text:
ፊሊጲ 3:15–16
ከም መቀጸልታ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ራብዓይ ክፋል ዝረኣናዮ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ብዛዕባ ደረጃታት ህይወት ክርስትና፡ ንሎሚ ድማ ሓሙሻይ ክፋሉ ንቕጽሎ ኣሎና። ናይቲ ዝሓለፈ ራብዓይ ክፋል እንታይ ከም ዝዘተናን ዘጽናዕናን ንምርኣይ ዝኣኽል፡ ኣብዚ ብምጥዋቕ ራብዓይ ክፋል ምንባብ ትኽእሉ።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ድሕሪ ናይ የሱስ ክርስቶስ ናይ መወዳእታ ምህሮን ምግሃድን፣ ብድሕሪኡ ዝመጽእ ምግላጽ የለን። ብዙሕ እዋን ተገሊጹለይ ብዝብል ሓድሽ ዝመስል ምግላጽ ኣሎ ክብሉ ሰባት ንሰምዕ ኢና። ኮይኑ ግና እቲ እቶም ሰባት ምግላጽ ኢሎም ዘምጽእዎ፣ ድሮ ዝተገልጸ እዩ። ምግላጽ፣ ሓድሽ ፍልጠት ወይ ሓድሽ ነገር ምግላህ፡ ቅድሚ ሕጂ ብማንም ዘይተበጽሐ ምምጻእ ኣይኮነን። እቲ ናይ እግዚኣብሄር ናይ መጨረሽታ ምግላጽ፣ ወዱ የሱስ ክርስቶስ እዩ። ብድሕሪ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ምግላጽ ኣሎኒ ኢሎም ዝተላዕሉ ኩሎም፣ ናይ ስሕተትን ናይ ከንቱ ሃተውተው ዝሃለሉ ጥራይ እዮም።
ገሊና ነቲ ኣብ ኤፌሶን ዝተጻሕፈ ሓሳብ፡ መንፈስ ምግላጽ ተዋህበኩም ዝብል ከነልዕል ንኽእል ኢና። ኮይኑ ግና እቲ ሓሳብ ” . . . ብፍልጠቱ መንፈስ ጥበብን መንፈስ ምግላጽን ምእንቲ ኺህበኩም፡” ኤፌ 1፡17 ይብል። ኣብቲ ናይ እንግሊዘይና ድማ “. . . may give to you a spirit of wisdom and of revelation in the knowledge of Him.” ንምፍላጥ ጐይታ የሱስ ብምልኣት ብርሃን ምርካብ፣ ኣብ ውሽጥካ ምርዳእ ማለት ደኣ እምበር ሓድሽ ነገር ምፍላት ኣይኮነን። ምግላጽ እምበኣር ንሓደ ዝተጋህደ ነገር፣ ቅድሜና ዝተፈልጠ ዝተገልጸ ከም ጽሩይ ክቡር እምኒ ገይርካ ኣጸጺኻ ምፍላጡን (making crystal clear) ምርድኡን መሚኻ ክትፈልጦ ማለት እዩ። እቲ ዝፍለጥ፡ ዝርዳእን ዝስትውዓል ድማ – ወዱ የሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ።
ነዚ ክፍሊ ጽሑፍ ፊሊ 3፡15-16 እንዳ ኣንበብኩምን እንዳ ኣጽናዕኩምን እንከሎኹም ክትሓትዎን ከዘራርበኩም ዝግባእ ሕቶታት ካብዚ ይቅጽል፡
- እግዚኣብሄር ንኣተሓሳስባና ከመይ ገይሩ ይቕይሮ፧ ብቀመር ግዜ ብምልካዕ፣ ኣብነት ብምሃብ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ከመይ ገይሩ ከምዝመጽእ ግለጽ፧
- ብመሰረት ፊሊ 3፡15, ናይ ሃዋርያ ጳውሎስ እምንቶ ንሰብ ፊሊጲ፡ ነቲ ሓቂ ኪገልጽን ካብ ስሕተት ክሕሉን ዝከኣሎ መን ይመስለካ/ኪ፧ ሓቂ ብከመይ መገዲ “ዝግለጸሎም” ይመስለካ/ኪ፧
- ነፍሲ-ወከፍና ክእረሙን ክጥዕዩን ዘሎዎም ኣተሓሳስባታት ኣለዉና። ንገዛእ ርእስኻ ግና ናብዚ ዝበለጸ ናይ ምጥዓይ ደረጃን ቦታን፡ በቲ ሓቂ ድማ ንምብዳህን ንምዕራይን ሓሳብካ ንምቕያርን ብኸመይ ትመርሓ፧ ንክቕየርን ክጥዕን ዘለዎ ሓሳብት ብኸመይ ትብድሆም፧
ጠቃሚ ምኽርታትን ተወሳኺ ሓሳባትን
መትከላት ኣናብባ መጽሓፍ ቅዱስ
መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ፣ ናብ ናይ ጸሎት መኣዲ ምቕያር
ኩሉ ግዜ ፈጺምና ክንርስዖ ዘይብልና ግአር እንተሃልዩ፣ መጽሓፍ ቅዱስ ተራ ጽሑፍ ጥራይ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ካልኦት ኩሎም ጽሑፋት ክህየሱ፡ ክግምገሙን ክንቀፉን ኣብ ናይ ኣእምሮ ስነ-ሓሳብ ከም መጽናዕትኻ ክትቀያይሮምን ክትለቃቅቦምን ትኽእል ኢኻ። መጽሓፍ ቅዱስ ግና እቲ ጐይታ ቃሉ ዝኾነ እግዚኣብሄር ጥራይ እዩ፣ ክመቅሎን ግቡእ ዝኾነ ትርጓሜን ክህቦ ዝኽእል። በዚ ድማ ንውሽጥና ክሳብ ዝወርድ ንመንፈስና ክሳብ ዝበጽሕ እቲ ቃል ሓይሊ ኣለዎ፣-
“ቃል ኣምላኽ ህያውን መስለጥን እዩ እሞ፡ ካብ ክልተ ዝኣፉ ሰይፊ ዚበልሕ እዩ፡ ነፍስን፡ መንፈስን፡ መፈላልዮ ኣካላትን ኣንጕዕን ክሳዕ ዚፈላሊ ዚሰጥም፡ ኣብ ምሕላንን ሓሳብ ልብን ከኣ ዚፈርድ እዩ።” እብ 4፡12
ስለዚ፣ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስና ካብ ጸሎት ዘይነጻጸል ክኸውን ኣለዎ። ጸሎት ዘይደገፎ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኩሉ ግዜ ምሉእ መጽናዕቲ ኣይከውንን እዩ። ምሏ መረዳእታ መጽሓፍ ቅዱስ ንምሓዝ፡ መንፈስ ቅዱስ ብዝመርሖ ጸሎት ካብ ልብና ክፈስስ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
ስለዚ፣
- ነቲ ቃል ከም ጸሎት ብምጥቃም ጸልዮ።
- ቃል ኣምላኽ ምጽላይ።
- ብመንፈስ ኣምላኽ ዝተመርሐ፡ ብመንፈስ ነቲ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ቃል ኣምላኽ ጸልዮ።
- እቲ ቃል ህይወትኻን ኣነባብራኻን ክቕይሮ ጸሊ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 26 October 2021
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ኣብ መንበሪ ገዛ ኣቦ መንበር ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን፣ ጀነራል ኣልቡርሃን ተታሒዙ ከምዘሎ እቲ ጀነራል ገሊጹ።
ንሲቪላዊ ወገን መሰጋገሪ መንግስቲ በቲኑ፣ ስልጣን ብሒቱ ዘሎ ጀነራል ኣል ቡርሃን፣ ንህሉው ኩነታት ሱዳን ኣመልኪቱ፡ ሎሚ 26 ጥቅምቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ንሓያሎ ኣባላት ናይቲ ንሲቪላዊ ወገን ዝወከሉ ኣባላት ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ንሃገራዊ ድሕነት ሱዳን ሓደጋ’ዮም ብዝብል ከምዝኣሰሮም ኣረጋጊጹ።
ይኹን’ምበር ንቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ግና ንድሕነቱ ክብል ኣብ መንበሪ ገዝኡ ኣብ ዝርከብ መቐበሊ ኣጋይሽ ሒዝዎ ከምዘሎ’ዩ ጀነራል ኣልቡርሃን ጠቒሱ።
ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ፣ ብጀነራል ኣል ቡርሃን ዝምራሕ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ስልጣኑ ነቲ ሲቪላዊ ወገን መሰጋገሪ መንግስቲ ከረክብ ሒደት ሳምንታት ምስ ተረፎ ዝወሰዶ ስጉምቲ፣ ከም ወትሃደራዊ ዕልዋ’ ዩ ዝግለጾ ዘሎ።
እቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ ድማ ብኣንጻሩ፣ እቶም ንሲቪካውና ማሕበራት ወኪሎም ብልፍንቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ዘቆሙ ሲቪል ኣባላት፣ ኣብዚ ኣስታት ክልተ ዓመታት ዘፍረይዎ ነገረ ስለዘየለ፣ ምእንቲ ረብሓ ሱዳን ክኣልዮም ከምዝወሰነ የረድእ።
ወትሃርደራዊ ጉጅለ፣ ‘ዕልዋ ፈጺሙ’ ንመስርሕ ምስግጋር ሱዳን ናብ ሲቪላዊ ደሞክራስያዊ ስርዓተ መንግስቲ ምትዕንቓፉ፣ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ምስታ ሃገር ጀሚረንኦ ዝነበረ ምትሕግጋዝ ደው ከብላ ከምዘገደደን ይገልጻ።
ህዝቢ ሱዳን፣ ኣብ ጎደናታት ብምውጻእ፣ እቲ ወትሃደራዊ ወገን፣ ኣብ ልዕሊ መሰጋገሪ መንግስቲ ዕልዋ ብምክያዱ ክሕደት ከምዝፈጸመ ብምኽሳስ፣ ኣንጻሩ ህዝባዊ ናዕቢ ኣለዓዒሉ ይርከብ።
=====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኵነታት ክታበት
ክሳዕ ሕጂ 2209ሰባት ኣብ ምምሕዳር ኮምዩን ክቪነስዳል ክታበት ወሲዶም ኣለዉ።
ካብዚኣቶም 1682 ክልተ ዓቐን ክታበት ተቐቢሎም ኣለዉ፡ በዚ ድማ ምሉእ ብምሉእ ተኸቲቦም
ኣለዉ።
ኣብዛ ሰሙን እዚኣ 228 ሰባት ክኽተቡ እዮም። ኣብ እትቕጽል ሰሙን ከኣ 276 ዓቐን ክታበት
ክንረክብ ትጽቢት ንገብር ።
እቶም ክታበት ዝወስዱ ብቐጻሊ ክንሕብር ኢና ።
ኩሎም ክሳዕ 1964 እተወልዱ ንነፍሲ ወከፍ ክታበት ኮሮና ክወስድ ዕድል ተዋሂብዎ ኣሎ።
ንሕና ድማ ነቶም ኣብ ጉጅለ ሓደጋ ዘለዉ ክታበት ኣብ ምሃብ ንርከብ ኣሎና ።
ዅነታት ምርመራ
ኣብ ማእከል ሕክምና ክቪነስዳል ቍጽሪ እቶም እተመርመሩ ሰባት 3970 እዩ ። ኣብዚ እዋን እዚ
3 ሰባት ንበይኖም ተገሊሎም ኣለዉ፡ ዋላ ሓደ ኸኣ ዝተወሽበ የብልናን ። እቶም ገዛእ ርእሶም
ክምርመሩ ዝደልዩ ነቲ መርመራ ብቕልጡፍ ምላሽ ምእንቲ ኽንህበሉ ብእተኻእሎም መጠን
ቀልጢፎም ኣብ ሕክምና ቆጸራ ክሕዙ ምኽሪ ንህቦም ።
መትረብ ሓበሬታ
ቀንዲ መትረብ ሓበሬታ ምምሕዳርና መርበብ ሓበሬታና እዩ። ኣብ www.helsenorge.no
ኰነ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ትካል ህዝባዊ ጥዕና www.fhi.no ብዛዕባ ኮሮናቫይስ ብዙሕ ሓበሬታ
ክርከብ ይክኣል ።


text:
ናይ ህወት ኢንበርስቲ ዩ ንዓይ። ገጣሚ ጸሃይ መሓሪ (ተመርዖ)
ቅሳንት ኣብራሃም።
ኣብ ሰነጽሑፍ ብፍላይ ኣብ ግጥሚ ብቀረባ ካብ ዝጸልዉኒ ኤረትራዉያን ጸሓፍቲ ሓደ ካብቶም ቡዝሓት ጸጋይ መሓሪ(ተመርዖ) እዩ።ኣብ መኣዲ ስነጥበባት ኤርትራ ብዘቅርቦም ዝነበረ ጽሕፋት ብኣፍቀርቲ ጽሑፍ ፍቅርን ክብርን ክረክብዝካኣለ ጸጋይ መሓሪ ፣ ኣብ ለካቲት 19,2009ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘሎዎ ኣንጻር መንግስቲ ዘቅንዕ ጽሑፋት ጺሕፍኩምብዝብል ክሲ ናብ መሓዩር ኵውሰድ ተገዲዱ ። ኣብዚ እስሪቤት ብዘይ ፍርዲ 4 ዓመታትን ሓደ ወርሕን ተኣሰረ። ድሕሪማእሰርቱ ከም ኩሉ መንእሰይ ኤርትራ መስገደል ሳህራን ባሕርን ሰጊሩ ኣብዛ ሕጂ ዝቅመጠላ ዘሎ ሽወደን ወርሒ 6,2014 እዩ ኣትዩ። ስደት ፈቲካ ትከዶ ጸሊእካ ትገድፎ ዘይኮነ ዝሓይሽ ስለ ዝሰኣንካ ክም ናይ መወድእታ ምርጫ ዝውሰድ ንግዚኡዝሓሸ ፍታሕ እዩ። ጸጋይ ንኩሉ ብድሆታት ስድት እናተቃለሰ ኣብ ምሕፋስ ዓወት ዝበቅዐ ኣብነታዊ ሰብ ክከዉን በቂዑኣሎ።ንሓምሽተ ወርሒ ናይ ቃንቃ ትምህርቲ ድሕሪ ምውሳድ ፣ናይ ስን ኣእምሮ ሕክምና ዩ ከጽንዕ ዝጀሚሩ፣ ጎኒ ጎኑ ከኣምስታ መናብርቱ ክትኮኖ ዝሓረያ ብዓልቲ ቤቱ ሓዳር መስሪቱ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት,
ብርኩ ዝኮነት ቦክሪ ጋሉን ፍረ ዝሓለፎ መስገደል ሂወትን ፍቅርን ሓርነትን እተርኢ ብሰለስተ ቃንቃታት ማለት ትግሪናእንግሊዝን ፖርትጋልን ዝተጻሕፈት መጽሓፍ ክሕትም ብቂዑ ኣሎ።
መብዛሕትኦም ኣብ ዛ መጽሓፍ ካብ ዘሎዉ ግጥምታት ብብርሃን ወርሕን ሽምዓን ኣብ ወረቀት ዓይኒ ምድርን ናይ ጋዜጣወረቃቅትን ዝተጻሕፉ ታእምራውያን ግጥምታት ኢዮም።ከተንብቦም መመሊሶም ዝብርሁካ ሒዝካ ክትለቆም ዘይፈቅዱብሉጻት ግጥምታት ኣሎዉ ኣብዛ መጽሓፍ።እዛ ቀጺላ ዘላ ግጥሚ ካብታ ተገረሚ ወርሒ እትብል ዝተወስደ ቁንጫልጽሕፍቲ ያ፣
ተገረሚ
ብዓልቲ ክሊል
ናይ ኣድማስ ፍሽክታ
መዓርፎ ኣዒንተይ
ናይ መንፈስይ ባህታ
ክጥምተኪ የ ክሳብ መጨረሽታ
ደረት ምንባረይ ናይ ህወት ስንብታ
ዋላ ኣብዚ ብዓቲ ኣብ ግድጋድ ሰፊረ
ንዓኪ ክርኢ መዓስ ተሸጊረ
ይርእየኪ ኣሎኩ ዝገብርኩ ገሬ
የዋግዓኪ ኣሎኩ ኣብ ስቅታ ስጢመ
በቲ ሕጊ ኣልቦ ኮይኑ መሰል ድቂ ሰባት ረጊጹ ነታ ብፍቅርን ስኒትን ክንብረላ ብሉጻት ዝከፈልናላ ሃገር ክም ዊንትኡ ዝረግጻዘሎ ዲክትተራዊ ስርዓት ናብ ፍርዲ ዘይ ብሉን ሰብ ዘይ ብጽሖም እስርቤት ተወሰዱ። ኣብዚ ኣሰቃቂ ዝኮነ ቤት ማእሰርቲንኣርባዕተ ዓመትን ሓደ ወርሕን ክሕየር ዝተገገደ ጸጋይ ፣ ንዝነበሮ ማሓዩ ቤት ማእሰርቲ “ብስጋካ ንዓበርካ ብመንፈስካትሃጥረሉ ናይ ሂውት ዩንቨሲቲ እዩ ንዓይ ” ክብል ዩ ዝገልጾ። ብሓቂ ከምዚ ዓይንት ብስለትን ብልሕን ኣብ ማንም ዘይርከብጸጋይን መሰልቱን ዝተዓድልዎ ፍሉይ ጸጋ ዩ። መጋቢት 2013 ብመጠንቀቅታን ዋሕስን ካብቲ ዝተኣሰረሉ ናጻ ዝወጸ ጸጋይከም በዓል ወቃዒ ሻምብቆ ዝእመሰኡ ብሉጻት ፣ኣዝዮም ልብታት ዝትንክፉን ስርሓት ንኩሉ እዋን እናተዘከሩ ዝነብሩስነጥበባዊ ፍርያቱ እዮም።
ዝማመቁካሉ ሕብረተሰብ ዝጎየካሉ ጎልጎል ፣ዝዓበካሉ ከባቢገዲፍካ ክጽደድ ክብደቱ ንምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። ጸጋይብግደታ መዳሕንቱ ዝተቀብረላ ሃገር ገዲፉ ኣብ ስደት ብምካን ሓርነት ብርዑ ኣዊጁ ይርከብ ። ነዚ ሓርንት እዚ ኣብታዘፍቅራ ሃገሩ ከንግስ ኣብ ቃልሲ ይርከብ።
ብዓል ሻምብቆ
… ትሰምዓኒ ዶ ለካ
የንብዓኒ ሎ ፦
ድምጺ ሻንብቆኻ
ግደፎ ብጃካ።
ብዘይብእኡ ኸይተጸዉዑ
ቅድሚት ዝተሰርዑ
ዝክርታት ` ዮም ዘለዉኒ
ምስልን ግብርን ዘፍቅሮም` ናመጽኡ ዝነዋኑውኒ።
መዓስ መግቢ ኣሎዎ ዉሽጠይ
ዝክሪ ´ኮ` ዩ መሊኡ
ዝክሪ ብድምሮም
ኣፍቀርቲ ሂወትይ።
ንስካ ድማ፡
በዛ ሻንብቆ
ኣይትነቃንቆ።
እንተኪአልካ ንነብሪ ጸውዓዮ
ናብራና ብርእዮ ክርእዮ
ሰብ ዉን ኣብ ጉድጋድ ክምዝሰፍር
ክንኮኖ ምስክር።
ካብኡ ዝጨከኑ
ደቂ ሰባት ከምዝኾኑ
ክፈልጥ … ተዳሃዮ።
እንብር ዜማ ሻንብቆኻ `ኮ ቡኡነት
ዋዜማ መዛምራን ናይ ቅዱሳን ምህሌት
ሰንጣቒ ልቢ በገና ዳዊት
እንታይ ሞ ፡
ስሚዕተይ እንዶ` ናቐስቀሰ
ብእንባ ናፍቆት ንልብይ ናጽደፈ ።
በዓል ሻንብቆ በጻሒ ልቢ
ቀስቃሲ ዝክሪ ኣዝማሪ ዉሽጢ
ሓዲኡ ክገብረኒ ´ዚ ትዝታ
ደሓን ኣይተቃርጽ
ዜማታትካ ኣስመዓኒ በብተርታ
እንተ ኣንበዐ ከኣ የንብዓኒ
ተነባዕኩ `ዩ ንዓይ ዉን ዝፈኹሰኒ።
ጸጋይ መሓሪ (ተመርዖ)


text:
ተመዝገብ
ኣብ’ታ ስራሕ-ኣልቦ ዝኾንክላ ቀዳመይቲ መዓልቲ፡ኤ-መንነት(ኤ-ሌጊቲማሹን) ተጠቂምኪ ኣብ መካነ-መርበብና(ዌብ ሳይትና)ተመዝገቢ።ምስ ኣራኻቢ-ስራሕ፡መደብ ናይ ምውጻእ ዝርርብ ንምክያድ ግዜ ሓዚ።ክፍሊት ንኽወሃበኪ ኣብ’ቲ ናትኪ ካሳ ስራሕ-ኣልቦነት ኣመልክቲ።
ከምዚ ጌርካ ትምዝገብ
መዓስ እየ ክምዝገብ ዘለኒ?
እንተ ደንጐየ፡ ኣብታ ስራሕ-ኣልቦ ዝዀንካላ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ምሳና ምዝጉብ ክትከውን ኣገዳሲ እዩ። ሽዑ እቲ ኣ-ካሳ ካብታ ናይ መጀመርታ ስራሕ ኣልቦ ዝዀንካላ ዕለት ናይ ክፍሊት መሰልካ ኪግምግሙ ይኽእሉ።
ኣብታ ስራሕ ኣልቦ ዝኾንካላ መጀመርታ መዓልቲ ኣባና ክትምዝገብ ከለኻን ንጡፍ ደላይ-ስራሕን እንተ ዄንካን፡ ካልእ ብዓል መዚ ወይ ኮሙን ንናይ ክፍሊት መሰልካ ገምጋም ኪገብር ይኽእል’ዩ። ንኣብነት ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ብዛዕባ እቲ ናትካ መተካእታ ደሞዝ ሕማም ዘውህብ እቶት (sjukpenningpenninggrundande inkomst, SGI) ክውስኑ ይኽእሉ።
ኵሎም ክትመልኦም ትኽእል ሓበሬታታት ምልኣዮም። ብዝያዳ ክንፈልጥ እንተ ኽኢልና ብዝያዳ ብዝቐልጠፈ ክንሕግዘካ ንኽእል።
ከመይ ጌይረ እየ ዝምዝገብ?
- በቲ ናትካ ኤ-መንነት (e-legitimation) ጌርካ እቶ። (ንኣብነት ብmobilt bank-id” ኪኸውን ይኽእል’ዩ)።
- ኣብ arbetsformedlingen.se ዝኾነ ሕሳብ ዘይብልካ እንተ ዄንካ፡ መጀመርታ ናይ ግድን ናትካ ሓበሬታታት ምልኣዮምን ሓደ ሕሳብ ክፈትን።
- ሕሳብ ምስ ከፈትካን ናትካ ኤ-መንነት (e-legitimation) ጌርካ ምስ ኣተካን፡ ስራሕ ኣልቦ ምዃንካ ከተመልክት ክትጅምር ትኽእል ኢኻ።
- ንኣብነት ከም ትምህርቲ፡ ናይ ቅድሚ ሕጂ ስራሕ፡ ክእለታት፡ ነየኖት ዓይነት ስራሓት ከም ትደሊ ዝኣመሰሉ ሓበሬታታት ክትመልእ ኢኻ።
- ክትምዝገብ ከለኻ፡ ምስ ሓደ መራኸቢ ስራሕ ናይ መደብ ምውጻእ ዝርርብ ንምግባር ቈጸራ ክትሕዝ ኣለካ። ኣብ ውሽጢ 3 ወርሒ ስራሕ ወይ ትምህርቲ ክትጅምር ምዃንካ ድሮ ሕጂ ፈሊጥካ ኣለኻ ዲኻ? ከምኡ እንተ ኾይኑ ኣብቲ ንህቦ ዲጂታላዊ ኣገልግሎት ጥራይ ኢኻ ትካፈል። ናይ መደብ ምውጻእ ዝርርብ ንምግባር ቈጸራ ምሓዝን ምስ መራኸቢ ስራሕ ምርኻብን እውን ኣየድልየካን እዩ።
ኤ- መንነት (e-legitimation) ዘይብልካ እንተ ዄንካ
እንተደኣ ናትካ ኮምፕዩተር ወይ ስማርት ፎን ዘይብልካ ናብቲ ናይ ኣገልግሎት ቤት-ጽሕፈት መጺእካ ኮምፕዩተር ክትልቃሕ ትኽእል ኢኻ።
ካብ ኦ-ካሳ ክፍሊት ክወሃበካ ኣመልክት
ስራሕ ኣልቦኛ ኣብ ትኾነሉ እዋን ስራሕ እንዳ ደለኻ ከለኻ ካብ ኦ-ካሳ ክፍሊት ክወሃበካ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።ክንደይ ገንዘብ ከም ዝኽፈለካ ካብ’ቶም ዝውሱኑ ገለ፡ቅድሚ ሕጂ ንኽንደይ እዋን ከም ዝሰራሕኻን ኣባል ኦ-ካሳ ምዃንካን ዘይምዃንካን እዮም።
ነቲ ናትካ ኦ-ካሳ ብምውካስ ክፍሊት ክወሃበካ ኣመልክት።ነዚ ንምግባር እቲ ዝቐለለ ኣብ ናይ ኦ-ካሳ መካነ-መርበብ(ዌብሳይት) መንነትካ ብምርግጋጽ(ሎግኢን ብምግባር) ከተካይዶ ትኽእል።
ኣባል ኦ-ካሳ እንተዘይኾይንካ፡ስራሕ-ኣልቦኛ ኣብ ትኾነሉ እዋን፡ኣባል ክትኸውንን መሰረታዊ ክፍሊት ክወሃበካን ተመዝገብ።ኣባል ናይ ሓንቲ ኦ-ካሳ ክትኸውን እንተ ዘይደሊኻ ግን መሰረታዊ ክፍሊት ክወሃበካ ኣብ ኣልፋ-ካሳ ከተመልክት ትልእል።
ቅድሚ እቲ ናይ መደብ ምውጻእ ዝግበር ዝርርብ ተቐራረብ
ገና ክትምዝገብ ከለኻ፡ ምስ ሓደ መራኸቢ ስራሕ ናይ መደብ ምውጻእ ዝርርብ ንምግባር ቈጸራ ክትሕዝ ኣለካ። ኣብ ውሽጢ 3 ወርሒ ስራሕ ወይ ትምህርቲ ክትጅምር ምዃንካ ድሮ ሕጂ ፈሊጥካ ኣለኻ ዲኻ? ከምኡ እንተ ኾይኑ ኣብቲ ንህቦ ዲጂታላዊ ኣገልግሎት ጥራይ ኢኻ ትካፈል። ናይ መደብ ምውጻእ ዝርርብ ንምግባር ቈጸራ ምሓዝን ምስ መራኸቢ ስራሕ ምርኻብን እውን ኣየድልየካን እዩ።
ቅድሚ እቲ ኣኼባ እንተ ተቐራረብካን ባዕልኻ መደብ ከተውጽእ እንተ ጀመርካን ጽቡቕ እዩ። ሽዑ እቲ ኣኼባ ብዝያዳ ኣድማዒ ይኸውን። ንኣብነት እዚ ዝስዕብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ፤
- ነቲ ናትካ ትምህርታውን ሞያውን ሓጺር ድሕረ-ባይታ (cv) ደጊምካ ክትርእዮን ከተሓድሶን
- እንታይ ክትሰርሕ ከም ትደሊ ክትሓስበሉ።
ኣብቲ ናይ መደብ ምውጻእ ዝርርብ እንታይ እዩ ክግበር?
እቲ ቐዳመይ ምሳና ዝግበር ኣኼባ፡ እንተ ነውሐ 30 ደቓይቕ ዝወስድ ናይ መደብ ምውጻእ ዝርርብ እዩ። ኣብቲ ኣኼባ ንስኻን ሓደ መራኸቢ ስራሕን ካብ ብዙሕ ውሑድ ነዚ ዝስዕብ ክትርእይዎ ኢኹም፤
- ክእለታትካ
- ነየኖት ስራሓት ከም ትደሊ
- ካባና ኣየናይ ሓገዝ ክትረክብ ከም ትኽእል
- ኣብ ሸቶኻ ንኽትበጽሕ ከመይ ክትገብር ከም ዘሎካ።
ሕቶታትን መልስን
ምሳኻትኩም ንምርኻብ ቈጸራ ዝሕዝ ወይ ዝስርዝ ከመይ ገይረ’የ?
ምሳና ንምርኻብ ቈጸራ ክትሕዝ ወይ ክትስርዝ ምስ ትደሊ፡ ፈለማ ተደሃየና።
ቈጸራ ርክብካ ምስ ትዝንገዖ ወይ ኣብ’ቲ ተባህለ ሰዓት ክትሳተፍ ከም ዘይትኽእል ምሕባር ምስ ትርሰዖ፡ ነቲ ዝወሃበካ ክፍሊት(መልዕሎ) ክጸልዎ ይኽእል’ዩ።
ብዘይ ኤ-መንነት(e-legitimation) ክምዝገብ ይከኣል’ድዩ?
እንድሕሪ ናይ መርበብ ኢንተርነት ኣገልግሎትና ክትጥቀመሉ ዘይትኽእል ኾንካ ከም ኣናዳይ ስራሕ ክትምዝገብ ኣብ ቤት ጽሕፈት ክትመጽእ ኣሎካ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት ክትመጽእ ከሎኻ መንነት ወረቐትካ ኣይትረስዕ፡ ንናይ መተካእታ ገንዘብ ምእንቲ ከተመልክት ንናይ ስራሓ-ኣልቦነት ካሳ (a-kassa) ስራሕ-ኣልቦ ከም ዝኾንካ ክንሕብሮም ኢና።
ስራሕ-ኣልቦንነት ኣብ መድህን ስራሕ-ኣልቦነት፡ ብኸመይ አመልክት?
ኤ-መንነት ተጠቂምካ ኣብ መካነ-መርበብና ክትምዝገብ ከለኻ፡ ብሓባር ምስኡ ድማ መድህን ስራሕ-ኣልቦነት( a-kassa) ከትመልክት ድሌት ከም ዘለካ ሓብር። ድሕረኡ ኣብ መካነ-መርበብ ናይ’ታ ትምልከተካ መድህን ስራሕ-ኣልቦነት( a-kassa) ኣቲኻ ነቶም ዝጥለቡ ሓበሬታታት ምልኣዮም።
ድሮ ኣብ መድህን ስራሕ-ኣልቦነት( a-kassa) ምዝጉብን ዘመልከትካን እንተነይርካ ግን ንዝኾነ እዋን ብሰንኪ ስራሕ ወይ ሕማም፡ ደው ኣቢልካዮ እንተ ነይርካ፡ ብተሌፎን ወይ ብቻት ክትደሃየና ኣለካ። ድሕሪኡ ንሕና ነቲ ናትካ መድህን ስራሕ-ኣልቦነት( a-kassa) ዳግም ደላዪ ስራሕ ከም ምዃንካ ንሕብሮ።
ሰረት ክፍሊት-ሕማም ዝኾነ ኣታዊ ማለት እንታይ ማለት’ዩ( SGI)?
GI ማለት ሰረት ክፍሊት-ሕማም ዝኾነት ኣታዊ ማለት’ዩ። ቤ/ጽ ማሕበራዊ መድህን(ፈርሸክሪን ካሳን) ክንደይ SGI ከም ዝግበኣካ ይቕምሮ። ምስ ትሓምም ወይ ዕረፍቲ-ወላዲ ምስ ትወስድ ንኣብነት፡ ነቲ ዝወሃበካ ብዝሒ ገንዘብ ዝውስኖ SGI እዩ።
ብዛዕባ SGIን ንዕኡ ኣብ ዝተፈላለየ ዂነታት ብኸመይ ክትዕቅቦ ከም ትኽእል ናትካ ሕቶታታት እንተለካ ቤ/ጽ ማሕበራዊ መድህን (ፈርሸክሪን ካሳን) ተደሃዮ።
መሰናበቲ-ደሞዝ ምስ ተቐበልኩ እንታይ የጋጥም?
kassa) ድማ ተመልክት።መድህን ስራሕ-ኣልቦነት( a-kassa) ድማ ካበነይቲ መዓልቲ ጀሚሩ ሓገዝ ከም ዝወሃብ ይቕምር(ሒሳብ ይገብር)። መድህን ስራሕ-ኣልቦነት( a-kassa) መሰናበቲ-ደሞዝ ከም ደሞዝ ናይ ስራሕ’ዩ ዝሓስቦ።
መዓስ ከም ተመዝገብካ ነቲ ሰረት ክፍሊት-ሕማም ዝኾነ ኣታዊ( SGI) ስለ ዝጸልዎ፡ ብዛዕባኡ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ ንቤ/ጽ ማሕበራዊ መድህን(ፈርሸክሪን ካሳን) ተደሃዮ።
መሰናበቲ-ደሞዝ እንዳወሰድካ ከሎኻ ከም ደላዪ-ስራሕ ድማ እንተ ተመዝጊብካ፡ ነጢፍካ ስራሕ ከተናዲ’ውን ይግበኣካ’ዩ። እዚ ማለት፡ ስራሕ ብቐጻሊ ከተናዲ ኣለካን ንጥፈታዊ ጸብጻብ ድማ ወርሓዊ ከተቕርብ ኣለካ።
መጠንቀቕታ ምስንባት ወይ ካብ ስራሕ እንተ ተሰናቢተ ክሓስቦ ዘለኒ እንታይ’ዩ?
ኲሎም መጠንቀቕታ ምስንባት ዝወሃቦም ካብ ስራሕ ክሰናበቱ እዮም ማለት ኣይኮነን፡ ግን ምናልባት ካብ ስራሕ እሰናበት እኸውን ኢልካ ምድላው ግን ጽቡቕ’ዩ።
ናይ ምስንባት ደረት-ግዜኻ ንኣብነት ክንደይ ምዃኑ ፈትሾ። ምናልባት ስራሕ ኣልቦኛ እንተ ኾይንካ፡ ተዳሊኻ ምእንቲ ክትጸንሕ፡ ዝርዝር ተመኲሮኻን(cv) ውልቃዊ ደብዳቤኻን(personligt brev) ጽሒፍካ ኣዳልዎም።
ስራሕ ኣልቦኛ ምስ ትኸውን፡ ኣብ’ታ መጀመርያ ስራሕ ኣልቦኛ ዝኾንካያ መዓልቲ ኣባና ተመዝገብ። ነቲ ምምዝጋብ ብዝቐለለ ተከናውኖ ኣብ’ዚ ኣብ መካነ-መርበብና’ዩ።
ተመዝጊበ ምዃነይ ብኸመይ ክርእዮ እኽእል?
ተመዝጊብካ ምዃንካ ወይ ዘይምዃንካ ርግጸኛ ክትከውን ምስ ዘይትኽእል፥ በቲ ናትካ “ኤ-መንነት” (e-legitimation)፡ ኣብቲ ”Mina sidor” ኣቲኻ ክትይርእዮ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ”ቤትስልጣን መራኸብቲ ስራሕ” (Arbetsförmedlingen) ተመዝጊብካ እንተ ዄንካ፥ ኣብ ትሕቲ እቲ ስምካ ”Min inskrivning” ጽሑፍ ክትርኢ ኢኻ። እንተ ደኣ ”Skriv in dig” ዚብል ጽሑፍ ኣሎዎ ኰይኑ፥ ኣይተመዝገብካን ዘሎኻ ማለት’ዩ።
ዝተመዝገብኩ ምዃነይ ብኸመይ ምስክር-ወረቐት ክረክብ እኽእል?
ምሳና ዝተመዝገብካ ምዃንካ፡ ባዕልኻ ምስክር-ወረቐት ጽሒፍካ ክተወጽእ ትኽእል ኢኻ። በቲ ናትካ ”ኤ-መንነት” (e-legitimation) ጌርካ፡ ኣብቲ ”Mina sidor” ከም ትኣቱ (Logga) ግበር፥ ቀጺልካ ናብቲ "Visa/ändra mina uppgifter" ዚብል ኪድ። ነቲ "Dokument och intyg" ዚብል ምስ መረጽካዮ፥ ብ ”PDF-format” ዝተቐርጸ፥ ክትርእዮ ወይ ክትጽሕፎ ትኽእል ”ፋይል” ኪመጸልካ’ዩ።
ኣበየናይ ናይ ”ስራሕ-ኣልቦነት ካሳ” (a-kassa) ኣባል ምዃነይ፥ ኣብቲ ዝተመዝገብኩሉ ጊዜ ኣይመላእኩዎን እየ። ሕጂ እንታይ ክገብርዩ ዚግብኣኒ?
ክትምዝገብ ከለኻ፡ካብ ኦ-ካሳ ክፍሊት ክወሃበካ እንተ ዘየመልከትካዮ፡ተሌፎን ደውለልና እሞ ነታ ናትካ ኦ-ካሳ ክንሕብራ ኢና።እቲ ናብ ኦ-ካሳ ዘመልከትካዮ ከም ቅቡል ዝቚጸር፡ካብ’ታ ተሌፎን ዝደወልካልና ወይ መጺኻ ዝበጻሕካናን መንነትካ ዘረጋገጽካልናን መዓልቲ እያ።


