text:
ግደ ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ’ውን ህያው’ዩSaturday, 07 March 2015 06:09 Written by ኣርዓዶም በርሀ
ኣርዓዶም በርሀ
ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ነጻነትን ንምርግጋጹ ዝተኻየደ ነዊሕን መሪርን ቃልስን ክዝረብ እንከሎ ከይተጠቕሱ ካብ ዘይሕለፉ ዓበይቲ ጉዳያት ሓደ ቅያ ኤትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መስርሕ ቃልሲ እዩ። ወሳኒ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣዕዚዝካ ንምቕራብ ኣብቲ መዋእል ቃልሲ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የለን” ዝብል ጭረሖ ይቃላሕ ነይሩ። “ደቂ ኣንስትዮ ተንሰኣ ተሎ ዝረኽብናዮሎ ካብ ተመኩሮ” ዝብል ዜማ እውን ተዘሚሩ እዩ። ሎሚ እውን ክብደት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ህያው ኮይኑ እቲ ጭረሖ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገጽ ለውጢ የለን” ናብ ዝብል ማዕቢሉ ኣሎ። እዚ ጭረሖ እዚ “ኣብቲ ናይ ቃልሲ ባይታ ከመይ ኣሎ?” ዝብል ግና ሓደ ኣዘራራቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ጾታዊ ወጽዓ ደቂ ቅንስትዮ ኣዝዩ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ፡ ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ መሪርወን ነዚ ወጽዓ ንምውጋድ ብወግዒ ተወዲበን ድምጸን ኣስሚዐን ቃልሲ ዝጀመራ ቅድሚ 107 ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ኣሜሪካ ብዝተላዕለ መሰረታዊ ናይ መሰል ሕቶ ምዃኑ ታሪኽ ተጋድሎ ደቀኣንስትዮ ዓለም ይሕብር። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዓለም ለኻዊ ዝኽሪ 8 መጋቢት ንምብጻሕ ኣብ ምውሳን ዝኽበረሉ ዕለት ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ “ሕቶ ደቂ ኣንስትዮ እንታይ እዩ?” ዝብል ንምውሳን እውን ብኣዝዩ ብዙሕ ደረጃታትን ዝተሓላለኸ መስርሕን ክሓልፍ ጸኒሑ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን ዘጋጥመን ናይ ሓባር ጾታዊ ወጽዓ ክህልወን እንከሎ፡ ከከምቲ ናይቲ ዝነብራሉ ሃገር ቁጠባዊ ምዕባለ፡ ዝመሓደረሉ ስርዓትን ባህላዊ ተጽዕኖን ኣብ ገሊኡ ዝያዳ ዝመረረ ከም ዝኸውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ካብቲ ብቑጠባዊ ምዕባለን ብደሞክራሲያዊ ዕቤትን ኣብ ዝሓሸ ዝርከብ ዓለም፡ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብቑጠባ ኮነ ብስርዓተ-ምሕደራ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናይ ዝርከባ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ ዝያዳ ከም ዝኸፍእ ምጥቃስ ይከኣል። ደቂ ኣንስትዮ ድርብ ወጽዓ እዩ ዘለወን። በቲ ሓደ ወገን ጾታዊ ወጽዓ በቲ ካልእ ወገን ደማ ከም ኩሉ ዜጋ ዘጋጥመን ኩለመዳያዊ ወጽዓ። ደቂ ኣንስትዮ ቃልሰን እውን ከምኡ ድርብ እዩ። ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይቲ ዝተረፈ ሓፋሽ ህዝቢ ኩለመዳይዊ ወጽዓ ኣብ ዘይተፈትሓሉ በይኑ ፍታሕ ዝረክብ ኣይኮነን። ደሞክራሲያዊ ምምሕዳርን ቁጠባዊ ዕቤትን ኣብ ዝበኾረሉ ኩነታት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ በይኑ ተነጺሉ ክፍታሕ ዘይሕሰብ እዩ። ደሞክራሲያዊ ስርዓትን ቁጠባዊ ዕቤትን ውሑስ ሱር ኣብ ዝሰደደሉ ስርዓት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምውጋዱ ዕድል ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። እዚ ማለት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን መሰረታዊ ፍታሕ ክረክብ ከም ዝግበኦ ዝተረደአ ሕብረተሰብ ኣብ ዘይተፈጥረሉ መፍትሒ ዝረክብ ኣይኮነን። ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን ዝፍታሕ ነቲ ዝውጸዐን ተጻራሪ ጾታ ከም ጸላኢ ብምውሳድን ብምትህልላኽን ዘይኮነስ ናይቲ ወጽዓ ክብደት ተረዲኡ ናይቲ ፍታሕ ኣካል ከም ዝኸውን ብምግባር ክኸውን ይግበኦ።
ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ህብረተሰብነተን ብተግባር ዘርኣያሉ ብዙሕ ተመኩሮታት ምግላጽ ዝከኣል ኮይኑ፡ ኣብዚ መዳይ ተመኩሮ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚት ከም ዝስራዕ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና፡ ዓለምና እውን እተሰማማዓትሉ ሚዛን እዩ። እዚ ተመኩሮ እዚ ኣብ ኩሉ መስርሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተንጸባረቐ ኮይኑ ብፍላይ ድማ ኣብቲ መሪር ናይ 30 ዓመታት ብረታዎ ቃልስና ንናጽነት ኤርትራ በሪኹ ተራእዩ’ዩ። ኣብዚ መሪር ቃልሲ ኣሓትና ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ጾታዊ ፍልዩነተን ተጽዕኖ ከይፈጠረለን፡ ምናልባት “ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ” እንተተባህለ ምግናን ከይከውን፡ ማዕረ ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብቲ ዝኸበደ ብልሒ ናይቲ ቃልሲ ወተሃድራዊ ጊድራታት እውን ከይተረፈ መስተንክር ሰሪሐን እየ። ንናይ ካለኦት ውጹዓት ደቂ ኣንስትዮ’ውን ግዜ ዘይስዕሮ ኣብነት ኣውሪሰን እየን።
ኣብ ብረታዊ ቃልስና ተመሊስና ጉዳያት ዘኪርና፡ ናብዚ ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሃለዋት ክንመጽእ እንከለና፡ ኣብ ቅድሜና ካብ ዝመጹ ዘሕዝኑ ግና ብተግባር ዝረኣዩ ዘለዉ ትርኽቦታት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጸጋታት ናይቲ ብደሙ ዘምጸኦ ነጻነት ብጉጅለ ህግደፍ ዝተጠልመ ምዃኑ እዩ። መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተጠልመሉ ደቂ ኣንስትዮ እውን ከም ዝጥለማ ፍሉጥ እዩ። እነሆ ከዓ ጥልመት ኢልካ ምግላጹ ኣብ ዘይኣኽሎ ደረጃ ይርከባ ኣለዋ። ኮንደኾን ኣብቲ ዕለቱ እንተተባህለስ ዝያዳ እዝንን ቀልብን ይረክብ ብዝብል ንደግሞ ኣለና እምበር ህልዊ ኩነታት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሕማቕ ደረጃ ከም ዝርከብስ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይዚ ዝግደሱ ዓለም ለኻዊ ትካላት እውን ከይተረፉ ኣፎም ደም ክሳብ ዝወጽእ ዘልዕልዎ ዘለዉ ጉዳይ እዩ።
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ከምቲ ምእንቲ ነጻነት ዝኸፈለኦ ዋጋ ኣብዚ ሎሚ ዝካየድ ዘሎ እሞ ኣብ ውሽጡ ከም ቀንዲ ዕማም ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓቖፈ፡ ዝተሓላለኸ ናይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ቃልሲ እውን እጃመን ካብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ እንተዘይኮይኑ ንታሕቲ ከም ዘይኮነ ክርደኣ ጥራይ ዘይኮነ ነዚ ተረድኦ ዝምጥን ተሳተፎአን ከም ዝጽበየን ኣብ ቦታኡ ዘሎ እዩ። ተሳትፎአን ኣብ ዝበኾረሉ ወይ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ኣዝዩ ኣብ ዝዛሕተለሉ ወጽዓአን ክፍታሕ ከምዘይክእል ከዓ ክርደኣ ይግበአን። ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ እውን ብኩራት ደቂ ኣንስትዮ መሰረታዊ ጸገም ናይቲ ቃልሲ ገይሮም ክርድእዎ’ሞ ናይ ግድን ህጹጽ ፍታሕ ክረኽብሉ ይግበኦም።
ደቂ ኣንስትዮ ካብዚ ቃልሲ ዝርሕቃሉ ዘለዋ ምኽንያት፡ ምናልባት ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሰን ጻማ እንታይ ከም ዝኾነ ስለ ዝረኣያ’ሞ ብኣኡ ስለ ሰከሓ ክኸውን ይኽእል ዝብል ግምት ኣለኒ። ናይዚ መንቀሊኡ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ጥልመት እንድዩ፡ ኣብኣተን ዝተደረት ዘይኮነስ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣረኻኺብሉ ዘሎ ጉዳይ ምዃኑ ክርሰዓኦ ኣይግበአንን። እቲ ፍታሕ ከዓ ቃልሲ እምበር ስቕታን ካብ ቃልሲ ምርሓቕን ከም ዘይኮነ ክርደኣኦ ኣብዚ ኣጋጣሚ አዘኻኽረን። እንተ’ቲ ምረት ናይቲ ዘሕልፈኦ ዘለዋ መከራ ዘርዚርካ ዝውዳእ ስለ ዘይኮነ ብድብድቡ “ኣስካሕካሒ” ኢለዮ ክሓልፍ እመርጽ። ነዚ ንምግላጽ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ 8 መጋቢት ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 2013 ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ብዙሓት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ፡ ኣብ መደበራት ታዕሊም ኣብ ድፋዓት ናይ ውግእ ተጸሚደን፤ ኣይስራሕ፡ኣይትምህርቲ፡ ኣይሓዳር ኰይነን ግዜአን ብኸንቱ የሕልፋ ኣለዋ። እዚጥራይ’ውን ኣይኰነን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ፡ ናይ ሰበ-ስልጣን ጀራዲን ክዅስኵሳ፡ ምድሪ ቤቶም ክጸርጋ፡ ቆልዕቶም ከጻውታን ክናብያን፣ እቲ ዝኸፍኤ ድማ፡ ሰበ-ስልጣን’ቲ ስርዓትን መጋበርያታቶምን ከም መርወይ ስጋዊ ድሌታቶም ክጥቀሙለን ይርኣዩ ኢዮም። መነባብሮ ከቢድወን፡ ኣብ በረኻን ስንጭሮን ምንባር ነዊሕወን፡ መጻኢ ዕድለን ፍጹም መዋጽኦ ዘይርከቦ ጸልማት ኰይንወን ናብ ስደት ዘምርሓ ደቂ-ኣንስትዮ’ውን ውሑዳት ኣይኰናን። ኣብ’ዚ ሓደገኛ ጕዕዞ’ዚ፡ ኣብ ምደረ-በዳታት ብጽምኢ ዝሃለቓ፡ኣብ ባሕሪ ጥሒለን ድራር ዓሳ ዝዀና፡ ንዝተፈላለየ ዓመጽን ግፍዕን እተቓልዓን ገገዝእን ይቝጸረን ዘብል ኢዩ።”ዝበሎ ንኣብነት ምጥቃሱ እኹል እዩ።
ሰደህኤ ብመሰረቱ ውን ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሰልፊ ኮነ ከም ሃገር ኣዝዩ ፍሉ ቆላሕታ ዘድልዮ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ ኣብቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምዃነን መሰለን ተሓልዩ ኣብ ኩሉ ህይወት ሕብረተሰብናን ሃግርናን ብማዕረ ክሳተፋ ከም ዘለወን ይኣምን። ነዚ ንምርግጋጽ ከዓ እቲ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ኩሉ ማሕበራውን ውልቃውን ህይወትን ከግልለን ዝጸንሐ ባህላውን ፖለቲካውን ቀይድታት ብሕጊ ንምውጋድ ኣድላዪ ቃልሲ ከካይዳ እዩ።” ብዝብል ኣስፊሩ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ እውን እዚ ሰልፊ ንግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ቃልሲ ንምዕዛዝ ካብ ዘለዎ ድልውነት ብምንቃል ካብቲ 9 ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚኡ ሓደ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝከታተል እዩ። እዚ ሰልፋዊ ቅርቡነት ኣብ ፍረ ክበጽሕ ግና ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ወሳኒ ክነሱ ክሳብ ሕጂ በቲ ዝተሓተ ደረጃኡ እውን ኣዕጋቢ ዘይምዃኑ ናብ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ዕዙዝ እዩ።
ስለዚ ከምቲ ወለድና “ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” ዝብልዎ፡ ኣብዚ ኣጋጣሚ 8 መጋቢት ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ንዝከረሉ ዘለና ኣጋጣሚ፡ ብሓፈሻ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓርበኛታት ኣደታተን መስዋእቲ ዝኸፈላሉ፡ ግና ድማ ኣብቲ ዝድለ ምዕራፉ ዘይበጸሐ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ክሳተፋ መጸዋዕታና ነቕርበለን።
7 መጋቢት 2015
ተወደብ መንእሰይ ኤርትራ !Monday, 05 January 2015 19:07 Written by ክብሮም ግረነት
ክብሮም ግረነት
ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት 2015 እንኣትወሉ ዘሎና ፣ እቲ ቀንዲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ክዕውትና ዝክእል መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ክውደቡ እንተ በቂዖም ጥራሕ እዩ። ምክንያቱ ከይተወደበ ዝተዓወተ ምንቅስቓስ የለን ። ውደባ ክብሃል እንከሎ ግን ኣብ ልዑላዊ ራኢ ሕመረት ዝገበርን ብቁጠባዊ ዓቅሚ ዝተሃንጸን ሓጺናዊ ዲሲፕሊን ክውንን እንከሎካ ጥራሕ እዩ ። ሃገራዊ ዕማም ናይዚ ውደባ እዚ ንጉጂለ ህግደፍ ኣወጊድካ ፍትሕን ማዕርነትን ዝነገሳ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ምህናጽ እዩ ።ውደባ ብኣውራጃ ፣ ውደባ ብሃይማኖት፣ ወደባ ብብሔር ፣ ውደባ ንጥቅምን ረብሓን ኩሉ ናይ ትሕቲ ሃገራውነት ንዝተቀበለ ዜጋ ጥራሕ እዩ ።
እቶም ክሳብ ሕጂ ዝተካየዱ ዝተፈላለዩ ኮንፈረንሳት ኣብ ደምበ ተቓውሞ ፣ ኤርትራዊ ሓድነት ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮም ናይ ቅድሚ 3 ዓመታት ምፍሕፋሕ ኣብ ዝገደደ እዩ ኣድይብዎ ። ብፍላይ ብወገን መንእሰያት ኣብ ዝተፈላለዩ ኮማት ተመቓቂሎም ወግሔ ጸብሔ ከምተን ውድባት ክባዝሑን ክራብሑን ይርኣዩ ኣለዉ ። እቲ ጽገም እዞም መንእሰያት ብፋናንስያዊ ዓቅሞም ክውድብዎ ዘይከኣሉ ኮንፈረንስ ዋናታቱ ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም ።ከም ኣብነት መገለጺ ኣቶ በረኸት ካብ ሳውዝ ኣፍሪቓ እቶም መወልቲ እንታይ ተጽዕኖ ከም ዝገብሩ ንእዝኒ ዘለዎ ክሰሚዕ ዝክእል እኩል መረዳእታ እዩ። እቲ ሓደ ግዜ ብባዕላዊ ዓቅሚ EYSC ኣብ ዲሲ ዘካየድዎ ኮንፈረንስ ናይ ብዙሕት ኤርትራውያ ኣድናቆት ኣትሪፉ ነይሩ ። እንተኮነ እቲ ኮንፈረንስ ቀለሙ ከይነቀጸ በቶም ሓድነትናን ልዑላውንትና ዘይተዋሕጠሎም ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ሓይልታት ኣብ ቅድሚ ዓይኒና ክፈርስ ተዓዚብና ። እዚ ኣብ ውሽጢ መንእሰያትና ዝርኤ ዘሎ ዘይስጥመት ኣብ ታሪክ ህዝብና ሓዲሽ ኣይኮነን ። እተን ዝበዝሓ ውድባት እውን ካብ ተጽዕና ግዳማዊ ሓይሊ ነጻ ክሳብ ዘይኮነ ኪዳን ይበላ ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ ክዓስለን ምጽባይ ማና ካብ ሰማይ ክወርድልካ ምጽባይ ይቀልል። መንእሰያትና ነዚ ክፈልጥዎን ክርድእዎን ይግባእ።
እዞም መንእስያት ተወዲቦም ሓድነቶም ከደልድሉን ነቲ ኣብ ባነርት ህግደፍ ዝነብር ዘሎ መንእሰይ ኣርእያ ንምዃን ነጻ ውደባ ጥራሕ ተሪፍዎም ኣሎ ። ምክንያቱ ነቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝሰላሰል ዘሎ ዲምክራሲያዊ ቓልሲ ልዑል ኣስተዋጽኦ ገይሮም ኣለዉ ። ስለዚ ነዚ በሲሉ ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ተጥቂሞም ሓደ ድልዱልን ስጡምን ናይ መንእስያት ማሕበር ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክሃንጹ እንተኮይኖም ነጻን ልዑላዊ ተበግሶ ክወስዱ ይግባእ ።
እምበኣር ነዚ ነጻን ልዑላዊ ዝኮነ ማሕበር ንምህናጽ ክሕግዘኩም ቁሩብ ዝኮነ ኣካል ሓደ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ምክንያቱ ሰዲህኤ እቲ ሓደ ሕብረብሔራዊ ሰልፊ ኮይኑ ፣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ምትእትታው ዘየፍቅድ፣ ኣብ ዓውዲ ቓልሲ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብምትእማምን ነብሱ ክእሉ ዝቓለስ ዘሎ እዩ ። ልዑላዊ ክብል እንከሎኩ እቲ ሰልፊ ብዓቅሚ ኣባላቱን ደገፍቱን ዝምወልን ኣብ ጉባኤታቱን ብሓንጸጾም መትከላት ተቀይዱ ዝነጥፍ ፣ ካብ ዝኮኑ ናይ ደገ ሓይልታት ምትእትታው ነጺጉ ናጽነቱ ዘውሓሰ ሰልፉ እዩ ። ሰልፊ ዲምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ቀጻልነት ናይ ሃሳብን ግብሪን ልዑላዊት ኤርትራ እዩ ።
ኣብ ታሪክ ሰውራ ኤርትራ እቶም ቀዳምት ተጋደልቲ ብረት ዝዕጥቆም ደጋፊ ህገር ስለ ዘይነበሮም ነቲ ገድሊ ከቛርጽዎ ኣይሓሰቡን ። በተን ዝተዋህበኦም 10 ብረት ነቲ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቓ ዝሓየለ ሠራዊት ክብድህዎ ተላዕሉ ። እዚ ስለ ዝኮነ ኣብ ግዜ ኹናት ኣንጻር ጸላኢ ናይ ዝተሰወኤ ብጻዮም ብረት ንጸላኢ ከይገድፉ ከሳብ 5 ተጋደልቲ ከምዝትሰውኡ ታሪክና ዝምስክሮ ሓቂ እዩ ። እዞም ገዳይም ተጋደልቲ መዓስከራት ጸላኢ እናኣጥቁዑ ብረት ይዓጥቁ ነይሮም ። ኣብ ሰብዓታት ከኣ ህግሓኤ “ ንጻላኢ ብብረቱን ብጥይቱን “ ክብሉ እንከሎዉ ናይ ደገ ሓገዝ ስለ ዘይነበሮም ፣ እቲ ፍታሕ ንጸላኢ ብብረቱን ብጥይቱን ጥራሕ ነበረ። ነዚ ሕቅነት እዚ ዘረጋግጾ መንግስቱ ሃይለማርያም ባዕሉ “ ንሕና ብረት ንገዝእ ምስ ወምበዴ ከኣ ንማቀሎ ኣሎና “ ዝበሎ ። ስለዚ እዚ ዘመዝገብናዮ ሃገራዊ ነጻነት ውጽኢት ናይ ኤርትራዊ ሓቦን ቖራጽነትን እምበር ናይ ደገ ሓይልታት ተለኣኣክቲ ብምዃን ኣይነበረን ። እምበኣር መንእሰያትና ነዚ ሃገር ዝጥፍእ ዘሎ ሰርዓት ንምምሓው ፣ ሎሚ ብረትን ጥይትን ዘይኮነ ድሲፕሊን ዘለዎ ልዑላዊ ውደባ የድሊኩም ኣሎ ።
ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ሎሚ ክልተ ተመሳሰልቲ ጉጂለታት በብዝጥዕሞም እናተበራረዩ ንመንእሰይ ኤርትራ ክጽንትዎን ከዳክምዎን ይቓለስዎ ኣለዉ ። ሓደ ጉጂለ ህግደፍ ክከውን እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ከኣ ብሽም ደምበ ተቓውሞ መእሰይ ከይውደብን ሓድነት ክይገበር ካብ ቁሸት ህገረ ኤርትራ ጀሚሮም ክሳብ ኤውሮፓን ሰሜን ኣሚሪካን ጸቢብን መርዛም ዝኮነ ኣውራጃዊ ምትእክካብ ንምፍጣር ክቓለሱ ጸኒሖምን ኣለውን። ነዚ ዝከየድ ዘሎ ስውር ቓልሲ ንምፍሻልን መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብንቅሓት ክምክትዎ ክዕወቱሉን ናይ ግድን ይኽውን ።
ሎሚ ኣብ ዝኮነት ኤርትራዊት ስድራ ቤት ፣ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ተነቂሒሉን ተነጺጉን እዩ። እቶም ነቲ ጉጂለ ብዝተፈላለዩ ምክንያት ከተሓባበርዎ ዝጽንሑ ደገፍቱ ፣ሎሚ ንሳቶም እውን ነቲ ለውጢ ደለይቱ ምዃኖም ብዘይ ጥርጥር ክዘረቡ ንሰሚዕ ኣሎና ። እምበኣር ነዚ ህሉው ኩነታት ካብ ተነቓሓሉ፣ ነዚ በሲሉ ዘሎ ክውንነት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ነጻ ዝኮነ ሕጹጽ ውደባ የድሊ ኣሎ ። መንእሰያትና ሕሰምን መከራን ካብ ዝኮነ ኤርትራዊ ንላዕሊ ዝሰሓንዎ ስለ ዝኮኑ ፣ ርጊኦም እቲ ዓወት ኣብ ልዕሊ ጉጂለ ህግደፍ ስለ ምንታይ ክንዲዚ ግዜ ይወስድ ኣሎ ክብሉን ካብቲ ኤርትራዊ ክብሪን ልዑላውነት ሀገረ ኤርትራ ዘውሕስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክመሃሩ ይግባእ ። ምክንያቱ ሰዲህኤ ኣብ ጉዑዞ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ሓዲሽ ምዕራፍ ዘበሰረ ሰልፊ እዩ ። እቶም ዝሰመሩ ውድባት ብማዕረ ነቶም ኣግደስቲ ኣርእስትታት ብሓባር ዘትዮም ክሰግርዎም በቂዖም እዮም ።
መራሕ ጉጂለ ህግደፍ ንመንእሰያት ስራሕ ክፈጥረሎም ስለ ዘይደለየ ኣብ ከተማ ምህላዎም ከኣ ስለ ዘስጎኦ ኣብ ግዱድ ዕስክርና ብዘይ ግቡእ ዓስቢ ክምዝምዞም ይርከብ ኣሎ ። እዚ ዳርጋ ንርብዒ ዘመን ዝተናወሔ ባርነት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከብቅዕ መንእሰያት ክኣምኑዎ ዘለዎም “ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ኤርትራውያን ምዃኖም ክኣምኑን” ንኩሉ እቲ ዝጸንሖም ሕብረተሰብኣዊ ሕማማት ከራግፍዎን ክነጽሕሉን ይግባእ ። ኣብ መትከል ዝተሰረተ ፖለቲካዊ ዝምድናታት ክሃንጹን ነቲ ቓልሲ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከደይብዎ ከኣ ንጽበዮም ።
ኣብ መወዳእታ
ኣብ ወሳኒ መድረክ ምርብራብ ስለ ዝኣቶና ፣ እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝርከቡ መንእሰያት ክውደቡን ክጥርናፉን ይግባእ ። ሓደ ከም እብነት ክውሰድ ዝግብኦ መንእሰያት ንለውጢ ላስቬጋስ ኣብ ቶጎርባ ዘውጽእዎ መግለጺ እዩ። እዞም መንኣሰያት ኣብቲ መግለጺኦም ዘቀመጥወን ኣርባዕተ ንጥብታት ብዝያዳ ክጸፋን ክምዕብላን ዝክእላ እየን ። መንእሰያትና ከም ባህሊ ክወስድወን ዝግባኣ ጉዳያት ልዑላውነትን ግሉጽነትን ሓቀኛ ሓበሬታ ንህዝቢ ኤርትራ ምቅራብ ይግብኦም ።
ርሑስ ሓዲሽ ዓመት 2015 ይግበረልና
ክብሮም ግረነት ።
12/31 /2014
እንቋዕ ካብ ን ናብ አብቀዓናThursday, 01 January 2015 05:53 Written by ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ካብ ን ናብ ምስ ረአኹም ቁሩብ ድንግር ኢልኩም ትኾኑ፡ የግዳስ ካብ ረቡዕ ናብ ሓሙስ ከብ ታሕሳስ ናብ ጥሪ ካብ 2014 ናብ 2015 አብቀዓና ማለተይ እየ። አብታ ሰዓት አብታ ደቒቕ አብታ ናይ ቋሕ ሰም ካሊኢት ዘመን ተቐይሩ ክንብል ኢና። ደሓን ይእተው እዞም ምዕራባውያን ነቲ ሰዓት፡ መዓልቲ፡ ወርሕን ዓመተ ምህረትን ዝገበሩልና እምበር ንሕናስ ስጋብ ሎሚ ዘመነ ደርቡሽ፡ ዘመነ አንበጣ፡ ዘመነ አካሒዳ፡ ዘመነ ዓደየ ዓደየ ንብል ምስ ሃለና:: ነዚ ዘለናዮ ዘመን ከአ ርግጸኛ እየ ዘመነ ጣልማይ ምስ ተበህለ ኔሩ። እወ ዘመነ ህዝብና ብደቁ ዝተጠልመሉ፡ ስውእ ብህሉው ዝተጠልመሉ፡ ወዲ መሬት ብንሕና ንሱ ዝተጠለምሉ፡ ደላይ ፍትሒ ብንሕናን ንስኹምን ዝተጠልመሉ፡ ምእመናን ብመራሕቲ ሃይማኖቶም ዝተጠልምሉ፡ ኮታስ ሓው ብሓው ዝተጠልመሉ መወዳእታ ዘይብሉ ጥልመት ዝረአናሉ ዘመን።
ስለዝኾነ እየ ድማ ካብ ን ናብ ኢለ ከቐምጦ ዝመረጽኩ። እታ ካልኢት ብ ካልኢት፡ ደቒቕ ብ ደቒቕ፡ ሰዓት ብ ሰዓት መዓልቲ ብመዓልቲ፡ ወርሒ ብ ወርሒ ዓመተ ብ ዓመት እዩ ክቕየር እምበር እንታይ እዩ ክፍይድ እንተብልካስ እንድዒ እዩ እቲ መልሲ። እቲ ተንኮል፡ ሓሶት፡ ክፍአት፡ ጸለመ፡ ቅንኢ ኮታስ ገግናዩ ምቕጻሉ አይተርፎን እዩ። ህዝብና ትርጉም ናይ ጊዜ ካብ ዝሓኮ ንባዕሉ ነዊሕ ጊዜ ኮይኑ ንረኽቦ። ሰዓት ክልተ ዝቖጸርካዮ ሙሁር ዶክቶር ማዕርግ ዘለዎ ሰዓት ሰለስተ መጺኡ፡ ንሓደ ሰዓት አጸብዩካ ክንሱ ይቕረታ ከማን አይብለካን እንታይ ደአ ቀልቲፍካ ትመጽእ አይመሰልንን ኢሉ ነቲ ጥፍአቱ ተመሊሱ ቀልጢፍካ ክትመጽእ አይነበረካን ብዝዓይነቱ ንዓኻ የሰክመካ። ወይ ጊዜ ትብል ተገሪምካ። እወ ሕማቕ ጊዜ ዘመነ ጣልማይ ወዲ ገዛውትኻ፡ ወዲ ትምህርትኻ እቲ ብህይወትካ ከማን እትብጀወሉ መተዓቢትኻስ ንስኻ ኢኻ እምበር ዘይቀበጽካዮ ንሱ ደአ አብ ገዛውትኹም ዘይነበረ፡ አብ ቤት ትምህርትኹም ዘይትፈልጥዎ መሻርኽቲ መማኽርቲ ገይሩ እዩ። ወይ ሰብ ደቀይ ለካስ እምበአር ከምዚ ኸአ አሎ እዩ ትብል ከይፈተኻ።
አብ ከምዚ ዝበለ ዶራን ዘመን እምበአር ኮይኑ ሓደ ንፍትሒ ከናድያ ድርብ ቃልሲ ክገብር ይግደድ። ነዞም ድርብ ቃልሲ ዘካይዱ እምበአር ህግደፍ ብአልማማ ተቓወምቲ ይብሎም። እቶም ህዝቢ ኤርትራ 4-5 ሚሊዮን ምዃኑ ዝረስዑ ካልአይ ገጽ ናይቲ ሰልዲ ድማ ናይ ተቓወምቲ ተቓወምቲ፡ ጸገንቲ ክብሉ ይስምዑ። አብ ርብሒት አሉታ ምስ አሉታ ተራቢሑ አወንታ ውጽኢት ከም ዝህብ ድማ ንኽልተ ተቓወምቲ ቃላት አራጺምካ ደላይቲ ፍትሒ ዝብል ስም ክትህቦም ትግደድ። ኤርትራ ጽባሕ ንኽትህሉን፡ ስርዓተ ሕጊ ንኽህልዋን እዞም ደለይቲ ፍትሒ አዝዮም አገደስቲ እዮም። እዞም ደለይቲ ፍትሒ መን እዮም? ደቂ ምንታይ ብሄር፡ አውራጃ ወይ ሃይማኖት እዮም እንተተባሂሉ መልሱ ደቂ ኩሉ ብሄር ደቂ ኩሉ አውራጃ ደቂ ኩሉ ሃይማኖት ኮይኖም ንስለ ሓንቲ ፍትሒ ደው ዝብሉ እዮም። እንተ እቶም አብ ኢዶም ዘላ ፍትሒ ጓዕጺጾም ካብ ኣፍ ህግደፍ ፍትሒ ክምንዝዑ ዝህቅኑ፡ ቅድሚ ህዝባዊ አኼባ ብሚስጥራዊ ምትአኽኻብ ህዝባዊ ምርጫ ወዲኦም ዝመጹ ጸያቒቶታት፡ አብ ክፋእን ጽልእን ዝስስኑ አብ ቁም ነገር ዝስወሩ አምሰሉታት ብምንም መለክዒ ደለይቲ ፍትሒ ክኾኑ አይክእሉን እዮም።
ሓንቲ ሃይማኖት፡ ብሄር ኮነ አውራጃ ዓብላሊ ቁጽሪ ዘይነቕሑ መጣቓዕቲ ወይ ፍትሒ ዘይርድኦም ተቓወምቲ ክህልዋ ይኽእል። እንተዘየልቦ ንሕና ዝበዛሕና ደለይቲ ፍትሒ አለውና ኢሉ ክንየት ዝኽእል ማንም ሃይማኖት፡ ብሄር ኮነ አውራጃ የልቦን። ደላይ ፍትሒ ካብ ብሱል ጥረ ምስ ልቦንኡ ዘሎ ሃገራዊ ምዃኑ አይንረስዕ። እንተዘየልቦ አብ ከባቢኻ ወይ አውራጃኻ መሰል ደቂ ሰባት (Human Rights) ዝምህራ ዩኒቨርሲቲታት ወይ ኮሌጃት ዘለዋኻ ይመስል አነ እየ ልዕሊ ሰበይ ንመሰለይ ዝቃለስ ዘለኹ ኢልካ እንታይነት መሰል፡ ፍትሕን ዲሞራስን ዘይፈልጡ ዓሳክር ብሓይሊ ሕሹኽሹኽ ምእካብ ጊዜያዊ ጓንጓ ሕሳባት፡ ጠጃኢ ውዲት መስመር ጥፍአት ሩዋንዳን ሶማሊያን ምዃኑ ዘይምርሳዕ።
ንሓደ ዓርከይ እንታይ ኮይኖም እዮም እዞም ንሕና ንሱ ነዚ አረመኔ ኢሰያስ ዝድግፉ፡ ሃገር እዳጠፍኤት ቁሩብ አይሓስቡን ዲዮም ምስ በልክዎ ዝሃበኒ መልሲ አግሪሙለይ። መዓስ ይድግፉ ኮይኖም በለኒ፡ እንታይ ደአ ምስ በልክዎ ነታ ናይ ቀዳሞት ምስላ “ካብ ዘይትፈልጦ መልአኽሲ፡ ትፈልጦ ሰይጣን” ⷅይር አቢሉ “ካብ ዘይትፈልጦ ሰይጣንሲ፡ ትፈልጦ ሰይጣን” ኢዩ ነገሩ በለኒ። ቁሩብ ዝን ድሕሪ ምባል እንታይ ይብለኒ ምህላው ተረድአኒ። ሓቁ እዩ እቶም አብ ናይ ህግደፍ ዳንኬራ ከይዶም እስክትሽም ዝብሉ ከማን ስርዓት ኢሰያስ ክልወጥ ይደልዩ እዮም። እንታይ ደአ ነቲ ደቂሶም ፈቲኖሞ ዘይሰለጦም ሕልሚ ሕጂ ደቂሰ ክቕጽሎ እየ ዝብል አብ ርእሲ ሕልሞም ተደሪቡ ይሓልም ንዘሎ ሓድሽ ሓላሚ ይትረፍካ እዮም ዝብሉዎ ዘለው፡ ከምዝመስለኒ ነገራቱ አብ ርእሲ ዋጣ ዘውጠጢ ነየውጠጢ ብዝዓይነቱ።
እዚ ኩሉ ስጊንጢር እኮ ፍትሒ ንምድላይ እዩ እምበር ከምቶም ረጎድቲ ቆርበት እንተንኽውንሲ ኤርትራ በቲ ኢልካ በቲ ፍትሒ ከውርደላ እዩ ኢልካ ትርንኪሉ ለጥ ምባል ይከአል ኔሩ። የግዳስ ሕልና ዝብልዎ ዘየደቅስ ኩርኳሕ አሎ። ስለዛ መሬት ስለ ህዝባ ቀትሪ ብጸሃይ ለይቲ ብወርሒ ንክትሓስብ ዝገብረካ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቃልስና አብዛ ዝሓለፈት ዓመት ከመይ ኔሩ እንድሕር ኢልና ዳርጋ ጭርጭር ዓበደ ተቐይሩ እዩ ጸኒሑ። ሰባት ብስም ፍትሒ የዋጽአና’ዩ አብ ዝበልዎ ድፋዓት ክሕብኡ፡ እቶም ዝተረፉ ድማ ነታ ሚስጥራዊት መሕቢኢት ድፋዕ እንታይነታ ንህዝቢ ኤርትራ ክሕብሩ ድሮ ዓመት ኮይኑ። እዚ ኩሉ ሃልኪ እኮ ነታ ለውጢ ንምግባትን ስልጣን ህዝቢ ንምጭባጥን ዝግበር ከንቱ ሃቐነ’ዩ እምበር ቅንዕና እንተዝህሉ እዚ ኩሉ ፋሕ ብትን አይምሃለወን።
ከምቲ ካብ ዘመነ ሉቃስ ናብ ዘመነ ማርቆስ ዝብሎ መጽሓፍ ቅዱስ ንሕና ድማ ካብ ዘመነ ሓሶትን ምስሉይነትን ናብ ዘመነ ሓቀኛ ቃልሲ እንሰጋገረሉ እዋን ይግበረልና እዩ ዘብል። አብ ዝሓለፈ ዓመት ክንደይ አእዛንና ዝሓርከኸ ጽውጽዋያት ኢና ሰሚዕና። አብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ንኢሰያስን፡ ክልተ የማነ ማለት ማንኪን ቻርሊን ንፊሊጶስ ሓዊሱ አብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ዘቃብጽ ሓይሊ ተፈጢሩ ሽታትኡ አጥፊኡ። ንኢሰያስ ዝቐተለ ሓሙሽተ ሚልዮና ንበዓል ማንኪ ቻርሊ ድማ ከክልተ ሚእትን ሓምሳን ሽሕ ተገሚቶም ኔሮም አብቲ ዝወጸ ጨረታ። እታ ዝዓበየት ሽልማት ግና ንኢሰያስ ዝቐተለ አብ ባጤራ ኤርትራ ስእሉ ንዘንተ እለት ክነብር እዩ ትብል ነበረት። መቸም ዘይንሰምዖ የብልናን፡ ገና ነቲ ናይ መጻኢ ባጤራ ዘመሓድሩ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ድሮ ተሽይሞም አለው ማለት ዲዩ?
እዚ ጥራይ አይነበረን ህውተታ ሎሚ ዓመት። አብ አስመራ ክንደይ ሚስጥራውያን ጋዜጣታት ክዝርግሓ ምጅማረን ሰሚዕና። ምናልባት አይተ ኢሰያስ ነጻ ፕረስ አዚዞም ከይኮኑ ትብል እሞ፡ ንምንታይ ደአ አዳለውቲ ጋዜጣታት መታን እተን ዝተሃገራ ናይ ቀደም ጋዜጣታት ክዝከራ ምእንታን ነዘን ናይ ሕጂ ሰቲት፡ ቀስተ ደመና፡ አድማስ፡ መቓልሕ ዘይብሉወን ትብል። ልዕሊ ኩሉ እዘን ጋዜጣትታ ብኸመይ ይዝርግሓ አዝዩ ይጨንቀካ። ግና ጥርጣረታት አሎ ነዘን ጋዜጣትታ እትሸይጥ ህዝቢ ዝርእያ ካብ ህግደፍ ስውርቲ ሽሑር (Magic) ዘለዋ አንዳ መጻሕፍቲ ወይ ኪዮስኪ አብ ከባቢ ማርካቶ ወይ ባር ሮያል ተኸፊታ ከይትኸውን፡፡ ልክዕ ከም ብከኒና ምሕዋይ አቢዩዎ መርፍእ እንዶ አዙዙለይ ዝበለ ሕሙም፡ ነቶም ጋዜጣ አይጠቕመናን ዝበሉ’ውን መጽሔት ተዳልያትሎም አላ። አየ እወ ህውተታ ቃልሲ ናተይ እዩ አብ ኩሉ አለኹ ንምባል። እንድሕር ህዝብና ራድዮ ክሰምዕ ዝኽእል ኮይኑ እሞ ራድዮ ኤረና፡ መድረኽ፡ አሰና: EYSCን ስምረትን ዝአመሰላ በብሰዓቱ በብመዓልቱ ካብ ሓደጋ ወጻኢ ዝስምዓ ካብ ሃለዋ ንምንታይ ንህዝቢ ናብ ሓደጋ ዘእትው ምዝርጋሕ ጋዜጣታት ተደልየ ?
