስ ነብሰይ ዘባእሰኒ። “ንምንታይ ኣነ ከምኡ ዘይኮንኩ?” እናበልኩ፡ ኣብ ዘይዓቕመይ ክመጣጠር እናተፈለጠኒ፡ ብዙሓት ከምኡ ዓይነት ሰባት ክህልዉ እምነ። ዮሴፍ ይበሃል ቅድሚ ሸሞንተ(8) ዓመት ናብ ኢትዮጵያ ዝመጽአ ወትሃደር ነበር ኣባል19 ዙርያ እዩ። ከም ኩሉ ካልእ ኤርትራዊ መንእሰይ ሕማቕ ኩነታት ዓዲ ሕርሕራይ ጌሩ ዝለብለቦ መከረኛ እዩ። ከም ኣተራርኻኡ ዮሴፍ፡ ነቲ ኣብ ዓመትን መንፍቕን ወይ ክልተ(2) ዓመት ዝወሃብ ዝነበረ ዕረፍቲ ወርሒ ክልተ ወርሒ እናኣኽበረ ንቑሩብ እዋን ከም ዝተሳለየን፡ ድሕሪ ግዜ ግን ኩሉ ኩነታት ዒቕ ስለ ዝበሎ፡ ቑሩብ መዓልታት ኮብሊሉ፡ መሬት ደሓን ኣሎ እናበለ ካብ ማእከል ከተማ ብወትሃደራዊ ፖሊስ ተገፊፉ ናብ ዓዲ-ኣበይቶ፡ ደሓር ኣይተዓለምኩን ብምባል ናብ መደበር ታዕሊም ዊዓ ከም ዝተወስደ እናሰሓቐ እዩ ዝዛረበሉ።
ህይወት መደበር ታዕሊም ዊዓ፡ ምስ ሕጂ ዘለዎ ኩነታት እንዳኣነጻጸረ፡ ከመይ ኢሉ ከም ዘሓለፎ ዋላ ንባዕሉ እናገረሞ እዩ ዘዕልለሉ። ካብ ክሊማ’ቲ ከባቢ ጀሚርካ ቀረብ መሰረታውያን ወሲኽካ ክሳብ’ቲ ኣረሜናዊ ኣተሓሕዛ ተዓላሞ፡ ኣማሪሩ ዘይጸግቦ ምዃኑ ብዙሕ እዋን ገጢሙኒ ኣሎ። ካብቲ ‘ሲኦል’ እናበለ ዝጠቕሶ ቦታ ንምህዳም ወትሩ ድሉው ኮይኑ፡ መስሎኺ ዝኸውን ቦታን ኣጋጣምን ኣብ ምጽናዕ ሳምንታት ከምዘሕለፈ ብሓበን እዩ ዝዝክሮ ዮሴፍ። ከም ሓሳቡ ሓደ መዓልቲ ክሕጸቡ ኢሎም ናብ ሩባ ምስ ወሰድዎም፡ ዝሓሸት ኣጋጣሚ ስለዝኾነቶ ከም ጉምብሕ-ጉምብሕ እናበለ ካብቲ ሩባ ቁሩብ ፍንትት ምስ በለ፡ ሓደ ብማዕዶ ክከታተሎ ዝጸንሐ ተዓላማይ ምስ ካልኣዩ ከም ዝተጸምበሮን፡ ኣብ መዐለሚ ኮምፕላስዮኒ ሓቢእዋ ዝነበረ ሓጻር ስረ ለቢሱ መንገዶም ናብ ኣስመራ ከም ዝጀመሩ ይነግር። ኣብቲ ንመዓልታት ዝቐጸለ ናይ እግሪ ጉዕዞ፡ ባህሪ ዝቐረቦ ሽግር ጥሜትን ጽምእን ተሓዊስዎ ንህይወት ዝፈታተን ኩነታት ከም ዘሕለፈ ብምስክሕካሕ እዩ ዝዝክሮ። መለሳ’ቲ ግናይ ሁመት እንተኾነቶ፡ ዳርጋ ጥራይ ነብሱ ናብ ብሎኮ ባጽዕ ከምዝኣተወ ክነግረና ከሎ፡ ብሰሓቕ ትዋሕ ከምዝበልና እዝክሮ እየ። ድሕሪ’ቲ ዝተወስደ ናይ ህድማ ስጉምቲ፡ ነዊሕ ከምዘይጸንሕን ንህይወቱ’ውን ሓደገኛ ስለዝነበረ ግዜ ከይበልዐ ናብ ኢትዮጵያ ሰገረ።
ናብራ ስደት ፍጹም ጋን ዝኾኖ ዮሴፍ፡ ሽግር ቛንቛ ተወሲኽዎ ተስፋ ዘቑርጽ ምንባሩ ይዝክር። ዝኾነ ዝድግፎ ብዘይምንባሩ ብልክዕ ተጻገመ፡ ብኸምኡ መንገዲ ክቕጽል ከምዘይክእል ኣዳዕዲዑ ዝፈለጠ ዮሴፍ፡ ዓይነት ስራሕ ከይመረጸ ኣብ ዝኾነ ክዋፈር ወሰነ። በዚ ዝጀመሮ ህይወት ስራሕ ኣብ ዓዲ ስደት፡ ሓንሳእ ከም ዓዳሊ ዝስተ ማይ፡ ሓንሳእ ከም ተሓጋጋዚ ኣውቲስታ ታክሲ ናይ ከተማ፡ ገለ እዋን ከኣ ከም ክኢላ ኤለክትሪክን ትቦታት ማይን ኮይኑ “እዚኣስ ኣይክእላን’የ!” ከይበለ ነዛ ነብሱ ኣብዛ ዘየእተዋ ኣይነበሮን። በብቑሩብ ሰባት ክላለይ ምስ ጀመረ፡ ኣብቲ ብብዝሒ ኤርትራዊ ስደተኛ ዝቕመጠሉ ሰፈራታት ከም ደላላይ ኣባይቲ’ውን ፈተነ። ምልከት ቛንቛ ኣምሓርኛ እናኣጥረየ ብዝኸደ ግዜ ቑሩብ ርግኣት እናተሰምዖ ዝኣክል ተስፋ ኮኖ። ዮሴፍ ነዛ ነብሱ ዕረፍቲ ከይህባ ዝመሓለ ክመስል ካብን ናብን ይጓየ። ምስ ገለ ወነንቲ ትካል ማእለማ ስፌት ባህላዊ ክዳውንቲ ብዝመስረቶ ጥዑይ ዝምድና፡ ኣልባሳት ናብ ደገ እናለኣኸ ከም ቐንዲ ስርሑ ብምርኣይ ንነዊሕ ግዜ ሰርሓሉ። ካብ ጽግዕተኛነት ማንም ሰብ ነጻ ወጺኡ ነብሱ ብምኽኣሉ ዝያዳ ሞራል እናሃቦ ብስነ-ስርዓት ሓዞ። እዚ እናገበረ መምርሒ ፍቓድ መኪና ካብ ቐዳምነታቱ ብምንባሩ፡ ዝኣክል ዓቕሚ ኣብ ዝረኸበሉ ትምህርቱ ብምክትታል ወረቐቱ ምስ ሓዘ፡ ናብቲ ቀጺሉ ዘሰርዖ መደብ ብሙሉእ ልቡ ጎየየ። እታ ካብ ነዊሕ እዋን ከም መናበሪት ኢሉ ዝኣምነላ ዝነበረ ስራሕ ግዚኣ ዝኣኸለ ክትመስል፡ ናብ ሓደ ጋራጅ ወሲዱ ዝገዝኣ መኪና ብሃንደበት ምስ ኣርኣየኒ፡ ፍጹም ዝብሎ ጠፊኡኒ ኣብቲ ዝነበርክዎ ተዓኒደ ብዓይኒ ኣድናቖት እናጠመትኩዎ፡ ከይተረድኣኒ ናይ “እንቛዕ ሓጎሰካ!” ኣጥቢቐ ሰዓምክዎ። ስራሕ ታክሲስታ ደሓን ዝኾነ እቶት ከም ዝርከቦን፡ ከፊኡ ከምዘይከፍአካን ኣብ ነንበይኑ ናይ ሻሂ ዕላላትና ይደጋግሞ ምንባሩ እናዘከርኩ፡ ካብ ነዊሕ እዋን ዝመደቦ ምዃኑ ልዕሊ ካልእ ግዚ ነጸረለይ።
ነዊሕ ጉዕዞ ስደት ዮሴፍ እንክዝክር ብዙሕ ነገራት’ኳ ኣብ ኣእምሮይ ይመጽኣኒ እንተኾነ፡ ዝያዳ ኩሉ’ሲ ይኽእሎን ክበጽሖን እየ ኢሉ ብንግሁኡ ዝተዓጥቐን ዝወፈረን ሰብ ውዒሉ-ሓዲሩ ዝዕወት ምዃኑ፡ ዛንታ’ዚ ሓው ዘይሃፈፈ ውዑይ ምስክር እዩ ዋላ’ኳ ብብዙሕ መስገድላት ዝሕለፍ እንተኾነ። ስደት ዝበዝሐ እዋን ደግፉኒ-ደግፉኒ፥ ሓግዙኒ-ሓግዙኒ፥ ርድኡኒ-ርድኡኒ ዝበዝሖ፡ ኮታስ ብሓንቲ ኢድካ ከምዘይተጣቕዕ ተቖጺሩ እዩ ዝሕለፍ። ይኹን ደኣ’ምበር ብሓንቲ ኢድካ ኪኖ ምጥቓዕ ዝኸይድ፡እኳ ደኣ እቲ ዝዓመረ ጓይላ ክትተክል ከም እትኽእል ግሁድ ሓቂ ምዃኑ ካብዚ ታሪኽ ክንግንዘብ ይከኣል። እቲ ካብ ነዊሕ እዋን ከም ንቡር ዝተወስደ ርድኢት ስደትን ተመጽዋትነትን ተሰይሩ ክንርኢ ንምነ እንተኾይንና፡ መጀመሪያ እጅገና ሰብሲብና ንስራሕ ድሉዊ’ሞ ንግበሮ፡ ደሓር ወጅሂ ህይወት ገጻ መሊሳ ከም ዘይተስተሓፍረና ክንርኢ ኢና። እንተ ንሓው ዮሴፍ ‘ኣገናዕ’ ምባል ዘየድልዮ ምዃኑ ካብ ኩሉ ምንቕስቓሳቱ ስለዝርደኣኒ፡ ብቕሉዕ ክውድሶ ኣይመርጽን፡ ብውሽጢ ልበይ ግን ሰሰሪቐ ከምዝምጉሶ ግን ገለ ይጥርጥር ይኸውን።


text:
ብዕለት 07.04.2017 ኣርባዕተ ነፍሳት ዘጥፍኤን 15 ድማ ዘቁሰለን ኣሸባሪ፡ ሽዑ ንሽዑ ብጭቡጥ ምኽንትያት ተታሒዙ፡ ብ11 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም.ፈ. ከኣ ብኣኽባር ሕጊ ተከሲሱ ኣብ ፍርዲ ድሮ ቀሪቡ። እቲ ወዲ 39 ዓመት ኣሸባሪ፣ ቤት ፍርዲ ብዝቀረቦ ጭቡጥ መረጋገጺ ማለት ናይ ቅትለት መደቡ ቅድሚ ምፍጻሙን ድሕሪ ምፉጻሙን ብቋንቋ ሩስያ ብተለፎን ካብ ዘማሓላለፎ መልእኽትታት ዝተጠልፈ ዝርዝርብ "ክሳብ 4ተ ሰባት ቀቲለ ዕጉብ እየ ብዉጺኢቱ" ዝብል ከምዝነበሮ ቀሪቡ። በዚ መሰረት ቤት ፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክኣቱ ወሲኑ።
ናይዚ ግብረ እከይ ኣሸባሪ ጥበቃ ድማ፡ ብዕሊ ከም ዝኣመነ ንመራኸቢ ብዙሓን ሃገር ሽወደን ብወግዒ ሓቢሩ። እቲ መርመራ ግና ጌና ምንጩን ተሓበርቱን ንምፍላጥ ቀጻሊ ምዃኑን ጊዜ ክወስድ ከም ዝኽእልን ሓቢሩ። ድሮ ከኣ ሓደ ተሓባባራይ ተጠርጢሩ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ከም ዘሎ ይፍለጥ። እዚ ወዲ ኡዝበኪስታን ኣቦ 4ተ ቆልዑት ኮይኑ ብጸጥታ ሃገር ሽወደን ፍሉጥ ከም ዝነበረን ኣድራሽኡ ኣብ ካልእ፣ ዝቅመጠሉ ኣብ ካልእ ኮይኑ ፡ ኣብ 2016 ዕቅባ ሓቲቱ ከም ዝተነጽገን ተሓቢኡ ይነብር ከምዝጸንሔ ንሃገሩ ክጥረዝ ይድለ ከም ዝነበረን ፖሊስ ሓቢሩ። ናይዚ ግናይ መጥቃዕቲ ግዳይን ሂወቶም ዝሰኣኑን 4ተ ከኣ ጓል 11 ዓመት ሽወደናዊት፡ ጓል 31 ዓመት በልጂካዊት፡ ወዲ 31 ዓመት እንግሊዛዊ ጓል 69 ዓመት ሽወደናዊት እዮም። ድሕሪ እዚ ኣሕዛኒ ተረኽቦ ከኣ መበል 39 ዓመት ጉባኤ ደሳዊ ዲሞክራስይዊ ሰልፊ ሃገር ሽወደን ንዉሑስ ሂወት ህዝብን ሃገርን ሽወደን ንምሕያል ክሳብ ዓመተ 2024 ክልተ ቤት ትምህርቲ ምልመላ ፖሊስ ክኽፈት ኣስታት 10.000 ፖሊስ ክዉሰኽ ኣሎዎ ዝብል ወሳኔ ትማሊ ዕለት 11.04.2017 ብምሉእ ድምጺ ኣሕሊፉ።


text:
ኢጣልያ ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ንዝካየድ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ተኻይዶ ምትሕብባር ሕጋዊ ብድሆ አጋጢምዎ’ሎ። እዚ ምትሕብባር ኢጣልያን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ብዘይፍቓዶም ናብ ሊብያ ክምለሱ ዘገድድ’ዩ ብዝብል ኣብ ቤትፍርዲ ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣውሮጳ ክሲ ቐሪብዎ’ሎ።
17 ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ናይጀርያዊያን ኢጣልያ ኣብ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ንሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ትህቦ ሓገዝ ኣብ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል እቶም ስደተኛታት አበርኽቶ ጌሩ’ዩ ብዝብል ንቤት ፍርዲ ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣውሮጳ ምክሳሶም ተገሊጹ።
ከሰስቲ ስደተኛታት ዝጸዓና ጀላቡ ማእከላይ ባሕሪ ቅድሚ ምቁራጸን ንምግታእ ዝኻየደ ጻዕርታት ሊብያን ኢጣልያን ንብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ንዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ፡ስቅያትን ማሕረምቲን ዘቓልዕ’ዩ ክብሉ ይሙጉቱ።
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ንዘጋጥሙ ሞት ዝምርምር ፕሮጀክት ዘዳለወ ፎረንሲክ ኦሻኖግግራፊ ዝተባህለ ትካል መስራቲ ክሪስ ሄለር፡ መንግስቲ ሊብያ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ንዝደሓኑን ናብ ሊብያ ዝተመለሱ ስደተኛታት ሓልዮት ከምዘይብሉ ብምግላጽ ኣብ ወርሒ ሕዳር 20 ሰባት ከምዝሞቱ ይገልጽ።
ንሱ ብተወሳኺ ሕብረት ኣውሮጳን ኢጣልያን ነቲ ህልው ዘይነበረ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብኣፍልጦ ሰበ- ስልጣን ኢጣልያ ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ክመልሱ ንዝብል ዒላማ ኣብ መወዳእታ 2017 ዳግማይ ከምዝመስረትዎ የረድእ።
“ኢጣልያ ምስ ሕብረት ኣውሮጳ ብምዃን ብመንገዲ ስርሒት ምምላስ ስደተኛታት ስትራቴጂካዊን ስርሒታዊ ቁጽጽር ኣብ ልዕሊ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ኣለዎም።”
ንሱ ብምቅጻል ኣብ 2017 ዓ.ም ጥራይ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 20,000 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ መሊሱ’ዩ ይብል።
ኢጣልያን ሕብረት ኣውሮጳን ንጎነጻዊን ገበናዊን ባህሪ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ እንዳፈለጡ እቶም ስደተኛታት ናብ ሊብያ እንተተመሊሶም ዝገጥሞም ዓመጽ እንዳተረድኡ ነዚ ፖሊሲ ክትግበር ምውሳኖም ተሓተቲ ይገብሮም ክብል ሄለር የረድእ።
“ዋላ’ኻ ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ፖሊሲ ነቲ ቁጽሪ ዋሕዚ ማእከላይ ባሕሪ ዘቋርጹ ስደተኛታት ክጉድል ኣበርኽቶ እንተገበረ'ውን ፡ ብዋጋ ምህጋስ ሰብኣዊ መሰላት ስደተኛታት ዝኻየድ ብምህላው ዝኽፈለሉ ዘሎ ሰብኣዊ ዋጋ ልዑል’ዩ።”
ሰበ ስልጣን ኢጣልያ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝቐረበ ክሲ ክሳብ ሕጂ ዋላ ሓደ ግብረ መልሲ ኣይሃቡን።
እዚ ዝቐረበ ሕጋዊ ብድሆ ዓብይ ለውጢ ከምጽእ ተስፋ እንተተነብሮ ክዕወት ዝወስዶ ጊዜ ግን ቀሊል ከምዘይኸውን ሰብ ሞያ ይሕብሩ።