text:
ናይቲ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዝሓልይ ማሕበር ዓለማውያን ምእመናን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ኣደ መንበር ኮይነን ንፈለማ ግዜ ዝተሓርያ ዘይካቶሊካዊት ኣባል ቤተ ክርስቲያን ዋልደስ ኤሪካ ስፍረዳ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ምስ እተሰምየ ዕለጋዊ ጋዜጣ ቅድስቲ መንበር ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት፥ ኣብ ፍልልያት ዘሎ ሃብቲ ምልላይ ናብ ሓድነት ዘሰንይ ኣገዳሲ ጐደና እዩ ይብላ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“ሓደ ንሓድነት ኣቢያተ ክርስቲያን ዘይጓዓዝ ሰብ ክርስቲያን ኪክወን ኣይክእልን” እዚ ኸኣ ናይ ኢየሱስ ትምህርቲ እዩ። ስለዚ ነቲ ሓደ ጐይታ ዝኾነ ብሓባር ኣብ ምድላይ እናቐረብና ክንከይድ ይግብእ” ነዚ ዝበላ እተን ናይቲ ብዓለማውያን ምእመናን ዝቖመ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያን ንሓድነት ዝሓልይ ሽማግለ ኣደ መንበር ንኽኾና ዝተሓርያ ናይ ፈለማ ዘይካቶሊካዊት ኣባል ቫልደዛዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቤት ምኽሪ ከተማ ቶሪኖ ናይ ክፍሊ ቍጠባ ዝከተል ቤት ጽሕፈት ሰራሕተይና ኤሪካ ፍረዳ ይሕብራ።
እቲ ብዓለማውያን ምእመናን ዝቖመ ዝተፈላለያ ንሓድነት ኣቢያተ ክርስቲያን ዝዓዪ ማሕበር ነቲ ንሓድነት ዝግበር ጉዕዞ ብኸመይ እዩ ዝገጥሞ? ቅድም ቀዳድም ንዅለን ዝተፈላያ ኣቢያተ ክርስቲያን ብዝውክል ደረጃ ውስጠ ኑዛዜ እምነታት ምንቕቓሕ የድሊ፥ እቲ ናተን ምምራጽ እውን ናይዚ ጉዕዞ እዚ ውጽኢት እዩ። ኣብታ ካቶሊካውያን ዝበዝሑላ ሃገር እውን ከይተረፈ ኣብ መንጐ ናይ ኦርቶዶክስን ሮማዊት ካቶሊካዊትን ፕሮተስታትን ዓለም ዘሎ ደረጃ ምክብባርን ንማዕርነትን ነቲ ዝድለ ንሓድነት ዝኣመተ ናይ ሓባር ዘተ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚህ ነቲ ናብ ሓድነት ዝግበር ጒዕዞ በዚ መንፈስ እዚ እዩ ዘሳልጦ ይብላ።
ኵሉ ሰብ ዝምልከት ጉዕዞ ሓድነት ማለት እዩ፥ ንዅሉ ዝምልከት እዩ። ነቶም ንጉዕዞ ሓድነት ብዙሕ ዘየቃልብሉን ዘይኣምኑሉንን ከይተረፈ ቀረባ ብምዃን ዝካየድ እዩ። . . . ናብ ሓድነት ዝግበር ጒዕዞ ንእምነት ካልኦት ዓሚቝ ኣኽብርቶ ዚሓትት እዩ። . . . ካብዚ ሓሊፉ እውን ነቲ ፍልልያት ምፍላጥ። ገዛእ ርእስኻ ካብ ምፍላጥ ዝተበገሰ ሌላ ኣገዳሲ እዩ። ኣብቲ ንሓድነት ዝግበር ጉዕዞ ነቲ ፍልልያት ምዕማቝ ዝብል እዩ። በዚ መሰረት ጥራሕ እዩ ኣብ ጐደና ሓድነት ብሓባር ንምጒዓዝ ዝከኣል። ኣነ ካብ ኣቦ መጠዶሳውን ካብ ቫልደዛዊት ቤተ ክስቲያን ኣባል መምህር ትምህርተ ክርስቶስ ኣደ እተወለድኵ እየ፡ ኣብ ዞባ ፓሶ ደላ መንዶላ ነተን ናይዚ ናይ ዓለማውያን ምእመናን ዝሓቍፍ ንዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ማሕበር መስራቲት ማሪያ ቪጃኒ ብቐረባ ክፈልጠን እውን ዕድል ረኺበ እየ። እቲ ንሰን ዘመሓላልፍኦ ዛዕባ ናብ ሓድነት ዝግበር ጒዕዞ ዘማእከለ ትምህርተን ፍልልያት ሃብቲ እዩ ዝብል ቅዉም ነገር ዘማእከለ ምዃኑ የዘኻኽራ።
እቲ ካልኣይ ሸቶ? እቲ ብዓለማውያን ምእመናን ዝቖመ ንሕድነት ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝዓዪ ማሕበር “ጨውን መባዅዕትን ምድሪ” ኮይኑ ክቕጽል እዩ ዝደሊ። እቲ ምስ ዕቝባ ፍጥረት እተተሓሕዘን ስንኵፍ ጉዳይ ዝኾነ ውስጠ ሱታፊኣውነትን ከምቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብልዎ፥ እዞም ጒዳያት እዚኣቶም ናይቲ ማሕበር ናይ ዝቕጽል ዕዮ መርሓ ግብሪ እያቶም። ንብዙሓት ኣመንቲ ስቓይ ዘምጽእ ሕቶ ዘይምቱኽታኽ መንፈሳውን ጸሎታውን ሱታፌ መሰረታዊ እዩ። “ሓድነት ኣብ ፍልልያት” ዝደልዩ ውስጠ - ሱታፌ ዝደልዩ ብዙሓት ከምዘለዉ ክንዝንግዕ የብልናን። ነዚ ዅሉ ዓቢይ ግምት ምሃብ የድሊ። ኣብ ጐድኒ እዚ ሸቶታት እዚ ነቲ ብመርበብ ዚግበር ፍጻመታትን ኣብ ካልእ ንጥፈታትን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዚወርድ ዓመጻ ወትሩ ኣቓልቦ ክንገብረሉ ኢና። ኣብ መወዳእታ ከምቲ ናይዚ ማሕበር መስራቲት ዝሃበኦ ለበዋ ምስ ካልኦት ሃይማኖት ምዝታይ ኣገዳስን ወሳንን እዩ። ምስ ካልኦት ሃይማኖታት ንእነካይዶ ናይ ሓባር ዘተ መሰረት እቲ ጐይታ “ንሓድሕድኵም ብዘይ ቅድመ ኵነት ተፋቐሩ” እንክብል ዘቕረበልና ትምህርቲ እዩ ይብላ።
መንእሰያት ኣብዚ መስርሕ እዚ እንታይ ግደ እዩ ዘለዎም? መንእሰያት ብብዙሕ እምነት ስለ ዘይተበከሉን ናይ ብዙሕ ርእየት ጸቕጢ እውን ስለ ዘይብሎም ካብቲ ዘለዎም ዓቢይ እምንቶ ዓቢይ ናይ ምሕሳብ ናጽነት ስለ ዘለዎም እያቶም። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ኣብ ካማልዶሊ እተኻየደ ናይ መወዳእታ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያን ንሓድነት ዝዓዪ ማሕበር ዓውደ ርክብ ህልው ከምቲ ኩነታት ለብዒ ኮቪድ - 19 ዝፈጠሮ ምፍንታትን ተወሸብን ሓድሽ ዓይነት ኣነባብራ ምስ ዝኽሰት ኣብ ኣገልግሎት ዝውዕል ናይ ርሕቐት ትምህርትን ዘሎ ቅልውላው ስራሕን ስእነት ስራሕን ብዝገደደ ተኣፋፊ ይገብርን ኣብ መንጻኢ ፍርሂ ክህልወካ ዝገብሩ ጉዳያት ብዕምቆት ዳህሲሱ እዩ። እዚ ኸኣ ንመንእሰያትን ንዓበይቲን ሓባራዊ ዕቤት ንኺረኽቡ ዓብዪ ኣጋጣሚ ስለ ዝዀነ ነቐፌታኦምን መነባብሮኦም ህንጥዩነቶምን ዕሽሽ ክንልብሎ ኣይንኽእልን። እወ ኣብ መንጐ እተፈላለየ ዕድመ ዘለዎዉ ሰባት ዘለዎም ጠለባት ዝተፈላለየ ብምዃኑ ምሳታቶም ናይቲ እተካይዶ ርክብ መትከል ከም ዘሎ ኰይኑ ኣገባባትና ብምልዋጥ ዘላቒ ዝኾነ ነገር ክንሃንጽ ይግባእ፥ እዚ እቲ ማሕበር ዝኽተሎ መስርሕ እውን እዩ እንክብላ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ይዛዝማ።


text:
ብ ተስፋማርያም ሓጎስ፡
ኣብዛ እንነብረላ ፕላኔት ሸውዓተ ኣህጉር ኣለዋ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣህጉር ዘለዉ ናይ ገዛ ይኹኑ ናይ በረኻ እንስሳታት ኣለዉ። ከም ኣብነት ኣብ ደቡብ ኣሜርካ ኣግማልን ኣብ ኣፍሪቃን እስያን ዘለዋ ብቕርጸን ይኹን ብእቃውመአን በበይነን እየን እዜን ነናተን ዝነብራሉ ከባቢ ( Habitat) ኣንበሳ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ነብሪ ኣብ እስያ ካንጋሮ ኣብ ኣውስትራልያ ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል።
ደቂ ሰባት ውን ኣብ ኣህጉር ይኹን ኣብ ሃገር ወይ ኣብ ዓዲ ነናቶም መበቆላዊ ቦታ ኣለዎም። ስለዚ ደቂ ሰባት ናትና እንብላ ዝተወለድናላ ካብ ከርሳ ተመጊብና እንዓብየላ፡ ወሊድና ውላድና እነዕብየላ ምስ ሞትና ከኣ እንቕበረላ መበቆል ዓዲ ኣለትና። እዛ ዓዲ እዚኣ ምስ ትንፋስና ዝተኣሳሰረት እያ ስድሪ ካብኣ ውን ኣማሕሊፍና ኣይንህብን ኣድላዪ እንተኾይኑ ህይወት ንኸፍለላ።
እዚ ናይ ደቂ ሰባትን መሬትን ምትእስሳር ከም ስጋናን ቆርበትናን ዘይፈላለዩ ፡ ሓደ ብዘይት ሓደ ክህሉ ኣይክእልን እዩ ። ዓድታት ተኣኪበን ወረዳ የቝማ፡ ወረዳታት ከኣ ተኣኪበን ኣውራጃ ከቝማ ከለዋ ኣውራጃታት ከኣ ተኣኪበን ሃገር የቝማ ። ስለዚ ከኣ እዩ ሰብ ብዘይ ዓዲ፡ ዓዲ ከኣ ብዘይ ሰብ ትርጉም ዘይህልዎም።
ዝኾነ ሰብ ኤርትራዊ እየ ክብል እንተኾይኑ መበቆል ዓዲ ክህልዎ ኣለዎ። ምስ ዘይህልዎ ወይ ወጻእተኛ እዩ ወይ ድማ ኣብ ኤርትራ ነዊሕ ዝገበረ እሞ ዜግነት ናይ ኤርትራ ዝተዋህቦ ክኸውን ኣለዎ ።
ንሕና ኤርትራውያን ውን ኣቃውማ ሕብረተሰብና ከምዚ ስለ ዝኾነ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ እዛ መበቆል ዓዱ ለምሊማን ማዕቢላን ክርእያ ይምነ ዝከኣሎ ዘበለ ኩሉ ክገብር ከኣ ድሕር ኣይብልን። ኩሉ ኤርትራዊ ነታ መበቆል ዓዱ እንተ ደኣ ሃኒጽዋን ኣማዕቢልዋን መላእ ሃገር ኣብ ሓደ እዋን ትምዕብል ኣላ ማለት እዩ ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ኩሎም ባዕዳውያን ወረርትን ርእሰ ሓያላንን ዝገጠመ ፡ ነጻነቱ ዝተጎናጸፈን ዘውሓሰን ፡ ኣብ መሬቱ ሓያል ፍቕርን ፡ ሓድነትን መትከላዊ እምነትን ስለ ዘለዎ እዩ ። ኤርትራውነትን ኤርትራን ዘይነጻጸሉ ክልተ ገጽ ናይ ሓንቲ ሳንቲም እዮም ። እቲ ህዝቢ ብዘይታ ሃገር ፡ እታ ሃገር ብዘይት ህዝቢ ትርጉም የብሎምን።
ኣብ ዝኾነ ሃገር ምስ እንኸይድ ብመጀመርያ እዘን ክልተ ሕቶታት እዮም ዝሓቱኻ። መን ኢኻ ? ናይ ኣየናይ ሃገር ዜጋ ኢኻ ዝብላ እየን ። ካብዚኤን ሓንቲ እንተ ጎዲላ እታ ሓንቲ በይና ዋጋ የብላን። ስለዚ ህላዌና ህይወት ክህልዎ እንተ ደኣ ኮይኑ እታ ሃገር ክትህሉ ኣለዋ ። ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ክብረቱን መሰረት ህላዌኡ ካብ ምንጋጋ ዓመጽቲ ንምውጻእ ንሰላሳ ዓመታት ደማዊ ቃልሲ ዘካየደን ኣዝዩ ረዚን መስዋእቲ ከፊሉ እዩ ። ነታ ብቕልጽምና ዘምጻእናያ ነጻነት መንዚዖም ጸሓይና ኣጸልሚቶም ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ ካርታ ዓለም ክሓኩና ናይ ምሉእ ዓለም ሓገዛት ኣኻኺቦም ማእለያ ዘይብሉ ሰራዊት ኣኽቲቶም ኣብ ዘይሓሰብናዮ ወሪሮሙና።
እንተኾነ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ካብ ታተ ዝብል ህጻን ክሳብ ብምርኩስ ዝኸይድ ሽማግለ ከም ቆፍኡ ዝተተንከፈ ንህቢ ነቲ ሽሾ ሰራዊት ጸላኢ ብኽትገልጾ ቃላት ዘይትረኽበሉ ጅግንነት ናብ ሓሙዅሽቲ ቀይሩ ነጻነቱ ኣውሒሱ ። ደጊም ህዝቢ ኤርትራ ግርህነትን ኣጉል እምነትን ቀታሊ ስሕበት ምዃኖም ዝያዳ ክርዳእ ክኢሉ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ነቕ ዘይብል ሓድነቱን ጽንዓቱን ተውፋይነቱን ልኡላውነት ሃገሩ ኣኽቢሩን ኣውሒሱን ይርከብ ። ኣቦታትናን ኣቦሓጎታትናን ነዛ መሬቶም ሃገሮም ደሞም ከፊሎም ኣረኪቦሙና ጥራይ ዘይኮነስ ንሕና ውን ደምና ከፊልና ክንሕልዋን ከነልምዓን ከነለምልማን ከም ዘሎና ምዒዶምናን ምሂሮሙናን ኣውሪሶሙናን እዮም።
ኣብ ዓለም ብኽብሩ ልዕሊ መሬት ልዕሊ ሃገር ዝስራዕ ዋላ ሓደ ነገር የለን። እታ ህላዌና እውን እንተኾነት ድሕሪ እታ መሬት ወይ ሃገር እያ እትስራዕ፡፡ እቲ ምንታይሲ ክትነብር እንተደኣ ኮይንካ እታ እትነብረላን እትዓብየላን መሬት ወይ ሃገር ምስ ሞትካ ውን እትቕበረላን መሬት ወይ ሃገር ስለ ዝኾነት ። ናይ ዱር ኣራዊት ከም ኣብነት ነታ መሬቶም ካብ ኣካሎም ብዝወጽእ ፍሉይ ጨና ዘለዎ ፈሳሲ እናገበሩ ንብምሉኡ ዶብ ይሕንጽጽሉ። ካልእ ኣራዊት ናብታ ዶብ ምስ በጸሐ ዘይናቱ ምዃኑ ፈሊጡ ነገር ከይመጾ ይምለስ፡ ሓይሊ ድስምዖን ደላይ ነገር እንትኾይኑ ድማ ጥሒሱ ይኣቱ ናብ ሞት ዘብጽሕ ኲናት ከኣ የካይዱ።
ንሕና ደቂ ሰባት ብፍላይ ከኣ ኤርትራውያን ንልዕሊ ሚእቲ ዓመት ግዳይ ወራርን መግዛእትን ዝኾንናን ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ኣሕዋትናን ኣሓትናን በጃ ዝኸፈልናን ኣብ ፈቐዶ ዓለም ኣብ ስደት ፋሕ ኢልና ከርፋሕ መነባብሮ ዘሕለፍናን ነሕልፍ ዘለናን ልዕሊ ዝኾነ ናይዛ ዓለምና ነባሪ ህዝቢ ሃገርና ከነፍቅርን ከነልምዕን ክንሕሉን ክንቃለስን ይግብኣና ።
እቲ ዝሓለፈ ዘመነ መግዛእቲ ተመሊሱ ክመጸና ንምነ ዲና ? ክብሪ ሃገር ቀሊል መሲሉካ ብዋዛ ፈዛዛ ካብ ኢድካ መሊቛ እንተ ኸይዳ ዳግማይ ንምርካባ ዝከኣል እኳ እንተኾነ ዝወስዶ ግዜን ዝሓቶ መስዋእትን ዘስዕቦ ሰብኣዊ ምዝንባልን ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ስለዚ ኤርትራውያን ኣሓትን ብልኡላውነት ሃገር ጸውታ የሎን ! ኣሕዋትን ኣሓትን ደቂ ኤረ ወዲ ሰብ ምስ ሞተ ትሕቲ መሬት ምስ ሰፈረ ዋላ ሓንቲ ነገር ክገብር ኣይክእልን እዩ ፡፡ ዝግበር ልዕሊ መሬት ብህይወት ከሎኻ እዩ ። ካብዛ ዓለም ብሞት ምስ ተፈሌና እንታይ ንበልዕ ኔርና እንታይ ንኽደን ኔርና እንታይ ንረግጽ ኔርና ኣብ ከመይ ዓይነት ገዛ ንነብር ኔርና እንታይ ዓይነት መጊና ኔራትና ኣይኮነን ዝትረኸልና እንታይ ደኣ ንህብናን ሃገርናን እንታይ ጌርና እትብል እያ ንዘንት እለት እትንገረልና። ካብ ማህጸን ኣዴና ጥራሕና ንውለድ ክንመውት ከሎና ጥራይና ናብታ ጉድጓድ ንኣቱ። ንብረት ይኹን ገንዘብ ኩሉ ጠንጥንናዮ ኢና ኣብታ ጉድጓድ ንኣቱ።
ስለዚ ኣብዛ ርእሲ ምድሪ ከሎና ንህዝብናን ንሃገርናን ጽቡቕ ታሪኽ ሰሪሕና ንሕለፍ። ንደቅና ነጻን ምዕብልትን ብማንም ዘይትድፈር ሓያል ሃገር ንግደፈሎም ! እቲ ናብ ፍጹም ዓወት ዘብጽሓና ነቕ ዘይብል ሓቀኛ መትከል ህዝባዊ ግንባር ንዓና ንኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ንመላእ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዘበራብርን ካብቲ ተሰሚሞሞ ዘለዉ ዓዘቕቲ ዘውጽእ ኣህጉራዊ መትከል እዩሞ ከይብሕጎግ ኣጽኒዕና ንሓዞ ! ዝተባረኸን ዝተቐደሰን ሃገር ኣለና፡ እዛ ቅድስቲ ሃገር ኣብ ከርሳ ብማዕድን ድዘቕበበት ኣብ ከርሲ ባሕራ ኣኺሉ ዝተርፍ ሃብቲ ሓቚፋ ኣላ ። እቲ ኣብ መሬታ ዝፈሰሰ ደም ሓላላት ደቃ ናብ ወርቂ፡ ናብ ፈልማሊ ማይ ተቐይሩ እዩ፡፡
ሕጂ እቶም ብህይወት ዘሎና ነዚ ጸጋታት እዚ ኣብ ረብሓ ሃገርናን ህዝብናን መጻኢ ወለዶታትናን ከነውዕሎ ሕድሪ ኣለና። እዚ ሕድሪ እዚ በታ ብደም ሰማእታት ዝጨቀወት ጥውዮ ነጸላ ተጠቕሊሉ ተዋሂቡና እዩ ። መስዋእቲ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ደቅናን ክንገር ከሎና ኡይ መዓስ ኢልና ወደየ ጓለየ ኢልና ነጸላ ተዕጢቕና መዓስ በኺና ! ዕልል ዓወት ንሓፋሽ ኢና ኢልና ። ስዉኣትና ንዘለኣለም ልብናዩ ሰፈርኩም ቅሰኑ ሕድርኹም ከነጽንዓ ኢና ፡ ከምቲ ባህግኹም ከምቲ ትምኒትኩም ሕድርኹም ከነተግብሮ ኢና ኢና ኢልና።
ጸላእትና ብሰላም ክንነብር ዘይደልዩ ክንወድቕን ብድኽነትን ድህረትን ተጠቒዕና ክንተርፍ ካብኡ ቀጺሉ ሓንሳብን ንሓዋሩን ክንጠፍእ ከም ዝደልዩና ፡ ህዝብን መንግስትን ፈላልዮምን ኣናቚቶምን ብሒል ጎቦ ኣትዮም ክጎብጡና ከም ዝደልዩ ፡ ድኹማትን ተምበርከኽትን ሃሰው ኢሎም ብምዕሳብ ኣንጻር ህዝብን መንግስትን ብምስላፍ ንምድኻምና ለይትን ቀትርን ከም ዝጽዕሩ ኣጸቢቕና ክንፈልጥ ይግባኣና ።
እዞም ብወያነን ኣሳሰይቱን ተዓሲቦም መዝሙር ወያነ ድዝምሩ ዘለዉ ወይጦታት ክንምክቶምን ከነቃልዖምን ኣለና ! ንእንቋቝሖ ተመን ሕንዚ የብሉን ኢልካ ተሳጊርካዮ ኣይትሕለፍ ከም ዝበሃል ፡ ነዞም ዕሱባት መጋበርያ ጸላኢ ዋላኳ ዘውቅይዎ ነገር ኣይሃልዎም ትም ኢልካ ግን ክረኣዩ የብሎምን ። ኣዴኻን ሃገርካን መተካእታ የብለንን ፡ ኣዲኡን ሃገሩን ኣሕሊፉ ዝህብ ውላድ ኣይወለድ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
መደብ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኣብ ኢትዮጵያ እገዳ ንምውሳንን መገሻ ናብ ኣዲስ ኣበባን2021-10-20 17:17:07 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 210 times
- font size decrease font size increase font size
ሕብረት ኤውሮጳ ብዛዕብቲ ብ18 ጥቅምቲ 2021 ዘካየዶ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ኣኼባኡ ብዝምልከት፡ ላዕለዋይ ወኪሉ ጆሰፍ ቦረል ንጽባሒቱ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ካብ ኣጀንዳታት ናይቲ ኣኼባ ሓደ ብዛዕባ ጉዳይ ኢትዮጵያ ከም ዝነበረ ምጥቃሶም ማእከል ዜና ኤርትራ ሓቢሩ። ኣብቲ መግለጺኦም፡ ንኢትዮጵያ ኣብ ዝምልከት ኣጀንዳ፡ እቲ ኣኼባ “ቀዳማይ ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ውግእ ኣብታ ሃገር ብሓዘን ንዝክሮ ኣለና” ከም ዝበለ ኣስፊሮም።
እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣተሓሒዙ ኣብ ኢትዮጵያ ውግእ ካብ ዝጅመር፡ ንገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ከም ናይ ውግእ መሳርሒ ክጥቀሙ ብዝጸንሑ ዕጡቓት ኣካላት፡ ሜላዊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ከም ዝተዘውተረ ተጠቒሱ
ኣብቲ ኩነታት ሰብኣዊ ረዲአት ክኽልከል ጸኒሑ እዩ፡ ነዚ ብዝምልከት ባሕቲ ሕዳር 2021 ብመንገዲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ንዝቐርብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ዘድሊ ባይታ ነጣጥሕ ኣለለና ዝብል ሓሳብ ኣብቲ መግለጺ ተጠቒሱ። እቲ ብሕቡራት ሃገራት ዝቐርብ ጸብጻብ እገዳ ብምውሳን ዝጅምር ነቲ ኩነታት ግቡእ መልሲ ዝህብ ክኸውን ከም ዝጽበዩ እውን ኣብቲ መግለጺ ተመልኪቱ።
እቶም ላዕለዋይ ተወካሊ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብዚ ጋዜጣዊ መግለጺኦም፡ ብመሰረት እቲ ንሰብኣዊ ግህሰት ብዝምልከት በጺሑና ዘሎ ጸብጻብ ነቲ መስርሕ ከነቐጽሎ ንሰርሕ ኣለና እውን ኢሎም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ብዛዕባ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ናይ ልምዓት ሓገዝ ብኸመይ ኩነታት ከም ዝቕጽል ከም ዝምርመር ከኣ ኣስፊሮም።
ብመሰረቲ እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ናይቲ ሕብረት ኮሚሽነር ዓለም ለኻዊ ምሕዝነት ጁታ ኡርፒላይነን ምስ ፍሉይ ተወካሊ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣነተ ወበር ናብ ኢትዮጵያ ከም ዝገሹ ሓቢሮም። ዕላማ መገሻኦም ናብ ኢትዮጵያ ንጹር መልእኽቲ ኤውሮጳ ብዛዕባ ኣገዳስነት ምትግባር ተኹሲ ምቁራጽን ምጅማር ኩሎም ተዋሳእቲ ዝሳተፍሉ ሃናጺ ፖለቲካዊ መስርሕን ምብጻሕ ምዃኑ ኣመልኪቶም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ድማ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ቅድም መራሒ ናጀርያ ኤለሰንጎ ኦባሳንጆ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ምሉእ ደገፍ ከም ዝህልዎም ገሊጾም


text:
መገዲ ኣየር ኬንያ ናብ ቻይና ዝገብሮ በረራ ብግዚያዊነት ኣጊዱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)መገዲ ኣየር ኬንያ ናብ ቻይና ዝገብሮም በረራታት ብግዚያዊነት ከምዝኣገደ ኣፍሊጡ።
ንውሓት ምእጋድ እቲ በረራ ንምውሳን ድማ ምስ ሚኒሰትራት ጉዳያት ወፃኢን ጥዕናን ዘተ እናተካየደ ምዃኑ ገሊፁ።
እቲ መገዲ ኣየር ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፥ ካብ ቻይና ወፃእ ናብ ታይላንድን ባንኮክን ዝገብሮ ጉዕዞ ክቕፅል ኢዩ ኢሉ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ቻይና ከተማ ዉሃን ናብ ሃገሩ ዝተመለሰ ኬንያዊ ተምሃራይ፥ ኣብ ሆስፒታል ተፈልዩ ምርመራ እናተገበረሉ ፀኒሑ ኢዩ።
ኣብ ኣፍሪካ ብቫይረስ ኮሮና ተታሒዞም ብዝብል ዝተጠርጠሩ ሽዱሽተ ሰባት ዋላ እኳ እንተረኸቡ፥ ኩሎም ሰባት ናፃ ምዃኖም ብዝተገበረሎም ምርመራ ተረጋጊፁ ኢዩ።
ዝተፈላለያ ሃገራት ምስ ዝርገሐ እቲ ቫይረስ ተተሓሒዙ ናብ ቻይና ዝገብረኦ በረራ እናኣገዳ ይርከባ።
ፍልፍል፦ ቢ.ቢ.ሲ


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተኒ ብሊንከን ንቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ ብስልኪ ምዝርራቡ ኣፍሊጡ።
ብሊንከን ኣብቲ ሓጺር ናይ ትዊተር መልእኽቱ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ዝቐጸሉ ቀውስታት ን ኣሜሪካ ዘተሓሳስቡ ምዃኖም ንቀዳማይ ሚንስተር ከምዝገለጸሉ ኣፍሊጡ።
እቲ ግጭታት ደው ክብል ንድሕነት ሲቪላት ንምሕላው ህጹጽ ስጉምቲ ክወስድ ከምዘተሓሳሰቦን፡ ኣሜሪካ ንግጭታት ኣብ ምፍታሕ ንምሕጋዝ ድልውቲ ምዃና ከም ዘፍለጦን ብሊንከን ገሊጹ`ሎ።
ወሃቢ ቓል ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኔድ ፕራይስ ኣብ መርበብ ሓበሬታ'ቲ ሚኒስትሪ ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ፡ "ብሊንከን ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ምይይጥ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ሰብኣዊ ኩነታትን ቀውሲታት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ንኣሜሪካ ዘተሓሳስብዋ ምዃኖም ኣሐይሎም ገሊጾምሎም" ይብል::
ፕራይስ ብምቕጻል፡ ኣብቲ ክልል ብዛዕባ ዝተፈጸሙ ናይ ጭካነ ተግባራት፡ ጥሕሰታት ሰብኣዊ መሰላትን በደላትን ዘርእዩ ተኣመንቲ ጸብጻባት ቁጽሮም እናወሰኸ ምዃኑ ብሊንከን ንቀዳማይ ሚኒስትር ከምዘልዓለሉን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስደተኛታት ወሲኽካ፡ ናይ ሲቪላት ድሕነት ንምሕላው፡ ከምኡ`ውን እቲ ህውከት ንኸይቅጽል ንምክልኻል፡ህጹጽን ጭቡጥን ስጉትታት ንክወስድ ምትሕስሳቡ ኣመልኪቱ`ሎ።
ኔድ ፕራይስ ኣተሓሒዙ "እቲ ግጭት ቀልጢፉ ደው ንክብል፡ ናይ ክልል ኣምሓራ ሓይልታት ጸጥታን ወተሃደራት ኤርትራ ዝርከብዎም ናይ ወጻኢ ሓይልታት ካብ ትግራይ ንኽወጹ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ብሊንከን ኣጥቢቖም ሓቲቶሞም ኢሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ተፈጺሞም ብዛዕባ ዝተባህሉ፡ ጥሕሰታት ሰብኣዊ መሰላትን በደላትን፡ ናጻን ተኣማንን መርመራ ንከዳልው፡ ምስ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ንክሰርሕ፡ ንፈጸምቲ`ቲ ተግባራት ድማ ብተሓታታይነት ንክሕዝ- ሚስተር ብሊንከን ምትሕስሳቡ ፕራይስ ኣመልኪቱ`ሎ።
ናብ ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ረድኤት ብዘይ ገደብ ክኣቱ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምፍቃዱ ኣፍልጦ ከምዝህብ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተኒ ብሊንከን ንቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣሕመድ ምግላጹን፡ ዝተኣተወ ቃል ንክኽበር ምሕታቱ፡ ከምኡ ድማ ኣሜሪካ ንጸገም ንዝተቓልዑ ኢትዮጵያውያን ህይወት ኣድሕን ረድኤት ምልጋሳ ከም ትቕጽል፡ምርግጋጹ ወሃቢ ቃል ኔር ፕራይስ ኣመልኪቱ`ሎ።
ብኻልእ ወገን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ "ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ሕጊ ናይ ምኽባር ወፍሪ" ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘውጽኦ ዝርዝር መግለጺ፡ ነቲ ወፍሪ ንክብገስን ፈደራል መንግስቲ ጣልቃ ንክኣቱን ዝደፍኦ እቲ "ወንጀለኛ" ዝበሎ ጉጅለ ህወሓት "ፈጺምዎም" ዝበሎም ጥሕሰታት ሕገ-መንግስቲ፡ ብግልጺ ዘርእዩ መብርህታት ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ምውጽኡ ኣዘኻኺሩ`ሎ።
ጉጅለ ህወሓት "ንሕገ መንግስቲ ዝሕልዉ ሓይልታት ምክልኻል እዚ ሰሜን፡ ኮነ ተባሂሉ ዝተወሃሃደን ዘስካሕክሕን መጥቃዕቲ ብምፍጻም፡ ብመሰረት ሕጊ`ዛ ሃገር ከቢድ ናይ ክሕደት ገበን ፈጺሙ`ዩ" ኢሉ።
ማንም ውልቀሰብ ኮነ ኣካል ኣብ ሃገራዊ ይኹን ዓለምለኻዊ ደረጃ፡ ካብ ናይ ሃገሩ ሕጊ ወጻኢ ክኸውን ከምዘይክእልን መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ሕጊ ናይ ምኽባርን ነታ ሃገር ክከላኸለላን ግዴትኡ ኣብ ምፍጻም ምዃኑ እቲ መግለጺ የመልክት።
መንግስቲ ኣብዚ እዋን`ዚ ኣብ ክልል ትግራይ ዘካይዶ ዘሎ ወፍሪ ክልተ ገጽ ዘለዎ ምዃኑ እቲ መግለጺ ብምሕባር እቲ ሓደ ዘድሊ ሰብኣዊ ረድኤት ምብጽሑ ብምርግጋጽ- ነቲ ኽልል መሊስካ ምህናጽ ምዃኑ ገሊጹ`ሎ።
ስለዚ ድማ መሰረት ልምዓት እናተሃነጸ ምዃኑን ንዜጋታት ኣድላዪ ኣገልግሎታት ንምሃብ ምምሕዳራዊ ስራሓት ከምዝተመልሱ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣብቲ መግለጺኡ ሓቢሩ`ሎ።
መንግስቲ እቲ ካልኣይ ኢሉ ዝጸውዖ መንቅስቓስ ድማ፡ ገበን ዝፈጸሙ ሰባት ናብ ፍትሒ ናይ ምቕራቦም ስራሕ ምዝዛም ምዃኑን፡እዚ`ውን ኣብቲ ክልል ሕጂ እናተዓመ ምኻኑ- እቲ መግለጺ ኣፍሊጡ`ሎ።


text:
Tigrinya – ትግርኛ
- መሓበሪ ሰነድ ንመግለጺ ብዛዕባ መከላኸሊ ክታበት ኣንጻር COVID-19 (Corona Virus Disease 2019)
- ሓበሬታ ረኽሲ ዘስዕብ ዓይነት ህዋስ
- ማህበራዊ ግንኙነቶችን የሚገድቡ መመሪያዎች
- ኣብ ጀርመን ንዝነብሩ ስደተኛታት ዝተዳለወ መምርሕን/መረዳታን
- ቫጭጭናትኦን ስቸዱለ
- ናይ ጥዕና ደብተረይ
- ipso-care ሞያዊ ደሕነት ስነኣእምሮን-ማሕበራዊ ሂወት ሐገዝ መስመር.
- ሆው ጫን ኣልጭኦሆል በ ዳንገሮኡስ ቶ መ?
- ሆው ጫን ሓሺሽ በ ዳንገሮኡስ ቶ መ?
- ውሕይ ምግሕት ታክንግ መድጫትኦንስ በ ሓርምፉል ቶ መ?
- ፊልም - ቃለመጠይቅ ንሓተቲ ዑቕባ
- ቃለመጠይቅ ንሓተቲ ዑቕባ
- መሰል ውሕስነተይ
- መሰል ተሳታፍነተይ
- ናይ ምጽናሕ መሰለይ
- ምልክታ(ናይ ጹሑፍ ዝርጋሐ) ብዛዕባ ስድራ-ቤታዊ ምትእኽኻብ
- ናይ መጀመሪያ መንበሪ ገዛይ አብ ጀርመን
- ሰርቪጨስ ፕሮቪደድ ብይ ትሐ ጭኦንሱመር ኣድቪጭኤ ጨንተር
- እተን ኣገደስቲ ኣገባባትን(ቅጥዕታትን ንዘወርቲ ብሽግለታ)
- ቭኦጫትኦናል ትራእንንግ አሽፕላእነድ


