text:
ነዚ ንምግባር ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
፳፻ (2014)
ኣሥመራ – ዘመነ ትንሣኤ – ፳፻ (2014)
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ዘመነ ትንሣኤ ፳፻(2014)
Where is
yourBrother?
(Gen.4:9)
Pastoral letter
Of the Catholic Eparchs of Eritrea
Easter (2014)
Asmara Eritrea
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ሰላምታ
1.“ብእምነት ናይ ሓቂ ደቅና’’ ናብ ዝኾኑ ምእመናንን፣ ናብ ኵሎም ሰብ ጽቡቕ ድላይን፣ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፣ ካብ ክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታናን፣ ጸጋን ምሕረትን ሰላምን ምሳኻትኩም ይኹን።1 ብትንሣኤ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣትን ሞትን ዓወት ዝተረኽበሉ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ ብጐይታ ኣብ ብርሃን ምእንቲ ክትህልዉ፡ፍረ ብርሃን ዝኾነ ጽድቅን ሓቅን ክትለብሱ (ኤፌ.5፡8-9 ረአ) ሠናይ ትምኒትና ንገልጽ።
ፍቁራን ብኽርስቶስ ኣኅዋትን ኣኃትን! “እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም እንረኽቦ ዜረጋግጽ፣ ነቲ ዘይረአ ነገር ከምዘሎ ዜረድእ….”ጥራሕ ዘይኮነ፣ “ዅሉ ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከምዝተፈጥረ…” ዚገልጽ፣ ነቲ ዅሉ ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ዚፍጸምን ዚኸውንን ዘበለ ከኣ ኡነተይና ትርጕሙን መልእኽቱን ብብርሃን “እምነት ስለ እነስተውዕሎ”2፣ ካብ’ዛ እምነት’ዚኣ ተበጊስናን፣ በኣኣ ተንቀሳቒስናን ነዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ነቕርበልኩም።
ምስጋና
2. መብዝሕትኦም ሰባት ብጊጉይ ርድኢት ምዕባሌ ተታሊሎም፣ ካብ እምነት ዘንቢሎም ኣብ ዚርከቡሉ እዋን፣ “ነቲ ብእምነት ዝተፈጸመ ዕዮኹም፣ ኣብ ፍቕሪ ዝተመሥረተ ጻዕርኹም፣ ኣብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘላ ተስፋ ንዝተመሥረተ ጽንዓትኩም”3 እናሓሰብና፣ኣብ ጸሎትና’ውን እናዘከርናኩም፣ምእንቲ ኵልኹም ንኣምላኽና ነመስግኖ ኣሎና።4
“ብርሃን እምነት ነቲ ሰብኣዊ ሃለዋትናን ኵነትናን፣ ብውሽጡ ከብረሃሉን ንደቅ ግዜና (ደቂ ተባዕትዮንን ደቀንስትዮን) ኣብ ኵሉ ጕዕዞኦም ዘሰንዮም ምእንቲ ኪኸውንን…ንሕይወት ሰባት ብዅሉ መዳያታ፣ እምነት ብኸመይ ዝበለ ኣገባብ ከም
1 1ጢሞ.1᎓2
2 ዕብ.11᎓1-3
3 1ተሰ.1᎓3
4 1ተሰ.1᎓2 ረአ
3
ተደልድላን…”5ከነስተንትን፣ነዚ ኸኣ ብቓል-ኣምላኽ ተሰኒና ክንፍጽሞ፣እዚ ዝዛዘምናዮ መደብ ዓመት-እምነት ዘተሓሳስበና እዩ።
ነዚ ዓመት እምነት ብዕዉትን ብናይ ምሕዳስ መንፈሳዊ መደባትን ጀሚርና፣ ዝሓለፈን ዘሎን ኵነት-እምነትናን እምነታዊ ጕዕዞናን ዓመት ምሉእ ክንምርምር፡ ንኣምላኽ ክንዝምር፡ ክንጽሊ፡ክንንሳሕ፡ ብምኽኣልና፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ታሪኽ ቤተክርስትያንና ዓቢይ ስጕሚ ብዝኾነ፣ ብናይ ሓዳስ ሰበኻ ሠገነይቲ ምቛም ስለዝባረኸና፡ በቲ ንቐዳሞትና ዝዓደሎ ነቕ ዘይብል እምነት፡ንእግዚአብሔር ኣምላኽ ልዑል ምስጋና ይብጸሓዮ!
ዕላማ
3.ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16፡ ኣብ’ታ “ኣፍደገ እምነት” እትብል መልእ-ኽቶም፣ ንቤተክርስትያን ኮነ ነኣና ንጓሶት ምእመናን ዝሃቡና ምሕጽንታ፣ ንኵነታት ግዜና ዚርኢ ዘቕረብዎ ምልክታ ነይሩ። “ቤተክርስትያን ብምልእታ ኮነ ኵሎም ጓሶት ልክዕ ከም ክርስቶስ ኮይኖም ነቲ ሕዝቢ ካብ ምድረበዳ መሪሖም ከውጽእዎ፣ ናብ’ቲ ሰፈር ሕይወት ኪመርሕዎ፣ …ናብ’ቲ ምልኣት ሕይወት ዚህብ፡ ናብኡ ከብጽሕዎ ኪብገሱ ኣለዎም” ድሕሪ ምባል፣ ቀጺሎም፡ “ክርስትያን በቲ ንማኅበራዊ ናብራ ንሕንጸተሰባዊ ኮነ ፖለቲካዊ መዳይ ዚርኢ…ሕልፊ ዚግደሱ ኮይኖም ይረኣዩ፣ ብእምነት ብዝመጽአ ግን፣ ንሕይወት ኅብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ ከም ትሑዝን ንቡርን ዚግምትዎ ይመስሉ፣ ከም ሓቁ ግን ደጊም እዚ ግምት’ዚ ከም ንቡር ወይ ትሑዝ ኪውሰድ ኣይከኣልን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብዚበዝሕ “ጕዳይ እምነት” ግልጺ ብግልጺ ዚንጸግ ዘሎ እዩ፣ “ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ንትሕዝቶ እምነትን፣ ካብኡ ንዚፍልፍል ሓሳባትን መደብ ሕይወትን” ዓቢይ ግምት ዚወሃበሉ ግዜ ነይሩ “ሎሚ ግን….ንብዙኃት ሰባት ብዝተንከፎም ዓሚቝን ረቂቕን ፈተና እምነት” መላእ ኅብረተ-ሰብ ኪናወጽ ዚርከበሉ እዋን እዩ።(ኣፍ. እም. ረአ)
4.ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ነውጺ ኣብ ግምት ብምእታው፣ብእምነትና ክንድልድል እዮም እምበኣር ኣቦና ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16 ነዚ መደብ ዓመት-እምነት ዝሠርዑልና። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ሓዋርያነት ተመሃሪኡን ተኸታሊኡን ንዝነበረ ጢሞቴዎስ፣ “ኣሰር ጽድቅን እምነትን” ኪስዕብ፣ ነዚ ኸኣ በቲ ካብ ሕፃንነቱ ኣትሒዙ ዝነበሮ ጽንዓትን ትብዓትን6 ኪቕጽሎ…..”ከምዝመዓዶ፣ ንሕና ኣብ ኤርትራ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጳጳሳት ድማ ካብ’ቶም ኣኃትን ኣኃውን ምእመናን “ብእምነቱ ዚህከ ንኸይህሉ”7 ከነነቓቕሕ ግቡእና እዩ።
5 ብር. እም. 6
6 2ጢሞ.2᎓22
7 ኣፍ. እም.᎓ 15
4
ፍቁራት ኣኃትናን ኣኅዋትናን! እዛ ክንድ’ዚ ዚኣክል ኣገዳስነት ዘለዋ “እምነት ከይትጠፍእ ምእንታኻትኹም ከምዝጸለና”8 እንከነረጋግጸልኩም፡ ኢየሱስ ንጴጥሮስ ኣብ ዝሃቦ ሕድሪ፣ ንኣኅዋቱን ኣኃቱን ኣብ’ታ እምነት’ቲኣ ንኸጽንዖም ዝነገሮ ቃል ነኣና’ውን ከምዝተባህለ ንርዳእ፣ከምኡ’ውን እቲ ንኣዳም “ኣበይ ኣሎኻ?’ (ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ንደቅሰብ ዚደሊ ኣምላኽ፣ ኣብ’ዛ መወዳእታ መልእኽቶም ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ከምዝበሉና፣ ነኣና’ውን ”ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”[(ዘፍጥ.4፡9)(ታሕ. ወን.211)] እናበለ ከምዚሓትት ንፈልጥ። ምእንት’ዚ ብዅሉ መዳያት ሕይወቱ ኣመት ኃውና ንምግባርን፣ “ካብ ምእማን ንዚመጽእ ዓቢይ ታሕጓስ ንምስትምቓርን እምነት ንዚኸፍተልና ሰፊሕ ኣድማስን፣… ነታ እምነት’ቲኣ ድማ ብፍጹም ሓድነታን ምልኣታን ክንገልጻ፣ በቲ ህላዌኡን ብስራሕ መንፈስ ቅዱስን በርቲዕና፣ ኣብ ዝኽሪ ጐይታ እሙናት ኮይንና ንኽንርከብ…”9 ብዚብል ዕላማ ነዚ ንጽሕፈልኩም ኣሎና።
፩ይ ክፍሊ፡ ምዝዛም ዓመት እምነት
እምነት እንታይ እዩ?
5.በዚ ዘኽበርናዮ ዓመት እምነት ተለዓዒልና ናብ ዝተሓደሰ መድረኽ ሕይወት ደዪብና ክንስጕም ስለዝተደልየ እዚ መደብ’ዚ ተኻይዱ። ምእንት’ዚ ዓመት-እምነትተዛዚሙ ማለት፣ ኣብኡ ብዝረኸብናዮ ሓዲስ ኃይሊ ተሓጊዝና ክንጐዓዝ ከምዝተበገስና ዜመልክት ስለዝኾነ፣ እቲ ናይ ሓቂ ዓመት እምነት ወይ ጕዕዞ እምነት ተዛዚሙ ዘይኮነስ፣ ሕጂ’ዩ ተጀሚሩ፡ ዚቕጽል’ውን እዩ።
ስለ’ዚ እምበኣር እምነት ንሓደ ሰብ ከመይ ዝበለ ታሕጓስ ከምትህቦ፣ ዚኣምን ሰብ፡ ዚኣምን ሕዝቢ፡ ካብ’ቲ ዘየኣምን ብኸመይ ከም ዚፍለ፣ ኣብ ኣምላኽ ምእማን ኣየናይ ሓለፋ ከምዘለዎ፣ ዘይምእማን ከኣ ከመይ ዝበለ ወጽዓ ምዃኑ ከነስተውዕል ይግባእ።
ነቲ ኣብ ኣምላኽ ዘየኣምን ሰብ፣ ዓለም መበቈሉን ምምዕባሉን ኵሉ ኣንፈትን ዕላማን ብዘይብሉ ኣገባብ ዚካየድ እዩ። ናይ ዕድልን ኣጋጣምን እንኪኸውን፣ ኣብ ኣምላኽ ንዚኣምን ግን ዓለም ፍጥረት ኣምላኽ እዩ፣ ናይ ክእለቱን ኣፍቅሮቱን ሕያውነቱን ውጽኢት፣ ነኣና ንደቅሰብ ከኣ ብሓላፍነት ክንነብረሉ ዝተዋህበና ዓቢይ ህያብ እዩ።
6.ብዘይካ እምነት፣ እቲ ግፍዕን ሥቓይን ውርደትን ብኸምኡ የሓልፍ፣ሥቓይ ዝወረዶ ሰብ ምስኪን ይበሃል፣ ምስ እምነት ግን ኣምላኽ ናይቶም ግፉዓትን ተሣቐይትን ንብዓት ኪደርዘሎም10 እዩ ቍስሎም ኪዝንነሎም እዩ፣ “ኵሉ ሥጋ ዝለበሰ ከኣ ድኅነት ኣምላኽ ኪርኢ እዩ”(ሉቃ.3፡6)።
8 ሉቃ. 22፡32
9 ብር. እም. 5
10 ራእ.21፡4
5
ብዘይካ እምነት እንተኾይኑ፣ እቲ ዝበለጸ ናይ ሕይወት ሰብ ተመክሮታት ከም ሕያውነት፡ ፍቕሪ፡ ስኒት፡ ምሕዝነት፡ ምሕረት፡ ረድኤት፡ ሠናይነት…ዘበለ ኵሉ፣ ትርጉም ዘይብሉ ሓላፊ ነገራት እዩ፣ ምስ ኣምላኽ ግን ኣብ መፈለምታ ይኹን ኣብ መፈጸምታ ወትሩ እቲ ሠናይን እቲ ፍቕርን ኣሎ። ኵሉ እንፍጽሞ ተግባራት ከኣ፣ እቲ ናይ “እምነትና ፈላምን ፈጻምን”11 ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ የጽንዓልናን የበርትዓልናን።
ብዘይካ እምነት እንተደኣ ኮይኑ፣ ሞት ናይ ኵሉ መወዳእታ፣ ንዅሉ ሰብኣዊ ርክባት ዚብጥስ ኮይኑ ኪረአ እዩ። ምስ እምነት ግን ሞት ካብ’ዚ ግዜያዊ ዓለም’ዚ ፈነዋ፣ ናብ’ቲ ምስ ኣምላኽ ዚንበር ሕይወት ድማ መእተዊ፣ ምስ ዝቐደሙና ዘራኽበና፣ መወዳእታ ናብ ዘይብሉ ዘለዓለማዊ ሱታፌ ዘእትወና እዩ።
7.ብዘይካ እምነት ኪሕሰብ ከሎ፣ ናብ’ዚ ዓለም’ዚ በጋጣም ብዕድል ከም ዝመጻእና ገቢርካ ኪግመት፣ መወዳእታና ከኣ ከንቱን ኢምንትን፣ ኣብ ኢድ ኃይልታት ጥፍኣትን ኪኸውን ማለት እዩ። ኣብ ኣምላኽ ብዘሎና እምነት ግን ካብ’ቲ ፈጣሪ ሰማያት ምድርን ዝመጻእና ምዃንና ንርዳእ፣ ብኃውና ንግደስ፣ መወዳእታ ከኣ ናብኡ ናብ ቤት ኣቦና ንምለስ፣ እዚ ሕይወት‘ዚ ንግዜኡ’ኳ ብጸገማትን ግድላትን ዝተናወጸ እንተኾነ፣ መወዳእታኡ ግን ናይ ጸጋ ኣምላኽ ውሕስነት ከምዘሎና ንፈልጥ። እቲ “ብኽርስቶስ ዘይመቀረ ዅሉ መሪርን መጺጽን ብምዃኑ” (ቅ. በርናርዶስ) ብእምነት፣ ብፍላይ ድማ “ኣነ መንገድን ሓቅን ሕይወትን እየ”12፣ ኣብ ዝበለ ኽርስቶስ ዚህልወና እምነት፣ ንሕይወት ዜብርህን ዚመርሕን እዩ። እንተዘይኮነ ናብ ጸልማት ምውዳቕ ግዲ እዩ። “እምነትኩም እንተዘይጸንዐ፡ በሓቂ ኣይክትጸንዑን ኢኹም”13።
8.እዛ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ እትግለጽ እምነት፣ ንዓለም እትስዕር እምነት’ያ14 ክንብል ከሎና፣ ንዓለም ትንዕቆን ተርሕቖን ማለት ዘይኮነስ፣ ልቡ ከምዚኽፈትን፣ ነቲ ደረታቱ ሰጊሩ ምስ ኣምላኽ ናብ ዚግበር ሱታፌ ብምእታው፣ ምልኣት ሕይወትን ሓጐስን ንኺጭብጥ፡ ንትዕቢትን ተንኰልን ጽልእን ኃጢኣትን ንኸሸንፍ እተኽእሎ ስለ ዝኾነት እዩ። ብእምነት እንተደኣ ኾይኑ፡ ሰብ ኣምሳል ኣምላኽ፣ ውሉድ ኣምላኽ
11 ዕብ.12፡2
12 ዮሓ.14፡6
13 ኢሳ.7፡9
14 1ዮሓ.5᎓4
6
ምዃኑ ዚርደኣሉ፣ ሰባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣቦ ኮይኖም፣ ብፍቕሪ ሓድሕድ ኪነብሩ፣ ናይ ኃዎምን ኃውቶምን ሃለዋት ደሃይ ኪገብሩ ከም ዚግበኦም ዘመልክት እዩ። ምኽንያቱ እቲ …“ንሰብ ዘይመውት ገይሩ እዩ ዝፈጠሮ፣ እወ ብመልክዑ ዘለዓለማዊ ገይሩ ዝፈጠሮ” 15 እግዚኣብሔር፣ ወትሩ “ኣበይ ኣሎ ኃውኻ?” እናበለ ምሕታት ኣየቋርጽን እዩ።
“…ወድሰብ ብቐጻሊ ኣብ ትሕቲ መንፈስ ኣምላኽ ብምዃኑ፡ ንሕቶ እምነት ፈጺሙ ሸለል ኪብሎ ኣይክእልን፣ ናይ ዝሓለፈ ኣዝማናት ተመክሮን ትዕዝብትን ኮነ፡ ናይዚ ዘሎናዮ እዋን ዝተፈላለየ ምልክታት ነዚ እዩ ዜረጋግጸልና። ወትሩ ከኣ ወድሰብ፡ናይ ሕይወቱን ስራሓቱን ሞቱን፡ትርጕምን ምሥጢርን ንምፍላጥ፣ብዘይንጹር ኣገባብ’ውን ይኹን ኪርዳእ ምስተመነየ እዩ…”16። ንኽርስቶስ ምፍላጥን ዘይምፍላጥን ከመይ ዝበለ ፍልልይ ከምዘለዎ፣ ምስኡ ክትጐዓዝ ምኽኣልን፣ ብዕዉር ኣገባብ ምክያድን በበይኑእዩ፣ንቓሉ ምስማዕ…ምስኢየሱስ እንተኾይኑ፣ ሕይወትብመንፈስ ዝሃብተመት ትኸውን፣ ኣብ ኵሉ ኸኣ ትርጕም ምርካብ ይከኣል…”17።
9.ቤተክርስትያን ንምድራውን ግዜያውን ሃለዋት ደቂሰብ ብወንጌል ከተብርሆ ግቡኣ ስለዝኾነ፣18 “ሎሚ ናይ ዘለዉ ኵሎም ሰባት ሓጎሶምን ተስፋኦምን፡ ሓዘኖምን ጓሂኦምን፡ እዚ ኵሉ ናይ ቤተክርስትያን ሓጎስን ተስፋን ሓዘንን ጓህን’ውን…” ብምዃኑ “ብርሃን እምነት ከኣ ንሥቓያት’ዚ ዓለም’ዚ ከምንርስዕ ዚገብር” ዘይኮነስ፣ እምነት “ኣብ እንገብሮ ስጕምትና ዚመርሓና፣ ንጕዕዞና ዚበቅዕ መብራህቲ” እዩ። እቲ “ናይ እምነትና ጀማርን ፈጻምን ባዕሉ”19 ብምዃኑ፣ ብብርሃኑ ምእንቲ ክንርኢ ክርስቶስ ኣብ’ቲ ጠመተኡ ከሳትፈና’ ኢሉ20፣“ኣዳም ኣበይ ኣሎኻ?”(ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ደለየና። ስለ’ዚ በዚ “ንዕለታዊ ሕይወትና ሓዲሽ ኃይልን ብርታዐን ዚህብ21 እምነት ተመሪሕና ንኵነታትናን ኵነት ሓውናን ክንግምግም ግቡእ እዩ።
ነዚ ንምግባር “ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ።22 ምእንት’ዚ ኣብ’ዚ እንገብሮ ገምጋም ህልው ኵነታትና፣ እምነትና ዓቢይ ሓገዝ የበርክተልና። ምኽንያቱ “ ቅኑዕን ብቑዕን እምነት ዚበሃል፣ናይ ውልቂ
15ጥበ. ሰሎ.2᎓23
16ፍሥ. ተስ. 41 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
17ታሕ. ወን. 266
18ሓዋ. ተል. ምእ. 5 ረአ (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19ዕብ 12፡2
20ብር. እም. 57 ረአ
21ብር. እም. 57 ረአ
22ሰላምን ምዕብልናን … 1991
7
ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንዓለም ንምልዋጥ ዓሚቝ ባህጊ ዘለዎ፣ ሓቅን ቁምነገራዊ ክብርታትን ንምትሕልላፍ ዚብገስ፣ ካብ’ዚ ዓለም’ዚ ክንሓልፍ ከሎና ድማ፣ ነዛ ዓለም ክንረኽባ ከሎና ካብ ዝነበረቶ ዝሓሸትን፡ ዝበለጸትን ገቢርና ንኽንሓድጋ…
ዚሕግዘና እዩ።”(ታሕ. ወን. 183)
10. ብብርሃን እምነት ምርኣይ፣ ነቲ “ብኢየሱስ ኣቢሉ ዝመጽአ ዓቢይ ህያብ”23 ምቕባል ማለት እዩ። “…እዚ ናይ ኣምላኽ ህያብ-እምነት ኣባና ዝወረደ መልዕልተ-ባሕርያዊ መንፈሳዊ ኃይሊ ስለዝኾነ፣ ኣብኡን በኣኡን ዓቢይ ፍቕሪ ከምዝተወፈየልና ዘበሥር ጥዑም ቃል ከም ዝተነግረና፣ነቲ ቓል’ቲ ነቲ ሥጋ ዝለበሰ (ሰብ ዝኾነ)ቃል-ኣምላኽ ኢየሱስ ክርስቶስ ክንቅበል ከሎና፣ መንፈስ ቅዱስ ብኡብኡ ይልውጠና የሓድሰና፣ ንመጻኢ ገጽና ኣብ እንኸዶ መንገዲና የብረሃልና፤ ብናይ ተስፋ ክንፊ ተሓጊዝና፣ በቲ መንገድ’ቲ ኣቢልና፣ ብታሕጓስ ከነንሳፍፍ የኽእለና። ምእንት’ዚ ከኣ እዘን ብዘደንቕ ኣገባብ ሓድሕድ ዝተጠናነጋ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ሠሚረን፣….ንሕይወትና ደራኺ ኃይሊ ይኾንኦ…”24፣ እነሆ’ምበኣር ሕጂ “….እዚ እምነት ዜርሕወልናን፣ ኣብ ቅድሜና ዚሰጥሓልናን መንገዲ ከመይ ዝበለ መንገዲ…”25 ከምዝኾነ ክንግምግም ግዲ ይኾነና።
11.“… ሎሚ’ውን ከም ቀደም፣ ንልቢ ወድሰብ ብዕምቈት ዘናውጾ፣ ናይ ሃለዋት ሰብ ዓሚቝን ረቂቕን ምሥጢር ምላሽ ንምርካብ፣ ሰባት ናብ ዝተፈላለየ መደብ ሃይማ ኖት ይዝንብሉ…፦ ሰብ እንታይ እዩ? ናይ ሕይወቱ ዕላማን ትርጕምን፣ ጽቡቕ ወይ ሠናይ ዚበሃልከ ከመይ ዝበለ እዩ? ኃጢኣት እንታይ እዩ? ሓዘንን ጓህንከ ካበይ እዩ ምንጩ? ዕላማኡኸ? ናብ’ቲ ሓቀይና ታሕጓስ ዚወስድ መንገዲ ኣበይ እዩ ዘሎ? ብዛዕባ ሞት/ፍርዲ፣ክንየው ሞት ብዛዕባ ዘሎ ዓስቢ ተግባራትካ ብዚርኢኸ እቲ ሓቁ ኣየናይ እዩ? ንህላዌና ከቢብዎ ዚርከብ እቲ ዝዓበየን፡ ብቓል ዘይግለጽን ምሥጢር እንታይ እዩ? እዚ ጕዕዞናኸ ካበይ ተበጊሱ፣ ናበይ ገጹ እዩኸ ዚመርሓና?…”።26 “…በዚ እዋናት’ዚ ይረአ ብዘሎ ኵነታት ከምዚረጋገጽ፣ ወድሰብ ብዘይካ ናይ ኣምላኽ ሓገዝን፣ ብዘይካ ተስፋ ዘለዓለማዊ ሕይወትን ኪተርፍ ከሎ ኣዝዩ ይጕዳእ፣ እቲ ንሰብ ኣብ ቅብጸት ተስፋ ከውድቖ ዚኽእል ናይ ሕይወትን ሞትን፡ ናይ ክፍኣትን ሥቓይን ግድላት ብድብድቡ ብዘይ ምላሽ ይተርፍ”27። እዚ ከኣ ዝዓበየ ወጽዓ እዩ።
23ብር. እም. 1
24ብር. እም. 7
25ብር. እም. 7
26ዘሎናዮ እዋን፡ 1
27ፍሥ.ተስ. 21 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
8
፪ይ ክፍሊ፡ ህልው ኵነትና
በረኸት ኣምላኽ
12. ካብ ናይ ዝሓለፈ ተበጊስና ክንርእዮ ከሎና፣ ከነመስግነሉ ዚግበኣና ብዙሕ በረኸት ኣምላኽ ከም ዝተቐበልና ክንዝክር ግቡእ እዩ። ንሃገርና ክንርኢ ከሎና፣ መሊኡ ዚፈስስ ባሕርያዊ ሃብቲ’ኳ እንተዘይብላ፣ ኣብ ካልእ ዓለም ንዘጋጥም ገሊኡ ባሕርያዊ ሓደጋታት ርኢኻስ፣ ብህዱእን ሰላማውን ኵነታት ኣየርን ንብረትን ስለዝባረኸና፣ ፈሪሓ-እግዚኣብሔር ዝሓደሮ፣ ምስ ዝኸምኡ ሰብ ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ ስለዝሃበና፣ ብዓሌትን ወገን ሃይማኖትን ከይተጠማመተ ዚነባበር፣ ነቲ ብዝሓትን ዓይነትን ከም በረኸት ጠሚቱ ዚከባበር፣ ነቲ ብሩህ መጻኢኡ ብህድኣትን ርግኣትን ዘማዕዱ፣ ኣብ ሰላም ዚኣምንን ሕዝቢ ስለ ዝገበረና፣ ንኣምላኽና ከነመስግኖ ይግባእ።
ምኽንያቱ ከኣ ናይ’ዚ ኵሉ መሠረት ወይ ምንጩ፣ እቲ ናይ ሕዝብና ነዊሕ ሠረት ዘለዎ እምነት እዩ። እዚ እምነት’ዚ እዩ ምስ ዝኸምኡ ሰብን፣ ምስ ኣምላኽን ምስ ርእሱን ብስኒት ንኺነብር ዘኽኣሎን፡ ሎሚ’ውን ዘኽእሎ ዘሎን። “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”(ዘፍጥ.4፡9) ዚብል ሕቶ ዝኸበዶ ኅሊና ሕዝብና፣ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ ናይ ብጻዩን ሓዉን ሓዘንን ሓጎስን፣ ሕሱምን ጥዑምን ብምስታፍ፡ኪምልሸሉ ደኣ ተረኽበ እምበር “ኣይፈልጥን! ኣነዶሓላው ሓወይ እየ?” (ዘፍጥ.4፡9) ኪብል ኣይመለሸን። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ዓቢይ ናይ እምነት ቍምነገር ከይጠፍእ፣ እምነት ሕዝብና ክትዓቢ፣ ኦጐይታ! እምነት ወስኸና! እናበልና ክንጽሊ ግቡእ እዩ።
ንቕድሚት ንምስጓም ዚሕግዝ በብዓይነቱ ናይ ሕንጸት መደባትን ገለ ጻዕርታትን’ኳ እንተተፈተነ፣ ሕይወት ወትሩ ንቕድሚት ክትስጕም ክትመጣጠር ባሕርያዊ ስለዝኾነ፣ጋና ነቲ ዘይበጻሕናዮ ከነማዕዱ፣ ከምኡ’ውን ዘይሓወየ ቍስልታት ከምዘሎ ኪሕበኣና ስለ ዘይከኣል፣ በቲ ኣወንታዊ ጥራሕ ተዓሻሺና፣ ነቲ ኣሉታዊ ሸለል ክንብሎ ኣይንኽእልን። እዚ ኸኣ ንዝተፈላለየ ወገናት ሕይወትና ዚርኢ፣ ንስነ-ልቦናውን ውሽጣውን ስምዒትና ዚትንክፍ፣ ንማኅበራዊ ሲቪላዊ ናብራና፣ ንግዙፍ መነባብሮን፡ መንፈሳውን ሞራላውን ወገናት ሕይወትና ዚሓቍፍ እዩ። “ምእመናን ማኅበረ ክርስትናኦም ንትርከቡሉ ሃለዋትን ናይ ሃገሮም ኵነታትን፣ ብቅንዕና ምትንታንን ምፍታሽን ግቡኦም እዩ”።(ታሕ. ወን. 184)
9
ኅልቀት ባሕሪ
13. “ኣብ ራማ ድምጽን ብዙሕ ዋይዋይታን ብኽያትን ተሰምዐ፣ ራሔል ምእንቲ ደቃ በኸየት፣ ሞይቶም እዮም’ሞ ምጽንናዕ ኣበየት”28። ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት መስከረም/ ጥቅምቲ፣ ኣብ’ቲ ፍረ ኽራማት ዚሕፈሰሉን፣ ሕይወት ዚሕደሰሉን፣ ናይ ግእዛዊ ሓዲስ ዓመትና ተስፋ ዚንቀሳቐሰሉ ወርሓት፣ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ንኅሊና መላእ ዓለም ዝቐስቀስ፣ ኣብ ባሕሪ መዲተራንያን ብዝተፈጸመ ናይ መእንሰያትና ሕልፈት ወይ ኅልቀት፣ ንሕዝብና ኣብ ስንባደን ራዕድን ዘጥሓሎ እዩ። እዚ ፍጻሜ’ዚ ከኣ ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ፈቖዶ ሩባን ኵርባን፡ ኣብ ፈቖዶ ባሕርን ምድረበዳን፡ ብኢድ ገፋዕትን ጨወይትን ኪፍጸም ናይ ዝጸንሐ ተመሳሳሊ ኅልቀት መቐጸልታኡ እዩ። ስለ’ዚ ንቐዳሞትን ንዳሕረዎትን ክንሓስቦም ግዲ እዩ።
ኣብ ገገዝኡ ብሕቱ ዘይኮነስ መላእ ሕዝቢ ኪበኽየሎም ተረኺቡ።”…ምሉእ ለይቲ ክትበኪ ተሓድር ኣላ፣ንብዓታ ብምዕጕርታ ጀረው! ይብል ኣሎ …ኣዋልዳ ይጕህያ ኣለዋ፡ ካህናታ ድማ ይትክዙ ኣለዉ”29። ምኽንያቱ እቶም ጥዑም ኪረኽቡ ዝሓሰቡ፡ ኣብ ቕሥፈትን ጥፍኣትን እዮም ዝወደቑ፣ እዚ ዝተጠቕሰ ቃል መጽሓፍ፣ ብዘመን ኤርሚያስ ነቢይ ንዝተፈጸመ ኣመልኪቱ ብሉይ ኪዳን ዘመሓላለፎ፣ ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ማቴዎስ ወንጌላዊ ዳግማይ የቕርበልና።
እቲ ናይ ብሉይ ነቲ ብ587 ቅ.ክ. ኣብ ኢየሩሳሌምን ከባቢኣን ንዝተፈጸመ የዘኻኽረና፣ ባቢሎናውያን ወረርቲ ነቲ ሕዝቢ ካብ ኢየሩሳሌም ውጽእ ዝበለ፣ራማ ናብ ዚበሃል ጐልጐል (ሎሚ ራማላህ) ኣውጺኦም፣ ንኸተማ ኢየሩሳሌም ብሓዊ ኣቃጸልዋ። ድሕሪኡ ንደቂ ኢየሩሳሌም ንባቢሎን ማሪኾም ወሰድዎም፣ ስለ’ዚ ካብ ሕጂ ንደሓር “የለዉን”። በዚ ግዜ’ዚ እታ ንሕዝብን ንኣዴታትን እስራኤል እትውክል፣ ኣደ ሕዝቢ እስራኤል ዝኾነት ራሔል ከም ዝበኸየት ገይሩ የቕርቦ። ንሃገር ምሉእ ንሕዝቢ ምሉእ ኣብ ሓዘን ዝሸመመ ምንባሩ እንከዘኻኽር ግን እቲ ነቢይ ነቲ ናይ ተስፋን ምምላስን ሓሳብ ፈጺሙ ረሲዑዎ ኣይኮነን።
14. ወንጌላዊ ማቴዎስ ድማ፡ ነቲ ኣብ ቤተልሔም ዝነበረ መቓብር ራሔል ብምዝካር፣ ኣብ ቤተልሔምን ከባቢኣን ምስ’ቲ ብሄሮድስ ዝተፈጸመ ቅትለት ሕፃናት የተሓሕዞ። “ሞይቶም እዮም’ሞ” ብምባል እቲ ናይ ራሔል (ብስም ኵለን ኣዴታት) ዘይምእባድ ምኽንያቱ ይገልጽ፣ እቲ ብኽያት ኣውያት ናብ እግዚኣብሔር ዚዓርግ፣ ንሱ ጥራሕ’ዩ ዜጸናንዕ ዚድብስ፣ እዚ’ውን ብቓላት ብሕቱ ዘይኮነስ ብተስፋ ትንሣኤን፡ ንሙታን ብምትንሣእን ዚድበስ እዩ። እቲ “ሞይቶም እዮም እሞ የለዉን” ዝተባህለ ቃሉ ተለዊጡ፣ እቲ ብኽያትን እህህታን ከኣ ደው ዚብል፣ እቲ ዝወረደ በደል ብትንሣኤ ኪእረም እንከሎ እዩ።
28ማቴ. 2፡ 17-18 (ኤር.31፡15)
29ድጕ. ኤር. 1፡24
10
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ፍጻሜ ማለት፣ ናይ ባሕሪ ኅልቀትን፡ ናይ ምድረበዳ ሕልፈትን፡ ናይ ጨወይቲ ግፍዕታትን፣ ኣብ’ዚ ሥልጡን እዋን ፣ እሞ ኣብ ኣፍደገ’ቲ ሥልጡን ዚበሃል ዓለም ዝተፈጸመ ምዃኑ በሓቂ “ዜሕንኽ ተቐባልነት ዘይብሉ፣ ምስ’ቲ ወድሰብ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ምዕባሌን ሥልጣኔን ደረጃ ዘይኸይድ” ኪብሉ ርእሰ ሊቃነጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮስ ብተሪር ቃላት ገሊጾምዎ።
ምስ ራሔል ኣደ ኵሎም፣ ምስ ኵለን ኣዴታት ሓቢርና ናብ ኣምላኽ ንብዓትናን ጸሎትናን ነዕርግ። እታ ኣብ’ዚ ምድር’ዚ ዘይረኸብዋ ርግኣት፣ ነኣኣ ኪረኽቡ ኪብሉ ከኣ ብሓደጋ ዝተረኽቡ ደቅና፣ ነታ ሃሰስ ዝበልዋ ቅሳነት ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ኪረኽብዋ፣ ማንም ብዘይወስደሎም ኣገባብ ከኣ ምስኡ ኮይኖም ከም ዘስተማቕርዋ ብምእማን እንክንጽሊ፣ ንዅሎም’ቶም ምስ ናፍቖቶም ከለዉ፡ ኪረኽብዎምን ብኣካል ደው ኢሎም ኪቐብርዎምን ኪቐብጽዎምን ዘይከኣሉ ወለዶምን ሰቦምን ንእዮብ ዝደበሰ ይደብስኩም! ጽንዓት የሃብኩም ንብል ።
ዋሕዚ ስደት
15. ነኣኣቶም ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ከነማዕቍቦም ከሎና፣ ኣምላኽ ከኣ ናባና ምልስ ኢሉ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?30 ሓውትኻ ኣበይ ኣላ? ውላድካ ውሉደኩም ኣበይ ኣለዉ?ኣብ ከመይ ዝበለ ኵነታት ይርከቡ ኣለዉ?…” እናበለ፡ ካብ ሓያሎ ዓመታት እናናሳዕ ይረአ ንዘሎ ኅልቀትን ሕልፈትን ደቅና፣ ነገር ዕላልን ወረን ጥራሕ ንዝገበርናዮ ነኣና፣ ዘየቕስንን ዘየደቅስን ሕቶ የሓተና ኣሎ።(ታሕ.ወን. 211) መን’ዩ ዚሕተተሉ? ኪበሃል ከሎ፣ ኣብ ጭብጢ ምስ መጻእካ፣ ሓቂ ክትዛረብ ምስጀመርካ፣ ብርግጽ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዚበሃል ኣይሰኣንን ይኸውን። ብዓቢኡን ብሓፈሻኡን ግን ሰረቱ ነዊሕን ሰፊሕን ንዅሉ ዚትንክፍን እዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ተመጢጡ፣ ሃገርናኸ ብዓባያ ኣበይ ኣላ? ኣብ ከመይ ዝበለ ሃለዋት ትርከብ?….ናብ ዚብል ከብጽሕ ግዲ እዩ። “ሓላው ሓወይ ድየ?” ብምባል፡ ከነምልጠሉ ዘይከኣል ሕቶ እዩ።
- ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካብ ዚነብሩ ስዱዳን ብዝተረኽበ ረብሓን ጠቕምን ዝሰድዑን ዝሰስዑን ወለዲ፣ነኣብነት’ኳ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ ብዘይተጸንዐን ብዝተሰንዐን መርዓ ንደቆም ካብ ወጻኢ ንዝመጽኡ ምሃብ፣
- ዝዓበዩ ዝነኣሱ፣ ወጻኢ እንተኸድኩ ጥራሕ’ዩ ዚሓልፈለይ ዚብል ዕዉር ኣረኣእያ ብምምዕባል፣ ወይ ከኣ ኣብ ወጻኢ ብኾፍካ ዚሕግዙ የኣዪ ኣለዉ….ምባል፣
- ናይ መነባብሮ ለውጥን ምምሕያሽን፣ ኣብ’ዚ ኣብ ዓድና ኪመጽእ ክንዲ ንጽዕር፣ ኣብ ካልእ ከይድና ክንረኽቦ ዚብል ሓሳብ ዳርጋ ልሙድ ኮይኑ፣
11
- ጥጡሕ መነባብሮን ሕይወትን ንምድላይ ዚግበር ጕዕዞ፣ ክሳብ መኣስ ኪቕጽል እዩ? እቲ ዘገርም ነዚ ብዘይሕጋዊ ኣገባብን፡ እሞ ብኽንደይ ገንዘብን ዚፍጸም ጕዕዞ፡ ንምዕጋት ዚግበር መቕጻዕትን ማዕዳታትን፣ ነቶም ዘንቀዱ ሓሳባቶም ከለውጥ ዘይምኽኣሉስ ስለምንታይ እዩ? እቲ ዝተፈተነ ካብ ዘይሰርሐኸ ካልእ ኣገባብ ኪመሃዝ ኣይምተኻእለን ድዩ?
- “ጸጊበን ካብ ዚዕንድራ ኣብታይስ፣ ካልኦት ዓንዲረን ኢለን ዚዕንድራ ይበዝሓ” ከም ዚበሃል፣እዋኑ ዘማዕበሎ፡ “ይኽየድ” ኢልካ ዚግበር’ኳ እንተሎ፣ ብፍላይ ንመንእሰይን ኵነታቱን ክንጥምት ከሎና ግን፣ መጻኢኡ ዘማዕድወሉ፡ መደባት ሕይወቱ ዚገብረሉ፡”… ካብ’ዚ ተበጊሰ፡ኣብ’ቲ ክበጽሕ’የ…” ዚብል ሃንቀውታ ዘይርእየሉ ኵነታት፣ ”… እዚ ዘለኹዎ ኵነት ጽንሕ ኢሉ ከብቅዕ እዩ’ሞ፡ ክንየዉ ዝጥምቶን ዝጭብጦን ኣሎኒ፣… “ ኪብል ዘይምኽኣሉ ዓቢይ ጸገም ፈጢሩ ኣሎ።
- “ኣይሰላም ኣይኲናት” ዝኾነ ኵነትና ዲዩ ነዚ ኵሉ ፈጢሩ? ዚብል ሕቶ’ኳ
ዘልዕል እንተኾነ፣ ነዚ ኵነትዚ ንምልዋጥከ ድልየት ወይ ዓቕሚ የልቦን ማለት ድዩ? ንሕዝብን ንሃገርን ንዚጐድእ ኵነት ንምልዋጥከ እንታይስ እንታይ ኪግበር ዘይምተኻእለ? ፈውስኻ ካብ ርእስኻ ስለዝኾነ፣ ኅብረተሰብ ዓለም’ኳ ግቡኡ እንተዘይፈጸመ፣ እቲ ግዳይ ዝኾነ ወገን ግን ተባላሒቱ ግድሉ ንምፍታሕኪጽዕር፣ ረብሓኡ ዚጠልቦእዩ።እንትርፊንዓመጽትን ንጨወይትን፣ ንሕዝብን ንሃገርን ካብ ዘየርብሕ፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ፡ ኣይሰላም ኣይኵናት ዝኾነ ሃለዋት ከምዚውጻእ ኪግበር ኣለዎ።
እዚ ስለዘይተለወጠ ከኣ፡ ህልው መነባብሮ ዘይጽወር ኮይንዎ፣ በቲ ኣብ ስግር-ማዕዶ ዘሎ ንብረትን፣ ዘይረኣዮ ሕይወትን ተሳሒቡ፡ እቲ ደላይ ለውጢ መንእሰይ ዚገብሮ ዘሎ ጕዕዞ፣ ኪጅምር ከሎ ብሕጋዊ መንገድን ኣገባብን ዝነበረ፡ ሕጂ ግን ኣንፈቱ ለዊጡ፣ ግዳይ ባሕርታትን በረኻታትን ኣራዊትን ግዳይ ኣረመናዊ መሸጣን…
