text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል)
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ዕርገት መኣስ፡ኣበይ፡
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ተፈልዩ ድኅሪ ምትንስኡ ንዕለቱ ናብ ሰማይ ኣይዓረገን። ወንጌላዊ ቅዱስ ሉቃስ ጐይታ ካብ ትንሳኤ ኣብ 40 መዓልቲ፡ ቦታ ዕርገቱ ድማ ቢታንያ ምዃኑ ንብዛዕባ ፍጻሜኡ ድማ መላእኽት ንሰባትን እናረኣይዎ፡ክብል ገሊጽዎ እዩ። ጎይታ ንሓዋርያት ብስጋ እናተገልጸን እናተራእዮምን ብዛዕባ መንግስተ እግዚአብሔር እናመሃሮም ጸንሐ። ኣብዘን መዓልትታት ድማ ንሓዋርያት ኣኪቡ ብዙኅ ምስጢርን ስርዓትን ሓዲሳዊት ቤተክርስቲያን መሃሮም፤ ብኣምሳል ብሉያዊ ሕጊ ድማ 40 መዓልቲ ነቲ ሕገ ሓዲስ ኪዳን ኣጽንዐ፤ ዝተመሃርዎ ኵሉ ክሕልዉን፡ንዓለም ድማ ክምህሩን ወንጌሉ ክሰብኩን ትእዛዝን መምርሒን ሃቦም። ይኹን ደኣ እምበር ኃይሊ ዝኾኖም ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ክሳብ ዝልእኸሎምን ዝለብሱን ኣብ ኢየሩሳሌም ክጸንሑን ካብኣውን ከይወጹን ኣዚዝዎም ብምስጋና ዓረገ። ዕርገቱ ድማ ኩሉ ዝመጸሉ ግብሪ ፈጺሙ ናይ ዓወት እዩ ነይሩ (ሉቃ24፡50-53,ግብሓዋ1፡9-11)።
ዕርገት ጐይታ ኣብ ሓዋርያት ኣብ ሓደ እዋን ክልተ ኣንጻር ዝመስሉ ነገራት እዩ ኣስዒብሎም።ሓዘንን ሓጐስን! ብፍቕሪ ዝነበረ ሰብ እቲ ዘፍቅሮ ክፈለዮ ከሎ ክንደይ ዝኣክል ሓዘን ከም ዝስምዖ ርዱእ እዩ። ኣሽንኳይዶ ተኣምራት ዝገብርን ካብ ሞትዝተንስአን መድሕን ዓለም ጐይታ ይትረፍሲ፡ዝፈትውዎ መዘና እኳ ክፍለ ከሎ ክንደይ ዝኣክል ሓዘን ክስማዕ ከምዝኽእል ዘማትእ ኣይኮነን። ሓዋርያት’ውን እቲ ዘፍቕርዎ ጐይታ ክፍለዮም ከሎ እዚ ክስምዖም ናይ ግድን ስለዝነበረ እዩ ካብኦም ንሰማይ ልዕል እናበለ እናረሓቐን ብእልፍ ኣእላፍ ቅዱሳን መላእኽቲ ተዓጂቡ እናተመስገነ ክዓርግ ከሎ ዝጥምትዎ ዝነበሩ። ይኹን ደኣ እምበር ሓዘኖም ጊዜያዊን ናይፍቕርን እዩ ነይሩ እምበር ካብ ቀቢጸ ተስፋ ዝነቐለ ኣይኮነን። ነዚ ሓዘን ኣመልኪቱ ወንጌላዊ ዮሓንስ ቃል ጐይታ ኣቐዲሙ ንዝተዛረቦ ክጠቕስ ከሎ ከምዚ ይብል “ጊዜኦም ምስበጽሐት፡ ኣነ ኸምዝበልኩኹም ምእንቲ ኽትዝክርዎ ግና እዚ ነገርኩኹም። ምሳኻትኩም ስለዝነበርኩ እየ ኻብ መጀመርታ እዚ ዘይነገርኩኹም። ሕጂ ግና ናብቲ ዝለኣኸኒ እኸይድ ኣሎኹ። ካባኻትኩም ከኣ ሓደ እኳ፡ ናበይ ኢኻ እትኸይድ፧ ኢሉ ኣይሐተንን። እዚ ስለ ዝነገርኩኹም ግና፡ ልብኹም ጓሂ መልአ” (ዮሓ16፡6)።
በቲ ካልእ ድማ ስለዝባረኾምን ስለዘጸናንዖምን፡ ብኣዕይንቶም እናረኣይዎ ድማ ብምስጋና ስለ ዝዓረገን ተሓጒሶም እዮም። ከመይ እንተበልና፡ጻዕዳ ዝልባሶም ቅዱሳን መላእኽቲ ኣብ ሞንጎኦም ተረኺቦም ከምቲ ክዓርግ ዝረኣይዎ፡ጐይታ ብሥጋ ማርያም ብክበበ ትስብእት ዳግማይ ከም ዝመጽእ ነገርዎም። በዚ ኸኣ ጐይታ ፈጺሙ ካብኦም ከምዘይፍለ “ክሳብ ሕልቀተ ዓለም ምሳኻትኩም እየ” ኢሉ ኣተስፊዎም ዝነበረ፤ ድሮ ንቅዱሳን መላእኽቱ ሰዲዱ ብኣፍ መላእኽቱ ቃሉብምስዳድ ኣጸናኒዕዎም። እወ ጐይታ ስቕ ኢሉ ገዲፍዎም ኣይከደን ትምህርትን ምሉእ ተስፋን ኣስኒቑዎምን፤ ባሪኽዎምን ፤ብመላእኽቱ ኣቢሉ ቃል ተስፋ ነጊሩን እዩ። ከምቲ ዝበሎም ድማ፡ ንሳቶም’ውን ነቲ እሙን ቃል ከይተጠራጠሩ ብታሕጓስን ምልኣት ተስፋን ካብቲ ዝዓረገሉ ደብረዘይት ናብ ኢየሩሳሌም ተመሊሶም ምውራድ መንፈስ ቅዱስ እና ተጸበዩ ብጸሎት ጸኒሖም እዮም። “እንሆ፡ ኣነ ተስፋ ኣቦይ ክሰደልኩም እየ። ንስኻትኩም ግና ካብ ላዕሊ ሓይሊ ኽሳዕ እትለብሱ፡ ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም ጽንሑ”በሎም። ንወጻኢ ድማ ክሳዕ ቢታንያ ወሰዶም፡ ኢዱ ኣልዒሉ’ውን ባረኾም። ኮነ ድማ፡ ኪባርኾም ከሎ፡ ካባታቶም ተፈልየ፡ ናብ ሰማይውን ዓረገ። ንሳቶም ከኣ ሰገዱሉ፡ ብብዙሕ ሓጐስ’ውን ናብ ኢየሩሳሌም ተመልሱ። ንኣምላኽ እና ወደሱ እናኣመስገኑን ከኣ ኲሉ ሳዕ ኣብ ቤት መቕደስ ይነብሩ ነበሩ ” (ሉቃ 24፡50-53)። ሓጐስ ሓዋርያት ግና ንጊዚኡ ስለ ዝባረኾምን በረኸቱ ስለዝሃቦምን ጥራይ ኣይኮነን። ብዝተዋህቦም ስልጣነ ክህነትን ብዝረኸብዎ በረኸትን፡ንሳቶም’ውን እና ባረኹ ኣብ ልዕሊ ካልኦት በረኸት እናሕደሩ ክነብሩ ስለዝፈቐደሎም እዩ። ከምኡውን ሞይቱ ተንሲኡ፡ንዓለም ብደሙ ቐደሳ ኣንጽሓ እናበሉ ዝምስክሩሉ ቅዱስ ኣምላኽ፡ ሰባትን መላእኽትን እናረኣይዎ ብግሉጽን ብዓቢይ ምስጋናን ስለ ዝዓረገን ብግልጺ ስለዝተረጋገጸን ባህ ኢልዎም እዩ። ንሱ ጥራይ ግና ኣይኮነን፡ብጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅነት ዓለም ክውን ኮይኑ፡ሓዋርያት ድማ ነዚ ምስክር ክኾኑ ስለዝተኃርዩን ነዚዝተዋህቦም ዓቢ ተልእኾ እና ዘከሩ ይሕጐሱ ነበሩ። ነዚ’ውን ዘረጋግጸልና ዘውትር ንእግዚአብሔር እናመስገኑ ኣብ ቤተመቕደስ ምንባሮም እዩ።
ዕርገት፡ጐይታ ንዝመጸሉ ዕላማ ብዓወት ፈጺሙ፤ ምርኮኡ ማሪኹ፡ናብ ዝቐደመ ክብሩ ዝተመልሰሉ እዩ። እቶም ምርኮ ዝተባህልና ከኣ ንሕና ኢና። ከመይሲ ዝፈጠረናን ጸግኡ ዘብዝኃልናን ጐይታ ገዲፍና፡ ብሰንኪ ሓጢኣት ብእግረ ኣጋንንቲ እናተቀጥቐጥና ምሩኻት ዲያብሎስ ኮይንና 5500ዓመታትዝጸናሕና ንሕና ደቂ ኣዳም ነበርና። ይኹን እምበር ጐይታ ብክቡር ደሙ ቤዛ ኮይኑ፡ካብ መግዛእቲ ጥንተጸላኢና ዲያብሎስ ማሪኹና ብዝቐደመ ውልድነት መለሰና፤ ካብ ኃጢኣትና’ውን ሓራ ገበረና። ዳግማይ ድማ ደቁ ክንበሃል ጸግኡ ዓደለና። እቲ ዝሃበና ጸጋ ውልድነት ጥራይ ዘይኮነስ ስልጣን’ውን ከም ዝኾነ ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ከረድእ ከሎ “ስለዚ ከኣ፡ ናብ ላዕሊ ምስደየበ፡ ምርኮ ማረኸ ንሰብ’ውን ውህበት ሃበ”ይብል።እዚ ደየበ ዚብል ግና፡ ናብ ምድሪ ምውራዱ`ውን ዘመልክት እዩ። እቲ ዝወረደ፡ንዅሉ ምእንቲ ኽመልእ፡ ልዕሊ ዅሉ ሰማያት ዝደየበ’ውን ንሱ እዩ…..ንሱ ገሊኦም ሓዋርያት፡ ገሊኦም ነቢያት፡ ገሊኦም ከኣ ወንጌላውያን፡ገሊኦም’ውን ጓሶትን መምህራንን ክኾኑ ሃበ” (ኤፌ4፡8-12)።
ምርኾ ዝብል ቃል’ውን ቅዱስ ጐርጐርዮስ ብወገኑ ክትርጕሞ ከሎ “ካብ መስቀሉ ናብ ሲዖል ብምውራዱ ኣድሓነና። ብምኽንያት በደል አቦኦም ኣዳም ኣብ ሲዖል ተኣሲሮም ንዝነበሩ ጻድቃን ፈትሖም። ካብ ሙታን ተፈልዩ ብምትንስኡ ብኣማናዊ ትንሳኤኡ ኣተንስኣና። በሪ ንስሓ ድማ ኣርሓወልና ” (ሃይ ኣበው ም. 36 ቍ. 30-37, ም. 44 ቍ. 8) ይብል። እዚ ቃል ድማ ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ዝሰማማዕ ኣበሃህላ እዩ። ድኅሪ እዚ ዓወትን ምርኮን ድማ እዩ ጐይታና ናብ ሰማያት ዝዓረገ። ስለዚ ንሕና’ውን በዚ ቃል ጸኒዕና እንተ ነበርና፡ ዳግማይ ብፍቓድና ናብ ምርኾ ዲያብሎስ እንተዘይተመሊስና፡ ናይ ሓዋርያነትን ካልኦትን ጸጋ ከም ዘይፍለየና ኣረጋጊጹልና እዩ።
ናይ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ልደቱ፡ ጥምቀቱ፡ ሕማሙ፡ ሞቱ፡ ትንሳኤኡ፡ ወዘተ ከም ጋሻ ሃንደበት ዝመጸ ዘይኮነስ ኣቐዲሙ ብነቢያት ዘዛረቦን ዝተመስከረሉን እዩ። ቅዱስ ዳዊት ብዛዕባ ዕርገቱ ክንበ ከሎ ብጥሙሩ “ዐርገ እግዚአብሔር በይባቤ ወእግዚእነ በቃለ ቀርን / ኣምላኽ ብዕልልታ፡እግዚአብሔር ብደሃይ መለኸት ዓረገ” (መዝ 47፥5-6) ኢሉ ተነብዩ ነበረ። በዚ ድማ ከምቲ ብነቢያት ዝተዘርበ ወልደ እግዚአብሔር ብፍሉይ ኣካሉ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ኵሉ ዝመጸሉ ነገር ፈጺሙ ድሕሪ ትንሳኤኡ ኣብ መበል 40 መዓልቱ ናብ ሰማይ ብዓቢይ ክብርን ምስጋናን እዩ ዓሪጉ። እንተደኣ ብምስትውዓል ኣንቢብናዮ ብቅዱስ ዳዊት ዝተጠቕሰ ትንቢት ናይ ተዋሕዶ ምስጢር ዘለዎ ቃል እዩ። እቲ ብባህርይኡ ብምልኣት ዝርከብ እግዚአብሔር ዓሪጉ ምባል፡ዳሕራይ ብፍሉይ ኣካሉ ወልደ እግዚአብሔር ስጋና ለቢሱ ንዝፍጽሞ ግብሪ ዘመልክት እዩ። ዳኅራይ ብፍጹም ናይ መለኮትን ስጋን ተዋሕዶ ንዝፍጸም ግብሪ ድማ እዩ እግዚአብሔር ዓሪጉ ብምባል ዝገለጾ። ንናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ናይ ባህርይ ኣምላኽነቱን፡እግዚአብሔር ምዃኑ ንዝጠራጠሩ ድማ ዓቢ ትምህርቲ ገዲፍሎም እዩ። ሓዋርያት ድማ ነዚ መሰኻኽር ክኾኑ ዝተኃርዩ ስለ ዝኾኑ ድማ ከምቲ ዝበሎም ኣብ ምሉእ ዓለም ተዘርጊሖም ነዛ ጸልሚታ ዝነበረት ዓለም ብርሃን ኮንዋን ፡ጨው ኮይኖም ድማ ኣመቀርዋን።
ዕርገት ጐይታ ክንገር ብዘይከኣል ኣዝዩ ዕጹብ ብዝኾነ ምስጋናን ሰልፍን ከምኡ’ውን ዘድንቕ ሰማያዊ ትርኢት መላእኽቲ ዝተሰነየ እዩ። ነቲ ብዓወት ዝዓርግ ዝነበረ ኣምላኾም፡ እልፍ ኣእላፍ መላእኽቲ በብነገዶም ዓቢ ሰልፊ ገይሮም፤ ሰማያዊ ውዳሴን ድምፂ መለኸትን እናቕረቡ እዮም ኣጂቦሞ። ቅድስት ድንግል ኣዲኡ ንኵሎም ደቀመዛሙርቱን ኣብዝተረኽቡሉ፡ ደብረዘይቲ ብብርሃናዊ ደመና ከምዝተጐለበበትን ሰማያት ከምዝተኸፍቱን መጻሕፍተ ቤተክርስቲያን ኣስፊሖም ዝገልጽዎ እዩ። እቲ ዝነበረ ዘደንቕ ትርኢት ንምስጋናን ብውሑዱ ከምዚ ይመስል ነበረ።
ካብ ሰማይ ናብታ ጐይታና ዝነበረላ ስፍራ ድማ ብርሃናዊ ሰዋስው ተዘርገሐ። ጐይታ ድማ ኣእዳዉ ዘርጊሑ ንሓዋርያቱ ባረኾም፡ ጸጋን ስልጣንን ድማ ሃቦም። ኣብ ልዕሊ ኪሩቤል እተጻዕነ ብርሃናዊ ሰረገላ ድማ ካብ ሰማይ ወረደ። ምስኡ ድማ ኣእላፋት ወትእልፊተ ኣእላፋት መላእኽቲ ኸኣ ነበሩ። ሽድሽተ ኣኽናፎም ዝኾኑ ሱራፌል’ውን ምስኦም ነበሩ።ኣዝዩ ብዝምስጥ ጥዑም ዜማን ብርሃናዊ ቃላትን ድማ ኵሎም በብስርዓቱ የመስግንዎ፡ ይውድስዎን፡ይቕድስዎን ነበሩ። ምስቲ ዓይነት ምስጋንኡን ቃና ዜምኡን ዝሳነ ጥዑም ዝኾነ በብዓይነቱ ድምፂ መለኸት ድማ በብስርዓቱ ይስማዕ ነበረ። ገሊኦም መላእኽቲ “ብሩክ ውእቱ እግዚአብሔር እም ቀዳሚ ወእስከ ለዓለም አሜን” እናበሉ ስብሓት የቕርቡ ነይሮም። ካብኣቶም ድማ ገሊኣቶም “ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር ጸባኦት ፍጹም ሰማያት ወምድር ምሉእ እም ስብሐቲሁ፡ ሆሳዕና በአርያም ዘውእቱ ቡሩክ ዘመጽአ ወውእቱ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር” እናበሉ የመስግንዎ ነይሮም። ገሊኣቶም ድማ “ቡሩክ ስሙ ለእግዚአብሔር እምይእዜ ወእስከ ለዓለመ ዓለም አሜን” ይብሉ ነበሩ። ገሊኣቶም ድማ “ቅዱስ አንተ እግዚአብሔር ቅዱስ አንተ ኃያል፡ ቅዱስ አንተ ኦሕያው፡ ዘኢይመውት መሐረነ” ኢሎም ይቕድስዎ ነበሩ። ገሊኣቶም ድማ “ስብሐት ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ይእዜኒ ወዘልፈኒ ወለዓለመ ዓለም አሜን” ኢሎም የመስግኑ ነበሩ።
ካብ ላዕሊ ድማ ኣዝዩ ግሩምን ዓቢይን ብዝኾነ ነጐድጓዳዊ ድምፂ “አርኅዉ ኆኃተ መኳንንት፡ ወይትረኃዋ ኆኃት እለእመፍጥረ ትወይባእ ንጉስ ክብር ወስብሐት” ክብሉጀመሩ።ካልኦት ኣብቲ ብርሃናዊ መንጦላዕት ዝነበሩ ማኅበረ ልዑላት ድማ “መንውእቱ ዝንቱ ንጉሰ ክብር ወስብሐት” ኢሎም ሓተቱ። እቶም ዝቐደሙ ድማ “ዝንቱ ውእቱ እግዚአብሔር ኃያል ውጽኑዕ ” ክብሉ መለሱሎም። ድኅሪ እዚ፡ ቃላተ መኳንንት ወስልጣናት ኃይላት ተሰምዐ፤ ከምዚ ድማ በሉ “አርኀዉ ኆኃተ መኳንንት ወይትረኃዋኆኀት እለ እምፍጥረት ወይባእ ንጉሰ ክብር ስብሐት”። እንደገና ድማ ካብ መናብርትን አጋእዝትን ካልእ ድምፂ ተሰምዐ። ከምዚ ድማ በሉ “መን ውእቱ ዝንቱ ንጉሰ ክብር ወስብሐት”።እቶም ካልእ ወገን ድማ ከምዚ ኢሎም መለሱሎም “ዝንቱ ውእቱ ንጉሰ ክብር ዐቢየ እስከ ለዓለመ ዓለመ”።ካልኦት’ውን ኣዝዩ ንልቢ ብዝሰልብን ብዝምስጥን ዜማ የመስግኑዎ ነበሩ። ብርሃናዊ ትርኢትን ጥዑም ጨና ዕጣን ካብ ዝሓዝዎ ሙዳያት ይወጽእ ነበረ። ገሊኦም ድማ ብኣኽናፎም ገለ ደስ ዘብል ሰልፍን ድምፂ ምስጋና የስምዑ ነበሩ።
ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ድማ ኣብቲ ንኣኣ ተባሂሉ ኣብ ዝተተኽለ ብርሃናዊ ደብተራ (ድንኳን) ነበረት። ንሓዋርያቱ ድኅሪ ምዝርራቡ ድማ ናብኣ ከይዱ ኣዘራረባ፤ ምድሪ ድማ ኣንቀጥቀጠት። ኵሎም ድማ ሰገዱሉ። ጐይታ ኣብ ዝተዳለወሉ ሰማያዊ ሠረገላ ኪሩቤል ደየበ። ብሊቃነ መላእክት ቅዱስ ሚካኤልን ቅዱስ ብርኤልን ዝምርሑ እልፍ ኣእላፍ ሠራዊተ ሰማይ ብኵሉ ማእዝናት በብመልክዖምን ነገዳቶምን ብስርዓት ለቢሶም ቆይሞም ብቃለ ቀርን የመስግንዎ ነይሮም።ኣብዚ ዕለት ዝተራእየ ሰልፊ ሰማያውያን ሰራዊትን ምስጋንኦምን ሰብ ክገልጾ ዘይከኣል፡ንኽብሪ እቲ ፍቕሪ ሰባት ኣገዲድዎ ሰብ ዝኾነን፤ ስለ ድኅነት ዓለም ድማ ዝሞተን ዝተንሰአን ዝዓረገን ፈጣሪ ፍጥረታት ጐይታና ዝቐረበ እዩ።
ስለዚእዩ ድማ እግዚአብሔር ዝገለጸሉ ቅዱስዳዊት፡ “ዐርገ እግዚአብሔር በይባቤ ወእግዚእነ በቃለ ቀርን/ ኣምላኽ ብዕልልታ፡ እግዚአብሔር ብደሃይ መለኸት ዓረገ” ዝበለ።
ይቕጽል…
ምንጪ፥ ማእዶት
Share this:
TwitterFacebook47
Related
፰/8 ግንቦት ጥንተ ዕርገቱ ለእግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶስ
In “ነገረ ክርስቶስ”
ሰሙነ ሕማማት (ሓሙስ)
In “ስብከት”
ስብከት
May 28, 2014Leave a reply
« Previous
Next »
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Name *
Email *
Website
Comment
Notify me of new comments via email.
Recent Posts
፳፮/26 ሓምለ ዕረፍቱ ለኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን/26th july the death of st.Aba Selama Kesatiebrhan August 2, 2014
፳፭/25 ዕረፍቱ ለሓዋርያ ይሁዳ July 2, 2014
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration Day of Aba Gerima June 24, 2014
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ June 2, 2014
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል) May 28, 2014
ዓውደ ኣዋርኅ
MAY 2014
M T W T F S S
« Apr Jun »
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
Archives
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
Categories
ስብከት
ትምህርቲ ሃይማኖት
ነገረ ማርያም
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ክርስቶስ
ኪነ-ጥበብ
Uncategorized
View Full Site
Blog at WordPress.com.
Now Available! Download WordPress for Android


c: text/html

text:
ገበር
ብዛዕባ ገንዘብ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ይሃሉኻ
“ገንዘብ እንተሎ፡ ብሰማይ መገዲ ኣሎ” ዚብል ኣበሃህላ ኣሎ። እዚ ኣበሃህላ እዚ ብእተወሰነ መዳይ ሓቅነት ኣለዎ። ከመይሲ፡ ምግብን ክዳንን ክንዕድግ፡ ገዛ ኽራይ ክንከፍል ወይ ቤት ክንዕድግ ገንዘብ የድልየና እዩ። ኣሰናዳኢ ሓንቲ መጽሔት “ገንዘብ ኣብ ሕብረተ ሰብ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፣ ገንዘብ ከም መለዋወጢ ዀይኑ ኣብ ጥቕሚ እንተ ዘይውዕል፡ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ወርሒ ራዕድን ውግእን ምዀነ ነይሩ” ብምባል ጸሓፈ።
ይኹን እምበር፡ ገንዘብ ናይ ገዛእ ርእሱ ድሩትነት ኣለዎ። ኣርነ ጋርቦርግ ዚብሃል ኖርወያዊ ገጣሚ፡ ብገንዘብ “ምግቢ እምበር ሸውሃት ኣይዕደግን፣ መድሃኒት እምበር ጥዕና ኣይዕደግን፣ ምሹእ ዓራት እምበር ድቃስ ኣይዕደግን፣ ፍልጠት እምበር ጥበብ ኣይዕደግን፣ ዜብለጭልጭ ነገር እምበር መልክዕ ኣይዕደግን፣ ጽባቐ እምበር ፍቕሪ ኣይዕደግን፣ መዘናግዒ እምበር ሓጐስ ኣይዕደግን፣ ፈተውቲ እምበር ኣዕሩኽ ኣይዕደግን፣ ኣገልገልቲ እምበር ተኣማንነት ኣይዕደግን” በለ።
ሓደ ሰብ፡ ብዛዕባ ገንዘብ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ምስ ዚሕዝ፡ ገንዘብ ሸቶኡ ንኺወቅዕ ከም ዚሕግዞ ደኣ እምበር፡ ከም ቀንዲ ሸቶ ህይወቱ ገይሩ ስለ ዘይርእዮ፡ ዕግበት ኪረክብ ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ‘ፍቕሪ ገንዘብ፡ ሱር ኵሉ ዓይነት ክፍኣት እዩ፣ ገሊኦም ነዚ እናተመጣጠሩ ንርእሶም ብብዙሕ ስቓይ ወጋግኡ’ ብምባል የጠንቅቕ።—1 ጢሞቴዎስ 6:10።
ፍቕሪ ገንዘብ ደኣ እምበር፡ ገንዘብ ባዕሉ ጐዳኢ ኸም ዘይኰነ ኣስተብህል። ኣብ ገንዘብ እምብዛ ምትኳር፡ ኣዕሩኽን ኣባላት ስድራ ቤትን ኪኸፋፍል ይኽእል እዩ። ገለ ኣብነታት እስከ ንርአ።
ዳንኤል፦ * “ንቶማስ ዓርከይ ከም ሓደ ምቝሉልን ቅኑዕን ሰብ እየ ዝፈልጦ ነይረ። ንሱ ነታ ዘገልገለት ማኪናይ ክሳዕ ዝገዝኣ ኸኣ ኣብ መንጎና ዋላ ሓንቲ ጸገም ኣይነበረናን። ማኪናይ ዝዀነ ይኹን ብልሽት ከም ዝነበራ ኣይፈልጥን እየ ነይረ። ይኹን እምበር፡ ነታ ማኪና ንኺገዝኣ ብጽሑፍ ውዕል ገበረ፣ እቲ ውዕል፡ ነቲ ንብረት ብኸምቲ ዘለዎ ዅነታት ይዕድጎ ኸም ዘሎን ምስ ዓደጎ ኺመልሶ ኸም ዘይክእልን ዚገልጽ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ግና እታ ማኪና ተበላሸወት። ቶማስ፡ ዘታለልክዎ ዀይኑ ስለ እተሰምዖ፡ ገንዘቡ ኽመልሰሉ ግዲ በለኒ። ኣዝየ እየ ሰንቢደ! ከረድኦ እኳ እንተ ፈተንኩ፡ ንሱ ግና ብቝጥዐ ተዛረበኒ። ናይ ገንዘብ ጕዳይ ምስ ተላዕለ፡ ካልእ ሰብ እዩ ዀይኑ።”
ኤሰን፦ “ነስሪም እታ እንኮ ሓብተይ እያ። ኵሉ ግዜ ንሰማማዕ ስለ ዝነበርና፡ ብሰንኪ ገንዘብ ርክብና ኺበላሾ ኸም ዚኽእል ሓሲበ ኣይፈልጥን እየ። ከምኡ እዩ ግና ኣጋጢሙ። ወለድና ቐቅድሚ ሙማቶም ነቲ ዝሓደጉልና ንእሽቶ ውርሻ ብማዕረ ኣብ ክልቴና ኽንማቐሎ ተላብዮምና ነበሩ። ሓብተይ ኣንጻር ድሌታት ወለደይ ብምኻድ፡ ካብ እጃማ ንላዕሊ ኽትወስድ ደለየት። ንመምርሒታት ወለደይ ክስዕብ ስለ ዝመረጽኩ ድማ ተቘጥዐት፣ ከተጕባዕብዐለይ እውን ጀመረት። ክሳዕ ሎሚ ኸኣ ተቐዪማትኒ እያ ዘላ።”
ገንዘብን ኣቐዲምካ ምፍራድን
ብዛዕባ ገንዘብ እተዛብዐ ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት፡ ንኻልኦት ብቐሊሉ እዮም ዚፈርዱ። ንኣብነት፡ ሓደ ሃብታም ሰብ፡ ድኻታት ሰባት ናብራኦም ንምምሕያሽ ከም ዘይጽዕሩ ገይሩ ይሓስብ ይኸውን። ወይ ድማ ሓደ ውሑድ ኣታዊ ዘለዎ ሰብ፡ ርኹባት ሰባት ፍቕረ ንዋይ ዘለዎምን ስሱዓትን ከም ዝዀኑ ገይሩ ተቐዳዲሙ ይድምድም ይኸውን። ሓንቲ ርኹባት ስድራ ቤት ዘለዋ ሊን እትብሃል መንእሰይ፡ ግዳይ ኣቐዲምካ ምፍራድ ኰይና እያ። ከምዚ ኸኣ በለት፦
እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ገንዘብ ዚህቦ ምኽሪ ከምቲ ኣብ እተጻሕፈሉ እዋን ውጽኢታዊ ዝነበረ፡ ሎሚ እውን ውጽኢታዊ እዩ
“ከም ጓል ኣዝዩ ሃብታም ኣቦ እየ ዚፍለጥ ነይረ። ስለዚ ኸኣ ሰባት ብዙሕ ግዜ፡ ‘ገለ ነገር እንተ ደሊኺ፡ ንኣቦኺ ሃበኒ ምባል ጥራይ እዩ ዜድልየኪ’ ወይ ‘ንሕና ኸማኺ ሃብታማት ስለ ዘይኰንና፡ ከምቲ ስድራኺ ዘለዎም ጽቡቓት ማካይን ክንዕድግ ኣይንኽእልን ኢና’ ይብሉኒ ነበሩ። ኣብ መወዳእታኡ፡ ንኣዕሩኸይ ከምኡ ኸይብሉ ነገርክዎም፣ ቃላቶም ስለምንታይ ከም ዚሃስየኒ እውን ገለጽኩሎም። ከም በዓልቲ ገንዘብ ዘይኰነስ፡ ከም ንኻልኦት ሰናይ እትገብር ሰብ ክፍለጥ እየ ዝደሊ ነይረ።”
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
መጽሓፍ ቅዱስ ንገንዘብ ኣይዅንንን እዩ፣ ዋላ እውን ነቶም ብዙሕ ገንዘብ ዘለዎም ኣይነቕፎምን እዩ። እቲ ነጥቢ፡ ሓደ ሰብ ዘለዎ መጠን ገንዘብ ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ እቲ ድሮ ዘለዎ ወይ ብዛዕባ እቲ ኼጥርዮ ዚደሊ ገንዘብ ዘለዎ ኣረኣእያ እዩ። እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ገንዘብ ዚህቦ ምኽሪ ሚዛናዊ እዩ፣ ከምቲ ኣብ እተጻሕፈሉ እዋን ውጽኢታዊ ዝነበረ፡ ሎሚ እውን ውጽኢታዊ እዩ። ነዚ ዚስዕብ ኣብነታት እስከ ርአ።
መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፦ “ሃብታም ክኸውን ኢልካ ኣይትጽዐር።”—ምሳሌ 23:4።
ብመሰረት ዘ ናርሲሲዝም ኢፒደሚክ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ደድሕሪ ሃብቲ ዚጐይዩ ሰባት “ኣእምሮኣዊ ጥዕና ይስእኑ እዮም፣ ኣብ ርእሲ እዚ፡ ከም ምሕርሓር ጐረሮን ቃንዛ ሕቘን ሕማም ርእስን ዝኣመሰለ ብዙሕ ጸገማት ጥዕና ኣለዎም፣ ኣልኮላዊ መስተ ብብዝሒ የዘውትሩ፡ ሓሽሽ ድማ ይወስዱ እዮም። ስለዚ፡ ደድሕሪ ገንዘብ ምጕያይ፡ ሕማቕ ናብራ ኸም እትነብር እዩ ዚገብረካ።”
መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፦ “ናብራኹም ብዘይ ፍቕሪ ገንዘብ ይኹን፣ በቲ ዘሎኩም እውን ዕገቡ።”—እብራውያን 13:5።
ሓደ ዕጉብ ሰብ፡ ብገንዘብ ፈጺሙ ኣይጭነቕን እዩ ማለት ኣይኰነን፣ ይኹን እምበር፡ ህይወቱ ብጭንቀት ክትወሓጥ ኣይፈቅድን እዩ። ንኣብነት፡ ገንዘባዊ ኽሳራ ምስ ዜጋጥሞ፡ እምብዛ ኣኽቢዱ ኣይርእዮን እዩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝነበሮ ኣረኣእያ ኺህልዎ እዩ ዚጽዕር፣ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ “ዋሕድን ብዝሕን እፈልጥ እየ። ኣብ ኵሉን ብዅሉ ዅነታትን ናይ ጽጋብን ጥሜትን፡ ናይ ርኽበትን ስእነትን ምስጢር እፈልጥ እየ።”—ፊልጲ 4:12።
መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፦ “ብሃብቱ ዚእመን ይወድቕ።”—ምሳሌ 11:28።
ተመራመርቲ ኸም ዚገልጽዎ፡ ብሰንኪ ናይ ገንዘብ ጸገም ብዙሕ ሓዳር ኣብ ፍትሕ በጺሑ እዩ። ናይ ገንዘብ ጸገም ጠንቂ ምፍጻም ነፍሰ ቕትለት እውን ኰይኑ እዩ። ገሊኦም ሰባት፡ ልዕሊ ሓዳሮም አረ ልዕሊ ህይወቶም እውን ከይተረፈ ገንዘብ እዩ ዜገድሶም። ብኣንጻር እዚ ግና እቶም ሚዛናዊ ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት ብገንዘብ ኣይእመኑን እዮም። የግዳስ፡ ነቲ “ሰብ ብዙሕ እኳ እንተ ኣለዎ፡ ብገንዘቡ ህይወት ኣይረክብን እዩ” ዚብል ቃላት የሱስ ሒዝዎ ዘሎ ጥበብ ይግንዘብዎ እዮም።—ሉቃስ 12:15።
ብዛዕባ ገንዘብ እንታይ ኣረኣእያ እዩ ዘሎካ፧
ርእስኻ ምምርማር፡ ብዛዕባ ገንዘብ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኺህልወካ ኸም ዜድልየካ የዘኻኽረካ ይኸውን። ንኣብነት፡ ከምዚ ዚስዕብ ኢልካ ንርእስኻ ሕተታ፦
ብኣቋራጭ ንምህብታም ዚግበር ሜላታት ይስሕበኒ ድዩ፧
ካብቲ ዘሎኒ ገንዘብ ንኻልኦት ክልግሰሎም ይኸብደኒ ድዩ፧
ምስቶም ብቐጻሊ ብዛዕባ ገንዘብን ብዛዕባ ዚውንንዎ ነገራትን ዚዛረቡ ሰባት ክተዓራረኽ ናይ ምድላይ ዝንባለ ኣሎኒ ድዩ፧
ገንዘብ ንምርካብ ኢለ እሕሱን ዘይስነ ምግባራዊ ነገራት እገብርን ድየ፧
ገንዘብ፡ ኣገዳሲ ሰብ ከም ዝዀንኩ ገይረ ኸም ዝሓስብ ይገብረኒ ድዩ፧
ወትሩ ብዛዕባ ገንዘብ ድየ ዝሓስብ፧
እቲ ንገንዘብ ዚምልከት ዘሎኒ ኣረኣእያ ንጥዕናይን ንህይወት ስድራ ቤተይን ብኣሉታዊ መገዲ ይጸልዎ ኣሎ ድዩ፧
ንኻልኦት ሰባት ብምምቓል ናይ ልግሲ ባህሪ ኣማዕብል
ካብዘን ሕቶታት ንሓንቲ እውን ትኹን ‘እወ’ ኢልካ እንተ መሊስካ፡ ንፍቕረ ንዋያዊ ኣተሓሳስባን ድፍኢትን ክትነጽጎ ጽዓር። ምስቶም ኣብ ገንዘብን ጥሪትን እምብዛ ዜድህቡ ሰባት ኣይትተዓራረኽ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ምስቶም ካብ ጥሪት ንላዕሊ ነቲ ልዑል ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ዝያዳ ኣገዳሲ ገይሮም ዚርእይዎ ሰባት ተቐራረብ።
ፍቕሪ ገንዘብ ኣብ ልብኻ ሱር ኪሰድድ ፈጺምካ ኣይተፍቅደሉ። ንገንዘብ ልዕሊ ኣዕሩኽካን ስድራ ቤትካን ከምኡ እውን ልዕሊ ስምዒታውን ኣካላውን ጥዕናኻ ኣይትስርዓዮ። ነዚ ምኽሪ እዚ ኽትትግብሮ እንተ ጽዒርካ፡ ብዛዕባ ገንዘብ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኸም ዘሎካ ዜርኢ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 7 ኣብዛ ዓንቀጽ ዚርከብ ስማት ተቐዪሩ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አነዶ ? ንስካ !!! መን እዩ እቲ ሓሰካ !?!
- Details
- Created: Friday, 19 May 2017 13:12
- Last Updated: Friday, 19 May 2017 13:12
መልሲ ንኣይተ ነጸርኣብ ኣስመላሽ !!! ሓባልሲ መጠመቲኣ ትኩሓል ከምዝብሃል እቲ ብ2010 ዝፈጸምካዮ ገበን ሽዑኡ ግዜ ከይወሰደ ንህዝቢ ክባጻሕ ኣመሓላሊፈዮ ዝነበርኩ ንስካ ትዝከሮ ኩሉ ከኣ ይዝክሮ እዩ፡ እቲ ዝፈጸምካዮ ኣሉታዊ ወፈራ ምስ ጊዜ ምንዋሐ ክርሳዕ እዩ ዝብል ሕልሚ እንተድኣ ሓሊምካ ኔርካ፡ ኣብ ዓለም ብደቂ ሰብ ዝፍጸም ጽቡቅ ይኩን ሕማቅ ተግባረ ከምቲ ዝሐለምካዮ ተቀቢሩ ዝነብር መሲሉካ እንተኮይኑ ሕጂ እውን ኣይተበራበርካን እሞ ንክትበራበር እጽውዓካ፡
፡ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዚ ትብሎ ዘለካ ተርኣኢና ግን ብዕምቆት ከነዕልል ዘይምክኣልና ክልቴና በበይኑ ዓላማ ስለዘለና ድኣ እምበር ብካልእ ኣይኮነን፡፡ ንሱ ክኣ ኣብቲ ጋሕማጥ ዕድመ ሃገራዊ ዋዕላ 320 ሰባት ዝተሳተፍና