text:
ኣብ ክልተ ክፍለ ግዝኣታት ደቡብ ሱዳን ብዝተልዓለ ከቢድ ውግእን ብሕፅረት ምግብን ዓሰርተታት ኣሽሓት ካብ መንበሪኦም ንክሃድሙ ተገዲዶም ኢሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት/UNHCR/።
ዩኒትን ኣፐር ናይልን ኣብ ዝተብሃላ ክልተ ክፍለ ግዝኣታት ደቡብ ሱዳን ብዝተኻየደ ውግእ ኣብቶም ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ ልዕሊ 100 ሽሕ ሰባት ኣብ ውሽጥን ናብ ወፃኢ ሃገራትን ተመዛቢሎም ኣለው ብመሰረት መግለፂ UNHR።
ብምኽንያት ውግእ ረድኤት ናብ ዘድልዮም ከባቢ 650 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቕራብ ኣይተኽኣለን።
ተመዛቢሎም ካብዝተብሃሉ 100 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን እቶም 60 ሽሕ ናብ ዝተፈላለያ ጎረባብቲ ሃገራት ከምዝተሰደዱን ካብዚኦም እቶም 15 ሽሕ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተውን ኣቶ ክሱት ገብረእግዛብሄር ኣብ ኢትዮጵያ ኣቐባሊ ቃል UNHRC ገሊፆም።
ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተው 15 ሽሕ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ክልል ጋምቤላ ከምዝርከቡን ኣዚዮም ውሱናት ናብ ከተማ ኣሶሳ ከምዝኣተውን ኣቶ ክሱት ወሲኾም ሓቢሮም።ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ጀሚሮም እዮም እዞም ሓደሽቲ 15 ሽሕ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተው ኢሎም።
‘’ኩሎም ዝደተኛታት ደቡብ ሱዳን ኣብ ጋምቤል ኣብ ሽዱሽተ ናይ መዕቖቢ ካምፕታት ይነብሩ ኣለው’’ ዝበሉ ኣቶ ክሱት ካሊእ ተወሳኺ ካምፕ ንምስራሕ እውን ፃዕርታት ይግበር ኣሎ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ስደተኛታት ብምትእንጋድ ኣብ ኣፍሪካ ቀዳማይ ደረጃ ብምሓዝ ልዕሊ 700 ሽሕ ስደተኛታት ተተናግድ ኣላ ምስ በሉ ዋላ’ዃ እኹል እንተዘይኮነ እውን UNHCR ኣብ ናይ ኢትዮጵያ መዕቖቢ ስደተኛታት ንዝርከቡ ስደተኛታት ዓቕሚ ብዝፈቐዶ ናይ ህይወት ምድሓን ስራሕቲ እናሰርሐ እዩ ኢሎም ኣቶ ክሱት።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ታሕሳስ 2013 ኣ/ፈ ኣብ መንጎ ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳላቫ ኪርን ምኽትል ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ሎሚ መራሒ ዓመፅቲ ሪያክ ማቻርን ግጭት ተላዒሉ እታ ሃገር ናብ ሕድ ሕድ ኲናት ካብ እትኣቲ ኣሽሓት ተቐቲሎም፣ኣማእቲ ኣሽሓት ድማ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ተመዛቢሎም ኣለው።ካብ 11 ሚሊዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ኣስታት 3.8 ሚሊዮን ሰባት ዳርጋ ሲሶ ማለት እኹል ምግቢ ኣይረክብን ዘሎ ወሃቢ ቃል UNHCR ኣድሪያን ኤድዋርድስ ኣብ ጄኔቭ ብመሰረት ንጋዜጠኛታት ዝሃብዎ መግለፂ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ስቫሎቭ ክትነብር ምምራጽ ማለት ንስድራቤትካ ነቲ ዝበለጸ ነገር ከም ምምራጽ ማለት እዩ። ኣብዚ፡ ደስዘብል መንበሪ ኣሎ። ኣብ ዝደለኻዮ ቦታ ምረጽ ንደቅኻ ውሑስ ቤትትምህርቲ ኣሎ ከምኡውን እተፈላለየ ናይ መዘናግዒ ንጥፈታት። ኮለጅን ዩኒቨርሲቲን ኣብ ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ኢዮም ዚርከቡ።
ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኣባይቲ ስቫሎቭቡስታድ ይብሃል። ንሱ ግሩም ኣባይቲ የቕርብ። ብዛዕባ ዓይነትን ጥርሑ ገዛውትን ኣብ
SvalövsBostäders webbplats ረአ። ኣብቲ ኮምዩን
ውልቃውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ቦታ እተፈላለየ ቋንቋታት ይዝረብ፡ ከምዚ መኾኒኡ ከኣ እቲ ኮምዩን ብጥንቲ ስደተኛታት ይቕበል ስለ ዝነበረ እዩ። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታት፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ቦስንያን ፋርስን/ዳሪን እዮም። ናይ ቋንቋ ጉጅለታት ብናይ ሰባት ምምጻእን ምኻድን ይጽሎ እዩ። ንተወሳኺ ሓበሬታ
ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተወከስ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሓይሎ ዚነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ። ከም ተቐማጣይ መጠን ንኣኻ ዚምሽእ ንጥፈታት ንምርካብ ዓቢ ዕድል ኣሎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ መዘናግዒ ንጥፈታት በቲ ዘዝምልከቶ ማሕበር እዩ ዚካየድ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ተራ፡ ነተን ማሕበራት ስራሐን ንምቅላል እዩ።
ኣብዚ
ብዛዕባ ናይተንኣብ ስቫሎቭ ዘለዋማሕበራት ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሰንትራል ስቫሎቭ ግሮሰሪታት፡ ፋርማሲ፡ ቤትንባብ፡ ሰከንድ ሃንድ ድኳናት ኣሎ። ኣብ ከተማ ስቫሎቭ ዚርከቡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትንባብን ናይቲ ኮምዩን ኣብያተጽሕፈት እዮም። ከም ስቫሎቭ ገይረን ናይ ተፈጥሮ ተመክሮ ዚህባ ኮምዩናት ውሑዳት እየን። ኣብቲ ልሙዕ ቦታ ሕርሻ ናይ ደቡብ፡ እቲ ብጫ ናይ ራፕስ ዕምባባ ኪወጽእ ከሎ ኣዚዩ ዚምስጥ እዩ።
ሶደሮሰን ሃገራዊመናፈሻ ኣዚዩ ብርቂ እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ናይ ስቫሎቭ ኮምዩን ንህጻናትን ወለድን እተፈላለየ ናይ ክንክን ኣገልግሎት ይህብ። ኣብቲ ኮምዩን ናይ ኮምዩንን ናይ ውልቅን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ። ኣብ1-5 ዓመተትምህርቲዘለዉ ተመሃሮ ቅድምን ድሕርን ትምህርቲ ኣብ መዘናግዒ ገዛ ኪህልዉ ይኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ስቫሎቭ ኮምዩን፡ ኣብ ቢለበርያ፡ ኮየሮድ፡ሮስቶግና፡ ስቫሎቭን ተኮማቶርፕን ናይቲ
ኮምዩን መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብ ከተማ ስቫሎቭ 7-9 ዝኾነ
ሊኖከርስኩላን ዚብሃል ቤትትምህርቲ ኣሎ። እታ ቤትትምህርቲ ካብ ኩሉ ቦታታት ናይቲ ኮምዩን ተመሃሮ ትቕበል።
ብናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ዚኽእል፡ ነቲ ቋንቋ ዚዛረቡ እኹል ቍጽሪ ተመሃሮ ምስ ዚህሉ እዩ።
ኣብ ስቫሎቭ ኮምዩን ክልተ ናይ ብሕቲ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፤
ናይ ስቫሎቭ ሞንተሶሪን ናይ ቢቸርስ ናጻ ቤትትምህርትን።
ኣብቲ ኮምዩን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ፡ ሳቭሎቭ ይምናስዩም ይብሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሳቭሎቭ ኮምዩን እቲ
ናይ ዓበይቲትምህርቲ ብኮምቩክስ እዩ ዚካየድ። ኮንቩክስ ዘቕርቦመደባት፤ ኤስኤፍኢ፡ ሰርቩክስን ናይ ዓበይቲ ትምህርትን።
ነቶም ክሳዕ 18 ዝዕድመኦም ሓደስቲ መጻእቲ ዝኾኑ ቆልዑ፡ ናይ ቋንቋ መእተዊ ኮርስ ይወሃቦም።
ብናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ዚኽእል፡ ነቲ ቋንቋ ዚዛረቡ እኹል ቍጽሪ ተመሃሮ ምስ ዚህሉ እዩ።
ኣብቲ ከባቢ
ፍሪድሀም ፎልክኮለጅ ኣሎ። እቲ ቤትትምህርቲ ካብ ፖለቲካን ሃይማኖትን ናጻ እዩ። እቲ ኣካያዲኡ ድማ ማሕበር ፍሪድሀምስ ፎልክሀግስኩላ ይብሃል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ስቫሎቭ
ማእከል ጥዕናን
ናይ ህዝባዊ ስኒ ሕክምናን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣንን ትካላትን ኣብ ዚግበር ርክብ ተርጓማይ ናይ ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሉንድ፡ ማልመን ሀልሲንቦርይን ኣብ ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ይርከቡ። ናብኡ ንምብጻሕ ብኣውቶቡስ ካብ ፍርቂ ሰዓት ንታሕቲ እዩ ዚወስድ፡ ስለዚ ከኣ ንስኻ ኮነ ስድራቤትካ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ናይ ስራሕ ዕድላትን ነቲ ባህላዊ ህይወትን ክትጥቀመሉ ትኽእል።
ብዛዕባ ሰዓታት መበገስን መብጽሕና ኣብቲ
ስኮነትራፊከን ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ ባዕሉ እቲ ኮምዩን እዩ። እቲ ናይ ከባቢ ቁጠባዊ ህይወት ብቐንዱ ንእሽቶን መጠነኛን ዋኒናት ዝጠርነፈ እዩ።
ብዛዕባ ዋኒንን ቁጠባዊ ናብራን ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩንወብሳይት ኣንብብ።


text:
ነባርን ህልዉን አባላት ማእከላይ ኮሚቴ ህውሓት ሳልሳይ ዙር ገምጋማቱ ብዕምቆት ከምዘካየደ ብመግለፂታቱ ኣቢሉ ደጋጊሙ ገሊፁ ኣሎ፡፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ብነቀፌታን ዓርሰ ነቐፌታን ፈፃሚ ስራሕ ጀሚሩ ከምዝውድኣ ትማሊ ብዕሊ መግለፂ ኣቅሪቡ ኣሎ፡፡ ብመሰረት እቲ ዝሃቦ መግለፂ ኣቦ መንበር ህወሓት ኣይተ ኣባይ ወልዱን ኣባል ፈፃሚት ስራሕ ኣይተ በየነ መኽሩን ካብ ኣባል ፈፃሚት ኮሚቴ ወሪዶም አባል ማእከላይ ኮሚቴ ኮይኖም ክሰርሑ፤ ወይዘሮ ኣዜብ መስፍን ካብ ኣባል ፈፃሚት ኮሚቴ ወሪደን ካብ ማእከላይ ኮሚቴ እውን ተኣጊደን ክፀንሓ፤ ክልተ ሽሞም ዘይተፀርሓ ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ እውን ብመጠንቀቕታ ከምዝተሓለፉ ትማሊ ምሸት ዝሃቦ መግለፂ ሓቢሩ ኣሎ፡፡
ብመሰረት እዚ ገምጋምን ውፅኢቱን ማእከላይ ኮሚቴ ከመይ ከምዝርእዎ ርእይቶኦም ክገልፁ ንሰለስተ ወገናት ርእይቶም ሂቦም ኣለው።
ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብፃዕቂ ካብ ዝነጥፉ ሓደ እዩ፡፡ ነዚ ጉዳይ እውን ብትኹረት ዝከታተሎ ዝነበረ ምዃኑ ካብ ዝፅሕፎም ዝነበረ ፅሑፋት ምርዳእ ይክኣል፡፡
ኣቤል፤ እዚ ውፅኢት ብሃንቐውታ ዝፅበዮ ዝነበርኩ እዩ ፡፡ እዚ ማለት ውድብን ህዝብን ሓደ ዝገበረ ገምጋም እዩ፡፡ እዚ ድማ ናይ ኩሉ ድልየት እዩ፡፡ ስለዚ ውድብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እውን ስጋብ ታሕቲ ወሪዱ እናተገምገመ እዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ልምዓት ዲሞክራሲን ፍትሕን ፀገም ምህላው ምስ ህዝቢ ተረዳዲኡ ኣሎ ፤ ስለዚ ነቲ ፀገም ዝፈጠረ ኣለሊኻ ዝግባእ ክረክብ ምግባር'ዩ ይብል፡፡
“እዚ ኣብ ማእከላይ ኮሚቴ ተወሲኑ ዝተርፍ ዘይኮነ ስጋብ ታሕቲ ወረዱ ዘሎ ኣካል ልክዕ ከምዚኣ ብልሒ ብዘለዎ ገምጋም ኣካይድካ ዝኽእል ይቅፅል ዘይኽእል ድማ ክእለ ክግበር ኣለዎ፡ህዝቢ ኣሳቲፍካ።”
ካልእ ርእይትኡ ዝሃበና
እዩ፡፡ ዓንዶም “ እዚ ገምጋምን ምንም ለውጢ የብሉን፡፡ ናይ ክልተ ጉጅለ ንሕንሕ እዩ፡፡ መን ስልጣን ሓዘ እምበር ናይ ህዝቢ ጉዳይ ዘልዓለ ኣይኮነን፡፡ ብጉጅለ ተመቃቂሎም ናይ ኣዲስ ኣበባ በዓል ጌታቸው ኣሰፋን ኣቦይ ስብሓትን ደብረፅዮንን ዝሓዝዎን ምስ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኣባይ ወልዱ ዝሓዞ ጉጅለ ናይ ስልጣን ንሕንሕ ናይ ጉባኤ መቐፀልታ እዩ፡፡ ኣብ ጉባኤ ናይ ኣባይ ወልዱ ጉጅለ ስዒሩ ነይሩ ሎሚ ናይ ኣባይ ወልዱ ተሳዒሩ ኣሎ፡፡ ናይ ሰባት ምቕይያር ተዘይኮይኑ እዚ ተኻይዱ ዘሎ ለውጢ ኣብ ህዝቢ ወሪዱ ኣብ ናብራ ትግራይ ዘምፅኦ ለውጢ የብሉን” ይብል፡፡
ካልእ ርእይትኡ ዝሃበኒ ሰራሕተኛ መንግስቲ መስፍን ታደሰ እዩ፡፡ መስፍን "ከም ኣነ እዚ ገምጋም ዓሙቕን ረዚንን ከምዝነበረ የርእየካ ይብል፡፡ ብዝግባእ ተገማጊሞን ከከምዋግኦም ምርካብ ምኽኣል እዚ ንፅበዮ ዝነበርኩ እዩ፡፡ በቲ ንቡር መገምገሚ ተገማጊሞም ክውርድ ዝግብኦ ወሪዱ ኣሎ ቅቡል እዩ፡፡” ድሕሪ ምባሉ እቲ ምውርራድ ቅንዕና የብሉን ብጉጅለ ናይ ኣዲስ ኣበባን ትግራይን ዝዓይነቱ እዩ ዝብሉ ኣሉ ከመይ ይመስለካ ንዝብል ሕቶይ ”እዚ ጌጋ እዩ ውድብ መገምጋሚ ኣለዋ ገምጊማ ኣላ፡፡ ብስሩ እውን እዚ እኮ ሓዱሽ ኣሰራርሓ ናይ ውድብ ኣይኮነን ዝተለመደ እዩ፡፡ ትግምግም ዝወርድ ተውርድ ዝድይብ ተደይብ፡፡”
መስፍን ታደሰ ንቅድሚት ዝፅበዮ እንትዛረብ "ክሳብ ታሕቲ በዚኣ መልክዕ ወሪዳ ክፀሪ ዝግብኦ ክፀሪ ይፅበ” ይብል፡፡


text:
ዕለት 4 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ ነቶም ካብ ምስሪ ዝመጹ ኣብ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዝተሳተፉ፥ ስደት ናብ ምስሪ ቅድስቲ ቤተ ሰብ “ኢየሱስ ማርያም ዮሴፍ” ዝገልጽ ቅዱስ ምስሊ ቅዱስነቶም ንኽባርኽዎ ነዘቕረቡ ስላምታኦም ብምቕራብ ቅድስቲ ቤተ ሰብ ካብ ናይ ሄሮዶስ ኢፍትሓውነት ኣምሊጣ ኣብ ምስሪ ኣብ ስደት ከምዝነበረት ጠቒሶም፡ ኣብ ግብጺ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን እታ ኢየሱስን ማርያምን ዮሴፍን ብዙሓት ነቢያትን ናይ እምነት ሰማዕታትን ዘእንገደትን ብዙሓት ቅዱሳት ዘፍረየት ለጋስን ለዋህን ሃገርኩም ተቐባሊት ጋሻን ናይ ታሪኽን ስልጣነን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሃገርን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ዝረአየላ ናይ ዘተ መሬት ምዃና ብቕረባ ዝራእይዎ ኩነት ምዃኑ ገሊጾም፥ እግዚኣብሔር ንኣኻትኵምን ሃገርኩምን መላእ ማእከላይ ምብራቕን መላእ ዓለምን ይባርኽ ካብ መንፈስ ክፍኣትን ካብ ዝዀነ ይዅን ግብረ ሽበራ ይዓቅበናን ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕትምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ እታ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተረኽበት ምስራዊት ጉጅለ ብናይ ምስሪ ናይ ባህላዊ መስህብ ጉዳይ ሚኒስትር ያሕያ ራሺድ ዝተመርሔት ምንባራ ጠቒሱ እታ ብሚስትር ራሺድ እትምራሕ ጉጅለ ሮማ መምጽኢኣ መንፈሳዊ ንግደት ኣብ ናይ ቅድስቲ ቤተ ሰብ ኣሰር ብዝብል መርሕ ቃል ናብ ምስሪ መደባት ንፈሳዊ ንግደት ንምንቕቓሕ ምዃና እውን ኣፍሊጡ።
እቲ ናይ ክልተ እልፈ ዓመታዊ ባህሊ ማርያምን ዮሴፍን ኢየሱስን ካብ ዓመጽ ሄሮዶስ ንምድሓን ናብ ምስሪ ዝፈጸምዎ ጉዕዞ ስደት ንኹሉ ዘራኽብ ታሪኽ እዩ ዝብል ናይታ ቅድስቲ ቤተሰብ ጉዕዞ ንኹሉ ዘራኽብን ዘሕብርን እዩ ብዝብል ናብ ግብጺ ቅዱሳት ስፍራ መንፈሳዊ ንግደት ዘነቓቕሕ መደብ ንምልላይ እታ ምስራዊት ጉጅለ ዕለት 4 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ምሸት ሰዓት ሸውዓተ በቆጻጽራ ሮማ ኣብ ከባቢ ሃገረ ቫቲካን ጎዳና ኮንቺላዚዮነ ኣብ ዝርከብ ሕንጻ ካርዲናል ቸሲ ዓውደ ጉባኤ ከምእተኻየደ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመልክት።
ናይ ምስሪ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ትውፊት ከምዝሕብሮን ኣብ ናይ ኢየሱስ እዋን ምድራዊ ሕይወት ናብ ፍልስጥኤምን ምስርን ዘብጽሑ ሰለስተ መገድታት ከምዝነበረን ኰይኑ ግና ቅድስቲ ቤተ ስብ ካብ ዓመጽን ኣሳዶን ሄሮዶስ ንምድሓን ናብ ምስሪ እንክስደዱ ብቐሊሉ ክልለዩ ስለ ዝኽእሉ ካብቶም ሰለስተ መገድታት ሓደ’ኳ ከምዘይመረጹ እንክሕብር፡ ምስ ናይ ዮሴፍ ማርያንም ኢየሱስ ጉዕዞ ስደት ዝተተሓሓዘ ዝተፈላለየ ክርስትያናዊ ኣምልዀታት ከምዘሎን ነዚ ኣብ ዮሴፍን ማርያም ኢየሱስን ጉዕዞ ዘተኰረ ስርዓት ኣምልኾ መሰረት ገይርካ ናይ ገዛእ ርእሱ መልክዓ መሬት ምሕንጻጽ ዝከኣል ከምዝኾነን፡ እዚ ድማ ካብ ገማግም ባህሪ መዲትራኒያን ዝብገስን ደለልታዊ ከባቢ ናይል ዘቋርጽን ናብ ደቡብ ገጺ ኣቢሉ ኣብታ እዋናዊት ከተማ ኣሲዩት ዝበጽሕ ታሪኽ መልክዓ ምድራዊ ጉዕዞ ስደት ቅድስቲ ቤተሰብ ዝገልጽ ክኸውን እንከሎ። ቅድስቲ ቤተ ሰብ ናብ ምስሪ ደሓር ካብ ምስሪ ናብ ቅድስቲ መሬት ኣብ ዝገበረቶ ጉዕዞ ዘዕረፍሉ ቦታ ዝምልከት ብዙሕ ዝግለጽ ታሪኽ እውን እንተዘይኰነ ከይኑ ግና ዘዕረፍሉ እናተባህሉ ብትውፊት ኣብ ዝግለጹ ቦታታት ቤተ ጸሎት ድዩ ገዳማትን ኣግራባትን ከምእተተኽለ ናይ ምስሪ ኦርቶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ኣብዞም ቦታታት’ዚኣቶም እውን መንፍሳዊ ንግደት ዝፍጽሙ ምዃኖም ይንገር።