እንታይከ ዘየስመዓትና 2014 ዓ.ም። ሰበር ዜና አብ ሕምብርቲ ህግደፍ አብ ውሽጢ ኤርትራ ኮማንዶ አለውና ዝብል’ውን ሰሚዕና። አብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ርዒዱን ሕልንኡን ዓሪቡዎ እዩ፡ ስለዝኾነ ለውጢ ከምጽእ አይክእል እዩ፡ ኮይኑ ተሪፉ ለውጢ ካብ ደገ ሰራዊት ፈጢርካ ብሓገዝ ጎረባብቲ እዩ ዝከአል ኢልካ ክልተ ዓመት ድሕሪ ምግዓር እዞም ኮማንዶ ደአ ካበይ ቦቖሉ ትብል? ዶስ እተን ቆረብትን ሰገድትን በዓል ዓባየይ አባ ሓጎይን እዮም ኮማንዶ ተቐይሮም? እቲ ዘገርም እቲ ሰበር ዜናስ ሓደ ምስቀተልና ዘይምኾነልና። አብዛ ብናይ እዝኒ ኩትሻ አዕለቕሊቓ ዘላ ሃገር ካን ሓደ ንመወዓውዒ ቃልስና ዝኸውን ዝቕንጸል ሃሱስ ሲኢኖም? ይፍታሓላ ኢልና ክንሓልፎ። ሓደ እዋን አብ ተሰነይ ፓንፍለት ተዘርጊሑ ዝሰምዓ ወዲ ተሰነይ፡ ናብ ገዝኡ ደዊሉ ገለ ዶ ናይ ፖለቲካ ጹሑፋት ተዘርጊሑ ክብል ንንእሽቶይ ሓፍቱ ምስ ሓተታ፡ መዓስ ክትብል ቁልቁል ዝአፉ ንሕትኡ ብ ሕቶ መለሰትሉ። ወዲ አግሪሙሉ ዝብሎ ምስ ጠፍኦ እዚ ፓንፍሌት ንግሆ ተደርቢዩ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ሽዑኡ እቶም ብንግህኡ ካብ ተሰነይ ናብ ከሰላ ስግረ ዶብ ዝጠፍኡ ዝነበሩ አልዒሎሞ ንከሰልኦም ተመርቂፎም ክኾኑ ይኽእሉ ድሕሪ ምባል፡ ሓሻካ ፓንፍሌት ካብ ስደት አትዩ ብዘይ ዕረፍቲ ናብ ስደት ተመሊሱ ብምባል ንነብሱ አጸናኒዕዋ ንብለኩም።
ጸሓፋይ ንኹውንነት ሃገርን ህዝብን እዩ ከምቲ ዘለዎ ከንጸባርቕ ዝግብኦ። ጸሓፍቲ ህግደፍ ንኽውንነትና ገዲፎም ንዘየሎ ነገር ክውርቑ ዓመታት ዘይኮነስ ዳርጋ ርብዒ ዘመን ኮይኑ። ንሕና እውን ንኽውንነትና ከምቲ ዝድለ ከነንጸባርቕ አይጸናሕናን። እዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ጉልባቡ ዝቐልዔ ፈተነ ዕልዋ አብ ሓቅነትን ቅንዕናን ተቃለስቲ ንሓርነትን ተጣበቕቲ ሰብአዊ መሰላትን ድማ ውጽኢት ናይዚ ጥውጥዋይ መንገዲ እዩ። እስኪ ደሓን ይመሓየሽ ይኸውን ክበሃል እቲ መንሽሮ ሕብረተሰብ ቢኢስዎ እምበር ክፍወስ አይረአናን። ካብ ከምዚ ዝዓይነቱ ንቃልስና ዘየርብሕ ንመጻኢና ከጸልምት ዝኽእል ዉዲት ዕበጦ ዕበጦ ንወጻሉ መቐይሮ ዘመን ይግበረልና። መንገዲ ሓቂ እንዳፈለጥና ብውልቃዊ ዝና ወይ ምሕዝነት ተደሪኽና ሓቂ ምስ እንረግጻ ተመሊሳ ከምዛ ናይ ህግደፍ ጌራ ጽባሕ ከምእትረግጸና አይንረስዕ። እቲ ትማሊ ትማሊ ንህግደፍ ብሓደ እግሩ ጠልጠል ክብል ዝገበርናዮ እኮ ስንቅና ሓቀኛ ቃልሲ ስለዝነበርዩ። በንጻሩ ሕጂ ኮር ተገልበጥ ኮይኑ ህግደፍ ሕጂ ትንፋስ ክመልስ ንርእዮ አለና። እቲ ዶረና ትኪ ነቲ ከባቢ ዋላ እንተዓብዓቦ እታ ናብ ሰማይ እትዓርግ እታ ሮኬት እምበር እቲ ዶሮና ወይ ትኪ አይኮነን። እምበአርከስ ኩነታትና ገምጊምና እዛ ትመጽእ ዓመት ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ መስገደላት ብትብዓት ሰጊሩ ናይ ሰላምን ራህዋን አየር ዘስተንፍሰላ ዓመት መታን ክትከውን ወዓል ሕደር ዘይበሃሎ ሓቀኛ ቃልሲ ጥራይ እዩ እቲ እንኮ ፍታሕ። ሓቀኛ ቃልሲ ምስ እነካይድ፡ ቃልሲ ናይ ህዝቢ ምዃኑ ፈሊጥና ካብ ንግበታ ንምክብባር፡ ካብ ንስልጣን ንስርዓተ ሕጊ፡ ካብ ንዱሑር ምትእኽኻብ ንሃገራዊ ጽላል እንድሕር ተማእዚዝና ክንዕወት ኢና። እንተዘየልቦ ዓመት መጸ ንሕና ክንትስፎ፡ ቁጽሪ ብ ቁጽሪ ክቀያየር ኢሰያስ ድማ ብአብርሃም ክትካእ እዩ።
ሩሑስ ሓድሽ ዓመት ይግበረልና።
ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ኦክላንድ - ካሊፎርንያ
Eritrea in 2014: HighlightsTuesday, 23 December 2014 19:50 Written by EMDHR- South Africa
By the EMDHR- South Africa
- Eritrea remained the only country in the world without a constitution. The 1997 constitution was rejected by the regime and has refused to implement it since;
- Eritrean remained the only country in the world without a national assembly;
- Eritrea remained without an independent media;
- Eritrea remained without an independent judiciary;
- Eritrea continued to be ruled by a tyrannical one-man totalitarian regime;
- Thousands of innocent Eritrean citizens continue to languish in prison without due process of law;
- Eritreans continued to be arbitrarily arrested by security agents of the regime and the extensive round ups by the army;
- Thousands were detained for trying to flee the country along all the borders of the country;
- The inhumane and degrading treatment of prisoners worsened. For instance, there have been many young Eritreans who experienced paralysis at the Adi Abeito detention facility as a result of torture and denial of medical treatment;
- The dictator openly rejected the notion and practice of democracy in Eritrea;
- The pfdj declared by the tyrant the only alternative to lead the nation but in actual fact the pfdj is a defunct and dead organisation (a shadow of its old self)- unless the delusional despot is “living in the moon” (his own words always get back to haunt him);
- Militarisation of the education systems continued, high school students forced to go to Sawa and “college” students technically and effectively designated as military reservists;
- Mass conscription of Eritrean men as old as 70 intensified in 2014;
- Mass exodus of Eritrean youth continued, 3000-4000 a month left the country this year. e.g.. 37 000 of them claimed asylum in European countries;
- Hundreds of Eritrean migrants died in the Mediterranean Sea in 2014, a boat carrying 244 Eritrean disappeared and is believed to have capsized at the end of June, killing almost all of its passengers. Another boat carrying 177 people, mostly Eritreans capsized drowning its ill-fated passengers;
- The refugee crisis continues to exacerbate in refugee camps and detentions in Sudan, Ethiopia, Israel, Yemen, Libya, and Egypt. This is a humanitarian emergency of huge proportion and the refugees are in desperate need of assistance;
- Power black outs worsened in Asmara and many other cities, and towns;
- Poverty and hunger continue to plague the Eritrean population inside the country. The Eritrean people are denied the right to receive international emergency assistance by the regime;
- Forced labour in the mining industry exploited by the mining companies;
- The collapse of the health care system affecting those in need resulting in the increase of the death rates;
- Social collapse accelerated, villages and towns are being emptied by continuous military recruitment and migration, leaving the infirm elderly left without care and support. It is reported many old people are living under unspeakable conditions in their twilight, denied of the honour they deserve;
- Mistreatment and malnutrition of the army worsens. Due to the size of the army the army is suffering from lack of food and no salaries paid. The regime keeps making promises it doesn’t keep. As a result the youth in the army are abandoning it for exile which is forcing the regime to recruit elderly people;
- Sexual abuses, rape and harassment continued to be perpetrated by army officers in Sawa and army units;
- Internal resistance is growing. For instance, opposition to the regime’s Sawa policy was openly defied by high school students and their parents who refused to go to Sawa, the dumping site of the youth’ childhood, knowledge, prime age, and their future;
- The countryside population is resisting the recruitment of the elderly and calls for them to go to military training;
- Institutions are near the verge of total collapse and as a result the regime has tried to desperately “restructure” by reshuffling the same idea and the same psychopathic henchmen;
- Isaias declared on 24 May 2014 that he would begin “drafting a constitution” but nothing ever was said about it since then and if it did come out it would have one line article which says- [“Do what we tell you to do”];
- Four catholic church bishops made a brave call for transformation titled “Where is your brother” which inspired many Eritreans inside the country and in the diaspora. As a result the regime is underhandedly trying retaliate by arresting catholic priests and other hostile acts towards the church;
- The national economy has been reduced to a subsistence one, with lack of supplies in basic food and other essential commodities increasing. Lack of hard currency is also hitting the country due to the diversion of remittances to the smugglers run ‘industry’ outside the country and mismanagement of the economy by the irrational regime. This is expected to further deteriorate as a result of dwindling number of supporters (drying up the flow of hard currency) among Diaspora Eritreans which could shake the existence of the regime itself;
- In 2014 the United Nations Human Rights Council established a Commission of Inquiry to investigate the human rights abuses and crimes against humanity committed by the regime against defenceless citizens. The Council also appointed three commissioners to lead those investigations. The Council had already extended the mandate of the human rights Special Rapporteur, Ms. Sheila Keetharuth by another year and is also part of the Commission;
- A law suit was filed in 2014 in Canada against Nevsun Resources (a mining company operating the Bisha Mine) by three brave Eritreans supported by human rights activists;
- Eritrea remains under the UN Security Council Resolution which has made it difficult for the regime to collect the illegal 2% extortion;
- Despite crippling fragmentation among the the camp of “justice seekers” in the Diaspora, brave Eritreans have not stopped challenging the tyrannical regime which is put on the defensive and retreating. In 2014 there were lots of positive activities and events to embolden the Movement. The young generation has almost completely abandoned and rejected the regime and only one step remains- Decisive Action!
- All told, 2014 was grimmer and the Eritrean people and the country were worse off- unfortunately;
- Will 2015 be different? We will see…..but we hope to report the exact reverse at the end of 2015…..’fists clinched’!
We salute those who are trying what they can to change this grim picture of our Eritrea!
We wish the Eritrean Nation a Better and Happy New Year!!
EMDHR
22 December 2014
South Africa
መንእሰይ ሃገርካ ተድልያ ኢኻMonday, 17 November 2014 19:14 Written by ድራር መንታይ
መንእሰይ ክበሃል ብደርጃ ዕድመ ክጥመት እንከሎ፡ ነቲ ልዕሊ ህጻንነትን ኣብ ቅድመ ዓቕሚ ኣዳምን ዘሎ ግዜ ዘጠቓልል ህይወት ወዲሰብ እዩ።ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ ድማ ናብ ምሉእ ስብእነት ንምብጻሕ ዝዳለወሉ፡ ወሳኒ ግዜ ናይ ወዲ ሰብ እዩ። ኣብ ውሽጢ እዚ ዕድመ እዚ እኹል ተመኩሮ ከይወነነ ከሎ ብንጹህ ሓንጎል ስለዝጎዓዝ፡ ኩሉ እቲ ዝረኣዮን እቲ ዝሓስቦን ብሓንቲ ለይቲ ዝፍጸም ኮይኑ እዩ ዝስመዖ። ኣብ ከምዚ ዕድመ እዚ ከኣ ክፉእ ይኹን ጽቡቕ ንኽቕበል ድልው እዩ። ስለዚ መንእሰይ ትኩስ ወይ ውዑይ ሓይሊ እዩ። ኣብ ዓቕሚ ኣዳም ኣብ ዝበጽሓሉወይ ምላት ስብእነት ኣብ ዘረጋገጸሉ እዋን ድማ ነፍሱ ፈሊጡ ዘዋጽኦን ዘየዋጽኦን ዝመምየሉ ግዜ ማለት እዩ። ካብ ከባቢኡ ብዙሕ ክፈልጥ፡ ክመሃር፡ ክምኰርን ከስተውዕል ስለዝኽእል፣ ከምቲ ብንእስነቱ ከሎ ዝህንደዶ ዝነበረ ኣይከውንን።
መንእሰይ ብባህሪኡ ንብሉይ ብሓዲሽ ዝትክእ ከም ምዃኑ መጠን፣ ነቲ ናቱ መጻኢ ግዜ ዝቕይስ እውን ማለት እዩ። ንኣብነት ቀዳሞት ወለድና ንሓዳር እትኾነካ ባዕሎም እዮም ዝማጽኡልካ ዝነበሩ። ሎሚ ግና እቲ ሓዲሽ ወለዶ ባዕሉ ወይ ባዕላ ብዝሓረያ ወይ ብዝሓረየቶ እዩ ሓዳር ዝፍጸም ዘሎ። ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ክንርእዮ ከሎና ድማ ነታ ዝተወልደላ ሃገር ወይ መዳሕንቱ ዝተደፍነትላ ከምዝበሃል ንሃገረይ እንታይ ክገብረላ ኣሎኒ እሉ ዘይሓስብ መንእሰይ ውሑድ እዩ። ይኹን እምበር ተመኩሮ ዘለዎን ዘይብሉን መንእሰይ ሓደ ከምዘይኮነ ኩልና እንሰማማዓሉ ነጥቢ እዩ። ናይ ኣርባዕታት መንእሰይ ነቲ ናይ ሓምሳታት፡ እቲ ናይ ሓምሳታት ነቲ ናይ ሱሳታት፡ እቲ ናይ ሱሳታት ድማ ንናይ ሰብዓታት … ወዘተ እናኣውረሰ እዩ ክሳብ እዚ ዝሎናዮ በጺሕና ዝሎና። መንእሰይ ካብ ቅድሚኡ ዝነበሩ ክመሃርን ክፈልጥን ድልው እንተዘይኮይኑ ግን፡ ነቲ እታ ሃገር እትጽበዮ ከማልእ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ሃገረይ እንታይ ግደ ክጻወት፡ ንህዝበይከ እንታይ ክበርክተሉ ይኽእል? ዝብል ክምልስ ድሉው ዝኾነ መንእሰይ እዩ ድማ ንሃገሩን ህዝቡን ክሓሊ ዝኽእል። ሓደ ካብዚ ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝግበኦ፣ መንእሰይ ንሃገሩ ክከላኸለላን ተማሂሩ ድማ ከገልግላን ዝብል እዩ።
መንእሰይ ብሓፈሻኡ መን ምዃኑ ንነፍሱ ኣጸቢቑ ኣብ ዘይፈልጠላ ህሞት እዩ ዝርከብ ዘሎ። ነቲ ኣሎ ዝበሃል ሽግራት ብግቡእ ፈልዩ ዘለልዮን ዝፈልጦን እውን ኣይኮነን። ነዘን ክልተ ነጥብታት ክመልከን እንተዘይክኢሉ፡ ንሃገሩን ህዝቡን እንታይ ክገብር ከምዘለዎ እውን ክጻገምን ክሽገርን እዩ። መንእሰይ ብፍላይ ኣብ ነጻነትን ማዕርነትን ፍትሕን ዘለዎ እምነት ድሩትን፣ ብፍላይ ድማ ፖለቲካዊ ኣፍልጦኡ ኣዝዩ ትሑት ምስ ዝኸውን፡ ነታ ሃገር መንሽሮ እዩ ዝኾና። ናይ ነጻነትን ማዕርነትን ፍትሕን እምነት ዘይውንን እንተኾይኑ ምስቲ ካልእ ማዕረ ምዃኑን ንኹሉ እትምልከት ፍትሒ ዘይኣምንን ምዃኑ ይስሕቶ እሞ ኣብ ጸብለልትነት፡ ነፍሰ ምትሓት ወይ እውን ኣብ ምቁንጻብን ምንእኣስን፡ ኣብ ጸቢብነት የተኩር። ነቲ ቅድሚኡ ዝተሰርሐ እውን ከም ቁምነገር ኣይቆጽሮን። ካብዚ ዝነቐለ እውን ይኸውን ነቶም ካብኡ ብትውልዲ ይኹን ብተመኩሮ ዝበልጽዎ ኣኽብሮት ዘይብሉ። ንኹሉ ብኣሉታ እምበር ብእወንታ ጀሚሩ ነቲ ሃጓፋት ወይ እውን ግድላት ፍታሕ ንምምጻእ ኣይጽዕርን።
መንእሰይ ክበሃል ከሎ ኣፍቃር ሃገሩን ህዝቡን ክሳብ ህይወቱ ብጃ ዝህብን ምዃኑ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ስኑድ እዩ። ስለዚ፡ ዝኾነ ይኹን መንእሰይ እምበኣር ንመጻኢ ዕድል ሃገሩ ብሩህ ንምግባር ሓላፍነት ከምዘለዎ ርዱእ እዩ። ነዚ ሓላፍነት እዚ ብዕምቈት ተረዲኡ ነታ ሃገሩ ካብ ዝኾነ ይኹን ጸገማት ከላቕቓ ይኽእልዶ? ሓላፍነት ንኽስከምከ እንታይ የድልዮ? ዝብል ሕቶ ምምላስ ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ዓለም ዝርከብ መንእሰይ ብዘይካ እታ መዳሕንቱ ዝተደፍነትላ ሃገር ካልእ ሃገር የብሉን። ኣብ ዝኸደ ይኺድ ተመሊሱ ኣብ ሃገሩን ህዝቡን እዩ ዝምለስ። ተሰዲዱ ሽሕ ግዜ ይጥዓሞ ንሃገሩን ህዝቡን ግን ፈጺሙ ካብ ኣእምሮኡ ኣይሓክኽን እዩ። ኩሉ ግዜ ድማ ናብታ ሃገሩን ህዝቡን ቁልሕ ምስ በለን ምስ ሓሰበን ኣስተንተነን እዩ። ወሓይዝን፡ ጎቦታትን እምባታትን፡ ሩባታትን ፈለጋትን ሃገሩ፡ ባህልን ልምድን እንዳቦታቱ ወትሩ ክርኢ ዝደፋነቕ እዩ። ነዚ መዝነት እዚ ክስከም እምበኣር ግቡእ ትምህርቲ ክሰንቕ የድልዮ።
ናብ መንእሰያት ደቂ ሃገረይ ኢርትራ ንመለስ እሞ ከመይ ዝበለ መንአሰይ እዩ ዘሎና ዝብል ሓሳብ ኩልና ብንቕሓትን ብኣፍልጦን ተመራሚርና ክንበጽሖ ኣሎና። ቀዳማይ ናይ ዕድመ ምትሕውዋስ ኣሎ። ኣቦታት ክምስሉ "ወዲ ኣርብዓ ዘርባዕባዓ፡ ይብሉ። ኣብ ዝመንና ግና ዝወለዱን ዝዘመዱን ደቂ ኣርባዓን ልዕሊኡን፡ መንእስያት ካብ ዝብል ስም ክላቐቑ ዘይመርጹን፡ ነቲ ሓቀኛ ዕቤት መንእሰያት ዝዓናቕፉን ይርከቡ እዮም። እወ ንሳቶምእውን መብዛሕታኦም ግዜ ንእስነቶም ከም መንእሰያት ዘይጸገቡ፡ ዝተበደሉ ዕድመ ንእስነቶም ብምልኪ ዝተሰርቀ ስለ ዝዀነ፡ ነት ዕድመ'ቲ ክብህግዎን ኣባኡ ክነብሩን ኣገራሚ ኣይኰነን። በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ማሕበራዊ ሽግራት የስዕብ ምኽንያቱ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና እዋን ኣብ ሕብረተሰብና ዝነበረ ጠቓምን ጎዳእን ባህልን ልምድን ሓዋዊስካ ናይ ምድምሳሱ ዝርኣየሉ ህሞት እና በጺሕና ዘሎና። እዚ ጥራሕ ከይኣክል ማሕበራዊ ሽግራትን፡ መዓት ግድላትን እውን ኣሎና። ንኣብነት ድኽነት፡ ድንቁርና፡ ሕማም፡ ከምኡ እውን ሕድሕድ ዘይምትእምማን ስለዘሎ፣ እቲ መንእሰይ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ነንሓድሕዱ ክገራጮን ከፈላለን ኣብ ቅርሕንትታት ተዋሒጡ ኣብ ዘየድሊ ኣቕጣጫ ክምርሽ ይርከብ። ኣብ ከምዚ ህሞት እዚ፡ ነታ ሃገር ብኹሉ መዳያታ፣ ሓድነታ ኣዕቁባ ክትብልጽግ ዝብል ክሓስበላ ይኽእልዶ? ኣነ ንበይነይ ብዘካይ ነዛ ሃገር ከድሕና ዝኽእል የሎን እናተባህለ እሞ ከኣ ብኣውራጃ ወይ ብብሄር እንተዘይተጠርነፍኩም ዝፍታሕ ሽግር የለን ብምባል ነዛ ሃገር የድሕንዶ?
ስለዚ፡ መንእሰይ ሃገርና ነቲ ‘ኩልና እምበር ንበይነይ ዝገብሮ የብለይን’’ ዝብል ጭርሖ ክዕጠቕ ይግባእ። ንበይነይ ዝገበሮ የብለይን ማለት ድማ ንኹሉ ኤርትራዊ ብኹሉ ፍልልያቱን ሕብሩን ሃይማኖቱን ብሄራቱን ኣውርጃታቱን ተጠርኒፉ ሓንቲ ዝኾርዓላ ሃገር ምፍጣር ማለት እዩ። ከምዚ ምስ ዝገበር ድማ እዩ እቲ መንእሰይ ነቲ ህዝብና ዝብህጎን ዝጽውዖን መልሲ ክህበሉ ዝኽእል። ካብዚ ብዝተረፈ ንጽባሕ እዛ ሃገር እዚኣ ሰላምን ውህደትን ሕውነትን ስኒትን ዝሰፈና ክትከውን እንተኾይኑ ብመገዲ ምፍልላይ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ እቲ መንእሰይ ንገዛእ ርእሱ ንለወጢ ቅሩብ ክኸውንን ነቲ ለውጢ ድማ ብመንጽር ሓባራውን ኣሳታፍነትን ክርእዮ ይግባእ። እዚ ከኣ ኩሉ መንእሰይ ካብ ናይ ከፋፋሊ ወይ ፈላላዪ ፖለቲካ ጸጊዕነት ነጻ ኮይኑ ነቲ ማሕበራዊ ምፍንጫላት ዘዕሙቝን ዘባልሕን ኩነታት ወጊድ ክብልን ቅኑዕ ዲሞክራሲያዊ ባህሊ ክኽተል የድሊ። ናብዚ ንምብጻሕ ድማ መንእሰይ ንኹሉ ክጥርንፍን ብዘይኣፈላላይ ዝሓቁፍ ፖለቲካዊ ዕላማ ክውንን ይግባእ። እንተዘይኮይኑ እዚ በበይንኻ ኰንካ ሑሕ ምባል ናይ ጽልኢ ለበዳ ሕማም ምስፍሕፋሕ ንሃገርን ህዝብን ዘርብሕ ከምዘይኮነ ምርዳእ የድሊ።
ስለዚ፡ መንእሰይ ብፖለቲካዊ ውደባ ይኹን ብበርጌሳዊ ማህበር ይወደብ ብዘየገድስ፡ ኩሉ ዝገብሮ ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲያዊ መስመር ዝዕኵዅ ወይ ዘህስስ ወይ እውን ዝዕወት ወይ ዝፈሽል፣ ዲዩ ኣመዛዚኑ ክርዳእ ኣለዎ። ከምኡ እውን እቲ ንሱ ሒዝዎ ዘሎ ኣተሓስስባ ዝተጠርነፈን ዝተሓቛቘፈን ሕብረተሰብ ክፈጥር ይኽእልዶ ኣይክእልን ዝመዝንን ዝግምግምን ከኸውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ዲሞክራሲያዊ ባህልን ኣተሓሳስባን ዝጠናኸረሉ እንኮ መገዲ ኣብቲ ባህሪ ናይ ንሱ ዝተወደበሉ ፖለቲካዊ ሰልፊ ይኹን በርጌሳዊ ማሕበር ዝመርኮስ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንሕብረተሰብ መቓቒልካ ናብ ትደልዮ ዓወት ከምዘየብጽሕ እውን ብኣግኡ ከስተብህለሉ ኣለዎ። እቲ ዓወት ዝበሃል ዘሎ ድማ ንፍልልያት ካብ ምግፍሑ ንምጽባቡ ብምውሳእ ፍትሓዊ ዝኾነ ሕብረተሰብ ምፍጣር ማለት ኣዩ። ዎ! ኤርትራዊ መንእሰይ፡ እዛ ሃገርካ ኤርትራ ትደልየካ ኣላ ክበሃል ከሎ ካባኻ እንታይ ትጽበ ኣላ ዝብል ሕቶ ንምምላስ ክትበቅዕ ኣሎካ። ንሱ ድማ ነቲ እታ ሃገርካ ትደልዮ ብመገዲ ምፍልላይን፡ ምግርጫውን ድዩ ወይስ ብቕኑዕን ንኹሉ ዝጥርንፍ ኣገባብ ፈሊኻ ምግንዛብ እዩ።
ድራር መንታይ
ዝተበደለ መንእስይTuesday, 26 August 2014 17:37 Written by ተኽለ መለኪን
1ይ ክፋል (ካብ 2 ክፋላት)
ናህርን ሓቀኛ ስምዒትን ዘይምንሓፍን ወዘተ ገለ ካብ ናይ መንእሰይ ባህርያት ኢዩ ይበሃል። ከምኡውን፡ ኣብ ህዝባዊ ሓልዮት ዘተኮረ፡ ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ዘሰልፎ ጭርሖን ቃልስን ምክያድ፡ እንተወሓደ ድማ ድጋፈ-ሕልና ምውካፍን፡ ብሓጺሩ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ጥቕሚ ከየተኮረ ኣብ ፍትሕን ናይ ህዝቢ ሓልዮትን ምግዳስ፤ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ መለልዪ ናይ መንእሰይ ኢዩ ክበህል ይከኣል። እዚ ጠባይዚ ድማ ንመንእሰይ ናብቲ ናይ ኣመሓያሽን ደላይ ለውጥን ኣተሓሳስባን ፍልስፍናን ይጽንብሮ። ነዚ ከየማልአ ወይ በዚ ዘይሓለፈ መንእሰይ፤ ኣብ ናይ ንእስነት ዕድመኡን ታሪኹን ሓደ ዝዝንቶ መድረኽ ከምዝሓለፎ ከይተሰምዖ ኣይክተርፍን ኢዩ እንተበልኩ ጌጋ ኣይመስለንን። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ’ውን፡ ኣብ ምምዕባል መንነትን ሰብነትን (personality) ናይ ሓደ መንእሰይ ግደ ዘለዎ ብምዃኑ ከእ፤ ኣብ ዕድመ መንእሰይ ክሕለፍ ዘለዎ ብምዃኑ፡ ኣሰራቱ ክገድፍ ይኽእል ይኸውን። ግንከ ኩሉ መንእሰይ ነዚ የማልእዶ? ኣብ ኩሉ ሃገራት ዝርከብ መንእሰይከ ነዚ ባህርያትዚ ከንጸባርቕ ማዕረ ዕድል ይረክብዶ? ኩሉ መንእሰይከ እወንታዊ ጎደና ጥራሕ ድዩ ዝኽተል? ንዝብሉ ሕቶታትን ካልኦት ምስ መንእሰይነት ዝተእሳሰሩን ብሓጺሩ ንክምልስ ኣብ ታሕቲ ተንኪፈዮ ኣለኹ።
رسالة تضامنية من شباب حزب الشعب الديمقراطي الارتري الى مؤتمر الشباب الارتري بواشنطون دي سيTuesday, 26 August 2014 17:27 Written by أمانويل براخي
المحترمون أعضاء مؤتمر الشباب الارتري
المشاركون الاعزاء
نود ، نحن الشباب أعضاء حزب الشعب الديمقراطي الارتري، عبر مكتب شؤون الشباب بالحزب ، وبمناسبة انعقاد مؤتمر الشباب الارتري الذي تعقدونه بمدينة واشنطن الامريكية ، ان نعبر لكم عن تمنياتنا لمؤتمركم هذا النجاح ، وأن نبعث لجميع المشاركين فيه بتحياتنا وتضامننا.
መልእኽቲ ምሕዝነት መንእሰያት EPDP ናብ ኮንፈረንስ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ዋሽንግተን ዲ.ሲTuesday, 26 August 2014 17:23 Written by ኣማንኤል በራኺ
ዝኸበርኩም ኣካየድቲ ኮንፈረንስ መንኣሰያት ኤርትራን፡
ዕዙዛት ተሳተፍቲን
ንሕና መንእሰያት ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመንገዲ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት መንእሰያት፡ ኣቢልና፡ ነዚ ኣብ ዋሽንግትን ዲ.ሲ. ሕ.መ.ኣ. እተካይድዎ ዘለኹም፡ ኮንፈረንስ መንእስያት ኤርትራ፡ ምኽንያት ብምግባር፡ ዕውት ክኽውን ምንዮትና እናገለጽና ንመላእ ተሳተፍቲ ኮንፈረንስ ሰላምታናን፡ ምሕዝነትናን ክነመሓላልፍ ንፈቱ።
ካልኣይ ዓመታዊ ኣኼባ መንእሰያት ሰዲህኤ፡ ኣብ ሊምቡርግ ብዓወት ተዛዚሙTuesday, 26 August 2014 17:18 Written by EPDP Information Office
ኣብ ከተማ ሊምቡርግ፡ ጀርመን፡ ንሰለስተ መዓልታት ክካየድ ዝጸንሐ ካልኣይ ዓመታዊ ኣኼባ መንእሰያት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሎሚ ዕለት 27 ግንቦት ውን ካብ ሰዓት 10፡00 ቅድሚ ቀትሪ ክሳብ ሰዓት 3 ድሕሪ ቀትሪ ቀጺሉ ውዒሉ።
ካልኣይ ዓመታዊ ኣኼባ መንእሰያት ሰዲህኤ፡ ኣብ ሊምቡርግ፡ ጀርመን ይካይድ ኣሎTuesday, 26 August 2014 15:12 Written by ቢት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብዛዕባ ሃለዋት መንእሰያት ብሓፈሻ፡ ብዛዕባ ሃለዋት መንእሰያት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ድማ ብፍላይ ንምዝታይ፣ ከምኡ ድማ፡ ንጥፈታት ሰልፊ ዲምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብ ውሽጢ’ዞም ዝሓለፉ 10 ኣዋርሕ ንምድህሳስ ዝተጋብአ ኣኼባ ወከልቲ መንእሰያት ሰዲህኤ ዞባ ኣውሮጳ ትማሊ ዕለት 25 ግንቦት 2012 ኣብ ከተማ ሊምቡርግ፡ ጀርመን፡ ጀሚሩ።


