text:
ኣርኣያ በላይ ካብ ተላዕለ-!
ኣነ ንኣርኣያ በላይ ብቐረባ ካብ ዝፈልጡዎ ደቀ’ሥመራ ሓደ’የ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ “ኣይጋ” ብዛዕብኡ ዝተጻሕፈ ኣንቀጽ ምስ-ረኣኹ ድማ፥ ነቲ ብልቦናን ብዓቢይ ቁም-ነገርን ዝፍለጥ ዝነበረ፥ ኃወይ ክብሎ ዝኽእል ዓርከይን መተዓብይተን ኣርኣያ በላይ፥ ብዓይኒ ሕልና ክዝክሮ ምኽንያት ኮይኑኒ።
ኣነ ንኣርኣያ በላይ ብቐረባ ካብ ዝፈልጡዎ ደቀ’ሥመራ ሓደ’የ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ “ኣይጋ” ብዛዕብኡ ዝተጻሕፈ ኣንቀጽ ምስ-ረኣኹ ድማ፥ ነቲ ብልቦናን ብዓቢይ ቁም-ነገርን ዝፍለጥ ዝነበረ፥ ኃወይ ክብሎ ዝኽእል ዓርከይን መተዓብይተን ኣርኣያ በላይ፥ ብዓይኒ ሕልና ክዝክሮ ምኽንያት ኮይኑኒ። ኣርኣያ ብኹሉ ዓይነት መዐቀኒ፥ ዝኾነ ኣበር ነይሩዎ ተባሂሉ ዘይሕመ፥ ለባምን ወረጃን’ዩ ነይሩ ኢልካ ክምስከረሉ ዝግባእ ሰብ’ዩ ነይሩ።
ይኹን እምበር እቲ ኣብ 1966 ዓ/ም (1974) ኣብ ኣሥመራ ክነፍስ ዝርአ ዝነበረ ንፋስ፥ ነቲ ወረጃን ለባምን ዝኾነ ኣርኣያ፥ ቀዳዊኡ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ኣብታ ዝተወልደላን መዳሕንቱ ዝተቐብረላን ኣሥመራ ድማ፥ ደሙ ብግፍዒ ክፈስስ ተራእዩ። ኣርኣያ ግና ከም ጲላጦስ ንጹሕ ዝኾነ ሰብ’ዩ ነይሩ። ዝኾነ ኣበሳ ከይሃለዎ ከኣ፥ ኣብታ እናተጻወተ ዝዓበየላ መሬት፥ ደሙ ደም ሓደ-ንጹሕ ሰብ ብኸንቱ ከም-ዝፈስስ ተገይሩ። እዚ ግፍዒ’ዚ ግና ኣብ ልዕሊ ኣርኣያ ክፍጸም ዝግባእ ኣይነበረን።
ኣርኣያ ካብቶም ሓሙሽተ ደቀቦይ በላይ ሓደ’ዩ ነይሩ። ምዕባዩ ኃውቱ ምዕራፍ ትበሃል ኮይና፥ ምንኣሱ ድማ ኣበበችን ኃይለን ለምለምን እዮም። ኣቡኡ ወላዲኡ ኣቦይ በላይ ተሰማ ዝበሃሉ ኮይኖም፥ ኣዲኡ ድማ ኣደይ ደሃብ ተካ እየን ዝበሃላ። ቤቶም ድማ ኣብ ዕዳጋ-ዓርቢ ከም-ዝነበረ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብቲ ኣቶ ኣብርሃም ብርሃነ ዝጸሓፉዎ ግና፥ ኣብ ከባቢ እንዳ-ሳዕሪ ኣርባዕተ-ኣሥመራ ከም-ዝዓበየ ተገሊጹ ኣሎ። ርግጽ’ዩ ኣርኣያ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽ ኣብ ኣርባዕተ-ኣሥመራ ስለ-ዝነበሩዎ፥ ናብኡ ኣቢሉ ምምልላስ የዘውትር ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ’ዩ። እንዳቦይ በላይ ግና ቀዋሚ ኣድራሻኦም ዕዳጋ-ዓርቢ’ዩ ነይሩ።
ብፍላይ ገዛ እንዳቦይ በላይ፥ ኣብ ዕዳጋ-ዓርቢ ኮይኑ። ኣብ ከባቢ እንዳ በዓል ኣቦይ ኣስማረን እንዳቦይ ቀሺ-ማህደረን፥ በቲ ሓደ ድማ እንዳ’ቦይ ተፈሪን፥ እንዳቦይ ደሳለኝን ኣቢሉ ዝነበረ ኮይኑ’ዩ ዝርዳኣኒ። ስለዚ ኣርኣያ ወዲ ዕዳጋ-ዓርቢ እምበር፥ ወዲ ኣርባዕተ-ኣሥመራ ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። ብዝተረፈ ኣብ እንዳቦይ በላይ ንዕዳጋ ዝወርድ እንጌራ ይስንከት ነይሩ’ዩ። ነዚ ናይ መሸጣ ሥራሕ’ዚ ግና፥ እታ ምዕባዩ ዝኾነት ምዕራፍ ኃውቱ እምበር፥ ከምቲ ተባሂሉ ዘሎ ኣርኣያ ኣብ ምሻጥ ሕምባሻ፥ ይሳተፍ ነይሩ ንምባል ዘኽእል ተዘክሮ የብለይን።
ኣነን ኣርኣያን ንመጀመርታ ግዜ ክንራኸብ ዝኸኣልና፥ ኣብ 1937 ዓ/ም (1945) ገና ቈልዑት ከሎና ኣብ እንዳ-የነታ ዑቕባ-እንድርያስ ዓስቡ ኢና። ምስቶም ኩሎም ናትና ዕድመ ዝነበሮም ደቀ’ሥመራ ድማ፥ ፊደል ቈጺርና መልእክተ ዮሓንስ-ሓዋርያ ነቢብና ብብርዒ-ሻምቡቆ ምጽሓፍ ንለማመድ ምንባርና እዝክር። ሰንበት መጸት ድማ ንየነታ ተኸቲልና ቤተ-ክርስቲያን ምኻድና ዘይተርፍ’ዩ ዝነበረ። ኣርኣያ ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ መልሓሱ ወይ ኣደማምጻኡ ጭይፍ ዝበለ ከም-ዝነበረ’ውን ይዝከረኒ።
ኣብቲ ኣቶ ኣብረሃም ዘቕረቡዎ ጽሑፍ፣ መሰለት ኣርኣያ ንኣዲኡ ወላዲቱ ከም-ዝመስል’ዩ ተገሊጹ ዘሎ። ኣብዚ ግና ኣቶ ኣብረሃም ጌጋ ሓበሬታ ዝረኸቡ’ዩ ኮይኑ’ዩ ዝስመዓኒ። ከመይሲ ብኹሉ መዐቀኒ እንተ-ተራእየ’ውን፣ ካብ ኩሎም ኣሕዋቱ ነቦይ በላይ ዝመስል ኣርኣያ’ዩ። ኣደይ ደሃብ ብቁመት ነዋሕ ዝበሃላ ሰበይቲ ኣይነበራን። ኣቦይ በላይን ኣርኣያን ግና፣ ምሉእ ዝበሃል ቁመት’ዩ ነይሩዎም። ጠቕላላ ተክሊ-ሰብእነቱ ከኣ ኣርኣያ ነቡኡ’ዩ ዝመስል ዝነበረ። ብዝተረፈ ክልቲኦም ወለዲ፣ ብልቦና ዝፍለጡ ረዘንቲ ተባሂሎም ዝምስከረሎም ምንባሮም፣ ኩሉ ክሰማማዓሉ ዝኽእል’ዩ ዝብል እምነት ኣሎኒ።
ብዝተረፈ ኣብቲ ቈልዑ ኮንና ምስ ኣርኣያ፥ ኣብ እንዳ የነታ ዑቕባ-እንድርያስ ንመሃር ዝነበርናሉ እዋን። ዳርጋ ኩላትና እቶም ቈልዑ፥ ዝጠቅም ክዳን ዝነበሮ ቈልዓ ኣይነበረናን። ብፍላይ እቶም ከማይ ዝኣመሰሉ፥ ካብ ኣርባዕተ-ኣሥመራ ንመጽእ ዝነበርና ደቂ-ሓረስቶት፥ ድርብ ኮይኑ ዝተሰፍየ ኢደ-ጠባብ ኣቡጀዲድ’ዩ ነይሩ ክዳውንትና። እቶም ካብ ዕዳጋ-ዓርብን ሓድሽ-ዕድን ዝመጹ ዝነበሩ ቈልዑት እንተኾኑ’ውን፥ ካብቲ ናትና ናይ ደቂ-ሓረስቶት ዝሓይሽ ክዳውንቲ ነይሩዎም ዝበሃሉ ኣይነበሩን። ኣርኣያ ግና እታ ብዙሕ ትግደሰሉን ተሐንቅቖን ዝነበረት ዓባይ ኃውቱ። ማለት ምዕራፍ ጎልፎ ምእላም ትኽእል ስለ-ዝነበረት፥ ንዓና ነቶም ደቂ-ሓረስቶት፥ ከቕንእ ዝኽእል ጎልፎ ይኽደን ከም-ዝነበረ ይዝከረኒ’ዩ።
ይኹን እምበር ንናይ ኣርኣያ ዕቤት ወይ ተፈላጥነት፥ ከም መሠረት ወይ መበገሲ፥ ማኅበር ትያትር ኣሥመራ ከም-ዝኾነት ገይሮም ዝዛረቡ ኣለዉ’ዮም። እቲ ሓቂ ግና ከምኡ ኣይኮነን። ኣርኣያ ብመሠረቱ ከም ኩሎም እቶም መሳቱኡ ወይ መተዓብይቱ ደቂ ዕዳጋ-ዓርቢ፥ ወዲ ቤተ-ክርስቲያን ኮይኑ’ዩ ዓብዩ። ኣብ መፋርቕ 50-ታት ኣቢሉ ድማ፥ ኣብ ማኅበር መንእሰይ ፍኖተ-ብርሃን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን ክጽንበር ክኢሉ። በሊሕን ትኩርን ከም-ምንባሩ መጠን ድማ፥ ኣብ ኩሉ ዝነጥፍ ምርኡይ ኮይኑ፥ ጸብለል ኢሉ ክርአ ግዜ ኣይወሰደሉን።
እቲ ኣብ ሥነ-ጽሑፍ ኮነ፥ ኣብ መድረኽ ወጺእካ ናይ ምውሳእ ክእለት ዘጥረዮ’ውን ኣብዚ ማኅበር’ዚ ምዃኑ፥ ኩሎም እቶም ብቐረባ ዝፈልጡዎ ኣዕሩኽቱን መተዓብይቱን ይሰማምዑ’ዮም። ከመይሲ እዚ ማኅበር’ዚ፥ ወንጌል ናይ ምስባኽ መደብ’ውን የካይድ ስለ-ዝነበረ፥ ኣርኣያ’ውን ኣብዚ ወንጌል ናይ ምስባኽ ኣገልግሎት ተሳታፊ ነይሩ’ዩ። ስለ’ዚ ኣርኣያ ነቲ ደሓር ክኾኖ ዝኸኣለ፥ ናይ መድረኽን ናይ ሥነ-ጽሑፍን መንነት፥ መሠረቱ ማኅበር መንእሰይ ፍኖተ-ብርሃን ደኣምበር፥ ካልእ ክጥቀስ ኣሎ ክበሃል ዝከኣል ኣይመስለንን።
ርግጽ’ዩ ኣብቲ ብኣቶ ኣብርሃም ብርሃነ ዝቐረበ ጽሑፍ። ኣርኣያ በላይ ምስታ ብ ማተደ ትፍለጥ ዝነበረት “ማኅበር ተዋስኦ ደቀባት” ከምኡ’ውን ማምሃል ማለት “ማኅበር ምምሕያሽ ሃገራዊ ልምዲ” ዝበሃላ ዝነበራ ማኅበራት ተሳትፎ ከም-ዝነበሮ ተገሊጹ ኣሎ። ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ ግና ኣርኣያ በላይ፥ ምስዘን ማኅበራት እዚኣተን ምፍላጥ ነይሩዎ ክብል ኣይክእልን’የ። እቶም ኣባላት እዘን ማኅበራት’ዚኣተን ዝነበሩ ድማ፥ ብዕድመ ኣዚዮም ካብ ኣርኣያ ዝዓብዩ ስለ-ዝነበሩ፥ ናይዘን ዝተባህላ ማኅበራት ኣባል ንክኸውን፥ እቲ ዕድሚኡ’ውን ከፍቅደሉ ይኽእል ኣይነበረን።
ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ሓደ ካብቶም፥ ንኣርኣያ ቀረብኡ ነይሮም ዝበሃሉ ደቂ ፍኖተ-ብርሃን፥ ማለት ኣቶ ኣዲ ገብረ ግና፥ ከምዚ ዝስዕብ ርእይቶ’ዩ ዘለዎ። “…ንኣርኣያ ኣኩኡ ማለት ግራዝማች ገብረ-እግዚኣብሔር ተካ። ሓደ ካብቶም ኣብ ማተደ ኣዚዮም ንጡፋት ዝበሃሉ ኣባላት ስለ-ዝነበረ። እቲ ናይ ኣኩኡ ኣብ “ማተደ” ዝነበሮ ተሳትፎ ጽልዋ ገይሩሉ ክኸውን ይኽእል’ዩ፥ ምባል ከኽይድ ዝኽእል ይመስል። ከመይሲ ግራዝማች ገብረ-እግዚኣብሔር ተካ፥ ምስ በዓልቲ ቤቱ መምህር ለምለም ገብረ-እግዚኣብሔር፥ ንጡፋት ኣባላት “-ማኅበር ተዋስኦ ደቀባት-” እዮም ነይሮም። እዚታት ኩሉ ድማ ኣብ ኣርኣያ፥ ጽልዋ ኣይገበረን ክበሃል ኣይከኣልን…” ዝብል ርእይቶ’ዩ ዘለዎ ኣቶ ኣዲ ገብረ። ኣነ’ውን ካብዚ ናይ ኣዲ ዝተፈልየ ተዘክሮ የብለይን።
እታ ካብ ዕድመ ንእስነት ጀሚሩ ዝዓበየላ፥ ማኅበር መንእሰይ ፍኖተ-ብርሃን ግና፥ ናይ ሥነ-ጽሑፍን መድረኽን ሰብ ኮይኑ ንኽዓቢ፥ መልሚላቶን ኮስኵሳቶን’ያ ክበሃል ይከኣል። እቲ በታ ማኅበር ተዳልዩ በብዓመቱ ንሕዝቢ ዝቐርብ ዝነበረ። ናይ ጎይታና ታሪኽ መከራ-መስቀል። ንናይ ጎይታ ገጸ ባህርይ ወኪሉ ዝዋሳእ ዝነበረ፥ ኣርኣያ በላይ ምዃኑ ኣብ ተዘክሮ ብዙሓት ክህሉ ከም-ዝኽእል፥ ምግማቱ ይከኣል እዩ። ኣርኣያ ኣዚዩ ክኢላ ናይ መድረኽ ሰብ ከም-ዝነበረ፥ ብዙሓት ይዝክሩዎ እዮም ዝብል እምነት ኣሎኒ። ከመይሲ ፍሉይ ተውህቦ ዝተዓደለ ናይ ኪነ-ጥበብ ሰብ’ዩ ነይሩ።
ኣብቲ ዳሕራይ እዋን’ውን፥ እቲ ንኣርኣያ ንእሽቶ ኃዉ ዝኾነ ማለት ኃይለ በላይ፥ ንኣርኣያ ተኪኡ ነቲ ኣብ ታሪኽ-መስቀል ዝነበረ ናይ ጎይታ ገጸ-ባህርይ ወኪሉ፥ ይዋሳእ ከም-ዝነበረ ዝዝከር’ዩ። ኣብ ንጥፈታት እቲ ማኅበር’ውን፥ ኣርኣያ ኣብ ኩሉ ነይሩ’ዩ። ዋና-ጸሓፊ ብምዃን ዘገልገሎ ዓመታት’ውን ውሑድ ኣይነበረን። ሓደ ካብቶም ተጠመትቲ ደቂ-ማኅበር ነይሩ’ውን ክበሃል ይከኣል። ብዝተረፈ ኣርኣያ ኣብ ዘተን ምርድዳእን ዝኣምን እምበር፥ ጐነጽን ዓመጽን ምስ ባህርያቱ ዝሳነ ኣይነበረን።
እታ “መን’ዩ በደለኛ” እትብል በዅሪ ድርሰቱ ዝኾነት መጽሓፍ’ውን፥ ምስ “ማትኣ” ምስ-ተፋለጠ ዝጸሓፋ’ኳ እንትኾነት፥ እቲ ናይ ድርሰት ሞያ ግና፥ ኣብ ፍኖተ-ብርሃን እናሃለወ ዘጥረዮ ደኣምበር፥ ካብ “ማትኣ” ዝውሰዶ’ዩ ንክብል ኣይንኽእልን። ማትኣ ክትቀውም ከላ ድሮ ኣርኣያ ምሉእ ናይ መድረኽ ሰብ ኮይኑ’ዩ ዝኸደ እምበር፥ ኣብ ማትኣ ከይዱ’ዩ ናይ መድረኽ ሰብ ክኸውን ዝኸኣለ ዝብል ኣበሃህላ፥ ዝኾነ ጭብጢ ክቐርበሉ ዘይክእል፥ ምስቲ ሓቀኛ ታሪኹ’ውን ክሳነ ዘይክእል’ዩ ክበሃል ይከኣል።
ብዝተረፈ ማትኣ ክትቀውም ከላ፥ ብዙሓት ደቂ ማኅበር-መንእሰይ ፍኖተ-ብርሃን፥ ተሳተፍቲ ኮይኖም ምርካቦም ክጥቀስ ካብ ዘለዎ ሓደ’ዩ። ማለት ናይ መድረኽ ተመክሮ ኣለዎም ስለ-ዝተባህለ ግዲ ኮይኑ ይመስለኒ፥ ብርክት ዝበሉ ደቂ ፍኖተ-ብርሃን መሥረትቲ ኣባላት “ማትኣ” ኮይኖም ክርከቡ ምኽኣሎም እዩ። ንምጥቃስ ዝኣክል 1ይ-መምህር ኣለማዮ ካሕሳይ 2ይ-መምህር ኣስረስ ተሰማ 3ይ-ኣርኣያ በላይ 4ይ-ገብረ-ሕይወት ቀለታ። 5ይ-ኣብርሃ ………? ፊዛርሞኒካ ዝጻወት ዝነበረ’ውን፥ እዚኣቶም ኩሎም ደቂ ፍኖተ-ብርሃን እዮም።
ኣብቲ እዋን’ቲ እዚ ጉዳይ’ዚ፥ ኣብ ማኅበር ፍኖተ-ብርሃን ኣከራኻሪ ኣርእስቲ ኮይኑ ተረኺቡ ከም-ዝነበረ፥ እቶም ብሕይወት ተሪፎም ዘለዉ ዉሑዳት ደቂ ማኅበርና ይዝክሩዎ’ዮም ዝብል ግምት ኣሎኒ። እዚ ማለት ድማ፥ እቲ ናብ ማትኣ ምኻድ፥ ምስ መንፈሳዊ-ዕላማ ማኅበርና ተሳንዩ ክኸይድ ኣይክእልን’ዩ ስለ-ዝተባህለ፥ እቲ ናይቶም ደቂ-ማኅበር ናብ ማትኣ ምኻድ፥ብጽቡቕ ዓይኒ ክጥመት ዘይከኣለ’ውን ስለዚ’ዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ብዙሕ ዘከራኽር ጉዳይ ኮይኑ ከም-ዝተረኽበ፥ ከቶ ክርሳዕ ዝኽእል ኣይኮነን።
ድሕሪ ክንደይ ክርክር ድማ፥ ከም ኣታዓራቒ ሓሳ ኮይኑ ዝቐረበ። ቅድም ኣከያይዳ እቲ ማኅበር ይርአ’ሞ፥ ኣብ ባህሊ ጥራይ ዘተኵር እንተደኣ ኮይኑ፥ እዚ ከም ካብ መንፈሳውነት ሪሒቑ ዝኸደ ክውሰድ ኣይከኣልን’ዩ። ስለዚ ቅድም ንጥፈታት እቲ ማኅበር ይርአ’ሞ፥ ብድሕሪኡ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ምስ-ተራእየ፥ ሓዲኡ ክውሰን ስለ-ዝተባህለ፥ ብኸምዚ’ዩ ብዙሕ ዘሰሓሕብ ኮይኑ እናሃለወ፥ ኣርኣያ ኮነ እቶም ካልኦት ደቂ ፍኖተ-ብርሃን፥ ኣብቲ መንፈሳዊ ማኅበር ዝነበሮም ኣባልነት ከም-ዝነበሮ ኮይኑ፥ ኣብ ምንቅስቓስ ማትኣ ክሕወሱ ዝተፈቕደሎም።
ከም ሓቅን ስለ ሓቅን ክዝረብ እንተደኣ ኮይኑ፥ ነቲ ኣርኣያ ከም ናይ ሥነ-ጽሑፍን፥ ናይ መድረኽን ሰብ ክኸውን ጽልዋ ዘሕደሩሉ፥ ቤት-ትምህርቲ ኣግኣዝያንን ማኅበር ፍኖተ-ብርሃንን እምበር፥ ናብ ካልእ ኣቢልካ ዘይነበረ ምጥማት፥ ነቲ ሓቀኛ ኣርኣያ ዝሓለፎ ናይ ታሪኽ ጉዕዞ፥ መኣዝኑ ከም-ዝስሕት ምግባር’ዩ ክኸውን። ብዝተፈልየ ኣብዚ እቶም ዓቢይ ናይ ታሪኽ ሰብ ኢልካ ክግለጹ ዝኽእሉ፥ የነታ ዑቕባ-እንድርያስ ዓስቡ ቀዳማይ ቦታ ክሕዙ ዝኽእሉ ይመስለኒ።
ብዝተረፈ ኣርኣያ ቅድም ሥራሕ ዝጀመረሉ ሲቪል-ኣቭየሽን ኮይኑ፥ ኣብ መወዳእታ ድማ ናይ ራድዮ ጋዜጠኛ ኮይኑ ከም-ዝሠርሐ’ዩ ዝፍለጥ። እቲ መምህር ነይሩ ዝብል ኣበሃህላ ግና፥ ኣነ ክሳብ ዝርድኣኒ ኣርኣያ መምህር ኮይኑ ዝሠርሓሉ ግዜ ነይሩ ክብል ኣይክእልን’የ። ኣነን ንሱን ከም መተዓብይትን ደቂ ፍኖተ-ብርሃንን መጠን፥ ክሳብ መወዳእታ ግዜ ርክብና ቀረባ’ዩ ነይሩ። እቲ መምህር ነይሩ ዝብል ነገር ግና፥ ንዓይ ክርድኣኒ ዝኽእል ኣይኮነን።
ኣብ 1966 ዓ/ም (1974) ንዓይን ንኣርኣያን ዘራኽብ ሓደ ነገር ተረኺቡ። ንሱ ድማ ጉዳይ ኣማሃ-ጽዮን ተኸስተ’ዩ። ኣማሃ-ጽዮን ተኸስተ ኣብዚ ዝተባህለ እዋን ብደርጊ ዝተቐትለ ኃውናን ዓርክናን’ዩ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ንሕና ሠለስቴና፥ ኣካየድቲ ማኅበር-መንእሰይ ፍኖተ-ብርሃን ስለ-ዝነበርና፥ ኣነን ኣርኣያን ብጉዳይ እማሃ-ጽዮን ክንግደስ ናይ ግድን’ዩ ነይሩ። ስለዚ ድማ ደርጊ ነቲ እማሃ-ጽዮን ዝነበሮ ኩሉ ንብረት ስለ-ዝወረሶ፥ በዓልቲ ቤቱ ወይዘሮ ገብርኤላ ወልዱ፥ ዘኻትም ደቃ ከተዕቢ ዘኽእላ ንብረት ክምለሰላ ብምባል፥ ሓደ ጽሑፍ ናብቲ ኅብረተ-እዚ ዝበሃል ዝነበረ ክፍሊ ከነቕርብ ግድነት ኮይኑና።
ናይዚ ሕቶ’ዚ መልሲ ንምርካብ ንመላለስ ኣብ ዝነበርናሉ እዋን ድማ፥ ሓደ መዓልቲ እቲ ነቲ ጉዳይ ሒዙዎ ዝነበረ ኮለኔል “…እዚ ዘመላልሰኩም ዘሎ ጉዳይ፥ ንሕይወትኩም ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ስለ-ዝኾነ፥ ካልኣይ ግዜ ነዚ ጉዳይ’ዚ ሒዝኩም፥ የማነ ጸጋም ክንብል ኢና ዝብል ሓሳብ እንተደኣ ኣልዩኩም፥ ሕይወትኩም ንሓደጋ ኣሕሊፍኩም ትህቡ ከም-ዘሎኹም ፍለጡ…” ዝብል ምኽሪ ዝመስል መጠንቀቕታ ምስ-ሃበና፥ በዚ ተፋኒና ምስ-ከድና፥ ኣነን ኣርኣያን ካልኣይ ግዜ ብሕይወት ክንራኸብ ኣይከኣልናን። ምኽንያቱ ድማ ኣነ ብዙሕ ከይጸናሕኩ፥ ኣብቲ ሽዕኡ እዋን ተኣሲረ ንኣዲስ-ኣበባ ስለ-ዝተውሰድኩ፥ ናይ ዘለዓለም ምፍልላይና ክኸውን ክኢሉ።
ኣነ ቅድሚ ንኣዲስ-ኣበባ ተኣሲረ ምኻደይ፥ ኣብ ግቢ ተኣሲረ ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ፥ ካብቲ ኣርኣያ ዝሠርሓሉ ዝነበረ ናይ ራድዮ ክፍሊ፥ ሓሙሽተ ዝኾኑ ተኣሲሮም ስለ-ዝመጹ፥ ንሳቶም’ውን ምስ ኣርኣያ ዝነበረና ምቅርራብ ይፈልጡ ስለ-ዝነበሩ፥ “…ኣርኣያ ብዛዕባ ናትካ ምእሳር ብዙሕ ይሽገር’ዩ ዘሎ። ስለዚ እንድዒ ደኣምበር፥ በቲ ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ፥ ኣብ ሓጺር ግዜ ከይወጻእካ ኣይትተርፍን ኢኻ…” ምስ-በሉኒ፥ ኣነ’ውን ኣርኣያ ብምእሳረይ ከም-ዘይድቅስ እግምት ስለ-ዝነበርኩ፥ እቲ ድኻሙ ተቓኒዑ ክወጽእ ከም-ዝኽእል፥ ምሉእ ተስፋ ገይረ ክጽበ ምኽኣለይ ይዝከረኒ። ኣብቲ ሰሙን ኣቢሉ ግና፥ ካልኦት ሓደስቲ እሱራት መጺኦም ከዕልሉ ከለዉ፥ እቲ ሕያዋይን ጥዑምን ኣርኣያ ዝፈጸሞ ገበን ከይሃለወ፥ ብግፍዒ ከም-ዝተቐትለ፥ እቲ መሪር መርድእ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ኮይነ’የ ክሰምዖ ዝኸኣልኩ። ሕይወት ሓደ ንጹሕ ዝኾነ ሰብ ብኸንቱ ምጥፍኡ ድማ፥ ብዙሕ ኣብክዩንን ኣሕዚኑንን። ከመይሲ ወርቂ ዝኾነ ሰብ’ዩ ጠፊኡ።
የግዳ ኣብቲ ብናይ ኣማሃጽዮን ተኸስተ ጉዳይ ክንራኸብ ዝቐነናሉ ሰሙን፥ ንኣርኣያ ብዛዕባ ክመጾ ዝኽእል ሓደጋ፥ ብግልጺ ከዕልሎ ግድነት ኮይኑኒ ነይሩ። ማለት ሓደ መዓልቲ ካብቲ ናይ ኣማሃጽዮን ጉዳይ ተመሊስና ከነዕልል ከሎና “… ኣርኣያ-! ኩነታት እዚ ዓዲ ካብ ዕለት ንዕለት፥ ዘየተኣማምን እናኾነ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ንኹላትና ድማ ከቕስነና ዝኽእል ኣይኮነን። ኣነ ዕድል እንተዝህልወኒ ኣዲስ-ኣበባ ቅያር ክረክብ እንተ-ዝኽእል ኣይምጸላእኩን። ንስኻ ግና ካብ ናተይ ዝሐሸ ዕድል’ዩ ዘሎካ። ከመይሲ ኃይለ ኃውኻ ድሮ ኣብኡ ሥራሕ ጀሚሩ ኣሎ። ስለዚ ኣነ እዚ ስጉምቲ’ዚ ክትወስድ’የ ዝመኽረካ። ከመይሲ እቲ ካብ በረካ ይመጽእ’ዩ ዝበሃልናይ ሞት መጠንቀቕታ ደብዳቤ፥ ድሮ ከም-ዝበጽሓካ’ዩ ኣብዚ ከተማ ዝዕለል ዘሎ። እዚ ዘረባ’ዚ ክነግረካ ከሎኹ፥ ስለ-ክትጥንቀቕ እምበር ከፍርሓካ ደልየ ኣይኮንኩን…” ብምባል፥ ዓይኒ ዓይኑ እናጠመትኩ ከም-ዝነገርኩዎ እግዚኣብሔር ምስክረይ’ዩ።
ኣርኣያ እቲ ሽዕኡ ዝሃበኒ መልሲ “…ተኽለ-ማርያም ኃወይ-! ኣነን ንስኻን ዕድሜና ምሉእ ንፋለጥ ስለ-ዝኾንና፥ ናተይን ናትካን ናይ ፖለቲካ ኣረኣእያ፥ ኣነ ክሳብ ዝዝክሮ ተፈላሊና ኣይንፈልጥን ኢና። ስለዚ ናይ ፖለቲካ ኣረኣእያዶ ንሓደ ሰብ ገበነኛ ክገበሮ ይኽእል እዩ-? ኣብ ምንታዮም ስለ-ዝተረኽብና ደኣ ኢና፥ ሕጂ ሕይወትና ኣብ ሓደጋ ከእትዉዎ ዝደልዩ ዘለዉ-? ብዝኾነ ስለቲ ተገዳስነትካን ሓልዮትካን ብጣዕሚ’የ ዘመስግን። ኣብ ሕልናይ ሕርኽርኽ ዝብል ነገር ስለ-ዘይብለይ ግና፥ ክመጽእ ንዝኽእል ኩሉ እግዚኣብሔረይ ኣሚነ ክጽበዮ እየ…” ዝብላ ቃላት ከም-ዝመለሰለይ’የ ዝዝክር።
ሓደ ካብ ደቂ ፍኖተ-ብርሃን ማለት ኣዲ ገብረ፥ ነዚ ጉዳይ’ዚ ኣልዒልና ኣብ ዘዕለልናሉ እዋን ከም ዘዘንተወለይ’ውን፥ ንኣርኣያ ካልኦት ጽቡቑ ዝደልዩ ኣኅዋትና፥ እልይ ኢሉ ክጸንሕ ዝመኸሩዎ’ውን ነይሮም እዮም። ኣርኣያ ግና ብንጽሕንኡ ይተኣማመን ስለ-ዝነበረ፥ ነቲ እልይ ኢልካ ምጽናሕ ዝብል ኣበሃህላ፥ ሕዝብኻን ሃገርካን ገዲፍካ ከም ምህዳም ገይሩ ስለ-ዝቘጸሮ፥ ፈጺሙ ሕልንኡ ክቕበሎ ዝደሊ ኣይነበረን። ኣብቲ ዝሃቦ መልሲ “…ኣነ ካብዛ መሬት’ዚኣ ዝተፈጠርኩ ወደ’ሥመራ’የ። ካብ ዓደይ ሃዲመኸ ዓዲ መን ከይደ’የ ክሕባእ-? ደቀይ እንተኾኑ ሓማሴኖት እዮም። ስለዚ ንዓይን ንስድራይን ኣሥመራ ዓድና’ያ። እቲ ዝመጽእ ከኣ ኣብዛ ዓድና ኮንና ደኣ ንቕበሎ እምበር፥ የማን ጸጋም ዝብለሉ ምኽንያት የብለይን…” ብምባል ከም-ዝመለሰ’ዩ ኣዲ ዘዕለለኒ።
ንኣርኣያ በዓልቲ ቤቱ ማለት ወይዘሮ ኣበባ ኣፍወርቂ፥ በዓልቲ ደቂ-ሽሓይ ዓንሰባ ስለ-ዝኾነት፥ ነዚ ንኽጠቅስ ኢሉ’ዩ ኣርኣያ “ደቀይ እንተኾኑ ሓማሴኖት’ዮም” ዝበለ። ብዝተረፈ ኣርኣያ ብዝኾነ ነውሪ ዘይሕመ፥ ርእሱ ኣቕኒዑ ዝኸይድ ሰብ’ዩ ነይሩ።ንዘረባ ዘይህወኽ ዕጉስ። ነገራት ከመዛዝን ዝኽእል። ንዝኣመነሉ ዕላማ ክሳብ መወዳእታ ደው ክብል፥ ጽንዓት ዝነበሮ ሰብ ምንባሩ ዝምስክሩሉ ብዙሓት’ዮም። ንኣርኣያ ኣብ ሞት ከብጽሖ ዝኸኣለ ጠንቂ ግና፥ እቲ ከም መዓርን ወለላን ዝጥዕም ላዛ ኣናብባ ትግርኝኡ ከም-ዝኾነ፥ ማንም ክርድኦ ይኽእል’ዩ። ይኹን እምበር ንሳቶም እቶም ሰብ ጠብ-መንጃ፥ ነቲ ፍሉይ ዝኾነ ተውህቦ ዝነበሮ ዓቢይ ናይ መድረኽ ሰብ፥ ንዘለዓለም ካብ መድረኽ ከም-ዝእለ ምግባሮም፥ ክንደይ ዘብኪ ክንደይ’ውን ዘሕዝን እዩ።
ኣነ ኣብ ማእከላይ-ምብራቕ ኮነ፥ ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ዝነበርኩሉ ናይ ስደት ዓመታት፥ ብዙሕ ግዜ ኣርኣያ በላይ ስለ-ምንታይ ተቐቲሉ-? ዝብል ሕቶ ክለዓል ይስማዕ’ዩ። ግዳስ በቲ ዝተወስደ ስጉምቲ ዝጉሂ እንተ-ዘይኮይኑ፥ ብሞት ኣርኣያ ዝሕጎስ ገጢሙኒ ኣይፈልጥን።ኣርኣያ ንጹህ ምንባሩ ኩሉ’ዩ ዝምስክረሉ። ነቶም ሰብ ጠብ-መንጃ ግና፥ እዚ ሓቂ’ዚ ክርኣዮም ኣይከኣለን።ብዝተረፈ ወዮ ደኣ ዘመዛዝን ኣእምሮ ኣይተዓደሉን እምበር፥ ዘመዛዝን ሕልና ነይሩዎም እንተ-ዝኸውንሲ፥ ኣርኣያ መን ምንባሩ ዘርኢ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ነይሩ’ዩ።
ከመይሲ ኣብቲ ደርጊ መጀመርታ፥ ኣብ ሥልጣን ዝመጹሉ እዋን። ሓደ በቲ እዋን’ቲ ናይ ክፍለ-ሃገር ጎጃም ኣማሓዳሪ ኮይኑ ዝነበረ ሰብ። ጉዳይ ኤርትራ ብኃይሊ ክፍታሕ ይኽእል’ዩ፥ ዝብል ሓሳብ ኣልዒሉ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ “…ሽዱሽተ-ሚልዮን ዝኸውን ሕዝቢ ኣዝሚትና፥ ሓንሳእን ንሓዋሩን ካብ ገጽ ምድሪ፥ ክንድምስሶም ንኽእል ኢና…” ምስበለ፥ ቅድሚ ኩሉ ናይ ተቓውሞ ብርዖም ዘልዓሉ፥ እቲ ናይ ብርዒ-ሰብ ዝኾነ ኣርኣያ በላይን፥ ማሞ ውድነህ ዝተባህሉ ዓቢይ-ጋዜጠኛን ምዃኖም’ዩ ዝፍለጥ። ነዚ ኩሉ’ዚ ግና ኣብ ግምት ከእትዎ ዝደሊ ኣይተረኽበን። ንደም’ቲ ናይ ሕዝቢ ወገን ምዃኑ ብብርዑ ዘመስከረ ዓቢይ-ጋዜጠኛ ከኣ፥ ኣብ ኣደባባይ ደሙ ብከንቱ ከፍስስዎ ስኽፍ ኣይበሎምን።
ብዝተረፈ ኣብቲ ሽዕኡ እዋን፥ ብማእሰርቲ ኣቢለ ንኣዲስ-ኣበባ ስለ-ዝተወሰድኩ፥ ኣብ እንዳ ኣርኣያ ከይደ ከልቅስ ዕድል ኣይረኸብኩን። ድሕሪ ሠለስተ ዓመት ምስ-ተመለስኩ ግና፥ ብቐጥታ ማይ-ተመናይ ከይደ በጺሐ እየ። ሓማቱን ወዱን’ውን ጸኒሖሙኒ። በዓልቲ ቤቱ ወይዘሮ ኣበባ ኣፍወርቂ ግና ኣይጸንሓትንን። ብዝኾነ እዚ ምብጻሕ’ዚ ናይ ሕልና ቅሳነት ክህበኒ ስለ-ዝኸኣለ፥ ንኣርኣያ ብኣካል ከም-ዝረኸብኩዎ ኮይኑ’ዩ ተሰሚዑኒ።ኣብ መቓብሩ ከይደ’ውን፥ “-በል ኣርኣያ ክሳብ ኣብ ሰማይ ተራኺብና ነዕልል፥ ብሰላም ዕረፍ ክብለካ እንተ-ዘይኮይኑ፥ ንሕና’ውን እንተኾንና ብድሕሬኹም ምንም ኣይጠዓመናን-” እየ ዝበልኩዎ።
ዝኾነ ኮይኑ እምሃ-ጽዮን ተኸስተን ኣርኣያ በላይን፥ ክልቲኦም ኣብ 1966 ዓ/ም (1974) እዮም ብግፍዒ ዝተቐትሉ። ኣብቲ እዋን’ቲ ክልቲኦም፥ ናይ ማኅበር-መንእሰይ ፍኖተ-ብርሃን ላዕለዎት ኣካየድቲ-ኣካል ዝነበሩ ክኾኑ ከለዉ። ኣብ መጽሔት-ኣሥመራ’ውን ክልቲኦም ብኃባር ሠሪሖም እዮም። ኣብቲ ዝተቐትሉሉ እዋን ክልቲኦም፥ ብኹሉ ነገር ዝቐንዖም ጸብለል ኢሎም ዝርኣዩ ምርኡያት ከም-ዝነበሩ ርግጽ’ዩ።
እቲ ዘገርም ግና እምሃ-ጽዮን ካብ ውሽጢ ከተማ ብዝተተኮሰት ጥይት ክቕተል ከሎ። ንኣርኣያ ዝቐተለት ጥይት ድማ ብኣንጻሩ፥ ብወገን በረኻ ተተኵሳ ዝመጸት’ያ። እቶም ክልተ ብልቦናን ብቑም-ነገርን ዝፍለጡ ደቂ ፍኖተ-ብርሃን ድማ፥ ናብ ክምለሱሉ ዘይክእሉ ዓለም ተመራሪሖም ከይዶም። እቲ ሕያው ኣምላኽ ኣብ መንግሥቱ ክቕበሎም ድማ፥ ጸሎት ኩሎም ደቂ-ማኅበሮም እዩ።
ኣብዚ ክጠቕሶ ዝደሊ ሓደ ነገር ኣሎ። ማለት ኣርኣያ ኣብ ጥምቀት ወዱ’ዩ ቅዱስ-ቁርባን ክቕበል ዝኸኣለ። ከም-ኣጋጣሚ ድማ ክቡር ደጃዝማች ሓረጎት ኣባይ፥ ኣብቲ ቤተ-ክርስቲያን ኣቐዲሶም ስለ-ዝነበሩ፥ ኣርኣያ ክቕበል ከሎ ክርእዩዎ ክኢሎም። ንጽባሒቱ ሰኑይ ንናይ’ዚ ኣንቀጽ’ዚ ጸሓፊ ጸዊዖም፥ እቲ ኣርኣያ ቅዱስ-ቁርባን ክወስድ ኢሉ ዝውሰኖ ውሳኔ፥ ብጣዕሚ ከም-ዘሐጎሶም ገሊጾሙሉ። ከም-መግለጽ ሓጎሶም ድማ፥ ናይ ከተማ መሬት ክህቡዎ ወሲኖም።
በዚ መንገዲ’ዚ ኣቢሉ ድማ’ዩ፥ ኣርኣያ ነታ ኣብ ማይ-ተመናይ ዘላ ቤቱ ክሠርሓ ዝኸኣለ። ክቡር ደገዝማቲ ናይ ማኅበር ፍኖተ-ብርሃን ናይ ክብሪ ፕረሲደንት ከም-ምንባሮም መጠን፥ ንኣርኣያ ጽቡቕ ገይሮም ይፈልጡዎ ነይሮም እዮም። እዛ ዝተባህለት ቤት ኣዚኣ ግና፥ ንደቁ ደኣ ጽላልን መዕቈብን ክትኮኖም ክኢላ እምበር፥ ኣርኣያስ ቀሲኑ ክድቅሰላ ዕድል ኣይገበረን።
ከምቲ ባዕሉ ዝብሎ ዝነበረ ድማ “ሰብን ዕንጨይትን ተሰባሪ” ስለ-ዝኾነ፥ ነቲ ዝነበሮ ርሑቕ ዝጠመተ ብሩህ ራእይ፥ ኣብ መፈጸምታ ከየብጽሖ ገዲፉዎ ክኸይድ ግድነት ኮይኑ። ኣነ ድማ ናይ ሕልና ጉዳይ ስለ-ዝኾነኒ’የ ነዛ ጽሕፍቲ’ዚኣ ዝሓናጠጥኩ’ሞ፥ ድሕሪ 43-ዓመት ስም’ቶም ክልተ ከቶ ክርስዑ ዘይክእሉ ኣኅዋተይን መተዓብይተይን፥ ማለት ኣርኣያ በላይን ኣማሃ-ጽዮን ተኸስተን ንኽዝክር ኣጋጣሚ ብምርካበይ፥ ነቲ ሕያው ኣምላኽ ዘቕርቦ ምስጋና ወሰን የብሉን።
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