text:
Date: 07/12/11
(ያታዊ መስፈሪ ወይ መዓቐኒ)
ባህላውያን መዐቐኒ ስፍሓት
እመት፦ እመት ነቲ ካብ ኩርናዕ ኢድ ኣትሒዙ ክሳብ ማእከለይቲ ኣጻብዕቲ ናይ ዝዝርጋሕ ኢድ ዘሎ ራሕቂ ይሕብር። ነዚ ዝልክዕ ሰብ ቁመቱ ብዘየገድስ ብዓዳጊ ወይ ሸያጢ ክሕረ ይኽእል ነበረ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝእለሙ ዝነበሩ ዓለባታት፣ ንእመት “ዕጽፊ” እናወስኽካ ይዕቀኑ ነበሩ። ክብር ዝበሉ ዓለባታትን ካብ ወጻኢ ዝኣትዉ ዝነበሩ ብዙሕ ዘይርከቡ ዓለባታት ጡጥን ግን ዕጽፊ ኣይወድቖምን ነበረ።
ስድሪ፦ ስድሪ ዳርጋ ፍርቒ እመት’ዩ ካብ ጫፍ ኣጻብዕቲ ኢድ ዓባይ ዓባይቶ ክሳብ ጫፍ ማእከለይቶ ንዘሎ ራሕቒ ድማ የመልክት።
መጽዓን፦ መጽዓን ሰኽሚ መጽዓኛ ዝጠምር ምራን ቆርበት’ዩ። ሓደ መጽዓን 24 እመት’ዩ። ዳርጋ 12 ሜትሮ ኣቢሉ ድማ ይግመት፣ ንውሕ ንዝበሉ ራሕቕታት ንምልካዕ ኸኣ የገልግል።
ተውሳኺ፦ ስፍሓት ዝህነጹ ኣዳራሻት ንምዕቃን የገልግል። ስፍሃት ግርሁ ግን፣ ብ “ምዓል ጽምዲ” እዮም ዝልክዑ ዝነበሩ። “ ምዓል ጽምዲ” ነቲ ጽምዲ ብዕራይ ኣብ መዓልቲ ክሓርስዎ ዝክእሉ ሕርሻዊ ስፍሓት መሬት ይገልጽ። “ምዓል ክልተ ጽምዲ፣ ምዓል ሰለስተ ጽምዲ” እናተባህለ ኸኣ ስፍሓት ግርሁ ይዕቐን ነበረ። ምዓል ጽምዲ ከከም ከባቢኡን ፍልልይ ባህርያት መሬቱን ዝፈላለ መዕቐኒ ስፍሓት እዩ። ንኣብነት፣ መሬት ኣእማን ኣብ ዝበዝሖ ከባቢ “ምዓል ጽምዲ፣ ኣሳት 1500 ትርብዒት ሜትሮ ክንግምቶ ንክእል። መሬቱ ልስልስ ኣብ ዝበለ ከባቢታት ግን ክሳብ ዕጽፊ ይበጽሕ።
ያታዊ መስፈሪ ኣእካል
እንቅዓ፦ ሓደ ምስ ፣ብግምት ክልተምለሊኽ
ስልዖ፦ ርብዒ እንቕዓ
ስልስ፦ ሓደ ሲሶ እንቕዓ
ክፋሎ፦ ፍርቒ እንቕዓ
ምዕሮ፦ ክልተ ምስ
ካዕቦ፦ ክልተ ምዕሮ
መሰለስ፦ ሰለስተ ካዕቦ
ገበታ፦ ክልተ ንፍቒወይ ኣርባዕተካዕቦ፣ ጽዕነትኣድጊ
ንፍቒት፦ ክልተ ገበታ፣ ጽዕነት በቕሊ
ያሒት፦ ክልተ ንፍቒ፣ ጽዕነት ገመል
እንተ ላም፦ ክልተ ያሒት
ካዕቢ፦ ክልተ እንተላም


text:
ፍኖተ ካርታ ቴክኖሎጂ ገዘፍቲ ፕሮጀክታት ልምዓት ተዳልዩ…
መቐለ ሚያዝያ 17/2009(ድወት) ንሽኮር፣ ባቡርን ጨርቃጨርቂን ሓዊሱ ንዒስራ ፍሉይ ጠመተ ዝጠልቡ ዘፈራት ልምዓት ዝውዕል ፍኖተ ካርታ ቴክኖሎጂ ስርሑ ተዛዚሙ።
ሚንስቴር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ምስ መዳርግቲ ኣከላት ኣብቲ ጉዳይ ድሕሪ ምዝታዩ ፎረም ትካላት ልምዓት ዝተጣየሸ እንትኸውን ኣጠቓቕማ ቴክኖሎጂን ዘመሓዳድርዎ ዓውዲ ዝምርሓሉ ኩነታትን ዘርኢ ፍኖተ ካርታ ቴክኖሎጂ ኣብዚ ዓመት ክዛዘም እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
ዛጊድ ዝተዛዘሙ ፍኖተ ካርታታት ቴክኖሎጂ ንናይ ዕዳጋ፣ ፍርያት፣ ምርምርን ልምዓትን፣ ምርምርን ስርፀትን መሰረት ብምግባር ከምዝተዛዘሙ ዝተዛረቡ ኣማኻሪ ሳይንስ ሚንስትር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ኣይተ ዓብዱራዛቕ ኡመር ንእንስሳት፣ ኣእኻል፣ ልምዓት መስኖ፣ ጨርቃጨርቂን ዓላቡን፣ ሓለዋ ከባቢ፣ መሰሰኒ ምህርቲ፣ ስሚንቶ፣ ኬሚካልን ምህርቲ ስጋን ዝውዕል ፍኖተ ካርታ ተዳልዩ ኣሎ ኢሎም።
ብተወሳኺ እውን ንሽኮር፣ ቡን፣ ነዳዲ፣ ቴክኖሎጂ ሓበሬታ፣ ቖርበት፣ ኮንስትራክሽን፣ ሓፂን፣ መዓድን፣ ሓይሊን ባቡርን ከምዝተዳለወ ገሊፆም።
እቲ ፍኖተ ካርታ መዋቕራዊ ስግግር ኢኮኖሚ ሃገርና ንምርግጋፅ ወሳኒ ስራሕ ምዃኑ ድማ ሚንስትር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ዶክተር ኢንጂነር ጌታሁን መኩሪያ ተዛሪቦም።
ብፍላይ ዓብዪ ብፅሒት ሒዙ ዘሎ ኢንዳስትሪ ሕርሻ ብዘፈር ግልጋሎት ብምትካእ ኣብ ቀፃሊ ዓመት ኣታዊ ነብሲ ወከፍ ዜጋታት ኣብ ቀፀልቲ ትሽዓተ ዓመታት ክሳብ 1500 ዶላር ኣሜሪካ ንምብፃሕ ከምዘኽእል ገሊፆም ዶክተር ኢንጂነር ጌታሁን።
ከም መብርሂ እቶም ሚንስትር እቲ ፍኖተ ካርታ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ኣፍረይቲ ናብ ውሽጢ ዓዲ ዝኣትዉ ማሽናት ኣብ ውሽጢ ዓዲ ፈታቲሖም ክገጣጥሙ ዘኽእሎም እዩ።


text:
መንግስቲ ህግደፍ ነቲ ኣብ ዝሓለፉ ስርዓታ ዝነበረ፡ ናይ ኣከፋፍላ ግብሪ ብዝኸፈአ መልክዑ ብምቕራብ ናይ መሬትን እንስሳ ዘቤትን ስርዓተ-ግብሪ ሓንጺጹ ሓድሽ መመዝመዚ ሜላ ፈጢሩ ይሰርሕ ከም ዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ገሊጾም። ነዚ ሓድሽ ግብሪ እንስሳ ዘቤትን መሬትን ክሳብ ታሕቲ ወሪዶም ብምምዝጋብ ዘተግብሩ፡ ኣካላት እቲ ህዝባዊ ምምሕዳር ብዝብል መጸባበቒ ስም ህግደፍ ዝጥቀመሎም ኣካላት እዮም።
በቲ ክሳብ ሕጂ ተረኺቡ ዘሎ ኣሃዛዊ ሓበሬታ መሰረት፡ ዓቐን እቲ ንእንስሳ ዝኽፈል ግብሪ፡ ብነፍሲ ወከፍ ንኣድጊ 50፡ ንከብቲ 100፡ ንገመል 100፡ ንጤለበጊዕ ከኣ 10 ናቕፋ ኣብ ዓመት እዩ። ብኣተሓሕዛ ህግደፍ እዚ ተተሚኑ ዘሎ ግብሪ ንእንስሳ ዝኾነ ምሕረትን ሕድገት ዘይግበረሉ ኮይኑ ዘይምትግባሩ ድማ ከቢድ መቕጻዕቲ ዘኸትል እዩ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ዕድሚኦም 70 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ንዝኾኑ ኤርትራውያን መሬት ከይወሃብ እቲ ስርዓት ከልኪሉ ኣሎ። እቲ ስርዓት ነዚ ዝህቦ ምኽንያት „ከልምዕዎ ኣይክእሉን እዮም“ ዝብል ሸፈጥ ኮይኑ፡ „እሞኸ በኸመይ ደኣ ይናበ“ ንዝብል ግና መልሲ የብሉን። ብሰንኺ እዚ ዕዉር ውሳነ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኤርትራ፡ ጽልእን ተቓውሞን ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት ይዓርገ ከም ዘሎ እዞም ምንጭታት ኣተሓሒዞም ገሊጾም
ካብዚ ሓሊፉ፡ እቲ ስርዓት ብኹሉ ክፋላት ሕብረተሰብ ጽልኢ ኣብ ልዕሊኡ እንዳዛየደ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ ግዜ፡ ናይቶም ባዕሉ ፈቓድ ሂቡ ዘዋፈሮም ነጋዶ ንብረት ብህዶ ይዘምት ከም ዘሎ ካልኦት ምንጭታት ሓቢሮም። እቲ ሓበሬታ ከም ዝገልጾ ኤርትራውያን ነጋዶ ፈቓድ ወሲዶም ብናይ ወጻኢ ሸርፊ ገዚኦም ብኮንተይነራት ኣብ ወደባት ኤርትራ ምስ ኣብጽሕዎ ነቲ ንብረት ይራስዮ ኣሎ። እቶም ሓበርቲ‘ኳ ንዕኡ ዝምልከት ዘቕረብዎ ዝርዝር እንተዘየለ እቲ ጉጅለ ንራስያ ዝሕግዞ ዕባራ ምኽንያት ከም ዘቕርብ ፍሉጥ እዩ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
በዓለ ፍልሰታ ለማርያም (ነሐሴ 16 - 21)
ዓመት መጽአ 16 ነሓሴ፡ ትንሣኤን ዕርገትን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብምዕሩግ ሥነ ሥርዓት ይኽበር። ነዚ ሓደ ካብ 33 በዓላተ ማርያም ዝኾነ በዓለ ፍልሰታ፡ “ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ አንተ ወታቦተ መቅደስከ/ ኦ ጐይታ ናብ ዕረፍትኻ ተንሥእ፡ ንስኻን ታቦት መቕደስካን” እናበሉ ሕዝበ ክርስቲያን ብምስጋናን ውዳሴን የኽብርዎ። (መዝ. 132፡8)
በዚ ዕለት’ዚ ዓቢይ ሓጐስን ፍሥሓን ኮነ። እዚ ድማ ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ፍቁር ወዳ ኻብ መቓብር ተፈልያ ዝተንሠኣትሉን፡ ናብ ሰማይ ዓሪጋ ኣብ የማን ወዳ ዝቆመትሉን ዕለት ስለዝኾነ እዩ። ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ወዳ ተንሢኣ ስለ ዝዓረገት ከም ካልኦት ጻድቃን ትንሣኤ ኣይትጽበን እያ።
ከምኡ’ውን እዚ ዕለት’ዚ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ፍቁር ወዳ “ በዛ ዕለት’ዚኣ (16 ነሐሴ) ተዝካርኪ ዝገበረ፡ በዓለ ዕርገትኪ ዘብዓለን ዘኽበረን ከምኡ’ውን በዛ ዕለት’ዚኣ ቅዱስ ቍርባን ዝተቐበለ ኣነ ኃጢኣቱ ክድምስሰሉ ፣ ምሕረተይ ክህቦ፣ እሳተ ደይን ድማ ኣይከርእዮን እየ . . . ” ዝብል ቃል ኪዳን ዝተቐበለትሉ ክቡር ዕለት እዩ።
በረከተ ጸሎታ ውኩፍ፡ ወሀብተ ረድኤታ ትሩፍ፡ ወምሕረተ ፍቁር ወልዳ ምልዕተ አጽናፍ፡ የሀሉ ምስለ ኵልነ ሕዝበ ክርስቲያን ለዓለመ ዓለም አሜን።
ብእግዚአብሔር ቅቡል ዝኾነ በረኸት ጸሎታን ሃብተ ረድኤታን ክሳዕ ጽንፊ ዝመልአ ምሕረት ፍቁር ወዳን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን። ንሃገርና ኤርትራ ድማ ብቓል ኪዳና ይሓልወልና ንዘለዓለም ዓለም ኣሜን።
ስብሐት ለእግዚኣብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፣ ኣሜን ።