c: text/html

text:
*If you are having trouble reading this text you are probably using an IOS device (Iphone, Ipad or Mac computer). The font for this language is not supported. Please use another device to be able to read this text.
Money from Sweden፡ ንዋጋታትን ናብ ወጻኢ ሃገራት ንዝግበር ምትሕልላፍ ገንዘብ ዜገልግል መጠናት ሸርፍን ዜወዳድር ብመንግስቲ ዚምወል ኣገልግሎት መርበብ-ሓበሬታ እዩ። ኣብ ስዊድን፡ ናብ ወጻኢ ሃገር ገንዘብ ንኽትሰዱ ዝሕግዛኹም ብዙሓት ባንክታት፡ ወኪላት ኩባንያታትን ካልኦት ፋይናንሳውያን ትካላትን ኣለዋ። ዕማምና፡ ንዓኹም ዚኸውን ዝበለጸን ዚቐልጠፈን ኣገልግሎት ንምርካብ እዩ። እዚ ኣገልግሎት መርበብ-ሓበሬታ፡ ኣብ ዕዳጋ ምስ ዝሳተፉ ኲሎም ተዋሳእቲ ርክብ ዘይብሉ ናጻን ምሉእ ብምሉእ ዘይሻራውን እዩ፣ ብወኪል ዓማዊል ስዊድን (Swedish Consumer Agency) ድማ ዚእለ እዩ።
ድሕረ-ባይታ
ዕላምና፡ ነቲ ብምትሕልላፍ ገንዘብ (ረሚታንስ) ዚጽዋዕ ናብ ወጻኢ ሃገራት ገንዘብ ንምሕልላፍ ንዝግበር ቅሉዕን ጥዑይን ውድድር ዕዳጋ ዘደንፍዕ እዩ።
ሰባት፡ ገንዘብ ንስድራቤቶምን ኣዝማዶምን ብምስዳድ፡ ኣብ ምዕባለ ብዙሕ ክፋላት ዓለም ንዝጻወትዎ ኣገዳሲ ተራ ኣፍልጦ ኪረክብ ንደሊ።
ኣገልግሎት Money from Sweden ዚህብ ወኪል ዓማዊል ስዊድን፡ ብመሰረት ብመንግስቲ ዝተዋህበ መምርሒ ዚቖመ እዩ። መንግስቲ ድማ ብወገኑ ካብ ብሕቡራት ሃገራት (UN) መምርሒ ተቐቢሉ እዩ። ሕቡራት ሃገራትን ዓለማዊ ባንክን፡ ገንዘብ ናብ ወጻኢ ሃገራት ንምስዳድ ኣዝዩ ብዙሕ ዓቐን ገንዘብ ከምዚወጽእ ተገንዚቦም። ኣገልግሎታት ውድድር ዋጋ ብምሃብ፡ ዝያዳ ገንዘብ ናብ ተቐበልቲ ንኽበጽሕ ከም ዕላማ ሒዞም ኣለዉ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ዝኮነ ናይ ዓለም ከተማ:ኣብ ሓደ ገዛ ኣቲኻ መናድቕ ምስ እትጥምት፣ ዝኮነ ዘመናዊ ስእሊ ወይ ቅብኣ ክጸንሓካ ንቡር እዩ። ኣብዛ ዝኮነት ናይዛ ዓለም ቑሸት ኣቲካ ዉን፣ ኣብ መናድቕ ሓንቲ ገዛ … Read More
መልእኽቲ ንመንእሰይ ኤርትራ
አቲ አዋናት ኣኺሉ’ዩ ሕጂ አቲ ክበጽሕዎ ዝሓሰቡ ከይዲ አዝኒ ስለ ዝሰኣነ፡አታ ናይ መወዳአታ ክገብርዋ ዝኽአሉ ዓቅሞም ኣብዚ ኣብቒዓ ኣላ።መለበምን ኣይኽላአካ መለበምን ኣይግበርካ ከም ዝበሃል፡ኣብ’ዚ ሰዓት አዚ ነዞም ሃመማ ይኽተሎም’የ ዝብል … Read More
እታ ንስለ ክብራ ሓፋሽ ዝወደቑላ
ንእሽቶይ ዓዲ መቐነይ ነይትስእን ከምዝብሉዎ፤ ሰብ ዲያስፖራ ኤርትራውያን መቐነይ ረኺብና ቀኒና ብሰንኪ ሓንቲ ባንዴራ ብሓደ ኤርትራዊ ምቅጻላ ምኽንያት። እቶም ንዙረት ወይ ዕብዳን ዓዲ ምስ ከዱ’ሞ፤ ኣሸበሸብ ወያኔ ኣብ ከባቢ ጾሮና … Read More
ለውጢ ካብ ውሽጢ “ጸላም ሰንበት ኣስመራ” ዘረጋገጸቶ ሓቂ
ህዝቢ በቶም ብዘይድልየቱ አብ ዝባኑ ዝተኾየጡ ወይ ብሕጋዊ መስርሕ ዘይመረጾም መለኽቲ ንዓመታት ክርዕድን ክፈርህን ይኽእል እኳ እንተኾነ ንዘንተ እለት ተምበርኪኹን ርዒዱን ክነብር ግና ፈጺሙ ዘይሕሰብ እዩ። እዚ ሰራሕ ቅያን ጅግንነትን … Read More
እታ ዘይተስተማቐረት ናጽነት
ኣብ ሓደ እዋን: ብማሕበረሰብ ዓለም ትስፍውቲ ሃገር ዝብል ቅጽል ተዋሂብዋ: ከም ጽብቅቲ ዕንበባ መሮር ኣዒንቲ ብዙሓት ዓሲልዋ ኔሩ’ዩ። ኤርትራ ሃገርና! እቲ ንዘመናት ቀላጽም ዝጠንከራ ሃገራት እንዳበራረየ: መግዛእቲ ድሕሪ መግዛእቲ ዘሳሰየ … Read More
ርብዒ ዘመን አብ ምድላይ ሓርነት
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሓምሳታት ጀሚሩ እዩ ትርጉም ናጽነትን ሓርነትን ፈሊጡ ክቃለስ ዝጀመረ። ንአብነት አብ 05 መስከረም 1951 ዓ.ም አብ ጋዜጣ ሓንቲ ኤርትራ ብሓርበኛ አቦና ወልደአብ ወልደ ማርያም ብዛዕባ ትርጉም ሓርነት … Read More
ንህዝቢ ኤርትራ ዝተኸፍለ ዋጋ ንዘልኣለም ክኸብር እዩ
ወግዓዊ መግለጺ ድሕሪ’ ቲ ኣብ መፋርቕ 20 ክፍለዘመን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተወሰነ ዘይፍትሓዊ ብይን: እቲ ብዓንተብኡ ውን ኣንጻር መግዛእቲ ክተኣኻኸብ ዝጀመረ ኤርትራዊ ደምበታት: ቃልሱ ንመሰል ርእሰውሳኔ ክብ ከብል እዩ ተቐሲቡ። … Read More
“25 ዓመት ናጽነት፡ ብዘይ ህዝባዊ ሓርነት”
See below for English version. ኩልና ከም እንፈልጦ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ድሮ ጽምብል መበል 25 ዓመት ብሩራዊ እዮቤል መዓልቲ ናጽነት እያ ትርከብ። እዚ ብረዚን ዋጋ ዝተረኽበ ናጽነት መጻወቲ ናይቲ ኣብ … Read More
ባጤራ ናቕፋ ብምሕደራ ናቕፋ
ናቕፋ ትእምርቲ መስዋእትንን ተወፋይነትን፡ ዕርዲ መኸተን ጽንዓትን፡ መዝገብ ቅያን ጅግንንነትን ምዃና ክንገረን ክትረኽን ወትሩ ብእዝንና እንሰምዖ ጉዳይ እዩ። እዚ እቲ እንሕበነሉ አወንታዊ ሸነኽ ታሪኽ አውራጃ ሳሕልን ከተማ ናቕፋን እዩ። እዚ … Read More


text:
Erena on Facebook
ስዊዘርላንድ፣ ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ንዝጸንሑ ሸውዓተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናይ ዑቕባ መሰሎም ኣሕዲጋ
Radio Erena: 15 June 2016
ስዊዘርላንድ፣ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ክነሶም ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ንዝጸንሑ ሸውዓተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናይ ዑቕባ መሰሎም ኣሕዳጋቶም።
መንግስቲ እታ ሃገር፣ ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ዝተዋህቦም ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ይመላለሱ ምህላዎም ዘረጋግጽ መርትዖ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ናይ ዑቕባ መሰሎም ከሕድግ ምዃኑ ደጋጊሙ ከጠንቅቕ ጸኒሑ'ዩ።
'20 ደቓይቕ ዝተባህለት' ጋዜጣ ኣብ ዘቕረብቶ ጸብጻብ ከኣ፣ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ካብ 2015 ኣትሒዞም ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ከምዝጸንሑ ብመርትዖ ንዝሓዞም ሸውዓተ ኤርትራውያን፣ ናይ ዑቕባ መሰሎም ከምዘሕደጎም ኣረጋጊጻ።
እዚ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ፣ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ንዝነብሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዓቢ መጠንቐቕታ ምዃኑ'ውን እታ ጋዜጣ ኣስሚራትሉ።
ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ክልተ ካብ ሚእቲን ካልእ ዝሕተት ክፍሊትን ብምኽፋል ካብ ኤምባሲ ኤርትራ መንነት ወረቐትን ፓስፖርትን ብምውጻእ፣ ብመንገዲ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ናብ ኤርትራ ከምዝመላለሱ ዝፍለጥ'ዩ።
ናይ ክብሪ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ ዶክተር ቶኒ ሎሸ'ውን ነዚ ሓቂ'ዚ ንጋዜጣ 20 ደቓይቕ ኣረጋጊጹላ ኣሎ።
ስዊዘርላንድ ካብተን ዜግነት ዘይህባ ሃገራት ኤውሮጳ ምስ ምዃና፣ መብዛሕቶም ናብ ኤርትራ ዝመላለሱ ኣብታ ሃገር ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምዃኖም ይፍለጥ።
ስለዚ'ውን ዋላ'ኳ ገሊኦም ኤርትራውያን ንልዕሊ 15 ዓመታት ኣብታ ሃገር ዝተቐመጡ እንተኾኑ፣ ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ ስደተኛታት ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ኣይፍቐድን።
ብመሰረት ኣህጉራዊ ውዕል ስደተኛታት፣ ዝኾነ ስደተኛታ ናብታ መበቆል ዓዱ ክምለስ እንተኽኢሉ ናይ ዑቕባ መሰሉ'ዩ ዝሕደግ።
እዚ ስዊዘርላንድ ወሲዳቶ ዘላ ስጉምቲ ኣብ ከም በዓል ነርወይን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን'ውን ክትግበር ከምዝኽእል'ዩ ዝግለጽ።
==============================


text:
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
እስራኤላውያን ንገበነኛታት ኣብ ጕንዲ ሰቒሎም ድዮም ዚቐትልዎም ነይሮም፧
ጥንቲ ዝነበሩ ሓያሎ ኣህዛብ፡ ንገሊኦም ገበነኛታት ኣብ ጕንዲ ወይ ኣብ ዓንዲ ሰቒሎም ይቐትልዎም ነበሩ። ሮማውያን ንሓደ ገበነኛ ኣብ ጕንዲ ኣሲሮም ወይ ብመስማር ሸንኪሮም ይሰቕልዎ እሞ፡ ንገለ መዓልትታት ብቓንዛን ብጽምእን ብጥሜትን ብዅነታት ኣየርን ተሳቕዩ ኽሳዕ ዚመውት ኣብኡ ይገድፍዎ ነበሩ። ንገበነኛታት ኣብ ጕንዲ ሰቒልካ ምቕታል፡ ከም ሓደ ዜሕፍር መቕጻዕቲ ገይሮም ይቘጽርዎ ነበሩ።
ጥንታውያን እስራኤላውያንከ፧ ንገበነኛታት ኣብ ጕንዲ ሰቒሎም ድዮም ዚቐትልዎም ነይሮም፧ ሕጊ ሙሴ፡ “ሰብ ናብ ሞት ዜብጽሕ ኣበሳ እንተ ገበረ እሞ ኣሕሊፍካ ንሞት እንተ ተዋህበ፡ ኣብ ዕጨይቲ ድማ እንተ ሰቐልካዮ፡ ነቲ ሬሳኡ ሽዑ መዓልቲ ደኣ ቕበሮ እምበር፡ ኣብ ዕጨይቲ ኣይሕደር” ይብል። (ዘዳ. 21:22, 23) ስለዚ፡ ኣብቲ ቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ እተጻሕፈሉ እዋን፡ ሞት ዚግብኦ ሰብ፡ መጀመርታ ይቕተል፡ ብድሕሪኡ ኸኣ ኣብ ጕንዲ ወይ ኣብ ኦም ይስቀል ከም ዝነበረ ንጹር እዩ።
ዘሌዋውያን 20:2 ብዛዕባ እዚ ኸምዚ ትብል፦ “ንደቂ እስራኤል በሎም፤ ዝዀነ ሰብ ካብ ደቂ እስራኤል፡ ወይ ኣብ እስራኤል ካብ ዚነብሩ ጓኖት፡ ካብ ዘርኡ ንሞሌኽ ዚህብ፡ ሞት ይሙት፡ ህዝቢ እታ ሃገር ብዳርባ እምኒ ይቕተልዎ።” ብዘይካዚ፡ “መንፈስ ጥንቈላ” ዘለዎ፡ ወይ “መውደቕ ዛዕጐል” ዝዀነ ሰብ እውን ይቕተል ነበረ። ብኸመይ፧ “ብዳርባ እምኒ።”—ዘሌ. 20:27።
ዘዳግም 22:23, 24፡ “ኣብ ሰብኣይ እተሐጽየት ድንግል ጓል እንተላ፡ ሰብኣይ ከኣ ኣብ ከተማ ረኺብዋ ምስኣ እንተ ደቀሰ፡ እታ ጓል፡ ኣብ ከተማ ኽነሳ ስለ ዘየእወየት፡ እቲ ሰብኣይ ከኣ፡ ሰበይቲ ብጻዩ ስለ ዘነወረ፡ ንኽልቲኦም ናብ ደገ እታ ኸተማ እቲኣ ኣውጺእኩም፡ ኪሞቱ ብዳርባ እምኒ ቕተልዎም። ነቲ ኽፉእ ካብ ማእከልካ ኣርሕቆ” ትብል። ስለዚ፡ ቀዳሞት እስራኤላውያን ነቶም ዜስካሕክሕ ገበን ዝፈጸሙ ገበነኛታት ብዳርባ እምኒ እዮም ዚቐትልዎም ነይሮም። *
ኣብቲ ቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ እተጻሕፈሉ እዋን፡ ሞት ዚግብኦ ሰብ፡ መጀመርታ ይቕተል፡ ብድሕሪኡ ኸኣ ኣብ ጕንዲ ወይ ኣብ ኦም ይስቀል ከም ዝነበረ ንጹር እዩ
ዘዳግም 21:23፡ “እቲ እተሰቕለ ብእግዚኣብሄር እተረግመ እዩ” ትብል። ሓደ “ብእግዚኣብሄር እተረግመ” ነውራም ሰብ፡ ሬሳኡ ኺስቀል ከሎ፡ ኣብ እስራኤላውያን ጽልዋ ኸም ዝነበሮ ንጹር እዩ። እወ፡ ሬሳ እቲ ሰብ ኣብ ጕንዲ ወይ ኣብ ኦም ምስቃሉ፡ ንኻልኦት ከም መጠንቀቕታ ዀይኑ የገልግል ነበረ።
^ ሕ.ጽ. 6 ኣብ ትሕቲ ሕጊ ሙሴ፡ ሰባት ንሓደ ገበነኛ ኣብ ጕንዲ ቕድሚ ምስቃሎም፡ ይቐትልዎ ኸም ዝነበሩ፡ ሓይሎ ምሁራት ይሰማምዑሉ እዮም። ይኹን እምበር፡ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ኣይሁድ፡ ንገሊኦም ገበነኛታት ብህይወቶም ኣብ ጕንዲ ይሰቕልዎምን ክሳዕ ዚሞቱ ኣብኡ ይገድፍዎምን ከም ዝነበሩ ዚገልጽ መርትዖ ኣሎ።


text:
ህዝቢ ኤርትራ = ተዛሪቡ ዘስምዕ - ሰሪሑ ዘድምዕ፡
ብቑዕ መሪሕ ውድብ ይሓትት ኣሎ = ኣለኹ ንበሎ!
ህዝቢ ኤርትራ፡ መጻኢ ዕድል ናይ ሃገሩ ባዕሉ ንክውስንን ንናጽነቱን ዝኸፈሎ ዋጋ ከቢድ’ዩ። ክትጸውዮ ዘጸግም መስተንክራዊ ጅግንነትን፡ ኩሉ-መዳያዊ መስዋእትነትን ከፊሉ፤ ሰውርኡ ዝሓተቶ ዘበለ ኩሉ ዋጋ። እቲ ምኽንያት ከኣ፡ እቲ ዋጋ’ቲ ክኸፍል ዘገደድዎ፡ ሰብኣዊ ክብረቱን ፖለቲካዊ ሓርነቱን ኣሕሲሮም ዝገዝኡ ሕሱማት ባዕዳውያን ገዛእቲ ስለዘጋጠምዎ’ዩ። እቲ ቃልሲ ክንዲ ዝመረረ እንተመረረ፡ ክንዲ’ቲ ዝነውሖ’ኳ እንተነውሐ “ረብሪበ፤ ነዊሑኒ” ከይበለ ከኣ ተቓሊሱ። ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ነቶም ሕሱማት ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣረብሪቡ ስዒርዎም። እቲ ዘይሕለሎ ህዝብና፡ እቲ ኩሉ፡ ሓርነታዊ ሰውርኡ ዝሓተቶ ከቢድ ዋጋ ብምኽፋል ኣብ ዘረጋገጻ ናጻ ኤርትራ፡ ትስፉው መጻኢ እንተኣማዕደወ ኣይተጋገየን። ዘላቂ ሰላምን ቅሱን ሂወትን እንተተስፈወ፡ የምሕረሉ’ምበር ኣይመኽፋኣሉን። ብነዊሕን መሪርን ኲናት ንዝገጸበ ዝባኑ ክፍውስን፡ ብዂናት ንዝዓነወ ቁጠባ ሃገሩ ከሕውይን እንተተመነየ፡ ዘይግብኦ ኣይነበረን። ኣብ ናጻ ኤርትራ (ዘይከምቅድሚኡ)፡ ዘዝበቖሉ ደቁ ክመሃሩን ንቡር ሰባኣዊ ሂወት ከስተማቕሩን እንተበሃገ፡ እንተዘይውሒድዎ ኣይምበዝሖን። ከመይ’ሲ፡ እቲ ኩሉ ኣንጻር ባዕዳውያን ገዛእቲ ከይተሐለለ ዝኸፈሎ መሪርን ከቢድን ዋጋ፡ ነቲ ንሳቶም ዘስኣንዎን ዝኾለፍዎን ክብረት ንክመልስ ኢሉ ዝኸፈሎ ዋጋ ስለዝነበረ። እንተኾነ ግን፡ ኣብ’ታ አቲ ኩሉ ዋጋ ዝከፈለላ ናጻ ሃገሩ፡ እቶም ኩሎም ባህግታቱን ሕልምታቱን ኣይተጋህደሉን። ንካሊኢት’ኳ ከየዕረፈን ከየተንፈሰን፡ እቶም ሕሱማት ባዕዳውያን ገዛኢቲ ይገብርዎ ካብ ዝነበሩ ነውርታት ብዝሓስም መንገዲ ብዝጋረፍ ወዲ ሃገሩ መንግስቲ ህግሓኤ/ህግደፍ፡ ሓሳረ-መከርኡ ክርኢ ይርከብ። ኣብ’ዞም ዝሓለፉ 25 ናይ ናጽነት ዓመታት ብዘጋጠምዎ ድምር ህግደፋዊ መዓት ከኣ፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ከም ህዝብን ሃገርን ቀጻልነቶም ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑ፡ ሃገራዊ ብርሰት ኣፉ ሃህ-ህ-ህ-ህ ኣቢሉ ክዉሕጦም ኣብ ዘንባህቖሉ ዘሎ ቁልቁል ክንቆቱ ይርከቡ። እዚ ከኣ፡ እቲ ግዝያዊ ልዕልነት ፈጢሩ ናጽነት ዘርከቦ ውድብ ህግሓኤ/ህግደፍ፡ ናይ’ቶም ዝሓለፉ ባዕዳውያን ገዛእቲ ጓሓፍ ታሪኽ ክደግም’ምበር፡ ሓድሽ ታሪኽ ክሰርሕ ዘይተዓደሎ ኣዝዩ ድሑር፡ ጸረ-ደሞክራስያዊ ውድብ ብምንባሩን ብምዃኑን ዝተፈጥረ ሕማቕ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ’ዩ።
እዚ ሓሊፉ ዘሎ ገድላዊ ተሞክሮ፡ ተራ ዛንታ ከቶ ኣይኮነን። ታሪኽ ሃገር’ዩ። ታሪኽ ህዝብናን ሓርነታዊ ቃልሱን ድማ’ዩ። ንድሕሪት ግልጽ ኢልካ ክግምገምን፡ ካብኡ ክርከብ ዝኽእል ትምህርቲ ክሕፈሰሉን ከኣ ግድን’ዩ። ብስነ-ፍልጠታዊ መነጽር እንተተገምጊሙ ድማ፡ ንትስፉው መጻኢ ዝኸውን ትምህርቲ ክርከቦ’ዩ። ሓርነታዊ ገድሊ ህዝብና፡ በዚ መነጸር’ዚ ምስ ዝግምገም፡ እዞም ዝስዕቡ፡ ንህልዊ ቀጻሊ ቃልስና ዘቕንዑ፡ መሰረታዊ ቁምነገራት (ትምህርቲ) ኣለዎ።
- መሪሕነት ህግሓኤ/ህግደፍ፡ ንሰናይ ባህግታትን ሓርነታትን ህዝብና ክውን ዘይገብረሉ ምኽንያት እንታይ’ዩ!? ንሓርነት፣ ንሰላም፣ ንደሞክራስን ልምዓትን ዝኸውን ትሕዞ ዘይነበሮን ዘይብሉን ዝነደየ ውድብ ብምንባሩ ምዃኑ፤ ካብ ህዝባውን ሃገራውን ረብሓ ንላዕሊ፡ ንጸቢብ መሪሕነታዊ ጉጅላዊ ዓንኬሉን ንውልቀ-ምልክነት ሓደ ሰብን ማእከሉ ዝገበረ ውድብ ብምዃኑ’ዩ። ንቁጠዐን ዘይሕለል ተሳትፎን ደላይ ፍትሒ ህዝብና፡ ንጸቢብ ጉጀላዊ ረብሓኡን ዘውዓለ፡ ጨካን ጸረ-ደሞክራሲ ውድብ ብምዃኑን ምንባሩን’ዩ። እነሆ ከኣ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ወሳኒ ዓቕሚ ህዝብና ክቱር ንዕቀት ዘለዎ፤ ስርዓት ውልቀ-መላኽን ጉጅልኡን ዓቂኖም ካብ ዝሃቡኻ ወጻኢ ክትገብርን ብናጽነት ክትነብርን ዘይፈቅድ፡ ኣርዒዱ ዝገዝእ ስርዓት ተኺሉ። ተሞኩሮ’ዚ ዝሓለፈ 25 ናይ ናጽነት ዓመታት ብዝምስክሮ፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ፡ ብዘስካሕክሕ ህግደፋዊ ፖለቲካዊ ጭቆናን ድኽነትን ክግረፉን ከቢድ ናይ ምርማስ ደበና ከንጸላልዎምን ይርከቡ።
- እቲ ካልእ፡ ዝሓለፈ ገድላዊ ተሞኩሮ ሓርነታዊ ቃልስና ዝህበና ተወሳኺ ትምህርቲ ከኣ፡ ኩሉ ኣንጻር ጨቖንቲ መንግስትታት “ይቃለስ/ይቃወም’የ” ኢሉ ዝነቐለ ዘበለ፡ ንሓርነትን ልምዓትን ህዝብታት ይውዕል’ዩ ማለት ከምዘይኮነ ከነስተባህል ዝገብር’ዩ። ንሓርነት ህዝብታት፣ ንሰላም፣ ንደሞክራስን ልምዓትን ዝውዕል ውድብ ነቂስካ ዝፈሊ ኣስተብህሎን፡ ንዕኡ ዝኸውን ንቕሓትን ንቑሕ ተሳትፎ ህዝብን ዝሓትት ምዃኑ ድማ’ዩ። ንሱ ከኣ፡ ነቲ ህዝብታትና ዝብህግዎ፡ ክቡር ናይ ሰላም፣ ደሞክራስን ልምዓትን ዕላማታት ዝኸውን ትሕዞን ባህርን ዘለዎ፡ ብቑዕ መሪሕ ህዝባዊ ዴሞክራስያዊ ውድብ ኣለሊኻ፡ ንቑሕን ትኩርን ተሳትፎ ምግባር ከምዘድሊ ዘረጋግጽ’ዩ። ሓርነታዊ ቃልስና፡ ብወሳንነትን ወሳኒ ተሳትፎን ሓፋሽ ህዝቢ ዝኣምን፤ ቅኑዕ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መስመር ዝጨበጠ፤ ብብቑዕን ውፉይን መሪሕነት ዝደንፈዐ፤ ብዴሞክራስያዊ ናይ ኣሰራርሓ ባህሊ ዝተሃንጸ ስጡም ውድብ፤ ብተግባር ድማ፡ ህዝቢ ኣብ ዝለኣኾ ሃገራዊ ውራይ ዝዎዕል መሪሕ ውድብ ከምዘድልዮ ትመሃር። መሪር ዋጋ ዝተኸፍሎ ሓርነታዊ ሰውራና፡ ናብ’ዚ ሕጂ ወዲቕዎ ዘሎ መሪር ኩነታት ክወድቕ ዝገበሮ ከኣ፡ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ብቑዕ መሪሕ ውድብ ብዘይምርካቡ ምኽንያት ምኳኑ ዝያዳ ትመሃር።
- ካብ ህሉፍ ተመክሮ ሓርነታዊ ገድልና ዝርከብ ካሊእ ተወሳኺ ትምርቲ ድማ፡ ብጸቢብ ጉጅላን ድሑርን ኣተሓሳስባ ዝምርሑ መሪሕነታት፤ ንናይ ህዝብና ቑጠዐን ናይ ለውጢ ባህግን፡ ንጸቢብ ሕሳባቶም ዘውዕሉ መሪሕነታትን፡ ብአታቶም ዝምራህ ውድብን ናብ ስልጣን እንተበቒዑ፡ ጸረ-ደሞክራስያዊ ባህርያቶም ብዝዓደሎም፡ ንክጠልሙን ጸረ-ህዝቢ ስርዓት ንክተኽሉን ንድሕሪት ከምዘይብሉ’ዩ። ክጠልም ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ምሉእ ገዛኢ ደርቢ ተሰጋጊሩ፡ ብዝዓትዓቶ ናይ ፖለቲካዊ ስልጣን መኪናኡ ኣቢሉ፡ ብሕሱም ፖለቲካውን ቑጠባውን ኩርማጅ ዝጋረፍ ምኳኑ’ዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝብና፡ እቶም ተቓሊሱ ዘወገዶም ገዛኢቲ ይፍጽምዎ ዝነበሩ ነውርታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብኦም ብዝከፍእ ኣሰቃቂ ኣገዛዝአ ኣዋርዶም ክገዝኡ ከምዝኽእሉ’ዩ። ናይ’ዚ ኩሉ፡ ንሓርነታዊ ሰውራና ዘጋጠሞ ከቢድ ክሳራ መሰረታዊ ምኽንያት ድማ፡ ሓደን ሓደን ጥራይ’ዩ። እቲ ሰውራ፡ ብወሳንነትን ንቑሕ ተሳትፎን ሓፋሽ ዝአምን፤ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መስመር ዝጨበጠ፤ ብደሞክራስያዊ ፖለቲካዊ ባህሊ ዝተሃንጸ ጽኑዕ ውደባ ዝደንፈዐ፤ ብብቑዕን ውፉይን ህዝባዊ መሪሕነት ዝጎልበተ፡ ተዛሪቡ ዘስምዕ - ሰሪሑ ዘድምዕ፡ ብቑዕ መሪሕ ውድብ ይምራሕ ብዘይምንባሩ አዩ።
እዚ ሕጂ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ፡ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣንጸላልይዎም ዘሎ ህግደፋዊ ናይ ብርሰት ሓደጋ ንምኽባስ፡ ብናይ “ኣፈ-ኣርክቡ” ናህሪ እንሕተቶ ዘለና ምዑት ቃልሲ፤ ዘላቂ ናይ ሰላም፣ ዴሞክራስን ልምዐትን ሕቶታት ናይ ህዝብና ንምምላስ ዝካየድ ቃልሲ፤ ንስሙር ህላወን ቀጻልነት ኤርትራን ህዝባን ዝካየድ ቃልሲ፤ ነቲ ካሳዳዊ ሕቶ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝብና ዝኮነ፡ ሕቶ ዱልዱል መሪሕ ውድብ ካብ ምምላስ ወጻኢ ካልእ ዘተኣማምን ዋሕስ ከቶ የብሉን። ውድብና ኤስደለ፡ ነቲ ንሰውራና ብግስ ካብ ዝብል ኣትሒዙ ከሳቕዮ ዝጸንሐ፡ ናይ ብቑዕ መሪሕ ደሞክራስያዊ ውድብ ብኩራት፡ ካብ ከኽፍለና ዝጸንሐን ዘኽፍለና ዘሎን መሪር ዋጋ ንላዕሊ ንከይሓተና፡ ኣብ ሓያል ምርብራብ ይርከብ። ፍትሓዊ ሕቶ ህዝብናን ሰማይ ዝዓርግ ዘሎ ናይ ቃልሲ ድልውነቱን፡ ተዛሪቡ ዘስምዕ - ሰሪሑ ዘድምዕ፡ መሪሕ ውድብ ናይ ምጉልባት ሕቶኡ፡ ናይ ቀዳምነታቱ ቀዳምነት ገይሩ ክረባረበሉ ከምዝግባእ ናይ ወትሩ ጽኑዕ እምነት ውድብና’ዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ንምምላስ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ከኣ፡ ቅድሚት ተሰሊፉ ካባኡ ዝድለ ዘበለ ኩሉ ክገብር ቁሩብ ምኳኑ ኣረጋጊጹ ይሕብር።
ህዝቢ ኤርትራ = ተዛሪቡ ዘስምዕ - ሰሪሑ ዘድምዕ፡
ካብ ህግደፋዊ መዓት ዝገላግሎ፡
ብቑዕ መሪሕ ውድብ ይሓትት ኣሎ
ኣለኹ ንበሎ!!


