text:
ሰሙን ኣቢሉ ይገብር ሓደ ኣብ ለንደን ዝቕመጥ ሓወይ፡ ብስቓይ ናይቶም ዑቕባ ንኪሓቱ ናብ እስራኤል ዝስደዱ ዘለው’ሞ ኣብ ኢድ በደዊንን ራሻይዳን ዝሃልቁ ዝለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ተቖጢዑን ሓዚኑን፣ ‘መዓስ ኮን ኢዩ ዝውዳእ’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣሰንዩ ብራሚታ ናቫልን ፓውል ኪተልን ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ ሪፖርት ይሰደለይ።
እቲ ኣርእስቲ ንዓይ ሓድሽ ብዘይምንባሩ፡ ቅድሚ ሕጂ ‘ብኣጀነሲያ ሓበሺያ” (ኣባ ሙሴ ዘርኣይን መሳርሕቶምን) ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኪፍንውዎ ዝጸንሑ ጽሑፋት ዘርኢ መወክስ (link) እሰደሉ። ኣስዒበ’ውን፡ በቲ ጉዳይ ካብ ምስትምሳልን ምሕዛንን ሓሊፍና ስጉምቲ ክንወስድ ከም ዝግባእ ዘመልክት ሓጺር ለበዋ እሰደሉ። ድሒረ ከም ዝገምገምኩዎ ግን፡ ለበዋ ምሃብን ጽሑፍ ምቕራብን ቀሊልን ኩሉ ኪገብሮ ዝኽእልን ኮይኑ እየ ረኺበዮ። እቲ ዘይከኣልን ንኹላትና ሸጊሩና ዘሎን ግን ተወዲብካ ምስራሕ (ብፕሮጀክት ምስርሕ) ኢዩ - እመስለኒ።
ተወዲብና ክንሰርሕ ኣይከኣልናን ማለተይ፣ ካብ መንግስትን ማሕበረ-ኮማትን ወጻኢ፡ ብዙሕ ዘይንፋለጥን ብሓባር ዘይንነብርን ውልቀ-ሰባት ብዛዕባ ሓደ ኣርእስቲ ኣዕሚቑና ክንዝትን ነቲ እንዝትየሉ ኣርእስቲ ድማ ንኹላትና ብዘዕግብ መንገዲ ናብ ምደምደምታ ከነብጽሕን ኣይከ ኣልናን ማለተይ ኢዩ እምበር፤ ካብዚ እንንየተሉን እንዝምረሉን ህዝቢ ኤርትራ ንላዕሊ ናይ ውዳበ ተመኩሮ ዘለዎ ህዝቢ ኣሎ ማለተይ ኣይኮነን። እኳ ድኣ ናይ ህዝብና ውዳበስ ዓረርን መድፍዕን ብምብዳህ።
እቲ ሽግር ብቐዳምነት ናይ ፈተነ፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሪዑ ዝውድብ ውለቀ-ሰብ ወይ ጉጅለ ሰለዘየሎ (እንተሎ’ውን፡ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ዕግርግ ምስራሕ ስለዝኸልኦ) ጥራይ ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ። ስለዚ፣ እዚ ንሓደ ዕላማ ናብ ኣዕጋቢ መደምደምታ ንምብጻሕ ብቐረባ ዘይፋለጡ ሰባት ተወዲቦም ኪሰርሑ ይኽእሉ ኢዮም ዝብል ሓሳብ ምእንቲ ብንጹር ኪግምገም ናይ ሓደ ወይ ናይ ክልተ ጊዜ ፈተነ የድሊ። ሎሚ፡ እዚ ቀሊል ዕማም ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ሰባት በትዊተርን ፌስ-ቦክን (Twitter and Face-book) እንዳተወደቡ ቅድሚ ሕጂ ዘይከ ኣል ዝነበረ ስራሕ እዮም ዝፍጽሙ ዘለዉ። ንሕና ድማ፡ ታሪኻዊ ሪምና ንዝኾነ ይኹን ዕንቅፋት ክንሰግር ዘኽእለና ዕቑር ሓይሊ ብምዃኑ፣ ነዚ ሽግር’ዚ ሰጊርና፡ ናይ ሓባር ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ውልቀ-ሰባት ሽግራት’ውን ብናይ ሓባር ኢድን መኸተን ክንብድህን ክንኣልን ከም እንኽእል እየ ዝኣምን። ንሱ እዩ እቲ ታሪኽና፤ ታሪኽ ሓቦ፡ ታሪኽ ጽንዓት፡ ታሪኽ መኽተ። ነዚ ኢና ከኣ መሰረት ጌርና ክንብገስ ዘለና።
ንኹላትና ከገድስን ከዋስእን ዝኽእል ኣርእስቲ ካብቶም ብኣዝማሪኖን ብዶ/ር የዕብዮን ዝቐረቡ ሓሳባት ዝተፈለየ ኪኸውን ኣይክእልን ኢዩ፣ ንሳቶም ንኹላትና ብዛዕባ ዘሕዝንን ዘቖጥዕን ነገር እዮም ጽሒፎም ዘለው። እዚ ወገን፡ ሃይማኖት፡ ወይ ከኣ ፖለቲካዊ ጸግዒ ከይፈለየ ንኹላትና ዝትንክፈና ዘሎ ሽግር ነባሪ ፍታሕ ኪርከበሉ ናይ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትጽቢት ኢዩ።ምእንት’ዚ ዘይንመያየጠሉን ሓይልታትና ወዲብና ዘይንሰርሓሉን ምኽንያት ኣሎ ኣይብልን፣ እንተልዩ ድማ ኣብ መስርሕ ዝፍታሕ ስለዝኾን ትዕግስቲ ጥራይ ኢዩ ዝሓትት። ብዛዕባ ናይ ቅድመ-ግንባር ጉጅለ ድማ ካብ ኣዝማሪኖ ንላዕሊ ዝበቅዕ፡ ውዳበን ዓቕምን ዘለዎ ኣካል ክንረክብ ዝከኣል ኣይኮነን። ኣዝማሪኖ ኮም ነዚ ቅዱስ ጉዳይ’ዚ ባዕሉ፡ ብዘይ ምድፍፋእ ተበጊሱሉ ስለዘሎ ድማ፣ ንሓሳቡ ምድጋፍን ብግብሪ ንኪስራሓሉ ዘኽእል መንገዲ ምቕያስን ጥራይ ኢዩ ዝተርፈና። ኣብ መወዳእታ፣ ካብ’ዚ ፈተነ’ዚ ዝቕሰም ተመኩሮ ናብ ዝለዓሉ ደረጃታት ከሰጋግረናን፡ ዓበይትን ንኣሽቱን መደባት ዕዮ (ፐሮጀክታት) ቀይስና ንምስራሕ ከኽእለናን ግድን ኢዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝደገገም ምስርሕ ልምዲ ስለዝፈጥር።
ቅድሚ ዝኣገር ግን ኪዝረበሎም ዘለዎም ነገራት ኣለዉ፣ ኣስዒበ ድማ በብሓደ ከልዕሎም ኢየ፦
- ኣብ ደገ እንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣብ ንሓድነትና ዕንቅፋት ዝኾኑ ዘለው ጉጅለታት ማለት፣ ናይ ሃይማኖት፡ ናይ ብሄር ልዕሊ ኹሉ ድማ ናይ ፖለቲካዊ ጸግዒ ጉጅለታት ተኸፋፈልና ኢና እንርከብ። እዚኣቶም፡ እቶም ንናይ ሓባራዊ ዕላልን ዘተን ዕንቅፋት ኮይኖምና ዘለዉ ድኽመታት ኢዮም፤ ግዳ ከምቲ ቅንፍዝ “ንደቅኺ ከመይ ጌርኪ ኢኺ እትሓቚፍዮም” ንዝብል ሕቶ ክትምልስ እንከላ “ከከም ገጾም” ኢላ ዝመለሰት፣ ንሕና’ውን ነዞም መለለዪና ዝኾኑ ድኽመታት ከም ቅቡላት ወሲድና ኢና ውዳበን ጥርናፈን ናብ ዝሓትት ስራሕ ክንዋፈር እንኽእል። ብቐዳምነት ነዞም ዝጠቐስኩዎም ድኽመታት ከነወግድ ኣለና ዝብል ሓሳብ ምስ ዝለዓል ድማ ብላዕሊ ላዕሊ ቅኑዕ ዝመስል፡ ግን ከኣ ናይ ምክፍፋልን ጎነጽን መዘዝ ዝሓቖፈ ሰበብ ዝዕላማኡ ኣርእስቲ ምዃኑ ኣዐሪና ክንፈልጥን ኣብ ስራሕና ዕንቅፋት ንከይፈጥር ክንቋመትን ይግባእ። ብሓጺሩ፣ ብድኽመታትና ኣይኮንናን እንጥርነፍ፡ ብብልጫታትና እምበር። እቶም ዝዓበዩ ብልጫታትና ድማ ናይ ሓባር ታሪኽ ስለ ዘለናን፣ ንሃገርናን ህዝብናን ዘለና ትምኒት ድማ ሓደ ስለ ዝኾነ ኢዩ። ካብዚኣቶም ዝበልጽ ብልጫ፡ ካብዚኣቶም ንላዕሊ ዝጥርንፍ ረቛሒ ስለዘየልቦ፣ ኩሉ ምክፍፋላትን ድኽመታትን ድማ ኣብ ውሽጦም ስለዝሓቅቁ፣ በዞም ብልጫታት እዚኣቶም ምስራሕ ይከኣል ኢዩ። በዞም ዝጠቐስኩዎም ብልጫታት ምስራሕ ማለት እምበዓርከስ፣ ናይ ጀብሃን ናይ ሻዕብያን፡ ናይ ህግደፍን ተቓውሞን፡ ኣስላማይን ክስታናይን፡ ከበሳን ቆላን ወ.ዘ.ተ. ዝብሉ ፍልልያት ኣብ ሞንጎ ኣትዮም ከይህዉጽና ክንጸናጸንን በብዝመጽዎ ልዙብን ተሪርን መልሲ ክንህበሎምን የደሊ። መልስና ግን ንሰብ ዝሓቁፍ እምበር ንሰብ ዘባህርርን ዘንፍጽን ኪኸውን የብሉን። እዚ ከኣ ኢዩ ዝለዓለ ጥንቃቐን ዲሲፕሊንን ዘድልዮ። ብፍላዪ እቶም ነቲ ፕሮጀክት ዝመርሑ ሰባት ብትዕግስቶም፡ ትሕትንኦም፡ ልዙብነቶም ዝልለዩ ለባማት ኪኾኑ ኣለዎም። ናይ ብሓቂ ድማ፡ ሽሕኳ እቲ ምእላይ ኣብ ዝባን ውሑዳት ለባማት እንተወንዘፍናዮ፣ ምስቶም ዝኣለዩ ሰባት ምትሕግጋዝን ኣብ ጎድኖም ከም ዘለና ወትሩ ምርግጋጽን ወሳኒን፡ ተወፋይነት ናይቶም ነቲ ዕላማ ንከነዐውት እንብገስ ሰባት ዝሓትትን ምዃኑ ገና ከይተበገስና ክንኣትዎ ዝግብኣና ምብጽዓ ኢዩ።
- ምሁራትን ስነ-ጥበባውያንን ምኽባር፦ ብእንግሊዝኛ ኮይኑ እምበር፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ናብ ዓዋተ ዘቕረብኩዎ ጽሑፍ ነይሩ እዩ። ትዝ ይብለኒ ድማ፡ ሓደ ግርማይ ፊሊፖ ዝብልዎ ሰብ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሴ “ኣምሓረይቲ ተመርዒኻ’ባ፡ ክትፎ ትበልዕ ኔርካ’ባ” ብምባል ኤርትራውነቱ ኪገፍፍ ዝፍትን ጽሑፍ ኣብ መርበብ ‘ወደ’ባት’ ብምንባበይ ተቖጢዐ ዝጸሓፍኩዎ ኢዩ ንይሩ። እንታይ ኣእተዎ’ስኪ ዋላ ጋውና ይመርዓው?
እግረ-መንገድና ሓደ ጊዜ፡ ኣሞይ ወረቅሃ ዝብሃላ ሓማተይ ዝብጽሓኒ ፈላሲት ኣብ ዓዲ- ባዕኬል ይነብራ’ሞ፣ ወደን ንሓደ ኣኩኡ ዝብጽሕዎ ሃለቃ ኣልዒሉ፡ “ንሱ’ኳ ስቕ ኢሉ ኢዩ፡ ዘይ ዓደየ ዓደይ ኢዩ ዝብል ነይሩ” ኢሉ ክዋራዘየሎም ምስ ሰምዓ፡ ትቕብል ኣቢለን “ኣንታ፣ ወደይ ክንደይ ትደፍር! ነቲ ታቦት!” ኢለን ተቖጥዕዖ ይብሃል።
ህዝብና ንሓደ ዝተማህረ ሰብ ከም ታቦት ኢዩ ዝርእዮ፣ ብርሃኑ ስለዝኾነ። ንኹሉ ነታ ቀነዴል ንከጥፍእ ዝመጽእ ንፋስ መንጠሌን (ሕማቕ ንፋስ) ተኸላኺሉ ድማ እታ ቀንዴል ብርሃና ናብ ኩሉ ከም እተብጽሕ ይገብር። እዚ እዩ ናይ ህዝብና ዛንታ። ሪሙ ንዓበይቲ፡ ንቀሳውስቲ፡ ንመሻይኽ፡ ንመማህራን፡ ንሓኻይም ምኽባር ኢዩ። ዝኾነት ስድራ-ቤት ንዝምሃሩ ደቃ እተርእዮ ዝነበረት ከበሬታን ሓልዮትን ኣብ ልቢ ነፍስ-ወከፍ ብእኡ ዝሓለፈ ሰብ ተሰሩቱ ስለዘሎ ውዳሴ ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብ ጊዜ ምምሕዳር መንግስቲ ኤርትራ፡ ሓደ ካብቶም ዝለዓለ ኣኽብሮት ዝውሃቦም ዝነበሩ ሰባት ኣቦይ ይሳቕ ተወልደ-መድህን ኢዮም። ኣብቲ ጊዜ’ቲ፡ ኣቦይ ይሳቕ ‘ኢንስፐክተር ኣብያት-ትምህርቲ መባእታ’ ኢዮም ዝነበሩ፣ ልዕሊኦም ድማ ኣቶ ምስግና ኣልመዶም ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ (በዚ ናይ ሕጂ እዋን ሚኒስተር ማለት ኢዩ) ኮይኑ ይሰርሕ ነበረ። ግዳ፡ ኣቶ ምስግና ክውከሶም እንከሎ “ኣቦይ ይሳቕ” እንዳበለ እንተዘይኮይኑ “ኣንታ” ኢሉ ዘነጢልዎም ኣይፈልጥን፤ ኤረ ክደልዮም እንከሎስ ናብ ቤ/ት ጽሕፈቶም ድኣ ይኸይድ እምበር ናብ ቤ/ጽሕፈቱስ ከቶ ጸዊዕዎም’ውን ኣይፈልጥን።
ሎሚ፡ ዘበንያ ግርምቢጥ ኮይኑ፣ ሓደ መዋዕልቲ ኾማሮ ተንሲኡ ንሓደ ካብ ሃገራዊ ቅርስታትና ከም ጉዚ ክመናጥሎ ምርኣይና ክብርና ከም ዝተዋረደ፡ ቅርስና ከም ዝሓሰረ ዘርኢ አስደማሚ ሕንከት ኢዩ። ንሕማቕ ነገር፡ ካብ በሃሊኡ’ስ ደገሚኡ ከም ዝብሃል፣ እቲ ንዕኡ ዘስተናገደ መርበብ (ወደ’ባት) ከይተረፈ እቕረታ ኪሓትት ኢዩ ዝግባእ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጸያፊ ነገር ንኸይርኤ ግን ብቐዳምነት ንኽብሪ ምሁራን ዝመልስን ግቡእ ናይ ክብሪ ቦታኦም ዘትሕዝን ሓያል ጻዕሪ ከነበግስ ኣለና። ከም ሹም ንህቢ፡ ኩላትና እንተዘይዓሲልናዮም ድማ ካብ ፍሬኦም ክንምገብ ኣይንኽእልን ኢና። ሕሉብናን ንጹፍና ንሳቶም፡ እቶም ዘለዉ ምሁራትና ኢዮም። ወዮ ድኣ ኣይትኽበሩ ኢሉና ኢዩ’ምበር፡ ዓዲ ሃገር እኳ ኣኽቢሩን ሓብሒቡን ይሕዞም ኣሎ። (ኣብዚ፡ ንዶከተር ተስፋይ ስባህቱ፡ ስለ እቲ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዘለዎ ጽኑዕ መርገጽን ሰፊሕ ትንታኔን ከየምስገንኩ ክሓልፍ ኣይደልን)።
ናብቲ ዘበገስኩዎ ነጥቢ ክምለስ ግን፣ ታርኽ ናይ ሓደ ሃገር ብዘይ ተራ ምሁራንን ስነ- ጥበባውያንን ኪገለጽ ኣይከኣልን ኢዩ፤ እዚ ሓቂ’ዚ ድማ ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ኣብ ጥርናፈ ሓደ ሃገርን፡ ስልጣኔ ሓደ ህዝብን ዓቢ ግደ ከም ዝጻወቱ’ዩ ዘረጋግጽ። እስቲ ንልቢ ክኾነና ድማ፡ ነቲ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ምስቲ ኣብ ግብጺ ዝተዓወተ ህዝባዊ ቃልሲ ኣዛሚድና ንርኤ።
ናይ ክልቲኡ ውጽኢት ህዝባዊ ስልጣን ምርግጋጽ ኢዩ፣ ፍልልያት ግን ኣለዎም። ፍልልዮም ድማ፣ እቲ ሓደ ኣብ ህልኽን ኵናትን፡ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ልዝብን ስኒትን ዝተመስረቱ ምዃኖም ኢዩ። ኣየናይ ኢዩ ዝምረጽ? እቲ ህይወት ዘህልቕን፡ ኣባይቲ ዘዕኑን ዘሎ፡ ንኣሽሓት ዓመታት ንዝተደኮነ ባህላዊ ስልጣኔ ነበር ዝገብር ዘሎን ኵናትን ህልኽን’ዶ ወይስ እቲ ብረት ዝዓጠቐ ሰራዊት ኣብ ሞንጎ ደው ብምባሉ ሕግን ስርዓትን ዝተኸብረሉን ዕንወትን ሞትን ዝተወገደሉን ግብጻዊ ምንቅስቓስ? ስለምናታይ’ከ ክንድዚ ዝኣክል ፍልልይ ኣብ ሞንጎ ብባህሊ፡ ብታሪኽ፡ ብሃይማኖት፡ ብቛንቋ፡ ብልምዲ ዝተኣሳሰሩን ኣሕዋት ዝኾኑን ጎረባብቲ ህዝብታት፣ እሞ ኸኣ ኣብ ኣፈታትሓ ሓደ ዝዓይነቱ ሽግር? እቲ ፍልልይ እምበዓርከስ ኣብ እኩብ ጻዕሪ ናይቶም ንኣሽሓት ዓመታት ብጽሞና፡ ተፈላጥነት ከይተጸበዩ፡ ሞገስን ክብርን ከይሓተቱ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ንኽምጽኡ ዝጸዓሩ ግብጻውያን ምሁራንን ስነ-ጥበባውያን ዝተሞርኮሰ ኢዩ። ንሱ ኢዩ እቲ ናይ ምሁራን ህያብ፣ ቀስ ኢሉ ስምዒታትና ዝቆጻጸርን፡ ዝሓሹ ሰባት ንክንከውን ዝጓስየናን ህያብ። እንታይከ ዝሓትት ይመስለኩም? ነቲ ብድርሰት፡ ብግጥሚ፡ ብስእሊ፡ ብዜማ ተቐሪጹን ተቓኒዩን ዝቐርበልና ውጽኢት ስራሖም ምስትምቓር ጥራይ።
ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ከነኽብር ኣለና ማለት ግን ክንነቀፍ የብልናን ማለት ከምዘይኮነ መቸም መብርሂ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ምሁራንን ስነ-ጥበባወያንን ውጽኢት ስራሓቶም ንህዝቢ ከቕርቡ እንከለው ስራሖም ደገፍን ነቐፌታን ከም ዘበግስ ይፈልጡ ኢዮም። ነቐፌታ ግን ስም ብምጥፋእ፡ ብምዝንጣል፡ ኣእማን ብምድርባይን ኣይኮነን ዝሰምር። ከምኡ ዝበለ ነቐፌታ ኣብ ሞንጎ ኮይኑ ንዝፈርድ ኣንባቢ/ተዓዛቢ እውን ኣይጠቅምን ኢዩ። ከሎ ገና ብሉዝብ ቃላትን ትሕትና ብዝመልኦ መንገድን ሓሳብካ ክትገልጽ ምፍታንን፡ ካብ ኣርእስቲ ዘይምውጻእን ጭውነት ጥራይ ዘይኮነ ውሕስነት እውን ኢዩ። ብኻልኦት ንከይትጽረፍን ንኸይትዝንጠልን ውሕስነት። ካብ ኣርእስቲ ምውጻእ እውን ዘይነበረ ምስሕሓብ ኢዩ ዝፈጥር። ልክዕ እምኒ ንዝድርብየልካ ዱላ ጌረካ ኢኻ እትዘብጦ፡ ግን ቦታን ጊዜን ምሕላው የደሊ። ብማይ ቀጠነ ዝራቐቑ ምሁራን እንተልዮም ድማ ተዓዚበካ ንተዓዛቢ ኢኻ እትሓድጎም እምበር ምስኣታቶም ኮለል ኣይትብልን። ከይተተንከፍካ ሰባት ምትንካፍ ግን ሕምቀት እምበር ክእለት ኣይኮነን፤ ልዕሊ ኹሉ ድማ ካብቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ወይ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ክትምሃር፡ ክትምኮር፡ ክትከስብ ናይ ዘይምኽኣል ሕምቀት ።
- ንመንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ተራ ምሃብ፦ ብፕሮጀክት ምስራሕ ተራ ምሁራን ብፍላይ ከኣ ተራ መንእሰያት ምሁራን ዝሓትት ስራሕ ኢዩ፣ ነዚ ኣዐሪና ምፍላጥን፡ ካብኡ ተበጊስና ድማ ተራና ምውሳንን የድልየና። ሎሚ እቲ ጊዜ ከም ዝተቐየረ፡ ኩሉ ውደባ ዘድልዮ ስራሕ (ሰብ፡ ንዋትን ገንዘብን ኣወሃሂድካ ሓደ መደብ ስራሕ ምጅማርን ምፍጻምን) ናይቶም ምስ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ዝተላለዩን ንዕኡ ዝመልኩን ሰባት ግደ ምዃኑ ኪርድኣና ይግባእ። መብዛሕትኤን ፖለቲካዊ ውድባት ክሳብ ሕጂ ሓደ ነገር ከየፍረያ ዝህውትታ ዘለዋ ድማ እዚ ሓቂ’ዚ ስለዘይተኸስተለንን፡ ምስ ኣረጊት ምምሕዳር ኮለል ይብላን ስለዘለዋን ኢዩ። ሎሚ፡ ዘበነ ትዊተርን ፌስ-ቡክን (Twitter and Face-book) ኢዩ፡ በዞም ምሳርሒታት እዚኣቶም ክንዓዪ ከኣ ግድን ክኸውን ኣለዎ። ንሱ ስለዝኾነ ዘዐውተና። ነዞም መሳርሒታት እዚኣቶም ብግቡእ ክጥቀሙሎም ዝኽእሉ ግን መንእሰያት ስለዝኾኑ፡ ነዚ ዝእመት ዘሎ ፕሮጀክታዊ ስራሕ ዝምርሑ’ውን ንሳቶም ኪኾኑ ኣለዎም። ብዘይካ’ዚ መንእሰያት ንጹሃት ኢዮም፡ ቂም የብሎምን። ካብቶም ንዓና ንዓበይቲ ዝጸልዉ ፍልልያት ናጻ ስለዝኾኑ ከኣ ሓቢሮም ናይ ምስራሕ ጸገም የብሎምን። እዚ ጠባይ’ዚ ድማ ፕሮጀከታዊ ስራሕ ንምምራሕ ብቑዓት ይገብሮም።
ካብዚ ብዘይፍለ፡ ፕሮጀከታዊ ስራሕና ምእንቲ ኪዕወት ተራ ደቂ-ኣንስትዮ ምርግጋጽን ግቡእ ቦታኤን ከም ዝሕዛ ምግባርን ሓላፍነታዊ ግቡእና ምዃኑ ኪፍለጥ ኣለዎ። ብቐዳምነት፡ እቲ እነበግሶ ፕሮጀክት ናይ ሓባር ምዃኑ ዝረጋገጽ፡ ናይ ጾታ ፍልልይ ብዘይብሉ መንገዲ ምስ ዝውደብን ምስ ዝዕየየሉን ጥራይ ኢዩ። ቀጺሉ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ቀልጢፈን ናይ ምውዳብን ናይ ምስምማዕን ባህሪ ስለዘለወን፣ ምስሕሓብን ግርጭትን ኣይፈጥራን ኢየን። ብዘይካዚ፡ ኣብ ምጥፍፋእን ገበንን እትኣቱ ጓል-ኣንሰተየቲ ዳረጋ የላን። እዚ ሓቂ’ዚ ንብዙሓት ደቂ- ተባዕትዮ የሰንብድ ይኸውን፣ ግን ከኣ ሓቂ እዩ። ክንጥቀመሉ ከኣ ይግባእ። ስለዚ፡ እቲ ንፕሮጀክትና ኪመርሕ ዝምዘዝ ኣካል ብመንእሰያት ደቂ-ተባዕትዮን መንእሰያት ደቂ- ኣንስትዮን ዝቖመ ምስ ዝኸውን ዝያዳ ውጽኢታዊ ከም ዝኸውን እኣምን።
ኣርእስቲ ፕሮጀክት
ኣብ ላዕሊ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እቲ እንመርጾ ኣርእስቲ ንኹላትና ዘገድስን ዘሳትፍን ምስ ዝኸውን ተቐባልነት ከም ዝህልዎ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብወገነይ፡ ካብ ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ኣብ ባሕሪ መዲተራነያን ዝጸንቱ ዘለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ንላዕሊ ዘነድረናን ዘለዓዕለናን ኣርእስቲ ዘሎ ኣይመስለንን። ብዛዕባ እዚ ኣርእርቲ’ዚ ብዙሓት ጻዕርታት ተገይሮም ኣለዉ፣ ካብቶም ዝተገብሩ ጻዕርታት ድማ እዞም ዝስዕቡ ክንጠቅስ ንኽእል፦
- “ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ሚያዝያ 29፣ 2009 ብኣዝማሪኖ ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ፡ ስእልን ጽሑፍን ሪፖረት፣
ብመሰረት እዞም ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሮም ዘለዉ ጸብጻባት፡ ሕጂ ኣቓልቦ ኩሉ ሰብ ስሒቡ ዘሎ ሽግር እምበዓርከስ፣ ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ኢዩ፤ እዚ ኽኣ ናይ ፕሮጀክትና ኣርእስቲ ኪኸውን ግድን ኢዩ። እዚ ኩላትና እንሰማማዓሉን፡ ንኹላትና ብማዕረ ዝትንክፍን ኣርእስቲ ብምዃኑ፣ ብሓባር ንክንሰርሕ ዘኽእለና ኣርእስቲ ኢዩ። ምናልባት ኣብ መጀመርታ፡ ብዝተፈላለዩ ውሁባት ምኽንያታት ዘርጠብጠብ ዝብል ቁጽሪ ተሳተፍቲ ምስ ዚህሉ ከም ባህርያዊ ኪውሰድ ዘለዎ ነገር ይኸውን፣ ምኽንያቱ ከምዚ ዝኣመሰለ ስራሕ ናይ መጀመርታና ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ተስፋን ትዕግስትን ዝሓትት ስለዝኾነ። ብቐንዱ ናይ ምቅላሕ ጉዳይ ኣሎ፣ ኩሉ ኤርትራዊ ንኣዝማሪኖ ይከታተል ኢዩ ኢልካ ኪሕሰብ ዝከኣል ኣይኮነን። ብዝኾን ግን፡ እቲ ጉዳይ በብእዋኑ እንዳሳዕረረ ከም ዝኸይድን ቁጽሪ ተሳተፍቲ ከም ዝዛይድን ዘጠራጥር ይልቦን። እቲ ዝዓበየ ነገር ድማ ምጅማሩ ጥራይ ኢዩ።
- “Unreported World” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ናብ እስራኤል ንኪኣትዉ ዝፍትኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብበደዊንን ራሻይዳን ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ዝገልጽ ብ Ramita Naval and Paul kittel ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ ሪፖርት፣
እቲ ናይ ፕሮጀክትና ኣርእስቲ፡ “ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት” ኢልና እኳ እንተሰመናዮ፣ ዝያዳ ኪንጸርን ዘየደናግር መደብ ዕዮ ኮይኑ ኪቕመጥን ከም ዘለዎ ዘማትእ ኣይኮነን። ማንም ሰብ ከስተውዕሎ ከም ዝኽእል ድማ፡ እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ኢዩ። እቲ ኣርእስቲ እንታይ ዕማም ክንዓምም ከም እንደሊ ከነጽር፣ እቲ ዕማም ኪጭበጥ ወይ ኪብጻሕ (feasibility) ዝካኣል ምዃኑን ዘይምዃኑን ኪረጋገጽን፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ብጊዜን ብዓቕምን ዝተለክዐ መደብ ስራሕ ኪህልዎን የድሊ። ማለት፣ ኣርእትስና ኣብ ሓደ ዝተወሰነ እዋን ሓደ ዝተወሰነ ውጽኢት ኪህበና ኣለዎ። ውዳበናን ኣስተዋጽኦናን ድማ ብጠለብ ናይቲ ዝተወሰነ ውጽኢት ንኪህበና እነሰላስሎ ዕማም ይምእዘዝ። ስለዚ፣ ብርግጽ እንታይ ኢና ከነሰላስል ንደሊ ዘለና ንዝብል ሕቶ ናይ ሓባር መልሲ ክንረኽበሉ ኣለና። ተመሊስና ነቶም ኣብ ላዕሉ ተጠቒሶም ዘለው ጻዕርታት ምስ እንውከስ ድማ፣ ኣብታ ቀዳመይትን (“ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብኣዝማሪኖ) እታ ራብዓይትን (“ጅማሬ ኤርትራዊ ስደትን ኣፈታትሓኡን” ብዶ/ር የዕብዮ) ዝቐረቡ ሓሰባት/ርእይቶታት ስለዘለዉ ንዓታቶም ከም መበገሲ ንውሰድ።
ብኣዝማሪኖ ኮም ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ቤ/ጽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሽግር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኪርእን ኪፈትሕን ምእንቲ ናብቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤ/ት ጽሕፍት ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ፣
- ንተሳትፎ ህዝቢ ዘሳልጣ ሽማግለታት በብዞባኡ ምምራጽን፡ ካብዚኣተን ዝተዋጽኤት ሃገራዊት ሽማገለ ምቛምን፣
- ወጻኢታት ናይታ ሽማገለ ንምሽፋን፡ ካብ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ሓሓደ ወይ ከክልተ ቅርሺ ምእካብ።
ብዶ/ር የዕብዮ ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ንዋይ ምእካብ፣
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ፣
- መሰል ስደተኛታት ንኪኽበር ምቅላስ፣
- ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ዝሰፍርሉ መንገዲ ሃሰውሰው ምባል፣
- ገበነኛታት ኣብ ቤ/ፍርዲ ዝቐርብሉ ሜላታት ምንዳይ፣
- ምስ ኩነታት ስደተኛታት ንምምሕያሸ ተወዲበን ዝሰርሓ ዘለዋ ማሕበራት ምድግጋፍ።
ካብ ርእይቶታት ዶ/ር የዕብዮ፡ እተን ብዛዕባ ‘ኣብ ኣውሮጳን ኣምሪካን ስደተኛታት ምስፋርን’ ‘ገበነኛታት ናብ ቤ/ፍርዲ ምቕራብን’ ዝብላ ክልተ ሓሳባት ብዞባ ደረጃ ዝተወደበን ዝተሞከረን ሓይሊ ስለ ዝሓታን፣ ከምዚ ዝበለ ውዳበ ድማ ክሳብ ሕጂ ስለዘይተበጽሐን ንጊዜኡ ንጎደኒ ገዲፍና፣ ነተን ዝተረፋ ርእይቶታት ምስተን ብኣዝማሪኖ ዝቐረባ ከነጠቓልል ንፈትን፤ ኣብዘን ዝስዕባ ሓሳባት ከኣ ንወድቕ፦
እንሆ እምበዓር፡ እተን ርእይቶታት ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ሓሳባት ተጠቓሊለን ኣለዋ፡ ማለት፦ ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ፡ ኣወሃሃዲት ሽማገለ ምምራጽ፡ ምስተን ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝከታተላ ህሉዋት ማሕበራት ምትሕግጋዝን። እቶም ኣብ ውሽጠን ተታሒዞም ዘለው ንኣሽቱ ክፋላት (ንኣብነት፡ ‘መሰል ስደተኛታት ምኽባርን’ ‘ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድን’ ኣብ ውሽጢ እታ ቀዳማይ ኣርእስቲ) ከም ናይተን ዓበይቲ ኣርእስትታት ዝርዝር ስራሓት ኪውሰዱ ይከኣል። ናይ ፕሮጀክት ኣርእስትና እምበዓር ዝያዳ እንዳበርሀ ይኸይድ ኣሎ። ብመሰረት እዞም ኣብ ላዕሊ ጠርኒፍናዮም ዘለና ርእይቶታት ቀንዲ ኣርእስትና ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ ኮይኑ፡ ነቲ ዕማም እተሳልጥ ሽማገለ ምምራጽን ኣድላዪ ንዋት ምቕራብን ዝብሉ ዝርዝራት ይሓቁፍ። ብዕቑር ክእለትን ተመኩሮን ህሉዋት ምሕበራት
- ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ
-
- መሰል ስደተኛታት ምኽባር
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ
- ኣሳላጢት ሽማገለ ምምራጽ (ምምዛዝ)
- ምስ ህሉዋት ማሕበራት ምድግጋፍ
ንምጥቃም ድማ ምስተን ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝከታተላ ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ጋድማዊ ዝምድና ምምስራት። ኣርእስትና ግን ገና ናብ መደብ ዕዮ ኣይተሰጋገረን፣ ምኽንያቱ ኪንጸር ስለዘለዎ። ንኣብነት፦
- ‘ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ’ ዝብል ሓሳብ ዝስዕቡ ሕቶታት/ስክፍታታት የበግስ፦
- ነቲ ሽግር ምንጻር፣ ብዙሓት ሽግራት ዝሓቁፍ ምስ ዝኸውን ድማ፡ ነቲ ሕ/ሃገራት ከተኵረሉ ዝተደልየ ቀነዲ ሽግር ምንጻር።
- ነቲ ሽግር ንምውጋድ ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምታት ምንጻር።
- ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምትታት ምስ ተግባራት (mandate) ሕቡራት ሃገራት ዝሰማምዑ ምዃኖም ምርግጋጽ።
- እቲ ሽግር ናብ መን ኪቐርብ ከም ዝግብኦ ምፍላጥ። እቲ ጥርዓን ናብ መን ምስ ዝቐርብ ኢዩ መልሲ ዝረክብን ዝዕየየሉን? ናብ’ቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃገራት’ዶ ወይስ ናብ’ቲ ኣብ ጀነቫ ዝመደበሩ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት (UNHCR)?
- ኣብ መወዳእታ እቲ ጥርዓን ፖለቲካዊ መልክዕ ንከይሕዝ ምጥንቃቕ፤ ቅድሚ ሕጂ ተምሳሳሊ ጉዳይ ምስ ዘቕረቡ ኣካላት ምምይያጥን ተመኩሮ ምቕሳምን
- ‘ንህልዋት ማሕበራት ምድጋፍ’። እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ ኢዩ። ነቲ ጉዳይ ብወለነታ ዝስርሓሉ ዘለዋ ማሕበራት ኣለዋ፡ ንዓታተን ምሕያል ድማ እቲ ዝቐለለ ኣማራጺ ኪኽውን ይኽእል። ነቲ ሽግር ብዝተወደበን ቀጻሊን መንገዲ ዝሰርሓሉ ማሕበራት ምህላወን ኣዝዩ ዓቢ ዕድል ኢዩ፡ ንሳተን እንዳሃለዋ ድማ ካልእ ተደራቢ ዝመስል መደብ-ስራሕ ምብጋስ ሓይልታትና ምክፍፋል ስዝኸውን ኣይምረጽን። ውጽኢት’ውን የብሉን። ስለዚ፡ እቲ ዝምረጽ ምንገዲ ንዓታተን ምሕያል ኢዩ፣ ኵኖ ምሕያለን ድማ፡ ነዚ ናብ ሕ/ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ ዝብል ጉዳይ ናይ ሓባር ገምጋም ንኪግበረሉ ምድፍፋእ።
- ሽማግለ ምምራጽን ገንዘብ ምውጻእን። እዚ ተክኒካዊ ሕቶ እዩ፣ እቶም ኣብ ላዕሊ ዘለው ክልተ ሕቶታት ብግቡእ እንተተገምጊሞምን አንተተወሃሂዶምን ከኣ ሽማገለ ምቛምን ገንዘብ ምውጻእን ሽግር ዘለዎ ኣይመስለንን፤ ምኽንያቱ ብዙሓት ወለንታን ፍቕሪ ሃገር ዘለዎምን ሰባት ስለዘለዉ።
መደምደምታ፣
ጽሑፈይ ነቲ ንጉዳይ ናይቶም በብዋኑ ኣብ በረኻታት ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣመልኪትና ‘ናብ ቤ/ጽ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ነቕርብ’ ዝብል ሓሳብ ብምድጋፍ ዝቐረበ ኢዩ፣ ካብ ደረጃ ሓሳብ ናብ መደብ ዕዮ (ፕሮጀክት) ንምስግጋሩ ድማ ፈተነ ተገይሩ ኣሎ። እቲ መስርሕ ግን ኣይተፈጸመን፣ ምኽንያቱ፡ እቲ ሓሳብ ገና ዘይተመለሱ ሕቶታት ሓቑፉ ስለዘሎ። ነቶም ሕቶታት/ስክፍታታት ንምምላሽ ሓደ መጽናዕቶ ምክያድ’ውን ይድለ ይኽውን፣ ብዓቢኡ ከኣ ነዚ ሓሳብ’ዚ ካብ’ዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ናብ መደብ ስራሕ ዘሰጋግር ኣሰተዋጽኦ የድሊ። ነዚ ኣብ ላዕሊ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ርእይቶ ንምድምዳም ዝኣክል፣ ነዚ ከም ኣርእስቲ ተወሲዱ ዘሎ ብኣዝማሪኖ ዝቐረበ ሓሳብ ናብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ኣብ ግምት ኪኣትዉ ዘለዎም ነገራት ኣስዒበ እንዳዘርዘርኩ፡ ናይ ካልኦት ርእይቶ ንኪውሰኾ ብልቢ አማሕጽን።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ብኣዝማሪኖ ዝተበገሰ፡ ዶ/ር የዕብዮ ድማ ዝወሰኸሉ ይኹን’ምበር፣ ብዓቢኡ እተን ኣብ ናይ ዶ/ር የዕብዮ ጽሑፍ ተጠቒሰን ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ኪዓያሉ ዝጸንሓን ሕጂ’ዊን ዝዓያሉ ዘለዋን ጉዳይ ኢዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ከም ሓሳብ ንዝተፈላለያ ሃገራውያን ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ናይ ኢንተርነት መርበብ ጋዜጣታት፡ ምሁራን ወዘተ ዝትንክፍ ስለዝኾነ፣ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱን ካልኦትን ከም ዝፈልጥዎን ሓሳብ ከም ዝህብሉን ምግባር።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ተቐባልነት ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ሓደ ናይ ኢንተርነት ዳህሳስ (survey) ምክያድ።
- ኣብ መወዳእታ፣ እዚ ሓሳብ’ዚ ቅሂሙ ከይተርፍ ምእንቲ ሓደ ንዕኡ ዝከታተል፡ ዝመርሕ፡ ምስ ግዱሳት ኣካላት ርክብ ዘካይድን፡ እማመታት ዘቕርብን ኣካል ምምዳብ። እዚ ድማ ንኣዝማሪኖ ዝግደፍ ኮይኑ ይስምዓኒ።
ርእይቶ፣
“መርዓዊ ከይሓዛስ፡ ዓርኪ ሓዛ” ከይከውን ምእንቲ፣ እቶም ግዳያት ኮይኖም ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ብቐድመ-ግንባር ተሰሪዖም ሽግሮም ከም ዘቃልሑ ምግባር እቲ ዝበለጸን ዝቐለለን መበገሲ ኢዩ። ስለዚ፡ ብቐዳምነት ንዓታቶም ምውዳብ፡ እንተተኻኢሉ ድማ ኣቤቱታኦም ናብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኪጋባእ ተሓሲቡ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዘቕርቡ ምግባር ብቐሊሉ ኪጒሰ ዘይብሉ ሓሳብ ኢዩ። ወከልቲ ናይቶም ስደተኛታት ኣብቲ ዋዕላ ከም ዝሳተፉ ንምግባር ዝድለ መደብ ስራሕን ወጻኢታቱን ንምውዳብ ድማ ዝቐለለ ይመስለኒ። ነዚ ብዝምልከት ርእይቶታት እንተልዩ ድማ መርሓባ።
በረኽት-ኣብ ሃብተማርያም
Berembie@yahoo.com
16/06/2011