c: text/html

text:
ኣይተ ኣለምሸት ብርሃነ መስቀል
ሓላፊ ኤጀንሲ ምርግጋፅ ብቅዓት ትግራይ
ዕውት ንምዃን ዓቕምኻ ምፍላጥ ፍርቂ ጉዕዞ ስራሕ እዩ። ብድሕሪ እቲ ውሽጣዊ ዓቕሚ ምፍላጥ ድማ ዘለካ ሃፍቲ ፣ ሓይሊ ሰብ፣ ጠለብ ዕዳጋን ካልኦትን ምፍላጥ ይስዕብ። ናብ ተግባር ምስተኣተወ እውን ዝወነንካዮ ፍልጠትን ክእለትን ብምውዳድ ብዘይምቁራፅ እናሰራሕኻ ምምሃር፣ እናተመሃርካ ምስራሕ ክቕፅል ይግባእ።
ብመሰረት እዚ ኣብ ሃገርና ንዘበናት ዝፀንሐ ድኽነት ንምቕራፍ ዝተመሃረ ሓይሊ ሰብ ምውናን ወሳናይ ምዃኑ ከም መንግስቲ ኣሚኑ ሓፂርን ነዊሕን ስልጠናታትን ትምህርትን እናሃበ ፀኒሑ እዩ። ንኣብነት ኮሌጃት ቴክኒክን ሞያን ክልልና ጥራሕ እኳ እንተርኢና በቢዓመቱ ልዕሊ 100 ሽሕ ታሕተዎትን ማእኸሎዎትን ሰብ ሞያ ዝተፈላለዩ ሞያታት እናዕጠቓ የምርቓ እየን። እቶም ዝሰልጠኑ ይኹኑ ብልምዲ ሞያ ዝተዓጠቑ ብቕዓት ሞይኦም ንምርግጋፅ ድማ ኤጀንሲ ምርግጋፅ ብቕዓት በዓል ሞያ ካብ ዝጣየሽ ልዕሊ ሓሙሽተ ዓመት ኣቑፂሩ ኣሎ።
ኤጀንሲ ምርግጋፅ ብቕዓት ኣብ ክልልና ኣብ ትሕቲ ቢሮ ቴክኒክን ሞያን ትምህርትን ስልጠናን ብብርኪ ከይዲ ስራሕ እናሰርሐ ዝነበረ እንትኾን ካብ 2003 ዓ/ም ንደሓር ብብርኪ ኤጀንሲ ተጣይሹ እዩ። እቲ ኤጀንሲ እንትጣየሽ ዜጋታት ብልምዲ ይኹን ስልጠና ዘኻዕብትዎ ኣተሓሳሰባ፣ ክእለትን ፍልጠትን ብኣንፃር ሃገራዊ ሞያ ብርኪ /ስታንዳርድ/ ኣብ ምንታይ ብርኪ ከም ዘሎ ንምምዛን ዓሊሙ እዩ። ብቕዓት በዓል ሞያ ምምዛን ብቕዓት ዘለዎ ሓይሊ ሰብ ንምፍራይ ይሕግዝ፣ በዓል ሞያ ዘለዎ ፍልጠትን ክእለትን ከመሓይሽ የበረታትዕ። ብተወሳኺ ንቑፃርን ዕብየትን ኣግባብ ዘለዎ መበገሲ ኮይኑ የገልግል፣ ንስሩዕ ዘይኮኑ ስልጠናታት እውን ኣፍልጦ ይህብን ዕድመ ልክዕ ምምሃርን ምስራሕን የጠናኽር።
ብመሰረት እዚ ቅድሚ ሕዚ ምስ ምዘና ተተሓሒዙ ዝነበረ ኣተሓሳሰባን ትርጉምን ተሰጊሩ ኣብ ኩሉ ሴክተራት “ብቕዓት ምርግጋፅ ረብሕኡ ንባዕለይ እዩ’’ ዝብል ኣተሓሳሰባ ተፈጢሩ ኣሎ። ንኣብነት ከም እኒ ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ/ ትእምት/፣ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን፣ ቢሮ ኮንስትራክሽን መንገድን መጓዓዝያንን ብርክት ዝበሉ ሓይሊ ሰቦም ክምዘኑ ዘኽእሉ ኣሰራርሓታት ዘርጊሖም ብሓይሊ ሰብ ምስልጣንን በጀት ምምዳብን ዝተባባዕ ስራሕ ሰሪሖም እዮም። እቲ ብቕዓት ምምዛን ብቐፃልነት እውን ብዋናነት ናብ ኢንዳስትርታት ክሸጋገር እዩ።
እቲ ኤጀንሲ ኣብ ዝሓለፈ ሸሞንተ ዓመት ኣብ 700 መመዘኒ ማእኸላት ልዕሊ 400 ሽሕ ዜጋታት ዝመዘነ እንትኾን ካብዚኣቶም እቶም ልዕሊ 275 ሽሕን 600 ዜጋታት ተመዚኖም ብቑዓት ምዃኖም ኣረጋጊፁ እዩ። ካብቶም ብቕዓት ሞያ ዝምዘነሎም ሞያታት ድማ ቢዝነስ፣ ኣይሲቲ፣ ሕርሻ፣ ኮንስትራክሽን፣ ደኣንትን ካልኦትን እዮም። ኣብዚ ሕዚ እዋን ብበዝሒ ዝምዘኑ ቢዝነስን ኣይ.ሲ.ቲን እንትኾኑ ብቐፃሊ ዝድለ ማኑፉክቸሪንግ ኢንዳስትሪ ዝብሉ ሞያታት እቲ ምዘና ዝካየደሎም እኳ እንተኾኑ ግን ገና ዝተርፎ ዘይተመለአ ዕዮ ገዛ ከምዘሎ ሓላፊ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ኣለምሸት ብርሃነመስቀል ይገልፁ።
ብብርኪ ክልል ከይዲ ምርግጋፅ ብቕዓት በዓል ሞያ መጠን ምሕላፍ ብበዝሒ ካብ ዝምዘንሉ ሞያ ቢዝነስ ንኣብነት እንተሪኢና ካብቶም ዝተመዘኑ 52 ምኢታዊ ጥራሕ እዮም ዝሓልፉ። ምኽንያቱ ኣብዚ ናይ ካልእ ሰብ ኣጭበርቢሩ ክሓልፍ ዝኽእል ሰብ ትሑት ብምዃኑ እዩ።
ተመዘንቲ ቅድሚ ሕዚ ብቕዓት ንምርግጋፅ ካብቶም ርሕቐት ዘለዎም ዞባታት ምዕራብን ደቡብን እንተይተረፈ ናብ ከተማ መቐለ ብምጉዓዝ ንዘይተደለየ ወፃእን ምብኻን ግዘን ይቃልዑ ነይሮም። ሕዚ ግና ኣብ ከተማታት ሽረ፣ ኣክሱም፣ ዓዲግራትን ማይጨውን ተወሰኽቲ ኣብያተ ፅሕፈት ብምኽፋት ፀገም ተበፃሕነት ምቕላል ተኻኢሉ ኣሎ። በዚ ድማ ብብርኪ ክልል በቲ ሞያ ተመዚኖም ብቑዓት ምዃኖም ዘረጋገፁ ብዝሰርሕሉ ሴክተር ኣፍልጦ ተዋሂብዎም ብጎድናዊ ምስ ኤጀንሲ ዝሰርሑ ልዕሊ 4000 መዘንቲ ኣለው።
እዚ እንትኸውን ኣብ እዋን ምዘና ዝነበረ ኣተሓሳሰባን ተግባርን ኣካብነት ኪራይ ንምክልኻል “ዲጂታል” ዝኾነ “ሶፍት ዌር” ብምድላው ብ”ኤሌክትሮኒክስ” ምዘና ፅሑፍ ተግባራዊ ኮይኑ እዩ። ቅድሚ ሕዚ ብውልቀ ሰብ ዝወሃብ ዝነበረ ፈተና ንምቕዳሕን ኣካብነት ክራይን ይቃልዕ ንዝነበረ ፀገም ኣብ ምፍታሕ ዓብዪ ኣበርክቶ ፈጢሩ ኣሎ። ብተወሳኺ ብቕዓቶም ዘረጋገፁ ወረቐት ምስክር ዝወሃቦም ኣብ ድረ-ገፅ እቲ ትካል ዝጥቃዕ እንትኾን እዚ ፎርጅድ /ዘይሕጋዊ ወረቐት ምስክር/ ንምክልኻል፣ ተበፃሕነትን ግልፅነትን ንምፍጣር ዘኽእል ኣሰራርሓ ከምዝኾነ ኣይተ ኣለምሸት ይገልፁ።
ብድምር ዕላማ ብቕዓት ምርግጋፅ በዓል ሞያ ብምርዳእ እቲ ዝምዘን ቁፅሪ ካብ እዋን ናብ እዋን እናወሰኸ እዩ። እቲ ተመዛኒ ኣብዝሓ ዋላ እኳ ብ”ቢዝነስ” ዝምረቕ ማለት እውን ኪኢላ ሒሳብ እንተኾነ ኣብ ማኑፈክቸሪንግ ኢንዳስትርን ከምኡ እውን ኣብ ካልኦት ዘፈራት ዝተርፍ ነገር ከምዘሎ ኣሎ እዩ። ስለዝኾነ ኣንፈት ዕብየት እዛ ሃገር ኣብ ብዋንኡ ኣብ እቶም ተሪፎም ዘለው ዘተኩር ብምዃኑ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው መፍትሒ ክግበረሉ ይግባእ ንብል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኢጣሊያ ናይ ካምፖባሶን ቦያኖን ሰብኻ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጃንካርሎ ብረጋንቲኒ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ 2017 ዓ.ም. እንታይ ተምስሎኡ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ቀንዲ ረቛሒ ዓቢይ ቀናእነትን ዘይሕለል ጻዕርን ብዝብል ቃልን ግብርን ዝጠቓለል እዩ ቢሎም፡
ካብ ሮሂንግያ ክሳብ ናይ ኮሎምቢያ ሶውርያዊ ግንባር
ቅዱስ ኣቦና ብተግባሮምን ብዝህብዎ ኣብነትን ዘመሓላልፍዎ ቃልን ናይ ፍጥረት ሰብ ልቢ ዝተንከፉን ኵሉ ናብ ዘተ ከኣምን ዘተባብዕሉን ህላዌኦምን ኣብ ዝልግስዎ ኣስተንትኖን ቃሎም ኩሉ በቲ ዓቢይ ዝዀነ ልዑል መደብ ኣምላኽ ክንበብን ክንበርን ይዕድሙ። ኣብ ኮሎምቢያ ዝተበጽሔ ናይ ሰላም ስምምዕ፡ መሰልን ክብርን ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ክኽበርን እቲ ዝጸውዕዎ ናይ ከባቢ ኣማዞን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ መደብን ስነ ምግባራውን ግብረ ገባውን ጻውዒት ንመላእ ቤተ ክርስቲያንን ዘቕረብሉ ዓመት እዩ።
ናይ ሓባር ዘተ፡ ኣብ መንጐ ኣቢያተ ክርስቲያንን ኣብ መንጐ ዝተፈላለዩ ሃይማኖታን
ብፁዕ ኣቡነ ብረጋንቲኒ ንዝኽሪ መበል 500 ዓመት ቅዋሜ ሉተራናዊ ሕዳሴ ቅዱስ ኣቦና ብኣካል ኣብ ሽወደን ሉንድ ከተማ ተረኺቦም ምስ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ዘካየድዎ ርክብን ኣብ ንሓድነት ዝኣመተ ኣብ መንጐ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ ከመይን እንታይን ክኸውን ክምዘለዎ ብትኽክል ብግብርን ቃልን ዘነጽር እዩ። ሉተር ብዙሕ ዘካትዕ ንብዙሕ ሽግር ምኽንያ ዝዀነ ሕቶ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘለዓዓለ እዩ፡ ነዚ መሰረት ገይርካ መናፍቅ ወይ ሃራጥቀ ምባሉ ዘይኰነስ፡ ዳላዪ እግዚኣብሔር ምዃኑንን ንጽሕቲ ቤተ ክርስቲያን ሃረር ካብ ምባል ዝነቐለ መፈስ ምዃኑ ምርዳእ ከምዘድሊ ኣረዲኦም እዮም። ቅዱስነቶም ኣብ ሉንድ ምስ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ዝነበርዎ ናይ ሓባር ርክብ ናብ ሓድነት ዝኣመተ ከይዲ ከመይ ክኸውን ከምዘለዎ ከምዚ ክኸውን ኣለዎን ከይበሉ በቲ ዝነበርዎ ኩነት ብተግባር ዝመስከርሉ ኩነት ምዃኑ ተንቲኖም፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምስሪ ዘካየድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ነቲ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃማኖታት ዝግበር ናይ ሓባር ዘተ ኣብነት እዩ ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ንናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ክርስቶስ ሓድሽ መሰረት መሰረት ሓቢሮም
ብፁዕ ኣቡነ ብሪጋንቲኒ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸሶ ብምኽንያ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ትምህርተ ክርስቶስ መዝገብ፥ ኣብ ክርስቲያናዊ ሕንጸት እቲ ጽዑቕን ዓሚዪቕን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ክርስቶስ መዝገብ እንተድኣ ዘይተሳዅዔ በራሲ እዩ ዝኸው እንክብሉ ትምህተ ክርስቶስ ካቶሊካዊ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ክርስቲያናውን ክህነታውን ኩሉ ጸዋዕታን ሕንጸት መሰረት ምዃኑ የመልክቱ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
እዚ ኣብ ልዕሊ ሓደስትን ነባራትን ዝግበር ዘሎ ምዘና፤ ብሚኒስትሪ ምክልኻል ተመዚዛ ብቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ብዝጸደቐት 13 ዝኣባላታ ናይ ምዘና ኮሚቴ ኢዩ ዝካየድ ዘሎ።
እቲ ናይ ምዘና ስራሕ ብወግዒ ብዕለት 11 ሓምለ ከምዝጀመረ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ብዝያዳ ናብቶም ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ምስ ኣሃዱታት ሰራዊት ነዊሕ ኣገልግሎት ጌሮም ዘለዉ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣተኩራ ስራሓ ጀሚራ ምህላዋ ገሊጾም። እቲ ኣብ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተገበረ ገምጋምን ምመያን ምስተዛዘመ ንመጀመርያ ግዜ ናይ ምክትል ተለንተ ማዕርግ ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ክወሃብ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ምምማይ ቀሪቡ ዘሎ መስፈሪታት ብቐንዱ ሃገራውነት፤ ወተሃደራዊ ብቕዓት፤ ፖለቲካዊ ብስለት፤ ኣባልነት ህግደፍ፤ ድሕረባይታ፤ ወተሃደራዊ ዲሲፒሊን ወዘተ ዝብል መለክዒታት ቀዳምነት ክወሃቦ ሙኻኑ ገለ ካብ ኣባላት እታ ኮሚቴ ሓቢሮም። ብዘይካ እዚ ካብ ናይ መጀር ማዕርግ ክሳብ ናይ ኮለነል ማዕርግ ዝወሃቦም ገዳይም ተጋደልቲ እውን ኣብቲ ምሕጻይ ቀሪቦም ምህላዎም ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እዚ ናይ ገዳይም ተጋደልቲ መምዘኒ ጽብብ ዝበለ ሙኻኑ ተሓቢሩ።
ኣብዞም ክልተ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ምድባት ዘይኣትዉ ብስም ‘ምድስካል’ ናይ ሕልና መቕጻዕቲ’ ክወሃቦም ዝጸንሑ ካልኦት 123 ‘ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ካልኣይ ክፋል ክኣትዉ ምኻኖም ተገሊጹ። እቶም ገዳይም ተጋደልቲ መጠናዊ ናይ ማዕርግ ምውሳኽ ጌርካ ናብ ኣሃዱታት ንምምላሶም ተወሲኑ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ገሊጾም። እዞም 123 ኣብ ናይ ማዕርግ ምዘና ኣትዮም ዘለዉ ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ዝምዘኑሉ እዋን ዝሕግዝ ናይ ቀደም ፋይላቶምን ጸብጻባቶምን፤ ከምኡ እውን ደስኪሎምሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን ኣብ ልዕሊኦም ብሃገራዊ ድሕነት ዝተገበረ ምክትታል ዘርኢ ጸብጻብ ናብታ ኮሚቴ ተላኢኹ ምህላዉ እውን ተሓቢሩ ኣሎ።
ብዘይካ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ዜጋታት ካልኦት 54 ካብ መራሕ ሓይሊ ክሳብ መራሕ ብርጌድ ዝበጽሕ ማዕርግ ዘለዎም እውን ኣብዚ ምዘና ኣትዮም ምህላዎም ተሓቢሩ። እዞም 54 ገዳይም ገሊኦም ብብልሽውና፤ገሊኦም ኣንጻር ህግደፍ ብምዝራቦም፤ ገለ ምስ ጀነራል ፍሊጶስ ብዘለዎም ውልቃዊ ሽግር፤ ገለ ምስ 21 ጥሪ ብምድንጋጾም ተኣሲሮም ዘለዉ ኢዮም። ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ማእሰርቶም ብዘየገድስ ኣብቲ ምዘና ክኣትዉ ኣለዎም ዝብል መምርሒ ኣሓሊፉ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ምስ ምዘናን ማዕርግን ዝተኣሳሰረ ከቢድ ዘይዕግበት ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ብዙሓት ገዳይም ተጋደልቲ ምዘናን ማዕርግን ብወገናውነትን ጸቢብ መምዘኒታትን ኢዩ ዝጽሎ ዝብል ቅሬታ ከምዘለዎም ገሊጾም። እዚ ናይ ሕጂ ምዘናን ገምጋምን ኣብ ክንዲ በቲ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝርከብ ክፍሊ ምዘናን ዓቅሚ ሰብን፤ ብፍሉያት ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዘይነጥፉ ኣባላት ክትግበር ምውሳኑ ድሮ ኣብ ብዙሓት ኣባላት ስምዒታት ኣሕዲሩ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ብመሰረቱ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዘሎ ቅርጺ ንሓደ ሰብ ንምግልጋል ዝህነጽ ዘሎ ሙኻኑ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ከም መጀር ጀነራል ሃይለ ሳሙኤል ቻይና፤ መጀር ጀነራል ሮመዳን ኣውሊያይ፤ መጀር ጀነራል ኣስመሮ ገረዝግሄር ዝኣመሰሉ ካልኦት ብቁዓትን ጽሩያትን ኣዘዝቲ እንዳሃለዉ፤ ብቐንዱ ነቲ ብኹሉ ጸይቅታቱ ዝልለ ጀነራል ፍሊጶስ ዝተዋህበ ማዕርግ ኣብ ጸቢብ መለክዒታትን ዕዉር እምነትን ዝተሞርከሰ ብሙኻኑ እቶም ምንጭታት ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሓቢሮም።


text:
ጉድኣት ኲናት መርኣያነቶም ከጠናክሩ ይግባእ ተባሂሉ
መቐለ ለካቲት 09/2009(ድወት) ትማሊ ሕድሪ ለካቲት ተሸኪሞም ኣካሎም ኣጉዲሎም ዝመፁ ጉድኣት ኲናት ዕላማ ለካቲት ንምዕዋት ኣብ ልምዓት ንቑሓት ተሳተፍቲ ብምዃን ንመናእሰይ ወለዶ መርኣያነቶም ከጠናኽሩ ይግባእ ኢሉ ማሕበር ጉድኣት ኲናት፡፡
ነዚ ዝተገለፀ ትማሊ ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ንጋዜጠኛታት ኣብ ሓፈሻዊ ምንቅስቓሳቱ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ እዩ፡፡
ኣካያዲ ስራሕ ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ተጋዳላይ ኣብርሃለይ ኣስመላሽ ከምዝገለፅዎ ጉድኣት ኲናት ተጋደልቲ ከምቲ ትማሊ ሕድሪ ለካቲት ተዓጢቖም ስርዓት ደርጊ ንምድምሳስ ደሞም ኣፍሲሶም ኣካሎም ኣጉዲሎም ብጅግንነት ዝተመለሱ ሎሚ’ውን ኣብዝለዓለ ብርኪ ንምብፃሕን ዕላማ ለካቲት ኣብሽትኡ ንምብፃሕን ኣብ ልምዓታዊ ስራሕቲ ዝሰርሕዎ ስራሕ ኣጠንኪሮም ክቕፅሉሉ ከምዝግባእ ገሊፆም፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ከባቢ 24ሽሕ ኣባላት ማሕበር ጉድኣት ኲናት ትግራይ ከምዘለው ዝገለፁ ተጋደልቲ ኣብርሃለይ ቀረብ ኣካላዊ ድጋፍ፣ ግልጋሎት ዕድል ፈጣሪ ስራሕን ምትእስሳርን፣ ግልጋሎት ነፃ
ሕክምና፣ ትምህርቲ፣ግልጋሎት ልቓሕ፣ግልጋሎት መንበርን መስርሕን ቦታ ንክረኽቡ እናሰርሐ ከምዝርከብ’ውን ሓቢሮም፡፡


text:
ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ኣብ ክልተ ግዝኣታት’ታ ሃገር ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ኣዚዙ
Radio Erena: 31 December 2017
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኣብ ክልተ ግዝኣታት’ታ ሃገር ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ኣዚዙ።
እዚ ኣብ ግዝኣታት ሰሜን ኮርዶፋንን ከሰላን ዝጸንዕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ፣ ኣብ ሰሜን ኮርዶፋን ተቓወምቲ ሓይልታት ንምህዳን ዝዓለመ ክኸውን እንከሎ፣ ኣብ ግዝኣት ከሰላ ግና ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብን ዕጸፋርስን ንምቁጽጻር ዝዓለመ ምዃኑ፣ ወግዓዊ ልሳን መንግስቲ ሱዳን ገሊጹ።
ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ተወሳኺ ሓበሬታ፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ከተማ ካርቱም ኣብ ዝርከቦም ካልኦት ከባቢታት ማእከላይ ሱዳን እውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ የመልክቱ።
ዕላማ’ዚ ኣብ ካርቱም ዝጸንዕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ፣ ካብ ህዝቢ ክመጽእ ንዝኽእል ተቓውሞ ንምቁጽጻር ዘድሃበ ምዃኑ ይግለጽ።
ቁጠባዊ ቅልውላው ሱዳን እንዳኸፈአ ኣብ ዝመጻሉ፣ ብፍላይ መንግስቲ ኣብ ነዳዲ ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ ኣብ ዘልዓለሉ እዋን፣ ህዝቢ በብእዋኑ ተቓውሞታትን ናዕብን ከለዓዕል ጸኒሑ’ዩ።
ሚኒስተር ፋይናንስ ሱዳን ዓብደል ራሕማን ድራር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ፣ ምስ ምልዕዓል ህዝቢ ዘተኣሳስር ከምዘይብሉ ሓቢሩ።
========================


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ቅድመ ክፍሊት ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስን ኣመልኪቱ ንሓለፍትን ክኢላታት ፋይናንስን ኣብያተ ዕዮ ክልል ስልጠና ሂቡ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ቅድመ ክፍሊት ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስን ኣመልኪቱ መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ክልልን ትካላት ልምዓትን ኣብ ምእካብ ግብሪ ሓጋዚ ዝኾነ መረዳእታ ቅድመ ክፍሊት ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስንከመይ ኣታዊ ከም ዝግበር ንሓለፍትን ክኢላታት ፋይናንስንኣብያተ ዕዮ ክልልና ስልጠና ከም ዝሃበ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ስልጠና ዝተረኸባ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ቅድመ ክፍሊት ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስን ተግባራዊ ኣብ ምግባር ሓለፍትን ክኢላታት ፋይናንስን መንግስታውን ልምዓታውን ትካላት ኣብ ምእካብ ግብሪ ቁልፊ ግደ ዘለዎ መረዳእታ ኣብ እዋኑ ናብ ዝምልከቶ ኣታዊ ክገብሩ ከም ዘለዎምን መረዳእታ ንፍልፍል በጀትን ኣብ ምጥንኻር ቃልሲ ኣካብነት ክራይን ወሳኒ ከም ዝኾነ ገሊፀን።
መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ፊደራል፣ ክልልን ንትርፊ ዘይተጣየሹ ትካላት ልምዓትን ኣብ ከይዲ ምንቅስቓሶም ዕድጊት ፍርያትን ግልጋሎትን እንትፍፅሙ ተቐናሲ ብምግባር መረዳእታ ቅድመ ክፍሊት ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስን ናብ በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ጉምሩክን ኣታዊ ክገበሩ ብኣዋጅ ውክልና ዝተወሃቦም ትካላት እዮም፡፡ አዚ መረዳእታ ንምውሳን ኣታዊ መሰረት ዝገበረ ግብሪ፣ ምርግጋፅ ፍትሓውነት ግብርን ቃልሲ ኣካብነት ክራይን መሰረታዊ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ኩሉ ዝምልከቶ ሓላፍን ክኢላ ፋይናንስን ዓበይቲ ትካላት ፊደራልን ክልልልን መንግስትን ትካላት ልምዓትን ትኹረት ሂቦም ክሰርሕሉ ከም ዘለዎም በመሰልጠንቲ ኣካላት ኣብ መድረኽ ቀሪቡ፡፡
ብወገን ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና ድማ ቅድመ ክፍሊት ግብርን ተወሳኺ እሴት ታክስን ከመይ ከም ዝእከብን ኣታዊ ከም ዝኸውንን ኣብ ክእለት ዝተደገፈ ስልጠና ብምዃኑ ኣመራርሓን ክኢላታት ፋይናንስን ትካላት ልምዓትን መንግስትን ጉዳይ ግብሪ ናይ ኩላትና ዋኒን እዩ ኢሎም ብኣተሓሳስባ ተገንዚቦም ኣብ ትካሎም ዘሎ መረዳእታ ናብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ብእዋኑ ኣታዊ ክገብሩ ከምዝግባእ ግንዛበ ከም ዝወሰዱ ምክትል ፕሬዝደንት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክልል ትግራይ ኣይተ ኣማኑኤል ኣሰፋን ዳይሬክተር ፋይናንስን ዕደጋን መለስ ኣካዳሚ ክልል ትግራይ ወ/ሮ ገነት ገ/መስቀልን ሓሳቦም ገሊፆም።
ሃይላይ ገ/ገርግስ
ክኢላ ር/ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 10 guests and no members online


text:
ናብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ መሕለፊ ነጥቢ ዝረኸቡ ተማሃሮ ዋርሳይ ይከኣሎ መበል 29 ዙርያ ፥ ዛጊት ናብተን ትካላት ትምህርቲ ተፈኒዮም መደባቶም ክፈልጡን ስሩዕ ትምህርቶም ክጅምሩን ከምዘይተገብረ ወኪል ድምጺ መድረኽ ካብ ሳዋ ኣቃሊዑ።
እቶም 4 ሽሕ ኣስታት ዝኾኑ ተማሃሮ ፥ ነናብ ገዝኦም በጺሖም ድሮ ክፍልምዎ ንዝነበሮም ትምህርቲ ከምዘይኣተዉዎ ዘመልከተ እቲ ወኪል፥ ስድራቤታት እቶም ተማሃሮ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ከምዝርከቡ ኣረዲኡ።
ነቲ ኣሰካፊ ተርእዮ ብዝምልከት ካብ ስድራቤታት እቶም ተማሃሮ ንዝመጽእ ዘሎ ጥርዓናት፣ ካብ ኣመሓደርቲ መደበር ታዕሊም ሳዋ፤ ቤት ጽሕፈት ቤት/ት ዋርሳይ ይካኣሎ ከምኡ’ውን ካብ ክፍሊ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝተዋህበ ኣዕጋቢ ምላሽ የለን።
መሕለፊ ነጥቢ ረኺቦም ክንሶም በዚ ኩነታት ዓቕሎም ዘጽበቡ ገለ ተማሃሮ ምስ’ቶም ነጥቢ ዘየምጽኡ ብጾቶም እንዳሓበሩ ናብ ሱዳን ክሰግሩን ግዳያት ማእሰርቲን ብረታዊ ስጒምቲን ኣሃዱታት ሓለዋ ዶባት መንግስቲ ኤርትራ ክኾኑን ምርኣይ ቀጻሊ ኮይኑ ከምዘሎ ወኪልና ይሕብር።
ስለ ዝኾነ፥ ዶብ ክሰግሩ ዝተታሕዙ ብዓሰርተታት ዝቚጸሩ ኣባላት 29 ዙርያ ኣብቲ ብሻድሻይ መደበር ዝጽዋዕ ብዚንጎታት ዝቖመ መዳጎኒ ማእከል ይእከቡ ኣለዉ።
ኣብ ዝሓለፈ ውርሒ ሓምለ ሓቢሮም ናብ ሱዳን ክሰግሩ ዝነቐሉ 10 ኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ከባቢ ግርማይካ ካብ ኣባላት ሓለዋ ዶብ መንግስቲ ኤርትራ ብዝተወስደሎም ብረታዊ ስጒምቲ 3 ከምእተቐትሉ ዝዝከር ኮይኑ፥ ንግዱድን ተመሳሳሊን ወተሃደራዊ ታዕሊም መበል 30 ዙርያን ፣ ንምዝዛም ናይ 12 ክፍሊ ትምህርቶምን ናብ ሳዋ ካብ ዝተወስዱ ሓደስቲ ዜጋታት እዉን ክትሃድሙ ሓሲብኩም ኣብ ልዕሊ ዝተባሃሉ ኣስታት 23 ተማሃሮ ካብ ኣባላት ሓለዋ እቲ መዓስከር ብዝተኸፍተሎም ጠያይቲ 3 ሻቡ ሂወቶም ክስእኑ እንከለዉ 20 ካልኦት ብጽኑዕ ቆሲሎም ናብ ወተሃደራዊ ሕክምና ግላስ ከምእተወስዱ ኣይርሳዕን።
ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ፥ ናብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ መሕለፊ ነጥፊ ናይ ዝረኸቡ ተማሃሮ ዋርሳይ ይካኣሎ መበል 29 ዙርያ – 39 ሚእታዊት ጥራይ ምንባሩ ፥ እቶም ዝተረፉ 61 ሚእታዊት ስድራኦም ከይረኣዩ ናብ ዝተመደቡለን ኣሃዱታት ከምርሑን ገለ ድማ ኣሃዱታት ክሳዕ ዝስራዓሎም ኣብ መዓስከር ሳዋ ክጸንሑን ከምእተገብረ እዩ ክግለጽ ጸኒሑ።


text:
ተሌፎናትን ማክ ኮምፒዩተርን ኣፕል ስንኩፍና ቺፕስ ኣጋጢሙወን
ቺፕ ኣብ ተሌፎናትን ኮምፒዩተርን ዝሰርሕ ሚልዮናት ደቀቕቲ መስመራት ኤለትሪክ ዘለዎ ሓንጎል ኤለትሮኒካዊ ኣቕሓ እዩ። እዚ ኣቕሓ'ዚ ኣብ ኮምፒዩተራት ኮነ ተሌፎናት ከም መትኒ እዩ ዘገልግል።
ኩባንያ ኣይፎን ነቲ ኣብ ልዕሊ ፍርያት ቴክኖሎጂኡ ዘንጸላለወ ሓደጋ ንምፍታሕ ኪቃለስ ጸኒሑ ኣሎ።
ኣፕል ነቲ ጸገም መፍትሒ ይኸውን እዩ ዝበሎ ሓጋዚ ኣቕሓ ኣከፋፊሉ እኳ እንተነበረ እንታይ ዓይነት ኣገልግሎት ከምዘሃበ ዝፍለጥ ነገር የለን።
ካብ ዝፍለጡ እሙናት ምንጭታት ጥራይ 'ሶፍትዌር' ምጽዓን ( ዳውንሎድ) ምግባር ከም ሓደ ኣማራጺ መፍትሒ ይውሰድ።
ተጠቀምቲ 'ላፕቶፕ ማክ' ካብ ካልኦት ሞባይላትን ኮምፒተራትን ተጠቀምቲ ኣንድሮይድ ዝሓሸ ድሕነት ከምዘለዎም እዩ ዝእመን ነይሩ።
'' ኩሉ ዓይነት ስርዓተ ማክን ኣይ ኦ ኤስን ተጠቒዖም'ዮም። ይኹን እምበር ኣብ ዓማዊል ጸገም ፈጢሩ'ዶ ኣይፈጠረን ግን ዝተፈልጠ ነገር የለን'' ይብል ኩባንያ ኣፕል
በዚ ድማ ኩለን ዘበናዊ ፕሮሰስ ዘለወን ፍርያት ናይቲ ኩባንያ ተጠቃዕቲ እየን።
ኣፕል፡ ኣብ ልዕሊ ኩባንያ ሜልትዳውን ክሲ ኣቕሪቡ እኳ እንተነበረ እቲ ምከ (ሜሌትዳውን) ግን ጉድኣት ከምዘየብጽሐ ይገልጽ።
ኩባንያታት ማይክሮሶፍትን ግጉልን ንዓማዊሎም ኣየናይ ፍርያት በቲ ባይረስ ይጥቃዕ ከምዘሎ ሓቲቶም ኣለዉ።
ከም ኣገላልጻ ግጉል እንተድኣኾይኑ ግን 80 ሚኢታዊ ዕዳጋ ዓለም ዝሸፈነ ኣንድሮይድ ዝጥቀሙ ዓማዊሉ እዋናዊ ቁጽሪ ድሕነት መሊኦም እንተነይሮም ስግኣት ክሓድሮም ከምዘይግባእ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ተጠቀምቲ ዊንደውስ ድማ ጸረ ቫይረስ ሶፍትዌር ከምዘድልዮም እናተገለጸ እዩ።