text:
ኣብ ሓደ ደርባዊ ሕብረተ-ሰብ ዝተፈላለየ ናይ ኣተሓሳስባ፡ ረብሓን ስልጣንን ምፍሕፋሕ ክህሉ ባህርያዊ እዩ። ካብ’ዚ ባህርያዊ ወድዕነት እዚ ዝብገስ ድማ፡ ናይ ፖለቲካዊ ስልጣንን፡ ቁጠባዊ ረብሓን ፍልልይ ዝፈጥርዎ ጎንጺ ንምፍታሕ ክባሃል ቃልሲ ክካየድ ግድን እዩ። እዚ ከኣ ገዛእቲ ደርብታት ብዝጨበጥዎ ፖለቲካዊ ስልጣንን ዝውንንዎም ናይ ጭቆናን ዓፈናን ትካላት ብምጥቃም፡ ዕድመ ፖለቲካዊ ስልጣኖም ንምንዋሕ ክብሉ፡ ኣብ ልዕሊ ውጹዓት ህዝብታት ፖለቲካዊ ጭቆና፣ ቁጠባዊ ምዝመዛ፣ ጸጥታዊ ዓፈናን ኣድልዎን የካይዱ። መዘና ዘይብሉ ህልቂትን ዕንወትን ድማ የውርዱ። በቲ ካልእ ገጽ ድማ፡ ውጹዓት፡ ሰላም፣ ደሞክራስን ብምስፋን ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰሎም ብምርግጋጽ፡ ቁጠባዊ ረብሓ ንምርካብ ክብሉ ቃልሲ ከካይዱ ግድን ይኸውን።
ኣብ መንጎ ገዛእቲ ደርብታትን ውጹዓት ክፍልታት ሕብረተ-ሰብን ቃልሲ ኣብ ዝካየደሉ መስርሕ፡ ካብ ባዕላውን ወድዓውን፡ ጸገማት ዝብገሱ ከበድቲ ብደሆታት የጋጥሙ ‘ዮም። ገለ ካብኣቶም፡ እቲ ናይ ውጹዓት ቃልሲ፡ ቅኑዕ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማን ብቑዕ መሪሕ ውድብን እንተዘይረኺቡ፡ እቲ ቃልሲ ናብ ዝተማለአ ዓወት ክበጽሕ ኣይክእልን። ኣብ መንገዲ ክሰናኸል ወይ ብጽገናዊ ለውጢ ክዛዘም ይኽእል ‘ዩ። በቲ ካልእ ገጽ ድማ እቲ ጨቋኒ መንግስቲ /ደርቢ/ ከም ጽግዕተኛ ስርዓት መጠን፡ ምስ ናይ ወጻኢ መሓዝቱን መወልቱን ሓይልታት ብምትእስሳር፡ ምእንቲ ጸቢብ ረብሕኡ ክብል ናይ ህዝብን ሃገርን ነጻነትን ልዕላውነትን ዝግህስ ሓደገኛ ኩነታት ክፈጥር ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ምስ ዘጋጥም ድማ፡ እቲ ውጹዓት ህዝብታት ዘካይድዎ ቃልሲ ንግዚኡ ክተሓላለኽ፡ ብዙሕ መስዋእቲ ክሓትትን ዓወቱ ክደናጎን ይኸውን። ካልእ ኣብ’ዚ ግዝያት’ዚ ብዘቤታውያን ይኹኑ ባዕዳውያን ጨፍለቕቲ ሓይልታት፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትን ናይ ሓርነት ቃልሶምን ዝፍጽምዎ በደላት ዘይንእስ ኣሉታዊ ተራ ዝጻወት ዘሎ፡ ናይ ግብረ-ሽበራውያን ኣዕናዊ ተግባራት‘ዩ።
እቲ ብስም ምድምሳስ ግብረ-ሽበረውያን ዝግበር ወፍሪ፡ ንዕኡ ንምውጋድ ዘኽእል ኣብ ህዝቢ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ጎስጓስ ከይገበርካ፡ ንኩሉ ነገር ብሓይልን ጐነጽን ጥራሕ ኣብ መዕልቦ ንምብጻሕ፡ ግብረ-ሽበራውያንን ንጹህ ህዝብን ብዘይፈሊ ብኣልማማ ምህራም፡ ትካላት ምዕናውን ደው ኢልካ ምሕሳብ ዘድልዮ’ዩ። ምኽንያቱ እዚ ከም’ዚ ዓይነት ጃምላዊ ዝመስል መጥቅዕቲ፡ ምንም ዘይፈልጡ ንጹሃን ሰባት ይጎድእ’ሞ፡ ኣብ’ቲ ህዝቢ ምረትን ጽልእን ክግንፍል ይገብር። እዚ ወድዕነት’ዚ ድማ ንግብረ-ሽበራውያን መሕብኢ ዝኸውን ባይታ ንክረኽቡ ዕድል ይፈጥር። ቅልቅል ውጥም እናበሉ ሽበራዊ ምንቅስቓሶም ከስፍሑ፡ ቀጻልነቶም ከውሕሱ ይሕግዝ። እቲ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ናብ ሰፊሕ ቦታታትን ሃገራትን ከስፋፍሕ ከምዝድርኽ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት ዓለም ብጭብጢ ንዕዘቦ ዘለና’ዩ። ንኣብነት እቲ ብ2001 ኣብ ኣፍጋኒስታን “ምድሳስ ግብረ-ሽበራውያን” ዝብል ተጀሚሩ፡ ን13 ዓመታት ዝኣክል ዝተኻየደ ውግእ፡ ብዙሓት ካብ ዜጋታት እታ ሃገር፡ ሃሊቖም፣ ኣካሎም ጎዲሎም፣ ከቢድ ዕንወትን ምምዝባልን ኣብጺሑ። እቶም ንክድምሰሱ ሓያል ወፍሪ ዝተኻየደሎም ኣሸበርቲ ዝተባህሉ ኣካላት ግን፡ ካብ ግዝያዊ ምድኻም ሓሊፉ ንምድምሳሶም ኣይተኻእለን። ጣሊባን ይኹኑ ካልኦት፡ ብኣንጻሩ ኣብ’ቲ ግፍዕን በደልን ዝፈጠሮ ስምዒት ናይ ህዝቦም ክሕብኡን ክዓብዩን ዘኽእል ሰፊሕ ዕድል’ዮም ረኺቦም። እቲ ኣብ’ታ ሃገር ዝጸንሐ ውሽጣዊ ፍልልያት ድማ፡ ዝያዳ ክዓሙቑን ሱር ክሰድድን ኮይኑ።
ንምዃኑ ግብረ-ሽበራን ኣሸባርትን ካበይ’ዩ ዝፍጠር? እንታይ’ዩ ኸ ትርጉሙ፡ ዕላምኡን ተግባራቱን ኣብ ሕብረተ-ሰብ? ብከመይከ ክምከትን ክሳዓርን ይኽእል? እንታይከ’ዩ መፍትሒኡ? ዝብሉ ኣገደስቲ ነጥብታት ምርኣይ ጠቐምቲ ‘ዮም። ግብረ-ሽበራዊ ኣተሓሳስባ ዝፍጠር፡ ከም ኩሉ ዓይነት ናይ ውጹዓት ኣተሓሳስባታት ካብ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ዘሕልፎ ከቢድ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ባህላውን ወጽዓታትን ወድዓዊ ኩነታት‘ዩ ዝፍጠር። ብካልእ ኣገላልጻ ሕብረተ-ሰብኣዊ ወድዕነት ዝፈጥሮ ተርእዮ’ምበር፡ ካብ ዘየለ ነገር ዝብገስ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን፡ ሕብረተ-ሰኣዊ ወድዕነት ዝፈጠሮ ይኹን ዳኣምበር፣ ተኸተልቲ ናይ’ዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ነቲ ናይ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ኩሉ መዳያዊ ወድዓዊ በደላትን ጸገማትን ብፍትሓዊ ዓይኒ ብምርኣይ፡ ናብ ዝተጨበጠ ውጽኢት ከብጽሕ ዘኽእል ቅኑዕ ዕላማ፡ ስትራተጂን ስልትን ብምሕንጻጽ ስለዘይ ቃለሱ፡ ኣብ’ቲ ወድዓዊ ጸገማት ናይ’ቲ ጭቁን ሕብረተ-ሰብ ዝጭበጥ ፍታሕ ከምጽኡ ኣይረኣዩን። ናይ ካልኦት ህልውና፡ እምነትን ተሳትፎን ብወድዕነት ኣይኣምኑን። ንፍሉይ ዕላማኦም ንምዕዋት ዝጥቀምሉ እስትራተጅን ሜላን፡ ሓይልን ናይ ሓይሊ ስነ-ሞጎትን ጥራሕ’ዩ፡፡ ንእምነቶም ብሓይሊ ከረጋግጹን ግሩህ ሰዓቢ ክረኽቡን ሃይማኖታዊ ሽፋን ብምግባር፡ ኣብ ልዕሊ ሂወት ሰብን ንብረትን ትሕተ-ቅርጻን /መሰረተ-ልምዓት/ መዳርግቲ ዘይብሉ ዕንወት የብጽሑ። ብከም’ዚ ኣገባብ ብሕታዊ እምነቶም ከዐውቱ ዝብህጉን ብተግባር ዝነጥፉን ሕሉፋት ‘ዮም። ዝኽተልዎ ኣገባብ ኩሉ ጸላእን ፈታውን ኣይፈልን። ኣብ ዝኾነ ቦታን ኩነታትን፣ ኣብ ግዜ ሓጐስን ሓዘንን፣ ኣብ ኣብያተ-እምነታት፣ ቤት-ትምህርትታት፣ኣብያተ-ዕዮን መጓዓዝያን ካልኦትን ብኣልማማ ጭካነ ብዝመልኦ ኣገባብ ስለ ዝፍጽምዎ፡ ኣዝዩ መሪር ዘስካሕክሕን ናይ ጭካነ ተግባር’ዩ።
ብጥንቁቕ ኣገላልጻ ግብረ-ሽበራዊ ኣታሓሳስባን ኣሽበርትን እቲ ኣብ’ቲ ጭቁን ሕብረተ-ሰብ ዝሰፈነ ኩሉ-መዳያዊ መሪር ሂወት ዝፈጥሮም ወድዓዊ ኩነታት ይኹኑ ዳኣምበር፡ ብኣተሓሳስባን ተግባርን ዝኽተልዎ ኣገባብን ክምዘን እንከሎ ግን፡ ነቲ ኣብ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ዝሰፈነ ጸገማት ንምፍታሕ ዘየኽእል፡ ብኣንጻሩ ካልእ መልክዕ ናይ’ቲ ጸገማት ዘቐጽል፡ ንውጽዓትን ደለይቲ ፍትሕን ዝኾኑ ናይ ዝኾነት ሃገር ህዝብታት ሽግሮም ኣብ ክንዲ ምቅላልን ምፍታሕን ብኣንጻሩ ክኸብድን እናተሓላለኸ ክቕጽል ዝገብር ልዑል ኣሉታዊ ተራ ኣብ ምጽዋት ዝነጥፍ’ዩ። ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ውጹዓት ሕብረተ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፡ ኣብ ዝተወሰኑ ህዝብታትን ሃገራትን ድማ ብፍላይ፣ ካብ ጨቆንቲ ገዛእቲ ደርብታት ዝፍጽሙዎ በደላትን ዕንወትን ዘይንእስ፡ ኣስጋኢ ብደሆ ኮይኑ ዝዋሳእ ዘሎ ዓለማዊ ወድዓዊ ኣሉታዊ ተርእዮ‘ዩ ክበሃል ዝካኣል።
እዚ ብስም “ሃይማኖታዊ ስርዓት ምትካል ካብ ናይ ባዕዲ ዘይቅኑዕ /ዘይቅዱስ/ ባህልታትን ስነ-ምግባርን ዝደሓነ ሂወት ክንመርሕ ኢና” ዝብልን፡ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምርግጋጽ ብዝተፈላለየ ምስምሳት /ሽፋናት/ ዝግበሩ ዘይቅኑዓት ንጥፈታትን፡ ካብ’ቲ ዝኾነ እምነት፡ ሃይማኖትን ልምድታትን ዘቐምጦ ናይ ስነ-ምግባር ሕግን መምርሕን ወጻኢ: ናይ ካልኦት መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት እናገሃስካ፣ ናይ ካልኦት እምነትን ባህልን ከተጥፍእ እናሓለንካ፣ ብሓይልን ጐነጽን ከተእምንን ሰዓቢ ከተፍርን ምፍታን፡ ፍጹም ዝካኣል ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ናብ ኣዕናውን ዘይፍትሓውን ውግእ፡ ዘምርሕን‘ዩ ዝኸውን። እቲ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣብ ከባቢና ኣብ ምብራቕ ፣ሰሜንን ምዕራብን ኣፍሪቃን፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ርሑቕ ምብራቕን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝካየድ ዘሎ ኣዕናዊ ግርጭታት፡ ዘብጽሖ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ በደላት ከም ጭቡጥ ኣብነት ክውሰድ ዝካኣል‘ዩ። እዚ ከኣ ኣብ ነፍስ ወከፍ እተን ሃገራት ዝተፈጠረ ጭቆና፡ ምዝመዛን ኣድልዎን ንምፍታሕ ዝጠልብ ወድዓዊ ኩነታት ዝተፈጠሩ ናይ ግብረ ሽበራዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ኣካላት፡ ኣብ ገዛእ ህዝቦምን ከባቢኦምን ዘውርድዎ ዘለዉ ኩሉ መዳያዊ ህልቂትን ዕንወትን፡ ንመንነትን ተግባራትን፡ ናይ ግብረ-ሽበራውያን ህልውን መጻእን ሓደገኛነቱ ኣጉሊሑ ዘርኢ እዩ።
እዚ ሕሉፍ /ኣኽራሪ/ ኣረኣእያን ተግባራትን እዚ ነቶም ሓደ ዓይነት ሃይማኖታዊ እምነት ዝኽተሉ ሕብረተ-ሰብ ከይተረፈ ከም ቀንዲ ግዳይ እናገበረ ዝነጥፍ ስለ ዝኾነ፡ ንዘይቅንዕነቱን ሓደገኝነቱን ብጭቡጥ ዘረጋግጽ‘ዩ። ኣሸበርቲ ግጉይ እምነቶምን ንዕኡ ንምዕዋት ክብሉ ዝኽተሉዎ ዓመጻዊ ኣገባብ ቃልስን ውጽኢቱ ንዝኾነ ኣካል ውጹዕ ሕብረተ-ሰብ ናይ ዝኾነት ሃገር ዘይጠቅምን ዘየገልግልን፣ብኣንጻሩ ዝጐድእን ዝርምስን’ዩ። ስለዚ፡ ብጨቆንቲ ሓይልታት /ደርብታት/ ኣብ ልዕሊ ጭቁናት ህዝብታት ንዝካየድ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ሕሰም ክኸብድን ክቕጽልን ኣብ ምግባር ወድዓዊ ኣሉታዊ ተራ ይጻወት ካብ ሃለወ ብከመይ’ዩ ክውገድ ዝኽእል ዝብል ነጥቢ ምርኣይ ኣገዳሲ‘ዩ።
ግብረ ሽበራዊ ኣተሓሳሳባን ኣሸበርትን ኣሉታዊ ተግባራትምን ዝፈጥሮ ሓደጋታት ምምካትን ምውጋድን ዝካኣል፡ ብቐዳምነት ባህርን ዕላማን ናይ ኣመንቱን ኣሉታዊ ተግባራቶምን ንዝኾነ ህዝቢ ዘይጠቅምን ዘየገልገልን ምዃኑ ቅኑዕ ተረደኦ ክተሓዝ ምግባር እዩ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ድማ ነቲ ጨካን ባህርን ኣዕናዊ ተግባራትን ካብ ምኹናን ዝሓለፈ፡ ኩሎም ኣብ ሰላምን ዕቤትን ረብሓ ዘለዎም፡ ብምትሕብባርን ምውዳብን ኣንጻር ኣሸበርትን ኩሉ መዳያዊ ኣዕናዊ ተግባራቶምን ብመስርሕ ዝዕወት ቃልሲ ምክያድን እዩ። ብመሰረቱ ኣሸባርነት ክውገድ ዝኽእል እቲ ንዕኡ ዝፈጠረ ናይ ጭቁናት ህዝብታት ኩሉ-መዳያዊ ጭቆናን ጸገማትን ዝሓቖፈ ወድዕነት ማሕበራዊ ፍትሒ ብምርግጋጽ ምውጋድ ምስ ዝካኣል’ዩ።
ስለ ዝኾነ፡ ናይ ውጹዓት ህዝብታትና ጭቆናን፡ በደላትን ንምፍታሕ ኣብ እንገብሮ ቃልሲ፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማን ተረደኦን ኣብ ህዝብታትና ምሉእ ኣፍልጦን እምነትን ክረክብ ዘይሕለል ፖለቲካዊ ቃልሲ ምክያድ የድሊ። ውጹዓት ህዝብታትና ከም ዋናታትን ወሰንትን ናይ ቃልሶም መጠን፡ ብንቕሓትን ብቕዓትን ክቃለሱ ምግባር፡ ቀንድን መሰረታውን ዋኒና ክኸውን ይግባእ። ኣብ ልዕሊ ግብረ-ሽበራን ኣሸበርትን ብከምዚ ኣገባብ መሰረት ዘይሓዘ፡ ካብ ሕሰምን ጽልኢትን ዝፍጠር ስምዒት ብምብጋስ ጥራሕ ኣንጻሮም ክትቃለስ ምፍታን ግን፡ ናይ መትለ-መታሉ /ናይ ግብረ-መልሲ/ ተግባራት ካብ ምዃን ዘይሓልፍ፡ ንነገራት ብወድዓውን ፍትሓውን ዓይኒ ዘይርኢ፡ ነቲ ናይ ጭቁናት ቃልሲ፡ ቅኑዕ እስትራተጅን ስልትን ዘየበርክት፣ ኣብ ተራ ናይ ሕነ ምፍዳይ ተግባራት ዝምርኮስ ስለ ዝኸውን፡ ዘይቅኑዕን ዘይዕወትን’ዩ ዝኸውን። ስለ ዝኾነ ኣብዚ መዳይ’ዚ ንቕሓትን ጥንቃቐን ዝመልኦ ኣገባብ ቃልሲ‘ዩ ክካየድ ዝግባእ። ኣንጻር ግብረ-ሽበራውያን ዝግበር ናይ ሓይሊ ምጥቃም ውፍሪ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስ፡ ኣብ’ቲ ውጹዕ ሕብረተ-ሰብ መሰረታዊ ፍታሕ ንምምጻእ ዓሊሙ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሕሉፋት ኣኽረርቲ ማእከሉ ዝገበረ ስጉምቲ ክውሰድ እንከሎ’ዩ ምሉእ ዓወት ዝኸውን ‘ምበር፡ ነዚ ዕሽሽ ኢልካ ብዓመጽን ዓመጽን ጥራሕ ንምውጋዱ ዝሕለንሲ ካብ ግዝያዊ መዐገሲ ምግባር ሓሊፉ ዘላቒ መፍትሒ ኣይከውንን። መሊሱ ብዝተፈላለየ መልከዓት ክኽሰት’ዩ ዝኸውን።
ካብ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ጥሪ 2015 ዝተወስደ
ድ,ሰ,ደ,ኤ, 10-04-2015


text:
[audioplayer file=”http://sallina.com///audio/Tintane-Zena /Tintane zena- 01-09-2016.mp3″]
ሓሙስ 01/መስከረም 2016
ህዝቢ ኤርትራ ንዝተነፈጎ ናጽነት ሓርነትን ንምምላስ ቀዳመይቲ ጥይት ኣንጻር ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝቶኮሰላ ባሕቲ መስከረም ንመበል 55 ዓመት ንዝክር ኣለና።
ሰላም ክቡራትን ክቡራንን ተኸታተልቲ ማሕበረሰባዊት ሬድዮ ድምጺ ወጋሕታን መርበብ ሓበሬታ ወጋሕታ ሳሊናን ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ከመይ ቀኒኹም።
ኣብ ናይ ሎሚ ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜናና ን30 ዓመታት ከርተት ኢሉ መገለጺ ኣልቦ መስዋእትን ስንክልናን ከፊሉ ንባዕዳወያን ገዛእቲ ዘባረረ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት መሬታዊ ናጽነት እንታይ ብድሆታት ኣጋጢሙዎ፡ጠንቂ ብድሆታቱ መን’ዩ፡ ካብ ዘጋጠሙዎ ብድሆታት ንምንጋፍ’ከ እንታይ ክገብር’ሎዎ? ክንድህስስ መሪጽና’ለና ክሳብ ፍጻመ ተሕዝቶና ምሳና ኩኑ።
ኣብ ባሕሪ መስከረም 1961 ሓርበኛ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ኣብ ጎቦ ኣዳል ፈላመይቲ ጥይት ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ ክትኩስ ከሎ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተጻዒኑ ዝነበረ ኣርዑት ድንቁርናን ጭቆናን ንምእላይ ዕላማ ዝገበረ ምንባሩ መዛግብቲ ታሪኽ ይገልጹ።
ሓርበኛ ዓዋተ ነታ ፈላመይቲ ጥይት ሓደ ኢሉ ክትኩሳ ከሎ ኣሰሩ ስዒቦም ንዕላማ ምድላይ ናጽነት ኣብሽቶኡ ዘብጽሑ 10ታት ኣሽሓት ደቂ ህዝቢ ከም ዝስዕቡዎ ልዑል እምነት ከም ዝነበሮ’ውን ነቶም መዛግብቲ ገንጺልና ምርኣይ ከም እንኽእል መሁራት ዜጋታትና ይገልጹ።
ከም እምነት ሓርበኛ ዓዋተን ብጾቱን ድማ ብሓንቲ ብረት ዝጀመረ ሰውራ ኤርትራ ቁስሊ ህዝቦም ብዘሕምሞም መንእሰያት ማዕበላዊ ድጋፍ ረኺቡ ኣብ ዓመተ 1991 ንመግዛእታዊ ሓይሊ ጸሪጉ ንሃገር ናጻ ኣውጺኡዋ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 1991 ዝተረጋገጸት ናጽነት ግን ድሕሪኡ ኣብ ልዕሊ እቲ ሃገር ዝብላ ዝነበረ ህዝቢ እንታይ ረብሓ ኣምጺኣ? ሕቶ ብዙሓት ኮይኑ እንትርፎ ካብቲ ዝነበረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝብእስ በደል ዝተረኽበ ጥብ ዝብል ረብሓ ከም ዘየለ ብዙሓት ዜጋታት ይሰማምዑ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባሕቲ መስከረም 1961 ጀሚሩ ንዓመታት ዝተሰውአን ዝሰንከለን፡ ህዝባዊ መንግስቲ ክተክል፡ ክመርጽ፡ ልዕለ ኩሎም ሕግታት ዝኾነ ቅዋም ክህሉዎ፡ ካብ ናብን ጫፋት ሃገሩን ወጻኢን ብዘይ ገደብ ክመላለስ፡ ዝደለዮ ሃይማኖት ክኽተል፡ ዝመስሎ ሓሳብ ብናጽነት ክገልጽን ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ልዕሊኡ የውርዱዎ ካብ ዝነበሩ ግፍዕታት ከምልጥ ፈቐዶ ሃገራት ተበታቲኑ ዝነበረ ዜጋ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ቀሲኑ ሃገሩ ክሃንጽ ዓሊሙ’ኳ እንተነበረ፡ ኩሉ እዚ ዝተቓለሰሉ ዕላማታት ብውልቀ ምልካዊ ጉጅለ ኢሳይያስ ተጨውዩ ኣብ ዲቕ ዝበለ ጊላነት ተጸሚዱ ምህላው’ውን ዓው ኢሎም ይምስክሩዎ’ለው።
ባዕዳዊ መግዛእቲ ተባሪሩ ስልጣን ብመላኺ ኢሳይያስ ካብ ዝግበት ንነጆው ህዝባዊ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ከም ዘይሕሰብ ኮይኑ። ምርጫ ድሕሪ 30 ወይ 40 ዓመታት ወይ’ውን ካብኡ ንላዕሊ ክካየድ ከም ዝኽእል ብልሳን መላኺ ኢሳይያስ ክሽክዕለልና ሰሚዕና፡ ገደብ ስልጣን መንግስትን መሰላትን ግቡኣትን ዜጋታትን ብንጹር ኣቐሚጡ ብህዝባዊ ተሳትፎ ዝጸደቐ። ቅዋም 97 ምስ ባህርያት መላኺ ኢሳይያስ ስለ ዘይኸይድ በቲ ሓደ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ድማ ዝምችእ በቲ ካልእ ስለ ዝኾነ ኣብ ዓመተ 2015 ፈጺሙ ከም ዝሞተ ብቃል ኢሳይያስ ተነጊራ’ውን ይብሉ ዜጋታትና።
ህዘቢ ይትረፍ’ዶ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ሃገሩን ወጻእን ብናጽነት ክንቀሳቐስ፡ ካብ ሓደ ኣንጎሎ ናብ ካልእ ኣንጎሎ ክንቀሳቐስ ካብ ክልተ ንላዕሊ መንቀሳቐሲ ከም ዝሕተት ዘብርሁ እቶም ዜጋታትና ሃይማኖቱ ብምልካዊ ጉጅለ ከም ዝግደብ’ውን የነጽሩ።
ዝመስሎ ሓሳብ ብናጽነት ክገልጽስ ይትረፍ ሓሲብካ ተባሂሉ ብዘይ ወዓሎ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝበሊ ዘሎ ዜጋ ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ ድሕሪ ምባል ድማ ዕላማ ባሕቲ መስከረም ተጨወዩ መላኺ ኢሳይያስ ንህዝቢ ድከቱ የስትዮ ምህላው የብረሁ።
ንስደት ኣመልኪቶም ኣብ ዝሃብዎ ሓሳብ ድማ እቶም ዜጋታት ኣብ ዘመነ ባዕዳዊ መግዛእቲ ካብ ዝነበረ ዋሕዚ ስደት ድሐሪ ናጽነት ዝረኣ ዘሎ ዋሕዚ ብዕጽፊታት ከም ዝዛይድ ይገልጹ።
ካብዚ ብምብጋሰ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ካብ ምረት፡ ስደት፡ ሓዘንን፡ ሽቑረራን መቕተልትን ከም ዘይተገላገለ ብምሕባር ሕጂ’ውን ዳግም ባሕቲ መስከረም ተባሪዑ ነቲ ዝኸፈሎ ዋጋ ሓርነት መንዚዑ ዘሳቕዮ ዘሎ ምልካዊ ጉጅለ ምስ መርዛም ኣተሓሳስብኡ ብቅኑዕ መስመር ክሳብ ዘይኣለዮ መከረኡ ከም ዝቕጽል የጠንቅቑ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ነገረ ድኅነት ፥ ኣቦና ኣዳም ካብ ዝወደቖ ኃጢኣት ብኸመይ ከም ዝደኃነን ንሕና ደቁ ብኸመይ ከምእንድኅንን መንግሥተ እግዚአብሔር ከምንወርስን ዝምህር ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን እዩ።
መበገሲ ትምህርቲ ነገረ ድኅነት፡ ውድቀት ኣዳም እዩ። ምኽንያቱ ትእዛዝ ኣፍሪሱ ኃጢኣት ዝሠርሐ፡ ቃል ኪዳን ድኅነት ውን ዝተኣትወሉን ቀዳማይ ሰብ ንሱ እዩ።
እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዓለም ብሥነ-ፍጥረት እናኣማዕረገ ድኅሪ ምድላዉ፡ ኣብ መወዳእታ ነቲ ኽቡር ጋሻ ፍጥረት ዝኾነ ሰብ ፈጠሮ። ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ እዚ ኸረድኡ ኸለዉ ከምቲ ሓደ ለዋህ ሰብ ንዝዓደሞ ጋሻ ዝኸውን መብልዕን መስተን ኣቐዲሙ ዘዳሉ፣ እግዚአብሔር ኣምላኽ ከኣ ኣቐዲሙ ዘስተንፍሶ ኣየር፡ ዝሰትዮ ማይ፡ ዝበልዖ መግቢ፡ ዝነብረሉ ገነት ከምኡ ውን ካልኦት ንኣንክሮን ተዘክሮን ዝኾንዎ ዘበሉ ዅሎም ምስ ኣዳለወ ንኣዳም ፈጠሮ።
ናይ ዓለም ገዛእን ኣዛዝን ኮይኑ ንኺነብር ብኣርኣያን መልክዕን እግዚአብሔር ዝተፈጥረ ፍጡር ንሱ ጥራይ እዩ። ‘. . . ብመልክዕና ከም ምስልና ሰብ ንግበር፡ ንዓሣ ባሕርን ኣዕዋፍ ሰማይን እንስሳን ብዘላ ምድርን ኣብ ምድሪ ለመም ዝብልን፡ ኵሉ ለመምታን ይግዝኡ።’ (ዘፍ. ፩፥፳፮/1፥26) እግዚአብሔር ኣብ ኣዳም ዘለዎ ፍቕሪ ብሥነ-ፍጥረቱ ኣኽቢሩ ብኣርኣያኡን መልክዑን ፈጢሩ ኣብ ትሕቲኡ ብዝሃቦ ናይ ገዛእነት ሥልጣን ተረጋጊጹ እዩ። ኣዳም ግና ነቲ ‘ካብዛ ዕፀ በለስ ኣይትብላዕ፡ ምስ ትበልዕ ክትመውት ኢኻ’ ዝብል ትእዛዝ እግዚአብሔር ኣፍሪሱ ነቲ ዝተዋህቦ ክብሪ ሰኣኖ።
ሓደ ሓደ ሰባት ‘ዕፀ በለስ እንተዘይትፍጠር፡ ኣዳም ኣይምስሓተን ነይሩ።’ ብምባል ዚዛረቡ ኣለዉ።
ተውሳክ፡. . . ነገረ ድኅነት (፩ይ ክፋል)