c: text/html

text:
ምዕራፍ ሰላሳን ሓደን
ብጸሎት ምንባር
“ኵሉ ሳዕ ተሓጐሱ። ከየባተኽኩም ጸልዩ። ብዅሉ ኣመስግኑ።” (1 ተሰሎንቄ 5፣16-18)
ጐይታና፣ ብዛዕባ እታ መበለትን እቲ ዓመጸኛ ፈረዲን ኣመልኪቱ ብምሳለ ዝመሃረሉ ምኽንያት፣ ኵሉ ግዜን ከይደኸመንናን ክንጽሊ ክምህረና ኢዩ። ከምቲ እታ መበለት፣ ምእንቲ ሓደ ጭቡጥ ነገር ክትረክብ ደሊያ ዝተጸመመት፣ እቲ ምሳሌኣዊ ዛንታ፣ እግዚኣብሄር መልሲ ምሃብ ዝድንጉ፣ ወይ መልሲ ዘይህብ ኣብ ዝመስለሉ፣ ተጸሚምካ ምጽላይ በረኸት ከምዘምጽእ ዝሕብር ኢዩ።
ኣብ መልእኽትታት ጳውሎስ ዘለዉ፣ ብዛዕባ ከየባተኽካ ብቕጽበት ምጽላይ፣ ከየባተኽካ ምጽላይን ምሕላውን፣ ኵሉ ግዜ ብመንፈስ ምጽላይ፣ ዚብሉ፣ ህይወት ብምሉኡ ምጽላይ ምዃኑ የመልክቱ። ክብሪ ኣምላኽ ንዓና፣ ኣባና፣ ብዓናን ኣብ ከባቢናን ክገሃድ፣ ከምኡውን ብርግጸኛነት ጸሎት ደቁ ከምዝሰምዕ፣ ነፍሲ ብሃረርታ ኣብ እትምልኣሉ፣ ናይታ ነፍሲ ውሽጣዊ ህይወት፣ ብክቱር ናፍቆትን ብዘተኣማምን ትጽቢትን፣ ብጽግዕተኛነትን ብእምነትን፣ ብዘይ ምቑራጽ ንላዕሊ ገጹ ይድይብ።
ኣብ መዕጸዊ ኣስተንትኖና፣ ከምዚ ዚበለ ናይ ጸሎት ህይወት ንምንባር፣ እንታይ ከምዘድሊ ምግላጽ ኣየጸግምን ኢዩ። ብዘይ ጥርጥር ከኣ፣ እቲ ቀዳማይ ነገር፣ ንመንግስቲ ኣምላኽን ንኽብሩን፣ ህይወትና ምሉእ ብምሉእ መስዋእቲ ምግባር ኢዩ። እቲ ምእንቲ ኣዚዩ ቅዱስን ሰናይን ክኸውን ክብል፣ ብቐጻሊ ጸሎት ክገብር ዝደሊ፣ ፈጺሙ ዝሓሰቦ ክጭብጥ ኣይኽእልን ኢዩ። ስለ ኣምላኽን ክብሩን ክንነብር ክንብል፣ ገዛእ ርእስና ክንቐብጽን ኣሕሊፍና ክንህብን ከሎና ኢዩ፦ ልብና ዝገፍሕ፤ ኵሉ ነገር ብመንጽር ኣምላኽን ፍቓዱን ክንርኢ ዝምህረና፤ ከምኡውን ምእንቲ ንሱ ክኸብር፣ ኵሉ ኣብ ከባቢና ዝርከብ ነገራት፣ ደገፍን በረኸትን ኣምላኽ ከምዘድሊ፣ ኣብኡ ከሎና ንርዳእ። ብምኽንያት ኵሉ ነገር በቲ ንልቢ ዝምልእ ነገር ዝምዘንን ዝፍተንን - ክብሪ ኣምላኽ፣ ከምኡውን ብምኽንያት ነፍሲ፣ እቲ ናይ እግዚኣብሄር ዝዀነ ጥራይ ንዕኡን ንኽብሩን ከምዝኸውን ዝተማህረት፣ ብምሉኡ እቲ ህይወት፣ ምእንቲ ኣምላኽ ንሓይሉ፣ ንፍቕሩን ንኽብሩን ከርኢ፣ ካብ ውሽጢ ልቢ ምልማን ክኸውን ኢዩ።
እቲ ኣማኒ፣ እቲ ናቱ ጻውዒት፣ እቲ ንጉስ ሰማይ ብኻልእ መገዲ ዘይግበር ነገራት ክገብር፣ ብርግጽ ከምዝትንክፍን ከምዝድርኽን፣ ካብ ሓለውቲ ቀጽሪ ጽዮን ሓደን ካብ ኣዘከርቲ ጐይታ ሓደን፣ ምዃኑ ፈሊጡ ክነቅሕ ኢዩ። እዚ መዘኻኸሪ ጳውሎስ፣ ብልክዕ ሓቂ ምዃኑ ይርዳእ ኢዩ፣ “ብዅሉ ጸሎትን ልማኖን ኵሉ ሳዕ ብመንፈስ እናጸሌኹም እሞ፣ ምስናይ እዚውን ብዅሉ እናተጸመምኩም፣ ስለ ኵሎም ቅዱሳን ብጸሎት ንቕሑ።” ከምኡውን፣ “ጸሎት ኣዘውትሩ፣ ምእንታና ድማ ጸልዩ።” መገዲ ፍልጠት ከየባተኽካ ምጽላይ፣ ገዛእ ርእሲ ምቕባጽን ኣብ መንጐ ሰባት ምእንቲ ኣምላኽን መንግስቱን ምንባርን ኢዩ።
እዚ ንኣምላኽ ዝተወፈየ ህይወት፣ ጸሎትና ውጽኢታዊ ምዃኑ ብዘርኢ፣ ዓሚቕ ርእሰ ተኣማንነት ክስነይ ይግባእ። እቲ ብሩኽ ጐይታና፣ ንጸሎት ኣመልኪቱ ኣብ ዝመሃሮ ትምህርቲ፣ ብኸመይ ኣቦ ብርግጽ ዝለመናዮ ዝምልስ ኣምላኽ ምዃኑ ከምምእማን ገይሩ፣ ማለት “ለምኑ ክትረኽቡ ድማ ኢኹም።” ብምባል ካብ ዝገለጾ ቃል ንላዕሊ፣ ጸቒጡ ዝመሃሮ ትምህርቲ ከምዘየልቦ ርኢና ኢና። ጸሎት መልሲ ብርግጽ ከምዝረክብ ፍለጡ ዚብል፣ መጀመርታን መወዳእታን ትምህርቱ ኢዩ። (ምስ ማቴዎስ 7፣8 ከምኡውን ዮሃንስ 16፣24 ነነጻጽሮ) እዚ መረጋገጺ ምዝመልከና፣ ከምኡውን ጸሎትና ከምዝስማዕን ኣምላኽ ዝለመናዮ ከምዝህበናን፣ ውሁብ ነገር ምዚኸውን፣ ነዚ ኣደናቒ ሓይሊ፣ ፈጺምና ብሸለል ኣይንጥምቶን ኢና። ስለዚ ነፍሲ ብምልኣት ናብ ኣምላኽ ትምለስ፣ ህይወትና ድማ ምጽላይ ይኸውን።
ጐይታ ግዜ ዝደልየሉን ግዜ ዝወስደሉን ምኽንያት፣ ንሕናን ኵሉ ኣብ ከባቢና ዘሎን፣ ፍጡራት ግዜን ኣብ ትሕቲ ሕጊ ለውጢ ስለ ዝዀንናን ኢዩ። ይኹንምበር ዋላ ሓደውን ይኹን ብእምነት ዝግበር ጸሎት ከንቱ ከምዘይተርፍ፣ ሓሓሊፉ ግና ጸሎት ክኽዘንን ክእከብን ከምዘለዎ ምፍላጥ፣ ተጸሚምካ ንዝግበር ጸሎት ዘይዕገት ስለ ዝገብሮ፣ ጸሎት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽና ብባህጊን ብእምነትን ዝፍጸም፣ ህዱእን ቀጻሊን መነባብሮ ህይወትና ይኸውን።
ዎ ድሕሪ ሕጂ ምኽኒት ሂብና፣ ናይዞም ናጻን ርግጸኛን ተስፋታት ህያው ኣምላኽ፣ ሓይሎምን ንዓና ከተባብዑ ዝተወሃቡና ኣገረምቲ መረጋገጺታትን፣ ኣልጊስና ደረት ኣይንግበረሎምን ኣየነማስኖምን ኢና። እቲ ዕንቅፋት፣ ኣብ ኣምላኽ ዘይዀነ፣ ኣብ ምስጢራዊ ፍቓዱ ዘይኰነ፣ ኣብ ድሩት ተስፋታቱ ዘይኰነ፣ እኳ ደኣ ኣባና፣ ኣብ ገዛእ ርእስና ይርከብ። ንሕና ነቲ ተስፋ ክንጭብጥ ኣይተዳሎናን ኣሎና። ተስፋታት ቃላት ኣምላኽ፣ ቃል ብቓል ምስ ሓቅነቶም ክንቕበሎም፣ ምሉእ ልብና ንኽፈት። ንሳቶም ክምርምሩናን ትሑታት ክገብሩናን ኢዮም። ንሳቶም ልዕል የብሉና፣ ከምኡውን ሕጉሳትን ብርቱዓትን ይገብሩና ኢዮም። ዚለመኖ ከምዝረክብ ንዝፈልጥ እምነት ድማ፣ ጸሎት ስራሕ፣ ወይ ሸኽም ኣይኰነን፣ እኳ ደኣ ሓጐስን ዲልን ኢዩ። ግድን ክፍጸም ዝግባእ ነገርን ካልኣይ ባህሪን ድማ ይኸውን።
እንደገና፣ ሕብረት እዚ ብርቱዕ ባህጊን ጽኑዕ ርእሰ ተኣማንነትን፣ ካልእ ነገር ዘይኰነ፣ ኣባና ዘሎ ህይወት መንፈስ ቅዱስ ኢዩ። መንፈስ ቅዱስ ኣባና ይነብር፣ ገዛእ ርእሱ ኣብ ትሕቲ መዓሙቕ ውሽጥና ብምሕባእ፣ ባህግና ደድሕሪ እቲ ዘይርአን መለኾታዊን ኣምላኽ ከምዝኸውን ይገብር። መንፈስ ቅዱስ ኢዩ፣ ሕጂ ክዝረብ ብዘይኽእል እህህታ፣ ካብኡ ከኣ፣ ብንጹርን ብፍሉጥን መረጋገጺ፤ ሕጂ ምእንቲ መንነት ጐይታና ንዓና ክገሃደልና ብፍሉይ ልማኖ፣ ካብኡ ከኣ፣ ምእንቲ ንነፍሲ፣ ንዕዮ፣ ንቤተ-ክርስትያን፣ ወይ ንዓለም ብምልማን፤ ኵሉ ግዜን ንሱ በይኑን፣ ልቢ ንእግዚኣብሄር ክትጸምእ፣ መንነቱ ክገሃድን ክኸብርን ድማ፣ ከምእትናፍቕ ዝገብር።
እቲ ውላድ ኣምላኽ፣ ብሓቂ ብመንፈስ ክነብርን ክመላለስን ምዚጅምር፤ ስጋዊ ብምዃኑ ጥራይ ምዘይዓግብ፣ እኳ ደኣ መንፈሳዊ ክኸውን ምዝብህግ፤ ምእንቲ እቲ መለኾታዊ መንፈስ ንህይወት ክርስቶስን ንክርስቶስ ባዕሉን ከግህድ፣ ኵለንትንኡ ብቑዕ ምዝገብር፤ ሽዑ እቲ ምእንቲ ካልኦት ዝፍጸም ፈጺሙ ዘየቋርጽ ልማኖ እቲ ብሩኽ ወዲ፣ ኣባና ግድን ክገሃድን ኣብ ተመክሮና ክድገምን ኢዩ። እቲ ኣባና ዝጽሊ መንፈስ ክርስቶስ ስለ ዝዀነ፣ ጸሎትና ግድን ክስማዕ ኢዩ። ንሕና ስለ ዝዀና ብመንፈስ እንጽሊ ድማ፣ ክሳዕ ነፍሲ ወከፍ ዕንቅፋት ዝእለይን መንፈስ ኣምላኽን መንፈስናን ፍጹም ዝሳነን፣ ግዜ፣ ትዕግስቲን ደጋጊምካ ነቲ ጸሎት ምሕዳስን ከድሊ ኢዩ።
ይኹንምበር እቲ ንኸምዚ ዚበለ ቐጻሊ ጸሎት ዘድሊ ቀንዲ ነገር፣ የሱስ ምጽላይ ከምዝምህረና ምፍላጥ ኢዩ። እቲ ንሱ ዝምህረና ዘሎ፣ በብቕሩብ ክንርዳእ ጀሚርና ኣሎና። ሓድሽ ሓሳባት፣ ወይ ኣረኣእያታት፣ ብኸመይ ኣገባብ ከምእንገልጽ ኣይኰነን። ብኸመይ ፍሽለት፣ ወይ ገይጋ ንረክብ ዚብልውን ኣይኰነን። ባህጊን እምነትን ምብርባርውን ኣይኰነን። ካብዚኦም ኵሎም ዝዓቢ ግና፣ ኣብቲ ናቱ ናይ ጸሎት ህይወት፣ ኣብ ቅድሚ ኣቦኡ ይወስደና ምዃኑ ኢዩ። የሱስ ከምኡ ብምግባር ኢዩ፣ ብሓቂ ዝምህር። እቶም ደቀ መዛሙርቲ፣ የሱስ ክጽሊ ከሎ ብምርኣይ ኢዮም፣ ንሱ ምጽላይ ክምህሮም ዝናፈቑን ዝለመኑን። እምነት ናይቲ ክጽሊ ዝነብር የሱስ ኢዩ፣ ሓይሊ ምጽላይ ዘለዎ፣ ብሓቂ ክንጽሊ ከኣ ዝምህረና።
እቲ ምኽንያት ድማ፣ ንሱ፣ እቲ ዝጽሊ ዘሎ፣ ርእስናን ህይወትና ስለ ዝዀነ ኢዩ። እቲ ናቱ ዝዀነ ናትና ኢዩ። ኵለንትናና ንዕኡ ኣብ ዝሃብናሉ እዋን፣ ንዓና ተዋሂቡና ኢዩ። ብደሙ ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ብኡንብኡ የቕርበና ኢዩ። እቲ ውሽጣዊ መቕደስ፣ ቤትና ኢዩ፣ ኣብኡ ድማ ንነብር። እቲ ኣብ ጥቓ ኣምላኽ ዝነብርን ምእንቲ ነቶም ኣብ ርሑቕ ዘለዉ ክባርኽ ከምዝቐረበ ዝፈልጥን ድማ፣ ግድን ይጽሊ ኢዩ። ክርስቶስ፣ ምስኡ ተማቐልቲ ሓይሊ ጸሎቱን ናይ ጸሎት ህይወቱን ጌሩና ኢዩ። ስለዚ እቲ ሓቀይና ዕላማና፣ ብዙሕ ክንዓዪይን ነቲ ዕዮ ዝበቕዕ ጸሎት ክንገብርን ዘይኰነ፣ እኳ ደኣ ብዙሕ ብምጽላይን እኹል ዕዮ ብምዕያይን፣ እቲ ብጸሎት ዝርከብ ሓይሊን በረኸትን፣ ብመገድና ናብ ካልኦት ሰባት ክበጽሕ ኢዩ። ክጽሊ ዝነብር ዘሎ፣ እቲ ዘድሕን፣ ከምኡውን እቲ ዝነገሰ፣ ክርስቶስ ኢዩ።
ንሱ፣ ነቲ ናይ ጸሎት ህይወቱ፣ ንዓና ይገልጸልና ኢዩ። እንተ ተኣሚናዮ ኣባና ክዕቅቦ ኢዩ። ንሱ፣ መረጋገጺ ናይ ከየባተኽና እንገብሮ ጸሎት ኢዩ። እወ፣ ክርስቶስ፣ ንሱ ብኸመይ ከምዝፍጽሞ ብግብሪ ብምርኣይ፣ ኣባና ብምፍጻም፣ ብዕኡ ክንፍጽሞ ብምርኣይን ከምኡ ክንፍጽሞ ብምርኣይን፣ ይምህረና ኢዩ። ክርስቶስ፣ ኵሉ ኢዩ። ንሱ፣ እቲ ህይወትን ብርታዐን፣ ፈጺሙ ከየቛረጸ ናይ ዝግበር ጸሎት ኢዩ።
ነዚ ብምዕዛብ ኢዩ፣ ነቲ ከምህይወትና ብዘይ ምቑራጽ ዝጽሊ፣ ክርስቶስ ብምርኣይ ኢና፣ ብዘይ ምቑራጽ ክንጽሊ ንኽእል። እቲ ክህነቱ፣ ሓይሊ ናይ ዘለኣለማዊ ህይወት፣ ከምኡዉን ፈጺሙ ዘይሓስስን ዘይፈሽልን ናይ ትንሳኤ ህይወት ስለ ዝዀነ፣ ህይወቱውን ህይወትና ስለ ዝዀነ፣ ብዘይ ምቑራጽ ምጽላይ፣ ንዓና ሕጉስ ሰማያዊ ህይወት ክኸውን ኢዩ። ስለዚውን ኢዩ፣ እቲ ሃዋርያ፣ “ኵሉ ሳዕ ተሓጐሱ። ከየባተኽኩም ጸልዩ። ብኹሉ ኣመስግኑ።” ዚበለ። ኣብ መንጎ’ቲ ኵሉ ግዜ ምሕጓስን ኵሉ ግዜ ምምስጋንን ዘሎ፣ እቲ ብዘይ ምቑራጽ ምጽላይ፣ ናይቲ የሱስ ኵሉ ግዜ ዝጽልዮ፣ ምግሃድ እቲ ሓይሊ ዘለኣለማዊ ህይወት ኢዩ። ሕብረት እቲ ጉንዲ ወይኒን እቲ ጨንፈርን፣ ብርግጽ ሕብረት ጸሎት ኢዩ። እቲ ንክርስቶስ ናይ ምምሳል ዝለዓለ መርዓዪ፣ እቲ ምስቲ ክቡር ሰማያዊ ህይወቱ ዝፍጸም ልዑል ብሩኽ ተሳትፎ፣ ኣብቲ ምእንቲ ካልኦት ዝፍጽሞ ልማኖ፣ ተማቓሊ ምዃን ኢዩ። ንሱን ንሕናን ክንጽሊ ንነብር ኢና።
ምስኡ ዘሎና ሕብረት ኣብ እነስተማቕረሉ፣ ከየባተኽካ ምጽላይ ግብራዊን ክውንን ይኸውን። ከምኡውን ቅዱስን ብሩኽን ክፋል፣ ናይቲ ምስ ኣምላኽ እንፍጽሞ ቅዱስን ብሩኽን ሕብረት ክኸውን ኢዩ። ኣብ ውሽጢ’ቲ መጋረጃ፣ ኣብ ቅድሚ ኣቦ መንበሪ ኣሎና። ኣቦ ዚበሎ ንሕና ንገብር። ወዲ ዚበሎ ኣቦ ይገብር። ከይየባተኽካ ምጽላይ፣ ሰማይ ኣባና ወሪዱ፣ ኣብ ምድሪ ዝገሃደሉ ኢዩ። እዚ፣ እቲ መዓልቲ፣ ወይ ለይቲ፣ ብዘይ ዕረፍቲ፣ ብመዝሙርን ብምስጋናን ናይ ዘምልኽዎ፣ ናይቲ ዚመጽእ ህይወት ጣዕሚ፣ ወይ ቅምሶ ኢዩ።
“ጐይታ፣ ምጽላይ ምሃረና።”
ዎ ኣቦይ፣ ስለቲ ኣደናቒ ህይወት፦ ከየባተኽካ ምጽላይ፣ ቀጻሊ ምሕባር፣ ዘየቋርጽ መልሲ፣ ከምኡውን ምስቲ ክጽሊ ዝነብር ሓደ ምዃነይ ዝገልጽ ቀጻሊ ተመክሮ፣ ብምሉእ ልበይ የመስግነካ። ዎ ኣምላኸይ! ምእንቲ ጸሎት ምሳኻ ብድሌት ዝፍጸም መግለጺ ህይወተይ ክኸውን፣ ኣብ ቅድሚ ክብርኻ ንዘለኣለም ክነብርን ክመላለስን ሓልወኒ።
ብሩኽ መድሕን! ተኻፋሊ ባህገይን ልማኖይን ክትኸውን፣ ናይቲ ኵሉ ግዜ ዕውት ዝዀነ፣ ምእንቲ ካልኦት ሰባት እትፍጽሞ ልማኖ ከኣ፣ ተማቓሊ ክኸውን፣ ካብ ሰማይ ስለ ዝመጻኻ፣ ብምሉእ ልበይ የመስግነካ። ከምኡውን ብሩኽነትን ሓይሊን፣ ናይቲ ኵሉ ንጸሎት ናይ ዝዀነ ህይወት ክትምህረኒ፣ ናብ ቤት-ትምህርቲ ጸሎት ስለ ዝወሰድካኒ የመስግነካ። ልዕሊ ኵሉ ድማ፣ ብመገደይ በረኸትካ ኣብ ከባቢየይ ናብ ዘለዉ ክበጽሕ፣ ምስቲ ምእንቲ ካልኦት ሰባት እትፍጽሞ ናይ ልማኖ ህይወትካ ክሓብር ወሰድካኒ።
መንፈስ ቅዱስ! ብዓሚቕ ኣኽብሮት ዕዮኻ ኣባይ ስለ ዝዓየኻ የመስግነካ። ብመገድኻ ኢዩ፣ ወዲን ኣቦን ናይ ዘለዎም ርክብ፣ ልዒለ ተማቓሊ ክኸውን ዝኸኣልኩ፣ ናብ ሕብረት ህይወትን ፍቕሪን፣ መንፈስ እግዚኣብሄር ቅዱስ ስላሴ ድማ ዝኣተኹ! ዕዮኻ ኣባይ ምሉእ ግበሮ። ምስ ክርስቶስ እቲ ኣማላዲየይ፣ ብምልኣት ክሓብር ግበረኒ። እቲ ናትካ ዘየቛርጽ ምሕዳር፣ ንህይወተይ ምእንቲ ካልኦት ክልምን ዝነብር ይግበሮ። ከምኡውን ህይወተይ ብዘይምቑራጽ፣ ንኽብሪ ኣቦን ንበረኸት እቶም ኣብ ከባቢየይ ዘለዉን ምንባር ይኹን። ኣሜን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ካብ ጽባሕ ዘካርያስ - ሕንፀት (9 መስከረም ክሳዕ 16 መስከረም)
ብወርኀ ሰኔን ሓምሌን ዝተዘርአ ዘርኢ፡ ንፍሬ ምብጽሑ ዝግለጸሉ እዩ። ቅዱስ ዳዊት “ምድርኒ ወሀበት ፍሬሃ ወይባርከነ እግዚአብሔር አምላክነ/ ምድሪ ፍሬኣ ሃበት፣ እግዚአብሔር ኣምላኽና ድማ ባረኸና።” (መዝ. 66/67፡6) እናተባህለ እግዚአብሔር ዝምስገነሉ እዋን እዩ።
ጐይታናን ኣምላክናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ዳግም ምጽኣቱን ኅልፈተ ዓለምን ኣብ ዝተዛረበሉ ጊዜ፡ “እቲ ምህዳምኩም ብኽረምቲ ከይከውንሲ ጸልዩ” ዝበለ ፡ ክረምቲ ቘጽሊ እምበር ፍረ ዘይርከቦ ንስኻትኩም ድማ ብቘጽሊ ዝምሰል እምነት ጥራይ ኂዝኩም ፍረ ጽድቂ ከየፍረኹም ከለኹም ሞት ከየርክበኩም ጸልዩ ንኽብል እዩ። (ማቴ. 24፡20) ስለዚ ብፍሬ ዝምሰል ንስሓ፡ ሥጋኡን ደሙን፡ . . . ሥነ ምግባር ኂዝና ኽንርከብ ዘተሓሳስብ እዋን እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ቀርኒ ኣፍሪካ ሓደጋ ድርቅን ጥምየትን ኣንፀላሊዩዎ ይርከብ።ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪን ቀርኒ ኣፍሪካን ምስ ምቅልቓል ሃገራት ዓረብ ካሊእ ጂኦ-ፖለቲካዊ ምዕባለታት ይርኣይ ኣሎ።
‘’እዚ ሓውሲ ምትፍናን ዘለዎ ቁጠባዊ ወፍርታትን ወታደራዊ ምትእትታዋትን ንናይቲ ዞብ ህዝብታትን ሃገራትን ፀጥታ ንምርግጋፅ ከይኮነስ ንረብሓ ናይተን ዝኣትዋ ዘለዋ ሃገራት ረብሓ ንምርግጋፅ እዩ’’ይብል ካናዳ ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ ኩውኒስ መምህርን ተመራማራይን ታሪኽ ዶ/ር ዓወት ወልድሚካኤል።
ስዑዲ ዓረብ፣ኢማራትስን ኳታርን ብልፍንቲ ኣብ የመን የካይድኦ ንዘለዋ ወታደራዊ ስርሒታት ኣብ ኤርትራ ዘሎ መደብር፣ኣብ በርበራ ዘሎ ወደብን ኣብ ጅቡቲ ዘሎ ወታደራዊ መደብርን ኤርትራ፣ሱማሊያን ጅቡቲን ኣብቲ ስርሒት ዋንነት የብለንን ይብል ዶ/ር ዓወት።
‘’ሃገራት እቲ ዞባ ብዘላቕነት ዝርብሓሉ ኣብ መንጎ እዘን ሃገራትን እዞም ህዝብታትን ዘሎ ዝምድና ክምሓየሽን ክምዕብልን ክኽእል ኣለዎ፤ሓሳባት፣ሰባት ንግድን ካልእን ኣብዚ ዞባ እዚ ነፃ ኮይኖም ክንቀሳቐሱ ክሳብ ዘይክሉ እዚ ዞባ እዚ መሳርሕን መንሃሪያን ካልኦት ሓይልታትን ረብሓታትን ምዃኑ ኣይተርፍን’’ኢሉ።
‘’ምእታው ሃገራት ዓረብ ናብ ቀርኒ ኣፍሪካ ሓደጋ እንተሃለዎ እውን ብወታደራዊ መደይ ጥራሕ ስለዘይኮነ ገሊአን ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ ብኢንቨስትመንት ይዋፈራ ስለዘለዋ ፀጋ እውን እየን’’ ዝበለ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ሚዲያ፣ፖለቲካን ሲቪክ ማሕበራትን ዝዋሳእን ናይ ዶክትሬት ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ዝርከብን ኣቶ ኣሉላ ሰለሞን ‘’እዚ ወታደራዊ ካምቦታት ናይ ምህናፅ፣ጭዋዳ ናይ ምርኣይን ከባቢያዊ ጎብለል ንምዃን እተን ሃገራት ዝገብርኦ ምቅስቓስን ንጎረባብቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ናብ ዘይምርግጋእ ዝወስድ ሓደገኛ መንገዲ እዩ’’ ይብል።
ኣብ መንጎ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ቁጠባዊ ምትእስሳር እንተድኣ ሓይሊ ካብዘን ዝኣትዋ ዘለዋ ሃገራት ዝመፅእ ተፅዕኖ ክምክታ ተኽእሎ ክህልወን እዩ ይብል ብምውሳኽ ኣቶ ኣሉላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንበሪ-ገዛ
ናይ ስትሮምሱንድ ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣብተን ሽድሽተ ከተማታት ዝካረ ገዛውቲ ኣለዋ። HSB ከምኡውን
Riksbyggen ኣብ ስትሮምሱንድን ሆቲንግን መንበሪ ኣባይቲ ኣለወን። ይኹንምበር፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ስትሮምሱንድ እውን ብሕታውያን ኣካረይ ኣለዉ።
ኣብቲ ኮምዩንና ኣብ ገጠራት ብሕሱር ዋጋ መንበሪ ኣባይቲ ኪርከብ ይከኣል። ልዑል ደረጃ ዝሓዙ ቪላታትን ብክልተ ሚእቲ ሽሕ ክሩነር ይርከቡ። ኣብኡ እቶም ብዙሕ እቶት ዘይብሎምውን ገዛ ምስ ዓደጉ ንኻልእ ነገራት ይተርፎም እዩ። ኣብኡ ብመገዲ ነትዎርክን ማሕበራዊ ናብራን ማሕበራዊ ርክባትን ውሕስነትን ሰላምን ይርከብ።
ዛዕባ መንበሪ ኣባይቲ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዳሪ/ፋርሲ፡ ኡዝበክ፡ ሩስያ፡ ትግርኛ፡ ዓረብ፡ በርማ፡ ሶማልያ፡ ኦሮሞ እየን፡ ግን ከኣ ኣብኡ ታይላንድ፡ ጀርመን፡ እንግሊዝ፡ ስፓኛን ፈረንሳንውን ይዝረብ እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ክትሳተፍ እንተ ደኣ ደሊኻ፡ ብዙሓት ኣብ እተፈላለየ መዳያት እተዋፈራ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይ ሽወደን ሕበረተሰብ ኣቲኻ ግሩም ርክባት ንምፍጣርን ቋንቋ ንምምሃርን ኣማራጺ ዘይብሉ መገዲ እዩ። ምናልባት ኣብ ገለ ማሕበራት ከተበርክቶ እትኽእል ነገራት ይህሉዶ ይኸውን?
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ብዛዕባ ናይተን ንጡፋት ማሕበራት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
እቲ ኮምዩን ሓሙሽተ ከተማታት ኣለዎ፤ ስትሮምሱንድ፡ ሃመርዳል፡ ባከ፡ ሆቲንግን የደደን። ኣብዚኣተን ግሮሰሪታትን ካፈታትን ኣብያተመግብን ፋርማስን ባንክታትን እንዳ ክዳውንትን ካልእ ብደቂቕ ዝሸጡ ድኳናትን ይርከቡ። ቤትንባን ሓራጅን እውን ኣሎ። ኣብተን ዓድታት ናይ ስፖርትን መሐምበስን ኣደራሻት ከምኡውን ኣደራሽ መንሸራተቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ስትሮምሱንድ ኮምዩን እተፈላለየ ትምህርቲ ንህጻናት ኣለዎ። ኣብኡ ብዙሓት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ መብዛሕትአን ናይቲ ኮምዩን እየን። ኣብታ ብደቡብ ስትሮምሱንድ እትርከብ ሃልቪከን ብናይ ወለዲ ምትሕግጋዝ እትመሓደር ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ኣብ ሮሰን፡ ኣስታት 70 ኪ/መ ካብ ስትሮምሱንድ ድማ ብሕታዊት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ኣብ ስትሮምሱንድ ናይ ኣጸደ ህጻናት ኣላዪነት ኣሎ።
ኣብ ኩለን ናይቲ ኮምዩን ዓበይቲ ዓድታት መእለዪ ህጻናትን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ኣሎ። ነቶም ዘድልዮም፡ ብምሸትን ለይትን ቀዳመሰንበትን ዚነጥፍ ናይ ምእላይ ህጻናት ተኽእሎታት ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ክንክን ህጻናት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብ ስትሮምሱንድ
ማእከል ስድራቤት፡ ኣሎ። ንሱ ንወለድን ህጻናትን ዘራኽብን ሓባራዊ ንጥፈታት ዘካይድን ክፉት ቤትትምህርቲ እዩ። ኣብኡ ነቲ ንጥፈታት ዚውጥኑ ናይ ቤትትምህርቲ ህጻናት መምህራን ኣለዉ። ኣብኡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ማእከላት ጥዕናን እተፈላለየ ኮርሳትን ከምኡውን ናይ ህጻናት ማሳጅ ኣሎ። እቲ ማእከል ስድራቤት ብናይ ስኒ ሓከምትን ናይ ህጻናት ቤትንባብ ኣካየድትን ይብጻሕ እዩ።
ናይ ስትሮምሱንድ ሰበኻ ሺርኪስ ኣለዎ። ንሱ ንህጻናትን ወለድን ዝዓለመ ክፉት ንጥፈታት እዩ። እዚ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ናይቲ ኮምዩናት እውን ይወሃብ እዩ፡ ከም ኣብ ሆቲንግን ኣብ ሺርክቶሾን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ስፍሒ ናይቲ ኮምዩን ንእሽቶ እዩ ግን ኣብኡ
ሽውዓተ ናይ ዲረክተራት ከባቢ ምስ ዓሰርተ መባኣታውን ሓንቲ ብሕታዊትን ኣብያተትምህርትን ኣለዋ። ኣብ ስትሮምሱንድ እታ እተፈላለየ ናይ ካልኣይ ደረጃብ መደባትን ኮምቩክስን ዘለዋ ናይቲ ኮምዩን እንኮ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ትርከብ። እታ ቤትትምህርቲ ምስ ቁጠባዊ ህይወትን ክንክን ጥዕናን ናይ ምእላይን ተክኒክን ኮለጅ ጥቡቕ ምትሕብባር ኣለዋ። ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ስነ-ቁጠባውያን ምሩቓት እውን ኣብኡ እዮም ዝስልጥኑ። ኣብ ስትሮምሱንድ ናይ ተዅሲ ቤትትምህርቲ ኣሎ፡ ሃገራዊ ናይ ስፖርት ስለጠና።
ኣብ ሩሰን ናይ ሞንተሶሪ መደባት ዘለዋ ናይቲ ኮምዩን እንኮ ብሕታዊት ቤትትምህርቲ ኣላ። ኣብዚ እቶም ካብ ናይ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት ሽድሽተ ዘለዉ ተመሃሮ ይመሃሩ። ኣብ ሃመርዳልን ስትሮምሱንድን ዮርምቫትነትን የደደን ሆቲንግን ሺርክቶሾን ባከን ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ስትሮምሱንድ ኮምዩን ኩሉ በጽሒ ንብቕዓቱ ከስፍሖን ከዕምቖን ይኽእል። ነዚ ድማ ነቲ ዝሓለፈ ትምህርቲ ብምውዳእን ወይ ሓድሽ ትምህርቲ ብምቕሳምን ኪኸውን ይኽእል።
እቲ ተምሃራይ ምስቲ ናይ ትምህርቲ ተሓባባሪኡ ብምዃን ውልቃዊ ናይ ትምህርቲ መደባት ንምውጻእ ሓገዝ ኪረክብ ይኽእል እዩ። ንሕና ነዚ ዚስዕብ ነቕርብ፤
- ሽወደን ንወጻእተኛታት sfi
- ሰርቩክስ
- መሰረታዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
- ካልኣይ ደረጃዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
- ሓይሊ ንፋስ - ናይ ሞያ ኮለጅ ትምህርቲ
- ናይ ተልእኾ ትምህርቲ
- ናይ ሞያ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ
ንተወሳኺ ሓበሬታ ወይ ርክባት ኣብቲ
ናይ ያልማር ስትሮመርስኩላን ወብሳይት ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ስትሮምሱንድ፡ የደደን ባከን ብናይ ወረዳ ቤትምኽሪ ዚምራሕ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ስኒ ሕክምናን፡ ናይ ኣደታትን (MVC) ህጻናትን(BVC) ክሊኒካት ኣሎ። ኣብ ስትሮምሱንድ ናይ ህጹጽ ረድኤት ክፍሊ ኣሎ።
ኣብ ስትሮምሱንድ ናይ ወለድን ህጻናትን መራኸቢ ዝኾነ
Familjecentralenኣሎ። ኣብኡ እቶም ዓበይቲ ከም ወለዲ መጠን ሓገዝ ይረኽቡ። ኣብኡ MVCን BVCን ከምኡውን ናይ ህጻናት ክፍልን ናይ ህጻናት ማሳጅን ንእተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ዚምልከት ንኡሳን ኮርሳትን ኣሎ።
ኣብ ስትሮምሱንድን ሆቲንግን ሃመርዳልን ብሕታዊ ክሊኒክ ኣሎ። ኣብኡ ኣብ ርእሲ ሓከምቲ፡ ናይ ምውስዋስ ክንክንን ኣማኻሪን መሕረሲትን ይርከቡ።
ኣብ ሃመርዳል፡ ስትሮምሱንድ፡ ሆቲንግን የደደን ናይ ስኒ ሕክምና ኣሎ። ኣብ ስትሮምሱንድ ብዙሓት ብሕታውያን ናይ ስኒ ክሊኒካት ኣለዋ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ወረዳ ቤትምኽሪ ወብሳይት ኣንብብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ማኪና
ናብ ስትሮምሱንድ ብማኪና ኪኽየድ ይከኣል። ስትሮምሱንድ ድሕሪ፡ E 45፡ 100 ኪ/መ ብሰሜን ኦስተርሱንድ ትርከብ። እቲ ናይ ማኪና ጕዕዞ ኣስታት ሰዓትን ፈረቓን ይወስድ።
ካብ ስቶክሆልም ንስትሮምሱንድ 600 ኪ/መ እዩ፡ ኣስታት 8 ሰዓትት ከኣ ይወስድ።
ነፋሪት
ኦረ/ኦስተርሱንድ መዓርፎ ነፈርቲ ካብ ኦስተርሱንድ ብማኪና ሓደ ሰዓትን ፈረቓን ይወስድ። ካብ ስቶክሆልም መዓልታዊ በረራ ኣሎ፡ እቲ ናይ ኣየር ጕዕዞ ከኣ ሓደ ሰዓት ይወስድ።
ናይ ኦስተርሱንድን ናይ ኖርቨጃዊ ሮሮስን መዓርፎ ነፈርቲ ንቻርተር እውን ክትጥቀመሉ ይከኣል። ብተወሳኺ ኣብ ክራምፉስን ቪልሀልሚናን ካብ ስትሮምሱንድ 150 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ።
ባቡር
ኣብ ኦሰተርዱንድ ምስ ስትሮምሱንድ ዘራኽባ ኣውቶቡሳት ዘለዎ መነሃርያ ባቡራት ኣሎ። ኣብ ግዜ ሓጋይ ብኢንላንድባባን ኪግየሽ ይከኣል።
ኣውቶቡስ
ኣብ መንጎ ከተማታት ስትሮምሱንድን ኦስተርሱንድን ኡመዮን
ምዕቡል ዝኾነ ናይ ኣውቶቡሳት መስመር መራኸቢ ኣሎ።
ናብ ስቶክሆልም ንምኻድ ካብ ኦስተርሱንድ መዓልታዊ ዝነቕላ ናይ Ybussኣውቶቡሳት ኣለዋ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ሰሌዳ ሰዓታት ክትርኢ ትኽእል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ዋኒን ኣሎካዶ፡ ወይስ ኪህልወካ ሓሊምካ ትፈልጥዶ? ኣብ ስትሮምሱንድ ኮምዩን ኣስታት 1,100 ዋኒናት ኣለዋ፡ ንካልኦት ብዙሓት ዋኒናትን ኢምፕረዛታትንውን ቦታ ኣሎ። ዋኒን ምስ ዘይህልወካ ምናልባት ባዕልኻ ከተካይዳን ከተማዕብላን እትደሊ ኣብ ስራሕ ዘላ ዋኒን ክትዕድግ ትደሊ ትኸውን።
እቲ ናይቲ ከባቢ ቁጠባዊ ንጥፈታት ሓያልን ኣሳታፍን እዩ፡ ብቑዓት ኣካየድቲ ድማ ኣለዉዎ። ብዙሕ ክፍልታት ኣሎ ግን እቲ ቀንዲ ኣብ ኮንክሪት፡ መካኒክ፡ ዕንጸይትን ቱሪዝምን ዘተኮረ እዩ። መብዛሕተአን ዋኒናት ናይ ሓደ ሰብ እየን፡ ግን ብዙሓት ዓበይትን ኣብቲ ዘምርትኦ ነገራት ድማ ፍሉጣት ዝኾና ዋኒናት ኣሎዋ።
ኣብ ስትሮምሱንድ ኮምዩን ዋኒን ንምክያድ ዚህሉወካ ሓለፋ፡ ግሩም ዝኾነ ናይ ሰራሕተኛታት ምርካብን ትሑት ዋጋ ወጻኢታትን ጭንቀት ዘይብሉ ሃዋህውን እዩ።
Strömsunds Utvecklingsbolag (SUAB) ኣብ ስትሮምሱንድ ኮምዩን ብዘይ ጸገም ዋኒን ክትጅምር ይደልየካ። SUAB ብዛዕባ መስርሕ ምጅማር ዋኒንን፡ ሰራሕተኛታት ምርካብን ስልጠናን ቦታን ይተሓባበረካ። ናይ SUAB ኣገልግሎት ኣይክፈሎን፡ ምስጢርካ ድማ ስቱር እዩ።
እቲ 1,200 ሰራሕተኛታት ዘለዉዎ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ብድሕሪኡ እቲ ናይቲ ወረዳ ቤትምኽሪ ይመጽእ። ንብሕታውያን ዋኒናት ብዚምልከት ናይ ስትሮምሱንድ ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ናይ ተክኒክ ዋኒን engcon, SCF Betongelement ከምኡውን Ageris።


