text:
ደምዳሚ ኣዋጅ ሳልሳይ ጉባኤ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ደምዳሚ ኣዋጅ ሳልሳይ ጉባኤ
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዝተሳጣሓሉ ውሽጣዊ ቅልውላውን፡ ካብ ልሉያት ሓርበኛታት ሃገራውያን መራሕቱ ኣብ ተቀራራቢ ጊዜያት ብርክት ዝበሉ ብመስዋእቲ ብምፍላዮምን፡ ንገልኣቶም ጉዕዞ ሃገራዊ ተጋድሎ ውድብና ከም ዝኾልፍ መሲልዎም ነበረ። እንተኾነ ግና፡ ብሳላ ጽኑዕ ተጋድሎ መላእ ኣባላቱ፡ መድረኽ ቅልውላው ብትብዓት ሰጊሩ፣ ውሽጣዊ ሓድነቱ ከረጋግጽን፡ እቶም ሃገራውያን መራሕቱ ዝሓደጉዎ ባዶነት ብምምላእን፡ ከም ብሓዲሽ ኣብ ጽኑዕ ባይታ ብክልተ እግሩ ደው ክብል ክኢሉ’ዩ። ህዝብና ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝብህጎ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ኣብ ተቓውሞ ደምበ ኣገዳስነት ግደ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብዘየማትእ ተረጋጊጹ’ዩ።
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ልሉይ ሃገራዊ ግደኡ ንምቕጻልን፡ ኣዝዩ ኣብ ዝተሓላለኸ ዘቤታውን ዞባውን ኣህጉራውን ምዕባለታት ኣብ ተኽሰትሉ ኣብ ዘለወሉ ኩነታት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝርከብ ሰፊሕ መሰረታቱ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዚመረጹዎም ወከልቲ፣ ዝተሳተፍዎ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤኡ “ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ሃገራዊ ግደ ውድብና ነዕዝዝ !!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ካብ ዕለት 11 ክሳብ 17 ጥቅምቲ 2017 ኣቃኒዑ።
ብቃላት ኣቦመንበራት ኣሰናዳኢት ሽማግለን፣ ማእከላይ ባይቶን፡ ፈጻሚ ኣካልን፡ ጉባኤ ዕዮታቱ ኣብ ዝኸፈተሉ ህሞት፡ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ዝካየደሉ ዘሎ ኩነታት ኣዚዩ ፍሉይ ኣገዳስነት ዘለዎ ምዃኑ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ውድባውን ሃገራውን መዳያት ክሓልፎ ዝጸነሐ ፈታኒ መድረኽ ገሊጾም። ብድሕሪኡ ድማ መራሕትን ወከልትን መሓዙት ኤርትራዊ ተቓውሞ ፖለቲካዊ ውድባት ብተኸታታሊ ምሕዝነታዊ ቃል ኣቅሪቦም።
ኣብ ቀዳማይ ዉዕሎኡ፡ ፖለቲካዊ ጸብጻብን፣ ጸብጻባት ኣብያተ ቤት ጽሕፈት ፈጻሚ ኣካልን፡ ከምኡ’ውን ጸብጻብ ጠቕላላ ተቆጻጻርን ቀሪቡ ። ዓሚቕ ምይይጣት ብድሕሪ ምክያድ ድማ ኣድላዪ ምምሕያሻት ብምትእትታው ጉባኤ ኣጽደቆ። ድሕሪ 2ይ ጉባኤ፡ ውድብ ናይ ዝተቓላዓሉ ውሽጣዊ ቅልውላው መንቀልታትን ሳዕቤናትን ብወድዓዊ ኣጠማምታ ገምገመ። ንብድሕሪ ሕጂ ተመሳሳሊ ኩነታት ከይድገም፡ ኣብ ሕገ ህንጻን መምርሕታትን ኣድላዪ ምምሕያሻታት ኣተኣታተወ።
ኣብ ልዕሊ ውሽጣዊ ውድባዊ ቅልውላው ውድብና፡ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ብዘርኣይዎ ኣተሓሕዛ ኣመልኪቱ 3ይ ጉባኤ ዓሚቚ ምይይጥ ኣካይዱ። መፈለምታ ናይ’ቲ ኣብ ሞንጎ ክልትኡ ሸነኻት ዝተኸስተ ቅልውላው፡ ነቲ ዘጋጠመ ጸገማት ብምርድዳእ ንምፍታ፣ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ኣወንታዊ ግደ ከም ዝነበሮም ርእዩ። እንተኾነ ግን፣ እቲ ቅልውላው እናባኣሰ ምስ መጸን፡ እቲ ካልኣይ ሸነኽ ካብ ሕጋውነት ክወጽእ እንከሎን፡ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ብምክያድ ብመሰረት ሕገ ህንጻ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ውሳነ ወሲዱ። እቲ ዝተወስደ ውሳነ ሕጋውነት ዝለበስ ምዃኑ ብሩህ’ኳ እንተነበረ፡ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ድሒሮም ዝወሰድዎ መርገጽ ግን፡ ፍትሓዊ ከም ዘይነበረ ጉባኤ መዚኑ። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ልዕሊ ገለ ካብ ኣባላት መሪሕነትና ጉድኣት ምስ ተፈጸመን፣ እቲ ተፈንጫሊ ሸነኽ ንንብረት ውድብ ክቆጻጸር ከሎን ዕሽሽ ከም ዝበልዎ’ውን ጉባኤ ገምጊሙ። ፖለቲካዊ መሪሕነት፣ ነዚ ጉዳይ’ዚ ብዝምልከት ምስ ዝምልከቶም ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ግቡእ ምክትታል ክገብረሉን ከልዕሎዎን፣ ጉባኤ ሓላፍነት ኣሰኪሙ።
ተጋዳላይ ህዝብና !!
ፈተውትን ኣዕሩኽትን !!
ህዝብና ኣብ ትሕቲ ሰብኣዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ምጣነ ሃብታውን ባህላውን መሰላት ዝግህስ ህልዊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት፡ ልዕሊ ርብዒ ዘበን ዝኣክል ኣሰቃቒ ኩነታት የሕልፍ ኣሎ። ዝሰፊሐ ቀጸላታት ሕብረተ ሰብ ኤርትራ፡ ኣውራ ድማ መንእሰያትና ኣብ ዓለም ንሂወቶም ንምድሓን መዕቆቢ ንምንዳይ፡ ናይ ዝተፈላለዩ ጎረባብቲ ሃገራት ዶባት እናሰገሩ፣ ህይወቶም ኣብ ባሕርታትን ምድረ-በዳን ንሓደጋታት ይሳጥሑ ኣሎዉ። ነዚ ኩነታት’ዚ ንምግጣም ድማ ምድግጋፍ ናይ ኩሎም ፖለቲካውን በርጌሳውን ተቓውሞ ሓይልታት ኤርትራ ከም ዘድሊ ጉባኤ ኣመልኪቱ። ካብ’ዚ ብምንቃል’ውን፣ ህዝብና ዘማዕድዎ መስርሕ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍ ውድብና ዕዙዙ ተራ ንኸበርክት፡ ንሓዳሽ ፖለቲካዊ መሪሕነት ሓላፍነት ኣሰከመ።
ጉባኤ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ተቓውሞ ሓይልታት ዝተራእዩ ሓያልነትን ድኽመትን ዝሓዘለ ጉዕዞ ብዕቱብነት ተመልከተ። ክንዲ’ቲ ባህጊ ህዝብና ዘይምዃኑ’ውን መዘነ። ተሞኩሮ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ናይ መላእ ኤርትራዊ ተቓውሞ ሓይልታት ዓቕምታት ንምጥርናፍ ዝተበገሰ ቅኑዕ ፈተነ’ኳ እንተ ነበረ፡ በቲ ኣብ ሞንጎ ኣባላቱ ብዝተፈጥረ ፖለቲካዊ ግርጭታት ግደኡ ተኾሊፉ ከም ዝጸንሐ 3ይ ጉባኤ ግሃድኤ ኣመልኪቱ። ካብ’ዚ ተረድኦ’ዚ ብምብጋስ ከኣ፣ ተቓውሞ ሓይልታት ንልዑል ሃገራዊ ረብሓታት ቀዳምነት ሰሪዑ፣ ናይ ዝሓለፉ መድረኻት ኣሉታት ንምስጋር ክጽዕሩን፡ ትካላት ሃገራዊ ባይቶ ከደንፍዑን ጻውዒት ኣቕሪቡ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ፣ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካብኡ ዝሕተት ኣወንታዊ ግደ ከበርክት ምዃኑ ድማ ኣረጋጊጹ።
ከምኡ’ውን ህዝብናን ተቓውሞ ሓይልታቱን፣ ንሃገርና ኤርትራ ኣንጸላልይዋ ዘሎ ከቢድ ብድሆታትን ሓደጋታትን ብምርዳእ፡ ውድቀት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ንምቅልጣፍ፡ ብሓባር ንምግጣም ጉባኤ ጸዊዑ። እዚ ዕማም’ዚ ንፖለቲካዊ ሓይልታት ጥራሕ ዝምልከት ዘይኮነስ፡ ናይ ኩሉ ንሃገሩን መሰላትን ክብርታትን ህዝቡ ናይ ዝሓሊ ነፍሲ ወከፍ ሃገራዊ ሓላፍነት እውን’ዩ። ጉባኤ፡ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብምስላፍ፡ ምስ’ቶም ኣብ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ሓቀኛ ረብሓታት ዘሎዎም ካልኦት ቀጸላታት ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ጎኒ-ንጎኒ ክቃለሱ ይጽውዕ።
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዝኽተሎ ዘሎ ብኣስገዳድ ዜጋታትና ካብ ዝነብርሉ ቦታታት ብኣስገዳ ምንቃል ዘካይዶ ዘሎ ናይ ሰፈራ መደባትን፣ ንሱ ዘስዕቦ ዲሞግራፍያዊ ምቅይያራትን፣ ከምኡ’ውን ብጉዳይ መሬት ዝኽተሎ ዘሎ ግጉይ ፖሊሲታትን፡ ግበታ ሃገራዊ ጸጋታትን፡ 3ይ ጉባኤ ግሃድኤ ብትሪ ኮኒኑ። ብተወሳኺ፣ ብዜጋታት ኣብ ባንክታት ዝተቀመጠ ገንዘቦም፣ ከም ድላዮም ንኸይውጽኡ ዝቅይድ ዘይ ፍትሓዊ ሕግታትን፡ ኣባይቲ ብዘይሕጋውን ጭካነ ብዝመለኦን ኣገባብ ምፍራሱን ኮኒኑ።
ሓፋሽ ህዝብና !!
ፈተውትን ኣዕሩኽትን !!
ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብጉርብትናን ታሪኽን ሓባራዊ ረብሓታትን ዝተኣሳሰሩ ብምዃኖም፣ ዝምድናኦም ኣገዳሲ ምዃኑ ጉባኤ ኣረጋጊጹ። ካብ’ዚ ብምብጋስ፡ ምስ መንግስቲን ህዝብን ኢትዮጵያ ኣብ ሰናይ ጉርብትናን ሓባራዊ ረብሓታት ክልቲኡ ህዝብታት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ሰላምን ዲሞራስን ልምዓትን ንምስፋን ዘገልግል ጥዑይ ዝምድና ንምህናጽ ውድብና ግሃድኤ ክጽዕር ምዃኑ ጉባኤ ኣረጋጊጹ።
ጉባኤ፡ ኣብ ከባቢና ተኸሲቱ ዘሎ ግርጭታት፡ ዞባውን ኣህጉራውን ሰላም ብዝረጋግጽ መንገዲ ብሰላማዊ ኣገባብ ክፍታሕ ጸዊዑ። ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ንመሬት ኤርትራ መዋፈሪ ወተሃደራዊ ምሕዝነታትን፣ ዞባውን ኣህጉራውን ወተሃደራዊ ግጭታትን ብምግባሩ ድማ ውድብና ኣትሪሩ ከም ዝቃወሞ ጉባኤ ኣረጋጊጹ።
ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብን፡ ሰብኣዊ ማሕበራትን ብዛዕባ ኩነታት ሰደተኛታት ኤርትራውያን ብሓፈሻ፡ ኣውራ ድማ ኣብ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ የመን፣ እስራኤል ንዝርከቡን፣ ኣብ ሊብያን ኢጣልያን ዚተሓየሩን ንምእላይ፡ ሰብኣዊ ሓገዛት ክገብረሎም ጉባኤ ምሕጽንትኡ ኣቕሪቡ። ከምኡ’ውን ጎረባብቲ ሃገራት ጸረ ንግዲ ደቂ ሰባት ደው ንምባልን ዕዙዝ ተራ ንክጻወታን፣ ኣብ ህይወቶም ዓቢ ሓደጋ ከጋጥሞም ስለ ዝኽእል፣ ካብ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዝሃደሙ ዑቕባ ንዝሓተቱ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ’ቲ ስርዓት ከይመልስዎም ኣትሪሩ የማሕጽን። ጉባኤ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንነዊሕ ዓመታት ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብምዕቋቦም ፍሉይ ምስጋና የቅርብ።
ኣህጉራዊት መርማሪት ኮምሽን፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብህግደፍ ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራዊያን ብዝምልከት ዝገበረቶ ጻዕርታት ብምምጓስ፣ እዚ ዝተጀመረ ኣገዳሲ ስጉምትታታ ድማ ክቅጽልን፣ ነቶም እዚ ገበናት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፈጸሙ ኣባላት’ቲ ስርዓት ከኣ ኣብ ቅድሚ ቤት ፍርዲ ዓለም ኣብ ሄግ ንክቐርቡ፣ መርማሪት ኮሚሽን ጻዕርታት ክትቅጽሎ ጉባኤ ተማሕጺኑ።
ኣብ መደምደምታ፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፣ ኣባላት 3ይ ጉባኤና ናብ ቦታ ጉባኤ ንምብጻሕ ብዝገበሩልና ምትሕብባር፣ ጉባኤና ዕዙዝ ምስጋና ኣቐሪቡ። ቀጺሉ፣ ፖለቲካዊ ፕሮግራምን ሕገ ህንጻ ኣጽዲቑን፣ ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣማሓላሊፉ።፣ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ድማ ናይ መጻኢ መድረኽ ዕማም እትስከም ሓዳስ መሪሕነት መሪጹ።
ዓወት ንዲሞራስያዊ ቃልስና !!
ውድቀት ንዲክታቶርያዊ ስርዓት !!
ዝኽርን ሞጎስን ንስዉኣትና !!
17 ጥቅምቲ 2017


c: text/html

text:
ተነሓናሕቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝሓለፈ ጥሪ ዝፈረምዎ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ተግባራዊ ዝገብር ማትሪክ ብዝብል ሽም ዝፅዋዕ ሰነድ ንምፍራም ምስምምዖም ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣፍሊጦም።ናይ እዋኑ ናይ ኢጋድ ኣቦ መንበር ኣቶ ሃይለማሪያም ኣብ ቅልውላው ደቡብ ሱዳን ንዘተኮረ ኣኼባ ኣባላት መራሕቲ ኢጋድ ብመደረ ኸፊቶም ኣለው።
ካብ ትማሊ ምሸት ጀሚሮም ምስ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን መራሒ ተቛዋሚ ሪያክ ማቻርን ክመኻኸሩ ዝፀንሑ መራሕቲ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ዝተረኽበ ውፅኢት ሎማዕንቲ ዕላዊ ገይሮም።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ናይ ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሶቨኒ፣ናይ ጁቡቲ እስማዒል ዑመር ጊሌ፣ናይ ደቡብ ሱዳን ሳላቫ ኪርን ቀዳማይ ምንስቴር ሱማሊያ ዓብዲ ዎሊ ኣሕመድ መሓመድን ኣብ ዝተረኸብሉ ኣኼባ ነቲ ውፅኢት ዕላዊ ዝገበሩ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ እዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ንዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ተግባራዊ ዝገብር ማትሪክስ ብዝብል ዝፍለጥ ሰነድ ኣብ መኽፈቲ ስነስርዓት ኣኼባ እቶም መራሕቲ ንኽፍረም እውን ጋቢዞም ነይሮም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም።
ጋዜጠኛታት፣ተቐማጥነቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝኾኑ ናይ ኢጋድ ኣጋር ሃገራትን ትካላትን ከምኡ እውን ተወከልቲ ካልኦት ኣካላትን ኣብ ዝተረኸብሉ ስነስርዓት ተረሓሒቖም ዝተቐመጡ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ተነሓናሒኦም ሪያክ ማቻርን ግን ንምፍራም ቅሩባት ኣይነበሩን።
ኣብዚ እዋን ነይሮም ኣቦ መንበር ኢጋድ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ውዕል ዘይፈረምሉ ኣብ ኣገላልፃ ሓደ ቃል ስለ ዘይተሰማምዑ ምዃኖም ኣብቲ ስነርዓት ዝተዛረቡ።ከምዚ ብምባል ‘’ኣብ ናይ ቃላት ኣገላልፃ ዝተፈጠረ ዘይምርድዳእ ከወግዱ ኣለዎም።ነቲ ፀገም ክፈትሑ እውን ዝተወሰነ ግዜ ክንህቦም ኢና።ነቲ ቃል ምስ ኣዐረዩ ፀኒሖም ክፍርምሉ እዮም’’ኢሎም።
ብፍላይ ኣብ መኽፈቲ መደርኦም ከይዲ ሰላም ደቡብ ሱዳንን ሕዚ ዝርከበሉ ደረጃን ዝዳህሰሱ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ንተሓናሕቲ ወገናት ወቒሶም።
ቅድሚ ትሽዓተ ኣዋርሕ ዝጀመርዎ ከይዲ ሰላም ዝትወሰኑ ምምሕያሻት ዋላ እንተርኣየ እውን ሓፈሻዊ ኩነታት ግን ከምዘይዐግብ ብፍላይ ዝበዝሕ ብተቓወምቲ ብዝተወሰነ ድማ ብመንግስቲ ተጣሒሱ እዩ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ናብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ከባቢ ቤንትዩ ካብ ዝተዋፈሩ ተቖፃፀርቲ ቶኽሲ ሓደ ኣብቲ ከባቢ ምማቱ ኢጋድ ኣፍሊጡ።
ዋና ኣደራዳሪ ኢጋድ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን ነዚ ዝፈፀሙ ኣካላት ካብ ተሓትትነት ኣየምልጡን ኢሎም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Top
Book Reviews/ገምጋም መጽሓፍ(ኣሕተምቲ ሕድሪ)
ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን 1956-1962
ዓብዱ ሓጂ
ምስ ተመራማሪ ታሪኽን ደራሲን ብጻይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ድሕሪ ነዊሕ ኣብ ዝተራኸብናሉ ኣጋጣሚ ፡ ብዛዕባ መጽሓፉ ሓቲተዩ ። ከም ዝተወደእትን ኣድላይ ስእልታት ምስ መረጸላ ንሕትመት ክትቀርብ ምዃና ሓቢሩኒ ። ኣስዒቡ፡ “ነዛ መጽሓፍ ክህይሱ ካብ ዝሓሰብክዎም ሰባት ሓደ ንስኻ ኢኻ ፡ ፍቓደኛ እንተኾንካ ነታ መጽሓፍ ኣብ ፍላሽ ክህበካ” ኢሉኒ ። ንትጽቢቱ እበቅዕዶኾን ብምባል ስክፍታ’ኳ እንተነበረኒ ፡ ብኽብሪ ግን ተቐቢለዮ ። እነሆ Read More...
መግዛእቲ ሲኞራ
ግርማይ ኣብርሃም
ጦብላሕታዊ ገምጋም መጽሓፍ፡ መግዛእቲ ሲኞራ
መግዛእቲ ሲኞራ፡ ዛንታ ናይ ሓደ ኣብ ሰማንያታት ናብ ዓዲ ጥልያን ዝተሰደደ ገብረእግዚኣብሄር ገብረመስቀል ዝተባህለ መንእሰይን ካልኦት ኣብቲ እዋን’ቲ ናይ ዝተሰዱ ኤርትራውያንንዘካተተት መጽሓፍ’ያ። መጽሓፍ መግዛእቲ ሲኞራ፡ጸሓፊን ካልኦት ደቂ ሃገሩን እንተስ ብሕሰም ናብራ፡ ብስርጸት ዕላላት ወይ’ውን ምረት መግዛእቲን ንሱ ዘስዓቦ ሓጎጽጎጽ ናብራን ናብ ስደት ድሕሪ ምምራሕ ይሓልምዎ ንዝነበሩን ዘጓነፎም ዘይሓሰብዎ ክውንነትን እናዛመደት፡ ብመልክዕ ዋዛን ቍምነገርን እተዘንቱ መጽሓፍ’ያ። Read More...
ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል
ኣማናቱላህ ዓብዱራሕማን
ተመስጦይ ብዛዕባ መጽሓፍ ስነ-ጽሑፍ ኣመዓባብላኡን ተራኡ ኣብ ሰውራን
ብዙሕ እዋን፡ ነቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝጸሓፍ (ወይ ዝትርጐም) ዘሎ መጻሕፍቲ ምስ ኣንበብኩ ወይ ከንብብ ኣብ ዝፍትነሉ ዕግበት ይስእነሉ’ሞ ስለምንታይ ከምዚ ዓይነት መጻሕፍቲ ይጻሓፍ፡ ነዚ ሕብረተሰብ’ከ ብኸመይ’ዩ ዘገድሶ ኢለ እሓስብ ።
Read More...
ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል
ሳሙኤል መንግስትኣብ
ጦብላሕታዊ ገምጋም መጽሓፍ ድራማ
መጽሓፍ ድራማ ነቲ ኣብ ሜዳ ዝስራሕ ዝነበረ ዕዮታት ድራማ ኣንፈት ከተትሕዝ እተጻሕፈት ምዃና ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታትን ኣብዛ መጽሓፍ ኣብ ዘለዉ መእተዊታትን ተገሊጹ ኣሎ። ኣብዛ መጽሓፍ እዚኣ ተኻቲቶም ዘለዉ ሓሳባት፣ መጽሓፍ “ድራማ” ንሓደ ጀማሪ ይኹን ዓያዪ ድራማ ጽቡቕ መበገሲን መሕሰቢን ነጥብታት ከምዘለዋ ንጹር እዩ። እዚ ንጻረ እዚ ኣብ ነብስኻ ምስትረኽቦ ድማ ዝያዳ ብሩህን ኣገዳሲት መጽሓፍ ምዃናን ትግንዘብ። ኣብ ውሽጢ እዛ መጽሓፍ እዚኣ ብዙሓት ኣርእስትታት ተተንቲኖም ኣንፈት ስነጥበብ ድራማ ኣብ ዓለም፣ ኣብ ኣፍሪቃን ኣብ ሜዳን ከመይ ኔሩን ኣሎን ብንጹር ተንጸባርቕ። ስለዚ እዛ መጽሓፍ እዚኣ ካብ ጀመርቲ ክሳብ ማእከላይ ኣፍልጦ ድራማ ዘለዎም ዓየይቲ ድራማ (Dramaturges) ከንብቡዋን ክፈልጡዋን ዘለዎም መጽሓፍ ኢያ።
Read More...


text:
Published: 10 April 2017
(ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን ተተርጕሙ ዝቐርብ)
እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ብብዙሕ ቋንቋታት ዝተተርጎመት፥ ከምኡ’ውን ብዙሕ ኣድናቖት ክትረክብ ዝኸኣለት መጽሓፍ እያ። ጸሓፊት እዛ መጽሓፍ’ዚኣ፥ ሓንቲ ግብጻዊት ወይዘሮ ኮይነን፥ ኣማኒት ምስልምና ኮይነን ዝጸንሓ እየን። “-ንክርስቶስ ረኺበዮ-“ ብዝብል ኣርእስቲ ድማ፥
ነዛ ግሩም ዝኾነ መልእኽቲ ዝሓዘት መጽሓፍ፥ ንንባብ ከብቅዕዓ ክኢለን። መጀመርታ ዝተጻሕፈት ብዓረብኛ ኮይና። ቀጺላ’ውን ብፈረንሳይን, ጀርመንን, ዳችን, ሮማንያን, ኣማርኛን ክትርጎም ዝኸኣለት፥ ከምኡ’ውን ሰፊሕ ተቐባልነት ክትረክብ ዝኸኣለት ውርይቲ መጽሓፍ እያ።
ኣብዛ መጽሓፍ’ዚኣ ናይ ብዙሓት ሰባት ኣስማት ዝተቐየረ ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ክግበር ዝተደልየሉ ምኽንያት ድማ፥ ንድኅነት እቶም ሰባት ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ። ብዝተረፈ ንሰን እዘን ጸሓፊት፥ ካብቶም ኣኽረርቲ ዝበሃሉ ኣመንቲ ምስልምና ከም-ዝነበራ ገሊጸንኦ ኣለዋ። ንሰን ኣኽራሪት ኣማኒት ምስልምና ከም-ምንባረን መጠን፥ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝነበረን ጽልኣት፥ መጠኑ ዝሓለፈ ከም-ዝነበረ ባዕለን ገሊጸንኦ እየን። ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ-ጳውሎስ፥ ንሕጊ-ኦሪት ብዝነበሮ ቅንኣት፥ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝህንደዶ ዝነበረ። እዘን ግብጻዊት ወይዘሮ’ውን፥ ንምስልምና ካብ ዝነበረን ፍቕሪ፥ ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣብ ትሕቲ ሥልጣነን ዝነበሩ ክርስቲያን፥ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ንዕቀትን ጽልእን ከም-ዝነበረን፥ ባዕለን ብብርዐን ገሊጸንኦ ኣለዋ።
ሃገረ-ግብጺ ንክርስቲያን ምችእቲ ሃገር’ያ ትበሃል ከም-ዘይኮነት፥ እቲ ናይ ትማሊ ኮነ ሕጂ ዘሎ ህልው ታሪኻ፥ ባዕሉ ከረጋግጾ ዝኽእል እዩ። ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ክቡር ዋጋ ይኽፈል ከምዘሎ’ውን፥ እቶም ንቤተ-ክርስቲያን ቅርበት ዘለዎም ኩሎም ይፈልጡዎ እዮም። ኣብዛ ሃገር’ዚኣ ኣስላማይ ኮንካ ጸኒሕካ፥ ብሃንደበት ክርስቲያን ኮይነ’የ ምባል ድማ፥ ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን፥ ዝኾነ ሰብ ክጻወሮ ይኽእል’ዩ ኢልካ ክሕሰብ ኣይከኣልን። ስለዚ’ውን ነዚ ኩሉ’ዚ ሓሊፍካ፥ ኣብዛ ሃገር’ዚኣ ኣነ ናይ ክርስቶስ’የ ብምባል፥ ደው ኢልካ ክትምስክር ምኽኣል፥ ሕይወትካ ቀቢጽካን ኑዛዜኻ ወዲእካን ዝግበር ውሳኔ ደኣምበር፥ ክሳብ ሞት ዝበጽሕ ከቢድ ፈተና ከምዘሎ ክዝንጋዕ ዝኽእል ኣይኮነን።
እዘን ኣብ ሓደ ፍሉጥ ናይ ካይሮ ቤት-ትምህርቲ፥ ላዕለወይቲ-ተጸዋዒት ወይ “ዲን” ብምዃን፥ ኣብ ሓላፍነት ተቐሚጠን ዝነበራ ግብጻዊት ወይዘይሮ። ካብ ፍሉጣትን ዓበይትን ስድራ-ቤት ዝውለዳ’ውን ብምንባረን፥ ብሥልጣንን ብሃብትን ጸብለል ኢለን ንኸይርኣያ ዝኽልክል ሓጹር ኣይነበረንን። ንሰን ባዕለን ከም-ዝብልኦ ድማ፥ እዚ ኩሉ’ዚ ግን “-ንዓይ ዕብይትን ኩርዕትን ተንኮለኛን-“ ከም-ዝኸውን’ዩ ገይሩኒ እምበር፥ ዝጠቐመኒ ነገር የብሉን ይብላ። ኣነ ቁርዓን ኣዘውቲረ ዘንብብን ሃይማኖተኛ ጸላይትን እየ ነይረ። ይኹን እምበር ኣብ ውሽጠይ ግን፥ ሓደ ዝጎደለኒ ነገር ከምዘሎ ይስምዓኒ ነይሩ’ዩ-“ ብምባል’የን ነቲ ዝሓለፈ ሕይወተን ዝገልጽኦ። ክርስቶስ ዘይብሉ ሕይወት ምልኣት ክህልዎ ዝኽእል ኣይኮነን ማለተን እየ።
ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ድማ፥ ዝተፈልየ ጽልኣት’ዩ ነይሩኒ ይብላ። “-ከመይሲ ነቲ ኣነ ዝኣምኖ ኣምላኽ ኣየምልኹን’ዮም ኢለ ስለ-ዝሓስብ፥ ኣምሪረ’የ ዝጸልኦም ነይረ። ንሳቶም ካብ እግዚኣብሔር ርሒቖም ዝኸዱ’ዮም ብምባል’ውን፥ ንዓታቶም ዝነበረኒ ጽልኣት ወሰን ኣይነበሮን። በዚ ምኽንያት’ዚ እውን፥ ንክርስቲያን ካብ ምጽልአይ ዝተላዕለ፥ ንዓታቶም ከም-ዝዋረዱን ከም-ዝሽቝረሩን ንምግባር ኢለ፥ ዘይገብሮ ተንኮል ኣይነበረንን። እዚ ኩሉ ክገብር ከሎኹ ግና፥ ንሰብ ክጐድእ ደልየ ዘይኮነስ፥ ስለምንታይ ነቲ ኣነ ዘምልኾ ኣምላኽ ዘየምልኹ-? ብምባል እየ-“ ይብላ ንሰን እተን ግብጻዊት ወይዘሮ።
ስለዚ’ውን “-ነቶም ኣብ ቤት-ትምህርትና ዝነበሩ ክርስቲያን፥ እናሃደንኩ ከጥቅዖም ወሰንኩ። ማንም ክዓግተኒ ዝኽእል የለን ኢለ ስለ-ዝሓሰብኩ’ውን፥ መጀመርታ ዝወሰድኩዎ ስጕምቲ፥ ኩሎም ክርስቲያን ዝኾኑ ተመሃሮና፥ ዝኾነ ምልክት መስቀል ዘለዎ ነገር ከይጥቀሙ መምርሒ ከም-ዝወጽእ ገይረ። በዚ ድማ ዋና ጸላኢት ክርስቲያን ምዃነይ ከርኢ ክኢለ። ሕጋዊ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ ድማ፥ ጥያቔኦም ንኸይቅበል ወሲነ-“ ብምባል ይገልጻ።
መወዳእታኡ ግና ክግለጽ ብዘይክእል ናይ እግዚኣብሔር ጥበብ፥ ናብቲ ዕድሚአን ምሉእ ብዓይኒ ጽልኢ ክከታተልኦ ዝነበራ ክርስትና ክመጻ፥ ናይቲ ሕያው-ኣምላኽ ቅዱስ ፍቓድ ስለ-ዝኾነ። እቲ ናብዚ ንምብጻሕ ዝሓለፍኦ መንገዲ፥ ከመይን እንታይን ይመስል ከም-ዝነበረ፥ ብዘገርም ኣገላልጻ ገሊጸንኦ ስለ-ዘለዋ። እዚ ኣዚዩ ኣገራሚ ዝኾነ መንፈሳዊ ተመክሮ’ዚ ከኣ፥ ንዝኾነ ክርስቲያን ተስፋን ምጽንናዕን ክኾኖ ዝኽእል ስለ-ዝኾነ። እቲ ንሰን ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝነበረን ጽልእን ዝፈጸምኦ ጭካኔን፥ መወዳእታኡ ድማ ብኸመይ ኣምላኻዊ ፍቕርን ዕርቅን ሰላምን ክረኽባ ከም-ዝኸኣላ፥ ብዘደንቕ ናይ ኣጸሓሕፋ ክእለት ኣቕሪበንኦ ስለ-ዘለዋ፥ ኩላትና ክንመሃረሉን ክንባረኸሉን ብማለት፥ ካብዚ ብምቕጻል ተተርጕሙ ከም-ዝቐርብ ተገይሩ ኣሎ። ሠናይ ንባብ ክኾነልኩም ከኣ እምነ-!!
ናይተን ጸሓፊት መተሓሳሰቢ-!