text:
Erena on Facebook
Human Rights
Remember the pain?
ቀዳማይ ዓመት ዝኽሪ ህልቂት ኤርትራውያን ኣብ ላምፐዱዛ
ድሕሪ'ቲ ንዓለም ዘሰምበደ፡ ኣብ ባሕሪ ኣፍደገ ላምፐዱዛ ዘጋጠመ ህልቂት ኣማኢት ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ንምዝካር "ብትረ-ኦቶብረ" (ሰለስተ ጥቅምቲ) ዝጽውዑ ዝተፈላለዩ ማሕበራት ኢጣልያን ውህደት ንደሞክራስያዊት ኤርትራን (Coordinamento Eritrea Democratica) ዝፍለጡ ተቓለስቲ ብሓባር ካብ 3ክሳብ5 ጥቅምቲ (ዓርቢ፥ ቀዳምን ሰንበትን) ናይ ዝኽሪ መደብ ተወዲቡ ኣሎ።
እዚ ንህልቂት ኤርትራውያን ዜጋታት ግዳያት ባሕሪ ብምውካል፡ ብኢጣልያውያንን ኤርትራውያን ማሕበራት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ተመዲቡ ዘሎ ዝኽሪ፥ ንኹሎም እቶም ኣብ ጉዕዞ ስደት፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብሓደጋ ህይወቶም ዝሰኣኑ ስደተኛታት እውን ዝዝክር እዩ።
እቲ መደባት ንሰለስተ መዓልታት ዝቕጽል ኮይኑ፡ እታ ቀዳመይቲ መዓልቲ፡ ዓርቢ 3 ጥቅምቲ ንህልቂት ላምፔዱዛን ግዳያት ባሕርን ንምዝካር ከምእተወፈየትን፡ እተን ዝተረፋ ክልተ መዓልታት ቀዳምን ሰንበትን ከኣ፡ እቶም ካብ ዝተፈላለየ ቦታታት መጺኦም ኣብቲ ዝኽሪ ዝሳተፉ ኤርትራውያን፡ ብዛዕባ እቲ መሪር ህልቂት ዘስዓበ ጠንቂ ስደትን ፍልሰትን ህሉው ኩነታት ሃገርን ብምዝታይ፡ ብስም ግዳያት ላምፐዱዛ ተወሃሂድካ ንምስራሕ ዘተ ክካየድ ተመዲቡ ኣሎ።
ኮሚተ ውህደት ዝኽሪ ላምፓዱዛ ከምዝሓበረቶ፡ እታ ቀዳመይቲ ናይ ዝኽሪ ዕለት ዓርቢ 03 ጥቅምቲ፡ ሰዓት 4.00 ወጋሕታ ፡ ልክዕ ኣብታ ግዳያት ባሕሪ ብሓደጋ ዝጠፍኡላ ሰዓትን ቦታን፡ ምስቶም ካብቲ ጥፍኣት ዝደሓኑ ውጻእ መዓትን፡ ስድራ-ቤት ግዳያትን ብሓባር ኮይኖም 368 በራሪ መብራህቲ ናብ ሰማይ ክውንጭፉ እዮም።
ቀጺሎም፡ ልክዕ ኣብቲ ረዲኤት ድሕነት ዝተጀመረሉ ሰዓት፡ ብወከልቲ ኩሎም ሃይማኖታት ዝፍጸም ዝኽረ ፍትሓት (ቅዳሴ) ከምዝካየድ፡፡ ድሕሪኡ ድማ ነበርቲ ላምፐዱዛ፡ ስድራቤት ግዳያት ላምፐዱዛ ፡ ኩሎም እቶም ኣብ ረድኤት ዝተሳተፉ ወለንታኛታት፡ ማሕበራት ግብረ ሰናይን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝሳተፍዎ ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ቦታ ዝዛዘም ሰለማዊ ሰልፊ ከምዝካየድ። ካብኡ ስዒቡ፡ ሓይልታት ባሕርን ወነንቲ ናእሽቱ ጀልባታትን ኣብቲ ረዲኤት ዝተሳተፉ ገፈፍቲ ዓሳን ብሓባር ኣብቲ ናይ ሓደጋ ቦታ ናይ ዝኽሪ ዕምበባ ከምዘንብሩን ብምምሕዳር ከተማ ላምፐዱዛን ብኻልኦትን ዝቕረብ ካልእ ናይ ዝኽሪ መደብ እውን ከምዘሎ ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣብቲ ንክልተ መዓልታት ዝቕጽል መደብ፡ ብማሕበራት ጥልያንን ካልኦት ኣህጉራውያን ትካላትን ዝተመደበ ንመሰል ስደተኛታት ዝምልከት ዝተፈላለየ ኮንፈረንስ ፕሮግራምን ተዳልዩ ከምዘሎ እውን ኣሰናዳኢት ኮሚተ ትሕብር።
በዚ ኣጋጣሚ እዚ ኩሉ ዓቕሚ ዘለዎ ግዱስ ሃገራዊ ኣብዚ ታሪኻውን ሕልናውን ዝኽሪ ብኣካል ክሳተፍን ንምዕዋቱ ኪደጋገፍን፡ እቲ ብኣካል ክመጽእ ዘጸግሞ ከኣ ነዚ ማሕበራት ጥልያን እኳ ከይተረፋ፡ ብሕልናዊ መንፈስ ዝዝክሮኦን ዝዋስኣሉን ዘለዋ ናይ ዜጋታትና ህልቂትን ጥፍኣትን ዝኽሪ ኣኣብ ዘለዎ ሽምዓ ኣብሪሁ ብመንፈስን ብጸሎትን ክሳተፎ ብምዕዳም፣ ነቲ ዕማም ንምዕዋት ከም ቀደሙ ብሞራልን ንዋትን ተርኡ ክጻወት ንምሕጸን።
እዚ ታሪኻዊ ዝኽሪ ብመንፈስን ኣካላውን ተሳትፎ ክበዓልን ክዝከርን፡ ኣብ ኢጣልያ ዝቖመት ኮሚተ ብሓላፍነት ክትዋሳኣሉ ጂኦግራፊያዊ ግዴታኣ'ኳ እንተኾነ ብዘይ ተሳትፎን ደገፍን ናይ ኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዜጋታትና ክሰልጥን ክዕወትን ስለዘይከኣል፣ ኩሉ ሃገራዊ ዜጋ ብኣካል ይኹን ብኣበርክቶ ክሳተፎ ትጽውዕ።
ውህደት ንደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኢጣልያ
ኮሚተ 3 ጥቅምቲ ኢጣልያ
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ግፋ፣ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ግዳያት ይኾኑ ኣለዉ
ፖሊስ ስዑዲ ዓረብ፣ ዘይሕጋውያን ወጻእተኛታት ንምህዳን ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ጽዑቕ ግፋ ሓደ ኤርትራዊ ከምዝተቐትለ ንጋዜጣ ኦካዝ ብምጥቃስ ምንጭታትና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
ብዛዕባ'ቲ ተቐቲሉ ዝብሃል ዘሎ ኤርትራዊ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ክርከብ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ፖሊስ ስዑዲ ዓረብ ዘይሕጋውያን ወጻእተኛታት ንዝበልዎም ዜጋታት ሓያሎ ሃገራት ንምግፋፍ ጎነጽ ይጥቐሙ ብምህላዎም ተቐቲሉ ክኽውን ከምዝኽእል ይግመት።
‘መንግስቲ ኤርትራ ክሸጦ’የ ዝብሎ ዘሎ ኣባይቲ ፖለቲካዊ ደገፍ ዲያስፖራ ንምርካብ’ዩ’ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ
መንግስቲ ኤርትራ ብስም ባንክ ንግድን ኣባይቲን ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ኤርትራውያን መንበሪ ኣባይቲ ብኤውሮ ክሸጠሎም ኣውጺእዎ ዘሎ ሓድሽ ውጥን፣ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ጥራይ ንምርካብ ዘይኮነ፣ ፖለቲካዊ ደገፍ ዳያስፖራ'ውን ንምርካብ ዝዓለመ'ዩ ክብል ሓላፊ ትካል ሸርፊን ሓዋላን ሂምቦል ነበረ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ገሊጹ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
100 ነጋዶን ኣውፈርትን ዝሓቖፈ ብሚኒስተር ቁጠባ ዝምራሕ ልኡኽ ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ይፍጽም
Radio Erena: 29 December 2016
100 ነጋዶን ኣውፈርትን ዝሓቖፈ ብሚኒስተር ቁጠባ ኒሃት ዘይበክሺ ዝምራሕ ልኡኽ ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሓደ መዓልቲ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ኣገልግሎት ዜና ቱርኪ – ኣናዶሉ ገሊጹ።
እቲ ብላዕለዋይ ወኪል መንግስቲ ዝምራሕ ምብጻሕ ቱርካውያን ናብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ንዘሎ ናይ ወፍርን ንግድን መደባት ብዝያዳ ንምስፍሑ ዝዓለመ'ዩ።
ሚኒስተር ቁጠባ ቱርኪ ኒሃት ዘይበክሺ፣ ኣብዚ ብሮቡዕ 28 ታሕሳስ ዘካየዶ ናይ ኢትዮጵያ ዑደት፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን ብምርኻብ፣ ንግዳዊ ልውውጥ እዘን ክልተ ሃገራት ብዛዕባ ዝዓብየሉ ተኽእሎታት ዘትዩ።
ኣብ እስራኤል፣ ግፋ ኤርትራውያን ተኻይዱ
Radio Erena: 28 December 2016
ሓይልታት ኢሚግሬሽን እስራኤል፡ ኣብ ከተማ ፔታኽ ቲክቫ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘካየዱ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
እዚ ናብ ሰሉስ 27 ታሕሳስ ኣብ ዘውገሐ ለይቲ ዝተኻየደ ግፋ ኤርትራውያን፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያትን ኢመግረሽን እስራኤል፡ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ከካይድዎ ዝጸንሑ ምእሳርን "ብፍታዎም" ኣብ ትሕቲ ዝብል ግዱድ ናይ ምጥራዝ ኣገባብን'ዩ።
ኣብቲ ግፋ ዝተዋፈሩ፣ ፍሉይ ልብሲ ዝወደዩ ሓይልታት ክፍሊ ኢምግሬሽን፣ ገዛ ገዛ እናኣተው ኣብ ዘካየድዎ ግፋ ነንዝሓዝዎም ኤርትራውያን እናከላበቱ ብፍሉይ ናብ ዝተዳለዋ ጸዓዱ ሚኒባሳት ሰቒሎም ከምዝወሰድዎም ተፈሊጡ።
ኣብ ኣስመራ፣ ከባቢ ቀሓውታ፣ ኣብ ድሮ ልደት ፈረንጂ ኣብ ጸሎት ዝነበሩ 10ታት ኣመንቲ ክርስትና ተቐይዶም
Radio Erena: 28 December 2016
መንግስታት ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ብምኽንያት በዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን ንእሱራት ምሕረት ኣብ ዝገብርሉ ዘለዉ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ኣብ ከተማ ኣስመራ፣ ከባቢ ቀሓውታ፣ ኣብ ጸሎት ዝነበሩ 10ታት ኣመንቲ ክርስትና ከምዝቐየደ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቶም ኣብ ቀሓውታ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ፣ ኣብ ድሮ ልደት ፈረንጂ፣ ጾምን -ጸሎትን ዝገብሩ ዝነበሩ 10ታት ኤርትራውያን፣ ጫማታቶም ብምምንዛዕ፣ ጥራይ ኣእጋሮም ፒክ-ኣፕ ኣብ ዝዓይነታ መኪና ጽዒኖም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከምዝወሰድዎም እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ስድራቤታት እቶም፣ ኣብ ድሮ ልደት ፈረንጂ ዝተቐየዱ ኤርትራውያን ኣመንቲ ክርስትና፣ ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ ማእሰርቲ ይደልይዎም ከምዘለው ኣመልኪቶም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ እገዳ ክልዓለ ዝጽውዕ ደብዳቤ ናብ ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ልኢኹ
Radio Erena: 28 December 2016
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ክልዓለ ዝጽውዕ ደብዳቤ ናብ ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ከምዝልኣኸ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብ መልእኽቱ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ን7 ዓመታት ተነቢሩ ዘሎ "ዘይሕጋዊ'ዩ" ዝበሎ እገዳ ክልዓል ብምጽዋዕ፣ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞ በደል ብምዝክኻር፣ ኣብዚ እዋን'ዚ'ውን ኣብ ክንዲ ብበደሉ ዝጠዓስን ንህዝቢ ኤርትራ ዝኽሕስን፣ ክቐጽዖ'ዩ ዝርአ ዘሎ ምባሉ እቲ ናይ ትዊተር ሓበሬታ ይጠቕስ።
እቲ ናይ ትዊተር ሓበሬታ ብተወሳኺ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ደብዳቢኡ ኢትዮጵያ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ወሪራ ክነሳ፣ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዝኾነ ስጉምቲ ብዘይምውሳዱ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዎ ተቓውሞ ይገልጽ።
ብዝሒ ተጠቀምቲ ሞባይል ኣብ ኤርትራ 7.5% ጥራይ ምዃኑ ተሓቢሩ
Radio Erena: 27 December 2016
ኣብ ኤርትራ፣ ብዝሒ ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ሞባይል ቴሌፎን 7.5 ካብ ሚእቲ ጥራይ ምዃኖም፣ ኣብ ኣገልግሎታት ርክባት መጽናዕቲ ዘካይድ ኣህጉራዊ ትካል ቡድ ኮም ሓቢሩ።
እቲ ንዝተፈላለያ ኩባንያታት ወሃብቲ ኣገልግሎት ቴሌፎንን ኢንተርነትን ብምውካስ መጽናዕቲ ዘካይድ ኣህጉራዊ ትካል፣ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ብመንግስቲ ዝውነን እንኮ ወሃቢ ኣገልግሎት ተሌፎንን ኢንተርነትን (ኤሪተል) ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ክሳብ መፋርቕ 2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ 5.5 ሚልዮን ካብ ዝተገምገመ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ፣ እቲ ትሕቲ ፍርቂ ሚልዮን ጥራይ'ዩ ናይ ሞባይል ሲም ካርድ ክውንን ክኢሉ።


text:
ኣብ ኣውሮፓ፣ ሃገራት ኤሲያን ማእኸላይ ምብራቕን ኣብ ዝተዘዋወርኩሉ እዋን ሓደ ነገር ተዓዚበ። ንሕሉፍ ታሪኾም ዘለዎም ተገዳስነት ልዑል ከም ዝኾነ ሪአ። ብምዃኑ ድማ ብዝተፈላለየ መገዲ ይዕቅቡዎን ይንከባኸቡዎን። ከም ኣብነት ንምጥቃስ፣ እቶም ጥንታዊያን ህንፃታት ውሽጦም ንናይ ሎሚ ሰብ ንኽጥዕም ለውጢ [...]
ኣሃዱ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ትግራይ ዝምልከት ብዙሕ ዛዕባታት ኣልዒልና ብዘይ ምንም ስኽፍታ ዘቲና ኢና። ገለ ጉዳያት፣ ብፍላይ ኣብ ሞንጎ ውድባት ኣባላት ኢህወደግ ዘሎ ርክብን ንሶም ዝመርሑወን ክልላትን ኣመልኪቱ ምዝራብ ግና ዳርጋ ንብዙሕ ቕኑዕ ሰብ ዘሰክፍ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ንምታይ’ሲ ኣብ ሞንጎ እዞም [...]
ናብ፡- ትብፃሕ ንኹሉኹም ኣመራርሓን ተጋደልተን ህወሓት (ኣብ ውሽጢ ውድብ ንዘለኹምን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ውድብ ንዝተፈለኹምን) ዋኒኑ፡ ብዛዕባ ምዕቃብ ታሪኽ ገድሊ ትግራይ ይኸውን ፈለማ ንኹሉኹም ኣብቲ ብህወሓት ዝተመርሐ ኣንፃር ዕብለላን መርገፅት ህዝቢ ትግራይ ዝተኻየደ ቃልሲ ዝተሳተፍኩም ወለዶ [...]
(ብናትና ኣዛሂል – መቐለ) “ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ድርቂ ንምፅዋር ዋላ ካብ በጀት ልምዓት መንግስቲ ነኪዩ ክጥቀም እዩ።” ር/ም|ም ኣባይ ወልዱ “ልዕሊ ቀለብ ዘጨንቐና ዝሰተ ማይ እዩ። ቀለብ ሰብን እንስሳን እውን ካብቲ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዘሎ ሓገዝ ንላዕሊ ጠመተ ይገበረሉ።” ግዳያት ድርቂ ኮፍ ዝበላለሉ ወንበር [...]
(ካብ ተጋዳላይ ካሕሳይ ቃሉ) 1/ መእተዊ ካብ ታሪኽን ካብ ነዊሕ ናይ ቃልሲ ተሞክሮን ከምንዕዘቦ ህዝቢ ትግራይ ካብ ነዊሕ እዋን ጀሚሩ ወፅዓ ዘይፎቱ ንአድልዎ አምሪሩ ዝፀልእ ንዝኾነ ጉዳይ መዕቀኒኡ ፍትሒ እምበር ዘርኢን መንነትን ከምዘይኮነ እዩ፡፡ እዙይ አብ ናይ ነዊሕ ዘመን ታሪኹ ጎሊሁ ዝረአ ሓቂ እዩ፡፡ [...]
(Yoel Alem) ጽልኢ ቀንዲ መለለዩ ሻዕብያዊ ኣተሓሳስባ እዩ። ጽልኢ ምስ ዝሰፍን፡ ስነሓሳብ ሻዕብያ ይስስንን። ኣብ ሃዋሁ ሰላምን ሕውነትን ድማ፡ ፓለቲካዊ ጽምኢ የጋጥሞ ‘ሞ፡ ኣብ ዓጽረ ሞት ‘ውን ይሰሓግ። ስነሓሳብ ሻዕብያ ክሰርርን ክሕይልን እንተኾይኑ፡ ከም ጸላኢ ኮይኑ ከገልግል ዝኽእል ኣካል የድልዮ። [...]
* ኣብ ከይዲ ናይ 40-50 ዓመት ጉዕዞ ህዳሴና ዝቕየርን ዘይቕየርን ጉዳይ እንታይ እዩ? * ዝለዓለ ድምፂ ጉባኤተኛ ዝረኸበ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ንምንታይ ኣቦወንበር ውድብ ወይ ኣባል ፖሊት ቢሮ ዘይኾን? * ካብ ሓደ ገዛ (ሰብኣይን ሰበይትን፣ ሓውን ሓፍትን)፣ ዓፅመ ስጋ ዝተኣሳሰሩ ንምንታይ ብሓደ ኣመራርሓኣ ይኾኑ? [...]
* ኣብዚ ፅሑፍ ዝተጠቀክምሉ ኣቆፃፅራ ዘመን ጎርጎሮሳዊ (ፈረንጂ) እዩ ዘለናዮ እዋን ኣብ ታሪኻዊ ርክብ ክልቲኡ ህዝቢ ወሳናይ ምዕራፍ ክነመዝግበሉ ንኽእል እዋን እዩ፡፡ እንተኾነ ግን ኣብዚ ምዕራፍ ዝፍጠር ለውጢ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ናብ ዝኸፍአ ወይ ድማ ናብ ዝሐሸ ኩነታት ክዓቢ ዝኽእል፤ እቶም ኣብ [...]
ካልኣይ ወያነ ትግራይ ብሓፈሻዊ ኣገላልፃ ኣብ መወዳእታ ዓመታት ስልጣን ስርዓት ሃይለስላሰ ቦቒሉ ኣብ መባእታ ዓመታት ስርዓት ደርጊ ብምግዋድን ቅልፅሙ ብምሕያልን ንህልውና ትግራዎትን ትግራይን ሓደጋ ኮይኑ ንኣማእቲ ዓመታት ዝፀንሐ ዓብላልን ገባትን ስርዓት ብምሽናፍ ሓዱሽ ሰላማዊ ናይ ልምዓትን ቃልስን [...]
(ሕሩይ ነጋሲ) ብሰብ ሃብቲ ትግራይ ዝተፈነወ ተቓዉሞ ዲሞክራሲያዊ መሰል እዩ! መንግስቲ ትግራይ ብቕንዕና ሪኡ ሚዛን ብዝሓለወ ዉሕሉል አመራርሓ ምፍትሒ ክህቦ ይግባእ!! ብሰብ ሃብቲ ትግራይ ብዛዕባ ምሕደራን ዕብየትን ትግራይ ዝተፈነወ ተቓዉሞ ብፍላይ ብጉዱስ ትግራዋይ ፈታዊ ህዝቢ አይተ ዳዊት ገ/እግዛሄር [...]


text:
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህይወት ሰባት ይቕይር
የሆዋ መሓርን ይቕረ በሃልን ምዃኑ ተመሃርኩ
ዓመተ ልደት: 1954
መበቈል ሃገር: ካናዳ
ታሪኽ: መታለልን ተጣላዕን
ሕሉፍ ህይወተይ፦
ኣብ ከተማ ሞንትርያል፡ ትሑት መነባብሮ ዘለዎም ሰባት ኣብ ዚነብርሉ ኸባቢ እየ ዓብየ። ወዲ ሽዱሽተ ወርሒ ኸለኹ ኣቦይ ስለ ዝሞተ፡ ኵሉ ሓላፍነታት ስድራ ቤት ናብ ኣደይ እዩ ወዲቑ። ካብታ ሸሞንተ ቘልዑ ዝነበርዋ ስድራ፡ ኣነ ሕሳስ ልደ እየ ነይረ።
እናዓበኹ ኣብ ዝኸድኩሉ እዋን፡ መዓልታዊ ህይወተይ ኣብ ሓሽሽን ጠላዕን ዓመጽን ምስ ገበነኛታት ኣብ ዝነበረኒ ዕርክነትን እተሓጽረ እዩ ነይሩ። ወዲ ዓሰርተ ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ንኣመናዝርን ብሓረጣ ንዜለቅሑን ኪለኣኣኽ ጀመርኩ። ብቐጻሊ እየ ዝሕሱ ነይረ፣ ኬታልለሉ ዚኽእል እተፈላለየ መገድታት ገይረ ንሰባት ምምዝማዝ የሐጕሰኒ ነበረ። እዚ ነገራት እዚ፡ ከም ወልፊ ሓሽሽ እዩ ዀይኑኒ ነይሩ።
ወዲ 14 ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ንሰባት ዜታልል ነገራት ብምምሃዝ ዝመጸ ኽኢላ ዀንኩ። ንኣብነት፡ ብወርቂ እተለበጠ ሰዓትን በናጅርን ቀለቤትን ብብዝሒ እዕድግ እሞ፡ 14 ካራት ወርቂ ኸም ዝዀነ ዚሕብር እተቐርጸ ማሕተም እገብረሉ፣ ሽዑ ኣብ ጐደናታትን ኣብ ቦታታት ዕዳጋ ኣብ ዚርከብ መቘም ማካይንን ኰይነ እሸጦ ነበርኩ። ብቐሊሉ ገንዘብ ክትረክብ ምኽኣል ጥዒሙኒ ነበረ። ሓደ እዋን፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ ጥራይ 10,000 ዶላር ካናዳ ረኸብኩ።
ወዲ 15 ዓመት ከለኹ ኻብ መአረሚ ቤት ትምህርቲ ስለ እተሰጐጕኩ፡ ዚድቅሰሉ ቤት ኣይነበረንን። ኣብ ጐደናታት፡ መናፈሻታት፡ ወይ ኣብ ቤት እቶም ዚፈልጦም ሰባት እየ ዚድቅስ ነይረ።
ኵሉ ንጥፈታተይ ምትላል ዝመልኦ ስለ ዝነበረ ብዙሕ ሳዕ ብፖሊስ እሕተት ነበርኩ። እተሰርቀ ኣቝሑት እሸይጥ ስለ ዘይነበርኩ ግና ተኣሲረ ኣይፈልጥን እየ። ይኹን እምበር፡ ብምትላልን እተፈላለየ ነገራት ብምስናዕን ብዘይ ወረቐት ፍቓድ ብምሻጥን፡ ብዙሕ ገንዘብ እየ ተቐጺዐ። ንማንም ሰብ ዘይፈርህ ስለ ዝነበረኩ፡ ነቶም ብሓረጣ ዜለቅሑ፡ ካብቶም እተለቅሑ ሰባት ገንዘብ አምጽኣሎም ነበርኩ። ከምኡ ምግባር ሓደገኛ ብምንባሩ፡ ሓድሓደ ግዜ ጠበንጃ ዚሕዘሉ እዋናት ነይሩ እዩ። ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት ከኣ ኣብ እተወደበ ገበናት ተኻፊለ እየ።
መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወተይ ዝቐየረሉ መገዲ፦
ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ንመጀመርታ ግዜ ዝፈለጥኩ፡ ገና ወዲ 17 ዓመት ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን እዩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ምስታ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽሓፍ ቅዱስ እትመሃር ዝነበረት ዓርከይ እየ ዚቕመጥ ነይረ። ይኹን እምበር፡ ንስነ ምግባራዊ ቐይድታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይተቐበልክዎን፣ ስለዚ ንዓርከይ ገዲፈ፡ ምስታ ድሮ ኽተዓራረኻ ጀሚረ ዝነበርኩ ኻልእ ሰበይቲ ኽነብር ጀመርኩ።
እዛ ኻልአይቲ ዓርከይ እውን ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽናዕቲ ጀመረት፣ እዚ ኸኣ ንዓይ ነጥበ መቐይሮ እዩ ነይሩ። ንሳ ኣብ ህይወታ ለውጥታት ክትገብር ጀመረት፣ ልዝብትን ዝያዳ ዕግስትን እናዀነት ትኸይድ ብምንባራ ኸኣ ተመሰጥኩ። ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ዚግበር ኣኼባ ኽመጽእ ንዝቐረበለይ ዕድመ ተቐበልክዎ። ኣብኡ ድማ እሩማትን ሕያዎትን ሰባት ተቐበሉኒ። ምስታ ዝፈልጣ ዓለምሲ ኸመይ ዝበለ ናይ ሰማይን ምድርን ፍልልይ ኰን እዩ ነይሩ! ብስድራ ቤተይ እተፈቐርኩ ዀይኑ ተሰሚዑኒ ኣይፈልጥን እዩ፣ ካብ ቍልዕነተይ ኣትሒዘ ፍቕርን ሓልዮትን እተነፈግኩ ዀይኑ እዩ ዝስምዓኒ ነይሩ። እቲ ኣብ መንጎ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝረኸብክዎ ፍቕሪ ግና ብሓቂ ሃረር ዝብሎ ዝነበርኩ እዩ ነይሩ። መጽሓፍ ቅዱስ ንኺምህሩኒ ዕድመ ምስ ኣቕረቡለይ ከኣ ብሓጐስ ተቐበልክዎ።
እቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝመሃሮ ዝነበርኩ፡ ንህይወተይ ኣድሒኑዋ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ነቲ ብሰንኪ ጠላዕ ዝነበረኒ ልዕሊ 50,000 ዶላር ካናዳ ዚኸውን ዕዳ ንምኽፋል ምስ ክልተ ብጾተይ ኰይነ ኽሰርቕ መዲበ ነበርኩ። ይኹን እምበር፡ ንመደበይ ስለ ዝሓደግክዎ ኣዝየ ሕጉስ እየ። እቶም ብጾተይ ግና ኺሰርቁ ኸዱ። ሽዑ ሓደ ኻብኦም ተኣስረ፡ እቲ ሓደ ኸኣ ተቐትለ።
መጽሓፍ ቅዱስ ምምሃር ብዝቐጸልኩ፡ ብዙሕ ለውጥታት ክገብር ከም ዜድልየኒ ተረዳእኩ። ንኣብነት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ 1 ቈረንቶስ 6:10፡ “ሰረቕቲ ዀኑ፡ ስሱዓት ኰኑ፡ ሰኽራማት ኰኑ፡ ተጻረፍቲ ዀኑ፡ ወይ ዘረፍቲ፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ ኣይኪወርስዋን እዮም” ከም ዚብል ተመሃርኩ። ነዛ ጥቕሲ ምስ ኣንበብክዋ፡ እቲ ዝነበረኒ ሕማቕ ኵነታት ከም ዝነብዕ ገበረኒ። ምሉእ ብምሉእ ኣነባብራይ ኪልውጥ ከም ዘሎኒ ኸኣ ተገንዘብኩ። (ሮሜ 12:2) ዓማጽን ቍጡዕን እየ ነይረ፣ ኵሉ ህይወተይ ድማ ኣብ ሓሶት እተሰረተ እዩ ነይሩ።
እንተዀነ ግና፡ የሆዋ መሓርን ይቕረ በሃልን ምዃኑ እውን ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ተማሂረ እየ። (ኢሳይያስ 1:18) የሆዋ ኻብቲ ሕሉፍ ኣነባብራይ ንኽላቐቕ ምእንቲ ኽሕግዘኒ፡ ዓሚቝ ጸሎት ጸለኹ። ሳላ ሓገዝ የሆዋ ድማ በብቝሩብ ባህርያተይ ክልውጥ ከኣልኩ። ኣገዳሲ ስጕምቲ ብምውሳድ ከኣ ኣነን እታ ዓርከይን ንመርዓና ሕጋዊ ገበርናዮ።
ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ህይወተይ ስለ ዝዓየኹሉ፡ ሎሚ ብህይወት ኣሎኹ
ኣብ 24 ዓመት ዕድመይ በዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ቘልዑን ስለ ዝነበርኩ፡ ሕጋዊ ስራሕ ክረክብ የድልየኒ ነበረ። ይኹን እምበር፡ እኹል ትምህርቲ ዀነ ምስክር ወረቐት ኣይነበረንን። ሕጂ እውን ናብ የሆዋ ልባዊ ጸሎት ድሕሪ ምቕራብ፡ ስራሕ ከናዲ ወጻእኩ። ነቶም ኣስራሕቲ፡ ህይወተይ ክቕይርን ብቕንዕና ኽሰርሕን ከም ዝደሊ ነገርክዎም። ሓድሓደ ግዜ ኸኣ መጽሓፍ ቅዱስ እመሃር ከም ዘለኹን ዝሓሸ ዜጋ ንምዃን ባህጊ ኸም ዘሎንን እገልጸሎም ነበርኩ። ይኹን እምበር፡ ሓያሎ ኣስራሕቲ ክቘጽሩኒ ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ግና፡ ነቲ ቓለ መጠይቕ ዚገብረለይ ዝነበረ፡ ኵሉ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ዝነበረኒ ሕማቕ ህይወት ከይሓባእኩ ብግልጺ ምስ ነገርክዎ፡ “ስለምንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥን፡ ክቘጽረካ ኸም ዘሎኒ ዀይኑ ግና ይስምዓኒ ኣሎ” በለኒ። እዚ፡ መልሲ ጸሎተይ ከም ዝነበረ እየ ዝኣምን። ድሕሪ ግዜ፡ ኣነን ሰበይተይን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኴንና ተጠመቕና።
ዝረኸብክዎ ጥቕሚ፦
ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ህይወተይ ስለ ዝዓየኹሉን ክርስትያናዊ ናብራ ስለ ዝነብርን፡ ሎሚ ብህይወት ኣሎኹ። ሕጕስቲ ስድራ ቤት ኣላትኒ። የሆዋ ይቕረ ኸም ዝበለለይ ስለ ዝኣምን ከኣ ንጹህ ሕልና እዩ ዘሎኒ።
ኣብ ዝሓለፈ 14 ዓመት፡ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልጋሊ ዀይነ ብምዕያይ፡ ንኻልኦት ሰባት መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ከም ዚምህር ንኺፈልጡ ኣብ ምሕጋዝ እየ ኣሕሊፈዮ። ካብዚ ቐረባ ግዜ ኣትሒዛ ሰበይተይ እውን ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ምሳይ ሓቢራ ትዓዪ ኣላ። ኣብዘን ዝሓለፋ 30 ዓመት፡ ን22 ዚኣኽሉ መሳርሕተይ ንየሆዋ ኼምልኹ ስለ ዝሓገዝክዎም ሕጉስ እየ። ሕጂ እውን ናብ ቦታታት ዕዳጋ እኸይድ እየ፣ እንተዀነ ግና ኸምቲ ቐደም ዝገብሮ ዝነበርኩ ንሰባት ንምትላል ኣይኰንኩን ዝኸይድ። ሎሚ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ናብኡ ዝኸደሉ ምኽንያት፡ እምነተይ ንኻልኦት ንምክፋል እዩ። ሓደ ነገር ክህቦም እየ ዝደሊ፣ እዚ ኸኣ፡ ኣብታ ኻብ መታለልቲ ናጻ ዝዀነት እትመጽእ ሓዳስ ዓለም ናይ ምንባር ተስፋ እዩ።—መዝሙር 37:10, 11።
ብዝያዳ ፍለጥ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ጠላዕ እንታይ ይብል፧
ጕድኣት ዘይብሉ መዘናግዒ ድዩ፧