text:
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዘይዲሞክራስያዊ ምሕደራ፥ ብልሽውና መራሕቲ ፥ ዓሌታዊን ቀቢላውን ኣድልዎ፥ ኮረሻ ስልጣን ንዘይምግዳፍ ዝግበር ምውጣጥ ዳርጋ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ሎሚ ሎሚ እዚ ተርእዮ ኣብ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ገለ ሃገራት ኣስያ እውን ክልሕም ጀሚሩ ኣሎ።ህዝቢ ናይዘን ሃገራት ድማ ብሰንኪ ህርፋን ስልጣን ናይቶም መራሕቲ ግዳይ ኮይኑ ይነብር።
ህዝቢ ኤርትራ ከም ካልኦት ብዘይዴሞክራስያዊ ስርዓት፥ ብብልሽውና መራሕቲ፤ ብወገናዊ ኣድልዎ ዝሳቐ ህዝቢ ኮይኑ ዳርጋ ን26 ዓመት ብዝወደቐ ምሕደራ ክደሃኽ ጸኒሑ ኣሎ። ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ካልኦት ህዝብታት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓሰመ ኩነት ኣሎ ዘብሎ ግን ካልእ ዓቢ ረቋሒ ኢዩ።
ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ህዝብታት ኣፍሪቃ ኣብ ስልጣን ነዊሕ ዝጸንሑ መራሕቱ፤ ስልጣን ምግዳፍ ኣብዮም ይገዝእዎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ሱዳን ዘሎ ፕረዚደንት ጀነራል ዑመር ኣልበሺር ንኣስታት 28 ዓመት ፖለቲካዊ ስልጣን ጨቢጡ ኣሎ። ንሱ ህዝቢ ኣብ ስልጣኑ ክሳብ ዘይመጾ፤ ህዝቡ ከም ድላዩ ክንቀሳቐስ፥ ክሰርሕን ክነግድን ክሓርስን፥ ናብ ዝደለዮ ሃገር ኪኸይድ፤ ናብ ዝደለዮ ቤት ትምህርቲ ክመሃር፤ ናብ ዝደለዮ እምነት ከምልኽ፥ ዓቕሚ ተረኺቡ ቤቱ ክሃንጽ ገፊሕ ዕድል ኢዩ ዝኸፍተሉ። እቲ ፕረዚደንት ወተሃደራዊ መላኺ ውን እንዳተባህለ ኣብ ኣጋጣሚታት እሱራት ክፈትሕ፥ ማእሰርቲ ፍትሓዊ መስርሕ ክሕዝ፥ፍርዳዊ ትካላት ኣገልግሎቱ ክህብ፥ ምስቶም ብሓሳብ ዝፈላለይዎ ሰልፍታት ናይ ዕርቅን ክትዕን ጉባኤታት ክጽውዕ ይረአ፤ ብዓቢኡ ድማ ንህዝቡ መባእታዊ ሓርነት ሂቡ ኢዩ።
ናይ ኤርትራ ሕሰም ፍሉይ ዝገብሮ እምበኣር እዚ ኢዩ። ህዝቢ መራሕቱ ክመርጽን ከውርድን ጥራይ ኣይኮነን ተኸሊኡ። ንሱስ ምግያጽ ሓሲቡ ካብ ዘይጥምቶ ነዊሕ ጌሩዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዓቢኡ ምህላዉ ኢዩ ተኸሊኡ ዘሎ ሰላምን ቅሳነትን ዘለዎ ምህላው። ህዝቢ ክመሃር ክገይሽ ክሓርስ ክነግድ ኣይፍቀደሉን። ከምቶም ካልኦት ናይ ኣፍሪቃ መንግስታት ኣብ ስልጣነይ ጥራይ ኣይምጻኣኒ እምበር ካልእ ድልየቱ ከማላኣሉ ኢየ ዝብል ስርዓት ኣይኮነን መንግስቲ ኤርትራ።
ኣብ ሃገራት ዘለዉ መንግስታ ንህዝብና እንታይ እንተገይርና ኢና ነሐጉሶ ኢኦም ክሓስቡ ኣብ ባይቶታት ኣብ ካቢነ፥ ወይ ውን ብውልቆም ክሓስቡ ከዬአቀስይ ይሓድሩ። ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ነዚ ህዝቢ እዚ እንታይ ተገበርኩ ኢየ መዓንጥኡ ኣሕርር ዘብሎ ኢሉ ምሉእ ለይቲ ኮፍ ኢሉ ዝሓድር ኢዩ ዝመስል። ምኽንያቱ ንህዝቢ ኤርትራ ነብሲ ወከፍ መዓልቲ ካብታ ዝሓለፈት መዓልቲ ዝያዳ ከም እትመሮን፥ እትሓስሞን ክገብር ሕጊግ ይብል ኣሎ። ብዙሓት መንግስታት መታን ጽባሕ ክትሓይሽ ካብ ሎሚ ኢሎም ክሓስቡ ይሓድሩ። መንግስቲ ኤርትራ ግን ጽባሕ ካብ ሎሚ ዝመረረት ክትኮኖ ኣለዋ ንህዝቢ ኤርትራ ኢሉዩ ክሓስብ ከውርድን ከደይብን ዝሓድር። ከምኡ ክኢኾነሉ ድማ ህዝቡ ዘሳቒ ድንጋገታት ክምህዝ ከይደቀሰ ዝሓድር ስርዓት ኮይኑ ኣሎ።
ህዝቢ ብሻቕሎት ድቃስ መታን ክስእን ብረት ዓዲሉ ኣረጋውያንን ሕሙማትን ከይተረፉ ናብ ታዕሊም ክወርዱን ኪከላበቱን ይገብር። ህዝቢ ማይ መታን ክስእን፤ ዲጋታት ምስ ማየን ቱቦታት ምስ ዓቕሚ ማይ ከምዝዕጾ ጌሩ ህዝቢ ኣብ ሬጋታት ማይን ቦጣትን ተስጡሑ ምስ ፊስቶን በርሚልን ጀሪካንን ክዛረብ ከምዝውዕል ይገብር። ብኡ መጠን ድማ ፈቐዶ ዝሓሰሞ ህዝቢ ዘንጸርጸረ መንእሰይ ረኣየ ባህታ ይስመዖ። ውሽጡ ሕጉስ ይብል።
ሳዲዝም ስቓይ ካልኦት ዘጽምእ ሕማም ስለዝኾነ፤ እቲ ህዝቢ ከርፋሕፋሕ ክብል፥ ቆልዑት ክእሰሩ፥ መንእሰያት ክሃድሙ፥ ኣዴታት ጸላም ተጎልቢበን ክልምና ዝገበሮ ስራሕ እኹል ኮይኑ ኣይስመዖን፤ ብኻልእ ኣበሃህላ ጽምኣት ደሙ ኣይረውን። ኮይኑ ድማ ህዝቢ ቁሩብ ክሽምት፤ ክገዝእ፤ ክሓልፈሉ እንተርእዩ ደጊሙ ሕጂኸ እንታይ ጌረ ከሕርቖ ኣለኒ ኢሉ ከየደቀሰ ይሓድር።
ህዝቢ ዘጠራቕሞ ዘሎ ገንዘብ መስተርሆት ከይፈጥረሉ ገንዘቡ ይኣስረሉ፤ ገንዘቡ ተኣሲሩ ተዘይጉህዩ ድማ ንዕኡ ደጊሙ ይኣስሮ። ካብታ ዝርካቡ ዓቕሙ ጌሩ ህዝቢ ነቶም ዝርካቦም መንእሰያት ደቁ የመራዕው ኣሎ፤ ብኣበባ ደቁ ድማ ይሑገስ ኣሎ ተሰሚዑ፤ ሓጎስ ህዝቢ ንዕኡ ምረት ስለዝፈጥረሉ ህዝቢ መርዓታቱ ደው ከብል እንታይ ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ከይደቀሰ ይሓድር።መንእሰያት ከይመራዓዉ ዝዕንቅፍ ሓድሽ ሕጊ ድማ ይእውጅ።
ማእሰርታት መሊኡ ህዝቢ ዝእሰረሉ ቦታ ተሳኢኑ እንተይሎ’ሞ ዘይተኣስረ ሰብ መታን ከይበዝሕ ወላ ኣብ ክልተ እብረ በብሳልስቲ እሰርዎም ኢሉ ይእዝዝ። ዕድመ ዝደፍኡ እሱራት ኣለዉ እንተኢሎሞ ሓንጎሎም ክሳብ ዝስሕቱ ኣጽንሕዎም እንተወጹ እውን ዝንቀሳቐሱ ሬሳ መታን ኪኸዱ ይብል። እቲ ሕሱም ትእዛዝ ምስ ኣህለፈ ድማ ዘፍ ኢሉ ይድቅስ፤ ምኽንያቱ ምሉእ ለይቲ ንህዝቢ ኤርትራ እንታይ ኢዩ ዘሕርቖ ኢሉ ክሓስብ ዝሓድር መንግስቲ ስለዝኾነ።
ህዝቢ እኽሊ ደሓን ስለዘእተወ ይጸግብ ኣሎ እንተሰሚዑ፤ከምስርዓት ጉህዩ ይሓድር፤ ስለዚ ድማ እኽሊ ብኩባንያ ቀይሕ ባሕሪ ክእከብ፤ ህዝቢ ድማ ብሞቕነን ክዕደል ይእዝዝ። ከምኡ እንተገይርካዮ ጥራይ ኢዩ ህዝቢ ኣብ ልዕሊኡ ዝደለዮ ኪገብር ዝኽእል መንግስቲ ከምዘሎ ዝዝክር ኢሉ ስለዝኣምን ድማ ንግሆ ንግሆ ሰብ ዋና ህይወቱ ከምዘይኮነ ዘዘኻኽሮ ኣዋጃት የውጽእ።
ህዝቢ በታ ዝርካቡ ቤቱ እንዳ ኣካረየን እንዳተኻረየን ይነብር ኣሎ ተሰሚዑ፤ ቅሳነት ህዝቢ ስለዘሻቕሎ ህዝቢ መታን ከይደቀሰ ክሓድር ከመይ ጌረየ ነዛ ናይ ኣባይቲ ቅሳነት ዝዘርጋ ኢሉ ክሓስብ ይሓድር። ኮይኑ ድማ ኣካራዩ ተኻራዩ ዘናቑት ኣዋጃት የውጽእ።መንእሰይ ኣብ ከተማታት ዘወን ክብል እንተርእዩ እዚ መንእሰይ ኣይውዳእን ዲዩ ኢሉ ጉህዩ ስለዝሓድር ንጽባሒቱ ኣልማማ ግፋ ይእውጅ።ካብኡ ክሃድሙ ኣብ ባሕሪ ዝጥሕሉ መንእሰያት እንተርእዩ ድማ ፌስትኡ ይእውጅ። እዚ ሕማ ድሮ ናብቶም ደገፍቱ ዝበሃሉ ሓሊፉ ምህላዉ ድማ ዘሻቕል ይገብሮ።
ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ገዛእቲ ርእዩ ኢዩ። እቶም ገዛእቲ ስልጣኖም ንምሕላው መግዛእቶም ንምስፋን ደኣ ኢዮም ዘሳቕይዎ ዝነበሩ እምበር፤ ባህታ ክስመዖም ወይ ብስቅያቱ ስለዝድሰቱ ኢዮም ዝብል ታሪኽ የለን። እንተነይሮም ድማ ዝኸፍኡ ገዛእቲ ኢዮም።
እዚ ሕጂ ዘሳቕዮም ዘሎ ስርዓት ግን ብስቅያቶም ደስታ ስለዝስመዖ ኢዩ። ደስትኡ ክውስኽ ድማ መዓልታዊ ስቅያት ህዝቢ ዝውስኽ ሜላታት ክኣልም ይሓድር ኣሎ። ስቓይ ዝውገድ እቲ ስቓይ ብምፍጣርን ብስቓይ ካልኦትን ጥራይ ክነብር ዝህቅን ስርዓት ምስዝእለ ኢዩ፤ እዚ ድማ ሓላፍነት ናይቶም ህዝቢ ትጽቢት ዝገብረሎም ኣካላት ኢዩ። ሙኻኑ ድማ ዘይተርፍ ኢዩ።


text:
ኣብ ጀርመን ብመሰረቱ ኩሉ ሰብ ብነብሱ ክሓድር መሰል ኣለዎ: ዋላ ቅቡላት ስደተኛታት። ብሰለስተ ስሩዕ ዝርዝር ናይ ርእሰ-ምምሕዳር ተፈልዮም ድማ ይግለጹ፡
ስለዚ እቲ ዝደለኹሞ ነፍሲ-ምሓደራ ሞያ: ካብቶም ሰለስተ ዓይነት ምሕደራታት ሞያ ኣብ ጀርመን፡ ምስ መን ከም ዝስራዕ ከተረጋገጹ ኣለኩም። ብዝተረፈ ከኣ ኣገደስቲ ጠለባትን ኣድላይነታትን: ሞያዊ ብቅዓትን: ወግዓዊ ተግባራትን ክማልኡ ኣለዎም። ኣብ ጀርመን ብዛዕባ ሞያውያን: ክእለታውን ወግዓውን ኣድላይነትታት: እንተላይ ብዛዕባ "ጠለባት ኣብ መርገጽ ሞያ"(Anforderungen an den Berufsstand) ከምዝዝረብ ክትሰምዑ ኢኹም። ስለዚ ኣድላይነትን ጠለባትን ናይነቶም ሰለስተ ዓይነታት ነፍሲ-ምምሕዳር ዝተፈላለዩ ክኾኑ ስለዝኽእሉ: እቲ ንዓኹም ቅኑዕን ኣፍራይን ዓይነት ስራሕ/ሞያ ኣየናይ ከም ዝኮነ ከተረጋገጹ ኣለኩም።
ትካል ኣብ ጀርመን ማለት ዝኾነ ገንዘብ ከተእቱ እትኽእል ሞያዊ ተግባር ክኸውን ይኽእል። እዚ ውን ጭቡጥ ትካልነት እዩ ዝብሃል፣ ከም ትካልነት መገሻ ዘይኮነ። ነጻ ስራሕ ሞያ ዝገብሩ ርእሰ-ሓደር ሰባት ፍላያት እዮም ወይ ኣብ ሕርሻን ስነ-ኣግራብን ዝሰርሑ - ንሳቶም ብትካልነት ኣይሰርሑን እዮም። ኣብ ጀርመን ናጽነት ትካል ኣሎ። እዚ ማለት፣ ብክልሰ-ሓሳብ ኩሉ ሰብ ዝኾነ ትካል ክገብር ይኽእል'ዩ። ብተግባር ግን እዚ ናጽነት ትካል ደረት ኣለዎ፣ ምኽንያቱ ንሓደ ሓደ ትካላት ፍሉያት ኣድላይነታት ክህሉ ኣለዎ። ነየኖት ትካላት እንታዎት ኣድላይነታት ኣድለይቲ ከምዝኾኑ ኣብዚ ኢኹም ትፈልጡ።
ዘይጽግዕተኛ ዝገብሩ ነጻ ሞያውያን ንጥፈታት ከም ስነ-ፍልጠታውያን፣ ስነ-ጥበባውያን፣ ደረስቲ፣ መምህራን ወይ ህጻናት ኣለይትን ስራሓት እዮም።
ዋላ ኣብ ናይ ቀረጽ ግዴታት ፍሉይነት ኣሎ: ሓደ ነጻ ሞያዊ ዘይጽግዕተኛ ናይ ትካል ቀረጽ ክኽፈል ኣይግደድን‘ዩ። ዋላ'ቶም መረጋገጺታት ንቤት-ጽሕፈት ገንዘብ (ፋይናንስ) ("Finanzamt") ናይ ዓመታዊ ኣታዊ ቀረጽ ብዝምልከት ዝቀርብ ሰነዳት ካብ ቀዋሚ ትካል ዝነጥፋ ዝቀለለ’ዩ: ሓደ እቶትን ወጻእን ዘለዎ ጸብጻብ ኣካሊ እዩ። ብዛዕባ ነጻ ሞያዊ ስራሕ ፍቓድ ዝውስን እቲ ቤት-ጽሕፈት ገንዘብ (ፋይናንስ) ("Finanzamt") እዩ ። ኣየኖት ሞያውያን ስራሓት ነጻ ሞያታት ከምዝኾኑን ከምኡ'ውን እንታይ ቅጥዒ ክማላእ ከም ዘለዎን ካብዚ መወከሲ ክትርድኡ ትክእሉ።
ነፍሰ-ሓደር ንግዳዊ ስራሓት ብዝስዕቡ ኩነታት ከም ተንቀሳቀሲ ሞያታት ይቑጸሩ:
ብተወሳኺ ተንቀሳቀስቲ ሞያውያን ብርእሰ-ሓደርትነት: ብውሱናት ስራሓት ዋላኳ ብቁዕ ፍልጠት ንግዝዩኡ እንተዘይብሎም ክሰርሑ ይፍቀደሎም’ዩ∷ ቅጥዕታትን ጠለባትን ተንቀሳቀስቲ ሞያውያን ግና ክማላእ ኣለዎ∷ ቅጥዕታትን ጠለባትን መወከሲ ክትርድኡ ትክእሉ።


text:
ተቓዋሚ ውድብ ዓረና ትግራይ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ መቐለ ዝፀውዖ ሰላማዊ ሰልፊ መንግስቲ ብዝሒ ዘለዎም ዕጡቓት ብምውፋር ከቢድ ዕንቅፋት’ዃ እንተፈጠረ ዕውት ነይሩ ኢሎም ኣቦ ወንበር እቲ ውድብ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ።
ኣብ ዝተፈላለያ ክልላት ይፍፀም ዘሎ መንነት መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ንምቅዋምን ጠጠው ንክብል ንምሕታትን ኣብ ዝተፀውዐ ሰልፊ ሓይልታት ፀጥታ ሰባት ናብቲ ሰልፊ ከይኣኸዱ ይኽልክሉን የፈራርሑን ነይሮም ኢሎም።
ብዛዕባ እዚ ካብ ምምሕዳር ከተማ መቐለ መብርሂ ንምርካብ ተደጋጋሚ ፃዕሪ ተገይሩ ኣይተዓወተን።ንመንግስቲ ቕርበት ዘለዋ ሬድዮ ድምፂ ወያነ ትግራይ ኣብ ናይ ቀዳም ፈነውኣ ‘’ውድብ ዓረና መድረኽ ዝሓተቶ ሰልፊ ኣብ ሓፂር እዋን ዝቐረበ ምስ ምዃኑን ዝሓተቶም ነገራት ንምምላእ ኣፀጋሚ ብምዃኑን ፍቓድ ኣይተውሃቦን’’ ክብሉ ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣቶ ዳንኤል ኣሰፋ ምግላፆም ፀብፂባ’ላ።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጅቡትን ቱርኪን ኣብ መንጎአን ዘሎ ንግዳዊ ልውውጥ ንምዕባዩ ይሰማምዓ
Radio Erena: 01 January 2018
ኣብ መንጎ ጅቡትን ቱርክን ዝካየድ ዘሎ ንግዳዊ ልውውጥ ንምዕባይ ክልቴ ሃገራት ስምምዕ ከቲመን።
እዘን ሃገራት ነዚ ስምምዕ ዝኸተማ፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ፣ ፕረዚደንት ቱርኪ ጣይብ ኤርዶዋን ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ብ20 ታሕሳስ ናብ ቱርኪ ድሕሪ ምብጽሑ'ዩ።
ጸብጻብ ክፍሊ ወፍሪን ንግድን ቱርኪ ከምዝሕብሮ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ 10 ኣዋርሕ ቱርኪ ናብ ጅቡቲ ናይ ዝልኣኸቶ ሰደድ 83.6 ሚልዮን ዶላር ክበጽሕ እንከሎ፣ ቱርኪ ካብ ጅቡቲ ዘምጽኣቶ ነገራት ከኣ 317, 150 ዶላር ይበጽሕ።
ቱርኪ ዓመታዊ ናብ ጅቡቲ እትልእኾ ሰድድ ናብ ልዕሊ 200 ሚልዮን ዶላር ክብ ከተብሎ መደብ ከምዘለዋ ሰበ ስልጣን ኣንካራ ገሊጾም።
ቱርኪ ብዘይካ'ዚ ኣብ ንግድን ቁጠባን ኣብ ወትሃደራዊን ካልእ ጽላታትን ንምትሕብባር ኣፍደጌታታ ንጅቡቲ ርሕUው ከምዘሎ ኣብቲ ፕረዚደንት ዑመር ጉለ ናብታ ሃገር ዝበጽሓሉ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
ቅድሚ ክልተ ዓመት'ውን ፕርዚደንት ቱርኪ ናብ ጅቡቲ ተመሳሳሊ ዕላማ ዘለዎ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ኣይርሳዕን።
ፕረዚደንት ጣይብ ኤርዶዋን ድሕሪ'ቲ ምስ ፕረዜንት ጅቡቲ ኣብ ቱርኪ ምርኻቡ ናብ ከተማ ካርቱም ብምምርሕ ምስ ፕረዚደንት በሽር ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት ከምዝተመያየጠ ይፍለጥ።
እንተኾነ እቲ ፕረዚደንት፣ ነቲ ቱርኪ ብቀጠር ዝተመወለ ወትሃደራዊ መዓስከር፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ሱዳን፣ ኣብ ሱዋኪን ንምቛም ስምምዕ ከቲማ ንዝብል ዜና ነጺግዎ።
ፕረዚደንት ቱርኪ ነቲ ዜና ዝነጽጎ ዘሎ፣ ግብጺ በቲ ኣብ መንጎ ሱዳን፣ ቱርኪን ቀጠርን ዝካየድ ዘሎ ስምምዓት ሻቕሎት ከምዘለዋ ብወግዒ ድሕሪ ምግላጻ'ዩ።
====================


text:
Date: Sunday, 12 November 2017
ብሕድሩ ዑቕባትንሳኤ!
ድሕሪ ፈደረሽን ኣብ ዝተኻየደ ፖለቲካዊ ቃልሲ ብዙሓት ኤርትራውያን ማእሰርትን ማሕነቕትን ስቅያትን መከራን ኣጓኒፍዎም ዝፈትዉዋ ሃገሮም ገዲፎም ድማ ናብ ስደት ኣምሪሖም፡፡እንተኾነ ግን ህዝቢ ኤርትራ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ናጽነት ኤርትራ ካብ ኢዱ ከይትመልቆ ሓያል ተቓውሞን በዳሂ ፖለቲካዊ ቃልስን ኣካይዱ፡፡ ነቲ በብእዋኑ ጉዳዩ ብሰላም ንኽፈትሖ ዝገብሮ ዝነበረ ጥርዓናት ብሕቡራት ሃገራትን ርእሰ ሓያላን መንግስትታትን ጸማም እዝኒ ስለዝተዋህቦ፡ካልእ ኣማራጺ ስለ ዘይነበሮ ድማ ምእንቲ ናጽነቱን ክብሪ መሰሉን ብዕጥቂ ብረት ንኽቃለስን መስዋእቲ ንኽኸፍልን ተገዲዱ፡፡
ኣብ ምምስራት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ዝድለ እኹል ንቕሓትን ንጹር ሃገራዊ ዕላማን ፖለቲካዊ ስረታትን ስለዘይነበሮ፡ኣብ ውሽጢ እቲ ቃልሲ ኣሰከፍቲ ዕንቀፋታትን ናይ ምፍንጫላትን መስፍናዊ ሕማማትን ተርእዮታት ተቐላቒሎም ፡፡ንሰውራ ኤርትራ ኣዳኺምዎ ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ቃልሲ ከምዝነውሕ እውን ጌርዎ፡፡
ኣብ መወዳእታ ግን ፖለቲካዊ ምፍሕፋሕን ውሽጣዊ ጎንጽታትን ዝወለዶ፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ሰውራ ንቑሓት ማዕድን ሕብረተሰብ(ምሁራት ባእታታት)ስለ ዝተፈጥሩ፡ ሓደ ንሰውራ ኤርትራ ቅኑዕ ዕላማን ማእዝንን ከትሕዝ ዝኽእል፡ ንህዝቢ ዝሓልን ንጹር ሃገራዊ ዕላማን ፖለቲካዊ መስመርን ሒዙ ዝጎዓዝን፡ ዋሕስነት ሰውራ ኤርትራ ዘረጋግጽ ናይ ነዊሕ ናይ ቃልሲ ጠመተ ዝነበሮ ካብ ሕሉፍ ተመክሮ ዝተማህረን፡ ሓያልን ዘይዕጸፍ ፖለቲካዊ መርገጽ ዘለዎ ንህዝብን ሰራዊትን ወዲቡን ኣንቂሑን ኣዕጢቑን፡ኣብ ሓድነትን ስኒትን ዝኣምን ንጹር ፖለቲካውን ስትራተጂካውን ዓቕምን ክእለትን ዘለዎን፡ ናጽነት ኤርትራ ከውሕስ ዝኽእል ውድብ ህዝባዊ ግንባር ተወሊዱ፡፡
እቶም ምምስራት ህዝባዊ ግንባር ዘሰንበዶም ሓይልታትን መግዛእቲ ስርዓት ኢትዮጵያን ግን ህዝባዊ ግንባር ንኸይስስን ገና ብዕሸሉ ውልዶ እንከሎ ክቖጽዩዎን ከጥፍእዎ እዮም ተጓዮም፡፡ስርዓት ሃይለስላሴ ብቐዳምነት ንህዝባዊ ግንባር ንኸጥፍእ ዝኣለሞ ተንኮልን ሰራም እስትራተጅን ፡ገረብ ብሓኽላ ከምዝብሃል ካብ ገጠራት ኣባጽሕ ኣኻኺብካ ኣንጻር ሰውራ ኤርትራ ከምዝዓጥቁ ምግባር እዩ፡፡
እቶም ካልኦት ሓይልታት ድማ ንዓና ጥራሕ እንተዘይሰሚዕኩምና ብምባል ነቲ ፍሑኽ ዝብል ዝነበረ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ህዝቢ ተቐባልነት ከምዝነበሮ ስለ ዘስተብሃሉን ህላውነቶም ውን ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ከምዘብቅዕ ስለ ዝገመቱን ህዝባዊ ግንባር ኣብ ውሽጢ ሜዳ ኤርትራ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ምንቅስቓስ ከምዝሕረምን ናይ ጥፍኣት ውሳኔ ከም ዝወሰንን ተገይሩ፡፡እንተኾነ ቀዳዊኻ ኣሎ ከምዝብሃል ንሓጺር እዋን ድኣ ኣብ ልዕሊ ሰውራ ኤርትራ ሃስያ ኣውሪዱ እምበር፡ጸኒሑስ ኩሉ መንእሰይ ኤርትራ ብጸቢብ ጉጅላዊ ኣተሓሳስባን ብመግዛእታዊ ሚላን ኣይተታለለን፡፡ንቕሓቱ ስለ ዘበረኸን ብመግዛእቲ ስለ ዝተገፍዐን ድማ እታ ዝፈትዋ ሂወቱ መባእ ሃገር(መስዋእቲ) ንኽኸፍል ናብ ሰውርኡ ውሒዙ ፡፡
ሰውራ ኤርትራ እውን ብኣሽሓት ዝቑጸር ሓይሊ ጉልበትን ንቑሓት ፖለቲከኛታትን ክረክብ ኪኢሉ፡፡ብኡ መጠን ድማ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ቁጠባውን ማሕበራውን ጽላታቱ ብናህሪ ክስጉም ሓጊዝዎ፡፡ነቶም ዝተፈላለየ ኣተሓሳስባ ዝነበሮም ካብ ዝተፈላለያ ብሄራት ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝተሰለፉ መንእሰያት ኤርትራ ብረቂቕ ንቕሓትን ሃገራውነትን ከምዝበስሉን ብዲሲፕሊን ተሪሮምን ተመልሚሎምን ኣብ ደምበ ቃልሲ ህዝባዊ ግንባር ሓያል ኣበርክቶ ከምዝገብሩን ተገይሩ፡፡እዚ ዘይብሃል ንኽትኣምኖም ዘጸግሙ ኣብ ዓለምና ውሑድ መዳርግቲ ጥራሕ ዘለዎም ተራእዮምን ተሰሚዖምን ዘይፈልጡ ከቢድ መስዋእትን ስንክልናን መስተንክራዊ ጅግንነትን ተወፋይነትን ፈጺሞም ድማ ንኤርትራን ህዝባን ካብ ኣርዑት መግዛእቲ ሓራ ኣውጺኦማ፡፡
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ውሑዳት ብሓሳድ ቅንኢ ዝዓወሩ ብብልሽው ኣተሓሕዛ ፖለቲካዊ ቃልሲ ዝተበከሉ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ነቲ ብመሪሕ ህዝባዊ ግንባር ዝተዛዘመ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክኣምኑን ንህዝባዊ ሰራዊት ክምጉሱን ኣይተራእዩን፡፡ በንጻሩ ድማ ብግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ ንዝተኣወጁ ሃገራዊ መርሓን ምድላዋት ረፈረንዶም ኤርትራን ኣይተቐበልዎን ጥራሕ ዘይኮነ ንዝወጹ ኣዋጃት መንግስቲ ከቋናጽቡን መሳርሒ ባዕድን ምዕራባውያን ሃገራትን ውልቀሰባት ጸለውቲ ዝብልዎም ኣካየድቲ መራኸቢ ብዙሓንን ኮይኖም ኣንጻር ሃገር ቃልኪዳን ኣሲሮም፡፡እቲ ዝተመደበ ረፈረንዶም ግን ሳላ ውሕሉል ኣተሓሕዛን ኣወዳድባን ህዝባዊ ግንባርን ዕቱብ ተሳትፎ ህዝብን ውጽኢቱ ንዓለም ኣደኒቑ፡፡እንተ እቶም ሰራም ብመስፍናዊ ሕማማት(ብሃይማነታውን ኣውራጃውን ዓሌታውን ዝተበከሉ)ውልቀሰባት ግን ምፍንጫላትን ምጉዝዛይን ቀጺሎም፡፡
ሎሚ እቶም ባህጎም ዘይሰመረሎም ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ኣብ ወጻእ ኮይኖም ኣይትሓዙና ይብሉ ኣለዉ፡፡እንሆ ሜዳ እንሆ ፈረስ ከምቲ ዝደልይዎ ወረቐት ክሓናጥጡን፡ ኣብ ኤሜሪካ፡ምዕራባውያን ሃገራትን ኮይኖም ዝምድንኦም ምስ ወያነ ከሕይሉን ናይ ፖለቲካ ወራዙት ኮይኖም ክቐርቡን ሃርገፍገፍ ክብሉን ትርእዮም፡፡ስልጣን ሕሱም ሎሚ ተኣኪቦም እብሉኻ እሞ ንጽባሒቱ ድማ ተባኢሶም ትሰምዕ፡፡ በብእዋኑ ምስቶም ዝኸተቡዎምን እንጀራ ልማኖ እናተመወሉ፡ንምዕራባውያን ሃገራት ንኸሕጉሱን መንቀሳቐሲ መቑነን ንኽረኽቡን ኣብ ወረቕት እንዳስፈሩ ሓቀኛታት ተሓለቕቲ መሰል ክመስሉ ክብሪ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ከሕስሩን ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከናሽዉን ንኽቡር ምስዋእቲ ኤርትራውያን ከዋርዱን ደሞክራሲ እባ ቅዋም እባ እናበሉ ህዝቢ ክበታትኑ ይፍትኑ፡፡ከምኡ ይመስለክን ውሕጅ ይወስደክን እዩ ነገሩ እሞ ህዝቢ ኤርትራ ኣይትተሃመል ኣብ ሃገራዊ ዕላማኻ ጽናዕ፡፡
እቶም ምስ ህዝባዊ ግንባር ንጥቕሞም ክብሉ ናይ ቃልሲ ምሕዝነት ጌሮም ክሳብ ናጽነት ዝተጓዕዙ መራሕቲ ወያነ፡ ብዶብ ኣሳቢቦም ወራር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ድሕሪ ምፍጻሞም፡ እቶም ደቂ ሃገር ኢና ዝብሉ ( ዕሱባት ኤርትራውያን)ኣብ ጎኒ ህዝቦምን መንግስቶምን ኮይኖም ነታ ንቃለሰላ ኣሎና ዝብልዋ ሃገረ ሕድሪ ዝኾነት ኣፍሪቃዊት ኤርትራ ኣብ ክንዲ ምክልኻል ምስ ወያነ ምሕዝነት ብምግባር የማናይ ኢድ ወያነ ኮይኖም ኣብ ምምራሕ ስትራተጂዊ ቦታታት ኤርትራን ኣብ ምቅጻል ንብረትን ምፍራስ መቓብር ሰማእታትን ምግሳስ ክብሪ ኤርትራውያንን ተዋፊሮም እቕረ ዘይበሃሎ ገበን ፈጺሞም፡፡
ሎሚ ኩሉ ክዳን እንተተኸድነ ሰብ ይመስል ከምዝበሃል ዝዛረብዎን ዝገብርዎ ኣኼባታትን ክትሰምዖ እንከለኻ እትረፍዶ ንሃገር ነዛ ሂወቶም እውን ክመርሑ ዘይክእሉን ንኤርትራ ኣብ ስደት ኮይኖም ከማሕድሩን እዋሓስ እግብእ ክብሉ ብብእዋኑ ክፋናጨሉን ብመምርሒ ፖለቲካዊ ካርታ ስርዓትወያነ እናተመርሑን መቑነን እንዳተኸፈሉን ዝነብሩ ዘለዉ ጉጅለታት ምዃኖም ትዕዘብ፡፡ሕማቕ ንፋስ ዘበኑ ዘበን ኣካሒዳ ዩ ነገሩ፡፡
ናጽነት ኤርትራ ንምምጻእ ዝተኸፍለ ረዚን መስዋእቲ ኣብ ዓለምና መዋዳድርቲ የብሉን ፡፡ምስቶም ኣብ ዓለምና ዝተኻየዱ ሓርነታውያን ቃልስታት ኣዋዳዲርካ ምስ እትርእዮ፡ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብርዝነት መስዋእትን ንዓለም ዘደነቐ ስትራተጂካዊ ኣተሓሕዛ ቅዲ ኲናት፡ ኣብ ምሕብሓብ ካብ ኲናት ዝተዛናበሉ ህዝብን፡ኣብ ኣተሓሕዛ ምሩኻት ጸላኢ፡ኣብ ውደባን ምስልጣን ካድራትን ምምስራት ህዝባዊ ተራድኦታትን ምትእትታው ፖሊሲ ነብኻ ምኽኣልን ወዘተ.. ቀዳማይ ቦታ ምሓዘ፡፡እንተኾነ ግን ዓለምና ጅግንነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ዝተኻየደ ረዚን መስዋእትን ኣብ መዛግብቲ ዓለም ከስፍርዎን መምሃሪ ክኸውንን ኣይደልዩን፡፡ ምኽንያቱ ሰራሕቲ እቲ ቅያ ኤርትራውያን ስለዝኾኑ፡፡እቲ ብኻልኦት ዝተሰርሐ ቅያ ባዕሎም ሰሪሖሞ እንተዝኾኑ ኣይመደቅሱናን፡፡ ንረብሐኦም ክብሉን ተኣምር ከምዝሰርሑን ኣብ ዓለም ብመጽሓፍትን መራኸቢ ብዙሓንን ምዘርግሕዎ ነይሮም፡፡
ታሪኽ ሓቢእካ ስለ ዘይሕባእ ግን ሎሚ ሳላ እቶም ሓያላት ሓርበኛታት ኤርትራን ሳላ እቶም ምኩራትን መስተውዕልትን ዝኾኑ መሪሒነት ህዝባዊ ግንባርን እቲ ግንባር ዝመልመሎም ደረስትን ሰራሕቲ እቲ ቅያን ኮይኖም ታሪኽ ኤርትራን ዝተኸፍለ ዋጋን ብጉቡእ ሰኒዶም ይዝርግሕዎ ኣለዉ፡፡ ነቶም ታሪኽ እንዳማቶም ኣበኪሎምን ኣዳናጊሮምን ዝጽሕፉ ድማ ዓቢ ስንበዳ እዩ፡፡
ህዝባዊ ግንባር ሰናይ ጉርብትናን ረብሓ ዞባዊ ሽርክነትን ብኣግኡ እዩ ኣስተውዒልሉ፡፡ምእንቲ ነባሪ ሰላም ዞባና ንኹሉ ሓድግታት ጌሩ፡፡ነቶም ንህዝቢ ኤርትራ ዝቐትሉን፡ዝጭፍጭፉን፡ ዝኣስሩን ዝሓንቁን፡ ንኣረገውያንን ሕጻናትን ብኻራ ዝዝልዝሉን፡ ዓድታት ዘቃጸሉ፡ ብጃምላ ብሓዊ ዘቃጸሉን፡ ብታንክታት ዝጨፍለቑን፡ ህዝቢ ዓዱ ገዲፍ ንኽስደድ ዝገበሩን ፡ጨካን ኣረሜናዊ ግፍዕታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረዱን ዘጋፍዑን ዝነበሩ ወተሃደራት ባዕዲ ካብ ኤርትራ ጓሕጒሑ ኣውጺኡዎም ምሕረት ድማ ለጊስሎም፡፡ሳላ እቲ ውሕሉል ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰል ህዝባዊ ግንባር ድማ ኩሎም ኣብ ኤርትራ ዓስኪሮም ዝነበሩ ወተሃደራት ባዕዲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸምዎ ፋሺሽታዊ ግፍዒ እቕረ ብምባል ምእንቲ ሰላምን ሰናይ ጉርብትናን ክብል ምስ ምሉእ ንብረቶምን ደቆምን ብሰላም ነዓዶም ከምዝኸዱ ተገይሩ፡፡
ነቶም ምስ ጸላኢ ተሓባቢሮም ንህዝቢ ኤርትራ ዘጋፍዑ ዝነበሩ ዕሱባት ሃገራውያን ድማ ምኽርን ተግሳጽን ሂቡ ሃገራዊ ሓድጊ ለጊስሎምን መጠናዊ ናይ ሕልና መቕጻዕቲ ከምዝቅጽዑን ተጌሩ፡፡ ነቲ ተመንጢሉ ዝነበረ ናጽነትን ክብሪ ዜግነት ኤርትራን ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ተረኪቡ፡፡ ሎሚ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ተሰኪምዎ ዘሎ መንነት ኤርትራ ህያብ ሰማእታት ኤርትራ ከምዝኾነ ከስተውዕል ይግባእ፡፡ ሳላ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ዝኸድካዮ ሃገራት ዓለም ኣነ ኤርትራዊ እየ እናበልካ ብመንነትካ ኮሪዕካ እትጎዓዝ ዘሎኻ ኤርትራዊ እቶም ንመንነትካን ታሪኽካን ዘናሽዉን ዘቋናጽቡን ናይ ለቓሕ መንነት ተሰኪሞም (ዘይኤርትራውያን) ንግዝያዊ መኽሰብ ብስምካ ዝሽቅጡን መንነቶም ዝኸሓዱን ተጠንቀቐሎም ሓደራ፡፡ ነቶም ንህዝቢ ኤርትራ ደምሲሶም፡መንግስቲ ቀይሮም ኣብትሕቲ ግዝኣቶም(ትግራይ ትግሪኚ)ከእትዉና መንነትና ከህስሱን ንኤርትራ ካብ ካርታ ዓለም ክሓኩን ዝሓልሙን ድቃስ ዝስእኑን ዘለዉ ስርዓት ወያነ ድማ ብኣካይድኦምን ዕንደርኦምን ኣብ ህዝቦምን ጎረባብቶምን ብዝገብርዎ ዘለዉ ቀቢጸ ተስፋ እኹል መምሃሪ እዩ እሞ ኣይንተሃመል፡፡
ታሪኽ ኤርትራ ብክቡር መስዋእትን ስንክልናን ረዚን ሓርበኝነትን ዝተነድቀ ዘይጥለም ሕድሪ እዩ፡፡ኩሎም ምእንቲ ኤርትራ ህዝባን ክብሉ ኣብ ምምጻእ ናጽነትን ምውሓስ ልኡላውነትን ክቡር መስዋእቲ ዝፈጸሙ፡ኣካላዊ ስንክልና ዘጋጠሞም ሓርበኛታት ኤርትራ፡ ኣብ ወፍሪ ልምዓትን ምክልኻል ሃገርን ተዋፊሮም ዘለዉ ዋርሳይ ይከኣሎን ሳላኹም ብመንነትና ኮሪዕና ክብረት ድማ ይሃበልና ንብሎም፡፡
ሰላም መኽሰብ እምበር ክሳራ የብላን
ክብርን ሞጎስን ንሰማእታት ኤርትራ!
ዓወት ንሓፋሽ !!