text:
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ ዘይምኽኑይ እገዳታት ክለዓል ኣለዎ!
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት፡ ብዛዕባ “ምንዋሕ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ እገዳታት” ክዝቲ ቀንዩ። ነዚ ዘይርትዓዊ እገዳ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ንምንዋሕ ንድፈ ውሳነ ረቒቑ እኳ እንተሎ፡ እቲ ውሳነ ኣብ ገለ ወቕቲ ናይ’ቲ ዓመት “ዳግማይ ክርአ” ዝብል ነጥቢ እውን ኣለዎ።
ከም ዝዝከር፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ እገዳታት፡ “ኤርትራ ንኣልሸባብ ናይ ሶማልያ ትድግፍ’ያ” ብዝብል ክሲ፡ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2009 እዩ ሓሊፉ። እዚ ክሲ’ዚ፡ ሓቅነት ኰነ ሕጋዊ መሰረት ከምዘይብሉ፡ ነቶም ቀንዲ ሃንደስቲ ናይ’ቲ ውሳነን ንዝሰፍሐ ክፋል ኣባላት ሕቡራት ሃገራትን ንጹር’ዩ ነይሩ። እንተኾነ፡ ምምሕዳር ዋሽንግተን፡ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ “ንኤርትራ ምቕጻዕ” ዝብል ፖለቲካዊ ኣጀንዳ የሳሲ ስለዝነበረ፡ ዲፕሎማስያዊ ጽልዋኡ ተጠቒሙ፡ እቲ ውሳነ ኣብ ጽልግልግ እዋን ድሮ ‘ልደት’ ናይ’ቲ ዓመት ከምዝሓልፍ ገይሩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሃስያ ንምውራድ ዘንቀደ እገዳታት፡ ተግባራዊ ካብ ዝኸውን እንሆ ሾሞንተ ዓመታት ኣቚጺሩ’ሎ። ሎሚ፡ ዳርጋ ኩለን ኣባላት ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ክሲ መሰረት ከምዘይብሉ ብዘየወላውል ይፈልጣ’የን። ይኹን’ምበር፡ ባይቶ ጸጥታ፡ ነዚ ዘይሕጋዊ እገዳታት ንምንዋሕ፡ ትርጒምን ምትእስሳርን ዘይብሉ ጉዳያት ምልዓልን ምልቕቓብን ቀጺልዎ ኣሎ።
እቲ ዝያዳ ዘተሓሳስብን ዘስደምምን፡ ባይቶ ጸጥታ ነዚ ናይ ምንዋሕ እገዳ ውሳነኡ ንምሕላፍ፡ ነቲ ባዕሉ ዘማህመኖ ምዕራፍ 7 ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ምጥቃሱ’ዩ።
ኢትዮጵያ፡ ንቻርተር ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን፡ ከምኡ’ውን ብመንጎኝነትን ውሕስነትን ባዕሉ ባይቶ ጸጥታ ዝተበጽሐ ስምምዕ ኣልጀርስ ብምጥሓስ፡ ንልዕሊ 15 ዓመታት ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ጐቢጣ ትርከብ። ስምምዕ ኣልጀርስ፡ ነቲ ዝተበጽሐ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ምትግባር ኣብ ልዕሊ ዝሓንገደ ወገን፡ ብመሰረት ምዕራፍ 7 ቻርተር ሕቡራት ሃገራት መቕጻዕቲ ከምዝብየነሉ፡ ብዘየሻሙ መልክዕ ኣቐሚጥዎ’ዩ። ባይቶ ጸጥታ ድማ፡ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥሒሳ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብምጒባጥ፡ ንዞባዊ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ሓደጋ ኣውዲቓቶ ከምዘላ፡ ኣጸቢቑ ይፈልጥ’ዩ።
እንተኾነ ግን፡ ብቐጻሊ ጸቕጢ ኣመሪካ፡ ባይቶ ጸጥታ – ነዚ ቅሉዕ ምግሃስ ኣህጉራዊ ሕጊ እናርኣየ ከምዘይረኣየ ክኸውን መሪጹ። ብኻልእ ወገን፡ ባይቶ ጸጥታ፡ ንሕጋውን ሞራላውን ጉዳይ ኤርትራ ንምህማሽን ኣድህቦ ዓለም ካብ’ቲ ኢትዮጵያ ፈጺማቶ ዘላ ቅሉዕ ጥሕሰት ኣህጉራዊ ሕጊ ንምጥምዛዝን፡ እቲ ብመሰረቱ ብምምሕዳር ዋሽንግተን ተሃንዲሱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተስገደደ እገዳታት ክቕጽል ወሲኑ’ሎ።
ሕጂ’ውን እንተኾነ፡ ሞራላውን ሕጋውን ግዴታ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ነቲ ዘይፍትሓውነት ምእራም እምበር፡ ዝተፈላለየ ምኽንያታት ብምፍጣር፡ ነቲ ዘይምኽኑይ እገዳታት ምንዋሕ ኣይኰነን።
ሚኒስትሪ ዜና
ኣስመራ – 13 ሕዳር 2017


text:
ንናይ ዓለምና ሻምፕዮን ኣትለት ኢትዮጵያዊት ገንዘቤ ዲባባ ዝርከብኦም ንካልኦት ፍሉጣት ጎየይቲ ዘሰልጥኑ ጃማ ኣደን ሓይሊ ዝውስኽ መድሓኒት ንጎየይቲ ሂቦም ብዝብል ጥርጣረ ተኣሲሮም።
ፖሊስ ስፐይን ስሞም ንዘይጠቐሶም ካልኦት ክልተ ሰባት ኣሲሩ ይምርምር ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ሶማልያዊ መበቆል ዘለዎ ዜጋ ብሪጣንያ ዝኾነ ጃማ ኣደን: ኣብ 80ታትን 90ታትን ተቐዳዳማይ ጉያ ማእኸላይ ርሕቐት ዝነበሩ ክኾኑ ከለው: ንገንዘቤ ዲባባ ወሲኽካ ንኢትዮጵያ ኢብራሂም ጀላንን ዳዊት ወልዴን ፣ዜግነተን ለዊጠን ንዓረብ ኤሜረት ወኪለን ዝጎያ ቤተልሄም ደሳለኝን መዲና መሓመድን ከምኡ እውን ንባሕሬን ወኪላ ትወዳደር ሚሚ በለጠን ንጅቡቲ ዝወዳደር ሱሌይማን ኣያልነህ የሰልጥኑ።ጃማ ኣደን ኣምኻሪ ጋንታ ኳታር እውን እዮም።
ፖሊስ ስፐይን ብዛዕባ እቲ ማእሰርቲ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ "ትማሊ ንኽልተ ሰባት ኣሲርና ኣለና።ሎሚ ኽኣ ካሊእ ሓደ ሰብ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣውዒልና ኣለና" ክብል መግለፂ ሂቡ። ኣደን ኣብዝዓረፈሉ ክፍሊ ዝተኸልክለ ሓይሊ ዝውስኽ መድሓኒት ተረኺቡ ክብል ፖሊስ ወሲኹ ገሊፁ’ሎ።
ብርክት ዝበሉ ኣትሌታት ዓለም ልምምድ ጉያ ንምክያድ ኣብ ከተማ ሳባዴል ከምዝነበሩ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ትማሊ ሰሉስ 05 ሰነ 2018 ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ከአ 28 ግንቦት 2010 ፈጻሚ ስራሕ ኢሂወደግ ነቲ ንሓያሎ ዓመታት ዝነጸጎ ስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶባት ኢትዮ - ኤርትራን ብዘይ ቅድመ ኩነት ኪትግብሮ ከምዝወሰነ ብወግዒ ገሊጹ።
እቲ ዝተባህለ መግለጺ ልክዕ በቲ ዝተባህሎ እንተተፈጺሙ ንደለይቲ ሰላም ክልቲኡ አህዛብ ዓቢ ሩፍታ እዩ።
እቲ ብምስምስ ዶባት ብባድመ ተወሊዑ ቀልጢፉ ናብ ምሉእ ኩናት ዝዓረገ፡ ህይወት ኣሻሓት መንእሰያት ዝቐዘፈን ንዓቕምን ብቕዓትን መሪሕነት ክልቲኡ ስርዓታት ዝፈተነ አዕናዊ ኩናት፡ ነዞም ብብዙሕ ነገር ዝራኸቡን ዝቀራረቡን አሕዋት ህዝብታት ን20 ዓመት ዝኣክል ፈላልዩዎም ጸኒሑ ኣሎ። ብኡ መጠን ከኣ አህዛብ ክልቲኦን ሃገራት ካብ ሓድሕዶም ክጥቀሙዎ ዝግበኦም ዝነበረ ረብሓ ከሲሮም፡ ብሰንፈላለ ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም ክሳቐዩ ጸኒሖም ኣለዉ።
እቲ “ ኣነ እበልጽ፡ ኣነ እባ እበልጽ ዝብል ህልኽ ንኽልቲኦም አህዛብ ኣይጠቅምን እዩ!” ዝብል መልእኽቲ ዘካተተ ጻውዒት ሰላም ፈጻሚ ስራሕ ኢሂወደግ፡ እቲ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝተኸስረ ዕድል በዚ ዝቐርብ ዘሎ ናይ ሰላም ጻውዐዒት ክድበስ ምንዮቱ ኣቕሪቡ ኣሎ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ጽንብል ሓዲሽ ሽመቱ፡ “ ምስ ኤርትራ ዘሎ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ከብቅዕ ኣለዎ!” ብምባል መንግስቲ ኤርትራ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ንኽወስድ ጻውዒት ኣቕሪቡ ነይሩ።
ሽዑ፡ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ [እቲ ሕጋዊ መስርሕ ቅድሚ 16 ዓመታት ስለዘብቀዐ ምስሕሓብ ዝበሃል የለን። እታ ኩዕሶ ንነዊሕ እዋን ኣብ ሜዳኦም እያ ዘላ። ኢትዮጵያ ብዝኣተወቶ ውዕል መሰረት፡ ሉዑላውነት ኤርትራን መሬታዊ ሓድነትን ብምኽባር፡ ካብቲ ጎቢጣቶ ዘላ መሬት ክትወጽእ ኣለዋ] ብምባል፡ ኢትዮጵያ ብውሳነ ኮሚሽን ዶባት ክትቅየድ ጸዊዑ ነይሩ።
እዚ ሕጂ ፈጻሚት ስራሕ ኢሂወደግ፡ ንስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶባትን ምሉእ ብምሉእ ክትግብሮ ምውሳኑ ዝሕብር ተበግሶ፡ ነታ ኣብ ሜዳ ኢትዮጵያ ዝጸንሐት ኩዕሶ ናብ ሜዳ ኤርትራ ብምቕላዕ ንጠለብን ሕቶን መንግስቲ ኤርትራ ዝምልስ ይመስል።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ነበር በሃር ተጋዳላይ ሃይለ ወልደንስአ (ድሩዕ)፡ ብጉዳይ ዶባትን ኩናትን ኣብ ጀርመን ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ [ዲፕሎማሲያዊ ዘተ ነዊሕ ግዜ ስለዝወስድ፡ ሕጂ ከኣ ኣብ ዶባት ክልቴና ሰላም ዘውሕስ ዓቃብ ሰላም ክሰፍር ስለዝኾነ፡ ቀሲንና ንውሽጣዊ ጉዳያትና ብኳርታ ክንከዶ ኣሎና!] ክብል ንምዕባለ ህዝቡን ሃገሩን ተመንዩ ነይሩ።
እንተኾነ ውሽጥና ገምጊምና ነመሓይሽ ምስ ዝበሉ ብጾቱን ብቓጻ ጠፊኡ። ፓርላማ ጎደቦና ግን ድሕሪ ኣስታት 20 ዓመት ውሽጡ ገምጊሙ፡ ምስ ኤርትራ ዘሎና ጉዳይ ዶብ፡ በቲ ኮሚሽን ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ዝበየነልና ክንፍጽሞ ኢና፡ ሰላም ናፊቕና ኣሎና’ሞ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ብሰናይ ፍቓድ ክቕበለና ንጽውዕ፡ ብምባል ነታ ኩዕሶ ናብ ኤርትራ ደርብዩዋ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ በቲ ጉዳይ ብቐጥታ ዝጽለዉ ኣብ ዶባት ዝነብሩ ጎደቦታት፡ ዝናፍቑዎ ዓመተ ሰላም ክኾነሎም ናይ ለይትን ቀትርን ሕልሞም እዩ። ህዝቢ ብኹሉ ሸነኽ፡ ጽባሕ ንግሆ ኤርትራ እንታይ ከምእትምልስ ኪሰምዕ ክጽበ ኢዩ። ብወገን ኢትዮጵያ እውን፡ ነቲ ጻውዒት ሰላም ዝዓናቕፍ ዝኾነ ይኹን ዝርዝራትን ምስምስን ከይሰምዕ ጽን ክብል እዩ።


text:
ፕሬዝዳንት ኦባማ ምስ ስድርኦም ኣብ ታንዛኒያ ኣብዝኣተውሉ እዋን ኣብ ከተማ ዳር ኤስ ሰላም ኣብ መዕረፎ ነፈርቲ ብፕሬዝዳንት ታንዛኒያ ጃካያ ኪክዌተ ድሙቕ ኣቀባብላ ተገይሩሎም።ኣሽሓት ነበርቲ እታ ከተማ ንዕኦም ዝሓዘት መኪና ንምርኣይ ካብ መዕረፎ ነፍርቲ ጀሚሮም ሪጋ ሒዞም ንጎደናታ መሊኦምዎ ይርኣዩ።
ክልቲኦም ፕሬዝዳንትታት ኣብ ዝሃብዎ ናይ ሓባር ጋዜጣዊ መግለፂ ፕሬዝዳንት ኪክዌተ ብ’’ኮርፔረሽን ብድሆ ሚሊኒየም’’ ኣቢሎም ንዝሃብዎ ሓገዝ ንፕሬዝዳንት ኦባማ ኣመስጊኖምዎም።ህዝቦም በዚ ፕሮግራም እዚ ተረባሕቲ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ዝስተ ማይን ትምህርትን ኮይኖም ኣለው ኢሎም።
ኣብታ ምብራቕ ኣፍሪካዊት ሃገር ንኽልተ ማዕልታት ኣብዝፀንሕሉ እዋን ምስ ፕሬዝዳንት እታ ሃገርን ምስ መራሕቲ ንግድን ተራኺቦም ክዘራረቡ እዮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ምምራት ሓይሊ መብራህቲ ንምድንፋዕ ዝሕግዝ ሓድሽ ተበግሶ ትማሊ ሰንበት ዕላዊ ገይሮም ኣለው።በቲ ተበግሶ ተረባሕቲ ካብዝኾና ሸሞንተ ሃገራት ኣፍሪካ ታንዛኒያ ትርከበን።
ታንዛኒያ ዝዓብየ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሓገዝ ካብ ዝረኽባ ሃገራት’ውን ሓንቲ እያ።ፕሬዝዳንት ኦባማ ግን ኣብታ ሃገር ረድኤት ከኮነስ ኢንቨስትመንት ክውስኽ ተስፋ ኣለዎም።
ፕሬዝዳት ኦባማ ትማሊ ሰንበት ነይሮም ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ዑደቶም ዝዛዘሙ።ንስለስተ ማዕልታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ብፅኑዕ ሓሚሞም ዝርከቡ ኔልሰን ማንዴላ ተኣሲሮምሉ ኣብ ዝነበሩ ሮብን ኣይላንድ በፂሖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኬፕ ታውን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ሸቶ ፖሊሲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኣፍሪካ ኣቐሚጦም።
እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ተጠቃምነት ሓይሊ ኤለክትሪክ ብኽልተ ዕፅፊ ንምውሳኽ ዘኽእል ዝበልዎ ‘’ፓወር ኣፍሪካ’’ ንዝተብሃለ ሓድሽ ተበግሶ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት 7 ቢሊዮን ዶላር ክትወፊ ኢያ ኢሎም።
ኣብዚ ዘለናዮ መዋእል ኤልክርትሪክ ምርካብ ወሳኒ እዩ ዝበሉ ንሶም ‘’ህፃናት ከፅንዑ፣ሓሳብ ናብ ተግባራዊ ውራይ ንምስግጋር፣ስድራታት ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ ጠለባት ክረኽቡ፣ኣፍሪካ ናብ ናይ ዓለም ቁጠባ ክትኣቲ ቀንዲ መራኸቢ መስመር ሓይሊ መብራህቲ እዩ።’’
ዩናይትድ ስቴትስን መሻርኽታን ኣብዚ ሓድሽ ተበግሶ ፈለማ ምስ ኢትዮጵያ፣ጋና፣ኬንያ፣ላይበሪያ፤ናይጀሪያን ታንዛኒያን ክሰርሓ እየን።
ኣብ መደርኦም ብተደጋጋሚ ኣፍሪካ ትምዕብል እያ ዘላ ክብሉ ተዛሪቦም ኦባማ። እንተኾነ ግን ኢሎም ንሶም እታ ክፍለ ዓለም ንሰብኣዊ መሰላት እትህቦ ቦታ ትሑት ስለዝኾነ ህፁፅ ምምዕራይ ከምዝሓትት ኣጠንቂቖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ንደቂ ኣንስትዮ ዘየሳተፈት ሃገር ክትበፅሖ ኣብ ዝግብኣ ምዕባለ ኣይክትበፅሕን እያ ኢሎም።ኣብ ማሊ፣ሱማሊያን ሱዳንን ይካየዱ ንዘለው ግጭታት ኣፍሪካዊያን ትካላት ፍታሕ ክናድዩ ፀዊዖም።
ብኻሊእ ዜና ፕሬዝዳብት ኦባማ ኣብ ከተማ ሲዌቶ ንዝትኣከቡ ሰባት መደረ ኣብ ዘስምዕሉ ዝነበሩ እዋን ቁፅሮም 24 ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ሙስሊም ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሙስሊም ማሕበረበ ትፍፅሞ ዘላ ዝበልዎ በደል ጠጠው ንኽተብል ፅዕንቶ የሕድሩ ክብሉ ተቓውሞ ኣስሚዖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ናይ ታንዛኒያ ዑደቶም ዛዚሞም ፅባሕ ሰሉስ ናብ ዋሽንግተን ዲሲ ክምለሱ እዮም።


text:
Eritrean refugees from all walks of life (elders, women, children, students, youngsters, former fighters, former national service personnel’s, disabled, veteran fighters, etc.) participated in a demonstration in Shimelba refugee camp in Ethiopia. The demonstrators came from Maiaini refugee camp – round 9,000 Eritrean refugees – and Shimelba refugee camp – over 7,000.
Some of the slogans which were prepared in five languages are as follows (English, Arab, Tigrigna, Kunama and Saho):-
“We are Political Refugees.”
“We are victims the dictatorial regime in Eritrea.”
“We condemn the statement of the Eritrean delegation in Geneva.”
“We condemn the faulty campaign against Eritrean Refugees.”
“We call for the international community attention over Eritrean Refugees.”
“We call for a guaranteed international protection for all Eritrean Refugees.”
A memorandum – a response to the statement given by the permanent Eritrean delegation to the UN – was prepared, read and submitted to different bodies.
The demonstration closed after it toured the whole camp for nearly one hour. The demonstrators gathered on a volley ball field of the learning centre and the memorandum was read by the organizers of the demonstration. It was followed with one minute silence, in remembrance of the Eritreans who have lost their lives while crossing the Eritrean border, the Sahara desert and the Mediterranean Sea.
መእተዊ፡-
ኤርትራ ብሓደ ገባቲ ሰልፊ እትመሓደር ሃገር ኢያ፡፡ እዚ ሰልፊ’ዚ ዉላድ ናይቲ ንስርዓት ደርጊ ሰዒሩ ናጽነት ዘዐወተ ሓይሊ እዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ትጽቢታት ነይርዎ፡ ገለ ኻብኡ ንምጥቃስ፡-
- ብደሞክራሲያዊ መንገዲ እትምሓደር ሃገር ክተክል
- ሓፈሻዊ ሰብኣዊን ደሞክራሲያዊን መሰላት ዝኽበረላ ሃገር ክዉንን
- ብቁጠባዊ፡ ፖሊቲካዊን ማሕበራዊን መዳይ ዝማዕበለት ሃገር ክትህልዎ
- ብጽቡቅ ዲፕሎማሲን ጉርብትናን እትልለ ሃገር ክምስርት
- ብፍልጠት፡ ሞያን ካልእ ተሞክሮን ዝዓጠቁ ዜጋታት ዘለዋ ሰላማዊትን ፍተሓዊትን ሃገር ከረጋግጽ….ወዘተ
ይኹን ደኣ እምበር፣ እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቂሶም ዘለዉ ጽቡቓት ባህግታት ኣብ ባይታ ክትግበሩ ኣይከኣሉን፡፡ እኳ ደኣ ኩነታት ኤርትራ፣ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳበኣሰ ይመጽእ ኣሎ፡፡ ጠንቂ ናይዚ ኩሉ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣረሜናዊ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ እዩ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኤርትራ ንዜጋታታ ምድራዊት ሲኦል ኾይና ትርከብ፡፡ ምኽንያቱ እቲ ስርዓት ኣብ ስልጣን ንኽነብር ኮነ ኢሉ ደቀባት ህዝቢታት ኤርትራ ኣብ ምብስባስን ምክልባትን ተዋፊሩ፣ ሰላምን ርጉእ ናብራ ህዝቢ ምዝራግ ከም ቐንዲ ዋኒኑ ሒዙ ይሰርሓሉ ምህላዉ እዩ፡፡ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ጊዜ ደቂ መሬት ብዘይ ገበንን ብዘይፍርድን ዝሕረዱሉ፡ ዝሰራጠይሉን፡ ዝሕየርሉን ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ናይ ማሕዩር ኣብያተ ማእሰርቲ ዝርከበላ ጸላም ነጥቢ ኾይና ትርከብ፡፡
ስለዚ እምበኣር ኩሉ ሰብኣዊን ደሞክራሲያዊን መስላት ደቂ ሃገር ዝተረገጸላ፡ ከምሳዕቤኑ ኸኣ ህዝባ ቀሲኑ ኽነብረላ ስለዘይክእል፣ ዝፈትዉዋ ዓዶምን ስድራቤቶምን ገዲፎም፡ ግዳይ ፍኑው ስደትን ሓሳረ መከራን ኾይኖም ንረኽቦም፡፡ ገለ ካብቶም ቀንዲ ጠንቅታት ዋሕዚ ስደት ኤረትራዉያን እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፡-
- ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንመንእሰያት ናይ ምልማስን ባርያ ናይ ምግባርን ሜላ
- ንዜጋታት ብዘይ ፍርዲ ምእሳር፡ ምጭዋይ፡ ምሕቃቅ….ወዘተ
- ምሕራም መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት። ከም ኣብነት፡-ናይ ምዝራብ ናጽነት፡ ናይ ምእካብ ናጽነት፡ ናይ ምንቕስቓስ ናጽነት፡ ብሕታዊ ሂወት ናይ ምምራሕ ናጽነት….ወዘተ.
- ናይ ትምህርቲ ዕድላት ምዕጻው። ንኣብነት ምዕጻው ኣሰመራ ዩኒቨርሲቲ፡ ኣብ ዘይመረጽካዮ ዓውዲ ትምህርቲ ምምዳብ…ወዘተ
- ፖሊቲካዊ፡ ሃይማኖታዊን ብሄራውን ዓመጽ
- ግዱድ ሰፈራታት ህዝቢ (ህዝቢ ምምዝባል)
- ብዘይፍቃድን ካሕሳን ምምንዛዕ መሬት
ሽሕ እኳ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ እንተሃለወ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዓይኒ ማሕበረሰብ ዓለም ከዐዉርን ንሰማዒት እዝኒ ከታልልን፡ ነቲ ርኡይ ፖሊቲካዉን ጸጥታዉን ሽግራት ህዝብታት ኤርትራ ክኽሕድ ይረአ ኣሎ፡፡ ገለ ኻብቲ ልሙድ ናይ ምኽሓድ ኣመሎም ድማ እቲ ብልኡኽ መንግሰቲ ኤርትራ ኣብ ጀኔቫ ኣብቲ ካብ ዕለት 28 መስከረም ክሳብ 02 ጥቅምቲ ዝተጋበኤ መበል 60 ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ሰደተኛታት ዉዱብ ሕቡራት ሃገራትን (UNHCR) ካልኦት ለገስቲ ሃገራትን ዝተዋህበ ክሕደት ዝማእከሉ ናይ ሓሶት ጠቀነ እዩ፡፡
ግብሪ-መልሲ ንክሕደት መንግስቲ ኤርትራ፤
ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝተገልጸ ብዙሓት ኤርትራዊያን በቲ ኣብ ሃገሮም ኤርትራ ዘጋጥሞም ዘሎ ጸጥታዉን ፖሊቲካዉን ጸገማት ክስደዱን ክንከራተቱን ይርኣዩ ኣለዉ፡፡ እዚ ድማ ንዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ብዝለዓለ ናህሪ ይዉስኽ ኣሎ፡፡ እዞም ሃገሮም ገዲፎም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራዊያን ኣብ ዝተፈላያ ሃገራት ተዓቒቦም ይርከቡ። ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ ሊብያ፡ ግብጺ፡ እስራኤል፡ ዓዲ ጣሊያን….ወዘተ ተዘርጊሖም ይርከቡ፡፡ ናብዚ መዕቆቢ ቦታታት ንኽበጽሑ ድማ ብዙሕ ሽግራትን ጸገማትን የጋጥሞም ከምዘሎ ናይ ኣደባባይ ሚስጢር እዩ፡፡ ገለ ካብቲ መዓልታዊ ንኤርትራውያን ዘጋጥሞም ዘሎ ሽግራት ንምጥቃስ፤ ሞት፡ ማእሰርቲ፡ ግፍዕታት፡ ምዝመዛ፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ስርቂ…ወዘተ እዮም፡፡
እቲ ሓቂ እዚ እንዳ ሃለወ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዓማጺ ባህርያቱ ንምጉልባብ ነቲ ሓቂ ብተደጋጋሚ ክኽሕዶ ይረአ፡፡ ካብቲ ክሕድቱ እንኮ እቲ ብቀዋሚ ልኡኽ መንግሰቲ ኤርትራ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም ኣብ መበል 60 ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብ 28 መስከረም ክሳብ 02 ጥቅምቲ 2009 ኣብ ጀኔቫ ዝቀረበ እዩ፡፡
ገለ ካብቲ ኣገራሚ መግለጺ ናይቲ ልኡኽ፤
"ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ህልው ፖለቲካውን ጸጥታውን ሽግራት ናይ ኤርትራ ክዛረብ ከሎ እንታይ ክብል ከምዝደለየ ኣይተረዳኣንን። ምናልባት ኢትዮጵያ ክብል ከይከዉን ኤርትራ ዝብል ዘሎ፡፡" እዚ መግለጺ እዚ ንመረዳእታ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንመረዳእታን ብልሕን ኤርትራውያን ኣብ ጉዳዮም ድማ ብፍላይ ጸርፊ እዩ፡፡ ብተወሳኺ እቲ ልኡኽ ከምዚ ክብል ገሊጹ፡፡
"እዞም ብልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ኤርትራውያን ስደተኛታት ጌይሩ ዘቕረበልኩም ስድተኛታት ኣይኮኑን"፡"እዚኦም ኣብ ወተሃደራዊ መዳጎኒ መዓስከራት ተሓዪሮም ዝረከቡ ኤርትራዊያን እዮም። እቲ መዓስከራት እዉን ብወተሃደራውን ጸጥታውን መሓዉራት ኢትዮጵያ እዩ ዝመሓደር። እዞም ኤርትራውያን ካብ ዝተፈላለየ ኣካላት ሕብረተ-ሰብ ኮይኖም ብናይ ኣሜሪካን ሕብረት ኣውሮጳን ዘይተጨበጠ መብጸዓታት ተነጊሩዎም ብዝተውሃሃደ ፕሮፓጋንዳ መራኸቢ ብዙሃን፡ ብወተሃደራውን ጸጥታውን መሓዉራት ኢትዮጵያ ተታሊሎምን ተደሊሎምን ዝኸዱ ግዳያት ዘይሕጋዊ ናይ ሰባት ምዝውውርን እዮም" ይብል።
እዚ መግለጺ እዚ መቐጸልታ ናይ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘለዎ ንዕቐትን ኣቃልቦ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንምጥምዛዝን ዝግበር ዘሎ ሽርሒ እዩ፡፡ ብተወሳኺ፣ እዚ መግለጺ እዚ፣ እቲ ስርዓት ነቲ ናይ 1951 ውዕል ብዛዕባ ስደተኛታት ዘለዎ ክድዓት ዘርኢ እዩ፡፡ እቲ ሓቂ ግን፡ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ዘቕረቦ ዘይኮነስ ብኣንጻሩ እዩ፡፡ እዚኦም ዝበታተኑ ዘለው ኤርትራውያን ግዳያት ናይቲ ጨካንን ገፋዕን ምሕደራን ካልእ ኢ-ሰብኣዊ ፖሊስን ኣተሓሕዛን እቲ ስርዓት እዮም፡፡ ስለዚ ንሕና ትኽክል ዝኾነ ጸጥታውን ፖለቲካውን ሽግር ዘለና ናይ ብሓቂ ስደተኛታት ኢና፡፡
ምሕጽንታ ናብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም
ንሕና ኣብ መዓሰከራት ስደኛታት ኢትዮጵያ እንርከብ ኣብ ትሕቲ ጽላል ማሕበረ-ሰብ ዓለም (UNHCR) እንነብር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኢና፡፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ በደል፣ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፣ ኣዕቖብቲ ሃገራት ከኣ ብፍላይ፣ ዝለዓለ ቆላሕታ ክገብራሉን ንኤርትራዊያን ስደተኛታት ድማ ኣኣብ ዘለዉዎ ቦታ ኣድላዪ ዘበለ ምትሕብባር ክገብራሉን ንምሕጸን፡፡ ኣብ መወዳእታ ነዘን ንኤርትራዊ ስደተኛ ድሕነቱን ጸጥትኡን ሓልየን ኣድላዪ ሓገዝ ዝገብራ ዘለዋ ሃገራት ብሓፈሻ ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ እንዳመስግና ሓገዘን ብዝለዓለ ደረጃ ክቕጽልኦ ንላቦ፡፡
ሰንትራል ኮሚቴ ካምፕ
ግዚያዊት ኮሚቴ ኣወሃሃዲት ሰላማዊ ሰልፊ
መዓሰከር ስደተኛታት ሽመልባ
ኢትዮጵያ
29 ሕዳር 2009


