text:
ተመራመርቲ ሳልሳይ መበራትዒ ክታበት ኮቪድ 19 ኹሉ ክወስዶ ዝግባእ ክታበት ኣይኮነን ክብሉ ገሊፆም ። ከምኡ'ውን ሕብረት ኣውሮጳ ታሕተዋይ ዓመታዊ እቶት ንዘለወን ሃገራት ከባቢ 200 ሚልየን ተወሳኺ ክታበት ኮቪድ ክህብ ምዃኑ ሓቢሩ ።
ዓለምለኸ ጉጅለ ተመራመርቲ ክታበት ሳልሳይ ተወሳኺ መበራትዒ ክታበት ብሓፈሻ ንኹሉ ህዝቢ ክወሃብ ምውሳኑ ነቲ ብኣመሪካን ካልኦት ሃገራትን ኣንፃር ኮቪድ ዝግበር ፃዕሪ ዘዳኽም እዩ ክብሉ ተቃዊሞሞ ።ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ላንሴት ዝተባህለ ሕክምናዊ መፅሄት ነቶም ሰብ ሞያ ጠቂሱ ኣብ ዘውፀኦ ፅሑፍ ዋላ እኳ እቲ ቀልጢፉ ናይ ምምሕልላፍ ባህሪ ዘለዎ ዴልታ ቫይራንት ክብድ ዝበለን ስጋብ ንፍሉይ ሕክምናው ሓገዝን ዘስዕብ እንተኾነ'ውን እቶም ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ጥቅሚ ውዒሎም ዝርከቡ ክታበታት ግና ነቲ ቫይረስ ብርቱዕ ምላሽ እንዳሃቡ ይርከቡ።
መበራትዒ ተወሳኺ ክታበት ኮቪድ 19 ናይ ምምዕባል ሓሳብ ዝተጀመረ ካብ እስራኤል ወፃኢ ኣብ ዝተገብሩ መፅናዕትታት እቶም ክልተ ክታበታት ፋይዘር ኣብቶም ኣብ መፈለምታ ከባቢ ዝተኸትቡ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ዘለዎም ውፂኢታውነት ሕማም ናይ ምኽልኻል ዓቅሞም ትሑት ብምዃኑ እቲ መፅናዕቲ እስራኤል ልዕሊ 50 ዝዕድሚኦም ዜጋታት መበራትዒ ክታበትክወስዱ ዘበገሶ እዩ ።
እቲ ፅሑፍ ኣብ ክንዲ ተወሳኺ ሳልሳይ ክታበት ምሃብ ነቲ ሓዱሽ ባህሪ ተላቢሱ ዝመፀ ዴልታ ቫይራንት ዝተባህለ ዓይነት ኮቪድ ዝምጥን ክታበት ምስራሕ ይምረፅ ይብል።
እቲ ፅሑፍ ኣብ መወዳእታ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ገምጋሞም ከንብሩ ትፅቢት ዝተገብረሎም ካብ ትካል ጥዕና ዓለም ክልተ ፍሉጣት ሳይንትስት ኣናማርያ ሄናኦ-ሬስትሬፖን ሶምያ ስዋሚናታን ፣ከምኡ'ውን ካብ ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ኣመሪካ ቤት ፅሕፈት ገምጋም ክታበት ድማ ንኽልተ ቀንዲ ሰበስልጣናት እቲ ትካል ዝኾኑ ዶ/ር ማርያ ግሩበርን ዶ/ር ፍሊፕ ክራውሰን ዝጠቀሰ ኮይኑ ኒውዮርክ ታይምስ ኣብ ቀረባ ከምዝፀብፀቦ ግሩበርን ክራውስን በቲ ምምሕዳር ባይደን ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ነቲ ሓበሬታ ብዝግባእ ከይገምገሞ ሳልሳይ መበራትዒ ክታበት ካብ ዝቅፅል ወርሒ ጀሚሩ ንሓደ ሓደ ኣሜሪካውያን ክወሃብ ምዃኑ መግለፂ ምሃቡ ከምዘቆጠዖም ሓቢሩ ።
ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ኣመሪካ ዕዲሚኦም ትሕቲ 12 ዓመት ንዝኾኑ ህፃናት ክታበት ኮቪድ 19 ክወሃቦም ከምኡ'ውን እቶም ኣብ ጥቅሚ ውዒሎም ዝርከቡ ክታበታት ዕድሚኦም ዝደፍኡ ኣሜሪካውያን ሳልሳይ መበራትዒ ክታበት ክወስዱ ዳርጋ ኣብ ውሳነ በፂሑ እዩ ።
ማእከል ምክልኻልን ምቁፅፃርን ሕማማት ምስ ምምሕዳር መግብን ኣፋውስን ብምዃን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መበራትዒ ክታበት ሞደርና ወይውን ፋይዘር ትሑት ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቅሚ ንዘለዎም ሓደሓደ ሰባት ክወሃብ ከምዝከኣል ምሕባሮም ዝዝከር እዩ።
ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሃብታማት ሃገራት ክታበት ክወሃብ ዝሓዘኦ ውጥን ስጋብ መወዳእታ እዚ ዓመት ከፅንሐኦ እሞ ኣብ ትሑትን ማእከላይን ደረጃ እቶት ዝርከባ ሃገራት ዝሐሸ ተበፃሕነት መታን ክረኽባ ክብሉ ተማሕፂኖም። ከምኡ'ውን ዝለዓለ እቶት ዘለወን ሃገራት ድማ ስጋብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም መበራትዒ ክታበት ንኸይጅምራ'ውን ሓቲቶም ነይሮም ።
ቀዳማይ ሚኒስትር እንግሊዝ ቦሪስ ጆንሰን 'ውን ብረብዕ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ መንግስቶም ኣብ ዝመፅእ እዋን ክረምቲ ምዕራባውያን ልዕሊ 50 ዓመት ዝዕድሚኦም ዜጋታት እታ ሃገር ሳልሳይ ክታበት ኮቪድ 19 ክወሃብ ምዃኑ ገሊፆም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሕብረት ኣውሮጳ ስጋብ መፋር 2022 ኣብ ዘሎ ግዘ ታሕተዋይ ዓመታዊ እቶት ንዘለወን ሃገራት ከባቢ 200 ሚልየን ክታበት ኮቪድ 19 ክልግስ ምኳኑ ቃል ኣትዩ ።
እዚ ዝተገለጸ ፕረዚደንት ኮምሽን ኣውሮጳ ኡርሱላ ቮንደር ሌየን ኣብቲ ኣብ ፈረንሳይ ስትራስቡርግ ኣብ ቅድሚ ቤት ምኽሪ ሕብረት ኣውሮጳ ዓመታዊ መደረ ኣብ ዝገበራሉ እዋን እዩ። ቮንደር ሊየን እዚ ሕብረት ኣውሮጳ ክህቦ ተሊሙ ዝርከብ ከባቢ 200 ሚልየን ክታበት ኮቪድ ነቲ ቅድም ክብል 250 ሚልየን ክታበት ንምሃብ ዝኣተዎ ቃል ተወሳኺ ምዃኑ ተዛሪበን ።ንሰን ኣብ መደረአን እዚ ሕብረት ኣውሮጳ ዝገብሮ ዘሎ ሓገዝ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ዘለዎ ድልየትን ከምኡ'ውን ኣብ ዓለምለኻዊ ጥዕና ወፍሪ ከም ምክያድ ከምዝኾነ ገሊጸን ።
ቮንደር ልየን ወሲኸን "ታሕተዋይ ዓመታዊ እቶት ዘለወን ሃገራት መጠን ክታበት ኮቪድ ትሕቲ 1% ኣብ ዝረኽባሉ ኩነታት ኮይነን ኣብ ምሕደራ እቲ ክታበት ምጉዳል ፍትሕን ምፅዳፍ እቲ ሕማምን ክተሓዋወስ ግድን እዩ ኢለን ። ብምዃኑ ዝከኣለና ንግበር እሞ ነቶም ክታበት ዘይረኸቡ ሰባት ለበዳ ብዘይኾነሉ መልክዕ ንመክቶ "ክብላ ንቤት ምኽሪ ሕብረት ኣውሮጳ ተዛሪበን ።


c: text/html

text:
ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝርከቡ ክልተ ስዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ንምፍታሕ ዝካየድ ዘሎ ድርድር ኣብ ናይ መወዳእታ ጠርዙ ከምዝበፅሐ ሓደ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ኣውሮፓ ትማሊ ረቡዕ ኣፍሊጦም።
ኣባል ፓርላማ ሕብረት ኣውሮፓን ናይ ቀደም ምንስቴር ወፃኢ ቤልጀምን ዝኾነ ሉዊ ሚሸል ሲዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ማርቲን ሽብየን ዮሃን ፒርሰንን ኣብ ውሽጢ ማዕልታት ክፍትሑ ከምዝኽእልይ ዘለዎም ተስፋ ገሊፆም።ንሶም ህፁፅ መዕልቦ ክወሃቦ ትፅቢት ይገብሩ ተስፋ’ውን ኣለዎም።
እቶም ክልተ ሰባት ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ናብ ኢትዮጵያ ብምእታዎምን ኣሸባሪ ተባሂሉ ንዝተመደበ ሓደ ዓማፂ ጉጅለ ብምሕጋዝን ኽስታት ሓደ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ፍርዲ ምሃቡ ይዝከር።
ሚሸል ከምዝበልዎ እቶም ጋዜጠኛታት ንምፍታሕ ብዛዕባ ዝከኣለሉ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ኣወንታዊ ምይይጥ ምክያዶም ሓቢሮም።እቶም ነባር ዲፕሎማሰኛ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሲዊዲን ፍረድሪክ ረይንፈልት ብዛዕባ ሱማሊያ ኣብዝተኻየደ ናይ ለንደን ዓለምለኸ ኮንፈረንስ ብዘካየድዎ ጎናዊ ዝርርብ ከምዝተተባብዑ ገሊፆም።
ሚሸል እቶም ጋዜጠኛታት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ተኣሲሮምሉ ኣብዝርከቡ ቤት ማእሰርቲ ብምብፃሕ ትማሊ ረቡዕ ንኽሪኡዎም ከምዝተፈቐደሎምን ከምዝረአይዎምን ሓቢሮም።እቶም እሱራት ብዘለውሉ ኩነታትን ብዝተስምዕም ጥዕሳን ከምዝተደነቑ’ውን ወሲኾም ገሊፆም ኣለው።ከምዚ ብምባል’’ቅድሚ ኩሉ እዞም ክልተ ጋዜጠኛታት ዓብይ ጌጋ ምፍፃሞም፡ከምኡ ምግባሮም እውን ከምዝተጠዓሱ፡ይቕሬታ ንምሕታት ቅሩባት ምዃኖም፡ንሓዋሩ እዚ ጌጋ ከምዘይደግሙን ካብዚ ከምዝተምሃሩን ንዓይ ገሊፆምለይ እዮም።’’

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣህጉራዊ ትካል ንሕርሻዊ ምዕባለ ዝተባህለ ትካል፣ ንኤርትራ ናይ 17.28 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝገበረላ ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ከተማ ሮማ ዝተመሓላለፈ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ነኣሽቱ ጽላታት ምህርቲ ሕርሻ ዝውዕል ሓገዝ ብሚኒስትሪ ሕርሻ ክሳለጥ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
በዚ ዝተዋህበ ሓገዝ፣ ልዕሊ 81 ሽሕ ኣብ ገጠራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጠቐምቲ ከምዝኾኑ እቲ ትካል ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣመልኪቱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኤርትራ ርኡይ ቁጠባዊ ጸገም ኣጋጢሙሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ናይ ዓበይቲ ሰበስልጣናት መንግስቲ ኤርትራ ኢድ ኣለዎ ተባሂሉ ዝጥርጠር ካብ ሱዳንን የመንን ዝተበላሸወ መግቢ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ከምዝጸንሐ በብእዋኑ ተገሊጹ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ንነዊሕ እዋን ኤርትራ ብመግቢ ርእሳ ክኢላ’ያ ክብል ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ ነዚ ሓገዝ ዝቕበል ዘሎ።
ኣህጉራዊ ትካል ንሕርሻዊ ምዕባለ፣ ካብ 1995 ኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ሽዱሽተ ዓበይቲ ፕሮግራማት ከምዘሳለጠን ብሓፈሽኡ ናይ ልዕሊ 73 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዘበርከተን ሓቢሩ።


text:
ወይዘሮ ለተሚካኤል ግደይ ትበሃል ኣብ ወረዳ ጉለመኸዳ ከተማ ፋፂ ትነብር ኣዶ ሰለሰተ ቆልዑ እያ፡፡ እዛ ኣዶ ኣብ ስራሕ መንግስቲ ተቆፂራ ወርሓዊ መሃያ እናተቐበለት ምዕሩይ ህይወት ትመርሕ ነይራ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ብሰንኪ #ወረርቲ ሓይልታት ዝፍፅምዎ ዘለዉ ክባን ዕፅዋን ሃብና እምበር የለን ዘይፈልጡ ተስፋ ፅባሕ ዝኾኑ ህፃናት ሓቑፉ ኣብ ከቢድ #ዓፀቦ ጥሜት ወዲቃ ትርከብ፡፡
ሰብ ፀጋ ዕድመ ዝኾኑ ኣይተ ገ/ሊባኖስ ወ/ሚካኤልን ወይዘሮ መብራት ኣስፍሃን ዕድመ ልክዕ ፅዒሮም ዘኻዕበትዎ ሃፍቲ ብወረርቲ ሓይልታት ዝተወረሩ ነበርቲ ወረዳ ጉሎመኸዳ እዮም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ብሰንኪ ክባን ዕፅዋን ኣብቲ ሓብሓብን መርኩስን ዘድልዮም ዕድመ ዘብልዕን ዘስትን ስኢኖም ኣብ ኣዝዩ ዝኸፈአ ፀገም ከምዘለዉ ገሊፆም፡፡
ግዝያዊ ተወካሊ ቤት ፅሕፈት ዘፈር ጉዳይ ሰራሕተኛ ተሳትፎን ተጠቃምነትን ሕብረተሰብ ወረዳ ጉሎመኸዳ ኣይተ ሃፍቶም ገ/ሂወት ብወገኖም ወረርቲ ሓይልታት ኣብ ህዝቢ ወረዳ ጉሎመኸዳ ከቢድ ምውራርን ምዕናውን ሃፍትን ንብረትን ከምዝፈፀሙን ምስ ዘሎ ክባን ዕፅዋን ስዒቡ ድማ ዛጊድ ብዝተገበረ ዳህሳሳዊ መፅናዕቲ ልዕሊ 33 ሽሕ ህዝቢ ኣብ ከቦድ #ዓፀቦ #ጥሜት ከምዝርከቡ ሓቢሮም፡፡
ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ #ጀኖሳይድ ብውነ ተረዲኡ ሰብኣውነት ብምቅዳም #ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ክልእኽ ከምዘለዎ ድማ እቶም ወገናት ፀዊዖም፡፡
ወይዘሮ ለተሚካኤል ግደይ ትበሃል ኣብ ወረዳ ጉለመኸዳ ከተማ ፋፂ ትነብር ኣዶ ሰለሰተ ቆልዑ እያ፡፡ እዛ ኣዶ ኣብ ስራሕ መንግስቲ ተቆፂራ ወርሓዊ መሃያ እናተቐበለት ምዕሩይ ህይወት ትመርሕ ነይራ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ብሰንኪ #ወረርቲ ሓይልታት ዝፍፅምዎ ዘለዉ ክባን ዕፅዋን ሃብና እምበር የለን ዘይፈልጡ ተስፋ ፅባሕ ዝኾኑ ህፃናት ሓቑፉ ኣብ ከቢድ #ዓፀቦ ጥሜት ወዲቃ ትርከብ፡፡


text:
ኣብ ዙሪያ ግጭት ዶብ ኢትዮጵያን ኬንያን ጠሚቱ ላዕለዎት ሰበስልጣን ተሳገርቲ ዶብ ኢትዮጵያን ኬንያን ዝተሳተፍሉ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ክካየድ ዝቐነየ ኣኼባ ተዛዚሙ።
በይነ መንግስታዊ ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪቃ /ኢጋድ/ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝለኣኾ መግለፂ ላዕለዋይ ሰበስልጣን ክልቲኦም መንግስታት ዘካየድዎ ምኽክር ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ከተማ ሞያሌ፣ኣብ ክልል ዶቡብ ኦሞ፣ዳስነችን ኛጋቶ ቱርካና ኮሪደራት ነባሪ ሰላም ንምስፋን፣ምርግጋፅ ድሕነትን ናይ ቀጠና ቁጠባዊ ምዕባለን ዝምልከት ከምዝነበረ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ከባቢ ዶብ ዝነብሩ ማሕበረሰባት መብዛሕቲኦም እንስሳት ብምርባሕ ዝናበሩ ብምዃኖም ብሰንኪ መግሃጫን ማይን ግጭት ከምዝፈጥሩ እቲ ዜና ይሕብር።
ብቲ ከባቢ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ዝውውር ኣፅዋርን ኮንትሮባንድ ንግድን እቲ ህዝቢ ብሰላም ከይነብር ካብ ምግባሩ ብተወሳኺ ንምጥፋእ ህይወት ሰባትን ከቢድ ጉድኣትን ምኽንያት ኮይኑ እዩ ፀኒሑ።
ብመሰረት ዝወፀ ትልሚ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ግጭት ደው ንምባል፣ካብ ቤት ንብረቶም ንዝተመዛበሉ ዜጋታት ረድኤትን ሓገዝን ብምሃብ ናብ መነባብኦም ምምላስ ዝብል ስምምዕ እውን ዝሓዘ እዩ ይብል ።


text:
ሎሚ 29 ነሓሰ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝደሓኑ ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ሓቢሩ።
እዞም ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ንምብጻሕ ኣብ ባሕሪ ይጉዓዙ ምንባሮምን ክልተ ዘይመንግስታውያን ማሕበራትን መራኽብ ኲናት ኢጣልያን ስጳኛን ብሓባር ብዘካየድዎ ስርሒት እቶም ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ስደተኛታት ካብ ሓደጋ ምጥሓል ክድሕኑ ምኽኣሎም ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ኣባላት ፕሮኣክቲቫ ኦፐን ኣርምስን ካልኣይ ዘይመንግስታዊ ማሕበርን ዕስራ ጀላቡ ብምውፋር ነቶም ስደተኛታት ናብ ሓላዋ ባሕሪ ኢጣልያ ኣሰጋገሮሞም ኣለው።
ዓሰርተ ሰለስተ ማይል ካብ ሰሜን ሳብራታ ሊብያ ርሒቓ ኣብ ዝተረኽበት ጃልባ 700 ስደተኛታት ጽዒና ምንባራ ተሓቢሩ።
ካብ ዝውለዱ ሓሙሽተ መዓልቲ ጥራይ ዝገበሩ ማናቱ ዕሸላት ኣብ ውሽጢታ ጃልባ ተጻዒኖም ምንባሮምን ብዝተገብረሎም ሓገዝ ክድሕኑ ምኽኣሎምን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
መስመርካ ሲሒትካ መታን ከይትጓዓዝ ቀዳምነት መለለይኻ ዝኸውን ኣርማ ባንደራኻን ህዝቢ ዘላዓዕል ምንቅስቓስ ሃገራዊ ቻርተር ክህልወካ ኣለዎ።
ሃገራዊ ቻርተር ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ስማዊ ዝሓዘ ኣሉታዊ ኢዩ ነይሩን ዘሎን። ናዓና ንኤርይትራውያን ተሞክሮ ናይ ቃልሲ ዳኣ ያሃልወና’በር ከምቲ ን 30 ዓመት ብረታዊ ተጋስድሎና ተቃሊስና ዋላ ተታዓወትና ብልክዕ መስመር ቃልሲ ሒዝና ስለ ዘይተጓዓዝና በንጻሩ ሃሰያ ናይዚ ሕጂ ድሕሪ ናጽነት ኣጓኒፉና ዘሎ ኩነታትና እነሆ ሃሲዩና ንርኦ ኣለና።
መስመርካ ሲሒትካ ትኸዶ ጉዕዞ ሙሉእ ዓወት ከምዘየምጽእ ገናውን ኣይተማሃርናን ኣለና ንመስል።
ብረታዊ ተጋድሎ ንበሎ፡ ለውጢ ንምምጻእ ቃልሲ ንበሎ ብሃገራዊ ደረጃ መስመርና ስሒትና ኢና ንጓዓዞ። ሃገራዊ ምንቅስቓስ ምስ ባህላዊ ጉዳያትናን ዓዳውን ኣውራጃዊ ካርታናን ሓዋዊስና ሃገራዊ ቃልስና ፈላሊና ዘይምሓዝና ኢዩ እቲ ጸገም።
ሃገር ማለት ህዝቢ’ዩ፡ ህዝቢ ማለት ከኣ ሃገር’ዩ። ንሓደ ህዝቢ እዚ’ዩ ባህልኻ፡ ከምዚ’ዩ ሃይማኖትካ፡ እዚ’ዩ ኣውራጃኻ፡ ማሕበራዊ ዓድኻ እንዳበልካ ኣይኮንካን ናይ ለውጢ መስመር መቐይሮ ከተምጻሉ። ህዝቢ ማሕበራዊ ናብራ ሂወቱ ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ ዝነብሮ ናብራ ስለ ዝኾነ መነባብሩኡ ኢፈልጥ’ዩ። ማሕበራዊ ፍትሒ ዝሰፈኖ ለውጢ ከተምጻሉ እንተኰንካ ንፖለቲካኻ ክጥዕመካ ስማዊ ጥራሕ ዘይኮነስ ብኣወንታዊ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ዝሓዘ መትከል ዘለዎ ኢኻ ፍትሓዊ ለውጢ ተምጽኣሉ።
ብዛዕባ ባህላዊ መደብን፡ ኣውራጃውን ዓዳዊ እምነታትን ኣብ ፖለቲካ ቻርተርካ ከም መደብ ክኣቱ የብሉን። (ኣውራጃታትና ከምቲ ስርዓት ኢሰያስ ንምቁጽጻር ክጥዕሞ ኣብ 6 ጎዛዚዋ ዘሎ ሃገርና፡ ኮምኡ ዓይነት ትጎዘ ማልት ግን ኣይኮናን። ኣውራጃታትና ግርማ ኤርትራ ስለ ዝኾና ከምቲ ዘለዎኦ መለለይ ሃገር ኢየን ክትንከፋ የብለንን። ኤርትራዊ ሄጋ ግን ኣብ ዝደለዎ ክነብር መሰሉ’ዩ፡ ንወዲ ኣውራጃ ጥራሕ’ዩ ዝግበኦ ዝባሃል ነገር የለን።)
ዓደይ ወዲዓደይ ዝብል ዱሑር ዝንባሌታት ክጠፍእ ጥራሕ ኢዩ ዘለዎ መታን ማሕበራዊ ፍትሒ ክነግስ። ብድሕሪኡ’ዩ ህዝቢ ብህዝቢ ንህዝቢ ዝሰፈኖ ቁጠባዊ ዲሞክራሲ ምስተሃነጾ ድሌት ህዝቢ ዘርዊየሉን መነባብሮኡ ዝማሓየሽሉን ኩነታት ባይታ ምስ ተፈጥረሉ ኣብ መላእ ሃገር ምዕሩይ ዝርገሐ ዘለዎ ብሕጋዊ ዕዳጋ ዝሰርሕ ንኣዋፈርቲ ኣብ ዕዳጋ ውድድር ዘታባብዕን ምዕሩይ ዝተመዛዘነ ቁጠባዊ ዕብየትን ዘረጋግጽ። ቁጠባዊ ዲኮክራሲያዊ ስርዓት ምስ ተሃንጸ እቲ ዱሑር እምነታት ናይ ወዲ ዓደይ ኣንነታዊ ዝንባሌ እንዳቓሃመ ጠፊኡ ናብ ምዕባሌ ጎደና ዝምርሽ።
ኤውሮታውያን ከምቲ ናህና ኣንነታዊ ዝንባሌ ዘይነበሮምን ኣይኮነን ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ ህንጸት ሃገርን ህዝብን ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ማሕበራዊ ፍትሒ ተጠቒሞም’ዩም ነዚ ሕጂ ምዕባሌ በጺሖሞ ዘለዉ ክበጽሕዎ ዝኻኣሉ። ዓይነት ዓሌታዊ ሕብሪ ጻዕዳ ወይ ጸሊም ስለ ዝኾንካ ኣይኮነን ንዱሑርነትካ ዱሑር ዘብሎ። ንቕሓትን ኣካዳማዊ ትምህርትን ናብ ህዝብኻ ምስፍሕፋሕ ጥራሕ’ዩ።
ናዓና ንኤርትራውያን ብሰንኪ ዱሑር ዝንባሌና ንለውጢ ንኸነምጽእ እንገብሮ ዘለና ቃልሲ ሱቕኢሉ ኣይኮነን ን26 ዓመት ህዝቢ ተበታቲኑ ናይ ሓደ ርብዒ ዘመን ናይ መንእሰይ መጻኢ ዕድሉ ባኺኑ ሓንቲ ክንገብር ኣይካኣልናን። ሓደ ጸላኢና ክንሱ ተጠርኒፍና ፍትሓዊ ለውጢ ከነምጽእ ዘይምኽኣልና ሒዙና ዘሎ እቲ ኣንነታዊ ዝንባሌ እዩ ሓላሊኹ ንኸይነድምዕ ሕልናና ሒዙና ዘሎ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ስለ ሰሪጹ ስለ ዘሎ’ዩ ኢሰያስ ነቲ ባሪያትና መዝሚዙ ዝጻወተልና ዘሎ።
ከምቲ ዝተጠቕሰ መስመርና ሲሒትና ገና ንጉዕዞና ተታሒዝናዮ ስለ ዘለና ሓደ ካብቲ ነካይዶ ቃልሲ ኣብ ጉዳይ ባንደራ እንተኾነውን ንፍትሓዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝግበር ምንቅስቓስ፡ ካብቲ ዝገዝኣካ ስርዓት ኢኹን ዲክታተራዊ መላኺ ካብኡ ዝፈሊየካ ኣርማ ናይ ቃልሲ ባንደራ ክህልወካ ኣለዎ።
ብህዝቢ ዝጸደቐት ባንደራ ሃገር ዋላ እንተኾነትውን፡ ከምዘላታ ኣርማ ኮይና መለለይ ገለ ምልክት ኣርማ ትገብረላ ናይ ለውጢ ኣምጻኢት ምዃና።
ኣብ ናይ ኤርትራውያን ጉዳይ ግን ብህዝቢ ዘይተመረቐት ባንደራ ምስቲ ውልቀ-መላኺ መፋላልዮ ዘይብልካ ባንደራ እንተምበልበልካያ መስመርካ ሲሒትካ ጥራሕ ኢኻ ዘለኻ።
ልክዕ’ዩ ኤርትራ በዚ ዘላቶ መለለይ ባንደራ ውልቀ-መላኺ ዋላ ቢኢደ ወነንኡ ንዓለም ናይ ኤርትራ ባንደራ እዚኣያ ኢሉ እንተኣላለያ ንፍተዋ ንጽላኣያ ንሳያ፡ ክሳብ ናይ ህዝቢ ምርጫ ኮይኑ ለውጢ ዝመጽእ። ኣብ ፍትሒ ንምምጻእ ንእተኻይዶ ቃልሲ ክሳብ ዘለኻሉ መድረኽ ምስዚ ስርዓት እዚ ዝፈልየካ ባንደራ ናትካ ክህልወካ ግን መሰልካ’ዩ።
ሓደ ካብዚ እነካይዶ ንለውጢ ናይ ቃልሲ መድረኽ ዘይፍለ ገጋ መስመር፡ ጉዳይ ሰላማዊ ሰልፊ እውን ኣሎ። ጉዳይ ባንደራ ጥራሕውን ኣይሎነን። እቲ ንጭርሖ ሰለዳታት ዝውቀጡ ጹሑፋት ከም ዘለዎ ደለ ምኾነ፡ እቲ ብሞጉሉሕ ነዳምጾ ብትግርኛን ብዓረብን ምዃኑ ኢዩ። ኣብ ሃገርና እንተትኸውንሲ ሕራይ ጽቡቕ። ኣብ ሃገር ስደት ግን ንመን ከነስምዕ ኢናሞ ብትግርኛን ዓረብን ነቃልሖ። ናዓና ንኤርትራውያን ንጉዳይና መን’ዩሞ ዘይፈልጦን ዘይርደኦን።
ንመዳኽርቲ ናይቲ ስርዓት እንተኾይኑ፡ ንሶምውን ዘይፈልጥዎ ጉዳይ ኣይኮነን ጠፊእዎምውን ኣይኮነን፡ ኮነ ኢሎም ዝሓንገዱ ዳኣ’በር።
እቲ ከነካይዶ ሰላማዊ ሰልፊ ክኸውን ዝግበኦ ካብቲ ስርዓት ዝፈሊየና ቀዳምነት ናይ ደልይቲ ፍትሒ ባንደራ ዘይምሓዝና። ካልኣይ ቀንድን ኣገዳስን ህዝቢ ዓልም ብጉዳይና ኣቃልቦ ሂቡ ኣድህቦ ዝገብረኩ ብጉቡእ ተረዲኡ መታን ከቕልበሉ ጉዳይና ብትግርኛን ዓረበኛን ነጉልሖ ድምጽና ዘይኮነስ፡ በቲ ንነብሮ ሃገር ናይቲ ሃገር ቋንቋ ጥራሕ ክኸውን ኣለዎ። ከኡውን ብእንግልዘኛ። በዚ ኣገባብ እዚ ብዝግበር ሰላማዊ ሰልፊ መስመሩ ልክዕ’ዩ ዝወቅዕ።
ኣብ ዝመጽእ ናይ ለውጢ መድረኽ ምስቲ ንምስርቶ ግዚያዊ መንግስቲ ቀዳምነታት ቀዳማይ ክስራዕ ዝግበኦ ሃገራዊ ቅዋም ዝተነደፈ ንድፊ መስሪትካ፡ በቲ ዝነበረሞ ኣብ ግብሪ ዘይዋዓለ ሃገራዊ ቅዋም ዝቖመ 23 ግንቦት 1997 ዝተመስረተ ኣብ ስራሕ ክውዕል ዝውሰኽ ወሳሲኽካን ዝእለ ኣላሊኻን የሐዲካን ብሃገራዊ ቻርተር ዝምራሕ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝነገሶ ሃገራዊ ባይቶ ምትካል’ዩ።
ግደ ህንጻ ሃገራዊ ባይቶ፡
- ብኣባላት ባይቶ ማሕበራዊ ጉዳይ ቀዋሚ ኮሚቴ (Social Affairs Standing Committee) ዝቆመ ቻርተር፡
- ብኣፈ ጉባኤ ዝምራሕ ምስ ጸሓፊ ክፍሊ ባይቶ ዘለዎ ቅርጺ፡
- ምስ ኣማኸርቲ ኮሚቴን ኣብ ምጽሓፍ ተሓጋገስቲ ባይቶን፡
- ናይ ስራሕ ወሃብቲ ባይቶ፡
ኣብቲ ባይቶ ዝዋሃብ ኮፍ መበሊ ዘጣቓለለ ኣብ ቅድሚት ናይቲ ተጋባእቲ ጉባኤ ዝስርዑ መናብር።
- ብየማን ሸነኽ ዲዩ ብጸጋም ወገን መናብር ነቶም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ቦታ ይዋሃቦም፡
- ጎኒ ጎኑ ወይ ማዕረማዕሪኡ ናይቶም ሰበ-ስልጣናት ዝተመሳሰለ ሸነኽ ከኣ ነቶም ወከልቲ ሓለፍቲ ኣውራጃታት ናይታ ሃገር ቦታ ይዋሃቦም፡
- ዝተረፈ ቅርጺ ናይቲ ባይቶ ዝተፈላለየ መናብር ነቶም መራሕቲ ሰልፍታት ፓርቲከኛታትን ካልእን ዘጣቓለለ ቦታታት ቦታ ይዋሃብ።
ንታዓረ ጥራሕ እንተተዓሪና’ዩ ኩሉ ጸገምና ዝዕረ።
ኣታ ወዲ ተዓረ፡ ብወዲ ቱኳቦ ማሃሪት ዝኾነት ደርፊ ምስማዓ ጽቡእ’ዩ።
መርበብ ንሰላም.ኮም


text:
ስደተኛታት ጽዒና ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝጠሓለት መርከብ ሸሞንተ ሰባት ምሟቶምን ካልኦት 90 ድማ ሃለዋቶም ዘይተፈልጠ ከምዘለው ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ሓቢሮም።
እታ መርከብ ዝጠሓለት ካብታ መበገሲ ብዙሓት ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ዝኾነት ከተማ ሳባራታ ከባቢ ምኳኑ ሰበ ስልጣን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ገሊጾም አለው።
ካብ ሰበ ስልጣን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዝኾኑ ሰዲቕ ኣል ጃያሕ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኤኤፍፒ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብ እዋን እቲ ስርሒት አድሕን 35 ሰባት ምድሓኖምን ሬሳ ሸሞንተ ሰባት ድማ ምርኻቦም ሓቢሮም።
ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ከምዝገለጽዎ ኣብታ ሓደጋ ዘጋጠመ ጀልባ ንሓሙሽተ መዓልታት ምጽንሖም ገሊጾም።
ብመሰረት ካብ ዝደሓኑ ዝተረኽበ ሓበሬታ እታ መርከብ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናት ዝርኸብዎም ካብ 120 ክሳብ 130 ዝኾኑ ስደተኛታት ጽዒና ከምዝነበረት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሰበ ስልጣን ሊብያ 3,000 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ዝሓበሩ ክኾኑ ከለው ሓለዋ ባሕሪ ጣልያን ድማ ኣስታት 2,000 ስደተኛታት ምድሓኖም ምግላጾም ይዝከር።