text:
12/12/2017 06:18 AM
ካብ ዕለት 11 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ፡ በቲ ውሩይ ኣንባባይ መደባት ትግርኛ ናይ "ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ" እናተነበበ፡ እቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህግሓኤ፡ ኣብ ናቕፋ ካብ 10 - 16 ለካቲት 1994 ዝጸደቐ፡ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራ፡ ብድምጺ ክቐርብ ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ዩቱበ (HGDEF VISION - Youtube Channel) ድማ ኢዩ ዝዝርጋሕ ዘሎ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ፡ ነዚ ዝተጠቕሰ መበገሲ ገይረ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ከስምረሉ ዝደልዮ ነጥብታት ከቕርብ ክፍትን ኢየ። ጽሑፈይ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ብዘይፈላላይ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ ክትከታተሉኒ ብኣኽብሮት እዕድመኩም።
ኣብ ለካቲት 1994፡ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራ ድሕሪ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህግሓኤ ድሕሪ ምጽዳቑ፡ ኣብኡ መሰረት ገይሩ ስዒቡ ዝመጸ ምምስራት 'ኮሚሽን ቅዋም ኤርትራ' ኢዩ። እታ ኮሚሽን፡ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመት ስራሕ ዝነደፈቶ ሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ፡ ኣብ 1997፡ በቲ ሽዑ ቆይሙ ዝነበረ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ጸዲቑ። ብድሕሪኡ፡ እቲ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ፡ ንቅጥዒ ምቛምን ምዝገባን ሰልፍታት ኣብ ኤርትራ ዝውስን ድንጋገ ከምዝወጽእ ገይሩስ፡ ኩሉ ሃገራዊ ዜጋ ብዝመስሎን ዝኣምነሉን ክውደብን ሰልፍታቱ ከቕውምን ዝኽእለሉ ባይታ ናብ ምትግባሩ ገጹ ተቓሪቡ ነይሩ። "ክምብል በለ'ምበር ኣይተኻዕወን" ከም እተባህለ ኸኣ፡ እቲ ኣብ መዓልቲ ናጽነትና 24 ግንቦት 1991፡ ክእወጅ ዝነበሮ ናይ ሰላምን ዕርቂን ጻውዒት ንኹሎም ሃገራዊያን ኤርትራውያን ሓይልታት እኳ እንተዘይነበረ፡ በቲ ኣብ 1997 ንኹሉ ኤርትራዊ ከሳትፍ ዝኽእል፡ ብዝሐ-ሰልፋዊ-ስርዓት ዘፍቅድ ቅዋማዊ ስርዓት ንምትካል ምብጋሱ፡ ንኹሎም ደለይቲ ዕርቂን ስኒትን ኤርትራውያን፡ ዓቢ ደበስ ኢዩ ነይሩ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ኣብቲ እዋን'ቲ፡ ኩሉ ኤርትራዊ፡ "ሰላምን ዕርቂን ኣብ ሃገርና ክመጽእ ደጊም ቀሪቡ ኢዩ" ብምባል፡ ዝነበሮ ተስፋ ሰማይ ዓሪጉ ምንባሩ ኩልና ንዝክሮ ኢዩ።
እንታይ'ሞ፡ "ዘራግ ማይ ከሎ፡ ኣሓ ጽሩይ ማይ ነይ'ሰትያ" እንዶ'ይተባህለን! ብሰንኪ'ቲ ኣብ 1998 ዝተወልዐ "ዶባዊ ኲናት" ኢትዮ-ኤርትራ፡ እቲ ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ጒሂሩ ዝነበረ ናይ ሰላምን ዕርቂን ሃረርታ፡ ጸልሚቱ። ክሳብ ሎሚ ድማ እቲ ዝሰዓበ ናይ 'ኣይ ሰላም'ን ኣይ ኲናትን' ኩነታት፡ ንምልካዊ ስርዓት ኤርትራ፡ ከም ቀንዲ መዐምጸጺን መግሃሲን ሓርነት ዜጋታት ኤርትራ ኮይኑ የገልግሎ ኣሎ። እዚ ናይ 'ኣይ ሰላም'ን ኣይ ኲናትን' ኩነታት፡ ካብ 2001 ኣትሒዙ ክሳብ 2017፡ ንዓሰርተ-ሽዱሽተ (16ተ) ዓመታት፡ ክቕጽል ኣይግብኦን ዝነበረ፡ ምኽንያቱ፡ ዶብ ምሕላው ምስ ሕቶ ዲሞክራሲ ሓደ ሃገር ዘራኽብ ስለዘይብሉ።
እቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ፡ ኣብ ናቕፋ 10 - 16 ለካቲት 1994 ዝጸደቐ፡ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር፡ ዘይናዓቕ ሓያል ትሕዝቶን ራእይን ከምዝነበሮ ፍሉጥ ኢዩ። ይኹን'ምበር፡ ብግብሪ ስለዘይተሰርሓሉ፡ ብዙሓት ገርሀኛታት፡ ህግደፍ ብኡኡ ተመሪሑ ዝኸይድ ዘሎ ይመስሎም ይኸውን። እቲ ሓቂ ግን፡ እቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ፡ ዝጸደቐ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተርን፡ እዚ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ሰፊኑ ዘሎ ፍርሒን ራዕዲን ዝመለለዪኡ ምልካዊ ምሕደራን፡ ቅንጣብ ዘመሳስሎ ባህሪያት የብሉን። ብኸመይ? ትብሉ ትኾኑ። ኮለል ካይበልና፡ ንትሕዝቶ ናይቲ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራምርኣይ ኣኻሊ ኢዩ።
እምበኣር፡ ኣብ መእተዊ ጽሑፈይ ከምዝጠቐስኩዎ፡ ምልካዊ ናይ ጸቢብ ጉጅለ ህግደፍ ዝመርሖ ስርዓት፡ ካብ ዕለት 11 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ፡ በቲ ውሩይ ኣንባባይ መደባት ትግርኛ ናይ "ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ" እናተነበበ፡ እቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህግሓኤ፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 1994 ዝጸደቐ፡ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራ፡ ኣብ ዩቱበ (HGDEF VISION - Youtube Channel) ብድምጺ ክዝርግሖ ጀሚሩ ኣሎ። "ኣይትብከ እንድዩ ዘብከየኒ!"። እቲ ቻርተር እንተዝትግበርን ዝስርሓሉን ድኣ፡- (1) ኣብ ሃገርና ቀደም ሰላምን ዕርቂን ሰፊኑ ምሃለወ ነይሩ፡ (2) ኣማኢታት ኣሽሓት መንእሰያትና ካብ ሃገር ሃጽ! ኢሎም ኣይምተሰዱን፡ (3) ኣብ ጽባሕ ናጽነት፡ ዓዱ ክሃንጽን ከማዕብልን ኢሉ ካብ ሃገረ-ስደት ግልብጥ ዝመጽአ ኤርትራዊ በዓል ርእሰ-ማልን ምሁር ኤርትራዊን፡ ተስፋ ቖሪጹ ናብ ስደት ዳግማይ ኣይመምርሐን። ናብ ስደት ተመሊሱ ሃገራት እንዳማቱ ከልምዕ ኣይምተገደደን፡ (4) እቶም ንኤርትራ ክውንቲ ዝገበሩ ጀጋኑ ስኩላትናን ዳርጋ ኩሎም ተጋደልቲን፡ ኣብ ኣዝዩ ከርፋሕ ናብራ ኣይምወደቑን፡ (5) ደቂ-ስዉኣትን ደቂ-ተጋደልቲን፡ ካብ ሃገር ሃጽ! ኢሎም ኣይምተሰዱን፡ ኣብ ባሕሪ ኣይምጠሓሉን፡ ኣብ ሰሃራ መጻወቲ ራሻይዳን በደዊንን ኣይምኾኑን። (6) እተን ቅያ ዝሰርሓ ዋዕሮታት ኤርትራውያን ተጋደልቲ፡ ምእንቲ ራህዋ ህዝቢ ኤርትራ ክብላ ክልተ-መስዋእቲ ዝኸፈላ፡ ናይ ሕርሲን ጥንሲን ዕድመአን ኣብ ገድሊ ዝሓለፈን! ሎሚ፡ ኣብ ክትርእዮን ክትሰምዖን ዘሰክፍ ከርፋሕ ሂወት ኣይምወደቓን፡ (7) መንግስቲ ብምዕባለ ዜጋታቱ ዝግደስ እንተዝነብር፡ ነቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝጸንሐ ጽቡቕ ምዕባለታት ዓቂቡ፡ ከማዕብሎ ምተገብአ'ምበር ክድምስሶ ኣይምተገብአን፡- ንኣብነት፡ ምዕጻው ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ፡ ምእጋድ ዓምቢበን ዝነበራ ናጻ ጋዜጣታትን መጽሔታትን፡ ምእጋድ ቆይመን ዝነበራ ናጻ ሲቪካዊ ማሕበራት፡...ወዘተ። (8) ሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ ክትግበር፡ ናብ ተሓታትነት ዘለዎ ትካላዊ ኣሰራርሓ ክእቶ፡ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ከኽበርን ምጽውዋር ክህሉን ዝጠለቡ መዋእሎም ተጋዲሎም ዘዐወቱ መራሕቲ ሓርበኛታት ኣብ ማሕዩር ተሸሪቦም ደሃዮም ኣይምጠፍአን። (9) መራሕቲ ሃይማኖትን ኣመንቲን፡ ብሰንኪ እምነቶም ክእሰሩን ኣብ ማሕዩር ክወድቁን ኣይምተገብአን። (10) ዓበይቲ ዓዲን መራሕቲ ሃይማኖትን፡ ተዓረቑ፡ ፍልልያትኩም ብሰላም ፍትሑዎ ኢሎም ብምምዓዶምን ብምጽውዖምን ናብ ማሕቡስ ክዳጎኑ ኣይምተገብአን...ወዘተ። እቲ ዝርዝር ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ። ኩሉ ድማ ጭላፍ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተፈጸመ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኢዩ። ንምዃኑ ወዲ-ሰብ፡ ባህሪያዊ ዝኾነ ዘይሕከኽ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘለዎን፡ እዚ ድማ ክኽበርን ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ክገሃስ ከምዘይብሉን፡ እቲ ኣብ 1948 ዝወጸ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘሎ ንፈልጥ ሰባት ክንደይ ኢና? በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ከመይ ምዃኑ ንምርኣይ ኣብዚ ጠዊቕና እስከ ንስማዓዮ።
ኮነ ኢልካ ጎሲኻዮ ክሕለፍ ዝተመርጸ መዳያት ናይቲ ሰነድ፡-
እቲ ምልካዊ ስርዓት፡ ኣብዚ ብድምጺ ተቐሪጹ ክዝርግሖ ጀሚሩ ዘሎ ናይ ዩቱብ ቪድዮ፡ ንኣብነት 2ይ ክፋል እንተተዓዘብና፡ ንገለ ክፋላት ካብቲ ኣብ ሃገራዊ መሰጋገሪ ቻርተር ዝተጠቕሰ መትከላት፡ ሸፈፍ ኢሉዎ ከየንበቦ ክሰግሮ መሪጹ። ንኣብነት፡- ኣብዚ ዝተጠቕሰ ቪድዮ፡ ካብ መበል 12፡31 ደቒቕ ጀሚርኩም ምስቲ ኣብ ጽሑፍ ዝተሰነደ ቻርተር እናዛመድኩም ምስ እትኽተሉዎ፡ ነዚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ሰጊሩዎ ሓሊፉ ኣሎ፡-
ገጽ 28፡
መንግስቲ፡ ደራኺ ቁጠባዊ ምዕባሌ ክኸውን ኣለዎ። ብሕልፊ ኣብ'ዚ ቁጠባና ዓንዩ ዘለወሉ እዋን፡ ዳግመ-ህንጸት ቁጠባ ኤርትራ ብመንግስቲ ክምራሕ ግድነት'ዩ። መንግስቲ ነቶም ቀንዲ ግዳያት ኲናት፡ ተጋደልትን ስድራቤቶም፡ ስንኩላን፡ ዘኽታማት ህጻናት፡ ስደተኛታትን ዝተመዛበሉ ሰባትን፡ ተጣይሶምን ተማሂሮምን ኣፍረይቲ ብሙዃን ንዳግመ-ህንጻን ቁጠባዊ ምዕባለን ኤርትራ ደረኽቲ ንክኾኑ ዘኽእሎም መደባት ክሕንጸጽን ክመርሕን ግድን'ዩ።
ግደ መንግስቲ ዕዙዝ ክኸውን ምቕባል፡ ብመንግስቲ ዝተዓብለለ ቁጠባ ክህሉ ምቕባል ማለት ኣይኮነን። ቁጠባ ኤርትራ ብመንግስታውን ግላውን ክፋላት ዝቖመ ሕውስዋስ ቁጠባ፡ ናይ ትእዛዝ ቁጠባ (Command Economy) ዘይኮነ ካኣ ናይ ዕዳጋ ቁጠባ ክኸውን ኣለዎ። እቲ ግላዊ ክፋል ክሕይልን መራሒ ተራ ክጻወትን እንተኾይኑ ግን፡ መንግስቲ ባይታ ከጣጥሓሉ ሓላፍነቱ'ዩ። ርክብ መንግስትን ግላዊ ክፋልን ናይ ምትሕብባርን ምምልላእን ደኣ'ምበር ናይ ምትፍናንን ግጭትን ክኸውን ኣይግባእን።
ገጽ 29፡
ኤርትራ እቲ ዝዓበየ ሃብታ ሰባ'ዩ። ህዝብና እንተደኣ ብዘበናዊ ስነፍልጠትን ቴክኖሎጅን ሰልጢኑ፡ ኣፍራይ ዓቕሙ ክብ ኢሉ፡ ውሕስነትን ቀጻልነትን ዘለዎ ምዕባሌ (sustainable Development) ክፈጥር ክኽእል ኢዩ። ስለ'ዚ ኣብ ቁጠባዊ ውጥናትና ሰብ መሰረታዊ ረቛሒ ክኸውን ኣለዎ። ብኻልእ ወገን፡ ንምድንፋዕ ህዝባዊ ተሳታፍነትን ንምምዕባል ኣብ ህዝቢ ዝተሰረተ ቁጠባን፡ ተራድኦታትን ኮማዊ መደባት ልምዓትን ዓቢ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ክዝንጋዕ የብሉን።
ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝረኣኹሞ፡ እቲ ከይተነበበ ተሰጊሩ ዘሎ ክፋላት፡ ንገለ ካብቶም እቲ ስርዓት ኮነ ኢሉ ካብ ዝጠሓሶም መትከላት ናይ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር፡ ዝምልከቱ ኢዮም። ንኣብነት፡- ምግባትን ምዕብላልን ቁጠባዊ ንጥፈታት ብትካላት ህግደፍ፡ ብድኻም ብሕታዊ ክፋል ቁጠባ ሃገርና፡ ጥልመት ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ብፍላይ ከኣ ስንኩላንን ደቀንስትዮን፡ ብቕዓት ተመረቕቲ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲን፡ ብሓፈሻ ኣብ ስርዓተ ትምህርቲ ዝተኣታተወ ፖሊሲታትን (ከምቲ ፕረሲደንት ባዕሉ ኣብ ዝሓለፈ 1-2 ዓመታት መግለጺኡ ዝተኣመነሉ) ዕዉት ኣይነበረን። እቶም ኪኢላታት ተንተንቲ ካባይ ንላዕሊ ኣብነታት ከምጽኡ ከምዝኽእሉ እኣምን ኢየ፡ ግን እዚ'ውን ውሑድ ኣይኮነን። ስለዚ እምበኣር'ዩ እቲ ስርዓት ንገለ ትሕዝቶ ጎስዩዎ ክሓልፍ ዝፍትን። ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ፡ ጽሑፍ ናይ ምንባብ ዘለዎ ባህሊ እናተዳኸመ ብምምጽኡ፡ እቲ ስርዓት ነዚ መዝሚዙ፡ ንኣገደስቲ ሃገራዊን ውድባዊን ሰነዳት፡ ከምዚ ኣብ ሰነድ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ገይሩዎ ዘሎ፡ ቆራሪጹ፡ ብዝጥዕሞ ኣገባብ ናብ ኣእዛን ሰማዕቲ እናቕረበ፡ ከዳናግር ይፍትን። ካብዚ ተቢጊሶም ብዘይፍላጥ ዘጣቕዑ እውን ኣይሰኣኑን።
እዚ ምልካዊ ናይ ጸበብቲ ጉጅለ ህግደፍ ስርዓት፡ ነዚ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ህዝባዊ ግንባር ናይ ለካቲት 1994 ብድምጺ ብምቕራብ ክወቕዖ ዝደሊ ሸቶ እንታይ ኢዩ? እንታይ ኢዩ ክብለና ዝደሊ ዘሎ? እቲ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ናይ 1994፡ ንውድባዊ ራእይ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሕእርነት ኤርትራ ዝገልጽ ሰነድ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና። እቲ ድሒሩ ኣብ 1997 ብሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ዝጸደቐ ሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ (ምስ ኩሉ ክህልዎ ዝኽእል ጉድለታት) ከኣ፡ እቲ ዝለዓለን ልዑላዊን ሃገራዊ-ሰነድ ናይ ሃገረ-ኤርትራ ኢዩ። በዚ ኸኣ ኤርትራ፡ ካብቲ ቅድሚኡ ዝበጽሓቶ ደረጃ፡ ናብ ኣዝዩ ዝበረኸን ኣፋፌት ብሩህ መጻኢን ዝተቓረበ መድርኽ ኣትያ ምንባራ ህዝቢ ኤርትራ ኣዐርዩ ይፈልጥ ኢዩ። ወለድና ክምስሉ ከለዉ፡ "ካብ ጉይይ ምውዓል፡ ክሳድ ምሓዝ" ይብሉ። እሞ ንኤርትራ ኣብዚ ሰዓት'ዚ ዘድልያ፡ ነቲ ቅዋማዊ መንግስትና ንኸይንተክልን ንኸይነተግብሮን ዓንቂጹና ዘሎ ኢደ-ወነናዊን ኢሕጋዊን መራሒ (ፕረሲደንት) ኣሊና፡ ሃገራዊ ቅዋምና ከነተግብር፡ ዝተበታተነ ህዝብናን ሃገራዊ ሓይልናን ናብታ ክብሩ ዝኾነት መበቆል ሃገሩ ከምዝምለስ ከምዝእከብን ክንገብር፡ ሰላምን ዕርቂን ኣብ ሃገርና ምስፋንን ወነንቲ ክብርታትና ምዃንን ኢዩ። ካልእ ጓል-መንገዲ ኣየድልን። ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ፡ ከም ወትሩ፡ ብናይ ትማሊ ታሪኽን ጅግንነትን እናሸቀጠ፡ ብግብሪ ግን ነቲ ናይ ትማሊ ቅዱስ ዕላማታት ሰውራ እናወቕዐን እናፍረሰን፡ ነቶም ጀጋኑናን በላሕቲ ኣእምሮን (ዋላ'ውን ነቶም ሕጂ ክምካሓሉ ዝደሊ ዘሎ ሰነድ ዘፈልፈሉን ዝሃነጹን)፡ ምስ ትንፋሶም ኣብ ጎዳጉዲ ከም ኣናጹ ዳጒኑ ዘጥፍእ ዘሎ ኣረመኔ ስርዓት ኢዩ። እዚ ሕጂ ነቲ ናይ ህዝባዊ ግንባር መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር (3ይ ጉባኤ 1994) ከም ሓድሽ ኣልዒሉ ኣብ ዩቱብ ክዝርግሖ ምፍታኑ እምበኣር፡ ትንፋሱ ከናውሕን ንየዋሃት ንምድንጋርን ዝዓለመ ምዃኑ ኩሉ ኤርትራዊ ክነቕሓሉ ይግባእ። "ትደልያኦ'ሞ በየን ክኾነልክን!" ዝብል ምስላ ሕብረተሰብና ኣሎ። እዚ ምስላዚ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ሕጂ ጀሚሩዎ ዘሎ ጎስጓስ ብዘይ ዘለቕለቕ ዝገጥሞ ምስላ ኢዩ። ከመይ እንተ ተባህለ፡ እዚ ክፉእ አግባሩን፡ ኣብ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ ሓሳረ-መከራን፡ ኣንጻር መትከላት ናይቲ ቻርተር ብምዃኑ፡ ዋላ ጻድቕ ክመስል እንተፈተነ ፈጺሙ ኣይኮነሉን ኢዩ። እቲ ናይ 1994 መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ቅኑዕነቱ ኣብ ምልክት ሕቶ ዝኣቱ ኣይኮነን። እንተኾነ፡ ኤርትራ፡ ኣብ ትማሊ ዘይኮነስ፡ ኣብ ሎሚን ኣብ ጽባሕን ኢያ ክትነብር ዘለዋ። መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር፡ ንሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ (1997) ስልጣኑ ብምትሕልላፍ፡ ቅዋም ሃገረ ኤርትራ ልዑላዊ ስልጣን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ብሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ብዘየሻሙ ጸዲቑ ኢዩ። ኩሎም ካብ ሽዑ ንደሓር፡ ብዘይ ፍቓድ ሃገራዊ ባይቶ ዝውሰኑ ውሳኔታት፡ ዝወጽኡን ዝድንገጉን ብይናትን ሕግታትን፡ ንሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ ተገዛእነቶም ስለዘየኽበሩ፡ ኢሕጋውያን ወይ ዘይቅቡላት ኢዮም። እዚ ነቲ ካብ ሽዑ ንደሓር ዘሎ ግበታ-ስልጣን ፕረሲደንትን ውሑዳን ኣጫፈርቱን እውን ዝምልከት ኢዩ። ስለዚ፡ ሕጂ "ናብ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ንመለስ" ድዩ ኽብለና ደልዩ እዚ ዘላሚ (ገፋዒ) ስርዓት!? ይኣክል! ኤርትራ ወትሩ ከም ሽንቲ ገመል ናብ ድሕሪት እናተመልሰት ክትጓዓዘሉ ዝጸንሐት መድርኽ ኣብቂዑ ኢዩ። ዘበኑ ዘበነ ለውጢ፡ ፍትሒን ምዕባለን ኢዩ። ነፍሲወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ልቢ ዘለዎ ፍጡር፡ ብትኩርነት ከስተውዕል ይግባእ።
ካብ ስምዒት ተበጊስካ ብማዕዶ ኣብ ክንዲ ምፍራድ፡ እቲ ኣብ ለካቲት 1994 ዝጸደቐ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር፡ ኣዝዩ ሰፊሕን ዓሚቕን፡ ንሓቀኛ ዕላማታት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሓኤ) ዘንጸባርቕን ትሕዝቶ ዝነበሮ ምዃኑ ክንግንዘቦ ኣገዳሲ ኢዩ። ህግሓኤ፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ኤርትራ ከሰጋገር፡ ቅዋማዊ ስርዓትን ግዝኣተ-ሕጊን ዝሰፈና ኤርትራ፡ ሕብረ-ስልፍታት ዘለዎ ስርዓትን፡ ኣብ ኤርትራ ክትከል ኢዩ ዕላምኡ ዝነበረ። እቲ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተርን፡ ድሒሩ ዝመጸ ብሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ኣብ 1997 ዝጸደቐ፡ ሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ፡ ከምኡ'ውን ብዛዕባ ምቛም ሰልፍታት ዝወጸ ድንጋጌን፡ ድማ ገለ ካብቶም ንጹራት መርኣያታት ናይዚ መትከላት መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር ኢዮም ነይሮም።
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሓኤ) ኣብ ለካቲት 1994 ብወግዒ ኣኽቲሙ። ከኽትም ከሎ ግን ንመሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተር፡ ከም ሕድሪ ናብ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራሲን ፍትሒን (ህግደፍ) ኣመሓላሊፉ ኢዩ ተሳናቢቱ። ካብ ሽዑ ክሳብ ሕጂ (ታሕሳስ 2017)፡ ዳርጋ 24 ዓመታት ኮይኑዎ ኣሎ፡ እዚ ህግደፍ ዝበሃል ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሰይጣን፡ ጉባኤ ኣካይዱ ኣይፈልጥን። ከም ግቡእ፡ እንተደንጎየ ኣብ ነፍሲወከፍ ኣርባዕተ (4ተ) ዓመት ጉባኤ ከካይድ ነይሩዎ። በዚ መሰረት ድማ ብውሑዱ ሓሙሽተ (5ተ) ጉባኤታት ክንርኢ ነይሩና። ማእከላይ ባይቶ ናይቲ ህግደፍ፡ ወይ'ውን ፈጻሚ ኣካል ናይቲ ህግደፍ፡ ስሩዕ ኣኼባታት ከካይዱን ስሩዕ መግለጺታትን ጸብጻባትን ንኣባላቶምን ንህዝቢ ከቕርቡ ሰሚዕናዮም ኣይንፈልጥን። እቲ ውድብ ብጉባኤኡ ክቕየደሉ ዝኣተዎ ማሕላን ውድባዊ ቅዋምን ውሽጣዊ ዲሞክራሲን ስለዝጠሓሰ ድማ፡ ከም ውድብ ወይ ግምባር መጠን ህላዌኡ ካብ ዘጥፍእ ልዕሊ 17 ዓመታት ሓሊፉ ኢዩ። ሓጋጊን ፈጻሚን ኣካላት ናይቲ ውድብ የለን፡ መብዛሕትኦም ኣብቲ ኣብ ሓጋጊ ኣካልን ፈጻሚ ኣካልን ዝነበሩ ኣባላቱ ወይ ተኣሲሮም ወይ ሃለዋቶም ኣበይ ከምዘሎ እውን ኣይፍለጥን፡ ገሊኦም ተሰዲዶም፡ ኣዝዮም ውሑዳት ድማ ርእሶም ኣድኒኖም ጢልጢል ዝብሉ ጥራይ ተሪፎም። ስለዚ፡ እቲ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ከፊሉ፡ ንሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎኑ ኣሰሊፉን ናጽነት ዘውሓሰ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሓኤ)፡ ብወግዒ ኣብ ለካቲት 1994 (3ይ ጉባኤ) ክፈርስ ከሎ፡ እቲ ንሱ ዝተክኦ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራሲን ፍትሒን (ህግደፍ) ድማ ብግብሪ ፈሪሱ ኢዩ። መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተሩ ድማ በቲ ኣብ ልዕሊ መቓብር ስዉኣት ኮፍ ኢሉ፡ ዝድህከና ዘሎ ውልቀ-መላኺ፡ ተጣሒሱ ኢዩ። ስለዚ ህግደፍ ብዘይካ ኣብቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ፡ ብዛዕባ ኤርትራ ሙሉእ ኣፍልጦ ዘይብሎም ገርሂ ኣብ ወጻኢ ዝተወልዱ ብ"መንእሰያት ህግደፍ" ዝፍለጡ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ሓይሊ ስለያን ራዕዲን ሽበራን ኢዩ ዝገዝእ ዘሎ።
ሕጂ፡ ነቲ ህዝባዊ ግንባር ብመንገዲ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቻርተሩ ኣቢሉ ዘመሓላለፎን ዘሰከሞን ሕድሪ እንታይ ምዃኑ ተረዲኡኩም ክኸውን ይትስፎ። ደጊምኩም እትምርምሩሉ ጊዜ፡ ዋላኳ ትማሊ ክኸውን እንተነበሮ፡ ሕጂ በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ልቢ ኢልኩም ክትሰምዑዎን ነቲ ጽሑፋዊ ሰነድ ድማ ከተንብቡዎን ይላበወኩም። ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር፡ ነታ ኤርትራ ምስ ኣሕዋቱ' ምበር፡ "ንብሕተይ!" ዝብል ዓላማ ከምዘይነበሮ ብግልጺ ኣብቲ ሰነዳት ሃገራዊ ቻርተር ሰፊሩ ከምዘሎ ክትግንዘቡዎ ግዜ ኣይክወስደልኩምን ኢዩ። ኤርትራ፡ ንኹሉ ዜጋ ብማዕረ ኢያ ትብጽሖ። ነፍሲወከፍ ስራቤት፡ ከምኡውን ዓዲ ናይ ኤርትራ፡ ኣብ ክልቲኡ ውድባት (ተጋድሎ ሓርነትን፡ ህዝባዊ ግንባርን) ቀያሕቲ ደቃ ኣፋንያ ብምሃብ ዝበጀወት ኢያ። ከመይ ቢላ ድኣ'ሞ ንሓዲኦም ሓቚፋ ነቲ ካልእ ክትንጽል? እዚ፡ ብዝኾነ ናይ ሰብኣዊ ተፈጥሮኣዊ ባህሪያዊ ሕጊ፡ ክኸውን ዘይክእል ኢዩ። ስለዚ፡ "ኣነ እንተዘይሃልየ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ" ዝዓይነቱ ኣካይዳን ነጻጻሊ ሜላን ምልካዊ ስርዓት፡ ንሃገርና ኤርትራ፡ ናብ ዕንወት' ምበር ናብ ስኒት ዘብጽሕ መንገዲ ከምዘይኮነ ፈሊጥኩም፡ ናብ ሕልናኹም ተመለሱ። ዋላ ፍልልያት እናሃለወና፡ ሕውነትና ከም ህዝቢ ክሃስስ የብሉን። ነቲ ኣብ ጎኑ ኣሎና እንብሎ ስርዓት ድማ፡ ኣብ ውሽጡ ኾይንና፡ ነቲ ከፋፋሊ ሜላታት ክንብድሆን፡ ንሰላምን ዕርቂን ኤርትራውያን ክንጽውዕ ይግባእ።
እዚ ኣብ ላዕላይ ሕጥቦ-ጽሑፈይ ዘቕረብኩዎ ለበዋ፡ ነቶም ምስ ህግደፍ ኣሎና ዝብሉ ዝምልከት ጥራይ ኣይኮነን። ነቲ ኣብ ኤርትራ ለውጢን ቅዋማዊ ስርዓትን ከምጽእ ዝቃለስ ዘሎ ኣካላት እውን ዝምልከት ኢዩ። ኩሉ ደምበ ደለይ-ፍትሒ፡ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ናይ ውሑዳን ጉጅለ ምልኪ ምሕደራ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ፡ ነቲ ዕድመ ንእስነቱ ዘብለየላ ሓርበኛ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር፡ ከምዘይውክል ብንጹር ክትርድኡዎ ኣገዳሲ ኢዩ። ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስእንጥምት፡ እቲ ብኽልቲኡ ሸነኽ ዝነበረ መሰረታት ተጋደልቲ፡ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተሓኤ)ን ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ (ህግሓኤ)ን፡ ማለተይ ኢዩ፡ ድሌቱን ባህጉን ሓደ፡ ማለት ሰሚርካ ንናጽነትን ሓርነትን ህዝቢ ኤርትራ ምቅላስ ኢዩ ዝነበረ። እዚ መሰረታዊ መትከልን ዕላማን እዚ፡ ሕጂውን ፈጺሙ ኣይሃሰሰን። ርግጽ'ዩ፡ ብሰንኪ ዘይብስለት መሪሕነታት ናይ ክልቲኡ ውድባት፡ እቲ መሰረታት ክሳብ ናብ ሓድሕድ ምድማይ ምብጽሑ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ተጋዳላይን ዘሕዘነን ፍጻሜታት ነይሩ ኢዩ። ስለዝኾነ ድማ'ዩ፡ እቶም መሰረታት ተጋደልቲ፡ ኣብ 1974፡ ትእዛዝ መሪሕነቶም ጥሒሶም፡ ሓድሕድ ብምርኻብ ንትርግታ ሓፋሽ ህዝብናን ተጋዳላይን ዘረስረሰ፡ ኩናት ሕድሕድ ደው ክብልን ስምረት ክልቲኡ ውድባት ክህሉን ብምጥላብ ነቲ ናይ ህዝብና ድምጺ ዘስምዑ። ዓወታት ሰውራ ድማ ብግብሪ ተመስኪሩን ሓቢርካ ኣንጻር ጸላኢኻ ምምካት እውን ተራእዩ። ዋላ'ኳ ዳግማይ ኣብ 1981 ብሰንኪ መሪሕነታት እቲ ኩናት ሕድሕድ እንተተባርዐ፡ ሎሚ'ውን እቲ መንፈስ ናይ ስምረት'ሲ ኣብቲ ተጋዳላይ ኣሎ። እቶም ናይ ትማሊ መራሕቲ ድማ ካብ ተሞኩሮኦም ዝማሃሩሉ መድርኽ ዝበጽሐ ይመስል። ስለዚ፡ እቲ ኣብ ደገ ዘሎ ደላይ ፍትሒ፡ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ደላይ-ፍትሒ፡ ሓቢሩን ድልዱል ምትእስሳር ፈጢሩን፡ ንድሕነት ኤርትራን ህዝባን ክሰርሕ ኣለዎ። እዚ እንነብረሉ ዘሎና ምዕቡል ዓለማዊ መዋአል፡ በዚ መንፈስ እዚ ኢዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ሒድሕድ ተኻባቢርካን ተጻዋዊርካን እምበር፡ ሕድሕድ ተፋኻኺርካ፡ ዝህነጽ ቤት የለን። ኩሎም እቶም ምስ ምፍልላይ ረብሓ ዘለዎም፡ ነቲ ባህጊን ድሌትን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክሉ ስለዘይኮኑ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ተቓላሳይ ክነቕሓሎምን ናብ ልቦም ንክምለሱ ኣበርቲዑ ክሰርሕን ኣለዎ። ኤርትራ ናይ ኩልና ምስ ኩሉ ዘጌጸ ዝተፈላለየ ሕብርና ኢያ። ሓደ ወገን ኣብ ልዕሊ'ቲ ካልእ ወገን ዝነግሰላ ወይ ዝዕብልለላ ሃገር ክትከውን ክንፈቅድ ኣይግባእን። ንሕና ከም ህዝቢ፡ ካብ ባዶ ዝፈላሕና ወይ ዝተቐልቀልና ኣይኮንናን። ነቲ ዘኹርዕ ያታዊ ውርሻ ናይ ወለድና፡ ባይቶኣዊ ዲሞክራሲን ምልስ ኢልና ምጥማቱ ከድልየና ኢዩ። ኣብዚ እንነብረሉ ዘሎና ምዕቡል ዓለም ንሃገራትን ውድባትን ዘናብር ዘዐውት ኣካይዳ ንሱ ጥራይ ኢዩ--ኢሂን ምሂን።
ካባኹም ዝመጻኒ ሃናጺ ሓሳባትን ምኽሪን ክቕበል ድሉው ኢየ። ኢመይል፡- yohannesyt@gmail.com
ሓውኹም፡ ዮውሃንስ ጸጋይ
ሎንዶን (ዓባይ ብሪጣንያ)
12 December 2017


