text:
ኣባይ ፀሃየ:- “ንሪኦ ዘለና ህውከት ኣብ ትግራይ እውን ዘይመፀሉ ምኽንያት የለን”
ውራይና መጽሔት፦ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ሃገርና ዝኒሀ ፖለቲካዊ ኩነታት መሰከፊ እዩ ዝብል ይበዝሕ ኣሎ፤ ብናትካ ገምጋም ወይ ኣረዳድኣ ከመይ ይግለፅ ሐዚ ዝኒሀ ናይ ኢትዮጵያ ኩነታት?
ኣባይ ፀሃየ፦ ብክልተ መልክዕ እዩ ክግለፅ ዝኽእል እዚ ሐዚ ዝኒሀናዮ ኩነታት። ብሓደ ገፅ ኣብ ዝሓለፈ 12፣ 13 ዓመታት ዝተመዝገበ ፅቡቕ ናይ ልምዓት ዕቤት ኣሎ፤ ፅቡቕ ዝተረጋገአ ሰላም እውን ፀኒሑ እዩ ክሳብ ቀረባ እዋናት፤ ፅቡቕ ናይ ወፃኢ ርክባትን ከም ሃገር እውን ሽምና ዝተኸበረሉ፣ እንስመዐሉ ኩነታት እውን ፈጢርና ኢና። ኣብቲ ህዝብና እውን ተስፋ ተፈጢሩ ፀኒሑ እዩ። እዚአን እተን ኣውንታዊ ገፅ ናይቲ ኩነታት እየን። እዚአን ደሚሲስና እቲ ፀገም ጥራሕ እንተተዛረብና ፍርቂ ሓቂ እዩ ክኾን፤ ሙሉእ ምስሊ ኣየርእን።
ብኻሊእ ገፅ ድማ ኣብቲ ናይ ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብቲ ናይ ዴሞክራስያዊ ትካላት ምጥንኻር፤ ኣብነት ፖለቲካዊ ፓርቲታት ምብቃዕ፣ ንቲ ህዝቢ ውዳበታቱ ነፃ ገይርካ ክድመፅ እውን ዘኽእል ንቕሓትን ብቕዓትን ዘለዎ ናይ ህዝቢ ውዳበታት፤ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ ኣብ ምጉልባት ዝደሓርናዮ ኩነታት ኣሎ። ኣብዚታት ብዙሕ ፀገማት ኣሎ። ስለዚ እቲ ህዝቢ ‘ውን ብሓደ ገፅ መሰሉ ፈሊጡ እዩ፤ መሰሉ ከመይ ከም ዘረጋግፅ ተረዲኡ እዩ፤ ሽግራቱ ንመንግስቲ ዓው አሉ ክዛረብ ጀሚሩ እዩ፤ ካብኡ ሓሊፉ ግን ሕትኡ ከይተመለሰ ወይ ከይተፈፀመ ክተርፍ ከሎ ከመይ ንቲ መንግስትን ንቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብን ክቆፃፀርን ከድምፆን ምላሽ ክህቦን ክገብር ከም ዘለዎ መሊኡ ዘይፈለጠሉን፤ ነዙይ ዘግብር ዓቕሚን ኣሰራርሓን መሊኡ ዘይተፈጠረሉን ኩነታት እዩ ዘሎ። በዙይ ምኽንያት ናብ ሓደ ሓደ ኣንፆርፅሮታት፣ ናብ ስሚዒታዊ ዝኾኑ ነገራት ይኸይድ እሞ እቲ ውድብ እቲ መንግስቲ እውን ምስቲ ማሕበራዊ መሰረቱ ዝጋጨወሉ ወይ ዝረሓሐቐሉ፤ ምጥርጣር ዝፍጠረሉ፣ ስግኣት ዝፍጠረሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ።
እዚ ኩሉ ተደሚሩ እንታይ ይፈጥር ኣሎ ሐዚ፣ ዋእ! እታ ሰላም ‘ውን ቁሩብ ዝተረጋገአት ነይራ ትዝረግ ኣላ ሐዚ፤ እቲ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ጉዳይ እውን ንኢንቨስትመንት ዕንቅፋት ይኸውን ኣሎ፣ ንዕለታዊ ኣገልግሎት ዕንቅፋት ይኸውን ኣሎ፣ ኣንፀርፅሮት ይበዝሕ ኣሎ፤ ኣይፍታሕን ዘሎ እቲ ክፍታሕ እዩ ዝበሃል ዘሎ ነገር። ስለዚ ናይ ጥርጣረ፣ናይ ስግኣት፣ ናይ ኣንፀርፅሮት ኩነታት እዩ ዝፍጠር ዘሎ ኣብቲ ህዝቢ። ደሓር ድማ እምነት ናይ ምሽርሻር ኩነታት እዩ ኣብ ኢህወደግ ይኹን ኣብ መንግስቲ፤ እዙይ ድማ ብጣዕሚ ዘተሓሳስብ ሓደገኛ ኩነታት እዩ። እዙይ ንቲ ኣብ ኢኮኖሚ ዝተረኸበ ዓወታት፣ ነቲ ኣብ ሰላምን ናይ ወፃኢ ዝምድናታትን ዝተረኸበ ዓወታት የህስሶ ይሽርሽሮ ኣሎ ብሓደ ገፅ፤ ካልኣይ ንቲ ኣብ መንጎ ህዝቢን ኢህወደግን/ምንግስትን ዝነበረ ፅቡቕ ምትእምማንን ተስፋን ኣዳኺምዎ ኣሎ። እዙይ ንናይ ደገ ሓይሊታት ኢድ፣ ንናይ መፈርስቲ ሓይሊታት ኢድ በሪ ከፊቱ ኣሎ። ስለዚ እቶም ሞይቶም ዝነበሩ፣ ደኺሞም ዝነበሩ ፀረ ሰላም ሓይልታት ሐዚ ነብሲ ይዘርኡ ኣለው። ነብሲ ዝዘርኡ ዘለዎ ናይ ባዕሎም ሓይሊ፣ ናይ ባዕሎም ዓቕሚ ሃሊይዎም ኣይኮነን፤ ወይ ድማ ዝሓሸ መፍትሒ መማረፂ ሒዞም መፂኦም ኣይኮነን፤ እቲ ናይ ባዕልና ድኽመት አቲ ንሕና ዝፈጠርናዮ ሽግር እዩ ንዕኦም ጉልበት ኮይንዎም። እዙይ እዩ እቲ ኣጣቓላሊ ስእሊ።
ውራይና፦ እቶም ኣብ ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ኣሰራርሓታት፣ ኣዋሃህባ ግልጋሎት…ወዘተ ዘለው ፀገማት ኣብ ኩሉ ከባቢ እዛ ሃገር ዝረኣዩ እዮም፤ ስለዚ ንሱ ጥራሕ እንተዝኾን ንቲ ሕቶታት ዘበግሶ ዘሎ ኣብ ኩሉ ምትለዓለ፤ ግን ካብኡ ንላዕሊ ነገራት ዘለው እዮም ዝመስሉ። ንኣብነት ኣብ ጎንደር ዝነበረ ነገር ፈፂሙ ናይ ሰናይ ምምሕዳር፣ ናይ ዴሞክራሲ ሕቶ ኣይተለዓለን፤ አቲ ሕቶ ካሊእ እዩ ነይሩ። ስለዚ ካሊእ ደፋኢ ዝኾነ ምንጪ ኣሎ እዩ ዝብል እዩ ዝለዓል ዘሎ፤ ኣብ ሃገራዊ ሓበራዊ ጉዳያት ዘይምርድዳእ ኣሎ ማለት ብዛዕባ ባንደራ እውን ዝለዓል ነገር ስለ ዝነበረ፤ ክረኣዩ ዝግበኦም መሰረታዊ ነገራት ኣለዉ እዮም ዝብል እዩ። እቶም ምንጭታት ከመይ ኢኻ ክትገልፆም ትኽእል ካብ ናይ ሰናይ ምምሕዳርን ካልኦት ተክኒካል ነገራትን ብላዕሊ? ምናልባት ከም ስርዓት ኣብቲ ሕገመንግስቲ፣ ኣብቲ ኣይዲዮሎጂ (ወያናይ ዴሚክራሲ)፣ ኣብቲ ልምዓታዊ መንግስቲ ወዘተ ዘለው ነገራት እንተረኣናዮም?
ኣባይ ፀሃየ፦ ሐዚ እንታይ እዩ…እተን ዝበልካየን ሰለስተ መሰረታዊ ጉዳያት እቲ ሕገመንግስቲ፣ እቲ ናይ ኢህወደግ ፕሮግራም (ወያናይ ዴሚክራሲ)፣ እቲ ባህሬት ናይቲ መንግስቲ (ልምዓታዊ መንግስቲ)፤ እዘን ሰለስተ ጉዳያት እዚኣተን ሽግር ኣለዎን ድዩ የብለንን? ምንጪ ናይ ዕቤትን ዴሞክራስን ድየን? ወይስ ምንጪ ናይ ሽግር እየን? ዝብል በቢሓደ ንርአየን።
ካብቲ ሕገመንግስቲ ንጀምር፤ ኣብቲ ሕገመንግስቲ ኩሉ ሰብኣዊን ዴሞክራስያዊን መሰላት ተረጋጊፁ ኣሎ ኣብኡ። ስለዚ ኣብኡ ሕቶ ‘ውን ኣይለዓልን፤ ኣብ ምትግባሩ ግን ሽግር ኣሎ ዝብል እዩ። ሽግር ኣሎ ኣብ ምትግባሩ ይብል እዩ መንግስቲ ‘ውን ኢህወደግ ‘ውን። ምኽንያቱ ንዕኡ ዝፍፅሙ ብቑዓት ኣመራርሓታት…. ብቑዓት መንግስታዊ ትካላት ከም ቤት ፍርዲ፣ መኽበርቲ ሕጊ፣ ፓርላማ ወዘተ ብዝግባእ ዝተጠናኸሩ ኣይኮኑን። ህዝቢ ‘ውን መሰሉ ናይ ምኽባር ዓቕሙ፣ ልምዱ ገና እዩ። እዘን ነፃ ሚድያ ማዕኸናት እውን ዝጠንከራ ኣይኮናን። ስለዚ ዴሞክራሲ ስቕ ኢሉ ኣይትግበርን ኣብ ሕገ መንግስቲ ስለ ተፀሓፈ፤ ኣብ ኣዋጅ ስለ ዝተኣወጀ። ንዕኡ መተግበሪ ዝኸውን ሓደ ናይ መንግስቲ ኣመራርሓን ናይ መንግስቲ ትካላት ክጠናኸር ኣለዎ። ካልኣይ ናይቲ ህዝቢ ውዳበታትን ንቕሓትን ክስረሓሉ ኣለዎ፤ ህዝቢ መሰሉ ይፈልጥን የኽብርን ዶ? ግቡኡ ኸ ይፈልጥን ይፍፅምን ዶ? ንሕጊን ስርዓትን ዶ ደው ይብል ወይስ ሕግ ንምጥሓስ ይመርፅ? ብቐሊሉ ዶ ይታለል ብቢሄር ወይ ብሃይማኖት ስሚዒት ወይስ ኣስተወዒሉ ዘድልዮን ዝጠቕሞን ይድግፍ? እዚታት ገና ብዝግባእ ኣይተሰርሓሉን። ገና ካብ ድሕረትናን ካብ ድኽነትናን ስለ ዘይተናግፍና ካብ ድኽነትን ድሕረትን ዝምንጩ ንቲ ንቲ ሕገመንግስቲ ዝሓልኽ ዕንቅፋታት ኣሎ ፤ ስለዚ ኣብ ህዝቢ ‘ውን ኣሎ ዕንቅፋታት፤ ብዝዓበየ ድማ ኣብ መንግስትን ኣብቲ ገዛኢ ፓርትን ኣሎ።
ካሊእ ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ዘሎ ፌደራል ስርዓት እዩ። ፌደራል ስርዓት ኣይኮነን ኣብኒ ኣውሮፓ ኣመሪካ ኣብኒ ናይጀርያ፣ ህንዲ፣ ብራዚል ወዘተ እኳ ይሰርሕ ኣሎ። እኒ ህንዲ ኣዕርዩ ጋሕማጥ ዓዲ እዩ፤ ካባና ኣዕርዩ ዝበዝሕ ህዝቢ ዘለዎ ዓዲ እዩ። ህንዲ ብዙሕ ሃይማኖትን ብዙሕ ብሄራትን ዘለዎ ዓዲ እዩ። ምስ ፀገማቱ ፌደራሊዝም ኣይጠቅምን ኣይንደልን ኣይበሉን፤ ፌደራሊዝም እዩ ሽግርና ኣይበሉን። ዋላ ናይጀርያ ፌደራሊዝም ነፍርሶ ኣይበለን፤ ደቡብ ናይጀርያን ሰሜን ናይጀርያን ኣብ ኩናት በፂሑ ዝነበረ እዩ ግን ብፌደራሊዝም እኒሀ። ኣባና ፌደራሊዝም ስለ ዘይሰርሕ ድዩ? ብዝሃነት ዘለዎ ሃገር እያ፤ ፌደራሊዝም ክሰርሕ እንተኾይኑ ኣብ ኢትዮጵያ እዩ ክሰርሕ ዘለዎ። ንምንታይ ዝተማእኸለ መንግስቲ ንቤሄራዊ ዕብለላን ካልኦት ሽግራትን ዳሪጉና ንብተናን ዳርጋ ምፍራስን በፂሕና ስለ ዝነበርና። ስለዚ ሐዚ ኩሎም ህዝብታት ሰፊሕ ስልጣን ተዋሂብዎም ከባቢኦም የመሓድሩ፣ የልምዑ፣ ብቛንቁኦም ይመሃሩን ይመሓደሩን ኣለው፤ ባህሎም ታሪኾም የማዕብሉ ኣለው፤ ካብዙይ ዝበልፅ መሰል ታይ ኣሎ?
ሓንቲ ተጨቓጭቕ ዘላ ኣብቲ ፌደራሊዝም ንምንታይ ብቛንቋ ተኻለለ እዩ። ንምንታይ ብቛንቋ ተኻለለ ዝብሉ ዘለው እንመን እዮም? ኦሮምያ ንምንታይ ብቛንቋ ተኻለለና ኣይብሉን፤ ደቡብ ንምንታይ ብቛንቋ ተኻለለና ኢሎም ኣይፈልጡን፤ ዓፋር ኣይብሉ፣ ሶማልያ ኣይብሉ፣ ትግራይ ኣይብል፣ ካልኦት ኣይብሉ። መን ደኣዩ? እንተይልና ዝተወሰኑ ናይ ኣምሓራ ሊሂቃንን ኣብኡ ዘለዉ ተቐወምቲ ውድባትን እዮም። እምበር እቲ ጎንደር፣ ሽዋ፣ ጎጃም፣ ወሎ ዘሎ ኣምሓራይ ነባራይ እውን ንምንታይ ብቛንቋ ተኻለለና ኣይብልን ዘሎ። ኣብ ኣፈፃፅምኡ ግን አዚኣ እንተትመሓየሽ አዚኣ ከምዙይ ተትኾን ዝብል ነገር ኣሎ። ስራሕ ዕድል፣ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምንቅስቛስ፣ ወዲ ሓደ ብሄር ናብቲ ሓደ ብሄር ከይዱ ክሰፍር እንተሎ ኣድልዎ ኣይገበር ኣይፈናቐል ዝብል ነገራት ኣሎ። እዙይ ክእረም ዘለዎ ነገር እዩ ክስተኻኸል ዘለዎ ነገር እዩ። እዙይ እቲ ኣፍፃፅማ እዩ እምበር ሕገመንግስቲ ኣይኮነን ፌደራሊዝም ኣይኮነን ምንጩ።
ፌደራሊዝም ንኹሉ ጠቒሙ እዩ። ንኦሮሞ ጠቒሙ፣ ንኣምሓራ ጠቒሙ፣ ንኹሎም ህዝብታት ጠቒሙ እዩ። ስለዚ ፌደራሊዝም ኣይጠቐመናን ዝበሃል ናይቲ ህዝቢ ቅዋም ኣይኮነን እንተወሓደ። ውልቀ ሰባት፣ ፓርቲታት ከምኡ ኢሎም ክሽቅጥሉ ዝደልዩ ክህልዉ ይኽእሉ።
ውራይና:- ግን ዋላ እቲ ህዝቢ ተዘይኣልዐሎ እቶም ውልቀ ሰባት፣ ፓርቲታት ትብሎም ብዙሕ ህዝቢ ኣየሰልፍሉን ዘለው ኣብዚ እዋን?
ኣባይ ፀሃየ፦ ኣየሰልፉሉን ዘለው። ሐዚ ንኣብነት ኦሮምያ ንውሰድ..ፌደራሊዝም ስለ ዝበደሎ ንህዝቢ ኦሮሞ ኣይኮነን። ወይ በዲሉካ ስለዝተበሃለ ኣይኮነን። ታይ ድኣዩ ዝኸውን ዘሎ ናይ ባዕሉ ክልል ምምሕዳር ይኹን ብገለ ፌደራል ኣካላት ኣብ ኣፈፃፅማ፣ ንኣብነት ኢንቨስትመንት ክግበር እንተሎ ዝፈናቐል ሰብ እንተልዩ ብደንቢ ኣእሚንካ፣ ብቑዕ ካሕሳን እግሪ መትከልን ሂብካ፣ ተስማሚዕሉ ተጠቃሚ ኮይንሉ ኣብ ምፍፃም ሽግራት ኣለው። በዙይ ምኽንያት ፌደራል መንግስቲ እዩ ሽግር ኣምፂኡልካ ይበሃል መሬት ዝሃበ ባዕሉ እቱ ክልል መንግስቲ እነሃለወ። እቲ ኢንቨስትመንት ይምፀአለይ ዝበለ እቲ ክልል ባዕሉ እዩ ኣይደልን እንተዝብል ናብ ካሊእ ክኸድ ይኽእል እዩ እቲ ኢንቨስትመንት። ስለዚ ኣብቲ ክልል ብፍላይ ዝፍጠር ጌጋታት እዩ ብዓብይኡ፤ ብፌደራል ዝፍፀማ ድማ ዝተወሰና ጌጋታት ተሃልየን ንሰን እውን ክእረማ ዘለዎን እየን እምበር ናብ ሕገ መንግስቲ ዝኸድ ኣይኮነን። እቲ ካሊእ ስራሕ ዕድል ንቲ መንእሰይ ዘይምፍጣርና፣ ንቲ ሓረስታይ ናይ ዕዳጋ ምችውነት ዘይምፍጣር፣ ኣብ ምምሕዳር ምላሽ ብእዋኑ ዘይምሃብ ምጉልእላእ ወዘተ ስለዘሎ እዩ፤ ፍትሒ ብዝግባእ ዘይረክብ ስለ ዘሎ እዩ። አዚታት ብሰንኪ ናይ ኣመራርሓ ጉድለት ዝተፈጠረ እዩ።
ስለዚ እዞም ፈጠርቲ ናይ ኢህወደግ ወይ ናይ መንግስቲ ጉድለታት እዮም እምበር ፌደራሊዝምን እቲ ሕገ መንግስትን ኣይኮነን ምንጪ ክኾን ዝኽእል። እዙይ እዩ ምፍላይ ዝኣቢ ዘሎ። እቶም ፌደራሊዝም ክፈርስ ዝደልይዎ ሽግር ስለዘሎ እዩ ይብልዎ ወይ ናይ ሓደ ብሄር ልዕልነት ስለ ዘሎ እዩ ይብልዎ። እታ ልዕልነት ናይ ትግራይ እትበሃል ኮነ ተባሂለ ዝተቐረፀት መለዓዓሊት እያ፤ እምበር ሐዚስ ህዝቢ ትግራይ በዓይኑ ከይዱ ዝረኣየስ ፅሩይ ዝስተ ማይ ዘይብሉ ኣብ መቐለ ኣብታ ርእሰ ከተምኡ እኳ ዘይብሉ፣ ሽረ፣ ኣኽሱም ካልኦትስ ይትረፍ። ሓሙሽተ ዓመት ሽድሽተ ዓመት ዝወሰደ መንገድታት እናሀለወ (ኣብ ካልኦት ክልላት ‘ውን ከምኡ ኣሎ) ፣ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ሽግር ኣለዎ፣ ኢንድስትሪ እውን ትእምት ዝሰርሖ ቁሩብ ተዘይኮይኑ ዝረብሕ የለን፤ ስለዚ ታይ ደኣዩ ሕልፊ ተጠቒሙ?
ኣብዛ ፌደራል መንግስቲ ‘ውን ክንደይ ሚንስትራት ሃሊዮም እዮም? 2፣3?፤ 8-10 ናይ ኣምሓራን ኦሮምያን እንድዮም ዝኒሀው። መከላክያ 500 ኮለኔላት እኮ እዮም ብሓደ ዓመት ውፅኡ ተባሂሎም። ቅድሚኡ ክንድኦም ዝኾኑ ወፂኦም እዮም፤ ጀነራላት ከምኡ። እቲ ኣመፃፀኣና ግን ኣብ ሰሜን እንድዩ ነይሩ እቲ ዕጥቂ ቃልስ ኣብ ትግራይ/ሰሜን እንድዮም ፈርዮም እቶም ሰራዊት፤ እቲ ናይ ደርጊ ክንብትኖ ነይሩና፤ ሓደሽቲ ፈርዮም ዝኒሀው ድማ ክሳብ ጀነራል፣ ኮነሌል ዝበፅሑ እኒሀው፤ እቲ ምምጥጣን እቲ ምሽግሻግ ብሰፊሑ ተኻይዱ እዩ ግን ከምቲ ቢሮክራሲ ወረቐት ዶ ኣለካ እናተበሃለ ዘይኮነስ ብተግባር ዶ ተፈትንካ ሓሊፍካ ስለ ዝኾነ ብፍላይ እቲ መሪሕነቱ ብቐሊሉ ተሸጋሽጎ ዘይምዃኑ ቁሩብ ግዜ ወሲዱ ክኾን ይኽእል። እንታይ እዩ እሞ? ዘይ ሞት እንደኣዩ ታይ ረብሓ ሃሊዩ እዩ ወታደር ኮይነካ ፖሊስ ኮይንካ ወይ ድህንነት ኰይንካ? ኩሉ ይምፃእ እንዶ ይተክእ ትጥዕም እንተኾይና።
ናብቲ ወያናይ ዴሞክራሲ ንኺድ። ወያናይ ዴሞክራሲ ማለት፤ ወያናይ ዘብሎ ሱር በተኽ እዩ እቲ ለውጢ። መስፍንነት ሕጥጥ ኣቢልካ ትድርብዮ፤ ተረፍመረፍ ደርጊ ሕጥጥ ኣቢልካ ትድርብዮም፤ ጭቆናታት ናይ ፆታ፣ ሃይማኖት፣ ዕድመ፣ ካልኦት ኩሎም ሕጥጥ ኣቢልካ ትድርብዮም፤ ኩሉ ድኽንተን ድሕረትን ሕጥጥ ኣቢልካ ፅረጎ ንምባል እዩ እቲ ወያናይ ዝበሃል። ዴሞክራሲ ድማ ዴሞክራሲ እዩ። ስለዚ እታ ሽም ንባዕላ ሱር በተኽ ይኹን፣ ህዝባዊ ይኹን፣ ፍትሓዊ ይኹን፣ ንመላእ ህዝቢ ተጠቃሚ ዝገብር ይኹን፣ ሓጣጢጡ ዝድርቢ ይዅን ንድሕረትን ንድኽነትን ማለት እያ ብቐሊል ቋንቋ። ካልኣይ ልዕሊ ኩሉ ተጠቃማይ ኣብዙይ ብሓደ ገፅ እቲ ሓፋሽ ህዝቢ እዩ እቲ ሓረስታይን እቲ ናይ ከተማ ውፁዕ ህዝብን፤ ብኻሊእ ገፅ እቲ በዓል ሃፍቲ እዩ፤ ምኽንያቱ ስሉጥ ልምዓት ዘምፅእ እቲ በዓል ሃፍቲ እዩ ስለዚ እቲ በዓል ሃፍቲ እዩ ኣብዚኣ ሞተር ዝኸውን። ብዘይካ በዓል ሃፍቲ ነፃ ዕዳጋ ኢልካ ኢኮኖሚያዊ ዕቤት ኢልካ ኣይፍጠርን። ካብዚኣ ድማ እቲ ሓረስታይን እቲ ናይ ከተማ ህዝብን ተጠቃማይ ይኸውን።
ውራይና፦ ኣብዙይ ግን ዝለዓል ነገር ኣሎ፤ እቲ ወያናይ ዴሞክራሲ ዝበሃል ካብ ኣመፃፅእኡ እንተሪኢናዮ ከመይ እዩ ቦቑሉ ናበይ እዩ ዘብፅሕ ኢልካ ክርአ እንተሎ ብዋናነት ናይ ሓረስታይን ሸቃላይን ምልክነት ንምርግጋፅ እዩ። ኣብ ዘይማዕበላ ሃገራት ሸቃላይ ዝበሃል ስለ ዘየለ ድማ መንግስቲ ባዕሉ ካፒታሊስት ይፈጥር እሞ ብኡ ኣቢሉ ሸቃሉ ክጫጭሕሉ ገይሩ እቲ ሸቃላይ ምስተፈጠረ ነሃቱ ምልክነት ዘለዎ ስርዓት ሶሻሊዝም ብኡ ድማ ናብ ኮሚኒዝም ይኸድ እዩ ዝብል ንዓይ ከም ዝርደኣኒ። ኢህወደግ ድማ ብመንገዲ ወያናይ ዴሞክራሲ ገይረ ናብ “ፃዕዳ ካፒታሊዝም” እየ ዝኸድ ይብል ኣሎ። እዙይ ደንገርገር ዝፈጥር እዩ ዝመስለኒ። ክልተ ነገራት ከልዕል ይደሊ፤ ሓደ እቲ ወያናይ ዴሞክራሲ ብባህርኡ ምልክነት ሓደ ደርቢ ንምርግጋፅ ዝብል ምኻኑ ኩሉ ነገር ሄጆመኒክ ብዝኾነ ክሕዝ የደሊ፣ ብኻሊእ ገፅ ድማ እቲ ናብ “ፃዕዳ ካፒታሊዝም” እዩ ክወስደና ዝብል ካብቲ መቦቆሉ ብዝፍለ እዩ ኢህወደግ ዝጥቀመሉ ዘሎ፤ ስለዚ ዓብላለይ ባህሪ ስለ ዘለዎን ዘይግልፅነት/ደንገርገር (confusion) ዝበለ ስለ ዝኾንን ባዕሉ እቲ ወያናይ ዴሞክራሲ ፀገም ኢኒሀዎ ዝብል ክበርህ ይደሊ።
ኣባይ ፀሃየ፦ ካብ ብግምታት ምኻድ ብመረዳእታን ብሳይነሳዊ ትንተናን ምኻድ እንድዩ ፅቡቕ። እቲ ሓቂ ታይ እዩ ዝኸውን ዘሎ ኢልካ ምርኣይ። ሰብ ሃፍቲ እናተፈጠሩ ድዮም ዝኸዱ ዘለዉ እናጠፍኡ? እንዳሃፍተሙ ድዮም ዘከዱ ዘለው እንዳደኸዩ? እንዳበዝሑ ድዮም ዘለው እናወሓዱ? ናፃ ዕዳጋ ማለት ርእሰማልነት ማለት እዙይ እዩ። እኳድኣስ ንሰብ ሃፍቲ ጥራሕ እዩ እምበር ንቲ ድኻ ሓረስታይ ይኹን ናይ ከተማ ነባሪስ ኣይበፅሖን ዘሎ እዩ እቲ ዝዝረብ። ስለዚ ናብ ሶሻሊዝም ዝኸይድ ተዝነብር እዚ ስረዓት እዙይ ንሃፍታም ከይዓቢ እናደቖሰ ከይበዝሕ እናገበረ እዩ ክኸድ ነይሩ። ጨና ናይ ሶሻሊዝም የብሉን እቲ ሐዚ ንሃንፆ ዘለና ስርዓት።
ንበዓል ሃፍቲ ንዓ እንካ ልቐሕ፣ እንካ መሬት፣ እንካ መንገዲ፣ ተሌ፣ ባቡር፣ እኒሀልካ ግብሪ ምሕረት ወይ ምንካይ ወዘተ ንገድ፣ ኣፍሪ ሃፍትም እዩ ዝበሃል ዘሎ። መጨረሻ ድማ ንሱ እዩ ክውንኖ ንቲ ስርዓት። ንኢህወደግ ዝትክኦ ናይ ሓረስታይ ፓርቲ ኣይኮነን፤ ናይ ሸቃላይ እውን ኣይኮነን፤ ናይ ካፒታሊስት ፓርቲ እዩ ዝትክኦ። ሐዚ ኢህወደግ ሞግዚት እዩ፤ ናይ በዓል ሃፍቲ ሞግዚት። ጎናንጎኒ ድማ ናይቲ ሓረስታይን ጠቕላላ ሰፊሕ ህዝቢን ጥቕሚ መረጋገፂ ጥቕሙ እናተሓለወ ዶ ይኸይድ ኣሎ ኢሉ ዝከታተል ወኪል እዩ። ክልተ ተልእኾ እዩ ዘለዎ ኢህወደግ ከም ወያናይ ዴሞክራሲ መጠን፤ ብሓደ ገፅ ወገንነቱ ንቲ ሓረስታይን ካሊእ ጭቁን ህዝብን እዩ ካብታ ትፍጠር ሃፍቲ ፍትሓዊ ተጠቃሚ ክኸውን እዩ ዝገብር፣ ብቲ ካሊእ ድማ በዓል ሃፍቲ እንተዘይሃፍቲሙን ነፃ ዕዳጋ እንተዘይ ዓብዩን እቲ ሓረስታይ እውን ካሊእ ህዝቢ እውን ስለ ዘይጥቀም ግድን ንቲ በዓል ሃፍቲ ክተህፍትሞ ኣለካ ግድን ርእስ ማልነት ክትማዕብል ኣለካ፤ ብዘይ ሰብ ሃፍቲ ምህላውን ብዘይ ርእስ ማልነት ምዕባይን ሓረስታይ ኣይጥቀም ናይ ከተማ ተራ ህዝቢ ኣይጥቀም። ኢህወደግ ንዚኦም እዩ ኣጣሚሩ ዝኸይድ። ስለዚ እዚኣ ስለ ዝኾነት ከይዳ ከይዳ ናብዙይ እያ ናብዙይ እያ ዝብል ደንገርገር ኣይሰርሕን፤ ኣጉል ስግኣትን ጥርጣረን እዩ እምበር ሳይነስ ኣይድግፎ መረዳእታ ኣይድግፎ፤ ስቕ ኢሉ ብናይ ቀደም ጥርጣረ ዝምስረት እዩ ክኾን ዝኽእል።
ውራይና፦ ስለዚ ናብ “ፃዕዳ ርእስ-ማልነት” እዩ ዝኸይድ ዘሎ፤ ብናይ ካፒታሊስት ሊበራል ውድብ እዩ ዝትካእ ዝብል ተረዲአ ኣለኹ። እታ ካልአቲ ነጥብ ግን ቅሩብ እውን ኣብርህ ንምባል፡ ወያናይ ዴሞክራሲ ናይ ዓብላላይነት (ሄጆመኒክ) ባህርን ድሌትን ስለ ዘለዎ ካብ መቦቀሉ ንቶም ናይ ዴሞክራሲ ትካላት ይኹኑ ናይ ሓፋሽ ውዳብታት ኩሎም ተቖፃፂሩ ክኸድ ስለ ዝደሊ ንዴሞክራስያዊ ሃዋህው ምርግጋፅ ባህሪኡ ኣይፈቕደሉን፤ ብተግባር እውን ኩሎም እቶም ኣካላትን ትካላትን ዓፊኑ እዩ ሒዙ ዝኒሀ። እዙይ ድማ ካብ ባህሪኡ ዝምንጩ እዩ እምበር ካብ ናይ ኣመራርሓ ኣተጋባብራ ጉድለት ጥራይ ዝምንጩ ኣይኮነን ዝብል እዩ። ንዚኣ ከመይ ትገልፃ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ሰፋሕቲ ውዳበታት ይሃልዋ፤ ናይ ሓረስታይ፣ ሙሁራት፣ ደቂ ኣነስትዮ፣ ሸቃላይ፣ ሰብ ሞያ ወዘተ ይሃልዋ ምባል ምቁፅፃር ምድላይ ኣይኮነን። ምናልባት ንዚኣተን ብኣባላትና ንቆፃፀረን ዝብል ኣብ ተግባር ፀገማት ይረአ እዩ፤ እቲ መትከል ከምኡ ስለ ዝብል ግን ኣይኮነን። ብፅሑፋትና እዚኣተን ነፃ ይኾና ካብ ንብል ዓሰርተ ገለመለታት ዓመት ገይርና፤ ድሕሪ ተሃድሶ ብግልፂ ነፃ ይኹና ንዓና ዝቆፃፀራና ይኹና ኢልና ኢና። ስለዚ ኣብቲ ዝመርሕ ሰብ ናይ ዴሞክራሲ ኣርኣእያ ብስለት ጉድለት እዩ እምበር ንዚአን መሳሪሕኻ ግበረን ስለ ዝብል ወያናይ ዴሞክራሲ ኣይኮነን። እኳድኣስ ነፃ ኮይነን ከይንብስብስ ክቆፃፀረና ምእንቲ እዩ ዝብል እቲ መስመርና። ከንጨብጭባልና ክድግፋናን ጥራሕ ኣይንግበርን ድፍረት ረኺበን ዝቃወማና ይኹና ኢና ኢልና ድሕሪ ተሃድሶ። ከምዚ ክትብል ከለኻ ግን ገሊኡ ኣመራርሓ ካብ ላዕሊ ጀሚሩ ከም ስግኣት ይሪኣን። ስለዚ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ዴሞክራስያ ኣራእያ ገና ዕምቆትን ብስለትን ስለ ዝጎድሎ ተቓውሞ እንትመፀና ካብ ማሕበር ይኹን ካብ ኣባላትና ይኹን ካብ ፓርላማ ይዅን ከም ስግኣትን ከም ዝተደፈርናን ውድብ ከምዝተደፈረትን ዝፈረሰትን ገይርና ንሪኦ ስለ ዘለና እዩ። እዙይ እዩ ክእረም ዘለዎ ክውቃዕ ዘለዎ። እምበር ካብቲ ኣይዲዮሎጂ ዝብገስ ኣይኮነን።
ውራይና፦ እስቲ ናብታ ልምዓታዊ መንግስቲ ከኣ ንስገር
ኣባይ ፀሃየ፦ ልምዓታዊ መንግስቲ ማለት ክልተ ዓይነት እዩ። ዴሞክራስያዊ ልምዓታዊ መንግስትን ልመዓታዊ ጥራይን። እቲ ኣብ ኤሽያ ዝተረኣየ ልምዓታዊ መንግስቲ ዴሞክራሲ ኣይነበሮን። ኣብ ልምዓት ጥራሕ እዮም ኣትኩሮም። ምናልባት ከምቲ ነሃትና ብዙሃነት ስለዘይብሎምን ካብ ደገ ክውሕጠና እዩ ዝብልዎ ፀላኢ ስለ ዝነበሮምን ኮይንሎም እዩ። ደሓር ምስ ማዕበሉ ግን ናብ ዴሞክራሲ እውን መፂኦም እዮም። ኣብ ከማና ዝበለ ግን ብዙሃነት እውን ስለ ዘሎ ብዘይ ዴሞክራሲ ልምዓት ክመፅእ ክረጋገፅ ስለዘይኽእል ዴሞክራስያዊ ልምዓታዊ ምንግስቲ እዩ ክኾን ዝኽእል። ሓደ ፓርቲ ጥራሕ ኢልካ፣ ዝተማእኸለ መንግስቲ ኢልካ፣ መሰላት ዓፊንካ ኣይኸውንን ኣባና። ስለዚ ካብ መጀመርትኡ ዴሞክራሲን ልምዓትን ዘይነፃፀሉ ብሓባር ክኸዱ ይኽእሉ እዮም ኢልና ተበጊስና። እቲኣቶም ደሓር እዮም ኣምፂኦሞ እቲ ዴሞክራሲ ንሕና ግን ካብ መጀመርትኡ ብሓደ ክኸይድ ይኽእል እዩ ኢልና።
ውራይና፦ ግን ዘየኽይደኩም ነገር እኮ አኒሀዎ ኣብቲ ሳይነስ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ….ታይ ኮይኑ?
ውራይና፦ ኣይ…. እቲ ልምዓታዊ መንግስቲ እኮ ናይ ባዕሉ ሳይነስ እኒሀዎ፤ ስለ ዝደለኻ ስለ ዝፈከርካ ክኾን ዶ ይኽእል ንርኣዮ። ንኣብነት ገለ ነጥብታተ ካብቲ ሳይነሱ ከልዕለልካ…1) እቲ ፈፃሚ ኣካል ጠንካራ ክኾን ኣለዎ እቲ ሕጊ መውፅኡ ደማ ድኽም ዝበለ ይኹን ይብል፣ 2) እቲ መሪሕ ውድብ ንቲ መንግስቲ ንነዊሕ ግዘ ክቆፃፀሮ ኣለዎ ብሓፂር ግዜ ዝቀያየር ከኾን የብሉን፣ 3) እቲ ቢሮክራሲ ብቑዕን ካብ ፖለቲካ ነፃን (competent and depoliticized) ክኾን ኣለዎ። አዚኣትን ካብተን ሳይነሳዊ ሕግታት ውይ ባህርታት ልምዓታዊ መንግስቲ እንድየን ናብ ኢህወደግ ወይ ናይ ዓድና ነባራዊ ኩነታት እንትንመፅእ ከመይ ዴሞክራስያዊ ከይኾን ከም ዘሕንኩልኦ ክገልፀልካ። ሓደ ፈፃሚ አካልን ሕጊ መውፅእን ሕጊ ተርጓሚን ዓቕሞም ተመጣጣኒ ኮይኑ ናይ ቅፅፅር ስርዓት ክህሉ ኣለዎ ዝብል ሓደ ባእታ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ይህንደስ ኣሎ። ካልኣይ ነጥቢ እቲ ገዛኢ ፓርቲ ንነዊሕ ግዘ ክፀንሕ (sustainability ክህልዎ) ስለ ዝድለ ማለት ፖሊሲታቱ ከፈፅም ስለ ዘለዎ ብነዊሕ ተሊሙ፤ ንነፃ ውድድር ውድባትን ህዝቢ ዝደለዮ እናመረፀ ፓርቲታት ክቐያይርን ዝብል ካሊእ ባእታ ዴሞክራሲ የቕሪ ኣሎ። ሳልሳይ ኣብቲ ቢሮክራሲ ብብቕዓትን ብውድድርን እንተተባሂሉ ብሄርን ብሄረሰባትን ናይ ምምጥጣን ይተርፍ፤ ብኻሊእ ገፅ ድማ ካብ ፖሊቲካ ነፃ ዝብል መርህ ኢህወደግ ንዳርጋ ኹሉ ቢሮክራት ኣባል ውድብ ብምግባር እቲ ሕጊ ጢሕስዎ ኣሎ። ስለዚ ልምዓታዊ መንግስቲ ኮይንካ ሙሉእ ዴሞክራስያዊ ንምዃን የፀገም እዩ ኢህወደግ ‘ውን ካብዚ ብዝምንጩ ፀገማት ይገጥምዎ ኣለዉ እየ ዝብል ዘለኹ እሞ እቲ ንሃትካ ሓሳብ እንታይ እዩ?