ክሳብ ምዃን፣ ኣዝዩ ኣብ ዘተሓሳስብ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ።
16. ኣብ ጸምጸም በረኻ ኣራዊት ንሰብ ኪጻባእስ ንቡር እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ግን፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ስደት ዝማዕበለ፣ ንሰባት ጨዊኻ ብዘይተኣደነ ገንዘብ እትህብትመሉ፣ ዝገደደ ከኣ ሰብ ንሰብ ኣራዊት ዝኾነሉ፣ ነቲ በምሳል ኣምላኽ ዝተፈጥረ ሰብ፣ ክብሩን መሰሉን ንዘለዎ ከናቲፍከ ጠቢሕካ ጐዛዚኻ ናብ “ዕዳጋ ሓራዥ” ምውራድ… ይፍጸም ኣሎ። ኣብ ታሪኽ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፣ ዘመነ ባርነትን ሕጊ-ኣራዊትን ኣብ’ዚ ስልጡን ዓለም ተመሊሱ ዝኣተወሉ ኵነታት ክትርኢ ከሎኻ፣ ናይ’ቶም ፈጸምቱ ሕሊናን ኣተናን’ኳ እንተደንዘዘ፣ እቲ ነዚ እናረኣየ ዚርከብ ዓለምከ ከመይስ ከመይ ኢሉ ተጻዊርዎ ኣሎ?? ንምቅዋሙ ንምውጋዱ’ውን ዘይምጕያዩ፣ ኣውራ ከኣ እዚ ነውራምን ኣራዊታውን ተግባር ናይ ዚፍጸመሉ ቦታን፣ ናይ ዚፍጽሙ ሰባትን፣ ናይቶም ኣብ ልዕሊኦም ዚፍጸም ግዳያትን…መንግሥታትን መራሕትን፣
12
ምድሪ ዘቢጦም ነዚ ግፍዕ’ዚ ንኸወግዱ እንታይ ዘይምገበሩ!! እዚ ዘስካሕክሕ ተግባር’ዚ ዘይተዓግተስ ድልየት ድዩ ማህሚኑ? ዓቕሚ ድዩ ደኺሙ? ወይ ከኣ ዝተገብረ ጻዕሪ እንተሎ፣ ጻማ ድዩ ተሳኢኑ? ወይስ መን’ዩ ረቢሑሉ? እንታይ ኢና ክንብል? ብዓቢኡ’ኳ ካብ ፍርዲ ኣምላኽ ዘየምልጥ እንተኾነ፣ ታሪኽን ግዜን ግን ከግህዶን ኪፈርዶን ዘለዎ እዩ።
ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ንምቕያር፡ ሓያልን ዝተዋሃሃደን ጻዕሪ፣ ማለት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጥን፣ ግብራዊ ናይ ስራሕን ማኅበራዊ ኵነታትን መሠረታዊ ሕዳሴ ከም ዘድሊ ምልክታን መጠንቀቕታን ካብ ዚህብ ኣይወሓደን። ብመዳይ ሕጋውን ፖሊቲካውን ኣገባብ’ውን ነዚ ጕዳይዚ ኣብ ግምት ዘእተወ መሠረታዊ ሕቶን ጠለብን ክትጥምት ዚግድደካ እዩ፣ ነዚ ሸለል ምባል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ዜሕትት ምዃኑ ምዝካር ኣድላዪ እዩ። “ከመይ ነፍስወከፍና ነቲ ብሥጋዊ ሕይወቱ ከሎ ዝገበሮ ሠናይ ኮነ እከይ ምእንቲ ኪቕበል፣ ኵላትና ኣብ ቅድሚ መንበር ፍርዲ ክርስቶስ ብግዲ ክንቀርብ ኢና” (2ቆሮ.5፡10)።
“…መሥርዕ ሓቅን ቍምነገራትን ተዘናቢሉ፡ ሕማቕን ጽቡቕን፡ ክፉእን ድሙዕን ምስ ተደባለቐ፡ ጕጅለታትን ውልቀሰባትን ረብሓኦም ጥራሕ ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ግዴታ ዘይብሎም ይኾኑ፣ በዚ ከኣ ወዮ ዓለምና ናይ’ቲ ሓቀይና ሕውነትን ስኒትን ቦታን ባይታን ምዃኑ የቋርጽ። በዚ ዘሎናዮ ዘመን’ምበኣር እቲ ዝተጋነነን ዘይመልክዑ ዝሓዘን ሓይሊ ወድሰብ ንዓሌትሰብ ብቐንዱ ንምጥፋእ ጠንቂ ዝኾነሉ ኵነታት ንርኢ ኣሎና…”31።
ግዙፍ መዳይ ሕይወትና
17. ሕዝብና ብዙሕ ቍስልታት ጸዊሩ ይካየድ ከምዘሎ ብቐሊሉ እነስተውዕሎ ዘሎና እዩ። ድኽነትን፣ ከም ኤችኣይቪ ኤይድስን ዝበለ ሕማማት ብዘምጸኦ ጸገማት፣ ስደትን ምስኡ ዝተተሓሓዘ ነገራትን ኵሉ ንገሊኡ ወገን ናብ ሞት፣ ንህልዋት ናብ ሥቓይ ዝሸመመ እዩ፤ ንዝሞቱ መንግሥተ-ሰማያት የዋርሶም ክንብል ከሎና፣ ብመንፈስ ሓድነትን ኅብረትን፡ ነቶም ግዳያት፡ነቶም ዝሓለፉን ዝተረፉን እናሓሰብና፣ ብርታዐን ምጽንናዕን ኪረኽቡ ንምህለል።
መሬትና ቀጺሉ ናብ ምድረበዳነት እናተለወጠ፣ ፈርያምነቱን ሃብቱን እናተባ ሕጐጐ ንነበርቱ ዘይዕንግል ይኸውን ኣሎ። ነዚ ንምሕዋይ ወይ’ውን ንምዕቃብ ዚግበር ንጥፈታት ኪድልድል፣ ብደረጃ ሕዝቢ’ውን ነዚ ብዚርኢ ሰፊሕ ጐስጓስ ኪግበርን፣ ዚግባእ ንቕሓት ኪጭበጥን የድሊ። ምኽንያቱ ድማ ኣምላኽ “ሓለውቲ፣
31 ፍሥ. ተስ. 37 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
13
ተፈጥሮን፡ ሓለውቲ ሓውናን ክንከውን እዩ ጸዊዑና”፣(ኣቡነ ፍራንቸስኮስ) ዝሓሎናዮ ሓውናን ተፈጥሮን፣ ተመሊሱ ኪሕልወና እዩ።
ብበርቂ ንዝሞተ ብሓዊ ደብሶ ከምዝተባህለ ከኣ፣ ሃገርና መሬት ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠልማ ዘሎ፡ እቲ ዝዓበየ ጸገም ናይ ሰባት ዋሕዚ ንወጻኢ እዩ።
•መንእሰይ ተማሂሮም ወይስ ንኪመሃሩ ናብ ካልእ ሃገራት ይጐዓዙ፡ስለ’ዚ ናይ ምሁርን ንኡስን ወለዶ ምንጪ ናብ ካልእ ይጽንቀቕ፣ይደርቕ’ዩ ዘሎ።
•ሕፃናት ንዝሓለፉ ወለዶም ከርክቡ፡ከምኡ ዝሓሸ ዕድል ኣለዎ ናብ ዝተባህለ ወገን ገጾም (ምስ ኣዴታቶም) ይውሕዙ፣
•ዓበይቲ ወለዲ’ውን ኣብ ስደት ንዚነብሩ ደቆምን ደቂደቆምን ንምርኣይ ኣብ ዚገብርዎ መገሻ፣ ናይቲ ዝገሹሉ ዓዲ ወረቐት ይሕዙ፣ ኣይምለሱን። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
18. እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
“ካብ ምላድ ምልማድ” ስለዝኾነ፣ እዞም ዝጠቐስናዮም ደቆምን ደቂደቆምን፣ ናይ’ቲ ዝዓበዩሉን ዝረብሑሉን ሃገርን ባህልን ብርቱዕ ጽልዋ ስለዘለዎም፣ ናይ ሃገሮምን ሕዝቦምን ስምዒትን ስሕበትን ንኺሓድሮም ብዕቱብ እንተ ዘይተጻዒሩ ጸገም ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ። ንሃገር ድማ እቲ ኣብ ውሽጣ ኮይኑ ዚሓንጻ’ዩ ሕልፊ ዜድምዓላ። ስለ’ዚ እዛ ሃገር ትባድም ከምዘላ ዘመልክት ኣውያት’ያ እተስምዕ ዘላ። ኣውያታ ከኣ ናብ ኵሉ እዩ፣ ናብ ውልቀሰባት ስድራታት ናብ ዓበይቲ-ዓዲ ናብ መራሕቲ መንፈስን መራሕቲ ፖለቲካን… ዚቐርብ ዘሎ ጥርዓን እዩ። ምእንት’ዚ ዘለዉ ከምዘይከዱ፡ ዝኸዱ ከኣ ከምዚምለሱ ንምግባር ብልሓትን ትብዓትን ዜርኢ ተበግሶታት ከድሊ እዩ።
19. “ዓድኻን ዓይንኻን ኣይምኖን” ዚብል ምስላ ኣበው ተረሲዑ ዲና ክንብል? ሎሚ ዘሎ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን “ዓድኻስ ጣዕማኻ ደኣ” ዚብል ይመስል፣ ማለት እቲ ጣዕምን ምቾትን እትረኽበሉ፡ ንሱ’ዩ ዓድኻ ዚብል ስለዝኾነ፣ ነዛ ሃገር’ዚኣ ንሕዝባ ምቾት
14
ጣዕሚ ስራሕ ሰላም ርግኣት…እትህብ ወይ ክትህብ እትጽዕር ንምግባራ ኣሎ ዚበሃል ብልሓትን ክእለትን ኪፍተሽ መድለየ። ሕጂ’ውን ብ2001 ቤተክርስትያን ንዝበለቶ ክንደግሞ ኵነቱን ሃለዋቱን ይግድደና ኣሎ፣ “ስለምንታይ መንእሰያትና ዓድጓና ዘማዕድዉ ምባል ትርጕም ኣይህልዎን። ዓዲ ሰላም፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ስራሕ፣ ዓው ኢልካ ዝመሰለካ እትዛረበላ፡ ሰሪሕካ እተሓድረላ ዓዲ ምስ ሓዝካ፣ መዓር ገዲፉ መዓር ዜናዲ ስለዘየልቦ፣ ንስደት ክንዲ ዘማዕድዉን ዝኸዱን፣ካብ ስደት ዚምለሱን ዚውሕዙን መንእሰያት ኪህልዉና ናይ ግድን እዩ”።32 ከመይሲ ሃገር ደኣ እያ ምእንቲ ሰባ ምእንቲ ሕዝባ ዝቖመት’ምበር፡ ሰብ ምእንቲ ሃገር ከምዘይኮነ ብግብሪ ብጭብጢ ከረአ ኣለዎ።
ስነልቦናዊ ሃለዋት
20. በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰን ብኻልእ ንሕይወትን ሰብኣዊ ክብረትን ተቐባባሊ ብዘይኮነ ሃለዋትን ዚኣክል፣ ብመጻኢኻ ምጥርጣርን ምስጋእን፣ እንታይ ውሕስነት ኣሎኒ? ንዚብል ሕቶ ምላሽ ዘይምርካብን፣ ክብሪ ሰብኣዊት ሕይወት ሸለል ምባል ልሙድ ኮይኑ። ብዝኾነ ይኹን ኣገባብ ኣብ በለጽ ኣብ ረብሓ ምዝንባል፣ በዚ’ውን ግድልካ ኪፍታሕ ከምዚከኣል ምሕሳብ፣ ዝተተስፎኻዮን ዘማዕዶኻዮን ብምስኣን፣ ዝተጸበኻዮን ዝሓለንካዮን ኪፍጸም ዘይምርኣይ፣ ዘይብጻሕ ምዃኑ ተገንዚብካ ምጭናቕ ዓቕሊ ምጽባብ ንቡር ተርእዮ ይመስል።
ዝኾነ ኣድማዒ መደብን ኣገባብን ኣብ ስግር ማዕዶ ጥራሕ’ዩ ዘሎ፣ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገረይ ዚጠቕመኒ ዘርበሓኒ ነገር የልቦን…ወዘተ…ዚብል ኣተሓሳስባ ገኒኑ። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ኵነትን ሃለዋትን ነቲ ሰማይና ኣደቢንዎ ኣሎ። ነቲ ሠናይን ጽቡቕን፣ ኣብ’ዚ ብጻዕርኻ ከተጥርዮ ክንዲ ምፍታን፣ ናብ ካልእ ጥራሕ ምጥማት በዚሑ።
ምስ’ዚ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር (ኣብ ኣገልግሎት ኣብ ሰራዊት ኣብ ኣብያተ-ተሃድሶን ማእሰርትን…)ብዚርከቡ ኣባላታ ዝተነጻጸለት ስድራቤት፡ ዝሸምገሉን ናባዪ ዝሰኣኑን ወለዲ፡ መንፈሶም ብዓሚቝ ተሃስዩ ከም ይርከብ። እቲ ኣፍራዪ ዝኾነ ክፋል ኅብረተሰብ ካብ ስድራቤቱ ተፈልዩ ምርካቡ ዘምጸኦ ጸገማት ርኡይ እዩ። እዚ ከኣ በቲ ኤኮኖምያዊ መዳዩ ጥራሕ ዚረአ ዘይኮነስ፣ ነቶም ኣብ ቤት ዚተርፉ ኮነ፣ ነቶም ኣብ ጽምዋ ዘለዉ፣ በቲ ስነልቦናውን ሞራላውን ወገኑ፣ ብኸመይ ከም ዚሃስዮም ንምርዳእ ኣየጸግምን። ከም ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ-ደምን ልብን…ዝበለ ሕማማት ምስፍሕፋሑ፣ናይ ሥነ-ኣእምሮ ሕማማት…ወዘተ ምብዛሑ ብዘይምኽንያት ኣይኮነን።
32 ነዛ ሃገር እግዚአብሔር የፍቅራ እዩ፣ 29
15
ማኅበራዊ/ሲቪላዊ ሃለዋት
21. ልሙድ ናይ ማኅበራዊ ሥርዓት ኣካያይዳና፣ በብቝሩብ ናብ “ነበረ” እናተለወጠ ብምኻድ መሣርዓት ኅብረተሰብን ዚጾሮ ዓንደ-ገመሉን እናተማሕወ ፈውሲ ናብ ዘይብሉ ዕንወት ገጽና ንኸይድ ኣሎና ኪበሃል ይከኣል። (ኤርም. 4፡11-21 ረአ)
ሃለዋት ስድራቤት
ናይ ወለድን ዓበይቲ-ዓድን መዝነት፣ ኣብ ልዕሊ ደቆምን ንኡስ ወለዶን ዘለዎም ጽልዋን ሓላፍነትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ፡ እንተ ብመራኸብ-ብዙኃን እንተ ግዜኡ ብዘምጸኦ ናይ ኣገልግሎትን ናይ መንእሰይ ኵነታትን…ተሸራሪፉ ጥራሕ ዘይኮነስ ፈጺሙ’ውን ዝተረፈ ይመስል። ንሕና እንብሎም ግን ወላ’ኳ እቲ ንቡርን ባህርያውን መዝነትኩም ዝተመንዛዕኩም ኮይኑ እንተተሰመዓኩም፣ ኢድኩም ክትህቡ ግን ኣይግባእን። ሕጂ’ውን ናይ መሪሕነትን ኣብነትን፡ ናይ ዕርቅን መንጎይንነትን…
ኣገባብ ክትሕዙ፣ብግዜያዊ ጣዕምን ምቾትን ከይትምለኹን፡ ንዚመጽእ ኣማዕዲኹም ክትጥምቱ፣ ንስድራቤት ኣድሕኑ ንብለኩም። ድሕነት ስድራቤት፡ ድሕነት ሃገር እዩ። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”ዚብል ሕቶ፣ ብፍላይ ንስድራቤት ኣብ ስድራቤት ንዚፍጸም ኵሉ ዚርኢ እዩ፣ ከመይሲ ኅውነት ዚፍጠረሉን ዚዓብየሉን ዚዕንብበሉን ባይታ ስድራቤት እዩ። ቤተክርስትያን’ውን መሠረታ ኣብ ስድራቤት እዩ።
“… ስድራቤት መሠረት ኅብረተሰብ እያ። ኣብ’ዛ ስድራቤትዚ’ኣ ወለዶታት (ዓበይትን ናእሽቱን) ይራኸቡ፣ምስ ናይ ማኅበራዊ ናብራ ግድነታቶምን ግቡኣቶምን ኣወሃሂዶም፣ ውልቃዊ መሰላቶምን ግቡኣቶምን እናማዕበሉ፡ እናበሰሉ ንኪኸዱ እተኽእል፣ ብሓባር ዚነብሩላ ተቅዋም እያ”33 ስለ’ዚ ንስድራቤትን ንናይ ቃልኪዳን ሃለዋትን ንምድሓን፡በቲ ቅኑዕ መንገዱ ከምትስጕም ምግባር የድሊ፣34
ሞራላዊ ሕንጸት
22. ኣብ ሕዝባውን ማኅበራውን ኣሠራርዓ እንተመጻእካ፣ ሥልጣን ንኣገልግሎት፡ ከምኡ’ውን ካብ ሕዝቢ ንሕዝቢ ምዃኑ ተረሲዑ፣ ፈታዊኻ እትደምዓሉ፣ ብግቡእን ዘይግቡእን ንርእስኻ እተጣጥሓሉ ኮይኑ ስለዚርከብ፣ ናብ ግቡእ ቦታኡ ንምምላሱ ሓዲስ ብልኃትን ተሓታትነትን፣ ብቕኑዕ መስመር ዚግበር ተወፋይነትን ዚሓትት ኵነታት እዩ። እቲ ብልሽውና ዚብል ቃል’ውን ኣብ ማኅበራዊ ናብራና ናቱ በሰላን ማህሰይትን ከምዘለዎ ዚከሓድ ኣይኮነን።
ብልሽውና ኪበሃል ከሎ፡ ብገንዘብ ገቢርካ ግቡእን ዘይግቡእን ንምርካብ ንዚግበር ፈተነ ጥራሕ ዚርኢ ኣይኮነን፣ ናይ ኅብረተሰብ ኅሊናን ኣተናን ኪቕበሎ ካብ ዚኽእል ሥሩዕ መንገድን፣ ካብ ልምድን ኣገባብ ሕግን ወጺእካ ምስራሕ’ውን
33ፍሥ.ተስ. 52
34ፍሥ.ተስ. 52 ረአ
16
ንርእሱ ብልሽውና እዩ። እቲ ቐንዲ መበቈሉ ኣገባብ-ቍጽጽር ምድኻሙ፣ናይ ግልጽነትን ተሓታትነትን ኣገባብ ዘይምትእትታዉ ኮይኑ ይረአ፣ ነቲ ዚፍጸም ዘሎ ብልሽውና ሰባት ክንዲ ዘቃልዑን ዘቃልሑን፣ጕዳይካ ከምዚሰልጠካ ጥራሕ ብምግባር፣ ብዙሓት ዝጠሓሉሉ ቀላይ ኮይኑ ኣሎ። ንመደብ ሓቅነት ጥሒስካ፡ ብሓሶት ክትካየድ ምፍቃድ ንርእሱ ውጹእ ብልሽውና እዩ። ፈሪሃ እግዚኣብሔርን ሓለዋ ሕጉን ዘይብሉ ሰብ ከኣ፣ከም ዓመጽን ግፍዕን ኣብ ዝበለ ኵነታት ምውዳቑ ዘይተርፎ እዩ። “ኵሎም ሓቢሮም ሥልጣን እግዚአብሔር ዝጠሓሱን ነኣኡ ዘይተኣዘዙን ነበሩ”፣(ኤርም.5፡1-11 ረአ)።
ካብ’ዚ ዓዘቕት’ዚ ብኸመይ እዩ ኪውጻእ ዚከኣል? ሕማም ብልሽውና ሡር እናሰደደ ዝመጽአ በኣጋ ዘይወጽእ እዩ። ብወገን መንፈሳዊ መሪሕነት ንሕሊና ሰባት ብምዅስኳስ ብመዕበያ ዚጥረ ነዊሕ ጕዕዞ እዩ፣ብጾምን ብጸሎትን፣ማለት ብሰፊሕ መንፈሳውን ሞራላውን ምሕዳስን ምጕስጓስን ኪፍጸም፣ ብወገን ፖሊቲካውን ሲቪላውን ሥርዓት ድማ ንጹርን ጽፉፍን ፖሊሲ ቍጽጽርን፡ ሕጋዊ ኣሰራርሓን ኪትከልን ኪድልድልን ይጽናሕ ዘይበሃል ጕዳይ እዩ።
ግዝኣት ሕጊ
23.ንሕዝብና ካብቲ ቀንዲ መለለዪኡ፣ ናይ ሕጊ ዕብየትን ግዝኣትን ዚፈልጥ ምዃኑ እዩ። “ዝባን ሕጊ” ቢሉ፡ዘንጊ-ሕጊ ቀጥ ዘበለ ሰብ፣ካብ’ቲ ዘንጊ ብረትን ኵናትን ዘልዓለ ንላዕሊ ዚፍራሕን ዚኽበርን እዩ። እዚ ጽቡቅ ልማድ’ዚ ምስጠፈአ ድዩ ብኣደዳ ብልሽውና ተወሪስና ዘሎና? ወይስ እቲ ብልሽውና እዩ ነዚ ዜጥፈኦ ዘሎ? እዚ’ውን ንሕንጸት ሃገርን ሕዝብን ዚርኢጕዳይ ምዃኑ ኪዝከር ኣለዎ ንብል።ብሕጊ ዚሕተትን ዚእሰርን ኵሉ፡ ቅድሚ ኵሉ ብሰብኣውነትን ብናይ ድንጋጸ ኣገባባትን ዚተሓዘሉ፣ ቀጺሉ ድማ በቲ ጥሒስዎ ዝተባህለ ሕጊ መሠረት ብዝቐልጠፈ ኪፍረድን ጕዳዩ ኣብ መዕለቢኡ ኪበጽሕን፣ብዓቢኡ ከኣ ብቅዋማዊ ሕጊ ክትምራሕ ምድላይ፣ ዝኾነ ይኹን ንርትዕን ፍትሕን፣ ንኡነተይና ሓርነትን ዝቖመ ኣካል ዚጽበዮ ነገር ስለዝኾነ፡ ዕቱብ ኣቓልቦ ኪረክብ ኣለዎ።
ምስ’ዚ እውን ብዝዓበየ ናይ ሃገርካ ግድላትን ጸገማትን፣ ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ብግልጺ ዘይምክታዕ፡ ኣብ ዘተ ዘይምእታው፡ ብዋሕዲ ሓበሬታን ግልጽነትን ዚኣክል፡ ንጕዳይ ሃገር ዚርኢ ዘይምፍላጥን፣ንጹር መረዳእታን ዘይምርካብን፣ ናይ ሕሹዅ-ሹዅን ሕሜታን ሓሶትን ግዳይ ምዃን፣ ምስ’ዚ ኣብ ዝተተሓሓዘ ነገራት ምውዳቕ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ “እንታይ ገደሰኒ” ዝዓይነቱ ስምዒት የማዕብልን ይዕብልልን።
ጽን ኢልና ድምጺ ኃውና ክንሰምዕን ክንሰማማዕን፣ ኣበይ ኣሎ/ኣሎኻ? ኢልና’ውን ንሃለዋት ኃውና ኣቓልቦ ስለዘይንገብረሉ፣ እቲ ካልእ ዚብሎን ዚኾኖን ንምርዳእ ስለዘይተበገስና፣ ግድላትናን ፍልልያትናን መዓልቲ መጽአ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ይረአ።
17
ትምህርቲ
24. ትምህርቲ መሠረት ስራሕን ምዕባሌን፣መሠረት ማኅበራዊ ለውጥን ኪኸውን፣ ነዛ ሃገር ከኣ ናብ ሓዲስ መድረኽ ዘሰጋግር ወለዶ ኪሕነጽ እንተተደልዩ፣ መሣርዓት ትምህርትን ኣገባባቱን ፈጺሙ ብሓዲሽ ብልኃትን ሥርዓትን ኪመሓየሽ ይግባእ። ንኡስ ወለዶ ናጻን ንጹሕን ብዝኾነ ኣእምሮ ኪመሃርን፣ ኣማዕዲኻ ዚረአ ናይ ስራሕ ዕድልን ውድድርን….ከምዚህልዎ ምግባር፣ ትምህርቲ ንስልጡናት ሃገራት ዘጨበጠን በረኸት ክንጭብጥ እንተደኣ ደሊና፣ እቲ ናይ ስልጡናት ሃገራት ብልሃት ትምህርትን፡ ንትምህርቲ ዘንቀሳቕስ ፍቱን መደባትን መጋበርታትን ምውናን ከምዘድሊ ብሩህ እዩ።
ቤተክርስትያን’ውን ኣብ ወገን ትምህርቲ ዘለዋ ኣበርክቶ፣ ነቲ ምልኣት ሰብኣ-ውነት ብምሕሳብ፣ ኵሉ ንዝተቐበሎን ዘማዕበሎን፣ ከም ሓቅነት፡ኅውነት፡ናጽነት፡ ማዕርነት፡ዴሞክራሲያውነት፣ ፍትሕን ርትዕን፡መሰልን ሕጋውነትን፡ ተሓታትነትን…-ዝበለ ሰብኣዊ ክብርታትን፣ መሠረታዊ መትከላትን ንምምዕባል እዩ። ነዚ ንምጭባጥ ድማ እቲ ንኻልኦት ዘርበሐ፣ ብታሪኽ ዝሓለፈን ዝተጻፈፈን ኣገባባት ምኽታል ብግዲ የድልየና፣ ካብ ተመክሮ ካልኦት ምምሃር ጽቡቕ እዩ።
“… ማኅበራዊ ሥርዓትን ንብረትን ቀጻሊ ለውጥን ምምሕያሻትን ዚሓትት እዩ። ኣብ ሓቂ ዝተመሥረተ፣ ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ዝተሓንጸ፡ ብፍቕሪ ዝተዀስኰሰ ኪኸውን፡ ብናጽነት እናዓበየ ከኣ በብዕለቱ ብዚገብሮ ጕዕዞ ናብ ዝበለጸ ሰብኣውን ሚዛናውን ብስለት ኪበጽሕ ኣለዎ”35።
ናይ መነባብሮን ቍጠባን ኵነታት
25.ናይ ነፍስወከፍ ቤት ወይ ስድራቤት ኣከያይዳ በመንጽር ኤኮኖሚ ኪረአ ከሎ፣ እቲ ኣብ ወጻኢ ዚነብር ዝቐረበን ዝረሓቐን ወገን ስድራቤት እንተዘይህሉስ እንታይ ምተገበረ? ወይ ብኸመይ ምተሓልፈ? ዚብል ሕቶ እንኪመጽኣና፣ “ኣምላኽ ሽግር ይፈጥርሞ መደያይቦ ከኣ የምጽእ” ንዚብል ምስላ ኣቦታትና ዘኪርና ንጸናናዕ። እዚ ግና ናይ ወትሩ ፍታሕ ከም ዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። ስራሕ እንተ ዘይተፈጢሩን፣ እቲ ውዑይ ኃይሊ መንእሰይ ሰሪሑ ኣታዊ ኣብ ዚረኽበሉ መዳይ እንተዘይተዋፊሩ፣ ስራሓት ንግድን ሕንጸትን ዳግም እንተ ዘይተበራቢሩ፣ እቲ ናይ ድኽነት ዝለገመ ቝስልን ሕማምን ደግሲ ከም ዘምጽእ ማንም ዚስሕቶ ኣይኮነን። ካብ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ናጻ ምዃን፣ እዚ ነገር’ዚ ንሃገር ብዓቢኡ ኣድማዒ እንተደኣ ኮይኑ፣ንውልቀ-ሰባትን ውልቀ-ስድራታትን (ድኹማትን ምግዱራትን ብዝሓደግካ) እውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ግን በቲ ኪምዕብል ዘለዎ ናይ ስራሕ ኵነታት ዚጥረ እዩ፣ ብውቁብ ቃላት ናይ ዝደመቐ ኣይኮነን።
18
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“…ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ…ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣…ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“…ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ….”38።
36Caritas in Veritate 17
37ዘፍጥ.4፡9
38ፍሥ.ተስ. 7 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“…ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ…ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣…ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“…ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ….”38።
20
የብልናን” 39። ኢየሱስ’ውን “ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ’ኳ የልቦን፣
…ንገንዘብን ንኣምላኽን ክትግዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም” 40 ይብል።
መሠረት ቍስልናን ጸገምናን
29. እዚ ዘይሓዊ ዚመስል ቍስልና፣ እቲ ዝዓመቘን ዝረቐቐን መበቈሉ፣ እናናሳዕ እውን ከም ዚመላለስ ዚገብሮ፣ እቲ ኣብ ወድሰብ ዘሎ ኃጢኣት ዚበሃል ቍስሊ እዩ። እዚ ብምንታይ ይግለጽ እንተተባህለ፣ ኣብ’ቲ ብደረጃ ውልቀሰብ ኮነ ብሓባር እነርእዮ፣ ፍቕርን ኃልዮትን ርኅራኄን ዝጐደሎ ሕይወት፣ በቲ ብዝተፈላለየ መልክዑ ዚቀላቐል ስስዕትን ነኣይ ጥራሕ ይጥዓመኒ ዚብል ስምዒትን እዩ። እዚ ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና ተዘርጊሑ ወይ ሰፊሑ ዘሎ ኣመል ስስዕትን ህርፋንን፣ ኣመል ብልሽውናን ዘይተሓታትነትን፣ ንሓደ ሕዝቢ ወይ ሃገር ዘይሓዊ ቍስሊ ኮይኑ፣ መወዳእታኡ ከኣ ሓድነትን ሕውየትን ናብ ዘይርከበሉ፣ ናብ’ቲ ሓደገይና ኵነታት የብጽሖ። ነዚ ኵሉ መን’ዩ ተሓታቲ ኪበሃል ከሎ፣ ብርግጽ ደረጃታቱ’ኳ ዚፈላለ እንተኾነ፣ ካብ’ዚ ነጻ እየ ዚብል ግን ፈጺሙ የልቦን፣ ከመይ “ኃጢኣት የብልናን እንተበልና፣ ንገዛእ ርእስና ንጥብር ኣሎና፣ እታ ሓቂ’ውን ኣባና የላን”41 እዚ ጸገም’ዚ ፈቲሕና ናብ ንቡር ክንምለስ እንተኾይንና፣ ናብ’ቲ ሡርን ሠራውርን ጠሊቕና ክንኣቱ ከድልየና እዩ። እቲ ሕውየት’ውን ካብቲ ሡሩ ኪጅምር ኣለዎ።
ፋሕ ዝበለ ካርታ-ዓለም ከተዓራሪ ዝተሓተተ ቈልዓ ኪበላሓት ከሎ፣ ነታ ካርታ በቲ ዝባና፣ ስእሊ ሓደ ሰብ ከምዘለዋ ኣስተውዓለ። ኣፍንጫን እዝንን…
እናኣለለየ ከኣ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ነቲ ምስሊ ሰብ ንምሥራዕ ዘይተጸገመ ቈልዓ፣ ማዕረ ማዕረኡ፣ በቲ ካልእ ገጽ ንዝነበረት ካርታ ክትኮና ከምዚግበኣ ብምግባር ብድርብ ተዓወተ፣ መልእኽቱኸ፣ ዓለም ንምትዕርራይ ቅድም ንሰብ ምዕራይ ዚብል እዩ።
ሃገራዊ ይኹን ውልቃዊ ናይ ወድሰብ ጕዕዞ ኪሠምር፡ ሚዛናውን ምዕሩግን ክብሩ ዝሓለወን ኪኸውን እንተተደልዩ፡ ብሓጺሩ ምልኣት ዝዓዘዞ ንኪኸውን፡ ብላዕሊ ኣምላኽ፡ ብታሕቲ ድማ ሰብ ዝማእከሉ ሥልጣኔ ንምሕናጽ ድልዱል መሠረት ምንባር የድሊ። “ኣምላኽ እንተዘይሓነጸ፡ ሓነጽቲ ንኸንቱ ይጽዕሩ” (መዝ. 127፡1)። ሃገር ዚበሃል ከኣ ሓደ ክፋል መሬት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ሓባር ተመክሮን መነባብሮን ታሪኽን ጕዕዞ ሕይወትን ዘለዎ፣ ጥዑምን ሕሱምን፡ ውዑይን ዝሑልን፡ ሠናይን ግናይን…ብሓባር ዝተቐበለን፣ ብሓደ
391ጢሞ.6፡6-7
40ማቴ. 6፡24
411ዮሓ.1᎓18
21
ጕዕዞ ሰላም
30. ኣቐድም ኣቢሉ (ኣብ ቍ.12) “ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ” ከምዘሎና ዘኪርና፣ ከም በርከትን ሠናይን ምርኣይና ቅኑዕ እዩ፣ እንተኾነ “… ሰላም ኪበሃል እንከሎ፡ ውግእ ዘይብሉ ጥራሕ ማለት ኣይኮነን፣ ኣብ መንጎ ተጻረርቲ ወገናት ሚዛን-ሓይሊ ብምሕላው ንዚርከብ ሰላም ዚርኢ’ውን ኣይኮነን፣ ብመላኽን ዓብላልን ሥርዓት ዚመጽእ’ውን ኣይኮነን፣ ሰላም ኪበሃል ከሎ፡ብግቡእን ቅኑዕን ኣገባብ ንዚካየድ “መደብ ፍትሕን ርትዕን”42 ዚርኢ እዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጣዊ ርግኣትን ህድኣትን ዝተመርኰሰ እዩ። ሰላም ማለት ኵሉ ወገን መሰሉ ዚጭብጠሉን፡ ብሕጋዊ መገዲ ግቡኡ ዚረኽበሉን እንኪኸውን፣ እዚ ሰላም’ዚ ኪመጽእ ዚኽእል፣ እቲ ንኅብረተሰብ ዝሠረዐ ኣምላኽ ኣብ ዚህቦ ውሽጣዊ ስኒት እንኪምሥረትን፡ በቶም ንፍትሒ ጸሚኦም ዚንቀሳቐሱ ሰባት ኣብ ግብሪ እንኪውዕልን እዩ”43።
ንሰላም ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ግፍዕን ዘይፍትሓውን ኵነታት ኪሥዕርር፣ ቅንእን ትዕቢትን ዘይምትእምማንን ኪነግሥ እንከሎ እዩ።44 ዝኾነ ይኹን ሰብ መሰሉን ክብሩን ኪትንከፍ፣ግቡኡ ኪስእን ከሎ፡ መሠረታት ሰላም የሃምም። ከምኡ ፍትሒ ዚጽበዩን፣ ብመንገዲ ሕጊ ዚድለዩን፡ዝተታሕዙን፡ ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ከምዚረኽቡ ምግባር፡ንሰላም ድልዱል መሠረት ምንጻፍ እንኪኸውን፣ “ዝተደናጐየ ፍትሒ፡ ዝተነፍገ ፍትሒ” ዝተባህለ’ እውን ንኸንቱ ኣይኮነን። መደብ ፍትሕን ሰላምን ብሓን-ሳብ ተቓንዩ ዚኸይድ’ምበር ኪነጻጸል ኣይክእልን። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዚብል ዘናውጽ ሕቶ፣ ዝለዓለ መቓልሑን፡ ኣውያቱን ንብዓቱን “ካብ ምድሪ ናብ ኣምላኽ ዚጠርዓሉ”(ዘፍጥ.4፡10) ኵነትን ብግልጺ ዚረኣየሉን ዚስመዓሉን ኮይኑ ኣሎ።
መዛዘሚ
ትንሣኤ ክርስቶስ ብእንዝክረሉን እነኽብረሉን ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ፣መበል 23 ዓመት ናጽነታ ንእተኽብር ሃገርና ኣምላኽ ኪባርኸልና፣ ሃገር ትንሣኤን፡ ሃገር ተስፋን ፍቕርን፣ ሃገር ፍትሕን ርትዕን ኪገብረልና ክንጽልን፣ ክንጽዕርን ናይ ኵሎም ወገናት መራሕትን ናይ ሕዝብን ናይ ነስወከፍን ግቡእ እዩ። ኣብ’ዛ ሃገርዚኣ ዘለዉ ምእመናንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን፡ ንሰላምን ንዘተን ንምርድዳእን ከምዚጽልዩ ነኣምን። “… ብስመይ ዝለመንክምዎ …ኽገብረልኩም እየ… ፣(ዮሓ.14፡13)ብዝበለና መሠረት፣ ጸሎትና ንኸንቱ ከምዘይኮነ ንፈልጥ። ስለ’ዚ ሃገርና ነቲ ካብ ኣምላኽ ዚመጽእ ሰላም ጸሚኣ ከምዘላ ርኡይ እዩ። “ሰላመይ እኃድገልኩም ኣሎኹ፣ ሰላመይ እህበኩም ኣሎኹ። እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም ዚህቦ ኣይኮነን፣ ኣይትሸበሩ፣ ኣይትፍርሑ”።(ዮሓ.14፡27-28)
42ኢሳ. 32፡
43ፍሥ.ተስ. 78
44መዝ.ሃይ. 2317
22
፫ይ ክፍሊ፡ ምስክርነት
“መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”(ግ.ሓ. 1፡8)
31. “ሃልሃልታ እምነት ሓደ ግዜ እንተደኣ ጠፊኣ፣ እቲ ካልእ ብርሃናት’ውን ኪድብዝዝ ስለ ዚርከብ፣ ብርሃን እምነትና ዳግማይ ኪበርህ”45 ኣለዎ። ሃልሃልታ እምነት ወትሩ ከም ዘንበልብል፡ ብርሃን እምነት ወትሩ ከምዚበርህ ምግባር ማለት፡ ካልእ ዘይኮነስ፣ “ኣብ ኢየሩሳሌምን ኵላ ይሁዳን፡ኣብ ሰማርያን ክሳብ ወሰን ምድሪ ኸኣ መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”46 ንዝተባህለ ቃሉ ምፍጻም፣ ምስክርነትካ ምዕዛዝ ማለት እዩ።
እዚ ናይ ኢየሱስ ብርቱዕ ኃይለቃል ሎሚ’ውን ነኣና ዚበሃል ዘሎ እዩ። ንፈለማ ነቶም ተኸተልቱ ኪበሃል እንከሎ፣ እታ ማኅበረ ምእመናን ክትዓቢ ጀመረት። ክሳብ ሎሚ ቤተክርስትያን ክትዓቢ ትርከብ ኣላ።ንሕና’ውን ኣብዚ መስርሕ ዕቤት’ዚ ናትና እጃም ከም ዘሎና፡ ናቱ ኣካልን ክፍልን ምዃንና ንፈልጥ። እዚ ዝተጠቕሰ ቃል’ዚ ዝኸበዶም ከም እኒ ኣቡነ ሰላማ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ዝበሉ ቀዳሞትን ድሕሪኦም ዝሰዓቡ ፱ቱ ቅዱሳንን፣ ንኽርስትና ኣብ ሃገርና ተኺሎም ኣዕበዩ፣ ዳሕራይ ድማ ከም እኒ ቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ዩስጢኖስ ሰቢኾም ንክርስትናና ድልዱል መሠረትን ዳግማይ ንቕሓትን ኪህብዎ እንከለዉ፣ እዚኣቶምን ተኸተልቶምን ዝሰርሑዎን ዝረሃጽዎን ኵሉ ንሕና ሎሚ ነስተማቕሮን ንነብሮን ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። በብግዜኡ’ውን እዋኑ ዚጠልቦን ዚሓቶን መደባትን ምልክታት ግዜን እናስተውዓለን፣ መምርሒ ቤተክር-ስትያን እናተኸተለን፡እነሆ ሕጂ ኣብ’ዛ ሃገርና ዚርከብ ካቶሊካዊ ወገን ሕዝቢ እግዚኣብሔር፣ ኣብ ኣርባዕተ መጓሰ ወይስ ሰበኻዊ ኤጳርቅና ተመዲቡ ኪጐዓዝ ይርከብ ኣሎ።
32.ንዅሎም’ቶም ኣብ’ዚ ግራት-እምነት ዝሰርሑን ዝመርሑን፣ብእምነት ዝተመላለሱን እምነት ዘውረሱን ጳጳሳት ካህናት መነኮሳን ደናግል ምእመናን ኣቦታት/ኣዴታት ብምስጋና ንዝክሮም። ኣሰሮም ብምስዓብ ከኣ ምስክርነትና ከነጕልህ ቃል እነኣትወሉ እዩ። ካቶሊካዊ እምነትና ሡር ሰዲዱ፣ ክርስቶስ ብቓሉ ብተግባሩን ንዝፈጸሞ እትቕጽል ቤተክርስትያን፣ በቲ ሰፊሕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን፡ ንሕሙማን ሥጋ ብእትገብሮ ሓገዝን፣ ናይ ቤትዘኻትምን፣ ንደቀንስትዮን ንዝተፈላለየ ናይ ሰብኣዊ ምዕባሌን መደባት ብምዝርጋሕ ስብከተ-ወንጌል እትፍጽም ቤተክርስትያን እያ። ሎሚ’ውን ቤተክርስትያን ነዚ ምስክርነታ ብዚግባእ ንኸተዕዝዞ፡ ነቲ ስብከተ ወንጌል