text:
ትውልዲ “ኣለና”፡ ኣሎ ከይትብሎ የልቦን: የልቦን ከይትብሎ ኣሎ። 1ይ ክፋል
“በብሓደ ሰብ ወሓደ”
ዝተወልደ ክመውት ክሓልፍ ግድነት እካ እንተኾነ ክትቅበሎ ዘሸግረሉ ኩነት ኣሎ። ኣብ ምንቲ ምንታይ ሰብ ኣብ ዓለም ልሙድ ናብራ ነቢሩ: መዓልቱ ኣኺሉ ብቤተ ሰቡን ፈተውትን መቕርብን ተኸቢቡ ክፍለ ዘይምኖ ሰብ የለን። ሓደ ክፋል ናይዚ ንዝሓሸ ናብራን ውልቃዊ ነጻነትን ንምርካብ ኣብ ናይ ስደተኛ መስርሕ ዝኣተወ ትውልዲ፡ ነቲ ኣብ ቃልሲ ዝነበሮ ተራ ይዝክርን፡ ኣብ እንታይ እንተገበርኩ ይሓይሽ ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ይረአ። ምኽንያቱ ካብ ልቢ ክርአ እንከሎ ካብቲ ዝተመነኻዮ ኣዝዩ ዝረሓቐን ኣሰቃቂ ናይ ናብራ ለውጥን ዝገበረት ሃገር ንመን ገዲፍካ እዩሞ ዝኽየድ?
ተረጊምና ዲና? ሓሚቕና? ከመይ ጌርና ኢና ምስነብስና ብሰላም ክንድቅስ? ኣይፋል ኣይፋል ዝብል ትውልዲ “ኣለና” ኣብ ዝተሓተ ናይ ሞራል መሳልል እንከሎ እንተወሓደ ኣብ ስደት “ኣለና” ይብል ኣሎ። እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነብር ግን እታ “ኣለና” ናይ 70ታት፡ 80ታት፡ መፈልምታ 90ታት፡ ዝነበረ ስሚዒት ከመይ ጌሩ እዩሞ ምስዚ ናይ ሕጂ ጉዱ ዝወጽእ ዘሎ መስርሕ ከላግቦ?
ኣርእስቲ “ኣለና” ካብ መጽሓፍ ናይ ረድኢ መሓሪ ዝተወሰደት ትኹን። ንባዕሉን ንመሰልቱን “ኣለና” ይብል ስለዘሎ። እታ ስሚዒትን ስራሕን ግን ዘይርሳዕ ትውልዲ ንታሪኽ ዝገደፈት መንፈስ እያ። እዚ ሎሚ ብባህሪ ካብታ ዘይትህደመላ ኣፍደገ ሞት ዝርከብ ዘሎ ትውልዲ: ነፍስ ወከፍ ውልቀ ሰብ ክተሓቓቖፍን ክተሓላለይን ክተኣሳስርን ይርአ ኣሎ። ምኽንያቱ ሰብ ድኣ እዩ ቅድሚ ሃገር መጺኡ እምበር ሃገር ቅድሚ ሰብ ኣይመጸትን። እዚ ማለት ሕይወት ደቅሰብ ሓጺር፡ ሕይወት ሃገር ነዊሕን ነባርን ስለዝኾነ። ስለዚ እታ ሃገር ብዘላ ሃልያ ክትህሉ እያ። ዕድመ ደቅሰብ ግን ሓጺር ስለዝኾነ ናይ ማሕበረ ሰባዊ ምትሕብባርን ምቅርራብን ክቕድም ናይ ግድን እዩ። ከምዚ ዘለዎ እንተድኣ ቀጺሉ ድማ፡ ብዛዕባ ናይ ሃገር ምሕሳብ ናይ ነዊሕ እዋን ዝወስድ ኮይኑ፡ እቲ ናይ ሓድሕዳዊ ምቅራራብ ግን ህጹጽን ግዜያውን ኣድላዪን ስለዝኾነ እዩ እቲ ሰብ ነዚ ዝጸቕጠሉ ዘሎ።
“ከምድላየይ ኣነ ከምድላየይ….”
ትውልዲ “ኣለና” ብኣብታ ርእሰ ከተማ ኣስመራ እትድረፍ ዝነበረት ደርፊ ናይ ነፍሰ ሔር ተኽለ ተስፋዝጊ ዝተመርሐ እዩ ዝመስል። ነዚ ናይ “ከምድላየይ” መንፈስ ክተኣታቶን ክጥጥዕን ዝኸኣለሉ፡ ድሕሪ ፈደረሽን ምፍራስ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ንጉስ ኃይለ ሥላሴ ንሕዝቢ ከበሳ ብፍላይ ኣብዘን ዓመታት እዚኣተን ዝተወልደን ዝዓበየን ትውልዲ፡ ንገለ ዓሰርታት ዓማውትስ ህድኣትን ሰላምን ረኺቡ ኔሩ። እቲ ኣብያ ግን ኣይተረፈን። ብማሕበር ትያትር ኣስመራ ማለት ማ.ት.ኣ. ናይ ተዋስኦን ደፍርታትን ዘመን እዩ ከፊቱ። ብተዛማዲ ሎሚ ንድሕሪት ክጥመት እንከሎ፡ ንምቅዋም እውን ግዜን ዓቕልን ናይ ቦታ ፍሉይነት ዘድልዮ ኮይኑ እቲ ዝበዝሐ ክፋል ግን ኣብ መነባብሮኡ እዩ ተጽሚዱ ዝርአ ዝነበረ። ምስዚ ኩሉ ግን ለውጢ ናይ ዓለም ስለዝጸለዎ፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ኣስመራ፡ ናይ ሞራል ረኣርማመንት ወይካኣ ሞራላዊ ምብርባር ዝሰብኩ ኣሜሪካውያንን ይመጹ ኔሮም። ጸኒሑ እውን ኣመንቲ ብሃይ ዕድል ተዋሂብዎም ይሰብኩ ነበሩ። ናይ ኃይለ ሥላሴ መንግስቲ ሞደርኒቲ (ምዕባል ግዜ) ስለዝኣመነ፡ ሕድገታትን ጽገናታት በብቁሩብ ንዜጋታት ናይ ፍርድን ጠበቓን ዕድል ምሃብን ከምኡ እውን ናይ ጥዕናን ትምህርትን ነቶም ናይ መንግስቲ ድማ ናይ ጡረታ፡ (ኤርትራውያን ከምሰቦምማለት ከሞቶም ኢትዮጵያውያን) ማዕረ ዕድል ይወሃቦም ነበረ። ናይዚ ውርሻ ከኣ እዩ ዳሕራይ ህቡብነት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዘስዓበን ሕጅውን እንተኾነ እቶም ተሪፎም ዘለዉ ብሰላም ዝነብሩሉ ኩነት ክፍጠር ዘኽኣለ።
እዚ ማለት ናይ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ምስዳድ ከም “ጽቡቕ” ዘይኮነስ ሓደ ካብቲ ባህርያት ናይ ንጉሳዊ ድፊኢት ማለት ሓይልን ስልጣንን ልዕልናን ናብ ሽዋ ጥራሕ ክኸውን ይጽዕር ስለዝነበረ ተዓዊቱሉ እዩ። ማለት ንኤርትራ ኣዳኺምካ ግንከ እቶም ዜጋታት ኣብ ኢትዮጵያ ክምዕቡሉን ክስስኑን ስለዝተደልየን ከምኡ እውን ናብ ኢትዮጵያ ክስርቱን ክተሓዋወሱን ዝዓለመ መድረኽ ጉዳይ ይስርሓሉ ኔሩ እዩ። እዚ ማለት ብዙሓት ኤርትራውያን (ብተዛማዲ በቲ ዋሕዶም) ኣብ ኢትዮጵያ ክህብትሙን ክምዕቡሉን ኪኢሎም እዮም። እዚ ነቲ “ኤርትራ” ከም ሕመረት ናይቲ ጉዳይ ዝሪኦ ኣካል ከም ጎዳኢ ክስምዖ ግድነት እዩ። በቲ ሓደ ወገን ግን፡ ሓድ ምዕቡልን ጽቡቕ ዝሰርሕን ዘስርሕን ዜጋ ኣብ ኢትዮጵያ ክስርት እንከሎ እታ ሃገር “ኢትዮጵያ” ዝሕመረቱ ትርዲእት ድማ፡ ከም ጽቡቕን ጠቓምን ይርእዮ። ደቅሰብ ነናይ ገዛእ ርእሶም ጠቕምን ጉዳይን ስለዝዕዝዞም። እዚ ፖለቲካዊ ዓቕመ ኣዳም ናይ ምብጻሕ ክስተት ይደሊ። ማለት ንዓኻን ንጉጅለኻን መንግስትኻን ዝጠቅም ጉዳይ ብኸመይ ተሳላስሎ ዝብል ትዕዝብቲ የኸተል።
ኣብዚ ክስተት እምበኣር እዩ እቲ ናይ “ኣለና” ትውልዲ ተወሊዱን ዓብዩን። እንድዒ ንገለ እምበር ኩሉ እቲ ታሪኽ ናይ ቃልሲ ጥራይ ኣይነበረን። ደቂ ኣንስትዮ ንመጀመርታ እዋን ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ በብቑሩብ ቁጽረን እናዛየደ መጽአ። መንግስቲ ጃንሆይ ከም ዝበዝሑ ኣብቲ እዋን ዝነበሩ ናይ ኣፍሪቃ መንግስታት፡ ንሕዝቢ ነጻ ናይ ጥዕናን ትምህርትን ዕድል ይህብ ነበረ። ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ጥንስን ሕርስን ዝወርደን ዝነበረ ጉድኣት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ነጻ ናይ ሕክምና ዕድል ኣብተን ዉሑዳት ከተማታት ንክህብ ምእንቲ ተመሃሮ ኣሰልጢኑን ወዚዑን እዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ኣብ ኣስመራ፡ መደብ ስድራ ቤት ዝኣልን ዝምህርን ቤት ጽሕፈት ከምዝኽፈት ጌሩ (Planned Parenthood)። ምስዚ ብምትሕሓዝ እቲ ስድራ ቤት ኣብ ዓዓመት ብብዝሒ ቆልዑ ምውላድ እትህሰ ዝነበረት ስድራ ቤት ምእንቲ ክትምዕብልን፡ እታ ጋል ኣንስተይቲ ድማ ካብ ሞትን ማህሰይትን ክትድሕን ምእንቲ፡ ምርዑዋት ክልተ ደቅሰብ ናይ ጥንሲ መከላኸሊ ከኒና ካብ ሆስፒታላት ብዝተሓተ ዋጋ ሽዑ 2.00 ብር ንወርሒ ክወስዱ ከምዝኽእሉ ይንገሮም ነበረ። እቶም “ዘይተመርዓዉ” እንታይ ይገብሩ እንተበልካ፡ ንሳቶም ድማ ብግዲኦም ኣብ ፋርማሲ ከይዶም ነቲ ከኒና በቲ ግቡእ ዋግኡ ከፊሎም ክወስዱ ይኽእሉ ኔሮም። እዚ ጉዳይ እዚ ብዓይኒ ናይቲ ሽዑ ዓለም ክርአ እንከሎ ናይ ኃይለ ሥላሴ መንግስቲ ኣዝዩ ምዕቡል ከምዝነበረ እዩ ዘረድእ። ኣብቲ እዋን እቲ ሕጅውን ኣብ ቀረባ ኣብ ኣውሮጳ ናይ ካቶሊክ ቤተ ክርስትያን ናይ ጥንሲ መከላኸሊ ንምርዑዋት ከይተረፈ ይኽልክል ስለዝኾነ ኣብ ኣፍሪቃ ከምዚ ዓይነት ጽገና ክርአ ኣብቲ እዋን እቲ ኣድንቖት እንተረኸበ ክገርመና የብሉን። እዚ ኣብ ከተማ ኣስመራ “የኣደባባይ ምስጢር” ስለዝነበረ ዝያዳ መብርሂ ኣየድልዮን እዩ።
ምስዚ ኣተሓሒዙ ብበዓመቱ ነቶም ዝበለጹ ተማህሮታት ካብ ናይ ቀዳማዊ ኃይለ ስላሴን ልዑል መኮንንን 2ይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ እናመረጸ፡ ናይ ኃይለ ስላሴ መንግስቲ ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ናብ ወጻእን ይልእኽ ነበረ። እዚኣቶም እምበኣር እዮም “ተመሊሶም ንዘምሃሮም ኢድ” ዝነኸሱ ትውልዲ “ኣለና”። ንኹሉ ነገር ብክልቲኡ ወገን ክርአ እንከሎ ማለት እዩ። ንሶም እውን ሓቆም። ክንድዚ ኣምሂራቶም ከትብቕዕ፡ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ክትገፍፍን ባንዴራ ይኹን መንነት ኤርትራ ከተጥፍእን እንከላ ኣይፋል ዝበለዋ። እዚኣቶም ግዳ ካብ ማእከላ ኣዝዮም ርሒቖም ዝነብሩ ዜጋታት። እታ ባዕላ ዘምሃረቶምን ዝለዓለ ስልጣን ዝሃበቶምን ደቃ ከም በዓል መንግስቱ ንዋይን ደበበ ንዋይን ኣብ 1960 ዕልዋ ክገብሩ ፈቲኖም ፈሺሎም እዮም። ስለዚ እቲ ግዜ ናይ ለውጢ እዋን እዩ ኔሩ። ቺናውያን ከም መርገም ከምዝምስልዎ “ኣብ ኣገዳስን ናይ ለውጥን ግዜ ኣይትወለድ” ይብሉ። (This is a curse. May you not be born in interesting times)።
ትውልዲ “ኣለና” እምበኣር ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነት እዩ ተበራቢሩ። ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ዓለም ብፍላይ ምዕራባዊ ክፋል፡ ዲቕ ዝበለ ናይ ተመሃሮ ምንቅስቓስን ናይ ጸጋም ኣረኣእያ ዝዓዘዘሉ እዋን ስለዝነበረ እዚ እውን ነዚ ትውልዲ ጸልይዎ እዩ። ብደቂቕ ክንርኢ እንከለና ድማ፡ ቅድሚኡ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፍለጥ ማሕበራዊ ክትዓት ክካየድ ጀሚሩ። ብዛዕባ ኣብ ተዝካርን ኣብ መርዓን ዝወጽእ ወጻእን፡ ብተዛማዲ ድኽነት ናይታ ሃገር ብምርኣይ ክሳብ ተዝካር ብዝወሓደ፡ መርዓ እውን ብ”ሻህን ባንን” ክግበር ኣለዎ ዝብል ርእይቶታት ክዕለለሉን ኣብ ጋዜጣ “ሕብረት” ክወጽእን ዝተራእየሉ እዋን እዩ ኔሩ። ሓጺር ይኹን እምበር ኣብ ኣስመራ ሓደ ገለ ሰለስተ ኣርባዕተ ዝኾና መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ (ንሰብኡት ንቡር ተወሲዱ) ኣቦታተን ብዝሃበተሙሉ ናይ ግሊ ንግድን ንብረትን ባዕለን መኪና ክዝውራ ምርኣይ ኣዝዩ ኣደናቕን ከምኡ እውን ትስፍው ናይ መጻኢ ሃዋህው የርኢ ነበረ።
እዚ በዚ ሎሚ ክርአ እንከሎ ቀሊል ይመስል። ግንከ ኣይኮነን። እቲ ሽዑ ዝጀመረ ናይ ለውጢ ማዕበል በብቑሩብ ናብ ናይ ጸረ መግዛእታዊ መስመር ክመጽእ ዝኸኣለሉ ምኽንያት መበገሲ እዩ። ኣብ 40ታት፡ 50ታትን 60ታትን ዝተወለደ ወለዶ፡ ኣብ ናይ ዓለም ዝያዳ ለውጢ ከምጽእን፡ ካብቲ ልሙድ መስመር ምውጻእ መበገሲ ኣብያ ጌሩ እዩ ወሲድዎ። ስለዚ ድማ እቲ ናይ ጸጋም ምንቅስቓስ ንሙሉእ ዓለም ብፍላይ ድማ ኣፍሪቃ ጸልይዋ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ እዮም በዓል ፓትሪስ ሉሙምባ ኣብ ኮንጎ ተቐቲሎም። እዚ ድማ ኢትዮጵያ ናይ ኣህጉራዊ ወተሃደራዊ ኣካል ዝኾነትሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ታሪኽ ዝምስክሮ እዩ። ብዙሓት ወተሃደራት ኢትዮጵያ ከም ኣባል ሕቡራት መንግስታት ብኣህጉራዊ ሕጊ ጣልቃ ኣተወት። ስለዚ ድማ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ኮንጎ ብዝተገበረሎም ጻዊዒት ዘኸተሎ ናይ ሕቡራት መንግስታት ሕሳብን ደሞዝን ሃብቲሞም ንዓዶም ዝተመልሱ። እዚ ኩሉ ውዕውዕ ኣህጉራውን ሃገራውን ኩነት ምስ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዓሌታውነትን ናይ ነልስን ማንደላ ምእሳርን ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝርከቡ መንእሰያት ክጸሉ እንከሎ ሎሚ ዝተረስዐ ዝመስል፡ ግንከ ዝነበረ ናይ ጸጋም ፖርፓጋንዳ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ኔሩ እዩ።
እዚ በዝን ክንድዝን ዝተጸልወ ትውልዲ ከኣ እዩ ነቲ ቃልሲ ከመርሖ ዝወጠነ። ኣብ ተ.ሓ.ኤ. ዝነበረ መሪሕነት ነዚ ፍሉይ ናይ ከበሳን ናይ ዓለምን ጉዳይ ዝተዋሕጠሉ ኣይመስልን። ቅድሚ ተ.ሓ.ኤ. ማሕበር ሾውዓተ እዩ ብ1958 ብምሁራንን ካብ መታሕትን ከበሳን ዜጋታት ኣብ ፖርት ሱዳን ዝተመረተ። ቀጺሉ ተ.ሓ.ኤ. ብመሪሕነት ዓዋተ ብ1960 ኣብ ካይሮ ተመስረተ። ማሕበር ሽውዓተ፡ ንቃልሲ ከም ጸረ መግዛእትን ጸረ ሃጸይነትን ከምእ እውን ኣባል ናይቲ ኣብ ኣፍሪቃን ኣስያን ዝካየድ ዝነበረ ምንቅስቓሳት እዩ ኢሉ ዝኣምን ዝነበረ። ግንከ ናብ ሜዳስ ዲሒሩ እዩ ኣትዩ። ስለዚ ድማ ነዞም ተማሂሮምን ብዛዕባ ሃገር ተገዲሶምን ናብ ገድሊ ዝወረዱ ኣብኡ ድማ ጽገናታት ክገብሩ ምስ ካልኦት ተቓለሰቲ ክሕወሱን ኣካላት ክጻወሮም ኣይከኣለን። ስለዚ ድማ ኣብ ዒላ ጻዕዳ ብ1965 ነዚ ምሁራትን ተማሃሮን ገስገስትን ዝነበሩዎ ናይ ኤርትራ ሓርነታዊ ምንቅስቓስ ብሓይሊ ክኣሊ ዝኸኣለ። ብከምዚ ድማ ኣብ ክልቲአን ውድባት ንፍልልያት “ብሓይሊ ናይ ምልጋስ” ባህሊ ዘተኣታተወ። ስለዚ “ኣነ ከምድላየይ” ንክልቲኡ ወገናት መንእሰይ ክጸልዎ እንከሎ ናይ ንእስነት ዋዒን ጽልዋ ናይ ወጻኢ ባእታታትን ናይ ስልጣን ህርፋንን ሽዑ ዘጥረዮ ጠባይ እዩ።
ሰለስተ ናይ “ኣነ ከምድላየይ” ዘምጽኦ ናይ “ዘይምምሓርን”፡ ንሓያላት ካባኻ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብን ኣብነታት እስኪ ንተዓዘብ።
- ደጃ. ባህታ ሓጎስ ከምዝተጋገዩ ምስተረድኦም፡ ነቶም ናብ ዓሰም ዘእሰርዎም ሹማምንቲን ቤተ ሰብን “በጃኹም ተረድኡለይ” ተጋገየ እየ እሞ ሓግዙኒ” ኢሎም ዝብል ናይ ስነ ቃል ዛንታ ኣሎ። እቶም ኣንጻሮም ዝነበሩ ሹማምንትን ቤተ ሰቦምን፡ በቲ ዝወረዶም በደል ተቐይሞም ኣንጻር ጥልያን ክቃለሱ ምስ ወሰኑ ኣይሓገዝዎምን ይበሃል። ባህታ ሓጎስ ናይ መሪሕነት ባህርይን ክእለትን ተበግሶን ከምእ እዉን ተወፋይነትን ዝነበሮም ሰብ እዮም ኔሮም። ንስኻ/ንስኺ ክትገብሮ ዘይትኽእል ስጉምቲ ከምዚኦም ዓይነት ሰባት ክገብርዎ እናኸኣሉ ግን ኣብ ናይ “ግዳይነት” መንፈስ ኣቲኻ/ኣቲኺ ንዖዖም ሓገዝ ምንፋግ፡ ንኩልኻ ናብ ምጥፋእ ስጉምቲ የምርሕ።
- ራእሲ ወልደሚኪኤል ሰለሙን ኣብ ክንዲ ብራእሲ ኣሉላ ምትላል፡ ምስቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ሹማምንትን ሕዝብን ተሰማሚዖም ዝነበሮም ስልጣን ከደልድሉን ክነብሩን ይኽእሉ ኔሮም። እዚኦም እውን ኣብ መንጎ ሃዘጋን ጸዓዘጋን ዲቕ ዝበለ ኩናትን ምትፍናንን ምስ ናይ ከባቢኦም ዝነብሩ ኣሕዛብ ስለዝገበሩ፡ እቲ ሕዝቢ ኣብታ ውስንቲ እዋን ክሕግዞም ኣይተላዕለን። እቲ ጥፍኣት ናይ ጠባዮም ስለዝኾነ ድማ እታ ፍልጥቲ ደርፊ፡ “እገለ ዶ ኣብዩካ…………….” ወዘተ ትብል ተደሪፉሎም። እዚኦም እውን ናይ መሪሕነት ጠባይ ዝነበሮም ሰብ ክነሶም ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዝነበረ ናይ ሰብ ሓይልን ድሌትን ስለዘይተጠቐሙሉ፡ ኣብ መውዳእትኡ ኣየጸበቐሎምን፡ ኣብ ስደትን ማእሰርትን ማሕዩርን ተሪፎም።
- ጀነራል ተድላ ዑቕቢት ከም ኣባል ማሕበር ኣንድነት መጠን ንጃንሆይ ኣገልጊልዎም እዩ። ናይ 1960 ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ምስፈሸለ፡ ኃይለ ሥላሴ ናብ ኢትዮጵያ ክምለስ እንከሎ ኣብ ኣስመራ፡ ኤርትራ እዩ ዓሪፉን ካብኡ ንኣዲስ ኣበባ ኣምሪሑ። ኣብ ኣስመራ ባዕሉ ተድላ ዑቕቢት እዩ ተቐቢልዎ። ሽዑ ዝሃቡዎ ገጸ በረከት ሽጉጥ ክሳብ ዝመውት ኣብ ኢዱ ኔራ ይበሃል። ንሱ እውን ብግዲኡ ንብዙሓት ሰባት ከም ሓላፊ ናይ ፖሊስ መጠን፡ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዳጉኑን ኣሳቕዩን እዩ። ግንከ ኩነታት ሃገር ናበይ የምርሕ ከምዘሎ ምስተረድኦ፡ ነቶም ምስኡ ዝነበሩ ሓገዝን ምርዳእን ናይቲ ኩነት ምስሓተተ፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ “በዲልካና ኢኻ” ብሱቕ ምባልን ምግላልን ንናይ ወጻኢ ሓይሊ ኣሕሊፍካ ምሃብ፡ ንበይኑ ጠፍአ። እዚ ሰብ እዚ ግን ካብቶም ካልኦት ዝፈልዮ እንተኔሩ ብቑዕ ሓይልን፡ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ክእለትን፡ ወሳንነትን ዝኣመሰሉ ናይ መሪሕነት ጠባያት ዝነበሮ ውልቀ ሰብ እዩ። ደቅሰብ እንተዝሕግዝዎ ኔሮም እቲ ኩነታት ኣበይ ምበጽሐ ዝብል ሕቶ ይለዓል።
ኣብ ዓለም እምበኣር እቶም ናይ መሪሕነት ጠባይ ዘለዎም ሰባት ክጠፍኡ እንከለዉ፡ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ እዩ ዝህሰ። ንኣብነት እዚ ክሳብ ሎሚ ወሪዱ ዘሎ ርግኣት ግብጽን እስራኤልን እቶም ዲቕ ዝበሉ ወተሃደራት ነበር መራሕቲ፡ ኣንዋር ሳዳትን ይስሓቕ ራቢንን ዝገበርዎ ናይ ሰላም ስምምዕ እዩ ንክልቲኡ ኣሕዛብ ጠቒምዎም። እዚኣቶም ክንደይ ረጽምን ዝረኣዩ ግንከ ሕብረተ ሰቦም ምስ ድኽመታቶምን ዝገበርዎን ከይረስዐ፡ ግንከ ናይ መሪሕነት ጠባያቶም ደጊፉ ሰላም ኸምጽኡ ዝኣክል ደገፍ ስለዝገበረሎም ኣብ መወዳእታኡ ክልቲአን ሃገራት ብሰላም ክነብራ ኣኽኢልወን። ስለዚ ንንፉዓት ሰባት ምድላው ዝጠቅም ኣይኮነን።
ኣለኹ እናበልካ ከምዘይትህሉ ዝገብር ውድባት ምፍጣር ንባዕሉ ታሪኽ ክሳብ ክንደይ ዝተኣሳሰረን ናይ “ንእስነት ዕዳ” ዘብል ኩነት ከምዝነበረ ይግልጽ። ንእስነት ዕዳ ማለት ኣብዚ ፍሉይ ጉዳይ እዚ፡ ካብቶም ናይ ኣሽሓት ዓመታት ፍልጠትን ታሪኽን ተመኩሮን ዝነበሮም ወለዲ ኣብ ኣስታት 17 ክሳብ 20 ዝኸውን ዕድመ ተፈሊኻ፡ እሞ ኣብ በረኻ፡ ሰብ ዘይፈልጠካ እዝግ’ውን ዝረሳዓካ ቦታ፡ ናይ ባርካን ሳሕልን መሪጽካ ክትነብር እንከለኻ፡ ሓደ ፉሉይ ጠባይ ክትሕዝ ይድርኸካ። እረ እግዚሔር እውን ኔሩ ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ሓደ ናይ ትሕቲ ዕድመ ኣወዳት ኣብ ሓንቲ ደሴት ንበይኖም ምስተረፉ ዝሰረትዎ ናይ ጭካኔን ስነ ሰርዓት ኣልቦ ኩነት እንተዝረኽቦም እንታይ ምበልና? (The Lord of the Flies) እዚ ዛንታ እዚ ብሓቂ ሓደ መንእሰይ ወይ ቆልዓ ካብ ሕብረተ ሰብ ወጻኢ ምስዝርከብን ምስዝዓብን ስርዓተ ኣልቦ ክኸውንን፡ ንቡር ክስእንን ናይ ሕውነት መንፈስ ከጥፍእን ከምዝኽእል ተመራመርትን ሓኻይምን በጺሖሞ እዮም። ኣብዚ ዛንታ እዚ፡ ሓደ ጉጅለ ትሕቲ ዕድመ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ሓንቲ ደሴት ንበይኖም ይድሕኑ። ኣብኡ ብዘይ ናይ ወለድን ሕብረተሰብኣዊ ተዓዘብነትን ሓልዮትን ኣመልክቶን፡ ነንሕድሕዶም ክባልዑን ክቃተሉን ክወዳደሩን ክጫኻኸኑን ዘርኢ ናይ ሓደ ካብ ንቡር ወጻኢ ዝኸደ ጉጅለ ክስተት የርኢ።
ትውልዲ “ኣለና” እምበኣር ምእንቲ ዝለዓለ ሽቶ ማለት ነጻነት ኤርትራ ክብል ዝኸፈሎ ዋጋ፡ ማለት ናይ ክንደይ ኣሕዋትን ኣሓትን ሕይወት ክጠፍእ እንከሎ ሸለል ብምባሉ ኣብ ተሓታትነት ይወድቕ። ግንከ ንባዕሉ ክከላኸል ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ከምዝበጽሐን ናይ ምንቅስቓስ ተኽእሎኡ ድኹም ከምዝኾነ ዝሕብሩ ክስተታት ከጋጥሙ እንከለዉ ገለ ገለ ሰባት ክገርሞም ይኽእል። ግንከ ካብ ሓደ ናይ መንእሰይ ዕድመ ከይዓኾኸ፡ ትኽ ኢሉ ናብ እርጋን ዝኸደ ኣካል እሞ፡ ብዘይ ናይ ዕብየትን ፍልጠትን ተርድኦን ናይ ግዜን ዕድመ ዝህበካ ጸጋን ዘይረኸበ ትውልዲ በዚ ኩነት ኣዝዩ ከምዝተሃሰየ ንርዳእ። እዚ ክፋል እዚ እቲ ሕብረተ ሰብ ብልሙድ ዝሓዞም ነገራት ከምዘለዉ ንኽርድኦ ግዜ ይወስደሉ እዩ። ምኽንያቱ ትውልዲ “ኣለና” ብድልድል ናይ “ገድሊ” ነቲ ንቡር ናይ ደቅሰብ ዕድመ ሰጊሩ እዩ ወይ ኣብ ስልጣን ወይ ኣብ ስደት ዝርከብ ዘሎ።
ስለዚ ትውልዲ “ኣለና” ንባዕሉ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ “ኖርማል” ሕብረተ ሰብ ንኽርዳእን ንከረድእን ባዕሉ ንባዕሉ ክመራመር ይግባእ። “ዝገብርስ ነዲኡ ነይነግር” ከምዝበሃል፡ ኣብ ክንዲ ሞት፡ ሕይወት፡ ኣብ ክንዲ ግዳይነት ንጡፍነት፡ ኣብ ክንዲ ብድዐ፡ ትሕትና፡ ኣብ ክንዲ “ኣነ እፈልጥ”፡ መን ኣሎ ካባይ ንላዕሊ እሞ ካብኡ ክፈልጥን ክመሃርን፡ ኣብ ክንዲ ንጽባሕ፡ ንሎሚ፡ ኣብ ክንዲ ንወጻኢ ንውሽጢ፡ ኣብ ክንዲ ንዕቐት ሃገር፡ ክብሪ ንኣቦታትን ኣደታትን፡ ዝኣመሰለ ሱር ነቀል ለውጢ ኣብ ኣመለኻኽታ እንተድኣ ኣምጺኡ፡ እቲ ሕይወት ናብ እንግድዑ ክስቀልን መጻኢ ብሩህ ተስፋ ክርከብን ይኽእል እዩ።