ኣባይ ፀሃየ፦ እቲ ፈፃሚ ኣካል ጠንካራ ክኾን ኣለዎ እቲ ሕጊ መውፅኡ ደማ ድኽም ዝበለ ይኹን ዝብል ናይ ልምዓታዊ መንግስቲ ኣተሓሳስባ ኣነ ኣይፈልጥን ከምኡ ዝብል የለን። ጠንካራ ፖሊቲካ ኣመራርሓ ይሃሉ እዩ ዝብል። ጠንካራ ማለት ፈላፂ ቆራፂ ንምባል ኣይኮነን። ብቑዕ፣ ውፅኢት ዘምፅእ፣ ዝተዛረቦ ዝትግብር፣ ዝሓንፀፆ ዝፍፅም፣ ተሓታትነት ዘለዎ ማለት እዩ። ከም ኮርያን ከም ቻይናን ተሓታትነት ጥብቂ ዝኾነሉ ሃገር የለን። ዘይብቑዕ ኣመራርሓ ፀሪጎም እዮም ዝውግድዎ፤ ከምዚ ናትና ንኽእ ንኽእ ኣቢልካ ሸፈፍ ሸፈፍ ኣይኮነን። ኣብ ኮርያ ጠንካራ ፓርላማ ስለ ዝነበረ ግን ኣይኮነን።
ካልኣይ እቲ ቢሮክራት ብብቕዓቱ እዩ ክኸውን ዘለዎ ልክዕ እዩ። ብፖለቲካዊ መንነቱ ብብሄሩ ኣይኮንን ክምደብ ዘለዎ። ፖለቲካዊ ሽመት ናብ ፓርላማ ናብ ካቢኔ ናይ ፓርቲ ሽመትን ተዋፅኦን ክኽውን እዩ ኣባና። ቢሮክራት ግን ብብቕዓትን ብሞያን ይኹን፤ ፓርቲ ኣባል ስለ ዝኾነ ካብዚ ብሄር እዙይ ስለ ዝኾነ ወዘተ ዝብል ክህሉ የብሉን። ዋላ ደቂ ኣነስትዮ እውን ኣብ ስልጠናን ትንህርትን ዳኢና ክንሕግዘን ዘለና እምበር ብፆተአን ምኽንያት ናብታ ቢሮክራሲ ክኣትዎ የብለንን እያ ትብል። ከምዙይ ተዘይ ኮይኑ እቲ ቢሮክራሲ ውፅኢታዊ ኣይኸውንን። ናይ ኤሽያ ልምዓታዊ መንግስቲታት እውን ዝገበርዋ ነግር አዚኣ እያ፤ ህዝቢ እናብከየ ዝውዕል ቢሮክራት ኣይኮነን ነይርዎም። ኣባና ጌጋታት ኣሎ እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ንፓርቲ ኣባል ቀዳምነት እንህበሉ ግዜ ኣሎ፤ ሞያን ብቅዓትን ዘይብሉ እነሃለወ፡ ኣረ ሓደሓደ ግዜስ ብናይ ኣባልነት መልክዒ እውን ብቕዓት ዘይብሎም እዩ ዝምደብ እሞ ክሳብ ላዕሊ። እዙይ ጌጋ እዩ ነፅርዮ ኢልና ግን መሊእና ዘየፅረናዮ እዩ። እዙይ ናይ ኣፈፃፅማና ድኽመት እዩ እምበር ናይቲ ልምዓታዪ መግስቲ ድኽመት ኣይኮነን።
ውራይና፦ ጀነራል ፃድቃን ኣብ ዝሓለፈ ሕታም ውራይና ኣብዘውፅኦ ፅሑፍ (ብዝተፈላለዩ መርበባት ሓበሬታ እውን ተበቲኑ እዩ) ንቶም ሐዚ ዝረኣዩ ዘለዉ ፀገማት ስርዓታዊ (systemic) እዮም። ምኽንያቱ እቲ መንግስትን ፓርቲን ኣይተፈለየን። እቶም ሰለስቲኦም ኣካላት መንግስቲ እውን ዝተፈላለዩን ነኒርእሶም ዝቆፃፀርሉ ኣገባብ ዝረአ ኣይከነን። እቲ ገዛኢ ፓርቲ ንኹሎም ዴሞክራስያዊ ትካላት እውን ተቖፃፂሩ እዩ ዘሎ ይብል። እቲ ምቁፅፃሩ ሎሚ ኣይኮነን መፂኡ ካብ ቀደሙ እዩ ግን እቲ ፓርቲ (ኢህወደግ) ካብ ግዘ ናብ ግዜ ፀረ ዴሞክራስያዊ ባህሪኡን ተግባራቱን እነዓበየ ስለ ዝመፀ እዩ ሐዚ ገዲዱ ዝረአ ዘሎ ንምባል እዩ። ኢህወደግ ድማ ባህርኡ ናብ ፀረ ዴሞክራስያዊ ክዓቢ ዝገበርዎ ኢሉ ሰለስተ ዓበይቲ ፍፃመታት የልዕል፤ ስለዚ ብናትካ ኣረዳድኣ እቶም ምንጪ ኢሉ ዘልዖሎምን እቲ ገዛኢ ፓርቲ ናብ ፀረ ዴሞክራሲ እናተለወጠ መፂኡ ዝብልን ከመይ ትርድኦ።
ኣባይ ፀሃየ፦ ንቲ ናይ ፃድቃን ብደንቢ ኣንቢበዮ እንድየ ርኢቶ እውን ክህበሉ ይደሊ እየ ኢለካ አየ ካብ መጀመርትኡ። እሞ እቲ ሐዚ ሽግራት እኒሀ ዝብል፤ ፀረ ዴሞክራሲ እኒሀ ዝብል ልክዕ እዩ ይሰማዕማዕ እየ። ምንጪ ናይቲ ሽግራት እንታይ እዩ? ምንጪ ናይቲ ሽግራት እንድዩ ኢሉ እተን ሰለስተ ነገራት ኣልዒሉ ዝኒሀ ፃድቃን፤ ኣነ ኣብተን ምንጪ ዝብለን ዘሎ ዝተፈለየ ሪአቶ እዩ ዘለኒ። በቢሓደ ክርአን ክፍትን።
ሓደ ኣብ እዋን ስግግረ መንግስቲ ዝነበረ ናይ ኦነግ ኣተኣላልያ ዝምልከት እዩ። ኦነግ ን17 ዓመት ኣብ ሓንቲ ከባቢ ተሓቢኡ ዝነበረ፣ መራሕቱ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ዝነበሩ፣ ኣብ ሓንቲ ክልተ ወረዳ ኣብ ከባቢ ሃረር ዝነበረ ውድብ እዩ። ኣብ ህዝቢ ኦሮሞ ሰፊሕ ሰራሕ ሰሪሑ ወዲቡ ሓራ መሬት ፈጢሩ ኣጠናኺሩ ዝመፀ ኣይኮነን። ኢህወደግ ሓንጊሩ ንኣዲስ ኣበባ ዘእተዎ እዩ። ግን ንኦነግ ክንብል ዘይኮነ ንህዝቢ ኦሮሞ ክንብል፣ ህዝቢ ኦሮሞ ዝግበኦ ቦታ እዩ ኢልና ካብ ኢህወደግ ቀፂሉ ናይ ሚንስትራት ቦታ ናይቲ ግዛዊ ፓርላማ ቦታ ዝተወሃቦ ኦነግ ነይሩ። ኦነግ ባዕሉ ፀቢብ ስለዝኾነ ወይ ንሕና ልዕልና ዘለና ኢትዮጵያ ትኹን ወይ ድማ ኦሮምያ ክንፍንጭላ ኢና እዩ ነይሩ ቅዋሞም። ክልቲኡ እዙይ ጌጋ እዩ። ስለዚ ኦነግ ባዕሉ ልዕልና ደልዩ፣ ፀጊቡ፣ ሃዊኹ፣ በፅቢፁ፣ ልዕሊ ሕጊ እየ ኢሉ እሞ ድማ ምንም ኣስተዋፅኦ ንዘይገበረሉ ቃልሲ ካብ ዝግበኦ ንላዕሊ ቦታ ተዋሂብዎ እነዳሃለወ ክብሕትን ልዕልና ክረክብን ኢሉ ዝፈጠሮ ፀገም ምምካትና፤ ቅድሚ ምምካትና እውን ህዝቢ ኦሮሞ ክሳብ ዝርድኦ ንተዓገስ ዋላ ይቕተለና ዋላ ተጋደልትና እንዳቐተለ ተፃዊርና። እዙይ እዩ ተገይሩ። ሐዚ ንኦነግ ከምኡ ምግባርና ጌጋ እዩ፤ ንኢህወደግ ዝወዳደር ዝገታገት ሓይሊ ከይህሉ ገይርና ዝብል ጌጋ እዩ። ኦነግ ዘምፅኦ ዴሞክራሲ፣ ዘምፅኦ ሰላም፣ ዘምፅኦ ልምዓት ክንዲ ጣፍ ትኾን የላን። ኣብ ኦሮሞ እውን ሽዑ ተራእዩ እዩ ደሓር እውን ተራእዩ እዩ፤ ካብ ኦሮምያ ‘ውን ፀራሪጉ ዘውፀኦ ህዝቢ ኦሮሞ እዩ እምበር በይንና ኣይኮናን። ስለዚ ኦነግ ምውጋድና ንዴሞክራሲ እዩ ኣስተዋፅኦ ገይሩ።
ካልኣይ ናይ 1997 ዓ ም እዚ ኹሉ ዘርኣውነት እንዳሰበኹ፣ ዝኹሉ ዕግርግርን ህውከትን እነዳፈጠሩ ፣ ሕጊ እንዳጠሓሱ ወዘተ ዝፍጠረዎ ሓደገኛ ኩነታት ተፀሚሙ እዩ እታ ምርጫ እታ ውድድር ክትካየድ ገይርዋ ኢህወደግ። ዝኹሉ ገይሮም እንደሃለው እውን ኣብዚ ምርጫ ተጨበርቢሩ እዩ ተይሎም ተዓዘብቲ መፂኦም በሉ ይፃረ ይቆፀር እንዳበልና ብትዕግስቲ፣ ዝሰርሕዎ ወንጀል እንዳሃለወ ‘ውን ከይትሕዝዎም እቲ ምርጫ ክሳብ ዝፃረ፣ ህዝቢ ወንጀል ከም ዝፈፀሙን ክዕገሱ ከም ዘይኽእሉን ክሳዕ ዝርዳእ ንተዓገስ ተባሂሉ። ካብዙይ ዝበለ ዴሞክራሲ ታይ እዩ ክግበር ነይሩ? ስለዚ ንዚኣቶም ድሕሪኡ ድማ ብመረዳእታ እናተረጋገፀ ናብ ሕጊ ቀሪቦም፣ መሊስና ይትረፈና ምሕረት ይገበረሎም ይፈትሑ ተባሂሉ፤ መን እዩ ከምዚ ዝገብር?!
ሳልሳይ እቲ ናይ ህወሓት ክፍፍል ናይ ተሃድሶ እዋን “ኣየናይ ቅኑዕ ኣየናይ ኣይቅኑዕን ነይሩ ንታሪኽ ንግደፎ” ኣይኮነን ክበሃል ዘለዎ። ቅኑዕ ሓሳብ ቅኑዕ መፍትሒ ዘምፅእ ኣየናይ ነይሩ መርገፂ ክትወስድ ኣለካ። እቲ ናይ ተሃድሶ ሓሳብ እቲ ናይ ዴሞክራስያዊን ልምዓታዊን መስመር እዩ ቅኑዕ ነይሩ። ካብዙይ ወፃኢ ዝነበረ ሓሳባት ግጉይ ነይሩ ማለት እዩ። እቲ ናይ ተሃድሶ መስመር ተዘይስዕር ነይሩ እቲ ሐዚ ዝኒሀ ልምዓት ኣይምመፀን። እቲ ዝተረጋገፀ ሰላም ኣይምመፀን፤ እቲ ዕውት ናይ ዲፕሎማሲ ርክባት ኣይምመፀን። ስለዚ እቲ ሽዑ ዝተሓንፀፀ መስመር እቲ ካብኡ ዝምንጩ ፖሊሲታት ውፂኢት ኣምፂኡ ልምዓት ኣረጋጊፁ እዩ፣ ቅድሚኡ ኣብዩና ዶ ኣይነበረን።
ስለዚ እቲ ምንጪ ንሱ ኣይኮነን። ምንጪ ናይቲ ሐዚ ዝኒሀ ፀገማት ንሱ ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ምንጪ ናይቲ ሽግር ኢህወደግ ከምታ ኣብ ተሃድሶ ዝሓንፀፃ፤ እቲ ናይ ውሽጢ ውድብ ዴሞክራሲ ክረጋገፅ ንግበሮ፣ እቲ ህዝቢ ነፃ ውዳብታት ፈጢሩ ክቆፃፀረና፣ ብፓርላምኡ ብማሕበራቱ ሓኒቑ ክሕዘና፣ ፅዕንቶ ፈጣሪ ክኸውን፣ እንፈርሖ ህዝቢ ክኸውን ንግበሮ፤ ከምዚኣ እንተዘይገይርና ክንበላሾ ክንብስብስ ኢና ኢያ ትብል እታ መስመር። ንሳ ኣብ ምትግባር እቲ ኣመራርሓ ልፍስፍስ ኮይኑ። ኣብይዎ።
ውራይና፦ ታይ ስለ ዝኾነ እዩ ኣብይዎ ወይ ከተግብሮ ዘይከኣለ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ንምንታይ ዶ? ገሊኡ ናብ በለፀኝነት (opportunist) ከይዱ፣ ገሊኡ ናብ ክራይ ኣካብነት ናብ ናብራኻ ምድልዳል ኣትዩ፣ ገሊኡ ዓቕሚ ዘይብሎ ናብቲ መሪሕነት መፂኡ፤ ብብቕዓት ብዓቕሚ ክኾን እናተገበኦ ብኔትወረክ ዝመፅእ ኮይኑ። እቶም ገለ ዓቕሚ ዘለዎም ድማ ነዚ ኣይተቓለስዎን በለፀኛታት ኮይኖም። ስለዚ እቲ ምነጪ ናይቲ ሽግር ንተቐወምቲ ሰፊሕ ዕድል ምሃብን ዘይምሃብን ንኦነግ ከምዙይ ምግባር እንተይኮነ….
ውራይና፦ ኣብኡ ግን ኣነ ብነሃተይ ግንዛበ ካብቲ ናይ ፃድቃን ዝርድኦ ዘለኹ፤ ኦነግ ዴሞክራስያዊ ነይሩ ዝብል ዘይኮነስ ንስሚዒት ህእቢ ኦሮሞ ዝውክል ካብ ባዕሉ ዝቦቐለን ኣብኡ ዝዓበየን ነሃተይ ዝብሉ ውድብ የድሊ እዩ ብዝብል እዩ። ኦሀዴድ ናይ ህወሓት ውላድ ተገይሩ ዝረኣየሉ ኩነት ሰፊሕ እዩ እቲ ህዝቢ ንሃተይ ክብሎ ከምቲ ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ዝርኦ፤ ህዝቢ ትግራይ እኮ ንህወሓት ሓሚቑ ክብሎ እንተኾነ እምበር ኣይነሃተይን ኣይብሎን። ስለዚ…
ኣባይ ፀሃየ፦ ስሚዒት እኮ ኣይኮነን ክውከል ዘለዎ። ረብሓ እዩ ክውከል ዘለዎ። ረብሓ ህዝቢ ኦሮሞ ዶ ይውክል ነይሩ ኦነግ? ኣይነበርን..
ውራይና፦ በቃ ድሓን ኣብዚ ክትዕ ንግደፎ እሞ፤ ናብታ ናይ 1993 ዓም ክፍፍል ህወሓት ክንመፅእ ከለና ድማ ፃድቃን ዝብል ዘሎ እቲ ሓሳብ ኣየናይ ልክዕ ነይሩ ዝብል ዘይኮነስ እቲ ውፅኢቱ ግን ሓደ ናይ ውድብ መስርሓት ስለ ዝተጠሓሰ ርኡይ ጌጋ እኒሀ፤ ካልኣይ ድማ ንቶም ላዕለዎት ኣመራርሓ ዝተትሓዝሉ መንገዲ ወይ ኣገባብ ሕማቕ ስለ ዝነበረ (እዙይ እውን ሓቂ እዩ) ኣብቲ ካሊእ ኣባል ፍርሕን ምሽቑራርን ፈጢሩ ዝሓትትን ስብእና ዘለዎን ኣባል ከይህሉ ገይሩ እዩ ዝብል ካብቲ nጥብታቱ እዩ። እዙይ ባዕለኻ እውን ኔተወረክ መፂኡ ሕሽክርና መፂኡ ዓቕሚ ዘይብሉ መፅኡ ጥቕሚን በለፀኝነትን መፂኡ ትብል ኣለኻ፤ ካብዚኣ እተፈለየት እኮ ካሊእ ኣይበለን። እቲ ውፅኢት እዩ ዝዛረብ ዘሎ እምበር መስመር ተሃድሶ ከም ሓሳብ ጌጋን ልክዕን ኣይበለን። በዙይ ዘይንስማዕማዕ ምእንቲ ክንመሃረሉ? ፃድቃን ስለ ዝበሎ ዲና ክንቃወም ዘለና? የምህር ዶ ኣየምህርን ልክዕ ድዩ ኣይልክዕን ዶ ኣይኮናን ክንርኢ ዝግበአና?
ኣባይ ፀሃየ፦ ኣይኮነን። ክነግረካ! ቅድሚ ተሃድሶ ህልም ዝበለ ኔትወርክ ነይሩ። ኣብቶም ዝወፁ ‘ውን ኣብ ዘይወፃእና ‘ውን በለፀኝነት ፀረ ዴሞክራስያዊነት ሽዑ ካብቲ ናይ ሎሚ ዘይንእስ ነይሩ፤ ክገድድ ተዝይኮይኑ። ዴሞክራሲ ስለ ዝፀበበ ምልምማፅን ኣድረባይነትነ ስለ ዝሰፍሐ እኮ እዩ ናብ ተሃድሶ ተኣትዩ….
ውራይና፦ ስለዚ ቅድሚኡ እውን ነይሩ ኢኻ ትብለኒ ዘለኻ እምበር ሐዚ የለን ኣይኮነን?
ኣባይ ፀሃየ፦ ቅድሚኡ ነይሩ። ድሕሪ ተሃድሶ ቅሩብ ጠፊኡ ነይሩ፤ ሐዚ ኸኣ ተመሊሱ ጠንኪሩ እኒሀ እየ ዝብል ዘለኹ። ዘመንጭዎ ዘሎ ተሃድሶ ኣይኮነን፣ ዘመንጭዎ ዘሎ እቲ ክራይ ኣካብነት እዩ፣ እቲ ፖለቲካል ኢኮኖሚን እቲ መሪሕነትን እዩ እምበር ተሃድሶ ኣይኮነ፣ መለስ ኣይኮነን ወይ ክስቶ ስለ ዝተኣሰረ ዝተፈትሐ ኣይኮነ እየ ዝብል ዘለኹ። ተረዲእኻኒ ዶ?
ውራይና፦ እሺ..
ኣባይ ፀሃየ፦ ተሃድሶ ከይተጀመረ እንደሃለዎ ፀረ ዴሞክራሲ ኣይነበረን ድዩ? ተሃድሶ እማ ልምዓት እኳ ኣምፂኡ!
ውራይና፦ ስለዚ እንታይ ተስማዕሚዕና ኣለና እቲ ፀገም እቲ ፀረ ዴሞክራስያዊነት እኒሀ እዩ። እቲ መሪሕነት በለፀኝነት፣ ዓቕሚ ምንኣስ፣ ክራይ ኣካብነት እኒሀውዋ። አዙይ ድማ ናብቲ ሽግራት ይወስደና ኣሎ እዩ። እዙይ ዝቆፃፀሮ መንግስቲ ድማ ብፍላይ ድማ ኩሉ ነገር ተቖፃፂሩ ፓርቲን መንግስቲን ዘይተፈለየ ምዃን ንቲ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ጎዲእዋ ዝብል ክ ንስማዕማዕ ዶ? (እቲ ትኽክለኛ ምንጪ ናይቲ ፀገም እንተ ነፂርና መፍትሒ ንምንዳይ ይሕግዝ ብዝብል እየ ዝጭቕጭቐካ ዘለኹ)
ኣባይ ፀሃየ፦ እወ! እዙይ ልክዕ እዩ። ኣብኡ ሽግር ኣሎ እዩ። ክእረም ኣለዎ ኢልና እናተኸይደ እናተገምገመ እዩ። ዝጋነን እኳ ተዘይኮነ ማለት ብፈላፂ ቖራፂ ዝግለፅ እኳ ተዘይኮነ ግን እኒሀ እዩ ከምኡታት ዝብል ልክዕ እዩ። ንኣብነት ብቕዓት ዘይብሎም ናይ ፓርቲ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ስለ ዝኾኑ ኣብ ዘይግበኦም ቦታ እናተሸሙ፣ ካብ ካቢኔ ጀሚሩ ክሳብ ካልኦት ትካላት ዓብዪ ጉድለት እኒሀ። እዙታት በጌጋ እዩ ኢልና ዝገምገምናዮ እዩ ክነስተኻክሎ ኣለና። ፓርቲ እዩ ኣሸኒፉ ዝነሀ ንሱ እዩ ዝመርሕ ክመርሕ ዘለዎ፡ እዙይ ኣብ ማንም ምዕቡል ዓዲ ዘለዎ እዩ ግን ንኹሉ ነገር እሞ ድማ ዓቕሚ ብዘይብሎም ብሽም ኣባላት ምቁፅፃር ግን ጌጋ እዩ። ኣባልካ እተቕምጠሉ ቁልፊ ቦታ እዩ እንተይልካ እኳስ ብቑዕ ኣባል ትሸሞሉ እምበር ዓቕሚ ዘይብሉ ምሻም ዓብዪ ዝርአ ዘሎ ፀገም እዩ። ብስሩ ድማ ፓርቲ ኣብ ናይ ፓርቲ ስርሑ ከተኩር እናተገበኦ ኣብ ዝግበኦን ዘይግበኦን ናይ መንግስቲ ስራሕ እናወዓለ ንቲ መንግስቲ እውን ኣይኾን ንባዕሉ እውን እንዳተለጠጠ ዝፅገመሉ ኩነታት እኒሀ እዩ። እዙይታት ይስተኻኸል ኢልና ዝመዓራረየሉ ስራሕቲ ኣሎ።
ውራይና፦ እሞ ኣብቲ ምንጪ እዩ እኳ ቁሩብ ፍልልያት ዝኒሀ እምበር ኣብቶም ፀገማት አኒሀ ዝብል ንሰማዕማዕ ስለ ዘለና ብስሩ ከመይ ገይርካ እዮም እቶም ፀገማት ክፍትሑ? ብየናይ መነገዲ? ብኸመይ ኣገባብ ይፍትሑ? መን እንታይ ይግበር ትብል?
ኣባይ ፀሃየ፦ እቲ ዋና ነገር ንሱ እዩ። እቲ ሽግራት ብዙሕ ተዘሪቡ እዩ ይዝረብ እዩ፤ ግን ኣብቲ ምንጪ ናይቲ ሽግርን እቲ ሽግር ናበይ ክወስደና እዩ ኣብ ዝብልን ብዙሕ ዝንባለታትን ኣረኣያታትን እኳ ተሃለው እቲ ቐንዲ ምንጪ ግን እቲ ኣመራርሓና እዩ ዝብል እንተወሰድና እሞ ናብቶም መፍቲሕታት ምንዳይ እንተኸድና ይሐይሽ። ምንጪ እቲ ፀገም ሕገምንግስትና ኣይኮነን፣ ወያናይ ዴሞክራስያዊ መስመር ኣይኮነን፣ ልምዓታዊ መንግስቲ ኣይኮነን ንዚ ናይ ዝፍፅም ኣመራርሓና ጉድለት እዩ እቲ ምንጪ ኣብ ዝብል እንተተስማሚዕና ከመይ ይፈታሕ እዩ። ቁልፊ ፀገም ናይቲ ኣመራርሓን ናይቲ ፓርቲ ብቕዓት ምንኣስን ተኾይና እያ ድማ፤ እታ ቁልፊ መፍትሒ እውን ንመንግስቲ ነስትኻኽሎየ ንሰራዊት ከምዙይ ንግበሮየ ቅድሚ ምባልና ነቲ ፓርቲ ነስተኻኽሎ ትኸውን። ንቲ ፓርቲ ክነስተኻኽሎ ተለና ‘ውን ካብ ላዕሊ ንጅምር ካብ ኣመራርሕኡ ካብኡ ስለ ዝኾነ እቲ ቀንዲ ፀገም። እዚ በለፅ፣ ፀረ ዴሞክራሲ፣ ትምክሕትን ፀቢብነትን፣ ኪራይ ኣካብነት ወዘተ ኣብቲ ኣመራርሓ ዘሎ መጀመርታ ፈታቲሕና ንዙይ ድማ ህዝቢ’ውን ሓጊዙና ኣባል እውን ኣሳቲፍና ብሓደሻዕ ኣይተፅርዮን ግን ንፍጠሮ ናይቲ ህዝቢ ነበልባል ሓዊ ፈጢርና ንፍጠሮ። እቶም ዝበልናዮም ማሕበራት እቶም ፓርላማታት እቶም ሚድያታት ገለመለታት ንቲ መንግስትን ንቲ ፓርቲን ኩሉሻዕ ክፍትሽዎ ንግበር። ንዓኣቶም ነብቀዓዮም ሐዚ። እቲ ኣባል ውድብ እውን ንመራሕቱ ክቆፃፀር፣ እቲ መሪሕነት ‘ውን ነኒርእሱ ብደንቢ ክቀላለስ (ንሽመቱ ንናብርኡ ኢሉ ዘፅቅጥ ከይኸውን) ንግበር ካብ ዝብል ይጅምር።
ካልኣይ እዙይ ብዘመቻ ብገምጋም ብግዛምዕመዛዕ ጥራሕ ድማ ኣይኮነን። ብሓዞ ትሰዶ ‘ውን ኣይኮነን ዝፍታሕ። ዝሕተት ይተሓተት፣ ኣብ ዘይቦተኦም ዝተቐመጡ ይሸጋሸጉ፣ ብቑዓት ናብ ላዕሊ ይምፅኡ። ግን ብቐፃልነት ዘላቒ ዝኸውን አቲ ኣሰራርሓ ነዐርዮ፤ ብቑዕ ሰብ ዝመፀሉ ፣ ብቑዕ ሰብ ዝምልመለሉ፣ ብቑዕ ሰብ ዝሽየመሉ፣ ውፂኢት ዘየምፀአ ዝሕተተሉ ስርዓትን ኣሰራርሓን ይሃሉ እዙይ እዩ ዘላቂ መፍቲሕኡ። ሲይስተም እዩ መፍቲሕኡ። ስለዚ ነዙይ ክኸውን ምእንቲ ሓደ እቲ ናይ ፓርቲ ናይ ኣመላምላን ኣሸያይማን ስርዓቱ የፃፍፍ፤ ካልኣይ ፓርላማ ነጠናኽሮ፣ ፍርዲ ቤት ነጠናኽሮ፣ ሚድያ ነጠናኽሮ፣ ናይ ህዝቢ ማሕበራት ነጠናኽረን..ንምንታይ? ምእንታን ንቲ ፓርቲ ይኹን ንቲ ፈፃሚ ኣካል መንግስቲ ይኹን ክቆፃፀርዎ ኣጥቢቖም። እቲ መንግስቲ ድማ ተነፃፃሪ ነፃነቱ ዝሓለወ ክኸውን ካብቲ ፓርቲ። እቲ ፓርቲ ብፖሊሲ ይምራሓዮ፣ ብቑልፊ ቑልፊ ሽመታት ይምረሓዮ፣ ብሓሳብ ይምረሓዮ ካብዙይ ወፃእ ግን ኣብ መዓልታዊ ጉዳያት እነኣተኻ ከም ምንግስቲ ነፃ ኮይኑ ክፍፅሞ ዝግባእ፣ ከም ቢሮክራሲ ነፃ ኮይኑ ክፍፅሞ ዝግባእ ዘይምሕምዛቕ። ናይ ሞያ ነፃነት፣ ናይ መንግስቲ ኣካላት ነፃነት ሕጋዊ ነፃነቶም ብውሕድ፣ ምምሕዳራዊ ነፃነቶም ብውሕድ ክረኽቡ ክኽእሉ ኣለዎም። ነዙይ ዘረጋግፅ ኣካል ኣካል ክህሉ ኣለዎ እዙይ ዝገብረሉ ኣሰራርሓታት ክንሕንፅፅ ኣለና ክንትግብር ኣለና።
ሳልሳይ ንቲ ኢኮኖሚ ተወዳዳሪ ብምግባር፤ ንቲ ሓቀኛ ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ምሉእ ድጋፍ ብምሃብ፤ እቲ ክራይ ኣካቢ ነጋዳይ(ሐዚ ንሱ እዩ ልዕልና ዝኒሀዎ) ብውድድር ክሰርሕ ናብ ስርዓት ክኣቱ ተዘይኣትዩ ክቕፃዕ ንግበር። ንቲ ልምዓታዊ ብዓል ሃፍቲ፣ መፍረያይ ዝኾነ፣ ብውድድር ዝኣምን፣ ብሕጊ ዝሰርሕ እንሓጊዝናዮ እንተኣጎልቢትናዮ ከይዱ ከይዱ ንሱ መሪሕነቱ ስለ ዘረጋግፅ ናይ ባዕሉ ፓርቲ መስሪቱ (ካብቶም ሐዚ ሓንቲ ንዴሞክራስን ልምዓትን ኣስተዋፅኦ ዘይብሎም ፓርቲታት ተላቒቑ) ትኽክለኛ ናይ ባዕሉ ሊበራል ፓርቲ ናይ በዓል ሃፍቲ ፓርቲ ፈጢሩ ንሱ እዩ ንኢህወደግ ክገታገቶ ዝኽእል። ንኢህወግድ ክወዳደሮ ዝኽእል ኣብ መወዳእታ እውን ስልጣን ዝርከቦ እዚ ከምዚ ዝበለ ሊበራል ናይ ሰብ ሃፍቲ ፓርቲ እዩ ክትክኦ ዝሰርሕ ዘሎ። ስለዚ ኣብዞም ሐዚ ዘለዉ ዘይጠቕሙ ፓርቲታት ኣይኮናን መፍትሒ ክንደሊ ዘለና፤ ገለልተኛ ኣካል ይጣየሽየ፣ ምርጫ ቦርድ ከምዙይ ይኹንየ ዝብል ኣይኮነን ክኾን ዘለዎ እዙይ ኣይኮነን እቲ መፍትሒ። ምርጫ ቦርድ ናትና ካብ ናይ ማንም ዓዲ ብዝበለፀ ነፃ እዩ። ስለዚ ንቲ ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ንቲ ምሁር ናይ ሓሳብ ነፃነቱ ይኹን ናይ ስራሕ ነፃነቱ እንተቢልናዮ እቲ ሙሁርን እቲ በዓል ሃፍትን እዮም ተቐባልነት ዘለዎ ጥዑይ ኣመራርሓ ክኸውን ዝኽእል ፓርቲ ክፈጥሩ ዝኽእሉ።
ውራይና፦ እዚኣቶም እቶም ትብሎም ዘለኻ ብደጊኦም ብናይ ባዕሎም መንገዲ ድዮም ክውደቡ ክፍቀድስ ኣብ ውሽጢ ዝዓቢን ዝሕገዝን ኢኻ ትብል ዘለኻ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ነመቻችወሎም። እቲ ዴሞክራሲ እንተጎልቢትናዮ፣ ናይ ሕጊ ልዕልነት እንተረጋጊፅና፣ ፍርዲቤታት፣ ሚድያታት፣ ፓርላማታት፣ …ንቲ ፓርቲ ‘ውን ንቲ ፈፃሚ ኣካል ‘ውን ክቆፃፀርዎ እንተገይርናዮም እቲ ክፍጠር ዝግበኦ ናይ ዴሞክርሲን ናይ ልምዓትን ፓርቲ ነፃነት ረኺቡ ክጉልብት እዩ።
ውራይና፦ ግርም ሐዚ ድማ ብፍሉይ ንትግራይን ተጋሩን ዝምልከቱ ሓደ ሓደ ነገራት ንርአ እሞ፤ ተጋሩ ሕልፊ ይጥቀሙ ኣለው፣ ናይ ህወሓት ልዕልነት እኒሀ ዝብል ይልዓል ኣሎ። ብዙሓት ኣብትርቲ እውን ናብ ተጋሩ የወጣውጡ ኣለዉ ትግረዋይ እውን ስግኣት ይሓድሮ ኣሎ..እዚታት ከመይ ትሪኦ? ብስሩ እቲ ናይ ትግራይ ልዕለነት ዝበሃል እኒሀ ዶ? ተጋሩ ኸ ዒላማ (ታርጌት) ይኾኑ ኣለው ዝብል ትስማዕማዕ ዶ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ከም ተጋሩ ንጥቃዕ ኣለና ዒላማ ንኾን ኣለና ዝብል ልክዕ እዩ፤ ግን መን እዩ ዘጥቀዐና ዘሎ ወይ ዒላማ (target) ዝገብረና ዘሎ እዩ እቲ ሓደ ክርአ ዘለዎ። ካልኣይ ንምንታይ እዩ ከምኡ ዝኸውን ዘሎ እዩ። ሳልሳይ ከመይ ኢና ንወፆ ወይ ንምክቶ እዚ ነገር እዙይ እዩ። እዚአን እየን ክርአያ ዘለወን።
መን እዩ ተጋሩ ተጋሩ፤ ናይ ትግራይ ልዕልና፣ ናይ ህወሓት ልዕልና ዝብል ዘሎ? መን እዩ ዘመንጭዎ ዘሎ?፤ ሓደ እቶም ህዝቢ ትግራይ ባዕሉ ብቓልሱ ምስ ውድቡን ምስ ካልኦት ህዝብታትን ኮይኑ ደማሲሱ ዝፀራረጎም ናይ ትምክሕቲ ሓይልታት ተረፍመረፍ ትምክሕቲ፣ ኢህኣፓ፣ ደርጊ-ኢሰፓ፣ ካልኦት መሰላቶምን እዮም ካብቲ ወንቦሮም ካብቲ ፈላፂ ቆራፅነቶም ስለ ዘወገዶም ብቒም በቀል ዝፈጠርዎ እዩ ሓደ። ብተወሳኺ እቶም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ሐዚ እንተስ ብዘይ ሕጋዊ ምንገዲ እንተስ ብሌብነት ዝሃፍተሙ እሞ ከይንሕተት ዝብል ስግኣት ዘለዎም፤ ብኻሊእ ገፅ ድማ ወይ ንቲ ናይ ቀደም ስርዓት ክምልሱ ዝደልዩ ንቲ ናይ ትምክሕቲ ወይ ድማ ብፀብቢነት ተራና ክንጭቁን ዝብል ናይ ቂም በቀል ኣርኣእያ ዘለዎም ሓይሊታት ምስ ሻዕብያ ይኹን ምስ ካልኦት ናይ ወፃኢ ሓይልታት ተኣሳሲሮም ዝፈጠርዎ እዩ። እቲ ተራ ህዝቢ ኦሮሞ፣ ኣምሓራ ወይ ካሊእ ህዝቢ ዝፈጠሮ ኣይኮነን። ግን ፀልዮሞ እዮም ብፍላይ ንቲ መንእሰይ ብፍላይ ንቲ ሙሁር፤ ኣደነጋጊሮሞ እዮም ብተወሰነ ደረጃ። ስለዚ ኣምሓሩ ከምዙይ በሉና፣ ኦሮሞ ከምዙይ በሉና..ከምዙይ እንዳተበሃልና ኣይኮነን ክበሃል ዘለዎ፤ ፀላእቲ ከምዙይ በሉና፣ ትምክሕተኛታት፣ ኢሰፓታት፣ ደርጊታት፣ ኦነጋት፣ ግንቦት 7….ከምዙይ በሉና ይበል። እቲ ህዝቢ ኣይኮነን፤ እቲ ህዝቢ እማ ንህዝቢ ትግራይ ይፈቱ፣ ንህዝቢ ትግራይ የመስግን ዝኹሉ መስዋእቲ ከፊሉ ካባና ተፈለየ ዘይተጠቐመ ይብሉ ኣለው ኩሎም ህዝብታት። እሞስ ንቶም ፀላእትና ኢና ክንፈሊ ዘለና፤ እሞ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ጥራሕ ኣይኮኑን ፀላእቱ…ንህዝቢ ኦሮሞ ኣይጠቕሙ ንህዝቢ ኣምሓራ ኣይጠቕሙ። ስለዚ ናይ ኩላትና ፀላእቲ እዮም።
ንምንታይ ድኣዮም ናብ ትግራይ ዘቕንዑ ዝብል ክኣ ወሳኒ ጉዳይ እዩ። ንምንታይ ናብ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን የነፃፀር ኣሎ እቲ ፈኸረኦምን መጥቃዕቶምን ክምለስ ኣለዎ። ብዙሕ ዘይነቐሐን ድሕረታት ዘለውዎን ድኻ ህዝቢ ብኸምዙይ ኢኻ ብቐሊሉ ክተታልሎ ትኽእል። እዙይ ይገብረካ እዙይ ይገብረካ ኣሎ እናበልካ እናወናብደካ ናብ ስሚዒት ክተእትዎ ትኽእል።
ከመይ ይፍታሕ ከኣ እታ ዋና ጉዳይ ንርአ። እታ መፍትሒ ሓደ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ሓድነቱ ምስቶም ካልኦት ዴሞክራስያዊ ሓይልታትን ምስቶም ካልኦት ህዝብታትን ከስጥም እዩ ዘለዎ። ብሓባር ኮይና ኢና ንፈትሖ፤ ምኽንያቱ እቲ ህዝቢ ኣይኮነን ከምኡ ዝገብር ዘሎ ዝብል ኣተሓሳስባ ክንሕዝ ይግባእ። ካልኣይ ድማ ህወሓት ይጠንክር፣ ኢህወደግ ይጠንክር፣ መንግስቲ ይጠንክር..እዚ ስርዓት አዚ ከይዳኸም ብፅንዓት ደው ንበል፣ ንሓልዎ፣ ንከላኸሎ። እምበር ናብ ምቑዛም ናብ ስግኣት ናብ ብኽያት ኣይንእቶ። ቀደም ዘይበኸና ሎሚ ኣይንበክን፣ ቀደም ዘይፈራሕና ሎሚ ኣይንፈርሕን፣ ቀደም ዘይተንበርከኽና ሎሚ ኣይንብርከኽን። በርደግ ክንበል ኣለና ክንጭነቕ የብልናን። ህወሓት ልውስውስ ኣይትብል ድኽመታትካ ኣፅሪ ክንብል ኣለና።
ውራይና፦ ብኸመይ እሞ ኢና ከምኡ ክንብል? ህወሓት ድኽመቱ ከፅሪስ ደለና ከመይ ገይርና ከምኣ ክገብር ንገብሮ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ብቑዕ ናይ ህወሓት ኣመራርሓ ክመፅእ። እዙይ እንታይ ማለት ኣብ ዝሓለፈ ጉባኤታት ኣኼባታት ዝጀመርናዮ እርማት ኣሎ። ሓደ ህዝብና ዝብለና ንስማዕ ምስ ህዝብና ንማኸር ህዝብና ዝሓተና ንመልስ ዝብል እዩ። ህዝቢ ምስማዕ ጠጠው ኣቢልና ኣለ….
ውራይና፦ ኣብኡ ግን ዘይስማዕምዐሉ ማለት ክኸውን ዋላ ተደለናዮ ግን ክኾን ኣይኽእልን ዝብሎ እኒሀኒ….እቲ መሪሕነት ከመይ ገይሩ እዩ ባዕሉ ንባዕሉ ዝእርም? ኣብ ክራይ ኣካብነት ኣትዩ እዩ፣ እቲ ዝተረፈ ድማ ወይ በለፀኛ (opportunist) እዩ ወይ ዓቕሚ ዝንእሶ እዩ እኮ ኢልና ኢና፤ ዓንተዎ ከምኡ ኢልካ ባዕልኻ። እዙይ ፖለቲካዊ ስልጣን ከይውንን እዩ ክሕሎ ነይርዎ እምበር እንተሒዙስ ከመይ ይለቃ። ስለዚ እዙይ እታ ስልጣኑ ጥቕሙ ዘኽብረላ ስለ ዝኾነት (ጥቕሚ ድማ ክሳብ መወዳእታ ኢኻ ትሕልዋ፡ እዙይ ሳይነስ እዩ) ህዝባዊነቱ ብቶም ዝበልናዮም ተሸርሺሩ ስለ ዘሎ ከመይ ኢሉ እዩ ንባዕሉ ገምጊሙ ፃድቕ ኮይኑ ክመፀልና ንፅበ? ተገዲዱ ተዘይኮይኑስ ብሰናይ ፍቓዱ ከመይ ኢሉ ይኸውን ትብሎ ኣለኻ? ክነገድደሉ እንኽእል መስርሕ፣ ኣወዳድባ ወዘተ ተዘይሃልዩ ከመይ ኢሉ ይኸውን?