text:
እዞም ትካላት ብተወሳኺ ፍርቂ ህዝቢ ሶማል ወይ 6.2 ሚሊዮን ህዝቢ ብድርቂ ኣብ ስግኣት ወዲቖም ኣለው ይብሉ።
ኣብዝሓለፈ ሰሙን ወኪላት ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ናይ ሕ/ሃ ትካል ህጻናት ኣድሕን ( ዪኒሴፍ) ብድርቂ ኣዝዮም ኣብዝተጠቕዑ ከባቢታት ሰሜናዊ ዞባ ፑንትላንድ ዑደት ኣካይዶም።
ኣብ ሶማል ሃገራዊ ዳይረክተር ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ላውረንት ቡኬራ ኣብ ሓደ ገጠር 500 ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ከምዝሞቱ እንስሳት ኣብ ዝተአኸቡሉ መፅለሊታት ይነብሩ ኣለው ኢሎም።
ኣብ ሶማል ኣብ 2010ን 2011 ዓ.ም. ብዘጋጠመ ዓፀቦ ፍርቆም ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝኾኑ ህጻናት ዝርከቡዎም ኣስታት 260 ሽሕ ሰባት ሞይቶም እዮም።
ኣብ ሶማል ብሕፅረት ኣመጋግባ ዝጥቅዑ ህጻናት ኣብቶም ዝቕፅሉ ኣዋርሕ 270 ሽሕ ከምዝበፅሕ እውን ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ይግምት።
እቲ ኩነታት ኣዚዩ ሕማቕ እንተኾነ እውን ሶማል ነቲ ህልቂት ናይ ምምካት ዕድል ኣለዋ ይብሉ ቡኬራ።ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ብዛዕባ እቲ ቅልውላው ኣቐዲሙ ስለዝፈለጠ ግብረ መልሲ ምሃብ ጀሚሩ’ሎ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ቀዳም ክሳብ ዝመጽእ ዘሎ ሰሉስ ኣብ ሊትዋኒያን ለቶኒያን ኤስቶኒያን ዘካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ምኽንያት ናብ ሃገራት፡ ሊትዋኢያን ለቶኒያን ኤስቶኒያን ምእመናን ኣብ ነጻነት ዘመእከለ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ እዋን ጸላምን ዓመጽን ኣሳዶን ኩሉ ብሓባር ሕውነትን ፍትሕን ዝዓሰሎ ሕብረተሰብ ብምትሕብባር ንምሕናጽ ጽዉዕ ምዃኑ ክስምዖ ዝገብሮ ነቲ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ካብ እግዚኣብሔር ዝተዓደሎ ክብሪ ኩሉ ክኽብሮ ኣብ ዘማዕድው ተስፋ ዘንበረ ጮራ ናጽነት ህልው ከይኑ የሰንየካ ዝበኡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ዕለት 22 መስከረም ክሳብ ዕለት 25 መስከረም 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ነጻነት ሃገራት ዞባ ቦልቲክ ዘካይድዎ መበል 25 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻ ምኽንያት ናብተን ሃገራት ዕለት 21 መስከረም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ እዩ።
እቲ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ናይ ምትብባዕ ምንጪ ክኸውን ዘለዎም ምንዮት ገሊጾም፡ ነጻነት ክዕቀብን ካብ ትውሊድ ናብ ትውልዲ ክመሓላለፍ ዘለዎ እቲ ዝዓበየ ጸጋ እዩ፡ ኣብ ሃገራት ቦልቲክ ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝንበር ዘሎ ናጽነት ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ዝተኸፍለ ናይ ብዙሓት መስዋዕትነት ጻማ እዩ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ከምቲ ወትሩ ናይብ ሓዋርያዊ መገሻ ቅድሚ ምንቃሎም ድሕሪ ምምላሶም ሮማ ናብ ዝርከብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዓባይ ነጊዶም ኣብ ፊት ቅድስተ ማርያም ድሕነት ሕዝበ ሮማ ቅዱስ ምስሊ ጸሎት ንኸዕርጉ ዕለት 20 መስከረም 2018 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ መንፈሳዊ ንግደት ፈጺሞም ሓዋርያዊ ናይ ቦልቲክ ሃገራት መገሻኦምን ነተን ዝበጽሕወን ሃገራን ሕዝበንን ንቅድስተ ድንግል ማርያም ከምዘማዕቆቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረ ቡርከ ሓቢሮም።


text:
ንሓደሽቲ መፃእቲ ናብ ሽወደን
እንኳዕ ብደሓን መፃኹም ናብ ናካን ሎዌንፈልድን
LÖWENFELDT & CO
ናካ ኮሙን ብዝሃበና መምርሒ መሰረት ክንሕግዘኩም ካብ ዝተዳለናሎም ምድላዋት፣ ቋንቋ ሽወደን ብቐሊሉን ብተሎን ምሙሃር ምኽንያቱ ካዓ ስራሕ ተሎ
ንክትረኽቡ ፤ ትምህርቲ ክትቅፅሉ እንተደሊኹም ከምኡ´ውን ናይ ባዕልኹም ድርጅት(ትካል) ንኽትከፍቱን ሽወደናውያን የዕሩኽ ንኽህልውኹም ወዘተ ኢዮም።
ካፍቶም ንህበኩም ሓገዛት
– ቛንቛ ሽወደን ኣብ SFI ምስ ውሕዳትን ብዘይምጭንናቕ ምምሃር
– ኣብሓደ ካፍቶም ብዙሓት ድርጅታት(ትካላት) ቛንቛ ሽወደን ምስ ሽወደናውያን ምዝርራብ ወይ ካዓ ምልምማድ
* ናትኩም ድሌትን ክእለትን ዝምጥን ቦታ ምርካብ
* ናብትምህርቲ ቀረባ, መንገዲ እግሪ ወይ ካዓ ሓፂር ጉዕዞ ኣውቶቡስ ወይ ባቡር
– ሓገዝ ወይ ካዓ ሕቶ ኣብህዝልወኩም ግዜ ብቑዕ ዝኾነ ናይ ባዕልኹም መሰልጠኒ ወይ ካዓ መንገዲ ሓባሪ ኪኢላ ይህልወኩም
– ካብ ዓዲ ሒዝክምዎ ንትመፁ ናይ ትምህርቲ ውፅኢት/ነጥቢ ሕጋዊ ኣብ ምግባር
– ኣብ ትርፊ ግዜኹም ክትገብርዎም እትደልዩ ምንቅስቓሳት/ መዝናነይታት ምርካብ
– ኣብ ሓፂር እዋን ብፈጣን መንገዲ ንድሌታትኩምን ትምኒትኩምን ብትምህርቲ፣ብስራሕ ኣብምርካብን ናይ ባዕልኹም ትካል/ድርጅት ኣብ ምኽፋትን ንሕግዘኩም ።
ቛንቛ
ሽወደን፣ኢንግሊሽ፣ትግርኛ፣ኣማርኛ፣ዓረብ፣ዳሪ፣ፋርሲ፣ራሻ፣ጣልያን ወዘተ…
ኣብ SFI ትምህርትቤት ቛንቛ ዓረብ ክእለት ዘለዎ መንገዲ ሓባሪን መምህርን እዉን ኣለና።
ቛንቛ ሽወደን መለማመዲ ቦታታትን ስራሕትን
ካፍቶም ዘለውና ንዓኹም ዝምጥኑ ቛንቛ መለማመዲ ስራሕታት
– ኢኮኖሚ/ቑጠባ
– ህንፃ
– ኮምፒተር ኣይቲ
– ንግዲ/ሸቐጥ, ቡቲክ
– ሆቴል, ምግቤት
– ጥዕና, ሕክምና
– ቴክኒክ
– ምክንኻን ሰውነት
– ባህሊ
– ትፈጥሮ እንስሳት
– ፅሬት
– ትራንስፖርት ወዘተ…
ተወሳኺ ሓገዝ
ካፍቶም ልምዲታትና ካብ ጭንቀትን ብጭንቀት ክላዓሉ ዝኽእሉ ሕማማት ኣብ ኣድላይ ዝኾነሉ ሓገዝ ንህብ።
ድሌትኩም እንድሕር ኮይኑ ናይ ምድሓን ክእለት ዘለዎ ናይ ዮጋ ስልጠና ወይ ክዓ ክፍለግዜ ን ምርግእ ሰውነትና ክፋላቱን ምስ ዮጋዮ ብሓባር ንሰርሕ
ንሕና
ስራሕና ንፈቱ፣ ክንሕግዝ ድሌት ዘለናን ሽቶ ነውቅዕንእዚድማ ናይ ነዊሕን ዓሚቑን ፍልጠትን ክእለትን ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ንከማኹም ሓደሽቲ መፃእቲ
ናይ ሕልምኽም ሽቶ ንምውቃዕ ንሕግዝ።
ካብ 2006 ጀሚሩ ካብ መላእ ዓለም ንዝመፁ ካብ ንእሽተይ ክሳብ ዓብይ ድሌቶም ንምስኻዕ ሓጊዝናን ኢና።
በዚ መሰረት ብዙሓት ሕጉሳትን ሕልሞም ዝተሳኸዐሎምን ዓማዊል ኣለውና።
SFI – SVENSKA FÖR INVANDRARE (ቛንቛ ሽወደን ንወፃእተኛታት)
ንኽንራኸብ ተስፋ ንገብር ብደሓን ምፁ።


text:
(June-20 Series No. 1) The Price of Independence -- መስዋእቲ-ዋጋ ሓርነት
ብዶ/ር በረኸት ፈዳይ ( ወዲ ፈዳይ)
Click here for the pdf version
ሓደ ሕ/ሰብ ህላዌኡ ዘውሕስ ብዘይካ’ቲ ኣብ ውልቃዊ ሂወቱ ዘርእዮ ህርኩትነት፡ ኩሉ እንተንኡ ወፍዩ ንድሕነት ሃገሩን ህዝቡን ብንቕሓት ከገልግል ድሉው ዝኾነ ዜጋ ምስዝህልዋ እዩ። እዚ ክሳብ’ቲ ሂወቱ ከይተረፈ ከበጁ ቁሩብ ዝኾነ ተባዕ ህዝቢ እትውንን ሃገር ኢና ንዛረብ ዘሎና። ኣብ ኤርትራ ነዞም ተባዓት “ ጅግና ተጋዳላይ/ተጋዳሊት” ዝብል ስም ኢና ሰሚናዮም።
መስዋእትነት ሓንቲ ሃገር ንዜጋታታ እትሓቶ ናይ መጨረሽታ ጻውዒት እዩ። ኤርትራ ንህላዌኣ ልዕሊ ዓቕሚ ዜጋታታ ዝኾነ ሂወት እያ ሓቲታ። እዛ ብጀጋኑ ዝተረኸበት ሃገር መንእሰያታን ዓበይታን፡ብዘይ ኣፈላላይ ጾታን ሃይማኖትን ኩሎም ንመስዋእቲ ስለዝተቐዳደሙላን ዝተሰየፉላን ድማ ንርእሰ-ሓያላን ገጢማ ንሕግታት ወተሃደራዊ ቅድታትን፡ ፖለቲካዊ ትንታኔታትን ዓለምና በርጂና ሓደስቲ ናይ ታሪኽ ምዕራፋት ከፊታ ክትዕወት ዝበቕዐት። ስለዝኾነ ድማ እዩ፡ ክብራ ረዚን፡ ፍሉይነታ ድሙቕ፡ ህዝባ ስሙርን ሕቡንን፡ መርገጻ ድማ ጽኑዕ ኮይኑ ዘሎ።
መቐረት ናጽነት ንዓና ንኤርትራውያን ኣዝዩ ክቡር እዩ። ምቁር እዩ። ብዋጋ ዘይትመን ህያብ ስውኣትና እዩ። እቲ ምንታይ ውሑዳት ክንስና፡ ኣብ ታሪኽ ዝኣበስናዮ በደል ዘይብልና ከሎና፡ ሕማቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ስለዘጋጠመና ግን መግዛእትነት ንምምሓው ልዕሊ ዓቕምና መስዋእትነት ከፊልና። እዚ ትዕድልት’ዚ መሪጽና ዝኣተናዮ ዘይኮነስ፡ ካብ ባርነት ንምግልጋል ሓደ ምዕቡል ወለዶ ክኸፍሎ ዘለዎ ዋጋ ሓርነት ስለዝኾነ ክቡር ዋጋ ክንከፍል ድልዋት ስለዝኾና እዩ።
ንስለ እዛ ሓላል መሬት ዝተበጀዉ ጀጋኑ ስዉኣትና ክንዝክር እንከሎና ኩል ጊዜ ኣብ ኣእሙሮ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ዝቕጀሉ ነገራት እንተሃልዮም እቲ ጅግንነቶም፡ ተወፋይነቶምን ሓልየቶምን እዩ። ቅንያቱ ሰማእታትናን ህልዋትናን ብመንፈስ ገጽ ንገጽ እንራኸበሉ እዋን ስለዝኾነ፡ ንነብስና እንፍትሸሉ ኣጋጣሚ ክኸውን ድማ ይግባእ። ሰማእታትና ኣበይ ኣለዉ? ኢልና እንሓተሉ፡ ንነብስና ንቑሩብ ደቓይቕ ዝኸውን፡ ዋላ’ውን ንሒዶት ክልኢት ትኣክል ኣብቲ ሰማእታትና ዘለውዎ ስፍራ ኣቐሚጥና ብጽሞና ነስተንትነሉ ህሞት እዩ . . . እወ! መትንታትና ደም ሓርቢትዎ ነቒጹ፡ ኣካላትና ምስትንፋስ ስኢኑ ተዓቢሱ፡ ህዋሳትና ንዘልኣለም ኣብ ሓንቲ ጉድጓድ ብሓመድ ተጸቒጡ በሪሱ. . . . ነስተንትን እሞ ኣሓት ኣሕዋት . . . “ለካ እዛ ሩሕና እስትንፋስ ረኺባ ኣብ ጎደናታት ሸናዕ እትብል ሂወትና ዋጋ ተኸፊልዋ እዩ” እዩ ዘብል ተዘክሮኦም። ምኽንያቱ ብመንፈስ ተጋደልቲ ተኸቢብና ስለዘሎና።
ኤርትራ ልዕሊ ህላዌኦም ህላዌ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝሰርዑ፡ ጀጋኑ እንተዘይተፍሪ ነይራ፡ ሎሚ ቃልሲ ሓርነት ካብ ዝብገስ ልዕሊ ሓምሳ ዓመታት ኣቑጺሩ እንዳበልና ዘመነ መግዛእትነት ነማርረሉ እዋን ምስኮነ ነይሩ። ከምቲ ሓደ ጸሓፊ ኣብ ኣጋጣሚ 20 ሰነ ዝበሎ ድማ “ እዞም ናይ ሎሚ መንእሰያት ኣብ ኮለጃት ሳልሳይ ዓመት በጺሐ፡ ራብዓይ ዓመት ወዲአ እንዳበሉ ዝምረቑ ዘለዉ. . . ኣብ ቃልሲ ሓርነት ካብ መስዋእቲ እንተተሪፎም ሰለስተ፥ ኣርባዕተ ጊዜ ተወጊአ እንዳበሉ ዘዕልልሉ እዋን እዩ ምስኮነ ነይሩ”።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጽንብል ናጽነቱ ካብ ካልኦት ሃገራ ኣፍሪቃ ብዝተፈልየ ስምዒትን ወንን ድምቀትን ዝጽንብለሉ ምኽንያት እንተሃልዩ እምበኣርከስ ኣብ መትንታቱ ዝለሓኰ ምስጢር ሰማእታት ስለዘለዎ እዩ!!! ከምቲ ቆጽሊ ማይ ሰትያ ተጉለዕልዕ፡ እዛ ድምቕቲ ባንዴራና ኣብ ትሕቲኣ ዝዛሪ ደም ሰማእታትና ስለትሰቲ ዘላ ድማ እዩ ካብ ከባቢኣ ዘለዋ ናይ ካልኦት ሃገራት ባንዴራ ንላዕሊ ደሚቓ እተንበልብል ዘላ።
እዚ ኣብዚ ቅንያት ብመርማሪ ኮምሽን ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ዝወጸ ብዝኾነ መለክዒ ሙያውነትን ውድዓውነትን ዝጎደሎ ዘሕፍር መግለጺ፡ ንድሕሪት ምልስ ኢልና ታሪኽ ሓርነታዊ ቃልስና ምስ እንዝክር፡ ህዝቢ ኤርትራ ብግፍዕታት መግዛእትነት ክበርስ እንከሎ ዓገብ ዘይበለ ቤት ምኽሪ፡ ብሰንኩ ነዞም ሎሚ ንዝክሮም ዘሎና ጀጋኑ ሓርበኛታትና ዋጋ ክንከፍል ከምዝተገደድና እዩ ዘዘኻኽረካ፡ ስለዝኾነ፡ እዛ ተባሃጊት ሃገር ናብ ዘይዋናታታ ንኽመልስዋ ዝካየድ ዘሎ ውዲታት ብንቕሓት ክንምክቶ ይግባእ። ፍረ ጻማ ናይዚ ኩሉ ዝተኸፍለ መስዋእትነት ከኣ ኣብ ኣፍሪቃ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ስርዓት ክትሃንጽ ክትግደድ እያ፡ ንኹሉ ዝተሃሞሸ ዝሰፍሐ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝነብር ህዝባ እትሓቁፍን እተርውን፡ ኣብ መንጎ ገጠራትን ከተማን ዘሎ ዘይንቡር ፍልልያት ኣጽቢባ ማሕበራዊ ፍትሒ እተንግስ ዝያዳ ተበሃጊት ሃገር ክትከውን እያ። ምኽንያቱ መስዋእቲ ዋጋ ሓርነት ምኳኑ ብኣጋ ኣለልያ ግቡእ ዕዳኣ ትኸፍል ስለዘላ።
እዛ ሃገር ገለ ኣለዋ !!!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና
ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ባካሪ ታንዲያ ኣብ ናይ ኣሜሪካ ሓፈሻዊ ምርጫ ክሳተፍ እዚ ናይ ሎሚ ሓዊሱ ንኻልኣይ ግዜ እዩ።ሰኔተር ባራክ ኦባማ ንፕሬዝዳንትነት ኣብ ዝተወዳደርሉ 2008 ዓ.ም.ፈ ንመጀመሪያ ግዜ ኣድሚጹ።
ኣብዛ ንሱ ታሪኻዊ ዓመት ኢሉ ዝጸውዓ፤ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍኣ ኣፍሪካዊት ኣሜሪካዊት ድምጸን ክህባ ከለዋ ዝነበረት ስምዒት ይዛረብ።እዘን ዓባይ ሰበይቲ መጎዓዚያ የብለንን፤ብእግረን ክኸዳ እውን ኣይክእላን እየን።ታንዲያ ምስ ካልኦት ወለንተኛታት ኮይኑ ድምጸን ንክህባ ሓዚሉ ናብ መውሃቢ ድምጺ ወሲዱወን።
ንሰን ሽዑ ከምዚ ኢለን። ‘ክብሪ ንኣምላኽ፣ክብሪ ንኣምላኽ እናበለት ትዝምር ነይራ።ዘደንቕን ተኣምርን እኮ እዩ ነይሩ።’
ታንዲያ ኣብ 1992 ዓ.ም.ፈ እዩ ብስደት ናብ ኣሜሪካ መጺኡ።ኣብ ሃገሩ ኣንጻር ዓሌታዊ ኣድልዎን ባርነትን ንምቅላስ ሓደገኛ ስለዝኾነ ኣብ 2004 ዓ.ም.ፈ ኣሜሪካዊ ዜጋ ኮይኑ።
ንሱ ናብ ኣሜሪካ ተሰዲዶም ካብ ዝመጹ 1.8 ሚሊዮን ዝግመቱ ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ሓደ እዩ።ኣብ 2000 ዓ.ም.ፈ ምስ ዝነበረ ክነጻጸር ኸሎ ብዕጽፊ ወሲኹ’ሎ።
ታንዲያ ድምጹ ንዴሞክራት ይህብ።ምኽንያቱ እቲ ፓርቲ ንስደተኛታት ዝሰማማዕ ኣጀንዳ ስለዘለዎ እዩ ይብል።ኣብዚ ናይ ሎሚ ምርጫ እውን ምኩርትን ኣንደበተ ርትዕትን ኢሉ ንዝጸውዐን ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ንዝነበራ ሂላሪ ክሊንተን ከም ዝመርጽ ይገልጽ።
ካልእ ኣማንዳ ሉግ ዝተባህለት ናብ ኣሜሪካ ዝመጸትሉ እዋን ኣብዛ ሃገር ጽቡቕ ኩነታት ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኣብ 1980ታት እዩ ነይሩ።
ኣብ 2004 ዓ.ም ዜጋ ዝኾነት ሉግ ንኩሎም ሪፓብሊካዊያን ፕሬዝዳንታዊ ሕጹያት ከምዘይትፈትዎም ትዛረብ።ኣብታ ሃገር ይዓቢ ዘሎ ጸረ-ስደተኛታት ኣተሓሳስባ ክውስኽ ዝገበሩ ንሳቶም እዮም ትብል።
ዋላ’ዃ ናይ ዴሞክራት ናይ መወዳእታ ሕጹይ ከምዝኾኑ ርገጸኛ እንተዘይኮነት እውን ንናይ ቬርሞንት ሰኔተር ፕሬዝዳንታዊ ሕጹይ በርኒ ሳንደርስ እያ ትድግፍ።ፖሊሲኦም ንሰራሕተኛ ክፋል ሕብረትሰብ ዝድግፍ እዩ ትብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Date: Sunday, 31 December 2017
ትሰርቅ ብዘይሕ ሕጊ ትሰርሕ ትእሰር ኮታስ ኩሉ ብዘይ ሕጊ ዝኾነ ይኹን እንተጌርካ ብሕጊ ምስ ተሓተትካ ምዕርምራም ምብካይ ዘምጽኦ ፉዳ የብሉን። ምስዚ ሕጂ ዝውሰድ ዘሎ ሱጉምቲ ስለ ትኸይድ እዛ ቅድሚ ቁሩብ ሳምንታት ዘቅረብናያ ጽሕፍቲ ደጊምና ክንዝርግሓ ጥቅሙ ስለዝተራእየና እነሀት።
ኣብ ኤርትራ ሓንቲ ሓቂ ኣላ፣ እንተሰሪቅካ፡ ዘይሕጋዊ ነገራት ፈጺምካ፡ብዘይ ግቡእ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ስራሕ እንተሰሪሕካ፡ ኣብ ግቦን ብልሽውናን እንድሕር ተኾማጢዕካ፡ ብዘይ ሕጊ ዘይመሬትካ እንተወሲድካ፡ ሕጊ ጢሕስካ መንበሪይኹን ትካል እንተሰሪሕካ፡ ንሰብ ብሃይሞኖትን ብሄርን ፈላሊኻ ተታፉንን እንተኮይንካ፡ ከቶስ ዝኾነ ካብ ሕጊን ስርዓትን እዛ ሃገር ወጻኢ እንተሰሪሕካ፡ ግዜ ይሓጽር ይነውሕ ብዘየገድስ፡ መን ኢኻ ክንደይ ዕድሜኻ ብዘየገድስ፡ እንታይ ስልጣን ኣለካ ብዘየገድስ፡ እወ ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር ብዘየገድስ፡ ሓንቲ መዓልቲ ሕጊ ገዛኻ ክትኩኩሕ ምዃና ዘይምርሳዕ።
ክልተ ጊዜ መጠንቀቅታን ናይ ገንዘብ መቅጻዕቲ ተዋሂቡካ ንህዝቢ ካብቲ ግብኡ ንላዕሊ ዝኽፍል ዱኳን ወይ`ውን ባር ኣብ ሳልሳይ ጊዜ ካብ ሹዱሽተ ወርሒ ስጋብ ክልተ ዓመት ትካልካ ክዕሸግ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ንሰብ ብሰበሰብ ዓደይ ሃይማኖተይ ኢልካ ካብ ሕጊ ወጻኢ ሓለፉ ትገብር እንተኾይንካ፡ ንሰብ ብዘይ ሕጊ ከተህድም ወይውን ከተስግር እንድሕር ተታሒዝካ ስጋብ 10 ዓመት ናይ እስርቤት መቅጻዕቲ ይብነየልካ። ሰብ ሕጊ ተኸቲላ እንዳኸደት ሓላፊ ይፈልጥ ዘመደይ ኣለኒ ኢልካ ብዘይ ሕጊ ገዛ ይኹን ትካል እንድሕር ሰሪሕካ እቲ ብዘይ ሕጊ ዘስራሕካዮ ይፈርስ። ካብ ምፍራስ ዝከላኸለልካ ከምዘይህሉ ከኣ ብግብሪ ተራእዩ እዩ። ብሕጊ ወጻኢ ዝሰርሐ ናይ ገንዘብን ማእሰርቲ ይግብኦ እዩ ዝብል እቲ ሕጊ፡ ኣብ መጀመርያ ግዜ ከምኡ ዝገበሩ ግና መቅጻዕቲ እስርቤት ሸለል ተባሂልሎም ዝሱርሕዎ ጥራሕ ክፈርስ ተጌሩ። ካልኣይ ግዜ እንድሕር ደጊምካ ቤት ማሕቡስ ትወርድ። ዘይግቡእ ከም ጫት ሓሽሽን ካልእ ኣብዛ ሃገር ክልኩላት ነገራት ክትሸይጥ ወይ ክጥቀም እንድሕር ተረኺብካ ስጋብ 4 ዓመት ማእሰርቲ ትቅጻዕ። እንተ ደጊምካ ስጋብ 6 ዓመት ትቅጻዕ። ምስ ባህልና ዘይካይድ ግብረሶዶም ወይውን ንጓል ኢንስተይቲ እንተዓሚጽካ፡ ንንእሽተይ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት እንድሕር ብጾታዊ ርክብ ተራኺብካ፡ ወይውን ንሓደ ሱብ ብዓዱ ብሄሩ፡ሃይማኖቱ ምኽንያት እንድሕር ኣጥቂዕካዮ፡ ካብ ሓሙሽተ ስጋብ 15 ዓመት ማእሰርቲ ይብነየልካ። ንኤርትራዊ ዜጋ መዓስ ኣበይ ቦታ ብዘየገድስ እንተቀቲልካ ንሕልፈት ትእሰር። ኣብ ኤርትራ ሕልፈት ማለት ሕልፈት እዩ። ኣብ ቤት ማሕቡስ ኢኻ ትመውት።
ስለዚ ሕጊ ጥሒስካ ብማዕከናት ዜና፡ ብጽሑፍ ዝወሃብ መጠንቀቅታ፡ ዕሽሽ ኢልካ ደሓር እታ ዘይትተርፍ ሕጊ መስ ኣርከበትልካ ጉዳይ ናብ ፓለቲካ ሃይማኖት ምቅያር ወይውን ዓሺጎምለይ ስራሕ ከሊኦምኒ ኢልካ ሃተፍተፍ ምባል ብጀካ ርእስኻን ልብኻን ክትሓምም ዝቅየር ነገር ከምዘየለ ክፍለጥ ኣለዎ።
ንሰብ ኩሉሻዕ ተጋግዮ ንዓመት ክልተ ወይውን ንዓመታት ስለ ዘይተትሓዘ ነጻ ተለቀ ወይውን ዘይትንከፍ ዘይትሓዝ ይመስሎ። ናይ መንግስቲ ኣካይዳ ዘይፈልጥ ንነብሱ ጥራሕ እዩ ዘዕሹ ዘሎ። ኣብዛ ሃገር ክስቶ ሕጂ ሰሪቁ ኢልካ ምእሳር የለን። ከምኩሉ ስርሓት ብዓቅሊ እዩ። ክንደይ ኣዋርሕ ዓመታት ይወስድ ብዘየገድስ ኣብ ምክትታል ብምእታው ምስ መን ኮይኑ ይሰርቅ፡መን እዩ መማኽርቱ ምስ መን ይሰርሕ ኩሉ ብምክትታል መርትዖ ብምሓዝን ይምዝገብ። ኩሉ ተፉሒሩ ምስ ወጸ እዩ ዝተሓዙ ዝእሰር። ስጋብ ከምኡ ዝኸውን ሓፉሽ ከዕረምርም ይክእል እዩ።
ኣብ ሓደ ኣኼባ እዛ ሕቶ ንወዲ ካሳ ቀሪባትሉ ብዝሃባ መልሲ ጽሕፈይ ክዓጹ። ንሱ ከብርህ ከሎ ይብል፣ ንበል ሓደ ሰብ ኣብ ብልሽውና ይቆማጣዕ ብቅልጡፍ ደቂ መዛምርቱ ከይፈለጥካ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ እንድሕር ኣውዒልካዮ፡ ልክዕ ከም ሓንቲ ቆጽሊ ወይ ጨንፈር ምቁራጽ እዩ። ዘምጽኦ ለውጢ የለን። እዚ እዩ እቲ ቀንዲ ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት ጌጋን ኣብ ዓዘቅቲ ሸሚምወን ዘሎን። ምክንያቱ ይብል ወዲ ካሳ፣ እንድሕር ብዝተፈላለየ ጉዳያት ምስቲ ሰብ 20 ሰባት ይሰርሑ ኮይኖም፣ ንሓደ ሰብ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ የእቲኻ ነቶም ዝተረፉ 19 ሰባት ተጠንቂቆም ክሰርቁ ኢኻ ዕድል ትህብ ማለት እዩ። እቶም 19 ሰባብ ጽባሕ ካልኦት 19 ይልኩምልካ ብድሕሪኡ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብምዃን፡ከም ሰደድ ይላባዕ። ዓቅሊ ጌርካ ተኸታቲልካ ንብምልኦም እንድሕር ኣብ ቀይዲ የእቲኻዮም ግና፡ነታ *መንሹራ ካብ ሱራ ሚሒኻያ ኣለኻ ማለት እዩ ። ሳላከምኡ ዝገበርና ኢና ከኣ ንካልኦት ኣፍሪቃ ናይ ሽግር ሽግር ኮይንወን ዘሎ ብልሽውና ኣብዛ ሃገር ዳርጋ ዘየለ። ሓቂ ብሓቂ ኣብ መሬት ዘይወድቅ ዘረባ! ስለዚ እታ መልእኽቲ ንጽርቲ እያ። እታ ጭጉራፍ ከይተረኻኽበልካ እንተደሊኻ፡ ናይ ሓፉሽ ኣሰር ብምኽታል ኢድካ ኣይተርስሕ። ካብ ሕጊ ወጻኢ ኣይትግበር፡ ተወዲኣ!