text:
ምዕራፍ 12
የሱስ ተጠምቀ
ማቴዎስ 3:13-17 ማርቆስ 1:9-11 ሉቃስ 3:21, 22 ዮሃንስ 1:32-34
የሱስ ተጠምቀን ተቐብአን
የሆዋ፡ የሱስ ወዱ ምዃኑ ገለጸ
ካብቲ ዮሃንስ መጥምቕ ስብከት ዝጀመረሉ ድሕሪ ሽድሽተ ወርሒ፡ እቲ ሽዑ ወዲ 30 ዓመት ዝነበረ የሱስ ናብ ዮሃንስ ናብ ፈለግ ዮርዳኖስ መጸ። እንታይ ኪገብር፧ ኪበጽሖ ኢሉ ኣይኰነን። ስራሕ ዮሃንስ ከመይ ይኸይድ ከም ዘሎ ኺፈልጥ ኢሉ እውን ኣይኰነን። የግዳስ፡ ብዮሃንስ ኪጥመቕ እዩ ኸይዱ።
ዮሃንስ ግና፡ “ኣነ ብኣኻ ኽጥመቕ የድልየኒ እምበር፡ ንስኻዶ ናባይ ትመጽእ፧” ኢሉ ኣበዮ። (ማቴዎስ 3:14) ዮሃንስ፡ የሱስ ፍሉይ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ኣብ ማሕጸን ኣዲኡ ኤልሳቤጥ ከሎ፡ ማርያም ንየሱስ ጥንስቲ ዀይና ኽትበጽሖም ምስ ከደት፡ ብሓጐስ ከም እተሰራሰረ ትዝክሮ ኢኻ። ደሓር ኣዲኡ ነዚ ነጊራቶ ኽትከውን ኣለዋ። ብዘይካዚ፡ መልኣኽ ብዛዕባ ልደት የሱስ ምብሳሩ፡ በታ የሱስ እተወልደላ ለይቲ ድማ መላእኽቲ ነቶም ጓሶት ከም እተራእይዎም ሰሚዑ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ዮሃንስ፡ እቲ ዚገብሮ ዝነበረ ጥምቀት ነቶም ካብ ሓጢኣቶም ዚንስሑ ምዃኑ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። የሱስ ግና ሓጢኣት ኣይነበሮን። ይኹን እምበር፡ ዮሃንስ እኳ እንተ ኣበየ፡ የሱስ፡ “ኵሉ ጽድቂ ኽንፍጽም ይግብኣና እዩ እሞ፡ ሕጅስ ይኹን ደኣ” ብምባል ግዲ በሎ።—ማቴዎስ 3:15።
የሱስ ኪጥመቕ ግቡእ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧ የሱስ ካብ ሓጢኣቱ ኸም እተነስሐ ኼርኢ ኣይኰነን ተጠሚቑ። የግዳስ፡ ፍቓድ ኣቦኡ ንምግባር ገዛእ ርእሱ ኸም ዘቕረበ ኼርኢ እዩ ተጠሚቑ። (እብራውያን 10:5-7) ቅድሚኡ ጸራቢ እዩ ነይሩ፣ ድሕሪኡ ግና፡ ነቲ ሰማያዊ ኣቦኡ ኣብ ምድሪ ኺፍጽም ዝለኣኾ ኣገልግሎት ኪጅምር እዩ። እሞኸ ዮሃንስ ንየሱስ ኬጥምቖ ከሎ ዘይልሙድ ነገር ኪፍጸም ዝጽበ ዝነበረዶ ይመስለካ፧
ዮሃንስ ጸኒሑ፡ “እቲ ብማይ ከጥምቕ ዝለኣኸኒ ደኣ፡ ‘እቲ፡ መንፈስ ወሪዱ ኪቕመጦ እትርእዮ፡ ንሱ እዩ ብመንፈስ ቅዱስ ዜጥምቕ’ ኢሉኒ እምበር፡ ኣነስ ኣይፈለጥክዎን” ኢሉ ተዛሪቡ እዩ። (ዮሃንስ 1:33) ስለዚ፡ ዮሃንስ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ሓደ ንሱ ዜጥምቖ ኺወርድ ይጽበ ነይሩ እዩ። እምበኣር፡ ዮሃንስ፡ የሱስ ካብቲ ማይ ምስ ወጸ፡ “መንፈስ ኣምላኽ ከም ርግቢ ወሪዱ . . . ኣብኡ ኺዓርፍ” ምርኣዩ ኣየገረሞን ኪኸውን ይኽእል እዩ።—ማቴዎስ 3:16።
የሱስ ኪጥመቕ ከሎ ግና፡ እዚ ጥራይ ኣይኰነን ኰይኑ። ‘ሰማያት ተኸፊቱሉ’ እዩ። እዚ እንታይ ማለት እዩ፧ ኪጥመቕ ከሎ፡ ነቲ ሰብ ቅድሚ ምንባሩ ዝነበሮ ሰማያዊ ህይወቱ ዘኪርዎ ማለት ከይኰነ ኣይተርፍን እዩ። ስለዚ፡ የሱስ ድሕርዚ ነቲ ኸም መንፈሳዊ ወዲ የሆዋ ዝነበሮ ህይወት፡ እንተላይ እቲ ሰብ ኰይኑ ናብ ምድሪ ቕድሚ ምምጻኡ ኣምላኽ ኣብ ሰማይ ዚዛረቦ ዝነበረ ሓቅታት ኪዝክሮ ኽኢሉ ማለት እዩ።
ብተወሳኺ፡ ምስ ተጠምቀ፡ “ዝሰምሮ ፍቑር ወደይ እዚ እዩ” ዚብል ድምጺ ኻብ ሰማይ ተሰምዐ። (ማቴዎስ 3:17) ናይ መን ድምጺ እዩ ነይሩ፧ ናይ የሱስ ድምጺ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ ነይሩ፣ ከመይሲ፡ ንሱ ኣብኡ ምስ ዮሃንስ እዩ ነይሩ። የግዳስ፡ እቲ ድምጺ ናይ ኣምላኽ ድምጺ እዩ ነይሩ። የሱስ ወዲ ኣምላኽ ደኣ እምበር፡ ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ከም ዘይኰነ ንጹር እዩ።
ይኹን እምበር፡ ከምቲ እቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ዝዀነ ኣዳም ሰብኣዊ ወዲ ኣምላኽ ዝነበረ፡ የሱስ እውን ሰብኣዊ ወዲ ኣምላኽ እዩ ነይሩ። ሉቃስ እቲ ወደ መዝሙር ብዛዕባ ጥምቀት የሱስ ድሕሪ ምግላጹ፡ “የሱስ ዕዮኡ ኺጅምር ከሎ፡ ወዲ 30 ዓመት ኣቢሉ ነበረ፣ ወዲ ዮሴፍ ድማ ይመስሎም ነበረ፡ ወዲ ሄሊ፡ . . . ወዲ ዳዊት፡ . . . ወዲ ኣብርሃም፡ . . . ወዲ ኖህ፡ . . . ወዲ ኣዳም፡ ወዲ ኣምላኽ” ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ።—ሉቃስ 3:23-38።
ከምቲ ኣዳም ሰብኣዊ “ወዲ ኣምላኽ” ዝነበረ፡ የሱስ ከኣ ከምኡ እዩ ነይሩ። የሱስ ምስ ተጠምቀ፡ መንፈሳዊ ወዲ ኣምላኽ ብምዃን፡ ምስ ኣምላኽ ሓድሽ ዝምድና እዩ ጀሚሩ። ስለዚ፡ መለኮታዊ ሓቂ ኺምህርን መገዲ ህይወት ኬርእን ይኽእል እዩ። ሰብኣዊ ህይወቱ ኣብ ክንዲ ሓጥኣን መስዋእቲ ናብ ምግባር ዚመርሖ መገዲ እዩ ዚጅምር ነይሩ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንኣመራርሓ ኣካላት ግንዛበ መዕበዪ ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ።
መደባት ልምዓት እቶት ብተሳትፎ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላት ንምዕዋት ኣብ ሕጋዊ ማዕቀፍ ግብሪ፣ ረብሓታትን ኣድላይነትን ግብሪ፣ መሰረታዊ ባህርያትን መትከላትን ስርዓት ግብርን ታክስን፣ መሰረት ዝገበረ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠና ንኣመሓደርትን ከንቲባታትን፣ ምኽትል ኣመሓደርቲ ዞባታትን ሓለፍቲ ልምዓት ከተማን ከም ዝተውሃበ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ዕላማ እቲ ስልጠና’ውን ስትራተጂካዊ መበገስታት ልምዓታዊ ስርዓት ግብሪ ብምጥንኻር እቶት ውሽጢ ዓዲ ከዕቢ፣ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት፣ ትካላት መሰረተ ልምዓት፣ ማሕበራዊ ግልጋሎት ብውሽጣዊ ዓቅምታትና ክህነፁ፣ ወፃኢና ብባዕልና ክሽፈን ዘኽእል ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ተቐሪፁ ኣብ ኣወዳድባ፣ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብርን ታክስን ብተደጋጋሚ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠናታት ብምውጋን ስሉጥን ፅፉፍን ግልጋሎት ንምሃብ ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ብቐረባ ብምድግጋፍ እናሰርሐ ዝርከብ ኮይኑ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ምቹው ኩነታት ብምፍጣር ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻክባን ግብሪ ፍትሓውነትን ሚዛናውነትን ብምንጋስ ክፍተታት ኣወሃህባ ግልጋሎት ብዝቀርፍ መንገዲ ይስርሐሉ ከም ዘሎ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ገሊፀን።
መደባት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ብምድኻም ብንእክቦ እቶት ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኮይኑ ንመሳለጢ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ሃገርናን ክልልናን ንኽውዕል ንከፈልቲ ግብርን ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ስልጠናታት ካብ ምሃብ ብተወሳኺ ብቀረባ ተዋዲድካ ምስራሕ ዝተጀመረ ዋላካ እንተኾነ ኣብ ዝኸፈአ ምጭብርባርን ግብሪ ንዝተዋፈሩ ብተደጋጋሚ ሕጊ ዝጥሕሱን ቅብሊት ንተጠቃሚ ሕ/ሰብ ዘይህቡን ከፈልቲ ግብሪ ግንዛበ ናይ ምዕባይ ስራሕቲ ብምቕዳም እቲ ሕጊ ዝፈቕዶ ስጉምቲ ክውሰደሎም ከም ዝግበር እተን ዋና ዳይሬክተር ብተወሳኺ ሓቢረን።
ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና ብወገኖም በዓል መዚ ልምዓት እቶት ኣብ ስርዓት ግብርን ታክስን ዝርኣዩ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ንበይኑ ከዳኽሞ ስለዘይኽእል እቶም ኣመራርሓ ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ብምዃን ስራሕቲ ክላስተር ብምጥንኻር ተዋዲዶም ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትዮም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ንምጥንኻር ሙያዊ ዓቕሚ ክኢላታት ምዕባይ ወሳኒ ምዃኑ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ
መደባትና ብብቕዓት እናፈፀምና ብህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት ልእኽቶ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ንጀመርቲ ክኢላታትን ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈትን ኣብ ዙርያ ሪፎርምታት ግብሪ መሰረት ብምግባር ሙያዊ ዓቕምን ክእለትን መዕበዪ መባእታዊ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝተውሃበ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
እቲ ዝተውሃበ መባእታዊ ስልጠና ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብሪ ማእኸል ዝገበረ ኮይኑ ብዋናነት ድማ ደንብን መትከላትን ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት፣ ኣደላልዋ ትልሚ እቶት፣ ኣድላይነትን መትከላት ኣወሳስና ግብሪ፣ ስርዓት ኣፈፃፅማ ቫት ኦዲት ስትራተጂ፣ መምርሒ ኣፈፃፅማ መዓልታዊ ኣታዊ ከፈልቲ ግብርን ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊትን ማእኸል ብምግባር ካብ 52 ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ንዝተውፃእፅኡ ልዕሊ 200 ጀመርቲ ክኢላታትን ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈትን ኣብ ከተማ ማይጨው ንተኸታታሊ ሸውዓተ መዓልቲ ስልጠና ዝተውሃበ ኮይኑ እዚ ዓቕምን ክእለትን መመሓየሺ ስልጠና ዋና ዕላምኡ ስርዓት ግብሪ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ካብ ምዃን ድሒኑ ስሉጥን ፅፉፍን ግልጋሎት ብምሃብ ምሕደራ ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንኽኸውን ዝሕግዝ ስልጠና ከም ዝኾነ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ብተወሳኺ ገሊፀን።
ብዝተዋደደን ዝተኣሳሰረን ልምዓታዊ ሰራዊት ግብሪ ብምህናፅ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ብልዕልነት ልምዓታዊ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ብምቕያር ዝጠንከረ ልምዓታዊ ሰራዊት እቶት ምፍጣር መማረፂ ዘይብሉ ጉዳይ ብምዃኑ እዚ ተዋሂቡ ዘሎ ሞያዊ ስልጠና ኣብ ኣተሃናንፃ ልምዓት ሓይሊ ሰብ ዝበለፀ ለውጥን ምዕባለን ንምምፃእ ሪፎርምታት ምሕደራ ግብሪ ብዝበለፀ ንምጥንኻር ኣዋጃት፣ ደንብታት መምርሕታት ግብሪ ንምትግባር ብቐፃልነት ብመደጋገፊ ኔትዎርክ፣ ብዓርሰ ምምህሃርን ኣቢሎም ዝያዳ ከጎልቡትዎ ከም ዝግባእ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ መልእኽተን ኣመሓላሊፈን።
እዚ ልምዓታዊ ሰራዊት ግብርን ታክስን ንምፍጣር ተጀሚሩ ዘሎ ውሁድ ኣሰራርሓ ተጠናኺሩ ንኽቕፅልን ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሓለሓሊፉ ዝርኣዩ ክፍተታት ንምውጋድን ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን፣ ተዋዲድካ ምሰራሕ ከም ዘድሊ ዝተሓበረ እንትኸውን ኣብቲ መድረኽ ካብ ሰልጠንቲ ዝተፈላለዩ ሕቶታትን ርኢቶታትን ተላዒሎም ብዝምልከቶም ኣካላት እኹል መብርሂ ተዋሂብዎም ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ።
ተሳተፍቲ እቲ ሞያዊ ስልጠና ወ/ሮ ብርኽቲ ዘሪሁንን ኣይተ ጎሹ ንጉሰን ብወገኖም ነቲ ቅድሚ ሐዚ ኣብ ምትግባር ሪፎርምታት ግብሪ ዝርኣዩ ዝነበሩ ጉድለታት መሊእና ብዝተማልአ ዓቕምን ክእለትን ዘመናዊ ስርዓት ግብርን ታክስን ብምህናፅ ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንኽኸውን ኣበርቲዖም ከም ዝሰርሑ ገሊፆም።
ሃይላይ ኪሮስ
ላዕለዋይ ክኢላ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መበል 42 ዓመት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ኣኽቢሮም።
ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ነባራት ተጋደልትን ናይቲ በዓል ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኽ መበል 42 ዓመት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ብድምቀት ኣብ ዘኽበርሉ እዋን ኣብ ናይ ሃገርና ቁጠባዊ፣ ፖለቲካውን ማሕበራውን ምንቅስቓሳት ዝትመዝገቡ ዓወታት መበገሲ ዝገበረ ውድባዊ መግለፂ ህወሓት ብምኽትል ዋና ዳሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብሪኤል ኣፅብሃ ምስ ቀረበ ህወሓት ከመይ እዩ ክዕወት ክኢሉ ? ብዝብል መበገሲ ዛዕባ መሰረት ዝገበረ ስርሒታት ታሪኽ ህወሓት ካብ እቲ ባሕሪ ብጭልፋ ብዝብል ሓሳብ ብሰብ ታሪክ ተጋደልቲ ህወሓት ቀሪቡ እዩ።
ጀጋኑ ተጋደልቲ ህወሓት 11 ለካቲት 1967 ዓ/ም ናብ በረኻ ደደቢት ቃልሲ ንምውላዕ ዝወፅሉ ምኽንያት ኣብ ህዝቢ ትግራይን ካልኦት ውፁዓት ብሄራት ኢትዮጵያን ተፃዒኑ ዝነበረ ድሕረት፣ ድንቁርና፣ ጭቆና፣ ስደት፣ ድኽነት፣ ዓፈና መንነትን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ማእለያ ዘይብሎም ግፍዕታት ይበፅሕዎም ስለ ዝነበሩ ነዚ ኩሉ መከራን ስቓይን መበገሲ ዝኾነ ፋሽስት ስርዓት ደርጊ ካብ ሱሩ ነቒልካ ካሊእ ሓዱሽ ስርዓት ንምትካል ዝብል ዕላማ መሰረት ብምግባር እዩ። ነዚ ዕላማ ንምጅማር ኣብ ፈለማ 11 ተጋደልቲ ውሑድ መሳርሒ ብምሓዝ ኣእላፍ ሰገናት፣ መናእሰይን ዓበይትን ህዝብታት ትግራይ ኢሉ እውን ኢትዮጵያ ኣብ ዙርያ ውድብ ህወሓት ዘሰልፍ ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ሒዞም ቃልሲ ወሊዖም እዮም። ኮይኑ ግና ህወሓት ኣብ ፈለማ እዋን ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ሒዙ ዝተበገሰ ውድብ ብምንባሩ ናይ ካልኦት ኣንፃር ደርጊ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዘይቅኑዓት ውድባት ተቃውሞ በፂሕዋ ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር መስመር ህወሓት ኣብ ህዝቢ ሰፊሕ ተቐባልነት ረኺቡ ስለ ዝነበረ ንኹሎም ውድባት ደምሲሱ ብዓወት መሰስ ኢሉ እዩ። ህወሓት ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ብምሓዙ እምበር እንተ በዝሒ ኣፅዋርን ሰራዊትን እማ ናይ ውድባት ጠራናፊት፣ኢድዩ፣ጀብሃ፣ኢሃፓን ካልኦት ዝበዝሐ እዩ ነይሩ። ህወሓት ሒዛቶ ብዝተበገሰት ቅኑዕ ህዝባዊ መስመር ፣ቅኑዕ ዕላማን ነዊሕ ራእይን ስለዝነበራ ንኹሎም ናይ ትምክሕቲ ውድባት ኣብ ዓውደ ውግእ ብምድምሳስ ናይ ኲናት ተሞክሮን ክእለቱን ብምዕባይ ን17 ዓመት ህልኽ ዘወድእ መሪር ቃልሲ ብምክያድ ዘልኣለም ኣብ ህሊና ህዝብታት ኢትዮጵያ ነባራይ ዝኾነ ተደራራቢ ዓወት ከም ዘመዝገበ ኣብቲ በዓል ዝተረኸቡ ተጋዳላይ ኣርኣያ ወርቅነህ ኣዘንቲዎም።
ኣብ 11 ለካቲት ዝፈለመ ቃልሲ ውፁዓት ህዝብታት ውፅኢቱ ነቲ ግፍዓዊ ኣረጊት ስርዓት ብምድምሳስ ሓዱሽ ኣብ ተሳትፎ ህዝብታት ዝኣምን ዲሞክራሲያውን ልምዓታውን ስርዓት ተተኺሉ እዩ። እዚ ሓዱሽ ስርዓት ህወሓት ኢህወደግ ናይ መላእ ህዝብታት ኢትዮጵያ ነፃነት፣መሰል ዓርሰ መንነት፣ሰላም፣ዲሞክራሲ፣ልምዓትን ማዕረ ተጠቃምነትን ኣረጋጊፁ እዩ። ብፍላይ መስመር ህወሓት ካብ ብጉሓቱ ኣብ መንጎ ገዛኢ ደርብን ውፁዕ ህዝብን ዝነበረ ኣፈላላይ ፈላልዩ ዝርኢ ውድብ ስለ ዝነበረ ኩሎም ብሄራትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ዙርያ ህወሓት ኢህወደግ ዓሲሎም ብማዕረ ተጠቀምቲ ዝኾንሉ ሰላም፣ዲሞክራስን ልምዓትን ፈጢሩ እዩ። በዚ ድማ ኣብ መላእ ክልልናን ሃገርናን ትምህርቲ፣ጥዕናን ካልኦትን ተስፋሕፊሑ ህዝብና ተጠቃሚ ብምዃኑ ዕላማ 11 ለካቲት ከም ዝተዓወተ ተጋዳላይ ኣርኣያ ወርቅነህ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብ መወዳእታ ካብቲ መድረኽ ብተረከብቲ ሕድሪ ስርሒታት ህወሓት ዝኾኑ ሊግ መናእሰይ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ናይ ሕቶን መልስን ውድድራት ምስተኻየዱ ተሳተፍቲ እቲ መድረኽ ካብ ተጋደልቲ ህወሓት ዝነበሮም ጥንካረታት፣ ፅኑዕ ዕላማ፣ ህዝባውነትን ቅኑዕ መስመርን እንታይ ይመስል ከም ዝነበረ ትምህርትን ተሞክሮን ከምዝረኸቡ ሓሳቦም ምስ ገለፁ እቲ በዓል ብዓወት ተዛዚሙ እዩ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት ገምጋማዊ ስልጠና ኣካይዱ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሓለፍትን መተሓባበርትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳታትን ከተማታትን ተወከልቲ ከተማታት ዞባን ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኽ ኣብ ከተማ ማይጨው ገምጋማዊ ስልጠና ቀዳማይ መንፈቕ ዓመት 2009 ዘካየደ እንትኸውን ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት እዚ ፍርቂ ዓመት ከም ትካል ኣብ ጎደና ለውጢ ዝርከብ ኮይኑ ኣብ ህንፀት ልምዓት ሓይሊ ሰብን ህዝባዊ ምንቕናቕን ዘሎ ምንቅስቓስ ፣ኣብ ሒሳብ መዛግብቲ ዝትግበር ዘሎ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስትራተጂ፣ ኣብ ኣከብትን ከፈልትን ግብሪ ምስ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ዝተተሓሓዘ ኣብ ኣዋጃት፣ ደምብታትን ምምርሕታትን ግንዛበ ኣብ ምዕባይ ዘሎ ምንቅስቓስን ኣብ ኣተሓሕዛ ዘመናዊ ስርዓት መረዳእታን ዘሎ ጠንካራ ምንቅስቓስ መሪሕነት ልምዓታዊ ሰራዊት እቶትን ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ዓሪፍዎ ክሰፋሕ ዝግበኦ ተሞክሮን ውፅኢታዊ ኣፋፃፅማ መዳባትን ተመዝጊቡ እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ምስዋር ግብሪ ንዝተዋፈሩ ኣካላት ዝውሰዱ ሕጋዊ መምሃሪ ስጉምትታትን ምስ ምቑራፅ ቅብሊት ዝተተሓሓዘ ኣብ ተወሳኺ እሴት ታክስን ተርን ኦቨር ታክስን ዘሎ ምንቅስቓስን ተወሳኺ ፃዕሪ ከም ዘድሊ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ምስዚ ብተዛማዲ ኣብዚ በጀት ዓመት ከም ብዓል መዚ ኣብ ምጥንኻር ልምዓታዊ ሰራዊት እቶት ኣብ ቁልፊ መደብ ምስ ምድላው ብቑዕ ቁመና ዘለዎም ብስርዓት ውፅኢት ተኮር ዝተቓዩ ትልምታት፣ ምድላው ፈፀምቲ ዓቕምታትን ተግባር መሰረት ዝገበሩ ህንፀታትን ብምልክዕ ኔትወርክታት፣ መዓልታዊ ህንፀትን ዓርሰ ምምህሃርን ብኣግባቡ ብምክያድ ዝተማልአ መስርሕ ደገፍን ክትትልን ተግባራዊ ብምኻኑ ጠንካራ ሰረዊት እቶት ብምውናን ኣብ ቁልፊ መደባት ብሉፅ ኣፈፃፅማ ብምስርሑ ኣብ ዓበይቲ መደባት ዘዕግብ ውፅኢት ምምዝጋብ ተኻኢሉ። በዚ መሰረት ኣብዚ በጀት ዓመት ብበዓል መዚ ክእከብ ዝተተሓዘ እቶት 3.65 ቢሊዮን ኮይኑ ኣብዚ ፍርቂ ዓመት ክሳብ ጥሪ መወዳእታ 63.3 ሚእታዊ ከም ዝተኣከበ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ልምዓታዊ ትልሚ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ በሪሁ ወ/ሚካኤል ሓቢሮም።
ኣብቲ ገምጋማዊ ስልጠና ብተሳተፍቲ ምስ ምቑራፅ ደረሰይ ዝተተሓሓዘ ኣብ ነጋዶን ተጠቃሚ ህዝብን ዘሎ ግንዛበ፣ ከምኡ እውን ደረሰይ ኣብ ዘይቖርፁ ኣካላት ዝውሰዱ ሕጋዊ ስጉምትታትን ቅፅዓትን፣ ኣብ ሒሳብ መዛግብቲ ዘሎ እዋናዊ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስትራተጂ፣ ምስ ውሳነ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብርን ምርግጋፅ ፍትሓዊ ስርዓት ምሕደራ ግብርን ከምኡ’ውን ኣብ ዕግበት ተገልገልትን ቅሬታን ዘሎ ኩነታት ዝብሉ ዛዕባታት መሰረት ዝገበሩ ሕቶታትን ርአቶታትን ዝተልዓሉ ኮይኖም ነዞም ዝተልዓሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ድማ ብመተሓባበርትን ክኢላታትን ከይዲ ስራሕቲ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብቶም ዝተልዓሉ ዛዕባታት ኣብ ምቑራፅ ደረሰይ፣ ከይዲ ኦዲት ስትራተጂ ሒሳብ መዛግበቲ፣ ኣብ ግብሪ መጭበርበርቲ ዝትግበሩ ደገፍን ክትትልን ዝወስዱ ቅፅዓታትን ዝተተሓሓዘ ግብረ መልስን ርኢቶታትን ተዋሂብዎም።
ኣብቲ ገምጋማዊ ስልጠና ካብ ዝተሳተፉ ኣካላት ሓለፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓድዋ ወ/ሮ መብራት ይፍጠርን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓዲ ግራት ኣይተ ገ/ስላሴ ገ/ብሄርን ካብቲ መድረኽ ጥንካረታትን ድኽመታትን እናፈተሸ መፍትሒ ዘቕምጥ ድልዱል ሰራዊት ሲቪል ሰርቫንት እቶት ከም ዝተረጋገፀ ፣ዕግበት ተገልገልቲ ንምርግጋፅ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ብምጥንኻር ኣብ ዝቕፅል ካልኣይ ፍርቂ ዓመት ኣፈፃፅማ እቲ ትካል ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምዕባይን ካብቶም ዝቐረቡ ብሉፃት ተሞክሮታት ቀሚርካ ንምስፋሕን ተግባራዊ ንምትግባርን ዝሕግዙ ፍረ ሓሳባት ጨቢጦም በዓል መዚ ልምዓት እቶት መርአያነቱ ሓሊው ንክቕፅል ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትዮም።
ሃይላይ ገ/ገርግስ
ክኢላ ርክብ ህዝቢ በዓል መዚ ልምዓት እቶት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንመሓውር ክኢላታት ወረዳታትን ከተማታትን ዓቕሚ መዕበዪ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ።
ሓደሽቲ ኣዋጃት ኣታዊ ግብርን ምምሕዳርን ግብርን፣ ስርዓት ኣወሳስና ግብርን ኣተኣላልያ ቅሬታን ይግበአንን፣ ምሓዝ ሃፍትን ምምሕዳራዊ መቅፃዕትን መሰረት ብምግባር ንመሓውር ክኢላታት ኣተኣኻኽባ እቶትን ክትትልን፣ ንትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ንፍሉይ ኦዲተራትን ኣብ ከተማ ኣክሱም ካብ ዕለት 13 ክሳብ 17/04/2009 በጀት ዓመት ዓቕሚ መዕበዪ ስልጠና ከም ዝሃበ ምኽትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ኣገንዚቦም።
ቑጠባዊ ዓቕሚ ኣታዊና ንምዕባይ ነዚ ዝምጥንን ዝድግፍን ስርዓት ምምሕዳር ግብርን ምጥንኻርን ምምሕያሽን ወሳኒ ብምዃኑ ብብርኪ ሃገር ዝተመሓየሹ ኣዋጅ ኣታዊ ግብርን ምምሕዳር ግብርን ኣብ ወርሒ ሓምለ 2008 በጀት ዓመት ፀዲቑ ናብ ተግባር ተኣትዩ እዩ። እዞም ሓደሽቲ ኣዋጃት ንንውሕ ዝበሉ ዓመታት ተበታቲኖም ዝፀንሑ ኣዋጃትን ደንብታትን ናብ ሓደ ብምውዳብ ግልፅነትን ተሓታትነትን ብምስፋን ምስ ዝበፃሕናዮ ቁጠባዊ ዕብየት ንምዝማድ እዚ ስልጠና ክፍተታትና እናፅበብና ዓቕምና እነጎልብተሉ ስሉጥን ቀፃልነት ዘለዎን ግልጋሎት ንምሃብ ዝሕግዝን ከፈልቲ ግብሪ ከከም ኣታዊኦም ክኸፍሉ ዝገብር ምኻኑ እቶም ምክትል ዋና ዳይሬክተር ገሊፆም።
ቐንዲ ዕላማታት ምምሕያሽ ኣታዊ ግብርን ምምሕዳር ግብርን ብተግባር ሪፎርምታት ግብሪ ኣብ ምፍፃም ዘፀግሙ ዝነበሩ ድንጋገታት ግልፅነት ንኽህልዎም ብዝተበታተነ መንገዲ ኣብ ስራሕ ዝፀንሑ ኣዋጃት ብምውህሃድ ብምምሕዳር ግብሪ ዝምርሑ ድንጋገታት ዓርሶም ክኢሎም ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ብምግባር ኣብ ከፈልቲ ግብሪ ዝበፅሕ ዝነበረ ምንግልታዕ ብምውጋድ ፍትሓዊ ስርዓት ኣከፋፍላ ግብሪ ንምዝርጋሕ ዝዓለመ ሙያዊ ስልጠና እዩ።
ዜጋታት ሓንቲ ሃገር ዝኸፍልዎ ግብሪ ኣብ ድሌት ዝተመሰረተ እንተይኮነስ ኣታዊኦም መሰረት ዝገበረ ብሕጊ ተገዲዶም ንልምዓት ሃገሮም ዝኸፍልዎ ግቡእ ኮይኑ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ንምስላጥ ዝኽፈል እንትኸውን ሰራሕተኛታት ልምዓት እቶት ዓቕሞም እናዕበዩ ንኸፈልቲ ግብሪ ብዝገበርዎ ደገፍን ክትትልን ብዓርሰ ተበግሶ ምኽፋል ግብሪ መግለፂ ስልጥኑን ዜግነታዊ ጉቡእን እናኾነ ይመፅእ ከም ዘሎ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ብተወሳኺ ግልፂ ገይሮም።
ተሳተፍቲ እቲ ስልጠና ኣይተ ሃ/ስላሴ ገ/ሂወትን ወ/ሮ ትርሓስ ገዛእን ብወገኖም ነባራትን ሓደሽትን ኣዋጃት ዘመሳስልዎምን ኣፈላላዮምን መሰረት ብምግባር ዝተውሃበ ስልጠና ዓቕምን ክእለትን ካብ ምዕባይ ብተወሳኺ ወረዳታትን ከተማታትን ተሞክሮታት ዝተለዋወጥናሉን ተሞክሮ ዝቐሰምናሉን እዩ ክብሉ ገሊፆም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
More Articles...
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት 2008 በጀት ዓመት ዕዙዝ ግደ ንዝነበሮም ሰራሕተኛታትን .....
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ዝተመሓየሹ ኣዋጅ ኣታዊ ግብርን ኣዋጅ ምምሕዳር ታክስን ኣመልኪቱ ስልጠና ሂቡ።
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ደረጃ ሀን ለን ከፈልቲ ግብሪ ኣመልኪቱ ንሰራሕተኛታት ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት መብርሂ ሂቡ።
- በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ምኽፋል ግብሪ ደረጃ ሐ ነጋዶን መካረይትን 2008/9 በጀት ዓመት ዕዉት ኣፈፃፅማ ከም ዘመዝገበ ኣፍሊጡ።
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 102 guests and no members online