text:
ን ምውህሃድ ወይ ኢንተግረሽን ኣብ ምግባር ምሕጋዝ
ምስ ፕላትፎርም ታለንት ኣኢሚግራንት ማየን
Plateforme talents migrants Mayenne
እንታይ ኢዩ?
እዚ ኣብ Mayenne. ሕበራዊ መዋቕር እዚ ንስደተኛታታን ሓደሽቲ መጻእቲን ፣( ስራሕ ኣብ ምንዳይ ምሕጋዝን ከምኡ እውን ኣብ ማሕበራዊ መኽሰባት) ምትእትታውን። ንኹሉ ሕቶታቶም ኣኣብ ምምላሽ ፣ መሰላቶም ኣብ ምፍላጥን ይነጥፍ።
ከምኡ እውን ሓተተቲ ዑቕባ ንዝኾነ ሰብ ኣብ ውሱን ነገር ከም እኒ ቋንቋ ምምህርን፣ ብሓፈሻ ከም ሓታቲ ዑቕባ ንዘድልይዎ ነገራትን እውን ይእህግ ).
እዚ ንምስላጥ፣ ምስ ዝነጥፋ ትካላትን ማሕበራትን ንምውህሃድ ከምኡ እውን፣ ኣተርጓማይ ብምቑጻር ተሰላስሎ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
53 - Mayenne
ካብ 12 ክሳብ 24 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
53 - Mayenne
ካብ 12 ክሳብ 24 ኣዋርሕ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
መሰላት ኣብ ምፍላጥ ምሕጋዝ
ስደተኛዲኻ መሰላትካ ንምፍላጥ ኣብ እዞም ዝስዕቡ
- ከመይ ኣቢልካ ሰራሕተኛ ወይ ወለንተኛ ናይ ሓደ ትካል ዲኻ nun
- ወይ ወናኒ ትካል
ሕቶታታ ኣሎካ Mayenneus ዶ ትነብር? ኣብ ኡ ቀሪብካ ብኣካል ክትሓትት ትኽእል ኢኻ ፣ ንሕቶታትኩም ምምላስ ድሉዋት ኢና
ማሕበራዊ ሓገዝ ን ስራሕ ምርካብ ንምርካብ
ንስደተኛታታን ሓደሽቲ መጻእቲን ዲኹል ፣( ስራሕኣብ ምንዳይ ምሕጋዝን ከምኡ እውን ኣብ ማሕበራዊ መኽሰባት) ምትእትታውን። ንኹሉ ሕቶታቶም ኣኣብ ምምላሽ፣ መሰላቶም ኣብ ምፍላጥን ይነጥፍ። ከምኡ እውን ሓተተቲ ዑቕባ ንዝኾነ ሰብ ኣብ ውሱን ነገር ከም እኒ ቋንቋ ምምህርን፣ ብሓፈሻ ከም ሓታቲ ዑቕባ ንዘድልይዎ ነገራትን እውን ይእሆ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ደውሉልና!
ነዚ ምምርካብ ንዓና ብቴለፎም ምርካብ ድሕር ኣይትበሉ። 06.03.47.53.86 ወይ እውን ኢለምይ ጸሓፉ። mayenne@ptm5372.fr
ኢመይል ስደዱልና
ናብ mayenne@ptm5372.fr


text:
Category: ዜና ወጻኢ
ፕረዚደንት ኡጋንዳ፣ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ንዝኾነ ቦኽሪ ወዱ ካብ መዝነቱ ኣልዩዎ
Radio Erena: 06 October 2022 ወዱ ንፕረዚደንት፣ በዓል ኣርባዕተ ኮኾብ ጀነራልን ኣዛዚ ሓይሊ ምድሪን ኡጋንዳ፣ ሙሆዚ ካይነርጉባ፣ ካብ ስልጣኑ ከምዝተኣልየ መጽሔት ዥን ኣፍሪክ ኣቃሊሓ። እቲ ንኣብኡ ክትክእ ትጽቢት [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝተጸውዐ፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝካየድ ቀጥታዊ ዝርርብ ምስ ህወሓት ንምስታፍ ተሰማሚዑ
Radio Erena: 05 October 2022 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝተጸውዐ፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝካየድ ቀጥታዊ ዝርርብ ምስ ህወሓት ንምስታፍ ከምዝሰማማዕ ገሊጹ። እቲ መንግስቲ ምስ ህወሓት ኣብ ደቡብ ኣ [...]
መንግስቲ ሶማል ምስ ኣህጉራውያን መሻርኽቲ ብምዃን ንሓደ ካብ መስረቲ ኣልሸባብ ከምዝቐተለ ኣፍሊጡ
Radio Erena: 04 October 2022 መንግስቲ ሶማል ምስ ኣህጉራውያን መሻርኽቲ ብምዃን፣ ንሓደ ካብ ላዕለዎት መራሕቲ ኣልሸባብ ዝኾነ፣ ዓብዱላሂ ናዲር ከምዝቐተሎ ኣፍሊጡ። እቲ ሓደ ካብ መስረቲ ኣልሸባብ ምዃኑ ዝተ [...]
ምትእትታው ሩስያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ሻቕሎት ይፈጥር
Radio Erena: 02 October 2022 ሩስያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እተርእዮ ዘላ ተገዳስነት ኣብ ልዕሊ ሰበስልጣን ኣመሪካ ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ ተገሊጹ። ብፍላይ ምስቲ ኣብ ዩክረይን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ተኣሳሲሩ፤ ሩስያ ቁጠባዊ [...]
ው.ሕ.ሃ. ብነፈርቲ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ደብዳብ ኮኒኑ
Radio Erena: 02 October 2022 ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ፤ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ደብዳብ ከምዘጉሃዮ ገሊጹ። ኣፈኛ'ቲ ዋና ጸሓፊ ስተቨን ዱጃሪክ ኣብ ዝሃቦ ቃል፤ እቲ ደብዳብ ብሓፈሽኡ ከኣ [...]
ኣብ ልዕሊ ሶማል ዝጸንዐ ማዕቀብ ክለዓል፣ መራሕቲ ኢትዮጵያን ሶማልን ጸዊዖም
Radio Erena: 02 October 2022 ካብ 1992 ኣትሒዙ፤ ኣብ ልዕሊ ሶማል ጸኒዑ ዝጸንሐ ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ ክለዓል፤ መራሕቲ ሶማልን ኢትዮጵያን ጸዊዖም። እቶም መራሕቲ ነዚ ጻውዒት'ዚ ዘቕረቡ፤ ፕረዚደንት ሶማል ሓሰን [...]
ወራስ ዓራት ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ መሓመድ ቢን ሳልማን ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ኮይኑ
Radio Erena: 29 September 2022 ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ፣ ንወዱ ወራሲ ዓራት ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ መሓመድ ቢን ሳልማን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ክኸውን ሸይምዎ። እቲ ሽመት፣ እቲ ስልጣን ኣቡ [...]
ነፈርቲ ውግእ፣ ኣብ ትግራይ፣ ዓዲ ዳዕሮ ኣብ ዘካየድኦ ደብዳብ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 29 September 2022 ነፈርቲ ውግእ፣ ኣብ ትግራይ፣ ዓዲ ዳዕሮ ኣብ ዘካየድኦ ደብዳብ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብኦም ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም። እቲ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ኩነኔ ዝስዕቦ ዘሎ፣ ብ2 [...]
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ እዋን ውግእ ዒራቕ፣ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ናይ ስለያ ሓበሬታ ይልእኽ ምንባሩ ገሊጹ
Radio Erena: 28 September 2022 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ እዋን ውግእ ዒራቕ፣ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ናይ ስለያ ሓበሬታ ይልእኽ ምንባሩ ምስ ሰሙናዊ መጽሄት ዘ ኒውዮርከር ኣብ ዝገበሮ [...]
ሓይሊ ባሕሪ ሱዳን፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኣጽዋር ዝጸዓነት ጃልባ ሒዙ
Radio Erena: 27 September 2022 ሓይሊ ባሕሪ ሱዳን፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኣጽዋር ዝጸዓነት ጃልባ ከምዝሓዘ ንመግለጺ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ። እቲ ብ24 መስከረም ኣብ ክሊ ማይ [...]


text:
ኣብ ፔሳክ ቋንቋ ፈረንሳይ ምምሃር
ምስ ኡ ኤስ ኣ ኣ ሰ ASAAC
እንታይ ኢዩ?
ኣላን ኩደር ዝቀርብ ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ፣ ንስድራቤት ንኣቖልዑት ብሓባር ወይ ብውልቂ ንደረጃ A1 ወይ B2 ዘለዎም ፣ብዝካኣል ናይ ማሕበረዊን ናይ ሞያዊን ሓደ ሓገዝ ድጋፍ ምቕራብ።
ንመን ኢዩ ፧
ሕሳብ ናይ ባንኪ
ካብ 12 ክሳብ 36 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ሕሳብ ናይ ባንኪ
ካብ 12 ክሳብ 36 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ቋንቋ ፈረንሳይ ግስጋሰ ምዕባለ ምግባር
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ሓደ ክፋል ፈተና ብዝክኣል መጠን ሓልፍነት ምሳዋድ ፣ከምኡ`ውን ንወለድን ንህጻናት ካብ 0 ዓመት ክሳብ 3 ዓመት ዘለው ዕድመ ንጥፈታት ምድላው፤፣
ኣብ ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈታትን ምምሕድራትን ሓገዝ ናይ ድጋፍ ምርካብ ።
ምስ ተሓጋግዝቲ ናይ ሶሻያል ኣብ ዝኾነ ናይ ቤት ጽሕፈት ሓደ ሓገዝ ድጋፍ ምርካብ
ኣብ ናይ ሞያዊ ኣብ ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈታት ሓገዝ ድጋፍ ምርካብ
ኣብ ማእከል ውሽጢ ናይ ማሕበራዊ ብዙሓት ኣቃውማታት ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውዲ ናይ ሞያዊ ሓገዝ ድጋፍ ንምርካብ ተንቀሳቀሲ ቀረብ የዳልው ፤፣


text:
ኤርትራ ፡ብፍልይቲ ራፖርተር ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ዝቐረባ፡ ንጉዳይ ምዕጻው ትካላት ጥዕና ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዝምልከት ሻቕሎት፡ ኣሉታዊ ምላሽ ሂባትሉ።
ንሃይማኖታዊ ትካላት ዝምልከት ሕጊ፡ ኣብ 1995 ምስ ዝምልከቶም ሃይማኖታዊ ትካላት ብምምኽኻር ከም ዝወጸን፡ ትካላት ሃይማኖት ንኻልኦት ዘይ-ሰዓብተን ንዘይምጉናይ ተባሂሉ ልምዓታዊ ምንቅስቓሳተን ዝድርትን፡ ካብ ወጻኢ ገንዘብ ከይሓታን ዝእዝዝን ምዃኑ ትገልጽ ኤርትራ፡ እቲ ስጉምቲ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንተጠቀምቲ ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ `ዩ ዝብል፡ ሓቅነት ዘይብሉ`ዩ ኢላ።
መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ መዳይ ሓለዋ ጥዕና ብዝገበሮ ወፍሪ፡ 82% ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጢ 10 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ናብ ሕክምናዊ መሳለጥያ ዕድል ከምዝረኸበ`ውን እቲ ካብ ጀነቫ ብወኪል መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ምላሽ ይገልጽ።
ፍልይቲ ራፖርተር ዳንኤላ ክራቨተዝ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ቀረባ ዝተራእየ ኣብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዝተኻየደ ቅየዳ ትካላትን ማእሰርቲ አባላት ኦርቶዶክሲያዊት ቤተክርስትያንን ጉባኤታት ክርስትያንን ኣመልኪታ ከቢድ ሻቕሎታ ምግላጻ ይፍለጥ።
ኣብ ዝተፈላለያ ዞባታት ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ዝመሓደራ ዝነበራ ትካላት ጥዕና ቅድሚ ክልተ ሰሙን ብሃንደበት ከምዝተዓጽዋ ዝገልጽ ሓበረታ ድሕሪ ምስምዑ፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ፡ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቕ፡ ናይ ምርኽኻብ መስርሕ`ምበር ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ኣይኮነን ኢሉ ኔሩ። እዚ ካብ ጀነቫ ዝወጸ መግለጺ ብወገኑ፡ እቲ ብምንስትሪ ጥዕና ዝወጸ መምርሒ፡ ሃይማኖታዊ ትካላት፡ ኣብ ትሕቲኤን ዝነበራ ክሊኒካት፡ ንዞባዊ ጨንፈራት ሚንስትሪ ጥዕና ከሰጋግራ ዝሓትት`ዩ ይብል።
ኣተሓሒዙ፡ እቲ ብፍልይቲ ራፖርተር ሰብኣዊ መሰላት ዝቐረበ፡ እቲ ስጉምቲ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንተጠቀምቲ ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ `ዩ ዝብል፡ ሓቅነት ዘይብሉ ከምዝኾነ ብምግላጽ፡ኣብ ምልእቲ ሃገር ተሰሪሖም ዘለዉ ናይ መወከሲን ዞባዊን ሆስፒታላት፡ ከምኡ`ውን ክሊኒካትን ትካላት ጥዕናን ብሚንስትሪ ጥዕና ዝንቀሳቐሱ`ዮም ይብል ።
ኤርትራ ኣብ ምዕዋት ሸቶታት ሚለንየም ብመዳይ ክንክን ጥዕና ዘመዝገበቶ ዓወታት ብትካላት ሕቡራት ሃገራት ብፍላይ ድማ ብውድብ ጥዕና ዓለምን ዩኒሰፍን ከምዝተመስከረሉን፡ ምስ`ቶም ትካላት ኣብ ብዙሓት ፕሮግራማት ከምዝተሓባበርን ኣብ`ቲ ዝሃቦ ምላሽ ጠቒሱ`ሎ።
ቀዋሚ ልኡኽ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ፡ እታ ፍልይቲ ራፖርተር፡ ኣብ`ታ ሃገር ዘሎ ኩነታት ሃይማኖትን፡ ሃይማኖታዊ ምቅድዳውን፡ ሕጋዊ ባይታን ኣብ ግምት ከየእተወት ናብ ከምዚ ዓይነት ፍርድን ድምዳመን ምብጽሓ ኣሕዚኑና`ዩ ብምባል ነቲ ዘሎ ኣካይዳ ከምዘይቅበሎ ኣፍሊጡ።


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ሰሉስ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ካብ ብኣባላት ባይቶ ንዝቐረበሎም ሕቶ መልሲ ኣብ ዝሃብሉ መንግስቲ ምስ ህወሓት ክላዘብ ከምዝኽእል ብምሕባር፡ክሳብ ሕጂ ይላዘቡ ኣለዉ ዝብል ወረ ግን ሓሶት ምዃኑ ኣፍሊጡ። ቀ/ሚ ኣብይ ወሲኹ "ክሳብ ሕጂ ክሳብ`ዛ ደቒቕ`ዚኣ ዝተገብረ ልዝብ የለን" ኢሉ።
ንክልል ትግራይ ዘመሓድር ዘሎ ዶ/ር ደብረጽየን ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ምስ ቢቢሲ ብስልኪ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ምስ ፈደራል መንግስቲ ብዝተፈላለየ መልክዑ ልዝብ ይግበር ምህላዉ ምግላጹ ይዝከር።
ኣብ ክልላት ትግራይ ኣምሓራን ሶማሌን በጺሓ ዝተመልሰት ምኽትል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣሚና መሓመድ፡ ተሳተፍቲ`ቲ ኩናት ኢትዮጵያዊ ፍታሕ ንምምጻእ ድልየት ከምዘለዎምን፡ ንሰላም ዝሓሸ ዕድል ከምዘሎን ጠቒሳ ኔራ`ያ።
ይኹን`ምበር ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ብዛዕባ ልዝብ ብዙሕ ከምዝውረ ምስምዑ ብምግላጽ ነገር ግን ክሳብ ሕጂ ዝተገብረ ልዝብ ከምዘየለ ኣረጋጊጹ። ኣስዒቡ "እዚ ማለት ግን ዝኾነ ልዝብ ዝብሃል ነገር ኣይነካይድን ኢና ማለት ኣይኮነን" ኢሉ።
ልዝብ ማለት ዕርቂ ማለት ከምዘይኮነ ዝገለጸ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ፡ መንግስቱ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ፍጹም ከምዘይደራደር ቅድሚ ሎሚ ዝሓዞ መርገጺ ምዃኑ ብምሕባር ሕጂ`ውን ዝግበር ልዝብ ካብዚ መትከል`ዚ ወጻኢ ከምዘይከውን ኣብሪሁ`ሎ።
ቀ/ሚ ቀጺሉ "ኣብ ልዝብ ናይ ሰላም አማራጺ እንተልዩ: ህወሓት ልቢ ገዚኡ ኲናት ከምዘየዋጽእ ብኲናት ክዕወት ከምዘይክእልን ከምዝሰዓርን እንተኣስተውዒሉ ንሕና ብሓጎስ ኢና ንርእዮ" ብምባል መንግስቲ ንልዝብ ድልው ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ወሃቢ ቓል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ፡ ክሳብ ሕጂ ብኣሸባርነት ምስ ዝተመደበ ውድብ ልዝብ ንምክያድ ኢና ዝተባህለ ነገር የለን ኢሉ ኔሩ`ዩ።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብቲ ናይ ሎሚ ናይ ፓርላማ ውዕሎ፡ ብዛዕባ`ቲ ህወሓት ብሸነኽ ዓፋር ከፊትዎ ዝብሃል ውግእ ክገልጽ ከሎ ዕላማ ህወሓት መግቢ ረድኤት ናብ ትግራይ ንኸይኣቱ ምግባር`ዩ ኢሉ።
ህወሓት ብወገኑ፡ ብፍሉይ ሓይሊ ዓፋርን ብኤርትራ ዝድገፉ ዕጡቓት ዓፋርን ንዝመጾ ስግኣት ንምክልኻል ነቲ መጥቃዕቲ ከምዝወሰደ ይገልጽ።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ድማ፡ ህወሓት ነቲ ኩናት ዝኸፈቶ፡ ረድኤት መግብን ካልእን ንብረትን ዝጸዓና መካይን ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ካብ ሰመራ ተበጊሰን ናብ መቐለ ጉዕዞ ምስ ጀመራ ምዃኑ ብኣብነት ይጠቅስ።


text:
ሬሳ ብምስራቕ ዝተጀመረ ክሕደት ሕዚ እውን መረዳእታ ንምስዋር ኣዕፅምቲ ተጋሩ ይፈሓር ከምዘሎ ነበርቲ ማይካድራ ገሊፆም፡፡ ተሓለቅቲ ሰብአዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ሂዩማን ራይት ዎችን ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ምዕራብ ትግራይ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል፣ ገበን ኲናትን ምፅራይ ዓሌትን ተፈፂሙ እዩ ኢሎም ዘውፅእዎ ሓበራዊ ፀብፃብ ትክክለኛን ዝያዳ ተወሳኪ ፅንዓት ተጌርሉ ገበነኛታት ናብ ሕጊ ክቀርቡ ዝገብር ፅቡቕ ጅማሮ እዩ ክብሉ ካብ ከተማ ማይካድራ ተመዛቢሎም ኣብ ከተማ መቐለ ዝተዓቆቡ ወገናት ገሊፆም፡፡
ገበቲ ሓይልታት ኣምሓራ ኣብ ማይካድራ ኣብ ልዕሊ ደቂ ትግራይ ዝፈፀምዎ ዘስካሕክሕ ጨፍጫፍ ከይኣክል ሕዚ ድማ መረዳእታ ንምስዋር ኣዕፅቲ እናፈሓሩ ይሓብእዎን የቃፅልዎን ከምዘለዉን እዚ ድማ ካልኣይ ጥፍኣት ከምዝኮነን ተሓለቅቲ ሰብአዊ መሰላት ብትኹረት ክከታተልዎን እቶም ነበርቲ ፀዊዖም፡፡ አቶም ተመዛበልቲ ተሓለቅቲ ሰብአዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ሂዩማን ራይት ዎችን ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ዝበፅሐን ዝቅፅልን ዘሎ ቅሉዕ ገበናት ጆኖሳይድ ተፈፂሞም እዮም ኢሎም ዘውፅእዎ ፀብፃብ ትክክል እዩ ኣብ ባይታ ዘለዉ ሓቅታት እዮም ኢሎም፡፡
ገበቲ ሓይልታት ኣምሓራ ኣብ ማይካድራ ኣብ ልዕሊ ደቒ ትግራይ ዘስካሕክሕ ጨፍጫፎፍ ፈፂሞም ተጨፍጪፍና እናበሉ ዓለም ከደናግሩ ፀኒሖም እዮም ዝበሉ እቶም ነበርቲ ሕዚ ድማ መረዳእታ ንምስዋር ኣዕፅምቲ እናፈሓሩ ንምሕባእ ዝገብርዎ ዘለዉ ካልአይ ጥፍኣት ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ዓለም ብትኹረት ክከታተልዎ ፀዊዖም∶∶ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ሕዚ እውን ዝተዋደደን ዝተጠናከረን ገበን ጀኖሳይድ ይቅፅል ከምዘሎን እዚ ገበን ጀኖሳይድ ደው ክብልን ገበነኛታት ናብ ሕጊ ክቀርቡን ተመዛበልቲ ናብ መረበትና ክንምለስን ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ዓለም ዝጀመርዎ መፅናዕታት ብምጥንካር ንተግባራውነቱ ብዕቱብ ክሰርሑ ይግባእ ክብሉ እቶም ነበርቲ ማይካድራ ኣተሓሳሲቦም ∶∶
ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ሂዩማን ራይት ዎችን ብገበቲ ሓይልታት አምሓራ፣ ብሰራዊት ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድን ብሰራዊት ውልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ጥሕሰት ሰብአዊ መሰል፣ ገበን ኲናትን ምፅራይ ዓሌትን ከምዘተፈፀመ ናይ ሓባር ፀብፃብ ምውፅኦም ዝዝከር እዩ፡፡
ብጎይተኦም ተከስተ


text:
ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ኣብ ከባቢ ከተማ ደርባን ገሊኦም ንብረቶም ተዘሪፉ ተቐቲሎም፤ ገሊኦም ድማ ንብረቶም ከይተዘረፈ ተቐቲሎም።
ኣብ ከተማ ደርባን ብንግዲ ዝመሓደር ኢትዮጵያዊ ዮናስ ፍቅሩ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃል ‘መጺኦም ይዘርፉ ይቕትሉ።እረ ሎሚስ ምዝራፍ ገዲፎምዎ እዮም።ሓደ ሬስኡ ገና ንዘይተልኣኸ ኢትዮጵያዊ፣ሰኑይ እዩ ክልኣኽ፣መጺኦም ንብረቱ ዘሪፎም ቤንዚን አርከፍኪፎም ኣቃጺሎምዎ።ቅድሚኡ ዝሞቱ ክልቲኦም ሰባት ግን ከይተዘረፉ እዮም ቀቲሎምዎም።’ኢሉ።
ካልኦት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዜጋታተን ዝፍጸም በደል ይከታተላ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ግን ጉዳይና ብዙሕ ኣይከታተሎን ኢሎም ኣለው ኣቶ ተገኝ።ኣብ ከተማ ደርባን ዝርከብ ናይ ኢትዮጵያዊያን ማሕበረሰብ ብዛዕባ እቲ ሓደጋ ንኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጦም ካብ ጆሃንስበርግ ናብ ደርባን ሰኑይ ክንመጽእ ኢና ኢሎምና ክብሉ ሓደ ኣባል እቲ ኮሚቴ ንድምጺ አሜርካ ክፍሊ አምሓርኛ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ጀኖሳይድ ብዝፈፀመ ጉጅለ ፋሽስትን ዘራያቱን ሓድነት ኢትዮጵያ ከም ዝፈረሰ ፕሮፌሰር ህዝቂኤል ጋቢሳ ገሊፆም፡፡
ንኢትዮጵያ ዘፍርስ ዘሎ ሓይሊ ብስም ሓድነት ኢትዮጵያ ክምሕል ዝፀንሐ ገባቲ ሓይሊ ኣምሓራ ምዃኑ ዝገለፁ ፕሮፌሰር ህዝቂኤል፤ ኢትዮጵያ ናብቲ ቅድሚ 1983 ዓ.ም ዝፀንሐትሉ ኣሃዳዊ ስርዓት ንምምላስ ክብሉ እታ ሃገር ክተመዝግቦ ዝፀንሐት ልምዓትን ህንፀት ዴሞክራሲን ተረሲዑ፤ ሕቶ ብህይወት ምንባርን ዘይምንባርን ኮይኑ ምህላዉ ምስ ዛራ ሚዲያ ኣብ ዝገበርዎ ፃንሒት ገሊፆም፡፡
ሓሰብካ ብነፃ ምግላፅ፣ ምስፋሕ ዴሞክራሲን ዲፕሎማሲያዊ ርክባትን መሬት ዘቢጦምላ ኣለዉ፤ ካብ ንኡሽተይ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ሃገራዊ ውሳነን ፕሮፓጋንዳ ሕሶትን ካብ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ጥራይ ክኸውን ብምግባር ኣብታ ሃገር ሓበሬታ ተዓፊኑ ከምዘሎ ፕሮፌሰር ህዝቂኤል ጋቢሳ ሓቢሮም፡፡
ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖ ዘሎ ስርዓት ሙሉእ ብሙሉእ ናይ ጉጅለ ለያቡ ከም ዝተለወጠ ድማ ሓቢሮም፡፡
ስርዓት ኣብይ ኣሕመድ ሙሉእ ብሙሉእ ናብ ክሪፕቶክራቲክ ወይ ድማ ስርዓት ለይብነት እዩ ተለዊጡ፡፡ ኣብ ዙርያ ኣብይ ኣሕመድ ዘሎ ጉጅለ መሬት ይሰርቕ፣ በጀት ይሰርቕ፣ ዲፕሎማሲን ፖለቲካን የጭበርብር፡፡ እዙይ ድማ ስርዓታት ኣብ ዝወድቅሉ እዋን ዝረአ ክስተት እዩ ኢሎም፡፡
ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ምስ መንግስቲ ትግራይ ክገብሮ እየ ዝብሎ ዘሎ ዘተ ሰላም ብፌርማን ስነ ስርዓትን ዘይተደገፈ ኣብ ግዚያዊ ተፃብኦ ደው ምባል ተወሲኑ ዘሎ ምዃኑ ዝገለፁ እቶም ተንታኒ ፖለቲካ፤ ናብዚ ውሳነ ዝኣተወ እውን ካብ ልቢ ስለ ዝተቐበሎ ዘይኮነስ ካብ ሰራዊት ትግራይ ክበፅሖ ዝኽእል ከቢድ ውቅዒት ብጊዚያዊ ደው ምባል ተፃብኦ ተበሊፁ ኣብ ማእኸል ሃገር ዝጎሃሃር ዘሎ ሕቶ ብሓይሊ ንምጭፍላቕ ይጥቀመሉ ምህላዉ ሓቢሮም፡፡
ብደረጃ ኢትዮጵያ ዘሎ ከቢድ ወጥሪ ብዘተ ሰላም ዕልባት ክረክብ ኢዩ ኢልካ ንምሕሳብ ዘኽእል ግዜ ኣይበፃሕናን፤ እንኳን ዶ ሙሉእ ዘተ ሰላም ክግበር ኣብታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ከቢድ ውግእ ደው ከብል ዝኽእል ደረጃ ፊርማ እውን ኣይተበፅሐን ዝበሉ ፕሮፌሰር ህዝቂኤል ጋቢሳ ኣብ ከባቢ ትግራይ ብብዝሓት ጠያይቲ ስለ ዘይተተኮሱ ተፃብኦ ደው ኢሉ ኣሎ ማለት ኣይኮነን ኣብ ምዕራብን ደቡብን ኦሮሚያ ዝፀንሐ ኲናት ኣብዚ ሕዚ እዋን ናብ መላእ እቲ ክልል ብምስፍሕፍሑ ኣብ ከባቢታት ኣምቦ፣ ወለጋ፣ ወሊሶን ሰላሌን ውግኣት ይካየዱ ብምህላዎም ከም ሃገር ኣብ ከቢድ ሓደጋ ምህላዋ ገሊፆም፡፡
ብገ/ሄር ሃይሉ


text:
ኣብ ዝተፈላለየ እዋን፡ ውጥን ከተማ፡ ኣድለይቲ ዝብሃሉ ማሕበራዊ ለውጥታት ንምትእትታዉ፡ ከም ሓደ ኣገዳሲ መሳርሒ የገልግል’ዩ። ነዊሕ ከይከድና፡ ኣብ መበል 20 ክ/ዘ ዝነበሩ ክልተ ኣብነታት ክጠቅስ። እቲ ሓደ፡ ኣብ መፈለምታ መበል 20 ክ/ዘ ልዑል ተቐባልነት ዘጥረየ the neighborhood unit ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ ክላረንስ ፔርይ ብዝተባህለ ኣሜሪካዊ ናይ ውጥን ከተማን ናይ ስነ-ሕብረተሰብን ምሁር ዘበገሶ ኢዩ። እቲ ካልኣይ ከኣ፡ New Urbanism ብዝብል ዝፍለጥን፡ ኣብ መወዳእታ 20 ክ/ዘ ሰፊሕ ዝርግሐን ተቐባልትን ዝረኸበ፡ ክሳብ ሕጂ ‘ውን ኣሰሩ ዘይሃሰሰ፡ ናይ ውጥን ከተማ ኣምር እዩ። ኣብ ትሕዝቶ እዘን ክልተ ኣምራት ብዕምቆት ከይኣቶኹ (ኣብ ዝመጽእ ክምለሶ እየ)፡ ናይ ክልቲአን ኣምራት ቀንዲ ተልእኾ፡ ውጥን ከተማ ተጠቒምካ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ተደለይቲ ዝብሃሉ ባህርያት ምምጻእ እዩ።
ነዞም ኣብ ዓውዲ ውጥን ከተማ ዝውቱራት ዝኾኑ ኣምራትን ሜላታት ከም መወከሲ ተጠቒምና፡ ነተን ብግዜ ደርግን ድሕሪ ናጽነትን ዝተሰርሓ ገዛውቲ/እንዳታት[1] (neighborhoods) እንተ ገምጊምና፡ ብዛዕባ ከተማን ኣባይትን ዘለና መረዳእታ፡ ጌና ኣብ ዓንኬል እቲ ኣብርሃም ማዝሎው[2] መባእታዊ ድሌታት (physiological needs) ኢሉ ዝገልጾ ተሓጺሩ ምህላዉ ይእምት። እዚ ከም ነቐፌታ ዝያዳ ናብ’ቶም እዚ መዝነታት ዝምልከቶም ኣመሓደርቲ ዝቐንዕ ኮይኑ፡ ብሓፈሻ ግን ኣባና ኣብ ህዝቢ ንዘሎ ድሩት መረዳእታ ‘ውን የመልክት። ገዛ ክበሃል ከሎ መጽለሊ ጥራይ፡ ከተማ ክበሃል ከሎ ከኣ ብጻዕቂ ዝተሃንጹ እኩባት ገዛውቲ ዘቑምዎ ጂኦግራፊያዊ ኣካል ጌርና ከም እንርድኦ ስለ ዝመስል።
ኣርእስተይ ከምዝሕብሮ፡ ኣተኩሮ እዛ ጽሕፍቲ፡ ተራ ውጥን ከተማ ኣብ ምኹስኳስ ሲቪካዊ ንቕሓት ኢዩ። ሓደ ካብቲ ነዛ ጽሕፍቲ ከቐድማ ዘምረጸኒ ምኽንያት፡ ከምዚ ናትና ብማሕበራዊ ኣቃውምአን ሕብረ-ብዙሓት ዝኾና ሃገራት (ናይ ባህሊ፣ እምነትን ብሄርን ብዙሕነት ዘለወን ሃገራት)፡ እዚ ብኣተሃናንጻ ከተማታትና ዝንጸባረቕ ዘሎ ዘይተወደነ መረዳእታ፡ በቲ ቅኑዕ መረዳእታ ክትካእ እንተዘይክኢሉ፡ ኣብ መጻኢ ንውህደት ህዝብና ብኣሉታ ክጸሉ ተኽእሎ ስለዘለዎ ኢዩ።
ከተማ ማለት፡ ጻዕቂ ናይ እኩብ ገዛውቲ፣ ነዋሕቲ ሕንጻታት፣ ጽርግያታት፣ ቀረባት ማይን ጸዓትን፣ ምውጋን ደረቕን ፈሳስን ርስሓት ማለት ጥራይ ኣይኮነን። ብፍላይ በዚ ድሕሪ መበል ዕስራ ክፍለ-ዘበን እናወርጸጸ ዝመጸ መረዳእታ፡ እቲ ንሓደ ከተማ ናይ በሓቂ ከተማ ከብሎ ዝኽእል፡ እቲ ከተማ ዝፈጥሮ ባይታ ንህይወት ዝኹስኩስ ድዩ፡ ወላስ መጫጭሒ ሂወት ጥራይ’ዩ ንዝብል ሕቶ ምምላስ፡ ኣንፈት ክህበና ይኽእል’ዩ። ቅልል ብዝበለ፡ እተን መንበሪ ገዛውቲ ብተናጸል ዘይኮነስ ብደረጃ እንዳታት፡ ውሁድ ሓባራዊ መንነት፣ ህይወት ዝኹስኮሰሉን ሲቪካዊ ንቕሓት ዘስንቕን ኣገልግሎታት ክህልወን ኣለዎ ማለት’ዩ።
መሬት ተመሪሑ፡ ሰብ እንተስ ብውልቁ፡ እንተስ ብመንገዲ ናይ ህንጻ ኩባንያታት መንበሪ ገዛውቲ ይሰርሕ። ሓላፍነት ናይ ሓንቲ ኣብዘን መንበሪ ገዛውቲ ዝነብራ ስድራቤታት፡ ኣብ ክሊ’ቲ ብውልቃዊ ዋንነት ናተይ እትብሎ ቀጽሪ ኢዩ ዝሕጸር። እቲ ኣብ ሞንጎ ህንጻታት ዘሎ ባይታ፣ ሓባራዊ ባይታ (public space) ዝብሃል፡ ዋንነቱ ናይ መንግስቲ[3] ኰይኑ፡ ከም መላግቦ ነተን ብተናጸል ዝውነና ኣባይቲ ሓደ ሓባራዊ መንነት ይህበን።
እዘን ናይ ውልቂ ኣባይቲ (ኣብዚ ኣባይቲ ዝነብራ ስድራቤታት) ‘ውህደት ኣለወን’ ክንብለን እንተ ኰይንና፡ እቲ ኣብ ሞንጎ’ዘን ህንጻታት ዘሎ ሓባራዊ ባይታ እንታይ ዓይነት ትሕተ-ቅርጽን ቅድን ኣለዎ፧ ከመይ ዝበለ ኣገልግሎታት ከ ይህብ፧ ዝብሉ ሕቶታት ምምላስ የድሊ። ንኣብነት፤ ቆልዑ ብዘይስግኣት ክጻወቱሉን ክላለዩሉን ዘይፍቅድ ባይታ ድዩ፧ ኣረጋውያን ብዘይ ሓደጋ፣ ፍርሕን ምርባሽን ክናፈስሉን ክዛነይሉን ዝምችእ ድዩ፧ ጽፉፍ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት የእንግድ ዶ፧ ሓደጋ ዘውሕድ ንህዝባዊ መጉዓዝያ፣ ኣጋርን ብሽክለታን ቀዳምነት ዝሰርዕ ናይ መጉዓዝያ ትሕተ-ቅርጺ ይውንን ዶ፧ ዝብሉን ካልኦትን ረቛሕቲ ከም ምባእታዊ መምዘኒታት ክንጠቅስ ንኽእል። ንእግረመገደይ፡ ዋንነት ሓባራዊ ቦታታት ናይ መንግስቲ’ዩ ካብ በልና፡ ነዚ ቦታ ንመዓላ ህዝቢ ብዝጥዕምን ህይወት ነበርቲ ብዘሰንን ናይ ምቕያስን ምምሓደርን ሓላፍነት ናይ ምምሕዳር ከተማ መዝነት ኢዩ ንብል ምህላውና ዘወላውል የብሉን።
ኣገዳስነት ውጥን ከተማ ኣብ ሲቪካዊ ንቕሓት ዜጋታት ዝብል ቴማ ኣብ ዝልዓለሉ እምብኣር፡ ህላው ውሑስ፣ ኣሳታፊ (ንኹሉ ክፉት ዝኾነ)፣ ኣብ ከባቢ መንበሪ (ካብ 1 ኪ.ሜ. ኣብ ዘይነውሕ ርሕቀት) ክህሉ ዝግብኦ መጻወትን መዛነይን ቦታታት ፍሉይ ኣገዳስነት ይሕዝ። እዚኣ ነጥቢ ክትጎልሕ ዝደለኹሉ ምኽንያት፡ ሲቪካዊ ሓላፍነታት ዜጋታት ኣብ ምኹስኳስ ልዑል ግደ ስለ ዘለዎ ኢዩ[4]። እዚ፡ ብፍላይ ንህጻናትን መንእሰያትን፡ ካብቲ ብስድርኦም ዝውሃቦም ናይ ባህልን መንነትን መሰረታዊ ምህሮ፡ ብዝሰፍሐ ከለብሞምን ግንዛበ ክህቦምን ይኽእል። ማሕበራዊ ብዙሕነት ኣብ ዘአንግድ ከባቢ ምዕባይ፡ ንኸባቢኦምን ሃገሮምን ዝርእዩሉ ዝተወደነ ግንዛበን ምጽውዋርን ከም ዝድልቡ ይገብር። ሓደ-ጐድናውን ጸቢብን ባህላዊ ኣጠማምታታት(ethnocentrism) ንክጽየኑን ክብድህዎን የዳልዎም።
ባህልታት ብተፈጥሮኦም ዓቃባውያን ኢዮም። ወለዲ ባህላዊ ውርሽኦም ኣብ ውሉዶም ከምሓላልፉ፣ ቀጻልነት ልምድታቶም ከውሕሱ ካብ ዘዘውትሩዎም ሜላታት፤ ንካልኦት ባህልታትን እምነታትን ከም መወከሲ ብምጥቃም፡ ናትካ ምስ ናይ ካልኦት ተወዳዲሩ ዝያድ ከምዝበልጽ ዝእምት ትሕተ-ቃና ኣለዎ። ከምዚ ዝኣመሰለ ትሕተ-ቃና፡ ባህልታት ብዘልማድ ቀጻልነቶም ከውሕሱ ዝጥቀሙሉ ዋልታ (defence mechanism) እዩ። ከምዚኦም ተርእዮታት ብመሰረቱ ነውሪ ድኣ ኣይኹኑ እምበር፡ ዘይተኸለሱ ተጻያዊ ኣረኣእያታት ንኽስዕርሩ ዝምእምእ ባይታ ናይ ምፍጣር ተኽእሎ ግን ኣለዎም። ነዚ ዝትክእ ቅኑዕ ኣረኣእያ፡ ሲቪካዊ ንቕሓት ዝምልምል ስርዓተ-ትምህርትን ኣከባብን (environment) ብምቕላስ ይህነጽ። ብመንጽር’ዚ፡ ውጥን መንበሪ እንዳታት (residential neighborhoods) ኣብ ከተማ ሲቪካዊ ንቕሓት ዜጋታት ዝሃንጽ እንዳታት ኣብ ምፍጣር ልዑል ተራ ስለዘለዎ ኣብ ኣጀንዳና ክሰፍርን ብዘይ ተጒላባ ክስርሓሉን ይግባእ።
# እዚ ጽሑፍ፡ ኣብ ትሕቲ ዓምዲ ውጥን ከተማ ዝቐርብ ተኸታታሉ ጽሑፍ ኢዩ። ቀዳማይ ክፋል ሓፈሻዊ መእተዊ ዘጠቓለለ ኰይኑ፡ ኣብዚ ኣለኩም።
ርእይቶኹም ካብ ምጽሓፍ ኣይትቈጠቡ።
ይቕጽል
@ፍትዊ ወልዳይ
እግረ–ጽሑፍ
[1] እንዳ እትብል ቃል፡ neighborhood ንዝብል ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ቃል ብዝውክል ተጠቒመላ ኣለኹ።
[2] መባእታዊ ድሌታት፡ እቲ ህይወት ንምዕቃብ መሰረታዊ ዝኾነ ድሌታት ዘጠቓል ኰይኑ፡ ኣብ ዝትሓተ መሳልል ናይቲ ኣብርሃም ማዝሎው ‘መሳልል ድሌታ’ ኢሉ ዝጠቕሶ ሃረም ይርከብ።
[3] ኣብ ገለ ምዕራባውያን ከተማታት፡ ብውሱን ደረጃ ብውልቂ ከምኡ ውን ብልፍንቲ መንግስትን ብሕታውያን ትካላትን ዝምሓደር ሓባራዊ ቦታታት ኣሎ። እዚ ከም ተርእዮ ሓድሽ፣ ዝርግሐኡ ድሩት ኣድማዕነቱ ውን ኣካታዒ ስለዝኾነ፡ ንምዓላ’ዚ ጽሑፍ ኣብተን ዋንነተንን ምምሕዳረንን መንግስታውያን ዝኾና ሓባራውያን ቦታታት ብምትኳርና ንኸስሮ የለን።
[4] ተራን ኣገዳስነትን ውጥን ከባቢታት መንበሪ ኣብ ምህናጽ ሲቪካዊ ንቕሓት ዜጋታት ዝያዳ ኣብ ናይ ባህሊ ብዙሕነት ዘለወን ሃገራት ይዓዝዝ።እዚ ከም ኣርእስቲ ብዙሕ ኣይተጻሕፈሉን። ሓደ ካብቲ ምኽንያት ምናልባት ኣቃውማ ሕብረተሰብ ናይ’ተን ብውጥን ከተማ መሪሕ ተራ ዝሓዛ ሃገራትን ትካላት መጽናዕትን ክኸውን ይኽእል ኢለ እግምት። ዉሁድ (homogeneous) ወይ ናብኡ ዝቕረበ ሕብረተሰባዊ ኣቃውማ ኣብ እትውንን ሃገር፡ እዚ ኣርእስቲ ከም ኣገዳሲ ቴማ ጠመተ ኣይረክብን። ብተጻይ’ዚ፡ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሕብረ-ብዙሕ ህዝቢ ዘለወን ሃገራት፡ ብግቡእ ዝተወጠነ ከተማን መንበሪ ከባቢታትን፡ ሃገራዊ መንነት ኣብ ምህናጽን ምዕቃብን ዘይንዓቕ ተራ ኣለዎ ኢለ ክምጉት እደፍር።