ኣባይ ፀሃየ፦ መጀመርታ ካብቲ ውሽጢ ውድብ ንጀምር፤ ሓደ፡ ኩሉ ማእኸላይ ኮሚቴ በለፀኛ ኣይኮነን፣ ኩሉ ማእኸላይ ኮሚቴ ናብ ክራይ ኣካብነት ዝኣተወ ኣይኮነን፣ ኩሉ ኔትወርክ ዶ ግዛዕ ዶ ዝኣተወ ኣይኮነን፤ ስለዚ እቲ ጥዑይን እቲ ዝተበከለን ኣብ ውሽጡ ቃልሲ የበራትዕ። በለፀኛ ክነብር በሃላይ ኣይኹን እቲ ጥዑይ እውን። ካልኣይ ኣብ ላዕሊ ጥራሕ እውን ኣይትፍታሕን እዩ። እቲ ኣባል ጉባኤ ዝመርፅ ንሱ፣ ማእኸላይ ኮሚቴ ዝመርፅ ንሱ…ዋእ! ከምዙይ እኮ እዮም ከምዙይ እኮ እዮም እኒ አገለ አናበለ ይውዕል። መፂኡ ድማ ኣብ ጉባኤ ንዕኦም ይመርፅ። ታይ ወረዲዎ እዩ ከምኡ ዝገብር ዘሎ? እንድሕር ከምኡ ትብሎም ኮይንካ ኣይትምረፆም ኣውርዶም ክበሃል ኣለዎ። እቲ ዝሓለፈ ጉባኤ ቁሩብ ጥንክር ዝበለ ነይሩ፤ ካብኡ ዝጠንከረ ጉባኤ ድማ የድልየና። እዙይ እቲ ኣመራርሓ ምምራፅ ዝምልከት እየ ዝዛረብ ዘለኹ። ሳልሳይ ቤት ምኽሪ ናይ ክልል ህዝቢ ዝመረፆ እዩ። ህዝቢ ክመርፅ ከሎ….
ውራይና፦ ዋእ! ኣብዙይ አኮ ህዝቢ ምንም ስልጣን የብሉን ሰባት ንምፍላይ። እቲ ኣሰራርሓ ናይ ህወሓት ከምኡ ኣይፈቅድን። ህወሓት ዋላ በኽቲ እንተቕሪባትላ ስቕ ኢልካ ምርፅ ንህወሓት ኢኻ እምበር ንእገለ ዝበሃል ውልቀ ሰብ ኣይትመርፅን ዘለኻ እኮ እዩ ዝበሃል። ኣይ እዚኣ እንድያ ድኣ እታ ሓንቲ ዓባይ ሽግር ትመስለኒ። ህዝቢ ኣይመርፆምን ዝበሎም ዒዋሉ ንባዕሎም እኳ ዘይኾኑ እናዳተወከሉ ብናይ ህወሓት ኣቦወንበር ድሌት እድዮም ግዲ ናብ ዝኹሉ ሽግራት ዝርግርጉና ዘለው። መን እዩ ኣቦወንበር ዘይደለዮ ናብ ቤት ምኽሪ ዝውከል በየናይ ኣሰራርሓ? ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ክመርፅ ይደሊ ግን ዘይደልዮም ሰባት ተቕርበሎ እታ ውድብ፡ ከምዚኣ እናዳበለ ብዙሕ ግዜ የማርር ኣሎ። ከመይ ክገብር ኢኻ ትብል ዘለኻ?
ኣባይ ፀሃየ፦ እወ ልክዕ እንዲኻ ህወሓት እንድዩ ዝሓፅየሎም ግን ካብ መጀመርትኡ ሕማቕ ሰብ ክሓፂ ከሎ እዙይ ኣይንቕበልን ምባል። ንቲ ሰብ እገለ ኢልካ….
ውራይና፦ ዋእ! እሞ ንሕና ብናትና ዕድመ ንፈልጦስ እገለ ኣይንደልዮን እኮ ኢሉ ነይሩ ህዝቢ ከተማ መቐለ እኳ ከም ኣብነት እንተወሲድና እቲ ብስሩዕ ዝቐረበ ሕቶ ማለተይ እየ። ግን ውድብ ድማ ኣየእትወኩምን ንህወሓት ኢኹም ትመርፁ እምበር ንቲ ሰብ ኣይኮንኩምን ኢላ ብተግባር ዝረኣናዮን ዝሰማዕናዮን። ዋላ እቲ ጉባኤ ዝበልካዮ እውን ብቲ ናይቶም ሓለፍቲ ድሌት ዶ ኣይኮነን ዝካየድ? ኣብቲ ዝሓለፈ ማዕሮ ንቶም ከኾባት መራሕቲ ህወሓት ዶ ኣይኮነን ካብ ኣዲስ ኣበባ ከይውከሉ ፃዕሪ ተገይሩ ዝነበረ? እንዳፈለጥካዮ? በቲ ውሽጣዊ ኣሰራርሓ ጥራይስ እቲ ኣመራርሓ ከይዓረየ ወይ ከይተወገደ ከመይ ኢሉ ይዕሪ ኢኻ ትብል ዘለኻ? ህወሓት ሓይሉ ዝበተነ ውድብ እዩ እየ ዝብሎ ኣነ፤ ብሉፃት ውላድ ትግራይ ካብ መሪሕነት ወፃእ እኒሀው ዝብል ገምጋም እዩ ዘሎ። እቲ ኣብ ደገ ዘሎ ሓይሊ ኣብ ግምት እንዳእተኻ ክትምልሰለይ እየ ዘልዕለልካ ዘለኹ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ሐዚ እንታይ እዩ..እታ ናይ ጉባኤ ኣሰራርሓ ኣባል እዩ ዝውክል ኣባል ከኣ ብፅፈት ክውክል ኣለዎ ብዝብል ንውሰዳ። እታ ናይ ቤት ምኽሪ ውክለና ሓሪኻ ምቕራብ ዝብል እቲ ህዝቢ ጠንኪሩ ንቲ ፅዕንቶ ፈንፂሑ እገለ ዝበሃል ኣይንደልን ክብሎ ኣለዎ ንህወሓት። እቲ ዝበልካዮ ቅድሚ ሐዚ ዝነበረ ነገራት ግን ክነብር ይኽእል እዩ ነይሩ ‘ውን እዩ፤ ግን ንሱ ጢሒሱ እዩ እቲ ህዝቢ መፍትሒ ክፈጥር ዘለዎ። ስለዚ ናብ ዘይሕጋዊ መንገዲ ከይከድካ፣ እቲ ስሩዕ ደሞክራስያዊ ኣሰራርሓ ከይጠሓስካ ብናይ ህዝቢ ድሌት ዝተመረፀ ፓርላማን ጉባኤን እዩ ሓያል ክኾን ዝኽእል። ቀደም ‘ውን ብኣ ኢና እናኸድና ነይርና ዝሓሸ ኣመራርሓ ዝመፅእ ዝነበረ።
ውራይና፦ ሽዑ ድኣ ህዝባዉነት እኮ ነይርኩም፤ ዓቕሚን ዓርሰ እምነት እኮ ነይርኩም….
ኣባይ ፀሃየ፦ እወ…ንሱ እማ ኣብቲ መሪሕነት ሽግር ስለ ዝተፈጠረ እንድዩ ዝፍጠር ዘሎ እቲ ፀገም። ሐዚ እቲ መሪሕነት እንድሕር ብታ ሕጋዊት መንገዲ ዘይእረም ኮይኑ እቲ ሐዚ ንሪኦ ዘለና ብሃገር ደረጃ ዝፍጠር ዘሎ ሽግር እዩ እናጎልበተ ዝኸይድ። ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ፣ ብናይ ዕግርግር መንገዲ ክኸድ ክግደድ እዩ እቲ ኣባል እውን እቲ ህእቢ እውን፤ ናብኣ ኣይንድፈኣያ ንሳ ዝኸፍአተ እያ ንኹላትና ሓደገኛ እያ እዩ ክበሃል ዘለዎ። ናብኣ እንተደፊኢናዮ ኩልኻ ተለኻኺምካ ኢኻ ትጠፍእ። እዚኣ ከይትኸውን ብቲ ሕጋዊ መንገዲ ዓሪ፤ ውክልና ፣ መረፃ ኢደካ እናእተኻ ናብቲ ናብቲ ክትተውዮ ኣይትፈትን፤ ዝርአ እዩ ዝስማዕ ዝሕባእ ኣይኮነን፤ ካብ ማንም ዝሕባእ የለን። ስለዚ ካብ ብቤት ምኽሪ ወፃእ ካብ ብጉባኤ ወፃእ ካብ ብማእኸላይ ኮሚቴ ወፃእ ካብ ናይ ህዝቢ ወዳበታትን ናይ ህዝቢ ኣኼባታትን ወፃእ ብኻሊእ መንገዲ ክንእርሞ ኣይንኽእልን። ብኡ ፈቲንካ ዝተኸየደ ርሕቐት ኣሎ ዝተዓገተ እውን ኣሎ። ኢሉ ኢሉ መን እዩ ክስዕር? እቲ መሪሕነት ኣይኮነን ክስዕር ዝመስለኒ ኣነ እቲ ህዝቢን እቲ ኣባልን ፈንፂሑ ክውፅእ እዩ ዝብል ኣለኒ። እንተይፈተወ እቲ መሪሕነት ወይ ይዕሪ ወይ ድማ ለኪሙ ንባሉን ንቲ ኻሊእን ሒዝዎ ይጠፍእ።
ውራይና፦ እሞ ሒዙና ከይጠፍእስ ታይ ንግበር መማረፂ ታይ ይሃልወና? ስቕ ኢልና ዲና ክንፅበ ክሳብ ሒዙና ዝጠፊእ?
ኣባይ ፀሃየ፦ እንታይ እያ ክትኮን ዘለዋ እታ መፍቲሒት ንቲ ኣባል ድፈር ከምዚኣ ትኹን መረፃ በል ብቕኑዕ መንገዲ ምረፅ። እቲ ኣባል ዝበዝሕ ብናይ ባዕሉ መንገዲ እዩ ዝነብር። እቲ ኣመራርሓ እዩ ብደመወዝን ጥቕማጥቕምን ዝነብር ዘሎ። ስለዚ ዝጎድሎ ስለ ዘይብሉ ክቃለስ ይኽእል እዩ እቲ ኣባል። እቲ ህዝቢ እውን ከምኡ።
ውራይና፦ ካብታ ናይ ውድብ ትብላ ዘለኻ መንገዲ እንታይ ኣወዳድባን ኣሰረራሓን ይሃልወና ንቲ ኣመራርሓ እነገድደሉ ወይ ተፅዕኖ እንፈጥረሉ እኮ እያ ተተሓሳስበና ዘላ? ስቕ ኢልካ ስለ ከምዙይ ክግበር ኣለዎ ስለ ዝበልካ ዶ ይመፅእ እዩ? ካሊእስ ይትረፍ ንስኻትኩም ትብልዎ ይስማዕ ኣሎ ድዩ? ንኣብነት ንስኻ፣ ኣቦይ ስብሓት፣ ስዩም ገለመለ ኮይንኩም ኣብ ትግራይ ዘይርኩም ዘሎ ፀገማት ሪኡኹም ኣቕሪብኩም ዶ ኣይንቕበለን ኣይበሉኹም ከም ዝሰማዕኽዎ ተኾይኑ ተተጋግየ ትእርመኒ፤ ስለዚስ ንዓኹም እኳ ዘይሰምዑስ ንመን ይሰምዑ፡ ዘገድድ ነገር እንተዘይሃልዩ እዩ ዘጨንቐናን ካሊእ መንገዲ ዶ ይህሉ ኢሉ ላሕ ዘብለካ ዘለኹን።
ኣባይ ፀሃየ፦ እንታይ ተወሳኺ ንምእራም ዝሕግዝ ነገር ይገበር እዩ ዝመስለኒ እቲ ሓሳብካ?
ውራይና፦ እወ
ኣባይ ፀሃየ፦ ሐዚ እቲ ስሩዕ ፓርላማ ኣሎ፣ ጉባኤ ኣሎ፣ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣሎ፣ ኣባል ኣሎ ዶ ኢልና ኣለና፤ ሓደ ንሱ ዝከኣሎ ይግበር። ካልኣይ እቲ ማሕበራት ኣሎ ናይ መንእሰይ፣ ደቂ ኣነስትዮ፣ ሓረስቶት ወዘተ ስቕ ኢሉ ወይ ደጋፊ ዕሙት ደጋፊ ወይ ተኣዛዚ ገይርናዮ ተሪፍና ዘለና፤ ክቃወም ኣይኽእል ክነቅፍ ኣይኽእል ከምኣ እንተገበረ ድማ ከም ነውሪ ዝረአ ዝኹረ። ስለዚ እቲ መንእሰይ እቲ ናይ ሙሁራት ውዳበታት ብፍላይ ድፍር ኢሉ ምግፋጥ ይጀምር ዋላ ዋጋ እናኸፈለ ሓደ መፍትሒ እዩ። ካሊእ ድማ እቲ ሙሁር እቲ መንእሰይ ተወሳኺ ጠንካራ ውዳበታት፣ ፎሮማት እንተፈጠረ እውን ክጠቅም ይኽእል እዩ። ሕጋዊ ክሳብ ዝኾነ ብዝደለዮ ይወደብ፤ መድረኻት ይፍጠር..ሕጋዊ ክሳብ ዝኾነ ሰላማዊ ክሳብ ዝኾነ ብኹሉ ገፅ እንታይ ኮይንኩም ኢኹም ከምዘይ ዘይትገብሩ ንምንታይ እዙይ ትገብሩ ትጋገዩ ኢሉ ገቲሩ ዝሕዝ ክኸውን ኣለዎ። ኩላትና ኢና ከምኡ ክንገብር ዘለና። ከምኡ እንተገይርና ብዚ መንገዲ እዙይ ክሰምዕ ዕድል ኣሎ። ፀቕጢ እውን ስለ ዝበዝሕ ክፃወሮ ኣይኽእልን። እዙይ እንትንገብር ኣብ ውሽጢ ‘ውን ዋላ ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ ክዕረ ዝደሊ እኒሀ፣ ኣባል ‘ውን ኣሎ ንዚ ኣብ ውሽጢ ኮይኑ እውን ንኽሕግዘና ሓቦ ረኺቡ ክቃለስ ይሕግዝ። እዚ ኩሉ ተደማሚሩስ ንቶም ውሕዳት ፈፃሚትየ ገለየ ምዕራይ ከመይ ኢሉ ይኣብዮ እንተተሲኡላ።
ከምኡ ተዘይኮይኑ ግን ምስ ህዝቢ ጠቕሊልካ ትበጣጠስ ማለት እንድዩ እዙይ ድማ እቲ ሐዚ ንሪኦ ዘለና ህውከት ኣብ ኩሉ ህዝቢ ኮይኑ ኣብ ትግራይ እውን ኣብ ካሊእ እውን ዘይመፀሉ ምኽንያት የለን ናይ ግዜ ጉዳይ እዩ ክኸውን። ኣይመፅእን ዝበሃል ኣይሰርሕን። እንድሕር ህዝቢ ሰሚዕና፣ እንደሕር ተዓሪና ኣይመፅእን፤ እንተደኣ ዘየለ ግን ከምዚኣ ኢሉ ክሳብ መዓዝ ክፅመም ይኽእል? መስዋእቲ ድማ ከፊሉ እዩ አዚ ህዝቢ እዙይ ስቕ ኢሉ በግ እንዳበለ እምኒ ዝድርቢ ሓዊ ዘቃፅል ክኾን ባህሪኡ ኣይፈቕደሉን። ህዝቢ ትግራይ ከምኡ ዝበለ ክኾን ከምኡ ክገበር ታሪኻዊ ኣመፃፅእኡ ኣይፈቕደሉን። እዚ ውድብ ድማ ደሙ ዘወፈየሉ ንሃተይ ዝብሎ ውድብ ስለ ዝኾነ ‘ውን እዩ ስቕ ኢሉ ዝፅመሞ ዘሎ ኣሕሊፈ ዶ ክህቦ እንዳበለ እምበር ጥዒምዎ እውን ኣይኮነን። ከምቲ ኣብ ኦሮምያ ዶ ኣብ ጎንደር ዝበሃል ዘሎ ሕቶ ስለ ዘይብሎ ኩሉ ነገር ስለ ዝተመለሰሉ ኣይኮነን። ኣብ ትግራይ ዘሎ ፅምኢ ማይ ይገድድ፣ ኣብ ትግራይ ዘሎ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ይገድድ። ሕቶ ስለ ዘይብሉ፣ ቅሬታ ስለዘይብሉ፣ ተቓውሞ ስለ ዘይብሉ ኣይኮነን። ብኢህን ሚህን ብመአረምታ ብመድረኽ ክፍታሕ ኣለዎ ስለ ዝብል እዩ። እዙይ ዘይኮነ እንተተሪፉ ግን፤ ህዝቢ ትግራይ እንተቐቢፁ እሞ ተተላዒሉ ግን ታይ ከም ዝገበር ብያታ ዘይኮነስ ብተግባር ንፈልጦ ኢና። ከመይ ሓጣጢጡ ክድርብየና ከም ዝኽእል ካባና ንላዕሊ ምስክር የለን። እዚኣ ዘይትተርፍ እያ። ስለዚ እዚኣ ክፈልጥ ኣለዎ እቲ መሪሕነት፣ እቲ ውድብ። ህዝቢ ትግራይ ሓያል ሓያል እዩ፤ ንኽንደይ ብሓይሎም ዝተመክሑ ዘተንፈሰ እዩ፤ ማንም ኣብ ቅድሚኡ ኣይዕበን ንብል ኣለና ካብ ተሞኩሮና፤ አዚኣ ኣይሰምዕን ዝበለ ይረኽባ፤ እምበር ህዝቢ ትግራይ እማ በበይ ገይሩ ከም ዝውፅእ ኣይትጠፍኦን። እቲ መንእሰይ ሙሁር ሐዚ ብፌስቦክ ብገለ ጥራይ ካብ ዘኸውን ብፎሮማት፣ ብሕጋዊ መንገዲ ብውዳብታት፣ ሃናፃይ ብዝኾነ መንገዲ ድፍረት ብዘለዎ መንገዲ ክቃለስ ኣለዎ። እቲ በዓል ሃፍቲ እውን ከምኣ። እዚኣ ምግባር እያ ነገር ናብ ሕማቕ ከይከደ መፍትሒ ክትኮን ትኽእል።
ውራይና፦ ኣብ ጎንደር ኣብ ዝተኻየደ ሰልፊ ይኹን ብተፈላለዩ ሚድያታት ናይ ወልቃይት ሕቶ ይለዓል ንሰምዕ ኣለና፤ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እንታይ ኢኻ ትብለና?
ኣባይ ፀሃየ፦ እቲ ኣብ ጎንደርየ ገለየ ዝሰዓል ዘሎ ካብቲ ህዝቢ ዝለዓል ዘሎ ኣይኮነን። እቲ ህዝቢ ኣንፃር ትግራይ፣ ኣንፃር ህወሓት፣ ኣንፃር እቲ ስርዓት ደው ኣይበለን፤ እቲ ህዝቢ ከምኡ ስለ ዘይኮነ እዩ እወን ሰላማው ኮይኑ ዝተኻየደ። እቲ ኣብኡ ዘሎ ምምሽዳር እቲ ውድብ ብኣዴን ስርሑ ኣይሰርሐን፣ ኣይመርሐን፣ ኣትሃነፀን፣ ኣይኣለየን፣ ኣየምሀረን…ባዕሉ ብኣዴን ገምጊሙ እዩ። እቲ ካሊእ ሽግር ናይ ግጨው ጉዳይ ዘይምፍትሑ ንህወሓት እውን ዝምልከት እዩ። ናይ ግጨው ን10 ዓመት ስቕኢልና እናተሓመምናዮ መፂኢና። ብግዜ ዘይምፍታሕና ናይ ግጨው ጉዳይ ኣጀንዳ ኮይኑ ክሰርሕሉ ዕድል ሂብናዮም ብዓልትና። ናይ ወልዋይት ግን ኣጀንዳ ኣይኮነን። ካብ ወልቃይት ዝኸዱ ኣብ ጎንደር ዘለው ዉሑዳት ምስ ትምክሕቲ ኮይኖም ዘልዕልዎ እዩ እምበር ፈፂሙ ናይ ህዝቢ ወልቃይት ሕቶ ኣይኮነን። ብኣዴን እውን ብማእኸላይ ኮሚቴ ደረጃ ወልቃይት ትግራይ እዩ፤ ናይ ምንነት ሕቶ ንሕና ኣይንኣምነሉን። ዘልዕልዎ ዘለው ቅሬታ ዘለዎም ሰባትን ሓይሊ ትምክሕትን እዮም ክንቃለሶም ኣለና ኢሎም ወሲኖም። ብውልቀ ሰብ ደረጃ ኣብ ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ስሚዒታት ዶ ይህሉ እወ ይህሉ ግን እዙይ ንሳቶም እውን ይቃለስዎ ንሕና እውን ንቃለሶ። ስለዚ እቲ ናይ ወልቃይት ብዙሕ ሽግር ኣይኮነን ክልተይና ‘ውን ኣፈላላይ ስለዘይብልና። እቲ ሽግር እታ ናይ ፀገዴ ናይ ግጨውን ካልኦት ፀገማት ናይቲ ውድብን ስለ ዘይተፈትሓ እየን እምበር ናይ ወልቃይት ሕቶ ኣይኮነን። ሐዚ እውን እታ ናይ ግጨው እንተፈቲሕናያ፤ ብኣዴን እውን ውድቡን መንግስቱን ገምጊሙ ምላሽ እንተሂቡ እሞ ንትምክሕቲ ካብቲ ህዝቢ ተነፂልናዮ መፍትሒኡ ሽዑ ይውዳእ፤ ምኽንያቱ ናይ ወልቃይት ኣጋጣሚ ዝተረኸበ ናይ ፖለቲካ መፃወቲ ደኣ እምበር ሕቶ ስለ ዘይኮነ። መሰረት ስለ ዘይብሉ በኒኑ ይጠፍእ።
ውራይና፦ እሞ ምንግስቲ ትግራይ ስቕ ድዩ ክብል ዘለዎ? እቲ ህዝቢ እኮ ገለ ነገር ዘይብሉ ይብል ኣሎ?
ኣባይ ፀሃየ፦ ዝርርብ ተገይሩ ኣሎ እንድዩ ብኣዴን ታይ ይግበር ህወሓት ታይ ይግበር ዝብል፤ ስለዚ ሐዚ ቀልጢፍና እታ ናይ ግጨው ንፍታሓያ ንሳ እያ እታ ሓንቲ ኣፈላላይ ኢያ ተባሂላ። ይትረፈኒ ይትረፈኒ ኢልኩም ፍትሕዎ ነገር እዩ እንዳወለደልና ዝኸድ ዘሎ ተባሂሎም እዮም። ነቐፅ ቅዋም ሒዝኩም ኣነ ዝበልክዎ ይኹን ኣነ ዝበልክዎ ይኹን ኣይተበሉ ተባሂሎም እዮም። ብኣዴን እዩ ህወሓት እዩ እናበልኩም ኣይተሳብቡ ፍትሕዎ ተባሂሉ ኣሎ ብኢህወደግ ደረጃ እሞ ኣብ ቀረባ ቁርፅ ዝበለ ነገር ክህሉ እዩ።
ውራይና፦ ብጣዕሚ ነኽብረካ ተጋዳላይ ኣባይ ግዜኻ ሰዊእኻ ንዝሃብካና ዝርዝር መብርሂ ብሽም መንበብቲ ብጣዕሚ የመስግን። ውራይና መድረኽ እውን እዩ እሞ ኣብ ካልኦት መድረኻት እውን ክንራኸብን ክትሕግዘናን ተስፋ ንገብር ክብረት ይሃበልና።
ኣባይ ፀሃየ፦ ኣነ እውን እቲ ትገብርዎ ዘለኹም ሃናፂ ስራሕ ይከታተሎ እየ ብጣዕሚ ፅቡቕ እዩ፤ ከምዚ ዝበለ እዩ ዘድለየና እሞ ብዝኸኣልናዮ ኣብ ጎንኹም ኣለና። ቀፅሊሉ ክብል ይደሊ።
**********


c: text/html

text:
ኣብ ፅኑዕ ሰረት ዝተሃነፀ ፌደራላዊ ሰርዓትና ፤ዘጓንፍዎ ብድሆታት ብትብዓት እናሐለፈ ብቕዓቱ እናመሰከረ ክቕፅል እዩ!!
ኣብዚ ሰሙን ህዝቢ ምስ ህዝቢ ንምጉናፅ ኣብ ሰሜን ጎንደር ካብ ሰናይ ጓሓቱ ዝፈሸለ ፈተነ ሻዕብያን ተላኣእኽቱን ንምኹናንን ብፀላእቲ ዝዓነው ህንፃታት ንምፅጋን ህዝብታት ብዓቕሞም ብሓባር ዝጀመርዎ ምንቅስቓስ ብምድጋፍ ዝተወሃበ መግለፂ ቅዋም ብሄራዊ መንግስቲ ትግራይ
ዝኸበርኩም ብሄራት ብሄረሳባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ‼
ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ንዘመናት ብዝገበርዎ ዘይተሓላለ ቃልሲ ኣንፃር መለኽትን ድሑራት ኣተሓሳስባን በዲሆም ኣብ ምፍቕቓድን ሓበራዊ ድልየትን ዝተመሰረተት ፌደራላዊት ሪፑብሊክ ኢትዮጵያ ምህናፅ ክኢሎም ።
ህዝቢ ትግራይ ምስ ኩሎም ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኮይኖም ብዝኸፈልዎም መሰዋእትነትን ጭቡጥ ኩነታት ሃገርና ዝተረደአ ሓደ ተሪር ማሕበረሰብ ፓለቲካል ኤኮኖሚ ንምህናፅ ሽቶ ገይሮም ዘፅደቕዎ ሕገ መንግሰቲ ጋህዲ ኮይኑ ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ሕገ መንግሰቲ ዝተቐመጡ ድንጋገታት ብምኽባርን ክኽበር ብምግባርን ዝገበርዎ ሰፊሕ ፃዕሪ ፌደራላዊ ሰርዓትና ኣብ ፅኑዕ ሰረት ዝተሃነፀ ምዃኑ ንፈተውትናን ፀላእትናን ትምህርቲ ዝህቡ ብርክት ዝበሉ ብደሆታት ሓሊፎም ።
ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ከፋፊልካ ምግዛእ ዝብል ኣንፈት መለኽቲ ስርዓታትን ድሑር መትከል ክሳኻዕ ዘይካአለ ኣብ ህዝብና ዝፀንሐ ተኸአኢልካ ናይ ምንባርን ናይ ምስትውዓል ክብርታት እዩ፡፡ ስለዚ ክመሃሩ ዘይደልዩ ሓይልታት ፅንፊ ድሕሪ ምውዳቕን ምድምሳስን ድሑራት ሰርዓታት ብማይ ቀጠነ ህዝቢ ብምልዕዓል ሃገር ከም ሃገር ንምዝራግ ዝገበርዎ ፈተነ ምፍሻሉ ይፍለጥ ።
ከምዚኦም ዝበሉ ሰብ ሰራሕ ፈተነታት እንክይተረፈ ብትረት ብምሕላፍ ሃገር ከም ሃገር ፃምእ ሰላም ልምዓትን ዴሞክራስን ህዝብና ዘርዊ፡ ሃገርና ኣብ ዓለም ለኸ መደረኻት ሽማ ዘፀውዑ ዓወታት እናሓፈሰትን ትቕፅል ኣላ፡፡ ፌደራላዊ ሰርዓትና ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ባዕሎም ንባዕሎም እናመሓደሩን ሓያል ዴሞክራሰያዊት ሃገር ንምህናፅ ዝገብርዎ ዘለዉ ጉዕዞ ኣብ ዘተአማምን ሃዲድ ይርከብ ፡፡ ነዚ ሓበራዊ ሃገራዊ ኣረደድኣ መሰረት ዝኾነ ሕገ መንግሰቲ ሃገርና ዘቐመጦም መትከላት ብዝላዓለ ብርኪ ብምትግባር ፡ ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ዝዓመምዎም ኩለ መዳያዊ ምንቅስቓሳት ብርክት ዝበሉ ፓለቲካዊ ቁጠባውን ማህበራውን ዓወታት ተረኺቦም እዮም ፡፡ ከምኡ’ዉን ናይ ውሸጢ ሰላማ ካብ ምሕላውን ምርግጋዕን ሓሊፋ ዓለም ለኸ መትከላት ዓቃቢ ሰላም በዘተኣማምን ኣብ ምኽባር ሰላም ተልእኾ ብብቕዓት እትዋፃእን ኣብ ቅልጡፍን ዘተኣማምንን ቁጠባዊ ምዕባለኣ እትፍለጥ ሃገር ኮይና ኣላ፡፡
ይኹን ምበር ብናይ ህዝቢ ናዕቢ ናብ ሰልጣን ንምምፃእ ፃምእ ዘለዎም ጉጅለታትን ውልቀ ሰባትን ምስ ናይ ወፃእ ሓይልታት ብምሕባር ብተደጋጋሚ ፌደራላዊ ሰርዓትና ንምዕላው ዝገብርዎ ፈተነታት ሐዚ እውን ጠጠው ኣይበለን፡፡ እዞም ጉጅለታት ዘብፅሑዎም ጉድኣት ክንኪ ንምግባርን ብቐቢፀ-ተስፋ ስምዒት እናተሃንደዱ ክፍጥርዎ ዝደልዩ ምቅሕሓር ህዝብታት ምትራፍ እናተኻኣለ ዘሎ ንዘመናት ዝፀንሐ ናይ ህዝብታት ብዙሕነት ፅቡቕ ክብርታት ሕገ መንግሰቲ መሰረት ክሕዝ ብምግባር ጉዕዞ ዲሞክራሰያዊ ሓድነት ተጠናኺሩ ብምቕፃሉ እዩ ።
ቃልሲ ፀረ ድኽነት ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ መሰረት ብምግባር ዝተቐረፁ ኩለ መዳያዊ ኣጀንዳታት ዝፍጠሩ ሓበራዊ ሃገራዊ ኣረደድኣ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተጠናኸረ ብምኻዱ በዞም ሓይልታት ፀረ ልምዓትን ሰላምን ዝግበሩ ዝኾነ ምንቅሰቓስ ትርጉም ኣልቦ ክኾኑ ኣኽኢሉ እዩ ።
ዝኸበርኩም ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ‼
ህዝብታት ትግራይን አምሓራን ኣብ መሪሕ ውድባቶም ጥሙር ቅልፅም እንትምሰረት ህዝብታት ካብቲ ዓፋኒ ሰርዓት ደርጊ ሓራ ንምውፃእ ዘካየድዎ ቃልሰን ዝሓፈስዎም ዓወታትን እቶም ሓለምቲ ድሑራት ሰርዓታትን ጉጅለታትን ውልቀ ሰባትን ምስ ስትራተጂክ ፀላእቲ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ብምሕባር ሰፊሕ ወፍሪ ፀለመ እናካየዱ ይርከቡ፡፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ሰሜን ጎንደር ዝተፈፀመ ቀይዲ በተኽ ፍፃመ በዞም ተስፋ ቆረፅ ሓይልታት ጥፍኣት ፡ ኣብ ዝደስከለ ስምዒት ውሽጢ ጥሒሎም ዘርእይዎ ዝነበረ ምርብራብ መቐፀልታ ተገይሩ ክወሰድ ይግባእ።
መንግስትና ቀደሙ እውን እንተኾነ ካብ ሓይልታት ግብረ ሽበራ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ክበፅሕ ዝኽእል ሓደጋ ብዝላዓለ ናይ ህዝብታት ተሳትፎን ናይ መንግሰትን ፅኑዕ ኣዋጅ ሕጊ ፀረ ራዕዲ ተግባራዊ ብምግባርን ብዝላዓለ ተሳትፎ ህዝቢ ክዕግት ክኢሉ፡፡ ስለዚ ድማ ብዓለም ለኸ ብርኪ ተመሳስልቲ ሓይልታት ጥፍኣት ዘብፅሕዎ ዘለዉ ሰፊሕ ሓደጋ ኣብ ሃርና ንኸይበፅሕ ዘኽእል ትካላዊ ዓቕሚ ሃኒፁ እዩ፡፡
ሓይልታት ጥፍኣት ራዕዳውያን ብዘርእይዎ ተለዋዋጢ ባህሪ ብዝምድብዎ መጠን ገንዘብን ምውሳኽን ዝጥቀሙሎም መርበባት ግብረ ራዕዲ ምስፋሕን ምኽንያት ኣብዚ ሰሙን እዚ ኣብ ሰሜን ጎንደር ኣብ ልዕሊ ሕይወት ሰብን ንብረትን ጉድአት ኣብፂሖም እዮም ፡፡ ናይ ሓባር ግብረ ሓይሊ ፀረ ራዕዲ ሃገርና ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ካብ ዘውፅኦ መግለፂ ምርዳእ ዝተኻኣለውን እዚ እዩ ፡፡ፓሊስ ፌደራል ነዚ ሃገራዊ ተልእኾ ፅርየት ብዘለዎ ሓባሬታን መረዳእታን ብምትእምማን ንምፍፃም ባዕሉ ክኢሉን ከም ኣድላይነቱ ድማ ምስ ናይ ክልል መሓውር ፀፅታ ብምውዳድ ብዝገበሮም ምንቅስቓሳት ሓበን ህዝቢ ምዃኑ ደጋጊሙ ዘመሰከረ እዩ፡፡በቲ ሞያ ዝተመሰገነን ዝተኸበረን ትካል ምዃኑ ህዝቢ ትግራይን ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ከም ኩሎም ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ይግንዘብ ።
ግብረ ሓይሊ ፀረ-ራዕዲ ኣብዚ ቀረባ ግዘ ኣብ ኣምሓራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ዞባ ሰሜን ጎንደር ዝገበሮ ምንቅሰቓስ እውን በዚ ሕገ-መንግሰታዊ ሓላፍነትን ድሕንነት ዜጋታትን ናይ ምሕላው መንፈስን ዕላማን ዝተቓነየ እዩ፡፡ እዚ ትካል ድማ ንነዊሕ እዋን ብዘካየዶ ምክትታል ኣብ ልዕሊ ተጠርጠርቲ ራዕዳውያን ዘይላጢ ሓበሬታን መረዳእታን ብምትእኽኻብ ከም ዝተኻየደን ንርዳእ ።
ይኹን ምበር ካብ መንጎቶም ተጠርጠርቲ ሕጊ ብምጥሓስ ኢዶም ብሰላም ንዘይምሃብ ተኹሲ ዝኸፈቱ ውልቀ ሰባት ቅድም ክብል ብዘካየድዎ ጎስጓስን ምብርባርን ፡ ኣብቲ ከባቢ ተፈጠሩ ዝፀንሐ ወጥሪ ሰዒቡ ኣብ ከተማ ጎንደርን ኣብቲ ዞባ ካብ ዘለዉ ሓደ ሓደ ከተማታት ሰፍሕ ዝበለ ተግባራት ስርቅን ህውከትን ተራእዩ፡፡ ብምፍፃ ኣብዞም ከተማታት ውሸጢ ብሰላምን ፍቕርን ሓቢሮም ይነበሩ ዝነበሩ ውሱናት ተወለድቲ ትግራይን ኣባላት ማሕበረሰብ እቲ ከባብን ኣብ ዘይፈልጥዎ ዛዕባ ግዳያት እቲ ሐደጋ ክሳብ ምዃን ምብፀሖም መግለፂ ፀረ ራዕዲ ሓይሊ ሓቢሩ እዩ፡፡ ምስዚ ጎና ጎኒ ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ሓደ ሐደ ወፃእ ሃገራትን ዝተዓቖቡ ኣሸበርትን ፈጠርቲ ህውከትን ናብ ሰልጣን ንኽድይቡ፣ ህዝቢ ባዕሉ ንባዕሉ ክጓነፅን ኢትዮጵያ ንምህዋኽን ድቃስ ሲኢኑ ዝሓድር ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ /ህግደፍ/ እቲ ነገር ካብ ቁፅፅር ወፃእ ከምዝኾነ ንምምሳል ብሽም ኢትዮጵያውያን ናይ ሐሶት ታርጋ ብዝለጠፉ ኣባላት ሻዕብያ ዝኸፈትዎም ማሕበራዊ መራኸብን ሚድያታትን ነቲ ሓሰቶም ዘጋውሑ ፅንፈኛ ሚድያታት ኣቢሎም ሰፊሕ ወፍሪ ምኽፋቶም ይፍለጥ፡፡በዚ መሰረት ንዘበናት ሓቢሩ ብዝነብር ህዝቢ ፡ ኣብ ዝኾነ እዋን ዘይሕከኽ ሕውነት ዘለዎ ህዝቢ፡ ቅርሕንትን ምቅሕሓርን ንክፍጠር፡ እቲ ህውከት ክቕፅልን ክጓሃሃርን ንምግባር ነዚ ከምዚ ዓይነት ሓሶት ንክምቸዎም ዋላ ሓንቲ ምልክት ዘየለ እናሃለወ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ሸረ -ሑመራ ፤መቐለ ፤ ወዘተ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ብሄረ ኣምሓራ መጥቃዕቲ ምፍፃም ተጀሚሩ ፤ንኣምሓራይ ብሓዊ ኣቃፂሎም ቀተሎም ሰራዊት ሓይሊ ምክልኻል ንህዝቢ ጎንደር ዕጥቁ ከፍትሕ መፅናዕቱ ወዲኡ ምንቅሰቓስ ንምጅማር እናተደለወ እዩ ዝብል መርዚ ክነዝሑ ፈቲኖም ፡፡
እዚ ኮይኑ እውን ህዝቢ ሰሜን ጎንደር ኣብዚ እዋን ህውከትን ዕግርግርን ብናይ አሸበርቲ ሓሶትን ውዲትን ከይተደናገረ ዝተለመደ መሰተውዓልን ጭዋ ህዝብን ምዃኑ ብተግባር ኣመሰኪሩ ፡፡ ውሑዳት ውልቀ ሰባት’ካ ኣብ ዘይተደለየ ጥፍአት እንትተዋፈሩ መብዛሕትኡ ህዝቢ ግና ንዘይተሓሰበ መጥቃዕቲ ዝተቓልዑ ኣሕዋቱን ኣሓቱን ሓቚፉን ደጊፉን ብመንነቶም መጥቃዕቲ ከይበፅሖም ተኸላኺሉሎም፡፡ እቲ ህዝቢ ንሓደጋ መጥቃዕቲ ዝተቓልዑ ተወለድቲ ትግራይ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ብምሕባእን ብምዕቛብን እንተዘይከላኽለሎም ነይሩ ኣብ ልዕሊ ሰብን ንብረትን ክበፅሕ ዝኽእል ዝነበረ ጉድኣትን ሓደጋን ካብዚ ንላዕሊ ክኸውን ከም ዝነበረ ካብቲ ናይ ሓባር ግብረ ሓይሊ ፀረ-ራዕዲ ዘውፅኦ መግለፂ መንግስትን ህዝብን ክርዳእን ክግንዘቦን ክኢሉ እዩ ። ኣባላት ፖሊስ ዞባ ሰሜን ጎንደርን ኣብ ከባቢኦም ንዝበፅሐ ሕማቕ ተግባር ብምክልኻልን ብምብርዓንን ንዝተፃወትዎ ግደ እውን ዘለና ናእዳን ኣድናቖትን ክብርን ዝለዓለ እዩ ።
ካብዚ ንላዕሊ ድማ ሎሚ ቅነ ህዝቢ ከተማ ደባርቅ ብናይ ፅንፊ ሓይልታት ዝዓነው ገዛውቲ ንምፅጋን ዝጀመሮ ምንቅስቓስን አብ ጎንደር ከተማ ድማ ነዚ ዘሎ ምድላውን እንትርአ ካብ ቀደሙውን አብዞም ህዝብታት ነጊሱ ዝፀንሓ ተኸባቢርካ ብሓባር ናይ ምንባር ክብርታት ብዝኾነ ናይ ፀላኢ ሽርሒ ከምዘይሽርሸር ዘርኢ እዩ፡፡ ከምኡውን ዝተጀመረ ፀረ ድኽነት ቃልሲ ህዝብታት ናይ ሓባር ቀላፅሞም ብምድልዳል ዝፍፀም ምኻኑ ዝተበፅሓ ናይ ሓባር ምርድዳእ ብርክውን ዘርእይ እዩ፡፡እዝይ ብመሰረቱ ኣብ ፅኑዕ ሰረት ዝተሃነፀ ፌደራላዊ ሰርዓትና ፤ዘጓንፍዎ ብድሆታት ብናይ ህዝብና ዝተማልአ ተሳትፎ ብትብዓት ይቕፅል ከምዘሎ ዝዓነው ገዛውቲ ንምፅጋን ህዝቢ ደባርቅ ዝጀመሮ ምንቅስን ህዝቢ ጎንደር ዝገበሮ ምድላውን ንዓቐብ ብቑዕ ምስክር የለን፡፡
ዝኸበርኩም ብሄር ብሄረ ሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ‼
ሓሶትን ቅጥፈትን ሓይልታት ጥፍኣት ክግታእ ኣብ ምግባር ብሄራዊ ክልላትና ብሓባርን ብውልቀን ዝወሰድኩሞ ቅዋም ‘ውን ኣብ ፅኑዕ መሰረት ዝተነደቐ ፌደራላዊ ስርዓትና ንኹሎም ብድሆታት ብምስጋር ብቕዓቱ እናመስከረ ምቕፃሉ ዘረጋግፅ እዩ ።
መንግስትን ህዝብን ብሄራዊ ክልል ኣምሓራ ኣብ ምኽባር ልዕልነት ሕጊ ዘየላጢ ቅዋም ዘለዎም ምዃኑ ምግላፁ፡ ክልላት ኦሮምያ ፣ ደቡብ ፣ ዓፋር ፣ ሓረሪ ፣ ኢትዮዽያ ሱማሌ ፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝን ጋምቤላን ከምኡውን ምምሕዳራት ከተማታት ድሬዳዋን ኣዲስ ኣበባን ንሰላም ዘለዎም ቅዋምን ቁርፀኝነትን ደጊሞም ዘረጋገፅዎ እዩ ።
ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ እውን ፀረ – ሰላም ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡ ህወሓትን ኣነፃፂሮም ዝኸፈትዎ ወፍሪ ኣብ ትሕቲ ዝ‘ነ ይኹን ኩነታት ተቐባልነት ከም ዘይረክብን ብናይ ሓሶትን ሕሱር ፕሮፖጋንዳን ከብፅሕዎ ዝደልዩ መፀለምታን ጠቐነን ብናይ ህዝብታት ምክብባርን ሓድነትን ክምኡ ‘ውን ብሓይልታት ፀፅታን ትካላዊ ብቕዓትን መስዋእትነትን ከም ዝፈሸሎም ካብዚ ንላዕሊ ካልእ መረጋገፂ የለን ። ብኣንፃሩ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ ብኸምዚ ዝበለ ብድሆ ብዝበለፀ ፀላእቶም ፈልዮም ክፈልጡን ሓድነቶም ክጥንክርን ይገብሮም ።