23
በቲ ናይ ምሕረት ስራሕ ዝኾነ ግብረሠናይ እናሰነየት ንምስክርነታ እትቅጽሎ ዘላ፣ “ኣበይ ኣሎ ሓውኻ?” ንዚብል ሕቶ ክብደት ስለዝሃበቶ እዩ። ርግጽ’ዩ ሎሚ እቲ እምነት ኪወርስ ዚግበኦ ኣካል ኣመንቲ፣ ብፍላይ ከኣ ወገን ንኡስ ወለዶ ፈቖዶ ሃገራት ፋሕ ምባሉ፡ ንእምነቱ ኣብ ዚጻባእ ሃለዋት ምንባሩ፣ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ።
ጽቡቕ ኣሎና ብዚብል መንፈስ ከይዳህለልና፣ ከም መጠን ድኹማት ፍጡራን ናትና ደረታትን ሰብኣዊ ጕድለትን ኃጢኣትን ዝጸወርና ምዃንና ክንፈልጥን ክንእመንን፡ ተስፋ ከይቀበጽና ከኣ ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ክንምዕቈብ ይግበኣና። ኣብ ከም’ዚ ጕዕዞ’ዚ፡ እቲ ቀዳማይ ስጕሚ፣ መንፈስ ንስሓ ምልባስ እዩ። ደረታትናን ጕድለታትናን ምእማን፣ ካልኦት ኣብ ልዕሌና ንዚፍጽምዎ በደል ይቕረ ንምባል ዘይምስልካይ፣ ንኻልኦት በቲ ዝገበሩኻ ሕማቕ ዘይምፍዳይ እዩ።
33.ጕዕዞ ክርስትና ብሓፈሻኡ ኮነ፣ እዚ ጕዕዞ ዓመት-እምነት ዚሓቶ ምምሕያሽ፣ ብብዙሕ መዳያት ክንጽመደሉ ዘሎና እዩ፣ ቅድሚ ኵሉ ምስ እግዚኣብሔር ኣቦ፣ ምስ ወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ መድኃኒና፣ ምስ መንፈስ ቅዱስ ወሃቢ-ሕይወት ዚህልወና፣ ናይ ነፍስወከፍ ቀጥታዊ ርክብ ከመይ ኣሎ? ናይ ምእመናን እምነታዊ ሕይወት ከመይ ኣሎ? ጕዳይ እምነትናን ኅብረተሰባዊ ሃለዋትናን፣ ብመንጽር’ቲ ብፍቕሪ ክንግደሰሉ ዘሎና ሓውናን፣ እንነብረሉ ኅብረተሰብናን ከመይ ከምዘሎ ኣዕሚቝና እንፍትሸሉ እዋን እዩ። “… ኣብ ስራሕ ስብከተወንጌል ኪዕንቅጽ ዚኽእል ናይ ቤተክርስትያን ኣሰራርዓን ኣገባብን ዘጋጥመሉ ኣሎ፣ ነዚ ዅሉ ቀጺሉ ዚግምግምን ዘንቀሳቕስን መደብ ምስዚህሉ ግን እዚ ጽቡቅ መጋበሪ ኪኸውን ይኽእል፣ ብዘይካ ቅኑዕን ብቑዕን መንፈስ ወንጌልን፣ብዘይ ናይ ቤተክርስትያን ተኣማንነትን (ንጸዋዕታኣ) ዝኾነ ዓይነት ሓዲሽ መሣርዕ ገለ’ኳ ዘየፍሪ ይኸውን”47።
34. ኢየሱስ ኣብ ወንጌል ዚህበና ምስላታትን ሕይወቱን፣ ሕይወት ደቀ-መዛሙርቱን ብቐንዱ እንተረኣና፣ እታ ናይ መንግሥቲ ኣምላኽ ደቃቕ ዘርኢ በቝላ ዓብያ ንኽትፈሪ፡ ክትመውት ኣለዋ፣ ናይ ክርስትያናዊ ዕብየትን ስጕምትን ሕጊ እዚ እዩ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ንማኅበረ ክርስትናና ኮነ፣ ንነፍስወከፍና እናናሳዕ ዜጋጥመና ጸገማት ተስፋ ከቝርጸና ዘይኮነስ ከትበዓና እዩ ዘለዎ።ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይንና’ውን “ምስ ዝደክም ሽዑ እየ ዝብርትዕ”48 ክንብል ኣሎና። “ኣታ ንኡስ መጓሰ፡ ኣቦኹም መንግሥቲ ኪህበኩም ፍቓዱ እዩ’ሞ፡ ኣይትፍርሑ!”49።
ነቲ መጻኢ ጕዕዞን መድረኽን ክንጥምት ከሎና፣ ብመንጽር ጉባኤ ቫቲካንን መላእ ቤተክርስትያንን፡ ቅድስናኦም ዚኣወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ መበል 23፡ ኣብ ምኽፋት ዓቢይ ጉባኤ ዝሃብዎ መሪሕ ቃል ንዝክር፣“…ናትና ተግባር ድማ ብተባዕን ቁምነገረይናን ድልየት፡ ብዘይፍርሓት፡እዋኑ የሓተና ንዘሎ ስራሕ ርእስና ከነወፊ፡
47ታሕ. ወን. 26
482ቆሮ.12፡10
49ሉቃ.12፡32
24
ምእንት’ዚ ከኣ ቤተክርስትያን ንዝሓለፈ 20 ምእተዓመት ንዝተኸተለቶ መንገዲ ሒዝካ ምጕዓዝ እዩ…”50 ከምዝበሉ፣ ከም መጠን ቤተክርስትያን ዘሎና ቀንዲ ዕማምና፣ ብእሙን ቀጻልነትን፡ ብውዕዉዕ ተባላሓትነትን ነቲ ስራሕ ስብከተ-ወንጌል ምዕማቝን ምስፍሕፋሕን እዩ። እቲ ብሓዋርያት ዚሰርሕን፣ ንሰማዕቶም ዜነቃቕሕን ዝነበረ መንፈስ ቅዱስ ከኣ፣ ነዚ ተግባር’ዚ ንምፍጻም ክእለትን ድልየትን ባህግን ትብዓትን ከምዘልብሰና ነኣምን።51
ብኸመይ ኢና ግን ምስክርነትና ከነዕዝዝ እንኽእል? ዓረቕትን መሓርትን፣ መንገዲ ሰላም ተኸተልትን ብምዃን፣ ነዛ ዓለም’ዚኣ ከይመሰልካ(ሮማ.12፡2) ብመንፈስ ክርስቶስ ክትነብር ምኽኣል፣ ብመንጽር ብጻይካ ንዘሎካ ሓላፍነት ፈሊጥካ ግቡእካ ምፍጻም የድሊ። “… ንሃገርካን ንሕዝብኻን እሙን ብምዃን፡ ነቲ ኵሉ ናይ ዜግነት ግዴታን ኃላፍነትን ብተኣማንነት ብምፍጻም፣ ካቶሊካውያን ምእመናን፡ ንናይ ሓባር ጠቕምን ረብሓን ከማዕብሉን፡ ከገልግሉን ኣለዎም። ምእንት’ዚ ከኣ ርእይቶኦ-ምን ቅኑዕ ሓሳባቶምን ብምዕዛዝ፣ መንግሥታዊ ሰበሥልጣን ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ከም ዚካየዱ፡ ሕግታትን ዚወጽእ ድንጋገታትን ምስ ሞራላዊ ሕግን፡ ሓባራዊ ጠቕምን ከምዘሳኒ ኪገብሩ ትሑዛት እዮም…።” 52
ቤተክርስትያን’ውን ንርእሳ፣ ማለት ናይ መራሕታን ኣባላታን ኣብ መደብ ንስሓ ምእታው ከምዘድሊ፣ ቃል ኤርምያስ ነቢይ የመልክት፣ “እንተ ተነሣሕካ ክቕበለካ እየ፣ ከምበሓዲሽ’ውን ኣገልጋልየይ ክትከውን ኢኻ፣…ናተይ ነቢይ ክገብረካ እየ፣ እቶም ሕዝቢ ናባኻ ተመሊሶም…” (ኤር.15፡19) ኪመጽኡ እዮም።
ስብከተ-ወንጌል
35.ነዚ መጻኢ ጕዕዞና ክንጥምት ከሎና፡ ናይ ተልእኮ ቤተክርስትያንና ቀዳምነታት በኣጋኡ ይረኣየና። ነዚ ዚኸውን ትምህርትን ትዕዝብትን ካብቲ ዝሓለፈ ዝተቐበልናዮ ብሥራት ወንጌል፣ ብመደብ ትምህርተ-ክርስትናን (Catechesis) ሊጡርግያዊ ሕይወትናን ዘስተማቐርናዮ እዩ። እዚ ኵሉ ምስ’ቲ ዕለታዊ ሕይወት ተዋሃሂዱ እዩ። እዚ ኪግበር ዘለዎ፣ኣብ’ዚ ዚስዕብ ሰነዳት ተገሊጹ ኣሎ፣ 1) “ናብ ኣሕዛብ” ዚብል ሰነድ ጉባኤ 2) ጳውሎስ 6ይ ብ1975 ዓ.ም.ፈ. “ስብከተ ወንጌል ሎሚ”፡3) ቅድስናኦም ዚእወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ-ጳውሎስ 2ይ፣ ”ተልእኮ ክርስቶስ” 4) 7-28 ጥቅ. 2012 ዝተኻየደ ንሓዲስ ስብከተወንጌል ዚርኢ ሲኖዶስ ኣቡናት፣ 5) “ታሕጓስ ወንጌል”፣ ናይ ኣቡነ ፍራንቸስኮስ መልእኽቲ።
ኣብ ሃገርና ናይ ክርስቶስ እሙናት መሰኻኽር ንምዃን፣ ንዅሎም ምእመናንና እነተሓሳስቦ ጕዳይ እንኪኸውን፣ ናይ ሓባር ጕዕዞ እዩ። ስብከተ-ወንጌል ኪበሃል
50ቤ.ክ. ቅ.ጴጥሮስ 11 ጥቅ. 1962፣ ዮሓንስ መበል 23 ( ኣብ ምኽፋት ጉባኤ ቫቲካን 2ይ)
51ግ.ሓ.2፡29፣ 4፡13.29.31፣ 9፡27-28 ረአ
52ሓዋ.ተል.ምእ.14
25
ከሎ፡ ከም መጠን ናይ ዓለም መድሓኒ ንክርስቶስ ምስባኽ እዩ።53 ነዚ ዘጸናንዕ መልእኽቲ ድሕነትን መድሓንን፣ንሕና ክርስትያን ብቐጻሊ”ብግዜኡን ብዘይግዜኡን”54 እንሰብኮ ኮይኑ፡ ኣብ’ዛ ሃገርና እነበርክቶ ዝዓበየ ህያብ እዩ። ምኽንያቱ መልእኽቲ ተስፋን ፍቕርን እንኪኸውን፣ ብቕዱስ መጽሓፍ ብዚወሃብ ቃል-ኣምላኽ ዚንገር፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ውጽኢቱ ዚንበር፣ኣብ ግብረ-ኣምልኾ (ሊጡርግያ) ዚዝከርን ዚኸብርን፣ ብሕይወት ዚምስከርን እዩ። እዚ ዝዓይነቱ ዕማም ስብከተ-ወንጌል ናይ መላእ ሕዝበ-እግዚኣብሔር መንፈሳዊ ወፈራ ዚሓትት እዩ።
“ብስም ጥራሕ ክርስትያን”
36. ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ብዓቢይ ሻቕሎት ካብ ዝተዛረበሉ ሓደ፣ ናይ’ቲ “ስማዊ ክርስትና” ኪብል ዝሰመዮ ወገን ጕዳይ እዩ። ኣብ’ቲ “ፍሥሓን ተስፋን” ዝኣርእስቱ ሰነዱ (ቍ.43)”…ብዙሓት ሰባት ንእምነቶም ምስ’ቲ ኣብ ዕለታዊ ጕዕዞ ዚነብርዎ ሕይወቶም ከወሃህድዋ ብዘይምኽኣሎም፣ ነዚ ክልቲኡ ብምንጽጻሎም፣ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ዝዓበየ ስሕተት ወይ ግድል ኪበሃል ይከኣል…”55። እዞም ብስም ጥራሕ ክርስትያን ከመይ ዝበሉ እዮም? ብጕዳይ እምነቶም ዘይግደሱ፣ ንእምነቶም ከም መሪሕ ሕይወቶም ዘይርእዩ፣ ምስ ማኅበረ ክርስትና ኮይኖም ንኣምላኾም ንመድኃ-ኒኦም ዘየምልኹ፣ ንገሊኡ ወገናት እምነት ዚቕበሉ ንገሊኡ ግን ዚነጽጉ፣ ብሓፈሻኡ ንሓደ ስማዊ ክርስትያን መለለዪኡ፣ ዝተጠምቀ ግና ኣብታ ማኅበረ ክርስትናኡ ርኡይ ንጡፍ ተሳትፎ ዘይብሉ፣ ብሓጺሩ ዛሕሊ ዝሃረሞ፡ ናይ ሕይወት ሙቐት ዘይብሉ ክርስትያን እዩ። ” …ተጠሚቖም ክንሶም፣ መደብ ሕይወቶም ግን ነቲ ናይ ጥምቀት ግድነቶም ዘየንጸባርቕ”56 ሕይወት ዚነብሩ እዮም።(ታሕ.ወን. 15 ረአ) “ኣቱም ደቀየ! ብግብርን ብሓቅን እምበር ብቓልን ብልሳንን ኣይንፋቐር”57።
37. ነዞም ከምዚኦም ዝበሉን፣ ብሓፈሻኡ’ውን ንዅሉ ዚኸውንን “ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል” ከድልየና እዩ። ብ1973፡ ጳውሎስ 6ይ ኣብ ሃይቲ (ላቲን ኣመሪካ) ብዝገለጽዎ መሠረት “ሓዲስ ስብከተ-ወንጌል” ኪበሃል ከሎ፣ “ብሓዲስ ቅንኣት-መንፈስ፣ ብሓዲስ ብልኃት፣ ብሓዲስ መግለጺ” ዚፍጸም ስብከተ-ወንጌል ንምባል እዩ። ነቲ ኣብ ኅብረተሰብ ዘሎ ለውጢ ኣብ ግምት ብምእታው፣ሓዲሽ ቋንቋ፡ሓዲሽ ቅዲ ኣመሃህራ፡ ሓዲሽ ኣገባብ ሕይወትን ስብከትን፡ ሓዲሽ ዓይነት ምስክርነትን ኣብ ቤተክርስትያን ከድሊ እዩ።
53ስብ.-ወን. (ጳውሎስ 6ይ)
542ጢሞ. 4፡2
55ፍሥሓን ተስፋን 43 [በነዲክቶስ 16፡ስብከት ኣብ ላቲን ኣመሪካ፣ ታሕ.ወን.15]
56ታሕ.ወን. 15
571ዮሓ.3፡18-19
26
ከምኡ’ውን ናብቶም “ዝረሓቑ”፣ ናብቶም ዘይመጽኡ ገጽና ክንምልስ ከነም-ጽኦም ክንጽዕር ኣሎና። ብእምነት ዝመጽአ “ድኻታት” ናብ ዝኾኑ ገጽና፣ናብ’ቶም ናይ ኣምላኽ ጽምእን ጥሜትን ዘለዎም፣ ክርስትያን ክንሶም ከም ዘይክርስትያን ኮይኖም ዚካየዱ’ሞ ምምጻእ ዝኣበዩ፣ ናብኦም ክንከይድ ኣሎና። ነፍስወከፍ ሰብ ብውሽጠ-ውሻጠኡ ብኅሊናኡ ስምዒት ኣምላኽ ዘለዎ ስለዝኾነ፡ ማለት ናይ ነፍስወከፍ ሰብ፡ እቲ “ናይ ልቡ ልቢ” ኣምላኽ ብቐንዱ ስለዝኾነ፡ ነዚ ምስረኸበ ጥራሕ’ዩ ኪቐስን ዚኽእል።(ቅዱስ ኣጐስጢኖስ)
38. ኣብ’ዚ ከም’ዚ ዝበለ ስብከተ-ወንጌል ኵሎም ደቂ ቤተክርስትያን ተለኣኽትን ተወፈይትን ዚኾንሉ58 ጸዋዕታ ኣለዎም፣ ዚሳተፉሉ ኣገባባትን መደባትን፣ ዜገልግልሉ ቦታን ምጥጣሕ የድሊ፣ ብሓጺሩ ዓለማውያን ምእመናን’ውን ኣብ ናይ ቤተክርስትያን ሱታፌን ኅብረትን ዘለዎም ቦታ ኪፈልጡ፡ በኣኡ መጠን ከኣ ንጥፈታቶም ከዕዝዙ ስለ ዘድሊ፣ ንሕና ኵልና ክንስበኽን ክንሰብኽን ከድልየና እዩ። ቤተክርስትያን ነዚ እምነት እተመሓላልፈሉን ትሕዝቶ-እምነት እትምህረሉን ቀንዲ ኣገባብ ድማ፣ ኣብ መንጎ ዕለታዊ ሕይወትን ወንጌላዊ ትምህርትን ርክብ ብምፍጣር እዩ። ንወንጌል ሕልፊ ዜስፍሖ ከኣ ኣእምሮኣዊ ምርምር ዘይኮነስ ግብራውን ሕይወታውን ምስክርነት እዩ። “…ምእመናን ንጕዕዞ-ሕይወቶም ብመደብ ፍቕሪ፣ ሕይወት ኪህብዎ የድሊ። ብዚከኣል መጠን ድማ ነዚ መደብ ግብረ-ሠናይ ኣብ ተግባራቶም ኪገልጽዎ ይግባእ።
ነፍስወከፍ ምእመን በቲ ኣብ ግብረ ኣምልኾን ጸሎትን ዚሳተፎ፣ በቲ ብድላዩ ዚሓቝፎ መደብ ንስሓን ናይ ዕለታዊ ናብራ ጻዕርን ድኻማትን ኣቢሉ፡ ንድኅነት መላእ ዓለም ከምዘበርክትን፡ ኣብ ኵሎም ሰባት ጽልዋኡ ከምዚህልዎን ኪዝክር ይግበኦ…”59። ምእመናን ከኣ ኣብ’ቲ ዜካይድዎ መደብ ሓዋርያውነት በቶም ፊት ዚስርዑ መራሕቶም ጳጳሳትን ካህናትን ሰብ ውፉይ ሕይወትን ተሰንዮም ይፍጽምዎ።
ንእምነትና ዘዳኽሞ ኣየናይ እዩ?
ሀ) መንፈስ ዓለምን ዓለማውነትን፡
39. “ካብቲ ብጸጋ ክርስቶስ ገይሩ ዝጸወዓኩም ኣምላኽ፣ እንታይ እዋኑ ናብ ካልእ “ወንጌል” ከም ዝሓለፍኩም ገሪሙኒ ኣሎ”60 ኪብል ቅዱስ ጳውሎስ ነቶም ካብ መንፈስ ክርስትና፣ ተጻዩ ናብ ዝኾነ መደብ ዝዘንበሉ ኣበርቲዑ ይወቕሶም። ሎሚውን ከም ጥንቈላ ዝሙት፡ ሓሶት፡ስርቂ፡ ብላዕ (ጉቦ)፡ኪዳናዊ ጥልመት… ዝበለ መንፈስ ዓለም’ምበር መንፈስ ክርስቶስ ዘየንጸባርቕ ባህልን ኣከያይዳን ኣብ ማእከልና ምእታዉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ከም ንቡር ዘየሰክፍ ዘየሕንኽ ኮይኑ ምዝውታሩ፣ እቲ ቃል ጳውሎስ
58ሓዋ.ተል.ምእ. 3 ረአ
59ሓዋ.ተል.ምእ. 16
60ገላ.1፡8
27
ነኣና’ውን ከምዝተባህለ የረድእ። እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ቀጥዒ ዘይብሉ ናይ ሃብትን ዓብላልነትን ህርፋን፣ ብግዙፍን ግዜያውን ሥጋውን ታሕጓስ ጥራሕ ክትዓግብ ምምናይ፡ ንገንዘብን ሃብትን ክትብል መደብ ሕሊናን መሥርዕ ክርስትናን ሓዲግካ ምውጻእ…።ናይ’ዚ ዅሉ መበቈል ኪበሃል ዚከኣል“…ፍልጠት ሃይማኖት ዘይምህላው፣ ወይ ዘይምግዳስ፡ ኣብ ግዜያዊ ናይ ዓለም ሃብትን ጥሪትን ምዝንባል፣ ናይ ኣመንቲ ሕማቕ ኣብነትን ዕንቅፋትን፣ ተጻይ እምነት ዝኾነ ዘመናዊ ኣተሓሳስባ…“ እዩ።61
ብሓጺሩ እቲ ኣብ ግዜያዊ ጣዕምን ሃብትን ምቾትን ዚኣምን፣ “ማተሪያሊዝም” ማለት ንመጻኢት ሕይወት ዘየሓስብ መንፈስ-ኣልቦ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን ይደፍእ ከምዘሎ ግልጺ እዩ።ንኣምላኽ ግምት ዘይህብ፣ ጆርጅ ኤልዮት ዝተባህለ ደራሲ ከም ዚብሎ ድማ፡ጥልቕ ኢሉ ዘየስተውዕል ኣብ ርእሱ ዚጥሕል”ኣንነት”፣ ማለት ባዕለይ ብባዕለይ ክኽእል…ዚብል ሓሳብን ግብራዊ ኣገባብን እዩ፣ ንርእስኻ ኣብ ቦታ ኣምላኽ ምግባር፣ መሠረት ህላዌኻ ንሱ ክንዲ ዚኸውን “ባዕለይ” ዚብል ሓሳብ ገኒኑ፣ገንዘብ እንተሒዘ ኵሉ ሒዘ… ዚብል ዚንባሌ ኣሎ፣ንብዙሓት ከኣ ካብ ኣምላኽ ኣርሒቑ። ኣብ ውሽጢ ቤተክርስትያን’ውን እንተኾነ እዚ መንፈስ’ዚ ከየኣቱ ዘየፍርሕ ኣይኮነን። ዝኣመንካዮ “ኣንነትካን ገንዘብካን” ዓለምካን ምስ ጠለመ፣ እቲ ፈሊጡ ልቡ ንመደብ ኣምላኽ ዝዓጸወ ሽዑ ሓዲግ ይተርፍ፣ በንጻሩ ባዶነቱ ተኣሚኑ፡ጥራሕ ኢዱ ኮይኑ ንኺመልኣሉ ናብ ኣምላኽ ዝቐረበ ግን ልቡ ይመልኣሉ። ከመይ ኣምላኽ ወሰን ዘይብሉ መሓሪ እዩ።
“…ኃጥኣን ንመንግሥቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዋዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም? ኣይትጋገዩ!! ኣመንዝራታት፡ ወይ መምለኽቲ ጣዖት፡ ዘመውቲ፡ ወይ ግብሪ-ሰዶም ዚገብሩ፡ ሰረቕቲ ስሱዓት፡ወይ ሰኽራማት፡ወይ ተጻረፍቲ ወይ ከተርቲ ንመንግሥቲ ኣምላኽ ኣይኪወርስዋን እዮም…”62።
ለ) እኹል ክርስትያናዊ ኵስኰሳ ዘይጸገብካ ምዃን፣
40. “ነታ ኣባኻትኩም ዘላ ተስፋ ምንጫ ንዚሓተኩም ንምምላሽ ስንድዋት ኩኑ”63። ብቓል ይኹን ብተግባር ንምምላሽ ግን ቅድም ንርእስኻ ርዱእ ብሱል ሰብ ክትከውን ግዲ እዩ፣ እዚ ከኣ ብናይ ትምህርቲ-እምነትካ ፍልጠትን፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ብዘሎካ ተሳታፍነትን፡ ብዓቢኡ ድማ በቲ ክርስትያናዊ ተወፋይነትን ዚወሃብ ምስክርነት ዚዓዝዝ እዩ። ብዓቢኡ ክትርእዮ ከሎኻ፣ ንእምነት ዚርኢ ገለ ዓይነት ድንቍርና፣ ንምጥፋኡ ክንቃለስ ከም ዘሎና ርዱእ እዩ። ብሕፃንነትካ ሓደ እዋን ብዝተመሃርካዮ ጥራሕ ምንባር ዝተኻእለሉ ገርህን ጥዑምን ግዜ ሓሊፉ እዩ። “ሰብ ኣብ’ዚ ዚርከበሉ ታሪኻዊ ኵነቱ ወይ ሃለዋቱ ኮይኑ፣ ንእግዚአብሔር ብብርሃን
61መዝ.ሃይ. 29
621ቆሮ. 6፡9
631ጴጥ.3፡15
28
ኣእምሮኡ ጥራሕ ንኺፈልጦ ብዙኅ ጸገማት ኪጓነፎ ይረአ…”64፣ ስለ’ዚ ነዚ ሎሚ ዘሎ ጽንኩር ኵነት ንምብዳህ ድልዱል ዝኾነ መንፈስን ምሕዳስን የድልዮ።
ንእምነትና ዘደልድል ኣየናይ እዩ?
ሀ) ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ነቕ ዘይብል እምነት
41. “ብናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋን፡ ነኣኡ ብምፍላጥን ግና ዕበዩ” (2ጴጥ. 3፡18) ከም ዚብል ብጸጋኡን ፍልጠቱን ክንስጕም እዩ ዚድለ ዘሎ። ስለ’ዚ ነቕ ዘይብል እምነት ኪበሃል ከሎ፡ ኣብ ኣምላኽ ንዘሎና ጸግዕን ደገፍን ዘረጋግጽ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ናብ’ቲ ሓደ ኣምላኽና ደኣ’ምበር፣ “ከኣልቲ ወይ ፈለጥቲ” ናብ ዝበልናዮም ጠንቈልቲ ክንከይድ ኣይግባእን፡እምነትና ኣየፍቅደልናን እዩ። ከምኡ’ውን ጕዳይናን ባህግናን ናብ ኣምላኽ ምሰ’ቕረብና፡ ኣብ’ቲ እምነትናን ሓልዮት-ኣምላኽን ተማዕቍብና ንካየድ’ምበር፣ “ብግዲ ድላየይ እንተ ዘይተፈጸመለይ
…” ዝዓይነቱ ኣተና ቅቡል ኣይኮነን። ብዙሕ ግዜ ከምዚረአ እቲ ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ዘሎና እምነት ዚፍተነሉ ግዜ
የጋጥመና። ዝደለኻዮ ሓገዝ ምስ ደንጐየካ፣ ወይ ዘይተሰማዕካ ኮይኑ ምስ መሰለካ እውን እንተኾነ፣ እምነት ንጽንዓትን ትጽቢትን እዩ ዚሓትት’ምበር ናብ ካልእማልእ ምባል ኣይኮነን። “ዝኾነ ዓይነት ጥንቈላዊ ትንቢት፣…. ብምትሃት ሙታን ምጽዋዕ፣….
ከዋኽብቲ ምቝጻርን፡ራሕ ኢድ ምንባብን ዛዕጐል ዘርዚርካ መጻኢ ምትርጓምን ምንጋርን፣…. መናፍስትን ካልእን ምጽዋዕ….ብመንጽር ኣምላኽ ኪህልወና ንዚግበኦ ግምትን ክብርን፣ፍቕሪ ዝመልኦ ፍርሓቱን ኵሉ ዚጻረር እዩ”።(መዝ.ሃይ.2116)
ለ) ንቤተክርስትያን ክርስቶስ እሙን ምዃን የድሊ።
42. ሓደ ሓቀይና ናይ ክርስቶስ ተኸታሊ ዚበሃል ሰብ ነቲ “ምሉእ ክርስቶስ” እዩ ዚቕበል፣ ማለት ነቲ ርእስን ነቲ ኣካልን ብምሉኡ ይቕበል፣ ምእንት’ዚ እቲ ን”ኽርስ ቶስ ሕራይ!!” ”ንቤተክርስትያን ግን ኣይፋል!!” ዚብል ዘረባ ጊጉይ እዩ። ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና፣ ንውልቃዊ ይኹን ሓባራዊ ሕይወትና ብዚርኢ ኵሉ፣ ነዛ ቤተክርስትያን’ዚኣ ክንክተልን፣ ንዅሉ ትምህርታን እምነታን ክንቅበልን ኣሎና። ስለ’ዚ ድማ ንትምህርቲ ቤተክርስትያንን ንትእዛዛታን ብዚግባእ ክንሰምዕን ክንስዕብን ከሎና፣ ነቲ ሥሩዕን ሚዛናውን እምነታዊ ሕይወትና ውሕስነት ገቢርናሉ ማለት እዩ።
29
ሐ) መስቀል ክርስቶስ ምጽዋር፣
43. “… መስቀል ክርስቶስ፡ ኣምላኽ ንዓለም ናይ ዘለዎ ፍቕሩ መግለጺ፣ ናይ’ቲ ኵሉ ጸጋታት ምንጪ ምዃኑ መረጋገጺ ስለዝኾነ፣ ቤተክርስትያን መስቀል ክርስቶስ ክትሰብኽ ግቡኣን ግዴታኣን እዩ…“65።ንኽርስቶስ ምኽታልማለት መስቀሉ ንምሽካም ድልዊ ምዃን ዚሓትት እዩ። “ኪኽተለኒ ዚደሊ እንተሎ ንሱ ርእሱ ይኽሓድ፣ መስቀሉ ጸዊሩ ከኣ ይከተለኒ”።66 ኣብ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ዘሎና ተወፋይነትን እምነትን ዚዓዝዝ፣ በቲ ንመስቀል ክርስቶስ ዘሎና ተጸምዶን ተወፋይነትን ምዃኑ ክንፈልጥ ይግባእ። ንመስቀል ክርስቶስ ምቕባል ማለት ኣብቲ ዅሉ መደባት ሕይወትና ተስፋ ከይቈረጽና ንመደብ ኣምላኽ ንምቕባልን፡ ብዓቕሊ ምጽባይን ዘኽእለና እዩ። ኣምላኽ ዘይሰመዓና ኢልካ ምጭናቕን፣ እዚ ዅሉስ ነኣይን ኣባይን ስለምንታይ? ብዚብል ሕቶ ክንናወጽ ከሎና፣ ኣብ መስቀል ክርስቶስ ዘሎና እምነት ጥራሕ’ዩ ኪምልሸልና ዚርከብ። ምእንት’ዚ ብኪዳናዊ ሕይወት ይኹን፡ ብክህነታዊ ብውፉይ ሕይወት ኵሉ ብዚግበር እምነታዊ ጕዕዞ፣ ንመስቀል ክርስቶስ ንምጽዋርን ንምስባኽን ድልዋት ክንከውን ኣሎና። ክርስትና ኣብ መስቀል ዝዓንበበን ዝፈረየን ስለዝኾነ፣ ኣብ እግሪ መስቀል ምዃን ንሓደ ክርስትያን ኣብ’ቲ መበቈሉ ምህላዉ ዚምስክረሉ፣ ኃይሊ እምነቱ ዘውሕሰሉ እዩ።
መ) ንባብ ቃል-ኣምላኽ (ቅዱስ መጽሓፍ) ምዝውታር፣
44. “ሰብ ብዅሉ ቃል ኣምላኽ’ምበር ብእንጌራ ጥራሕ ኣይነብርን እዩ”67 “እነሆ ኣነ ናብታ ሃገር ጥሜት ዝሰደለን መዓልታት ኪመጽኣ እየን፣ እዚ ጥሜትዚ ግና ንምስማዕ ቃል እግዚአብሔር እምበር ጥሜት እንጌራን ጽምኢ ማይን ኣይኮነን”።68 ካብ’ቲ ናይ ዓመት እምነት ቀንዲ ባህግታትን ትምኒትን፣ እዚ ናይ ኣሞጽ ነቢይ ቃል ንኪፍጸም እዩ፣ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ናይ ቃል ኣምላኽ ባህግን ሃረርታን ኪሓድሮ፣ በቲ ብሃንቀውታ ዚቐርቦን ዜንብቦን ቃል ኣምላኽ ሕይወቱ ንኪሕደስ እዩ።
ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ኣብ’ቲ ቃል-ኣምላኽ ዚብል ሰነዱ፡“ኣብ ምሥጢረ ቅዱስ ቍርባን ብዚግበር ተሳትፎ ሕይወት ቤተክርስትያን ከምዚዓብን ከም ዚሕነጽን፣ ነቲ ‘ንወትሩ ዚነብር’ ቃል-ኣምላኽ ብዚህልወና ፍሉይ መንፈሳውነትን ኣኽብሮትን፣ ሓዲስ ናይ ሕይወትን መንፈሳዊ ምንቕቓሕን…”69 ኪበጋገስ ተስፋና እዩ። በኣኡ ኣቢሉ ቃል-ኣምላኽ ንዝመጽኣና“ቅዱስ መጽሓፍ ዘይምፍላጥማለት ንኽርስቶስ ዘይምፍላጥ”
65ዘሎናዮ ዘመን 4
66ማቴ. 26፡24
67ሉቃ.4፡4
68ኣሞ.8፡11
69ቃል-ኣም. 26
30
(ቅ. ሄሬኒሞስ) ስለዝኾነ፣ ሥሩዕ ንባብን ኣፍልጦን ቅዱስ መጽሓፍ ንኺቅጽል፡ ናይ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ቆሞሳትን ኰስኰስትን ኵሎም ኪጽዕሩ ይግባእ።
ንንባብ ቅዱስ መጽሓፍ ዚወሃቦ ኣቓልቦ፣ ኣብ ምእመናንና ተበራቢሩ ምርኣይ ዘጸናንዕ እዩ። ግና ወትሩ መሥመሩ ዝሓለወ ኣናብባን ርድኢትን፣ ኣብ’ቲ ናይ ቤተ-ክርስትያን መሥመር ዝጸንዐን ኪኸውን ሓደራ ንብል።ነዚ ዚሕግዝ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ በብቛንቋኡ ተተርጕሙ ዝቐረበልና ኅታማት ምህላዉ’ውን ዓቢይ በረኸት እዩ። እዚ ንባብ ቃል-ኣምላኽ ፍረ ዘለዎን ዜሓድስን ኮይኑ ምእንቲ ኪርከብ፣ ብግቡእን ብቑዕን ምስንዳውን ኣገባብን ኪግበር የድሊ።
ሠ) ኣብ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ምስታፍ፣
45. “ከምቲ ንናይ ክርስቶስ ሥጋኡን [ደሙን] እተኽብሮ፣ ቤተክርስትያን ንቅዱሳት መጻሕፍቲ’ እውን ወትሩ ዚግባእ ክብሪ ትህቦ።…ካብ’ቲ ሓደ መኣዲ ቃል-ኣምላኽን ሥጋ ክርስቶስን ቀጺላ መግቢ ሕይወት እናተቐበለት ድማ፣ ከየቋረጸት ንምእመናና ከተቕርበሎም ትርከብ” (ቃል ኣም.21 ጉባ.ቫቲ.2ይ)። “ኣቱም ዝደኸምኩምን ዝጸዓርኩምን ኵልኹም ናባይ ንዑ፣ ኣነ ድማ ከዕርፈኩም እየ”70። “መሠረቱን ዓንድ-ማእከሉን መሥዋዕተ ቅዳሴ እንተ ዘይኮይኑ፣ ሓደ ማኅበረ ክርስትና ኪሕነጽ ኣይክእልን”።71 ኣብ ልማድና ዝጸንሐ ንመንፈሳዊ ኽብርን ዝኽርን ዚወሃብ ግምት ልዑል እዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ’ቲ ናይ ምሥጢራት-ክርስትና ሕይወት ኪረአ ዘለዎ እዩ፣ ነቲ ዝደኸመን ኪሕደስ ዘለዎን ሕይወት-ክርስትናና ቀንዲ ሓይሉን ትብዓቱን፣ ኣብ’ዚ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ከም ዚረክብ ብምፍላጥ ሕይወትና ኣብኡ ዝተተኽለን በኣኡ ዝተመገበን ኪኸውን፣ እዚ ናይ ዓመት እምነት ዕላማ ዚሓቶ እዩ።
ኣብ ምእመናን ዚረአ ዘሎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ናይ ምውፋይ ባህጊ ዓቢይ ስጕሚ እንኪኸውን፣ ግና ብዚግባእ ብብቑዕን ኣገባብ ክንሳተፎ፣ ሕይወትና ከኣ በቲ ናይ መሥዋዕቲ ክርስቶስ ጸጋታት ተሓዲሱ ዚረኣየሉ ሃለዋት ክንርኢ ንምነ። እዚ ኸኣ ፍርያቱን ውጽኢቱን ዚገሃድ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና እንነብሮን እነስተማቕሮን፡ ኣብ መደብ ዕርቅን ምሕረትን ብእነዘውትሮ ኣገባባት እንኪኸውን፣ ብፍላይ ብንስሓ ብዝነጽሐን፣ ብቅዱስ ቍርባን ዝተመገበን ሕይወት ኪህልወና እዩ ዚድለ። መሠረት ስድራቤትን ናይ ሓድነትን መርኣያ ዝኾነ መሥጢረ ቃልኪዳን ብተኣማንነትን ብመሥዋዕትነትን ከይተረፈ ክንሕልዎን ክንነብሮን ዝተጸዋዕናሉ እዩ። ኣብ ግዜ ሕማምን ናይ ኣምላኽና መጸዋዕታን ከኣ በቲ ግቡእ ኣገባብ ሥርዓተ ቀንዴል ክንስነ ከሎና፡ ግቡእን ብቑዕን ክርስትያናዊ ሕይወትና ለቢስና ንርከብ።
70ማቴ.11፡ 28
71ማዕ.ክህ. 6 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
31
ረ) ምስ ማርያም ኣብ እግሪ መስቀል፡ደቂ ተስፋን ትንሣኤን
46. ኣቱም ብልቢ እነፍቅረኩም ኣባላት ሕዝቢ እግዚአብሔር! ናይ’ታ “ኮኸብ ተስፋ”72 ዝተሰምየት ድንግል ማርያም ኣሰር ብምኽታል ኣብ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ጸኒዕኩም ክትቅጽሉ ነተባብዓኩም። “…ነዚ ዘሎ እዋን ብእምነትን ተስፋን ጸኒዖም ዚሓልፍዎ፡73 ነቲ ዚመጽእ ክብሪ’ውን ብትዕግሥቲ ዚጽበይዎ ምእመናን ክርስቶስ”74 እንክትኮኑ፣ ደቂ ተስፋ ምዃንኩም ኣመስኪርኩም ማለት እዩ።
ስለ’ዚ ነዛ ተስፋ’ዚኣ ኣብ መዓምቝ ልብኹም ክትሓብእዋ ዘይኮነስ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ዕለታዊ ናብራኹም ብቐጻሊ ክትገልጽዋ ብዘኽእል እምነትን ጽንዓትን ክትነብሩ ሓደራ። ነዚ እትገብሩ ድማ ብቐጻሊ ንስሓ ናብ ኣምላኽ ምስ እትምለሱን፣ “ምስ’ቶም ንዘመን ጸልማት ዘመሓድሩ ገዛእቲ ዓለምን፡ ምስ’ቶም ናይ ኃይሊ ክፍኣት መናፍስትን”75 ብጽንዓት ምስትቃለሱን እዩ…”76።
መዛዘሚ
ከም መጠን ክርስትያን ምእመናን’ እምበኣር፡በቲ ካብ እምነትን ናይ ወንጌል ብሥራትን ዚርከብ ታሕጓስ ተጸናኒንዕኩም፣ ንዘመዳ ኤልሳቤጥ ክትበጽሕ ተቐላጢፋ ንኸበሳ ይሁዳ ንዝደየበት ማርያም፣ ነታ …ኣምሳል ቤተክርስትያን ዝኾነት ኣደ ኢየሱስ ተኸቲልኩም፣ ነዚ ዓለም’ዚ ከተቕርብሉ ዘሎኩም ተስፋ፡ ኣብ ውሽጥኹም ብምጽዋር ኣብ ጐደናታት ታሪኽ ክትጐዓዙ ዝተጸዋዕኩም ምዃንኩም ክትፈልጡ ይግባእ።77 እምነት ቀጥ ክትብል፣ተስፋ ክትድልድል፣ ፍቕሪ ከይትዝሕል ከይተሓለልኩም ብክርስትያናዊ ሓቦ ንበሩ፡ መስክሩ፡ ጸጋ ኣምላኽ ኣስተማቕሩ። “ ኣብ ኵሉ ጸሎትና ምእንቲ ኵልኻትኩም ብሓጐስ ንጽሊ ኣሎና”።78
ምስ ክርስቶስ ምትንሣእ ማለት ውሽጣዊ ናይ ለውጢ ጕዕዞን ንስሓን ኮይኑ፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዚግበር ምስግጋር እዩ፣ ደቂ ብርሃን ክንከውን እንተ ዘይከኣልና፣ ነታ ሓቂ ክንርእያ ኣይንኽእልን ኢና፣ ሓቅነት እንተዘይብልና፣ ሓራ ኣይኮንናን ማለት እዩ። (ዮሓ. 8፡32 ረአ) ብብርሃን ትንሣኤ በሪህኩም፣ብተስፋ ትንሣኤ ክትምልኡን፣ ነዚ ምስክርነትዚ ክትበቕዑን፣ እቲ ብትንሣኤ ወዱ ክርስቶስ ዘሓጐሰና ኣምላኽ-ሰላም፡ ሰላሙን ርግኣቱን የሃብኩም።
72ብተስፋ ድሒንና፡49
73ኤፌ.5፡16፣ ቆላ.4፡5 ረአ
74ሮማ. 8፡25
75ኤፌ.6፡12
76ብር.ኣሕ.35
77ብተስፋ ድሒንና 50 ረአ
78ፊልጵ. 1፡4
32
(ጸሎት)
ኦ! ማርያም ኣደና! “…ከም መጠን ኣደኦም፡ ኣደ ተስፋ ኮይንኪ፣ ኣብ መንጎ ተመሃርቱ ትቕጽሊ ከም ዘሎኺ፣….ልክዕ ከማኺ ምሳኺ ክንኣምን፣ ክንትስፎ፣ ከነፍቅር መሃርና። ናብ መንግሥቱ ዜብጽሕ መንገዲ ኣርእይና፣ ኦ ኮኸብ ባሕሪ ኣብልዕሌናኣብርሂ!ኣንጸባርቒ፣ኣብመንገድና’ውንምርሕና”…። (ብተስ. ድሒ. 50)
“ ኦ ኮኸብ ሓዲሽ ስብከተ ወንጌል፣ እቲ ካብ ወንጌል ዚርከብ ታሕጓስ ክሳብ ወሰናስን ምድሪ ብምብጻሕ፣ ነቲ ናይ ዓለም መወዳእታ ጫፍ’ውን ምእንቲ ከብረሃሉ፣ ናይ ሱታፌ-ኅብረትን ኣገልግሎትን፡ ናይ’ቲ ምዉቕ እምነትና፡ ናይ ፍትሕን፡ ናይ ፍቕሪ ድኻታትን ኣንጸባራቒ ምስክርነትና ንምሃብ ሓግዝና፣ ኦ! ኣደ ሕያው ወንጌል! ነቶም ናይ ኣምላኽ ንኡሳን ምንጪ ታሕጓሶም ዝኾንኪ ኣዴና ለምንልና፣ኣሜን ሃሌሉያ። [ታሕ. ወን. 288]
ኣሥመራ ዘመነ ትንሣኤ
፮ይ ሰንበት ትንሣኤ
/25 ግንቦት
2014
33
መግለጺ መወከሲ