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ብዩርሆልም እቲ ኮምዩን እዩ እቲ ዝዓበየ ኣካራዪ። ንሱ ልዕሊ 180 ገዛውቲ ኣለዎ። ብሕታውያን ኣካረይቲ ውሑዳት እዮም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዘይካ ሽወደን ካእል ቋንቋ ዚዛረቡ ብዙሓት እዮም።ኣብ ብዩርሆልም 32 ብሔራት ኣለዉ። ዝዓበዩ ናይ ስደተኛታት ቋንቋታት ዓረብን ትግርኛን ሶማልያን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ብዩርሆልም ሓያሎ ኣብያተክርስትያን ኣለዋ፡ ከም ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ፐንተኮስ ቤትክርስትያንን ወንጌላዊት ሃረራዊ መሪሕነት፡ EFS.
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ብዩርሆልም ድኳናት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ሰከንድሃንድ ቡቲክ፡ ካፈ፡ ጂም፡ ናይ መጽናዕቲ ማሕበር፡ ፋርማሲን መሐምበሲን ይርከብ።ንደቀንስትዮን ህጻናትን መሐምብሲውን ኣሎና። ናይ መእተዊ መምርሒ ብሓሙሽተ ቋንቋታት ኣሎ። ኣብ ኣግነስ፡ መንሸራተቲ ቦታውን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ብዩርሆልም ንደቅኻ ኣብ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ንምእታው ግዜ ኣይወስድን፡ ስለዚ ውላድካ ቀልጢፉ ኪጅምር ይኽእል።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ክስቶርስ ቤትትምህርቲ ናይቲ ኮምዩን F9 ቤትትምህርቲ ኮይኑ ኣብ ማእከል ብዩርሆልም ይርከብ። ንሱ ጥቓ ቤትንባብን መሐምበስን እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
SFI ብደረጃ A-D ኣሎ፡ መዓልታዊ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ ካብ 8፡30 ክሳዕ 15-30 ይሰርሕ። ብናይ ተግባራዊ ስራሓት ወይ ፕራቲክ ጽቡቕ ርክብ ኣሎና። ካልእ ስልጠናታት ኣብ ካልእ ቦታ ይካየድ። ኣብቲ SFI ዝካየደሉ፡ ናይቲ ኮምዩን ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ናይ ብዩርሆልም ማእከል ጥዕና፡ መደበኛ ሓከምትን ናይ ስኒ ሓከምትን ኣለውዎ። ተወሳኺ ኣብ Västerbottens läns landsting ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ትካላት ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ናይ ተርጓማይ ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብዚ ግዜዚ ብዙሓት ትካላት ብእተፈላለየ ቋንቋታት ሓበሬታ ይህቡ እዮም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ብዩርሆልም ናብ ኡመዮ 60 ክ/መ እዩ። ብኣውቶቡስ ከኣ መገዲ ሓደ ሰዓት እዩ። Tabussen.nu ናይ ቨስተርቦተን ሓባራዊ መስመራት ማዕጾ እዩ። ናብ ኡመዮ መዓርፎ ነፈርቲ 65 ኪ/መ እዩ። ካብ ኡመዮ ናብ ስቶክሆልም ብነፋሪት ሓደ ሰዓት ይወስድ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ብዩርሆልም ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ፡ ኣብቲ ናይ ብሕቲ ሰክተር ድማ ኒኦከርስ ፕረፓርካኩር እቲ ዝዓበየ እዩ። መብዛሕትኡ ሰብ ንኺሰርሕ ናብ ኡመዮ በጺሑ ይምለስ። ኣብ ቨነስን ኡመዮን ናይ ስራሕ ዕድላት ስለ ዘሎ ከተመልክት ትኽእል።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ዝተኸሰተ ሕማም ኢቦላ ከምዘየለ ምንስቴር ጥዕና‘ታ ሃገር ኣፍሊጡ።እንተኾነ ምናልባሽ እንተጓነፈ ካብ ዝብል ስግኣት ርእሱ ዝኻኣለ ሆስፒታል ከምዝተኸፍተ ምንስትር ጥዕና‘ታ ኢትዮዽያ ኣፍሊጦም።
ሎሚ ንጋዜጠኛታት መግለፂ ዝሃቡ ዶ/ር ከሰተብርሃን ኣድማሱ”ብኢቦላ ዝተታሓዘ ሰብ ዛጊድ ኣብ ኢትዮዽያ የለን።እቲ ሕማም ናብ‘ዚ ዓዲ‘ዚ ንከይኣቱ‘ውን ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ይፍፀሙ‘ለው።ንኣብነት ክልተ ኮሚቴታት ኣቊምና‘ለና፣እቲ ቀዳማይ ባዕለይ ዝመርሖን ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝሓቆፈን‘ዩ። እቲ ካልኣይ ኮሚቴ ቴክኒካዊ ስራሕቲ ዘፃፍፍ‘ዩ” ኢሎም።
ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ሓደ ኮሚቴ ከምዝደኮነን ብሕልፊ ረስኒ ዝሓዞም ካብ ናይጀርያ ዝኣትው ኣጋይሽ ፈልዩ ከምዝከታተሎም ጠቂሶም።
ንኣብነት ክልተ ቻይናውያን ረስኒ ስለዝተሰመዖም ተፈልዮም ፍሉይ ምርመራ ድሕሪ ምግባር ብዓሶ ዝተታሓዙ ኮይኖም ከምዝተረኸቡ ከምኣብነት ጠቂሶም‘ዮም ዶ/ር ከሰተብርሃን።ምናልባሽ ሕሙማት ኢቦላ እንተተረኸቡ ካብ ዝብል ስግኣት፣ርእሱ ዝኻኣለ ሆስፒታል ተኸፊቱ‘ሎ ኢሎም ምንስትር ጥዕና ኢትዮዽያ ዶ/ር ከሰተብርሃን፣ኧ
“ጥቃ ገብርኤል ቤተ ክርስትያን፣ሓፈሻዊ ሆስፒታል ኮተቤ ኣብ ምስራሕ ንርከብ፣ሓድሽ ሆስፒታል‘ዩ።95 ሚእታዊ ህንፀቱ ተዛዚሙ‘ሎ።ክሳብ ሓምሳ ዓራት ክሕዝ‘ዩ ኢልና‘ውን ትፅቢት ንገብር።ንጊዚኡ ዓሰርተ ዓራት ድልዊ‘ሎ” ይብሉ ንሶም።
ኢትዮዽያ ምስ ሕማም ኢቦላ ክኽሰተላ ዓብዪ ስግኣት ኣሎ ዝባሃለላ ኬንያ ተሓጋጊዝካ ንምስራሕ ምቅርራባት ከምዘሎን ኣብ ብርክት ዝበሉ መእተዊ ናብ ኢትዮዽያ እቲ ስራሕቲ ተጠናኺሩ ይቅፅል ከምዘሎ ዶ/ር ከሰተብርሃን ገሊፆም ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ሓጺሩኒ እንተበልኩስ ተደቢሩ ይስዕስዕ።
ኣብዚ ሓጺር እዋን ኲነታት ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ሓደገኛ ደረጃ ምብጽሑ ንቡዙሓት ዘሰከፈ ጉዳይ ኮዩኑ ተረኺቡ ኣሎ። እንተኾነ እዚ ሓዲሽ ተርእዮ ዘይኮነስ፡ ንዐሰርተታት ዐመታት ተጠጂኡ ዝጸንሔ ሓንሳእ ክግንፍል ንዉሱን እዋናት ድማ ክሰክን ዝተዐዘብናዮ ኲነታት ኢዩ። ጠንቂ ናይ’ዚ ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ በጺሑ ዘሎ ቅልውላው ድማ እቲ ኣብ መንጎ ክልተ ባእታታት ናይቲ ዞባ (ብሓፈሽኡ ድማ ምስ ወጻእተኛታት) ዝሰፈነ ዘይተዐረቕ ግርጭታት ብርኡይን ብሱዉርን ኣብ ምፍሕፋሕ ደረጃ ስለዝርከብ ኢዩ። እቲ ግርጭት ቶም ብሃይማንኖትን፡ ብቀቢላዊ ስምዒትን፡ ከምኡ’ውን ፈረንጂ ብዝሓንጠጦ ጂዮግራፍያዊ ሕንጻጻት መንቃሊ ብምግባር ናይ ዘረፋ መትንታት ዘርጊሖም፡ ናይቲ ዞባ ተፈጥራዊ ሃብቲ ኣብ ምብኻን ዝርከቡ መስፍናውያንን መሻርኽቶም ዝኾኑ ናይ ፖለቲካ መራሕትን ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ እቲ ተመሲሑ ዘይድረር ሓፋሽን ምዃኑ ክርሳዕ የብሉን። እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን ድማ ናይዚ ብውሽጢ ተአጒዱ ብግዳም ሓይልታት ዝተንበድበደ እሳት፡ ኣደዳ ዝኾነ ሰላማዊ ህዝቢ ምዃኑ ብዘየማትእ እተረጋግጾ፡ ኤርትራዊት ጥንስቲ ምስ ሰለስተ ሕጻውንታ ድራር ዐበይትን ንአሽቱን ዐሳታት ኮይና ክትዕዘብ፡ ወይ ድማ ናይ ንኻልኣይ ውግእ ዐለም ዝዳረግ ናይ ሚልዮናት ሶርያውያን ህዝቢ ምፍንቓልን ምስዳድን ክትርኢ፡ ካብኡ ሓሊፉ እቲ ሓፍ ከይበለ ቋቕ ዘበለ ናይ ደቡብ ሱዳን ህላዌ ኣብ ግምት ምስ እተእቱ፡ ብዐቢኡ ድማ ብጥሜትን ሕማምን ዝሳቐ ካብ 20 ሚልዮን ንላዕሊ ዝኾነ ህዝቢ የመን ብሰብኣዊ ሕሊና ከተስተንትን እንኮለኻ ጥራይ ኢዩ።
እዚ ድሕሪ ባይታ ብምግባር፡ ተፈጢሩ ዘሎ ሓደገኛ ሃዋሁ፡ ብፍላይ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ሱዳንን በየናይ መልክዕ ይጸልዎ። ብዘይጥርጥር ከም ሕማም ተላገብ ኣብቶም ብጂዮግራፍን ባህልን ተላጊቦም ዘለዉ ሃገራት ንኽማቓራሕ ግዜ ኣይወስደሉን ኢዩ። መጀመርያ እቲ ኩነታት ብኮቦርታ እሳተ ነበልባል ክሽፈን ዝድግፉ ሮቛሒታት ኣለዉ። ንሱ ድማ እቶም ድሑራት ባህልታት ጎሊሖም ንኽረኣዩ፡ ክንዲ ፍልልያት ዝፀቡ ድማ እንዳገፍሑ ክኸዱ ስራሕና ኢሎም ዝተተሓሓዝዎ ናይ ፖለቲካ ተዋስእቲ ስለ ዘይወሓዱ ኢዩ። ናይዞም ሓይልታት ጥቕሚ ከይተቖርሰ ወይ ከይተሸርፈ ዝሕለወሉ ፉቱን ሜላ ድማ ምስ ናይ ግዳም ሓይልታት ብምሽራኽ ኮይኑ፡ ሕንጢታት ተዋስእቲ ከምኒ ፋሉላዊ ስርዐት ኤርትራ ድማ ምስ ዞባውያን ‘ሓያላት’ ብምልጣፍ ናይ ጆኬር ተራ ክጻወቱ ትርኢ።
ንምዃኑ ነቲ ከብዱ ሓቚፉ ዝርከብ ተራ ህዝብ ኣሻቒሉ ዝርከብ ኲነታት፡ መተንስኢኡ እንታይ ይኸውን። ናይ ቤተሰባዊ መንግስቲ ሱዕዲ ኣብ ኣከባቢና ዘሎ ግብረሽብራዊ ምንቅስቓሳት ንምግታእ ባዕሉ ንባዕሉ ብሉስያ ኮይኑ ምምዛዙ ብተግባራቱ ኣረጋጊጹ ኢዩ። ብስም ሰላምን ጸጥታን ንምርግጋእ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ሓደ ካብቲ መረዳእታ ኢዩ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ብዙሕ ከይፀቐጥኩ ብሓጺሩ ንንጉስ ሱዑዲ ምስ ነቐዛት ተኸተልቱ ዝኾኑ ኣሽሓት መሳፍንቲ ዝኽተልዎ ናይ ጥፍአት ፖሊሲ ንምግላጽ ሓንቲ ናይ ትግርኛ ምሳሌ ሰው ምባል ይቐልል። ንሱ ድማ ’ ንዓይ ንአንጭዋስ ናብ ሎቖታ’ ኢዩ። ዝሓልፉ 50 ዐመታት ካብ ዞባና ሓሊፉ እስላማውያን ኣህዛብ ይኹን፡ እስላምን ክርስትያንን ተሓናፊጾምሉ ኣብ ዝርከብዎ ሃገራት ዐለም፡ ራዕድን ናይ ጥፍኣት መልእኽትን ካብ ምህላኽ ዘይተቖጠበት ሱዑዲ፡ ሕጂ ሽምጣ ገቲራ ኣንጻር ደጋፊት ግብረሽበራዊት ተባሂላ ዝተጠቀነት ቐጠር ኮይና ምቕራብ ጉድ የብል። ቀጺሉ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ዘድሀበ ፖሊሲ ንምትግባር፡ ብናእሽቱን ዐበይትን ሃገራት ዝቖመ ቐስተ ደበናዊ ቃል ኪዳን ንኽትምስርት ህርድግ ምባላ ዘስተንክር ትያትሮ ኢዩ። ብተወሳኺ፡ እዞም ብፔትሮ ዶላር ተገዚኦም ሰላም ንምዝራግ ተዓጢቆም ዝርከቡ ካብ ናይጀርያ ክሳብ ኢንዶነሽያ ዝርከቡ ሓተላታት፡ ኣባት ነብሶም ብዘይካ ስዑዲ ካልእ ሃገር የሎን። ቐጠር ትኹን፡ ዉዱቓት ቦኮ ሓራም ኣብ መንጎ ዘለዉ ካልኦት ብእስላማዊ ቅጽል ስም ዝተዋፈሩ ዐሰርተታት ጉጅለታት ብፊት ንፊት ዘዋፍሮም ስዑዲ ዐረብ ኮይኑ እታ ሪሞት ኮንትሮል ግን ኣብ ስግር ባሕሪ ምህላዋ ክዝንጋዕ የብሉን። ሱዑዲ ድማ ካብ ማድራሳን መስጊድን ምህናጽ ሓሊፉ እንታይ ፍረ ዘለዎ ናይ ግብረሰናይት ስራሕ ክትሰርሕ ተራእየት? ካብኡ ሓሊፉ ድማ ኣብ ኢንቨስትመንት ወይ ምወላ ኣብ እትዋፈርሉ ኣጋጣሚ፡ ሃይማኖታ ኣብ ዘይፈቕዶ ሓረጣን ወለድን ምኽዕባት ክትቋማጣዕ ክትርኢ ናይ ሙስሉያት ምስልይቲ ምዃና ብንጹር ትግንዘብ። ብሃብቲ ንዘይተዐደሉ ድኻታት ሃገራት፡ ጹሩ ማይ ክሰትዩ ሻንቡቖታት ካብ ምዝርጋሕ፡ መባእታ ቤት ትምህርቲ ካብ ምስራሕ፡ ናይ ጥዕና ኖቕጣታት ካብ ምምስራት፡ ተክኒካዊ ፍልጠት ንምቕሳም ዘድልዩ ቁሳውን ማላውን ደገፍ ካብ ምግባር ዝሓሹ ካልኦት ኣገዳስቲ ነገራት ኣለዉ ኢሉ ዝማጎት ሰብ፡ ጉጉይ ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ሱዑድያን ዕሱባቱን ጸግዒ ከምምሓዝ ይቑጽር።
እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ዞባዊ ቅልውላው ንኤርትራ ቀጺሉ’ውን ንኢትዮጵያን ሱዳንን ከምዘይንሕፈን ዝተረጋገጸ ኢዩ። ምኽንያቱ ኣብዚ ‘ዐርከይ ዐርከይ መወድእ ትምቧኾ’ ዝመስል ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ መንግስታትን ሸፋቱ ግጅለታት ሊብያ ይኹን የመን ዝተመስረተ ናይ ቅጽበታዊ ምሕዝነት ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ሩሱን ሞጎጎ ናብ ዝረሰነ ሞቕሎ ምድርባይ ይመስል። እዚ ነታ ሃገር ብሃይማኖታዊን፡ ቀቢላውን፡ ኣውራጃውን ፍልልይ በታቲኑ ኣብ ርእሲአ ሸይሸይ ዝብል ዘሎ በጋሚንዶ ጉጅለ ህዝባዊ ግንባር ብኸምዚ ዝአመሰለ ናይ ቅጥፈት ጸወታ ዝላድየ ኣብ ርእሲ ምኻኑ ነታ ‘ሀገር’ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእትዋ ንበረኻታት ሳሕል ካብ ዝዘምት ጀሚሩ ምዃኑ ንቀረባ ጎረባብቱ ሱዉር ኣይኮነን። እዚ ብሕንጢት ዝምሰሎ መንግስቲ ኣስመራ፡ ኤርትራ ናይ እናሓጉኡ ሃገር ክትመስል ሓንሳብ ምስ ጽዮናዊት እስራኤል፡ ሓንሳብ ምስ እስላማዊት ኢራን፡ ጸኒሑ ድማ ምስ ብዝበን እንእኒ ዝሓስቡ ተቛመርቲ ኣዕራብ ክዋገየላ ዘይሓፍር ምዃኑ ዘግሃደ ቅድሚ ፍርቒ ዘበን ምዃኑ መብዛሕትና ከነስምረሉ ይግባእ። ኤርትራ ወይ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ውዲት ምክፋል ዘርብሖ ነገር አይኮነን እኳ’ድአ ኣብ ዝገደደ ሓሳረ መከራ ይሸሞ’ምበር። እምበአርከስ እዚ መሃነኑ ጠፊእዎ ዘሎ ህዝቢ ካብ ዘጓነፎ ጸበባ ንምልቓቕ እንኮ ምርጭኡ ነዚ ምኩሕ ግንከስ ዓምቧኽ ዝኾነ በዐቲ ጎሓላሉ ምፍራስ ጥራይ ኢዩ። ነዚ መጉባዕብዒ ጉጅለ ንምብዳህ ድማ ምስተን ብሓባራዊ ጥቅሚ እትተአሳሰረን ሀገራት፡ ማለት ሱዳንን ኢትዮጵያን ብዝያዳ ጡብቕ ርክብ ምግባር ግዜኡ ዝጠልቦ ምዃኑ ምዝንጋዕ የብልናን።
ኣብ መንጎ ግብጽን ኢትዮጵያን ዘሎ ርክብ እንተ አተኮርና፡ ክልቲኤን ሀገራት ብኽልተ ኣሕዋት ናይ አቦኦም ፍቅርን ሓልዮትን ንምኽሳብ ዝገብርዎ ሕጻናዊ ውድድር ክምሰል ይከኣል። ኣብ ታሪኽ ከም እነስተውዕል ቃየል ንሓዉ አቤል ዝቐተሎ ናይ ኣቦኡ ፍቕሪ ንበይኑ ንምግባት ብምህቃኑ ኢዩ። ኢትዮጵያን ግብጽን ድማ ንዘመናት ዝአክል ብፈለግ ኣባይ ክሰሓሓባሉ ዝጸንሓ ጉዳይ ኢዩ። ብማያት ሓበሻ ተመኽንዩ ብዝበለጸ ዝተነሃሃርሉ እዋን ኣብ መወዳእታ 19ክፍለ ዘመን’ኳ እንተኾነ፡ እቲ ብጉኑን ዝፍለጥ መሐመድ ዐሊ እንተኾነ’ውን ኣቐድም ኣቢሉ ነቲ ቦታ ዐይኒ ኣንቢሩሉ ነይሩ ኢዩ። ኣብ ፈረቓ 19 ዘበን ናይ ግብጺ ኣብ ቆላታት ኤርትራ ምቅልቓል ድማ ምስ’ዚ ዝተሓሓዘ ተርእዮታት ኮይኑ ካብቲ ንኽልቲኤን ሃገራት ዘቋራቑስ ጂኦ-ፖለቲካ ቀዳማይ ምዕራፍ ዝሐዘ ኢዩ። ኩነታት ከምዚ ይምሰል’ምበር፡ ኣብ’ዚ ዘለናዮ ክፍለ ዘበን፡ ኢትዮጵያ ኣብ ፈለግ ኣባይ ማይ ንምዕጋት ኣብ እትገብሮ ዘላ ፈተነታት ንግብጺ ኣይማእመኤን ዘሎ። ነዚ ንምስንኻል (ሸይጣን ኣይስማዕ) ግብጺ 120 ኩንታል ዝምዘን ‘ናይ ቡንባታት ቡንባ’ ኣብ ልዕሊ እቲ ግድብ፡ እንተዝነበትሉ ነቲ ዞባ ኣብ ዘይድልዮ፡ ነቲ ህዝቢ ድማ ኣብ ዘይምነዮ ጣጣ ክእትዎ ይኽእል ኢዩ። መንግስቲ ግብጺ እንተኾነ መዳርግቲ ዘይብሉ ኣሸባሪ፡ ብሸፈጥ ኣብ ስልጣን ዝተወጠሔ፡ ዕንዙዝ መሳርሒ ስዑዲ ብምዃኑ ነቲ ኲነታት ብዝያዳ ኣብ ሕልኽልኽ የእትዎ። ካብዚ ብምብጋስ ነቲ ኣከባቢ ኣብ ናይ ዳንተ ታሽዐይ ደረጃ ገሀነመ እሳት ክልውጦ ምኽአሉ ክንግንዘብ ዝግባእ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ርእሲኡ ንሱዳን ረኤኹ ሸይጣን ረኤኹ ብዝብል ቅርሕንቲ ተንሲኡ ብምህላዉ ካብ ባዕሉ ምትንኳስ ሓሊፉ፡ ነቲ ዕዋላ ኣባሻውል መፋወዝ ኣዕራብ ዝኾነ ኢሳይያስ፡ ብምስራቕ ኣዋፊሩ ናይ ሱዳን ሰላምን ርግእትን ክዘርገሉ ይኽእል ኢዩ። ኣብዘን 30 ዐመት ወዲኒ ጉጅለ ህዝባዊ ግንባር ንሱዳን ኣሰንክዩ፡ ብተመሳሳሊ መንገዲ ንኢትዮጵያ ክፍጽሞ ዝሀቀኖ እንዳተባረቐ ስለ ዝበርዐኖ እነሆ ብብልዮናት ዝተገዝኤ ናይ ጥፍአት መሳርያ ዝተሓንገጡ ናይ ዱሑራት ዱሑራት ኣብ ኣፍደጊኡ ኣስፊርዎም ይርከብ። እዚ ካብ ጭቃ እንደገና ናብ ጭቃ ከም ምዝፋቕ ይቑጸር።
ብሱዑድያ ዝምወል እስላማዊ ጨንፈር ንኢትዮጵያ ከም ሓበላ ዐይኒ ዝርኢ ኮይኑ፡ እንተኾይንሉ ነቲ ሃገር ኣርዒሙ ሃይማኖታውን ኤኮኖምያዊ መኽሰብ ዝረኽበሉ መንገዲ ካብ ምፍሕታር ዐዲ ኣይወዐለን። ናይ ሱዑዲ ሰይጣናዊ ተግባርን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሔ ውጥንን ንምትግባር ድማ እነሆ ናይ ጎሓላሉ ቃል ኪዳን ከም ኣማራጺ ዘይብሉ ጉዳይ ቀሪቡ ይርከብ። ግርግር ለሌባ ያመቻል ይብሉ ኣምሓራ። ኤርትራ ብአተሓሳስባ ግዜያውያን መራሕቲ ሱዑዲ ይኹኑ፡ ብሂወት ብዘየለዉ መራሕቲ ሶርያን ዒራቕን ኣብቲ ኣከባቢ ከም ናይ ዳማ ጸጸር ተቖጺራ ሓንሳእ ሑሕ መበሊ ሓንሳእ መዋገይ ካብ ትኸውን ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ኣቑጺራ ኢያ። እዚ ብሓደ ሸነኽ ከም ዉሁብ ዝተቖጽረ ናይ ኤርትራ ኣብቲ ዞባ እትጻወቶ ተራ ብኤርትራውያን ዩኒቨርሳል ዝኾነ ኣረአእያ የሎን። ካብዚ ዝተላዕለ ኢዩ ድማ ዝኾነ ሀገራዊ መኸተ ፍረ ኣልቦ ኮይኑ፡ ኣንጻር እቲ ቦጅባጅን ባዶሽ ዝኾነ ናይ ሳሕል ጋንግስተር ሓባራዊ ስጉምቲ ክውሰድ ዘይተኻእለ።
እግዚኣብሄር ኣብ ምውቓር ዝርክብ ናይ ባንቡላታት ቃል ኪዳን የበርዕን። ንህዝቢ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኤርትራን ድማ ካብ ሰሪ መዐቱ ይሰውር።


text:
ኣብ ቤንጋዚ ሊብያ፡ 27 ሰባት ኣብ መካይን ብዝተጻወደ ቦምባ ተቐቲሎም
ኣብ መስጊድ ሊብያዊት ከተማ ቤንጋዚ ኣብ ክልተ መካይን ብዝተጻወደ ቦምባ ብውሕዱ 27 ሰባት ተቐቲሎም።
ዝተፈላለዩ ጸብጻባት ከምዝሕብርዎ ድማ በቲ ኣብ መንጎ ገለ ደቓይቕ ዝተኻየደ ክልተ ነታጒታት ድማ ኣስታት 30 ሰባት ቆሲሎም።
እታ ቀዳመይቲ መኪና ምእመናን ድሕሪ ናይ ምሸት ጸሎት ምፍጻሞም ካብታ ኣብ ከባቢ ኣል-ስሌማኒ እትርከብ መስጊድ ክወጹ ከለው፡ ኣብ ቅድሚ'ታ መስጊድ ተፈንጂራ።
ድሕሪ ገለ ካልኢት ድማ ኣታ ካልአይቲ መኪና በቲ ካልእ ሸነኽ ናይቲ ጽርግያ ተፈንጂራ።
ወተሃደራትን በርጌሳትን ድማ ግዳያት ናይ ክልቲኡ ነትጒ ነይሮም።
ቁጽሪ ናይቶም ዝተጎድኡ ሰባት ክውስኽ ከምዝኽእል፡ ኣፈኛ ሆስፒታል ኣል-ጃላ ንጋዜጠኛ ኤኤፍፒ ሓቢሩ።
ዛጊድ መን ነቲ ቅትለት ከምዝፈጸሞ ንጹር ኣይኮነን ዘሎ።
ኣብ ሊብያ ተመሳሳሊ ናይ ቦምባ መጥቃዕትታት ድሕሪ ምክያዱ መን ከምዝፈጸሞ ኣይፍለጥን ኢሉ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ሰሜን ኣፍሪቃ፡ ራና ጃዋድ።
ዘስንብድ ምሸት ንነበርቲ ከተማ ቤንጋዚ
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ሰሜን ኣፍሪቃ ራና ጃዋድ ከምዝሓበሮ፡ ድሕሪ እቲ ቀዳማይ ነትጒ፡ ሓንቲ ናይ ሊብያ ቴሌቪዥን ነቲ ነትጒ ዝተፈጸመሉ ቦታ ኣርእያ።
ድሕሪ እቲ ንነትጒ ድማ ኣብ ቅድሚ እቲ መስጊድ ገፈጥመፈጥ፡ ዝነድድ ነገራት፡ ገለ በርጌሳት ድማ ብታህዋኽ ሬሳታት ኣብ ናይ ፖሊስ መካይን ክጽዕኑ ትርኢ።
ኣብቲ ሕንፍሽፍሽ ዝመልኦ ፍጻመ ድማ ሓደ ዝተሃስየ ዝመስል ሰብ ኣብ መንጎ እቲ ገፈጥመፈጥ ተዓኒዱ ሪኣ።
ኣብ ከባቢኡ ድማ ገለ ዝሞቱን ዝቖሰሉን ሰባት ትርኢ።
ዛጊድ ነዚ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ዝወሰደ የለን። እንተኾነ መን ከምዝፈጸሞ ገለ ግምታት ኣሎ።


text:
ላዕለዎይ ደረጃ ትካላት ትምህርቲ
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ናጽነት ዝፈላለያ ዓበይትን ንኣሽቱን ላዕለዋይ ደረጃ ትካላት ትምህርቲ ተመስሪተን እየን። ኣብዚ መዳይ ንዝነበረ ሃጓፋት ክሽፍና ብዙሕ ጻዕርታትን ወፍርታትን ተኻይዱለን። ናይዚ ውጽኢት ድማ፡እነሆ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ዞባ ተደኲነን ዝርከባ ኮለጃት ዓቕምታተን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናሓየለ ክኸይድ ጸኒሑን ኣሎን።
ክሳብ ሓጂ ተሰላሲሉ ዝርከብ ዕማማት እንታይ ይመስል? ንብሕጂኸ? እንታይ ዝተሓንጸጸ መደባት ኣሎ? እዚኦምን፡ ካልኦት እዋናውያን ሕቶታትን ንምምላስ፡ ንዶክተር ሃይለ ምሕጹን ሓላፊ ላዕለዋይ ደረጃ ትካላት ትምህርትን ምርምርን ኣዘራሪብናዮ ኣለና።
ኣብ ዝሓለፈ እዋናት፡ ኣብ ሃገርና ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ እያ ነይራ። ክትቅበሎ እትኽእል ዓቕሚ ሰብ እውን ድሩት ነይሩ። ምስ ምምስራት እዘን ኣብ ኩሉ ወገናት እዛ ሃገር ዘለዋ ኮለጃት፡ ብዙሕ ጾር ኣቃሊለን ክበሃል ይከኣል እዩ።
ሕጂ ኩነታት እዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ እንታይ ይመስል?
ህሉው ኩነታት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ምስ ሓፈሻዊ ምስፍሕፋሕ ደረጃታት ትምህርቲ እዛ ሃገር ዝተታሓሓዘ እዩ። ኣብዚ እዋን ትሽዓተ ኮለጃት ኣለዋና። ኣብአን ኣስታት 12 ሽሕ ዝኾኑ ተማሃሮ ብዲግሪን ዲፕሎማን ትምህርቶም ኣብ ምክትታል ይርከቡ ኣለዉ። እዘን ኮለጃት 700 ዝበጽሑ መምሃራን ኣለዉወን። ካብዚኦም እቶም 200 ናይ ወጻኢ ዜጋታት እዮም። እቲ ዝጸንሐ መስርሕ ትምህርቲ ኣብ ዝርገሐ ዘድሃበ ስለ ዝኾነ፡ ኣንፈቱ ብዝሒ ከተፍሪ እዩ ዝደፋፍኣካ። ንነዊሕ ዓመታት ብዙሕ ጻዕርታት እናተኻየደሉ፡ ነዚ ዕላማ እዚ ክስራሓሉ ጸኒሑ። ኣብዚ እዋን ነቲ ዝነበረ ዕላማ ኣብ ክንቅይረሉ እንኽእል መድረኽ ኢና በጺሕና ዘለና። እዚ ማለት ድማ፡ ካብ ብዝሒ ናብ ዓይነት ዘፍርያ ትካላት ትምህርቲ ምቕያር ማለት እዩ። ዓይነት ወይ ብሉጽነት ዘለዎም ተማሃሮ ከተፍሪ ትሕልን እንተ ደኣ ሃሊኻ፡ ቀዳምነት ድሌትካ እንታይ ምዃኑ ክትፈልጥ ይግባእ። ኵሉ እቲ ኣብዘን ትካላት ዝዋፈር ዓቕሚ ትምህርቲ ኣድላይነት ዝደረኾ ክኸውን ይግባእ። ከምኡ ክኸውን እንተኾይኑ፡ ናይ ትምህርቲ ስርዓት ኣብ ሃገርና ዝተኣሳሰረ ስለ ዝኾነ፡ ለውጢ ከተምጽእ እንተ ዄንካ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ እናደፋእካ ኢኻ ክትከይድ ዘለካ። ኣብ ላዕሊ እውን፡ እቲ ታሕተዋይ ክሳብ ዝማሓየሽ ጠጠው ኢልካ ክትጽበዮ ኣለካ ማለት ኣይ
ስለዚ ኣብዘን ትካላት ትምህርቲ ዘድሊ፡ ኣድላይነትካ ተፈሊጡ ምስኡ ዝኸይድ ዓይነታት ትምህርቲ ምዝርጋሕ እዩ። ነዚ ዕላማ ንምውቃዕ፡ ብቑዓት መምሃራን ክህልዉኻ ኣለዎም። ብተወሳኺ፡ ብቑዕ ትሕተ ቕርጺ ይሓትት። መምሃራን ክንብል ከለና ክእለት ዘለዎም እሞ፡ ቆጺርካ ተምጽኦም ወይ ድማ ባዕልኻ ንደገ ብምልኣኽ ተሰልጥኖም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ዝመጽእ እዋናት መደባትና ነዚ ዝተጠቕሰ እዩ ዝመስል። ነዚ ንምትግባር – ግዜ፡ ጻዕሪን ወፍሪን ክሓተና እዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ብቑዓትን ዓቕሚ ዘለዎምን ደቂ ሃገር ኣፍሪኻ፡ ነቲ ኣብዛ ሃገር ዝካየድ ልምዓታዊ መደባት ዝሕግዙኻ ሰባት ተፍሪ ማለት እዩ።
ምስ ልምዓታዊ መደባትና ብምትእስሳር፡ ኣብ ናይ ድሕረ ምረቓ ዝተታሕዘ መደባት ከመይ ይመስል?
ከምቲ ኣቐድም ኣቢሉ ክጥቀስ ዝጸንሐ፡ እቲ ኣብዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝወሃብ ዘሎ መደባት ትምህርቲ፡ ነቲ ክኸይድ ዝጸንሐ ልምዓታዊ መደባት ዘሐይል ኣይኮነን። የግዳስ፡ ረብሓ ኣይነበሮን ክበሃል ኣይከኣልን። ክሰርሕ፡ ከገልግልን ከፍርን እውን ጸኒሑ እዩ። ከምቲ ኵሉ ግዜ ዝበሃል፡ ኣብ ናይ ልምዓታዊ መደባት፡ ሃገር ቀዳምነታታ ትሰርዕ እያ። ከምኡ እንተ ደኣ ኮይኑ፡ እቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ምስቲ ዝስራዕ ዘሎ ቀዳምነታት ተሓላልዩ ወይ ተመጣጢኑ እዩ ክኸይድ ዘለዎ። ኣብዚ እዩ እምበኣር፡ እቲ ምትዕርራይ ዘድሊ። ሓደ፡ ምስቲ ቐዳምነታት ብሓደ ክትስጕም ምኽኣል። ክልተ፡ ነቲ መደባት ከኽይድ ዝኽእል ዓቕሚ፡ ምስኡ ዝኸይድ ካሪክለም፡ ንዕኡ ከሳልጡ ዝኽእሉ መምሃራን እቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ግብራዊ ጠባይ መታን ክህልዎ፡ ንዕኡ ዘድሊ ትሕተ ቕርጺ ከተማልእ ክትክእል ኣለካ ማለት እዩ። ምርምር ንምክያድ እውን፡
ሕጂ ዝተፈላለያ ምርምር ዘካይዳ ትካላት ኣለዋ። እንተዀነ፡ ኣይተማእከላን። ሃገራዊ ጠለባት እንታይ ምዃኑ ተረዲአን፡ ዓቕመንን መሳርሒታተንን ኣወሃሂደን ዝሰርሓሉ መንገድታት ኣብ ምንዳይ ንርከብ። ነዚ ንምምሕያሽ ዳርጋ ናብ ኵለን ኮለጃት ዝተመሓላለፈ መምርሒታት ኣሎ። ምስተን ተጠቀምቲ ሚኒስትሪታትን ትካላትን ብምምይያጥ፡ ነቲ ዝነበረ ጸገማት ፍታሕ ብምንዳይ ክሰርሕ ክጅምር እዩ። በዚ መሰረት፡ ክህቦ ዝደሊ ዓይነት ትምህርቲ፡ ዘድልዮ መሳለጢታት፡ ብዝሒ ክኢላታት፡ ኣብ ዘቕርበሉ እዋን መበገሲ ስራሕ ኮይኑ ይቕጽል ማለት እዩ። ክሳብ መወዳእታ እዚ ዓመት ትልምታት እንተ ደኣ ተሳሊጡ፡ ትልምታት ናይ ስራሕ ሒዝና ናብ ዕቱብ ስራሕ ክንኣቱ ኢና። ኣብ ናይ ድሕረ ምረቓ ሸነኹ ድማ፡ ድሕረ ምረቓ መደባት ከተሐይል ዄንካ፡ ፈለማ ክስራዕ ዘለዎ ምድልዳል ቅድመ ምረቓ እዩ። ናይ ቅድመ ምረቓ መደባት ዝኣክል መሳለጥያታትን ክኢላዊ ዓቕሚ ሰብን እንተ ደኣ ሃልዮሞ ኮይኖም፡ እቲ ናይ ድሕረ ምረቓ ኣብኡ ተሞርኲሱ እዩ ዝሰርሕ። በይኑ ናይ ድሕረ ምረቓ ስራሓት ከተካይድ ኣይትኽእልን ኢኻ። ከተካይድ እንተ ዄንካ ድማ፡ ኣየኖት ዓይነት ትምህርትታት እዮም ዘድልዩኻ? እንታይ እዩ ዘድልየካ? እዚ እውን ኣዳቒቕካ ክትፈልጦ ዘለካ ጕዳያት እዩ። ድሮ ናይ ድሕረ ምረቓ ዝጀመራ ኮለጃት ኣለዋ። ዘይጀመራ እውን እዚ ድማ ብሓንሳብ ኵሉ ዝፍጸም ዘይኮነስ፡ ምስ ግዜ ዝርኣ ጕዳይ እዩ። ቀስ እናበለ ዝመሓየሽ ጕዳያት እውን እዩ። ታሪኽ ኣመሰራርታ ናይዘን ኮለጃት እንተ ደኣ ርኢናዮ፡ ብዕድመ ህንጸተን ነዊሕ ዓመታት ኣይኮነን። ዳርጋ ካብ ባዶ እየን ጀሚረን ክበሃል ይከኣል።
ምቅይያር መምርሒታት ኣብ ምቕጻል ናይ ድሕረ ምረቓ ትምህርቲ መጺኡ’ሎ። ስለምንታይ እዩ ኣብዚ ግዜ እዚ ኣድልዩ?ወዲ ሰብ ካብ ሓደ ደረጃ ክእለት ይኹን ፍልጠት ናብቲ ካልእ ክሰጋገር የድልዮ እዩ። እቲ ጕዳይ ግን፡ ብኸመይ ተተግብሮ እዩ። ሓደ ዜጋ፡ ሓደ ደረጃ ፍልጠት ምስ ሰነቐ፡ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ክዋፈር ኣለዎ። ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ልዕሊኡ ናብ ዝርከብ ደረጃ ትምህርቲ ክሰጋገር ይኽእል። እዚ ከነተዓራሪ ምእንቲ፡ እዚ ላዕለዋይ ትምህርቲታት ኣብ ምስግጋር ስለ ዘሎ፡ ንግዜኡ እዚ መደባት እዚ ይወንዘፍ። ምኽንያቱ፡ ሓደ መጻኢ መደባትና ክንሕንጽጽ ምእንቲ። ካልኣይ፡ ሰባት ናብ ‘ኣብግሬዲን ኮርሳት’ ክኣትዉ እንተ ደኣ ኮይኖም፡ ብዘይ ድሌት ካልኦት ክማልኡ ዘለዎም ነገራት እውን ኣለዉ። ኣብ ስራሕ ክዋፈሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ መን እዩኸ ዕድል ዝወሃቦ? ዝሰርሐ ጥራይ ድዩ? እቲ ካልእከ ብምንታይ ይፈላለ? ናይ ዕድመ ጕዳይ እውን ኣሎ። ነየናይ ዕድመ ኢኻ ዝያዳ ዕድል ትህብ? ንብዕድመ ዝደፍኡዶ ወላስ ንመንእሰያት? እዝን ካልኦት ጕዳያትን ክጻረ ስለ ዘለዎ፡ መጽናዕቲ ተወሲዱ ክሳብ ዝጻረ፡ ተወንዚፉ እንተ ጸንሐ ይሓይሽ ተባሂሉ’ሎ። እቲ ስጕምቲ ከም ግዝያዊ መምርሒ ናብ ኵለን ኮለጃት ተዘርጊሑ ኣሎ።
ኣብ ኮለጅ ዓዲ ቐይሕን ኮለጅ ሓልሓለ ምትሕልላፍ ወቕቲ ትምህርቲ ኣጋጢሙ ኣሎ እሞ፡ ብኸመይ ተብርሃልና?
እዚ ኣብ ኮለጅ ዓዲ ቐይሕን ኮለጅ ሓልሓለን ኣጋጢሙ ዘሎ ምምዝባል ናይ ዓመተ ትምህርቲ፡ ምስ ኣቐዲሙ ዝተወስደ ስጕምቲ ተግባራዊ ስለ ዘይኮነ፡ ስዒቡ ዘጋጠመ ኵነታት እዩ። ምኽንያቱ፡ ሓልሓለ ኣብ ውሽጢ ኮለጅ ዓዲ ቐይሕ ኣትዩ ስሩዕ ትምህርቱ ከሰላስል ቅድሚ ክልተ ዓመት እዩ ተወሲኑ። ብእኡ ንቡኡ ግን፡ እቲ ውሳነ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን። ኣብዚ ቐረባ እዋናት ኮለጅ ሓልሓለ ናብ ዓዲ ቐይሕ ክግዕዝ፡ ናብ ትግባረ ክነቅል ከሎ፡ ኮለጅ ዓዲ ቐይሕ፡ ናይ ትሕተ ቅርጺ ጽገናታት ስለ ዘድልዮ፡ ግዜ ክወሃቦ ተሓቲቱ። ናይ ማይ ሕቶ ኣሎ። ናይ ዓይኒ ምድሪ ሕቶ ኣሎ። ናይ ጸዓት ጉዳይ እውን ኣሎ። እዚ ብምሉኡ ጽገናታት ዘድልዮ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኵነታት ሓደ ዓቢ ኮለጅ ኣብ ልዕሊኡ ኣምጺእካ ክትድርብ ግቡእ ስለ
ይኮነ፡ ንኽልቲኡ ኮለጃት ክሳብ ወርሒ ጥሪ 2018 ጽገና ክካየድ ስለ ዝኾነ ትምህርቲ እውን ሽዑ ክጅመር ምዃኑ ንተማሃሮኡን መምሃራኑን ብወግዒ ተነጊሩዎም። ካልእ ምኽንያት የብሉን። እቲ ኵነታት እዚ ዝተገልጸ ጥራይ እዩ።
ኣብ መወዳእታ ዘይተተንከፈ ጕዳያት ኣሎ፡ ወይ ንመደምደምታ ክትብሎ ትደሊ እንተ’ዩካ ንዓኻ ዕድል ክህበካ?
መጻኢ ዕድል ናይዛ ሃገር ኣብ ብምህሮ ዝበሰለ ዜጋ እዩ ዝምርኮስ። እዚ ድማ ኵሉ ግዜ ኣብ እንግድዓ መንእሰይ እዩ ዝወድቕ። እዚ ኣቐዲሙ ክጥቀስ ዝጸንሐ ምምዕርራያት፡ ኣብ ዓውደ ትምህርቲ እዛ ሃገር፡ መበገሲ ካብ ቅድመ ትምህርቲ ጀሚርካ ክሳብ መባእታን ልዕሊኡ ዘሎ ደረጃታት እዩ ዝምርኮስ። ኣማሃህራና ብምውርጻጽ፡ ብቴክኒክን ካልኦት ዓውደ ትምህርትታትን ኣዝዩ ዝበሰለ መንእሰይ ናብ ላዕለዎት ደረጃታት ትምህርቲ ንምድያብ እዩ ዕላማና። ዓቕሚ ዘለዎ፡ ክወዳደር ዝኽእል ወለዶ ክንፈጥር ክንክእል ኣለና። እዚ ክትዛረበሉ ቐሊል እዩ። ግዜ ይበልዕ፡ ወፍሪ ይሓትት፡ ብዅሉ ወገናት ድማ ኢደይ ኢድካን ተወፋይነትን ዝሓትት እዩ። ናይ መጻኢ ዕድል እዛ ሃገር ኣብ ትምህርቲ ስለ ዝኾነ፡ ምስ ከባቢናን ጐረባብትናን ከወዳድረና ዝኽእል መዳይ ትምህርቲ ክንሃንጽ ኣለና። ህዝብን መንእሰይን እውን፡ ኣድላይነት ናይዚ ጕዳይ ፈሊጡ ብሓያል ጻዕሪ ንዅሉ መደባት ኣብ ምትግባር፡ ብንቕሓት ክዋሳእ ይግባ ::


