text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 27 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 21 June 2016
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤትራ፡ ኣብ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ዘለዎ ትዕዝብቲ ከካፍለና ምስ ገዲም ተቓላሳይ ኣቶ ረዘነ ኣብራሃ ዝገብርናዮ ቃለ-ማሕትት እነሆ ካብ ድምጺ ናብ ጽሑፍ ገልቢጥና ንዝርገሖ ኣለና። ሰናይ ንባብ።
ሕቶ፡ ዝኸበርካ ብ/ረዘነ ኣብራሃ ኣብ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ዘለካ ትዕዝብቲ ክተካፍለና ዕድሜና ኣኽቢርካ ብምምጻእካ ብስም ኩሎም ሰማዕቲ ኣመስግነካ፡፡ ብምቕጻል ከም መእተዊ መታን ክኾነና ኣበይ ሃገር ከም እትነብር’ዶ ምገለጽካልና?
መልሲ፡ መጀመርያ ኣብ ጉዳይ ህዝበይን ሃገረይን ዘለኒ ርእይቶ ንከካፍል ንዝገበርኩምለይ ዕድመ የቐኒየለይ፡፡ ዝቕመጠሉ ቦታ ፍራንክ ፈርት ሃገረ ጀርመን’ዩ።
ሕቶ፡ ናብ ቃልሲ መዓስን ብኸመይን ተጸንቢርካ?
መልሲ፡ ኣብ ሃገራዊ ቃልሲ ኣብ 1975 ተጸንቢረ፡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፈ ድማ ኣብ’ቲ ኣንጻር መግዛእቲ ዝካየድ ዝነበረ ብረታዊ ተጋድሎ ሃገራዊ ጉባኤ ፈጺመ። ኣየቋረጽኩን ክሳብ ሎሚ ኣየቋረጽኩን ህዝባዊ ሓርነት ንምምጻእ ኣብ ቃልሲ እርከብ ኣለኹ።
ሕቶ፡ ኣብ ሎሚ ኮይንካ ነቲ ብኣካል ዝተሳተፈካሉ መድረኽ ብረታዊ ቃልሲ ከመይ ትግምግሞ?
መልሲ፡ ኣብ ሎሚ ኮይነ ነቲ ኣብ ሰብዓታት ዝተሰለፍክሉ ወይ ምስ ኩሎም ብጾት ዝተቓለስናሉ ዕላማ ክዝክሮን ክግምግሞ እንከለኹ፡ እዛ ሕጂ እንሪኣን እንሰማዓን ዘለና ኤርትራ ክትከውን ዘይተጸበናዮን ዘይሓለምናዮን ብፍጹም ዝገርም ኮይኑየ ረኺበዮ። ንሕና ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኮይና ንመሃሮ ዝነበርና መጻኢት ኤርትራ፡ ኣብ ህዝባ ቅሳነት፣ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ማሕበራዊ ፍትሒ፣ ምዕሩይ ገስጓስ ቁጠባዊ ዕቤት እተረጋግጽ፡ ምስ ጎረባብታ፡ ጥዑይ ዝምድና መስሪታ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ምክብባርን ዝተሰረተ ምዕባለ ኣብ ምምጻእ ናታ ልሉይ ተራ እትጻወት ሃገር ክትከውን’ያ ዝብል ሕልሚ’ዩ ኔሩና። ነዚታት ክንምልስ ኢና ንጋደል ኔርና። እዞም ኩሎም ጀጋኑ መንእሰያትና ኣካሎም ኣጉዲልናን ኣሰዊእናን። ገለ ድማ ኣብ ስደትን ማእሰርትን ዘብለናዮ። ሕጂ ግን ኤርትራ ክንሪኣ እነከላን ንስሙ ነጻነት ኣሎ ተባሂሉ ንጓይላን ዳንኬራን እንተዘይኮይኑ ህዝባዊ ሓርነት ኣይተረጋገጸን፡፡ ብዘይካ ነቶም ውሑዳት ጀነራላትን ሚኒስተራትን ናይ ረብሓ መማቕልቶም ዝኾኑ መጋበርያታትን ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዓፈና ነጻ ኣይወጽአን። እቲ ዝገርም ብጉባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ መኣዲ ትምህርትን ስራሕን ተገዲዶም ዝተወስዱ መንእሰያት ልዕሊ 20 ዓመት መጻኢኦም ጸልሚቱ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ከርተት ኣብ ዝብሉላ ሃገር፡ ካብ ወጻኢ ዝኸዱ ብዙሓት ብጓይላን ዳንኬራን ሃገር ጽቡቕ ኣላ ህዝቢ ጥዒምዎ ኣሎ እናበሉ ነቲ ኣብ ዓዲ ጓና ኮይኖም ዝረኽብዎ ገንዘብን ሰላምን ኣብ ሃገሮም ከም ዘሎ ኣምሲሎም ክዛረቡ እንከለው ክትሰምዕ እንከለኻዩ። እዚ ኤርትራውያን እንታይ ድዩ ወሪዱና የብለካን ዝያዳ የሕመካን። ስለዚ ኤርትራ ከም ዝተጸበኽዋ ኣይከደትን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ካብ ዝተጸበኽዎ ወጻኢ ንታሕቲ’ያ ኣንቆልቊላ።
ሕቶ፡ ኣብ’ቲ መድረኽቲ ዝነበረ ዘይብቕዓት ኣመራርሓ ዝጠንቁ ፖለቲካዊ ሕማማት፡ ነዚ ናይ ሎሚ መሰረት ዘንጸፈዩ ዝብሉ ወገናት ኣለው ሓቅነት ኣለዎዶ ትብል? እወ ሓቅነት ኣለዎ ኣብ ዝብል ትሰማማዕ እንተደኣ ኮይንካ ኣስፍሕ ኣቢልካ እንተተብረሃልና?
መልሲ፡ እወ እዚ ሕጂ ንሓልፎ ዘለና ኩነታት፡ ጠንቁ ካብ ብጊሓቱ ብቕዓት ኣመራርሓን፡ ምዕሩይ ኣሰራርሓ ካብ ዘይምንባሩ ዝብገስ’ዩ። እቲ ሰውራ ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ ብቑዕ መሪሕነት ረኺቡ ኔሩ እንተዝኸውን እዚ ሎሚ ወሪዱና ዘሎ ሽግር ከጋጥም ኣይምኸኣለን። እንተወሓደ ደረጃ እቲ ጸገም ከም’ዚ ሕጂ ኣይምኾነን ዝብል እምነት ኣለና። ብመሰረቱ ካብ ስእነት ብቑዓት መራሕቲ ዝምንጩ ክኸውን ይኽእል፡ ህዝብና’ውን እቲ ክዓጥቆ ወይ ክውንኖ ዝገባእ ፖለቲካዊ ንቕሓት ብግቡእ ስለዘይጨበጠ፡ ነቲ መራሕቲ ዝገብርዎ መሰረታዊ ድዩ ዘየመሰረታዊ ጌጋታት፡ ብኣጋ ከይሳዕረረ ያዕ ክብል ክገርሖን ክምክቶን ዘይምኽኣሉ፡ ኣብ’ዚ ሕጂ ተሰኪምናዮ ዘለና ኣደራዕ ናቱ ኣሉታዊ ብጽሒት ኣለዎ እብል። ኣብ ሓንቲ ሃገር ግደ ብቑዕ ፖለቲካዊ መሪሕነት ወሳኒ’ዩ። ሕቶ ብቑዕ፡ ህዝባዊ ፍቕሪ ዘለዎ፡ ሕጋዊ፡ ውፉይ መሪሕነት ዘይመለሰት ሃገር፡ ክንዲ ዝኾነ መመላኽዒ ሽፋናት ይወሃቦ፡ ናይ ሰላም፣ ናይ ደሞክራሲ፣ ናይ ፍትሒ፣ ናይ ልምዓት ሕልማ ብግቡእ ከተሳኽዕ ኣይትኽእልን’ያ።
ንኣብነት ኤርትራ ሃገርና ብሕጋዊ ኣዘራርባ ነጻን ልኡላዊትን ሃገር’ያ። ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዘይኮነትስ ብወዲ ሃገር መንግስቲ’ያ ትመሓደር ዘላ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ካብ ግዜ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝኸፍአ ስቓይ ዝረኣየሉ መድረኽ ሎሚ’ዩ። እዚ ብጉድለት ቅንዕናን ዘይ ብቕዓት ፖለቲካዊ መሪሕነትን ዝመጸ’ዩ። ህዝቢ እዚ ኩሉ እናረኣየን ኣብ ዝባኑ እናተፈጸመን ብሓባር ኮይኑ ይኣክል ክብል ዘይምኽኣሉ ከኣ ዘሕዝን’ዩ። ብፍላይ ገለ ገሊኦም፡ ደቂ ድኻታት ተገዲዶም እናተዓስከሩ፡ እናተሰዱ፡ እናተኣስሩ፡ እናተቐትሉ ህግደፍ ኣብ ዘዳላዎ ጓያላ ከይዶም ክስዕስዑ ምርኣይ ኣዝዩ ዘሕፍር’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ተገዲዶም ዝተወስዱ 13 መንእሰያት ብወተሃደራት ህግደፍ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ክቕተሉ እንከለው፡ መራኸቢታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ እከለ ሃገር ሓደ ሰብ ተቐቲሉ፡ ኣብ እከለ ትበሃል ሃገር ሰለስተ ሰባት ተኣሲሮም፡ ባርዕ ጫካ ጉድኣት ኣብጺሑ እናበላ ናብ ነገርቲ መርድእ ተቐይረን ኣብ ዝውጭጫሉ፡ እቲ ስርዓት ባዕሉ ኣብ ማእከል ከተማ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ንዝፈጸሞ ከም’ዚ ዝበለ ሰብኣዊ ገበን ቃል’ውን ኣይተንፈሳን። ህዝቢ’ውን ነዚ ብዓይኑ ሪኡ እናሃለወ ከም’ቲ ዝድለ ጥርናፈ ፈጢሩ ክለዓዓል ዘይምኽኣሉ ዘለናዮ ሕማቕ ኩነታት ዘመልክት’ዩ። ስለዚ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ 25 ዓመት፡ ህዝቢ ፈሪሑ ድዩ ልቢ ኣዕብዩ ብዘርኣዮ ስቕታን ሸለልትነትን ካብ ስቓይን ሞት ኣይደሓነን። ካብ’ዚ ንላዕሊ ክመጽኦ ዝኽእል ነገር ስለዘየለ ከኣ፡ ብትብዓትን ብሕብረትን ንመሰሉ ደው ክብል ኣለዎ በሃሊየ።
ሕቶ፡ ብ/ረዘነ ካብ ሜዳ ናብ ጀርመን ምስኣተኻ ቃልሲ ቀጺልካዮ’ዶ ወይስ ወንዚፍካዮ? እንተቐጺልካዮ ምስ መን ቀጺልካ ንሰማዕትና እንተተገልጸልና?
መልሲ፡ ኣቐዲመ ከም ዝገለጽክዎ ህዝቢ’ውን ከም ዝፈልጦ ካብ ሜዳ ኤርትራ ብድሌተይ ዘይኮነስ ዝነበርክዋ ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብሓይሊ ተገዲዳ ምስ ወጽአት’የ ወጺአ። ስለዚ እቲ ናይ ቃልሲ ኒሕን ሓቦን ዝያዳ ሕራነ ወሲኸሉ ደኣምበር ኣይተዳኸመን። ኣብ ውሽጠይ እቲ በረኻ ዘውፈረኒ፡ ኤርትራ ክትኮነለይ ዝምነዮ ዝነበርኩ ሕቶ ኣይተመለሰን። ብዙሓት ኣብ ጎነይ ዝነበሩ ብጾት ዝወደቕሉ ዕላማ ኣብ መፈጸምታ ከብጽሕ’ውን ግዴታ ሰለ ዘለኒ፡ ኣብ ሃገረ ጀርመን ምስ ኣተኹ ምቾት ዘለዎ ሃገር ረኺበ ኢለ ኣይተታለልኩን። ብጾተይ ኣይረሳዕኩን። ቃልሲ ኣየቋርጽኩን። ክሳብ ሎሚ ብሓሳብን ብተግባርን ውድብ ህይወት’የ ዘሕልፍ ዘለኹ። ድሕሪ ምብትታን ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ’ቲ ናይ መሰረታት ምንቅስቓስ’የ ቀጺለ። ናይ ሽዑ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ተወዲበ ቃልሰይ ቀጺለ። እቲ ውድብ “ደም ብጾትና ኣይሃስስን ኣይድምሰስን’ዩ”። “ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብቃልሲ መሰረታት ክትሕደስ’ያ” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ሒዙ’ዩ ተበጊሱ። እዝክር ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ዝነበረት ሰሓቢት መዝሙር “ ኣብ ሜዳ ኤርትራ መቓብር ጀጋኑ ይጽወዐና ኣሎ ሃገር ከይትዓኑ” እናዘመርና ነቲ ቃልሲ ቀጺልናዮ። ስለዚ ክሳብ ሕጂ ኣብ’ቲ ውድብ ኮይነ ዕላማታት ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ንምዕዋት ይቃለስ ኣለኹ።
ሕቶ፡ ድሕሪ ምፍራስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ’ውን ብዘይምቁራጽ ኣብ ሃገረ ስደት ምስቶም ኣብኡ ዝርከቡ ብጾት ቃልሲ ትቕልጽ ከም ዘለኻ ገሊጽካለይ፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ፡ ብፍላይ ከኣ ብታሪኻዊ ተበግሶ ስርሒት ሳግም ዝፍለጥ ምንቅስቓስ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዝሓዞ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮ እናመሓየሸን እናማዕበለን ምስ ካልኦት ተመሳሳሊ ዕላማታት ዘለዎም ደሞክራስያውያን ውድባት ሓድነት እናገበረን ስሙ እናቐያየረን መጺኡ፡ ሎሚ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዘሎ’ዩ። እሞ እዚ ውድብ ሒዝዎ ዘሎ ፖለቲካዊ ኣረእእያ ከመይ ትሪኦ ከመይ’ከ ትነጥፍሉ ኣብ ከባቢኹም?
መልሲ፡ እወ እቲ ውድብ ኣብ መትከላቱ ፖለቲካዊ ፕሮግራሙ፡ ግሉጽ፣ ጽፉፍ፣ ንሕጅን ንጽባሕን ንህዝቢ ኤርትራ ዘገልግል ዕላማ’ዩ ዘለዎ። ስለዚ ድማ’የ ኣብኡ ተሰሊፈ ዝቃለስ ዘለኹ። ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ነዚ ዕላማታት’ዚ ህዝቢ ክፈልጦ ኣብ ዙርያኡ ዓሲሉ ከዐውቶ ዝከኣለና ንገብር ኢና። ብመሰረት መደብ-ዕዮና ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያና ኣብ ህዝቢ ንምስራጽ እንገብሮ ንጥፈታት ኣሎ። ናይ ሓባር ጸላኢ ብሓበር ንምህራም ምስ ሃገራውያን ውድባት ንገብሮ ንጥፈታት’ውን ኣሎ። ቅድም ክብል ብደረጃ ሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ፣ ቀጺሉ ምስ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን፣ ሕጂ ድማ ብደረጃ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተመሓዚና ብዘይዝኾነ ተጎላባነት ብጽንዓትን ብተወፋይነት ናይ ሓባር ስራሕ ንሰርሕ ኢና። ከም’ቲ እንደልዮ ወይ ክንኮኖ ዝገበኣና ግን ኣይኮናን። ኣይበረኽናን ንጸላኢ ባይታ ክንከልኦ ኣይከኣልናን። ብዙሕ ሓባራዊ ስራሓት ክንሰርሕ ከም ዘለና’ዩ እዚ መድረኽ ዝዕድመና ዘሎ። ምኽንያቱ መፍትሒ ናይ ህልዊ ጸገምና ቃልሲ’ዩ። ካልእ ኣማራጺ የለን። ንቕድሚት ከይንኸይድ ዕንቅፈት ንዝፈጥረልና ዘሎ ከኣ ቀልጢፍና መፍትሒ ክንገብረሉ ኣለና ዝብል እምነት ኣለኒ።
ሕቶ፡ ዝኸበርካ ብ/ረዘነ ኣብራሃ ብመሰረት እዚ ዝገለጽካለይ ምሉእ ህይወት ምስ ህዝባዊ ቃልሲ ዝተኣሳሰረ’ዩ። ንሰማዕትና ንምብራህ ዝኣክል ንጥፈታት ውድብ ኣብ ሃገረ ጀርመን እንታይ ይመሰል ደጊምካ እንተተብረሃለይ?
መልሲ፡ ንጥፈታት ውድብና ኣብ ሃገረ ጀርመን ከም’ቲ ንሕና እንምነዮ ገና ሓያል ኣይኮነን። ግን ድማ ኣብ ደሓን ኩነታት ኣሎ። ኣባላትና ስሙር ኣረኣእያ ኣለና። ውሽጣዊ ሓድነትና ጽንዑ’ዩ። ብዘይ ምግናን ከኣ ኣባልና ውፉይ’ዩ። ዝወነኖ ዕላማ ንምዕዋት ንህዝቡን ንውድቡን ንምግልጋል ዝገብሮ ንጥፈታት ኣዝዩ ዘሐጉስ’ዩ። ብርግጽ ዓቐና ውሱን’ዩ። ኣብ ዓይነት መጺእካ ግን፡ ኣይነታዊ ኣባል’ዩ ዘለና። ኣብ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኡን ንህዝቢ ዘለዎ ቅርበትን ሓልዮትን ብህዝቢ ልዑል ተቐባልነት ክረክብ ዘለዎ ንጥፈታት’ዩ።
ሕቶ፡ ሕራይ ቅድሚ ሕጂ ብፍላይ ድሕሪ ምምስራት ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ብዙሓት ከሰሓሕቡ ዝጸንሑ ሓሳበት ኔርዎም፡ ካብ’ቶም ዘሰሓሕቡ ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ካብ ቅድም ሒዝዎ ዝመጸ፡ መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ህዝቢ ብዘይ ገደብ ክኸበሩ ኣለዎም፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ብሄር ሕቶ፡ ናይ ሃይማኖት ነጻነት ክኽበረ ነዚ መሰረት ዝገበሩ መልክዕ ውዳቤታት’ውን ብዓይኒ መሰል ክረአ ኣለዎ ዝብል መርገጹ ብገለ ደሞክራስያዊ መሰላት ሸራሪፎም ክዕድሉ ዝደልዩ ወገናት ክንቅፈ ጸኒሑ’ዩ። ሎሚ ግን እቲ ቋንቋን ዝልወጥ ዘሎ ይመስል። ማለት እቲ ውድብና ዝሕመየሉ ዝጽረፈሉ ዝህረመሉ ዝነበረ ሕቶ መሰል ሕቶ ደሞክራሲ ዘይስገር ዛዕባ ኮይኑ ቋንቋ ናይ ህዝቢ ዝኾነ ይመስል ኣሎ’ሞ ኣብ ከባቢኹ’ከ ከመይ’ዩ ኣብ’ዚ ዘለካ ትዕዝብቲ እንታይ ይመስል?
መልሲ፡ እወ ውድብና ኣብ ናይ ሃይማኖትን ኮነ ናይ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን መሰላት ዘለዎ ኣረኣእያ ብጣዕሚ ንጹርን መትከላውን’ዩ። ገለ መሓዙት ውድባት ግን ነቲ ህልዊ ኩነታት ብምኽሓድ ናይ ብሄር ሕቶ ኣየድልን ናይ ሃይማኖት ሕቶ ኣየድልን ዝብሉ ኔሮምን ገና’ውን ኣለው’ዮም። እዚ ቅኑዕ ኣይመስለንን። ኣብ ትሕቲ ምልኪ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ዘልዕሎ ናይ ተወጺዐ መሰለይ ይከበረለይ ሕቶ ዘይትርጉሙ ክወሃቦ ኣይግባእን፡፡ ሓደ ሃይማኖት ምስ ካልእ ሃይማኖት ንምግጫው ከምኡን መሰል ብሄራትን ብሄረ-ሰባት ይከበር ክትብል እንከለኻ፡ ብናቶም ዘየለ ስኽፍታ ዝመስል ኣስማት እናሃቡ ብትሕቲ ሃገርነት ዝገልጽዎ ኣለው’ዮም። ኤርትራ ሕብረ ብሄራዊት ሃገር’ያ። ብዙሕነት ኣለና ብዙሕነትና ከኣ ከንኽብሮን ክንሕልዎን’ዩ ዘለና። ስለዚ እቲ ቅድሚ ሕጂ ንውድብና ዝነቅፍ ክሃርም ዝደናደንን ዝነበረ፡ ከም’ቲ ዝበልካዮ ህዝቢ ካብ ተመክሮኡ እናተማህረ ዘይስገር ናይ ውጹዓት ናይ መሰል ሕቶ ምዃኑ እናተገንዘበ ስለ ዝመጽአ እቲ ኣድም ዝነበረ ኣገንዝቦ መሊኡ ተራጊፉ እኳ እንተዘይተባህለ ግን ኣዝዩ ተመሓይሹ ተገልቢጡ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ምኽንያቱ ኣብ ቻርተር ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ኮነ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዘሎ ናይ ሓባር ቅዋማት ከምኡ’ዩ ሰፊሩ ዘሎ። ንፍቶ ንጽላእ ድማ ኤርትራ ናይ ክልተ ዓበይቲ ሃይማኖት ናይ ብዙሓትን ብሄራትን ሃገር ስለዝኾነት፡ ነዚ ተቐቢልናን ኣኽቢርናን ምስ እንኸይድ ጥራሕ’ያ ሰላማዊት፡ ርግእቲ ህዝባዊት ደሞክራስያዊት ሃገር ክትከውን እትኽእል። በዚ ዝገልጽክዎ ቅዋማት ዝተመሰረተ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንኣብነት ኣብ ሃገረ ጀርመን ጽቡቕ ተቐባልነትን ንጥፈታት ኔርዎ’ዩ። ከም’ቲ ዝተበገሰሉን ዝተገብረሉ ትጽቢትን ግን ይኸይድ የለን። ኣኼባኡ ኮነ ጉባኤኡ ኣብ ግቡእ ግዜኡ ዘይምግባሩ፡ ኣብ መንጎ ፈጻሚትን ምምሕዳር ባይቶን ዝተራእየ ዘይጽቡቕ ምትህልላኽ፡ ንዐኦም ብካልእ ተኪእካ ንምቕጻል ዝተገብረ ፈተነ’ውን ክሳብ ሕጂ ካብ’ቲ ሕልኽላኻት ክንወጽእ ብዘይምኽኣልና ኣዝዩ ዘሰክፈናን ዘሕፈረናን’ዩ። እዚ ከኣ ናይ ኩሉና ዘይብቕዓት መረጋገጺ’ዩ።
ስለዚ ነዚ ክንሰግር ክንክእል ኣለና። መን’ዩ ግጉይ ስለምታይ’ዩ ተጋግዩ ኢልና ክንሓትትን ክንፈልጥን ኣለና። ሕጂ ብናተይ ትዕዝብቲ፡ እቲ ሽግር ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝኾነ ኣኼባ ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይኹን ካልእ ንሃገራዊ ጉዳይ ዝምልከት ናይ ሓባር ኣኼባታትን ኣብኡ ዝብጻሕ ስምምዓትን ውሳኔታትን ብቪዲዮ ተቐሪጹ ብግቡእ ተሰኒዱ ናብ ህዝቢ ዝወርድ የለን ክብል እኽእል። ኣብ’ዚ ምዕቡል ግዜ’ዚ ብቪዲዮ ዝተቐርጸ ህዝቢ ዝመሃረሉን መወከሲ ኮይኑ ዘገልግልን ሰነዳት ዘይምህላው ተበልጽቲ ዝሕብእሉ ድኻም ኮይኑ ይስመዓኒ። ምኽንያቱ ካብ ናይ ሓባር ኣኼባ ምስ ወጻእካ ነናብ ኣባላትካ ልክዕ ዝኾነ መልእኽቲ ስለዘይመሓላለፍ ጸገም ይፈጥር ኣሎ። ስለዚ ኣነ ዝብሎ ኩሉ ዝግበር ናይ ሓባር ኣኼባታት ብግቡእ ተሰኒዱ ክተሓዝን ከከም ኩነታቱ ድማ ናብ ህዝቢ ወሪዱ ክመሃረሉን ክኽእል ኣለዎ። ነዚ ኩሎም ዝመልከቶም ኣካላት ትኹረት ሂቦም ክትግብርዎ፡ ምስ ዘይግበር ከኣ መሰረታት ስለምንታይ ዘይተተግበረ ኢሉ ኣወንታዊ ጸቕቲ ክገብር እላቦ። ንተዓዝብ ‘ሞ ኣኼባ ተጊሩ ብጽቡቕ ድማ ወጺኡ ይበሃል። ካብ ሳልስቱ ድማ ሓደ ነቲ ካልእ ክሓሚ ከቆናጽብ ናቱ መንገዲ ሒዙ ክኸይድ ትስመዕን ትርእን። ነዚ መድሓኒቱ ሰነድን ህዝብን’ዩ። ስለዝኾነ ከኣ ኩሉ ንጥፈታት ብፍላይ ከኣ ሕጋዊ ሓባራዊ መድረኻት ብግቡእ ክስነድ ኣለዎን ይግባእን።
ሕቶ፡ ከምቲ ዝገለጽካዮ ሎሚ ዳርጋ’ቲ ኣንጻር መላኺ መንግስታዊ ጉጅለ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ድምጹ ዘስምዕ ብቑጽሪ ኣንጻር እንተርኢና’ዮ ብዙሕ’ዩ። ኣብ ጽፈት ውዳቤኡን ዓይነቱን ግን ከም’ቲ ዝድለ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ንጥፈታት እዚ ንስኻ ኣብ እትነብረሉ ሃገረ ጀርመን ከመይ ይኸይድ ኣሎ መሊስካ ኣዕሙቕ ኣቢልካ እንተትገልጸልና?
መልሲ፡ ኣብ ጀርመን ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ንገብር ኢና። ንኣብነት ከም ሰሚናራት፣ ኣኼባታት ዓመታዊ ሃገራዊ በዓላት፣ ሰላማዊ ሰልፍታት፣ ቅድሚ ክለተ ዓመት ኣቢሉ ይኸውን ድማ ኣብ ከተማ ካስል ናይ ሓባር ፈስቲቫል ኣካይድና ኢና። ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ከተማ ጀኔቭ ንመርማሪ ኮሚሽን ብምድጋፍ ኣብ ዝተገብረ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ንኣብነት ብሓባር ወፊርናሉን ኣዐዊትናዮን ኢና። ስለዚ ሎሚ ኣብ ከተማ ጀኔቭ ክካየድ ምድላዋት ዝገበርሉ ዘሎ’ውን ካብ’ቲ ናይ ዓሚ ብዝጸፈፈን ብዝሓየለን ክካየድ’ዩ ዝብል ግምት ኣለኒ።
ሕቶ፡ ኤርትራውያን ብሰንኪ ኣረሜናዊ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ገዲፎም ናብ ስደት ዝውሕዝሉ ዘለው መሪር ወቕቲ ኢና ንርከብ ዘለና። ጀርመን ድማ ሓንቲ ካብ’ተን ብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝተቐበላ ሃገራት ኤውሮጳያ’ሞ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ብተግባር እንታይ ይመስል? መንግስቲ ከመይ ይሕዞም፡ እቶም ስደተኛታት ከ ምስ ህዝቢ ተወሃሂዶም ሕጊ ኣኽቢሮም ኣብ ምኻድ ከመይ’ዮም?