c: text/html

text:
ስዑዲ ዓረብ ንኽልተ ኢትዮጵያዊያን ሓዊሱ ንኣርባዕተ ሰባት ኽሳዶም ብምቑራፅ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ብሞት ቐፂዓ።ኣብ ከተማ ጂዛን ምስኦም ብሓባር ተሳሮም ክዝምነበሩ ዝገለፀ ኢትዮጵያዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተድኣ ዘይበፂሑሎም ካልኦት እውን ተመሳሳሊ ዕፃ ከጋጥሞም እዩ ክብል ናይ ብፅሑልና ፃውዒት ኣስሚዑ’ሎ።
ህዝቢ ኣብዝተኣከቦ ብዘስካሕክሕ ኽሳዶም ዝተቖረፁ ኣረጋዊ ወልዱ ሃይለማሪያምን ሓዱሽተ ዘልኣለንም ዝተብሃሉ ኢትዮጵያዊያን መናእሰይ እዮም። ንሓደ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ቐቲሎም ብዝብል ከምዝተፈርዶም ተፈሊጡ’ሎ።ኣብ ከተማ ጂዛን ምስኦም ተሳሲሩ ከምዝነበረን ብዝግባእ ከምዝፈልጦምን ዝገለፀልና ብርሃነ ተስፋይ ዝተብሃለ ኢትዮጵያዊ ‘’እፈልጦም እየ፤ኣብ ሓደ ክፍሊ ንድቅስ ነይርና፤ ህዝቢ ኣብዝተኣከቦ ብዘስካሕክሕ ኽሳዶም ምቑራፆም ዘሕዝን እዩ።’’ኢሉ።
ተኣሲሩዎ ኣብዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ሓደ ሽሕ ኢትዮጵያዊያን እሱራት ከምዘለው ዝሓበረ ብርሃነ ተስፋይ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ዝፈርዶም ኩሎም ገበነኛታት ምዃኖም ዘይምዃኖም ግቡእ ምፅራይ ከይገበረ ስለዝኣስን ዝፈርድን ተኸታትሊ ዘፃርየልና ወገን የለን ኢሉ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ክበፅሓሎም ብተደጋጋሚ ሓቲቶም እዚ ዝብሃል ፍታሕ ከምዘይተውሃቦም ብምሕባር እቶም ኽሳዶም ዝተቖረፁ ኣብ 30ታት ክሊ ዕድመ ዝርከቡ መናእሰይ ምዃኖም ሓቢሩ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ሙሻሻ ሓሪሺ ዝተብሃለ ዜጋ ስዑዲ ዓረብ ንኻሊእ ዜጋ እታ ሃገር ቐቲሉ ብዝብል ብሞት ተቐፂዑ’ሎ።ኢዝማት ሸሪፍ ዝተብሃለ ፓኪስታናዊ እውን ሓሽሽ ብኮንትሮባንድ ከእቲ ፈቲኑ ብዝብል ብሞት ተቐፂዑ’ሎ ብመሰረት ፀብፃብ ኣገልግሎ ዜና ፈረንሳይ።
ስዑዲ ዓረብ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ህዝቢ ኣብዝተኣከቦ ኽሳዶም ናይ ዝቖረፀቶም ብዝሒ ሰባት 114 በፂሑ’ሎ ብመሰረት እቲ ፀብፃብ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-
ኩልግዜ ዝተጎድኡ ሰባት ተሪኢካ ሓገዝ ግበረሎም፡፡ ካልእ ሰብ ኣይትራኣይ ኩልግዜ ሓደ ነገር ንምግባር ፈተነ ግበር፡፡ ኩሉ ሰብ ኣብ ሓደጋ ንዘሎ ሰብ ክሕግዝ ናይ ሞራል ሕጊ የሓትት’ዩ ንኣብነት ናይ መጀመሪያ ረድኤት ብምሃብ፣ ናብ ድንገተኛ ሓደጋ ግልጋሎት ቤት ጽሕፈት ስልኪ ብምድዋል (ኣብ ታሕቲ ተመልከት)
-
ናይ ሰብ ባእሲ ዝምልከት፣ ስርቂ፣ ፆታዊ ፀርፈ፣ ትንኮሳ ተሪኢካ ናብ ፖሊስ ደውል (110 ኣብዝኾነ ስልኪ ክትደውል ትክእል ኢካ) ናይ ፖሊስ ኦፊሰራት ከም መሓዝኦም’ዩም ዝሪኡካ ብምኳኑውን ንዝደወልካሎም ነገር ብትኩረት’ዬም ዝርእዩ፡፡ ዝገድፍዎ ናይ ስልኪ ፃውዒት የለን፡፡
-
ናይ ባርዕ ሓዊ ዝምልከት ወይድማ ናይ ሕክምና ሃንደበታዊ ሓደጋ ዝምልከት ንሓዊ ብርጌድ ስልኪ ደውል(112 ኣብ ዝኾነ ስልኪ ክትደውል ትክእል) እዚ መስመር እዚ ብጣዕሚ ተደላይ ስለዝኾነ ንህይወት ዘስግእ ኩነታት ተጋጢሙካ እዩ ትድውለሉ፡፡ ናይ ሃንደበታዊ ሓደጋ ሕክምና ክፍሊውን ንህይወት ዘስግእ ኩነታት እንተጋጠሙ’ዩ ትጥቀመሎም፡፡ (ኣብ ሆስፒታላት)
-
ዶክተር ንምርኣይ ስደተኛታት ብመጀመሪያ ናብ ማሕበራዊ ደሕንነት ቤት ጽሕፈት ከማኽሩ ይግባእ፡፡ ናይ ዶካትር ቤት ጽሕፈት ኩልግዜ ካብ ንጉሆ ሰዓት 8 ክሳብ ናይ ቀትሪ ሰዓት 12 ክፉት’ዩ፡፡ ሓደ ሓደ ግዜ ድሕሪ ቀትሪ ውን ይክፈት’ዩ መብዛሕቲኦም ዶክተራት ብእንግሊዝኛ ቋንቋ ይዛረቡ’ዩም፡፡
-
ሰንበት፣ ኣብ ኣውደ ኣመት ወይድማ ምሸት ሕክምና ንምግባር እንተደሊካ መጀመሪያ ንኡኡ ተባሂሉ ዝተዳለወ ፋርማሲ ስለ ዘሎ ተቐላጢፍካ ትከይድ (‹‹ኖት አፖቴክ››) ይባሃል፡፡ ኣየንኡ ፋርማሲ ኣብ ስራሕ ከምዘሎ ንምፍላጥ ‹‹ኖት አፖቴክ›› ኣብ ጎግል ጽቐጥ ወይድማ 22 8 33 ደውል (እንትበዝሐ 69 ሳንቲም የክፍለካ’ዩ) ብምባይል ገይርካ ምድዋል ይካኣል’ዩ፡፡ ናይ ‹‹ኖት አፖቴክ›› ኣገልግሎት ዝህቡ ኣብ ኩሎም ፋርማሲታት ማዕፆ ይጥቃዕ’ዩ፡፡


text:
ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ወሰዲ ናቶም ታሪኽ የዕልሉ።
ኣነ Kamal ኣየ፣ ወዲ 33 ዓመት እየን፣ ከምኡውን ካብ Marokko አየ መጺኤ።
ኣብኡ ከም ለሳኒ እየ ሰሪሐ። ኣብ 2015 እየ ናብ ጀርመን ዝመጻእኩ። ኣነ ብጣዕሚ ዘገድሰኒ ኩዕሶ ምጽዋት እዩን፣ ባዕለይ እውን ደስ ኢሉኒ ይጻወት እየ፣ ግንከ ኣብዚ እዋንዚ ግን እንታይሞ ግዜ የብለይን።
እንታይ ኢና ሕጂ ዝገብርና፣ እሞከኸ ስለምንታይ እዩ ንሱ ጽቡቕ ንዓና?
ስለምንታይ ኢኻ ንስኺ ንሓደ ድርባዊ ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ክትወስዲ ወሲንካ?
- ብድሕሪ ትምህርቲ ሓገዝ ኣብ ናይ ተክኒክኒካዊ ክለሳ-ሓሳብ
- ምድላዋት ኣብ ናይ ክፍሊ-ስራሕን መርመራታትን
- ብድሕሪ ትምህርቲ ሓገዝ ንቋንቋ ጀርመን
- ኣብ ናይ መዓልታዊ ጸገማት ደገፍ ምግባር
- ናይ ምርኽኻብ ምዝርራባት ምስ ኣሰልጠንትን፣ መማህራንን ከምኡውን ወለድን።
ብድሕረኡ ከማይ እዩ ዝቕጽል?
እንታይ ኣዮም ናትካ ምኽርታት ንመናእሰይ ተሰዲዶም ዝመጹን፣ እቶም ንርእሶም ሓደ ድርባዊ ናይ ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ዝግደሱ ዘበሉ?
„ንስኻ ጽቡቕ ዝኾነ ብዛዕባ ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ዘለዉ ሓቤረታ ውሰድን፣ ከምኡድማ ቅድሚቲ ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ምውሳድ ሓደ ተግባራዊ ልልምድ ግበር።
ኣብቲ ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ትወስደሉ ንስኻ ኩሉ ግዜ ጽቡቅ ክትሰምዕ ኣሎካን፣ ከምኡውን ክብረታብ ሊዕሊ መሳርሕትኻን ዓማውልን ክተርኢ ኣሎካ።“