text:
ቀዳመይቲ ሚኒስትር ትሬዛ መይ ኣብ ሶርያ ንዝወስድኦ ስጉምቲ ፅዕንቶ በርቲዕዎን
መቐለ ሚያዝያ 09/2010(ድወት) ቀዳመይቲ ሚኒስትር እንግሊዝ ተሬዛ መይ ብዘይፍቓድ ፓርላማ እንግሊዝ ኣብ ሶርያ ምስ ሃገራት ኣሜሪካን ፈረንሳይን ብሓባር ንዝወስድኦ ወታሃደራዊ መጥቃዕቲ ፅዕንቶ ከምዝሓየለን ተገሊፁ፡፡
ቅድሚ ዉሱናት መዓልትታት ብሃገራት ፈረንሳይ፣ኣሜሪካን እንግሊዝን ኣብ ወታሃደራዊ ትሕዝቶታት ሶርያ ዝተወሰደ መጥቃዕቲ ብማሕበረሰብ ዓለምን ሃገራት ዓለምን ዝተፈላለዩ ተቓውሞታት ከምዝበፅሐ ይፍለጥ፡፡
ብዘይ ፍቓድን ምፅዳቕን ፓርላማ ኣብቲ ሓበራዊ ወታሃደራዊ ወፍሪ ዝተሳተፈት እንግሊዝ ድማ እቲ ዝተወሰደ ስጉምቲ ሕጋዊነትን ተቐባልነትን ዘይብሉ ብምንባሩ ኣብ ልዕሊ ቀዳመይቲ ሚኒስትር እንግሊዝ ተሬዛ መይ ፅዕንቶ ይበፅሕ ከምዘሎ ተገሊፁ፡፡
ኣብ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ሃገረን ሓፂር መብርሂ ክህባ ዝተሓተታ ተሬዛ መይ ብፍላይ ካብ ተቋወምቲ ውድባት እታ ሃገር ዝለዓለ ወቐሳ ይበፅሐን ከምዘሎ ተዓዘብቲ ይገልፁ፡፡
ብርክት ዝበሉ ኣባላት ፓርላማ ተቋወምቲ ውድባት እተያ ሃገር መይ ቅድሚ ምስተን ሃገራት ምትሕብባረንን ወታሃደራዊ ስጉምቲ ምውሳደንን ካብ ፓርላማ እታ ሃገር ፍቓድ ክረኽባ ይግባእ ነይሩ ብዝብል እቶም ተቋውሞኦም ዘስምዑ ዘለው ይብል ፀብፃብ ኣልጀዚራ፡፡


text:
ሓይልታት ጸጥታ ምስሪ - ሎሚ ዓርቢ ኣብ ልዕሊ መንግስቶም ተቓውሞ ከስምዑ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ንዝተኣከቡ ሰልፈኛታት ብፍላይ ኣብ ካይሮ ኣብ ዝርከብ ሜዳ ራምስስ ቶኽሲ ብምክፋት 32 ተቓወምቲ ከምዝቐተሉ ይሕበር ኣሎ። ካልኦት ጸብጻባት ግን ቁጽሪ ዝተቐትሉ ልዕሊ 40 ከምዝበጽሕ ኣፍሊጦም። ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እቲ ቶኽሲ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሰልፈኛታት ዝበራ ካብ ዝነበራ ሄሊኮፕተራት ከይተረ ከምዝተኸፍተ ገሊጾም።
ብመሰረት ሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ምስሪ - ቁጥዐ ዓርቢ - ኢሉ ንሎሚ ድሕሪ ናይ ዓርቢ ስግዳን ዝጸውዖ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ - ካብ በበይኑ ቦታታት ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ተቓወምቲ ካልኣይ መዓልቱ ሒዙ ንዘሎ ሰዓታት እቶ እቶ ብምጥሓስ ከምዝተሳተፍዎ ብተወሳኺ ተሓቢሩሎ።
ሰበ-ስልጣን ምስሪ - ነቲ ናይ ተቓውሞ መዓስከራት ብምብታን፡ ኣብታ ሃገር ህድኣት ክዓስል ክኽእል ኢሎም ዘውጽእዎ ሓድሽ ሕጊ-ማርሻል፡ ሰዓታት እቶ እቶ ከምዝኣወጁ ይፍለጥ። ብዘይካ’ዚ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ምስሪ - ኣባላት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ጥይት ክትኩሱ ፍቓድ ምሃቡ ተጠቒሱ’ሎ። ኣባላት ሓይልታት ጸጥታ ኣገደስቲ ጎደናታት ብምዕጻው፡ታንክታትን ድሩዓት ወተሃደራውያን መካይንን ኣዋፊሮም ነይሮም። መንግስታዊት ተለቪዥን ምስሪ ድማ - ሃድን ኣብ ልዕሊ ኣባላት ግብረ-ሽበራ ይቕጽል ኣብ ዘለወሉ ህዝቢ ካብ ቤቱ ከይወጽእ ኣተሓሳሲባ።
ይኹን’ምበር፡እቶም ብሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ዝተጸውዑን ንምምላስ ካብ ስልጣኑ ዝተኣልየ ፕረዚደንት መሓመድ ሞርሲ ዝጠልቡን ሰልፈኛታት - በዚ ሓድሽ ዝወጸ ሕግታት ከይተሰናበዱ ተቓውሞኦም ምግላጽ ቀጺሎም ኣለው።
ወኪል ቪኦኤ ኢሊዛበት ኣሮትነቲ ኩነታት ኣመልኪታ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ”እቲ እኩብ ተቓዋማይ ህዝቢ ክትርኢ ትጸንሕሞ- ገለ ድምጺ ምስ ሰምዐ ድማ ኩሉ ይብተን። እዚ ድማ መርኣያ ዝተቶኮሰሎም ጥይት ምዃኑ’ዩ። ዓይነት እቲ ዝተተኮሰ ብንጹር ክፍለጥ ኣይተኻእለን” ትብል።
ብተለቪዥን ዝተመሓላለፈ ምስልታት ከምዝሕብርዎ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ታንታ ዝተባህለት ኣብ ሰሜናዊ ክፋል’ታ ሃገር ከይተረፈ ኣጋጢሙሎ።ኣብቲ ቦታ ኣብ ሞንጎ ሓይልታት ጸጥታ ምስርን እቶም ሰልፈኛታትን’ውን ጎንጺ ተራእዩ።
ብሓፈሻ በቲ ኣብታ ሃገር ዝተፈጥረ ሓድሽ ዕግርግር - ቁጽሪ ዝተቐትሉ 638 ከምዝበጽሐ መንግስታዊ ጸብጻብ ይሕብር። ሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ግን እቲ ኣሃዝ ብኣሽሓት ከምዝኾነ ይገልጽ።
ኣብ ኣህጉራዊ ዲፕሎማስያዊ መዳይ - ኩነታት ምስሪ ኣሻቓሊ ኮይኑ’ሎ። ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንኮይስ ሆላንድ ከምኡ’ውን ቻንስለር ጀርመን ኣንጌላ መርከል ንጉዳይ ምስሪ ብዝምልከት ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣኼባ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ጸዊዖም ኣለው። ብዘይካ’ዚ፡ እቶም መራሕቲ ሃገራት እቲ ኣብ ምስሪ ዝርአ ዘሎ ዕግርግር ብህጹጽ ከብቅዕ መጸዋዕታ ኣቕሪቦም።


text:
እቲ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት መንነቶም ዘይተፈለጡ ዕጡቓት ኣብዝሓለፈ ወርሒ ሚያዚያ ኣብ ጋምቤላ ኣብዝርከብ ልምዓት ሕርሻ ሳውዲ ስታር እንተወሓደ ንሓደ ፓኪስታናዊን ኣርባዕተ ኢትዮጵያዊያንን ሰራሕተኛታት ቐቲሎም ካብ ዝስወሩ ንድሓር ከምዝተፈፀመ ይገልፅ።
እቲ ትካል ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ኣብዘውፅኦ ፀብፃብ ሰፋሕቲ ናይ ሕርሻ መሬት ንናይ ወፃኢ ኢንቨስተራት ንምክራይ ኣብ ገለ ቖላታት ኢትዮጵያ ይቃወሙ እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ዕጡቓት ኣብ ዝሓለፈ 20 ሚያዝያ ኣብ ከተማ ጋምቤላ ኣብ ዝርከብ ናይ ሳውዲ ስታር ልምዓት ሕርሻ ቶኽሲ ብምኽፋት እንተወሓደ ንሓደ ፓኪስታናዊን ንኣርባዕተ ኢትዮጵያዊያንን ምቕታሎም ይዝከር ይብል።
እቲ ሓደጋ ስዒቡ ካብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ክሳብ ፍርቂ ግንቦት ኣብ ዘሎ እዋን ብፍላይ ድማ ኣብ ወረዳ ኣቦቦ ዝተሓብኡ ዓመፅቲ ኣበይ ከምዘለው ተዛረቡ ክብሉ ወታደራት ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮን ሽማግለታትን ከቢድ ግፍዒ ፈፂሞ ይብል እቲ ፀብፃብ።
ህይውማን ራይትስ ዎች ካብ ጋምቤላ ናብ ደቡብ ሱዳን ተሰዲዶም ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ጎሮም ንዝርከቡ 80 ሰባት ኣዘራሪቡ’ኣሎ።


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣብ ስራሕ ኣብዝየለሉ እዋን ም/ቀ/ሚ ኩሎም ሓላፍነታት ቀ/ሚ ተኪኡ ንኽሰርሕ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብንፁር ኣቐሚጡዎ እዩ ይብሉ ሓደ ክኢላ ሕጊ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ ስራሕ ኣብዘየሉ እውን ተፀዋዕነቱ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ እዩ'ውን ይብሉ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣብ ስራሕ ኣብዘየለሉ እዋን ምኽትል ቀዳማይ ሚንስቴር ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ነቲ ቀዳማይ ምንስቴር ተዘርዚሮም ዝተውሃብዎ ሓላፍነታት ንኽሰርሕ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብንፁር ዘቐመጦ እዩ ይብሉ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር መሓሪ ረዳኢ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ሕጊ ዝኾኑ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር መሓሪ ረዳኢ እቲ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ ስራሕ ኣብዝርከበሉ እዋን ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ተፃውዕነቱ ነቲ ቀዳማይ ምንስቴር ከምዝኾነን እቲ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብዘየለሉ እዋን ግን ንፓርላማ እዩ ይብሉ።
ዝርዝሩ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ የድምፁ።


text:
ግብረ ሽበራዊ ኣገዛዝኣ ብህዝባዊ ቃልሲ ክሳብ ዘይተወገደ ክቕጽል’ዩ
ሃገራዊ ሕልምልምን ህዝባዊ ተቓውሞን’ውን ከምኡ።
ግብረ ሽበራ ክበሃል እንከሎ፡ ናይ መወዳእታን ኣሳርን መግለጺኡ ኣይኹን ‘ምበር፡ ብወግዓውን ዘይወግዓውን ወይ ብግልጽን
ብስውሩን ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝብን ትካላቱን ብሃንደበት ዝፍጸም ኣካላዊ መጥቃዕትን መንፈሳዊ ራዕድን ማለት’ዩ። ኣብ ውልቀ ሰብ፡ ጉጅለ፡ ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ኣብ መላእ ሕብረተ-ሰብ ዝፍጸም ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን መጥቃዕቲ’ዩ። ስሩዕ ሰላማዊ ማሕበራዊ ህይወትካ ተረጋጊእካ ከይተካይድ ዝርብሽ ፍርሒ። እዚ ብማሕበረ ፖለቲካዊ መልክዑ ክግለጽ እንከሎ “ ግብረ ሽበራ” ተባሂሉ ክግለጽ ኣብ ቦትኡ’ዩ። ብኸምኡ ድማ’ዩ ዝጽዋዕ ዘሎ። ሕጋዊ ተሓታትነት ዘይብሎም ሰበ-ስልጣን ሓንቲ ሃገር ኣብ ልዕሊ ንመርሖ ኣለና ዝብልዎ ህዝቢ ዝፍጽምዎ ሕጋዊ መስርሕ ዘይተኸተለ ናይ ዓፈናን ቅንጸላን ስጉምትን ብኡ ኣቢሉ ኣብ’ቲ ህዝቢ ዝሰርጽ ስግኣትን ብርግጽ ሽበራዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን’ዩ።
ኤርትራ ብፍርሒብራዕዲ ትመሓደር ምህላዋ ብዘይካ መሪሕነት ህግደፍ ኣምለኽቱን ዘይኣምን ዜጋ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ኣሎ እንተተባሂሉ ከኣ፡ ኣዝዩ ፖለቲካዊ ኣገንዝቦ ዘይብሉ የዋህ ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ከም ህዝቢ ብቐጥታ፡ ናይ ስርዓት ህግደፍ ናይ ሃውሪ ናይ ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ፋሽሽታዊ ተግባር ግዳይ ኮይና ስለ ዘለና። ናይ ስርዓት ህግደፍ ኢ-ሰብኣዊ ስለዚ ከኣ ግብረ ሽበራዊ ኣገዛዝኣ ካባና ሓሊፉ ንደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዘሻቕልን ዘዛርብን ዘሎ ዛዕባ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጸም ዘሎ ኢ-ሰብኣዊ ግፍዒ፡ ኣብ ኩሎም መድረኻት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ማለት፡ ሓፈሻዊ ባይቶ፡ ባይቶ ጸጥታ፡ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ከም ኣርእስቲ ተታሒዙ ዝተዘርበሉ፡ ዝተፈላለዩ ኮሚቴታት ዝተመዝሉ፡ ክሳብ’ውን እገዳ ዝተገብረሉ ቅሉዕ ጥሕሰት ኣብ ልዕሊ ሕግን ሰብኣዊ ክብረትን ምዃኑ፡ ናይ ቀረባ ፍጻሜ ስለዝኾነ ካልእ መረጋገጺ ዘድሊዮ ኣይኮነን።
ኣብ ወርሒ ሰነ ናይ 2016 ተወከልቲ ኣባል ሃገራት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣካይዳኡ ስነ-ስርዓት ክገብር፡ ሓልዮትን ህዝብን ሃገርን ከርኢ፡ ካብ ክኸዶ ዝጸንሐ ሃላልነት ክእረም፡ ብሕጊ ክሰርሕ፡ ምስ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ብሓላፍነት ክዋሳእ መጸዋዕታ ቀሪብሉ ምንባሩ ይፍለጥ። ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ግን፡ ኣበይ ከይትበጽሑ ብዘስምዕ ቃና፡ ናይ’ዞም ለባማት ጻውዒት ብምሉኡ ዕሽሽ ብምባል ምርጫ ግብረ ሽበራዊ ኣገዛዝኣኡ ብዝበኣሰ ይቕጽሎ ኣሎ። ጉጅለ መጽናዕቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብጭብጢ ከም ዘረጋግጾ፡ ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ትሕቲ ግብረ ሽበራዊ ኣገዛዝኣ ምህላዋ’ዩ።
ንምዃኑ ግዝኣት ግብረ ሽበራ ከመይ ዝበለ’ዩ? መዓስን ከመይ ከ’ዩ ጀሚሩ። መዛግብቲ ታሪኽ ከም ዝሕብርዎ፡ ግዝኣት ግብረ ሽበራ ንመጀመርያ ግዜ ከም ክስተት ዝተራኣየ ኣስታት 200 ዓመታት ይገብር፡ ኣብ እዋን ሰውራ ፈረንሳ’ዩ፡፡ ኣብ ኩነታት ሰውራ ሩስያ፡ ዕልዋ መንግስቲ ቺለ፡ ዕልዋ መንግስቲ ኣርጄንቲና፣ዕልዋ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዘመነ ስልጣን ከሜሪ ቀያሕቲ ካምቦዲያ፡ ጸሊም ታሪኽ እዘን ሃገራትን ዝኸምአንን ዝተራእየሉ’ዩ። ኣብ ትግባረኡ ምስ እነተኩር ከኣ፡ ግዝኣት ስርዓት ግብረ ሽበራ ዜጋታት ብኣእላፍ ዝግፍዕሉ ዝቅተልሉ፡ ተበዳሊ ብዝተበደሎ ዝኸደሉ፡ በዳሊ ብተመሳሳሊ ብዘይሓታቲ ዝኸደሉ፡ ልዕልና ግዝኣተ ሓጊ ዝጠፍኣሉን’ዩ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ኣበሃህላ ንስርዓት ህግደፍ ብቐጥታን ብምልኡን ዝምልከቶ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ ናይ ግብረ ሽበራ ኣገዛዝኣ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት ዝበሃል ነገር’ውን ኣሎ’ዩ። ህግደፍ ብሰፊሑ ዘዘውትሮ። እዚ’ከ እንታ ኮን’ዩ ኢሉ ንዝሓትት ከኣ ሕጂ’ውን እቲ ዕላማ ብምሉኡ ናብ ህዝቢ ዘነጻጸረ’ዩ። እዚ ተርእዮ ብቐንዱ ንስምዒት ዜጋታት ንምቁጽጻር ወይ ምድሃል ዓሊሙ ዝሰርሕ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ። ዜጋታት ፈሪሖም ወይ ተዳሂሎም ካብ ፖለቲካዊ ቃልሲ ክግለሉን ክንጸሉን፡ ነብሰ ምትእምማን ኣጥፊኦም ተስፋ ክቖርጹን ዝሰረተ እምነቱ ወፍሪ’ዩ። ዜጋታት ዝተባህልዎ ፈጸምቲ ጥራሕ መታን ክኾኑ ሓያል ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ዝመሓላለፈሉ’ዩ። ካባና ኣምሊጥካ ኣብትበጽሖ የብልካን’ዩ እቲ መልእኽቲ።
ኣነ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ‘ምበኣር፡ ጸሓይ መረረ ዓቐብ ተረረ ዓሻ ምልኪ ተጀሃሪ ፈከረ ኢልካ ኣይትፍራሕ። ኣይትደሃል። እንታይ ደኣ፡ ኣብ መንገዲ ሓቂ ስለ ዘለኻ ትባዕ’የ ዝብሎ። ህግደፍ’ኮ ኣረኣእያኡ ጥብቅናኡ ውጥናቱ ኣመታቱ ከመይ ምዃኑ ብጋህዲ ርኢናዮን መዚናዮን ኢና። ምዕባለ ሕብረተ-ሰብ ምርማስ፡ ሃገር ምጽማው፡ ዕድላት ልምዓት ምሕራም’ዩ። ስለዚ ዘለና ኣማራጺ ሓደ ጥራሕ’ዩ። ንሱ ከኣ ኣማራጺ ዳግማይ ተጋድሎ። ምኽንያቱ ጉጅለ ዝመጽአ ይምጻእ ስልጣነይ ጥራሕ’ዩ ዝብል ዘሎ። በዚ ብህግደፍ ዝተዓጽወት ሃገርና፡ ብህግደፍ ክትራሖ ክንጽበ የብልናን። ብህግደፍ ተመሪሓ ንኣፍሪቃውያን መሲላ ምስ ኣፍሪቃውያን ክትጎዓዝ ኣይሕሰብን። ከም’ቲ ቀደም ጓል ጎርዞ እንተደኣ ኮይና በላዒኣ ክትፈልጥ ኣለዋ ዝበሃል ዝነበረ፡ ጉጅለ ህግደፍ ንኤርትራ ናብ ጨረታ ኣውሪዱ ብዙሕ ገንዘብ ዝኸፈለ ዝመረጾ ስትራተጂካዊ ወይ ክሳዳዊ ቦታ ይወስድ ብዝብል በላዒ’ዩ ዝሓርየላ ዘሎ። ንሕና ከኣ ከም ህዝቢ ከም ሕብረተ-ሰብ ነዚ ናይ ስውር መግዛእቲ ሕልሚ ክነቕሓሉ ከነብርዕኖን ሓላፍነትና’ዩ።
ካብ ግርማዊት ማህደረ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰልማን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 30-05-2018


text:
ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ኣብ ልዕሊ ወታደራትን ሰበስልጣንን መንግስቲ መጥቓዕቲ ብምፍፃም ጉድኣት ከምዘብፅሐ ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቦሩ በረቃ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ሪሳእ ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ፍሉይ ሓይሊ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ዞባ ሰሜን ሸዋ ወረዳታት ኣንጎሉላን ደራን 5 ታሕሳስ 2012 ኣ/ፈን ምስቲ ዕለት እዚ ኣብ ዝተቐራረቡ ማዕልታትን ኣብ ልዕሊ16 ወታደራን ኣባላት መኮነናት ፖሊስን ናይ ሞትን መቑሰልትን መጥቓዕቲ ምፍፃሞም ኣቶ ቦሩ በራቃ ካብ ኤርትራ ኣብዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ገሊፆም።
በቲ መጥቓዕቲ ዝተቐተሉ’ውን ብሽም ብምዝርዛር ገሊፆም ኣለው። ’’ሰለሞን ኣየለ ዝተብሃለ ሓለቓ ምእቲን ስዩም ሃይለን ዝተብሃለ ሓለቓ ዓሰርተን በቲ ስጉምቲ ካብ መንጎ ዝተቐተሉ መኮነናት ፖሊስ ገሊኦም እዮም።’’
መጥቓዕቲ ካብዝተፈፀሞም 16 ወታደራትን ኣባላት ፖሊስን እቶም ሸሞንተ ተቐቲሎም እቶም ሸሞንተ ድማ ቖሲሎም ኢሎም ኣቶ ቦሩ።
9 ታሕሳስ እውን ኣብ ምብራቕ ወለጋ ሳሲጋ ኣብ ዝተባህለ ወረዳ ጴጥሮስ ነጋ፣ኤሊያስ ተኽላይን በየንን ንዝተብሃሉ ንሰለስተ ኣባላት ሰልያ መነግስቲ ከምዝቐተሉ ሓቢሮም።
ከምኡ’ውን ሓደ ታሕሳስ 2012 ኣ/ፈ ኣብ ምብራቕ ኦሮሚያ ኣብ ከተማ ሃረር ሓሰን ኑሩ ዝተብሃለ ኣዛዚ ፖሊስ ከምዝተቐተለን እቶም መጥቓዕትታት ብድብያ ከምዝተፈፀሙን እቶም ወሃቢ ቃል ሓቢሮም።
ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ገጠርን ከተማን ከባብታት መጥቓዕቲ ይፍፅሙ ከምዘለው ብምግላፅ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ከተማታት ምንቅስቓሶም የስፍሑ ከምዘለው ሓቢሮም እቶም ወሃቢ ቃል ኦነግ።ኣብ ልዕሊ ኣባልት ኦነግ ዝበፅሐ ጉድኣት ዝተሓተ እዩ ኢሎም ንሶም ብምቕፃል።
ናይ ቪኦኤ ፒተር ሃይንላይን ንወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ በረኸት ስምኦን ረኺቡ ብዛዕባ ዝተብሃሉ መጥቓዕታትት ሓቲቱዎም መልሲ ንምሃብ ፍቓደኛ ኣይኮንኩን ኢሎም።


text:
ካብ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ንነጀው ኣቀራርባ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጉዳይ መራኸቢ ብዙሃን ብዙሕ ከምእተለወጠን ብጥልቂ ናይ ርክባት ኣገባብ እውን ከምዝተለወጠ ዝገልጽ ሓሳብ ዘማከለ ካብ ዕለት 14 ሰነ ክሳብ ዕለት 17 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ሚላኖ ኣብ ዝርከብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበራዊ ጠመቕ ትምህርቲ ተቛም ንምንቅስቓስ ክርስቲያን ሰራሕተይናታት ተቛም ኣብ እዋን ናይ ዓመት ዕረፍቲ በቢ ዓመቱ ናይ ካቶሊክ ቅዱስ ልቢ መንበረ ጥበብ ዘዳለዎ ታሽዓይ መደብ ትምህርቲ መኽፈቲ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣስተምህሮ ዝሃቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ህየንተ የኔታ ዳሪዮ ኤድዋርዶ ቪጋኖ ከምዝዀኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ኣፍሊጠን።
የኔታ ቪጋኖ ካብ ውሳኔታት ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ሓደ Inter Mirifica-ዘደንቑ ምህዞታት ብዛዕባ መራኸቢ ብዙሃን ዝምልከት ውሳኔ ብዛዕብ ኣጠቓቕማ ማዕከናት ማሕበራዊ መራኸቢ ናይ ሕብረተሰብን መራኸቢ ብዙሓንን ካቶሊካዊ ሓዋርያውነትን ዘጠቓልል ክሳብ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝሃብዎ ኣስተምህሮ፥ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ናይ መራኸቢብዙሓን ሰውራ ተኸሲቱ እዩ፡ ራዲዮ፡ማዕክን ምስማዐ ርእየት (ተለቪዥን) ጋዜጣ ዝኣመሰሉ ተፈላልዮም ብምጉዓዝ ዜናታት ዘቕርቡ ዝነበሩ ናይ ሰብ ዕለታዊ ሕይወትን ርክባትን ሃዋሁ ዝዀኑ ማዕከናት መራኸቢ ብዙሓን እናተሰዃኹዑን እናተማላልኡን ይኸዱ ኣለዉ። ሰውራ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዘመን ብስነ ኣሃዝ ካብ ዝተራቐ ዕድ ጥበብ ከይዲ ኣብ ናይ ዓመት ዕረፍቲ እዋን ዝካየድ መደብ ትምህርቲ ብሰፊሕ ዘተኩረሉ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ኩሉ ዝተኸስተ ለውጥን ሰውራ መራኸቢ ብዙሃንን ቤተ ክርስቲያን ከይተረፈ ተራኻብነታ ክትምርምርን ከተሕድስን ክትቕይርን እውን ደሪኽዋ እዩ። እዚ ለውጢ’ዚ ካብ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ንነጀው ብሰፊሕ ዝተራእየ ናይ ቤተ ክርስቲያን ለውጢ እዩ። ንመጀመሪያ ጊዜ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን በቲ Inter Mirifica-ዘደንቑ ምህዞታት ብዝብል ውሳኔኡ ኣቢሉ ብወግዒ ናይ ቤተ ክርስቲያን ተራኽብነት ዝለወጠን ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ መራኸቢ ብዙሃን ዓሚዩቕ ተገድሶ ንኽትገብር ኣነቓቒሑ እዩ።
ኣጠቓቕማ ቤተ ክርስቲያን መራኸቢ ብዙሓን (ማሕበራዊ መራኸቢ) ምስቲ ተልእኾኣ ዝተኣሳሰረ እዩ። ስለዚህ ወንጌላዊ ልኡክነት ተራኽቦነት እዩ። ተራኽቦነት ካብ ኰነ ድማ ዝነበሩን ሓደስቲን ማሕበራውያን መራኸቢ ብምጥቃም ዝትግበር እውን እዩ። እዚ ድማ ሰብኣዊ ተራኽቦነትን ኣካላዊ ርክባት ከምዘሎ ብምሓዝ እዩ።
ኣብ ስልሳታት ኣባይቲ ትያትርን ሲነማን ኣብ ሰበኻታትን ቁምስናታትን እዩ ዝነበረ ስለዚህ ምስ ኣስፍሆተ ወንጌል ዝተኣሳሰረ ድማ እዩ ኔሩ። ሎሚ ካብ ቁምስናታት ወጻኢ እልፍ ኣእላፍ ኣባይቲ ሲነማን ትያትርን ተሓኒጾም እዮም እዚ ኹሉ ምዕባለ ማዕከናት ምስማዐ-ርእየት ዓቢይ ለውጥታት ኣስዒቡ እዩ። ኣብ 1983 ዓ.ም. ናይ ቫቲካን ማዕከን ምስማዐ-ርእየት (ቴለቪዥን) ተመስረተ። ቀጺሉ ድማ ኣብ 1998 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እቲ ሎሚ ቲቪ2000 ብዝብል ስም ዝልለይ ሳት2000 ብዝብል ናይ ተለቪዥን ማዕከን ተጀመረ። ኣብ ኣፈት 2000 ዓመታት ድማ ዝተበጽሑ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቑ መጋበሪያ ርክባትን ማሕበራውያን መራኸቢ ከምቲ ፕሮፈሰር ሩጀሮ ኤውጀኒ (ሓደ ኣብቲ ናይ ዓመት ዕረፍቲ ትምህርቲ ኣስተምሆ ካብ ዘቕርቡ ኣብ ናይ ካቶሊክ ልበ ኢየሱስ መንበረ ጥበብ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ዓውዲ ስነ ቋንቋ መምህር) ከምዝበልዎ መራኸቢ ብዙሃን ኣባና እያቶም ካብኣቶም ወጻኢ ክዋኔኦም ኣዚዩ ዘሸግር እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንመጀመሪያ ጊዜ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ማዕከናት ራዲዮን ጋዜጣን ተሌቪዥንን መርበብ ሓበሬታ ሃገረ ቫቲካንን ብሓደ ዝጥርንፍ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ክቐውም ገይሮም እዮም። እቲ ተፈላልዩ ዘገልግል ዝነበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዝተፈላለያ መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ሓደ ተጠርኒፉ የገልግል ኣሎ። እዚ እቲ ተበጺሑ ዘሎ ምዕብለ መራኸቢ ብዙሓን ግምት ዝሃበ እውን እዩ።
ኣስፍሆተ ወንጌል በቲ ተበጺሑ ዘሎ ምዕባለ መራኸቢ ብዙሓን እውን ዝኸወን እዩ። ነዚ ተበጺሑ ዘሎ ጭቡጥ ኩነት ሸለል ምባል ዝካኣል ኣይኮነን። ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንገዛእ ርእሶም ማሕበራዊ እዮም ኩሉ ዓይነት መራኸቢ ብዙሓን ዝጥቀሙን ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ ዓይነት ናይ ስነ መራኸቢ ብዙሓን ምዕባለ ክትዋሳእ ብስልጣናዊ ትምህርቶም ኣቢሎም ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ማሕበራዊ ጠመቕ ትምህርትን ከምኡ እውን ውሳኔ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን መሰረት ገይሮም ይምዕዱ፡ ስለዚህ ምርኻብ ወይ ድማ ተራኽቦነት ቤተ ክርስቲያን ናይ ዕደ ጥበባዊ ምዕባለ ሽግር ጥራሕ ዝምልከት ኣይኰነ። ማለት ትምህርትን ምዕዳንን ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ስልጣናዊ ትምህርቲ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስን ብፁዓን ካርዲናላትን ጳጳሳትን ናይ ሰበኻታትን ቁምስናታትን ዜና ናብ እዋናዊ ብስነ ኣሓዝ ናብ ዝማዕበለ መራኸቢ ብዙሃን ምትእትታው ማለት ጥራሕ ዘይኰነስ ከምቲ ቃል ስጋ ኰነ ኣባና እውን ሓደረ ዝብል ትስብእቲ መሰረት ገይሩ ቃል ስጋን ዝኸውን ማለት እዩ። እዚ ኸኣ ብማዕከናት መራኸቢ ብዙሓን ኣቢሉ ዝበጽሕ ክኸውን ምግባር እዩ። ኩሉ እቲ ናይ እዋናዊ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ምዕባለ መራኸቢ ብዙሃን ዘለዎ ዕቑር ሓይሊ ብምጥቃም ሕዝብታን ባህልታት ከራኽብ ተራኽብ እያ ናይ ምዕባለ ኩሉ ዕቑር ሓይሊ ብምጥቃም ድማ እዚያ ስሉጥ ትግበሮ ዝበሉ የኔታ ቪጋኖ ዘቕረብዎ ኣስተምህሮ፥ ተራኽቦነት ቤተ ክርስቲያን ካብ ታሕቲ ዝምንጭው ዘይኰነስ ካብ ላዕሊ ዝምንጭው እዩ። እዚ ማለት ድማ ናይ መንፈስ ቅዱስ ስራሕ እዩ እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዶኒኒ ሓቢረን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዲኒኒ ኣተሓሒዘን ብዛዕባ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቐ ዕደ ጥበብ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ናይ ምጥቃም ዓቕሚ ክብ ናይ ምባልን ምስቲ ምዕባለ ዝመጣጠን ሐይልን ዓቕምን ሰብ ምስንዳውን እቲ ዘለካ ሓይልን ዓቕምን ሰብ እውን ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝበልዎ ምስቲ ተበጺሑ ዘሎ ናይ ስነ ኣሃዝ ምዕበለ መታን ክራኸብ ቀጻሊ ሕንጸት ናይ ሕዳሴ ሕንጸት ክረክብ ምግባርን ዝብል ነጥብታት እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣነጺሩ ዘመልከቶ ሓሳብ ምኻኑ ጠቒሰን እቲ ምጥቃም ናይ ስነ ኣሃዝ እደ ጥበብ ምዕባለ ምስ ደጋዊ ክፍሊ ንምርኻብ ዝብል ጥራሕ ዘይኰነስ ንገዛእ ርእሱ ወንጌላዊ ተልእዀን ትምህርተ ክርስቶስን እውን ንምሕያል እዩ። ናይ እምነት ሕንጸትን ምስክርነትን መጋበሪያ ምግባር እዩ። እቲ ቤት ጽሕፈት ከም ኩሉ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ተሓባበርቲ ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ምርኻብ ዝብልን ካብኡ ሓሊፉ እውን ብቪሲታ ኣድ ሊሚና ማለት ካብ ሓምሻይ ዓመት ድርኩኺት ባሲሊካ ቅዱስ ጳጥሮስ ንምስላም ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ቅዱስ ጴጥሮስ ብዝገብርዎ መደብ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምኽንያ ርክባት የካይድ። ስለዚህ እዚ ቤት ጽሕፈት’ዚ ዕድል ስለ ዘለዎ ሓሳባትን ርእይቶን ካብ መላእ ቤተ ክርስቲያን ዝበጽሖ ይኸውን። እዚ ተመክሮ’ዚ ብስምረትን ብቕዓትን ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ኣገልግሎቶም ንምድጋፍን ንምግልጋልን ዘብርትዖ ክኸውን ከምዘለዎ ኣብቲ ናይ መራኸቢ ብዙሃን ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ንመጀመሪያ ጊዜ ካብ ዕለት 4 ክሳብ ዕለት 5 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ብናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ መኽፈቱ ቃለ ምዕዳን ኣበጊሱ ዘካየዶ ቀዳማይ ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዝተሰመረሉ ሓሳብ ምንባሩ የዘኻኽራ።