ብምዃኑ ድማ ብምኽንያት ፀረ -ሰላም ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሓይልታት ፀፅታን ንፁሃት ዜጋታትን ናይ ሞትን መጉድኣትን ኣብ ልዕሊ ንብረት ንዘብፅሖ ዕንወትን ክሳራን ህዝብን መንግስትን ብሄራዊ ክልላዊ ትግራይ ዝተሰመዖም ሓዘን ይገልፁ ።
ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ህዝቢ ትግራይን ኣብ ከተማ ጎንደር ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰባትን ንብረትን ብዝበፅሐ ጥፍኣት ተሓተቲ ዝ‘ኑ ውልቀ ሰባት ናብ ሕጊ ንምቕራብ ጠንኪሩ ክቃለስ እዩ ፤
ነዚ ዝተፈጠረ ዕንወት ተሓተትቲ ዝ‘ኑ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሻዕብያን ኣብ ትሕቲኡ ዘፀገዖም ጉጅለ ፅንፈኛታትን ተላኣኣኽቶምን ንዝውስድ ስጉምቲ ክሳዕ መወዳእታ ኣብ ጎኒ ፌዴራል መንግስቲ ጠጠው ከምንብል ደጊምና ነረጋግፅ፡፡ ኢትዮጵያ ሰላማን ልምዓታን ቅልጡፍ ምዕባለኣን ፌደራላዊ ስርዓታን ንምዝራግ ዝንቀሳቐሱ ፀረ ሰላም ሓይልታትን ተላኣእኽቶምን ዝፈጥርዎ ውዲት ኣቐዲምና ንምፍሻል መንግስታት ፌደራልን ክልላትን ከምወትሮና ሓድነትና ኣጠናኺርና ጠጠው ክንብል ፃውዒትና ነመሓላልፍ፡
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይን ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት እዚ ሃገር እትነብሩ ተወለድቲ ትግራይን ‼
ብውልቀ መለኽቲ ስርዓታት ካብ ዝበፅሕ ዝነበረ ግፍዕን ወፃዓን ንምንጋፍ ብዝገበርናዮ ቃልሲ ገዚፍ ዝበሃል ዝነበረ ስርዓት ደርጊ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ንምድምሳስ ጥራሕ ልዕሊ 60 ሽሕ ናይ ህይወት መስዋእትን ልዕሊ 100,000 ኣካሎም ዝሰኣኑ ተጋደልትን ብምኽፋል ምስ ኩሎም ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ ብምዃን ዲሞክራሲያዊት ኢትዮዽያ ንምምስራት በቒዕና ኢና።
ይኹን እምበር ናይ ዘሓለፉ ስርዓታት ተረፍ መረፍ ኣተሓሳስባ ዝተሰከሙ ጉጅለታትን ወልቀ ሰባትን ምሰ መንግስቲ ሻዕብያ ሕብረት ብምፍጣር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድብካን ዘተኮረ ወፍሪ ካብ ዝጅምሩ ፀኒሖም እዮም ።
መንግስቲ ሻዕብያ ዘዋፍሮም ኣባላቱን መሻርክቱን ኣብ ማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታ ነቒጦም ብስም ኢትዮዽያ ዘርኣዊ ፕሮፖጋንዳ እናነዝሑ ፀኒሖም እዮም ። ዝዘርገሕዎ መርበብ ራዕዲ ተነቕሒሉ ናብ ሕጊ ንምቕራብ ምንቅስቓስ ምስ ተጀመረ ድማ ብምፍላጥን ብዘይ ምፍላጥን ዝሕወስዎም ሰባት ብምትእኽኻብ ኣብ ዝሓለፈ ስርዓት እንተይተረፈ ዝፈሸለ ድሑር ተግባር ህዝቢ ምሰ ህዝቢ ንምጉናፅ ፈቲኖም እዮም ። ይኹን እንበር ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ንዘመናት ዝፀንሐ ፅቡቕ ክብርታት መስተውዓላይነትን ሕገ መንግስታዊ ሰርዓት ሒዙ ቀዋሚ ስርዓት ክኸውን ብምኽኣሉ ውዲታት ፀላእቲ ዝኸፍአ ጉድኣት ከየብፅሐ እናመኸነ እዩ ።
ቀደሙ እውን ፀላእቱ ፈልዩ ዝፈልጥ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ክልሉ ምስ ዝነብሩ ተወለድቲ ዝተፈላለዩ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ከምዚ ዓይነት ሕማቕ ኩነታት እንተ‘ነ ‘ውን ዝ‘ነ ዓይነት ፀገም እንተይተረኣየ ምሕላፉ ፤ ከም ኩሎም ብሄርን ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ ፀላእቱ ፈልዩ ዝፈልጥን ዘስተውዕልን ሕገ መንግስታዊ ስርዓቱ ብዝላዓለ ሓላፍነት ምሕላዉ ዘመስከረ እዩ፡፡
ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት ሃገርና ዝነብሩ ተወለድቲ ትግራይ እዚ ናይ ምትሕብባር ውርሸኦም ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ናይ ምሕላው ጥንካረኦምን ብምውዳብ ብዘርኣውነት ዝዓበዱ መራሕቲ መንግስቲ ሻዕብያን ከደምቶምን ክቃለሱ ፃውዒት እንትነቕርብ ኣብ ዝ‘ነ ይኹን እዋን ኣብ ጎንኹም ምዃኑ ብምርግጋፅ እዩ ።
ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ
መቐለ ሓምለ 20/2008 ዓ/ም
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1ሂንዳ ታ ሓሣ ሂዚ ጎዖም፤ ፆሲ ፔ ዴሮ ሃሺያ? ፔቴታዖ ሃሺባኣሴ! ታኣኒ ታ ቶኦኪና ዓብራሃሜ ዜርፃፓ ሓሣ ቢኒዓሜ ማኣራፓ ማዔያ ዒስራዔሌ ዓሲኬ። 2ዬያሮ ፆሲ ቤርታዺ ዶኦሬ ዴሮ ሓሺባኣሴ፤ ጌኤዦ ማፃኣፓ ዔኤሊያሴ ዛሎ ዎዚ ጌዔቴያ ዒንሢ ጶቂሡዋዓዳ? ሓሣ ዒስራዔሌ ዴራ ማዼ ባኮ ዎዚ ጌዒ ፆሲም ዒዚ ፑሽኬቴያ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? 3ዒማና ዔኤሊያሴ፦ “ጎዳሢዮ! ኔ ማሊፆ ኬኤዛዞንሢ ዔያታ ዎዼኔ፤ ኔም ዒንጎ ባኮ ዒንጊ ካኣሽኮ ቤዞዋ ሻሄም ታኣኒ ሌሊ ዓቴኔ፤ ታናኣ ሓሣ ዔያታ ዎዻኒ ኮዓኔ” ጌዔኔ። 4ጋዓንቴ ፆሲ ዒዛም ማሃዖ፦ “ጎኔ ፆሲ ማዒባኣ፥ ባዓሌ ጎዖ ባኮ ካኣሽኪባኣ ላንካይ ሺያ ዓሲ ታኣኮ ዓኣኔ” ጌዔኔ። 5ሓሢ ማዔቴያ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጾና ዶኦሪንቴ ዻካ ዒስራዔሌ ዓሲ ዓኣኔ። 6ፆሲኮ ዶኦሪጻ ኮሹሞ ዒንጊጾና ማዔቶ ማዾናቱዋሴ ጌይሢኬ፤ ዎንዴ ማዾና ማዔቴ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ ኮሹሞ ዒንጊሢ ማዒንዱዋያታንቴኬ። 7ዓካሪ ጋፒንጻ ዓይጎ ማዔይ? ዒስራዔሌ ዓሳ ዔያታ ኮዔ ባኮ ዴንቂባኣሴ፤ ዔያቶይዳፓ ዶኦሪንቴዞንሢ ጋዓንቴ ኮዔ ባኮ ዴንቄኔ፤ ዓቴ ዓሳ ጎኑሞ ዔራኒ ዳንዳዒባኣሴ። 8ዬይያ ያዺ ማዔሢ፦ “ፆሲ ዒኖ ዔያቶኮ ዶጪሴኔ፤ ዬያሮ ሃኖ ሄላንዳኣና ዓኣፓ ዔያቶኮ ዴንቁዋሴ፤ ዋያኣ ዔያቶኮ ዋይዙዋሴ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴሢሮኬ። 9ዳውቴ ሓሣ፦ “ዔያታ ሙዓኒ ቡካ ቤዛ ዓርቃ ፒሮ፤ ሓሣ ሎንሣ ዔቴ ማዒ ዔያቶ ሜታሶንጎ! 10ዓኣፓ ዔያቶኮ ዴንቁዋጉዲ ዹሞንጎ፤ ጊኢራኣ ዔያቶኮ ሜቶና ቢያ ኬሊ ዎቦንጎ” ጌዔኔ። 11ሂንዳ ላሚ ታ ሓሣ ሂዚ ጎዖም፤ ዓይሁዶ ዓሳ ዻቢንቴሢ ናንጊና ባይቃንዳጉዲዳ? ያዺቱዋሴ! ዓይሁዶ ዓሶ ዻቢንቶ ዛሎና ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ዻቂንታ ዴንቄኔ፤ ዬይ ያዺ ማዔሢ ዔያታ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ፦ “ዎይቲ ዔያታ ኑ ጉዲ ማዔይ?” ጋዓንዳጉዲኬ። 12ዓይሁዶ ዓሶኮ ዻቢንታ ዓጮም ሚርጌ ዓንጆ ጴዺሴኔ፤ ሓሣ ዔያቶኮ ባሊቲባኣያ ማዒፃ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶም ዓንጆ ማዔኔ፤ ዎንዴ ዓይሁዶ ዓሳ ቢያ ዻቄያ ማዔቴ ዓንጃ ዎዚ ሚርጋንዳንቴዳይ? 13ሓሢ ሓያ ታ ኬኤዛሢ ዒንሢ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶምኬ፤ ዒንሢ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶም ታ ኬኤዛንዳጉዲ ዳኪንቴሢሮ ታ ማዻ ማዾና ዎዛዻኔ። 14ሓያ ታ ማዻሢ ታ ጻጶ ማዔ ዓይሁዴ ዓሶ፦ “ዔያታ ዎይቲ ኑ ጉዲ ማዔይ?” ጌይሳኒኬ፤ ዬያይዲጾና ጎዖንቴ ዔያቶይዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ ታ ዻቂሻንዳያ ናንዳኔ። 15ፆሲ ዔያቶ ሃሼሢሮ ሜሌ ዓሳ ፆሲና ቡካያ ማዔቴ ፆሲ ዔያቶ ፔ ዓሲ ማሂ ዔካ ዎዶና ዎዎይታንዳያ ዒንሢም ማላይ? ዬይ ሓይቢዳፓ ዔቂሢጉዴያኬ! 16ፔቴ ቆኦሮ ሙኑቃኮ ካራፓ ዔኪ ፆሲም ዱማዼያ ማሆናቴ ሙኑቃ ጉቤ ፆሲም ዱማዼያ ማዓኔ። ዬያጉዲ ሃሣ ፔቴ ሚሢኮ ጻጳ ፆሲም ዱማዼያ ማዔቴ ካኣፓኣ ዱማዼያ ማዓኔ። 17ማኣሮ ካራ ቱኮና ሪሚቶ ሚጾኮ ካኣፖ ማዔ ዓይሁዶ ዓሳ ሜቂ ኬዴ ቤዛ ጌሦና፥ ካዮ ሪሚቶ ካኣፖ ጉዲ ማዔ፥ ዒንሢ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ዔያቶም ዒንጊንታ ዓንጆ ዒንሢያ ዴንቃያ ማዔኔ። 18ዬያሮ ዒንሢ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ሜቂ ኬዴ ካኣፖ፥ ዓይሁዶ ዓሶይዳ ዖቶርቂፖቴ፤ ዒንሢ ካኣፒ ሌሊ ማዔሢሮ ጻጳ ዒንሢ ኬዲ ዓርቄኔ፤ ዒንሢ ጻጶ ኬዲ ዓርቂባኣሢሮ ሄርሺንታንዳያ ዒንሢም ኮይሱዋሴ። 19ጋዓንቴ፦ “ካኣፓ ሜቂ ኬዴሢ ኑኡኒ ዔያቶ ቤዛ ጌላንዳጉዲ ጌይኬ” ዒንሢ ጋዓንዳኣናንዳኔ። 20ያዺ ዒንሢ ጋዓኒ ጎኔኬ፤ ጋዓንቴ ዔያታ ሜቂ ኬዴሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቁዋዖ ዓቲጾና ማዓዛ ዒንሢ ዶዲ ዒኢካ ዴዔሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቂጾናኬ፤ ያዺ ማዔሢሮ ዒዒጊጫንዳፓዓቴም ዖቶርሙሞ ዒንሢ ኮይሱዋሴ። 21ዓይጎሮ ጌዔቴ ፆሲ ቤርታ ማዢንቶ ካኣፖ ማዔ፥ ዓይሁዶ ዓሶም ሚጪንቲባኣያ ማዔቴ ዒንሢማኣ ሚጪንታዓኬ። 22ዓካሪ ፆሲኮ ሚጪንቶና ሚጪንቶ ዒፂፆና ዛጉዋቴ፤ ሚጪንቶ ዒፂጻ ዒዛኮ ሜቂ ኬዴዞንሢም ማዓዛ፥ ሚጪንቶ ዒ ዒንሢ ሚጪንታኔ፤ ዬያ ዒ ማዻንዳሢ፦ ዒዛ ጉሙርቂጾና ዶዲ ዒንሢ ናንጌቴኬ፤ ዶዲባኣቴ ጋዓንቴ ዒንሢያ ሜቂ ኬዳንዳኔ። 23ዓይሁዶ ዓሳ ኪሪስቶሴ ጉሙርቂጾ ዒፂፆ ሃሼቴ ቤርታ ዔያታ ዓኣ ቤዞ ማማዓንዳኔ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ፆሲ ዔያቶ ቤርታ ዓኣ ቤዞ ማሃኒ ዳንዳዓኔ። 24ዒንሢ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ፤ ዒንሢ ካዮ ሪሚቶ ካኣፖ ማዒ ዓኣያታዖ ዒንሢኮ ቤዞ ማዒባኣ፥ ቱኮና ሪሚቶ ሚጾይዳ ዓይሢንታኒ ዳንዳዔቴ ቱኮና ሪሚቶ ካኣፖ ማዔ ዓይሁዶ ዓሳ ቤርታ ዔያታ ዓኣ ቤዞ ማዓኒ ዎይቲ ዔያቶም ዳንዳዒንቲንዱዋይ! 25ታ ዒሾንሦ! ታ ሚሾንሦ! “ኑ ዔራኬ” ጌይ ሄርሺንቲፖቴ፤ ፔቴ ዓኣሺንቴ ባኣዚ ታ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ፤ ዬና ዓይጎዳይ ጌዔቴ ዒስራዔሌ ዓሶኮ ጉሙርቆ ዒፂጻ ጋፒንሢ ሄላንዳኣናቱዋንቴ ዔኤሊንቴ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ቢያ ፆሲ ባንሢ ሙካንዳያ ሄላንዳኣናኬ። 26ዓካሪ፤ ዒስራዔሌ ዓሳ ቢያ ዻቃንዳሢ፦ “ዻቂሻሢ ጺዮኔፓ ኬስካንዳኔ፤ ያይቆቤ ዜርፆኮ ጎሞ ባይዛንዳኔ፤ 27ጎሞ ታ ዔያቶኮ ባይዛ ዎዶና ዔያቶና ዎላ ታ ጫኣቃንዳ ጫኣቁማ ሃያኬ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴ ጎይጾናኬ። 28ዒስራዔሌ ዓሳ ኮዦ ሓይሶ ዋይዜዖ ዔኮ ዒፂፆና ዒንሢ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶም ዻቂንታ ማዓንዳጉዲ ፆሲኮ ዔያታ ሞርኬ ማዔኔ። ጋዓንቴ ዶኦሪንቲፆ ዛሎታቴ ዔያታ ዓዶንሢ ዛሎና ፆሲኮ ዒጊኖኬ። 29ፆሲ ዶኦሪ ሓሣ ኮሹሞ ዒንጊጾዋ ዒንጌሢኮ ጊንፃ ዒ ማዼ ማዾና “ዓይጋ ታ ሂዴይ!” ጌይ ማሉዋሴ። 30ዒንሢ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ቤርታ ፆሲም ዓይሢንቱዋያኬ፤ ሓሢ ጋዓንቴ ዓይሁዴ ዓሳ ዓይሢንቲባኣ ዛሎና ፆሲ ማኣሪፆ ዒንሢ ዴንቄኔ። 31ፆሲ ዒንሢ ማኣሬሢ ዔያታ ዛጋዖ ፆሲም ዓይሢንቱዋያ ማዔኔ፤ ጋፒንፃ ጋዓንቴ ዒንሢ ማኣሬ ጎይፆ ዔያቶዋ ማኣራንዳኔ ። 32ዓይጎሮ ጌዔቴ ፆሲ ዓሲ ቢያ ማኣራኒ ጋዓዖ፥ ዓሲ ቢያ “ዓይሢንቱዋያኬ” ጌይ ሃሼኔ፤ 33ፆሲኮ ኮሹሞና ሃኣማቶና ሃሣ ዔራቶና ዖኦኒያ ዔሩዋያኬ! ዒ ዎጋ ዎጊጻ “ዎዚምዳይ?” ጌይንቱዋያኬ፤ ዒ ማዻ ጎይጻኣ ዔርቱዋያኬ! 34ፆሲ ማሊሢ ዔራይ ዖኦኒያ ባኣሴ፤ ዒዛ ዞራ ዓሲያ ባኣሴ፤ 35ታልዖ ማሃንዳጉዲ፥ ዒዛም ታልዔ ዓሲያ ባኣሴ። 36ዎይቲ ጌዔቴ ቢያ ባኮ ማዤሢ ዒዛኬ፤ ቢያ ባኮ ናንጊሻሢያ ዒዛኬ፥ ዒዛም ናንጋያኬ፤ ናንጊና ቦንቾ ዒዛም ማዖንጎ፤ ዓኣሜን።
Copyright
Learn More


text:
ምዕራፍ 10
የሱስ ምስ ስድራ ቤቱ ናብ የሩሳሌም ተጓዕዘ
የሱስ ወዲ 12 ዓመት ከሎ፡ ንመምህራን ሓተቶም
የሱስ ንየሆዋ፡ “ኣቦይ” ኢሉ ጸውዖ
ዮሴፍን ስድራ ቤቱን ምስ ኣዕሩኽቶምን ኣዝማዶምን ዓመት ዓመት ናብ የሩሳሌም ዚጓዓዝሉ ግዜ በጽሐ። ከምቲ ሕጊ ሙሴ ዚእዝዞ፡ ፋስጋ ኼብዕሉ እዮም ናብኡ ዚኸዱ ዝነበሩ። (ዘዳግም 16:16) ካብ ናዝሬት ናብ የሩሳሌም ኣስታት 120 ኪሎ ሜተር ኣቢሉ ይኸውን ነይሩ። ኵሉ ሰብ ሸበድበድ ዚብለሉን ዚሕጐሰሉን እዋን እዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ የሱስ ወዲ 12 ዓመት እዩ ዀይኑ ነይሩ፣ ነቲ በዓልን ነቲ ኣብ ጥቓ ቤተ መቕደስ ናይ ምዃን ኣጋጣምን ከኣ ፍልይ ብዝበለ ተገዳስነት እዩ ዚጽበዮ ነይሩ።
በዓል ፋስጋ ንየሱስን ንስድራ ቤቱን፡ ናይ ሓደ መዓልቲ ጕዳይ ጥራይ ኣይነበረትን። ጽባሕ ፋስጋ፡ እቲ ሸውዓተ መዓልቲ ዚወስድ በዓል ቅጫ ይጅምር ነይሩ እዩ። (ማርቆስ 14:1) ንሱ ኸኣ ክፍሊ እቲ ቕነ ፋስጋ ጌርካ እዩ ዚርአ ነይሩ። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ፡ እቲ ኻብ ዓዶም ናዝሬት ነቒሎም ዚገብርዎ ጕዕዞን ኣብ የሩሳሌም ዚቕንዩሉ ግዜን ናብ ዓዶም ዚምለሱሉ ግዜን ተደሚሩ ዳርጋ ክልተ ሰሙን እዩ ዚወስደሎም ነይሩ። ኣብታ ኣቐዲምና ዝጠቐስናያ ዓመት እቲኣ ግና፡ ብሰንኪ የሱስ ካብኡ ንላዕሊ እዩ ወሲዱሎም። ካብ የሩሳሌም ኪምለሱ ኸለዉ እዮም ብዛዕባ እቲ እተፈጥረ ነገር ፈሊጦም።
ዮሴፍን ማርያምን ኪጕዓዙ ኸለዉ፡ የሱስ ምስቶም መኻይዶም ዝነበሩ ኣዝማዶምን ፈተውቶምን ናብ ሰሜን ገጹ ዚጐዓዝ ዘሎ መሲልዎም ነበረ። ኣብቲ ኺሓድሩ ዘዕረፉሉ ቦታ ግና ሰኣንዎ። ምስቶም ብጾቶም ደልዮም እውን ሰኣንዎ። እወ፡ ወዶም ኣይተረኽበን! ሽዑ፡ ዮሴፍን ማርያምን ኪደልይዎ ናብ የሩሳሌም ተመልሱ።
ምሉእ መዓልቲ ደልዮም ኣይረኸብዎን። ኣብታ ኻልኣይቲ መዓልቲ እውን ኣይረኸብዎን። ኣብ መወዳእታኡ፡ ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ኣብታ ብዙሕ ኣዳራሻት ዘለዋ ቤተ መቕደስ ረኸብዎ። ኣብኡ ኣብ ማእከል መምህራን ኣይሁድ ተቐሚጡ ይሰምዖን ይሓትቶምን ብምስትውዓሉ የስተንክሮምን ነበረ።
ሽዑ፡ ማርያም፡ “ወደየ፡ ስለምንታይ ከምዚ ጌርካና፧ እንሆ፡ ኣቦኻን ኣነን ተሻቒልና ኽንደልየካ ጸኒሕና” በለቶ።—ሉቃስ 2:48።
የሱስ ኣበይ ከም ዚኸውን ብዘይምፍላጦም ከም እተገረመ ኺገልጽ ከሎ፡ “ንምንታይ እሞ ትደልዩኒ፧ ኣብ ቤት ኣቦይ ክኸውን ከም ዚግብኣኒዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧” ኢሉ ሓተቶም።—ሉቃስ 2:49።
የሱስ ምስ ዮሴፍን ማርያምን ምስ ተራኸበ፡ ምሳታቶም ናብ ናዝሬት ተመልሰ፡ ይእዘዞም እውን ነበረ። ብጥበብን ብኣካልን እውን ይዓቢ ነበረ። ገና እኳ ንእሽቶ እንተ ነበረ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ሞገስ ነበሮ። እወ፡ የሱስ ካብ ቍልዕነቱ ኣትሒዙ፡ ብመንፈሳዊ ነገራት ግዱስ ብምዃን ጥራይ ዘይኰነስ፡ ንወለዱ እውን ኣኽብሮት ብምሃብ ሰናይ ኣብነት ሓዲጉ እዩ።


text:
1ኢየሱስ ካብ ቤተ መቕደስ ወፂኡ ክኸይድ እንተሎ ደቀ መዛሙርቱ ናብኡ ቐሪቦም ሕንጻ ቤተ መቕደስ ኣርአይዎ። 2ንሱ ድማ መሊሱ እዙይ ኲሉ ትርእይዎዶ ኣለኹም? ኣብዙይ እምኒ ኣብ ልዕሊ እምኒ እንተይፈረሰ ኸም ዘይተርፍ እማን እብለኩም ኣለኹ በሎም። 3ኣብ ደብረ ዘይት ተቐሚጡ እንተሎ ደቀ መዛሙርቱ ንበይኖም ቅርብ ኢሎም እዙይ መኣዝ እዩ ዝኸውን? ናይ ምምጻእኻን ናይ ዓለም ፍጻሜን ምልክቱኸ እንታይ እዩ? እስኪ ንገረና ኢሎም ጠየቕዎ። 4ኢየሱስ ከዓ ኸምዙይ በሎም፦ ሓደ እኳ ከየስሕተኩም ተጠንቀቑ። 5ኣነ ክርስቶስ እየ!› እናበሉ ብዙኃት ብስመይ ክመጹ እዮም፤ ንብዙኃትውን ከስሕቱ እዮም። 6ውግእን ወረ ውግእን ክትሰምዑ ኢኹም፤ ኣስተውዕሉ ኣይትደንግጹ እዝ ዂሉ ብርግጽ ክኸውን እዩ፤ እንተኾነ መወዳእትኡ ሽዑ ኣይኮነን። 7ሕዝቢ ኣብ ልዕሊ ሕዝቢ መንግሥቲውን ኣብ ልዕሊ መንግሥቲ ኽለዓል እዩ፤ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ጥሜትን ምንቅጥቃጥ ምድርን ክኸውን እዩ። 8እዝ ዂሉ ቕልውላው ናይ መከራ መጀመርታ እዩ። 9በቲ እዋን እቱይ ንመከራ ኣኅሊፎም ክህቡኹምን ክቐትሉኹምን እዮም፤ ስለ ስመይ ከዓ ብዂሎም ኣሕዛብ ጽሉኣት ክትኮኑ ኢኹም። 10ሽዑ ብዙኃት እምነቶም ብምኽሓድ ንስንሳቶም ኣኅሊፎም ክወሃሃቡን ክጻልኡን እዮም። 11ብዙኃት ሓሰውቲ ነቢያት ክለዓሉ ንብዙኃትውን ከስሕትዎም እዮም። 12ብሰንኪ ብዝሒ ኽፍኣት ከዓ ካብ ብዙኃት ሰባት ፍቕሪ ኽትንኪ እያ። 13እቲ ኽሳዕ መወዳእታ ዝዕገሥ ግና ንሱ ኽድኅን እዩ። 14ንዂሎም ኣሕዛብ ምስክር ምእንቲ ክኸውን እዝ ወንጌል መንግሥቲ እዙይ ኣብ ምሉእ ዓለም ክስበኽ እዩ፤ ሽዑ መወዳእታ ክኸውን እዩ። 15 እቲ ብነቢይ ዳንኤል ዝተነግረ ናይ ጥፍኣት ርኽሰት ኣብ ዘይግብኦ ቅዱስ ስፍራ ቖይሙ ምስ ረአኹም እቲ ዘንብብ የስተውዕል! 16እቶም ኣብ ይሁዳ ዘለዉ ናብ እምባታት ይህደሙ። 17እቲ ኣብ ዝባን ናሕሲ ዝጸንሐ ኸዓ ኣብ ገዝኡ ንዘሎ ኽወስድ ኣይውረድ፤ 18እቲ ኣብ ግራት ዝጸንሐ ድማ ኽዳኑ ኽወስድ ኢሉ ንድኅሪት ኣይመለስ። 19 በተን መዓልትታት እቲአተን ንጥኑሳትን ንመጥበውቲ ሕፃናትን ወይለአን! 20ጕያኹም ብኽረምቲ ወይ ከዓ ብሰንበት ምእንቲ ኸይኸውን ጸልዩ! 21ሽዑ ኻብ መጀመርታ ዓለም ኂዙ ኽሳዕ ሎሚ ዘይኮነ ድኅሪ ሕዝውን ከቶ ዘይኸውን ብርቱዕ መከራ ክኸውን እዩ። 22እተን መዓልትታት እቲኣተን እንተዘየሓጽራስ ሥጋ ዝለበሰ ዂሉ ኣይምደኃነን ነይሩ፤ ግና እተን መዓልትታት እቲኣተን ምእንቲ እቶም ኅሩያት ክሓጽራ እየን። 23ሽዑ ዝኾነ ሰብ ክርስቶስ እንሆ ኣብዙይ ኣሎ!› ወይ ከዓ ኣብቱይ ኣሎ!› እንተ በለኩም ኣይትእመኑ። 24ሓሰውቲ ክርስቶሳትን ሓሰውቲ ነቢያትን ክለዓሉ እዮም፤ እንተ ተኽኢልዎምስ ነቶም ኅሩያት እንተይተረፈ እኳ ንምስሓት ዓብዪ ምልክታትን ዘደንቕ ነገራትን ከርእዩ እዮም። 25 እንሆ ኣቐዲመ ነጊረኩም ኣለኹ፤ 26እምበኣር እንሆ ኣብ ምድረ በዳ ኣሎ!› እንተ በሉኹም ናብኡ ኣይትኺዱ፤ እንሆ ኣብ ውሽጢ ገዛ ኣሎ!› እንተ በሉኹምውን ኣይትእመኑ። 27መብረቕ ካብ ምብራቕ ወፂኡ ኽሳዕ ምዕራብ ከም ዝርአ ምጽኣት ወዲ ሰብውን ከምኡ ክኸውን እዩ። 28ገምቢ ኣብ ዘለዎ ኣሞራታት ኣብኡ እዮም ዝእከቡ። 29 ድኅሪ መከራ ናይተን መዓልትታት እቲኣተን ከዓ ሽዑ ንሽዑ ፀሓይ ክትጽልምት እያ፤ ወርኂውን ብርሃና ኣይትህብን እያ፤ ከዋኽብቲውን ካብ ሰማይ ክወድቁ እዮም፤ ኃይልታት ሰማያት ድማ ኽናወጹ እዮም። 30ሽዑ ኸዓ ምልክት ወዲ ሰብ ኣብ ሰማይ ክረአ እዩ፤ እንሆ ድማ ዂሎም ኣብ ዓለም ዘለዉ ኣሕዛብ ወዲ ሰብ ብኃይልን ብዓብዪ ኽብርን ብደመና ሰማይ እንትመጽእ ምስ ረአይዎ ኽበኽዩ እዮም። 31ንሱ ንመላእኽቱ ብብርቱዕ ድምፂ መለኸት ክልእኾም እዩ፤ ንሳቶም ድማ ንኅሩያቱ ካብ ሓደ ወሰን ሰማይ ክሳዕ እቲ ሓደ ወሰን ካብ ኣርባዕተ መዓዝን ክእክብዎም እዮም። 32 ምስላኡ ኻብ ኦም በለስ ተምሃሩ፤ ጨንፈራ ምስ ለምለመ ቖጽላውን ምስ ጠጠዐ ሓጋይ ከም ዝቐረበ ትፈልጡ ኢኹም። 33ከምኡ ኸዓ ንስኻትኩም ነዝ ዂሉ ነገራት እዙይ ምስ ረአኹም ኣብ ኣፍ ደገ ኸም ዝቐረበ ፍለጡ። 34እዝ ነገራት እዙይ ኲሉ ኽሳዕ ዝፍጸም እዝ ትውልዲ እዙይ ከም ዘይኃልፍ እማን እብለኩም ኣለኹ። 35ሰማይን ምድርን ክኃልፍ እዩ፤ ቃለይ ግና ኣየኃልፍን። 36 ነታ መዓልቲ እቲኣን ነታ ሰዓት እቲኣን ግና እንትርፊ ኣብ በይኑ ናይ ሰማይ መላእኽቲ ኾኑ ወይ ወልድ ሓደ እኳ ዝፈልጣ የለን። 37ከምቲ ብዘመን ኖኅ ዝኾነ ምጽኣት ወዲ ሰብ ከዓ ከምኡ ክኸውን እዩ። 38ከምቲ ቕድሚ ማይ ኣይኂ ዝነበረ ጊዜ ኽሳዕ እታ ኖኅ ናብ መርከብ ዝኣተወላ መዓልቲ ኽበልዑ ን ክሰትዩን ከውስቡን ክዋሰቡን ዝጸንሑ እሞ 39ማይ ኣይኂ መጺኡ ንዂሉ ኽሳዕ ዘጥፍእ ዘይፈለጡ ምጽኣት ወዲ ሰብ ከዓ ኸምኡ ክኸውን እዩ። 40ሽዑ ኽልተ ሰብ ኣብ ሓደ ግራት ክሠርሑ እዮም። እቲ ሓደ ኽውሰድ እቲ ሓደ ድማ ክኅደግ እዩ። 41ክልተ ኣንስቲ ኣብ ሓደ መጥሓን ክጥሕና እየን፤ እታ ሓንቲ ኽትውሰድ እታ ሓንቲ ድማ ክትኅደግ እያ። 42እምበኣርከስ ጐይታኹም በየነይቲ መዓልቲ ኸም ዝመጽእ ኣይትፈልጡን ኢኹም እሞ ንቕሑ። 43ግና እዙይ ደኣ ኣስተውዕሉ፤ በዓል ገዛ በየነይቲ ኽፍለ ጊዜ ናይ ለይቲ ሰራቒ ኸም ዝመጽእ እንተ ዝፈልጥስ ነቒሑ ምሓለወ ነይሩ፤ ገዝኡ ኽትኰዓት እንተላውን ሱቕ ኣይምበለን ነይሩ። 44እምበኣርከስ ንስኻትኩምውን ብዘይ ሓሰብኩምዋ ሰዓት ወዲ ሰብ ክመጽእ እዩ እሞ ተዳሊኹም ንበሩ። 45 እቲ በብጊዜኡ ምግቦም ክህቦም ኢሉ ጐይትኡ ኣብ ልዕሊ ስድራ ቤቱ ዝሸሞ እሙንን ለባምን ኣገልጋሊ መን እዩ? 46እቲ ጐይትኡ ምስ መጸ ከምዙይ እናገበረ ዝረኽቦ ኣገልጋሊ ብፁዕ እዩ። 47ኣብ ልዕሊ ዂሉ ንብረቱ ኸም ዝሸሞ እማን እብለኩም ኣለኹ። 48እቲ ኽፉእ ኣገልጋሊ ግና ብልቡ ጐይታይ ክድንጕ እዩ ኢሉ 49ነቶም ብጾቱ ኣገልገልቲ ኽወቕዖም ይጅምር፤ ምስ ሰካራማት ድማ ይበልዕን ይሰትን። 50ጐይታ እቲ ኣገልጋሊ ብዘይ ተጸበያ መዓልትን ብዘይ ፈለጣ ሰዓትን መጺኡ፤ ብዘሰቅቕ ሞት ይቐጽዖ፤ ዕድሉ ኸዓ ምስ ግብዛት ይገብሮ፤ ኣብኡ ድማ ብኽያትን ምሕርቃም ኣስናንን ይኸውን።
Copyright
Learn More


text:
ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዚግበር ዝርርብ
ኣምላኽ፡ መከራ ኺህሉ ዝፈቐደ ስለምንታይ እዩ፧
ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ምስ ካልእ ሰብ ዚገብሮ ዝርርብ፡ ከምዚ ዚስዕብ ኪመስል ይኽእል እዩ። ምሕረት እትብሃል ናይ የሆዋ ምስክር፡ ናብ እንዳ ሓንቲ ሶፍያ እትብሃል ሰበይቲ ኸም ዝኸደት ጌርና እስከ ንሕሰብ።
ኣምላኽ ብዛዕባ መከራና እንታይ ይስምዖ፧
ምሕረት፦ ሶፍያ ኸመይ ኣለኺ፧ ደሓንዶ ቐኒኺ፧
ሶፍያ፦ ደሓን እየ፡ ጽቡቕ ኣሎኹ።
ምሕረት፦ ኣብ ዝሓለፈ መጺአ ኸለኹ፡ ኣምላኽ ብዛዕባ ዚወርደና መከራ ኸመይ ከም ዚስምዖ ተመያይጥና ኔርና። * ብፍላይ ኣዴኺ ብሓደጋ መኪና ምስ ተጐድኣ፡ ንነዊሕ እዋን ከምኡ ኢልኪ ትሓስቢ ኸም ዝነበርኪ ጠቒስክለይ ኔርኪ። ንምዃኑ ኣዴኺ ኸመይ ኣለዋ፧
ሶፍያ፦ ሓድሓደ ግዜ ደሓን እያ፡ ሓድሓደ ግዜ ግና ትሓምም እያ። ሎሚ እኳ ደሓን እያ ዘላ።
ምሕረት፦ ዜሐጕስ እዩ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ብሩህ ኣመለኻኽታ ኽትሕዝ መቸም ብሓቂ ኣጸጋሚ ኪኸውን ኣለዎ።
ሶፍያ፦ እወ፡ ኣጸጋሚ እዩ። አረ ሓድሓደ ግዜስ፡ ‘ክሳዕ መዓስ እያ እናተሳቐየት ክትነብር፧’ ኢለ እሓስብ እየ።
ምሕረት፦ ከምኡ ኢልኪ ኽትሓስቢ ባህርያዊ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ምይይጥና፡ ኣምላኽ፡ ንዜጋጥመና መከራ ንምውጋድ ሓይሊ እናሃለዎ ኽነሱ፡ መከራ ኪቕጽል ስለምንታይ ከም ዝፈቐደ ሕቶ ኣበጊሰልኪ ነይረ።
ሶፍያ፦ እወ፡ እዝክሮ እየ።
ምሕረት፦ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ እንታይ ኢሉ ኸም ዚምልስ ቅድሚ ምምይያጥና፡ ንገለ ኻብቲ ኣብ ዝሓለፈ እተመያየጥናሉ ነጥብታት ንድገሞ።
ሶፍያ፦ ሕራይ።
ምሕረት፦ ሓደ ኻብቶም ኣብ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ዝነበሩ እሙናት ሰብኡት እውን ከይተረፈ፡ ኣምላኽ ስለምንታይ መከራ ኺህሉ ኸም ዝፈቐደ እኳ እንተ ሓተተ፡ ከምኡ ኢሉ ብምሕታቱ ኣምላኽ ከም ዘይገንሖ፡ ዝያዳ እምነት ከም ዜድልዮ እውን ከም ዘይነገሮ ርኢና ኔርና።
ሶፍያ፦ እቲ ሓሳብ እቲ፡ ንዓይ ሓድሽ እዩ ነይሩ።
ምሕረት፦ ብዘይካዚ፡ የሆዋ ኣምላኽ ክንሳቐ ኸም ዘይደልየና ርኢና ኔርና ኢና። ንኣብነት፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ‘ኣብ ኵሉ ጸበባ ህዝቡ ኸም ዝጸበቦ’ ዚገልጽ ምዃኑ ርኢና ኔርና። * ኣምላኽ ክንሳቐ ኸለና ዚስምዖ ምዃኑስ ዜጸናንዕዶ ኣይኰነን፧
ሶፍያ፦ እወ፡ የጸናንዕ እዩ።
ምሕረት፦ ኣብ መወዳእታ ኸኣ፡ ነቲ ፈጣሪና ዘለዎ ማእለያ ዘይብሉ ሓይሊ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን እዋን ንመከራ መወዳእታ ኺገብረሉ ኸም ዚኽእል ርኢና ኔርና።
ሶፍያ፦ እዚ እዩ ኸኣ ዘይርድኣኒ። ኣምላኽ ነዚ ዅሉ መከራ ኼቋርጾ እናኸኣለ ኽነሱ፡ ስቕ ኢሉ ዚርኢ ዘሎ ስለምንታይ እዩ፧
ሓቂ እተዛረበ መን እዩ፧
ምሕረት፦ ንሕቶኺ መልሲ ምእንቲ ኽንረኽበሉ፡ መጀመርታ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ንገንጽል። ንታሪኽ ኣዳምን ሄዋንን እታ እተኸልከለት ፍረን ትፈልጥዮዶ፧
ሶፍያ፦ እወ፡ እፈልጦ እየ። ነቲ ታሪኽ እቲ ኣብ ትምህርቲ ሰንበት ተማሂረዮ እየ። ኣምላኽ ካብ ሓንቲ ኦም ከይበልዑ እኳ እንተ ነገሮም፡ ንሳቶም ግና በሊዖም።
ምሕረት፦ ልክዕ ኣለኺ። ሕጂ፡ ናብቲ ንኣዳምን ሄዋንን ከም ዚሓጥኡ ዝገበሮም ነገራት ነተኵር። እቲ ሽዑ እተፈጸመ ነገራት፡ ምስቲ መከራ ዜጋጠመና ስለምንታይ ምዃኑ ዚለዓል ሕቶ ብቐጥታ እተተሓሓዘ እዩ። ዘፍጥረት ምዕራፍ 3 ኻብ ፍቕዲ 1 ኽሳዕ ፍቕዲ 5 ተንብብያዶ፧
ሶፍያ፦ ሕራይ። “እግዚኣብሄር ኣምላኽ ካብ ዝፈጠሮ ዅሉ ኣራዊት መሮር ተመን ይጐርሕ ነበረ። ነታ ሰበይቲ ኸኣ ኣምላኽሲ፤ ካብ ኵሉ ኦም ገነት ኣይትብልዑ፡ ኢሉዶ አዚዙ እዩ፧ በላ። እታ ሰበይቲ ነቲ ተመን በለቶ፤ ኣብ ገነት ካብ ዘሎ ፍረ ኦም ንበልዕ ኢና። ብዛዕባ ፍረ እታ ኣብ ማእከል ገነት ዘላ ኦም ግና ኣምላኽ፤ ከይትሞቱስ፡ ካብኣ ኣይትብልዑ ኣይትተንክይዋውን፡ በለ። እቲ ተመን ድማ ነታ ሰበይቲ፤ ኣይፋልኩም፡ ኣምላኽ ደኣ ካብኣ ምስ እትበልዑ መዓልቲ ኣዒንትኹም ከም ዚኽፈታ፡ ከም ኣምላኽውን ከም እትዀኑ፡ ጽቡቕን ክፉእን ከኣ ከም እትፈልጡ፡ ስለ ዝፈለጠ እዩ እምበር፡ ከቶ ኣይትሞቱን ኢኹም፡ በላ።”
ምሕረት፦ አመስግነኪ። ሓንሳእ እሞ ነታ ጥቕሲ ንመርምራ። መጀመርታ፡ ንሄዋን እተዛረባ፡ ተመን ምዃኑ ኣስተብህሊ። ኣብ ካልእ ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንሄዋን ብተመን ገይሩ እተዛረባ፡ ሰይጣን ድያብሎስ ምዃኑ ተሓቢሩ ኣሎ። * ሰይጣን ንሄዋን፡ ኣምላኽ ብዛዕባ ሓንቲ ኦም እንታይ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈ እዩ ሓቲትዋ። ኣዳምን ሄዋንን ካብታ ኦም እንተ በሊዖም፡ ኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ዚወርዶም መቕጻዕቲ እንታይ ከም ዝበለ ኣስተብሂልኪዶ፧