text:
ዮሃንስ ንጉስ ዘ ኣቢስንያ by ዶ. ር ሙሉወርቅ ኪዳነማርያም
(ትርጉም ታሪካዊ ሰነድ 1872 ዓ.ም/ 3 April 1880/)
መእተዊ
እዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ፅሑፍ ካብ ሓደ “ኒውዚላንድ ሄራልድ” ዝብሃል ኣብ 26 መጋቢት 1872 ዓ.ም ማለት እውን 3 April 1880 ዓ.ም ቅድሚ 137 ዓመት ኣብ ሃገረ ኒውዚላንድ ወፂኡ ዝተሓተመ ጋዜጣ እዩ። እዚ ማለት ኣብ ሻውዓይ ዓመት ንግስና ሃፀይ ዮሃንስ ብዛዕባ መንነቶምን ቁመነኦምን ዝገልፅ ንኣንበብቱ ኣቕሪብዎ ዝነበረ ሰነድ እዩ። እቲ ዘበን ብዙሓት ኣውሮፓውያንን ካልኦት ፀዓዱ ፀሓፍትን ኣብ ልዕሊ ኣፍሪካውያን ቅሉዕ ናይ ዘርኣውነት ኣረኣእያ ዘሰጉሙሉ እዋን እዩ ነይሩ። ስለዚ ብዛዕባ ኣፍሪካውያን ፅቡቕ ኣይፅሓፍን ነይሩ። መራሕቲ ኣፍሪካ ባርባራውያንን ድሑራትን ኢልካ ምስማይ ዝተለመደ ነይሩ። ስለዚ ሕማቕ ኣረኣእያ ኣብ ዝነበረሉ ዘበን ብዛዕባ ሃፀይ ዮሃንስ ነቶም ብዘርኣውነት ዝተላዕጠጠ ፅሑፋት ዝቐርበሎም ዝነበረ ኣንበብቲ እንታይ ዝብል ተፃሒፉ ከምዝነበረ ርኢኻ ምንባብ ንፍርዲ ታሪክ ስለዝጠቅም ንኣንበብቲ ትግርኛ ተርጕምና ከምዘሎ ኣቕሪብናዮ ኣለና።
ነቲ ዕቑር ናይ እንግልዝኛ ጋዜጣዊ ፅሑፍ ካብ ጥንታዊ ሰነዳት ጎርጕራ ብተገዳስነት ንሶሻል ሚድያ ኣንበብትና ዝሰደደትና ሓፍትና Mesrak Ahmed ብስም ኣንበብትና ምስግና ይብፃሓያ።
ምሉእ ትርጉም ቀፂሉ ዘሎ እዩ።
“ዮሃንስ ንጉስ ዘ ኣቢስንያ”
ንጉስ ሓበሻ ዮሃንስ ዋላ እኳ ወዲ 38 ዓመት ሰብኣይ ይኹን እምበር ካብ ታራ መንፋዕትነት ሓሊፉ ዝነኣድ ወተሃደርን መራሄ መንግስትን ከምዝኾነ ኣረጋጊፁ እዩ። ኣብ ልዕሊ ወረርቲ ሰራዊት ግብፂ ሰለስተ ጊዜ ዓወት ጨቢጡ ምሉእ ብምሉእ ደምሲስዎም። (እርማት፦እቲ ኵናት ክልተ ጊዜ ጥራሕ እዩ ነይሩ።) ብተመሳሳሊ እውን ኣብ ልዕሊ ክልተ ሓያላት ተቐናቐንቲ መሳፍንቲ ውሽጢ ሃገር ዓብላልነት ሓይሊ ኣርእዩ ኣገዳሲ ቦታ መራሕነት ሰራዊት ተቐቢሎም ኣብ ትሕቲኡ ንክስለፉ ገይርዎም እዩ። ንዕኡ ንምግልጋል ካብ ዝፈቐዱ ሰባት ሓደ ራእሲ ወረኛ (እርማት፦ ራእሲ ወልደስላሰ ወረኛ) ዝብልዎ ገዛኢ ከባቢ ኣምሓራ ሓደ እዩ። እዚ ሰብ እዚ በቲ ኣብ መጋባእያ ዝሰዓሮ ገዛኢ ዝረኸቦ ስልጣን ዝዓገበ እዩ ዝመስል።
ሓደ ዓዲ ንምጉብናይ ዝመፀ ኣውሮፓዊ ተጉዓዚ ኣብ ካምፕታት እምባ ጫራ ምሰቲ ንጉስን ሰራዊቱን ቀንዩ ነይሩ። ንሱ ከምዝበለኒ “ናይቲ ንጉስ ተፈጥሮኣዊ መልክዕ ብዝምልከት ኣካላዊ ቁመንኡ ሓፂር፣ ኣእዳዉን ኣእጋሩን ንእስ ዝበላ ኮይነን ብትኽክልን ብማዕረን ዝተሃነፃ እየን።” ብምባል ይገልፆም። ኣስዒቡ እውን ልዑል ጥንካረን ዓቕልን ዘለዎ ሰብ ከምዝኾነ ይገልፅ። ግርም ምስለ ህንፃ ኣካላት ዘለዎ፣ ተኣናፊ ዝመስል መኻፍቲ ኣፉን መንከሱን ኮነ ዳርጋ ናይ ወይዘራዝር ዝመስል ኣናኣሽቱ ኣእዛኑ ርኢኻ ኣብ ኣፍሪካ ዝርከብ ባርባራዊ መራሒ ምዃኑ የግርመልካ እዩ። እዚ ነዚታት ዝገለፀለይ ሰብ ከምዝበሎ “ኣብ ልዕሊ ምዕሩግ ጠናናይ ፈረሱ ተወጢሑ፣ ኵናቱን ዋልትኡን ገቲሩ፣ ርእሱ ቀሊዑ፣ ብዘይሳእኒ ነተን ዓበይቲ ኣፃብዕቲ ኣእጋሩ ኣብ ብብሩር ዝተሰርሐ ርኻብ (ቀለበት) ኮረቻ ኣእትዩ ክጉዓዝ ክትርእዮ ልዑል ግርማ ሞገስ ኣለዎ። ካብ ርሑቕ ከም ነፀብራቕ ዝጥምትን ብዘይ መጠን ጠበንጃ ዝብህግን ሰብ እዩ። ጠባዩ ኣዝዩ ምቑሉል ብምዃኑ ካብቲ ብዙሓት ድሑራት መሳፍንትን ልኡላትን ዝልለዩሉ ጃህራን ብላሽ ትምክሕትን ተፈልዩ ዝወፀ ሰብ እዩ። ብተፈጥርኡ ጥንቁቕን ቁጥብን ባህረ ዝተዓደለ ኮይኑ ሕግታት ኢትዮጵያ ኣፀቢቑ ዘንበበን ዝፈልጥን ሰብ እዩ። ብዘይካ እዚ ርእሰ ግትኣት (ነብስኻ ምቁፅፃር) ዘለዎን ሃይማኖተኛን እዩ።
ናይ ንጉስ ዮሃንስ ዝውትር ተግባርን ኣብ ምፍፃም ጉዳያት ዘለዎ ልዑል ዓቕምን ርኢኻ ብዛዕባ ፌሬደሪክ ዓብዪ (መብርሂ፦ ካብ 1740-1786 ዓ.ም.ፈ ንጀርመን ዝገዝአ ዳግማዊ ፌሬደሪክ) ዝንገር ልሙድ ታሪክ ክትዝክር ይገብረካ። ናይ ባዕሉ ውልቃ ልምድታት ወሲኸካ ኣብ ዝተወሰነ ባህርያቶም ክልቲኦም ነገስታት ይመሳሰሉ እዮም። ንጉስ ዮሃንስ ወጋሕታ ለይቲ ሰዓት 9 (ሰዓት 3 ለይቲ ብፈረንጂ) ካብ መደቀሲኡ ይልዓል ። ብናይ ሽምዓ ብርሃን መዝሙር ዘዳዊት ንክልተ ሰዓታት ብዘይምቁራፅ ይደግም። ብድሕሪ እዚ ቤተ ክርስትያን በፂሑ መብዛሕትኡ ቅድሚ እኽሊ ምልካፉ ኣብ ምሃብ ፍትሒ ብምውዓል ብዙሕ ሰዓታት የሕልፍ። ካብዚ ዝሓለፈ ግን እታ መዓልቲ ኣብ ምፍፃም ጉዳያት መንግስትን ኣብ ምንቅስቓስ ሃገራሰባዊ ስፖርት ዝኾነ “ጉግስ” (ናይ በርበርን ዓረብን ባህሊ ስፖርት ዝመስል ፀወታ) ኣብ ምፅዋት የሕልፎ። ምስ መሰየ ድማ ዳግም ናብ ምንባብ መፅሓፍ ይኣቱ። ልክዕ ሰዓት ሰለስተ ናይ ምሸት (ምሸት ሰዓት 9 ብፈረንጂ) ናብ ዓራቱ ኣትዩ ይድቅስ። ከምዚ ስለዝገብር ወጋሕታ ካብ ምድቃሱ ንክነቅሕ ይሕግዞ።
ናይዚ ንጉስ ተዘውታሪ መደረብታ ክዳን ገዚፍ ፃዕዳ ኣንሶላ ዝመስል (ኩታ ንምባል እዩ) ኮይኑ ኣብ ፀጋማይ ጫፉ ድሙቕ ቀይሕ ህድያት ዘለዎ እዩ። እዞም ክልተ ሕብርታት ምልክት ኣርማ ቤተ ክርስትያን ሓበሻ እዮም። እቲ ፃዕዳ ጥለት ንፅህና መድሓኒትና እየሱስ ክርስቶስ ዝውክል ኮይኑ እቲ ድሙቕ ቀይሕ ድማ ንስርየትና ዝኸፈለልና ካሕሳ ደም ዘመልክት እዩ። እዚንጉስ ምስ እንግሊዝ ዝልዓለ ምሕዝነት ከምዘለዎ እዩ ዝገልፅ። በዚ ምኽንያት ካብ ንግስቲ እንግሊዝ ናይ ዝተሰደደሉ ደብዳበ ቅዳሕ ትርጉም ኣብ ግዝኣቱ ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ክርስትያን ንክርእይኦን ንከንብብኦን ሰዲዱለን እዩ። ኣብ ሎንደን ናይዚ መርኣያ መራሒ ወኪል ኮይኑ ዝሰርሕ ሓደ ነብስሄር ሚስተር ሄንሪ ኤስኪንግ ዝብሃል በዓል ሕትመት ናይ “ዮሃንስ ንጉስ ኢትዮጵያ” ዜና መዋእል ኣብቲ ኣብ ኮርኒሂል ዝርከብ መደበሩ ዓቂቡዎ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ።


text:
Published: 18 July 2017
ቅድሚ ዓሰርተ ሓደ ዓመት ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ በዘን ዝስዕባ 6 ነጥብታት ተኸሲሶም። ህዝቢ ነቲ ሓቂ ምእንቲ ክፈልጦ ድማ እቲ ክሲ እንሆ:
1ይ ክሲ:- "ንመንእሰያት መካነ ሕይወት መድሃኔ ዓለም መናፍቓን ምዃኖም ብ2001 ኣ.ፈ ብጉባኤ ሊቃውንቲ ተረጋጊጹስ ቅዱስ ሲኖዶስ ፋሕ ክብሉ ዝሃቦ ውሳኔ ተቓዊምኩም"
2ይ ክሲ:- "ናይ ነገረ መለኮትን ጉዳይ ሃይማኖትን ዘማኽሩ ሰባት መዚዝኩም ውጉዝ ስራሕ ፈጺምኩም"
3ይ ክሲ:- "ንምምሕያሽ ሕጊ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ተቓዊምኩም። ተራእዩ ዘይፈልጥ ውሳኔ ብ03-02-2005 ዓ.ፈ የሕሊፍኩም"
4ይ ክሲ:- "ብዛዕባ ኣባይቲ ደብረ ቤትኤል ዝምልከት ደብዳቤ ናብ ሚኒስትሪ ፍትሒ ብማሕተም ሲኖዶስ ሰዲድኩም"
5ይ ክሲ:- "መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘዘራረበኩም ግዜ ነቶም ብሲኖዶስ መናፍቓን ምዃኖም ዝተኣምነሎም ብኻልእ ገበናትንውን ዝተኸሰሱ ሰባት ክፍትሕልኩም ብስም ቤተ ክርስቲያን ምሕታትኩም ኣንጻር ሲኖዶስ ደው ምባልኩም ዘነጽር እዩ።"
6ይ ክሲ:- "ምዝውዋር ኣቡነ ሽኖዳ ናብ ሰሜን ኣሜሪካ ተቓዊምኩም"


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 20 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም. ብምኽንያት ንሳላሳን ሽዱሽተን ብፁዓን ኣዋጅ ቅድስና ንጎሆ ሰዓት ትሽዓተ ምስ መላእ ብፁዓን ካዲናላት ብሓባር ጸሎት መዝሙረ ዳዊት ክመርሑ ምዃኖም ክምልከት እንከሎ ካብቶም ሓደስቲ ቤተ ክርስቲያን ቅድስና እትእውጀሎም እቶም ምስ እናቴ ሉቺያ ዶ ሳንቶስ ኣብ ሃገረ ፖርቱጋል ፋጢማ ግልጸተ ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ዝተዓደሉ ክልተ ኣሕዋት ፍራንቸስኮን ጃቺንታ ማርቶን ዝርከብዎም ክኾኑ እንከለዉ፡ ብዛዕባ እዚ ኣዋጅ ቅድስና ኣመልኪቶም ናይ ስነ ማሪያም ሊቅን ናይ ግልጸተ ማሪያም ዘፋጢማ ተማራማሪ ኣብ ካታኒያ ቅዱስ ሉቃስ ናይ ስነ ሃይማኖት ስነ ምርምር ተቛም መምህር ፕሮፈሰር ኣንቶኒዮ ግራሶ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት፥ እቶም ግልጸተ ማርያም ዝተዓደሉ ነቲ ግልጸት ተቐቢሎም ሕይወቶም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ብጥልቂ መንፈሳውነት ኣንቢሮም ነቲ ዝተቐበልዎ መልእኽቲ ግልጸት ብቓልን ሕይወትን ዝመስከሩን እቲ ካብ ቅድስቲ መርያም ዘፋጢማ ዝተቐበልዎ ግልጸትን መልእኽቱን ብሕይወቶም ንኹሉ ንቡብ ክኸውን ዝገበሩ እያቶም ኢሎም።
ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣብቲ ግልጸት ብዙሓት ናብ ገሃነም እሳት ክኣትዉ እዮም ቢላ ብዝነገረቶም ቃል መሰረት፡ ንምድሓን ንፍሳት ተጊሆም ኩሉ ክልወጥን መገዲ ኣምላኽ ክስዕቡን ብሕይወቶም ብዕለታዊ መነባብሮኦም መሳቕልን ስቓይን ሕማምን ኩሉ ስለ ድሕነት ነፍሳት ተቐቢሎም ክመኽሩን ነዚ ናይ ድሕነት ተልእዀ’ዚ ከምዘበሰሩን ብዙሓት ነፍሳት እውን ኢየሱስ ክርስቶስ ተቐቢሎም ሕይወቶም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣንቢሮም ተለዊጦምን ሕይወት ክርስትና ምንባር ከምዝጀመሩን እቲ ቀዳማይ ተኣምር ድማ ብዙሓት ናብ መገዲ ኣምላኽ ምምላሶም እዩ፡ በዚ ከይተዓግቱ ድማ ሎሚ እውን ብዙሓት ብተኣምር ግልጸተ ማርያም ዘፈጥማ ክልወጡን ሕይወት ክርስትናኦም ብቓልን ሕይወትን ንኽነብርዎን ጸዋዕታ ክህነት ገዳማዊ ሕይወትን ተቐቢሎም ከም ፍቓድካ ንኽብሉ ይድርኽ ምህላዉ ገሊጾም።
ጃቺንታ ሰለስተ ጥልቂ መንፈሳዊ ፍቕሪ teቃልሕን ትኹስኩስን ከምዝነብረትን እቲ ቐዳማይ ፍቕሪ ቅዱስ ቁርባንን እቲ ካልኣይ ድማ ቅዱስ ልበ ንጽሕት ቅድስት ድንግል ማርያምን ጥልቂ ፍቕሪ ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስን ዝብሉ ምዃኖም ገሊጾም፡ ስለ እዞም ሰለስተ ፍቕሪ ዝኽፈል መስዋዕትነት ይከፈል ብምልኣት ንኽትነብሮ ድልውቲ ከምዝነበረትን ጾምን ጸሎትን ተጋድሎን እተዘውትርን ስለ ድሕነት ነፍሳት ትገብሮ ዝነበረት ተጋድሎ እታ ካብቲ ነቲ ግልጸት ዝተዓደሉ ሉቺያ ብቐረባ ተፈልጦ ከምዝነበረት ባዕላ ሉቺያ ካብ ዝሃበቶ ቃል ምስክርነ ዝተረጋገጸ ሓቂ እዩ። ጃቺንታ “ስለ እቶም ናብ ገሃነም ዝወርዳ ንፈሳት እነብዕ” እናበለት ስለ ነፍሳት ድሕነት ዕለት ብዕለት ተጋድሎ ጾምን ጸሎትን ትነብር ከምዝነበረትን ፍራንቸስኮ እውን ስለ እቲ ተጋድሎኣ ይድነቕ ምንባሩ ባዕሉ ካብ ዝሃቦ ምዝክርነት ዝረጋገጽ ሓቂ እዩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ዝሞቱ፡ 3ተ ኣጥቃዕቲ፡3ተ ወተሃደራት ሶማል፡ 2ተ ወተሃደራት ኢትዮጵያ-ምስ ዓቃቢ ሰላም ሕበረት ኣፍሪቃ ዝሰርሑ
ሎሚ ኣብ ሶማሊያ ከተማ ባይደዋ፡ ንሓደ ኣገዳሲ ፖሊቲካዊ መራሒ ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ ተኻይዱ፡ 2ተ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ዝርከብዎም ብውሕዱ 8ተ ሰባት ተቐቲሎም። ኣል-ሸባብ፡ ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸምኩ ባዕለይ`የ ክብል ኣፍሊጡ`ሎ፡- ብኻልእ ወገን፡ ናይ ኣመሪካ ምዃኑ ዝእመን መጥቃዕቲ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት፡ ኣብ ጥቃ ደቡብ-ምዕራባዊት ቁሸት `ባርደረ` ንሓንቲ ሓለፍቲ ኣልሸባብ ዝጸዓነት መኪና ከምዝሃረመ ምንጭታት ይሕብሩ`ለዉ።
ኣብ መንበሪ ገዛ ሸሪፍ ሓሰን ሸኽ ዓደን`ዩ ተፈጺሙ እቲ መጥቃዕቲ- ቀደም ኣፈጉባኤ ባይቶ ሶማል ዝነበረ- ሕጂ ድማ ኣመሓዳሪ ደቡብ ምዕራብ ሶማል።
እቶም ኣጥቃዕቲ፡ መጀመርያ ኣብ ኣፍደገ ማዕጾ ፡ናይ መኪና ቦምብ መኪና ብምብራዕ፡ ድሕሪኡ ተኹሲ ኸፊቶም ምስ ሓለውቲ ተዋጊኦም-ከም ሓበረታ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር።
12 ሰባት ሞይቶም`ዩ ዝበለ ኮሚሽነር ፖሊስ `ቲ ዞባ። ድሓር ግን ብርክት ዝበሉ ሰበ-ስልጣን፡ ቁጽሪ ዝሞቱ ናብ 8ተ ኣውሪዶሞ።
ዝሞቱ፡ 3ተ ኣጥቃዕቲ፡3ተ ወተሃደራት ሶማል፡ 2ተ ወተሃደራት ኢትዮጵያ-ምስ ዓቃቢ ሰላም ሕበረት ኣፍሪቃ ዝሰርሑ። እቶም ዒላማ ናይ`ቲ መጥቃዕቲ ከምዝነበሩ ዝእመን ሸኽ ዓደን ግን፡ ከይተጎድኡ ከምዝተረፉ ይግለጽ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ሕጂ ድሒሩ ዝመጸ ዜና ከም ዝሕብሮ፡ ናይ ኣመሪካ ምዃኑ ዝእመን መጥቃዕቲ ሰብ-ኣልቦ ነፋሪት፡ ኣብ ጥቃ ደቡብ-ምዕራባዊት ቁሸት `ባርደረ` ንሓንቲ ሓለፍቲ ኣልሸባብ ዝጸዓነት መኪና ከምዝሃረመ ምንጭታት ይሕብሩ`ለዉ።
እታ መኪና ናይ ዓደን ጋራር ምዃና ምስ ኣልሸባብ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት ይገልጹ`ለዉ። ጋራር፡ ኣብ ኣገልግሎት ጸጥታ ኣል-ሸባብ ላዕላዋይ በዓልስልጣን`ዩ ይብሉ ምንጭታት።
እታ መኪና በቲ መጥቃዕቲ ከምዝዓነወት ይግለጽ ኣሎ፡ ዓደን ጋራር ተቐቲሉ እንተኾይኑ ግን ዝተፈልጠ ነገር የለን።


text:
ካብ ኢትዮጵያ ክልላት ቤንሻንጉልን ደቡብን ንዝተፈናቐሉ ሓረስቶት ፍታሕ ንኽውሃብ ንቕዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝፅሓፍዎ ደብዳበ ዛጊድ ምላሽ ከምዘይረኸቡ ክልተ ተቓወምቲ ፓርትታት ኣፍሊጦም።
ጉዳይ እቶም ሓረስቶት ፍታሕ ዘይረክብ እንተኾይኑ ንመንግስቲ ንምኽሳስ ዝጀመርዎ መስርሕ ከምዝቕፅልሉ ተቓወምቲ ፓርትታት መኢኣድን ሰማያዊን ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም።
ካብ ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ደቡብን ቅድሚ ሕዚ ኣብ ልዕሊ ዝተመዛበሉ ሓረስቶት ተወለድቲ ኣምሓራን ኦሮሞን እቲ በደል ሎሚ’ውን ጠጠው ኣይበለን ኢሎም እዞም ተቓወምቲ ፓርትታት።ንመንግስቲ ንምኽሳስ ብፍሉጥ ብዓል ሙያ ሕጊ ዶ/ር ያእቆብ ሃይለማሪያም ዝምራሕ ናይ ጠበቓታት ጉጅለ መረዳእታ ምትእኽኻብ ምጅማሩ ይዝከር።
ሎማዕንቲ ኣብ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግልፂ ትሕዝቶ እቲ ደብዳቤ ዝተነበ እንትኸውን ካብቶም ሕቶታት ተመዛበልቲ ቅድም ክብል ናብ ዝነበርዎ ንኽምለሱ፣ንብረቶም ብህፁፅ ንኽምለሰሎም፣ተመዛበልቲ ንዝበፅሖም ጉድኣት ተመጣጣኒ ካሕሳ ንክኽፈሎም፣ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ዜጋታት ተመሳሳሊ በደል ከይፍፀሞም ሓለዋ ንኽግበረሎምን እቶም በደለኛታት ግቡእ መቕፃዕቲ ንኽረኽቡን ዝብሉ ይርከቡዎም።እዚ ተዘይኮይኑ ግን ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ ክንወስዶ ኢና ይብል ብምውሳኽ እቲ ደብዳበ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ጉዳይ እቶም ተምዛበልቲ ምላሽ ይረክብ ከምዘሎ ይገልፅ።ብፍላይ ድማ ኣብ ቤንሻንጉል ጉምዝ ንምምዝባል እቶም ሓረስቶም ምኽንያት ዝኾኑ 12 ኣባላት ኣመራርሓ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም፣ካልኦት ድማ ካብ ሓላፍነቶም ከምዝተልዓሉን እቶም ሓረስቶት እውን ናብ ዝነበርሉ ከባቢ እናተመለሱ ምዃኖምን ኣፍሊጡ’ሎ።ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነቲ ተግባር ብወግዒ ኣውጊዞምዎ እዮም።
መኢኣድን ሰማያዊ ፓርትን ግን ብቶም ስጉምትታት ኣይዓገቡን፤ናይቶም ሓረስቶት ፀገም እናቐፀለ ኣብዘለሉ እዋን ብመንግስቲ ይግለፁ ዘለው ገሊኣኦም ኣብ ባይታ ንዘሎ ሓቂ ኣየርእዩን ይብሉ።
እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ብቑዕ ምላሽ እንድሕር ዘይህቦም ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብዘለው ኣብያተ ፍርዲ ዘይክኣል እንተኾይኑ ነቲ ጉዳይ ናብ ዓለምለኸ መጋባእያ ከምዝወስድዎ እቶም ተቓወምቲ ገሊፆም ኣለው፤መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዝሃቦ ሪኢቶ የለን ይብል ነቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝተኸታተለ ወኪልና እስክንድር ፍሬው ካብ ኣዲስ ኣበባ።


text:
ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ዳሕረዎት ንደምበ ተቓውሞ ደብዳብ ዝተጸንበራ`የን
ኣህጉራዊ ጥምረት እገዳ-በረራ ሊብያ ካብ በንጋዚ ናብ ክሊ ኣየር ትሪፖሊ የስፍሖ`ሎ። ደገፍቲ ጋዳፊ ድማ ጸረ-ነፈርቲ ብረት ምትኳሶም ቀጺሎም ኣለዉ። ሓንቲ ነፋሪት ኣመሪካ ኣብ ሊብያ ተሓምሺሻ`ላ፡ ጠንቁ ግን መካኒካል`ዩ ዝመስል ይብል ወተሃደራዊ ሓይሊ ዩናይትድ ስቴትስ።
ቻይና፡ ህጹጽ ውዕል ምቁራጽ ተኹሲ ክግበር ትጽውዕ፡ እቲ ግጭት ሰለማዊ ፍታሕ ክድለየሉ`ውን ትደሊ። ሊግ ዓረብ`ውን ተዓቅቦታቱ ክገልጽ ጀሚሩ።
ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፕረሲደንት ጃኮብ ዙማ፡ ንመራሒ ሊብያ ብሓይሊ ምውራድ ኣይንድግፍን ኢሎም። ግዳማዊ ጣልቃ`ውን ተቓዊሞም። ”ንሕና ከም ደቡብ ኣፍሪቃውያን፡ ኣይፋሉን ንቕትለት-ሲቪላት፡ ኣይፋሉን ንምቕያር መንግስቲ ከምኡ`ውን ንግዳማዊ ጎበጣ ሊብያ ኣይፋሉን ንብል ኣለና”።
ናይ ዚምባብወን ኡጋንዳን ፕረሲደንትታት`ውን ተቓውሞኦም ኣስሚዖም ኣለው። ናይ ናይጀርያ ሚንስተር ወጻኢ`ውን ከምኡ።
ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ሎማዕንቲ ኣብ ክሊቭላንድ ዝተኸፍተ ናይ ሪፓብሊካዊያን ዋዕላ ኣብ መወዳእታ እዚ ሕዚናዮ ዘለና ሰሙን ንዶናልድ ትራምፕ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ፓርቶም ንክኾኑ ብወግዒ ክመፅርፁዎም እዮም።
ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኦሃዮ ከተማ ክሊቭላንድ ሎማዕንቲ ሰኒ ዝተኸፍተ ዋዕላ ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ኣብ ሃገራዊ ፀጥታን ኢሚግሬሽን ዘተኮረ እዩ።ኣቢ ዋዕላ መደረ ዘስምዑ ናይ ቀደም ናይ ቴክሳስ ኣማሓዳር ሪክ ፔሪ፣ኣደ ሓደ ኣብ ቤንጋዚ ሊብያ ዝተቐትለ ኣሜሪካዊ፣ናይ ቀደም ናይ ኒው ዮርክ ከንቲባ ሩዲ ጂዩሊያኒን ብዓልቲ ቤት ትራምፕ መላኒያን ይርከቡዎም።
ምስ CBS 60 ደቓይቕ ዝተብሃለ ፕሮግራም ትማሊ ሰንበት ምሸት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ትራምፕ ብዛዕባ ኩነታት ዓለም ንዝቐረበሎም ሕቶ መሊሶም።ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ሕፅይቲ ዴሞክራስያዊ ፓርቲ ሂላሪ ክልንቴንን ዘቕንዐ ነቐፌታ ኣቕሪቦም ኣለው።
ፅንዓት የድልየና እዩ ዝበሉ ዶናልድ ‘’ኦባማ ድኹም፣ሂላሪ ድኽምቲ ሕግን ስርዓትን የድልየና’ሎ፤ፅኑዕ ዶባት ንደሊ ኢና’’ ኢሎም።
ትራምፕ ኣብ ዶብ ዩናይትድ ስቴትስን ሜክሲኮን ሓፁር ክስራሕ ኣለዎ፤ሙስሊማት እውን ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ከይኣትው ክኽልከሉ ኣለዎም ኢሎም ነይሮም።ኣብ ናይ ትማሊ ቃለ ምልልሶም ግን ሙሲልም ይትኣገዱ ዝብል መርገፂኦም ኣለስሊሶም ኣለው።
ካብ ተነሲ ናብ ክሊቭላንድ ዝተጉዓዘት ደጋፊት ትራምፕ ጆሃና ቡውሌን ንትራምፕ ዘይድግፉ ሓቀኛ ዓቃባዊያን ኣይኮኑን ትብል።
ኮድ ፒንክ ንዝተብሃለ ጉጅለ ካብ ዝመስረቱ ሓንቲ መዲያ ቤንጃሚን ብምኽንያት ዘርኣዊ መደረታቶምን የሕልፍዎ ዝነበሩ ፅልኣትን ንምቅዋም ናብ ክልቪላንድ ከምዝመፀት ትዛረብ።
ትራምፕ ዝቕፅል ሓሙስ ህፁይ ሪፓብሊክ ብምዃን ብወግዒ ክቕበሉ እዮም።


text:
ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ብዕለት 26.02.2017 ወርሓዊ ኣኼባኡ ሰዓት 2፡00 ድ.ቀ. ጀሚሩ። ኣኼባ ብሓው ታደሰ ኣስመላሽ ኣቦመንበር ጨንፈር ብናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ምስ ተኸፈተ፥ ብሽማግለ ጨንፈር፡ ዲሲፕሊን ኣብ ጥርናፈን ሓድነትን ጽፈት ስራሕን ቅድመ-ተደላይነት ከም ዘለዎ ድሕሪ ምግላጽ፡ ናይ እዋናዊ ሓበሬታታት ምልውዋጥ ተኻይዱ።
ካብኡ ብምቕጻል፡ ኣብቲ ነዚ ኣኼባ‘ዚ ካብቶም ካልኦት ኣኼባታት ፍሉይ ዝገብሮ ጉዳይ መንእሰያት ተኣትዩ። ነቲ ፍሉይ መደብ መንእሰያት ሒዙ ዝቐረበ ኣባል ሽማግለ መንእሰይ ክብሮም ዓንዶም እዩ። ክብሮም ንመግለጺኡ ብቪድዮ ዝተቐርጸብፊልም ኣሰንዩ ንክልተ ሰዓት እዩ ዝርዝር ኣስተምህሮ ሂቡ።
ኣርእስትታት መግለጺኡ ድማ፡-
1 - ፍልልይ ኣብ መንጎ ዲሞክራስን ምልክን፤
2 - ጉዳይ ሓድነት ህዝቢ፤
3 - ብዛዕባ ናይ ጣዕሳ ወረቐት ምምላእን ምፍራምን መዘታቱን፤
4 - ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ወጻኢ ከመይ ኣሎ፤
5 - ዓንዲ ገዛና፤ ዝብሉ እዮም ኔሮም።
ዝርዝር ዜና ኣኼባ
1 -መንእሰይ ክብሮም ነቲ ጉዳይ ደሞክራስን ምልክን ኣልዒሉ ክገልጽ እንከሎ፤ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰል ዝብል ብቪድዮ ኣብ ስክሪን እናኣርኣየ፡ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ድማ ክሳብ ክንደይ ነዚ ኣድማሳዊ ሕጊ‘ዚ ረጊጹ፡ ነቲ ብደም ውጹዓት ዝመጸ ነጻነት ጨውዩ፡ ንህዝቢ ብዘይቅዋም ብፍርሂ እናገዝአ፡ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበሩ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝፍጽሙዎ ዝነበሩ ዝኸፍአ ግፍዒ እናፈጸመ እዩ ንህዝቢ ዘመሓድር ዘሎ ይብል። ምልካዊ ኢሳያስ ካብ ትግባሬ ቅዋም ዝፈርህ ንረብሓኡ ስለ ዘይኮነ እዩ። እቲ ካብ 1993 ክሳብ 1997 ዝተነደፈ ቅዋም እውን ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ኣይደለየን። ስለምንታይ እቲ ዝተነድፈ ቅዋም ዘይትግበር ዝብል ሕቶ ምስ ቀረበሉ ድማ፡ ቅዋም ከይተኣወጀ ዝሞተ‘ዩ እናበለ እናኣቈናጸቦ‘ውን ብቪድዮ ኣርእዩ።
ምልካዊ ኢሳያስ፡ ንኤርትራ ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና እናበለ እናፈከረ‘ዩ መጺኡ። ግን ዝዓነወ እምበር ዝተሃንጸ ኣይረኣናን። ነተን ዝጀሃረለን ዘሎ ጥልያን ዝሃነጸን ትሕተ-ቅርጻታ‘ውን ከዐርየን ኣይበቕዐን ብምባል ስእሊ ናይ ኣስመራ ብቪድዮ እናኣርኣየ ዘሕዝን ዕንወት ሃገርና ኣርእዩ። ኢሳያስ እምበኣር ሲንጋፖር ንምግባራ ናብ ዘይዓቕሙ ካብ ምምጥጣር እታ ዝቐለለት ክገብራ ዝግብኦ ዝነበረ፡ ቅዋማውን ሕጋውን ደሞክራስያውን መንግስቲ ምትካል እያ ኔራ። ምስኡ ኣሰንዩ‘ውን ‘‘ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣውጽኣያ እታ ሓቂ” እትብል ግጥሚ ብሓደ ተባዕ ተቓላሳይ ዝተገጥመት ኣስሚዑ።
ቅዋም ተነፊጉና ብዘይሕጊ ብፍርሂ እናተመሓደርና፥ ኣብ ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ ኩሊት ዜጋታትና እናተሸጠ፥ ህዝብና ብዘይሕጊ እናተኣስረን እናተጨፍጨፈን፥ ክሳብ እሱር ክትርእየሉ ዘይትኽእል ኩነታት እናሃለወን፥ ተቐቲሉ እንከሎ ዘይሕበረካን፥ ሬሳ ኣብ ዓዱ ምቕባር እናኣገድካን፥ ንህዝቢ ኮነ ኢልካ እናኣጥመኻን ዝወደቐ መግቢ እናሸጥካን፥ ኣብ ሃይማኖት ኢድካ እናኣእቶኻ ንህዝቢ ፋሕፋሕ እናኣበልካ፥ ንመንእሰያትካ ኣብ ብስም ኣገልግሎት ኣብ ባርነት እናቆረንካን ኣብ ዘይቅኑዕ ውግእ እናኣጽነትካን፥ ሃገር ገዲፎም ክጠፍኡን ግዳይ ገበነኛታት ክኾኑ እናገበርካን እንከሎኻ ሃገር ሰላም ኣላ ጽቡቕ ኣላ ምባልከ ምስ ምንታይ ይቚጸር? እዚ ኩሉ እናገበረ ድማ‘ዩ ኣብ ናይ 50 ዓመት ኢዮበልዩ የራኽበና ብምባል ገና ጸገምና ከም ዘይውዳእ ዝገለጸልና።
እታ ሓንቲ ንኣና ብፍላይ ንመንእሰያት ካብዚ ጸገም‘ዚ ንምንጋፍ እትጽበየና ዘላ እምበኣር፡ ኣብ ዓዲ ዲሞክራሲ እናተቐመጥና፡ ካብኦም ተማሂርና ፍርሂ ኣወጊድና ዓበይቲ ዝገደፉልና ቃልሲ ብምቕጻል፡ ምእንት‘ቲ ማንም ሰብ ፈትዩ ክህበና ጸሊኡ ድማ ክኸልኣና ዘይክእል መሰልና ብቘራጽነት ምቅላስ እያ ይብል መንእሰይ ክብሮም። ስርዓት ህግደፍ ሰብ ክኣስር እኽእልዩ ንሕልናና ክኣስሮ ግን ኣይክእልን‘ዩ። ስለዚ ሕልናና ነቃልሶ ብምባል‘ውን ምሕጽንታ ኣቕሪቡ።
2 -ካብኡ ቀጺሉ‘ውን መንእሰይ ክብሮም ሓርበኛዊ ኣበሃህላ ናይ ደጀዝማች ባህታ ሓጎስ ኣብነት ብምጥቃስ ሓርበኛዊ ስምዒትና ከነትርር ከም ዘሎና ይገልጽ። ደጀዝማች ባህታ ሓጎስ ኣብ 1894 ብጥልያን ኣዋልድ ክህቦም ምስ ተሓተቱ፡ ነዋልድ ሃገረይ ንባዕዲ ኣሕሊፈ ካብ ዝህብ ሞት ይሕሸኒ ብምባልዮም መሊሶሙሉ። ንሕና መንእሰያት ድማ ኣብነት ኣቦታትና ተኸቲልና ሓድነትና ነጽንዕ ንኣሕዋትና ንባዕዳውያን ኣሕሊፍና ኣይንሃብ ዝብል መልእኽቲ‘ውን ኣመሓላሊፉ።
3 -ኣብ ጉዳይ ጣዕሳ ምፍራም ክዛረብ እንከሎ‘ውን፡ ብቐዳምነት ናይ ጣዕሳ ምፍራም እንታይ‘ዩ ዕላምኡ ምፍላጥ የድሊ ይብል። ስርዓት ኢሳያስ በቲ ካብ ዓለም ዝወርዶ ዘሎ መሓንቖ ክድሕን ክብል፡ ብገንዘብ ህዝቢ ማለት ብሽያጥ ወርቂ ይኹን ብኻልእ ሜላታት ብዝእክቦ ገንዘብ ዕሱባት እናጥረየ ፕሮፓጋንዳ ዝነዝሑሉን ንህዝቢ ዘደናግሩሉን ብምውፋር‘ዩ ዝጐዓዝን ናይ ጣዕሳ ፈርሙ እናበለ ዝጉስጉስን ዘሎ። እቲ ናይ ጣዕሳ ዝተፈረመ ወረቐት እምበኣር ንብዙሓት መንእሰያት ኣብቲ ቦታ ናይ ኤምባሲ ዝተርፍ እዩ ዝመስሎም። ናብ ናይ ዝተፈላለያ ናይ ዓለም ትካላት እናኣመሓላለፎ እዩ ህዝቢ ኣብ ጐድነይ ኣሎ፡ ሃገር ጽቡቕ ከም ዘላ ጸገም ዝበሃል ከም ዘየለ ዘረጋግጽ ድማ እንሆ ኩሎም ተጋጊና ኔርና ኢሎም ናይ ጣዕሳ ወረቐት እጽሕፉ ብምባል‘ዩ ንከታልል ዝጥቀመሉ። እዚ ድማ ተመሊሱ ነቶም ዝፈረሙ ከም ዝጐድእ ርዱእ‘ዩ። እቲ ተረባሒ እምበኣር ስርዓት ኢሳያስ ጥራይ እዩ። ናብቲ ምኽንያት ናይ‘ዚ ኩሉ ስደትናን ጥፍኣትናን ዝኾነ ስርዓት ምምላስ ማለት ድማ ጥፍኣት እዩ፥ ስለምንታይ ኣብ እንዳ ህግደፍ እንተፈረምካ ትጠፍእ እንተዘይፈረምካ ድማ ጥጠፍእ‘ዩ። ንብዘይሕጊ ዝወጹ ጥራይ‘ውን ኣይኮኑን ዘፈርሙ ዘለዉ፤ ክሳብ ንብሕጊ ዝወጹ‘ውን የፈርሞ‘ዮም እቲ ቊጽሪ ክበዝሓሎም። ስለዚ ንጠንቂ ስደትና ዝኾነ ስርዓት ተቢዕና ንቃለሶ ይብል መንእሰይ ክብሮም።
4 -ቀጺሉ ኣብ ኩነታት ስደተኛታት ክዛረብ እንከሎ‘ውን፥ ኣብዚ ዘሎናዮ ግዜ ኤውሮጳውያን ብብዝሒ ስደተኛታት ዓቕሎም ስለ ዝጸበቦም፡ ንስደተኛታት ዝመልከት ሓድሽ ሕግታት እናኣውጽኡን እናኣትረሩዎን እዮም ዝኸዱ ዘለዉ፤ ኣብ ጀርመን ንገለ ዜጋታት ናይ ካልእ ሃገራት ኣብ ሃገሮም ጸገም ከም ዘሎ እናፈለጡ ይጥርዝዎም ኣለዉ፥ ከምኡ‘ውን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብምስምማዕ መፍትሒ ከናድዩ ይረኣዩ ኣለዉ፤ ኣብ ስዊትዘርላንድ‘ውን ብደረጃ ቤት ፍርዲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝግበር ዘሎ ተጽዕኖ ንርእዮ ኣሎና፤ እስራኤል‘ውን ብወገና ንገለ ኣፍሪቃውያን ሃገራት ገንዘብ እናሃበት ንኤርትራውያን ስደተኛታት መጒሓፊ ትጥቀመለን ኣላ፤ ስለዚ መሰረታዊ ፍታሕ ካብ ካልኦት ከይተጸበኻ ምቅላስ ጥራሕ‘ዩ ይብል።
5 -ኣብ መወዳእታ ዘረብኡ‘ውን፡ ዓንዲ ገዛና ሓድነትናዩ ይብል። ኣብዚ ኣርእስቲ‘ዚ ናይ ብዙሓት ሃገራት ከም ኣብ ኡክረይን ዝተገበረ ህዝባዊ ናዕቢ ይኹን ካልእ ኣብነታት እናጠቐ፡ ህዝቢ እንተ ሓቢሩ ዝዓግቶ ከም ዘየለ ኣስፊሑ ገሊጹ። ህዝቢ ንገበነኛታት ሒዙ ኣብ ፍርዲ ዘቕርበሉ ግዜ‘ውን ክመጽእ‘ዩ ብምባል ድማ ኣገዳስነት ሓድነት ወሳኒ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ መደምደምታ‘ውን ብዙሓት መንእሰያት ንዝሓለፈ ገዲፍና ንዝመጽእ ፍርሂ ኣወጊድና ብትብዓት ንቃለስ ዝብል መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። ዓበይቲ ኣቦታት‘ውን ብወገኖም ንሕልናን ነቃልሶ እዚ ስርዓት‘ዚ ብ1991 ናይ ውድባት ሓሸውየ የለን ምስ በለ ተቐቢጹ‘ዩ፡ ካብ ባዕዳውያን ገዛእትና ዝገደደ ስርዓት‘ዩ ዘሎና፥ ከምቲ ሽምዓ ንርእሳ መኺኻ ንገዛ ተብርህ፡ ነፍሶም ሰዊኦም ንኣና ከብርሁ ዝሓለፉ እታ ብርሃን ኣብ ጸልማት ተቐይራ ኣላ፥ ስለዚ ምስ በሰላኹም ኢኹም መጺእኩም ዘለኹም ሓላፍነትኩም ምኻኑ ፈሊጥኩም ተቓለሱ ዝብል ምዕዶታት ለጊሶም።
በዚ ድማ ኣኼባ ሰዓት 4፡30 ብዝክረሰማእታት ተደምዲሙ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ኣባ ይምዓታ ዘእምተስዓቱ ቅዱሳን
ርቱዕ ኦርቶዶክሳዊ ሃይማኖት ኂዞም፡ ድንግልናኦምን ንጽሕናኦምን ዓቂቦም ምድራውያን መላእኽቲ ኪኾኑ ዝበቅዑ፡ ንምድረ ኣግዓዚ ብዙኅን ዓቢይን መንፈሳዊ ኣስተዋፅኦ ዝገበሩ ተስዓቱ ቅዱሳን እዮም።
ናብ ተስዓቱ ቅዱሳን ድንጒዩ ዝተጸምበረ ኣባ ይምዓታ ኮይኑ ዓዱ ቆስያ’ዩ።
ተስዓቱ ቅዱሳን፡ ናብዚ ምድረ ኣግዓዚ መጺኦም በቲ መንፈስ ቅዱስ ዝመደበሎም ነናብ ቦታኦም ኪኸዱ ኸለዉ፡ ኣባ ይምዓታ ድማ ናብ ገርዓታ ኸደ። ብፍላይ ድማ ኣብ ገርዓታ ዝርከብ ‘ጎሕ’ ተባሂሉ ኣብ ዝስመ ኸባቢ ንነዊኅ ዓመታት ተቐመጠ።
‘ጎሕ’ (ወጋሕታ) ዝብል ስያሜ ምስ ታሪኽ ኣቡነ ይምዓታ ዝተኣሳሰረ’ዩ። ኣቡነ ይምዓታ ካብ ኣክሱም ተበጊሱ ቅዳሴ ማርያም እናዝየመ ኪኸይድ ከሎ፡ “አብ ጎሕ ወልደ ጎሕ መንፈስ ቅዱስ ጎሕ” ኣብ ዝብል ንባብ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡ ኣብዚ ሕጂ ጎሕ ዝበሃል ዘሎ ቦታ ወጋሕታ ኾነ። በዚ ምኽንያት’ዚ ነዚ ቦታ ‘ይኩን ስምኪ መካነ ጎሕ’ ኢሉ ሰመዮ።
ኣባ ይምዓታ መንፈሳዊ ተጋድሎ ተጋዲሉ፡ ንእግዚአብሔር ኣሥሚሩ 28 ጥቅምት ብሰላም ዓረፈ።
ሰላም ለይምዓታ ዘተሳተፈ አዕሩገ፡
እለ ኀሠሡ ሥርዐተ ወእለ ዐቀቡ ሕገ፡
በሥምረተ አምላክ ከሃሊ እንተ ሠጠቀ አፍላገ፡
በድነ ሥጋሁ ቅዱስ አመ መልዕልተ ደብር ዐርገ፡
አሠረ ግንዘቱ በኰኵሕ ለትእምርት ኀደገ።
ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኵልና ይኹን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ሕጋዊ ንግዲ እንተ ኣጊድካዮ ዘይሕጋዊ ንግዲ ከተፍቅድ ኣሎካ-ካልእ ዳኣ እንታይ?
ብተወልደብርሃን ገብረ
ኢሪ-ቲቪ ኣዘውቲራ ትፍንዎ ዜና ኢዩ። ካብ ቤት-ጽሕፈት ብቊልን እንስሳን ዉጺኢታቶምን ንኡስ-ዞባ ተሰነይ ተወኪሳ ዝረኸበቶ ሓበሬታ እዚ ዝስዕብ ይርከቦ፡-
“ቤት-ጽሕፈት ብቊልን እንስሳን ዉጺኢታቶምን ንኡስ-ዞባ ተሰነይ፡ ህዝቢ ጥዕና ዝዕድጎም ነገራት ከረጋግጽን ከምኡውን ብዘይሕጋዊ ኣገባባትን ግቡእ ምርመራን ዝኣተዉ ከይኮኑ ጥንቁቅ ክኸውን ጸዊዑ። ሓላፊ እቲ ቤት-ጽሕፈት ኣቶ ዘርእሰናይ ጸጋይ ንኤሬና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ዝኣተዉ ሃለኽቲ ኣብ ጥዕና ሰባት ኣሉታዊ ሳዓቤናት ከኸትሉ ስለ ዝኽእሉ ዜጋታት ንቁሓት ክኾኑ ኣዘኻኺሩ። ንሱ ነዚ ዝሓበረ ንጥዕና ወዲ ሰብ ዝሃስዩ ከም እንቋቁሖን ድንሽን ዝኣመሰሉ ዓይነታት መግቢ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ናብ ሃገር ክኣቱ ኣብ ዝፈተንሉ ብምትሕብባር ህዝብን ዝምልከቶም ኣካላትን ድሕሪ ምትሓዙ ኢዩ።”
ኣብ መወዳእታ ትብል ጋዜጠኛ ኢሪ-ትቪ “ኣብ መወዳእታ ኣቶ ዘርእሰናይ ናብ ሃገር ዝ ኣቱ ሃለኽቲ ዘድሊ ጥዕናዊ ረቋሒታት ዘማለአ ሕጋዊ ኣገባብ ዝተኸተለን ምስ ዘይከውን ከቢድ ሳዕቤናት ከም ዘሎዎ ብምግላጽ ነጋዶ ነዚ ተገንዚቦም ብፍኑውን ዘይሕጋዊ መንገድታትን ዝ ኣቱ ንብረትን ሃለኽትን ክጥንቀቑን ክቁጠቡን ተማሕጺኑን” ትብል።
እዚ ሓዱሽ ዜና ኣይኮነን። ኣብ ከረን፡ መንደፈራ፡ ኣስመራ ካለኦት ከተማታት ኤርትራን እዋኑ ዝሓለፈ ሃለኽቲ ተባሂሉ ሓዊ ክቃጸል ምርኣይ ንቡር ኢዩ። ንሕጋዊ ቁጠባዊ ንጥፈታት ብጎሮሮ ሓኒቕካ ብእግሩ ከተንፍስ ክትክልክሎ ኣይትኽእልን ኢኻ። እቲ ዝገርም ህዝቢ ክነቅሕ ኣሎዎ እንዳ ተባሃለ ዝፍኖ ዜና ይኹን ጸብጻባት ካብቶም ባሃልቱ ንላዕሊ ንቁሕ ምዃኑ ዘይምርደኦም ኢዩ። ዝጨነቆ ህዝቢ ኣይኮነን ጊዚኡ ዝሓለፎ መንግቢ ካብ እንዳ ጓሓፍ ለቃቂሙ ከብዱ ክነስዕ ዘይከኣል ኣይኮነን።
መንግስቲ ሕጋዊ ንግዲ እንተ ኣጊዱ ዘይሕጋዊ ንግዲ ከተባብዕን ክሕብሕብን ኢዩ ዘሎዎ። ስለዚ ሓብሓቢ ዘይሕጋዊ ንግዲ ህዝቢ ዘይኮነ መንግስቲ ኢዩ። ነዚ ክዋሓጠሎም ዘይደሊዩ ወገናት ክህልዉ ይኽእሉ ኢዮም። ግን ዝገርም ኣይኮነን። እቶም ዘይሕጋዊ ንብረት ይኹን መግቢ ኣእቲኹም ዝባሃሉ ዘለዉ ነጋዶ ምስቶም ናይ መንግስቲ ነጋዶ ክወዳደሩ ስለ ዘይድለዩ እምበር ብሓቂ ንሶም በይኖም ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ስለ ዝነጥፉ ኣይኮኑን።
እቲ ዝገርም ግን ኣብ ተሰነይ እንቋቁሖን ድንሽን ብኮንትሮባንድ ኣቲዩ ክሽየጥ እንከሎ ኢዩ። ተሰነይ መሶብ ኤርትራ ኢያ እንተ ተባሃለ ዝተጋነነ ኣይኮነን። ግን ኣብ ተሰነይ ዘሎ ህዝቢ ብድንሽን እንቋቁሖን ሕጽረት ክሳቐ ዘስደምም ኢዩ። ብዚ ምኽንያት ኢዩ ባይቶ ዞባ ማእከል ዘይሕጋዊ ንግዲ ክግታእ እንተ ኾይኑ ሕጋዊ ንግዲ ክተባባዕ ኣሎዎ ዝበለ።
ምሉእ ትሕዝቶ እቲ ዜና ንምስማዕ ኣብዚ ጽቐጥ።