text:
መዘኻኸሪታት የሆዋ እሙን እዩ
“ምስክር እግዚኣብሄር [“መዘኻኸሪታት የሆዋ፡” NW] እሙን እዩ፡ ንገርሂ የጥብቦ።”—መዝ. 19:7።
1. እንታይ ርእሰ ነገራት ኢና ብስሩዕ እነጽንዕ፧ ነዚ ደጋጊምና ምጽናዕናኸ ብኸመይ ይጠቕመና፧
ኣብ ዚመጽእ ዚጽናዕ ግምቢ ዘብዐኛ ኽትዳሎ ኸለኻ፡ ‘እዚ ደኣ ቕድሚ ሕጂዶ ኣይተመሃርናዮን ኢና፧’ ኢልካ ሓሲብካዶ ትፈልጥ፧ ገለ ግዜያት ኣቐድም ኣቢልካ ምስ ክርስትያናዊት ጉባኤ ኽትእከብ እንተ ደኣ ጸኒሕካ፡ ገሊኡ ትምህርቲ ብተደጋጋሚ ኸም ዝቐረበ ኣስተብሂልካ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽን በጃን ዕዮ ደቀ መዛሙርትን ከምኡውን ብዛዕባ ኸም ፍቕርን እምነትን ዝኣመሰለ ባህርያት ዚግበር መጽናዕቲ፡ ስሩዕ ክፍሊ መንፈሳዊ መኣድና እዩ። ነዚ ርእሰ ነገራት እዚ ደጋጊምና ምጽናዕና፡ ብእምነት ጥዑያት ኴንና ንኽንመላለስን ‘ሰማዕቲ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ገበርቲ ቓል’ ንኽንከውንን ይሕግዘና እዩ።—ያእ. 1:22።
2. (ሀ) መዘኻኸሪታት ኣምላኽ መብዛሕትኡ ግዜ ንምንታይ እዩ ዜመልክት፧ (ለ) መዘኻኸሪታት ኣምላኽ ካብቲ ሰባት ዜውጽእዎ ሕግታት ዚፍለ ብኸመይ እዩ፧
2 እታ “መዘኻኸሪ” እትትርጐም ናይ እብራይስጢ ቓል፡ መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ኣምላኽ ንህዝቡ ዚህቦም ሕግታትን ትእዛዛትን ስርዓታትን እያ እተመልክት። ደቂ ሰብ ዜውጽእዎ ሕግታት መብዛሕትኡ ግዜ ኺመሓየሽ ወይ ኪእረም የድልዮ እዩ። ሕግታትን ስርዓታትን የሆዋ ግና ወትሩ እሙን እዩ። ገሊኡ ሕግታት ኣብ እተወሰነ ግዜ ወይ ኵነታት ጥራይ ንኺትግበር ተባሂሉ ኸም እተሓገገ ፍሉጥ እኳ እንተ ዀነ፡ ጕድለት ግና የብሉን። እቲ ጸሓፍ መዝሙር፡ “ምስክራትካ [“መዘኻኸሪታትካ፡” NW] ንዘለኣለም ጽድቂ እዩ” በለ።—መዝ. 119:144።
3, 4. (ሀ) መዘኻኸሪታት የሆዋ እንታይ እዩ ኼጠቓልል ዚኽእል፧ (ለ) እስራኤላውያን ንመዘኻኸሪታት ኣምላኽ እንተ ዚሕልውዎ ነይሮም ብኸመይ ምተጠቕሙ፧
3 ሓድሓደ ግዜ መዘኻኸሪታት የሆዋ ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ዝሓቘፈ ምዃኑ ኣስተብሂልካ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ። ኣምላኽ ንህዝቢ እስራኤል ብነብያቱ ኣቢሉ ኣዘውቲሩ መጠንቀቕታ ይህቦም ነይሩ እዩ። ንኣብነት፡ እስራኤላውያን ናብ ምድሪ ተስፋ ቐቅድሚ ምእታዎም፡ ሙሴ፡ “ሽዑ ልብኹም ከይስሕት፡ ኣግሊስኩም ድማ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኸይተምልኹን ከይትሰግዱሎምን፡ ኵራ እግዚኣብሄር ከኣ ኣባኻትኩም ከይነድድ . . . ንርእስኹም ተጠንቀቑ” በሎም። (ዘዳ. 11:16, 17) መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንህዝቡ ሓያሎ መዘኻኸሪታት ከም ዝሃቦም ይገልጽ እዩ።
4 ኣብ ሓያሎ ኻልእ ኣጋጣሚታት እውን፡ የሆዋ ንእስራኤላውያን፡ ኪፈርህዎን ድምጹ ኺሰምዑን ስሙ ኪቕድሱን ተማሕጺንዎም ነይሩ እዩ። (ዘዳ. 4:29-31፣ 5:28, 29) ነዚ መዘኻኸሪታት እዚ እንተ ሓልዮምዎ፡ ሓያሎ በረኸታት ኪቕበሉ ኸም ዚኽእሉ ርግጸኛታት እዮም ነይሮም።—ዘሌ. 26:3-6፣ ዘዳ. 28:1-4።
እስራኤላውያን ንመዘኻኸሪታት ኣምላኽ ብኸመይ ተቐበልዎ፧
5. የሆዋ ንንጉስ ህዝቅያስ እተዋግኣሉ ስለምንታይ እዩ፧
5 ኣብ ኵሉ እቲ እስራኤላውያን ዘሕለፍዎ ታሪኽ፡ ኣምላኽ መብጽዓኡ ፈጺሙ እዩ። ንኣብነት፡ ሰናክሬብ ንጉስ ኣሶር ንይሁዳ ምስ ወረራን ንንጉስ ህዝቅያስ ምስ ኣፈራርሆን፡ የሆዋ ንህዝቡ ንኺሕግዝ ሓደ መልኣኽ ለኣኸ። እቲ መልኣኽ ኣብ ሓንቲ ለይቲ ኣብ ሰራዊት ኣሶር ንዝነበሩ “ዅሎም ሓያላት ጀጋኑ” ኣጥፈኦም፣ ሰናክሬብ ከኣ ተዋሪዱ ናብ ሃገሩ ተመልሰ። (2 ዜና 32:21፣ 2 ነገ. 19:35) ኣምላኽ ንንጉስ ህዝቅያስ እተዋግኣሉ ስለምንታይ እዩ፧ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ንሱስ [ህዝቅያስ] ኣብ እግዚኣብሄር ጠበቐ፡ ካብ ምስዓቡ ኣየግለሰን፡ . . . ትእዛዛቱውን ሐለወ” ብምባል ምኽንያቱ ገሊጹልና ኣሎ።—2 ነገ. 18:1, 5, 6።
6. ንጉስ ዮስያስ ብየሆዋ እተኣመነ ብኸመይ እዩ፧
6 ትእዛዝ የሆዋ ብምሕላው ኣብነት ዝገደፈልና ኻልእ ንጉስ ከኣ፡ ንጉስ ዮስያስ እዩ። ንሱ ኻብ ንእሽቶኡ፡ ማለት ወዲ ሸሞንተ ዓመት ከሎ ኣትሒዙ፡ “ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ቅኑዕ ገበረ፡ . . . ንየማን ኰነ ንጸጋም ኣየግለሰን።” (2 ዜና 34:1, 2) ነታ ሃገር ካብ ጣኦታት ብምጽራይ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ድማ ከም ዚምለስ ብምግባር ብየሆዋ ኸም ዚእመን ኣርእዩ እዩ። በዚ ኸምዚ ድማ፡ ንርእሱ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ንዅሎም እቶም ህዝቢ በረኸት ኣምጽኣሎም።—2 ዜና መዋእል 34:31-33 ኣንብብ።
7. እስራኤላውያን ንመዘኻኸሪታት ኣምላኽ ዕሽሽ ኪብልዎ ኸለዉ፡ እንታይ የጋጥሞም ነበረ፧
7 እቲ ዜሕዝን ግና ህዝቢ ኣምላኽ ብመዘኻኸሪታት የሆዋ ዘይእመኑሉ ግዜያት እውን ነይሩ እዩ። ንዘመናት ዚኣክል ትእዛዛት ኣምላኽ ብተደጋጋሚ ጥሒሶም እዮም። እምነቶም ክትደክም ከላ፡ ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ንሰብ ኤፌሶን ዝጸሓፈሎም፡ ንሳቶም እውን መብዛሕትኡ ግዜ፡ ‘ብዅሉ ንፋስ ትምህርቲ ንየው ነጀው ይኽብከቡ’ ነበሩ። (ኤፌ. 4:13, 14) ከምቲ ብትንቢት እተነገረ ኸኣ፡ ኣብ መዘኻኸሪታት ኣምላኽ ዝነበሮም እምነት ኬጥፍኡ ኸለዉ፡ ሕማቕ ፍረ ይዓጽዱ ነበሩ።—ዘሌ. 26:23-25፤ ኤር. 5:23-25።
8. ካብ ታሪኽ እስራኤላውያን ብኸመይ ክንመሃር ንኽእል፧
8 ካብ ታሪኽ እስራኤላውያን ብኸመይ ኢና ኽንጥቀም እንኽእል፧ ሎሚ ዘለዉ ህዝቢ ኣምላኽ እውን ምኽርን ተግሳጽን ይውሃቦም እዩ። (2 ጴጥ. 1:12) ነቲ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ መጽሓፍ ቅዱስ ከነንብቦ ኸለና፡ መዘኻኸሪ ኪዀነና ይኽእል እዩ። ናይ ምምራጽ ናጽነት ስለ ዘሎና፡ መምርሒታት የሆዋ ንኽንሕሉ ኽንመርጽ ንኽእል ኢና፣ ወይ እውን ኣብ ቅድሚ ኣዒንትና ቕኑዕ ኰይኑ እተራእየና ኽንስዕብ ንኽእል ኢና። (ምሳ. 14:12) እስከ እምበኣር፡ ገለ ኻብቲ ብመዘኻኸሪታት ኣምላኽ ከም እንእመን ኪገብረና ዚኽእል ምኽንያታት እንታይ ምዃኑን ንመዘኻኸሪታት ኣምላኽ ብምሕላውና ብኸመይ ክንጥቀም ከም እንኽእልን ንመርምር።
ንኣምላኽ እናተገዛእካዮ ንበር
9. እስራኤላውያን ኣብ በረኻ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፡ የሆዋ ኸም ዚድግፎም ዘረጋገጸሎም ብኸመይ እዩ፧
9 እስራኤላውያን ነቲ 40 ዓመት ዝወሰደ፡ በቲ ‘ዜፍርህ በረኻ’ ዝገበርዎ ጕዕዞኦም ኪጅምርዎ ኸለዉ፡ የሆዋ ብኸመይ ከም ዚመርሖምን ከም ዜዕቕቦምን ከም ዚከናኸኖምን ኣቐዲሙ ንጹር ዝዀነ ዝርዝር ነጥብታት ኣይሃቦምን። ኰይኑ ግና፡ ብእኡን ብስርዓታቱን ኪእመኑ ኸም ዚኽእሉ ብተደጋጋሚ ኣርእይዎም እዩ። ብመዓልቲ፡ ዓንዲ ደበና፡ ብለይቲ ኸኣ ዓንዲ ሓዊ እናተጠቕመ፡ ኣብቲ ዜፍርህ በረኻ እናደገፈ ኸም ዚመርሖም የዘኻኽሮም ነበረ። (ዘዳ. 1:19፣ ዘጸ. 40:36-38) ዜድልዮም ዘበለ መሰረታዊ ነገራት እውን የዳልወሎም ነይሩ እዩ። እቲ ጸብጻብ፡ “ገለ ኸየጕደልካ፡ . . . መገብካዮም። ክዳውንቶምውን ኣይአረገን፡ ኣእጋሮም ድማ ኣይሐበጠን” ይብለና።—ነህ. 9:19-21።
10. የሆዋ ሎሚ ንህዝቡ ዚመርሖም ዘሎ ብኸመይ እዩ፧
10 ሎሚ ዘለዉ ኣገልገልቲ ኣምላኽ፡ ኣብ ድርኵዂት እታ ጽድቂ ዚነብረላ ሓዳስ ዓለም እዮም ዚነብሩ ዘለዉ። የሆዋ፡ ካብቲ ዚመጽእ “ብርቱዕ ጸበባ” ንኽንድሕን ዜድልየና ዘበለ ኸም ዜማልኣልና ንተኣማመን ዲና፧ (ማቴ. 24:21, 22፣ መዝ. 119:40, 41) ንሱ ናብ ሓዳስ ዓለም ንኺመርሓና፡ ዓንዲ ደበና ወይ ዓንዲ ሓዊ ኸም ዘይተጠቕመ ፍሉጥ እዩ። ግናኸ፡ ንቑሓት ኴንና ምእንቲ ኽንነብር ብውድቡ ኣቢሉ እዩ ዚሕግዘና ዘሎ። ንኣብነት፡ ብናይ ብሕቲ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስን ብኣምልኾ ስድራ ቤትን ጌርና መንፈሳውነትና ንኸነደልድል ከምኡውን ካብ ኣኼባታትን ኣገልግሎትን ንኸይንበኵር ብተደጋጋሚ መዘኻኸሪ ኺውሃበና ጸኒሑ እዩ። ነዚ መምርሒ እዚ ንኽንስዕብ፡ ዝገበርናዮ ምትዕርራያት ኣሎዶ፧ ከምዚ ምግባርና፡ ናብ ሓዳስ ዓለም ከተስግረና እትኽእል እምነት ንኸነጥሪ ኺሕግዘና እዩ።
11. ገለ ኻብቲ ኣምላኽ ከም ዚሓልየልና ዜርኢ መገድታት እንታይ እዩ፧
11 እቲ እንረኽቦ መምርሒታት፡ ብመንፈስ ንቑሓት ኴንና ንኽንነብር ኣብ ርእሲ ምሕጋዙ፡ ኣብ መዓልታዊ ናብራና እውን ይሕግዘና እዩ። ንኣብነት፡ ጭንቀት ምእንቲ ኽንንኪ ንዓይንና ወትሩ ትኵርቲ ኽንገብራ፡ ብዛዕባ ስጋዊ ነገራት ድማ ሚዛናዊ ኣመለኻኽታ ንኽንሕዝ መዘኻኸሪ ይውሃበና እዩ። ብዘይካዚ፡ ካብቲ ብዛዕባ ኣከዳድናናን ኣመለኻኽዓናን፡ ጥዑይ ዓይነት መዘናግዒ ብዛዕባ ምምራጽ፡ ከምኡውን መጠነኛ ዓይነት ትምህርቲ ብዛዕባ ምውሳን እተዋህበና መምርሒ ተጠቒምና ኢና። ብዛዕባ እቲ ምስ ኣባይትናን ማካይንናን ኣዳራሻት መንግስትናን ዚተሓሓዝን ንሃንደበታዊ ዅነታት ንኽንዳሎን ዚውሃበና መዘኻኸሪታት ድሕነት እውን ንሕሰብ። ከምዚ ዝኣመሰለ ምኽሪ፡ ኣምላኽ ብዛዕባ ድሕንነትና ኸም ዚሓሊ ዚሕብር እዩ።
መዘኻኸሪታት ንቐዳሞት ክርስትያናት እሙናት ኰይኖም ኪነብሩ ሓጊዝዎም
12. (ሀ) የሱስ ብዛዕባ እንታይ እዩ ንደቀ መዛሙርቱ ደጋጊሙ እተዛረቦም፧ (ለ) ንጴጥሮስ እንታይ ዓይነት መርኣያ ትሕትና እዩ ዘይርሳዕ ጦብላሕታ ዘሕደረሉ፧ እዚኸ ንዓና ብኸመይ እዩ ኺጸልወና ዘለዎ፧
12 ኣብ ቀዳማይ ዘመን፡ ህዝቢ ኣምላኽ ወትሩ መዘኻኸሪታት ይውሃቦም ነይሩ እዩ። የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ትሕትና ኼማዕብሉ ብተደጋጋሚ ተዛሪብዎም እዩ። ይኹን እምበር፡ ትርጕም ትሕትና ጥራይ ኣይኰነን ገሊጹሎም፣ ነዛ ባህሪ እዚኣ ብኸመይ ከም ዜንጸባርቕዋ እውን ኣርእይዎም እዩ። ኣብታ ሰብ ኰይኑ ኣብ ምድሪ ዝጸንሓላ ናይ መወዳእታ መዓልቲ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ፋስጋ ኼብዕሉ ኣከቦም። ሃዋርያቱ እናበልዑ ኸለዉ፡ ካብ መኣዲ ተንሲኡ ኣእጋሮም ሓጸቦም። እዚ ተግባር እዚ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብሓደ ግዙእ እዩ ዚፍጸም ነይሩ። (ዮሃ. 13:1-17) እዚ ትሕትና ዚንጸባረቐሉ ተግባር እዚ፡ ንሃዋርያት የሱስ ዘይርሳዕ ጦብላሕታ ኣሕዲሩሎም እዩ። እቲ ኣብቲ መኣዲ እቲ ዝነበረ ሃዋርያ ጴጥሮስ፡ ድሕሪኡ 30 ዓመት ዚኸውን ጸኒሑ ንክርስትያን ብጾቱ ብዛዕባ ትሕትና ምኽሪ ሂብዎም እዩ። (1 ጴጥ. 5:5) እቲ የሱስ ዝገደፈልና ኣብነት፡ ኣብ ንሓድሕድና ኣብ እንገብሮ ርክብ ትሑታት ንኽንከውን ይድርኸና እዩ።—ፊል. 2:5-8።
13. የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ እንታይ ኣገዳሲት ባህሪ ኼማዕብሉ ኸም ዜድልዮም እዩ ዘዘኻኸሮም፧
13 የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ድልድልቲ እምነት ኬማዕብሉ ኸም ዜድልዮም እውን ብተደጋጋሚ ይገልጸሎም ነይሩ እዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ንሓደ ጋኔን ዝሓዞ ወዲ፡ ጋኔን ኬውጽኡሉ ፈቲኖም ምስ ኣበዮም፡ ንየሱስ፡ “ስለምንታይ ደኣ ንሕና ኸነውጽኦ ዘይከኣልና፧” ኢሎም ሓተትዎ። የሱስ ከኣ፡ “እምነትኩም ስለ ዝጐደለት እያ። ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፦ ክንዲ ፍረ ኣድሪ እትኣክል እምነት እንተ ኣልያትኩም፡ . . . ዘይከኣለኩም እውን ኣይህሉን” ኢሉ መለሰሎም። (ማቴ. 17:14-20) የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ እምነት ኣገዳሲት ባህሪ ምዃና፡ ኣብ ግዜ ምድራዊ ኣገልግሎቱ ብተደጋጋሚ ምሂርዎም እዩ። (ማቴዎስ 21:18-22 ኣንብብ።) ኣብቲ እምነትና ንኸነደልድል ዚሕግዘና ሃናጺ መዘኻኸሪታት ዚውሃበሉ ዓበይቲ ኣኼባታትን ሰሙናዊ ኣኼባታትን ኣዘውቲርና ንእከብ ዲና፧ እዚ ኣኼባታት እዚ፡ ባህ ዜብል መሕለፍ ግዜ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብየሆዋ ኸም እንእመን እነርእየሉ ፍሉይ ኣጋጣሚታት እዩ።
14. ሎሚ ኸም ናይ ክርስቶስ ዝበለት ፍቕሪ ኸነማዕብል ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
14 ናይ ክርስትያን ቅዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ፡ ንሓድሕድና ኽንፋቐር ከም ዘሎና ዚሕብር ተደጋጋሚ መዘኻኸሪታት ሒዙ ኣሎ። የሱስ እታ ዝዓበየት ካልኣይቲ ትእዛዝ፡ “ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ኣፍቅሮ” እትብል ምዃና ገሊጹ ኣሎ። (ማቴ. 22:39) እቲ ንየሱስ ብኣደ ሓዉ ዝዀነ ያእቆብ እውን፡ ፍቕሪ፡ “ንጉሳዊ ሕጊ” ምዃና ገሊጹ ኣሎ። (ያእ. 2:8) ሃዋርያ ዮሃንስ፡ “ፍቑራተየ፡ እቲ ኻብ መጀመርታ ዝነበረኩም ናይ ቀደም ትእዛዝ እምበር፡ ሓድሽ ትእዛዝ ኣይኰንኩን ዝጽሕፈልኩም ዘለኹ” ኢሉ ጸሓፈ። (1 ዮሃ. 2:7, 8) ዮሃንስ፡ “ናይ ቀደም ትእዛዝ” ኪብል ከሎ፡ ነየናይ ትእዛዝ እዩ ዜመልክት ነይሩ፧ ነቲ ንኽንፋቐር እተዋህበና ትእዛዝ እዩ ዜመልክት ነይሩ። “ናይ ቀደም” እተባህለሉ ምኽንያት፡ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ነዚ ትእዛዝ እዚ ኻብ ዚህቦም፡ ሓያሎ ዓመታት ሓሊፉ ስለ ዝነበረ እዩ። “ሓድሽ” እተባህለሉ ምኽንያት ግና፡ እቶም ደቀ መዛሙርቲ ሓድሽ ኵነታት ኬጋጥሞም ከሎ፡ ነዛ ርእሰ መስዋእታዊት ፍቕሪ ብግብሪ ኼርእይዋ የድልዮም ስለ ዝነበረ እዩ። ከም ደቀ መዛሙርቲ የሱስ መጠን፡ ካብቲ መለለዪ እዛ ዓለም እዚኣ ዝዀነ፡ ንብጻይና ኸም ዘይነፍቅር ኪገብረና ዚኽእል መንፈስ ስስዐ ንኽንሕሎ ዚሕግዘና መጠንቀቕታታት ከነማስወሉ ኣይግብኣናንዶ፧
15. የሱስ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ቀንዲ ተልእኾኡ እንታይ እዩ ነይሩ፧
15 የሱስ ንሰባት ብብሕቲ ይግደሰሎም ነበረ። ሕሙማትን ስንኩላትን ብምሕዋይ፡ ምዉታት ከኣ ብምትንሳእ ፍቕራዊ ተገዳስነት ከም ዘለዎ ኣርእዩ እዩ። ቀንዲ ተልእኾ የሱስ ግና፡ ሕሙማት ምሕዋይ ኣይኰነን ነይሩ። ስብከቱን ትምህርቱን ኣብ ህይወት ሰባት ዝያዳ ጦብላሕታ ዜሕድር እዩ ነይሩ። ብኸመይ፧ ንኣብነት፡ እቶም የሱስ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዘሕወዮምን ዘተንስኦምን ሰባት፡ ኣሪጎም ሞይቶም እዮም። እቶም ንስብከቱ ብጽቡቕ እተቐበልዎ ሰባት ግና ናይ ዘለኣለም ህይወት ዚረኽቡሉ ኣጋጣሚ ኣለዎም።—ዮሃ. 11:25, 26።
16. ዕዮ ስብከት መንግስቲ ኣምላኽን ደቀ መዛሙርቲ ምግባርን ክሳዕ ክንደይ እዩ ብስፍሓት ዚፍጸም ዘሎ፧
16 እቲ የሱስ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝጀመሮ ዕዮ ስብከት፡ ሎሚ ብዝሰፍሐ ደረጃ እዩ ዚፍጸም ዘሎ። እወ፡ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ስለዚ፡ ኪዱ ኻብ ኵሎም ኣህዛብ . . . ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ” ዚብል ትእዛዝ ሂብዎም እዩ። (ማቴ. 28:19) ደቀ መዛሙርቱ ነዚ ትእዛዝ እዚ ፈጺሞምዎ እዮም፡ ንሕና እውን ንፍጽሞ ኣሎና። ልዕሊ ሸውዓተ ሚልዮን ኣቢሎም ዚዀኑ ንጡፋት መሰኻኽር የሆዋ፡ ኣብ ልዕሊ 230 ሃገራት ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ ብቕንኣት ይእውጁ ኣለዉ፣ ብሚልዮናት ንዚቝጸሩ ሰባት እውን ስሩዕ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ይመርሑሎም ኣለዉ። እዚ ስብከት እዚ፡ ኣብ ዳሕሮት መዓልትታት ንነብር ከም ዘለና ዚሕብር መርትዖ እዩ።
ሎሚ ብየሆዋ ተኣመን
17. ጳውሎስን ጴጥሮስን እንታይ ምኽሪ እዮም ሂቦም፧
17 መዘኻኸሪታት ኣብ ቀዳማይ ዘመን ንዝነበሩ ክርስትያናት ብእምነት ንኺጸንዑ ኸም ዝሓገዞም ፍሉጥ እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ሮሜ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዀይኑ ንጢሞቴዎስ፡ “እቲ ኻባይ ዝሰማዕካዮ ቕርጺ እቲ ጥዑይ ቃል፡ . . . ሓዞ” ምስ በሎ፡ ጢሞቴዎስ ክሳዕ ክንደይ ተተባቢዑ ኪኸውን ከም ዚኽእል እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። (2 ጢሞ. 1:13) ሃዋርያ ጴጥሮስ ንክርስትያን ብጾቱ ተጻዋርነት፡ ሕውነታዊት ፍቕሪ፡ ከምኡውን ርእሰ ግትኣት ዝኣመሰለ ባህርያት ኬማዕብሉ ድሕሪ ምትብባዑ፡ “ነዚ ትፈልጥዎ እኳ እንተ ዀንኩም፡ ኣብታ . . . ሓቂ እውን ጸኒዕኩም እኳ እንተ ኣለኹም፡ ብዛዕባ እዚ ነገራት እዚ ዅሉ ሳዕ ከዘክረኩም ሓሲበ ኣለኹ” በለ።—2 ጴጥ. 1:5-8, 12።
18. እቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት ንመዘኻኸሪታት ኣምላኽ ብኸመይ ይርእይዎ ነበሩ፧
18 እወ፡ እቲ ጳውሎስን ጴጥሮስን ዝጸሓፍዎ መልእኽቲ፡ “ኣቐዲሙ ብቕዱሳት ነብያት እተባህለ ቓል” እዩ። (2 ጴጥ. 3:2) እሞኸ፡ እቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ኣሕዋትናሲ ኸምዚ ዝኣመሰለ መምርሒ ብምቕባሎም ቅር ኢልዎምዶ እዩ፧ ኣይፋሎምን፡ ከመይሲ፡ እዚ መዘኻኸሪታት እዚ፡ ‘ብጸጋን ብፍልጠትን ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ንኺዓብዩ’ ዚሕግዞም መግለጺ ፍቕሪ ኣምላኽ እዩ ነይሩ።—2 ጴጥ. 3:18።
19, 20. ብመዘኻኸሪታት የሆዋ ኽንእመን ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ ከምኡ ብምግባርናኸ ብኸመይ ክንጥቀም ንኽእል፧
19 ሎሚ፡ ኣብቲ ምሉእ ብምሉእ ሓቂ ዝዀነ ቓል የሆዋ፡ ማለት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እንእመነሉ ብቑዕ ምኽንያታት ኣሎና። (እያሱ 23:14 ኣንብብ።) ኣምላኽ ኣብ ዝሓለፈ ኣሽሓት ዓመታት ምስቶም ዘይፍጹማት ደቂ ሰብ ዝገበሮ ርክብ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ኣሎ። እዚ ታሪኻዊ ጸብጻብ እዚ፡ ንጥቕምና ተባሂሉ እዩ ተመዝጊቡ። (ሮሜ 15:4፣ 1 ቈረ. 10:11) ትንቢት መጽሓፍ ቅዱስ ኪፍጸም ከሎ ንርኢ ኣለና። እዚ ኸኣ፡ ኣቐዲሙ እተነግረ መዘኻኽሪ ኺብሃል ይከኣል እዩ። ንኣብነት፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ብትንቢት፡ “ኣብተን ዳሕሮት መዓልትታት ኪኸውን እዩ” እተባህለ፡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት ናብ ንጹህ ኣምልኾ የሆዋ ይውሕዙ ኣለዉ። (ኢሳ. 2:2, 3) እቲ እናኸፍአ ዚኸይድ ዘሎ ዅነታት ዓለም እውን መፈጸምታ ትንቢት መጽሓፍ ቅዱስ እዩ። ብዘይካዚ፡ ከምቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ፡ እዚ ኣብ መላእ ዓለም ዚርአ ዘሎ ሰፊሕ ወፈራ ስብከት፡ ቀጥታዊ መፈጸምታ ቓላት የሱስ እዩ።—ማቴ. 24:14።
20 ኣብ ዝሓለፈ ዘመናት፡ ፈጣሪና ብእኡ ኽንእመን ከም እንኽእል ዚሕብር ንጹር ነገራት ገይሩ እዩ። እሞኸ፡ ነቲ ዚህበና መዘኻኸሪታት ንጥቀመሉዶ ኣሎና፧ ብመዘኻኸሪታቱ ኽንእመን ኣሎና። ሮዜለን እተባህለት ሓብቲ፡ “ምሉእ ብምሉእ ብየሆዋ ኺእመን ምስ ጀመርኩ፡ ብፍቕሪ ተደሪኹ ኢዱ ዘርጊሑ ኼዐንግለንን ኬደልድለንን ከሎ ብዝያዳ ኣነጺረ ኺርእዮ ጀመርኩ” በለት። ንሕና እውን ንመዘኻኸሪታት የሆዋ ወትሩ ብምሕላው፡ ንጠቐም።