text:
የታላቁ መሰሪ "መለስ ዜናዊ" ትምቢት : *ርእሲ ሓምሓም መሪሕነት ዓሌታዊ ጭፍራ ሕውሓት እንዶ`ሞ ዘይርድኣ ኰይኑ። *ቁሩብ ምትዕርራይ*
ኣብ`ዚ ታሕቲ ዘሎ ሰንሰለታዊ ሕጥበ-ጽሑፍ ጠዊቕካ ስማዕ።
Dec. 23, 2017
*ኣብዚኣስ ናይ ቀደም መራሕ ጭፍራ ወያነን መንግስቲ ኢትዮጵያ ነበርን ንፍስሄር መለስ ዜናዊ ሓቂ ተዛሪቡ። እንታይሞ ይገበር ርእሲ ሓምሓም መሪሕነት ዓሌታዊ ጭፍራ ሕውሓት እንዶ`ሞ ዘይይርድኣ ኰይኑ።
ዘይገበረቶ ጌረዮ ዘይውዓለቶ ኲናት *ኣብ ዝበነ-ገድሊ ማለተይ እየ* ውዒለዮ ንደርጊ "ኣነ ስዒረዮ" እናበለት ብሓሶትን ጃህራን ክም እንቕርዖብ እናተነፍሐት ካብ ምጅላሕን ሓሶት ታሪኽ ምጽዋይን ከይተማህረት ከም ቁርዲድ ሃብቲ ውጹዓት ኢትዮጵያውያን እናመጸየት ስጋብ ዕርበታ ክትቕጽል እያ።
ንደርጊ ኣብ ባይታ መን ከም ዝሰዓሮን ከም ዝደምሰሶን ከምኡ`ውን ኣብ ሕምብርቲ ኢትዮጵያ ሓመድ-ኣዳም ኣልቢሱ ዝቐበሮ ዓቢ ናይ ኣንበሳ ኽፋሉ ግን ሓቦኛን ጽኑዕ ተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ጅግና ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ምዃኖም`ሲ ክኽሕድዎ ኣንተዘደልዮም ወያነን ህዝቢ ትግራይን ብፍላይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኸኣ ብሓፈሻ ኣጸቢቕም ይፈልጡ እዮም። ስለምንታይ`ሲ ኣቲ ሓቀኛ ታሪኽ ኤርትራዊ ህዝባዊ ሰውራ ተሰኒዱ ስለ ዘሎ!
*ብርሃነ ሃብተማርያም


text:
ቀንዲ ወሰንቲ ኣብ ዓውዲ ሓይሊ ኤሌትሪክ ኣፍሪካን ካብ ዙሪያ ዓለም ዝመጹ ኢንቨስተራትን ኣብ ልምዓት ሓይሊ ኤሌትሪክ ዝተዋፈሩን ኣብዚ ሰሙን እዚ ካልኣይ ዓመታዊ ጉባኤ ፓወር ኣፍሪካ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ጉባኤ ኣካይዶም።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመደብሩ ዞይተክ ጉሎባል ዝሰርሑ ቹን ፖንግ ኣብቲ ጉባኤ In-Stream Auger Turbine ዝተባሃለ ሓድሽ ቴክኖሎጂ ንምርኢት ከምዝቐረበ ገሊጾም።
'እዚ ቴክኖሎጂ እዚ ዓመታት ጊዜ ዝወስድ ብማይ ዝሰርሕ ናይ ኤሌትሪክ ፕሮጀክት ኣይኮነን።ተፈጥሮ እንተለጊሳ ጥራሕ ብንፋስን ጸሓይን ዝሰርሕ ሓይሊ ኤሌክትሪክ እውን ኣይኮነን።እቲ ሩባ ከየቋረጸ ዝፈስስ እንተድኣ ኮይኑ 24 ሰዓታት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዘመንጩ እዩ' ኢሎም።
ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣፍሪካ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ 2013 ዓ.ም.ፈ 7 ቢሊዮን ዶላር ብምምዳብ ካብ ዘበግስዎ ጀሚሩ ርሑቕ ተጓዒዙ’ሎ።


text:
.........//.................... ሰላም ፍቁራት ኣንበብትን ተኻታተልትን መረን ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ-ሰንበት ጽሑፋት ናይ በዓለ ልደት ኣብዚ መርበብና ሰለ ዝዘርጋሕና፡ እቲ ነዉጽኦ ጽሑፋት ነቲ ሒዝናዮ ዘለና በዓል፡ ዕለት፡ወቅቲ ከንጸባርቀልናን ነቲ መዓልቲ ክገልጸልናን ብዝብል ኣመር ሰነ-ጽሑፍ መረን ሐደ ሰሙን ጸቂጥና ክንዉጽኦ መሪጺና። ከም ፍቃድ እግዚአብሔር ኣምላኽ ካብ ሎሚ መዓልቲ ከመ ወትሩ ቀዳም -ቀዳም ሰነ-ጽሑፍ መረን...
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። እንቋዕ ናብ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ልደት አብጽሓና። ምስባክ ነገሥተ ተርሴስ ወደስያት አምኃ ያበውኡ ነገሥተ ሳባ ወዐረብ ጋዳ ያመጹኡ ወይሰግዱ ሎቱ ኩሎም ነገሥተ ምድር። መዝ ,71 (72)-10። ገላ.4፣1-12። 1ይዮሓ.4፣9- ፍጻሜ ግ.ሓዋ.13፣16-22። ወንጌል.2፣1-21። ቅዳሴ ጎርጎርዮስ ካልእ «ተወልደ ኢየሱስ በቤተልሔም ዘይሁዳ» ኢየሱስ...
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። "ሰላምለፅንሰትከ ወለልደትከእምከርሥ።አመ ዕሥራ ውረቡዑ ለወርኃታኅሣሥ።ተክለሃይማኖት በኩሉ ወበውስተኰሉውዱስ ።ናሁ ወጠንኩ ወዕቤ ለስብሓቲከ ሐዲስ።በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ።" መልክዐ ተክለ ሃይማኖት “ ክቡር ሞቱ ለጻድቅ ብቅድመ እግዚአብሔር። ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ሞት...
በዚ ወጋሕታ ለይቲ ሰንበት እንታይ ኮን ይኸዉን፣ ናይ እዝነይ ድዩ ወላስ ሓቀኛ ድምጺ? ዜማዊ ድምጺ ብምንባሩስ፣ ካብ ሰብ ምዃኑ ኣስተዉዓልኩ ሰለዚ ኩነታት ንምፍላጥ ቀስ ብቀስ ናብቲ ካብ መደቀሲ ርሕቕ ኢሉ ዚነበረ ድምጺ ኣምራሕኩ… ቅርብ ምስ በልኩ… “ኦ ናይ ሰማይን ናይ ምድርን ኣምላኽ፣ ንሰማያት ብግርማ ከዋኽብቲ ዘግየጽካ፣ ንምድር’ውን ብፍረታትን ዕንባባታትን ዘሰርጎኻ…...
-
መበል ፲፪ ጉባኤ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ኣብ ጽርሃ ኣርያም ቅድስት ሥላሴ ዋሽንግቶን ዲሲ ክካየድ ምዃኑ ተሓቢሩ።
-
ዜና ዕረፍት ብፁዕ አቡነ ማርቆስ
-
ቤተክርስቲያን ቅዱስ ሚካኤል ኣብ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ካሊፎርንያ ተኸፊቱ
-
ዞባዊ ጉባኤ ቤት/ት/ሰንበት ምብራቕ ኣሜሪካ ተቓኒዑ
-
ጸብጻብ ዓመታዊ ግባኤ ሃገረ ስብከት ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካን ካናዳን
-
ቤት-መቅደስ እግዚአብሔር- 1ይ ክፋል
-
ሓዋርያዊ ዑደት ልኡኻን ቅዱስ ሲኖዶስ ተዛዚሙ
-
ጉባኤ ሃገረ ስብከት ብዓወት ተዛዚሙ
-
ጻውዒት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቫንኮቨር
-
ዑደትልኡኻን ቅዱስ ሲኖዶስ ናብ ኦክላንድ ካሊፎርንያ
ሕቶን መልስን
- ኦ ኣቦይ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ሕደገሎም። ሉቃ.23:34።
- ኤሎሄ ኤሎሄ ላማ ሰበቅታኒ (ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ?)። ማቴ,27:46።
- ሎሚ ኣብ ገነት ምሳይ ከም እትኸውን ብሓቂ እብለካ ኣለኹ። ሉቃ.23:43።
- ኣቲ ሰበይቲ እንሆ ወድኺ፥እንሃ ኣዴኻ። ዮሓ.19:26-27።
- ጸማእኩ። ዮሓ.19:28።
- ተፈጸመ ። ዮሓ.19:30።
- ኦ ኣቦይ! ንነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኣማዕቍባ ኣለኹ። ሉቃ.23:46።
እዞም ሸውዓተ ቃላተ መስቀል ነቶም ዚጠፍኡ ዕሽነት እዮም፥ ንዓና ነቶም እንድኅን ግና ኃይሊ ኣምላኽ እዮም። 1ይቆሮ.1:18። ሓደ’ውን፥ “ ክርስቶስ ኣብ ዕጽ ሕይወት መስቀል ተሰቂሉ ኣድኂኑና እትብል እምነትናን ቃል ትምህርትናን ነቶም ዚጠፍኡ ዘይኣምኑ ዕሽነት እዩ፥ንዓና ነቶም ዝደሓና ግና ሓይልና ክብርና እዩ።” 1ይቆሮ.1:21-23።
ጸሓይ ከይትኸይድ ኣዚዙ ጠጠው ዘበለ ኣቦ፥ ኣቦና ኢያሱ እዩ። እቲ ንጸሓይ ጠጠው ዘበለሉ ቦታ ከኣ  ይበሃል። ኢያ.10:12። ተመልከት።
ድኂሩ ኻልኦት ቅዱሳን፥ እኒ አቡነ ኣሮን፥ ቅዱስ ነኣኵቶ ለኣብ፡ አባ በርሶማ፡ አቡነ ዜና ማርቆስን ካልኦትን እውን ንጸሓይ ኣዚዞም እዮም ።
ናይ ጾም ኣዋጅ ጀማሪኡ ባዕሉ ልዑለ ባህሪይ እግዚአብሔር ኣምላኽና እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ብምስሉን መልክዑን ገይሩ ሰብ ምስ ፈጠረ ንዕኡ ንወዲ ሰብ ዝሃባን ዝኣወጃን ናይ መጀመርታ ሕጊ እያ፡፡ እዚውን እግዚአብሔር ኣምላኽ በታ ሻድሻይቲ መዓልቲ ካብ ኣርባዕተ ባህሪየ ሥጋን ካብ ሓሙሻይ ባህሪየ ነፍስን ወሲዱ ብሸውዓተ ባህሪያት ህያው እስትንፋስ ዘለዎ ሰብ ምስ ፈጠረ፥ ውሉድነት ሂቡ ቀዲሱ ኣኽቢሩ ኣብ ገነት ኤደን ኣቀመጦ። ኣብዚ ብኸምኡ ስቅ ኢሉ ኣይሓደጎን እንታይ ደኣ፡ሕጊ ሠርዓሉ።እቲ ሕጊ÷ “ ካብ ፍረ እቲ ኣብ ገነት ዘሎ ኦም ኩሉ ብላዕ፥ ካብ ፍረ እታ ጽቡቅን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ግና፡ ካብኣ ዝበላዕካላ መዓልቲ ክትመውት ኢኻ እሞ ካብኣ ኣይትብላዕ። ” ትብል ነበረት። ዘፍ.2:16-17። እዛ ትእዛዝ ንግዜኡ ኣብ መንጎ ሰብን እግዚአብሔር ምልክት ነበረት። ንሱ ከኣ ናይ ፈጣርን ፍጡርን፥ ናይ ገዛእን ተገዛእን እተፍልጥ፥ንኣምላኹ ዝዝክረላ፥ ኣብ ልዕሊ’ዚ ድማ እታ ከይበልዓ ዝተነግረቶ ፍረ ኦም ካብቲ ካልእ ኣብ ገነት ዘሎ ኣእዋም ኩሉ ኣብ ብርኽ ዝበለ ልዑል ቦታ እያ ዝነበረት እሞ፥ በዚ’ውን ልዑል ንዝኾነ ባህረይን ክብረይን ኣይትመነ ክብሎ እዩ። ፍጻሜኡ ግና ካብ ኩሉ ፍረ እቲ ኣብ ገነት ዘሎ ብላዕ፥ ካብ ፍረ እታ ጽቡቅን ክፉእን እተፍልጥ ፍረ ኦም ግና ኣይትብላዕ ማለቱ፥ነፊግሉ ኣ ይኮነን፥ ንጾም ምእዋጁን ምስትምሃሩን ዘመልክት እዩ። ስለዚ ጾም ብባዕሉ ብናይ እግዚአብሔር ኣዋጅ ንደቂ ሰባት ዝተነግረትን ዝተሠርዐትን ናይ መጀመርታ ሕጊ እያ። ኣብቲ ዳሕራይ ዘመን ኣብ ሓድሽ ኪዳን፥ ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍቃዱን ብስምረት አብን መንፈስን ንዓና ንምድኃን ሰብ ኮይኑ ናብዛ ዓለም ምስ መጽአ’ውን መጀመርታ ዝሠርዓን ዝኣወጃን ሕጊ ንጾም እዩ ኔሩ። ከመይሲ ከምቲ መብልዕ ንኃጢኣት መገዲን መጀመርታን ዝኾነ ሓቀኛ ጾም ድማ ንጽድቂ ከሉ መጀመርታ መገዲ እዩ።
እወ፥ እግዚአብሔር ወልድ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ካብ ኣቦ ብዘይ ኣዶ ካብ ናይ ባህሪይ ኣብኡ ካብ እግዚአብሔር ኣብ ዝተወልዶ ልደት፥ ዳሕራይ ንዓና ንምድኃን ናብዛ ዓለም መጺኡ ድማ ካብ ኣደ ብዘይ ኣቦ ዘርኢ ምኽንያት ከይኮኖ ብግብረ መንፈስ ቅዱስ ካብታ ኩሉ ግዜ ድንግል ዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንዝተወልዶ ልደት፥ ክልተ ልደት ንኣምን።
እቲ ቀዳማይ ልደት መጀመርታን መወዳእታን የብሉን። ምኽንያቱ ብባህሪኡ ወልድ ስለዝኾነ። ስለዚ ካበይ ጀሚርና
ቀዳማይ ልደቱ ከነብዕል᎒ ከመይሲ ቀዳማይ ልደቱ ዝፈለጥና ብካልኣይ ልደት በቲ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብዝተወልዶ ካልኣይ ልደት እዩ እምበር ቅድሚኡ ብሰብ ወገን ዝተፈልጠ ኣይነበረን።፥   ከምዝበሎ። እቲ ካልኣይ ልደቱ ግና መወዳእታ ደኣ ኣይሃልዎ እምበር በቲ ዘመን ዝቁጸረሉ ዝተወሃሃዶ ሥጋስ መጀመርታ ኔርዎ እዩ። ስለዝኾነ ብኻልኣይ ልደቱ ሓደ በዓል ነብዕል።
እግዚኣብሔር ወልድ ኣብቲ ዳሕራይ ዘመን ብዝተፈልየ ኣካሉ ናብዛ ዓለም መጺኡ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ኮነ። ኣቀዲሙ ክልተ ኣካል ክልተ ባህሪይ ዝነበረ፥እዚውን ቅድሚ ሰብ ምዃኑ ከሎ ኮይኑ ኣካለ መለኮት ኣካለ ሥጋ፥ ባህሪየ መለኮት ባህሪየ ሥጋ እዩ። እዚ ሰብ ድሕሪ ምዃኑ ብተዓቅቦ ሓደ ኣካል ሓደ ባህሪይ ኮነ፥ ክልተ ልደት እውን ኢልና ኔርና። እዚ’ውን እቲ ቀዳማውነቱ ከይለቀቀ፥ እቲውን ዳኅርነቱ ከይለቀቀ ብተዓቅቦ ሓደ ኮይኑ እዩ። ናይ ቅድስት ቤተ ክርስትያና እምነትን ትምህርትን÷ ኣምላኽ ሰብ ኮነ፥ሰብ ኣምላኽ ኮነ፥ ሓደ ኣካል ሓደ ባህሪይ ኮነ፥ ወልደ ኣብ ወልደ ማርያም ክልተ ልደቱ ብተዋህዶ ከበረ፥ ብተዋህዶ ንአብ ናይ ባህሪይ ወዱ ኮነ ዝብል ቅዱስ ምስክርነት እዩ። ምእንቲ’ዚ ቀዳማዊን ዳኅራዊን ልደት ብተዋህዶ ዝኸበረ ሓደ እዩ እሞ ሓደ ጌርና ነብዕሎ።
ኣብዚ ብዝኾነ መለክዒ ምብልላጽ የልቦን ሓደ እዩ። ከምቲ እግዚአብሔር ወልድ ብሥጋ ወዲ ኣዳም፡ ብመለኮቱ ወዲ ኣምላኽ ብምዃኑ፥ ነቲ ሓደ እንሰግደሉ ነቲ ሓደ ዘይንሰግደሉ ዘይኮነስ፡ ሓደ ስግደት እንሰግደሉ፥ እዚ ናይ ልደት ነገር እውን ተመሳሳሊ ከምኡ (ሃይ•ኣቦው ምዕ23:3)። ሓደ በዓል ስለዝገበርና እዚ ናይቲ ቀዳማይ እዚ ናይቲ ካልኣይ ልደት እዩ ኢልካ ዝፍለ ኣይኮነን። ከመይሲ ኣብ ነገረ ተዋህዶ ተፋልሶ ስለዘምጽእ። ንዓና ንምድኃን ሰብ ዝኾነ ወልደ እግዚኣብሔር፥ ኣካሉ፡ ባህሪኡ፡ ልደቱ ብተዋህዶ ሓደ እዩ። እወ እቲ “ ብሥጋ ሰብ ተገልጸ፥ ብመንፈስ ጸደቀ፥ ብመላእኽቲ ተራእየ፥ ኣብ መንጎ ኣሕዛብ ተሰብከ፥ ኣብ ዓለም ተኣመነ፥ ብኽብሪ ዓረገ። ”ዚብል ናይ እምነትና ምሥጢር ብርግጽ ዓቢዪ እዩ። 1ይጢሞ.3:16።
ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ዓመት ዘለዋ ኩለን በዓላት ብድምር 33 ኢየን። ተኣምረ ማርያም ከምዝሕብሮ ዕለት ፳፩(21) ወርሓዊ በዓል ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኢዩ። ኣብ ዓመት ዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ ኣለዋ። በብወርሑ ዕለት ፳፩(21) በዓለ ማርያም ይኽበር። ኣብዘን ፲፪(12) ወርሒ ፲፪(12) ወርሓዊ በዓላት ኣለዋ።
፯(7) ነሓሰ ዝተጸንሰትሉ
፲፮(16) ነሓሰ ፍልሰታ /ፍልሰተ ሥጋሃ። እዚ ካብ ፲፮-፳፩(16-21) ከም ትንሳኤ ወዳ የክብርዎ ኢሉ ይእዝዝ። (5 መዓልቲ)
፲(10) መስከረም በኣተ ሥዕላ
፮(6) ሕዳር ናብ ደብረ ቁስቋም ዝተወትሉ
፳፩(21) ሕዳር ዘካርያስ ዝተተኽለ ብርሃን ዝረኣየሉ (ኣብ ወርሓዊ ቁጹር ኢዩ)
፫(3) ታሕሣሥ ናብ ቤት መቕደስ ዝኣተወትሉ
፳፩(21)ን ፳፪(22) ታሕሣሥ ደቅስዮስ ኤጲስ ቆጶስ በዓል ዝገበረሉ ( 1 መዓልቲ)
፳፰(28) በዓለ ጌና
፳፱(29) ታሕሣሥ ንጎይታ ዝወለድትሉ
፳፩(21) ጥሪ ዕረፍታ (ኣብ ወርሓዊ ቁጹር ኢዩ)
፲፮(16) የካቲት ቃልኪዳን ዝተቐበለትሉ
፳፱(29) መጋቢት ንጎይታ ዝፀነሰትሉ
፩(1) ግንቦት ልደታ
፳፩(21) ግንቦት ደብረ ምጥማቅ (ካብ ፳፩-፳፭(21-25) ግንቦት) (4 መዓልቲ)
፰(8) ሰነ ወዳ ንድዉያት ፈውሲ ዝኸውን ካብ ከውሒ ማይ ዘፈልፈለሉ
፳(20) ሰነ ህንጸተ ቤታ
፳፩(21) ቅዳሴ ቤታ (ኣብ ወርሓዊ ቁጹር ኢዩ)


text:
Source StylesFormatFontSize
“ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ገዛእ ሃገርካ ወይ’ውን ካብዚ ብዝዓዘዘ ኣብ ቤትካ ወይ’ውን ካብ ገዛእ ርእስኻ ይጅምር”
“ኤርትራውያን ነበርቲ እገለ ካብኣቶም ዝድለ ግቡኣት ከማልኡ ቅሩብነቶም ገሊጾም” ዝብልን ዝመሳሰልን ጥራይ ዋሕዚ ዜናታት መንግስታውያን መራኸቢ-ብዙሃን ኤርትራ ኣብ ዝደጋገመሉ፡ ንመሰረታዊ መሰል ሰብ ዝገልጽ ቪድዮ ምድላው ኣገዳሲን እዋናዊን ይገብሮ። ግቡኣቱን ግዴታቱን እምበር መሰረታውያን መሰላቱ በቲ ዝምልከቶ መንግስቲን ምምሕዳርን ተሓቢሩዎ ንዘይፈልጥ ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት (1948) ናብ ትግርኛ ብምትርጓም ኣብ ኤርትራዊ ዓንኬላት ንምብጻሓ እንሆ ሓደ ዕዉት ስራሕ ተኻዪዱ።
እዛ “ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት” ብዝብል ኣርእስቲ ተተርጒማ ካብ ወርሒ ሕዳር 2016 ኣትሒዛ ናብ ህዝቢ ተዘርጊሓ ዘላ ሰነድ ቪድዮ፡ ብዋና ኣካያዲን መስራቲን መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ ኣቶ ተስፋልደት መሓረና ዝፈረየት ኰይና፡ ብጋዜጠኛ ተመስገን ደበሳይ ዝተኣልየት ኢያ። ነዛ 25 ደቓይቕ እትኸይድ ሰነድ ካብ እንግሊዘኛ ብውሕሉል ቋንቋ ናብ ትግርኛ ዝተረጐሙ ድማ ዑቕባይ ገብረመድህን፡ ሳሙኤል ገብረሂወት፡ ገብርኤል ጓንጉል እዮም።
እዛ ሰነድ ብኣዝዩ መሳጢ ምቅንባር ናይ ድምጺን ግራፊካዊ ምንቅስቓስን ተሰንያ፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ በበይኑ ሕሰም ደው ክብል ትጽውዕ እሞ ዳሕራይ ድማ ነቶም 30 ዓንቀጻት ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ትዝርዝር። ኣብዛ ስራሕ ኣብ በበይኑ ሃገራት ዝርከቡ 34 ስነ-ጥበበኛታት፡ ጋዜጠኛታት፡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ስድራቤት ግዳያት ዘይሕጋዊ ማእሰርቲን ተሳቲፎም ኣለዉ።
ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ብጽሑፍ ጥራይ ተርጒምካ ምዝርጋሑ ቀሊል ደኣ ይንበር እምበር፡ ብድምጺን ቪድዮን ምስራሑ ግን ምስቲ ናይ ባህሊ ንባብን ምቹእነትን ዝያዳ ውጽኢት ክህሉዎ ይገብር።
ግዳይ ተደጋጋሚ ዓመጻት በበይኖም ሓይልታት ዝዀነ ህዝቢ ኤርትራ ግቡእን መሰልን ንምፍላይ’ውን ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ’ዩ በጺሑ። እዚ ርኡይ ምድንጋር ኣብቶም ዘወርቲ ዓመጽ ሰበ-ስልጣን ዘይኰነስ ኣብቶም ንዓመጽ ንቃለስ ኣሎና ዝብሉ “ተጣበቕቲ” ወይ “ተቓወምቲ” ናይቲ ስርዓት’ውን ከይተረፈ ተደጋጊሙ ስለ ዝርአ ንዅሉ ብማዕረ እትምልከቶ ኣገዳሲት ሰነድ’ያ።
ምትርጕምን ምዝርጋሕን እዛ ሰነድ ኣዝዩ ኣገዳሲ--ክንዲ ዝዀነ ከኣ ኣብ ቢቢሲ’ውን ከይተረፈ ንዕኡ ዝምልከት መደብ ተዳልዩ ነይሩ--እኳ እንተዀነ፡ ክንድ’ቲ ክበጽሖን ክዀኖ ዝግበኦን ዝርጋሐ ዝረኸበ ግን ኣይመስልን። ንምዃኑ መበገሲ፡ ኣድላየትን ፍሉይነት እዚ ዕዮ እንታይ እዩ? ነዚ ሕቶ ንምምላስ ንኣርባዕተ ሰባት ኣዘራሪብና ኣሎና፤
ተስፋልደት መሓረና (መስራቲን ዋና ኣካያዲን መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ/ዋና ኣፍራዪ’ያ ፊልም)፤ መሰረታዊ መሰላ ሰብ ኣብ ዘኽብሩን ብንቘልዑና እንከሎና’ውን ሕቶታት ክንሓትትን ድላይና ክንገልጽን ኣብ ዘተባብዑ ስድራቤት’የ ዓብየ። ድሕራይ ካብ ሃገረይ ተሰዲደ መሰል ሰብ መሰረታዊ ኣምር ምዃኑ ኣብ ዝኣምንን ዝሰርሕን ሕብረተሰብ ምስ ኣተኹ፡ ብዛዕባ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ክሓስብ ኣኽኢሉኒ።
ነዛ ቪድያ ንኸዳሉ ድፍኢት ዝዀነኒ ቀንዲ ምኽንያት ግን ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ተመሊሰ ዝረኣኹዎን ዘጓነፈኒ ዘይተጸቡኹዎ ክስተትን እዩ። ቀንዲ ሕልመይ ኣብ ኣስመራ ናይ ሓበሬታ መራኸቢታት (IT) ቤት ትምህርቲ ንምኽፋት’ዩ ነይሩ። እቲ ቤት ትምህርቲ ድማ ነቶም ምስ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ንኽላለዩን ክዋስኡን ዕድል ዘይረኸቡ ባይታ ምፍጣር’ዩ ነይሩ ዕላማኡ። ምስኡ ተኣሳሲሩን ብማዕረ ዝኸይድን ድማ ኣብ ኣስመራ ዝመበሩ መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ ክኸፍት ሕልሚ ነይሩኒ።
ኣስመራ ኣብ ዝኸድኩሉ እዋን ድሮ’ታ ዝኣተኹላ ምሸት፡ ኣብ ከባቢ ስድራቤተይ ዝቕመጡሉ ከባቢ ሓደ እንዳ ወርቂ ድኳን ተዘሚቱ ሓዲሩ። ድሕሪኡ ፖሊስ መጺኦም ንምሉእ ነባሪ’ቲ ከባቢ (ሓደ ብሎክ) ኣሲሮሞ። ብዘይካ ስድራይ ኵሉ እቲ ገዛውቲ ተኣሲሩ፣ እንኮላይ እታ ንስድራይ ኣብ ዘቤታዊ ስራሓት እትተሓጋገዞም ዝነበረት መንእሰይ።
ከምዚ ዝመስል ሃንደበታዊ ግፋን ጃምላዊ ማእሰርቲን--እሞ ከኣ ብዘይ ዝዀነ ምኽንያት--ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝውቱር እኳ እንተ ነበረ፡ ኣብ ሓራ ሃገር ግን ዘደንጹን ዘተሓሳስብን’ዩ ነይሩ። ነዚ መሊሱ ዘብእስ ድማ ሓንቲ መዓልቲ ሓዲረ ምስ ሓደ ዓርከይ ንቝርሲ ክኸይድ ከለኹ፡ ሓደ ሰብኣይ ንሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ መንእሰይ ኣብ ጽግርያ ዓው ኢሉ ክገንሓን ከጕባዕባዓላን ገጢሙኒ። ጸኒሓ ንሳ ተእዊ ንሱ ድማ ክሃርማ ጀሚሩ።
ከምዚ ዝመስል በበይኑ ኣጋጣሚታት ኣብ ካልኣይ መዓልተይ ከጓንፍ ከሎ ዘይንቡር ኣጋጣሚ ዘይምዃኑ ክግንዘብ ኣይተጸገምኩን። ቀዲሙ ኣብ ሓንጐለይ ዝመጸ ድማ ብዛዕባ መሰረታዊ መሰላት ደቂ-ሰብ ዘፋልጥ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ክበጽሖ ብዝኽእል መገዲ ከናዲ ከም ዘሎኒ ዘኪረ። ምኽንያቱ እተን ኣጋጣሚታት ኣብ ብዙሕ ህዝቢ ሰፊኑ ዝነበረ ስእነት ግንዛበ ሰብኣዊ መሰል ዝሕብራ’የን። ስለዚ ምስ ብዙሓት መሰርሕተይን ኣብዛ ስራሕ ዝተሳተፉን ዜጋታት ኰይነ ነዛ ቪድዮ ከዳሉ ዝደኸምኩን ተገዲሰ ዝዓየኹን መልሲ ነቲ ነዊሕ እዋን ኣብ ሓንጐለይ ዝተቐመጠ ንሰብኣዊ መሰል ንምፍላጥን ምዝርጋህን ዝዕላማኡ ሕልሚ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ እዚኣቶም መሰረታውያን ብትውልዲ ዝምልከቱኻ ሰብኣዊ መሰላት እምበር ሓለፋታት ዘይምዃኖም ክፈልጥ ከኣ መሰል ኣለዎ።
ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ስርዓት ዳርጋ ንዅላቶም መሰረታውያን መሰላት ዝገፍፍ እዩ። ኣብያተ-ማእሰርቲ ኤርትራ ኣብ ፍርዲ ዘይቀረቡን ገበኖም ዘይተፈልጠን ንጹሃን ግዳያት ኣዕለቕሊቑ ኣሎ። ሃገራዊ ቅዋም ኣይተተግበረን፣ ናጻ ፕረስ የለን፣ ፖለቲካዊ ዓመጽ ዝወለዶ ቍጠባዊ ሕሰም ተዀሊዑ ኣሎ።
ኵሉ ዓንቀጻት ኣህጉራዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ንተመሳሳሊ ዕላማን ሓርነትን ዝጽውዕ ደኣ ይዅን እምበር፡ ገለ ኣብነት ንምጥቃስ ዓንቀጽ ኣርባዕተ ናይቲ ኣዋጅ፡ “ሓደ ሰብ እኳ ጊልያ ክኸውን ወይ ብጊላነት ከገልግል ኣይግባእን፣ ጊላያነትን መሸጣ ሰባትን ብዅሉ መልክዓቱ ክልኩል እዩ፡” ይብል። እዚ ዓንቀጽ’ዚ ኣብ ሃገርና ምስ እንርእዮ ብቕሉዕ ተጣሒሱ ኣሎ። መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ናብ ጊላያነት ዝኸደ ዓስክርናን ተዓሲቦም ክነብሩ ግደዱ ኣለዉ። ካብታ ሃገር፡ ካብቲ ስርዓትን ኣብ ፈቐዶኡ ዝርከቡ ኣሰጋገርቲ፡ ደለልቲን ሸየጥቲን ዘይሕጋዊ ንግዲ ሰብ ንምህዳም ሓርነቶም ንምርካብን ድማ ክንደይ መሰናኽል ክሰግሩ ይግደዱ ኣለዉ።
ስለዚ እምበኣር ነዚ ዝመስል መሰረታዊ ኣዋጅ ብኤርትራዊ ቋንቋ ምድላዉ ዓቢ ስራሕ ይገብሮ፣ ንዝወለዶታት መወከሲ ኰይኑ ክቕጽል ምዃኑ ከኣ ኣተባባዒ’ዩ።
ካሳሁን ቸኮል (ዋናን ኣካያዲን ሬድ-ሲ ፕረስን ኣፍሪቃ ዎርድል ፕረስን)፤ እዛ ንኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት እትገልጽ ቪድዮ ኣዝያ ኣገዳሲትን እዋናዊትን ስራሕ ኢያ። ኤርትራ ካብተን ፈረምቲ ኣህጉራዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ደኣ ትዅን እምበር፡ ኣብ ግብሪን እቲ ዝነበረ ትጽቢትን ግን ብኣንጻሩ’ዩ። ንህዝቢ ኢና እንውክል ዝብሉ መንግስታት ካብኣቶም ዝጥለብ ዘበለ ትጽቢታት ከተግብሩን ብዘጕደሉዎ ድማ ክሕተቱን ኣለዎም። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ መሰላቱን ግቡኣቱን ክፈልጥ ምሉእ መሰል ኣለዎ። ዝሓለፈ 25 ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ግቡኣቱ ከተግር እምበር መሰላቱ ክሓትትን ክረክብን ዕድል ኣይተዋህቦን። እዛ ቪድዮ ድማ ዳርጋ ንዅሉ ኤርትራዊ ክባጻሕ ብዝኽእል ቋንቋ፣ እንታይ ግዴታታት ከማልኡን እንታይ መሰላት ክሓቱን ከም ዘለዎም ብጽቡቕ እተርኢ ኢያ። እዛ ሰናድ ኣዝያ ዓባይን ኣገዳሲትን ደኣ ትዅን እምበር፡ ነዚኣ ከም መበገሲ ወሲድና ግን ኪንዮኡ ክንከይድ ኢና ንጽበ። ህዝቢ ኤርትራ እንታይ መሰላት ከም ዘለዎ ክፈልጥ ክኽእል ኣለዎ፣ ድሕሪኡ ጥራይ ከኣ’ዩ መሰላቱ ብግቡእ ንኽሓትትን ጐዲሉዎ ዘሎ ብቐረባ ክርዳእን ዝኽእል።
ዳኒኤል ረዘነ (ተጠባቒ ሰብኣዊ መሰላት/ክኢላ ኣህጉራዊ ሕጊ)፤ ኵሉና ከም እንፈልጦ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኰነ ኢልካ መሰልን ግዴታን ሓናፊጽካ ናይ ምቕራብ ወግዓዊ ኣዘራርባ ኣሎ። ሕሉፍ - ሓሊፎም'ውን፡ ላዕለዎት ሰብ-መዚ "መሰለ-ግቡእ" ዝብል ሓረግ ክጥቀሙትርኢ ኢኻ። ዝዀነ ጨቋኒ ከምኡ'ዩ ዝገብር። ህዝቢ መሰላቱ ፈሊጡ ከይነቅሕን ንመሰላቱ ደማ ተጊሁ ከይቃለስን መታን፡ ወትሩ ግዜ ግቡእ ልዕሊ መሰል ክርአ ዝግብኦ ጉዳይ ምዃኑ'ዩ ከፍልጥ ዓንገረር ይብል። እቲ ሓቂ ግን መሰል ዘይፈልጥ ኣተገባብራ ግቡኣት ምልኪጥራይ'ዩ ዘንግስ። ንሱጥራይ ዘይኰነ፡ ገለ-ገለ መሰላት፡ ግቡእካ ፈጺምካ ኣይፈጸምካ ብዘይገደስ፡ ብዀነ ይዅን ምድራዊ ሓይሊ ክግሃሶ ዘይግበኦ መሰላት'ዩ። ንኣብነት፡ ክልተ ካብኡ ምጥቃስ ይከኣል፤ ብዘይ ፍርዳዊ መስርሕ ከይትእሰር ወይ ከይትርሸን ብሕጊ ዝተሸነነልካ መሰል'ዩ።
ኣገዳስነትናይዚተሰሪሑዘሎስራሕ፡ምስቲኣብኤርትራነጊሱዘሎሕጊ-ኣልቦነት ንመጠን ዝሓለፈ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኣዛሚድካ ክትርእዮ እንከለኻ ፡ብዙሕ መብርሂ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ይዅን እምበር፡ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ዘተኰረ ሰነዳት፡ እሞ ድማ ከም "ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት" ዝኣመሰሉዎ ኣገዳሲ ሰነድ፡ ብኸምዚ ዝበለ ውሕሉል ኣቀራርባ ክዳሎ ምኽኣሉ፡ ዝነኣድ ተበግሶ ኰይኑ፡ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት መሰረታዊ ኣፍልጦን ኽህሉ ሓጋዚ ተራ ክህሉዎ ምዃኑ ይርኣኒ። ሰብኣዊ መሰላት ክኽበር እንተዀይኑ፡ ካብቲ መሰረታዊ ነገራት ሓደ፡ ሓበሬታ ብቐሊሉ ናብ ህዝቢ ከም ዝባጻሕ ምግባር'ዩ።
ከዲጃ ዓሊ (ተጣባቒት መሰላት ደቀንስትዮ)፤ ሃገራዊ ሓርነታዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ብመትከል ሕቶ ሰብኣዊ መሰል`ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ናጽቱን ሰብኣዊ ሓርነቱን ንምርግጋጽ ንፍርቂ ዘመን ተጋዲሉ፣ ሃገራዊ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ።እዚ ታሪኻዊ ዓወት’ዚ ብሱታፈን ቃልሲን ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተረጋገጸ ሃገራዊ ዓወት እዩ። ካብ ሃገራዊ ናጽነት ናብ ሓርነታዊ መድረኽ ንምስጋር ግን መንግስቲ ኤርትራ ኣየኽኣለን ጥራይ ዘይኰነስ ካብ ብዓንተቦኡ ንትስፉው መጻኢ ዘሰጋግር መገድታት ክዓጹን ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ስጕምታት ክወስድን ጀሚሩ።
ኣብ ኤርትራ ግፍዒ ገንፊሉ፡ ሰብኣዊ መሰላት ብጃምላ ተጋሂሱ፣ ኤርትራዊ ብዘይገበን ይእሰር፣ ብዘይ ፍርዲ ይበሊ፣ መንእሰይ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ወፍሪ-ባርነት ይበሊ፣ ዕድል ረኺቡም ዝሃድሙ፣ ኣብ ጕዕዞኦም ሞትን ኣብ መጻወድያ ደለልቲን ሽቃጦ ወዲ-ሰብ ይወድቁ፣ ካብኦም ዝተረፉ ኣብ ምድሪ-በዳ ብጸሓይን ጽምኢን ይሞቱ፣ ዝደሓኑ ኣብ ማእከል ባሕሪ ቀለብ ዓሳ ይዀኑ፣ ውሑዳት ከኣ ኣብ ዓዲ ስደት ከርተት ይብሉ።
ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸዶ ዝተናወሐ ጕዕዞ ኣብ መስርሕ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ፖለቲካዊን ባህላዊን ክውንነት ህዝቢና ዝገደፎ ዘይሃስስ ስምብራት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ምስ ኣህጉራዊ ውዕላትን ስምምዓትን ብሓፈሻ፡ ዓለምለኻዊ ሕግታትን ኣዋጅን ሰብኣዊ መሰላትን ብፍላይ፡ ንምልላይ፡ ንቕሓትና ክብ ብምባል፡ ኣፍልጦና ንምስፋሐን ባህሊ ሰብኣዊ መሰላት ንምድንፋዕን ንምዕዛዝን ሕጂ ወሳኒ ግዜ’ዩ። ነዚ ብምግንዛብ ሰፊሕ ወፍሪ ኣብ ኵሉ መዳያት ብፍላይ ብመገዲ መራኸቢ-ብዙሃን ምክያድ ንምዕዋቱ ዘለዎ ኣድላይነት ናይ ኵሉና ሓላፍነት ምዃን ብምግንዛ ነዚ ብመርበብ ሓበሬታ ኣዝማሪኖ ዝተወሰደ ተበግሶ ንምዕዋት እጃመይ ንምጽዋትን ድማ ኣብዚ ናይ ቪድዮ ሰነድ ተሳቲፈ። እዚ ሰፊሕን ቀጻሊን ናይ ምንቃሕን ምስትምሃርን መደብ ኣብ ውሱናት ተደሪቱ ዝተረፍ ስለ ዘይኰነ፡ ውልቀ-ሰባት፡ በርጌሳውያን ማሕበራት፡ ፖለቲካውያን ውዱባት መራኸቢ-ብዙሃንን ነዚ ዕዮ ክቕጽለኦ እጽውዕ።
ብደሳለ በረኸት ዝተተርጎመ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ብቋንቋ ትግረ ኣብዚ ጠዊቕኩም ከተንብብዎ ይከኣል።