text:
Borås
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 12 1 2021
ቡሮስ ብዙሕ ገጻት ዘለዋ ከተማ እያ። ከተማ ቦሮስ ምስ እቶም ልዕሊ 112 000 ነበርታ፡ ናይ ምዕራብ ሽወደን ካልኣይቲ ዝዓበየት ከተማን ናይ ሹሄራድ ማእከልን እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ112,178
ስፍሓት መሬት910 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Göteborg 63 ኪሜ
- Jönköping 83 ኪሜ
ቦሮስ ብዙሓት ኣህጉራውያን ርክባት ዘለዋ ናይ ንግዲ ከተማ እያ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስቲ ዘለዋ ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ዓለባ ባህሊ፡ ኣብ ቅዲን ምዕባለን ዓለባ ሓደ መሪሕ ቦታ ንኽልህዋ ጌይራ እያ። ቦሮስ 13,000 ተመሃሮ ዘለዎ ኮለጅ ኣለዋ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ንኣኻ ገዛ ንእትደሊ እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ባዕልና ገዛ ኣይነከፋፍልን ግን ብመገዲ ናይ ኣባይቲ መራኸቢ ባዕልኻ መንበሪ ኣባይቲ ክትደሊ ትኽእል።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ፎልሾፒን ኣብዚ እዋንዚ በዞም ዚስዕቡ ቋንቋታት ኣደ ትምህርቲ ትህብ፣ ዓረብ፡ ኩርድ፡ ቦስንያ/ሰርቦክሮሽያ፡ ፖላንድ፡ ፊንላንድ፡ ሆላንድ፡ ሶማሊ፡ ኣልባንያን ሮማኒን። እዚ ካብ ሰመስተር ናብ ሰመስተርን ብመሰረት ዚምዝገቡ ይለዋወጥ።
እቶም ኣብዚ ዚምህሩ መምህራን ካብቲ እቶም ህጻናት ዝመጹሉ ቦታን ባህልን ዝመጹ እዮም። እቲ ናይ ኣደ ቋንቋ ዚምህር መምህር፡ ብቑዕ ናይ ሽወደን ቋንቋን ማሕበረሰብን ፍልጠት ኪህልዎ ይግባእ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ፎልሾፒን ኮምዩን ኣስታት 450 ማሕበራት ዘለዎ ሃብታም ማሕበራዊ ናብራ ኣሎ። መብዛሕትአን ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ምስ ምሉእ ሓበሬታን ኣስማት ሰባትን ተመዝጊበን ኣለዋ።
ኣብኡ ብዙሓት ሃይማኖታውያን ማሕበራት ኣለዋ፡ ከምታ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ማሕበራዊ ሰራሕተኛታትን መራኸቢ ቦታ ኮይና እትነጥፍ ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ፎልሾፒን። ካልኦት ሓያሎ ሃይማኖታውን ባህላውን ማሕበራት ኣለዋ።
ብዛዕባ ማሕበራዊ ሂወት ኣብ እዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቡሮስ ኣብቲ ህዝቢ ዝበዝሖ ናይ ቨስትስቨርየ ዞባ ትርከብ። ኣብ ውሽጢ ናይ 100 ኪ/መ ራድዩስ 1.5 ሚልዮን ህዝቢ ይቕመጥ። እታ 106,000 ተቐማጦ ዘለዋ ቡሮስ ናይ ሽወደን መበል 13 ዝዓበየት ኮምዩን እያ። ኣብቲ ኮምዩን ብዘያካ እታ ቀንዲ ከተማ ዝኾነት ቡሮስ፡ ካልኦት 20 ከተማታት ኣለዋ። እተን ዝዓበያ፡ ዳልሾፉሽ፡ ፍሪስታ፡ ሳንዳረድን ቪስካፉሽን እየን። ኣብቲ ዞባ እንታይ ከም ዚርከብ ንምፍላጥ ኣብቲ ናይ ቡሮስ ከተማ ወብሳይት ረአ።
ኣብኡ ኣስታት 600 ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ 14 ደጋዊ መዘናግዒ ቦታታት፡ 70 ኪሎመተር ብሩህ መገዲ፡ መሐምበሲ፡ ናይ ተኒስ ሜዳ፡ 15 ናይ ዕረፍቲ ግዜ መዘናግዒ፡ ናይ ጎልፍ ሜዳ ከምኡውን ናይ ሞቶ ስታድዩም ኣሎ።
ናይ ቡሮስ ዞባ መጣየሲ ማእከል (BREC) ኣብ ሽድሽተ ኮምዩናት ንምቕባል ስደተኛታት ይሰርሕ፤ ቡሮስ፡ ቦልቢግድ፡ ማርክ፡ ትራነሞ፡ ኡልሪሰሃምንን ቮርጎርዳን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ከተማ ቡሮስ ኣስታት 90 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት፡ 20 መውዓሊ ስድራቤት፡ 41 ከኣ መባእታ ኣብያተትምህርቲ የመሓደር። ኣብ ቡሮስ ኣስታት 40 ናይ ዕረፍቲ ግዜ ቤት። እዚ ከኣ መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ናይ መባእታ ቤትትምህርቲ ህንጻ እተተሓሓዘ እዩ። ብዘይካተን ኮሙናውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ኣብያተትምህርትን፡ ትሽዓተ ፍሉያት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ ክልተ ካባታተን ድማ ብሕታውያን እየን።
ክፍሊ ቅድመ ትምህርቲ፡ ንወለድን ህጻናትን ወለንታዊ እዩ፡ ነቲ ኮምዩን ግን ግዴታዊ እዩ። ደቂ 6 ዓመት ኣብ መንጎ ክፍሊ ቅድመ ትምህርትን ቤት ትምህርትን ምጅማርን ኪመርጹ ይኽእሉ እዮም። እቶም ቈልዑ ኣብ ሰሙን ን15 ሰዓታት ይምሃሩ። እቲ ዘይክፈሎ ትምህርቲ፡ ኣብ መንጎ ቅድመ ትምህርትን ቤት ትምህርትን ንዘሎ ስነ-ኣገባብን ስነ-ምምህርናን ባህሊ የተሓሕዞ እዩ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ቡሮስ እተፈላለየ መደባት ዘለዎ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፕሮግራማት ዘቕርባ ሓሙሽተ ኮሙናውያን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ንተምሃሮ ናይ ምርጫታት ተኽእሎታት ዘለዎ መዳለዊ ኮለጅን ናብ ሞያ ዘተኮረን ስልጠና ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሞያ ስልጠና፡ ምስ ናይ ሹሀራድ ቁጠባዊ ትምህርቲ ዝተኣሳሰረ ናይ ምምህርና ስልጠናውን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ንናይ ወጻኢ ምሁራን ሓጺር መገዲ KOVA
ንስራሕ እቲ ዝሓጸረ መገዲ ወይ ኮርታ ቨገን ውሰድ። ኮርታ ቨገን ንኣኻ ናይ ወጻኢ ድሕረባይታ ዘሎካን ኣብ ናይ ወጻኢ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ሰለስተ ዓመት እተመሃርካን ኣብ ቤትጽሕፈት ዕዮ ከም ደላይ ስራሕ እተመዝገብካን ዝዓለመ ትምህርቲ እዩ። እቲ ኣብ ናይ ቡሮስ ኮለጅ ዚውሃብ ትምህርቲ ብተልእኾ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ንዕዳጋ ስራሕ ዝዓለመ እዩ። ናይቲ ትምህርቲ ዕላማ፡ እቲ እትደልዮ ስራሕ ምስቲ ኣብ ሃገርካ ዝቐሰምካዮ ትምህርቲ ወይ ሞያ ዚሰማማዕ ከም ዚኸውን ንምግባር እዩ።
ሽወደን ንወጻእተኛታት ምሁራን
ሽወደን ንወጻእተኛታት ወይ ኤስኤፍኢ፡ ነቶም ኣካደምያዊ ትምህርቲ ዘለዎም ስደተኛታት ዝዓለመ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብጽዑቕ መገዲ እዩ ዚካየድ፡ ብምትሕብባር ናይ ከተማ ቡሮስ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይትን ቤትጽሕፈት ዕዮን ድማ ኣብ ተግባር ይውዕል። ናይ ምቕባል ቦታታት፡ ናይ ቡሮስን ሹሀራድን ከባቢታት እዩ።
Centrum för flerspråkigt lärande, CFL
CFL, Centrum för flerspråkigt lärandeንመባእታን ንካልኣይ ደረጃን ተምሃሮ ዝዓለመ ሓባራዊ ናይ ከተማ ቡሮስ ቤትትምህርታዊ ውድብ እዩ። CFL ንሓደስቲ መጻእቲ ተመሃሮ ዚቕበልን ዚምዝግብን ብቓንቋ ኣደ ዚምህርን ትምህርታዊ መምርሒ ዚህብን እዩ።
ዕላማ CFL ኩሉ ሓዲስ መጻኢ ተምሃራይ፡ ሪፖርት ምስ መጸና ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ኣብ ክላስ ኣትዩ ኮፍ ከም ዚብል ንምግባር እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቡሮስን ኸነን Södra Älvsborgs Sjukhus, SÄS ይርከብ። ንሱ ካብተን ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ዞባ ኣርባዕተ ጉጅለ ሆስፒታላት ሓደ እዩ። ኣብቲ ሆስፒታልና ክኢላታት ዘለዎ ናይ ወረዳ ክንክን ጥዕናን ብዞባዊ ክንክን ጥዕና ዚምራሕ ናይ ቱሞርን ጨረርን ሕክምናን ኣሎ። ኣብ ቡሮስ ብዙሕ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ Närhälsanተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ብዛዕባ ኣብዚ ዞባ ዘሎ ክንክን ሕማም ብዝያዳ ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ንኣገልግሎት ትርጉም ብመገዲ Tolkförmedling Västትረኽቦ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቡሮስ ግሩም መራኸቢታት ዘለዋ ሰሓቢት መንበሪ ከተማ እያ። ጥሙር ናይ ባቡር መራኸቢታት ብምህላዋ ኣብ ከባቢ ቦታታት ናብ ትምህርትን ስራሕን በጺሕካ ምምላስ ተኽእሎታት ኣሎ፡ ንኣብነት ናብ ዮተቦሪ።
ኣብ ቨስትራ ዮታላንድን ኣብ ቡሮስ ኮምዩንን Västtrafik ንሓባራዊ ጕዕዞ ይቆጻጸር። ኣብ ዮተቦሪን ቨስትስቨርየን፡ ኣውቶቡሳን ባቡርን ናይ ከተማ ባቡራትን መርከባትን ይንቀሳቐሱ።
ናይ ቡሮስ ስትራተጅያዊ ቦታ ንብዙሓት ዋኒናት ከም ዝመርጻኣ ይገብራ። ቡሮስ ንኣርባዕተ ሃገራውያን ጽርግያታት መራኸቢት እያ፡ ንኣብነት ቀንዲ ጽርግያ ዮተቦርን ስቶክሆልምን። ናብ ኣርባዕተ ሸነኻት ዚኸይድ መገዲ ባቡር ድማ ኣሎ። በታ X2000 ንስቶክሆልም ሰለስተ ሰዓታት ይወስድ። ብማኪና ናይ 30 ደቒቕ ጕዕዞ ርሒቑ ድማ ናይ ላንድቨተር ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቡሮስ ኣስታት 10,000 ሰባት ኣብ 248 እተፈላለየ ሞያታት ይሰርሑ። እዚ ከኣ ንቡሮስ ዝዓበየ ናይ ስራሕ ቦታ ይገብሮ።
ቡሮስ ናይ ቅድን ንግድን ማእከል እያ፡ ጥንታዊ ናይ ዓለባ ፋብሪካ ድማ ኣለዋ። ኣብዚ ግዜዚ ናይ ዓለባ ቅድን ምዕባለን ንግድን ማእከል እያ። ብዙሓት ናይ ቅድን ሞዳን ዋኒናት ቀንዲ ኣብያተጽሕፈተን ኣብ ቡሮስ እዩ፡ ከም Hemtex, Gina Tricot, SVEA ከምኡውን 8848 Altitude። ብዘይካዚውን ምስናዕን ኤለክትሮኒክስን ክፋላት ናይ ቡሮስ ኢንዱስትሪ እዩ። ኣብዚ ከም Ericsson, Volvo Bussar ከምኡውን Parker Hannifin ዝኣመሰላ ዓበይቲ ዋኒናት ይርከባ።
ከተማና ንኽትምዕብል ግሩም ቢዚነሳዊ ሃዋህው ምህላው ኣገዳሲ እዩ። መታን ዋኒናትና ኪምዕብላን፡ መታን ኢንፕረዛነትን ቢዚነስን ሓደስቲ ዋኒናትን ወፍርን ናብ ቡሮስ ኪሰሓብ፡ ግሩም ቅድመኩነታት ክንፈጥር ኢና።


text:
Radio Erena: 09 July, 2014
የመን፣ ናብ ኤርትራ የመርሕ ንዝነበረ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ኣብ ትራንዚት ድሕሪ ምሓዛ ብኡ ንብኡ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘረከበትሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ የመንን ኢትዮጵያ ብዘሎ ብገበን ንዝድለዩ ውልቀሰባት ናይ ምርኽኻብ ስምምዕ ምዃኑ ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሓማድ ኣል ዓዋዲ ኣረጋጊጹ።
እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን የመን ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ የመንን ካብ 1999 ኣትሒዙ ብዘሎ ስምምዕ፣ ብሕጊ ንዝድለዩ ሰባት ኣብ ዝሕዛሉ ግዜ ክረኻኸባ ዝፈቐድ ብምዃኑ’ዩ መንግስቲ የመን ንኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘረከቦ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን ብቴሊቪዥን እታ ሃገር ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና፣ ብክሲ ሽበራ ዝህደን ዝነበረ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽጌ ብምትሕብባር ኣባላት ጸጥታ የመን ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዎ ኣፍሊጡ።
እቲ ዋና ጸሓፊ ናይቲ ብግንቦት 7 ዝፍለጥ ተቓዋሚ ውድብ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ፣ ናይ ብሪጣንይ ዜግነተ’ውን ስለዘለዎ፣ ብሪጣንያ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕቶ ኣቕሪባ ኣላ።
ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ፣ ብመንገዲ ኣየር የመን ካብ ዱባይ ናብ ኣስመራ እናምርሐ ኣብ ትራንዚት ናብ ሰንዓ ኣብ ዝኣተወሉ’ዩ ብኡ ንብኡ ብኣባላት ጸጥታ እታ ሃገር ኣብ ቀይዲ ኣትዩ።
ብጉዳያት ደሴታት ዝቑር ሓንሽ፣ ምትሓዝ የመናውያን ገፍፍቲ ዓሳን ምድግጋፍ ንተቓወምቲ ሁቲን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ቁርቁስ ዝጸንሐ መንግስቲ የመን፣ እዚ ሕጂ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ ብዝበኣሰ ናብ ምትፍናን ከምርሖ ከምዝኽእል’ዩ ዝትንተን።
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ተመሳሳሊ መርገጺ ዘለወን ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ የመንን ሱዳንን፣ ኣብ 2002 ሓያሎ ስምምዓት ዝሓቖፈ ብ’ሰንዓ ፎሮም’ ዝፍለጥ ስሉሳዊ ኪዳን ከምዘቖማ’ውን ዝዝከር’ዩ። ሱዳን ብወግዒ ካብቲ ኪዳን እኳ እንተዘይሰሓበት፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ስልታዊ ዝምድና መስሪታ ትርከብ።
ጅቡትን ሶማልን’ውን ድሒረን ነቲ ኪዳን ብዘይወግዓዊ መንገዲ ከምዝተጸንበርኦ’ዩ ዝግለጽ።
===========================


text:
Radio Erena: 06 March 2019
ኣባላት ኮንግረስ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ሓጺር ዑደት ኣካዪዶም።
እቶም ኣባላት ሓጋጊ ኣካል መንግስቲ ኣመሪካ፣ ናይ ኤርትራ ዑደቶም ድሕሪ ምዝዛሞም ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ኤርትራ ምስጢራዊት ሃገር እያ ኮይና ጸኒሓ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ሓድሽ ምዕባለታት ተርእይ እኳ እንተላ ብፍላይ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ቅልጡፍ ምምሕያሽ ከተርኢ ንትስፎ፣ ኢሎም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣመሪካ ዝነበሩ ዝርከብዎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ሓያሎ ዜጋታት፣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክፍትሑ ተስፍኦም ገሊጾም።
እቶም ኣባላት ሓጋጊ ኣካል መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ናይ ኤርትራ ዑደቶም ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ምስ ሓላፊ ቁጠባ ህግደፍን ዝኣመሰሉ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝተራኸቡ፣ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ’ዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 14 ዓመታት ንመጀመሪያ እዋኑ ዝተኻየደ’ዚ ዑደት፣ ዝምድና ኤርትራን ኣመሪካን ንምጽጋን ሓገዝ ዘለዎ’ኳ እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ቅልጡፍ ለውጢ እንተዘየምጺኡ ፍረ ከምዘይህልዎ፣ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት የመልክቱ።
====================


text:
እንተ ደኣ ደስ ኢልኩም ኣብ እዋን ጽግያት እውን ስጋዊ ርክብ ክትፍጽሙ ትኽእሉ ኢኹም።
እዛ ቃል „ረስሓት“ ጥዕምቲ ቃል ኣይኮነትን።
ከምኡ ማለት: ሓንቲ ጓል ኣብ እዋን ጽግያት ኣዴታታ ጥዕይቲ ኣይኮነትን ማለት እዩ።
እዚ ግን ትኽክል ኣይኮነን።
ኣዋልድን ኣንስትን ዋላ እውን ኣብዚ እዋን ቀጻሊ ብጽሬት እየን ነብሰን ዝከናኸና።
ባኞ ይገብራ ነብሰን ይሕጸባ።
እቲ ደም ናይ ጽግያት ኖርማል ደም እዩ።
ደም ስለ ዝደመየት „ረሲሓ“ ማለት ኣይኮነን።
እቲ ደም ሕማቕ ነገር ኣይኮነን።
ጥዑም ስጋዊ ርክብ ንምፍጻም ዝተፈላለዩ ኣማራጺታት ኣለው።
ዋላ እውን ኣብ ግዜ ጽግያት።
ንኣብነት መትሎኻ ካብ ብልዕቲ ወጻኢ ኣብ ቅንጢር ምፍሕፋሕ።
እዚ ንብዙሓት ኣዋልድን ኣንስትን ጽቡቕ ስምዒት ይፈጥረለን እዩ።
ወይ ከኣ መትሎ ብምሓዝ ምድራዙ።
እዚ ፐቲንግ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ብዙሓት ኣዋልድን ደቀንስትዮን ኣብ እዋን ጽግያተን ነብሰን ይፎኽሰን እዩ።
ኣብዚ እዋን ስጋዊ ርክብ ፍልይ ዝበለ መቐረት ይህበን።
እንታይ ደስ ከም ዝብለኩም ምስ ዓርክኻ ብዛዕባ እዚ ተዛራረብ።


text:
ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቁጸሩ ኢትዮጵያውያን: ትማሊ ሰንበት :ኣብ ኣዲስ ናብ ዝርከብ ኣደባባይ ብምውጻእ : ንመንግስቲ ቀዳማይ ሚስንተር ኣቢይ ኣሕመድ ዘለዎም ድጋፍ ገሊጾም ኔሮም።
ካብ መንጎ`ቶም ተሰለፍቲ ገሊኦም :ንኣመሪካ ዝኹንን ጭርሖታት የቃልሑ ኔሮም።
እዚ ሰልፊ ዝግበር ዘሎ፡ እቲ ሓደ ዓመት ዘቑጸረ ኩናት ኣብ ዝሰፈሓሉ፡ ዕጡቓት ብሸነኽ ሰሜን ኣብ ዝገስገስሉን: ኣሸሓት ኣብ ዝሞትሉን እዋን`ዩ።
ኣመሪካባይቶ ጸጥታ: ሕብረት ኣፍሪቃ ከምኡ`ውን ጎረባብቲ ዝኾና ከንያን ኡጋንዳን ለንቅነ ምቁራጽ ተኹሲ ክግበር ይጸውዑ`ምበር መንግስቲ ኣቢይ፡ ኣንጻር`ቶም ዕጡቓት ምውግኡ ከምዝቕጽል ኣፍሊጡ`ዩ። ዝሓለፈ ዓርቢ መንግስቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ነታ ሃገር ናይ ምሕላው ሓላፍነት ከምዘለዎ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ኣህጉራውያን መሻርኽቲ ኣብ ጎኒ ደሞክራሲ ኢትዮጵያ ደው ክብሉ ጸዊዑ`ሎ።
ኣብቲ ናይ ትማሊ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ዝተገብረ ሰለማዊ ሰልፊ ፡ሃገራዊ ባንዴራ ካብ ዝሓዙ ዜጋታት ገሊኦም ንኣመሪካ ነጺሎም ይነቕፉ ኔሮም።
ምምሕዳር ባይደን ንኢትዮጵያ ብጃምላዊ ግህሰት መሰላት ብምኽሳስ ካብቲ ዕዳጋ ናጻ ቀረጽ ከውጽኣ መዲቡ ከምዘሎ ኣፍሊጡ`ዩ።
ሕጂ ኣብቶም ሰልፈኛታት' ኣመሪካ ክትሓፍሪ ይግባእ` ዝብል ጭርሖ ይንበብ ኔሩ ። "ዩኤስ ንደም ኢትዮጵያ ምምጻይ ይኣኽለኪ" ዝብል`ውን ይቃላሕ ኔሩ። መንግስትን ህወሓትን ዘተ ክጅምሩ ኣመሪካ ምጽዋዓ`ውን ቁጥዕኦም ይገልጹ ኔሮም ካብቶም ኣደባባይ ዝወጹ ሰልፈኛታት።
ኣብ ሰሜን `ታ ሃገር ኩናት ዝጀመረ፡ ሓይልታት ህወሓት ኣብ ክልል ትግራይ ንዝነበረ መዓስከር ሰራዊት ምክልኻል ድሕሪ ምሓዞም`ዩ።
ጓል 37 ዓመት ትእግስት ለማ፡ ካብ መንጎ`ቶም ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሰልፊ ዝወጹ`ያ፡ " መንግስቲ ኣመሪካ ደኣ ስለምንታይ`ዩ ከም ኣልሸባብ ምስ ዝበሉ ኣሸበርቲ ልዝብ ዘይገብር " ክትብል ትሓትት። ከምቲ ንኣፍጋኒስታን ዝገበርዎ ንሃገራና ከፍርሱ ደልዮም`ዮም፡ ግን ኣይክዕወቱን`ዮም- ምኽንያቱ ንሕና ኢትዮጵያውያን ኢና" ትብል ንሳ።
ኣብቲ ሰልፊ ዝተዛረበት ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ፡ ኢትዮጵያውያን ኣብ ልዕሊ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝገበርዎ ናይ መኸተ ታሪኽ እንዝክረሉ ግዜ ሕጂ`ዩ ክትብል ተዛሪባ።
ኣብቲ ሰልፊ ዝተዛረበ ደርፍታቱ ንሓድነት ኢትዮጵያውያን ዝጽውዑ ፍሉጥ ሙዚቀኛ ታሪኩ ጋንኪሲ ብወገኑ፡ ንኩናት ዘይኮነ ንዕርቂ ንጸውዕ ዝብል መልእኽቲ`ዩ ኣመሓላሊፉ፡ መንእሰያት ናብ ግንባር ከይዶም ኣይምቱ፡ ዓበይቲ ቆጽሊ ሰላም ሒዞም ይኺዱ ብምባል' ብሽምግልና ይሓይሽ፡ ኣፍ-ሻምብቆ ብረት የብቃዕ ፍታሕ ኣይኮነን ኢሉ።
ኣዋጅ ህጹጽ ሓደጋ ኢትዮጵያ ፡ ዕድሚኦም ንውትህድርና ዝኣኸለ ዜጋታት ወተሃደራዊ ግዴታ ክቕበሉ ወተሃደራዊ ስልጠና ክወስዱ ትእዛዝ ከመሓላልፍ ይኽእል`ዩ።
ህወሓትን ደገፍቶም ዝሓለፈ ሰሙን ንሮይተርስ ክዛረቡ ከለዉ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ 325 ኪ.ሜ ርሕቐት ኣለና ኢሎም ኔሮም።
ሮይተርስ ግን ንስፍሓት ግስጋሰ ህወሓት ብናጻ ወገን ከረጋግጽ ኣይክኣልኩን ይብል። መንግስቲ ድማ እቲ ጉጅለ ንዓወታቱ የጋንኖ`ዩ ፡ ገለ ሚድያታት ድማ ናይ ሓሶት ወረ ተተሓሒዘንኦ ኣለዋ ይብል። ወሃቢት ቃል ኣቢይ ቢለነ ስዩም፡ ኣንጻር ኢትዮጵያ ዝግበር ዝተወሃሃደ ናይ ሚድያ ፕሮፓጋንዳ ይንህር ኣሎ፡ ይኹን`ምበር ኢትዮጵያ ብዓወት ክትሓልፎ`ያ ኢላ- ከም ጸብጻብ ሮይተርስ


text:
‘ኣብ ኢህወዴግ መዝነት መሪሕነት በቢተራ ይብጸሓና’ ዝብል ኣሰራርሓ ኣይጸንሐን ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ’ ይብል ናይ ሎሚ ጋሻና ኣቶ ኣታኽልቲ እምባየ።
‘መሪሕነት ዝምዘዝ ብመንጽር ጽፉፍ መስርሕ ገምጋም’ ምዃኑ’ውን ይገልጽ። ኣብ ኢህወዴግ ውልቀ-ሰባት ኣይኮኑን ዝግምገሙ ውድባት’ምበር፣ ኢህወዴግ ዝነጸሮም መደባት ኣለው፣ ኣብ ገምጋም ድማ ዝራኣይ እከለ እንታይ ገይሩ ዝብል ዘይኮነስ ውድባት ኣብ ምዕዋት እቲ መደባት ዝነበረት ተራ’ዩ’ በለ ኣታኽልቲ እምባየ።
ኣብ’ዘን ዝቕጽላ ሒደት መዓልታት ዝእከብ ማእከላይ ኮሚቴ ኢህወዴግ ንፈጻሚ ስራሕ ዘቕርበሉ ሪፖርት ገምጊሙን ኣማሓይሹን ኣቦ መንበርን ምክትል ኢህወዴግ ክመርጽ’ዩ።
እቲ ብማእከላይ ኮሚቴ ኢህወዴግ ዝምረጽ ኣቦ መንበር፣ ብቀጥታ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ንክኾን ኣብ ፓርላማ ቀሪቡ ድምጺ ከምዝግበረሉን ስልጣን ከምዝርከብን ኣቶ ኣታኽልቲ ሓቢሩ።
ማእከላይ ኮሚተ ኢህወዴግ ካብ ኣርባዕቲኦም ኣባል ውድባት 45 ኣባላት ብሓፈሽኡ 190 ኣባላት ዝሓቆፈ ላዕለዋይ ኣካል ኢህወዴግ’ዩ።