በስመ-ኣብ፥ ወወልድ፥ ወመንፈስ-ቅዱስ፥ ኣሓዱ-ኣምላክ፥ ኣሜን።
ክቃወሞን ከሳድዶን ዝነበርኩ እምነት፥ ሎሚ ብጽንዓት ደው ኢለ ክምስክረሉ፥ ጸግኡ ንዝሃበኒ ጎይታ እግዚኣብሔር አመስግኖ ኣለኹ። ንእዚኣብሔር ኣብን፥ ኣብ ግዜ መከራና ረድኤቱ ዘይፍለየና፥ ንዓይ ንትሕቲ ባርያኡ’ውን ንዓኻትኩም መጸናንዒት ክኸውን ንዝፈቐደ፥ ንመድኃኒና ኢየሱስ-ክርስቶስ ክብርን ምስጋናን ይብጽሓዮ።
ብዝተረፈ እዚ ኩሉ ዝገበረለይ ሠናይ ግብሪ ስለ-ዘሎኒ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ንናትኩም ድኅነት ክበሃል፥ ኣብ ልዕለይ ብዝገበሮ ብብዝሒ ጸግኡ እዩ። ስለዚ’ውን ኩሉ ግዜ ንእግዚኣብሔር ኣመስግኑዎ። እቲ ኣብ ልዕለይ ዝገበሮ ድንቂ ዝኾነ ተግባር’ውን ኣስተንትንዎ። ንዓይ እኮ ዝሰበኸኒ ሰብ የሎን’ዩ። እምነተይ ዝረኸብኩዎ ካብ ጎይታና ኢየሱስ-ክርስቶስ ካብ ባዕሉ እየ። ሎምን ንዘለዓለምን ከኣ ንዕኡ ክብርን ምስጋናን ይኹን-!! ኣሜን።
እዚ ምስክርነት’ዚ ዝጽሕፎ ዘሎኹ፥ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ቈይመ እየ። ኣነ ከም-ዘይሕሱ ድማ ንሱ ይፈልጥ’ዩ። ስለዚ’ውን ናይ እግዚኣብሔር ተግባር፥ ክሳብ ክንደይ ድንቅን ግሩምን ከም-ዝኾነ፥ ኣብ ልዕለይ ዝፈጸሞ ዓቢይ ተግባር’ውን፥ ዘደንቕ ከም-ዝኾነ እምስክር ኣለኹ።
ኦ ጎይታይ-! ነቲ ቅዱስ ስምካ ንምጽራፍ፥ መልሕሰይ ቅልጡፍን ዘይእሩምን’ዩ ነይሩ። ንስኻ ግና ብፍቕሪ ደኣ ተቐበልካኒ እምበር ኣየርሓቕካንን። ድሕሪ ሕጂ ነፍሰይ ንዓኻ ኣሕሊፈ እህብ ኣለኹ። ብዛዕባ’ቲ ቅዱስ ስምካ ድማ ኣብ ኩሉ ክሰብኽ’የ። ድሕሪ ደጊም ፍቓድካ እምበር፥ ናተይ ፍቓድ ኣይኹን። ኩለንትናይ ከኣ ናትካ’የ። ከምኡ ብምዃኑ ድማ ንዓይ ሓጎስ’ዩ ዝኾነኒ። ካልእ ተወሳኺ ነገር ኣይጥይቐካን እየ። ካብ ፍቓድካ ወጻኢ ዝኾነ ነገር ክገብር ድማ፥ ኣሕሊፍካ ኣይትሃበኒ። በጃኻ ጎይታይ ብፍቕርኻ ምርሓኒ።
“-ብሰማዒት እዝኒ ብዛዕባኻ ሰሚዐ ነይረ፥ ሕጂ ግና ዓይነይ ርእያትካ-“(ኢዮብ 42/25)
ምዕራፍ - 1
ስመይ ናህድ ማሕሙድ ሙትዋሊ እየ ዝበሃል። ሄልመት ኤል-ዘይቱን ኣብ ዝተባህለ ናይ ደቀ-ንስትዮ ቤት-ትምህርቲ ድማ “ዲን” ኮይነ እሠርሕ ነበርኩ። ኣብ ካይሮ ዝተፈልጠ ዓቢይ ቤት-ትምህርቲ እዩ።4000-ኣዋልድ ድማ ይምህር። እተን ተመሃሮ ካብ ምብዝሐን ዝተላዕለ’ውን፥ እቲ ቤት-ትምህርቲ ብፈረቓ ናይ ንግሆን ምሸትን’ዩ ዝምህር። ኣነ ናይቲ ቤት-ትምህርቲ ዲን ከም-ምዃነይ መጠን፥ ንኹሉ እቲ ዝካየድ ናይ ኣመሃህራ መደባት ምክትታል፥ ንዓይ ዝምልከት ሓላፍነት’ዩ። ምንም’ኳ ካብቶም ሽዕኡ ዝነበሩ ኩሎም ዲናት፥ ኣብ ቀረባ ካብ ኮለጅ ዝተመረቕኩን፥ ብዕድመ’ውን ዝነኣስኩን እንተነበርኩ፥ ነቲ ሓላፍነት ክረክብ ዝሕግዘኒ ግና፥ ክልተ ምኽንያት ነይሩኒ እዩ።
እግዚኣብሔር ብስለትን ርእሰ-ምትእምማንን፥ ከምኡ’ውን ሓላፍነተይ ብዝግባእ ክወጾ ዘኽእለኒ ብቕዓት ዓዲሉኒ ነይሩ። ናይ ዝኾነ ሓገዝ ከየድለየኒ ከኣ፥ ንዝወሃበኒ ሥራሕ ብቅልጡፍ ናይ ምስላጥ ልምዲ ነይሩኒ እዩ። ሰባት ሐደ ግዜ ክሠርሑ እንድሕሪ ርእየ፥ እዚ ንዓይ ኣኻሊ’ዩ ነይሩ። እቲ ዝረኣኹዎ ኣብ ተግባር ንኸውዕሎ ከኣ፥ ንዓይ ዝኾነ ጸገም ክገብረለይ ዝኽእል ኣይነበረን።
በዚ ክእለተይ ዝተላዕለ ከኣ’የ፥ ነቲ ሓላፍነት ክበጽሖ ዝኸኣልኩ፥ እዚ ከኣ ክበጽሖ ይግበኣኒ ካብ ዝነበረ ቅድሚ 10-ዓመት እዩ። በዚ ምኽንያት’ዚዝኣክል’ውን፥ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ናይ ዝነበሩ ክልተ ተሓጋገዝቲ ዳይረክተራት ተግባር’ውን፥ ኣብ ቀረባ ኮይነ ክዕዘቦ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑለይ’ዩ። ብዝተረፈ ናይተን ተማሃሮ ኣስማት ብምስጢራዊ-ኮድ ምምዝጋብን፥ ፈተና ምድላውን ካብ ዝቐሰምኩዎም ዋና ተመክሮታት፥ እቶም ዝጥቀሱ እዮም። እዚኣቶም ድማ ኣብ ቤት-ትምህርቲ እቲ ዝዓበየ ወሳኒ ተራ ዝሕዙ እዮም። ከመይሲ ክልቲኦም ጥንቁቕ ዝኾነ ናይ ምስጢር ምሕላው ብቕዓት ዝሓቱ’ውን እዮም።
ዝኾነ ኾይኑ እቲ ኩነታት ከምዚ ኢሉ ከሎ ድማ፥ እቲ ሓደ ዳይረክተር ኣብ 60-ዓመት ዕድሚኡ ጡረታ ወጺኡ። እቲ ካልኣይ ድማ ናብ ሓንቲ ናይ ዓረብ ሃገር ንሥራሕ ከይዱ። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ነዘን ክልተ ሓላፍነትታት፥ ጠቕሊለ ክሕዘን ጸገም ኣይነበረንን። እዚ ድማ ነቲ ናይቲ ቤት-ትምህርቲ፥ ቀንዲ ወይ ወሳኒ ሓላፍነታት ንኽቈጻጸር መንገዲ ከፊቱለይ እዩ ክብል እኽእል።
ነዘን ዝተባህላ ሓላፍነታት ጠቕሊለ ድሕሪ ምሓዘይ፥ ልክዕ ናይቲ ቤት-ትምህርቲ ንግሥቲ ከም-ዝኾንኩ ኮይኑ’ዩ ተሰሚዑኒ። ስለዚ’ውን ምሉእ ሓላፍነትን፥ ምሉእ ሥልጣንን ነይሩኒ ክብል እኽእል። ካልእሲ ይትረፍ እታ ብሥልጣን ልዕለይ ዝነበረት ዳይረክተር’ውን፥ ብዙሕ ክትቀርበኒ ስለ-ዝኸኣለት፥ እቲ ትገብሮ ኩሉ’ውን ተማኽረኒ ነበረት። ከምዚ ኢለ ድማ ተፈራሒትን ኃይለኛን ኮይነ፥ ኩሉ ክገብር ዝኽእል ከም ፈጣሪ ኮንኩ።
ንትምኒተይ ወሰን ኣይነበሮን። በዚ ድማ እቲ ንድኽም ዝበሉ ተማሃሮ ዝግበር ናይ ትምህርቲ ሓገዝ፥ ነቲ መደብ ባዕለይ ክከታተሎ ብማለት፥ እቲ ሓላፍነት ክወሃበኒ ሕቶ ኣቕረብኩ። ክፍቀደለይ ድማ ክኢሉ። በዚ ምኽንያት’ዚ ከኣ ነቲ በበወርሑ ዝእከብ፥ ካብ 12- 15 ሽሕ ዝበጽሕ ገንዘብ ሓላፊት ኮንኩ። ነዚ ሓላፍነት እዝን ፈተና ንምድላውን ድማ፥ እቲ ዝኽፈለኒ ገንዘብ ነቲ ኣታውየይ፥ ብሠለስተ ዕጽፊ ከም-ዝዛይድ ገበሮ።
ኣብዚ ኩሉ ሥልጣን ንኽበጽሕ ዘሰጋገረኒ ከኣ፥ ስድራ-ቤትና ጸብለል ኢሉ ክርአ ዝኽእል ዓቢይ-ስድራ ስለ-ዝነበረ፥ ኣብ መንግሥታዊ ቦታታት ዝነበሮም ሥልጣን እዩ። ማለት ኃወይ ኣብ ማእከል ምምሕዳርን ናይ ኣመራርሓ ሥርዓትን፥ ቤት-ጽሕፈት ኣከያዲ-ሥራሕ’ዩ ነይሩ። ሓደ ካልእ ኃወይ ድማ፥ ኣብ ማዛጋጃ-ቤት ሓጋዚ-ጸሓፍን፥ ናይቲ ቤት-ትምህርቲ ናይ ወለድን መማህራንን ማኅበር ፕረሲደንት እዩ ነይሩ። ክልተ ኣዋልድ-ደቁ ድማ፥ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ይመሃራ ነይረን።
ሓደ ካልእ ኃወይ ድማ፥ ናይ ቤተ-መንግሥቲ ፓይለት እዩ። ኃውተይ ብወገና’ውን፥ ናይቲ ኣብ ሄልዮ-ፖሊስ ኣከባቢ ዝርከብ ቤት-ትምህርቲ፥ ናይ ምምሕዳር ሕዝባዊ-ርክብ ኣካያዲት-ሥራሕ’ያ። በዓል ቤታ ድማ፥ ኣብ ማእከላዊ ናይ ሓበሬታ ኣገልግሎት ሓላፊ’ዩ ነይሩ። እዚ ኩሉ’ዚ ምስቲ ናተይ ብቕዓት ተሓዊሱ፥ ምስቲ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ዝተረኽበ ክፍተት’ውን ተደሚሩ፥ ካብ ሥልጣን ናብ ሥልጣን ዘሰጋግረኒ ኮይኑ ተረኽበ። ግዳስ እዚ ኩሉ’ዚ ብሃብትን ብሥልጣንን ደኣ ዝጠቐመኒ ይምሰል እምበር፥ ውሽጠይ ግን ዕብይትን ተንኮለኛን ግብዝን ከም-ዝኸውን’ዩ ገይሩኒ።
ብካልእ ወገን ድማ ኣነ ንርእሰይ ክርእዮ ከሎኹ፥ ዝተፈለኹ ፍጥረት ኮይኑ’ዩ ዝስመዓኒ ነይሩ። ንእግዚኣብሔር የፍቅሮ’የ በሃሊት ምንባረይ፥ ዝኾነ ፈተና ኣይስዕረንን’ዩ ዝብል እምነት’ዩ ነይሩኒ። እወ ምንም’ኳ ከም ሥጋ ዝለበሰ ሰብ መጠን ድኽመት እንተ-ነበረኒ፥ ብፍጹም ልበይ ግና ን ኣምላኸይ የፍቅሮ’የ በሃሊት’የ ነይረ። ኩሉ ግዜ ንእግዚኣብሔር ምድላየይ ግና ኣየቋረጽኩን። እቲ ሕንፍሽፍሽ ኢሉ ዝተበላሸወ ሕይወተይ ግና፥ ንኸይረኽቦ ዝጋርድ መንደቕ ኮይኑ ዝኽልክለኒ ነይሩ። ነዚ መንደቅ’ዚ ከኣ ከመይ ኣቢለ ክሳገሮ ከም-ዝኽእል፥ ክፈልጥ እኽእል ኣይነበርኩን። ምንም’ኳ ኣበርትዐ ዝጽልን ኣብዚሐ’ውን ቁርዓን ዘንብብን እንተነበርኩ፥ ኣብ ውሽጠይ ግን ሓደ ዝጐደለኒ ነገር ከምዘሎ ይስመዓኒ ነይሩ’ዩ።
ክርስቲያን ድማ ነቲ ኣነ ዘፍቅሮ ኣምላኽ፥ እጸልእዎ’ዮም ኢለ ስለ-ዝሓስብ፥ ኣምሪረ’የ ዝጸልኦም ነይረ። በቲ ኣነ ዘምልኾ ዓይነት ስለ-ምንታይ’ዮም ዘየምልኹ-? ንሳቶም ካብ እግዚኣብሔር ዝኾብለሉ’ዮም ብምባል ድማ፥ ሕሱም ጽልኢ እጸልኦም ነይረ። ንክርስቲያን ካብ ምጽልአይ ዝተላዕለ’ውን፥ ንዓታቶም ንምጉዳእን ጸገም ክገብረሎምን፥ ብዘይ ምቁራጽ እጽዕር ነይረ። ከምዚ ዝገብር ዝነበርኩ ግን፥ ብውሽጠይ ንሰብ ክፍኣት ስለ-ዘሎኒ ዘይኮነ፥ ነቲ ኣነ ዘፍቅሮን ዘምልኾን ኣምላኽ፥ ስለምንታይ ዘየምልኹ ብምባል እየ። እቲ ብዙሕ ዘገርምን ዘተሓሳስብን ኮይኑ ዝረኸብኩዎ ግና፥ እቲ ኣነ ክረኽቦ ዝምነዮን ዝሃርፎን ዝነበርኩ ውሽጣዊ ሰላም፥ እቶም ክርስቲያን ግና ድሮ ረኺቦሞን ናቶም ገይሮሞን እዮም። እዚ ከኣ’ዩ እቲ ንዓይ ዘገርመኒ ዝነበረ፥ መልሲ’ውን ክረኽበሉ ዘይከኣልኩ።
ኣነ ካብቶም ክርስቲያን ዝበለጸ ሃብቲ ዘሎኒ ሰብ’የ። ክቡር ዝዋግኦም ክዳውንቲ’ውን እኽደን። ዝጎድለኒ ነገር’ውን ኣይነበረን። ይኹን እምበር ኣነ ክረኽቦ ዘይከኣልኩ፥ ሓደ ፍሉይ ነገር ግና ንሳቶም ኣለዎም። ማለት ኣብቲ ናይ ክርስትና- ሕይወት፥ ርእሰ-ተኣማንነትን, ትዕግስትን, ተጻዋርነትን, ሰላምን ክንበብ ይከኣል። ይኹን እምበር ስለምንታይ እቲ ዘለዎም ሰላምን ሓጎስን፥ ክዘርገሎም ከም-ዘሐጉሰኒ ሎሚ ክሕስቦ ከለኹ ይገርመኒ’ዩ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ፥ ሓደ ካህን ናብ ቤት-ጽሕፈተይ መጺኡ። ንሱ ልብሰ-ተክህኖ ለቢሱ ኣብቲ ቤት-ጽሕፈተይ ክርእዮ ከሎኹ፥ ሓደ ዘንቀጥቅጥ ነገር ጸሪጉ ዝወስደኒ ዘሎ ኮይኑ’ዩ ተሰሚዑኒ። ግዳስ ዝገበርኩ ገይረ ተረጋግኤ ንነፍሰይ ከምዚ ክብል ኣእመንኩዋ። “-እዚ ካህን’ዚ ሎሚ ኣብ ኢደይ ወዲቑ ኣሎ-“ ብምባል ብዛዕብኡ ዝኾነ ምግዳስ ከይገበርኩ፥ ሱቕ ኢለ ሥርሐይ ቀጸልኩ። ኣብ ቅድመይ ቀሪቡ ድማ ፊት ንፊተይ ደው በለ። ግዳስ ኣነ ግዱ ንዘይምግባር፥ መዛግብቲ እና-ኣጋላበጥኩ ብሥራሕ ዝተታሓዝኩ መሲለ ክርአ ደለኹ። ንገለ ደቓይቕ ምስ ተጸበየ ድማ፥ ቀስ ኢሉ ወይዘሮ ናህድ ሙትዋሊ ማለት ንስኽን ዲኺን-? ክብል ጠየቐኒ። ኣነ ድማ ቅንዕ ኢለ ጠሚተዮ።
ኣዒንቱ ክርእዮ ከሎኹ ግን ፍርሃት ተሰምዓኒ። ርግእ ዝበለን ትሕትና ዘለዎን ቁጥብ ዝበለን ሰብ’ዩ። ይኹን እምበር ኣነ ግን ብንዕቀት “-እወ ኣነ’የ-“ ኢለ መሊሰሉ። ጓሉ ኣብ ላዕላይ ግብጺ ካብ ዘሎ ቤት-ትምህርቲ፥ ናብ ሄልሜት ኤል ዘይቱን ንምቕያር ዝተጻሕፈ ደብዳቤ ሂቡኒ። ርግእ ኢሉ’ውን ሕቶኡ ክቕበሎ ለሚኑኒ። ኣነ ግና ንዕኡ ብምቁንጻብ፥ ድምጸይ ዓው ኣቢለ”-ካብ ላዕላይ ግብጺ ናብ ሄልሜት ኤል ዘይቱን ብሓደ ግዜ ስለምንታይ-?” ክብል ኣንጋሕጋሕኩሉ። ንሱ ግና ትሕትና ብዘለዎ ኣገባብ “-በጃኽን ልዕሊ ዓቕመይ ብዝኾነ ጸገም’ዩ-“ ብምባል’ዩ መሊሱለይ። ኣብዚ ከባቢ’ዚ ተቐማጢ ምዃነይ ዘረጋግጽ ሰነድ’ውን እንሆ። ኣኅዋታ’ውን ኣብዚ ከባቢ’ዚ ኣብ ዝርከብ ናይ ሕዝቢ ቤት-ትምህርቲ፥ ከምኡ’ውን መለስተኛ 2ይ-ደረጃ ትምህርቲ ቤት ዝተዛወራሉ ምስክር እንሆ-“ ብምባል ኣቕረበለይ።
ነቲ ዝቐረበ ሕቶ ንዘይምቕባል ዘኽእለኒ፥ ገለ ምኽንያት እንተ-ረኸብኩ ብምባል’ውን፥ ነቲ ዝቐረበለይ ወረቓቕቲ እናገናጸልኩ ረተመልከትኩዎ። ግዳስ ዝኾነ ምኽንያት ክኾነኒ ዝኽእል ክረክብ ኣይከኣልኩን። ብድሕሪ’ዚ ቅንዕ ኢለ ጠሚተዮ። ብዘገርም ኩነታት ድማ፥ ጸጥ ዝበለ ሰላማውን፥ ርእሰ-ምትእምማን ዘለዎን ዝተርጋግአ ኮይኑ ረኸብኩዎ። ብዝኾነ “-ኣቕዲመ ንቤት-ትምህርትና ዝኸውን ህያብ የድልየና’ዩ-“ ኢለ ከበሳጭዎ ደለኹ። እሱ ግና “-ካባይ ድዩ ዝድለ ዘሎ-? ኢሉ ተወከሰኒ። ኣነ ድማ “እወ ሓደ ሚእቲ-ፓውንድ ዘውጽእ ኣቑሑት ገዚእካ ከትምጽእ ኣሎካ-“ ኢለዮ። ንሱ ከኣ “-ሕራይ እሰማማዕ’የ-“ ኢሉ መልሲ ሃበ። ብምቕጻል ግን “-በጃኽን እቲ ጉዳይ ሕጂ ፈጽማለይ። ከመይሲ ንላዕላይ ግብጺ ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ዝነቅል፥ ሓደ ዓርከይ ስለዘሎ፥ ምስኡ ከማልኦ ምእንቲ ክኽእል’የ። እቲ ዝበልክናኒ ከኣ ክፍጽሞ እየ። ብምባል ተመቕሊሉ ለመነኒ።
ርግጽ’ዩ እታ ጓል ብቕዕቲ ስለ-ዝነበረት፥ እቲ ናይ ቅያር ሕቶ ንኸይፍጸም ዝዕንቅፍ ምኽንያት ኣይነበረን። ኣነ ግና እቲ ዘቕረብኩሉ ምኽንያት፥ ኣይቅበሎን ይኸውን ብምባል ከበሳጭዎ’የ ደልየ ዝነበርኩ። ንሱ ግና ነቲ ዘቕረብኩሉ ሓሳብ ተሳማሚዑዎ። ኣነ ግና ሓሳበይ ዘይከውን ምዃኑ ምስ-ረኣኹ፥ ድምጸይ ዓው ኣቢለ ከም ሓውሲ መግናሕቲ “-መጀመርታ ዝተበሃልካዮ ክትፍጽም ኣሎካ-“ ኢለዮ። ንሱ ግን ተረጋጊኡ “-እመናኒ-“ ክብል ተማሕጸነኒ። ብድሕር’ዚ ነቲ ልዙብ ዝኾነ ትሕትና’ቲ ክቃወሞ ኣይከኣልኩን። ስለዚ’ውን ኣብቲ ወረቐት ክታመይ ኣንቢረ፥ ማኅተም’ውን ሓቲመ ክውድኣሉ ተገዲደ።
ቅድሚኡ ከምዚ ገይረ ኣይፈልጥን እየ። ከምኡ ንኽገብር ዝደፍኣኒ ሓደ ኃይሊ ከይሃለወ ግን ኣይተርፍን። ብውሽጠይ “-እቲ ዝበልኩኻ ሓገዝ ኣየድልን’ዩ። እዚ ኣገባብ’ዚ እውን ገርናዮ ኣይንፈልጥን። በቲ ዝገበርኩኻ ኩሉ’ውን ይቕሬታ ግበረለይ-“ ክብሎ ሓሲበ ነይረ። ግዳስ ዝኾነ ነገር ክብል ትብዓት ኣይረኸብኩን። ድሕሪ ምኻዱ ድሕሪ ሓደ ሰዓት ኣቢሉ ይኸውን፥ ናይ 100 ፓውንድ ቼክ ሒዙለይ ምስመጸ፥ ኣዚየ’የ ተደኒቐ ። ናይ መምሃሪ ጠረጴዛ ንምምጻእ ከድልየኒ ከሎ ድማ፥ ሓደ ሰብ ጥራይ’ዩ ምልኣኽ ዘድልየክን ኢሉኒ። ኣብዚ እዋን’ዚ ስለምንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥን። ኣብ ሕይወተይ ንመጀመርታ ግዜ፥ በደል ከም-ዝፈጸምኩ ኮይኑ፥ ኣብ ውሽጠይ ተሰሚዑኒ።
እቲ ካህን ብኢዱ ሰላም ድሕሪ ምባሉ ኣመስጊኑኒ ከደ። ኣብ ውሽጠይ ዝተፈጥረ ጋሻ ነገር ግን ክፈልጥ ዝኸኣለ ኣይመስለንን። ብዝኾነ ሰውነተይ ክረጋጋእ ስለ-ዘይከኣለ፥ ኣብ ውሽጠይ ብቐጻሊ ሓደ ሕቶ ይህውጸኒ ነበረ። “-ንምዃኑ ኣብ ውሽጢ’ዚ ካህን እንታይ’ዩ ዘሎ-? ከመይሲ እዚ ኩሉ ከስተናዕቖን ከመናጭቖን ከሎኹ፥ ብኸመይ’ዩ ብትዕግስቲ ክቕበሎን ክጻወሮን ዝኸኣለ-? ብኸመይከ ብትሕትና ክምልሰለይ ክኢሉ-? ብርግጽ እዚ ሰብ’ዚ ኣነ ዝሰኣንኩዎ ነገር፥ ንሱ ክረኽቦ ክኢሉ ኣሎ ማለት’ዩ። ከመይሲ ኣነ ነዚ ዘይናወጽ ውሽጣዊ ሰላም’የ ዝደሊ ነይረ።
ነዚ ኩነታት’ዚ ንኽርስዕ’ውን ብዙሕ ፈቲነ ነይረ እየ። እንተኾነ ብዘይ ሓሰብኩዎን ብዘይ ተጸበኹዎን ሰዓት፥ እቲ ነቲ ካህን ዝገበርኩዎ ኩሉ ኣብ ሓሳባተይ ኣናመጸ፥ ኣጨንቕ የብለኒ ምንባሩ እዝክር። እተን ፍቕርን ለውሃትን ዘንጸባርቓ ኣዒንቲ’ቲ ካህን፥ ኣብ ኣዒንቲ ሕልናይ ይመላለሳኒ ነበራ። ድሕሪ ብዙሕ ቃልሲ ግና እናረሳዕኩወን ስለ-ዝኸድኩ፥ ኣብቲ ቅድም ዝነበርኩዎ መንነት ተመሊሰ እርከብ ኣለኹ። እዚ ድማ ሓደ ዓቢይ ዕዳ ጾር፥ ካብ ዝባነይ ዝወርደለይ ኮይኑ ተሰምዓኒ። እቲ ከምኡ ምዃነይ ንሠናየይ ድዩ ነይሩ ወይስ ኣይኮነን፥ ክፈልጥ ኢለ ሓሲበሉ’ውን ኣይፈልጥን። ነቲ ምስቲ ካህን ዘጋጠመኒ ጉዳይ ምርስዐይ ግን ኣይጸላእኩዎን። ከመይሲ ካብ ሓደ ብቐጻሊ ዘጨንቐኒ ዝነበረ ጉዳይ፥ ዝተገላገልኩ ኮይኑ’ዩ ተሰሚዑኒ። እቲ ከምኡ ምሕሳበይ ልክዕ ድዩ ነይሩ ወይስ ኣይኮነን-? ርግእ ኢለ ክሓስበሉ’ውን ኣይደለኹን።
ከም ኣቈጻጽራ ዘመን ኤውሮጳውያን፥ ኣብ 1986/87 ናይ ትምህርቲ-ዘመን። እቲ ናይ ትምህርቲ ምምሕዳር ቤት-ጽሕፈት፥ ሓንቲ ክርስቲያን ዝኾነት ዳይረክተር ንቤት-ትምህርትና ምምዳቡ ተሰምዐ። እዚ ዜና’ዚ ሓቂ ምዃኑ ምስ-ተረጋገጸ፥ ኣነ ብጣዕሚ ሰንበድኩ። ከመይ ኢላ’ያ ንዓይ ሓንቲ ክርስቲያን ሓለቓ ክትህልወኒ ትኽእል-? ብጭራሽ ክቕበሎ ዘይክእል’ዩ ብምባል’ውን ብሕልናይ ነጸግኩዎ። ስለዚ’ውን ገና እግራ ከይኣተወ ከሎ፥ ብኸመይ ከባርራ ከም-ዘሎኒ ናይ ተንኮል ገመድ ክፍሕስ ጀመርኩ። ነዚ ተንኮል’ዚ ንምትግባር ከኣ፥ ዘሎኒ ዓቕሚ ጸንቂቐ ካብ ጫፍ ንጫፍ ንኹሉ በጻሕኩዎ። ብሰላም ተረጋጊኣ ክትሠርሕ ከም-ዘይትክእል ንምግባር ዘውጻእዎ መደብ ከኣ፥ ኣብ ኩሉ ክዝርግሖ ከኣልኩ። ካብ ኩሉ ከም-እትንጸል ንምግባር’ውን ብምሉእ ዓቕመይን ክእለተይን ተንቀሳቐስኩ። ተቐባልነት ከም-ዘይትረክብን፥ ዋጋ ዘይብላ ኮይና ከም-እትተርፍን ከኣ ብዙሕ ሠራሕኩላ። ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ እግራ ከተዕርፈላ እትኽእል ባይታ፥ ክትረክብ ክሳብ ዘይትኽእል ከኣ ኣጽብብ ኣበልኩላ። ኣብ ቤት-ትምህርትናስ ድማ ሓንቲ-ክርስቲያን-!! እዚ ፈጺሙ ዘይከውን’ዩ በልኩ። እንኳን ክግበር ክሕሰብ’ውን ዝግብኦ ኣይነበረን፥ ብምባል ድማ ንምስልምና ዘሎኒ ኣኽብሮት ክገልጽ ዘኽእለኒ ኣጋጣሚ ረኸብኩ። በዚ ድማ እቲ ዘውጻእኩዎ መደብ ክዕወት ከም-ዝኽእል፥ ርግጸኛ ክኸውን ከኣልኩ።
ከምቲ ዝተባህለ ድማ እታ ዝተባህለት ክርስቲያን ዳይረክተር፥ ክትመጽእ ከኣለት። ሰላም ረኺባ ክትሠርሕ ዘኽእላ ባይታ ግን ኣይረኸበትን። ንዕኣ ሰላም ንምኽላእ ድማ ኣነ ዋና ሥርሐይ ገይረ ተተሓሓዝኩዎ። እቲ ኩነታት ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ፥ ዘይተረጋግ ህሞት ይርከብ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ድማ፥ ኣብ መጨረሻ ሓደ ወርቃዊ ኣጋጣሚ ተፈጥረለይ። ማለት ኣብ ሳይንስ-ዲፓርትመንት ናይ 10-ይ ክፍሊ ተማሃሮ፥ ዳርጋ ዝበዝሑ ክርስቲያን’ዮም ነይሮም። ብዝተዋህቦም ፕሮጀክት መሠረት ድማ፥ ሓደ ናይ መጽሓፍ-ቅዱስ ጥቕስታት ዘለዎ መጽሔት ከዳልዉ ክኢሎም። እዚ ኩነታት’ዚ ናባይ መጺኡ ዝጠቈመኒ፥ ሐደ ኣስላማይ መምህር እዩ። እዚ ምስ ሰማዕኩ ክልተ ግዜ ክሓስብ ዘግብረኒ ምኽንያት ኣይነበረን። ስለዚ’ውን ብቐጥታ ናብዚ ዝተባህለ ክፍሊ ብምምራሕ፥ ነቲ ዝተባህለ በቶም ክርስቲያን ተማሃሮ ዝተዳለወ መጽሔት፥ ቀዳዲደ ደርበኹዎ። ነቲ ዝፈጸምኩዎ ተግባር ድማ ብሕልናይ ዓገብኩሉ። ተሓጉሰ’ውን ፍንጭሕ በልኩ።
እቲ ክጽበዮ ዝጸናሕኩ’የ ሕጂ ረኺበ። ሽዕኡ ከይወዓልኩ ከይሓደርኩ ኣከታቲለ ድማ፥ ናብ ወረዳ ምሥራቕ-ካይሮ፥ ናይ ኣብያተ-ትምህርቲ ተቘጻጻሪ ቤት-ጽሕፈት፥ “-ከቢድ-ምሥጢር-“ ዝብል ማኅተም ዝዓረፎ ደብዳቤ ጸሓፍኩ። ኣብቲ ደብዳቤ ድማ እቶም ተማሃሮ ነዚ ከቢድ ዝኾነ ገበን’ዚ ክፍጽሙ ዝደፈፈኣቶም፥ እታ ሓዳስ ዳይረክተር እያ ብምባል፥ ናይቲ ገበን ተሓታቲት ገይረ ኣቕረብኩዋ። ብተወሳኺ’ውን ናይዛ ዳይረክተር ዕላማ፥ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ናይ ሃይማኖት ምስሕሓብ ክትፈጥር ናይ ምድላይ ተንኮል ከምዘለዋ ከረድእ ከኣልኩ። እቲ ኩነታት ተጻርዩ ህጹጽ ስጉምቲ ክውሰድ ብምባል’ውን ኣተሓሳሰብኩ። ብቕልጡፍ ክውሰን ካብ ዝነበረኒ ተርባጽ’ውን፥ እቲ ደብዳቤ ብሰብ’የ ሊኢኸዮ።
ንጽባሒቱ ናይቲ ጉዳይ ውጽኢት ክፈልጥ ተሃንጥየ ስለ-ዝነበርኩ፥ ገና ብንግሆኡ ከሎ’የ ኣብ ሥርሐይ ዝተረኽብኩ። ከም-ዝተረዳእኩዎ ድማ እቲ ናይ ኣብያተ-ትምህርቲ ተቘጻጻሪ በዓል-ሥልጣን፥ ነቲ ኩነታት ኣጻርያ ሪፖርት እትገብር፥ሓንቲ ተራር ኣስላመይቲ ምልኣኹ ተፈልጠ። እታ ነቲ ኩነታት ከተጻሪ ተላኢኻ ዝመጸት፥ ሒጃብ ወይ መሸፈኒ ካብ ገጻ ኣልጊሳ ዘይትፈልጥን፥ ንክርስቲያን’ውን ቅንጣብ ትኣክል ድንጋጽ ወይ ርሕራሔ ዘይብላ ምዃናን እፈልጣ’የ። ብዝኾነ ንሳ እታ መርማሪት፥ ኣብቲ ዝተባህለ ጉዳይ ኢድ ኣለዎም ኣብ ዝተባህሉ፥ ኣብ ኣርባዕተ ተማሃሮ ብምትኳር’ያ መርመርኣ ዝጀመረት። ኩላቶም ድማ ካብቲ መርመራ ወዲኦም ክወጹ ከለዉ፥ ክበኽዩ ይርኣዩ ነበሩ። ንነፍስ-ወከፎም ድማ ሓሓደ ሰዓት ዝወሰደ መርመራ ተኻይዱሎም እዩ። እቲ ውጽኢቱ ገና ዘይተፈልጠ’ኳ እንተነበረ፥ እቲ መደበይ ግና ሠሪሑ’ዩ።
ይቕጽል


text:
ዜና ፅሑፍ ወርሒ ሓምለ 2009
- Last Updated on 09 August 2017
- Hits: 161
27/11/2009
ቅድሚ ትማሊ ብገበን ግዕዝይና ተጠርጢሮም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝውዓሉ 3ተ ውለቀ ሰባት ቤት ናብ ፍርዲ ቀሪቦም፡፡
ብርጋዴር ጀኔራል ኤፍሬም ባንጌ፣ ዋና ስራሕ መካየዲ ፋብሪካ ሽኮር ተንዳሆ ኣይተ ዮሴፍ በጋሻው፣ መራሒ ጉጅለ ኣቅርቦት ኣቁሑት ኮርፕሬሽን ኮንስትራክሽን መንገድታት ኢትዮጵያን ኣይተ ካሳየ ካቺ እዮም ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም፡፡ እዞም ተጠርጠርቲ እውን ልዕሊ 293 ሚሊዮን ቅርሺ ኣብ መንግስቲ ጉድኣት ብምብፅሖም እዮም ተጠርጢሮም፡፡ ብፍላይ እውን ብርጋዴር ጀኔራል ኤፍሬም ካብ ፕሮጀክት ኦሞ ኩራዝ ፋብሪካ ቁፅሪ 5 ካብ በጀት እቲ ፕሮጀክት ዝቅንስ ምስ ካልኦት ኣብ ቁፅፅር ዘይውዓሉ ደለልቲ ብምምሽጣር 184 ሚሊዮን ቅርሺ ንውልቀ ረብሕኦም ምውዓሎም ተገሊፁ፡፡ ፖሊስ እውን ክሲ ብርጋዴር ጀኔራል ኤፍሬም ባንጌን ዮሴፍ በጋሻውን ምስ ካልኦት መዛግብቲ ብሓባር ንክቐርብ ንላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢፌድሪ ካልኣይ ምድብ መጋባእያ ገበን ሓቲቱ እዩ፡፡ እቲ ቤት ፍርዲ እውን 30 ነሓሰ /2009 ተለዋጢ ቆፀሮ ሒዙ ኣሎ፡፡ ፖሊስ ኣብ ተጠርጣሪ ካሳየ ካቺ ድማ ተወሳኺ ምፅራይ ከካይድ 14 መዓልታት ምሕታቱ ፀብፃብ ኤፍቢሲ የመላኽት፡፡
ዝምልከቶም ኣካላት ተዋዲዶም ብዘይምስርሖም ሕማም ዕቡድ ከልቢ እቲ ሕማም ንምክልኻል ዝስርሑ ተግባራት ዘድሊ ውፅኢት ኣየምፅኡን ተባሂሉ፡፡
ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ እቲ ሕማም ንምክልካል ክፍፀሙ ኣብ ዝገበርኦም ተግባራት ዓውደ መፅናዕቲ የካይድ ኣሎ፡፡ እቲ ፀገም ብግቡእ ንምክልካል ዝምልከቶም ኣካላት ብሓባር ክሰርሑ ከምዝግባእ እንስትቲዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ገሊፁ፡፡ እቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኣብ ዝግበር ፃዕሪ እውን እቲ ሕማም ምስ ሃይማኖት ምትሕሓዝን ብቅልጡፍ ናብ ሕክምና ዘይምኻድን ፣ ዘይዓበየ ኣተሓሳስባ ሕብረተሰብ ፣ምንኣስ ምትሕብባር ዝምልከቶም ኣካላት ፈተናታት እዮም ተባሂሎም፡፡ መተሓባበሪ ኬዝቲም ምርመራ ሕማማት እንስሳ እቲ ኢንስቲትዩት ዶክተር ኣሰፋ ደሬሳ ኣብ ሃገርና እቲ ሕማም ንምክልኻል ብላባራቶሪ ዝተሓገዙ ስራሕቲ ዋላ ኳ ተተፈፀሙ በቲ ዝድለ መጠን ውፅኢት ከምፅኡ ኣይከኣሉን ኢሎም፡፡ ከም መግለፂ ዶክተር ኣሰፋ ንዝሓለፈ 60 ዓመታት ክትባት ብምፍራይን ብምብፃሕን ካብዚ ብተወሳኺ ዘመናዊ ሕክምና ንኽህሉ እቲ ኢንስትቲዩት እጃሙ ከወፊ ምፅንሑ ገሊፆም፡፡ ን2ተ መዓልቲ ኣብ ዝፀንሕ ዓውደ መፅናዕቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ሰብሞያ ፣ተወከልቲ ሚኒስተር ጥዕናን ዝምልከቶም ኣካላት እናተሳተፉ እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ፅባሕ ህፁፅ ኣኼባ ከሳልጥ እዩ፡፡
ፅባሕ ንጉሆ ሰዓት 3 ኣብ ዝጅምር እቲ ኣኼባ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ዘቕርብዎ ዝተፈላለየ ሽመታት ክፀድቕ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ እውን ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ይናዋሕ ኣይናዋሕ ዝብል ውሳነ ክሓልፍ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር፡፡ ኣባላት ካብኔ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝኾኑ 2 ሚኒስተራት ኣብ ቀረባ እዋን ብፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ብኣምባሳደርነት ምሻሞም ይዝከር፡፡ ኣብቲ ናይ ፅባሕ ኣኼባ እውን ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ነቲ ቦታ ዝትክኡ ሓደሽቲ ተሾወምቲ ክቀርቡ እዮም ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብኪኢላታት ርክብ ህዝቢ ዝስርሑ መፅናዕታት ትክክለኛ ሪኢቶ ህዝቢ ኣብ ምንፅብራቅን ዝግባእ ሓበሬታ ኣብ ምሃብን ጉድለት ከም ዘለዎ ሙሁራን እቲ ዘፈር ገሊፆም፡፡
ብመሳናዳኣይነት ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሸን መንግስቲ ተዳልዩ ዝነበረ ፎረም ሚዲያ ኮምኒኬሽን ተዛዚሙ፡፡ ሰብ ሞያ እቲ ዓውዲ ከም ዝገለፅዎ እውን ብኪኢላታት ርክከብ ህዝቢ ኣብቲ ሞያ ዝካየድ መፅናዕታት ኣብ ኣመራርፃ መርኣያ ኣብ ኣመላልኣ መሕተትን ጉድለት ይርኣዮም እዩ ኢሎም፡፡ ሚኒስተር ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስታት ዶክተር ነገሬ ሌንጮ ፣መፅናዕታት ርእቶ ህዝቢ ሓረስታይ ፣ሙሁራት ፣ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ካልኦት ክፋላት ማሕበረሰብን ከካትትን ገለልተኛ ክኸውን ይግባእ ኢሎም፡፡ ብመሪሕነት ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ኣብ ዝተመሰረተ ሪፎርም መራኸቢ ሓፋሽ ኣብቲ እዋን ዝተዘተየሉ እንትኾን በቲ ቤት ፅሕፈት እውን ኮሚቴ ተዋቂሩ ሰነድ ምስንዳእ እውን ቅድሚ 3ተ ኣዋርሕ ተጀሚሩ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
26/11/2009
ኣበዚ በጀት ዓመት 33 ሚኢታዊ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ስራሕቲ ልምዓት ብውሽጣዊ እቶቱ ንምሽፋን ይሰርሕ ከምዘሎ በዓል መዚ እቶት ክልል ኦሮሚያ ገሊፁ፡፡
ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ እቶት ክልል ኦሮሚያ ኣይተ ኣህመድ ቱሳ መንግስቲ እቲ ክልል ካብ ሕብረተሰብ ዝተልዓሉ ብዙሓት ሕቶታት ልምዓት ብዝግባእ ንምምላስ እቲ ዝፍልፍልን ዝእከብን እቶት ይውስኖ ኢሎም፡፡ ኣብ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ክልል ልዕሊ 18 ቢሊዮን ብር እቶት ንምእካብ ትልሚ ሕዚ ይስራሕ ከምዘሎ ገሊፆም፡፡ ኣብ 2010 ዓ/ም ካብ ስሩዕ ፣ማዘጋጃቤት ከምኡ እውን ታክስን ታክሲ ካብዘይኾኑ ፍልፍል እቶታት ንምእካብ ዝተተለመ 18 ቢሊዮን ብር ሙሉእ ንሙሉእ ንምዕዋት ብትኩረት ይሰርሕ ከምዘሎ እቶም ዳይሬክተር ገሊፆም፡፡ ክሳብ ሕዚ ልዕሊ 45 ሚኢታዊ ዝኸውን እቶት እቲ ክልል ዝእከብ ካብ ሰራሕተኛታት መንግስቲ እዩ ዝበሉ እቶም ዋና ዳይሬከተር ካብ ማሕበረሰብ ንግዲ ዝእከብ ገንዘብ ድማ 30 ሚኢታዊ ጥራሕ ምዃኑ ተዛሪቦም፡፡ ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ክልል ንምክልኻል ዘይሕጋውያን ነጋዶ ብዝተገበረ ፃዕሪ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ዝተዋፈሩ ልዕሊ 60 ሽሕ ነጋዶ ናብ መርበብ ንግዲ ክኣትው ከምዝተገበረ ገሊፆም ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ መንጎ ሰብ ንብረት ተሽከርከርትን ኣሽከርከርትን ሕጋዊ ውዕሊ ክህሉ ዘገድድ መምርሒ ምድላው በዓል መዚ ፌዴራል መጓዓዝያ ገሊፁ፡፡