መልሲ፡ እወ ኤርትራ ካብ ዓለም ብመጠን ብዝሒ ህዝባ ድሕሪ ሶርያ ብብዝሒ ዜጋታታ ከዲፎማ ዝወጽኡ ዘለው ሃገር’ያ። እቲ ዘተሓሳስብን ዘሕዝንን ግን ካብ ኤርትራ ክወጽኡ እንከለው ኣትሒዞም ካብ ኣሕዋቶም ጠያይቲ እንዘነበሎም ናብ ሱዳንን ኢትዮጵያ ሰጊሮም፡ ካብ ሱዳን ንሊቢያ ክሰግሩ ብባህሪያዊ ሓደጋን ነጋዶ ሰብን ዘጋጥሞ ጸገማት ሓሊፎም፡ ካብ ሓደጋ ባሕሪ’ውን ንስክላ ኣምሊጦም ኣብ እፎይታ ዝረኽብሉ ቦታ ምስ በጽሑ ነዚ ኩሉ መስገደል ረሲዖም ፈውሲ ከም ዝተገብረሉ ናብ’ቲ ክሽገሩ ዝገበሮም መንግስታዊ ሽፍታ ጽግዕግዕ ዝብሉ ሰባት ክትርኢ እንከለኻ’ዩ። እዚ ንክትዛረበሉ’ውን ዘሕፍር’ዩ። ቀታሊኡ ዝፈቱ ብዘይካ ኣብ’ዞም ውሑዳት ኤርትራውያን ኣብ ታሪኽ ኣይረኣናን ኣይሰማዕናን። ስለምታይ ከምኡ ትገብሩ ምስ እትብሎም ዝህብዎ መልሲ ድማ ካብ’ቲ ተግባሮም ዝኸፍአ ኮይኑ ትረኽቦ። መንግስትና ኣይበደለናን ሃገር ከኣ ጽቡቕ’ያ ዘላ ይብሉኻ። ሃገር ጽቡቕ እናሃለወት ደኣ ሰብ ስለምንታይ ይስደድ? መልሶም ናይ ይበተኹ’ዩ።
ባህግና ሰራዊት መግዛእቲ ምስተባረረ ኩልና ናብ ሃገርና ተመሊስና በብዓቕምና ሃገርና ብሓባር ክንሃንጽ ደኣምበር፡ ካብ’ቶም ብግዜ ሃይለ-ስላሴን ደርግን ዝተሰዱ ብዓሰርተ ዕጽፊ ዝበዝሑ ክስደዱ ክንርኢ ኣይነበረን። ብዝኾነ ኣብ ሃገረ ጀርመን ብዙሓት መንእሰያት ዝኣትው ኣለው’ዮም። መንግስቲ ጀርመን ከኣ ልክዕ ከም’ቶም ካልኦት ስደተኛታት ሰብኣዊ መሰሎም ኣኽቢሩ ዕቁባ ሂቡ ብግቡእ’ዩ ዘተኣናግዶም። ብፍላይ ከኣ ንስደተኛታት ኤርትራን ሶርያን። እዚኦም መብዛሕቲኦም መንእሰያት ስለዝኾኑ ናይ ዑቕባ ተቐባልነት ምስ ረኸቡ ክመሃሩ ተማሂሮም ክሰርሑ፡ ሰሪሖም ነብሶም ክኢሎም ስድራ ቤቶም ሃገሮም ክረድኡ’ዩ ትጽቢት ዝግበር። ገለ መንእሰያት ግን ነዚ ዕድላት’ዚ ብተግባር ኣይጥቀምሉን’ዮም። ኣብ ጀርመን ተረጋጊኦም ኣብ ክንዲ ዝቕመጡ፡ ጀርመን ጽቡቕ ሃገር ኣይኮነን ሕማቕ ሃገር’ዩ ኢሎም ናብ ስካንዲኒቪያን ይኸዱ። ብተመሳሳሊ ኣብ ስካንዲኒቪያን ዝጸንሑ ድማ ነቲ ዘለውዎ ገዲፎም ናብ ጀርመን ዝመጹ፡ ኮታ ወርቃዊ ግዜኦም ኣብ ኮለልን ሽንኮለልን ዘሕልፍዎ መንእሰያት ውሑዳት ኣይኮኑን። በተን ናይ ሻሂ ተባሂለን ዝወሃባኦም ኣብዘይ ኣድላዪ ነገራት ዝውዕሉ’ውን ኣይሰኣኑን’ዮም። እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን ድማ ኣቐዲመ ከም ዝገለጽክዎ፡ ናይ ዕቑባ ወረቐት ምስ ሓዙ ህግደፍ ኣብ ዘዳለዎ ጓይላን ዳንኬራን ደራፋይ ክስቶ ክመጽእ’ዩ ዘማሪት ክስቶ ክትመጽእያ እናበሉ ኣዳራሽ ቀታሊ ከማዕርጉ እንከለው’ዩ።
ብዙሕ ሽግራት ሰጊሩ ትንፋስ ዝረኸበ መንእሰይስ ስለምንታይ ከም’ዚ ኣጋጢሙኒ፡ መን’ዩ ተሓታቲ ናይ’ዚ፡ ከመይ ከ ክፍታሕ ኣለዎ ኢሉ ደኣ ክሓስብ ክመራመር፡ ክውደብን ክዕጠቕን ይግባእ እምበር፡ ጓይላ ተራእይዎ ኣብ እንዳሻዕብያ ከይዱ ክስስዕ ዘደንጹ’ዩ። ከም ኤርትራዊ ዘሕፍርን ብመጻኢ ኣንጻር ክጥመት እንከሎ ከኣ ዘሰክፍ’ዩ። ንሕና’ውን እኮ ዝረኣዩ ዝናፈቑ ስድራ ኣለውና። ኣብ ውሽጢ 25 ዓመት ግን ከይድና ኣይንፈልጥን። ምኽንያቱ ከይድካ ተምጸኦ ለውጢ የለን። ክትቃለስ እንተደኣ ኮይንካ ድማ ኣብ ዘለኻዮ ኮይንካ ኢኻ ክትቃለስ ዘለካ’ምበር ኣነ ገዛ ኣለኒ ቤተሰብ ኣለኒ እናበልካ ኣብ ትሕቲ ምልኪ ናብ ዘላ ሃገር በጺሕካ ምምላስ፡ ካዝና መላኺ ጉጅለ ብገንዘብ ክሃጥር ምግባርን ፖለቲካዊ ድንቁርና ዝወለዶ ባዶ ጃህራ’ዩ። ስለዚ እቲ ፍታሕ ምውዳብ ምቅላስ ጥራሕ’ዩ። ንካልኦት ምቁንጻብ ምንጻግ ገዲፎም ወይ ኣብ’ተን ውድባት ኣትዮም እንተዘየለ ድማ ናቶም ውድብ ፈጢሮም ናትና ዝብልዎ ስነ-ሓሳብ ተኸቲሎም ኣንጻር እቲ ስማዊ ስርዓት ክቃለሱ በዚ ኣጋጣሚ እጽውዕ።
ካልኣይ ክፋል ክቕጽል’ዩ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 19-06-2016
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
ማህደር ስእሊ መረጻ ኬንያ
መራሒ ተቓዋሚ ውድብ ፖለቲካ ራይላ ኦዲንጋ ንሶምን ደገፍቶም ኣብቲ ምርጫ የለዉን። ፕሬዚደንት እሁሩ ኬንያታ ግን ዜጋታት ኣብ ምርጫ ክሳተፉን ክመርጹን ጸዊዖም ኣለዉ።
-
EPA
ኣብ ዳግማይ ፕሬዚደንታዊ መረጻ ኬንያ፡ ደገፍቲ ተቓዋሚ ውድብ ፖለቲካ (ናሳ) ኣብ ዝበዝሕዎም ኑቑጣታት መረጻ ውሑዳት ድምጺ ወሃብቲ ኣተኣናጊደን። እዚ ስእሊ እዚ ኣብ ሞምባሳ ኮይኑ ነሓሰ 8 ን ናይ ሎም መዓልቲን ብንጽጽር ዘርኢ'ዩ።
-
BBC
ብዙሓት ደገፍቲ ፕሬዚደንት እሁሩ ኬንያታ ኣብ ዝርከቡለን ኖቕጣታት መረጻ ድማ ካብ ኣጋ ወጋሕታ ጀሚረን መረጽቲ የተኣናግዳ ኣለዋ። መረጽቲ ኣብ ከባቢ ፖሊስ ጣብያ ኪያምቡ ተሰሊፎም።
-
BBC
መራሒ ተቓዋሚ ውድብ ፖለቲካ ናሳ፡ ራይላ ኦዲንጋ፡ ኣብቲ ፕሬዚደንታዊ መረጻ ከምዘይሳተፉ ምስ ኣፍለጡ፡ ደገፍቶም፡ ናብ ናቑጣታት መረጻ ኣይከዱን። ተቓውሞኦም ብዘተፈላለየ መንገዲ ኣብ ምግላጽ ይርከቡ። ብዙሓት፡ ደገፍቲ ራይላ ኦዲንጋ ኣብ ዝርከቡለን ከባቢታት ሞምባሳ ዕግርግርን ህውከትን ተራእዩ።
-
BBC
ደገፍቲ ፕሬዚደንት እሁሩ ኬንያታ ዝኾኑ ኣባላት ስድራ ብተመሳሳሊ ክዳን ማዕሪጎም ናብ ናቑጣታት መረጻ ኣምሪሖም።
ኣከባብራ በኣለ ጥምቀት ኣብ መቐለን ጎንደርን
- 19 ጃንዩወሪ 2018
ኣከባብራ በዓል ጥምቀት ኣብ መቐለን ጎንደርን
- 19 ጃንዩወሪ 2018
ማህደር ፎቶ ዓለም
- 29 ዲሴምበር 2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ልዕሊ 100 ሽሕ መናእሰይ ናብ ዝተፈላለዩ ዕድል ስራሕ ፈጠራ ከም እተዋፈሩ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ገሊፁ፡፡
ኣብ ትግራይ ኣብ ገጠርን ከተማን ሓዊሱ ልዕሊ1.8 ሚልዮን መንእሰይ ከም ዘሎ መፅናዕትታት ይሕብሩ ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን እቲ ልዕሊ 295ሽሕ ስራሕ ኣልቦ እዩ፡፡ መንእሰይ ኣብ ዘየድልዩ ቦታታት ከይዉዕል መንግስቲ ብመናእሰይ ፓከጅ ኣቢሉ ናብ ዝተፈላለዩ ዕድል ስራሕ ፈጠራ ክተኣሳሰሩ ብምግባር ዛጊድ ልዕሊ 100ሽሕ መናእሰይ ናብ ስራሕ ክዋፈሩ ከም እተገበረ ኣብ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ም/ቢሮ ሓላፊት ወ/ሮ ኪሮስ ንጉስ ገሊፀን፡፡
ከም ሃገርን ክልልን ናይቲ መንእሰይ ቀንዲ ሕቶታት ካብ ዝኾኑ እቲ ሓደ ሕፅረት ቀረብ ፋይናንስ ኾይኑ እዙይ ንምፍታሕ ድማ ኣብ 2009 ዓ/ም ፈደራል መንግስቲ ንመናእሰይ ካብ ዝሰልዖ 10 ቢልዮን ተዘዋዋሪ ልቓሕ በጀት እቲ 527 ሚልዮን ብፅሒት ትግራይ ከም ዝኾነ ዝገለፃ ወ/ሮ ኪሮስ ክሳብ ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት 2010 ዓ/ም ብ1ይ ዙር 210 ሚልዮን ብር ን5060 መናእሰይ ልቓሕ ከም እተዉሃበ ሓቢረን፡፡ እቲ ዝተረፈ 317 ሚለዮን ብር ድማ ብ2ይ ዙር ብተኸታታሊ ከም ዝወሃቦም ዝሓበራ ወ/ሮ ኪሮስ እቶም መናእሰይ ድማ ካብ ወለዶምን ቤተሰቦምን 10 ሚኢታዊ ቅደመ ዑቁሪት ዓቝሮም ክፀንሑ ኣተሓሳሲበን፡፡
ቅድም ክብል ዝነበረ ድልየት መንእሰይ ኣብ ስራሕ መንግስቲ ክትቑፀር እምበር ተወዲብካ ልቓሕ ኣዉፂእኻ ናብ ዝተፈላለዩ ዕድል ስራሕ ፍጠራ ንምዉፋር ድልየቱ ክንድቲ ዝድለ ከም ዘይነበረ ብምሕባር፤ ሕዚ ግና እቲ መንእሰይ ዓብይ ናይ ባህሪ ለዉጢ ከም ዘምፅአን ናብዙይ ዓዉዲ ክዋፈር ድሌት ከም ዘለዎ ሓቢረን፡፡በዙይ መሰረት ድማ ካብ ትካል ደደቢት ማይክሮ ፋይናንስ 25 ሚልዮን ብር መንግስቲ ንመንእሰይ ልቓሕ ክዉሰኽ ብምግባር ዛጊድ 235 ሚልዮን ብር ልቓሕ ከም እተኸፋፈለ እተን ሓላፊት ወሲኸን ገሊፀን፡፡
ሕፀረት ቀረብ መብራህቲ፤ መስርሕን መሸጥን ቦታታት ከምኡ ዉን ልቓሕ ንምዉፃእ ዘለዉ ከይዲ ኣሰራርሓታትን ምትእስሳር ዕዳጋን ዘለው ፀገማት ንምፍታሕ ዝምልከቶ ኣካል ብዉነ ተረዲኡ ክሰርሐሎም ከም ዝግባእ እተን ሓላፊት ኣተሓሳሲበን፡፡


text:
ብወግዒ ዝተገልጸ ቁጽሪ በቲ ሓደጋ ዝሞቱ 113 ኽከውን ኸሎ ነበርቲ ግን ባዕላትና ተወዲብና ኣብ ምድላይ ሬሳታት ንሰርሕ ኣለና ይብሉ ንሶም ብተወሳኺ ብዘለዎም ግምት ቁጽሪ ዝሞቱ ናብ 150 ኽብ ክብል ይክእል’ዩ ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ሓደ ካብ ነበርቲ “ብሸውዓተ መኻይን ይኩዓት ስለዝነበረ ኣብ ኩለን ምዃን ስለዘይኸአል እምበር ብውሑዱ ብድምር ክሳብ 150 ሬሳታት ወጺኡ ኢልና ንሓስብ” ይብል ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ምምሕዳር አዲስ አበባ ካብ ክፍሊ ኮሚኬሽን ወ/ሮ ዳግማዊት ሞገስ መንግስቲ ብኢትዮጵያዊያን ዝተለገሰ ክልተ ሚልዮን ዶላር ጌሩ ነቶም ዝደሓኑ ግዳያት ናብ ካልእ ቦታ ከግዕዞም ይትልም ኣሎ ኢለን።
ኣብ እዋን’ቲ ሓደጋ ሰባት ኣብ ርእሲ ርእሲ ዓራት ደቂሶም ስለዝነበሩ እተን ዶዘራት ክኹዕታ ኸለዋ ዝተቆራረጸ አካላት የውጽኣ ከምዝነበራን እቲ ኩነታት ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ከምዝነበረን ካብ መንጎ እቶም አነበርቲ ወሲኾም ኣረድኦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣሮን ናኦድ
ከተዕውቶ ዝመደብካዮ ዋኒን ኣብ መፈጸምትኡ ንምብጻሕ እትምረሓሉ ስኑድ ኣሰራርሓ ክህልወካ መሰረታዊ እዩ። ነዚ ብሓባር ሰሪሕካ ናይ ምዕዋቱ መሰረታዊ መሳርሒ ከኣ “ይርሓሰና” ኢልካ ምስ ተቐበልካዮ ክትቅየደሉን ውልቃዊ ስምዒትካ ክትቀጽዓሉን ዝግበኣካ ከከም ክብደት እቲ ዋኒን ዝቕረጽ ሕግን ስርዓትን እዩ። ናይዚ ባዕልኻ ረዲኻን ፈቲኻን ዝተሰማማዕካሉ ሓቢርካ ናይ ምጉዓዝ ቃልኪዳን ቅዩድ ምዃንን ዘይምዃንን መሰረታዊ ናይ መንነትካን ኣበርክቶኻን መለክዒ እዩ። እዚ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ማሕበረ-ቁጠባዊ ህይወት እውን ልሙድን መተካእታ ዘየብሉን ኣሰራርሓ እዩ። እዚ ነቶም ኣብ ፖለቲካዊ ዓለም ዘለና ኣብቲ መጀመርያ ናይ ተሳትፎና ግዜኦም ዝሓዝናዮ መባእታዊ ናይ ግንዛበን ስነስርዓትን “ሀሁ” እምበር ከም ሓድሽ ዝንገረካ ኣይኮነን።
ንሕና ከም ተቓለስቲ ቀደም ኮነ ሎሚ፡ ባህግና ዓሚቕ ድሌትና ድማ ብዙሕ እዩ። ካብ ንዓና ሓሊፍና ንህዝብና እንምነየሉ ጽቡቕን ራህዋን ማእለያ የብሉን። ነዚ እንምነዮ ንምዕዋት ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ዘጋጥመና ገለን ዝተጸበናዮም ገለን ከኣ ዘይተጸበናዮም ውረድ ደይብ ከኣ ብዙሓት እዮም። ብዚ ሓጐጽጐጽዚ ሓሊፍና ኣብ ቁምነገር ንምብጻሕ ካብ ዝሕግዙና መሳርሕታት ሓደን ቀንድን ከኣ ምኽባር’ቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሓቢርካ ናይ ምጉዓዝ ቃል ኪዳን እዩ።
ነቲ እነማዕድዎ ጸጽቡቑ ከነተግብር ቅሩባት ምዃን ኣገዳሲ ናይ ዓወት ነጥቢ እዩ። እዚ ቅርቡነትን ድልውነትን’ዚ ብንመትከላዊ ምእዙዝነት እንተዘይተሰንዩ ግና ከቶ ኣብ ፍረ ኣይበጽሕን እዩ። ብቕዓት፡ ዓቕሚ፡ ንዋትን ብዝሕን ዝኣመሰሉ መዕቀንታት ኣብ መንገዲ ዓወት ታረኦም ውሁብ ኮይኑ፡ ብጉቡእ ተወጊኖምን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብትካላዊ ኣሰራርሓን ደሞክራስያዊ ኣዕኑድን እንተዘይ ተወዲኖም ግና ኣብ ድማዕ ኣየብጽሑን እዮም። ዝኾነ ዓቕሚ፡ ድሌትን ቅሩብነትን ንከድምዕ ብጽኑዕ መትከላዊ ኣሰራርሓ ክቃነ ግድን ምዃኑ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ዘመናዊ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብባህልና እውን “ሺሕ ፈልጺ መእሰሪኡ ልሕጺ” እዩ ዝበሃል። ዘይተኣስረ ከኣ ዕድሉ ፋሕፋሕ እዩ። እዚ ዝተጠቕሰ ናይ ብቕዓት መዕቀንታት መመሊሱ ክሕደስ ዝግበኦ እምበር ሓንሳብ ምስ ወነንካዮ ምሳኻ ዝነብር ኣይኮነን።
እቲ ኣብ ኤርትራ በዂሩ ዘሎን ህያው ንምግባሩ ንቃለሰሉ ዘለናን ግዝእተ ሕጊ፡ ብልዕልና ርኢቶ ኣብዝሓ ዝቃነ ደሞክራስን ምኽባር ኩለመዳያዊ መሰልን ዝረጋገጽ፡ ዝያዳ ኩሉ ካብ ናትካ ጸቢብ ድሌትን ስምዒትን ወጺእካ ናይቲ ድሌትን ስምዒትን ብዙሓት ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝተቐርጸ ማእከላይ መትከላዊ ኣሰራርሓ ምእዙዝ እንተኮይንካ ጥራይ እዩ። በመንጽር እዚ ጽባሕ እንታይ ከም እንገብር ብናይ ሎሚ ተግባርና ስለ ዝምዘን፡ ሎሚ ኣብዞም ብስም ህዝቢ እንጭረሓሎም ዛዕባታት ክሳብ ክንደይ ምእዙዛት ከም ዘለና ንምርዳእ ነነብስና ክንሓትት ግድነት እዩ።
ሎሚ ኣብ ውድቡ፡ ሰልፉ፡ ማሕበሩን ካልእ ናይ ቃልሲ መድረኽን ንግዝኣተ ሕግን ልዕልና ብዙሓትን ዘይተማእዘዘ ብኣንጻሩ ካለኦት ካብቲ ናይ ሓባር ቃልኪዳን ወጺኦም በቲ ንሱ ዝሃንደሶ ቅዲ ክኸዱ ክደፍእ ዝደናደን ጽባሕ ንግዝኣተ ሕጊ ኣኽቢሩ መሰረታዊ መሰላት ህዝቢ ክኽብር’ዩ ኢልካ ምጽባዩ ኣጸጋሚ እዩ። መላኺ ኢሳይያስ እውን ንዲክትቶርነት ካብ ቀደም ዝረዓሞ እምበር ኣስመራ ምስ ኣተወ ዝሓደሮ ውቃበ ከምዘይኮነ ብዙሓት ካብ ቀደም ጀሚሮም ብቐረባ ዝፈልጥዎ ዝምስክርዎ ዘለዉ እዩ። ሓደ ኣካል ሎሚ ናይታ ዘለዋ ውዳበ ሕግታት ከየኽበረ፡ ጽባሕ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ከውሕስ’የ እንተበለ ክትቅበሎ ዘተባብዕ ኣይኮነን። ህግደፍ ባዕሉ ዘጽደቖ ሕገመንግስቲ ከተግብር ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ክቐርበሉ ምስ ጸነሐ፡ ኣብ መወዳእታ ኣይኮነንዶ ከተግብሮ “ እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ እዩ” ዝብል መርድእ ዝዘርሐ ካብ ቀደሙ እውን ቅዋማዊ እምነት ከምዘይነበሮ ዘመልክት እዩ። ሎሚ ኣብ መስርዕ ቃልሲ ምእንቲ ደሞክራስን መሰረታዊ መሰላትን ዘለና ጽባሕ እንታይ ዓይነት ስርዓት ከነተኣታቱ ከም እንደሊ ዘይኮነስ ንምትግባሩኸ ንኽእልዶ ኣይንኽእልን ኣብ እንፍተነሉ ደረጃ ከም ዘለና ክንርስዕ ኣይግበኣናን። ነዚ ናይ ሎሚ መድረኽ ብሸፈጥን ዓመጽን ሰጊርና ጽባሕ ኣብ ምርግጋጽ ፍትሓውነትን ልዕልና ሕግን ሸለውለው ምስ በልና፡ ኣብ ልዕሌና “ባዕላ ሰቒላቶ ረሓቐ፡ ባዕላ ሰንኪታቶ በሓቘ ” ከም ዝምሰል ኣይንዘንግዕ።
ኣብ መንግስታት ኮነ ከምዚ ንሕና ዘለናዮ ኣብ ውድባትን ሰልፍታትን ዝወጽእ ሕጊ ክትግበር እንከሎ ከይዕንቀፍ ዝሕልውዎ፡ ዝትርጉምዎን ዘተግብርዎን ኣካላት የድልይዎ እዮም። ናብዚ ቀንዲ ሓላፍነት ዝስከሙ መንግስታትን ኣብ ውድባት ድማ መሪሕነታትን እዮም። ካለኦት ተግበርቲ ኣካላት እውን በብደረጃኦም ሓላፍነት ኣለዎም። መሪሕነታት ሕግን ስርዓትን ንዝኽብሩ ኣካላት ምትብባዕ ጥራይ ዘኮነ፡ ካብ መስመር ንዝወጹ ኣካላት ናብቲ ግቡእ መስመር ምምላሶም ኣድላይ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ግድነት እውን ኣለዎም። እቶም ናብ ግቡእ መስመር መምለሲ መሳርሕታት ብዙሓት ስለ ዝኾኑ ኣየናይ ስጉምቲ፡ መዓስን ብመንን ክውሰዱ ከም ዘለዎም ምርዳእ መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሕግን ስርዓትን ዘይመልክዑ እንዳሓዘ ዝዝንግዕ መሪሕነት ኣብ ቅድሚ እቲ ናይ ሓባር ቃልኪዳን ዝበልናዮ ሕጊ ተሓታቲ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና እዚ ዕማምን ሓላፍነትን ንመሪሕነት ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ ናይ ኩሉ ኣካላት ውሁድ ተሳትፎ ከም ዘድሊ ክዝንጋዕ ዘየብሉ እዩ።


text:
ADiBe Netzwerk Hessen (ኣዲበ ብዙሓት ማሕበራን ኣብ ንኡስ-ዞባ ሄሰን)
ምኽሪ ኣንጻር ተነጽሎ ኣብ Bildungsstätte Anne Frank (ምኽሪ ብመልክዕ ትምህርቲ)
ተነጽሎ ማለት ፡
ብሰንኪ ኣካላዊ ወይ ኣአምሮአዊ ስንክልና፡ ዓለታውነት ፡መበቆል-ዓዲ፡ ሃይማኖት ወይ ንኩነታት-ዓለም ከመይ ከም ትርኢ(ideology) ፡ ጾታ፡ ዕድመ፡ ሰብኣይ ንሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ንሰበይቲ ምፍታው ከምኡ‘ውን ማሕበራዊ ክውኑነት ጸርፊ ወይ መሰልካ ክገሃስ ከሎ አዩ።
ተነጽሎ ኣብ ኩሉ ከጋጥም ይከኣል
- ኣብ ስራሕ ወይ ኣብ ስራሕ አትደልየሉ ግዜ
- ኣብ ቤት-ትምህርቲ ወይ ኣብ ዩኒፈርሲቲ
- ኣብ ቤት-ጽሕፈታት (ኣብ ወጻኢ ጉዳያት፡ ቤት-ጽሕፈት ሰራሕተኛታት)
- ገዛ ኣብ አትደልየሉ ግዜ
- ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ፡ ኣብ ዕዳጋ ወይ ኣብ ስፖርት
- ኣብ ኣውቶቡስ ወይ ኣብ ባቡር ........