text:
Published: 03 November 2017
ኣብ ሃገርና፡ ኣብ ምድሪ ሓበሻ (ኤርትራን ኢትዮጵያን)፡ ኣብዚ ዘሎናዮ ቕንያት እቲ ኣብ ወቕቲ ክራማት ተዘሪኡ ናብ ፍረ ዝበቕዐ በብዓይነቱ እኽልታት ዚእከበሉ ናይ ቀውዒ ወርሓት እዩ። ስለዚ ድማ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስትያን፡ ኣብዚ ዕለት እዚ፡ “ጸገየ ወይን፡ ወፈርየ ሮማን” እናበሉ መዝሙር ሰንበት ሰንበት ብምዝማር ነቲ ብፍርያት ምድሪ ዝባረኸና እግዚኣብሄር ኬመስግንዎ ይስምንዑ።
ዲያቆናትውን በቲ ናይ መዝሙር ስብከቶም፡ ነቶም ብጉንዲ ወይኒ ዚምሰሉ እስራኤላውያን፡ ብሓያል ኢድ ካብ ኢድ ግብጻውያን ኣውጺኡ፡ ኣብታ ንኣታቶም ዝመደበሎም መሬት ንዝነበሩ ሓጥኣን ኣህዛብ ሰጒጉ ከም ዝተኸሎም መልእኽቶም የስምዑ። እንተ ዀነ፡ እዛ ጕንዲ ወይኒ እዚኣ ኣብ ክንዲ ብዙሕን ጽቡቕን ፍረ እትህብ፡ ናብ ድቓላ ሓረግ ወይኒ ተለዊጣ ንተኻሊኣ ዜጕህይ ሕማቕ ፍረ ብምፍራያ እግዚኣብሄር ስለ ዝሓዘነ ብኣፍ ነብያቱ ገይሩ፡
“ኣነስ ከም ሕሩይ ሓረግ ወይኒ ገይረ ኻብ ጽሩይ ዓሌት ተኸልኩኺ፡ ከመይ ኢልኪ ደኣ ኣብ ድቓላ ሓረግ ወይኒ ተለወጥክኒ፧ ብጨው ባሩድ እኳ እንተ ተሐጸብኪ፡ ብዙሕ ሳሙና ኸኣ እንተ ኣዘውተርኪ፡ ኣበሳኺ ኣብ ቅድመይ ርኹስ ኰይኑ ይነብር፡ ይብል እግዚኣብሄር ኣምላኽ።” ከምኡውን
“ቅነ ፍቁረይ ብዛዕባ ኣታኽልቲ ወይኒ ንፍትወይ እቕነየሉ ኣሎኹ። ፍቁረይ ኣታኽልቲ ወይኒ ኣብ ፍርያም ኲርባ ነበሮ። ኰዐቶ ኣእማኑ ኸኣ ኣርዩ ኣውጽኤ እሞ፡ ሕሩይ ተኽሊ ወይኒ ተኸለሉ፡ ኣብ ማእከሉ ድማ ግምቢ ሰርሓሉ፡ መሓምተሊ ኸኣ ኣብ ውሽጡ ገበረሉ። ዘቢብ ኬፍሪውን ተጸበየ፡ ግናኸ መጺጽ ፍረ ኣፍረየ። ኣቱም ኣብ የሩሳሌም እትነብሩን ኣቱም ሰብ ይሁዳን፡ እስኪ ሕጂ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎ ኣታኽልቲ ወይነይን ፍረዱ። ነታኽልቲ ወይነይሲ ሓለፋ እቲ ኣነ ዝገበርኩሉ እንታይ ኰን ምተገብረሉ ነይሩ፧ ዘቢብ የፍሪ እዩ ኢለ እናተጸቤኽዎስ፡ ስለምንታይ እዩ መጺጽ ፍረ ዘፍረየ፧ እምበኣርከ ነቲ ኣብ ኣታኽልቲ ወይነይ ዝገብሮ ኤፍልጠኩም፡ ንሓጹሩ ክቕንጥጦ እየ፡ መጓሰዪ ኸኣ ኪኸውን እዩ፡ ንመካበብያኡ ኸፍርሶ እየ፡ ኪርገጽውን እዩ። ከባድሞ እየ፡ ኣይኪጽልጽልን ኣይኪዂስኰስን ድማ እዩ፡ እሾዂን ተዀርባን ከኣ ኪበቚሎ እዩ፡ ንደበናታት ድማ ዝናም ከየዝንሙሉ ኽእዝዞም እየ። እቲ ኣታኽልቲ ወይኒ ናይ እግዚኣብሄር ጐይታ ሰራዊትሲ ቤት እስራኤል እዩ፡ እቲ ተኽሊ ደስታኡ ኸኣ ሰብ ይሁዳ እዮም፡ ፍትሒ ተጸብዩስ፡ እንሆ፡ ምኽዓው ደም፡ ጽድቂ ተጸብዩስ፡ እንሆ፡ ኣውያት ረኸበ።”
ብምባል ጓሂኡ ገለጸ (ኤር 2፡21-22፣ ኢሳ 5፡1-7)። ናይ ብሉይ ኪዳን፡ ናይ ኣምላኽ ኣታኽልቲ ወይኒ ቤት እስራኤል እያ ዝነበረት። ናይ ሓዲሽ ኪዳን ኣታኽልቲ ወይኒ ግን፡ ቤተ ክርስትያንን ነፍሲ ወከፍ ኣብ ውሽጣ ዘሎ ውልቀ ክርስትያንን እዮም። ከምኡ ስለ ዝዀነ ድማ፡ እቲ ጐይታና ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ንቤተ ክርስትያን ብኣታኽልቲ ወይኒ መሲሉ ምሂርዎ ዘሎ ትምህርቲ፡ ናይ ሎሚ ምንባብና ኪኸውን ቅድስቲ ቤተ ክርስትያን ሰሪዓቶ ትርከብ።
ኣብቲ ልዕል ኢልና ዘንበብናዮ ናይ ትንቢት ጽሑፋት ነታ ፍሬኣ ዘበላሸወትን፡ ነታ ፈጺማ ዘይፈረየትን ተኽሊ ወይኑ እግዚኣሄር ዝፈረዶ ፍርዲ ፍትሓዊ ግን ከኣ ኣዝዮ ኸቢድ ፍርዲ እዩ። ነብዪ ኤርምያስ ፈጺምካ ዘይምፍራይን፡ ብልሽው (መጺጽ ወይ ድቓላ) ፍረ ምፍራይን፡ ብጨው ባሩድ ይኹን ብብዙሕ ሳሙና ፋሕፊሕካ ዘይለቅቕ ነባሩ ርኽሰት ከም ዝዀነ እዩ ገሊጹልና። እቲ ብነብዪ ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ እቲ ምቁር ዘቢብ ኬፍርይ ትጽቢት እናተገብረሉ መጺጽ ክፉእ ፍረ ዘፍረየ ኣታኽልቲ ወይኒ ዝተበየነ ፍርዲ ድማ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። እቲ ኣብ ዘመነ ቝጥዓ ዝዀነ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ንዘይፈርይ ተኽሊ ዝተዋህበ ፍርዲ፡ ኣብቲ ዘመነ ምሕረት ዝተሰምየ ዘመነ ሓዲሽ ኪዳንውን ፈጺሙ ዘይምጕዳሉ፡ አረ መሊሱ ኣዝዩ ምግዳዱ፡ እግዚኣብሄር ብዛዕባ ምፍራይን ዘይምፍራይን ዘለዎ መርገጺ ኣዝይዩ ጽኑዕን ዘይልወጥን ምዃኑ ዘመልኽትና እዩ።
ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ኣብ ልዕሊ ዘይትፈርይ ኦም ዚፍጸም ፍርዲ ብማሕጸ (ብፋስ) ቈሪጽካ ኣብ ሓዊ ምድርባይ ምዃኑ መጀመርታ ዚገልጽ ዘሎ ቅዱስ ዮሃንስ መጥምቕ እዩ። ከም ጸራግ መገዲ መጠን፡ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን መንፈሳዊ ፍረ ኣብ ዘይፈርዩ ሰባት ዚውሰድ ስጕምቲ እንታይ ከም ዚመስል ኪገልጽ ናይ ግድን ነበረ። ንሱ ነቲም ደቂ ኣብርሃም ብምዃኖም ጥራይ ከም ደቂ ኣምላኽ ገይሮም ርእሶም ንዚቘጽሩ ፈሪሳውያን፡ “ ካብ ብሕጂ እኳ ማሕጸ ናብቲ ጕንዲ ኦም ተነቢሩ ኣሎ። እምበኣርሲ ጽቡቕ ፍረ ዘይፈርይ ዘበለ ዅሉ ኦም ይቑረጽ፡ ናብ ሓዊ ድማ ይድርበይ።” ብምባል፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ህይወት ሰብ ብእተፍርዮ ዓይነትን መጠንን ናይ ፍረ ኸም እትምዘን፡ ናይቲ ድሕሪኡ ዚመጽእ ኢየሱስ መምዘኒ ረቛሒውን ፍረ ምዃኑ ኣነጺሩ ነገሮም ( ማቴ 3፡10)። ጐይታና ድማ፡ ኣብቲ ዝተነብበልና ወንጌል፡ እቲ ዘይፈርይ ዘበለ ጨንፈር ጕንዲ ወይኒ፡ ተቘሪጹ ኻብቲ ጕንዲ ኸም ዚርሕቕ፡ ኣብ ሓዊ ተደርብዩ ድማ ኸም ዝነደድ ደጊሙ ኣረጋጊጹልና ኣሎ (የሃ 15፡2,6)። ኣብቲ ብዛዕባ ፍረ ብምስላ ዝተዛረበሉ ክልተ ኣጋጣሚታትውን ተመሳሳሊ ሓሳብ እዩ ገሊጹ (ማቴ 7፡19፣ ሉቃ 13፡6-9)። ስለዚ ኣብ ኣምላኽ ብዛዕባ ፍረ ዝዀነ ይኹን ዋጋ ዕዳጋ ኸም ዘየለ እምበኣር ርጉጽ ሓቂ እዩ።
እቲ ሓቂ እዚ ኻብ ኰነ፡ ካብቲ ጐይታ ዝበሎ ቓል፡ ብዛዕባ መንነት ናይቶም ዘይፈርዩ ሰባት ንርኣይ። ብመሰረቱ ሰባት ብመንጽር እቲ ምስ ጐይታ ዘለዎም ዝምድና ኣብ ክልተ እዮም ዚኽፈሉ። እቶም ሓደ ጉጅለ፡ ኣብቲ ጕንዲ ወይኒ ዝዀነ ጉይታ ዝጠበቑ ኪዀኑ ኸለዉ፡ እዚኣቶም ብጐይታና ኢየሱስ ኣሚኖም ብጸጋ ጥምቐት ውልድነት ዝረከቡ፡ ካብ ምስጢራት ቤተ ክርስትያን ድማ ተኻፈልቲ ዝዀኑ እዮም። እቶም ካልኣይ ጉጅለ ድማ ብመሰረቱ ኣብ እምነት ክርስቶስ ዘየለዉ ኻልእ ዝሃይማኖቶም፡ ክርስትያን ዘይኰኑ ሰባት ዜጠቓልል እዩ። ጐይታ ብዛዕባ እዞም ካልኣይ ጉጅለ ኣብዚ ትምህርቱ ዝዀነ ይኹን ኣይጠቐሰን።
መሰረታዊ ትሕዝቶ ትምህርቱ ብዛዕባ እቶም ብእምነት ብዳግማይ ልደት ኣካሉን ጨንፈሩን ዝዀኑ ምእመናንን ኣገልገልትን ቤተ ክርስትያን እዩ። ነዞም ጉጅለ እዚኦም ኪጠቕሶም ከሎ ድማ፡ “ነቲ ኣባይ ዘሎ ጨንፈር” ብምባል ጸዊዕዎም ኣሎ። ስለዚ እቶም ኣብ እምነት ክርስቶስ ዘሎና ዅላትና ኣብዚ ጉጅለ እዚ ተሓቚፍና ኣሎና። እንተ ዀነ ጐይታና ነቶም “ኣብኡ ዘለዉ” ጨናፍር ኣብ ክልተ ኸፈሎም። ንሳቶም ከኣ፡ (1) ኣባይ ዘሎ ግን ከኣ ፍረ ዘይፈርይ ጨንፈር (2) ኣባይ ዘሎን ፍረ ዚፈርይን ጨንፈር እዮም። ጐይታ፡ “ኣነ ናይ ሓቂ ጕንዲ ወይኒ እየ፡ ተኻሊኡ ኸኣ ኣቦይ እዩ” ድሕሪ ምባሉ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ኽልቲኣኦም ዓይነት ጨንፈር ብኣብኡ ዚውሰነሎም ስጉምቲ፡ ነቲ ኣባይ ዘሎ ፍረ ዘይፈርይ ዘበለ ዅሉ ጨንፈር (ኣቦይ) የርሕቖ፡ ነቲ ፍረ ዚፈርይ ጨንፈር ግና ኣዝዩ ምእንቲ ኺፈርይ፡ (ኣቦይ) የጽርዮ።” ብምባል ገለጸልና። እምበኣር ኣብ ክርስቶስ፡ ኣብ እምነት ሃሊኻ ፍረ ዘይምፍራይውን ኣሎ ማለት እዩ። እቲ ናይቲ ጨንፈር ዘይምፍራይ ግን ናይቱ ጕንዲ ጸገም ዘይኰነስ፡ ናይቲ ጨንፈር ውልቃዊ ጸገም እዩ። ካብቲ ጕንዲ ወይኒ፡ ማራ (sap) እናመጸየ ኽነሱ ፍረ ኺህብ ግን ኣይፈተወን። ስለዚ ነቲ ዝተማቐሎ ማራ (ጸጋ) ወይ ንዋላ ሓንቲ ኸይተጠቕመ ስቕ ኢሉ የባኽኖ ኣሎ ማለት እዩ፡ ወይ ከኣ ብኣቝጽልቲ ንምጕልዕላዕ ጥራይ ኪጥቀመሉ መሪጹ ማለት እዩ። እቲ ነቲ ጕንዲ ወይኒ ዝተኸለ ኣቦ ንጨንፈር ብፍሪኡ እምበር በቝጽልቲ ወይ ብርጕዱ ኣይመዝኖን እዩ። እቲ ነቲ ጨንፈር ጸይሩ ዘሎ ጕንዲ ድማ ልክዕ ከምኡ ብፍረ እምበር ብኻልእ ረቛሒታት ኣይምዘንን እዩ።
እምበኣር ክርስትያን ተባሂልና፡ እቲ ክርስቶስን ሃዋርያቱን ዘፍረይዎ ፍረ ኣብ ህይወትና እንተ ዘየልዩ፡ ፍርድና ተቘሪጽካ ኻብቲ ጕንዲ ምርሓቕ ጥራይ እዩ። ነስተውዕል፡ ካብቲ ጕንዲ ዝዀነ ክርስቶስ እምበር ካብ ቤት ክርስትያን ከም ዜርሕቖም ኣይተዛረበን። ስለዚ ገና ካብ ናይ ቤተ ክርስትያን መዛግብትን ንጥፈታትን ከይተፈለና ኸሎና፡ ካብ ክርስቶስ ክንፍለይ ይከኣል ማለት እዩ። ኣብ ቤተ ክርስትያን ከም ዘሎኻን ዘየሎኻን ዝዀነ መረጋገጺ ዘየድልዮ ርኡይ ጉዳይ እዩ። ናይ ግድነት መረጋገጺ ዜድልየና ግና ኣብ ክርስቶስ ምህላውናን ዘይምህላውናን እዩ። ምኽንያቱ፡ ከምተን ሓሙሽተ ዓያሱ ደናግል፡ ጽባሕ ንግሆ እቲ ጕንዲ ማለት እቲ መርዓዊ ብኽብሪ ምስ ተገልጸ፡ ዘይቲ ዘየፍረና ሰብ ባዶ ጢና ዄንና ኸይንጸንሕ እሞ ዘይቲ ኸነፍርየሉ ዀነ ኽንዕድገሉ ኣብ ዘይንኽእል ግዜ፡ ማዕጾ ምስ ተዓጽወና፡ “ጐይታ ደናግል ኢና እኾ፡ ቀንዴልውን ኣሎና፡ ምስዘን ምሳኻ ዝኣተዋ ደናግል ኣሓትናውን ክሳዕ ለይቲ ሎሚ ተጸቢናካ ኢና፡ ኣጋጣሚ ዀይኑ እዩ ሎሚ ዘይትና ተወዲኡና፡ ጐይታይ ጐይታይ ክፈተልና ዀታ” እንተ በልና እቲ ናይ ድንጋጽን ናይ ምሕረትን ዘመን ስለ ዝተወደአ፡ እቲ ብድንጋጹን ብምሕረቱን ዚልለይ ጐይታ፡ ሽዑ ግን ዚፈርደሉ ዘመን ስለ ዝዀነ፡ ብዘይ ድንጋጽ “ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፡ ኣይፈልጠኩምን እየ” ኪብለና እዩ። ንሱ ብፍሬካ እምበር ብዝዀነ ካልእ መገዲ ኣይመዝነካን እዩ። ዘይቲ ኺህልወን ቀንዴለን ኪበርህ ዘይከኣለ ካብቲ ጕንዲ ተፈልየንን ርሒቐን ሰለ ዝጸንሓ እየን። ይትረፍ ንሱ ንኣና፡ ንሕና ንሓድሕድናውን ብፍሬና ኽንመዛዘን ስለ ዚደልየና፡ “ብፍሪኦም ከተለልይዎም ኢኹም” ብምባል ደጋጊሙ ኣጠንቂቑና እዩ።
ጐይታና ኣብቲ ናይ ማቴ 7፡16-23 ትምህርቱ፡ ክትፈርይ ዘይክትፈርይ ዚውስኖ እንታይ ዓይነት ኦም ምዃንካ ምዃኑ ገሊጹልና ኣሎ። ፍረ ወይኒ ኼፍርይ ዚኽእል፡ ተኽሊ ወይኒ ጥራይ እዩ። በለስ ዜፍርይ ድማ ኦም በለስ ጥራይ እዩ። ዝዀነ ኣሻዅ ቈጥቛጥ ወይ ገረብ ድማ ወይኒ ኼፍርይ ኣይክእልን እዩ። ስለዚ ጹቡቕ ፍረ ኼፍርይ ዚደልይ ተኽሊ መጀመርታ ጽቡቕ ኦም ምዃኑ ኼረጋግጽ ኣለዎ ማለት እዩ። ሓደ ሰብ ድማ ጽቡቕ ፍረ ኬፍርይ እንተ ዀይኑ፡ መጀመርታ ናብ ጥዑይ ሰብ ኪልወጥ ይግብኦ ማለት እዩ። ፍረ ምፍራይ ማለት ድማ ፍቓድ ኣምላኽ ምግባር ማለት ምዃኑ ገሊጹልና ኣሎ። ከም ኣብነት ዝጠቐሶም ብዙሕን ዓበይትን መንፈሳዊ ውህበታት፡ ማለት ትንቢታትን ምውጻእ ኣጋንንትን፡ ግብርታት ሓይሊ ምግበርን ዝኣመሰሉ ውህበታት ዝነበሮም፡ ብእኡ ድማ ብዙሕ ዘገልገሉ፡ ግናኸ ገበርቲ ዓመጻ እምበር ገበርቲ ፍቓዱ ዘይኰኑ ሰባት ነበሩ። ብምኽንያት ምርኡይ ኣገልግሎቶም፡ ጐይታ ምስ ዚግለጽ ብኽብሪ ኸም ዚቕበሎም ድማ ዝዀነ ጥርጥር ኣይነበሮምን። ጐይታና ብምጽኣቱ ምስ ተጋህደ ግና፡ ነዞም ገበርቲ ተኣምራትን ዓበይቲ ኣገልግልትን ናይ ቤተ ክርስትያን፡ ኣንጻር እቲ ዝጸንሖም ትጽቢት፡ “ኣቱም ገበርቲ ዓመጻ፡ ከቶ ኣይፈለጥኩኹምን፡ ካብይ ረሓቑ” ኢሉ ናብ ገሃነም ለኣኾም። ስለዚ ዋላ’ኳ ንብዚሓት ሰባት ካብ ባርነት ኣጋንንትን ካብ ሕማማትን እንተ ኣናገፉ፡ ወንጌል እናሰበኹውን ንብዙሓት ናብ መገዲ ጽድቂ እንተ መርሑ፡ ንርእሶም ግና ገበርቲ ጽድቂ ዘይኰነስ ገበርቲ ዓመጻ ዀይኖም ተረኽቡ። ስለዚ ንሕና እንተ ዀንናውን፡ ኣብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስትያን ብዘለና ኣበርክቶ ዘይኰነ፡ ኣብቲ ውልቃዊ ህይወትና እቶም ፍረ መንፈስ ቅዱስ ዝዀኑ ባህርያትን ተግባራትን ዘሎናን ዘይብልናን ኢና ኸነረጋግጽ ዚግበኣና። ተኽሊ ወይኒ፡ ጥዑይ ዝዀነ ፍረ ወይኒ እንተ ኣፍረየት ኢና ኸም ተኽሊ ወይኒ እንቕበላ እምበር ብጕንዳን በቝጽልታን ኣይኰነን። ሓደ ሰብ ብእግዚኣብሄር ከም ክርስትያን ዚቝጸር ድማ፡ ክርስትያን ዜስምይዎ፡ ክርስቶስ ጐይታናን ቅዱሳን ሃዋርያቱን ዘርኣይዎ ፍረ እንተ ኣፍረየ ጥራይ እዩ። ብዅሉ ኣተሓሳስባኡን ቃላቱን ተግባራቱን ንክርስቶስ ጐይታኡ ዚመስል ሰብ ጥራይ እዩ ንገዛእ ርእሱ ከም ክርስትያን ኪፈልጣ ዚግብኦ።
ጐይታና፡ ጽባሕ በዓል ሆሳእና፡ ካብ ቢታንያ እትበሃል ዕዲ ናብ ኢየሩሳሌም እናተመልሰ ኸሎ ብርቱዕ ጥሜት ተሰመዖ። ኣብቲ መገዱ ድማ ብቘጽሊ ዘጕላዕልዐትን ዝማዕረገትን ኦም በለስ ረኣየ። ንጥምየቱ ዜዐግሳሉ ገለ ሒደት ዚብላዕ ፍረ ኸም ዘይሰኣና ብምትእምማን ድማ ናብኣ ኸደ። እንተ ዀነ ዋላ ሓንቲ ፍረ ኣይረኸበላን። ብዙሕ ጐሃየላ እሞ፡ “ደጊም ካባኺ ንሓዋሩ ፍረ ኣይፍረ” በላ። እታ ኦም በለስ ድማ ብኡንብኡ ነቐጸት። ቀደሙውን ጐይታ ንደቀ መዛሙርቱ ዓብይ ትምህርቲ ምእንቲ ኽህቦም ደኣ እዩ ናብኣ መሪሕዎም ዝመጸ እምበር ፍረ ኸም ዘይብላ ጠፊእዎ ኣይዀነን። ንሱ ይትረፍ ፍሪኣ ብደገ ንዚረኣይ ኦም፡ ኣብ ልቢ ሰብ ንዝተሓብአ ሓሳብ ዚፈልጥ ፈላጥ ኵሉ ኣምላኽ እዩ። እንተ ዀነ በዛ ተኣምር እዚኣ ክልተ መልእኽቲ ከመሓላልፈሎም ደለየ። እቲ ቐዳማይ፡ ኣብቶም ፍረ ዘይፈርዩ ሰባት፡ ነዛ ኦም ብዘይ ምሕረት ከም ዝፈረዳ፡ ንኣታቶምውን ከም ዚፈርዶም ኬመልክቶም ምድላዩ እዩ። እቲ ኻልኣይ መልእኽቲ ድማ፡ ኢዮሩሳሌምን ህዝባን ልክዕ ነዛ ኦም እዚኣ ኸም ዚመስሉን፡ ከምቲ ናታ ዓይነት ፍርዲ ይጽበያ ኸም ዘሎ ንምንጋር እዩ። ህዝቢ ኢዮሩሳሌም ኣብ መዓልቲ ሆሳእና፡ ክዳኖም ኣንጺፎም ስየ ነስኒሶም ከም ንጉስ ዓጂቦምዎ ኼብቅዑ፡ ድሕሪ ሓሙሽተ መዓልቲ ግና ንጲላጦስ፡ “ንየው በሎ፡ ስቐሎ” ኢሎም ኣቕተልዎ። ስለዚ እቲ ናይ ሆሳእና ኣቀባብላኦም፡ ነታ ቘጻል ኦም ኬምስሎም ከሎ፡ እቲ ክስቀል ምጭራሖም ድማ ነቲ ፍረ ዘይብላ ምዃና ዜምስሎም እዩ። ከምቲ ነታ ኦም ዝወረዳ መርገም ስለ ዝረገሞም ድማ፡ ድሕሪ ሞቱ ድሕሪ ኣርብዓ ዓመታት ኢዮሩሳሌምን ህዝባን ተደምሲሶም ጠፍኡ (ሉቃ 19፡41-44፣ ማቴ 21፡35-39)። ንሕናውን ሓቀኛ ፍረ እንተ ዘይብልና፡ ብእነርእዮ ላዕለ-ላዕላዊ ሃይማኖታዊ ንጥፈታት ጥራይ ንኣምላኽ ክንጥብሮ ከም ዘይንኽእል ክንፈልጥ ይግብኣና።
እቲ ንኣምላኽ ዜሐጕሶ ፍረ ኣብ ህይወቱ ኼፍርይ ዚኽእል፡ እቲ ኣብ ክርስቶስ መድሓኒኡ ዚጸንዕ ምዃኑ፡ “እቲ ኣባይ ዚጸንዕ ኣነውን ኣብኡ ንሱ እዩ ብዙሕ ፍረ ዚፈርይ” ብምባል ኣረጋጊጹልና ኣሎ (ዮሃ 15፡5)። ጐይታና ድማ፡ “ብዙሕ ፍረ ኽንፈርይን፡ እቲ ፍሬና ድማ ነባሪ ኪኸውንን” ከም ዝሓረየና ኣረጋጊጹልና እዩ (የሃ 15፡16)። ከምቲ ኣቦና ዘማራይ ዳዊት፡ “ብምኽሪ ረሲኣን ዘይመላለስ፡ ኣብ መገዲ ሓጥኣን ከኣ ዘይቀውም፡ ኣብ መንበር መላገጽቲ ድማ ዘይቅመጥ፡ ብሕጊ እግዚኣብሄር ደኣ ዚፍሳሕ፡ ነቲ ሕጉውን ለይትን መዓልትን ዚመራምሮ ሰብሲ ብጺእ እዩ። ንሱ ኸምታ ፍሬኣ በብጊዚኣ እትህብ፡ ቈጽላ ኸኣ ዘይረግፍ ኣብ ወሰን ወሓዚ እተተኽለት ኦም ይኸውን።” ዝበለና፡ ፍሬና ኺበዝሕን ነናሪ ኺዀነልናን ዚኽእል ብፍቕርን ብሓጐስን ንሕጊ እግዚኣብሄር ብምምርማርን፡ ነቲ መርሚርና ዝበጻሕናዮ መንፈሳዊ ሓቂ ተኣዚዝና፡ ካብ ሓጥእ ኣተሓሳስባን ኣካይዳን ምስ እንርሕቕ እዩ (መዝ 1፡1-3)። ስለዚ ድማ ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ፡ “ብሰናይ ግብሪ ዘበለ ዅሉ፡ፍረ እናፈሬኹምን ብፍልጠት ኣምላኽ እናዓቤኹምን ብዅሉ ንእግዚኣብሄር ባህ ከተብሉ ንእኡ ብቝዓት ኴንኩም ክትመላለሱ፡ንጽሊ ኣሎና። … እቶም ናትናውን ብዘይ ፍረ ኸይኰኑ፡ ነቲ ብግዲ ዘድሊ ሰናይ ግብሪ ኺገብሩ ይመሃሩ።” ብምባል ጸሃፈልና (ቈሎ 1፡10፣ ቲቶ 3፡14)። ስለዚ መወዳእታና ምእንቲ ኺጽብቐልና፡ ክንዲ እቲ ኣምላኽ ንምፍራይ ፍረ ዝግደሰሉ፡ክንግደሰሉን ክንውፈየሉን ይግብኣና። እግዚኣብሄር ብዕዙዝን ነባርን ፍረ ይባርኸና። ኣሜን።
ብጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፍቕሪ ኣምላኽን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኩላትና ይኹን።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ ኤርትራ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ


text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
ስብከት
ስብከት.
ጉባኤ ኤፌሶን
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ጉባኤ ኤፌሶን ጉባኤ ኒቅያ ድሕሪ ምክያዱ ኣብ መበል ፻፮/ 106 ካብ ጉባኤ ቁስጥንጥንያ ድማ ኣብ መበል ፶፩/51 ዓመት ብ፬፻፴፩/431 ዓመተ ምሕረት ዝተኻየደ ዓለም ለኻዊ ጉባኤ ናይ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኢዩ።
ጉባኤ ኒቅያ ንኽካየድ ምኽንያት ዝኾነ ኣርዮስ ኮይኑ ክሕደቱ ካኣ “ወልድ ፍጡር” ዝብል ኢዩ ነይሩ።በዚ ግዜ ንእለስክንድሮስ ኣምሪሖም ኣብቲ ጉባኤ ዝተረኽቡ ፫፻፲፰/318 ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ” ወልድ-ኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ እምበር ፍጡር ከም ዘይኮነ መጽሓፍ ቅዱስ መሰረት ገይሮም ገሊጾም ተዛረብዎ እንተኾነ ሓንሳብ ብናይ ዲያብሎስ ሓሳባት ልቡ ስለ ዝተጠወየ ነቲ ዝሃብዎ ኣምላኻዊ ቃል ክርድኦን ብፍቓዱ ክቕበሎን ኣይተራእየን።በዚ ካኣ ንዕኡን ንትምህርቱን ከም ሓደ ልቢ ሓሰብቲ ብሓንቲ ቃል ተዛረብቲ ኮይኖም ወገዝዎ።ጉባኤ ዝተኻየደሉ ብ፫፻፳፭/325 ዓመተ ምሕረት ኢዩ።
ዲያብሎስ ብናይ ኣርዮስ ክሕደት ስለ ዘይዓረፈ ቀጺሉ መቅደንዮስ ዝተባህለ መናፍቕ ናይ መንፈስ ቅዱስ ህልውናን ኣምላኽነት ክሒዱ ተበገሰ።በዚ ግዜ እዚ እውን ኣብ ቁስጥንጥንያ ብ፫፻፹፩/381 ጉባኤ ተኻይዱ።ብመርሒነት ጢሞቴዎስ ዘኣልቦጥሪት ፻፶/150 ሊቃውንቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተኣኪቦም መንፈስ ቅዱስ ፍጹም ኣካል ፍጹም መልክዕ ዘለዎ ብስልጣንን ብህልውናን ምስ ኣብን ወልድን ማዕረ ፡ዘልኣለማዊ ኣምላኽ ከምዝኾነ መጽሓፍ ቅዱስ መሰረት ገይሮም ከረድእዎ ጸዓሩ እንተኾነ ዘይምለስ መናፍቕ ስለ ዝነበረ ከምቲ ቅድሚኡ ክሕደት ዝጀመረ ኣርዮስ ፡ንመቅደንዮስ’ውን ንዕኡን ንትምህርቱን ወጊዞም ንሃይማኖት ኣጽኒዖም ነናብ ሃገረ ስብከቶም ተመልሱ።
ድሕሪ እዞም ክልተ ጸረ ሃይማኖት ኮይኖም ዝተንስኡ ሰባት ዝመጸ እምበኣር ጉባኤ ኤፌሶን ንኽግበር ምኽንያት ዝኾነ ንስጥሮስ ዝተባህለ ሰብ ኢዩ።እዚ’ውን ከም ኣርዮስን መቅደንዮስ ብግብረ ክህነት ዘገልግል ፡ልብሰ ተክህኖ ለቢሱ ዝኸይድ ኣብ ቅድስተ ቅዱሳን ኣብ ቅድሚ እቲ ክብሪ እግዚኣብሔር ዝግለጸሉ ታቦት ሕጉ ቆይሙ ዘገልግል ዝነበረ ሰብ ኢዩ።እንተኾነ ንሱ’ውን ከምቲ ሳጥናኤል ካብ ማሕበር ቅዱሳን መላእክቲ ዝተፈልየን ዝወጸን ንስጥሮስ’ውን ብገዛእ ፍቓዱ ካብ ማሕበር ምእመናን ካብ መንጎ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ተፈልየ።ትምህርቱ ዝምልከት እንሆ ነታ ብኽልተ ወገና ድንግል ዝኾነት ፡ቀደም ትንቢት ዝተነግረላ፡ነቲ ብፍቓዱ ሰጋ ሰብ ተዋሂዱ ናብዚ ዓለም ክመጽእ ፡ብስቕለቱ ፡ብሞቱ ንደቂ ሰባት ካብ ሞት ናብ ሂይወት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ከውጽእ ዝመደበ ወልደ እግዚኣብሔር ኢየሱስ ክርስቶስ ብድንግልና ጠኒሳ ብድንግልና ዝወለደት ቅድስት ድንግል ማርያም ” ወላዲት ሰብ እምበር ወላዲት ኣምላኽ ክትብሃል ኣይትኽእልን ኢያ” ኢሉ ክኽሕድ ከሎ ነቲ ብተዋህዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ” ክልተ ኣካል ክልተ ባህርይ” ክብል ተሰምዐ።ነዚ ቃል ክሕደት እዚ ምስ ተዛረበ ብዙሓት ናይ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንቲ ምዓድዎን መኸርዎን እንተኾነ ካብ ክሕደቱ ክምለስ ስለ ዘይክኣለ ፡ብደረጃ ዓለም ዝርከቡ ደቂ ተዋህዶ ንክሕደቱን ንትምህርቱን ክፈልጡ ስለ ዘለዎም ካብ ዓለም ምሉእ ዝተኣከቡ ፪፻/200 ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ብመርሒነት ሊቀ ጳጳሳት ቅዱስ ቄርሎስ ኣብ ኤፌሶን ተኣከቡ።እቲ ብገዛእ ስልጣኑ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሱ ካብ ዘልኣለም ዝነብር ሰብ ንምድሓን ብገዛእ ፍቓዱ ሰብ ዝኾነ ዘይልውጥን ዘይቅየርን ሓደ ወልድ ዝነበረን ዘሎን ዝነብርን ኢዩ ብምባል መጽሓፍ ቅዱስ መሰረት ገይሮም ከረድእዎን ፈተኑ።እንተኾነ ንሱ ከምቶም ዝሓለፉ ኣርዮስን መቅደንዮስን ዘይምለስ መናፍቕ ኮይኑ ስለ ዝተረኽበ፡”” ኢየሱስ ክርስቶስ ብተዋህዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ፡ንሱ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ ምዃኑን ድንግል ማርያም ድማ ንኣምላኽ ዝወለደት ኣደ ኣምላኽ ንወዲ እግዚኣብሔር ዝወለደት ኣደ ወዲ እግዚኣብሔር ንፈጣሪ ዝወለደት ኣደ ፈጣሪ ፡ንእግዚኣብሔር ዝወለደት ኣደ እግዚኣብሔር ” ብምባል ካብ መጽሓፍ ቅዱስ መረዳእታ እና ኣቕረቡ ከረድእዎ ፈቲኖም ክምለስ ስለ ዘይክኣላ ንዕኡ ወጊዞም ሃይማኖት ኣጽኒዖም ናብ ሃገሮም ተመልሱ።(ዮሃ1፡1-14,1ዮሃ1፡1 ፣ግ.ሃዋ20፡28 ፣መዝ22፡2-8, ማቴ3፡17 ፣ኢሳ7፡14,ራእ22፡14 ፣ሉቃ1፡26-36)
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብ ሃይማኖትና የጽንዓና።ኣሜን!!!
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።
Share this:
TwitterFacebook19
Related
ዜና
ነገረ ቅዱሳን
In “ነገረ ክርስቶስ”
ስብከት
September 22, 2013Leave a reply
« Previous
Next »
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Name *
Email *
Website
Comment
Notify me of new comments via email.
Recent Posts
፳፮/26 ሓምለ ዕረፍቱ ለኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን/26th july the death of st.Aba Selama Kesatiebrhan August 2, 2014
፳፭/25 ዕረፍቱ ለሓዋርያ ይሁዳ July 2, 2014
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration Day of Aba Gerima June 24, 2014
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ June 2, 2014
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል) May 28, 2014
ዓውደ ኣዋርኅ
SEPTEMBER 2013
M T W T F S S
« Aug Oct »
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30
Archives
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
Categories
ስብከት
ትምህርቲ ሃይማኖት
ነገረ ማርያም
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ክርስቶስ
ኪነ-ጥበብ
Uncategorized
View Full Site
Blog at WordPress.com.
Now Available! Download WordPress for Android


text:
ኣብ ውሽጢ 26 ዓመታት ክልተ ሜጋ ዋት ሓይሊ ጸዓት ኣፍሪዮም ኣብ ክንዲ ዝሓፍሩ ይጀሃሩ።
ብዙሓት መንግስታት ብተሓዳሲ ሓይሊ ጸዓት ምጥቃም ካብ ዝጅምሩ ነዊሕ ግዜ ኣቑጺሮም ኣለው። ተሓዳሲ ሓይሊ ጸዓት ካብ ብከላ ነጻ ዝኾነ፡ ካብ ንፋስ፣ ጸሓይ፡ ሃፋ ዝርከብ ኣዝዩ ምሩጽ ፍርያት’ዩ። ተሓዳሲ ሓይሊ ጸዓት ንምጥቃም ሞያዊ ኣፍልጦ፡ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ፣ገንዘብ ይሓትት’ዩ። ብቐንዱ ግን ባህርያዊ ውህብቶ’ዩ። ኤርትራ ተደኲናትሉ ዘላ ድማ ናይ’ዚ ባህሪያዊ ውህብቶ’ዚ ሃብታም’ዩ። ኣብ ሓደ ዘይኮነ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርነዓት ኤርትራ ካብ ንፋስን ጸሓይን ምምንጫው ይከኣል’ዩ። ናይ ሃፋ ጸዓት ብወሳኒ መልክዑ ኣብ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ብቐሊል ምምንጫው ይከኣል’ዩ።
ብሃበ ተረኽበ ዝስራሕ ተራ ነገር ግን ኣይኮነን። ከምኡ ክትገብር መጀመርያ ሃገራዊ ሰላም ምህላው የድሊ። ቀጺሉ ከመይ ተፈርዮ፡ ከመይ’ከ ትጥቀመሉ፣ ክንደይ ባጀትን ክኢላ ሓይሊ ሰብን ትምድበሉ ዝሕብር ንጹር ኣዋጅ የድልዮ። ነዚ ኣብ ግብሪ ዝትርጉም ሕጋዊ ሓላፍነታዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምህላው’ውን ሓደ ካብ’ቶም ዘይስገሩ ረቛሒታት’ዩ። ኤርትራ ካብ መግዛእታዊ ሰራዊት ሓራ ካብ ትኸውን 26 ዓመት ገይራ ኣላ። 26 ዓመት ልዕሊ ርብዒ ዘመን’ዩ። ኣዝዩ ነዊሕ’ዩ። ከም ሃገር ብሓይሊ ናፍጣ ካብ ዝሰርሕ ካብ ባንክ ልምዓት ኲዌት ብዝተረኽበ ልቓሕ ኣብ ሕርጊጎ ካብ ዝምንጩ 120 ሜጋ ዋት’ያ ትጥቀም ጸኒሓ። ንሱ’ውን ተበላሽዩ ካብ 120 ሜጋ ዋት ናብ 70-80 ሜጋ ዋት ደረጃ ከም ዝወረደ፡ ኣይኮነን ፋብሪካታት ከንቀሳቕስ ንናይ መደቀሲ ኣምፑል ኣገልግሎት ናይ ምሃብ ዓቕሚ ከም ዘይብሉ ሰራሕን መራሕን ህግደፍ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሓንሳብ ዘይኮነ ደጋጊሙ ገሊጽዎ’ዩ።
እተን ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝተደኮና ድሩት ዓቕሚ ዘለዎን ፋብሪካታት ብሕጽረት ጸዓት ደው ካብ ዝብላ ነዊሕ ዓመታት ኣቚጽረን ኣለዋ። ኣብ ከተማታት ዝነብር ህዝቢ መግቢ ዘብስለሉ፡ ማይ ዘውዕየሉ ጸዓት ስኢኑ ኣብ ከቢድ ሽግር ወዲቑ ከም ዝርከብ’ውን ዝሕባእ ኣይኮነን። ከተማታት ወትሩ ብጸልማት ምስተዋሕጣ’የን። ሓይሊ ጸዓት ብፍላይ እዚ ካብ ብከላ ነጻ ዝኾነ ተሓዳሲ ኣዝዩ ተመራጺ’ዩ። ስልጡናት ዝበሃሉ ሃገራት ዝጥቀምሉ ዘለው ኣብ ልምዓትን ጥዕናን ደቂ-ሰብ ኣገዳሲ ተራ ዝጻወት ተክኖሎጂ’ዩ። እዚ ህዝብታት ኤርትራ ከይጥቀምሉ እንታይ ዝኽልክሎም ነገር ነይሩ። ናይ ገንዘብ ሕጽረት ከም ምኽንያት ክመጽእ ኣይክእልን። ናይ ተክኖሎጂ’ውን ብገንዘብ ተሸሚቱ ስለ ዝመጽእ ከም ዕንቅፋት ክውሰድ ኣይከኣልን። ነዚ ዘተግብር ዝሰልጠን ሓይሊ ሰብ’ውን ኣገዳሲ’ኳ እንተኾነ ቀዳምነት ዝስራዕ ጸግም ግን ክኸውን ኣይክእልን። ምኽንያቱ ፍልጠት’ውን ኣብ ኢድካ እንተዘየሎ ብገንዘብ ይግዛእ’ዩ። እሞ እቲ ጸገም ደኣ እንታይ’ዩ? ነዚ ክሳብ ሎሚ ትኹረት ከይተዋህቦ ክጸንሕ ዝገበረ? ኣድኪኻ ግዛእ ፖሊሲ ዝኽተል ጉጅለ ህግደፍ’ዩ።
ሎሚ ድሕሪ 26 ዓመት ክልተ ሜጋ ዋት ኣመንጭየ ኢሉ ረኣዩለይ ስምዑለይ ምባሉ ድማ ዝተለምደ ቅጥፈቱን ንህዝቢ ዘለዎ ንዕቀትን’ዩ ዘመልክት። ንግዝያዊ ፕሮፖጋንዳዊ ነፍሕታት ዘገልግል ደኣምበር መሰረታዊ ጸገም ህዝቢ ንምፍታሕ ዝተታሕዘ መደብ ከምዘይኮነ ካብ ዝግበረሉ ዘሎ ዝተዋደደ ምውዕዋዕ ንምርዳእ ኣየጸግምን። ብመሰረቱ ኣብ ጸላም ንዝነብር ዘሎ ህዝቢ ድሕሪ 26 ዓመት፡ ብደረጃ መንግስቲ ሎሚ ክልተ ሜጋ ዋት ዘመንጩ ተክኖሎጂ ተኽልና ኣለና። ድሕሪ ዝተወሰነ ድማ ክልተ ክንውስኽ ኢና። ቀስ እናበልና ናብ 16 ሜጋ ዋት ከነብጸሖ ኢና ምባል ዘተዓዛዝብ ዘሕፍር ምበር ዘጀሃር ኣይኮነን። ብተግባር በዚ ክልተ ሜጋ ዋት እንታይ ፍታሕ’ዩ ክመጽእ? ስለምንታይ ከ ክንድዚ ዝኸውን ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሽፋን ተዋሂብዎ? ቅድሚ ገለ ዓመታት ደው ኢላ ዝነበረት ፋብሪካ ሲሚንቶ ስራሕ ጀሚራ ዋጋ ሲሚንቶ ካብ ዝነበሮ ትሕቲ ፍርቂ ጎዲሉ፡ ስራሕቲ ህንጻ ተነቓቒሑ ዝብል ንሰሙናት ዝቐጸለ ምውዕዋይ ተገይሩ። እቲ ፋብሪካ ግን ሓደ ወርሒ’ውን ኣይሓከመን። ኩሉ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ። ብተመሳሳሊ ኣብ ከባቢ ተሰናይ መንግስቲ ብዝመደቦ ገዚፍ ባጀት፡ መስመር ኤሌትሪክ ተዘርጊሑ፡ ነበርቲ መብራህቲ ብምርካቦም ንመንግስቶምን ንፈጣሪኦምን ኣመስጊኖም። ዝተፈላለየ ትካላት ስራሓን ብግቡእ ከሰላስላ ጀሚረን ተባሂሉ። ሕጂ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣሎ ድማ ልዕሊ ነበርቲ ናይ’ቲ ከባቢ ምስክር ክኸውን ዝኽእል የለን። ኣብ’ዚ ስልጡን ዘመን ዝተፈላለዩ ማሽነሪታት ተማሂዙ ኣብ ስራሕ ኣብ ዝወዓለሉ፡ ዝረብሕ መሳርሒ ዘይብሎም ቆልዓ ሰበይቲ ኣዋፊሩ፡ ኣብ ዓዲ ክስቶ ዲጋ ተሰሪሓ፡ ህዝቢ ዓዲ መንዶ መንዶ ብጉልበቱን ብሓገዝ መንግስትን ካብ ናብ ዝወስድ ጽርጊያ ሰሪሑ፡ ከም ፍርያት ነጻነት ታሕጓሱ ገሊጹ ዝብል ፕሮፖጋንዳዊ ነፍሕታት ምስማዕ’ውን ሓድሽ ኣይኮነን።
ስለዚ ህግደፍ ድሕሪ 26 ዓመት ናይ መንግስትነት ስልጣኑ ካብ’ቲ ኤርትራ ዝተዓደለቶ ባህሪያዊ ጸጋታት ክልተ ሜጋ ዋት ሓይሊ ጸዓት ብምፍራዩ ኣብ ክንዲ ዝሓፍር ክጀሃር ምምራጹ ላግጺ’ዩ። ምርጫ ህዝቢ ውሑስ ሃገራዊ ሰላም’ዩ። ህዝባዊ ደሞክራሲ’ዩ። ሕጋዊ ትካላዊ ኣሰራርሓ ዝተኸተለ ቀጻልነት ዘለዎ ብተግባር ዝሰርሕ መደባት ልምዓት ምርኣይን ምጥቃምን’ዩ። ብመብጸዓ ኢሳያስ ስለዝተሰላቸወ ንኢሳያስ ጎይታ መብጸዓ ክብል ሰይምዎ። ብባዶሽ ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ዕረ ስለ ዝጠዓሞ ከኣ ህግደፍ ዝብሎን ጤል ዘይትጠጥሞን የለን ኣብ ምባል በጺሑ’ዩ። ስለዚ ህግደፋውያን ድሕሪ 26 ዓመት ክልተ ሜጋ ዋት ኣፍሪና ኢሎም ኣብ መድረኽ ወጺኦም ካብ ዝጀሃሩ፡ እንተዝሓፍሩ መምሓረሎም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 15-12-2017