እቲ ዝተዳለወ መምርሒ ኣሽከርከርቲ መረጋገፂ ብቅዓት ከይሓዙ ከየሽከርክሩ ዝእግድ እዩ፡፡ ኣብቲ በዓል መዚ ዳይሬክተር ምርግጋፅ መጓዓዝያ ፅዕነት ኣይተ ኣለማዮሁ ወልዴ ኣብ ክልቲኦም ኣካላት መንጎ ሕጋዊ ውዕሊ ስምምዕነት ስራሕ ዘይምህላው ሰብ ሃፍቲ ንብረቶም ንዝፍለጥ ሕጋዊ ኣሽከርካሪ ከይህብን፣ ኣሽከርከርቲ ድማ ዝተረጋገፀ ውሐስና ስራሕ ከይህልዎም ዝገብር ኮይኑ ዝፀንሓ ኾይኑ እቲ በዓል መዚ ፀገም ንምፍታሕን እቲ ዘፈር ብሕጋዊ ስርዓት ንምምራሕን ዝተፈላለዩ ተግባራት እናፈፀመ ከምዝርከብ ገሊፆም፡፡ እቲ መምርሒ ካብ ኣሽከርከርቲ ሰብ ንብረት ተሽከርከርትን ትፅቢት ዝግበር ጉቡኣትን ዝወሰድዎም ሓላፍነትን ብግልፂ ዘቐመጣ እዩ፡፡ እቲ መምርሒ ናብ ተግባር እንተኣቱ ሓደ ኣሽከርካሪ ናብ ስራሕ እንትኣትው ጎናጎኒ ሕጋዊ መዘወሪ ፍቓድ መረጋገፂ ሞያ ብቅዓት ከቀርብ ስለዝሓትት ብዘይፍቓድ ከሽከርክር ኣይኽእልን፡፡ እቲ መምርሒ ኣብ ዝቕፅል ዓመት ናብ ተግባር ክኣትው ተባሂሉ ትፅቢት ከምዝገብር ፀብፃብ ኤፍቢሲ የመላኽት፡፡
ጉጅለ ልኡኽ ሚኒስተራትን ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስቲን ሶማልያ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ክገብር እዩ፡፡
እቲ ጉጅለ ን9 ሚኒስተራት ሓዊሱ 30 ሰብ መዚ ፌዴራልን ክልልን እታ ሃገር ዝሓቖፈ እዩ፡፡ መግለፂ ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ከምዘመላኽቶ ንሓደ ሰሙን ኣብ ኢትዮያ ፃኒሒት ዝህልዎ እቲ ጉጅለ ልኡኸ ምስ ሰብ መዚን ሓለፍትን ሚኒስተር ፌዴራልን ኣርባሕቲ እንስሳን፣ ቤት ምኽሪ ፈዴሬሽን፣ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን በዓል መዚ ኣታውን ጉምርክን ኢትዮጵያ ክዝቲ እዩ፡፡ ኣብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን ዑደት ዝገብር እቲ ጉጅለ ኣብ ኣፈታትሓ ጎንፅን ጉዳያት ካብ ኢትዮጵያ ልምዲ ክቐስሙ እዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ትካል ልምዓት ኢንድስትሪ ውደብ ሕቡራት ሃገራት ዩኒድ ካብ ኢትዮጵያ ኣብ ናይጀርያ ማእኸላት ኢንድስትሪ ንምህናፅ ዘኽእሎ ልምዲ ምቕሳሙ ገሊፁ፡፡
ካብ ኢትዮጵያ ዝተረኸበ ልምዲ ምጥያሽ ማእኸላት ኢንደስትሪ ንውህደትን ምትሕብባር ኢኮኖሚ ኣፍሪካ ቀንዲ መረኣያ እዩ ዝበላ እቲ ትካል ካብ ኢትዮጵያ ዝወሰዶ ልምዲ ኣብ ናይጀርያ ከምዘተግብሮ ገሊፁ፡፡ ተወካሊ ኣብ ኢኮዋስ እቲ ትካል ጆን ባኮሌ ኣብ ዞባ ኢንድስትሪ ኣቡጃ ናይጀርያ ንዝህነፁ ሰፋሕቲ ማእኸላት ኢንድስትሪ ድጋፍ ከምዝግበረሎም ገሊፆም ይብል ንዘጋርድያን ዝፀርሐ ኤፍቢሲ፡፡
25/11/2009
ቻይና ቀንዲ መሓዛ ልምዓት ኢትዮጵያ እያ ኢሎም ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ፡፡
እቶም ፕሬዝዳንት ስራሕ እዋኖም ኣእኺሎም ናብ ሃገሮም ምስ ዝምለሱ ዘለው ኣምባሳደር ቻይና ኣብ ኢትዮጵያ ላ ይፋን ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተዛሪቦም፡፡ እቶም ኣምባሳደር ኣብ ፃኒሕቶም ንምጥንኻር ርክብ ከልቲኤን ሃገራት ብዙሓት ተግባራት ፈፂሞም እዮም ዝበሉ ዶክተር ሙላቱ ቻይና ብፍላይ ድሕሪ 2003 ዓመተ ፈረንጂ ልምዓት ኢትዮጵያ ብምድጋፍ ዓብይ ኣበርክቶ ትገብር ኣላ ኢሎም፡፡ ቻይና ፍልፍል ገንዘብ ንህንፀት ዓባይቲ ፕሮጀክታት ኢትዮጵያ እያ ዝበሉ እቶም ፕሬዝዳንት ሰብ ሃፍትን ሰብ ሞያን እታ ሃገር እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ሃገርና ይሳተፉ ኣለው ኢሎም፡፡ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ለውጢ ከባቢ ኣየር፣ ምንካይ ድኽነትን ውሕስና ምግብን ኣብ ዓለም ለኻዊ መድረኽ ሓበራዊ ወፍሪ ይፃማ ኣለዋ እውን ኢሎም፡፡ እቶም ተሰናባቲ ኣምባሳደር ብወገኖም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝፀንሕሉ ክልተ ዓመትን መንፈቕን ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ዕብየት ተመዝግብ ከምዘላ ምርግጋፆም ምስ ገለፁ ኢትዮጵያ ኣባል ተቐያሪት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኾይና ምምራፃ ምስ ቻይና ዘለዋ ሓበራዊ ስራሕ ዘጠናኽር እዩ ኢሎም፡፡ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ኢትዮጵያን ቻይናን 47 ዓመት ኣቁፂሩ ኣሎ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ 2010 ዓ/ም ንዝካየድ ቆፀራ ህዝበን ኣባይትን ኣድላይ ቅድመ ምድላዋት ከምዝገበረ ኤጀንሲ ማእኸላይ ስታቲክስ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ኤጀንሲ ከም ዝበሎ እቲ ቆፀራ ኣብ መፋርቕ መፃኢ ወርሒ ክጅምር እዩ፡፡ ካብ ዝተፈላለዩ ክልላት ዝተውፃፅኡ 180 ሽሕ መምህራን ሰብ ሞያ ሕርሻ፣ ኤከስቴንሽንን ካልኦት ቆፀራ ህዝብን ኣባይትን ንምክያድ ተዳልዮም ኣለው ኢሉ፡፡ ዳይሬክተር ስነ-ህዝቢ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ሳህለ ጥላሁን ፣እቲ ቆፀራ ንምምሕያሽ ፖሊስታት እታዎት ዝርከብሉ ብምዃኑ ዘለዎ ሃገራዊ ረብሓ ብምርዳእ ኣብቲ ዝግበር ቆፀራ ሕብረተሰብ ነቶም ኪኢላታት ዘድሊ ኩሉ ሓበሬታ ብምሃብ ሓገዝ ንኽገብር ፀዊዖም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቁፅሪ ብኸቢድ ገበን ግዕዝይና ተጠርጢሮም ኣብ ቁፅፅር ዝውዓሉ ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ፣ ሰብ ሃፍትን ነጋዶን 45 በፂሑ፡፡
ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ ፌዴራል ከምዝገለፆ ተወሰኽቲ ተጠርጠርቲ ኣብ ቁፅፅር ንምውዓል ዝግበር ምንቅስቃስ እውን ተጠናኺሩ ቀፂሉ ኣሎ፡፡ ኣብ ቀፀልቲ መዓልታት እውን ቁፅሪ ኣብ ቁፅፅር ዝውዕሉ ተጠርጠርቲ ክውስኽ ከምዝኽእል ንሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ ፌዴራል ፀሪሑ ኢቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ስሩዕ ኣኼባ ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ሊግ መናእሰይ ኢህወዴግ ካብ 28 ሓምለ ክሳብ 1 ነሓሰ ኣብ ከተማ ወላይታ ሰዶ ከምዝካየድ ተገሊፁ፡፡
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት እቲ ሊግ ኣይተ ሙቀት ታረቀኝ ከም ዝገለፅዎ እቲ ኮሚቴ ኣብ ዓመታዊ ኣፈፃፅማ ስራሕ ክዝቲ እዩ፡፡ ኣኼባ ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ሊግ መናእሰይ ኢህወዴግ ኣብዚ ዓመት ንራብዓይ እዋን የካይድ ከምዘሎ ዝገለፁ ኣይተ ሙቀት ንምጥንኻር ክረምታዊ ወፍሪ መናእሰይ ኣንፈት ምቕማጥ፣ ምጥንኻር ውሽጣዊ ኣሰራርሓን ምንካይ ስእነት ስራሕ መናእሰይን ትኹረት ዝግበረሎም ጉዳያት እዮም ኢሎም፡፡ ኣኼባ እቲ ኮሚቴ ኣብ ወላይታ ሰዶ ክካየድ ዝተመረፀሉ ኣብታ ዞባ ዝርከቡ መናእሰይ reasonable youth dialogus ብዝብል ሓሳብ ንምፍታሕ ፀገማት ልምዓት ሰናይ ምምሕዳርን የንቀሳቕሱ ብምህላዎም እዩ ኢሎም፡፡ ኣብታ ዞባ ዘሎ ሰናይ ተሞክሮ ናብ ኩሎም ክልላትን ምምሕዳር ከተማታትን ንምስራሕ ፃዕሪ ክገብር እዩ ምባሎም ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
መፅናዕትን ምርምርን ቅረታ ኣካል ቅድመ ሰብ ንምጥንኻር እጃም ዩንቨርስታት ሃገርና ክዓቢ ፃዕሪ ይግበር ኣሎ ተባሂሉ፡፡
ሻድሻይ ጉባኤ ማሕበር ሰብ ሞያ መፅናዕቲ ምርምርን ቅረታ ኣካል ቅድመ ሰብ ምብራቕ ኣፍሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ትማሊ ኣብ ዝተጀመረሉ እዋን ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ መፅናዕትን ሓለዋን ሓድጊ ኣይተ ዮናስ ደስታ ንምዕባይ እቲ ዘፈር ምዕባይ እጃም ዩንቨርስታት ወሳኒ እዩ ኢሎም፡፡ ዩንቨርስታት ሃገርና ብመርሃ ግብሪ ካልኣይን ሳልሳይን ዲግሪ ብመፅናዕትን ምርምርን ቅረታ ኣካል ክህባ ብምግባር ንምዕባይ እቲ ዘፈር ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም፡፡ በዚ እውን ኣብ ዩንቨርስታት ኣዲስ ኣበባ ፣ኣክሱም መቐለን ጎንደርን ይወሃብ ኣሎ ኢሎም፡፡ ኣብቲ ክሳብ ፅባሕ ዝቕፅል ጉባኤ ሰብ ሞያ ኣፍሪካ፣ ኤስያን ኣውሮፖን ይሳተፉ ኣለው ይብል ፀበፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
24/11/2009
ትምህርቲ መዕበይ ግንዛበ ድሕንነት ትራፊክ ኣብ ስርዓት ትምህርቲ ተጠቃሊሉ ክወሃብ ተወሲኑ፡፡
በዓል መዚ መንገዲ ፌዴራል ትምህርቲ ድሕነነት ትራፊክ በቢ ብርኩ ኣብ ዝርከቡ ክፋላት ትምህርቲ ከም ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ንክወሃብ ምስ ሚኒስተር ትምህርቲ ኣብ ምርድዳእ ከም ዝበፅሓ ኣፍሊጡ፡፡ ትምህርቲ ድሕንነት ትራፊክ ተምሃሮ ካብ ግዘ ቁልዕነቶም ጀሚሩ ኣብ ድሕንነት ትራፊክ ፣ሕግታትን ደንቢ ዓሚቕ ግንዛበ ክህልዎም ዝገብር እዩ፡፡ ቅድሚ ሕዚ ምስ ዓይነታት ትምህርቲ ማሕበራዊ ሳይንስ ተጠቃሊሉ ክወሃብ ዝፀንሓ ትምህርቲ እኹል ብዘይምዃኑ ድሕሪ 2 ዓመታት ኣብ ዝካየድ ክላስተር ትምህርቲ ብሰፊሑ ከምዝጠቓለል ሚኒስተር ትምህርቲ ኣፍሊጡ፡፡ በቢ ዓመቱ ብምኽንያት ዘጋጥም ሓደጋታት ትራፊክ ኣስታት 5ሽሕ ሰባት ብብርኪ ሃገር ንሞት ከምዝሳጥሑ መረዳእታት የመላኽት ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ዩንቨርስቲ ወላይታ ሰዶ ባልዕ ባርኖስ ኣሜሪካ ሙሉእ ብሙሉእ ከጥፍእ ዝኸአል መድሓኒት ብምርምር ምርካቡ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ መድሓኒት ተፈቲኑ ውፅኢታዊ ምኻኑ ዝተረጋገፀ ኾይኑ ተመራማርን ሓጋዚ ፕሮፌሰር ዳዊት ዳልጋ ኣብቲ ምርምር ንነዊሕ እዋን ምርምር ክገብሩ ፀኒሖም እዮም፡፡ እቲ መድሓኒት ኣብ ከባቢና ካብ ዝርከቡ እፅዋት ብምውህሃድ ዝተረከባ ባዮሎጂካል መድሓኒት ምኻኑ እቶም ሓጋዚ ፕሮፌሰር ገሊፆም፡፡ እቲ መድሓኒት ኣብ ተሓራሳይ መሬት ተፈቲኑ ውፅኢታዊ ኾይኑ እዩ፡፡ እቲ መድሓኒት ኣብ ቤተ ፈተነ ኣብ ውሽጢ 25 ደቓይቕ ኣብ ተሓራሳይ መሬት ድማ ኣብ 50 ደቂቓ ውሽጢ ነቲ ባልዕ ከም ዝቐተሎ ዝሓበሩ እቶም ፕሮፌሰር ብፍላይ ክሳብ ሕዚ ኣብ 4 ቀበሌታት ተፈቲኑ ውፀኢታዊ ኾይኑ እዩ ኢሎም፡፡ በቲ ዩንቨርስቲ ዝተረኸበ እቲ መድሓት ናብ ኩሉ ከባቢ ንምብፃሕ እቲ ዩንቨርስቲ መሰል በዓል ዋናነት ይፅበሎ ዝብሉ ምክትል ፕሬዝዳንት ዘፈር ጉዳያት ማሕበረሰብን ምርምርን ዶክተር ብርሃኑ ኩማ እዮም ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣርቲስት ተስፋዮ ሳህሉ ወይ እውን ኣበባ ተስፋዮ ኣብ መበል 94 ዓመቶም ብሞት ተፈልዮም፡፡
ኣርቲስት ኣበበ ተስፋዮ ሳህሉ ቅድም ክብል ኣብ ባሌ ክፍለ ሃገር እናተበሃለ ዝፅዋዕ ፍሉይ ሹሙ ኮዶ ኣብ ዝተበሃለ ከባቢ ብ1916 ዓ/ም ተወሊዶም፡፡ ወዲ 14 ዓመት ምስ ኣኸሉ ናብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣምሪሖም ትምህርቶም ክከታተሉ ዝኽኣሉ እንትኾን ቀፂሎም ድማ ኣብ ባህልን ትያትርን ኣዲስ ኣበባ ተቐፂሮም ተዋሳኣይነት ስራሕ ተቐፂሮም ዝተፈላለዩ ተዋሳኢታት ክሰርሑ ኪኢሎም እዮም፡፡ ኣብ ቴሌቭዥን ኢትዮጵያ መደብ ህፃናት ዘቕረቡ ምንባሮም ዝዝከር እንትኾን ኣብ ምፍላም እቲ መደብ ድማ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ‘’ደህና ናችሁ ልጆች የዛሬ ኣበባዎች የነገ ፍሬዎች’’ ብዝብል ናይ ኣቦነት ምኽሮም ንብርክት ዝበለ እዋን እናቕረቡ ፀኒሖም እዮም፡፡ እዚ ድማ ኣብ ብዙሓት ዝዝከርን ዘይርሳዕን ኮይኑ ዝዘልቅ ኮይኑ ኣርቲስት ተስፋይ ሳህሉ ኣሉላ ኣባነጋ፣ ኦቴሎ፣ ስነ ስቅለት ዝበሉን ካልኦትን ብርክት ዝበሉ ተዋሳኣታት ዝሰርሑ እዮም ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ናብ ደገ ሰደድ ካብ ዝገብሩ ፍርያታት ሞባይል ተሌፎን ልዕሊ 44 ሚሊዮን ዶላር እቶት ተረኺቡ፡፡
ሚኒስተር ኢንድስትሪ ፣እቲ እቶት ዝተረኸበ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ሰደደ ካብ ዝተገበሩ ፍርያታት ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ኮይኑ ፣ኣብ ኢትዮጵያ ዝፈረያን ዝተገጠማን ሞባይል ናብ ሃገራት ቡርኪናፋሶ ፣ካሜሮን ፣ናይጀርያን ሓዊሱ ናብ ሸድሽተ ሃገራት ኣፍሪካ ሰደድ ከም ዝተገበረ ኣፍሊጡ፡፡ ኣብ ትሕቲ ሚኒስተር ኢንድስትሪ መራሒ ጉጅለ ትልሚ ኣይተ ግዛው ረጋሳ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት በጀት ካብ ዝፈረያ ሞባይል ልዑል ሸርፊ ወፃኢ ከም ዝተረኸበ ሓቢሮም፡፡ ኣብ ዓመተ 2009 15 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ዝተረኸበ እቶት ምስ ዝሓለፈ ዓመት ክነፃፀር ከሎ ብዕፅፊ ብልጫ ከም ዘርኣያ ፀብፃብ ኤፍቢሲ ኣነፂሩ፡፡
20/11/2009
ኢትዮጵያን ስዊድንን ማዕቐፍ ምትሕብባር ልምዓት 2 ነጥቢ 8 ቢሊዮን ቅርሺ ተፈራሪመን፡፡
እቲ ስምምዕ ብወገን ኢትዮጵያ ሚኒስተር ድኤታ ገንዘብን ኢኮኖሚያዊ ምትሕብባርን ኣይተ ኣድማሱ ነበበ ብወገን ስዊድን ድማ ተወካሊ ኤምባሲ ሱዊድን ሓላፊ ክልቲኣዊ ምትሕብባር ልምዓት ኣኒ ካኖርዲን ቨዋርዴና ፈሪሞም፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኦም መንግስታት ዝተበፅሓ ስምምዕነት ክሳብ 2020 ዝትግበር እዩ፡፡ ንምትግባር እቲ ማዕቐፍ መንግስቲ ስዊድን 2 ነጥቢ 8 ቢሊዮን ቅርሺ መዲቡ እዩ፡፡ በቲ ማዕቐፎ ዝተረኸበ ገንዘብ እውን ኣብ ኢትዮጵያ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ ፣ንምክልካል ለውጢ ኩነታት ኣየርን ካልኦት ስራሕቲ ልምዓትን ዝውዓል እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይን ልዕሊ 2ሽሕን 4 ሚኢትን ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ድጋፍ ሕጊ ሂቡ፡፡
ቢሮ ፍትሒ ካብ ዝሓዞም ዓበይቲ ሽቶታት ሓደ ፍሉይ ድጋፍ ዘድልዮም ክፋላት ሕብረተሰብ ማለት እውን ህፃናት ፣ደቂ ኣንስትዮ ፣ጉድኣት ኣካልን ኣረጋውያንን ድጋፍ ምኽሪ ሕጊ ብምሃብ ፣ኣብ ቤት ፍርዲ ኣቲኻ ብምክርኻርን ፍሉይ ድጋፍ ዘድልዮም ክፋላት ሕብረተሰብ ሕገ መንግስቲ መሰሎም ተረባሕቲ ንምግባር እናሰርሓ ይርከብ፡፡ በዚ መሰረት ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ን1ሽሕን 7 ሚኢትን 17 ክፋላት ሕብረተሰብ ፍሉይ ድጋፍ ሕጊ ንምሃብ ትልሚ ተታሒዙ ዝነበረ እንትኸውን ን183 ህፃናት፣ 1ሽሕን 2 ሚኢትን 66 ደቂ ኣንስትዮ ፣716 ኣረጋውያን፣ 157 ጉድኣት ኣካል ፣166 ካልኦት ክፋላት ሕብረተሰብ ሓዊሱ ብሓፈሻ ን2ሽሕን 4 ሚኢትን 88 ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ድጋፍ ተዋሂብዎም ኢሉ፡፡ እዞም ወገናት ብዓቕምን ክእለትን ሕገ መንግስታዊ ተረባሕነቶም ከይስእኑን ኣብ ቀለብ ቆልዑ ፣ብሞግዚት ዝመሓደሩ ህፃናትን መሰል ደቂ ኣንስትዮ ከምኡ እውን ኣብ መሰል ተረባሕነት ሕጋውን ምምሕዳራውን ኣማራፅታት ንምርግጋፅ ናይ ቃልን ፅሑፍን ምኽሪ ሕጊ ብምሃብ ፣ናይ ተገልገልቲ ክስን ክሲ መልስን ከምኡ እውን ተገልገልቲ ወኪልካ ኣብ ቤት ፍርዲ ብምክርካር ፍሉይ ድጋፍ ሕጊ ዘድልዮም ክፋላት ሕብረተሰብ ሕገ መንግስታዊ መሰሎም ተጠቀምቲ ክኾኑ ተገይሩ እዩ ይብል ካብ ርክብ ህዝቢ እቲ ቢሮ ዝመፀና ሓበሬታ፡፡
ኢትዮጵያ ብብርኪ ዓለም ኣብ ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ዘዓግብ ውፅኢት ተመዝግቦ ከምዘላ ትካል ሓገዝ ህፃናት ውድብ ሕቡራት መንግስታት /ዩኒሴፍ/ ኣፍሊጡ፡፡
ኢትዮጵያ ካብ 1992 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ዕሸላትን ኣዴታትን ዝፍጠር ሕማም መንጋጋ ቆልፍ ብምውጋድ ብዓለም መበል 42 ሃገር ኮይና እያ፡፡ ኢትዮጵያ ካብዚ ዓውዲ እናገበረቶ ዘላ ፃዕሪ እቲ ሕማም ካብ ዓለም ንምጥፋእን ንምክልካልን ዝለዓለ ኣበርክቶ ከምዘለዎ እቲ ውድብ ኣፍሊጡ፡፡ እቲ ሕማም ብበዝሒ ይርኣየሎም ካብ ዝነበሩ ከባብታት ብፍላይ እውን ኣብ ክልል ኢትዮ-ሶማሌ ኣብ በረኻን ደረቕን ከባብታት ንምብፃሕ ኣፀጋሚ ኣብ ዝኮኑ ቦታታት ሓዊሱ ክትባት እቲ ስጉምቲ ብምሃብ ምክልኻል ክኢላ እያ፡፡ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተወካሊ ኢትዮጵያ ሚስተር ሽለኒ በህጉና ከምዝበልዎ ኣመራርሓ መንግስቲ እቲ ከባቢ ንምክልካል እቲ ሕማም ዓብይ ፃዕሪ ተጌሩ እዩ፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ሓለዋ ጥዕና ዶክተር ከበደ ወርቁ ብወገኖም መንግስቲ ካብ ካልኦት ክፋላት ሕብረተሰብ ብዝተፈላለዩ ንህፃናትን ኣዴታትን ሓለዋ ጥዕና እናሰርሐ ከም ዝርከብ ገሊፆም፡፡ ሕማም መንጋጋ ቆልፍ ኣብ እዋን ወሊድ ብዝፍጠር ጉድለት ፅርየት ዝፈጥር ካብ ኣዶ ናብ ህፃን ዝመሓላለፍ እንትኾን ቀስ ብቐስ እውን ንሞት ዘቃልዕ ሕማም እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኢትዮጵያ ንስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ሓድሽ መዕቖቢ ከትምስርት እያ፡፡
እናተበኣኣሰ ብዝመፀ ኩናት ሕድሕድ ደቡብ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትው ቁፅሪ ስደተኛታት እናወሰኸ ብምምፅኡ ሓድሽ መዕቖቢ ስደተኛታት ንኽምስረት ምክንያት ኮይኑ ኣሎ፡፡ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ብበዝሒ ኣብ ክልላት ቤንሻንጉል ጉሙዝን ጋምቤላን ዝተዓቖቡ እንትኾኑ ከባቢ ሕዚ እውን ልዕሊ 285 ሽሕ 809 ዝኮኑ ስደተኛታት ኣብቲ ከባቢ ከምዝርከቡ ሓበሬታ ላዕለዋይ ኮምሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመላኽት፡፡ ኣብ መንጎ ፕሬዝዳነት ሳልቫኪርን ነበር ምክትሎም ሪክ ማቻር ዝተጀመረ ጎንፂ ናብ ኩናት ሕድሕድ ኣምሪሑ ብሚሊዮን ዝቑፀሩ ደቡብ ሱዳናውያን ኣደዳ ስደትን ሞትን እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
19/11/2009
ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ ዝተተሓዘ በጀት ዓመት እቶት ንምእካብ ዝተጠናኸረ ስራሕ ይሰራሕ ከምዘሎ ተገሊፁ፡፡
ሓላፊ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ኣብርሃም መሓመድ ንግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ከምዝበልዎ እቶት እቲ ክልል ብዝግባእ ብምእካብ ድልየት ልምዓት እቲ ሕብረተሰብ ንምዕጋብ ብትኩረት ክሰርሕ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት እቲ ኤጀንሲ 690 ሚሊዮን ብር እቶት ንምርካብ ተሊሙ ትልሙ ከምዝዓወተ ካብቲ ዝሓለፈ ዓመት እቶት ተመሳሳሊ እዋን እንትነፃፀር ወሰኽ 100 ሚሊዮን ኣለዎ፡፡ ይኹን እምበር እቲ ክልል ምስ ዘለዎ እቶት ኣማራፅታት እንትነፃፀር እቲ እቶት ዝናኣሰ እዩ ኢሎም፡፡ እዚ ፀገም ንምፍታሕ እቲ ኤጀንሲ ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ኣብ 32 ወረዳታት እቲ ክልል መፅናዕቲ ግብሪ ውሳነ ንምክያድ ተሊሙ እዩ ዝሓሸ እቶት ንምፍጣር ምስ እቲ ክልል ሲቪል ሰርቪስ እናተሰርሓ ምዃኑ ገሊፆም፡፡ ዝሓሸ ሰርዓት ምእካብ ግብሪ ብምዝርጋሕ ተግባራዊ ኣብ ዝግበር ዝተተሓዘ በጀት ዓመት ልዕሊ 790 ሚሊዮን ብር እቶት ንምእካብ ከም ዝተተለመ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኮርያውያን ዶክተር ሕክምና ልቢ ኣብ ኢትዮጵያ ይሕግዙ ኣለው፡፡
ዓለም ለኸ ፋውንዴሽን ሓለዋ ጥዕና ኮርያ ምስ ሲኦል ሊ ጀንግ ውክ ግሎባል ሜዲካል ሰንተር ሃገራዊ ኮሌጅ ሕክምና ብምትሕብባር ኣብ ኢትዮጵያ ሕክምና መጥባሕቲ ልቢ ከምዘካይድ ኮርያ ባዮ ሜዲካል ሪቪው ሓቢሩ፡፡ ዓለም ለኸ ፋውንዴሽን ሓለዋ ጥዕና ኮርያ፣ ኣዲስ ኣበባ ሕክምና ኮሌጅ፣ ሆስፒታል ጥቁር ኣንበሳ፣ ሃገራዊ ሕክምና ሲኦል ዩንቨርስቲ ኮሌጅ ንሃገራዊ ዩንቨርስቲ ሆስፒታል ሲኦል መረዳድኢ ሰነድ ሰለስተ ዓመት ብምፍርራም ኣብ ሃገሮም ኢትዮጵያን ዶክተራት ንምስልጣን ተስማዕሚዖም እዚ እውን ብሕማም ልቢ ምክንያት ዝሞቱ ቁፅሪ ሕሙማት ንምንካይ ከምዝካኣል ተገሊፁ፡፡ እቲ ፕሮጀክት ተግባራዊ በሊ ጆንግ ውክ ፌሎውሽፕ ፕሮግራም ኮይኑ ኣብ ዝመፅእ ሰንበት ተጀሚሩ ክሳብ ዝቅፅል ዓርቢ ከምዝዘልቅ እቲ ድሕረ ገፅ ንንባብ ኣብቂዕዎ ኣሎ፡፡ ኮርያውያን ዶክተር ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከቡ ሆስፒታላት ተረኪቦም ዑደት ዝገበሩ ኮይኖም ኣብ ኮሌጅ ሕክምና ኣዲስ ኣበባ ተረኺቦም 10 ህፃናት ሰለባ እቲ ሕማም ካብ ምሕካም ብተወሳኺ ንዝተፈላለዩ ዘፈራት ሰብ ሞያ ስልጠና ከምዝህቡ እቲ ፋውንዴሽን ኣፍሊጡ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኢትዮጵያ ኣብ ዝተተሐዘ በጀት ዓመት ስጋ እንስሳን ፍርያታትን፣ መዓርን ጠስምን ናብ ወፃኢ ብምልኣክ 104 ሚሊዮን ዶላር ኣታዊ ምርካባ ኢንስቲትዩት ልምዓት ኢንድስትሪ ስጋን ፀባን ገሊፁ፡፡
ኣብዚ ሕዚ እዋን 468 ውሽጢ ሃገርን 111 ሰብ ሃፍቲ ወፃእን ኣብ ዕዳጋ ስጋን ፀባን ተዋፊሮም ይርከቡ፡፡ ኣብቲ ዘፈር ካብ ዝተዋፈሩ ሰብ ሃፍቲ 186 ኣብ ውፅኢት ስጋን መኖን እቶም 279 ኣብ ፀባን ፍርያታት ውፅኢት ፃባን ፣እቶም 65 ኣብ መዓርን ሰምዕን ምውህሃድ እቶም 49 ድማ ብምውህሃድ ቀለብ እንስሳ ዘፈራት ዝተዋፈሩ እዮም፡፡ ኣብዚ በጀት ዓመት 20 ሽሕን 525 ቶን ፍርያታት ስጋን ውፅኢት ፃባን ቀሪቡ እዩ፡፡ ናብ ወፃኢ ሃገር ዝተልኣከ ስጋን ውፅኢት ፀባን ምስ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን እንትነፃፀር ብ633 ቶን ዝዛይድ ኮይኑ ካብቲ ዘፈር ዝተረከቡ እቶት እውን ብክልተ ሚሊዮን ዝዛይድ እዩ፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ 57 ሚሊዮን ኣብዑር ፣ልዕሊ ነጥቢ ሰለስተ 29 ሚሊዮን በጊዕ፣ ብልዕሊ 29 ነጥቢ 1 ሚሊዮን ጤል ፣1 ነጥቢ 1 ሚሊዮን ጊመልን 56 ነጥቢ 8 ሚሊዮን ሃፍቲ ደርሆ ብምሓዝ ካብ ኣፍሪካ ቀዳመይቲ ሃገር ምዃና ዘ ካትል ሳይት ዝተበሃለ ድሕረ ገፅ ዕላዊ ገይርዎ ኣሎ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ድልድል ኣቃቂ ብልሽት እናተርኣዩ ብምዃኑ ልዕሊ 3 ቶን ዝፃጋዕ ተሽከርከርቲ ኣማራፅቲ መንገድታት ክጥቀማ በዓል መዚ መንግስታት ኣዲስ ኣበባ ፀዊዑ፡፡
ዳይሬክተር ጉዳያት ኮምኒአኬሽን እቲ በዓል መዚ ኣይተ ጥዑማይ ወልደገብርኤል እቲ ድልድል ምልክታት ብልሽት ምርኣይ ምጅማሩ ስዒቡ ካሊእ ድልድል ንምህናፅ እናተሰርሓ እዩ ኢሎም፡፡ ስራሕቲ ህንፀት እቲ ድልድል ክሳብ ዝዛዘም ልዕሊ 3 ቶን ዝፅጋዕ ተሽከርከርቲ ኣማራፂ መንገዲ ክጥቀማ ኣይተ ጥዑማይ ኣተሓሳሲቦም፡፡ ስለዝኾነ እውን ብመንገዲ ቃሊቲ ቀለበት፣ ሃና ማርያም ሃይሌ ጋርመንት ቱሊዲሞት ዘለው መንገድታት ከምመማረፂ ቀሪቦም እዮም፡፡ እቲ ካልኣይ መስመር ድማ ቃልቲ ኪዳነ ምህረት ቤተ ክርስቲያን ብገላን ኮንደሚንየም ኣቢሉ ናብ ቲሉዲሞቱ ዘሎ መንገዲ ምጥቃም ከምዝካኣላ ተገሊፁ፡፡ ከምኡ እውን ብጎሮ ኣደባባይ ኣይሲቲ ፖርክ ቱሉ ዲሞቱ ዝወስድ መንገዲ ኣሽከርከርቲ ክጥቀምሉ ብመማረፂ መንገዲ ዝቀረቡ መንገድታት እዮም ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
18/11/2009
ሃገራዊ ፖርክ ጎቦታት ሰሜን ካብ መዝገብ ሓደጋ ንክወፅእ ፣ፕሮግራም ምትሕብባር ልምዓት ኢትዮ-ኦስትሪያ ዝለዓለ ኣበርክቶ ካብ ዝገበሩ ኣካላት እቲ ቀንዲ ምኳኑ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ክልል ኣምሓራ ኣፍሊጡ፡፡
ምክትል ሓላፊ እቲ ቢሮ ኣይተ ልኡል ዮሃንስ ብምትሕብባር መንግስቲ ኦስትርያን ኢትዮጵያን ዝተጣየሸ ፕሮግራም ምምሕያሽ መነባብሮን ሃፍቲ ተፈጥሮን በቲ ቢሮ ኣፍልጦ ዝተወሃቦም ብዙሓት ተግባራት ኣብቲ ፖርክ ኣሳሊጡ እዩ፡፡ ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓመታት እቲ ፖርክ ካብ መዝገብ ሓደጋ ንምውፃእ ኣብ ዝተካየዱ ፃዕርታት ኣብ ከባቢ እቲ ፖርክ ይነብሩ ዝነበሩ ሰባት ብሰናይ ፍቓዶም ናብ ካሊእ ቦታ ኣብ ምዝውዋር ከይዲ እቲ ፕሮጀክት ንነበርቲ እቲ ከባቢ ኣብ ምጥያሽ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ኣሳሊጡ እዩ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢንስትትዩት ምርምር ከባብን ኣግራብን ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ብምርምር ዝረኸቦም 63 ውፅኢታት ምርምር ለውጢ ከባቢ ኣየርን ደንን ንተጠቀምቲ ከላሊ እዩ፡፡