text:
Date: Monday, 19 June 2017
ሓዳስ ኤርትራ 9 ሰነ 2017 – ገጽ 5 መበል 26 ዓመት ቁ.241
ሰነ 18, 2017
ብኣካል ዝበጽሕ መጸዋዕታ ቤት ፍርዲ
ብኣካል ዝበጽሕ መጸዋዕታ ቤት ፍርዲ፡ ንውልቀሰብ ምስ ዝኸውን ብኢድ ከሳሲ፡ ንተኸሳሲ ወይ ንወኪል ወይ ንጠበቓ ተኸሳሲ ዝበጽሕ ኢዩ፡፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ዝቐረበ ክሲ ምስ ዝኸውን ከኣ፡ ንጽሓፊት፡ ንዝኾነ ዳይረክተር ወይ ቀንዲ ብዓል መዚ ክወሃብ ይከኣል፡፡ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ ማሕበራት ዝቐረበ ክሲ ምስ ዝኸውን ምስ ሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ መሻርኽቲ ብምግዳፍ ወይ ኣብቲ መጸዋዕታ ዝበጽሓሉ ግዜ፡ እቲ ሽርካን ንግድ ኣብ ዘካይደሉ ቦታ ናይቲ ትካል ቁጽጽር ወይ ናይ ምሕደራ ሓላፍነት ምስ ዝነበሮ ዝኾነ ሰብ ብምግዳፍ ከም ዝበጽሕ ክግበር ይከኣል።
ተኸሳሲ ዋላ እኳ ኣድራሽኡ ፍሉጥ እንተኾነ፡ ብኣካል ክርከብ ምስ ዘይከኣል፡ መጸዋዕታ ምስኡ ንዝነብሩ ዓቕሚ ኣዳምን ሄዋንን ዝበጽሑ ኣባላት ስድራቤት ከም ወላዲ፡ ውላድ፡ መጻምዲ ካልኦትን ከም ዝወሃብ ክግበር ይከኣል። ተኸሳሲ ኣብ ክሊ ከባቢ ክሲ ዝተመስረተሉ ቤት ፍርዲ ዝነግድ ወይ ዝሰርሕ እንከሎ እንተኾነ ግን ኣብቲ ከባቢ ዘይነብር እንተኾይኑ፡ መጸዋዕታ ንኣማሓዳሪ ትካል ወይ ወኪል ምስ ዝወሃብ ንተኸሳሲ ከም ዝበጽሖ ይቑጸር፡፡ እቲ ክሲ ንዘይንቀሳቐስ ንብረት ዝምልከት እንተኾይኑ፡ እቲ መጸዋዕታ ንተኸሳሲ ብኣካል ወይ ንወኪል ወይ ድማ ንብረት ንኽቆጻጸር ሓላፍነት ዝተዋህቦ ወኪል ክወሃብ ይከኣል፡፡
ዝኾነ መጸዋዕታ ዝቕበል ውልቀ ሰብ መጸዋዕታ ድሕሪ ምቕባሉ፡ ከም ዝተቐበለ ንምርግጋጽ ኣብ መበቆላዊ መጸዋዕታ ፌርማኡ ከንብር ሓላፍነትን ግዴታን ኣለዎ። ነቲ መጸዋዕታ ምቕባል ወይ ምፍራም ምስ ዝኣቢ ቤት ፍርዲ ምኽንያት ናይ እምቢታኡ ይምርምር። ከሳሲ ዝኾነ ካብ’ዞም ዝተጠቕሱ ሰባት ክረክብ ምስ ዘይክእል ነቲ መጸዋዕታ ከብጸሓሉ ዘይከኣለ ምኽንያት ብቃለ- ማሕላ ኣሰንዩ ነቲ መጸዋዕታ ናብቲ ቤት ፍርዲ ክመልሶ ይኽእል። ኣብ ከምዚ ኩነታት ቤት ፍርዲ ካልእ ኣማራጺ ናይ መጸዋዕታ ኣገባብ ይእዝዝ፡፡
ተኸሳሲ መጸዋዕታ ንኸይበጽሖ ደይ መደይ ኢሉ ይስወር ምህላዉ ወይ በቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ስሩዕ ኣገባባት መጸዋዕታ ንኽይበጽሖ ይዕንቅፍ ከም ዘሎምስ ዝረጋገጽ፡ ቤት ፍርዲ መጸዋዕታ ብቐሊሉ ክርአ ኣብ ዝኽእል ቅሉዕ ቦታ ኣብ ቅርዓት ቤት ፍርዲ፣ ተኸሳሲ ኣብ መወዳእታ ይነብረሉ ዝነበረ፡ ተኸሳሲ ንግድ የካይደሉ ወይ ዝሰርሓሉ ዝነበረ ቦታ ንኽልጠፍ ትእዛዝ ክህብ ይኽእል።
እዚ ኣገባብ’ዚ፡ ኣብ’ዞም ዝስዕቡ ኩነታት ክእዘዝ ይኽእል፦
መጸዋዕታ ቤት ፍርዲ በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት ኣብ ጋዜጣ ክወጽእ ክእዘዝ ይከኣል። እዚ ዝኾነሉ ቀዳማይ ኩነታት፡ ተኸሳሲ መጸዋዕታ ቤት ፍርዲ ንኸይበጽሖ ይስወር ከም ዘሎ ዘረድእ ጭቡጥ መርትዖ ንቤት ፍርዲ ምስ ዝቐርብ ኢዩ።
ካልኣይ ኩነታት ድማ፡ ተኸሳሲ ካብ ሃገረ ኤርትራ ወጻኢ ዝነብር ኮይኑ፣ ኣድራሻኡ ዘይፍሉጥ ብምዃኑ መጸዋዕታ ብጶስጣ ክበጽሖ ምስ ዘይክእልን መጸዋዕታ ዝቕበል ወኪል ከም ዘይብሉ ምስ ዝረጋገጽ፡ ከም ናይ መጨረሽታ ኣማራጺ ብጋዜጣ ምልክታ ንኽወጽእ ትእዛዝ ይወሃብ፡፡
ዕላማ መጸዋዕታ፡ ንኽሱስ ብዛዕባ እቲ ኣብ ቤት ፍርዲ ኣንጻሩ ተመስሪቱ ዘሎ ክሲ ከም ዝፈልጥን ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ንገዛእ ርእሱ ከም ዝከላኸልን ምግባር ኢዩ። ክንዲ ዝኾነ፡ መጸዋዕታ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡ ምስ ህልዉ ኩነታት ዝዛመድ፡ እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ክንጥቀም ይግባእ። እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ዝብሃል ብኣካል ኢዩ። መጸዋዕታ ብኣካል ዝተቐበለ ክሱስ መጸዋዕታ ኣይበጽሓንን ዝብል ምስምስ ከቕርብ ዕድል ኣይህልዎን።
መጸዋዕታ ኣብ ኣድራሻ ክሱስ ወይ ቅርዓት(ቀጽሪ) ቤት ፍርዲ ኣብ ዝልጠፈሉ ወይ’ውን ኣብ ጋዜጣ ዝወጽኣሉ ምኽንያት፡ ነቲ ዝወጸ ሓበሬታ ንኽሱስ ዝፈልጡ ሰባት ይርእይዎ እሞ ክሕብርዎ ይኽእሉ ካብ ዝብል እምነት ኢዩ።
ዕርቂ
ተኸራኸርቲ ወገናት ኣብ መንጎኦም ንዝፍጠር ዘይምርድዳእ ብዕርቂ ወይ ሽምግልና ኣብ መዕለቢ ከብጽሕዎ ይኽእሉ ኢዮም። እቲ ዕርቂ ወይ ሽምግልና፡ ቅድሚ እቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ ምቕራቡ ዝተገብረ እንተኾይኑ፡ ተኸሳሲ ፈለማዊ ተቓውሞ ብምቕራብ ንቤት ፍርዲ ክሕብር ይግባእ።
ዕርቂ ነቲ ኣብ ቤት ፍርዲ ዝቐረበ ጉዳይ መዕለቢ ይህብ ጥራይ ዘይኮነ፣ ነቲ ጉዳይ መንቀሊ ንዝኾነ ዘይምርድዳእ እውን መፍትሒ ይህብ ኢዩ። ብዕርቂ ዝውዳእ ጉዳይ ንሰብ ጉዳይ ዝጸንሖም ዝምድና ኣብ ልዕሊ ምዕቃቡ፣ ኣብ መንጎኦም ሰላም ስለ ዘውርድን እቲ ጉዳይ’ውን ብዘይ ብዙሕ ወጻኢታትን ኮለልን ኣብ ፍጻመ ስለ ዘብጽሖ ኣዝዩ ዝድገፍ ኣገባብ ኣፈታትሓ ምስሕሓባት ወይ ክርክራት ኢዩ።
ዕርቂ ብመጀመርታ ኣብ ናጻ ድሌትን ናይ ሓባር ስምምዕን ተኸራኸርቲ ወገናት ዝምርኮስ ምዃኑ ክንግንዘብ ይግባእ። ካብ’ዚ ወጻኢ፣ ካብ ጽቡቕ ድሌት ጥራይ ተበጊስካ ኣብ ልዕሊ ተኸራኸርቲ ወገናት ብምግዳድ ዝፍጸም መስርሕ ክኸውን ኣይግባእን።
ዕርቂ ዝሕተተሉ ግዜ
ቤት ፍርዲ መዝገብ ከፊቱ፡ ንተኸሳሲ ቅዳሕ ክስን መርትዖታትን ብመጸዋዕታ ቤት ፍርዲ ተሰንዩ ከም ዝበጽሖ ገይሩ ምስ ቀረበ፡ ክልቲኦም ወገን ካብ ዝተረኽብሉ ናይ ፈለማ መዓልቲ ኣትሒዙ ብተበግስኡ ወይ ብሕቶ ተኸራኸርቲ ወገናት ጉዳዮም ብዕርቂ ከዕርፉ ዝሓሸ ኣማራጺ ምዃኑ ከረድእን ዕድል ክህቦምን ይኽእል።
ኣገባብ ትግባረ ዕርቂ
ዕርቂ ተኸራኸርቲ ወገናት ወይ ዓረቕቲ ሽማግለታት፡ ኣብ ዝመረጽዎ ግዜን ቦታን ኢዩ ዝግበር። ዕርቂ ክልቲኦም ወገናት ብዝተሰማምዑሉ መገዲ ውዕል ዕርቂ ብምፍጻም ክግበር ይከኣል። ተኸራኸርቲ ወገናት ልክዕ ከም’ቲ ቅድሚ ነቲ ጉዳይ ኣብ ቤት ፍርዲ ምቕራቦም ጉዳዮም ባዕሎም ብስምምዕ ወይ ብዓራቖ ሽማግለታት መደምደምታ ክገብሩሉ ዘለዎም መሰል፣ ጉዳዩ ድሕሪ ኣብ ቤት ፍርዲ ምቕራቡ’ውን እንተኾነ እዚ መሰል ኣይንፈጎምን ኢዩ። እንተኾነ ተኸራኸርቲ ወገናት ኣብ ቤት ፍርዲ ንዝቐረበ ጉዳይ ብሽማግለታት ዕርቂ ንኽውሰን ምስ ዝሰማምዑ፡ እቲ ዝካየድ መስርሕ ዕርቂ ንቤት ፍርዲ ክሕበሮ ይግባእ። ናይ’ዚ ምኽንያት ከኣ እቲ ካብ ቤት ፍርዲ ወጻኢ ዝግበር ሽምግልና እናቐጸለ፡ እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ጉዳይ ምርኣዩ ብምቕጻል፡ ውሳነ እንተድኣ ሂቡ ምስቲ ብዕርቂ ዝተበጽሐ ስምምዕ ፍልልይ ክህልዎን ተጋራጨውን ክኸውን ተኽእሎ ስለዘሎን ኢዩ።
ተኸራኸርቲ ወገናት ጉዳዮም ኣብ መሰርሕ ዳንነት ከሎ ብዕርቂ ኣደቂሶሞ እንተድኣ ቀሪቦም፡ ቤት ፍርዲ ዝተገብረ ስምምዕ ወይ ውዕል ዕርቂ፡ ብናይ ክልቲኦም ስምምዕ ዝተፈጸመ ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ነቲ ዕርቂ ተቐቢሉ መዝገብ ክዓጽዎ ይኽእል። እቲ ስምምዕ ዕርቂ ብናይ ሽማግለታት ውሳነ ዝተዋህበ እንተድኣ ኮይኑ እሞ ክልቲኦም ወገናት ድማ ዕርቂ ክምዝገበሎም እንተድኣ ሓቲቶም ንትሕዝቶ ውሳነ ሽማግለታት ዕርቂ ብምምዝጋብ ውሳነ ክህብ ይኽእል ኢዩ።
ትሕዝቶን ሳዕቤናትን ዕርቂ
ተኸራኸርቲ ወገናት ንዝጸንሖም ክርክር ድሕርን ቅድምን ክሲ ኣብ ቤት ፍርዲ ምቕራቡ ውዕል ስምምዕ ዕርቂ ገይሮም ጉዳዮም ከደቅሱ ሕጋዊ መሰል ኣለዎም። ናይ ዕርቂ ተበግሶ ባዕሎም ወሲዶም ወይ ድማ ብቤት ፍርዲ ተሓጊዞም ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም፡ ኣብ ቅድሚ መጋባኣያ ውዕል ዕርቂ እንተድኣ ፈጺሞም፡ ቤት ፍርዲ ሽዑ ንሽዑ ትሕዝቶ ስምምዖም ብሕጊ ኮነ ብሕልና ተቐባልነት ዘለዎ ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ኣብ መዝገብ ኣስፊሩ ክልቲኦም ወገናት ከም ዝፍርሙሉ ይገብር። ውዕል ዕርቂ ካብ ቤት ፍርዲ ወጻኢ ዝተገብረ እንተድኣ ኮይኑ ድማ፡ ናብ ቤት ፍርዲ ምስ ቀረበ ቤት ፍርዲ ነቲ ዕርቂ ተቐቢሉ መዝጊቡ የፋንዎም። እቲ ዕርቂ ካብ ቤት ፍርዲ ወጻኢ እንተተገብረ እሞ ሰብ ጉዳይ እቲ ዕርቂ ክምዝገበሎም እንተ ሓቲቶም፡ ቤት ፍርዲ እቲ ዕርቂ ምስ ሕግን ስነ- ምግባርን ከም ዘይጻረር ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ነቲ ዕርቂ ሰኒዱ ነቲ መዝገብ ይዓጽዎ። ሰብ ጉዳይ ጉዳዮም ብዕርቂ ወዲኦም ንቤት ፍርዲ ክምዝግበሎም ከይሓተቱ፡ ነቲ መዝገብ ክዕጸወሎም ምስ ዝሓቱ፡ ቤት ፍርዲ ንትሕዝቶ ናይ’ቲ ዕርቂ ከይመርመረን ከይመዝገበን ነቲ መዝገብ ክዓጽዎ ይግባእ። ድሕሪ ምዕጻው መዝገብ ሓደ ወገን በቲ ውዕል ዕርቂ እንተዘይተቐይዱ፡ እቲ ካልኣይ ወገን በቲ ዕርቂ መሰረት ክትግበረሉ ንቤት ፍርዲ ክሓትት ኣይክእልን። ሰብ ጉዳይ ዕርቂ ክምዝገበሎም ምስ ዝሓቱ ግን እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ዕርቂ ቅድሚ ምምዝጋቡ፡ ናይ ግድን ሕጋውነቱ ከረጋግጽ ይግባእ። ውዕል ዕርቂ ብቤት ፍርዲ ምስ ዝምዝገብ ልክዕ ከም ውሳነ ቤት ፍርዲ ኢዩ ተፈጻምነት ዝህልዎ። እዚ ማለት ሓደ ወገን በቲ ዕርቂ እንተዘይተቐይዱ፡ እቲ ካልኣይ ወገን በቲ ዝተመዝገበ ዕርቂ መሰረት ክትግበረሉ ክሓትት መሰል ኣለዎ።
ይግባይ
ናይ ይግባይ መሰል ካብ’ቶም ኣገደስቲ መሰላት ናይ ተኸራኸርቲ ወገናት’ዩ። ብቐዳምነት ኣብ ኣተሓሕዛ ናይ’ቲ ጉዳይ ይኹን ኣብ መወዳእታ ዝተዋህበ ብይን፡ ፍርዲ ወይ ውሳነ ጌጋታት ክፍጸም ተኽእሎ ስለዘሎ፡ ነቲ ዝተፈጸመ ጌጋ ወይ ጉድለት ድማ ንምእራም ክከኣልን ፍትሒ ክነግስን፣ ናይ ይግባይ መሰል ምርግጋጽ ዓቢ ግደ ኣለዎ። ብተወሳኺ፡ መሰል ይግባይ ብቐዳማይ ደረጃ ቤት ፍርዲ ብዝተዋህበ ውሳነ ቅሬታ ንዝተሰመዖም ተኸራኸርቲ ወገናት፡ ናብ ልዕሊ’ቲ ዝወሰነ ቤት ፍርዲ ቅሬታኦም ወይ መረርኦም ንኽገልጹ ዕድል ይህብ። ብኣንጻሩ፡ እቲ ኣቐዲሙ ዝተዋህበ ፍርዲ ወይ ውሳነ ምስ ዝጸንዕ ክርዕምዎ ወይ ክቕበልዎ ዕድል ዝህብ ኢዩ።
ይግባይ ንኽልቲኡ ወገን ማዕረ መሰል ምዃኑ
ይግባይ ናይ ምባል መሰል ኣብ’ቲ ጉዳይ ንዝረትዐ ይኹን ንዝተረትዐ፡ ንኸሳሲ ይኹን ንተኸሳሲ፡ ብሓጺሩ ንኹሎም ተኸራኸርቲ ወገናት ማዕረ ሕጋዊ መሰል ኣለዎም። ከሳሲ ወይ ረታዒ ወገን ንበይኑ ወይ ድማ ተኸሳሲ ወይ ተረታዒ ወገን በቲ ዝተዋህበ ፍርዲ ወይ ውሳነ ምሉእ ብምሉእ ወይ ብገለ መዳዩ ከይዓግቡ ይኽእሉ ኢዮም። ይግባይ ንኸቕርቡ ቅዳሕ ናይ ዝተኻየደ መስርሕ ፍርዲ ምስ መሰነይታ ደብዳበ ክወሃቦም እንተሓቲቶም ኣብ እዋኑ ክወሃቦም ይግባእ። ክልቲኦም ሰብ ጉዳይ ብሓንሳብ ወይ ሓደ ድሕሪ’ቲ ካልእ ይግባይ እንተኢሎም’ውን ክልቲኦም ብይግባይ ንኽሓልፉ ክፍቐደሎም ይግባእ። ዘቕረብዎ ይግባይ ቅቡልን ዘይቅቡልን ክብሎም ዝኽእል እቲ ይግባይ ዝሰምዕ ቤት ፍርዲ ጥራይ’ዩ።
ኣብነት፡ ኣርባዕተ ዓመት ኣቢሉ ይገብር በርሀ፡ ንሓንቲ ላም ናይ ገብረ ዝተባህለ ሰብ፡ ኣብ ግራተይ ኣትያ ኢሉ ደጋጊሙ ሃሪምዋ ንቑሩብ ግዜ ድሕሪ ምዕባርን ምሕማምን ሞይታ። ገብረ ዋጋ ናይ ላመይ 20,000.00 ክሓሰኒ ኢሉ ንበርሀ ከሲሱዎ። ኮማዊ ቤት ፍርዲ በርሀ 12,000.00 ናቕፋ ንገብረ ዋጋ ናይ ላሙ ይኽሓሶ ክብል ወሲኑ። በርሀ ላም ናይ ገብረ ሓሚማ ኢያ ሞይታ’ምበር ኣነ ኣይቀተልኩዋን ኢሉ ይግባይ ክብል ይኽእል። ብተመሳሳሊ ድማ፡ ገብረ 12,000.00 ናቕፋ ውሒዱኒ ኢሉ ይግባይ ክብል ይኽእል።
ኣብ ፍርዳዊ መስርሕ ይግባይ ዝብሃለሎምን ዘይብሃለሎምንጉዳያት
ምስ መሰል ይግባይ ተኣሳሲሩ ክለዓል ዝኽእል ሕቶ፡ “ተኸራኸርቲ ወገናት ካብ እንታይ ዓይነት ውሳነታት’ዮም ይግባይ ከቕርቡ ዝኽእሉ” ዝብል’ዩ። ንሓደ ክርክር ናይ መወዳእታ ውሳነ ዘይኮኑ ብቤት ፍርዲ ዝውሰኑ ግዝያዊ ኣገልግሎት ዘለዎም ትእዛዛት ወይ ብይናት ቅድሚ ናይ መወዳእታ ፍርዲ ምርካቦም ይግባይ ኣይቀርበሎምን። ዝኾነ ግዝያዊ ኣገልግሎት ዘለዎ ትእዛዝ ወይ ብይን ናይ ቤት ፍርዲ በብእዋኑ ይግባይ ክቐርበሉ ዘፍቀደሉ ምኽንያት ብቀንዱ ንሰብ ጉዳይን ንቤት ፍርድን ኣህላኽን ግዜ ዝመጥጥን ስለ ዝኸውን ኢዩ። ስለዚ፡ ይግባይ ክቐርብ ዝኽእል ቤት ፍርዲ ናይ መወዳእታ ውሳነኡ ምስ ሃበ ጥራይ ከም ዝዀነ ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት ይድንግግ። ኣብ ክልተ ውሱናት ግዝያዊ ኣገልግሎት ዘለዎም ትእዛዛት ወይ ብይናት ናይ ቤት ፍርዲ ግን፡ ይግባይ ምቕራብ ይፍቀድ።
ዳንነት፡ ቅድሚ ናብ ናይ መወዳእታ ውሳነ ምብጽሑ ብዙሕ መስርሕ ኣለዎ። ቤት ፍርዲ ቅድሚ ናይ መወዳእታ ውሳነ ምሃቡ ብይን ወይ ትእዛዝ ክህብ ይኽእል። እዞም ዝወሃቡ ግዝያዊ ኣገልግሎት ዘለዎም ትእዛዛት፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ ዝወሃብ ፍርድን ውሳነን ክጠቓለሉ ስለዝኽእሉ፡ ኣብ’ቲ ትእዛዝ ወይ ብይን ዝተዋህበሉ እዋን ይግባይ ክቐርበሎም ኣይፍቀድን’ዩ። እቶም መስርሕ ፍርዲ ከይተወደአ ይግባይ ክቐርበሎም ዝኽእሉ ብይናትን ትእዛዛትን ካብ’ቶም መስርሕ ፍርዲ ከይተወደአ ይግባይ ክቐርበሎም ዘይክእል ብምንጽጻር ኣብ ክልተ ተመቒሎም ክረኣዩ ይኽእሉ።
ኣብ መንጎ መስርሕ ፍርዲ ይግባይ ክብሃለሎም ዝኽእሉ ጉዳያት
ብቤት ፍርዲ ዝተዋህቡ ትእዛዛትን ብይናትን መስርሕ ፍርዲ ከይተወደአ እንከሎ፡ ይግባይ ክቐርበሎም ዝኽእል ብክልተ ምኽንያታት ኢዩ። ንሳቶም ድማ፡-
(1) መስርሕ ፍርዲ እናተኻየደ እንከሎ፡ ምስ’ቲ ጉዳይ ብዝተሓሓዝ፡ ቤት ፍርዲ ዝኾነ ሰብ ንኽእሰር ምስ ዝእዝዝ፡
(2) ኣብ መንጎ መስርሕ ፍርዲ እቲ ቤት ፍርዲ ንብረት ናይ ሓደ ተኸራኻሪ ወገን ናብ’ቲ ካልእ ተኸራኻሪ ወገን ንኸመሓላልፍ ምስ ዝእዝዝ፡
ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ክልተ መዳያት ጥራሕ ኢዩ፡ ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት፡ መስርሕ ፍርዲ እናተኻየደ እንከሎ፡ ይግባይ ንክብሃሎም ዘፍቅድ።
መስርሕ ፍርዲ ከይተወደአ ወይ ፍርዲ ከይተዋህበ ይግባይ ክቐርበሎም ዘይክእሉ ትእዛዛትን ብይናትን እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎም። ቤት ፍርዲ ብዛዕባ ዕለተ ቆጸራ ክውስን ከሎ፣ ብዛዕባ ፈለማዊ ተቓውሞ፡ ወይብዛዕባ ፍቑድነት ወይ ዘይፍቑድነት ናይ ቃል ወይ ሰነዳዊ መርትዖ፡ ወይ ብዛዕባ ብድኽነት ምኽንያት ናይ ዳንነት ከይከፈሉ መዝገብ ክኽፈተሎም ንዝሓተቱ ኣመልኪቱ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ክህብ ከሎ፣ እቲ መዝገብ በቲ ሒዝዎ ዘሎ ቤት ፍርዲ ናይ መወዳእታ ደረጃኡ በጺሑ ከይተዛዘመ ይግባይ ኣይብሃለሎምን ኢዩ።
ይቕጽል
ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት
Cologne NRW Germany - Celebration of the 27 Anniversary of the ERITREAN INDEPENDENCE DAY by Eritrean in NRW 26 May 2018
Eritrean in Karlsruhe Germany celebrating the 27th Anniversary of Eritrean Independence Day on the 26th May 2018