text:
ንባባት - ኤፈ 2:4-10፥ 1ዮሓ 4፡1-10፥ ግ.ሓ.5፡34-ፍ፥ ዮሓ 3፡14-21 ምስባክ፡ ሐወጽከኒ ሌሊተ ወፈተንኮ ለልብየ፥ አመ ከርከኒ ወኢተረክበ ዓመጻ በላዕሌየ፥ ከመ ኢይንብብ አፉየ ግብረ እጓለ እመ ሕያው። “ንልበይ ተዓዘብካዮ ብለይቲ በጻሕካዮ፥ መርሚርካንስ ገለ ክፉእ አይረኸብካን፥ ብአፈይ ከም ካልኦት ሰባት ክፉእ አይዛረብን እየ” መዝ. 17፡3።
ሰንበት ዘኒቆዲሞስ ኢና ዘኪርና ዘሎና። ኒቆዲሞስ ምሁር ሕጊ ግን ነቲ ኢየሱስ ዘስተምህሮን ዝገብሮን ዝነበረ ብማዕዶ ርእዩ ዝአመነ ኢዩ። ጉዕዞ እምነት ንበይኑ በቲ ዝሰምዖ ዝነበረን ዝርአዮን እዩ ጀሚርዎ፥ ነቲ ዝነበሮ እምነት ከረጋግጽ ኢሉ ኸአ አብ ኢየሱስ ብለይቲ አብ ጽምዋ ክምሃር ክፈልጥ ኢሉ መጺኡ። ”መምህር ብጀካኻ እቲ አምላኽ ምስኡ ዝኾነ ሰብ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተአምራት ኪገብሮ ዚኽእል ሓደ እኳ የልቦን እሞ ንስኻ መምህር ኴንካ ኻብ አምላኽ ከም ዝመጻእካ ንፈልጥ ኢና” በሎ። እዚ ብለይቲ ምምጽኡ፥ መጀመርያ አባል ቤት ምኽሪ አይሁድ ስለ ዝነበረ፥ ዝነበሮ ሓላፍነትን ክብርን ምስ ኢየሱስ ብግሁድ ክራኸብ አየፍቅደሉን ነሩ ስለዚ ብሕቡእ ክረኽቦ ወሲኑ። ካልአይ ንኢየሱስ ብጽምዋ ንበይኑ ዝደለዮ ክዕልል ኢሉ ካብቲ አብ ውሽጡ ዝስምዖ ጸልማት ወጺኡ አብ ብርሃን ክአቱ ስለ ዝደለ ብለይቲ አብ ኢየሱስ መጺኡ። ንኢየሱስ ንበይንኻ ክትረኽቦ ክተዕልሎ ምኽአል ጸጋ ብርሃን እዩ ዝዕድል ምኽንያቱ ንሱ ምንጪ ሕይወትናን ተፈጥሮናን ስለ ዝኾነ ኒቆዲሞስ ነዚ ጸጋ እዩ አብ ግብሪ ርእይዎ።
አብ ሕይወት ኒቆዲሞስ ብዙሕ ነገራት ኢና እንምሃር፡
- አብ ኢየሱስ መጺእካ ምኽአል። ካብ ዘሎናዮ አብ ኢየሱስ ገጽና ክንጉዕዝ ክንክእል አሎና። ግላዊ ውሳኔ የድልየና ነቲ አምላኽ በብዕለቱ ዝገልጸና አለሊና አብኡ ክንምለስ እሞ ምስኡ ክንራኸብ ይግብአና። ነቲ ጎልቢቡ ዝሕዘና ጸልማት ክቕንጠጥ አብ ኢየሱስ ክንቀርብ ይግባእ። ከም እንድርያስ ሓዋርያ ንመድኃኒ ረኺብናዮ ክንብል ክንክእል አሎና።
- ንኢየሱስ አብ ጽምዋ ምርካቡ፡ ጫውጫውታ አብ ዝበዝሖ ክንሰምዕ ክነስተውዕል ይኸብደና እዩ ስለዚ ብለይቲ ይኹን ብቀትሪ አብ ጽምዋ ንአምላኽ ክንረክብ ጊዜ ክንውስን አሎና። ነበይነይ ምስ አምላኸይ ክዛረብ እደሊ አሎኹ ኢልና ክንረኽቦ ክንዛረቦ። እዚ እዋን ጾም ፵ ፍሉይ እዋን ጽምዋን ንኢየሱስ ብግልና ክንረኽቦ ዝዕድም ፍሉይ እዋን እዩ።
- ንኢየሱስ ኩሉ ዘጸግመና ገሊጽና ክንክእል አሎና። ዓቕምና አፍልጦና ከምኡ እንነብሮ ዓለምና አብ ጉዕዞ ሕይወትና ክበድ ይፈጥረልና እዩ ስለዚ ሎሚ ነቲ ንአምላኽ ከይንርኢ ከይንቐርብ ከዊሉና ዘሎ ሒዝና ናብ ኢየሱስ ንቕረብ። ንሱ ሓቅን መገድን ሕይወትን ስለ ዝኾነ ክመርሓና ክነግረና እዩ ግን መጀመርያ አብኡ ንቕረብ።
- ንሓቂ መስኪርካ ምኽአል። ኒቆዲሞስ አብ ኢየሱስ ሓቂ ርእዩ ስለ ዝኸአለ ብለይቲ አብኡ መጺኡ፥ ዝያዳ ክፈልጥ ዝያዳ አብ ሓቂ ክነብር ስለ ዝደለ። ሓቂ አብ አምላኽ ጥራሕ እያ እትርከብ። ንሓቂ ክትረኽባን ምስ ረኸብካያ ክትዕቅባ ቀሊል አይኮነን። ብዙሓት ሰማዕታት ሕይወቶም ዝሃቡ ንሓቂ ክብሉ እዮም ስለዚ ሓቂ አብ እንደልየሉ እዋን እቲ ጉዕዞ ከቢድ ምዃኑ ፈሊጥና አብ ምንጪ ሓቂ ዝኾነ ኢየሱስ ንምጻእ።
በቲ ሓደ ወዱ ዝአመነ ዘበለ ኵሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ!
ኢየሱስ አብ ሕይወት ነፍሲ ወከፍና ዘምጽኦ ዘሕጉስ ዜናን ምንጪ ናይ ኩሉ ሓጎስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ክገልጽ እንከሎ “በቲ ሓደ ወዱ ዝአመነ ዘበለ ኵሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ አምላኽ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዙህብ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም አፍቀራ” (ዮሓ 3፡16) ይብል።
ዕድል አብ ድሕነት ክንሳተፍ ብነጻ ይውሃበና አሎ። ክነጽጎ ወይ ወይ ክንቅበሎ ናይ ነፍሲ ወከፍና ነጻ ውሳኔ እዩ፥ ዝኾነ ተጽዕኖ ወይ ምግዳድ የብሉን። አብዚ ዝውሃብ ዕድለ ክገልጽ እንከሎ “አብኡ ዝአምን ዘበለ ኵሉ ክድኅን እምበር ኩፍረድ ኢሉ አይኮነን” ይብል። አብዚ ጊዜ ጾም እዚ ጸጋ እዩ ተዋሂቡና ዘሎ “ንዅሉ ዝአምን ዘበለ አምላኽ ጸግኡ ክህብ/ክዕድል ድላዩ እዩ”። እቲ ዘገርም ብዛዕባ እዚ ጸጋ ወላ እኳ ንአምላኽ ክገልጾ ብዘይመጠን ዓቢ ዋጋ ዘለዎ ይኹን እምበር ንኹልና ብዘይ ሓደ ግብሪ ብነጻ እዩ ዝውህበና። ህያብ አምላኽ ብነጻ ዝተዓደልናዮ ክቡር ዋጋ ዘለኦ እዩ። እምብአር ጉዳይ ድሕነትና ፍረ ከምዘልኦ ክግለጽ ሓደ ነገር የድሊ። ነቲ ብኢየሱስ ክርስቶስ አቢሉ ዝተዋህበና ፍሉይ ህያብ አምላኽ እናአመስገና ክንቅበለ። ጊዜ ጾም ፵ ነዚ አፍደገ ድሕነት ይኸፍተልና ስለ ዘሎ ክንቅበሎ ስንድዋት ክንከውን አሎና። አብኡ ክንአምንን ጽቡቕ ሕይወት ክነብር ስንድዋት ክንከውን አሎና።
ብርሃን ናብ ዓለም መጸ ደቂ ሰብ ግና
“ብርሃን ናብ ዓለም መጸ ደቂ ሰብ ግና ግብሮም ክፉእ ስለ ዝኾነ ካብ ብርሃን ጸልማት ፈተዉ” (ዮሓን 3፡19)። አብዚ ቃል ኢየሱስ እንርእዮ ነፍሲወከፍና ካብ መገዲ አምላኽ ከም እንወጽእ አሚና አብኡ ክንምለስ ጌጋና ክንእመን እሞ አብ ብርሃኑ ክንምለስ እዩ ዘዘኻኽረና ዘሎ። አብ ሓደ ዝንገር ታሪኽ ሓደ መዓልቲ ንጉሥ ፍረደሪክ ዳግማይ ናይ ፕራሻ (ጀርመን) አብ በርሊን ቤት ማእሰርቲ ይበጽሕ ነሩ። ብዙሓት ካብቶም እሱራት ነዚ ዕድል ተጠቒሞም እናተደፋፍኡ ጉዳዮም ክርአየሎም አብ እግሩ እናወደቝ ይልምንዎ ነሮም፥ ሓደ እሱር ግን አብ ሓደ ኵርናዕ ኮፍ ኢሉ ነሩ። እዚ ነቲ ዝርኢ ዝነበረ ንጉሥ ገሪምዎ። ንጉሥ አብቲ እሱር ዘለዎ ቅርብ ኢሉ “እንታይ ስለ ዝገበርካ ኢኻ አብዚ ተአሲርካ ዘሎኻ” እናበለ ሓቲትዎ። “ብረት ተጠቒምካ ሰሪቕኻ ዝብል እዩ ጎይታይ” እናበለ መሊሱ። እቲ ንጉሥ “ እሞ ፈጺምካዮ ዲኻ” ኢሉ ሓተቶ? እወ ጎይታይ ብዝገበርክዎ ኸአ ክቕጻዕ ይግብአኒ እዩ” እናበለ እሱር መሊሱ። እቲ ንጉሥ ሽዑ ነቶም ሓለውቲ “ነዚ በደለኛ ሰብ ካብዚ አውጽእዎ ነዞም ኩሎም አብዚ ዘለዉ ንጹሓት ከበላሹ አይደልዮን እየ” ኢሉ ካብ ቤት ማሕቡስ አውጺእዎ ይብሃል።
ጌጋና ምስተአመና ጥራሕ ኢና ክሕደገልና ዝኽእል። ሓደ ካብቲ ዝበለጸ ተስፋ ዝህብ አብ ቅ. መጽሓፍ እንረኽቦ “ኃጢአትና እንተ ተናዘዝና አምላኽ እሙንን ጻድቕን ስለ ዝኾነ ንኃጢአትና ይቕረ ኪብለልና ካብ ኵሉ በደልናውን ኬንጽሓና እዩ” (1ዮሓ 1፡9) ዝብል እዩ። ብኃጢአትካ ምንሳሕ እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ ከም ብሓዲስ ከም እትውለድ ምዃኑ አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ተጠቒሱ ንረኽቦ። ብኸምዚ ጥራሕ እዩ ኸአ ንመገዲ ጸላም ሓዲግና አብ መገዲ ብርሃን ክንአቱ እንኽእል።
ሓደ ንመገዲ አምላክ ዝነጽግ ንጸላም እዩ ዝመርጽ ካብ ብርሃን ይሃድም። ንርእስና እሞ ምስ ሕያዎትን ቅኑዓትን ሰባት አወዳዲርና ንርአያ ሽዑ ድኽመትና ሕመቕና ክንርኢ ክንክእል ኢና። ሓደ አልሲቢያደስ ዝብሃል ዓርኪ ሶቕራጠስ ግሪኻዊ ፍላስፋ ጸጸኒሑ ይሓርቕ የንጸርጽር ይርአ ነሩ ከምዚ እናበለ ኸአ ተዛሪቡ ይብሃል “ሶቅራጠስ እጸልአካ እየ ምኽንያቱ ኩሉ ጊዜ ክረኽበካ እንከሎኹ ንርእሰይ ከምዝርኢ ትገብረኒ” ኢልዎ ይብሃል። ሓደ አብ ሕማቕ ነገር ዝተጸምደ ሰብ ዝኾነ ብርሃን ንግብሩ ዝገልጽ አይደልን እዩ፥ እቲ ጽቡቕ ዝገብር ሰብ ግን አብ ብርሃን ክወጽእ አየሰክፎን እዩ ግብሩ ቅኑዕ ስለ ዝኾነ።
ሓደ እዋን ሓደ አርቲተክት (architect) ናብ ፕላቶ ግሪኻዊ ፍላስፋ ቀሪቡ ሓደ ገዛ ውላ ሓደ ክፍሉ ክርአ ዘይክአል ክሃንጽ ከምዝኽእል ሓበሮ ይብሃል። ፕላቶ ከአ “ነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ክርአ ከምዝክአል ገርካ እንተ ሃነጽካ ዕጽፊ ክኸፍለካ እየ ኢልዎ ይብሃል። ሕማቕ ግብሪ ጥራሕ እዩ ክርአ ዘይደለ ከምኡ ካልእ ክርእዮ እውን ዘይደሊ። ንኢየሱስ ከም ብርሃና ክንቅበሎ እንተ ኸአልና ሕይወትና ክቕይረልና እዩ።
አብ ኢየሱስ እንተ ቐሪብና ምስኡ እንተ አዕለልና ነዚ ዝስዕብ ክንቅበል ኢና፡
- ሰላም ምስ አምላኽ ክህበና እዩ። አዳም ሕጊ አምላኽ ምእዛዝ ምስ አበየ ካብኡ ሃዲሙ። ቃኤል ንሓዉ ምስ ቀተሎ ንአምላኽ ስለ ዝፈርሐ ንርሑቕ ዓዲ ሃዲሙ፥ ነገስታት እስራኤል አብ አምልኾ ጣዖትን ዝርጋንን ምስ አተዉ ንነብያት አምላኽ ነቶም መልእኽቲ አምላኽ ዘምጽኡ ዝነበሩ ክርእይዎም ይደልዩ አይነበሩን። እምብአር ኢየሱስ ሎሚ ነዚ መንፈስ እዚ ክንስዕር ይደልየና አሎ። ንአምላኽ ነቲ ፈቃር አቦ ዝኾነ ክንረኽቦ ይደልየና አሎ ሽዑ ደቂ ቤት ክንከውን ኢና። ሰላም አብ አምላኽ ጥራሕ እዩ ዝርከብ።
- ምስ ሰባት ሰላም ክህበና እዩ። ኃጢአትና ስለ ዝተሓድገልና ንሕና እውን ክንሓድግ አሎና። በደል ሰባት እንተ ሓደግና ከምቲ አምላኽ ዝርእዮም ገርና ክንርእዮም ኢና። ነዚ እንተ ገበርና ደቂ ሓንቲ ስድራ ብፍቕሪ ዝተጠርነፍና ክንከውን ኢና። እዚ ጥራሕ እዩ መልሲ ነዛ ተረቢሻ እንርእያ ዓለምና፥ ሃገርና ሕብረተሰብና እቲ ሓቂኛ መልሲ ክህብ ዝኽእል።
- አብ ውሽጥና ሰላም ክህበና እዩ። ሰብ ልዕሊ ዝኾነ ነገር ንርእሱ እዩ ዝፈርሕ። ድኽመታትና ንፈልጥ ኢና፥ ናይ ገዛእ ርእስና ብርታዔ ፈተና ንፈልጦ ኢና፥ ክንገብሮ ዝግብአናን ናይ ገዛእ ርእስና ዘድሊ ነገራት እውን ንፈልጥ ኢና፥ ነዚ ኹሉ እናፈልጥና ከም ዘይፈለጥና ኮና ዝጥዕመና ዝበልናዮ መሪጽና ክነብር ንፈቱ። ብዙሓት ሰባት ካብ ገዛ ርእሶም ክሃድሙ አቋርጽ መገዲ ይመርጹ ግን ኩሉ ዝገብርዎ ዝመረጽዎ ግዝያዊ እዩ። እቲ እንኮ መፍትሒ ናይ እዚ ኹሉ ንኢየሱስ ክርስቶስ ምቕባልን ከም ዋሓስና ከም ሓጋዚና ምቕባሉ ሽዑ መገድና እናጸረግና ክንጉዓዝ ይግባእ። ንሓደ ነገር ከምቲ አብ ቅድሚ ሰባት ክንገብሮ ዘይንደሊ ነበይንና እውን ክንገብሮ ከምዘይግብአና ንግበር። እዚ ሓደ ንእሽቶ ነገር አብዚ እዋን ጾም ፵ ከም ደቂ ብርሃን ክንገብሮ ዝግብአና እዩ።
ብጸጋ ኢኹም ዝደኃንኩም (ኤፈ 2፡5)
ቅ. ጳውሎስ አብ ሰብ ኤፈሶን ዝጸሓፋ ቀዳመይቲ ንባብና ዘዘኻኽር ቃላት ንረኽበላ። አምላኽ አብቲ ሕማቕ ኩነታት አብ እንርከበሉ እዋን ከድሕነና ክዕረቐና ክንምለሶ ይደሊ። “ንአና ብበደልና ምዉታት እኳ እንተ ነበርና ምስ ክርስቶስ ሕያዋን ገበረና፥ ብጸጋ ኢኹም ዝደኃንኩም” (ኤፈ 2፡5) ይብል። እዚ ኹሉ መግለጺ ፍቕርን ምሕረት አምላኽን እዩ። ልዕሊ ኹሉ ዝገልጾ ምሕረት አምላኽ አብ ተግባር ክርአ እንከሎ እዩ። ብግብርና ዘተዋህበና አይኮንነን ባዕልና ንርእስናእውን ክንሕግዝ አይንኽእልን ኢና። አብዚ ናይ አምላኽ ጸጋን ዕብየት ግብሩን ንርኢ። ፍቕሪ አምላኽ ብኩነታትና አይውሰንን እዩ። አባና ጽቡቕ ነገር ስለ ዘሎ አይኮነን ዘፍቅረና። ብአንጻሩ ንሱ ዘፍቅረና አብኡ ኩሉ ጽቡቕ ነገር ዘበለ ስለ ዝርከብ እዩ።
ሎሚ በቲ አምላኽ ዝገበረልና ሰናይ ነገር እናተሓጎስና እንከሎና ክነስተውዕለሉ ዝግብአና ነገር አሎ። “እሞኸ እንታይ ንበል፡ ጸጋ ምእንቲ ኺበዝኅሲ ኃጢአት እናገበርናዶ ንንበር” ብርግጽ ከምኡ አይኮነን፥ ምኽንያቱ ንዝኾነ ነገር ተዋሂቡና ንዘሎ ከም ግብኡ ወይ ከም መሰል ገርና ክንርእዮ የብልናን። ክንጻወቶ ወይ ክነበርክቶ ዝግብአና ግደ አሎና። ጸጋ አምላኽ ክንድኅን ተዋሂቡና አሎ፥ ግን ክንቅበሎ ክንደልዮ አሎና፥ ንዝኾነ ካብ ጸጋ አምላኽ ካብ ምቕባል ደው ከብለና ዝኽእል ነገር ደው ክነብሎ አሎና። ጳውሎስ ምስ አምላኽን ምስ ክርስቶስን ዝህልወና ርክብ ክገልጽ እንከሎ “ንሕና ነቲ አምላኽ አቐዲሙ ዘዳለወልና ሠናይ ተግባራት እናፈጸምና ምእንቲ ኽንነብር ብክርስቶስ ኢየሱስ ዝፈጠረና ፍጡራት አምላኽ ኢና” (ኤፈ 2፡10) ይብል። ጳውሎስ በዚ ደው አይብልን እዩ፥ አምላኽ ስለምንታይ ከምዝፈጠረና ክገልጽ እንከሎ “ከምቲ ንሱ ካብ መጀመርያ ዝደልዮ ጽቡቕ ሕይወት ክነብር” እዩ። እሞ ነዚ አምላኽ ዝደለዮ ጽቡቕ ሕይወት ንነብሮ ዘሎና?
ብርግጽ ጸጋ ብምልኡ ብክርስቶስ ተዋሂቡና እዩ። እንተኾነ ነቲ ጸጋ ብምልኡ ክንቅበሎን አብ ድሕነት ምሉእ ሱታፌ ክህልወና ካብ መጀመርያ ክንፍጠር እንከሎና ክንገብሮ ዝተባህለና ክንገብር አሎና። እምብአር ነዚ ዕድል ተጠቒምና አብዚ ቅዱስ እዋን ጾም ፵ ሕይወትና ክንቅይር አብ ኢየሱስ መድኃኒና ንምጻእ። “ነቲ ካብ መጀመርያ ክንፍጠር እንከሎና ክነብሮ ዝተደለ ሕይወት ንንበሮ” ካብ አምላኽ አይንፈለ አብኡ ከምንመጽእ ንጽዓር ነዚ ኸአ የብቅዓና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
Radio Erena: 05 July 2016
ኣብ እስራኤል ጽቡቕ ዓወታት ዘመዝግቡ ዘለዉ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፣ ተስፍኦም ብሰንኪ ማእሰርቲ ኾሎት ከይሰናኸል ኣብ ሻቖልት ከምዝርከቡ ሓቢሮም።
እዞም ሚኪኤል ተስፋማርያምን ኣማኑኤል ገብረሚካኤል ዝትበሃሉ ክልተ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ እስራኤል ንማዕከን ዜና ሃረጽ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነበርሉ ብሰንኪ ግዱድ ወትሃደራዊ ኣገልግሎት ነቲ ዘፍቕርዎ ዓይነት ስፖርት ጠንጢኖም ክስደዱ ከምዝተገደዱ’ዮም ዝገልጹ።
እቶም ብጋንታ ተጠርኒፎም ኣብ ደረጅኦም ዝወዳደሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፣ ሓያሎ ዋናጩ ብምዕታር፣ ንመጻኢ ብዝልዓለ ክደፍኡሉ ይጽዕሩ እኳ እንተለዉ፣ መንግስቲ እስራኤል በብእዋኑ ዘውጽኦ ዘሎ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ሖሎት ክዳጎኑ ዝብል ትእዛዝ ግና ከቢድ ሻቕሎት ፈጢርሎም ምህላዉ ጠቒሶም።
ፊልሞን ዝተባህለ ሓለቃ’ታ ጋንታ፣ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ቤት ማእሰርቲ ሖሎት ክዳጎን ድሕሪ ዝቐረበሉ ጻውዒት፣ ካብ ፍቕሪ ቅድድም ብሽክለታ ክእለ ስለዘይደለየ ብፍቓዱ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክጥረዝ ከምዝሓተተ’ውን ከም ኣብነት ጠቒሶም።
ወዲ 34 ዓመት ሚኪኤል ተስፋማርያም’ውን ክሳብ 4 ሓምለ ኣብ ዘሎ ግዜ ናብቲ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ክርከብ ተሓቲቱ ምህላዉ’ዩ ዘነጽር ጸብጻብ ማዕከን ዜና ሃረጽ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብቲ ብደረጃ ዓለም ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ዙር ፈረንሳ፣ ክልተ ኤርትራውያንን ንክለብ ዳይመንሽን ዳታ ሓደ ኢትዮጵያውያን ከኣ ላምፕረ መሪደር ወኪሎም ይቐዳደሙ ኣለዉ።
ዳኒኤል ተኽለሃይማንትን ናትናኤል ብርሃንን ከምኡ ድማ ሓደ ኢትዮጵያን ኣብ ሓንቲ ጋንቲ ተጠርኒፎም ይወዳደሩ ምህላዎም ዝገልጽ ናይ ትማሊ ዜና’ውን ብጌጋ ምዃኑ ምስናይ ይቕሬታ ንሕብር።
ኢትዮጵያዊ ተቐዳዳማይ ጽጋቡ ገብረማርያም፣ ኣቐዲሙ ኣባል እታ ንኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዳኒኤል ተኽልሃይማኖት፣ መርሃዊ ቅዱስን ናትንናኤል ብርሃነን ጠርኒፋ ዝነበረ ክለብ ኤምቲኤን ኩቤካ’ዩ ኔሩ።
==========================


text:
ኩነታት ናይ ዓለም ( ብፍላይ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ከምኡ ውን ኣብ ከባቢ ሶርያ ፡ዒራቕ ን ኣፍጋኒስታን ንደቂ ሰብ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ቦታ ኮይኑ ኢዩ ዘሎ። ብዙሓት ድማ ካብኡ ናብ ኤሮፓ ክሃድሙ ይፍትኑ። ኣብ ነዘርላንድ ውን እቲ መቀበሊ ስደተኛታት መሊኡ ኢዩ። እቲ ቦታ ስለ ዝመልኤ ኣብኡ ድማ ክጸንሑ ሰለዘይፍቀድ በቲ ተመደበ ኮታ ናብቲ ሕብረተሰብ ናይ ነዘርላንድ ፋሕ ኢሎም።
ሀምስተደ ካብ 15 ክሳብ 20 ዝኾኑ ሓደሽቲ ክትቅበል ኢያ። ኣማሓዳሪት ኣስትሪድ ኒንሃውስ(Astrid Nienhuis) ከምዝበለቶ እዚ ሞሮላዊ ግደታና ኢዩ። ምምሕዳር ድማ ነዞም ሓደሽቲ ነበርቲ ገዛ ኣብ ምድላይ ይርከብ። እዚ ቀሊል ኣይኮነን መኽንያቱ ምምሕዳር እኹል ቦታ የብሉን። ኣብዚ ዝኾነ ሓሳብ ወይ ርኢቶ ዘለዎ ንምቅባል ድልዋት ኢና ስለዚ ኢዩ ድማ ምምሕዳር ብኦንላየን ንዕለት 2 ታሕሳስ ካብ ሰዓት 7፡30 ድ.ቅ ክሳብ 21፡00 ድ.ቀ መደብ ምስ ተቀመጥቲ ሀምስተደ ኣዳሊና።ዝኾነ ሰብ በዚ ዝስዕብ ወብሳይት ክምዝገብ ይኽእል ኢዩ።a www.wijmakenheemstede.nl/statushouders
. ምምሕዳር ኣብዚ ግዜ’ዚ ብቅልጡፍ ክጥቀመሎም ዝኽእ ቦታታት ኣብ ምድላይ ኢዩ ዝርከብ ማለት ብዘይ ምትዕርራይ ካብ 15 ክሳብ 20 ሰባት ክሕዝ ዝኽእል ቦታ ማለት ኢዩ።
ተስፋ ንገብር ድማ ብዙሕ ሰብ እዚ ዕድላት እዚ ክጥቀመሉ።
ኣብ መጀመርታ ናይ ቤት-ጽሕፈት ስራሕ ግዜይ ኣብ ምምሕዳር ቤት-ጽሕፈት ናይ ዝርርብ ሰዓታት ነይሩ። ይኹን ደኣ እንበር ኣነ ውን ናብቶም ነበርቲ ባዕለይ ከይደ ከዛራርቦም ደሊየ ኣለኹ።ብኸምኡ መኽንያት ድማ እቲ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ዝግበር ዝነበረ ደው ኣቢልናዮ። መኽንያቱ እዚ ተረቢሽና ዝብል ጥርዓን መዘራረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ናይ ጥርዓን ቆጸራታት ኣብ ሓደ ግዜ እንዳኾነ ምምሕዳርን መሻርኽቶምን ሓደ ፍታሕ ንኸምጽኡ ይሓስቡ ኣለው። ኣነ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምስ ነበርቲን ትካላትን ብዙሓት ቦታታት ምብጻሕን ዝርርብን ገይረ ነይረ።ካብ መእተዊ ሕዳር ጀሚሩ ሓዲሽ ርክብ ምስ ኣማሓድሪ/ት ኣሎ።
ክልተ ግዜ ኣብ ወርሒ,ሓደ ግዜ ብግዜ ቀትሪ ከምኡ ውን ሓደ ግዜ ብግዜ ናይ ምሸት ኢዩ። ብኸምዚ መልክዕ ድማ ምስ ነበርቲ ሓጺር ዝርርብ ኣብ ምምሕዳር ክግበር መደብ ኣሎ። ዝኾነ ናይ ጎሮባብቲ ጸገም እንተሊዩ፡ዝኾነ ምኽሪ ወይ ሕሳብ ፡ኣብ ምምሕዳርካ ዝኾነ ሽግር እንተሊዩ? ሓብሩና ወይ ርኸብና። ብርግጽ ድማ በተን ዝተፈላለያ መድያታት/ቻነላት ገርኩም ምስ ምምሕዳር ክትራኸቡ ትኽእሉ ኢኹም።ምስቶም ናይ ዓቃቢ ሕጊ ድማ ቆጽራ ብዛዕባ እቲ ኣርእስቲ ኣብቲ ናይ ኣኼቦኦም ግዜ ግበር። ነገራት ኣብ ይግባይ ወይ መስርሕ ዘሎ ክሳብ በቶም ፈጸምቲ ሕጊ ናይ ምምሕዳር ክሳብ ውሳኑ ዝውስኑ መዘራረቢ ኣርእስቲ ኣይከውንን ኢዩ። ኣብዚ ናይ ኣመሓዳሪ ዝርርብ ክዕድመኩም ይደሊ ኣብዚ ድማ ናትኩም ሕሳባት ክሰምዕ ይደሊ።
ብድሓን ምጹ ቡን ደልው ኣሎ! ኣብዚ ቦታ እዚ ንዓይ ውን ክትዕድሙኒ ይከኣል ኢዩ። ኣነ ክመጽእ ይደሊ ኢየ።
ዘኽብረኩም,
Astrid Nienhuis,ኣማሓድሪት ሀምስተደ
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣብ ሀምስተደ ንናይ ቨለንታሪ ወይ ብናጻ ዝሕግዙ ሰባት ሽልማት ይህብ ኢዩ።እዚ ማለት ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዘለው ማለት ኢዩ። እዚ ማለት ዋላ ውን ብጉጅለ ዘለው ክኸውን ይኽእል ኢዩ።ምምሕዳር ሀምስተደ ብኸምዚ መንገዲ ንሰባት ቨለንታሪ ወይ ብናጻ ክሰርሑ ንዝደሊዩ ከተባብዕ ኢዩ ዝፍትን።እዚ ብዝተፈላለየ መንገድታት ክኸውን ይኽእል ኢዩ ንኣብነት ኣብ ወብሳይት WIJ Heemstede (www.wijheemstede.nl
) ከድካ እቲ ዘሎ ተኽእሎታት ክትርኢ ትኽእል ኢኻ።
ብመኽንያት ኮሮና ናይ ቨለንታሪ ወይ ናይ ነጻ ዝራሕ ከምኡ ውን ምሕደርኡ ክብድ ዝበለ ኮይኑ ኢዩ። ነቲ ብመንግስቲ ዝወጸ ዝቀያየር ናይ ኮሮና ሕግታት ክኽተልዎ ስለዘልዎም።ኣብዚ ብዘሕ ክተዓረረ ዘለዎ ወይ ድማ ነቲ ቨለንታሪ ስራሕ ብዙሕ ተዓጻጻፊነት ክህልዎ ኣለዎ። ስለዚ ኢዩ ድማ ኣብ 2021 ነቶም ነቲ” ምሕደራ ዘመዓራረዩ” ክኸውን ዝገበሩ ሽልማት ዝወሃብ ዘሎ።
ኣብዚ ክሳብ 15 ግንቦት ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።ንዓኻ ኣብዚ ክትሳተፍ ዘተባብዕካ ነገር ኣብዚ ብሓጺር ኣቅርብ (jvanduin@wijheemstede.nl
). ኣብ ዕለት 27 ሕዳር ድማ እቲ ሽልማት ክወሃብ ኢዩ። ክሳብ ሕጂ ርግጸኛታት ኣይኮናን እዚ ንኹሎም ቨለንታርስ ኣብቲ ናይ ፓርቲ ምሸት ዲዩ ክካየድ ከም ቀደሙ ወይስ ኣይኮነን። እዚ ኣብ ናይ ኮሮና ክብደት/ለብዒ ኢዩ ዝምርኮስ።


text:
ጥልያን ቀዳማይ እብረ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ኣሰልጢና
TMP – 24/02/2017
ጥልያን ከም ኣካል ናይቲ ካብ ገማግም ሰሜን ኣፍሪቃ ዝብገስ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምዕጋት ምስ ሊብያ እትገብሮ ምትሕብባር፡ ቀዳማይ እብረ ስልጠና ኣባላት ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዛዚማ።
እቶም 78 ኣባላት ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ጥቅምቲ 26 ኣብ ኢጣልያዊት መርከብ ሳን ጆርጆን ሆላንዳዊት መርከብ ሮተርዳምን ስልጠና ጀሚሮም። እቲ ስልጠና ከም ክፋል ናይቲ ካብ ሰሜን ኣፍሪቃ ናብ ኤውሮፓ ዝግበር ዋሕዚ ስደተኛታት ንምዕጋት ዝቘመ ስርሒት ሶፊያ ናይ ሕብረት ኤውሮፓ ኰይኑ እዩ ተዳልዩ።
ብዛዕባ እቲ ስልጠና ንሽማግለ ባይቶ እታ ሃገር ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጥልያ ማርኮ ሚኒቲ፡ እታ ሃገር ነቲ ስደተኛታት ዝኣትዉሉ ደቡባዊ ዶባታት ሊብያ ከተውሕስን ሓለዋ ባሕራ ኣሐይላ ስደተኛታት ናብ ጥልያን ከይብገሱ ኽትገብርን ብምሕጋዝ ዘይሕጋዊ ዋሕዚ ስደተኛታት ክትዓግት ከምዝመደበት ገሊጹ።
ሚኒቲ፡ “ሊብያውያን ኣበርክቶኦም ክገብሩ ምዃኖም ይነግሩናን ንሕና ንሓለዋ ባሕሮም ምርሒት ብምቕራብ ክንድግፎም ይሓቱናን ኣለዉ፡” ክብል ነቶም ኮሚቴ ተዛሪብዎም።
ሓፈሻዊ ዕላማ ናይቲ ልምምድ ሓይሊ ናይቶም ምስጋርን ምስግጋርን ሰባት ዘካይዱ ጉጅለታት ንምድኻም ዘሎ ዓቕሚ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ንምሕያልን ድሕነት ንምምሕያሽን እዩ።
እቲ ስምምዕ ነቲ ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን ሊብያ ዝተበጽሐ ሓፍሻዊ ስምምዕ ምዕጋት ዋሕዚ ስደተኛታት መሰረት ኰይንዎ እዩ። ብ3 ለካቲት መራሕቲ ሕብረት ኤውሮጳ ንሓይልታት ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብምዕጣቕን ብምድጋፍን ንጉጅለታት ኣስገርቲ ምዝራግን ስደተኛታት ናብ ባሕሪ ኸይብገሱ ንምዕጋትን ኣብ ዝዓለመ ዝሰፍሐ መደብ ተሰማሚዖም። እቲ መደብ ምስ ቱኒዝያን ግብጽን ብምትሕብባር ቅያር ዝዀኑ መስመራት ስደት ንምዕጻውን፡ ኣማራጺታት ንምቕራብ ኣብ ሊብያ ስደተኛታት ዝቕመጡሎም መዕቈቢ መዓስከራት ምትካልን ዝብል ሓሳብ ዘጠቓልል እዩ።
እቲ ከም ውጽኢት ናይቲ ኣብ መንጎ ጥልያንን ሊብያን ዝተበጽሐ ስምምዕ ዝቘመ ሽማግለ ኣብ መጋቢት ተኣኪቡ ብዛዕባ ዝሓሸ ስደተኛታት ዝምለሱሉ ኣገባብ ክዘራረብ እዩ።
ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ቀዳማይ ሚኒስተር ማልታ ጆሰፍ ሙስካት ነቲ ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን ሊብያን ዝተበጽሐ ስምምዕ “ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ሸነኽ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ምእላይ ዘመዝገብናዮ ሓደ ናይ ፈለማ ንጹር ጨመተ፡” ክብል ክገልጾ ኸሎ፡ ፕረሲደንት ቤትምኽሪ ኤውሮጳ ዶናልድ ታስክ እቲ ስምምዕ፡ ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ንምዕጋት “ናይ ፈለማ ተጨባጢ ስጕሚ ክኸውን ይኽእል እዩ፡” ክብል ገሊጽዎ።