text:
Interview with President Isaias Afwerki ቃለ መጠይቕ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ቃለ መጠይቕ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ቀዳማይ ክፋል
መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ፡ ኣብ ኣዳራሽ ቤተ መንግስቲ ዋና ኸተማ ኣስመራ፡ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንኽልተ ሰዓትን ፈረቓን ዝቐጸለ ዓሚቚን ነዊሕን ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ። ነዚ ብኣጋጣሚ ምድላዋት መበል 20 ዓመት ዝኽሪ በዓል ናጽነት፡ ዓወታትን ብድሆታትን ሃገረ ኤርትራ ብዝምልከት ዝቐረበሉ ሕቶታትን ዝሃቦ መልስን ገምጋምን ዓሚቚን ኣገዳስን ሓበሬታትን ትንታነታትን ዝሓዘ’ዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ ተመኵሮ ሽዱሽተኣን ዞባታት ኤርትራን ምዕባለአንን፡ ኣብቲ ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ልምዓት ኣብ ህዝባዊ ተሳትፎ ዝምርኰስ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ መስርሕ ዘሎንና መረዳእታ ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ከምኡ’ውን ኤርትራዊ መንእሰይ ጽቡቕ ወራሲ ካብ ጽቡቕ ኣውራሲ ምእንቲ ክኸውን፡ ቤት ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ ኣብ ምህናጽ ኣፍራዪ መንእሰይ ንእተጻወቶ ዘላ ኣዎንታዊ ተራ ዘርዚሩ። ብተወሳኺ ነቲ ብቝጽሪ 1907 ዝፍለጥ ብኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ ዓማጽን ፍትሒ ዝረገጸን ውሳነ ዓሚቝ ነቐፌታዊ ትንታነ ሂቡሉ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት 24 ግንቦት 2011 ህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ናጽነቱ ዝጨበጠሉ መበል 20 ዓመት ከኽብር እዩ። በዚ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ምህናጽ ሃገር ዝነበሩ ቐንዲ ብድሆታትን ዓወታትን እንታይ ነይሮም?
መልሲ፡- ብዛዕባ ዘጋጠመ ብድሆታትን ዝተጨበጠ ዓወታትን ምሉእ መልሲ ንምሃብ ካብ ሰለስተ ክሳዕ ኣርባዕተ ሰዓታት ዝሓትት እዩ። ቀንዲ ብድሆ ኣብ ቅርጺ’ዩ ነይሩ። ኣነ ዅሉ ግዜ ብዛዕባ ቅርጺ’የ ዝዛረብ። ምናልባት ምስ’ቲ ንሕና እንዛረበሉ ክውንነት ዝሳነ ቕኑዕ ስነ-ቃል ኣብ ምምራጽ ዕዉት ከይከውን እኽእል እየ። ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘንጸፍናዮ ፖለቲካዊ ህንጸት ናይ ኵሉ መሰረት እዩ። እንተኾነ ኣብ ግብሪ ከምቲ ዝድለ ኣይተተርጐመን።
መስርሕ ህንጸት ሃገር ክልተ ገጽ ዘለዎ ኮይኑ ምናልባት ብቛንቋ ኮምፑተር ሶፍት ዌርን ሃርድ ዌርን ተባሂሉ ክግለጽ ይከኣል። መጀምርታ ክንብገስ ከለና ሃገር ፍጹም ዓንያ’ያ ነይራ። ምህናጽ ሃገር ትሕተ ቕርጺ ማለት ጽርግያ፡ ወደባት፡ መዓርፎ ነፈርቲ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ሆስፒታላት፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ መራኸቢታት፡ ኤሌክትሪክን ዝስተ ጽሩይ ማይን ወዘተ … የድሊ። እዚ ዅሉ ግን ኣይነበረን። ስለዚ ኸኣ ካብ ትሕቲ ባዶ ኢና ጀሚርና ክንብል ንኽእል። ኵሉ መለክዒታት ዘማለአት ሃገር ንምህናጽ ድማ ትሕዝቶ ክህሉ ይግባእ። ንሕና ናይ ምግባር ድሌትን ሓይሊ ህዝብን ጥራይ’ዩ ዘሎንና። ስለዚ ኣብ መስርሕ ህንጸት ሃገር እቲ ሃርድ ዌር ዝበሃል ንዓና እቲ ዝዓበየ ብድሆ እዩ ነይሩ። እቲ ሶፍት ዌር ዝበሃል ከም ስነ-ኣእምራዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ምድላዋት ግን ኣሎንና ጥራይ ዘይኮነ፡ በዚ መዳይ እኹል ትሕጃ ንውንን ኢና። ምስቲ ዅሉ ዘሎንና ፋይናንስያዊ ሕጽረት፡ ብሳላ’ቲ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘጥረናዮ ተመኵሮታት፡ በዚ እንውንኖ ሰብኣዊ ዓቕሚ፡ ኣብ ትሕተ ቅርጽ ን ህንጸት ሃገርን ነዚ ክሳዕ ሕጂ ኣመዝጊብናዮ ዘለና ዓወታት ከነረጋግጽ ክኢልና ኣለና። ዘጋጠመና ብድሆታት ድማ ምስቲ ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ዘረጋገጽናዮ ዓወታት ክነጻጸር ከሎ ሽሕ’ኳ ግድን ክንሰግሮ ዝግብኣና ጕዳይ እንተኾነ ብዙሕ ዘሻቅል ኣይኮነን።
ኣብዚ ዝለዓል ሕቶ ከኣ፡ ዓወታት ዝልክዓሉ መዐቀኒታት እንታይ’ዩ? ዝብል እዩ። ዓወታት ብስምዒት ዝልካዕ ድዩ? ከም ዝመስለካ ፍርዲ ዝወሃበሉ ድዩ? ብዝመጸልካ ከምዚ ገይረ ከምዚ ሰሪሐ እናበልካ ዲኻ ትዛረብ? ብዙሕ መዐቀኒታት ኣሎ። በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ምስ ዝማዕበላ ምህናጽ ትካላትን፡ ስርዓትን ትሕተ ቅርጽን ብዙሕ ብድሆታት ዝሰገራ ሃገራት ምርኣይ’ውን ይከኣል እዩ። በቲ ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ዘረጋገጽናዮ ፍርያት ክንም ካሕ ኣይግባእን እብል። ምኽንያቱ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዘረጋገጽናዮ ምስ ባህግታት ናይዚ ኣብ ምህናጽ ሃገር ክቡር ዋጋ ዝኸፍል ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ክዳረግ ስለ ዘይክእል። ይኹን እምበር ብመዐቀኒታት ኣፍሪቃ፡ እስያን፡ ማእከላይ ምብራቕን፡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብመዐቀኒታት ኤውሮጳ እንተ ኣመዛዘንናዮ ብምቕሉል ዓቕምታትን ሓያል ድሌትን ብዙሕ ስለ ዝዓመምና ብቐሊሉ ዝረኣ ኣይኮነን። እንተኾነ ብኤርትራዊ መዐቐኒ እንተ ረኣናዮ፡ ካብ ባህጊ ህዝብና ክንደይ ሚእታዊት ኢና ኣሳሊጥና? ሓደ ሚእታዊት ጥራይ’ዩ ተረጋጊጹ ዘሎ። ምናልባት ካብ ባህግታትና ሓደ ሚእታዊት ጥራይ’ና ዓሚምና ዘሎና ክብል ከለኹ የገርም ይኸውን። ምስ ካልእ ከባቢታት ክነጻጸር ከሎ ግን ኣዝዩ ዓቢ ዓወት እዩ። ፍልልያት ኣሎ፡ ሰባት ድማ ብኸምቲ ዝደልይዎ ክርድእዎ ይኽእሉ እዮም። ኣነ ግን ብድሆታትን ዓወትን ብኸምዚ ዝጠቐስክዎ መልክዕ እየ ዝርድኦ።
ሕቶ፡- እዚ ብዛዕባ ብድሆታትን ዓወትን እዩ ነይሩ። ክቡር ፕረዚደንት ኣብ ካልእ ሕቶ ክንሰግር፣ ተመኵሮ ሽዱሽተ ዞባታት ኤርትራን ተራ ዜጋታት ኣብ ምህናጽ ሃገርንከ ከመይ ትግምግሞ?
መልሲ፡- እዚ’ውን ሓደ ኽፋል ናይቲ ብድሆ እዩ። ፖለቲካ ዝበሃል ኣሎ እንተድኣ ኮይኑ፡ ቅድሚ ዅሉ ምህናጽ ሃገር ኣብ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን መዳያት’ዩ ዝምርኰስ። ኣብ ዝኾነት ሃገርን ሕብረተ ሰብን ጒድለታት ዘጋጥም ብዛዕባ’ቲ ሕብረተሰብ ቅኑዕ ገምጋም ምስ ዘይትህበሉ እዩ። ብወገንና ልምዓታዊ ፕሮግራም ግድን ምዕሩይ ክኸውን ይግባእ ኢና ንብል። ባጀት ሃገር ኣብ ክንዲ’ቶም ብፍሉይ ኵነታት ተረባሕቲ ዝኾኑ፣ ነቶም ዝተረስዑ ዝያዳ ቖላሕታ ብዝህብ ክመቓራሕ ኣለዎ። ነቲ ኣብ መንጎ ኸተማን ርሑቕ ገጠራትን ዝነብር ዘሎ ናይ መነባብሮ ደረጃ ፍልልይ ንምእላይ ልምዓታዊ ውጥን የድሊ። እቲ ልምዓታዊ ውጥን ድማ ግድን ባህላዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ደረጃ ምዕባለ ናይቲ ሕብረተ ሰብ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ይግባእ። ዝኾነት ሃገር፡ መንግስቲ ወይ ፖለቲካዊ ስርዓት፡ ነቶም ኮነ ኢልካ ብዝተፈጸመ ታሪኻውን ሰብኣውን ምኽንያታት ዝተረስዑን ዝተወገኑን ወገናት፡ ግድን ኣብ ግምት ከእትውዎም የድሊ። ስለዚ ከኣ ነቲ ኣብ መንጎ ከተማን ገጠርን፡ ኣብ መንጎ ተረባሕቲ ዝጸንሑን ዝተረስዑን ዘሎ ፍልልያት ንምጽባብን ንምእላይን ክስራሕ ይግባእ። በዚ መሰረት ነዘን ሽዱሽተ ዞባታት እንተ ረኣናየን ነፍስ ወከፍ ዞባ ናታ ፍሉይ ኵነታት ኣሎዋ።
ንኣብነት ዞባ ማእከል ምስ ዋና ኽተማ ሃገር፡ ኣስመራ እንተድኣ ወሲድና ምስ ካልኦት ዞባታት ብምንጽጻር ብመጠኑ ኣብኡ ዅሉ ነገራት ዝሓሸ እዩ። ስለዚ ኣብ ከምዚ ዅነታት መንግስቲ ንልምዓት ኣስመራ ዝምልከት ውጥናት ከዳሉ ድዩ ዘለዎ ወይስ ነቲ ርሑቕ ከባቢታት? ነቶም ዝተረስዑ ዞባታት ከምቶም ኣብ ዋና ኸተማ ዝነብሩ ዜጋታት ንክረኽቡ ክሰርሓሎም የድሊ። ብኻልእ ኣዘራርባ ዝተፈላለየ ኣገልግሎታት ከም መጓዓዝያ ካልኦት ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከም ኣብያተ ትምህርቲ፡ ማእከላት ጥዕና፡ ጽሩይ ዝስተ ማይን ኤሌትሪክን ንክረኽቡ ዕድል ክወሃቦም ይግባእ። ብዛዕባ ብድሆታት ክንዛረብ ከለና፡ ልምዓታዊ ፕሮጀክትታት ንምስልሳል ፋይናንስያዊ ሕጽረት ኣሎ ማለት ኣይኮነን። የግዳስ ንዜጋታት ዕድል ምፍጣር ዘኽእል ብመድረኻት ዝመቓራሕ ጸጋታት የልቦን ማለትና እዩ። ምኽንያቱ ነፍስ ወከፍ ዜጋ ዕድል ክረክብ መሰሉ እኳ እንተኾነ፡ እዚ ዕድላት’ዚ ክሳዕ ዝጭበጥ ክውንነት ናይ ነፍስ ወከፍ ዜጋ ግምት ክወሃቦ ኣለዎ። እዚ ከኣ ሓደ ካብ ቀዳምነታት ዞባታት እዩ። ስለዚ ገለ ዞባታት ድሑራት ክኾና እንከለዋ፡ ገለ ድማ ናይ ልምዓት ምቹእ ኵነታት ዘለወን ዝገስገሳ ዞባታት እየን። ገለ ግን ከምኡ ዓይነት ኵነታት የብለንን። እዚ ኸኣ ሓደ ኽፋል ናይቲ ቐዳምነታት እዩ። እንተደኣ ነዚ ክውንነት’ዚ ጐስዩ ንዝተወሰነ ከባቢ ዘልምዕን ኵሉ ዓቕምታት ናብኡ ዘቕንዕን ትካል ወይ መንግስቲ ኣልዩ ድማ ከምዚ ዓይነት ልምዓት ትርጒም የብሉን። ብወገንና ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝነበረ ቐዳምነታትና ኣብ መንጎ ዝተፈላልዩ ማሕበራዊ ቐጸላታት፡ ኣብ ዞባታት ይኹን ኣብ ውሽጢ ጂኦግራፍያዊ ከባቢ ናይ ሓንቲ ዞባ ንዘሎ ጋግን ፍልልያትን ንምጽባብ፡ ነቲ ዝርካቡ ትሕዝቶታትን ጸጋታትን ኣብኡ ምምቕራሕ ዝዓለመ’ዩ ነይሩ። ኣብ ኣፍሪቃ ይኹን ኣብ ካልኦት ዘይማዕበላ ሃገራትን ሕብረተ ሰባትን እቲ ቐንዲ ብድሆ ከኣ እዚ እዩ። እዚ ጒዳይ እዚ እንተደኣ ዘይተፈቲሑ ቅሳነት ክህሉ ኣይክእልን እዩ። ልምዓት ዝበሃል’ውን የልቦን። እዚ ሓደ ካብቲ ዘጋጠመና ብድሆታት እኳ እንተኾነ፡ ውርሻታት ተመኵሮ ስለ ዘሎንና መደባትናን ፖለቲካዊ መስመርና ቕኑዕ ስለ ዝነበረን ግን ጌጋታት ኣይፈጸምናን። ዋላ’ኳ ንባህግታት ህዝብና ዝዳረግ ዓወታት እንተ ዘይኣረጋገጽና፡ ቕኑዕ መኣዝን ሒዝና ብዙሕ ዓሚምና ኢና።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት እዚ ትንታነ እዚ ናብ ብዛዕባ መረዳእታን ኣተረጓጕማን ኤርትራ ኣብ ጕዳይ ዲሞክራስያዊ መስርሕ እዩ ዝመርሓና። ብዛዕባ’ዚ ጕዳይ’ዚ መብራህካልናዶ?
መልሲ፡- ብመሰረቱ ዲሞክራሲ ዕላማ ዘይኮነ ኣገባብ እዩ። ሓቀኛ ሃገራዊ መሰላት ንምርግጋጽ እትጥቀመሉ ኣገባብ እዩ። ሓደ ዜጋ ዅሉ መሰላቱ ንኽረክብ ድማ ግድን ዕድላት ክህሉ ይግባእ። ዲሞክራሲ ብመገዲ መድመጺ ሰናዱቕ ወከልቲ ንምምጻእ እትጥቀመሉ ኣገባባብ ኣይኮነን። ሓቀኛ ተሳትፎ ዜጋታት ክህሉ እንተድኣ ኮይኑ ድማ፡ መድረኻት ምዕባለ ሕብረተ ሰባት ዕቱብ ፍታሕ ከምዘድልዮ ርዱእ እዩ። ዜጋታት ኣብቲ ዝምልከቶም ጕዳያት ሓቀኛ ሱታፌ ክህልዎም የድሊ። ኣብ መዓልታዊ ጕዳያት ይኹን ወይ ኣብ ቁጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን መዳያት፡ ብንቕሓት ክሳተፉ ዘኽእሎም ደረጃ ክበጽሑ ኣለዎም። ስለዚ ዅሉ ዕድላት ክረጋገጸሎም ይግባእ። ካልእ ገጽ ናይዚ ጕዳይ እዚ ከኣ ትካላዊ ኣሰራርሓ እዩ። ተሳትፎ ዜጋታት ንምርግጋጽ ዘኽእል ብቑዕ ትካላት ክህሉ ይግባእ። ስለዚ ብናትና መለክዒታት፡ እዚ ንዜጋታት ሰፊሕ ዕድላት ብምፍጣር ዘረጋግጽ ተሳትፎ እቲ ሓቀኛ ዲሞክራሲ ናይ ዜጋታት ንሱ እዩ። እቲ ዕድላት ንዝተወሰነ ጕጅለ ወይ ዝወሓዱ ኽፍሊ ሕብረተሰብ ጥራይ እንተደኣ ኾይኑ፡ እቶም ውሑዳት ዝበሃሉ ደቆም ናብ ዩኒቨርሲትን ኣብያተ ትምህርትን ክልእኩ ከለዉ፡ እቶም ካልኦት ድማ ዓቕሚ ስለ ዘይብሎም ነቲ ዕድላት ክረኽብዎ ኣይክእሉን ማለት እዩ። ኣብ ከምዚ ዅነታት ነቶም ዕድላት ዘይረኸቡን ዝረኸቡን ብሓባር ኣብ መድመጺ ሰናዱቕ ኣድምጹ ክበሃሉ እንተደኣ ኮይኖም፡ ሓቀኛ ዲሞክራሲ ኣይኮነን። ሓቀኛ ዲሞክራሲ ዝበሃል ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁጠባውን ባህላውን ምዕባለ ሕብረተሰብ ዘረጋግጽን ናይ ነፍስ ወከፍ ዜጋ መሰላት ዘወሕስን እዩ። እዚ ድማ ነታ ሃገር ኣብ ዜግነታዊ መሰረት ዝቖመ፡ ዜጋታት ኣብ መዓልታዊ ሂወቶም ርእይቶኦም ክህቡሉ ዝኽእሉ ማዕረ ዕድላት ከውሕስ ይኽእል። ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ነዚ መሰል እዚ ንምርግጋጽ ድማ ጻዕርታት ዝሓትት እዩ። ኣብ ኵነታትና እንተ መጺእና፡ ዘጋጠመና ፖለቲካውን ናይ ደገ ምትእትታውን ብድሆታት ንሱ ዝፈጥሮ ዕንቅፋታትን ነቲ እንደልዮ ካብ ምርግጋጽ ኣደናጒዩና እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ሃገራዊ ትካላት ንኸይንሃንጽን፡ ፖለቲካዊ ምዕባለ ንኸይነረጋግጽን ናይ ግዳም ሓይልታት ብዝተፈላለየ ኣገባባት ክዕንቅፉና ጸኒሖም። ድሕሪ ናጽነት ዝሓለፍናዮ መድረኻት እንተረኣና፡ መስርሕ ጒዕዞና ዝተፈላለየ ዕንቅፋታት ብፍላይ ድማ ዝተሰንዐ ዶባዊ ሽግር ኣጋጢምዎ’ዩ። እዚ ከኣ ንፖለቲካዊ ምዕባለ ናይ’ዛ ሃገር ኣብ ምዝሕታል ተራ ነይሩዎ። ምስዚ ዅሉ ብድሆታት’ዚ ግን ኵሉ ዕንቅፋታት ኣብ ምስጋር ተዓዊትና ኢና።
ኣብ መወዳእታ ዘሎንና ንቕሓትን፡ ናይ ምግባር ኒሕን ናብ ሓቀኛ ሱታፌ ከም ዘብጽሓና ዓሚቚ እምነትን ዕግበትን ኣሎንና። ነዚ ተሳትፎ’ዚ ብዙሕ ስያመታት ክወሃቦ ይከኣል ይኸውን። እዚ ኾይኑ እቲ ግን ንሕና በቲ ካብ ቃልሲ ዝወረስናዮ ፖለቲካዊ ተመኵሮን ብዘሎንና ባህግታትን ምቹእ ሃዋህውን ፖለቲካዊ ሱታፌን፡ ትካላት ከም እንሃንጽን ናብ ዕላማታትና ከም እንበጽሕን ጥርጣረ የብልናን። ምናልባት እዚ ኣብ ውሽጣዊ መስርሕ ወለዶታት ዝረጋገጽ’ኳ እንተኾነ፡ ምቅልጣፉ ግን መሰረታዊ ጕዳይ እዩ። ምኽንያቱ ንዘጋጥመና ፖለቲካዊ ብድሆታት ክንሰግር ከለና፡ ንልምዓት ሃገር ምቹእ ኵነታት ንፈጥር ኣለና ማለት እዩ። ከምኡ’ውን ደረጃ መነባብሮ ዜጋታት ልዕሊ’ቲ ዝድለ ባህግታት ክኸውን ይኽእል። ይኹን’ምበር ኵሉ’ዚ ዝገለጽኩዎ ብቐሊሉ ዝረጋገጽ ኣይኮነን። ኣብዚ ኣብ ግምት ከነእትዎ ዝግባእ ብዙሕ ረቛሒታት ኣሎ። ብቐዳምነት ድሌት ክህሉ ኣለዎ። ብዘይካ’ዚ ከኣ ኣብ ግምት ክኣቱ ዘድሊ ወድዓዊ ረቛሒታት ኣሎ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ ኣብ ጕዕዞ ዕንቅፋታት ዝፈጥር ናይ ወጻኢ ምትእትታው ኣሎ። ናይ ዝሓለፈ 20 ዓመት ተመኵሮ እንተረኣና፡ እዚ ህዝብ’ዚ ንኸይምዕብልን ትካላቱ ንኸይሃንጽን፡ ኣብ ሓራ ሃዋህው ኮይኑ ንኸይሰርሕን ብዙሕ ዕንቅፋታት ዝፈጠረሉ ናይ ደገ ምትእትታው ኣጋጢምዎ። እዚ ከኣ ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ሓደ ክፋል ናይቲ ብድሆታት’ዩ ነይሩ። ኣብ መጻኢ’ውን እዚ ብድሆ’ዚ ክህሉ እዩ። እንተኾነ ሓያል ድሌትን ናይ ምግባር ዓቕምን ህዝብና፡ ንዅሉ’ቲ ብድሆታት ክስዕሮ ምዃኑ ዘማትእ ኣይኮነን።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ብዛዕባ ንመዓስከር ሳዋ ከም ወተሃደራዊ ታዕሊም ጥራይ ዝርኢ ግጉይ መረዳእታ ኣሎ። እቲ ሓቂ ግን ከምቲ ዝገለጽካዮ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝተወልደን ዝበሰለን ሰውራውን ሰብኣውን ክብርታት ወሪሱ ዝቕጽሎን፡ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝምርኰስን ብሉጽ ወለዶ ንምህናጽ ዝቐንዐ እዩ። ስለዚ ነዚ ፍሉይ ኤርትራዊ ተመኵሮ’ዚ ከመይ ትግምግሞ?
መልሲ፡- እዚ ናይ ኤርትራ ፍሉይ ተመኵሮ ኣይኮነን። ንሕና ዝመሃዝናዮ ሓድሽ ነገር የልቦን። ሳዋ ክንጅምር ከለና፡ ንዝኾነ ሰብ ሓድሽ ጕዳይ ኣይነበረን። መቐጸልታ ተመኵሮ ሰውራ እዩ። ተመኵሮ ሰውራ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቓልሲ እንተ ረኣና’ውን እዚ ጕዳይ’ዚ ነይሩ እዩ። ዕጥቃዊ ቃልሲ ሓደ ኣተሓሳስባን ንቕሓትን ዝህነጸሉ’ዩ ነይሩ። ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኤርትራ፡ ኤርትራውያን መጺኦም ኣብቲ ዕጥቃዊ ቓልሲ ተሳቲፎም። ዕጥቃዊ ቃልሲ ከኣ ብሓባር ከም ወርቂ ዝፍተነሉ ቑራዕ እዩ ነይሩ። ኤርትራውያን መንእሰያት ካብ ኵሉ ማሕበራዊ ቀጸላታትን ዕድመታትን ኣብ ዕጥቃዊ ሰውራ ተሰሊፎም። ስለዚ ዕጥቃዊ ቓልሲ ከም ሓደ መዘናግዒ ዘይኮነስ፡ መሪር ተመኵሮ ዝነበሮ እዩ። ንኣብነት መንእሰያት ካብ ኣውራጃዊ ፍልልያት ሓራ ኮይኖም ሃገሮም ሓራ ከውጽኡ ክኢሎም። ሓርነት ኤርትራ ብኸምቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ወይ ካልኦት ካብ መግዛእቲ ናጻ ወጺእና ዝብላ ሃገራት ዝተኸተልኦ ኣገባብ ኣይኮነን ተፈጺሙ። ኵሎም ኤርትራውያን ብዝተፈተኑሉ ፖለቲካዊ መስርሕ ተሓሊፉ። ምናልባት ናይ ኣበርክቶ ፍልልያት ነይሩዎ ይኸውን። ብሓፈሽኡ ግን ኵሎም ኤርትራውያን ኣብ ሓደ ቑራዕ ዕጥቃዊ ቃልሲ ተፈቲኖም ወጺኦም። እዚ ድማ ክምዕብል ዘለዎ ሃብቲ እዩ።
ኣብ 1991 ሃገር ናጻ ምስ ወጸት፡ እቲ ሕቶ እንደገና ተላዒሉ። እዚ መስርሕ’ዚ ምስ ምምጻእ ናጽነት ደው ክብል ኣለዎዶ ወይስ ሃገር ንምህናጽ ከም ባህላዊ፡ ማሕበራውን ፖለቲካውን መስርሕ ክቕጽል ይግባእ? ዝብል ሕቶ ተላዒሉ። ሳዋ ዝብል ሓሳብ ድማ ካብዚ’ዩ ዝብገስ። ስለዚ ከኣ ሳዋ መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ ተመኵሮ እያ። ኣብ ሳዋ ገለ ካብ ዓሰብን ቃሮራን፡ ገለ ድማ ካብ ተሰነይን ኣስመራን ዓዲ-ዃላን ሰንዓፈን መጺኦም ብሓባር ተኣኪቦም፣ ነንሓድሕዶም ተፋሊጦም። እዚኣቶም ኣብ ግዜ ሰውራ ዘይነበሩን ቅድሚኡ ብረት ዓጢቖም ዘይፈልጡን መንእሰያት እዮም። ፖለቲካዊ፡ ባህላውን ማሕበራውን ተመኵሮ’ውን የብሎምን። ካብቲ ኣብ ዕጥቃዊ ቓልሲ ዝነበረ ዅነታት ኣብ ዝተፈለየ ሃዋህው ከኣ እዮም ዝነብሩ ዘለዉ። ስለዚ እዚ መስርሕ’ዚ ግድን ክቕጽል የድሊ። ዝኾነ ፖለቲካዊ መስርሕ ክቕጽል እንተደኣ ኾይኑ ድማ፡ ኣብ ጒዳይ ህንጸት ሃገር ቀጻልነት ክህሉ ይግባእ። ምኽንያቱ ብዘይናቱ ቐጻልነት ህንጸት ሃገር ክረጋገጽ ስለ ዘይኽእል።
ስለዚ ከምቲ ዝበልክዎ ሳዋ ሓድሽ ዝተማህዘ ነገር ኣይኮነን። ኵላትና በቲ ተመኵሮ ኢና ሓሊፍና። ኣብ ሰውራ ድማ ነንሓድሕድና ተፋሊጥና። ቅድሚኡ ነንሓድሕና ንፋለጥ ኣይነበርናን። ነዛ ሃገር ሓራ ንምውጻእ፡ ኣብ ሓደ ዕርዲ ብሓባር ሰሪሕና፣ ሂወትና ወፊና፣ ብሓባር ከኣ ተወፊና። ኣብ መወዳእታ ድማ በቲ ዘማዕበልናዮ ንቕሓት ሓደ ኣካል ናይ ሓደ ህዝቢ፡ ኣብ ሓደ ሃገር ከም ዝኾንና ኣሚንና። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ እዚ ተመኵሮ’ዚ ግድን ክቕጽል ይግባእ። ሳዋ ከም ሓሳብ ክመጽእ ከሎ፡ ኲናት ስለ ዘሎ ወይ ካልእ ሽግራት ከይመጽኣና ኢልና ኣይኮናን ጀሚርናዮ። የግዳስ ነቲ ኤርትራ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝሃነጸቶ ፖለቲካዊ መስርሕ ንምቕጻሉ ዝዓለመ’ዩ ነይሩ። ነዚ ሓቅ’ዚ ዝኽሕድ እንተሎ ድማ ብዛዕባ ሳዋ ዝመስሎ ክዛረብ ይኽእል እዩ። ንሕና ግን ሳዋ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ህንጸት ሃገር ብወለዶታት ዝካየድ መስርሕ ምዃና ኢና ንሕብሮ። ብድሆታትን መግለጺታቱን ብዘየገድስ፡ ኣብ መደምደምታ ሳዋ ሓድሽ ምህዞ ወይ ኣብ ኤርትራ ቅድሚኡ ዘይነበረ ተርእዮ ኣይኮነን።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ብቝጽሪ 1907 ዝፍለጥ ዓማጺ እገዳ ዓመት ገይሩ። ናይዚ ውሳነ’ዚ ድርኺትን ሳዕቤኑን እንታይ እዩ? ኤርትራኸ ምስዚ ጕዳይ’ዚ ብኸመይ እያ ትዋሳእ ዘላ?
መልሲ፡- ብመጀምርታ እቲ ውሳነ ብፖለቲካውን ሕጋውን መዳይ ፍጹም ንጹግ ምዃኑ ክሕብር እፈቱ። ኣብ ምትንታን ኵነታት ሶማል፡ ዝተሰንዐ ዶባዊ ፍልልይ ኤርትራን ጂቡትን፡ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሽግር ሱዳንን እንተ መጺእና፡ ንሕና ንነገራት በቲ ዘሎ ህልው ኵነታት ጥራይ ፈላሊና ኣይንርእዮን ኢና። የግዳስ ኣብ ነንሕድሕዱ መጐታዊ ምትእስሳር ዘለዎ ጕዳያት እዩ። እዚ ውሳነ እዚ ንምሕላፍ ዝኾነ ይኹን ሕጋዊ መመኽነይታ ኣይነበሮን። ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ፡ ሓቅን መሰልን ንምንጋስ፡ ኣብ ጎኒ ፍትሒ ደው ንምባል ዝሰርሕ ኔሩ እንተ ዝኸውን ቅድም ቀዳድም፡ ነታ ንብይን ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ምትግባር ሓንጊዳ ዘላ ኢትዮጵያ ምኣገደ ነይሩ። ውሳነ ኮምሽን ቤት ፍርዲ እንከሎ፡ ኢትዮጵያ ገና ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ጐቢጣ ሒዛ ኣላ። ከምቲ ግቡእ ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ፡ ንልኡላዊ መሬት ኤርትራ ክከላኸልን መሰል ኣባል ሃገራት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከውሕስን ግዴታ ኣለዎ። ነቲ ውሳነ ንምሕላፍ ዝቐርብ ዝነበረ ምኽንያታት ምኽኑይ ኣይነበረን። እኳደኣ እቲ ምኽኒት ካብቲ ኣበሳ ዝኸፈአ’ዩ ነይሩ። ቤት ምኽሪ ጸጥታ ነዚ ውሳነ እዚ ንምሕላፍ ዝደረኾ ምኽንያታት እንታይ እዩ ነይሩ? ጕዳይ ሶማል ድዩ ነይሩ? ኣብ ሶማል ፖለቲካዊ ስራሕን ወጥርን ስለ ዘሎ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ከሕልፍ መሰል ኣለዎ ድዩ? ከም ሓቂ እቲ እገዳ ምስቲ ንሽግር ሶማል ዝሓላለኸን ኣብ ሶማል ዘይርጉእ ኵነታት ብምፍጣር ኣካል ሽግር ሶማል ዝኾነን ናይ ወጻኢ ምትእትታው ዝተኣሳሰር እንተ ኾይኑ፡ ክእገዳ ዝነበረን ሃገራት ኬንያ፡ ኢትዮጵያን ጂቡትን እየን ነይረን።
ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣብ ሶማል ምትእትታው ኣልቓዒዳ ኣሎ ዝብል እምነት እንተ ነይሩዎ ድማ፡ ክእገዳ ዝነበረን እተን ኣብ ሶማል ኣትየን ዘለዋ እየን። ኣብ ባይታ ዘየሎ፡ ኤርትራ ኣብ ሶማል ብምእታው ምስ ወገናት ሶማል ትሰርሕን ዘይርጉእ ኵነታት ትፈጥር ኣላ ብምባል እገዳ ምሕላፍ ቅቡል ኣይኮነን። ምኽንያቱ ብግብሪ ኣብ ባይታ ዘየሎ ውጹእ ሓሶት ስለ ዝኾነ። ነዚ ቅሉዕ ሓሶት’ዚ ዘረጋግጽ ሰነዳትን መርትዖታትን እውን የልቦን። ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ንምሕላፍ ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ዝኾነ ይኹን ምኽንያት የብሉን። እንተደኣ እቲ ዝተሰንዐ ጕዳይ ዶብ ኤርትራን ጂቡትን ኮይኑ ድማ፣ ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ነቲ ዝተሰንዐ ጕዳይ ከየረጋገጸ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ከሕልፍ መሰል የብሉን። ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡትን ዝተሰንዐ ጕዳይ ኣሎ ብምባል ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ምሕላፍ ብሕጊ ቕቡል ድዩ? ድሕሪ ዓመት ናይ’ዚ ውሳነ እዚ ኽብሎ ዝደሊ፣ ዕላማ ናይቲ እገዳ፡ ኤርትራ ኣብ ምፍታሕ ሽግር ሶማልን ኣብ ርግኣት ዞባናን ሃናጺ ተራ ንኸይትጻወት ንምዕጋታ ዝዓለመ’ዩ ነይሩ። እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ እገዳ ብጸቕጢ ዋሽንግተን ዝመጸ እዩ። ዋሽንግተን ኣብ ዞባና ተራ ስለ ዘሎዋ፡ ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ደድሕሪኣ ኸጐዪ ምኽኑይ ኣይኮነን። እንተደኣ ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ልዕሊ ሕጋጋትን መዐቀኒታትን ዝሰርሕ ከም ቅዱስ ኣካል ንርእዮ ኾይንና፡ ወይ ከምኡ ዓይነት ኣተሓሳስባ እንተሎና፡ ካብ መስመር ወጺእና ኣሎና ማለት እዩ። እዚ ዝተጠቕሰ ነውራም ውሳነ ንቤት ምኽሪ ጸጥታ ባዕሉ ዘሕስር እዩ። ንተኣማንነት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዘኽፍእ እውን እዩ። ድሕሪ ዓመት ኲሉ’ቲ ኣንጻር ኤርትራ እገዳ ንምሕላፍ ዝቐርብ ዝነበረ ሓሶታት ምቕልዑን ምኽሽሑን ድማ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብዘይካ ንዓና ይቕሬታ ምሕታት ካልእ ኣማራጺ የብሉን። እቲ ውሳነ ጌጋ ነይሩ ኢሉ ንነገራት ናብቲ ቕኑዕ ኣንፈት ከትሕዞም ይግባእ። ከምኡ’ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብቲ ጐቢጥዎ ዘሎ መሬት ኤርትራ ብምውጻእ ንዶባዊ ሽግር ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ ክሰርሕ ኣለዎ። ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ጂቡትን ብዝምልከት ድማ ኣብ ኢድ እሙን ኣካል ኣትዩ ንምስጋሩ ይስርሓሉ ኣሎ። ኣህጉራዊ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ግን ኣብ ዝተፈላለየ ጕዳያት ብዘይምኽንያትን ሕግን ምትእትታው ጌርና፡ ሕጂ ግን መርገጺና ኣሪምና ኣለና ክብል ይግባእ።
-
VOA Tigrigna: Monday January 23, 2017
10-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 23, 2017)
16-
-
Video: Mexico Gives African Migrants 20-Day Pass to Get to U.S. Border
35-
-
Health Benefits of Pumpkin Seeds ጥዕናዊ ጥቕምታት ምምጋብ ፍረ-ዱባ
26-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 22, 2017)
29-
-
Germany’s Eritrean Orthodox Church: Opulent Garments, Foreign Rites
31-
-
Eritrean Swedish Alexander Isak Set to Sign with Germany’s Borussia Dortmund for €8.6 Million Euros
41-
-
Eritrean Migrants Visit their Homeland Regularly, Swiss Journalist
59-
- See all
-
Video: Awet Teklebrhan – Dgemeley | ድገመለይ – New Eritrean Music 2017
86-
-
Video: Eritrean Nahom Yohannes and Temesgen Gide Interview with ERi-TV
117-
-
Video: Millon Eshetu – Gor Beyney | ጎር በይነይ – New Eritrean Music 2017
127-
-
Video: Tedros (Wedi) Rezene – Swnwano – New Eritrean music 2017
138-
- See all