ዳይሬክተር ርክብ ህዝቢ እቲ ኢንስትትዩት ኣይተ ታደሰ በላይ እቲ ትካል ኣብ ውሽጢ ዓዲ ምርምር ንዘካይዱ ተመራመርቲ ድጋፍ ኣብ ምግባር ከምዝርከብ ገሊፆም፡፡ በዚ ድማ ካብ 2008 ዓ/ም ከባቢያዊ ስነ-ምሕደራ መሰረት ብዝገበረ መልክዑ ዘካይዱ 7ተ ማእከላት ምርምር ዝረኸብዎ ውፅኢት ንተጠቀምቲ ይበፅሕ ከምዘሎ ገሊፆም፡፡ ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ኣብቲ ዘፈር ብ68 ፕሮጀክታት ምርምር ዝካየድ 278 ፈተነታት 63 ውፅኢታት ምርምር ኣብ ረብሓ ንከውዕሉ ንምልላይ ቅድመ ምድላው ምውጋኑ ገሊፁ፡፡ ኣብ ልምዓት ኣግራብ ንዝተዋፈሩ ዝተፈላለዩ ትካላት መንግስቲ ውልቀ ትካላትን ኣስታት 7ተ ቶን ፅሬት ዘለዎም ዝተፈላለዩ ዘርእታት ኣግራብ ምእካብ ፈተሻ ተገይሩሉ ከምዝተከፋፈሉ ኣፍሊጦም ይበል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
17/11/2009
ኤምባሲታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ኩዌት ፣ሓበራዊ ስራሕቲ ኣብ ዘሳልጥሉ መዳይ ዘትዮም፡፡
ኣብ ሃገረ ኩዌት ኣምባሳደራት ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዝተረኸብሉ ሓፈሻዊ ርክብ መበገሲ ገይሩ ኤምባሲታት ክልቲኤን ሃገራት ርክበን ንምጥንኻርን ተሞክሮታት ንምልውዋጥን ሓበራዊ ዕማም ክውግኑ ኣብ ስምምዕ በፂሖም እዮም፡፡ ብፍላይ ኣብ ሃገረ ኩዌት ንዘሎ ዕድል ኢንቨስትመንት ፣ንግድን ቱሪዝምን ከምኡ እውን ብዘፈር ምኽባር መሰል ዜጋታት ፣ሓበሬታን ካልኦት ስራሕቲ ብትሕብብርን ብምውዳድን ንምስራሕ እተን ኤምባሲታት ኣብ ምርድዳእ በፂሓን እንትኾና ሃገራት ኣብ ኩዌት ዘሎ ዕድል ዕዳጋ ዝድህስስ ሓበራዊ መፅናዕቲ ንምስላጥን ባህሊ ክልቲኤን ሃገራት ዘንፀባርቕ መደባት ምልላይ ንምስንዳእ ተስማዕሚዐን እየን፡፡ ዶብ ተሳጋሪ ባቡር ፣ዘመናዊ ግልጋሎት ወደብ ፣ዝርግሓ መስመር ስልክን ሓይሊ ኤሌክትሪክን ዘኣምሰሉ ሓበራዊ ተረባሕነት ዘረጋግፁን ዕብየት ኢኮኖሚን ምትእስሳርን ንዘቀላጥፍ ፕሮጀክታት ብክልቲኤን መንግስታት ተፀኒዑ ንምንባር ገንዘባዊ ዓቕሚ ኣብ ግምት ብምእታው ንፈንዲ ኩዌት ንምድርዳርን ካብ መንግስቲ ኩዌትን ውልቀ ዘፈርን ገንዘብ ንምርካብ ኣብ ዝርግሓ ፃዕሪ ክልቲኤን ሃገራት ብሓባር ንምስራሕ ኣብ ምርድዳእ በፂሖም፡፡ ኣብ ዜጋታ ክልቲኤን ሃገራት ግሀሰት መሰል ንከይበፅሕ ንምክልካል ናይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ማሕበረሰብ ብምውዳድ ንክደጋገፉ ብምግባርን ብሓባር ምስራሕ ከምዘድሊን እቶም ኣምባሳደራት ኣብ ስምምዕ ከም ዝበፅሑ ኣብ ኩዌት ኢምባሲ ኢትዮጵያ ንዘሃቦ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ጠመተ ክወሃበሎም ይግባእ ንዘተበሃሉ ሸሞንተ ሕማማት ንምክልካል ልዕሊ 4 ሚሊዮን ብር ዋጋ ዘለዎም 4 ዓይነት ኣፋውሳት ናብ ረብሓ ክውዕሉ ከም ዝግባእ ኤጀንሲ ፈንድ ኣፋውስ ኢትዮያ ኣፍሊጡ፡፡
እቶም ኣፋውስ ንትራኮማን ካልኦት ብቕልጡፍ ዝስፋሕፍሑ ሕማማት ንምክልካል ዝውዕሉ ኮይኖም ካብ ዝተበፅሑ ኣፋውስ እቶም ኣስታት 90 ሚኢታዊ ንረብሓ ቅድመ ምክልካል ዝውዕሉ ምዃኖም ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ኮምኒኬሽን እቲ ኤጀንሲ ወይዘሮ ኣድና በሬ ተዛሪበን እየን፡፡ ብ17 ጨናፍር እቲ ኤጀንሲ ኣቢሎም እቶም ኣፋውስ ብክልተ ዙር ፀገማት ጎሊሆም ኣብ ዝርኣይሎም ክልላት ቤንሻንጉል ጉሙዝ ፣ኦሮሚያ፣ ሶማሊያ ሃረርን ኣብ ዝተመረፁ ወረዳታት ከምዝተበፅሑ እውን ወይዘሮ ኣድና ገሊፀን ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ኣፈፃፅማ ስምምዕነት ሰላም ደቡብ ሱዳን ትኹረት ዝገበረ 5ይ ህፁፅ ጉባኤ ቤት ምኸሪ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ኣብ ጁባ ይሳለጥ ኣሎ፡፡
ኣቦ ወንበር እዚ እዋን እቲ ቤት ምኽርን ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኢፌድሪን ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ነቲ ጉባኤ ይመርሕዎ ዘለው ፣እቲ ጉባኤ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሃገረ ጅቡቲን ሶማልያን፣ ከምኡ እውን ተወከልቲ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ይሳተፉ ኣለው፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ኣብ መእተዊ ዘረበኦም ፣ኢጋድ ምስ ኣባል ሃገራት ኾይና ንዜጋታትን መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ዝገበሮ ሓገዝ ኣበርቲዑ ክቕፅል እዩ ኢሎም፡፡ ስምምዕነት ደቡብ ሱዳን ንኹሉ ዘሳትፍ እዩ ዝበሉ እቶም ኣቦ መንበር ፣ንምዕቃብ ሰላም ሃገረ ደቡብ ሱዳንን ምፍንቃል ዜጋታትን ዘለው ፀገማት ንምፍታሕ ንቑሕ ተሳትፎ ዘለዎም ፖለቲካዊ መድረኻት ምስንዳእ ወሳኒ ከም ዝኾነ ገሊፆም፡፡ ንምርግጋዕ ሰላም ሃገረ ሱዳን ዜጋታት እታ ሃገርን መንግስቲ ወሳኒ ግደ ኣለዎም ዝበሉ ዶክተር ወርቅነህ ኢጋድን ማሕበረሰብ ዓለም ከዓ ብፅሒቶም ክዋፅኡ ኣለዎም ኢሎም፡፡ ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ኣምባሳደር ማህቡብ ምዓሊም ብወገኖም ኣብ ጁባ ንፈለማ እዋን ዝተሳለጠ እዚ ጉባኤ ንዝምልከቶም ኣካላት ዝሓወሰ ብምዃኑ ምስፋን ሰላም ኣብታ ሃገር ቅልጡፍ ንክኸውን ይገብር ኢሎም፡፡ ኢጋድ ብመሪሕነት ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ሰላም ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝረጋገፀሉ ዛዕባ ምስ ፕሬዝዳንት ሳልቫኬር ክዝቲ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበር፡፡
ግዘ ገደብ ምውፃእ ፍቓድ መንበሪን መስርሕን ዘይብሎም ነበርቲ ስዑድ ዓረብ ሎመዓንቲ ተዛዚሙ፡፡
ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣይተ መለስ ኣለም ኣብ ምዝዛም እቲ ግዘ ገደብ ዝስዕብ ኩነታት ብመንግስቲ ስዑድ ዓረብ ዝውሰን እንተኾነ እውን መንግስቲ ዜጋታቱ ናብ ዓዶም ክምለሱ ዘሳልጦም ስራሕቲ ኣጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ኢሎም፡፡ ሰነድ ግዘ ተቐቢሎም ብዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት ግዚኡ ዝሓለፎም ዜጋታት ብምህላዎም ሰነድ ዘድሊ ጉዕዞ ንኽወሃቦም ምስ ካልኦት ሃገራት ብምዃን ምስ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ንመያየጥ ኣለና ኢሎም፡፡ ክሳብ ሕዚ ሰነድ ጉዕዞ ብዘይምውሳዶም ንዝበፅሖም ፀገማት ሓላፍነት ናይ ባዕሎም ምዃኑ ዝሓበሩ እቶም ወሃቢ ቃል፣ መንግስቲ ንኩነታት ዜጋታቱ ጠመተ ዝህብ ብምዃኑ ኣድላይ ዘበለ ፃዕሪ ይገብር ከምዘሎ እውን ገሊፆም፡፡ እቶም ወሃቢ ቃል ክሳዕ ትማሊ ኣስታት 130 ሽሕ ዜጋታት ሃገርና ሰነድ ጉዕዞ ከምዝወሰዱ ኣዘኻኺሮም ቁፅሪ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ድማ ኣስታት 70 ሸሕ ከምዝኾኑ ኣፍሊጦም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቤት ፅሕፈት ኮንስትራክሽን መንገድን መጓዓዝያን ክፈለ ከተማ ቐዳማይ ወያነ ኣብ ከባቢ ጅቡርክ ዝርኣ ሰፊሕ ፀገም ተፋሰስ ብዝተኽኣለ ዓቕሚ ንምቅላል ጉጅለ ኣጣይሹ ይንቀሳቀስ ከምዘሎ ገሊፁ፡፡
እቲ ቤት ፅሕፈት ኣብ 2009 በጀት ዓመት ብበጀት እታ ክፈለ ከተማ ሓደሽቲ ልዕሊ 600 ሜትሮ ዝሸፈነ ህንፀት ክልተ ተፋሰስ ምዝዛሙ ገሊፁ ኣሎ፡፡
ሃይላይ መሓሪ ተወሳኺ ኣለዎ፡፡
14/11/2009
ኣብ ዞባ ምብራቕ ሸዋ ካብ ባቱ ናብ ቢሸፍቱ ይጓዓዝ ዝነበረ 14 ኪሎ ግራም ዝምዝን ካናቢሳ ዝተበሃለ መዐወኒ ሓሽሽ ከምዝተትሓዘ ፖሊስ ኣፍሊጡ፡፡
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ቤት ፅሕፈት ፖሊስ እቲ ዞባ ምብራቕ ሸዋ ኮማንደር ኣስቻለው ኣለው፣ ኣብታ ዞባ ወረዳ ቦራ ከተማ ቦቴ ቀበሌ ባዶ ናይ ለይቲ ጉዕዞ ንምቁፅፃር ብዝተካየደ ሃንደበታዊ ተፍታሽ እቲ ሓሽሽ ክርከብ ከምዝከኣለ ገሊፆም፡፡ ካብ ባቱ ናብ ቢሸፍቱ ይጓዓዓዝ ዝነበረ 14 ኪሎ ግራም መዐወኒ ሓሽሽ ካናቢስ ምዃኑ ብምርመራ ተረጋጊፁ እዩ ኢሎም፡፡ መራሒ እታ መኪናን ሓቢሩ ዝነበረ ውልቀ ሰብን ምስቲ መዐወኒ ሓሽሽ ተታሒዞም ምርመራ እናተካየደሎም ይርከብ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኢትዮያ ብወገን ደቡብ ሱዳንን ስሉጥ ግልጋሎት ወደብ ንክትረክብ መስሪሕ ከምዘድሊ ምክትል ፕሬዝደንት ሃገረ ሱዳን ሃሰበ መሓመድ ኣብድል ራሕማን ኣተሓሳሲቦም፡፡
ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ወደብ ሱዳን ንዝንቀሳቀሱ ኣታውን ወፃእን ናውቲ ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ግልጋሎት ክህቡ ኣተሓሳሲቦም፡፡ ሓበራዊ ኮሚቴ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዘካየድዎ ዘተ መዳርግቲ ኣካላት ኢትዮጵያ በቲ ወደብ ንዝትኣትዎን እትእልእኾን ናውቲ ስሉጥ ግልጋሎት ንክህቡ ምክትል ፕሬዝዳንት እታ ሃገር ሓቲቶም፡፡ ብተወሳኺ ድማ ፣እቲ ሓበራዊ ኮሚቴ ተጎዓዝቲ ሓጅን ዑምራን በቲ ውደብ ተጠቒሞም ናውቶም ክጓዓዕዙ ከምዝኽእሉ እውን ዘትዮም፡፡ ኢትዮጵያ ልዕሊ 95 ሚኢታዊ ኣታውን ወፃእን ወደብ ጅቡቲ ትጥቀም ኮይና ፣ወደብ ፖርት ሱዳን ድማ ከም ኣማራፅነት ናውቲ፣ ንምእታው ትጥቀመሉ ፀኒሓ እያ ይበል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ክልልና ብሕማም ዓይኒ ትራኮማ ሞራን ንዝተትሓዙ ወገናት ዝወሃብ ግልጋሎት ሕክምና ንምስፍሕፋሕ ይሰርሕ ምህላው ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ኣፍሊጡ፡፡
ግልጋሎት ሕክምና ዓይኒ ሞራን ትራኮማን ንምስፍሕፋሕ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተካየደ ዘተ ፣ሓላፊ እቲ ቢሮ ዶክተር ሓጎስ ጎዲፋይ ኣብ ክልልና ብሕክምና ሞራን ትራኮማን ዝተጠቅዑ ልዕሊ 40 ሽሕ ወገናት ከምዘለው ጠቒሶም፡፡ ግልጋሎት ሕክምና ሕማም ዓይኒ ኣብ ሆስፒታል ሕክምና ዓይኒ ኩሓ ጥራሕ ይወሃብ ከምዝፀንሓ ዘመላከቱ ዶክተር ሓጎስ ጎዲፋይ ዋሕዲ ሰብሞያ ሆስፒታል ንሕምማት ዝወሃብ ግልጋሎት ወሰን ክኮን ገይሮም እዩ ኢሎም፡፡ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ድማ ነዚ ተገንዚቡ ሓደሽቲ ሰብ ሞያ ኣሰልጢኑ ናብ ስራሕ ንምውፋር ትልሚ ሒዙ ይሰርሕ ከምዘሎ እቶም ሓላፊ ገሊፆም፡፡ ካብ ግልጋሎት ሕክምና ብተወሳኺ ድማ ነቲ ሕማም ኣቀዲምካ ንምክልካል ብልምዓት ጉጅለታት ኣቢልካ ትምህርቲ ውልቃውን ከባቢያውን ፅሬት ይወሃብ ከምዘሎ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ናይጀርያ ኣብ መንጎ ሓረስቶትን መርብሕቲ እንስሳን ብዝተፈጠረ ጎንፂ ብውሕድ 33 ሰባት ከምዝመቱ ፖሊስ እታ ሃገር ኣፍሊጡ፡፡
ኣብ ሰሜናዊ ናይጀርያ ግዝኣት ካድና መንደር ካጅራ ክልተ ወገናት ብዝፈጠርዎ ሕደሕድ ጎንፂ ንክልተ መዓልቲ ምፅንሑ ፖሊስ እቲ ከባቢ ገሊፁ፡፡ ኣብ ፍላኒ ኣብ መንጎ ዓሌታት መርባሕቲ ከፍትን ሓረስቶትን ብዝተፈጠረ ሕድሕድ ጎንፂ ብዙሓት ሰባት ከምዝተጎድኡ ኮሚሽን ግዝኣት ካድና ፖሊስ ኣግዮሊ ኣቤህ ገሊፆም፡፡ እቲ ጎንፂ ዝተልዓለ ውስናት ሓረስቶት እቲ ከባቢ ኣብ ኣባላት ዓሌት ፋላኒ ሓደ መንእሰይ ሽማግለን ጉድኣት ብምብፃሕ እዩ እቲ ጎንፂ ክጋደድ ዝካኣለ፡፡ ኣብቲ ከባቢ ዝተልዓለ ጎንፂ ንምርግጋዕ ፖሊስ ኣብቲ ቦታ ክሳብ ዝበፅሕ ብዙሓት ሰባት እንትሞቱ ህፃናትን መንእሰይን እውን ብዝሓወሰ እዩ፡፡ ነቲ ጎንፂ ስዒቡ ተወካሊ ፕሬዝዳንት ናይጀርያ የሚ ኦሲንባጆ እቲ ካባቢ ንምርግጋዕ ስጉምቲ ክወስዱ ትእዛዝ ዝሃበ እንትኾኑ ምኽንያት እቲ ጎንፂ ዝኾኑ ሓይልታት ብመንፃር ናብ ሕጊ ክቐርቡ ክገብር እዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ፕረስ ቲቪ፡፡
ኣብ ልዕሊ 60 ሽሕ ሄክታር መሬት ተስፋሕፊሑ ዝነበረ ባርኖስ ኣሜሪካ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓል ምኻኣሉ ሚኒስተር ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ገሊፁ፡፡
እቲ ባርኖስ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝተርኣሉ ኣብ ውሽጢ 4ተ ወርሒ ኣብ ክልላት ደቡብ ኣምሓራ፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ፣ትግራይ ኦሮሚያ ብምስፍሕፋሕ ኣብ ልዕሊ 146 ሸሕ ሄክታር ንዝነበረ ዝራእቲ ወሪሩ እዩ፡፡ እዚ ንምክልኻል ዝተፈላለዩ ተግባራት ክፍፅሙ ምፅንሖም ርክብ ህዝቢ እቲ ሚኒስተር ኣይተ ኣለማዮሁ ብርሃኑ ተዛሪቦም፡፡ ብባህላዊ መንገዲ ነቲ ባርኖስ ንምክልኻል ዝተገበሩ ፈተነታት እውን ዕውታት ምንባሮም ተረጋጊፁ እዩ፡፡ እስካብ ሕዚ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ልዕሊ 60 ሽሕ ሄክታር መሬት ካብቲ ባርኖስ ነፃ ምግባር ምኽኣሉ እውን እዮም እቶም ሓሊፉ ርክብ ህዝቢ ገሊፆም ዘለው፡፡ ኣብ ገለገለ ባርኖስ ዝርከቦም ከባብታት እቲ ፀገም ንምፍታሕ እቲ ባርኖስ ንከይባዛሕ ድራር ሓዊ ዝተበሃለ መፃወድያ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ናይ ምትካል ስራሕቲ እናተሰርሑ ይርከቡ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቤት ህንፀት ቂሊንጦስ ኣባርዮም ዝተበሃሉ 19 ተጠርጠርቲ ውልቀ ሰባት ክሲ ተመስሪትሎም፡፡
እቶም ተጠርጠርቲ 28 ሰነ 2009 ዓ/ም ቤት ህንፀት ኣብ ምቅፃል ዝተሳተፉ ፣ዘለዓዐሉ ንብረት ብምዕናው ብዝብል እዩ ክሲ ቀሪብሎም ዘሎ፡፡ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ልደታ 3ይ መጋባእያ ገበን እቲ ክሲ ዝመስረቶ ኣብ ልዕሊ ኤፍሬም ደቢሳ ፣ዮሃንስ መንግስቴ ፣ሃይሉ ጀማልን ካልኦት 16 ተጠርጠርትን እዩ፡፡ ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ክሲ መዝገቡ በቲ ዝተፈፀመ ገበን ባርዕ ሓዊ ኣብ ልዕሊ ሰባት ጉድኣት ምብፅሑን ልዕሊ 15 ሚሊዮን ብር ዝግመት ንብረት ምዕናውን ገሊፁ፡፡ እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ዝቀረበ ክሲ ድሕሪ ምስማዕ ተኸሰስቲ መቋወሚ ሓሳብ እንተሃልይዎም ንምስማዕ 5 ነሓሰ 2009 ዓ/ም ተለዋጢ ቆፀሮ ሂቡ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ ተኸሰስቲ ኣብ ዘቅረብዎ ሕቶ መሰል ውሕስናን ብዓቃቢ ሕጊ ዝቀረበ መቃወምን ብይን ንምሃብ እቲ ቤት ፍርዲ 26 ሓምለ 2009 ዓ/ም ተለዋጢ ቆፀሮ ሒዙ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
13/11/09 ዓ/ም
መከላከሊ ሃገር ኮሌጅ ኢንጂነሪንግ ንመከላከሊ ሰራዊት ሃገርና ዝተኣማምን ሓገዝ ቴክኖሎጂ ክረክብ ዘላቂ ብፅሒት እናገበረ ምኾኑ ሓፈሻዊ ኤታ ማጆር ሹም መከላከሊ ሰራዊት ኢፌደሪ ጀነራል ሳሞራ ገሊፆም፡፡
20 ዓመት በዓል መሰረታ እቲ ኮሌጅ ሎማዓንቲ ኣብ ዘክብረሉ ዘሎ እዋን ጀነራል ሳሞራ እቲ ሰራዊት ኣብ ሰላም ኮነ ኣብ ኩናት እዋን ዘተኣማምን ሓገዝ ቴክኖሎጂ ክርክብ እቲ ኮሌጅ ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ዝለዓለ ብፅሒት ክፍፅሞ ምፅንሑ ተዛሪቦም፡፡ እቲ ሰራዊት ዘመን ዝበፀሐ ቴክኖሎጂ ብስፍሓት ዝጥቀም ምኾኑ ዝሓበሩ ጀነራል ሳሞራ፣እቲ ኮሌጅ በቀፃልነት ዘመናዊ ቴክኖሎጂታት ኣብ ምፍጣር መዳይ ዝሰርሖም ስራሕቲ ኣጠናኪሩ ክቅፅለሉ ከም ዝገባእ ኣተሓሳሲቦም፡ ዋና ኣዛዚ እቲ ኮሌጅ ኮሎኔል ሓጎስ ብርሀኔ በወገኖም ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ተመሪቆም ኣብ ስራሕ ዝተዋፈሩ ነበራት ተምሃሮ እቲ ኮሌጅ ልምዲ ሞያ ተሞክሮኦምን ብምክፋል ከመ ዝውን ሓገዛት ብምግባር ንዕብየት እቲ ኮሌጅ ብፅሒቶም ከዋፅኡ ፀዊዖም ይብል ፀብፃብ FBC፡፡
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ኣብ ምትግባር ሰላም ደቡብ ሱዳን ንምዝታይ ኣብ ዝቅፅል ሰንበት ኣብ ዱባይ ክርኸቡ እዮም፡፡ ሰብ መዚ በይነ መንግስቲ ምብራቅ ኣፍሪካ/ኢጋድ/ሚኒስተራት ኣባል ሃገራት ኮሚሽን ሓበራዊ ክትትልን ገምጋምን ኣብ ዙርያ ኣተገባብራ ሰላም እታ ሃገር ኣብ ዝቀርብ ፀብፃብ ከም ዝዛታዩ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ደቡብ ሱዳን ገሊፆም፡፡ ስምምዕነት ሰላም ደቡብ ሱዳን ኣብ ነሓሰ 2015 ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ኣብ አዲስ አበባ ከም ዝተፈረመ ይዝከር፡፡ ኣብታ ሃገረ ኣብ 2013 ወርሒ ታሕሳስ ብዳጋም ዝተልዓለ ጎንፂ ቀስብቀውስ ናብ ኢኳቶሪያን ክልላት ባህር ኤል ጋዛል ተስፋሕፊሑ እዩ፡፡ ኣብ ሚኒስተር ወፃኢ ሱዳን ዳይሬክተር ጎረባብቲ ሃገራት ቡካሪ ጋኒሞ ኣብ ዝመፅእ ሰንበት ኣብ ዝካየድ ኣኼባ ሚኒስተራት ሚኒስተረ ጉዳያት ወፃኢ እታ ሃገር ኢብራሂም ጋንዱር ዝመርሕዎ ጉጅለ ልኡክ ክሳተፉ እዩ ኢሎም፡፡ እቶም ዳየሬክተር ሱዳን ብማዕቅፍ ኢጋድ መሰረት ሰላም ደቡብ ሱዳን ከሰፍን እናሰረሐት ምኾና ገሊፆም፡፡ ደቡብ ሱዳን ካብ ሱዳን ተገንፂላ ሉኣላዊት ሃገር ዝኾነት ሓምለ 92011 ዓመተ ፈረንጂ እዩ ይብል ኤፍቢሲ/ ሱዳን ትሪቢየን፡፡
መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ፍቓድ መንበርን ስራሕን ዘይብሎም ኢትዮጰያውያንን ዜጋታት ዝተፈላለዩ ሃገራትን ክወፁ ኣተሓሳሲቡ፡፡
ምስ ኣመባሳደራት ሰነድ ኣልባ ዜጋታት ዘለዎን ሃገራት ኣብ ሪያድ ዝተዘተዩ ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ ኣዋጅ ግዘ ምሕረት ሱዑድ ዓረብ ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልታት ካብታ ሃገር ክወፁ ኣጠንቂቖም፡፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ዝተውሃበ ግዘ ዘይወፁ ዜጋታት ኣብ ደንቢ እቲ ኣዋጅ ዝተቐመጠ ሕጋዊ ስጉምቲ ንምቅባል ሓላፈነት ከወስዱ ከም ዝግባእ መንግስቲ እታ ሃገር ኣተሓሳሲቡ፡፡ ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኸቡ በዓል ሙሉእ ስልጣን ኣምባሳደር ኢትዮጰያ ኣብ ሱዑድ ዓረብ ኣሚን ዓበደል ቃድር ንሕቶ ኢትዮጰያ ተቐቢሉ ግዘ ገደብ እቲ ኣዋጅ ንዘናውሐ መንግስቲ ሱዑድ ዓረብ ኣመስጊኖም፡፡ ቪዛ ጉዕዞ ወሲዶም ዘይተመለሱ ዜጋታት ግዘ ቅድሚ ምእኸሉ ናብ ሃገሮም ንኽምለሱ ኤምባሲኦም የለዓዕል ከም ዘሎ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ማሕበራት ሞያ ኣብ ህንፀት ሓይሊ ሰብ መፅናዕትን ምርምርን ንኹለ ንኩሉ መደያዊ ዕቤት እዛ ሃገር እጃሞም ክዋፀኡ ከም ዝግባእ ኣተሓሳሲቦም፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም መበል 25 ዓመት ምሰረታ ማሕበር ሰብ ሞያ ኢኮኖሚ ኢትዮጰያን፣ኣብ ኢኮኖሚ ኢትዮጰያ ዘተኮረ መበል 15 ዓለም ለኸ ኮንፈረንስን ብዕሊ ከፊቶም፡፡ ኢትዮጰያ ማእከላይ ኣታዊ ምስ ዘለዎን ሃገራት ሪጋ ንምስላፍ ዝካየድ ምንቅስቓስ ተጠናኪሩ ምቅፃሉን ዕቤት እውን ስሉጥን ዝተረጋዕን ምዃኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ተዛሪቦም፡፡ ኢትዮጰያ ንምዝማን ሕርሻ፣ንምስፍሕፋሕ ኢንዱስትሪን ውል ቀብ ሃፍቲ ኣብ ኢኮኖሚያዊ ይንቅሳቀስ ዘለዎም ተሳትፎ ንምጥንካር ትኩረት ሂባ ትሰርሕ ከም ዘላ ገሊፆም፡፡ ብቀፃሊ ድማ እዞም ማሕበራት ሓደሽቲ ሓሳባት ብምቅራብ መበገሲን እተወታትን ፖሊሲ ብመፅናዕትን ምርምርን ብምንፃር ንዕቤት እዛ ሃገር ዘለዎም ኣስተዋፅኦ ከጠናክሩ ፀዊዖም፡፡ ፕሬዝደንት ማሕበር ሰብ ሞያ ኢኮኖሚ ኢትዮጰያ ዶክተር ኣለማየሁ ስዮም ብወገኖም ማሕበሮም ንዝሓለፉ 25 ዓመታት ኣብ ዘፈር ምጠነ ሃፍቲ ኢትዮጰያ ብምንፃር እታወታት ፖሊሲ ዝኮኑ መፅናዕታትን ምርምራትን ኣብ ምክያድ ከም ዝረከብ ኣፍሊጦም፡፡ እቲ ማሕበር ዘዳለዎ ኣብ ኢኮኖሚ ኢትዮጰያ ዘተኮረ መበል 15 ዓለም ለኸ ኮንፈረንስ ክሳብ ቀፃሊ ቀዳም ከም ዝቕፅል ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
12/11/2009
መፍረይነት ዓመት 2010 ንምድንፋዕ ብዙሓት ስራሕቲ የሳልጥ ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ሕርሻ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣፍሊጡ፡፡
ሕብረተሰብ መፍረያይነት ንምድንፋዕ ዝተፈላለዩ ዓይነት እታዎታት ብምጥቃም ተረባሕነቶም ኣብ ምርግጋፅ ምንቅስቃሱ ከምዘለው ተገሊፁ፡፡ ብዋናነት ሓረስቶት ፣መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮ ዘካተተ ልዕሊ 110 ሕብረተሰብ ዩሪያን ዳፕን ሓዊሱ 125 ኩንታል እታወት መደንፍዒ ምህርቲ ከምዝወሰዱ ክኢላ ስነ-ዝራእቲ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣይተ ኢድሪስ ዓሊ ገሊፆም፡፡ ኣብቲ ክፍለ ከተማ ኣስታት 65 ነጥቢ 5 ሄክታር ስፍሓት መሬት ምሩፅ ዘርኢ ክዝራእ ዝግበኦ እንትኸውን ክሳብ ሕዚ 41 ሄክታር ብዘርኢ ተሸፊኑ ኣሎ ኢሎም፡፡ ሕብረተሰብ ካብ ጠሊ ምዕቃብ ጀሚሩ ክሳብ ምእላይ ማይን ኣብ ክረምታዊ ወፍሪ ተክሊ ምትኻልን ቅልጡፍ ምልዕዓልን ይግበር ከምዘሎ እቲ ቤት ፅሕፈት ገሊፁ ክትብል ኪኢላ ፕረስ እቲ ክፍለ ከተማ ኣዝመራ ኣርኣያ ፀብፂባ፡፡
ኣዋጅ ማሕበራዊ መድሕን ጥዕና ንምምሕያሽ ዘኽእል መፅናዕቲ ኣብ ምክያድ ከም ዝርከብ ኤጀንሲ መድሕን ጥዕና ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ኣዋጅ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ናብ ተግባር ክኣቱ ተተሊሙ ዝነበረ ኮይኑ፣ ብምክንያት ሕብረተሰብ ዘልዕሎም ሕቶታት ክሳብ ሕዚ ከይተተግበረ ዝፀንሓ ኮይኑ ፣ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ሕቶታት ሕብረተሰብ ንምምላስ ብዝከአል መንገዲ ተመሓይሹ ናብ ስራሕ ክኣቱ ንምግባር ኮሚቴ ተጣይሹ መፅናዕቲ ከምዝተጀመረ እቲ ኤጀንሲ ገሊፁ፡፡ ካብ ዝተፈላለያ ትካላት ዝተውፃፅኡ ሰብ ሞያ ዘጠቓለለ እቲ ኮሚቴ መፅናዕቲ ዘካይድ ዘሎ ኮይኑ፣ ብመሰረት እቲ መፅናዕቲ ምምሕያሻት ከምዝግበር ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽን እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ኣሰፋ ይርጋለም ተዛሪቦም፡፡ ጎናጎኒ ምምሕያሽ ኣዋጅ መድሕን ጥዕና ስራሕቲ ምንፃርን ምምችቻውን ትካላት ጥዕና ይዕመሙ ምህላዎም ገሊፆም፡፡ ድሕሪ ምዝዛም መፅናዕቲ ከመሓይሹ ዝግበኦም ጉዳያት ተነፃፂሮም ፣ናብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተርን ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝብን ቐሪቡ ከምዝፀድቕ ተገሊፁ ይብል ፀበፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ህዝብታት ደቡብ 2ይ ዓመት 5ይ ስሩዕ ጉባኤኡ ኣብ ምክያድ ይርከብ፡፡
ነቲ ስሩዕ ጉባኤ ብዕሊ ዝኸፈታ ኣፈ ጉባኤ እቲ ቤት ምኽሪ ወይዘሮ ሂወት ሃይሉ ፣በቢ ብርኩ ዘለው ፍትሓዊ ተጠቃምነት ህዝቢ ኣብ ምርግጋፅ ልእኽቶ እዩ ብግቡእ ከምፅኡ ትፅቢት ይግበረሎም ኢለን፡፡ ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ስራሕቲ ልምዓት መንግስትን ትልምታት ሰናይ ምምሕዳርን ብዝለዓለ ብርኪ ተፈፀምቲ ንክኮኑ ሓለፍነት ተዋሂብዎም እዩ ዝበላ እተን ኣፈጉባኤ ፣እቲ ሕገ መንግስታዊ ተልእክኦም ድማ ብዝለዓለ ብርኪ ክፍፅሙ ኣተሓሳሲበን፡፡ እቲ ጉባኤ ንሎመዓቲ ሓዊሱ ናይ ሓሙሽተ መዓልታት ፃኒሒት ዝህልዎ ኮይኑ ፣ኣፈፃፅማ በጀት 2009 ዓ/ም በጀት ዓመት 2010 ክፀድቕ ድማ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ሓለፍቲ ትካላት በብ ብርኩ ዘጋጥሙ ፀገማት ብምፍታሕ ሕብረተሰብ ዝድለ ውፅኢት ንምምፃእ ብቆራፅነት ክሰርሑ ይግባእ ኢሎም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ፡፡
ኣብ ስርዓት ውፅኢታውነት ትምህርትን ስልጠናን ትኹረት ዝገበረ ኣተገባብራ ንፕሬዝዳንታት ላዕለዎት ትካል ትምህርቲ ሚኒስተራትን ዝተፈላለዩ ትካላት ሓለፍቲ ሞያዊን መብርሂ ተዋሂቡ፡፡ እቲ ፅንሲ ሓሳብ ትካላት ብዘቐመጥኦ ዝተለጠጠ ትልሚ መሰረት ገይረን ብቐዳምነት ከፈፅምኦ ዝግባእን ተግባራት ብፅሬትን ቅልጣፈን ናብ ወፃኢ እታዎታት ምቕያር ዝብል እዩ፡፡ በዚ መሰረት ሚኒስትር ትምህርቲ ሃገርና ካብ 2010 ዓ/ም በጀት ዓመት ጀሚሩ ስርዓት ውፅኢታውነት ኣብ ዓውዲ ትምህርትን ስልጠናን ንምትግባር ኣብ ምድላው ኣለኹ ኢሉ፡፡ ሚኒስተር እቲ ሚኒስተር ዶክተር ሽፈራው ተክለማርያም ኣብ 5ይ መርሃ ግብሪ ዘፈር ትምህርቲ ካብ ዘቕመጦም 60 ሽቶታት ውፅኢት ተግባር ቀዳምነት ጠመተ የድልዮም ዝበሎም 3ተ ተግባራት ፍሉይ እናሰርሓ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸቡ ቀዳማይ ሚኒስተየር ኣይተ ሃይለማርያም ካብ ተሳተፍቲ ንዘተልዓሉ ሕቶታት ምላሽ ዝሃቡ እንትኾን እቲ ቀንዲ ጉዳይ እቲ ተረኺቡ ዘሎ ሓሳብ ብምውሳድ ኣብ ወድዓዊ ኩነታት እተን ትካላት መሰረት ዝገበረ ናብ ተግባር ምስግጋር እዩ ምባሎም ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