text:
ልዕሊ ሓደ ዓመት ኣብ ዘቑፀረ ኲናት ኢትዮጵያን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ገዛእቲ ነበርን ዝቐረበ ሓዱሽ ክስታት መግሃስትን ሓዊሱ ኣጀማምራ እቲ ኲናትን ኣብ ልዕሊ ተዋሳእቲ ኣካላት ዝቐረቡ ክስታትን ብዝምልከት ሮይተርስ ፍሉይ ፀብፃብ ኣውፂኡ ኣሎ።
ኣብ ሕዳር 2020 ኣብ ክልል ትግራይ ዝጀመረ ኲናት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ናይ ክልል ኣምሓራ ከተማ ንፋስ መውጫ በፂሑ።ሓይልታት ትግራይ ኣብታ ከተማ በፂሖም።28 ዝዕድሚኡ ዲያቆን በፅሃ ደረሰን ካልኦትን ናብ ዱር ሃዲሞም።ዲያቆን በፅሃ ዓርኩ ዲያቆን ሙላት ኣይነኩሉ መኮነን ግን መፅሓፉ ክወስድ ተመሊሱ ይብል ።
ሓይልታት ትግራይ "ኣብ ልዕሌና ምትኳስ ስለዝጀመሩ ሃዲምና’’ይብል።በፅሃ ድሕሪ ሰለስተ መዓልታት ናብ ቤተ ክርስትያን ምስተመለሰ ሬሳ ናይ 35 ዝዕድሚኡ ሙላት ረኺቡ።ብጥይት እዩ ተወቒዑ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ከንቲባ በለጠ ኣስራቴ ተዋጋእቲ ትግራይ ኣብታ ከተማ ን27 ስቪላት ደቂ ተባዕቲዮ ቀቲሎም ይብል።በለጠ:በፅሃን ካልኦትን እቶም ግዳያት ዘይተዓጠቑ እዮም ይብሉ።ካልእ ሰብ ድማ ገሊኦም ግዳያት ዕጡቓት ነይሮም ይብል።እዞም ሰባት ክቕተሉ ዝርኣየ ዋላ ሓደ ሰብ ግን የለን።
ናይታ ከተማ ሰባት ልዕሊ 70 ደቂ ኣንስትዮ ብተዋጋእቲ ትግራይ ፆታዊ ዓመፅ ከምዝተፈፀመን ይዛረቡ።ሮይተርስ ንሰለስተ ደቂ ኣንስትዮን ሰራሕተኛታት ጥዕና ፣ከባቢያዊ ሰበስልጣን ንናይ ፌደራል ዓቀብቲ ሕግን ኣዘራሪቡ ኣሎ።እቶም ፈፀምቲ ፆታዊ መጥቓዕቲ መናእሰይ እዮም ትብል ተደጋጋሚ ፆታዊ መጥቓዕቲ ከምዝተፈጸማን ቀልባ ስሒታ ከምዝነበረትን ትገልፅ ጓል 37 ዓመት ኣገሬ ያይናለም።
‘’ለሚነዮም’’በለት ኣገሬ "ደቂ ኣንስትዮ ኣሕዋት'ዶ የብልኩምን፧ንዕአን ሕሰቡ’’ ኢለዮም ትብል እዛ ሮይተርስ ብሽማ ዝጠቐሳን ፎቶግራፋ ኣብ ፀብፃቡ ዘውፅኣን ጓል ኣንስተይቲ ’’ኣብ ልዕለይ ዝኸፍአ በደል ተፈፂሙ’’ትብል።
እቲ ኲናት ቅድሚ ሓደ ዓመት ካብ ዝጅመር ሮይተርስ ብኩሎም ወገናት ዝተፈፀሙ ግፍዕታት ፀብፂቡ እዩ።
ሓይልታት ትግራይ ብመራሕቲ ህወሓት ይእዘዙ።መብዛሕቲኦም ተዋጋእቲ ኣባላት ህወሓት ኣይኹን እምበር።ኣንፃሮም ዝገጠሙ ሰራዊት ፌደራል ኢትዮጵያ ፣ ወታሃደራት ጎረቤት ሃገር ኤርትራን ሓይልታት ክልል ኣምሓራን እዮም።
እቲ ግጭት ንህይወት ኣሽሓት ስቪላት ኣጥፊኡ።ብመሰረት ሕቡራት ሃገራት ልዕሊ 400,000 ሰባት ድማ ዓፀቦ ናብ ዝመስል ኩነታት ኣእትዩዎም።ኣብ መላእ ሰሜን ኢትዮጵያ 9.4 ሚሊዮን ህዝቢ ተጸበይቲ ረድኤት ኮይኖም ኣለው።ኣስታት 60,000 ሰባት ድማ ናብ ሱዳን ሃዲሞም።
ንሸሞንተ ኣዋርሕ እቲ ውግእ ኣብ ትግራይ እዩ ተኻይዱ።ክስታት ቅትለትን ጃምላዊ ፆታዊ ዓመፅን ብሮይተርስን ካልኦትን ተፀብፂቦም እዮም።ድሕሪ ሓምለ ግን እቲ ውግእ ናብ ደቡብ ገፁ ተጋፊሑ።ሓይልታት ትግራይ ናብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ኣትዮም።ሓይልታት ትግራይ ኣብ ንፋስ መውጫ ፆታዊ ዓመፅ ፈፂሞም፣ንብረት ሰሪቖምን መጥቓዕቲ ፈፂሞምን ክብል ኣብ ሕዳር ዝወፀ ፀብፃብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይኸስስ።ኣምነስቲ ኣብታ ከተማ ኣይበፅሐን።ፀብፃቡ ምስ ነበርቲ ኣብ ዘካየዶ ናይ ስልኪ ቃለ ምልልስ ዝተመስረተ እዩ።
ህወሓት ንዝተጠቐሱ ክስታት ፆታዊ ዓመፅ ብምምርማር ‘’ፈፀምቱ ናብ ሕጊ ከምዘቕርቦም’’ ቃል ኣትዩ ኣሎ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሓይልታት ትግራይ ተታሒዞም ዝነበሩ ግዝኣታት ኣምሓራ ምስ ተቖፃፀሩዎ ጋዜጠኛታት ሮይተርስ ናብ ንፋስ መውጫን ካልኦት ከተማታትን ኣብ ሕዳር ተጓዒዞም።ሮይተርስ ንበፅሃ፣ኣግሬን ካልኦትን ኣዘራሪቡዎም።
ህወሓት ንሕቶታት በዚ ፀብፃብ ዝቐረቡ ክስታት ኣይመለሰን።መራሕቲ ህወሓት ሓይልታት ትግራይ ፈፂሞም ንዝብሃሉ መግሃስታት ብተደጋጋሚ ብምንፃግ ዓለምለኸ ነፃ ምርመራ ክካይድ ይፅውዑ።
ንገለ ናይ ወፃኢ ሰባት ናይ ኢትዮጵያ ግጭት ውፅኢት 45 ዓመት ዝዕድሚኦም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ተገይሩ ይርኣይ።ገለ ዓለምለኸ ተዓዘብቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይን ሓይልታቶምን ንትግራይን 5.5 ሚሊዮን ህዝባን ንምስባር ብምፍታን ይኸሱዎም።ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ፍሉይ ልኡኽ ፐካ ሃቪስቶ ኣብ ሰነ ከምዝበሉዎ መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ መጀመሪያ እዚ ዓመት ኣብ ናይ ዕፅው ማዕፆ ዝርርብ "ትግራዎት ንሓደ ምእቲ ዓመት ክነጥፍኦም ኢና’’ ከምዝበሉዎም ገሊፆም ነይሮም።መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ክሲ ብትሪ ነፂጉዎ።
ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ኣብ ምዕራብ ትግራይ ‘’ተግባር ምፅናት ዓሌት ተፈፂሙ’’ ክብሉ ኣብ መጋቢት ንኮንግረስ ቃል ሂቦም ነይሮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ግን ብዙሓት ሰባት ንምፍሳስ ደም ፖለቲካዊ መሪሕነት ትግራይ ይኸሱ።
ብዙሓት ኣብ ትግራይ ዝተፍፀሙ ቅትለታት ብወታሃደራት ኤርትራ ከምዝተፈፀሙ ክስታት ይቐርብ።ብናይ ኢትዮጵያ ፌደራል ወታሃደራትን ሚሊሽያታት ኣምሓራን እውን ቅትለታት ከምዝተፈፀሙ ሓባራዊ ምርመራ ሕቡራት ሃገራትን ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ገሊፁ እዩ።ሮይተርስ ከምዝፀብፀቦ እቶም መግሃስቲታት መስቀይቲ ፣ ቅትለታት ስቪላትን ብዕስለ ፆታዊ ዓመፅን ይሓውስ።
ኤርትራ ወታሃደራታ ከምኡ ዝበሉ መግሃስታት ኣይፈፀሙን ክትብል ኣሉታ ሂባትሉ ኣላ።መንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኤርትራ ነቶም ፈፅምቲ ተሓተቲ ክተገብሮም እያ ክብል ቅድም ክብል ገሊፁ ነይሩ።ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብ ልዕሊ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ምርመራ ከምዝካየድ ቃል ኣትዮም እዮም።ሰበስልጣን ክልል ኣምሓራ ብሓይልታት ኣምሓራ ተፈፂሞም ዝተብሃሉ ግፍዕታት መሰረት ዘይብሎም እዮም ክብሉ ነፂጎምዎ።
ሮይተርስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ማይ ካድራ ንልዕሊ 200 ኣምሓሩን ኣብ ሰሜን ምዕራብ ንብዙሓት ኤርትራዊይን ስደተኛታትን ከምዝቐተሉ ፀብፂቡ እዩ።ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ስሩዓት ሓይልታት ትግራይ ኣብቲ ቅትለት ምስታፎም ብምንፃግ ከባቢያዊ ሚሊሽያ ትግራይ ግን መግሃስቲ ፈፂምም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ክብሉ ገሊፆም እዮም።


text:
ክልተ ኣብ ወፃኢ ዝንቀሳቐሱ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦ ወንበር ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር /ኢህወዴግ/ ከምኡ እውን ቀፃሊ ቀዳማይ ምንስቴር ንምዃን ይዳለው ምህላዎም ብተስፋ ተቐቢሎምዎ ኣለው።
ኣቦ ወንበር ኣርበኞት ግንቦት ሸውዓተ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ሓላፊ ጉዳያት ወፃኢ ናይ ኦሮሞ ዴሞክስራሲያዊ ግንባር ዶ/ር ሓሰን ሑሴንን እታ ሃገር ኣብ ኣዚዩ ኣገዳሲ ታሪኻዊ ምዕራፍ ከም እትርከብ ገሊፆም።
ሓላፊ ጉዳያት ወፃኢ ዴሞክራሲያ ግንባር ኦሮሞ ዶ/ር ሓሰን ሑሴን ኣብ ምሉእ ክልል ኦሮምያ ዝተልዓለ ናይ ለውጢ ማዕበል ናብ ጎንደር፣ባህርዳን ኮንሶን ሓዊሱ ኣብ ዝብዙሓት ከባቢታት እታ ሃገር ዝተርኣየ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንኹሎም ዓፈናታት ብምድባድህ ኣብ ኦሄደው ዓብዪ ለውጢ ፈጢሩ ዶ/ር ኣብዪ እውን ውላድ ናይዚ ለውጢ እዮም ኢሎም።’’ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ውሽጢ ኦህዴው ዓብዪ ናይ ለውጢ ብስራት ፈጢሩ።ሓደሽቲ መራሕቲ ክውለዱ ገይሩ።ዶ/ር ኣብዪ እውን ህዝባዊ እምቢተኝነት ኦሮሞ ዝወለዶ ናይ ለውጢ ውላድ ገይረ እየ ዝሪኦ’’ኢሎም።
ኦፒዲኦ ንህዝቡ ብዝኣተዎ ቃል መሰረት ኣጀንዳ ለውጢ ንምስጓም ናይ ባዕሉ ወኪል ኣቦ ወንበር ኢህወዴግ ክኸውን ምምራፁ ታሪኻዊ እዩ፤ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኦሮሞ እየ ዝብል ሰብ፣ቋንቁኡ ዝዛረብ፣ባህሉ ዘኽብር ብዛዕባ በደል ህዝቢ ኦሮሞ ዝዛረብን ካብኡ ሰጊሩ እውን ኣብ ኢትዮጵያ መሰራታዊ ዴሞክራሲያዊ ለውጢ ንክመፅእ ድልየት ዘለዎ ሰብ ስልጣን ምዕታሩ ንብዙሓት ሰባት ታሕጓስ ፈጢሩሎም እዩ ንዓይ እውን ዓብዪ ታሕጓስ እዩ ኢሎም።
ኣቦ ወንበር ኣርበኛች ግንቦት ሸውዓት ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ብወገኖም እኹል ምዝርራብ ተግይርሉን ነታ ሃገር ናብ ዝተረጋግአ ኣንፈት ክንወስዳ ኣለና ዝብል ሞገት ተኻይዱ ለውጢ ዝደሊ ሓይሊ ስዒሩ ወፂኡ ዝብል ብዝብል ተስፋ ዝተቐበልኩዎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ንዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ምምራፁ ተስፋ ዝሃበ እዩ ኢሎም ቪኦኤ ዘዘራረቦም ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ።ሓደስቲ ሰባት ምምራፆም ብዙሕ ለውጢ ከምዘይምፅእ ዝተዛረቡ እውን ኣለው።ፖለቲካዊ ሃዋህው ምስፋሕ ዕርቅን ሓድነት ምስጓም ናይ ሓድሽ ኣቦ ወንበር ኢህወዴግን ሕፁይ ቀዳማይ ምንስቴርን ቀዳማይ ተግባር ክኸውን ኣለዎ ኢሎም እዞም ወሃብቲ ሪኢቶ።
ብድምፂ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር፣ዞባ ክልተ፣ወረዳ ኣብዓላ /ብናይ ቀደም ሽሙ ሽኸት/ ዝነብሩ ትግርኛ ተዛረብቲ ፍሉይ ወረዳ ተጣይሹ ‘’ብቋንቋና ናይ ምምሃር፣ናይ ምድናይን ባህልና ናይ ምዕባይን ሕገ-መንግስታዊ መሰልና ይከበረልና’’ ክብሉ ንዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመታት ዘቕረቡዎ ጥርዓን ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነቲ ሕቶ ውዱቕ ገይሩዎ’ሎ።ብቛንቁኦም ክምሃሩ ክልል ዓፋር ኩነታት ከመቻቸወሎም እውን ገሊፁ’ሎ እቲ ቤት ምኽሪ ብመሰረት ፀብፃባት መንግስታዊ መራኸቢ ማዕኸናት።
በቲ ውሳነ ዘይዓገቡ ነበርቲ እታ ወረዳ 150 ኣባላት ዝሓቖፈ ኮሚቴ ብምጥያሽ ቀዳማይ ምንስቴር እታ ሃገር ጣልቃ ኣትዮም ፀገሞም ክፈትሐሎም ጥርዓን ንምቕራብ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኩሎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተጓዒዞም ነይሮም።
እቶም ተወከልቲ ናብ ቀዳማይ ምንስቴር ጥርንዓን ከምዘቕረቡን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ንውሳነ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ናይ ምስዓር ስልጣን ከምዘይብሉ ወኪላት እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ከምዝተዛረቡዎም ናይቲ ኮሚቴር ኣቦ መንበር መንእሰይ ሙሉጌታ ወረደ ንቪኦኤ ገሊፁ።’’ሕገ መንግስታዊ መሰልና ክሳብ ዝረጋገፅ ቃልስና ክቕፅል እዩ ኢሉ’ሎ’’ ብምውሳኽ።
ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ ክልል ዓፋር ኣቶ መሓመድ ከዲር ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዝሃቦ ውሳነ ከምዘሎ ብምግላፅ ‘’እቲ ክልል እውን ናይ ባዕሉ መርገፂ ኣለዎ ይኹን እምበር ብዛዕባ መርገፂኡ ይኹን ናይቲ ህዝቢ ሕቶ ንመራኸቢ ማዕኸናት መግለፂ ንምሃብ ፍቓደኛታት ኣይኮናን’’ ክብሉ መሊሶም።
ብቛንቁኦም ክምሃሩ ክልል ዓፋር ኩነታት ከመቻቸወሎም ኣለዎ ክብል እውን ኣተባቢዑ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 25 April 2017
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ብዝልዓለ ናህሩ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብዛ ዝሓለፈት ወርሒ መጋቢት ጥራይ 3494 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ኣፍሊጡ።
እቲ ኮሚሽን ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዘማሓላለፎ ሓበሬታ፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ይቕጽል ከምዘሎ ብምምልካት’ዩ ብዝሒ ናይቶም ኣብ ዝሓለፈር ወርሒ ናብ ሃገር ዝኣተዉ ኤርትራውያን ዘነጸረ።
እንተኾነ ክንደይ ካብኣቶም ሲቪል ክንደይ ከኣ ኣባላት ሰራዊት ምንባሮም እቲ ጸብጻብ ኣይሓበረን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ወሰኽ ደሞዝ ሰራዊት የተግብር ኣለኹ ካብ ዝበለሉ ኣብዚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራይ፣ ኣሽሓት ኣባላት ሰራዊት ናብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ከምዝሰገሩ በብእዋኑ ክጥቀስ ጸኒሑ’ዩ።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት፣ ብደረጃ ዓለም ኣዛራቢ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ ድማ፣ ምስ ናይ ኤርትራ ዝወዳደር ጸጥታ፣ ሰላም፣ ርግኣትን ምዕባለን የለን ክብሉ ኣብ ባይታ ዘየለ ፕሮፖጋንዳታት ከጋውሑ’ዮም ዝስምዑ።
እንተኾነ፣ እዞም ደገፍቲ ህግደፍ ንባዕሎም ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝቕመጡን ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ናይ ምንባር ሕልሚ’ውን ዘይብሎም’ዮም ክብሉ ድማ ተቓወምቲ ወገናት ይነቕፍዎም።
=====================


text:
Radio Erena: 03 May 2021
ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት፣ መሰል ሰራሕተኛታት ክሕሎ ብዝውጽዑ ሰለማዊ ሰልፍታትን ካልእ ንጥፈታትን፣ ብቀዳም 01 ግንቦት ብደረጃ ዓለም ተዘኪራ።
ኣብ መብዛሕትኡ ሃገራት፣ ምስ ስግኣት ለበዳ ኮረና ቫይረስ ብዝተተሓሓዝ ምትእክኻባት ተኸልኪሉ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ፈረንሳ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ግና፣ ሰራሕተኛታት መሰሎም ክሕሎ ዝጽውዕ ኣድማን ናዕብን ካብ ምክያድ ኣይዓገቶምን።
ብፍላይ ኣብዚ ናይ ኮረና ቫይረስ እዋን፣ ሰራሕተኛታት ንተወሳኺ ማሕበራዊ ሕሰም ይቃልዑ ከምዘለው’ዩ ኣብ ኣብ ፓሪስ ዝተኻየደ ናዕቢ ሰራሕተኛታት ኣዘኻኺሩ።
ብኣንጻር እዚ፣ መሰል ሰራሕተኛ ፈጺሙ ኣብ ዘይክበረላ ኤርትራ፣ መምርሒታት ምግታእ ኮረና ቫይረስ ብዝሓለወ መልክዕ’ዩ ተኻይዱ ዝተባህለ፣ ኣኼባታት ብምእንጋድ፣ ንኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ዘኪራ ውዒላ።
ኣብ ኤርትራ፣ ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ንሕግታት ዕዮን መሰል ሰራሕተኛታትን ዝጥሕስ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ፣ ንዓመታት ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ኣህጉራዊ መዓልታት ሰራሕተኛታት ንስለ ጽምብል ተዘኪሩ ከምዝውዕል’ዩ ዝንገረሉ።።
ኣብ ኤርትራ እቲ ዝበዝሐ ዓያዩ ሓይሊ ሰብ፣ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ተጸሚዱ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እቶም ወግዓዊ ደሞዝ ዘለዎም ሰራሕተኛታት መሰል ማሕበራዊ ድሕነት ከይረኸቡ ኣብ ስራሕ ከምዝጽመዱ ይግለጽ።
መሰል ሰራሕተኛታት ኣብ ዘይክበረላ ኤርትራ፣ እቲ ብደረጃ ዓለም ንሰራሕተኛታት ኣገደሲ መባእታዊ ናይ ማሕበራዊ ድሕነትን ዝኾነ መልዕሎ ወይ ጥሮታ’ውን የለን።
ኣብ እዋን መግዛእቲ’ውን ዝነበረ ሓደ ካብ ኣውራ መሰላ ሰራሕተኛታት ዝኾነ ጥሮታን ካልእ ናይ ማሕበራዊ ድሕነት ረብሓታታን፣ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን እዚ ከም ኣርእስቲ’ውን ዝልዓል ኣይኮነን።
ዕድመ ዝደፍኡ ወይ ድማ ብሕማምን ካልእ ምኽንያታትን ስራሕ ከቛርጹ ዝግደዱ ዜጋታት፣ ዋላ’ውን ነዊሕ ዓመታት ዝሰርሑ እንተኾይኖም ብዘይዝኾነ ጥሮታን ካልእ ረብሓታት ማሕበራዊ ድሕነትን ስለዝፋነዉ፣ ኣብ ከቢድ ጸገም ክወድቑ ምርኣይ ንቡር’ዩ።
እቲ ነዚ መሰላት እዚ ክጣበቕ ዝግብኦ ሃገራዊ ኮንፈደረሽን ሰራሕተኛታት ኤርትራ ወይ ሃኮሰአ ድማ፣ ከም ጥብቖ ትካል ህግደፍ፣ ንመጋበርያ ፖለቲካ ጥራይ እንተዘይኮኑ ንሰራሕተኛታት ዘርብሕ ዕዮ ከምዘይብሉ’ዩ ዝንቐፍ።
ስእሊ፣– ካብ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት
=============


text:
Radio Erena: 27 November 2017
ኣብ ዞባ ዓንሰባ፣ ቁሸት ዓጀርበብ ዝርከባ 368 ስድራቤታት፣ ሕቡራት ሃገራት ብዝገበሮ ምወላ ጸሓያዊ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪሲቲ ከምዝረኸባ ቤት ጽሕፈት ወኪል ፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት ሃገራት ካብ ኣስመራ ኣፍሊጡ።
እቲ ቤት ጽሕፈት ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፣ እቲ ኣዳፕተሽን ፉንድ ብዝተባህለ ፕሮጀክት ተመዊሉ ብምትሕብባር ፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት ሃገራት ዝተተኽለ ጸሓያዊ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ፣ ንነብርቲ ቁሸት ካብ ዝነበሮም ናይ ጸልማት ናብራን ሃልኪ ናይ ላምባን ዕንጨይትን ጸዓት ገላጊልዎም ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብታ ቁሸት ንእትርከብ ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ’ውን ሳላ’ዚ ጸሓያዊ ኤሌክትሪሲቲ፣ ንተማሃሮኣ ናይ ኮምፒተር ስልጠና ክትህብ’ውን ክሕግዛ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣዳፕተሽን ፉንድ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ጃፓን ኪዮቲ ኣብ 2001 ዝተኸተመ ስምምዕ ክሌማዊ ለውጢ ዝቖመ ፕሮጀክት ኮይኑ፣ ኣከባብያዊ ብክለን ብርሰትን ብዘየስዕብ መንገዲ ጸዓት ኣብ ምትእትታው’ዩ ዝነጥፍ።
ኣብ ኤርትራ፣ ዝኾነ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ዘይጸንሓ ቁሸት፣ ምሉእ ብምሉእ ብጸሓያዊ ኤለኢክትሪክ ንምሽፋና ከም ፕሮጀክት ዝመረጻ ቁሸት ከኣ ኣብ ዞባ ዓንሰብ፣ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ እትርከብ ዓጀርበብ’ያ።
ኣብ ቁሸት ዓጀርበብ ጸሓያዊ ኤሌክትሪሲቲ ኣብ 15 ሕዳር ብወግዒ ተመሪቑ ኣገልግሎት ኣብ ዝጀመረሉ፣ ፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት ሃገራት ምስ ዝተፈላልዩ መወልቲ ኣካላት ብምዃን፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ሕርሻ፣ ጸዓትን፣ ትምህርትን ጥዕናን ዝተፈላለዩ ፕሮጀክታት ከምዘሰላሰልን ተወሳኺ መደባት’ውን ከምዘለዎን ኣፍሊጡ።
ፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሓሙሽተ ዓመት፣ ኣብ ኤርትራ ንዘካይዶ ዝተፈላለየ ፕሮጀክታት ኣስታት 200 ሚልዮም ዶላር ምወላ ከምዝስልዕ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ብምወላ ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኤውሮጳን ካልኦት መሻርኽቲን ዝህነጽ ዝተፈላለየ ፕሮጀክታት፣ ብርእሰ ምርኮሳ ከምዝዓመሞ’ዩ ፕሮፖጋንዳታት ዘካይደሉ።
=============================


text:
Radio Erena: 22 October 2017
ሻምፕዮን ውድድር ጉያ እግሪ ጎቦ ዓለም፣ ኤርትራዊ ኣትለት ፔትሮ ማሞ፣ ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት ኣብ ደሙ ስለዝተረኸበ፣ ንትሽዓተ ኣዋርሕ ካብ ዝኾነ ዓይነት ውድድራት ክእገድ ኣህጉራዊ ማሕበር ፈደረሽን ኣትለቲክስ – IAAF ወሲኑ።
እቲ ኣብ ናይ ርሕቀት ውድድር ጉያ እግሪ ጎቦ ዝቀዳደም ኣትለት፣ ኣብ ዝተኻየደሉ ናይ ደም መርመራ፣ ንኣዝማ ተባሂሉ ኣብ ዝተዳለወ መድሃኒ ዝርከብ ሓይሊ ዝህብ ባእታ ከምዝጸንሖ’ዩ እቲ ናይ IAAF ሓበሬታ ዝገልጽ።
IAAF ኣብ መግለጺኡ ብተወሳኺ፣ እቲ ኤርትራዊ ኣትለትል ካብ 19 መስከረም ኣትሒዙ ንትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቅድድም ከይወዳደር ብምእጋድ፣ ካብ 30 ሓምለ ኣትሒዙ ንዝተዓወቶም ክብርታት’ውን ቀንጢጥዎ ኣሎ።
ኣትለት ፔትሮ ማሞ ካብ ዝተቐንጠጦም ክብርታት፣ ኣብ ኢጣልያ፣ ከተማ ፕረማና ዝተዓወቶ ሻምፕዮን ውድድር ጉያ እግሪ ጎቦ ዓለም ይርከቦ።
እቲ ኤርትራዊ ኣትለት፣ ዝፈጸሞ ጌጋ ብምእማኑን ምስ ኣህጉራዊ ማሕበር ፈደረሽን ኣትለቲክስ ክተሓባበር ብምውሳኑን፣ ካብ ዝኾነ ቅድድም ክእለ ንክልተ ዓመታት ክእገድ ተወሲኑ ንዝነበረ ብይን ናብ ትሽዓተ ኣዋርሕ ከምዝቐነሰሉ IAAF ኣገንዚቡ።
እንተኾነ ኣህጉራዊ ማሕበር ጉያ እግሪ ጎቦ፣ እቲ ንኣትለት ማሞ ዝተወሰነሉ ናይ ትሽዓተ ኣዋርሕ እገዳ፣ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዝካየድ ናይ ሻምፕዮን ቅድድም ንኽሳተፍ ስለዘርክበሉ፣ ቅኑዕ ውሳነ ኣይኮነን ብምባል፣ መቕጻዕቱ ክናዋሕ ሓቲቱ ኣሎ።
እቲ ማሕበር ንኣትለት ፔትሮ ማሞን ምስ IAAF ክተሓባበር ምውሳኑን ዘለዎ ኣኽብሮት ብምጥቃስ፣ እቲ ዝተዋህቦ መቕጻዕቲ ግና ኣኻሊ ኣይኮነን ክብል ተቓውምኡ ገሊጹ።
ኤርትራዊ ፔትሮ ማሞ ዝተቀንጠጦ ክብሪ ሻምፕዮን ቅድድም ጉያ እግሪ ጎቦ ዓለም፣ ነቲ ካልኣይ ኮይኑ ዝተዓወተ ናይ ምስግጋር መስርሕ፣ ኣብ ፖላንድ ኣብ ዝዳሎ ጽምብል ክካየድ’ዩ።
ወዲ 33 ዓመት ኣትለት ፔትሮ ማሞ፣ ዝተዓወቶ ወርቂ ማዳልያን ናይ ገንዘብ ሽልማትን ክመልስ’ዩ።
===================


text:
መብርሂ፦ እቱ ዝይስዕብ መግለፅን መርገፅን፡ ሳወት ኣብ ጕዳይ ‘ድርድር’ ትግራይን ኢትዮጵያን ከምኡ እውን ኣብ ርክባት ውድባት ትግራይን መንግስቲ ትግራይን ኣመልኪቱ...
እዚ ዝይስዕብ ሰነድ፡ ብ ውድብ ናፅነት ትግራይ (ውናት) ብ ሚዝያ 2014 ተዳሊዉ፡ ኣብ ፎልደር ጕጕል እቱ ውድብ ዝተፈነወ እዩ። እቱ ሰነድ፡ እቱ ውድብ፡ ህሉው ኵነታት ቃልሲ...
መብርሂ፡ እዚ ስነድ ብ ውድብ ባይቶና ተዳሊው: 13 መስከረም 2014 : ኣብ ገፅ ፈይስቡክ እቱ ውድብ ዝተፈነወ እዩ። ቃልሲ ትግራይ ገምጊሙ፥ ምልከታን መርገፅን እቱ ውድብ ይገልፅ።...
ውናት ኣብ ብሄራዊ ድሕነት ትግራይ ዘንጸላለወ ሓደጋ ንምእላይ ለበዋ ዘቕረበሉ መልኽእትን ኣተሓሒዙ ዝልኣኾ ሓባሪን።
መብርሂ፡ እዚ ሰነድ፡ ብ ውድብ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ (ሳወት) ተዳሊዉ፡ ብ 21 ሚያዝያ 2014 ዓም፡ ኣብ ገፅ ፈይስቡክ እቱ ውድብ ዝተፈነወ እዩ። እቱ ሰነድ፡ እቱ ውድብ...


text:
Radio Erena: 19 March 2020
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታትን ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታትን፣ ምጥያስ ስደተኛታት ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ፣ ካብዚ ሰሙን’ዚ ኣትሒዙ ንግዜኡ ደው ከምዝበለ ኣፍሊጦም።
እቶም ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ዝኾኑ ትካላት፣ ብሰንኪ’ቲ ብደረጃ ዓለም ኣሻቒሉ ዘሎ ቫይረስን ፈጢሩዎ ዘሎ መገሻታት ደው ናይ ምባል ስጉምትን፣ ኣብ መስርሕ ዝነበረ ምጥያስ ስደተኛታት ደው ከብሎ እኳ እንተተገደደ፣ ንህጹጽ ጉዳያት ንዝገሹ ስደተኛታት ግና ብፍሉይ ክፍቀደሎም ይሓትት ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 64 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘጣየሰ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ መገሻታት ደው ዝበለሉ እዋን’ውን ኣማኢት ንምጥያስ ኣብ ምጽባይ ከምዝጸንሐ’ዩ ዘመልክት።
ካብ ሊብያ፣ ግሪኽ፣ ቱርኪን ካልኦት ሃገራትን ቀዳምነታት ተዋሂብዎም ንኽጣየሱ ኣብ ምጽባይ ዝጸንሑ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ኣማኢት ሓተቲ ዑቕባ፣ ብሰንኪ እዚ ናይ ኮረና ቫይረስ ስግኣት ደው ምባሉ ዘተሓሳሰቦ ማዕከን ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ፣ ሕብረት ኤውሮጳ ዶባቱ ክሳብ ዝኸፍት ነዞም ሓተቲ ዑቕባ ንሕሰም ክቃልዑ ምሕዳጉ ፍትሓዊ ከምዘይኮነ ኣስሚርሉ።