text:
የሱስ ስለ ሓጢኣት ደቂ ሰባት ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ከምዝሞተን ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ከም ዝተንስኤን ኣብ ኣርባዕቲኡ ወንጌላት ተጽሒፉ ንረኽቦ። ዝሓለፈ እዋን ምስ ሓደ ሓው የዕልል ኔረ። ንሱ ቱሪስት ኮይኑ ዓዲ ክርኢ ናብ የሩሳሌም ክይዱ ከም ዝነበረን ኣብኡ ድማ ብኣካል ነቲ የሱስ ክርስቶስ ተፈሪዱ መስቀሉ ጼሩ እተጓዓዘሉ ጎደታት ክሳብ እተሰቕለሉ ቦታ ከምዝርኣዮን ከምዝኸዶን ኣዕለለኒ። ጽቡቕ ተሞክሮ እዩ። የሱስ ነቲ ኩሉ ብድዔ፣ ጸርፊ፣ ላግጺ፣ መግረፍትን ሓሊፉ ኣብ መስቀል ምስ ተከቕለ እተዛረበን ሸውዓተ ነገራት ኣለዋ። ንሳተን ድማ እዘን ዝስዕብ እየን።
ቀዳመይቲ
"የሱስ ድማ፥ ኣቦይ፡ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ፡ ሕደገሎም፡ በለ። ንኽዳውንቱ ኸኣ ዕጭ ኣውዲቖም ተማቐልዎ።" ሉቃ.23፣34
የሱስ ኣብ መስቅውል ምስ ተሰቕለ ኣንቆልቂሉ ናብቶ ትኣኪቦም ዝነበሩ ሰባት ጠመቲ። ኣብ ከባቢኡ እቶም ዝገረፍዎ ዓቀይቶት፣ ዘላግጹሉን ዘባጭዉሉ ዝነበሩ ሰባትን ካልኣት ሓያሎ ህዝብን እዮም ኔሮም። ሽዕኡ'ውን እንተኾነ ገሊኦም ካብ ምልጋጽ ዓዲ ኣይወዓሉን። ካብቲ ተኣኪቡ ዘሎ ህዝቢ ገሊኡ ቅድሚ ሒደት መዓልትታት ከንግስዎ ደልዮም ዝነበሩ ብድሕሪኡ ግና ኣብ ክንዳኡ እቲ ቀታሊ ሰብ ባርባን ክፍታሕ ንሱ ግና ክስቀል ዝጨደሩ እዩም። ኣማዕድው ኣቢሉ እውን ካብቶም ዝሰዓብዎ ሕጂ ግና ኣብ ጎኑ ክኾኑ ትብዓት ዝሰኣኑ ይርእይ ኔሩ እዩ። ኩሎም ኣብ ቅድሚ የዒንቱ እዮም ዘለዉ። እቶም ዝፈረድዎ እውን ይዝክሮምን ብዛዕብኣም ይሓስብን ኔሩ ይኸውን እዩ። ኮታ ኩሎም እቶም እከይ ዝገበሩ ሰባት ይርኣይዎ ኔሩ ይኾንይ እዮም። ከመይሲ ናብ ሞት ገጹ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። እዞም ሕጂ መዓልታዊ ንብድሎ ዘሎን ሰባትከ ንርኣዮ ኔርናዶ ንኸውን?
እዚ ኩሉ ክርኣዮ ከሎ ግብረመልሱ ከመይ እዩ ኔሩ? ብሰንኮም ኣብቲ ዝለዓለ ጠርዚ ናይ ስቓይ በጺሑ ክነሱ ፍቕሩ ሓዪላ "ኣቦይ፡ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ፡ ምሕረት ግበረሎም።" እዩ ዝበለ። ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ኣብ እዋን ኣገልግሎቱ ብዛዕባ ምሕረት ምሂሩ እዩ። ጸሎት ክምህር ከሎ "ዝበደሉና ከም ዝሓደግናሎም በደልና ሕደገልና" ክንብል ሚሂሩና። ማቴ.6፣12 ጴጥሮስ "ንሓወይ ክንደይ ሳዕ ምሕረት ክገብረሉ?" ኢሉ ምስ ሓተቶ "ሰብዓ ጊዜ ሸውዓተ" ብምባል ንምሕረት ክንስልኪ ከምዘይብልና ነጊሩና። ኣብ መፈጸምታ ዘመን ህይወቱ ኣብ መስቀል ኮይኑ ድማ ብተግባር ኣርኢዩና። ምሕረት ክንገብር ድሉዋት ዲና? " መሓርቲ፡ ምሕረት ኪረኽቡ እዪም እሞ፡ ብጹኣን እዮም።" ማቴ.5፣7
ካልኣይቲ
"የሱስ ድማ፥ ሎሚ ምሳይ ኣብ ገነት ከም እትኸውን፡ ብሓቂ እብለካ አሎኹ፡ በሎ።" ሉቃ.23፣43
ኣብዚ እዋን እዚ ካብቶም ሃይማኖታውያን ሰባት ወይ ድማ ካብቶም ንኣምላኽ ንፈልጦ ኢና ዝብሉ ሰባት ኣይኮነን ባጫ ዝመጾ ዘሎ። ሓደ ካብቶም ከተርትን ቀታሊ ነብስን ዝኾነ ሰብ እዩ ዘባጭወሉ ዘሎ። እቲ ሓደ ከታሪ ግና ብኣንጻሩ ንሱ ይኹኑ እቲ ብጻዩ ዝግብኣም ፍርዲ ከም እተቐበሉ እንተኾነ ግና የሱስ ገበን ከይገበረ ክነሱ ከም ገበነኛ ከም እተፈርደ ብምእማን ንብጻዩ ዓገብ ክብሎ ከሎ ኢና ንርኢ። ግልጽ ኢሉ ድማ ንየሱስ "ጐይታይ ብመንግስትኻ ምስ እትመጽእ ዘክረኒ" በሎ። ዘገርም እምነት እዩ። ሓያሎ ሰባት እቶም ሰዓብቱ ከይተረፉ ንየሱስ ገለ ክገብር ዘይክእል ኢሎም ተስፋ ኣብ ዝቆረጹሉ እዋን፣ እዚ ከታሪ ብየሱስ ተስፋ ጌሩ ክእመን ከሎ ኢና ንርኢ። የሱስ ድማ ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበሮ ስቓይ ከይዓንቀፎ እታ ካልኣይቲ ናይ ምሕረት ዘረባኡ እዩ ተዛሪቡ። ነቲ ኣብ ድርኩኺት ሞት ዝነበረ ከታሪ "ንስኻ ደኣ ዝወጽኣልካ ገበነኛ እንዲኻ ንዓኻ ዝኸውን ምሕረት የልቦን" ኣይበሎን። ከምቲ ምሕረት ክንገብር እዋን ዘይሓልፈና ምሕረት ክንቅበል እውን እዋን ኣይሓልፈናን እዩ።
ሳልሰይቲ
"የሱስ ነዲኡን ነቲ ዜፍቅሮ ወደ መዝሙርውን ኣብ ጥቓኣ ደው ኢሉን ምስ ረኣየ፡ ነዲኡ፥ ኣቲ ሰበይቲ፡ እንሆ ወድኺ፡ በላ። ነቲ ወደ መዝሙር ከኣ፥ እንሃ ኣዴኻ፡ በሎ። እቲ ወደ መዝሙርውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ ቤቱ ወሰዳ።" ዮሃ.19፣26-27
ኣብተን ናይ መወዳእታ ሰዓታት ኣብቲ ከባቢ መስቀል ዘበሩ ሰዓብቱ ኣዲኡ ማርያም፣ ሓብቲኖኡ ማርያም ሰበይቲ ቀሌዮጳ፣ ማርያም መግደላዊትን እቲ ዘፍቅሮ ወደመዝሙሩን እዮም ኔሮም። እዚ ዘፍቅሮ ወደመዝምር ተባሂሉ ዘሎ ዋላ እኳ ብስም እንተዘይተጠቕሰ ዮሃንስ ከይኮነ ኣይተርፍን እዩ። ከምይሲ ኣብ ካልእ ቦታ ብኸምኡ ተጠቒሱ ስለዘሎ። ሽዕኡ እዩ ድማ የሱስ ነዲኡ "እንሆ ወድኺ" ነቲ ዘፍቅሮ ወደመዝሙሩ ድማ "እንሆ ኣዴኻ" ዝበሎም። ብድሕሪኡ እቲ ዘፍቅሮ ወደመዝሙር ንማርያም ናብ ቤቱ ከም ዝወሰዳ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና። የሱስ ፍጹም ሰብ እዩ ኔሩ። ኣብ እዋን ሞቱ እውን እንተኾነ ከም ውሉድ ሰብ ሓላፍነቱ ከይዘንግዔ ነቲ ዘፍቅሮ ወደምዝሙሩ ብዛዕባ ኣዲኡ ሓደራ ክብሎ ከሎ ኢና ንርኢ። እዚ ድማ ኣብ ንሓድሕድና ክህልወና ዘለዎ ሓልዮትን ምድግጋፍን ወትሩ ክንርስዖ ዘይግብኣና ምዃኑ ይምህረና እዩ።
ራብዓይቲ
"ብታስዐይቲ ሰዓት የሱስ ብዓብዪ ድምጺ፡ ኤሎሄ፡ ኤሎሄ፡ ላማ ሰበቕታኒ፧ ኢሉ ጨርሔ። ትርጉሙ ኸኣ፡ ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ንምንታይ ሐደግካኒ፧ እዩ።" ማር.15፣34, ማቴ.27፣46
የሱስ ንዓና ካብ ሓጢኣት ኣንጺሁ ምስ ኣምላኽ መታን ክዓርቀና ዝኸፈሎ ዓቢ ዋጋ እቲ እተገረፎ ወይ ድማ ኣእዳዉን ኣእጋሩን ብመስማር እተሸንከሮ ኣይኮነን። ርግጽ እዩ ነቲ ስጋዊ ስቓይ እውን ተሳቕይዎ እዩ። እንተኾነ ግና ንሱ እቲ ዝዓበየ ኣይኮነን። እቲ ዝዓበየ ስቓዩ ኣምላኽ ክሓድጎ እንከሎ እዩ። የሱስ ክርስቶስ ካብ ዘልኣለም ኣትሒዙ ሓደ ኣካል ስላሴ እዩ። ምስ ኣቦ ድማ ሓደ እዩ። ንምድሓንና ድብል ግና ኣምላኻዊ ክብሩ ሓዲጉ ናብዚ ምድሪ ብምምጻእ ከምሰብ ተመላሊሱ መገዲ ኣምላኽ ምሂሩ ኣብ መወዳእታ ድማ ስሌና ሞይቱ። ክመት ከሎ እንበኣር ንሓጢኣትና ኩሉ ኣብ ዝባኑ ስለ ዝጾሮ ኣምላኽ ራሕርሖ። ስለዚ እዩ ድማ "ኣምላኸይ ኣምላኸይ ስለምንታይ ሓደግካኒ" ኢሉ ዝጨርሔ። ንሱ ንዓይን ንዓኹምን ናብ ኣምላኽ ከቕርበና ኢሉ ንርእሱ ካብ ኣምላኽ ተፈልየ። ነዚ እተኸፈለልና ዋጋ ተረዲእና ክሳብ ክንደይ ናብ ኣምላኽ ዝቐረበ ህይወት ኣሎና?
ሓሙሸይቲ
"ድሕርዚ የሱስ ኵሉ ኸም እተፈጸመ ፈሊጡ፡ እቲ ጽሑፍ ምእንቲ ኪፍጸም፥ ጸማእኩ፡ በለ።" ዮሃ.19፣28
ኣብዚ እዋን እዚ የሱስ ብዙሕ ደምን ርሃጽን ፈሲስዎ እዩ። ዋላ እኳ ዮሃንስ ከም ዝገለጾ እቲ ጽሑፍ ምእቲ ክፍጸም "ጸማእኩ" እንተበለ ብሰኪ እቲ ዝሓለፎ ኩነታት ክጸምእ ንቡር እዩ። ካብቲ ኣብእ ዝነበረ መጺጽ ዝመልኤ ኣቕሓ ኣብ ሰፍነግ ጌሮም ኣስተይዎ። ብዛዕባ እዚ ነገር ክሓስብ ከለኹ ንሱ ነቲ ኩሉ ናተይ መጺጽ ንገራት ወሲዱ ናብ መቐረት ዝለወጦ እዩ ዝዝከረኒ።
ብኻልእ ወገን ድማ እቲ ምጽማኡ ነቲ ኣብ ውሽጠይ ዘሎ ጽምኣት እዩ ዘዘኻኽረኒ። ስለዚ ድማ ብዓቢ ድምጺ "ዎ ኣምላኽ ከምቲ ኢራብ ናብ ዓይኒ ማያት እትናፍቕን እትጸምእን ንፍሰይ ንዓኻ ትጸምእ ኣላ።" እብል። ነቲ ምእንታና ዝጸምኤ ንጸምኦዶ?
ሻዱሸይቲ
"የሱስ ከኣ ነቲ መጺጽ ዝመልኤ ምስ ጠዐመ፥ ተፈጸመ፡ በለ።..." ዮሃ.19፣30
እዛ ሻዱሸይቲ ዘረባ የሱስ መደምደምታ ናይቲ እተዋህቦ ተልእኾ እያ። ንኹሉ ዛዚሙ "ተፈጸመ" በለ። ንሱ ነቲ ክኽፈል ዘለዎ ነገር ብምልኣት ከፊሉ እዩ ፈጺምዎ። ኣነን ንስኻትኩምን ክንውስኸሉ ኢሉ ዘትረፎ ነገር የልቦን። ንሱ ንኹሉ ፈጺሙ "ተፈጸመ" ብምባሉ ንቲ መፈጸምታኡ ሕማቕ ዝነበረ ህይወትና ቀየሮ። ንሱ ንኹሉ ፈጺሙ "ተፈጸመ" ብምባሉ ንዓና ኣብ ናይ ዓወት ህይወት ክንነብር ኣኽኢሉና። ህይወትና ናብ ምፍጻም ዘይኮነ ዝኸይድ ካብ ምፍጻም እዩ ዝጅምር። ክብሪ ነቲ ዓቢ ስሙ ይኹን። ስለዚ ክንነብር ከሎና የሱስ ነቲ ናይ ምድሓን ስራሕ ከም ዝፈጸሞ ተረዲእናዶ ንነብር ኣሎና?
ሳብዐይቲ
"የሱስ ብዓብዪ ድምጺ፥ ኣቦይ፡ ንነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኤማዕቍባ አሎኹ፡ ኢሉ ጨርሔ። እዚ ምስ በለ፡ ነፍሱ ወጸት።" ሉቃ.23፣46
እተን ኣብ መወዳእታ ዝበለን ክልተ ነገራት ኣብ መዝሙረ ዳዊት ተጠቂሰን ኣለዋ። ኣብ መዝሙር 22 ከምኡውን መዝሙር 31። ንኹሉ ፈጺሙ ናብ ሞት ክኸይድ ከሎ ንነፍሱ ናብ ኢድ ኣምላኽ ከማዕቆባ። ከምኡ ኢሊ ድማ ነፍሱ ወጽኤት። ንሕናኸ ነዛ ንነብራ ዘሎና ህይወትና ትኹን ንድሕሪ ሞት ኣብ ህይወትና ዝኸውን ነገር ኣብ ኢድ ኣምላኽ ኣማዕቈብናዮዶ ኣሎና? ኣብዚ እዋን ፋሲካ ነቲ ክርስቶስ ዝገበረልና ምድኻ ከመይ ዓይነት ምላሽ ኢና ንህቦ?
"ኣምላኽ፡ በቲ ሓደ ወዱ ዝኣመነ ዅሉ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር፡ ከይጠፍእሲ፡ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ፡ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም ኣፍቀራ።" ዮሃ.3፣16
"ድሕሪ ሕጂ እቶም ዘለዉ ነቲ ምእንትኦም ዝሞተን ዝተንስኤን እምበር፡ ንርእሶም እምንቲ ኸይነብሩ፡ ንሱ ኣብ ክንዲ ዅላቶም ሞተ።" 2ቈረ.5፣15
ሓይሊ ትንሳኤ ክርስቶስ ኣብ ህይወትኩም ይብዛሕ!


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ሓይልታትን መራሕቲን ህውሓት “ናይ መወዳእታ ምዕራፍ” ወታሃደራዊ መጥቓዕቲ ድሕሪ ምእዛዞም ሰባት ካብ ከተማ መቐለ ይሃድሙ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ፍርቂ ሚሊዮን ህዝቢ ከተማ መቐለ ካብ መራሕቲ ትግራይ ንርእሶም እንተድኣ ዘየርሒቖም ‘’ምሕረት የለን’’ ኢሉ መንግስቲ ምጥንቃቑ ይዝከር።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ወታሃደራዊ ኣሃዱታታት ክኣትው ትእዛዝ ስለዝተውሃቦም ነበርቲ ከተማ መቐለ ዕጥቖም ክፈትሑን ኣብ ገዛውቶም ኮፍ ክብሉን ትማሊ ሓሙስ ኣጠንቂቖም። መንግስቶም ንስቪላት ከምዝከላኸል እውን ገሊፆም ኣለው።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ መራሕቲ ህወሓት ኣብ ውሽጢ 72 ስዓታት ኢዶም ክህቡ ወይ ኣብ ልዕሊ ዋና ከተማ መቐለ ወታሃደራዊ መጥቓዕቲ ከምዝወስዱ ኣጠንቂቖም ኔሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሽዱሽተ ሚሊዮን ህዝቢ ትግራይ መግብን ካልኦት ቀረባትን ይፅንቀቖ ኣሎ። ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ገለልተኛ ዝኾኑ ኣካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ከቕርቡ ብቕልጡፍ ክፍቀድ ፀዊዑ ኣሎ።
በቲ ኣብቲ ክልል ዘሎ ኹናት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ምሟቶም ልዕሊ 43,000 ሰባት ድማ ናብ ሱዳን ምስዳዶም ይግለጽ ኣሎ።


text:
ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ብቕድሚ ትምሊ ሰኒ ረብሻ ዝፈጠሩ ብዝተወሰኑ ፖለቲካዊ ውድባትን ብሓሻክር ሻዕብያ ዝግንሑን እዮም ክብሉ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ገሊፆም።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣቶ ግርማ ብሩ ምስ ብሮድካስቲንግ ኮርፐሬት ፋና ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ነቲ ብቕድሚ ትማሊ ሰኒ ብዛዕባ ዝኾነ ፍፃመ እንትገልፁ ከባቢ ፍርቂ ማዕልቲ ካብ 10 ክሳብ 15 ዝኾኑ ሰባት ናብቲ ናይ ኤምባሲ ቆንስላ ክፍሊ ብምእታው ፀያፍ ቛንቛ ብምጥቃም ንኣምባዳር ክነዘራርብ ንደሊ ኢና ምባሎምን ሰራሕተኛታት እቲ ኤምባሲ ንቶም ኣምባሳደ ምዝርራብ ዝክኣል ብፕሮግራም እዩ ከምዝበሉዎምን ይገልፁ።
ሽዑ ንሽዑ እናተፃረፉ ምስወፁ ንሕጋዊ ባንዴራ ኢትዮጵያ ንምውራድ ከምዝፈተኑን ሓላዊ ፀጥታን ካልኦት ሰራሕተኛታትን እቲ እምባሲ ነዚ ዘይሕጋዊ ተግባር ከምዝተኸላኸሉን ኣብሪሆም ኣምባሳደር ግርማ።
እቲ ኣጋጣሚ ኣብዝተፈጠረሉ እዋን ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ደቓይቕ ሰራሕተኛታት ፀጥታ ዩናይትድ ስቴትስ ተፀዊዖም ከምዝመፁን ነዚ ተግባር ንዝፈፀሙ ሰባት ንሓደ ስዓት ዝኣክል ሒዞም፣መንነቶም ኣፃሪዮም፣ኣድራሽኦም ተቐቢሎም ከምዝሰደድዎም ገሊፆም።
‘’እቶም ዝመፁ ሰባት ኣብዝተፈላለዩ ቦታታት ኣብ ዝዳለው ሰልፍታት እናኸዱ ክሉሻዕ ኣብ ህውከት ዝሳተፉ፣ንስራሕ ናብ ኣሜሪካ ንዝመፁ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብተራን ዝወረደን ቃላት ዝፃረፉ ብዝተወሰኑ ፖለቲካዊ ውድባትን ሓሻኽር ሻዕብያን ዝግንሑ እዮም’’ኢሎም።
ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ፍፃመ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ ቐረባ ብደረጃ መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ዝተኻየደ ልዝብ ኣዚዩ ውፅኢታዊ ስለዝነበረ፣እዚ ድማ ብኣፍ ተራ ሰብ ከይኮነስ ብመራሕቲ ደረጃ ዝተገለፀን ብዝተፈላለዩ ሚዲያታት ስለ ዝተቓልሐን ተስፋ ስለዝቐበፁ እዩ ኢሎም።
ሃፍቲ ኩሉ ኢትዮጵያዊያን ንዝኾነ ኤምባሲ ደፊሮምን ንውዕል ቪየና ጥሒሶምን ከምዚ ዝበለ ፅዩፍ ስራሕ ምፍፃሞም ትርጉም ዘይብሉ እዩ ኢሎም ኣምባሳደር ግርማ ብሩ።
እቲ ኤምባሲ ስሩዕ ስርሑ ይሰርሕ ከምዘሎ እውን ሓቢሮም ኣምባሳደር ግርማ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ጥይት ተኲሱ ብዛዕባ ዝተብሃለ ሰራሕተኛ ፀጥታ እቲ ኤምባሲ ወሃቢ ቃል ቤት ፅሕፈት ደሕንነት ዩናይትድ ስቴትስ /US Secret Service/ ብሪያን ሊሪ ብዝለኣኹዎ ኢሜይል ‘’ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሉ’’ን ‘’ካብቲ ኤምባሲ ኣይወፅእን’’ ኣብ ዝብል ናይ ቃላት ኣጠቓቕማ ኣፈላላይ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጢ ሓደ ቤት ፅሕፈት ብእንሰርሕ ዝተውሃበ ዝተቓረነ ኣገላልፃ ካብ ቅንዕና ዝተፈጥረ ጌጋ ኣተረጓጕማ ስለዝኾነ ሓላፈነት ባዕለይ ክወስድ እየ’’ ኢሎም ሊሪ።ሰራሕተኛ ፀጥታ እቲ ኤምባሲ ብግዚያዊነት ኣብ ውሽጢ እቲ ኤምባሲ ተታሒዙ እምበር ኣይተኣሰረን።
እቲ ጉዳይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ምሉእ ብምሉእ ብናይ ዋሽንግተን ዲሲ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስ ከምዝተትሓዘ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ ሊብያ በንቓዚ ዝርከቡ ልዕሊ 400 ዝኾኑ ኤርትራውያን፣ ሶማላውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ፣ ነቶም ግዳያት ኣዘራሪቡ ኣብ ዝረኸቦ ሓበሬታ ኣጀንሲያ ሓበሻ ኣፍሊጡ።
ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣጀንሲያ ሓበሻ ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ፣ እቶም ግዳያት ንሓያሎ ሳምንታት ከምዝተኣስሩን፣ ዝተፈላለየ ግፍዕታት ይወርዶም ከምዘሎን ኣመልኪቱ።
ምምሕዳር ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ግቡእ ስርሑ ይሰርሕ ስለዘየሎ፣ ብረት ዝዓጠቑ ኣባላት ጸጥታ፣ ክሳብ ንደቀንስትዮ ምግሳስ ዝኸይድ ኣደራዕ የውርዱሎም ኣለዉ።
ሊብያውያን ሰበስልጣን፣ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ከይሰግሩ ክኽልከሉ ዝብል ብገለ ሃገራት ኤውሮጳ ንዝተኻየደ ስምምዕ ምትግባር ዝብል ምስምስ የቕርቡ ስለዘለዉ፣ ሕብረት ኤውሮጳ ብቐጥታን ተዘዋዋሪን ተሓታቲ ከምዝኾነ ኣጀንሲያ ሓበሻ ይኸስስ።
ሓተትቲ ዑቕባ ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ሰብኣዊ መሰሎም ክኽበር ከምዘለዎ ድሕሪ ምዝኽኻር፣ ኣጀንሲያ ሓበሻ፣ ኣብ ሊብያ ዝርከብ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፍነት ናይ’ዞም ግዳያት ክወስድን ኩነታቶም ብቐረባ ክከታተልን ጻውዒት ኣቕሪቡ።


text:
ነምልኸካ ኣሎና (ጸሎት) We Worship You
Artist: Congress MusicFactory
Produced By: Congress MusicFactory
Album: ትግርኛ We Worship You
ነምልኸካ ኣሎና፡ ንባርኸካ ኣሎና ንስምካ ልዕል ነብሎ ኣለና። ኣእዳውና ነልዕል ከምቲ ጥንታውያን ኣቦታትና ቀደም ዝገበርዎ። ነተን ዝተቐደሳ ኣእዳዎም ናብ ልዑል ኣምላኽ ኣቢሎም ኣልዒሎም ከምቲ ሓወይ ኣንባቆም ቅድሚ ብዙሕ ብዙሕ ብዙሕ ዓመታት ዝበሎ
“ባህ ክብል፡ እልል ክብል እየ። ንስኻ ልዑል ኣምላኽ፣ ሓይለይ ኢኻ።” ንስኻ ንሓወይ ሓይሉ ኢኻ። “ኣእጋረይ ከም ናይ እራብ ትገብረን። ተበርትዓኒ፡ ኣብቲ በሪኽ ቦታውን ተመላልሰኒ።”
ስለዚ ካብዚ ግዜ’ዚ ጀሚርና ንቕድሚት ንስጉም፣ ኣዒንትና ነልዕል፣ ተንሲእና ድማ ብናትካ ክብሪ ንመላለስ ንቕዱስ ስምካ ድማ ንባርኾ።
ስለ ቃልካ ተመስገን፡ ስለዝመሃርካና ተመስገን፣ ስለ ዝመዓድካና ተመስገን። ቃል ኣምላኽ ኣብቲ ልሙዕ ግራት ናይ ልብና ይውደቕ፡ ሱር ሰዲዱ ድማ ፍረ የፍሪ ኣብ ኩሎም ኣሕዋተይ፡ ኩሎም ቅዱሳንካ ድማ ሰላሳ ካዕበት፡ ሱሳ ካዕበት ሚእቲ ካዕበት ኣብ ነገራት እግዚኣብሄር የፍርዩ።
ተመስገን ዎ እግዚኣብሄር። ንባርኸካ። ኣሜን። ኣሜን።
ንባርኾ ንስምካ
ክብሪ ንህበካ
ግኑን ኢኻ ንዘልኣለም
ሉኣላዊ ኣምላኽና ሓይልና ኢኻ
ነምልኸካ ዘልኣለም


text:
ኣኼባ ሰልስቲአን ሃገራት ካብ ሰለስቲአን ሃገራት ዝተዋፅኡ ክኢላታት ዝሓቖፈ ጉጅለ ቅድሚ ስለስተ ኣዋርሕ ሪፖርቱ ንተን ሃገራት ካብ ዘርክብ ንፈለማ ግዜ እዩ ዝካየድ ዘሎ ክትብል ዘ ዎል ስትሪት ጆርናል ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ሕታማ ገሊፃ።
ንግድብ ህዳሴ ዘፅንዐ ናይ ዓለምለኸን ናይ ሰልስቲአን ሃገራትን ጉጅለ ክኢላታት ኣብቲ ግድብ ሽግራት ወይ ስኽፍታታት ዝበሎም ጠቒሱ’ሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ብሉንበርግ ናይ ዜና ማዕኸን ኣብ መሰረትን መሸከልን ትኹረት ክወሃቦም ዝግባእ ሽግራት ወይ ጌጋታት ክህልው ከምዝኽእሉ እቲ ናይ ክኢላታት ጉጅለ ኣብ ሪፖርቱ ሓቢሩ’ሎ።
ነቲ ግዳብ የስርሕ ናይ ዘሎ ኮርፐረሽን ሓይሊ ኤለክትሪክ ኢትዮጵያ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ምህረት ደበበ ግን እቲ ግድብ መሰረታዊ ዝኾኑ መፅናዕትታት፤ኣዚዮም ብዙሓት ናይ ምርመራ ስራሕቲ ድሕሪ ምስርሖም ይህነፅ ከምዘሎ ብምግላፅ ኣስዒቦም ‘’ብዓለምለኸ ደርጃ ተቐባልነት ዘለዎምን ኣብቶም ዝሓለፉ 50 ዓመታት ብናይ ግድብ ምህንድስና ዝፍለጡን ኣብ ዓለም ኣዝዮም ዓበይቲ ግድባት ዘፅንዑ፣ዝቐየሱ ዝሃነፁ ኩበናያታትን ሰብሙያን ዝሓቐፈ እዩ’’ኢሎም።
እቶም ደረጅኦም ዝሓለው ዝበሉዎም ውጥናትን ዲዛይናትን ንገለልተኛ ክኢላታት ኽፉት ስለዝኾኑ እቶም ክኢላታት ሪኢቶታቶም ከምዝሃቡዎምን ከም ሰብ ሙያ ዝሃቡዎም ጠቐምቲ ሓሳባት ኣብ ግምት ከምዝኣተውን ካብዚ ዝዘለለ ዝጋነን ነገር ግን ከምዘየልን ሓቢሮም ኣቶ ምህረት ደበበ።
እቶም ኪኢላታት ሰልስቲአን ሃገራት ተሰማሚዐን ዝመረፅኦም ክኢላታት እምበር ኣዝዮም ዝተፈለዩ ሳይንቲስታት ኣይኮኑን ዝበሉ ኣቶ ምህረት ኣብ መፅናዕትን ኣብ ዲዛይንን ጠቐምቲ እዮም ዝበሉዎም ሪኢቶታት ሂቦምና ካብ ምባል እቶም ሪኢቶትታ እንታይ ከምዝኾኑ ኣይገልፁን።ዝርዝር ጉዳያት ንምግላፅ ኣፀጋሚ እዩ ብምባል።ጠቐምቲ ዝኾኑ ክውሰዱ ዘየድልዩ ድማ ዝግደፍሉ ኩነት ኣሎ ምስ በሉ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ዝኾነ ሽግር ግን የለን ኢሎም ኣቶ ምህረት ብምውሳኽ።
ናይቶም ክኢላታት ጉጅለ ገምጋም እቲ ዋና ግድብ ሻሕተት ንኸይብልን ዝግብኦ ደሕንነቱ ንምርግጋፅ ዘኽእሉን ስጉምትታት ክውሰዱ ኣለዎ ይብል።
ምስ ውሕጅ ብዝተተሓሐዙ ኣዝዮም መሰርታዊ ዝኾኑ መፅናዕትታት ንኣብነት ኣብ ሓደ ሚእቲ ዓምት ወይ 10 ሽሕ ዓመት ሓደ ግዜ ከጋጥም ዝኽእል ናይ ውሕጅ ሓደጋ ኣብ ግምት ብምእታውን ነዚ ክምክት ዝኽእልን ናይ ማይ ዓቕሚ ዘለዎ ግድብን ናይ ውሕጅ መቆፃፀሪ ስርዓትን ዘለዎ ግድብ እዩ ኢሎም ኣቶ ምህረት።
እቲ ግድብ ብዝተትሓዘሉ ትልሚ ቁፅፅራት ፅርየት ዲዛይንን ምምሕዳር ህንፀትን ተኸቲሉ ናይ ኣፈፃፅማ መለክዕታት ስዒቡ ይፍፀም ኣሎ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ከም ካሊእ ዝኾነ ይኹን ፕሮጀክት ፈተናታት ክህልውዎ ይኽእል።እንተኾነ ግን ከም ካልኦት ፕሮጅከትታት ብፅቡቕ ኩነታት እናተሳለጠ ይኸይድ ዘሎ ህንፀት እዩ’’ ኢሎም።
ክሳብ ሕዚ ዘሎ ከይዲ ጥዕና ዘለዎ ምዃኑን ኣብቲ ግድብ ኢድ ዘለዎም ኣካላት ኣብ ዝተፈላልየ እዋን መፂኦም፣ሪኦም ናይ ባዕሎም ሪቶታት ዝሃብሉን ኣድናቖቶም ዝገለፁሉን ስለዝኾነ ዝተፈለየ ነገር የለን ኢሎም።
ሓሙሽተ ቢሊዮን ዶላር ብዝፅጋዕ ገንዘብ ይህነፅ ዘሎን ካብ ቀጥታዊ ቁጠባውን ናይ መሰረተ ልምዓትን ሸትኡ ብተወሳኺ ናይ ፍልጠን ክእለትን ስግግር ክርከበሉ እዩ ዝተብሃለ ግድብ ህዳሴ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ 20 ሃገራት ዝመፁ 300 ክኢላታት ሓዊሱ ናብ ሓሙሽተ ሽሕ ሰራሕተኛ ዝተዋፈርሉ እዩ።ኣብ ቀረባ እውን ቁፅሪ ሰራሕተኛታት ናብ 12 ሽሕ ከምዝበፅሕ ኣቶ ምህረት ሓቢሮም።


text:
ክፍሊ ሕሳብን ውጺኢት ንዋትን (Finance and Fund Raising)
1. ቁጠባዊ ዓቕሚ ንምዕባይ ኣብ ዝግበር መጽናዕቲ ከም ሓደ ክፍሊ ባይቶ ህ.ም.ኤ ይሳተፍ፡ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ይምዝግብን ይቖጻጸርን፡ ይዕቅብን።
2. እቶት እዚ ምንቅስቓስ ንምኽዕባት ስትራተጅይ ኣውጺኡ ትልሚ ይሕንጽጽ።
3. ብውጽኢት ይኹን ብወፈያታት ንዝርከቡ ኣታዊታት መዝገብ ይቋጻጸር።
4. ሓላፊ ሕሳብ፡ ኣቦ ወንበር፡ ምኽትል ኣቦ ወንበር ወይ ጸሓፊ ፈረምትን ተቖጻጸርትን ሰነድ ሕሳብ ይኾኑ።
5. ወለንታዊ ወርሓዊ ክፍሊት ኣባላት ባይቶ ይእክብ።
6. ገንዘብ ባይቶ ህ.ም.ኤ ኣብቲ ብስም እዛ ባይቶ ተኸፊቱ ዘሎ ሕሳብ ባንኪ ይትሓዝ።
7. ካብ ባንክ ዝወጽእ ገንዘብ፡ ብክታም እቶም መዝነት ዝተዋህቦም ሰለስተ ኣባላት ይፍጸም።
8. ኣብ`ዚ ክፍሊ`ዚ ዝሰርሑ ኣባላት ባይቶ ብዝተኻእለ መጠን ኣፋፍኖት ናይ ፋይናንስ ወይ ኣካውንቲን ክህልዎም ይምረጽ።
9. ወግዓዊ ጸብጻብ ኣብ ሰለስተ ወርሒ ንባይቶ ተቕርብ፡ ኣብ ዓመት ሓደ ጊዜ ድማ ብናይ ደገ ተቖጻጸርቲ ሕሳብ መዝገቡ የመርምር።
ክፍሊ ዝምድናታት ወጻኢ
1. ሓፈሻዊ ንጥፈታት፡ ብደረጃ ዓባይ ብርጣንያ፡ ኤውሮጳን ዓለምለኻዊን ምስ ዝተፋላለዩ ኤርትራውያን ህዝባውያን፡ ሰብኣውያንን ፖለቲካውያንን ማሕበራት ናይ መትከል ምሕዝነትን ናይ ዕማማት ልፍንቲን ኣብ መደባት ምትግባር።
2. ምስ ዝተፈላለዩ መንግስታውያንን ትካላት ግብረ ሰናይን ኣብ ዝግበር ርክባት፡ ብኣፍልጦ ባይቶ ይኽውን ተመሊሱ ድማ ጸብጻብ ባይቶ የቕርብ።
3. ከከም ኣድላዪነቱ ዝምልከቶም ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለን ባይቶን ኣብ ኣገደስቲ ርክባት ሓቢሮም ክሳተፉ ይገብር። ካብ ባይቶ ወጻኢ እውን ሓገዝ ካልእት ኤርትራውያን ድፕሎማሰኛታት ብኣፍልጦ ባይቶ ክሓትት ይኽእል።
ክፍሊ ጎስጓስን ውደባን
1. ኣብ ከተማ ለንደን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ንኽቃለሱ ቀጻሊ ርክባት ብምክያድ ደረጃ ንቕሓት ህዝቢ ክብ ምባል።
2. ነበርቲ ለንደን ህሉው ኩነታት ሃገርና ተገንዚቦም ተርኦም ኣብ ቓልሲ ከዕዝዙ፡ በዚ ክፍሊ እዝን ምሁራትን ዝካየድ ሰሚናራትን ኣስተምህሮ ምክያድ።
3. ኣብ ከተማ ለንደን ብዉሕዱ ብኣርባዕቲኡ ማእዘን ኣርባዕተ ደምበታት ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምምስራት፡ ቀጻሊ ጎስጓስ ብምክያድ ተራ ዜጋታት ኣብ ቃልሲ ምዕዛዝ።
4. ብዙሕነት ህዝብና ዝሰረቱ ዝተፈላለዩ ማሕበራውያን ሓይልታት፡ መንእሰያትን ደቀንስትዮን ኣብ ምጉስጓስን ምውዳብን ምስራሕ። ገጽ
ክፍሊ ርክባትን ሓበሬታን
1. ንጥፈታትን ዕላማን ህ.ም.ኤ ንምቅላሕ፡ ብዘለው ኩሎም ማሕበራዊ መራከቢታት ከም Facebookን YouTubeን ጡጡሕ ባይታ ምፍጣር።
2. መርበብ ሓበረታ ህ.ም.ኤ ይሃንጽ፡ ከምኡ እውን ትሕዝትኡ ይካታተል።
3. ካብ ህዝቢን ባይቶን ሓዊሱ፡ ቡዙሓት ጸሓፍትን ኣዳለውትን መልሚሉ፡ ስነሞጎታዊን ርትዓውን ንህዝብና ዘንቅሑ ዜናታት ይምስርሕ።
4. ነዚ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ናህሪ ዘበሩኹ ማዕከን ሓበሬታታት ጥቡቕ ዝምድና ብምፍጣር፡ ኤርትራውያን ክከታተሉን ክሳተፉን ባይታ ምፍጣር።
5. ናይ ኤርትራውያን ማዕከን ሓበሬታታት ዝተወሃሃደን ኣድማዒን ሓበሬታ ክዝርግሑ ምምሕጻንን ምትብባዕን።
6. ህ.ም.ኤ ናይ ገዛእ ርእሱ ማዕከን ሓበሬታ ምዕባይን ምስፋሕን።
ክፍሊ መጽናዕትን ዓቕሚ ሰብን
1. እዚ ክፍሊ እዚ ንቕድሚት ንምሰጉም ዝሕግዙ ኣብ ፖለቲካዊን፡ ቁጠባዊን፡ ማሕበራዊን ጉዳያት መጽናዕቲ ንኽካየድ የወሃህድ።
2. ሰብ ፍልጠትን ተመኩሮን ከም ኡውን ሰብ ዕድመ ጸጋ ዝኾኑ ንምጥርናፍ ጻዕርታት ብምክያድ፡ ኣብ ኩሉ መዳያዊ መጽናዕትን ትልምን ክተሓጋገዙ ሽማግለ ምኽሪ ምቛም።
3. ነዞም ሽማግለ ምኽሪ ዓውደዘተታት እናኣዳለወ፡ በብሞዮኦምን በብዓውዶምን ክራኸበ ባይታ ይፈጥር። በዚ መሰርት ድማ ካብዞም ሽማግለ ምኽሪ በብዓቅሞም ኣብተን ካልኦት ክፍልታት ኣትዮም ኣብዚ ምንቅስቓስ እጃሞም ከበርክቱ መድረኽ ይኸፍት።
4. እዚ ሽማግለ ኣማኸርትን ተሓጋገዝትን ሰረት ነቲ ብዓለምለኻዊ ዝቐውም ናይ መጽናዕትን ትልምን ሓጋዚ ይኸውን። ነቶም ተሓጋገዝቲ እውን ኣፍልጦን ሞሳን ክብ ብምባል ንጡፋት ተዋሳእቲ ናይ እዚ ቃልሲ ንሓርነት ይገብር።
5. ዝተፈላልየ ኣፍልጦን ተመኩሮን ዘለዎም ብምዕዳም ኣፍልጦ ኣባላት ባይቶ ለንደን ሓፋሽን ከምዘዕቢ መደባት ይሰርዕ።
6. ስልጠና ንኣባላት ባይቶ ከምኡ’ውን ኣብ ጉጅለታት ህ.ም.ኤ ንዘለዉ ኣባላት የዳሉን የወሃህድን።