text:
ሕጂውን ንሃግራዊ ጉባኤ ንዳሎ
“ብዕራይ ናብ ዘበለ የብል፡ ዕርፊ ጥራይ ነጽንዕ” ይብሉ ህግደፋውያን። እዚ ከኣ ህዝቢ ዝኸፍአ ይኽፋኣዮ ንሕና ጥራይ ንቕድሚት ንኺድ ማለት ኢዩ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ኣብ ውሽጢ ስርዓት ህግደፍ ዝቕረጽ ኣምር ኢዩ። መትከልና ግን ከምኡ ኣይኮነን።
“ዝኸኣለ ይሰጉም። ዝደኸመ ይሳለ። ጭራሽ ዘይከኣለ ይጸበ። ንሕና ግን ንቕድሚት ንሰጉም። እዚ ጭሮሖ’ዚ ኣብ ዝኾነ ሰውራ ልሙድ ኢዩ። ኣብ ሓደ ህዝባዊ ቃልሲ ኩሉ ግዜ ዘልሓጥሓጥ ኣሎ። እቶም ካብ ህዝባዊ መትከላት ነቕ ከይበሉ ዝቃለሱ ግን ኩሉ ግዜ ተዓወቲ ኢዮም።
እወ! ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ዝቃወሙ ብዙሓት ዘይኰኑ ውሑዳት ጽሑፋት ኣንቢበ። ቀድሚ ሕጂ’ውን “ስለምንታይ ኣንጻር ዋዕላ” ዘርእስታ ሓንቲ ሓጻር ጽሕፍቲ ኣቕሪበ ነይረ። ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ጉድለታት እንተለዎ እናነቐፍካን እናኣረምካን ትኽተሎ’ምበር፡ ተቓዋሚ ከንስኻ ክትነጽጎ ጭራሽ ጌጋ ኢዩ። ምንኽንያቱ ዋዕላ ናይ ዘተን ዕርቅን መስርሕ ስለ ዝኾነ። ካብዚ ሓሊፉ ነዚ ናይ ዘተን ጥርናፈን መስርሕ ምቅዋም ከይዱ ከይዱ ንገዛእ ርእስኻ ብገዛእ ርእስኻ ናይ ቃልሲ ዓቕምታትካ ምድኻም ኢዩ። ልክዕ ድማ ከምቲ ዝተራእየ ነቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ዝደገፎ ዓላማ ምቅዋም ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘኸተሎ ኣሉታዊ ሳዕቤናት፡ ብሓፈሽኡ ነቲ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ንሰ.ዲ.ህ.ኤ. ብርግጽ ጐዲእዎ ኢዩ። “ኣይ ጎድኦን” ዝብል ሰብ ምስ ዝህሉ ናይ ፖለቲካ ኣምር ዘይርድኦ ጥራይ ኢየ ዝብሎ።ስለምንታይ ዝበዝሕ ህዝቢ ዝደገፎ እንብል? 10 ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ውሽጢ ኪዳን ዘለዋን 18 ካብ ውጻኢ ኪዳን ዘለዋን ዳርጋ ኩለን በርገሳውያን ማሕበራትን ናይ ሃይማኖት መራሕትን ምሁራት ውልቀሰባትን ዝተሳተፍዎ ብርግጽ ዘየጠራጥር ህዝባዊ ዋዕላ ኢዩ። ነዚ ዓላማ’ዚ ምቅዋም ኢዩ ምቅዋም ኣብ ውሽጢ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዘኸተለ። እዚ ምፍንጫልዚ ኣነ ብወገነይ ኣይድግፎን። መኽሰበይ እውን ኣይኮነን። ህዝቢ እናበረሰ፡ መንእሰይ ፈቖዶ ምድረበዳን ባሕርን አናወደቐ፡ ናይ ምክእኣልን ጥርናፈን ምልክታት ድኣ ክረአ ነይርዎ’ምበር ናይ ምንጽጻግን ምፍንጫላትን ተርእዮታት ክረአ ኣይነበሮን።
ዘገርም ኢዩ! ዋዕላስ ይጠራንፍ እምበር ዋዕላ’ዶ ይፈናጭል ኢዩ? ኣነ ኳ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ኣትየ ቅንዑን ጌገኛን ክፈርድ ኣይህቅንን። ግን ሓደ ታሪኽ ጠቀስ ከካፈለኩም እፈቱ። ናይ ቀደም ነገስታት ኣይምዕቡላትን ነይሮም ይበሃል። ታሪኽ ከም ዝሕብረና ግን ገለ ካብኣቶም ቅኑዕ ተግባራት ከምዝ ዝኽተሉ ዝነበሩ ይንገር። ገለ ነጋውስ ከምዚ ናይ ሎሚ ምዕቡል መራኸቢ ህዝቢ(መዲያ) ስለ ዘይነበረ፡ ናይቲ ዝገዝእዎ ዝነበሩ ሕብረተሰብ ኣረኣእያ ንኽፈልጡ፡ ብስውር ማለት እቲ ንጉስ ካልእ ሰብ ተመሲሉ፡ ንዝኾነ ሰብ ይሓትት እሞ ርእይቶ ህዝቢ ይፈልጥ ። ናይ መብዛሕትኡ ዝሓተቶም ሰባት ርእይቶኦም ኣዎንታዊ እንተ ኮይኑ ፖሊሲኡ ብኡ ይቐጽል። ተዘይኮነ የማሓይሽ ማለት ኢዩ። ናይ ግዜና መራሕቲ ግን እዚ ንምትግባር ኢዩ ተሳኢኑዎም ዘሎ። ህዝቢ እንታይ ይብል? እዚ ኣገዳሲ ሕቶ ኢዩ። ኣባላት ሰልፍታትካን ውድባትካን ጥራይ ኣኪብካ ንሰፊሕ ህዝቢ ዝምልከት፡ ናይ መብዛሕትኡ ህዝቢ ርእይቶ ከይተወከስካ ምውሳን ከይዱ ከይዱ ናይ ፖለቲካ ክሳራ ኢዩ ዘኸትል። ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ዘይኮነ ካብ ቀደም ጀሚሩ ንሓድነትን ዘተን እምባሕ ምስበለ ኢዩ። ኣይኰነን ተቓዋሚ ኣካል፡ ገለ ለባማት ካብ ደምበ ህግደፍ ከይተረፉ ውጽኢት ናይ’ዚ ዋዕላ ንኽዕወት ብልቦም ዝተመነይዎ ኣለው እንተበልኩ ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን። ምስዚ ኣተሓሒዘ ሓንቲ ሓቂ ዝኾነት ነገር ክነግረኩም። ኣብቲ ድሮ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ንኣዲሰ ኣበባ ዝተበገስኩሉ እዋን፡ ሓደ ኣባል ህግደፍ ካብ ሰላምታ ሓሊፉ ካሊእ ርክብ ዘይነበረና፡ ስልኪ ደዊሉ፡ “ዋዕላ ክትካፈል ምዃነካ ስሚዐ፡ ሓቂ ድዩ?” በለኒ። ኣነ ከኣ ቁሩብ ብምስንባድ፡ “ኢሂ? እወ” በልኩዎ። ቅጽል ኣቢሉ “በሉ ኣምላኽ ይሓግዘኩም ኣይትሕመቑ። እንተ ተጠርኒፍኩም ኩላትና ክንስዕበኩም ኢና።” በለኒ። እሞ ኣይኮነን ተቓዋሚ ኣካልሲ ኣብ ደምበ ስርዓት ህግደፍ ዘለው ከይተረፉ ዓው ኢልካ ምዝራብ ኢዩ ተሩፍዎም እምበር ዋዕላ ደጊፈምዎ ኢዮም ክብል ስለ ዝደለኹ ኢየ።
ካሊእ ዘገረመኒ ነገር እንተሎ፡ገለ ተቓወምቲ-መሰል ግን ከ ካብ ደንበ ስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ዘይረሓቑ፡ ከም ኣብ ደምበ መስከረም ዳት ነት ዝዓኾኹ ኩሉም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኮንካ ምቅላስ ምቅዋሞም ኢዩ። ኢዚ ዝኣረገ ኣበሃህላ’ዚ “ለማ በገበያ” ይበሃል። ኢህኣደግ፡ ብፍላይ ከኣ ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ መሰል ህዝብና ዝፈለጡልና ዲሒሮም’ውን ልዕላውነት ሃገርና ብዘየወላውል ዝኣመኑልና፡ ኢሳያስ ንጠቕሙ ምስ ኢትዮጰያ ስለ ዝተጻልኤ ንሕና እምቢ ኣይንጸልኦምን። እኳ ድኣ ኢትዮጵያ ናይ ስትራተጂ ፈታዊትና ምዃና ናይ ክልቲኡ ሃገራት ኣህዛብ ሕውነት ዝመልኦ ብጽቡቚ ጉርብትና ክነብር ክንጽዕር ኢና። እዞም ደድሕሪ ኢሳያስ ዝደግሙ ባእታታት ግን ኢሳያስ ጽልኢ ገዲፉ ምስ ኢትዮጵያ እንተ ዝዕረቕ፡ ኢትዮጵያ ቀዳመይቲ ጸላኢትና ዘይኮነትስ ኢትዮጵያ ቀዳመይቲ ፈታዊትና ኢያ ምበሉ። ኣነ ኳ ነዞም ደድሕሪ ኢሳያስ ዝነብሑ፡ ካብ ኢሳያስ ፈልየ ኣይሪኦምን። ንጹሃት ሃገራውያን እነተ ዝኾኑ፤ ብዛዕባ ኣብ ሲናይ ምድረበዳ ዝርሸኑ ዘለው መንእሰያት ድኣ ዘይዛረቡ። ኣንጻር ግብጺ ድኣ ዘይጽሕፉ? ብዛዕባ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሊብያ ዝሳቐዩ ዘለው መንእሰያት ኣሓቶምን ኣሕዋቶምን ድኣ ዘይዛረቡ። ንቐታሊ ህዝቢ ኤርትራ እተስንቕ ዘላ ሊብያ ድኣ ጸላኢትና ኢያ ዘይብሉዋ? ኢትዮጵያ ካብ ሓሙሳ ሽሕ ንላዕሊ ስደተኛታትና ሓብሒባ፡ ገለ ሚኢይቲታት ምንእሰያትና ኣብ ፎቖዶ ዩኒቨርሲታት እተምህር ዛለ፡ ኢሳያስ “ጸላኢት” ስለ ዝበላ ጸላኢት ይብሉዋ? ሕልና እንተ ዝህልወኩም፡ ሓደ ጽሉል ሰብኣይ መሰል ህዝብኹም ረጊጹ፡ ሃርኩም ኣብ ናይ ዓለም ዓውደ ምዕባሌ ጭራ ዘትረፋ ኣብ ጐድኒ ህዝብኹም ብምስላፍ፡ ክትመውት እትጻዓር ዘላ ሃገርኩም ዘይተድሕኑ?
ሕጂ’ውን ዘርከበ የርክብ ዝተረፈ ይትረፍ ንሃገራዊ ጉባኤ ንዳሎ። ግዜ ዝኣክል ኣሎ። ሓሳብ ንሓሳብ ንላዋወጥ። ሓሰባትና ኣብ ጽሑፍ ነስፍር። ጌጋ ዝረኣየና ንኣርም። ዋና(ባዓል ቤት) ሃገራዊ ጉባኤ ከሉ ኣብ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ጥቐሚ ዘለዎ ዝኾነ ተቓዋሚ ኣካል ኢዩ። ንጠርነፍ። ብዝኾነ መልክዕ ንጠርነፍ። ወከልትና ካብ ሕጂ ንመልምል። ነጻ ዝኾነ መራኸቢ ህዝቢ(መዲያ) ይሃልወና። ኣብ ዝካየድ ክትዓት ዓቕልን ትዕግስትን ይሃለወና። ኣብ ምትህልላኽ ግዜና ኣይነጥፍእ። ምኽንያቱ ኣብ ከምዚ ከእትውና ዝደልዩ ኣካላት ስለ ዘለው። ንዝመጽእ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤና ዝድግፍ ሓንጎፋይ ኢልና ንቀበሎ። ኮሚሽን ሃገራዊ ጉባኤ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ሓበረታ ትመግብ። ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ(ናብ ኮመሸን) ድማ ሓበርታታትን ሪኢቶታትን ትመገብ። ርእይቶ ህዝቢ ኣብ ግበሪ ተውዕል። እዚ ምስ እንኽተል፡ ከም እንዕወት ናይ ግድን ኢዩ።
ዓወት ንዝመጽእ ሃገራዊ ጉባኤ
comments: fitiwi@planet.nl


text:
ንእዛ እትስዕብ ጥቕሲ ብምምማይ እሩም ኣጽሓሕፋኣ ኣቕርቢ/ኣቕርብ። ንኣብነት ኣቀራርባን ኣተኣራርማን ጽሑፍ፡ ን”መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.1” ተወከሲ/ተወከስ።
መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.2
“ትግርኛ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዘልዉ ቋንቋታት ብብዝሒ ተዛረብቱ ፍልይ ዝበለ ደረጃ ዝሓዘ እዩ። ትግርኛ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማለት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይዝረብ። ሽሕ’ኳ እቲ ኣብዘን ክልተ ሃገራት ማለት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዚዝረብ ትግርኛ ሓደ ሓደ ዝተፈላለየ ናይ ገዛእ ርእሱ ጠባያት ዘርኢ እንተኾነ፡ መበቈሉ ግና ግእዝ ብምዃኑ ብመሰረቱ ሓደ ቋንቋ ኢዩ።” (ተኸስተ ኣሕደሮም፡ “መእተዊ”” 2ይ ሕ.ጽ.)
ምምማይ ናይ’ዛ ኣብ ላዕሊ ዝቐረበት ጥቕሲ ኣብ ዝቕጽል እታው ይቐርብ። ክሳዕ ሽዑ ነበብቲ/ተኸታተልቲ ኣጽሓሕፍኣ ክድህስሱን ርእይቶኦም ኪጽሕፉ ይዕደሙ።
መተሓሰስቢ፤
ዕላማ እዛ ጥቕሲ መልእኽቲ ንምትሕላልፍ ስለ ዘይኮነ ሓቅነታ ንምርታዕ ወይ ካብኣ ተበጊስጋ ኣብ ትሕዝቶ ዘድሃበ ኣርእስቲ-ዘተ ምኽፋት ኣይፍቀድን። ተሳታፊ ኣብ ምዕሩይነትን ውጹእነትን ኣጽሓሕፋ ኣትኵሮ ኪገብር/ኪትገብር ይዕደም/ትዕደም።
ኣርኣያ ካሳ
12 ለካቲት 2017


text:
ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ሚያዝያ ኣብ መንጎ ሊብያን ጣልያንን ዝርከብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሰባት ዝጸዓነት ጀልባ ተገልቢጣ ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ክሳብ 500 ክብጽሕ ይኽእል እዩ ክብል ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት/UNHCR/ ኣፍሊጡ።
ካብታ ሓደጋ ንዝድሓኑ ዝጠቐሰ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ነቶም ተሳፈርቲ ካብ ሓንቲ ንእሽቶ ጀልባ ናብ ካልኣይቲ ዓባይ ጀልባ ክተሰጋግር ከላ እታ ዓባይ ጀልባ ከምዝጠለቐት ይገልጽ።
ኣብ ናይ ግሪክ ቤት ጽሕፈት ትካል ስደተኛታ ሕ/ሃ ሰራሕተኛ ክፍሊ ሓበሬታ ዝኾነት ኣይካተሪኒ ኪቲዲ ብዛዕባ መንነት እቶም ካብቲ ሓደጋ ዘደሓኑ ሰባት ከምዚ ክትብል ገሊጻትላ።
‘ብናተይ ርድኢት ዜግነት ኩሎም ብህይወት ዝተረፉ 41 ሰባት ሱዳናዊያን: ሶማሊያዊያን: ኢትዮጵያዊያንን ግብጻዊያንን እዮም።’
እቲ ሓደጋ 8 ሚያዚያ 2016 ዓ.ም.ፈ ከምዘጋጠመን ናይ ንግዲ መርከብ ን41 ሰባት ኣድሒና ናብ ግሪክ ከምዝወሰደተንን ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ይገልጽ።
ብዝሒ ዝሞቱ ሰባት ኣስታት 500 ምዃኑ እንተድኣ ተረጋጊጹ ኣብ ኣውሮጳ ናይ ስደተኛታት ቅልውላው ካብ ዝጅምር እቲ ዝኸፍአ ትራጀዲ ክኸውን እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ህጹጽ መጸዋዕታ ንኩሎም ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን
ህጹጽ መጸዋዕታ ንኩሎም ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን 15 ሕዳር 2017 - ምልካዊ ስርዓት ንምውጋድ መናሃርያ ንግበራ ክቡራት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፦ ከም ደለይቲን ተቓለስትን ንፍትሒ መጠን፣ በቲ ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዝርከብ ኣሰቃቒ ኩነታት ከም ትሳቐዩን ትጉህዩን ጥርጥር
ህጹጽ መጸዋዕታ
ንኩሎም ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን
15 ሕዳር 2017 – ምልካዊ ስርዓት ንምውጋድ መናሃርያ ንግበራ
ክቡራት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፦
ከም ደለይቲን ተቓለስትን ንፍትሒ መጠን፣ በቲ ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዝርከብ ኣሰቃቒ ኩነታት ከም ትሳቐዩን ትጉህዩን ጥርጥር የብልናን። ክብርቲ ሃገርና ህዝባ ተጓሕጉሑ ፣ ኣፍረይቲ ደቃ ካብ ሃገር ሃጽ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ ይግበር ኣሎ። እቶም ካብ ሃገር ከምልጡ ዝኸኣሉ ከኣ፣ ናብ ኣሰቃቒ ሓደጋታት ክሳጥሑን፣ ኣብቲ ድሕሪ ክንደይ ስቓይ ክበጽሕዎ ዝኸኣሉ ናይ ምዕራብ ሃገራት ከይተረፈ ሰፍ ዘይብል ጸገማትን ምረትን የጓንፎም ኣሎ። እቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ፣ ኩነታቶም እናጸልመተን ኣብ ጽቕጥቅጥ ቤት ማእሰርትታት ብኣሰቃቒ ኣገባብ ክዳጎኑን ክቕጥቀጡን ክስወሩን፣ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ኣገልግሎት ተቖሪኖም ይሳቐዩ ኣለዉ። ናይ መንእሰያትናን ስቓይን ባርነትን፣ ናይ ኣዴታት ኤርትራ ቃንዛን ብኽያትን፣ ናይ መላእ ሕብረተሰብና ጭቆናን መግዛእትን ንኸብቅዕ፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣብ ምድሓን ሃገርናን ህዝብናን ብህጹጽን ኣድማዕን ኣገባብ ክንብገስ ንጽዋዕ ኣሎና።
እቲ እንወስዶ ህጹጽ ተግባራዊ ስጉምቲ ኣፍራዬ ንክኸውን፣ ብኣድማዒ መንገዲ ኣብ ዘዘሎናዮ ቦታ ህዝባዊ ትካላት ክንውድብን፣ ኣብ በቦታና ዝለኣኹና መራሕቲ ክንመርጽን ንሕዳር 15 2017 ስቓይ ህዝብን ከብቅዕን- ናይ ምልካዊ ስርዓት ምውጋድ መናሃርያ ክንገብራ ኣሎና። እቲ ቀንዲ ሽቶ ህዝባዊ ትካላት፣ ብህዝቢ ዝተመርጹ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንምፍጣር እዩ። እዚ ንምግባር፣ ብዝሒ ዘለዎም ኤርትራውያን ኣብ ዝርከቡሉ ከባቢታት፣ ቦታዊ ባይቶ – ባይቶ ዓዲ – ምቛምን ወከልቲ ምምራጽን እዩ። እቶም ንቦታ ዝውክሉ ከኣ ናይ ዞባ/ሃገር ባይቶ ብምቛም ናይ ዞብ መራሕትን ኣወሃሃድትን ይኾኑ። እቶም ካብ ኩሉ ክፍለዓለማት ዝተወከሉ ድማ ዓለምለኻዊ ባይቶ ብምቛም ንዲሞክራስያዊ ናይ ለውጢ ቃልሲ ዝመርሕ ፈጻሚ ኣካል ይምዝዙ።
እዚ ስራሕ እዚ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ንዝርከቡ መላእ ኤርትራውያን ጽዑቕ ጎስጓስን ምልዕዓልን ይሓትት። ስለዚ ከኣ፣ ኩሎም ግዱሳት ተቓለስቲ ንፍትሒ፣ ተበግሶ ወሲዶም፣ ነዚ ናይ ምልዕዓልን ምውዳብን ስራሕ እተካይድ ሽማግለ ብምቛም ኣብ ከባቢኦም ንኹሎም ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዘሳትፍ ኣኼባ ክጽውዑ ይግባእ። ዕማም ወዳቢት ሽማግለ ፣ ቦታ ኣኼባ ምድላውን፣ ቅድሚ ሕዳር 15 መዓልቲ ኣኼባ ምውሳንን ኮይኑ፣ ናብ ኩሎም ኣብቲ ኣከባቢ ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ፣ እስላምን ክርስትያንንን፣ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን፣ ናብ ኩሎም ኢትኒካዊን ብሄራውን ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝቐንዐ ጽዑቕ ጎስጓስ ምክያድ እዩ። ኩሎም ብዛዕባ ህዝቦምን ሃገሮምን ዝግደሱ ኤርትራውያንን ብፍላይ ድም እቶም ናይ መራኸቢ ብዙሓን ከም ኢንተርነት ዘይጥቀሙ ኣካላት ፍሉይ ጻዕርታት ብምግባር ምሉእ ሓበሬታ ክረኽቡ ይግባእ። መጸዋዕት ናይ ሰፊሕ ህዝባዊ ኤኼባ ብኹሉ ቋንቋታት ማለት ዓረብኛ፣ ትግርኛን እንግሊዝን ወይ’ውን ኣብቲ ከባቢ ዝውቱር ዝኾነ ክጻሓፍ ይግባእ። እቲ በራሪ ናይ መጸዋዕታ ወረቐት ኣብ ኤርትራውያን ዝርከቡሉን ዝእከቡሉን ቦታታት ከም እኒ መሳጊድ፣ ቤተክርስትያናት፣ ማሕበረ-ሰባዊ ማእከላትን ቤት መግብን ቤት ሻሂን ክዝርጋሕ ኣለዎ። ብዝተኻእለ እቲ መጸዋዕታ ብጅምላዊ ተሌፎን፣ ሬድዮ፣ ሰሚናራትን ናይ ፓልቶክ መራኸብ ክቃላሕ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ኣኼባታት ነቶም ተሳተፍቲ ብዝርድኦም ቋንቋ ምክያድ ይግባእ።
ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ናይ ኣከባቢኦም ወከልቲ ምስ መረጹ፣ ዝስዕብ ስጉምቲ እቶም በብቦትኡ ዝተመርጹ ተኣኪቦም ናይ ሃገር/ዞባ ወከልቲ ይመርጹ፣ እቶም ንናይ ዞባ ባይቶ ዝተመርጹ ወከልቲ ዞባዊ ባይቶ የቑሙ። እዚ መስርሕ እዚ ኣብ ኩሉ ክፍላተ-ዓለማት ይካየድ። ንዞባዊ ባይቶ ናይ ምቛም ናይ ግዜ ገደብ ምስ እተን ዝቖማ ቦታዊ ባይቶታት ብምምኽኻር ይውሰን።
ናይ መወዳእታ ስጉምቲ፣ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ኣፍሪቃ፣ ማእከላይ ምብራቕ፣ ኤሮፓ፣ ኣውስትራልያ፣ ኢስያ፣ ኣመሪካን ዝተወከሉ ኤርትራውያን ዝጋብኡሉ ኣህጉራዊ ኮንፈረንስ ምክያድን ኣህጉራዊ ባይቶ ምቛምን እዩ። እቲ ኣህጉራዊ ባይቶ ብሸነኹ ፈጻሚ ኣካል ክመርጽ እዩ። እቲ ኣህጉራዊ ኮንፈረንስ ድሕሪ ምቛም ዞባዊ ባይቶታት ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ወርሒ ክካየድ ይህልዎ።
ግደ ኤርትራዊ ኣህጉራዊ መሪሕነት፦
እቲ መሪር ሓቂ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ፋሕ ኢልና ዘለና ኤርትራውያን፣ ኣብ ሃገርና ኣወንታዊ ለውጢ ንምምጻእ ነጢፍና ካብ ምስታፍ ዓጊቱና ዘሎ ጉዳይ፣ ንኹልና ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንነብር ኤርትራውያን ጠርኒፉ ዝውክለናን፣ ንኩሉ ጻዕርታትናን ዘወሃህድን ዘስምርን ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝቖመ ትካላታን ዝተመርጸ መሪሕነትን ብዘይምህላው እዩ ። ኣብ ወጻኢ ሃገራት ፋሕ ኢልና ናይ ዘለና ኤርትራውያን ትሕዝቶን ሓይልን ጸጋታትን ዘደንፍዑን ንረብሓ ህዝብናን ሃገርናን ብኣድማዒ መንገዲ ዘውዕሉን ትካላትን መሪሕነትን የድልዩና።
ቀንዲ ግደ ዓለምለኻዊ መሪሕነት፣ ምስ ድለይቲ ፍትሒ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን፣ ሓይልታት ለውጢ ኣብ ውሽቲ ኤርትራን ብምትሕብባር፣ ንምልካዊ ስርዓት ምልጋስን፣ ንሃገርና ህዝባን ናብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዘሰጋግር ኣድማዒ ስትራተጂ ምስኣል’ዩ። ዓለምለኻዊ መሪሕነት ናይ ኣህጉራዊ ማሕረሰብ ተፈላጥነትን ረዲኤትን ንምርካብ ይሰርሕ። ብኣብ ዲያስፖራ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝተመርጸ ብምዃኑ፣ ሕጋዊን ዕላዊን ወኪል ኤርትራውያን ኮይኑ ይዛረብን ይሰርሕን። ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ሕጋውን ፣ ዲፕሎማስያውን ጽዑቕ ጎስጓስ ብምክያድ፣ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ኣድማዒ ጸቕጢ ንኽገብር ይጽዕር። ነቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ናይ ለውጢ ኣካላት፣ ለውጢ ኣብ ምርግጋጽ ንጡፍ ግደ ንኽጻወቱ ሞራላውን ንዋታውን ደገፍ የበርክት።
ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን፣ ሕጋዊ ቅቡልነት ዘለዎም ብህዝቢ ዝተረመርጹ ኣህጉራዊ መሪሕነት ንምቛም፣ ናይ ኩሎም ደለይትን ተቓልስቲን ንፍትሒ ንጡፍ ተሳትፎን ኣበርክቶን ይሓትት። ስለዝኾነ ከኣ፣ ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ደላይ ፍትሕን ሓርነትን ዝኾነ ኤርትራዊ ኩሉ ዘይተቖጠበ ምሉእ ግዲኡ ክገብርን፣ ኣብ ምቛም ህዝባዊ ትካላትን ሓጋውያን መሪሕነትን ንጡፍ ተርኡ ክጻወት ብኽብሪ ንጽውዕ። ብፍላይ ከእ፣ መንእሰያት ፣ ደቀንስትዮ፣ ኣርቲስትን ሙዚቀኛታት፣ ምሁራት፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ መራሕቲ ፖለቲካዊን ሲቪካውን ማሕበራትን ኣባላተንን፣ ኤርትራዊ ኣካየድቲ መርበብ ሓበሬታን ረዲዮታትን ፓልቶክን፣ ነዚ ተበግሶዚ ምሉእ ምትሕብባር ክገብሩሉ ብክብሪ ንጽውዕ።
እቶም ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ለውጢ ንምምጻእ ዝተጠርነፉን ኣብ ከባቢታቶም ዝነጥፉን ዘለዎ ህዝባዊ ኣካላት ዘለና ዓቢ ክብርን ሞጎስን እናገለጽና፣ ነዚ ካብ ቦታዊ ናብ ኣህጉራዊ ደረጃ ዝተኣሳሰረ መስርሕ ምቛም ህዝባዊ ትካላትን ምቛም ኣህጉራዊ መሪሕነትን ምስ ዓለምለኻዊ ተብግሶ ኤርትራውያን ኣብ ምድልዳልን ምድንፋዕን ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ግዲኦም ክጻወቱ ንጽውዕ።
ዝያድ መብሪሂን ሓበሬታን ንምርካብ በዚ ዝስዕም ኣድራሻ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ተወከሱ፣
ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ኣዝዩ ኣስቃቒ ሓደጋ ኣብ ዝተሳጥሑሉ እዋን፣ ኩልና ብህጹጽ ነቲ ኣሰቃቒ ሓደጋ ንምግጣምን ንምውጋድን ተራና ንምብርካትን ስሙር ቃልሲ ንምዕዋትን ኣብ ከከባቢና ባይቶና ብምቛም ወከልትና ንምረጽ።
15 ሕዳር 2017 ስቓይ ህዝብና ከብቅዕ – ምልካዊ ስርዓት ናይ ምውጋድ መናሃርይ ንግበራ
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፍዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ
ጥቅምቲ 1, 2017