text:
መልእኽቲ ሓድሽ ዓመት፣ ከምቶም ሰብ ሕድሪ መብጽዓና ነኽብሮ ‘ሞ፣ ንሰብን እንዝግን ክጥዕሞ!
ከምቶም ሰብ ሕድሪ መብጽዓና ነኽብሮ ‘ሞ፣ ንሰብን እንዝግን ክጥዕሞ! ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ሎሚ ድሮ ሓድሽ ዓመት 2017፣ ኣብ መሰጋገሪ ክልተ ኣገደስቲ ዓመታት፣ መዛዘምን መጀመርያን ቃል ከስምዕ፣ እዝንኻ ክተለቅሓኒ ብትሕትና እሓተካ። 2016 መዛዘሚት ርብዒ ዘበን፣ 2017 ድማ ፈላሚት ካልእ ርብዒ ዘበን ከም ምዃነን መጠን፣ ብቕድሚ ዓይነይ ከም ሓዊ ለይቶ ውልዕ ጥፍእ፣ ብጎኒ እዝነይ ከም ጽንጽያ ዚዝ ዝብሉ ዘለዉ ግንታት ንገሊኦም ኡፍ ንገሊኦም ኡሽ እናበልኩ ይዛረብ ስለዘለኹ፣ “እንተ ዘረባ ‘ሞ ዝገደፍኩም የብልኩምን እተን ኣሓ ‘ሞ ተዘሚተን ‘የን’ ከይበልካ፣ ጽምም ኢልካ ግዜ ክትህበኒ ፍቓደኛ ክትከውን እትስፎ። ከም ኣካል ናይዚ ወለዶ’ዚ፣ ነቲ ልውህትካን የዋህነትካን ሓዋዊሱ ዝበደለካ ረዚን እዋን ክዕዘብ ዕድል ስለዝረኸብኩ፣ ዝሓሸ መጻኢ ክገጥመካ፣ ህውከትን ዓመጽን ኣብቂዑ ብሰላምን ፍትሕን ክትብረ ባህገይ ክገልጽ፣ ሰናይ ክምነየልካ እዩ ድሌተይ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዘበን፣ እቲ ሕድሪ ዝተቐበለ መብጽዕኡ እንተዝገበር ዕላል ባህግና ካልእ ምኾነ
ከምቶም ሰብ ሕድሪ መብጽዓና ነኽብሮ ‘ሞ፣ ንሰብን እንዝግን ክጥዕሞ!
ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ሎሚ ድሮ ሓድሽ ዓመት 2017፣ ኣብ መሰጋገሪ ክልተ ኣገደስቲ ዓመታት፣ መዛዘምን መጀመርያን ቃል ከስምዕ፣ እዝንኻ ክተለቅሓኒ ብትሕትና እሓተካ። 2016 መዛዘሚት ርብዒ ዘበን፣ 2017 ድማ ፈላሚት ካልእ ርብዒ ዘበን ከም ምዃነን መጠን፣ ብቕድሚ ዓይነይ ከም ሓዊ ለይቶ ውልዕ ጥፍእ፣ ብጎኒ እዝነይ ከም ጽንጽያ ዚዝ ዝብሉ ዘለዉ ግንታት ንገሊኦም ኡፍ ንገሊኦም ኡሽ እናበልኩ ይዛረብ ስለዘለኹ፣ “እንተ ዘረባ ‘ሞ ዝገደፍኩም የብልኩምን እተን ኣሓ ‘ሞ ተዘሚተን ‘የን’ ከይበልካ፣ ጽምም ኢልካ ግዜ ክትህበኒ ፍቓደኛ ክትከውን እትስፎ።
ከም ኣካል ናይዚ ወለዶ’ዚ፣ ነቲ ልውህትካን የዋህነትካን ሓዋዊሱ ዝበደለካ ረዚን እዋን ክዕዘብ ዕድል ስለዝረኸብኩ፣ ዝሓሸ መጻኢ ክገጥመካ፣ ህውከትን ዓመጽን ኣብቂዑ ብሰላምን ፍትሕን ክትብረ ባህገይ ክገልጽ፣ ሰናይ ክምነየልካ እዩ ድሌተይ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ዘበን፣ እቲ ሕድሪ ዝተቐበለ መብጽዕኡ እንተዝገበር ዕላል ባህግና ካልእ ምኾነ ነይሩ። እንታይ ‘ሞ ዕድልና እንዶ ተሰይሩ! ሕጂ ‘ውን፣ ብዛዕባ ፍኒስትራን ማዕጾን፣ መዛዘሚ መንደቕን ናሕስን ናይታ እንፈትዋ ኣዳራሽ ዘይኮነ፣ ገና ብዛዕባ እምነ – መሰረት ክንዛረብ ኩንታትና የገድደና ኣሎ። ። እቲ ንመሰረት ኢልና ዝዃዓትናዮ ጉድጓድ፣ እምነ-መሰረት ተነቢሩዎ ኣብ ክንዲ ዝብርኽ፣ መሰረት ከንብሩ ዝኣተዉዎ ሰባት ውሒጡ፣ መቓብር ኮይኑ። ነቶም ጀጋኑ ግን መሬት ጥራይ ኣይወሓጦምን፣ ስቕታኻ ‘ውን ውሒጡዎም እዩ። ንስኻ ‘ውን ካብ ጉድጓድ ኣይሰሓብካዮምን። ኣብ ክንዲ ከም ጀጋኑ እትዝክሮም፣ ከም እምኒ ስለዝረሳዕካዮም፣ ጀጋኑ ከምዘይብልካ መጻወቲ በጋሚዶታት ኴንካ፣ ሕድሪ ውፉያት ደቅኻ ከተለልየሉ ክሳብ ዘይትኽእል ደረጃ ባኺኑ፣ ጀጋኑ ክምዝነበሩኻ ጥራይ ዘይኮነ፣ ጅግንነት ከም ኣምር ትርጉሙ ኣጊሙካ ኣብ ዓዘቕቲ ምልኪ ተሸሚምካ ኣለኻ ‘ሞ፣ ነቲ ሰበባ ግልህልህ ኣቢልካ ጸሓይ ክትርኢ፣ መመርኮሲ ዝኸውን ተስፋ የድልየካ ‘ሎ።
ኣነ ከም ውልቀሰብ ሓደ ካብቶም ኣብዚ ከዋሕ እዋን ህያብ ጸጋ ዝረኽቡ ሒደት ዕድለኛታት ኤርትራውያን እየ። ኣብቲ ታሪኽ ሰሪሑ ናጽነት ዘጓናጸፈካ ቃልሲ ተሳቲፈ ግን ኣይተሓንፈጥኩን፣ ኣብቲ ካልኣይ ዋጋ ዝሓተተካ ናጽነት ውዒለ፣ ግን ኣይተኣሰርኩን፣ ናብ ስደት ገስጊሰ፣ ግን ኣብ ባሕሪ ኣይጠሓልኩን። መግለጺ ዕድለይ ግን ነብሰ-ድሕነት ኣይኮነን። ነታ ኣብ ዝተቓለስኩሉ ሃገር ዝሰኣንኩዋ ሓርነት ኣብ ስደት ምስ ረኸብኩዋ ከም ዓለመይ ተዛንየ ኣብ ሰቲ ነገራዊ ምቾት ጠቀላዕላዕ ክብል ሃነፍነፍ ዘይባለይ፣ ሕድሪ ብጾተይ ዘይምርስዐይ፣ ህዝበይ ምዝካረይ ‘ዩ ዕድለይ። ነዚ ጸጋ ‘ዚ ንዝዓደለኒ ኣምላኽ ከኣ ብልቢ አመስግኖ።
ነቲ ወዲ 15 ዓመት ከለኹ “ቃልሲ ክብረት ‘ዩ ቃልስ ህይወት ‘ዩ” ኢለ ዝኣተኹዎ ቃል፣ ዋላ ኣብ ስደት ከየዕበርኩ፣ ንቓልሲ ህይወተይ ክገብሮ ምኽኣለይ ሓበን እስምዓኒ። ኣብዚ መዳይ ‘ዚ ንዘንትእለት ዘይርስዖም ባእታታት፣ ሕልናይ ተረዲኦም ብሞራልን ገንዘብን ኣጆኻ ዝበሉኒ ናይ ቃልሲ ብጾት፣ ኣሓትን ኣሕዋትን ኣዴታትን ኣቦታትን ኣለዉ። ዛጊት ድሌቶም ዘይምምልኡ ወትሩ ዝሓቕየኒ ጉዳይ ኳ እንተኾነ፣ ጸሓይ ካብ ጥልቀታ ንኽትወጽእ ብዝገበሩዎ ኣበርክቶ ኣብ ኣእምሮ ሚልዮናት ብርሃን ብምውላዕ ታሪኻዊ እጃም ከምዘወፈዩ ስለዝግንዘብ ልባዊ ምስጋናይ ይብጽሓዮም። ዋላ እቲ ዕማም ካባይ ኣዝዩ ዝዓበየ እንተኾነ፣ ከም ኣካል ናይቲ ወለዶ ቃልሲ፣ መላግቦ ክልተ ወለዶታት፣ ድልድል ሕሉፍን መጻእን ክኸውን ዝነበረኒ ድሌትን ባህግን ዘይምዕዋቱ፣ ኣብ መንጎ ‘ቲ ናጽነት ኣምጺኡ ጅግንነቱ ዝረስዐን ንስደት ከም ፍታሕ ወሲዱ ናጽነት ክርከብ ዘይከኣለን ወለዶታት ጋግ ምፍጣሩ ግን ብዓቢኡ ከም ውልቃዊ ፍሽለት እይርእዮ። ዳግመ ስርርዕ ገይረ፣ ከይተሓለልኩ ከዐውቶ ምዃነይ ድማ በዚ ኣጋጣሚ መብጽዓይ አሐድስ።
ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ናብ ቀንዲ ትሕዝቶን ክምለስ እምብኣር፣ እዚ ንሎሚ ወስ ከብሎ ዝደሊ ትዕዝብተይ ካብ ናይ ቃልሲ ዕድል ዝፈረየ ደኣምበር፣ ንማለቱ ዘሰሓየን ኣጻብዕቲ ዝጸሓፈኦ፣ ዘረባ ዝመቀራ መልሓስ ብተሃበር ዘወጽኣቶቃል ኣይኮነን። ተረፍ ናይቲ ልበይ ከም ሰፍነግ ጸሚቜ ንሓያለ ዓመታት ክህበካ ዝፈተንኩ ምጽምጸ እዩ። እንተደሊኻ ክትሰትዮ፣ እንተጸሊእካ ጡፍ ክትብሎ ምርጫኻ እዩ። እንተ ኣነ፣ ዋላ መዲድ ኣብ ዝሓባእካሉ እዋን፣ ሰላሕ ኢለ መዲድካ ኣልዒለ ባርያኻ ስለዝኾንኩ፣ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበኒ ዝርካቡ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታተይ፣ ቀያሕቲ መስመራት ኣዋዲደ፣ ምእንቲ ሓድነትካን ልዑላውነትካን ካብ መትከለይ ነቕ ከይበልኩ፣ ከይተንበርከኽኹ፣ ከይጃጀኹ፣ ከም መብጽዓይ፣ ኣብ መዓላኡ ስለዘውዓልኩዎ፣ ሕልናይ ቅሱን፣ ድቃሰይ ዓሚቝ እዩ። “ሞት ከም ኣዳም” ዘብል ኳ እንተዘይኮነ፣ በታ ዝዓቕመይ ናይቲ ዝተቐበልኩዎ ሕድሪ መብጽዓ ፈጺመ እየ። ድሕሪ ደጊም፣ ሳላ ‘ቲ ዝተጓንጽነፍኩዎ ሕልናዊ ዕግበት፣ ዋላ መዳራጋሕ እንተሃመመ ክንቕንቐኒ ዓቕሚ የብሉን። ሎሚ ‘ውን እዚ ሕልናዊ ርውየት ንኻልኦት ከይኣመትኩሎም ስቕ እንተይለ ሕልናዊ በለጽ ከይቁጸረለይ እየ ነዚ ሓድሽ ዓመት ኣመኽንየ ኣፍ ዝኸፍት ዘለኹ።
እዛ ካብዚ ዘይትጸበናዮ ተረኽቦ ተበጊሰ ከመሓልፈልካ ዝደሊ ዘለኹ ምሕጽንታ እምብኣር፣ እቲ ሕድሪ ዝተቐበለ መብጽዕኡ ክገብር እተዘኻኽር እያ። ሕድሪ ክትደጋገም መቸም ሰሚዕካያ እንዲኻ፣ መብጽዓ ‘ውን ማዕሪኣ። እንተኾነ፣ መብጽዓ ክትግበር ከምዘይረኣኻ ርግጸኛ እየ። ብሓቂ ክርአ ኸሎ እቲ ጸገም ናይቶም ሰብ ሕድሪ ኣይኮነን፣ ናይቶም ሰብ መብጽዓ እዩ። እዚ ጉድ’ዚ ካብቲ ኣብ ርእስና ፍሒርናዮ ዘለና ጉድጓድ ወጺኡ ሓቁ እንተዘይተቓሊዑ ህይወትና ለውጢ ኣይክህልዎን እዩ። ኣብ ድርኵዅት ናይዚ ሓድሽ ዓመት፣ ኩልና ኤርትራውያን ፈለማ ብዓይኒ ሕልና መምስ ነብስና ተዛሪብና ብመንጽር መብጽዓና ነብስና ክንፍትሽ፣ ኣስዒብና ምስ ብጾታትና ክንመኻኸር፣ ካብኡ ቀጺልና ምስ ህዝብና ክንዘራረብ ግዴታና እዩ። መብጽዓና ብዘየገድስ፣ ኣረጊት ዓመት ኣፋኒኻ ሓዳስ ዓመት ብርሺ ክትቅበል ምንባር እንተሊሚድናዮ ግን ሕሰም ኣይክመንወናን እዩ። እቲ ንዘይንቡር ከም ንቡር ለሚድካ፣ ኣብ ዓንኬል ሕሰምን መግዛእትን ሕምቢልል ክትብል ናይ ምንባር ኣመል ክስበር ኣለዎ። ኣብ ዓለም ከለና፣ ካብ ዓለም ወጻኢ ክነበር የብልናን፣ ምስ ዓለም ክንጓዓዝ ኣለና።
ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ሕሰቦ ‘ሞ፣ ንድሕሪት 100 ዓመት ተመልስካ ታሪኽካ እንተጸብጺብካዮ፣ ብዘይካ ሃለኽለኽ፣ ጥምየት፣ ኵናት ሞት፣ ኣበየናይ ዘበን ኢኻ ሩፍ ኢልካ ዓሪፍካ እትፈልጥ። እንሆ እንዶ ሕጅስ፣ ድሕሪ ‘ቲ ሓጺር ሕጽኖት ሓዳር ከይወጻእካ፣ ኮሊልካ ኮሊልካ ነቲ ኣብ ዘበን መግዛእቲ ጥልያን ኣብሓጎታትና ዘሕለፉዎ ዘበን ‘ትርቡሊ’ ኣብ ዘበነ ናጽነት ብመንእሰያት ደቅኻ ብዝኸፍአ ናይ ውርደትን ስደትን መልክዑ ተመሊስካዮ። እዝስ ሃየንታ ዶ ኣይኮነን!?
ኣበ ዓለም ከለኻ ኣብ ዓለም ከምዘየለኻ ክትፈልጥ፣ መዘኻኸሪየይ ኣይከድልየካን ‘ዩ። ነተን ደቀን ክርእያ፣ ናብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዘይኮነስ፣ ኣብ ከባቢኻ ኣብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ኳ በጺሐን ዝምለሳኻ ዘለዋ፣ “ እንታ ከማና የለን እናበሉ ብቴለቭዥን ልብና ደፊኖሞ እምበር፣ እቲ ከማና የለን ‘ሲ ‘ባ ብድሕረትን ድኽነትን ማለቶም ‘ዩ” እናበላ ኣፈን እናረምጠጣ ንዘዕልላኻ ኣዴታት ኤርትራ ስምዓየን።
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ፣ ሱዳናውያን ናብ ሓራ መሬት ኤርትራ ኣትዮም ይሕከሙ ከምዘይነበሩ፣ ኣብ ግዜ ናጽነት ናብቲ ደቅኻ ናብ ምጥፋእ መሬት ሰሃራን ሲናይን ዶላራት ከፊሎም ዝሓለፉሉ ሱዳን እናኸድካ ዶላራት ከፊልካ ትሕከም እናሀለኻ ‘ሞ፣ ነቲ “ብሕክምና ብሉጻት ኴንና፣ millennium development goals ቅድሚ እዋኑ ብምውቃዕና ብዓለም ተናኢድና” ዝብል ጃህራ ዋጦት እንታይ ክምጕተሉ።
እቲ ንሓያለ ዓመታት ብምድግጋም ዝኣክል ኣፍና ደም ዘውጽኣና፣ ዝዓበየ ሕቶ ልዕልና ሕግን ፍትሕን፣ ዲሞክራስያዊ ምሕደራን ሰብኣዊ መሰልን ‘ሞ ይጽንሓልካ፣ ነቲ ክትውዕል ክትሓደር ዘድልየካ ዕለታዊ ጠለባት ከማልኣልካ ዘይከኣለ ስርዓት ከም መንግስቲ ምጽዋርካ ክሳብ ክንደይ መንጸሮር ኮይኑ ኣእምሮኻ ኣዘናቢሉዎ ከምዘሎ ዶ ምርዳእ ከይጠፍኣካ?
ኣብ ወርሒ ሰሙን ክልተ ሰሙን ጥራይ ልቺ ዓዲሎም፣ ናይ ዘይተጠቐምካሉ መዓልታት ጸብጽቦም ናይ ወርሒ ምሉእ ክፍሊት ክሓቱኻ ከለዉ “ኣይፋል ናይ ክንድዚኣተን መዓልታት እየ ዝኸፍለኩም” ኢልካ ኣብ ክንዲ ምጽብጻብ፣ ወዮ ምጥፋእ ልቺ ለሚድካዮስ ሰለስተ መዓልቲ ኣጥባቓ መብራህቲ እንተመጺኣትካ ‘ኳ፣ ግቡእካ ብምርካብካ ኣብ ክንዲ እትሕጎስ፣ “ወይለይ ሎምስ እምበር ዶ ገለ ኣይሓሰቡልናን” እናበልካ ናብ ምጥርጣርን ፍርሕን ምውራድካ ንባዕሉ፣ እታ ልቺ ጥራይ ዘይኮነ ልብኻ ‘ውን ጠፊኡ ከምዘሎ ዝእምት እዩ።
ኣብዚ መልእኽቲ ‘ዚ ብኣኻ ጀሚረሉ ዘለኹ ምኽንያት፣ እቲ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ መዓት ስለዝተቐበልካዮ ኣጣጢሑ ምህላዉ ምእንቲ ክስቆረካ ኢለ ‘የ። እምቢ እንተትብሎ፣ ኣብታ ዝወደቐላ ሰዓት ከም ኩዕሶ ነጢሩ ወይ ናብ ልቡ ወይ ናብቲ ናይ ሸይጣን ገረቡ ምተመልሰ ነይሩ። መቸም፣ ብሰንኪ ምጽማምካ ሸይሸይ ይብለልካ እናሃለወ፣ “ሳላ ምጽማምካ፣ ሳላ ብቕዓት መሪሕነተይ ኮይኑልካ፣ እምባሕ በል” ክብለካ ኸሎ፣ ላግጺ ምዃኑ ኣበይ ከይጠፍኣካ? ብውሑዱ እታ ብሪጋ ተረኺባ ኣብ ስድራ ዝተባጽሐት ባኒ፣ ትንፋስካ ዘሐሉ ‘ምበር እምባሕ ዘብል ሓይሊ ዶ ሃይልዩዋ!
ኣነ ዝገርመኒ፣ “ ባኒ ተሳኢኑ፣ ኣገልግሎት ኤለትሪክ የለን…” ወዘተ እናተባህለ እቲ ስርዓት ክንቀፍ ከሎ፣ “ተጋደልቲ ሓንቲ ባኒ በሊዖም እንድዮም ዝውዕሉ ነይሮም፣ ብጸልማት እንድዮም ዝጓዓዙ ነይሮም” ዝብሉ ክትሰምዕ ከለኻ፣ እሞ ድማ ብሃልቱ እቶም ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነበሩ ልቺ ጠፊኣቶም ዘይትፈልጥ፣ ባኒ ስኢኖም ዘይፈልጡ ክኾኑ ከለዉ እዩ። እዞም ኣብዚ ግዜ ‘ዚ ኣብ ስደት ዝረኽቡዎ ዘለዉ ምቹእ ናብራ ንህዝቦም ኣብ ክንዲ ዝምነዩ፣ ድሕሪ 25 ዓመታት ናጽነት፣ ነቲ ውጹዕ ህዝቢ፣ ብዛንታ ዝሰምዑዎ ከርፋሕ ናብራ ተጋዳላይ ክምነዩሉ ኸለዉ ደምን ሕልናናን ዘይብሎም ተበለጽቲ ምዃኖም ‘ዩ ዝበርሃልካ። ናጽነት ደኣ ‘ሞ እንታይ ዲዩ ትርጉሙ፣ መለሳ እቲ ከርፋሕ ናብራ ጥዑም ህይወት ምስትምቓር ዶ ኣይኮነን። ከም ሞሳ ናይዚ ብዋጋ ህዝቢ ምልካዊ ስርዓት ክዕቍቡ ዘዘውትሩዎ ሕልና ኣልቦነት፣ ኣብቲ ጀጋኑ ተመቝሖምሉ ዘለዉ መሬት፣ ኣብ ቅድሚ እቲ ድኻን ውጹዕን ህዝቢ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ እቲ ስርዓት ንዘእንግዶም ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ፍዮሪ ብዘይ ሕፍረት ክቕበሉ ምርኣይ እሞ ኸኣ ዘስደምም እዩ።
ብሓጺሩ ክርአ ኸሎ፣ ነዚ ኣብ ልዕሌኻ ወሪዱ ዘሎ ዓመጽ ተዘራርዮም ክዉን ዝገበሩዎ ጉጅለታት በብምድቦም ክረኣዩ ከለዉ፣ መንቀልቲ (ዓመጽቲ) ፣ ደገፍቲ፣ ተቐበልቲ፣ ተዓዘብቲ፣ ተጸበይቲ፣ ተቓወምቲ ተባሂሎም ክግለጹ ይኽእሉ።
መንቀልቲ፣ እቶም ዓመጽትን ጨቆንትን ብቐንዶም እዮም። ነቲ ዋጋ ኣሽሓት ደቅኻ ዝኸፈልካሉ ናጽነት፣ ምእንቲ ግበታ ስልጣን ናብ ባርነት ዝለወጡዎ ክሓድያን። …ወረ መላጉም ኮምፒተርና ደኣ ኣይተኣዘዘናን እምበር፣ እቲ ብኢደ ወነኑ ዝነገሰ፣ ዓሰርተታት ኣሽሓት ጀጋኑ ንዝተሰውኡሉ ናጽነት ካብ ኣፍ ህዝቢ መንጢሉ ናብ መግዛእቲ ንምቕያር ዘኽእል ሓይሊ-ክፋእን ውዲትን ዘለዎ፣ ሓደ ስሱዕ ክነሚን ውልቀሰብ፣ ኢሳይያስ እዩ። እታ ኻልእ መማቕርቲ ውልቀምልካዊ ዕንደራኡ ዝጥቀመላ መጋበርያ እያ።
ደገፍቲ፣ ኢሳይያስ ልብን ርእስን እናጸልጸለ ንዕኡ ከም ዝሰማምዑዎ ከም ውሻል ጸሪቡ ዘዋደደዶም፣ ተረፍ መረፍ ናይቶም ምሳረ-ስልጣኑ ከይሰብሩሉ ፈሪሑ ኣብ ማሕዩር ዘሕቅቖም ዘሎ ጀጋኑ እዮም።
ኣብ ወጻኢ ዝነበሩ፣ ፍዮሪ ጥራይ ዘይኮነ፣ እንታይ ስለምንታይ ከይበሉ ናይ ዘይወዓሉዎ ኵናት ማዳልያ ካብ ምቕባል ሕፍር ዘይብሉ፣ በብምኽንያቶም ምስኣቶም ዝተኣሳሰሩ መሰነይታ ‘ውን ኣለዉዎም።
ተቐባሊ፣ ናይዚ ስቓይን ውርደትን ዝመልኦ ኣደራዕ ውልቀመኣኽነት፣ ንስኻ ህዝቢ ኤርትራ ንባዕልኻ ኢኻ። ኣብዚ ዝሓለፈ ሓያለ ዓመታት ብተደጋጋሚ ከምዝተገልጸ፣ እቲ ስርዓት፣ ብዝተፈላለዩ ረቀቕትን ዓጸቕትን ሜላታት ማሕለኻታት ፈጢሩ፣ ብዓቢኡ ድማ ናይ ዓስከር ሕብረተሰብ ከምእትኸውን፣ ከምእትልእም ገይሩ ናይ ምቅዋም ዓቕምኻ ከምዘዳኸሞ ርዱእ እዩ። ይኹን’ምበር፣ ኵናት ባዕሉ ከም ዝጀመረ ምስ ተኣመነ፣ “ደቅና ብላሽ ኣጥፊእካዮም” ኢልካ ኣይወጠርካዮን፣ ኣሽሓት ደቅኻ ኣብ ሰሃራን ሲናይን ገማግም ባሕሪ ላምፐዱዛን ክሃልቁ ኸለዉ “ይኣክል” ኣይበልካዮን፣ ኣብ ዓዲ ኣቤቶን ሹቕን ኣብ ቅድሚ ዓይንኻ ክርሽኖም ከሎ ኣብ መንጎ ደቅኻን ጠበንጅኡን ደው ኣይበልካን፣ ቅዋም ሞይቱ ክብለካ ኸሎ፣ ንስኻ ‘ባ ሙት ኢልካ ኣይገዘትካዮን። ከምቲ ኣቐድም ኣቢልና ምስናይ እዋናዊ ኣብነታቱ ዝጠቕስናዮ፣ ዋላ በቲ ዝተሓተ ደረጃ ነዚ ርኡይ ዓመጽን ውጽዓን ተጻዒድካ እንተዘይትቕበሎ፣ ኢድካ ክጥወ እንተዘይተፍቅድ፣ እንተገደደ ጥሩፍ ስጉምቲ ኣብ ዝወስደሉ ሰዓታት ይኣክል ኢልካ በተግ እንተትብል፣ ብሓይሊ ዝመልከካ፣ ዘምበርክኸካ ሓይሊ ኣይምተረኽበን።
ተዓዘብቲ፣ እቶም “ዝነገሰ ንጉስና ዝበረቐ ጸሓይና” ኢሎም፣ ነቲ ሃገራዊ ጉዳይ ከምዘይረኣዩ ዕሽሽ ኢልካ ናይ ምርኣይ ልኡምነት ዘማዕበሉ ዜጋታት እዮም። እዞም ጎሪሕና ክብሉ ንሕማቕን ጽቡቕን መሪቕካ ምሕላፍ ከም ናይ ምንባር ሜላ ዝወሰዱዎ ሰባት ግን፣ ዋላ ኣብ ርሑቕ ስደት ሰፊሮም ክርስዑ እንተደልዩ፣ ካብ ግዳይነት ውልቀምልኪ ዘምልጡ ኣይኮኑን። ከም ሰቦም ብመዓታት ናይቲ ውልቀመላኽነት ዝፈጠሮ ጅምላዊ መቕዘፍቲ ኤርትራውያን ኣብ ሲናይን ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ተተንኪፎም፣ ቤተሰቦም ከድሕኑ ኣሽሓት ከፊሎም፣ ኣብ ልቕሶ ሞት ኣሕዋቶም ዝርንዛሕ ነቢዖም እዮም። እቲ ተመንዩዎም ቀስብቐስ ዝገደፉዎ ግብሪ ስደተኛታት 2% ‘ውን፣ በቲ ኢሳይያስን ጉጅሊኡን ዝመሃዙዎ ጥበብ ምቕያር ባጢራ ናቕፋን ካብ ምንቅስቓስ ዕዳጋ ወጻኢ ብሓይሊ ዘጽንዑዎ ዘይሚዛናዊ ሸርፍን ብ 3-4 ሚእቲ ዶላር ንወርሒ ስድርኦም ዝናብዩ ዝነበሩ፣ ወርሓዊ፣ ልዕሊ ሽሕ ናቕፋ ክሕውሉ ተገዲዶም ስለዘለዉ፣ ብተዘዋዋሪ ካብ 2% ዘምለጡ ኳ እንተመሰሎም 20 ሚእታዊት ይኸፍሉ ኣለዉ። ተተሓሕዚካ ኣብ ድኽነት እዩ ነገሩ። እቲ ኣብ ስደት ዘሎ ኤርትራዊ ‘ውን ኣንዊሕካ ዝተኣስረ ደርሆ ህግደፍ እዩ ኮይኑ ተሪፉ ዘሎ።
ተጸበይቲ፣ እቶም ንለውጢ እናበሃጉዎ፣ ተጠቃምነት ለውጢ እምበር ለውጢ ኣብ ምምጻእ ናይ ምግባር ግዴታ ከምለዎም ዝዝንግዑ፣ ኮበርታ ተኸዲኖም ውዒሎም ኣብ ዝጠዓሞም ሰዓት ርእሶም ገንጺሎም፣ ኣብ ድፋዕ ኮምፑዩተር ኮይኖም ካልኦት ንዝገበሩዎ ስራሕ ይንኣስ ይዕበ ዘካፍኡን ዝዋራዘዩሉን “ደቂ ዓይኒ መዓር” እዮም።
ተቓወምቲ፣ ተጠርኒፎም ኣድማዕቲ ተቓወምቲ ክኾኑ ‘ኳ ዘይበቕዑ፣ ንነብሶም ከም ተቓለስቲ እናጸውዑ፣ ብወንጭፍ ለውጢ ናይ ምምጻእ ሓይሊ ከምዘለዎም ንነብሶም ኣእሚኖም፣ ህዝቢ ከደናግሩ ዝደናደኑ ቤትጽሕፈት ዘይብሎም ብኣፎም ልቸንሳ ቃልሲ ክዕድሉ ዝውዕሉ፣ ንምልኪ ምቅዋም ጥራይ መተካእታ ምዃን ዝመስሎም፣ ሃገራዊ ናይ ለውጢ ራእይን ስትራተጂን ዘይብሎም፣ ኣብ ጓል መንገዲ ክይድ ዝነበሩ እዮም። ድሌቶም ንለውጢ ኣውንታዊ ኳ እንተኾነ፣ ንሱ ንበይኑ እኹል ኣይኮነን።
ኩላትና ኤርትራውያን ነብስና እንተሓኺኽና ኣብዞም ጉጅለታት እዚኣቶም ኣበየናኦም ከምእንምደብ ክጠፍኣና ኣይክእልን እዩ። ኣብዚ ሓድሽ ዓመትን መፈወንታ ርብዒ ዘበንን እምብኣር፣ ብዘይካ ‘ቶም “ድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ” ካብ ዝብሉ ዓመታት ዘቕጸሩ ኮነ ኢሎም ንጥፍኣትካ ዘንቀዱ መንቀልቲ ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ጨቆንቲ፣ እቶም ደገፍቲ፣ ተቐበልቲ፣ ተዓዘብቲ፣ ተጸበይቲ፣ ተቓወምቲ ምእንቲ ድሕነት ሃገር ደው ክንብል፣ ነዚ ሓድሽ ዓመትን ዝኸውን ሓድሽ መብጽዓ ክንኣቱ ሓላፍነት ኣለና።
መቸም እዚ ኣብ ደገ ዘሎ ተቓውሞ ብቐደሙ፣ ብጅኦግራፍካውን ስነኣምሮኣውን ምኽንያታት ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ህዝቢ ሞራልን ደገፍን ናይ ምሃብ ተኽእሎ ደኣምበር ወሳኒ ናይ ለውጢ ሓይሊ ከምዘይኮነ ርዱእ ነገር እዩ። እናሓደረ ድማ፣ ባዕሉ ተሰማዕነቱ እናጎደለ ውሱንነቱ እናጕለሐ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ‘ውን እቲ ኣብ ውሽጢ ዝነበረ ወሳኒ ሓይሊ ነቲ ናይ ግዳም ደገፍ ከም ተወሳኺ ተጠቒሙ ከምዘፍረየ ጭቡጥ ተመክሮ ‘ሎ። እቲ ሓቂ እዚ ስለ ዝኾነ እምብኣር፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኤርትራዊ ካብ ስደት ለውጢ ክሕወለሉ ክጽበ የብሉን። ኩሉ ኣብ ኢዱ ከምዘሎ ተገንዚቡ፣ ክዕጠቐሉ እዩ ዘለዎ። ካብዚ ብምምጋስ፣ ኣብ መዘኻኸሪየይ፣ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ፣ ብፍላይ ድማ ነቶም መሓወር ኮይኖም ነቲ ዓማጺ ስርዓት ዘሳልዩዎ ዘለዉ ከም ውሻል ዝጠቐስናዮም ቀንዲ ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት ከተኵር።
ኣንቱም ናይ ትማሊ ጀጋኑ ናይ ሎሚ መጋበርያ ምልኪ ኴንንኩም ዘለኹም ኣውራ መሓወር ኢሳይያስ፣ ርእሲ ናይ ዘይብሉ ስርዓት ኢደ-እግሪ ብምዃን ንርእስኹም ኣብ ሓዊ ትኣትዉ፣ ህዝብኹም ትብድሉ ከምዘለኹም መቸም ኣይጠፍኣኩምን እዩ። እንተኾነ ግን፣ በዚ ኣጋጣሚ ሓድሽ ዓመትን መፈለምታ ርብዒ ዘበንን ኢደ እግርኹም ካብ ሓዊ፣ ህዝብኹም ድማ ካብ ጥፍኣት ከተድሕኑ ሕሹኽ ክበልኩም ፍቐዱለይ። እዚ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ዝኣመነኩም ህዝቢ እትፍጽሙዎ ዘለኹም ወጽዓ፣ ብዓይኒ ሕልና፣ ብዓይኒ ሓላፍነት፣ ብዓይኒ ክዉንነት፣ ብዓይኒ ታሪኽ፣ ብዓይኒ መብጽዓ ከቶ ኣየምሕረልኩምን እዩ ‘ሞ፣ ልብን ርእስን ኣብቍልኩም፣ ኣብ ክንዲ ውሻል ሓደ ውልቀመላኺ፣ ዓንዲ ህዝቢ ኤርትራ ኩኑ።
ብዓይኒ ሕልና ክርአ ኸሎ፣ ኣብ ልዕሊ መብጽዓኹም ፈጺምኩሞ ዘለኹም ጥልመት ዘደቅስ ኣይኮነን። ትርጉም ናይዚ ኣበሃህላ’ዚ ንምፍላጥ ንኻልኦት ሰባት ምናልባት ጻዕሪ ዝሓትት ክኸውን ይኽእል። ንዓኻቶም ነዞም፣ ከም ተጋደልቲ ምእንቲ ሓርነትን ራህዋን ህዝቢ ኤርትራ ኣሽሓት ውፉያት ብጾትኩም ዝቐበርኩም፣ ከም ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሓለፍትን ገሊኦም ኣስማቶም ኳ ከይፈለጥኩሞም ጥይት ቀዲማቶም ዝተመልዓሱ፣ ኣሃዱታትኩም ንግዚኡ ተኻርዮመን ብመስዋእቲ ዝሓለፉ ኣሽሓት ዕሸላት መንእሰያት ኤርትራ ፈቐዳኡ ጎልጎልን ኩርባን ኣብ ምልክት ዘይብሉ ጎዳጉዲ ኤርትራ ሓዲግኩምዎም፣ ኦርኒኮም ኣብ ሳንጣኹም ሒዝኩሞ ዝኣተኹም ግን፣ ነቲ ሕልናዊ ስቅያት መዘኻኸሪ ኳ ክትደልዩሉ ኣይግብኣኩምን እዩ።
ሕሰቡዎ ‘ሞ፣ እቶም ንጉሆ ንጉሆ ሰሪዕኩም “ለበዋ ጀጋኑ፣ ክሳብ ናጽነት ኤርትራ ዝረረጋገጽ ኣሰሮም ምስዓብ እዩ” እናበልኩም ንዘቕረብኩምሎም ሕድሪ ከምዘለዎ ከይጨረሙ ከይሸርመሙ ስለዝተርጎሙዎ፣ እኳ ደኣ ሕልናኦም ወሲኾም ስለዝተወፈዩሉ ‘ኮ እዩ ናጽነት ኤርትራ ተረኺቡ። ንሳቶም ሕድሪ ክፍጽሙ ኸለዉ ናጽነት ንምሕላው ዝኣተኹሞ መብጽዓ ደኣ ‘ሞ ኣሰሩ ኣበይ ኣሎ? ንምዃኑ፣ ነዚ ሕድሪ ተጋዳላይ ሓሺሹ ዝድቅስ ርኹስ ሕልና ኸ ካበይ ኣምጻእኩሞ!
ድሮ ረሲዕኩሞ ንተጋዳላይ፣ ነቲ ሳላ መስዋእቱ ህይወትኩም ዘስረረ መዘና፣ ሓላፍነት ምስ ጀመርኩም ብተወፋይነቱ መሳልል ኮይኑ ጥርዚ ዘውጽኣኩም ጅግና፣ ፈጻም- ቅያ ክንሱ ስምኩም እንክጽዋዕ ጓይላ ተኺሉ ዝበለኩም ዮሃና፣ ነቲ ውሕሉል ኣብ ኵናት፣ ምቕሉል ኣብ ህይወት፣ ጠስሚ ሕብረተሰብ ጸብለል ዝበለ ኣብ ጥርዚ ኣኽራናት፣ ርግኣቱ ዘይለወጠ ኣብ ቁሪ ኣብ ሙቐት!። ኣንቱም ሰባት፣ ኣበይ ከ ረኸብኩምሉ ዕዳጋ፣ ነቲ ሕልና ’ቲ ዝመዛዘን ዋጋ? ምእንቲ ህዝቢ ተወፊኹም ኣብ ንእስነት፣ ኣብ ጎኒ ተጋዳላይ ብእምነት፣ ሕጂ ትምብርከኹ መኒንኩም ስብእነት፣ ኪዳን ኣልቦ ኴንኩም ሸየጥቲ ቀለቤት፣ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ውልቀመላኽነት! ትሩፍ ዘይትብሉዋ ደቀይ ነዛ ቀላል ህይወት!
ብዓይኒ ክዉንነት ከ እንታይ መሕለፊ ኣለኩም? ዕጫ ናይቶም ብኢሳይያስ ተተመዝሒቖም ኣብ ቤትማእሰርቲ ዝሓቁ ዘለዉ ጀነራላትን ሚኒስተራትን ሓደ መዓልቲ ክበጽሓኩም ከምዝኽእል ኣይስቆረኩምን ዶ? ሕማቕ ዕድል ማእሰርትን ሞትን እንክበጽሓኩም ከ፣ ከምቲ ንስኻትኩም ዘይሓተትኩሙሎም፣ ሰብ ከይሰምዓኩም ኣፍኩም ብኢድኩም ከዊልኩም “እዚ ሰብኣይ” እናበልኩም፣ ኣይ ምርቓ ኣይ መርገም ዝዓይነቱ ላንጋላንጋ ሕሜታ ከም እተዘውትሩዎ፣ ከምታ ኢድኩም ከምዘይዛነበርኩም፣ ክርስዓኩም ከምዝኽእል ከ ኣይትሓስብሉን ዶ? ዘክሩዎም እሞ ንብዓል ሸሪፎ፣ ወዲ ሰለሙን፣ ድሩዕ፣ ብርሃነ ገረዝጊሄር፣ ዑቕበ ኣብርሃ፣ እቲ ነዞም ኣርካናት ዘጋጠመ፣ ኢድኩምን እግርኹምን ዝሓወስኩሙሉ ጥልመት እንተኣጋጢሙኩም ከ፣ ካብ ሰብን ካብ ታሪኽን መን ቁሊሕ ክብለኩም ኢልኩም ትሓስቡ!?
ከምቶም ንገለ ዕጥቆም ኣውሪዱ ንገለ መዝነቶም ገፊፉ ጃለ ገይሩ፣ ንልዕሊ 10 ዓመት ኣደስኪሉ ምናምን ንምግባሮም ስነኣእምሮኣዊ ቅንጸላ ዘካይደሎም ዘሎ ብጾትኩም ከይትኾኑ ኸ እንታይ ውሕስነት ኣለኩም? እቶም እሱራት ኳ ተኸዊሎምልኩም ኣለዉ፣ እዞም ክንደይ ቁምነገር ዝገበሩ ሃገር ኣብ ምህናጽ ‘ውን ኣበርክቶ ክገብሩ ዝነበሮም ኣሽሓት ድስኩላት ኣብቲ ጎደና ክትረክቡዎም ከለኹም ከ ንምዃኑ እንታይ ኢኹም ትብሉዎም? መኪናኹም ኣንሂርኩም ከምዛ ዘይረኣኹም ዲኹም ረጊጽኩሞም ትሓልፉ ዋላስ “እዚ ሰብኣይ እንድዩ” እናበልኩም ኢኹም ተመኻንዩሎም? ኣንቱም ሰባት ነዚ ሓደ ሰብኣይ ኳ ክኸውን ዘይከኣለ፣ ባዕልኹም ሽሕ ሰብኣይ ዝገበርኩሞ ስብእነትኩም ከተረክቡዎ ከለኹም ክሳብ ክንደይ ነብሰ- ክብርኹም ተጥፍኡ ከምዘለኹስ ይርድኣኩም ደኾን ይኸውን?
ንምዃኑ ኣብ ማእሰርቲ እቲ እኩይ ከይበጻሕኩም፣ ከምቶም መዓልቲ መዓልቲ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ክትቀብሩዎም እትውዕሉ ዘለኹም፣ ናይ ኣምላኽ ዲዩ ናይ ስሚ ኣማውታኦም ከይተመርመረ ተፋንኑዎም ዘለኹም ብጾትኩም፣ ስድራቤትኩም ከይተላበኹም ዓለም ከተርክበኩም ከም እትኽእል ከ ኣይስወጠኩምን ዶ?
ኣንቱም ሰባት፣ ግዜ ወርቂ እዩ። ካብ ወርቂ ንላዕሊ ዘኽብሮ ግን፣ እንተዘይጌርካሉ ዝገብረልካ ምዃኑ እዩ ‘ሞ፣ ከይቀደመኩም ቀድሙዎ፣ ሕልናኹም ኣንጽሁ።
ኣነ ክዛረበኩም ዝደፈርኩ፣ ካባኻትኩም ስለዝለበምኩ ኣይኮንኩን፣ ናይ ቃልሲ ኣያታተይ፣ ምሁራትን ምኩራትን ኢኹም። ሓለፋይ ነጻ ኮይነ ክዛረብ ዕድል ምርካበይ እዩ። እምበር፣ ንኽፋእ ኢሳይያስ ካባይ ንላዕሊ ከምእትፈልጡዎ፣ ገሌኹም በዚ ጉዳይ ‘ዚ ካባይ ንላዕሊ ከምእተስተንትኑ፣ “ኣንታ ነዚ ዲና ተጋዲልና፣ ጀጋኑ ብጾትና ቀቢርና” እናበልኩም፣ ኣብ ውሽጥኹም ማዕበል ሓሳባት ክገላበጥ ከምዝሓደር ኣይጠፍኣንን። እንተኾነ፣ ጉዳይኩም ንዓኹም ጥራይ ዘይኮነ ንለባም ጸሓፋይ ‘ውን መዋጥር ኮይኑዎ ‘ሎ። ጠላማት ከይንብለኩም ታሪኽ ጅግንነትኩም ክካሓድ ዝከኣል ኣይኮነን። ጀጋኑ ከይንብለኩም ከኣ ሕጂ እትፍጽምዎ ዘለኹም ጥልመት ዕሽሽ ክብሃል ኣይክእልን ‘ዩ። ኩልና ክንቀስን፣ ልዕሊ ኹሉ እቲ ኣሚኑ፣ ቅድምን ደሓርን ደቁ ካብ ማህጸኑ ዘቝቑ ዘረከበኩም ህዝቢ ኤርትራ ክርህዎ፣ ዓንኬል ሕሰመ-መዓቱ ተሰይሩ ሩፍ ክብል፣ ኣብዚ ሓድሽ መዋእል ሓድሽ ህይወት ክጅምር ሓግዙዎ።
ኢሳይያስ ኢድኩም ደም ጸይቑ ክሳብ ሞት ምስኡ መታን ደው ክትብሉ፣ ከተማውቱዎ ኣብ መጻወድያ ዘእተወኩም እንተሊኹም ‘ውን፣ ከምቲ ኣብ ቅድሚ ፈራዳይ፣ ሰብ ቀቲሉ ዝተኣመነ ካብኡ ናብኡ ድማ ምድንጋጽን ንስሓን ዘርኣየ ዝሸላሸለሉ፣ ህዝቢ ‘ውን ሕድገት ከምዝገብር፣ ሕልናዊ ቀውስኹም መዋጽኦ ከምዘለዎ ክትገንዘቡዎ ይግባእ። መቸም ከምቲ ዘይወግሕ ለይቲ ዘየለ መሬት ምእንቲ ርእሳ ኢላ ክትወግሕ እንድያ። እንተኾነ፣ እታ እትወጽእ ጸሓይ ኣብ ክንዲ ብመጋርያ የዕጽምቲ ብመጋርያ ዕንጨይቲ ክትኵላዕ ኸላ እዩ እቲ ንቡር። ህልቂት ዜጋታት፣ ምብትታን ህዝቢ፣ ምብራስ ሃገር ደው ንምባል፣ ብርግጽ ካብ ሎሚ ትማሊ ምሓሸ፣ ካብ ጽባሕ ከኣ ብርግጽ ሎሚ ይሓይሽ ‘ሞ፣ ኣብዛ ሓድሽ ዓመት፣ ካብታ ናይ ኢሳይያስ መጻወድያ ወጺእኩም፣ “እንታ እንታይ ኢና ክንገብር ጸኒሕና” ኢልኩም ምስ ነብስኹም ተዛረቡ።
ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ከምቲ ፈለማ ዝበልናዮ፣ እቲ ጥፍኣት ብቐንዱ ናይ መንቀልትን ዓመጽትን ኳ እንተኾነ፣ ንስኻ ‘ውን ነቲ ኩነታት ብምቕባል ከምዝሓገዝካዮ መጠን፣ ሓድሽ ኩነታት ኣብ ምፍጣር ሓድሽ መንፈስ ከምዘድልየካ ኣይትረስዕ። ንግደፎ ‘ሞ ነቲ መላእ ህዝቢ፣ እንተ ብተቓውሞ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ብምኽንያት ሃይማኖት፣ ብፖለቲካ፣ እንተ ብኣጽንሓለይን ሓደራን ናይ ዝተኣሰሩ ኣሽሓት ኤርትራውያን ግዳያት ስድራቤታት ጥራይ ኳ ብሓንሳብ “ደቅና ኣበይ ኣለዉ፣ ስለምንታይ ተኣሲሮም፣ እምቢ!” እንተዘብሉ፣ እዚ ምልካዊ ስርዓት ንሓደ ለይቲ ደው ክብል ኣይምኸኣለን። እንተኾነ፣ ናይ ህዝቢ ብሓፈሻን ስድራቤትን ገዲፍካ፣ እቲ ስርዓት እቶም ተኣሲሮም ዝወጽኡ ‘ኳ ሕድገት ክገብሩሉ ምርኣይ ለሚዱ ስለዘሎ ዘሎ ‘ሸቢዑ’ ናብ ንዕቀት በጺሑ ‘ሎ። ካብዚ ግጉይ ተመክሮ ‘ዚ ተማሂርካ መጻኢ ሃገርን ወለዶታትን ብዘውሕስ ምዙንን ብሱልን መንገዲ ኣብ ለውጢ ክትሳተፍ ሓላፍነት ከምዘለካ እምብኣር ክትዝክር ይግባእ። ኣብዚ ዝሓለፈ 25 ዓመት መቸም ኢሳይያስ መን ምዃኑ ሓበሬታ ዘይረኸበ፣ ዘይበርሃሉ ሰብ የልቦን። ሕጂ ተሪፉ ዘሎ እምብኣር፣ እቶም ደገፍቲ፣ ተቐበልቲ፣ ተዓዘብቲ፣ ተጸበይቲ፣ ተቓወምቲ እንታይ ገደሰንን በለጽን ሓዲግና ሓደ ብምዃን ከም ህዝቢ መንነትና ብተግባር ምምስካር፣ ቀጻነት ሃገር ምርግጋጽ እዩ። ናይ ሓባር ራእን ቃልስን ምስ እነሳላስል ኢና ናይ ሓባር ለውጥን መጻእን እንጓናጸፍ። እቲ ዝኸበረ ማዕድን ኣብቲ ዝዓሞቜ ባሕሪ ሓምቢስካ እዩ ዝርከብ’ሞ፣ ልዕልና ሕግን ፍትሕን ንምርግጋጽ ኣብ ዝበረኸ ጥርዚ ተወፋይነት ተሰቒልና ከም ጽሓይ ብራቕ ነቲ ሓላል ህዝቢ ኤርትራ ተስፋ ንኹኖ።
ርሑስ ሓድሽ ዓመት
ምልኪ ይፈረስ ሕጊ ይንገስ!
ዎ ደሓንኩም።
ኣማኑኤል ኢያሱ
31 ታሕሳስ 2016