text:
ተኸሳሳይ ሃብቶም መርሃይ ብሕልፊ ንኤርትራውያንን ኢትዮዽያውያንን ብዱባይ፣ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ፣ደቡብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ኣሜሪካን ኣቢሉ ናብ ኣሜሪካ ካብ ሕጊ ወፃኢ ንክሰግሩ ይሰርሕ ነይሩ ተባሂሉ‘ዩ ተታሒዙ።
47 ዓመት ዝዕድሚኡ ሃብቶም መርሃይ፣ናብ ኣሜሪካ ተታሒዙ ዝመፀ ቅድሚ ኣርባዕተ መዓልታት‘ዩ።ንሱ ኣብ ሞሮኮ ዓሚ ተኣሲሩ ናብ ኣሜሪካ ሓሊፉ ኣብ ዝዋሃበሉ መስርሕ ፀኒሑ።
ሃብቶም ብሓደ ዘይሕጋዊ መኽሰብ ሰባት ናብ ኣሜሪካ ንክኣትው ውዲት ፈፂሙ ከምኡውን ሕጋዊ ፈቃድ ዘይረኸቡ ሰባት ናብ ኣሜሪካ ንክኣትው ገይሩ‘ዩ ብዝብሉ 15 ክሲታት ተሓታቲ ኮይኑ‘ሎ።
ሃብቶም ንሓደ ሰብ ናብ ኣሜሪካ ንምእታው 15 ሽሕ ዶላር ይቅበል ከምዝነበረ፣እቶም ካብ ኣፍሪቃ ዝብገሱ ዘይሕጋዊ መንገደኛታት ኣብ ዱባይ፣ ደቡብ ኣፍሪቃን ካልኦት ሃገራትን ዝሓድርሉ ስፍራ የዳልወሎምን ነይሩ።
ኣብ‘ዚ መዝገብ ክሲ ዝቀረቡ ነጥቢታት ክስታት‘ምበር ዝተረጋገፁ ኣይኮኑን። ሃብቶም መርሃይ ድማ ክሳብ ብፍርዲ ዘይተበየኖ፣ገበነኛ ኣይኮነን።


text:
“ሽግር ኤርትራ፡ ፍታሕ ብኤርትራውያን”
ኤርትራውያን መንእሰያት ሽግር ሃገርና ንምቕንጣጥ አብ ሃገርና ዘሎ ውልቀ ምልካዊ ስርዓት መዛዘሚ ንኽግበረሉ ዝሕግዝ ኮንፈረንስ ንምድላው አብ ምሽብሻብ ንርከብ። እዚ ዝተፈላለየ መደባት ዝሓቖፈ ኮንፈረንስ ካብ 25-28 ግንቦት አብ ርእሲ ከተማ ሕ.መ.ኣ ከተማ ዋሽንግቶን ዲሲ ክካየድ እዩ። ነዚ ካብ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ነቒሉ
ዓለም-ለኻዊ ሓድነት ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ሃገርና በዂሩ ዘሎ ሰብኣዊ መሰል፣ ፍትሕን ደሞክራስን ንምርግጋጽ ማእከል ናይ ዕላምኡ ገይሩ ካብ ዝቃለስ እንሆ ዓመታት ኣቚጺሩ። ነዚ ቅዱስ ዓላማ’ዚ ንምዕዋት ድማ ብሓደ ሸነኽ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና ኣብ ምጥርናፍን ናይ ቃልሲ ወኒኡ ክብ ኣብ ምባልን፤ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ኣብ
ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ (EYGM ) ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ አብ ውሽጢ ሃገር (EYIM) ዝተሰምየ ጽፉፍ ውዳበ ዘለዎ ምንቅስቓስ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝተመስረተ የበስር::አብ ምትታይ ናይዚ እግሪ ተኽሊ ማሕበር: እጃም ኩልና ደቅ ሃገር ብሓፈሻ: መንእሰያት ድማ ብፍላይ አገዳሲ ምዃኑ ጸቒጥና እናተላበና: እቶም ነዚ ስጉምቲ ወሲዶም
[embed]http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2012/03/eygm-march-17-2012.pdf[/embed]
ህዝቢ ሚላኖ ብሓድነት ተጠሚሩ ኣብ ሓደ ቤት ክርስትያን እንዳ ማርያም ብጸሎትን ምህለላን ምስ ኣምላኹ ዝራኸበሉ ኩሉ ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ዝረኽበላ ኳ እንተኾነት፡ ህግደፍ ካብ ነዊሕ ግዜ ናብ መጋበርያ ኽለዉጡዋ ሒዅ ካብ ምባል ዓዲ ዊዒሎም ኣይፈልጡን። ኮይኑ ድማ ኣብ ቤት ክርስትያን እንዳ ማርያም ምስ ምምጻእ መንእሰያት ካብ
ወዲ ሰብ ኩሉ ግዜ ብሓሶትን ብምትላልን ኪነብር ኣይክእልን እዩ᎓᎓ስርዓት ህግደፍ ግን ነዚ ሓቂ እዚ ዘስተብሃሎ ኣይመስልን እዩ᎓᎓ተኽለ መንግስቱ ክኣ ትማሊ ቀዳም 21᎐01᎐2012 ኣብ ከተማ ትሮንድሃይም ነዚ ሓቂ ጎስዩ ነቶም ሕልና ዘይብሎም ብጀካ ዝሰምዕ እዝኒ ዝዛረብ ኣፍ ዘይብሎም ሰብ ረብሓ ንዝኾኑ ደገፍቲ እቲ ስርዓት፣መኸተ ብዝብል መታለሊ
ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ
ስለ ኩሎም ናይ ሕሊና እሱራት ኤርትራ ኩላትና ተንሲእና ናይ ሓንተ ደቂቕ ናይ ሕሊና ጸሎት ነዕርግ።
ዝከብርኩምን ዝኸብርክንን ጉባኤኛታት፡
ሎሚ ኣብ ቅድሜኹም ተረኺበ፡ ነቲ ንነዊሕ እዋናት ዝተዛረብኩሉን፡ ዝተቓለስኩሉን ጉዳይ ከም አንደገና ምሳኻትኩም ክዛተየሉ አዝዩ ባህ ይብለኒ።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ማለት እታ ብ330 ዓ.ም. ብሓዋርያዊ ስብከት
ህዝቢ ኤርትራ እታ ኣሓቱን ኣሕዋቱን ኣቦታቱን ኣዴታቱን ከምኡ`ውን ደቁ፡ ዝተሰውኡላ ነጻነት ተነፊጋቶ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ከም ካልኣይ ዜጋ ተቖጺሩ ንሞትን ንውርደትን፡ ንዘመናዊ ባርነትን፡ ካብ ዝቃላዕ እነሆ ድሮ ዕስራ ዓመታት ሓሊፉ፡፡
እወ!! ኤርትራዊ ኣብዘን ዝሓለፋ ዕስራ ዓመታት ብኣረሜናውያን ጀነራላትን፡ ክፍሊ ስለያን ናይ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ከም ደቂ ዛግራ
እዚ ለንቕነ ኣብ ናይ ሃገራውያንን ዓለምለኻዊ ናይ ዜና ማዕከናት ተዘርጊሑ ንርእዮ ዘለና መጭወይቲ፣ ግፍዒ፣ ዓመጽ፣ ስቅያትን መቅተልትን ንጹሃት ኤርትራውያን ኣሓትናን ኣሕዋትናን ኣብ በረካ ሲናይ ሓድሽ ዘይኮነስ መቀጸልታ እቲ ናይ ዓሰርተ ዓመት ህልቂት ናይ ጉዕዞ ስደት እዩ።
ኣብ እዋን ሓዘና ዝፍስሑን ብሽግርና ዝወራዘዩን ንሶም ፈጠርቲ ጸገምና ምዃኖም
ንዘስተውዕል ብሓቂ ኣእምሮ ዘለዎን ዘገናዝብን እዚ ዘለናዮ መድረኽ ህጹጽ ሕቶ ህዝቢ፡ ሕቶ ብኩራት ፍትሕን ሓርነትን ክንምልሽ ንዘይመስረታውያን ፍፍልያት ኣጽቢብና ኣብ ሓደ ስፊሕ ዲሞክራሲያዊ ሜዳ ተጠርኒፍና ክንቃለሰ ዝሓትት ምዕራፍ ኢዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ሓሲምዎን ሰፍ ዘይብል ምልኪ ኣብ ዝባኑ ተወጢሕዎን ዘሎ ወቕቲ
ራኢ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ኢሰያስ ብምስዓር ሓንቲ ብቅዋምን፡ ደሞክራስን፡ ፍትሕን እትመሓደር ሃገር ምርኣይ’ዩ፡፡
ንሕና ኤርትራዊያን ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ወለዶ ኣብ ልዕሊዑ ዝጽሒ ዘሎ ኣደራዕን ፡ መግደራን፡ ሑሱም መግዛእትን፡ ንህልው ኵነታት ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ተነቓፊ ኵነታት ስለ ዘብጽሖ፡ እዚ ኵነታት
ክቡራት ተኸታተልትና፣ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፋል መንዩ ፈላላዪ መዛዘሚ ጽሑፍና ኣብዚ ካልኣይ ክፋል ናይ ህዝቢ ስሚዒታት ከነቕርብ ቃል ብዝእተናዮ መሰረት ካብ “ሳግላ ብላዕ ኣይትቕላዕ” ዝዓይነቱ ኣገባብ ተገላጊልና እቲ ዘየልቦ ግን ከኣ ህሉው ኮይኑ ከም ሕማም መናፍስቲ ኣብዘይጭበጥ ጸገም ሸሚሙና ዘሎ ፈርሱ ከነውጽዖ ኢና እኳ እንተዘይበልና
ብሰፊሑ ክግለጽ ከምዝጸንሐ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ቀረባ ማዓልታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ለንደን ፌስቲቫል ንምክያድ መዲቡ ኣሎ። ልክዕ እዩ ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ምስ ኣሕዋቱን ህዝቡን ዝእክቦ ባህላዊ ኣጋጣሚ ረኺቡ ክሳተፍ ምድላይ ነዉሪ ኣይኮነን። ብናይ ገለ ጥበበኛታት ኣዛራርባ ምስቲ ቅድሚ ናጽነት ኣብ ባዓል ቦለኛ ዝካየድ ዝነበረ ኣምሲልካ
ክቡራት ኣንበብቲ፣ እዚ ፈሊምናዮ ዘለና ኣርእስቲ ንዓና ንኤርትራውያን ንጉዳይ ሓድነትና ዝምልከት ምዃኑ እንዳኣገንዘብና መበገሲና ኩልና ንጥምረትና እእጃምና ንምብርካት ነቶም ሕማም ዓበቕ ኮይኖም ነንሕድሕድና ከይንተሓቛቖፍ ንዝኽልክሉናን ዘየልቦ ነገራት ክንሓክኽ ሰለም ከይበልና ከምንሓድር ዝገብሩና ዘለው ፈሊና ንምፍላጥ ምዃኑ ብትሕትና ንገልጸልኩም። ጉዳያትና ኣብ ክንዲ ብምዝንጣል ብምክብባር፣ነድርን ሕርቃንን ገዲፍና
ኣብ ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ከተማ ጊሰን (ጀርመን) ኣኼባ ህግደፍን ከምኡ ድማ ኣንጻር እዚ ኣኼባ ህግደፍ ዝቃወሙ መንእሰያት ዝመብዝሕተኦም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይዱ ኔሮም ብሕጽር ዝበለ ክልተ ውራይ ኣብ ሓደ ህሞት ።
ቅድሚ ጽሑፈይ ምፍላመይ ነዚ ጽሑፍ “ለብም ኢሰያስ ኣፈወርቂ“ ዝብለ ዘበገሰኒ ሓደ ፈታዊየይ ብስልኪ (ቴሌፎን) ዘዕለለኒ ክነግር
እዚ መግለጺ እዚ ከነዉጽእ ዝገደደና ገለ እዋናዉን ተኣፋፍን ጉዳይ ንኹሉ ኤርትራዊ ብሩህ ንምግባር እዩ።
ሓደ ካብቶም ኣገደስቲ መትከላት ሃገራዊ ዋዕላ ጸብጻባት ንወከልቲ ሃገራዊ ዋዕላ ይቐርቡ ይብል። ሃገራዊ ጉባኤ ብግቡእ ስለ ክሰናዳእ ኮሚተታ ቆይመን ነበራ፣
ዝኸበርካ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ዝኣገረ ልባውን ሃገራውን ሰላምታና ነቐድመልካ። ኣብዚ እዋን ንዓና ንኤርትራውያን መዓልታዊ መነባብሮና ምስ ሞት፡ ስቓይ፡ ስደት፡ ማእሰርትን ግፍዕን ተኣሳሲሩሉ ዘሎ እዋን
ሲቪክ ደሞክራስያዊ ምንቕስቓስ ኤርትራ፣ ሲ. ደ. ም. ኤ Eritrean Civic Democratic Movement (ECDM) ዝብል መጸውዒ ሒዝና ሕጋዊ ሰውነት ከምዝለበስና ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ ኤርትራን ደላይ ፍትሒ ዓለምን ከነፍልጥ ክንእውጅ ኮለና ሓበን ይስማዓና።
ኩቡራት ኣንበብቲ፡ ኣብ ቀዳማይ ክፋልና፡ ነቲ ኣብ መላእ ኣውሮጳ ዝርከብ ጸረ ህዝቢ ዝኾነ ናዚዝታዊ ማሕበር መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣቃሊዕና ኔርና፡፡ ሓደ ካብቶም ኣስማቶም ጠቒስናዮም ዝነበርና ሰናይ ሰለሙን ለማ ዝተባህለ ኣብ ዴንማርክ መራሒ ማሕበር መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ሓደ በዓል ነብሱ ምቁጽጻር ሲኢኑ ንሰባት ስለ ዘጥቅዐ ን40 ምዓልታት
ኩልናከምእንፈልጦውድብሕቡራትሃገራትቤትምኽሪባይቶጸጥታኣብ 2009 ብቁ. 1907 ዝፍለጥናይማዕቀብብይን፡ኣብልዕሊምልካዊስርዓትብሰንኪእቲባዕሉዝጻሕተሮውግእምስጂቡትንኣብሶማልነቶምብግብረሽበራምስኣልቃዒዳርክብዘለዎምኣልሸባብኣንጻርመንግስቲሶማልስለዝሕግዝነዚእከይተግባራቱጠጠውከብልኢዩእምበርኣብልዕሊሕዝቢኤርትራኣይኮነን።
ናይቲ ውፉይ መጋበርያ ስርዓት ህግደፍ ሃብተ ወ/ገርጊስ ድሕረ ባይታን ዝተራኸብናሉ ኣጋጣሚ ምንባሩን ኣብ ትሕዝቶ ካልኣይ ክፋል ጽሑፈይ ሒዘ ክቐርብ ቃል ኣትየ ምንባረይ ዝፍለጥ’ዩ። ሃብተ ወ/ገርጊስ ንሱ ዋላ’ኳ ክፈልጠኒ እንተዘይኸኣለ፡ ኣነ ግን ኣብ ካርቱም ሕሱር ተግባር ኣብ ዝሰርሓሉ ዝነበረ እዋን ኣዓርየ ይፈልጦ ነበርኩ።
ዘተ እቲ ቀንዲ መሳርሒ ኩሎም ተዋሳእቲ ንደምክራስያዊ ለውጢ ብሓንሳብ ሓቢሮም ነቲ ህልዊ ሕጽረታትን ዕድላትን ዝመያየጡሉ ከምኡ ድማ ነዚ ሕቶታትዚከመይ ገሮም ከምዝገጥምዎም ስትራተጂ ንምውጻእ ዝሕግዞም መገዲ ኢዩ። ዘተ ዕዉት መታን ክኸውን ኣብ ሓቀኛ መትከላት ዝተመስረተ ኮይኑ ነቲ ልዝብ መምርሕን ቅርጻን ይህብ።
ቀዳም 18 ሰነ 2011 እቶም ሕድሪ ንስለ ሕድሪ ጀጋኑ እምበር ንመሸቀጢ ከምዘይኮነ ዝኣምኑን፥ ኣሚኖሙሉ ዝቃለሱን ኤርትራውያን 3.5 ማይል ወይውን ኣስታት 6 ኪ.ሜ ዝርሕቀቱ ናይ እግሪ ጉዕዞ ጌሮም። እቲ ጉዕዞ ካብ ሌክ ሜሪት ዝርከብ ናይ ህዝቢ ላይብረሪ ተበጊሱ ነታ ምጭውቲ ቀላይ ሌክ ሜሪት ዜርካ ምምጻእ እዩ ኔሩ።
ሎም መዓልቲ፡ ዕስራ ሰነ፡ መዓልቲ ዝኽሪ እቶም ምእንቲ ናጽነት እታ ጠርናፊትን ሓቛፊትን ኩልና ዝኾነት ኣደ መሬት ህይወቶም ዝሃቡ ጀጋኑ፡ መዓልቲ ዝኽሪ እተን ኣብ ጥሙይ ከብደንን ዕሩቕ ዝባነን ዕረን ዓንዴልን መሪሩና ከይበላ በጃ ሓርነት ህዝቢ ትንፋሰን ዝሃባ ሰማእታት ኤርትራ እያ።
ኣብዚ ዘሎናዮ ሰሙን፡ ናይ ኤርትራ ማዕከናት ወረ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕቶን መልሲን ክህብ ኢዩ ኢለን የመልክታ ኣሎዋ። መሰናይታ ናይ’ቲ ኣዋጅ ከኣ ስእሊ ኢሳያስ ኮኒ ኢልካ ዝተመርጸ ምስ ፍሽኽታኡ የርእያ ኣሎዋ። “ክርእይዎ ዝጸልኡዎስ ኣብ ቤት መቕደስ ቅበሩኒ”በለ ከም ዝብሉዎ ኣቦታትና፡ ኢሳያስ ብህዝቢ ክንደይ ከምዝተጸልአን ከም ዝተፈንፈነን ኣይርድኦን እዩ።
ኣብዚ ዘሎናዮ ሰሙን፡ ናይ ኤርትራ ማዕከናት ወረ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕቶን መልሲን ክህብ ኢዩ ኢለን የመልክታ ኣሎዋ። መሰናይታ ናይ’ቲ ኣዋጅ ከኣ ስእሊ ኢሳያስ ኮኒ ኢልካ ዝተመርጸ ምስ ፍሽኽታኡ የርእያ ኣሎዋ። “ክርእይዎ ዝጸልኡዎስ ኣብ ቤት መቕደስ ቅበሩኒ”በለ ከም ዝብሉዎ ኣቦታትና፡ ኢሳያስ ብህዝቢ ክንደይ ከምዝተጸልአን ከም ዝተፈንፈነን ኣይርድኦን እዩ።
ብዙሓት ኤርትራውያን ዓደዳ ስደትን ስቅያትን ሞትን ግዳያት ካብ ዝኾኑ ሓያለ ዓመታት ተቖጺሮም እዮም።
ኩልና ከምንፈልጦ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ 1991 ናጽነታ ክትዓትር ዝኸኣለት[ ሳላ እቲ ዘይሕለለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ድማ መንእሰያት ኣዋልድን ኣወዳትን ደቃ እዩ።
ዝኸበርካ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከም ዝተኸታተልካዮ ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ተዋጢሮም ዓለም ክንዲ ዑንቂ ጸቢባቶም ንዘለው ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ዝተገብረ ገንዘብ ናይ ምውጻእ ዕማም ብዓወት ተዛዚሙ ኢልና ኣበሲርናካ ኔርና።
አብዚ አብከባቢና ዘለዋ ሃገራት ዐቢ ጩራ ለውጢ ዝቐላቀለሉ ዘሎ እዋን ወላ ን አይተ ኩሉ ባዕሉ አየቕሰኖን አሎ። ከመይ ኢሉ ሞ ክቀስን;፡ እቲ ዘይምቅሳን ካአ ሕማቅ አሎ ጽቡቅ ናብ ቀጠር ብስራሕ ምክንያት( ማዓንጣ ምስ ተዘርገ) ኢዩ ዘንቅሳቅሶ። እዚ መገሻታት እዚ ክልተ ትርጉም ኢዩ ዘለዎ፡
እዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ጽሑፍ፡ ካብቲ ብዊኪሊክስ (Wikileaks) ዝለሓዀ ብ ኣምባሳደር ሮናልድ ከይ ሙክሙለን ካብ ኣስመራ ናብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተሰደዶ ዝተተርጎም’ዩ። ንትሕዝትኡ ኻኣ ሰናይ ንባብ፡ ተፈደሉ።
ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘሎ ስርዓተ መንግስቲ ከምዚ እዩ፡ ከምዚ እባ ይመስል ኢልካ ብዛዕባኡ ገምጋም ክትህብ እንተኾንካ ቅድም ነቲ ኣቀዋውማ ኣዕኑድ ፖለቲካዊ ትካላቱ ምፍታሽ የድሊ።
ኣብ ሓደ ኣከባቢስ፡ ሓደ ብሕማም ደዌ ኣጻብዑ ዝሰኣነ መንእሰይ፡ ወለዱ ከመርዕዉዎ ስለ ዝነበሮም፡ ካብ ጎደቦ ዓዲ፡ ኩነታቱ ከይሓበሩ፡ ጎበዝ ወዲ ኣሎና’ሞ፡ ጓልኩም ሃቡና ኢሎም ይሓቱልኩም።
ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ ማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ኣብ ሳን ሆዘን ከባቢኣን ከመይ እላ ከም እተመስረተት ገሊጽና ከም ዝነበርና ዝዝከር እዩ። ይኹን ደኣምበር ዘራግት ማይ ዘላተን ከብቲ ጽሩይ ማይ ነይሰትያ ከም ዝበሃል ፤ ገለ ውልቀ ሰባት ሕማቅ እምበር ጽቡቅ ክሪኡ ዘይፈትው ብኻሊእ መንገዲ ሕማቅ ክሪኡ ዝሕጎሱ ጽቡቕ ክሪኡ ክነብዑ ዝሓድሩ (Sadist) ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ከምዘለው ኩልና እንፈልጦ ነገር እዩ።
ኣብ ኖርወይ ከም`ኡውን ኣብ መላእ ዓለም ዘለና ኤርትራውያን ብድሆና ብሓባር ጸረ ዓማጺና፡ ስርዓት ሸፋቱ ህ.ግ.ዲ.ፍ ይኹን
መእተዊ፡
ሃገር ኣሎና፡ ኣብ ሃገርና ፖለቲካዊ ምሕደራ’ሎ፡ ክብል ዝኽእል ዘሎ ኣይመስለንን፤ እንተሎ ከኣ ክንሰምዖ ድልዋት ኢና። እዚ ስለ ዝሰኣና ግን፡ ንቃለስ ኣሎና፤ እኻድኣ ከም ኣሕዛብ፡ ብሰንኪ’ቲ ርእሱ ዝተዘናበሎ መራሕን፡ ኣሳእኑን ኣእዳውን ኮይኖም ዝሰርሑ ዘለዉ ዓያሹ መጥፋእቲ ዓደቦኦምን፡ ከም ህዝቢ ኣብ ሓደጋ ንርከብ። ሓቀኛ ለውጢ ኣብ ኤርትራ፡ ኣማራጺ ዘይብሉ፡ ህጹጽ ጠለብና እዩ።


text:
ውሑስ፣ ዘየስግእ፣ ቀሊል ከምኡ ውን ናይ ናጻ ቐረጽ ሓገዝ።
መብዛሕትኡ ብድኻምካ ዝኣከብካዮ ዶላርካ ኣብ ኢድካ ሒዝካ ናጻ ናይ 2020 ቐረጽ ምምላእ ሓገዝ ርኸብ።
ካብ ጥሪ 20–ሚያዝያ 18, 2021, ዝሰልጠኑን ናይ IRS-መረጋገጺ ዘለዎም ናይ ቐረጽ ሰብ ሞያ፣ ውሑስ ዘየስግእን 100% ናይ ቐረጽ ኣመላልኣ ብኦንላይን ሓገዝ ዝህቡ ተዳልዮም ኣለዉ። ናትና ሰብ-ሞያ ኣብቲ ሓድሽ ናይ እፎይታ ሕጊ ዝርከቡ ሓዊሱ፣ ነቶም ኩሎም ሓደሽቲ ናይ ቐረጽ ሕግታትን ዘለዉ ክሪዲታትን ይፈልጥዎም እዮም፣ እዚ ድማ ተመላሲ ዝኸውን ከብዝሑልካን መብዛሕትኡ ገንዘብካ ኣብኢድካ ክኸውንን ይሕግዝ። ብተወሳኺ ውን ነቲ ናይ ስቲሙለስ ቸኪንግ ገንዘብ ይግበኣኒ ምንባል ክንሕግዘካ ንክእል ኢና።
ናይ ናጻ ቐረጽ ሓገዝ ነቶም ITIN ዘለዎም ሰባት ሓዊሱ ንኹሎም ሰባት ኣሎ።
ስለዚ ድማ ብዛዕባ ናትካ ቐረጽ ዝምልከት ብዝግባእ ንኽንሕግዘካ፣ ዘድልዩኻ ነገራት ከምኡ ውን ተወሰኽቲ መማረጺታትን፣ ግን ሓገዝቲ፣ ክትእክቦምን ከተዳልዎምን ዝግበእካ ሰነዳት ኣብዚ ዝስዕብ ኣለዉ፥
እንታይ ከምዘድልየካ
- ፎቶ ዘለዎ መለለይ መንነት ካርድ
- ነዚ ፎቶ ዘለዎ መለለይ መንነት ካርድ ኣብ ጥቓ ገጽካ ጌርካ ዝተሰኣልካዮ ስእሊ
- ሶሺያል ሴኪዩሪቲ ካርድ ወይ ITIN ሰነድ
- ዝኞነ ናይ ኣታዊ ሰነድ (W-2, 1099-R, ወዘተ)
ከም መማረጺ ከተቕርቦ ዘለካ ካልእ ሰነድ
- ናይ ዝሓለፈ ዓመት ናይ ቐረጽ ተመላሲ
- ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ ናይ ዕዳጋ መግለጺ (1095-A)
- ናይ ቆልዓ ክንክን መግለጺ
- ጠላዕ ዝተዓወትካሉ መግለጺ
- ንመምሃሪ ዝኽፈል ገንዘብ መግለጺ
ናይ ቐረጽ ፋይል ንምእታው ቀለልቲ መንገድታት
ዝኾነ ሰብ ክሕግዘካ ምግባር
ናጻ ናይ ቐረጽ ምድላው ኣገልግሎት ብቨርችዋል ምርካብ። ናይ IRS-መረጋገጺ ዘለዎም ሰብ ሞያ ምሳኻ ይሰርሑ ብድሕሪኡ ብርሕቀት ኮይኖም ነቲ ናይ ቐረጽ ተመላሲ የዳልውዎሞ ኣብ ክንዳኻ ብኢሌክትሮኒክ የእትውዎ። ውሑስ፣ ዘየስግእ መልኣኺ ነቶም ኣገደስቲ ሰነዳትካ ብቐሊሉ ከምዝለኣኹ ይገብሮም።
ባዕልኻ የእቱ
ብ MyFreeTaxes.com፣ ናትካ ቐረጽ ባዕልኻ ብናጻ ከተእቱ ትኽእል ኢኻ። እዚ ኣገልግሎት ኣካውንት ንኽትፈጥር፣ ናትካ ቐረጽ ባዕልኻ መሊእካ ከተእቱ ይጠልብ።
ሓገዝ ንምርካብ ደውል
ናትካ ቐረጽ ብናጻ ብኸመይ ከም እተዳሉ ዝምልከት ሓገዝ ሓዊሱ፣ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ሓበሬታን ሓገዝን ንምርካብን ናብ 2-1-1ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ልሙዳት ናይ MyFreeTaxes.com ሕቶታት
ሲምፒል ሪተርን( Simple Return) እንታይ ማለት እዩ?
ሲምፕል ሪተርን ናተይ MyFreeTaxes ዘካትቶ: W-2 ውሱን ናይ ኣታዊ ወለድ፣ ናይ ብጺሒት ኣታዊ፣ ናይ ተምሃራይ ናይ ትምህርቲ ወጻኢ፣ ናይ ኣልቦ ስራሕ ኣታዊ፣ ናይ ተምሃራይ ናይ ትምህርቲ ክረዲት፣ ናይ ተምሃራይ ልቓሕ ወለድ፣ እቲ ስታንዳርድ ንካይ ምሕታት፣ ኣታዊ ዝኾነ ግበሪ ክሪደት፣ ናይ ህጻን ግብሪ ክረዲትን ናይ ህጻንን ጽግዕተኛን ክንክን ወጻኢታት፡፡ ሙሉእ ናይ ቅጥዕታት ዝርዝር ኣብዚ: {MyFreeaxes.com/Supportይርከብ
ናይዞም ኣገልግሎታት ሕጽረት እንታይ እዩ?
ብዝሓት ዝምለሱ ኣብ ናይ ብኣካል ዝኽፈል ግብሪ ሳያታት ኣብ ናጻ ሶፍትዌር ኣየትኻተተቱን፤ ንኣብነት ናይ ውል ቀ ስራሕ ኣታዊ (1099-MISC)፣ ናይ ሞርጌጅ ወለድ፣ ሪል ስቴት ግብሪታት፣ካልኦት ዝንከዩ መጠናት፣ ናይ ሳልሳ ወገን ክፍሊታት(1099-K), HASን ካልኦት ብዙሓትን፡፡ እዞም ናይ ግብሪ ዓይነታት እንተኣለካ ኣብ ሲስተም እቲ ፋል ንምዝማን ክትገዝእ ኣለካ፡፡ ግና ትጥቀም MyFreeTaxes.com ትጥቀም ኣለኻ ቅናስ ክትረክብ ኢኻ፡፡. ኣብቲ ሶፍትዌር ዘሎ ሙሉእ ዝርዝር ኣብ MyFreeTaxes.com/Supporክትረክብ ኢኻ፡፡
ንዓይ ዝተዳለው ካልአት ሃብታት እንታይ እዮም?
ውሑዳት ዝተፈላለዩ ኣማራጺታት ክትደሊ ትኽእል ኢኻ:
- ቨርችዋል ግብሪ ምድላው ምስ ናትና ናይ ግብሪ ኤክስፐርታት: ግብሪኻ ብናትና ናጻ ግብሪ ምድላው ኤክስፐርት ጉጅለ ኣዳለው፡፡ እዚ ገጽ ንታሕቲ ብምስሓብ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ org option ፡፡
- ኣብ ኦንላይን ምምላእ: ብ IRS ናጻ ፋይል መደበት ተወሳኺ ናጻ መመልኢ መሳርሕታት ምርካብ ትኽእል፡፡ ተወሳኺ ሓበሬታን ዝርዝራትን ኣብ gov/FreeFileርአ፡፡
ኣብ MyFreeTaxes.com ንምምዝጋብ እንታይ የድልየኒ?
ዘድልየካ:
- ኣድራሻ ንምኽፋት ኢመይል
- ናይ 2019 ምምላስ ግብሪ(መንነት ንምርግጋጽ) AGI ካብ line 7 on Form 1040
- SSN ኣብ ተመላሲ ንዘሎ ሕድሕድ ሰብ
- ኩሎም ናይ ግብሪ ሰነዳት
- ናይ ባንኪ ሒሳብን ልሙድ ቁጽን(ንቀጥታ ኣታዊ/ወይ ወጻኢ)
ናይ 2019 AGI ኣይፈልጦም እንታይ ክገብር ኣሎኒ?
ናይ ተመለሳሲ ቅዳሕ እንተድኣለካ ኣብ ናይ 2019 ተመላሲ ኦንላይን 7 ክትረኽቦ ትኀድእል ኢኻ ግብሪታትካ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዩናይትድ ወይ ኦፍ ኪንግ ካውንቲ ናጻ ግብሪ ምድላው ቦታ { freetax@uwkc.org እንተድኣመሊእኻ ንሕና ክንድውለልካ ምእንታ ቁጽሪ ቴሌፎንካ ኣእተው፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እንተድኣዘይኣእቲውካ IRS.gov/get-transcript ናይ ዝሓለፈ ዓመት ተመላሲ ግብሪ ቅዳሕ ንክትረክብ ክሕግዘካ እዩ፡፡
ተመላሲ የይደረጃ-ብ-ብደረጃ ክዛዝም እንከለኹ ብቴሌፎን ክሕግዘኒ ዝኽእል ዝኾነ ሰብ ኣሎዶ?
ሓገዝ እንተድኣደሊኻ ብከባቢዊ ናጻ ግብሪ ምድላው ኤክስፐርት ጉጅለ ዝሕገዝ ኣብ ናትና ቆጸራ ዝተደረኸ ስርዓት ብቨርችዋል ዝተመልአ ናይ ግብሪ ተመላሲ ክህልወካ ይኽእል፤ ዝበለጸ ንምርኣይ እዚ ናብ GetYourRefund.org option. ኣውርዶ፡፡
ዝኾነ ሰብ ኣብ ዩናይትድ ወይ ኦፍ ኪንግ ካውንቲ ንዓይ ወኪሉ ናተይ ሓበሬታ ኣብ MyFreeTaxes.com ከእተው ይኽእል ዶ?
ከም ዩናይትድ ወይ ኪንግ ኦፍ ካውንቲ ናትካ ሓበሬታን ናይ ግብሪ ሰነዳትን ንዓኻ ወኪሉ ኣብMyFreeTaxes.com ኣየአቱን፡፡ ብከባቢዊ ናጻ ግብሪ ምድላው ኤክስፐርት ጉጅለ ዝሕገዝ ኣብ ናትና ቆጸራ ዝተደረኸ ስርዓት ብቨርችዋል ዝተመልአ ናይ ግብሪ ተመላሲ ክህልወካ እንተድኣደሊኻ ዝበለጸ ንምርኣይ እዚ ናብ GetYourRefund.org option.ኣውርዶ፡፡
IRS.gov/FreeFile ብቑዕ ድየ?
ዝኾነ ሰብ ካብ $72,000 ዝውሓደ ኣታዊ ዘለዎ ሰብ እቲ IRS ናጻ ፋይል መደብ ብነጻ ንምጥቃም ከመልክት ይኽእል
ልሙዳት ናይ GetYourRefund.org ሕቶታት
GetYourRefund.org ከመይ ይሰርሕ?
GetYourRefund.org ግብሪታትካ ብውሑድ ቀሊል መስራሓት ብቨርችዋል ንክትመልእ ዕድል ይህበካ:
- ንናጻ ቨርችዋል ግብሪ ምድላው“File with GetYourRefund ዝብል ጠውቕ፡፡
- GetYourRefund ውልቀ መግለጺ ፍጠር፤ ሕቶታት መልስ ካብኡ ድማ ናይ ግብሪ ሰነዳትካ ፎቶ ኣእትው፡፡
- ቆጸራ ኣዳለው፡፡
- ኣብ እዋን ቆጸራኻ፡
- ካብቶም ናትና ናይ ግብሪ ኤክስፐርታት ቴሌፎን ክድወለልካ እዩ፡፡
- ሓደ ካብቶም ናይ ግብሪ ኤክስፐርትታትና ምምላስካ ክዛዝሞ እዩ፡፡
- እቲ ምምላስካ ንምርኣይን ንምዝዛምን ካልኣዋይ ናይ ግብሪ ኤክስፐርትታትና ክድውለልካ እዩ፡፡
- እቲ ዝተመልኣ ተመላሲ ብኢመይል ፈርም፡፡
ናይዚ ኣገልግሎት ሕጽረታት እንታይ እዩ?
ዩናይትድ ወይ ንኹሉ ማዕረ ዕድል ዝህብ ኮይኑ ዝኾነ ኣብ ዋሺንግተን ስቴት ዘሎ ሰብ እቲ ናይ ዩናይትድ ወይ ናጻ ናይ ግብሪ ምድላው ኣገልግሎታት ክረክብ ይኽእል፡፡ ግና ገለ ተመላሲ ነቶም ናትና ወለንታውያን ይከብዶም እዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ ካልኦት ስቴታት ተመለስቲ ክነዳሉ ኣይንኽእልን፡፡
ተመላሲ ብITIN ንምውጋን ምስ ኤክስፕረስ ክረዲት ዩኒየን ኣገርነት ፈጢርና ኣሎና፤ ብኤክስፕረስ ክሪደት ዩኒዮን ኣቢልና ድማ ናጻ ITIN ማምልከቻታትን ሕደሳን ክንህብ ኢና፡፡
ንሕና ዘይንህቦም ኣገልግሎታት፡
- ናይ ስቴት ተመላሲ(ዋሺንግተን ስቴት ዝኾነ ናይ ስቴታ ኣታዊ ግብሪ የብሉን፣ ስለዝኾነ ተመላሲ ምግባር ኣድላይ ኣይኮነን፡፡ ስቴት ተመላሲ ኣብ ዘድልየሉ ስቴት እንተድኣሰሪኽ ናጻ ጌርካ ንምምዝጋብ com ክትጥቀም ትኽእል፡፡
- 1099-B (ካብ ናይ ድለላ ክፍሊት ዝቕጽል፣ እንተድኣ ስቶክ ገዚእኻ/ሸይትካ)
- ገዛኻ እንተድኣሸይጥካ ወይ ከም ትሕጃ እንተድኣኣትሒዝካ፡፡
- ናይ ክራይ ኣታዊ ትረክብ እንተድኣኮንካ
- ናይ ውልቀ-ስራሕ ትውግን ኮይንካ እሞ ቀጻኢታትካ ልዕሊ $25,000 እንተድኣኮይኑ፣ ዝተጻረ ክሰራ ወይ እቲ ምጥቃም ገዛ ከም ናይ ቢዝነስ ወጻኢ ክንከየልካ እንተድኣደሊኻ፡፡
- ዶመስቲክ ኣጋርነት እንተድኣኣመዝጊብካ
ኣብ GetYourRefund.org ንምምዝጋብ እንታይ የድልየካ?
GetYourRefund.org ንሞባይል ቴሌፎናት፣ ታብሌታትን ዴስክቶፓትን ድልው እዩ መብዛሕተኦም ሰባት እቶም ሕቶታት ክመልእዎም ከምዝኽእሉን ብተነጻጻሪ ንምእታው ዝቐለለ እዩ፡፡ ዘድልዩኻ:
- ኣድራሻ ንምኽፋት ናይ ኢመይል ኣድራሻ
- ናይ ID ካረዲ ፎቶ(ናይ ካልእ ኣብቲ ተመላሲ ዘሎ እውን)
- እቲ ID ካርዲ ሒዝካ ዘርኢ ፎቶ
- ማሕበራዊ ድሕነት ወይ ITIN ካርዲ(ናይ ካልእ ኣብቲ ተመላሲ ዘሎ እውን)
- ኩሎም ናይ ግብሪ ሰነዳት
- ናይ ባንኪ ሒሳብን ልሙድ ቁጽርን(ንቀጥታ ኣታዊ/ወይ ወጻኢ)
ብኽብረትካ ኣስተውዕል: እቲ IRS, GetYourRefund.org ዩናይትድ ወይ ኦፍ ኪንግ ካውንቲን ሃገራዊ ኣጋራትን ኣብ ናይ ጸጥታ ስራሕን ናይ ቨርችዋል ግብሪ ምድላውን ርኡይ ለውጢ ንምግባር ብሓበር ሰሪሖም እዮም፡፡
ኣብ GetYourRefund.org ሓገዝ ምስዝደሊ ከመይ እረክብ?
ክሳብ እቲ ናይ ዩናይትድ ወይ ኦፍ ኪንግ ናይ ዓሚል ሓገዝ ሰራሕተኛ ሕቶታት ንምምላስ ድለው ዝኸውን ኣብዚ ገጽ መጻወቲ ኣሎ እዩ፡፡
ኣብ ገጽ መርበብ ዘሎ ኣይከን ጠውቕ እሞ ዝኾነ ሰብ ክሕግዘካ እዩ፡፡
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብቲ GetYourRefund.org መርበብ ሓበሬታ ናይ ዓሚል ሓገዝ ሰራሕተኛ ኣሎ እዩ፡፡ ንተወሳኺ ሓገዝ ናብ Hello@GetYourRefund.org ኢመይል ምግባር ትኽእል፡፡
ናይ ኢኮኖሚያዊ ጽዕንቶ ክፍሊታት እንታይ እዮም?
ኣብ ትሕቲ ናይ ሓገዝ ኮረናቫይረስን ኢኮኖሚያዊ ድሕነትን(CARES)ውዕል ን2019 ወይ 2018 ናይ ግብሪ ምምላሳት ዘመልከቱብቑዓት ግብሪ ከፈልቲ ብውልቀ ክሳብ $1,200 ወይ ንሰብ ሓዳር $2,400 ከምኡ እውን ብቑዓት ህጻውንቲ ክሳብ $500 ብቀጥታ ክረኽቡ እዮም፡፡ ናይ ምምላስ ዘየመልከቱ ከፈልቲ ግብሪ እቲ ናይ ኢኮኖሚ ጽዕንቶ ክፍሊት ንቕባል ቀሊል ግበሪ ምምላስ ከመልክቱ ኣለዎም፡፡
ኣብ ፈለማ 2021 ተወሳኺ ናይ ኢኮኖሚ ጽዕንቶ ክፍሊት ንውልቀ ሰባት $600 ወይ ንሰብ ሓዳር $1,200 ከምኡ እውን ንብቑዓት ህጻናት $600 ተዋሂቡ ነይሩ እዩ፡፡ ሕዋስ ኩነታት ስድራታት ሕጂ ንኢኮኖሚያዊ ጽዕንቶ ክፍሊት ብቑዓት እዮም፡፡
ኣብ ቀረባ ዝተመሓየሹIIRS.gov/EIP ርአ
ናይ ባንኪ ሓበሬታ ምምሕያሽ ወይ ኢኮኖሚያዊ ጽዕንቶ ክፍሊት ምርኣይ ትደሊ ዶ? ኣብ IRS.gov/coronavirus/get-my-payment ርአ
ንስፖንሰራትና ነመስግን፥