text:
ንስድራ ቤት | ኣተዓባብያ ውሉዳት
ንውሉድካ ብኸመይ ከም እትግስጾ
ጸገም
ኣብ ስድራ ቤትኩም፡ ድሕሪ ሰዓት 9 ናይ ምሸት ሞባይል ምጥቃም ዘይፍቀድ እኳ እንተ ዀነ፡ ኣብዚ ሰሙን እዚ ግና፡ ጓልካ ኽልተ ሳዕ ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ብሞባይል መልእኽቲ ኽትለኣኣኽ ረኺብካያ። ወድኻ ናብ ገዛ ኺኣትወሉ ዘለዎ ሰዓት፡ ሰዓት 10 ናይ ምሸት እዩ፣ ትማሊ ምሸት ግና ንኻልኣይ ሳዕ ድሕሪ ሰዓት 11 መጺኡ።
እቲ መንእሰይ ዝዀነ ውሉድካ ኸም እተጋገየ ዚከሓድ ኣይኰነን። ይኹን እምበር፡ ፈለማ፡ ንምንታይ ነቲ ዘውጻእካዮ ስርዓታት ከም ዘየኽብሮ ኽትፈልጥ ኣሎካ። እቲ ዜሐጕስ፡ እቲ ዓይኒ ዘውጽአ ዚመስል ዘይተኣዛዝነት፡ ከምቲ እትሓስቦ ኣዝዩ ኸቢድ ከይከውን ይኽእል እዩ።
እቲ ጸገም ዜጋጥመሉ ምኽንያት
ዘይንጹር ደረት። ገሊኦም መንእሰያት፡ ስርዓት ጥሒሶም ካብ መቕጻዕቲ ኼምልጡ ይኽእሉ እንተ ዀይኖም ንምፍላጥ፡ ነቲ ስርዓታት ዕሽሽ ይብልዎ እዮም። ንኣብነት፡ ሓደ ወላዲ ንውሉዱ፡ ገለ ነገር እንተ ገይሩ ኸም ዚቕጻዕ እንተ ነጊርዎ፡ እቲ ውሉድ፡ ወላዲኡ ኸምቲ ዝበሎ ይገብር እንተ ዀይኑ ንምርኣይ ኣይእዘዝን ይኸውን። ከምዚ ዚገብሩ መንእሰያት፡ ዓለወኛታት እዮም ማለት ድዩ፧ ከምኡ ኸይከውን ይኽእል እዩ። ከመይሲ፡ እቲ ወላዲ ኸምቲ ዝበሎ ዘይቀጽዕ እንተ ዀይኑ ወይ እቲ ደረት ንጹር እንተ ዘይኰይኑ፡ ውሉዳት ንስርዓታት ዕሽሽ ኪብልዎ ይኽእሉ እዮም።
ጥብቂ ስርዓታት። ገሊኦም ወለዲ ነቲ መንእሰይ ዝዀነ ውሉዶም፡ ማእለያ ብዘይብሉ ስርዓታት ኪቈጻጸርዎ ይፍትኑ። ሽዑ እቲ ውሉዶም እንተ ዘይተኣዚዙ፡ ኣመና ስለ ዚሓርቁ፡ ዝያዳ ስርዓታት ይውስኹሉ። መብዝሕትኡ እዋን ግና፡ ከምኡ ምግባር ነቲ ዅነታት መሊሱ እዩ ዜጋድዶ። ፓረንት/ቲን ብሬክስሩ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ “ነቲ መንእሰይ ዝዀነ ውሉድካ ብዝያዳ ኽትቈጻጸሮ ብዝጸዓርካ መጠን፡ ብዝያዳ እዩ ዚቃወመካ” በለት፣ ከምኡ ምግባር፡ ኣብ ሓዊ ነዳዲ ምስ ምውሳኽ ኪመሳሰል ይኽእል እዩ።
ይኹን እምበር፡ ግቡእ ተግሳጽ ምሃብ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ። “ምግሳጽ” ካብቲ ምስ ስቓይ ዚተሓሓዝ “መቕጻዕቲ” እተፈልየ ዀይኑ፡ “ምምሃር” ማለት እዩ። እሞኸ ንውሉድካ ነቲ ዘውጻእካዮ ስርዓታት ንኺእዘዞ ኽትምህሮ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ክትገብሮ እትኽእል ነገራት
ነቲ ስርዓታት ንጹር ግበሮ። መንእሰያት፡ እንታይ ትጽቢት ከም ዚግበረሎምን ዘይምእዛዝ እንታይ ሳዕቤን ከም ዘለዎን ብንጹር ኪፈልጡ ኣለዎም።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ገላትያ 6:7።
ርእይቶ፦ ነቲ ናይ ቤትካ ስርዓታት ጽሓፎ። ድሕሪኡ፡ ከምዚ ኢልካ ንርእስኻ ሕተታ፦ ‘ነቲ ስርዓታት ኣብዚሐዮዶ ወይስ ኣውሒደዮ፧ ገሊኡ ዘየድሊ ድዩ፧ ነቲ ውሉደይ ዚገብሮ ዘሎ ዕቤት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ምትዕርራይ ክገብር ኣሎኒ ድዩ፧’
ዘይቀያየር ስርዓታት ኣውጽእ። መንእሰያት፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ገለ ነገር ገይሮም ዘይቀጻዕካዮም ክነስኻ፡ ኣብዚ ሰሙን እዚ ተመሳሳሊ ጌጋ ምስ ፈጸሙ እንተ ቐጺዕካዮም፡ ኪደናገሩ ይኽእሉ እዮም።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ማቴዎስ 5:37።
ርእይቶ፦ መቕጻዕትኻ ምስቲ እተፈጸመ ጌጋ ዚተሓሓዝ ኪኸውን ኣለዎ። ንኣብነት፡ እቲ መንእሰይ ዝዀነ ውሉድካ፡ ነቲ ኣብ ገዛ ዚኣትወሉ ሰዓት እንተ ዘይሓልዩ፡ ካብኡ ኣቐዲሙ ናብ ቤት ከም ዚኣቱ ኽትገብር ትኽእል ኢኻ።
ሚዛናዊ ኹን። ውሉድካ ሓላፍነት ከም ዚስምዖ እንተ ኣርእዩ፡ ዝያዳ ናጽነት ብምሃብ ሚዛናዊ ወላዲ ምዃንካ ኣርኢ።—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ ፊልጲ 4:5።
ርእይቶ፦ ምስቲ መንእሰይ ዝዀነ ውሉድካ ብዛዕባ እቲ ዘውጻእካዮ ስርዓታት ተዘራረቡ። ምናልባት እውን፡ ንገሊኡ ስርዓታት ምጥሓስ እንታይ መቕጻዕቲ ኺህልዎ ኸም ዘለዎ ርእይቶኡ ንኺህብ ኣጋጣሚ ኽትከፍተሉ ትኽእል ኢኻ። መንእሰያት መብዛሕትኡ እዋን፡ ነቲ እተሳተፉሉ ስርዓታት ምሕላው ቀሊል እዩ ዚዀነሎም።
ውሉድካ ጽቡቕ ጠባይ ንኼማዕብል ሓግዞ። ቀንዲ ሸቶኻ፡ ውሉድካ ነቲ ዘውጻእካዮ ስርዓታት ንኺእዘዞ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ጥዑይ ሕልና፡ ማለት ቅኑዕን ጌጋን ኪፈሊ ዚኽእል ውሽጣዊ ኽእለት ኬማዕብል ንኽትሕግዞ እውን እዩ። (ነታ፡ “ኣወንታዊ ጠባይ ንኼማዕብል ሓግዞ” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።)—ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፦ 1 ጴጥሮስ 3:16።
ርእይቶ፦ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ሓገዝ ኣናዲ። ካብዚ መጽሓፍ እዚ፡ “ዜለብም ተግሳጽ” ክትረክብ ትኽእል ኢኻ፣ ብዘይካዚ፡ እቲ ኣብኡ ዚርከብ ጥበብ፡ “ነቶም ገርህታትሲ ጥበብ፡ ንመንእሰይ ድማ ፍልጠትን ጥንቃቐን” ዚህብ እዩ።—ምሳሌ 1:1-4።


text:
ድሕሪ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮዽያውን ዝተፈፀመ ክስተት፣ ኣባላት ማሕበረ-ሰብ ኢትዮዽያ ዝካትዕሉ መድረኽ ምፍጣር ኣገዳሲ ኮይኑ‘ሎ። ብመሰረት‘ዚ ንሎሚ ክልተ ኣጋይሽ ዓዲምና ኣዘራሪብና‘ለና።
ሓዲኦም ጋሻና ኣብ ሞንጎ ዳያስፖራ ኢትዮዽያውን ዝራኣይ ዘሎ ፖለቲካዊ ነውፂን ቅልውላውን፣ነፀብራቅ ፖለቲካዊ ኩነታት ውሽጢ ሃገር‘ዩ ክብሉ ከለው ካልኣይ ጋሻና ድማ ተቃወምቲ ዳያስፖራ ኣብ ኩሉ ፅፍሕታት ምቅዋም ዝብል ሕማም ስለዝሓደሮም‘ዩ ይብሉ።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ ቀረባ ድሕሪ ዝተኸሰተ ተጓንፎ፣ ስለምንታይ እዩ ኣባላት ዳያስፖራ ኢትዮዽያውያን ኮሚኒቲ ክሳዕ ክንዲ‘ዚ ተራሓሒቆም? ንዝብል ሕቶ ኣብ ዘልዐለ ክትዕ ዝተሳተፉ ክልተ ተጋሩ እቲ ናይ ዳያስፖራ ኢትዮዽውያን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ፣ናብ ሓባራዊ ረብሓ ዘድሀበ ክኸውን ኣለዎ ይብሉ።
ኣጋይሽና ኣቶ ተስፋሁን ካሕሳይን ኣቶ ነጋሲ በየነን’ዮም።


text:
ብመሰረት ወግዓዊ ጸብጻባት ዓለም፣ኤርትራ ሳላ ማዕድናዊ ሃብታ ኣብዛ ንዛዝማ ዘለና ዓመተ 2016 ኣብ ዓለም ሓንቲ ካብተን 3 ዝቐልጠፈ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝግባ ሃገራት ዓለም ኪትከውን ነይርዋ። ብሓደ ሕዳር 2013 ዝወጸ ጸብጻብ መጽሄት ኤኮኖሚክ ኢንተሊጀንስ ዩኒት ኣብ እዋኑ ከምዝተተንበዮ፣ ኣብ ልዕሊቲ ኣብ ቢሻ ዝጸንሓ ናይ ነቭሰን ውዕል ወርቅን ዚንክን ነሓስን እቶት፣ምስ ኣውስትራልያዊ ኩባንያ ዕደና ሳውዝ ቦልደር ፕሮጀክት ፖታሽ ኮሉሊ፣ምስ ናይ ቻይና ስፌኮ ድማ ከባቢ ሚእቲ ሚልዮን ዝግመት ፕሮጀክት ይሰላሰል ብምህላዉ ኤርትራ ህዝባ ብሃብቲ 3ይ ደረጃ ክስራዕ ተገምጊሙ ነይሩ።
ብሓቂ ድማ በዚ ማዕድናዊ ሃብቲ ንዝርከብ ርእሰማል ተደጊፋ ኤርትራ ንቐጠርን ጋናን ስዒባ 17% ቁጠባዊ ዕብየት እንዳመዝገበት 3ይቲ ዝሃብተመት ሃገር ክትከውን ምተገበኣ። የግዳስ 3 ዓመታት ድሕሪ እቲ መግለጺ፤ እዛ ብቑጠባዊ ዕብየት ኣብ ዓለም 3ይ ደረጃ ክትስራዕ ሙኻና ዝተነበየላ ኤርትራ፤ ብሰንኪ ውዱቕ ምሕደራ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ድሕሪት መበል ሳልሳይ ኣብ ቁጽሪ 186 ተሰሪዓ ትርከብ።
እንታይ ደኣ ኣጋጠመ?
ዓለማዊ ትንታነታት ቁጠባን ትንቢታት ዓለማዊ ባንክን ኣብ ዓለም ሓንቲ ካብተን 3 ዝቐልጠፈ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝግባ ሃገራት ዓለም ኪትከውን ኢያ ዝብል ቅድመ ትንበያ ክገብሩ ከለዉ፤ ንመንግስቲ ናይታ ሃገር ከም ካልኦት ንቡራት መንግስታት ብሙቕጻር ኢዩም ነቲ ዕብየት ቀሚሮሞ። ቁጠባዊን ፊናንሳውን ፊሲካላውን ፖሊሲታት ናይ ኤርትራ ውን ሓደ ንሃገርን ህዝብን ዝሓስብ መንግስቲ ክኽተሎም ዝኽእል ኢሎም ዝሓሰብዎ ፖሊሲ መበገሲ ትንታነታቶም ብምግባር ኢዮም ተንቲኖሞ።
ቁጠባዊ ዕብየት ናይ ሓንቲ ሃገር ዝጸልዉ ብዙሓት ረቋሒታት ኢዮም። ከም ውህሉል ጠለብ ሃገራዊ ሃልኪ፥ ቀጥታዊ ናይ ወጻኢ ወፍሪ፥ ሰደድ፥ ደርማስ ወጻኢታት መንግስቲ ብፍላይ ድማ ሃገራዊ ምክልኻል፥ ምትእምማን ኣህለኽቲ፥ ሓይሊ ገንዘብ ኣብ ዕድጊ፤ ማእከላይ ገምጋም ደሞዝ፥ ምጣነ ሸርፊ፥ ምጣነ ወለድ፥ ዓቕሚ ሰብ፥ ህንጸት ትሕተቅርጺ፥ ሓይሊ ዕዮን ኣብ ዕዳጋ፥ ዋጋታት ኣቕሑን ኣገልግሎታትን፤ ፖለቲካዊ ርግኣት ወዘተ እቶም ቀንዲ ወሰንቲ ረቋሕቲ ኢዮም።
ኤርትራ ኣብ 2016 ሓንቲ ካብ ናይ ዓለምና ዝሃብተመት ሃገር ክትከውንያ ኢሎም ዝተንተኑ ክኢላታት እምበኣር እዞም 14 ረቛሒታት ኣብ ኤርትራ ከም ህልዋት ብምውሳድ ኢዮ። ኣብ ኤርትራ ግን እዞም 14 ረቓሒታት የለዉን፤ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሓደ ረቛሒ ጥራይ ኢዮ ንሱ ድማ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ቀጥታዊ ናይ ወጻኢ ወፍሪ (direct foreign investment) ብሃገራዊ ፖሊሲ ዘይኮነ ብሓደ ሰብ ኢዩ ዝውሰን፤ እንተደልዩ ዘውፈረ ዝሰጉግ፤ ዝተጀመረ ዝዓጹ፤ ዘይተጀመረ ዝኸልእ ንሱ ሓደ ሰብ ኢዩ። ወጻኢታት መንግስቲ ከም እስፔዛ ገዝኡ ዘካይዶ ሓደ ሰብኣይ ኢዩ። ሃገራዊ ባጀት ዝበሃል የለን፥ከከም ንግሆ ዝተሰኦ፤ እንተደልዩ ዝስልዕ እንተደልዩ ዝኸልእ ንሱ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ምትእምማን ኣህለኽቲ (Consumer confidence) ዝበሃል የሎን፤ ይትረፍ ብዛዕባ ዘህልኾስ ብዛዕባ ገንዘቡ፤ እረ ብዛዕባ ምህላውን ዘይምህላውን ህይወቱ ምትእምማን የብሉን ህዝቢ ኤርትራ። ምኽንያቱ እቲ ሓደ ሰብኣይ መዓስ ክግፈፉ ይእዝዝ፥ መዓስ ገንዘቦም ካብ ባንክ ከውጽእዎ ክኽልከሉ ይእዝዝ ኣይፈልጡን ኢዮም። ስለዚ ይትረፍ ኣብ ዝገብርዎ ሃልኪ ምትእምማን ክህልዎምስ ፤ ምስደቀሱ ገዘኦም ሃገራዊ ድሕነት መጺኡ ከይኳሕኮሖም ብሰላም ይትስኡ ዶ ኣይትስኡን ምትእምማን የብሎምን።
ህንጸት ትሕተ ቅርጺ (Levels of infrastructure) ኤርትራ ውን እንተኾነ፤ እተን ህንጻ፤ ሕርሻ፥ መሬት ማይን ኣካባብን ዝበሃላ ሚኒስትሪታት ዘይኮናስ፤ ንሱ እቲ ሓደ ሰብኣይ ኢዩ ዝውስኖ። ንዓዲ ሃሎ ገጽካ ንፈጽ እንተይልዎ ቆልኡ፤ ባዕሉ እንጂነር ኮይኑ ኣብቲ ከባቢ መዘናግዒ ዝኾኖ ዲጋ ይሰርሕ፥ ጋሕቴላይ ውረድ እንተይልዎ ግ’ኑ ብኡ ገጹ ገለ ይሃንጽ።
እቲ ንዕብየት ወሳኒ ዝኾነ ፖለቲካዊ ርግኣት (Political instability) እውን ዝውሰን ብስትራተጂ ሃገራዊ ድሕነት ኣይኮነን፤ እንታይ ደኣ፤ ንሱ እቲ ኩሉ ዝከኣሎ ሓደ ፕረሲደንት ኢዩ። ኮይኑ ድማ እንተደልዩ ኩናት ይእውጅ፥ እንተደልዩ መሬትን ባሕርን ኤርትራ ናብ ካልኦት ሃገራት ይሸይጥ፥ እንተደልዩ ኣንጻር ካልኦት ሃገራት ዝዋግኡ ተቓወምቲ የዕጥቕ።
ዋጋ ምጣነ ሸርፊ ይኹን ምጣነ ወለድ (Value of exchange rate/Interest rate) ዝውስን ውን ንሱ እቲ መራሒ ኢዩ። እቲ ፕረዚደንት ዝኾነ ኣብ ኣእምሩኡ ቅጅል ዝበሎ ቁጽሪ ድሕሪ ምሃብ፤ ካብዚ ንላዕሊ ዘሽረፈ እሰርዎ ኢሉ ይእዝዝ፥ ሸርፊ ከም ኩሎም ኣብታ ሃገር ዘለዉ ኣሰራርሓታት ብሓይሊ ዕድጊ ባጤራ ዘይኮነ፤ ብሓይሊ ብረት ፖሊስን ስለያን ክውሰን ይህቀን።
ኤርትራ ከምቲ እዞም ዓለማውያን ቁጠባዊ ትካላት ዝተነበይዎ ኣብ ዓለምና ሓንቲ ካብተን 3 ዝቐልጠፈ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝግባ ሃገራት ዓለም ዘይሙኻና ተረጋጊጹ ኣሎ። ብኣንጻሩ ኣብቲ ኣብ 2016 ዝወጸ ናይ ሕቡራት ሃገራት ተርታ ንማእከላይ ኣፍሪቃን ኒጀርን ጥራይ ቀዲማ ብድሕሪት 3ይቲ ኮይና ኣላ።
እቶም ዓለማውያን ትካላት መጽናዕቶም ጌጋ ዝኾነሉ ምኽንያት መሰረቱ እዚ ንመንግስቲ ኤርትራ ንቡር ስርዓት ዝወስድ ቫርያብልስ (variables) ናይ መዐቀኒታቶም ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ንቡር ዝበሃል ነገር የልቦን። እቲ ነዳፊ፥ እቲ ወሳኒ፥ እቲ ተግባሪ፥ እቲ ኣጽናዒ፥ እቲ ገባሪ፥ እቲ ሓዳጊ፥እቲ ኣውፋሪ፥ እቲ ኣሽራፊ፥ እቲ ገዛኢ፥ እቲ ሃጋሪ፤ እቲ ኣውፋሪ፥ እቲ ቀያሲ፥ ሓደ ሰብኣይ ኢዩ።
ከምኡ ስለዝኾነ ብኣንጻር እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተተንበየ ቁጠባዊ ዕብየት ህዝቢ ኤርትራ ድኽነቱ እንዳገደደ፥መሰረታዊ ኣገልግሎታት ዘይረክብ ኮይኑ ኣሎ።ብኡ መጠን ኤርትራ ዳርጋ ኣብ ኩሉ መሳርዕ ዓለማዊ ጸብጻባት ቁጠባዊ ገስጋስ ኣብተን 5 ዳሕረዎት ተሰሪዓ ትርከብ።
እዛ ኣብ ዓለም 3ይ ክትከውን ኢያ ዝተባህለትን ከምኡ ክትከውን ዝግባኣ ኤርትራ፤ ሎሚ ህጻናታ ሎቺ ከይዳ ሉቺ መጺኣ ክብሉ ዝውዕሉ፥ ናይ ቴሌፎንን ኢንተርነትን ኣገልግሎት ዘይብላ፥ ዝስተ ማይ ብሪጋ ዝዕደላ ኮይና ኣላ። ከምኡ ዝኾነተሉ ምኽንያት ድማ ጸጋታት ዘይብላ ስለዝኾነት ዘይኮነስ ስርዓትን ምሕደራን ስለዘይረኸበት ኢዩ።
ሎሚ እቲ ብወዙን ደመቱን ዝልለ ዝነበረ ህዝቢ ኤርትራ፤ ሕሰሙ ካብ ዓጽመ ስግኡን ገጹን ብቐሊሉ እተለልዩ፤ ዝመረሮ ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ። ንላምባ ብሪጋ፤ ንጋዝ ብሪጋ፤ ንባኒ ብሪጋ፤ ንባንክ ብሪጋ፤ ንማይ ብሪጋ ዝረክብ፤ ፍርቂ ናይ ግዚኡ ኣብ ሪጋ ዘሕልፎ ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ።
ለባም ሓታቲ ኤርትራ ከመይ ኢላ ኢያ ወርቂ ምስረኸበት፤ ፖታሽ ምስሓፈሰት ኣብ ዓመት ልዕሊ 300 ሚልዮን ዝዋግኡ ማዕድን እንዳሸጠት፤ ህዝባ መመሊሱ ዝሓስሞ፥ ስለምንታይ ኢዩ ከም እዋን ፍልመዴስነት ኣብ ጸልማትን ጽምኣትን ዝነብር ዘሎ ኢሉ ምሕታቱ ኣይተረፎን። ልክዕ ኢዩ፤ ኣብ ከብዲ ጽጉብ የለን ጥሙይ ከምዝበሃል፤ እቶም ብሚልዮናት ዶላር ኣብ ስዊዝን ዱበይን ኣቐሚጦም ዘለዉ ብልሽዋት ሰበስልጣን፤ ከምኡ ውን ከም ወይዘሪት ጽገሬዳ ዝኣመሰላ 36 ኪሎ ወርቂ ከም ዋዛ ዘመላልሳ ሰብ ዘመን ብዛዕባ ሃለዋት ኤርትራ ኣይስቆሮምን ይኸውን፤ ህዝቢ ኤርትራ ግን መንብሩኡ፤ ከምቲ ኣብ ታሪኹ ዘመነ ኣካሒዳ ኢሉ ዝዝክሮ እዋን ኮይኑዎ ኣሎ።
ኤርትራ ብመለክዒ ሰብኣዊ ምዕባለታት ውድቕቲ ሃገር ዘብላ ደረጃ ሒዛ ኣላ። ህዝቢ ኤርትራ ምስ ጸጋታቱን ሃብቱን ዝበልዖን ዝሰትዮን፥ ዘጽልሎን ዝኽደኖን ስኢኑ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ኣጸቢቑ ከምዘረጋግጾ ድኽነት ንበይኑ ኣይቀትልንዩ። ዝቐትል ውዱቕ ምሕደራ ዘምጸኦ ድኽነት ኢዩ፤ ስለዝኾነ ብዉሑዱ ደቁ ንሱ ዝሓለፎ መሪር ድኽነት ከይሓልፉ፥ ኤርትራ ከምዚ ሕጂ ኮይናቶ ዘላ 36 ኪሎ ወርቂ ዝጻፍዓ ሰብ ግዝየን፤ 36 ለይቲ ጾመን ዝሓድራ ብዱላት ዜጋታትን ከይትሕዝ ነዚ ብኽሳዱ ሒዙ ኣምበርኪኹ ዝገርፎ ዘሎ ስርዓት ክፍንጽግ ኣለዎ። ከምኡ እንተዘይጌሩ ኣሕ እንዳበለ ዝመውት እኩብ ህዝቢ ኮይኑ ክተርፍ ኢዩ።


text:
ገለ ገለ ሰባት ብዛዕባ ጾትዊ ርክብ ብዙሕ ጊዜ ይሓስቡ። ገለ ካልኦት ከኣ ሳሕቲ ጥራይ ይሓስቡ። ኣብ እዋን ጕብዝና ምስ ጾታዊ ርክብ ዝተኣሳሰር ብዙሕ ሓሳባት ምሕሳብ ንብር እዩ። ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክትሓስብ ወይ ጾታዊ ባህጊ ክህልወካ ጌጋ ኣይኮነን።
ዝተፈላለየ ብዝሒ ጾታዊ ባህጊ
ኣብ ትዛነየሉ ግዜን ጽብቕ ኣብ ዘለኻሉ ግዜን ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክትሓስብ ልሙድ እዩ። ምናልባሽ ምስ ተፍቕራ ጥራይ ጾታዊ ባህጊ ይህልወካ፣ ወይ ከየፍቐርካ ክስምዓክ ይኽእል። ዝበዝሕ ግዜ ጾታዊ ባህጊ ምህላው ደስ ዘብል ስምዒት እዩ።
ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ኣብ ኣእምሮኻ ምስልሳል
ኣብ ኣእምሮኻ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምስልሳል ልሙድ እዩ። ገለ ሰባት ምሉእ ታሪኽ ጾታዊ ርክብ ኣብ ኣእምሮኦም ይፈጥሩ። ኣብ ኣእምሮኣዊ ምስልሳል ነቲ ነገር ኣብ ጉህዶ ክትገብሮ ደሊኻ ኣለኻ ማለት ክኸውን ይኽእል፣ ግና ናይ ግድን ኩምኡ እዩ ማለት ኣይኮነን። ብዛዕባ ዝደለኻዩ ከተሰላስል ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ንነብሶም እንዳተናኸፉ ሓሳብ ጾታዊ ርክብ የሰላስሉ።
ባዕልኻ ንኣካላትካ ክትፍትሽ ትኽእል ኢኻ
ኣብ ምሉእ ኣካላትና ስምዒታውያን ክፋላት ኣለዉ። የእዳውካ ንኣካላትካ ክድህስስኦ ኣፍቕድ፣ ክትተናኽፎም ደስ ዘብሉ ክፋላት ኣካላት ድማ ኣለሊ።
ብገለ ጾታዊ ርክብ ክትድሰት ከለኻ ኣብ ኣካላትካ ውጥረት ይምዕብል። እዚ ከኣ ደስ ዘብል ስምዒት ይፈጥር።
ኣብ ግብረ ሕብእ ዝብል ኣርእስቲ ብዝያዳ ንነብስኻ ደስ ዘብላ ግበር ዝብል ኣንብብ።
ኣብ ኣካላት እንታይ የጋጥም ?
ጾታዊ ርክብ ክትገብር ኣብ ትደልየሉ እዋን ብዙሕ ደም ናብ ክፋላት መፍረ የብል። ከናፍር ብልዕቲን ጕድበን ይንፍሑ። ኣብ ውሽጢብልዕቲ ጠሊ ዝገብር ፈሳሲ ይጅምር። ብልዕቲ ይኽፈትን ዓሙቕ ይኸውንን።
መትሎ ይንፋሕን ተሪር ይኸውንን። ኣስኪት ይጭበጡ። ካብ መትሎ ንርእሲ መትሎ ዘጥልል ሕብሪ ኣልቦ ፈሳሲ ይወጽእ።
ህርመት ልቢ ይቕልጥፍ፣ እስትንፋስ ይቕልጥፍ፣ ቖርበትካ ከኣ ይመውቕ። ኣብ ጥርዚ ስምዒት ምስ ትበጽሕ እሾኻዊ ስምዒት ይገብረልካን ቁሩብ ጽሩውሩው ይብለካን። ዳርጋ መሬት ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኮይኑ ይስምዓካ።
ነብስኻ ባዕሉ ስምዒት ክፈጥር ይኽእል
ብዘይ ጾታዊ ድልየት መትሎኻ ክቐንዓካ ወይ ጠሊ ኣብ ርሕሚ ክገብረልኪ ይኽእል። እዚ ንኣብነት ኣብ ጊዜ ምሸት ክትድቕስን ክትሓልምን ከለኻ የጋጥም። እዚ ኣካላትካ ዝለማመደሉ ኣገባብ እዩ።
ሓደ ሓደ ጊዜ ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ጾታዊ ድልየት ክስምዓካ ይኽእል። ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ጾታዊ ድልየት ምስ ዝገብረልካን፣ ርሕምኪ ኣዝዩ ጥሉል ምስ ዝኸውንን ነብስኻ ናይ ገዛእ ርእሱ ሂወት ከም ዘለዎ ኮይኑ ክመስል ይኽእል።
ሓደ ሓደ ጊዜ ጾታዊ ድልየት ይስምዓካ ግና መትሎኻ ኣይቐንዕን፣ ርሕሚ ከኣ ኣይጠልልን ወይ ኣይንፋሕን። እዚ ዘይልሙድ ኣይኮነን። እዚ ተጨኒቅካ ወይ ፈሪሕካ ስለዘለኻ ክኸውን ይኽእል።