text:
ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝተዛዘመ መበል 26 ስሩዕ ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ንዝተሳተፈ ጉጅለ ልኡኽ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመርሓ ኣማሓዳሪት ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ /USAID/ ጌል ስሚዝ ብዛዕባ እዚ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዝርራበን ገሊጸን።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተዋሉ ፈላማይ መዓልቲ ምስ መንግስትን ገለ ተወልደቲ ኦሮሞን ምዝረራበን ዝገለጻ ሚስ ጌል ስሚዝ እቲ ዝተፈጸመ ስጉምቲ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ገልጺ ገይርና ኣለና ኢለን።
‘እቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር እንተድኣ ዘይውዒሉ እናኸፈአ ከምዝኸይድ እውን ገሊጺና ኣለና።ነቲ ኩነታት ብዕቱብ ምክትታልና ክቕጽል እዩ።ብዛዕባ ዝተወሃበ ግብረመልስን ፍታሕ ከይረኸበ እንተድኣ ቀጺሉ ከምጽኦ ብዛዕባ ዝኽእል ሽግር ካብ ዘዘራረብናዮም ሰባት ኣፍልጦ ምርካቡ ሰሚዕና ኣለና።እቲ ኻልኣይ ድማ ሰባት ብፍላይ ድማ መንእሰያት ንዘልዓልዎም ሕቶታት ምስማዕ ምኽኣል ዝለዓለ ክእለት ምዃኑን ንዘልዕሉዎም ሕቶታት ዝግባእ ምላሽ ንምሃብ ነቲ ጸገም ብዛዕባ ምርዳእ እውን ተዘራሪብና ኣለና።’
ኣብ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽትል ሚኒስትር ጉዳያት ኣፍሪካ ሊንዳ ቶምስ ግሪንፊልድ ህይወት ሰብ ከይጠፍአ ምላሽ ንምሃብ ንፖሊሳት ብዛዕባ ዝውሃብ ስልጠና ምስ ሰበስልጣን ምዝርራበን ገሊጸን ኣለዋ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምስ ዝተልዓለ ተቓውሞ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መንጎ ዝንቀሳቐሱ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ገለ ኣባልት ኣመራርሓ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣውዒሉ’ሎ።
ብኻልእ ወገን ኣቦ-መንበር ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ መንግስቲ ጌግኡ እንተደአ ኣሚኑ ኾይኑ ኣብ ኦሮምያ ንዝተፈጥረ ገበን ተሓተትቲ ተፈልዮም ብገለልተኛ አካል ይቀጽዑ ክብል ሓቲቶም።
ጌጋ ምእማን ሓድሽ ናይ ኢህወዲግ ቅዲ’ዩ ክብሉ’ውን ዶ/ር መራራ ጉዲና ተዛሪቦም’ለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ስደት ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ተወላዶ ኦሮሞ ሎሚ ኣብ ፕሮቶርያ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ሰላማዊ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
ዕላማ’ቶም ሰልፈኛታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ክልል ኦሮምያ ይፈጽም ኣሎ ዝበልዎ ቅትለት ማእሰርቲ ደው ክብል ምስ መንግስታት ጎረባብቲ ሃገራት ብምትሕብባር ንዝተሰደዱ ተወላዶ ኦሮሞ አገዲድካ ምምላስ ደው ከብል ንሕ/ሃ ሓቲቶም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፍልፍል፡ BBC ትግርኛ
4 መስከረም 2021
ብሓደ መስከረም 2021 (2013) ኢትዮጵያ ብወግዒ ኣብ ኣልጄሪያ ዝነበረ ኤምባሲኣ ከም ዝዓጸወቶ ኣፍሊጣ’ላ።
ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ካብ ዘለዋ ኣስታት 60 ኤምባሲታትን ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈትን እቶም ፍርቂ ክዕጸው ምዃኖም ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
እዚ ነቲ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ብ5 ሓምለ 2021 (2012) ዝሃቦ ርኢይቶ ምዕጻው ወይ ምጉዳል ብዝሒ ኤምባሲታትን ቆንስላ ኣብያተ ጽሕፈትን ስዒቡ ዝመጽአ ውሳነ ከም ዝኾነ ይፍለጥ።
ኣብቲ እዋን፡ “ሕጂ በብቦትኡ ዶላር ካብ እንብትን ንሽዱሽተ ወርሒ ይኹን ንሓደ ዓመት ሕጂ ካብ ዘለውና ብዝሒ ኤምባሲታት ብውሑዱ እቶም 30 ክዕጸው ኣለዎም። እዚኦም ተዓጽዮም እቲ ኣምባሳደር ኣብዚ ኮይኑ ስራሑ ይሰርሕ” ብምባል ምዕጻው ኤምባሲታት ኣአንፊቱ ነይሩ።
ቅድሚ ሸውዓተ ዓመት ናብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዝተጸምበረን ኣብ ኣልጄሪያ ኣብ ዝነበረ ኤምባሲ ንሰለስተ ዓመታት ዘገልገለን ዲፕሎማት ሰመረ ኪዳነ፡ እቲ ውሳነ ሃንደበታውን ዘሰንብድን ከም ዝኾኖ ይዛረብ።
ንሱ፡ እቲ ውሳነ ቅድሚ ምምጽኡ “ብዝነበሮ ኣፈላላይ” ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ስራሑ ጠጠው’ኳ እንተኣበለ፡ “እዚ ክሰምዕ ከለኹ ግን ሰንቢደ’የ፤ ኣይትጽበዮን ኢኻ። ብዙሕ ዝሰራሕኹሉ ኤምባሲ ስለ ዝኾነ ሃንደበታውን ከቢድን’ዩ። ሳዕቤኑ ክትሪኦ ከለኻ ከቢድ’ዩ” ኢሉ።
ይኹን’ምበር፡ እዚ ውሳነ እታ ሃገር ገለ ኣጸጋሚ ኩነታት ኣጋጢሙዋ ምህላው ዘመልክት’ዩ ክብሉ ቢቢሲ ዘዘራረቦም ዲፕሎማሰኛታት ይገልጹ።
ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ ኩለን ሚስዮናት ኣብ ዝጽሓፎ ደብዳበ፡ ኩሎም ሰራሕተኛታቱ ክምለሱ ስለ ዝተወሰነ፡ ኣብ ዝተመደብሉ ቦታ ክግልገልሉ ዝጸንሑ ንብረት ኣረኪቦም ክሳብ 15 ነሓሰ 2013 ዓ.ም [ግእዝ] ኣብ ዘሎ ግዜ ናብ ዋና ቤት ጽሕፈት (ኣዲስ ኣበባ) ሪፖርት ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ ምንባሩ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር፡ ዝተፈላለዩ ሰራሕተኛታት ገለ ኤምባሲታትን ቆንስላ ቤት ጽሕፈትን ብሰንኪ እዚ ጻውዒትን ስጉምቲ ምዕጻውን ናብ ዓዶም ዘይምለሱን ስርሖም ጠጠው ከብሉ ይግደዱ ከም ዘለውን ይዛረቡ።
ካብ 2014 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ] ጀሚሩ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ዲፕሎማት ኢትዮጵያ ብምዃን ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ብራስለስ ንጉዳያት ሕብረት ኤውሮጳ ክከታተል ዝጸንሐ ክኢላ ዲፕሎማስን ዓለምለኻዊ ርክባትን መርከብ ነጋሽ ሓደ ካብኣቶም’ዩ።
እቲ ኤምባሲ ካብቶም ዝዕጸው ሓደ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ኩሎም ግን ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ናብ ዓዲ ተመሊሶም ሪፖርት ክገብሩ ደብዳበ በጺሑዎም’ዩ።
በዚ መሰረት መብዛሕትኡ ዲፕሎማት ናብ ሃገር ተመሊሱ ሪፖርት ብምግባር ስልጠና ተዋሂቡዎ ከከም ኣድላይነቱ ዳግም ክምደብን ዘይክምደብን ይኽእልን’ዩ ዝብል ወግዓዊ መብርሂ ከም ዝተዋህቦም ዝገልጽ እቲ ዲፕሎማት፡ ክሳብ ሕጂ ግን ግልጽን ዘእምንን ምኽንያት የለን’ዩ ዝብል።
ካብዚ ብዝብገስ፡ ናብ ሃገር ከም ዘይምለስን ስርሑ ጠጠው ከብል ከም ዝወሰነን ይዛረብ።
“ሪፖርት ኣይገበርኩን፤ ኣብዚ ዘለኒ ሓላፍነትን ኣቑሑትን ግን ኣረኪበ’የ [ኣብ ብራስለስ]። ኣይምለስን” ብምባል ነዚ ድርኺት ዝኾኑዎ ምኽንያታት ብዙሓት ከም ዝኾኑ ይጠቅስ።
እቲ ካብ ክልል ትግራይ ምዃኑ ዝተዛረበ ዲፕሎማት: እቲ ኣብቲ ክልል ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ከም ዝጸልዎ ብምግላጽ “እቲ ኣብ ሃገር ዘሎ ኩነታት ስለ ዝፍለጥ፡ ድሕሪ ሕጂ ነዛ ሃገር ንምግልጋል ድልየት የብለይን” ብምባል የብርህ።
እቲ ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ዓለምለኻዊ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ክገልጽኦ ዝጸንሓ ክሳብ ‘ምስዋር’ ዝበጽሕ ማእሰርትን ምንግልታዕን ተወለድቲ ትግራይ ድማ ካልእ ዘስግኦ ምኽንያት ከም ዝኾነ ዘልዕል ዲፕሎማት መርከብ፡ “ንድሕነተይን ድሕነት ስድራቤተይን ስለ ዝሰግእ ንዘይምምላስ ወሲነ” ኢሉ።
ሰብመዚ መንግስቲ ግን፡ ዝኾነ ብመንነቱ ዝተኣስረ ከም ዘየለን ምስቲ መንግስቲ ኣሸባሪ ኢሉ ዝጽውዖ ህወሓት ርክብ ዘለዎም ተሓተትቲ ክኾኑ ይግበር ከም ዘሎን ይገልጹ።
ክሳብ ወርሒ ሓምለ ንትሸዓተ ዓመታት ካብቲ ሚኒስትሪ ጀሚሩ ክሳብ ኣብ ጅቡቲ ጸኒሑ ድማ ኣብ ኣቡዳቢ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ዝሰርሐ ዳዊት ንጉሰ ዝተባህለ ካልእ ዲፕሎማት ብወገኑ፡ እቲ ውሳነ ይኹን መንግስቲ ዘቕርቦ ዘሎ ምኽንያታት ዘዕግብ ኣይኮነን ብዝብል መብዛሕትኡ ዲፕሎማት ሞራሉ ተሃስዩ’ዩ ይብል።
ካብዚ ብዝብገስ ብዙሓት አኣብ ዘለውዎ ሃገር ናይ ምትራፍ ዝንባለታት ከም ዘለው እዩ ዝገልጽ።
“ኣነ ዝፈልጦም መሳርሕተይ ዝነበሩ ሰባት በቲ ውሳነ ሰንቢዶም’ዮም፤ ገሊኦም ድማ ናይ ምምላስ ድልየት የብሎምን። ዝጸረየ ነገር ስለ ዘየለ ናብ ሃገር ተመሊስካ’ውን ኣብቲ ስራሕ ዘይምቕጻል ከጋጥም ይኽእል’ዩ ብዝብል ሻቕሎት ስራሕካ ምስኣን የስግኦም እዩ” ኢሉ።
ይኹን’ምበር፡ ደገፍቲ መንግስቲ እዞም ናብ ሃገርና ኣይንምለስ ዝብሉ ዘለው ገለ ልኡኻት እቶም ሚስዮናት ቅድሚ ሕጂ ብፖለቲካዊ ውሳነ ዝተመደቡን ፖለቲካዊ ውግንና ዘለዎምን’ዮም ኢሎም ይነቕፉዎም።
እቶም ዲፕሎማሰኛታት ዝነበሩ ግን፡ ብፐብሊክ ዲፕሎማስን ዓለምለኻዊ ርክባትን ካብ ዩኒቨርሲቲ ተመሪቖም ብቐጥታ ናብቲ ሚኒስትሪ ብምእታው ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ክወስዱ ዝጸንሑ ምዃኖም ይዛረቡ።
በዚ መሰረት ኣብ ዙርያ ዲፕሎማሲ ወደብ፣ ህዝቢ ንህዝቢ፣ ኢንቨስትመንት ወጻእን ካልኦት ስራሕቲ ዲፕሎማስን ዝሰልጠኑን ብሞይኦም ዘገልግሉ ዝነበሩን ምዃኖም ሓቢሮም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣብቲ ንኣባላት ባይቶ ዝሃቦ መብርሂ፡ ንኤምባሲታት ብዙሕ ገንዘብ ከም ዝፈስስ ብምግላጽ እቲ ሚኒስትሪ ከም ብሓድሽ ንምጥንኻር ብዙሓት መናእሰይ ሰልጢኖም ናብ ሚኒስትሪ ጉዳይ ተጸምቢሮም ምህላዎም ተዛሪቡ ነይሩ።
ካብዚ ወጻኢ “ካብ ኤምባሲታት ብዘይንኣኣስ ልዕሊ ኣምባሳደር ዝሰርሑ ኢትዮጵያውያን ኣለው። ኣብ ሎስ ኣንጅለስ ከይተኸፍሎ ዝሰርሕ ዜጋ ኣሎ፤ ንዕኡ ዲያስፖራ ኣተሓባብር ኢልካ እቲ ካልእ ምእካብ ከድሊ እዩ። ኣብ ወጻኢ ዘለኹም ኢትዮጵያውያን ነዚ ተዳለው፤ ኢትዮጵያ ካብዚ ንላዕሊ ክትስከም ኣይትኽአልን” ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፉ ነይሩ።
ንምዃኑ ምኽንያት ምዕጻው እንተን ኤምባሲታት ካብ ምንታይ ይነቅል?
እቲ ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ዝተዓጽወ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ኣልጄሪያ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ ቁጠባ ኢትዮጵያ ብዘብጽሖ ሃስያ፡ ሕጽረት ገንዘብን ምዝባዕ ቁጠባን ስለዘጋጠመ ከም ዝተዓጸወ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣፍሊጡ።
ብዘይካ’ዚ ኣድላዪ ምምሕያሻት ብምግባር ኢትዮጵያ ኣብ ዲፕሎማሲ ዓለም ብዝያዳ እትውከለሉ መገዲ ንምእላሽ ዝዓለመ ውሳነ ምዃኑ ኣብቲ ብማሕበራዊ ሚዲያ ዝዘርግሖ መግለጺ ሓቢሩ።
ኣብታ ሃገር ምስ ዘሎ ጽገናታት ብዝተኣሳሰር ኣብ ዙርያ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ ዝሓሸ ስርዓት ስቪል ሰርቪስ ንምዝርጋሕ ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ኩሎም ትካላት ይፍተሽ ከም ዘሎ ብምጥቃስ፡ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ’ውን መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ክሰርሕ ከም ዝጸንሐ ሓቢሩ ምንባሩ ይግለጽ።
ብቐንዱ ግን ብደረጃ ዓለም ዘጋጠመ ለበዳ ኮሮናቫይረስን ካልኦት ቑጠባዊ ጸቕጥታትን ኣብ ግምት ብምእታው ብዝብል እቲ ሚኒስትሪ ምምሕያሽ ክገብር ወሲነ ከም ዝበሎም ምንጪታትና ይሕብሩ።
ገንዘብ ስለ ዘየለ ብዙሕ ኤምባሲታትን ቆንስላ ቤት ጽሕፈትን ኣየድልን ተባሂሉ ዝዕጸዋ፣ ብሓደ ኣምባሳደር ክሰርሓ ዝተባህላ፣ ካብ ዋና ቤት ጽሕፈት [ኣዲስ ኣበባ] ኣምባሳደራት ኮይኖም ክሰርሑ ዝተባህሉ ብኻልእ ወገን ድማ ሰበን ቐይረን ወይ ነክየን ክሰርሓ ዝተወሰነለን ኤምባሲታት ምህላወን ገሊጾም።
ክሳብ ሕጂ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዝርዝር እተን ዝዕጸዋ ኤምባሲታትን ቆንስላ ጽሕፈት ቤትን ዝሃቦ ርኢይቶ የለን።
ብመሰረት ምንጪታት ቢቢሲ ግን፡ ኣብ ሙስካት፣ ዘ-ሄግ፣ ደብሊን፣ ሎስኣንጅለስ፣ ሚኒሶታ፣ ፍራንክፈርት፣ ኢስታንቡል፣ ጓንጁ፣ ሻንጋይ፣ ቾንቺን፣ ሙምባይ፣ ኣቢጃን፣ ኩዌት፣ ጃካርታ፣ ካምቤራ፣ ብራዚሊያ፣ ኦታዋ፣ ሃቫና፣ ሃራሬ፣ ራባት፣ ኣልጀርስ፣ ካይሮ፣ ዳካር፣ ኣክራ፣ ኪጋሊ፣ ኪንሻሳ፣ ሴኡል፣ ዶሃ፣ ባሕሬን፣ ስቶክሆልም ዝርከቡ ሚስዮናት ክሳብ ወርሒ ጥቅምቲ 2021 ዓ.ም ኣብ ዘሎ ግዜ ክዕጸው ምዃኖም ቢቢሲ ዝረኣዮ ሰነድ ይሕብር።
ብፍላይ ኣብ ሚኒሶታ (ኣመሪካ) ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ዝተኸፍተ’ዩ ነይሩ።
ኣብዞም ሚስዮናት ዝነበሩ መገልገሊ ኣቐሑት ናብ ሃገር ክምለሱን ኣብ ዘለውሉ ሃገር ድማ ኣብ ውሑስ ቦታ ክዕቆቡን ይግባእ ክብል እንከሎ፡ ኣብ ገሊአን ሚስዮናት ዝነበሩ ኣቑሑት ግን ንነዊሕ ዓመታት ዘገልገሉ ስለ ዝኾኑ መምርሒ ምውጋድ ንብረት መንግስቲ ፌደራልን ሕጊ እተን ሃገራትን ተኸቲልካ ብኣግባቡ ክውገዱ እቲ ሰነድ የተሓሳስብ።
ካብዚ ሓሊፉ ከም ኣብ ኪጋሊን ታንዛኒያ ዶዶማን ዝነበሩ ኤምባሲታት ብ’ላፕቶፕ ኣምባሳደር’ን ካብ ዋና ቤት ጽሕፈት [ኣዲስ ኣበባ] ኮይነን ንክሰርሓ ከም ዝተወሰነ ብምሕባር ንኹሎም ሰራሕተኛታት ስልጠና ተዳልዩ ኣሎ ይብል።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ብዙሓት ሃገራት ብሰንኪ ዝርግሐ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ‘ኤምባሲታተን ነክየን’ እየን ብምባል “ንሕና’ውን በብቦትኡ ብዙሕ ኤምባሲ ክንጥፍጥፍ ኣድላዪ ኣይኮነን፤ ገንዘብ ክንቁጥብ ኣድላዪ’ዩ” ምባሉ ይዝከር።
በዚ ኣገባብ ኢትዮጵያ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ እያ ከትድሕን ዝብል’ኳ እንተዘይተፈልጠ፡ ብምኽንያት እቲ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ግን መንግስቲ ብዙሕ ወጻኢታት ከም ዝገበረ ሓቢሩ እዩ።
ሰራዊት ፌደራል ቅድሚ ኣብ ከባቢ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ካብ ዝበዝሕ ከባቢታት ትግራይ ምውጽኡ፡ ብሰንኪ እቲ ኲናት ዝዓነው መሰረተ ልምዓት ተሌኮምን ካልኦትን ንምጽጋንን ካልኦት ሓገዛት ንምቕራብን መንግስቲ ልዕሊ 100 ቢሊየን ብር ወጻኢ ከም ዝገበረ እቲ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣረዲኡ።
ካብ ምጅማር እቲ ኲናት ኣትሒዙ ድማ እታ ሃገር ኣስታት 2.3 ቢሊየን ዶላር ከም ዝኸሰረት ተኣሚኑ’ዩ።
ይኹን’ምበር፡ ኢትዮጵያ ክንድ’ዚ ዝኣክል ኤምባሲታት ክሳብ ምዕጻው ዘብጽሓ ዓብዪ ምኽንያት ሕጂ ገጢሙዋ ዘሎ ‘ዲፕሎማሲያዊ ውድቀት’ እዩ ክብሉ እቶም ሙሁራት ዲፕሎማስን ዓለምለኻዊ ርክባትን ይምጉቱ።
ብቐንዱ እቲ ኲናት ብዙሕ ክሳራታት ኣብጺሑ’ዩ ዝብል ሰመረ፡ “ኩሉ ኲናት ክሳርኡ ብዙሕን ኣዕናውን ስለ ዝኾነ እቲ ቁጠባዊ ጸገም ካብዚ ዝመንጨየ ይመስለኒ” ይብል።
ብኻልእ ወገን፡ መንግስቲ ብምኽንያት እቲ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ዓለምለኻዊ ጸቕጢ እናበጽሖ ከቢድ ዲፕሎማሲያዊ ክሳራ ከም ዘጋጠሞን እምነት ክስእን ገይሩ’ዩ ዝብል እምነት ከም ዘለዎን ይገልጽ።
ብፍላይ ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ዲፕሎማዊያዊ ክሳራ ገጢሙዎ’ዩ ዝብል ዲፕሎማት ዳዊት ንጉሰ፡ “ብናተይ ግምት ነቶም ኤምባሲታት ናይ ምዕጻው ሓደ ምኽንያት ካብ ዋሕዲ ሸርፊ ብተወሳኺ መንግስቲ ግቡእ ናይ ዲፕሎማሲ ስራሕ ኣይሰርሓን ኢሉ ብምሕሳብ ኣብ ኣመሪካን ኤውⶂጳን ሓዊሱ ዘለዋ ኤምባሲታት ክዕጸዋ እቶም ዲፕሎማት ሙለእ ንሙሉእ ክምለሱ ገይሩ” ክብል ተዛሪቡ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ፡ እቲ ኣብ ኤምባሲታት ዝግበር ዘሎ ለውጢ ምስቲ ኣብ ኩሎም ሴክተራት መንግስቲ ዝግበር ዘሎ ዕረያታት ዝተኣሳሰር እዩ ክብል ገሊጹ ነይሩ።
“እዚ ኣብ ኤምባሲታትና ዝግበር ዘሎ ለውጢታት፡ ወጻኢታት ብምቑጣብን ዲጂታላዊ ብምግባርን ውጽኢታውነት ንምርግጋጽ ዝዓለመ’ዩ” ኢሉ።
እቲ ምዕጻው፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኮይኖም ክሰርሑ ምግባርን ገለ ኤምባሲታት ብምዕጻፍ ኣገልግሎት ደሪብካ ክወሃብ ምግባርን ድማ ሓድሽ ከም ዘይኮነ ሓቢሩ።
“እቲ ቀንዲ ዕላማ ውጽኢታዊ ትካል ዲፕሎማሲ ምህናጽ’ዩ። ምስቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት [ቅልውላው] ዘራኽብ ዋላ ሓደ ምኽንያት የብሉን” ብምባል ነቲ ዝወሃብ ርኢይቶታት ልክዕ ኣይኮነን ኢሉ’ዩ።
እቲ ሚኒስትሪ ናብ ኤምባሲታቱን ቆንስላ ቤት ጽሕፈትን ኣብ ዝልኣኾ ደብዳበታት፡ ንሰራሕተኛታቱ ሓደሽቲ ስልጠናታት ንምሃብ ከምኡ’ውን ብዝተመሓየሸ ኣወዳድባን ሓይሊ ሰብን ንምጥንኻር ከም ዝኾነ ይሕብር።
ኣብቶም ዝሓለፉ ኣዋርሕ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ፌደራል ሓያል ጸቕጢ ክገብራ ካብ ሞንጎ ዝጸንሓ ሃገራት ምዕራብ ሓንቲ ኮይና፤ ፈላመይቲ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ እገዳ መገሻ ዝደንገገት ሃገር እያ።
እታ ልዕሊ 100 ሚሊየን ህዝቢ ዘለዋ ሃገር ዝዓበየ ረድኤት ኣመሪካ እትቕበል’ኳ እንተኾነት፡ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ግን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓዊሱ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራት ምዕራብን “ካብ ኢትዮጵያ ኢድኩም ኣልዕሉ” ብዝብል ጭርሖ ማሕበረሰብ ዓለም ካብ ዘቤታዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኢዶም ክእርንቡ ጸዊዖም’ዮም።
ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብሰንኪ ጎንጺታት ብዘንቆልቆል ዘሎ ጉዳይ ድሕነት ከምኡ’ውን ብሕጽረት ሸርፊ ወጻኢ ብዘጋጠም ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላውን ልዑል ዝቕባበን ትፍተን ምህላዋ ተዓዘብቲ ይገልጹ።
ሳዕቤን ምዕጻው እቶም ሚስዮናት
ኢትዮጵያ ካብ ዘመን ሃይለስላሴ ጀሚሩ ብዓበይቲ ዲፕሎማሲያዊ ዓወታታ እትፍለጥ፡ መስራቲትን ኣባልን ዓለምለኻዊ ትካላት እያ።
ብዙሓት ዓለምለኻዊ ውዕላት ካብ ዝፈረማን ዳርጋ ኣብ ብኹሉ ዓለምለኻዊ ስምምዓት እትግዛእ ኮይና ልዑል ዲፕሎማሲያዊ ዓወት ብምውጻእ ስሙያት ዲፕሎማሰኛታት ብምፍራይ ትጽራሕ።
ክኢላ ዲፕሎማስን ዓለምለኻዊ ርክባትን ዳዊት፡ “ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን እዚ ኹሉ ዓወታት ብዝለዓለ ናህሪ ናብ ታሕቲ ወሪዲኡ፤ እቲ ዘጋጠመና ዲፕሎማሲያዊ ውድቀት ንልዕሊ 50 ዓመታት እናተሃነጸ ዝመጽአ ዲፕሎማሲ ብሓንሳብ ክዓኑ ገይሩ” ብምባል ቅርታኡ ይገልጽ።
ከም ሚኒስትሪ ቤት ጽሕፈት ኣብ ዝቕጽሉ ዓመታት ዲፕሎማሲያዊ ኣድማስ ምስፋሕ፣ ተወሳኺ ኤምባሲታት ምኽፋት እምበር ክንድ’ዚ ዝኣክል ምንካይ ዝብል ነይሩ ኣይፈልጥን ይብል ዲፕሎማተኛ መርከብ ነጋሽ’ዩ።
እንተኾነ፡ “እታ ሃገር ነዚ ክሽከም ዝኽእል ፋይናንሳዊ ዓቕሚ የብላን፤ ይኹን’ምበር ንኣኼባታትን ካልኦት ጉዳያትን ብዙሕ ገንዘብ ዘውጽእ መንግስቲ’ዩ። ስለዚ እዚ ብዙሕ ዘእምን ኣይኮነን” ክብል ነቲ ውሳነ ይነቕፎ።
እተን ኤምባሲታትን ቆንስላ ቤት ጽሕፈትን፡ ረብሓ ሃገር ንምኽባር ኣብ ዝሕግዙ ስራሕቲ ክነጥፋ ምጽንሐን ዝገልጹ እቶም ሰብ ሞያ፡ እዚ ዲፕሎማሲያዊ፣ ቁጠባውን ህዝባዊ ረብሓ ምኽባርን ክኸውን ከም ዝኽእል ይዛረቡ።
እተን ኤምባሲታት ድማ ኢንቨስትመንት ወጻኢ ኣብ ምስሓብ፣ ውሽጢ ዓዲ ምህርታት ምሻጥን ቱሪዝም ኣብ ምስሓብን ትኹረት ዝገበረ ምንቅስቓሳት ከም ዝጸንሐን ሓቢሮም።
ግን ድማ ኢትዮጵያ ብዙሕ ረብሓ ዘይትረኽበሎም ኤምባሲታት ብኣንጻሩ ድማ ትሑት ኣፈጻጽማን ኣወሃህባ ኣገልግሎት ዘለዎምን ኣብያተ ጽሕፈት የለውን ድዮም? ክንብል ዝተወከስናዮ ክኢላ ዲፕሎማሲ ሰመረ፡ ክጽናዕ እንከሎ ክፍተት ዘለዎ ሓደ ወይ ክልተ ክህሉ ይኽእል፤ ብሓንሳብ 30 ዝኣክል ሚስዮን ምዕጻይ ግን ካልእ ትርጉም እዩ ዘለዎ ይብል።
“ብዙሕ ቁጠባውን ፖለቲካውን ረብሓ ክርከበን ኣይኽእልን ዝብሃላ ኣለዋ፤ ብዙሕ ዜጋ’ውን ዘይብለን። ግን ድማ እዞም ኣብያተ ጽሕፈት ብዙሕ ዓጺኻ ብርሑቕ ውጽኢታዊ ስራሕ ክስራሕ ኣይኽእልን። ካብ ምዕጻው ኣጠናኺርካ ኣገልግሎት ምሃብ’ዩ መፍትሒ ክኸውን ዝኽእል” ኢሉ።
ሕጂ ግን፡ ብሓደ ግዜ እታ ሃገር ዝነበራ ብዝሒ ኤምባሲታት ብፍርቂ ክትዓጽፎ ወይ ክትንክዮ እንከላ ዓብዪ ክሳራ ምህላዩ ዘመላኽት’ዩ ዝብል ሰመረ፡ “ሕጂ ናብ ፖለቲካ ዘዘንበለ ድልየት ይርኣይ ስለ ዘሎ፡ ብደረጃ ኢኮኖሚ ክሳርኡ ብዙሕ’ዩ፤ ምክንያቱ ከም ድሌትካ ኢንቨስትመንት ወጻኢ ክትስሕብ፣ ወይ ንግዲ ክትሸይጥ ወይ ናብ ውሽጢ’ውን ክትስሕብ ኣይትኽእልን” ኢሉ።
ስግግር ቴክኖሎጂ ምምጻእ፣ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ዜጋታት ዝወሃቡ ኣገልግሎታት ብኣሳልጦ ምቕራብ ኮነ ምስተን ሃገራት ጥቡቕ ዝኾነ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ኣብ ምቕጻል’ውን ጽልዋ ከም ዝፈጥር ይጥቀስ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ኣምባሳደር ዲና ግን እቲ ምዕጻው፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኮይኖም ክሰርሑ ምግባርን ገለ ኤምባሲታት ብምዕጻፍ ኣገልግሎት ደሪብካ ክወሃብ ምግባርን ድማ ሓድሽ ከም ዘይኮነ ሓቢሩ።


text:
ፖሊስ እንግሊዝ ብ11ን 12 ግንቦት ንመትረብ እንግሊዝ ብዘይሕጊ ዝሰግሩ ዝነበሩ 42 ስደተኛታት ሒዞም። እቶም ስደተኛታት ብሓለዋ ዶባት እንግሊዝ ናብ ሰብ መዚ ምቕባል መጻእተኛታት ተረኪቦም። ብመሰረት ሕጋገ...ዝያዳ ንምንባብ
ሰላሳን ሽዱሽተን ብሓለዋ ዶባት ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ገማግም ኬንት ናይ እንግሊዝ ዝተታሕዙ 36 ስደተኛታት ናብ ፈረንሳ ወይ ካልኦት ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ኽምለሱ ከምዝኽእሉ ይግለጽ ኣሎ። ብ22 ሚያዝያ 20...ዝያዳ ንምንባብ
ሓደ ቤት ፍርዲ ፈረንሳ ክልተ ዒራቓውያንን ሓደ ኢራናውን ካብ ፈረንሳ ናብ እንግሊዝ ብባሕሪ ስደተኛታት ብምስጋር ንማእሰርቲ ፈሪድዎም። እቲ ኣብ ቦሎኝ ሱር-ሜር ዝርከብ ቤትፍርዲ ንመራሒ ናይቲ ጉጅለ ዝተሓስበ...ዝያዳ ንምንባብ
ኩርዳዊ መንእሰይ ስደተኛ ሚራን ጋርዲ ድሕሪ’ቲ ንህይወቱ ዝተፈታተነ ሓደገኛ ጉዕዞ ስደት ናብ ኤውሮጳ ንዓዱ ኽምለስ’ዩ ወሲኑ። እዚ ስደተኛ ብዛዕባ ኣብ ጉዕዞ ዝገጠሞ ጸገማትን ንምንታይ ነቲ ናብ ኤውሮጳ ናይ...ዝያዳ ንምንባብ
ኩርዳዊ ዒራቓዊ ኣቶ ኣሕመድ ጎራን ነቶም ዝፈትዎም ክልተ ደቊን በዓልቲ ቤቱን ኣብ ዒራቕ ገዲፉ ዝሓሸ ህይወት ኸናዲ ናብ ጀርመን ዝተሰደ ወላዲ’ዩ። ድሌቱ ኸስምር ብተደጋጋሚ ዝወሰዶም ፈተነታት ስለዘይተዓወቱ ...ዝያዳ ንምንባብ
ልዕሊ 50 ሚእታዊት ናይቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ኣብ ጉዕዞ ዘጋጥም ጾታዊ ግፍዒ፡ ኣካላዊ ግፍዒ፡ ምምንዛዕን ጭውያን ኣስገርቲ ኸምዝፍጽምዎ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝወጸ ምስ ስደተኛታትን ተጓዓዝትን ኣብ ዝተኻየደ ል...ዝያዳ ንምንባብ