ሶፍያ፦ ከም ዝሞቱ እዩ ነጊርዎም።
ምሕረት፦ ልክዕ ኣለኺ። ቀጺሉ ሰይጣን፡ ኣንጻር ኣምላኽ ዓብዪ ኽሲ ኣበጊሱ። ሰይጣን፡ “ከቶ ኣይትሞቱን ኢኹም” ከም ዝበለ ኣስተብህሊ። ሰይጣን ንኣምላኽ “ሓሳዊ” እዩ ዚብሎ ነይሩ።
ሶፍያ፦ ነዚ ኽፋል እዚ ታሪኽ እዚ፡ ቅድሚ ሕጂ ሰሚዐዮ ኣይፈልጥን እየ።
ምሕረት፦ ሰይጣን ንኣምላኽ “ሓሳዊ” ብምባሉ፡ መዕለቢ ንኺረክብ ግዜ ዜድልዮ ጕዳይ እዩ ኣልዒሉ። ግዜ ዜድልዮ ስለምንታይ ይመስለኪ፧
ሶፍያ፦ እንድዒ። ኣይተረድኣንን።
ምሕረት፦ ነዚ ዜብርህ ሓደ ኣብነት ክህበኪ። ሓደ መዓልቲ ኣብ ቅድሜኺ ቐሪበ፡ ‘ካባኺ ኣነ እሕይል’ ከም ዝበልኩኺ ጌርና እሞ ንሕሰብ። ካባኺ ኸም ዘይሕይል ከተርእዪኒ እንተ ትደልዪ፡ እንታይ ምገበርኪ፧
ሶፍያ፦ ምፈተንኩኺ።
ምሕረት፦ እወ፡ ጽቡቕ ኣለኺ። ምናልባት ዓብዪ ኣቕሓ ኣምጺእና፡ መንና ኼልዕሎ ኸም ዚኽእል ምፈተንና። ብሓቂ መን ከም ዚሕይል ንምፍላጥ፡ ግዜ ዜድልዮ ኣይኰነን።
ሶፍያ፦ እንታይ ክትብሊ ኸም ዝደለኺ ተረዲኡኒ።
ምሕረት፦ ግናኸ፡ ኣነ ኻባኺ ኸም ዝሕይል ዘይኰነስ፡ ካባኺ ኣነ ብዝያዳ ሓቀኛ ኸም ዝዀንኩ እንተ ዝዛረብከ፧ እዚ እተፈልየ ጕዳይ እዩ። ኣይመስለክንዶ፧
ሶፍያ፦ እወ። እተፈልየ ይመስለኒ።
ምሕረት፦ ሓቀኛነት፡ ከምቲ ሓይሊ ንምፍላጥ እትገብሮ ዓይነት ፈተና ጌርካ ኺረጋገጽ ኣይከኣልን እዩ።
ሶፍያ፦ እወ፡ ጽቡቕ ኣለኺ።
ምሕረት፦ እቲ ጕዳይ ኪፍትሓሉ ዚኽእል መገዲ፡ ሰባት ካብ ክልቴና ብዝያዳ መን ሓቀኛ ምዃኑ ምእንቲ ኺርእዩ፡ እኹል ግዜ ብምሃብ ጥራይ እዩ።
ሶፍያ፦ ነዚ እሰማምዓሉ እየ።
ምሕረት፦ ሕጂ ኸኣ ነቲ ኣብ ዘፍጥረት ዘሎ ታሪኽ እንደገና ንርኣዮ። ሰይጣን ካብ ኣምላኽ ከም ዚሕይል ተዛሪቡ ድዩ፧
ሶፍያ፦ ኣይተዛረበን።
ምሕረት፦ ከምኡ ኢሉ ተዛሪቡ እንተ ዚኸውን፡ ኣምላኽ ንሰይጣን፡ ካብኡ ኸም ዚሕይል ቀልጢፉ መርኣዮ ነይሩ። ብኣንጻሩ ግና፡ ሰይጣን ካብ ኣምላኽ ብዝያዳ ሓቀኛ ምዃኑ እዩ ተዛሪቡ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንሄዋን፡ ‘ኣምላኽ ሓስዩኩም እዩ፣ ኣነ ግና ሓቂ እየ ዝነግረኩም ዘለኹ’ እዩ ኢልዋ።
ሶፍያ፦ ዜገርም እዩ።
ምሕረት፦ ስለዚ፡ ኣምላኽ፡ ጥበብ ስለ ዘለዎ፡ እቲ ጕዳይ ብዝበለጸ መገዲ ኺድቅስ ዚኽእል፡ ግዜ ብምሃብ ምዃኑ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ግዜ ብምሃብ ከኣ፡ መን ሓቂ ይዛረብ ከም ዝነበረ፡ መን ከኣ ይሕሱ ኸም ዝነበረ ይፍለጥ።
ኣገዳሲ ጕዳይ
ሶፍያ፦ ሄዋን ብሙማታ ግና፡ ሓቂ እተዛረበ ኣምላኽ ምዃኑ ዜረጋግጽዶ ኣይነበረን፧
ምሕረት፦ ብእተወሰነ ደረጃ፡ ዜረጋግጽ እዩ ነይሩ። ግናኸ፡ እቲ ሰይጣን ዘልዓሎ ጕዳይ ካልእ ነገራት እውን ዝሓቘፈ እዩ ነይሩ። ፍቕዲ 5 እሞ እንደገና ንርኣያ። ሰይጣን ንሄዋን እንታይ ካልእ ነገራት ከም ዝነገራ ኣስተብሂልኪዶ፧
ሶፍያ፦ ካብታ ፍረ እንተ በሊዓ፡ ኣዒንታ ኸም ዚኽፈታ እዩ ነጊርዋ።
ምሕረት፦ እወ፡ ንሳ እውን ‘ከም ኣምላኽ ከም እትኸውን፡ ጽቡቕን ክፉእን ከኣ ከም እትፈልጥ’ እዩ ነጊርዋ። ስለዚ፡ ሰይጣን፡ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዝሓብኣሎም ጽቡቕ ነገር ከም ዘሎ ኣምሲሉ እዩ ተዛሪቡ።
ሶፍያ፦ ኣሃ። ተረዲኡኒ።
ምሕረት፦ እዚ እውን ዓብዪ ጕዳይ እዩ ነይሩ።
ሶፍያ፦ እንታይ ማለትኪ እዩ፧
ምሕረት፦ ሰይጣን በዘን ቃላት እዚአን ገይሩ፡ ሄዋን፡ ብተዘዋዋሪ ኸኣ ኵሎም ደቂ ሰብ፡ ካብ ግዝኣት ኣምላኽ ወጻኢ ብዝሓሸ መገዲ ኺነብሩ ኸም ዚኽእሉ እዩ ዚገልጽ ነይሩ። የሆዋ ኣብዚ መዳይ እዚ እውን፡ ነቲ ጕዳይ ኬደቅስ ዚኽእል ዝሓሸ መገዲ፡ ንሰይጣን ግዜ ምሃቡ ምዃኑ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ስለዚ፡ ኣምላኽ ንሰይጣን፡ ነዛ ዓለም እዚኣ ንእተወሰነ ግዜ ኼመሓድራ ፈቒዱሉ። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ ኢና ኣብ ዙርያና፡ እዚ ዅሉ መከራ ኺፍጸም እንርኢ ዘለና። እቲ ምኽንያት፡ ገዛኢ እዛ ዓለም እዚኣ፡ ኣምላኽ ዘይኰነስ፡ ሰይጣን ስለ ዝዀነ እዩ። * ይኹን እምበር፡ ብስራት እውን ኣሎ።
ሶፍያ፦ እቲ ብስራት እንታይ እዩ፧
ምሕረት፦ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኣምላኽ ባህ ዜብል ክልተ ሓቂ ይነግረና እዩ። ቀዳማይ፡ መከራ ኺወርደና ኸሎ፡ የሆዋ ይሓልየልና እዩ። ንኣብነት፡ ንጉስ ዳዊት ኣብ መዝሙር 31:7 እንታይ ከም ዝበለ ንርአ። ዳዊት ኣብ ህይወቱ ብዙሕ መከራ ኣሕሊፉ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ናብ ኣምላኽ ኪጽሊ ኸሎ እንታይ ከም ዝበለ ኣስተብህሊ። ነታ ጥቕሲ ኸተንብብያዶ፧
ሶፍያ፦ ሕራይ። ከምዚ ትብል፦ “ንመከራይ ርኢኻዮ፡ ንጸበባ ነፍሰይ ፈሊጥካዮ፡ ናብ ኢድ ጸላኢ ኣይሀብካንን፡ ነእጋረይ ኣብ ገፊሕ ቦታ ደው ኣቢልካየን ኢኻ እሞ፡ ብምሕረትካ ኽፍሳህ ክሕጐስውን እየ።”
ምሕረት፦ ስለዚ፡ ዳዊት መከራ እኳ እንተ ኣጋጠሞ፡ የሆዋ ንዅሉ መከራኡ ኸም ዚርእዮ ምፍላጡ ኣጸናኒዕዎ እዩ። ብስምዒታዊ መዳይ ክንሳቐ ኸለና እውን ከይተረፈ፡ ሽሕ እኳ ኻልኦት ሰባት ምሉእ ብምሉእ ዘይርድእዎ እንተ ዀኑ፡ የሆዋ ግና ንዅሉ ዚርእዮ ምዃኑ ምፍላጥናስ ዜጸናንዕዶ ኣይኰነን፧
ሶፍያ፦ እወ፡ ዜጸናንዕ እዩ።
ምሕረት፦ እቲ ኻልአይ ባህ ዜብል ነገር ከኣ፡ ኣምላኽ፡ መከራ ንዘለኣለም ኪቕጽል ዘይፈቅድ ምዃኑ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ድሕሪ ቐረባ ግዜ ነዚ እኩይ ግዝኣት ሰይጣን ከም ዜጥፍኦ ይምህረና እዩ። ንዅሉ እቲ ዜጋጥም ዘሎ ሕማቕ ነገራት፡ እንተላይ ነቲ ንስኽን ኣዴኽን እተሕልፋኦ ዘለኽን መከራ እውን ከይተረፈ ምሉእ ብምሉእ ኬልግሶ እዩ። ዚመጽእ ሰሙን መጺአ፡ ኣምላኽ ድሕሪ ቐረባ ግዜ ንእከይ ከም ዜወግዶ ርግጸኛታት ክንኰነሉ እንኽእል ምኽንያት እንታይ ምዃኑ እንተ ኣርኣኹኺ እንታይ ይመስለኪ፧ *
ሶፍያ፦ ደስ ይብለኒ።
ክትዘራረበሉ እትደሊ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ርእሰ ነገር ኣሎካዶ፧ ብዛዕባ እምነትን ሃይማኖታዊ ልምድታትን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዝያዳ ኽትፈልጥ ትደሊዶ፧ ትደሊ እንተ ዄንካ፡ ከይተሰከፍካ ንሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ሕተቶ። ንሱ እውን ተሓጒሱ ኺምልሰልካ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 7 ኣብ ናይ 1 ሓምለ 2013 ሕታም እዛ መጽሔት እዚኣ፡ “ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዚግበር ዝርርብ—ኣምላኽ ብዛዕባ መከራና ይግደስ ድዩ፧” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።
^ ሕ.ጽ. 17 ኢሳይያስ 63:9 ርአ።
^ ሕ.ጽ. 61 ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 9 ርአ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣብተን “ዳሕሮት መዓልትታት” ዲና እንነብር ዘለና፧
እቲ ኣብ ከባቢና እንርእዮ ተግባራትን ኣረኣእያታትን ኣብቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብትንቢት እተነግረ “ዳሕሮት መዓልትታት” ንነብር ከም ዘለና ዜረጋግጽ እዩ።


text:
1ምእንቲ ኢየሱስ ክርስቶስ እሱር ካብ ዝኾንኩ ጳውሎስን ካብ ኃውና ጢሞቴዎስን ናብቲ ፍቑርን መሣርሕትናን ዝኾነ ፊልሞና 2ናብ ኣፍብያ ሓፍትናን ናብቲ ምሳና ወታደር ክርስቶስ ዝኾነ ኣርክጳን ናብቶም ኣብ ቤት ፊልሞና ዝእከቡ ክርስቲያንን። 3ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን ካብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ንኣኻትኩም ይኹን። 4ኣብ ጸሎተይ ክዝክረካ እንተለኹ ዂሉ ጊዜ ንኣምላኸይ አመስግን። 5እዙይ ከዓ ንኣመንቲ ከም እተፍቅርን ብጐይታና ብኢየሱስ ከም እተኣምንን ስለ ዝሰማዕኹ እየ። 6ነቲ ብክርስቶስ ዝረኸብናዮ ሠናይ ነገር ኣጸቢቕካ ምእንቲ ኽትርዳእ ነቲ ዘለካ እምነት ብትብዓት ክተካፍሎ እጽሊ ኣለኹ። 7ኣታ ኃወይ! ልቢ ኣመንቲ ስለ ዘጸናናዕኻ ብፍቕርኻ ብዙኅ ሓጐስን ምትብባዕን ረኺበ ኣለኹ። 8ስለዙይ ብክርስቶስ ኢየሱስ ብዘለኒ ብዙኅ ትብዓት ነቲ ኽትገብሮ ዝግብአካ ኽእዝዘካ ዝኽእል እኳ እንተ ኾንኩ 9ኣነ ጳውሎስ ሽማግለ ሕዚውን ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ እሱር ምእንቲ ፍቕሪ ኢለ 10ብዛዕባ እቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንተለኹ ብክርስቶስ ዝወለድክዎ ወደይ ኣናሲሞስ እልምነካ ኣለኹ። 11ንሱ ቐደም ኣይጠቐመካን፤ ሕዚ ግና ንኣኻን ንኣይን ይጠቕመና እዩ። 12ነቲ ብልቢ ዘፍቅሮ ኣናሲሞስ መሊሰ ናባኻ እሰዶ ኣለኹ። 13ኣነ እኳ ወንጌል ብምስባኸይ ተኣሲረ ኣብ ዘለኹሉ ክንዳኻ ኾይኑ ኸገልግለኒ ምሳይ ከትርፎ ምደለኹ ነይረ። 14ግናኸ እቲ ሠናይ ግብርኻ ብድልየትካ እምበር ብግዲ ምእንቲ ኸይኸውን ብዘይ ፍቓድካ ሓንቲ እኳ ኽገብር ኣይደለኹን። 15ኣናሲሞስ ንሓፂር ጊዜ ዝተፈለየካ ምናልባሽ ንሓዋሩ ምሳኻ ምእንቲ ኽነብር እዩ ዝኸውን። 16ደጊም ከም ባርያ ዘይኮነስ ካብ ባርያ ዝበለጸ ኸም ፍቑር ኃውካ እዩ። ኣነ የመና እየ ዘፍቅሮ፤ ንስኻ ግዳ ብሥጋን ብጐይታን ኃውካ ንዝኾነ ክንደይ ኣብሊጽካ ዘይተፍቅሮ! 17እምበኣር ከም ኃው ትርእየኒ እንተ ዄንካስ ንኣይ ከም እትቕበለኒ ጌርካ ተቐበሎ። 18እንተ በዲሉካ ወይ ንሱ ዝኸፍለካ ዕዳ እንተልዩ ካባይ ድለዮ። 19ኣነ ጳውሎስ ክንድኡ ክኸፍለካ እየ ኢለ ብኢደይ እጽሕፈልካ ኣለኹ። ንስኻውን በዓል ዕዳይ ከም ዝኾንካ ምዝራብ ኣየድልየንን እዩ። 20እወ ኣታ ኃወይ! ካባኻስ ብጐይታ ኽጥቀም እደሊ ኣለኹሞ ብክርስቶስ ንልበይ ኣዕርፈለይ። 21ካብዝ ዝብለካ ዘለኹ ኣብሊጽካ ኸም እትገብር ፈሊጠ ከም እትእዘዘኒውን ኣሚነ እየ ዝጽሕፈልካ ዘለኹ። 22ከምኡውን እግዚኣብሔር ጸሎትኩም ሰሚዑ ናባኻትኩም ክመጽእ ከም ዝገብረኒ ተስፋ ኣለኒ እሞ ሥፍራ ኣዳልወለይ። 23ምእንቲ ንኢየሱስ ክርስቶስ ክብል ምሳይ ተኣሲሩ ዘሎ ኤጳፍራስ ሰላም ይብለካ ኣሎ። 24ከምኡውን እቶም መሣርሕተይ ዝኾኑ ማርቆስ ኣርስጠርኮስ ዴማስ ሉቃስ ሰላም ይብሉኻ ኣለዉ። 25ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳኻትኩም ይኹን። ኣሜን።
Copyright
Learn More


text:
መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ ብእኩባት ቀንዲ ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ናይ እምነት ኣይሁዳውያንን ክርስትናን ዝቖመ እዩ። ኣብ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ እታ ቀዳመይቲ ዝበዝሐት ዝተሸጠት መጽሓፍ እያ።
ትሕዝቶን መስርዕን መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ መንጎ ሃይማኖታት ዝተፈላለየ ስለ ዝኾነ፥ ሓንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ የላን። ታናኽ (እብራይስጢ፡ תַּנַ"ךְ, አደማምጻ [taˈnax] ወይ [təˈnax]; ካልእ አጸሓሕፋ "ታናክ")፥ መጽሓፍ ቅዱስ ናይቶም ቀንዲ ኣይሁዳውያን ኣብ 24 መጽሓፍቲ ይምቀል። ሳምራውያን ዝበሃሉ ውሑዳት ክፋል ኣይሁድ ግና 5 መጽሓፍቲ ጥራይ ኣለዎም። እተን 24 ጽሑፋት ኣይሁዳውያን ኣብ 39 መጽሓፍቲ ተመቒለን ንናይ ክርስትያን ብሉይ ኪዳን የቑማ። ቁጽሪ ምሉእ ጽሕፋት ናይ ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ፥ ካብ 66 መጽሓፍቲ ናይ ወንጌላውያን፥ ክሳዕ 81 መጽሓፍቲ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ይፈላለ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ[edit | edit source]
መጽሓፍ ኣይሁድ ታናኽ፥ ኣብዘን ዝስዕባ ሰለስተ ክፋላት ይምቀል። (1) ቶራ (እብራይስጢ፡ תּוֹרָה፡ "ሕጊ") ሓሙሽተ መጽሓፍቲ ሕጊ ኮይኑ፥ መጀመርታ ታሪኽ እስራኤላውያንን ሕጎምን፥ ኪዳን ምስ ኣምላኽ እስራኤልን ይሕዝ። (2) ነቪይም (እብራይስጢ፡ נְבִיאִים፡ "ነብያት") ናይ ጥንቲ ታሪኽ እስራኤልን ይሁዳን ስራሕ ነብያትን ይሕዝ። (3) ከቱቪም (እብራይስጢ፡ כְּתוּבִים፡ "ጽሑፋት") ግጥምታትን ናይ ፍልጠት ጽሑፋትን፥ ከም በዓል መዝሙር ዳዊትን እዮብን ይሕዝ።
መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና[edit | edit source]
ናይ ሃይማኖት ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ክልተ ይምቀል። ቀዳማይ ብሉይ ኪዳን ኮይኑ 39 መጽሓፍቲ ናይ እብራይስጢ ጽሑፋት ይሕዝ፡ ካልኣይ ከኣ ሓድሽ ኪዳን ኮይኑ 27 መጽሓፍቲ ድማ ኣለዎ። ወንጌላት፥ እተን ቀዳሞት ኣርባዕተ መጽሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን፥ ብዛዕባ ህይወት ክርስቶስ የዘንትዋ። ንሰን መሰረት እምነት ክርስትና እየን።
ወላ'ኳ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና 'ተሃለዋ፥ መስርዐን ዝተፈልየ አዩ። እቲ ናይ ኣይሁድ ጽሑፍ ብምምላስ ህዝቢ እስራኤል ናብ የሩሳሌምን ናብ ቤት መቕደስን ይውዳእ፥ መወዳእታ መጽሓፍ ብሉይ ኪዳን ክርስትና ግና ትንቢት ሚልክያስ እያ።
ታሪኻዊ ጽሑፍ[edit | edit source]
ካብቲ ኣብ ቀደም ዝተጻሕፈ እሞ ክሳዕ ሕጂ ጸኒሑ ዝተረኽበ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና፥ ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ብቛንቃ ግሪኽ ዝተጻሕፈ እዩ። ክሳዕ ሕጂ ዝጸንሐ ምሉእ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ከኣ ብቛንቃ ግሪኽ ዝተቶርጎመ ካብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ዝጸንሐ እዩ። ዝነውሐ ዝጸንሐ ምሉእ ጽሑፍ: ክፋል ናይቲ ቀንዲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ተባሂሉ ዝሕሰብ፥ ማለት ልክዕ ናይ መጀመርታ ቃላት ዝሓዘ፥ ክሳዕ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ይግምገም።
ምምስራት ቀኖና ክርስትና[edit | edit source]
ድሕሪ ምምስራት ሃይማኖት ክርስትና ብቀዳማይ ክፍለ ዘመን፥ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ክፍለ ዘመናት፥ ሽማግለታት ኣብያተ ክርስትያናት ናይ ወንጌል ጽሑፋትን መልእኽትታት ሃዋርያትን ኣኪቦም ነዚ ሕጂ ሓድሽ ኪዳን ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና ኣቖሙ። ብኸምዚ ዝተገልጸ መሰረት ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን ብሓደ ሓቢሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይበሃል። ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክርስትያናዊ ሃይማኖታት ኣይኖት ጽሑፋት ከም ቀንዲ ቅዱሳት ጽሑፋት ተቐጺረን ኣብ ብሉይ ኪዳን ክጽምበራ ከም ዘለወን ክርክር ኣሎ። ወንገላውያን ነቲ ናይ እብራይስጢ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ከም ቀንዲ (ቀኖና) ይቕበልዎ። ሮማዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንን ግና መጽሓፍቲ ካልኣይ-ቀኖና ብሉይ ኪዳን ከምኡ'ውን እኩባት መጽሓፍቲ ኣይሁድን ከም ቀንዲ ጽሑፋት ይቕበልወን። ንሓድሽ ኪዳን ዘቑማ መጽሓፍቲ እዘን ዝስዕባ እየን፤ ኣርባዕተ ወንጌላት፡ ግብሪ ሃዋርያት፡ መልእኽትታት ከምኡ'ውን ትንቢት የውሃንስ እየን።


text:
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ
ፖለቲካዊ መግለጺ
መግለጺ ናይ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ብዛዕባ ግንባር ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ስለምንታይ ደጉንዩ ይወጽእ ኣሎ?
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ዝተመስረተሉ ቦታ ኣብ ሳንዲየጎ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ እዩ። እዚ‘ውን ድሕሪ‘ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ነተን ተቓወምቲ ውድባት ሓድነት ንኽገብራ፡ ብሲቪላውያን ማሕበራት ዝካየድ ዝነበረ ኣስተዋጽኦ ዕዉት ድሕሪ ምዃኑ፡ ምስ‘ቶም ካብ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ኣብ‘ቲ ኣኼባ‘ቲ ዝተኻፈሉ ኣባላት ድሕሪ ምልላይና ዝተበገሰ እዩ።
እዚ በበይኑ ዝዋሳእ ዝነበረ ጉጅለታት፡ ድሕሪ ዑደት መምህር ተስፉ ዘውደን ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ሕቡራት ኣመሪካን ጀርመንን ዘካየዶ ሰሚናራት፡ ንዅሉ ሸንኻት ዝሕቘፈ ምንቅስቓስ ኪፍጠር ብክልቲኡ ሸናኻት ከም መደብ ተታሕዘ። እዚ ምንቅስቓስ እዚ፡ ብተበግሶ ውልቀሰባት ናይ ሓድነት ዕላማ ከም ቅርጺ ተሃኒጹ ንምድንፋዕ ሓድነት ዅሎም ሓይልታት ኤርትራ ኣበርክቶኡ ከወፊ ንክኽእል ዝዕላምኡ እዩ ዝነበረ። ካብ‘ዚ ብምብጋስ ድማ ኣብ ካልኣይ እግሪ ዑደት መምህር፡ ክልተ ጉጅለታት ተፈጢረን፡ ማለት ሓንቲ ኣብ ኣሜሪካ ካልኣይቲ ድማ ኣብ ጀርመን ክቖማ ከእላ። ጸኒሑ ከኣ ወከልተን ኣብ ሳንዲያጎ ተራኺቦም እታ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ (ኤምደም)እተሰምየት ውድብ ቆመት። ቀንዲ ምዝገባኣ ድማ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ ነበረ። ብድሕሪኡ እታ ውድብ ኣብ ፈለማይ ምንቅስቓሳ ኣብ‘ቲ ንምቛም ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተገብረ ኣኼባ ናይ ኣቓቂ - ኣዲስ ኣበባ ብሸሞንተ ወከልቲ ኣባላት (ሰለስተ ካብ ኣመሪካ ሓሙሽተ ድማ ካብ ጀርመን) ክትካፈል በቕዐት።
ድሕሪ ምዝዛም ኣኼባ ኣቃቒ፡ ብሽነኽ ገለ ኣባልት ናይ ጨንፈር ኤምደም (ኣመሪካ) ብዘይ ኣፍልጦ ናይ ውድብና ሽዑ ንሽዑ መደብ ምምስራት ናይ ሓደ ኣርባዕተ ውድባት ዝኣባላቱ ግንባር ሒዞም ኣብ ምንቅሽቓስ ተላዒሎም፡ ኣብ ገነት ሆተል ኣዲስ ኣበባ ክንራኸብ ከኣ ጻውዒት ገበሩ። ድሒርና ከም ዝፈለጥናዮ መንነት እቶም ውድባት ክርአ እተን ዀይኑ እተን ሰለስተ፡ እቶም ሰለስተ ተቐናቐንቲ ኣባላት ሰደግኤ-ነበር ዝመርሕወን ክኾና እንከለዋ እታ ራብዓይቲ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ነበረት። ኣብ‘ቲ ኣኼባ ምስ ተረኸብና ድማ እቲ ስሙር ግንባር ዝብል ብሓደ ዝኣከበና ሓሳባት ተለዊጡ ናብ ናይ ስምረት እተን ውድባት ዝብል ሕቶ ተቐየረ። ኣብ‘ቲ ኣኼባ‘ቲ እዚ መደብ‘ዚ ኣብ ክንዲ ቅድም ስለምታይ ብቕጽበት ድሕሪ ምቛም ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ይመጽእ ኣሎ? ዝብል ሕቶ ተላዕለ እሞ „ሽዑ ከይከውንስ ምእንቲ ብዝሒ ወከልቲ ክህልዉና ብዝብል ስልቲ ዝተገብረ እዩ“ ብማለት መልሲ ተዋህበ። ክልተ ውድባትን ካብ እታ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ከኣ ጨንፈር ጀርመን ውሽጣዊ ተቕውምኦም ኣርኣዩ። ኣብ‘ቲ እዋን‘ቲ ንደገ ዘይምግላጽና ድማ ምስ‘ቲ ኣብ ህዝቢ ዝርአ ዝነበረ ናይ ስምረት ሃንቀውታ ኣሉታዊ ጽልዋ ከየሕድር ከምኡ‘ውን ንቀንዲ ጸላኢ ኣህዛብ ኤርትራ (ህግደፍ) መሳርሒ ንኸይከውንን ብምስጋእና ነበረ።
ኵነታት ናይ ሓባር ግንባርና ኸምዚ‘ሉ ብዘይ ንጹር ጥርናፈ እናኸደ እንከሎ ድማ ብብርክት ዝበለ ቝጽሪ ውክልና ሒዝና ኣብ ምምስራት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተገብረ ጉባኤ ተኻፈልና። ይኹን እምበር እቲ ስሙር ግንባር ኢና ዝበል ዝነበረ፡ ብንጹር ስምምዕ ዝጸደቐ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዘይነበሮ፡ በብግዜኡ ጠፋጢፍካ ዝኸይድ ምትእኽኻብ ናይ ውልቀሰባትን፡ ምምላእ ናታቶም ድልየትን ጥራሕ ኢዩ ዝነበረ። ብገለ ድፍኢታት፡ ኣብ ጉባኤ ዘይተኻፈለ ሰብ ዝለዓለ ቦታ ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ንክወሃቦ ቅኑዕ ከይኑ ስለ ዘይረኸብናዮ ድማ ንዕኡ ነቲ ኣገባብ ብምቅዋም፡ ብውሽጡ ዘይተሰማምዐን ንጹር መደብ ዕዮ ዘይነበሮን ግንባር ኣገዳሲ ቦታት ክሕዝ ዝግባእ ስለ ዘይነበረ‘ውን ነቲ ንኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ፡ ኣብ‘ቲ ኣብ ኣዋሳ ዝተሰላሰለ ኣኼባ ክወሃብ ዝተሰምየልና ቦታ ኣይተቐበልናዮን።
ድሒሩ ዝሰዓበ ዝገደደ ወጥሪ ኸኣ ኣብ ናይ ቀዳማይ ዓመት ኣኼባ ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን ዝተፈጥረ ዝተፈላለየ ኣገደስቲ ተረክቦታት እዩ ዝነበረ። ኣብ‘ቲ ጊዜ‘ቲ ኣብ መንጎተን ኣርባዕተ ውድባት፡ ኣብ ብዙሕ መሰረታዊ ጉዳያትን ከምኡ‘ውን ኣብ‘ቲ ክሳብ‘ቲ እዋን‘ቲ ዝተፈጥረ ክዉንነታት፡ ሓደ ኣረእእያ ኣይነበረናን። ብዘካ‘ዚ እውን ብጊዜ ክንፈትሖ ንኽእል ኢና ካብ ዝብል ሓሳብ ዝተወንዘፈ፡ ካብ መጀመርያ ግዜ ኣትሒዙ ኣብ ምስረታ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ዝተራእየ፡ ናይ ኣሪዞና ጉዳይ፡ ኣብ ስክፍታታት ኣእትዩና ከም ዝነበረ እውን ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን። ገለ ሸነኻት ናይ‘ቲ ናይ ሓባር ግንባር፡ ንግላዊ ሸቶኦም ንክወቕዑ ዓብላሊ ተራ ንክህልዎም ብምሕላን፡ ዝተፈላለዩ ሰባትን ጉጅለታትን ካብ‘ዝን ካብትን ጠራኒፎም ኣባላት‘ቲ ግንባር ብምግባር፡ ኣብ ኣኼባታት ብድምጺ ዓብሊሎም ዝደለይዎ ከም ዝወሰኑ ይገብሩ ከም ዝነበሩ እውን ከይጠቐስናዮ ኣይንሰግርን። ሕሉፍ ሓሊፉ ድማ ኣብ‘ቲ ብመትከል ዝተቓወምናዮ „ምትሕንፋጽ“ ንወኪልና ዝተዋህበ ሓላፍነት ብወገንና ኣይንቕበሎን ምስ ተባህለ እውን ብገለ ኣገደስቲ መራሕቲ ኤስደለ ንወኪል ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ንዝዀነ ማንም ቤት ጽሕፈት ክሕዝ እውን ኣይንደለናዮን ምንባርና ርግጽ እዩ ክሳብ ምባል በጺሖም እዮም።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ፡ በዚ መግለጺ እዚ ካብ‘ቲ ዝተባህለ ግንባር ካብ ዝሓለፈ ሓምለ 2012 ኣትሒዙ ኣባሉ ከም ዘይነበርናን ከም ዘይኰናን፡ ብዝዀነ ይኹን ንሱ ብዘውጽኦ ውሳኔታትን መርገጽን ከም ዘይንቕየድን ከምኡ‘ውን ናይ‘ቲ ድሒሩ ሰሚሩ ዝተባህለ ብ„ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ(ኤስደለ)“ ዝበሃል ዝፍለጥ ውድብ እውን ይኹን ናትና ሕራይነት ከይብሉ ዝኣወጀ ብምዃኑ፡ ምስኡ ምንም ዘራኽብ ከም ዘይብልና፡ ንዅሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ነፍልጥ።
ኣባልነትና ኣብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ከም‘ቲ ኣብ ምምስራቱ ዝነበረና መርገጽ ሕጂ‘ውን ህያው ምዃኑ ነስምር። ነቲ ብ10 ሕዳር 2015 ዝተዋህበ መግለጺ ዓሰርተ ውድባት ድሕሪኡ ዝሰዓበ ውሳኔታት መሪሕነት ባይቶን ምሉእ ብምሉእ ንድግፍን ንምዕዋቱ ንቃለስን። ህላዌ ምድንፋዕን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ እቲ እንኮ መተካእታ ዘይብሉ ብምዃኑ፡ ንምስልሳል ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤኡ ብዘሎና ንዋታውን ሰብኣውን ዓቕሚ ኣበርክቶ ክንገብር ድልውነትና ንገልጽ።
ኣካይዲት ሽማግለ
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ
20.02.2016


text:
መንእሰይ ልኡል ዘውደ ሞጎስ ካብ ኣባኡ ኣቶ ዘውደ ሞጎስ ኣመናይ ካብ ኣዲኡ ወ/ሮ ብርጭቆ ስብሓት ብዕለት 21 ወርሒ ሸሞንተ 1969ኣብ ኣስመራ ገጀረት ተወሊዱ ። ኣብ 1975 በቲ ኣብ ሃገርና ዝነበረ ኩነታት ምስ ወለዱን ኣሕዋቱን ናብ ዓዶም እንበራዓንዲ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ከዱ። ይኹን እምበር ኩናታት መግዛእቲ እንዳኸፍአ ስለዝመጸ እታ ስድራ'ውን ግዳይ ኣደራዕ መግዛእቲ ስለዝኾነትን ልኡልን ኩሎም ስድርኡን ኣብ ትሕቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ዝነበረ መደበር ተሃድሶ (ዕቑባ ኤርትራዊያን )ኣምርሑ። ኣብ'ቲ መደበር ክሳብ መወዳእታ 1981 ድሕሪ ምጽናሕ ቀጺሎም ናብ ሃገር ሱዳን ንሰደት ኣምርሑ። እንተኾነ ስደት በዚ ኣየብቅዔን ። ብነሓሰ 1983 ድማ ናብ ሃገር ኣመሪካ መጹ። መንእሰይ ልኡል ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ድሕሪ ምወድኡ ብዙሕ ጥዕና ኣይረኸበን። ኣብ ስርሓት ጽገና ኣካላት መካይን ማለት (ኣውቶ ባዲ) ስራሕ ጀሚሩ ሂወቱ ክመርሕ ጀመረ።
መንእሰይ ልኡል ትሑትን ምቕሉልን ምስ ኩሉ ተሳንዩ ዝኸይድ ምስጉንን ኣብነታዊ መንእሰይ እዩ ነይሩ። ብዝነበሮ ናይ ስነ ጥበብ፡ ብፍላይ ናይ ሙዚቃ ዝንባለን ክእለትን ንማሕበረሰብ ኤርትራውያን ኣብ ምዝንጋዕ፡ ባህሊ ኣብ ምዕቃብን ልዑል ተራ ኔይርዎ ። ብዝወረዶ ናይ ሓጺር ግዜ ሕማም ኣብ ትሕቲ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ሸዊት ዕድሚኡ ብሰንበት 14 ለካቲት 2010 ኣብ ሳንታ ሮዛ ብሞት ተፈልዩ። ልኡል በዓል ሓዳርን ኣቦ 6 ቆልዑን እዩ ነይሩ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ፡
ቐዳም 20 ለካቲት 2010 ኮይኑ ፍትሓት ሰዓት 10፡00 ተጀሚሩ ሓመድ ኣዳም ዝለብሰሉ ድማ ሰዓት 12፡00 ክኸውን እዩ።