ናትና ሓገዝ አምበኣር
ተነጽሎ ዘጋትሞም ሰባት ምኽሪ ንህብን ነሰንዮምን። ብእምነት፡ብነጻን ብዝተፈላለየ ቈንቈታትን ብዘይ ዝኾነ መሰናኽላት(ማለት ወላ ስንኩላት ብዘይ ሓገዝ ናይ ካልኦት ናባና ክመጹ ይኽእሉ)። ኣብ ቀዳማይ ደረጃ እንሰርዖ እምበኣር ናትኩም ድሌታትኩምን ዕላማኹምን እዩ።
ምኽርን ሓገዛትን
AdiBe
- ኣብ ልዕሌኻ ዘጋጠመካ ነገር ምስገለጽካሎም ንሶም ድማ ብመሰረት ናይ ሕጊ- ጀርመን ተሞርኪሶም ጉዳይካ ማዕረ ክንደይ ርዝነት ከም ዘለዎ ይምርምሩ።
- ጉዳይኩም ኣጻርያ ንዝሓሸ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ናብ ካልእ ቤት-ጽሕፈት ትሰድድ።
- ኣብቲ ተነጽሎ ዘጋተመ ቦታ ወይ ሰብ ብቀጥታ ይራኸቡን ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመካ ነገር ንኽትገልጸሎም ይጠልቡን።
- ምጽሓፍ ኣብ ናይ ጥርዓን-ደብዳቤ ትሕግዝ።
- ጉዳይኩም ብኸመይ ከም ዝቕጽል ምሳኹም ሓቢራ ትዝቲ።
- ዘቕረብኩሞ ጥርዓን ብጽሑፍ ትሕዝ። እዚ ከኣ ንሓደ ብተደጋጋሚ ዝብድል ሰብ ከም መርትዖ መታን ክኾኖም ።
Das ADiBe Netzwerk
ADiBe (አዲበ) ዝተፈላለያ ማሕበራት ብስም እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ (ADiBe Netzwerk) ዝፈለጣ ኮይነን ብሓንሳብ ሓቢረን ይሰርሓ ። ምስ ናይ ሕጊ ዝተማህሩ ብዙሕ ተመኩሮ ዘለዎም ሰባት፡ ምስ ናይ ስነ-ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ናይ ምኽሪ ቦታታት ከምኡ`ውን ምስዚ ጉዳይ ዝምልከተን ወይ ተገዳስነት ዘለወን ግላውያን ማሕበራት ምስአን ሓቢራ ትሰርሕ። ስለዚ ናይ ዝተፈላለየ መልክዕ ናይ ተነጽሎ ኩሉ ዘጋጥም ኣባና መጺኩም ቅኑዕ ምኽሪ ትረኽቡ።
ኣብነታት ናይ ተነጽሎ
- ስራሕ ምስ ዘይትወሃብ ማለት ብሰንኪ ናይ ኣእምሮኣዊ ወይ ኣካላዊ ስንክልና ስለዘለካ ንኽትሰርሕ ምስ ዘይፍቀደካ ።
- ኣብ ስታድዩም ናይ ስፖርት መስርሒ ንወጻእተኛታት (ሓተቲ-ዑቕባ) ስለዘይቅበሉ ናይ ኣባልነት ወረቐት ምስ ዘይትወሃብ።
- ሓንቲ ጋል ንከማ ጋል ስለ ተፍቅር እቲ ዋና ገዛ ድማ ብኡ ምኽንያት ገዛ ምክራይ ምስ ዝኣቢ።
- ኣፍሪቃዊ ስለኾንካ ንበይንኻ ኣብ መስርዕ ኣብ ቅድሚ መዘናግዒ ክለብ ደው ምስ እትብል ወይ እቲ ቦዲ ጋርድ ናቡ ክትኣቱ ምስ ዘይገድፈካ።
ቀዳማይ ረድኤት ፡ ተነጽሎ ኣብ ዘጋጥመኒ ክገብሮ ዝግበኣኒ ነገር፣
- ህድእ በል! አቲ ሰብ ነገርካ ስለዝደለየካ ብተደጋጋሚ እንተጸረፈካ ሸለል በሎ ።
- ነቲ ዘጋጠመካ ነገር ንመርትዖ ወይ መሰኻኽር ዝኾኑኻ ዓማዊል ወይ ሓለፍቲ መገዲ ረአ። ምስኦም ተዛረብ ስሞምን ተለፎንን ንኽህቡኻ ድማ ብትሕትና ሕተቶም።
- እንታይ፡ መዓስ፡ ኣበይ፡ መን ኣብቲ ነገር ተሳቲፉ መንከ ምስክር ከምዝነበረ ንመዘኻኸሪ ዝኾነካ ሓጺር ጽሑፍ ጽሓፍ።
- ስለምንታይ መሰልካ ተጋሂሱ፧ ንምንታይ መሰልካ ከም ተጋህሰ ማለት ብሰንኪ ቆርበት ናይ ሕብርኻ ወይ ብሰንኪ ትዛረቦ ቓንቓ፡ ወይ ናይ ኣእምሮ ወይ ኣካላዊ ስንክልና ብኸመይ ክትፈልጥ ትኽእል።
- ብዝተኻአኩም ቀልቲፍኩም ምኽሪ ክትረኽቡ ኣለኩም። መብዛሕቲኡ ግዜ ንክልተ ወርሒ ዝኣክል ንኽትከሱ መሰል ኣለኩም።
ኣብዚ ኣድራሻ ጥርዓንኩም ከተቕርቡ ትኽእሉ፡
ተሌፎን፡ 069 - 56 000 - 244
email: Kontakt@adibe-hessen.de
ኣድላዪ ነገር ምስ ዝህሉ ቆጸራ ክንገብረልኩም ንኽእል ። (ተርጋሚ ባዕልና ከነዳልወልኩም ንኽእል)
ክፉታት ናይ ስራሕ ሰዓታት፡
ካብ ሰኑይ ክሳብ ሓሙስ ፡ ካብ ሰዓት 10፡00 - ክሳብ ሰዓት 17፡00
ሰሉስ ፡ካብ ሰዓት 10፡00 - ክሳብ ሰዓት 18፡30
ኣድራሻ፡
Hansaalle 150, 60320 Frankfurt am Main


text:
ኣብ 2018 ዓ.ም. መበል 52 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መራኸቢ ብዙሓን “ሓቂ ሓራ ከተውጽኣኩም እያ(ዮሓ. 8,32)፡ ሓሳዊ ዜናን ጋዜጠይናነት ንሰላም” ብዝብል መርሕ ቃል ክበዓል ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምዝወሰኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ሓቢሮም።
እዚ መርሕ ቃል’ዚ ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኰነ ተባሂሉ ርእይቶታት ንምምስራቕ ዝመሓዝን ዝውልትውን መሰረት ዘይብሉ ዝሰፍሕ ዘሎ ናይ ሓሶት ዜና ናይ ምቕራብ ከይዲ ብትኽክል ዝምልከት ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ነቲ መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ኣሞርኵይዙ ዕለት 29 መስከረም 2017 ዓ.ም. ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ከምዝሓበረ ዘመልከቱ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጂሶቲ ኣስዒቦም፥ ንኽውንን ጭቡጥ ኩነትን ብምጥምዛዝ ኣብ ውልቅን ማሕበርን ጠባያት ሳዕቤን ክህልዎ ተባሂሉ ንዝንዛሕ ዜና ዝምልከት ምዃኑን ብዛዕባ ናይ ሓሶት ዜና ዝምልከት ጉዳይ ናይ ዜና ማዕከናትን መራኸቢ ብዙሓንን ናይ መንግስትን ናይ ፖሊቲካ ተቕዋማትን ነዚ ሓድሽ ክስተት ብቐረባ ዝከታተልዎ ጉዳይ ክኸውን እንከሎ ቤተ ክርስቲያን ብወገና ናይ ሓሶት ዜና መበቆሉ እንታይ ምዃኑን ዝምርኮዞ ዋቒዕን ወይ ከኣ ኣመክንዮን ሳዕቤናቱን ክልለይን በዚ መገዲ’ዚ ብቑዕ ሙያውን ሓላፍነትን ዘለዎ ወትሩ ሓቂ ዝደልይ ጋዜጠይናነት ንምንቕቓሕ ዝሕግዝ ዓሚዩቕ ኣስተንትኖ ተቕርብ። ስለዚ እዚ ኸኣ ኣብ መንጐ ሰብኣዊ ፍጥረት ምርድዳእ ክህሉ ዝድግፍ ናይ ሰላም ጋዜጠይናነትን ተነቓቕሕ ምዃና ከምእተሰምረሉ ኣፍሊጦም።
ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መራኸቢ ብዙሓን ንፈለማ ጊዜ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን በቲ ዘደንቝ ምሕዞታት ብዝብል ውሳኔ ኣብ 1963 ዓ.ም. ብመላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ቀዳመይቲ ሰንበት ድሕሪ በዓለ ጰራቅሊጦስ ክበዓል ብዝብል ድላይ መሰረት ዘበገሶ ምዃኑ እንክዝከር ኣብ ብዙሓት ሃገራት ድማ በታ ዕለት ዝበዓል ኰይኑ ይቕጽል ከምዘሎን ናይቲ ዕለት 13 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ዝበዓል መበል 52 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መራኸቢ ብዙሃን ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. መልእክቲ ዕለት 24 ጥሪ ናይ ጋዜጠይናታት ሓላዊ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘሳለስ ዝበዓለሉ ዕለት ተሓቲሙ ንንባብ ዝበቅዕ ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጂሶቲ የዘኻኽሩ።


text:
ክልተ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ክምረቑ’ዮም
መቐለ ሰነ 29/2009(ድወት)ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝቕፅሉ ቐዳመ ሰናብቲ ክልተ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ክተመርቕ እያ።
ፓርክታት ኢንዳስትሪ ኮምቦልቻን መቐለን ኾይኖም ፓርክ ኢንዳስትሪ ኮምቦልቻ 01ሓምለ 2009ዓ.ም እንትምረቕ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ 02ሓምለ ክምረቕ’ዩ።
እቶም ፓርክታት ኢንዳስትሪ ኢንቨስተራት ውሽጢ ዓድን ወፃእን ኣብ ምስሓብ ንኮሚሽን ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ሓላፍነት ዝተውሃቦ ኾይኑ እዚ ብተግባር ንምፍፃም ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ እቲ ኮሚሽን ኣይተ መኮንን ሃይሉ ገሊፆም።
ካብ 15 ክሳብ 30ሚኢታዊ እቶም ፓርክታት ኢንዳስትሪ ብሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ዝተሓዙ ኾይኖም መፍረይቲ ውሽጢ ዓዲ ምስ ዓለምለኸ ኩባኒያታት ብምውድዳር ፅሬት ዘለዎ ምህርቲን ስርዓት ዕዳጋን ኣብ ምህናፅ ተወዳደርቲ ክኾኑ ይግባእ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ፓርክ ኢንዳስትሪ ሃዋሳ ከምዘመረቐት ዝዝከር’ዩ።


text:
ጅቡቲ፣ ኣብ ዶባት ኤርትራን ጅቡትን ዝርከብ ብ ዓቃብ ሰላም ቀጠር ተታሒዙ ዝነበረ “ኣሻምዊ ቦታ” ተቖጻጺራ ክትብል ንኤርትራ ከምዝኸሰሰታ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ጅቡቲ፣ ኣብ ዶባት ኤርትራን ጅቡትን ዝርከብ ብ ዓቃብ ሰላም ቀጠር ተታሒዙ ዝነበረ “ኣሻማዊ ቦታ” ተቖጻጺራ ክትብል ሎሚ ዓርቢ 16 ሰነ ንኤርትራ ከምዝኸሰሰታ ሮይተርስ ሓቢሩ። ኣብቲ ስዑዲ ዓረብን መሓዙታን ምስ ቀጠር ዝቐነየን ምፍጣጥ፣ ኤርትራን ጅቡትን ሻራ ስዑዲ
ጅቡቲ፣ ኣብ ዶባት ኤርትራን ጅቡትን ዝርከብ ብ ዓቃብ ሰላም ቀጠር ተታሒዙ ዝነበረ “ኣሻማዊ ቦታ” ተቖጻጺራ ክትብል ሎሚ ዓርቢ 16 ሰነ ንኤርትራ ከምዝኸሰሰታ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣብቲ ስዑዲ ዓረብን መሓዙታን ምስ ቀጠር ዝቐነየን ምፍጣጥ፣ ኤርትራን ጅቡትን ሻራ ስዑዲ ድሕሪ ምዃነን እያ ቀጠር ኣብቲ ብ 2008 ንኤርትራን ጅቡትን ኣብ ውግእ ኣብጹሑወን ዝነበረ ቦታ ኣዋፊራቶ ዝጸንሐት ዓቃብ ሰላም ክትስሕቦ ምዃና ብቕድሚ ትማሊ 14 ሰነ ከምዘፍለጠት ሮይተርስ ብተወሳኺ ኣገንዚቡ።
ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ መሓመድ ዓሊ ዮሱፍ ሰራዊት ጅቡቲ ኣብ ተጠንቀቕ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ጥርዓን ከምዘቕረበ ተፈሊጡ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ኩነታት ጽባሕ ሰኑይ ኣብ ዕጹው ኣኼባ ክስትየሉ ምዃኑ ‘ውን ንዲፕሎማሰኛታት ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣቦ ወንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፈቒ መሓማት ነቲ ኩነታት ንምዕዛብን ምስ ኩሎም ወገናት ንምስራሕን ናብቲ ቦታ ልኡኽ ክሰድድ ምዃኑ ናምባሳደር ጅቡቲ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝሓበሮ ‘ውን ይጠቅስ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር ነቲ ዓቃብ ሰላም ካብ ምስሓብ ሓሊፉ ምኽንያት መስሓቢኡ ‘ኳ ብወግዒ እንተዘይገለጸ፣ ቀጠር ምስ እስላማውያን ጥሩፋትን ኢራንን ትተሓባብር ‘ያ ተባሂላ ብስዑድን መሓዙታን ተኸሲሳ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ድሕሪ ዝተኸስተ ዲፕሎማስያዊ ቅልውላው እያ ነቲ ስጉምቲ ወሲዳቶ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ፣ “ቀጠር ብ 12 ን 13 ሰነ ዓቃብ ሰላም ሰራዊታ ስሒባ፣ ኣብ’ቲ መዓልቲ ‘ቲ ድማ ኤርትራ ኣብቲ ኣሻማዊ ጎቦ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ኣካይዳ” ክብል ከምዝሃበሮ ሮይተርስ ኣረዲኡ።
“ኣብዚ እዋን’ዚ ንጎቦ ዱሜራን ደሴት ዱሜራን ምሉእ ብምሉእ ኤርትራ ተቖጻጺራቶ ‘ላ፣ እዚ ኸኣ ጥሕሰት ውሳኔ ባይቶ ጸጥታ እዩ” ኢሉ ብተወሳኺ ከምዝገለጸ ‘ውን እቲ ናይ ሮይተርስ ዜና ኣገንዚቡ።
ሰበስልጣን ኣስመራ ኣብ እዋኑ ምላሽ ከምዘይሃቡ ድማ ሮይተርስ ጠቒሱ።
እታ ኣብ መሬታ ናይ ፈረንሳን ኣመርካን ወተሃደራዊ መዓስከራት እተእንግድ ምስ ምዕራባውያን ሃገራት ዝጠበቐ ዝምድና ዘለዋ ጅቡቲ ምስታ ምስ ኤርትራ ኣብ ተፋጠጥ እትርከብ ኢትዮጵያ ‘ውን ጽቡቕ ርክብ ኣለዋ። በንጻሩ ኤርትራ ንኣሸባብ ሓጊዝኪ ተባሂላ ድሕሪ ምእጋዳ እቲ ምስ ምዕራባውያን ሃገራት ዝነበራ ዘይስጡም ርክብ መሊሱ ሓሽኪሩ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኣብቲ ብ 2008 ንገለ መዓልታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዝተኻየደ ውግእ ካብ ክልቲኦም ወገናት ናይ ሞትን መቝሰልትን ምምራቕን ጉድኣት በጺሑ እዩ። ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክልቲኦም ወገናት ነቲ ቦታ ክለቅዎ ኣብ ዝጸውዓሉ እዋን፣ ነቲ ቀጠር ዓቃብ ሰላም ክትልእኽ ዝወሰደቶ ተበግሶ ድሕሪ ምቕባሎም ጥራይ ከኣ ‘ዩ እቲ ኩነታት ሃዲኡ ጸኒሑ።
ጎቦ ዱሜራ ነቲ መራኽብ ዓለም ብጻዕቂ ዝመሓላለፋሉ ኣዝዩ ስትራተጂካዊ መጻብቦ ባብ ኤለመንደብ ዘቆጻጽር ስትራተጂካዊ ቦታ ኽኸውን ከሎ፣ ኤርትራ ብኢትዮጵያ ኣብ እትግዝኣሉ ዝነበረት እዋን፣ ጅቡቲ ከምዚ ሎሚ እጄታይ ኢላ ሓቲታትሉ ዘይትፈልጥ፣ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ንምርግጋጽ ብዕጥቂ ኣብ ዝተጋደለሉ እዋን፣ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ “ካብ ራስ ቄሳር ክሳብ ራስ ዱሜራ” ምዃኑ ኣሚኑ ሓራ ዘውጽኦ ፍሉጥ ናይ ኤርትራ ግዝኣት መሬት እዩ።


text:
እቲ ኣብ ዓዲ ዘሎ ኩነታት ንብዙሓት መንእሰያት ስለዝመረሮም እቲ ሳዕቤን ናይቲ ኣብ ዓዲ ዘጋጥሞም ዘሎ ፀገማት'ውን ኣብ ስድራ-ቤታቶም ኣዝዩ መሪር ስለዝኾነ ንደገ ወፂእና ንስድራና ክንሕግዝ ንሕና'ውን ራህዋ ንረክብ ብምባል ይወፁ'ለው ክብል ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ተዛሪቡ።
ግን ኣብ ዓዲ ፀገም ኣጋጢምዎም ኣብ መንገዲ ክሳብ ክንደይ ሓደጋ ከምዘሎ ስለዘይፈልጡ ክኾኑ ይኽእሉ ወይ ካብዚ ዝኸፍእ የለን ኢሎም ነቲ ስጉምቲ ይወስድዎ ደሓር ኣብ ሓደጋ ምስ ወደቁ ግን ኣብ ፈቀዳ በረኻ ክሳቀዩ ንርእዮም'ለና ክብል'ውን ወሲኹ።
ኣስዒቡ'ውን አይትውፅኡ ምባል ኣሸጋሪ'ዩ ግን'ቲ ክንገብሮ እንኽእል ብሓቂ'ቲ ሕልና ዘለዎ ሰብ ክገብሮ ዝኽእል ብዛዕባ'ቲ ዘሎ ሓደጋታት ምቅላሕን ሓበሬታ ምሃብን'ዩ ኢሉ።
ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ኣብ ሎንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ወስት ባንክ ዩኒቨርስቲ ናይ ሶሻል ስታዲስ ፕሮፈሰር፡ ከምኡ'ውን ኣብ'ቲ ዩኒቨርስቲ ዲረክተር ክፍሊ መፅናዕቲ ስደተኛታት፡ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ብዙሓት መፅናዕታዊ ፅሑፋት ዘበርከተን ብዛዕባ ፖሎቲካዊ መስርሕ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ምርምራዊ መፃሕፍቲ ዝፀሓፈን'ዩ።
ንሎሚ ቀዳማይ ክፍሊ ቀሪቡ'ሎ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሓደ ካብ ንኡሳን በዓላት ጐይታ ዝኾነ ቃና ዘገሊላ ብስብሓታትን ጸሎተ ቅዳሴን ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ተኸቢሩ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብታ ኣብ ዞባ ገሊላ እትርከብ ቃና ዝገበሮ ተኣምር ምኽንያት ብምግባር ዓመት መጸ 12 ጥር ይኽበር። ዋላ እኳ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምድሪ ወንጌለ መንግሥት ድኅነተ ዓለም ክምህር ከሎ ብዙኅ ተኣምራት እንተ ገበረ፡ እቲ ናይ መጀመርታ ኣብ መንጎ ሕዝቢ ዝገበሮ ተኣምር እዚ ናይ ቃና ዘገሊላ እዩ።
ኣብ ቃና ናይ ገሊላ ኣብ ዝተገብረ መርዓ፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ወላዲቱ ቅድስት ድንግል ማርያምን ቅዱሳን ደቀ መዛሙርቱ ሓዋርያትን ተዓዲሙ ኸደ። ኣብቲ መርዓ፡ተዓደምቲ እናበልዑን እናሰተዩን ከለዉ ኣብ መንጎ መስተ (ወይኒ) ተወድአ እሞ እቶም እንዳ መርዓ ኃፈሩ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሽግሮም ተመልኪታ ናብ ወዳ ለመነትሎም። ወዳ ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ናይ ኣደኡ ኣማላድነት ተቐቢሉ፡ ንጽሩይ ማይ ናብ ወይኒ ብምልዋጥ ካብ ኃፍረት ኣገላገሎም። (ዮሓ. 2፡1-11)
በዚ ዝተገብረ ተኣምር ድማ ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክብርን ኣምላኽነትን ከምኡ’ውን ርኅራኄን ኣማላድነትን ቅድስት ድንግል ማርያም ተገልጸ። ብዝያዳ እዚ ዘደንቕ ተኣምር፡ ዓቢይ ምሥጢርን ትርጓሜን ዝወሃበሉ ስለዝኾነ፡ ኣብ መምህራን ቀሪብና ክንሓትትን ቅዱሳት መጻሕፍት ክንምልከትን ይግባእ።
በዓል ቃና ዘገሊላ፡ ንሕና ሕዝበ ክርስቲያን ኣብ እንሠርዖ መኣድን እንገብሮ ጽምብላትን ስም እግዚአብሔር ክንጽውዕን ከነመስግንን ከምዘለና’ዩ ዘዘኻኽር እሞ ነዚ ንምግባር ጸጋኡ የብዝኃልና፣ ኣማላድነት ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ኣይፈለየና!
ስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
መግለጺ ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ !!
ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ ብተበግሶ በርገሳዊ ማሕበራት፣ “ፎሩም ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተን” “ማእከል ዜና ኤርትራን” ካብ ዕለት 7 ክሳብ 8 ምያዝያ 2018 እዞም ኣብ ትሕቲ ኣስማቶም ሰፊሩ ዘሎ ብርክት ዝበሉ ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ከምኡ’ውን ነጻ ሃገራውያን ባኣታትን ዝተሳተፍዎ ዋዕላ፣ “ፖለቲካዊ ዘተ ንሓባራዊ ዕዮን ሕብረተሰባኣዊ ጥምረትን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ፣ ኣብ ከተማ ሎንደን ተጋቢኡ። በዞም በርጌሳዊ ማሕበራት ዝተወስደ ተብግሶ ኣብ ታሪኽ ደምበ ተቓውሞና ኣውንታዊ ድርኺት ዝፈጥር ዓይነታዊ ተበግሶ ምዃኑ ብምራኣይ ዋዕላ መጊሱ።
ኣብዚ ዝተኻየደ ዋዕላ፡ ኣብዞም ዝስዕቡ ሰለስተ መሓውራት ዘቕነዐ ንምይይጥ ዝኸውን ዝተፈላለዩ ወረቓቕቲ ቀሪቡ፦
- ገምጋም ሕሉፍ ተመክሮ ኣብ ኤርትራዊ ሓበራዊ ዕዩ፣
- ሕድሕድ ምትእምማንን ሓባራዊ ስራሕን ብኸመይ ይህነጽ፣
- ራእይ ዲሞክራስያዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ።
ነቲ ዝቐረበ ወረቓቕቲ መሰረት ብምግባር ዓሚቚ ዘተን ልዝብን ተኻይዱ። ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ንኸዶ ኣብ ዘሎና ጉዕዙ ቃልሲ ዝገጥመና ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት ኣብ ሓባራዊ ተረድኦ ተበጺሑ። ኣብ መንጎ ሃገራውያን ዝካየድ ዘተ ቀጻሊ ክኸውን ድማ ርእዩ። ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ ነቲ ክኸይድ ዝጸንሐን ዘሎን ዘተ ፖለቲካዊ ውድባት ዘራጉድን ዘዕዝዝን ምዃን’ውን ኣረጋጊጹ።
ኣብ ዝሓለፈ ብዙሕ ዘተታት ፖለቲካዊ ውድባት ከጋጥም ዝጸንሐ ዝተፈላለየ ዕንቅፋታ ብሰፊሕ ድሕሪ ምርኣይ ኣብ ቀጻሊ ዘተታት ኩሎም ምእንቲ ዲሞክራስን ፍትሕን ዝቃለሱ ሓይልታት ክሳተፍዎን ናይ ዝኾነ ውድብ ጸጊዕነት ዘይብሎም ተዓዘብቲ ኣካላት ተሳቲፎም ዝተገብረ ዘተ ናብ ህዝቢ ብትኽክል ከም ዝተቓለሐ ዝከታተሉ ክህልዉ ብምግባር፣ ነጥበ ስምምዓት ብፍሩይ ንምቕራብን፡ ነጥበ ፍልልያት ንምጽባብን ሕድሕድ ምትእምማን ንምዕዛዝን ሓጋዚ ምዃኑ ርእዩ።
ኩለን ምስ ተቓውሞ ደምበን ደለይቲ ፍትሕን ዝዋሳኣ ናይ ዜና ማዕከናት ንሓድነት ህዝብን ሃገርን ከምኡ’ውን ንዕብየትን ሓያልነትን ደምበ ተቓውሞ፣ ቀዳምነት ሂበን ክሰርሓን ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ ጸዊዑ። ኣብ ጉዕዞ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ዘለዎም ወሳኒ ተራ ብምንግንዛብ ተሳትፎኦም ከዕዝዙ ኩሉ ደምበ ተቃውሞ ብዕቱብ ክሰርሓሉ ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ ርእዩ።
ኣብ ከባቢና ሰላምን ምርግጋእን እንተሃልዩ ንዓና ብኣወንታ ዝጸሉ ምዃኑ፡ ብኣንጻሩ ድማ ሰላምን ምርግጋእን እንተዘይሃልዩ ብኣሉታ ዝጸልወና ምዃኑ ብምርዳእ ንኹሉም ጉርባብትና ሰላምን ምርግጋእን ዋዕላ ምንዮቱ ገሊጹ። ኣብ ኤርትራ ሰላምን ምርግጋእን ኣንተ ዘይሃልዩ’ውን ንጎረባብትና ብኣሉታ ስለ ዝጸሉ፡ ህዝብና ምእንቲ ምርግጋጽ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘካይዶ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ደገፎም ክህቡ ዋዕላ ጸዊዑ።
ውሽጣውን ከባብያውን ኩነታት ሃገርና ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ህጹጽነቱ ምግንዛብ ዘድልዮ ጉዳይ ምዃኑ ተሳተፍቲ ዋዕላ ርእዮም። ደምበ ተቓውሞ ንዓኡ ዘንጸባርቕ ስራሕ ክሰርሕ ዘድሊ ምዃኑ’ውን ብኣጽምኦት ርእዩ። ህዝብና ኣብ ትሕቲ ህልዊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዘሕልፎ ዘሎ ኣስካሕካሒ ኩነታት ብምርኣይ፣ ዝፍጸም ዘሎ ዘይተኣደነ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ንሓፈሻዊ ርእይቶ ዓለም ከም ዝቃላሕ ብምግባር፣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ስርዓት ህግደፍ ብዘይ ፍትሓዊ ፍርዲ ዝበልዮ ዘለዉን ገለ ካብኦም’ውን ንዓመታት ሃለዋቶም ዘይፍለጥን ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ንምልቃቕን፡ ኩሎም ዝምልከቶም ኣህጉራውን ዞባውን ትካላት ግዴኦም ንክጻወቱ፣ ሓባራዊ ጻዕርን ጎስጓስን ከም ዘድሊ ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ ርእዩ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ዝነጥፉ ዘለዉ ሃገራውያን 14 ሚያዝያ ከም “መዓልቲ ኤርትራዊ እሱር” ክትከውን ወሲኖም ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ብምምጓስ፣ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ብዓለም ደረጃ ግቡእ ቆላሕታ ንምርካብ ኩሎም ኤርትራውያን ግዴኦም ከበርክቱ ዋዕላ ጸዊዑ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ምሉእ ዓለም፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝርከብ መደበር ስደተኛታት ዘሕልፍዎ ዘለዉ ኣሰቃቂ ሃለዋት ብምርኣይ፣ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ግቡእ ኣቓልቡ ክገብርን፣ ክሳብ ናብታ ተገዲዶም ዝገደፍዋ ሃገሮም ዝምለሱ፣ መነባብሮኦም ኣብ ምምሕያሽ ተርኦም ክጻወቱ ተማሕጺኑ።
ኣብ ውሽጢ ሃገርና ብስርዓት ህግደፍ ዘይተወጸዐ ህዝቢ ስለ ዘይብልና ቃልስና ብቀንዱ ንውሽጢ ሃገር ዝጠመተ ክኸውን ምጽዓር። ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት መንግስትን ሰራዊትን ዘለዉ ዜጋታትና ኣብ ጎድኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቦም ደው ኢሎም ዕምሪ ዲክትቶርያዊ ስረዓት ህግደፍ ኣብ ምሕጻር ተራኦም ክጻወቱ ጸዊዑ።
ኣብ መደምደምታ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝብና፣ ንተግባራት ጨቋኒ ስርዓት ብጽንዓት ዝምክት ዘሎ ብምምጓስ፣ ባርነት ተቐንጢጡ ባና ሓርነትና ክበርህ ምዃኑ ተሳተፍቲ ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ ኣረጋጾም።
ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ – ለንደን
8 ሚያዝያ 2018
መግለጺ ዝፈረሙ፦
ፖለቲካውያን ሓይልታ፡
- መሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
- ኤርትራዊ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ
- ኤርትራዊ ስምረት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
- ኤርትራዊ እስላማዊ ሰልፊ ንፍትሕን ልምዓትን
- መንግስቲ ዓፋር ኤርትራ ኣብ ወጻኢ
- ኤርትራዊ እስላማዊ ጉባኤ
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ
በርጌሳውያን ማሕበራት፡
- መድረኽ ናህዳ ጀበርቲ
- መርበብ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ
- ማሕበር ኤርትራውያን ንሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት
- መድረኽ ሃገራዊ ዘተ
- ማሕበር ዜጋታት ንዲሞክራስያዊ መሰላት አብ ኤርትራ – ስድሪ
- ምንቅስቓስ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ብሪጣንያ
ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዘተ – ለንደን
8 ሚያዝያ 2018
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10980


text:
ተበርህ ሽጋራ ወሊዓ ትኪ ኸተእቱን ከተውጽእን ንገለ እዋን ዝን ኢላ። ኣነ ከዕገርግራ ኣይደለኹን። ዋላ ክትዅትዅ እንተ ዝደሊ'ውን በየናይ መኣዝን ከም ዝጅምር ኣይፈለጥኩን። ሽዑ ብኡነት፡ ኪደለይ ውጸለይ፡ ከይትብለኒ'የ ፈሪሐ ኔረ። ስለ'ዚ ኣነ'ውን ንገለ እዋን ኣስቅጥ ኣቢለ። መወዳእትኡ ግን ሽግራታ ኸተዕልለኒ ጀሚራ። ፈለማ ምስ ብዙሕ ሰጋእ መጋእ፡ ድሓር ግን ከም ውሕጅ ብዘይ ምቍራጽ። ምስ ብትኩዝ ፍሽኽታ ዝበርህን ብእምብዛ ምጽዋግ ዝጽልምትን ገጽ።
ንተበርህ ተስፋሁነይ ኣብርሃ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ኣፍቃር ሙዚቃ ደኾን ይህሉ፧ ንምናልባት ቁሩብ ቦታ ገዲፍካ፡ እንትርፊ ብዕድመ ኣዝዩ ንእሽተይ፡ የለን ክትብል ትደፍር ኢኻ። ምኽንያቱ፡ ኣብ ታሪኽ ዘበናዊ ሙዚቃ ኤርትራ፡ እታ ቦዅሪ፡ ህብብቲ፡ ደራፊት ጓል ኣንስተይቲ ስለ ዝኾነት። እዛ ኣብ '60ታት ንግስቲ ሙዚቃ ዝነበረት ተበርህ፡ ክሳብ ሎሚ ኣብ ፍቖዶ ኣብያተ ሙዚቃ ዝሽየጥን ኣብ ገዛውትን ካልእ መዛናግዒ ቦታታትን ዝስማዕ ልዕሊ ሳላሳ (30) ዘይምኖ ደርፍታት እያ ኣበርኪታ። ነቲ ሽዑ ተዓብዒቡ ዝነበረ ውዕዉዕ ኤርትራዊ ስምዒት፡ ብሽፉን ግን ክኣ ብዓውታ ኣብ መድረኻት ዳሕዲሓ ሰብ ንበረኽኡ ሃጽ ዘበለት ጥራይ ዘይኮነት፡ ንባዕላ'ውን ሞሮር ወፊራ ብረት ዝዓጠቐት ሰብ'ያ። ኣብ'ዚ ቐረባ እዋን ምስ "ድምጺ ሓፋሽ" ክልተ ጊዜ ቃለ መጠይቕ ጌራ ስለ ዝነበረት ክኣ፡ ብዙሓት ሰባት ሃለዋታ ፈሊጦም ክኾኑ ይኽእሉ'ዮም። እቲ ብዛዕባኣ ክበሃል ዝከኣል'ውን ዝተወደአ ክመስል ይኽእል'ዩ።
ግዳ እቲ በብመንገዱ ምስ ተበርህ ዝተላለየ ሰብ፡ ማዕረ ኽንደይ እዩ ብዛዕባኣ ዝፈልጥ፧ መቸም፡ ባህሪ ወዲ ኣዳም ክበሃል ይከኣል'ዩ፡ ሰባት ብዛዕባ ናይ ዝኾነ ውሩይ ወይ ህቡብ ሰብ ኩነታት ክፈልጡ ይህንጠዩ እዮም። ንዓይ ክኣ እዚ ውራመ'ዚ ደሪኹኒ'የ ንደቀምሓረ ኽበጽሓ ከይደ። ኣብቲ ባራ፡ "ባር ዓቢ ህድሞ" ኣትየ፡ መንነተይ ገሊጸ፡ ብዛዕባ ህይወታ ከተዕልለኒ ተማሕጺነያ።
"ሕራይ፡" ኢላትኒ ተበርህ፡ ሽጋራ እናወለዐት። "ግን ጌሸ'ንድየ ውዒለ፡ መጀመርያ ጾማ ዓጽየያ ዝኸድኩ ንእሽተይ ድሙ ኣላትኒ፡ ንዓኣ ጸባ ከየስተኹ ፈጺመ ኣይዛረበካን'የ። ኮፍ በል።"
ኣነ ብታህዋኽ፡ ብኣመና ህጹጽ ታህዋኽ፡ ኣብቲ ጥቓይ ዝነበረ ሰድያ ዅድጭ። እታ ናይ መወዳእታ "ኮፍ በል" ዳርጋ ወትሃደራዊ ትእዛዝ ኮይና'ያ ተሰሚዓትኒ። ንሳ ድሙኣ እናተኸናኸነት ክኣ፡ ነታ ገዛእ ርእሰይ ሓቦ ከስንቕ ተቓሊሰ ሕቶታተይ ኣብ ምድላው ኣትየ።
እታ ቐዳመይቲ ደርፍኺ እንታይ ኔራ፧ ፈለማ እንታይ ተሰሚዑኪ፧ መን ደሪሱልኪ ...ወዘተ ክሓታ ኣይደለኹን። ሃንቀውታይ ካልእ'ዩ ኔሩ። ከመይ ጌራ እያ ኣብቲ ንጓል ኣንስተይቲ ናጽነት ዝነፍግ እዋን፡ ናጽነታ ዓቂባ፧ ከመይ ጌራ ዝማእማኣ ፈጺማ ተዓዋቲት ኮይና፧ ንእስነታ ብኸመይ ኣሕሊፋቶ፧ ህይወት ንዓኣ ሕያወይቲዶ ኔራ ጨካን፧
"እ-ህ-ም..." ኢላ ተበርህ ርእሳ ነቕኒቓ፡ ድሙኣ መጊባ ኮፍ ኢላ ኸተዕልለኒ ምስ ጀመረት። "ኣተዓባብያኺ ከመይ ኔሩ ዲኻ ዝበልካ፧ ... ሕማቕ! ኣቦይ ጓል ዓመት ደርብዩኒ፡ ኣደይ ጓል ሽዱሽተ ዓመት ደርብያትኒ። ካልእ እንታይ ደሊኻ፧"
"ኣይተረድኣንን ተበርህ፡ ከመይ ማለትኪ'ዩ ምድርባይ፧" ሓቲተያ ጋን ኮይኑኒ። "ምድርባይ ኣይትፈልጥን ዲኻ፧ ባስታ ደርብዮምኒ ይብለካ'ለኹ ... ደርብዮምኒ ..."
ተበርህ ሽጋራ ወሊዓ ትኪ ኸተእቱን ከተውጽእን ንገለ እዋን ዝን ኢላ። ኣነ ከዕገርግራ ኣይደለኹን። ዋላ ክትዅትዅ እንተ ዝደሊ'ውን በየናይ መኣዝን ከም ዝጅምር ኣይፈለጥኩን። ሽዑ ብኡነት፡ ኪደለይ ውጸለይ፡ ከይትብለኒ'የ ፈሪሐ ኔረ። ስለ'ዚ ኣነ'ውን ንገለ እዋን ኣስቅጥ ኣቢለ። መወዳእትኡ ግን ሽግራታ ኸተዕልለኒ ጀሚራ። ፈለማ ምስ ብዙሕ ሰጋእ መጋእ፡ ድሓር ግን ከም ውሕጅ ብዘይ ምቍራጽ። ምስ ብትኩዝ ፍሽኽታ ዝበርህን ብእምብዛ ምጽዋግ ዝጽልምትን ገጽ።
ተበርህ ተስፋሁነይ ኣብ ሃዘሞ እያ ተወሊዳ። እምባ ብዳሓን፡ ጋብር ኮኾባይ ኣብ ዝበሃል ዓዲ። ጓል ዓመት ህጻን ከላ፡ ኣቦኣ ዓስከር እንግሊዝ ኢሉ ምስ ተኸትበ፡ በጺሑዎ ብኣ ኣቢሉ ድሃይ ዘይብሉ'ዩ ጠፊኡ። ተበርህ ክኣ ክሳብ ጓል ሽዱሽተ ዓመት ትኸውን፡ መሓስእ እናጓሰየት ምስ ኣዲኣ ዓብያ።
ሃንደበት ሓደ መዓልቲ፡ ኣዲኣ፡ ንተበርህ ተማሊኣታ ናብ ኣስመራ ደበኽ ትብል። እቲ መገሻ ነታ ጓል ሽዱሽተ ዓመት ህጻን ሓድሽን ምስጢራውን እዩ ኔሩ። ኣብ ዕዳጋ ዓርቢ እንዳ ዓባያ፡ ኣደ ኣዲኣ፡ እየን ድማ ኣዕሪፈን። ንጽባሒቱ፡ ተበርህን ወላዲታን ብሓደ ቘልዓ ተመሪሐን፡ ኣብ ሓድሽ ዓዲ፡ ጥቓ ሓንቲ ጸባብ ማዕጾ ጠጠው ይብላ። ብድሕር'ዚ ኣዲኣ ምስቲ መራሒአን ቈልዓ ኣተሓሒዛ፤
"ኪዲ፡ እዚ'ዩ እንዳ ኣቦኺ፡" ኢላ ንገዛእ ጓላ ዝባና ሂባታ ተበጊሳ።
ተበርህ ምሒር ሰንቢዳን ተጨኒቓን፡ ደድሕሪኣ ዘብዘብ እናበለት፡ እናነብዐት ምስኣ ክትማላኣ ለሚናታ። ኣዲኣ ምስ ጽፍዒት ዝተሓወሶ መግናሕቲ ምስ መለሰታ፡ እቲ መራሒአን ቈልዓ፡ ናብቲ እንዳ ኣቦኺ ዝተባህለቶ ገዛ ወሲዱ፡ ንሓንቲ ሰበይቲ፤
"እዚኣ ጓል ኣቦይ ተስፋሁነይ'ያ፡" ኢሉ ኣረኪቡዋ ተዓዚሩ።
ካብ ሓንጎል ተበርህ ክሳብ ሎሚ ዘይወጸት ቀዳመይቲ ሰላምታ ሰይተ'ቦኣ ኸ እንታይ እስከ ኔራ፧
"ዋይ ኣነ ግዲ! እንታይ'ያ ኸ ትመስሎ፡ ከርፋሕ!"
ቈልዓ በዚኣ ባህሪራ፡ ድሕሪ ማዕጾ ተሸጒጣ ፍርዳ ኽትጽበ ውዒላ። ኣብቲ ገዛ ወላ ሓደ ትፈልጦ ሰብ ኣይነበራን። ዋላ ንኣቦኣ ወላዲኣ።
"ኣያይ (ኣቦይ) ንዓይ ምስ ረኣየኒ ኣይሰዓመንን!" ተስካሕክሕ ተበርህ። "እታ ሰይተ'ቦይ፡ 'እዚኣ ጓልኩም'ያ፡' ምስ በለቶ፡ ''ታ ዓዲ ዝነበረት፧' ጥራሕ ኢሉ ብዓይኑ ክውሕጠኒ ኣይጸልአን። ድሓር ቁሩብ ጸኒሑ፡ ብመቐዝ ጌሩ፡ ነቲ ቍንጭ ቝንጮይ ቅርድድ ኣቢሉዎ!"
ተበርህ ዘረባ ኣቋሪጻ ዓይኒ ዓይነይ ጠሚታትኒ። ፍሩያት ኣዒንታ ኣብ ንብዓት ይሕምብሳ ኔረን። ግን ቂዕ ኣየበላን። ንዓይ ብኡነት እንተ ትነብዕ ምሓሸኒ። ቢሮን ኖትቡክን ቀደም'የ ረሲዐየን ኔረ። ነተን ሕዱር ጓሂ ዝተፍኣ ኣዒንታ ምጽዋረን ስለ ዝሰኣንኩ ግን፡ ኣእዳወይ ኣበይ ከም ዘቐምጠን ጠፊኡኒ፡ ኣብ ሰድያይ ፍሕትሕት ኢለ።
"ጨጕረይ፡ ቍንጭ ቝንጮይ ቍርጽርጽ ኣቢሉለይ ..." ዕላላ ቀጺላ ተበርህ፡ ድሕሪ መዋእል። "ክሳብ ሎሚ ዘይርስዓኒ፡ እተን ኣደይ ኣብ ጨጕረይ ዝሸለመትለይ ክልተ ዛዕጎል ምስ ደርበየን ክነብዕ ጀሚረ። ንሱ ግን ነዛ ዓይኑ ፈንፊኑኒ፡ ጥስቲ ኣምጺኡ ተሓጸቢ ኢሉኒ ኸይዱ። ድሓር፡ ነታ ረሳሕ ጀለብያይ ደርብዩ፡ ሓድሽ ሹት ከዲኑ፡ 'ምስ መን መጺእኪ፧' ኢሉኒ። 'ምስ እነይ፡' ኢለዮ። 'እነኺ ኣቤላ፧' ሓቲቱኒ። 'ምስ እንኣ፡' መልሸሉ።
"ሽዓ ምሸት ሰይተ'ቦይ ዝሃበትኒ ቍራስ ጣይታ በሊዐ፡ ኣብ ጥቓ'ቲ ማዕጾ ክሻ ተነጺፈ ሓዲረ። ንጽብሒቱ ኣያይ ናብ እንዳ ዓባየይ ሒዙኒ ኸይዱ። ኩሎም ጫው ጫው ይባሃሉ ኔሮም ግን እንታይ ፍረ ነገሩ ኣይዝክሮን። ኣደይ ክትነብዕ ግን ኣጸቢቑ ይዝከረኒ። ካብኡ፡ ኣነ እናነባዕኩ ኣያይ ብኢደይ እናወጠጠ፡ ናብታ ዝሓደርኩላ ገዛ ደርብዩኒ ስርሑ ተበቊጹ። ... ሕሰቦ፡ ኣብ ዝደርበዩኒ ዝጸንሕ ንእሽተይ ቈልዓ'የ ኔረ። ዋላ እንዳ ዓባየይ ክኸይድ ኣይሓሰብኩን፡ ዋላ 'ተደለኹዎ'ውን ሸጓሽጕ ዕዳጋ ዓርብን ሓድሽ ዓድን በየን ኣትየ በየን ክወጾ፧ ብቐንዳ እታ ኣስመራ ትባሃል ከተማ ኣብ ዓለም ምህላዋ'ኳ ዘይፈለጥኩ!"
ተበርህ ከምብሓድሽ ብዝተገረማ ኣዒንታ ኣዒንተይ እናመርመረት ዘረባ ኣቋሪጻ። እንድዒ'ምበር፡ ኣነ'ውን ከምኣ ተገሪመ ፈጠጠጠጥ ይብል ኔረ ይኸውን'የ። ሕጂ ግን ውጥምናይ ከም ሕሱም ስለ ዝተቐስቀሰ ከተቋርጸለይ ኣይደለኹን።
"ድሓርከ ተበርህ፧" ሓቲተያ ብትሕት ዝበለ ድምጺ።
"እ...!" ኢላትኒ ዓው ኢላ። "እዝነይ ጽቡቕ ጌረ ኣይሰምዕን'የ ዓው በል!" ደጊማትኒ ሓሪቓ።
ኣዕሩኸይ፡ ኣቐዲሞም፡ ንተበርህ እዝና ከም ዝጻናዓን ምስቲ ዝነበራ ማህረምቲ ርእሲ ቀቀልጢፋ ከም ትቝጣዕን ኣጠንቂቖምኒ ኔሮም። እቲ ቃለ መጠይቕ ቅድሚ ምጅማርና፡ "ኮፍ በል!" ምስ በለትኒ ቀልጢፈ ኵድጭ ዝበልኩሉ ምኽንያት'ውን ንሱ'ዩ ኔሩ። ርእሰይ ገኒሐ፡ ሕቶይ ተኲሰ። ግን እታ ዝደለኹዋ ልክዕ ሕቶ ኣይነበረትን። ኦሮማይ! እታ ኣጋጣሚ ሓንሳብ ስሒተያ! ኣብ ክንድኣ፡ ዓው ኢለ፤
"ድሓር’ከ ተበርህ ሓፍተይ፡ ምስ ሰይተ'ቦኺ ከመይ ኣሕሊፍክዮ፧" ክብል ሓቲተያ።
"ቀደም ጸማቚት ስዋ'ያ ኔራ። ሸቃጢት ስዋ። ኣያይ ምስ ኣከባ ገዲፋቶ። ጠባያ ግን ከምኣይላ ኮማሪት'ያ ኔራ። ተውርደለይ ዝነበረት ጸርፊ እዚ ኽብለካ ኣይክእልን። ሸኽሚ ... ሸኽሚ'ዩ። ኩሉ ድማኒ ናይ ብዓለገ። ኣያይ ንጕሆ ስራሕ ምስ ወፈረ፡ ኪዲ ኩቦ እረዪ ትብለኒ። እቶም ደቂ ኸተማ ከይሃርሙኒ ፈሪሐ እናተሓባእኩ፡ ኩቦ ኵምር ኣቢለ የምጽኣላ። ኣያኺ ከይኣተወ ምጺ ድማ'ያ ትብለኒ። ሽዑ ካብ ድኳን እንዳ ጀበሊ ናይ ክልተ ወይ ሰለስተ ሳንቲም ሽሮ ከምጽእ ትልእከኒ። ድሓር ዝኾነ ተረፍ መረፍ ወይ ዝዓሰወ ጣይታ ፈታፊታ፡ ብሓይሊ፡ ገለ ገለ እናጨነወኒ ክበልዕ ትቕስበኒ። 'ተዘየሎ ብመንቀርቀር ወይ ብሞኾስ'ያ ትዅዕተኒ። ምእንቲ ኣያይ ከም ዝጠመኹ ከይፈልጥ። ... ካብ ኩሉ ተሳቕየኒ ማይ ምውራድ'ያ ኔራ። ሕሰቦ'ሞ! ገረወኛ ሂባ ካብ ማይ ባውዛን ንሓድሽ ዓዲኸ ምጽኣላ እኳ'የ! ... ዋይ ኣነ ተበርህ ኣነ! ኣንታ ሽዑስ ኩሉ ሰብ'ዩ ዝጸልኣኒ ኔሩ ... ዋላ'ተን ኣንስቲ፡ ኣብቲ ማይ ባውዛን ዝጸንሓኒ፡ ኣሻኽማኒ ግዳ፡ 'ተበልኩወን ከም ገለ ጌረን'የን ዝጥምታኒ። ግን የሸክማኒ። ግን ገረወኛ ምሉእ ማይ ልዕሊ ዓቕመይ'ዩ። ሓንሳብ ሓንሳብ ወዲቐ ስለ ዝደፍኦ ካልኣይ ጊዜ ይምለስ ወይ ፍርቂ ጌረ የምጽኦ። ሰይተ'ቦይ ክኣ መሊአ ዘየምጻእኩላ ብጽፍዒት ... ስጋ'ደይ ማርያም! ኩሉ ሰብ'ዩ ዝጸልኣኒ ..."