11/11/2009
ክልል ሃረር ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ልዕሊ 442 ሚሊዮን ብር ግብሪ ከም ዝኣከበ ኣፍሊጡ፡፡
ካልኣይ ሓምሻይ ስሩዕ ጉባኤ ቤት ምኽሪ እቲ ክልል ኣብዚ ዓመት ብዝተፈላለዩ መዳያት ዝተሳለጡ ስራሕቲ ንምርካብ ካብ ዝተተለመ 488 ሚሊዮን ብር 422 ሚሊዮን ብር ከም ዝተኣከበ ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል ኣይተ ሙራድ ኣብዱላሂ ነቲ ቤት ምኽሪ ፀብፃብ ኣቕሪቦም፡፡ ኣብዚ ዓመት ን6 ሽሕን 525 ዜጋታት ቀዋሚ ን5 ሽሕን 782 ድማ ግዝያዊ ዕደል ስራሕ ዝተፈጠረ ምዃኑ ዝሓበሩ ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል፣ ካብኣቶም 36 ሚኢታዊ ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ሓቢሮም፡፡ እቲ ክልል ኣብ ቀፃሊ ኣጀንዳታቱ በጀት ዓመት 2010 ከፅድቕ ትፅቢት ይግበር ከም ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ዜጋታት ካብ ስዑድያ ንመውፃእ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ዘጋጠመ ሕፅረት መጉዓዝያ ከም ዝተፈትሓ ተገሊፁ፡፡
ማሕበር ዲያስፖራ ኢትዮጵያ ከም ዘፍለጦ ናብ ስዑድ ዓረብ ኣምሪሖም ዝነበሩ ልኡኻት እቲ ማሕበር ዜጋታት ካብታ ሃገር ንምውፃእ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ፃዕርታት ሰፊሕ እኳ እንተኾነ፣ ዘይተመለሱ ዜጋታት ብዙሕ ቁፅሪ ዘለዎም ብምዃኖም ኣብ መወዳእታ መዓልታት ምጭንናቕ ክፈጥር ከም ዝኽእላ ገሊፁ፡፡ እቲ ጉጅለ ልኡኽ ን13 መዓልታት ኣብ ዝገበሮ ፃንሒት ስዑድ ዓረብን ፣ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ዜጋታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ብዘተሓባብር ግብረ ሓይሊ ኣብ ናይ ዕረፍቲ መዓልታት እውን ተወሳኺ ስራሕቲ ይሰርሕ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ፡፡ ብፍላይ ንግስነት ሃገረ ስዑድ ዓረብ ምስ መንግስቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምስምዕማዕ ተወሰኽቲ 30 መዓልታት ምሃቡ ፣ተሓቢኦም ዝነበሩ ሰነድ ጉዕዞ ዘይብሎም ዜጋታት ሰነድ ንክረኽቡ ብምግባር መዓልታዊ ካብ 500 ክሳዕ 700 ዜጋታት ሰነድ ጉዕዞ ከም ዝወስዱ ተፈሊጡ፡፡ ክሳዕ ሎሚ ሰነድ ጉዕዞ ካብ ዝወሰዱ 120 ሽሕ ኢትዮጵያውያን እቶም 55 ሽሕ ናብ ሃገሮም ምእታዎም ይፍለጥ፡፡ ስዑድ ዓረብ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታት ወፃኢ ኣብ ዝሃበቶ ተወሳኺ ገደብ ግዘ ተዘይወፂኦም 98 ሓደሽቲ ኣብያተ ማእሰርቲ ሃኒፃ ስጉምቲ ከም ትወስድ ኣፍሊጣ እያይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብልዕሊ 200 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ዝተጀመረ ስራሕቲ ዝርግሓ መስመር ኤሌክትሪክ በዘይምዝዛሙ ኣብ ቀረብ ሓይሊን ሓደጋ ሂወት ሰባትን የጋጥም ኣሎ ተባሂሉ፡፡
ምስ ምእታው ክረምቲ ዝናብ ዓንድታት ዝርግሓ መስመር ኤሌከትሪክ ብምውዳቑ ኣብ ሂወት ሰባት ዘብፅሖ ሓደጋ ኣብ ቀረብ ሓይሊ ዝፈጥሮ ዓብይ ፀገምን እናገደደ ይመፅእ ምህላው ኣገልግሎት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ፡፡ ኣገልግሎት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ካብ ባንኪ ዓለምን ቻይናዊ ባንኪ ኤግዚም ባንክን ብዝረኸቦ 200 ሚሊዮን ዶላር ልቓሕ ክሳዕ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ዝኣረጉ መስመራት ምቕያርን ዕንፀይቲ ፖሎ ዝነበሩ ዓንድታት ብኮንክሪክት ናይ ምቕያርን ስራሕቲ ብምድንጓዩ ዝናብ ስዒቡ ዘገልገሉ ነባር መስመራት ምክያድ ምቁርራፅ መስመር፣ ምውዳቕ ፓሎታትን ሓደጋታት የጋጥሙ ምህላዎምው ተሓቢሩ፡፡ ነቲ ኣልግሎት ኣብ ምቁራፅ ብሰንኪ ሓደጋ ስዒቡ ንዝፍጠሮ ፀገም ሕብረተሰብን ብ905 ብዝተወደቡ ጉጅለ ሓደጋ ምክልካል ንፃውዒታት ምላሽ ንምሃብ ተዳልዩ ምህላው ፀብፃብ ኤፍቢሲ ኣፍሊጡ፡፡
10/11/2009
ጨፌ ኦሮሚያ ኣብ ካልኣይ ዓመት ሻድሻይ ስሩዕ ጉባኤኡ ንበጀት ዓመት 2010ልዕሊ 55 ነጥቢ 81 ቢልዮን ብር ኣፅዲቑ፡፡
እቲ በጀት ምስ ዝሓለፈ ዓመት እንትነፃፀር ብ9 ቢሊዮን ብር ዝያዳ ኣለዎ እቲ በጀት 10 ነጥቢ 7 ቢሊዮን ብር ንተዘዋዋሪ በጀት ክልል ፣12 ነጥቢ 2 ቢሊዮን ንካፒታል በጀት ፣ልዕሊ 31 ነጥቢ 3 ቢሊዮን ብር ንበጀት ከተማን ወረዳታትን ከምኡ እውን ልዕሊ 500 ሚሊዮን ብር ድማ ንመሓለውታ በጀት እቲ ክልል ከም ዝተመደበ ተገፈሊፁ፡፡ እቲ ገንዘብ ካብ መንግስቲ ፌዴራልን ካብ ስሩዕ ኣታዊ እቲ ክልል ምዃኑ ዝተገለፀ እንትኸውን ፣ንህንፀት ፕሮጀክታት ድማ ካብ ወፃኢ ዝርከብ ሓገዝ እዩ ተባሂሉ፡፡ ብተመሳሳሊ ስራሕ ኣፈፃፅማ ቤት ፅሕፈት ጨፌ ኦሮሚያ 2009 ዓ/ም ሰሚዑ ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ጨፌ ኣጠቓቕማ መስኖ ማሕበራት ረቂቅ ኣዋጅ መርሚሩ ኣፅዲቑ እዩ፡፡ እቲ ረቂቅ ኣዋጅ ኣጠቃቅማ ማይ መስኖ እቲ ክልል ማዕቀፍ ሕጊ ክህልዎን ኣብ ክፍሊ ኢኮኖሚ ሕርሻ ዝህልዎ ብፅሒት ሓፍ ንምባል ከምኡ እውን ኣብ ኣጠቓቕማ መስኖ ዝስትውዓል ጎንፂ ንምፍታሕ ዝወፅኣ ምዃኑ ተገሊፁ፡፡ እቲ ጨፌ ብተወሳኺ ናይቲ ክልል ፈፃምቲ ኣካላት ንምድርጃው ከምኡ እውን ሓላፍነትን ብፅሒት ስራሕን ንምውሳን ዝወፀ ረቂቅ ኣዋጅ ኣፅዲቑ እዩ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵያ ቀልቢ ኣፍረይቲ ዓለባ ዝኾኑ ኣውፈርቲ ቻይና፣ ኮርያን ህንድን ከም ዝማረኸት ተገሊፁ፡፡
ኤስያ ኒኬይ ዝተበሃለ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዝዘርግሓ ፀብፃብ ፣ኢትዮጵያ ኣፍራይ ሓይሊ መናእሰይ ዝወነነት ምዃናን ንወፍሪ ጥጡሕ ባይታ ኣፍረይቲ ዓለባን ክዳውንት ዝኾና ትካላት ኤስያ ትማርኽ ከምዘላ ኣነፂሩ፡፡ ብሕልፊ ድማ መስመር ባቡር ኢትዮ-ጅቡቲ ንፍርያት ዕዳጋ ወፃኢ ምችው ምዃኑ ኣብ ምፍራይ ዓለባን ክዳውንትን ዝተዋፈራ ብዙሓት ትካላት ወፃኢ ናብ ኢትዮጵያ ክውሕዛ ምኽኣለን እቲ መርበብ ሓበሬታ ኣብሪሁ፡፡ ኣብ ቦሌለሚ ፖርክ ኢንድስትሪ ዝተዋፈሩ ትካላት ቻይና ፣ታይዋን ደቡብ ኮርያን ኣብ ዘፈራት ምፍራይ ጨርቃ ጨርቂ ፣ክዳውንቲ ፍርያታት ቆርበትን ኣብ ሓደ ማእከል ብምፍራይ ናብ ዕዳጋታት ወፃኢ ከቕርባ ምኽኣለን ተስፋ ዝህብ ክያዶ ከም ዝኮነ እቲ ፀብፃብ የመላኽት፡፡ ኣካያዲ ስራሕ ደቡብ ኮርያዊ ፋብሪካ ዓለባ የሺን ዘፍርዮም ክዳውንቲ ዕጥቂ ስፖርት ዕጥቂ 60 ሚኢታዊት ናብ ኣውሮፖ ፣20 ሚኢታዊ ናብ ኣሜሪካ ፣እቲ ዝተረፈ ድማ ናብ ኤስያ ከም ዝቐርብ ነቲ መርበብ ሓሬታ ገሊፆም፡፡ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዋ ዘለዋ ትካላት ኤስያ ጥራይ ዘይኮና፣ፒቪኤችን ካልኦትን ዝኣምሰሉ ዓለም ለኻዊ ኣርማ ዘለወን ኣፍረይቲ ዓለባ እውን ኢትዮጵያ ማዕረፎ ይገብራኣ ምህላወን ኤስያ ኒኬይ ኣፍሊጡ፡፡
ኢንድስትሪታት ዝፈጥርኦ ዘለዋ ባይታ ስራሕ ካብ ትካላት ላዕለዋይ ትምህርቲ ንዝምረቑ ተምሃሮ ከተኣናግዳ ምድላው ይግበር ከምዘሎ ሚኒስተር ትምህርቲ ኣፍሊጡ፡፡
ኢትዮጵያ ካብቲ ዘላቶ ሕርሻ ዝመርሖ ቁጠባ ናብ ኢንድስትሪ ዝመርሖ ቁጠባ ንምስግጋር ብምባል ትሃንፆም ዘላ ፖርክታት ኢንድስትሪ ዝፈጥርኦ ዓቢ ባይታ ስራሕ ካብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝምረቑ ተምሃሮ ኣብተን ተሃኒፀን ምፍራይ ዝጀመራ ፖርክታት ኢንድስትሪ ተዋፊሮም ዝሰርሑሉ ዕድል ንምፍጣር ምድላው ይግበረሉ ምህላው ሚኒስተር ትምህርቲ ፌዴራል ገሊፁ እዩ፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዶክተር ሳሙኤል ክፍለ ከምዝገለፅዎ ፣ኣብታ ሃገር ዘለዋ ኢንድስትሪታት ዝደለይኦ ጠለብ ሓይሊ ሰብ ብፍላይ መደባት ተሃንፆም ተምሃሮ ትካላት ላዕለዋይ ትምህርቲ ብብቁዕ ከይዲ ፍልጠት ፣ክእለትን ኣረኣእያን ክህልዎም እቲ ሚኒስተር ቆላሕታ ሂቡ ይሰርሕ ከምዘሎን ውፅኢት ክህልዎን እዩ፡፡ ክእለት ምህዞ ተምሃሮ ንምዕባይ ናይ ፈጠራ ስራሕቲ ስልጠናታት ኣብ ዩንቨርስታት ብምሃብ ከምኡ እውን ፈጠርቲ ስራሕን ዕውታትን ሰባት ልምድታቶም ዘክፍልሉ ኩነታት ባይታ ፈጢሩ ክሰርሕ ዝፀንሓ ሚኒስተር ትምህርቲ ተመረቕቲ ተምሃሮ ንባዕሎም ንስራሕ ብቑዓት ብምግባር ክዳለው ኣብ ምግባር እውን ይስራሕ ከምዘሎ ዶክተር ሳሙኤል ኣፍሊጦም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
በጀት ዓመት 2010 ክልል ኢትዮ-ሶማልያ 15 ነጥቢ 5 ቢሊዮን ብር ንክኸውን ቤት ምኽሪ እቲ ክልል ኣፅዲቑ፡፡
ንተኸታተልቲ 2 መዓልታት ኣብ ከተማ ጅጅጋ ክካየድ ዝፀንሓ 5ይ ስሩዕ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ካብቲ ዘፅደቖ በጀት ብተወሳኺ ኣብ 3 ኣዋጃት ዘትዩ ኣፅዲቑ፡፡ እቲ በጀት ኣብ 2010 ዓ/ም ንዝፍፀሙ ናይማይ፣ ትምህርቲ፣ ጥዕና መንገዲን፣ ሕርሻ፣ መስኖን ካልኦት ድኽነት ጠመተ ዝገበረ ፕሮግራማት ልምዓት ዝውዕል እዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ቤት ምኽሪ ፀብፃብ ዋና ኦዲተር እቲ ክልል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲን 2009 ዓ/ም ሰሚዑ እዩ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
07/11/2009
17መዳባት ውድባት ፖለቲካ ቅድሚ ሰሙን ኣብ ዘፅደቕዎም ጉዳያት ይመያየጡ ኣለው፡፡
እቶም ውድባት ፖለቲካ ንምይይጥ ኣብ ዝተሓረዩ 12 ዛዕባታት ዝሓዘ ቅድመ ሰዓብ መርሃ ግብሪ ንውድባት ፖለቲካ ተዋሂቡ ኣሎ፡፡ ካብቶም ንምይይጥ ዝተሓረዩ ኣጀንዳታት ሕጊ መረፃ ፣ውድባት ፖለቲካ ኣዋጅ ምዝገባን ስነ-ምግባር ውድባት ፖለቲካን እዮም፡፡ ንነፍሰ ወከፍ ኣጀንዳ ካብ 7 ክሳብ 8 መመያጢ ጊዜ ተቐሚጡ ኣሎ፡፡ ኣዋጅ ፀረ ራዕዲ ኣዋጅ ነፃነት ሓሬታን መራኸቢ ብዙሓንን ፣ኣዋጅ ማሕበራትን ግብረ ሰናይ ፣ኣወዳድባ ትካላት ሰብኣዊ መሰልን ዲሞክራሲን ነፍሰ ወከፎም ሓሙሽተ መመያየጢ ነጥብታት ተመዲብሎም ኣሎ፡፡ ኣዋጅ ኣወዳድባ ኣካላት ፍትሕን ናይ ምይይጥ እዋንነት ፣ዜጋታት ኣብ ኩለን ክልላት ናይ ምዝውዋር ፣ናይ ምንባርን ንብረት ምጥራይን ፣ስርዓተ ሕጊ ግብርን ቀረፅን ዝኣምሰሉ ኣዋጃት ነፍሲ ወከፎም 8 መመያጢ እዋናት ተመዲብሎም ኣሎ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢህወዴግ ፎረም ሚዲያ ውድባት ፖለቲካ ኣፍሪካ ብፕሬዝደንትነት ክመርሕ ተሓርዩ፡፡
ቤት ምኽሪ ውድባት ፖለቲካ ኣፍሪካ ኣብ ኒጀር ከተማ ኒማይ ኣብ ዘሳለጦ ጉባኤ እዩ ኢህወዴግ ዝተመረፀ ፡፡ ኣብቲ ጉባኤ ውድባት ምንቅስቃስ ሓርበኛታት ቻድን ፣ሶሻሊዝም ዲሞክራሲ ናይጀርያን ብምክትል ኣቦ ወንበርነት ተመሪፆም እዮም፡፡ እቲ ፎረም ኣፍሪካ ብሚዲያታት ብፅቡቕ ብምልላይ ኣብቲ ኣህጉር ዘለው ኣሉታዊ ኣረኣእያታት ምቅያር ቀንዲ ዕላምኡ ምዃኑ ተሓቢሩ፡፡ እቲ ፎረም ኣብ ኣፍሪካ ሞያ ጋዜጠኛታት ንክዓቢ መድረኻት ዘተ ብምድላው ብዙሕነት ሓሳብ ንምትእንጋድ ከምዝሰርሕ ተገሊፁ፡፡ ካብ 35 ሃገራት ኣፍሪካ ዝተውፃፅኡ 47 ውድባት ፖለቲካ ኣባል እቲ ፎረም ከምዝኮና፣ ንቤት ፅሕፈት ኢህወዴግ ዝፀርሓ ፀብፃብ ኢቢሲ የመላኽት፡፡
ብዓል መዚ ኣታዊ ክልል ኦሮሚያ ዝሓለፈ በጀት ዓመት 10 ነጥቢ 4 ቢሊዮን ብር ከም ዝኣከበ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ በዓል መዚ ኣብ ዓመት በጀት 12 ቢሊዮን ብር ንምእካብ እኳ ተተለመ ካብ መንጎ እዚ 10 ነጥቢ 4 ቢሊዮን ብር ጥራይ ከም ዝኣከበን እቲ በዓል መዚ ካብ ዝተለሞ ኣታዊ 86 ነጥቢ 9 ሚኢታዊ ምዕዋቱ ኣፍሊጡ፡፡ ዳይሬክተር እቲ በዓል መዚ ኣይተ ኣሕመድ ቱሳ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ካብ ዝተኣከበ እቶት ተቀይሮም ዝሰርሑ 4 ነጥቢ 9 ቢሊዮን ብር ካብ ነጋዶ 1 ነጥቢ 8 ቢሊዮን ብር ፣ቀረፅ ካብ ዘይብሎም ኣታዊታት ብር ከም ዝተኣከበ ዕላዊ ገይሩ፡፡ ኣይተ ኣሕመድ ዝተረፈ ኣታዊ ካብ ማሕበራዊ ኣገለግሎት ዝተረኸበ ምዃኑ ብምግላፅ ፣ ኣብ ዓመተ በጀት ካብ ዝተኣከበ ምስ ዝሓለፈ ተመሳሳሊ ወቕቲ ክነፃፀር ከሎ ብ20 ሚሊዮን ብር ምንካይ ኣርእዩ ኣሎ ከም ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኢትዮጵያ ኣብ ዕሸላትን ኣዴታትን ዘጋጥም ሕማም ቲታነስ ካብ ዝተቆፃፀራ 42 ሃገራት ዓለም ሓንቲ ምዃና ውድብ ጥዕና ዓለም ኣፍሊጡ፡፡
ኣብ ኩለን ክልላት ኢትዮጵያ ፣ውድብ ብጥዕና ዓለም ፣ትካል መድሕን ህፃናትን ካልኦት መዳርግቲ ኣካላትን ብሓባር ኣብ ዘካየዶም መረጋገፂ መፅናዕቲ ብመሰረት ዝተቐመጡ ረቋሓታት ቲታነስ ሙሉእ ብሙሉእ ምቁፅፃር ከም ዝተከኣለ ኣረጋጊፆም፡፡ ሕማም ቲታነስ ኣብ ሓደ ወረዳ ካብ ዝውለዱ ሓደ ሸሕ ህፃናት ናይ ምግጣም ዕድል ትሕቲ ሓደ እንትኸውን ሓንቲ ሃገር ካብቲ ሕማም ነፃ ምካና ከም ዘረጋግፅ ምክትል ዳይሬክተር ጥዕና ኣዴታት ህፃናትን ሚኒስቴር ሓለዋ ጥዕና ከምኡ እውን መተሓባሪት ኣውራ ከይዲ ስራሕ ክታበት ወይዘሮ ሊያ ወንድወሰን ሓቢረን፡፡ ኢትዮጵያ ቁፅሪ ኣብ ትካላት ጥዕና ዝወለዳ ኣዴታት 80 ሚኢታዊ ክትበፅሕ ምክኣላ ፣ክትትል ሰብ ሞያ ኤክስቴንሽን ጥዕና እናተመሓየሸ ምምፅኡ ፣ተበፃሕነት ክትባት ኣብ ዘተኣማምን ብርኪ ምብፅሓን ፣እቲ ሕማም ሙሉእ ንሙሉእ ንክትቆፃፀር ከምዘኽኣለ ወይዘሮ ሊያ ገሊፀን ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
06/11/2009
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሃገርና ዶክተር ወርቅነህ ገበዮሁ ምስ ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ ዘትዮም፡፡
ዶክተር ወርቅነህ ኣብ ኣኼባ ፅንፈኛ ዕጡቕ ኣይ ኤስ ኣይ ኤስ ንምድምሳስ ኣብ ዝተጣየሸ ዓለም ለኸ ሕብረት ንምስታፍ ናብ ኣሜሪካ ኣብ ዘምርሕሉ እዋን እዩ ምስ ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ ብዛዕባ ርክብ ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ዘትዮም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ኢትዮጵያ ካብ ኣፍሪካ ቀንዲ መዕረፊት ኢንቨስትመንት ምዃና ጠቂሶም፣ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንህንፀት ግድባት መፈልፈሊ ሓይሊ ኤሌክትሪክን ፖርክታት ኢንድስትሪ ዝለዓለ ትኹረት ሂባ ትሰርሕ ከምዘላ ገሊፆም፡፡ ኣባላት ኮግረስ ኣሜሪካ ኣብ ህፁፅ እዋንን ተላዒሉ ዝነበረ ህውከትን ዘይምርግጋዕን እውን ሕቶ ኣቅሪቦም እዮም፡፡ ብተመሳሳሊ ዶክተር ወርቅነህ ምስ ኣቦ መንበር ጉዳያት ወፃኢ ሴኔት ቦብ ከርከር ብዛዕባ ክልቲኣዊ ርክብ ዘትዮም፡፡ ዶክተር ወርቅነህ ምስ ሓለፍቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሴናተራትን ተራኺቦም ክዝትዩ ትፅቢት ይግበር ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ሚኒስተር ምክልካል ሃገርና ኣይተ ሲራጅ ፈጌሳ ምስ ኳታራዊ መዘነኦም ዶክተር ካሊድ ቢን መሓመድ ኢቲያህ ዘትዮም፡፡
ክልቲኦም ሚኒስተራት ኣብ ኳታር ኣብ ዘካየድዎ ዘተ ኣብ ሓበራዊ ረብሓ ኢትዮያን ኳታርን ትኹረት ብምሃብ ተመያይጦም፡፡ ኳታር ኣብዚ ሕዚ እዋን ንስዑድ ዓረብን ግብፅን ሓዊሱ ምስ ሽድሽተ ሃገራት ወሽመጥ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ቅልውላው ትርከብ፡፡ ኢትዮጵያ ድማ ዲፕሎማሲያዊ ቅልውላው ኳታርን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ብሰላማዊ ዘተ ክፍታሕ ድጋፋ ኣብ ምግላፅ ትርከብ፡፡ ነዚ ድማ ኩዌት ንተካይዶ ዘላ ሸምግልና ድጋፍ ከምትገብር ምግላፃ ይዝከር፡፡ ኢትዮጵያ ፣ኣሜሪካን ኩዌትን ዝሓርፈፈ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ናብ ንቡር ንምምላስ ንዝካየድ ሽምግልና ዝለዓለ ትኹረት ሂበን ኣብ ምንቅስቃስ ይርከባ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ዲፕሎማት ኣሜሪካ ማይክል ራይነር ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኮይኖም ከም ዝተሓረዩ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ፡፡
ኣምባሳደር ራይነር፣ ኣሜሪካ ኣብ ሃገራት ወፃኢ ካብ ምውካል ጀሚሮም ኣብ ዝተፈላለዩ ሓላፍነት ስራሕ ልምዲ ዘለዎም ዲፕሎማት እዮም፡፡ ካብ 1988 ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ጀሚሮም ኣብ ዘፈር ዲፕሎማሲ ዘገልገሉ እንትኾኑ ፣ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ቢሮ ሓይሊ ሰብ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብ ምግልጋል ይርከቡ፡፡ ኣምባሳደር ራይነር ኣብ ብርክት ዝበላ ሃገራት ዓለም ሃገሮም ዝወከሉ ኮይኖም ኣብ ሽድሽተ ሃገራት ኣፍሪካ ሰሪሖም እዮም፡፡ ኣምባሳደር ራይነር ኣብ ፖሊስታት ኣፍሪካ ዓሚቕ ልምዲ ዘለዎም እንትኾኑ ፣ካብ መዓዝ ጀሚሮም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስርሖም ከምዝጅምሩ ዛጊድ ዝተፈለጠ ነገር ከም ዘየለ እቲ ኤምባሲ ኣፍሊጡ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ሚኒስተር ጉዳያት ፌደራልን ኣርባሕቲ እንስሳን ኣብ ከባታት ኣርባሕቲ እንስሳ ዝናብ ምዝናብ ምጅማሩ ስዒቡ ብምክንያት እቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ድርቂ ዝነበረ ፅዕንቶ እናነከየ ምምፅኡ ኣፍሊጡ፡፡
ዳይሬክተር ፣ጀኔራል ምርግጋፅ ተመጣጣኒ ልምዓት ከባብታትን ክልላትን ኣርባሕቲ እንስሳ እቲ ሚኒስተር ኣይተ ሰውነት ቸኮለ እቲ ዝዘንብ ዘሎ ዝናብ ቐረብ መስተ ማይን ቐለብን እንስሳት ዝሓሸ ክኸውን ከምዝገብር ገሊፆም፡፡ እዚ ኩነታት ድማ ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ ዘካይድዎ ዑደት ስራሕ ከምዘረጋግፁ ገሊፆም፣ ካብ ቀረባ እዋን ንነዘ ይዘነብ ብዘሎ ዝናብ ሳዕሪ ይበቅል ኣሎ ኢሎም፡፡ እዋናዊ ዝኾኑ ፀገማት ድርቂ ካብ ምክልካል ብዝሓለፈ እቲ ፀገም ብዘላቅነት ንምፍታሕ ዘላቂ ስራሕቲ ልምዓት ከምዝተጀመሩ ኣይተ ሰውነት ገሊፆም፡፡ ዛጊድ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮንን ሸሞንተ ሚኢቲ ሽሕን ጥማር ድርቋንከባብታት ኣርባሕቲ እንስሳት ከምዘተከፋሉ ሓቢሮም፡፡ ካብ መንጎ ንዘላቂ መፍትሒ እቲ ፀገም ዝተሳለጡ ስራሕቲ ድማ ኣስታት 4ሽሕን 600 ሄክታር መሬት ኣብ ክልላት ዓፋር፣ ኢትዮ ሶማሊን ህዝብታት ደቡብን ብዘመናዊ መስኖ ሳዕሪ ቐለብ እንስሳት ምልማዕ ከምዝኽኣለን ኣብ ክልል ኦሮሚያ ድማ እዚ ተግባራዊ ንምግባር ትልሚ ከምዝተትሐዘ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ዘፈር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ፀገም ፈታሒ ምርምር ንዘካይዳ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ መንግስቲ ኣድላይ በጀት ከምዝምድብ ተዛሪቦም፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 22 ቢሊዮን ብር ንላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዋላ እኳ እንተተበጀተ ንፀገም ፈታሕቲ ምርምራት ዋና ትኹረት ከምዘይተወሃቦ ኣብሪሆም፡፡ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ሳይንስ ፣ቴክኖሎጅን ኢኖቬሽንን 8ይ ስሩዕ ጉባኤኡ ኣብ ዘካየድሉ እዋን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ከምዝገለፅዎ ፣ኣብ መንጎ ዩንቨርስታትን ኢንድስትርን ዘሎ ምትሕብባር ዝለዓለ ትኹረት ክወሃቦ ይግባእ፡፡ እዚ ተግባራዊ ንምግባር ድማ ንቐፃሊ ከከም ኣድላይነቱ ዘገድድ ሕጊ ክወፀሉ ከምዝክእሉ ተዛሪቦም፡፡ ሚኒስተር ሳይንስን ቴክኖሎጂን ዶክተር ኢንጅነር ጌታሁን መኩሪያ ብወገኖም ካብ 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ብ226 ተመራመርቲ ንዝቐረቡ ፕሮጀክታት ምርምር ድጋፍ ገንዘብ ከም ዝተገበረሎም ሓቢሮም፡፡ ኣብዚ ዓመት ድማ ን56 ፕሮጀክታት ምርምር 179 ሚሊዮን ብር ድጋፍ ገንዘብ ከምዝተገበረሎም ገሊፆም፡፡ ጠለብ ቴክኖሎጂ እዛ ሃገር ንምምላእ ንዓሰርተ ዓመታት ዝፀንሕ፣ ኣብ 20 ዘፈራት ቴክኖሎጂ ፍኖተ ካርታ ከም ዝተዳለወ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
05/11/2009
ክረምቲ ወፍሪ ግልጋሎት ሰናይ ተግባር መናእሰይ ማሕበራዊ ፀገማት ንምፍታሕ ሓጋዛይ ብምዃኑ ተጠናኺሩ ከምዝቕፅል ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይተ ደመቀ መኮነን ገሊፆም፡፡
መንግስቲ ፖኬጅ ልምዓት መናእሰይ ቀሪፁ ተግባራዊ ምግባሩ ዝጠቀሱ ኣይተ ደመቀ፣ ኣብ ካልኣይ ዘመን ትልሚ ዕቤትን ስግግርን ተጠቃምነት መናእሰይ ኣብ ዘረጋግፁ ጉዳያት ትኹረት ሂቡ ከምዝሰርሕ ገሊፆም፡፡ መንግስቲ ንምጥንኻር ንናይ ክረምቲ ወፍሪ ሰናይ ተግባር መናእሰይ ኣድላይ ደገፍን ክትትልን ከምዝገብር ኣረጋጊፆም፡፡ ሚኒስተር ድኤታ ሚኒስተር መናእሰይን ስፖርትን ወይዘሮ ኣበባ ስራጅ ብወገነን ፣ተሳተፍቲ እቲ መርሃ ግብሪ ዝኾኑ መናእሰይ ሰናይ ስራሕ ሰሪሖም ካብ ዝረኽብዎ ዕግበት ብተወሳኺ ጊዜኦም ኣብ ዘይረብሕ ቦታ ከየሕልፉ እውን ሓጋዛይ እዩ ኢለን ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ሕጋዊ ፍቓድ መንበርን ስራሕን ዘይብሎም ነበርቲ ስዑድ ዓረብ ብዘይ ሓደጋን ምንግልታዕ ናብ ሃገሮም ንኽምለሱ መንግስቲ ፃዕሩ ኣጠናኺሩ ከምዝቕፅል ኣብ ርያድ ዝርከቡ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ኤምባሲ ዜጋታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ዘሳልጦም ተግባራት ገምጊሙ ዘዳለዎ ፀብፃብ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ኣመራርሓ ማሕበራት ልምዓትን ገበርቲ ሰናይን ኣቅሪቡ፡፡ ዜጋታት ከይተንገላትዑ ናብ ሃገሮም ንክምለሱ እቲ ኤምባሲ ብዘይ ዕረፍቲ ሓላፍነት ይዋፃእ ከምዘሎ እቲ ፀብፃብ የመላኽት፡፡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ስዑድ ዓረብ ማሕበራት ልምዓትን ገበርቲ ሰናይን ዝገብረዎ ዘለው ተሳትፎ ንኢዶም ፣ሕጋዊ መንበሪን ስራሕን ዘይብሎም ኢትዮያውያን ዜጋታት ከይተዘናግዑ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ይግባእ ኢሎም፡፡ ኣብ ስዑድ ዓረብ ሕጋዊ ፍቓድ መንበሪ ስራሕን ዘይብሎም ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ልዕሊ 400 ሸሕ ዝግመቱ እንትኾኑ ፣ጉዕዞ ዝወሰዱ ዜጋታት እቶም 50 ሽሕ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም እዮም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ንተጠቀምቲ መርሃ ግብሪ ምገባ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ኣብ ክረምቲ ፍሉይ ሓገዝ ንዘድልዮም ተምሃሮ ሕበረተሰብ ሓገዝ ክገብር ቀዳማዊት እመቤት ሮማን ተስፋይ ፀዊዐን፡፡
ቀዳማዊት እመቤት ሮማን ተስፋይ ነዚ ፃውዒት ዘቅረባ ኣብዚ ክረምቲ ፍሉይ ሓገዝ ንዘድልዮም ሓደ ሚኢቲ ተምሃሮ ስነ-ስርዓት ድጋፍ ምግብን ገንዘብን ኣብ ዝተገበረሉ እዋን እዩ፡፡ ማኔጅመነት ዳይሬክተር ኣክስዮን ማሕበር ኢሎምቱ እቲ ኢንድስትሪ ዝተወሃሃደ ፃባ ብውልቆም ንሓደ ሚኢቲ ተምሃሮ ንሓደ ወርሒ በቢ መዓልቱ ፍርቂ ሊትሮ ፀባ፣ ፋውንዴሽን ምንካይ ድኽነት ቻይና ድማ 10ሽሕ ዶላር ድጋፍ ኣበርኪቶም፡፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ደሞም ኤች ኣይቪ ኤድስ ዘለዎም ተምሃሮ ዛሕሊ ኽረምቲ ተፃዊሮም ንዝቅፅል ዘመነ ትምህርቲ እንትሰጋገሩ ከይኸብዶም ተወሳኺ ድጋፍ ከምዘድልዮም ወይዘሮ ሮማን ኣዘኻኺረን ነቲ ዝተገበረ ድጋፍ ኣመስጊነን ካልኦት ትካትን ውልቀ ሰባትን ድማ እዚ ተሞክሮ ብምውሳድ ሓገዝ ክገብሩ ፀዊዐን ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ስውዲን ኣብ ዘፈራት ትምህርቲን ሕርሻን ኢትዮጵያ እትገብሮ ደገፍ ኣጠናኺራ ከምትቅፅል ገሊፃ፡፡