text:
ናዕቢ ሱዳን ንስደተኛታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ይጸልዎም'ዶ?
ኣብ ሱዳን ዘሎ ናዕቢ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ኣትባራ ጀሚሩ፡ ጸኒሑ ግን ናብ ካልኦት ከባቢታት እታ ሃገር'ውን ተላቢዑ። እቲ ዕግርግር ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውንን ስደተኛታት ከቢድ ጽዕንቶ የስዕብ'ሎ።
ጠንቂ እቲ ዕግርግር
ቀንዲ መበገሲ እዚ ናዕቢ መንግስቲ ሱዳን ዋጋ ሓደ ባኒ ካብ ሓደ ፓውንድ ናብ ሰለስተ ፓውንድ ክብ ከብሎ ምስ ወሰነ ኮይኑ፡ እናሓደረ ግን፡ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ክወርድ ዝጽውዑ ድምጽታት ክስምዑ ጀሚሮም።
ኣብ ሱዳን ተፈጢሩ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው፡ ብሰንኪ ኣሉታዊ ጽልዋታት ተኸታታሊ ዝሓለፈ ሓድሕድ ውግእ፡ ዞባዊ ዘይምርግጋእን ዘይምዕሩይ ቁጠባዊ ዝርገሐን ዘስዐቦ ከምዝኾነ ተንተንቲ ፖለቲካ ይዛረቡ።
ካብ 1996 ክሳብ 2009 ምስ ምዕዳን ነዳዲ፡ ቁጠባ እታ ሃገር ብመጠኑ'ኳ ዕብየት እንተ ኣርኣየ፡ እቲ ዝነበረ ምሕደራ ግን ነቲ ዝተረኸበ ቁጠባዊ ዕብየትን እቶት ነዳድን ብዝግባእ ክጥቀመሉ ኣይከኣለን።
ኣብ 2011'ውን ደቡብ ሱዳን ካብ ሱዳን ምስ ተፈልየት፡ ቀንዲ ምንጪ ሸርፊ ወጻኢ ዝነበረ ነዳዲ ናብ ደቡብ ሱዳን ብምኻዱ፡ እታ ሃገር ብቑጠባዊ ቅልውላው ክትሕመስያ ኢያ ጸኒሓ።
ኤርትራዊ ተንታኒ ፖለቲካ ሱሌማን ሑሴን፡ እቲ ተቓውሞታት ዝተፈላለዩ መንቀሊታት ኣለውዎ እዩ ዝብል።
"ኣብ 2013 ኣብ ሱዳን ንመዓልታት ዝቐጸለ ተመሳሳሊ ናዕቢ ነይሩ። ፖለቲካዊ ጠለባት ናይቲ ናዕቢ ስለዘይተዓወተ፡ እቲ ናይ ሎሚ'ውን ተመሳሳሊ እዩ ዝመስል" ይብል።
መንግስቲ ዋጋ ባኒ ብሰለስተ ዕጽፊ ክውስኽ ምውሳኑ፡ ህዝቢ ክሓርቕ ምኽንያት ከም ዝኾነ'ውን ሱሌማን የብርህ።
"እናገደደ ክኸይድ ዝገበሮ ምኽንያት ኮይኑ ዝርደኣኒ፡ ግብረመልሲ ናይቲ መንግስቲ እዩ። ኣብ ዝተወሰና ከተማታት ሓይሊ ብምጥቃሙ፡ ሰባት ሞይቶም፡ ቆሲሎምን ተኣሲሮምን። ናይ እዋን ሓደጋ ኣዋጅ ኣብ ገለ ገለ ቦታታት፡ ኣብ ካልእ ቦታታት ድማ ናይ ሰዓት ሕላፍ ኣዋጅ [ኣዋጅ እቶ እቶ] ስለ ዝገበረ፡ ንቑጥዐ ናይቲ ህዝቢ እናግደዶ ከይዱ" ይብል።
ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ካብ ዝመጸሉ ግዜ ጀሚሩ እናኸፍአ ብዝመጸ ቁጠባውን ፖለቲካውን ኩነታት፣ ኣብታ ዓዲ ብዘሎ ብልሽውናን እቲ ህዝቢ እናተሃሰየ ምጽንሑ እቲ ተንታኒ ይዛረብ።
"ዑመር ኣልበሽር ሰላሳ ዓመቱ እዩ ኣብ ስልጣን። እታ ሃገር ክሳብ ሎሚ ብግዚያዊ ቅዋም እያ ትመሓደር" ብምባል ነቶም ቁጥዐ ህዝቢ ዘጓሃሃሩ'ዮም ዝበሎም መሰረታዊ ምኽንያታት ይዝርዝር።
ብተወሳኺ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ እቲ እንዳ ኸፈኣ ዝመጽ ዘሎ መነባብሮ ሱዳናውያን፡ ዋጋ ፓውንድ ባይታ ብምዝባጡን፡ ዋጋ ሃለኽቲ ነገራት ብምውሳኩን፡ ተደማሚሩ ነዚ ጉዳይ ከም ዝጎሃሃሮ ይገልጽ።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሶማልያን ናይ ምሕዝነትን ሽርክነትን ስምምዓዓት እናገበራ፡ ሱዳን ተነጺላ ብምትራፋ ናቱ ጸገም ኣለዎ ይብል።
''ብደረጃ ስፍሓት እታ ዝዓበየት ሃገር ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፤ ብደረጃ ብዝሒ ሕዝቢ ከኣ ካልአቲ ስለ ዝኾነት፡ ዘይምርግጋእ ሱዳን ኣሉታዊ ሳዕበናት ኣለዎ። ኣብቲ ናይ ሰላም መስርሕ ንጡፍ ተሳታፊ ዘይምንባራ'ውን ንሱዳናውያን ብኣሉታ ዝወስድዎ ጉዳይ ኢዩ" ይብል።
መፍቲሒ እቲ ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢ ጠለብ ሕዝቢ ምስማዕ እዩ ዝብል ሱሌማን ሑሴን፡ ከም ሱዳን ዝኣመሰለት ሃገር ን30 ዓመት ብሓደ ሰብ ክተመሓድራ ኣይትኽእልን ይብል።
"እቲ ሱር ዝሰደደ ፖለቲካውን ቁጠባዊ ብልሽውና ከብቕዕ እንተኾይኑ፡ እቲ ህዝቢ ብነጻ ዝመረጾ ሰብ፡ናብ ስልጣን ክምራሕ ይግብኦ" እውን ይብል ተንታኒ ፖለቲካ ሱሌማን ሑሴን።
ጽልዋ ኣብ ስደተኛታት
ኣብ ሱዳን ብሓሽሓት ዝቁጸሩ ኤርትራውያንን ኢትጵዮያውንን ስደተኛታት ተዓቂቦም ይርከቡ።
ኣብቲ ናዕቢ ዝተበገሰሉ ምብራቕ ሱዳን ጥራይ፡ 112,283 ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ዝርከቡ መረዳእታት ይሕብሩ።
ካብ'ዚኦም ካብ 83 ሺሕ ንላዕሊ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ውሽጢ ይርከቡ። ናብ 30 ሺሕ ዝጽግዑ ድማ ኣብተን ከተማታት ሱዳን ሰፊሮም ይነብሩ።
ቁጽሪ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ድማ ካብዚ ዝዛይድ ከምዝኾነ ይዝረብ።
ኩነታት ሱዳን ሕማቕ ደረጃ ከም ዘሎን ዳርጋ መብዛሕትኦም ስደተኛታት ካብ ስራሕ ጠጠው ኢሎም ከም ዘለው ንቢቢሲ ይገልጹ።
ብሰንቲ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ከም ድላዮም ክትንቀሳቐሱ ከም ዘይክእሉን ምሸት ምሸት ረብሻ ከም ዘሎን ይሕብሩ።
ከምኡ'ውን ብሰንኪ ዋሕዲ ገንዘብ፡ መሃየኦም ኣብ ግዚኡ ከም ዘይኸፈሉን፡ ዋጋ ሃለኽቲ ነገራት ካብ ዓቅሞም ንላዕሊ ንሂሩ ከም ዘሎን ተዛሪቦም።
"ኢንተርኔት ተዓጽዩ'ዩ ዘሎ፤ ምስ ሰብና ክንራኸብ ኣይንክእልን። እንታይ ጸገም ከምጽአልና'ዩ ኣይንፈልጥን። ምርዳእ ኣብዩና አሎ" ይብል ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ስደተኛ።
ፕሮፌሰር ጋይም ክብረኣብ፡ ኣብ ሱዳን ዘሎ ቅልውላው ነቶም ኣብ ሱዳን ዘለዉ ስደተኛታትተን ሓተትቲ ዑቕባን ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ከም ዝጸልዎም ብምሕባር ጥንቃቐታት ክገብሩ ከም ዘለዎም የመልክት።
''ኣብ ዝኾነ ሃገር ቁጠባዊ ቅልውላው እንትፍጠር፡ ስደተኛ ክሕመ ይኽእል'ዩ። ኣብዚ እዋን ኣብ ገዞኦም ተሓጺሮም ነፍሶም ከድሕኑ ኣለዎም። ምክንያቱ ንገንዘብ ኢሎም ክገፍዎም ይኽእሉ'ዮም። ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ይኹን ካልእ፡ ከድሕኖም ዝኽእል የለን'' ብምባል የስምረሉ።
ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ሱዳንን ናይ ነዊሕ ግዜ ርክብ ከምዘሎ ዝገለጸ ፕሮፌሰር ጋይም "ብመሰረቱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘሎ ርኢቶ፡ ኣወንታዊ እዩ ክበሃል ይከኣል" ይብል።
ነቶም ስደተኛታት "ዋላ ኣባላት ጸጥታ ዘይኮኑ ኣባላት ጸጥታ መሲሎም፡ ብላዕ ክወስዱ ክድህልዎምን ከፈራርሕዎምን" ከም ዝኽእሉ ብምግላጽ፡ ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ብሓላፍነት ክንቀሳቀስ ከም ዘሎዎ ሓቢሩ።
ድሕረ ባይታ'ቲ ቅልውላው
ሱዳን፡ ንብዙሓት ዓመታት ኣብ መንጎ ወተሃደራውን ደሞክራስያውን ምሕደራታት፡ ውረድ ደይብ ተሸሚማ ንብዙሓት ዓመታት ተጓዒዛ።
ሕጂ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው፡ ብሰንኪ ኣሉታዊ ጽልዋታት ተኸታታሊ ዝሓለፈ ሓድሕድ ውግእን ዞባዊ ዘይምርግጋእን ዝፈጠሮ ከምዝኾነ ተንተንቲ ፖሊቲካ ይዛረቡ። ከምኡ ድማ ብልሽውና፤ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቅልውላዋት ናብኡ ተደሚሩ፡ ነዚ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ክፈጥሮ ክኢሉ'ሎ ይብሉ።
እዞም ምሕደራታት ነናቶም ስነ-ሓሳብን፤ መምርሒታትን ቁጠባዊ ፖሊስታትን ሒዞም ስለ ዝመጽኡ ንምዕባለ እታ ሃገር ንቅድሚት ከይስጉም ክጎቶ ተራእዩ'ዩ።
ከም አቆፃፅራ ፈረንጂ፡ ካብ 1996 ክሳብ 2009 ምስ ምዕዳን ነዳዲ፡ ቁጠባ እታ ሃገር ብመጠኑ'ኳ ዕብየት እንተ ኣርኣየ፡ እቲ ዝነበረ ምሕደራ ግን ነቲ ዝተረኸበ ቁጠባዊ ዕብየትን እቶት ነዳድን ብዝግባእ ክጥቀመሉ ኣይከኣለን።
ቁጠባ ሱዳን ንብዙሓት ዓመታት ብሕርሻዊ እቶት ተዓብሊሉ'ኳ እንተነበረ፡ ማእገር እታ ሃገር ዝኾነ እዚ ሃብቲ ከምቲ ዝድለ ናብ ኣግሮ ኢንዳስትሪ ብዘይ ምስግጋሩን ምምዝማዙን፡ ነታ ሃገር ከምቲ ዝድለ ክሕግዛ ኣይከኣለን።
ብተወሳኺ ሱዳን ምስ ኣሜሪካን ካልኦት ምዕቡላት ሃገራትን፡ ብዙሐት ናይ ቁርቁስ ዓመታት ኣሕሊፋ'ያ።
ኣብ 2007 ድማ ኣብ ዳርፉር ብዝነበረ ኩናት፡ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን እገዳ ኣንቢሩ። እዚ ዓሚ ዝተልዓለ እገዳ፡ ኣብ ምድኻም ቁጠባዊ ምዕባለ እታ ሃገር ዝተፃወቶ ዕዙዝ'ኳ እንተዘይተብሃለ፡ ናይ ባዕሉ ተራ ከምዝነበሮ ይዝረብ።


text:
መበል ሓምሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክስትያን ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ብሞት ካብዛ ዓለም ድሕሪ ምፍላዮም፣ እታ ቤተ ክርስትያን ሓድሽ ፓትርያር ንምምራጽ ንኣዋርሕ ዝኣክል ኣብ መስርሕ’ያ ጸኒሓ።
ትማሊ ብዝተዋህበ መግለጺ ድማ፣ 71 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣቡነ ማትያስ መበል ሻድሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ርስትያን ኢትዮጵያ ኮይኖም ብዓብላሊ ድምጺ ተሸይሞም ኣለዉ።
ሻድሽያ ፓትርያር ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኢትዮጵያ ኮይኖም ዝተመርጹ ኣቡነ ማትያስ፣ መራሕቲ ሃይማኖት ሲኖዶስን ኢትዮጵና ካልኦት ሃገራትን ኣብ ዝርከብሉ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ብወግዒ መንበረ ጵጵስና ክርከቡ’ዮም።
ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ዜና መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ቅሉዕ ምትእትታዊ ይቕጽሎ ምህላዉ ተገሊጹ።
ኣብ ስደት ንዝርከቡ ኤርትራ ንምግልጋል ኣብ ስደት ዝቖማ ኣብያተ ክርስትያናት ንዝልኣኹ ኣቡናት እታ ቤተክርስትያን ዘይኮነት፣ ሃገራዊ ድሕነት ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ምዃና ይሕበር።
ብሰንኪ እዚ ጉዳይ እዚ ድማ ኣብ ኢጣልያ፣ እስራኤል፣ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራትን ዝርከባ ኣብያተክርስትያን ኦርቶዶክስ፣ ኣብ መንጎ ደገፍትን ተቓወምትን መንግስቲ ኣብ ክልተ ተገማሚዐን ይርከባ።
ኣብታ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝውሕዙላ ዘለዉ ኡጋንዳን ኬንያ’ውን እዚ ተርእዮ’ዚ ይቐላቐል ምህላዉ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረጋግጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሳልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ድሕሪ ምእታዉ፣ ላዐለዎት ሰበ ስልጣን ህግደፍ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣብ ዝተረኽብሉ’ዩ ኣብ ሚያዝያ 2007 ንኣቡነ ዲዮስቆሮስ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ክኾኑ ከምዝመዘዞም ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ብሲኖዶስ ኮፕቲክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኣለክሳንድራን ተቐባልነት ኣይረኸቡን።


text:
ድሕሪ መጋረጃ ተሓቢእኻ ፡ ተልእኾ ምፍጻም ብ ክብሮም ግረኔት
ድሕሪ መጋረጃ ተሓቢእኻ ፡ ተልእኾ ምፍጻም
ኣብዛ እንነብረላ ዘሎና ዓለም ብኣሸሓት ዝቁጸሩ ጋዜጠኛታት ተዋፊሮም ይርከቡ ። ስርሖም ከኣ ብቁርጡው ኣጋባብ ሓቀኛ ዜና ናብ ህዝቢ ዓለም ምዝርጋሕ እዪ ። ኣብዚ ዘሎናዮ መድርኽ ይኹን ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘናቁት ሓቅነት ዘይብሉ ወሬ ወዲ ወሬ እናዘርግሑ ወዲ ሰብ ከምዝሃልቅ ዝገበሩን ይገብሩ እውን ኣሎው። ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ዝወፍሩ እሞ ብስነ ምግባር እተሃንጹ ኣብ መንጎ መንግስቲ ህዝብን ዘሎ ርክብ ኣብ ምድልዳሉ ዓቢይ ተራ ኣሎዎም ። ኣብ ኣሜሪካ ዝበዝሑ ኣብ ምሕደራን ፊናንስ ዝፍጸሙ ገበናት ናብ ቓሊዕ ዘውጽኡ ህዝባዊ መድያታት እዮም ። ስለዚ ከኣ እዮም ከም 4ይ ትካል መንግስቲ ዝርኣዩ።
እምበኣርከስ ሎሚ ርእይቶ ክህብ ዝደረኸኒ ፣ ሓንቲ ኣርእስቲ ብሓደ ማቴዎስ ዘልኣለም ዝብሃል እተደርሰት ኾይና ኣብ ዘዋሪ ትሕቲ መስመር ተዘርጊሓ ትርከብ ። ኣርእስታ “ ፈሲ ናይ እተምልኾ ሰብ ኣይሽትተካን እዩ “ ትብል ።እቲ ኣርእስትን እቲ ከርሲ ናይቲ ጽሑፍ ከዛምዶ ፈቲነ ግን ከኣ ክጥዓዓመለይ ኣይክኣለን ። ማቴዎስ ዘልኣለም ዝብሃል መግለጺታቱ ዝፍንወሉ AAN MEDIA ምዃኑ ይፍለጥ ። ማቴዎስ ዘልኣለም ናይ ብርዒ ሽም እዩ ዝብሉ ሰባት እውን ኣሎው ። ስለዚ AAN MEDIA ማቴዎስ ዘልኣለም ዝብሃል ደራሲ ወይ ጋዜጠኛ እንተ ኣሎኹም ብወግዒ ምስ ህዝቢ ኣፈልጥዎ ። ብርዒ ሽም ዝጥቀሙ ሰባት ኣብ ከርሲ ጸላኢ ዝነብሩ ኣብ ህወቶም ሓደጋ ናይ ሞት ዘንጸላልዎም እዮም ። ምክንያቱ ዝኾነ ጋዜጠኛ ዝግዝኣሉ ሕጊ ኣሎዎ ። ዝኾነ ዝዝርግሖ ሓበሬታ ካብ ክልተ ንላዕሊ ብዝኾኑ ሰባት ከረጋግጾ ኣሎዎ ። እዚ ከኣ ነቲ ሞያ ብዓብኡ ከኣ ነቲ ጋዜጠኛ ክብሪ ይህቦ ። ከምኡ እንተ ዘይገይሩ ግን ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር እቶም ኣብ ልዕሊኦም ጸለመ እተፈጸመ ዜጋታት ፍትሒ ክጠልቡ ናይ ግድን ይኸውን ።
ማቴዎስ ዘልኣለም ኣብ ጉዳይ ብልሽውና ንዘቅረቦ ትንተና ኣይኾንኩን ዝነቅፍ ዘሎኹ።እንታይ ደኣ ኣብቲ ኣቓራርባኡ ንተጋ.መስፍን ሓጎስ ገንሸል ንምግባር ምድፋሩ እዩ ። ማቴዎስ ዘልኣለም ተጋ መስፍን ሓጎስ ኣብ ስደት ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ኢሉዎ ዝብሎ “ ኢሳያስ ናይ ስልጣን ምግባት ህርፋን እምበር ካብ ብልሽውና ነጻ” እዩ ከም ዝበለ ይጠቅስ። እንተኮነ መብሪሂ ናይ ዝተባህለሉ መዓልቱን ዕለቱን ብታኡን ምስ መን እቲ ናይ ሕቶን መልስን ከም እትገብረ ኣይገልጽን ። ከምኡ እውን ድምጺ ናይቲ እተባህለ ሕቶን መልስን ንህዝቢ ከይኣቅረበን ፡ ብድፉኑ ግን እመኑኒ መስፍን ሓጎስ ንህዝቢ ኤርትራ ጉጉይን ኣዳናጋርን ሓበሬታ ኣማሓላፉ ክብል ይኽስስ ።ብተወሳኪ እውን መስፍን ሓጎስ ብዛዕባ ብልሽውና ዓሚቕ ፍልጠት ኣይነበሮን እናበለ ይገልጽ ።
ካብቲ ኣርእስቲ እንተ ተበገስና እውን ተጋ መስፍን ሓጎስ ንእሳያስ ኣፈወርቂ ስለ ዘምልኾ ኢሳያስ ብልሽው እንክሎ ተጋ መስፍን ሓጎስ ክሽትቶ ወይ ክፈልጦ ኣይከኣለን ዝብል መረዳእታ ወይ መደምደምታ ኢካ ተበጺሕ ። ተጋ መስፍን ሓጎስ ኣሉታውን ኣውንታውን ተግባራት ኢሳያስ ኣፈውርቂ ኣብ ድምጺ ሓርነት ገሊጹዎ እዩ ። ሓደ ፍትሓዊ ዝኾነ ሰብ ኣሉታዊ ተግባራት ጥራሕ ተንቲኑ ደው ኣይብልን ፣ እንተላይ እቲ ኣውንታዊ እውን ክግለጽ ኣሎዎ ። ኢሳያስ ኣፈውርቂ ዝገብሮ ኩሉ ኣብ ህዝባዊ ግምባር ዘሎ መርሕነት ይፈልጦ እዩ ዝብሉ ሕደት ኣይኾኑን ። ማቴዎስ ዘልኣለም ቅድሚ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ወፍሪ ትወፍር ፡ ቁጽሪ ስልኪ መስፍን ሓጎስ ኣጣይቅካ ንጉድይካ ሽፋን ክትገብረሉ ሓደ ካብ ሞያኻ እዩ ነይሩ።
ተጋ መስፍን ሓጎስ ጆርናሊዝም ከጽኒዕ ኣይኾነን ብ1967 ናብ በረኻታት ኤርትራ ኣብ ሰዊት ዕድሚኡ ዝወፊረ ፣ ነቲ ዝወፈረሉ ዕላማ ከኣ ኹናት ኣፍዓበት 1988 ብዘደንቅ ትልሚ 22,000 ሽሕ ሰራዊትን 80 ታንክታት ናዶው ክድምሰስ እንክሎ ፡ እንደገና ምስ ብጾቱ ብ1991 ግምባር ደቀምረ መሪሑ ጸላኢ ደርዒሞም ኤርትራ ነጻ ካብ ዘውጽኡ ጀጋኑ ሓደ እዩ ። ሎሚ ኮር ተገምጠል ኾይኑ ፡ ዝኮነ ኣፍ ዘውጽኤ ክዳፈር ምርኣይ ብጣዕሚ ዝሕዝን እዪ ። ኤርትራውያን ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ታሪኽና እንዝክሮም ጅጋኑ ተጋደልቲ ክህሉውና እዮም ። ነዚ ዝክሕዱ ታሪክ ዘይብሎም በተኻት እዮም ምጥቓሶም እውን ኣየድልን ።
ኣበው እንታይ ይብሉ” ኣናፋፍራ ቆቓሕ ዘይፈልጥ ኣይሃዳናይን “እዚ ድርሰት እዚ ኾነ ተባሂሉ መድረኽ ሓሊዩ እተገብረ ጉዳይ እዩ ። ስለ ምንታይ እዩ እዚ መላግቦ ናይ ኢሳያስን መስፍን ብስእሎም ተሰኒዩ ከም ኣብነት ክመጽእ ተደልዩ ? ሎሚ ክንዛረበሉ ኣይንክእልን ንኸውን ግን ምቅናይ ጽቡቕ እዩ ። መስፍን ሓጎስ ኣባል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን እዩ ። ስለዚ ኣባል ውድብና ከምኡ እውን ዝኾነ ኤርትራዊ መርትዖ ብዘይብሉ ጸለመ ኣብ ልዕሊኡ ክፍጸም ሱቕ ምባል ከም ምርጫ ክውሰድ ኣይከኣልን እዩ ።
ኣብ መወዳእታ
ኣዚ ሎሚ ዘሎናዮ መድረኽ ሃገርና ካብ ኣትያቶ ዘላ ሓደጋ ንምድሓን ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ መስሪሕ ናይ ሓድነትን ናይ ሓባር ጽላልን ኣብ ምምስራት እናሰርሓ ፣ ከምኡ እውን መንግቲ ኣብ ስደት ንምምስራት ዝቀረበ ሓሳብ ኣብ ክትዕ ወሪዱሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን ከምዚ ዝኣመሰለ ወፍሪ ጸለመ ንረብሖ መን እዩ ክኸውን ? እዚ ሓቂ ዘይብሉ ዘይሓለፍነታዊ ትግባር እዩ ። መስፍን ሓጎስን ብልሽውናን ዝፍለጥ ሰብ ኣይኾነን ። ብልሽውና ንምግላጽ መስፍን ሓጎስ ክትጥቀም ባይታ የብልካን ። ይቅሬታ ምሕታት የዋጸኣኻ ይኽውን ።
ብ ክብሮም ግረኔት
12 ሚያዝያ 2021


text:
ተልእኾ
ምስ ስድራቤታት፡ ሕብረተሰባትን ኣብያተ ትምህርትን ብሓባር ብሙዃን ጸገማት ንምግጣም ንሰርሕ ስለዚ ድማ ተምሃሮ ኣብ ዋሽንግተን ዝርከባ ካብ መዋእለ ህጻናት -12 ክፍሊ ዘለዋ ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርትታት ብምልኣት ክሳተፉን ከዐውቱን ይኽእሉ።
ራኢ
ንመጻኢ ናይ ነፍሲ ወከፍ ተምሃራይ ሕልምታት ንምድጋፍ፡ ዓሌትነት ካልኦት ኣድልዎታትን ወይ ምውሳናትን ዘዕንዉ ህዝባዊ ስርዓተ ትምህርቲ ከም ራኢ ንሕዝ።
ናህና ናጽነት ክብሪ ንህቦ፡ ክብርታት ጸረ ዓሌትነት፡ ንሕብረተሰባት መልሲ ምሃብ፡፡ ከም ጉጅለ ካብ ስድራቤታት፡ ተምሃሮን ሕብረተሰባትን ክንምሃር ኢና፡ ከምኡ ድማ ነዚ ራኢ ከነዕብዮ ኢና።
Office of the Education Ombuds ናይ ኣማሓዳሪ ናይ ግዝኣት ዋሽንግተን፡ ስትራተጅካዊ ውጥን (ነሓሰ 2020-2023), ስትራተጅካዊ ውጥን. እዚ ሰነድ ወይ ከኣ ካልእ ዝኾነ OEO ሰነዳት ብኻልእ ቅጥዒ ወይ ከኣ ብኻልእ ቋንቋ ንምሕታት በጃኻ ኢሜይል ደውሉልና oeoinfo@gov.wa.gov ወይ ከኣ ብ 1-866-297-2597 ደውሉልና ።


text:
ናብ 16 ጋንታታት ዝሳተፋሉ ግጥማ ት ኣውዲቅካ ምሕላፍ ዝበቅዓን ክበቅዓ ዝኽእላን ጋንታታት፣ ካብ ምድብ ሓደ ካሜሩን (ምሕላፋ ዘረጋገጸት) ምስ ቡርኪናፋሶ ወይ ኬፕ ቨርዴ፣ ካብ ምድብ ክልተ ጊኒን ሴነጋልን ወይ ማላዊ፣ ካብ ምድብ ሰለስተ ሞሮኮ (ምሕላፋ ዘረጋገጸት) ምስ ጋና፣ ናይጀርያ (ምሕላፋ ኣረጋጊጻ ኣላ) ምስ ግብጺ፣ ካብ ምድብ ሓሙሽተ ኣይቮሪኮስትን ኢኳቶርያል ጊኒ ወይ ሴራልዮን፣ ካብ ምድብ ሽዱሽተ ጋምቢያ፣ ማሊን ወይ ቱኒዝያን።
ሳልሳይን ወሳኒን ግጥማት ሎሚን ጽባሕን ይሳለጥ ስለዘሎ ከካብ ምድቡ ዝሓለፋ ከክልተ ጋንታታት ጽባሕ ሰሉስ ብንጹር ክፍለጣ እየን።
ጋንታ ዋልያ (ኢትዮጵያ) ሎሚ ምስ ጋንታ ቡርኪናፋሶ ሳልሳይን መወዳእታን ግጥማ ነይሩዋ። ሓደ ንሓደ ተፈላልያ። እዛ ጋንታ ካብ ናይ ሎም ዘበን ዋንጫ ኣፍሪቃ ብዜሮ ነጥቢ ካብ ምውጻእ ዘድሐነታ ነጥቢ ሒዛ ንዓዳ ክትምለስ እያ። ጋንታ ዋልያ ምውዳቃ ዛጊት ዘረጋገጸት ጋንታ ምኳና ዝዝከር እዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ኣብ ዝተካየደ ግጥም፣ ካሜሩንን ኬፕቨርደን’ውን ማዕረ ሓደ ን ሓደ ተፈላልየን። ኣልጀርያ ግና ዘይሓሰበቶ ስዕረት ተጎልቢባ። ብኢኳቶርያል ጊኒ 1 ን 0 ተሳዒራ።