"ዋላ ኣቦኺ ... ማለተይሲ ኣቦኺ ቁሩብ ኣይሓልየልክን ኔሩ፧"
"ምሸት ምሸት ንዒ ምሳይ ተደረሪ ይብለኒ ኔሩ። ግን እታ ሰበይቲ ስለ ተፋራርሓኒ፡ ዋላ ጠምየ ኸለኹ ጸጊበ'የ ዝብሎ። ንሱ ድማኒ ሓንሳብ ምስ ተዛረበ ካልኣይ ሻዕ ኣይሓተንን'ዩ። ስለ'ዚ እታ ሽሮ እንዳ ጀበሊ በየን ገጻ ኽትገድፈኒ ... ብሰንኪ ሕመቕ ኣያይ። ንሱ ካብ ንዓይ ንዓኣ ይፈቱ ስለ ዝነበረ። ... ወይለይ ዝረሳዕኩልካ'ባ፡ ሓደ ማዓልቲ ብሰንከይ ተባኢሶም ኔሮም። ምስኦም ዳርጋ ኽልተ ዓመት ምስ ተቐመጥኩ፡ እታ ሰበይቲ ንመጀመርያኣ ሓንቲ ጓል ሓሪሳ ኔራ። ሓደ ምሸት ኣያይ ከም ኣመሉ፡ 'እዛ ቘልዓ ተደሪራዶ፧' ክብላ ሰሚዐዮ ዝደቀስኩ ተመሲለ። ሽዑ ንሳ፡ ጸጊባ'ንድያ፡ 'ተደሊኹም ዘይተፋንዉኒ፡ እንታይ ኢኹም ኩሉሻዕ ከምዛ ዘየብልዓ ትቖጽሩኒ!' ኢላ ገንጨርጨር ኢላትሉ። 'ኪዲ ሃጽ በሊ! ኣዲኣ'ኳ ከመይ ዝበለት ቅጭን፡ ወረጃ'ያ። ከማኺ ኮማሪት ኣይኮነትን፡' ምስ በላ፡ 'ርእየያ እንድየ'ዛ ጨናዊት፡ ዘይ ለማኒት'ያ ትመስል፡' ትብሎ። ሽዑ ኣያይ መታን ከይተእዊ ኣፋ ዓቢሱ፡ ኩሉ ነብሳ ክሳብ ዝሓብጥ ቀጥቂጡዋ። ኣነ ጠስመይ ሰትየ። ግን ንጽብሒቱ ኩሉ ትሃና ናባይ ኣውጺኣቶ። ስለ'ዚ ካብ ዝባኣሱ እንተ ዘይተባእሱ ይሕሸኒ ኔሩ። ኩሉ ተጠቕሊሉ ናባይ ስለ ዝምለስ።"
ተበርህ ተስፋሁነይ፡ ምስታ ሓንሳብ "ኣዴኺ'ኳ ዝደርበየትኪ ድርባይ!" ሓንሳብ "መጺእክኒ'ምበር መጺአኪ ድየ፡" ትብላ ዝነበረት ሰይተ'ቦኣን ምስ ዘይግደሰላ ወላዲኣን፡ ፍቕሪ ኣብ ትደልየሉ እዋን ፍቕሪ ስኢና ዳርጋ ኽልተ ዓመት'ያ ጸኒሓ። ይኹን'ምበር፡ ሓደ መዓልቲ ጸሓይ በሪቓትላ። ነቲ ኹሉ ሽግራ ዝሰምዑ ኣባሓጎኣ፡ "ጓል ወደይ ባዕለይ ከዕብያ" ኢሎም፡ ኣቦኣ እናተቓወመ ይወስዱዋ። ከይደንጐዩ'ውን ትምህርቲ የጀምሩዋ።
ቈልዓ ብፍቕሪ ዓባያን ኣባሓጎኣን ተተባቢዓን ካብ ኩሉ ሽቕለት ተማሒራን ኣብ ሓደ ዓመት 1ይን 2ይን ክፍሊ ብሓንሳብ ጠቕሊላ፡ ኣብ ታሽዓይ ዓመት ዕድሚኣ ናብ 3ይ ክፍሊ ሓሊፋ።
እቲ ቤት ትምህርቲ ኣግኣዝያን እዩ ኔሩ። ተበርህ ክኣ ንመጀመርያ ጊዜኣ መሓዙት ኣጥርያ። ከም ንኣሽቱ መጠን፡ ተኣኪበን፡ ብ"ኣምለሰተይ መዓረይ፡ ተኽሊ ወይኒ ብስለይ ..."ን ካልእ ናይ ቈልዑ ዜማታትን ኣብ እዋን ዕረፍቲ ምድራፍ ካብ'ቲ ኣዝዩ ዝምስጠን ጸወታ እዩ ኔሩ። ካብ'ዚ ጊዜ'ዚ ንኔው እዩ ኽኣ፡ ተበርህ ንመጀመርያኣ ዓው ኢላ ክትደርፍ ዝጀመረት።
ሓደ መዓልቲ ኣርኣያ በላይ ዝበሃል መምህር፡ "መን ኣሎ ባንዴራ ክትስቀል ከላ 'ኢትዮጵያ ሆይ' ዓው ኢሉ እናዘመረ ዝመርሕ፧" ኢሉ ንተማሃሮ ይሓትት። መሓዙት ተበርህ፡ "ተበርህ ትኽእል'ያ፡" ይብላ። ኣርኣያ በላይ በይና ወሲዱ ድምጻ ይፍትኖ። ጽቡቕ ኮይኑ ስለ ዝተሰምዖ ኽኣ ንጕሆ ንጕሆ፡ እታ ሓንቲ ባንዴራ እናተሰቕለት ንሳ ድማ ካልእ ባንዴራ ኢትዮጵያ ሒዛ መዝሙር ክትመርሕ ይሕብራ። ተበርህ መጀመርያ መዓልቲ እናፈርሐት ግን ብጽቡቕ ዘሚራ። ድሕሪኡ እናለመደቶ ኸይዳ። ብዙሓት ሰባት፡ "እዚኣ እታ ጥዑም ድምጻ ጓል'ንድያ፡" እናበሉ ኽዛረቡላ ምስ ሰምዐት ድማ ንመጀመርያ ጊዜ፡ "ሰባት እምባኣር ይፈትዉኒ'ዮም፡" ኢላ ንነብሳ ኸተጸናንዓ ጀሚራ። እታ ሓንቲ ኣቓልቦ ሰባት ትረኽበላ ድልድል ከይትፈርሳ ፈሪሓ፡ ምሉእ ኣድህቦኣ ኣብ ደርፊ ምስ ኣውደቐቶ ግን፡ ኣብ ትምህርቲ እናሰነፈት ከይዳ፡ ን3ይ ክፍሊ ብኽንደይ ቀይቀይ እያ ሰጊራታ። ምኽንያታ ክትገልጽ ከላ ተበርህ፤
"ኣባሓጎይ፡ ኣምሓራ ሰረቕቲ'ዮም ኩሉሳዕ ዘይናቶም'ዮም ዝደልዩ፡ ይብለኒ ኔሩ። ኣነ ኽኣኒ ናቶም መዝሙር ይዝምር ስለ ዝነበርኩ የሳቕየኒ። ነባሓጎይ ስለ ዘፍቅሮ ከም'ዚ ዝጠለምኩዎ ኾይኑ ይስምዓኒ ኔሩ'ምበር እቲ ፖለቲካ ኣይርድኣንን'ዩ ኔሩ። ግን ክኣ ደርፊ ጥዑም ጥዑም ጥዒሙኒ ኣብ ክልተ ተጨሪመ። ሽዑ ትምህርቲ ፈጺመ ጸሊአዮ።"
ተበርህ ብደርፊ ፍቕሪ ኻልኦት ከም ዝረኸበት ኣይረስዓቶን። ጓል ትሽዓተ ዓመት ስለ ዝነበረት ግን ደሪፍካ ኽንበር ከም ዝከኣል ትፈልጥ ኣይነበረትን። ምስ እንዳ ኣባሓጎኣ እንተ ተቐሚጣ ድማ ተማሃሪ፡ ኣጽንዒ ከም ዝብሉዋ ትፈልጥ ስለ ዝነበረት ገለ ኻልእ ብልሓት ክትጣበብ ኔሩዋ። ወያ ጥበባ ድማ ኣብ ፋብሪካ እንዳ ዓለባ ስራሕ ኣጀሚራታ። ተበርህ ኣብ ውሽጢ ኽልተ ሰሙን ኣርባዕተ (4) ቕርሺ ኣዋህሊላ። ሽዑ ኣርባዕተ ቕርሺ ... ይኹን'ምበር ወረ ስራሕ እንዳ ዓለባ ነዊሕ ኣይተሓብአትን። ባጫ መሓዙታ ብዙሕ ኣይምገደሳን ኔሩ። ሓደ መዓልቲ ኣባሓጎኣ ስራሕ ከም ዝጀመረት ፈሊጦም ምስ ገንሑዋ ግን፡ ካብኦም ፈሊላ፡ ኣብ ጸጸራት ምስ እንዳ ሰብ ከም ከዳሚት ተዓሲባ። ብኽልተ ቕርሺ ንወርሒ።
ካብ'ዚ ንኔው ኣብ እንዳ ሰብ ከዲምካ ምንባር ናተይ ኢላ ተተሓሒዛቶ። ንኽልተ ዓመት ምሉእ፡ ስድራ ቤታ ሃለዋታ ጠፊኡዎም ዳርጋ ፍጹም ቀቢጾማ። ሓንቲ መዓልቲ ግን፡ ኣብ ገዛ ኸንሻ ከም ዝነበረት ኣጣዪቓ፡ ካልእ'ኳ ከይትኸውንሲ፡ ሰይተ'ቦኣ ደበኽ ትብላ።
"ከምዛ ኽትበልዓኒ ዝመጸት ሓርገጽ ኮይና ተራእያትኒ፡" ትቕጽል ተበርህ። "ምኽንያቱ ኣነ ናጻ ሰብ ዝነበርኩ'ዩ ዝመለኒ ኔሩ። ኣነ ነቶም ዘስርሑኒ ጕልበተይ ይህቦም፡ ንሳቶም ገንዘበይ ይህቡኒ፡ ባስታ! ከም ገለ እንተ ኣባሳጭዮምኒ ሕሳበይ ዓጽየ ይኸይድ፡ ተወዲኣ! ኣብ ኢድ ሰይተ'ቦይ 'ተኣትየ ግን ናብ ባርነተይ'የ ኽምለስ። እግሪ እግራ ኣያይ ምስ መጸ'ሞ ኽኣ መሬት ጽልምት ኢላትኒ። ነታ ተስርሓኒ ዝነበረት ሰበይቲ ብሕቡእ ገንዘበይ ሃብኒ ኢለ፡ ኣያይ እናተጸበየኒ ምሉቕ ኢለ ዕዝር! ድሕሪኡ ምስ ሓንቲ ሰበይቲ፡ ኣብ ገጀረት ስራሕ ኣትየ። እታ ሰበይቲ በይና'ያ ትነብር። ንጕሆ ትወፍር፡ ምሸት ትኣቱ። ኣነ ድማ ስራሕ ስለ ዘይብለይ፡ ሓደ ጽቡቕ ድሙ ኔሩዋ፡ ንዕኡ ሓቚፈ ዓው ኢለ ኽደርፍ ጥራይ'የ ዝውዕል ኔረ። ሓንሳብ እናነባዕኩ ሓንሳብ እናሰሓቕኩ። ዝሰምዓኒ ሰብ ዳርጋ ኣይነበረን። ምኽንያቱ ገጀረት ሽዑ በረኻ'ዩ ኔሩ።"
ተበርህ ክሳብ 14 ዓመት ዕድሚኣ ትመልእ ካብ ሓደ ገዛ ናብ ካልእ እናለዋወጠት ምኽዳም ቀጺላ። ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ግን እንዳ ሰይተ'ቦኣ እያ ዘይትበጽሕ'ምበር፡ ምስ ካልኦት ኣዝማዳ ድሓን ርክብ ጀሚራ ኔራ። ተበርህ ዝበዝሕ ዝረኸበቶ ገንዘብ ኣብ ክዳንን ሳእንን እያ ተጥፍኦ ኔራ።
"ስለምንታይ፧" ሓቲተያ ኣነ።
"እታ ንእሽተይ ከለኹ ሰይተ'ቦይ 'ከርፋሕ!' ኢላ ዝጸረፈትኒ ጸርፊ ኣብ ስነይ ነኺሰያ ኔረ 'ዝሓወይ! ከም ገለ ርስሕ ተበልኩ ኩሉሰብ ከርፋሕ! ኢሉ ዝጸርፈኒ ዘሎ ኾይኑ ስለ ዝስምዓኒ'የ ከምኡ ዝገብር ኔረ። ምስ ሰበይ ክመዓራረ።"
ተበርህ፡ ሓደ መዓልቲ ብዓል ብዙነሽ በቀለ፡ ጥላሁን ገሰሰን ካልኦት ደረፍቲ ኢትዮጵያን መጺኦም ሰሚዓ፡ ኣብ ሲነማ ኦድዮን ትኣቱ። ብምሉኡ እቲ ምርኢት መሲጡዋ ውዒሉ። ደርፊ ብዙነሽ በቀለ ግን ፍጹም ኣዕቢዳታ። እታ ደርፊ ሰለስተ ጊዜ ምስ ተደግመትን ብዙነሽ ዝረኸበቶ ስልማትን ኣድናቖትን ምስ ረኣየት እሞ'ንካ ብዘይመጠን'ዩ ደንጽዩዋ።
"ክሳብ ሽዑ ከምኡ ዝኣመሰለ ደርፍታት ኣብ ራድዮ ጥራሕ ዝስማዕ'ምበር፡ ልክዕ ከም ናይ ራድዮ ዝጥዕም ደርፊ ኣብ መድረኽ ዝቐርብ ኣይመስለንን'ዩ ኔሩ፡" ትብል ተበርህ፡ ግርህናኣ፡ ድንጉር ፍልጠታ ክትገልጽ።
እንተኾነ፡ "ከም'ዚ እንካ ኣሎ'ዩ" ኢላ ጥራይ እያ ሓሊፋቶ'ምበር፡ ሓደ መዓልቲ ከም'ታ ዝመሰጠታ ኢትዮጵያዊት ደራፊት ክትከውን ከም ትኽእል ትፈልጥ ኣይነበረትን። ድሕሪ ቑሩብ መዓልታት ዓባያ፡ ኣደ ኣዲኣ፡ ብዘማጽኣላ ስራሕ፡ ኣብ ቶከር ዝተባህለ ቦታ ሸቂላ ክትበልዕ ናብ ሱዳን ተሰዲዳ። እቲ ስራሕከ እንዳ ምንታይ ኔሩ፧ እንዳ ሜስ። ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ ምስታ ተስርሓ ዝነበረት ኤርትራዊት ሸቃጥ ሜስ ስለ ዘይተሰማመዐት፡ ከምብሓድሽ እንዳ ዓባያ፡ ዕዳጋ ዓርቢ፡ ተመሊሳ። ግን ደቂ ዕዳጋ ዓርቢ ብድሓን ኣይተቐበሉዋን። ደርፊ እኳ ድኣ ኣውጺኦምላ፤
"ተበርህ ሓሊፋ'ላ ቦርቶ ሶዳን፡
ደብዳቤ ልኣኸላ ናይ ቃል ኪዳን፡
ጥዒምካዮዶ ሓወይ ተረፍ ሶዳን፡
ፈውሲ ግስም ክኾነካ ፈውሲ ዕብዳን።"
ሽዑ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ኣይመልአትን። ግን ቁሩብ ምልክታት ጕብዝና ኣርእያ ኔራ። ዓባያ እቲ ሽምጠጣን ደርፍን ከይተላበዐ ኸሎ ተቐላጢፈን ሰብኣይ ኣምጺአን ከመርዕዋኣ ወሲነን፡ ሰሊጡወን'ውን። እንተኾነ፡ ሓማታ "ክትኩለል ኣለዋ" ኢለን ንቕጽ ኢለን። ተበርህ ድማ፡ ተኾሊላ፡ ድንግልናኣ ኣረጋጊጻ፡ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ተመርዕያ። እቲ ዝገርም ግን ኣብ ዓሱራ፡ ካብ ኣስመራ ናብ ባጽዕ ሃዲማ ስውር ኢላ። ስለምንታይ፧
"ነቲ ወዲ ኣይፈትዎን'የ ኔረ በጃኻ ኢለካ፡" ትብል ተበርህ። "ልዕሊ ኹሉ ግን ነታ ተረፍ ሱዳን ትባሃል ደርፊ ከሕቅቓ ስለ ዝደለኹ'የ ሕራይ ክምርዖ'የ ኢለ። ሰብሲ እንታይ በዲለዮ'የ ዘካፍኣኒ፧ ስለምንታይ መዋእለይ ክጽላእ ይነብር ዝብል ህልኽ'ዩ ሒዙኒ። ድሓር ካኣ ኣያይ ኣብ መርዓይ ኣይነበረን። ፈሊጡ ኸሎ። እዚኣ ማራ ኣሕሪቓትኒ። ኣደይ ግን ድሮ ኻልእ ሰብኣይ ተመርዕያስ ቈልዓኣ ሒዛ መጺኣትኒ። እንድዕሉ፡ ኩሉ ኹሉ ተሓዋዊሱኒ በጃኻ!"
ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ልብን እዝንን ኣፍቀርቲ ሙዚቃ ሰሊባ እዚ ኽትብሎ ዘይከኣለት ኣድናቖት ኣትሪፋ። እቲ ጽሙው ዝነበረ ህይወታ፡ ሃንደበት፡ ጨብጨባ፡ ወኻዕታ፡ ሓጐስ፡ ስልማት ኣፍ መስፈሩ መሊኡ ፈሲሱ። እቲ ኹሉ ተነጽሎ ተቐንጢጡላ፡ እንታይ ይሕሸኪ፡ እንታይ ክንገብረልኪ ዝብል ሓላዪኣ በዚሑ። እታ ግልጽ ብዝበለቶ ጸርፍን ቈየቛን ትቕለብ ዝነበረት ተበርህ፡ ናብ መጎስን ናእዳን ዓቕላ ዘበበላ ተበርህ ተለዊጣ። ሳላ ጐሮሮኣ ዓለም ብተኣምር ተገላቢጣ! ድሕሪ ሸሞንተ ዓመት ዲስኮ ምሕታማ ኽኣ፡ ኣብ መጀመርታ '70ታት ናብ ሃገረ ሽወደን ናይ ምብጻሕ ዕድል ኣጋጢሙዋ።
ኣብ 1975 ነቲ ኹሉ ምቾት ጠንጢና ክትጋደል፡ ካብ ሽወደን ናብ ሜዳ፡ ናብ ህዝባዊ ግንባር ተጸንቢራ። ኣብ ውግእ ናቕፋ፡ ኣፋዕበትን ካልኦትን ካብ ብጾታ ከይሰነፈት ተሳቲፋ። ኣብ 1978 ድማ፡ ኣብ ግንባር ዓዲ ሓወሻ፡ ከባቢ ኣስመራ፡ ኣብ ግንባራ ተሃሪማ ኣኽሊል ስንክልናኣ ተቐቢላ።
ተበርህ ካብዚ ንኔው ኣይጠዓየትን። ክትቆጻጸሮ ስለ ዘይትኽእል፡ እቲ ሕልሚ ዝጥዕም ዝነበረ ድምጻ ሎሚ የለን። ኣእዛና ተጻኒዑዋ። ካብ ኩሉ ርእሳ ብዘይመጠን እዩ ዘሳቕያ። ትቕንዞ። ነገራት ምምዝዛን ዝከኣል ጥዑይ ርእሲ ምስ ዝህሉ ጥራይ እዩ። ተበርህ ድሕሪ ማህረምታ ኣብ ሜዳ ብዙሕ ጸኒሓ ኔራ። ግን ሓደ እዋን ንሜዳ ገዲፋቶ። ድሕሪ ናጽነት ናብ ኤርትራ ምስ ተመልሰት፡ ኣብ ደቀምሓረ ሰሪሓ ንኽትበልዕ፡ "ባር ዓቢ ህድሞ" ኣብ ምኽፋት ገለ ደገፍ ተጌሩላ እናነበረት ከላ ድማ'የ ኣነ መጺአ ብዝዕባ ሕሉፍ ህይወታ ክሓታ ውዒለ። ኣብ መወዳእታ ዕላልና፤
"ሕጂ ከመይ ኣለኺ ተበርህ፧" ኢለ ሓቲተያ።
"ይጽምወኒ ..." መሊሳትለይ ተበርህ፡ ከም ሓውሲ ቍዘማ፡ ነታ ከም ውላዳ ብፍቕሪ ትድህስሳ ዝነበረት ንእሽተይ ድሙ ደኒና እናረኣየት። "ብዘ... ይመጠን ይጽምወኒ!"___________________________
*እዛ ጽሕፍቲ ንፈለማ እዋን ኣብ ናይ ሓምለ 1994 ሕታም መጽሔት ነጸብራቕ ዝተሓትመት ኰይና፡ ሕጂ ናብ ካብ ውልቃዊ ሕትመት ፈይስቡክ ደራሲ ብምውሳድ ናብ ዝሰፍሐ ኣንባቢ ንምብጻሕ ኣብዚ ዳግም ትሕተም ኣላ። ጸሓፊ ቢንያም ዮሴፍ ኣብ ርእሲ’ታ ምስ ብዙሕ ኣንብቢ ዘፋለጠቶ ግዳይ እትብል መጽሓፍ (ናብ ተኸታታሊት ፊልም’ውን ዝርዓመት)፣ ከምኡ’ውን ኣብ ቀረባ ግዜ ተኸታታሊት ፊልም ዋይ ሰብ ደቀይ ካልእ ብርክት ዝበለ ስነ-ጽሑፋዊ ስራሓትን ፊልምታትን ዘበርከተን ዝተርጐመን ኰይኑ ሕጂ’ውን ኣብ ንጡፍ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ዘሎ’ዩ።


text:
ኣብ ዘመነ ጨቆንቲ ስርዓታት መሳፍንትን ደርግን ብሓፈሻ ንብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ፣ ብፍላይ ከኣ ንተጋሩ ብኹለ መዳይ እዚ ዝበሃል ቖላሕታ ኣይነበረን። እዚ ምስኣን ቆላሕታ ኣዐርዩ ግድድ ብዝበለ ካብ መስመር ከተማታት ወይ ኣውራ መንገድታት ውፅእ ዝበላ ከምእኒ ወረዳ ወልቃይት “መድሓኒት ሞት” ኣሊሽካ ዝርከብ ትካል ልምዓት ኣይነበረንን። ኣብ ትምህርቲ እንተሪኢና እኳ ቅድሚ 1983 ዓ/ም ሓንቲ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ጥራሕ ምንባራ እንትሕሰብ እቲ ህዝቢ ትምህርቲ ሓሪምዎ፣ ንትምህርቲ ዝበፅሑ ቆልዑ እውን ተቛደስቲ ዕድል ትምህርቲ ክኾኑ ክሕሰብ ዝኽእል ኣይነበረን። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብታ ወረዳ 83 ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ፣ 32 ሳተላይት፣ ሓሙሽተ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ፣ ሓንቲ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ይርከባ። በዚ ድማ በቢዓመቱ ልዕሊ 56 ሽሕ ተምሃሮ እታ ወረዳ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ከምዝርከቡ ካብ እቲ ወረዳ ዝተረኸበ ሰነድ የመላኽት። እዚ ውፅኢት ክረጋገፅ ዝኸኣለ ድማ ሳላ እቲ ብህወሓት ዝተመርሐ ቅኑዕ ህዝባዊ ቃልሲ ምዃኑ ናብ ሕቶ ኣይኣቱን።
ካብቶም ተጠቒሶም ዘለዉ ጠቕላላ ተምሃሮ፣ ዓሽራይ ክፍሊ ካብ ዝወድኡ 80 ምኢታዊ ኣብ ኮሌጅ ቴክኒክን ሞያን ኣትዮም ብውሑድ ሓደ ሞያ ንክዓጥቑ እናተገበረ ይርከብ። ነዚ ንምስላጥ ኣብዚ ዓመት ብምትሕብባር ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ (ትእምት) ሓደ ኮሌጅ ቴክኒክን ሞያን ኣብ ወረዳ ወልቃይት ከተማ ዓዲ ረመፅ ክህነፅ ተኻኢሉ እዩ። ንፈለማ እዋን ድማ 869 ሰልጠንቲ ብሞያታት ሕርሻ፣ ማኑፋክቸሪንግ፣ ቢዝነስ፣ ስፌት ክዳን፣ ምግቢ ምድላው፣ ኮንስትራክሽንን ሓዊሱ ትሽዓተ ክፍልታት ስልጠና እናወሰዱ ይርከቡ። ካብቶም ዝስልጥኑ ዘለዉ ልዕሊ 50 ምኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ እየን። እታ ኮሌጅ ካብ ክልሰ ሓሳብ ብዝሰገረ ብተግባር ንምስልጣን ዝሕግዝ መሽናት ስለዘይተማለአላ ነዚ ክፍተት ንምምላእ ምስ ኮሌጃት ሑመራ፣ ሽረ፣ ኣክሱምን ዓድዋን ብምትሕብባር ኣብ ክልተ ዙር ንልዕሊ 2,000 መናእሰይ ስልጠና ሂባ እያ። እቶም ስልጠና ዝወሰዱ ኣብ ፈለማ ብቕዓት መመዘኒ ወቕቲ ዳርጋ ምኢቲ ምኢታዊ ማለት እውን ብዘይካ ኣርባዕተ መናእሰይ ብቑዓት ምዃኖም ከምዘረጋገፁን እቶም ኣርባዕተ ድማ ክፍተቶም ተፀኒዑ ዳግም ስልጠና እናተወሃቡ ከምዝኾኑን ዲን እታ ኮሌጅ ኣይተ መሓመድ ኑር ስራጅ ይገልፁ።
ካብቶም ሓፂር ስልጠና ዝወሰዱ መናእሰይ ሓደ ዓለም የሺወንድም እዩ። መንእሰይ ዓለም እታ ኮሌጅ ኣብ ዝዓበየላ ከተማ ዓዲ ረመፅ ተሃኒፃ ስልጠና ምሃብ ብምጅማራ ኣዚዩ ከምዝተሓጎሰ ብምግላፅ ቅድሚ ሕዚ ዓሽራይ ክፍሊ ዝወድኡ ተምሃሮ ኣብ ከባቢኦም ኮሌጅ ብዘይምንባሩ ቴክኒክን ሞያን ንምስልጣን ናብ ሑመራ፣ ሽረ፣ መቐለን ካልኦት ከተማታትን ብምኻድ ንዘይተደለየ ወፃእን ዝተፈላለዩ ፀገማትን ይቃልዑ ከምዝነበሩ ሓቢሩልና። ሕዚ ግና ተምሃሮ እታ ኮሌጅ ብቐረባ ስልጠና ብምጅማራ ምስ ወለዶም ኮይኖም ንክስልጥኑ ትሕግዝ ኣላ ኢሉ። መንእሰይ ዓለም ባዕሉ እውን ቅድሚ ክልተ ዓመት ዓሽራይ ክፍሊ ወዲኡ ኣብ ካልእ ከተማ ክስልጥን ስለዘይከኣለ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት መዓልታዊ ሸቕሊ እናሸቀለ ከምዝነበረን ሕዚ ኣብታ ኮሌጅ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ብሞያ ሓፂነ መፂን ክስልጥን ከምዝኸኣለን ገሊፁ እዩ። ድሕሪ ስልጠና ድማ መንግስቲ ብዘመቻቸወሉ ዕድል ልቓሕ ምስ ከምኡ ዝኣመሰሉ መናእሰይ ሃይሉ ሰለሞንን መኣርግ የሺወንድምን ብምውዳብ 180 ሽሕ ብር ተለቂሖም ናብ ስራሕ እዮም።
ዲን እታ ኮሌጅ፣ ፅርየት ስልጠና ንምርግጋፅ ኣብታ ኮሌጅ ዘሎ ሕፅረት መሰልጠኒ ማሽን ቀልጢፉ ክፍታሕ ከምዘለዎ ሓቢሮምልና እዮም። ምኽንያቱ እታ ኮሌጅ ከም መጠን መሰልጠኒ ቴክኒክን ሞያን ብተግባር ንምስልጣን ዝሕግዝ ማሽን ኣይተማልኣላን። በዚ ድማ እቲ ብሞያታት ሓፂነ መፂን፣ ዕንፀይቲ፣ ኣውቶን ካልኦትን ተግባር ኣዋዲድካ ንምስልጣን ኣይተኸኣለን። እቲ ኣብ ኮሌጅ ቴክኒክን ሞያን ዓዲረመፅን ካልኦት ኮሌጃትን ዘሎ ሕፅረት ብተግባር ንምስልጣን ዝሕግዝ ቀረብ ማሽን ንምፍታሕ ቢሮ ቴክኒክን ሞያን ትምህርትን ስልጠናን ክልል ትግራይ ካብ ወፃእ ሃገር ዕድጊት ማሽናት ከምዝፈፀመን መብዛሕቲኦም ማሽነሪታት ናብ ውሽጢ ዓዲ ከምዝኣተውን ምክትል ሓላፊ እቲ ቢሮ ኣይተ ኣለም ወ/ጅወርግስ ገሊፆምልና። ኣይተ ኣለም፣ መንግስቲ ኣብ 2008ን 2009 ዓ/ም ማሽናት ንምዕዳግ ልዕሊ 100 ሚሊዮን ብር ከምዝመደበን እቶም ዝበዝሑ ማሽናት ካብ ወፃእ ዓዲ ተዓዲጎም ናብ ውሽጢ ዓዲ ከምዝኣተውን ሓቢሮም። ኣብዚ ዓመት ስልጠና ምሃብ ዝጀመራን ከም እኒ ኮሌጅ ቴክኒክን ሞያን ዓዲረመፅን ካልኦት ኮሌጃትን ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ እተን ማሽናት ክኣትዋን ክትከላን ብምግባር ኣብ ዝቕፅል ዓመት ብተግባር ስልጠና ንክህባ ፃዕሪ እናተገበረ ምዃኑ ድማ ይገልፁ።
መንግስቲ ቁጠባዊ ዓቕሚ እዛ ሃገር ንምዕባይን ብቴክኒክን ሞያን ዝተዓጠቐ ብቑዕ ሰብ ሞያ ንምፍራይን ፉሉይ ቖላሕታ ሂቡ እናሰርሐ እዩ። በዚ ድማ ኣብ ሕድ ሕድ ከተማታትን ወረዳታትን ፍልጠትን ክእለትን ቴክኒክን ሞያን ዘዕጥቓ ኮሌጃት ብምህናፅ ናይ ምስራሕን ምጥቃምን ዓቕሚ እናጨበጠ ይርከብ። ይኹን እንበር እተን ኮሌጃት ብክእለት፣ ፍልጠትን ኣተሓሳሰባን ዝተዓጠቐ ብቑዕ በዓል ሞያ ንምፍራይ ዝህብኦ ስልጠና ብመሰረት ዝተቐመጠ ኣንፈትን ስትራተጂን 30 ምኢታዊ ብክልሰ ሓሳብ 70 ምኢታዊ ድማ ብተግባር ክኾን ይግባእ። ነዚ ድማ እተን ኮሌጃት ብተግባር ንምስልጣን ዝሕግዝ ማሽናት ከምቲ ዝተብሃለ ብቕልጡፍ ክማላእ ግድነት ይኸውን። እዚ ከምዘለዎ ኮይኑ፣ ኣብ ገለ ነባር ኮሌጃት ንነዊሕ እዋን ግልጋሎት እንከይሃባ ዝተቐመጣ ማሽናት እውን ፅገና ዘድልየን እንተኾይነን ተፀጊነን ነተን ማሽናት ዘንቀሳቕስ ሓይሊ ሰብ ዘድሊ እንተኾይኑ እውን ተቖፂሩለን ንከይዲ ስልጠና ክውዕላን ኣብቲ ካባቢ ንዘለዉ ደኣንት ሓገዝ ንክህባን እንተተገበረ ሓደ መፍትሒ መንገዲ እዩ እሞ ይተሓሰበሉ ንብል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አማላክ!