ፕሬዝዳንት ኢፌድሪ ዶክተር ሙላቱ ተሾመ እዋን ስርሖም ዝዛዘሙ ኣምባሳር ስዊድን ኣብ ኢትዮጵያ ጃን ሳዴክን ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ተቐቢሎም ኣብ ዘዘራረብሉ እዋን ሰብ ሃፍቲ ስውዲን ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘፈር ኢንቨሰትመንት ክዋፈሩ ከም ዝኽእሉ ገሊፆም እዚ እውን ቀፃልነት ንኽህልዎ መንግስቲ ከምዝደሊ ገሊፆም፡፡ ኣምባሳር ጃን ሳዴክን ብወገኖም ብርክት ዝበሉ ትካላት ስውዲን ኣብ ኢትዮያ ምንቅስቃሳት ምጅማሮም ገሊፆም፡፡ ስውዲን ፍርያት ኢትዮጵያ ዝኾነ ቡን ናብ ሃገራ ብምእታው ካብ ዓለም ካልኣይ ብርኪ ዝሓዘት እያ ዝበሉ እቶም ኣምባሳደር ብቐፃልነት እውን ኣብ ፍርያታት ዕምባባን ቡንን ብምንቅስቃስ ንግድ ሃገርና ምዕባይ ከምዝካኣል ገሊፆም፡፡ መንግስቲ ስውዲን እውን ሓገዝ እዚ ልምዓት ከምዝኸውን ገሊፆም እዮም፡፡ ተሰናባቲ ኣምባሳደር ጃን ሳዴክን ኣብ ኢትዮጵያ ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልቲኤን ሃገራት ንኽጠናኸር ከምዝሰርሑ እውን ገሊፆም እዮም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
04/11/2009
ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ኩዌት ዓብድል ዓዚዝ ኣሕመድ ምስ ተቐባሊ ንግስና ኩዌት ሼኽ ናዋፍ ኣል ኣህመድ ኣልጀቢር ኣልሳቤህ ተመያይጦም፡፡
ሸኽ ናዋፍ ኣሕመድ ኢትዮጵያ ፅቡቕ መልክዐ ምድራዊ ኣቀማምጣን ኩነታት ኣየርን ዝተዓደለት ሃገር ምዃና ገሊፆም ምስ ሃገሮም ዘለዋ ርክብ እውን ሰናይ ምዃኑ ተዛሪቦም፡፡ ኣምባሳደር ዓብደል ኣዚዝ ብወገኖም ኢትዮጵያ ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዘጋጠመ ምስሕሓብ ብሕታዊ መፍትሒ ኣሚር ኩዌት ሼኽ ሳባህ ኣል ኣሕመድ ኣልጀብር ኣልሳባሕ ዝጀመርዎ ፃዕሪ ምዃኑ ቅድሚ ኩሉ ድጋፍ ኣስሚዓ እያ ኢሎም፡፡ ሕዚ እውን እቲ ፃዕሪ ተጠናኺሩ ክቕፅል ቅዋም ኢትዮጵያ ምዃኑ ዝገለፁ እቶም ኣምባሳደር እቶም ተቐባሊ ንግስና ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ንኽገብሩ ዓዲሞም፡፡ ንዘቐረበሎም ዕድመ ዝተቐበሉ እቶም ተቐባሊ ንግስና ብወገኖም ኩሎም ትካላት መንግስቲ ኩዌት ምስ ኤምባስን ልኡኻትን ኢትዮጵያ ተቐራሪቦም ክሰርሑ እዮም ምባሎም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ የመላኽት፡፡
ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ነበርቲ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ 126 ሚሊዮን ብር ሓገዝ ጌሮም፡፡
ከንቲባ እታ ከተማ ኣይተ ድሪባ ኩማ ንቤት ምኽሪ እታ ከተማ ኣብ ዘቕረብዎ ዓመታዊ ፀብፃብ ኣብቲ በጀት ዓመት 150 ሚሊዮን ብር ንዓብይ ግድብ ህዳሰ ክእክብ ተተሊሙ ልዕሊ 126 ሚሊዮን ተኣኪቡ ኢሎም፡፡ ኣብታ ከተማ ንውልቀ ሰብ ሃፍቲ ከይሓውስ ህንፀት እቲ ግድብ ካብ ዝጅመር ንነዘ ካብ ነበርቲ ልዕሊ 800 ሚሊዮን ብር ከም ዝተኣከበ ገሊፆም፡፡ ኣብ ዝሓለፉ 6 ዓመታት ንምዕዋት ህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ካብ ሙላእ ዜጋታት ሃገርና 9 ነጥቢ 6 ቢሊዮን ብር ተኣኪቡ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ሕብረት ኣውሮፖ ንዃዕቲ ዓሚቕ ጎዳጉዲ ፕሮጀክት መፈልፈሊ ሓይሊ ሃፋ ተንዳሆ ዝውዕል 8 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ሂቡ፡፡
እቲ ሓገዝ ሕብረት ኣውሮፖ ኣብ ውሽጢ 3 ዓመታት ነቲ ፕሮጀክት ክወሃብ ካብ ዝምደቦ 36 ሚሊዮን ዩሮ ብኻልኣይ ዜና ዝተወሃበ እዩ፡፡ ካብ መንግስቲ ፈረንሳይ በቲ ሕብረት ኣቢሉ ዝወሃብ ዘሎ እዚ ሓገዝ ኢትዮጵያ ኣካል ተሓዳሲ ሓይሊ ንዝኾነ ህንፀት ተንዳሆ ንምዕዋት ትገብሮ ንዘላ ፃዕሪ ዘዐወት እዩ፡፡ ኢትዮጵያ ካብ ፕሮጀክት ሓይሊ ሃፋ ተንዳሆ 100 ሜጋ ዋት ሓይሊ ንምፍልፋል ዝተለመት ኮይና ተወሳኺ 2ሽሕን 5 ሚኢትን ሜትሮ ዝዕምቐት ዓሚቕ ጎዳጉዲ ንምኹዓት እውን ትልሚ ሒዛ ኣላ ይብል ንፀብፃብ ቲንክ ጂኦ ኢነርጂ ዝፀርሓ ኢቢሲ፡፡
ተወዲቦም ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ስራሕ ንዝተዋፈሩ መናእሰይ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ 134 ሚሊዮን ቅርሺ ልቃሕ ተዋሂብዎም፡፡
ከም ኣገላልፃ ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ እታ ዞባ ኣይተ ገብረስላሴ ታረቀ ብማሕበር ንዝተወደቡ 4ሽሕን 831 መናእሰይ ብመሰረት ዘቕረብዎ ውጥን ስራሕ ክሳብ ርብዒ ሚሊዮን ቅርሺ ብልቃሕ ተዋሂብዎም ኢሎም፡፡ ምንጪ እቲ ገንዘብ ካብ ተዘዋዋሪ ፈንድ፣ ደደቢት ማይክሮ ፋይናንስ ፈንድ ውሕስና ምግቢ ከተማታትን ምዃኑ ዝገለፁ ኣይተ ገብረስላሴ እቶም ልቃሕ ዝተወሃቦም መናእሰይ ኣብ ህንፀት ፣ምህጣር ከፍቲ ፣ምብርባር ንህቢ ፣ፀባን ንግድን ዝተዋፈሩ እዮም፡፡ ካብቶም ተጠቀምቲ ልቃሕ እተን 2ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ እየን ይብል ፀበፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡


text:
ከመይ ይመስል ነበረ፧
ኣል-ሓሰን
ምናልባት ብዛዕባ ኣቡ ዓሊ ኣል-ሓሰን ኢብን ኣል-ሃይሰም ሰሚዕካ ኣይትፈልጥን ትኸውን። ኣብ ምዕራባውያን፡ በቲ ኻብቲ ኣል-ሓሰን ዚብል ዓረብኛ ስሙ እተወስደ ብላቲን ኣልሃዘን ዚብል ኣደማምጻ እዩ ዚፍለጥ። ይኹን እምበር፡ ካብቲ ዕዮኡ ብዙሕ ጥቕሚ ረኺብካ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ። “ኣብ ታሪኽ ስነ ፍልጠት፡ ሓደ ኻብቶም ኣዝዮም ኣገደስትን ሓያል ጽልዋ ዘሕደሩን ሰባት” ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ።
ኣል-ሓሰን ኣብ ባስራ፡ ሕጂ ዒራቕ፡ ኣብ ከባቢ 965 ድ.ክ. እዩ ተወሊዱ። ተገዳስነቱ ድማ ኣብ ስነ ኰዀብን ስነ ቐመምን ሕሳብን ሕክምናን ሙዚቃን ኦፕቲክስን ፊዚክስን ግጥምን እዩ ነይሩ። ኰይኑ ግና፡ እንታይ ብፍላይ ዚምስገነሉ ነገር እዩ ገይሩ፧
ሓጽቢ ኒል
ብዛዕባ ኣል-ሓሰን ዚውረ ዛንታ፡ ንነዊሕ እዋን እዩ ኺንገር ጸኒሑ። ካብቲ እቲ ኣብ ኣስዋን ብ1902 እተሃንጸ ሓጽቢ ኣስታት 1,000 ዓመት ኣቐዲሙ፡ ኣል-ሓሰን ንዋሕዚ ፈለግ ኒል ንምቍጽጻር ዝወጠኖ ውጥን ነይርዎ እዩ።
ብመሰረት እቲ ዛንታ፡ ኣል-ሓሰን ኣብ ፈለግ ኒል ሓጽቢ ብምስራሕ፡ ነቲ ኣብ ግብጺ ብተደጋጋሚ ዜጋጥም ምዕልቕላቕ ማይን ደርቅን ንምቍጽጻር ዜኽእል ውጥን ነበሮ። እቲ መራሒ ካይሮ ዝነበረ ከሊፋ ኣል-ሓኪም፡ ብዛዕባ እቲ ኣል-ሓሰን ዘቕረቦ ሓሳብ ምስ ሰምዐ፡ ንኣል-ሓሰን ነቲ ሓጽቢ ምእንቲ ኺሃንጾ ናብ ግብጺ ኺመጽእ ዓደሞ። ኰይኑ ግና፡ ኣል-ሓሰን ነቲ ፈለግ ብዓይኑ ምስ ረኣዮ፡ እቲ ፕሮጀክት ህንጸት ልዕሊ ዓቕሙ ምዃኑ ተረድአ። እቲ ጠባዩ ዓሰርተ ሳዕ ዚቀያየር መራሒ ኸይቐጽዖ ስለ ዝፈርሀን ንህይወቱ ምእንቲ ኼድሕንን፡ እቲ መራሒ ኣስታት 11 ዓመት ጸኒሑ ብ1021 ክሳዕ ዚመውት፡ እተጸለለ መሲሉ ኺነብር ጀመረ። ክሳዕ ሽዑ ግና፡ ኣል-ሓሰን ጽሉል መሲሉ ኣብ ዚነብረሉ ዝነበረ እዋን ብዙሕ ግዜ ስለ ዝነበሮ፡ ካልእ ዜገድሶ ዝነበረ ነገራት ኪገብር ጀመረ።
መጽሓፍ ኦፕቲክስ
ኣል-ሓሰን ካብ እተዓቝበሉ ቦታ ኣብ ዝወጸሉ እዋን፡ ንመብዛሕትኡ ኽፋል እታ ሸውዓተ ጥራዝ ዘለዋ መጽሓፍ ኦፕቲክስ ጽሒፍዋ ነበረ፣ እዛ መጽሓፍ እዚኣ ድማ፡ “ኣብ ታሪኽ ፊዚክስ፡ ሓንቲ ኻብተን ኣዝየን ኣገደስቲ መጻሕፍቲ” ጌርካ እያ እትቝጸር። ኣል-ሓሰን ኣብታ መጽሓፍ ብዛዕባ ባህርይ ብርሃን ዝገበሮ ምርምር፡ ንኣብነት፡ ብርሃን ብኸመይ ናብ መሰረታዊ ሕብርታት ከም ዚመቓቐል፡ ብኸመይ ኣብ መስትያት ከም ዚንጸባረቕ፡ ከምኡ እውን ካብ ሓደ ነገር ናብ ካልእ ኪሓልፍ ከሎ ብኸመይ ከም ዚዕጸፍ ገሊጹ እዩ። ብዘይካዚ፡ ብዛዕባ ርእየትን ብዛዕባ ዓይንን ኣጽኒዑ እዩ።
ኣብ መበል 13 ዘመን፡ እታ ኣል-ሓሰን ዝጸሓፋ መጽሓፍ ካብ ዓረብኛ ናብ ላቲን ተተርጐመት፣ ንነዊሕ ዘመናት ድማ፡ ምሁራት ኤውሮጳ ኻብኣ ይጠቕሱ ነበሩ። ኣል-ሓሰን ንባህርይ ለንስ ብዚምልከት ዝጸሓፎ ጽሑፋት፡ ነቶም ኤውሮጳውያን ሰራሕቲ መነጸር፡ ንሓደ ለንስ ኣብ ልዕሊ ኻልእ ብምድራብ ተለስኮፕን ማይክሮስኮፕን ኪምህዙ መሰረት ኰይንዎም እዩ።
ፍልማዊት ካሜራ
ኣል-ሓሰን ነታ ኣብ ታሪኽ ናይ መጀመርታ ኽትከውን እትኽእል ፍልማዊት ካሜራ ምስ ሰርሓ፡ ንዕዮ ፎቶግራፍ ብዝያዳ ዜራጕድ መሰረታዊ ሕጊ ኼለሊ ኸኣለ። እዛ ካሜራ እዚኣ፡ ብዅሉ ሸነኻ እተዓጽወት “ጸልማት ክፍሊ” ዀይና፡ ብርሃን ናብኣ ብሓንቲ ንእሽቶ ነዃል ኣቢሉ ይኣቱ፣ በዚ ኸምዚ ድማ፡ ኣብቲ ኣብ ውሽጢ ዚርከብ መንደቕ፡ እተገምጠለ ምስሊ እቲ ብግዳም ኣብ መንጽር እታ ነዃል ዘሎ ነገር ይዓልብ።
ኣብ 1800ታት ነታ ፍልማዊት ካሜራ፡ ቀጸላታት ፎቶግራፍ ስለ እተወሰኸላ፡ ነባሪ ዝዀነ ስእልታት ክትስእል ጀመረት። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ እዛ ሕጂ ዘላ ካሜራ ኽትምሃዝ ከኣለት። ሎሚ ዘለዋ ዅለን ዘመናውያን ካሜራታት ኰነ ኣዒንትና ዚጥቀማሉ መሰረታዊ ሕጊ፡ ምስቲ እታ ፍልማዊት ካሜራ እትጥቀመሉ ሕደ እዩ። *
ስነ ፍልጠታዊ ሜላ
ንኣል-ሓሰን ፍሉይ ዚገብሮ ሓደ መዳይ፡ ብዛዕባ ተፈጥሮ ምርምር ኣብ ዚገብረሉ እዋን፡ ብደቂቕን ብሜላን ዚግበሮ ምንባሩ እዩ። እዚ ኣገባብ እዚ፡ ኣብቲ ንሱ ዝነበረሉ እዋን እተለምደ ኣይነበረን። ኣል-ሓሰን ሓደ ኻብቶም ንኽልሰ ሓሳብ ብፈተነ ዚምርምሩ ዝነበሩ ቐዳሞት ተመራመርቲ እዩ ነይሩ፣ ብዘይካዚ፡ ነቲ መርትዖ ዘይብሉ፡ ግናኸ ተቐባልነት ዝረኸበ ኣተሓሳስባ ኣብ ሕቶ ኻብ ምእታው ድሕር ኣይብልን እዩ ነይሩ።
ዘመናዊ ስነ ፍልጠት፡ “ነቲ እትኣምነሉ ነገር ብመርትዖ ደግፎ!” ብዚብል ብሂል ኪግለጽ ይከኣል እዩ። ገሊኦም ሰባት ንኣል-ሓሰን፡ “ኣቦ ዘመናዊ ሜላ ስነ ፍልጠት” ከም ዝዀነ ገይሮም እዮም ዚርእይዎ። ስለዚ እምበኣር፡ ንኣል-ሓሰን ብዙሕ እነመስግነሉ ምኽንያት ኣሎና።
^ ሕ.ጽ. 13 ኣብ መንጎ እታ ፍልማዊት ካሜራን ኣዒንትናን ዘሎ ምስስል፡ ክሳዕ እቲ ዮሃንስ ኬፕለር ኣብ መበል 17 ዘመን ዝገለጸሉ እዋን፡ ምዕራባውያን ምሉእ ብምሉእ ኣይርድእዎን እዮም ነይሮም።


text:
ኣብ’ቲ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፈሉ እዋን እንተ ሓሚምካ ኣብታ ቀዳመይቲ ናይ ሕማም መዓልቲ ከም ዝሓመምካ ናባና ከተመልክት ኣገዳሲ እዩ። እንተ ዘይኮነ ክፍሊት መትከል እግሪ ክትከስሮ ትኽእል ኢኻ።
መን’ዩ ነቲ ናይ ሕማም ምልክታ ዝገብሮ?
ኣብ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፍን ብምኽንያት ሕማም ኣብ’ቲ ዘተመደበልካ ንጥፈታት ክትሳተፍ ዘይትኽእልን እንተ ዄንካ፡ ንስኻ ናይ ሕማም ምልክታ ትገብር።
መዓስ ኢኻ ናይ ሕማም ምልክታ ትገብር?
ኣቐዲምካ ኣብታ ቀዳመይቲ ዝሓመምካላ መዓልቲ ከተመልክት የድልየካ እንተ ዘይኮነ ክፍሊት መትከል እግሪ ክትከስሮ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ትምህርቲ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት (sfi)፣ ልምምድ፣ ስራሕ ወይ ካልእ ንጥፈታት ትሳተፍ እንተ ኴንካ፡ ናብኡ ናይ ሕማም ብኩራት ክትሕብር እውን የድለየካ እዩ። ድሕሪ እታ 7ይቲ ናይ ሕማም መዓልቲ፡ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ንኽውስኑን ነቲ ክፍሊት ክኸፍልዎ ክኽእሉን ናይ ሓኪም ወረቐት ምስክር የድልዮም እዩ።
ንነዊሕ እዋን እንተ ዄንካ ሓሚምካ ዘለኻ፡ ምእንቲ ከም ቅድም ክትሳተፍ ክትኽእል ናይ’ቲ መደብ ትሕዝቶ ከነሰማምዖ ንፍትን ኢና። ብምሉእ ግዜ ካብ 30 መዓልታት ንላዕሊ እንተ ሓሚምካ ካብ’ቲ መደብ ትስረዝ።
ሕማም ንኸመልክት ከመይ እየ ዝገብር?
ኣብ ናትና መርበብ ሓበሬታ ከም ዝሓመምካ ተመልክት
እንተ ሓሚመ ክንድይ ክፍሊት እዩ ዝወሃበኒ?
ኣብታ ዝሓመምካላ ቀዳመይቲ ዕለት ገንዘብ ኣይክፈለካን እዩ። እዚ "ዘይክፈሎ ዕለት" (karensdag) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብታ ዝሓመምካላ ቀዳመይቲ ዕለት፥ ናይ ምሕማምካ ምልክታ ምስ ተቕርብ፥ ናይተን ካልኦት ናይ ሕማም ዕለታት ውን፥ እቲ ናይ "እግሪ-መተከሊ" ገንዘብካ (etableringsersättning) ክወሃበካ እዩ።
ንዝሓመመ ውላድካ ንምእላይ ኣብ ገዛ ምጽናሕ ምስ ዘድልየካ
ንዝሓመመ ውላድካ ንምእላይ ኣብ ገዛኻ ምጽናሕ ዘድልየካ ምስ ዝኸውን፥ ንዓና ክትሕብረና የድልየካ እዩ። መታን ነቲ "ናይ እግሪ-መትከሊ" ገንዘብካ ከይትኸስሮ ድማ፥ ነቲ ሓበሬታ ምሃብ ኣብ ዝቐልጠፈ ጊዜ ክትገብሮ የድሊ። እቲ ናትካ ምብኳርካ ብዝቐለለ ክትሕብረሉ ትኽእል፥ እቲ ኣድራሻ ኢንተርነትና (webbplats) እዩ፥ ወይ ድማ ምስቶም "ኣገልግሎት-ዓመውል" (kundtjänst) ርክብ ግበር።
ነቲ ናይ “እግሪ-መትከሊ” ገንዘብ (etableringsersättning) ንምርካብ፥ ናብ ቤትስልጣን “ውሕስነት-ካሳ” (Försäkringskassan) ክተመልክት ከሎኻ፥ በዂርካ ከም ዝነበርካ ውን ክትመልኦ ኣሎካ እዩ።
ኣብቲ ናይ “እግሪ-መትከሊ ፕሮግራም” (etableringsprogrammet) እናተሳተፍካ ከሎኻ፥ ስራሕ ውን ትሰርሕ ምስ ትህሉ፥ እሞ ሓሚምካ ክትሰርሕ ምስ ዘይትኽእል ወይ ንዝሓመመ ቆልዓ ንምእላይ ኢልካ ካብ ስራሕ ምስ ትበኵር፥ ንዕኡ ዘገልግሉ ካልእ ሕጊታት እዮ ዘሎዉ። ኣብቲ ናይ ቤትስልጣን “ውሕስነት-ካሳ” ኣድራሻ ኢንተርነት (Försäkringskassans webbplats) ኣቲኻ፥ ብዛዕባ’ዚ ብዝበለጸ ኣንብብ።


text:
ኣብ ንእሽተይ ናይ ፕላስቲክ ጀልባ ዝተጻዕኑ ስደተኛታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ደሴታት ግሪክ ዝበጽሕሉ ጊዜ ዝተወስደ ምስሊ መሰረት ፊልም “ዋሕዚ ሰባት (Human Flow)” ምኳኑ ስነ ጥበባዊ ኣይ ዊዊ ይገልጽ።
እዚ 140 ደቓይቕ ዝምንውሑ ፊልም ካብቶም ንሽልማት ጎልደን ኣዋርድ ዝወዳደሩ ዘለው 21 ዓለምለኸን ናይ ኣሜሪካ ፊልምታት ሓደ ንምኳን’ውን ዝበቕዓ ኮይኑ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ከተማ ቬኒስ ዝተኻየደ ፌስቲቫል ፊልም’ውን ንምርኢት ቀሪቡ’ዩ።
እዚ መባእታዊ ብቴሌፎን ዝተወሰደ ምስልታት 200 አባላት ዘለውዎ ኣብ 23 ቦታታት ዝስራሕ ስራሕ ክቕየር ጊዜ ኣይወሰደሉን።
እዚ ፊልም ካብ ዒራቕ ናብ ባንግላዴሽ፡ ኢጣልያ ናብ ኬንያ ከምኡ’ውን ካብ ኣፍጋኒስታን ናብ ሜክሲኮ ብምንቅስቃስ ተሰሪሓ።
ፊልም “ዋሕዚ ሰባት” ካብ ካልኦት ፊልም ዝፈልዮ ብዛዕባ ሓደ ታሪክ ዝትርኽ ፊልም ብዘይምኳኑ እዩ። እዚ ፊልም ንተዓዛባይ ካብ ሓደ ህሞት ናብ ካልእ ህሞት ጉዕዞ ስደት ኣብ ዙርያ ዓለም ዝወስድ ኮይኑ ብሰብ አልቦ ነፈርቲ ዝተወሰደ ምስልታት፡ግጥምታትን ቃለ መጠይቕ ዝተፈላለዩ ሰባት’ውን ዝጠቓልል እዩ።
ንጉዕዞ ስደት ጥራይ ዘይኾነ ኣብ ዶባት ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝነብሩ ስደተኛታት መነባብሮ ዘርእይ እዩ።
ኣብ መንጎ ድማ ስነ ጥበባዊ አል ንሓንቲ ገጻ ዝተሸፈነት ጓል ኣንስተይቲ ኣብገማግም ባሕሪ ግሪክ ክሕግዛ የርእይ። ኣብቲ ሕሞት እታ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ቅድሚ ካሜራ ክትበኽይ ትርኣይ ግን ምስናድ ኣየቋረጸን። እቲ ምስሊ ንግልጹነትን ባህርያዊ ህሞት ዘርእይ ምኳኑ ብተወሳኺ ኣብ ጉዳይ ስደት ሓገዝ ኩሉ ሰብ ከምዘድልይ ዘርእይ እዩ ይብል ስነ ጥበባዊ ኣይ።
ስነ ጥበባዊ ኣይ ኣብ ቤይጂን ተወሊዱ ኣብ እዋን ናይ ቻይና ባህላዊ ሰውራ ካብ ሃገሩ ተሰዲዱ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ በርሊን ይነብር።
ንሱ ብተወሳኺ ትኹረቱ ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ብምግባር ኣብቲ ካብ ገማግም ደሴታት ሌስቦስ ተኣርዩ ኣብ በርሊን አዳራሽ ዝቐረበ 14,000 ናይ ህይወት ኣድሕን ጃኬታት ምስናድ ተሳቲፉ’ዩ። መብዛሕትኦም ካብቶም ነዞም ጃኬታት ዝተኸደኑ ኣብቲ ማእኸላይ ባሕሪ ንምቁራጽ ዝተኻየደ ጉዕዞ ህይወቶም ዝሰኣኑ ኣዮም።
ፊልም ዋሕዚ ሰባት ዝሳተፈሉ ዘሎ ሽልማት ጎልደን ላዮን መስከረም 9,2017 ዓ.ም ከምዝወሃብ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኢኮኖምያዊ ልምዓት ሓንቲ ሃገር ዘላቕን ዘተኣማምንን ንክኸውን ባህሪ ተመጋጋባይነት ክህልዎ ይግባእ። እዚ እንትብሃል ኣብ ሓደ ዓውደ ስራሕ ዝፍፀም ተግባርን ውፅኢትን ሓደ ነቲ ካልእ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ እንተዘይመጊብዎ ዝረጋገፅ ኢኮኖሚ ምሉእነት ክህልዎ ኣይኽእልን። ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ ከም ኢትዮጵያ ዝበላ ሕርሻ ማእኸል ዝገበራ ሃገራት ቀንዲ ሞተር ቁጠብአን ሕርሻ ዋላ ይኹን ልምዓት ሕርሻን ልምዓት ከተማን ክተኣሳሰሩ ግድነት ይኸውን። ንኣብነት ኣብ ገፀር ዝነብር ሓረስታይ ካብቲ ኣብ ከተማ ዝነብር ማሕበረሰብ ዝረኽቦም እታዎታትን ቴክኖሎጅታትን ወሰንቲ መሳርሒኡ እዮም። ብእኡ መንፅር ፍርያት ሓረስታይ ዕዳጋ ዝረክብ ኣብ ከተማ እዩ። ስለዝኾነ ነባራዊ ኩነታት ሃገርናን ክልልናን መሰረት ብምግባር ሕርሻ መትኒ ልምዓት ሓረስታይ እንትኸውን መትኒ ልምዓት ከተማታት ከዓ ውዳበታት ልምዓት ደኣንት እየን። እተን በብከተማኡ ተጣይሸን ዘለዋ ውዳበታት መነባብሮ ሕብረተሰብ ኣብ ምምሕያሽ፣ ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር፣ ቴክኖሎጅታት ኣብ ምቕዳሕን ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ምርግጋፅን መሪሕ ተራአን እናፈፀማ ይርከባ። በዚ መዳይ ዝግለፃ ብዙሓት ውዳበታት ልምዓት ደኣንት ዘለዋ እኳ እንተኾና ንሎሚ ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ንዘሎ ምንቅስቓስ ልምዓት ደኣንት ክንድህስስ።
ከምቲ ተደጋጊሙ ዝግለፅ ኣብ ዝማዕበላን ዘይማዕበላን ሃገራት ዝነብር ማሕበረሰብ ብመንፅር ፈጠራ ዕድል ስራሕ እንትርአ እተን ዝዓበየ ቦታ ዝሕዛ ዓበይትን ማእኸለዎትን ኢንዱስትርታት ዘይኮናስ ኣናእሽተይን ደቀቕትን ትካላት እየን። ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ድማ ፍልይ ብዝበለ መልክዑ ምስ ዘለወን በዝሒ ህዝቢ ተዛሚዱ እቲ ዘፈር ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዝዓበየ ይገብሮ። ነዚ ዝተገንዘበ ዴሞክራስያውን ልምዓታውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንተጠቃምነት ነበርቲ ከተማ ማእኸል ዝገበረ ፓኬጅ ልምዓት ደኣንት ቀሪፁ ሰፋሕቲ ተግባራት እናፈፀመ መፂኡ እዩ፤ ኣጠናኺሩ እናሰርሓሉ እውን ይርከብ። እዚ ድማ ብዝዓበየ ፓኬጅ ልምዓት ደኣንት ብዝዓበየ ኣብ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ዘለዎ ረብሓ ካብ ምግንዛብ ዝብገስ እዩ።
ብመሰረት እዚ ንተግባራዊ ስራሕትን ውፅኢታትን ደኣንት ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ክንርኢ ከለና ኣብታ ከተማ መርኣያ ዝኾኑ ብዙሓት ተግባራት ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ብብርኪ ከተማ 2,727 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 5,540 መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ተረባሕቲ ንምግባር ትልሚ ተታሒዙ 5,898 ሰባት ተረባሕቲ ከም ዝኾኑ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ከተማታትን ከተማ እንዳስላሰ ኣይተ ገብረሩፋኤል ገብረህይወት ይገልፁ ። እዚ ድማ ኣማራፅታት ስራሕ እንተተቐሪቦም ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውደ ስራሕቲ ክኣትው ዝኽእሉ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ብበዝሒ ምስታፍ ዝክኣል ምዃኑ መረጋገፂ እዩ።
በዚ መንፅር ንውዳበታት ልምዓት ደኣንት ዕድላት ስራሕ ክፍጠር ከሎ ዝግባእ ግንዛበን ዓቕምን ናይቲ መንእሰይ ኣዕቢኻ ክኸውን ኣለዎ። ብፍላይ መምስ ዓውደ ስራሕቱ ዝኸዱ ስልጠናታት ምሃብ ከም ሓደ ቀንዲ መስርሕ ክውሰድን ክትግበርን ዝግብኦ እዩ። ነዚ መሰረት ገይርካ ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኣብ 2009 ዓ.ም ንፈጠራ ዕድል ስራሕን ተጠቃምነት ውዳበታት ደኣንትን ማእኸል ዝገበሩ ስራሕቲ ካብ ምድላው ምዕራፍ ክሳብ ተግባር ምዕራፍ ዝተዋደዱ ስራሕቲ ስልጠናታትን ደገፋትን ተገይሮም እዮም። ንኣብነት 2,231 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 4,160 ወገናት ንኣመራርሓ ንግድን ካልኦት ስራሕትን ማእኸል ዝገበረ ስልጠና ክወሃብ ትልሚ ተታሒዙ ኣብ ደኣንት ዝዋፈሩ ወገናት ንግዲ ማእኸል ዝገበሩ ሞያዊ ስልጠናታት ከም ዝተውሃቡ እቶም ሓላፊ የረድኡ። ናይዚ ቀንዲ ዕላማ ድማ ውዳበታት ደኣንት ናብ ተግባራዊ ስራሕ ቅድሚ ምእታወን ክተሓዝ ዝግብኦ ኣመራርሓን ሞያዊ ክእለትን ሒዘን ንክኣትዋ እዩ።
ኣብ ውዳበታት ደኣንት እታ ከተማ እቲ ካልእ ክርአ ዘለዎ ጉዳይ ቀረብ ልቃሕ ዝምልከት እዩ። መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ደቀቕትን ኣንእሽትን ትካላት ንግዲ ወዲብካ፣ ዕድል ስራሕ ፈጢርካን ዝግባእ ስልጠና ሂብካን ካብ ምልዕዓልን ምውዳብን ጀሚሩ ክሳብ ተግባራዊ ስራሕተን ብዙሓት ፀገማት ከጋጥሙወን ይኽእሉ እዮም። ንኣብነት ዝሰልጠነ በዓል ሞያ፣ ፀገም ፋይናንስ፣ ምትእስሳር ዕዳጋ፣ ቀረብ መሰረተ ልምዓት ዝኣመሰሉ ዕንቅፋታት ምግላፅ ይክኣል። ብፍላይ ኣብ ውዳበታት ደኣንት ዘጋጥም ፀገም ፋይናንስ ግና ኣዝዩ ዝለዓለ እዩ። ኣብታ ፅቡቕ ምንቅስቃስ ደኣንት ኣለዋ እንብላ ዘለና ከተማ ሽረ እንዳስለሰ እቲ ፀገም ፋይናንስ ከጋጥማ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ናብ ደኣንት ዝኣትው ኣካላት ካብ መፈለምትኡ ንመበገሲ ስራሕ ዝኣክል እኹል ካፒታል ዘይብሎም ካብ ንእሽተይ መበገሲ ዝለዓል ሓይሊ ሰብ ስለዝለዓሉ እዩ። እቲ ውሑድ መበገሲ ካፒታል ዘለዎ ሰብ እውን እንተኾነ ብምኽንያት ምንኣስ ካፒታሉ ኣብ መደበኛ ትካላት ባንኪ ዝድለ መጠን ገንዘብ ክረክብ ኣይኽእልን።ስለዚ ካብ መንግስቲ ደገፍ ልቓሕ ክግበረሉ እዩ ዝፅበ። ነዚ እዩ እውን መንግስቲ ብትካላት ኣናእሽተይ ልቓሕ (ከም ደደቢት) ኣቢሉ በብዓመቱ ብሚልዮን ዝቑፀር ገንዘብ ንትካላት ልምዓት ደኣንት ብልቓሕ ዝህብ።
ካብዚ ብምብጋስ ምምሕዳር ከተማ ሽረ እንዳስላሰ እውን ኣብ 2009 ዓ.ም ንውዳበታት ልምዓት ደኣንት ብመደበኛ፣ ተዘዋዋሪ ይኹን ካልኦት ዓይነታት ልቓሕ 45 ሚልዮን ብር ንምሃብ ትልሚ ሒዙ 32 ሚልዮንን 716 ሽሕን 14 ብር ሂቡ ኣሎ። ኣብዚ ክስመረሉ ዝግባእ ወሳኒ ጉዳይ ኣሎ። ንሱ እውን ልቓሕ እንትወሃብ ዝተወሰደ ልቓሕ ኣብ ምምላስ እውን ብኣተሓሳስባን ተግባርን ርብርብ ምግባር የድሊ። ብመንፅር እዚ እንትርአ ብብርኪ ከተማ ኣብቲ ዓመት 22 ሚልዮንን 217 ሽሕን 945 ብር ልቓሕ ክምለስ ተተሊሙ 20 ሚልዮንን 756 ሽሕን 33 ብር (93 ምኢታዊ) ተመሊሱ እዩ። ናይቲ ልቓሕ ብምሉእነት ዘይምምላስ መበገሲ በቲ ሓደ ገፅ ዝግባእ ባህሊ ምዕቛር ዘይምዕባይ እንትኸዉን በቲ ካልእ ገፅ ድማ ዝተወሰደ ልቓሕ ሰሪሕኻን መነባብሮኻ ኣመሓይሽካን ልቓሕ ብእዋንካ ክትመልስ ዘሎ ተበግሶ ምንኣስ እዩ። ስለዚ ኣብ ከተማታት ንዝነብር ማሕበረሰብ ብውዳበታት ደኣንት ዕድል ስራሕ እናፈጠርካ፣ ናብ ስራሕ ዘእትዎ መበገሲ ገንዘብ እናለቃሕኻ ዝተወሰደ ልቓሕ ክምለስ ብምግባር ዘላቕነት ንዘለዎ ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ከምኡ እውን ምምሕያሽ መነባብሮ ነበርቲ ከተማ ሰረት ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ።
ኣብ ደኣንት ትኹረት ተዋሂቡ ዝስርሐሉ ዘሎ ካልእ ዕማም ምዕባይ ባህሊ ምዕቛር ገንዘብ ዝምልከት እዩ። ምኽንያቱ ብመሰረቱ ኣብ ሓደ ዘፈር ዕድል ስራሕ ምስ ረኸብካ ካብቲ ስራሕ እትረኽቦ ኣታዊ መዓልታዊ ወፃእታትካ ክንዲ ዝክኣል ብምቕናስ ባህሊ ምቑጣብ ምዕባይ ትኹረት ይሓትት። ካብዚ ተበጊሱ ቤት ፅሕፈት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢን ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኣብ 2009 ዓ.ም ብብርኪ ከተማ 22 ሚልዮን ብር ካብ ውዳበታት ደኣንት ንምዕቛር ሸቶ ሒዙ ነይሩ። ኣብ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ብዝተሰርሑ ስራሕቲ ምፍጣር ግንዛበ ባህሊ ምዕቛር ክዓቢ ስለዝተገበረ ልዕሊ ትልሚ 34 ሚልዮንን 14 ሽሕን 343 ብር ክዕቆር ክኢሉ እዩ።