text:
ስድራ ቤተይ ሰዶመኝነት ወይ ዝኽደኖ ክዳውንቲ ኣይቅበልዎን እዮም፡ ሓግዙኒ!Min familj accepterar inte homosexualitet eller mina kläder, hjälp! - tigrinska
ሕቶ
ምስ ስድራ ቤተይ ነብሰይ ክመስል ኣይክእልን እየ። ጥብቕ ዝበለ ክዳን ክኽደን ኣይቅበልዎን እዮም። ወዲ ስለ ዝኾንኩ ዝሰማምዓኒ ኣይመስሎምን እዩ። ቁሩብ ብዝያዳ ከም ዝደልዮ ኣብ ዝተኸደንኩሉ እዋን ተቛይቖምንን ኣፈራሪሖምንን።
ብዛዕባ ጾታውነተይ ርግጸኛ ኣይኮንኩን፡ ግን ከም ሓደ ድርብ ጾታዊ ወይ ሰዶመኛ ኾይነ ክፍለጥ ጨሪሸ ኣይምኸኣልኩን። ስድራይ ከምዚ ዓይነት ነገር እንተ ፈሊጦም፡ ገለ ሕማቕ ነገር ከየጋጥም ይፈርሕ እየ።
ወለደይ ብዛዕባ ሃይማኖትናን ባህልናን ንዝምልከት ጽኑዓት እዮም። ኣተሓሳስብኦም ንኽትቅይሮ ዘይከኣል እዩ። ንስድራይ የፍቅሮም እየ። ከጕህዮም ስለ ዘይደሊ ድማ ሕልናይ ብዙሕ ይወቕሰኒ እዩ። ይዅን’ምበር ከምቲ ዝድለይዎ ክኸውን ኣይክእልን እየ ኢለ እፈርሕ።
ሓግዙኒ፡ እንታይ እየ ክገብር?
መልሲ
ብዛዕባ ኵነታትካ ንሓደ ትኣምኖ ዓቢ ሰብ ብምንጋር ክትጅምር ኣሎካ ዝብል ርእይቶ ኣሎኒ። እዚ ንኣብነት ምስ ሓደ መምህር፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ምስ ዘላ ሓንቲ ኣማኻሪት (ኩራቶር)፡ ምስ ሓደ ኣብ መቐበል-መንእሰያት (ungdomsmottagning) ዝሰርሕ ሓደ ሰብ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ዝቐለልካ እንተ ኾይኑ ምስ ሓደ ዓርክኻ ብምዝራብ ጀምሮ። ሽዑ ምናልባት ምስ ሓደ ዓቢ ሰብ ንኽትዘራረብ ንኽትደፍር ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ትኸውን።
ምስ RFSL stödmottagning እውን ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። ብምኽንያት ጾታዊ ዝምባሌኦም ወይ ጾታዊ መንነቶም ንምፍርራሕ ንዝቃልዑ ሰባት ናይ ምሕጋዝ ልምዲ ኣለዎም። ክትድውለሎም ወይ ኢ-መይል ክትሰደሎም ከለኻ ስምካ ከይነገርካ ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ።
ሕልናኻ ከም ዝነቕፈካን ንስድራኻ ከተጕህዮም ከም ዘይትደልን ጽሒፍካ። ንኸምዚ ዓይነት ስሚዒታት በይንኻ ክትሕዞ ጽቡቕ ኣይኮነን። ምናልባት ኣባይ ገለ ሽግር ኣሎ ኢልካ ክትሓስብ ጀሚርካ ትህሉ። ግን ኣባኻ ይኹን ኣብ ኣከዳድናኻ ዝኾነ ሽግር የለን።
ስድራ ቤትካ ድርብ ጾታዊ ወይ ሰዶመኛ ምዃንካ እንተ ፈሊጦም ገለ ሕማቕ ነገር ከጋጥም እዩ ኢልካ ከም ትፈርሕ እውን ጽሒፍካ። ብልክዕ እቲ ዘፍርሓካ እንታይ ከም ዝኾነ ኣይፈለጥኩዎን። ምናልባት እንተ ኣድልዩካ ሓገዝ ካበይ ክትረክብ ከም ትኽእል ክትፈልጦ ኣገዳሲ እዩ፦
- ኣብ ልዕለይ ገለ ከጋጥም እዩ ኢልካ እንተ ፈሪሕካ ወይ ካብ ምፍርራሕን ጎነጽን መዕቆቢ እንተ ኣድልዩካ ምስ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ርክብ ግበር።
- ኣብ ሓደጋ እንተ ኣሎኻ ዄንካ ወይ ህጹጹ እንተ ኾይኑ ናብ 112 ደውል።
ኣብ ተመሳሳሊ ኵነታት ዝርከቡ ብዙሓት መንእሰያት ብሕማቕ ከይትሓዙ፡ ንምፍርራሕን ጎነጽን ከይቃልዑ ወይ ካብ ስድራ ቤቶም ከይግለሉ ይፈርሑ እዮም። ገሊኦም ብሓደ ኣባል ስድርኦም ወይ ኣዝማዶም ከይቅተሉ እውን ይፈርሑ እዮም።
ገሊኦም መንእሰያት ተገዲዶም ከየምርዓዉ ይፈርሑ እዮም። ገሊኦም መንእሰያት ድማ ምስ’ቲ ልዩ-ጾታዊ (heterosexuella) ክገብሮም ዝፍትን ሓኪም፡ ክኢላታት ስነ-ኣእምሮ ወይ መራሕቲ ሃይማኖት ንኽራኸቡ ከይግደዱ ይፈርሑ እዮም።
ኵሉ ሰብ ናቱ ጾታዊ ዝንባሌን ጾታዊ መንነትን ክህልዎ፡ ከምኡ’ውን ከም ድላዩ ክኽደንን መሰል ኣሎዎ። ዝኾነ ሰብ ምፍርራሕ ከጋጥሞ ወይ ንጎነጽ ክቃላዕ ኣየድልዮን እዩ። ጽቡቕ ንክትህሉ መሰል ኣሎካ፡ ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ እውን ኣሎ።


text:
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፡ ዕጡቓት ህወሓት ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ክልል ኣምሓራ ዘስካሕክሕ ጾታዊ ዓመጽን ዝምታን ምፍጻሞም ዝገልጽ ሪፖርት ኣውጺኡ።
ኣምነስቲ ፡ ቃለ-መጠይቕ ዝገበረለን ደቀንስትዮ ከተማ ንፋስ ምውጫ 16 ክኾና ኸለዋ፡ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ግን እተን ዝተዓመጻ ልዕሊ 70 ምዃነን ይገልጹ`ለዉ።
ህወሓት ዝሓለፈ ክፍላ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ክልል ኣምሓራ ንእትርከብ ንፋስ-መውጫ ሒዙሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፡ 16 ደቀንስትዮ ብዕጡቓት ህወሓት ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ከም ዝተዓመጻ ምስምዑ፡ ሪፖርት ኣምነስቲ ይገልጽ።
ኣምነስቲ ቃለ-መጠይቕ ዝገበረለን 16 ደቀንስትዮ፡ ብዘይካ`ቲ ኣብ ልዕሊኤን ዝተፈጸመ ጾታዊ መጥቃዕቲ፡ ኣጸያፊ ጸርፍን ማህረምትን ከምኡ`ውን ስርቂ ንብረት ከምዘጋጠመን ምግላጸን እቲ ሎሚ ዝወጸ ሪፖርት ሓቢሩ`ሎ።
እተን ደቀንስትዮ ብጉጅለ ከምዝተዓመጻ`ውን ተመሳሳሊ ዝኾነ ዝርዝር ሓበረታ ምሃበን ጠቒሱ`ሎ። ከምኡ`ውን ዕጡቓት ህወሓት፡ ኣብ ንፋስ መውጫ ንዝርከብ ትካላት ሕክምና ከምዝዘመትዎን ከምዘዕነውዎን ኣምነስቲ ኣፍሊጡ`ሎ።
እተን ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ነቲ ተሓላቒ መሰል ጉጅለ ክገልጻ ከለዋ፡ እቶም ዕጡቓት፡ ዓሌታዊ ጸርፍን፡ ጨካን ተግባራት መጥቃዕትን ይጥቀሙ ምንባሮምን፡ ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚ ድማ ኣብ ቅድሚ ደቀን ከይተረፈ ከምዝዓመጽወን ምግልጻን ኣምነስቲ ሓቢሩ`ሎ።
ሓለፍቲ ህወሓት ነቲ ገበን ክምርምርዎን፡ ነቶም ነቲ ተግባር ዝፈጸሙ ካብ ሰራዊቶም ከውጽእዎምን ተሓላቒ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ጸዊዑ`ሎ።
ዋና ጸሓፊ ኣምነስቲ ኤግን ካላማርድ ብዛዕባ`ቲ ገበን ክትገልጽ ከላ፡ "ካብተን ግዳያት ዝሰማዕናዮ ምስክርነት፡ ብዕጡቓት ህወሓት ዝተፈጸመ ግናይ ተግባራት፡ ብደረጃ ገበናት ኩናት ዝርአን፡ ከም ገበናት ጸረ-ሰብኣውነት ክቑጸር ተኽእሎ ዘለዎን`ዩ " ኢላ። " ካብ ሞራልን ካብ ሰብኣውነትን ኣዝዩ ዝርሓቐ" በደል ምዃኑ`ውን ትገልጽ ዋና ሓላፊት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል።
ወሃብ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ፡ ቅድሚ’ቲ ጽሑፍ ምዝርጋሑ ብትዊተር ኣብ ዝፈነዎ ግብረ-መልሲ፡ “ዘይሻራዊ ንምምሳል ንምትዕርራይ ዝተገበረ ፈተነ፡” ክብል ነቲ ጽሑፍ ነጺጎሞ ኣሎ።
ቪኦኤ ክፋሊ ኣምሓርኛ`ውን ምስ ገለ ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ቃለ-መጠይቕ ኣካይዱ ኔሩ። ጓል 50 ዓመት ነባሪት ንፋስ መውጫ፡ ብዛዕባ`ቲ ኩነታት ክትገልጽ ከላ፡ ካራን ቦምባን ዝሓዘ ናብ ገዛይ ኣትዩ እንተ ተንቀሳቒስኪ እግርኺ ክቆርጸኪ`የ ኢሉ ኣፍሪሑ ዓሚጹኒ ትብል።
ካልእ ጓል 30 ዓመት ግዳይ ድማ፡ 3ተ ወይ ኣርባዕተ ዝኾኑ ዕጡቓት ናብ ገዛይ ኣትዮም ክንቀትለኪ ኢና ኢሎም ብጠበንጃ ኣፈራሪሖም ኣብ ቅድሚ ደቀይ ብጉጅለ ዓሚጾምኒ፡ ንወዲ 8ተ ዓመት ቆልዓይ`ውን ጎዲኦምለይ ትብል። ናታ ኣውያት ሰሚዓ ክትሕግዛ ዝመጸት ጎረቤት `ውን ንባዕላ በቶም ዕጡቓት ከምዝተዓመጸት ትገልጽ።
ሰበ-ስልጣን ክልል ኣምሓራ ኮኑ ሰበ-ስልጣን ፈደራል፡ ብዕጡቓት ህወሓት ኣብ ንፋስ መውጫ ዝተዓመጻ ደቀንስትዮ ቁጽረን ካብ 71 ክሳብ 73 ከምዝበጽሕ ይገልጹ።
ኣምነስቲ ኢንተናሽናል ኣብቲ ሪፖርቱ፡ እቶም ተዋጋእቲ ህወሓት ነተን ደቀንስትዮ ድሕሪ ምዕማጾም ንብረተን ምዝራፎም ምስምዑ`ውን ጠቒሱ`ሎ። ሓንቲ ትዕግስቲ ትብሃል ካብ መንጎ ግዳያት ሓንቲ፡ እቶም ዕጡቓት ብዕለት 12 ነሓሰ ፡ ኣብ ልዕሊኣ ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሞም፡ ካብ ዝነበራ ድኳን ዘሚቶም ወርቃ ከይተረፈ ከምዝወሰዱላ ትገልጽ።
ካብ መንጎተን ኣምነስቲ ዘዛረበን 16 ደቀንስትዮ ኣተን 15፡ ድሕሪ`ቲ መጥቃዕቲ ብናይ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ጸገማት ጥዕና ይሳቐያ ከምዘለዋ ገሊጸን ኣለዋ።
ኣምነስቲ ኣብቲ ሪፖርቱ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ`ውን ነተን ጾታዊ መጉዳእቲ ዝወረደን ደቀንስትዮ ኣብ ምሕጋዝ ክቀላጠፍ ምሕጽንታ ኣቕሪቡ`ሎ።


text:
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ እዛ ሰሙን ብቕትለት ክልተ ጸለምቲ ኣመሪካውያን ኣብ ኢድ ፖሊስን ድሕሪኡ ዝሰዓበ ቅትለት ሓሙሽተ ኣባላት ፖሊስ ከተማ ዳላስ ኣመልኪቶም "መራር ሰሙን እያ " ክብሉ ገሊጾማ።
ፕረዚደንት ኦባማ ነዚ ዝገለጹ: ኣብ ዋዕላ ሕብረት ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለትጺ ክኸውን እንከሎ በዚ ኣብ ኣመሪካ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ጻንሖቶም ኣብቲ ዋዕላ ብሓደ መዓልቲ ነክዮም ጽባሕ ሰንበት ኣብ ሰዓታት ምሸት ክምለሱ ምውሳኖም ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ከንቲባ ከተማ ዳላስ ማይክ ረውሊንግስ ብዝገበረሎም ዕድመ: ናብቲ ኣብ ሞንጎ ፖሊስን ጸለምቲ ኣመሪካውያንን ወጥሪ ሰፊንዋ ዘሎ ከተማ ዳላስ ከምርሑ መደብ ከምዘሎውን ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ መእተዊ መግለጺኦም፡ "ኣመሪካ ከምቲ ብዙሓት ዝኣመትዎ ዝተገምዐት ከምዘይኮነት ብትሪ ይኣምን" ኢሎም። ኣብ ሞንጎ ኣኽበርቲ ጸጥታን ውሑዳን ነበርትን ንዝፍጠር ጎንጺ ሃገሮም ዘድሊ ትካላዊ ብቕዓት ንምኣላይ እቲ ጸገም ከምዘለዋ ብተወሳኺ ገሊጾም።
ኣብ ዳላስ ቶኽሲ ከፊቱ ንኣባላት ፖሊስ ዝቐተለ ሰብ፡ ወካሊ ጸለምቲ ኣመሪካውያን ከምዘይኮነ ዘፍለጡ ፕረዚደንት ኦባማ ፡ ልክዕ ከምቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ቻርልስተን ኣብ ሓደ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ዝእከቡሉ ቤተ ክርስትያን ቶኽሲ ብምኽፋት 49 ጸለምቲ ዝቐተለ ውልቀሰብ ንጸዓዱ ኣመሪካውያን ዝውከለ ኣይነበረን ኢሎም መረዳእታ ሂቦም።
ብዛዕባ ብረት ዝተሓወሶ ጎንጺ ተሓቲቶም ኣብ ዝመለሱሉ ድማ "ብዛዕባ ብረት ከይተዛረብኩ ደው ኣይክብልንየ። ምኽን ያቱ ብረት ክፋል ናይዚ ሽግር'ዮም " ኢሎም።


text:
ባይቶ ክልል ትግራይ ኣብቲ ክልል ምርጫ ክካየድ ወሲኑ:: እቲ ባይቶ ሎሚ ኣብ ዘካየዶ ህፁፅ ጉባኤ ነዚ ውሳነ ኣሕሊፉ’ሎ::
ባይቶ ክልል ትግራይ ሎሚ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ሓምሻይ ዘመን ሻብዓይ ህፁፅ ጉባኤ ኣብቲ ክልል ምርጫ ክካየድ ወሲኑ:: እቲ ቤት ምኽሪ: ዘመነ ስልጣን መንግስቲ ክልል ትግራይ ቅድሚ ምዝዛሙ ብደረጃ ክልል ምርጫ ክካየድ ብሙሉእ ድምፂ ምውሳኑ ተሓቢሩ ኣሎ::
እቲ ምርጫ መዓስ ከምዝካየድ ዛጊድ ብዕሊ ዝተገለፀ የለን: እቲ ብደረጃ ክልል ትግራይ ዝካየድ ምርጫ ድማ ቦርድምርጫ ኢትዮጵያ ንከፈፅሞ ደብዳበ ከምዝለኣኸሉ ምንጭታት ገሊፆም:: ብደረጃ ክልል ትግራይ ለበዳ ቫይረስ ኮረናን ምክልኻል ዝወፀ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ እውን ብክልተ ወርሕን ክልተ ሰሙንን ክናዋሕ ምውሳኑ ተገሊፁ ኣሎ::
ኣብ ክልል ትግራይ ምርጫ ከምዝካየድ ገዛኢ ውድብ ህወሓት ክገልጽ ዝጸንሓ ኮይኑ: ኣብቲ ክልል ዝርከቡ ሰለስተ ውድባት እውን ምርጫ ብደረጃ ክልል ክካየድ ኣለዎ ዝብል መርገጺኦም ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም:: ካልኦት ድማ ቅድሚ ኹሉ ጥዕና ህዝቢ ክቕድም ኣለዎ ብምባል ነቲ ክልላዊ ምርጫ ተቓውሞኦም ከስምዑ ፀኒሖም እዮም::
ኣብ ኢትዮጵያ ሓፈሻዊ ምርጫ ንምክያድ ለበዳ ቫይረስ ኮረና ስግኣት እዩ ብምባል ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን እቲ ምርጫ ክናዋሕን ኣብያተ ምኽሪን ኣፈፀምቲ ስራሕን ፌደራልን ክልላትን ድማ ብዘለውዎ ክቕፅሉ ወሲኑ እዩ:: እቲ ምርጫ ኮረና ቫይረስ ስግኣት ከምዘይከውን ምስተረጋገጸ ኣብ ውሽጢ 9 ወርሒ ክሳብ ሓደ ዓመት እቲ ምርጫ ክካየድ ቤትምኽሪ ፌዴሬሽን ምውሳኑ ይዝከር::


text:
ለቲሻ ኪንግ ሓላፊት ክፍሊ ርክብ ህዝቢ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ እየን።ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዝተጣየሸ ‘’ብዘይ ዝኾነ ሳንሱር ንዝተፈላለየ ክፋል ዓለም ነፃ ሓበሬታ ንምብፃሕ`ዩ ይብላ።
ነገር ግን መንግስቲ ኣሜሪካ ንዜጋታቱ ሓበሬታ ከምዝደለዮ እናዘርግሐ ነፃ ናይ መራኸቢ ሓፋሽ ንኸይብሕቶ ተሓሲቡ ብሕጊ፡ ቪኦኤ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ንኸይስምዑ ተኣጊዶም።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ እንድሕር ድኣ ተሰሚዑ ኣብ ስልጣን ዘሎ ምምሕዳር ኣብ እዋን መረፃን ኣብ ካልኦት እዋናትን ናይ ህዝቢ ደገፍ ንምርካብ ከምዝደለዮ ንኸይእዝዞን ንኸይጥቀመሉን ትካላዊ ነፃነት ዘፍርሱ ተግባራት ንኸይህልዉ ንምክልኻል እዩ እቲ እገዳ ዘድለየ ይብላ ናይ ቪኦኤ ለቲሻ ኪንግ።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብ42 ቓንቓታት ኣብ ዙሪያ ዓለም ሓበሬታ ይህብ።ብርግፅ ብሬድዮን ቴለቪዥንን ጣብያታት ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣይፈነው እምበር እቲ ሕጊ ክወፅእ እንተሎ ኢንቴርነት ስለዘይነበረ ኣሜሪካዊያን ሕዚ ኣብ መርበብ ሓብሬታ እቲ ሓበሬታ ይረኽቡዎ።
ቀዳማይ ሚንስቴር መለስ ዜናዊ ኣብ ቀረባ ቪኦኤ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ንኸይስማዕ ከምዘዝገብሩ ተዛሪቦም እዮም።
ናይ ቪኦኤ ለቲሻ ኪንግ ናይ ኣቶ መለስ ሪኢቶ ተቐባልነት የብሉን ይብላ።
ንምሉእ ትሕዝትኡ ንናይ ሰሉስ ኣመሪካና ፕሮግራም ተኸታተሉ


text:
ዝኸበርኩም መንእሰያት ኣሓትን እሕዋትን ኣብ እተካይድዎ ዘለኹም ማሕበራውን ውልቃውን ሂወት ዓወትን ኣሳልጦን እናተመነና ነቲ ባሕርያዊ ጉዕዞ ሂወት ዝሃበና ባሕርያዊ ሕጊ ማለት ወዲ ሰብ ተውሊዱ ክዓቢ ክኣርግ ክመውት ተፈጥሮኣዊ ትዕድልትና ከም ምዃኑ ዘካትዕ ኣይመስለናን።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እስራኤል ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን ዝወረደ ናይ 325 ህልቂት ብሓደ ኮይኖም ክሓዝኑሉን ብቐጥታ ንዝተተንከፉ ቤተሰብ ንምጽንናዕን ብዝገበሩዎ መደብ መሰረት፡ ልዕሊ 5 ሽሕ ህዝቢ ሎሚ ንጉሆ 9 ሚያዝያ ኣብ ቴልኣቪቭ ተኣኪቡ ብጸሎተ ፍትሓት መራሕቲ ሃይማኖት ዝተመርሐ ናይ ሓዘን ስነስርዓት ከምዘካየደ ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ፡ እቲ ፍጻሜ እናተኻየደ ብቐጥታ ዝደወልናሎም ተሳተፍቲ ናይቲ ስነስርዓት ገሊጾም።
ነቲ ንቀዳም ዕለት 19/02/2011 ሰዓት 1፣30 ድ.ቀ. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከካይዶ ሓሲቡ ዘሎ ኣኼባ ምስ ህዝቢ ኣብ ከተማ ሸፊልድ ንምቅዋም:
ሃብታም ባህሊ ኣሎና ፡ክልተ ኣርእስቲ ዛሓዘት ግጥሚ,
ሕድሪ ሰማእታትና ኩቡር እዩ።
ከምቲ ኩላትና ዘይንስሕቶ ብሰኪ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ካብ ዝከፍኤ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ምህላው መግለጺ ዘድልዩ ሓተታ ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ዜና ኣሰና ተጠቒሱ ከምዝነበረ፡ 6 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዜጋታት ካብ ከባቢ ጢዖ (ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብፈጣን ጃልባ ናብ የመን ድሕሪ ምስጋሮም፡ እቲ ስርዓት ኣምሳያ ቁጥዐኡ፡ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ርእሲ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ተቐማጦ ጢዖ ናይ ሕንሕነ ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዜና ኣሰና ተጠቒሱ ከምዝነበረ፡ 6 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዜጋታት ካብ ከባቢ ጢዖ (ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብፈጣን ጃልባ ናብ የመን ድሕሪ ምስጋሮም፡ እቲ ስርዓት ኣምሳያ ቁጥዐኡ፡ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ርእሲ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ተቐማጦ ጢዖ ናይ ሕንሕነ ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፍ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ቑጠባዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለይ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ንሃገሩ ከም ዘፍቅርን ከም ዘኽብርን ምንም ጥርጥር የብሉን። አብ ስልጣን ዘሎ ህግደፋዊ መላኺ ስርዓት’ውን ነዚ ስሚዒት’ዚ ስለዝፈልጥ፣ ናይ ህዝብና ስሚዒት መዝሚዙ ብምብላጽ፣ ንጹሃት ዜጋታት ብምግጋይ ክንደይ ጊዜ ኢዩ ብሽም ኤርትራን ህዝባን እከይ ተግባርን፣ ሐደገኛ ሽርሕን ዘይፈጸመ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣብ ኖርዝ-ካሮላይና ዝቕመጡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብዝወሰዱዎ ተበግሶ ኣስታት 2 ሽሕ ዶላር ብምውጻእ፡ ኣብ ቀጻልነት ድምጺ ኣሰና ዓቢ ኣበርክቶ ገይሮም።
ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቃስ መንእሰያት ኤርትራ ጨንፈር ኮሎምበስ ን 19 መስከረም 2009 በኣጋጣሚ መበል 8ይ ዓመት ብግልጺ ማሕዩር ሓርበኛታት ተቃልስቲ ኣንጻር ምልኪ-ዝተቃወሙ 11 ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን ቦኽሪ ልሳን ህዝቢ ዚኾኑ ተባዓትን ንጹሃትን ጋዜጣኛታት ዝተሓየሩሉ ማዓልታት ብሙኻኑንን በቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ ወርሒ መስከረም- ኣደ ብረታዊ ተጋድሎናን ሰለዝኾነት ንመበል 48 ዓመታ ንምብዓልን ንምጽንባል….
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ተቐማጦ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ እትርከብ ዓዲ ቆልዓ ሰበይትን ሰብኡትን ንብረቶም ጠርኒፎም ብስቱር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ተቐማጦ ናይታ ዓዲ ነዚ ዓቕሊ-ጽበታዊ ስጉምቲ ‘ዚ ዝወሰዱ ብጥምየትን ሕሱም ጸቕጢ ስርዓት ህግደፍን ተገዲዶም ከምዝኾኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ተቐማጦ ከባቢ መንደፈራን ዓዲ ቐይሕን በቲ ወሪዱዎም ዘሎ ጥምየትን ሕሰም መነባብሮን ዝርእዩዎ ስኢኖም ነቲ ስርዓት ጭንቀቶም ምስ ገለጹሉ፡ ‘ናብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ጎልጅን ገርሰትን ኬድኩም ሓሪስኩም ብልዑ’ ስለዝበሎም ዝገዓዙ ብዙሓት ስድራቤታት ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ‘ሎ።
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ናይሮቢ ፡ ኬንያ ፡ ስርዓት ህግደፍ ብዝተፈላለየ ጉልባብ ገንዘብ ከዋጽኡ ንዝገበረሎም ጸቕጢ ብስሙር ድምጺ ከምዝነጸጉዎ ሎሚ 19 ታሕሳስ ብዘውጽኡዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም።
ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብኤርትራውያን ተቐማጦ ፍራንክፈርት ጀርመን ናይ ዝተኻየደ ሰላማዊ ስልፊ ስእላዊ ምግለጺ
መንግስቲ ካናዳ ብዛዕባ ሰውራ ኤርትራ ዘለዎ ሓበረታ ግጉይ ስለዝኾነ ነቲ ቅኑዕ ሓበረታን ስእሊን ንምሃብ ናይ ጥርዓን ጽሑፍ ንምቕራብን ኣብ ዝለዓለ ኣካል በጺሕና ክንቃለስ ከም ዘሎና ተሰማሚዕና ነዚ ጉዳይ እዚ ትመርሕ ሽማግለ መዚዛና ስራሓ ጀሚራ ኣላ።ነዛ ሽማግለ እዚኣ ንምሕጋዝ ኩሉ ኤርትራዊ ብሓባር ክለዓል ንጽውዕ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን፡ ንውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምምካትን ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእን ኣብ ሓደ ጽላል ሰሚሮም ዝተወሃሃደ ሓባራዊ ዕማም ከካይዱ ዝሓለፈ ሰሙን ብዝኣተዉዎ ስምምዕ መሰረት፡ ትማሊ 8 ታሕሳስ ኣብ ለንደን ኣብ ቅድሚ’ቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝተወደበ ናይ ፕሮፖጋንዳ ኣኼባ ተረኺቦም ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።


text:
ኣሜሪካን ኣውሮጳን ምስ ኢትዮጵያ ዘለዎም ስጡም ርክብ ጌጋታት ንምእራም ኣይተጠቀሙሎምን ክብሉ ተቓወምቲ ይኸሱ።ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየን ጴጥሮስ ምስ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ኢህወዴግ ብቐጥታ ይኹን ነጻ ኢና ብዝብሉ ካልኦት ሰባት ብብቕዓት ዝጥቀመሉ ስልቲ እዩ ይብሉ።
ንሶም ነዚ ርእይቶ ዝሃቡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዑደት ዝፈጸሙ ናይ ኣሜሪካ ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢን ናይ ኣውሮጳ ፓርላማን ተመስሪቶም እዮም።
ኣብ ሚኒስቴር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ተሓሓጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ዴሞክራሲ፣ሰብኣዊ መሰላትን ዕዮን ቶም ማሊኖውስኪ ናብ ኢትዮጵያ ዝበጽሕሉ ምክንያት ኣብ መንጎ መንግስታት ኣሜሪካን ኢትዮጵያ ዝካየድ ሓባራዊ ምይይጥ ንምስታፍ እዩ።
ካብ ኩነታት ኦሮሚያ ክሳብ ኣብ ምስፋን ዴሞክራሲ ጊደ ስቪክ ማሕበራት ተላዒሎም ከምዝተዘተየሎም እቶም ተሓሓጋዚ ሚኒስትር ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም እዮም። እንተኾነ ግን ኣብዚ ዑደቶም ምስ ተቃወምቲ ፓርቲታት ኣይተዘራረቡን።
ኣቦ መንበር መድረኽ ግን ብዛዕባ ኦሮሚያ ይኹን ካልኦት ጉዳያት ኣሜሪካ ማዕዳን ርእይቶን ጥራሕ እያ ትህብ ዘላ ይብሉ። ‘በዚ እንተቐጺልኩም ርክብና ንምቕጻል ክሽገር እዩ' ዝብል ጽንዕ ዝበለ መርገጺ ኣይወሰዱን ኢሎም ፕሮፌሰር በየን።
ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ዝተራኸቡ ኣብ ናይ ፓርላማ ኣውሮጳ ናይ ሶሻሊስትን ዲሞክራትን ጉጅለ መሪሖም ዝመጹ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ካብ ናይ ኢህወዴግ ሓበሬታ ርክብ ህዝቢ ዝተፈለየ ምዃኑ ተረዲኦም ኣለው ይብሉ ምስቲ ልኡኽ ዝተዛተዩ ፕሮፌሰር በየን።
ንሶም ብተወሳኺ ኣብ ብራስለስ ዝውሃቦም ሓበሬታ ምምሕያሽ ዘድልዮ ከይዲ ዴሞክራሲ ከምዝኾነ ተረዲኦም ዝመጹ ኣባላት ልኡኽ ኣብ ባይታ ዝረኸቡዎን ግን ኣዚዩ ዝተፈላለየ እዩ ይብሉ።
‘ኣብዚ ምስ ኣተው እቲ ፓርላማ ሚእቲ ብሚእቲ ኣብ ትሕቲ ሓደ ገዛኢ ፓርቲ እዩ።ንሳቶም ንጉዳያት ካብዘለዎም ኣረዳድኣ ዝተፈልየ ምዃኑ ምስፈለጡ ድማ ኣዚዮም እዮም ተገሪሞም።’
ከመይ ገይሩ እዩ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ክብሃል ዝኽእል ኢሎም እቶም ልእኻት ከምዝሓተቱን ካብቶም ተቓወምቲ ብዝረኸብዎ ሓበሬታ ዓጊቦም ከምዝተመለሱን ፕሮፌሰር በየነ ተዛሪቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Degerfors
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 7 2020
ደየርፉሽ ኮምዩን ኣብ ኣውራጃ ቨርምላንድ ይርከብ፡ ምስ ወረዳ ኦረብሩ ከኣ እዩ። ንሕና ኣብ መንጎ ስቶክሆልምን ዮተቦሪን ኦስሎን ንርከብ፡ ናይ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ግሩም መስመራት ድማ ኣሎና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,666
ስፍሓት መሬት432 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 57 ኪሜ
- Karlstad 68 ኪሜ
- Stockholm 257 ኪሜ
- Göteborg 253 ኪሜ
ኮምዩንና ውቁብ ተፈጥሮን ቀላያትን ኣለዋ። ኣብ ደየርፉሽ ኣስታት 10,000 ሰባት ይነብሩ። ንሕና ኣብ ጥቓ ቤትትምህርትን ስራሕን ተፈጥሮን ኴንና ሕጉስን ቅስኑንን ናብራ ነሕልፍ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ዓይነት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ 1,000 ዚካረ ገዛውቲ ኣለዎ። ግን ካልኦት ብሕታውያን ኣካረይቲ ድማ ኣለዉ። ኣብቲ ናይ ደየርፉሽ ወብሳይት ናይተን እተፈላለያ ኣካረይቲ ትካላት ዝርዝር ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቲ ኮምዩን ኣብ ከባቢ ምምሕዳር ፊንላንድ ስለ ዚርከብ ፊንላንድኛ ዓቢ ቦታ ኣለዎ። ካልኦት ቋንቋታት፤ ትግርኛ፡ ሶማሊን ዓረብን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ኣስታት 150 ኣብ ብዙሕ ነገራት ዚነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ደየርፉሽ ናይቲ ኮምዩን ቀንዲ ከተማ እያ። ኣብኡ ቤትንባብን ድኳናትን ግሮሰሪታትን ካፈታትን ኣብያተመግብን፡ ሜዳን ኣድራሽን ኵዕሶ ኣሎ። ዘገልገለ ኣቕሑ ገዛን ክሽነን ክዳውንትን ዚሽየጦ ብዙሕ ናይ ሰከንድሃንድ ድኳናትን ሓራጃትን ኣሎ። ማእከል ጥዕናውን ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ክልተ ነኣሽቱ ከተማታት ኣለዋ፡ ስቮርቶን ኦትሮፕን ይብሃላ። ኣብአን ቤትትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ቤትትምህርትን ግሮሰሪታትን ኣብያተትምህርትን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ዓሰርተ ሓደ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። እቶም ካብ 1-5 ዝዕድመኦም ህጻናት፡ ወለዶም ኪመሃሩ ወይ ኪሰርሑ ከለዉ ኣብአን ኪጸንሑ ይኽእሉ። ከምኡውን ንኹሎም ወለድን ንደቂ 0-6 ዝዕድመኦም ህጻናትን ከም መራኸቢ ቦታ ዚኸውን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን ብድምር ሽድሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብኡ እቶም ህጻናት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9 ይምሃሩ። እቲ Möckelngymnasiet እተባህለ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ፡ ተዮሪኣውን ተግባራውን ትምህርቲ ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ጎረቤት ኮምዩን ዝኾነ ካርልስኩጋ ናይ ሞያ ኮለጅ፡ ህዝባዊ ኮለጅ፡ ኮምቩክስን ሽወደን ንወጻእተኛታትን፡ ኤስኤፍኢ፡ ኣሎ። ኣብ ኦረብሩን ካርልስታድን፡ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ። ክልቲአን ከተማታት መገዲ ሓደ ሰዓት እየን። እተፈላለየ ስልጠናታት ዚህቡ ብዙሓት ናይ መጽናዕቲ ማሕበራትውን ኣለዉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ደየርፉሽ ፒልጎርደን ዚብሃል ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሓፈሻዊ ሆስፒታል ኣብ ካርልስኩጋ እዩ ዘሎ። ኣብኡ ናይ ህጹጽ ረድኤትን መሕረስን ኣሎ።
ንሕክምና ስኒ ብዚምልከት፡ ህዝባውን ብሕታውን ምርጫታት ኣሎ።
እቲ ኮምዩን ንኣረጋውያንን ስንኩላንን ንፍሉይ ክንክንን ረድኤትን ዚደልዩ ህጻናትን ስድራቤትን ይኣሊ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ ዘድልየካ ነቲ ናይ ኦረብሩ ናይ ትርጁማንን ትርጉምን ኣገልግሎት ክንውከሶ ኢና።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ነቲ ናይቲ ኮምዩን ኣውቶቡስ መስመራት Länstrafiken i Örebro እዩ ዘመሓድሮ። ደየርፉሽ ምስ ካርልስታድን ኦስሎን ስቶክሆልምን ዮተቦሪን ግሩም ናይ ባቡር መራኸቢ ኣለዎ። እቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ኦረብሩን ካርልስታድን ይርከብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ደየርፉሽ ኮምዩን ኣስታት 600 ዋኒናት ኣለዋ። ካብቲ ናይቲ ኮምዩን 3,300 ናይ ስራሕ ዕድላት 1,200 ኣብ ኢንዱስትሪ ዘተኮረ እዩ። Outokumpu እታ ዝዓበየት ብሕታዊት ወሃቢት ስራሕ እያ። ንሳ ኣብ ዓለም ዝዓበየት ናይ ዘይምርት ላመራ ኣፍራዪት እያ።
ብዛዕባ ቢዚነሳዊት ህይወት ናይቲ ኮምዩን ክትፈልጥ ምስ እትደሊ፡ ነቲ näringslivsavdelningen ተወከሶ።