text:
ቀጥታዊ ምንጻግ ናይ ሕቶ ምእታው
Avvisning som ska genomföras omedelbart – tigrinska
ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን፡ ቀጥታዊ ምንጻግ ናይ ሕቶ ምእታዉ ትእዛዝ ዘውጽእ፡ ሓለዋ ምስ ዘየድልየኩምን መንበሪ ፍቓድ ክውሃበኩም ዝዀነ ባይታ ይኹን መሰል ምስ ዘይህልወኩምን እዩ። ከምዚ ዓይነት ትእዛዝ ምስ እትቕበሉ፡ ቀልጢፍኩም ካብ ሃገረ ሽወደን ክትወጹ’ዩ ዘለኩም።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ንዘእተኹምዎ መመልከቲ ንምንጻግ ዝተዋህበ ውሳኔ፡ ንኣርባዕተ ዓመት ግብራዊ ይኸውን። ቀጥታዊ ምንጻግ ናይ ሕቶ ምእታው ትእዛዝ ምስ እትቕበሉ፡ እንደገና ንኸይትኣትዉ ብሕጊ ተኣጊድኩም ኣለኹም። እዚ ማለት፡ ብውሕዱ ንኽልተ ዓመት ዝኣክል ኣብ ሃገራት ዞባ ሸንገን ወይ ኣብ ሮማኒያ፡ ቡልጋሪያን ክሮኦሺያን ክትኣትዉ ኣይትኽእልእሉን ኢኹም።
ትእዛዝ ምቕባል
ነቲ ዝተዋህበኩም ትእዛዝ፡ ኣብ’ቲ ከም ምልክት ምቕባል ኣዋጅ ዝሕሰብ ወረቐት ብምፍራም ክትቅበልዎ ትኽእሉ ኢኹም። ነቲ ኣዋጅ ሓንሳብ ምስ ፈረምኩምሉ፡ ይግባይ ክትሓቱ ስለዘይትኽእሉ፡ ብዝቐልጠፈ ካብ ሽወደን ክትወጹ’ዩ ዘለኩም። ነቲ ዝተዋህበኩም ትእዛዝ ምስ ዘይትቕበሉ እውን እንተዀነ፡ ነቲ ትእዛዝ ምስ ተዋህበኩም ካብ ሽወደን ክትወጹ ጥራይ ኣለኩም።
ነቲ ትእዛዝ ዘይምቕባል ወይ ይግባይ ምባል
ነቲ ትእዛዝ ምስ ዘይትቕበሉዎ፡ ይግባይ ክትብሉ ዝክኣል’ኳ እንተዀነ፡ ካብ ሽወደን ቀልጢፍኩም ክትወጹ ግን ክትግደዱ ኢኹም። ይግባይኩም፡ ካብቲ ትእዛዝ ዝተዋህበኩም ግዜ፡ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ሰሙናት ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ክበጽሕ ኣለዎ።
ኣንጻር’ቲ ዝወሃብ ትእዛዝ ብኸመይ ይግባይ ትብሉ ብዙሕ ኣንብቡ።
ብዛዕባ እትወጽኡሉ ጉዕዞ መደብ ምውጻእ
እቲ ትእዛዝ ምስ ተቐበልኩም ቀልጢፍኩም ካብ ሽወደን ክትወጹ ትግደዱ ኢኹም። ብቑዕ ፓስፖርትን ካልእ ዘድሊ ነገራት ሒዝኩም ናብ መበቆል ሃገርኩም ይኹን መንበሪ ፍቓድ ናብ ዘለኩም ካልእ ሃገር ንኽትምለሱ፡ ብዛዕባ ጉዕዞኹም መደብ ምውጻእ ሓላፍነትኩም’ዩ። ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት፡ ምስ መበቆል ሃገርኩም ኣብ ምርኻብ ይኹን ኣብ ምምዝጋብ ክሕግዘኩምን ክደጋገፈኩምን ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ብወለንታ ምምላስ ዝምልከት ብዙሕ ኣንብቡ።
መዕረፊ፡ ካርድ ናይ ባንክን ካርድ ሓታቲ ዑቕባን
ነቲ ትእዛዝ ምስ ተቐበልኩምዎ፡ ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ይግባይ ክትብሉ ኣይትኽእሉን ኢኹም። እዚ ማለት፡ ካብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት፡ ናይ መዕረፊ ወይ ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ኣይህልወኩምን። እዚኣቶም ብዕድመ እኹላትን ኣብ ትሕቲኦም ዝእለዩ ትሕቲ 18 ዓመት ህጻናት ንዘይብሎምን ሰባት ተግባራዊ ይኸውን።
ቅድሚ ካብ ሽወደን ምውጻእካ፡ ዑቕባ ዝሓተትኩምሉ ካርድኹም (ናይ ኤል.ኤም.ኤ ካርድ)፡ ግድን ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ክትመልስዎ ኣለኩም። ካብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ባንክ ካርድ እንተተቐቢልኩም፡ ነቲ ገንዘብ ካብቲ ሕሳብ ኣውጺእኩም ነቲ ካርድ ክትመልስዎ ትግደዱ ኢኹም። ኣብ ሓደ ናይ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት መዕረፊ ኣጋይሽ ትነብሩ እንተነይርኩም፡ ነቲ መዕረፊ ኣጋይሽ ክትገድፎን መፋትሕ ክትመልሱን ኣለኩም።
ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ቤት ትምህርቲን
ካብ ሽወደን ክሳብ እትወጹ፡ ከም ናይ ቅድሚ ሕጂ፡ ኣገልግሎት ጥዕና ክትረኽቡ መሰልኩም’ዩ። እንተዀነ፡ ንኽትነቕሉ ዝተዋህበኩም ትእዛዝ ግብራዊን ገንዘባዊ ሓገዝ እትረኽብሉ መሰል ውዱቕን ክሳብ ዝዀነ፡ ንመድሃኒታት ይኹን ንኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዝኸውን ገንዘባዊ ካሕሳ ኣይክትረኽቡን ኢኹም።
ህጻናት ክሳብ ኣብ ሽወደን ዝሃለዉ፡ ናብ ትምህርቲ ናይ ምኻድ መሰል ኣለዎም።
ነቲ ዝተዋህበኩም ውሳኔ ምስ ዘይትምእዘዙ
ካብ ሽወደን ክትወጹ ምስ ዘይተሓባበሩ፡ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት፡ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ከእትወኩም ወይ ኣብ ትሕቲ ቤት ማእሰርቲ ክሕዘኩም ክውስን ይኽእል እዩ። ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ማለት፡ ኣብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ወይ ኣብ ፖሊስ እናኸድኩም መዓልታዊ ክትፍርሙ ኢኹም ማለት’ዩ። ኣብ ትሕቲ ቤት ማእሰርቲ እንተደኣ ተታሒዝኩም ድማ፡ ካብ ሽወደን እትወጽሉ ግዜ እናተጸበኹም ኣብ ሓደ ዕጹው ቦታ ክትጸንሑ ኢኹም ማለት’ዩ።
ካብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ገንዘባዊ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ምስ ዝህልወኩም (ንኣብነት ህጻናት ዘለዎም ስድራቤታት)፡ ካብ ሽወደን ኣብ ምውጻእ ምስ ዘይትተሓባበሩ መዓልታዊ እትወስድዎ ኣበል ክጎድል እዩ።
ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት፡ ነቲ ትእዛዝ ንምትግባር፡ ሓይሊ ምጥቃም ኣገዳሲ ምዃኑ ምስ ዝውስን፡ ፖሊስ ሽወደን ነዚ ዝትግበር ሓላፍነት ይስከም።
ብዛዕባ’ቲ ንዝተዋህበኩም ውሳኔ ምስ ዘይትተሓባበሩ እንታይ ከምዘጋጥም ንምፍላጥ ብዙሕ ኣንብቡ።
ሓድሽ ፍጻሜታት ድሕሪ ምንጻግ
እንደገና ንኽትምለሱ ፍጹም ዘይክኣል ነገራት ምስ ዘጋጥሙ፡ ንኣሃዱ ምቕባል ኣጋይሽ ምሕባር ከድልየኩም’ዩ። ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት፡ ነቲ ዘጋጠመ ናይ ምጥራዝ ዕንቅፋታት ወይ ጸገማት ኣብ ግምት ከእትዎ’ዩ። ከምዚ ዓይነት ዕንቅፋታት፡ ድሕሪ ነቲ ውሳኔ ምውሃብኩም ብሓድሽ ሓበሬታ ዝርአ ክኸውን እዩ።
እዘንዝስዕባሃገራትብውዕልሸንገንዝቕየዳእየን
ኦስትሪያ፡ ቤልጅዩም፡ ቸክ ሪፓብሊክ፡ ዴንማርክ፡ ኢስቶኒያ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ግሪኽ፡ ሃንጋሪ፡ ኣይስላንድ፡ ኢጣልያ፡ ላትቪያ፡ ሊክተንስተይን፡ ሊቱዋኒያ፡ ላግዘምበርግ፡ ማልታ፡ ኔዘርላንድስ፡ ኖርወይ፡ ፖላንድ፡ ፖርቱጋል፡ ስሎቫኪያ፡ ስሎቬንያ፡ ‘ስጳኛ፡ ሽወደንን ስዊዘርላንድን።