ፍትሓት ዝካየደሉ ቤተክርስትያን
90 Mountain View AVE, Santa Rosa, CA 95407
ሓመድ ዝለብሰሉ ቦታ
Santa Rosa Memorial Park
1900 Franklin Ave, Santa Rosa, CA. 95404
ኣቃብሩና ይብሉ
በዓልቲ ቤቱ ው/ሮ ጽሃይነሽ ኪዳነን
ስድራ ቤት ንፍስሔር ዘውደ ሞጎስ ኣመናይ


text:
[audioplayer file=”http://sallina.com///audio/Melekti-Wegahta/melekti wegahta.10-09-2016.mp3″]
ኣብ ዘየሳሕየና ኣይንሕከኽ
ኤርትራውያን ከም ህዝቢ ብዙሓት ክንፈትሖም ዝግብኡ ጸገማት ኣለው። እቲ ቀንዲ ዘገድሰና ጉዳይ ግን ህልውና ሃገርን ህዝብን ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ስለዘሎ ናይ ምድሓን ስራሕ ቀዳምነት ሂብና ክንሰርሓሉን ክንቃለሰሉን ዝግበኣና ጉዳይ ‘ዩ።
ኢሳይያስን ጉጅልኡን ንጥፍኣትን ዕንወትን ኣበርቲዑ ይሰርሕ’ሎ። ኣብ ውሽጥን ኣብ ዞባናን ሓዊ ብምስዋር ንህልውና ህዝብን ሃገርን ዝፈታተን ግብረ እከይ ተግባራት ክፍጽም እንዳርኣና ዓገብ ክንብል ድፍረት ኣየጥረናን። ነቲ ቀንዲ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ተግባራት ኣቓልቦ ሂብና ኣክንዲ ምቕላስ ኣብ ዘየሳሕየና ክንሓክኽን ብጓል መንገዲ ዕንክሊል ክንብልን ንርኣይ ኣሎና።
ኣብ ንሕድ ሕድና ስምምዕ ጠፊኡ ኢሳይያስ ብዝኣልሞ ሸርሒ ምፍልላይ ኣብ ዓሌተይ ዓሌትካ፡ ዓደይ ዓድኻ ፡ ቁሸተይ ቁሸትካ እናተተፋነንና ስምረት ሃዲሙና ከይተረድኣና መጋበርያ ናይ’ዚ ጉጅለ ኴንና ድሌታቱን ባህግታቱን ብዘይ ሓላኺ ክፍጽም ዕድል ፈጢርናሉ።
ኣብ ልዕሊ ሃገርና ኣንጸላልዩ ዘሎ ሓደጋ ኣዝዩ ከቢድን ዘሰክፍን’ዩ። “ንስኻ ክትድቅስ ጎረቤትካ ይደቅስ” ዝብል ኣበሃህላ ኣሎ። ውሽጣዊ ወጥርታትን ስግኣትን ከይኣክል ኣብ ጎረባብትና ብዝፍጠር ዘይምርግጋእ ተለከምቲ ከምዝኾና ምስትውዓል ዝጎደለና ይመስል።
ኣብ የመን ኣጋጢሙ ዘሎ ሕድሕድ ኩናት ብቐጥታ ይጸልወና’ዩ። ምስ ባህርያት ሓዊ ናይ ምንኻስ ኢሳይያስ ተኣሳሲሩ ድማ ዝያዳ በቲ ሃፈጽታ ከም እንልብለብ ከይተሓልመ ዝተፈትሐ’ዩ።
ህውከትን ዕግርግርን ኣብ ዘለዎ ኩሉ ኢሳይያስ ኣሎ። ካብ ጎረባብትና ሰጊሩ ክሳብ ኮንጎ፡ ፍልስጤም ኢሳይያስ ኢዱ ዝሰደሉ ኩነታት ብቅሉዕ ተራእዩ’ዩ። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሶማል፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳን ኢትዮጵያ ኢዱ እንዳእተወ ሰላም ንኽዘርግ ተዓሲቡ ዘይሰርሖ ግብረ እከይ ተግባራት የለን። እዚ ንኤርትራውያን ቀሊል ዋጋ ኣየኽፈለናን።
ኣብ የመን ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምርግጋእ ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ወሲዱ ወደብ ዓሰብ ንወትሃደራዊ ምዓላ ብምክራይ በቲ ሓደ ገጽ ማሕፉድኡ ንምሕባጥ በቲ ካልእ ገጽ ክኣ ኤርትራን ህዝባን ሰላም ክርሕቃን ክሃድማን ብምግባር ብዘይ በደልና ክንልብለብ ማዕጾ ጥፍኣት ኣርሒዩ ኣሎ።
እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርኣይ ዘሎ ሕጊ ኣልቦነትን ፋሉልነትን ኢሳይያስ ዓስቢ ተቐቢሉ ሰላም ኢትዮጵያ ንምዝራግ ዝገብሮ ዘሎ ኢድ ኣእታውነት ንኤርትራውያን ዋጋ ከምዘኽፍለና ክንግንዘቦ ይግባእ። ኢትዮጵያ ብቅዋምን ህዝቢ ብዝመረጾ ሕጋዊ ባይቶ እትምራሕ ሃገር’ያ። ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ብህዝቢ ሓላፍነት ዝተዋህቦ መንግስቲ ስለዝኾነ ህዝብን ሃገርን ዘሰከሞ ሓላፍነት ንክዋጻእን ሕግን ስርዓትን ንከኽብር ስጉምትታት ከምዝወስድ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብሕጊ ንዘይግዛእ ዓቀይታይን ምስሌነን ከምዝቐጽዕ ርዱእ ‘ዩ።
ኣብዚ ህሞት ‘ዚ መጋበርያ ኢሳይያስ ዝኾኑ ዑሱባት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ተለኪሞም ከምዝጽፍዑ ዝያዳ እቲ ህዝቢ ሰላሙ ንኸይዘርግ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዘየዳግም ከምዝኾነ ምግንዛቡ ኣገዳሲ’ዩ። ኢሳይያስን ጭፍርኡን ነዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ወሲዱ ኢትዮጵያ ንምብትታንን ሰላማ ንምዝራግን ክሰራሰር ጀሚሩ’ሎ። ኢትዮጵያ ግን ዓባይ ሃገር ኣብ ጽንኩር እዋን በሊሓ ንጸገማት በዲሃ ናይ ምስጋር ዝጸንሐ ታሪኽ ዘለዋ ሃገር ስለዝኾነት በዚ ጫው ጫውን ቤላ ቤሉን ትፈርስ ሃገር ኣይኮነትን።
ኤርትራውያን ኣብ ጉዳይ ሃገርና እንሰርሖ ዓቢ ዕዮ ገዛ ስለዘለና ኣብ ዘየሳሕየና ኣይንሕኸኽ። ጸገም ኢትዮጵያ ብኢትዮጵያውያን ‘ዩ ዝፍታሕ እቲ ዋኒን ናቶም ስለዝኾነ፡ ንሕና ድማ ናትና ውራይ ኣለና ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ዓቢ ሃገራዊ ዕማም። ስለ’ዚ ነቲ ኣንጸላልዩና ዘሎ ሓደጋ ክብደቱን ርዝነቱን መዚንና መፍትሒ ነናዲ።
ኩሎም ጸገማትና ኣብ መቓብር ኢሳይያስ ይፈትሑ
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና
ኤዲቶርያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና መስከረም 10 ዓመተ 2016


text:
1ዔያቶይዳፓ ኑ ዱማዼሢኮ ጊንፃ ዋኣፆ ካኣሚሎ ቶጊ ዔዔቃዖ ቆሴ ጌይንታ፥ ዋኣሢ ሳዛይዳ ዓኣ ዓጪ ኑ ዓኣዼኔ፤ ዬካፓ ዚሮ ጉቴሎ ዋኣፆ ሳዛ ዓኣ ሩዴ ጌይንታ ዓጪ ኑ ሄሊ፥ ዒኢካፓ ጳፂራ ካታሞ ኑ ዴንዴኔ። 2ዒዞ ቤዞይዳፓ ፒንቄ ዓጮ ዓኣዻ ዋኣሢ ካኣሚሌ ዴንቃዖ ዒዞ ቶጊ ጊንሣ ኑ ዓኣዺፆ ዓርቄኔ። 3ዋኣፆ ሳዞይዳ ዓኣ ቆጲሮሴ ዓጮ ሻውሎ ዛሎይዳ ሓሺ ሶኦሪያ ዓጮ ኑ ዓኣዺቤቃ ባዞ ዓጫ ዓኣ ፂሮሴ ኑ ዴንዴኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዋኣፆ ካኣሚላ ጫኣኒንቴ ባኮ ዒኢካ ኬይሳንዳያ ኮይሳሢሮኬ። 4ዒዞ ቤዞይዳ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ኮዒ ኑ ዴንቃዖ፥ ዔያቶና ዎላ ላንካይ ኬሊ ዴዔኔ። ዔያታኣ ዓያና ጌኤሺ ዔያቶም ኬኤዛዛ ጳውሎሴም፦ “ዬሩሳላሜ ዴንዲፖ” ጌይ ኬኤዜኔ። 5ዒኢካ ኑ ዴዓ ዎዳ ጋፔም ዔያቶይዳፓ ኑ ዱማዺ ሓንቲፆ ዓርቃዛ፥ ቢያሢ ፔኤኮ ላኣሎና ናኣቶና ዎላ ማዒ ካታሞኮ ዙሎ ሄላንዳኣና ኑና ጎይሢና ዓኣሢ ባዞ ዓጮ ኑና ሄሊሴም፥ ዒኢካ ጉምዓቲ ፆሲ ኑ ሺኢቄስካፓ ዎሊ ኑ ሳራሢ ዱማዼኔ። 6ዬካፓ ኑኡኒ ዋኣፆ ካኣሚሎ ቶጊ ዴንዳዛ ዔያታ ፔ ማኣሮ ባንሢ ማዔኔ። 7ፂሮሴይዳፓ ዒቂ ባዞ ጊዴና ሓንቲፆ ኑ ኩርሴስካፓ ጴፄሌማይሴ ጌይንታ ዓጮ ሄሊ፥ ዒኢካ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶና ዎላ ካኣሚ ዎሊ “ኮሺዳ?” ጌዔስካፓ ዔያቶና ዎላ ፔቴ ኬሊ ኑ ፔኤቄኔ። 8ዚሮ ጉቴሎ ዒኢካፓ ኬስኪ ቂሳሪያ ዓጮ ዓኣዺ፥ ዒኢካ ፆሲ ማኣራ ማዻንዳጉዲ ዶኦሪንቴ ላንካዎንሢዳፓ ፔቴሢ ማዔ፥ ኮዦ ሓይሶ ኬኤዛ፥ ፒልጶሴ ማኣሪ ጌላዖ ዒዛና ዎላ ኑ ዴዔኔ። 9ዒዛኮ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛ፥ ዖይዶ ዉዱሮ ናይ ዓኣኔ። 10ሚርጌ ኬሊ ዒኢካ ኑ ዴዔስካፓ ዓጋቦሴ ጌይንታ ፆሲ ማሊሢ ኬኤዛስኬይ ዪሁዳ ዓጫፓ ሙኬኔ። 11ዬይ ዓሢ ኑ ባንሢ ሙካዖ ጳውሎሴኮ ቃልሾ ዔኪ ፔኤኮ ኩጮና ቶኮና ቱኪ፦ “ዓያና ጌኤሺ ሃኖ ቃልሼሎኮ ዓዶ ዬሩሳላሜይዳ ዓኣ፥ ዓይሁዶ ዓሳ ሓይማይዲ ቱኪ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶም ዒንጋንዳኔ ጋዓኔ” ጌዔኔ። 12ዬያ ኑኡኒ ዋይዛዖ ኑናንታ ዒኢካ ዓኣ ዓይሁዶ ዓሶንታ ጳውሎሴ ዬሩሳላሜ ዴንዱዋጉዲ ሺኢቄኔ። 13ጳውሎሴ ጋዓንቴ፦ “ሓያይዲ ዬኤኪ ዬኤኪ ዓይጎሮ ዒንሢ ታኣኮ ዒኖ ዱኡዛይ? ታኣኒ ጎዳ ዬሱሴ ሱንፆ ዛሎሮ ዬሩሳላሜይዳ ቱቲሢሮ ሌሊቱዋንቴ ሓይቃኒያ ጊኢጊንቴያኬ” ጌዒ ማሄኔ። 14ኑ ዞራ ዞሮ ዒ ዔኮ ዒፃዛ፦ “ዓካሪ ፆሲ ማሊሢ ማዖንጎ” ጌዒ ኑ ሓሼኔ። 15ዒኢካ ኑኡኒ ዻካ ኬሊ ዴዔስካፓ ኑኡኮ ዓኣ ሜሆ ኑ ጊኢጊሺ ዬሩሳላሜ ዓኣዼኔ። 16ቂሳሪያይዳ ዓኣ፥ ፔቴ ፔቴ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሳ ኑኡና ሙኪ፥ ሚናሶኔ ጌይንታሢ ማኣራ ኑ ዴዓንዳጉዲ ዒዛ ማኣሮ ኑና ዻዌኔ። ዬይ ዓሢ ቤርታዺ ኪሪስቶሴ ጉሙርቄያ፥ ቆጲሮሴ ዓጮይዳ ሾይንቴ ዓሲኬ። 17ዬሩሳላሜ ኑ ሄላዛ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሳ ዎዛና ኑና ሾኦቺንሢ ዔኬኔ። 18ዚሮ ጉቴሎ ጳውሎሴ ኑኡና ዎላ ያይቆቤ ኮራ ዓኣዼኔ፤ ዒኢካ ሺኢጲፆ ማኣሮኮ ጪማ ዓኣኔ። 19ጳውሎሴ ቢያሢ “ኮሺዳ?” ጌዔስካፓ ዒዛ ዛሎና ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶ ባኣካ ፆሲ ማዼ ባኮ ቢያ ፓይዲ ፓይዲ ኬኤዜኔ። 20ዬያ ዋይዜ ዎዶና ቢያሢ ፆሲ ጋላታዖ ጳውሎሴም፦ “ዒሻሢዮ! ሚርጌ ሺያና ፓይዲንታ፥ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሲ ዓይሁዶ ዓሶ ባኣካ ዓኣያ ማዔሢና ሓሣ ቢያሢ ሙሴ ዎጎ ዓርቂ ካፓያ ማዔሢ ኔኤኒ ዔራኔ፤ 21ኔኤኒ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶ ባኣኮይዳ ናንጋ፥ ዓይሁዶ ዓሶ ቢያ ‘ናኣቶኮ ዒንሢኮ ዓቲንቶ ቤርቶ ቲቂፖቴ፤ ሓሣ ዎጎዋ ኩንሢፖቴ’ ጌዒ ጌዒ ዔርዚሢና ሙሴ ዎጎ ዓሳ ሓሻንዳጉዲ ኔ ማሓኔ ጌይንቴሢ ኑ ዋይዜኔ። 22ማይ ዎዴቴ ኮሽካንዳይ? ሙኪፆ ኔኤኮ ዔያታ ጎኔና ዋይዛንዳኔ፤ 23ዬያሮ ኑኡኒ ጋዓ ባኮ ማዼ፤ ኑ ባኣኮይዳ ናኣቢ ዓኣ ዖይዶ ዓሲ ዓኣኔ። 24ዔያቶ ዔኪጋፓ ዔያቶና ዎላ ማዒ ኔና ጌኤሼ፤ ቶኦኮ ጋፓኖ ዔያታ ጉኡሊንታንዳጉዲ ጌኤዦ ማኣሮም ዒንጊንታ ሚኢሾ ዔያቶም ጪጌ፤ ዬያ ኔ ማዼቶ ኔ ዑፃ ጌስቲንታ ጌኤዛ ጉሪ ማዔሢና ኔኤኒያ ኔ ቶኦኪና ሙሴ ዎጎ ኩንሣያ ማዔሢ ቢያሢ ዔራንዳኔ። 25ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ፥ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶ ዛሎ ጋዓንቴ ‘ሜሌ ካኣሺም ሹኪንቴ፥ ዒኢቴ ባኣዚ ሙዒፖቴ፤ ሱጉሢያ ዑሽኪፖቴ፤ ሱጉሢ ሾኦቲ ባኣንቴ ጩኡሊንቲ ሓይቄ ቆልሞ ሙዒፖቴ፤ ማቾ ሓሣ ዓኒ ማዒባኣያና ላሂሢና ዬያጉዴ ባኣዚ ማዺፖቴ’ ጋዓያ፥ ኑኡኒ ዎላ ጌስቲ ዔቂሴ ኪኢታ ዔያቶም ኑ ዳኬኔ” ጌዔኔ። 26ዬካፓ ጳውሎሴ ዓሶንሢ ዔኪ ዚሮ ጉቴሎ ዔያቶና ዎላ ዑፆ ጌኤሾ ዎጎ ኩንሤኔ፤ ጌኤሽኪንቶ ኬላ ዋኣዒ ማዓቴያ ሓሣ ፔቴ ፔቴ ዓሶ ዛሎ ፆሲም ዒንጎ ባካ ዒንጊንታሢ ዓይዲታቴያ ዔርዛኒ ጌኤዦ ማኣሪ ዒ ጌሌኔ። 27ላንካዎ ኬላ ጋፓኒ ዑካዛ ዒሲያ ዓጮይዳፓ ሙኬ ዓይሁዶ ዓሳ ጳውሎሴ ጌኤዦ ማኣራ ዓኣንቴ ዛጋዖ፥ ዴራ ቢያ ዒዛይዳ ፑርታ ማሊሢና ዔቃንዳጉዲ ማሂ ዒዛ ዓርቄኔ፤ 28ዬካፓ ዔያታ፦ “ዒስራዔሌ ዓሲዮቴ! ኑና ዓልቁዋቴ፤ ኑኡኮ ዴሮና ሙሴ ዎጎና ሓሣ ሓያ ጌኤዦ ማኣሮዋ ጫሽኪ ጫሽኪ ዓጮ ቢያይዳ ዓኣ ዴሮ ቢያ ዔርዛሢ ሓያ ዓሢኬ፤ ዬይ ዒዛም ጊዶ ዒፄም ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶ ጌኤዦ ማኣሪ ጌልዚ ሓያ ፆሲም ዱማዼ ቤዞዋ ዒኢሳሢ ዒዛኬ” ጌዒ ጌዒ ዒላቴኔ። 29ዬኖ ዔያቶ ጌይሴሢ ዬያኮ ቤርታ ዔፕሶኔ ዓጮይዳ ሾይንቴ ፂሮፒሞሴ ጎዖሢ ጳውሎሴና ዎላ ካታሞይዳ ዓኣንቴ ዔያታ ዛጌሢሮ ዒዚ ዬያ ዔኪ ጌኤዦ ማኣሪ ጌሌያ ማሌሢሮኬ። 30ዬያሮ ካታማ ቢያ ዎኦቶንዶ ጎይሢ ባይዜኔ፤ ዬማና ዴራ ቢያ ፔቱሞና ጳሽኪ ጳሽኪ ሙካዖ ጳውሎሴ ዓርቂ ጎቺ ጌኤዦ ማኣራፓ ኬሲ፥ ጌኤዦ ማኣሮኮዋ ካሮ ዑኬና ዎዼኔ። 31ዓሳ ጳውሎሴ ዎዻኒ ማላዛ፦ “ዬሩሳላሜ ካታማ ዎኦቶንዶ ጎይሢ ባይዜኔ” ሂዚ ጋዓ ኪኢታ ሮሜ ዓጮኮ ፖኦሊሶ ዓይሣሢም ሄሌኔ። 32ዬያሮ ዒዚ ዒዛኮ ካፓ ዓሶና ፄኤቶ ፖኦሊሶ ዓይሣ ዓሶዋ ፔኤና ዎላ ዔኪ ዑኬና ጳሽኪ ጳሽኪ ዓሶ ባንሢ ዴንዴኔ፤ ዓሳ ዬያ ሮሜ ዓጮ ፖኦሊሶ ዓይሣሢና ኮራ ካፓ ዓሶና ዴንቃዖ ጳውሎሴ ጳርቂፆ ሓሼኔ። 33ሮሜ ዓጮ ፖኦሊሶ ዓይሣሢ ጳውሎሴ ዓርቃዖ ላምዖ ካኒ ቢራታና ቱኪንታንዳጉዲ ዓይሤኔ። ዬካፓ ዒዚ ዖናታቴያ ሓሣ ዓይጎ ማዼቴያ ዔራኒ ዖኦጬኔ። 34ዒማና ዴራ ዱማ ዱማ ባኣዚ ጋዓያ ሓሣ ዒላታያ ማዔሢሮ ፖኦሊሶ ዓይሣሢ ፒዜ ጌኤዛ ዎኖታቴያ ዔራኒ ዳንዳዒባኣሴ፤ ዬያሮ ዔያታ ጳውሎሴ ፖኦሊሳ ዓኣ ቤዞ ዔኪ ዓኣዻንዳጉዲ ዓይሤኔ። 35ጳውሎሴ ኬኤሎ ዑፆ ኬስካዛ ዴራ ቢያ ሚርጌና ዻጋ ዔቂሲ ፑርታ ባኣዚ ማዻኒ ኮዔሢሮ ፖኦሊሳ ኬዲ ዔኪ ዒዛ ዓኣዼኔ። 36ዴራ ዒማና፦ “ዒዛ ዎዎዹዋቴ” ጌዒ ጌዒ ዒላቲና ዒዛኮ ጊንፆ ዓኣዼኔ። 37ፖኦሊሳ ፔኤኮ ዓኣ ቤዞ ዒዛ ዔኪ ጌልዛኒ ዑካኣና ጳውሎሴ ሮሜ ዓጮ ፖኦሊሶ ዓይሣሢ ኮራ፦ “ፔቴ ባኣዚ ታ ኔም ኬኤዛንዳጉዲ ኔ ዓይሣንዳ?” ጌዒ ዖኦጫዛ፥ ዒዚያ ማሃዖ፦ “ኔኤኒ ጊሪኬ ዓጪ ሙኡቺ ዔራ? 38ሓሢ ዑኬ ካኣቲም ዋይዞ ዒፂ ዴሮዋ ፑርቲሲ ሓሣ ዓሲ ዎዼ ዖይዶ ሺያ ዓሲያ ዔኪ ዓሲ ናንጉዋ ዳውሎ ፑኒንቴ፥ ጊብፄ ዓጮ ዓሢ ኔናቱዋዓዳ?” ጌዔኔ። 39ጳውሎሴ፦ “ታኣኒ ኪልቂያይዳ ዓኣ ኮሺ ዔርቴያ ማዔ፥ ፄርሴሴ ካታሜሎይዳ ሾይንቴ ዓይሁዴ ዓሲኬ፤ ሓዳራ ታኣኒ ዴሮም ኬኤዞም ጌዔቴራ” ጌዔኔ። 40ዬካፓ ዒዚ ኬኤዛንዳጉዲ ዓይሣዛ ጳውሎሴ ኬኤሎይዳ ዔቂ ዴራ ዚትዮ ጋዓንዳጉዲ ኩቺና ዻዌም ዴራ ዚቲዮ ጌዔስካፓ ዒብሬ ዓሶ ሙኡቺና ሂዚ ጌዒ ኬኤዚሢ ዓርቄኔ።
Copyright
Learn More


text:
Monday, September 21, 2009
ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ክግበር ዘለዎ መኸተ፤
ተስፋጽዮን መድሃኔ ብረመን፣ ፈደራላዊት ረፑብሊክ ጀርመን ነሓሰ 2009
__________________________________________________________________________ እዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ብ1 ነሓሰ 2009 ዓ. ም.፡ ኣብ ከተማ ካስል፤ ፈደራላዊት ረፑብሊክ ጀርመን፡ ኣብ ዝተኻየደ መበል 24 ሰፊሕ-በዓል (ፈስቲቫል) ኤርትራ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ ኢዩ። እዚ ጽሑፍ’ዝን እቲ ናይ ካስል መደረን ብትሕዝቶኡ (ቃል-ብቓል) ሓደ ኢዩ። እንተዀነ ግን እቲ መደረ ንማሕተም ኣብ ዝዳለወሉ ዝነበረ ጊዜ ትርጉም ናይ’ቲ ትሕዝቶ ፈጺሙ ዘይለወጠ፡ አዚዩ ውሑድ ዝዀነ ናይ ቃላትን ሓረጋትን ምምሕያሽ ተገይሩ ኣሎ። እዚ ጽሑፍ’ዚ ብኮምፒዩተር ተዳልዩ ንኽሕተምን ብመርበብ ሓበሬታ (ኢንተርነት) ንኽዝርጋሕን፡ ኣብ ኣውሮጳ ዝርከቡ ፈተውቲ ሃገሮም ዝዀኑ ኤርትራውያን ወሳኒ ምትሕብባር ገይሮም ኢዮም። ልባዊ ምስጋና አቕርበሎም። ተስፋጽዮን መድሃኔ
____________________________________________________________________________
ዝኸበርኩም ተሳተፍቲ ፈስቲቫል!! ኣቐዲመ ንኣዳለውቲ ናይ’ዚ ፈሰቲቫል፡ መልእኽቲ ንኸመሓላልፍ ብዝገበሩለይ ዕድመን ብዝኸፈቱለይ ዕድልን ምስጋናይ ከቕርበሎም እፈቱ። ከምቲ ዓሚ ዘስማዕኩዎ ምስክርነት፡ ሕጂ’ውን ፈስቲቫል ካስል፡ ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ - ከም ሓላይ ዲሞክራሲ ዝኾነ መድረኽ - ኣገዳሲ ምዕራፍ ኮይኑ ከምዝምዝገብ ዘለኒ ዕግበት ክገልጽ እደሊ። ካብ 1997 ንደሓር ኣብ ፈስቲቫል ካስል ኣብ ገለ እዋናት ሕጽር ዝበለ ርእይቶታት ኣስሚዔ እንተኾንኩ እኳ ብመልክዕ ስሩዕ መደረ ሎሚ ንፈለማ እዋን እዬ መልእኽቲ ዝፍኑ ዘለኹ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ - ማለት መበል 24 ፈስቲቫል- ንኽምድር ሓሳብ ኣይነበረንን። እንተኾነ ግን ኣብ ሃገርና ኣዚዩ ዘሕዝን ኩነታት ሰፊኑ ከም ዘሎን፡ ገና’ውን ኣብ ልዕሌና ከቢድ ሓደጋታት ተንጠልጢሉ ምህላዉን፡ ስለ ዘስተብሃልኩ ንናይ’ዚ እዋን’ዚ ጸገማትና ብዝርኢ ናብ’ቲ ብዛዕባ ሓይልታት ተቓውሞ ዘሎ ሻቕሎት ዘትኮረ ሕጽር ዝበለ ንጹርን ልባውን መልእኽቲ ከመሓላልፍ ወሰንኩ። ናይ ሎሚ መልእኽተይ በቲ ምሒር ዘጉሂ ኩነታት ህዝብና ዝተደፋፍአ ኮይኑ፡ ንገሊኡ ሕቶታት ብዝርኢ ቃል-ዓለም ዘይብሉ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ። ከም’ዚ ንዝኣመሰለ መልእኽቲ፤ ምስ ኩሉ ትርጉማቱን ኣመታቱን፡ ከም ውልቀ-ሰባት ሓላፍነት ወሲድና ክንፍንዎ፡ እቲ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ኩነታትና ንዓይን ንኸምዚ ኸማይ ብዕድመ ዝስጉሙ ዘለዉ ደቂ ሃገርን ብሓበራ ኣሰኪሙና ዘሎ ዕማም እዩ።
1. ኤርትራ ነጻ ወጺኣ ካብ እትበሃል ዛጊት 20 ዓመታት ቀሪቡ። ዳርጋ ካብ ኢትዮጵያ ካብ እትፍለ ጀሚራ ግን ኩነታታ እንዳጸልመተ ከይዱ፡ ሕጂ ኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ገሃነም ኮይና ኣላ።ሕሰቡዎ! ሳላ ጃህራን መናፍሓትን ህ-ግንባር: ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ገነት ክትከውን’ያ ተባሂላ ትጽቢት ዝግበረላ ዝነበረ፡ ገሃነመ-እሳት ኮይና ክትርከብ ከላ ክሳብ ክንደይ ዘጉህን ዘሕፍርን ዘስደምምን ሙኻኑ!!
ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ’ቲ ፈለማ ዓመታት ብወገን ብዙሓት ደቂ ሃገር ከመይ ዝበሉዎ ተስፋን ድሙቕ ትጽቢትን ከም ዝነበረ ብዙሓት ካባኻትኩም ትዝክርዎ ትኾኑ። ንኣብነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ጸጋይ ካሕሳይ ካብ ስደት ንዓዲ ኣብ ዝኣተውሉ - ኣብ መወዳእታ 91 ወይ መጀመርያ 92 እዩ ይመስለኒ ኤርትራ ነጻ ወጺኣ ካብ እትበሃል ዛጊት 20 ዓመታት ቀሪቡ። ዳርጋ ካብ ኢትዮጵያ ካብ እትፍለ ጀሚራ ግን ኩነታታ እንዳጸልመተ ከይዱ፡ ሕጂ ኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ገሃነም ኮይና ኣላ።ሕሰቡዎ! ሳላ ጃህራን መናፍሓትን ህ-ግንባር: ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ገነት ክትከውን’ያ ተባሂላ ትጽቢት ዝግበረላ ዝነበረ፡ ገሃነመ-እሳት ኮይና ክትርከብ ከላ ክሳብ ክንደይ ዘጉህን ዘሕፍርን ዘስደምምን ሙኻኑ!!
ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ’ቲ ፈለማ ዓመታት ብወገን ብዙሓት ደቂ ሃገር ከመይ ዝበሉዎ ተስፋን ድሙቕ ትጽቢትን ከም ዝነበረ ብዙሓት ካባኻትኩም ትዝክርዎ ትኾኑ። ንኣብነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ኣቶ ጸጋይ ካሕሳይ ካብ ስደት ንዓዲ ኣብ ዝኣተውሉ - ኣብ መወዳእታ 91 ወይ መጀመርያ 92 እዩ ይመስለኒ_“ኤርትራ ዕረ ውሒጣ፡ መዓር ጎሲዓ፡ ሳላ ጀጋኑ ደቃ“ ክብሉ ዘስምዕዎ ቅጭን ቃላት ይዝከረኒ። እዚ ኣገላልጻ’ዚ ነቲ በቲ እዋን’ቲ ኣብ ሃገርና ዝነበረ ድምር ሓጎስን ሓበንን እፎይታን ዝኾነ ዓይነታዊ ስምዒት ዘንጸባርቕ እዩ ኔሩ።
ኣቶ ጸጋይ በዚ ሎሚ ኣበይ ከም ዘለዉን፡ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ እንታይ ይብሉ ከም ዘለውን፡ ዝፈልጦ የብለይን። እቲ በዚ እዋን’ዚ ዘሎ ዓይነታዊ ስምዒት ናይ’ቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ግን ኣንጻር ናይ’ቲ ብ91-92 ዝነበረ፡ ንሶም ብንጽህና ዘንጸባረቕዎ እዩ። ሕጂ ከም እንርድኦ፡ ኤርትራ ብርግጽ ዕረ ውሒጣ’ያ፤ እንተኾነ ግን፡ ጀጋኑ ደቃ ንሓርነትን ንራህዋን ህዝብና ንወፈ ብዝብል ሕልና ክቡር ህይወቶም ሂቦም ክንሶም፡ ኤርትራ ሃገርና በዚ እዋን’ዚ መዓር ዘይኮነስ ካብ’ቲ ዝወሓጠቶ ኣዝዩ ዝመረረ ዕረ’ያ ትጎስዕ ዘላ! ኤርትራ መዓስ’ዩ ክርህዋ? መዓስ’ያ መዓር ክትጎስዕ? አረ ብመሰረቱ መዓስ’ያ ካብ ዕረ ምውሓጥ ትገላገል? ሕጅስ ዘይዕረ’ያ ትውሕጥ ዘላ ሃገርና!! ነዚ ሕቶታት’ዚ: በዚ ቃላት’ዚ እኳ እንተዘየቐመጥናዮ: ቅድሚ ሎሚ ደጋጊምና ኣልዒልናዮ ኔርና ኢና። “ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ክግበር ዘለዎ መኸተ“ ብዝብላ ቃላት እኳ እንተዘይተገልጸ፡ እቲ ዕማማት እንታይ ምዃኑስ ደጋጊምና ተመያይጥናሉ ኢና። እንተኾነ ግን ህዝብን ሃገርን ገና ስለ ዘይደሓነ፡ መሊስና’ውን ንዛረበሉ፤ መሊስና ዓንገረር ንብለሉ!! ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን መታን ክሰፍን፡ ሉኣላዊት ኤርትራ ምስ ጎራባብታ እናተሳነየትን እናተኣሳሰረትን ጥጥሕትን ልምዕትን መታን ክትከውን፡ ህዝብና ከኣ ትርጉም ዘለዎ ቅሱን ህይወት መታን ከሕልፍ፡ እቲ ክትግበር ዘለዎ ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን መደባት እንታይ ከም ምዃኑ በብመድረኹ: ብተኸታታሊ: ተኻቲዕናሉን ተማራሚርናሉን ኢና። ሸቶ ወይ መዕርፎ ናይ’ዚ ተታሓሒዝናዮ ዘሎና ደረጃ ቃልሲ፡ ዘሎ ልሉይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኩሉ ዝሳተፈሉ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ሙቛም ምዃኑን፡ እዚ ንኽብጻሕ ከኣ ቅድመ-ዝኣገረ መንግስቲ ኢሳያስ - መንግስቲ ህግድፍ - ክእለ ከም ዘለዎን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዝና ዝተራዳዳእናሉ፡ ሕጂስ ዳርጋ ውሁብ ዝኾነ ነጥቢ እዩ። ንመንግስቲ ኢሳያስ ኣብ ምልጋስ ዓቢ እጃም ክህልዎ ዝግባእ ከኣ እዚ ሕጂ ዘሎ ሓይልታት ተቓውሞ እዩ። ካብ’ዚ ሓይልታት’ዚ እቲ ብሽሙን ብመልክዑን ዝዓበየ፡ እቲ ቅድም “ምሕዝነት“ ዝበሃል ዝነበረ፡ ሕጂ ድማ “ኪዳን“ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምትእኽኻብ ወይ ጽላላዊ ውድብ እዩ። “ምሕዝነት“ “ኪዳን“ ካብ ዝበሃል ዛጊት 10 ዓመታት ኮይኑ። እቲ ዝፈረየ ወይ ዝሰለጠ ግን ፈጺሙ ዝዕግብ ኣይኮነን፡ ኣሽምባይ’ዶ ከሐብን። ኣኼባታት’ባ፡ ወርክሾፕ’ባ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ይኹን ኣብ ካልእ ተገይሩ፡ ካብ መራሕቲ በዓል እገለ ኣብ’ቲ’ዶ ኣብ’ቲ ዑደት ፈጺሞም፡ ክበሃል እንተዘይኮይኑ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንምእላይ ዝሃቀነ ጭቡጥ ስጉምትታት ክውሰድ፡ ምዕባለታት ክምዝገብ፡ ኣይረኣናን። ገለ ንጉዳይ ኤርትራውያን ዝከታተሉ ተመራመርቲ እውን፡ ነዚ ኩነታትና ኣስተብሂሎሙሉስ ትዕዝብትታቶም እውን ገሊጾም። ንኣብነት የማነ ናግሽ ዝተባህለ፡ ኣብ’ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝሕተም ሪፖርተር ዝተባህለ መጽሔት፡ ኣብ ናይ ሕጂ - ማለት ናይ 19 ሓምለ 2009 - ሕታም፡ “ኤርትራና የተቃዋሚዎችዋ ተስፋ“ ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ ዓንቀጽ ጽሒፉ ከም’ዚ ዝስዕብ ይብል: “ኤርትራ ውስጥ ያለው ተጨባጭ ሁኔታ ፋታ የሚሰጥ ኣይደለም፣ የኤርትራ ተቃዋሚዎች ግን ኮንፈረንስ ከመጥራትና ዛሬ ታርቀው ነገ ከመፋታት የዘለለ ተግባር ኣልፈጸሙም ተብለው ይተቻሉ። የኢሳያስ መንግስት ኤርትራን ወደ ትንሽ እስር-ቤት ቀይሯታል በሚባልበት ወቅት፡ ህዝቡን ይደርሱለታል ተብለው ተስፋ የሚጣልባቸው ተቃዋሚዎች ግን እርስ-በርሳቸው ሰጠላለፉና ሲዝናኑ ይታያል። ምናልባትም የኤርትራ መንግስት በሆነ ምክንያት የተወገደ እንደሆነ፤ ኤርትራን እንደ ኣገር መምራት ይችልላሉ ወይ? የሚል ጥያቄ ያጭራል“። እዚ ማለት ብሓጺሩ፡ ’ኩነታት ኤርትራ ኣዝዩ ህጹጽ ክነሱ እዞም ተቓወምቲ ግን ጉባኤ’ዶ ኮንፈረንስ ካብ ምጽዋዕ፡ ወግሔ ጸብሐ ነንሕድሕዶም ካብ ምባኣስን ምትዕራቕን ሓሊፎም ዝገበርዎ የብሎምን ተባሂሎም ይውቀሱ። መንግስቲ ኢሳያስ ንኤርትራ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ቀይሩዋ ኣብ ዝርከብሉ እዋን፡ ንህዝቦም ከድሕኑ ኢዮም ተባሂሉ ትጽቢት ዝግበረሎም ተቓወምቲ ግን ነንሕድሕዶም ክተሓናኾሉን ክዛነዩን ኢዮም ዝረኣዩ። ብዝኾነ መንገዲ መንግስቲ ኤርትራ እንተወዲቑ፡ እዞም ተቓወምቲ ዝበሃሉ ንኤርትራ ከም ሃገር ክመርሕዋ’ዶ እንበር ይበቕዑ ኢዮም ኢልካ ዘሕትት’ዩ።“ (እዚ ቃል-ንቓል ዘይኮነስ ዝቐረበ ትርጉም ትሕዝቶ እቲ ጽሑፍ ኢዩ።) ኪዳን ዝድግፍኦ ሃገራት ኣለዋኦ እዩ ዝበሃል። ንሳተን ከኣ ኢትዮጵያን፡ ሱዳንን፡ የመንን እየን። እዘን ሃገራት እዚኣተን ንደገፈን ሰንዓ-ፎረም ብዝብል ስያሜ ዘዋፍራ፡ ኢሳያስ ንኽወድቕ ዝብህጋ ኢየን ይበሃላ። እንተኾነ ግን እዚ ኪዳንስ፡ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንምምጻእ፡ ኣሽምባይ’ዶ ናይ ሰለስተ ጎረባብቲ መንግስታት ናይ ሓንቲ መንግስቲ እኳ ልባውን ኣድማዕን ደገፍ ዘለዎ ኣይመስልን።
ኣካይዳ ናይ’ዘን ሰለስተ መንግስታት እንተተዓዘብና፡ ዘተኣማምን ትሕዝቶ ከምዘይብሉ ንርኢ። መንግስቲ ሱዳን ደጋፊ ኪዳን ተባሂሉ ምስ ኢሳያስ ይተሓቛቖፍ፤ ቤት-ጽሕፈታት ተቓወምቲ ኤርትራውያን ይዓጹ፤ መንግስቲ የመን ቆስቋስን ተናኻስን ባህርያት ኢሳያስ ሕርሕራይ ገይሩ ዝፈልጥ ክነሱ ንኢሳያስ ምስ መንግስቲ ጁቡቲ ንኸተዓርቖ ይዋፈር፤ እቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኸኣ፡ ፕሮፖጋንዳኡ ብዘየገድስ፡ ብጭቡጥስ ኤርትራውያን ንኽውደቡ፡ ተቓወምቲ ውድባት ንኽሕይሉ፡ ኮታስ ዕላዊ መደብ ኪዳን ንኽትግበር፡ ብዘተኣማምን መጠንን ዓይነትን ክተሓባበር ኣይርከብን። እዚታት ኩሉ የተሓሳስበካ’ሞ፡ እምበር’ዶ እዞም ሰንዓ-ፎረም ዝበሃሉ ጎራባብቲ መንግስታት ክሕግዙና ይድልዩ ኢዮም? ዶ’ምበር ክሕግዙና መደብ ኣለዎም? ገለ እከይ ተልእኾ ድኣ ከይህልዎም? ኢልካ ክትጠራጠር እቲ ኩነታት የገድደካ እዩ። ዝምድና ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ምስ ሰለስቲኡ ሃገራት እኳ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ ርኽክቡስ ምስ ኢትዮጵያ፡ ማለት ምስ’ቲ ብመለስ ዜናዊ ዝምራሕ መንግስቲ ኢዩ። ስለ’ዚ ንጉዳይ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ንተቓወምቲ ውድባትና፡ ብዝርኢ ስትራተጅን ኣካይዳን መንግስቲ ኢትዮጵያ እንታይ እዩ? እንታይ’ከ ይመስል? ኢልካ ምምርማር ኣድላዪ ኢዩ!!
2.