text:
ኣብ 1989፡ ምውዳቕ “ሶቭየት-ነበር” ስዒቡ ዝተፈጥረ ዓለማዊ ኩነት፡ ምብቃዕ ዝሑል ኲናት ጥራሕ ኣይነበረን። ሓደ ህሩፍ ሕልሚ እውን ኣንቂሉ እዩ። ሰብ ፍሉይ ረብሓ ኣመሪካ፡ “ድሕሪ እምብራጦርያ ሮማ፡ ኣብ ዓለምና ከምዚ ናትና ገይራ ሓንቲ ሃገር ዝዓበለለትሉ እዋን የለን” ብዝብል ኣጉል ገምጋም፡ ብናቶም ረብሓን ስነ-ሓሳብን ዝምእዘን “እንኮ ቀጽራዊ ዓለም” ንምፍጣር ውሃ-ዝበለ ውጥን ሓንጺጾም። ሕልሚን ክውንነትን ግን በበይኑ እዩ። ዓለም ናታ ሕግታትን ዳይናሚዝምን ኣለዋ። እንሆ ድማ፡ እቲ ሕልሚ ክበንን ይርአ ኣሎ።
እዚ ሎሚ እንዕዘቦ ዘለና ቀጨውጨው ኣመሪካ እምበኣር፡ ብገፊሕ ስእሊ ክርአ እንከሎ፡ ብዓለም ደረጃ ናይ ሰብ ፍሉይ ረብሓ ኣመሪካ ዝቘልዐ ውጥናት ዕብለላ ዘኸተሎ ወጥሪ እዩ። “ደጊም ዓለም ኣብ ትሕቲ ቊጽጽርና እያ። ብቑጠባ፡ ብቴክኖሎጂ፡ ብወተሃደራዊ ጸብለልትነት ዝወዳደረና ኣይክህሉን’ዩ! ክህሉ እውን የብሉን! ክህሉ ድማ ከነፍቅድ ኣይኰናን!” ተባሂሉ ዝተኻየደ ዕንደራታት. . . ሎሚ ኣብ ከመይ ኩነት ከምዝርከብ ኩሉ ዝዕዘቦ ዘሎ እዩ።
ብደረጃ ዓለም እንተተዓዘብና፦ – ነታ ቀዳመይቲ ተወዳዳሪት ክትከውን ትኽእል’ያ ዝተባህለት ሩስያ ንምድራት (containment) ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎን መጻብቦታት፣ ፋይዳ ኣይተረኽቦን።
– ቻይና “ከም መመስርሒ መኪና ቁጠባዊ ዕብለላ ክንጥቀመላ ኢና” ማለት፡ “ንዘለዋ ሕሱር ጉልበት መዝሚዝና መፍረ ናይ ትሑት ዝደረጃኡ ቴክኖሎጂ ክንገብራ ኢና” ተባሂሉ ዝተሃቀነ ዘይከውን ጸወታ፣ ሎሚ ድሕሪ 30 ዓመታት፡ ንቻይና ናበይ ደረጃ ኣዕሪጉዋ ከምዘሎ ርኡይ እዩ። “ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ” ከምዝበሃል – ሕጂ ኣንጻር ቻይና ዝካየድ ናይ “ምድራት” ህቀናታት እንታይ ተስፋ ክህልዎ ይኽእል?
– ናይ IMF ሓበሬታ ኢንዱስትሪያዊ ውጽኢት (Industrial Output) 2015፣ ናይ ቀዳሞት ዝበሃላ 20 ሃገራት እንተተዓዚብና፡ ካብ 17.3 ትሪልዮን ዶላር ዝግመት ድምር ኢንዱስትሪያዊ ውጽኢት ናይተን 20 ሃገራት፣ ናይ ቻይና ኣስታት 4.9 ትሪልዮን (28%) ክኸውን ከሎ፣ ናይ ኣመሪካ ኣስታት 3.8 ትሪልዮን (22%) ናይ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብድምር 4.2 ትሪልዮን (24%) ምንባሩ ሓፈሻዊ ስእሊ ክህብ ዝኽእል እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 5 ዓመታት ምስናይ ስምብራት ኮቪድ-19 ዝማዕበለ ለውጢ ኣብ ኢንዱስትሪያዊ ውጽኢት እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ንምግማቱ ድማ ኣሸጋሪ ኣይኰነን።
– ቅድሚ ኮቪድ-19 ናይ ኣመሪካ ኣጠቓላሊ ዕዳ ኣስታት 20 ትሪልዮን ዶላር ከምዝነበረ ይንገረሉ። ካብዚ ዕዳ’ዚ፡ እቲ ኣስታት ¼ (ከባቢ 5 ትሪልዮን ዶላር) ቻይና ንኣመሪካ እትእውዳ እዩ። ሕጂ ኣብ 2021 ዝግለጽ ዘሎ ኣሃዛት ዕዳ ኣመሪካ ድማ፡ ኣስታት 24 ትሪልዮን ዶላር እዩ። ናይ ዝመጽእ 5-10 ዓመታት ንበያታት ኢንዱስትሪያዊ ውጽኢት ኰነ፡ ዕርገት ዕዳታት እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ምግማት እውን ዝገፍሐ ስእሊ ንምውሳድ ሓጋዚ እዩ።
– ማዕረ ማዕረ’ዚ ምዕባለታት’ዚ፡ ሲናርዮታት መልሰ-ግብራዊ ዕንደራ ኣመሪካ ድርኺቱ ምርዳእ ኣየጸግምን። ኩሉ’ዚ ዝተጠቕሰ ክስተታት፡ ሰብ ፍሉይ-ረብሓ ኣመሪካን ፈሊጣቶምን ከንግስዎ ናይ ዝሃቀኑ “ዓለማዊ ቁጠባዊ ስርዓት” ምልክታት ሕማም (symptoms) እዩ።
– ኣመሪካ ዝተረፋ መጋበርያ እንተልዩ፡ እቲ ከም ድላይካ ዝሕተም ሓምላይ ወረቐት “ዶላር” ምስ ምልኪ ዝተፈላለያ ዓለማውያንን ዞባውያንን “ፊናንስያዊ” ትካላት ጥራይ እዩ። ብዞባታትን ክፍለ-ዞባታትን እንተተዓዘብና’ኸ?
– ንዓለም ኣብ ከባቢታት ጽልዋ (spheres of influence) ጐዛዚኻ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ከባቢ “መልሕቕ” (ንሳቶም anchor ዝብሉዎ) ወኪል ወይ ወኪላት ሰዪምካ፣ ወይ ድማ ከባቢያዊ “ኪዳናት” ኣቚምካ፡ ንምቁጽጻርን ንምግባትን ዝተኻየደ ህቀናታት፡ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነት ከምዝርከብ ንምርኣይ፡ ሓደ ብሓደ ዳህሳሳዊ መርትዖታት ምቕራብ ይከኣል እዩ።
– ኣብ ናይ ቀረባ ጐዶቦና፣ ንኢትዮጵያ ከም “መልሕቕ” ወሲዶም፣ ንወያነ ከም መቐጸልታ ከደምቶም ኣሰዊዶም፣ ንኤርትራ ከም ግዳይ ደዊኖምን ድሂኾምን ዕብለላኦም ንምርግጋጽ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዘካየድዎ ከንቱ ህቀናታት. . .ኣብ ኢትዮጵያ ኣኸቲሉዎ ዘሎ ሓድጊ ባዕሉ ይዛረብ እዩ። ኣብ ሶማል፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳን፡ የመን፡ ሊብያ፡ ዒራቕን ሻምን ዘሎ ኩነታት ይኹን፡ ናይ ትማሊ ናይ ኣፍጋኒስታን ቅልውላውን “ሶቭየት-ነበር” ንምውዳቕ ዝፈጠሩዎ “ቓዒዳ” ይኹን ፍርያቱ ኣንጊሶሞ ዘለዉ ሽበራን እውን ርእሰ-ገላጺ እዩ።
– ሳላ መኸተን ጽንዓትን ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት፣ ኣብ ዞባና ዝጸንሐ ኩሉ ዓይነት ኣሽካዕላል ምስ ቈልዐ፡ ኣብ ኢትዮጵያ እውን እረማ ምስ ተበገሰ፡ ሰብ ፍሉይ-ረብሓ ኣመሪካን ከደምቶምን፡ ነቲ ዝተኸስተ ምዕባለታትን ተስፋን ንምዂላፍ፡ ንጃንዳ ወያነ ናብ ዓንዳሪ መጥቃዕቲ ደፋፊኦም ኣብ ዓዘቕቲ ተሸሚሞም ኣለዉ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ከኣ፡ ነቲ ጃንዳ ንምድሓን ኩሉ ዓይነት ጸቕጢታት ኣብ ምፍትታን ይርከቡ።
– የግዳስ ሕጂ እውን ፈውሱ ፍሉጥ እዩ። ሓድሽ ምህዞ ዘይብሉ፡ ንቡር ጽንዓትን መኸተን ህዝቢ ኤርትራ ምስ ሰፊሕ ምሕዝነታዊ ግንባር ህዝቢታት ጎዶቦን ዓለምን!


text:
ሕራይ ታሪኸይ ከካፍለኩም
እታ ሓቒ ክነግረኩም
ስመይ ምሉብርሃን ገብረሂወይ ይበሃል። ካብ ኤርትራ ‘የ መጺአ። ብምኽንያት ሓቐኛ ዝዀነ ኣሸጋሪ ኩነታት፡ ብ 2008 ሃገረይ ገዲፈ ወጺአ። ኣብ 2011 ከኣ ዕቑባ ደልየ ናብ እስራኤል ኣትየ። ኣብ መገዲና ኸኣ ብዙሓት ደቐንስትዮ፡ ኣቆልዑት፡ መንእሰያት ከሲርና ኢና። ብኣዕራብ ኰንትሮባንድ ኣቢልና ናብ ሲናይ ምስ መጻእና፡ ሽዑ ንሽዑ ከሳቅዩና ጀሚሮም። ብኸቢድ መቒሖም ዝደለይዎ ገበሩና። ንገለ ካብ ምሳና ዝነበሩ’ውን ኰላሊቶም ኣውጺኦም፡ ንገንዘብ ሸይጠሞ’ዮም።
ኣገዲዶም ገንዘብ ምስ ኣኽፈሉና ከኣ ኣብ ዶብ እስራኤልን ግብጽን ደርብዮምና ከይዶም። እዚ ዝረኣዮ ግብጻውያን ከኣ ኣባና ገጾም ብምቱካስ ንገለ ካብ የዕርኹተይ ቐቲሎም። ኣነ’ውን ኣብ ሕቖይ ተሃሪመ። ኣዝየ ተሃስየን ቖሲለን ከለኹ ከኣ ኣብ እስራኤል በጺሐ። ወተሃደራት እስራኤል ከኣ ኣብ ዶቦም ሒዞም ናብ “ሻሮኒም” ዝበሃል ቤት ማእሰርቲ ወሲዶምኒ። ኣብኡ ኸኣ ሰለስተ ወርሒ ብዘይ ገለ ዕድል ስራሕን ትምህርትን ጸኒሐ። መባእታ እብራይጢ ክመሃር ከማን ዕድል ኣይረኸብኩን። 4ተ ጊዜ ኣብ መዓልቲ ህላውነተይ እናረጋገጽኩ ነቢረ። ድሕሪኡ ክሰርሓሉ ዘየኽእለኒ ጊዝያዊ “ቪዛ”ን ናይ ኣውተቡስ ቲኬት ምስ ሃቡኒ፡ ናብ “ተልኣቪቭ” ኣትየ።
ናብ “ተልኣቪቭ” እኳ እንተመጻኹ፡ ዘድልየኒ መሰረታዊ ነገራት ኣይነበረንን። ዝፈልጦ ሰብ’ውን ኣይነበረን። ኣምር ቋንቋ ‘ቲ ዓድውን ፍጹም ኣይነበረንን። ኣዝዩ ዝተጠናነገ ከቢድ ህሞት’ዩ ነይሩ። ክልተ ሰሙን ዝኣክል ከኣ፡ ግዳም ሓደር ኰይነ ኣብ ጽርግያ ደቒሰ። ብኣጋጣሚ ኸኣ ከምዚ ከማይ ዝበለ ስደተኛ ኣብ ጽርግያ ተደርብየ ምስ ረኣየኒ፡ ናብ ገዝኡ ሒዙኒ ብምኻድ፡ ዘድልየኒ መሰረታዊ ነገራት ኣማሊኡለይ። ጸኒሐ ኣብ ኣዝዩ ከቢድ ዝኰነ ስራሕ ህንጻ፡ ምሕጻብ ብያትታት፡ ካልእን፥ ብኣዝዩ ሕሱር ዋጋ ስራሕ ጀሚረ።
ኣብ 2017 ከኣ መንግስቲ እስራኤል ኣዝዩ ከቢድ ዝኰነ ሕጊ ሓጊጉ፡- ሃገሮም ክንገድፈሎም ወይ ከኣ ንዘይተወሰነ ጊዜ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክንጸንሕ ክንመርጽ ቀሲቡና። ኣዝዩ ከቢድ ውሳኔ’ዩ። ብድሕሪኡ ኣብ ክፍሊ ስደተኛታት ብዝሰርሕ ፐርሰነል ተታሒዘ ናብ ቤት ማእሰርቲ “ሻሮኒም” እንደገና ን 4 ወርሒ ተኣሲረ። ካብኡ ሓሊፈ ኸኣ ን12 ኣዋርሕ ክእሰር ናብ ቤት ማእሰርቲ “ሆሎት” ተሰጋጊረ። ን 14 ኣዋርሕ ዝኸውን ከኣ ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣለኹ።
ናይ 16 ኣዋርሕ ማእሰርቲ፡ ማለት 4 ኣዋርሕ ኣብ ሻሮኒም፡ 12 ኣዋርሕ ከኣ ኣብ ሆሎት፡ ወዲአ ክወጽእ እናተጸበኹ ከለኹ፡ ኣብዚ ሕጂ ጊዜ ብመንግስቲ እስራኤል፡ ናይ “ጥርዝያ ምልክታ” ተዋሂቡኒ ኣሎ። ናብ ዕጹው ቤት ማእሰርቲ ክሰጋገር ከኣ 5 መዓልቲ ጥራይ ኣለኒ።
መንግስቲ እስራኤል ከኣ “ጠረርቲ” “ደለይቲ ስራሕ” ካልእን ቅጽል ሰም ለጢፉልና። ‘ቲ ሓቂ ግና ደለይቲ ዕቑባ ኢና። ኣብ መላእ ዓለም ደለይቲ ዕቑባ ኤርትራውያን 80% ተቐባልነት ኣለዎም። መንግሲት እስራኤል ግና 0.5% ጥራይ’ዩ ተቐቢሉ።
ለወባይ እምበኣር መንግስቲ እስራኤል መሰል ዕቑባ ክህበና ብትሕትና ምሕታት’ዩ።
ብመጀመርያ ነቶም ከይበቐቑ ቤቶምን ልቦምን ዝኸፈቱልና ለጋሳት ከመስግኖም እፈቱ። ነቶም ንናይ ሞት ፈተና ኣሕሊፎም ዝህቡና ዘለው መንግስትን ህዝብን እስራኤል መልእኽተይ እዚ’ዩ፡- ቅድሚ ነዚ ተግባብሮ ምውሳድኩም፡ በጃኹም ነቲ ኣብ ግብጺ ስደተኛታት ዝነበርክምሉ ታሪኽ ዘክሩ። ልቢ ስደተኛ ስለ ትፈልጥዎ፡ ምብስባስን ብሕማቕ ምሓዝን ግደፉ። ብግቡእ እለዩና።
ካልእ ክፋል ዓለም ከኣ ኣውያትን ብኽያትን ስደተኛታት ክቕልብሉ እላቦ። ንሕና ዕቑባ ሓተቲ ኢና። ነቲ ድምጹ ከስምዕ ዘይኽእል፡ ምንም ገበን ዘይብሉ ስደተኛ ድምጺ ክንዎ።
ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝበሎ ዘክሩ፡ “ኣብ ታሪኽ ዘስካሕክሕ ነገር ዝተፈጸመ፡ ክፉኣት ሰባት ሕማቕ ስለ ዝገበሩ ኣይኰነን። እቶም ቅኑዓት ሰባት ክፉእ ክኸውን ከሎ ስቕ ስለ ዝበሉ’ዩ”።
ንኣሕዋተን ኣሓተይን ከኣ፡ መንግስቲ እስራኤል ዝፈጠሮ ስነ ኣእምሮኣዊ ኩናት፡ ኣዝዩ በዳሂ ኩነታት ይርደኣኒ’ዩ። ተስፋ ክትቖርጹ ክትደልዩ ከለኹም፡ ሓይሊ ኣምላኽን ኣብ ተስፋ ዘሎ ሓይልን ከዘክረኩም እደሊ። ነቲ ዘይከኣል ዝኽእል ኣምላኽ እዩ። ፍልልይና ኣወጊድና፡ ኩልና ብሓደ ደው ኢልና እንተ ሰሪሕናን ተሓጋጊዝናን፡ ኣዝኒና ሓያላት ምኻና እኣምን እየ። እቲ ዝበለጸ መዓልትታና ኣብ ቅድሜና ኣሎ።
ካልኦት እንታይ ኢሎም ይጽውዕና፡ እንታይ ስም ይልጥፉልና ኣግድሰንን ‘ዩ። ነቶም ቅኑዕ ልቢ ዘለዎም ለጋሳትን ሕያዎት ሰባት ግና ምስጋናይ ብዙሕ’ዩ። ኣብ ቅድሜና ዘሎ በዳሂ ኩነታት ብዘየገድስ፡ ግንባርና ከም ዓረ ጌርና ንቅድሚት ክንግስግስ ኢና። ክሳዕ መጨረሽታ ኣውንታውን ትስፍውነት ዝሓዘለ ኣተሓሳስባን ክህልወኒ እመርጽ።
የቐንየለይ! ንመጻኢ ኸኣ ንኹሉ ሰናይ እምነ።
በጃኩም ንኻልኦት ንገርዎም!
ነቶም ንጹሃት ስደተኛታት ኣምላኽ ይባርኽ!


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ብኩባኒያታት ብሪታኒያ፣ነርዌይን ኣልጀሪያን ዝስራሕ ትካል ንዝተፈፀመ መጭወይቲ ኩሎም ኣድልየትን ግቡኣትን ስጉምትታት ክትወስድ እያ ኢሎም ምንስቴር ምክልኻል ፐኔታ።ቀፂሎም ’’ዩናይትድ ስቴትስ ንከምዚኦም ዝበሉ ናይ ሽብር ተግባራት ብፅኑዕ ትኹንኖ።ኣሜሪካዊያዊያን ምስካልኦት ክጭወዩ ከለው ከቢድ ጉዳይ ገይርና ኢና ንሪኦ።’’
ካብቶም ዝተጨወዩ ኣሜሪካዊያን ክንደይ ከምዝኾኑ ከምዘይፈልጡ ግን ፐኔታ ኣብ ሮም ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።
ወሃቢ ቃል ናይ እስላማዊ ማግረብ ኣልቃይዳ ንቪኦኤ ኣብዝሃቦ ቃል ሸውዓተ ኣሜሪካዊያን ከምዝተትሓዙን ፈረንሳይ ኣንፃር እቲ ጉጅለ ኣብ ማሊ እተካይዶ ዘላ ወታደራዊ ስርሒት ንምሕጋዝ ዩናይትድ ስቴትስ እንተድኣ ፈቲና ዋጋ ክትኸፍል እያ ኢሉ’ሎ።
ፐኔታ ቅድም ክብል ዩናይትድ ስቴትስ ኣጋር ወታደራት ኣይትልእኽን እያ እንተኾነ ግን ኣብ ማሊ ንዝርከቡ ናይ ፈረንሳይ ሓይልታት ናይ ስለያ ፣ሎጂስቲክስን መጎዓዚያን ሓገዝ ክይህብ እያ ኢሎም።
ኣብ ናይ ለንደን ቤት ትምህርቲ ኢኮኖሚክስ ናይ ኣል-ቃይዳ ጉዳይ ክኢላ ዝኾና ኣሊያ ብራሂሚ ትማሊ ረቡዕ ከምዝገለፅኦ ናይ ማግረብ እስላማዊ ጉጅለን ኣብ ሰሜን ኣፍሪካ ዝርከቡ ካልኦትን ኣብ ከባቢያዊ ጉዳያት ይህቡዎ ዝነበረ ጠመተ ብምግዳፍ ሸቶታቶም እናለወጡ እዮም ኢለን።


text:
እወ ይኹን (ጸሎት)
Artist: Congress MusicFactory
Produced By: Congress MusicFactory
Album: ነዕብየካ
እቲ ኣሜን ዝብል ቃል እወ ይኹን ማለት እዩ። እወ ይኹን፤ ኣሜን? ኣእዳውና ናባኻ ኣልዒልና ንባርኸካ ኣለና፣ ነኽብረካ ኣለና። ነምልኸካ ኣለና። ኣብ ቅድሚ ህላወኻ ደው ኢልና ንባርኸካ ኣለና። ሰናይ ኣምላኽ ብምዃንካን እሙን ጎይታ ስለዝኾንካ ነመስግነካ ኣለና። ንዓመትን ዓመታትን ዝመራሕካና ንስኻ ኢኻ፣ ከምቲ ኩልግዜ ናብ ቅኑዕ ቦታ ከምተምጽኣና፣ ከምቲ ኣቐዲሙ ናብ እተመደበ መጻኢ ትወስደና፣ ንስምካ ንባርኾ ኣለና። ፍቓድካ ክንገብርሲ ዓቢ ሓይሊ ሃበና። ገዚፍ ሓይሊ ሃበና ኣብ መላእ ህዝብታት ምድሪ። ደረት ዘይብሉ ስልጣን ሃበና፣ ምእንቲ ከነኽብረካ፣ ምእንቲ ከነዕብየካን ልዕል ክነብለካ፣ ካብዚ ዝተላዕለ ኩሎም ንስኻ ኣምላኽ ሰማይ ከምዝኾንካ፣ ንጉስ ኩሉ፣ ፈጣሪ ደቂ ሰባትን ከምዝኾንካ ክፈልጡኻ። ኩሎም ንስኻ መን ምዃንካ ይፍለጡ፣ ክሳብ ክንደይ ዓቢ ከምዝኾንካ፣ ክንደይ ግሩምን ድንቅን ከምዝኾንካ ይፍለጡኻ። ጸጋ ሃበና ምእንቲ ክንእዘዘካ ከነዕብየካን ልዕል ከነብለካን፣ ኣብ ኩሉ እንገብሮ ዘበለ ከነኽብረካን።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ከተማ ቦልትሞር ንዝርከብ መስጊድ፡ ባልትሞር ማሕበረሰብ ሙስሊም ተባሂሉ አብ ዝጽዋዕ ትካል፡ ንኣሜሪካውያን ኣመንቲ ምስልምና በጺሖም። ኣብዚ ዑደቶም ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ ዘቕረብዎ መደረ ንዕዱማት ዘፋለጠት 19 ዓመት ዝዕድሜኣ መንእሰይ ሰባሕ ሙክታር፡ ኣብ ሜሪላንድ ዩኒቨርሲቲ ክፍለ-ከተማ ቦልቲሞር፡ ናይ ሕክምና ተመሃሪት እያ። ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ብቴሌፎን አዘራሪብናያ ኔርና።
እዚ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብቲ መስጊድ ዝገበርዎ ዑደት ኣብ እዋን ምምሕዳሮም ንፈለማ ግዜ እዩ። እዚ እንታይ መልእኽቲ የሕልፍ ኢልኪ ትሓስቢ ኢልና ሓቲትናያ። ብተወሳኺ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ብሰንኪ ዝፍጸሙ ዘለው መጥቃዕትታት ግብረ-ሽበራ፡ ኣብ እምነት ምስልምናን ኣመንቱን ጽልኢ ይረእ’ሎ። እዚ ድማ ኣብ ኣሜሪካ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት’ውን ዝረአ ዘሎ እዩ። ንሰባሕ ከምዚ ዓይነት ኩነታት አጋጢምዋ ይፈልጥ እንተኾይኑ ሓቲትናያ ኔርና።
መንእሰይ ኣብ ተግባር ሽበራ ከይጽምበሩን ብጥሩፋት ጉጅለታት ከይምልመሉን ብዙሕ ጻዕርታት ይግበር አሎ። ብኣንጻር'ቲ ዝተፈላለየ ጻዕርታት፡ እዚ ናይ ፕረዚደንት ዑደት እንታይ ናይ መጻኢ ጽልዋ የሕድር ኢላ ከምትሓስብ'ውን አካፊላትና'ላ።ሰባሕ ነዞም ሕቶታት መልሲ ሂባ'ላ ኣብ ካልኦት ጉዳያት ሓሳባ ገሊጻትልና'ላ።
አብ መወዳእታ ሰባሕ ሙክታር ንመንእሰያት መልእኽቲ ክተመሓላልፍ ከላ፡ ብሰንኪ ሓደ ሓደ ሕማቕ ተግባር ዝፍጽሙ ወገናት ኩሉ ክውቀስን ክጽላእን ከምዘይብሉ ገሊጻ፡ ንሕና ኣመንቲ ምስልምና መንእሰያት’ውን ብወገንና ምስ ካልኦት ማሕበረሰባት ተቐራሪብና ብምስራሕ መንነትናን ሃይማኖትናን ክነፋልጥ ዓቢ ሓላፍነት ይጽበየና’ሎ ክትብል መጸዋዕታ አቕሪባ።
ነቲ መልስታታን ምሉእ ትሕዝቶ እቲ ቃለ-መጠይቕን ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 07 December 2016
ኣህጉራዊ ምወላ ንሕርሻዊ ልምዓት (IFAD)፣ ኣብ ምምዕባል ምግፋፍ ዓሳ ዝውዕል ናይ 32.1 ሚልዮን ዶላር ፕሮጀክት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ስምምዕ ከምዝኸተመ ተገሊጹ።
እቲ 15 ሚልዮን ዶላር ካብ ኣህጉራዊ ምወላ ንሕርሻዊ ልምዓት ዝተሰልዐ ክኸውን እንከሎ፣ 5.9 ሚልዮን መንግስቲ ጀርመን፣ 7.9 ሚልዮን ግሎባዊ ምስላጥ ኣከባቢ፣ 1.4 ሚልዮን ውድብ መግብን ሕርሻን፣ እቲ ፍርቂ ሚልዮን ከኣ ሕቡራት ሃገራት ዝሰልዕዎ ምዃኑ ተሓቢሩ።
እቲ ዝተረፈ ኣስታት 2.7 ሚልዮን ዶላር ከኣ መንግስቲ ኤርትራን ተጠቐምቲ ባዕላቶምን ክምልእዎ ምዃኖም’ዩ ተሓቢሩ ዘሎ።
ኣህጉራዊ ምወላ ንሕርሻዊ ልምዓት ትማል ሰሉስ 6 ታሕሳስ ካብ ሮማ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ነቲ ስምም፣ ምክትል ፕረዚደንት እቲ ትካል ሚሸል ሞርዳሲኒን ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢጣልያን ኣብ ሮማ ናይ ዝርከባ ትካላት ሕቡራት ሃገራትን ኣቶ ፍስሓጽዮን ጴጥሮስን’ዮም ከቲሞሞ።
እቲ ስምምዕ ኣብ ዝተኸተመሉ፣ ሚኒስተር ሕርሻ ኤርትራ ኣቶ ኣረፋይነ በርሀ’ውን ከምዝነበረ መግለጺ እቲ ትካል የመልክት።
እዚ ካብ 2016 ክሳብ 2023 ዝቕጽል ፕሮጀክት ኣብ ሽዱሽቲኡ ዞባታት ኤርትራ ንዝርከቡ ኣስታት 17 ሽሕ ስድራቤታት ክሕግዝ ትጽቢት ከምዝግበረሉ’ውን ይጠቕስ።
መንግስቲ ኤርትራ ንጽላት ምግፋፍ ዓሳ ብዙሕ ቆላሕታ ስለዘይገበረሉ፣ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ልዕሊ 1 ሽሕ ኪሎሜተር ዝግምገም ባሕሩ ከምቲ ዝድለ ክረብሓሉ ከምዘይክኣለ ይፍለጥ።
IFAD ካብ 1995 ኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ናይ 124.3 ሚልዮን ዶላር ፕሮጀክታት ከምዘሰላሰለ’ዩ ዘመልክት።
ሃገራት ኤውሮጳን መሻርኽቶምን፣ ካብ ኤርትራ ንዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ልምዓት ፕሮጀክታት ናይ ምትግባር መደብ ከምዘለወን ብተደጋጋሚ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ ኣውራ ጠንቒ ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልኪን ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ብምዃኑ፣ ኣብ ኤርትራ ዝህንጽ ፕሮጀክታት ይኹን ናይ ልምዓት መደባት ነቲ ዋሕዚ ደው ከብሎ ከምዘይኮነ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት የረድኡ።
================


text:
ኣብ ሃገረ ብራዚል ኣዚዩ ብዘሰክፍ ደረጃ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮቪድ - 19 ንምብዳህ ኣብ ዝግበር ቃልሲ እታ ኣብ ውሕጅ ሪዮ ከባቢ ኣማዞም እትንቀሳቐስ ብጠቕላላ ን700 ሺሕ ተቐማጦ ኣማዞን ኣገልግሎት ሕክምና እተቕርብ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ እተሰምየት ቤት ሕክምና መርከብ ትዋሳእ ከምዘላ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ብራዚል ለብዒ ኮቪድ 19 ዘስዕቦ ዘሎ ከቢድ ሰብኣውን ንዋታውን ቅልውላው ንምድራት ኣብ ዝግበር ጻዕሪ እታ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ እተሰምየት ቤት ሕክምና መርከብ ኣብ ከባቢ ውሕጅ ሪዮ ኣማዞናዊ ዞባ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና እተቕርብ ኣብዚ እዋን እዚ ነቶም ድኻታት ተቐማጦ ኣማዞንን ደቀባትን ኣብ ምቕራብ ኣገልግሎት ክንክንን ጥዕና ትዋሳእ ከምዘላ ናይ መላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ምስቶም ናይታ መርከብ ጉዕዞን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና መደብን ኣወሃሃዲ ሓው ሱሳ ዘካይዶ ቃለ መሕትት ጠቒሲ ክሕብር እንከሎ፡ እታ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ እተሰምየት ቤት ሕክምና መርከብ ክንየው ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንናይቲ ከባቢ ሕዝቢ ለብዒ ኮቪድ 19 ንምክልኻል ዘብቅዕ ቀዲምካ ናይ ምጥንቃቕን ምክልኻልን ሓበሬታን ሕንጸትን ካልኦት ዓይነት ሕማማት እውን ንምብዳህ ዝተፈላለዩ ኣፋውስን ኣብ ምቕራብ ከምእትረከብ ዝሓበራ ፒሮ ኣስዒበን፥
ተጓዓዚ ቤት ሕክምና
እታ ተንቀሳቓሲት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቤት ሕክምና መርከብ 32 ሜትር ዝንውሓታ 23 ዝተፈላለዩ ካብቲ ከባቢ ዝተዋጽኡ ሓኻይምን ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ዝርከብዋን ዝተፈላለዩ ኣገደስቲ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና መውሃቢ መሳርዕን ሓደ ናይ ስነ መጥባሕቲ ሕክምና ክፍሊን ቤት መድሓኒትን ዘለዋን ናይ ክትባት መውሃቢ ክፍልን ዘለዋን ካልኦት ዝተፈላለዩ ሕክምና መውሃብን ዘለዋን ኣብ ሪዮ ደጃይነይሮ ዝርከቡ ዓቢይ ቤት ምኽና ዘመሓድሩ ማሕበር ህውነት ፍራንቸስካውያን ዘኣሲዚ ዘነቓቕሕዎ መደብ ከምዝኾነ ኣዘኻኺረን፡ ብፍላይ ኣብ ብራዚል ግዝኣት ፓራ ናይ ዝርከብ ሰበኻ ኦቢዶስ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ በርናርዶ ባህልማን ዘተሓባብርዎ ኣገልግሎት ኮይኑ እታ መርከብ ሓምለ 2019 ዓ.ም. ካብቲ ሰበኻ ተበጊሳ ኣገልግሎት ኣብ ምቕራብ ከምእትርከብን ካብቲ እዋን ኣትሒዛ ልዕሊ 46 ሺሕ ስርሒትሕክምና ኣብ ከባቢ ኣማዞን ሪዮ ከምዘሳለጠት እውን የመላኽታ።
ድጋፍ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እውን ብናይ ሃገረ ቫቲካን ጳጳሳዊ ቤተ ምጽዋት ዋና ኣመሓዳሪ ብጹዕ ካርዲናል ኮናርድ ክራየውስኪ ኣቢሎም ዝተፈላለዩ ናይ ኣገልግሎት ሕክምና መውሃቢ መሳርዕ ከምዝለገሱን ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2019 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ባዕሎም ናብታ ናይታ መርከብ ኣባላት ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ እታ መርከብ ቤተ ክርስቲያን ንኹሉ ብዘይ ኣፈላላይን ብዘይ ቅድመ ኩነት እተአንግድ ዓውዲ ቤት ሕክምና ከምዝኾነት እትምስክር እያ ከምዝበሉ ዘዘኻኸራ ፒሮ ኣተሓሒዘን፥ ከም ኢየሱስ ብባሕሪ ባሕሪ እናኸደ ማዕበልን ጸፍዒ ማያት ባሕሪ ዘህደአን ናይ ደቀ መዛሙርቲ እምነት ዘጽነዔን እታ መርከብ እውን ልክዕ ከምኡ መንፈሳውን ሰብኣውን ኣገልግሎት ብምቕራብ ነቶም ንገዛእ ርእሶን ዝተጠንጠኑ ኣብ ድኽነትን ሓሳርን ንዝርከቡ ብዝተፈላለየ ማሕበራውን ሰብኣውን ኤኮኖሚይውን ጸፍዒ ማያት ንዝጥቅዑ ኣሕዋትን ኣሓትን ተጸናንዕ ከምዝበሉ ጠቒሰን፡ እቲ ናይታ ተንቀሳቓሲት መርከብ ቤት ሕክምና መደብ ናይ ቅዱስነቶም ኣብ 2013 ዓ.ም. ኣብ ብራዚል ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንሰያት ምኽንያት ኣብ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ሪዮ ደጃይነይሮ ኣብ ዝርከብ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ሕውነታዊ ቤት ሕክምና ዘካየድዎ ምብጻሕን ዘስረጾ ኣገልግሎት ከምዝኾነ ፒሮ የዘኻኽራ።


text:
ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸሙ ምትሕብባርካ ነቲ ሩስታ ኦክ ማቻ (ምዕጣቕን ምግጣምን) ከነማሕይሾ ይሕግዘና
ኣብ ሩስታ ኦክ ማቻ(ምዕጣቕን ምግጣምን) ምስ ትሳተፍ፡ኣብ’ቲ ናይ ኤውሮጳ ፕሮጀክት ማሕበራዊ ርሾ (ESF-projekt) እዉን ኣለኻ ማለት’ዩ።
ናይ ኤውሮጳ ፕሮጀክት ማሕበራዊ ርሾ (ESF-projekt) ብህዝቢ ዝምወል ኮይኑ እቲ ምወላ ብኣድማዒ ኣገባብ ይውዕል ከም ዘሎ ንምርግጋጽ፡ኤውሮጳዊ ፕሮጀክት ማሕበራዊ ርሾ ነቶም ተሳተፍቲ ዝምልከት ሓበሬታን ኣብ’ቲ ፕሮጀክት ድሕሪ ምስታፎም ከመይ ከም ዝኸደሎም ዝብሉ ሓበሬታታት ይእክብ እዩ።በዚ ኤውሮጳዊ ፕሮጀክት ማሕበራዊ ርሾን ቤ/ጽ ዕዮን ካብ’ቲ ሩስታ ኦክ ማቻ (ምዕጣቕን ምግጣምን) ዝያዳ ትምህርቲ ብምቕሳም ኣብ መጻኢ ነቶም ደለይቲ-ስራሕ ዝበለጸ ኣገልግሎታት ምግጣም ከቕርበሎም ይኽእል።
እንታይ ክገብር ኣለኒ?
ወርሒ ወርሒ እቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካል፡ነቶም ሓቢርኩም ዝመደብክሞም ንጥፈታት ከመይ ከም ዝተተግበሩ ይስንዶም።እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባራ (samarbetshistorik) ተባሂሉ ዝስመ ጸብጻብ፡ወርሒ ወርሒ ኣብ ሚና-ሲዱር ክትርእዮ ትኽእል ኢኻ።ኣብኡ ነቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸሙ ምትሕብባራት (samarbetshistoriken) ክትከታተሎምን ከተረጋግጾምን ኣለካ።ከምኡ ትገብር፡ንስኻን እቲ ትካልን ትህብዎ ሓበሬታ ዘይጋራጮ ምዃኑ ንምርግጋጽ እዩ።
እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ነቲ ንብሩ ንጥፈታዊ ጸብጻብ ይትከኦ’ዶ?
ኣይፋሉን፡ነቲ ንጥፈታዊ ጸብጻብ (aktivitetsrapporten) ክፍሊት ምእንትን ክወሃበካ ወርሒ ወርሒ መሊእኻ ክትልእኾ ኣለካ።
ነቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ምስ ኣጽደቕክዎ እንታይ የጋጥም?
ነቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ምስ ኣጽደቕካዮ፡ማለት ንስኻን እቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካልን ዝሃብክሞ ሓበሬታ ምስ ዝቃዶን እቲ ስትረት ምስጢር ክለዓል ፍቶት ድሕሪ ምሃብ፡እቲ ሓበሬታ ናብ ኤውሮጳዊ ፕሮጀክት ማሕበራዊ ርሾን(ESF-projekt) ናብ በዓል-መዚ ስታቲስቲክ(SCB) ይለኣኽ።ንፍቶት ምሃብ ዝምልከት ሓበሬታ ኣብ ሚና-ሲዶር ተመልከት።
ምስ’ቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካል ዝሃቦም ሓበሬታታት ምስ ዘይሰማማዕ እንታይ የጋጥም?
ኣብ’ቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ዘሎ ናይ ብምልእታ ናይ’ታ ወርሒ ንጥፈታት፡ እሰማማዕ እየ ወይ ኣይሰማማዕን እየ ጥራሕ ኢልካ ኢኻ ክትምልስ ትኽእል።ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ምስ’ቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካል ዝበሎ ምስ ዘይትሰማማዕ፡ርኢቶ ክትህበሉ ኣይከኣልን እዩ።ንኣብነት ካብ ሓደ ሰዓት ዝውሕድ ምስ ትነጥፍ፡ኣብ’ቲ ጸብጻብ ሓደ ሰዓት ከም ዝነጠፍካ ይሕሰብ።
መልሲ እንተ ዘይለኣኽኩ እንታይ የጋጥም?
እቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ወለንታዊ’ዩ።ምላሽ ምስ ዘይትህበሉ፡ነቲ ዝኽፈለካ ክፍሊት ወይ ነቲ ኣብ ቤ/ጽ ዕዮ ምምዝጋብካ ወይ ምስ’ቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካላ ዘለካ ርክብ ኣይጸልዎን እዩ።ንዓና ንቤ/ጽ ዕዮ ግን ኣገልግሎት ምግጣም ንኸነመሓይሾ መልሲ ምስ ትህብ ኣዝዩ ጠቓሚ እዩ።ስለ’ዚ ነቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ፡ምስ’ቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካል ዝሃቦ መልሲ ይሰማማዕ ኣይትሰማማዕ ብዘይገድስ፡መልስኻ ጥራሕ ምስ ትልእኸልና ኣዚና መመስገናካ።
ተወሳኺ ሕቶታት?
ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ምትሕብባር (samarbetshistorik) ዝምልከቱ ዝያዳ ሕቶታት ምስ ዝህልዉኻ፡ክትውከሰና ትኽእል ኢና።ምስ’ቶም ትገብሮም ንጥፈታት ዝተኣሳሰሩ ሕቶታትካ ምስ ዝህልዉኻ ድማ ነቲ ኣገልግሎት ዝህብ ትካል ተወከሶ።
Detta projekt medfinansieras av Europeiska unionen/Europeiska socialfonden