ምስ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ተጠቃምነት ውዳበታት ደኣንትን ተዛሚዱ ክርአ ዝግብኦ ካልእ ኣገዳሲ ነጥቢ ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት እዩ። ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት ኣብ ዕብየት ሓንቲ ከተማ ዘይትካእ ግደ ኣለዎ። እተን ሞተር ልምዓት ነባራይ ከተማ ኮይነን ከንቀሳቕሳ ዓብይ ሓላፍነት ዘለወን ውዳበታት ደኣንት ድማ መሰረተ ልምዓት ክማልኣለን ግድን ይኸውን። ይኹን እምበር ንሓንቲ ከተማ ዘድሊ መሰረተ ልምዓት ምምላእ ማለት ንውዳበታት ደኣንት እውን ሕቶታተን ምሉእ ንምሉእ ተመሊሱለን ማለት ኣይኮነን። ስለዝኾነ ብፍሉይ ንመስርሕን መሸጥን ዝኸውን ቦታ እናዳለኻ ንዕኡ ዘድልዩ መሰረተ ልምዓት ምምላእ ዓብይ ቆላሕታ ይሓትት። ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እናተሰርሐ ከም ዝርከብ ኣይተ ገብረሩፋኤል ገሊፆምልና እዮም። ንኣብነት ኣብታ ከተማ 686 ክፍልታት ዘለዎም 50 ህንፃታት መስርሕን መሸጥን ፍርያት ደኣንት ኣለዉ። ኣብዞም ቦታታት ክሳብ 2009 ዓ/ም 574 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 1‚253 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ተጠቀምቲ ክኾኑ ክኢሎም እዮም። ብፍሉይ ኣብ 2009 ዓ.ም ን1‚500 ወገናት መስርሕን መሸጥን ክዕደል ተተሊሙ 760 ወገናት ተጠቀምቲ ኮይኖም እዮም።
ብሓፈሻ በቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ኣካይዳታት ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ብስራሕቲ ደኣንት ፅቡቓት ዝብሃሉ ውፅኢታት ክምዝገቡ ምኽኣሎም እቶም ተግባራት የመላኽቱ። ንሸቶን ኣፈፃፅማን ሕሉፍ ዓመት መሰረት ገይርና ኣብ 2010 ዓ.ም ዝተትሓዙ ሸቶታትን ዛጊድ ኣብዚ ርብዒ ዓመት ናይ 2010 ዓ.ም ዝተፈፀሙን ስራሕቲ ምርኣይ እውን ኣገዳሲ እዩ። ካብኣቶም ስራሕቲ ምትእስሳር ዕዳጋ ሓደ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ርብዒ ዓመት 2010 ዓ.ም ን1,000 ደኣንት ናይ 34 ሚልዮንን 250 ሽሕ ብር ዋጋ ዘለዎ ምትእስሳር ዕዳጋ ንምግባር ተተሊሙ 853 ወገናት ተሳተፍቲ ዝኾንሉ 23 ሚልዮንን 450 ሽሕ ብር ምትእስሳር ዕዳጋ ተገይሩ እዩ። እዚ ድማ ናይዚ ዓመት ኣተኣታትዋ ፅቡቕ ምዃኑ እዩ ዘርእየና። ብመዳይ ምሃብ ልቓሕ እንትርአ እውን ነባራት ንምንጥንኻርን ሓደሽቲ ውዳበታት ንምፍጣርን ኣብ ቀዳማይ ርብዒ ዓመት 2010 ዓ.ም ን900 ወገናት ዓሰርተ ሚልዮን ብር ልቓሕ ክወሃብ ትልሚ ተታሒዙ ክሳብ ቀዳማይ ሰሙን ወርሒ ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም 653 ወገናት ተጠቀምቲ ዝገበረ ሸውዓተ ሚልዮንን 542 ሽሕን 100 ብር ልቓሕ ተዓዲሉ እዩ። ከምዚ ዝበለ ክያዶ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበረ ፅቡቕ ምንቅስቓስ ዘጠናኽር እዩ። ስለዝኾነ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ናብ ስራሕ ኣትየን ዝፀንሓ ይኹን ኣብ 2010 ዓ.ም ተወዲበን ናብ ስራሕ ዝኣትዋ ዘለዋ ውዳበታት ደኣንት ነቶም ብቤት ፅሕፈት ደኣንት ዝፍጠሩ ዘለዉ ጥጡሕ ባይታታት ብዝግባእ ክጥቀማሉ ትፅቢት ይግበር።
ነዚ ኣብነት ዝኾነና ሓደ ማሕበር ክንወስድ። ማሕበር ሕብረት ሽርክና ምርባሕ ደርሁ ኤርሞያክን ዳዊትን ሓሙሽተ ኣባላት ዝሓዘን ቅድሚ ሸሞንተ ወርሒ ስራሕ ዝጀመረን ማሕበር እዩ። ኩሎም ኣባላት እቲ ማሕበር ብዝተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ብዲግሪ ዝተመረቑ እዮም። እዞም ኣባላት መንግስቲ ዘቐመጦ ኣንፈት ብምኽታል ስራሕ እንተይኣማረፁ ኣብ 2009 ዓ.ም ስራሕቲ ምርባሕ ደርሁ ጀሚሮም። ብዛዕባ ኣጀማምራ ስርሖም ኣመልኪቱ ኣቦ ወንበር እቲ ማሕበር መንእሰይ ዮሴፍ ኣፈወርቂ እንትገልፅ፣ ካብ ቤት ፅሕፈት ደኣንት እታ ከተማ ዘድሊ ስልጠናን ደገፍን ብምርካብ፣ ካብ ተዘዋዋሪ ልቓሕ እውን 200 ሽሕ ብር ሒዞም ከም ዝጀመርዎ እዩ። 400 ካሬ ሜትር መስርሒ ቦታ ዝተዓደሉ ኮይኖም ከም መጀመሪ 400 ደርሁ ብምሓዝ ናብ ስራሕ ኣትዮም። ኣብ ተግባራዊ ስራሕ ምስኣተዉ ካብ እንቁላሊሕ በብመዓልቱ ካብ 350 ክሳብ 400 ብር ኣታዊ ምርካብ ጀሚሮም። እዚ በብወርሑ እንትስላሕ ካብ ሸውዓተ ሽሕ ክሳብ ሸሞንተ ሽሕ ብር ማለት እዩ። ካብዚ ተበጊሱ መንእሰይ ዮሴፍ፣ “ግዘና፣ ጉልበትናን ፍልጠትናን ብምውዳድ ተወዲብና ስለዝሰራሕና ተጠቀምቲ ንኸውን ኣለና” ይብል።
ብኣጠቓላሊ ኣብ ስራሕቲ ደኣንት ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ከምቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ዝኣመሰሉ ፅቡቓት ተግባራት ኣለዉ። እቶም ተግባራት ብዝግባእ እናወደብካን እናስፋሕኻን እንተተሰሪሕሎም ንባዕሉ ነቲ ከተማ ይኹን ንኻልኦት ከባብታት ተመኩሮ ዝኾኑ እዮም። ካብኡ ሓሊፉ ካልኦት ከባብታት እውን በዚ ኣገባብ ስራሕተን ክፍፅማ እንተኽኢለን ኣብ ተረባሕነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ነበርቲ ከተማ መሰረታዊ ለውጢ ክመፅእ ይኽእል እዩ። እተን መትንታት ልምዓት ከተማ ዝኾና ውዳበታት ልምዓት ደኣንት ድማ ነቲ ናይ ከተማ ኢኮኖሚ ቁልፊ ሓይሊ ኮይነን ከንቀሳቕስኦ ምችው ባይታ ስለዝፈጥር ኣብ ደኣንት ዝግባእ ትኹረት ሂብካ ምስራሕ ክሳብ ክንድዚ ረብሓ ዘለዎ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ።


text:
ማሕበር ሓረስቶት ኣብ ውግእ ፀረ-ጥምየት ኣገዳሲ ተራ ከምዘለዎም ፕሮግራም መግቢን ሕርሻን ዓለም ዘካየዶ መፅናዕቲ ኣረጋጊፁ።
ሓላፊት መግቢን ሕርሻን ዓለም ኢቭ ክራውለይ፣ማሕበራት ሓረስቶት ማሕበራዊ ሸቶታት፣ዓቅሚታት ምውድዳን ንቀፃላይ ረብሓታትን ዝኣመታ ስለዝኾና ኣዝየን ረባሕቲ‘የን ይብላ።
”ናይ‘ተን ሰለስተ ሚእቲ ዓበይቲ ማሕበራት ዓቅሚ ናብ ሓደ ደሚርካ ምስ ትሪኢ‘ኳ፣ኣብ ሓደ ዓመት ክሳብ 1.1 ቢልዮን ዶላር ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ። እዚ ማለት ድማ፣ብግምት ናይ‘ታ ናይ ዓለምና ዓስረይቲ ቁጠባ ዘለዋ ካናዳ ቁጠባ ኮይኑ‘ሎ ማለት‘ዩ” ይብላ ንሰን።
ማሕበራት ሓረስቶት፣ብፈቃዶም ኣባላት ንክኾኑ ዝተወደቡ ውልቀ-ሰባት ዝርከቡሉ ዴሞክራስያዊ ውዳበ‘ዩ።ኢቭ ክራውልይ ንቪኦኤ ክዛረባ ከለዋ፣ ኣብ ዓለምና ሓደ ቢልዮን ኣባላትን ሚእቲ ሽሕ ዕድል ዝፈጠራ ማሕበራት ሓረስቶት ኣለዋ ኢለን።
ብመሰረት ሕ/ሃ፣ካብ ሸውዓተ ሰባት እቲ ሓደ ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀየ‘ዩ።እዞም ናእሽቱ ሓረስቶት ድማ፣ነቲ ዝድለ መግቢ ዘፍርዩ‘ዮም።እዚ ዕድል‘ዚ ብሕልፊ በዝሒ ህዝቢ ዓለም ኣብ ዝቅፅላ 35 ናብ ትሻዓተ ቢልዮን ኣብ ዝቃረበሉ ማሕበራት ሓረስቶት ርኡይ ተራ ኣለወን።
ፅንኩር ቁጠባዊ ኩነታት ንምስጋር ማሕበራት ሓረስቶት ኣገደስቲ‘የን ዝብላ ኢቭ ክራውለይ፣እዚ ድማ፣ዋጋ እኽሊ ሰማይ ኣብ ዝዓረገሉ እዋን ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ንግዲ ንህልውና ኣብ ዝተቃለስሉ እዋን ጋህዲ ኮይኑ‘ዩ ኢለን።ማሕበራት ሓረስቶት ንፀገም ዝፃወራ ምኻነን‘ውን ጠቂሰን፣
Crowley ወሲኸን ”ንህልውና ኣባላተን‘የን ቀዳምነት ዝሰርዓ።ስለዚኾነ‘ዩ፣ኣብ ክንዲ ግምታዊ ኣሰራርሓ፣ኣብ ክውንነት‘የን ዝምርኮሳ።ቅልውላው ከጓንፍ ከሎ ድማ፣ሕፅረት ገንዘብ ኣሎ እንተኾይኑ፣ኣባላተን ንብፅሒቶም ነክዮም ማሕበሮም ከድሕኑ እዮም ዝውስኑ በላ።
ኣብ ኣክሽን ግሩፕ ሓላፊ ጨንፈር ኣፍሪቃ ሄንርይ ማሉሞ ብወገኑ፣ ማሕበራት ሓረስቶት፣ድምፂ ሓረስቶት ንክስማዕ ቀንዲ መድረኽ‘ዮም ይብል።
ኣክሽን ኤይድ፣ሰፍሓቲ መርየት ንኮርፖሬሽናትን ንመንግስታትን ብሕጊ ሊዝ እንተተኻርዩ፣ንናእሽቱ ሓረስቶት ፀገም ከምዝፈጥረሎምን ይዛረብ።ምስ ማሕበራት ተሓባቢርካ ምስራሕ እንተተኻኢሉ ግና፣ኣባላት መሰሎም ክዕቅቡ ይኽእሉ‘ዮም ይብል።
ንሱ ወሲኹ ”ውድብ ድምፂ ስለዝኾነ ግና፣ንዘጋጥሞም ብድሆታት ገዘፍቲ ኮርፖሬሽናት፣ ንዘይሕጋዊ ክፍሊት መንግስቲ ክጋጠሙ ዓቅሚ ይረኽቡ። ሕርሻዊ መርየታት ድማ ንጥቅሚ‘ቲ ማሕበረ-ሰብ ክውዕል‘ዩ።ስለዚ ሓረስቶት፣ወነንቲ መርየቶምን ተረባሕቲን ክኾኑ‘ዮም” ይብል።
ኣብ ድኻ ሃገራት ዝተመስረታ ማሕበራት ሓረስቶት፣ንብርክት ዝበሉ ሰባት ካብ ድኽነት ኣናጊፈን‘የን ዝብሉ ሚስተር ማሉሞ፣እንተኾነ ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ‘ዘን ማሕበራት ማዕረ ተሳታፍነት ኣይረኸባን ዘለዋ ይብሉ።ማሕበራት ሙሉእ ዓቅመን ፀንቂቀን ክጥቀማ እንተኾይነን፣ንተሳትፎ ደቂ-ኣነስትዮ ክጥቀማ ኣለወን ኢሎም።


text:
International Volunteering Award ተባሂሉ ንዝፍለጥ ምስ መዓልቲ ወለንተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተኣሳሲሩ 5 ታሕሳስ ዝወሃብ ኣህጉራዊ ሽልማት ተሓጽያ ዘላ ዶር ኣልጋይነሽ ፍስሃ ጋንዲ ምእንቲ ክትዕወት ድምጽና ንሃባ።
ቀዋሚ ቦታኣ ኣብ ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ዝኾነ ክኢላ ሕክምና ኤርትራዊት ገባሪት ሰናይ ዶር ኣልጋነሽ ፍስሃ ጋንዲ መስራቲት ናይቲ `ጋንዲ` ዝብሃል ዘይመንግስታዊ ወለንታዊ ማሕበር እያ። ነቶም ዝተፈላለዩ ሓደጋታት እንተላይ ሽግራት ዘይሕጋዊ ኣሰጋገርትን ጨወይትን ሰጊሮም ናብ ኤውሮጳ
ቀዋሚ ቦታኣ ኣብ ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ዝኾነ ክኢላ ሕክምና ኤርትራዊት ገባሪት ሰናይ ዶር ኣልጋነሽ ፍስሃ ጋንዲ መስራቲት ናይቲ `ጋንዲ` ዝብሃል ዘይመንግስታዊ ወለንታዊ ማሕበር እያ። ነቶም ዝተፈላለዩ ሓደጋታት እንተላይ ሽግራት ዘይሕጋዊ ኣሰጋገርትን ጨወይትን ሰጊሮም ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝፍትኑ ስደተኛታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ምድሓን ድማ ንሓያለ ዓመታት ሰሪሓ እያ።
ሰብኣዊ ኣበርክቶኣ ኣብቶም ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያን ካልኦት ክፍልታት ኣፍርቃን ዝርከቡ ኤርትራውያንን ኣፍሪቃውያንን ስደተኛታት ዘተኮረ ኮይኑ፡ እቲ ንሳ እትመርሖ ሰብኣዊ ማሕበር ብሕልፊ ኣብ ህጻናት፡ ኣዴታትን ኣረገውትን ዘነጻጸረ ዕዉት ሰብኣዊ ፕሮጀክትታት ኣብ ምስላጥ ይርከብ። ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ግብጽን ኣብ ኢድ ጨወይትን ተታሒዞም ንዝነበሩ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ምድሓን `ውን ከይተሓለለት ብትብዓት ተንቀሳቒሳ። ካብኡ ሓሊፋ ደቀንስትዮን ቆልዑን ኣብ ምሕያል ኣብ ኮትዲቮር ክትነጥፍ ጸኒሓ።
ዶር ኣልጋይነሽ ነቲ ከተካይዶ ዝጸንሐት ሰብኣዊ ኣበርክቶ ዘተባብዕ ሓያለ ኣህጉራዊ ደረጃ ዘለዎም ሽልማታት ክትወስድ በቒዓ `ያ። እዚ ኣብ ዝመጽእ 5 ታሕሳስ ንዕዉታት ክወሃብ ተመዲቡ ዘሎ ሽልማት `ውን ይግብኣ እዩ `ሞ፡ ንዓኣ ዝያዳ ድርኺት ዝፈጥረላ፡ ንሰብኣዊ ዕማማ `ውን ዘሳልጥ ብምዃኑ ድምጽና ብምሃብ ተዓዋቲት ክንገብራ ንንቀሳቐስ።
ድምጺ ንምሃብ ኣብዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ሊንክ `ዚ ጠውቑ
Let’s Vote for Dr Alganesh Fesseha Ghandi to Win the International Volunteering Award Celebrated in Connection with the United Nations World Volunteer Day


text:
ይኹን ግን እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ሓደ ሃብታም ኣውፋሪ ብነጻ ጉልበት እንተዘይሰሪሖም ኣብ ልዕሊኦም ከቢድ ስጉምቲ ክውሰድ ሙኻኑ ተሓቢሮም ኣለዉ። እቲ ኣውፋሪ ካብ ዓዲ ጥልያን ናብ ኤርትራ ዝኣተወ ሃብታም ኤርትራዊ ኮይኑ፡ መንግስቲ ኤርትራ 2000 ገዛውቲ ክሰርሕ ናይ ወፍሪ ዕድል ዝሃቦ ኢዩ።
እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ንረብሓ ናይ ሓደ ሃብታም ኣብ ዝውዕል ዕዮ ክንሰርሕ ፍቓደኛታት ኣይኮናን ብምባል ካብቲ ስራሕ ኣዲሞም ከምዝነበሩ ይፍለጥ። ብሓባር ኣብቲ ስራሕ ከምዘይሰርሑ ብምእዳም ናብሪ ናይ ሽቕለት ቦታ ምምጻእ ድሕሪ ምእባዮም ሓለቓ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል ብኣስገዳድ ኣጸዊዑ ከቢድ መጠንቀቕታ ከምዝሃቦም ተፈሊጡ።
ብመሰረት እቲ ካብ ውሽጢ ሃገር ዝመጸ ሓበሬታ ፡ ሓለቓ ስታፍ ምክልኻል ኤርትራ ነቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብምእካብ፡ ኣብዚ ምስራሕ ገዛውቲ ምስታፍ ዝኣበየ ዝኾነ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ተለቒሙ ናብ ቃሩራ ወይ ዓሰብ ክለኣኽ ሙኻኑ ሓቢሩ። እቲ ሓለቓ ስታፍ ብምቕጻል ኣብ ዓሰብን ቃሩራን ዝጽበዮም ዘሎ ናይ ሰማይ ጸሓይን፡ ናይ መሬት መቕጻዕትን ድሕሪ ምዝኽኻር ፡ ኣብ ኣስመራ ምምዳቦም ኣብ ክንዲ ዘመስግኑ ከምዚ ዓይነት ተቓውሞ ምርኣዮም ‘ጽጋብ’ ሙኻኑ ነቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓቢሩ።
እቶም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ንሕና ጉልበትና ንሃገርን ህዝብን እምበር ንውልቀ ሃብታማት ንምግልጋል ኣይኮናን ማሕላ ፈጺምና፡ ቅድሚ ሕጂ ንወዲ ለገሰ፡ ንሕርሻ ዓዲ ዑመር፡ንፕሪሞ ዳህላክ ሆቴል እንዳተባህለ ዝተመዝመዘ ጉልበት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ሕጋዊ ኣይኮነን ክብሉ ገሊጾም።
እቲ ኣብ ኣስመራ 2000 ገኣውቲ ንምስራሕ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ሚልዮናት ዶላር ተቐቢሉ ዘሎ ሃብታም ኤርትራዊ፡ ነጻ ጉልበት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብምርካብ እቲ ንሰራሕተኛታት ከውጸኦ ዝግባእ ሚልዮናት ዶላር ኣብ መንጉኡን ኣብ መንጎ መራሒ መንግስቲ ኤርትራን ገለ ሰበስልጣን መንግስቲን ክምቀል ሙኻኑ ይግመት።
እቲ ኣውፋሪ ዜጋ ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን ጥቡቕ ርክብ ዘለዎ ኮይኑ፡ ቅድሚ ሕጂ ናይ ከበድቲ ማሺነሪ፡ ናይ ስፐይስ ኣባይቲ ምስራሕ ከምኡ እውን ናይ ዕድጊ ዕድላት ክወሃቦ ዝጸንሐ በዓል ሃብቲ ኢዩ። እቲ ኣውፋሪ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ብሽርክነት ወፍርታት ዝገብር ኮይኑ፡ እቲ ሽርክነትን ብጽሒትን ብወግዒ ስለዘይግለጽ ክንደይ ሚእታዊት ሙኻኑን በየናይ ውዕል ከምዝሰርሕን ንጹር ኣይኮነን።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
1 መስከረም 2009 ዓመተ ምሕረት ግእዝ
11 መስከረም 2016 ዓ. ም. ፈረንጂ
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወፃእን ዘሎኹም ምእመናን ሕዝበ ኤርትራ፥ ከምኡ’ውን ብምኽንያት ሕማም ኣብ ሆስፒታል ዘሎኹም፥ ኣብ ልምዓትን ምክልኻል ሃገርን ዘሎኹም ኃይልታት ምክልኻልን ብሓፈሻ ኵልኹም ሥድራ እግዚኣብሔር፡ እንቋዕ ካብ ዘመን ዮሓንስ ናብ ዘመነ ማቴዎስ 2009 ዓ.ም.ግእዝ ብሰላም ኣብጽሓኩም።
ከምቲ ነቢይ ዳዊት ኣብ መዝ 64(65):11 ”ወትባርክ አክሊለ ዓመተ ምሕረትከ ወይጸግቡ ጠላተ ገዳም፥ ወይረውዩ ኣድባረ በድው።/ ንዓመት ብሣህልኻ ትኽልላ፥ ኵሉ ፍጥረት ድማ ብጸጋኻ ይጸግብ” ዝበሎ፥ እዚ እንኣትዎ ዘሎና ዘመነ ማቴዎስ ድማ ዓመት ሰላምን ፍቕርን ራህዋን ቅሳነትን ዘመነ ፍሬን በረኸትን ክገብረልና ንፈጣሪና ንልምኖ።
መጥምቀ መለኮት ዮሓንስ ነቢይን ሓዋርያን ሰማዕትን ካህንን ዝኾነ መደምደምታ ናይ ብሉይ ኪዳንን መጀመርታ ናይ ሓድሽ ኪዳንን ስለዝኾነ ቅድስት ቤተ ክርስቲያና ብዓቢይ ክብሪ ተብዕሎ።
ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፥ ካብ ኣረጊት ዓመት ናብ ሓድሽ ዓመት፥ ካብ ዓመተ ኵነኔ ናብ ዓመተ ምሕረት፥ ናብ ርእሰ ዓውደ ዓመት በዓል ቅዱስ ዮሓንስ ዝተሰጋገርናሉ እንሆ 2009 ዓ.ም. ኣቝጺሩ ይርከብ።
ቅዱስ መጽሓፍ እውን ‘ኵሎም ነቢያትን ኦሪትን ክሳብ ዮሓንስ ተነበዩ’ ይብል።ማቴ. 11፥13
መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ “ነስሑ እስመ ቀርበት መንግሥተ ሰማያት፥ ግበሩኬ እንከ ፍሬ ለንስሐ/ መንግሥተ ሰማያት ቀሪባ ኢያ እሞ ተነስሑ፥ ንንስሓ ዝበቅዕ ፍሬ ኸኣ ግበሩ” ኢሉ ኣቐዲሙ ሰቢኹልና እዩ።
እምበኣርከስ ክቡራን ሕዝበ እግዚኣብሔር፡ ንሕና’ውን እቲ ዝኃለፈ ዘመን ይኣክል ብምባል፥ እግዚኣብሔር ህዱእ ዘመን ከምጽኣልና እዚ እንፍልሞ ዘሎና ዓመት ድማ ብሰላምን ብቅሳነትን ብሓድነትን ከነኅልፎ ንእግዚኣብሔር ብልቢ ክንልምኖ ይግባእ። ነንሓድሕድና ንፋቐር፥ ጽልእን ምፍልላይን ነርሕቕ፥ እግዚኣብሔር ዝጸልኦ ሥራሕ ንኅደግ፥ ንጽጉማት ወገናትናን ረዳእን ጠዋርን ንዘይብሎም ወለዲ፡ መዕበዪ ንዘይብሎም ዘኽታማት ደቅና ንርዳእ። ቅዱስ ዳዊት’ውን ኣብ መዝሙሩ “ብፁዕ ሰብ ንድኻን ሽጉርን ይረድእ፥ እግዚኣብሔር ድማ ይረድኦ” ይብለና እዩ። ቅዱሳት መጻሕፍትና “ነቲ ቐደም እትነብርሉ ዝነበርኩም ክፉእ ተምኔትን ዝተበላሸወ ኣረጊት ሰብነትኩምን ቀንጥጡ፥ ብኣተሓሳስባኹም’ውን ተሓደሱ” ይብለና።
ስለዚ ክቡራንን ክቡራትን ሕዝበ ኤርትራ፥ ነቲ ካብ ቀዳሞት ወለድና ኣትኂዙ ክሳዕ ናባና በጺሑ ዘሎ ሓድነት፥ ንደቅናን ደቂ ደቅናን ከነተኃላልፈሎም ግዴና እዩ። ልዑል እግዚኣብሔር ሃገርና ይባርኸልና፥ኵልኹም ሕዝበ እግዚኣብሔር ኣብ ውሽጥን ወፃእን እትርከቡ፥ በዓልና በዓል ሓጐስ፥ በዓል ቅሳነትን ሰላምን ይግበረልና።
በዚ ሂቡና ዘሎ ዝምስገን ዝናብ ኣዝመራ መሬትና ከለምልመልናን ፍረ ዘራእትና ክንሓፍስን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ንሃገርና ክልልት በግርማ ሕጽርት በመንፈስ ቅዱስ ይግበረልና ኣሜን።
ልዑል እግዚኣብሔር ሃገርና ይባርኽ
ኣቡነ ሉቃስ
ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ


text:
ማሕበር ፅርየትን ፅባቐን ድልየት ኣብ ፅርየት ከተማ እንትነጥፉ
ብብኽለት ኣየር ካብ ዝጥቅዓ ዓሰርተ ከተማታት ዓለምና እተን ኣርባዕተ ኣብ ህንዲ ከም ዝርከባ ትካል ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር። ካብ ህንዲ ብተወሳኺ ካልኦት ሃገራት እውን ፀገም ከም ዘለወን እቲ ትካል እኳ እንተፍለጠ ስርዓት ቁፅፅር ስለዘይግበረለን ኣብ ብርኪ ስርርዕ ንምእታው ኣይተኽኣለን። ኮይኑ ግና ካብተን ኣብ ብርኪ ስርርዕ ዝኣተዋ ከተማታት “ዘቦል” እትበሃል ከተማ ኢራን ዝለዓለ ብኽለት ኣየር ዘለዋ ከተማ ብምዃና ኣብቲ ስርርዕ ቀዳመይቲ ኮይና ኣላ። ብተመሳሳሊ “ግዋሊየርን ኣልሃባድን” ዝተብሃላ ክልተ ከተማታት ህንዲ ኣብ ካልኣይ ብርኪ ተቐሚጠን ይርከባ። ቀፀልቲ ብርክታት ዝሓዛ ድማ “ሪያድን አልጃባይን” ዝተብሃላ ክልተ ከተማታት ስዑዲ ዓረብ እንትኾና “ፓንታናን ራይፑረን” ዝተብሃላ ካልኦት ከተማታት ህንዲ እውን ኣብ ውሽጢ እቲ ስርርዕ ኣትየን ኣለዋ።
ብኽለት ኣየር ከተማታት ህንዲ ዝለዓለ ምዃኑ ዘርኣየ ካልእ ተወሳኺ ዛዕባ ድማ ዋና ከተማ ህንዲ “ኒው ደልሂ” ኣብ መበል 11 ብርኪ ስርርዕ ክትምደብ ኣኽኢልዋ እዩ። በዚ ምኽንያት ብኽለት ኣየር ከተማታት ንነዊሕ ግዜ ነበርተን ንሳምባ ካንሰር “ስትሮክ”ን ሕማም ልብን ክቃልዑ ይገብር ኣሎ። በዝሒ መኪና፣ ኩነታት ዋዒ ህንፃታትን ኣተኣላልያ ጓሓፍን ንብኽለት ኣየር ከተማታት ምኽንያት ከም ዝኾነ ድማ ትካል ጥዕና ዓለም ይሕብር። ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ዝርከባ ከተማታት ኣብ ምንካይ ብኽለት ኣየር ለውጢ እንተመዝገባ እኳ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፓ ካብ 2008 ክሳብ 2013 ኣብ ዘሎ እዋን ብኽለት ኣየር ከተማታት ሸሞንተ ምኢታዊ ከም ዝወሰኸ ፀብፃባት የረጋግፁ። ከም ኣገላልፃ ውደብ ጥዕና ዓለም እንተኾይኑ በቢዓመቱ ሸውዓተ ሚልዮን ሰባት ምስ ብኽለት ኣየር ተዛሚዱ ህይወቶም ይሓልፍ። ብመንፅር እዚ ሃገርና እትርከበሉ ብርኪ ብኽለት እንትንምዝን ሃገርና ትኹን ክልልና ካብዚ ፀገም ተናጊፍ እያ ክንብል ኣይንክእልን። ናይ ሎሚ ትሕዝቶ ፅሑፍና እውን ኩነታት ፅርየትን ፅባቐን ኣተኣላልያ ጓሓፍን ከተማ መቐለ እንታይ ከም ዝመስል ዝድህስስ ይኸውን።
ቅድሚ 1995 ዓ/ም ፅርየትን ፅባቐን ከተማ መቐለ ብቤት ማዘጋጃ እዩ ይስራሕ ነይሩ። ብምኽንያት እዚ ድማ ዘይስሩዕ ዝኾነ ኣተኣላልያ ጓሓፍ፣ ብመሰረት ዝወፀ ግዜ ሰሌዳ ጓሓፍ ዘይእለየሉ፣ ናይ ትካላት ጓሓፍ ብተመሓዳደርቲ ጎደና ፎቆድኡ ዝድርበየሉ፣ በቢከባቢኡ ዝቕመጡ ጓሓፍ መጠራቐሚ “ባስካታት” መሊኦም ናብ መሬት ዝፈስሉን ኩነታት ነይሩ። በዚ እውን ነባራይ ህዝቢ በቲ ከባቢ ንክሓልፍ ዝፅየፈሉ፣ ንመንግስትን ምምሕዳር እታ ከተማን ዝወቕሰሉ ተመሓዳደርቲ ጎደና ኣብ ጓሓፍ ዝተደርበየ እንጀራ፣ ዓፅሚ፣ ዝበስበሱ ኣትኽልትታት በሊዖም ኣደዳ ዝተፈላለዩ ሕማማት ዝቓልዕሉ እዋን ምንባሩ ዝተፈላለዩ ሓበሬታታት የረጋግፁ።
ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ብኽለት ኣየር እታ ከተማ እውን ኣስተዋፅኦ እናገበረ መፂኡ እዩ። ድሕሪ 1995 ዓ/ም ግና ንምፍጣር ዕድል ስራሕ መናእሰይ ጥራሕ እንተይኮነስ ፅሬት ከተማ መቐለ ብቐፃልነት ንምርግጋፅ ዓሊሙ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ከተማ መቐለ መድረኽ ምይይጥን ስልጠናን ኣካይዱ። በዚ ድማ መንእሰይ ስራሕ ከይነዓቐ ኣብቲ መንግስቲ ዘጠዓዓመሉ ባይታ ክዓስል ብዝገበርዎ ምርድዳእ ማሕበራት እናተወደባን ድልየተን እናነፀራ ከይደን።
ብመሰረት እዚ ድማ ግልጋሎት ፅርየት ድልየት ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር 11 መናእሰይ ኮይኖም ነፍሲ ወከፎም 30 ብር ብምውፃእ 330 ብር ኣጠራቒሞም ስራሕ ጀሚሮም። ኣብ ምጅማር እቲ ስራሕ ብጭረትን ዓሸናን ምእላይ ደረቕ ጓሓፍ ዝጀመሩ እንትኸውን ኣብቲ እዋን ድማ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ከተማ መቐለ 12 ሽሕን 240 ብር ዝዋግአን ኣርባዕተ ዓረብያን ኣርባዕተ መጋፍያን ኣበርኪቱሎም። በዚ ድማ ተጠናኺሮም ስራሕ ጀሚሮም። ብተመሳሳሊ እታ ማሕበር ድሕሪ ውሱን ስራሕ ምስራሓ ብዝኣከበቶ ገንዘብ ብ27 ሽሕ ብር ወፃኢ ኣርባዕተ ክልተ እግረን ዝድፋኣ ዓርብያን ክልተ ብኣድጊ ዝሰሓባ ጋርን ብምዕዳግ ማእኸል መራኸቢኣ ቀበሌ 16 ገይራ ካብ እዋን ናብ እዋን ኣብ ምእላይ ጓሓፍ ምምሕያሽ እናርኣየት መፂኣ።
በዚ ኣቢላ ፅርየትን ፅባቐን ብውሕሉል ኣገባብ ንክትዓምም ሓሙሽተ “ኣይሱዚ” መኪና ተኻርያ ዝተውሃባ ዕማም ምእላይ ጓሓፍ እናወገነት መፂኣ። ቀፂላ እውን ኣብ 2000 ዓ/ም ኣባላት እታ ማሕበር ባዕሎም ንባዕሎም ክወሓሓሱ ብምኽኣሎም 65 ሽሕ ብር ካብ ትካል ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ተለቂሓ። በዚ ድማ ኣብ ምምላስ ልቓሕ ብዘርኣየቶ ኣፈፃፅማ ቤት ፅሕፈት ደኣንት ከተማ መቐለ ብዝሃባ ውሕስነት ካብ ትካል ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት 640 ሽሕ ብር ብምልቃሕ ኣብ 2001 ዓ/ም ኣርባዕተ “ኣይሱዚ” መኪና ክትዕድግ ክኢላ እያ። በዚ ኣቢላ እናተጠናኸረትን ብቑጠባ እናዓበየትን ክትከይድ ብምኽኣላ ከዓ ኣብ 2004 ዓ/ም ተወሳኺት ሓንቲ ኣይሱዚ ዓዲጋ።
ብኸምዚ ዝበለ ኣገባብ ዓቕምን ልምድን ስራሕ እናጥረየት ብምኻዳ ሕድሕድ ኣባል እታ ማሕበር ልዕሊ ኣርባዕተ ሽሕ ወርሓዊ ክፍሊት ዝረኽበሉ ኩነታት ፈጢራ። ካብዚ ብተወሳኺ መንግስቲ ብዝፈጠሮ መፍትሒ ፀገም መንበሪ ኣባይቲ ንትሸዓተ ኣባላት እታ ማሕበር ንሕድሕዶም 25 ሽሕ ብር ብድምር 225 ሽሕ ብር ብልቓሕ ክትህቦም ክኢላ። ንልዕሊ 70 ወገናት ድማ ዕድል ስራሕ ፈጢራ እያ። እታ ማሕበር ካብ እትረኽቦ ወርሓዊ ኣታዊ ግብሪ ሰራሕተኛታትን ጥሮታን ልዕሊ 80 ሽሕ ብር ናብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ግብሪ ትግብር ኣላ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ድማ ሓሙሽተ ኣይሱዚ መኪና፣ ሓንቲ ባጃጅን ኣብ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ዝርከብ ሓደ መዘናግዒ መናእሰይ ወኒና ትርከብ። እዚ ብገንዘብ እንትግመት ልዕሊ ሰለስተ ሚልዮን ብር ከም ዝኾነ ክኢላ ሒሳብ እታ ማሕበር ኣይተ ዳኒኤል ተሰማ የረድኡ።
ይኹን እምበር እታ ማሕበር ናብዚ ብርኪ ንክትበፅሕ ብዙሓት ብድሆታት ሓሊፋ እያ። ኣብ ምእላይ ጓሓፍ ዝዋፈር መንእሰይ “ተስፋ ዝቆረፀ ጥራሕ እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ምህላው፣ ብቤተሰብ እውን ከምዚ ዓይነት ስራሕ ኣይናይ ወለድናን ዝብሉ ግጉያት ኣረኣእያታት ኣብ ምጅማር እታ ማሕበር ዝተርኣዩ ዕንቅፋታት ከምዝነበሩ ኣይተ ዳንኤል የዘኻኽሩ።
ካብ ቤት ፅሕፈት ፅርየትን ፅባቐን ከተማ መቐለ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከምዘመላኽቶ ኣብ 2008 ዓ/ም ንመጋደዲ ብኽለት ኣየር ምኽንያት ዝኾን 173,000 ሜትር ኵብ ደረቕ ጓሓፍ ንምልዓል ትልሚ ተታሒዙ ነይሩ። ኣብ ሕብረተሰብ ሰፊሕ ስራሕቲ መዕበዪ ግንዛበ ብምስራሕን ነባራይ እታ ከተማ ኣብ ፅርየት ከባቢኡ ተሳትፍኡ ንከዕብን ብዝተገበረ ፃዕሪ ልዕሊ ትልሚ 191,448 ሜትር ኵብ ደረቕ ጓሓፍ ክለዓል ክኢሉ እዩ። ይኹን እምበር ጓሓፍ ካብ ገዛኻ ኣውፂእኻ ኣብ ፅርግያ ብካሻ ምሕዳግ፣ ፀልማት ጉልባብ ብምግባር ናብ ክፍቲ ቦታ፣ ሽንጥሮን መእለዪ ውሕጅን ምድርባይ፣ ኣለይቲ ጓሓፍ ዝኾና ማሕበራት ብዝግባእ ርግእ ኢለን ግልጋሎት ኣብ ምሃብን ካብቶም ኣብቲ ዓመት ዝተርኣዩ ዓበይቲ ፀገማት ገሊኦም እዮም። ስለዝኾነ ነቲ ሎሚ ከም መፍትሒ ተቐሚጡ ዘሎ ደረቕ ጓሓፍ ናብ ረብሓ ዝቕይር ትካል ንክጣየሽ ንሓደ በዓል ሃፍቲ ፍቃድ ተዋሂብዎ ኣሎ። ድሕሪ እዚ ስራሕቲ ምፍላይ ዝብስብስን ዘይብስብስን ጓሓፍ ተጠናኺሩ ከም ዝቕፅል መተሓባበሪ ፅርየትን ፅባቐን ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን ከተማ መቐለ ኣይተ ገብረ እግዚኣብሄር ካሳ ይዛረቡ።