text:
ጀነራል ተድላ ዑቕቢት ከም ኣባል ማሕበር ኣንድነት መጠን ንጃንሆይ ኣገልጊልዎም እዩ። ናይ 1960 ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ምስፈሸለ እሞ ኃይለ ሥላሴ ናብ ኢትዮጵያ ክምለስ እንከሎ ኣብ ኣስመራ፡ ኤርትራ እዩ ዓሪፉን ካብኡ ንኣዲስ ኣበባ ኣምሪሑ። ኣብ ኣስመራ ባዕሉ ተድላ ዑቕቢት እዩ ተቐቢልዎ። ሽዑ ዝሃቡዎ ገጸ በረከት ሽጉጥ ክሳብ ዝመውት ኣብ ኢዱ ኔራ ይበሃል። ንሱ እውን ብግዲኡ ንብዙሓት ሰባት ከም ሓላፊ ናይ ፖሊስ መጠን፡ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዳጉኑን ኣሳቕዩን እዩ። ግንከ ኩነታት ሃገር ናበይ የምርሕ ከምዘሎ ምስተረድኦ፡ እሞ ነቶም ምስኡ ዝነበሩ ሓገዝ ምስሓተተ፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ “በዲልካና ኢኻ” ብምባል ናብ ሓደ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ኣሕሊፎም ብምሃብ እቶም ክሕግዙ ዝኽእሉ ዝነበሩ ባእታታት ሱቕ ብምባል፡ ናብ በይኑ ምኻንን ንባዕሉ ከምዝጠፍእን ተጌሩ። እዚ ሰብ እዚ ግን ካብቶም ካልኦት ዝፈልዮ እንተኔሩ ብቑዕ ሓይልን፡ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ክእለትን፡ ወሳንነትን ዝኣመሰሉ ናይ መሪሕነት ጠባያት ዝነበሮ ውልቀ ሰብ እዩ። ደቅሰብ እንተዝሕግዝዎ ኔሮም እቲ ኩነታት ኣበይ ምበጽሐ ዝብል ሕቶ ይለዓል።
ኣብ ዓለም እምበኣር እቶም ናይ መሪሕነት ጠባይ ዘለዎም ሰባት ክጠፍኡ እንከለዉ፡ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ እዩ ዝህሰ። ንኣብነት እዚ ክሳብ ሎሚ ወሪዱ ዘሎ ርግኣት ግብጽን እስራኤልን እቶም ዲቕ ዝበሉ ወተሃደራት ነበር መራሕቲ፡ ኣንዋር ሳዳትን ይስሓቕ ራቢንን ዝገብርዎ ናይ ሰላም ስምምዕ እዩ ንክልቲኡ ኣሕዛብ ጠቒምዎም። እዚኣቶም ክንደይ ረጽምን ዝረኣዩ ግንከ ሕብረተ ሰቦም ምስ ድኽመታቶምን ዝገብርዎን ከይረስዐ ግንከ ናይ መሪሕነት ጠባያቶም ደጊፉ ሰላም ንኸውርደሎም ዝኣክል ደገፍ ስለዝገበረሎም ኣብ መወዳእታኡ ክልቲአን ሃገራት ብሰላም ክነብራ ኣኽኢልወን። ስለዚ ንንፉዓት ሰባት ምድላው ዝጠቅም ኣይኮነን።
ኣለኹ እናበልካ ከምዘይትህሉ ዝገብር ውድባት ምፍጣር ንባዕሉ ታሪኽ ክሳብ ክንደይ ዝተኣሳሰረን ናይ “ንእስነት ዕዳ” ዘብል ኩነት ከምዝነበረ ይግልጽ። ንእስነት ዕዳ ማለት ኣብዚ ፍሉይ ጉዳይ እዚ፡ ካብቶም ናይ ኣሽሓት ዓመታት ፍልጠትን ታሪኽን ተመኩሮን ዝነበሮም ወለዲ ኣብ ኣስታት 17 ክሳብ 20 ዝኸውን ዕድመ ተፈሊኻ፡ እሞ ኣብ በረኻ፡ ሰብ ዘይፈልጠካ እዝግ’ውን ዝረሳዓካ ቦታ፡ ናይ ባርካን ሳሕልን መሪጽካ ክትነብር እንከለኻ፡ ሓደ ፉሉይ ጠባይ ክትሕዝ ይድርኸካ። እረ እግዚሔር እውን ኔሩ ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ሓደ ናይ ትሕቲ ዕድመ ኣወዳት ኣብ ሓንቲ ደሴት ንበይኖም ምስተረፉ ዘጋጠሞም ናይ ጭካኔን ስነ ሰርዓት ኣልቦ ኩነት እንተዝረኽቦም እንታይ ምበልና? (The Lord of the Flies) እዚ ዛንታ እዚ ብሓቂ ሓደ መንእሰይ ወይ ቆልዓ ካብ ሕብረተ ሰብ ወጻኢ ምስዝርከብን ምስዝዓብን ስርዓተ ኣልቦ ክኸውንን፡ ንቡር ክስእንን ናይ ሕውነት መንፈስ ከጥፍእን ከምዝኽእል ተመራመርትን ሓኻይምን በጺሖሞ እዮም። ንዝያዳ ሓበረታ ኣብዚ ተመልከት። ኣብዚ ዛንታ እዚ፡ ሓደ ጉጅለ ትሕቲ ዕድመ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ሓንቲ ደሴት ንበይኖም ይድሕኑ። ኣብኡ ብዘይ ናይ ወለድን ሕብረተሰብኣዊ ተዓዘብነትን ሓልዮትን ኣመልክቶን፡ ነንሕድሕዶም ክባልዑን ክቃተሉን ክወዳደሩን ክጫኻኸኑን ዘርኢ ናይ ሓደ ካብ ንቡር ወጻኢ ዝኸደ ጉጅለ ክስተት የርኢ።
ትውልዲ “ኣለና” እምበኣር ምእንቲ ዝለዓለ ሽቶ ማለት ነጻነት ኤርትራ ክብል ዝኸፈሎ ዋጋ፡ ማለት ናይ ክንደይ ኣሕዋትን ኣሓትን ሕይወት ክጠፍእ እንከሎ ሸለል ብምባሉ ኣብ ተሓታትነት ይወድቕ። ግንከ ንባዕሉ ክከላኸል ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ከምዝበጽሐን ናይ ምንቅስቓስ ተኽእሎኡ ድኹም ከምዝኾነ ዝሕብሩ ክስተታት ከጋጥሙ እንከለዉ ገለ ገለ ሰባት ክገርሞም ይኽእል። ግንከ ካብ ሓደ ካብ ናይ መንእሰይ ዕድመ ከይዓኾኸ ትኽ ኢሉ ናብ እርጋን ዝኸደ ኣካል እሞ ብዘይ ናይ ዕብየትን ፍልጠትን ተርድኦን ናይ ግዜን ዕድመ ዝህበካ ጸጋን እንታይ ክንጸበ? እዚ ክፋል እዚ እቲ ሕብረተ ሰብ ብልሙድ ዝሓዞም ነገራት ከምዘለዉ ንኽርድኦ ግዜ ይወስድ። ምኽንያቱ ትውልዲ “ኣለና” ብድልድል ናይ “ገድሊ” ነቲ ንቡር ናይ ደቅሰብ ዕድመ ሰጊሩ እዩ ወይ ኣብ ስልጣን ወይ ኣብ ስደት ዝርከብ ዘሎ።
ስለዚ ትውልዲ “ኣለና” ንባዕሉ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ “ኖርማል” ሕብረተ ሰብ ንኽርዳእን ንከረድእን ባዕሉ ንባዕሉ ክመራመር ይግባእ። “ዝገብርስ ነዲኡ ነይነግር” ከምዝበሃል፡ ኣብ ክንዲ ሞት፡ ሕይወት፡ ኣብ ክንዲ ግዳይነት ንጡፍነት፡ ኣብ ክንዲ ብድዐ፡ ትሕትና፡ ኣብ ክንዲ “ኣነ እፈልጥ”፡ መን ኣሎ ካባይ ንላዕሊ እሞ ካብኡ ክፈልጥን ክመሃርን፡ ኣብ ክንዲ ንጽባሕ፡ ንሎሚ፡ ኣብ ክንዲ ንወጻኢ ንውሽጢ፡ ኣብ ክንዲ ንዕቐት ሃገር፡ ክብሪ ንኣቦታትን ኣደታትን፡ ዝኣመሰለ ሱር ነቀል ለውጢ ኣብ ኣመለኻኽታ እንተድኣ ኣምጺኡ፡ እቲ ሕይወት ናብ እንግድዑ ክስቀልን መጻኢ ብሩህ ተስፋ ክርከብን ይኽእል እዩ።
"የኤርትራ ጉዳይ 1941 - 1963" ከም ዘዘንትውዎ ተርጓሚ ሰመረ ገብረ ትንሳኤ Semere.gebre@gmail.com
<
ኣብ ግዜ መንግስቲ ተድላ ባይሩ ናይ ኤርትራ ፖሊስ ብእንግሊዛውያን እዩ ዝምራሕ ዝነበረ፡ ኣብ መስከረም 1955 ኣስፍሃ ወደሚካኤል ቺፍ ኤክሰኩቲቭ ምስ ተሸመ ግና ኣብ ክንዲ ኮሎኔል ራይት ናይ ሽሕ ሓላቓ ተድላ ዑቕቢት ንመሪሕነት ፓሊስ ተመዘዘ።
ተድላ ዑቕቢት ኣባል ማሕበር ኣንድነት ብምንባሩ ኣብ ግዜ ምምሕዳር ኣስፍሃ ወልደሚካኤል እሙን ኣገልጋሊ ነበረ።
ጃንሆይ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ናብ ኤርትራ ኣብ ዝመጽኡሉ እዋናት ጽቡቕ ኣቀባብላን ሓለዋን ስለ ዝገብረሎም ከኣ ተፈተውነት ረኺቡ ክሳብ ናብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ቤተ መንግስቲ ናይ ምዕዳም ክብሪ ረኸበ። ብስም ወዶም ልዑል መኮንን ዝተሰምየት ሽጉጥን ክፍትቲ ናይ ወተሃደር መኪናን ከኣ ከም ሽልማት ተዋህበ።
ኣብ 1962 ጃንሆይ ናብ ኣስመራ ንምብጻሕ ኣብ ዝገሹሉ እዋን ንተድላ ናይ ብርጋዴር ጀነራልነት መዓርግ ክህቡ መዲቦም ብመልክዕ ናይ ኢትዮጵያ ጀነራላት ፖሊስ ዝተዳለወ ክዳን ወተሃደር ሒዞሙሉ መጹ።
ስልማትን ሽመትን ንምሃብ ከኣ ኣብ ኤርትራ ምስሌነኦም ንዝነበረ ጀነራል ዓብይ ዘድሊ ምቅርራባት ክፍጸም ኣዘዙ።
ጀነራል ዓብይ ከኣ ንምኽትሉ ዝነበረ ን ኣስፍሃ ወልደሚካኤል ትእዛዙ ኣመሓላለፈ። ኣስፍሃ ወልደሚካኤል ኣብ ኤርትራ ናይ ጃንሆይ ምኽትል ምስሌነን፡ ቺፍ ኤክስኩቲቭ መንግስቲ ኤርትራን ግና እዚ ሽመት እዚ ግቡእ ኣይኮነን ኢሉ ኣንጸርጸረ ተቓውመኡ ንጃንሆይ ክገልጽ ከም ከም ዝደልይ እውን ነገረኒ። ኣነ ምስ ሓላፊየይ ብላታ ግርማቸው ተክለሃዋርያት ኣብ ቤት ጽሕፈት ጃንሆይ ስለ ዝነበርኩ ቢትወደድ ኣስፍሃ ወልደሚካኤል ንዝተሓስበ ናይ ጀነራልነት ሽመት ኣብ ናይ ኤርትራ ምምሕዳረይ ኣይቅበልን እየ ኢሉ ኣንጻር ጃንሆይ ክማጎት ናይ ምርኣይ ዕድል ከኣ ኣጋጠመኒ።
ኣቀራርባን ድፍረትን ኣስፍሃ ወልደሚካኤል ብምርኣይ፡ ዋላውን እኳ ጃንሆይ ናይ ኤርትራ መራሕ መንግስቲ ንምስዓር ስልጣን ኣይንበሮም እምበር ንኣስፍሃ ወልደሚካኤል ናይ ቢተወደድነት ሽመት ኣግዲፎም ናብ ኣቶነት ከይመልስዎ ፈሪሐ ነይረ።
ኣስፍሃ ተድላ መዓርግ ሽመት ብሪጋደር ጀነራልነት ክወሃብ ከም ዘይግብኦ ንምርዳእ ሰለስተ ምኽንያት ረቑሐ
• ናይ ኤርትራ ናይ ፖሊስ ኣዛዚ ብመዓርግ ኮለነል ንክኸውን ብባይቶ ዝጸደቀ ስለ ዝኾነ፡ ጃንሆይ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኤርትራ ዘየፍቅዶ ኢዶም ብምምላስን ጥሕሰት ብምፍጻም ግርጭታት ዝፈጥርን ንተቓወምቲ ሓይሊ ዝህብን ብምዃኑ።
• ተድላ ካብ መዓርግ ሓላቓ ሽሕ ናብ ኮሎኔል ኣድዪበ ኣዛዚ ፖሊስ ዝገበርክዎ ቅልጡፍ ስለ ዝነበረ፡ ሕጂ ኸኣ ሽመት ጀነራልነት ክድረቦ ስለ ዘይግባእ።
• ግርማውነትኩም ናይ ግድን መዓርግ ብሪጋደር ጀነራል እሰለም ትብሉ እንተ ደኣ ኴንኩም ከኣ መዓርጉ ሒዙ ናብ ኢትዮጵያ ይኸይድ እምበር ኣብ አርትራ ኣየገልግልን እዩ።
ጃንሆይ ብወገኖም ቅድሚ ሕጂ ንኣባላት ባይቶ ንስኻ ዘሎኻሉ ራእሲ፡ ደገዝማቲ ፊተውራሪ ቀኛዝማች እናበልና ክንሸይም እንዶ ኣይጸናሕናን!!! እዚ ደኣ እንታይ ፍሉይነት ኣለዎ?? እዚ ባዕልኻ ዝፈጠርካዮ ዋጋ ዘይብሉ ምኽንያት ኢዩ ኢሎም ብሕርቃን ተቓወሙ። ነቲ ነገር ንምርስራስ ጀነራል ዓብይ ንኣስፍሃ ነዚ ነገር ንኣባላት ባይቶ ብጥበብ ከተረድእዶ ኣይምከኣልካን? በልዎ። ጃንሆይ ተቐቢሎም እዚ ናይ ባይቶ ምስምስ ባዕሉ ዝፈጠሮ ነገር እዩ፡ እቲ ጽምብል ሽመት ክጅመር ኣለዎ በሉ።
ኣስፍሃ እቲ ነገር ከም ዘየዋጽኦ ምስ ተረድአ ሰምቢዱ ነዚ ሕቶ የብሉን። ኣነ እሙን ኣገልጋሊኹም እየ። ሓሳበይ ገሊጸ ንኽዛረብ ስለ ዘልመድኩኑኒ ደኣ እምበር ዝቃወም ኣይኮንኩን። ይእዘዝ ኢሉ ሰገደ።
ብድሕሪ ሒደት ደቓይቕ ኮሎኔል ተድላ ተጸዊዑ መዓርግ ብሪጋደር ጀነራል ከም ዝተዋህቦ ተነግሮ። ዝተዳለወሉ ክዳን መዓርግ ከኣ ካብ ኢድ ብላታ ኣድማሱ ረታ ተቀቢሉ ለበሰ። ንጃንሆይ ኣብ ሳእኖም ወዲቑ ምስ ሰገደሎም ብጉያ ሓቝፉ ዝሰዓሞ ንኣስፍሃ ወልደሚካኤል እዩ። እዚውን ዋላኳ እቲ ሽመት ካብ ጃንሆይ ይወሃበኒ እምበር ናብዚ መዓርግ እዚ ንኽበጽሕ ዘብቅዓኒ ኣስፍሃ እዩ ኢሉ ብምእማን ነበረ።
ተድላ ዑቕቢት መዓርግ ብሪጋደር ጀነራል ለቢሱ ድሕሪ ሓሙሽተ ወርሒ ፈደረሽን ምስ ፈረሰ ተደጋጋፊ ኣስፍሃን ኣባል ማሕበር ኣንድነትን ብምንባሩ ዝተሰምዖ ሓጎስ ደረት ኣይነበሮን።
እንታይ ደኣ እዩ ንምውህሃድ ኤርትራ ብዓቢ ታሕጓስ ድሕሪ ምቕባሉ ናብ ርእሰ ቅትለት ዘውደቖ?
ነዚ ብዝምልከት ቁሩብ ኣዋርሕ ድሕሪ ሞቱ ካብ ቢትወደድ ኣስፍሃ ዝረከብክዎ መልሲ ክህበኩም።
"ተድላ ትንፋሱ ዘሕለፈ ብሰሪ ተስፋዮሃንስ እዩ።" ኣስፍሃ ወደሚካኤል
20 ጥቅምቲ 1963 ናይ ፍርዲ ሚኒስትርነት ስላጣን ተዋሂቡኒ ካብ ቤተ መንግስቲ ክወጽእ ከለኹ ናይ ኤርትራ ኣዛዚ ፖሊስ ጎፍ ኢሉኒ ዝሑል ሰላምታ ሃበኒ
እንታይ ደኣ እዩ ጀነራል እንቋዕ ሓጎሰካ ዘይትብለኒ? በልክዎ።
ፈሊጡ ኸሎ፡ እንታይዶ ተረኺቡ እዩ? በለኒ።
ናይ ኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት ናይ ፍርዲ ሚኒስተር ተሸይመ በልክዎ።
እናሰሓቐ ንሕና ኢና ደኣ ሃገርና ዝበልና እምበር ንሳቶም፡ ኣምሓሩ ማለት እዩ ንሳቶም ደኣ ደይ መንበረ ስልጣነይ መንበረ ስልጣነይ እዮም ዝበሉ። ስራሕና ኸኣ ኣርእዮሙና በለኒ።
ከምዚ ዝበለ ቃላት ካብ ልሳን ተድላ ክወጽእ ስለ ዘይተጸብኹ ሰንቢደ ከህድኦ ፈተንኩ። ንምስማዕ ግና ቅሩብ ኣይነበረን። በል እስከ'ባ ነዚ ኣል ራቢጣ ተስፋዮሃንስከ ንስኻ ዶ ኢኻ ምኽትል ምስሌነ ጌርካዮ? ከኣ በለኒ።
ኣንታ ተድላ እንታይ እዩ ወሪዱካ? ወዮ ደኣ ብልሳን ንጉስ ዝዝረብ ኮይኑ እምበር ስልጣን እኮ ካብ እግዚኣብሄር እዩ ዝወሃብ በልክዎ።
ድሕሪ ሓደ ሰሙን ናብ ገዛይ መጺኡ ብህድኣት ኣዘራረበኒ። ንስኻ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምቕያርካ ሰብ ሽዋ ዓቢ ጌጋ ገይሮም። ንስኻ ንውህደት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም ዘዐውትካዮን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ከመይ ዝበለ ተፈታዊ ምዃንካን ጃንሆይ ዝተረድእዎ ይመስለኒ ነይሩ። ተጋግየ። ጃንሆይ ብስልጣን ሰኺሮም እዮም ዘለዉ። ናይ ፈደረሽን ሕጊ ስለ ዝተቐደ ኩሉ ዝተወድአ መሲልዎም ኣሎ። እዛ ሃገር እዚኣ ግና ድሕሪ ሓደ ዓመት ሃገር ኣይትኸውንን ኢያ በለኒ። ከህድኦ ፈቲነ። እንተ ሸጊሩካ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምጻእ፡ ምስ ጃንንሆይ እውን ከራኸበካ በልክዎ።
እምነትን ትግሃትን ኣብ ኣዒንቲ ሰብ ሽዋ ዋጋ ከም ዘይብሉ ርኢና ኢና። ናብ ኢድ ኣል ራቢጣ ደርቢኹሙና ኬድኩም። ድሕሪ ሕጂ ዘበን ኣል ራቢጣ'ዩ ክኸውን። ሕብረታውያን ከኣ ክጽልምተና እዩ ኢሉ ካብ ቤተይ ወጸ።
ናብ ኣዲስ ኣበባ ቅድሚ ምኻደይ ምስሌነን ተድላ ብምትህልላኾም ሰጊአ ነይረ። ግዜ ከይጥፋእኩ ኸኣ ምስ ጀነራል ዓብይ ተራኺበ ተድላ ዝስምዖ ዘሎ ገሊጸ፡ ተድላ ካብ ተስፋ ዮሃንስ ትእዛዝ ክቕበል ከም ዘይደልይ ኣረዲአ፡ ተድላ ንውህደት አርትራን ኢትዮጵያን ዓቢ ኣብርክቶ ዝፈጸመ ስለ ዝኾነ ከምዚ ንዓይ ዝተገብረለይ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክቅየር ዘይከኣል እንተ ደኣ ኮይኑ ኸኣ ፖሊስ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳርኩም ይገበር ኢለ ተማሕጸንክዎ። ናብ ኣዲስ ኣበባ ምቕያር ከም ዘይቅበሎ ኣመልክቱ ዘሎ ጸገም እናፈለጠ ገለ ለውጢ ኣይገበረን።
ተድላ ኣብ ርእሲ ተስፋዮሃንስ ዘለዎ ጽልኢ ኣነጺሩ ኣርኣየ፡ ምስሌነ ኸኣ ተድላ ካብ ዲሲፕሊን ይወጽእ ኣሎ በለ።
ንተድላ ኩሉ ጸልመቶ። ኣብ ምፍራስ ፈደረሽን ዝገበርክዎ ቃልሲ ኣብ ኢድ ጸላእተይ የውድቐኒ ኣይበልኩን እናበለ እውን ኣስቆርቆረ። ፈደረሽን ድሕሪ ምፍራሱ ኸኣ ኣብ ሻብዓይ ወርሑ ሰነ 1963 ርእሰ ቅትለት ፈጸመ።
ኣነ ናብ ጃንሆይ ቀሪበ ተድላ ርእሰ ቅትለት ዝፈጸመ ንመንግስቲ ክቃወም ኢሉ ዘይኮነ ምስ ተስፋ ዮሃንስ ዝነበሮ ግርጭት ስለ ዝመረሮ እዩ፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ንኽቅየር ኢለ ዘቕረብክዎ ሓሳብ እንተ ዘይንጸግ ከምዚ ኣይምኾነን፡ ሕጂ ኸኣ ብመዓርድ ጀነራል ይቀበር ኢለ ለመንኩሉ። ጃንሆይ ግና ተድላ ብዘይካይ በዓል ስልጣን የለን ኢሉ እዩ ርእሰ ቅትለት ፈጺሙ እሞ ኣይከውንን እዩ ኢሎም ተቓወሙ።
ኣብቲ እዋን እቲ ብዛዕባ ኣማውታ ብሪጋደር ጀነራል ተድላ ዑቕቢት ክልተ ዓይነት ወረ ይንዛሕ ነበረ። እቲ ሓደ ፌደረሽን ብምፍራሱ ጉህዩ ርእሰ ቅትለ ፈጺሙ ክኸውን ከሎ እቲ ካልእ ድማ ክኣስርዎ ወተሃደራት ምስ ተላእኩ ቀዲምዎም ነፍሱ ኣጥፊኡ ኢዩ።
ቅድሚ ሞቱ ንህዝቢ ኤርትራ ኣጋጊናዮ። ዝሰራሕናዮ ኩሉ ጌጋ ኢዩ። ዝብል ቃል ምዝራቡ ተፈሊጡ። ነፍሱ ዘጥፍኣሉ ምኽንያት ምፍራስ ፌደረሽን እዩ ክበሃል ግና ኣይከኣልን።
ካብ ምኽትል ምስሌነ ትእዛዝ ኣይቅበልን እየ ብምባሉ። ን ኣዲስ ኣበባ ተቐዪርካ ኢኻ ምስ ተባህለ። ምስ ዝኾነ ሰብ ምዝርራብ ኣብዩ ቤት ጽሕፈቱ ዓጸወ። እዚ ስጉምቲ እዚ ከም እምቢታ ተቖጺሩ ኸኣ ንኽኣስርዎ ወተሃደራት ተላእኩ።
ኩነታቱ ኣስጊእዎም ግና ዝተኣዘዝዎ ከይፈጸሙ ተመልሱ። ጀነራል ዓብይ ብምድግጋም ብስልኪ ክአዘራርቦ ፈቲኑ ከይተዓወተ ተረፈ።
ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ኮሎኔል ከበደ ያዕቆብን፡ ኮሎኔል ዘርእማርያም ኣዛዚን ምስ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ተድላ ዑቕቢት ክንፈ ተስሃጋብርን ኮይኖም ምዝርራብ ንኽፍትኑ ኣብቲ ቤት ጽሕፈት ከይቀረቡ ብርቱዕ ናይ ተኹሲ ድምጺ ተሰምዐ።
ተድላ ዑቕቢት እቲ
• ንውህደት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምትግባር ብዙሕ ዝጸዓረ
• ንቀዳማዊ ሃይለስላሴ ምስ ፈጣሪ እናኣነጻጸረ ዘኽብር ዝነበረ
• ተቓወምቲ ውህደት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብወረጦ እናኣረየን እናቐጥቀጠን እናሳቕየን ዘብረሰ
ኣብ መበል ሓምሳ ዓመት ዕድሜኡ ሾብዓተ ወርሒ ድሕሪ እቲ ባዕሉ ዝጸዓረሉ ፍርሰት ፈደረሽንን ውህደት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሞተ።
ንርእሰ ቅትለቱ ቀንዲ ምኽንያት ዝኾነ ተስፋዮሃንስ በርሀ ግና ኣብ ዘበነ ሃይለስላሴ ብምኽትል ምስሌነነት ከመሓድር ኣሕሊፍዎ፣ ኣብቲ ፈለማ እዋን ምምሕዳር ደርግ እውን ንቑሩብ ኣዋርሕ ደኣ እዩ እምበር ኣብ ትሕቲ ሚካኤል እምሩ ከም ሚንስቴር ማዕድን ኮይኑ ኣገልጊሉ ።
ተርጓሚ ሰመረ ገብረ ትንሳኤ
Semere.gebre@gmail.com
https://www.facebook.com/I.Love.U.ol/videos/715904131934979/?hc_ref=ARTVjCcDiiwRkm_DPX3tXQ_McS45qRK8vuGMutkt07fIxKfScH-NTqj3PeCl1VBu8EQ