text:
ናይ ሎም-ዘበን ኣኼባ መራሕቲ ኣብ ትሕቲ ”ሕርሻን ውሕስነት መግቢን” ዝብል ጭብጢ‘ዩ ክሳለጥ።እንተኾነ ነታ ኣህጉር ፀገም ይፈጥረላ ዘሎ ኩነታት ፀጥታ ቆላሕታ ረኪቡ‘ሎ።
ዝሓለፈ ሰሙን ብተፃባእቲ ሓይልታት ደቡብ ሱዳን ዝተኸትመ ውዕል ምቁራፅ ተኲሲ፣ ብጠንቂ ቀፂሉ ዘሎ ግጭት፣እቲ ውዕል ይትግበር ደኾን? ዝብል ሕቶ ኣበጊሱ‘ሎ።
ርብዒ ህዝባ ብጠንቂ ኲናት ዝተፈናቀላ ሪፐብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ፣ ድሕሪ ምቋም ሓድሽ ምምሕዳር ናብ ሰላም ጉዕዞ ጀሚራ‘ላ።
ቤት ምኽሪ ሰላምን ፀጥታን ኣፍሪቃ ረቡዕ ምሸት ተኣኪቡ፣ብዛዕባ ኩነታት ደቡብ ሱዳንን ሪፐብሊክ ኣፍሪቃን ሪፖርት ኣዳሚፁ።ንኩነታት ግብፂ‘ውን ገምጊሙ።እቲ ዝላዓል ሕቶ፣ሕብረት ኣፍሪቃ ክሳዕ ክንደይ ነዞም ዝላዓሉ ህውከታት ክገትእ ይኽእል? ዝብል‘ዩ።
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንትካል ማእከል መፅናዕቲ ፀጥታ ዝሰርሕ ፖል ሳይመን ”እቲ ዋዕላ‘ቲ፣ ደረኽቲ ውሳነታት ኣየሕልፍን።ኣብ ክንድኡ፣ኣቃልቦ ክገብር፣ ተፃባእቲ ወገናት ንውዕል ምቁራፅ ተፃብኦ ድሕሪ ምፍራሞም፣ ዝተወሰነ ጊዜ ንክዋሃቦምን ነቲ ዝኸተምዎ ውዕል ኣብ ባይታ ክትግብሩን ከለው ምክትታል እዩ ዝኸውን ስርሑ” ይብል።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኡጋንዳ ኣብ ግጭት ደቡብ ሱዳን ጣልቃ ምእታዋ ሓደ መዘራረቢ ኣጀንዳ ከምዝኸውን ትፅቢት ኣሎ።
ካምፓላ ኣብ‘ቲ ሰራዊት መንግስቲን ደባይ ተዋጋእቲን ኣብ ጎኒ መንግስቲ ከምዝተሰለፈት ብወግዒ ኣፍሊጣ‘ያ።እዚ ምዕባለ‘ዚ፣ተቃወምቲ ኣብ እዋን መኣዲ ልዝብ ቅሬተኦም ዝገለፁሉ ኮይኑ‘ዩ ሓሊፉ።
ሳይመን ፖል ኡጋንዳ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃን ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ፈቃድ ከይረኸበት ዝወሰደቶ ስጉምቲ መዘራረቢ ከምዝኸውን ይግምት።
ሕጋዊነትን ስልጣንን ጣልቃ ምእታው ኡጋንዳ ብርቱዓት ሕቶታት ከበግስ‘ዩ ይብል ንሱ።
ኣብ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ንኣሜሪካ ወኪለን ዝሳተፋ ብደረጃ ምክትል ምንስትር ሓላፊት ጉዳያት ኣፍሪቃ ሊንዳ ቶማስ-ግሪንስፊልድ‘የን።ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ገበን ዝፈፀሙ ክቅፅዑ ከምዘለዎም ገሊፀን።
“እቲ ዝውሰድ ማዕቀብ ኣብ መስርሕ‘ዩ ዘሎ።ሓደ ነገር ንፁር ክኸውን ዝደልዩ ነገር ኣሎ፣ኣብ ኩሎም ኣኼባታት ከምዝገለፅናዮ፣እዚ ንዛረበሉ ዘለና ነገር፣ኣርዚና ዝሓዝናዮ ነገር ከምዝኾነ ክፍለጥ ኣለዎ” ኢለን።
ሊንዳ ቶማስ-ግሪንስፊልድ ወሲኸን፣ጎረባብቲ ሪፐብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ ዶባተን መሳገሪ ኣፅዋራትን ተዋጋእቲን ንከይኸውን ኣጠንቂቅናየን ኢና ኢለን።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ፣ኣብ ጎድኒ ሓይልታት ፈረንሳይን ሕብረት ኣፍሪቃን ኮይኖም ዝሰርሑ ተወሰኽቲ ኣውሮዻውያን ወትሃደራት ናብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ንክዋፈሩ ወሲኑ‘ሎ።


text:
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት!
ቅንያት ቅዱስ ዮውሃንስ ከመይ ሓሊፉ? ርሑስ ቅንያት ኣውደኣመት ክኾነልኩም ደጊመ ይምነ፡፡ ሎሚ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ከም እዋናዊ ዛዕባ ክፍንወልኩም መሪጸ ኣለኹ፡፡
ኣብ ታሪኽ ሃገራት ዓለም፡ ካብቶም ኣዚዮም ግፍዐኛታት ዝበሃሉ ውልቀ መለኽቲ ሓደ፡ ሶላዝ ሳር ወይ ድማ ብሳጉኡ ፖል ፖት ዝተብሃለ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢሲያዊት ሃገር ካምቦድያ ነበር’ዩ፡፡ ካመር ሮግ ተባሂሉ ንዝፍለጥ ሰውራ መሪሑ ብ17 ሚያዝያ 1975 ንርእሰ ከተማ”ታ ሃገር ፖነም ፐነህ ምስተቆጻጸረ ኣብ ታሪኽ’ታ ሃገር ተራእዩ ዘይፈልጥ ግፍዕታትን ስቅያትን ፈጺሙ ዝሓለፈ መራሒ ኔሩ፡፡ ብስም ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ “ብናጻ ጉልበት” ዘተኣታተዎ መደብ “ጥሙር ሕርሻ” (Collective farms through forced labour) ነታ ሃገር ናብ ዝኸፍአ ደልሃመት ኣጥሒልዋ እዩ፡፡ ነቲ ዝተሓንጸጸ ፖሊሲ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ዳርጋ ኩሎም ዜጋታት’ታ ሃገር ካብ ከተማታት ኣውጺኡ፡ ናብ በረኻታት ብምስፋር፡ ግዳይ ሞት፡ ስቓይ፡ ማእሰርትን መግረፍትን ገይርዎም’ዩ፡፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ብኣዚዩ ዘስካሕኽሕ ፍጻመታት ዝተሰነደ ሰውራ ካምቦድያ፡ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ውን ታሪኽ ሰውራ ካምቦዲያ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንስልጠና ካድራት ከም ኣብነት ይጥቀመሉ ነይሩ፡፡ ኣነ’ውን ኣብ ሳሕል ካምቦድያ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ወታሃደራዊ ክዳን ንተጋደልቲ ይዕደል ከምዝነበረ ይዝክር፡፡ እዚ ብፍላይ ድሕሪ “ምፍቃድ መርዓ” ተጋደልቲ ኣብ ሜዳ ክምርዓው እንከለው ነቲ ካምቦዲያ ክዳን ገልቢጦም ይኽደንዎ ነይሮም፡፡
“ታሪኽ ንባዕሉ ይደግም” ከም ዝበሃል፡ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ድማ፡ ኣብ ሃገርና ምስ ፍጻመታት ሰውራ ካምቦድያ ዝመሳሰሉ ተግባራት ክረኣዩ ጀሚሮም ኣለው፡፡ ክሳብ ቀረባ፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ስሩዕ ቤ/ጽሕፈቱ ሓዲጉ፡ ኣብ በረኻ ዝሰፈረ መራሒ ሃገር፡ መራሒ ሰውራ ካምቦዲያ ፖል ፖት ጥራሕ ነበረ፡፡ ካብ 2013 ጀሚሩ ድማ ኣባጓይላ ኢሳይያስ ታሪኽ ፖል ፖት ክደግም፡ ምውዓል ምሕዳሩ ኣብ ዓዲሃሎ ጌሩ፡ ካልእ ታሪኽ ይስንድ ኣሎ፡፡ ክልቲኦም መራሕቲ ዝፍጽምዎም ዓይነት ስውር ገበናትን፡ ዝኽተልዎም ፖሊሲታትን፡ ዳርጋ ሓደ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ፡፡ ኢሳይያስ ከም ኣካል “ልምዓታዊ ዞባታት” ኢሉ ዝጽውዖ ፖሊሲ፡ ኣብ 2014 ኣብ ዘካየዶ ቃለመሕተት፡ “ሰብ ናብ ማይ ዘለዎ ይኸይድ’ምበር፡ ማይ ናብ ሰብ ኣይከይድን እዩ” ድሕሪ ምባሉ፡ ዘላቒ ፍታሕ ቀረብ ማይ ህዝቢ ኣስመራ ዝፈትሕ ንክመስል፡ ባዕሉ ናብ ማያት ክወርድ ጀመረ፡፡ ወረ! ነቲ ማያዊ ወፍሪ ዝተዓዘቡ ዜጋታት፡ ኣብ መናድቕ ፌስቡክ “መዋእሉ ኣብ ዕቋር ማያት ክሰኣል ግዚኡ ዘሕልፍ መራሒ” ክብሉ ክጨርቅሉ ተሰሚዖም’ዮም፡፡ ብዝኾነ ኢሳይያስ ቤ/ጽ ጣባ ሓዲጉ፡ ናብ ዓዲሃሎ ካብ ዝሰፍር እንሆ ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ፡፡
ቤ/ጽ ዓዲሃሎ ውን፡ ንቤ/ጽሕፈታት ጣባን ጎርጉሱምን ተኪኣ፡ ዕዮ ካብ ጀመረትሉ ዕለት ጀሚሩ ሳጓ ወጺኡላ፡ “ታባ ኢሳይያስ” ተሰሚያ ኣላ፡፡ ዝኸበርኩም ኣሕዋት! ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ዝሰማዕናዮም “ፖሊሲታት” ምቕያር ወረቐታዊ ባጤራ፡ “ዓለም ለኸ ኤርትራዊ መኸተ ንፍትሒ”፡ “ድየሳ መሬት”፡ “ውዕል ኣካራይን ተኻራይን”፡ “ምሕያል ግንባር”ን ካልኦትን ካብ ታባ ኢሳይያስ ዘዓዲሃሎ ዝተፈነው’ዮም፡፡ “ንምስሳን ጽሩይ ዝስተ ማይ ህዝቢ ኣስመራን መጋቢ ማይ ንዲጋ ማይነፍሒ” ተባሂሉ ኣብ 2013 ወርሒ 10 ዝተበጋገሰ ዲጋ ዓዲሃሎ ካብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ሓሊፉ፡ መኸወሊ ኢሳይያስ’ውን ኮይኑ ኣሎ፡፡
ኣብ ዓዲሃሎ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ምልስ ኢልና ምስ እንዕዘብ፡ ምስ ፍጻመታት 2001 ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ምምስሳል ከምዘለዎ ይበርሃልና፡፡ ኣብ 2001 ድሕሪ ፍጻመ ጉጅለ-15፡ ኢሳይያስ ብዝሓደሮ ክቱር ፍርሕን ራዕድን፡ ሲቪላዊ ምምሕዳራት ጎሲዩ፡ ኣብ ወትሃደራዊ ጎባልል ክዕቆብ ተራእዩ ነይሩ፡፡ በቲ እዋን ዝተወጥሑ፡ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ እንሆ ክሳብ ዘለናዮ ዓመት፡ እቶም ኣብ ምክልባት ህዝብናን ምጉሕጓሕ ጸጋታትናን ዝተዋፈሩ’ዮም፡፡ ሕጂ ድማ ድሕሪ 16 ዓመታት፡ ዓለማዊ ተነጽሎ ኣብ ዝሓየለሉን፡ ህዝባዊ ተቓዉሞታት ኣብ ዝበረኹሉ እዋናት፡ ከምቲ ኣብ 2001 ዝገበሮ ኣብ ዓዲሃሎ ኮይኑ ሓዱሽ ዘይእውጅ ውዳቤ መንግስትን ግንባርን ሓንጺጹ ኣሎ፡፡
ብመሰረት’ዚ “ሓዱሽ ውዳቤ መንግስቲ” ኣብ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ስርሓት፡ ኣብ ሚዛን ሓለፍቲ፡ ኣብ ምምሕዳር ዓቕሚ ሰብን ፋይናንስን፡ ኣብ ርክባት ምስ ፕረሲዳንትን ምምሕዳራዊ ጽፍሒታትን፡ ሃገርና ናብ ፍጹም ወትሃደራዊ እዝን ቁጽጽርን ናብ ዘስጋግር መስርሕ ተሸሚማ ኣላ፡፡ ሙሉእ ትሕዝቶ ሓዱሽ ውዳቤ “መንግስቲ ኢሳይያስ” ዝስዕብ’ዩ፡፡
ሀ) ላዕለዋይ ሓይሊ ዕማም ንሃገራዊ መርሓ
ኣብ ትሕቲ ኢሳይያስ ብቐጥታ ንኹሎም ሃገራዊ መደባትን ዕዮታትን ክመርሑ 5ተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ተመዚዞም ኣለው፡፡ እዞም ሓለፍቲ፡
1. ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ (ዋና ጸሓፊ ህግደፍ)
2. የማነ ገብረኣብ (ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ)
3. ዑስማን ሳልሕ (ወጻኢ ጉዳያት ሚኒሰተር)
4. ወልደሚካኤል ኣብርሃ (ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር)
5. ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ (ሓላቓ ስታፍ ሓ/ም/ኤርትራ) እዮም፡፡ እዞም ሓለፍቲ ንኹሎም ሃገራዊ ዕማማት ክዓሙን ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ኩሎም ሚኒስተሪታት፡ ቤት ጽሕፈታት፡ በዓል መዚታትን ኣገልግሎታትን፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ክሳተፉ ተመዚዞም ኣለው፡፡ በቲ ዝወጸ ሓዱሽ ሰርኩላር መሰረት፡ ‘ቶም ካልኦት ኣብ መላእ ሃገር ዝርከቡ ሓለፍቲ ግንባርን ሚኒስትሪታትን ብቐጥታ ምስዞም ሓለፍቲ’ምበር ምስ ኢሳይያስ ክራኸቡ ኣይፍቀደሎምን፡፡
ኣብ ትሕቲ’ዚ ሓዱሽ ላዕለዋይ ሃገራዊ መርሓ ድማ ብስም “መኸተ ዞባታት” ዝተረቖሐ ካልእ ፍሉይ ኣወዳድባ ተፈጢሩ ኣሎ፡፡ ኩሎም ሃገራዊ መደባት ናብ 4ተ ዞባታት ተመቒሎም ክሰላሰሉ ተገይሩ ኣሎ፡፡ እተን ሓደስቲ ዞባታትን ዝተመዘዙ ሓለፍትን ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. “መኸተ ዞባ ምብራቕ”
በቲ ዝጸንሐ ኣወዳድባ፡ ዞባ ደቡባዊን ሰሜናዊን ቀይሕባሪ ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ካብ ወትሃደራዊ ክሳብ ሲቪላዊ መደባት ጠርኒፉ ብሓላፍነት ክመርሕ ዝተመዘ ሜጀር ጀነራል ሑመድ መሓመድ ካሪካረ ‘ዩ፡፡ ብውጽኢቱ ድማ ካሪካረ፡ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ (4 ዞባታት ባሕሪ)፡ ምብራቓዊ እዚ (8 ክፍላተ ሰራዊትን ሓደ ሞቶራይዝድ ብርጌድን)፡ ኣማሓዳሪ 2ተ ዞባታትን 14 ንኡሳን ዞባታትን ብምኻን ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ትሕቲ ሜ/ጀነራል ካሪካረ ዝርከቡ ኣዛዝቲ፡ ክፍላተ ሰራዊት 12፡ 15፡ 16፡ 25፡ 32፡ 38፡ 67፡ 47ን ብርጌድ 50 ድማ ከም ኣማሓደርቲ’ተን ንኡሳን ዞባታት ኮይኖም ንዝጸንሑ ሓለፍቲ ይጥርንፉ፡፡ ምምሕዳር ዓድታት ድማ ኣብ ትሕቲ ኣዘዝቲ በራጊድ ክጥርነፍ ተገይሩ ኣሎ፡፡
2. “መኸተ ዞባ ማእኸል”
በቲ ዝጸንሐ ኣወዳድባ፡ እዚ ክፋል ንዞባ ማእከል፡ ዞባ ደቡብን መብዛሕትኡ ክፋል ዞባ ዓንሰባን ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ንኹሎም ሃገራዊ ዕማማት ኣብቲ ዞባ፡ ክመርሕ ዝተመዘ ሓላፊ፡ ብርጋዴር ጀነራል ሓዱሽ ኢፍሬም (ወዲ ኢፍሬም) እዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ሓዱሽ ኢፍሬም ኣዛዚ ማእከላይ እዚ፡ ተወርዋሪ እዚ፡ ኣማሓዳሪ 3ተ ዞባታትን 26 ንኡሳን ዞባታት ኮይኑ ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ትሕቲ ሓዱሽ ኢፍሬም ዝርከቡ ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት 11፡ 13፡ 17፡ 19፡ 22፡ 27፡ 29፡ 31፡ 36፡ 38፡ 42፡ 49፡ 53፡ 55፡ 59፡ 63፡ 525ን ሞቶራይዝድ ብርጌዳት 51፡ 52 ድማ ኣብ ዘዝቖምሉ ከባታት ዝርከባ ንኡሳን ዞባታት የማሓድሩ፡፡
3. “መኸተ ዞባ ምዕራብ”
እዚ ሓዱሽ መኸተ ዞባ፡ በቲ ዝጸንሐ ኣወዳድባ ንዞባ ጋሽባርካን ገለ ከባቢታት ዞባ ዓንሳብን (ክሳብ ሓጋዝ) ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ንኹሎም ምምሕዳራዊን ወትሃደራዊን ጉዳያት ብሓላፍነት ክእዝዝ ዝተመዘ ሓላፊ ድማ ብርጋዴር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ) እዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ተኽለ ማንጁስ፡ ኣዛዚ ምዕራባዊ እዚን ምክትታል ዶባትን፡ ኣማሓዳሪ ዞባ ጋሽ ባርካን ከፊል ዓንሰባን (18 ንኡሳን ዞባታት)፡ ኮይኑ ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ትሕቲ ተኽለ ማንጁስ ዝእዘዙ ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት 18: 21: 23: 26: 33: 35: 37: 46: 48: 57: 65ን ኣሃዱታት ምክትታል ዶባትን ድማ ኣብ ዘዝርከቡለን ከባቢታት ዘለዋ ንኡሳን ዞባታት የማሓድሩ፡፡
4. “መኸተ ዞባ ወጻእ”
ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶን ኣህጉራዊ ጉዳያትን፡ ብቐንዱ ብየማነ ገብረኣብን ብ “ስማዊ” ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕን ዝዕመም ዝነበረ መደባት፡ ከም ብሓዱሽ ክመዓራረ ተገይሩ ኣሎ፡፡ ሕጂ’ውን ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ “ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት” ተባሂሉ ዝተመዘ ወግዓዊ ሓላፊ ባዕሉ ዑስማን ሳልሕ ኮይኑ፡ ኣብ ኩሉ ሸነኻት ጽምዶን፡ ምክትታል ዜጋታትን፡ ምስኡ ብሓባር ክዓዩ ክልተ ሓለፍቲ ተመዲቦም ኣለው፡፡ ንሳቶም ድማ ሓላፊ ፖ/ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብን ሓላፊ ክፍሊ ወጻኢ ስለያ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ኮሎኔል ጋይም ተስፋንኪኤልን’ዮም፡፡ ኣብ ትሕቲ’ዚ “መኸተ ዞባ ወጻእ” ተባሂሉ ዝቖመ ውዳቤ ካብ ዝተዘርዘሩ 19 ዕዮታት፡ ብኮሎኔል ጋይም ዝዕመሙ ተባሂሎም ዝተጠቕሱ መደባት፡ ምክትታል ተቓወምቲ ጉጅለታት ኤርትራን ኣገድስቲ ውልቀ ሰባትን፡ መሓውራት ጸጥታ ማሕበረ ኮማትን መንእሰያት ህግደፍን፡ ምንቅስቓሳት ጎረባብቲ ሃገራት (ብፍላይ ኢትዮጵያ፡ ጁቡቲትን ክልቲአን ሱዳንን) ዝብሉ ይርከብዎም፡፡
ሓዱሽ “ወትሃደራዊ ኣወዳድባ ስርዓት ህግደፍ” ብዓይነቱን ብትሕዝቶኡን ምስ እንዕዘብ፡ ኢሳይያስ ክንደየኡናይ ኣብ መጻብቦ ከምዝኣተወ ይበርሃልና፡፡ ንኹሎም ሃገራዊ ዕማማት ንምፍጻም ኣብ ዝግበር መሓውራት ርክብ፡ ምደባ ዓቕሚ ሰብን ምስላዕ ባጀትን ድማ ኣብ ታሪኽ ብዙሕ ኣበርክቶ ብዘይነበሮም ብሓደስቲ እሙናት ቆጣቑጢ ክምራሕ ይገብር ኣሎ፡፡ ኣብ ኣርባዕቲኦም “መኸተ ዞባታት” ዝተመደቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ እቶም ንኢሳይያስ ኣብ ዓዲሃሎ ብቐጥታ ክረኽብዎ ዝተፈቕደሎም እዋናውያን ጎባልል እዮም፡፡ ኣብ ስርዓተ ቁጽጽርን ኣመዳድባ ዓቕሚ ሰብ፡ ባጀትን ቀረብ ጠለባትን ድማ ኣብ ቀጽሪ ዓዲሃሎ፡ ገጀረትን እንዳኮርያን ቤትጽሕፈታት ተፈሊዩሉ፡ ሓጎስ ኪሻ በይኑ ብሒትዎ ንዝነበረ ስልጣን ክሻመ ዝተመደበ ሓላፊ ተለንተ ቴድሮስ ተመልሶ ይበሃል፡፡
ተለንተ ቴድሮስ ተመልሶ፡ ኣባል ቤት ትምህርቲ ሰውራ ነበር ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ ሃሎ ብዝቖመ ሓዱሽ ሃገራዊ ኣወዳድባ “ሓላፊ ሃገራዊ ምውህሃድ ሞያዊ ጸጋ ሰብን ስርዓተ ምሕደራን” ተባሂሉ ዝተመዘ’ዩ፡፡ ኣብ ኩሎም ሚኒስትሪታት እንኮላይ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ዝርከብ ጸብጻብ ዓቕሚ ሰብ፡ ስርዓተ ክፍሊትን ምሕደራን ኣብ ትሕቲ ፕረሲዳንት ብምኻን ክቆጻጸር ተመዲቡ’ሎ፡፡ እዚ ውልቀ ሰብ ብርክት ንዝበሉ ዓመታት ኣብ ትሕቲ ሜ/ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስ ተወዚዑ፡ ተሓዚ ገንዘብ ማሕበር ምትሕግጋዝ ማእከል ስልጠና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለ’ዩ፡፡
ክብራት ኣንበብቲ!!
ዛጊት ብወግዓዊ መገዲ ንህዝቢ ዕላዊ ከይተገብረ፡ ኣብ ግብሪ ዝውዓለ፡ “ሓዱሽ ሃገራዊ ኣወዳድባ መንግስቲ” ዝምልከት ሓበሬታ ብሓፈሻ ነዚ ይመስል፡፡ እዚ ከምቲ ልሙድ ንገለ ሓለፍቲ “ሰንፈላል” ንገሊኦም ድማ “ናብ ሰብ ግዜ” ዝለወጠ ሓዱሽ ኣወዳድባ፡ ብኣግኡ ብዙሕ ጸገማትን ምትፍናንናን ይፈጥር ኣሎ፡፡ ኣብዚ ሓዱሽ መስርሕ፡ ካብቶም ንግዚኡ ብ”ሰንፈላል” ክቕንዩ ዝተደለዩ ቤ/ጽሕፈታት ሓደ፡ ብብርጋዴር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ዝምራሕ ሃገራዊ ሓይልታት ፖሊስን ጸጥታን እዩ፡፡ ብጀካ’ቶም ዝተመዘዙ ሓለፍቲ “መኸተ ዞባታት” ንኢሳይያስ ብቐጥታ ኣብ ዓዲ ሃሎ ክረኽቡ ዝተፈቐደሎም ኣካላት ጸጥታ፡ ብ/ጀነራል ኣብርሃ ካሳ፡ ብ/ጀ ጠዓመ ጎይቶኦም (መቐለ)ን ኮ/ል ጋይም ተስፋንሚካኤል ጥራይ’ዮም፡፡
ብሓፈሻ ኢሳይያስ ከምቲ ኣብ 2001 ኣብ መጻብቦ ክጥሕል እንከሎ፡ ኣብ ትሕቲ ወትሃደራውያን ጎባልል ክዕቆብ ዝፈተነ፡ ሕጂ ‘ውን ግዜ ቆጺሩ ንዘጓነፎ ህዝባዊ ተቓዉሞታትን ዓለም ለኻዊ ተነጽሎን “ንምምካት” ብስም “መኸተ ዞባታት” ዘንቀደ ካልእ መኸወሊ በዓቲ ኣዳሊዩ ኣሎ፡፡ እምበኣር ከምቲ ልሙድ ሕጂ ‘ውን ኣብ ኣጋ ዕርበት ካብ ታባ ዓዲሃሎ ብዝገሃዱ፡ “ኢሳይያሳዊ መናውራታት” ከይተዳህለልና “ጫቒት ጻሕቲራ ንትረኽቦም” ሽጣራታት ሰሚርና ክንብድሆም እላቦ፡፡
ወደሓንኩም!
ምንጪ ካብ፡ Sacttism


text:
ቆልዓን ጥዕናን
ቁጽጽር ጥንሲን ሕርሲን
ሞት ዕሸላት ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ብደረጃ መነባብሮ፣ ዕድላት ሕክምና ሕክምናዊ ምዕባለታትን ይጽሎ፣ ብጀካ ንወለዲን ቆልዑን ዝወሃብ መንግስታዊ ሓገዝን ካልእ ድሕንነታዊ ረብሓታትን። ኣብ ኖርወይ ኣብዚ እዋን እዚ ሞት ዕሸላት ምስ ዝበዝሓ ካልኦት ሃገራት ቀደምን ክነጻጸር ክሎ ትሑት እዩ።
ማእከላት ጥዕናን ቀወምቲ ሓካይምን እዮም ነዚ ቁጽጽራት ዝፍጽምዎ። እዚ ቁጽጽራት ወለንታዊ ኮይኑ፣ እቲ ዕላማ ከኣ ጥዕና ኣደን ዕሸልን ኣብ ግዜ ጥንሲ፣ ኣብ ግዜ ሕርሲን ድሕሪ ሕርሲን ንምውሓስ እዩ። ኣብ ኖርወይ ኣብ ግዜ ጥንሲ ካብ ሸሞንተ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ግዜ ናብ ቁጽጽር ክትከይድ እዩ ምኽሪ ዝወሃብ። መብዛሕትአን ኣብ ሆስፒታል ይሓርሳ፣ እዚ ከኣ ነጻ እዩ።
ኩሎም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኖርወይ ዝቕመጡ ብቐጻሊ ጥዕናዊ ቁጽጽር ክግበረሎም ይሕተቱ። ቆልዑ ካብ ዕሸላት ኣትሒዞም ክሳብ ትምህርቲ ዝጅምሩ እዚ ቁጽጽራት ኣብ ማእከል ጥዕና ይካየድ። ቆልዑ ትምህርቲ ድሕሪ ምጅማሮም ከኣ ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ትምህርቲ እዩ ነዚ ቁጽጽራት ዘካይዶ። መደበራት ጥዕና ንመንእሰያት ውን ኣብ ዝበዝሓ ኮሙናት ኣሎ። መደበራት ጥዕናን ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ትምህርቲን ዝህቦ ኣገልግሎታት ነጻ እዩ።
መደበር ጥዕና ምዕባለ ቆልዑ ከመይ ይኸይድ ከምዘሎ ይቆጻጸራ፣ ከምቲ ዝድለ ይዓቢ ኣሎ ድዩ፣ ንቡር ሚዛን ይውስኽ ኣሎ ዶ፣ ናይ ምርኣይን ምስማዕን ክእለት ከ ጽቡቕ ኣሎ ዶ፣ እቲ ቆልዓ ምርዳእን ምዝራብን ይመሃር ኣሎ ዶ የለን። ምዕባለ ቆልዓ ጸገማት እንተሃልዩዎ መደበር ጥዕና ሓገዝን ማዕዳን ይህብ።
ኩሎም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኖርወይ ኣንጻር ከቢድ ሕማማት ክታበት ክወስዱ ይሕተቱ እዮም።ክታበት ካብዚ ሕማማት ብቐሊል፣ ስሉጥን ውሑስን ዝኾነ መገዲ ይከላኸል። ክታበት ወለንታዊ እዩ፣ ግን ሰብ መዚ ኖርወይ ወለዲ ንደቆም ከኽትቡ ብጥብቂ ይመኽሩ።
ኣብ ፕሮግራምክታበት ዘሎ ክታበት ነጻ እዩ። ተወሳኺ ክታበት፣ ንኣብነት ንወጻኢ ክትገይሽ ከለኻ ትወስዶ ክታበት ባዕልኻ ክትከፍለሉ ኣለካ።


text:
ኣሰናዳእቲ እቲ ኮንፈረንስ ቀንዲ ጠመተ እቲ ኣኼባ ምዕባለ ንግዲ፣ናይ ቴክኖሎጂ ምህዞ፣ኣመራርሓን ስነ ሞራልን እዩ ይብሉ።ኣብ ንግዳዊ መዳይ ሚዲያ ምይይጥ ምክያድ ብዛዕባ ነፃነት ፕረስ ክትዕ ክኸፍት መንገዲ ዝህብ እዩ ዝብል እምነት ኣለዎም።
ንትካል ዓለምለኸ ፕረስ ዝሰርሓ ኣሊሰን በቴል ናይ ኣፍሪካ መድረኽ ሚዲያ ንዛዕባ ነፃነት ፕረስ ቀዳምነት ዘይምሃቡ ዘሰንብድ እዩ ይብላ።
ካብ ናይ ንግድን ፍቓድን መዳዩ ብተወሳኺ ንሚዲያ ኣገደስቲ ዝኾኑ ነገራት ኣለው ምስበላ ኣስዒበን ‘’ነፃነት ፕረስ እውን ውራይ ንግዲ ንምፍፃም ኣዝዩ፣ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ እዩ።ብዛዕባ እቲ ጉዳይ እኹል መዘራረቢ ግዜ ክምደብ ነይሩዎ’’ኢለን።
ስራሕቲ ምዲያን ፈተናታት ነፃነት ፕረስን ኣፍሪካ ዝጠመተ ናይ ሓደ ሰዓት ጎናዊ ኣኼባ ጥራሕ እዩ ተኻየዱ።ኣብቲ ኣጋጣሚ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ጋዜጠኛታት ናይ ጋዜጠኝነት ስርሖም ኣብ ዘሰርሕሉ እዋን ዘጋጥሞም ምንክልባት፣ማእሰርትን ምፍርራሕን ተመኩሩኦም ኣካፊሎም ኣለው።
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ Committee to Protect Journalists ዝተብሃለ ትካል መራሕቲ መራኸቢ ብዙሃን እቲ ኣኼባ ኣብ ኢትዮጵያ ይካየድ ኣብ ዘለሉ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ዓፈና ክዘራረቡ ፀዊዑ ነይሩ።ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ክልተ ጋዜጠኛታት ብዛዕባ ከባቢያዊ ግዕዝይና ድሕሪ ምፅብፃቦም ብዘይ ኽሲ ንከባቢ ሽዱሽተ ማዕልታት ተኣሲሮም እዮም።ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ልዕሊ 75 ናይ መራኸቢ ብዙሃን ውፅኢታት ተዓፅየን።ሸውዓተ ጋዜጠኛታት ብኽስታት ሽብር ኣብ ማእሰርቲ ይርከቡ።
ኣቶ ኣማረ ኣረጋዊ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ትሕተም ዝዓበየት ጋዜጣ ሪፖርተር ማነጂንግ ኤዲተር እዩ።ንሱ ናይ ሙያ ብፆቱ ዝኾኑ ሰራሕተኛታት መራኸቢ ብዙሃን ኣፍሪካ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ፕረስ ነፃነት ኣብ ምምሕያሽ ጊደ ክፃወቱ ይኽእሉ እዮም ይብል።
ምኽሪ ኣብ ምሃብ፤ተመኩሮታቶም ኣን ምክፋልን ኣብ ምስልጣን ኣበርክቶ ህክልዎም ይኽእሉ እዩ ምስ በለ ኣስዒቡ ‘’ሓል ሓሊፍ ሰባት ወይ መንግስቲ ክሰምዑኻ ዱልዋት ኣይኮኑን።ብኻሊእ ወገን ድማ ገሊኦም ዓለምለኸ መራኸቢ ማዕኸናት ኣብ ክንዲ ሓገዝ ምሃብ ኣብ ምንቃፍን ምንእኣስን የተኩሩ’’ ኢሉ።
ኣብ ክፍለ ኣህጉር ኣፍሪካ ኣብ 2012 ኣ/ፈ 28 ጋዜጠኛታት ተቐቲሎም።ሱማሊያ ንጋዜጠኛታት እታ ዝኸፍአት ሃገር እያ።12 ሃገራት ኣፍሪካ ነፃነት ሓበሬታ ዝምልከት ሕጋታት ኣፅዲቐን።ከም ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ዝኣመሰላ ሃገራት ድማ ንሰራሕተኛታት ሚዲያ ብምንክልባት ይኽሰሳ።ኣብ ዶሃ ዝመደብሩ ትካል ነፃነት ሚዲያ ካብ 2008 ኣ/ፈ ጀሚሩ ካብ ኢትዮጵያ፣ሱማሊያ፣ኤርትራ፣ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን150 ጋዜጠኛታት ክስደዱ ተገይሮም እዮም ይብል።