text:
1 ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብዕራይ ኰነ በጊዕ ኰነ ጐደሎ ወይ ዝዀነ ኽፉእ ነገር ዘለዎ፡ ንሱ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ፍንፉን እዩ እሞ፡ ኣይትሰውኣዮ።
2 ኣብ ማእከልካ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ኣብ ሓንቲ ኻብተን እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ዚህበካ ደጌታትካ ኺዳኑ ብምፍራሱ፡ ኣብ ዓይኒ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኽፉእ ዚገብር እንተ ተረኽበ፡
3 ከይዶም ከኣ ንዘይኣዘዝክዎ ኻልኦት ኣማልኽቲ፡ ንጸሓይ ወይ ንወርሒ ወይ ንዅሎም ሰራዊት ሰማይ እንተ ኣምለኽዎምን እንተ ሰገዱሎምን፡
4 እዚ እንተ ነገሩኻ እሞ እንተ ሰማዕካ፡ ኣጸቢቕካ መርምር፡ ከምዚ ዝበለ ጽያፍ ኣብ እስራኤል ከም እተገብረ፡ ነገሩ ርግጽ ሓቂ እንተ ዀይኑ፡
5 ሽዑ ነቲ እዚ ኽፉእ ነገር እዚ ዝገበረ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ናብ ደጌታትካ ኣውጽኣዮ፡ ነቲ ሰብኣይ እቲ ወይ ነታ ሰበይቲ እቲኣ ኺሞቱ ብዳርባ እምኒ ቕተሎም።
6 እቲ ዚመውት ብኣፍ ክልተ ምስክር ወይ ሰለስተ ምስክር ይሙት፡ ብኣፍ ሓደ ምስክር ኣይሙት።
7 ንምቕታሉ ቅድም ኢድ እቶም ምስክር፡ ደሐር ከኣ ኢድ ኵሉ ህዝቢ ኣብ ልዕሊኡ ይኹን። ንኽፉእ ካብ ማእከልካ ኣርሕቆ።
8 ኣብ ደጌታትካ ብናይ ባእሲ ነገር፡ ኣብ መንጎ ደም ንደም፡ ኣብ መንጎ ባእሲ ንባእሲ፡ ኣብ መንጎ ቚስሊ ንቚስሊ፡ ንምፍራድ ኣዝዩ እንተ ሸገረካ ተንሲእካ ናብታ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ዝሐረያ ቦታ ደይብ፡
9 ናብ ሌዋውያን ካህናትን ናብቲ በተን መዓልታት እቲኤን ዘሎ ፈራድን ኣቲኻ ሕተቶም፡ ንሳቶም ከኣ እቲ ናይ ፍርዲ ነገር ይነግሩኻ።
10 ከምቲ ኻብታ እግዚኣብሄር ዝሐረያ ቦታ ዝነገሩኻ ነገር ግበር፡ ከምቲ ዝመሀሩካ ኵሉ ኽትገብር ተጠንቀቕ።
11 ከምቲ ዝመሀሩኻ ሕግን ከምቲ ዝነገሩኻ ፍርድን ግበር። ካብቲ ዝገለጹልካ ነገር ንየማን ወይ ንጸጋም ኣይትዝበል።
12 ነቲ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኼገልግል ደው ዚብል ካህን ወይ ነቲ ፈራዲ ብትዕቢት ምስማዕ ዚኣቢ ሰብ፡ እቲ ሰብ እቲ ይሙት። ነቲ ኽፉእ ካብ እስራኤል ኣርሕቆ።
13 ኵሉ ህዝቢ ድማ ሰሚዑ ኺፈርህ እዩ፡ መሊሱውን ኣይዕበን።
14 ናብታ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ዚህበካ ምድሪ ኣቲኻ ምስ ወረስካያን ምስ ተቐመጥካያን፡ ከምቶም ኣብ ዙርያይ ዘለዉ ዅሎም ህዝብታት፡ ንጉስ ኣብ ልዕለይ ከንግስ እየ፡ እንተ በልካ፡
15 ሽዑ ነቲ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ዚሐርዮ ኣብ ልዕሌኻ ኣንግሶ። ሓደ ኻብ ማእከል ኣሕዋትካ ንጉስ ኣብ ልዕሌካ ኣንግስ። ሓውካ ዘይኰነ ጓና ሰብ ኣብ ልዕሌካ ኣይተንግስ።
16 ሓንትስ፡ ኣፍራስ ደኣ ኣየብዝሕ ኢሉ ኸኣ፡ ነቲ ህዝቢ ናብ ግብጺ ኣይምለሶ። እግዚኣብሄር፡ ድሕሪ ደጊም ነዛ መገዲ እዚኣ ኣይትመለስዋ፡ ኢሉኩም እዩ።
17 ልቡ ኸይሰድዕ ድማ ኣንስቲ ኣየብዝሕ። ወርቅን ብሩርን ከኣ እምብዛ ኣየብዝሕ።
18 ይኸውን ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ዝፋን መንግስቱ ምስ ተቐመጠ። ካብቲ ኣብ ቅድሚ ሌዋውያን ካህናት ዘሎ ሕጊ ንእኡ ዚኸውን ቀዲሑ ኣብ መጽሓፍ ይጽሐፍ።
19-20 ፍርሃት እግዚኣብሄር ኣምላኹ ምእንቲ ኺመሀር፡ ልቡ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋቱ ምእንቲ ኺመሀር፡ ልቡ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋቱ ምእንቲ ኸይልዐል፡ ካብቲ ትእዛዝ ከኣ ንየማን ኰነ ንጸጋም ከይዘብል፡ ንሱን ደቁን ኣብ ማእከል እስራኤል መዓልትታት መንግስቱ ምእንቲ ኺነውሕ፡ ናይ እዚ ሕጊ እዚ ቓላትን እዚ ትእዛዛት እዝን ተጠንቂቑ ኺገብሮስ፡ ምስኡ ይኹን፡ ኵሉ መዓልቲ ህይወቱ ኸኣ የንብቦ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ሞያሌ ዝተፈፀመ ቕትለት ብጌጋ ተፈፂሙ ዝብል እምነት ከምዘይብሉ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ክልል ኦሮሚያ ገሊፁ።ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብወገኑ ዓለም ነዚ ከውግዞ ይግባእ ኢሉ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ብወገኑ ቅድሚ ሎሚ ዝተፈፀሙ ጉዳያት ሪፖርት ኣዋዲዱ ከምዘዳለወ ብምግላፅ ተፀዋዕነቱ ንፓርላማ ስለዝኾነ ንምቕራብ ይፅበ ከምዘሎን ብዛዕባ’ዚ ናይ ሎሚ እውን ምፅራይ ከምዝካየድን ገሊፁ’ሎ።
ቀዳም 1 መጋቢት 2010 ዓ.ም ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ቦረና ወረዳ ሞያሌ ከተማ ሸዋበር ኣብ ዝተባህለ ቀበሌ ብኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ 10 ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 11 ሰባት ድማ ምቑሳሎም ይዝከር።
ኮማንድ ፖስት ኣዋጅ ህፁፅ እዋን ብጌጋ ሓበሬታ ነቲ መቕተልቲ ከምዝፈፀሞ ገሊፁ’ዩ።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ታዪ ደንዳኦ ነዚ ኣይተቐበሉዎን።
“ብእምነት ቢሮና እዚ ጌጋ እዩ ኢልና ኣይንኣምንን።ምኽንያቱ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ሰባት ዘይትዓጥቁ እዮም፤ቀትሪ እውን እዩ፤ለይቲ ኣይኮነን።መን እንታይ ከምዝሓዘ ብግልፂ ምርኣይ ይክኣል ነይሩ።…ኣብ ልዕሊ ዘይትዓጥቑ ሰባት ስቕ ኢልካ ምትዃስ ፈፂሙ ጌጋ ክኸውን ኣይክእልን።…ገሊኦም ምስ ወደቑ ብሰለስተ ጥይት ዝተቐትሉ እውን ኣለው።እዚ ኮነ ተባሂሉ ዝተፈፀመ እምበር ፈፂሙ ጌጋ እዩ ኢልና ኣንኣምንን።”
ንሶም ብተወሳኺ ኣብታ ከተማ ዝኾነ ይኹን ዕግርግር ኣይነበረን እውን ኢሎም።
ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ንመንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን መግለፂ ዝሃቡ ተወካሊ ሰክረታሪያት ኮማንድ ፖስት ሌተናል ጀነራል ሓሰን ኢብራሂም ናብ ኢትዮጵያ ሰሊኹ ይኣትው ነይሩ ንዝተባህለ ናይ ኦነግ ሓይሊ ንምጥቓዕ ብዝብል ብዝተጋገየ መረዳእታ ነቲ ተግባር ዝፈፀሙ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ክሕተቱ እዮም ኢሎም።
ሰራዊት ኣብ ከምዚ ዝበለ ዕግርግር ተልእኹኡ ዝፍፅመሉ መምርሒ ከምዘሎን ነዚ ዘይተኸተለ ስጉምቲ ከምዝተወስደን ኣብዚ ዝተሳተፉ ኣዛዚ ሰራዊት ሓዊሱ ካብ ሓሙሽተ ዘይበዝሑ ኣባላት ሰራዊት ዕጥቂ ብምፍታሕ ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም ምርመራ ምጅማሩን ገሊፆም።
“ኣብ ሰራዊትና ከምዚ ዝኣመሰለ ጌጋ ክፍፀም ከሎ ናይ ዲሲፕልን ወይ ወታደራዊ ዝኾኑ ገበናት ክፍፀም ከሎ ዝፃረየሉ መስርሕ ኣሎ።ድሕሪ ምርመራ ኣብ ወታደራዊ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ፍርዲ ዝረኽብሉ ኩነታት እውን ኣሎ።ስለዚ እቲ ጉዳይ ዝፃረን ተፃሪዩ ስጉምቲ ዝውሰድን እዩ ክኸውን።”
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚንኬሽን ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ኣቶ ታየ ግን ገበን ዝፈፀሙ ጥራሕ ዘይኮኑስ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ብሕጊ ክሕተቱ ከምዘለዎምን ብጌጋ እዩ ተባሂሉ ዝተወሃበ መግለፂ እውን ዘሕዝን ስለዝኾነ ይቕሬታ ክሕተት ኣለዎ ኢሎም።
ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝከታተሉ ኣቶ ፍስሃ ተክሌ እቲ መቕተልቲ ብጌጋ እዩ ተፈፂሙ ዝብል ተቐባልነት የብሉን ይብሉ።
“እዞም ዝተቐትሉ ሰባት ዕጥቒ ዝሓዙ ኣይነበሩን።ምስ ሓይልታት ፀጥታን ወታደራትን ብዝኾነ ይኹን መለክዒ ኣብ ስሓቦ ጉተቶ ዝኣተው ኣይነበሩን።ብጌጋ እውን እንተኾነ ስለምንታይ ይቕተሉ?እዞም ሰባት እዚኦም ኣብ ፈቐዶ መንገዲ እዮም ተቐቲሎም።”
ብተወሳኺ ኣቶ ፍስሃ ኣባላት ኦነግ ዋላ እንተኾኑ እውን ስቕ ኢልካ ኣይቕተልን ኢሎም ።
ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ናይ ኢንፎርመሽንን ኮሚኬሽንን ዳይረክተር ኣቶ ደምሰው በንቲ ቤት ፅሕፈቶም ናይ ቅድሚ ሎሚ ጉዳያት ኣፃሪዩ፣ፀብፃብ ኣዳሊዩ ከምዝርከብን ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣቕርብ ኣብ ዝብለሉ እዋን ከምዘቕርብን ገሊፆም።እዚ ናይ ሎሚ እውን ከምዘፃረ ወሲኾም ገሊፆም ኣለው።


text:
ብኣቦ መንበር እቲ ግንባር ብኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝተመርሐ ኣኼባ ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወደግ ምስ ዝተዛዘመ ዝወፀ መገልፂ እዚ ኣሃዝ እዚ ኣብ ዝቕፅሉ ሒደት ኣዋርሕ ናብ ሓደ ኣሃዝ ከምዝወርድ እውን ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ከተማታት ዝተፈጠረ ምኽባር ናብራ ንምቕራፍ ብትኹረት ይሰርሕ ከምዘሎ ክገልፅ ዝፀንሐ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፃዕርታቱ ውፅኢት እናምፅኡ ምዃኖም ሓቢር’ሎ።
እቲ ኣኼባ ስዒቡ ዝወፀ መግለፂ እውን ነዚ እዩ ዘንፀባርቕ።ቅድም ኢሉ ካብዝነበረ መጠን ዝቕባበ ዋጋ ብዝለዓለ መጠን ማለት እውን ኣብ ወርሒ ሕዳር ናብ 15.6 ሚእታዊ ከምዝወረደ እቲ መግለፂ ብመራኸቢ ብዙሃን ኣብዝዘርግሖ መገልፂ ኣፍሊጡ’ሎ።ኣብዝቕፅሉ ሒደት ኣዋርሕ እውን ናብ ሓደ ኣሃዝ ንምውራድ ዝተጀመረ ፃዕሪ ከምዝቕፅል ገሊፁ።ቕልጡፍ ናይ ኢኮኖሚ ዕብየት ይምዝገብ ከምዘሎ’ውን እቲ መግለፂ ወሲኹ ሓቢሩ’ሎ።
ብናይ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን መርሃ ግብሪ ዝተጀመሩ ህንፀታት ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ይሳለጥ ከምዘሎ’ውን እቲ መግለፂ ሓቢሩ’ሎ።


text:
‘ናይቲ ክልል ኩነታት ሰላም ብዝተሰርሐ ስራሓት ኣብ ጽቡቕ ኩነታት’ቱ ዘሎ ብፍላይ ንሕና ክልላዊ መንግስቲ ምስ ፈደራል ኣካል ብዙሕ ስራሕ ክንሰርሕ ጸኒሕና ኢና። ናይ ህዝቢ ምምይይጥ ጌርና ንህዝቢ ንምርግጋእ፡ ሕጂ ህዝቢ ኣብ ዝተረጋገአ ኩነታት’ዩ ዘሎ ዝተመዛበሉን’ውን ይምለሱ’ለው።’
ክፍተት ጸጥታ ስለዝነበረ’ዩ እዚ መጥቓዕትታት ዝወረደ ዝብል ኣዘራርባ ኔሮም እዚ በቲ ህዝቢ’ዶ ተላዒሉ ኔሩ ንዝብል ሕቶ ኣመሓዳሪ’ቲ ክልል ኣቶ ጋትሉክ ቱት ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
‘ ናይ ጸጥታ ክፍተት ኣይነበረን ምኽንያቱ’ቲ ክልል እኩል ሓይሊ መኸላኸሊ ኣለዎ። እኹል ፈደራል ፖሊስ ኣሎ። ናይ ክልልን ፍሉይ ሓይልን ናይቲ ከባቢ ስሩዕ ፖሊስ ሚሊሻን ኣለው ግን እቶም መርሌ ናብቲ ሓይሊ ዘለዎ ከባቢ ኣይኮነን ዝመጹ ናብ ጫካታትን ፈለጋትን ስለዝተዛወሩ’ዮም ክአትው ክኢሎም።’
ካብ ተጨውዮም ዝተወስዱ ቆልዑ ዛጊት 44 ቆልዑ ከምዝተመልሱን ካልኦት’ውን ንምምላስ ስራሕ ቀጺሉ’ሎ ክብሉ ኣቶ ጋትሉክ ቱት ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ወዲ ሕድሩ
ቀዳማይ ክፋል፡ መእተዊ
ደበና ኣብ ዘይህልወሉ ለይቲ፡ ንሰማይ’ሞ ጠምት። ዝተፈላለየ ድምቀት ዘለዎም ንዓይንኻ ዝማርኹ ከዋኽብቲ ትርኢ። ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ምስ ዑደት መሬት ብዝተኣሳሰር ዝኽሰት ምቅይያር ክፍለ-ኣዋርሕ (seasons)፡ ከምኡ እውን በቲ ንገዛእ ርእሶም ዘካይድዎ ምንቅስቃሳትን፡ ገለ ከዋኽብቲ ቦታታት ከም ዝቐያይሩ ነስተብህል። ገሊኦም ግን ኣብቲ ዝረኣየና ኣድማስ ድምቀቶምን ቦትኦምን ከይቀየሩ ንኣቓልቦ ወዲ ሰብ ዝስሕብን ዘገርምን ጦብላሕታ ከሕድሩ ንርኢ። ገለ ካብዞም ዝረኣዩና ድሙቓት ከዋኽብቲ ከኣ እሞ ከም ዓበይቲ ሹማምንቲ ተሓሲቦም እዮም ዝኽበሩን ዝዝንተወሎምን። ጥንታውያን እሞ ከም ፈጣሪ ገይሮም የምልኽዎም ነይሮም።
ፈሊጣን ስነ-ከዋኽብቲ፡ እዞም ወዲ ሰብ ከም ከዋኽብቲ ዝርእዮም ድሙቃት ነገራት፡ ነብሲ ወከፎም ብቢልዮናት ከዋኽብቲ ዝቖሙ እዮም ይብሉ(constellations) ። ኣዝዮም ርሑቓት ስለዝኾኑ ንዓና ከም ፍቅዲ ንጽል ከዋኽብቲ ኮይኖም ይረኣዩና። ንኣብነት ኣብ ብሄረ ትግረ፡ ጃህራይ/ጃህረት (ኮኸብ ጽባሕ)፡ ኬማ ( the milky way) ከምኡ እውን ሰሜናዊ ኮኾብ፡ ብዙሕ ኣፈ-ታሪኻዊ ጽውጽዋያትን ኣኽብሮትን እዩ ዘለዎም። እዚ ኣብ መንጎ ወዲ ሰብን ከዋኽብትን ዘሎ ጥቡቕ ዝምድና መልክዑ ደኣ ክፈላለ ይኽእል እምበር ምቕጻሉ ኣይተርፎን። ኮኾብ ደራፋይ፡ ኮኾብ ተመሃራይ፡ ኮኾብ ተጻዋታይ ኩዕሶ…ወዘተ ክበሃል ክቕጽል እዩ። ነዛ ኣብ ግዜ ፍቕርን ኲናትን እንዝክራ ናይ ቀረባ ጎረቤትና ዝኾነት ወርሒ እኳ ክንዲ ክብሪ ናይቶም ርሕቀቶም ብዓመታዊ ፍጥነት ብርሃን (light years) እንልከዖ ከዋኽብቲ ዝረኸበት ኮይኑ ኣይስመዓንን። እሞ ከዋኽብቲ ልብና ዝስሕቡ ካብ ኮኑ፡ ገለ መስሓብ ባህርይ ደኣ ክህልዎም ኣለዎ።
ብዝኾነ፡ ዕላማ ናይ’ዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ስነፍልጠት-ከዋኽብትን ኣድማስን ዘይኮነስ፡ ካብ ትሪልዮናት ከዋኽብቲ፡ ውሑዳት ንልብና ብሒቶም፡ ኣብ ልዕሊ ህይወትናን ዕድልናን ወሰንቲ ኮይኖም ክድረፈሎምን ክግጠመሎምን ክጽወየሎምን ምጽንሑ ዘኪርና፡ ኣብ ሕ/ሰባት ከ ተመሳሳሊ ተርእዮ ክንዕዘብ ንኽእል’ዶ? ካብ ብዙሓት ከዋኽብቲ ጸብለል ኢሎም ልብና ዝሰልቡ ውሑዳት ወከልቲ ከዋኽብቲ ንረክብ ኢና። ብሕያውነቶም፡ ብጅግንነቶም፡ ብኣመራርሓኦምን ልቦናዊ ምኽሮምን፡ ብተወፋይነቶምን ብጻይነቶምን፡ ብዋዛኦምን ቁምነገሮምን፡ ብዘበርከትዎ ነገራውን ፍልጠታውን ምርምርን ጭቡጥ ፍርያትን፡ ብሓጺሩ በቲ ሰብኣዊ ባህሮም ልዕሊ ካልኦት ከዋሕብቲ ሕ/ሰብ ጸብለል ኢሎም ኣብ ልብና ይጣየሱ።
ሕያዎት እዮም፡ ብዙሕ ኣይርብሹናን። ግን ዕዮ ገዛና ክንገብር ጸጸኒሖም መዘኻኸሪ ምልክታት ይሰዱልና። ልብና ትርግታኣ ይውስኽ። ምስኦም ብመንፈስ እህንምህን ንበሃሃል። ኩነታትና ክንገልጸሎም ንፍትን፡ ምኽንያታት ንህቦም…ንቕጽል። ብኣካል ካብ ዝፍለዩና፡ ወላ ዓስርተታት ዓመታት እንተቑጸረ፡ ዝኽርታቶምን ዕላላቶምን ኣይምኖን። ኣብ መዓልቲ ወላ ብዙሕ ግዜ እንተተመላለሱና ኣይስልችወናን እዩ። ነቲ እወታውን ሃናጽን ባህርያትን ኣበርክቶን ናይቶም ካልኦት ከዋኽብቲ ናይ ወለዶኦም ወኪሎም ስለእንረኽቦም፡ ከም ወከልቲ ናይቲ ብህይወቶም ዝነበሩሉ ታሪኻዊ ዘመን ኮይኖም ኣብ መጻሕፍትን ፊልምታትን ካልእ ስነጥበባዊ ስርሓትን ህያዋት እናኾኑ ይነብሩ። ንኡስ ወለዶ ድማ ካብ ህይወትን ተግባራትን ናይዞም ከዋኽብቲ እንዳተማህረ፡ ነቲ ዘየርከበሉ ዘመን ክመሃርን ክምርምርን ዕድል ይረክብ።
ኣንፈት ጉዕዞ ታሪኽን ክብደቱን ዝውስን ድምር ፍጻመታት ናይ ሓደ ዘመን እዩ። ፈጸምቲ ድማ ኣለዎ። ታሪኽ ናይ ሕ/ሰባት ክጥምዘዝን ክጋፋዕን ንዕዘብ ኢና። ሕ/ሰብ ብዙሓት ዝምባለታትን ጥሙሓትን ዘለዎም ሓይልታትን ውልቀሰባትን ስለዝርከብዎ፡ ንጸቢብ ጉጅለኣዊ ረብሓታት ኢሎም፡ በብወገኖምን ነንረብሓኦምን ክጎትዎን ክዝውርዎን ንርኢ። ስለ’ዚ፡ ታሪኽ ቅኑዕ ኣንፈቱ ሒዙ ክጓዓዝ እንተኮይኑ፡ ካብቶም ናብ ብዙሕ መኣዝናት ዝጎቱዎ ሓይልታት፡ እቶም ናብ ቅኑዕ ኣንፈት ዝስሕብዎን ዝመርሕዎን ሓይልታት ክብርክቱን ክሕይሉን ኣለዎም ( ኣንፈት ታሪኽ፡ ከም resultant vector ክግለጽ ይከኣል)። እዚ ክኸውን ድማ፡ ኣበርክቶን ጽልዋን ጭቡጥ ተመክሮን ከዋኽብቲ ናይቲ ኣብ ዛዕባ ወሪዱ ዘሎ ዘመን ክግለጽ ኣለዎ። ከይወሰኽካን ከይነከኻን።
ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ብኣዝዮም ብዙሓት ከዋኽብቲ ዝተደርደረ እዩ። ወላ እኳ ብዙሕ ጻዕርታት ክግበር እንተጸንሐ፡ ብዙሕ ጠቓሚ ዝኾነን ኣዝዩ ዘኹርዕን ዘይተበርበረ ውርሻ ከም ዘለዎ መብዛሕትና እንሰማመዓሉ ጉዳይ ኮይኑ ይስመዓኒ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ እቲ ኣብ ሓርነታዊ ቃልስና ዝተሳተፈ ወለዶ፡ ኣመል ናይ ብዙሕ ምግባር እምበር ኣመል ናይ ብዙሕ ምዝራብን ምጽሓፍን ዘለዎ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ብዙሓት ከዋኽብቲ ውዕሎኦም ከይተሰነደን ከይተነግረሎምን ሓሊፎምን ይሓልፉ ኣለዉን። ኣብ ኣቀራርባ ናይቲ ክሳብ ሕጂ ዝተሰነደ ስርሓት እውን ጸገማት ዘሎ ኮይኑ ይስመዓኒ። ፖለቲካዊ ጸብጻባት ዝመስል ብኣዝዩ ኣሰልቻዊ ዝኾነ ሓደ ዓይነት ቅዲ እዩ ክቐርብ ጸኒሑ። ብተመሳሳሊ፡ ዝተፈላለየ ምኽንያታት ክቐርበሉ ይኽእል፡ ግን እቲ ሓቂ፡ ክሳብ ሕጂ ሓያል ዝኾነ ናይ ምርምርን ማሕተምን ትካላት ክነፍሪ ኣይከኣልናን ዘለና። ብዝሒ ኣንበብቲ ክንፈጥር ኣይከኣልናን። በዚ ምኽንያት ድማ፡ ሎሚ ናይ ኦድዮ-ቪዥዋል ውጽኢታት ተወሲኽዎ፡ ናብ youtube ዝጓየ እምበር መጽሓፍ ከንብብ ዝህንጠ ብዝሒ ክንኪ እምበር ክውስኽ ኣይተዓዘብኩን።
ብሓፈሽኡ፡ ሳላሳ ዓመት ድሕሪ ናጽነትና፡ ገና ኣብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ኩነተ-ኣእምሮ ኢና ዘለና። ግዜ እንዳ ወሰደ ምስ ዝኸይድ ድማ፡ ዝቕጽሉ ወለዶታት ካብቲ ምንጪ ሓበረታ ዝኾነ ወለዶ ገድልን ዋርሳይን (ማለት ናጽነታዊ ቃልስን ምዕቃብ ልኡላውነትን) እናረሓቑ ብዝኸድዎ መጠን፡ እኹል ዝኾነ ስኑድ ስርሓት ክሳብ ዘየትረፍና፡ ኣንፈት ጉዕዞ ታሪኽን ዕድል ኤርትራን ናይ ምጥምዛዝ ፈተነታት ብኡ መጠን ክዛይድ ምዃኑ ምስትብሃል። ኣብዚ ብህይወትና ዘለናዮ ግዜ’ኳ ክንደይ ዋስታታት ንርኢ ኣለና። ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ዝኽሕድን ዝጥምዝዝን፡ ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር ዘመራስሕ፡ ታሪኽ ሃገራውያን ከዋኽብቲ፡ ናይ ምልእቲ ኤርትራ ናይ ጀጋኑ ጀጋኑ ዝኾኑ ኣርካናት ኤርትራ፡ ከም ታሪኽ ናይ ጸቢብ ኣውራጃ ወይ ቀቢላ ወይ እውን ጎደቦ እና ኣምሰልካ ዝቐርብ ፈተናታት ንርእዮ ኣለና።
ታሪኽና ባዕልና ሰኒድና እንተዘየሕለፍናዮ፡ ታሪኽና ብካልኦት ክጸሓፍ እዩ። ብዝደለይዎ ኣንፈት ድማ ከዘንትውዎ እዮም። ከም ወለድን ሕ/ሰብን እውን፡ ንቀዳሞት ከዋኽብቲ ታሪኽና ብኽብሪ ምስ ዝዝከሩ፡ ነቲ ንኡስ ወለዶ እወታዊ መተባብዕን ድርኺትን (incentive) ክኸውን ይኽእል። ኣብ ገሊኡ ክቐርብ ዝዕዘቦ፡ ታሪኽ ጀጋኑና ንጸቢብ ወገናዊ ረብሓታት ብዝጥዕም መመሪጽካ ምቕራብ (selectivity)፡ እቲ ድምቀቶም ንእዋናዊ ፖለቲካዊ መኽሰባትን ንጸቢብ ጥሙሓትን ንምስጓምን ንምርጓድን ተባሂሉ፡ ነቲ ሓደ እናወሰኽካ ነቲ ካልእ ድማ እንዳ ኣጉደልካ ክጸያየቕ እዕዘብ። ዘሕዝን ድማ እዩ።
ጀጋኑና ኣብቲ ንሶም ነጢፎም ዝተዋስኡሉ ዘመን ዘጋጠሞም ብደሆታት ብከመይ ሰጊሮሞ፡ ምስጢር ሞዕቃብ ድሕነቶምን ዓወቶምን እንታይ ነይሩ…ዝብሉ ሕቶታት ብኽፉት ኣእምሮ ምምርማር፡ ፍርቂ ፍታሕ ናይ’ቲ ሕጂ ዘጋጥም ዘሎ ብደሆታት ክኸውን ይኽእል። ከዋኽብቲ ኤርትራ፡ ሓርበኛታት ኤርትራ፡ ሲቪል ይኹኑ ተጋደልቲ፡ ዋርሳይ ይኹን ይከኣሎ፡ ናይ ጀብሃ ይኹኑ ናይ ሻዕብያ፡ ኩሎም ኤርትራ ናጽነታ ክትረክብን ናጽነታ ክትዕቅብን እዮም ህይወቶም ሰዊኦም። ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ እዮም ተሰዊኦምን ዝስውኡ ዘለዉን። ህዝቢ ኤርትርራ ንቡር ህይወት መታን ክህልዎ፡ ህይወቱ ብኹሉ መዳያት ከማዕብል ዘለዎ መሰል ክኽበር፡ ካብ ሎሚ ጽባሕ ክሓይሽ ኢሎም እዮም ሓሊፎን ዝሓልፉ ዘለዉን። ብመንፈስ ናይ ወገንነት ዘይኮነስ፡ ኣዝዮም ብጹኣትን ልዑላትን ዝኾኑ ሃገራዊ ጠቕምታት ከውሕሱ ኢሎም እዮም ወዲቖም። ስለ’ዚ፡ ኣብ ቅድመ ዓይንና እምበር፡ ኣብ ቅድሚ እታ ወላዲቶም ዝኾነት ኤርትራ ፍልልያት የለን። ኣደ’ዶ ተሻሩ እያ?
መዓልቲ ሰማእታት ኣብ ነብዕለሉ፡ ብዙሓት ነቲ ከም ሃገርን ህዝብን ዝሓለፍናዮ መድረኻት ዘዘኻኽሩና ብርሃኖም ዘይጎድል ከዋኽብቲ ዝያዳ ደሚቖም ንሕልናና ክቕስቅሱ ክስመዓና እምበኣር ብህርያዊ እዩ። “ኣበይ ኣለኹም፡ ኣበይ በጺሕኩም…” እንዳ በሉ ከዘኻኽሩና እውን ጥዑይ ቅስቀሳ እዩ። ሓይሊ ይህበና፡ የሕርነና፡ መኣዝንና ከም ነስተኻኽል ይገብረና፡ ነብሰ-ገምጋምን ርእሰ-ነቐፈታን ክንገብር ይሕግዘና። ወትሩ ድማ ንኣዳራሽ ልብና ኮሊዖም ስለዝነብሩ ካብ ጸላምን ምስቁንቋንን የገላግሉና። ናይ ንእስነቶም ውቃበን ሓይልን ሕልምታትን እንዳ ተመላለሰና ዘይነጽፍ ራሕሲ ኮይኑ የገልግለና። መንፈሳዊ መኣዛ ይኾነና።
እወ ብዙሓት ጃህራይ (ኮኾብ ጽባሓት) ኣለዎ ታሪኽና…ድምቀቶም ዘይሃስስ፡ ዝኽሮም እናከረመ ዝሕደስ። ነቲ ንሶም ዝነበሩሉ ዘመንን ብደሆታቱን፡ ንባህርያትን ቅያታትን መጋድልቶምን ህዝቦምን ዝውክሉ ናይ ታሪኽና ኮኾብ ጽባሓት ብዙሓት እዮም። መወከሲና ኮይኖም ደረት ትርኢትና ክነስፍሕ፡ ትሕትና ክንመሃር፡ ከም ደቂ ሓንቲ ኤርትራ ድማ ብሕውነታዊ ፍቕሪ ተኸባቢርናን ተላዚብናን ተኸኣኢልናን ክንጓዓዝን ነቲ ንሳቶም ዝወደቑሉ ገዘፍቲ ሃገራዊ ዕላማታት ኣብ ምውቃዕ ኣበይ በጺሕና ኣለና ኢልና ብዕምቆትን ብንጹህን ሓቀኛን መንፈስ ክንምርምርን ክንመያየጥን ዝደፍኡና እዮም።
ሓደ ካብዞም ድሙቓት ከዋኽብቲ ስዉእ ሚኪኤል ሕድሩ እዩ። ኣብ ዝቕጽል ክፋል፡ ንወዲ ሕድሩ ዝምልከት ሓጺር ዝኽርታተይ ከካፍል እየ።
ዝኽርታት ሰማእታትና ዲናሞ ናይ ህይወትና እዩ።
ሰማእታትና ወትሩ ኣብ ልብና!!


text:
ናይ ግድን ናብ ሓኪም ምስ ኣደይ ክኸይድ ኣለኒ፡ ትምህርቲ ግን ክሓልፈኒ ኣይደልን እየJag måste följa med mamma till läkaren men vill inte missa skolan - tigrinska
ሕቶ
ምስ ኣደይ ናብ ሓኪም ክኸይድ ስለ ዝነበረኒ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሓደ ኣገዳሲ መርመራ ሓሊፉኒ። ኣደይ ጥዕንኣ ሕማቕ ኢያ ዘላ፡ ብዘይ ብኣይ ድማ ምስቲ ሓኪም ብሽወደንኛ ክትዛረብ ኣይትኽእልን እያ። ዝያዳ ትምህርቲ ክሓልፈኒ ኣይደልን እየ። ግን ከመይ ገይረ ንኣደይ ክሕግዛ እየ?
መልሲ
ንኣዴኺ ክትሕግዝያ ከም ትደልይን ዝያዳ ትምህርቲ ክሓልፈኪ ከም ዘይትደልይን ይርድኣኒ እዩ።
ኣዴኺ ኣብ ክንክን ጥዕናን፡ ምእንቲ ነቲ ሓበሬታ ክትርድኦን ንዓኣ ክርድእዋን፡ እንተ ኣድልዩ መሰል ናይ ኣስተርጓሚ ኣለዋ። ኣብ ክንዳኺ ሓደ ኣስተርጓሚ ምስቲ ሓኪም ክህሉ ይኽእል እዩ።
ሓደ ኣስተርጓሚ፡ ናይ ኣዴኺ ቋንቋ ኣደ ዝርድኦን ዝዛረብን ሰብ እዩ። እቲ ኣስተርጓሚ ኵሉ እቲ ኣዴኺ ነቲ ሓኪም ትዛረቦን ኵሉ እቲ ሓኪም ንኣዴኺ ዝዛረባን ከስተርጕሞ እዩ።
ኣዴኺ ኣብ ቀጻሊ ግዜ ናብ ሓኪም ኣብ ትኸደሉ እዋን ሓደ ኣስተርጓሚ ክግበረላ ክትሓትት ክትሕግዝያ ትኽእሊ ኢኺ። ምስ ነቲ ኣዴኺ ትኸደሉ ክሊኒክ ርክብ ግበሪ። ቆጸራ ክግበረላ ከሎ ክትገብርዮ ጽቡቕ እዩ። ኣዴኺ ሓደ ኣስተርጓሚ ከም ዘድልያን ኣየናይ ቋንቋ ከም ትዛረብን ሓብርዮም። ሽዑ እቶም ሰራሕተኛታት ናይ ጥዕና ሓደ ኣስተርጓሚ ከዳልዉ እዮም።
እንተ ደሊኺ፡ ብዛዕባ እቲ ዝሓለፈኪ መርመራ ምስ መምህርኪ ተዘራረቢ። እቲ መርመራ ስለ ምንታይ ከም ዝሓለፈኪ ንገሪ። ስለ ምንታይ ከም ዝሓልፈኪ ሓደ ፍሉይ ምኽንያት እንተ'ሎ ኾይኑ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ዳሕራይ እዋን ሓደ መርመራ ክትገብሪ ክፍቀደኪ ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ኣዴኺ ጥዕንኣ ከመይ ከም ዘላ ክትዛረቢ እንተ ደሊኺ፡ ናብ ኣብ ቤት ትምህርቲ ምስ ዘሎ ኣማኻሪ (ስነ-ኣእምሮኣዊ ከመይ ከም ዘለካ ከተዘራርቦ ትኽእል ኣብ ቤት ትምህርቲ ዘሎ ሰራሕተኛ) ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ። ኣዴኺ ሕማቕ ክትህሉ ኸላ፡ ንዓኺ ስነ ኣእምሮኣዊ ከመይ ከም ዘለኺ ክትነግሪ ትኽእሊ ኢኺ። እቲ ኣማኻሪ ኣብ ከም ናትኪ ኵነታት ዝርከቡ መንእሰያት ሓገዝ ኣብ ምሃብ ልምዲ ኣለዎ።
ብዛዕባ ሓደ ኣስትርጓሚ ክሕግዞ ዝክእል ኣብዚ ብተወሳኺ ከተንብቢ ትኽእሊ ኢኺ።


text:
Radio Erena: 18 February 2021
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ጉዳይ ትግራይ ብህጹጽ ክኣቱ፣ ፕረዚደንት ርዋንዳ ፖል ካጋመ ጸዊዑ።
እቲ ፕረዚደንት ነዚ ጻውዒት ዘቕረበ፣ ብ3 ለካቲት ምስ ትካላት መጽናዕቲ ኣብ ዘካየዶ ሰፊሕ ቃለ መጠይቕ’ዩ።
ንሱ ኣብቲ ንጉዳይ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ጸጥታ ዞባ ዓበይቲ ቀላያትን ዝምድና ኣመሪካ ምስ ሓድሽ ምሕዳር ባይደንን ኣብ ዝብሉ ነብታት፣ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ኩነታት ትግራይ ከምዘሻቕሎ ብምጥቃስ፣ ምምሕዳር ባይደንን ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ጉዳይ ትግራይ ብቅልጡፍ ክኣትዉ ተማሕጺኑ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ቅልጡፍ ፍታሕ ክመጽእ እንተዘይክኢሉ፣ ድሮ ኣሽሓት ሰባት ኣህሊቑ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ምስቲ ናይ ርዋንዳ ናይ 1994 ዝመሳሰል ህልቂት ከይክሰት ብዙሓት ወገናት ስግኣቶም ይገልጹ’ዮም።
ኣብታ ሃገር ዝጎሃሃር ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታትን ኣብ ብሄር ዘተኮረ ናይ ጽልኢ ዘመተን ደው ክብል እንተዘይክኢሉ፣ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ክፈጥር ከምዝኽእል፣ ኣብ ምክልኻል ዓሌት ምጽናት ዝነጥፍ ትካል ሕቡራት ሃገራት ምጥንቃቑ ይዝከር።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ክልል ትግራይ ናይ ኵናት ገበናትን ዓሌት ናይ ምጽናትን ተግባራትን ተፈጺሙ ከምይከውን ምጽራይ ክግበር ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት ይጠልባ’የን።
============