ሥርዓተ ስግደት ካልኣይ ክፋል
“ኣነ ኸኣ ክሰግደሉ ኢለ ናብ ቅድሚ ኣእጋሩ ፍግም በልኩ፡ ንሱ ድማ ኸይትገብሮ ተጠንቀቕ፡ ምስክር ኢየሱስ እቲ መንፈስ ትንቢት እዩ’ሞ ኣነስ ከማኻን ከምቶም ምስክር ኢየሱስ ዚኅዙ ዘለዉ ኣኅዋትካን ባርያ እየ፡ ንኣምላኽካ ስገድ በለኒ” ራእ. ዮሓ. 19፡10
ብመሠረቱ እዚ ጥቕሲ’ዚ ንመላእኽቲ ናይ ጸጋ ስግደት ከም ዚግባእ ዚገልጽ ደኣ እምበር ዚቓወም ኣይኮነን። ፍቁረ እግዚእ ቅዱስ ዮሓንስ ነቲ መልኣኽ ምስጋዱ ከይፈለጠን ከይተረድአን ኣይኮነን። ጥበብን ምስትውዓልን ጸጋ ፍልጠትን ዚዕድል መንፈስ ቅዱስ ዝኃደሮን ብዛዕባ ምሥጢረ መለኮት ዝተዛረበን ብምዃኑ ብጌጋ እዩ ንመልኣኽ ሰጊዱ ምባል ዕሽነት ጥራይ ዘይኮነ ክሕደት’ውን እዩ።
እቲ መልኣኽ ንቕዱስ ዮሓንስ ‘ኣይትስገደለይ’ ዝበሎ ብሠለስተ ምኽንያት እዩ።
1. ስለ ትሕትና
ዲያብሎስ ካብ ክብሪ ናብ ኅስራን ዝወረደ ብትዕቢት እዩ። ቅዱሳን መላእኽቲ ግና ትሕትና ስለ ዘለዎም ከምቲ ሰይጣን ንሠራዊት መላእኽቲ “ስገዱለይ ኣነ እየ ኣምላኽኩም” ዝበለ ‘ስገዱልና’ ዝብሉ ኣይኮኑን። እግዚኣብሔር ግና ቅዱሳን መላእኽቲ ንኽኸብሩ ፍቓዱ ስለ ዝኾነ ደቂ ሰባት ንኸኽብርዎምን ንኸፍቕርዎምን ኣዚዝዎም እዩ።
እቲ ንቕዱስ ዮሓንስ ‘ኣይትስገደለይ’ ዝበሎ መልኣኽ እቲ ስግደት ካብ ኣምልኾ እግዚኣብሔር ዝረሓቐ ከም ንጣዖት ምስጋድ ስለዝኾነ ዘይኮነስ እቲ መልኣኽ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ዮሓንስ ርእሱ ንምትሓት ስለ ትሕትና ዝተዛረቦ እዩ። ንኣብነት፦ ሓደ ሰብ ንኻልእ ብጻዩ ወይ ካብኡ ንዚዓቢ ኢድ ኪነሥእ ኢሉ ካብ ኮፍ መበሊኡ ተንሢኡ ኪቕበሎ ኸሎ “ኣይፋሉን ኣይግብኣንን እዩ ኣነ እንታይ ድየ” ከም ዝብል ማለት እዩ። ነዚ ዘረጋግጸልና ኣብ ራእይ ዮሓንስ 19፡10 እቲ መልኣኽ ምስናይ መጠንቐቕታ ‘ኣይትስገደለይ’ ኢልዎ ከብቅዕ ቅዱስ ዮሓንስ ግና ስለ ትሕትና ምዃኑ ፈሊጡ ንኻልኣይ ጊዜ ከኽብሮ ኢሉ ከም ዝሰገደሉ ራእይ ዮሓንስ 22: 9 ነንብብ።
2. ሥልጣነ ክህነት ንኽኽብር
ናይ ቤተ ክርስቲያና ኮከበ ጽባሕ ቅዱስ ጳውሎስ ንሥልጣነ ካህናት ኣመልኪቱ ኪምህር እንከሎ ‘“ኢተአምሩኑ ከመ መላእክተ ጥቀ ንኴንን/ ንመላእኽቲ ከም እንፈርዶም’ዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም’ ኢሉ ኣሎ። (1ይቆሮ 6፡3) ካህናት፡ ኣብዚ ዓለም’ዚ ንዘለዉ ነገሥታትን መኳንንትንሲ ይትረፍ ንመላእኽቲ’ውን ከምዝገዝኡ ዘረድእ እዩ። ነዚ ዘብርሃልና ድማ ታሪኽ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ንመልከት።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣፈወርቅ ፓትርያርክ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ፡ እቶም ፈተውቱን ቀረብቱን ዝነበሩ ንንጉስ ኣርቃድዮስን ንግሥቲ አውዶክስያን ዘዝወለድዎም ይሞትዎም ስለዝነበሩ፡ ‘ስለምንታይ እዮም ዘዝወለድናዮም ዝሞቱ፧’ ኢሎም ሓተቱ። ዝተዋህቦም መልሲ ድማ፦ ‘እቶም ሕፃናት ኺጥመቑ ኸለዉ ንጹሓን ሰባት ስለዘየጠመቕዎም እዩ’ ዝብል ስለዝነበረ፡ “እሞ ኸምዚ እንተ ደኣ ኾይኑ ካብ ዮሓንስ አፈወርቅ ዚበልጽ ንጹሕ ሰብ ደኣ መን ኣሎ” ኢሎም ጓል ምስ ወለዱ ንቅዱስ ዮሓንስ አፈወርቅ ‘ጓል ወሊድና ኣሎና እሞ መጺእኻ ኣጥምቐልና’ ኢሎም ለኣኽሉ። ሽዑ ንኸጠምቓ ኪኸይድ ከሎ መልኣኸ እግዚኣብሔር ኣብ መንገዲ ጸንሖ’ሞ፡ ‘ናበይ ደኣ ትኸይድ ኣሎኻ፧’ ኢሉ ሓተቶ። እቲ መልኣኽ ድማ ‘ነዛ ኸተጥምቓ ትኸይድ ዘሎኻ ሕፃን ነፍሳ ካብ ሥጋኣ ፈሊኻ ኣምጽኣያ ኢሉ ፈጣርየይ ስለዝኣዘዘኒ ናብኣ እኸይድ ኣሎኹ’ በሎ። ሽዑ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ‘በል ጸጋ ጥምቀት ኣይተቐበለትን እሞ ኸጠምቓ ሓንሳእ ጽንሓኒ’ በሎ። ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ፡ ነታ ሕፃን ኣጥሚቑ ብኻልእ መንገዲ ገይሩ ናብ ቤቱ ተመልሰ። እቲ መልኣኽ ግና በቲ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ጽናሕ ዝበሎ ቓል ካብኡ ንየማን ኮነ ንጸጋም ከይበለ ንዓሠርተ ዓመት ዝኣክል ጠጠው ኢሉ ጸንሖ። እዚ ኸኣ ሥልጣነ ካህናት ማዕረ ኽንደይ ዓቢይ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ።
እታ ዝተጠምቀት ሕፃን ጓል ዓሠርተ ዓመት ኮይና ተሓጽያ ቈጸራ መርዓ ምስ ተገብረ “እታ ዘጥመቕካያ ከነመርዕዋ ደሊና እሞ መጺእኻ ናይ ሓጐስና ተኻፋሊ ኾይንካ መሪቕካን ባሪኽካን ከተፋንዋ ምሳና ወዓል” ኢሎም ለኣኽሉ። ንሱ ኸኣ ሕራይ ኢሉ በታ ቕድም ዝኸደላ መንገዲ ኪኸይድ ከሎ፡ ነቲ መልኣኽ ጠጠው ኢሉ ምስ ረኸቦ፡ ‘ስለምንታይ ደኣ ኣብዚ ደው ኢልካ፧’ ኢሉ ሓተቶ። እቲ መልኣኽ ድማ ናይ ካህናት መዓርግኩም (ሥልጣንኩም) ቀሊል’ዶ መሲልካ ንየማነ ጸጋም የብል ድዩ፣ ንስኻ ጽናሕ ካብ እትብለኒ ጀሚረ ክሳብ ሎሚ ንየማነ ጸጋም ኢለ ኣይፈልጥን’የ’ ኢሉ መለሰሉ። ብድኅሪ እዚ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ‘ለካ ኽሳብ ክንድ’ዚ ዝኣክል’የ ኣጥፊአ ዘሎኹ . . . ኺድ ዝተኣዘዝኻዮ ግበር’ በሎ። በታ ጊዜ’ቲኣ እቲ መልኣኽ ነፍሳ ካብ ሥጋኣ ፈልዩ ወሰዳ። ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ኣብቲ ገዛ ምስ በጸሐ ኪበኽዩ ጸንሕዎ‘ሞ ‘ኅደግዎ ኣይትብከዩ፡ ነገሩ ካብ እግዚኣብሔር ዝኾነ እዩ’ ኢሉ ኣጸናኒዕዎም ናብ ዓዱ ተመልሰ።
ስለዚ ሥልጣነ ካህናት ዓቢይ ስለዝኾነ፡ እቲ መልኣኽ ንቅዱስ ዮሓንስ ‘ኣይትስገደለይ’ ዝበሎ፡ ንሥልጣነ ክህነት ቅዱስ ዮሓንስ ንምኽባር እዩ።
3) ዮሓንስ ብንጽሕናኡ ከም መላእኽቲ ስለ ዝኾነ
ኣብ ትምህርቲ ምሥጢር ሥላሴ ከም እንምሃሮ፡ ‘ሰብ ናይ ግብሪ ስሙ መልኣኽ ወይ ሰይጣን ይበሃል። ጽቡቕ እንተ ሠርሐ መልኣኽ ይበሃል፣ ሕማቕ እንተ ገበረ ድማ ሰይጣን ይበሃል።’ ይብል።
ስለዚ ቅዱስ ዮሓንስ ድማ በዓል ሠናይ ግብርን ንጹሕን ስለ ዝነበረ ናይ ግብሪ ስሙ መልኣኽ እዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ ከኣ እቲ መልኣኽ “ንስኻ እውን ብንጽሕና ኸማና ናይ ምድሪ መልኣኽ ስለዝኾንካ ‘ኣይትስገደለይ’ ” በሎ።
፨ ስለዚ ቅዱሳን መላእኽቲ ‘ይገለጹ ኣይገለጹ’ ህልውናኦም ርጉጽ ስለዝኾነ ክብሮምን ቅድስናኦምን ንዘለዓለም ዝነብር እዩ። በዚ ኸኣ ኣብቲ እግዚኣብሔር ዝርከበሉ ቅዱሳን መላእኽቲ ስለዝርከቡ፡ ንእግዚአብሔር ናይ ኣምልኾ ስገደት፣ ንቅዱሳን መላእኽቲ ድማ ናይ ጸጋ ስግደት ብእምነት ክንሰግድ ይግብኣና። ዮሐ 4፡24
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ገምጋም ሥራሕ መንፈሳዊ ኮሌጅ ተኻይዱ!
ብዕለት 22 ኅዳር 2010 ዓ.ም ኣብ ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ሓባራዊ ገምጋሚ ጉባኤ ተቓኒዑ። ብናይዚ ኮሌጅ ተሓጋጋዚ ዲንን ኃላፊ ትምህርታዊ ጉዳያትን ኣባ ሲላስ ተመሪሑ ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ዝምልከቶም ኃለፍቲ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ፣ ኃለፍቲ ክፍልታት ናይዚ መንፈሳዊ ኮሌጅን ኵሎም መምህራንን ተሳቲፎም ነይሮም።
እዚ ጉባኤ’ዚ ኣብ ዝኃለፈ ከባቢ ክልተ ወርኂ ተሰላሲሉ ዘሎ መሥርሕ ትምህርቲ ዝገምገመ፣ ምስቲ ብመቓን ዝተነድፈ ትምህርታዊ መርሐ ግብርን ክሳዕ ሕጂ ንዘሎ ሸፈነ ትምህርትን ዝተዋህበ መርመራታትን ዝዳኅሠሠ፣ ብመንጽር በበይኑ ድኅረ ባይታ ተማሃሮ ኣብ ምምዕርራይ ዓቕምን ግብረ መልሲ ተቐባልነት ትምህርትን ዝግበር ዘሎ ጻዕርን ጐኒ ጐኒ ድማ ዝሰላሰሉ ዘለዉ ንጥፈታትን ዝተገልጸሉ እዩ ነይሩ።
ብዝምልከቶ ኣካል ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ፡ ናይ መጻኢ መደባትን ብዘሎ ባጀታዊ ድሩትነት ኣተኵሮ ዝግበረሎም ሥራሓትን ዝርዝራዊ መግለጺ ምስ ተዋህበ፣ ተሳተፍቲ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶን ገምጋምን፡ ከም ጀማሪ ኮሌጅ መጠን ምስቲ ዘለዎ ብዙኅ ሕፅረታት ዛጊት መሥርሕ ትምህርቲ ብጽቡቕ ይቕጽል ከምዘሎ፣ ድሌትን ተሳትፎን ተማሃሮ ደሓን ምህላዉ ድኅሪ ምግምጋም ወርኃዊ ገምጋማዊ ጉባኤ ክካየድ ተረዳዲኦም።
ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ንኣስታት 75 ተማሃሮ ኣብ ክልተ መርሓ ግብርታት (ዲግሪን ዲፕሎማን) ብምሕቋፍ መሥርሕ ትምህርቱ ብዕለት 6 ጥቅምት 2010 ዓ.ም. ከምዝጀመረ ይዝከር።


text:
ካብ 1980ታት ክሳብ ሕጂ ብዘይ ምቁራጽ ኣብ ናይ መድረኽ ድራማ(ትያትር) ብንጥፈት ኣብ ምስራሕ ዝርከብ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ዕብየት ስነ-ጥበብ ኤርትራ ዓቢ ኣስትዋጽኦ ዝገበሩ ዘለዉ ስነ-ጥበበኛ`ዩ፡ ኤፍሬም ካሕሳይ (ወዲ ካዳ)።
ኤፍረም ካሕሳይ፡ ኣብዚ ብምውሳእ ዝጀመሮ ናይ 30 ዓመታት ናይ ስነ-ጥበብ ሂወቱ ፡ ካብ ናይ ዓዲ እንግሊዝ ሊድስ ዩኒቨርሲቲ ብትያትር ኣርትስ ናይ ማስተርስ ዲግሪ ተመሪቑ ንዝነበሮ ተመኩሮ ብትምህርቲ ከማዕብሎ ዝኽኣለ`ዩ።
ሚለና።ሰጊድ፡ሞባእን ኦቴሎ ዝብላ ስርሓት ወሲካ ቁጽሮም ብርክት ዝበሉ ናይ መድረኽ ድራማታትን ፊልምታትን ደሪሱን ኣልዩን`ዩ። ጎኒ ጎኒ`ዚ`ውን ንዝተፈላለዩ ደረፍቲ ግጥምን ዜማን ሰሪሑሎም`ዩ።
ኤፍሬም ወዲ ካዳ: ኣብ ትሕቲ ጽላል ባህላዊ ጎዳያት ንዝተፈላለዩ ሓደስቲ መንእሰያት ኣብ ምጽሓፍ፡ምእላይን ምውሳእን ናይ መድረኽ ድራማን ፊልምን ዘተኮረ ስልጠና ሂቡን ኣብ ምሃብን ይርከብ። ምስ ብርሃነ በርሀ ኣዋጊዑ`ሎ፡


text:
እዚ ስለዝኾነ፣ ነቲ ሞያ ምስ ጥቕማ ጥቕሚ ኣተኣሳሲሩ ብቕርሺ ዝልክዖን ኣብ ምርጫ ዘእትዎን ማሕበረሰብ እናተበራኸተ ክመፅእ ይረአ ኣሎ። እቲ ዝገርም እቲ ካልእ ሕብረተሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ ገለገለ መምህር እውን ነዚ ኣመለኻኽታ ተቐቢሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣማዕቢሉ ነቲ ሞያ ከዋድቕን ተበግሶ ከንእስን ዝስትውዓል ምዃኑ እዩ። “ኣነ ወናኒ እቲ ዝበለፀ ሞያ እየ!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ርትዓዊ ሓቂ ሸኺሉ ኣብ ክንዲ ምስራሕ፤ ምስ መስርሕ ትምህርቲ፣ ምስ ስርዓተ ትምህርቲ፣ ምስ መሃያን ጥቕማ ጥቕምን፣ ምስ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ካልኦት ክፍተታትን ብምትሕሓዝ ነቲ ሞያ ኣብ ክንዲ ምንባር በቲ ሞያ ክነብር ዝሕልንን ኣብ ቁዘማ ዝሕንብስን መምህር ይርአ። ዘለካ ክእለት፣ ፍልጠትን ልምድን ኣዛሚድካ ሓደሽቲ ነገራት እናኣጥረኻ ነቲ ሞያ ክተዕቢ ኣብ ክንዲ ምፅዓር፤ “እቲ ሞያ ዘየዕበየኒ!” ኣብ ዝብል ዝተዛበዐ ኣረኣእያ ኢደ እግርኻ ቆላሊፍካ ብዘይ ለውጢ ምጉዓዝ ኣብ ገለገለ መምህር ዝስትውዓል ሓደጋ እዚ እዋን እናኾነ ይርከብ።
እዚ ኣብ ገለገለ ተበግሶ ዝንእሶምን ንሞያ መምህርነት ብዝተዛበዐ ብያነ ዘቐመጡን መምህራን ዝረአ ክፍተት ኮይኑ፤ ብግልባጡ ነቲ ሞያ ዝለዓለ ክብርን ፍቕርን ብምሃብ ዘለዎም ዓቕሚ ፀንቂቖም ኣብ ህንፀት ወለዶ ዝዋፈሩን በቲ ሞያ ዘይኮነስ ነቲ ሞያ ዝነብሩ መምህራን እውን ግን ኣለው እዮም። እዞም መምህራን እዚኣቶም ካብቶም ተኵሶምን ተሰዊኦምን ሃገር ዝተኸሉ ኣያታት ዘይነኣኣስ ጀግንነት ውዕለታን ሃገር ዘለዎም እዮም።
መምህር ኣበበ እንበኣር ካብዚኣቶም ሓደ እዩ። መምህር ኣበበ ሞላ ኣብ ወረዳ ኦፍላ ጣብያ ዛታ ኣብ እትርከብ ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዛታ ዘምህር መምህር ተፈጥሮ ሳይንስ እዩ። ኣብ 2005 ዓ/ም ብዓይነት ትምህርቲ ፊዚክስ ምምሃር ዝጀመረ እዚ መምህር ካብቶም በቲ ሞያ ክነብሩ ዝሓሰቡ ዘይኮነስ ካብቶም ነቲ ሞያን ነዚ ሓዱሽ ወለዶን ዝነብሩ ዘለው ኣብነታውያን መምህራን ሓደ እዩ። መምህር ኣበበ፣ ኣብታ ዝተመደበላ ቤት ትምህርቲ ነቲ ሞያ ኣኽቢሩ ብምሓዝ፤ ሞያን ሃገሮምን ዝፈትው ዜጋታት ክፈጥር ብዝገብሮ ፃዕሪ ኩሉ ግዜ ብቤት ትምህርቲ ኮነ ብሕብረተሰብ ምስተናእደን ምስተሸለመን እዩ። ንኣብነት ኣብቲ ስራሕ ዝጀመረሉ ዘመነ 2005 ዓ/ም እኳ እንተርኢና ተምሃሮ ንምብቃዕን ዝሓሸ ስራሕ ንምስራሕን ብዝገበሮ ምንቅስቓስ በታ ቤት ትምህርትን ብወረዳን ናይ ገንዘብ ሽልማት ከረክብ ምኽኣሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከቡ 1,035 መምህራን ኮኾብ መምህር ተባሂሉ ካብ ኢድ ማሕበር መምህራን ብብርኪ ክልል ከዓ ሽልማት ፅዋዕን ወረቐት ምስክርን ክረክብ ዝኸኣለ መምህር እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ በቢዓመቱ በቲ ናህሪ ስለዝቐፀለ ኣብ 2007 ዓ/ም ብብርኪ ሃገር ሽዱሽተ ሽሕ ቕርሽን መዳልያ ወርቅን ካብ ዝተሸለሙ መምህራን ሓደ ብምዃን ካብ ኢድ ክቡር ቀዳማይ ሚኒስቴር ሃገርና ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ክቕበል ክኢሉ እዩ። ሕዚ ኣብ 2009 ዓ/ም እውን እንተኾነ ሞዴል መምህር እቲ ወረዳ ብምዃን ሓደ ሽሕ ቕርሽን ወረቐት ምስክርን ክሽለም ክኢሉ እዩ ፀኒሑና።
“ኣብታ ቤት ትምህርቲ ይኹን ካብ ተምሃራይ ክሳብ ኣመራርሓ ትምህርቲ ዘሎ ፀጋ እንታይ ከምዝኾነ ኣለልየ እየ ናብ ረብሓን ተግባርን ከቕይር ዝሙክር” ዝብል እዚ መምህር፤ ፍሉይ ዘይነበረ ፈጠራ ስለዘምፀአ ዘይኮነስ ኩሉ መምህር ክሰርሖ እናኸኣለ ስኣን ተበግሶ ዘየተግበሮ ስራሕ ብምስርሑ ክሽለም ከምዝኸኣለ እዩ ዝዛረብ። ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ወሪድና ከምዝረኣናዮ እንተኾይኑ እውን ነዚ ሓቂ ዘመላኽተና ስራሕ ኢና ረኺብና። መምህር ኣበበ በቲ ብበለካ ለኸዐካን ዝወረ ወጃዕታ ዘይኮነስ በቲ ዝወሰዶ ስልጠና ተመሪሑ ኣገባብ ኣመሃህርኡ “ተምሃራይ ተኮር” ክኸውን ምግባር እቲ ናይ መጀመርያ ስርሑ እዩ። እዚ ሜላ ኣመሃህራ እዚ ተምሃራይ ብጉጅለ ስለዝንቀሳቐስን ናይ ተግባር ስራሕቲ ክፍተታትን ስለዝደፍአን ምስ ተግባር ዝተወሃሃደ ፍልጠት ናብ ተምሃራይ ክሓልፍ ዝገብር ካልኣይ ዕማሙ እዩ። ሳልሳይ ነቶም ተምሃሮ ቅድሚት፣ ማእኸልን ድሕሪትን ብዝብል ብርኪ ብቕዓት ብምፍላይ ዘዝምጥኖም ሓገዝ ብምሃብ ናብ ተመጣጣኒ ብቕዓት ዝመፅሉ መስርሕ ክትትል ተኸቲሉ ዝኸድ ምዃኑ እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ዛታ ዘለው ፀገማት ብምልላይጥራሕ ዘይኮነስ መፅናዕቲ እውን ብምክያድ መፍትሒ ክግበረሎም ምፅዓር እውን ካልእ ራብዓይ ተመኩሮ እቲ መምህር እዩ። ንኣብነት ቤተ ፈተነ እታ ቤት ትምህርቲ ብተምሃሮ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ተሃኒፁ መምሃሪ ክኸውን ምግባሩ ዝጥቀስ ስራሕ እዚ መምህር እዩ።
እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብታ ቤት ትምህርቲ ዘሎ ሕፅረት ኮምፒተር ንምቕራፍ ምስ ራያ ቢራ ብዝተፀሓሓፎ ኣለሻ ሓገዝ 10 ኮምፒተር ንምርካብ ኣብ ጫፍ በፂሑ ከምዝርከብ ንምርዳእ ክኢልና።
እዚ እንበኣር ተጋድሎ መምህር ኣበበ እዩ። ከምዚቶም ዝኣመሰሉ መምህራን ዝበዝሑዋ ቤት ትምህርትን ንባዕሎም ከይረኣዩ “ከምዚ ከይተገበረ ክስራሕ ኣይከኣልን” እናበሉ ብዘሳብቡን ተበግሶ ብዘይብሎም መምህራን ዘዕለቕልቐት ቤት ትምህርትን ክህልወን ዝኽእል ኣፈላላይ እንታይ ክመስል ከምዝኽእል መቸም ኣየዘራርብን።
ኣብ ወረዳ ኦፍላ፣ ጣብያ ዘታ እትርከብ ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዛታ እንበኣር ንመምህር ኣበበ ዝመስሉ ብርክት ዝበሉ መምህራን ስለዘለዉዋ እያ ብኣፈፃፅማ ስራሕ ኩሉ ግዜ በዓልቲ ተመኩሮ ክትከውን ክኢላ ዘላ። ኣብ 2009 ዓ.ም 1,384 ተመሃሮ ሒዛ ዝሓገየት እዛ ቤት ትምህርቲ ነዚኦም ዘምህሩ ዝውዕሉ 35 መምህራን ኣለዉዋ። እዞም መምህራን 100 ምኢታዊ ኣባላት ውድብ ስለዝኾኑ፤ ስራሕቶም ከም መምህር ወይ ከዓ በዓል ሞያ ጥራሕ ዘይኮነስ ከም መሪሕን ተወሳኺ ሓላፍነት ከምዘለዎን ሰብ ምዃኖም ስለዝሓሰቡ፤ በቲ ሞያ ካብ ምንባር ዘሊሎም ነቲ ሞያ ብፍቕሪ ዝሰርሑ ሰብ ሞያ እዮም። ንኣብነት ዳርጋ ኩሉ መምህር ካብቲ ስሩዕ ናይ ክፍሊ ምምሃር ምስትምሃር ብተወሳኺ ኣብ ቤተ-ንባብ፣ ቤተ - ፈተነን ጨንፈር ማእኸልን ተወሳኽቲ ስዓታትን ፃዕርታት ስለዘሕልፍ ተምሃራይ ኣብ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝሓሸ ተመኩሮን ቁምነገርን ከጥሪ ሓገዝቲ ኮይኖም እዮም።
ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ዛታ ኩሉ ግዜ 100 ምኢታዊ ናብ ቀፃሊ ክፍሊ ዝዘልቅሉ ቀንዲ ምኽንያት እውን እዚ ከምዝኾነ እዮም ዝዛረቡ። ንኣብነት ሎሚ ዓመት ኣርባዕተ ተመሃሮ ጥራሕ እዮም ደጊሞም። መጠን ምቁራፅ እታ ቤት ትምህርቲ እውን ትሕቲ ባዶ ነጥቢ ሰለስተ ካብ ዝኸውን ኣርባዕተ ዓመት ኣሕሊፉ ኣሎ። በዚ ምኽንያት ከዓ ኩሉ ግዜ ማእኸል ተመኩሮ ኣብያተ ትምህርቲ እቲ ወረዳ ጥራሕ ዘይኮነትስ ብብርኪ ክልል ብተደጋጋሚ እትሽለም ቤት ትምህርቲ ክትከውን ክኢላ እያ።
“ሞዴልነት ስቕ ኢልካ ዝመፅእ ኣይኮነን፤ ፅሬት ትምህርቲ ንምርግጋፅ ከም መምህር ጥራሕ ዘይኮነስ ከም መንግስቲ፣ ከም ውድብን ህዝብን ኮይንካ ምንቅስቓስን ኣብ ሓደ ትርግታ ምብፃሕን ይሓትት” ዝበሉና ርእሰ መምህር እታ ቤት ትምህርቲ መምህር ገብረሃወርያት ማርቆስ እዮም። እዚ ስለዝኾነ ኣብ ቤት ትምህርቲ ንዘለዉ መምህራን ስራሕ ቆፂርካ ሂብካ ቅድሚ ምቕባል ባዕሎም ብተበግሶ ስራሕ ቆፂሮም ወሲዶም ቆፂሮም ክህቡ እዩ ተገይሩ። ድሕሪ እዙይ ነቲ ዝኣመንሉ ሞያን ተልእኾን በብእዋኑ ብምግምጋም፣ ብምፍታሽን ብምልካዕን ዝጭበጥ ስራሕ እናሰርሑ ምዃኖም እናረጋገፁ እዮም ዝኸዱ።
እዚ ስለዝኾነ ንውፅኢት ተኮር ተባሂሉ ፀብፃብ ተኮር ኮይኑ ዝጎዓዝ ተበላፂ መምህር እታ ቤት ትምህርቲ ተቐባልነት ኣይብሉን። ምኽንያቱ ይሰርሕ ምንባሩን ዘይምንባሩን በቢ ግዜኡ (ሓጋይ ምሉእ) እናተዓቀነን እናተፈለጠን ስለዝመፅእ ኣብዚ ዝመፅእ ምድንጋር ኣይህሉን። እቲ መምህር እውን ንተምሃርኡ ምብቃዕ እንበር ብሞያ መምህርነት ተንጠልጢሉ ናብ ጥቕሚ ጥቕሚ ጥራሕ ስለዘየንቃዕርር ከም ተምሃሪት ኣበባ ዝኣመሰሉ ብርቱዓት ተምሃሮ እናፍረየ ይርከብ።
ኣበባ ተረፋ ተምሃሪት ሻምናይ ክፍሊ ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዛታ እያ። ኣብ ቤት ትምህርታ ካብ ዘሎ ሜላ ምምሃር ምስትምሃር ብተወሳኺ ኣብ ቤተ ንባብን ቤተ- ፈተነን ዘሎ ቀረብን ተግባራዊ ትምህርትን ሓጋዚኦም ከምዝኾነ እያ ነጊራትና። ይኹን እምበር ሳሕቲ ቤተ- ንባብ ናይ ዘይምኽፋት ኩነታት ከምዘሎ ክስተኻኻል ከምዘለዎ እያ ትዛረብ።
ብሓፈሻ ቤት ትምህርቲ ዛታ ምስ ተመኩሮኣ ነዚ ትመስል። ኣብቲ ወረዳ 70 ቀዳማይ ብርክን ሓሙሽተ ካልኣይ ብርክን፤ ብድምር 75 ኣብያተ ትምህርቲ እንትህልዋ ቤት ትምህርቲ ዛታ ካብተን መርኣያ ዝውሰዳ ሓንቲ እያ። ካብዘን ኣብያተ ትምህርቲ እተን 62 ብመዐቀኒ ሞዴልነት ኣብ ዝሓሸን ውሑስን ብርኪ ዝርከባ ኮይነን፣ ብግልባጡ ከዓ ዝወደቐ ኣፈፃፅማ ስራሕ ዘለወን ከም ዓዲ ደውታ፣ ሓው ወላይ፣ ትኹል እምኒ ዝበሃላ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ኣለዋ እየን። እዘን ኣብያተ ትምህርቲ እዚኣተን መደባት ብምንጥብጣብ ዝግለፅ ምቁራፅን ምድግጋምን ተመሃሮ ጎሊሁ ዝረኣየለን ኮይነን ንተልእኾ ሰለስቲኦም ኣካላት (መንግስቲ፣ ውድብን ህዝብን) ኣወሃሂደን ሰራዊት ልምዓት ክሃንፃ ዘይከኣላ ኣብያተ ትምህርቲ እየን።
ንኣብነት ምስ ሕብረተሰብ ዘለወን ርክብ ርኢና ፅሑፍና ክንዛዝሞ። ሓንቲ ቤት ትምህርቲ ነቲ ናይ ውድብን መንግስትን ዕማም ናብቲ ሕብረተሰብ ኣሰጋጊራ ኣጥቢቓ እንተዘይሰሪሓትሉ ዕውትቲ ክትኸውን ማለት ኣፀጋሚ እዩ። ንኣብነት ኣብ ምችውነት ቤት ትምህርቲ ምርኣይ ይከኣል። ኣብዚ ሕዚ እዋን ዋንነት ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ንነባሪ ህዝቢ እቲ ከባቢ ካብ ዝወሃብ ፀኒሑ እዩ። ህንፀት፣ ክትትል ኮነ ዕብየት ኣብያተ ትምህርቲ ብነባሪ ህዝቢ እቲ ከባቢ ይውስንን ይምራሕን። ትኹረት መንግስቲ ናብ ካልኣይ ብርኪ ኮይኑ ኣብ ምምላእ ሓይሊ ሰብን ምትእትታው ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት ናብ ዝድረኸሉ ብርኪ እናተሰጋገረ እዩ። ልዕሊ 30 ሽሕ ተምሃራይ ኣብ ዘለዋ እዛ ዝዳህሰስናያ ወረዳ እኳ እንተርኢና ህዝቢ ብገንዘቡ፣ ብንብረቱ ጉልበቱን ልዕሊ ሓሙሽተ ሚልዮንን 621 ሽሕን 951 ቅርሺ ብምብርካት ንመምሀሪ ተመሃሮ፣ ንቤተ ፈተነ፣ ንኣብያተ ንባብ፣ ንመንበሪ መምህራን ካልኦትን ዝውዕሉ 94 ክፍልታት ክስርሑ ክኢሎም እዮም። እዚ ኣሃዝ፣ ከም ወረዳ ዝነኣድ ተኣምራዊ ስራሕ እኳ እንተኾነ ኩለን ኣብያተ ትምህርቲ ማዕረ ኣበርክቶን ተሳትፎን ነይርወን ማለት ግን ኣይኮነን። ንኣብነት ከም ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዛታ ዝኣመሰላ ኣብ 2009 ዓ/ም ጥራሕ ሰለስተ መምሀሪ ክፍልታት ህዝቢ ኣተሓባቢረን ክሰርሓ ከለዋ ኣብ ላዕሊ ዘልዐልናየን ከም ዓዲ ደውታ፣ ሓው ወላይ፣ ትኹል እምኒ ዝኣመሰላ ኣብያተ ትምህርቲ ከዓ እዚ ዝበሃል ኣበርክቶ ዘይብለን እኳ ድኣስ አቲ ስሩዕ መደበን እውን ብኣግባቡ ዘይዓመማ እየን። ኣብዘን ዝደኸማ ኣብያተ ትምህርቲ ዘሎ ሕፅረት ንምቕራፍ በቢ ክላስተሩ ሓንቲ ሞዴል ቤት ትምህርቲ ክትህሉ ብምግባር ተታሓሒዘን ዝወፃሉ መስርሕ ከምዝግበር ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ወረዳ ኦፍላ መምህር ሃይላይ ወ/ጅወርግስ ብዝሃቡና ክንሰናበት። እንተ እቲ ተመኩሮ ኣብ ምውሳድ ንድሕሪት ኣይትበላ፤ ሰናይ።


text:
ህዝባዊ ምጥርናፍ ኤርትራውያን ስቱትጋርትን ከባቢኣን / ጀርመን
ኣብ ስቱትጋርትን ከባቢኣን / ጀርመን እንነብር ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ኤርትራውያን ድሕሪ እቲ ብዕለት 23 ሰነ 2016 ዓ.ም.ፈ ብዓይነቱ ኮነ ብብዝሒ ተኻፈልቲ መወዳድርቲ ዘይርከቦ ድሙቕን ሰፊሕን ኣብ ዙርያ ቀጽሪ ህንጻ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ጀነቫ/ስዊዘርላንድ ዝተኻየደ
ኣብ ስቱትጋርትን ከባቢኣን / ጀርመን እንነብር ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ኤርትራውያን ድሕሪ እቲ ብዕለት 23 ሰነ 2016 ዓ.ም.ፈ ብዓይነቱ ኮነ ብብዝሒ ተኻፈልቲ መወዳድርቲ ዘይርከቦ ድሙቕን ሰፊሕን ኣብ ዙርያ ቀጽሪ ህንጻ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ጀነቫ/ስዊዘርላንድ ዝተኻየደ ኣዎንታዊ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ሽዑ ንሽዑ ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮም ክሳብ ሕጂ ደኺምና ከይበሉ ንወርቃዊ ጊዜኦምን ጒልበቶምን ከይቖጠቡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ብምእካብ ንምእንቲ ሓልዮትን ድሕነትን ሕዝቦምን ትውልዲ ሃገሮምን ኤርትራ፡ ክላዘቡን ክረዳድኡን ጸኒሖም ኢዮም። በዚ ከኣ ንዂሉ ዕንቅፋትን ተጻብኦን ሰጊሮም ቅዋምን ውሽጣዊ መምርሕታትን ጥርናፌኦም ኣዋዲዶም ብምጽፋፍ ቀዋሚት ሽምግለ ንምምራጽ ናብ ጒባኤ የምርሑ ኣለው።
ነዚ መሰረት ብምግባር ከኣ ኣብ ወርሒ ግንቦት ዕለት 14.05.2017 ዓ.ም.ፈ ካብ ሰዓት 14፡00 ድ.ቀ ዝጅምር ኣብ Migrationszentrum Bad Canstatt, Spreuergasse 47, 70372 Stuttgart ቀዋሚት ሽማግለ ንምምራጽ ጒባኤ ክግበር ምዃኑ ከነፍልጥ ከለና ንሰናይን ቅዱስን ተበግሶ ኲሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብህልዊ ኲነታት ሃገሩን ሕዝቡን ዝሓምምን ዝግደስን ኣብ ስቱትጋርትን ከባቢኣን ዝነብር ብኣካል ተሳቲፉ ወከልቱ ንኽመርጽ ብትሕትና ንምሕጸን።ርሑስ በዓላት ፋሲካ ይግበረልና ንሕዝብናን ሃገርናን ከኣ ምሕረቱ የውርድ።
! ብደሓን ምጹ !
ኣኽበርትኹም ጊዝያዊት ሽማግለ


text:
ብAbreha Hailezgi
ክፍሊ ክልተ:-
ህዝቢ ትግራይ እንተስ በቲ ዝነበረ ኩነታት ኮነ በቶም ቅዱማት “መራሕቱ”(ገዛእቱ ምባል ዝቐልል ይመስለኒ) ኣዝዩ ተማሪሩ ስለ ዝነበረ ወይ ካዓ “እንታይ ከ ካሊእ መማረፂ ኣለኒ ንግዚኡ” ካብ ዝብል ክኾን ይኽእል ወይ ድማ ኣነ ዘይተረደአኒ ካሊእ ምኽንያት ክህልዎ ይኽእል፥ ብዝኾነ ግን ዶ/ር ደብረፅዮን ናብ ትግራይ ያ መፂኦም ካብ ዝብሃል ቁፅሩ ዘይንዓቕ ሰብ ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ደብርፅ ልዑል ተስፋ ዘሕደረ መሲሉ ይረአየኒ ኣሎ፡፡
ብርግፅ ደብርፅ ብውልቅኡ ኣዝዩ ሃርኳት ሰራሕተኛ፥ ቅኑዕ፥ ሓቀኛ፥ ኣስፊሑ ዓማማይ(ambitious)፥ ጠልቆምቆም ዘይብል፥ ብቑዋሙ ተሪር ወዘተ ከም ዝኾነ ብዙሓት ንኡኡ ዝፈልጡ ሰባት ይምስክርሉ እዮም፡፡ ኣነ ብውልቀይ እኳ ብዙሕ ኣይፈልጦን፡፡ እንተነኣሰ ግን ብጣዕሚ ንፉዕ ተምሃራይ ምንባሩ(ነይሩ ጥራሕ እንተይኮነስ ሀዚ እውን ኣብቲ ብትምህርቲ ክብፃሕ ዝኽእል ላዕለዋይ ብርኪ ብምብፃሕ ኣመስኪሩ እዩ)
ከምኡ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ መዝታት ፌደራል መንግስቲ ብምንባሩ ዘጥረዮም ዓቕምታት፥ ክእለታትን ሃገራውን ዓለም-ለኻውን ፍልጠት ናይ ምርካብ ዕድንልን(exposure) ብድምር ዝሓዘ ብምዃኑ ብውልቅኡ እንተወሲደ ብተነፃፀሪ ኣዕርዩ ዝሐሸ ክኾን ከም ዝኽእል ኣነ እውን ክግምት ይኽእል እየ፡፡ እዙያት ኩሉ ግን ዕውት መራሒ ንኽትከውን ናይ ግድን ውሕስና ኣለዎ ማለት ኣይኮነን፡፡ ግን ካዓ ወሳኒ ተራ ክህልዎ ከም ዝኽእል ዘጠራጥር ኣይኮነን፡፡
ካብዙይ ብምብጋስ እየ እምባኣር ደብርፅ ኣብ ሓደ ሓደ ርኡያት ዝኾኑ ዕማማት እንተነጢፉ ተስፋ ክህልዎ ይኽእል እዩ ብምባል እዘን ዝስዕባ ነጥብታት ኣብ ግምት ከእቱ ኣለዎ ኢለ ክፅሕፍ ዝኸኣልኩ፡፡ ኣብዙ ሐዚ ሰዓት ካሊእ ጭቡጥ ትግራዋይ ሓይሊ ክሳዕ ዘየለ ድማ እንተነኣሰ ናብ ሽግግር ክወስደና ዝኽእል(ተበግሶ እንተሃልዩ) እቱ ንሱ ዝመርሖ ውድብን መንግስትን እዩ ኢለ ይኣምን፡፡
ተወዲባና ብምቅላስ ጠንካራ መማረፂ ሓይሊ ትግራይ ክሳዕ ንፈጥር እውን ህወሓት ዝተወሰነ ፅገናታት እናገበረት ሰለይ ክትብል ንደሊ ኢና ዝብል እምነት ኣለኒ፡፡ ስለ ዝኾነ ድማ ደብርፅ ኣብዘን ዝሲባ ኣድሂቡ ብህፁፅ እንተዝሰርሕ ዝብል ለበዋ የቕርብ ብወገነይ:-
ሓደ: ፣
ከተማታትና ሙሉእ ብሙሉእ ሞያን ዓቕምን(merit) ቱኽረት ዝገበረ ኣመራርሓ ይመደበለን፡፡ ብፍላይ ድማ ከተማ መቐለ ካብ ርእሰ ምምሕዳር ዘይንኣኣስ ዓቕሚ ዘለዎ እሞ ድማ ፍቱን በዓል ሞያ ከንቲባ ክትረክብ ይግባእ፡፡ ኣብ ገፀር ወረዳታት ክህልዋ ዝኽእላ መደባት ውሑዳትን ቀለልትን እየን ዝብል እምነት ኣለኒ፥ ስለዝኾ ድማ እዙይ ዝብሃል ንምሕድራ ዘፅግም complexity የለን፡፡ ምምሕዳር ከተማ ግን ብብህሪኡ ዝተፈለየን ብዙሓት ጠለባት ዝሓቱ ዝተፈላለዩ ክፍሊ ማሕበረሰብ ዝነብርሉን ምስ ምዃኑ ነዙይ ዝምጥኑ ብኹለመድያዊ ብቕዓቶም ዝተመስከረሎም ሰባት ክምደቡ ኣለዎም ይብል፡፡
ነዞም ከምዚኦም ዝበሉ ሰባት ንምርካብ ከምቲ ዝተለመደ ካብ ውሽጢ ፑል መሪሕነት እቲ ውድብ ምእላሽ ናይ ግድን ኣይኮነን፡፡ ካብቲ ልሙድ ኣካይዳ ውፅእ ምባል ከድሊ ግድን እዩ፡፡ እዚኣ ምግባር ድማ ከምውድብ እታ ዝነኣሰት መስዋእቲ እያ መስዋእቲ እንተተባሂላእኳ፡፡
ክልተ ፣
ዝሓለፉ 30/40 ዓመታት ብዝተፈላለዩ ብርክታት ሓልፍነት(ካብ ክፍሊ ህዝብነት ጀሚሮም) ይሕመቕ ይፀብቕ ንህዝቦም ዘገልገሉ ሐዚ እውን ግን ኣብ ቁልፊ ሓላፍነታት ዘለዉ ተጋደልቲ ብኽብሪ ብመልክዕ ‘ጥሮታ’ ክተሳናብት ይግባእ ደብርፅ፡፡ እዞም ሰባት እዚኦም ዋላ እኳ ክሳዕ ሐዚ በታ ዘላቶም ዓቕሚ ንህዝቦም ብምግልጋሎም ክብርን ኣድናቖትን ዝግበኦም እንተኾነ(እንተነኣሰ እቶም ቅኑዓት ይግበኦም እዩ) ሐዚ ግን ነቲ ዘበን ዝምጥን ዓቕሚ ኮነ ኣርኣእያ ክህልዎም ስለ ዘይኽእል(ከም ዘይብሎም ድማ በቢ ቦትኡ የመስክሩ ኣለው) ካብ ናይ ሓላፍነት ቦታታት ክገልሱ ይግባእ፡፡
ኣብ ክንድኡ ካብ ውሽጢ ኣብላት እቲ ውድብ ተስፋ ዘለዎም መናእሰይ ሙሁራት እቲ ናይ ሓላፍነት ቦታታት ክሕዙ ይገበር፡፡ ህወሓት ከባቢ 800 ሽሕ ኣባለት ከም ዘለውዋ ይዝረብ እዩ፥ ካብዙ ኹሉ ኣባል ድኣ እሞ ከመይ ኢሉ ዝምጥን ሰብ ተሳኢኑ ይብሃል እቲ ቅንዕና እንተሃልዩ? ሐዚ እውን ከምቲ ልሙድ ካብቲ ላዕለዋይ ወይ ማእኸለዋይ ኣመራርሓ ምእላሽ ናይ ግድን ዘይከድሊ ይኸውን፥ ዋላ ካብቲ ታሕቲ ኣባል ግን ካዓ ሓዊ ሓዊ ዝጨንዉ መናእሰይ ምምፃእ ይካኣል እዩ፡፡
ድፈር ደብርፅ፥ ነቲ ዝተለመደ ኣካይዳ(tradition እቲ ውድብ) ስበሮ፡፡ እዙይ ካዓ ካብ ኦህዴድ እውን ምምሃር ይካኣል እዩ(መምህር ዝነበረ ካብ ተምሃራዩ ኣይማሃርን ኣይባሃልን፡ ኪኪኪ፡፡
ሰለስተ ፣
ኣብዙ ሐዚ እዋን ተባራዓይ ሕቶ ህዝቢ እናኾነ ዝመፅእ ዘሎ ዳግመ ውዳበ ወረዳታት(ምናልባሽ ዞባታት እውን) ቅልጡፍ ምላሽ ምሃብ የድሊ፡፡ ብመሰረቱ ኣወዳድባ በቢ እዋኑ ክኽለስ ዝግበኦ ስልቲ እምበር ነቕ ዘይብል መትከል ተገይሩ ክውሰድ የብሉን፡፡ ስለዝኾን ድማ ቅድሚ 24 ዓመታት ዝተወሰነ ኣውዳድባ ሽዑ ትኽክል ነይሩ እዩ ማለት(ሽዑ እውን ምስ መዓት ሓላፍ ዘላፉ) ሀዚ እውን ትኽክል እዩ ማለት ኣይኮነን፡፡
ብስሩ እውን ምስ ሓደ ገስጋሳይ እየ ዝብል ውድብ(ህወሓት ኣብዛ ሰዓት እዚኣ ገስጋሳይ እዩ ኣይበልኩን፥ እየ ይብል እየ ዝብል ዘለኹ) እዙ ከምዙይ ዝበለ ኣርኣእያ ፈፂሙ ሓቢሩ ኣይኸድን፡፡ ሕቶ ህዝቢ ሎሚ ኣይምለስ ፅባሕ ኣይምለስ ኢሉ ብትዕቢት ዝምልስ “ቁልፊ ኣመራርሓ” ኣብ ጓጉኡ ሓቚፉ ዝሓዘ ውድብ ገስጋሳይ ክኾን ኣይሕሰብን፡፡ ገስጋሳይ ውድብ በቢ እዋኑ ዝፍጠሩ ለውጥታትን(dynamism) ጠለብ ህብታትን ኣብ ግምት እናእተወ ዝኸድ እምበር ቅድሚ 40 ዝበልክዎ ሐዚ እውን ንሱ ትኽክልን ትኽክልን እዩ፥ ንመፃኢ 40 ዓመታት እውን ብሕታዊ መማረፂ ንሱ እዩ ኢሉ ዝኣምን ኣመራርሓ ዝሓዘ ውድብ ክኾን ኣይኽእልን፡፡
እዙይ ዓይነት ውድብ ህልም ዝበለ ‘ኣድሃሪ'(reactionary) ውድብ እዩ፡፡ ስለዚ ደብርፅ እዙይ ተረዲእኻ ንህዝቢ ተስፋ ዝህብ ቃል ክትኣቱ ይግባእ፡፡ ሎሚ ዘይክትምልሶ ትኽእል፥ ፅባሕ ከም ዝምለስ ግን ነቲ ህዝቢ ብቓልካ ክተረጋግፀሉ ኣለካ፡፡ እንተዘይኮይኑ ህዝቢ እቲ ኣውሽጥኻ ትሓስቦ ዘለኻ ናብ ባይታ ክሳዕ ተውርዶ ብትዕግስቲ ዝፅበየካ ኣይመስለንን፡፡ በቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ዘሰክፍ ሃገራዊ ኩነታት እዩ ልቢ ኣዕብዩ ንግዚኡ ሱቕ ክብል ኪኢሉ እምበር ህዝቢ እዙ ሕቶ ዝገደፎ ከይመስለካ ደብርፅ፡፡ ነቶም ዝተለመደ ኩምራ ፀብፃብ ሕሶት እናምፅኡ ዘሰሓሕቱ እውን ከይትኣምኖም፥ ባዕልኻ ውርድ ኢልካ ኣዘራርቦም፡፡ ንዓኻ እውን ዓብዪ ክብሪ እዩ፡፡
ኣርባዕተ ፣
ካብቲ ዝተለመደ ነቲ ውድብ እውን ናብ ክሳራ ዘብፀሐ መዕነዊ “ፀላእትና” ዝብል ኣገላልፃን ኣተሓሳስባን ውፅእ ኢልካ ነቶም ብዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት ምስቲ ውድብ ቅርሕንቲ ዝፈጠሩ ውልቀ ሰባት ኮነ ኣካላት ፃዊዒት ብምግባር ካብ ልቢ ዝመንጨወ ይቕረ ትብሃሃልሉ መድረኽ ወይ ልዝብ ምድላው የድሊ፡፡
በዙይ መዳይ ደብርፅ ብዙሕ ሽግር የብሉን ዝብል እውን ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት ስለ ዝሰምዕ ከምዙይ ዓይነት መድረኽ ብቕልጡፍ ክተመቻቹ ኣለካ ዶ/ር ደብረፅዮን፡፡
#ሓሙሽተ፡ ምስቲ ልዕል ኢለ ዝገለፅክዎ ብተመሳሰሊ ንዝተፈላለዩ ፅዕንቶ ፈጠርቲ ውልቀ ሰባትን በቢ ከባቢኡ ዘለዉ ዓበይቲ ዓድን ብምእካብ ልዝብ ምፍጣር እውን ከድሊ እዩ፡፡
እቶም ሓደ ሓደ መቃሓሓርቲ ዝመስሉ ኣብዙ ፌስቡክ እውን ውጥም ቅልቅል ዝብሉ ዘለዉ ትኽክል ይኹኑ ኣይኹኑ ብዘየግድስ ምስዞም ሰባት እዚኦም ብግልፂ ብምልዓል ምዝርራብ ከድልየካ ከም ዝኽእል ይግምት፡፡ “መሰረት ዘይብሎም” እዮም ተባሂሉ ሸለል ክብሃሉ የብሎምን፥ መሰረት ስለ ዘይብሎም እዮም እንድያውም ትኹረት ክሃዋቦም ዘለዎም ዝብል ሪኢቶ ኣለኒ፡፡
ብተመሳሰሊ ምስቶም ዝተፈላለዩ ተበግሶታት(initiatives) ብምሓዝ ዕላዊ ዝመስል ምንቅስቓስ ዝጀመሩ ውልቀ ሰባት እውን ፀዊዕኻ ምዝርራብ ከድልየካ እዩ፥ ዝርርብ ዝመስልዎ የለን ቀንዲ ዓላምኻ ሓበራዊ ርዲት ምፍጣር ክሳዕ ዝኾነ፡፡
ሓበራዊ ርድኢት ማለት ምስምዕማዕ ማለት ዘይክኾን ይኽእል፡፡ ብእንግሊዝኛ ንምብራህ mutual understading ንምፍጣር እምበር ኣብ agreement ንምብፃሕ ዘይክኾን ይኽእል እዩ ማለተይ እየ፡፡ ኣብ ኩሉ ክንስማዕማዕ ግድን ኣይኮነን፥ ክንረዳዳእ ግን ኣለና ናይ ግድን!!