text:
ሰነድ መደረ Pal talk ብተስፋይ ደጊጋ ።
Reported by shumdehan
1 ዕለት 11-12 ወርሒ 05 2006።
2 ቦታ pal talk Room Democracy for all።
3 21.07 – 03.18 (6,51 ሰዓት)።
4 ኣማሓደርቲ መደረ room Democracy for all።
5 @Ex_fbi
6 @Segem100
7 @Shumdehan
8 @Hishum
9 ብዝሒ ተኸታተልቲ 101 ነይሮም።
10 ከሓቱ ኣብ መስርዕ ዝተመዝገቡ 28 ሰባት ነይሮም ።
11 ኣብ መስመር ሕቶ ኣርኪቦም ዝሓተቱ 21 ነይሮም።
12 ተመሳሳሊ ሕቶታት 4 ነይሩ።
13 ምሉእ መደረ ትግርኛ ነይሩ ሕልፍልፍ ኢሉ ከኣ ብዓረበኛ ተተርጒሙ።
14 ዘይሕጋዊ ኣገባብ ተጠቒሞም ነቲ ሃዋህው ክጸልዉ ዝፈተኑ 2 ሰባት ነይሮም።
15 ምሉእ መደረ ኣብ CD ተሓቲሙ ስለዘሎ ክሕተት ይካኣል እዩ።
16 ንዕለት 03/06/2006 ኣቶ ገረዝገሄር ተወልደ ተመሳሳሊ መደረ ኣቕሪቡ ኣሎ እዩ።
17 ህዝቢ፡ሓደ ንኪዳን ወኪሉ ተመሳሳሊ ከቕርብ ሓቲቱ።
18 ኣርእስቲ መደረ ኣቶ ተስፋይ ደጊጋ ጸገማት ደንበ ተቛውሞን ብዶሆታቱን ዝብል ነይሩ።
ንመደረ ዝቀረበ ኣቶ ተስፋይ ወ/ሚካኤል(ደጊጋ) ወሃብ ቃል ውድብ ተ.ሓ.ኤ ሰ.ባ።
ብመጀመርያ ንክቡር ሓው (ደጊጋ) ተስፋይ እንቛዕ ብደሓን መጻእካን ኢሉ ንመደረኡ ኣሳልጦን ዓወትን እንዳተመነየሉ ምስቶም ሽዑ ኣብቲ ክፍሊ ምስ ዝነበሩ @ex_fbi ኣላሊዩዎ።ቀጺሉ ንኹሎም ብጽሞናን ብኽብሮትን ንኽንረዳዱኡ ብግቡእ ከኣ ከሓቱ ንተሳተፍቲ ተማሕጺኑ።ቀጺሉ ከኣ ዝኾነ ሕቶን ርእይቶን ብሓላፍነት ክወሃብ ሰናይ ምሽት ክኾነና ተመኒዩ።
ጸገማት ፖልቲካ ደንበ ተቛውሞን ብዶሆታቱን።
ኣቶ ተስፋይ ደጊጋ ብመጀመርያ ንኹሎም ተካፈልቲ ናይቲ ክፍሊ ሰላምታ ድሕሪ ምቕራቡ፤ቀጺሉ ኣብ
ተ.ሓ.ኤ. – ሰ.ባ ምስ መዝነቱ ኣላሊዩና።ደጊጋ ሳጉኡ ምዃኑን ምሉእ ሽሙ ተስፋይ ወልደሚካኤል ክምዝኾነን ሓቢሩ። ክምኡውን ብ1973 ኣባል ተ.ሓ.ኤ ዝነብረ ሕጂ ከኣ ኣባል መርሕነት ተ.ሓ. ኤ. ሰ. ባ ኣካያዲ ቤት ጽሕፈት ኣቦ ወንበርን ወሃብ ቃል ውድብ ተ.ሓ.ኤ ሰ.ባ ምዃኑ ሓቢሩ።ስለዚ ደጊጋ በዚ ተዋሂብዎ ዘለዎ መዝነት ንውድቡ ወኪሉ ብዛዕባ ውሳኔታት፤ኣራእያታት፤ዕላማታት ተ.ሓ.ኤ ሰ.ባ ክገልጽን ክምልሽን ክምዝኽእል ኣመልኪቱ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ሰናይ መደረን ምርድዳኣን ክዓስለና ኣንዳ ተመነየ ናብ ቀንዲ ኣርእስቱ ኣድሂቡ።
ኣብ መአተዊ መደረኡ ጸገማት ፖልቲካ ደንበ ተቃውሞን ብዶሆታቱን ክመርጽ ዘኽኣለኒ ምኽንያት ይብል ደጊጋ፤ ክልቲኡ ኣርእስቲታት ሰፋሕቲ ይኹን ዳኣምበር ንሕና ብመንገዲ pal talk ተራኺብና ዘሎና፤ ንገለ ወገናቱ ከም workshop ክኾነና እሞ መሰረታዊ ክፋላቱ ተመያይጥናን ተረዳዲእናን ክንድምድም ብማለት እዩ።ሰለዚ ደጊጋ ካብ ግዜኹም ነውሕ እንተወስድኩ ነቲ ዘልዓልናዮ ጉዳያት ብዕምቖት ክርእዮ ስለዝደለኹ እየ በለ። ኣብ ሰውራ ኤርትራ ምፍልላይ ካብ ዝተራኣየሉ እዋን ጀሚሩ፤ ናይ ሓድነት ጻዓርታት ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለያ ክፍልታ እውን ይካየድ ነበረ።ግና ፍረ ዝሃበ ስምማዓት ብዙሕ ኣይኮነን።ኣብዚ ኣምባኣር ሓደ ዘሻቅል ሕቶ ክላዓል ግድን እዩ።ንሱ ኸኣ ስለምንታይ ኢና ብግብሪ ዘይንትርጕሞ ውዑላትን መብጻዓታትን ንገብር፤እንታይ ከ እዩ ነቲ ዝገበርናዮ ስምማዓት ክንዕቅብ ዘይንኽእል።ሕጂውን ኣብዘን ዝሓለፋ ኣዋርሕ ናይ ኪዳን ኣኼባ ቀኒዩ።ስለዚ ብዙሓት ሕጂኸ እንታይ ገሮም ክብሉን ክሻቀሉን ክብሉ ይኽእሉ ይኾኑ።እንተኾነ እቲ ዝድለ ዘሎ ወይ መባእታዊ ዕዮና ብከመይ ኪዳን ንመላእ ደንበ ተቃውሞ ብዘይ ኣፋላላይ ይውክሎምን ንውሽጣዊ ትርግቶኦም ከኣ የንጸባርቕሎም ዝብል ክኸውን እንከሎ፤ነዚ ንምዕቃቡን ንምምዕባሉን ከኣ ሓባራዊ ሓላፍነት ይሓትት።እሞ ንሕና ኣዞም ኣብዚ ዘሎና በብወገንና ኣነ እንታይ ክሕግዝ እኽእል ፤ ኣነ ኸ እንይታ ክዕድም እኽእል እንተበልና፤ መልሱ ፍሉጥ እዩ ሓደን ድልዱልን ንማሓበራዊን ፖሊቲካውን ክውንነትና ዘንጸባርቕ ኪዳን ክንገብሮ ኣሎና።
ንሕጂ ግና ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት ክምርምር ንኹልኹም እዕድም ኣሎኹ።
1 ፖሊቲካዊ ደንበ ትቃውሞ ኣብ እንታይ ይርከብ?
2 ዲክታቶርያዊ ስርዓት ንደንበ ተቃውሞ ዝፈጥሮ ጸገማት ከመይ እዩ?
3 ንሕና ኸ ብሕሉፍ ታሪኽና ግዙኣት ዲና?
4 ድኽመት ፖሊቲካዊ ደንበ ተቃውሞ እንታይ እዩ?
5 ብርገሳዊ ማሕበራትና ከመይ እዩ?ዝምድኑኡን ምዕባሌኡን ከመይ እዩ
6 ኣብ መጨርስሽታ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ነጥብታት መርሚርና መኸተታት ኣብ ቅድመና ተገቲሩ ክንረኽቦ ኢና ስለዚ ንመኸተታት ብኸመይ ንገጥሞም ከኣ ናይ ኩልና ደንበ ተቃውሞ ዕዮ ገዛን ስጋብ ንዕወት ዕለተዊ ስራሕና እዩ።
ብመጀመርያ ኩነት ደንበ ተቓውሞ ኣብ ኪዳን ዝተጠርነፈን ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘሎን ብብርገሳዊ ማሓበራት ዝቆመን ብውልቐ ተቃውሞ ዝርአን እዩ።በቲ ሓደ ወገን ከኣ እቲ ስርዓትን ነቲ ስርዓት ዝድግፉ ባእታታትን ኣብ ስልጣን ምቅጻሎ ዝጠራጠሩሉ እዋን እዩ።ስለዚ ነፍሲ ወከፍና ነታ ንሕና ኣባላታ ዝኾና ውድብ ወይ ስልፊ ክምንኣምን ጥርጥር የልቦን።ኣብ ሞንጎና ናይ ስነሓሳብ ፍልልይ ክህሉ ከምዝኽእል ውን ጥርጥር የልቦን።ግና ሰርዓት ህግድፍ ናብ ሃገርና ለውጢ ከምጽእ ከምዘይከኣለ ውን ርኡይ ጉዳይ ምዃኑ እዩ።እሞ ንሕና እዞም ንፖሎቲካ ከምሓደ ሰላምዊ ለውጢ ኣምር ኣሚና ብኡ መስረት ከኣ ለውጢ ኣብ ሃገርና ከነምጽእ እናሓስብ ዘሎና ባእታታት ወይ ውድባት ብናይ ዝሓለፈ ተርኸቦታት ግዙኣት ክንከውን የብልናን። ምኽንያቱ ደቂ ሰባት ብውልቀ ፍሉይ ሓሳብ ኮነ ብሃይመኖት፤ ብዓለት ኮነ ብወገን ነንበይኑ ኣረዳዳኣ ሒዞም ክጓዓዙ ንቡር እዩ።እሞ እቲ ሰላምዊ ለውጢ ተምጻኣሉ ፖሊቲካ ክበሃል እንከሎ ነዚ ግርጭታት እዚን ንተመሳሰሊ ግርጭታትን ብግቡእ ክትኣሊ ምስ እትኽእል እዩ።እሞ ኩሎም ደንበ ተቃውሞ ኣብ ኪዳንን ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዉን ከኣ ነዚ ዓይነት መስርሕ ከተግብሩ ትጽቢት ይግበረሎም።እዚ ማለት ግን ኣማዓዲኻ ንስግር ምጥማት ዘይኮነ፤ቅድመኹሉ ካብ ውልቐሰብ ይኹን ካን ወድባት ቅሩብነት ንለውጢ ይሓትት። ንሕና ከምደቒ ሃገር ንለውጢ ቅሩባት ምስእንኸውን ከኣ ኣብ ሞንጎና ንዘለዉ ፍልልያት ክነስተብህልን ፈሊና ብሽሞምን ጸዊዕና ክነላልዮም ንኽእል ማለት እዩ።ንጹር ፖልቲካዊ ፍልልይ ኣብ ሞንጎ ፖልቲካውያን ውድባት ምስ ዝህሉ ኣብ እትራኸበሉ ሓቢርካን ተሳኒኻን ተኽባቢርካን ትሰርሕ።ኣብ ዝፈላልዩኻ ነገራት ከኣ ንጹር ዝኾነ ፍልልይካ መዝጊብካ ተኸባቢርካ ትተርፍ ማለት እዩ።ስለዚ እዚ ኣገባብ እዚ ኣብ መብዛሕቱኡ ደንበ ደሞክራስያ ናይ ዓለም ዝሰርሐ ስለዝኾነ ንሕና ውን ዘይንግልገለሉ ምኽንያት የልቦን።
2
ኣብዚ ቀዳማይ ክፋል ፖሊቲካውያን ውድባት ደንበ ተቃውሞ ናይ ሃይማኖትን ናይ ቀቢላን ከምኡውን ዕልማናውያን ወድባት ከምዘለዋና ጠቒስና።ስለዚ ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ናይ ዓለም ክርከብ ዝኽእል ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ብምዃኑ ንሕና ውን ከምዚ ዓይነት ፖሊቲካዊ መስርሕ ከምዘሎና ክንዝግዕ የብልናን። እቲ ብወገን ህግድፍ ዝንዛሕ መርዛም ሓበሪታን ክምእኒ ጀሃድ ይመጸኩም ኣሎ፤ ሃይማኖት ጵንጠን ሃይማኖት ጆሆቫን ይመጸኩም ኣሎ፤ሓምሻይ መስርዕ ወይ ክንፊ ክመጹኹም እዮም፤ስለዚ ኣነ ንበይነይ ጥራሕ እየ መድሓኒኹም እናበለ ንብዙሓት ከታልል ይፍትን ምህላዉ ዝገርም ኣይኮነን።ምኽንያቱ ንስልጣን ገቢትካ ሒዝካ ናይ ብሕትኻ ክትገብሮ ምስእትደሊ፤ ገለ ምኽንያት መፈራርሒ ዝኸውን ንኸረክብ ሃሰውሰው ይብል ማለት እዩ።ብኣንጻሩ ኸኣ ፤ ንስልጣን ናብ ዋናታቱ ንኽትመልስ ወይ ብግቡእ ክተመሓድር ትጥለብ እምበር፤ ክምቲ ንሱ ዝብሎ ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ ፤ሓደ ውድብ ዝብል እንባገነናዊ ጭርሖኡ ሓቂ ኣይኮነን።እዚ ንህዝቢ ኣብ ፍርሕን ጥርጠራን ኣጥሒልዎ፤ኣባላት ስድራቤት ኣብ ነንሕድሕዶም ዝጠራጠሩሉ ኩነታት እዩ ክምህዝ ደሊዩ።በዚ ኣገባብ እዚ ከኣ ዝኾነሰብ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ ወጻኢ ብፍሒ ተዳሂሉ ንዝበልዎ ጠለብ ኣብ ግብሪ ከውዕል ተገዲዱ ንኽነብር እዮም ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ።ግና ንሕና ደንበ ተቃውሞ ኸምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ተኣፋፊ ሓበሬታ ኣብ ውሽጥና ከይኣቱ እሞ ብጥርጥር ተገዚእና ካብ ሓባራዊ ስራሓት ክይንጐናደብ ከነላልዮም ዘሎና መስረዓት ከኣ ኣለዉና።እቲ ብመጀመርያ ክሕሰብ ዘለዎ ንሓደ ውድብካ ናይ ቀቢላ እዩ፤ ወይ ናይ ሃይማኖት እዩ፤ወይ እውን ናይ ጸጋም እዩ፤ የማን እዩ …ወዘተ እሞ ንኽተፍርሶ ኣሎካ ኢልካ ዝፍረስ ውድቡ የልቦን።ንኸምኡ ኣገባባት ክብል ዝኽእል መሰል ዘለዎ ሰብ ውን የሎን።ስለዚ እቲ ኣብ ኪዳን ኣቲዩ ዘሎ ወድባት ብኪዳን ኣቢሉ ተሳኒዩን ተሓባቢሩን ክሰርሕ ክኽእል ኣለዎ። ኪዳን ከኣ ናይ ኩሎም ተቃወምቲ ውድባት ጽላል ኰይኑ ንዅለን ብሓባር ዘስርሕ ደሞክራስያዊ ባይታ ከጠጥሕ ኣልዎ ማለት እዩ።
3
ብናይ ትማሊ ዝነበረ ክውንነት ከምኣብነት ደኣ ክጥቀመሉ ኣሎና እምበር ክምህልው መስርሕ ኰይኑ ንናይ ሎሚ መስርሕ ወይ ፖልቲካዊ ተዋሶኦና ክዓግተና የብሉን።ናይ ትማሊ ኣብ ናይ ትማሊ ክንውግን ክንክእል ኣሎና።ምኽንያቱ ሕሉፍ ኣብ ሕሉፍ ናይ ሎሚ መዓልት ከኣ ኣብ ሎሚ ብግቡኡ ክንግልገለሉ ክንበቕዕ ክንክእል እዩ ዘሎና።ብኽምዚ ንባዓልና ውን በብዕለቱ ዘጋጥመና ሂወት ብግቡእ ንሳተፎ ኣሎና ማለት እዩ።ብሕሉፍ ታሪኽ ተኸልኪልና ካብ ናይ ሎሚ ተሳትፎና ኣብ ናይ መጻኢ ሂወትና እንተ ተጐናዲብና ፍሉጥ እዩ ዘይስሩዕ መድረኻት ውን ከምዘጋጥመና።ስለዚ ንሕሉፍ ኣብቲ ዝግቦኦ ቦታ ካብ ምቅማጡ ንኽልከል፤ ንሕና ከኣ ኣብ ክንዲ ብናጽነት ኣብ መዓልታዊ ጉዳያትና ንዋሳእ ብገለ ሕሉፍ ታሪኻት ቅዩዳት ንኸውን።ከምኣብነት ኣቶ ኢሳያስ 1991 ኣብ ናይ ኣስመራ ስታድዩም ብዝገበሮ መደረ፤ ህግባር ሓርነት ኤርትራ መሓሪት እያ፤ ናይ ውድባት ሓሸውየ ከኣ ኣይድልየናን እዩ ክብል ከሎ፤ ኣቶ ኢሳያስ ብሕሉፍ ታሪኹ ቅዩድ እዩ ነይሩ ማለት እዩ።ግና ብኣንጻሩ ንሕና ኣብ መስርሕ ናይ ቃልሲ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ተፈላሊና፤ እንተኾነ ሎሚ ሓደ ንምልእቲ ሃገርን ህዝብን ዝውክል ደሞክራሲያ ዝመስርሒኡ ሰልፍታት መስሪትና ዘተኣማምን ፖልቲካዊ ክውንነት ክንሃንጽ ኢና ኢሉ እንተዝነበር፤ ሎሚ ሃገርና ካብዚ ዘላቶ ኣብ ፍሉይ መድረኽ ምሃለወት ነይራ፤ ህዝብና ወን ካብ 60ታት ጀሚሩ ኣብ ስደት ዝበሊ ዘሎ ብብዝሒ ኣብ ሃገሩ ምተመልሰ። እዚ ሎሚ ዝስደድ ዘሎ መንእሰይና ከኣ ነቲ ንስደትናን ንሃገራዊ ቃልስናን ኣብ ቤት ትምህርቲ ምተመራመረሉ። ኣቶ ኢሳያስ ውን ብሕሉፍ ታሪኽን ህርፋን ናይ ስልጣን ቅዩድ ካብምዃን ነጻ ኰይኑ ክምሰቡ ኣብ መዓልታዊ ፖሊቲኩኡ ብሰላም ምተወዳደረ ማለት እዩ።ንኣብነት ንጆርጅ ዋሽንግቶን፤  ኢሎም ዝብል ሕቶ ቀሪቦምሉስ፤ክምዚ ኢሉ መለሰልሎ፤  ስለዚ ከኣ ንኹሉ ግዜ ብክብርን ዝናን ኣቦ ሃገር ተባሂሉ ይስመ ኣሎ።
4
ብመጀመርያ ድኽመት ፖሊቲካ ደንበ ተቃውሞ ክንብል ከለና ንጹር ፖልቲካዊ ራኣይ የድሊ።ድሕሪኡ ከኣ ነቲ ራኣይ ኣብ ዝሰፍሐ ህዝቢ ንምብጹሑ ኣቅምታት የድሊ ማለት እዩ።ከምግምተይ ንምልእቲ ሃገር ክውክሉ ዝኽእሉ ክንደይ ፖሊቲካዊ ራኣይ ኣየድልዩ እንተተባህለ ፤ ሰለስት ምበልኩ።
1 ዕልማናዊ ራኣይ ኰይኑ ንብዝሐ ሰልፍታት ከሳትፍ ዝኽኣል ብደሞክራስያዊ ጥበባት ከኣ ንግርጭታት
ናይ ሕብረተስብና ክፈትሕን ንስልጣን ከኣ ብሰላም ናብ ተዓዋቲ ከመሓላልፍ ዝኽእል ትካል ማለት እዩ።
2 መሰረታዊ ግርጭት ኣብ ውሽጢ ህብና ዘሎ ሃይማኖት ስለዝኾነ ሃይማኖት ናይ ፖሊቲካ ራኣይ ኰይኑ ናብ ናይ መንግስት ጀረጃ ዝበጽሓሉ ኣገባብ የድሊ ኣሎ ማለት እዩ።
3 ንሕና ከምህዝቢ መበቖልና ነንበይኑ ስለዝኾነ ኣታሕሳስባናን ኣታህላልዋናን ከኣ ዝተፋላለየ ስለዝኾነ ብበሀራት
ተሰሪዕና ናይ ብሀራት መስል ክንኣምን ክንክእል ኣሎና ማለት እዩ።
ስለዚ ድኽመትና ኣየናይ እዩ እንተተብህለ ኣብ ሃገርና ሰለስተ ፖሎቲካዊ ራኣይ ኣሎና፤ ግና ሰላሳ ወድባት ከኣ
ኣለዋና።እዚ ጥዕና ዘለዎ ፍልልይ ድዩ እንተተባህለ መልሱ ኣይፋሉን እንተበልና ምግናን ኣይኮነን።ምኽንያቱ
ፍልልያቱ ኣብዘይ ንጹር ፖሊቲካዊ ራእያት ስለዝኾነ እዩ።ንኣብነት ሓደ ሓሳብ ካልእ ሰብ እንድሕሪ ኣቅሪብዎ እቲ
ብድሕሪት ዝጅምር ነቲ ዝነብረ ሓሳብ ከምቕቡል ወሲድዎ ካብኡ ዝተፈልየ ሓሳብ ክምህዝ እንከሎ ምዕቡልን ሓዲሽን
ይኸውን።ኣብ ናይ ደንበ ተቃውሞና ግን፤ ራእይ ወይ ናይ ውድብኩም ፕሮግራም ኣርእዩና ኢልካ ፤ፍልልይ
ዘይትርእየሉ ክንሱ ወድብ እየ ስልዝበለ ጥራሕ ውድብ ኢኻ ኢልካ ኣብ ናይ ትም ምባል ተህድብ ማለትእዩ።
እዚ ኣገባብ እዚ ግን ንምዕባለ ዘዕንቕፍ ሃሳዪ ምዕራፍ እዩ።እዞም ኩሎም ብማሕበራትን ብወልቀ ሰባትን
ውድባትን/ሰፍታትን ዝቖማ ናይ ተቃውሞ መልእኽቲ እንታይ ክኸውን ነይሩዎ ማለት እዩ። እተን ተመሳሳልን
ሓባራዊን ፖሊቲካዊ ራእይ ዘለወን ኣብ ሓደ ዝመጻሉ ሓተታን ተጽዕኖን ክነቅርብ ክንበቕዕ ኣሎና።እንተ ንሕና
ብሕሉፍ ታርኽና ተገዝእና ንሱ እንተኾይኑ ዝፈላልየና ዘሎ ነዚውን ምስቲ ሕሉፍ ሂወትና ዳኣ ንገብሮ እምበር
ንሕጂ ብምንም ዓይነት ክሕግዘና ክምዘይክእል ክነለሊ ንግደድ።
5
ብርገሳዊ ማሕበራትና ከመይ እየን ክብል ከሎና እዚ ማለት ኩለን ማሕበረ ስባት ቀንዲ ዕላማኣን ፖሊቲካዊ ለውጢ ናይ ሃገር ምርግጋጽ እየን ዝቃለሳ።ኣብቲ ዝማዕበለ ደረጃ ምስ በጽሓ ከኣ ጉዳይ ደሞክራሲን ጉዳይ ብሰላም ስልጣን ምስግጋርን የገድሰን ማለት እዩ።ኣብቲ ዝመጽእ ለውጢ ከኣ ጥቕሚ ኣልወን ምኽንያቱ ንሰን ዝኣምናሉ ውድብ ስልጣን ክጭብጥ ከሎ መሰል ኣባላተን ሕልው ስለዝኽውን ንሱ ንኽዕወት ይጽዕራ ማለት እዩ።ኣብ ሃገርና ናይ ይምሰል ማሕበራት እንተዘይኰነን ብርኡይ ንመሰለን ክቃለሳሉ ዝክኣል ባይታ የሎን።ኤርትራ ብናይ መድያ ናጽነት ካብ ኩለን ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት መጨረሽታ ትስራዕ እያ።ስለዚ እቲ ደሓን ዝኾነ ማሓበረ ሰብ ኣሎና እንብሎ እዚ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ጥራሕ እዩ።ግና ኣብዚ ውን ናይ ፖሊቲካ ሸለልትነት ወይ ኣብዘን ውድባት ዘይምዕጋብ ጐሊሑ ይረኣ እዩ። ንኣብነት ፖሊቲካዊ ሸለልትነት ኣብ መንጎ ሃገርውያን መንእሰያት ፤መምህራን፤ተምሃሮ ከምኡውን ኣብ ዝተፈላለየ መደያት ናይ ስራሕ ዝርከቡ ፈሊታውያን ክረኣ እንከሎ ዝነኣድ ማሕበርስብ ኣሎና ክንብል ኣይንኽእን ኢና።እዚ ሓደገኛ ንናይ ሃገር ፖሊቲካ ሸለል ንኽበሀል ባይታ ዝኸስት ኰይኑ ንለውጢ ውን ዘደናጒ እዩ። ኣብ ጅብሃ ከለና 60 ሽሕ ኣባላት ማሕበር ሰራሕተኛ ክንዱኡ ከኣ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ተምሃሮን መንእሰይን ነይሩና፤ እዚኦም ከኣ ብትያትርን ብደርፍን ብጽውጽውይን ብዝተፈላልየ ናይ ቃልሲ መልካዓቱ ንለውጢ መነሃሀሪ መንኰርኰር ዝኾኑ ስርሒታት ይገብሩ ነይሮም። ሎሚ café internet ኣብ ዝኾነ ኣንጎሎ ተፈጢሩ ክንሱ ሰብ ካብ ናይ ሃገር ፖልቲካ ሽለል ክብል እንከሎ ገለ ነገር ጐዲሉና ኣሎ ማለት እዩ። ስለዚ እቲ café internet ናይ ተስፋ ዝቈረጹ ምሁራት መዘናግዒ ጥራሕ ክንድዝኸውን፤ ነቲ ንሃገር ገቢቱ ዘሎ ሰርዓት መቃልዕን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ መንገዲ ክጸርግን ክኽእል ኣለዎ በሃላይ እየ።መደረ ነውሕ ነይሩ።
6
ዝምድናታት ናይ ደንበ ተቃውሞ ማለት ናይ ውድባትን ናይ ብርገሳውያን ማሕበራትን ከምኡውን ምስ ኪዳን ከመይ እዩ? ወይ እውን እቲ ርኽክባትና ከመይ ይመስል ዝብላ ነጥብታት እስከ ንመልከት ።ኣብ መጨርስሽታ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ነጥቢታት መርሚርና መኸተታት ኣብ ቅድመና ተገቲሩ ክንረኽቦ ኢና።ንኣብነት ሓደ ውድብ ኣኼባ ምስጸወዐ ከይትኸድዎ ይበሃል፤እዚ እንታይ ማለት እዩ ንሕና (እቶም ከይትኽድዎም ዝብሉ)ነቲ ኣብ ሃገር ንዝርከብ ጸጋታትን ክስራዓ ዝካኣላ ስልጣናትን ክንብሕቶ ኣሎና ይብሉና ኣለዉ ማለት እዩ። ስለዚ ነዚ ሓሳብ እዚ ክንቅበል ከለና ተረዲኡና እንተ ዀይኑ ገብን እዩ። ከይተረዳኣና ክንቅበሎ ከለና ውን ካብኡ ዝገደደ እዩ። ምኽንያቱ ናይ ሕብረተሰብኣዊ መበቘል ፍልልይ ኣሎና ማለት ብዙሓት ብሀራት ኣለዋና።ከምኡውን ናይ ሃይማኖት ፍልልይ ካብ ሃለወና ብምፍርራሕ ወይ ብጸለመ ዝዕገት መርሆታት የብልናን።ግና ሰርዓተ ደሞክራሲ ኣብ መንጎ ወድባት ኣማዓቢልና፤ መሰላትን ግቡኣትን ናይ ሕብረትስብና ክነመቃርሕ ንኽእለሉ ባይታ ክንፈጥር ይግባእ። ካብ ሓደ ንላዕሊ መፍሕታት ክነጥሪ ከኣ ብቓዓት ክነጥሪ ንሕተት።እሞ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝጽንሐ ናይ ብርእይቶ ካባኻ ንዝፍለ ብጸለመ ምቕባኣ፤ ከምኡ ውን ብቀቢላውነት ወይ ብወገን ምኽሳስ ፤ መድከሚ ደንበ ተቓውሞ እዩ። ነዚ ኣገባብ እዚ ብርገሳዊ ማሕበራት ኮነ፤ፖሊቲካዊ ወደባት ንኽሰግርዎ ጥራሓ ዘይኮነ፤ መታካእቱኡ ናይ ሃባን እንካን ጥዑይ ሃዋህው ብዝሓዘለ ደሞክራስያዊ ፖሎቲካ ንኽንትክኦ ከኣ ንጥለብ።እዚ ማለት ኣብ ኣኼባ ብስነ ሓስብ ተፍላሊና ኣብ ቤት ሻሂ ብሃንሳብ ኮፊልና ሻሂ ክንሰቲ ክንክእል ኣሎና።እዚ ማለት ኣብ ውሽጢ ስድራ ቤትና ወይ እውን ኣብ መንጎ ኣዕሩኽና ፍልልያት ምስዝርከብ እገለ ዓርከይ ኣነ እዚኣ እያ ርእይቶይ ክንብል እሞ ነቲ ዝጸንሐ ሕውነትና ድዩ ወይ ዕርክነትና ክንዕቕቦን ክንቕጽሎን ክንበቕዕ ኣሎና።ክሳብ ሕጂ ዝጸንሐ ኣስራራሓ ግን ብኽምዚ ኣጋጣሚ ናይ ርእይቶ ፍልልይ ናይ መደእታ ናይ ምፍልላይ ታሪኽ ይኸውን። እዚ ፍልልያት እዚ ከኣ ንቕድሚት ከይንስጉም ዕንቕፋት ኰይኑና ይነብር ኣሎ።ዝጸንሐ ኣገባብ ፍልልያትናን ተኸቲሉ ዝውሰድ ስጉምትታናን ዝሕዝን እዩ እሞ ካብዚ ንናገፈሉ እስትራተጂ ውን ከድልየና እዩ።
ካብዚ ቀጺለ ናይ ስልጣን ኣረዳዳኣና ከመይ እዩ ዝብል ሕቶ ከልዕል ምደለኹ። ማለት ኩሉ ግዜ ስልጣን ምስቲ ክትሓንጾ ዝደለኻዮ ፖልቲካዊ ምደብ ዕዮ እዩ ዝተኣሳሰር።ኣብ ኤርትራ ስልጣን ዝሓዘ ጉጅለ ኣሎ። ኣብ ደገ ከኣ ሰልጣን ዝደልያ ውድባት/ሰልፍታት ኣለዋ።ሕጂ እቲ ስልጣን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ንኹሉ ወገናት ናይ ፖልቲካ ዘሳትፍ ድዩ ወይ ኣይኮነን ዝብል ሕቶ እንተልዓልና፤ ሓደ ጨቋኒ ምስ ማንም ክሻረኽ ዘይደሊ ምዃኑ ንግንዘብ ማለት እዩ። ስለዚ እቲ ስልጣን ኣብ ኢድ ዲክታቶር ስለዝወደቐ፤ ሃገርና ፍሕት ከምዘትብል ኰይና ማለት እዩ።ፍሕት ምባል ጥራሕ ዘይኮነ ፍሽለት ኣብ ኣቘጠባ፤ ፍሽለት ኣብ ናይ ወጻኢ ዝምድናታት፤ ፍሽለት ኣብ ሕብረትሰባኣዊ መዳየት፤ ኣመዝጊባ ትርከብ።እሞ ኸምዚ ዓይነት ስልጣን ንዝሓዘ ብፍሽለታት ከኣ ንብዙሓት ሃገራት ዝቀደመ፤ ንስልጣኑ ኣግዲፍካ ብደሞክራስያውን ብዝሐ ሰልፈታትን ተከእካ፤ ንሕብረ በሀራትናን ቘጠባናን ባህልናን ከሳኒ ዝኽእል ፤ ንመሰላትና ከኣ ብማዓረ ከመቃርሕን ዝኽእል ስልጣን ክሳብ ትጭብጥ ምቅላስ ኣድልዪ ጥራይ ዘይኮነ ናይ ዝኾነ ኤርትራዊ ግብእ እዩ እንተብልና ምግናን ኣይኮንን።ስለዚ ኣብ መንጎ ዝተፍላለዩ ረብሓታት፤ ናይ ህዝቢ ረብሓታት ብደሞክራስያዊ ስልቲ ዝዕቕብ ስልጣን የድሊ ማለት እዩ።እሞ ሃገርና ኣብ ከምዚ ኵነት እንዳሃለውት ሓደ ሰብ እዚኦም ኣይረብሑን እዮም ወይ ከኣ ኪዳን ሓንቲ ኣይሰርሕን እነትበለ ዶ ይሓይሽ፤ ወስ ኣነ ኸ እንታይ ኣበርኪተ እንተበለ! እዚኦም ኣይረብሑን እዮም ማለት እኮ እቲ ዲክታቶር ጽቡቕ ኣሎ ከስምዕ ይኽእል።ወይውን ካብ ናይ ምምሕያሽን ተሳትፎን ናይ ተቃውምቲ ሸለል በሉ፤ እቲ ዲክታቶር ዕምሩ ከናዋሕ ከስምዕ ይኽእል።ኣብዚ እምበኣር ሰብ ኣብዝተሰሞዖ ወድብ ተጽጊዑ ንረብሓ ሃገርን ንደምክራሲን ንሰላምን ንምጽውዋርን ድጋፉ እንተኣበርከተ፤ እቲ ናይ ስልጣን ሕቶ ይፍታሕ ማለት እዩ፤ ኢሉ መደረኡ ደምዲሙ።ምስኡ ብዙሕ ሕቶታት መልሹ ካብቲ ሕቶታት ሓንቲ ደጊጋ ብኽመይ ለጊባትካ ምስበልዎ!ቀደም ኣብ ማሕበር ሰራሕተኛ ተመዲበ እንዳ ሰራሕኩ ሓደ መሳርሕቱ ኣቶ ሓመድሽኽ ዝባሃል !ብል ላሂ ያ ተስፋይ ደጊጋ ይብለኒ ነይሩ ኣዚ ማለት በጃኻ ተስፋይ ህድእ በል ማለት እዩ ብቛንቛ ዓረበኛ።ብንእስነቱ ዝሓደሮ ናይ ቃልሲ ሽውሃት ሕጂ ውን ዝገደፎ ኣይመስልን ምኽንያቱ ብዙሓት ኣይኮኑን ካብ ኣመሪካ/ኤውሮጳ ንቃልሲ ዝምለሱ ዘለዉ።
እዚ ወዳ ሓንኩም
ሹም ደሓን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2548


text:
ደሓን ኩኒ ኪዳን፡ ሰላም ቅድሚ ምፍራስኪ!
ደሓን ኩኒ ኪዳን ሰላም ቅድሚ ምፍራስኪ፡ ኣደ ኩሉ ውድብ መጓ’ዪ ስልጣን ኔርኪ። ኣይሓሰብናን ንሕና ትወርዲ ብሕፍረት፡ በዓል ተጸበና ምስጋና ብኽብረት። ጣቕዒት ክኸውን ደዊልኪ ኣብ መድረኽ፡ ሹክረን ክትብልዮም ጉባኤ ክባረኽ። መንእሰይ ክርከብ ታሪኽኪ ተንቲኑ፡ ጽቡቕኪ ክወስድ ሕመቕኪ ጠንጢኑ። ኮደብደብ ጀመርኪ ከንፈርኪ ሓቢጡ፡ ቀባሕባሕ ጀመርኪ ዓይንኺ
ደሓን ኩኒ ኪዳን ሰላም ቅድሚ ምፍራስኪ፡
ኣደ ኩሉ ውድብ መጓ’ዪ ስልጣን ኔርኪ።
ኣይሓሰብናን ንሕና ትወርዲ ብሕፍረት፡
በዓል ተጸበና ምስጋና ብኽብረት።
ጣቕዒት ክኸውን ደዊልኪ ኣብ መድረኽ፡
ሹክረን ክትብልዮም ጉባኤ ክባረኽ።
መንእሰይ ክርከብ ታሪኽኪ ተንቲኑ፡
ጽቡቕኪ ክወስድ ሕመቕኪ ጠንጢኑ።
ኮደብደብ ጀመርኪ ከንፈርኪ ሓቢጡ፡
ቀባሕባሕ ጀመርኪ ዓይንኺ ፈጢጡ።
ዓዲምኪ ዓዲምኪ ተኣኪቡ ህዝቢ፡
ምድላው ተኾይኑ ኣለዎንዶ ፈውሲ። ፈጠንጠን!!!!!!!!
ኣጋይሽ ዓዲምኪ ገዛ ትኹስትሪ፡
ዶሮና ዓብሊኽኪ ሰብኪ ተባርሪ።
ኣስላሞም ክስታኖም ሳንጥኦም ጠርኒፎም፡
ንግደት ክመጹኺ ቲኬቶም ቆሪጾም።
ቦ’መንበር ልኢኽኪ ኣበልክዮም ጠጠው፡
ተመለሱ ኮነ ብትጽቢት ቀንፈዘው።
መስደመም ንዓለም ንኣዳም ገረሞ፡
ኮምሽን እንካሎ……….. ኩሉ ዘይእግሞ።
ወርሒ ወሰኹልኪ ዶሮና ክበንን፡
ገጽብ ኮነ ብማይ ክወጽእ ት’ጋኒን። ጨብጨብ!!!!!!
ገያሾ ነይፈትሑ ሳንጣ ብእስሩ፡
ተስፋ ከይትገብሪ ሓሳብ ኽቕይሩ።
ወይለኹም ኣለምቲ ቆነንቲ ፈሓስቲ፡
ሎምስ ኣይተረኽበን ቦይኮት ኢፒድፒ።
ዕረፍቶም ቀይሮም መንፈስ ተሓዲሱ፡
ደበኽ ክኸውንዩ ንሕዳር ታሕሳሱ። የጋንየና!!!!!!!!!!!
ህዝቢ ተንሲኡ’ዩ ነይብሉ መላሲ፡
ጉባኤ ምሂዙ ናብ ዓወት ቀላሲ።
መጅልስ ምስግጋር ባይቶ ናይ ኤርትራ፡
ድሕር ኣይክብልን ክመልስ ባንዴራ። ይበሎ!!!!!!!!!!
ኣተወብርሃን ደብሩ
ጥቅምቲ 8 2011


text:
ዕለት 2 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ዓለም ሓቆፍ ሓልዮ ሕጻናት ማሕበር ጨንፈር ኢጣሊያን ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽርን ኣብዚ ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣብ ዝረአየሉ ዘሎ እዋን ሕጻናት ዘጋጥሞም ንዘሎ ዝተፈላለየ ሰብኣውን ኤኮኖሚያውያን ካልኦት ዝልለዩ ተተሓሓዝቲ ጸገማትን ንምብዳህ ኣብ ዘኽእል መደብ ብምትሕብባር ንኽዓዩ ከምእተሰማምዑ ልኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ሮበርታ ጂሶቲ ኣፍሊጠን`
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብዛዕባ እቲ ዝተበጽሔ ስምምዕ ኣማእኪሎም ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ጠቕላሊዋና ጸሓፊ ብጹዕ ኣቡነ ስተፋኖ ሩሶ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ሓይልታትካን ዘሎካ ዓቕምን ብቕዓትን ኣለሊኻን ኣዋዲድካን ኣብዚ ኣብ ኢጣልያ ሕጹጽ እዋን ክንክን ጥዕናን ሳዕቤናቱን ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ንማሕበረሰብ ኢጣልያ ዘድሊ መሰረታዊ ድጋፍ ንምቕራብ ዝብል ሸቶ ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ሕጻናትን ኣብ ሕጻናት ክፍሊ ሕብረተሰብን ዘተኮረ ናይ ሓገዝን ድጋፍን ሕንጸት መደብ እዩ ኢሎም።
ለብዒ ኮቪድ - 19 ዘስዓቦ ማህሰይትን ሞትን ብዙሓት ናብ ድኽነት ዝዳረገን ይዳርግን እውን ከምዘሎን ነቲ ዝነበረ ብዓለም ደረጃ ይኹን ብብሔራዊ ደረጃ ማሕበራዊ ዘይማዕርነት ኣዚዩ ክሰፍሕን ክብ ክብልን ናብ ዝገደደ ደረጃ ንኽበጽሕ እውን ይገብር ብምህላዉ ብዙሓት ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ናብ መደበይና ትምህርቲ ንኸይምለሱን ወይ ከኣ ኣብ ምክትታል ትምህርቲ ብዝተፈላለየ ጸገማት ስለ ዝጥቕዑ ዘይውጽኢታውያን ኮይኖም ንምትራፍ ሓደጋ ክቃልዑን ንዝተፈላለየ ዓመጽ እውን ክቃልዑ ዝኽእሉ ብምዃኖም ኣብቲ ዝጠልብዎ ድጋፍ ቀረባኦም ንምዃን ዝተበጽሔ ስምምዕ ከምዝኾነ ኣብሪሆም፡ እዚ ብምትሕብባር ዝፍጸም መደብ ድጋፍ ኣብ ኢጣሊያ ንዝርከቡ ስደተይናታትን ናይ ፖለቲካ ዑቕባ ሓተቲ ኣባይቲ ስድራ ሕጻናት እውን ዘጠቓልል መደብ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።