text:
ብርክት ዝበሉ ትካላት ብቫይረስ ሳይበር ተጠቒዐን…
መቐለ ግንቦት 05/2009(ድወት) ኣብ ዓለም ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ትካላት ዘጥቅዐ መጥቃዕቲ ሳይበር ተራእዩ ብዘይፈልጥ ዓቐን መረዳእታ ብዙሓት ትካላት ከምዝጎድአ ኤጀንሲ ፖሊስ ኣውሮፓ ገሊፁ።
እቲ ዝበፅሐ መጥቃዕቲ ሳይበር ምንጩ ንምምርማር ዝተሓላለኸ ዓለምለኻዊ ምርመራ ከምዘድሊ ድማ ገሊፁ።
ትማሊ ዓርቢ ጥራሕ ኣብ 99 ሃገራት ዓለም ዝርከቡ 75ሽሕ መረዳእታታት ከምዝተጨወዩ ዝገለፁ ፀብፃባት ሩሲያ እታ ብዝኸፍአ መልክዑ ዝተጠቕዐት ሃገር ከምዝኾነት ሓቢሩ።
ሆስፒታላትን ኩባኒያታት ቴሌ-ኮምዩኒኬሽን ብሪታኒያን ስፔንን፣ ሚኒስቴር ውሽጢ ዓዲ ሩሲያን ሓዊሱ ብርክት ዝበላ በቲ ቫይረስ ኮምፒዩተር ከምዝተጠቕዓን ተገሊፁ።
ኩባኒያ ደሕንነት ሶፍትዌር ኣቫስት ከምዘመላኽቶ ልዕሊ 57ሽሕ ጥቕዓታት ቫይረስ ዕላዊ ገይሩ ኣሎ እቲ መጥቃዕቲ ብዋናነት ሩሲያ፣ ዩክረይንን ታይዋንን ዕላማ ዝገበረ ከምዝኾነ ብምምልኻት።
ብኻልእ ወገን ኣብ ታይላንድ ካብ ሞንጎ ዝርከቡ ድረ ገፃት ልዕሊ 170 ቁልፊ ፌስቡክ ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ከምዝኾነ ኣልጀዚራ ንኮሚሽን ቴሌኮምዩኒኬሽን እታ ሃገር ፀሪሑ ፀብፂቡ።
ብንጉሳዊ ስርዓት ትመሓደር ታይላንድ ንጉሳዊ ስድራ ምንሻው ዝኽልኽል ሕጊ ዘለዋ ኾይኑ ኣብቶም ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ዝኾኑ ድረ ገፃት ግና እቲ ስድራ ዘናሽው ፅሑፋት ብምፅሓፎም ክዕፀው ገይራ ኣላ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ኽልተ ዓመታት ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ግቡእ ዘይኾኑ ፅሑፋት ዝተጠቕዖም ዝበሎም 7ሽሕ ድረ ገፃት ክዕፀው መምርሒ ከምዘመሓላለፈ ፀብፃብ ኣልጄዚራ ብተወሳኺ ይገልፅ። (ኣልጄዚራ)


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 49 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 14 November 2017
ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ንጽጉማት ዓይነታዊ ሓገዝ ዓዲላ
ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ጀሚራ ማሕበራዊ ሽግር ኤርትራውያን ስደተኛታት ቀሪባ ንምርዳእን ካብ ፈተውትን ተደናገጽትን ገንዘባውን ዓይነታውን ሓገዛት ብምእካብ ብዓቕማ ኣለኹ ክትብል ዝጸንሐትን ዘላን ማሕበር ረድአትን ምዕባለን ኤርትራ፡ ብ8 ሕዳር 2017 ተመሳሳሊ ሓገዝ ዓዲላ።
ማሕበር ረድአትን ምዕባለን ኤርትራ ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ሓገዛ ብባህሪያውን ሰብ ዝሰርሖን ኣካሎም ዝተጎድኡ፣ ብዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለታት፣ ከምኡ’ውን ብዝተፈላለዩ ዓይነት ሕማማት ንዝተሃስዩ’ሞ ደጋፊ ከም ዘይብሎም ዝተረጋገጹ ወገናት ማእከል ዝገበረ ከም ዝነበረ ካብ’ቲ ቦታ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረጋግጽ።
እቲ ዓይነታዊ ሓገዝ፡ ከም ስእኒ፣ ኩስቱሞ፣ ምርኩስ፣ ሳሙና ኣሞ፣ ናይ ስኒ ብራሽ፣ ኣንሶላን ዘይቲ ርእስን ከም ዝኾነ፡ እቶም ሓገዝ ዝተገብረሎም ወገናት ነታ ማሕበርን ንጡፍ ኣካያዲ ስራሕ ናይ’ታ ማሕበር ንዝኾነ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎን ልባዊ ምስገና ከም ዘቕረቡን እቲ ሓበሬታ የረድእ።
መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ንጹር ቅርጽን ኣገባብ ኣሰራርሓን ከም ዘይጸንሖ ገሊጹ።
ስቪክ ማሕበር ድዩ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ መርገጹን ውዳበኡን ብሩህ ኣይኮነን ተባሂሉ ዝሕመ መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ፡ ክምስረት እንከሎ ኣብ ህዝቢ ተስፋ ኣሕዲሩ ከም ዝነበረ ብተግባር ግን ንነብሱ ናብ ህይወት ዘለዎ ሓያል ውዳበ ብምስግጋር ንጽሩ ቅርጻን ኣገባብ ኣሰራርሓን ከምዘይወነነ፡ ኣብ ኣባላቱን መላፍንቱን እምነቱ ከስርጽ ከም ዘይበቕዐን ብ6 ሕዳር 2017 ኣብ ዘውጸኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ’ቲ ብ20 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ሃገረ ጀርመን ዘካየዶ ኣኼባ፡ መድረኽ ብኸም’ዚ ዘለዎ ክቕጽል ከምዘይኽእል ገምጊሙ፡ ዓሚቕ ውድባዊ ምሕዳስ ከም ዘድሊዮ ብምርድዳእ፡ ዳግመ ስርርዕ ብምግባርን ቁጽሪ ኣባላት ቦርድ ብምውሳኽ ንጹርን ተሓታትነትን ዘለዎ ንጥፈታት ክገብር ዘኽእሎ ኣገባብ ከምዘተኣታተወን ግልጺ ገይሩ።
ስለዚ ብመሰረት ኣብ’ቲ ናይ 20 ጥቅምቲ 2017 ዝጸደቐ ውሽጣዊ መመሓደሪ ሕጊ፡ ነቲ ዝቖመሉ ዕላማ ዘዕውት 25 ዝኣባላቱ ቦርድን 7 ዝኣባላቱ ፈጻሚ ሽማግለ ከም ዝመረጸን ኣረጋጊጹ።
ኤርትራውያን ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሃይማኖት ኢዱ ብምእታው ንዝፈጸሞ ጸረ-ህዝቢ ተግባር ዝኹንን፡ ነቲ ብ31 ጥቕምቲ 2017 ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ተባዕ ተቓውሞ ዝድግፍን ሰላማዊ ሰልፊ የካይዱ ኣለው።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ንጨካን ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ህግደፍ ብምኹናን፡ ነቲ ብቑጠዐ ገንፊሉ ናብ ጎደናታት ኣስመራ ወጺኡ ድምጹ ዘስምዕ ዝነበረ ህዝቢ ዝድግፍን ሰላማዊ ሰልፊ የካይዱ ከም ዘለው፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ኣመሪካ፣ ለንደን፣ ስቶክሆሎም ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ምንባሩ፡ ድሒሩ ድማ ኣብ ሃገረ ጀርመንን ኣውስትራሊያን ከም ዝተሰላሰለን ገና ኣብ ካልኦት ሃገራት’ውን እቲ መደብ ክቕጽል ምዃኑን ዝቃላሕ ዘሎ ዜና ይረጋግጽ።
በዚ መሰረት ብዕለት 4 ሕዳር 2017 ኣብ ሃገረ ጀርመን ብዕለት 5 ሕዳር ድማ ኣብ ኣውስትራሊያ ብድሙቅ ኣገባብ ከም ዝተቓነዐ፡ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ብዙሕነት ዝተንጸባረቐሉ፡ ናይ ሓድነትን ቁጠዐን መንፈስ ዝተነበሉ ብመድረኻዊ ናይ ቃልሲ ጭርሖታት ማዕሪጉ ከም ዝተኻየደን እቲ ዜና የረድእ።
ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን
ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
መስመር ሱዳን ሊብያ ብኡ ኣቢልካ ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ዝግበር ዘይሕጋዊ ፈተነ ናይ ስደተኛታት፡ ናህሩ ቀኒሱ ደኣምበር ጨሪሱ ደው ከምዘይበለ፡ ዛጊት ኣብ ሊብያ ልዕሊ 40 ሽሕ ስደተኛ ከም ዘሎ፡ ብብዝሒ ቀዳማይ ቦታ ዝሕዙ ሶርያውያን ምዃኖም ድሕሪኦም ዝስርዑ ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 4 ሽሕ ኤርትራውያን ናብ ምድሪ ኤውሮጳ ክሰግሩ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መኻዚኖታት ሓላፍነት ብዘይስመዖም ምልሻታት ተዘሪዖም ከም ዘለው ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምግላጹ ሓቢሮም።
በዝሒ ኤርትራውያን ኣብ ሊብያ ካብ ኣፍሪቃ ቀዳሞት ካብ ጠቕላላ ናይ’ቶም ኣብ ሊብያ ዝኾነ ውሕስነትን ማሕበራዊ ቀረባትን ኣብ ዘይብሉ ከርፋሕ ህይወት ዘሕልፉ ዘለዎ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝኾኑ ስደተኛታት ድማ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከም ዝስርዑ፡ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮን ህጻናት ዝበጽሕ ዘሎ ግፍዕን ስቓይን ኣዝዩ መሪር ምዃኑን ኣረጋጊጾም።
ቁጠባዊ ኤርትራ ኣብ ስንኩፍ ኩነታት ከም ዘሎ ተገሊጹ
ቁጠባዊ ምዕባለ ሃገራት እንታይ ይመስልን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብን ኣጽኒዑ ጸብጻብ ዘቕርብ ማዕከን ገንዘብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት (IMF) ኤርትራ ሓንቲ ካብ’ተን ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ዝርከባ 20 ሃገራት ምዃና፡ ኣብ ቁጠባዊ ፖሊሲኣ ዋላ ብመልክዕ ጽገና ዝኾነ ክለሳ ከም ዘይገበረት፡ ጸብጺቡ ትብል ረዲዮ ኤረና ብ7 ሕዳር 2017 ኣብ ዘውጸኣቶ ዜና።
ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ዓለማዊ ባንክ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ዝበዝሕ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነብር ምዃኑ፡ ጠንቂ ናይ’ዚ ከኣ እቲ ዕጹው ስርዓት ንንግድን ወፍርን ከተባብዕ ብዘይምኽኣሉ ዝመጽአ’ዩ ኢሉ ምንባሩን ሓቢራ።
ብካልእ ዜና፡ ነዳድን ፊኖን ካብ ሱዳን ናብ ኤርትራ ብኮንትሮባንድ ይኣቱ ከም ዘሎ፡ እዚ ድማ ኣብ ቁጠባዊ ንጥፈታት እታ ሃገር ብሓፈሻ፡ ኣብ መዓልታዊ ህይወት ናይ ህዝቢ ከሰላ ድማ ብፍላይ፡ ተጽዕኖ ይፈጥር ከም ዘሎ፡ ስለዚ ከኣ ክዕገት ከም ዘለዎ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣደም ጃማ ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ ብወግዒ ምግላጹን ኤረና ወሲኻ ኣረዲኣ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 10-11-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ግብጺ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ምጥያስ ዝጽበዩ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ተሓቢሩ
Radio Erena: 30 January 2018
ኣብ ግብጺ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንምጥያስ ዝጽበዩ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ኣቦ መንበር ኮሚተ እቶም ስደተኛታት ኣቶ ሓምድ ኣልዓጀብ ምስ ሬድዮ ኤረና ቋንቋ ዓረብ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኮሚተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብውሳኔ ኣብታ ካይሮ ዝርከብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተመስረተ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ጽላል እቲ ኣህጉራዊ ትካል ዝተመዝገቡ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ከኣ ጉዳያቶም ብመንገዲ'ዚ ኮሚተ ከምዝከታተሉ ኣፍሊጡ።
ይኹን'ምበር፣ እቶም ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብፍላይ ናይ ኣገልግሎት ሕክምናን ርኡይ ጸገማት ከምዘለዎም ዘመልከተ ኣቶ ሓምድ ኣልዓጀብ ደቂንስትዮን ቆልዑን እቶም ቀንዲ ግዳያት ይኾኑ ምህላዎም ኣተሓሳሲቡ።
ኣዝዮም ብዙሓት ካብዞም ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ንመንነቶም ዝገልጽ ንጹር ሰነድ ስለዘይጸንሖም፣ ሓደጋ ወይ ማእሰርቲ ከጋጥም እንከሎ ንብዙሕ ጸገማት ይቃልዑ ምህላዎም'ውን ኣገንዚቡ።
ብፍላይ ካብ ማእሰርቲ ናብ ኤርትራ ክጥረዙ ዝተወሰነሎም ስደተኛታት ከም ኣማራጺ ናብ ኢትዮጵያ ክልኣኹ ኣብ ካይሮ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ምርድዳእ እኳ እንተነበረ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ግና እቲ መስርሕ ብመንገዲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ክኸውን ስለዝተወሰነ ኣጸጊሙ ከምዘሎ ኣቶ ሓምድ ጠቒሱ።
ኣብ ሊብያ ብዝርአ ዘሎ ኩነታት፣ ካብ ናብ ግብጺ ናይ ዝውሕዙ ዘለዉ ቁጽሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት እናዛየደ ክመጽእ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ'ዩ።
ኣብ ርእሲ'ዚ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ድሕሪ ዘሕለፈቶ ሓድሽ ውሳኔታት፣ ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን፣ ብፍላይ ድማ ኣዴታት ምስ ደቀን ናብ ግብጺ ተሰዲዶም፣ ከም ሓተቲ ዑቕባ ይምዝገቡ ምህላዎም ኣቦ መንበር ኮሚተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብታ ሃገር ኣመልኪቱ።
======================


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ክልተ ዓመታት ዝካየድ ምርጫ ነፃን ዴሞክራሲያዊ ክኸውን ቃል ምእታው ኣወንታዊ እንተኾነ እውን ግዜ ዘየድልዮም ኣብ ቅድሚኦም ንዘለው ጉዳያት ቀዳምነት ክህቡ ኣለዎም ኢሎም ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ዶ/ር መረራ
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ቀረባ ኣብ ኣዳራሽ ሚሊኒየም ንዝተኣከቡ ኣሽሓት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ድሕሪ ክልተ ዓመታት ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ተኣማኒን ፍትሓዊን ንክኸውን ምስ ተቓወምቲ ተዋዲዶም ከምዝሰርሑ ገሊፆም ነይሮም።
ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ዶ/ር መረራ ጉዲና ግን ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ቃሎም ዝፍፅሙ እንተኾይኑ ጥንቃቐ ብዘለዎ ተስፋ ኢና ንሪኦ ኢሎም።
“ኢህወዴግ ንነፃን ፍትሓውን ምርጫ ድልዊ ድዩ?ንሓቀኛ ፖለቲካዊ ውድድር ተዳሊዩ ድዩ?ካብ ሕጂ ንምግማት የፀግም እዩ።ናይ ውድብና ይኹን ናተይ መርገፂ ብጥንቃቐ ተስፋ ምግባር እዩ።ክደግሞ እየ ጥንቃቐ ዝሓዘለ ተስፋ ካብ ምግባር ወፃኢ ዘስምዕዎም መደረታት ኣብ ባይታ ኣብ ግብሪ ክውዕሉ እዮም ኢልካ ኣፍካ መሊኢኻ ምዝራብ ካብ ታሪኽ ኢህወዴግ ተላዒልና ኣፀጋሚ እዩ።”
ኢህወዴግ ንሓቀኛ ለውጢ ድልዊ እንተኾይኑ ኣብ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ዕርቂ ዘይፍጠረሉ ምኽንያት ስለዘየለ ተቓወምቲ እውን ክሳብ ፍርቂ መንገዲ ንምጉዓዝ ክንዳሎ ኣለና ኢሎም ዶ/ር መረራ።
ኢህወዴግ ካብ ዝኽተሎ መትከል ሓባራዊ መሪሕነት ብምብጋስ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ናይ ምውሳን ስልጣኖም ክሳብ ክንደይ ክኸይድ ከምዝኽእል ገምጋሞም ዝተሓተቱ ዶ/ር መረራ ህውሓት ኣብ 1993 ዓ/ም ኣብ ክልተ ክሳብ ትግማዕ ሓባራዊ መሪሕነት ከምዝነበረ ድሕሪኡ ግን ቀዳማይ ሚንስትር ዝነበሩ ኣቶ መለስ ዜናዊ ንኹሉ ስልጣን ጠቕሊሞም ከምዝሓዙ፣ንሶም ምስዝሓለፉ ቀዳማይ ሚንስትር ኮይኖም ዝተተክኡ ሃይለምሪያም ደሳለኝ ናብ ሓባራዊ መሪሕነት ከምዝተመልሱን ምናልባሽ እውን ካብ ስልጣኖም ዝወረዱ በቲ ሓባራዊ መሪሕነት ክሰርሑ ስለዘይክኣሉ እዮም ክኸውን ይእኽል እዩ ኢሎም።
“ሕጂ እውን ሓድሽ ቀዳምይ ሚንስትር ካብ ሓባራዊ መሪሕነት ክርሕቕ እዩ ዝብል ግምት የብለይን።ሓባራዊ መሪሕነት ነቲ ቀዳማይ ሚንስትርኢዱን እግሩን ኣሲሩ ዝሕዝ ድዩ ወይስ ዘወሳውስ?ከም ቀዳማይ ሚንስትር ነታ ሃገር ንክመርሑ ብተግባር ንኽትርጉሙ ዕድል ክህቦም ድዩ?ዝብል ሕቶ ኣይፍለጥን።”
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብ መደርኦም ምኽንያት ምጥሓስ መሰላትን ምጉዳል ፍትሓውነትን ዝኾኑ ሕግታት ከምዝመሓይሹ ተዛሪቦም ኣለው።ሽም እቶም ሕግታት ኣይጠቐሱን ዶ/ር መረራ ግን ሕግታት ፀረ-ሽብርን ትካላት ግብረሰናይን ማሕበራትን ዝኣመሰሉ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ገሚቶም ኣለው።”
ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ እውን ምስዚኦም ክድመር ከምዘለዎ ብምግላፅ ንቀዳማይ ሚንስትር ዝምዕዶም ካብ ዘረባ ዝዘለለ ምፍታሕ እሱራትን ምስ ተቓወምቲ ንምልዛብ መ ዓልቲ ምውሳንን ሓዊሱ ፀገማት ምፍታሕ ክጅምሩ ኣለዎም ኢሎም።