text:
ስምምዕ ኢትዮጵያን ኖርወይን ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት
መቐለ ጥሪ 04/2010(ድወት) ኢትዮጵያን ኖርወይን ኣብ ጉዳይ ስደትን ኣተሓሕዛ ስደተኛታትን ዝያዳ ተቐራሪበን ንምስራሕ ተሰማሚዐን፡፡
ሚኒስትር ደኤታ ጉዳያት ወፃኢ ወ/ሮ ሂሩት ዘመነ ምስ ሚኒስትር ስደተኛታትን ውህደትን ኖርወይ ሲልቪ ሊስታውግን ዘትየን፡፡
ወ/ሮ ሂሩት ሽዑ ከምዝገለፅኡ ፍልሰት ደቂ ሰባት እዋናዊ ዛዕባ ዓለምና ከምዝኾነን እዚ ድማ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣሉታዊ ፅልዋ የሕድር ከምዘሎን ኣረዲአን፡፡
መንቀሊ እቲ ፀገም ምፍታሕ ከምዝግባእን ነዚ ድማ ብውድብ ሕቡራት መንግስታት፣ብሕብራት ኣፍሪካን ካልኦት ትካላትን ዝተፈላለዩ ኣንፈታት ብምቕራፅ ምንቅስቃስ ክግበር ከምዘለዎ ተዛሪበን፡፡
ኢትዮጵያ ስደተኛታት ብምቕባል ካብ ኣፍሪካ ኣብ ቅድሚት ከምእትስራዕ ዝገለፃ ወ/ሮ ሂሩት መሰል ስደተኛታት ከይጠሓስ ዘድሊ ቀረብ ንኽማላእ ዕድል ትምህርቲ ንክርኸቡን ኣብ ኢንቨስትመንት እታ ሃገር ዕድል ስራሕ ንክረኽቡ ኢትዮጵያ ብዕቱብ ትሰርሕ ከምዘላ ገሊፀን፡፡
ሚኒስትር ጉዳያት ስደተኛታትን ውህደትን ኖርወይ ሲልቪ ሊስታውግን ብወገነን ሃገረን ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ኣተሓሕዛ ስደተኛታትን ምስ ኢትዮጵያ ብሓባር ንምስራሕ ድልውቲ ምዃና ኣረዲአን፡፡
ብፍላይ ዘይሕጋውያን ደለልቲ ንምቁፅፃርን ናብ ሕጊ ንምቕራብን ሓበራዊ ፃዕሪ ከምዘድሊ ከምዝተዛረበ ቤት ፅሕፈት ኣቐባሊ ቃል ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ሃገርና ኣፍሊጡ፡፡


text:
ቤት ፍርዲ ኔዘርላንድስ ነቲ ኣብ መወዳእታ 1970ታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ብ”ቀይሕ ሽብር” ዝፍለጥ እዋን ገበናት ኩናት ፈጺሙ’ዩ ዝበሎ ኢትዮጵያዊ ኔዘርላንዳዊ አባል ስርዓት ደርግ ነበር ንናይ ሕልፈት ማእሰርቲ ፈሪዱ።
ዳኛ እቲ ኣብ ዘ ሄግ ዝተጋብአ ቤት ፍርዲ ማርተ ረንቸክንስ “ወዲ 63 ዓመት እሸቱ አለሙ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ሃገሩ ገበናት ኩናት ብምፍጻምን፡ ክነብሩ ዘይክእልሉ ኩነታት ብምፍጣር ዝብሉ ክስታት ገበነኛ እዩ” ኢለን።
ይኹን ደአ እምበር እቲ ቤት ፍርዲ ውሳነ ኣብ ዝሃበሉ መጋባእያ ክሱስ ኮነ ጠበቓታቱ ከምዘይተረኽቡ ዝተፈልጠ ኮይኑ ዳኛ ረንቸክንስ ብወገነን ነቲ ኩነታት “ዘሕዝን’ዩ” ክብላ ኮኒነን።
ኣብቲ መጋባእያ ዝተረኽቡ ቤተሰብ ግዳያት ግን ፍትሒ ተረኺቡ ክብሉ ሓጎሶም ብጣቕዒት ክገልጹ ተራእዮም’ዮም።
አኽበርቲ ሕጊ፡ ክሱስ እሸቱ አለሙ ላዕለዋይ አመሓዳሪ ኣውራጃ ጎጃም ኣብ ዝነበረሉ እዋን ገበናት ኩናት ኣብ ልዕሊ ነበርቲ’ቲ ከባቢ ፈጺሙ እዩ ክብሉ ይኸሱ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣኽበርቲ ሕጊ ኔዘርላንድስ ኣብቲ ዝቐረበ ኣርባዕተ ክስታት ገበናት ኩናት ስም ዝርዝር ኣስታት 321 ግዳያት ዝተገልጸ ኮይኑ፡ እቲ ክስታት “ብሃውሪ ምእሳር፡ ጨካን ወይ ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያንን ሰባትን ኢዶም ዝሃቡ ተጋደልቲ” ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣብቲ መጋባእያ ምስክርነቶም ዝሃቡ ውልቀሰባት ኣብ እዋን ስርዓት ደርጊ ነቲ ስርዓት ዝቃወሙ ዝእሰርሉ “ ናይ ጸልማት ክፍልታት” ዝበልዎን ዝነበረ ኣተሓሕዛን ገሊጾም።
ሓደ ካብቶም ምስክርነቶም ዝሃቡ ወርቁ ዳመነ ይፍሩ ወዲ 16 ዓመት ኣብ ዝነበረሉ እዋን ተአሲርሉ ኣብ ዝነብረ ቤት ማእሰርቲ ከተማ ደብረ ማርቆስ ጎጃም ናይ ብዙሓት ሰባት መቓብር ክፈሓር ከምዝረአየ፡ ክሱስ እሸቱ አለሙ ድማ ወታሃደራቱ ንኣስታት 80 ሰባት ቀቲሎም ኣብቲ መቃብር ክድርብዩ ከለው ይዕዘብ ከምዝነበረ ሓቢሩ።
ክሱስ አለሙ እሸቱ ናይ ደርግ አባል ምንባሩ እንተአመነ እኳ ንዝቐረበሉ ክስታት ግን ኣይተቐበለን። ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ዝነበረ መጋባእያ “ተንበርኪኹ ንኩሎም ቤተሰብ ግዳያትን ህዝቢ ኢትዮጵያን ይቕሬታ ከምዝሓተት” እንተገለጸ ንዝቐረበሉ ክስታት ግን ብውልቂ ሓላፍነት ከምዘይወስድ ሓቢሩ ኔሩ።


text:
ከም ውራየይን ጋሻአን ኮይነ …
እዛ ልዕሊ ሚእቲ ዓመት "ናይ ሓባር ታሪኽ እንበር ናይ ሓባር መስዋእቲ ዘይነበራ ሃገር" ንነዊሕ ግዜ ብጸቢብነትን ትምኽሕትን ብሄራዊ ጭቆናን ክትሕመስ እያ ጸኒሓ: "ብቀሊሉ" ካብቲ ብሄራዊ ጭቆና ዘትረፎ ስንብራት ጸቢብነትን ትምክሕትን ኽትወጽእ ከአ አይትኽእልን። ፍጹም ለውጢ "መስርሕ እንበር ናይ ገለ ዓመታት ዕማም አይኮነን": ናይ ትማል ወለዶ ነዚ ተረዲኡ አብ ታሪኽ አፍሪቃ ንመጀመርያ ግዜ ዝተፈላለዩ ውድባትን ብሄራትን ዝሐቆፈ ጽምዲ (ኢህወደግ) ተኺሉ ንሃገሩ ካብዚ ማሕለኻ ብሄራዊ መግዛእቲ ካብ ዘናግፋ እነሆ ርብዒ ዘመን ሐሊፉ አሎ።
በዚ መንጽር ንጽምዲ ኢህወደግ ሎሚ ክዕዘቦ ከለኹ ሐለፋ ካልኦት አብ አፍሪቃ ዘለዋ ፖለቲካዊ ውድባት
ንላዕሊ (ማሓዙት ኢህወደግ ዓፋር፣ ሶማል፣ ጋንቤላ፣ ቤንሻጉልን ወሲኽካ) ንዝበዝሐ ክፍሊ ሕብረተ ሰቡ ከም ዝውክል እዩ። እዚ ማለት አብ ወሽጡ ጸገም የብሉን ማለት አይኮነን። ይትረፍ አብ ውሽጢ አርባዕተ ውድባት ዝሐቆፈ ጽምዶ (ግንባር): አብ ውሽጢ ነፍሲ ወከፈን ግዜ ዝጠለቦን ህዝቢ ዝሐተቶን ብአግኡ ክፈትሖኦ እንተዘይኪኢለን ግድን እዩ ጸገም ክህልወን።
ብፍላይ አነ ንመትከል መባእታዊ ፖለቲካዊ መርሖ ብዓቅመይ ከም ዝተረዳእክዎ ልክዕ ከም ቆርበት አፍ ዑት እዩ: በቢ ግዚኡ ዕድሚኡ ምስ አኸለ ባዕሉ ብመገዲ ባህርያዊ ድፊኢት ቆርበቱ ዝቅይር!: ጽምዲ ኢህወደግ ልዕሊ 25 ዓመት አቊጺሩ አሎ። አብዞም ዓመታት እዚአቶም ብዝተፈላለዩ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሃገራውን ህንጸትን ማሕለኻታትን ሓሊፉ እዩ። እዚ ኹሉ ዓመታት ዘቊጸረ አተሐሳስባን ውዳቤን ክሕደስን ሰብአዊ ሃብቱ ክተኻኻእን ከአ ልክዕ ከም ባህርያዊ ድፊኢት ቆርበት አፍ ዑት እዩ። እንተዘይኮይኑ አሪጉ አሎ ማለት እዩ። ፖለቲካዊ እርጋን ከአ መገዲ ዕርበት እዩ።
ኢትዮጰያዊ ዲሞክራሲ…
እዚ ኤውሮጳዊ ፍልስፍና "ዲሞክራሲ" ዝበልዎ ካብ "ምዕራባዊ ጸቅጢ" ምዃኑ ሐሊፉ ንአፍሪቃ ዝጠቅም ጭብጢ እዩ ኢለ አይአምንን። እዚ ክብል ከለኹ ንአተጋባብርኡ እንበር ንትርጉሙ አይኮንኩን ዝገልጽ ዘለኹ። እዚ ምዕራባዊ ፈጠራ አብ ሐደ ሃይማኖት፣ ብሄር (ቀቢላ)፣ ማሕበራዊ አቋቅማ (ስልጣኔ) ኮይኑ: ፍልልይ አብ "ፖለቲካዊ አተሐሳስባ" ጥራይ እዩ ብግቡእ ከገልግል ዝኽእል። አብ ከም ኢትዮጰያ ዝአመሰላ ሃገራት ግን ምስ እዚ ኹሉ ፍልልያት (ብሄራት፣ ቀቢላታት፣ ቋንቋታት፣ ሃይማኖታትን) ማዕረ ዝኾናሉ ባይታ ምትካል ጥራይ እዩ ናተን "ዲሞክራስያዊ ማእከልነት" ወይ "ሚዛናዊ ምዕሩይነት" ክህልወን ዝኽእል። ነዚ ሐቂ እዚ ንምትካል እውን ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ክወስድ ዝኽእል መስርሕ እንበር ናይ ገለ ዓመታት ዕማም አይኮነን። ጽምዲ ኢህወደግ ከአ ብመንጽር ዝሐለፉ ገዛእቲ መርአያ አሃዱ "ሚዛናዊ ምዕሩይነት" እዩ።
ጸብለልትነት ወያነ…
ወየንቲ አብዛ ሃገርን አብ ወሽጢ ጽምዲ ኢህወደግ ብጸብለልትነት ካብ ዝሕመዩ አይወሐደን። እዚ ጸብለልትነት ግን ተጋዲሎም ተሰዊኦምን እንበር ዓሚጾም ዘምጽእዎ አይኮነን። ብስሩ ታሪኻዊ አመጻጽአ ኢህወደግ ብዘይ ወያነ ከመይ ኢሉ ክህሉ? ወየንቲ እንተ ዘይነብሩኸ! ኢህወደግ ምነበረዶ? እዚ ክብል ከለኹ እቶም ካልኦት ውድባት ንደርጊ ንምውዳቅ አብቲ "ወሳኒ ግዜ" ተርኦም ወይ ግዲኦም ቀሊል ከም ዘይነበረ ዘንጊዐ አይኮንኩን። ሽሕ እኳ ደርግ አብ ኤርትራን ትግራይን ምስ ተሳዕረ እዩ አብ መላእ ኢትዮጵያ ዝተሳዕረ ንበል: እቲ ጭብጢ እውን ንሱ ይኹን: እቲ 17 ዓመት ዝወሰደ ጉዕዞ ንሐርነት: ንበይና ንትግራይ ንምሕራር ዳርጋ 15 ዓመት ዝወሰደ: ንመላእ ኢትዮጵያ ንምሕራር ግን 2 ዓመት ጥራይ እዩ ወሲዱ። እዚ ከአ ብሰንኪ ደገፍ ህዝቢ ኢትዮጵያ እዩ። ከመይሲ ነቲ ወየንቲ ዘበገስዎ ቃልሲ ከም ናቱ ገይሩ ስለ ዝተቀበሎ እዩ። አብዚ ጉዳይ ብፍላይ አብ ጽምዲ ኢህወደግ ዝነበራን ዘለዋን ውድባት አምሓራን ኦሮሞን ህዝብታት ደቡብን ዝተጻወትኦ ዕውት ተራ ከይጠቐስክዎ ክሐልፍ አይኽእልን።
ህዝቢ ትግራይ ንበይኑ ነቲ ዝነበረ ሰውራ አንጻር ብሄራዊ መግዛእቲ ናይ በይኑ ወጽዓ ጥራይ ገይሩ ንደርጊ እንተ ዝስዕሮ ነይሩ! "ሪግኡ ዝተጸበየ መላኺ ምኾነ": እዛ ሃገር ካብ መግዛእቲ ናብ መግዛእቲ ምስ ተሰጋገረት ኔይራ። ብዛዕባ ዓባይ ኢትዮጵያ ስለ ዝሐሰበ ግን ንነብሱ ምስ ካልኦት ዝተጨቆኑ አህዛብ "ጸሚዱ" ሐደ አብ ሐደ ከም ሐደ ኮይኑ ንጸላኢኡ ሲዒሩ። አብዚ ሁሞት እዚ ቀዳማይ ኮይኑ እወ! ተራእዩ። ነቲ ሽዑ ደርጊ ምስ ወደቀ ዝተኸሰተ ናይ ስልጣን ባዶነት: ኢህወደግ ክትክኦ ከሎ ተጋደልቲ ወያነ አብ ስልጣን ክመጹ ባህርያዊ ነይሩ።
አብ ዝሐለፉ 25 ዓመታት ወየንቲ ወሳኒ ተራ ነይርዎም እንበር ንበይኖም ነዛ ሃገር አይመርሕዋን። አብ ዳግም ህንጸት ኢትዮጵያ (ህዳሴ) መራሕቲ ህውሐት ሐሳባቶም አብ ምጉናዕ ዓቢ ግደ ተጻዊቶም እዮም። አብ "ምሕደራ" እቲ ሐሳብ እዩ ጸብለል ዝብል እንበር እቲ ሰብ አይኮነን። ከምኡ ከአ "ብሉጽ ስራሕ" እንበር "ብሉጽ ሰብ" የልቦን። አብቲ ብሉጽ ስራሕ ግን ወየንቲ ዝርአዩ ተዋሳእቲ ነይሮም።
ብዓቢኡ ኸአ ህዝቢ ትግራይ ሓለፋ ካልኦት ክልላት ዝረኸቦ ጸጋ አሎ ድዩ? ብፍላይ ድሕሪ ወግእ ኢትዩ ኤርትራ መሬቱ ናይ ወግእ ዞን "ዞባ" ካብ ዝበሃልን እቲ "አይ ወግእ አይ ሰላም" ስትራቴጂ ኢትዮጵያ ካብ ዝእወጅን ቀሲኑ ደቂሱ ይፈልጥ ድዩ? ባህርያዊ ጸጋታቱኸ ከም ዝግባእ ረቢሑሉ ድዩ? ንምዃኑ ህዝቢ ትግራይ ጸብለል ኢሉ እንተዝነብር ንብረቱ ተዘሪፉን ተዓሚጹን ተቀቲሉንዶ ካብ ሃገሩ ምስተፈናቀለ? አብዚ ከም ህዝቢ ክብረትን ደገፍን እንበር ዘርአዊ ጽልኢ ዘኸተሎ ዓመጻዊ ፍዳ አይግብኦን።
እዚ አብ ዝሐለፈ ወርሒ አብ ክልል አምሐራ ብፍላይ አብ ሰሜን ጎንደር ዝተራእየ ናብ ትግራዋይ ዘትከለ ዘርአዊ ዓመጽ: አተሐሳስባ ተረፍ መረፍ ቀዳሞት ገዛእቲ እንበር ናይ ህዝቢ አምሐራ ድልየት አይኮነን። እዚ ክስተት እዚ "ናብ ህዝቢ ትግራይ ዝወረደ እንበር ንህዝቢ ትግራይ ዝምልከት አይኮነን"። እዚ ከአ ብፍላይ ክልላዊ መንግስቲ አምሐራን ፖለቲካዊ መሪሑን ንገበኛታት አብ ሕጊ አቅሪቡን ንዝወረደ ክሳራታት ብሐላፍነት ተሰኪሙን ንስድራቤት ግዳይ ዝኾኑ ዝድበስሉ መገዲ ከናዲ ሐላፍነቱ እዩ።
ስሉጥ ለውጢ (ህዳሴ) ዝፈጥሮ ጸገማት…
አብ አፍሪቃ ብቁጠባዊ ምዕባሌ ቀዳማይ ደረጃ እትርከብ ሃገር አብ መገዲ ዕብየት ክትህሉ ግድን እዩ። ንጠለብ ህንጸት ሃገር ምስፍሕ ከተማታት፣ ብዝሒ ዝርግሐ ትሕተ ቅርጻን አብያተ ትምህርትን ሕክምናታትን ዘመናዊ ሕርሻን አካል ናይዚ ስጒሚ ንቅድሚት እዩ። ሐረስቶት ደቆም ንትምህርቲ ዝልእኽሉ እዋን፣ ደቂ አንስትዮ ብዓቅመን ነብሰን ዝኽእላሉ መድረኽ፣ መንእሰያት ንርሑቅ ከማዕድውን ዓለም አብ ቀረባ ዝኾነትሎም ግዜን ናይ‘ዛ ሃገር ስሉጥ ለውጢ ብቀሊሉ እትርእየሉ ዘመን እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ነዚ ለውጢ ዘይቅበል (ንኽቅበሎ ዘጸገሞ) ብሰንኪ ጸቢብ አተሓሳስብኡ (ሕማም ደሓር)፣ ብሰንኪ ግዚያዊ ረብሕኡ፣ ብሰንኪ ዘይምፍላጥን ድሕረትን፣ ብዓቢኡ ከአ ብሰንኪ ከተማታትን ትሕተ ቅርጻታትን እናሰፍሑ አብ መገዲ እዚ ዕብየት ንዘለዉ መሬት ሐረስቶት ክደልይዎም ክግደዱ ከለዉ: ሐረስታይን መሬትን ብዘለዎም ጽኑዕ ቃል ኪዳን ነዚ ጠለብ ስሉጥ ዕብየት ብቀሊሉ ዘይምቅባልን ተደማሚሮም ክፍጠሩ ዝኽእሉ ተቃውሞታት አካል ሞጎተ ስነ ዕብየት እዮም…
ፖለቲካዊ ደገፍን ተቃውሞን
አብ ስልጣን ዝርከብ ፖለቲካዊ ውድብ ድምጺ ህዝቡ ከይሰምዐ ዝተዓወተ ፍጹም የልቦን! እዚ ከአ ቅድሚ 25 ዓመት አብዛ ሃገር ሪኢናዮ ኢና።
አብቲ ህሞት እቲ ስርዓት ደርግ ክወድቅ ከሎ ደጋፊ አይነበሮን ማለት አይኮነን። እቲ ሰውራ ኢህወደግ ግን "ንደምን ስጋን" ዝፈላሊ መትከል ስለ ዝነበሮ ነቲ ሰዓቢ ደርግ ከም ሕማሙ ተቀቢሉ እዩ ክፍውሶ ዝጀመረ። እቲ ሕማም ግን ብቀሊሉ ክሐዊ አይከአለን…
መቸም! ከብድኻ ቆሲሉ ኢልካ ቀንጢብካ አይትድርብዮን…
ነዚ ሕማም መዝሚዞም ንፖለቲካዊ ረብሐኦም ክጥቀሙሉ ዝፍትኑ ውድባት ኮነ ወይ ናይ ግዳም ተጻብኦታት ንግዚኡ ነዛ ሃገር ክሐቊንዋ ይኽእሉ እዮም። እቲ ዘላቂ ዓወት ግን ምስ ተቋወምቲ ወይ ደገፍቲ መንግስቲ ዘይኮነ ምስ "ህዝቢ" እዩ። እቲ "አብ ቅቡል ርሕቀት ዘሎ ህዝባዊ ፍልልያትን ጠለባትን" ምስትላዘበሉን ሚዛናዊ ፍታሕ ትረኽበሉን አካል ናይቲ ዘላቂ ዓወት ትኸውን። አማሲኡ ርግአትን ሰላምን ናይ ሐንቲ ሃገር ዝዕቀን ድልየት ህዝቢ ነቲ መንግስቲ ምዝመርሖ ጥራይ እዩ።
ክብርታቶምን ነድርኦምን (ህልኾምን) እዋናዊ ድልየቶምን ንኽፈላልዮ ዘጸገሙኒ…
"ሐውኻ ሐሚሙ እንተደቀሰ ሐሰር ሒዝካ ብጽሐዮ" ዝመስል ቅሉዕ መጎተ ዝሐዙን ዝኾረዩን ገዳይም ተጋደልቲ (ናይ ሎሚ ሰብ ሃብቲ) ነዚ ጉዳይ መዝሚዞም (ብዘየገድስ አብዮትቶኦም) ናብ ወያነ ዘትከለ "ግዚኡ ዘይሐለወ" ፖለቲካዊ ወፍሪ የካይዱ ምህላዎም ከየሰከፈኒ አይሐለፈን። ምኽንያቱ ወገንካ ብዘርእነት እናተቀተለ የእዳውካ ናብ "ታሪኽካን" "አሃዱ ጻማኻን" አይተወጣውጦን ኢኻ: ሎሚ ብሓባር ነቶም ንህዝቢ ትግራይ ቆንጥዮም ዝበራረይሉን ቀሪቦም ዝጎጥይዎን ዝጻጺ መገዲ ምንዳቅ እዩ ቀዳምነት ዝነበሮ እዞም ሐደ ክልተ ስሙያት ግን ከምኡ ክገብሩ ይርእዮም የለኹን …
መሰረት ሃገርን ሃገራውነትን…
አብ አእምሮን ልብን ናይ ነፍስ ወከፍ ዜጋ: ሃገርን ሃገራውነትን ቀዳማይ ገዛኢ ቦታ ክሕዙ ይግብኦም። ንሃገርን ሃገራውነትን ዘቁሙ የዕኑድ ታሪኻውያንን፣ ክብርታትን፣ ባህልን፣ ሰብአዊ ሃብታን ምስ ሃይማኖታውነት፣ ብሄራውነትን፣ ፖለቲካውነት ጽሊእታት ክደዋወስ የብሉን። ስለ ዝኾነ አዩ ፌደራላዊ መንግስትን ክልላዊ ምህደራን ንሃገር "ሚዛናዊ ምዕርዩነት" እዩ: ንሃገራውነትካ ከአ ንስለአ እትኾኖን "ምቅሊት ናጽነትካን" እዩ።
በቲ ኾይኑ በቲ ኢትዮጰያ አብዚ እዋን አብ ምስግጋር (ብዘንተ ሞጎታዊ አበሃህላ) ብሉይ ኪዳንን ሐዲሽ ኪዳንን ትርከብ። አብዚ መስርሕ እዚ ኩሎም እቶም ግዚኦም ዝበልዑ ዱሑራት አተሓሳስባ በጨቅ በጨቅ ክብሉ ግድን እዩ። ምኽንያቱ አብ ሐዲሽ ኪዳን ከም ታሪኽን ዛንታን እንበር ክድገሙ ስለ ዘይኽእሉ። ሽሕ እኳ ጸቢብነትን ትምክሕትን ብዝተፈላለዩ መገዲ ዝኽሰቱ "አሉታዊ ርኽበት" ወዲ ሰብ ይኹኑ: እዚ ዱሑርን ምኩሕን ከም ውርሻ ዝጸንሐ ናይ ቀዳሞት ገዛእትቲ ግን አካል ብሉይ ኪዳን ኮይኖም አብ ሐዲሽ ኪዳን ዘይድገሙ ተርእዮታት እዮም።
ቸሩ ተስፋዝጊ


text:
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣሜሪካ ብሰንኪ ኣብ ዝተማህርሉ ዓውዲ ስራሕ ምስኣኖም ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝግመቱ ስደተኛታት ምሩቓት ኮሌጅ ኣብ ትሑት ክእለት ዝሓትት ስራሕ ተዋፊሮም ከምዘለው ተገሊጹ። እዚ ድማ ነቲ ብዙሕ ዓቕሚ ዘድልዮ ዓውዲ ቴክኖሎጂ ዘጠቓልል ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ። ስለዝኾነ ድማ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ሳን ፍራንሲስኮ ዝርከብ ሓደ ናይ ቴክኖሎጂ ትካል ንስደተኛታትን ደለይቲ ስራሕ ምስ ኣስራሕቲ ዝራኸብሉ መድረኽ ኣዳልዩ ኔሩ።
ኣብታ ዝበዝሓ ትካላት ቴክኖሎጂ ኣሜሪካ ዝርከብሉ ብሲሊኮን ቫሊ ዝፍለጥ ኣብ ከተማ ሳን ፍራንሲስኮ ዝርከብ ቦታ ደለይቲ ስራሕ ምስ ኣስራሕቲ ዝራኸብሉ መድረኽ ልሙድ ተርእዮ’ዩ። እንተኾነ ነዚ ናይ ሎሚ መድረኽ ፍሉይ ዝገብሮ ካብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝመጹ ኣስታት 50 ስደተኛታት ስራሕ ዝደልይሉ መድረኽ ብምኳኑ እዩ።
ካልድ ቱርክማኒ ካብ ሶርያ ዝመጸ ስደተኛታት ኮይኑ ቀዳማይ ዲግሪ ብዓውዲ ብኮምፒተር ሳይንስ ዝተመረቐ’ዩ። ትምህርቱ ድሕሪ ምዝዛሙ ዝነበራ ቀዳሞት ትሸዓተ ኣዋርሕ ናብርኡ ንምምራሕ ጫማ ብምሻጥ፡ ናይ ገዛ ኣቑሑት ምግጥጣምን መርበብ ሓበሬታ ምድላው ዝአመሰሉ ትሑት አታዊ ዘለዎም ስራሓት ምስርሑ ይገልጽ።
“ሓደ ኣብዚ ዓዲ ዝተወለደ ሰብ ንሰዓት 50 ዶላር ዝረኽበሉ ስራሕ እንዳሰራሕካ ትሑት ኣታዊ ክትረኽብ ብጣዕሚ ዘሕምም’ዩ እንተኾነ ንዓይ ስራሕ ስራሕ’ዩ።”
ካልድ ኣብ ኣፕወርድ ግሎባል ዝተባህለ ክእለት ዘለዎም ስደተኛታት ብሞያኦም ስራሕ ክረኽቡ ዝሕግዝ ትካል ብዛዕባ ስራሕ ምርካብን ምስ ኣሜሪካዊያን ዜጋታት መርበብ ምፍጣርን ዝብል ትምህርቲ ድሕሪ ምውሳዱ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ማናጀር ኮይኑ ይሰርሕ ምህላው ይገልጽ።
ካልእ ኢማኑኤል ኢማን ዝተባህለ ስደተኛ ኣብ ኣፕወርድ ግሎባል ዝሰርሕ ኣብ ኣሜሪካ ስራሕ ኣብ ትደልየሉ እዋን ዘድልዩ ነአሽቱ ነገራት ዓብይ ፍልልይ እዮም ዝፈጥሩ ይብል።
“ ንኣብነት ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ንሓደ ሰብ ሰላም ክትብል ከለኻ ኮነ ከተዘራርቦ ከለኛ ዓይኑ ዓይኑ ክትርእዮ ኣለኻ። እዚ ድማ ርእሰ ምትእምማን ዘርእይ እዩ።”
ኢማኑኤል ኢማን ካብ ናይጀርያ ዝመጸ ኮይኑ ኣብ መስርሕ ምድላይ ስራሕ ብዙሕ ሓድሽ ነገራት ከምዝተማህረ ይገልጽ።
ኢቫን ቪስሎች ሩስያዊ ስደተኛ ኮይኑ ቅድሚ ሽዱሽተ ወርሒ ናብ ሲሊኮን ቫሊ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ዝመጻሉ ጊዜ ኣብ ዓውዲ ቴክኖሎጂ ስራሕ ምርካብ ቀሊል ምኳኑ ብምእማን ምኳኑ ይሕብር።
“ ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሰብ ሞያ ኢና ስለዝኾነ ድማ ኢና ናብዚ ቦታ መጺእና” ይብል።
ቪስሎች ምስ ዝተፈላለየ ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዝነጥፋ ትካላት ናይ ስራሕ ዕድል ንምርካብ ከምዝፍትን ይገልጽ ምክንያቱ ተስፋ ምቁራጽ ንቪስሎች ምርጫ ኣይኮነን።


text:
ክቡራት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ እንኳዕ ናብዛ ታሪኻዊት ዕለት 8 መጋቢት ኣብጽሓና
ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ዲሞክራስን ጨንፈር ጀርመን በዚ ኣጋጣሚ ሰንበት ዕለት 12 መጋቢት 2017 ካብ ሳዓት 12፡00 ክሳብ ሰዓት 15፡00 ኣብ ከተማ ካስል ከተብዕል ምዃና ትሕብር።
ሰፊሕ ባዓል ክትገብርን ዕድመ ናይ ብዓል ኣቐዲማ ክትዝርግሕንኳ ኣድላዪኳ እንተነበረ፡ ካብ ድልየትና ወጻኢ ብዝኾነ ምኽንያታት ግን ናይ ሎሚ ዓመት 8 መጋቢት ብሕጽር ዝበለ ኣገባብ ከነብዕሎ ምኻና ንገልጽ። ስለዚ ኩልኽን ኣብዚ ታሪኻዊ ዕለት እትግደሳ ደቂ-ኣንስትዮ፣ ነዚ ተዳልዩ ዘሎ ናይ ቡኒን ሻሕን ሽምዓ ምውላዕን ምዝንጋዕን መደብ ሓቢርና ክንውዕሎ ደስ ይብለና ብኽብሪ ንዕድምን።
ባዓል ዝግበረሉ ቦታ
Giessberg str.23
34 117 Kassel እዩ
ኣደ መንበር ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ዲሞክራስን ዞ.ኣ ጨንፈር ጀርመን