text:
ቅድሚ ናብቲ ካልኣይ ክፋል ናይ’ዚ ሒዘዮ ዘለኹ “ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ብቐሊሉ ዝስበር ጥርሙዝ ኣይኮነን” ዝብል ኣርእስቲ ምእታወይ ንኩልኹም ኣብተን ወብሳይታት ይኹን ኣብ ዩ-ትዩብ ርኢቶታትኩም ዝሃብኩምንን ብኣካል ይኹን ብተለፎን፡ኢማኤልን ብውልቂ ብኣካል ዝረኸብኩምንን ዘተባብዓኩምንን ብልቢ የመስግነኩም።
እቲ ካልኣይ ነጥቢ ድማ፡ ኣብቲ ቀዳማይ ጽሑፍ፡ “ኣነ እውን ኣስላማይ ስለዝኾንኩ ደኣ ኣብዚ ናይ ሓውና ናይ ኣግኣዝያን ሃገር ክኣቱ ኣይክእልን እየ እምበር….ኣነ እየ ዝያዳ ኣግኣዚ…ምኽንያቲ ትግረ ዝያዳ ንግእዝ ስለዝቐርብ” ኢለ ነይረ። ንምብርሁ፡ ኣቶ ተስፋጽዮን ሃገረ ኣግኣዝያን ንተዋህዶ ትግርኛ ጥራይ ስለዝጥርራ፡ እንተዝቐንዓሉ በዓል ኣነ ካልእ ዓዲ ክንደሊ ምተገደድና ነይርና ማለት እዩ። እቲ ምሒር ጽልኢ ብዙሕነት (diversity) ናይ ወዲሰብ ደኣ ዓሚትዎ እምበር እቲ ኣግኣዚ ዝበሃል ዝያዳ ባህላዊ እምበር ሃይማኖታዊ ከምዘይነበረ ብቐሊሉ ክበርህ ይኽእል። ይኹን እምበር ሎሚ ናይ ትግርኛን ትግረን ኣምሓርኛን ባህልን ቋንቋን ክንብል ንኽእል እምበር ናይ ኣግኣዚ ባህሊ ወይ ቋንቋ ዝበሃል የለን። በዚ መሰረት፡ እቲ ምጉት( Argument) ነቲ “ኣግኣዝያን ከም ትግርኛ-ተዋህዶ ጥራይ እዩ ዝብጻሕ” ዘስምዕ ዘረባ ናይ’ዚ ግለሰብ’ዚ ንምእራም ከም ጥበበ-ክርክር (Rhetorical) እየ ኣቕሪበዮ እምበር ንርእሰይ ኣብዚ ክትወጸሉ ዘይትኽእል ከንቱ ዓለም ናይ “እነ-መን ነበሩ” ክኣቱ ስለዝደለኹ ኣይኮንኩን።
ኣብ ደረጃ ኣቶ ተስፋጽዮን ወሪድና መን እዩ ኣግኣዝያን ኢልና ክንመናጨት እውን ኣይኮይኩን ዘቕረብክዎ። እቶም ካብ ባህሊ ኣግኣዝያን ዝወለዱ ሰለስተ ማሕበረሰባት ማለት ትግረ፡ ትግርኛን ኣምሓርኛን ብኣግኣዝነቶም ክሕበኑ መሰል ኣሎዎም። ዝበዝሑ ዘንበብክዎም ጽሑፋት በዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ተርታ እዮም ኣወላልደኦም ወይ ኣፈላልቀኦም ዝገልጹ፡-ትግረ፡ ርግርኛ፡ ኣምሓርኛ። ገለ ጽሑፋት ግን ትግርኛን ኣምሓርኛን ደድሕረ ትግረ ብማዕረ ተመዓደውቲ (parallel) ኮይኖም እዮም ፈሊቖም ዝብሉ ኣሎዉ። ስለ’ዚ፡ ኣግኣዚ ዝበሃል ባህሊ ደኣ እዩ ነይሩ እምበር ኣግኣዚ ዝበሃል ሃይማኖት ኣይነበረን። ሃይማኖት ሓደ ካብ ብዙሓት መግለጺታት መንነት ናይ ኣግኣዝያን ክኸውን ይኽእል። በዚ መሰረት ሎሚ ባህሊ ትግረ፡ ትግኛን ኣምሓርኛን ዝበሃሉ ኣለዉ እምበር ባህሊ ኣግኣዝያን ዝበሃል የለን። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣንባባይ ባዕሉ ክፍትሾ እሓድጎ። ኣነ ኤርትራዊ እየ። ንሳ እኽልቲ እያ ንዓይ።
ሰለምታይ እየ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ጸቒጠ ዝዛረብ
እታ ቀላል መልሲ፡ ከም ዝበዝሑ ኤርትራውያን፡ ውጽኢት ምክእኣልን ሓድነትን ምትሕልላይን ኣብ ግብሪ ዝረኣኹ ስለዝኾንኩ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ፖለቲካ ዘስዓቦ ውጽኢት ናይ ዘይምትእምማንን ምግድዳዕን እውን ክሳብ ሕጂ ዘይሓወየ ፖለቲካዊ ስምብራት ዘስዓበ ተመክሮ ስለዘለና እዩ። ስለ’ዚ፡ ከም ህዝቢ መጠን፡ ኣብ ነንሕድሕድና ዘለና ምትሕልላይን ምክብባርን ንፖለቲካዊ ክለሳ ዝሰገረ ክኸውን ይግበኦ። ዝቕልቐሉ ከፋፈልትን ኣጣቖስትን ጃንዳታት ብእዋኑ መልሲ ምሃብ ሃገራዊ ሓላፍነት እዩ።
ደምበ ተቓውሞ ኩሉ ዝሽፍተሉን ዝሕክለሉን ዱር ኮይኑ ኣሎ። እቲ ንሃይማኖታዊ ምኽንያት ዝንቀሳቐስ፡ እቲ ንኣውራጃዊ ኣጀንዳ ዝቃለስ፡ እቲ ኣንጻር ናጽነት ኤርትራ ብውዱብ ዝረባረብ፡ እቲ ንጸቢብ ውልቃዊ ጉዳያት ዘንባሁቍ፡ ኮታስ ኩሉ ዝዓይነቱ ዝሸፈተሉ ጫካ ኮይኑ ኣሎ። ሕጂ ድማ ካብዚ ፍልይ ብዝበለ ድማ ሓደ ብስም ሕሙማት ኣይድስ ክሰርቕን ክረብሕን ዝተታሕዘን ዝተፈርደን ፈገር ዕሩብ-ሕልና ንኹሩዕ ህዝቢ ትግርኛ ከግእዝ እየ ክብል ኣብዚ ጫካ ተረኺቡ ተባሂሉስ ገለ ካብ መደርኡ ኣዳሚጸ። እዚ ነቲ ቀዳማይ ክፋሉ ዝስዕብ እዩ።
ኤርትራዊ እየ ዝብል እንተኮይነ ኤርትራ ብምሉእነታ ትብጸሓኒ ማለት እዩ።
ንዓይ ኣብ ሰሜን ኤርትራ ዘሎ ሕደርባይን ኣብ ደቡብ ደንካልያ ዘሎ ዓፈሪ ወይ ኣብ ደቡብ ኤርትራ ዘሎ ኤሮብን ትግርኛን ሓደ እዮም። ብኤርትራውነት ሓደ ክንከውን እንኮለና፡ ኣብቲ ዝፈልየና ባህላዊ መርኣያታት ድማ ንከባበር። ኣብቲ ዝፈልየና ባህላዊ መግለጺታት ዘለና ምክብባርናን ምጽውዋርናን ድማ ነቲ ኤርትራዊ መንነት እንብሎ ናይ ሓባር ደምበ ጽኑዕ ጽላል ከም ዝኸውን ይገብሮ። ሓደ ህንጻ ድልዱል ክኸውን ድልዱላት ውልቀ-ሕጡባት የድልይዎ። ሓደ ወይ ገለ ከብቶም ሕጡባት እንተሰኒፎም፡ እቲ መንደቕ ወይ ህንጻ ስኑፍ ይኸውን። ዘይጠቕም ምንቅጥቃጥ መሬት ወይ ህቦብላ ከዕንዎ ይኽእል። ስለ’ዚ፡ ነብሰ-ወከፍ ክፋላት ሕ/ሰብና ብኤርትራውነቶም ምስ ዝዓግቡን ዝሕበኑን ናብ ሓድነት ወይ ኣሃዱኣዊ ኣመለኻኽታ ይግስግሱ። ነቲ ናይ ሓባር ጽላል ወይ ሃገር ክኸላኸሉ ድማ ድሉዋት ይኾኑ። ምኽንያቱ ብማዕረ ከምዝብጸሖም ስለዝዓግቡ። ኣይገዳድዑን። ንሓደ ረጊጽካ (ወላ እቲ ዝነእሰ ክፋል ሕ/ሰብ ይኹን) ናብ ሰላም ዝሰፈኖ ምዕባለ ክትጓዓዝ ምሕሳብ ማለት ነቲ መሰረታዊ እምንቶ ናይ ኣተሃናንጻ ሃገራት ምዝንጋዕ ማለት እዩ። እንተደኣ ነቲ ንእሽቶ ወይ ድኹም ክፋል ናይ ሕ/ሰብ ወይ ማሕበራዊ ጉጅለ ትዕምጽን ትረግጽን ትግልልን ኮይንካ፡ ነቲ ዓቢ ማሕበራዊ ጉጅለ ፍትሒ ክትልግስ ማለት ዘበት እዩ። መንግስታትን ሕ/ሰባትን በቲ ንነኣሽቱ ማሕበራውያን ጉጅለታት ዝህብዎ መሰላትን ግብራዊ ፖሊሲታትን እዮም ስልጡናት ወይ ድሑራት ዝበሃሉ። ንኣብነት፡ እቲ ወዲ ዓፈር ተወጺዐ ክብል እንከሎ ነቲ ወዲ ትግርኛን ትግረን ብሊኒን…ወዘተ ከሕሞ ኣለዎ።
እቲ ጽቡቕ ነገር፡ ሓባራዊ ጉዕዞ ኤርትራውያን ነንሕድሕዶም ክከባበሩን ክተሓላለዩን ክፋለጡን ገይሩ እዩ። ግቡእ ፖሊሲታትን ኣሳታፊ ፖለቲካዊ ምሕደራን እንተሃልዩ፡ ኣብ ረብሓታት ዝተመርኮሰ ብዙሕ ሓላፍ ዘላፍን ንሱ ዘስዕቦ ኣሉታዊ ስምዒታት ክህሉ የብሉን። እንተሃለወ ድማ ጠንቁ መንግስትን ፖሊሲኡ እዩ እምበር ሓደ ማሕበራዊ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ካልእ ዘስዕቦ ግበታን ዓመጽን ኣይኮነን። ስለ’ዚ፡ ግቡእ ናይ ምሕደራን ምዕባለን ፖሊሲታት እንተደኣ ተነዲፎምን ተተግቢሮምን፡ ኣብ ሕቶ ኤርትራውነቶም፡ ኣብ ኣርባዕቲኦም ጫፋት ሃገርና ዝቕመጡ ዜጋታት ምስቲ ኣብ ማእከል ሃገርና ማለት ኣብ ኣስመራ ዝቕመጡ ዜጋታት ብዙሕ ዝፈላልዮምን ዘዋጥጦምን ምኽንያት ክህሉ ኣይክእልን። እቲ መንግስቲ ንሓደ ካብ ካልእ ዝያዳ ከም ዝብጻሕ ኮይኑ እንተተራእዩ ግን ጸገም ናይቲ መንግስቲ እዩ። ብኣግኡ ክፍታሕ ኣለዎ።
ብዝኾነ ሓድነት ብከመይ እዩ ዝልካዕ ወይ ዝረአ?
ብዛዕባ ሓድነት ምዝራብ፡ ውልቀ-ፍልልያት ከምዘለዉ ካብ ምእማንን ምቕባልን ዝብገስ እዩ። ሓደ ንዝኾነ ህዝቢ ብዛዕባ ሓድነት ክትምድሮ ምኽንያት የብልካን። ምእማንን ምኽባርን ፍልልያት እዩ ናብ ናይ ሓድነት ዛዕባ ዝመርሓካ። ፍልልያት ከምዘለዉ እንተኣሚንካን እንተተቐበልካዮምን ድማ ዳርጋ እቲ ናይ ሓድነት ጻዕሪ ተሳሊጡ ማለት እዩ። ንሓደ ብሄር ወይ ማሕበራዊ ጉጅለ ካብ ካልኦት ዝፈልዩዎ መርኣያታት ከም ኣገባብ ኣነባብራ፡ ስነኣእምሮኣዊ ስምዒት (ሓደ ሰብ፡ ኣነ ኣባል ናይ’ዚ ማሕበራዊ ጊጅለ እየ ዘብሎ ስምዒት)፡ ሙዚቃ፡ ስነ-ጽሑፍ፡ መግቢ፡ ኣከዳድና፡ ልምድታት፡ ኣፈታሪኽን ያታታትን፡ ሃይማኖት፡ ዝነብሩሉ ውሱን ኣካባቢ፡ ኣብ ውሽጦምን ምስ ጎረባብቶምን ዘለዎም ዝምድናን ወዘተረፈ ንመንነት ናይቲ ማሕበራዊ ጉጅለ ዝነድቑ ረቓሒታት እዮም። ግን ከኣ ግምጃ ናይ’ቲ ምሉእ ሕ/ሰብ ከኣ እዮም። እዚኣ እያ እታ ወሳኒት።
ኣነ ከም ወዲ ትግረ ንኣባላት ኩናማ ምስቲ ግሩም ባህሎምን ክብርታቶምን ከም ህዝበይን ኣካለይን ዝሓስቦም እንተኾይነ፡ ንሶም እውን ብከምኡ ዓይነት ኣመለኻኽታ እዮም ዝጥምቱኒ። ምክብባር ተላጋብን ተላባዕን እዩ። ንጎረቤትካ ምስ እተኸብር፡ ንሱ የኽብረካን ነቲ ኪነኡ ዘሎ ጎረቤት የኽብር። እቲ ሳልሳይ እውን ነቶም ኣብ ዙርይኡ ዘለዉ የኽብር። እዚ ድማ ብደረጃ መንግስታዊ ፖሊሲን ሃገራዊ ዘተን ምስ ዝግበር፡ ምስቲ ዘሎ ናይ ሎሚ ናይ መራኸቢታት ብዙሓን ተክኖሎጂ፡ እቲ ናይ ስኒትን ምትእምማንን ምቕርራብን መንፈስ ብቕልጡፍ እዩ ዝላባዕ። ጽልእን ዘራእቱን ነዚ ስለዝርድኡ፡ ንሶም እውን ብኣንጻሩ ይጥቀሙሉ ማለት እዩ። ንሕና ነዞም ፍልልያት ሓይሊ ሓድነትና እዮም ክንብል እንከሎና፡ ንሶም ድማ ጽልእን ምብትታንን ከሳውሩ ይጥቀሙሎም እዮም። ስለ’ዚ፡ ፍልልይ ኣይሃሉ ማለት ዘይኮነስ፡ ኣበይ ኢኻ ዝያዳ ተተኩር? ኣብቲ ዝፈላሊ ዲኻ ዝያዳ ተተኩር ወይስ ኣብቲ ዘሕብርን ዘቀራርብን እዩ እቲ ሕቶ። እቲ ጉዳይ፡ ነቶም ባህላውያን ፍልልያት ናብ ዋንነት ኩልናን ናብ ኣሕበርቲ ዛዕባታት ንምቕያሮም ምስራሕ ኣብ ዝብል ዘድሃበ ክኸውን ይግበኦ። እዞም ምልኩዓትን ሰሓብትን ባህላውያን ፍልልያትና ነቲ ናይ ሓባር መንደቕ ዝነድቁ ሕጡባት ምዃኖም ምእማን እዩ።
ሕ/ሰብ ኤርትራ ኣዝዩ ዝተወሳሰበ እዩ። ብሃይማኖት እንተመጸኻ፡ ሓሙሽተ ካብቶም ትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ ኣመንቲ እስልምናን ክርስትናን ይርከብዎም። እቲ ናይ ሃይማኖት ፍልልይ፡ ኣብ ገሊኡ ናብ ስድራታት ዝወርድ እዩ። ሓደ እንዳ ወይ ናይ ቀረባ ስድራታት ናብ ክልቲኡ ሃይማኖታት ተኸፊሎም ትረኽቦም። ግን ብሰላም ይነብሩ ኣለዉ። ብናይ ደም እንተኾይኑ ድማ፡ ጎረባብቲ ብሄረሰባት ተዋሲቦምን ተዛሚዶምን ንረኽቦም። ብሰላም ይነብሩ ኣለዉ። ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ናብ ቆላታት ኤርትራ ዝወረዱ ደቂ ከበሳ ነይሮም እዮም። ብሰላም ናብቲ ሕ/ሰብ ተሓዋዊሶም ‘ዮም። ብሰላም ከኣ ይነብሩ ኣለዉ። ኣብነት ክኾነና፡ ኣብ ጫፍ ኤርትራ ኣብ’ቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረትሉ ሃገር ተባሂሉ ዝስመ ዝነበረ ኣዝዩ በሪኽ ዝባን፡ ካብቲ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረትሉ ቅሩብ ንደቡብ፡ ዑና ናይ ሓንቲ ቤተ-ክርስትያን ነይሩ። ሕጂ እውብ ይህሉ ይኸውን። እዚ ቦታ እዚ ካብ ዶብ ሱዳን ናይ ክልተ ወይ ሰለስተ ኪሎ ሜተራት ርሕቐት ኣለዎ። ኣብቲ ርሑቕ ሰሜናዊ ጫፍ ሃገርና እዩ። ነበር’ቲ ኣካባቢ ኣስላም ደቂ ትግረ እዮም። እታ ኣእማን መሰረታን ገለ ጫፍ ዑና ናይቲ መንደቓን ገና ዝረአ ዝነብረ ህንጻ፡ “ቤት-ክስታን ተክለ” ትብሃል ከምዝነበረት ሓቢሮምኒ። ብ1985 ኣብ ግዜ ወፍሪ ባሕሪ ነጋሽ፡ ጎቦ ሃገር ከም መዕቆብ ድምጺ ሓፋሽን ከምኡ እውን በሪኽ ብምኻኑን ሓደ ካብቶም ጸላኢ ብጃንጥላ ክወርደሉ ይኽእል እዩ ተባሂሉ ተገሚቱ ዝነበረ ቦታ እዩ ነይሩ። ብተብተብ ኢና ናብ ሃገር ንኡሽ ኬድና። ኣብኡ ቀኒና። ነታ ብወረ ዝሰምዓ ዝነበርኩ ቤተ-ክርስታያን ምስ ረኣኹ ኣዝየ እየ ዝተሓበንኩ። እቲ ናይ ኤርትራውያን ናይ ምክእኣልን ምጽውዋርን ባህሊ ንፋስ ከይኣትዎ ግደይ ክገብርን ታሪኽ ከዘንቱን ነቲ ዝነበረኒ ስምዒት መሊሱ ኣትሪርዎ። ንተወለድቲ ተኽለ ክረክብ ድሌት ‘ኳ እንተነበረኒ፡ግዜ ይቀያየር ስለዝነበረ፡ ክገብሮ ኣይከኣልኩን።
ኣብ ማርያ-ጸላም፡ ኣብ ዝባን ሮራ ሓባብ፡ ኣብ ኣከባቢ ኣፍዓበትን ሩባ ዓንሰባን ኣከባቢ ከረንን ዝነብሩ እንዳታት ኣስላም ብሄረ ትግረ ቀደም ካብ ዝባን ከበሳ ዝወረዱ እዮም። እቲ ምጽንባርን መስርሕ ምውህሃድ (assimilation) ብሰላም ተኻይዱ። ብሓፈሽኡ፡ ብሰላም ማለት ብንግድን ብእንካን-ሃባን ዝግበር ርክባት፡ ቀስ-ብቐስ ነቲ ናይ ሃይማኖትን ቋንቋን ኣመላኻኽታን ካልእ ባህላዊ ፍልልያትን ናይቶም ዝራኸቡ ማሕበራውያን ጉጅለታት እንዳኣህሰሰ ናብ ውህደት የምርሕ እሞ ድሕሪ ገለ ወለዶታት እቲ ፍልልያት ፈጺሙ ጠፊኡ ኣየናይ እዩ እቲ መበቆላዊ ኣየናይ ከ እዩ እቲ ፈላሲ ክተላልየሉ ኣብ ዘይትኽእል ደረጃ ትበጽሕ። ብዙሓት ደቂ መታሕት እውን ናብ ከበሳ ከምዝፈለሱን ብሰላም ይነብሩ ከምዘለዉን ፍሉጥ እዩ።
ብ1990-91 ኣብ ግንባር ደቡብ (ኣከባቢ ደቀምሓረ) ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ ተዛረብቲ ደቂ ትግረ ኣብ ኣከባቢ ክሊዓውታ (ደቡብ ካብ ኮርባርያ) ረኺበ። ነቲ ናይ ሳሕል ማለት ናይ ሃገር ንኡሽ ተኽለን ቤተ-ክርስትያኑን ኣዘኻኺሩኒ። ውሑዳት ክንሶም እዞም ኣብ ባሕሪ ናይ ተዛረብቲ ትግርኛ ዝነብሩ ኣባላት ናይዚ ንኡስ ማሕበረ-ኮም ትግረ፡ ብሰላም ምስ ጎረባብቶም ክነብሩን ክበጻጽሑን ብሓባር ክሓዝኑን ክሕጎሱን ርኤዮም። በብግዚኡ ወራራት ትግራይ ኣብ ዝፍጸመሉ ዝነበረ ናብ መሬት መታሕት ዝዕቀቡ ዝነበሩ መራሕቲ ከበሳ ከም ዝነበሩ እውን ናይ ርሑቕ ተዘክሮ ኣይኮነን። ኣባላት ብሄረ ሳሆ እውን ኣብቲ ዞባ ምስ’ቲ ሕ/ሰብ ናይ ትግኛ ብሰላም ክነብሩ ተዓዚበ። እዚ ብዛዕባ ቆላ ከበሳ እዛረብ ስለዘለኹ እምበር ብሃይማኖት እንተኾይኑ፡ ኣሕዋት ጀበርቲ ኣባላት ናይቲ ሕ/ሰብ ኮይኖም ንዘመናት ተኸኣኢሎም ክነብሩ ጸኒሖም እዮም። ኹሎም ደቂ ተሰነይ፡ ኣቁርደት፡ ባጽዕ፡ ኣፍዓበት ቃሩራ ኢና ዝብሉ ዜጋታት ደቂ ከበሳ ብውሳኔ መንግስቲ ዘይኮነስ፡ ብሰላምን ብዘገምታን እዮም ናብቲ ሕ/ሰባት ክሕወሱ ዝኸኣሉ።
ብሓፈሽኡ ክረአ እንከሎ፡ ዝበዝሓ ብሄራት ኤርትራ ብቋንቋን ኣነባብራን ካልእ ረቓሒታትን ተመሳሳልን ተደራራብን (overlapping) ዝኾኑ መርኣያታት ባህሊ ኣለዎም። ሰውራ ኤርትራ እውን ናቱ ተመክሮ ኣለዎ። ኤርትራውያን ሃይማኖትን ብሄርን ከይፈለዩን ከይተጋድዑን ብሓባር መኪቶምን ብሓባር ተቐቢሮምን እዮም። ተዋሲቦም እውን እዮም። ድልዱል ስድራ ኮይኖም እዮም። ሎሚ፡ ተጋደልቲ ነበር ይኹን በቲ ተመክሮ ዝሓለፉ ሰባት ዘይፈርስ ስድራዊ ክበሃል ዝከኣል ምሕዝነት መስሪቶም እንክትርእዮም ከገርም የብሉን።
ጉዳይ ሓድነትን ግጭትን
ኣብ መንጎ ሕ/ሰብና ግጭት ወይ ምፍሕፋሕ ኣይነበረን ወይ ኣይክነብርን እዩ ማለት ግን ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ገደቦ ዓድታት ይኹን ዞባታት ወይ ጎረባብቲ ማሕበራውያን ጉጅለታት ምፍሕፋሕ ክህሉ ንቡር እዩ። እቲ ኣገዳሲ ነገር ግን፡ ሓደ ወገን ወይ ማሕበራዊ ጉጅለ ብተፈጥሮኡ ግናይ ስለዝኾነ ዘይኮነስ ንቡርን ንውሑድ ጸጋታት (resources) ኣብ ምቅራሕ ዝግበር ውድድር እዩ። ዝሕረስ መሬት፡ ንመጋሃጫ ዝሕደግ ቦታታት፡ ምንጭጥታት ማያት፡ ከምኡ እውን ባጀትን ኣመቓርሑ፡ ፖለቲካን ተወካልነትን…መንግስታዊ ፖሊሲታትን ምዕሩይ ምዝርገሖምን…ወዘተ ዘበጋግስዎ ምፍሕፋሕ እዩ። ካብ ቀደም ህዝብና ነዚ ናይ ጸጋታት ምምቕራሕ ሕቶ ዝፈትሓሉ ኮማዊ ሕግን ስርዓተ-ሓበሬታን (communal codes and information system) ነይሮሞ። በዚ ድማ ግጭታት ብሰላምን ብእዋኑን እንዳተኣለዩ እቲ ማሕበራዊ ሚዛን (equilibrium) ተሓልዩ ጸኒሑ። ኹሉ ግዜ ምፍሕፋሕ ክህሉ እዩ። “ንጠንቆምን ኣመጻጽኣኦምን ብከመይ ትርእዮ- ማለት ሓደ ወይ ገለ ማሕበራውያን ጉጅለታት ብተፈጥሮ ርኹሳት ከምዝኾኑ ብምቕራብን ጽልእን ኲናትን ብምጽሕታር ድዩ ክትፈትሖ ትፍትን ወይስ እዚ ኣብ ኩሉ ዝረአ ምፍሕፋሕ ከምዝኾነ ኣሚንካ ፖሊሲታት ብምግምጋምን እሂን-ምሂን ብምባልን ኢኻ ዘላቒ ስላም ተስፍን?” ዝብል እዩ እቲ ኣገዳሲ ሕቶ።
ንፍፍልልያትን ግጭታትን ብግቡእ ምፍታሕ ማለት ነቲ ሓድነት ብመገዲ ብዙሕነት (unity through diversity) ዝብል እምንቶ ተኽብር ኣለካ ማለት እዩ። እዚ መትከል’ዚ ንማሕበራውያን ጉጅለታት ኣብ ሓደ መዓስከር ታዕሊም ኣዳዊስካን ለዋዊስካን ሓደ ምግባሮም ዘይኮነስ፡ ነብሰወከፍ ማሕበራዊ ጉጅለ ንመንነትን ፍሉይነትን ናይቲ ካልእ ጉጅለ ምቕባልን ምኽባርን ማለት እዩ። ሓድሕዳዊ ምክብባር ፍሉይነታት እዩ ናብ ዘላቒ ሓድነት ዘምርሕ እምበር፡ ብሓይሊ ሓደ ኣካል ክትከውን እንተደለኻ ኣይኮነን። ብመሰረቱ እውን ጉዳይ ሓድነት ጉዳይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ስምዒት ወይ ምዝማድ እዩ። እቲ ካልእ ማሕበረኮም ምስ ፍሉይነቱ ኣካልካ ምዃኑ ምእማንን ምቕባልን እዩ።
ግጉይ ፍተሓት ናይ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ንብዙሓት ሃገራት ረማዕ ዘበሉን ንህላወአን ዝተፈታተኑን እዮም። ክነስተውዕለሎም ኣለና። ኤርትራ ክንብል እንከለና ኩሎም እቶም ናይ ብሄራትና ሕብርታትን ኣላብሳን ቋንቋታትን ወግዕታትን ኣመለካኽታን፡ ማሕበረ-ቁጠባዊ ኣቃውማ ማለት ገጠር/ከተማን ነጋዳይን ሓረስታይን ጓሳን ገፋፋኢ ዓሳን… ከምኡ እውን ናይ መሬትና ኣቀማምጣ (ከበሳን ቆላን፡ ደቡብ፡ ሰሜን፡ ምብራቕ ምዕራብ)…ኮታስ ምስሊ ምልእቲ ኤርትራ ቁጅል ክብለና ኣለዎ። ካብ ጻት ናብ ጻት። ሽዑ ኢና ብዛዕባ ምትሕልላይን ምርእኣይን ንሓስብ። ሽዑ ኢና ብልብና ብዛዕባ ውዱንን ምዕሩይ ቁጠባውን ፖለቲካውን መደባት ምዕባለ ክንሰርሕ ንኽእል። ሽዑ ኢና ናይ ብሓቂ፡ “ኤርትራዊ እየ” ክንብል ንኽእል’ምበር ኤርትራ ብኣምሳል ናይቲ ንነብረሉ ኣከባቢ ወይ ከተማ ጥራይ ንርእያ እንተኮይንና ግዳያት ናይ’ዞም ለያቡ ወረበላታት ከይንኸውን ክንጥንቀቕ ከድልየና እዩ።
ባህልን ፖለቲካዊ ውሳኔን
ባህልታትን ቋንቋታትን እንዳተለቓቕሑ ብዘገምታ ይምዕብሉ። ተምክሮ ካልኦት ሃገራት ከምዘረጋግጾ፡ ኩሎም እቶም ንጽሩይነት ባህልን ቋንቋን ዝተገብሩ ፈተነታት ፈሺሎም እዮም። ዓለምና ኣዝያ ንእሽቶ እያ። ሕጂ’ሞ ምስ ምትእትታው ሓድሽ ተክኖሎጂ ናብ ንእሽቶ ቁሸት እያ ተቐዪራ ዘላ። ኩሉ ዓቃባዊ ፈተነታት ኣብ መወዳእትኡ ተሳዓሪ እዩ። ማሕበራውያን ጉጅለታት እንታይ ዓይነት ቋንቋ ይጠቐሙ፡ ባህሎም ብከመይ የማዕብሉ፡ ብከመይ ክፍለጡ ወይ ክስመዩ ይደልዩ…ወዘተ ናታቶም መሰል ጥራይ እዩ። ብሓፈሽኡ፡ ሰባት ብመንጽር ጽሬትን ዘይጽሬትን ዘይኮነስ፡ እንተ ብምልከት ናይቲ ቋንቋ ድዩስ እንተ ብናይ መንነት ምኽንያት ዝያዳ ናብ ሓደ ቋንቋ ክዘብሉ ይኽእሉ’ዮም። ዝበለጸ ቋንቋ ዝበሃል ግን የለን። ምስ’ዚ ክረአ ዘለዎ፡ ንቋንቋኦምን ባህሎምን ከማዕብሉ ዝንቀሳቐሱ ኣሕዋትን ኣሓትን ክነበራትዕ ኣለና። ኣብኡ ጸገም የለን። እቲ ክንቃወሞ ዝግበኣና፡ ነቲ ኣንጻር ካልኦት ማሕበራውያን ጉጅለታትን ሃይማኖታትን ዝቐንዐ መጥቃዕቲ እምበር ነቲ ክንገብሮ ዝግበኣና ባህልናን ቋንቋናን ናይ ምብርባር ጻዕርታት ኣይኮነን።
እብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ከፋፋሊ ውዲታት ሰጊሩ እዩ። ነዛ ኤርትራውነቱ ንምውሓስ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ እዩ ኸፊሉ። ሎሚ እኒ-ፈገርን መሰልቱን ክምድርዎ ኣይኮኑን። ንካልኦት ቅድሚ ምግኣዞም፡ ንርእሶም ኣግእዞ ዘድልዮም ዝሩጋት-ኣተሓሳስባ እዮም። ንኡስ ወለዶ፡ ሓድነትካ ንዝፈታተኑ ያዕ እንዳበልካ ምእንቲ ሰላምን ደሞክራስን ዝሰፈና ሃገርካ ክትቃለስ ትኽእል ኢኻ። ኣቋራጭ መገዲ ዝበሃል የለን። ሓድነት እንተዘየለ፡ ፖለቲካዊ ስራሕ ክዕመም ኣይከኣልን እዩ። ሕቡን ሃገራውን ሓርበኛውን ምዃን ኣንጻር ፍትሒ ምቋም ማለት ኣይኮነን። ብየማንን ጸጋምን ዝምጸእ ንሃገርካን ህዝብኻን ዝሃሲ መጥቃዕትታት እንዳተኸላኸልካ ቆራጽ ተቃላሳይ ፍትሒ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። ሃገራውን ሓርበኛን ምዃን ነቲ ዝበለጸት ኤርትራ ክትርኢ ዘለካ ኣቋም የቀላጥፎ እምበር ኣየደናግዮን እዩ። “ዕሙት ፍቕሪ ሃገር ይዕንቅፈና ኣሎ” ዝብል ዘረባታት ትሰምዕ ኢኻ። “ነዚ ህዝቢ እንደገና ኣዳዊስና እንደገና ክንፈጥሮ ኣለና እምበር ኣብዩና እዩ” ዝብሉ ናይ በሃማት ሃተውተው እውን ክጋዋሕ ትሰምዕ ኢኻ። እቲ ሓቂ ግን፡ ሃገር ብሕቡናትን ትስፉዋትን ቋራጻትን መንእሰያት እያ ትልወጥን ትግስግስን’ምበር ብተስፋ ቆሪጽ ኣይኮነትን ኣግእዞ ትረክብ። ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዘለዎ መንእሰይ እዩ ብዛዕባ ምምዕባል ዓዱን ህዝቡን ብዛዕባ መሰላት ዜጋታቱ ዝግደስን ዝውፈን። “ተበገስ” ኣየድልዮን እዩ። ብጉስ እዩ። ኣብ ወጻኢ ዘለኻ መንእሰይ፡ ነቲ ብዘይካ ኤርትራ ካልእ ዓዲ ዘይብሉ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ መንእሰይ ተስፋ ሃብ። ንሱ እዩ ሓቀኛን ዘላቕን ለውጢ ዘምጽእ። ምኽንያቱ ብዘይካ ኤርትራ ካልእ ሃገርን ተለጣፊ መንነትን የብሉን። ኣብ ወጻኢ ዘሎ መንእሰይ ብዝተፈላለየ መንገድታት ነቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ናይ ለውጢ ሓይሊ ብኣወንታ ዝጸሉ ዕማማት ክገብር ይኽእል እዩ። “ኣነስ ክገብር እየ” ንዝብል ግን ዕንቅፋት ኣይንገብርን። ከምቲ “ዝገብርስ ንኣዲኡ ነይነግር” ዝበሃል ድማ መደረ ፓልቶካት ዘይኮነስ ብድድ ኢልካ ምብጋስ ጥራይ እዩ። ንኩሉ’ዚ መሰረት ዝኸውን ግን ስምረትን ሓድነትን እዩ። ብዝኾነ፡ መሳርዕካ ኣስምር። ተረኣአ። ኣይትገዳዳዕ።
ብዙሕነትና መሰረት ሓድነትና እዩ። ሓድነትና ድማ ሓይልና እዩ።
Mahmud Saleh.


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ይፍፅሙ ዘለው ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኩነታት ደቡብ ሱዳን ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ ድሕሪ ምባል ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምምፃእ ፃዕሪታት ክሕይሉ ጸዊዖም።
ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ኣብዝኸበረሉ ዘሎ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝርከቡ ላዕለዋይ ኮሚሽንር ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፊሊፖ ግራንዲ ቀንዲ ትኹረቶም ብሓድ ሕድ ግጭት ትሕመስ ዘላ ደቡብ ሱዳን ኮይና’ላ።
ኣብ ጋምቤላ ተዓቑቦም ምስ ዝርከቡ ስደተኛታት ብሓባር ንዓለምለኸ ስደተኛታት ዘኽበሩ ክኾኑ ከለው ኣብ ደቡብ ሱዳን እውን በፂሖም ኣለው።ሎሚ ረቡዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብዝሃብሉ እዋን ኣብታ ሓዳስ ኣፍሪቃዊት ሃገር ዘተሓሳስብ ኩነታት ኣሎ ኢሎም።
“ካብ ጁባ ናብ ጋምቤላ እየ መፂአ።ኣብ ደቡብ ሱዳን ንኽልተ መዓልታትን ፈረቓን ፀኒሐ ከምዝርኣኹዎ ኣዚዩ ዘጨንቕ ኩነታት እዩ ዘሎ።ሎሚ እውን ሰላም የለን።ካብ 12 ሚሊዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ኣርባዕተ ሚሊዮን ወይም ሲሶ ካብ ሃገሮም ተሰዲዶም ወይ ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ተመዛቢሎም ኣለው።”
እቶም ኮሚሽነር ወሲኾም እዚ ስለዝኾነ ድማ ሰላም ንምምፃእ ፃዕርታት ብቕልጡፍ ክሳለጡ ኣተሓሳሲቦም ።
“ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ቅልውላው ግዜ ከምዘይድልዮ ከስምረሉ እደሊ።ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምምፃእ ኣብ ዝግበሩ ፃዕርታት እቶም መራሕቲ ሓላፍነት ብዝተመልኦ ኣገባብ ክንቀሳቐሱን ኣፈላላያት ብምፅባብ ኣሳታፊ መስርሕ ክኽተሉን ኣለዎም።”
ሃገራዊ ልዝብ፣ንምርጫ ምድላዋትን ምስ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ምርኻብ ኣገዳሲ እዩ ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ኣሳታፊ ዝኾነ ፃዕሪ ሰላም ከምዝገብሩ እውን ገሊፆምለይ ኣለው ኢሎም።
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ፊሊፓ ግራንዲ ምስ ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪቃን ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተዘራሪቦም ኣለው።ናይ ደቡብ ሱዳንን ናይ ኢትዮጵያን መገሽኦም ሎሚ ዝዛዘሙ እቶም ኮሚሽነር ናብ ኡጋንዳ ኣምሪሖም ኣለው።
ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 840 ሽሕ ስደተኛታት ጎረቤት ሃገራት ከምዝርከቡ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣቦሓጎታተይ እንታይ ተስፋ ኣለዎም፧
ቅድሚ ገለ እዋን፡ ዘ ቾሰን ኢልቦ ኣብ እትብሃል ጋዜጣ ኮሪያ፡ ኣቓልቦ ዚስሕብ ኣርእስተ ዜና ወጺኡ ነበረ። እቲ ኣርእስተ ዜና፡ “እታ ብዛዕባ የሱስ ዋላ ሓንቲ ዘይትፈልጥ ሕያወይቲ ሺም ቻንግ፡ ኣብ ገሃነም እሳት ድያ ዘላ፧” ዚብል ነበረ።
ይኹን እምበር፡ እቲ ኣርእስተ ዜና ንብዙሓት ኣቘጢዑ እዩ፣ ከመይሲ፡ ሺም ቻንግ ኣብ ያታ ኮሪያ ኣዝያ እትፍቶ፡ ነቲ ዓይነ ስውር ዝነበረ ኣቦኣ ንኽሕግዝ ኢላ ድማ ህይወታ መስዋእቲ ዝገበረት ጐርዞ እያ ነይራ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ድማ፡ ብዙሕ ኣድንቖት እያ ረኺባ። ኣብ ኮሪያ እሞ ኸኣ፡ “ሺም ቻንግ” ዚብል ስም፡ ንሓንቲ ውፍይቲ ጓል ንምግላጽ ኣብ ጥቕሚ ይውዕል እዩ።
ሺም ቻንግ ክርስትያን ኰይና ስለ ዘይተጠምቀት ኣብ ገሃነም እሳት ከም እትቕጻዕ ዚገልጽ ሓሳባት፡ ንብዙሓት ሰባት ፍትሓዊ ዀይኑ ኣይስምዖምን እዩ፣ ሕሉፍ ሓሊፉ እውን የጕህዮም እዩ። ከመይሲ፡ እቲ ብዛዕባ ሺም ቻንግ ዚገልጽ ታሪኽ፡ መልእኽቲ የሱስ ኣብቲ ንሳ እትነብረሉ ዓዲ ቕድሚ ምብጻሑ ነዊሕ ይገብር ኣጋጢሙ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ኣብቲ ጋዜጣ ዝወጸት ሓንቲ ዓንቀጽ፡ ሓደ መራሒ ሃይማኖት እተገብረሉ ቓለ መጠይቕ ሒዛ ነበረት። እቶም ብዛዕባ የሱስ ናይ ምፍላጥ ኣጋጣሚ ኸይረኸቡ ዚሞቱ ሰባት ኣብ ገሃነም እሳት እንተ ኣልዮም ድማ ተሓትተ። እሞኸ እንታይ ኢሉ መለሰ፧ “እንፈልጦ ነገር የልቦን። [ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት] ብገለ መገዲ መለኮታዊ ለውሃት ይረኽቡ ይዀኑ ኢልና ጥራይ ኢና ኽንግምት እንኽእል” በለ።
ንምድሓን ዜድሊ ብቕዓት
ዘ ኒው ካቶሊክ ኢንሳይክሎፔድያ፡ “ጥምቀት ንድሕነት ኣገዳሲ እዩ። ከምቲ ክርስቶስ ዝበሎ፡ ሓደ ሰብ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን እንተ ዘይተወሊዱ፡ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪኣቱ ኣይክእልን እዩ (ዮሃ 3.5)” ይብል። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ገሊኦም ሰባት፡ እቶም ከይተጠምቁ ዝሞቱ ሰባት ናብ ገሃነም እሳት ከም ዚድርበዩ፡ ወይ ከኣ ድሕሪ ሞት ብኻልእ መገዲ ኸም ዚሳቐዩ ይኣምኑ።
ይኹን እምበር፡ ከምዚ ዓይነት እምነት ዘይወሓጠሎም ብዙሓት ሰባት ኣለዉ። ከመይሲ፡ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ከይፈለጡ ዝሞቱ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት ኣለዉ። እሞኸ እዞም ሰባት እዚኦም ንዘለኣለም ኪሳቐዩ ይግብኦም ድዩ፧ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዚ እንታይ ይብል፧
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ተስፋ
ኣምላኽ ነቶም ብዛዕባ ብቕዓታቱ ዘይፈልጡ ሰባት ከም ዘይቀጽዖም፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብንጹር ይገልጽ እዩ። ግብሪ ሃዋርያት 17:30፡ “ኣምላኽ ነቲ ግዜያት ድንቍርና ሸለል ኢልዎ እዩ” ትብል። እሞኸ መጽሓፍ ቅዱስ ነቶም ብዛዕባ ኣምላኽ ናይ ምፍላጥ ኣጋጣሚ ኸይረኸቡ ዝሞቱ ሰባት፡ እንታይ ተስፋ እዩ ሒዙሎም ዘሎ፧
መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ፡ ኣብቲ የሱስ ንሓደ ኻብቶም ኣብ ጐድኑ እተሰቕሉ ገበርቲ እከይ ዝበሎ ሓሳብ ኪርከብ ይኽእል እዩ። እቲ ገባር እከይ ንየሱስ፡ “መንግስትኻ ምስ ሓዝካ፡ ዘክረኒ” በሎ። እሞኸ የሱስ እንታይ ኢሉ መለሰሉ፧ “ሎሚ ብሓቂ እብለካ ኣለኹ፦ ምሳይ ኣብ ገነት ክትከውን ኢኻ” በሎ።—ሉቃስ 23:39-43።
የሱስ ነቲ ሰብኣይ፡ ናብ ሰማይ ከም ዚኸይድ ብምንጋር ድዩ ዚመባጽዓሉ ነይሩ፧ ኣይፋሉን። ከመይሲ፡ እቲ ሰብኣይ ካብ ማይን ካብ መንፈስን ‘ዳግም ኣይተወልደን፣’ ናብ መንግስተ ሰማያት ንምእታው ድማ፡ ናይ ግድን ካብ ማይን ካብ መንፈስን ዳግም ክትውለድ ኣሎካ። (ዮሃንስ 3:3-6) ስለዚ፡ የሱስ ነቲ ገባር እከይ፡ ኣብ ገነት እንደገና ብህይወት ከም ዚነብር እዩ ዚመባጽዓሉ ነይሩ። እቲ ሰብኣይ ኣይሁዳዊ ስለ ዝነበረ፡ ብዛዕባ እታ ኣብ ናይ መጀመርታ መጽሓፍ መጽሓፍ ቅዱስ እተገልጸት፡ ‘ገነት ኤድን’ እትብሃል ኣብ ምድሪ ዝነበረት ገነት ይፈልጥ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ። (ዘፍጥረት 2:8) በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቲ የሱስ ነቲ ሰብኣይ ዝኣተወሉ መብጽዓ፡ ምድሪ እንደገና ገነት ምስ ኰነት ካብ ሞት ከም ዚትንስእ ዜረጋግጽ ዜተኣማምን ተስፋ እዩ ነይሩ።
መጽሓፍ ቅዱስ እውን እንተ ዀነ፡ “ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ትንሳኤ ኸም ዚኸውን” ይመባጻዕ እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 24:15) እቶም ኣብዚ “ሓጥኣን” ተባሂሎም ዘለዉ፡ ነቶም ንፍቓድ ኣምላኽ ሰኣን ምፍላጦም፡ ንስርዓታት ጽድቂ ኣምላኽ ዘይስዕቡ ዝነበሩ ሰባት እዮም ዜመልክቱ። የሱስ ነቲ ዘዘራረቦ ዝነበረ ሓጥእ ዝዀነ ገባር እከይ፡ ከምኡ እውን ነቶም ፍቓድ ኣምላኽ ከይፈለጡ ዝሞቱ ብሚልዮናት፡ ሕሉፍ ሓሊፎም እውን ብቢልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት ካብ ሞት ኬተንስኦም እዩ። ድሕሪኡ፡ ኣብታ ገነት እትኸውን ምድሪ ብዛዕባ ብቕዓታት ኣምላኽ ኪመሃሩ እዮም፣ ንትእዛዛት ኣምላኽ ብምሕላው ድማ ንዕኡ ዘላቶም ፍቕሪ ንኼርእዩ ኣጋጣሚ ኺረኽቡ እዮም።
ሓጥኣን ምስ ተንስኡ
ሓጥኣን ምስ ተንስኡ፡ በቲ ኣብ ዝሓለፈ ዝገበርዎ ነገራት ድዮም ኪፍረዱ፧ ኣይፋሎምን። ሮሜ 6:7፡ “እቲ ዝሞተ፡ ካብ ሓጢኣት ሓራ ወጺኡ እዩ” ትብል። እቶም ሓጥኣን ምስ ሞቱ፡ ካብ ሓጢኣቶም ናጻ ዀይኖም እዮም። ስለዚ፡ በቲ ድሕሪ ትንሳኤ ዚፍጽምዎ ነገራት ደኣ እምበር፡ በቲ ፍቓድ ኣምላኽ ቅድሚ ምፍላጦም ዝገበርዎ ነገራት ኣይፍረዱን እዮም። እቶም “ሓጥኣን” እንታይ ጥቕሚ እዮም ኪረኽቡ፧
እቶም ሓጥኣን ድሕሪ ትንሳኤ፡ እቲ ምሳልያዊ ጥቕላላት መጻሕፍቲ ምስ ተቐልዐ፡ ብዛዕባ ሕግታት ኣምላኽ ኪመሃሩ እዮም። ድሕሪኡ፡ “ከከም ግብሮም፡” ማለት ንሕግታት ኣምላኽ እንተ ተኣዚዞም ወይ እንተ ዘይተኣዚዞም ኪፍረዱ እዮም። (ራእይ 20:12, 13) እዚ ንብዙሓት ሓጥኣን ካልኣይ ኣጋጣሚ ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ ፍቓድ ኣምላኽ ተማሂሮም ብምትግባር ናይ ዘለኣለም ህይወት ከም ዚረኽቡ ዚገብሮም ናይ መጀመርታ ኣጋጣሚ እዩ።
እዚ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ንብዙሓት ሰባት ኣብ ኣምላኽ ዘላቶም እምነት ከም እትድልድል ገይሩ እዩ። ሓንቲ ኻባታቶም፡ ያንግ ሱግ እያ። ውፍይቲ ካቶሊክ ኰይና እያ ዓብያ። ገሊኦም ኣባላት ስድራ ቤታ እውን፡ ካህናት እዮም ነይሮም። ድንግል ካቶሊክ ክትከውን ተስፋ ብምግባር፡ ናብ ገዳም ኣተወት። ጸኒሓ ግና፡ እቲ ኣብቲ ገዳም ዝረኣየቶ ነገራት ስለ ዘጕሃያ፡ ካብኡ ወጸት። ብዘይካዚ፡ ንሰባት ኣብ ገሃነም እሳት ኣእቲኻ ምስቓይ ዚብልዎ ሓሳብ፡ ዘይፍትሓውን ጭካነ ዝመልኦን ኰይኑ ስለ እተሰምዓ፡ ነቲ ብዛዕባ ገሃነም እሳት ዚገልጽ ሰረተ እምነት ክትቅበሎ ኣይከኣለትን።
ድሕሪኡ፡ ሓንቲ ናይ የሆዋ ምስክር ንያንግ ሱግ፡ ነቲ፡ “ህያዋንሲ ኸም ዚሞቱ ይፈልጡ እዮም፡ ምዉታት ግና ገለ እኳ ኣይፈልጡን። . . . ድሕርዚ ከቶ ረብሓ የብሎምን” ዚብል ቃላት መጽሓፍ ቅዱስ ኣርኣየታ። (መክብብ 9:5) ብዘይካዚ፡ ኣባሓጎታታ ኣብ ገሃነም እሳት ይሳቐዩ ኸም ዘየለዉ፡ የግዳስ ብሞት ደቂሶም ትንሳኤ ይጽበዩ ኸም ዘለዉ ኣረድኣታ።
ያንግ ሱግ፡ ብዙሓት ሰባት ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ሓቂ ኸም ዘይፈልጥዎ ስለ እተረድአት፡ ነተን ኣብ ማቴዎስ 24:14 ዚርከባ፡ “እዚ ብስራት መንግስቲ ኸኣ፡ ንምስክር ኵሎም ኣህዛብ ኣብ ኵላ ዓለም ኪስበኽ እዩ፣ ሽዑ፡ መወዳእታ ኺመጽእ እዩ” ዚብላ ቓላት የሱስ ኣብ ልባ ኣሕደረተን። ሕጂ ኣብ ዕዮ ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ብምክፋል፡ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ ተስፋኣ ንኻልኦት ትነግሮም ኣላ።
‘ኣምላኽ ኣየዳሉን እዩ’
መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ኣምላኽ ከም ዘየዳሉ . . . የግዳስ፡ ኣብ ኵሉ ህዝቢ፡ ንኣምላኽ ዚፈርሆን ቅኑዕ ዚገብርን፡ ብእኡ ቕቡል” ምዃኑ ይገልጽ እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 10:34, 35) እዚ ኸኣ ኻብቲ ‘ጽድቅን ፍርድን ዚፈቱ’ ኣምላኽ እንጽበዮ ዓይነት ፍጹም ፍትሒ እዩ።—መዝሙር 33:5።


text:
Home Authors Posts by ልዋም ንባብ!
ልዋም ንባብ!
ቅንጸላታትን ጭውያታትን ሃገረ ሱዳን – 4ይ ክፋል
ሉኡላዊነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ ፡ ደረት ኣልቦ ጉጅለ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዝነበረ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ፡ ናብ ዲፕሎማሲያዊ ምትፍናን ኣብ ዝዛወሉ ህግደፋዊ መድረኽ፡ ኣብ ሓበራዊ...
ሉኡላዊነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ፡ ደረት ኣልቦ ጉጅለ ( ሰነዳት...
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ! ንዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ጉጅለ ኢሳይያስ ኣመልኪተ፡ ኣብ ዘዳለኹዎ 2ይ ክፋል ጽሑፍ፡ ንሓገዝ ተቓወምቲ ጉጅለታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደ/ሱዳን፡ ጁቡቲን ዝምልከት ሓበሬታ ዘርጊሐልኩም ነይረ፡፡ ጉጅለ ኢሳይያስ...
ሰነዳት ኣንበብቲ ኲናት ኤርትራን ጅቡትን ኣበጋግስኡን ምዕባለኡን ክሳብ ነሓሰ 2008 ኣብ...
በቢዕለቱ ካብ ዝተፈላለዩ ኣንበብቲ ካብ ዝለኣኹለይ ጽሑፋት፡ ሓደ ንሎሚ ቀቅድሚ 3ይ ክፋል ጽሑፍ ናባኹም ከብሎ መሪጸ ኣለኹ፡፡ ነዚ ጽሑፍ ንዝለኣኸለይ ግዱስ ዜጋ ኣቐዲመ ምስጋናይ...
ሉኡላዊነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ ፡ ደረት ኣልቦ ጉጅለ –...
2ይ ክፋል ስርዓት ህግደፍ፡ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ወኪሉ፡ ካብ ወትሃደራዊ ስልጠናታት ጀሚሩ ክሳብ ምልዛብ፡ ምስ “ሓባራዊ ረብሓ” ዘለወን ሃገራት ክዓምም ጸኒሑ’ዩ፡፡ ብሓገዝ ጉጅለ ኢሳይያስ...
ሉኡላዊነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ ፡ ደረት ኣልቦ ጉጅለ (ዲፕሎማሲያዊ...
Part one ቅድሚ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ኣቢሉ፡ ምስ ሃሞናን ቀልብናን እንከለና፡ ምስ`ዞም ታሪኽ ሃገርን ሃገራዊነትን ዘመራስሑ ሒደት ማሕዮታት፡ ከም ሎም ከይተላለና፡ ከም`ቶም ካልኦት ኣብ ወረቓቕቲ...