ቅድሚ ኣብ’ቲ ከርሰ-ነገር ምእታወይ ነዚ ብህውሓት ዝምራሕ መንግስቲ ብዝርኢ ከዘኻኽረኩም ዝደሊ ሓደ ነገር ኣሎ። ጽንሕ ኢለ ከም ዝጠቕሶ ውድብ ህ-ወያኔ ብግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ልዕለይ ዘካየዶ ዘመተ ብዙሓት ካባኻትኩም ትፈልጥዎ ጉዳይ እዩ። እዚ ታሪኽ’ዚ ብዘየገድስ ኣነ ብ1991 ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ለውጥታት ምስ ተመዝገበ ነቲ ኩነታት ብሓድሽ መንፈስ ክርእዮ ወሲነ፤ ብሓድሽ መንፈስ’ውን ርእየዮ። ብፍላይኳ ድሕሪ 1998 - ማለት ድሕሪ ተረኽቦ ባድመ - ተቓወምቲ ውድባትና ተመሓዝየን ምስ ኢትዮጵያ ኣፍራዪ ዝኾነ ዝምድና ንኽምስርታ፡ ዝምክሓሉ እኳ እንተዘይኮነ፡ ዓቕመይ ዝፈቕዶ ኣስተዋጽኦስ ገይረ እየ። ካብ እዋን ተረኽቦ ባድመ ጀሚረ ኣንጻር’ቲ ብመንግስቲ ኢሳያስን ደገፍቱን ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ወያኔን ህዝቢ ትግራይን ብሓፈሻ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ምንእኣስን ምቁንጻብን መናፍሓት ዓቕመይን ጊዜይን ብዝፈቕዶ ተዋፊረ’የ። ሓው ንዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ኤርትራውያን ከቛናጽብዎ ከለዉ ዓሻን ጉዳምን ጥራይ ዘይኮነ እንታይነቱ ክጽናዕ ዘለዎ ሕማም እውን እዩ። ኣነ ነዚ ጸረ ተጋሩ ዝኾነ መናፍሓት ቅድሚ ሕጂ ብመትከል ተቓሊሰዮ’የ፤ ድሕሪ ሕጂ’ውን ክቃለሶ’የ። ሕማም ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ብትሕዝቶ ታሪኽን ባህልን ዝተቓመመ መድሃኒት ንኽርከቦ እጃመይ ከበርክት ክፍትን’የ። እዚ ክብል ከለኹ ግን ኣነ እኹን ካልኦት ኤርትራውያን ብመራሕቲ ህ-ወያኔ፡ ወይ ካልኦት ተጋሩ፡ ወይ’ውን ብኻልኦት ኢትዮጵያውያን፡ ብዝኾነ መልክዕ ክንነኣኣስ ወይ ክንቆናጸብ፡ ቅቡል’ዩ ማለተይ ኣይኮንኩን፤ ብርግጽ ከኣ ቅቡል ኣይኮነን። እቲ ዝድለን ቅቡል ዝኾነን መንፈስ ሕድሕዳዊ ምክብባርን ምትሕልላይን’ዩ።
ምስ’ዚ ነጥብ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ቅድሚ ዓሚ፡ ማለት ብ2007 ዓ.ም፡ ገዲም ኣባልን መራሕን ህ-ወያኔ፡ ኣቶ ስብሓት ነጋ ንዝምድና ውድቡን ውድባት ኤርትራን ብዝርኢ ዘስምዖ ዘረባ ክዝክር እደሊ። ኣቶ ስብሓት ታሪኻዊ ኣማጻጽኣን ምዕባለን ውድቡ ክገልጽ ከሎ ህ-ወያኔ ንዓወት ቃልሲ ኤርትራ ንዝገብሮ ኣስተውጽኦ ብኣትኩሮት ኣስሚሩሉ። ካብ’ቲ ዘረብኡ እተን ሕጂ ዘገድሳና ነጥብታት እዘን ዝስዕባ እየን። 1. ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ንፍትሓውነት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መኪቱ እዩ። ካብ ዝኾነ ኤርትራዊ ውድብ ንላዕሊ ህ-ወያኔ መኪቱ’ዩ ክበሃል ይከኣል በለ። ብዛዕባ ሕቶ ኤርትራ ካብ ኩሉ ውድባት ንላዕሊ“ተሪር፡ ቁልጡፍን ብሱልን’’ መልሲ ዝሃበ ህወሓት እዩ። ጀብሃ (ELF) ሸብረኽ ኢሉ ኔሩ እዩ፣ ምስ ደርጊ ምዝርራብ ጀሚሩ ኔሩ እዩ። ህዝባዊ ግንባር እውን ሸብረኽ ናይ ምባል፡ ወይ ንነጻነት ኤርትራ ናይ ምንጥልጣል ምልክታት የርኢ ኔሩ እዩ። በዚ ጉዳይ’ዚ “ኩሎም ውድባት ኤርትራ ተደሚሮም ማዕረ ህ.ወ.ሓ.ት ኣይመጹን“ ኢዮም ብምባል ንውድባት ኤርትራ ብዘነኣእስ ኣቀራርባ ተሓበነ። ንሕና ህዝባዊ.ወያኔ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ደው እንተዘይንብለሉ እዘን ሸብረኽ በሃልቲ ውድባቱስ ምናልባት’ውን ምጠለማኦ ኔረን ዘስምዕ መልእኽቲ ኣብ ኣዘራርባ ኣቶ ስብሓት ተነጺሩ እዩ። 2. እቲ ካልኣይ ነጥቢ ኣቶ ስብሓት ህ-ወያኔ ሕጂ’ውን ንኤርትራ ክዋግኡላ ድሉዋት ምዃኖም ዘመልክት ኔሩ። ኣባሃህላ ኣቶ ስብሓት ህ.ወያኔ ንነጻነት ህዝቢ ኤርትራ መኪቱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንድሕሪ ሕጂ’ውን ነጻነት ኤርትራ ምስ ዝጥቃዕ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ህ-ወያኔ’ዩ ክከላኸል። ቃል ብቓሉ እቲ ኣቶ ስብሓት ዝበሎ እዚ ዝስዕብ’ዩ ነይሩ። “ካብ ኢህኣደግ ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንላዕሊ ንነጻነት ኤርትራ ዝስለፍ፡ ዝማጎት ሕጂዉን የለን። ዋላ ሕዚ! ምኽንያቱ ፖለቲካዊ መርገጽ ክትናደድ እትስሕቦ፡ ክትሕጎስ እትድግፎ ኣይኮነን።ሕጂ ኣብ ምጥምማት ኩነታት እናሃሎና እውን፡ ኣይኹን እንበር ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተተላዒሉ፡ ናይ ኢህኣደግ መንግስቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ንነጻነት ኤርትራ ከም ዝስለፍ እኣምን“ በለ። 3. እቲ ዘገድሰና ሳልሳይ ነጥቢ ንዓይ ዝምልከት፡ ቅድሚ ሎሚ’ውን መራሕቲ ህ-ወያኔ ዘዋፈርዎ ዘይርትዓዊ ዘረባ’ዩ ኔሩ።ሽመይ ከይጠቐሰ፡ ግን ዘረብኡ ብዛዕባይ ምዃኑ ብዘየጠራጥር ቛንቛ፡ ናብ’ቲ ብ1986 - ማለት ቅድሚ 23 ዓመት - ዝጸሓፍኩዎ መጽሓፍ ብምትዃር፡ ኣቶ ስብሓት ከም’ዚ ዝስዕብ በለ፡ “ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣይዕወትን፤ ዘይዕወተሉ ምኽንያት ድማ ቅኑዕ ቃልሲ ኣይኮነን እቲ ነጻነታዊ ቃልሲ፡ ዝብል መጽሓፍ ተጻሒፉ ነይሩ!! ካላሽን ንቑልቁል ኣፉ ዝገበረ መጽሓፍ። እታ ካላሽን ንዓቐብ ጌርና 200፡ 300 ዝኣክል መጽሓፍ“ዩ ተጻሒፉ ብህ.ወ.ሓ.ት“. በለ። እተን ሎሚ መዓልቲ ኣሕጽር ኣቢለ ክዝክረን ዝደለኹ ነጥብታት ኣቶ ስብሓት እዘን ዝጠቐስኩወን’የን። እዚ ዘረባ ኣቶ ስብሓት ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን። ንኢትዮጵያውያን ዘሰከፎም ኣባሃህላ ኢዩ ኔሩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ፡ ኢትዮጵያውያን ተዓዛቦ ’’እንታይ ጉዱ ደኣ እዩ’ዚ፤ ካብ’ቶም ቀንዲ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ክነስኻስ ንኤርትራ እሕለቕ’የ እንዳበልካ ዘረባ፤ እሞ ኸኣ ንህዝብካ ምስ ኤርትራ ኣብ ምትፍናን ኢና ዘሎና ኢልካ እንዳነገርካ! እንታይ ደልዎ ንዕቀት ንህዝቢ ኢትዮጵያ፡ እንታይ ደልዎ ጉድለት ኢትዮጵያዊ ሓርበኝነት ኢዩ እዚ“ ብምባል ጓሂኦም ኣስሚዖም፡ ነቐፌትኦም ገሊጾም ኢዮም። ኤርትራውያን’ከ? ሀ/ ነቲ ቀዳማይ ነጥቡ ብዝምልከት፡ ንዓይ እቲ ኣዝዩ ዝገረመኒ ኣቶ ስብሓት ጀብሃ ሸብረኽ ኢላ ኔራ፤ሻዕብያ ኸኣ ሸብረኽ ናይ ምባል ምልክታት የርኢ ኔሩ እዩ፥ ካብ ውድባት ኤርትራ ንላዕሊ ንሕና ህ-ወያኔ ኢና ንነጻነት ኤርትራ ደው ዝበልናሉ ክብል ከሎ ዓገብ ዝበሎ ኤርትራዊ ውድብ ወይ ምንቅስቓስ ኣይነበረን። እተን ተቓወምቲ ውድባት ተሸምጢጠንን ተጸሪፈንን ደኣ ተረፋ እንበር፡ ነቔፌታስ ይትረፍ መኣረምታ ብዝብል ልስሉስ ቋንቋ እኳ ዘተምብሀኦ ነገር የብለንን። ብሒም ዝበለት ውድብ ኣይነበረትን። ስለምንታይ? እንታይ ዓይነት ተቓወምቲ ውድባት’የን እዚኣተን፤ ብፍላይ እተን ካብ ጀብሃ ዝተወለዳ ውድባት ንታሪኸንን ንመስዋእቲ ተጋደልተንን ክከላኸላሉ ኣይተረኽባን። እንታይ ውድባተን’የን እዚኣተን ንታሪኸን ዘይከላኸላ፡ ንስዉኣተን ዘየኽብራ፡ ዝብል ሕቶ እናጎሃኻ ክለዓል ናይ ግድን’ዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ከይዱ ከይዱ ብዛዕባ’ዚ ብሽም ኪዳን ዝፍለጥ ምትእኽኻብ ገለ ጥርጠራታት ዝፈጥር ኢዩ። ብዛዕባ’ዚ ቁሩብ ጸኒሐ ገለ ሓሳባት ክእምት’የ። ሕጂ ከመሓላልፋ ዝደሊ ሓጻር መልእኽቲ ግን ኣላ። ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ገዛእ ርእሱ ንላዕሊ ንመሰሉ ደው ዝበለሉን ዝተሓለቐሉን ኣካል የልቦን። ካብ 1961 ጀሚርካ ውድባት ኤርትራ ዓቕመንን ኩነታተንን ብዝፈቐዶ መጠን ንመሰል ህዝቢ ኤርትራ ተቓሊሰን ኢየን። ንህዝብና ዝጠለምኦ ናይ ውድባት መሪሕነታት ኣይነበራን ማለት ግን ኣይኮነን። ንኣብነት ኣቶ ስብሓት ነጋ ሕርሕራይ ገይሩ ከም ዝፈልጦ፡ ወይ ክፈልጦ ከም ዝግባእ፡ መሪሕነት ውድብ ህ-ግንባር ምስ ህ-ወያኔ ተሻሪኹን ሓደ ኮይኑን፡ ንጀብሃ ብሕሱም ዓጥቂዑ ክሳብ ሱዳን ምብራሩ ንህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ጥልመት’ዩ ነይሩ። ኣቶ ስብሓት ንሕና ህ-ወያኔ ኤርትራ ነጻነታ ከም እትረክብ ጌርና ኢና ዳርጋ እዩ ዝበለ። ሓቂ’ዩ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ንኽትፍለ ምስ ህ-ግንባር ብምትሕብባር ህ-ወያኔ ዓቢ ግደ ነይሩዎም እዩ። እሞ እዚ ደኣ ኤርትራ ነጻ ንኽትከውን ወያኔ ዓቢ እጃም ኣበርኪቶም ኢዮም የብል ድዩ? ንኤርትራ ብዝርኢ እንታይ ግዲ’ዮም ኣሳሊጦም ወያኔ? እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ሕቶ.ዩ፤ ንጹርን ሓቀኛን መልሲ ከኣ የድልዮ። ህዝባዊ ወያኔ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኮይና ከም እትፍለን እትግዛእን ኢዮም ዝገበሩ፤እዛ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ሰፊና ዘላ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝመካየዲኣ ገሃነመ-እሳት ንኽትትከል ኢዮም ዝገበሩ። እዛ ናይ ኤርትራ ኩነታት ናይ ነጻነት ኣይኮነት፡ ናይ ሓርነት ኣይኮነት። እዛ ኩነታት እዚኣ ናይ ባርነትን ሞትን ኩነታት’ያ። እንበኣር እዚ ንባርነትን ሞትን ተዳሪጉ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ንህዝባዊ ወያኔ ነጻነት’ዶ ሓርነት ኣምጺእኩሙልና ኢሉ ዘመስግነሉ ኣብነት የብሉን። ህ-ወያኔ ንጀብሃ ኣጥቂዖም ክሳብ ዶብ ሱዳን ዝደፍኡዋ፡ ብድሕሪኡ’ውን ምስ ህ-ግንባር ኮይኖም ኣብ ኤርትራ ኣንጻር ደርጊ ዝተዋግኡ፡ ብዝኾነ ትርጉም ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዮሙሉ ከይኮነስ ንጥቕሞም ኢሎም ኢዮም። እኳ ደኣ፡ ከም ዝበሃልስ፡ ምስ መራሕቲ ህ-ግንባር ዝተሰማምዑሉ፡ ንሓድነት ኤርትራ ዝጻባእ ናይ ርሑቕ መደብ ስለ ዝነበሮም ኢዩ። ነዚ ነጥቢ’ዚ ጸኒሐ ክምለሶ እየ። ለ/ ኣቶ ስብሓት ኣብ’ቲ ዘረብኡ ሕጂ እንተኾነ’ውን ካባና “ንላዕሊ ንነጻነት ኤርትራ ዝስለፍ የልቦን፣ ..... ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ እንተተላዒሉ ናይ ኢህኣደግ መንግስቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ንነጻነት ኤርትራ ከም ዝስለፍ እኣምን“ ክብል ገሊጹ’ዩ። ኣቶ ስብሓት “ንኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ“ ክብል ከሎ፡ ንኤርትራ ዘጥቅዕ፤ዝዕምጽ፤ ዝውጽዕ ማለቱ እዩ። ኣንጻር ከምዚ ዝበለ መጥቃዕቲ ንናጽነት ኤርትራ ክንስለፍ ኢና ክብል ከሎ ድማ፡ ሓልዮቱ ነቲ ህዝቢ’ዩ ኢለ እግምት - እቲ ህዝቢ ከይጭቆን፣ ከይምዝመዝ፣ ከይበርስ ዝብል ሓልዮት!! ስለ’ዚ እንበኣር፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዝኾነ ዓይነት፡ ብዝኾነ ኣካል ክጥቃዕ ከሎ ህዝባዊ ወያኔ ክካላኸሉሉ ድሉዋት’ዮም ማለት’ዩ። እዚ ኸኣ ዝጽላእ ኣይኮነን፤ ወዮ ተረኺቡ!! እሞ ሕጂ ደኣ ህዝቢ ኤርትራ ይጥቃዕ እንድዩ ዘሎ! ኤርትራ ዕረ ትውሕጥ፡ ዕረ ትጎስዕ እንድያ ዘላ! ህዝብና ኣብ ታሪኹ ርእይዎ ዘይፈልጥ ጭቆናን መጥቃዕትን እንድ’ዩ ዘሕልፍ ዘሎ! ካብ ባዕዳዊ ወራርን መግዛእትን ዝሓስም ገሃነማዊ ኩነታት እንድ’ዩ ንህዝብና ዘሳቕዮ ዘሎ! ካብ መንግስቲ ኢሳያስ ንላዕሊ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጻባእ ሓይሊ ኣሎ ድዩ? እንታይ ይገብር ኣሎ መንግስቲ ኢህኣደግ! እንታይ ይገብር ኣሎ መንግስቲ ህ-ወያኔ? ሕራይ፡ መንግስቲ ኢህኣደግ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ’ዚ ናይ ባርነትን ሞትን ኩነታት ክንገላግሎ ኢሉ ንኤርትራ ክወርር ኣይንጽበዮን። እቲ ተቓዋሚ ውድባት ንኽሰምር፡ ንኽዓቢ፡ ንኽሕይል፡ እሞ ኣድማዒ ንኽኸውን ዝከኣሎ ንኽገብር ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጉዕዞ ቃልስታቱ እዉን ሙሉእ ብሙሉእ ንኽተሓባበሮ ግን ንጽበ ኢና - እንተድኣ ከም’ቲ ኣቶ ስብሓት ዝበሎ ኢህኣደግ ንኤርትራ ንዝጻባእ ሓይሊ ምስ ህዝቢ ኮይኑ ክምክቶ ኮይኑ። ህ-ወያኔ (ወይ ኢህኣደግ) ነዚ ዘይገብር እንተኾይኑ ግን ኣዘራርባ ኣቶ ስብሓት ነጋ ወይ ትርጉም የብሉን፡ ወይ ከኣ ካልእ - ማለት ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ዘየገልግል - ትርጉም’ዩ ዘለዎ ማለት’ዩ። ምስ እዚ ብዝተተሓሓዘ ክጥቀስ ዘለዎ ሓደ ነጥቢ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝተፋላለየ መድረኻት ከም ዝተራእየ፡ እዚ ሕጂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ ብእኒ ኣቶ መለስ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝምራሕ ህ-ወያኔ ንመንግስቲ ኢሳያስ - ነዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጻባእ ዘሎ መንግስቲ - ኣብ ስልጣን ንኽመጽእን፡ ንኽህልውን፡ ንኽቕጽልን ሓጊዝዎን፡ ብወድዕነት ይሕግዞን ኣሎ፤ እንበር ኣይመከቶን፡ ኣይምክቶን’ውን ዘሎ። ከም እንፈልጦ፡ በዚ እዋን’ዚ፡ ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኣገባብ ቃልሲ - ማለት እንኮላይ ብረታዊ ኣገባብ - ተጠቒምና ንስርዓት ኢሳያስ በንቍስና ክንድርብዮ ኣሎና ይብላ፤ ገሊኤን ከኣ ብሰላማዊ ኣገባብ (ብዘተ) ጽገና መሳሊ ምስላጥ ምዃኑ እቲ ዕላምአን ይእምታ። ብዙሓት ኣብ ተቓዉሞ ውድባት ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ብፍላይ መሰረታት፡ ከም ዝብሉዎስ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ናይ ዘሎ ህዝብና ኣራኣእያ መንግስቲ ኢሳያስ ምስ ዝኾነ ሓይሊ ተሓባቢርካ፡ ብብረት ይኹን ብዝኾነ ካልእ ኣገባብ ክእለ ዘለዎ እዩ ዝብል እዩ። እዚ ብእኒ ኣቶ መለስ፡ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ነጋ ዝምራሕ መንግስቲ፡ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ብብረታዊ ቃልሲ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንኸልግስዎ ክተሓባበር ይኽእል’ዶ? ነዚ ንምምላሽ ሓደ ከነቕልበሉ ዘሎና ነገር ኣሎ። እዚ እዋን’ዚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ናይ ምጥምማት ወይ ምትፍናን እዋን ተባሂሉ እንተተገለጸ እኳ፡ መንግስቲ ህ-ወያኔ (ኢህኣደግ) ንኢሳያስ ብዕጥቂ ክምክቶ ከምዘይደሊ እኹል ምልክታት ንርኢ ኣሎና። ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ መንግስቲ ኢሳያስ ነቲ ኣብ ዶብ ዘሎ፡ ከም ከልካል ጽሕታረ-ኲናት ዝተሓዝአ፡ 25 ኪሎ-ሜተር ዝጐድኑ መሬት ኣትዩዎ እዩ። ምስ’ዝን ምስ ካልኦት ጉዳያትን ብዝተተሓሓዘ ኣቶ መለስ ሕቶታት ክምልስ ከሎ “ኤርትራ (ማለት) ኢሳያስ ንውሽጢ ዓድና ሰራዊት ሰዲዱ ቅሉዕ ወራር እንተዘይኣካይዱ፡ ዝገበረ ይግበር ኣብ ውግእ ኣይንኣትውን ኢና“ ዝተሕዝቶኡ መርገጽ’ዩ ዘስምዐ። ውግእ ምስ ኢሳያስ ፈጺሙ ከም ዘይደሊ ገሊጹልና’ዩ። ንዓይ ከምዝመስለኒ፡ ውግእ ኣንጻር ኢሳያስ ንዝበሃል ነገር መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ፈጺሙ ዘይደልዮ ስለ ዝኾነ፡ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ንመንግስቲ ኢሳያስ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ንኸውድቕዎ ብሓቂ ክተሓባበሮም ዘሎ ዕድል ዝማህመነ’ዩ፣ ዳርጋ ፈጺሙ የለን። ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘተኩር ኤርትራዊ ተቓዋሚ ውድባት ካብ’ዚ ብእኒ ኣቶ መለስ ብእኒ ኣቶ ስብሓት ዝምራሕ መንግስቲ ኢህኣደግ ልባዊ ምትሕብባር ዝረክብ፡ ወይ ክረክብ ዝኽእል፡ መሲሉ ኣይረኣየንን። ሐ/ እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ናይ ኣቶ ስብሓት ንዓይ ዝምልከት ነይሩ። መራሕቲ ወያኔ፡ ንመሰል ህዝቢ ኤርትራ ንምጥባቕ ያኢ፡ እታ ካላሽን ንዓቐብ ገይሮም “ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን“ ዘርእስቱ መጽሓፍ ብምዝርጋሕ መልሲ ከም ዝሃቡ ብሓበን ገሊጹ።
ንእግረ-መንገደይ ኣብ’ዚኣ ሓንቲ ሓበሬታ ክህበኩም። ነዚ ዝተባህለ ናይ መሪሕነት ወያኔ መጽሓፍ ዘዳለወ ኣቶ መለስ ዜናዊ ምዃኑ ገዲም ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ት ኣስገደ ገብረስላሴ ብትግርኛ ኣብ ዝጸሓፎ መጽሓፍ፡ ከምኡ ኸኣ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ፡ ተቐማጣይ ጀርመን፡ ብቛንቋ እንግሊዝ ኣብ ዘሕተሞ መጽሓፍ ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ኣቶ መለስ ዝጸሓፎ፡ ንዓይ ንምክፋእ ዝህቅን፡ ዘይተኣደነ ጸርፍን ወቐሳን ዝመልኦ ማህደር፡ ናይ ኣቶ መለስን ገለ ካልኦት መራሕትን እንበር፡ ናይ መሰረታት ተጋደልቲ ወያኔን ደገፍቱን መንፈስ ኣየንጸባርቕን’ዩ። ኣቶ መለስ ነቲ መጽሓፍ’ቲ ብምጽሓፉ “ዝበዝሕ ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ትን ኣብ ወጻኢ ዝነብር ደጋፊ ህ.ወ.ሃ.ትን ደስ ኣይበሎን“ ኢሉ ኣስገደ ገብረስላሴ፡ ኣብ ገጽ 142 ናይ’ዛ ጋህዲ (ክፍሊ.1) ትብል መጽሓፉ ነጊሩና ኣሎ።
ኣነ ኣብ’ቲ መጽሓፍ ዘስፈርኩዎ ናይ ፍታሕ ርእይቶ ንኤርትራውያን ዝጠቅም እንታይ እዩ ካብ ዝብል ሓልዮት ዝተበገሰ እዩ ነይሩ። ከም ሓደ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ኩነታትና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዝበለጸ ዝጠቕመና ፍታሕ እዚ’ዩ ኢለ እቲ ቅኑዕ መሲሉ ዝተራእየኒ ሓሳባት ክገልጽ መሰለይ እዩ። መራሕቲ ህ-ወያኔ ነቲ መጽሓፈይ ክጻረርዎ ከለው ንጥቕሞም ዝርኢ ምኽንያት ስለ ዝነበሮም ኢዩ። ነዚ ንምርዳእ ዕላማ ወይ ሸቶ ህ-ወያኔ እንታይ ከም ዝነበረ ምዝካር የድሊ። ቀዳማይ ምዕራፍ ዕላማ ወያኔ ንደርጊ ምወዳቕ.ዩ ዝነበረ። ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ግን ንመንግስቲ ኣዲስ-ኣበባ (ናይ ሃይለስላሴ ይኹን ናይ ደርጊ) ምውዳቕ ኣይኮነን ዝነበረ። ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ነጻነት፡ ወይ ከኣ ምርግጋጽ መሰል-ርእሰ-ውሳኔ ኤርትራ ኢዩ ዝነበረ።
ህ-ወያኔ ንደርጊ ናይ ምልጋስ፡ ደሓር ከኣ መንግስታዊ ስልጣን ንናይ ምሓዝ፡ ዕላምኦም ንሰውራ ኤርትራ ተመርኲሶም ጥራይ ኢዮም ከዐውትዎ ዝኽእሉ ዝነበሩ። ስለ’ዚ ንጥቕሚ ህ-ወያኔ ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ክቕየር ነይሩዎ። ግብራዊ ዕላማ ሰውራ ኤርትራ ብቐዳምነት ንደርጊ ምውዳቕ ክኸውን ነይሩዎ ማለት’ዩ። ስለ’ዚ ደርጊ ኣብ ስልጣን እንከሎ ጉዳይ ኤርትራ ብፈደረሽን ወይ ብዝኾነ ካልእ መንገዲ (እንኰላይ ብሙሉእ ነጻነት) ንኽፍታሕ ዝቐርብ ርእይቶ ኣንጻር ጥቕሚ ህ-ወያኔ ኢዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት’ዚ፡ መራሕቲ ወያኔ ንጥቕሞም ኢሎም ነቲ ኣነ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ እንተተቓለስዎን እንተኣካፍኡዎን ዘገርም ኣይኮነን። ኣስተውዕሉ! ህ-ወያኔ ኣብ ስልጣን ደይቦም ዘለው እኮ ንሰውራ ኤርትራ ምርኩስ ጌሮም’ዮም። ድሕሪ ምስጓግ ጀብሃ ብህ-ግንባር ዝተዓብለለ፡ ብሽም “ኤርትራ“ ዝቐጸለ ብረታዊ ምንቕስቓስ፡ ዕላምኡ ናብ ምውዳቕ ደርጊ ተቐይሩ፡ ደርጊ ንኽወድቕ እሞ ህ-ወያኔ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ስልጣን ንኽሕዙ ኢዩ ዘገልገለ። በዚ ምኽንያት’ዚ ኢየ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዘመሓላለፍኩዎ ገሊኡ መልእኽትታት፡ ሰውራ ኤርትራ ተጨውዩ፡ ናይ’ቶም ንደርጊ ኣውዲቖም ኣብ ኢትዮጵያ ስልጣን ክሕዙ ዝደልዩ ኣካላትን ደገፍቶም ዝኾኑ ምዕራባውያን ሓይልታትን መሳርሒ ኮይኑ’ዩ፡ ዝበልኩኹም።
ብሓጺሩ እምበኣር፡ መራሕቲ ህ-ወያኔ ደገፍቲ ምፍላይ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ፡ ወይ ከኣ በቲ ንሳቶም ዝመረጽዎ ቋንቋ፡ ደገፍቲ “ነጻነት ኤርትራ“ ዝኾኑ እሞ ነቲ መጽሓፈይ’ውን ዝተቓወምዎ፡ ንጥቕሞም ኢሎም’ዮም እምበር ንህዝቢ ኤርትራ ሓልዮም ኣይኮኑን።
ከም እትዝክርዎ፡ እቲ ኣነ ቅድሚ 23 ዓመት፡ ሕጂ’ውን ንእግረ-መንገደይ ሓንቲ ኣገዳሲት ሓበሬታ ክህበኩም። ነቲ ሽዑኡ ዝነበረ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ፡ ኤርትራ ንኽትፍለ መሰል እንተለዋ እኳ፡ እቲ ንኹላትና ዝሐሸ ፍታሕ ሓቀኛ ፈደረሽን ኢዩ ክኸውን ዝኽእል ዝብል ኢዩ ኔሩ። በቲ እዋን’ቲ ኤርትራ እንተዘይተፈልያ ኢሎም ሑሕ ዝብሉ ዝነበሩ ዓበይቲ ካድራት ህ-ግንባር፡ ሕጂ፡ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ኣይነበራን፤ ምፍላይ ጌጋ’ዩ ነይሩ፡ እናበሉ ጣዕሳኦም ይገልጹ ኣለው። ነዚ ጣዕሳ’ዚ፡ እንዳጎሃዩ፡ ንኢትዮጵያውያንን ንኣመሪካውያንን ይገልጽዎ ከም ዘለዉ፡ ብጽሑፍ ከይተረፈ፡ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዘለዉ ዓበይቲ ምሁራት ተነጊሩኒ ኣሎ። ገለ ካብ’ዞም ሕጂ ተጣዒስና ኢና፤ ኤርትራ ክትፍለ ኣይነበራን፡ እናበሉ ቅድሚ 23 ዓመት ዘስማዕኩዎ መርገጽ ቅኑዕ ከም ዝነበረ ብተግባር ዝምስክሩ ዘለዉ ዓበይቲ ካድራት ህ-ግንባር፡ ንጽሑፋተይ ዝኹንኑ ዝነበሩ ኢዮም።
ነዛ ኣርእስቲ’ዚኣ ክድምድማ፡ ንኣቶ ስብሓት ነጋ ይኹን ንኣቶ መለስ ዜናዊ ወይ ንዝኾነ ካልእ ኣብ መሪሕነት ህ.ወ.ሓ.ት ንዘሎ ኣካል ክብሎ ዝደሊ እዚ ኢዩ። ንሕና ኤርትራውያን መሰል ርእሰ-ውሳኔ ኣሎና፤ ብመሰረት እዚ መሰል’ዚ፡ ብፍታውናን ብነጻ ድልየትናን፡ ምስ ዝኾነ ጎረቤት ሃገር፡ ንዓና ይጥቕመና’ዩ ዝበልናዮ ዓይነት ዝምድና ክንገብር ንኽእል ኢና፣ - ምስ ሱዳን ድዩ፡ ምስ ጅቡቲ ድዩ፡ ምስ ኢትዮጵያ ድዩ፡ ምስ ዝኾነ ጎረቤት - ዝመረጽናዮ ዓይነት ዝምድና ካብ ምግባር፡ ብዝኾነ መንገዲ ክኽልክለና መሰል ዘለዎ ኣካል የልቦን። 3. ሕጂ ኤርትራ ኣብ ምንታይ ኩነታት ትርከብ ከም ዘላ ብዙሓት ደቂ-ሃገር፡ ብመንፈስ ጓህን ሓልዮትን፡ ይገልጽዎ ኣለዉ። በዚ እዋን’ዚ ሃገርና ንኸቢድ ሓደጋ ተሳጢሓ፡ እኳ ድኣ ኣብ መንገዲ ጥፍኣት፡ ከም ዘላ ንብዙሓት ካባና ብሩህ ኮይኑ፡ ሕጂ ኣነ ከትኩረሉ ደልየ ዘለኹ ነጥቢ ንምድኻምን ምምሳንን ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝርኢ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ድኽነት፡ ጥምየት፡ ሕማም፡ ማእሰርትን፡ ካልእ ጭቆናን፡ ምስ’ዚ ኹሉ ዝተተሓሓዘ ጭንቀትን ስለ ዝበዝሐ፡ እቲ ነጻነት ዝበሃልስ ይትረፍ እቲ ሃገር ብቐንዱ ትርጉም ይስእን ኣሎ። ብርግጽ ኤርትራዊ ሃገራውነት ይብለል ኣሎ። ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ዓዶም ብኤርትራውነቶም ክሕበኑ ኣይከኣሉን። ንኽሕበኑ መበገሲ ስኢኖም!! ብተወሳኺ ህዝቢ ኤርትራ ንኸይሰምር መታን ገለ ውጥናት ብረቂቕን ዝተሓላለኸን ኣገባባት ይትግበር ኣሎ። እዚ ውጥናት ወይ መደባት እዚ ንህዝብና ብዝተፈላለየ መዳያት ነንሕድሕዱ ከም ዝጠራጠር ብምግባር ንሓድነቱን ሃገራውነቱን የዳኽሞ ኣሎ። ምስ’ዚ ብዝተተሓሓዘ ነቲ በዚ እዋን’ዚ ዝትግበር ዘሎ ናይ ኣስገዳድ ሰፈራ ክጠቅስ እደሊ። ሰብ ከበሳ ካብ ዓድታቶም ብሓይሊ ተደፊኦም ኣብ ባርካን ጋሽን ከምዝሰፍሩ ይግበር ኣሎ። እዚ ንህዝብና ነንሓድሕዱ ዘፋልሶ ስለዝዀነ፡ ኣጥቢቕካ ክኹነን ዘለዎ’ዩ። መንግስቲ ኢሳያስ ብዝትግብሮ ዘሎ ፖሊሲ ኤርትራዊ ሃገራውነትን ሓድነትን ብውሽጢ ይዳኸም ኣሎ። ብወጻኢ ከኣ ንሓድነት ኤርትራ ዝብድህ፡ እኳ ደኣ ዝፍርፍር፡ ኣምራትን መደባትን ኣሎ። ሓደ ካብ’ቲ ምስ’ዚ ሓሳባትን መደባትን ዝተተሓሓዘ ተኣፋፊ ጉዳያት እቲ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ፖሊሲ ኢዩ። እዚ ፖሊሲ እዚ መርገጽ ናይ ገሊአን ውድባትና ኮይኑ፡ ምስ ስትራጂ ናይ ህ.ወ.ሓ.ት ዝተዛመደ ይመስል። ሕቶ ብሄረ-ሰባትና ኣገዳሲ ኢዩ። ኣገዳስነቱ ዓቢ ስለዝኾነ ገለ መጽናዕትታት ተገይሩሉ ኢዩ። ሓደ ካብ’ቲ መጽናዕትታት ኣብ’ቲ ኣነ ኣቦ መንበር ዝነበርኩሉ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል፡ ብ 2006 ዓ.ም ዘዳለዎ ‘ንሃገራዊ ዋዕላ’ ዝርኢ ሰነድ፡ ከም ጥብቆ ተለቂቡ ዘሎ ጽሑፍ ኢዩ። መሰል ብሄረ-ሰባት እንታይ ምዃኑን፡ ምስ ሓድነት ኤርትራ ብዝሳነ ኣገባብ ብኸመይ ከምዝትግበር ከኣ ኣብ’ቲ ጥብቆ ተገሊጹ ኣሎ። ኣንብብዎ!! ብመሰረቱ ክፍለጥ ዘለዎ፡ መሰል ርእሰ ውሳኔ ብፖለቲካዊ ሸነኹ ናይ ምፍላይ መሰል ጥራይ ከምዘይኮነ ኢዩ። ናይ ምዝማድን ምሕባርን መሰል እውን ኢዩ። ሓደ ሃገር ወይ ብሄረ-ሰብ ወይ ህዝቢ ብፍታዉ ምስ ካልእ ክሓብር ወይ ክዛመድ ሉኡላዊ መሰል ኣለዎ። እዚ እውን መሰለ ርእሰ ውሳኔ ኢዩ። እዛ ኣብ ናይ ምፍላይ ሸነኽ እትጸቅጥ፡ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ትምልከት ናይ ገሊአን ውድባትና ፖሊሲ፡ እንታይ ኢዩ መግለጺኣ? ብግምት ብዙሓት ኤርትራውያን ተንቀሳቀስቲ ፖለቲካ፡ እዛ ፖሊሲ እዚኣ ምስ ጥቕምን ስትራተጂን ህ-ወያኔ ዝተዛመደት ኢያ ትመስል። ነዚ ነጥቢ እዚ ንምብራህ፡ ባህርያት ዝምድና ህ-ወያኔን ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ምርዳእ የድሊ። ኣብ’ዚ ቀረባ ዓመታት፡ ማለት ድሕሪ 2000 ዓ.ም፡ ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፡ ዶክተር. ሰሎሞን ዕንቋይ፡ ‘ጥልመት’ ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ መጽሓፍ ጽሒፎም። ኣብ’ቲ መጽሓፍ፡ ‘ምትሕግጋዝ ምስ ውድባት ኤርትራ’ ዘርእስቱ ሓደ ምዕራፍ ኣሎ። ኣብ’ዚ ምዕራፍ እዚ (ኣብ ገጽ 57) ዶክተር ሰሎሞን ከምዚ ይብሉ። “ቀንዲ ዕላማ ምትሕግጋዝ ውድባት ዓቕምኻ ኣወሃሂድካ ንጸላኢ ምድኻም፡ ኢልካ’ውን ቃልሲ ክሓጽር፡ ብዓወት ተጸንቢሉ ዕላማኻ ሸቶኡ ክወቅዕ ምግባር ኢዩ። ዕላማ ናይ እቲ ኣብ እዋን ቃልሲ ኣብ መንጎ ህ.ወ.ሓ.ትን ውድባት ኤርትራን ዝነበረ ምትሕግጋዝ እዚ ኢዩ ዝነበረ። ይኹን እምበር ከም’ቲ እናረኣናዮ ዝመጻእና ግን፡ ኣብ’ዚ ዓቢይን ወሳንን ዝኾነ ቁም-ነገር፡ ውድባት ኤርትራ ኣብ ምትሕግጋዝ ዘርእያኦ ዝነበራ ባህርይ፡ ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ ዘተኮረ ዘይኮነስ ብዓይኒ ዓርሰ-ጥቕሚ ጥራሕ ነይሩ።” ሕጽር ብዝበለ ኣገላልጻ፡ ዶክተር ሰሎሞን ውድባት ኤርትራ ንናይ ገዛእ ርእሰን ጥቕሚ ኢለን ጥራይ ኢየን ምስ ህ-ወያኔ ዝተሓጋገዛ ዝነበራ ኢዮም ዝብሉና ዘለዉ። ንናይ እዋን ቃልሲ ውድባት ኤርትራ ክከላኸለለን ኢለ ኣይኮንኩን ነዚ ኣበሃህላ ዶክተር ሰሎሞን ዝጠቕሶ ዘለኹ። ውድባት ኤርትራ ንጥቕመን ኢለን ኣይኮናን ምስ ህ-ወያኔ ዝዛመዳ ዝነበራ ኢለ ክምክት ኣይደልን ኢየ። ነዘን ውድባት ብዝርኢ፡ ኣበሃህላ ዶክተር. ሰሎሞን ሓቂ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ውድብ ህ-ግንባር ክትጥቀም ጥራይ ኢላ ትዛመድ ከምዝነበረት ፍሉጥ ኢዩ። እታ ጀብሃ’ውን ከምኡ ክትገብር ፈቲና ነይራ ትኸውን፡ ወዮ ደኣ ኣይከኣለትሉን እምበር!! ኣብዚ ኣበሃህላ ዶክተር ሰሎሞን ንዓይ ዘተሓሳስበኒ ዘሎ እዚ ዝስዕብ ኢዩ። ዶክተር ሰሎሞን ‘ውድባት ኤርትራ ንናይ ገዛእ ርእሰን ጥቕሚ ጥራይ ኢየን ዝዛመዳና ዝነበራ’ ክብሉ ከለዉ ‘ንሕና ህ-ወያኔ ግን ንናይ ገዛእ ርእስና ጥቕሚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንናይ ሓባራዊ ጥቕሚ ኢና ንዛመድ ዝነበርናን ዘሎናን፡ እትብል መልእኽቲ ኢዮም ዝፍንዉ ዘሎዉ። እዛ መልእኽቲ እዚኣ ተኣማኒት ኣይኮነትን፡ ሓቅነት ኮነ ቅንዕና የብላን። እቲ ሓቂ እዚ ኢዩ - ህ-ወያኔ እውን ምስ ውድባት ኤርትራ ክዛመዱ ከለዉ፡ ቀደም ይኹን ሎሚ፡ ንጥቕሞም ኢሎም ኢዮም። ነቲ ዝምድና ብመንጽር ናይ ገዛእ ርእሶም ጥቕሚ ኢዮም ዝርእይዎ፣ ብፍላይ ምስ ናእሽቱን ድኹማትን ውድባት ዝገብርዎ ዝምድና ብመሰረቱ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ጥቕሚ ጥራይ ዘተኮረ ኢዩ። እዘን ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚረን፡ ምስ ህ-ወያኔ ጽኑዕ ዝምድና ዘለወን፡ መሰል ርእሰ ውሳኔ ክሳብ ምፍላይ ንዝብል ኣምር ኣትሪረን ዝጣበቓ ውድባት ኤርትራ፡ ብዕብየት ኮነ ብዓቕሚ፡ ምስ ህ-ወያኔ ዝማዓራረያ ኣይኮናን። ጽግዕተኛታት እምበር ብማዕርነትን ክብረትን ዝረኣያ፡ መጻምድቲ ህ-ወያኔ ክኾና ኣይክእላን ኢየን። ካብ’ዚ ተበጊሶም፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ተዓዛቦ፡ እዚ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር ዝጽቀጠሉ ዘሎ፡ ምስ’ቲ ናይ ህ-ወያኔ መደብ ዝሳነ ስለዝኾነ ኢዩ ይብሉ።