text:
ባንክ፡ ናይ ባንክ ኣገልግሎታትን ዲጂታላዊ ናይ መኽፈሊ ኣገልግሎታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2021
ኣብ’ዚ ብዛዕባ ባንክ፡ ናይ ባንክ ካርድ፡ ናይ ኢንተርነት ባንክን ዲጂታላዊ ናይ መኽፈሊ ኣገልግሎትን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ባንክኢደን (BankID) ብናይ ሞባይል ኣፕ ምኽፋል ብኸመይ ከም ዝሰርሕን እውን ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ባንክ
ባንክ ምስዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ነገራት ዝሰርሕ ትካል እዩ፣ ክፍሊት፣ ውህለላን፣ ልቃሕ ገንዘብን። ባንክታት ወይ ናይ ልቓሕ ትካላት ክፍሊት ንክትከፍል ይሕግዙኻ። ገንዘብካ ከተዋህልልን ንከተዋፍር ክትክእልን ዕድል ከም ዝፍጠረልካ እውን ይገብሩ። ስለዚ ቑጠባ ብጉቡእ ንኽሰርሕ ኣገደስቲ እዮም። ናይ ክፍሊት ኣገልግሎትን ኤለክትሮኒካውዊ ገንዘብን ዝህባ፣ ንተጠቐምቲ ገንዘብ ዘለቕሓ፣ ብወለድ ገንዘብ ዘቐምጣ፣ ምልውዋጥ ገንዘብ ዝገብራን ካልኦት ናይ ፋይናንስ ትካላትንእውን ከም ባንክ እየን ዝቑጸራ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተኾንካ ገንዘብ ክትልቓሕ ኣይትኽልን ኢኻ ግና መጕዚኻ እንተኣፍቒዱ ከተዋህልልን ክትከፍልን ትኽእል ኢኻ። ዝበዝሕ ግዜ መጕዚ ሓደ ትሕቲ ዕድመ ወለዱ እዮም ። ንክተዋህልልን ክትከፍልን ባንክታት ዝተፈላለየ ኣገልግሎት ኣለወን። ንኣብነት ሕሳብ ባንክ፣ ናይ ባንክ ካርድ፣ ናይ ኢንተርነት ባንክን ቴለፎን ባንክን።
ኣብ ባንክ ዓሚል ቕድሚ ምኻንካን ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ቐድሚ ምጅማርካን እቲ ባንክ መንነትካ ክፈልጥ የድልዮ። ባንክ ገንዘብካ ካበይ ይመጽእ ከም ዘሎን ብኸመይ ኣገልግሎታት ባንክ ክትጥቐም ምኻንካን ክፈልጥ እውን የድልዮ እዩ። ስለዚ ኢኻ ቕድሚ ኣገልግሎታት ባንክ ምጅማርካ ገለ ገለ ሕቶታት እትሕተት።
ኣብ ባንክ ዓሚል ምዃን
ንስኻ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸብካ ኣብ ምዝገባ ህዝቢ(folkbokföra) ብዝቐልጠፈ ክትኣቱ ይግብኣካ። ሽዑኡ ናይ ሽወደን ውልቓዊ መለለዩ ቑጽሪ ትወሃብ። እዚ ምስ ተዳለወ ንመለለዩ መንነት ሽወደን ተመልክት። ናይ ሽወደን መለለዩ መንነት ምስ ተወሃብካ ንባንክ ሕሳብ ከተመልክት ትኽእል።
ኣብ ባንክ ዓሚል ቕድሚ ምኻንካን ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ቐድሚ ምጅማርካን እቲ ባንክ መንነትካ ክፈልጥ የድልዮ። ባንክ ገንዘብካ ካበይ ይመጽእ ከም ዘሎን ብኸመይ ኣገልግሎታት ባንክ ክትጥቐም ምኻንካን ክፈልጥ እውን የድልዮ እዩ። ስለዚ ኢኻ ቕድሚ ኣገልግሎታት ባንክ ምጅማርካ ገለ ገለ ሕቶታት እትሕተት።
ሕሳብ ባንክ
ውልቃዊ ቍጠባኻ ንምእላይ ናይ ባንክ ሕሳብ ናይ ግድን ክህልወካ ኣለዎ። እቲ ንዓካ ዘድልየካ ሕሳብ-ባንክ ዝተፈላለየ ስም ክህልዎ ይኽእል እዩ፣ ንኣብነት lönekonto, transaktionskonto, personkonto, privatkonto ወይ betalkonto። እቲ ሕሳብ-ባንክ እንታይ ከም ዝኾነ ስሙ ኣየገድስን እዩ። እቲ ዘገድስ ነዞም ዝስዕቡ ኣገልግሎታት ክትረክብ ክትክእል እዩ፦
- ከም ደሞዝን ቍጠባዊ ሓገዝን ኣብ ሕሳብ ምእታው
- ክፍሊታት ብምትሕልላፍ ባንክ፣ ባንክጂሮ(brevgiro)፣ ኣውቶጂሮ(autogiro)
- ምውጻእ ጥረ ገንዘብ
ባንክ ካርድ
ሕሳብካ ብጉቡእ ንክትኣሊ ባንክ ካርድ እውን የድልየካ እዩ። ብካርድ ክትከፍል ከለኻን ገንዘብ ከተውጽእ ከለኻን ገንዘብ ካብ እቲ ካርድ ተላጊብዎ ዘሎ ሕሳብ ይውሰድ። ዝተፈላለዩ ዓይነታት ካርድታት ኣለው ንኣብነት ቪዛ ወይ ማስተርካርድ። ብካርድ እዞም ዝስዕቡ ክትገብር ትኽእል ኢኻ፣
- ኣብ ድኳን ክትከፍል
- ብኢንተርነት ክትከፍል
- ካብ ናይ ገንዘብ ማሽን ገንዘብ ከትውጽእ
ናይ ኢንተርነት ባንክ
ብኢንተርነት ባንክ ናይ ብሕታውያን ሰባት፡ ሕሳብካ ክትከፍል፣ መድሕን ክትክትም፣ ኣብ ዝጥዕመካ ልቓሕካ ክትርኢን ትኽእል። ንቘልዑን፣ መንእሰያትን ንዓኻ ናይ ብሕቲ ትካል ትውንን እውን ኢንተርነት ባንክ ኣሎ። ብመገዲ ኢንተርነት ባንክ ናይ ባንክ ጕዳያትካ ኣብ ዝደለኻዮን ብህድኣትን ከተሰላስል ትኽእል ኢኻ። ናብቲ ኣገልግሎይ ምስ ኣተኻ፡ ንሕሳብካ፣ ካርድኻ፣ ልቓሕካን ርእሰ-ማልካን ብቐሊሉ ክትርእዮ ትኽእል ኢኻ። ኣብዚ ከም ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID) ስዊሽን (Swish) ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ከተሳልጥ ትኽእል ኢኻ።።
ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID)
ባንክኢደ፡ ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነት እዩ፣ ኢ-ለጂቲማሽን(e-legitimation) እውን ይበሃል እዩ። ስምምዕ ንክትፍጽምን ብኢንተርነት ክፍሊት ክትክትምን ዝቐለለ መገዲ እዩ። ብኤለክትሮኒካዊ ክታም ምግዳፍ ልክዕ ከም ብኣካል ምኽታም ብሕጊ ቐያዲ እዩ።
ባንክ እዩ ንኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID) ዝዕድል። ኤለክርትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነት (BankID) ንኽትከፍት ናይ ሽወደን ውልቓዊ መለለዩ ቑጽሪ (personnummer) ክህልወካ ኣለዎ።
ውሕስነት፣
- ባንክኢደ ውልቓዊ ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ(e-legitimation) እዩ። ካልእ ሰብ ነቲ ኤለክትሮኒካዊ መንነት መረጋገጺ ክትከፍት እንተሓቲቱካ፣ ንኣብነት ብቴለፎን ወይ ብማሕበራዊ መራኸቢ፡ ኤልክትሮኒካዊ መንነት መረጋገጺ ኣይትጠቐም።
- ናይ ናትካ ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID) ናይ ውሕስነት ቑጽሪ (Säkershetskoden) ውልቓዊ እዩ። ናይ ውሕስነት ቑጽሪ ብፍጹም ንዝኾነ ሰብ ኣይትሃብ። ንክትታለል ተኽእሎ ኣሎ።
ብተንቐሳቓሲ ቴለፎን (mobilen) ገንዘብ ምስዳድን ምቕባልን
ብናይ ሞባይል ኣፕ ክፍሊታት ክትከፍል ትኽእል ኢኻ። ስዊሽ፣ ሳምሱንግ ፐይን ኣፕል ፐይን ገለ ኣብነታት ናይ ኣፓት እዮም። በዞም ኣፓት፡ ኣብ መንጎ ብሕታውያን ሰባትን ትካላትን ገንዘብ ከተመሓላልፍ ትኽእል ኢኻ። እቲ ገንዘብ ብቐጥታ ካብ ሕሳብ ባንክ ይውሰድ። ነፍሲወከፍ ባንክ ነናቱ ናይ ኣገልግሎት ክፍሊት ከም ዘሎዎ ምፍላጡ ጽቡቕ'ዩ። ዘመናዊት ሞባይል ቴለፎን ዘይብሉ ሰብ'ውን ገንዘብ ኪቕበል ይኽእል'ዩ።
ስዊሽ ከመይ ጌርካ ትኸፍት፣
- ገንዘብ ንምስዳድ ስዊሽ ንክትጥቐም ስዊሽ ናይ ሞባይል ፕሮግም (Swish-appen) ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID)ን ኣብ ሞባይልካ ክትጽዕን የድልየካ። እዚ ኣብ ጎግል ፕላይ(Google Play) ወይ ኣፕ ስቶር(App Store) ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ።
- ንስዊሽ ምስ ባንክ ሕሳብ ንከተትሓሕዞ ብኢንተርነት ወይ ብሞባይል ናብ ባንክ ክትኣቱ ከድልየካ እዩ።
- ስዊሽ ናይ ሞባይል ፕሮግራም ብምኽፋትን ቴለፎንካ ብምትሕሓዝን ኢኻ ንስዊሽ ተንጥፎ።
ብሞባይል ተሌፎን ክትከፍልን ናይ ባንክ ጕዳይካ ከተሳልጥን
ብሓገዝ ሞባይል ተሌፎንካ ናይ ባንክ ጕዳይካ ከተሳልጥን ክፍሊታትካ ክትከፍልን ልሙድ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ሞባይል ተሌፎንካ ነዚ እንተ ዘይተጠቐምካላ ኴንካ ንምጅማሩ ቍሩብ ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣይፎንን ንኣንድሮይድ ተሌፎናትን ዝኸውን ጽቡቕ መምርሒታት ኣሎ። እዞም መምርሕታት ባንክኢደን ስዊሽን ኣብ ሞቢልካ ከመይ ገይርካ ከም ትጽዕኖምን ክትጥቀመሎም ከም ትጅምርን ደረጃ ብደረጃ ዝገልጹ ኾይኖም ከምኡ'ውን ብሓገዝ ሞባይል ተሌፎንካ ክፍሊት ክትከፍል ከም እትኽእል በብደረጃ ይሕብሩ እዮም።


text:
Radio Erena: 14 March 2022
ኣብ ኣስመራ፣ ብሞባይል ኣሳእል ከተልዕሉ ጸኒሕኩም ዝተባህሉ ተወሰኽቲ መንእሰያት ከምዝተኣስሩ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም ኣብ ከባቢ መደብር ዝተታሕዙ ሰለስተ መንእሰያት ናበይ ከምዝተወስዱ ኣይተፈልጠን።
ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ’ውን፣ ኣብ ከባቢ ኣብያተ ክርስትያን ኣሳእል ዘልዕሉ ዝነበሩ መንእሰያት ከምዝትኣስሩ ብራድዮ ኤረና ተቓሊሑ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ኣስራመ፣ ብፍላይ ኣብ እዋን በዓላት፣ ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ናይ ዝልምን ብዝሒ ህዝቢ፣ ካብ ንቡር ንላዕሊ ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሞባይል ዝሓዙ ሰባት ኣሳእል ወሲዶም፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዝርከባ መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ ሜድያታትን ከይዝርግሖ ካብ ዝብል ስግኣት፣ ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ነቶም ኣሳእሊ ክወስዱ ዝረኸቦ መንእሰያት ኣሲሮሞም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣብቲ እዋን’ቲ ተመልኪቱ።
ብዝሒ ናይቶም በብእዋኑ ብሞባይል ክትስእሉ ጸኒሕኩም ተባሂሎም ዝተኣስሩ መንእሰያት ብልክዕ ክፍለጥ ኣይከኣለን።
=====================


text:
ዕጡቓት ሑቲ ብቀይሕ ባሕሪ ዝሓልፋ ኣብ ዝነበራ ክልተ መራኽብ ነዳዲ ስዑድ ዓረብ መጥቃዕቲ ምፍጻሞም ተሓቢሩ።
እተን መራኽብ ነዳዲ ጽዒነን ናብ መጻብቦ ባብ ኤል መንደብ ኣንፈት ገይረን ይጉዓዛ ኣብ ዝነበራሉ ብዕጡቓት ሑቲ መጥቃዕቲ ከምዘጋጠመንን: ስዑድ ዓረብ ድማ ኩሉ'ቲ ብቀይሕ ባሕሪ ዝሓልፍ ሰደድ ጽዕነት ነዳዲኣ ንግዚኡ ደው ከምዘበለቶ ተሓቢሩ።
መንግስታዊ ኩባንያ ነዳዲ ንግስነት ስዑድ ዓረብ ማለት ኣራምኮ ኣብ ዘውጽኦ ሓበሬታ ግዝያዊ ምቁራጽ ሰደድ ነዳዲ ብቀይሕ ባሕሪ ከምዝተተግበረ ኣፍሊጡ። እቲ ኩባንያ ንሚኒስተር ጸዓት ኢንዳስትርን ሃብቲ ሚነራልን ካልድ ኣል ፈሊሕ ጠቒሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ: እተን ሓደጋ ዝወደቐን መራኽብ ስዑድ ዓረብ ነፍስወከፈን ክልተ ሚልዮን በርሚል ዝጽዕና ግዙፋት መራኽብ ነዳዲ ምዃነን ብምሕባር: በቲ ካብ ግብረሽበራውያን ሓይልታት ሑቲ ብዝተፈነወ መጥቃዕቲ እታ ሓንቲ ፎኪስ ማህረምቲ ከምዘጋጠማ ሓቢሩ። ካልእ ዝኾነ ጉድኣት ይኹን ፍሰት ነዳዲ ከምዘየጋጠመ ድማ ብተወሳኺ እቲ ካብ ኣርማኮ ዝተዋህበ መግለጺ ኣረዲኡ። ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ዕዳጋታት ነዳዲ ዓለም ወሰኽ ዋጋ ነዳዲ ከምዝተንጸባረቐ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስዑድ ዓረብን ኢራንን ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመት ኣብ ጉዳይ የመን ኣንጻር ሓድሕደን ተጸሚደን ዝጸንሓ ክኾና እንከለዋ፡ ስዑድ ዓረብ እቶም ኣብ የመን ዝርከቡ ዕጡቓት ሑቲ ብኢራን ከምዝድገፉ እያ ትኸስስ።
ዕጡቓት ሑቲ ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ንወደባት ስዑድ ዓረብ ይኹን ካልእ ዒላማታት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ምውቃዕ ብቕዓት ከምዘለዎም ገሊጾም ኣለው።


text:
Radio Erena: 15 January 2018
ብዘይንጹር ምኽንያት ተዓጽዩ ዝጸንሐ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተኸፍተ ተሓቢሩ።
ንልዕሊ 10 ዓመታት ከገልግል ዝጸንሐ ኮሌጅ ንግድን ስነ ቁጠባን ሓልሓል ድማ ጠቕሊሉ ክዕጾ እንከሎ፣ ተማህሮ እቲ ኮሌጅ ናብ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ ክግዕዙ ተሓቢርዎም ኣሎ።
ምስ ምምዛዝ ሓድሽ ዳይረክተር ላዕለዋይ ደረጃ ትካላት ትምህርትን ምርምርን ኤርትራ ብርጋዴር ጀነራል ዶክተር ሃይለ ምሕጹን፣ ተዓጽዩ ዝጸንሐ ኮሌጃት ዓዲ ቀይሕን ሓልሓልን፣ ጠንቂ መዕጸዊኡ፣ ብንጹር ክግለጽ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ትሕተ ቅርጻዊ ምትዕርራይ ንምግባር ዝብል ምኽንያት’ዩ ተዋሂብዎ።
ሕጂ’ውን ኮሌጅ ሓልሓል ጠቕሊሉ ዝተዓጸወሉ ምኽንያት ብመንግስቲ ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ይኹን’ምበር መራብሒ ናይ ጸባ ከብቲ ክኸውን ከምዝተዓጽወ’ዩ ኣቐዲሙ ክዝረበሉ ጸኒሑ’ዩ።
ብድምር ኣስታት ክልተ ሽሕ ተማሃሮ ዝነበርወን እዘን ክልተ ኮሌጃት ንሓያሎ ኣዋርሕ ተዓጽየን ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ ሓደ ኮሌጅ ናይ ዓዲ ቀይሕ ተጠርኒፈን ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝጀመራ ይሕበር እኳ እንተሎ፣ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ’ውን ብሰንኪ ዘይብቁዕ ምሕደራን ዋሕዲ ሞያውያን መማህራንን ስሩዕ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ክትህብ ከምዘይትኽእል’ዮም ተማሃሮኣ ዝገልጹ።
ትሕተ ቅርጻዊ ምትዕርራይ ንምግባር፣ ኣስታት ክልተ ሽሕ ተማሃሮ ዝሓቖፋ ኮሌጃት ንሓደ ናይ ትምህርቲ ወቕቲ ዝኣከል ክቕጸዋ ዘይንቡር እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ወትሃደራዊ ምሕደራ ዝእለ ስርዓተ ትምህርቲ ግና ግና ከምዚ ዓይነት ስጉምታት ከም ንቡር’ዩ ዝውሰድ።
ብወትሃደራዊ መምርሒ ዝመሓደራ ኮሌጃት ኤርትራ፣ ብዝሒ ደኣ’ምበር ብቕዓት ዘለዎም ተማሃሮ የፍርያ ከምዘለዋ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ኣብያተ ትምህቲ ብምትኳር ዝተኻየደ ገምጋም ምርግጋጹ ይዝከር።
======================


text:
ነቲ ህዝባዊ ተቐባልነቱ ኣንቆልቍሉ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ንምርዳእ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ኤርትራውያን ብደርፊ ንምጕስጓስ እቲ ስርዓት ብዘውጽኦ መደብ መሰረት ናብ ኣውስትራልያ ነቒሎም ዝነበሩ ኤርትራውያን ሙዚቀኛታት መንግስቲ ኣውስትራልያ መእተዊ ቪዛ ከምዝኸልኦም፡ ካብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣርዲኡ።
እቲ ኣብ ህዝቢ ባይታ ስኢኑ እናተነጸለ ዝኸይድ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነበር ህዝቢ ብስምዒት ንምሓዝን መደልደሊ ዲክታተርያዊ ስርዓቱ ዝኸውን ዶላራት ንምጥርቓምን ኣበጊሱዎ ኣብ ዘሎ ፕሮፖጋንዳዊ ባህላዊ ጎስጓስ ክጥቀመሎም ዝሓረዮም ደረፍቲ ብመንግስቲ እንግሊዝ መእተዊ ቪዛ ስለዝተኸልከሉ ብሓሶት ናይ ዲፕሎማት ፓስፖርት ኣውጺኡ ብምድንጋር ቪዛ የሳልጠሎም ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሚኒስተረ ደኣ እንታይ ረኸበኩም
እስኹም ትኽእሉ ቪዛ ተኸልኪልኩም
ዓንጾ ዓንጾ ንማዕጾ’ዶ ክብሉ ሰሚዕኩም
በጃ ጌርክሞ ዘርእሰናይ ወድኹም::


text:
ንሰብኣዊ ተበጻሕነት ክልል ትግራይ ክዉን ንምግባር፡ ብኽልተ ወገናት ዝተገብረ ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት እቲ ዝድለ ውጽኢት ይህብ ከም ዘየሎ ክልል ትግራይ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ከሲሱ። እቲ መግለጺ ከም ዘምልክቶ ኣብ ዝሓለፈ 14 መዓልታት 26 ናይ ጽዕነት መካይን ጥራይ’የን ኣትየን። ንሰብኣዊ ሓገዝ ምስ ፖለቲካ ክተሓሓዝ ከም ዘይብሉ ዘመልከተ መግለጺ ድማ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተጽዕኖ ክገብር ጸዊዑ። እቲ መግለጺ ወሲኹ፡ ክልል ትግራይ ብወገኑ ንምስላጥ ሓገዛት ድሉው ምዃኑ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ብዛዕባ’ዚ ብወገን ክልል ትግራይ ዝቐርብ ዘሎ ክሲ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ዛጊት ምላሽ ኣይሃበን። ብሰሉስ ሚኒስተር መራኸቢታትን ወሃቢ ቃል መንግስቲን ዝዀኑ ዶ/ር ለገሰ ቱሉ ብዛዕባኡ ኣብ ዝተሓተትሉ እዋን ግን መንግስቶም ነቶም ናብ ትግራይ ዝኸዳ መካይን ሓገዝ ደረት ከም ዘይገብርን ነቲ ሓገዝ ድማ እቲ መንግስቲ ብዝኽእሎ ደረጃን ከከም ቀዳምነታቱን ክባጻሕ ምዃኑ ኣመልኪቶም። እቶም ወሃብ ቃል ህወሓት ከም ቃሉ ኲናት ደው ኣየበልን ኢሎም’ውን ጠቒሶም ነይሮም።


text:
ካብ ክልል ኣምሓራ ምዃኖም ዝተጠርጠሩ ዕጡቓት፡ ኣብ ልዕሊ ሚሊሻ ክልል ኦሮሚያ ጽዒና ዝነበረት ቃፍላይ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ብምኽፋት 26 ሰባት ብምቕታል ካልኦት 15 ድማ ኣቝሲሎም።
ከም ሓበሬታ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ እቲ ብሰሉስ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ካብ ኣዲስ-ኣበባ ኣስታት 170 ኪሎ-ሜተር ንደቡባዊ ምብራቕ ርሒቓ ኣብ እትርከብ፡ ኮርከ እትብሃል ከተማ ክልል ኦሮሚያ ዝተፈጸመ ኰይኑ፡ ነቶም ኣስታት 100 ዝዀኑ ሚሊሻ እቲ ክልል ዒላማ ዝገበረ’ዩ።
ኣመሓዳሪ ናይቲ ከባቢ ኣቶ ፍሬዘር ኣበራ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ከም ዝሓበሮ፡ እቶም ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ብሸውዓተ መካይን ዝመጹ ኰይኖም፡ ከምዚ ዝመስል “ውሁድ መጥቃዕቲ ክፍጸም ናይ ፈለማ ተርእዮ" ምዃኑ ጠቒሱ። ብወገን ግዳያት ስድራቤት እቲ መጥቃዕቲ፡ ፈጸምቱ ኣባላት ሚሊሻ ፋኖ ኢሎም ክኸሱ እንከለዉ፡ እቲ ሚሊሻ ስሩዕ ቅርጺ ስለ ዘይብሉ ግን ግብረ-መልሲ ንምርካብ ኣይተኻእለን።
ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ካብ ወሃብ-ቃል ክልል ኣምሓራ ግብረ-መልሲ ንምርካብ ዝገበሮ ፈተነ ከም ዘይሰለጦ ኣመልኪቱ ኣሎ።


text:
ላዕለዋይ ቤት-ፍርዲ ሩዋንዳ ፕሬዝደንት ፓል ካጋመ ድሕሪ ክልተ ተከታታሊ ናይ ስልጣን ዘበኖም ምብቅዑ ንሳልሳይ ጊዜ ንሸውዓተ ዓመታት ንፕሬዝደንት ክወዳደሩ መንገዲ ጸሪጊሎም።
እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ሓደ ፕረዝደንት ክልተ እዋን ስልጣን ጥራሕ አብ ስልጣን ክጸንሕ ዝብል ሕገ-መንግስቲ ክመሓየሽ ይክእል'ዩ ሕጊ ክሳብ ዝተከተለ ክብል ኢሉ'ዩ ውሳኔኡ አሕሊፉ። ተቃዋሚ ሓምላይ ፓርቲ እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ ውሳኔ ክቅይር ጥርዓን አቅሪቦም ኔሩ'ዩ። እቲ ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ዝጸድቅ'ዩ ዝመስል እዚ ከአ ካጋማ ንሚድያን ፖለቲካ'ታ ሃገር ንምቁጽጻር ዘክእሎም ተባሂሉ'ሎ።
ካጋመ ድሕሪ'ቲ ናይ 1994 ዓ.ም ምጽናት ዝርኢ ዝሰዓበ ሰላም ብምዕቃቦም ተፈታውነቶም ዝዕቅቡ'ዮም ዝመስሉ።
ቤት-ዕዮ ጉዳያት ወጻኢ አሜሪካ ነቲ ሕገ መንግስቲ ብምቅያር አብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝግበሩ ስጉምትታት ብዝምልከት አይንድግፎን ብምባል ስክፍቱ ገሊጹ።


text:
“ነቲ ካብ 70 ሃገራት ዝተዋጽኡ ልዕሊ 1000 ዝኮኑ ተወዳደርቲ ንምድጋፍ ካብ ኩለን ሃገራት ዝመጹ ደገፍቲ አብቲ ቦታ ውድድር አለዉ። ነቶም ኤርትራዊያን ደገፍቲ ግን ንምልላይ ኣይትጽገምን ምክንያቱ ነቲ ብባንዴራ ኤርትራ ዘሸብረቀ ክዳውንቶምን ዝሓዝዎ ባንዴራን ጎሊሑ ዝለዝረአ” ክብል ጽሒፉ ሳይክሊን ዊክሊ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ።ብተወሳኺ እቲ መርበብ ሓበሬታ እቶም ንውድድር ብሽክለታ ብምድጋፍ ዝፍለጡ ዳች`ኳ ነዚ ናይ ኤርትራዊያን ደገፍን ሞራልን ኣይወዳደርዎን’ ዮም ኢሉ።
“ኤርትራዊያን ተወዳደርቲ እንተተዓዊቶም ጽቡቕ እንተዘይተዓዊቶም’ውን ንሕና ሕቡናት ኢና” ይብል ካብ`ቶም አብቲ ቦታ ዝተረኽቡ ደጋፍቲ ሓደ ዝኾነ ዳዊት ሃይለ።
መክሰብ ደበሳይ ንቬሎ ኒውስ አብ ዝሃቦ ቃል አብ ዓለምለኻዊ ውድድር ምስቶም ፍሉጣት ተወዳደርቲ ምስታፈይ ዓቢ ተሞክሮ’ዩ ኢሉ። መክሰብ ደበሳይ ብዘመዝገቦ ተደጋጋሚ ነጥቢ ንሃገሩ ዘጸወዓ ተወዳዳይ ክከውን ከሎ አብ ትሕቲ 23 ዕድመ አብ ዝተገብረ ውድድር መርሃዊ ቅዱስ መበል 11 ብምኳን ውድድሩ ዛዚሙ`ሎ። “ቅድመይ ዝነበሩ ብምውዳቖም መንገዲ ተዓጺዩኒ ኔሩ`ዩ” ይብል መርሃዊ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቕ።
መርበብ ሓበሬታ ዋሺንግቶን ፖስት ብወገኑ “ደገፍ ኤርትራዊያን አብ ውድድር UCI ገለ ካብቲ ዓበይቲ ፍጻሜታት ናይ’ዚ ሰሙን እዩ፡ ነቲ ውድድር ክፍጽም ዘይከአለ መክሰብ ደበሳይ’ውን አብ መወዳእታ ናይቲ ውድድር አብ መንኮቦም ሓዚሎም ደገፎም ክገልጹ ተራእዮም’ዮም” ክብል ጽሒፉ`ሎ።
ኣሰልጣኒ`ታ ጋንታ ሳምሶን ሰለሞን “ኣብ ፖዲዩም እንተዘይደየብና`ኳ፡ ብጋንታን ሃገርን ደረጃ ኣብ ዓለማዊ ሻምፒዮና ዘመዝገብናዮ ዓወት ንቕድሚት ዝደረኸና`ዩ” ኢሉ ።
ፕረዝደንት ሃገራዊ ፈደረሽን ብሽክለታ ኤርትራ ኣስመሮም ሃብተማርያም ብወገኑ “ 80 ዓመት ዘቑጸረ ታሪኽ ብሽክለታ ኤርትራ ገና ፈልፋሊ`ዩ ዘሎ፡ ኣብ ኤርትራ ልዕሊ ሰለስተ ሺሕ ምዝጉባት ተቐዳደምቲ ኣለዉና “ ኢሉ።
ገለ ካብ ንዝተፈላለዩ መርበብ ሓበሬታት ርእይቶም ዝሃቦ ኤርትራዊን ደገፍቲ ድማ ራእሲ ማህራይ ከምዚ ይብል “ንዓይ ብዙሕ ፍልልይ የብሉን ስለዝኾነ’ከአ አብዚ ዘለኹ።”
“ሪችሞድ ገና ትምዕብል ዘላ ከተማ’ያ ፡ ህዝቢ አሜሪካን ህዝብናን ድማ ብዙሕ ተመሳሰልለት አለዎ፡ ህዝብታት ክልቲኡ ሃገራት ተቀበልቲ ጋሻ’ዮም” ኢሉ ሳይሞን ማሮቲ።
አብቲ ካብ መስከረም 19-27,2015 አብ ሪችሞን ክፍለ ግዝአት ቨርጂንያ ዝተካሄደ ዓለምለኻዊ ውድድር ብሽክለታ ዝተሳተፉ ኤርትራዊያን ተወዳደርቲ መክሰብ ደበሳይ፡ መርሃዊ ቅዱስ፡ መትከል ኢዮብ፡ ዮናስ ተከስተን አማኑኤል ገብረእግዚአብሄርን’ዮም።
አብ ክሪስታል ሲቲ ሸራተን ሆቴል ዝተካየድ ናይ ምፍናው ስነ-ስርዓት ተወልደ ወልደገብሬል ተረኺቡ ነቶም ኣባላት ጋንታ አዘራሪብዎም አሎ፡
ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
መራሒ ኣል-ቃይዳ ኦሳማ ቢን ላደን ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ፓኪስታን ቀቲለዮ‘ለኹ ክትብል ኣሜሪካ ከምዘፍለጠት ዝዝከር‘ዩ።ነዚ ንዓለም ዝፀለወ መዘራረቢ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ገይርናዮ‘ለና።ኣጋይሽና ኣባል ፓርላማ ስዊድን ኤርትራ-ዝመቦቅሎም ኣቶ ኣርሄ ሓመድ-ናካን ኢትዮዽያዊ ኣቶ ታደሰ ገ/ሄርን ክልቲኦም ካብ ስዊድን‘ዮም።በትረ ስልጣን እዩ ዓዲምዎም።
ሞት ኦሳማ ቢን ላደን ተቀባልነት ኣለዎ ዝበለ ኣቶ ኣርሄ ሓመድ-ናካን፣ኣብ ማእከላይ ምብራቅን ሰሜን ኣፍሪቃን ናይ ህዝብታት ቃልሲ ፀኒሑ‘ዩ፣ ብኦባማ ዝመፀ ቃልሲ ኣይኮነን።ኣሜሪካ ብቀጥታ ኣብ‘ቲ ዞባታት ንብልሽዋት መንግስታት ንምውጋድ ኢዳ ምእታዋ ነቲ ዞባ ኣባሪዕዎ ኣበላሽዎን ዝብል ገምጋም ኣለኒ ይብል።
ብዛዕባ ሞት ኦሳማ ቢን ላደን ምስ ኣቶ ኣርሄ ተመሳሳሊ እምነት ዝሓዘ ኣቶ ታደሰ ገ/ህይወት ብወገኑ፣ስእሊ ቢን ላደን እንተዘይሪኢና ንዝብሉ ወገናት ጥርጣረኦም ተቀባልነት የብሉን፣ኣሎ ዝብሉ እንተኾይኖም ባዕሉ ኦሳማ ቢን ላደን ኣለኹ ኣይሞትኩን ኢሉ ንክዛረብ ዕድል ይሃብዎ ይብል።
ሞት ኦሳማ ቢን ላደን መዘራረቢ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኮይኑ
- በትረ ስልጣን
መራሒ ኣል-ቃይዳ ኦሳማ ቢን ላደን ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ፓኪስታን ቀቲለዮ‘ለኹ ክትብል ኣሜሪካ ከምዘፍለጠት ዝዝከር‘ዩ።ነዚ ንዓለም ዝፀለወ መዘራረቢ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ገይርናዮ‘ለና።ኣጋይሽና ኣባል ፓርላማ ስዊድን ኤርትራ-ዝመቦቅሎም ኣቶ ኣርሄ ሓመድ-ናካን ኢትዮዽያዊ ኣቶ ታደሰ ገ/ሄርን ክልቲኦም ካብ ስዊድን‘ዮም።በትረ ስልጣን እዩ ዓዲምዎም።


text:
Radio Erena: 04 February 2016
ኣንጎላ፣ ኣንጻር እቲ ብውሕዱ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ዝቐተለ ሕማም ወይቦ (Yellow Fever) ጽዑቕ ጎስጓስ ጀሚራ።
እታ ሃገር ጠንቒ’ቲ ካብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ብሃንደበት ዝተላብዐን ኣብ ክሊ ዕድመ 22 ክሳብ 34 ዝርከቡ ኣስታት ሽዱሽተ ኤርትራውያን ዝቐተለን ሕማም ንምጽራይ፣ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምትሕብባር መጽናዕቲ ከተካይድ ድሕሪ ምጽናሕ’ያ እቲ ሕማም Yellow Fever ምዃኑ ዘረጋገጸት።
ክኢላታት ጥዕና ኣንጎላ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ሉዋንዳ ድሕሪ ዘካየድዎ ዓውደ ዘተ ከኣ እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዝኣትወሉ ዝተፈላለየ መደባት ከምዝሓንጸጹ ማዕከን ዜና ኣንጎላ ፕረስ ሓቢሩ።
ሓደ ካብቲ መደባት፣ ህዝቢ ብዝዕባ’ቲ ሕማምን ናይ ምክልኻል ሜላታትን እኹል ኣፍልጦ ንኽህልዎ ጽዑቕ ጎስጓስ ምክያድ ኮይኑ፣ ካብዚ ሰሙን እዚ ኣኣትሒዙ ይስርሓሉ ኣሎ።
ኣብቲ ብሚኒስተር ጥዕና ኣንጎላ ሆሴ ቫን ዱነም ተመሪሑ፣ ኣብ ከተማ ሉዋንዳ፣ ዞባ ቪያና ዝተበገሰ ጎስጓስ ኣንጻር ሕማም Yellow Fever፣ ኣስታት 100 ሚእቲ ተማሃሮ ሕክምና እታ ከተማ ክሳተፍዎ’ዮም።
ብሰንኪ እቲ ሕማም ከጋጥም ንዝጸንሐ ሞት ንምቁጽጻር፣ እ ሃገር ንህጹጽ እዋን ተዳልያ ከምዘላን ንክልተ ሽሕ ሰባት ከኣ ክታበት ክወሃብ ምዃኑን’ውን ሚኒስትሪ ጥዕና ኣንጎላ ኣፍሊጡ።
እቲ ሕማም ኣብ ካልእ ክፋል እታ ሃገር ከይላባዕ’ውን መንግስቲ ኣንጎላ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምትሕብባር ይሰርሕ ምህላዉ ኣገሊጹ።
እዚ ኣብ ኣንጎላ ካብ መፋርቕ ዓመተ 2015 ኣትሒዙ ዝተራእየን ጠንቒ ከይተነጸረ ዝጸንሐ ሕማም፣ ኣብ ሓጺር እዋን ብውሕዱ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ክቕተል እንከሎ ኤርራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 25 ከኣ ምልክታት እቲ ሕማም ከምዝተራእዮም ጸብጻባት ካብ ኣንጎላ የመልክቱ።
እዚ ኣብ ኤርትራውያን ነበርቲ ኣንጎላ ሻቕሎት ፈጢሩ ዝጸንሐ ሕማም፣ Yellow Fever ምዃኑ ስለዝተረጋገጸ፣ ካብን ናብን እዛ ሃገር ዝንቐሳቀሱ ኤርትራውያን፣ ኣንጻር እዚ ሕማም ክታበት ከምዝወሰዱ ምርግጋጽ ከምዘድሊ’ውን ክኢላታት ሕክምና ምኽሪ ይልግሱ።
Yellow Fever፣ ረስኒ፣ ቅርጥማት፣ ድኻም፣ ሸውሃት ምዕጻው፣ ሕማም ራሲ፣ ዕግርግር ምባልን ተምሳልን ዝኣመሰሉ ምልክታት ዘርኢ፣ ብቫይረስ ዝስዕብ ሕማም ኮይኑ፣ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ከኣ ብጣንጡ ይመሓላለፍ።
=============================