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ኵሉ ምእመን ብእምነትን ሥነ ምግባርን ጸኒዑ ንኺነብርን ሕይወቱ ብመንፈሳዊ መንገዲ ንኸመላልስን መዓልታዊ ትሰብኽ። መንፈሳዊ ሕይወት ማለት ብሃይማኖትን ሥነ ምግባርን ጸኒዕካ ካብ ኃጢኣት ምርሓቕ፡ ፍኖተ ቅዱሳን ምስዓብን ብእግዚኣብሔር እሙን ምዃንን እዩ።
እንተኾነ ግና፡ ሰብ ኣብ መንፈሳዊ ሕይወት ጸኒዑ ንኸይነብር፡ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ካብ ፈጣሪኡ ንኸይረክብ ዝተፈላለዩ ፈተናታት የጋጥምዎ እዮም።
ንሕና ከም ክርስቲያን፡ ኣሰር ናይቶም ንዝገጥሞም ዝነበረ መከራ ዘይኮነስ ነቲ ብድኅሪኡ ዘሎ ኣኽሊል ሕይወት እናጠመቱ ብጽንዓት ነዚ ዓለም ስዒሮም ዝኃለፉ ቅዱሳን ንስዕብ ብምዃንና፡ ብዙኅ ጊዜ ኣብ መንፈሳዊ ሕይወትና መሰናኽላት የጋጥመና እዩ። እዚ ዅሉ ግና ንውርደት ዘይኮነስ ንኽብሪ፡ ንሞት ዘይኮነ’ውን ንሕይወት ምዃኑ ክንርዳእ ኣሎና።
እምበኣር ካብዚ ብምቕጻል ኣብ መንፈሳዊ ሕይወትና ዘጋጥሙና ፈተናታትን መፍትሒኦምን ሓደ ብሓደ ኽንርኢ ኢና፦
፩. ብገዛእ ርእስኻ ዝመጽእ ሽግር
ኣብ መንፈሳዊ ሕይወት ብገዛእ ርእስኻ ዝፍጠሩ ሽግራት መንቀሊኦም “ባዕልና ንፈልጥ ኢና፡ ሕፃናት ኣይኮንናን፡ ዘእትወናን ዘውፅኣናን ንፈልጥ ኢና፡ ምኽሪ ዓበይቲ ኣቦታትን ኣደታትን ኣየድልየናን እዩ፡ ብሓፈሻ ብዛዕባይ እንታይ ገደሰኩም” ምባል እዩ። ኣብ ገዛና ናይ ሥድራና ፡ ኣብ ቤት ትምህርትና ናይ መምህራንና፡ ኣብ ሥራሕና ናይ ኣማኸርትና፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያና ድማ ምኽሪ ካህናት ምስማዕ ንኣቢ። ኣብ ዓይንና ዘሎ በሰር ስለዘይንርእይ ነቶም ዝመኽሩና ከምዝበደሉና ንኵንን እሞ በዚ እቲ ንነብሮ መንፈሳዊ ሕይወት ስማዊ ይኸውን።
ንኣብነት ፦ “ካብ ትምህርትኻ ምብኳር ኣይተብዝኅ” ዝብለና ሰብ ጸላኢና ንገብሮ። ኣብ ሥራሕ’ውን “ሰዓታት ሥራሕ ኣኽብር፡ ኣብ ሥራሕካ ዕቱብ ኩን” ክንበሃል ከሎና ይጽልኣና፡ ባህ’ውን ኣይብለናን። እቲ ኣዝዩ ዘኅዝን ድማ “ንገንዘብካ ብከንቱ ኣይተጥፍኣዮ፡ ምዝንጋዕ ኣይተብዝኅ፡ ካብ መን ሓሚቐ ብዝብል ከንቱ ኣበሃህላ ምስ ካልኦት ኣይትቀዳደም፡ ከም ዓቕምኻ ንበር” ንዝብለና ሰብ ከም ዘይረብሕ ምቝጻር እዩ። ንኸምዚ ዓይነት ሰብ ድማ “ተቛያቝ፡ ናግራም፡ ለፍላፊ” እናበልና ዝተፈላለየ ስም ንህቦ። ብሓፈሻ ንኣና ሓልዮም ዝመኽሩና ዓበይቲ ሰባት ንምኽሮም ብጽቡቕ ኣይንቕበልን። ጥበበኛ ሰሎሞን “ካብ ደርፊ ዓያሹ ምስማዕሲ መግናሕቲ ጥበበኛታት ምስማዕ ይኃይሽ።” ክብል ንዝመሃረና ዘንጊዕና ካብ ተግሣፅ ብምርሓቕ ዘይሠራሕናዮ ሠሪሕኩም እናተበሃልና ክንውደስ ንደሊ። (መክ. ፯፥፭/7፥5)
እቲ ተማሃራይ መርመራ ምኅላፍ ስኢኑ ክተርፍ፡ እቲ ሠራሕተኛ ካብ ሥራሕ ኪስጎግን ብዘይ ሥራሕ ኪንከራተትን፡ ነጋዳይ’ውን ኪኸስር ከሎ እቲ መረረ ናብ እግዚኣብሔር ይኸውን። እዚ ሥጋዊ ውድቀት ንመንፈሳዊ ወድቀት የቃልዓና። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ መንፈሳዊ ማለት “እግዚኣብሔር ይፈልጥ” እናበልካ ብስንፍና ናብዝን ናብትን እናበልካ ዝንበር ስለዝመስለና እዩ። ኣብ መወዳእታ’ውን ባዕልና ብዘምጻእናዮ ሽግር ተዓንቂፍና ካብ ምውዳቕ ኃሊፍና ንኻልኦት ዕንቅፋት ንኸውን።
ንኣብነት፦ “ኣነ እፈልጥ” ምባል መወዳእታኡ ጽቡቕ ከምዘይኮነ ካብ ታሪኽ ናይቲ ጥፉእ ወዲ ንምሃር። (ሉቃ. ፲፭፥፲፩-፲፯/15፥11-17) ስለዚ ሓደ መንፈሳዊ ሰብ ንርእሱ ካብ ካልኦት ዝኃሸ ገይሩ ብምቝጻር ብትዕቢት ምጕዓዝ ገዲፉ “እቲ ደው ኢሉ ዘሎ ዝመስሎ ከይወድቕ ይጠንቀቕ።” (1ይ ቆሮ. ፲፥፲፪/10፥12) ዝብልን “ማንም ሰብ ዝፈልጥ እንተመሰሎ ኪፈልጥ ከም ዝግብኦ ገና ኣይፈለጠን ዘሎ ንእግዚኣብሔር እንተኣመነ ግና ንሱ ብእኡ ዝተፈልጠ እዩ” እናበለ ንዝመሃረናን ዘኪሩ ብትሕትና ኪጓዓዝ ይግብኦ። “ሃብታምን ፈላጥን እየ፡ ሓደ ዝደልዮ ነገር እኳ የብለይን ብምባልካ ኅሱርን ዘደንግፅን ሃካይን ዕዉርን ዕሩቕን ምዃንካ ኣይትፈልጥን ኢኻ ዘሎኻ። ምእንቲ ክትህብትም ብሓዊ ዝጸረየ ወርቂ ካባይ ክትዕድግ ኅፍረት ዕርቃንካ ምእንቲ ከይቕላዕን ክትክደንን ከኣ ፃዕዳ ክዳውንቲ፡ ምእንቲ ክትርኢ ንኣዕይንትኻ ክትኰሓለሉ’ውን ኵሕሊ ካባይ ክትዕድግ እመኽረካ ኣሎኹ።’’ ይብለና (ራእ. ፫፥፲፯-፲፱/3፥17-19)። እዚ ማለት ኣንታ ካብ መንፈሳዊ ፍልጠትን ትምህርትን ተፈሊኻ ድኻን ምስኪንን ዝኾንካ፡ ሥጋውን መንፈሳውን ጥበብ ዘይተገለጸልካ ካብ ጸጋ እግዚኣብሔር ዝረሓቕካ ሰብ፦ ናይ ጸጋኡ መኅደሪ ኴንካ ክብሪ ኣብ ርእሲ ክብሪ ምእንቲ ኪውሰኸልካ ናብ ኣምላኽካ ተመለስ ማለት እዩ።
ካብ እንዋረደሉ እንኸብረሉን ልዕል እንብለሉን፡ ብሥጋውን መንፈሳውን ጥበብ እንዓብየሉ ተግሣጽ እግዚኣብሔርን ምኽሪ ሰባትን ክንቕበል ይግብኣና። “ምክር ሠናይት ለኵሉ ዘይገብራ/ ነቲ ዝገብራ ኵሉ ምኽሪ ሠናይ እያ” (መዝ. ፻፲፥፲/111፥10) ብምባል ንዝተነግረና ቃል እግዚኣብሔር ክንፍጽም ይግብኣና። (ምሳ. ፩፥፭/ 1፥5፣ ፫፥፲፩/ 3፥11 ፣ ፲፪፥፩/ 12፥1)
፪. ብዓርከ መሓዛ ዝመጽእ ሽግር
ዓርኪ፦ ኣብ መንፈሳዊ ሕይወት ዓርኩ ንውድቀት ኮነ ንብርትዐ ወሳኒ እዩ። ምኽንያቱ ሰብ ንዓርኩ እዩ ዝመስል። ንፉዕ ዓርኪ ናብ መንገዲ ጽድቂ ይመርሕ። ካብቲ ዝተኣልከሉ ዓዘቕቲ ኃጢኣት ጐቲቱ ብምውጻእ ናብ ክብሪ ዘብቅዕ ንፉዕ ዓርኪ ኣሎ። ነዚ እዩ ኸኣ ኣብ መጽሐፈ መነኮሳት “በሊሕ መኻሪ ናይ ምድኃን ተስፋ ዘለዎ ቀጽሪ እዩ።” ከምኡ ውን “ምስ ብቑዓት ሰባት ምውዓል ዘይውዳእ ፈልፋሊ እዩ” ይብል። ብኣንጻሩ ድማ ክፉእ ዓርኪ ነቲ ኣብ ቤቱ፣ ምስ ወለዱ፣ ፈተውቱ፣ ኣኅዋቱ፣ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን መምህራንን ተሓኒፁ ዝነበረ ናይ ንእስነት ዕድመ ኣበላሽዩ ካብ ክብሪ ናብ ውርደት፤ ካብ ንጽሕና ናብ ርኽሰት፤ ካብ ጽድቂ ናብ ኵነኔ፤ ካብ ሕይወት ናብ ሞት ዝመርሕ፤ ዝጠቅም መሲሉ ዝጐድእ እዩ። ነዚ እዩ ድማ “ክፉእ መኻሪ መአከቢ ኵነኔ እዩ፡ እቲ ሕማቕ መኻሪ ንሰብ መንገዲ ዝመርሕ ዕዉር ይመስል።” ክብል መጽሓፍ ማር ይስሐቅ ይነግር። ስለዚ ሕማቕ ዕርክነት ንጽቡቕ ልማድ ኣጥፊኡ ኣገልገልቲ ኃጢኣት ከም እንኸውን ዝገብር እዩ። (1ይ ቆሮ. ፲፭፥፴፫/ 15፥33)
ቅዱስ ዳዊት “ምስቲ ኄርሲ ኄር፡ ምስቲ ቅኑዕ’ውን ቅኑዕ ኢኻ፡ ምስቲ ንጹሕሲ ንጹሕ፤ ምስቲ ጠዋይ ድማ ጠዋይ ኢኻ።” (መዝ. ፲፯፥፳፭/18፥25) ክብል ዝገለጾ፡ ሰብ ንመዋዕልቱ ስለዝመስል እዩ። ምስ ደራፊ እናወዓልካ ዘማሪ ፤ ምስ ስሱዕ እናወዓልካ ጸዋሚ፤ ምስ መላገጺ እናወዓልካ’ውን ቅውም ነገረኛ፡ ምስ በቃቕ እናወዓልካ ለጋስ፡ ምስ ሰራቒ እናወዓልካ መጽዋቲ፡ ምስ መናፍቕ እናወዓልካ’ውን ኣማኒ ምዃን ኣይከኣልን እዩ። ንጉሥ ሰሎሞን ኣብ ዝሙትን ኣምልኾ ጣዖትን ዘውደቖ ምስ ጓል ፈርዖን ምሕዝነት ምስ ገበረ እዩ። (2ይ ሳሙ. ፲፫፥፩/ 13፥1, መሳ. ፲፮፥፩/ 16፥1፡ 1ይ ነገ. ፲፩፥፩/ 11፥1) ምሕዝነት ሔዋንን ተመንን ኢዮናዳብን ኣምኖንን ሶምሶንን ደሊላን ጐድኦም እምበር ኣይጠቐሞምን።
ሎሚ’ውን እንተኾነ ንሕና ኣዕሩኽትና በዓል መን ምዃኖም ክንፈልጥ ይግብኣና እዩ። “ንጹም፡ ንጸሊ፡ ናብ ቤተ ክርስቲያን ንኺድ፡ ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ንሳተፍ፡ ንነሳሕ፡ ንቝረብ፡ ንመጽውት፡ ንቤተ ክርስይቲያን ነገልግል” ዝብለና ሰብ ከም ድኁርን ዘይፈልጥን ጌርና ብምቝጻር ዝጠቕመና ዘይንፈልጥ ውኁዳት ኣይኮንናን። ብኣንጻሩ ድማ ናብ ጓይላ፡ ናብ ቤት መስተ፡ ናብ ዝሙትን ናብ ካልእ ርኽሰትን ዝዕድሙና ሰባት ዝሠልጠኑን ዘመናውያንን ጌርና ንቘጽሮም ክርስቲያን መንፈሳውያን ኢና በሃልቲ ብዙኃት ኢና። እዚ ዅሉ ግና ጊጉይ መረዳእታ እዩ። ዘይድቅስ ጸላኢና ዲያብሎስ ዘዳለዎ ናይ ሞት መኣዲ ምዃኑ ፈሊጥና ናብ ሞት ከይንግስግስ ጥንቃቐ የድሊ። ዝተጻሕፈ ገዲፎም ዘይተጻሕፈ ካብ ዘንብቡ፤ ዝተሓገገ ገዲፎም ዘይተሓገገ፡ ዝተኣዘዘ ገዲፎም ዘይተኣዘዘ ካብ ዝሠርሑን ዘሥርሑን ኣዕሩኽ ምርሓቕ ከድልየና እዩ። “ካብቲ መንፈስ እግዚኣብሔር ዘይብሉ ዕላል ኣረገውቲ ኣንስቲ ዝመስል ተረት ርሓቕ። ንርእስኻ ግና ብመንፈሳዊ ሕይወት ክትነብር ተላመድ። ነፍስኻ ንሥጋዊ ነገር ምልማድ ንቝሩብ እዋን ጥራይ እዩ ዝጠቅም መንፈሳዊ ምልምማድ ግና ነዛ ሕጂ ዘላ ሕይወት እዚኣን ነታ እትመጽእን ተስፋ ስለዘለዎ ንዅሉ እዩ ዝጠቅም። እዚ ዅሉ ሰብ ኪቕበሎ ዝግባእ እሙን ቃል እዩ። በቲ ንዅሉ ሰብ፡ ምናዳ ንኣመንቲ ዘድኅን ሕያው ኣምላኽ ተስፋ ስለ ዝገበርና ኸኣ ንጽዕርን ንጋደልን ኣሎና።” (1ይጢሞ. ፬፥፯-፲/4፥7-10) ብምባል ቅዱሳን ሓዋርያት ከም ዝመሃሩና ምእንቲ ክርስቶስ ክንብል ዓያሹ መሲልና እንተ ተረኣና ባህ ክብለና እምበር ከኅፍረና ኣይግባእን እዩ። ካብ ጐደና ሕመቕ ወፂእና ክንብርትዕን ዝጀመርናዮ መንፈሳዊ ጕዕዞ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ክንጽዕር እምበር ንድኅሪት ክንምለስ ኣይግብኣናን እዩ። ምኽንያቱ ነቲ ዝጀመርካዮ ገዲፍካ ንድኅሪት ምምላስ ንእግዚኣብሔር ዘሐጕስ ኣይኮነን። (ዕብ. ፲፥፴፰/ 10፥38)
፫. ብሥድራ ዝመጽእ ሽግር
ወለዲ ኣብ ልዕሊ መንፈሳዊ ሕይወት ደቆም ዓቢይ ጸቕጥን ጽልዋን ይፈጥሩ እዮም። ብኸመይ እንተተባህለ “ወልድ ይገብር ግብረ አቡሁ/ ውሉድ ሥራሕ ኣቦኡ ይሠርሕ” ከም ዝበሃል ውሉድ ናይ ወለዶም ሃብትን ንብረትን ጥራሕ ዘይኮነስ ተግባሮም’ውን ይወርሱ እዮም። በዚ ድማ ካብ ዘይጸውም፡ ዘይጽሊ፡ ዘየቐድስ፡ ዘይቈርብ. . . ብሓፈሻኡ መንፈሳዊ ተግባር ካብ ዘይብሉ ቤተ ሰብ፡ ንፉዕ መንፈሳዊ ውላድ ምጽባይ ማለት ልክዕ ከምቲ ኣብ ከብቲ ዘይወዓላሉ ቦታ ኵቦ ክትኣሪ ከም ምሕሳብ እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ኣነ ነቲ ኣብ ኣቦይ ዝረኣኽዎ እዛረብ ኣሎኩ። ንስኻትኩም ከኣ ነቲ ኣብ ኣቦኹም ዝረኣኹምዎ ትገብሩ ኣለኹም” ብምባል ንኣይሁድ መሃሮም። (ዮሓ. ፰፥፴፰-፵/8፥38-40)። ስለዚ ካብ መንፈሳዊ ሕይወት ተፈልዮም ካብ ዘመንዝሩ፡ ካብ ዝሰኽሩ፡ ካብ ዘታልሉ፡ ካብ ዘጠፋፍኡ ንኽፉእ ነገር ቀዳሞት ኮይኖም ካብ ዝርከቡ ሥድራቤታት ዝርከብ ውሉድ ንእኦም ስለዝመስል መንፈሳዊ ሕይወት ዝበሃል የብሉን። ስለምንታይ እንተ ተባህለ ‘ሰብ ነቲ ዝዘርኦ ስለ ዝዓጽድ እዩ’። (ገላ.፮፥፯/ 6፥7)
ብዛዕባ እዞም ናይ ወለዶም ክፉእ ጠባይ ወሪሶም ከም ወለዶም ብሕማቕ ጐደና ዝተጓዕዙ ሰባት መጽሐፍ ቅዱስና ኣስፍሕ ኣቢሉ ይነግረና እዩ። ኢዮሳፍጥ ወዲ ኣሳ ኣብ መበል 35 ዓመት ዕድሚኡ ኣብ ይሁዳ ነገሠ። ኣብ ኢየሩሳሌም ድማ 25 ዓመት ገዝኣ። ንሱ ንዅሉ መንገዲ ኣቦኡ ሰዓበ። ነቲ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ቅኑዕ ዝኾነ ተግባር ይፍጽም ነበረ። ነቲ በረኽቲ ግና ኣየርሓቕዎን፡ እቶም ሕዝብስ ገና ኣብ በረኽቲ ደኣ ይሥውዑን ይዓጥኑን ነበሩ (1ይ ነገ. ፳፪፥፵፩-፵፫/ 22፥41-43)። እዚ ሰብ እዚ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሠናይ ተግባር ኪገብር እኳ እንተኸኣለ ካብ ኣቦኡ ንዝወረሶ ኣምልኾ ጣዖት ግና ኣይገደፎን። ንብዘሎ እቲ ሕጊ ሓልዩ ኣብ ሓንቲ ዚብድል ብዅሉ እዩ በደለኛ ዝኸውን እዩ እሞ ሠናይ ነገር ምግባሩ ጥራይ ንሕይወት ኪኾኖ ኣይክእልን እዩ። (ያዕ. ፪፥፲/2 ፥10)። ብድኅሪ ንጉሥ ኢዮሳፍጥ፡ ወዲ ኣክኣብ ኣካዝያስ ምስ ነገሠ፡ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክፉእ ገበረ፡ ብመንገዲ ኣቦኡን ኣደኡን ስለዝኸደ’ውን ንጣዖት በዓል ኣምለኸን ሰገደን። ከምቲ ኣቦኡ ዝገበሮ ኵሉ ገይሩ ድማ ንእግዚኣብሔር ኣቘጥዐ። (1ይነገ። ፳፪፥፶፩-፶፫/22 ፥51-53)
ብልጣሶር ዝተባህለ ወዲ ናቡከደነፆር ውን በቲ ኣቦኡ ዝኸደሉ መንገዲ ከምዝኸደ መጽሐፍ ቅዱስ ከምዚ ብምባል ይነግረና “ንጉሥ ብልጣሶር ንኣሽሓት መኳንንቱ ዓቢይ ግብጃ ገበረሎም . . . ብልጣሶር ወይኒ ሰትዩ ኣብ ዝሰኸረሉ እዋን ንሱን መኳንንቱን ኣንስቱን ዕቑባቱን ምእንቲ ክሰትዩ፡ ነቲ ኣቦኡ ናቡከደነፆር ካብ ቤት መቅደስ ኢየሩሳሌም ዝወሰዶ ኣቕሑ ወርቅን ብሩርን ከምጽእዎ ኣዘዘ።” (ዳን. ፭፥፩-፪/5፥1-2) በዚ ኸኣ እቲ ኣቕሑ ቤት መቅደስ መብልዕን መስተይን ስለዝገበሮ በዚ እግዚኣብሔር ኃዘነ። ብድኅሪ እዚ ብልጣሶር ብሚዛን እግዚኣብሔር ተመዚኑ ቀሊሉ ከም ዝተረኽበን መንግሥቱ ድማ ተመቒላ ንኻልእ ከምዝተዋህበት፡ መወዳእታኡ’ውን ብመቕዘፍቲ ዕድሚኡ ከምዝሓፀረ ትንቢተ ዳንኤል ይነግረና። (ዳን. ፭፥፳፭/ 5፥25) እዚ ኵሉ ዝተጠቕሰ ኣብነታት ጸቕጢ ቤተ ሰብ ክሳብ ክንደይ ኣሸጋሪ ከም ዝኾነ የረድኣና።
ብኣንጻሩ ድማ ሕያዎት ቤተ ሰብ ንውላዶም መንገዲ ጽድቂ ዝመርሑ ኣለዉ። ብመሠረቱ ናይ ሓደ ክርስቲያን ሥድራ ቤቱ ወለዱን ኣዝማዱን ጥራሕ ዘይኮኑስ፡ ዋላ’ውን ብመንገዲ ሃይማኖት ብፍጹም ሓድነትን ምትሕልላይን ዝጓዓዙ ናይ መንግሥተ ሰማያት ተጓዓዝቲ ምእመናንን ምእመናትን ኵላቶም ውን ሥድራ ቤቱ እዮም። ነዚ እዩ ኸኣ ዮናታን ወዲ ሳኦል መንገዲ ኣቦኡ ባህ ስለ ዘየበሎ፡ ነቲ ኣቦኡ ዝሰጎ ዝነበረ ዳዊት ዓርኩ ዝገበሮ፡ ንዳዊት ከም ነፍሱ ገይሩ ከምዘፍቀሮ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና። (1ይ ሳሙ. ፳፥፲፯/ 20፥7)
፬. ናይ ኣከባቢ ሽግር
እንነብረሉ ከባቢ ሠናይ እንተዘይኮይኑ ኣብ መንፈሳዊ ሕይወትና ዓቢይ ተጽዕኖ ይፈጥር እዩ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንኣብርሃም “ኣብርሃም፡ ኣብርሃም ፃእ እምብሔርከ ወተፈለጥ እምአዝማዲከ/ ኣብርሃም ካብ ምድርኻን ካብ ኣዝምድካን ኣነ ናብ ዘርእየካ ምድሪ ኣቢልካ ውጻእ” (ዘፍ. ፲፪፥፩/ 12፥1) ብምባል ንካራን ገዲፉ ንኽወጽእን ናብ ከንኣን ክኸይድን ምእዛዙ፣ ንያዕቆብ ንሴማኤም ገዲፉ ናብ ቤትኤል ከም ዝኸይድ ምግባሩ (ዘፍ. ፴፭፥፩/ 35፥1)፣ እቲ ሕዝቢ ውን ንባብሎን ገዲፉ እግዚኣብሔር ናብ ዘርእዮ ከባቢ ንኽኸይድ “ካብ ባቢሎን ህድሙ፡ ነፍስ ወከፍ ሰብ ነፍሱ የድኅን።” (ኤር. ፶፩፥፮/ 51፥6) ኢሉ ምእዛዙ፡ እቲ ዝነበርዎ ኣካባቢ ንመንፈሳዊ ሕይወት ምሹእ ስለዘይነበረ እዩ። ጣዖት ዝምለኸሉ፡ ዝሙትን ርኽሰትን ዝፍጸመሉ፡ ንእግዚኣብሔር ክወሃቦ ዝግባእ ክብርን ኣምልኾን ንጣዖት ዝወሃበሉ ዝነበረ ከባቢ ስለዝኾነ እዩ ካብኡ ንክፍለዩ ዝተኣዘዙ። ጐይታና ውን ንደቀ መዛሙርቱ “ናብ ከተማ ሳምራውያን ኣይትእተዉ” ዝበሎም እቲ ከባቢ ተጽዕኖ ስለዝነበሮ እዩ። (ማቴ. ፲፥፭/ 10፥5)
ብሓፈሻ ዲና ጓል ያዕቆብ ካብ ክብሪ ዝተዋረደትሉ (ዘፍ. ፴፬፥፩/ 34፥1)፤ ሥድራ ያዕቆብ ኣጋይሽ ኣማልኽቲ ካብ ምምላኽ ኃሊፎም ናይ ጣዖታት ምስሊ ከም መመልክዒ ክሳብ ምንጥልጣል ዝበጽሑ (ዘፍ. ፴፭፥፪/ 35፥2)፤ እስራኤላውያን ካብ ባርነት ግብፂ ብብርቱዕ ኃይሊ ንዘውጽኦም እግዚኣብሔር ገዲፎም ኣብ በረኻ ሲና ናይ ወርቂ ምራኽ ክሳብ ምምላኽ ዝበጽሑ (ዘፀ. ፴፪፥፪/ 32፥2)፤ ምስ ደቂ ሞኣብ ኣመንዚሮም ንእግዚኣብሔር ብምቝጥዖም ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ክሳብ ዕስራን ኣርባዕተን ሽሕ ሕዝቢ ክቕዘፉ ዝኸኣሉ (ዘኁ. ፭፥፩-፱/5፥1-9)፤ ከምኡ’ውን ንዴማስ ናብ ተሰሎንቄ ዘኾብለሎ (2ይ ጢሞ. ፬፥፱/4፥9) ናይ ከባቢ ተጽዕኖ እዩ። ኣብ ከባቢና እንርእዮን እንሰምዖን ክፉእ ነገር ንመብዛኅትና ተጽዕኖ ስለዝገብረልና ከምቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝተመሃርናዮ ክነብር ንጽገም። ብፍላይ ናይ ከባቢ ኵነታት ንሕይወት መንእሰያት ከዐሪ ኾነ ከበላሹ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ኣለዎ። ከመይ! ብዙኅ ጊዜ ሰብ ንዝነብረሉ ከባቢ ስለዝመስል እዩ።
ብኣንጻሩ፡ ሽሕኳ ዝነብርሉ ከባቢ ንመንፈሳዊ ሕይወት ዘይምሹእ እንተኾነ ንርእሶም ዝፈለዩ፡ ኣብ ኃጢኣት ዘይተጸንበሩ ከምዝነበሩ ቅዱሳት መጻሕፍቲ የረድኡና። ንኣብነት፦ ሎጥ እቶም ሕዝበ ሰዶምን ገሞራን ብልሳን ዓለም ክጭፍሩ እንከለዉ ንሱ ግን ምስኣቶም ኃቢሩ ዝጭፍር ዝነበረ ሰብ ኣይነበረን። ነዚ እዩ ድማ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ “ነቲ ብኣበሳኦምን ብርዅስ ንብረቶምን ዝሳቐ ዝነበረ ሎጥ ግና ኣድኃኖ። ማለት እቲ ጻድቕ ሎጥ ኣብ ማእከሎም ክነብር እንከሎ፡ ኣብ ጸጽባሕ በቲ ዝርእዮን ዝሰምዖን ዝነበረ ግብሪ ዓመፃኦም እቲ ጻድቕ ነፍሱ ትሳቐ ነበረት። እምበኣርከስ ጐይታ ነቶም ፈራህቲ እግዚኣብሔር ካብ ፈተና ከውጽኦም፡ ንገበርቲ ዓመፃ ግና እናቐጽዐ ንመዓልቲ ፍርዲ ክሕልዎም ይፈልጥ እዩ።” (2ይ ጴጥ. ፪፥፯-፲/2፥7-10) ብምባል ሎጥ ኣብ ናይ ኃጥኣን ሕማቕ ተግባር ከምዘይተሓባበረ፡ ብኣንጻሩ ግን ይኃዝንን ይትክዝን ከምዝነበረ ይነግረና። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ብዝፈጠሮም ፍጥረታት ኣዝዩ ክሳብ ዝቝጣዕ፡ ሰብ ኃጢኣት ክሠርሕን ክፍኣት ከኣ ኣብ ምድሪ ክስስን ከሎ፡ ንጽድቂ ዝሰብኽ ዝነበረ ኣብ ማእከል ኃጥኣን ጻድቕ ኮይኑ ዝተረኽበ ኖኅ ውን ነይሩ እዩ። (ዘፍ. ፮፥፭-፯/ 6፥5-7)። ሎሚ ውን ሰባት ናብ ገደል ኃጢኣት እናጸደፉ ምስኦም ሓቢሩ ዘይጸድፍ እግዚኣብሔር ጸጋኡ ዘብዝኃሉ ብዙኅ ሰብ ኣሎ። “ክኸርም ዘይበሎ ኣድግስ፡ ዝብኢ ክንቁ እንተሰምዐ ምስኡ ሓቢሩ ይንቁ” ከም ዝበሃል ንኽብሪ ዘይኮነስ ንውርደት፡ ንጽድቂ ዘይኮነስ ንኵነኔ ፡ ካብ መን ንኢሰ እናበልካ ንኃጢኣት ሰባት ፈጺምካ ምብሃግ ከምኡ’ውን ሰባት ጉቦ ስለዝተቐበሉ ጉቦ ምቕባል፡ ስለዘታለሉ ምትላልን ሰባት ኣብ ርኽሰት ተግባር ስለዝተዋፈሩ ናይ ርኽሰት ሥራሕ ምሥራሕን ናብ ዘይውፃእ ጣዕሳ ኣእትዩ ክሳብ ሞት ዘብጽሕ እዩ። ብርሃን ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ “ኃጢኣት ምኽንያት ረኺቡ ብትእዛዝ ኣስሓተኒ ብእኡ’ውን ቀተለኒ።” (ሮሜ. ፯፥፲፩/ 7፥11) ከምዝበሎ ንሞትና ምኽንያት ካብ ዝኸውን ኃጢኣት ርእስና ክንሕሉ ይግብኣና እዩ። እዞም ፈቃዳተ ሥጋ ንሰብነትና ዓውደ ኲናት ገይሮም ዝወግኡና እንተ ኾይኖም እቲ ሽግር ኣብዚ ጥራይ ዘብቅዕ ኣይኮነን። ኣብ ሥነ ምግባር ዝመጽእ ጕድለት ኣብ ሃይማኖት ውን ሕጸጽ የምጽእ እዩ። ብፍላይ ድማ ብጾም፡ ብጸሎትን ብስግደትን ዘይተጸምደ ሕይወት፡ ንሥጋዊ ፍትወታት ስለዝቃላዕ ብዙኅ ጥንቃቐ ምግባር የድሊ። ነዚ ውን ቅዱስ ጳውሎስ “ኣነስ ብመንፈስ ተመላለሱ እሞ ትምኒት ሥጋ ኣይክትፍጽሙን ኢኹም እብለኩም ኣሎኹ። ሥጋ ነቲ ምስ መንፈስ ዚጻረር ይምነ፡ መንፈስ ውን ነቲ ምስ ሥጋ ዚጻረር እዩ ዝምነ።” (ገላ. ፭፥፲፮/ 5፥16) ዝበለ እሞ ሥጋና ንነፍስና ጐዲኡ ካብ ሃይማኖትና ከየስሕተና ምጥንቃቕ ይግብኣና።
መደምደምታ
ኣቦታትና “ሽግር ምፍላጥ ፍርቂ ፍታሕ እዩ” ይብሉ። ሕሙም ነቲ ሕማሙ ብዝግባእ እንተ ደኣ ፈሊጥዎ፡ እቲ ዝፍወሶ መድኃነት ዓዲጉ ክጥቀም ይኽእል። ሽዑ ንሽዑ ውን ክሓዊ ይኽእል። ሕማሙ እንታይ ከምዝኾነ እንተ ዘይፈለጠ ግና ዝተኣዘዘሉ መድኃኒት ከሕውዮስ ይትረፍ ካልእ ሳዕቤን ከምጽኣሉ ይኽእል። ብተመሳሳሊ ሓደ መንፈሳዊ ሰብ ዘለዎ መንቀሊ ሽግርን ፈተናን ምፍላጡ ናይ መፍትሒኡ ስጕምቲ ንምውሳድ እቲ መጀመርታ ምዕራፍ እዩ። ሽግሩ ድኅሪ ምፍላጡ ድማ ናይ ሽግሩ መፍትሒ ካብ ዝተፈላለዩ መምህራንን ኣበ ነፍሱን ይረክብ። ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ርእሱ ክምርምርን ዝጐደሎ ነገር ክምልእን ይግባእ። ኣብ መንፈሳዊ ሕይወት ንኸይንዓቢ ዕንቅፋት ዝኾነና ነገር እንታይ እዩ፧ ብገዛእ ርእሰይ ዝፈጥሮ ሽግር ድዩ፧ ወይ ከኣ ኣብ ቤተ ሰበይ ሽግር ኣሎ፧ ኣከባቢየይ ከ ከመይ ኣሎ፧ ዝኣመሰሉን ካልኦትን ሕቶታት እናቕረበ ገዛእ ርእሱ ክሓትትን ክምርምርን ይግብኦ። “ኣብ እምነት እንተ ኣሊኹም ርእስኹም መርምሩ” ተባሂሉ እዩ። (2ይ ቆሮ. ፲፫፥፭/13፥5) ኣብ ራእይ ዮሓንስ ውን “እምበኣርሲ ካበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር እሞ ተነሳሕ፡ ነቲ ቐዳማይ ግብሪ ውን ግበሮ።” (ራእ. ፪፥፭/2፥5) ብምባል ዝተገልጸ ዘሎናዮ ሕይወት ክንምርምርን፡ ዝበደልናዮ ነገር እንተሎ ውን ብንስሓ ከነጽርዮን ኣቐዲምና ንሠርሖ ንዝነበርና ሠናይ ነገር ምሥራሕ ኣቋሪጽና እንተኔርና ድማ ናብቲ ሠናይ ሥራሕና ክንምለስ የድልየና። በዚ መሠረት “ብመንገዶም ንጹሓት ዝኾኑ፡ ብሕጊ እግዚኣብሔር ዝመላለሱ ብፁዓን እዮም።” (መዝ. ፩፥፪/1፥2) ከም ዝተባህለ ካብ ኃጢኣት ርሒቕና፡ ብሕጊ እግዚኣብሔር ብምምልላስ ንሕይወት ክንቅድሳን ካብ ሞት ክነድኅናን ይግብኣና። “ክፉእ መዓልታት ከይመጻ፡ ባህ ኣይበላንን እትብለሉ ዓመታት ከኣ ከይቀረበ ከሎ፡ ብመዓልታት ንእስነትካ ንፈጣሪኻ ዘክሮ።” (መክ. ፲፩፥፩/11፥1) እዩ እሞ ብፍለይ ሕጂ ጐይና ምቕዳም፡ ኂዝና ምጭባጥ ብእንኽእለሉ ጊዜ ንእስነትና ሠናይ ተግባራት ብምሥራሕ ሕይወትና ንመንግሥተ እግዚኣብሔር ነዳልዋ።
ነዚ ንምፍጻም ድማ ናይ እግዚኣብሔር ምሕረት፡ ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣማላድነት፡ ናይ ኵሎም ቅዱሳን ተራዳእነት ኣይፈለየና። ኣሜን!