text:
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳትፍራንቸስኮስ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሰሙን መወዳእታ ዕለት 28ተን 29ተን ሚያዝያ ሐዋርያውን ኤኩመኒካውን ማለት ሐድነት ክርስትያን ዘተኮረ ምብጻሕ ከካይዱ ብመደብ ተታሒዙ ከም ዘሎ ይዝከር። ናይዚ ሐዋርያውን ኤኮኖምያውን ምብጻሕ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ምስሪ ምብጻሕ ጭርሖ ናይ ሰላም ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት አብ ሰላማዊት ምስሪ ከም ዝተሰየመ መርሀ ሐዋርያዊ መገሻ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት አገንዚቡ።
አብ ኢጣልያ አብከተማታት ሮማን ቶሪኖን ናይ ኦርቶዶድክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ጊዮርጊስ ጳጳስ አቡነ ባርናባ አል ሶርያኒ ምብጻሕ ካይሮ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ትኩረት ሂቦም ከም ዝገለጽዎ፡ ብ2013 ዓመተ ምሕረት ወርሒ ግንቦት ዕለት 10 ናይ ምስሪ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ፓትርያሪክ ብጹዕ ወቅዱስ ታዋድሮስ ምስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት አብ ዝተራኸብሉ ግዜ፡ ምስሪ ክበጽሑ ከም ዝዓደምዎም አዘኻኪሮም፣ ሕጂ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ምስሪ ክበጽሑ ምስንዳዎም አዝዩ ዘሔጉስ ከም ዝኾነ ካቶሊካውያንን አማንያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያንን ከምኡ ብሐፈሻ ህዝቢ ምስሪ ብሐጎስ ይጽበዮም ከም ዘሎ አገንዚቦም ።
አብ ዝሐለፈ ቀረባ ግዜ አብ ልዕሊ ክልተ አብያተ ክርስትያናት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ተግባረ ሽበራ አብ ልዕሊ ክርስትያን ስግአትን ፍርሐትን አሕዲሩ ከም ዘሎ አመልኪቶም ክአ ምብጻሕ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ምስሪ ሰላም ከምጽእ ተስፋ ከም ዘለዎም አቡነ ባርናባ ሶርያኒ ሐበሬታ ሂቦም ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ምስሪ ርእሰ ከተማ ካይሮ ንኽበጽሑ ናይታ ሀገር መራሕ መንግስቲ ፕረሲዳንት አብድ ዓብደል ፋታሕ አል ሲሲ ላዕላዋይ ሐላፊ ኢማም አል ዛሀር ዩኒቨርሲቲ አሕማድ አል ጣዪብ ናይ ኦሮዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ፓትርያሪክ ብጹዕ ወቅዱስ ታዋድሮስ ብዝገበሩሎም ዕድመ መሰረት ካይሮ ከም ዝበጽሑ ይፍለጥ ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ካይሮ አብ ዝበጽሕሉ ግዜ አብቲ አብ አልዛሀር ዩኒቨርሲቲ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ዓለም ለኸ ዘተሰላም መጋባእያ ክስተፉ መደብ ከም ዘለዎም ተፈሊጡ አሎ ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ኣብዚ ሰሙን መወዳእታ ካይሮ አብ ዝበጽሕሉ ግዜ ፓትርያሪክ ቤተ ክርስትያን ቁስጢንጢንያ ባርቶሎሞዮ ክአ ካይሮ ክበጽሑ መድብ ከም ዘሎ ይምልከት።ንሶም ክአ አብቲ ዋዕላ ሰላም ክም ዝሳተፉ ተድሊጹ አሎ።
አብ ማእከላይ ምብራቅ ምእንቲ ሰላም ክሰፍን ምእመናን ክጽልዩ አቦታት ሃይማኖት ክርስትና ከም ዘተሐሳሰቡ ክምልከት እንከሎ ፡ አብ ዞባ ማእከላይ ምብራቅ ዝነብር ህዝበ ክርስትያን አብ ዒራቅን ሶርያን ከምኡ ክአ አብ ካልኦት ሀገራት ዝነብሩ ክርስትያን አብ ስግአት ከም ዝነብሩ ይምልከት።
አብ ቅድስቲ ሀገር ኢየሩሳሌምን ከባብን ዝነብር ህዝበ ክርስትያን ክአ ከምኡ ንስቃይ ንስደት ተቃሊዑ አብ ሕማቅ ኩነታት ይነብር ከም ዘሎን አብዚ ክሊ’ዚ ሰላምን ምርግጋእን ክርከብ ንወናኒ ሰላም መድኅኔ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ክንምሕጸን ክአ አቦታት ሃይማኖት ክርስትና የተሐሳስቡ።


text:
ወከልቲ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ኣብ ኣኼባ ALNEFNewsPosted by Admin Aug 12, 2013 11:06:01
09.08.2013
ወከልቲ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ኣብ ኣኼባ ALNEF ዕዉት ናይ ስራሕ ዑደት ኣካይዶም
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ካብ ዕለት 22 ክሳብ 26 ሓምለ 2013 ኣብ ርእሰ ከተማ ማሊ ባማኮ ዝተገብረ ኣኼባ ሰክረታሪያት ALNEF – African Left Networking Forum ተሳቲፉ። ኣብ ናይዚ ዓመት ኣኼብኡ ድማ፡ ንጸብጻባት ሱዳን፡ ኬንያ፡ ማሊ፡ ቡረኪና ፋሶ፡ ስነጋል ከምኡውን ኤርትራ ሰሚዑ። ወከልቲ ሰልፊ ዴሞከራሲ ኤርትራ ንታሪኻውን እዋናውን ብደሆታት ኤርትራ ኣመልኪቶም ሰፊሕ መግለጺ ድሕሪ ምሃብ ካብ ኣባላት ሰክረታርያት ንዝቀረበሎም ሕቶታት መሊሶም። ብተወሳኺ ኣባላት ሰክረታርያት ንምዕዋት እዚ ሰልፊ ደሞክራሲ ሒዝዎ ዘሎ ቃልሲ ሓጋዚ እዩ ዝብልዎ ርእይቶታትውን ኣቕሪቦም።
ALNEF – African Left Networking Forum ምትእክኻብ ጸጋማውያንን ፓን ኣፍሪቃውያንን ውድባት ኮይኑ፡ ንህልውን እዋናውን ጉዳያት ኣባላት ሃገራትን ከምኡውን በዳህቲ ኣህጉራዊ ሕቶታት ኣፍሪቃ ገመጊሙ፡ ንምፍትሖም ኣማራጺታት ብምንዳፍ ንምዕዋቶም ድማ እማምታት ናብ ኣባላቱ ዘቕርብ ውዳበ እዩ። ALNEF ንኣስታት ሰላሳ ውድባት ኣፍሪቃ ዝሓቖፈ ምትእኽኻብ ኮይኑ ብሓሙሽተ ኣባላት ዘለውዋ ካብ ኣባላት ውድባት ዝተዋጽአት ሰክረታርያት ድማ ይመሓደር። ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ካብ 2010 ጀሚሩ ኣባል እዚ ምትእኽኻብ እዩ።
ክፍሊ ዜና
ሰልፊ ዴሞክራሲ ኤርትራ
- Comments(0)//news.selfidemocracy.net/#post69


text:
ኣስኣሰር እምነቶም ስዓብ | ሳራ
“መልክዐኛ ሰበይቲ”
ሳራ ኣብ ማእከል እታ ኽፍሊ ደው ኢላ፡ ነታ ኽፍሊ ብዓይና ዀለለታ። ውሪሕሪሕ ዚብላ ጽቡቓት ኣዒንቲ ዘለዋ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ እትነብር ሰበይቲ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣል። ኣብ ኣዒንታ ሓዘን ይንበብ ነይሩ ደዀን ይኸውን፧ ከምኡ እንተ ዀይኑ፡ ስለምንታይ ከም ዝሓዘነት ንምርዳኡ ዜጸግም ኣይኰነን። እዛ ቤት እዚኣ፡ ብዙሕ ታሪኽ እዩ ነይርዋ። ንሳን እቲ እተፍቅሮ ብዓል ቤታ ኣብርሃምን ኣብዛ ቤት እዚኣ ንነዊሕ ዓመታት ዜሐጕስ ግዜ ኣሕሊፎም እዮም። * ብሓባር ኰይኖም ነዛ ቤት ባህ እተብል እዮም ገይሮምዋ።
ኣብታ ብዙሓት ኢደ ጥበበኛታትን ነጋዶን ዝነበርዋ ብልጽግቲ ኸተማ ኡር እዮም ዚቕመጡ ነይሮም። ስለዚ፡ ጥሪት ከም ዝነበሮም ርግጽ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ሳራ ንቤታ ኸም ንብረታ እተቐምጠላ ቦታ ጥራይ ኣይኰነትን እትርእያ ነይራ። ኣብዛ ቤት እዚኣ፡ ንሳን ብዓል ቤታን ንሓያሎ ዓመታት ዜሐጕስን ዜጕህን እዋናት ኣሕሊፎም እዮም። ኣብኣ ዀይኖም እውን ናብቲ ዜፍቅርዎ ኣምላኾም የሆዋ፡ ብዙሕ ሳዕ ጸልዮም እዮም። ሳራ እምበኣር ነዛ ቤት ክትፈትዋ ብቑዕ ምኽንያት ነይርዋ እዩ።
ኰይኑ ግና፡ ሳራ ንዅሉ እቲ ዝለመደቶ ነገራት ሓዲጋ ኽትግዕዝ ፍቓደኛ እያ ነይራ። ጓል 60 ዓመት ኣቢላ ኽትከውን ትኽእል እኳ እንተ ነበረት፡ ናብ ዘይትፈልጦ ቦታ ኽትግዕዝ፡ ሓደጋን ሽግርን ዝመልኦ ህይወት ድማ ክትመርሕ ነበራ፣ ናብ ዓዳ ኽትምለስ ከኣ ተስፋ ኣይነበራን። ኣብ ህይወታ ኸምዚ ዝኣመሰለ ዓብዪ ለውጢ ኽትገብር ዘድለያ ስለምንታይ እዩ፧ ሎሚኸ ኻብ እምነታ እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧
‘ካብ ምድርኻ ውጻእ’
ሳራ ኣብ ኡር ዓብያ ኽትከውን ትኽእል እያ። ሎሚ ኣብቲ ቦታ እቲ፡ እንትርፎ ዝባደመ ዑናታት እታ ኸተማ ዋላ ሓደ ነገር የለን። ብግዜ ሳራ ግና ካብ ርሑቕ ቦታታት ናብዛ ብልጽግቲ ኸተማ ኽቡር ኣቕሑ ዜምጽኣ መራኽብ ነጋዶ፡ ብማያትን መትረባትን ሩባ ኤፍራጥስ ይመላለሳ ነበራ። ሰባት በቲ ጸቢብን ጥውይዋይን ጐደናታት ኡር ተጨቓጪቖም ይሓልፉ፡ መራኽብ ኣብቲ መዐሸጊአን ንሓድሕደን ይነዋነዋ፡ ዕዳጋታት ድማ ብኣቕሑ መሸጣ መሊኡ ነበረ። ሳራ ኣብዛ ዕምርቲ ኸተማ ኽትዓብን ንመብዛሕትኦም ተቐማጦኣ ብስሞም ክትፈልጦምን ከላ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣል። ኣዝያ መልክዐኛ ሰበይቲ ስለ ዝነበረት፡ ንሳቶም እውን ብርግጽ ይዝክርዋ ነይሮም እዮም። ብተወሳኺ እውን ኣብኡ ዓብዪ ቤተ ሰብ ነይርዋ እዩ።
ሳራ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ በታ ዓባይ እምነታ እያ እትፍለጥ። እምነታ ግና ኣብቲ ኣብ ከተማ ኡር ብሰፊሑ ዚምለኽ ዝነበረ፡ ጐሊሑ ዚርአ ግምቢ ኸኣ ዝነበሮ ኣምላኽ ወርሒ እተመስረተት ኣይነበረትን። የግዳስ፡ ሳራ ነቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ዝዀነ የሆዋ እያ እተምልኽ ነይራ። እቲ መንፈስ ዝነፈሶ ጸብጻብ፡ ነዛ እምነት እዚኣ ብኸመይ ከም ዘጥረየታ ኣይነግረናን እዩ። ኣቦኣ፡ እንተ ወሓደ ንእተወሰነ እዋን ኣምላኺ ጣኦት እዩ ነይሩ። ዝዀነ ዀይኑ፡ ነቲ ብዓሰርተ ዓመት ዚዓብያ ኣብርሃም ተመርዓወቶ። * (ዘፍጥረት 17:17) ንሱ ድማ ድሕሪ ግዜ፡ ‘ኣቦ ዅሎም እቶም ዚኣምኑ’ ተባሂሉ ተጸውዐ። (ሮሜ 4:11) ክልቲኦም፡ ንሓድሕዶም ብምክብባርን ጽቡቕ ጌሮም ሓሳብ ንሓሳብ ብምልውዋጥን ንኸቢድ ጸገማት ሓቢሮም ኪፈትሕዎ ፍቓደኛታት ብምዃንን፡ ድልዱል ሓዳር መስሪቶም እዮም። ልዕሊ ዅሉ ግና ሓዳሮም በታ ንኣምላኾም ዝነበረቶም ፍቕሪ እዩ ዚልለ ነይሩ።
ሳራ ንሰብኣያ ኣዝያ እያ እትፈትዎ ነይራ፣ ክልቲኦም ድማ ቤቶም ኣብ ኡር ኣብ መንጎ ኣዝማዶም ከም ዚኸውን ገበሩ። ነዊሕ ከይጸንሑ ግና ዜጕሂ ዅነታት ኣጋጠሞም። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሳራ “መኻን ነበረት፣ ውሉድ ከኣ ኣይነበራን” ይብለና። (ዘፍጥረት 11:30) ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ዝነበረ ባህሊ፡ ኵነታት ሳራ ኣዝዩ ፈታኒ እዩ ነይሩ። ሳራ ግና ወትሩ ንኣምላኻን ንሰብኣያን እምንቲ እያ ነይራ። እቲ ኣቦ ዘይነበሮ ወዲ ሓዎም ሎጥ ድማ ከም ወዶም ከም ዝነበረ ንጹር እዩ። ሓደ መዓልቲ ግና ኵሉ ነገር ተቐያየረ።
ኣብርሃም ብውዕውዕ ስምዒት ናብ ሳራ መጸ። እቲ ዘጋጠሞ ነገር ደንጽይዎ እዩ ነይሩ። እቲ ዜምልኽዎ ኣምላኽ እዩ ተዛሪብዎ! ብመልኣኽ ኣቢሉ ድማ እዩ ተገሊጹሉ ኪኸውን ዘለዎ። ሳራ በተን ጽቡቓት ኣዒንታ፡ ዓይኒ ዓይኒ ሰብኣያ እናጠመተት፡ “እንታይ እዩ ኢሉካ፧ በጃኻ ንገረኒ!” ኢላ ኽትሓትት ከላ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። ምናልባት ኣብርሃም ሓሳቡ ምእንቲ ኺጥርንፍ ፈለማ ኾፍ ኢሉ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ድሕሪኡ፡ የሆዋ፡ “ካብ ምድርኻን ካብ ኣዝማድካን ውጻእ፣ ኣነ ናብ ዘርእየካ ምድሪ ንዓ” ኸም ዝበሎ ነገራ። (ግብሪ ሃዋርያት 7:2, 3) እቲ ኣብ ፈለማ ዝነበሮም ውዕውዕ ስምዒት ምስ ዘሓለ፡ ብዛዕባ እቲ የሆዋ ዝሃቦም ዕዮ ኣስተንተኑ። ነቲ ርጉእን ምሹእን ናብራኦም ሓዲጎም ሰበኽ ሳግም ኰይኖም ኪነብሩ እዩ ነይርዎም። ሳራ እንታይ እያ ኽትብል፧ ኣብርሃም ብህንጥዮት ይጥምታ ኸም ዝነበረ ዜጠራጥር ኣይኰነን። ኣብዚ ኣብ ህይወቶም ዓብዪ ለውጢ ዝዀነ ዅነታት ክትድግፎ ፍቓደኛ ኽትከውን ድያ፧
እቲ ሳራ ኽትገብሮ ዝነበራ ምርጫ ንዓና ዘይምልከተና ዀይኑ ኺስምዓና ይኽእል እዩ። ‘ኣምላኽ ንዓይ ኰነ ንመጻምድተይ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር ክንገብር ሓቲቱና ኣይፈልጥን እዩ።’ ኢልና ንሓስብ ንኸውን። ኰይኑ ግና፡ ኵላትና ተመሳሳሊ ምርጫ ደይኰነን ዜጋጥመና፧ ብሕታዊ ምሾትናን ዋኒንናን ድሕንነትናን ከነቐድም ኣብ እተተባብዓና ፍቕረ ንዋይ ዝመልኣ ዓለም ኢና እንነብር ዘለና። መጽሓፍ ቅዱስ ግና ካልእ ምርጫ ኽንገብር፡ ማለት ንመንፈሳዊ ነገራት ቀዳምነት ክንህብን ኣብ ክንዲ ንርእስና ንኣምላኽ ባህ ምባል ከነቐድምን እዩ ዜተባብዓና። (ማቴዎስ 6:33) ነቲ ሳራ ዝገበረቶ ኸነስተንትነሉ ኸለና፡ ‘ኣብ ህይወተይ እንታይ ምርጫ እየ ኽገብር፧’ ኢልና ንርእስና ንሕተታ።
‘ካብታ ምድሪ ወጹ’
ሳራ ንብረታ ኽትጥርንፍ ከላ፡ እንታይ ወሲዳ እንታይ ከም እትገድፍ ጨነቓ። ቃፍላይ ኣእዱግን ኣግማልን ኪስከምዎ ዘይክእሉ ዓበይቲ ኣቕሑ ዀነ ኣብ ናብራ ሰበኽ ሳግም ዘይጠቅም ነገር ክትወስድ ኣይትኽእልን እያ ነይራ። ካብ ንብረቶም ብዙሕ ኪሸጡ ወይ ንኻልኦት ኪህብዎ ኸም ዘድለዮም ዜጠራጥር ኣይኰነን። እቲ ኣእካልን ስጋን ፍረታትን ክዳውንትን ካልእ ኣድለይቲ ነገራትን ኣቕሑ ምሾትን ብቐሊሉ ኽትዕድገሉ እትኽእል ዝነበረት ዕዳጋታት፡ ኰታስ እቲ ምሾት ዝመልኦ መነባብሮ ኸተማ እውን ክትስእኖ እያ።
ሳራ ቤታ ሓዲጋ ኽትከይድ ከቢድዋ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ቤታ ልክዕ ከምተን ተመራመርቲ ስነ ጥንቲ ዝገለጽወን ኣብ ኡር ዝነበራ መብዛሕትአን ኣባይቲ እንተ ነይራ፡ ሳራ ናይ ሓቂ ምሾት እያ ኽትስእን። ገሊኡ ኣባይቲ፡ ልዕሊ 12 ዚኸውን ክፍልታትን ምንጪ ጽሩይ ማይን ቡምባታትን ነይርዎ እዩ። እቲ ተራ ዚብሃል ቤት እውን ከይተረፈ፡ ጽኑዕ ናሕስን መናድቕን መሸጐር ዘለዎ ማዕጾን ነይርዎ እዩ። እሞ ደኣ ድንኳን ካብ ሰረቕቲ ወይ ካብቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ኣብ ዘሎ ቦታታት ዝነበሩ ኣናብስን ኣናብርን ድብታትን ተዃሉን ኬዕቍቦም ይኽእል ድዩ፧
ስድራ ቤቶምከ፧ ሳራ ንመነመን እያ ሓዲጋቶም ክትከይድ ነይርዋ፧ እዚ፡ “ካብ ምድርኻን ካብ ኣዝማድካን ውጻእ” ዚብል ትእዛዝ ኣምላኽ፡ ንዓኣ ብፍላይ በዳሂ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። እዛ ፍሽሕውትን ፈቃርን ሰበይቲ እዚኣ፡ ኣዝያ እትቐርቦም፡ መሊሳ እውን ዘይክትርእዮም እትኽእል ኣሕዋት፡ ኣሓት፡ ደቂ ኣሕዋት፡ ሓትኖታት፡ ኣሞታት፡ ሓወቦታት ከምኡ ድማ ኣኮታት ነይሮምዋ ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ኰይኑ ግና፡ ሳራ ብቘራጽነት በብመዓልቱ ንንቕሎ ትዳሎ ነበረት።
እዚ ዅሉ ብድሆታት እናሃለወ ኽነሱ፡ ሳራ ኣቕሑኣ ጠርኒፋ ኣብታ ምድብቲ መዓልቲ ኽትነቅል ድልውቲ ዀነት። ታራ ኣስታት 200 ዓመት ዝዕድሚኡ እኳ እንተ ነበረ፡ ከም ኣበው እታ ስድራ ቤት መጠን ንኣብርሃምን ንሳራን ኬሰንዮም ነበሮ። (ዘፍጥረት 11:31) ሳራ ነዚ ብዕድመ ዝደፍአ ኣቦኣ ንምክንኻን ብዙሕ እትገብሮ ነገር ከም ዝነበራ ዜጠራጥር ኣይኰነን። ንሳቶም ንየሆዋ ብምእዛዝ ‘ካብ ምድሪ ከለዳውያን ወጺኦም’ ኣብ ዚኸዱሉ እዋን ሎጥ እውን ኪሓብሮም ነበሮ።—ግብሪ ሃዋርያት 7:4።
እቲ ቓፍላይ፡ ፈለማ ንሩባ ኤፍራጥስ ተኸቲሉ ብሸነኽ ሰሜናዊ ምዕራብ ኣስታት 960 ኪ.ሜ. ብምጕዓዝ ናብ ካራን በጽሐ፣ ኣብኣ ድማ እታ ስድራ ንእተወሰነ እዋን ተቐመጠት። ኣብዚ ቦታ እዚ ምስ በጽሑ፡ ታራ ኣዝዩ ኻብ ምሕማሙ እተላዕለ ጕዕዞኡ ኪቕጽል ኣጸጊምዎ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ 205 ዓመት ዕድሚኡ ኽሳዕ ዚመውት ከኣ እታ ስድራ ኣብኡ ጸንሐት። ካልኣይ ክፋል ጕዕዞኦም ቅድሚ ምጅማሮም፡ የሆዋ ንኣብርሃም ነታ ምድሪ ሓዲግዋ ናብቲ ንሱ ዜርእዮ ቦታ ኪኸይድ ከም ብሓድሽ ተዛረቦ። ኣብዚ እዋን እዚ ግና ኣምላኽ፡ ‘ዓብዪ ህዝቢ ኽገብረካ እየ’ ብምባል ባህ ዜብል ተስፋ ሃቦ። (ዘፍጥረት 12:2-4) ካብ ካራን ኪወጹ ኸለዉ ግና ኣብርሃም ወዲ 75 ዓመት፡ ሳራ ድማ ጓል 65 ዓመት እኳ እንተ ነበሩ፡ ውሉድ ኣይነበሮምን። ካብ ኣብርሃም ህዝቢ ኺወጽእ ዚኽእል ደኣ ኸመይ ኢሉ እዩ፧ ካልእ ሰበይቲ ኼእቱ ድዩ ነይርዎ፧ ኣብቲ ግዜ እቲ ድርብ መውስቦ ልሙድ ስለ ዝነበረ፡ ሳራ ብዛዕባ እዚ ትሓስብ ነይራ ኽትከውን ትኽእል እያ።
ዝዀነ ዀይኑ፡ ካብ ካራን ወጺኦም ጕዕዞኦም ቀጸሉ። ኣብቲ ግዜ እቲ በይኖም ከም ዘይነበሩ ግና ኣስተብህል። ስድራ ቤት ኣብርሃም ነቲ ኣብ ካራን ዘጥረይዎ ጥሪቶምን “ነቶም ኣብ ካራን ዘጥረይዎም ሰባትን” ወሲዶም ከም ዝነቐሉ እቲ ጸብጻብ ይሕብረና። (ዘፍጥረት 12:5) እዞም ሰባት እንታዎት እዮም ነይሮም፧ ገላዉ ኪዀኑ ኸም ዚኽእሉ ፍሉጥ እዩ። ኣብርሃምን ሳራን፡ ኪሰምዑ ፍቓደኛታት ንዝነበሩ ሰባት ብዛዕባ እምነቶም ከም ዝነገርዎም ኣየጠራጥርን እዩ። ገሊኦም ጥንታውያን ኣይሁድ፡ እዞም ኣብዛ ጥቕሲ ተጠቒሶም ዘለዉ ሰባት ንየሆዋ ኣብ ምምላኽ ንኣብርሃምን ሳራን ዝሓበርዎም ጵሮሴሊታት ከም ዝዀኑ ገይሮም ተርጒሞምዎ እዮም። ከምኡ እንተ ዀይኑ፡ እታ ሳራ ዝነበረታ ድልድልቲ እምነት፡ ንኻልኦት ብዛዕባ ኣምላኻን ብዛዕባ ተስፋኣን ክትነግሮም ከላ ንኸተእምኖም ከም ዝሓገዘታ ዜጠራጥር ኣይኰነን። እምነትን ተስፋን ብርቂ ኣብ ዝዀነሉ እዋን ንነብር ስለ ዘለና፡ ብዛዕባ እዚ ኸነስተንትን ጠቓሚ እዩ። ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ጽቡቕ ነገር ምስ እትምሃር፡ ንኻልኦት ከተካፍሎም ትኽእልዶ፧
“ናብ ግብጺ ወረደ”
ብ14 ኒሳን 1943 ቅ.ክ. እዩ ኪኸውን ዚኽእል ንኤፍራጥስ ድሕሪ ምስጋሮም፡ ንደቡብ ገጾም ኣቢሎም ናብታ የሆዋ ዘተስፈዎም ሃገር መገዶም ኣቕንዑ። (ዘጸኣት 12:40, 41) ሳራ በታ ጽባቐን እተፈላለየ ነገራትን ባህ ዜብል ክሊማን ዝነበራ ምድሪ ተሳሒባ ናብዝን ናብትን ግልጽ ክትብል ከላ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። ኣብ ከባቢ ሴኬም፡ ኣብ ጥቓ እቲ ዓበይቲ ኣእዋም ሞሬ፡ የሆዋ ንኣብርሃም እንደገና ተራእዮ እሞ፡ “እዛ ምድሪ እዚኣ ንዘርእኻ ኽህቦ እየ” በሎ። እዚ “ዘርኢ” ዚብል መግለጺ ንኣብርሃም ዓብዪ ትርጉም ዝሓዘለ እዩ ነይሩ። ብዛዕባ እቲ የሆዋ፡ ሓደ ዘርኢ ወዲ ሰብ ንሰይጣን ከም ዚጭፍልቕ ኣብ ገነት ኤደን ኣቐዲሙ እተነበዮ ትንቢት ከም ዚሓስብ ገይርዎ ኪኸውን ኣለዎ። የሆዋ ንኣብርሃም፡ ካብኡ ዚወጽእ ህዝቢ ንዅሎም ዓሌታት ምድሪ ንበረኸት ከም ዚኸውን ሓቢርዎ ነይሩ እዩ።—ዘፍጥረት 3:15፣ 12:2, 3, 6, 7።
ኰይኑ ግና፡ እታ ስድራ ቤት ካብ መከራ እዛ ዓለም እዚኣ ናጻ ኣይነበረትን። ኣብ ምድሪ ከነኣን ጥሜት ምስ ኰነ፡ ኣብርሃም ስድራ ቤቱ መሪሑ ናብ ሸነኽ ደቡብ፡ ናብ ግብጺ ኪኸይድ ወሰነ። እንተዀነ ግና፡ ኣብቲ ዞባ ሓደ ሓደጋ ኸም ዘሎ ስለ እተገንዘበ ንሳራ፡ “በጃኺ ስምዕኒ! መልክዐኛ ሰበይቲ ምዃንኪ እፈልጥ እየ። ግብጻውያን ምስ ረኣዩኺ ድማ፡ ‘እዚኣ ሰበይቱ እያ’ ኺብሉ እዮም። ንዓይ ቀቲሎም ከኣ፡ ንዓኺ ብህይወት ኪሓድጉኺ እዮም። ብሳላኺ ደሓን ምእንቲ ኺረክብ፡ ህይወተይ ከኣ ምእንቲ ኽትነሓፍሲ፡ በጃኺ ሓብቱ እየ በሊ” በላ። (ዘፍጥረት 12:10-13) ኣብርሃም ከምዚ ዝበለ ዘይልሙድ ነገር ዝሓተተ ስለምንታይ እዩ፧
ኣብርሃም ከምቲ ገሊኦም ሃያስያን ዚብልዎ፡ ሓሳዊ ወይ ጃጃዊ ኣይነበረን። ሳራ ብሓቂ ሓብቱ፡ ጓል ኣቦኡ እያ። እቲ ኣብርሃም ዝገበሮ ጥንቃቐ ድማ ግቡእ መሰረት ዝነበሮ እዩ። ኣብርሃምን ሳራን፡ ካብቲ ሓደ ፍሉይ ዘርእን ፍሉይ ህዝብን ብኣብርሃም ኣቢሉ ኺመጽእ ኣምላኽ ዘውጽኦ ዕላማ ንላዕሊ ኣገዳስነት ዘለዎ ዝዀነ ነገር ከም ዘየለ ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ስለዚ፡ ድሕንነት ኣብርሃም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። ብተወሳኺ፡ ሰበ ስልጣን ግብጺ፡ ኣንስቲ ሰብኡት ዘሪፎም ንሰብኡተን ምቕታል ልሙድ ተርእዮ ኸም ዝነበረ ሰነ ጥንታዊ መርትዖታት የረጋግጽ እዩ። ስለዚ፡ ኣብርሃም ጥበባዊ ስጕምቲ እዩ ወሲዱ፣ ሳራ ድማ ንውሳነኡ ብትሕትና ደጊፋቶ እያ።
እቲ ነዊሕ ከይጸንሐ ዘጋጠመ ፍጻመታት ከም ዚሕብሮ፡ ኣብርሃም ኪፈርህ ሓቁ እዩ ነይሩ። ገሊኦም መሳፍንቲ ፈርኦን ነቲ ሳራ ዝነበራ፡ ኣብ ዕድሚኣ ልሙድ ዘይኰነ፡ ዜደንቕ ቍንጅና ኣስተብሃሉሉ። ብዛዕባኣ ንፈርኦን ምስ ነገርዎ ኸኣ ናብኡ ኼምጽእዋ ኣዘዘ። ነቲ ኣብርሃም እተሰምዖ ኸቢድ ጓሂ ዀነ ነቲ ሳራ ዝነበራ ፍርሂ ኽንግምቶ ኣይንኽእልን ኢና። እንተዀነ ግና፡ ከም ጅሆ ዘይኰነትስ፡ ከም ክብርቲ ጋሻ እተታሕዘት እዩ ዚመስል። ምናልባት እውን ፈርኦን ብሃብቱ ኺምስጣ እሞ፡ ጸኒሑ ምስ “ሓዋ” ተዘራሪቡ ሰበይቱ ኽትኰኖ ኺወስዳ ሓሲቡ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ።—ዘፍጥረት 12:14-16።
ሳራ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዀይና ብመስኮት ወይ ብገበላ ንኣቀማምጣ መሬት ግብጺ ኽትጥምት ከላ እሞ ሕሰብ። ብመናድቕን ብናሕስን ኣብ እተሸፈነ፡ ጽቡቕ ብልዒ ድማ ኣብ ዚቐርበሉ ቤት እንደገና ብዛዕባ ምንባር ከመይ ተሰሚዕዋ፧ እዚ ኻብቲ ቕድሚ ሕጂ ኣብ ኡር ዝነበራ ዚበልጽ ምሾት ነይርዎ ኪኸውን ዚኽእል ናብራ የስድዓ ደዀን ይኸውን፧ ንኣብርሃም ጠንጢና ሰበይቲ እዚ ፈርኦን ክትከውን እንተ ትመርጽ ነይራ፡ ሰይጣን ማዕረ ኽንደይ ከም ዚሕጐስ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። ሳራ ግና ከምኡ ኣይገበረትን። ንሰብኣያን ንቓል ኪዳናን ንኣምላኻን እምንቲ እያ ነይራ። ኣብዛ ርኽሰት ዝመልኣ ዓለም፡ ነፍሲ ወከፍ ምርዑው ሰብ ንመጻምድቱ ኸምዚ ዝበለ ተኣማንነት እንተ ዜርእስ መን ምሃበ! ምስ እተፍቅሮም ሰባትን ምስ ፈተውትኻን ኣብ ዘሎካ ርክብ ንተኣማንነት ሳራ ኽትቀድሓ ትኽእልዶ፧
የሆዋ ነዛ ፍቕርቲ ሰበይቲ ምእንቲ ኼዕቍባ ኢሉ፡ ናብ ፈርኦንን ናብ ቤተ ሰቡን ብርቱዕ መዓት ብምስዳድ ጣልቃ ኣተወ። ፈርኦን፡ ሳራ ሰበይቲ ኣብርሃም ምዃና ብገለ መገዲ ምስ ፈለጠ፡ ናብ ሰብኣያ መለሳ፣ ኵሎም ኣባላት እታ ስድራ ቤት ካብ ግብጺ ኺወጹ ድማ ኣዘዘ። (ዘፍጥረት 12:17-20) ኣብርሃም እታ ፍቕርቲ ሰበይቱ እንደገና ምስ ተመልሰትሉ፡ ክሳዕ ክንደይ ኰን እዩ ተሓጕሱ! ብፍቕራዊ መገዲ፡ “መልክዐኛ ሰበይቲ ምዃንኪ እፈልጥ እየ” ብምባል ከም ዘድነቓ ዘክር። ኰይኑ ግና ኣብርሃም፡ ሳራ ንዝነበራ ኻልእ ዓይነት ጽባቐ፡ ማለት ነቲ ኻብ ደጋዊ ትርኢታ ኣጸቢቑ ዚበልጽ ውሽጣዊ ጽባቐኣ እዩ ዜድንቕ ነይሩ። ሳራ፡ እቲ የሆዋ ኣኽቢሩ ዚርእዮ ናይ ሓቂ ውሽጣዊ ጽባቐ እዩ ነይርዋ። (1 ጴጥሮስ 3:1-5) እዚ ዅላትና ኸነጥርዮ እንኽእል ውሽጣዊ ጽባቐ እዩ። ኣብ ክንዲ ንስጋዊ ነገራት ንመንፈሳዊ ነገራት ነቐድም እንተ ዄንና፡ ብዛዕባ ኣምላኽ ዘሎና ፍልጠት ንኻልኦት ነካፍል እንተ ዄንና፡ ከምኡ ድማ ኣብ ግዜ ፈተና ንስነ ምግባራዊ መለክዒታት የሆዋ ብተኣማንነት ንድግፍ እንተ ዄንና፡ ኣስኣሰር እምነት ሳራ ኽንስዕብ ኢና። ▪
^ ሕ.ጽ. 3 ኣብ ፈለማ፡ ስማቶም ኣብራምን ሳራይን እዩ ነይሩ፣ ኰይኑ ግና፡ በቲ የሆዋ ጸኒሑ ዝሃቦም ስማት እዮም ዝያዳ ዚፍለጡ።—ዘፍጥረት 17:5, 15።
^ ሕ.ጽ. 8 ሳራ ንኣብርሃም ሓብቱ፡ ጓል ኣቦኡ እያ ነይራ። ታራ ንኽልቲኦም ኣቦኦም እዩ ነይሩ፣ ኣዴታቶም ግና እተፈላለያ እየን ነይረን። (ዘፍጥረት 20:12) ሎሚ ኸምዚ ዝኣመሰለ መውስቦ ዘይግቡእ እኳ እንተዀነ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ እተፈልየ ዅነታት ከም ዝነበረ ምዝካር ኣገዳሲ እዩ። ሰባት ናብቲ ኣዳምን ሄዋንን ዝነበሮም እሞ ጸኒሖም ዘጥፍእዎ ፍጽምና ዝቐረቡ እዮም ነይሮም። ንኸምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ሰባት፡ ምስ ቀረባ ዘመድ ዚግበር መውስቦ ኣብ ውሉዳቶም ጂናዊ ጸገማት የስዕበሎም ከም ዘይነበረ ንጹር እዩ። ድሕሪ ኣስታት 400 ዓመት ግና ዕምሪ ደቂ ሰብ ምስ ናትና ዚመሳሰል ኰነ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ሕጊ ሙሴ ንዅሉ እቲ ምስ ቀረባ ዘመድ ዚግበር ጾታዊ ርክብ ከልከለ።—ዘሌዋውያን 18:6።