መዘኻኸሪ:- ነቲ ህዝቢ ልዑል ተስፋ ገይሩልካ ዘሎ ዝምጥን ቅልጡፍን ውፅእ ዝበሉን ስጉምታታ እንተዘይውሲድካ ከምኡ እውን ንቐፃሊ ተስፋ ኣትሒዞም ዋእ ኣታ እስኪ ንረአዮ ዘብሉ ዓበይቲ ኣብ ትግራይ ክስርሑ ዝተሓሰቡ ናይ ልምዓት ንጥፈታት ትልምኻ ንህዝቢ ክተፋልጥ እንተዘይኪኢልካ ግን ኣብ ሓፂር እዋን ተስፋ ህዝቢ ከም ህዎ ንጉሆ ዝሃፍፍ ምዃኑ ክትግንዘብ ይግባእ፡፡


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮ ሎሚ ኣብ ቤትጸሎት ቅድስት ማርታ ኣብ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ‘መንእሰያትና ሎሚ ብዘሎ መራኸቢ ብዙሓን ዝቀርብ መሀውተቲ ነገራት ብውጥምና ከይጽመዱ ንሓልዎም፣ ከመይ ሕጻናት ኩሉ ግዜ ውጥምና እንከጥቅዖም ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓለምና መሀውተቲ ወይውን ሥነ ሓሳባዊ ነገራት ስለዘቅርብ ኣብዚ ከኣ ብዙሕ ሕማቅ ነገራት ስለዘሎ ንሓልዎም፣ ካብዚ ንክንወጽእን ንከብርሃልናን ነቲ ርግጽነት ዝህበና መንፈስ ቅዱስ ንለምን’ እንክብሉ ሰቢኾም፣
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ትማሊ ሓሙሻይ ሰንበት ናይ ትንሣኤ ኮይኑ ንዕለቱ ዝቀረበ ወንጌል ካብ ዮሓንስ 15.26 “እቲ ትእዛዛተይ ተቐቢሉ ዚሕልዎ ንሱ እዩ ዜፍቅረኒ፣ ነቲ ዜፍቅረኒ ድማ ኣቦይ የፍቅሮ እዩ፣ ኣነውን የፍቅሮ እየ፣ ርእሰይ ከኣ እገልጸሉ።” ይሁዳ ድማ፡ እቲ ኣስቆሮታዊ ዘይኾነስ እቲ ሓደ፡ “ጐይታይ! እቲ ርእስኻ ንዓለም ዘይኾነ ንኣና እትግለጸሉ እንታይ እዩ?” በሎ። ኢየሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰሉ፦ “እቲ ዜፍቅረኒ ቃለይ ኪሕሉ እዩ፣ ኣቦይ ከኣ ኬፍቅሮ እዩ፣ ናብኡ መጺእና ድማ ኣብኡ ማኅደር ክንገብር ኢና። እቲ ዘየፍቅረኒ ግና ንቃለይ ኣይሕልዎን እዩ። እዚ እትሰምዕዎ ዘሎኹም ቃል ከኣ ናይቲ ዝለኣኸኒ ኣቦ እዩ እምበር ናተይ ኣይኾነን። “ገና ምሳኻትኩም ከሎኹ እዚ ነገራት እዚ ነገርኩኹም። እቲ ኣቦይ ብስመይ ዚሰዶ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ፡ ንሱ ኲሉ ኪምህረኩም ነቲ ኣነ ዝነገርኩኹም ዘበለውን ኬዘክረኩም እዩ።”ዝብል ነበረ፣
እቲ ንኩሉ ዝምህረና መንፈስ ቅዱስ ኣብ መንጎ ጽቡቅ ውጥምናን ሕማቅ ውጥምናን ፈሊናን ኣለሊናን ምእንቲ ክንክእል ብርሃኑ ክዕድለና ንለምኖ፣ ንሱ ከኣ ርግጽነት ክህበናን ምዃኑ ዘረጋገጹ ቅዱስነቶም ነቲ ኣብ ወንጌል ዝሰማዕናዮ ናይቲ ኣስቆሮታዊ ዘይኮነ ካልእ ይሁዳ ሕቶን መልሲ ኢየሱስን ኣወዳዲሮም ከኣ እቲ ሓደ ውጥምና እቲ ሓደ ግን ርግጽነት ክብሉ ፈልዮሞ፣ ይሁዳ ብውጥምና እንክሓትት ኢየሱስ ከኣ ብርግጽነት ይምልሰሉ፣ ሕይወትና ብውጥምና መሊኡ እዩ፣ ኮይኑ ግን ሕማቅን ጽቡቅን ውጥምና ስለዘሎ ምልላይ የድሊ፣ ከም ኣብነት ከኣ ናይ ሕጻናት ገርሀይናን ሓያልን ሕቶታት ኣሎ፣ ስለምንታይ ትብል ወትሩ ስለዝደጋግሙ ከኣ ናይ ስለምንታይ ዕድመ እውን ይበሃል ሕጻንነት፣ ስለምንታይ እናበሉ ይሓቱ ይዓብዩ ኣብ ሕይወት ብዙሕ ነገራት ዘይርድኦም ከምዘሎ እንተረድኦም ይዓብዩ ስለምንታይ ኢሎም ብምሕታት ከኣ መግለጺ ሃሰስ ይብሉ፣ እዚ ጥዑይ ውጥምና እዩ ምኽንያቱ ከኣ ንክትምዕብልን ንክተስተንትንን ዝሕግዝ እዩ፣ ሕጻናት ይርእዩ የስተንትኑ ምርዳእ ንዝሰኣንዎ ከኣ ስለምንታይ ኢሎም ይሓቱ፣ ካልእ ዓይነት ውጥምና እውን ኣሎ፣ ናይ በላበለው ዓለምን ዘመንና ምሂዝዎ ዘሎ ናይ መራኸብቲ ብዙሓን ናይ ህውታተ ዓለም ማለት ቪርችዋል ዎርልድ እውን ኣሎ፣ በላበለውን ሕሜታን ናይ ደቂተባዕትዮን ደቂኣንስትዮን ውርሻ ኮይኑ ገሊኦም ኣንስትባ ኣሰብኡት እባ ይብሉ፣ ኮይኑ ግን ናይዚ ውጥምና እዚ ቀንዲ ሕማም ኣብ ዘይመንጠቢትካ ኣብ ዘይምልከተካ ኣብ ሕይወት ካልኦት ጠብሎቅ ምባል እዩ፣ ዝገደደ ከኣ ንሽም ካልኦት ንምጽላምን ዘይኮነ ምውራይን ኮይኑ ሓደ ፈተና ኰይኑ ምሉእ ሕይወትና ዘሰንየና እዩ፣
‘በዚ ክንደሃል የብልናን ኮይኑ ግን ክንጥቀቅ ኣሎና፣ ነዚ ኣይሓትትን ነዚ ኣይርእን ነዚ ክገብር ኣይደልን ክንብል ክንክእል ኣሎና፣ ከም ኣብነት ሎሚ ብተለፎናትን ካልእ መጋበሪ ኢንተርነትን ክንደይ ኮለል ዝብል ነገራት ኣሎ፣ ቀንዲ ናይዚ ዓለምዚ ተኣፈፍቲ ሕጻናት ኮይኖም በቲ ጠባዮም ንብዙሕ ነገራት ክፈልጡ ይደልዩ ክርእዩ ይደልዩ ኮይኑ ግን ኣባኡ ብዙሕ ሕማቅ ነገራት ኣሎ፣ ኣብዚ ውጥምና እዚ ሥነ ሥርዓት ዝበሃል የሎን፣ ንደቅና ኣብዚ ዓለምዚ ንምንባር ክንሕግዞም ኣሎና፣ ከመይ ንክትፈልጥ ዘሎ ሃረርታ ናይ ውጥምና ሃረርታ ክኸውን የብሉን፣ ስለዝኾነ ከኣ ደቅና ናይዚ ውጥምና እዚ እሱራት ይኾኑ፣
ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ዝተዓዘብናዮ ናይ ሓዋርያት ውጥምና ካብቲ ጽቡቅ እንብሎ ኮይኑ እንታይ ኮን ክኸውን እዩ እንክብሉ ብዛዕባ መጻኢ ይሓቱ፣ ኢየሱስ ከኣ እታ ሓቂ ይነግሮም። ኣይትተሃወኹ ይብሎም፣ እቲ ክሰደልኩም እየ ዝበልኩኹም መንፈስ ቅዱስ ምስ መጸ ንኩሉ ክምህረኩም እዩ፣ ነቲ ዝበልኩምኹም ኩሉ ከዘክረክም እዩ፣
‘ኣብ ሕይወትና ርግጽነት ዝህበና መንፈስ ቅዱስ እዩ፣ ኮይኑ ግን መንፈስ ቅዱስ ንርግጽነት ኣብ ባኮ ዓሺጉ እንካ ኣይኮነን ዝብለና፣ መምዘኒ ናይ እዚ ኣብ ሕይወትና እንጐዓዞን ንመንፈስ ቅዱስ እንልምኖን መጠን ልንባ ዝኸፈትናሉን ነታ ግዜ እቲኣ ትኸውን ርግጽነት ነታ ሁመት እቲኣ እትኸውን መልሲ ይህበና፣ ነቲ ጐይታ ዝበለና ቃላት ከኣ እናኣብርሀ የዘክረና፣ ስለዚ መንፈስ ቅዱስ ናይ ዝኽሪ መሰነይታ ኮይኑ ናብታ ዘይትነቃነቅ ታሕጓስ የብጸሓና፣ ስለዚ ነቲ ከይንጋገ ንዝሕግዘና መንፈስ ቅዱስ ናብዚ ሓቀኛ ሓጐስ እዚ ንክመርሓና ንለምኖ፣
`ሎሚ ንጐይታ ክልተ ነገራት ንለምኖ፣ ቀዳማይ ጥዑይ ውጥምና ንክንቅበል ንከንጸሓና ከመይ ብዙሕ ጽቡቅ ዘይጽቡቅን ውጥምና ኣሎ፣ ንኣብነት ፍቃድ ኣምላኽ ኣሌሊኻ ንምኽኣል ዝግበር ጻዕሪ ጽቡቅ እዩ፣ ካልኣይ ልብና ንመንፈስ ቅዱስ ከፊትና ንክንክእልን ንሱ ንዝህበና ርግጸት ክንቅበልን ጸጋ ክህበና እሞ ንኣኡ ናይ ጉዕዞ ብጻይና ገርና ነቲ ኢየሱስ ዝመሃረና ኩሉ ክንዝክር ምእንቲ ክንክእል ኣሰንየና ንበሎ፣


text:
ዘፅኣት (ዶ/ር)- ካብ መቐለ
ናይ ነገራት ኣንፈት ንዘስተብህል፣ ኣብ ቅድሚትና ዘለዉ ፈተናታት ካብቶም ዝሓለፍናዮም ኩሎም ብዓይነት፣ ስፍሓትን ዕምቆትን ዝዛየዱ እምበር ዝወሓዱ ኣይኮኑን፡፡ ስለዝኾነ ድማ በብግዚኡ ንዝፍጠሩ ጊዜያዊ ፀገማት ሓዊ ኣብ ምጥፋእ ጥራሕ ተፀሚድና ኣብ ሰንፈለል ከይንነብር ጥንቃቐ ክንገብር ይግበአና፡፡
ብርግፅ ንቶም በብግዚኡ ዝፍጠሩ ሃንደበታዊ ፀገማት፣ ተጻብኦታት ግቡእን ተመጣጣኒን ግብረ-መልሲ ምሃብ ግድን እዩ፡፡ ንኣብነት፡ ንቲ ሐዚ ኣብ ከባቢታት ጎንደርን ካልኦት ከባቢታት ኣምሓራን ብኒ የጎንደር ሕብረትን መሰል ሓይልታት ትምክሕቲን ውዲት፣ ብገለ መራሕቲ ብአዴን ኣተሓባርነት፣ በዓል ግብጽን ሸዓብያን ኣይዞኹም
በሃላይነት ተፈጢሩ ዘሎ ፅልኣት ዝወለዶ ኣንጻር ተጋሩ ዘቕንዐ ጥቕዓት ኣትሪርና ዓው ኢልና ድምፅና ከነስምዕ (ዓው ኢልና ድምፅና እነስምዐሉ መንገዲኸ ኣለና ድዩ?- ንሱ ቀፂልና እንምልሶ ሕቶ እዩ)፣ ክንኩንኖ፣ ዝተዋደደ ግብረ መልሲ ክንህብ ከደልየና እዩ፡፡ ካልኦት ንዝፍጠሩ ወድዓዊ ፀገማት እውን ከምኡ በብግዚኡ እናተኸታተልና፣ ብሕብረት ንምክቶም፡፡
እዚ ግን ግዚያዊ ናይ ሓዊ ምጥፋእ ስራሕ እምበር ርሑቕ ዘኺደና ኣይኮነን፤ ዘላቒ ረብሓና እውን ዘረጋግፀልና ኣይኮነን፡፡ እቲ ቀንዲ ዋኒንና ክኸውን ዘለዎ ምኽንያት እቲ ሓዊ መርሚርካ እቲ ፀገም ካብ ምንጩ ምንቃፅ እዩ፡፡ እቲ ቐንዲ ዋኒንና ክኸውን ዘለዎ ዘለቒ ረብሓታትና ዘረጋግጹ፣ ንቶም ግዚያዊ ፀገማትና ፈቲሖም ካልኦት ቀፀልቲ ተጻብኦታት እውን ንኸይመፁ ዝከላኸሉ፣ ነብስኻ ብኹሉ መዳይ ናይ ምሕያል ስራሕ እዩ፡፡ እታ ዓለቕቲ እትፍልፍል ዘላ ዔላ እውን ክትድፈን ኣለዋ፡፡ ኣብኡ ኣትኲርና ንስራሕ፡፡ እታ ዔላ ድማ ኩለመዳያዊ ሕመቕና እዩ፡፡ ኣብኡ ኣዐሪና ንስራሕ፡፡
መስረቲ እታ ሐዚ ዘላ ሃገረ-እስራኤል በዓል Theodor Herzel (ጋዜጠኛ) ኣብ መወዳእታ 19 ክ/ዘመን World Zionist Organization ዝተብሃለ ከም think-tankን መተሓባበሪ ኮሚቴን ኮይኑ ዘገልግል ማሕበር መስሪቶም ብዛዕባ ምጥያሽ ሃገረ-እስራኤል እንትሓስቡ ብዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ሓበራዊ ምርድዳእ ፈጢሮም ነይሮም፤
- ሚድያታትን ፋይናንሳዊ ትካላትን ዓለም ክቆፃፀሩ ከምዘለዎም፤
- ኣብ ዓለም ዘለዉ ኣይሁዳውያን ብፍልጠት ውሽጦም ክሃንፁ፣ ኣብ ዓውዲታት ሳይንስን ቴክኖሎጂን ፈንጺሖም ክወፁ፣ ብኹሉ መዳይ ጠንኪሮም ክፀንሑ ጎስጓስ ክግበር፣ ብሉፃት ልሂቃን ክፍጠሩ ኩነታት ምምችቻው፤
- ኩሉ ኣይሁዳዊ እቲ ዝጠፍአ ቋንቋኡ እብራይስጥ ከም ብሓዱሽ ክመሃር፣ ኩሉ ሰብ ኣስማቱ ኣይሁዳዊ ክገብር ጎስጓስ ክገብሩ ከምዘለዎም፡፡
ሎሚ እቲ ቐንዲ ውግእ ናይ ክላሽ ዘይኮነስ ናይ ሐሳብ፣ ናይ ፍልጠት እዩ፤ ሚድያ ድማ እቲ ዝዓበየ መሳርሒ ኲናት እዩ፡፡ 1948 ዓ.ም ፈላሚ ቀዳማይ ሚኒስተራ David Ben-Gurion ገይራ ዝተጣየሸት ሃገረ-እስራኤል ምስ ኩሉ ተፃብኦታት ከም ሃገር ደው ክንቕጽል ዝገበራ ኩለመዳያዊ ጥንካረኣ እኳ እንተኾነ ናይ ዓለም ሚድያታት ዳርጋ ኩለን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣይሁዳውያን ዝኣተዋ ምዃነን፣ ኣይሁዳውያን ኣብ ዓውዲታት ሳይንስን ቴክኖሎጂን ርሒቖም ምስጓሞም፤ ጥንኩራት ዝኾኑ ማእኸል ልህቐት ቲንክ-ታንክታት ምህላዎም፣ ብኹሉ መዳይ በሊፆም ምርካቦም ብሓዊ ተኸቢቦም ህልውንኦም ኣረጋጊፆም፣ ኣረጋጊፆም ጥራሕ ዘይኮነስ ሃፍታም፣ ስልጥንቲ፣ ማእኸል ፍልጠት፣ማእኸል እንጀራ ዝኾነት እስራኤል ፈጢሮም፤ ልዕሊ 1 ሚልዮን ካብ ኣፍሪካን ካሊእ ክፍሊ ዓለምን ዝኸዱ ስደተኛታት እውን ኣዕቚቦምላ ኣለዉ፡፡
ሐዚ ኣብ ውሽጢ ሓፂር ግዘ እንታይ ንግበር?
ክልተ ቀንዲ ዋኒናት ኣለዉና- ንጽባሕ ዘይበሃሉ ክልተ ቀንዲ ዋኒናት፤
- ምጥያሽ ጥንኩር ሚድያ (መደብር ቴሌቭዥን) ተጋሩ፡
ኢንፎርሜሽን ዝለዓለ ሃፍቲ፣ ሚድያ ድማ ልዕሊ ኒኩልየር ዓረር ኣብ ዝኾነሉ 21 ክ/ዘመን እናነበረ ልዕሊ 6 ሚልዮን ህዝቢ ዓው ኢሉ ድምፁ ዝስምዐሉ፣ ሐሳባት ብነፃ ዝለዋወጠሉ ሓደ ምዕቡል ሚድያ የብሉን፡፡ ንሐሳብ ብሓሳብ እንምክተሉ፣ ብዙሓት ሐሳባት ብነጻ እነሸራሸርሉ፣ ሐደሽቲ ሐሳባት ዝፍጠሩሉ፤ ባህልናን ቋንቋናን እነማዕብለሉ ሓደ ህይወት ዘለዎ ሚድያ የብልናን፡፡ እዚ ከም ህዝቢ ውርደት እዩ፡፡ ትግራዋይ ዝኣክል ኣብ ዝኣመነሉ ውፉይ፣ ቆራጽ፣ ሓቦኛ ዝኾነ ህዝቢ ሒዝና ሓንቲ ነጻ ዝኾነት፣ ስኒ ዘለዋ፣ ሐሳባትና ብዘይሰኸፈት እነሸራሽረላ ቴሌቭዥን ዘይምህላዉ ኣዐርዩ የሐመኒ፡፡ ኣሽንኳይዶ ንቕኑዕ፣ ንሰናይ ዕላማስ ንጥፍኣት፣ ፅልኣትን ቅርሕንቲን ንምስፍሕፋሕ እኳ ቴሌቭዥን ጣብያ ዝኽፈት! ንሪኦምኮለና በዓል ኢሳት፡፡ ንሳቶም ብዘይገደብ ዝዘርኡዎ ናይ ፅልኣት ዘርኢ ቦቒሉ ንሪኢ ኣለና ተጋሩ ንብረቶም እንትቃፀል፣ ብትግራዋይነቶም እንትቕተሉ፡፡ ንሕናኸ እንታይ ንገብር ኣለና? እግሪ እግሮም ስዒብና ፅልኣት ክንሰብኽ ኣይኮነን፤ ንሓሳቦም ብሓሳብ፣ ንሕሶቶም ብመርትዖ፣ ንፅልኣቶም ብምኽንያት ክንሙግቶ፣ እቲ በብግዚኡ ዝፍኑዉዎ ዝተዛብዐ መረዳእታ ሚዛን ከነትሕዞ ይግባእ፡፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ዘላቒ ረብሓታትና ንምውሓስ፣ ንህዝቢን ዓዲን ይጠቕሙ እዮም ዝተብሃሉ ሐሳባት ብዘይሰኸፈት ብግልጺ ንዘራረበሉ፣ ጉዕዞና ኣንፈት ነትሕዘሉ ሚድያ የድልየና፡፡ ምጥያሽ ሚድያ ንዓና ንተጋሩ ኣዝዩ እዋናዊ ዝገብሮ ህሉው ናይ ሚድያ ሓይሊን ረብሓን ከምዘሎ ኾይኑ ብኣውሩኡ ድማ ኣንፃር ህልውናና 24 ሰዓት ዝሰብኩ ፀላኤ-ሰናያት ኣብ ዘለዉሉ ኩነታት ኢድካን እግርኻን ዓፂፅፍካ ኮፍ ኢልካ ምጽባይ ሓደግኡ ብተግባር ንሪኦ ስለዘለና እዩ፡፡
- 2. ምጥያሽ ነፃ Think-tank ተጋሩ፤
ካብኡ ቀፂሉ ዘሎ ናይ ኩልና ርብርብ ዝሓትት፣ ኣብ ሓጺር እዋን ተግባራዊ መልሲ ዝሓትት ጉዳይ ድማ ጉዳይ ምጥያሽ ማእኸል ልህቐት ስትራቴጂያዊ ኣተሓሳስባታት (center for strategic studies)ን ኣብዚ ዝነጥፍ ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ዝተፈላለየ ልምድን ኣረኣእያን ዘለዎም በላሕቲን ፈተውቲ ዓዶምን ተጋሩ ዝሓቖፈ ሓደ Think-tank ጉጅለን እዩ፡፡ እዚ ካብቲ ሐዚ ህ.ወ.ሓ.ት ብዲሞክራሲያዊ ማእከላውነት ተጠርነፍቲ ብዝኾኑ ኣባላቱ መስሪቱዎ ዘሎ ካብ ተራ መሰረታዊ ውዳበ ዝዘለለ ነፃነት ዘይብሉ ስማዊ “ቲንክ-ታንክ” ዝዘለለ እዩ፡፡ ብጥረ ትግርኛ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ዋላ ሓደ ትርንዕ ዝበለ ስትራቴጂያዊ ሓንፃፂ፣ ሓሳቢ (strategist thinker) ኣካል የብሉን፡፡ ህሉው ኩነታት ተዓዚቡ፣ ፅባሕ ክመጽእ ዝኽእል ኣሚቱ፣ ኣንፈት ቀፃሊ ጉዕዞ ዝስምር ሓደ ኩለመዳያዊ ስትራቴጂስት የብልናን፡፡
- ዲሞክራሲና ከመይ ይምዕብል?
- ኣየናይ ፖለቲካዊ ኣይዲዮሎጂ ዝበለፀ ይረብሐና?
- “ሙዚቃና ከመይ ይኺድ?
- ግጥምታትና ኣበይ የድህቡ?
- ባህልና ከመይ ይኹን?
- ማሕበረ ኢኮኖሚያዊ ፍልስፍናና ከመይ ይቃነ?
- ኢኮኖሚና ከመይ ይኺድ?
- ናይ ወፃኢ ፖሊሲና ከመይ ይኹን?
- ምስ ካልኦት ኢትዮጵያውያን ዘለና ሕብረት ከመይ ዝበለ መልክዕ ይሕዝ ወ.ዘ.ተ” ኢሉ፣ ኣንፈታት ዘቐምጥ፣ ዓቕሚን ተገዳነትን ዘለዎ ሓደ ትርንዕ ዝበለ ስትራቴጂስት የብልናን፣ እንተሃለወ እውን ክሳብ ሐዚ ኣድማዒ ተፅዕኖ ክፈጥር ኣይከኣለን ማለት እዩ፡፡ እዚ ከም ህዝቢ ኣዝዩ ከተሓሳስበና ይግባእ፡፡ ድሕሪ ሐዚ ህ.ወ.ሓ.ት ክሓስበልና ክንፅበ የብልናን፡፡ ብስሩ እውን ነጻ ሖይኑ ሓሳባት ከመንጩ ዝኽእል ሰብ እዩ ዘድልየና፡ ኣብዚ ቐረባ እዋናት እዚ ተበግሶ ንምዕንፃል ይመስል ኣካል እቲ ሐዚ ዘለና ሕመቕ ዝኾኑ ገለ ተጠወርቲ ህ.ወ.ሓ.ታውያን ተኣኻኺቦም ሓደ ስማዊ ቲንክ-ታንክ ኣጣይሾም ከምዘለዉ ንሰምዕ ኣለና፡፡ ንሱ ንረሰዐዮ፣ ከምዘይህሉው ንቑፀሮ፡፡ የለን እውን፡፡
ክልቲኦም ዓበይቲ ዋኒናትና ካብ ወረቐት ናብ ህልውና ንምስግጋር ናብ ተግባር ንእቶ፡፡ ካብ ክልቲኦም ውሽጢ ድማ ምጥያሽ ሓደ ዓብዪ ጥንኩር ሚድያ ቅድሚት ክንሰርዖ ዝግባእ እዩ፡፡ ማእኸሉ ኣብ ወጻኢ ዓዲ ሓደ ዓብዪ ዓለም ለኻዊ መደብር ቴሌቭዥን ከነጣሽ ይግበአና፡፡ እዚ እቶም ካብ ደገ ዝመፁ ዘለዉ ናይ ሓሳብ ተጻብኦታት ንምክተሉ፣ ብኣውሩኡ ድማ ረብሓን ህልውናን ህዝቢ ትግራይ ንምውሓስ ዝጠቕሙ ስትራቴጂያዊ ሐሳባት ነሸራሽረሉ፤ ባህልና፣ ቋንቋና፣ መንነትና ንዕቅበሉ፣ ነማዕብለሉ፡፡
ብዙሓት ኣብ ወጻኢ (ብፍላይ ኣብ ኣሜሪካ) ዝነብሩ ተጋሩ “ሓደ ተገዲሱ ዘተሓባብር ኣካል ይጣየሽ፣ ሙሉእ ናይ ፕሮጀክት ፕሮፖዛል ይዳሎ እምበር ክንዲ ዝከኣለና ክንሕግዝ ኢና፤ ተሎ ናብ ተግባር ንእቶ” ይብሉ ኣለዉ፡፡ ተግራዋይ ንዝኣመነሉ ግዱስ፣ ቆራፅ እዩ፡፡ ሓደ ንቤተኽርስትያን ዝቐረበ ሰብ ኣብዚ ቐረባ እዋን እንታይ ኢሉኒ “ኣብ ኣውሮፓ፣ ኣውስትራልያ፣ ኣሜሪካ ዝነብር ትግራዋይ ካብቲ ጠቕላላ ኢትዮጵያዊ 5-10 % እንተኾነ እዩ፡፡ ዝገርመካ ግን ኣብ ዋሽንግተን፣ ኣውስትራልያ፣ ለንደን ወ.ዘ.ተ ዝተሰርሑ ኣብያተ ክርስትያናት መስርሒ ዝኸውን ልዕሊ 90 %ካብ ተጋሩ እዩ ተረኺቡ” ኢሉኒ፡፡ እዚ ናይ ተጋሩ ብልጫ፣ ሓለፋ እዩ- ውፉይነት (commitment)!
ርግፀኛ እየ እዚ ኩሉ ቆራጽ ትግራዋይ ሒዝና ገንዘብ ብዙሕ ሕማምናና ኣይኸውንን፡፡ ኣሽንኳይዶ ንዘኣመነሉ መኪንኡን ወርቁን ሸይጡ ዝህብ ውፉይ ህዝቢ ሒዝናስ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ትግራዋይ ብነብሲወከፍ 50 ወይ 100 ዶላር ኣዋፂኡ እውን ክልተ ሰለስተ ቴሌቭዥን ጣብያ ክሰርሕ ምኸኣለ፡፡ ሐዚ ዝገርም ምልዕዓል ተፈጢሩ ኣሎ፡፡ ክሳብ ሐዚ ተበግሶ ወሲዱ፣ ስርሐይ ኢሉ ዘተሓባብር ኣካል ብግቡእ ስለዘይተጣየሸ ግን ናብ ተግባር ክእቶ ኣይተኽኣለን፡፡ ኣብ ኣውሮፓ፣ ኣሜሪካ፣ ኣውትራልያ ወ.ዘ.ተ ዘለኹም ተጋሩ በጃኹም ተራኺብኩም ተዘራረቡ፤ ሓደ ዘተሓባብር ኣካል እውን ኣጣይሹ፤ ብቕልጡፍ ድማ ናብ ተግባር ንእቶ፡፡ ትርጉም ዘለዎ ለውጢ ዝጥር፣ ስኒ ዘለዎ ሚድያ ክኸውን እንተኾይኑ ኣብ ወጻኢ (ኣብ ኣሜሪካ፣ ኣውሮፓ፣ ወይ ኣውስትራልያ) እምበር ኣብ ኢትዮጵያ ክጣየሽ የብሉን፡፡ ንግዚኡ ኢትዮጵያ ንኒ ቃና ጥራሕ እያ፡፡
ካብዘን ክልተ ዋኒናትና ዝኾነ ነገር፣ ዝኾነ ኣካል ናይ ትኹረት ኣንፈትና ከስሕተና፣ ከረሳስዐና፣ ንድሕሪት ክመልሰና ክንፈቅድ የብልናን፡፡ ብፍላይ ኣብ መዳይ ሚድያ ኣብ ቀረባ እዋን ብልቢ ቆሪጽና ናብ ተግባር ንእቶ፡፡ ኣብ ውሽጢ ዓዲ፣ ኣውሮፓ፣ ኣሜሪካ፣ ኣውስትራልያ ወ.ዘ.ተ ካብ ዝኾነ ውግንና ነፃ ዝኾኑ (ዘይሻራዊ) መተሓባበርቲ ኮሚቴታት ይጠየሹ፤ ኣድላዪ ናይ ስራሕ መቖሎ ገይሮም ድማ ናብ ስራሕ ይተኣቶ፡፡
ግዘ የብልናን፣ ተሎ ናብ ተግባር ንእቶ፡፡
ብዕራይ ናብ ዘበለ የብል፣ ዕርፊ ኣፅንዕ…