text:
Radio Erena: 23 January 2017
ዲፕሎማሰኛታት መንግስቲ ኤርትራ፣ ናብ ዝተመደብሉ ሃገራት ስድራቤታቶም ሒዞም ክኸዱ ክፍቐደሎም ብተደጋጋሚ ይሓቱ ከምዘለዉ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ኣምባሳደራት ዝርከብዎም ዲፕሎማሰኛታት፣ ደቆምን ይኹኑ ሰብ ሓዳሮም ሒዞም ናብቲ ዝተመደብሉ ሃገራት ክገሹ፣ ወጻኢታት መንግስቲ ክበዝሕ’ዩ ዝብል ምኽንያት ይወሃቦም እኳ እንተሎ፣ እቲ ኣውራ ጠንቒ ግና ንኸይሃድሙ ብስድራቤታቶም ጅሆ ንምሓዞም ምዃኑ እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
ንፍሉይ ረብሓ፣ ሓለፋ ዝተገብረሎም እንተዘይኮኖም፣ ካብ ኤርትራ ናብ ወጻኢ ሃገር ዝምደቡ ዲፕሎማሰኛታት፣ ደቆም ኮነ ሰብ ሓዳሮም ሒዞም ክወጹ ኣይፍቀድን’ዩ።
እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝተመደቡ ኣምባሳደራት ወርሓዊ ደሞዞም 2000 ዶላር ብምዃኑ፣ ብውልቆም ኣጋይሽ ብምዕዳም ናይ ‘ሎቢ’ ስራሕ ይኹን ካልእ ዕማማት ንኸሰላስሉ ከምዝጽገሙ፣ ብተደጋጋሚ እዋን ከምዘማርሩ ጠቒሱ።
ካብ ኣምባሳደር ንታሕቲ ዝርከቡ ከም ቀዳማይ ጸሓፊን ቆንስልን ኮይኖም ዝምደቡ ድማ ካብ 800 ክሳብ 900 ዶላር’ዮም ዝኽፈሉ።
እቶም ዲፕሎማሰኛታት ምስ ናብራ ናይተን ዝነብሩለን ሃገራት ብምዝማድ፣ ደሞዝ ውሒዱና ኢሎም ከምዘማርሩ’ዩ ዝንገር።
እንተኾነ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተሰልዓልኩም ደሞዝ ትኽፈልዎ ስለዘለኹምን ናይ ገዛ ክራይን ካልእ ወጻኢታትን ከኣ ብመንግስቲ ስለዝሽፈን፣ እዚ ኣብ ወጻኢ ትኽፈልዎ ኣበል’ዩ እምበር ደሞዝ ኣይኮነን ዝብል ግብረ መልሲ’ዩ ዝወሃቦም።
በንጻር እዚ፣ እቲ መንግስቲ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝምቕማጦም ኤርትራውያን ኣምባሳደራትን ቆንስላትን ኣብ ዝምድበሉ እዋን፣ ካብቶም ካብ ኤርትራ ዝምደቡ፣ ብክልተ ዕጽፊ ደሞዝ ከምዝኸፍሎም’ውን እቶም ካብ ኤርትራ ዝምደቡ ዲፕሎማሰኛታት የማርሩ።
=======================


text:
በዓል ጥምቀት ሎሚ ዓመት ኣብ መላእ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዝደመቐ ኣገባብ ተኸቢሩ ከምዝወዓለ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታ እተን ሃገራት ዝመጻና ሓበረታ ኣመልኪቱ`ሎ።
ብፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጃል ሜዳ ኣብ ዝተኸብረ በዓል ብዙሓት ነበርትን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ ዝመጹ ኢትዮጵያውያንን መራሕቲ ሃይማኖትን ተረኺቦም ኔሮም ክብሉ ወኪላት ድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም።
ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ኢትዮጵያ ኣቡነ ማትያስ ብወኪሎም ኣቡነ ኣረጋዊ ኣቢሎም ኣብ ዘሕለፍዎ መልእኽቲ፡ ኩሉ ንሰላም ንዝግበር ጻዕሪ ክድግፍ ሓቲቶም።
ብኻልእ ወገን ኣብ ከተማ ጎንደር ኣብ ባህረ-ጥምቀት ፋሲለደስ ኣብ ዝተኸብረ በዓል ጥምቀት፡ ድሕሪ ኩናት ሰሜን ኢትዮጵያ ዕጽዋ ኮሮናቫይረስን ብዝደመቐ ኣገባብ ምሕላፉ ተፈሊጡ`ሎ። ብዙሓት ካብ ደገ ዝመጹ ኢትዮጵያውያን ምስታፎም`ውን ተጠቒሱ`ሎ።
ኣብቲ እዋን ንህዝቢ መደረ ዘስምዐ ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ዶ/ር ይልቃል ከፍኣለ፡ ሎሚ ዘመን ብዙሓት ወጻእተኛታት ዘይምርካቦም ናይ ውሽጢ ሃገር ቱሪዝም ክነተባብዕ ከምዝግብኣና ዝመላኽት`ዩ ኢሉ።
በዓል ጥምቀት ኣብ ክልል ትግራይ`ውን ብናቱ ኣገባብ ተኸቢሩ`ሎ ።
ኣብ ኤርትራ ብተኸተልቲ ክርስትና ዓቢ ቦታ ዘለዎን ኣብ ኣደባባይ ዝኽበርን በዓል ጥምቀት ፡ሎሚ 19 ጥሪ ኣብ መላእ ኤርትራ ብዝተፈላለየ ሃይማኖታዊ ስርዓት ብድምቀት ተኸቢሩ።
ሊቃነ ጳጳሳት ኣቡነ ቄዎርሎስ ሓሙሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤትክርስትያን ኤርትራ ንኩሎም ህዝበ ክርስትያን ዘለናዮ ዓመት ናይ ሰላምን ራህዋን ክኾነሎም ትምኒቶም ገሊጾም።
እቲ ብድሮ ካብ ዝተፈላለዩ ገዳማትን ኣብያተ ክርስትያናትን ናብ ባህረ ጥምቀት ዝግበር ናይ ሕድሮ ስነ-ስርዓት ብምኽንያት ኮቪድ19 ኣይተካየደን፡ኩለን ኣብያተ ክርስትያናትን ገዳማን ብድሮ ጀሚረን ምሉእ ለይቲ ቅዳሰን ጸሎትን ኣብጺሐን።


text:
Radio Erena: 17 January 2019
ዝሓለፈ ሰሙን፣ ፈተነ ዕልዋ ዝተኻየደሉ ፕረዚደንት ጋቦን፣ ዓሊ ቦንጎ ናብ ሃገሩ ከምዝተመልሰ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ንኣዋርሕ ሓሚሙ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ብሰሉስ 15 ጥሪ ናብ ዓዱ ተመሊሱ።
ብሰንኪ ወቕዒ፣ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ ሆስፒታል ክእለ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ቦንጎ፣ ኩነታት ጥዕንኡ ከምዝተመሓየሸ መግለጺ መንግስቲ ሓቢሩ።
ካልኦት ወገናት እታ ሃገር ድማ፣ እቲ ፕረዚደንት ምሉእ ብምሉእ ከምዘይሓወየ የመልክቱ።
ብሓደ ሜጀር ዝተመርሑ ፣ ኣባላት ሓለዋ ቤተ መንግስቲ ጋቦን፣ ኣብ 7 ጥሪ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ቦንጎ፣ ፈተነ ዕልዋ ከምዘካየዱ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ እቲ ፈተነ ዕልዋ ሰዓታት ከይጸንሐ’ዩ ፈሺሉ።
ፕረዚደንት ዓሊ ቦንጎን ኣቡኡ ዑመር ቦንጎን፣ ንጋቦን፣ ካብ 1967 ኣትሒዞም ን59 ዓመታት ይመርሑዋ ኣለዉ።
ዓሊ ቦንጎ፣ ድሕሪ ሞት ኣቡኡ ኣብ 2009’ዩ ስልጣን ተረኪቡ።


text:
Radio Erena: 04 September 2017
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ነቲ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ከተማ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት የመን ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ፣ ናብ ሃገሩ ከይኣቱ ከምዝኸልከለት ማዕከናት ዜና ዓረብ ኣረጋጊጸን።
ፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ፣ ብ28 ነሓሰ ናብ ከተም ዓደን ንምምራሕ፣ ኣብ ሪያድ ፣ ናብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ንጉስ ካልድ ቢን ዓብደልዓዚዝ ድሕሪ ምጽብሑ፣ በረርኡ ክስርዝ ከምዝተነግሮ መርበብ ሓበሬታ ኣልዓረቢ ገሊጻ።
እቲ ዒድ ኣልኣድሓ፣ ከተማ ዓደን ንምብዓልን ኣብ የመን ምስ ዝርከቡ ገለ ኣባላት መንግስትን ንምርኻብ ናብ ሃገሩ ከምርሕ ወጢኑ ግና ዑደቱ ክስርዝ ዝተሓበሮ ፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ፣ ብዛዕባ’ቲ ፍጻሜ ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃበን።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ትኹን ስዑዲ ዓረብ ብወገነን ብዛዕባ ምኽንያት ምስራዝ ዑደት ፕረዚደንት የመን ናብ ሃገሩ ዝሃቦ መብርሂ የለን።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ኣቑማቶ ካብ ዘላ ወትሃደራዊ መዓስከር፣ ንክሊ ማይን ኣየርን ደቡባዊ የመን ትቆጻጸሮ ከምዘላ ይፍለጥ።
======================


text:
እቲ መደበሩ ኣብ ጀነቫ ስዊዘርላንድ ዝኾነ ትካል ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ምስ ናይ ሶማል ቀይሕ ወርሒ ብምትሕብባር በቲ ደርቂ ዝተጠቕዑ 1 ሚልዮን ሰባት ንምብጻሕ ይሰርሕ ከምዘሎ ይግለጽ።
ኣብ ደቡባዊን ማእኸላይ ዞባታት ሶማል ዑደት ድሕሪ ምኽያድ ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛት መግለጺ ዝሃቡ ዳይሬክተር ዓለምለኸ ስርሒታት ኣብ ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ዶመኒክ ስቲልሃርት ኣብ ከም ባይደዋ ዝአመሰላ ከተማታት ዘሎ ኩነታት ይረጋጋእ ከምዘሎ እንተኾነ ኣብ ርሑቕ ገጠራት እታ ሃገር ግን እቲ ኩነታት ካልእ ምኳኑ ይገልጹ።
“መብዛሕትኦም እቶም ናብ ማእከላት ዝመጹ ሰባት ካብ ከተማታት ወጻኢ ዝመጹ እዮም እዚ ድማ እቲ ኩነታት ኣብ ገጠራት እቲ ሃገር ዝኸፍአ ምኳኑ ዘርእይ እዩ።”
እቲ ኩነታት ብፍሉይ ንህጻናት ኣብ ሓደጋ ዘእትው ምኳኑ’ውን ይሕበር ኣሎ።ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣብ ዘለው ክሊኒካት ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ብዕጽፊ ዝበዝሑ ብስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ዝሳቐዩ ሕጻናት ኣዕቑቡ ከምዘሎ ይገልጽ።
ኣብ 2011 ዓ.ም ኣብ ሶማል ብሰንኪ ዘጋጠመ ከቢድ ደርቂ ን ጥምየትን ንርብዒ ሚልዮን(260,000) ሰባት ህይወቶም ምስኣኖም ይዝኸር።


text:
ሰናዓይን መሃዛይን ፊሊሞን ኪሮስ
ፊሊሞን ኪሮስ፡ ኣብ ከተማ መንደፈራ ተወሊዱ ዝዓበየ ናይ ኤለክትሮኒክስ ተክኒሻን’ዩ። ነቲ ናይ ስንዓን ምህዞን ስርሓቱ ፡ኣብ ከባቢኡ ካብ ዝረኽቦም ዘገልገሉ ኣቑሑን ኣብ ድኳናት ብቐሊሉ ዝርከቡ ነገራትን ኣወሃሂዱ ከምዝሰርሖ ዝዛረብ መንእሰይ ፊሊሞን፡ ቅድሚ ሕጂ ብርክት ዝበሉ ነገራት ከምዝሰንዐን ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ከኣ በውሑድ ተተካኢ ጸዓት፡ ኣብ ሞባይልን ተመሳሳሊ ናይ ኤለክትሮኒክስ ኣቑሑን፡ ተለቪዥን ንምርኣይ እትሕግዝ መሳርሒት ከም ዝሰንዐን ምስ ይገልጽ።
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ
-
መስከረም 27, 2022
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣረጋይ ግርማይ


text:
ህዝቢን መንግስትን ትግራይ ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፅሞ ዘሎ ጀኖሳይድ መዕለቢ ክረክብ ዘላቂ ረብሓን መሰልን ህዝቢ ትግራይ ክረጋገፅ መውፅኢ መንገዲታት ከናድዩ ፀኒሖም እዮም ፡፡ እቲ ቀዳማይ መውፅኢ መንገዲ ድማ ሰላማዊ ልዝብን ዘተን ከምዝኮነ ብዕሊ ኣፍሊጦም ፡፡
ይኩን እምበር ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ሰላማዊ መፍትሒ ነፂጉ መንገዲ ኲናት መሪፁ፡፡ ቅልፅም ህዝቢ ትግራይ ብተግባር ምስረኣየ ድማ ተገዲዱ ንድርድር ሰላም ቅሩብ ከምዝኾነ ኣብ ቤት ምኽሪ ተጠሊዑ መደረ ኣስሚዑ። ይኹን እምበር እቲ ቅሩብነት ንድርድር ሰላም ግዜ ንምሽማትን ንማሕበረሰብ ዓለም ንምድንጋርን ዝጥቀመሉ ዘሎ ጠላዕ ወይ ቁማር ከምዝኮነ መርትዖታት ኣለው ።
ክልከላ ሰብኣዊ ሓገዝ ድማ ሓደ ኣብነት እዩ፡፡ መንግስቲ ትግራይ ምስ ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ዝገበሮ ስምምዕነት ግዝያዊ ተፃብኦ ኲናት ጠጠው ክብል፣ ሰብኣዊ ሓገዝ ብእኹል መጠንን ኣብ እዋኑን ክኣቱ ዝብሉን ካልኦትን እዮም። ይኹን እምበር ሰብኣዊ ሓገዝ ብእኹል መጠንን ግዜን ከይኣቱ ማሕበረሰብ ዓለም ህዝቢ ትግራይ ንምድሓን ዝወስዶ ዘሎ ተበግሶ ኣብ ምትዕንቃፍ ተፀሚዱ ኣሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንዳሃለወ እተን ዝርካበን መቐለ ዝኣተዋ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ተጠቃሚ ሕብረተሰብ ከይበፅሕ ክልከላ ነዳዲ ከም መሳርሒ ጀኖሳይድ ይጥቀመሉ ኣሎ። እዚ እውን ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ንድርድር ሰላም ቅሩብ ከምዘይኾነ ዓብይ መረዳእታ እዩ።
ብተዛማዲ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ህዝቢ ትግራይ ወሪዱ ዘሎ ፀበባን መከራን ስለዘተሓሳስቦ እቲ ሰብ ስራሕ ፀበባን መከራን ንዓመታ ከይድገም ብምሕሳብ ልዕሊ 650 ሽሕ ዘመናዊ ድኹዒን ልዕሊ 500 ሽሕ ድማ ምሩፅ ዘርኢ ክረክብ ቅድሚ ሕዚ ብዘይተለመደ ኣገባብ ብነፃ ክዕደል እሞ ፍርያትን መፍረያይነትን ህዝቢ ትግራይ ንምዕባይ ዝወሰዶ ተበግሶ መመኽነይታ ብምድርዳር ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት ዝገብሮ ዘሎ ጠላዕ እውን ካሊእ ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ንድርድር ሰላም ቅሩብ ከምዘይኮነን ህዝቢ ትግራይ ክፀንት ናይ ዝገብሮ ዘሎ ሽርሒ ሓደ ኣካል እዩ ።
እዚ እኩይ ሰይጣናዊ ስራሕ ዝተረደኣ ሓረስታይ ትግራይ ድማ ምሩፅ ዘርእን ዘመናዊ ድኹዒን ዝለመደ መሬቱ ኣለሳሊሱ ክፅበ ፀኒሑ፤ ሐዚ ተስፋኡ ስለዝፀልመተ ብዘይ ዘመናዊ ድኹዒ መሬቱ ከምዝዘርአን ፀረ-ባልዕን ካልኦት እታወታት ሕርሻን ክዘርእ ተገዲዱ። እዚ ተግባር ክልከላ ሓገዝ ሙሩፅ ዘርኢን ዘመናዊ ድኹዒን ድማ ህዝቢ ትግራይ ብጥሜት ክፀንት ዝዓለመ ሻጥር እዩ።
ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ብድርድር ሰላም ይሽቅጥ ከምዘሎ ካሊእ ጉዳይ ድማ ዕድመ ልክዖም ንዓዶም ዘገልገሉ ኣባላት ሰራዊት ግዳይ መቅተልቲ፣ መግረፍቲን ማእሰርትን ይኮኑ ኣለዉ፡፡ ኣብ ዝኮነ ፖለቲካዊ ንጥፈት ዘይርከቡ ሰላማዊያን ሰባት ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ብሄር መሰረት ዝገበረ መጥቃዕቲ ይፍፅም ኣሎ። ብዓብዩ ድማ ኣብ ህዝቢ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ጀኖሳይድን ብድርድር ሰላም ጠላዕ ይፃወት ከምዘሎ ዓብይ መረጋገፂ እዩ ።
ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድን መዛምርቱን ንሰላማዊ ድርድር ቅሩባት ከምዘይኮኑ ዘረጋግፁ ካልኦት መርትዖታት እውን ኣለው። እቲ ዝግበር ድርድር ሰላም ብሕገ መንግስቲን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን ክውዳእ ከም ቅድመ ኩነት ተቀሚጡ እንዳሃለወ ገበቲ ሓይሊታት ኣምሓራ መሬት ወልቃይት ንምግባት ናብ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ውሳነ ሓሳብ ኣቅሪቦም። ድርድር ሰላም ኣብ ዝበሃለሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ነጋሪት ኲናት ዝወቅዑ እውን ኣለው።
ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ንድርድር ሰላም ብተግባር ከምዘይቅበል ዝፈልጥ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ዘላቂ ረብሓን መሰልን ትግራይን ህዝባን ከምዘይዋገን ትግራይን ህዝባን ዝሽኻሉ ድርድር ከምዝገብርን እዩ። እቲ ዝግበር ድርድር ሰላም እዉን ሕገ-መንግስትን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትን ዝሽካሉ ክከዉን ሙሁራን ይምዕዱ ፡፡
ህዝቢ ትግራይ ንመንነቱን ህላወኡን ዝገብሮ መኸተ ብዝኮነ ምደራዊ ሓይሊ ዝኹለፍ ኣይኮነን፤ ብፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ዘመናዊ ድኹዒን ሙሩፅ ዘርኢን ተኸልኪሉ እውን እታ ዝርካባ መሬቱ ሓሩሱ ኣለሳሊሱ ዓርሱ ንምኽኣልን ሽርሒ ፀላእቲ ንምፍሻልን ብሙሉእ ዓርሰ ልቦናን ተስፋን መሬቱ ዘሪኡን ይዘርእን ኣሎ። ፅባሕ ክትወግሕ እያ። ትግራይ ትስዕር! ድማ ይብል ሓረስታይ ትግራይ ።
ስለዝኾነ ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ብስም ድርድር ሰላም ግዜ ንምሽማትን ማሕበረሰብ ዓለም ንምድንጋርን ዝገብሮ ዘሎ ጠላዕ ዓርሱን መዛምርቱን ካብ ምሽዋድ ብዝዘለለ ንህዝቢ ትግራይ ከደናግር ኣይክእልን። ህዝቢ ትግራይ ሕዚ ኣጋጢሙዎ ካብ ዘሎ ዓፀባን መከራን ወፂኡ ብነፃነት ዓርሱ ብዓርሱ ከመሓድር፣ ዝሓሸ መነባብሮን ምዕባለን ከመዝግብ ሕዚ ዘለዎ ስምረት፣ ሓድነትን ቃልሲን መሰረት እዩ። ስምረቱን ሓድነቱን ዓቂቡ ሃለዋቱን ድሕንነቱን ከረጋግፅ ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ድርድር ሰላም ዝገብሮ ዘሎ ጠላዕ ፈሺሉ ተገዲዱ ናብ ድርድር ክኣቱ ነብሲ ወከፍ ትግራዋይ ካብ ዝኮነ እዋን ንላዕሊ ክታሙ ከዕርፍ መልእክትና እዩ ።
ብሰለሙን በርሀ


text:
ሃገራዊ ኮሚሽን ምርጫ ኣንጎላ ንመራሒ ሰልፊ ህዝባዊ ማክሲስት ምንቅስቃስ ንናጽነት ኣንጎላ (MPLA) ጅዋል ሎሬንኮ ተዓዋቲ ሃገራዊ ምርጫ'ታ ሃገር ምዃኖም ኣዊጁ።እቲ ዓወት ንገዛኢ ፓርቲ ንልዕሊ 50 ዓመታት ንፕረዚደንት ጅዋል ሎሬንኮ ድማ ንካልኣይ ናይ መዝነት ጊዜ ዝህብ'ዩ።
ኮሚሽን ምርጫ ድሕሪ ምቁፃር ምሉእ ድምፂ ሰልፊ ህዝባዊ ማክሲስት ምንቅስቓስ ሓርነት ህዝቢ ኣንጎላ 51.17% ድምፂ ብምርካብ ተዓዊቱ ኣሎ ይብል ።ናይ ነዊሕ እዋን ተቐናቓኒኡ ዝኾነ ዩኒታ 43.95% ድምፂ ረኺቡ ኣሎ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ረቡዕ ዝተኻየደ ምርጫ ካብ ዝተመዝገቡ መረፅቲ ትሕቲ ፍርቂ ድምፆም ምሃቦም ተፈሊጡ ኣሎ።
መራሒ ዩኒታ ኣዳቤርቶ ኮስታ ጁኒየር ኣብ መንጎ ኮሚሽን ምርጫን ውድቦምን ዘካየዱዎ ቆፀራ ድምፂ ኣፈላላይ ስለዘሎ ኣይንቕበሎምን ኢሉ ኣሎ።ነቲ እወጃ ዓወት ክቐበሎ እንተኾይኑ ግን ሽዑ ንሽዑ ርእይቶ ኣይሃበን።
ተንተንቲ ዝኾነ ይኹን ምስሕሓብ ናይ ጎደናታት ህዝባዊ ተቓውሞ ብምልዓል ህውከት ክበግስ ይኽእል እዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልፁ።


text:
ነበርቲ ኲዶፈላሲ – ንኡስ ዞባ መንደፈራ፡ ዝግበረሎም ጥዕናዊ ጐስጓሳትን ኣስተምህሮታትን፡ ንቕሓቶምን ኣፍልጦኦምን ክብ ብምባል ኣብ ምዕቃብ ጥዕናኦም ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ፡ ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ገሊጾም።
እቶም ወሃብቲ ርእይቶ፡ “ካብ ሓሚምካ ሕክምና፡ ተኸላኺልካ ጥዕና” ብዝብል ዕላማ፡ ኣብ ከባቢኦም ኣብ ዘላ ትካል ጥዕና ብስሩዕ ኣገባብን ኣብ ካልእ ኣጋጣሚታትን ዝወሃቦም ኣስተምህሮታት፡ ኣብ ምክልኻልን ምግታእን ሕማማት ብሓፈሻ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ድማ ብፍላይ ዓቢ ተራ ከምዘለዎ ሓቢሮም።
ኣብ’ታ ትካል ጥዕና፡ ኣገልግሎት ምክትታል ቅድምን ድሕርን ሕርሲ፡ ፍወሳ ተመሓላለፍትን ዘይተመሓላለፍትን ሕማማት፡ ክታበት፡ ወለንታዊ መርመራ ደም፡ ከምኡ’ውን ኣገልግሎት ቀዳማይ ረድኤት ከምዝረኽቡ ዝሓበሩ’ቶም ነበርቲ፡ ዝተረፈ ኣገልግሎታት ከምዝማልኣሎም ዘለዎም ጽኑዕ እምነት ገሊጾም።
ሓላፊ’ታ ትካል ጥዕና ኣቶ ያሲን ዓብዱሰመድ፡ እታ ትካል ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዝግበረላ ዘሎ ቈላሕታ፡ ብዓቕሚ- ሰብን መሳርሒታትን ዝምስገን ምዕባለ ተመዝግብ ከምዘላ ሓቢሩ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ብሓደ ነርስን ሓሙሽተ ተሓጋገዝቲ ነርስን ኣገልግሎት ትህብ ከምዘላ ዝጠቐሰ ኣቶ ያሲን፡ ንዝበለጸ ኣገልግሎት ትሕተ-ቅርጻዊ ምትዕርራይ ክግበረላ ተላብዩ።
ትካል ጥዕና ኲዶ-ፈላሲ፡ ካብ ከተማ መንደፈራ ንሸነኽ ምብራቕ ኣርባዕተ ኪሎ-ሜትር ርሒቓ እትርከብ ኮይና፡ ንዓድታት ኲዶ-ፈላሲ፡ ደርዓንቶ፡ ምሕራም ጌዶ፡ ደብሪ፡ ማእዶ፡ እምባዛርብ፡ ዓዲ-ዓዳ፡ ዛግሪ፡ ዓዲ-ቖዶ፡ ዓዲ-ጋዕባን ዓዲ ጻውራን ተገልግል።


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኬንያውያን ኣብ ነቑጣታት መለገሲ ደም ተረኺቦም ንግዳያት ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ሞቓድሾ ሶማል ዝኸውን ደም ክልግሱ ውዒሎም።
ኣብ ምብራቓሲ ከተማ ናይሮቢ ኣብ ዝተዳለወ ግዝያዊ መለገሲ ደም ዝተረኽቡ ኬንያውያን: ነቶም ዝሓለፈ ቀዳም 14 ጥቅምቲ ኣብ መቓድሾ ካብ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ ነታጒ ብህይወት ዝተረፉን ኣብ ሆስፒታላት ተዓቒቦም ብሕጽረት ደም ንዝተሸገሩን ንምሕጋዝ ንልዕሊ ሓደ ሰዓት ኣብ ዝወሰደ መስርዕ ተጸብዮም ክልግሱ ከምዝወዓሉ ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና ሮይተር ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ኣብ መቓድሾ ኣብቲ ጻዕቂ ህዝቢ ዝንቀሳቐሰሉ ቦታ ነታጒ ዝተጻወደት መኪና ድሕሪ ምፍንጃራ ልዕሊ 300 ሰባት ክሞቱ ከለው: ብውሕዱ 400 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ ይፍለጥ።
በዚ ኣብ ታሪኽ ሶማል ዝለዓለ ቕዝፈት ህይወት ሰብ ዝገደፈ ንጽል መጥቃዕቲ: ቑጽሪ ዝሞቱን ዝቖሰሉን ይውስኽ ምህላው'ዩ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ዜና ሶማልያ: ሃገሩ ባንክ ደም ከምዘይብላን ኣብ መደበራት ጥዕና ዝርአ ሕጽረታትት ነቶም ካብቲ መጥቃዕቲ ብመጉዳእቲ ዝተረፉ ሓገዝ ንምሃብ ከምዘጸገመዩ ገሊጹ።
ቱርክን ቀጠርን ዝርከብአን ሃገራት ሕክምናዊ ሓገዝ ኣብ ምሃብ ይሳተፋ ምህላወን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 07 July, 2014
ናብ ኣስመራ እናምርሐ ኣንከሎ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሰንዓ ዝተቐየደ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ፣ መንግስቲ የመን ናብ ኢትዮጵያ ከምዘረከቦ ተገሊጹ።
እቲ ናይ ብሪጣንያ ዜግነት ዘለዎ ዋና ጸሓፊ ናይቲ ግንቦት 7 ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ውድብ፣ ካብ 23 ሰነ ኣትሒዙ ኣብ የመን ኣብ ቀይዲ’ዩ ጸኒሑ።
ቤት ጽሕፈት ዱዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ፣ ብዛዕባ’ዚ ብሪጣንያ ዜግነት ዘለዎ ኢትዮጵያ ፖለቲከኛ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ነቲ ኩነታት ብመንገዲ ኣብ የመን ዝርከብ ኣምባሳደሩ ክከታተሎ ከምዝጸንሐ ብምርግጋጽ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ተሰጋጊሩ ክከውን ከምዝኽእል’ዩ ኣንፊቱ።
ኢትዮጵያ ነቲ ኣቐዲማ ንሕለፍት ዝፈረደቶ ኢትዮጵያ ብሞት ክትቐጽዖ ከምእትኽል ኣብ ዝዝረበሉ ዘሎ ግዜ ድማ፣ ብሪጣንያ ንናይ ሞት መቕጻዕቲ ዘለዋ ተቓውሞ ካብ ምግላጽ ሓሊፋ ካልእ ዝሃበቶ መጠንቐቕታ የለን።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ውሽጣዊ ጉዳይት የመን፣ ንጋዜጣ የመኒ ታይምስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ድማ ኣብ የመን ዝተታሕዘ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ የለን ምባሉ፣ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ ናብ ኢትዮጵያ ተረኪቡ ክኸውን ከምዝኻል ዘረጋግጽ’ዩ ክብሉ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ትንታነታቶም ይህብሉ ኣለዉ።
ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ርክባት ኣቶ ጌታቸው ረዳ፣ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ብሕጊ ዝድለ ስለዝኾነ የመን ናብ ኢትዮጵያ ከተረክቦም ከምዘለዋ እኳ እንተገለጸ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ምርካቡ ይኩን ካልእ ምስኡ ዝተተሓሓዘ ጉዳይ ብዝምልከት ግና ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ መግለጺ ካብ ምሃብ ተቖጢቦም ኣለው።
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሪር ነቐፌታ ዘለዋ ኣባል ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ኣና ጎመዝ ድማ፣ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ናይ ብሪጣንያ ዜግነት ስለዘለዎ ናብ ብሪጣንያ ክምለስ ኣሎ ብምባል መንግስቲ ብሪጣንያ ንምልቓቑ ክጽዕር ጸዊዓ።
መንግስቲ ኤርትራ’ውን ነቲ ከም ክቡር ጋሽኡ ብተደጋጋሚ እዋን ከእንግዶ ዝጸንሐ ኣቶ እንዳርጋቸው ጽገ፣ ናብ ኣስመራ እናምርሐ እንከሎ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ የመን ኣብ ትራንዚት ምቕያዱ፣ ዘለዎ ተቓውሞታት ብዝተፈላለየ መልክዕ ክገልጽ ምጽንሑ ማዕከናት ዜና የመን ኣመልኪተን’የን።
================


text:
መጻኢ ፕረዚደንት ኬንያ ሎሚ ሰሉስ ብዝወሃብ ድምጺ ክውሰን ትጽቢት ይግበር። እቶም ዝለዓለ ግምት ተዋሂቡዎም ዘለዉ ተወዳደርቲ ናይ ቅድም መቀናቕንቲ ሕጂ ግን ተደጋገፍቲ ህሉው ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታን ንሓደ ርብዒ ዘመን ንመዝነት ፕረዚደንት ዘማዕደወ ራይላ ኦዲንጋን ምኽትል ፕረዚደንት ዊልያም ሩቶን’ዮም።
ብተደጋጋሚ እዋን ንመዝነት ፕረዚደንት ተወዳዲሩ ዘይተዓወተን ምስ ኬንያታ ኣብ ዝነበረ ምርጫ ክሳብ ደም ምፍሳስ ዘምርሐን ኦዲንጋ፡ “እንተ ስዒረን እንተ ተሳዒረን ኣእዳው መቀናቕንተይ ብኽብሪ ክጭብጥ’የ፡” ክብል ንውጽኢት ምርጫ ብሰላም ክቕበሎ ድሉው ምዃኑ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ካብቲ ልሙድ ፖለቲካዊ ባህሊ ኬንያ ወጻኢ ምዃኑ ዝምጕት ካልኣይ ቀንዲ ተወዳዳሪ ዊልያም ሩቶ ብወገኑ፡ “ዝሓለፈ ይኣክል። ሕጂ ግን ኬንያውያን ነቲ ዝበለየ ፖለቲካዊ መዋቕር ሓዲጎም ሓድሽ ምዕራፍ ክኸፍቱ’ዮም፡” ኢሉ።
ወግዓዊ ውጽኢት ምርጫ ዝመጽእ ሰሙን ክፍለጥ ትጽቢት ይግበር።
ብስእነት ቀረባትን መሳለጥያታትን ዝሳቐ ዘሎ ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ከኣ ሰላማዊ ስግግርን ናጻ ምርጫን ክካየድ ኣብ ምስራሕ ይርከብ።