text:
Eritrean Police Capture Human Trafficking Fugitive Near Teseney
Eritrean police captured a notorious human trafficking fugitive near Teseney
ብአርምያስ ኣስፍሃ፡
ኣብ ከተማ ተሰነይ ግኑን ሽም’ዩ ዘለዎ። ዝያዳ ዝልለየሉ ብእረሜናዊ ጭካንኡ’ዩ። ካራ ወትሩ ካብ ማዓጥቑኡ ኣይፈልን’ዩ። እቲ ካራ፡ ሰባት የፈራርሓሉ ይሃርመሉ። ብዓንተብኡ’ውን እቲ ሳጉኡ ብቛንቛ ዓረብ “ሃራሚ ቀዛፊ’ዩ” ዝትርጎም፡ ክንዲ ዝኾነ ንሕማቕ ተግባራቱ ዘጉልሕ “ካንዳፊ” ዝብል መጸውዒ’ዩ ዘለዎ።
“ካንዳፊ.. ንኹስቶ ብኻራ ወጊእዎ፡ ካንዳፊ፡ ንሰባት ብስግረ-ዶብ ንሱዳን ኣብጺሑ ንራሻይዳ ሸይጥዎም፡ ካንዳፊ፡ ካብ ከሰላ ናብ ተሰነይ ኣትዩ’ሎ፡ ካብ ተሰነይ ንሱዳን ከሰላ ከይዱ’ሎ” ዝብል ካብ’ቲ ዝስማዕ ዝነበረ ጉሉሕ ዕላላት መንእሰያት ተሰነይ’ዩ።
“ንሓቅነት’ዚ ዕላላት’ዚ ዘረጋግጽ ንተግባራት ካንዳፊ ዘጉልሕን፡ ብመርትዖ ዝተሰነየ ዝቐረብ ክስታት ክትዕዘቡን ዝያዳ ሓበሬታ ክትረኽቡን ትኽእሉ ኢኹም” ዝብል መልእኽቲ ካብ መደበር ፖሊስ ከተማ ተሰነይ ምስ መጽኣና፡ መቅረጺ ድምጺን መልዓሊ ስእልን ብምሓዝ ብ16 ታሕሳስ 2013 ወጋሕታ ናብ
ካብ ከሰላ ገለ ኪሎ ሜተራት ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ብዝሕ ዝበሉ ራሻይዳ ዝርኣይሉ ቦታ ምስ በጽሑ መኪና ደው በለት። ካንዳፊ ካብ’ታ መኪና ነጢሩ ወረደ። ሰለስተ ራሻይዳ ናብ ኤልያስ ብቕልጡፍ መጺኦም ብዕማመት ሸፈንዎ። ሓደ ካብ’ቶም ተረከብቲ ሻም መሓሪ ዝተባህለ ኤርትራዊ’ዩ ነይሩ።
ካንዳፊ ንኤልያስ ናብ ሻም ምስ ኣረከቦ፡ ውዕለት ናይ’ቲ ንኤልያስ ዝሸጦ፡ 2.000.000 (ክልተ ሚልዮንጅንየ ሱዳን) ብናቕፋ ከባቢ 20 ሽሕ ናቅፋ ካብ ሻም ምስተቐበለ ናብ’ቲ ዝተበገሰሉ ከሰላ ሕቑኡ ሂብዎም ተመልሰ።
ንኤልያስ ገጹ ሸፊኖም ናብ ዕሙር ኣግራብ ዝነበሮ በረኻ ወሰድዎ። ኤልያስ ገጹ ብሽፍኑ፡ ኣብ’ቲ በረኻ በጥ ድሕሪ ምባል፡ “ንእስራኤል ዲኻ ክትከይድ” እናበሉ ብብረትን በትርን ተሳሃልዎ። ኤልያስ፡ “ኣነ ሰብ ስለ ዘይብለይ ንእስራኤል ኣይከይድን’የ፡ ንካርቱም እየ ክኸይድ ሓሲበ፡ እንተደሊኹም እዘን 3.000 ናቕፋ ኣለዋኒ ክህበኩም፡…በጃኹም ግደፉኒ” ከም ዝበሎም ኣብ መዝገብ ፋይል መርመራ ዝሃቦ ቃል ይገልጽ።
ሽዑ ሓደ ካብ’ቶ ራሻይዳ ናብ ተኸሳሲ ሕሩይ(ካንዳፊ) ተሌፎን ደዊሉ፡ ብቛንቛ ዓረብ “እዚ ሰብ እዚ ናብ እስራኤል ኣይከይድን እየ ይብል ኣሎ፡ ንግደፎ” በሎ። ካንዳፊ ግን “እዚ ሰብ እንተ ድኣ ገዲፍካዮ፡ ኣነ ክትይሓዝ’የ ጸገም እውን ክመጽኣኒ’ዩ። ኣነ እንተታሒዘ ንስኻ’ውን ክትልከም ኢኻ፡ ስለዚ ከይትገድፎ” ብምባል መለሰሉ። ብናይ ካንዳፊ ትእዛዝ ድማ እቲ ራሻይዳ ንኤልያስ ናብ ሓደ መቐየዲ ቦታ ውሲዱ ኣሰሮ። ድሕሪ ገለ መዓልታት ከኣ ናብ ሲናይ ወሲዶም ዳጎንዎ። ንክፍታሕ ብርክት ዝበለ ዶላራት ክኸፍል ከም ዘለዎ’ውን ተነግሮ።
ብሰንኪ ኣረሜናዊ ተግባር “ካንዳፊ” ኣብ’ዚ ኩሉ መዘዝ ዝወደቐ ኤልያስ፡ ሓደ እዋን ናብ ስድራኡ ተሌፎን ደዊሉ፡ “ሕሩይ ዝብሃል ተቐማጢ ተሰነይ ምስ ሻም መሓሪ ዝተብህለ ሰብ ተሓባቢሮም ናብ ራሻይዳ ስለዝሸጡኒ (ኣዝዩ ብዙሕ ዝኾነ ዶላራት ተሓቲተ ኣለኹ፡…ህይወተይ ብዘስካሕክሕ ከየሕለፍዋ ከለዉ፡ ገለ ግበሩኒ” ክብል መልእኽቲ ኣመሓላለፈ።
ነቲ መልእኽቲ ዝተቐበለ ወላዲኡ ብጉዳይ ወዱ ኣዝዩ ጉሃየን ሰንበደን። ካብ’ቲ ዝቕመጠሉ ኣቑርደት ናብ ተሰነይ ብምጉዓዝ ናብ’ቲ ወዱ ዝሓበሮ ኣድራሻ ናይ ካንዳፊ ንኽረክብ ኣብ ተሰነይ ኣጣየቐ። ድሕሪ ላዕልን ታሕትን ምባል ከኣ ኣድራሻ ካንዳፊ ረኸቦ። ናብ መንበሪ ገዝኡ ብምኻድ’ውን ኣደ ተኸሳሲ ረኸባ። ዝርዝር ናይ’ቲ ዘጋጠመ ኩነታት ድሕሪ ምሕባር፡ ኣዲኡ ናብ ወዳ ደዊላ ንወዱ ኤልይስ ነጻ ከተውጽኦ ሓበራ።
እታ ብዓንተውኡ’ውን ንወዳ ብኣካል ርእያቶ ዘይትፈልጥ ኣዲኡ፡ በታ እናሓንሳእ ካብ ሱዳን ዝድውለላ ተሌፎን ገይራ፡ ናብ ወዳ ደወለት። ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ፡ ነታ ተለፎን ንኣቦ ኤልያስ ኣቐበለቶ። “ሄሎ…ሕሩይ ዲኻ?” “እወ” “በል ንኤልያስ ወደይ ሒዝካዮ ኣለኻ ግደፎ! እንተዘይኮይኑ፡ ኣዴኻ ምሳ’ና ስለዘላ..ካልእ ሳዕቤን ከይተምጽእ” ብምባል ኣጠንቀቖ።
ተኸሳሲ፡ ሕሩይ (ካንዳፊ) በቲ መጠንቀቕታ ቕጭጭ ኣይበሎን፡ እኳ ድኣ ጭካኒኡ ብዝያዳ ኣንጸባረቖ። ነታ ቅንጣብ ሓልዮት’ውን ዘይገብረላ ወላዲት ኣዲኡ…”ነደይ እንተደሊኻ ከራቲፍካ ቑረጻ…ኣነ ግን ሕጂ’ውን ተወሳኺ 3000.000 (ሰለስተ ሚእቲ ሽሕ) ናቅፋ ከይከፈልካ ወድኻ ኣይፍንዎን’የ” ብምባል ተሌፎን ኣብ ጉንዲ እዝኑ ዓጸዋ።
ካንዳፊ ንኤልያስ ናብ ራሻይዳ ሸይጡ ገንዘብ ተረኪቡ እዩ። ነዚ ብምጉሳይ ግን ንኤልያስ ምስኡ ከም ዘሎ ኣምሲሉ ንኣቦ ኤልያስ ተወሳኺ ገንዘብ ሓተቶ። ኣብ መወዳእታ፡ ስድራ ኤልያስ፡ ዝሓተትዎ ገንዘብ ካብ ዘምጽኡ ኣምጺኦም ከፈልሉ። ኤልያስ ካብ ኢድ’ቶም ጎሓላሉ ተለቒቑ፡ ናብ ግብጺ ኣትዩ። ንገለ እዋን ኣብ ግብጺ ድሕሪ ምቕማጥ “ዓድኻ’ዩ ዓድኻ፡ ዓደይ ምስ ክብረተይ ይሕሸኒ” ኢሉ ብሓልዮት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ግብጺ፡ ብነፋሪት ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ዛንትኡ ክጸዊ በቒዑ ይርከብ። “ኢድ ሸናሒት ጸናሒት” ከም ዝበሃል ድማ እቲ ኣብ’ዚ ኩሉ መከራ ዘውደቖ ካንዳፊ፡ ኣብታ ንፍትሒ እምበር ንዓመጽ ዘይትጻወር ሃገረ ኤርትራ ምትሓዙ ንኤልያስ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ልዑል ሓጎስ ተሰሚዕዎ ይርከብ።
ብዘይካ’ዚ ካንዳፊ ብስግር ዶብ ብርክት ዝበሉ ሰባት ካብ ተሰነይ ናብ ከሰላ ከም ዘሰጋገረ ኣብ ፖሊስ ተሰነይ ቀሪቡ ዝሃቦ ቃል ገሊጹ’ሎ። ንኣብነት፡ ምስ ሻም መሓሪ ዝበሃል ሸያጢ ሰብ ተሓባቢሮም ንፍረወይኒን ስዒድን ዝተባህሉ ኤርትራውያን፡ ልዕሊ 40 ሽሕ ናቕፋ እናተቐበለ ካብ ኤርትራ ንከሰላ ከም ዘስገሮም ኣብ ፖሊስ ቀሪቡ ቃሉ ሂቡ። ከምኡ እውን ኣብ መጋቢት 2011፡ ካብ’ታ ዝተመደበላ ኣሃዱ ንሰለስተ መንእሰያት ሒዙ ብስግረ-ዶብ ናብ ከሰላ ዘስገሮም ይጠቅስ። ነዞም ሰባት፡ ኣብ ከሰላ ምስ ኣብጽሖም ናብ’ቶም ኣረሜን ራሻይዳ ከም ዘረከቦም ርዱእ’ዩ። ናብ’ኦም ምስ ተረከቡ ሞይቶም ድዮም ወይስ ድሒኖም፡ ሃለዋቶም ኣይፍለጥን። ካንዳፊ ናብ ራሻይዳ ዝሸጦም ህላውነቶም ዘይፍለጡ ኤርትራውያን ክህልዉ ስለዝኽእሉ በቲ መከራ ዝሓለፉ ብህይወቶም ዘለዉ ኤርትራውያን እንተሃልዮም ድማ ሓበሬታ ንፖሊስ ክህቡ ኣገዳሲ’ዩ።(ኣብ ዝሃለዉ ሃልዮም)
ብሓፈሻ ተኸሳሲ ሕሩይ ገረመድህን (ካንዳፊ) ብፈተነ ቕትለት፡ ገበናዊ ባርዕ ሓዊ፡ ብመሸጣ ሰብን ሰባት ብኻራ ሃሪሙ ብምስንካሉን ተኸሲሱ ኣብ ቀይዲ ይርከብ። ንነፍሲ ወከፍ ዝተኸሰሰሉ ገበናት ኣሚኑሉ’ሎ። ኣብ ትሕቲ ኣገልግሎት ማእሰርቲን ተሓድሶን ባረንቱ ተቐይዱ ከኣ ነቲ ዝፈጸሞ ገበን ዝዳረግ ንተበደልትን ህዝብን ሃገርን ድማ እፎይታ ዝህብ ፍርዲ ይጽበ።
እዚ ጽሑፍ እዚ ካብ ወርሓዊት መጽሐት ፖሊስን ህዝብን ኤርትራ ናይ መጋቢት-ምያዝያን 2014 ዝተረኽበ እዩ።
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዘለኹም ፈተውቲ ፍትሒ ዜጋታት፡ ነዚ መጽሐት ኣብ’ቲ ዘለኽምዎ ከባቢ ስለዘይበጽሕ፡ በዚ ዘሎ ኢ-ሰብኣዊ ምንቅስቓሳት ስለእትሻቐሉን፡ መንግስትን ህዝብን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታት፡ ከም ውጽኢቱ ዝተረኽበ ዓቢ ፍጻሜ፡ ብውጽኢቱ ዝህብና ረኺብዎ ዘሎ ፍናን፡ ንኽክትረኽቡ፡ ካብ ዝብል መንፈስ፡ ቅዳሕ ናይ’ታ ጽሕፍቲን ኩነታትን ንኽትከታተሉ፡ ቅድሓ እንሆ! ተወልደ ብእምነት-ኣስመራ
Source: Dehai


text:
2017 ከ ከምሻምኡዶ ይሕለፍ ወይስ ንድሕነት ህዝብና ንስለፍ?
2016 ወዲእና ሓዲሽ ዓመተ 2017 ኣብ እንቕበለሉ እዋን ብዘይካቲ ልሙድ ምንዮት ናይ ወዲ ሰብ፡ ጥዕና፡ ቅሳነት፡ ብልጽግና ወዘተ፡ ኣብ ኣእሙሮ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ብጸሎት ይኹን ብሓሳብ ዝወርድን ዝድይብን ነገር ኣሎ። 2017 ስደትና የብቅዕዶ ይኸውን? ዝወለድናዮም ደቅና ሓቚፍናዶ ንነብር ንኸውን? ዝቓደረ ግራውትና ንዘርእዶ ንኸውን? ጠዋሪ ዝሰኣኑ ወለዲ ዝናብዮምዶ ይረኽቡ ይኹኑ? ካብ ራሻይዳን ተሓባበርቶም ጓሓሉ ኤርትራውያንን ንግዲ ሰብ ሓራ-ዶ ንኸውን? ብሓፈሽኡ ስደት ኣብቂዑ ኣብ ሃገርና እፎይ ኢልና ንነብረሉ እዋንዶ ንረክብ ንኸውን? መልሱ ሓጺርዩ። ህግደፍ ከሎ ኣበደን ከይርከብ!!! ኣብ ልዕሊ መቓብር ህግደፍ ግን ኩሉ ይከኣልዩ!!!
ጽቡቕ ምትምናይ ጽቡቕዩ። ንጽቡቕ ትምኒት ዘሰኒ ተግባር እንተዘይተሓዊስዎ ግን ትምኒት- ትምኒት ኮይኑ ጥራሕ እዩ ዝተርፍ። ህግደፍ ከኣ ብዝተፈላለየ መንገዲ ዓቅምናን ንያትናን መሬት ዘቢጡ ተጸበይትን ተተምነይትን ጥራሕ ኮይንና ክንተርፍ እዩ ዝደልየና። ተተምነይቲ ጥራሕ ኮይንና ክንተርፍ እዩ ድሌቱ - ይሰልጦ ከኣ ኣሎ። ህግደፍ ብኽፉእ ማእለማታቱን ውዲታቱን ኣብ ዓለም ካብቶም ውሑዳት ጥራሕ ክወዳደርዎ ዝኽእሉ ጉጅለዩ እንተተባህለ ሓቂዩ። ርእሰ ፋሺሽቲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝወዳደሮ ወይ ዝብደሆ ዘይፈቱ ምዃኑ ብዙሓት ብቐረባ ዝፈልጥዎ ሰባት ዝብልዎ ኮይኑ፡ እታ ዝርካባ ሓንቲ መዋዳድርቲ እተፍሪ ዩኒቨርሲቲ ናይ ኤርትራ ክዓጽዋ ምግባሩ ዝዓበየ ምስክርዩ። ሃብታማት ነጋዶ ኤርትራ ጠፊሾም ኩባያ ሻሂ እንዳኣንጀባረሩ ሕጂ ዝገብርዎ ስኢኖም ብናይ ቀደም ዝሓለፍዎ ጥዑም ዘመን ጥራሕ ከውግዑ ምርኣይና ካልእ ምስክርዩ። መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ሕምብርቲ ደርጊ ድምብርጽ ከይበሎም ተኣምራታዊ ስርሒት ይፍጽሙ ከምዘይነበሩ ሎሚ ብክቱር ጭንቀት ናይ ኣእምሮ ሕማም ኣሕዲሮም ተዓዚሞም ፈቐዶ ጎደናታት ናይ ከተማታትና መለለዪ ኮይኖም ምርኣይ ካልእ መግለጺ ህግደፍዩ።
ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣውሪድዎ ዘሎ ጸገም ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ብዙሕ ካብቲ ጸገማት ህግደፍ ድሕሪ ምውጋዱ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ክዕረዩ ዝኽእሉ ነገራት ክኾኑ ይኽእሉ ይኾኑ። ካብቲ ኩሉ በደላት ንላዕሊ ኣብ ሕብረተሰብና ንነዊሕ እዋን ኣሉታዊ ኣሰር ክገድፍ ዝኽእል እንተልዩ ግን ኣብ ኣእምሮ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣእትይዎ ዘሎ ማሕበራውን ሞራላውን ሕማምዩ። ኣብ ልዕሊ ባዕዳዊ ጸላኢ ብዝነበሮ ሕራነ ይከኣሎ ተባሂሉ ብዙሕ ከምዘይተደርፈሉ ሎሚ መንእሰይና ካብ ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ጸላኢኡ ህግደፍ ንላዕሊ ኣብ ሕድሕዱ ዘሎ ጎንጽታት ክዓቢ ይኸውን ኣሎ። ማሕበራዊ ፈትሊ (social fabric) ህዝብና ተበጣጢሱ ውልቃውነት ክነግስ ዝገብረ መንግስቲ ተኣኪብና ቁምነገር መታን ከይንገብር ሕብረተሰባዊ ጸገማትና እናጻሕተረ ይፈላልየና ኣሎ። እቲ ካብ ብዓንተብኡ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግንባር ዝብድሆ ዘይብሉ እንኮ ገባርን ሓዳግን ኮይኑ ክነብር ባይታ እናኣጣጠሐ ዝመጸ ውልቀ መላኺ፡ ድሕሪ ነጻነት ኣረሜናዊ ባህርያቱ ኣብ ምልእቲ ሃገር ከተግብሮ ብዙሕ ኣይተጸገመን። ድሕሪ ሃገራዊ ነጻነት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ኣትዩ ንኣዎንታዊ ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ ከኽብርን ከማዕብልን ዘይኮነስ ብስም ህግደፍ ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓድሽ ህግደፋዊ ባህሊ ከንበርክኽ ዝገበረ ስርዓትዩ። ክቡር ኤርትራዊ ባህሊ በብእዋኑ ኣብ ሳዋ እናተጣሕነ፡ ተለዊሱ ተሰንኪቱ ሓድሽ ናይ ስስዕቲ፥ ናይ ዓመጽ፥ ናይ ድኽነትን ናይ ድንቁርናን ባህሊ፥ ኩሉ ዜጋ ባይታ ክዘብጥ ዝገብር ባህሊ፥ ብማእሰርትን ምቕጥቃጥን ጃጂዩ ክሳዱ ከድንን ዝገብር ባህሊ፥ - ናይ ጥፍኣት ባህሊ ዝሰነዐ`ዩ (ዝመሃዘዩ) ህግደፋዊ ስርዓት።
እዚ ኣብ ዓለም ተወዳዳሪ ዘይብሉ ገበን ዝፈጸመ ስርዓት ኣብ ልቡ ክምለስዩ ኢሎም ዝጽበዩ የዋሃት ዜጋታት ኣለዉና። እዚ ካብ ሰማይ ማና ምጽባዩ። ከመይሲ ኢሰያስን ጉጅለኡን ብዓንተብኡውን እንተኾነ ጥዑይ ልቢ ኣይነበሮምን ስለዚ ናብ ልቦም ክምለሱዮም ዝበሃል ዘረባ መሰረት የብሉን። ኢሰያስን ጉጅለኡን በላሕቲ ኣእሙሮ ሃገራውያን እናበልዑ ዝዓበዩ እዮም። ጥዑይ ልቢ ኔርዎም እንተዝኸውን እውን ሕጂ ድሕሪ እቲ ዘይተኣደነ ገበናትን ብደም ዝጨቀወ ታሪኾምን ናብ ልቦም ክምለሱ እዋኑ ሓሊፉዩ። ከመይሲ፡ ናብ ጥዑይ ልቦም ክምለሱ ማለት ስልጣኖም ንህዝቢ ኣረኪቦም ንዝፈጸምዎ ገበናት ኣብ ቅድሚ ነጻ ቤት ፍርዲ ክናስሑን ክቕጽዑን ክቕበሉ ማለት እውን ስለ ዝኸውን። ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብድሌቱ ኣብ ቅድሚ ነጻ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ርእሱ ኣድንን ኣቢሉ በዲለየ ኣይትሓዙለይ! ይቕረ በሉለይ ክብል? ጥዑይ ኣእምሮ ወዲ ሰብ ዘይቅበሎ ሓሳብዩ። ስለዚ ናይ 2017 ትምኒትና ኢሰያስን ህግደፍን ኣብ ልቦም ክምለሱ ክኸውን የብሉን። ክኸውን ዝኽእል ጥራሕ ንተምነ።
ኢሰያስ ኣፈወርቅን ግብረ ኣበራቱን ተገዲዶም ኣብ ነጻ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ግን ይከኣልዩ። ዝከኣል ስለ ዝኾነ ከኣ ናይ 2017 ትምኒትናን መብጽዓናን ክንገብሮ ንኽእል ኢና። እዚ ዓቢ ዋኒን እዚ ንሓደ ሰብ ወይ ንሓደ ውድብ ዝወሃብ ዕማም ኣይኮነን። ናይ ከምኡ ዓቕሚ ዘለዎ ውድብ ስለ ዘየጥረና እምበር ከምቲ ንነጻነት ዝኸፈልናዮ ኩሉ መዳያዊ ህያብ ምሃብና። ግን እቲ ውልቀ ውድብ ከጥርዮ ዘይከኣለ ዓቕሚ ተኣኪብና ክንገብሮ ግን ይከኣልዩ። ነዚ ንምግባር ጸጊሙ ዘሎ ኣብ መራሕቲ ውድባት ዘሎ ዓዲ ዘየግብር ምትህልላክ እዩ። ኣብ ሓደ እዋን ኩሎም ተጻረርቲ ሓሳባት ቅኑዓት ክኾኑ ከምዘይክእሉ ማንም ዝርደኦ ነገር እዩ። ህዝቢ እንተተሓዊስዎ ግን ነቲ ቅኑዕ ክቕበል እሞ ደገፉ ክህብ፡ ነቲ ጌጋ ፈሊጡ ከኣ ኣይፋልኩምን ክብል ክበቅዕ የኽእሎ። ብኻልእ ኣዘራርባ ህዝብና ካብቲ ብቐረባ ዝምልከቶ ሃገራዊ ጉዳይ ርሒቑ ተዓዛቢ ክኸውን የብሉን። ፖለቲካዊ ውድባትና ህዝቢ ተኣኪቡ ወክላና ዝበለን እኳ እንተዘይኮና፡ ንስለ ህዝቢ ኢለን ይቃለሳ ክሳብ ዝሃለዋ ኣብ መጻኢ ዕድል ህዝቢ ኤርትራ ክህልወን ዝኽእል ተራ ኣቃሊልካ ዝረኤ ኣይኮነን ስለዚ ሕጂውን ካልእ ናይ ጥፍኣት ሓዊ ይእጎድ ከይህሉን ኣብ ምጥሓንን ምልንቃጥን ከይበጽሐ ህዝብና ንውድባቱ ከለሊ ብኡ ኣቢሉ ድማ ክድግፍ ወይ ክቃወም ንጽባሕ ዘይበሃሎ ዕማምዩ።
ሓድሽ ዓመተ 2017 ኩላትና ኣብ ፖለቲካ ንዋሳእ ሃገራውያን ብግብሪ ነቲ ኩሉ ግዜ ንዝምረሉ ምድሓን ሃገርን ህዝብን ልዕሊ ኩሉ ዝብል ጭረሖና ክንመስል ክንመባጻዕ ይግባእ። በበይንና ፋሕ ኢልና ሃገር ከነድሕን ስለ ዘይንኽእል ድማ እቶም ተመሳሳሊ ኣረኣእያ ዘለና ክንሰምር፡ እቶም ፍልልይ ዘለና ውድባት ድማ ኣብቲ እንተወሓደ ነዚ በላዕ ሰብ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምእላይ ዘትከለ ሓባራዊ ስራሓት ንከይንሰርሕ ዝኽልክል ምኽንያት ኣሎ ኣይንብልን። ሕማቕ እውን ይልመድዩሞ፡ ጽምዋ ለሚዶም ጸረ ሓድነት ዝኾነ ኣረኣእያ ዘንግሱ ኩሎም፡ 2017 ኣይዓመትኩምንያ ንበሎም። ንብዓት ኣዴታት ተክሊ ሓድነት ከጠጥዕ እዩ። መርገም ኣረጋውያን ኣቦታትውን ንጉጅለ ህግደፍ ከዕነኒ እዩ። ዝሰመረ ቅልጽም ተቓለስቲ ድማ ዓወት ውጹዓት ከቀላጥፍዩ። ነዚ ኩሉ ክዉን ንኽንገብር ከኣ ተዛሪቡ ዘስምዕ ሰሪሑ ዘድምዕ ደሞክራሲያዊ መሪሕ ውድብ ኣብ ምህናጽ ክንቃለስ ኢና!!
ቅኑዕ መስመርን ህዝብን ሒዝና ክንዕወት ኢና!!!
ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ኤስደለ


text:
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
መንግስቲ ኣምላኽ ንኽትመጽእ እንጽሊ ስለምንታይ ኢና፧
መንግስቲ ኣምላኽ ሰማያዊት ምምሕዳር እያ። ኣብ ምድሪ ጽድቅን ሰላምን ስለ እተስፍን ከኣ፡ የሱስ ንሰዓብቱ “መንግስትኻ ትምጻእ” ኢሎም ኪጽልዩ ምሂርዎም እዩ። ዓመጽ፡ ምጕዳል ፍትሒ፡ ወይ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ከተጥፍእ እትኽእል መንግስቲ ሰብ የላን፣ መንግስቲ ኣምላኽ ግና ነዚ ዅሉ ኸተጥፍኦ እያ። ኣምላኽ ንወዱ የሱስ፡ ንጉስ እታ መንግስቲ ኪኸውን መሪጽዎ እዩ። ንእተወሰኑ ሰዓብቲ የሱስ እውን ምስ ወዱ ዀይኖም ኣብታ መንግስቲ ኺገዝኡ መሪጽዎም እዩ።—ሉቃስ 11:2፣ 22:28-30 ኣንብብ።
ድሕሪ ቐረባ ግዜ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ዅሎም ተጻረርቲ ግዝኣት ኣምላኽ፡ ስጕምቲ ኽትወስድ እያ። ስለዚ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ንኽትመጽእ ዚጽለ ጸሎት፡ ምምሕዳር ኣምላኽ ንዅሉ ምምሕዳር ደቂ ሰብ ንኺትክኦ ዚግበር ልመና እዩ ዜመልክት።—ዳንኤል 7:13, 14፣ ራእይ 11:15, 18 ኣንብብ።
መንግስቲ ኣምላኽ ንሰባት እትጠቕሞም ስለምንታይ እያ፧
የሱስ ርሕሩሕ ብምዃኑ ንጉስ ኪኸውን ዚበቅዕ እዩ። ከም ወዲ ኣምላኽ መጠን ከኣ፡ ነቶም ረዲኤት ደልዮም ናብ ኣምላኽ ዜእውዩ ሰባት ዜድልዮም ንኺህቦም ዓቕሚ ኣለዎ።—መዝሙር 72:8, 12-14 ኣንብብ።
መንግስቲ ኣምላኽ ንዅሎም እቶም ንኽትመጽእ ዚጽልዩን ምስ ፍቓድ ኣምላኽ ተሰማሚዖም ዚመላለሱን ሰባት ክትጠቕሞም እያ። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ ከም ዚብል እንተ ተማሂርካ እናሓደረ ኼሐጕሰካ እዩ።—ሉቃስ 18:16, 17፣ ዮሃንስ 4:23 ኣንብብ።
ብዝያዳ ፍለጥ
መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እያ፧
ብዙሓት ሰባት ነታ ኣቡነ ዘበሰማያት ተባሂላ እትፍለጥ ጸሎት ይፈልጥዋ እዮም። እሞኸ፡ እቲ “መንግስትኻ ትምጻእ” ዚብል ሓረግ እንታይ ትርጉም እዩ ዘለዎ፧


text:
Erena on Facebook
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ግፋ፣ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ግዳያት ይኾኑ ኣለዉ
ፖሊስ ስዑዲ ዓረብ፣ ዘይሕጋውያን ወጻእተኛታት ንምህዳን ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ጽዑቕ ግፋ ሓደ ኤርትራዊ ከምዝተቐትለ ንጋዜጣ ኦካዝ ብምጥቃስ ምንጭታትና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
ብዛዕባ'ቲ ተቐቲሉ ዝብሃል ዘሎ ኤርትራዊ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ክርከብ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ፖሊስ ስዑዲ ዓረብ ዘይሕጋውያን ወጻእተኛታት ንዝበልዎም ዜጋታት ሓያሎ ሃገራት ንምግፋፍ ጎነጽ ይጥቐሙ ብምህላዎም ተቐቲሉ ክኽውን ከምዝኽእል ይግመት።
ኣቐዲሙ'ውን ሓደ ኢትዮጵያ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ሪያድ ከምዝተቐትለ ማዕከን ዜና ኣራብ ኒውስ ሓቢሩ።
እቲ ስሙ ዘይጠቐሶ ኢትዮጵያ ንጠበንጃ ናይቶም ዝገፉ ዝነበሩ ስዑዳውያን ፖሊስ ክምንዝዕ ኣብ ዝፈተነሉ ከምእተቐትለ ኣፈኛ ፖሊስ ሪያድ ብርጋዴር ናስር ቢን ስዒድ ኣልቓሕታኒ ይገልጽ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ርያድ ጥራይ ኣስታት 12 ሽሕ ዘይሕጋውያን ወጻእተኛታት ክግፈፉ እንከለዉ ኣብ ጅዳ ድማ መብዛሕቶም ኤርትራውያንን ኢትዮጵያንን ዝርከብዎም ኣስታት 13 ሽሕ ዜጋታት 14 ሃገራት ተገፊፎም ምህላዎም ሰበ ስልጣን ፖሊስ ኣፍሊጦም።
እዚ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዘሎ ኩነታትን ፖሊስ እታ ሃገር ዝጥቐምሉ ዘለዉ ኣገባብ ግፋን ኣብ ልዕሊ ወጻእተኛታት ከቢድ ራዕድን ስምባደን ፈጢሩ ምህላዉ ዝሓበሩ ዝተፈላለዩ ወገናት፣ ብፍላይ ኤርትራውያን ዘለዎም ሻቕሎት ልዕሊ ካልኦት ዜጋታት ምዃኑ ኣገንዚቦም።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ናብ ኤርትራ ከይጥረዙ ዘለዎም ሻቕሎት ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዛየደ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን'ውን ከም ናይ ሶርያውያን ሕድገት ክግበረሎም ኩሉ ኤርትራዊ ጻውዒት ከቕርብ ይምሕጸኑ።
እዚ ናይ ስዑዲ ዓረብ ኩነታት ነቶም ኣብታ ሃገር ንሓያሎ ዓመታት ክሰርሑ ዝጸንሑ ኣማኢት ኣሽሓት ወጻእተኛታት ቁጠዐ ፈጢርሎም ብምህላዉ'ውን ሓደ ፓኪስታናዊ ዘለዎ ተቓውሞ ንምርኣይ፣ ኣብ ገዛእ ርእሱ ነዳዲ ብምኽዓው ኣብ ማእከል ጎደና ብሓቒ ከምእተቓጸለ ንዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ብምውካስ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ዝልኣኹልና ሓበሬታ የመልክት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ጽዑቕ ግፋ፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያንን ኢትዮጳውያንን ዝኾኑ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ርስሓት ዝጸርጋ ቦጣ ማለት ሸፋጣ፣ ተሓቢኦም ብምህላዎም፣ እተን ቦጣት ኣብ መካ ኣብ ጎደናታት ብብዝሒ ደው ኢለን ከምዘለዋ ኣልምዋጠን ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
እቲ ናይ ቋንቋ ዓረብ ማዕከን ዜና ኣቕሪብ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኣብ ማካ ዝበዝሑ ርስሓት ዝጸርጋ ቦጣት ዝመርሑ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን’ዮም።
ከም ዝፍለጥ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓደ ካብቲ ዕዉት ዝብሃል ማሕበር ቁጠባዊ ምትሕግጋዝ ከምዘቖሙ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ድሕሪ ኵናት ኤርትራ ኢትዮጵያን፣ ግና እቲ ኣብ ቁጠባን ማሕበራዊ ጉዳያትን ዘተኩር ዝነበረ ምትሕግጋዝ ብምትእትታው ኤምባሲ ኤርትራን ህግደፍን ፖለቲካዊ መልክዕ ሒዙ ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዝኣተወ ኣብ ሬድዮ ኤረና ብዝርዝር ከምእተገልጸ ኣይርሳዕን።
==================================