text:
‘ወደይ ሓደራኻ ንጣልያን ከይትአምን’
እዛ ‘ወደይ ሓደራኻ ንጣልያን ከይትአምን’ ዘርእስታ ሓጻር ዓንቀጽ ካብታ ብተስፋሚካኤል ትኩእ ‘ሃገሬ የህይወቴ ጥሪ’ እትብል መዘከርታ መጽሓፍ ቆንጢረ ዘቕርባ ዘለኹ ኢያ። እታ መጽሓፍ ብዛዕባ ጣልያን አብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተጻወቶ መግዛእታዊ ፖሊቲካ አቃሊዐ ብመጠኑ ድማ ናይታ ወሳኒት ዝነበረት ውግእ ሓላይ ቀዳማይ ምንጪ ኮይና ዝረኸብክዋ ብምዃና ካብ አምሓርኛ ተርጒመ ንአንበብቲ ከቕርባ እንከለኹ ምስናይ ሓበኑ ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ አብ ልዕሊ ጣልያን ዝተፈነወ ሀንደበታዊ መጥቃዕቲ ብሄራዊ መልክዕ ዝሓዘ ናይ መጀመርያ መወዳእታን ፈተነ ምዃኑ ስለ ዝአምን ኢየ። ናይ ሓላይ ስርሒት ብተኸስተ ነጋሽ አገላልጻ ‘ፍጹም ሀገራዊ’ ኢዩ። ብርግጽ ሀገራዊ ዝገብሮ ድማ ተሓንጊጥዎ ዝተንሰኤ ዕላማን ከምኡ’ውን አብቲ ኲናት ዝወዐለ ሠራዊት አከለጉዛይን ሠራዊት ጸላኢን አብ ግምት ምስ አነእቱ ኢዩ።* ናይ ባህታ እምቢታ ዘንቀሎ ናይ መሬት ጉዳይ ምዃኑ ብንጹር ዘበርሃልና እቲ ንሓጸይ ምንሊኽ ዝልአኾ ደንዳቤ ምስ እንምርምር ኢዩ። ብዝኾነ ብባህታ ሓጎስ ተጠጂኡ አንጻር ጣልያን ዘቅነዔ፡ ብለይቲ ተአሊሙ ብቐትሪ ድማ አብ ግብሪ ዝወዐለ ስርሒት ሓላይ ጥራይ ኢዩ። ባህታ ጎይታ ኣከለጒዛይ ጥራይ ዘይኮነስ ብጣልያን ዝተሓፍረን ዝተኸብረን፡ ኣብ ኣከባቢኡ ገባርን ሓዳግን ዉሩይ በዓል ሹም ኢዩ ዝነበረ። ኣብ ርእሲኡ በቲ ናይ ግዜ መመዘኒ ሚልዮነር ተባሂሉ ክጥቀሰሉ ዘኽእል ክሳብ 600,000 ሊረ ጥረ ገንዘብ ዝደለበ ብዐል ጸጋ ኢዩ ዝነበረ።***
ከምዝዝከር ከምቲ ብመጠኑ አብ ሶማልያ ዝተላዕለ ቀቢላዊ ናዕቢ ወይ ብዐቢኡ ኣብ ሊብያ ዝተባረዔ ህዝባዊ ምንቅስቓስ አብ ኤርትራ አይተኸስተን። ብአንጻሩ ዐበይት ዐድን መራሕቲ እንዳን ብቡሩር ሸሓኒ ኢዮም ንምድሪ ባሕሪ ንጣልያን ዘስተለምዋ። ካብኡ ሓሊፉ አብቲ ናይ ጣልያን ኢምቦራጦራዊ ውጥን ብሰፊሑ ዝተኻፈሉ ኤርትራውያን ኢዮም እንተተባህለ ዘሕፍር አይኮነን። በዚ ምኽንያት’ዚ ዓውደ ውግእ ሓላይን አብኡ ዝተኻፈሉ ደቂ መረብ ምላሽን ብፉሉይ ዓይኒ ክንርእዮም ዝግባእ።
ተስፋሚካኤል ትኩእ ዝተወልድሉ ጣልያን ንኤርትራ ብወግዒ ግዝአት ጌሩ ምስ ሓዛ ድሕሪ ክልተ ዓመት ኮይኑ ዝሞቱሉ እዋን ድማ ጥቅምቲ 30 1965 ዓም.ኢ ኢዩ።
ብተወሳኺ እቲ ዛንታ ብንጹር ክበርህ ብምህቃነይ ሓደ ክልተ ዐረፍተ ነገራት ብብራኬት ዝእተኽዎም ቃላት አለዉ። ንኲናት ሓላይ አመልኪቱ ብተማራመርቲ ስፍሕ ዝበለ ጽሑፋት ክሳብ ዝቀላቐል ነዛ ጽሕፍቲ ከም ሸውሃት መኽፈቲ ጌረ የቕርባ አሎኹ።
“ንሠራዊት ጣልያን ንምጥቃዕ(ምህጃም) ኣብ ዘውጽእዎ ውጥን (ደግያት ባህታ ሓጎስ) ብዘይካ ሓዎም ሰንጋል ካልእ ዝፈልጥ ሰብ አይነበረን። እታ ለይቲ እቲአ ንኹናት ዝተዳለወ ዐቀይታይ ድቃስ ሰለም ከየበለ ላዕልን ታሕትን ክብል ኢዩ መሬት ዝወግሓቶ። ንጽባሒቱ ናብ ሓላይ ንምምራሽ ኣብ ዝተገብረ ምንቅስቓስ ግራዝማች ተክኤ ስብሓት ናብ ደግያት ባህታ ጽግዕ ኢሎም ‘እዚ ኹሉ ሰራዊት አበይ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ። ብሰገነይቲ ወገን ዘሎ ክልተ ሓይሊ ጣልያን እንተኾነ፡ (ሙጡን) ሰብ ሰዲድና ብቐሊሉ አላሽ ከነብሎ ይከአል ኢዩ’ ምስ በልዎም ‘ትም በል’ ብማለት ሕጅውን ውጥኖም አይገለጹሎምን። ድሓር ብሸነኽ ሰገነይቲ አቢልና፡ መንገዲ መንደክለ ማይ ሓራሳት ሒዝና ናብ ሓላይ ተቐልቀልና። እምበርከስ ንትግራይ ዝወስድ መንገዲ ገዲፍና ናብ ሓላይ ዝተጠወናሉ ምኽንያት እቲ አብ ዕርዲ ጣልያን ዝነበረ መሳርያ ንምህጋር ነበረ። ናይቲ ዕርዲ አዛዚ ጉብጣን ካስተላስም (ብወገኑ) ብማዕዶ (ሰራዊት አከለጉዛይ) ምምጽኡ ምስ ተዐዘበ ‘ጎይታይ ሓንትስ ሂወትና ንሓፉም’በር አብ ኢድና ዘሎ መሳርያ ብምሉኡ ውስድዎ’ ክብል መልእኽቲ ለአኸ። እቲ ጉዳይ አብ ከምዚ ኲነታት እንከሎ ኢዩ እቲ ጉብጣን ብቢሕል ጎቦ ዑቁበ ዝተባህለ ዓስከር ስልከኛ ብኣጻድፍ አጽሊቑ፡ ረድኤት ከምጽእ ናብ ኣስመራ ዝለአኾ። እቲ አዛዚ ነዚ ክገብር ዝተገደደሉ ምኽንያት፡ ናይ ደግያት ባህታ ተዋጋእቲ አብ ሰገነይቲ ዝርከብ ስልኪ አቐድም አቢሎም ስለ ዝቖረጽዎ ኢዩ። ሓላይ ድማ ኣብ ቀለቤት አተወት። በብግዜኡ መስቀል ዝሓዙ ካህናት እንዳለአኸ ድማ ንውግእ ከምዘይተዳለወ (ከምዘይደሊ’ውን) ይገልጽ ነበረ። ደጊሙ ደጋጊሙ እቲ አብ ዕርዲ ዘሎ መሳርያ እንተተወስደ ጸገም ከምዘይብሉ ሂወቱ ጥራይ ክንሓፍ ካብ ምልማን አይዐረፈን። እዚ ግን ግዜ ንምግዛእ ዝጥቀመሉ ዝነበረ መናውራ ምኻኑ ድሓር ኢዩ (ዝተሰቆረና)።
ሽዑ ንዓይ ብስመይ ጸዊዖም ‘ትኩእ አብታ በራኽ ከረን ደይብካ ናብ ማይ ሓራሳት ዘምርሕ መንገዲ ብዓይንኻ ዳህሲስካ ንገረኒ’ በሉኒ። ከም ዝተአዘዝክዎ አብቲ በሪኽ ቦታ ምስ ከድኩ አብ ማዕዶ ህቦቡላ ንፋስ ዝደፍኦ ክመስል ቶጎጋ ሓመድ ተዐዘብኩ፤ ምስ ክረድእ ዝተላእከ ሠራዊት ጣልያን ድማ አዛመድክዎ። ብማይ ሓራሳት ወተሃደራት ጣልያን ምምጽኦም ዘደንጸዎም ደግያት ባህታ፡ ነቲ መንገዲ ረጊጦም ክሕዙ ዝመዘዝናዮም ጭፍራ ብላታ ዑቕባዝጊን ብላታ አደምን አበይ አብሉ ክብሉ ሓተቱ። ለካስ እቶም ማዕጾ ክሕልዉ ዝተመዘዙ ዓቀይቶት ጠምይዎም እንጀራ ንምልማን ናብ ሔቦ ወሪዶም ኢዮም። ብሰንኪ’ዞም ሰነፋት (ዝተአዘዝዎ ዘይገብሩ) እቲ ብአፈርክቡ ዓሳክር መሪሑ ዝመጸ ማጆር ቶሰሊ ብብቕሩብ ናብ ሓላይ ተጸገዐ።** ትዕግስቶም ዝተወደኦም ደግያት ድማ ነቲ ኢጣልያዊ ሓላው ዕሪዲ ናይ መጨርሽታ መጠንቀቕታ ብባሻይ ምስጉን ሃብተማርያምን ካልኦት ክልተ መኮንናትን አሰንዮም ልአኽሉ። ንሱ ግን ንሂወቱን ንሂወት ዓሳክሩን ከድሕን ቶሰሊ አብ አከባቢ ምህላዉ ስለ ዝተረድኤ ነቲ ናይ መወዳእታ መጠንቀቕታ ፋዕራ አይገበረሉን። ደገዝማቲ ሜስ ሀበኒ ኢሎም ምስ አዘዙ ናይቲ ኹናት መጀመሪ ምልክት ምዃኑ ተገመተ። ብኡንብኡን ድማ ብክልቲ’ኡ ወገን ተዂሲ ተኸፍተ። ወዮም መልእኽተኛታት አብ ውጥረት ዝመልኦ ዘተ እንከለዉ ኲናት ስለ ዝተኸፍተ ካብቲ ዕርዲ ከይወጹ ንጸላኢ እንዳመከቱ ብጅግንነት ሞቶ።
አተኩሮና ናብቲ ዕርዲ ብምግባር ድማ ክንታኾስ አርፈድና። እንተኾነ እቲ ቶሶሊ ሒዝዎ ዝመጸ ረዳት ሓይሊ ብድሕሬናን ብኹልትናን ኮይኑ መጥቃዕቲ ፈነወልና። ብኽልተ ሓዊ ተለብሊብና ድማ መውጽእን መእተውን ሰአና። እንተ ክቡር ደገዝማቲ እሞ ሓሙሽተ ጠበንጃ ዝሎግሙ መንእሰያት አከቲሎም ብዘይ ምቁራጽ ክታኾሱ አርፈዱ። ብሾሞንተ ጥይት ተወጊኦም ከብቅዑ ተኹሶም ብምቅጻል ብታሻዐይቲ ጥይት ተሸኒፎም ወደቑ። እቶም መንእሰያት ከይተርፈ አብ ጎኖም ተሰውኡ። ደግያት ባህታ ምስ መኳንንቶምን ወተሃደሮምን (ጎልጎል ሓላይ) መቓብሮም ዝኾነትሉ ምኽንያት፡ ጣልያን ተደሪዕዎ ብዝመጸ ዘመናዊ መሣርያ ምስ መትረየስ ምዃኑ’ኳ እንተዘይተኻሕደ፡ እቲ ጣልያን ዝተኸተሎ ናይ ከበባ ውግእ (ስልቲ) እውን ተራ ነበሮ። እቲ ውግእ ዘሰክሕ ምንባሩ ዘዘኻክር አብታ ፈታኒት ንግሆ ምድረሰማይ ብግመ ተሸፊኑ ስለ ዘርፈደ፡ ጥቓኻ ዘሎ ሰብ ንምርአይ ዘጸግም ነበረ። ብዝኾነ እቲ ፍልምያ ብጣልያን ዐወት ተዛዘመ።
እዚ ብታሕሣስ 9, 1886 ዓም.ኢ ብዐወት ጣልያን ዝተደምደመ ስርሒት፡ ሕልፈት ደግያት ባህታን ወተሃደራቶም አኸተለ። አነ (ትኩእ) እንተኾነ አብ ገዚፍ ናይ ጽሕዲ ጉንዲ ትንፋሰይ ሓቢኤ ተሐባእኩ። በዝን ወዲ ኸምዝን ድማ ሂወተይ ከድሕን ከአልኩ። እቲ ተዂሲ ጠጠው ምስ በለ፡ ማጆር ቶሰሊ አብ ልዕሊ ሬሳ ደገዝማቲ ንቑሩብ ደቓይቕ ምስ ዘንበየ ‘ናይ ተአከቡ’ ጡሩምባ ተነፍሔ’ሞ አድህሊለ ብሸነኽ ሰሜን ዝርክብ አጻድፍ ወሪደ ናብ ሐካይ ሀደምኩ። ድሕሪ’ቲ ኲናት (ወዶም) ደገዝማቲ ገብረመድህን ናብ ሰገነይቲ ከይዶም ኣብ ማዕረባ ተሓብኡ። ብግራዝማች ሚዒተልካ ጽዐት ድማ ናብ ትግራይ ተሳጊሮም ምስ እኖኦምን ምስ በዐልቲ ቤቶምን ተራኸቡ። ደገዝማቲ ሰንጋል ድማ ንስክላ ካብቲ መዐት ወጺኦም ናብ ብዐልቲ ቤቶምን ደቆምን ከዱ። ሬሳ ባህታ ሓጎስ አብቲ ዝወደቕሉ ቦታ ዊዒሉ አማስይኡ አቶ ሰቛር አብ ምሕድግ ዝበለ ቦታ ቀበርዎም። ነዚ ናይ አቶ ሰቛር ተግባራት ዘሕሰሞም ሰበስልጣን ጣልያን ተናዲዶም ንሞት ፈረድዎም። እንተኾነ ብእግዝአብሄር ጸጋ ካብ ሞት ድሒኖም ፈረዩን ጸገዩን ብዙ ንዋይ’ውን ደለቡ። ብተግባር እዚ ደፋር ወዲ ድግሳ ተሐጒሱ ዘየመስገነ ሰብ አይነበረን። አቶ ሰቛር ዝገበርዎ ታሪኽን ጅግንነት ከቶ ዘይርሳዕ ኢዩ።
ብድሕሪ ኲናት ሓላይ ሓያሎ ደቂ አከለጒዝይ ዶብ ጥሕሶም ናብ ትግራይ አተዉ። ብዙሓት ድማ አብ ዱርን ገደልን ሸፈቱ። አነ (ትኩእ) እንተኾነ ከም ሰበይ ንኽልተ ወርሒ ሸፊተ ቤተሰበይ መልእኽቲ ልኢኾም ‘ጣልያን ሰብናን ማልናን ከጽንት ተዐጢቑ ስለዘሎ ኢድካ ሀብ’ ኢሎም ስለ ዝወትወቱኒ ንዐደይ ተመለስኩ። ኢደይ ምስ ሀብኩ፡ ጨካን ጣልያን ጠመንጃይ መንዚዑ አብ ሃልሃልታ ሓዊ ደርበዮ፡ መንፈሰይ ተሃወኸ፡ ሰውነተይ ድማ ብሓርቖት ነደደ። እንተ ነቶም አብ ኲናት ዝወዐልና ጣልያን ኣዝዩ ጸልአና፡ ንኹፉእና ድማ ተመነየ። ዝሐዞ ‘ናይ ሰላም ምንጋስ’ ፕሮጀክቱ ከይዋገሮ ብምስጋእ ድማ ንግዜኡ ተዐገሰና። ካብዚ ዝተላዕለ ኢዩ ድማ አቦይ (ተስፋሚካኤል) ከምዚ ዝስዕብ ምኽሪ ዝሀበኒ ’ወደይ ሓደራኻ ንጣልያን ከይትአምን’። ብርግጽ ናይ አቦይ ምኽሪ ብምስትንታን ኢየ ድማ (ድሕሪ ምላሽ መቓዲሾ) ንጣልያን ክቃለሶም ዝመረጽኩ።”
* ከም ሩፊሎ ፐሪኒ ዘገባ ብኽልቲኡ ወገን ተሰሊፉ ዝወዐለ ሠራዊት ናብ 6000 ይጽጋዕ
** ማጆር ቶሰሊ ብታሕሣስ 7, 1895 መላስ አውያት አብ ዘይብሉ አብ ኲናት አምባ አላጌ ምስ ክልተ ሽሕ ወተሃደራቱ (መብዛሕትኦም ዓሳክር)ጸነተ።
*** ሩፊሎ ፐሪኒ (መረብ ምላሽ) ግጽ 9


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 57 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 28 July 2017
ተጋ/ስብሓት ነጋ ምስ ጋዜጣ ወይን ካብ ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለ-መጠይቕ ዝተወስደ
ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ወይን፡- ኣብ መንግስቲ ሻዕብያ ከም ሃገር እናተኸተልናዮ ዝመጻእና ፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ዝድለ ውጽኢት ከምዘየምጸአ ብዙሓት ሰባት ዝዛረብሉ’ዩ። ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ምስ’ቲ ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ይገብሮ ኣሎ ዝበሃል ብምትእስሳር ቀጻሊ ዕዳ ህዝቢ ትግራይ’ዩ ይበሃል፡ ኣብ’ዚ እንታይ ርእይቶ ኣለካ?
ተጋ/ስብሓት፡- ኣነ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ እቲ ክሳብ ሕጂ ዝነበረ ፖሊሲ ጉድለት ነይርዎ ዝብል እምነት የብለይን። ምናልባት ሕጂ ክስተኻኸል ኣለዎ ዝበሃል እንተሃልዩ ከኣ፡ እቲ ውሳነ ናይ ዝለዓለ ኣካል’ዩ ክኸውን። ኣብ’ቲ ክሳብ ሕጂ ዝነበረ ፖሊሲ ኣብ ኣፈጻጽማኡ ድኽመት’ዶ ነይሩ ይኸውን ዝብል ሕቶ ኣለኒ። ማለት ፈተውቲ ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ምልዕዓል፣ ኣብ ምስላፍ ውሱናት ጉድለታት ይህሉ’ዶ ይኸውን እብል። ምስ’ዚ ተተሓሒዙ ምስ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኣይሰላም ኣይኲናት ኩነታት ዘሎ ጥቕዓት ወይ ጉድኣት እንተርኢና ክልቲኡ ህዝብታት’ዩ ዝጥቃዕ ዘሎ። እቲ ቀንዲ መጥቃዕቲ ወይ ጉድኣት ከኣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ዘሎ። ፍሉጥ’ዩ ምስ ኤርትራ ሰላም እንተንኸውን ንሕና’ውን ከም ህዝብን ሃገርን ንረኽቦ ጠቕሚ ኣሎ። ሰላም ብዘይምህላው ዝጎድለና ነገር ከም ዘሎ ፍሉጥ ነገር’ዩ። ግን ምስ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ህይወትን ዝበጽሖ ዘሎ ጉድኣትን እንተነጻጺርናዮ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እምብዛ ዝገደደ’ዩ። ብዓይኒና ንሪኦ ኣለና ህዝቢ ኤርትራ ናብ ስደት’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ’ውን ብትንትን ዝበለ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ናይ መንግስቲ ምውዳቕ (Failed State) ሓደጋ’ዩ ኣንጸላልዩ ዘሎ። እዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ነዚ’ዩ ዘመልክት። ኣብ ኤርትራ ዘለው ዓፋር፣ ኩናማ፣ ሳሆ፣ ትግረ ዋላ’ውን እቶም ትግርኛ ተዛረብቲ ዝተበታተኑ’ዮም። ነዚ ሓቂ’ዚ ዝርዳእ መንግስቲ ድማ የለን ኣብ ኤርትራ። ስለዚ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ድኽመት ናይ’ቲ ስርዓትን ዝፈልሕ ዘሎ ስምዒት ህዝብን እንተተዓዚብናዮ ኣብ ኤርትራ ውድቀት መንግስቲ ኣየጋጥምን ኢልካ ክትዛረብ ኣይከኣልን። ኣብ ከም’ዚ ኩነታት ኣባና ክበጽሕ ዝኽእል ሓደጋ ንቕድሚት’ዩ ዘሎ። ህዝቢ ኤርትራ ይብተን ኣሎ። ስለዚ ኣብ ክሊቲ ፖሊሲና ኮይና እዚ ከይኸውን ነቲ ህዝቢ ምልዕዓል’ዶ ምተኻኣለ ነይሩ ዝበልኩ’ውን ነዚ’ዩ። ኣብ ደገ ምስ ማሕበረ-ሰብ ዓለም እናተረዳዳእና እናገብርናዮ ዝመጻእና ተጽዕኖ’ውን ካብ’ቲ ዝሰራሕናዮ ንላዕሊ ምኸድና’ዶ ነይርና እብል።
እንተኾነ እቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ መንግስቲ ካብ ዕግርግር ወጻኢ ክነብር ኣይክእልን’ዩ። ሓደ እዋን ሓሰን ጉሌድ ናይ ጅቡቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ብመሰረቱ ካብ ዕግርግር ወጻኢ ክነብር ኣይክእልን። ህይወቱ’ውን ዕግርግር’ዩ ኢልዎ ነይሩ። ትኽክል’ዩ እቲ መንግስቲ ህውከት ክሃድን ዝመሰዮ’ዩ። ናብ ዕግርግር ይኣቱ’ሞ በዝን በትን መተዓረቕቲ ይመጽእሉ። ስለዚ እቲ መንግስቲ ብተፈጥሮኡ ብዘይ ህወከት ክነብር ኣይክእልን። ኣብ ቀረባና ናብ ደቡብ ሱዳን፣ ናብ ሶማልያ /ኣልሸባብ/ ዝገብሮ’ሞ ይጽንሓልና ናብ ሲሪላንካ’ኮ ከይዱ ነይሩ’ዩ ሻዕብያ ህወከት ከድሊ። ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ድማ ምስ ኢራን /ሑቲ/ ዓሪኹ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ሕጂ ድማ ኢራን ገዲፉ ናብ ስዑዲ ዓረብ ከይዱ ኣሎ። እዚ ዘርእየና ነገር እንተሃለወ መንግስቲ ኤርትራ ክትግምቶ ዘይትኽእል ፖለቲካዊ ሕማም ዝሓመመ ጉጅለ ምዃኑ’ዩ። መንግስቲ ኤርትራ ሎሚ ምስ ስዑዲ ኣሎ ጽባሕ ዝበርተዐ ዕግርግር እንተተፈጢሩ ናብኡ ክኸይድ’ዩ። በከም’ዚ ገንዘብ ከምዝረክብ ዝፍለጥ’ዩ። ገንዘብ ንበይኑ ግን ሃገር ኣይሰርሕን። ሰላም’ውን ኣየምጽእን።
መንግስቲ ሻዕብያ ገንዘብ ዝረኽበሉ ወይ ስሙ ዝጽወዓሉ ኣጋጣሚ እንተረኺቡ ንህዝብን ሃገርን እንታይ ጠቕምን ጉድኣትን ኣለዎ ከየገደሶ ሃሊሉ’ዩ ዝኣትዎ። ብዝኾነ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕዮ ገዛ ዘይብሉ መንግስቲ’ዩ። ጉዳይ ኤርትራ ጉዳዩ ኣይኮነን። ስሙ ጥራሕ ይጸዋዕ። ዝና ይርከብ ካልእ ኣይገድሶን’ዩ። ሕጂ ምስ’ቶም ንዓና ዝጸልኡ ጥልዕ ጉንብሕ ምባሉ ኣየገርምን ዝነበረን ዘሎን’ዩ። ኣብ’ታ ሃገር ዘሎ ኩነታት እንተርኢና፡ ንሱ ዝበላ ዝሰምዕን ዝትግርብን ህዝብን መሪሕነትን’ዩ ፈጢሩ ዘሎ። ዝኣዘዞ ዝሰርሕ መሪሕነት ወይ ከኣ በብዘለዎ ዝኸድዕ፡ በዚ ኣቢሉ ድማ ነጻ ዝወጽእ መሪሕነትን ህዝብን ‘ዩ ዘለዎ። እንተንሕና ካብ ከም’ዚ ይምሓረና ኢና ንብል። ዝኣዘዝናዮ ዝሰርሕ ህዝቢ ኣይንፈጥርን። ንሕና እቲ ህዝቢ ዝበለና ክንሰምዕ፡ ህዝቢ ሕማቕ ስለዘይደሊ ዝበለና ክንሰምዕ ጥራሕ’ውን ዘይኮነ ዝበለና ክንገብር ኣለና።ሻዕብያ ግን እዚ ዝገብሮ ዘሎ ክገብር ካብ ፈለማ መን ከማኻ እናበለ’ዩ ኣዕሽይዎ። እዚ ትምክሕታዊ ኣረኣኣእያ’ዚ ከኣ ዓቢ ሓደጋ’ዩ። ንሕና’ውን ካብ’ዚ ክንመሃር ኣለና። ብዝኾነ ሕጂ ኩነታት ኤርትራ ቅርጺ ዘለዎ መንግስቲ ናብ ዘይብሉ ብርኪ በጺሑ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ መንግስቲ ዘይኮነስ ሓደ ሰብ’ዩ ዘሎ። ብዝኾነ እቲ ኩነታት ንክልቲኡ ህዝብታት ሓደጋ’ዩ። ስለዚ ሕጂ ናይ ፖሊሲ ለውጢ እንተሃልዩ መንግስቲ ዝሓስበሉ ጉዳይ ክኸውን ይኽእል። በዚ በለ በቲ ግን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ንኢትዮጵያ ስራሓ ከይትሰርሕ ዝገብር ኣይኮነን። ኣሉታዊ ጽልዋ ኣለዎ፡ ግን ከኣ ባዕልና እንተዘይሓሚቕና ዕዮ ገዛና ካብ ምስራሕ ዘትርፈና ግን ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ’ውን ይቕሬታ ህዝቢ ትግራይ ክቕየም ይኽእል ይኸውን፡ በቲ ዘሎ ኩነታት መሰረታዊ ዝኾነ ጉድኣት በጺሑና’ዩ ኣይብልን። እዚ ምስ በልኩ ህዝቢ ትግራይ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ትምክሕተኛ ዝበሃል ጸቢብ ዝበሃል ህዝቢ የለን ኢሉ ዘይቕየም፡ ንህዝቢ ኤርትራ’ውን ክቕየም የብሉን። ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘሎ ርክብ ክሕይል ክተርር ኣለዎ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ንዝመጽኡ ስደተኛታት ዘለዎ ፖሊስን ኣተሓሓዛን ዝምስገን’ዩ። እዚ ብሰፊሑ ናብ ህዝቢ ክወርድ ኣለዎ።
ወይን፡- ዘየልዓልናዮ ክሓልፍ ትደልዮ መልእኽቲ እንተለካ?
ተጋ/ስብሓት፡- ብቐንዱ ክግለጾም ካብ ዝደሊ ጉዳያት ሓደ፡ ዝኾነ ሰብ ኣብ’ቶም ዝሃብክዎም ሓሳባት ዝመስሎ ርእይቶ ክህብ ይኽእል’ዩ። ሰባት እቲ ዝገለጽክዎ ድኽመታት ነቶም ቅድም ክብል ኣብ’ቲ ኣመራርሓ ዝነበርና ነጻ ዘውጽእ፡ ነቲ ሕጂ ዘሎ መሪሕነት ድማ ዝወቅስ ገይሮም ክውስድዎ ኣይግባእን። እቲ ድኽመት ናይ ኩልና’ዩ። ምኽንያቱ ናይ 15 ዓመት ድኽመት ኢና ንግምግም ዘለና። ካልእ እቲ ዝተቓለሰ ህዝቢ፡ ህዝቢ ትግራይ ህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን ኣይተቓለሰን ኣይብልን። ነቲ ዘለዎ ዝወደቐ ናብራ ብዝግባእ ምግንዛብ ከድልዮ’ዩ። ከም ትግራይ ዋላ ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝወደቐ ናብራ ኢና ዘለና። ከም’ዚ ኢልና ኣይንነብርን። ካልኦት ናይ ዓለም ህዝብታት፡ ከም በዓል ጃፓን፡ ጀርመን ዝበጽሕዎ ደረጃ ምዕባለ ክንበጽሕ ኢና ክብል ኣለዎ። ምኽንያቱ ካብ ዝወደቕናዮ ገና ኣይተሳእናን ዘለና። ካብ’ቲ ዝጸንሐ ብዝበለጸ ጽኑዕ መርገጽ ክሕዝ ኣለዎ። ከምኡ እንተተገይሩ ዝፍጠር ሓይሊ ብቐሊሉ ዝረአ ኣይኮነን። ከም’ዚ ዝበለ ሓይሊ እንተተፈጢሩ ከኣ ንሎሚን ጽባሕን ዘገልግል’ዩ። በዚ ሎሚ ዘለናዮ እንተመዚናዮ ግን ኣይኮነን ንጽባሕ ዝኸውን ንሎሚ ዝኸውን ሓይሊ’ውን የብልናን። ኣመራርሓ ዝበሃል ከኣ ንሎሚ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንጽባሕ ዝኸውን ሓይሊ ዓቕሚ ሰብ’ዩ ከፈጥር ዘለዎ። ከምኡ ክግበር እንተደኣ ኮይኑ ድማ፡ ዝነቕሐ ዝበቕዐን ዝተወደበን ኣመራርሓ ክፍጠር ኣለዎ። ምኽንያቱ እቲ ዝነቕሐ ዝበቕዐን ዝተወደበን ኣመራርሓ’ዩ ዝነቕሐን ዝተወደበን ህዝቢ ዝፈጥር። እዚ ጾር’ዚ ብቐንዱ ኣብ’ቲ ዝለዓለ ኣመራርሓ ዝወድቕ’ዩ። ብኩለንተንኡ ዓርሞሸሽ ዝኾነ ኣመራርሓ እንተተፈጢሩ ኣብ ትግራይ ዝተደጎለ ዓቕሚ ዘለዎ፡ ክውደብ ዝኽእል፡ ተወዲቡ ተኣምር ክፈጥር ዝኽእል ሰብኣዊ ጸጋ ኣሎ። ከም’ዚ ንምፍጣር ክንሰርሕ ኣለና። ካብ’ዚ ወጻኢ እዚ ጉዳይ ነቲ ውድብ ዝምልከት’ዩ ዝኸውን።
ኣብ ምግምጋም ዘሎ ጸገም ብዝግባእ ክረአ ኣለዎ። ክንግምግም እንከለና መጀመሪያ ትካላዊ ውዳበታትን ኣብኡ ዘሎ ዓቕምን’ዩ ክገምገም ዘለዎ። ተቐዳዲምና ውልቀ ሰብ ክንግምግም የብልናን። ህወሓት፡ ጉባኤኡ ዘሕለፎም ውሳነታት፡ ማእከላይ ኮሚቴኡ፡ ፖሊት ቢሮኡ፡ ካልኦት ትካላዊ ውዳቤታትን ምግምጋም የድልዮ። ብኸም’ዚ ክንግምግም እንከለና ቀንዲ ትኹረትና እቲ ትካል ወይ እቲ ውድብ ሰብ’ዶ የፍሪ ኣሎ ወይስ ኣየፍርን ዝብል ክኸውን ይግባእ። ነዚ ምስ ገበርና ንውልቀ ሰብ ክንግምግም ንኽእል። ኣብ’ዚ ኮይና ድማ እከለ ጽቡቕ ሰሪሑ እከለ ወዲቑ ክንብል ንኽእል። ብናተይ እምነት ነቲ ውድብን ነቲ ትካልን ብግቡእ እንተገምጊምናዮ ወልቀ ሰብ ምግምጋም እንተተረፈ’ውን ብዙሕ ዝጎድእ ኣይኮነን። ውድብን ትካልን ከይገምገምካ ሰብ ምግምጋም ግን ዓቢ ክሳራ’ዩ። ክሳብ ሕጂ ኣብ ገምጋማትና እናተዓዘብክዎ ዝመጽእ ዘለኹ ግን፡ ብሰብ ጀሚርካ ብሰብ ምውዳእ’ዩ። ኣነ ፖሊት ቢሮ እንተደኣ ኮይነ እቲ ትካል ብዝግባእ ምስተገምገመ’የ ክግምገም ዘለኒ። ስለዚ ትካል ከይገምገምካ ናብ ውልቀ ሰባት እናዘለልካ ክስቶ ከምዚ’ዩ ክስቶ ከምዚ’ዩ ምባል፡ መንገዲ ዕንወት’ዩ።
ምስ’ዚ ተደሪቡ ክረአ ዘለዎ ጉዳይ፡ ኣብ ገምጋማት በለጸኛታት ምህላዎም’ዩ። ሓደ ስቕ ኢሉ ጸኒሑ፡ ሰብ ሓሳብ ክህብ ምስረኣየ ርእይቶ ዝህብ። ጎይታኡ እንተተዛሪቡ ዝድግፍ፡ ጎይታኡ እንተተቓዊሙ ዝቃወም፡ ከይሰምዐ፡ ከይረኣየ፡ ዝድግፍ ከምኡ’ውን ከይሰምዐን ከረኣይን ዝቃወም ሓሳብን ሰብ ዘይፈሊ ተበላጺ ኣሎ። ኣብ’ዚ እቲ ለኣኺ ወይ ጎይታ ድዩ ተበላጺ ወይስ እቲ ተላኣኺ እንተይልና ክልቲኦም ሕማቓት’ዮም። ዝኸፍአ ሕማቕ ግን እቲ ተላኣኺ’ዩ። ስለዚ ነዞም ከም’ዚኦም ዝበሉ ከይረኣዩን ከይሰምዑን ክድግፉ ወይ ክቃወሙ ወሲኖም ዝኣትው፡ ካብ ፖሊት ቢሮ ክሳብ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ዝርከቡ ትካላት ውዳቤታት፡ ሻዕቢያ ወይ ካልእ ሓይሊ ብጸላእነት ካብ ንጽውዕ ቀንዲ ጸላእትና እዚኦም’ዮም። ምኽንያቱ ናይ ውሽጢ ጸላኢ’ዩ ሓደገኛ። ድሕሪ መስዋእቲ መለስ ኣብ ዝተኻየደ መበል 11 ጉባኤ ኣባይ ወልዱ መድረኽ እናመርሐ እንከሎ ንዓይ ዘሐጎሰኒ፡ ኣብ ውድብና ምንጥቕቓን ምጥቕቓዕ ኣሎ ኢሉ ሰለስተ ግዜ ተዛሪቡ ነይሩ። እቲ ጉባኤ ግን እዚ ብኸመይን ኣበይን’ዩ ዝረአ ኢሉ ኮሚቴ ኣጣይሱ ክርኢ ኣይከኣለን። ኣበይ ዝበሎ ግን ትኽክል’ዩ። ግን ከምኡ ጥራሕ ተባሂሉ ተሪፉ። ካብ’ዚ ዝኸፍእ ሓጥያት ስለዘየለ ክጻረ ነይርዎ።
ካልእ ምስ’ዚ ኣተሓሒዝና ክንሪኦ ዘለና፡ ዕግበት ዝምልከት’ዩ። ዕግበት ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ። ዕግበት እናገለጻ ዝወደቓ ውድባት ብዙሓት ክጽውዕ ይኽእል’የ። ሓደ ውድብ ክውድቕ እንተደኣ ኮይኑ ዕግበት’ዩ ዘንጸባርቕ። ነቲ ክሰርሖ ዝግበኦስ፡ ከም’ዚ ሰሪሕና ከም’ዚ ገይርና ኢሉ ይጀሃረሉ። ሓምሳ ክንሰርሕ እንተደኣ መዲብና’ሞ ነተን ሓምሳ እንተደኣ ፈጺምና እንታይ ዘዛርብ ኣለዎ። ካብ’ቶም ዝሰራሕናዮም ብሕማቕ ድዩ ብጽቕ ክንመሃረሎም ምዝራብ ይከኣል። ብፍላይ ነቲ ክስራሕ ኢልና ዝሓዝናዮ’ሞ ዘይተሰርሐ ኣይሰራሓናዮን ኢልና ክንዛረበሉ ይግባኣና። ስለምታ’ሲ መታን ክንሰርሖ።
ቻይናውያን ዝወጠንዎ ስራሕ ብግቡእ ወዲኦም ክግምግሙ እንከለው፡ ካብ’ዚ ንላዕሊ ካብ’ዚ ዝበለጸ ምሰራሕና ነይርና’ዮም ዝብሉ። ካብ’ዚ ዝበለጸ ካብ’ዚ ዝበዝሐ ዘይሰራሕናሉ ምኽንያት፡ እዚ’ዩ ኢሎም’ዮም ጭቡጥ ምኽንያት ዘቕርቡ። ቻይናውያን ኩሉ ግዜ ስራሖም ክገምግሙ እንከለው ዝበዝሐን ዝበለጸን (more And better) ኢሎም’ዮም ዝለዓሉ። ብከምኡ’ዮም ናይ ስራሕ ገምጋሞም ዝዓጽው። ሳላ ከምኡ ዝኾኑን ዝገበሩን ቻይና በጺሓቶ ዘላ ደረጃ ምስክር’ዩ። ቻይናውያን ኣብ’ዚ ደረጃ’ዚ እናሃለው ‘ውን ግን፡ ሃገርና ዘይማዕበለት ሃገር ኢሎም’ዮም ዝጽውዕዋ። ጃፓናውያን’ውን ድቃስ የብሎምን ከይብለጹ። ዕግበቶም ክጽብጽቡ ኣይንርእን። ንሕና ግን ከም’ዚ ኣይለመድናዮን። ንእሽቶይ ሰሪሕና፡ ዝለዓለ ስራሕ፡ ዘሐጉስ፡ ዝተሳኸዐ፡ ተጠናኺሩ ክቕጽል ዘለዎ ንብል። እዚ ጸገም’ዩ። ጸላእትና ጌጋታትና የጋንኑ’ዮም። ኣነ ኣይጸልኦን። መጠንቀቕታ’ዩ። ዋላ መበገሲኡ ዕንወት ምምናይ ይኹን፡ ዘልዕልዎ ጌጋታት ምቕባል ግን ኣድላዪ’ዩ። እዚ ሓሳብ’ዚ ካብ ጸላኢ ዝመጸ’ዩ ኢልካ ዝድረበ ሓሳብ የለን። ድኽመታትና ንጸእትና ቀዲምና ባዕልና ንህዝቢ ንሓብሮ። ፈታዊ ዝመስል ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ዓወት የጋንን። እቶም ጸላእቲ ድማ ጌጋታት የጋንኑ እዚኦም ክልቲኦም ንዓይ ጸላእቲ’ዮም።
ኣብ መወዳእታ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝበልክዎ ኣብ ትሕቲ ኢህወደግ ዘለዋ ውድባት፡ ከይተሰኻኸፋ ብትረት ሓደ ኮይነን ዝግምግማሉ መድረኽ ኢህወደግ ቀልጢፉ ክፈጥር ኣለዎ። ሓደ ስለ ዝኾና ምንም ዘሰኻኽፍ ነገር የብልናን። ምኽንያቱ እዚ ህዝቢ ካብ ኢህወደግ ወጻኢ ካልእ ተስፋ ስለዝየብሉ፡ ጸላኢ ከይሕጎስ፡ ፈታዊ ከይሓዝን ብቕጽበት ሓደ ኣካል ኮይኑ ክኸይድ ኣለዎ። ውዳበታትና ነጠናኽር፡ ውዳበ ሓይሊ’ዩ ንብል’ሞ ነቲ ውዳበ ሓይሊ’ዩ ዝበልናዮ ኔትዎርክ ፈጢርና ነዳኽሞ።እዚ ብዝግባእ ክረአ ኣለዎ። ድሕሪ ሕጂ ተሃድሶ ዝብል ቃል ናብ ዘይንሰምዓሉ ደረጃ ክንሰጋገር ኣለና። ተሃድሶ ወዘልዘል ኢልካ ናይ ዝጸናሕካዮ ሕመቕ ውጽኢት’ዩ። ወልፊ ኮይኑ። ቀጻልነት ዘለዎ ምምሕያሽ ንግበር። ለውጢ ዘድልዮ እንተሃልዩ’ውን እናለወጥካ ምኻድ የድሊ።
ወይን፡- ብስም ምስንዳእ ቤት ጽሕፈት ጋዜጣ ወይን ነመስግን።
ተጋ/ስብሓት ነጋ፡ ኣነ’ውን የመስግን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 26-07-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
“ኣብ ዘመን ግሽነትኩም ብፍርሃት ንበሩ”(1ጴጥ 1፡17)
በስመኣብ ወወልድ ውመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
“ኣብ ዘመን ግሽነትኩም ብፍርሃት ንበሩ”(1ጴጥ 1፡17)
ነዚ ጽሑፍ’ዚ ጽሒፉልና ዘሎ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ እዩ። ናይ’ዚ ጽሑፍ’ዚ ምኽንያት ድማ ነቶም ብክርስቶስ ዝኣመኑ እሞ ኣብ መከራን ሰደትን ዝነበሩ ንዝበጽሖም መከራን ሽግርን ካብ ጎይታ ተማሂሮም ምእንቲ ክጸንዑን ክዕገሱን፡ በዚ መንጽር ድማ ጎይታ ዋጋኦም ከምዘየጥፍኣሎም ንምጽንናዕ እዩ።
ብሓፈሻ ቅዱስ ጴጥሮስ “ኣብ ዘመን ግሽነትኩም ብፍርሃት ንበሩ” ክብለና ከሎ ብዛዕባ ኣብ ዓለም ብስጋ እንነብረሉ ዘመን ዝተወሰነ ከም ዝኾነ፡ ብድሕሪኡ ግና ናብ ካልእ ከም እንኸይድ ዘብርህ እዩ። ንኣብነት ሓደ ሰብ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ኣብ ዝገሸሉ ግዜ ንመገሻኡ ዘድልዮ ነገር ጠርኒፉ ብምኻድ ነቲ ዝተመደበ ነገር ምስ ፈጸመ ድማ ናብ ዝነበሮ ቦታ ይምለስ። ኣብ መገሻኡ ዘውትር ሓሳቡ ብዛዕባ እቲ ዝተመደበ ስራሕን ብዛዕባ እቲ ቀዋሚ መንበሪኡን እዩ። በዚ ድማ ኩሉ ግዜ ኩሉ ነገራቱ ጥርኑፍ እዩ። በዚ መንጽር እዚ ክርአ ከሎ ድማ ስጋውን መንፈሳውን ግሽነት ኣሎ። ስጋዊ ግሽነት ብዛዕባ ንስጋኻ ከርብሓካ ኢልካ እትገብሮ ካብ ተኣዛዝነት ፈጣሪ ወጻኢ ዝኾነ ሕይወት እዩ። መንፈሳዊ ግሽነት ግና ስጋ ናብ ሓመድ ነፍሲ ድማ ናብ ፈጣሪኣ ከም እትምለስ (መክ 12፡7) ፈሊጥካ ስለነፍስኻ ሓሲብካ ዕላማ ናይ ምፍጣርካ ተረዲእካ ንዘለካ ናይ ዓለም ናብራ ሓጺር ምዃኑ ብዝግባእ ተረዲእካ ንኣምላኽ እናተኣዘዝካ ሕጉ እናሓለኻ መንነትካ ፈሊጥካ እትነብሮ ዋጋ ዘለዎ ግሽነት እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ቆሮንቶስ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቱ ከምዚ ይብል “እቲ ዘመን ሓጺር እዩ፡ ንብረት እዛ ዓለም እዚኣ ሓላፋይ እዩ እሞ እቶም ብናብራ እዛ ዓለም እዚኣ ዝጥቀሙ ብእኡ ከም ዘይጥቀሙ ኮይኖም ይንበሩ” (1ቆሮ፥7፡29-31) ኢሉና ኣሎ። እግዚኣብሔር ብባህሪኡ ምስጉን እዩ እንተኾነ ግና ምስጋንኡ ኣብ ባህሪኡ ተወሲኑ ከይተርፍ ብኣርኣይኡን ኣምሳሉን ንሰብ ፈጠሮ። ንሱ ገዛኢ ኣዳም ድማ ተገዛኢ ኮይኑ ክኸይድ ትእዛዝ ሃቦ። ስለዚ ካብዚ እንርድኦ ዕላማ ምፍጣርና ኪንዮ ምስጋና ንእብዚኣብሔር ካልእ ዝኾነ ነገር ኣይተኣዘዝናን። እንተኾነ ወዲ ሰብ ብዘይምእዛዙ ሞተ፡ እግዚኣብሔር ድማ ንውርደቱ ርእዩ ብዝኣተወሉ ቃል መከራ ተቐቢሉ ኣድሓኖ፣ ፍቕሩ ገለጸሉ። ስለዚ ሕጉ ሒዝና መንግስቱ ክንወርስ መዋርስቱ ክንከውን ሰማያዊ ሕጊ ሰርዓልና። ስለዚ ናብ መንግስቱ ንኽንኣቱ ሕጉ ሓሊና፣ ክንከይድ ይግብኣና እዩ።
ኣብ ዓለም’ኳ ንነብር እንተለና ክነብረሉ ዝግብኣና ዘመን ተወሲኑልና እዩ። እዚ ድማ ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ዝበሎ 70 ወይ 80 ዓመታት እዩ ድሕሪ’ዚ ሞት ኣሎ። ግዚኡ ሓልዩ ድማ ኩሉ ሰብ ይመውት። ዓለም ንገዛእ ርእሳ ሓላፊት’ያ! እግዚእእብሔር ኣብቲ ዝመደቦ ግዜ ከሕልፋ እዩ። ስለዚ ኣብ ዓለም እኳ ንነብር እንተለና ግና’ኸ ሓላፊት ምኳና ፈሊጥና ኣጋይሽ ምኳና ክንርዳእ ይግብኣና። እዚ ማለት ጋሻ ኮይኑ ስርሑ ወዲኡ ናብቲ ዝተበገሰሉ ቦታ ከምዝምለስ፡ ንሕናውን ኣብዛ ዓለም ክሳብ ዘለና ዓለም ንዓና መገሻ እያ ናብቲ ዝፈጠረና እምላኽ ኣብቲ ንሱ ዝመደቦ ግዜ ክንምለስ ኢና።ነታ እትመጽእ ዓለም ንምውራስ ነዛ ሕጂ ዘላ ዓለም ኣጋይሽ ምዃና ፈሊጥና ብሓሳብን ብግብርን ካብኣ ምውጻእ የድልየና። ጋሻ ኩሉ ግዜ ነገራቱ ጥርኑፉን ድልውን ከም ዝኾነ ነፍሲ ወከፍና ነፍስና ካብ ስጋና ተፈልያ ናብ ፈጣሪኣ ክሳዕ እትኸይድ ኣጋይሽ ኢና። እዚ ዘረድኣና ከምቲ ጎይታ ዝበሎ “እምበኣርከስ ጎይታኹም በየነይቲ መዓልቲ ከም ዝመጽእ ኣይትፈልጡን ኢኹም እሞ ንቕሑ። ግና’ኸ እዚ ድኣ ኣስተውዕሉ በዓል ቤት በየንይቲ ክፍለ ግዜ ናይ ለይቲ ሰራቒ ከም ዝመጽእ እንተዝፈልጥ ምነቕሐ ኔሩ፡ ቤቱ ክትኩዓት ውን ኣይምሓደጋን ኔሩ (ማቴ፥24፡42-44) ዝበሎ ንሕና ውን ጎይታ ብዘይሓሰብናዮ ግዜ ስለዝመጽእ ነፍስና ብዲያብሎስ ከይትምንጠል ሎሚ ኣጋይሽ ምኳና ኣሚና ነፍስና ንጎይታ ከነግዝኣ ይግባእ። ቅዱስ ጳውሎስ ውን ከምዚ ኢሉ ኣሎ “ንኣዛዚኡ ከሕጉስ ዝደሊ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ወተሃደር ብኻልእ መነባብሮ ኣይሕለኽን እዩ። ከምኡ ውን እቲ ኣብ ጸወታ ዝወዳደር ከም ሕጊ ጌሩ እንተዘይተወዳዲሩ ኣኽሊል ዓወት ኣይዓትርን እዩ(2ይጢሞ2፡4) ንሕና ውን ንኣዛዚናን ፈጣሪናን ዝኾነ ኣምላኽና ምእንቲ ከነሕጉስ ብሓጢኣት ናይዛ ዓለም ከይተሓለኽና ከም እሙናት ወተሃደራት ኮይና ኣብ ኣገልግሎትና ጸኒዕና ክነብር ይግብኣና። ከመይ ቅዱስ ጳውሎስ ኣኽሊል ዓወት ዝረኸበ ሰናይ ገድሊ ብምግዳሉ፣ ሃይማኖቱ ብምሕላው፣ ጉይኡ ብሕጊ ተቐዳዲሙ ብምውድኡ እዩ። ንሕና ውን ከምዚ እንተጌርና ግሽነትና ብዓወት ክንዛዝም ኢና። ምኽንያቱ ካብ ኣብዚ ዓለም ምንባር ምስ ክርስቶስ ምንባር ስለዝሕሸና።
ቅዱስ ጳውሎስ “ካብዚ ዓለም ተፈልየ ምስ ክርስቶስ ክኸውን ሃረርታይ እዩ” ከም ዝበሎ እዩ(ፊል1፡23)። ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ዝበለ መንነት ዓለም ኣጸቢቑ ስለ ዝፈልጥ እዩ። ስለዚ ኣብ ዓለም እናነበርና ከለና ዓለም ብዝተፈላለየ ማሕለኻታት ሓጢኣት ጌራ ግሽነትና ከተረስዓና፡ ብዝተፈላለዩ ፈተናታት ትፍትነና እያ። እዚ ማለት ንስጋ ብዝምችእ ነገር እዩ። ንሕና ግና መንነታ ፈሊጥና ክንቃለሳ ይግባእ። ቅዱስ ጴጥሮስ “መዓልቲ ጎይታ ከም ሰራቒ ኮይና ክትመጽእ እያ ሽዑ ሰማያት ጥዋዕዋዕ ክብሉ እዮም። ፍጥረት ሰማይ ብሓዊ ክነድድ፣ ምድርን ኩሉ ኣብኣ ዘሎን እውን ክነድድ እዩ። እዚ ኩሉ ከምዚ ኢሉ ዝጠፍእ ካብ ኮነ እንታይ ዝዓይነቶም ሰባት ክትኮኑ ይግበኣኩም(2ጴጥ3፣10-14)ኢሉና ኣሎ። እዚ ዘረድኣና ዓለም ፍጥርቲ፣ ሓላፊት ምዃና ንሕና ግና ዘይትሓልፍ ተስፋ ኣላትና። ነዛ ተስፋ እዚኣ ንምርካብ ክንገብሮ ዝግብኣና ከብርሃልና ከሎ ነታ ኣምላኽ ዝመጸላ መዓልቲ እናተጸበኹም ብቕድስና ሕይወት፡ ብፍርሓት እግዚኣብሔር ክትነብሩ እዩ ዝግብእእኩም ኢሉና ኣሎ። ሽዑ ሰማያት ብሓዊ ክጠፍእ እዩ ንሕና ግና ከምቲ ተስፋኡ ጻድቅ ዝነብረሉ ሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን ንጽበ ኣሎና። ስለዚ ነዚ ሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን ንምውራስ ሎሚ ዓለም ሓላፊት ምኳና ፈሊጥካ ጋሻ ኮይንካ ምንባር የድሊ። ምኽንያቱ ንኣቦና ኣዳም ናብ ሞት ዘብጽሖ ዘይምእዛዝ እዩ። ንዓና ውን እንተዘይተኣዚዝና ዝረኸብና ሞት እዩ።
ኣቦና ኣብርሃም ንእግዚኣብሔር ብፍጥረቱ ምስ ረኸቦ ውጻእ ተባሂሉ ካብ ዝተኣዘዘሉ ንድሕሪት ኣይበለን። ቤቱን ንብረቱን ኣብ ቅድሚ እቲ ዝጸውዖ ኣምላኽ ዋጋ ከምዘይብሉ ፈሊጡ ኣምላኽ ድማ ካብኡ ዝበልጽ ሰማያዊ ክብሪ ከምዝህቦ ተረዲኡ ብእምነት ወጸ። ኣብ ዓለም ንጣዕሚ ስጋይ ዝኸውን ቤት ክሰርሕ ከይበለ ኣብ ልቡ ብፍጹም እምነት ቤት ኣምላኽ ብምስራሕ ብግብርን ብእምነትን ኣገልገለ።ኣብቲ ተስፋ ዘይነበረሉ ተስፋ ገበረ፡ ጸንዐ፡ ኣብ መንፈሳውን ማሕበራውን ኣገልግሎት ብዝነበሮ ኣገልግሎት ፈተና’ኳ እንተመጾ ጸንዐ በዚ ድማ ንስላሴ ኣብ ቤቱ ተቐበለ።ኣነ ሓምኹሽትን ሓመድን እናበለ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ትሕቲ ፈጣሪ ትሕት ብምባል ክብሪ ሃበ።በዚ ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ክብሪ ረኸበ። ከምቲ ኣብ ምድሪ ከሎ ዝገብሮ ዝነበረ ኣገልግሎት ምቕባል ኣጋይሽ ኣብ ሰማይ ድማ ተቐባል ኣጋይሽ ኮነ(ሉቃ 16፡19-20፣ ዘፍ18፡18-21፣ ዘፍ12፡1)። እዚ ኩሉ ኣብርሃም ኣብ ዓለም ጋሻ ምዃኑ ምፍላጡ እዩ።
ቅዱሳን ውን ዓለም ንዓኣቶም ዘይትበቅዕ ምዃና ስለዝፈለጡ ካብኣ ብሓሳብን ብግብርን ብምውጻእ ንዝወረዶም መግረፍቲ ብምዕጋስ ብዳርባ እምኒ ዝተቐትሉ፡ ብመጋዝ ዝተተርተሩ፡ ተሰይፎም ዝሞቱ፡ ኣጎዛ ኣባጊዕን ዲኖ ኣጣልን ዝተኸድኑ፡ ዝሰኣኑ፡ ዝጸበቦም፡ ሓሳረ መከራ ዝጸገቡ ኣብ ምድረበዳን እምባታትን ኣብ በዓትታትን ጎዳጉድን ምድርን ኮለል ዝበሉ ካብ ሓላፊ ጣዕሚ ዓለም ዘይሓልፍ ጣዕሚ መንግስተ ሰማያት ስለዝመረጹ እዩ። ካብ ኣብ ማሕበረ ረሲኣን ኣብ ማሕበረ ቅዱሳን ስለዝመረጹ እዮም።ንሕና ውን ኣብ መሰረት ነቢያትን ሓዋርያትን ዝተሰረትና ደቂ ዓዶም ንቕዱሳን ካብ ኮና ኣሰሮም ክንስዕብ ይግብኣና። ምኽንያቱ ንኣምላኽ ዝርእይዎ ንጹሃት ልቢ እዮም። ገበርቲ ምሕረት፣ስለጽድቂ ዝስደዱ፣ዝጠምዩ፣ዝዓርቁ፣ንመግረፍቲ ኮነ ላግጺ ኣሜን ኢሎም ብምቕባል ክሳዕ መወዳእታ ዝዕገሱ፣ከም ኣቦና እዮብ እግዚኣብሔር ሃበ እግዚኣብሔር ወሰደ ኢሎም ዘመስግኑ ከምቲ ካብ ማህጸን ኣደይ ጥርሐይ’የ ዝተወለድኩ ናብ መቓብር ውን ጥርሐይ እየ ዝኸይድ ናብ ዓለም ዘምጻእክዎ የለን ሒዘዮ ዝኸይድ ውን የለን ዝብል ቃል ተረዲኦም ምምጽኦምን ምኻዶምን ፈሊጦም ሕይወቶም ዘዳለዉ እዮም።ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ነቲ ዝመደቦ ኣብቲ ዝመደቦ ግዜ ከይገብሮ ዝኽልክሎ የለን።
እምበኣር ነፍሲ ወከፍና ከምቲ ኣብ ሓንቲ ሃገር ግብኡ ዘይገበረ መሰሉ ዘይረክብ ንሕና ውን ኣብታ ትመጽእ ሰማያዊት ሃገርና ግቡእና ረኺብና ንምእታው ሰማያዊ ክብሪ፣ ኣኽሊል ዓወት ንምዕታርን ኣብ ጉባኤ ቅዱሳን ንምድማርን እዚ ሎሚ ኣብ ዓለም ኣብ ሓጺር ናይ ግሽነት ዘመና እንገብሮ ስራሕ ኣብ እዋን ፍርዲ ሚዛና እዩ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እንምልከቶ ታሪኽ ናይ ኣቦና ዮሴፍ እዩ እግዚኣብሔር ንዝገለጸሉ ሕልሚ ብምዝራቡ ኣሕዋቱ ኣብ ልዕሊኡ ጽልኢ ኣሕደሩ። መግቢ ሒዝሎም ምስ መጸ ውን ብቕንኢ ኣብ ልዕሊኡ ክፉእ ብምሕሳብ ናብ ግብጻውያን ከምዝሽየጥ ተጌሩ እዩ። ኣምላኽ ግና ዑቑባ ናይ ሰደተኛታት ስለዝኾነ ኣዕቚብዎ። ዋላ’ኳ ኣብዘይዓዱ እንተተሰደደ ኣብዘይ “ዓደይ እየ ዘለኹ” ኢሉ ግና ንኣምላኹ ኣይረሰዐን፣ኣምላኽ ውን ካብኡ ኣይተፈልየን እኳ ድኣ ኣብ ኩላ ግብጺ ልዕል ኣበሎ። በዚ መንጽር እዚ ዮሴፍ ውን ንእምነቱ ዝፈታተን ናይ ዝሙት ፈተና እኳ እንተመጾ ንእግዚኣብሔር ብምፍራሕ ብትዕግስቲ ሓለፎ። ከም ሳዕቤኑ ውን ናብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝኣቱ እኳ እንተተገብረ፡ ኣዒንቲ እግዚኣብሔር ናብ ቅዱሳኑ፡ ኣእዛኑ ድማ ናብ ጸሎቶም ከም ምዃኑ መጠን፡ እግዚኣብሔር ካብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝወጽእ ገበረ። ስለዚ ንሕና ውን ኣብ ዝሃለና ንሃሉ ወላ ብስጋ ንሰደድ፡ ካብ ኣምላኽ ከይተፈለና ሕጉ እንተሓለና ብስጋን ብነፍስን ከም ዝምግበና፡ ካብ መከራን ሽግርን ከም ዘናግፈና ተረዲእና ንዮሴፍ መሲልና ዘመን ግሽነትና ብሰናይ ክንዛዝሞ ይግብኣና።
እስራኤል ዘስጋ ኣብ ምድሪ ስደት ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ብዙሕ መከራን ስቓይን ረኺቦም እዮም። ግና’ኸ መከራኦምን ግፍዖምን ኣብ ቅድሚ እግዚእብሔር በጺሑ። ኣምላኽ ድማ ብዝኣተዎ ኪዳን መሰረት፡ ብመሪሕነት ነቢይ ሙሴ ትእምርትን ተኣምራትን ብምግባር ንባሕሪ ኤርትራ ከፊሉ ኣውጽኦም። ሙሴ ድሕሪ ምሟቱ ድማ ብኢያሱ ጌሩ ንዮርዳኖስ ከፊሉ፡ ቀጽሪ እያሪኮ ኣፍሪሱ፡ ናብ ምድሪ ርስቲ ኣእተዎም ዕረፍቲ ድማ ረኸቡ። ንሕና ውን ብሓቂ እስራኤል ዘነፍስ ከም ምኳና መጠን ኣብዛ ዓለም መከራ ኣሎና። ምኽንያቱ ጎይታ ባዕሉ “ኣብ ዓለም ጸበባ ኣለኩም፡ ኣጀኹም ግና ኣነ ንዓለም ስዒረያ እየ”(ዮሓ16፡33) ከም ዝበለና፡ በቲ ንሱ ዝህበና ሓይሊ ንዓለም ከም እንስዕራ የረድኣና። ምኽንያቱ ካብ ኣምላኽ ዝተወልደ ዘበለ ንዓለም ይስዕራ እዩ’ሞ ንሕና ከም እሙናት ውሉድ ኮይና ኣብ ግዜ መከራና ንፈጣሪና ክንእዘዝ ይግበኣና።
ንሱ ድማ ኩሉ ግዜ ብዓይኑ ክጥምተና ብእዝኑ ውን ክሰሞዓና እዩ (1ይጴጥ3፡12)። ንሙሴ ኮነ ንኢያሱ ዝመስሉ ቅዱሳን ጌሩ ካብዛ ባሕሪ ሓጢኣት ዝኾነት ዓለም ኣሳጊሩ፡ ንጎቦ ሓጢኣትና ብንስሓ ኣፍሪሱ ናብታ ተስፋ እንገብረላ መንግስቱ ከእትወና እዩ። ስለዚ ሎሚ ኣብዛ ኣጋይሽ ኮይና እንነብረላ ዘለና ዓለም ናብታ ተስፋ እንገብረላ ክንሰጋገር ግሽነትና ብዝግባእ ክንዛዝሞ ይግብኣና።
ብሓፈሻ ቅዱስ ጴጥሮስ “ኣብ ዘመን ግሽነትኩም ብፍርሓት ንበሩ” ኢሉ ዝመሃረና፡ ዓለም ከም እትሓልፍ ንሕና ግና ከምዘይንሓልፍ፡ ግናኸ ሎሚ እዚ ኣብ ዓለም እንገብሮ ኣገልግሎት ናብታ ዘይትሓልፍ መንግስቱ ንምእታው ወሳኒ ምዃኑ እዩ ። እዚ ስለዝኾነ ድማ ኩሉ ግዜ ጎይታ ዝመጸላ መዓልቲ ስለዘይንፈልጣ ድልዋት ክንከውን ይግብኣና። ጎይታ ብቓሉ ከምዚ ክብል ተስፋ ሂቡና ኣሎ። “ ብኣቦ እመኑ፡ ብኣይውን እመኑ ኣብ ቤት ኣቦይ ብዙሕ ማሕደር ኣሎ። እንተዘይህሉ ግና ምነገርክኹም ኔረ ሕጂ ግና ስፍራ ከዳልወልኩም እኸይድ ኣለኹ ከይደ ስፍራ ምስ ኣዳለኹልኩም ኣብቲ ኣነ ዘዳኹዎ ንስኻትኩም ውን ኣብኡ ምእንቲ ክትህልዉ ተመሊሰ ክመጽእ እየ እሞ ምሳይ ክወስደኩም እየ ኢሉና። እዚ ማለት ጎይታ ካብዛ ሓላፊት ዓለም ናብታ ዘይትሓልፍ ዓለም ከም ዝወስደና ዝሃበና እሙን ተስፋ እዩ። ክሳዕ ሽዕኡ ግና ከምቲ ጎይታ ብኽብሪ ክዓርግ ከሎ ንሓዋርያት ዝበሎም “ካብ ሰማይ ሓይሊ ክሳዕ ትለብሱ ካብ ኢየሩሳሌም ከይትወጹ” ዝበሎም ንሕና ውን ተመሊሱ ክሳዕ ዝወስደና ካብታ ምሳሌ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ዝኾነት ቤተክርስቲያን ክንወጽእ ኣይግብኣናን። ምኽንያቱ ካብ ኢየሩሳሌም ምስ እንወጽእ ሞት ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ሉቃ 10፡30-37 ዘሎ ሕያው ቃል ምስ እንምልከት ጎይታ ብምሳሌ ክምህር ከሎ “ሓደ ሰብኣይ ካብ ኢየሩሳሌም ናብ ኢያሪኮ ክወርድ ከሎ ኣብ ኢድ ከተርቲ ወደቐ ንሳቶም ክኣ ገፈፍዎን ከትከትዎን። ኣይምዉት ኣይስሩር ጌሮም ክኣ ግዲፎምዎ ከዱ። ሓደ ካህን በታ መገዲ እቲኣ ብወዝቢ ክወርድ ከሎ ርእዩ ጎስይዎ ሓለፈ። ከምኡ ድማ ሓደ ሌዋዊ ኣብታ ቦታ እቲኣ ምስ በጽሐ ርእዩ ጎስይዎ ሓለፈ። ሓደ ሳምራዊ ሓላፊ መገዲ ግና ናብኡ ቀሪቡ ኣቑሳሉ ሰፈፈሉ። ዘይትን ወይንን ክኣ ኣፍሰሰሉ። ኣብ ኣድጉ ኣወጢሑ ውን ናብ ማሕደር ኣጋይሽ ወሲዱ ተኸናኸኖ። ንጽባሒቱ ድማ ክልተ ዲናር ኣውጺኡ ነቲ ሓላዊ ማሕደር ኣጋይሽ ሃቦ እሞ “ተኸናከኖ፡ ንዕኡ ኢልካ ዘጥፋእካዮ ዘበለ ክኣ ምስ ተመልስኩ ክፈድየካ እየ በሎ”። ስለዚ ካብዚ እንግንዘቦ ንሕና ውን ካብታ ኣብኣ ክንቀውም ዝተኣዘዘና ቤተክርስቲያን እንተወጺእና ብርጉማት ኣጋንንቲ፡ ብሓጢኣት ከም እንኽትከት እዩ። እንተኾነ ኣብ እንወጸሉ ውን ጌጋና ፈሊጥና ከምቶም ናይ ኤማሁስ መንገደኛታት እንተድኣ ናብ ቤተክርስቲያን ተመሊስና ክርስቶስ ንስሓና ተቐቢሉ ከይንዓቐ ንናይ ሓጢኣት ቁስልና ብዘይቲ ምሕረቱ ክሰፈልና እዩ። ኣብ መወዳእታ ውን ተቐባል ኣጋይሽ ዝኾነ ኣቦና ኣብርሃም ናብ ዘለዎ ማሕደር ኣጋይሽ ዝኾነት መንግስቱ ክወስደና እዩ። ስለዚ ክሳዕ ሽዕኡ ግና ኣጋይሽ ምዃና ፈሊጥና ትእዛዙ ኣኽቢርና ኣብ ኢየሩሳሌም ክንነብር ይግብኣና።
ስለዚ ኣብዛ ዘለናያ ዓለም ዕድመና ሓጺር ምዃኑ ፈሊጥና ኣብታ ልቢ ወዲ ሰብ ዘይሓለና ብዓይኒ ሰብ ዘይተራእየት፡ ብእዝኒ ወዲ ሰብ ዘይተሰምዐት ናይ ዘለዓለም ቤት ክንኣቱ ሎሚ ድምጺ ኣምላኽ ሰሚዕና ግሽነትና ብዝግባኣ ክንፍጽም ይግብኣና (1ይቆሮ 2፡9። ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብዚ ኢሉና ዘሎ መልእኽቲ ልዕል ኢልና ምስ እነንብብ ከምዚ ይብል፥ እቲ ንስኻትኩም ኣብ ጸሎት ኣቦ ኢልኩም እትጽውዕዎ ንነፍሲወከፍ ከከም ግብሩ ብዘይ ኣድልዎ ስለዝፈርድ ኣብ ዘመን ግሽነትኩም ብፍርሓት ንበሩ ኢሉና ኣሎ። ካብዚ እንርድኦ ድማ እግዚኣብሔር ቅኑዕ ፈራዲ እዩ ንነፍሲወከፍ ድማ በዚ ኣብ ግሽነት ዘመኑ ዝፍጽሞ ኣገልግሎት ከም ዝፈድዮ እዩ። ባዕሉ ጎይታ ኣብ ማቴ3፡12 “ንሱ ዓውዱ ዘጽርየሉ መስአ ኣብ ኢዱ ዝሓዘ እዩ ስርናዩ ናብ ቆፍኡ ክእክብ፡ ነቲ ሓሰር ግና ብዘይጠፍእ ሓዊ ከንድዶ እዩ” ኢሉ ኣሎ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ውን ኣብ 2 ቆሮ 5፡9-10 “ነፍሲወከፍ ሰብ ነቲ ኣብ ምድሪ ከሎ ዝገበሮ ሰናይ ኮነ እከይ ምእንቲ ክቕበል ኣብ ቅድሚ መንበር ፍርዲ ክርስቶስ ብግዲ ክቐርብ እዩ”። ኣብ ራእይ 22፡12 ውን “እንሆ ቀልጢፈ እመጽእ ኣለኹ ሽዕኡ ንነፍሲወከፍ ሰብ ከከም ግብሩ ክፈድዮ ዓስቡ ኣብ ኢደይ ኣሎ” ኢሉና ኣሎ። ስለዚ ዓስብና ሽዕኡ እንታይ ከም ዝኽወን ብሎሚ እዩ ዝውሰን። እምበኣር ክሳዕ እታ ፈጣሪ ዝመጸና፡ ብጽድቂ ክነብር ይግብኣና ምኽንያቱ ናይ ዓለም ነገር ሓላፊ ስለዝኾነ ነቲ ዘይሓልፍ ክንርኢ ይግብኣና። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ2ቆሮ4፡17“እዚ ቀልጢፉ ዝሓልፍ ፈኲስ ዝኾነ ጸበባና ክኣ ካብ ኩሉ ዝበልጽ መዘና ዘይብሉ ዘለዓለማዊ ክብሪ የውህበና ኣሎ። እቲ ዝርአ ሓላፊ እዩ እቲ ዘይርአ ግና ዘለዓለማዊ እዩ። ንሕና ከኣ ነቲ ዝረአ ዘይኮነስ ናብቲ ዘይርአ ኢና እንጥምት” ኢሉና ኣሎ። ብተወሳኺ’ውን ኣብ 2ቆሮ 5፡1-2 “እዛ ድንኳን ዝኾነት ግዝያዊት ሰብነትና ማለት ስጋና እንተፈረሰት ካብ ኣምላኽ ብኢድ ሰብ ዘይትሃንጸት ሕንጻ ናይ ዘለዓለም ቤት ኣብ ሰማያት ከም ዘላትና ንፈለጥ ኢና። ሰማያዊት ቤትና ክሳዕ እንለብስ ግና ብሃንቀውታ ዓንገረር ንብል ኣለና። እምበኣር ነዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም ብዝግባእ መንነታ ፈሊጥና ካብ ኽብሪ ዓለም ኽብሪ ኣምላኽ፡ ካብ ሓላፊ ነገር ዘይሓልፍ፡ ካብ ስጋዊ መንፈሳዊ፡ ካብ መግቢ ስጋ መግቢ ነፍሲ፡ ካብ በረኸተ ስጋ በረኸተ ነፍሲ ክንምነ ይግበኣና። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ገላ 1፡10 “ናይ ሰብ ምስጋና እንተዝደልስ ወይ ድማ ንሰብ ከሕጉስ እንተዝብልስ ባርያ ክርስቶስ ኣይምኾንኩን” ኢሉና ኣሎ። ኣብ ፊል 3፡7-17 እውን “ነቲ ንዓይ ረብሓ ዝነበረ ምእንቲ ክርስቶስ ኢለ ከም ክሳራ እቆጽሮ ኣለኹ። ምእንትኡ ክብል ኩሉ እስእን ኣለኹ፡ ንዕኡ ክረክብ ምስኡ ክኸውን ከኣ ከም ጉሓፍ ይቆጽሮ ኣለኹ። ስለዚ ነቲ ድሕረይ ዘሎ እና ረሳዕኩ ናብቲ ኣብ ቅድመይ ዘሎ ኣና ተመጣጠርኩ ናብቲ ሕንጹጽ ዕላማ ኣቢለ ናብቲ ዓስቢ ዓወት ናይ ሰማይ ጽውዓ ኣምላኽ ብክርስቶስ እጎዪ ኣለኹ።
እምበኣር ፍጹማት ዘበልና ኩልና ነዚ ንሕሰብ በቲ በጺሕናዮ ዘለና መጠን ንጽናዕ፡ ኣሕዋተየ ንዓይ ምሰሉ ነቶም በቲ ዝሃብናኩም ኣርኣያ ዝነበሩ ከኣ ኣስተውዕልሎም” ኢሉና ኣሎ። ስለዚ ናትና ዕዮ ነዚ ነገር እዚ ጌርና ንቅዱስ ጳውሎስ መሲልና ምኻድ እዩ። እምበኣር ንሓዋርያት ተኸቲልና፡ ናይ ሰማዕታት ናይ ጻድቃን ሕይወት እናዘከርና ነታ ጎይታ ዝመጸላ መዓልቲ ስለ ዘይንፈልጣ በትሪ መስቀልና ኣብ ኢድና ሒዝና፡ ስጋኡን ደሙ እና ተመግብና ጫማና ወዲና (ወንጌል ተማሂርና) ሕቆና ተዓጢቕና (ንጽህና ሒዝና) ንነፍስና እና መርመርና ካብ ኢየሩሳሌም ከይወጻእና፡ ዕርፊ መስቀሉ ሒዝና፡ ንድሕሪት ከይጠመትና፡ ንመዓልቲ ጎይታ እናተጸበና፡ ናይዛ ዓለም ግሽነትና ክንፍጽም ኣብ ዘመን ግሽነትና ብፍርሃት ክነብር ይግብኣና።
ስብሓት ለእግዝኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜ!!!