4. ህ-ወያኔ ካብ ጊዜ ብረታዊ ገድሊ ጀሚሮም ንመደቦምን ጉዕዞኦምን ብመሰረት ናይ’ቲ መሰል ርእሰ ውሳኔ ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር ኢዮም ዘካየድዎ። ሕጂ እንተኾነ እውን ህ-ወያኔ መንግስታዊ ስልጣን ኣብ ኢትዮጵያ ሒዞም፡ ነታ ዓዲ ብብሄራዊ መስመራት ናብ ዝቖማ ክልላት ከም እትከፋፈል ገይሮም፡ ነዚ ብሄረ-ሰባዊ ምክፍፋል’ዚ ሕጋውነት ኣልቢሱ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍንጫል ዝፈቅድ ሕገ መንግስቲ ከም ዝጸድቕ ገይሮም። ብዙሓት ተዓዘብቲ ህ-ወያኔ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ምስ ዘይክእሉ ገለ ምኽንያት ገይሮም፡ ነዛ ሕገ መንግስቲ ተጠቒሞም ንትግራይ ክፈልይዋ ክፍትኑ ኢዮም ዝብል ግምት ወይ ጥርጠራ ኣለዎም። ቅድሚ ዓሚ - ማለት ብ 2007 ዓ.ም - ነዚ ጥርጠራ እዚ ዘደልድል ኣቶ ስብሃት ነጋ ዝተዛረቦ ነጥቢ ነይሩ። ብኣምሓርኛ ኣብ ዝተኻየደ ቃል-መሓትት ኣቶ ስብሃት “ይህ ኮንስቲቱሽን ከተነካ የኢትዮጵያ ኣንድነት የሚባል ነገር የለም”፣ “ኮንስቲቱሽኑን የሚያደናቅፍ ከመጣ እንበታተናለን”፣ “ኮንስቲቱሽን ከተቀማን ለቀማን ጦርነት እናውጃለን”፤ ወዘተ፡ ወዘተ በለ። እዚ ማለት፡ እዛ ሕገ መንግስቲ እንተተቀዪራ ውግእ ክንእውጅ ኢና! ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና! ማለት ኢዩ። ብንጹር ኣዘራርባ ግን፡ ንሕና ንኢትዮጵያ ዘይንመርሓ እንተዀንና ክንፍለ ኢና! ክንፈላልያ ኢና! ማለት ኢዩ። ነቲ ኣብ’ቲ ሕገ መንግስቲ ኣስፊሮሞ ዘለዉ፡ መሰል ብሄረ-ሰባዊ ዞባታት ክሳብ ምፍላይ ዝብል ኣምር፡ ካብ ስልጣን እንተወሪድና ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና! ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ክንፈልያ ኢና! ኢሎም ንምፍርራሕ እሞ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ይጥቀሙሉ ኣለዉ። እዚ መሰል ብሄራት ክሳብ ምፍላይ ዝብል መደብ ገለ ውድባት ኤርትራ ምስ’ዚ ናይ ህ-ወያኔ ንኢትዮጵያ ፋሕ ከነብላ ኢና፡ ንትግራይ ክንፈልያ ኢና! ዝብል ዘፈራርሕን ዘፍርሕን ፖሊሲ ዝተዛመደ ኢዩ። ስለዝኾነ ኸኣ የሰክፈና ኢዩ፡ ንዓይ ብርግጽ የሰክፈኒ ኢዩ። ንስከፈሉ ምኽንያት፡ ንፖሊሲ ምዕራባውያን ሓይልታትን ንታሪኽ ዝምድና ግንባርን ወያኔን ብዝምልከት፡ ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣሻቓሊ ጸብጻባት ስለዘሎ ኢዩ። ብፖሊሲ ምዕራባውያን ሓይልታት ክጅምር፡ ኣብ መፋርቕ ናይ 70ታት፡ ኣመሪካውያንን ተሓባበርቶምን ደርጊ ዝወድቀሉ መንገዲ ይደልዩ ነይሮም። ሓደ ንስትራተጂኦም ዝጸለወ ሓሳብ ወይም እማመ እቲ ጆን ስፐንሰር ዝተባህለ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ዝሰርሐ ኣመሪካዊ፡ ዘቕረቦ ነይሩ። ስፐንሰር ነቲ እማመኡ ብኸምዚ ሰረቶ። ንደርጊ ከውድቑ ዝኽእሉ ሓይልታት እቶም ንነጻነት ኤርትራ ዝቃለሱ ዘለዉ ውድባት ኢዮም። እንተኾነ ግን ነጻነት ኤርትራ ኣንጻር ጥቕሚ እስራኤል ብሙዃኑ ኣመሪካ ትድግፎ ዕላማ ኣይኮነን። ብተወሳኺ፡ ኤርትራ ከም ፍልይቲ ሃገር ነብሳ ትኽእል ኣይኮነትን። ጸረ ደርጊ ምንቅስቃስ ኣብ ኤርትራ ግን ብሽም ነጻነት ጥራይ ኢዩ ክቕጽል ዝኽእል፡ እምበር ብሽም ኣውቶኖሚ ወይ ካልእ ኣይኮነን። ስፐንሰር ካብ’ዚ መበገሲ ሓሳብ እዚ ተላዒሉ ነዚ ዝስዕብ እማመ ኣቕረበ። እቲ ንናጽነት ኤርትራ ዝህቅን ምንቅስቃስ ክሳብ ደርጊ ዝወድቕ ሶቭየት ሕብረት ከኣ ካብ’ቲ ዞባ ክሳብ ተልግስ፡ ናይ ኣመሪካን እስራኤልን ስትራትጂካዊ ጥቕሚ ከይሃሰየ ይቐጽል። ኤርትራ ነጻ ምስ ወጸት ግን ናይ ምፍንጫልን ኣውቶኖምን መደብ ይትግበር። እዚ ማለት ኤርትራ ነጻ ሃገር ተባሂላ ንቁሩብ እዋን ምስ ጸንሐት ብኸምዚ ዝስዕብ ትመቓቐል፡ እቲ ከበሳን ደንከልን፡ ካብ ባጽዕ ጀሚርካ ንደቡብ ዘሎ ገማግም ቀይሕ ባሕርን ንኢትዮጵያ ይወሃብ፡ ኣካል ኢትዮጵያ ኮይኑ ግን ኣውቶኖሚ (ውሽጣዊ ምምሕዳር) ይህልዎ። እቲ ምዕራባዊ ቆላን ሳሕልን ከኣ ንሱዳን ይወሃብ። ከምዚ ኢላ ኤርትራ ፋሕ ትብል ትጠፍእ። ኣመሪካን ካልኦትን ንግንባርን ወያኔን ብረቂቕ ኣገባብ ዝደገፉዎም ንስትራተጂ እስራኤልን ኣመሪካን ዘገልግል፡ ከይዱ ኸይዱ ግን ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ዘብል ዕላማ ንምዕዋት ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብ’ቲ ብ1986 ዘሕተምክዎ መጽሓፍ ገሊጸ ነይረ። እዚ እማመ’ዚ ምስቲ ንታሪኽ ዝምድና ግንባርን ወያኔን ዝርኢ ገለ ጸብጻባት ክድመር ከሎ፡ ስኽፍታና ይተርር። ካብ 70ታት ጀሚርካ መሪሕነታት ግንባርን ወያኔን ዝተሰማምዑሉ፡ ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ከብል ዝኽእል መደብ ኣሎ ዝብል፡ ሸለል ክትብሎ ዘይከኣል ሓበረታ ነይሩን ኣሎን። ብመሰረት ናይ’ቲ ሓበሬታ፡ እቲ ስምምዕ ንትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ፈሊኻ፡ ንኤርትራ ከኣ ፈናጪልካ ትግራይ-ትግርኚ ዝትሕዝቶኡ ሃገር ንምምስራት’ዩ። እዚ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ መደብ ትግራይ-ትግርኚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደገኛ ኢዩ። ንኽልቲአን ሃገራት ፋሕ-ብትን ዘብል ኢዩ። ኤርትራ ክትፈናጣሕ ንዝብል መደብ ኣትሪርና ንጻረሮ። ሓድነት ኤርትራ ንኽሕሎ ኣቦታትና ኣብነታዊ ዝኾነ መስርሕ እንካን ሃባን ኣካይዶም ኢዮም፡ ብክንደይ ቃልስን ጥበብን ሓድነታ ሓልዮም ዘጽንሑልና ሃገር፡ መደብ ትግራይ-ትግርኚ መታን ክሰልጥ ፋሕ-ብትን ክኣትዋ ኣይንፈቅድን። ነዚ መደብ’ዚ ንምትግባር መሳርሒ ኰንካ ኤርትራ ክትበታተን ብዝኾነ መንገዲ ምትሕብባር እቲ ዝዓበየ ሃገራዊ ክድዓት ምዃኑ ክፍለጥ ኣሎዎ። ሓድነት ኤርትራ ክሕሎ ኣለዎ ኢልና። ሓድነት ኢትዮጵያኸ? ሓድነት ኢትዮጵያ እውን ክሕሎ ዘለዎ ነገር ምዃኑ ከስምረሉ እደሊ ኢየ። ንሕና ኤርትራውያን ንሓድነት ኢትዮጵያ ብኽልተ መሰረታዊ ምኽንያታት ደው ክንብለሉ ይግባእ። 1. ንሕና ሓድነትን፡ መሬታዊ ምሉእነትን፡ ሉዓላውነትን ኤርትራ ክኽበረልናን ክሕለወልናን ንደሊ። ከምኡ ኸኣ እምበኣር፡ ሓድነትን መሬታዊ ምሉእነትን ልዑላውነትን ኢትዮጵያ ክኽበርን ክሕሎን ከም ዘሎዎ ብመትከል ክንኣምን ኣሎና። እኳ ደኣ ሉዓላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገራት ክኽበር ከምዘልዎ ኣብ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ሰፊሩ ዘሎ መትከል ኢዩ። 2. ሓድነት ኢትዮጵያ እንተዘይተሓልዩ፡ ማለት ኢትዮጵያ ፋሕ-ብትን እንተኣትዩዋ፡ ኤርትራ ኸኣ ከም እትፈናጨል ፍሉጥ ኢዩ። እቲ ንኢትዮጵያ ፋሕ-ብትን ዘብል መደብ ንኤርትራ’ውን ይትንክፋ ኢዩ። ስለ’ዚ እምበኣር ቀጻሊ ሓድነት ኢትዮጵያ ንቐጻሊ ሓድነት ኤርትራ ኣድላዪ ስለዝኾነ ነኽብሮን ንድግፎን። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንቐጻሊ ሓድነት ኢትዮጵያ ምኽባር መትከልናን ዓለም ለኻዊ ሕግን ብሙዃኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብጭቡጥ ንጥቕምና እውን ስለዝኾነ ደው ክንብለሉ ይግባእ። ከምኡ ኸኣ ኢትዮጵያውያን ንሓድነትን ሉዓላውነትን ኤርትራ ደው ክብሉሉ ኣለዎም። 5. ከም’ቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ፡ ኤርትራ ኣብ’ቲ ኣዚዩ ዝኸፍአ ኩነታት ሃልያ፡ ካብ’ዚ ኩነታት እዚ ንኽገላግሉዋ፡ ንደቃ ጥራይ ዘይኮነ ንኣባላት ዓለም-ለኻዊ ማሕበረ ሰብ እውን ኣውያታ ካብ እተስምዕ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ነዚ ኣውያት እዚ ንኽንደይ ዓመታት ዝሰምዑዎ ሓይልታት ተቓውሞ ግን ክረድእዋ ኣይተረኽቡን። እዞም ሓይልታት ተቓውሞ ንኤርትራ፡ ማለት ንህዝብን ሃገርን፡ ንምድሓን መታን ክበቕዑ እንታይ ክግበር ኣለዎ? ቅድም ቀዳድም እዚ ሓይልታት ተቓውሞ ናይ ጉዳዩ ወናኒ ንሙዃን ክበቅዕ ኣለዎ። ዋንነት ጉዳይካ ክበሃል ከሎ ‘’ኣውቶኖሚ’’ (ርእሰ ምምሕዳር) ክህልወካ ኣለዎ ማለት ኢዩ። ኣብ ጉዳይካ ብልዕሌኻ ኮይኑ ብዝኾነ መልክዕ ዝቆጻጸረካ ወይ ተጽዕኖ ዝገብረልካ ባዕዳዊ ሓለቓ ክህሉ የብሉን ማለት ኢዩ። ኣብ’ዚ እዋን እዚ መብዛሕትኡ ካብ’ዚ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ዘሎ ውድባት ናይ ጉዳዩ ዋንነት ዘለዎ ኣይመስልን። ወነንቱን ዘወርቱን ካልኦት ይመስሉ። ሓቂ ኢዩ፡ ኣብ ከም ኩነታትና ኮንካ ክትቃለስ ከለኻ ደገፍ ፈተውቲ መንግስታትን ምንቅስቃሳትን የድልየካ። እዚ ደገፍ እዚ ግን ዋንነት ጉዳይካ ዘግድፈካ ክኸውን የብሉን። ስለዚ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ንሕቶ ደገፍ መንግስታትን ምንቅስቓሳትን ብዝርኢ ኣዚዮም ክመራመሩ ኣሎዎም። ተመራሚሮም ናቶም ኣውቶኖሚ ዘረጋግጹሉ ሜላን ኣገባብን ክህንድሱ ኣሎዎም። ሓይልታት ተቓውሞ ካብ ዝኾነ ኣካል፡ ብፍላይ ከኣ ካብ ናይ ጎረባብቲ ሃገራት መንግስታትን ምንቅስቃሳትን፡ ክርከብ ዝከኣል፡ ዋንነት ጉዳየን ዘይገፈን ሓገዛት ከናድያ ኣለወን። ነዛ ነጥቢ እዚኣ ከስምረላ እደሊ ኢዬ። ብፍላይ ንጎረባብትና ብዝርኢ፡ ንሉዓላውነትን ሓድነትን ኤርትራ ዘኽብር ክሳብ ዝኾነ ጊዜ፡ ካብ ዝኾነ ኣካል - መን’ዩ ብዘየግድስ - ሓገዝ ክንቅበል መሰልናን ንጥቕምናን ኢዩ። ብኣንጻሩ ከኣ እምበኣር ዋንነት ጉዳይና ብሓቂ ዘየኽብረልና ደጋፊ - መን ኢዩ ብዘየገድስ - ንሉዓላውነትን ሓድነትን ኤርትራ ብዝምልከት ምሒር ተኣማኒ ክኸውን ስለዘይክእል፡ ብዓቢ ጥንቃቐ ክቕረብ ዘለዎ ኢዩ። ሓይልታት ተቓውሞ ሓቀኛ ሓድነት ክህልወን ኣለዎ። መሰረት ሓቀኛ ሓድነት ከኣ ሓባራዊ ወይ ዝቃዶ ዕላማ ኢዩ። ዕላማኻን ስትራተጂኻን ሓደ ወይ ዝቃዶ እንተዘይኮይኑ፡ ትርጉም ብዘለዎ ዓይነት ሓደ ውድብ፡ ወይ ሓደ ምሕዝነት፡ ወይ ሓደ ኪዳን ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ። ንተቓወምቲ ኤርትራውያን ብዝርኢ እዚ ነጥቢ’ዚ ካብ ዝልለ ነዊሕ እዋን ኣለዎ። እኳ ደኣ ኣብ ናይ ቀረባን ርሑቕን መደባት ሓድነት ወይ ምቅዳው መታን ክህሉ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ክካየድ ከም ዘሎዎ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተረዳዲእናሉ ኢና። ስለ’ዚ ሕጂ እውን እምበኣር፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ብመስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ገይረን ንናይ ቀረባን ርሑቕን መደባተን፡ እንተኾነ ሓደ፡ ከብኡ ተረፈ ዝሳነ ክገብራኦ ኣለወን። ነዚ ምስዝገብራ ነቲ ክጠቕሶ ዝጸናሕኩ ተደላዪ ነገራት ንኸማልኣ፡ ንህዝብን ሃገርን ንኸድሕና ኸኣ ይበቕዓ ማለት ኢዩ። እዚ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን ምስኡ ዝተተሓሓዘ እዋናዊ ኩነታትን የምጽኣና። 6. ንሃገራዊ ዋዕላ ብዝርኢ ኣብ ናይ ዓሚ ፈስቲቫል፡ ሕጽር ብዝበለ ኣገባብ፡ ሓደ መልእኽቲ ምስ ምሕጽንታኡ ኣመሓላሊፈ ነይረ። ሓደ ዓመት ሓሊፉ ከብቅዕ እቲ ኩነታት ኣይተመሓየሸን፣ እኳ ደኣ መሊሱ ዝተሓላለኸን ዘጸግምን ኮይኑ ኣሎ። ብዛዕባ እዚ ርእሰ ነገር እዚ ”ወርክሾፕ”፡ ‘’ሰሚናር’’ ዝኣመሰለ ኣኼባታት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልእ ቦታታትን ክካየድ ከም ዝቐነየን፡ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ብዝብል ተጸውዖ ስፍሕ ዝበለ ኣኼባ ክካየድ ምዃኑን ዝሕብር ጸብጻባት ከነንብብ ቀኒና። በዚ ሎሚ፡ ኣፍ ኣውጺኡ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝጻረር ኣካል እንተዘየልቦ እኳ፡ ኩሎም ውድባት ኣይኮኑን ሓቀኛ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ዝደልዩን ዝድግፉን። እቶም ቀንዲ ተቓወምቲ ሓቀኛ ዋዕላ እዞም ሕጂ ሓደ ውድብ ንሙዃን ዝቃራረቡ ዘሎዉ (አረ ዳርጋ ኮይኖም ኢዮም)፡ ሰውራዊ ባይቶ (ማለት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ)ን ሰልፊ ዲሞክራስን፡ ህዝባዊ ምንቅስቃስን ኢዮም። እቲ ኣብ ኩነታትና ጽፉፍን ኣድማዕን ዝኾነ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ፡ እቲ ብሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዝተዳለወ ሰነድ ብንጹር ኣስፊርዎ ዘሎ ኢዩ። እዚ ሰነድ ወይ መጽናዕቲ እዚ መንግስቲ ኢሳያስ ካብ ሱሩ ተማሕዩ ክድርበ ኣሎዎ ኣብ ዝብል ዕላማ ዝተመስረተ ኢዩ። ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ዘተ’ዶ ዕላል’ዶ ዝበሃል ነገር የልቦን። ሸቶ ናይ እዚ ሓቀኛ ዋዕላ ኣብ’ዚ መድረኽ እዚ እምበኣር ነቲ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ንዝህቅን ቃልሲ ምዕባይን ምሕያልን ኢዩ። እዞም በዓል ሰልፊ ዲሞክራስን ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ግን መሰረታዊ ለውጢ ዝደልዩ ኣይመስሉን። ‘ቃልስና ብሰላማዊ መንገዲ ኢዩ’ ኢሎም ኢዮም። እዚ ከይዱ ኸይዱ፡ ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ወይ ህግዲፍ ኣብ መኣዲ ዘተን እንካን ሃባን ዘእትዎም ኢዩ። ትጽቢቶምን ድልየቶምን እዚ ምዃኑ ዝእምት እኹል ምልክታት እውን ኣሎ። ሓደ ከነስተባህለሉ ዘሎና፡ ነዞም ውድባት እዚኦም ዝምልከት ነጥቢ ኣሎ።እዞም ውድባት እዚኦም ምስ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ጽኑዕ ዝምድና ዘማዕብሉ ዘለዉ ይመስሉ። እቶም ሰልፊ ዲሞክራስን ህዝባዊ ምንቅስቃስን እኳ፡ ካብ ህግዲፍ ዝመጹ ኮይኖም፡ ምስ ህ-ወያኔ ዝጸንሐ ዝምድና ዝነበሮም ኢዮም። እቲ ዝነበሮም ጥራሕ ኢዩ ዝቕጽል ዘሎ። እቲ ዘገርም ናይቶም ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜያት ዝተጸንበርዎም፡ ውልዶ ጀብሃ ዝኾኑ ሰውራዊ ባይቶ (ሕጂ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃሉ ዘሎዉ) ኢዩ። እዚ ውድብ’ዚ፡ በዚ እዋን’ዚ ብዘስደምም መጠን ንመንግስቲ ህ-ወያኔ ክውድስ ይርከብ። ሕሉፍ ሓሊፉ ንታሪኽ ወያኔ ኣብ ሰውራ ኤርትራ የሞጉስ ኣሎ። ንኣብነት፡ ምስ’ቲ ዓሚ ወከልቲ ሰውራዊ ባይቶ ንመቐለ ዝገበሩዎ ዑደት ብዝተታሓሓዘ፡ ናይ’ቲ ውድብ ክፍሊ ዜናን ባህልን ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ “ደቂ ትግራይ” ምእንቲ ኤርትራ ብጅግንነት ተሰዊኦም ኢሉ ኣሞጒሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ እዚ መስዋእት’ዚ ‘’ታሪኻዊ ዝምድና ህዝቢ ትግራይን ኤርትራን’’ ዘመስከረ ኢዩ ክብል ነቲ ነጥቢ ጸቐጠሉ። ነቶም ብግንባርን ወያኔን ዝጠፍኡ ሰማእታት ጀብሃ ጠሊምካ፡ ንግደ ወያኔ (ወይ ከኣ ብቋንቋ ሰውራዊ ባይቶ ንግደ ደቂ ትግራይ) ኣብ ሰውራ ኤርትራ ምቅንጃው ፈጺሙ ሕሱር ብሙዃኑ በቶም ዝነኣዱ ዘለዉ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ እውን ለቕላቒ ዘብለካን ዘንዕቐካን ኢዩ። ገለ ካብ ካድራት ሰውራዊ ባይቶ እሞ ኸኣ፡ መንግስቲ ኢህኣዲግ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ንዝትግብርዎ ፖሊሲ ከይሓፈሩ ይድግፉን የድንቑን አለዉ። ካልእስ ይትረፍ፡ ነቲ ኣብ መወዳእታ 2006 ብኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሶማል ዝተኻየደ ወራር እኳ ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ቃሕ ዝበላ ጣልቃ ትእቶ፡… ንዓና ኤርትራውያን ዝምልከት ኣይኮነን’’ ብምባል፡ ነቲ ወራር ጨለ ስጉምቲ ኢዩ ዳርጋ ይብልዎ። ካብኡ ሓሊፎም እውን ሶማል ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ ዝገበረትልና ዝጠቅም ነገር ኣይነበረን፡ ወያኔ ኢዮም ዝገበሩልና፡ ‘’ብ “2 ኢዶም” እኳ ንናጽነት ፈሪሞምልና፡ እናበሉ ብዘሕንኽ መጠን ንመንግስቲ ኣዲስ ኣበባ የቃባጥሩ ኣለዉ። ንታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ብዝርኢ ይኹን ንውሽጣውን ዞባውን ፖሊሲ መንግስቲ ህ-ወያኔ ብዝምልከት፡ ሰውራዊ ባይቶ ሕሉፍ ናእዳ ከስምዑ ክትዕዘብ ከሎኻ ኣብ ገለ እከይ መደብ ተሰሪዖም ኣለዉ ኢልካ ክትግምት ናይ ግድን ኢዩ። ምስ’ዚ ብዝተሓሓዘ ክፍለጥ ዘለዎ ሓደ ነገር ኣሎ። ኢትዮጵያውያን ምሁራትን ተንቀሳቐስትን፡ ብፍላይ እኳ እቶም ሰዓብቲ ህ-ወያኔ ዘይኮኑ፡ ነዚ ብገለ ውድባት ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ናይ ምልቕላቕ ጠባያት ይዕዘብዎን ይምዝግብዎን ኣለዉ። ነቲ ንዳሕራዩ፡ ሳዕቤናት ክህልዎ ይኽእል ኢዩ። 7. ሰውራዊ ባይቶ (ሰልፊ ህዝቢ) ምስ በዓል ሰልፊ ዲሞክራሲ ብመስመር ጽገና ዝዛመዱ ዘለዉ፡ ኤርትራ ኣብ ዘሻቕል ኩነታት ኣብ እትርከበሉ፡ ሕቶታትን ጥርጠራታትን ዘልዕሉ ተርእዮታት ከኣ ኣብ ዝገሃዱሉን ዘሎ እዋን ኢዩ። ገለ ካብ’ቲ ተርእዮታት እዚ ዝስዕብ ኢዩ። (1) ኤርትራ ከም ዓዲ ሰብ በሪሳ፡ ዳርጋ ሞይታ ኢያ። ድኽነት፡ ጥሜት፡ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ባርነት፡ ሕማም፡ ሞት፡ - እዝን ምስ’ዚ ዝተተሓሓዘ ሻቕሎትን ኢዩ ሰፊኑዋ ዘሎ። ስርዓተ-ሕግን ቀጥዒ-ምሕደራን ዝበሃል ዳርጋ የልቦን። እቲ ዘገርም ነገር እዚ ናይ ኤርትራ ጸገማር ካብ ጉድለት ዓቕሚ ወይ ጉድለት ትሕዝቶ ዝነቐለ ዘይምዃኑ ኢዩ። መንግስቲ ኢሳያስ እንተዝደሊ፡ ኩነታት ህዝብና ካብዚ ዘለዎ ኣዝዩ ዝሐሸ ክኸውን ምኸኣለ ነይሩ። እኳ ደኣ ንህዝባዊ ኣገልግሎት - ማለት ንዕደላ እኽልን መግብን፡ ሕክምና፡ መጓዓዓዚ፡ ወዘተ.- ብዝርኢ፡ ህ-ግንባር፡ ካብ ከም መንግስቲ ኣብ ኣስመራ፡ ብጊዜ ብረታዊ ገድሊ ከም ውድብ ኣብ ሳሕል ከላ ትሓይሽ ነይራ ክሳብ ምባል ዝበጽሑ ኣለዉ። ሕስብ እንተቢልናዮ እኮ፡ መንግስቲ ኢሳያስ ነቲ ህዝቢ ምንም ኣይገብረሉን ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንታይ ደኣ እቲ ህዝቢ ንገዛእ ርእሱ ክሕግዝን ክተሓጋገዝን እኳ ኣይፍቀደሉን ዘሎ። ካበ’ዚ ተበጊሰ ኣነ እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሽግር ኮነ ኢሉ መንግስቲ ኢሳያስ ዝፈጠሮ ኢዩ ክብል እደፍር። እዛ ሕጂ ዘላ ኩነታት ከም’ቲ ገለ ኣመሪካውያንን እንግሊዛውያንን ንረብሓ ስትራተጂኦም ኢሎም ዝዛረብዋ ዝነበሩ ‘’ኤርትራ ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ’’ ተብል ኢያ። ስለ’ዚ ኤርትራ ነብሳ ካብ ዘይከኣለት ትፈናጨል እሞ ገሊኡ ኣካላታ ንሱዳን፡ ገሊኡ ኸኣ ንኢትዮጵያ ወይ ንትግራይ ይኺድ መታን ክበሃል ዶኾን ይኸውን ኩነታት ህዝብና ከምዝበርስ ዝግበር ዘሎ ኢልካ ክትግምት ትግደድ ኢኻ። እቲ ሕጂ ምሒር ከፊእዎ ዘሎ ህዝቢ እኽልን ካልእ ኣገልግሎትን እንተ ተዋሂቡዎ እሞ ኩነታቱ ቁሩብ እንተተማሓይሹሉ ሓሊፉልና! ኢሉ ነቲ ሓድሽ ዝምድናታት ክቕበሎ ይኽእል ኢዩ ዝብል ሓሳብ እውን ከይሃለወ ኣይተርፍን ኢዩ ኢልካ ክትጠራጠር ናይ ግድን ኢዩ። (2) እቲ ካልኣይ ተርእዮ ምስ’ዚ ክጥቀስ ዝጸንሐ ነጥቢ ዝዛመድ ኢዩ። በዚ እዋን’ዚ ኣብ ገሊኡ ምሁራዊ ዓንኬላት፡ ኤርትራ ካብ ቅድም እንተኾነ እውን ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ ዝብል ኣዘራርባ ክቀላቐል ጀሚሩ ኣሎ። ምቅላሕ ናይዚ ሓሳብ’ዚ ወዝቢ ይኹን ወይስ ምስ ገሊኡ እከይ መደባት ዝተተሓሓዘ ግን ርግጸኛ ኣይኮንኩን። (3) እቲ ሳልሳይ ተርእዮ ሓደ ኣቐድም ኣቢለ ዝጠቐስክዎ ነጥቢ ኢዩ። ንሱ ከኣ ንነዊሕ እዋን ዓበይቲ ካድራት ህ.ግንባር ኮይኖም፡ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ንኽትፍለ ኣጽዒቖም ዝዋፈሩ ዝነበሩ ባእታታት፡ ሕጂ ‘’ምፍላይ ጌጋ ኢዩ ነይሩ’’ እናበሉ ጣዕሳኦም ይገልጹ ምህላዎም ኢዩ። ስለምንታይ ሕጂ ከምዚ ይብሉ ኣሎዉ? እዚ ዘረባኦም ስቕ ኢልካ ዝፍኖ ዘሎ ዘይኮነስ፡ ምፍላይ ኤርትራ ጌጋ ኢዩ ነይሩ እሞ፡ ሕጂ ካልእ ዝምድናታት ንቀበል መታን ክበሃል ክኸውን ይኽእልዶ? እዚ ዘረባታት ወይ ጣዕሳታት እዚ ኣካል ናይ’ቲ ገለ እከይ መደባት ንኽሰልጥ ዝግበር ዘሎ መንጸፍ ክኸውን ይኽእልዶ? ኢልካ ምሕታት ሃጠው-ቀጠው ወይ ሃለውለው ኣይኮነን። (4) እቲ ራብዓይ ተርእዮ ንኣቀዋውማ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝርኢ ኢዩ። ኣብ እዚ ንሽሙ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ተጠርኒፉ ዝበሃል ውድባት፡ ንሓድነት ኤርትራ ሓደገኛ ብዝኾነ መስመራት ነንበይኑ ተሰሪዑ ዘሎ ኣካላት ኣሎ። ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ሰለስተ ልፍንታት ኣሎ፡- ማለት ልፍንትታት ከበሳዊ ውድባትን፡ ምዕራባዊ ውድባትን ብሄራዊ ውድባትን። እዚ ፍልልያት እዚ ክገፍሕ ዝኽእል ነቓዓት ፈጢሩ ንኤርትራ ፋሕ-ብትን ንናይ ምባል መደብ ከገልግል ይኽእል ኢዩ። (5) እቲ ኣገዳሲ 5ይ ተርእዮ ኸኣ ንምርጫ ዝርኢ፡ ካብ ወገን መንግስቲ ኢሳያስ ይመጽእ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ ኢዩ። ከም እትፈልጥዎ ዓሚ ምስ ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሐትት፡ ንምርጫ ይኹን ንጉዳይ ዲሞክራሲ ብናይ ምስትንዓቕ መንፈስ፡ ዳርጋ ‘’እንታይ ዝኸውን ዲሞክራሲ፣ እንታይ ዝኸውን ምርጫ ኢዩ ንሱ’’ ዝዓይነቱ፡ ዘስደምም ዘረባ ኢዩ ዝተዛረበ። ሕጂ ግን ህግዲፍ ሓዲሽ ቋንቋ ክዛረቡ ጀሚሮም ከምዘለዉ ሓበሬታ ኣሎ። ንኢሳያስ ዝለዓለ ኣማኻሪኡ ዝኾነ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋናት ኣብ ብዓል ጀርመን ሆላንድ መጺኡ፡ ኣኼባታት ኣካይዱ ነይሩ። ኣብ ሆላንድ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባታት ን2011 ዓ.ም - ማለት ድሕሪ 2 ዓመት - ኣብ ኤርትራ ምርጫ ክካየድ ኢዩ ክብል ገሊጹ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ። ታሪኽን ባህልን ኣረኣእያን ኢሳያስ ኣብ ጸብጻብ ኣእቲኻ እቲ ምርጫ - ብሓቂ ክግበር እንተኾይኑ - ንገለ ተወጢኑ ዘሎ እከይ መደባት ንምምላእ ዝካየድ ናይ ሓሶት መስርሕ ጥራይ ከምዝኸውን ምግማት ይከኣል። ንኣብነት ከም እንፈልጦ፡ እዞም ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎም፡ ኣገባብ ቃልስና ሰላማዊ ኢዩ ዝብሉ ውድባት፡ ምስ መንግስቲ ኢሳያስ ዘተን ምርድዳእን ዝደልዩ ኢዮም። እምበኣር እቲ ክግበር’ዩ ዝበሃል ዘሎ ምርጫ ነዞም ምስ መንግስቲ ህግዲፍ ክረዳድኡን ክተሓባበሩን ዝደልዩ ውድባት መንገዲ ክጸርገሎም ወይ ማዕጾ ከርሕወሎም ዝተባህለ ሜላ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። 8. ኣብ ክሊ ናይ’ዚ ክገልጾ ዝጸናሕኩ ሃዋህው ኢዩ እምበኣር ‘’ወርክሾፕ’’ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ተገይሩ፡ ሃገራዊ ዋዕላ እውን ክካየድ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ። እንታይ ዓይነት ዋዕላ ኢዩ እዚ? ብሓቂ ሉዓላዊ ዲዩ? ነቲ መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋጽ - ማለት ንመንግስቲ ህግዲፍ ሚሒኻ ንምድርባይ - ዝግበር ቃልሲ ክድግፍ ዝተባህለ መስርሕ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ከም’ቲ መንግስቲ ህግዲፍ ከካይዶ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ ምርጫ፡ እዚ እውን ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ብዝብል ሽም ኣኼባ ገይርካ፡ ምናልባት ምስ ኢሳያስ፡ ወይ ምስ ካልኦት ኣካል ስርዓት ኢሳያስ ዝኾኑ ጉጅለታት ምትዕራቕን ምትሕብባርን፡ እሞ ነዚ ሓቀኛ ተቓዋሚ ሓይልታት ንምቕሃም ዝዕላማኡ ጥራይ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል። ከም’ቲ ብዙሓት ኣስተብሂልኩምሉ ዘለኹም፡ ኣብ’ዚ ክካየድ ዝቐነየን ዝካየድ ዘሎን ን’’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ዝጠቅስ ንጥፈታት፡ ነታ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዘዳለወታ ሰነድ ዝምልከት የልቦን። እዛ ሰነድ እዚኣ ከምዘየላ ተቖጺራ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ’’ ምስ ዝተባህለ ነገር ዝተሓሓዘ መደባት ይካየድ ኣሎ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ከም’ቲ ዓሚ ዝበልክዎ፡ ነዛ ሰነድ እዚኣ ንምቕባር ከይሲ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ። እዚ ጻዕርታት’ዚ ኸአ ታሪኻዊ ገበን ኢዩ። ነዛ ሰነድ እዚኣ ብዝርኢ፡ ክልተ ዓበይቲ ነጥብታት ምልላይ የድሊ። (1) እዚ መጽናዕቲ እዚ ብዙሕ ጻዕሪ ዝተገብረሉ ኢዩ። ብትግርኛ ተዳልዩ፡ ተሓቲሙ፡ ናብ ቋንቋ ዓረብ ተተርጒሙ፡ ብኢንተርነትን ከም መጽሓፍን ንኽዝርጋሕ ክንደይ ጊዜን ጻዕርን ወዲኡ። ስለ’ዚ ነዛ ሰነድ እዚኣ ምቕባር ምፍታን ንጻዕርታት ግዱሳት ደቂ ሃገር ዘየኽብር፡ ትርጉምን ልዑል ግምትን ዕዮ ዘይርዳእ፡ ድሑርን ዘይሓላፍነታውን መንፈስ ዘንጸባርቕ ገበን ኢዩ። ብኻሊእ ኣዘራርባ እዚ ገበን’ዚ ተሞክሮ ሰውራ ኣሎና ካብ ዝብሉ ኣካላት ዘይትጽበዮ፡ ድሑርን ጸረ ምዕባለን ኣተሓሳስባ ዘግህድ ኢዩ። (2) እቲ ካልኣይ ነጥቢ ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ናይ’ዛ ሰነድ ዝርኢ ኢዩ። እዛ ሰነድ እዚኣ ህዝባዊ መንቀሊ ዘለዋን፡ ተልእኾ ህዝቢ ዝሓዘለትን ኢያ። ሳላ ንጡፍ ምንቅስቓስ መሰረታት ሃገራዊ ጉባኤ - ወይ ከአ ኣባላት ዲሞክራስያዊት ማሕበር መንእሰይ ኤርትራ - ኣብ ካስል ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ፡ ወከልቲ ህዝቢ ተኣኪቦም ሓደ ማኒፈስቶ ተኸቲሙ፡ ህዝቢ ኻአ ተቐቢልዎን መሪቕዎን። ምስ ትግባረ ማኒፈስቶ ብዝተተሓሓዘ ኸኣ እዛ ሽማግለና ሓደ ቁም-ነገር ከተስልጥ ቆይማ፣ ውጽኢት ጻዕሪ ሽማግለና ኻአ እዛ ሰነድ እዚኣ ኢያ። ብሓቂ፡ ብሓቂ እዛ ሰነድ እዚኣ ታሪኻዊት ኢያ። ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ምድላው እዛ ሰነድ ዓቢ ግደ ዝነበሮም ኣባላትና፡ ሓው እስማዒል ዓሊ ኣሕመድ፡ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ፡ ብህዝባዊ ኣፈጣጥረአንን ብሃገራዊ ሓልዮተንን ተልእኾአንን፡ ብድምቀት ዝልለያ ሰለስተ ሰነዳት ኣለዋ ይብል። ንሳተን ከኣ እታ ናይ 1952 ሕገ መንግስቲ ኤርትራን፡ እታ ናይ 1971 ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ ተ.ሓ.ኤ ዝኣወጃ ፕሮግራምን፡ እዛ ሽማግለ ማኒፈስቶ ካስል ዘዳለወታ ‘’ሃገራዊ ዋዕላ ንሓድነትን ድሕነትን ኤርትራ’’ ዘርእስታ ሰነድን ኢየን። እስማዒል ናይ ታሪኽ ምሁር ኢዩ፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ብዝምልከት ዝህቦ ርእይቶ ሚዛን ዘለዎን ተኣማንን ክኽበር ዘለዎን ኢዩ። እምበኣርከስ ነዛ ሰነድ እዚኣ፡ ብቑሉዕ ዲዩ ወይስ ብሰላሕታዊ ኣገባብ ምቅዋም፡ ጸረ ዕዮ፡ ጸረ ዲሞክራስን፡ ጸረ ህዝብን ዝኾነ ተልእኾ ኢዩ። ብናተይ ኣረኣእያ፡ ነዛ ሰነድ እዚኣ ዝቃወም ዘሎ ኣካላት ብተግባር ካብ ክሕደት ሃገር ኣብ ዘይንእስ ገበን ኢዩ ተዋፊሩ ዘሎ። እምበኣር ኩሉ ደላይ ሓቀኛ ለውጢ ዘበለ ምንቅስቓሳትን ውድባትን፡ ንመንግስቲ ኢሳያስ ንምውዳቕ ምስ ዝተተሓሓዘ ጻዕሪ፡ ኣብ’ዛ ሰነድ ማኒፈስቶ ካስል ዝተመስረተ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽካየድ አእጃሙ ንኸበርክት እናተሓሳሰብኩ ዘረባይ እዓጹ። ስለ ዝሰማዕክሙኒ ብዙሕ አመስግነኩም! የቐንየለይ።
Subscribe to: Posts (Atom)