text:
3. ናይ መጀምርያ ጌጋ
ናብቲ ሱር ነገሩ ተመሊስና፣ ነቲ ዝገጠመ ክንምርምሮ እንተኽኢልና፣ ካብ መጀመርያ እቲ ጌጋ ናቶም ሰብኡት'ዩ ነይሩ። ንዘይምልከቶም ውግእ ርእሶም ስለ ዝሃቡ፣ ንስድርኦም ንጸላኢ ኣቃሊዖም። ናይ መጀመርያ ሓላፍነቶም፣ ኣንስቶምን ደቆምን ምሕላው ምኻኑ ረሲዖም። ኣብ ቦታ ሓላፍነቶም ኣይተረኽቡን። ልዕሊ ኩሉ'ኳ እቲ ጌጋ ኣብ ዳዊት እንተነበረ፣ ነፍሲ ወከፍ ስለ ስድርኡ ተሓታቲ'ዩ ነይሩ። ዳዊት ምስ ፍልስጠማውያን ንውግእ ክኸይድ ምስ ወሰነ፣ ጌጋ ይገብር ከም ዝነበረ ክነግሮ ድምጹ ዘስምዐ ኣይነበረን። ኣንስቶምን ደቆምን ኣሳጢሖም ይህቡ ከም ዝነበሩ ኣስተውዒሉ፣ ስለ ዕቁባ ስድራኡ ዝተዛረበ ኣይነበረን። ጸላኢ ኣብ ዝዀነ ጊዜን ኣጋጣምን ከጥቅዖም ከም ዝኽእል ዘንጊዖም እንተዘነይሮም፣ ብሓቂ የዋሃት 'ዩም። ጸላኢ ኩሉ ግዜ ንስድራኦም ንምጥቃዕን ንምዕናውን ከም ዘቋምት፣ ገለ ቀዳድ ደልዩ ከም ዝጓዝም ኣምበሳ ከም ዝዘውር ዘይፈልጡ እንትነይሮም፣ ናይ ሓዳር ምስጢር ኣይተረድኦምን። ግን ከኣ ንጉስ ዳዊት፣ ንብዙሓት ጀጋኑ ዘቅንእ ታሪኽ እኳ እንተነበሮ፣ ብስድራ-ቤቱ ዝመጸ ግና ብዙሕ ድኻም ነይርዎ'ዩ። ክንደይ ውግእ ዘይሰዓረ፣ ክንድይ ዕጣቅ ጸላእቱ ዘየፍተሐ፣ ክንደይ ሓያላት ዘየጃጀወ! ኣብ ስድራኡ ክመጽእ ከሎ ዝነበሮ ሃጓፍ ግና እምብዛ ገዚፍ'ዩ ነይሩ። ታሪኹ እንተነቢብና፣ ኣንስቱ መፈጸምታአን፣ ደቁ ዝነብሮም ባህርይን ብቀሊሉ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። ልዕሊ ኣገልግሎት፣ ዕቁባ ስድራ-ቤቶም ምውሓስ ናይ መጀምርያ ሓላፍነቶም ከም ዝነበረ ዘንጊዖም እንተነይሮም፣ "ሰብኣይ" ምኻን ዘሰክሞ ሓላፍነት ኣይተረድኦምን። ስለ ዝዀነ ብጌጋ ውሳኔ ዕዮ ካልእ ከስልጡ፣ ኣንስቶምን ደቆምን ንምርኰ ጸላኢ ኣሕሊፎም ሂቦም። ንሳቶም ኣብ ዘይነበርዎ፣ ቦታኦም ምስ ሓደጉ፣ ብዘይተጸበይዎ ጊዜ ጸላኢ ነንስቶምን ቆልዕቶም ማሪኹ ወሲዱ። እዚ ኸኣ ልብኻ ዝሰብ ተመክሮ'ዩ።
እዚ ታሪኽ እዚ ናይ ዘመና መለለይ'ዩ። ናይ ናብራ ውግእ ኣቃልበኦምን ጊዜኦምን ስለ ዝወሰዶ፣ ምእላይ ስድራኦም ዝረስዑን ሸለል ዝበሉን ክህልዉ ከም ዝኽእሉ ምግማት ኣየድልየናን'ዩ። ገለ ንስድራኡ ንምእላይ፣ ገንዘብ ክምእርር፣ ብስራሕ ኣብ ዝተታሕዘሉ፣ ሰበይቱን ደቁን ብሕሱም ጸላኢ ዝተማረኹ ብዙሓትዮ'ምዩ። ፍቅርን ሓልዮትን ካብ ሰብኡተን፣ ካብ ኣብኦም፣ ክረኽብዎ ስለ ዘይከኣሉ፣ ካብ ካልእ ከናድዩ ናብ ግዳም ዝወጹ፣ ግዳይ ጸላኢ ዝዀኑ ክንደን ክንብሎም። ገለ ሰብኡት ራእይ ካልእ ከተግብሩ፣ ንስድራኦም ንጸላኢ ኣሳጢሖም ዝሃቡ፣ ኣንስቶምን ደቆምን ዝኸሰሩ ኣለው። መዓስን ኣበይን ልቢ ኣንስቶም ከም ዝኸሰሩ ዘይፈልጡ ብዙሓት'ዩም። ደቆም ኣብ ክምለስሉ ዘይክእሉ ዓዘቅቲ መስተን ምንዝርናን ካልእን ክሳዕ ዝኣትዉ፣ ሃለዋት ደቆም ዘይፈልጡ ኣቦታት ታእላው የብሎምን። ጓሎም ደገ ደገ ለሚዳ፣ ትምህርቲ ሸለል ኢላ ምስ ዘይረብሑ መሓዙት ዝተቋረነት፣ መገዳ ስሒታ ክነሳ፣ ሃለዋት ጓሎም ዘፈልጡ ኣቦታት ክንደይ ኢልካ ክቁጸሩ። ዝህብዎ ምላሽ ድማ፣ ንከብዳ ክዕንግል፣ ዝባና ክሽፍን፣ ተጽልለሉ ናሕሲ ክኸፍል ኣቃልቦይ ጠፊኡኒ ክነሱ፣ ከምዚ ክፈድዩኒ ዝብል'ዩ። ብዙሓት ሰብኡት ቀደማይ ሓላፍነቶም ስለ ዘይተረድኡ፣ ንሳቶም ከይፈለጡ ኣንስቶምን ደቆምን ዝኸሰሩ፣ ንኣደዳ ጸላኢ ዝዀኑ ኣለዉ።
ሰብኣይ ካህን ገዛ'ዩ። ስለዚ ደገ ቅድሚ ምውጻኡ፣ ሃለዋት ስድራኡ ክገብር ናይ መጀምርያ ሓላፍነቱ ምኻኑ ክዝንግዕ የብሉን። ገዝኡ ብዝግባእ ከመሓድርን ክኣልን ኣለዎ። ብፍላይ እኳ ኣብዚ ቀናን ወለዶ፣ መንፈስ ኢዛቤል ብሓይሊ ዝሰርሓሉ ዘሎ ዘመን፣ ሓሳብ ኣምላኽ ንገዛእ ርእሱን ንስድራ-ቤቱን እንተዘይተረዲኡ፣ ከይተፈለጦ ኣብ ስድራኡ ምዕናን ክኸውን ተኽእሎ ኣሎ። ካብቲ ብዙሕ መለለይ ናይ ኤዛቤል መንፈስ ንምጥቃ እንተኣድልዩ፣ ውሉድ ንኽብሪ ኣምላኽ ዘይኰኑ ንዓለማውነት ዝስዕር መንፈስ፣ ሰብኣይ ካብ ብፍቃድ ኣምላኽ ብሓሳብ ሰበይቱ ንኽዝወር ዘጃጁ መንፈስ'ዩ። (1ነገ21፣25) በዚ መንፈስ ተሳዒሮም ኣብ ክሳራ ዝነብሩ ድማ ብዙሓት እዩም። ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣይ ከም የሁ ዝበለ ቅብኣትን ምርዳእን ትብዓትን ሒዙ፣ ገዝኡ ክኣሊ ካብ ኣምላኽ ክዕጠቅ ኣለዎ። እዚ ዘመን ዓለማውነት ንብዙሓት ስዒሩ ኣብ ክሳራ ክነብሩ ገርዎም ኣሎ። እቲ ናይ ኣምልኽ ሰብ ግና እቲ ንዘልኣለም ዝነብር ሓሳብ ኣምላኽ ብምፍላጥ፣ ዓለማውነት ስዒሩ ክነብር ጻዊዒትን መሰልን ኣለዎ። ስበይቱ ብሓሳብ ጸላኢ ከይትጥለፍ፣ ውሉዱ ብፍልጠት ፍቅሪ ኣምላኽ ንኽዓብዩ፣ ሰብኣይ ከም ካህን ኣብ ልዕሊ ቤቱ፣ ግቡእ ቦታኡ ብምሓዝ፣ ገዛእ ርእሱን ስድራ-ቤቱን ብፍቃድ ኣምላኽ ንኽዓብዩ ክተግህ ኣለዎ።
4. ምኽሪ ምስ ስጋ
ናብዚ ኽሉ ዕንወት ክበጽሑ ዝገበሮም፣ ንስድራቤቶም ኣሳጢሖም ንጸላኢ ኣሕሊፎም ክህቡ ምኽናያት ዝዀኖም ሓደ ነገር'ዩ። እቲ ዝዓበየ ዳዊት ዝገበሮ ጌጋ ድማ ከም ልማዱ ምስ ኣምላኹ ምምኻር ገዲፉ፣ ምስ ገዛእ ርእሱ ተማኺሩ፣ ምስ ፍልስጠማውያን ክነብር ስለ ዝወሰነ'ዩ። እቲ ሱር መበገሲ ናይዚ ኹሉ ክሳራ እምበኣር እዚ'ዩ። ንጉስ ዳዊት ክኣቱን ክወጽእን፣ ኣምላኹ ከይሓተተን ከይተወከሰን ይንቀሳቀስ ኣይነበረን። እንታይ ተገበርኩ ይሓይሽ? ንጸላእተይ ኣብ ኢደይ ኣሕሊፍካ ትህበኒ ዲኻ? ሳኦል ከርክበንን ክሕዘንን ድዩ? ንሳኦል የሕሊፎም ክህቡኒ ዲዮም? (1ሳሚ23፣11-12) ንጸላእተይ ከጥቅዖም'ዶ? (1ዜና14።10) ዝብልን ካልእን ሕቶታት ንእ/ሔር ኣብ ዝተፈለላለ ጊዜ ይሓትት ነይሩ'ዩ። ስለ ዝዀነ ሓለዋ ኣምላኽ በዚሕሉ፣ ኣብ ዝኸዶ ይሰልጦ ነበረ። እንተ ሕጂ ግና ስለ ዝፈርሀ፣ ካብ እምነት ስለ ዝጎደለ፣ ምስ ገዛእ ርእሱ ተማኺሩ፣ ብስጋ ተማሪኹ። ሓሳብ ስጋ ድማ ሞት ስለ ዝዀነ፣ ነፍሶም ክሳብ ትቅሕቱ፣ ናብ መከራ ተሸሚሞም። ምኽሪ ገዛእ ርእሱ ድማ ከምዚ ዝብል'ዩ ነይሩ፣
"ዳዊት ድማ ብልቡ፡ ሕጂ ሓንቲ መዓልቲ ብኢድ ሳኦል ክጠፍእ እየ፡ ናብ ምድሪ ፍልስጥኤማውያን ካብ ምህዳም ዚሐይሽ የብለይን፡ ሽዑ ሳኦል እቲ ኣብ ብዘሎ ዶባት ምድሪ እስራኤል ምድላየይ ይሐድግ እሞ፡ ካብ ኢዱ እድሕን፡ በለ።" 1ሳሙ27፣1
እዚ ዝበለ ምስ ኣምላኽ ከይማኸረ'ዩ። ዘረባኡ ኣስተውዒልና እንተነቢብናዮ፣ ነፍሲ ዳዊት ክሳብ ክንደይ ካብ እምነት ጎዲላ ከም ዝነበረት ክንርዳእ ቀሊል'ዩ። ክሳብ ሕጂ ብህይወት ምህላዉ፣ ሓለዋ ኣምላኽ ምዃኑ ረሲዑ። ሕጂ ግና "ብኢድ ሳኦል ክጠፍእ'የ" ኢሉ ፈሪኡ። ካብ ኢድ ጎልያድን ካብ ኵናት ሳኦልን ከመይ ከም ዘድሓኖ ረሱዑ። "እ/ሔር ምሳና እንተዘይነብር፣ ጸላእትና ብሂወት ከለና ምወሓጡና" (መዝ124) ኢሉ ዝዘመሮ መዝሙር ካብ ልቡ ተሰዊሩ። ኣብ እስራኤል ከም ዝነግስ ዝተዋህቦ ተስፋ ረሲዑ፣ ኣምላኽ ክገብሮ ከም ዝኽእል ተጠራጢሩ። ብፍርሃት ስለ ዝተሸነፈ፣ መገዲ ስጋ ክኸይድ ብምውሳን፣ ካብ ስፍራኡ ዘምቢሉ። እዛ ውሳኔ እዚኣ ድማ ኣብ ህይወቱ ዓቢ ዕንወት ኣስዒባ። ምሕረትን ሓለዋን ኣምላኽ ረሲዑ፣ "ካብ ንምድሪ ፍልስጠማውያን ካብ ምኻድ ዝሓይሽ የብለን" ኢሉ። ብሓቂ ካብኡ ዝሓይሽ ኣይነበሮን ኰይኑ ድዩ? "እቲ ኣብ ጸግዒ እቲ ልዑል ዝሓድር ኣብ ጽላል እቲ ዝኽእል ይነብር" (መዝ91) ኢሉ ዝዘመሮ ብሉጽ መዝሙር ረሲዑስ፣ መገዱ ኣብ ቅድሚ የዒንቱ ቅኑዕ ኰይኑ ተራእይዎ? ንኣምላኹ ኣሚኑ ልቡ ስለ ዘይጸንዐ፣ ካብ ተስፋ ኣምላኽ፣ ኣብ ጥበብ ገዛእ ርእሱ ስለ ዝተደገፈ፣ ምስላጥን ምኽንዋንን ካብኡ ርሒቑ። (ምሳ3፣5) እቲ ምስ ገዛእ ርእሱ ዝመኸሮ ምኽሪ፣ ካብ ካብ ኢድ ሳኦል ከድሕነኒ'ዩ ኢሉ ሓሲቡ። "እ/ሔር ከውሐይን ዕርደይን ዝውከሎ ኣምላኻይን ኢሉ" (መዝ 62፣2) ዝዘመሮ ደኣ ኣበይ ኣትዩ? "ከምቲ ንፋስ ንትኪ ዝብትኖ፣ ከምኡ ድማ ኣምላኸይ ንጸላእተይ በተኖም" ዝበሎ ካብ ሓሳቡ ተሰዊሩ። ግን ከኣ ፍርህን ምቅሕታው ነፍስን ከምኡ'ዩ ዝገብር። ፍቃድ ኣምላኽ ገዲፉ፣ ሓሳቡን ድሌቱን ክገብር ስለ ዝወሰነ፣ ዘይተጸበዮ፣ ኣብ ተምኩሩኡ ርኢዎ ዘይፈልጥ ጥፍኣትን ክሳራን ርእዩ። ብሓሳቡ ክኸይድ ስለ ዝወሰነ፣ ካብቲ እ/ሔር ዘቀመጦ ቦታ ገዲፉ ኣብ "ጺግላግ" ሰፊሩ።
ንእሽቶ ትመስል ስጋዊ ውሳኔ ኣብ ህይወትና ዓቢ ዕንወት ከተስዕብ ከም ትኽእል እንተንፈልጥ፣ ንኣምላኽ ከይተወከስና፣ ፍቃድ ኣምላኽ ከይሓተትና ሓንቲ ስጉምቲ ኣይምኸድናን። ሰበይቱን ደቁን ዝሰኣነ እንተዝሕተት፣ እቲ ጌጋ ኣበይ ከም ዝጅምር፣ ኣበይ ካብ መገዲ ክወጽእ ከም ዝጀመረ ዝዛረቦ ኣለዎ። ክንድዚ ዝኣክል ስራሕ ክሰርሓ እንተዘይውስን፣ ገዛ ብእዋኑ ኣትየ ምስ ሰበይተን ደቀይን ጊዜ እንተዘሕልፍ፣ ሰበይተይ ገዲፈ ካልእ እንተዘይጥምት፣ ብኣገልግሎት ቤተ ክርስትያን እንተዘይትሓዝ፣ ካብ ምስ ስድራይ ምስ የዕሩኽተይ ከምሲ እንተዘይደሊ፣ ካብ ምኽሪ ሰበይተይ ምኽሪ ስድራይ እንተዘይሰምዕ፣ እዚ ኩሉ ዕንወት ኣብ ቤተ-ሰበይ ኣይምመጸን ኢሉ ገዛእ ርእሱ ዝኸስስ ብዙሕ'ዩ። ኰታት ፍቃድ ኣምላኽ ገዲፉ፣ ብምኽሪ ገዛእ ርእሱ ክኣቱን ክወጽእን ዝጀመረ፣ ንጥፍኣትን ክሳራን ቀረባ'ዩ።


text:
ናይ መርዓ ምስክር ወረቐት ምውሳድ
እንታይ ኢዩ?
እቲ ናይ መርዓ ምስክር ወረቐት ኣብ መንጎ ክልተ ሰባት ዘሎ ሕብረት ዘረጋግጽ ሓቀኛ ሰነድ እዩ። ኣብ ዝተወሰኑ ምምሕዳራዊ ኣገባባት ክሕተት ይኽእል እዩ: ሕቶ መዝገብ መዝገብ ስድራቤት: ፍትሕ ወዘተ።
ሓደ ካብቶም ብኦፍፕራ ዝወጹ "ሲቪላዊ ኩነታት" ሰነዳት እዩ ፣ ስደተኛነት ምስ ረኸብካ። ብዘይካ እቲ ናይ መርዓ ምስክር ወረቐት ንኣብነት ናይ ልደት ወረቐት ወይ ናይ ሞት ምስክር ወረቐት ናይ ሓደ መጻምድቲ ኣሎ። (=> ኣብቲ ናይ ልደት ወረቐት ዘሎ ናይ ስደተኛታት.info ወረቐትና ኣንብብ )
ወይ ንዓኻ ወይ ንሓደ ኣባል ስድራቤትካ (ንመጻምድትኻ፡ ወለድኻ ወይ ኣያታትካ፡ ደቅኻ ወይ ደቂ ደቅኻ) ናይ መርዓ ምስክር ወረቐት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: ቅድሚ ዝኾነ ኣገባብ፡ ቁጽሪ ፋይሉ ምርካብ የድሊ። እዚ ኣብ ዝኾነ ብኦፍፕራ ዝወሃብ ሰነድ ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ናይ መርዓ ምስክር ወረቐት ንምርካብ ዝቐርብ ሕቶ ብኢንተርነት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኦፍፕራ ይቐርብ ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ቁጽሪ ፋይልካ ርኸብ
Configurez votre étape
ቁጽሪ ፋይልኩም ኣብ ላዕሊ ናይ ዝኾነ ብኦፍፕራ ዝለኣኽ ሰነድ ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ነዞም ዝስዕቡ ስጉምትታት ነዚ ቁጽሪ ምፍላጥ የድሊ።
ናብ መርበብ ሓበሬታ ኦፍፕራ ኪዱ
Configurez votre étape
ናብ መርበብ ሓበሬታ ኦፍፕራ ኣቲኻ “online procedures” ዝብል ክትጥውቕ ኣለካ። ድሕሪኡ “request a marriage certificate” ዝብል ጥራይ ጠውቕ።
ኣብዚ ውን ክትጥውቑ ትኽእሉ ኢኹም ።
ነቲ ቅጥዒ ምልኣዮ
Configurez votre étape
እቲ ቅጥዒ እዞም ዝስዕቡ ሓበሬታታት ክሕዝ ኣለዎ፤
- መጀመርታ ነቲ ሰነድ ንመን ክትረኽብዎ ከም እትደልዩ፡ ብዝሒ ቅዳሓት ዝደለኹሞ ዕለትን ዕለት መርዓን ምልኣዩ፤
- ድሕሪኡ ናይ መወዳእታ 9 ኣሃዛት ናይ OFPRA ፋይል ቁጽሪካን ውልቃዊ ሓበሬታኻን ከምኡ’ውን ናይ መጻምድትኻ ምልኣዮ፤
- ቁጽሪ ተሌፎንኩምን ኢመይልኩምን ምእታው ኣይትረስዑ: እዚ ምስ OFPRA ንዝግበር ምልውዋጥ ብዛዕባ ምዕባለ ፋይልኩም ከቃልል እዩ።
ሕቶኹም ተመዝገቡ።
Configurez votre étape
ዝተፈላለዩ ዓውድታት ናይቲ ቅጥዒ ምስ ተመልኡ፡ ሕቶኻ ክትዕቅብ ኣለካ።
ምፍላቱ ዘገድስ!
: እቲ ሕቶ ምስ ተመዝገበ፡ ቁጽሪ መከታተሊ ክሕብረካ እዩ: መስርሕ ሕቶኻ ክትከታተል ምእንቲ ክትክእል ክትሕዞ ኣለካ።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ሕቶኹም ተኸታተሉ።
ምምስራት ሰነዳት ሲቪላዊ ኩነታት ግዜ ዝወስድ ኣገባብ እዩ።
ኣሰራርሓ ናይቲ ሕቶ ንምክትታል ፡ HERE ብምእታው ኣብቲ "ንሕቶ ቁጽሩ ብምምልካት ተኸታተል" ዝብል ቦታ ቁጽሪ መከታተሊ ከተእትዉ ኣለኩም።
ምፍላጡ ዘገድስ!
: ናይ ሲቪላዊ ኩነታት ምስክር ወረቐት ናይ ግዜ ገደብ የብሉን።


text:
ኣሜሪካ ብቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝተታሕዙ ኾነ ዝሞቱ ንዓለም ቀዳምነት ምሓዛ ቀጺላ’ላ። ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ 4.4 ሚልዮን በጺሖም ኣለዉ ዝሞቱ ድማ 150 ሺሕ ሓሊፎም።ክኢላታት ጥዕና ገለ ግዝኣታት ኣብያተ ንግደን ኣብ ምኽፋት ተሃዊኸን`የን ይብሉ ።
ኣብ ዓለም ብድምር ዝተታሕዙ 17 ሚልየን ክበጽሑ ከለዉ- ዝሞቱ ናብ 670 ሺሕ ይጽግዑ።
ተመራመርቲ ክታበት ንምስራሕ ይጓየዩ ኣለዉ- ቤት-ጽሕፈት ክንክን መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ፥ ንፈተነ ዝተሰርሐ ክታበት ኮሮናቫይረስ ኣብ ህጹጽ እዋን ኣብ ጠቕሚ ክውዕል ኣብ ውሽጢ`ዘን ዝቕጽላ ሰሙናት ፍቓድ ከም ዝህብ ኣፍሊጡ`ሎ።
እቲ ክታበት ካብ ዝሓወዩ ዝተወስደ ኣንቲ-ቦዲ ፕላዝማ ከምዝኾነ`ዎል ስትሪት ጆርናል ሓቢሩ`ሎ። ኣንቲ-ቦዲ ፥ካብ ስርዓት ምክልኻል ሰብ ዝርከብ ፕሮቲን`ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ባይቶ ወከልቲ ኣሜሪካ መሸፈኒ ገጽ ናይ ግድን ክጥቀሙ ሓዲሽ መምርሒ ኣውጺኡ’ሎ፥ ኣፈ-ጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ፥ ድሕነት ጥዕና ኣባላት ኮንግረስ ክሕሎ ጸቕጢ ክግበረላ ድሕሪ ምጽናሕ ነቲ ትእዛዝ ኣመሓላሊፋ`ላ።
ፐሎሲ ነቲ መምርሒ ዘመሓላለፈት፥ ኣብ ካፒቶል ሂል ብዘይ ማስክ ዝርኣይ ዝነበረ ኮንግረስማን ሎዊ ጎህመርት ውጽኢት መርመርኡ ፖስቲቭ ምስ ኮነ`ዩ።
ንሱ ግን ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፥ ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ማስክ ይገብር ስለዝነበርኩ፡ እቲ ቫይረስ ናብቲ ማስከይ መጺኡ ድሕሪኡ ንውሽጢ ብምትንፋሰይ ሒዙኒ ክኸውን ይኽእል`ዩ ኢሉ።


text:
መግለጺ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ብምኽንያት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ
8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ጓል ኣንስተይቲ ኮይና ንኽትብዕል ዝተገብረሉ ምኽንያት ብትካቦ ንይምሰል ዝተዋህባ ዕለት ዘይኮነስ፡ ፍትሒን ማዕርነትን ንምርግጋጽ፡ ድርብ ምዝመዛን ድሑር ባህላውን ግጉይ ኣተረጓጉማ ሃይማኖታትን ዘስዓቦ፡ ኣብ ልዕሊ ጓል ኣንስተይቲ ዝተፈጸምን ዝፍጸም ዘሎን ግህሰታትን ኣድልዎን ሓንሳብን ንሓዋሩን ጠጠው ንምባል ዘበገሰቶ መሪር ቃልሲ እተብዕለሉን መላእ ፍትሒ ዘቐድም ሕብረተሰብ ዓለም ድማ፡ ሓቢሩ ዘብዕላ ኣህጉራዊ ዕለት’ያ።
ኣብ ታሪኽ ዓለም፡ ደቀ-ኣንስትዮ ንፈለማ ግዜ ብ 8 መጋቢት 1857 ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ንማዕረ መሰልን ማዕረ ደሞዝን ኣብ ዝገበረኦ ሰላማዊ ሰልፊ ብሓይሊ ፖሊስ ፈሪሱን ብዙሓት ድማ ተጎዲአን። እንደገና ድሕሪ 51 ዓመታት፡ ማለት ብ 8 መጋቢት 1908፡ ደቀ-ኣንስትዮ ንዝኽሪ እቲ ቅድሚ 51 ዓመታት ብሓይሊ ፖሊስ ዝተጓዕጸጸ ሰላማዊ ሰልፊን፡ ክምኡ\ውን ናይ ምድማጽ መሰለን ንምርግጋጽን፡ ትሕቲ ዕድመ ዝኾኒ ህጻውንቲ ኣብ ትካላት ማእቶት ዝካየድ ምዝማዛ ጠጠው ክብል ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ብዓወት ኣካየዳ። ኣብ ወርሒ ለካቲት 28 1909፡ ኣብ ኒውዮርክ ብተበገሶ ሶሻሊስት ሰልፊ ኣመሪካ ንዝኽሪ እቲ ብደቀ-ኣንስትዮ ብ1908 ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ብዝምልከት ዓቢይ ኣኼባ ተኻይዱ። ኣብ ወርሒ ነሓሰ 1910 ኣብ ኮፐንሄግን – ደንማርክ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ ናይ ደቀ-ኣንስትዮ ዋዕላ ድማ 8 ማጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ጓል ኣንስተይቲ ኮይና ንኽትብዕል ተወሰነ። ድሕሪ’ዚ ኢዩ ከኣ፡ ብዙሓት ሃገራት ነዛ ዕለት እዚኣ ከም ኣህጉራዊት መዓልቲ ጥራይ ዘይኮነስ እንቶላይ ሃገራዊ ናይ በዓል መዓልቲ ተቝጺራ ንኽትባዓል ብምውሳን ኣብ ብዙሓት ሃገራት ብክብ ዝበለ ደረጃ ክትባዓል ትርከብ።
ኣብ ሃገርና ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ደቀ- ኣንስትዮ ዝካየድ ዝነበረን ዘሎን ድርብ ባህላዊ ይኹን ግጉይ ሃይማኖታዊ ኣረዳድኣ ዘስዓቦ ግፍዕታት ንፍትሒ ዝመነጽሮም ፍጡራት ርዱእን ሓንሳብን ንሓዋሩን ክብዳህ ካብቲ ዝግበኦ ናይ ቃልስና ዕላማታት ምዃኑ ዉሁብ እዩ። ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ብረታዊ ተጋድሎና ይኹን ሕጂ ማዕረ ወዲ ተባዕታይ እቲ ዝከኣል ዘበለ ኣበርኪተንን የበርክታን ኣለዋ። ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ይኹን ፖለቲካዊ ተጋድሎ ተሳቲፈን እየን። ኣብ ብረታዊ ተጋድሎና ብስውእቲ ኣለም ጸሃይ መስፍን ዝተጀመረ ብሉጻት ደቂ ሃገር ኣወፍየን እየን።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ግና እተን ኣዝየን ግዳይ ግፍዕታት ህግደፍ ዝኾና ደቀ-ኣንስትዮ ምዃነን ንኹሉ ብውድዕነት ዝዕዘብ ኤርትራዊ ብሩህ እዩ። ስለዚ ነዚ ድርብ ወጽዓ ንምውጋድ ማዕረ ነቲ ፍትሕን ደሞክራስን ንምትካል እንገብሮ ዘሎና ቃልሲ ምስርዑ ናይ ግድን ይኸውን። ነዚ ዕሽሽ ምባል ንደሞክራሲን ፍትሕን ይቃልስ ኣለኹ ምባል ኣፍኣዊ ጥርይ’ዩ ዝገብሮ።
ኣብዚ ሎሚ እዋን ደቀ-ኣንስትዮ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዝገብረኦ ዘለዋ ኣስተዋጽኦ ቀሊል እኳ እንተዘይኮነ፡ ክምቲ ሓፈሻዊ ንህግደፍ ብፍትሓውን ሕጊ ዝገዝኦ ሕብረተ-ሰብ ንምትካእን ዝግበር ተጋድሎ፡ ተሳትፎ ኤርትራዉያን ማዕረ እቲ ዝጥለብ ዘይምዃኑ፡ ብእኡ ደርጃ ድማ ደቀ-ኣንስትዮ ክጽለዋ ናይ ግድን እዩ። እቲ ርዱእ ክኸውን ዝግባእ ግና ብዘይ ሰፊሕ ተሳትፎ ሕብረተሰብ ዝረጋገጽ፡ ፍትሒ ይኹን ግዝኣተ- ሕጊ ከምኡውን ደሞክራሲ ብፍጾም የሎን።
ምልስ ኢልና ኣብ ውሽጢ ውድብና ዘሎ ተሳትፎ ጓል ኣንስተይቲ ምስ እንምልከት፡ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ኣባላት ውድብና፡ ውድበን ካብ ሸርሕታት ህግደፍን ድሑር ዝንባለታትን ንምንጋፍ ዝገበረኦ ሓያል ብደሆ ኣብነታዊ ጥራሕ ዘይኮነ ወድብና ብምድሓን ኣብ ባህርያዊ ናይ ቃልሲ ቦትኡ ክመልሰኦ ምብቀዐን ኣብ መዛግብ ታሪኽ ብወርቃዊ ቀለም ተጸሒፉ ክነብር ኢዩ።
ብኣጋጣሚ 8 መጋቢት ንኩለን ደቀ-ኣንስትዮ ኤርትራ ዮሃና እናበልና። ንግዝኣተ-ሕግን ማዕረነትን ደሞክራስን ዝገብረኦ ዘለዋ ቃልሲ ዝያዳ ከም ዝድንፍዕ ንኽገብራ ጻዊዕትና ብምቕራብ፡ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ምሉእ መሰላ ንክትጕናጸፍ ከይ ተሓለለ ክቃለስ ምዃኑ ቃሉ የሕድስ።
8 መጋቢት ንዘልኣለም ከቢራ ትንበር።
ዓወት ንዲሞክራስያዊ ቃልስና
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና !
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!”
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ፈጻሚ ኣካል
08/03/2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9423


text:
ቀዳመይቲ ጸላም ኣሜሪካዊት ጓል ኣንስተይቲ ንከተማ ሳንፍራንሲኮ ክትመርሕ ተመሪጻ
ኣብ ታሪኸ ኣሜሪካ፤ ከተማ ሳንፍራንሲኮ ንመጀመርታ ግዜ ብጸላም ኣሜሪካዊት ክትምራሕ'ያ።
ሎንዶን በሪድ ኣብ ናይ መንግስቲ ገዛውቲ ብዓባያ ተሐጊዛ ብድኽነት ከም ዝዓበየት ይፍለጥ።
እዛ ጓል 43 ዓመት 50% ናይ'ቲ ምርጫ ምዕዋተይ ዓቢ ኩርዓት ይስምዓኒ ኢላ።
በሪድ እታ እንኮ ጓልነስተይቲ ከንቲባ ካብተን 15 ዝዓበያ ከተማታት ኣሜሪካ ኮይና'ያ ተመሪጻ።
እብዚ እዋን ሳን ፍራንሲኮ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ዝኮነ ቤት ኣልቦነትን፤ ጉሓፍን ጎደናታትን፤ ክብሪ ገዛውትን ንነበርቲ እታ ከተማ ኣሳጉጎዎም ይርከብ።
ካብ ቁልዕነታ ተቀማጢት ሳንፍራንሲኮ ኮይና ኣብ ናይ መንግስቲ ስራሓት ከም ተቆጻጻሪት ሓጋጊ ኣካል ኮይና ሰሪሓ'ያ።
ብሪድ ንቐሩብ እዋን'ውን ድሕሪ ሞት ከንቲባ ኢድ ሊ ከም እዋናዊት ከንቲባ ኮይና ኣገልጊላ።
ብሪድ ናይ መጀመርታ ጸላም ከንቲባ'ምበር ናይ መጀምረታ መራሒት ሳንፍራንሲኮ ጓል ኣንስተይቲ ኣይኮነትን። ድያን ፈኒስታይን ኣብዚ እዋን ሰነተር ናይ ካሊፎርንያ ኮይና ተገልግል ዘላ ኣብ 1978 ኣከንቲባ ሳንፍራንሲኮ ኮይና ተመሪጻ'ያ።
እዚ ድማ ካብቶም ውሑዳት ካባቢ 19 ዝኾኑ ጸለምቲ ከንቲባታት ኣሜሪካ ይጽንብራ።
ብሪድ 5% ተቀማጦ ጸለምቲ ኣሜርካውያ ዝበዝሑ ኣብ ናይ መንግስቲ ገዛውቲ ዝነብሩ ከተማ ከምትመሪሕ ሳን ፍራንሲኮ ክሮኒክል ይሕብር።
ብሪድ ምሉእ ሂወታ ኣብ ሳን ፍራንሲኮ ዝተቀመጠትን ካብ ካሊፎንያ ዩኒቭርሲቲ ናይ ዲግሪ ትምህርታ ድሕሪ ምውድኣ፡ ኣብ 2012 ብማስተርስ ዲግሪ ኣብ ህዝባዊ ምሕደራ ንምምራቕ ዝበቕዕት ጓል ኣንስተይቲ'ያ።
ኣብ 2016 ኣብ ዝገበረቶ ቃለመጠይቕ ኣብ ግዜ ቁልዕነታ ዘሕለፈቶ ሕሰም ናብራ ተዛሪባ ከምዝነበረት ይፍለጥ።
ንጋዜጣ ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ 5ተ ኣባላት ስድርኣ ኣብ ወርሒ 900$ ይነብሩ ከምዝነሩን እቲ ዝነብሩሉ ከባቢ ካብ ዕልቕልቕን ዕግርግርን ናይ'ታ ርሑቅ ከምዘይነበረ ትገልጽ።
ሓፍታ ኣብ 2006 ብሰንኪ ብዝሒ ሓሽሽ ምጥቃም ከምኡ'ውን ሓዋ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝሞቱን ገሊጻ።