text:
ድሕሪ ሞት ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ኣብ ኢትዮዽያ ህዱእን ሰላማዊን ስግግር ከምዝፅበዩ ኣብ ሓደ እዋን ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ዝነበሩ ሚስተር ዴቪድ ሽን ገሊፆም።
እዚ መስርሕ ስግግር‘ዚ ሰላማዊን ህዱእን ስግግር ክኸውን‘ዩ፣እታ ሃገር ክትወድቅ ወይካኣ ኣብ ጎደናታት ተቃውሞ ዝጋሃደሉ ኩነታት ኣይክትርእን፣ኣብ ክንድኡ ህዱእ ስግግር‘ዩ ክኸውን ይብሉ ዴቪድ ሽን።
ዴቪድ ሽን ወሲኾም፣ብዛዕባ ውርሻ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ኣዎንታዊን ኣሉታዊን ኣበርክቶ ምጥቃስ ከምዝካኣል፣ከምኣዎንታ ክላዓል ዝኽእል፣ኣብ ኢትዮዽያ ዝተመዝገበ ቁጠባዊ ምዕባለ፣ህንፀት መሓውራዊ ቅርፅታት፣ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ ትሻዓተ ዓመታት ዝተመዝገበ ዝድነቅ ሃገራዊ ዕብየት፣ ምናልባሽ‘ውን ኣብ ገፀራዊ ኢትዮዽያ ንምዕቃኑ ኣፀጋሚ‘ኳ እንተኾነ፣ ዝተመዝገበ ምምሕያሽ ፅርየት መነባብሮ ህዝቢ፣ብዘይጥርጥር ግና፣ካብ‘ቲ ቅድሚ ፳፩ ዓመት ዝነበረ ዝበለፀ ኩነታት መነባብሮ ኣሎ‘ዩ ኢሎም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን ኩሉ ሰብ ይፋለጥ እዩ፡ እዚ ድማ ውሕስነት ይፈጥር። ዝካረ መንበሪ ቤት ምስ እትደሊ ናብቲ ናይቲ ኮምዩን ምምሕዳር ከተመልክት ትኽእል፡ ንሳቶም ድማ ኣብ ኩሉቲ ኮምዩን ኣማኢት ገዛውቲ ኣለዎም። ናይ ቤተሰብካ ብዝሒ ብዘየገድስ ሕሱር ገዛውቲ ኣሎ። ኣብቲ ናይ ቲንግስሪድ ብሕታውያን ወነንቲ ኣባይቲ ክትርኢ እውን ትኽእል ኢኻ።
ገዛ ወይ መሬት ክትዕድግ እንተ ደሊኻ ነቶም ናይ ቲንግስሪድ ኣወዓዓልቲ ወይ ደላሎ ተወከሶም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቲንግስሪድ ብዙሕ ባህላታትን ብሔራትን ዘለዎ ኮምዩን እዩ። ኣብኡ ብዘይካ ሽወደናውያን፡ ሲርያንን ሶማልን ጀርመንን ኣፋኒስታንን ኢራቕያውያንን ሆላንዳውያንን ኢራናውያንን ኣልባናውያንን ሩስያውያንን ሮርቨጃውያንን ደንማካውያንን ሰርብያውያንን ኤሪትራውያንን ታይላንዳውያንን ብሪጣንያውያንን በልጃውያንን ወዘተ. ኣለዉ። እቲ ኮምዩን ካብ ጥንቲ ናይ ጀርመናውያንን ሆላንዳውያንን ደንማርካውያንን ፍቱው ቦታ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ማሕበራት ምስታፍ ማለት ርክባት ምፍጣርን ብጾት ምጥራይን ማለት እዩ። ናብ ስፖርት፡ ምግፋፍ ዓሳ፡ ሙዚቃ ትግደስ እንተ ኾንካ፡ ወይ ካልኦት ሰባት ንምርካብ ድሌት እንተ ኣሎካ፡ ኣብ ማሕበራት ምስታፍ ግሩም እዩ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ዝያዳ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ቤትክርስትያን ምኻድ ትደሊ እንተ ኾንካ፡ ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ሶደርፖርትሺርካን ኣሎካ። ኣብ ቨክሾ መስጊድ ኣሎ፡ ናብኡ ንምኻድ ብኣውቶቡስ ልዕሊ 30 ደቓይቕ ይወስደልካ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቤትጽሕፈት ዜጋታት
ብዛዕባ ቤትትምህርቲ ወይ ክንክን ጥዕና ሕቶታት ኣሎካዶ፡ ወይ ፎርም ንኽትመልእ ሓገዝ ትደሊዶ? ክንሕግዘካ ኢና! ኣብቲ ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን ዚርከብ ቤትጽሕፈት ዜጋታት ወይ Medborgarkontoret ነቲ ሕቶታትካ ኪምልሽ ዚኽእል ብቑዕ ሰብ ኣሎ። ኣብኡ ነቲ ካብ ምምዝጋብ ኤስኤፍኢ ጀሚሩ ክሳዕ ምስ ቤትጽሕፈት መድህንን ሚግራሹንቨርከትን ንኽትራኸብ ዚሕግዘካ ናይ መእትዊ ወይ መላላዪ ኣተሓባባሪ ክትረኽቦ ትኽእል።
መራኸቢ ቦታታት
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን እተፈላለየ መራኸቢ ቦታታት ኣሎ፤ Torgträffen i Ryd, Träffpunkt Urshult, Träffpunkt Tingsryd ከምኡውንTräffpunkt Konga። ኣብኡ ንህጻናትን ዓበይትን ናይ ቋንቋ ሽወደን ሓገዝ ንገብረሎም። ናብ ኩሉ ጉጅለታትን ዕድመታትን ዝቐንዐ እተፈላለየ ንጥፈታት ኣሎና።
ንግዲ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ድኳናት፡ መግቢ፡ ክዳውንትን ኣቕሑ ገዛን ክትገዝእ ትኽእል። ኣብ ገሊኡ ድኳናት ከኣ ናይ ሓላል መግቢ ኣሎ። ኣብቲ ከም ናይ ቀዪሕ መስቀል ኩፓን፡ ሶደርፖርትሺርካን ካፈ ሚጎሪ ወይ ላየንስ ሓራጅ ዝመሰለ ድኳናት፡ ሕሱርን ግሩምን ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን ክትዕድግ ትኽእል።
ቤትንባብ
ኣብ ቲንግስሪድን ኡሽሁልትን ሪድን ኣልመቡዳን ሊነሪድን ቨከልሶንግን ኮንጋን ቤትንባብ ኣሎ። ኣብቲ ቦታ ኴንካ ወይ ብናጻ ተለቂሕካ መጻሕፍቲ ወይ ጋዜጣታት ከተንብብ ትኽእል። ኣብቲ ቦታ ዘየልቦ መጻሕፍቲ ክትእዝዝ ትኽእል። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ቤትንባብ ተወሳኺ ኣንብብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን መታን ንኣኻን ንደቅኻን ደስ ኪብሎም መደበኛን ናይ ህጻናትን ኣብያትትምህርቲ ኣብ ጥቓኻ ኣሎ። ናይ ቲንግስሪድ ኮምዩን ዕላማ መደበኛን ናይ ህጻናትን ኣብያትትምህርቲ ኣብ ሾውዓተ ክፍልታት ናይቲ ኮምዩን ከም ዚህሉን ኩሉ ደቂ ዘለዎ ወላዲ ድማ ዕጉብን ተሳታፍን ከም ዚኸውን ንምግባር እዩ። መጠየቕታ ምስ ምቕረብካ ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣብቲ ቤትትምህርቲ ህጻናትን/ናይ ዕረፍቲ ቤትን ንውላድካ ቦታ ከም ዚርከቦ ውሕስነት ኣሎካ። ትምህርቲ ናጻ እዩ ውላድካ ድማ መግብን መጎዓዓዝን ብናጻ ይረክብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ቲንግስሪድ ኡሽሁልትን ሪድን ረቨሞላን ሊነሪድን ቨከልሶንግን ኮንጋን ቫከልሶንግን ሸውዓተ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ እቲ ውላድካ ሽወደንን ካልእ ዓይነት ትምህርትን ኪወስድ ይኽእል፡ ከምኡውን ናይ ኣደኡ ቋንቋ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ናትና መባእታ ኣብያተትምህርቲ ድለ።
ብዘይካ ሸውዓተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ተምሃሮ ዚኸውን ኣህጉራዊ ክላስ ዘለዎ ሓደ ኮሙናዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ፡ ዋሳስኩላንን ኣሎ። ናይ ምህሮ ጸገም ዘለዎም ተምሃሮ ዚኸውን ከኣ ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ቲንግስሪድ ኮምዩን ሓንቲ ካብተን ዝበለጻን ዝማዕበላን ናይቲ ሃገር ናይ ሙዚቃ ኣብያተትምህርቲ AMB (Academy of Music and Business) ኣለዋ። ኣብዚ፡ ነቶም ናይ ሙዚቃ ብርቱዕ ስምዒት ዘለዎም ሰባት ኣብ ምሹእን ሰላማውን ኣከባቢ ኮይኖም ኪምሃሩ ተኽእሎ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ለርሰንተር
እቶም ሓደስቲ መጻእቲ ኣብቲ ለርሰንተር ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት(sfi) ኣብ ምሹእ ሃዋህው ኪምሃሩ ይኽእሉ። ኣብ ነፍስወከፍ ክላስ ውሱን ብዝሒ ተመሃሮ ኣሎ፡ በዚ መሰረትዚ ድማ እቲ መምህር ናብ ነፈስወከፍ ተምሃራይ ከድህብ ይኽእል። ኣብቲ ቤትትምህርቲ ኣብ ዓዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ይብዓል፡ ዕላማኡ ድማ ምስ ባህልታት ንምልላይ እዩ። ኣብ ለርሰንተር እንግሊዝን ማትስን ፊዚክስን ከሚስትሪን ክንክን ጥዕናን ከይተረፈ ክትምሃር ትኽእል።
ዩኒቨርሲቲ
ናብ ኮለጅ ክትቅጽል ምስ እትደሊ ኣብቲ ናይ ቨክሾ/ካልማር ሊነ ዩኒቨርሲቲ ወይ ናይ ብለኪንገ ተክኒካል ኮለጅ ክትምሃር ትኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ሓንቲ ኣብ ቲንግስሪድ ሓንቲ ከኣ ኣብ ሪድ። ኣብ ቲንግስሪድ ሓዳስ ማእከል ጥዕና ኣላ፡ ኣብኡ መደበኛ ሓኪምን ሓኪም ስንን መሕረሲት ወይ ነርስ ክትረክብ ትኽእል። ናብ ናይ ቲንግስሪድ ወይ ናይ ሪድ ማእከል ጥዕና ንምኻድ ኣየናይ ከም ዝሕሸካ ባዕልኻ ክትመርጽ ትኽእል። ብሕማም ምኽንያት ናብቲ ክሊኒክ ክትከይድ ምስ ዘይትኽእል፡ ሓኪም፡ ነርስ ወይ መሕረሲት ኣብ ገዛ ክትመጽእ ትኽእል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ተርጎምቲ ብዙሕ ኢና እንሰርሕ፡ መብዛሕትኡ እዋን ከኣ ብተለፎን እዩ። ኣብኡ ምስጢርካ ኣይወጽእን እዩ። እቲ እትብሎ ኩሉ ኣብቶም ዚምልከቶም ኣካላት እዩ ዚተርፍ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ Länstrafiken Kronoberg ኩሉ ካብን ናብን ቲንግስሪድ ኮምዩን ዚንቀሳቐስ ጕዕዞታት ትረክብ። ናብ ሮነቢን ካርልስሃምንን ዚኸዳ ኣውቶቡሳትውን ኣለዋ። ናብ ካልማር፡ ማልመ ወይ ስቶክሆልም ብባቡር ንምኻድ ኣብ SJ ተመልከት።