text:
ከምዚ ስርዓት’ዝስ ተራእዩ ይፈልጥ ዶ?
ዝኾነ ስርዓት ወይ ህዝቢ ብዛዕባ ታሪኹ ጸጽቡቑ እዩ ዝስንድ፡ ዘዘንቱ ወይ ዘዕልል። ዝበዛሕና ኤርትራውያን’ውን ንታሪኽና ኣጸባቢቕና ኢና ክንገልጽ ጸኒሕና። ታሪኽ እወታውን ኣሉታውን ባህሪ ከም ዘሎዎ ንፈልጥን ንግንዘብን ግን ክንደይ ኢና። ነዚ ፈሊጥና ንቕበሎን ንገልጾንከ ክንደይ
ዝኾነ ስርዓት ወይ ህዝቢ ብዛዕባ ታሪኹ ጸጽቡቑ እዩ ዝስንድ፡ ዘዘንቱ ወይ ዘዕልል። ዝበዛሕና ኤርትራውያን’ውን ንታሪኽና ኣጸባቢቕና ኢና ክንገልጽ ጸኒሕና። ታሪኽ እወታውን ኣሉታውን ባህሪ ከም ዘሎዎ ንፈልጥን ንግንዘብን ግን ክንደይ ኢና። ነዚ ፈሊጥና ንቕበሎን ንገልጾንከ ክንደይ ኮን ንኸውን። ብፍላይ ሎሚ እዋን ምስ ህላዌ ደጋፊ፡ ተቓዋሚ፡ ህግደፋዊ፡ ደላዪ ፍትሒ፡ ኣይህግደፍ ኣይደላዪ ፍትሒ፤ ታሪኽ ክትገልጽ ምስ እትፍትን እቲ ጕዳይ ዝያዳ ተኣፋፊ ይኸውን። ምኽንያቱ ወዲሰብ ብተፈጥሮኡ ፈታው ውዳሴ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኣብ ትናትኔን መግለጽን ናብ ክልተ ጫፋት ኢኻ ፋሕ ትብል። ናብ ነጥብና ምስ እንምለስ ህግሓኤ ብፍላይ ኣብ ግዜ ቃልስን ክሳዕ 1997 ካብ ልክዕ ዝሓለፈ’ኳ ደኣ ተወዲሱ። ርግጽ’ዩ በንጻር ውዳሴ ናይ ዝበዝሐ ኣባላት ተሓኤን ሰዓብቱን ብርቱዕ ወቐሳን ኵነኔን ይወርዶ ከም ዝነበረን ዘሎን ክርሳዕ የብሉን። ህግሓኤ ኣብ ግዜ ቃልሲ ከሎን ድሕሪ ናጽነት’ውን ንውሱን እዋን’ኳ እንተ ተወደሰ፡ ህዝቢ ኣንጻሩ ወቐሳ ክጅምር ግዜ ኣይወሰደን። ስለምንታይ ዝብል ሕቶ ምስ ዝለዓል ቅድም ቀዳድም ረብሓኡ ስለ ዝተተንከፈ ዝብል መልሲ ኢና ንረክብ። እቲ ሕድሪ ስዉኣት ጥሊሙ ዝብል ሕቶ ድሒሩ እዩ ዝቕልቀል። ምኽንያቱ ህግደፍ ንተጋደልቲ ብዘይ ፍርዲ ክኣስር፡ ይኹን ንስንኵላን ክርሽን ወይ ሰባት ብዘይ ፍርዲ ኣብ ቀይዲ ከእቱ ከሎ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጀሚርካ ክሳዕ’ቲ ዝተሓተ ዜጋ ዝሓተተ ይኹን ዝተገደሰ ኣይነበረን። ስለምንታይ እንተ ተባህለ እቲ ስርዓት ነቲ በብግዜኡ ዘካይዶ ዝነበረ ምዕምጻጽ ፍትሕን ሕግን፡ መራኸቢ ብዙሓን እናተጠቕመ ብዝተራቐቐ ናይ ምዕፋን ጥበብ ብምዝውታር ብዝህቢ ከም ዘይለዓል ይገብሮ ነይሩ። ድሕሪኡ እቲ ኩላትና ንፈልጦ ይኣክል! ክብሉ ናይ ዝፈተኑ ገዳይም ሓለፍትን ጋዜጠኛታትን ምእሳር ታሪኽ’ዩ ዝስዕብ።
ድሕርዚ መድረኽ’ዚ እዩ’ምበኣር ኢሰያስ ውልቃዊ ስልጣን ጨቢጡ ናብ ምሉእ ውልቀመላኺ ምስ ተቐየረን፡ ጽባሕ ጽባሕ ፊን ዘበሎ ኣዋጃት ክፍኑ ምስ ጀመረን ህዝቢ ከማርርን ኣውያቱ ከስምዕን ዝጀመረ። ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ህዝቢ ንመነባብሮኡ ዝሃሲ ጕዳይ ከጋጥም ከሎ ብውዱብ ይኹን ብዘይተወደበ ኣገባብ ናዕቢ እዩ ዘካይድ። ኣብ ሱዳን ዋጋ ነዳዲ ምስ ወሰኸ ከም ሳዕቤን ክፍሊት ኣውቶቡስ ከተማ ዓሰርተ ሳንቲም ወሲኹ። ንጽባሒቱ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸር ህዝቢ ካርቱም ናብ ጽርግያ ብምትውሻሕ ንስርዓት ጃዕፈር ኣልኑመሪ ካብ ስልጣን ከም ዝእለ ገይሩዎ። ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ኣዕራብ ይኹን ሃገራት ኣፍሪቃ ዘጋጠመ ተምሳሳሊ ተርእዮ’ውን ከም ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል። ገለ ብኡንብኡ ዝተዓወተ ክኸውን ከሎ ገለ ድማ ብሰንኪ እቲ ዝመሽመሸ ስርዓታት ዝፈጠሮ ምክፍፋል ሜላ ናብ ውግእ ሓድሕድ ዘድሃበን ህይወት ዓሰርተታት ኣሽሓት ሰላማዊ ህዝቢ ዘጥፍአን ነይሩ። ነቲ ውግእ ሓድሕድ ኢድ ወጻእተኛታት ክሕወሶ ከሎ ድማ እቲ ምንቅስቓስ ሃገራዊ መልክዑ ኣጥፊኡ ብባዕዳውያን ሓይልታት ዝዝወር ይኸውን። ኣብ ሶማል፡ ሶርያን ሊብያን ዝተራእየ ምንቅስቓሳት ናይ ቀረባ ኣብነት’ዩ። ኣብ ከምዚ ኵነታት፡ ናብ ጕዳይ ሃገርና ተመሊስና ህዝቢ ኤርትራ ስለምንታይ ስቓዩ ክብርትዕ ከሎ፡ ህይወት ደቁን ህይወቱን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ እናረኣየ፡ ልዕሊ ዅሉ ድማ ህላዌ ሃገር ኣብ ሓደጋ ክወድቕ እናረኣየ ስለምንታይ ክንቀሳቐስ ዘይተራእየ? ዝብል ሕቶ ክነልዕል ባህርያዊ ይኸውን። ነዚ ሕቶ’ዚ ብዙሓት ሰባት ኣልዒሎም ይዘራረቡሉ’ኳ እንተኾኑ ኣብ ናይ ሓባር ነጥቢ ዝበጽሑ ግን ውሑዳት’ዮም። ገለ ካብኣቶም፡ “ህዝቢ ኤርትራ ሰነፍ’ዩ! እዚ ዅሉ ኣደራዕን ግፍዕን እናጋጠሞ ከሎ ምንቕ ዘይምባሉ ምልክት ተመላኽነቱ እዩ፡” ክብሉ ከለዉ፡ ገለ ድማ “ኣብ ክንዲ ንህዝቢ ኤርትራ ምምራር ነፍስወከፍና ነንባዕልና ዘይንሓትት፡ ኣነ ንስኻ፡ ንሱ ኣንጻርቲ መላኺ ስርዓት ተወፊና ዲና? ህዝቢ ክንቀሳቐስ እንተኾይኑኮ ዝመርሖን ዝውድቦን ይደሊ እዩ፡” ይብሉ ካልኦት ድማ “ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ተወዳዲብካ ክትሰርሕ ዝከኣል ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ከም ህግደፍ ዝኣመሰለ ኣዝዩ ዝተወደበን ምስጢራውን ስርዓት ነዊሕ ናይ ምጭፍላቕ ተሞክሮ ስለ ዘሎዎ፡ ኣብ ፍትሕን ደሞክራስን ዘይኣምን ክነሱ፡ ንዝኾነ ምንቅስቓስ ወይ ውዳቤ ገና ኣብ ክልተ ወይ ሰለስተ ሰባት ከሎ ማለት ከም ድቂ ጅምር ከብል ብጭካኔን ብዘይ ኣሰር ስለ ዘጥፍኦ፡ ተወዲብካ ክትሰርሕ ዝከኣል ኣይኮነን፡” ይብሉ። ትንታኔ ናይ ዘተፍላለዩ ሰባት በበይኑን ተመሳሳልን ክኸውን ይኽእል’ዩ። ብዘይካ’ቲ ንህዝቢ ዘከሻምሽ ህዝቢ ኤርትራ ሰነፍ’ዩ ዝብል ዘሰክፍ ዘረባ ግን እቲ ዝተረፈ ብምሉኡ ቅኑዕ ትንታኔ እዩ። ሓደ ሃጓፍ ግን ክምልእ።
ህዝቢ ኤርትራ ንመዋእል ኣብ ትሕቲ ተበራረይቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝረብረበን ናይ ሰላሳ ዓመታት ደማዊ ኵናት ብምክያድ ብስእነት ሰላም ላሕ ዝበለ ህዝቢ እዩ። ናጽነት ዝብሃል ኣምር’ውን ብዘይካ ብደረጃ ዓዲ ወይ ወረዳ ብደረጃ ሃገርን ልኡላውነትን ኣስተማቒሩዎ ኣይፈልጥን። እቲ ድሕሪ ናጽነት ከስተማቐሮ ዝጀመረ ናጽነት ድማ ኩላትና ከም ንፈልጦ ኣብ ሓጺር ግዜ ተቘጽዩ ተሪፉ። ኣብ ኣርባዓታት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ፡ እቲ መንቃሕቋሕታ ዘሎዎ ክፋል ህዝብና ምስ ዘበናዊ ፖለቲካ ብምልላይ ሰልፍታቱ መስሪቱ ንምሉእ ሃገራዊ ናጽነት ይዳሎ ነይሩ። እቲ ጕዳይ ግን ብሰንኪ ኣህጉራዊ ፖለቲካን ረብሓ ሓያላት መንግስታትን ማእከላይ መንገዲ ብምሓዝ፡ ሃገርና ኤርትራ ብፈደራላዊ ምሕደራ ምስ ኢትዮጵያ ክትመሓደር ጀሚራ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኤርትራ፡ ኣብ ፖለቲካ፡ ምሕደራን ትካላዊ ኣሰራርሓን እታ ዝማዕበለት ሃገር ከም ዝነበረት መዛግብ ታሪኽ ዝምስክሩዎ ሓቂ እዩ። ብህዝቢ ዝተመርጸ ብግቡእ ዝሰርሕ ባይቶ፡ ናጻ ፕረስን ኣዝዩ ምዕቡል ውዳቤ ዝነበሮ ማሕበር ሰራሕተኛታትን ድማ ነይሩ። ኤርትራ በዚ ኣገባብዚ ክትመሓደር ከላ ኢትዮጵያ ገና ኣብ ትሕቲ ንጉሳዊ ምሕደራ ተቘሪና ብድሕረት ትሳቐ ነይራ። እዚ ዅሉ ምዕባለ ግን ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ምስ ተቘርነት ከም ዘይነበረ ኮይኑ። እዚ ክኸውን ከሎ ዝተራእየ ናዕቢ እንተ ነይሩ እቲ ኣብ 1958 ብማሕበራ ሰራሕተኛታ ዝተራእየ ተቓውሞ ሰራሕተኛታትን ኣብ ግዜ ምቝራን ኤርትራ ዝተኸስተ ተቓውሞ ናይ ተመሃሮን እዩ። ኣብቲ ሰፊሕ ህዝቢ ዝተራእየ ናዕቢ ኣይነበረን። ስለምንታይ እንተ ተባህለ ኣብ መንጎ ምስ ኢትዮጵያ ምቝራንን ምምሕዳር ፈደረሽንን ዝርድኦ ህዝቢ ኣመና ውሑድ እዩ ነይሩ። እቲ ኣብ ገጠር ዝነብር ህዝብና 90% ስለ ዝነበረ ብዛዕባዚ ክንዲ ፍረ ጣፍ ኣፍልጦ ነይሩዎ ክብሃል ኣይከኣልን።
ንሱ ጥራይ ዘይኮነ እቶም ኣብ ጥቓኡ ዘለዉ ኣመሓደርቲ እቶም ቅድም ዝፈልጦም ቋንቋኡ ዝዛረቡን ንዑኡ ዝመስሉን’ዮም። ንሳቶም ከም ቀደሞም ንቡር ህይወቶም እናካየዱ ከለዉ እቲ ሓፍሽ ህዝቢ ክነቓነቕ ዝሕሰብ ኣይኮነን። እንታይ ስለ ዝኾነ? ኣብ መነባብሮ ይኹን ኣብ ምምሕዳር ዝተጋህደ ንሱ ክፈልጦ ዝኽእል ፍሉይ ለውጢ ኣይነበረን። ስለዚ፡ በዝን ክንድዝን ተቓውሞ ክገብር ኣይተበገሰን። ቃልሲ ምስ ተጀምረ’ውን ድሕሪ 13 ዓመታት ማለት ድሕሪ ውድቀት ሃይለስላሴ እዩ እቲ ቃልሲ ህዝባዊ መልክዕ ክሕዝ ዝኸኣለ። እቲ ምኽንያት ውሽጣዊ ምዕባለ ናይተን ውድባትን ምውዳቕ ስርዓት ሃይለስላሴ ዝፈጠሮ ተዛማዲ ጽልዋን ድማ ቀንዲ ምኽንያት ናይቲ ቅልጡፍ ምዓባለታት ነይሩ። ሰውራ ኤርትራ ምስቲ ብዙሕ ጋሕማጥ ምሕደራን ኣንጻር ህዝብን ንጹሃት ተጋደልትን ዝተፈጸመ ገበናትን ናጽነት ኣምጺኡ። እቲ ብዋጋ ኣሽሓት ስዉኣት ዝተረኽበ ናጽነት መሬት ግን መራሕቱ ኣውራ ድማ ውልቀመላኺ ኢሰያስ ናብ ባርነት ተቐዪሩ። ኢሰያስ ብዘገምታ ንመላእ ህዝብን ሃገርን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሩ ብምእታው ነታ ሃገር ህዝባ ክነብራ ናብ ዘይትኽእል ህያው ሲኦል ቀዪሩዋ። ዝበዝሕ ህዝቢ ድማ ኣብ ግዜ ደርግ ይሕሸና ነይሩ ናብ ዝብለሉ ደረጃ በጺሑ። እቲ ዝኸፍአ ነገር ድማ ህግደፍ ዝብሃል ቅዋም ኣሎኒ ዝብል፡ ስብም ደሞክራስን ፍትሕን ዝተጠመቐ ሰላሕታዊ ውድብ፡ ብሽርሕን ተንኰልን ስለ ዘመሓድር ከም ቀንዲ መሓውር ኢሰያስ ኮይኑ ንንጹሃት ዜጋታት ብዘይፍርዲ ይኣስር፡ ይጨዊ፡ ይቐትል ወዘተ። ንናጻ ጋዜጠኛታት ብምእሳርን ናጻ ፕረስ ብምርጋጥን ኣፍ ህዝቢ ዓቢሱ ድማ ነታ ሃገር ዝኾነ ነገር ዘይዝረባን ዘይርከባን ናይ ሕቡኣን መንበሪ ኣምሲሉዋ። እዚ እናኾነ ግን ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻርቲ ጨካን ስሮኣት ክለዓል ኣይመረጸን። ስለምንታይ እንተ ተባህለ ድሕሪ መዋእላት ካብ ባዕዳውያን ናጻ ኮይነ ኢሉ እናሓሰበ ኣብ ልዕል’ቲ ናይ ደቅና ዝብሎ መንግስቲ ጐነጽ ክፍጽም ትብዓት ኣይረኸበን። ከመይ’ሉኸ ክረክብ? ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ወራሪ ተበገስ ኢልካዮ ክብገስ ይኽእል’ዩ። ብናዕቢ ንሓደ መንግስቲ ናይ ምእላይ ባህሊ ግን ባህሉ ስለ ዘይኮነ ኣይፈልጦን’ዩ። እቲ ንሱ ዝፈልጦ ደሞክራሲ ድማ ካብ ናይ ዓዲ ወይ ወረዳ ዝሓልፍ ኣይኮነን። ልዕሊ ዅሉ ግን ኣስላማዩ ክስታናዩ ብኵናትን ወረ ኵናትን ዝረብረበ ስለ ዝኾነ ንዓ ተዋጋእ ወይ ንኵናት ተበገስ ኢልካዮ ክሰምዓካ ዝሕሰብ ኣይኮነን።
ሓደ ኣቦ ክዛረቡ ከለዉ ንህግደፍ ከምዚ ክብሉ ገሊጾሞ፡ “ኣነ ኣርባዕተ ባንዴራ ዝረኣኹ ሰብየ። ኩላቶም ዘርከብኩሎም ስርዓታት ከም ባህሪ በብዓቕሞም ጨቈንቲ’ኳ እንተ ነበሩ ነቲ ህዝቢ ገለ መተንፈሲ ይገብሩሉ ነይሮም። እዚ ስርዓት’ዚ ነዛ ሃገር ሺርኮሎ ገይሩ ብምዕጻው መተንፈሲ ዘይብላ ገይሩዋ። ኣብ ዕምረይ ከምዚ ስርዓት’ዚ ኣኼስ ርእየ ኣይፈልጥን፡” ክብሉ ንገለ ኣብ ቤትፍርዲ ዝሰርሑ ሰበስልጣን ከይፈርሑ ኣዕሊሎሞም። ብጐነጽ ክእለ ኣለዎ ግን ኣይበሉን። እዚ ዘረባታትዚ ኣብ ሰውራ ዝፈተንናን መንእሰያትን ጥራይዩ ዝስማዕ። ብዝኾነ፡ እቶም ሰብኣይ ፍቱውን ዕድመ ዝደፍኡን ብምንባሮም እቶም ሰማዕቲ ስለ ዘየብጽሑሎም ካብ ማእሰርትን መግረፍትን ድሒኖም። ህግደፍ ሓደ ሃየንታ ዘይብሉ ኣረሜናዊ ስርዓት ምዃኑ ኩላትና ንፈልጦ’ኳ እንተኾንና፡ ዝተፈላለዩ ሰባት ኣብ ልዕለኦም ዝወረደ ስቅያትን ግፍዕን ከዕልሉኻ ከለዉ ሓደ ሓደ ግዜ፡ “ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ዝፍጽሙ ሰባትስ ብሓቂ ኤርትራውያን ድዮም?” ናብ ምባል ትበጽሕ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ ኵሉ ሰብ “ኣብ ህይወተይ ከምዚ ስርዓት’ዚ ርእየን ሰሚዐን ኣይፈልጥን፡” ክብል ዝስማዕ። ርግጽ’ዩ ኣብ ዓለምና ብሚልዮናት ዝቝጸሩ ኣህዛብ ዘጽነቱ ከም በዓል ሂትለር ናይ ጀርመን፡ ስታሊን ናይ ሶቬት ሕብረት፡ ፖልፖት ናይ ካምቦድያ ነይሮም’ዮም። ንኢሰያስ ዝፈልዮ ነገር እንተ’ልዩ ቅርሕንቱ ኣንጻር ፍሉያት ጸላእተይ ዝብሎም ሰባት ወይ ጕጅለ ዘይኮነ፡ በልማማ ኣንጻር ምሉእ ህዝቢ ዝቐንዐ ብምዃኑ እዩ። ነዚ ድማ ከምቶም ዝጠቐስናዮም ስርዓታት ብወግዒ ዘይኮነ ብሰላሕታን ብሕብእብእን እዩ ዝፍጽሞ። ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ሰብ ብሕጊ ወይ ብወግዒ ተነጊሩ ዝኽሰስ ወይ ዝእሰር ተሰሚዑን ተራእዩን ኣይፈልጥን። እቶም ኣዝዮም ግፍዐኛታት ዝብሃሉ ኣፍሪቃውያን ዲክታተራት ኣንጻር ህዝቦም በልማማ ዝፈጽሙዎ እከይ ተግባር ኣብ ርእሲ ዘይምህላዉ ኣንጻር ጸላእትና ዝብሉዎም ዝፍጽሙዎ ማእሰርቲ ይኹን መቕተልቲ ብወግዒ’ዮም ይገብሩዎ። ስለዚ፡ ከምዚ ስርዓት’ዚ ምስሉይ፡ ግፍዐኛ፡ ስልሕም፡ ሽርሐኛ፡ ንህዝቡ ሰላም ከሊኡ ንጐረባብቱ ሰላም ዝኸልእ ኣብ ዓለም ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን። ኣብ መደምደምታ፡ እሞ ነዚ እከይ ተግባራቱ በየናይ ዓቕሚ እዩ ዝፍጽሞ ዘሎ? ተባሂሉ ምስ ዝሕተት እቲ መልሲ ብመንገዲ መጋበርያታቱ ዝኾኑ ጸረ ህዝቢ ውሑዳት ውልቀሰባት ዝብል መልሲ ንረክብ። ክንዮ’ዚ ምስ ንኸይድ ድማ ንሕና ማለት ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ነቲ ዝወርደና ዘሎ ግፍዒ ኣብ ክንዲ ብሓደ ድምጺ “ያዕ! ዓገብ! ስለምንታይ? እዚ ግፍዕዚ ከብቅዕ ኣለዎ? ፍትሒ ይንገስ፡” ስለ ዘይበልና ምዃኑ ምስክር ዘድልዮ ዘረባ ኣይኮነን። ልዕሊ ዅሉ ግን ደለይቲ ፍትሒ ንብሃል ሎምስ ነታ ፍትሒ ብሓቂ ዲና ንደልያ ንማለቱ ኢና ከም ደርፊ ንደግማ ዘለና ዝብል ዘረባ ክንሃድመሉ ኣይንኽእልን። ኣብ ክንዲ ኣንጻር’ቲ ንህዝብና ዘሳቒ ዘሎ እኩይ ስርዓት ብሓደ ድምጺ ደው ኢልና ስለ ህዝብና ንጣበቕን ንቃለስን፡ ኣብ ኣንቸመንቺ ብምድሃብን ኣብ ጓል መንገዲ ብምእታውን ብዛዕባ ቈሎጥጥቖ ጥራይ ክንተሃናዀት ንውዕል ኣለና። ስለዚ፡ ኣብዚ ጀሚሩ ዘሎ ሓድሽ ዓመት ኣመንቲ ምስልምና ብስሚላህ ኣልራሕማን ኣልራሒም! ኢልና ክርስትያን ድማ በስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ኢልና ብምብጋስ ነዚ ስርዓት’ዚ ትንፋስ ክንህቦ የብልናን። ባዕሉ ወግሐ ጸብሐ ምስ ህዝቢ እናተባእሰ ይሕግዘና ስለ ዘሎ፡ ሓንሳብ ንሓዋሩን ነው! ኣቢልና ዓነውነው ነብሎ። ንሕና እንተ ነፊዕና ኢሰያስ ይትረፍ ዓመታት ኣዋርሕ’ውን ክጸንሕ ዓቕሚ የብሉን። ክንዕወት ኢና።
ኣስጢፋኖስ ገብረሚካኤል
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ምዕራፍ 116
ኣብቲ ንመወዳእታኡ ዘብዓሎ ፋስጋ ብዛዕባ ትሕትና መሃረ
ማቴዎስ 26:20 ማርቆስ 14:17 ሉቃስ 22:14-18 ዮሃንስ 13:1-17
የሱስ ምስ ሃዋርያቱ፡ ናይ መወዳእታ ፋስጋ በልዐ
ኣእጋር ሃዋርያቱ ብምሕጻብ፡ ሓደ ትምህርቲ መሃረ
ጴጥሮስን ዮሃንስ ከምቲ የሱስ ዝበሎም ናብ የሩሳሌም ከይዶም ንፋስጋ ዚኸውን ኣዳለዉ። የሱስን እቶም ዝተረፉ ዓሰርተ ሃዋርያቱን ከኣ ጸኒሖም ናብኡ ኸዱ። የሱስን እቶም ሃዋርያቱን ካብ ደብረ ዘይቲ ኺወርዱ ኸለዉ፡ ኣጋ ምሸት እዩ ነይሩ፡ ጸሓይ እውን ብምዕራባዊ ሰማይ ተንቈልቍል እያ ነይራ። የሱስ ክሳዕ እቲ ኻብ ምዉታት ዚትንስኣሉ ግዜ፡ ነታ ኸተማ ብመዓልቲ ዚርእያ ዘሎ ንመወዳእታ ግዜኡ እዩ ነይሩ።
ድሕሪ ሓጺር ግዜ፡ የሱስን እቶም ምስኡ ዝነበሩን ኣብታ ኸተማ በጽሑ እሞ፡ ናብታ ፋስጋ ዜብዕሉላ ቤት ከዱ። በቲ ናብ ሰፊሕ ደርቢ ዜደይቦም መደያይቦ ኸኣ ደየቡ። ኣብኡ ድማ ንበይኖም ዚበልዑሉ ዅሉ ምድላዋት ተገይሩ ጸንሖም። የሱስ ነዚ ኣጋጣሚ እዚ ይጽበዮ ስለ ዝነበረ፡ “መከራ ቕድሚ ምጽጋበይ፡ እዚ ፋስጋ እዚ ምሳኻትኩም ክበልዕ ብዙሕ ሃረር ኢለ ኣለኹ” በሎም።—ሉቃስ 22:15።
ሓያሎ ዓመታት ኣቐዲሙ፡ ገለ ጽዋኣት ወይኒ ኣብ መንጎ እቶም ፋስጋ ዜብዕሉ ሰባት እናኣዞርካ ናይ ምስታይ ልማድ ተኣታትዩ ነበረ። የሱስ ድማ ንሓንቲ ኻብተን ጽዋኣት ምስ ተቐበለ፡ ኣመስጊኑ፡ “ነዚኣ ውሰድዋ እሞ፡ ተኻፈልዋ፣ ካብ ሕጂ ንደሓር፡ መንግስቲ ኣምላኽ ክሳዕ እትመጽእሲ፡ ካብ ፍረ ወይኒ ኣይክሰትን እየ፡ እብለኩም ኣለኹ” በሎም። (ሉቃስ 22:17, 18) ሞቱ ኸም ዝቐረበ ንጹር እዩ ነይሩ።
ኣብቲ ድራር ፋስጋ ድማ ሓደ ፍልይ ዝበለ ነገር ኰነ። የሱስ ተንሲኡ፡ ክዳውንቱ ኣንበረ፡ ዓለባ ኣልዒሉ እውን ተዓጥቀ። ድሕሪኡ፡ ማይ ኣብ ገበራ ኣዕረቐ። ከም ንቡር፡ ኣአንጋዲ እዩ ኣእጋር ኣጋይሽ ዚሓጽብ ዝነበረ፣ ምናልባት እውን ንጊልያኡ ኸም ዚሓጽብ ይገብሮ ነይሩ እዩ። (ሉቃስ 7:44) ኣብቲ ኣጋጣሚ እቲ ግና ኣአንጋዲ ኣይነበረን፣ ስለዚ፡ የሱስ ኣእጋሮም ኪሓጽቦም ተላዕለ። ሓደ ኻብቶም ሃዋርያት ነቲ ኣጋጣሚ እቲ ተጠቒሙ ኺገብሮ ይኽእል ነይሩ እዩ፣ እንተዀነ ግና፡ ሓደ እኳ ኸምኡ ኣይገበረን። ኣብ መንጎኦም እተወሰነ ውድድር ስለ ዝነበረ ድዮም ከምኡ ዘይገበሩ፧ ዝዀነ ዀይኑ፡ የሱስ ኣእጋሮም ኪሓጽቦም ምስ ጀመረ፡ ሓፈሩ።
የሱስ ናብ ጴጥሮስ ምስ መጸ፡ ጴጥሮስ፡ “ከቶ ኣእጋረይ ኣይክትሓጽበንን ኢኻ” በሎ። የሱስ ከኣ፡ “ኣነ እንተ ዘይሓጺበካስ፡ ምሳይ ግደ የብልካን” ኢሉ መለሰሉ። ጴጥሮስ ድማ፡ “ጐይታይ፡ ኣእዳወይን ርእሰይን እውን ሕጸበኒ እምበር፡ ኣእጋረይ ጥራይ ኣይኰነን” ኢሉ ብውዕዉዕ ስምዒት ተዛረበ። ሽዑ የሱስ፡ “እቲ እተሓጽበ፡ ኵለንትናኡ ንጹህ እዩ እምበር፡ ብዘይካ ኣእጋሩ፡ ኪሕጸብ ኣየድልዮን እዩ። ንስኻትኩም ንጹሃት ኢኹም፣ ግናኸ፡ ኵላትኩም ኣይኰንኩምን” ኢሉ ምስ መለሰ፡ ጴጥሮስ ብዙሕ ተገሪሙ ኪኸውን ኣለዎ።—ዮሃንስ 13:8-10።
የሱስ ኣእጋር ኵሎም እቶም 12 ሃዋርያት፡ እንተላይ ኣእጋር እቲ ኣሕሊፉ ዚህቦ ይሁዳ እውን ከይተረፈ ሓጸበ። ክዳውንቱ ምስ ተኸድነን ኣብ መኣዲ ምስ ተቐመጠን ከኣ ከምዚ በሎም፦ “እንታይ ከም ዝገበርኩልኩምሲ ተረዲእኩምዶ፧ ንስኻትኩም፡ ‘መምህር’ን ‘ጐይታ’ን ትብሉኒ ኣለኹም፣ ኣነ ኸምኡ እየ እሞ፡ ቅኑዕ ትዛረቡ ኣለኹም። እምበኣር፡ ኣነ ጐይታን መምህርን ክነሰይ ኣእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ፡ ንስኻትኩም እውን ኣእጋር ሓድሕድኩም ክትሓጽቡ ይግብኣኩም። ከምቲ ኣነ ዝገበርኩልኩምሲ፡ ንስኻትኩም እውን ክትገብሩ፡ ኣርኣያ ሂበኩም ኣለኹ። ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፡ ባርያ ኻብ ጐይታኡ ኣይዓብን፡ ልኡኽ እውን ካብ ለኣኺኡ ኣይዓብን እዩ። ነዚ እትፈልጥዎ እንተ ዄንኩም፡ እንተ ጌርኩምዎ፡ ሕጉሳት ኢኹም።”—ዮሃንስ 13:12-17።
እዝስ ብትሕትና ብዛዕባ ምግልጋል እተዋህበ ኸመይ ዝበለ ትምህርቲ ዀን እዩ! ሰዓብቲ የሱስ ኣገደስቲ ኸም ዝዀኑ ገይሮም ብምሕሳብ ቀዳማይ ቦታ ኺደልዩን ኪግልገሉ ኺጽበዩን ኣይግባእን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣብነት የሱስ ኪስዕቡ ኣለዎም፣ ነዚ ድማ እግሪ ብምሕጻብ ብዚግበር ሃይማኖታዊ ወግዒ ዘይኰነስ፡ ብትሕትናን ብዘይ ኣድልዎን ንምግልጋል ፍቓደኛ ብምዃን እዮም ዚገብርዎ።