ብተመሳሳሊ ስራሕቲ ፅርየትን ፅባቐን ከተማ መቐለ ብዝሓሸ ንክውገን ኣብ 2009 ዓ/ም 100 ሽሕን 581 ሜትር ኵብ ደረቕ ጓሓፍ ንምልዓል ትልሚ ተታሒዙ ኣብ ሽዱሽተ ወርሒ ጥራሕ 136 ሽሕ ሜትር ኵብ ደረቕ ጓሓፍ ክለዓል ክኢሉ ኣሎ። ክንድዚ ዝኣክል ደረቕ ጓሓፍ ምልዓሉ ድማ ኣብታ ከተማ ከጋጥም ዝነበረ ብኽለት ኣየር ብውሱን መልክዑ ክንኪ ከም ዝኽእል ኣየጠራጥርን። ነዚ ቐፃልነት ንክህልዎ ልዕሊ 230 ሽሕ ህዝቢ ኣብ ወፍሪ ፅርየት ክሳተፍ ትልሚ ተታሒዙ ኣብ ሽዱሽተ ወርሒ ልዕሊ 123 ሽሕ ህዝቢ ተሳቲፉ እዩ።
ንመጠራቐሚ ፎኵስ ጓሓፍ ከተማ ዝውዕል 150 መጠራቐሚ ደረቕ ጓሓፍ ተሰሪሑ በቢከባቢኡ ክቕመጥ ትልሚ ተታሒዙ ዛጊድ ኣብ ሽዱሽተ ወርሒ 100 መጠራቐሚ ኣብ ግልጋሎት ክውዕል ተገይሩ። ብተወሳኺ ኣብ ኣተኣላልያ ጓሓፍ ኣመልኪቱ እውን ን225 ሽሕ ህዝቢ መዐበዪ ግንዛበ ስልጠና ክወሃብ ትልሚ ተታሒዙ ዝነበረ እንትኸውን ኣብ ሽዱሽተ ወርሒ 177 ሽሕን 846 ተፈፂሙ እዩ። ነዚ ንምፍፃም ኣብዚ ዓመት ዝተትሓዘ በጀት 16 ሚልዮን ብር ከም ዝኾነ ድማ እቶም መተሓባበሪ የረድኡ።
ብካልእ ገፅ ብመሰረት ሰነድ “ቢ ፒ ኣር” ወይ ድማ “ቻርተር” ዜጋታት ምልዓል ግልጋሎት ደረቕ ጓሓፍ ንነበርቲ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ፣ ንትካላት ድማ ኣብ ሰሙን ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ግዜ እዩ ዝብል ነይሩ ። ኮይኑ ግና ብምኽንያት ሕፅረት በጀት፣ ዋሕዲ ጓሓፍ ዘልዕላ መካይንን ዓቕሚ ኣለይቲ ጓሓፍ ማሕበራት ትሕቲ “ስታንዳርድ” ምዃንን በቲ ዝድለ ግልጋሎት ክወሃብ ከም ዘይከኣለ ድማ ወሲኾም የረድኡ።ብተወሳኺ ብሰንኪ ሕፅረት በጀትን ኣሰራርሓ ፋይናንስን ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ንሕብረተሰብ ግቡእ ግልጋሎት ደረቕ ጓሓፍ ኣብ ምሃብ ምቁርራፅ ኣጋጢሙ እዩ።
ኣብዚ ከም ምኽንያት ዝተቐመጠ ድማ ብፋይናንስ ካብ 2500 ሜትር ኵብ ደረቕ ጓሓፍ እንተሓሊፍኩም ክፍሊት ኣይንፍፅምን ስለዝብሉ ናይ ባዕሉ ኣሉታዊ ፅልዋ እናሕደረ ይርከብ። እዚ ድማ እቲ ዝምደብ መጠን በጀትን ዝለዓል መጠን ጓሓፍን ክሳነ ብዘይምኽኣሉ እዩ። ክፍላተ ከተማታት እንተኾና እውን ጨረታ ኣብ ዝወፀሉ እዋን ባይታ ዘየገናዘበ በዝሒ ኣለይቲ ደረቕ ጓሓፍ መኪና፣ በዝሒ ሰራሕተኛታት ፅርየት ጎዳና ዘይምህላው በብመዓልቱ ክፀርዩ ኣይከኣሉን። ብካልእ ገፅ ኣብ ከተማ መቐለ ዘለዋ በዝሒ ማሕበራት ሽውዓተ እንትኾና ዘለወን ሓይሊ ሰብ ድማ 408 እዩ። እዚ ምስ ካልኦት ዓበይቲ ከተማታት ሃገርና ንምንፅፃር ይከኣል። ከተማ ኣዋሳ ከም ኣብነት እንተወሲድና ልዕሊ 1300 ሰራሕተኛታት ዝሓቖፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ብምህላወን ንፅርየትን ፅባቐን እታ ከተማ ዝለዓለ ግደ እናተፃወታ እየን። በዚ ድማ ኣብ ከተማ መቐለ ዘሎ ምንቅስቓስ ኣዝዩ ትሑት ምዃኑ ዘርእየና እዩ ክብሉ ኣይተ ገብረ እግዚኣብሄር የረድኡ።
ነባራይ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ጣብያ እንዳባኣነንያ ቀጠና 15 ዝኾኑ ወናኒ መደብር ኣፋውስ ዶክሚያስ ኣይተ ሞገስ ኣብርሃ “ኣብ ፅርየትን ፅባቐን ዝተዋፈሩ መናእሰይ መንግስቲ ብዝፈጠረሎም ዕድል ስራሕ ከይተለገሙ ናብርኦም ንምልዋጥ ይሰርሑ ምህላዎም የገንዝቡ። ብፍላይ ድማ ዝተኣከበ ጓሓፍ ብእዋኑ ኣብ ምእላይ ዘሎ ኩነታት ዝነኣድ ኮይኑ ንቐፃሊ እውን ብትኹረት ተጠናኺሩ ክስረሐሉ ይግባእ” ክብሉ የረድኡ። ይኹን ደኣምበር ቀትሪ ፅሩይ ኮይኑ ዝወዓለ ከባቢ ምሸት ከም ሽንትን ረሳሕ ማይን እናተደፍአሉ ይርከብ። እዚ ድማ ኣብ ጥዕና ዓብዪ ፅልዋ ኣለዎ። እቲ ምንታይ ናብ ትካሎም ኣፋውስ ክዕድጉ ዝመፅኡ ልዕሊ 80 ምኢታዊ ዝኾኑ ሰባት ምስ ርስሓት ተኣሳሲሩ ብዝመፅእ ከም ውፅኣት ብዝበለ ሕማማት ከም ዝጥቅዑ ኣይተ ሞገስ ካብ ዝገለፅዎ ሓሳብ ምርዳእ ይከኣል እዩ።
ብሓፈሻ ሓንቲ ከተማ ዝተማልአ መሰረተ ልምዓት ማይ፣ መብራህቲ፣ መንገድን ካልኦትን እንተሃልይዋ ዝበለፀትን ተባሃጊትን ክትከውን ትኽእል እያ። እዚ ጥራሕ እንተይኮነስ እታ ከተማ ፅርየትን ካብ ብኽለት ኣየር ዝነፀሀትን፣ ንነበርታ ድማ ምችውቲ ክትኸውን ይግባእ። ብመዳይ እዚ ኣብ ሰሜናዊት ኮኾብ ከተማ መቐለ ዝረአ ፅርየትን ምንካይ ብኽለት ኣየርን ክንድቲ ዝድለ ኣይኮነን ።ይኹን እምበር ከምተን ብፅርየትን ጓሓፍ ኣብ ረብሓ ብምውዓልን ኣብ መዝገብ ክብሪ ዝኣተዋ ሃገራት ዓለም ንቕድሚት ከይትስጉም ማሕነቖ ዝኾና ዘሎ ጉዳይ ሕፅረት በጀት እዩ። ነዚ ድማ መፍትሒ ክናደየሉ እንተዘይ ክኢሉ “ሰብኣይን ደሊኽን ጭሕምን ፀሊእኽን” ዝብል ምስላ ወለዲ ጋህዲ ካብ ምኳኑ ዓዲ ኣይውዕልን። በዚ እውን ፅርይትን ካብ ብኽለት ኣየር ዝተናገፈት ከተማ ንምፍጣር ስለዘይከኣል ክሕሰበሉ ይግባእ። ስለዝኾነ ድማ ካብዚ ንላዕሊ ዝተዓፃፀፈ ብሉፃት ስራሕቲ ምስራሕ ኣገዳሲ ምዃኑን ተመኩሮ ዝማዕበላ ዓድታት ምቕማር ከምዘድሊ እናሓበርና ትሕዝቶና ክንዛዝም።


text:
- Start
- | ቆልዑን መንእሰያትን
- | Verkstäderna
- | Be Smart
Be Smart
ኣብ Be smart ኣባል ሙኻን ቡዙሕ ዝተፈላለዩ ጥቅምታት ትረኪብ ኣዛናገዕቲ መገሻታት፣ለይታዊ ትልሂት ወይ ምሸታዊ ፊሊም።
ኣባል ክትከዊን ትኽእል ካብ 4 ክፍሊ ክሳብ 18 ዓመት ትመልእ፣እንተደኣ 9 ክፍሊ ወዲካ ሚሳና ኣባሊ ነት ኪትረኪብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ተማሃራይ ኪትከዊን ኣለካ፣ኒስኻ ከኣ ኣብ ምምሕዳር ናይ Söderhamn ተሃሊኻ።
ኣባል ንሙኻን ቃል ትኣቱ ንስኻን ስድራኻን ወይ ኣላይኻን ብምኻን ሓደ ዉዕል ትፈራረሙ ኣብ ትሕቲ ሓደ ወረቀት ናይ ኮንትራት።
-ደይምጥካም ወይ ምውሳድ ኣልኮል፣ኣደንዛዚ ዕጸ፣ዕጸፋርስን ወይ ትንባኾ (ከሙውን የጠቃልል ሽሻን ሺጋራን)
-ቀንጠብጠብ ዘይምባል ን ዘይምስራቅ ንብረት
-ዘይ ምብራስ ወይ ምዕናው ንብረት
-ዘይ ሚሽክዕላል ወይ ምብጫው ብእካላዊ ይኹን ኣእምራዊ ንካልኦት
መጀመርታ ግዜ ኣባል ንሙኻን 50 ክሮነር ትኸፍል ብድሕሪኡ ብነጻ ካርድኻ ተሐድሶ።
ገለ ካብ ነዘውትሮም ንጥፈታትና ናይ ሆኪ ጉዕዞ፣ምንሽርታት ጉዕዞ፣ምሸታዊ ፊሊም፣ኣንጸባረቅቲ መዘናጊዕታት፣ክረምታዊ
በዓላት፣መገሻ ዕድጊ፣Gröna Lund ን ካልእ ተወሳኽን።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ኬንያ ኣብ ዓለም ቕልጡፍ ቁጠባዊ ዕብየት የርእያ ካብዘለዋ 20 ሃገራት ሳልሳይ ደረጃ ከምዝሓዘት ናይ ብሉምበርግ ናይ 2015 ኣ/ፈ መፅናዕቲ ገሊፁ።ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ኬንያን ናይጀሪያን ጥራሕ እየን ኣብቲ ዝርዝር ዝኣተዋ።ቻይና ቀዳመይቲ ፊሊፕንስ ካልአይቲ ተሰሪዐን ኣለዋ።ኣብ ኬንያ ሽቕሊ ኣልቦነት ዝለዓለ ምዃኑ እውን ተገሊፁ’ሎ።
ኣብ ከባቢ ናይሮቢ ዝርከብ ፋብሪካ ዓለባ United Aryan ቅድሚ 13 ዓመታት ዝተጣየሸ ኩባኒያ ኮይኑ ንልዕሊ 10 ሽሕ ሰራሕተኛታት ቆፂሩ እናስርሐ ይርከብ።ማእኸላይ እቶት ሰራሕተኛታት ኣብ ወርሒ 150 ዶላር እዩ።
ቀንዲ ናይ ንግዲ ምንቅስቓሱ ሰደድ እዩ።በብወርሑ 100 ሚሊዮን ዶላር ዘውፅእ ኣቑሑት ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ይልእኽ።
UNITED ARYAN ዩናይትድ ስቴትስ ንትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ብዝሃበቶ ዕድል ነፃ ግብሪ ተረባሒ እዩ።እቲ ፕሮግራም African Growth and Opportunity Act (AGOA) ብዝብል ሽም ይፅዋዕ።
እዚ ፕሮግራም እዚ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ መስከረም ከብቅዕ እዩ።
መስራትን ኣቦ መንበርን United Aryan Limited ፓንካጅ በዲ AGOA ነቲ ፕሮግራም እንተድኣ ዘየሐዲሱዎ ኣብ ልዕሊ ኩባኒይኦም ከቢድ ሳዕቤን ክህልዎ እዩ ይብሉ።
ዝክኣሎም ኩሉ እናገበሩ ከምዝርከቡን መንግስቲ ኬንያ እውን ይሕግዞም ከምዘሎን ይገልፁ። ‘’በቐሊል ኣበሃህላ እቲ ዕድል እንተድኣ ተዓፂዩ ናትና ሃለዋት እውን የብቅዕ’’ ዝብሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ዝፈጠርናዮም ዕድላት ስራሕቲ ክንቐብፆም ኢና’’ኢሎም።።
ብመሰረት ብሉምበርግ መፅናዕቲ ዘካየደለን 57 ሃገራት ኬንያ ኣብዚ ዓመት እዚ ብሽዱሽተ ሚእታዉ ክትዓቢ ተተንቢዩ’ሎ።ቻይና፣ኢንዲያ፣ ፊሊፕንስን ኢንዶነዢያን ሓሙሽተ ምእታዊ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ቁጠባዊ ዕብየት ከምዝግባ ትፅቢት ይግበር።
እንተኾነ ኣብ ኬንያ ሸቕሊ ኣልቦነት ዝለዓለ እዩ።40 ሚእታዊ ኬንያዊያን ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ይነብሩ።እቲ ናይ ንግዲ ስምምዕነት እንተብቂዑ ኩነታት ድኽነት ብዝዓበየ ክሓምቕ እዩ።


text:
ምስ ሰብኣዊ ኩነታት ዝምልከት ጉባኤኛታት፡
1. በቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ሚያዝያ 2015 ዘጋጠመ ብኢድ ዳዒሽ ናይ ንጹሃት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ኣሰቃቂ ቅትለት ሓዘኖምን ቁጥዐኦምን ገሊጾም። ኤምዲሰመ ንዝኾነ ግብረሽበራን ኣገባባቱን ብትሪ ይኹንን። እዚ ከይድገምን ኩሎም ግብረሽበራውያንን ገበነኛታትን ክስዓሩ ድማ ኩሎም ኣባላት ማሕበረሰብ ዓለም ዝተወሃሃደ ጽዕርታት ክገብሩ ተላብዮም።
2. ናብቲ ውሑስ ዝበሃል ኤውሮፓ ንምስጋር ኣብ ባሕሪ ሜዲተራንያን ዘጋጥም ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ መቕዘፍቲን ሞትን ናይ ንጹሃት ኤርትራውያን ኣዝዩ ከምዘሕዘኖም ብምግላጽ፡ እዚ ግና ኣብኡ ጥራሕ ዝተሓጽረ ከምዘይኮነ ኣዘኻኺሮም። ኣብተን ዑቕባ ክረኽቡለን ዝተሰዱለን ጎረባብቲ ሃገራት ከም ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ኡጋንዳ፡ ኬንያ፡ ግብጺ፡ እስራኤልን ደቡብ ኣፍሪቃን መሰሎም ይርገጽ ኣሎ። ስለዚ ድማ እዚ ጉባኤ ነዘን ኣስማተን ዝተጠቕሰ ሃገራትን፡ ኤውሮፓዊ ሕብረትን፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ነዞም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኩሉ ዝከኣል ኣድላዩ ዝበሃል ሓለዋን ውሕስነትን ክህባኦም ይጽውዕ።
3. ነቲ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ኣስካሕካሒ ትራጀዲ ስርዓት ህግደፍ ዋላ ሓንቲ ነገር ከምዘየጋጠመ ብስቕታ ክሓልፎ ምፍታኑ ኣዝዩ ከምዘቆጥዖም ገሊጾም። ኤምዲሰመ እዚ ባህርያት እዚ ስርዓት ህግደፍ ገበነኛ ምዃኑ ይእመን ከምዘሎ ኣገንዚቡ። እዚ ንኤርትራ ኣጋጢምዋ ዘሎ ጻንታ ናይ ምዃን ሓደጋ ዝውገድ ድማ ሕጋውን ዲሞክራሲያውን መንግስቲ ምስ ዝትከል ጥራሕ ምዃኑ ኣስሚሩሉ። ስለዚ ድማ እዚ ጉባኤ እዚ ንሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕብረት ኤውሮፓን ማሕበረሰብ ዓለምን ነቲ ናይ 1997 ቅዋም ከተግብር፡ ኩሎም ናይ ፖለቲካን፡ ናይ እምነትን፡ ናይ ሕልናን እሱራት ብዘይቅድመ ኩነት ክፍትሑ፡ ንኹሉ ኣባል ሕብረሰብ ወተሃደር ዝገብር ግዱድ ዕስክርናን፡ መወዳእታ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ደው ክብል ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ፖለቲካዊ ጽቕጢ ክገብሩ ይምሕጸን።
4. ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ ለውጢ ምምጻእ ሓላፍነት ናይ ሕዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ብምእማን፡ እዚ ጉባኤ እዚ ንኹሎም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንምውሓስ ክብርን፡ መሰልን፡ ሓድነትን፡ ልዑላውነትን ሕዝቢ ኤርትራ ዝከኣሎም ክገብሩ ይጽውዕ። እዚ ጉባኤ እዚ ንሕዝቢ ኤርትራ፡ ፖለቲካዊያን ውድባት፡ ሲቪካውን ማሕበራትን ምንቅስቓሳት፡ ናይ እምነት ማሕበራት ኣብ ሓደ ሃገራዊ መኣዲ ዘተ ብምስታፍ፡ ኣብ ሓባራዊ ራእይ ክርዕሙን ክሰርሑን ይጽውዕ።
5. ሓድነት ናይ ዓላማን፡ ሃገራውን ማሕበራውን ጥምረት ምርግጋጽን ኣብዚ መድረኽ እዚ እቲ እንኮ ኣገዳሲ ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ዝርርብን ሃገራዊ ዕርቅን ነፍሲ ወከፍና ብቀዳምነት ክንሰርዖ ኣለና። ናይ ኤርትራውያን ንማሕበራዊ ፍትሒ፡ ዲሞክራስን፡ ፍትሕን ባህጊ ብእኡ ጥራሕ እዩ ጋህዲ ክኸውን ዝኽእል።
6. ንኹሎም እቶም ኣብ ኤርትራ ፍትሒን፡ ሰብኣዊን መሰላትን፡ ልዕልና ሕጊን ዘኽብር ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምጻእ ከይተሓለሉ ዝሰርሑ ዘለዉ ውልቀሰባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት ይኹኑ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ንኹሉ ዝገብርዎ ዘለዉ ንእሽተይ ይኹን ዓቢ ኣበርክቶ የሞጉስ፡ ጻዕሮምን ቃልሶምን ድማ ብዝሓይለን ዝተዓጻጸፈን ናህሪ ክውስኹሉ ይላቦ።
7. ኤምዲሰመ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት(2013-2014) ብኤምዲሰመ ዝተሰላሰለ ስርሓትን ከምኡዉን ዘጋጠሙዎ ብድሆታትን ብኣቦ ወንበር ዝቐረበ ጸብጻብ ሰፊሕ ክትዕ ድሕሪ ምኽያድ ጉባኤ ንመደብ ዕዮ 2015-2016 ዝሕግዙ እዞም ዝስዕቡ ውሳኔታት የሕሊፉ።
8. ጉባኤ ኤምዲሰመ፡ ሓሙሽተ ዝኣባላታ ፈጻሚት ሽማግለን፡ ትሽዓተ ዝኣባላታ ቦርድን መሪጹ። እቶም ብዲሞክራሳዊ ኣጋባብ ዝተመርጹ ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ኣቦ መንበር ኣቶ ኢያሱ ዓንደማርያም፡ ወ/ት ሄለን ኪዳነ፡ ኣቶ ተስፋኣለም ኣርኣያ፡ ዶር ኣዳነ ገብረመስቀልን፡ ኣቶ ኩሉብርሃን ኣብርሃም እዮም።
ንመጻኢት ዝሓሸት ኤርትራ!
ጉባኤ ኤምዲሰመ
07 ሰነ 2015
ፕሪቶርያ, ደቡብ ኣፍሪቃ


text:
እንቋዕ ናብ ብርሃነ ልደቱ ኣብጽሓና!
እቲ ዝተቈጽረ ሱባኤን ዝተነግረ ትንቢትን ፍጻሜኡ ምስ በጽሐ፡ በቲ ንሰብ ዝሃቦ ተስፋ (መጽ. ቀሌምንጦስ) ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ኣብ ቤተ ልሔም ኣብ ዝተወልደላ ዕለት፣ ብልደቱ ኵሉ ፍጥረት ተሓጐሰ። ብዙኃት ሠራዊተ ሰማይ መላእኽት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ/ ክብሪ (ምስጋና) ንእግዚአብሔር ኣብ ሰማያት፡ ኣብ ምድሪ’ውን ሰላም ይኹን፡ ኣብ መንጎ’ቶም ሥምረት ኣምላኽ ዘለዎም’ እናበሉ ምስቶም ኣብ መሮር ዝኃደሩ ጓሶት ሠሚሮም ኣመስገኑ። (ሉቃ. ፪፥፲፫/ 2፥13) “ዮም አሐደ መርዔተ ኮኑ መላእክት ወሰብእ ከመ ይሰብሕዎ ለክርስቶስ በቃለ አሚን፡ ሎሚ መላእክትን ሰብን ንክርስቶስ ምእንቲ ከመስግኑ ሓደ መጓሰ (ማኅበር) ኮኑ” (መጽ. ድጓ) ከምዝብል።
ነቲ ብባህሪኡ ክቡር ዝኾነ ኣምላኽ “ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ሰማያት” ምባሎም ኣምላኽ ንዝኾነ ሥጋ ምስ አብን መንፈስ ቅዱስን ብሓድነት ምስጋናን ክብርን ይግባእ ንኽብሉ እዮም። “ኣብ ምድሪ'ውን ሰላም ይኹን” ኢሎም ምምስጋኖም ድማ ንሰብ ናፅነቱ ምእንቲ ክወሃቦ ኣብ ምድሪ ሰላምን ዕርቅን ተጀመረ፡ ተኣወጀን ተበሠረን ንኽብሉ እዩ። በዛ ክብርቲ ዕለት እዚኣ‘ውን ከም መላእኽትን ደቂ ሰባትን እቶም እንስሳታት ከይተረፉ “ዮም ተወልደ ቤዛ ኵሉ ዓለም፡ ዮም ተወልደ ከሣቴ ብርሃን፡ ዮም ተወልደ መድኃኔ ዓለም/ በጃ ኵሉ ዓለም ኮይኑ ብርሃን ዝህብ መድኃኔ ዓለም ሎሚ ተወልደ።” እናበሉ ብምምስጋኖም፡ ብሓፈሻ እዛ ዕለት’ዚኣ ኵሉ ፍጥረት ከም ሓደ ልቢ መኻሪ፡ ከም ሓደ ቃል ተናጋሪ ኮይኑ ንጐይታኡን ፈጣሪኡን ዘመስገነላ ዓባይ ዕለት እያ።
ልደት ጐይታ ከም ጋሻ ሃንደበት ዝመጸ ኣይኮነን። ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ከምዝወርድን፡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዝውለድን ኣቐዲሙ ብኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ይንገር ነበረ። ነቢይ ኢሳይያስ፡ ‘ እግዚአብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ኺህበኩም እዩ፡ እንሆ ድንግል ኪትፀንስ ወዲ ኸኣ ኺትወልድ እያ፡ ስሙ’ውን ኣማኑኤል ኺትሰምዮ እያ’ ይብል እሞ፡ ደጊሙ ድማ ‘እስመ ሕፃን ተወልደ ለነ ወልድ ተውህበ ለነ፡ ወቅድመት ኮነ ዲበ መትከፍቱ ወይሰመይ ስሙ ዓቢየ ምክር፡ አበ ዓለም፡ ወመልአከ ሰላም/ ማለት ንኣና ጠባይ ሕፃናት ሓልዩ ሕፃን ኮይኑ ተወሊዱልና፣ ወልድ ንኵነተ ሥጋ፡ ንሕማምን ሞትን ተዋሂብልና ” ክብል ተንብዩ ነበረ። (ኢሳ. ፱፡፮/9፡6)
5500 ዓመት፡ ካብ ኣዳም ክሳብ ልደተ ክርስቶስ ዝነበሩ አበው ልደቱ ብዓይነ ሥጋ ኪርእዩ ተመነዩን ደለዩን። ግናኸ ዐረፍተ ዘመን ደሪትዎም ብዓይነ መንፈስ ጥራሕ ነቲ ዝረሓቐ ኣቕሪቦም ብኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ጠሚቶም ተሓጒሶምን ኣመስጊኖምን ኃለፉ። “ኣብርሃም መዓልተይ ኪርኢ ተመነየ፡ ርእዩ ኸኣ ባህ በሎ” ከምዝብል። (ዮሓ. ፰፡፶፮/8፥56)
‘ወአመ በጽሐ ጊዜሁ ፈነወ እግዚአብሔር ወልዶ ወተወልደ እም ብእሲት/ ጊዜኡ ምስ በጽሐ ድማ እግዚአብሔር ንወዱ ለኣኾ’ሞ ካብ ድንግል ማርያም ተወልደ’(ገላ. ፬፡፬/4፡4) እቲ ጊዜ ምስ በጽሐ ግና ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ተላኢኹ መጺኡ ነታ እግዚአብሔር ዝኃረያ ቅድስት ድንግል ማርያም ብግብሪ መንፈስ ቅዱስ ንመድኃኔ ዓለም ከም እትፀንስን እትወልድን ኣብሠራ።
ንሳ ድማ ምስኡ ድኅሪ ምዝርራብ ‘ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ’ ምስ በለቶ፡ ኣካላዊ ቃል ወልደ እግዚአብሔር ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ኣብ ማሕፀና ኃደረ። ድኅሪ ትሽዓተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ድማ ኣብ ቤተ ልሔም ተወልደ። (ማቴ. ፪፡፩-፪/ 2፡1-2) ዝርአን ዝድኅሠሥን ሰብነት ሃሊዎ ብጸቢብ ደረት ብሓፂር ቁመት ተወሲኑ፡ ኣብ መብልዕ ማል ደቂሱ፡ ብኣጭርቕቲ ተጠቕሊሉ ከም ልምዲ ሕፃናት ክበኪ ተሰምዐ። (መዝ. ፻፴፩፡፭-፮/132፡5-6) እዚ ነገር’ዚ ክንደይ ይረቅቕን ይዓሙቝን!
ልደት ጐይታ ቅድሚ ኵሉ ዝተበሥሩ ኣብ መሮር ዝኃደሩ ጓሶት እዮም። መልኣኽ እግዚአብሔር ተገሊጹ፡ መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ዘርሕቕ በረከተ ሥጋን በረከተ ነፍስን ዝዕድል መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ሎሚ ብምውላዱ፡ ንዅሉ ሕዝቢ ዓቢይ ሓጐስ ከምዝኸውን ኣበሠሮም። እቶም ጓሶት ድማ ቀልጢፎም ናብ ቤተ ልሔም ብምኻድ ንጐይታን ንኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያምን ረኺቦም፡ ንእግዚአብሔር እናኣመስገኑን ንሕዝቢ እናነገሩን ተመልሱ።
ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታ ሰማይን ምድርን ብምዃኑ ብልደቱ ካብ ሰማያውያንን ምድራውያንን ገጸ በረከት ቀሪብሉ እዩ። ለይትን መዓልትን ብዘይ ምቍራጽ ዘመስግንዎ ሰማያውያን ቅዱሳን መላእክት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር’ እናበሉ ህያብ ምስጋና ከቕርብሉ ከለዉ፡ ምድራውያን ሰብአ ሰገል ድማ ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ኣምጽእሉ። እዞም ብኮከብ እናተመርሑ ብወገን ምሥራቅ ዝመጹ ሰብአ ሰገል፡ ነቲ ዝተወልደ ሕፃን ምስ ኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ርኣይዎ ንኣምላኽነቱ ዝግባእ ስግደት ሰጊዶም፥ ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ገጸ በረኸት ሃብዎ። ንጉሥ ኢኻ ኽብሉ ወርቂ፡ ኣምላኽ ኢኻ ኽብሉ ዕጣን ከምኡ’ውን በቲ ዝለበስካዮ ሥጋ መሪር ሞት ክትጥዕም ኢኻ ኽብሉ ከርቤ ኣምጽእሉ። ናብ ዓዶም ድማ መንገዲ ክልተ ዓመት ዝተጓዓዝሉ ሓፂር መንገዲ ተገሊጽሎም ብኣርብዓ መዓልቲ፡ ብኻልእ ኃይለ ቃል ‘ኣበይ ኣሎ’ እናበሉ መጺኦም ‘ረኺብናዮን ርኢናዮን’ እናበሉ ከምኡ’ውን ብኻልእ ሃይማኖት ‘ንጉሠ ኣይሁድ’ እናበሉ መጺኦም ‘ኣምላኽ’ እናበሉ ብምስጋና ተመልሱ። (ማቴ. ፪፥፩-፲፩/ 2:1-11 )
ስለዚ ሕዝበ ክርስቲያን! ንሕና ድማ ናብታ ብቤተ ልሔም ትምሰል ቤተ ክርስቲያን ከም ሰብአ ሰገል ብወርቂ ዝምሰል ቅኑዕ ሃይማኖት፣ ብዕጣን ዝምሰል ጽኑዕ ተስፋን ብከርቤ ዝምሰል ሥሙር ፍቕርን ኂዝና ኽንቀርብ ይግብኣና። ዓመት መጸ በዓለ ልደት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር’ እናበልና ብመዝሙር ምስጋና ከነኽብሮ ከሎና ከምዝኃለፈ ታሪኽ ንመዘከርታ ኣይኮነን። ልክዕ ሎሚ ከምዝኾነ ገይርና ከምቲ ናይ ሽዑ ኣብ ቤተ ልሔም ብዝነበረ ኵነታት፦ “ዮም ፍሥሐ ኮነ በእንተ ልደቱ ለክርስቶስ / ሎሚ ብልደት ክርስቶስ ሓጐስ ኮነ” ብማለት “ሎሚ” እናበልና ኢና ነኽብሮ።
ኵሉ ጊዜ፡ ንበዓል በዓል ዝገብሮ ናይ ምድላዋትና ድምቀት፡ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ምብላዕን ሰቲኻ ምስካርን ናይ በጊዕን ደርሆን መልክዕ ምፍልላይ ዘይኮነስ ዓቕምና ብዝፈቕዶ ንጽጉማትን ዘኽታማትን ምስ እንረድእ እዩ። ብምስጋና ቅዱሳን መላእኽቲ “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ’ እናበልና ብጸሎተ ቅዳሴ መሥዋዕቲ ምስጋና ነቕርበሉ። ከመይ! ኣብ ክንዲ እቲ ብልደቱ ዝገበረልና ሠናይ ኵሉስ፡ እንመልሰሉ ውሬታ “ስብሐት ለእግዚአብሔር/ ምስጋና ንእግዚአብሔር” ምባል ስለዝኾነ! (መዝ. ፻፲፭፡፲፪/ 116፥12)
እወ! ዕላማ ተፈጥሮ ሰብ ንኣምላኹ ኣመስጊኑ መንግሥቱ ንኽወርስ እዩ። ልበ ኣምላክ ዳዊት ክምዕድ ከሎ “ንእኡ ምምስጋን ጥዑምን ግቡእን እዩ” (መዝ. ፻፵፮፡፩/ 147፥1) ከምዝበሎ ሰብ፡ ብኵሉ ናብራ ሕይወቱ ስለ ኵሉ ነገር ኵሉ ሳዕ ከመስግን ግቡኡ ጥራሕ ዘይኮነስ ጣዕሚ ዘለዎን ክብረት ዘውህብን እዩ። (ኤፌ. ፭፥፳/5፡20)
ከም ኃጢኣትና ከይቀጽዐ፡ በቲ ብልደቱ ዝረኸብናዮ ጸጋ ከምቲ ዓቢይ ምሕረቱን ብዙኅ ርኅራኄኡን ነዊኅ ትዕግሥቱን እናሓለወን እናመርሐን፡ ክሳዕ እዛ ሰዓት እዚኣ ስለዘጽንሓና፡ ንጸላም ለይቲ ብሰላም ኣኅሊፉ ናብ ብርሃን መዓልቲ፡ ብመዓልቲውን ኵሉ ሥራሕናን ንጥፈታትናን ኣሣሊጡ ናብ እነዕርፈሉ ለይቲ ስለዘብጽሓናን፣ ኣብ ምእታውናን ምውፃእናን ስለዝሓለወና፡ ብሓፈሻ ናብራ ሕይወትና ካብቲ ዝደቐቐ ክሳብ’ቲ ዝዓበየ ኵሉ ግብሪ እግዚአብሔር ስለዝኾነ፡ ኣብ ውሽጢ ጸልማት ብርሃን እናተተስፈና፣ ንዝበጽሓና መከራ ብሓጐስን ትዕግሥትን እናተቐበልና ስለ ኵሉ ነገር “ነፍሰይ ንእግዚአብሔር ባርኺ፡ ነቲ እተገብረልኪ ሠናይ ኵሉ ከኣ ኣይትረስዒ” እናበልና ከነመስግን ይግብኣና። (መዝ ፻፫፡፪/ 103፥2)
በረከተ ልደቱ ከሳትፈናን ናይ ምስጋና ሕይወት ኪንመርሕ ጸጋኡ ከብዝኃልናንን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና፡ አሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ወለድና ከም ህግደፍ ዝኣመሰለ ናቱ ኣቐሚጡ ብዛዕባ ካልኦት ዝወራዘ ኣካል ክገጥሞም እንከሎ “ዘይሓፍር ድሙ ገብረማርያም ስሙ” ኢሎም ክምስሉ ትዝ ይብለና። ሓደ ሓደ ግዜ እውን ኣይፈልጡንን እዮም ኢሉ ንገዛእ ርእሱ ኣዕሽዩ ንካልኦት ከዕሹ ንዝፍትን ኣካል “ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጥዎ ዓዲ ከይዱ ቆርበት ኣንጽፉለይ በለ” ክበሃል ንሰምዕ ኢና። እዚ ኣበሃህላታት ንዝርደኦ ኣዝዩ መሳጢ ትርጉምን መልእኽትን ዘለዎ እዩ።
ጸረ ህዝቢ እንታይነት ጉጅለ ህግደፍ ካብ ዝግለጸሉ መርኣያታት እቲ ቅድሚት ዝስራዕ ምስ ህዝቢ ዘራኽቦ፡ ኣብ ስራሕ ዝዋዓለ ሕገ-መንግስቲ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ቅዋም ህዝባዊ ስርዓታት ምስቲ ዝመርሕዎ ህዝቢ ዘተኣሳስሮም ብፈቓድ ህዝቢ ዝጸድቕ ናይ ቃል ኪዳን ሰነድ እዩ። ህዝቢ መንግስታት ብግቡእ ይመርሕዎ ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ዝቆጸጸረሉ መሳርሒ እዚ ቅዋም እዩ። ህዝቢ ብዘይቅዋም ንዝመርሕዎ ስርዓታት፡ ዝቆጻጸረሉ መንገዲ የብሉን። እዚ ካብ ኮነ እቶም ስርዓታት ዝኸድዎ መንገዲ ኢደ-ወነናዊ እዩ። ሳዕቤን ኢደ-ወነናውነት እንታይ ምዃኡ ከኣ ካባና ኤርትራውያን ንላዕሊ ዝርደኦ ኣካል የለን።
ቅዋም ወይ ሕገ-መንግስቲ ናይ ኩሉ ሰቪላዊ ኮነ ገበናዊ ሕግታት መበገሲ ወይ መወከሲ እዩ። እዞም ሕግታት እዚኣቶም ምስቲ ሕገ መንግስቲ ብዘሳኒ ኣገባብ እዮም ዝቕረጹ። ብሰናይ ፈቓድ ህዝቢ ዝጸደቐ ቅዋም መሰረት ከይገበረ ዝቕረጽ ሲቪላዊ ኮነ ገበናዊ ወይ ንግዳዊ ሕጊ ግና ካብቲ እቲ ዓመጸኛ ኣካል በብግዜኡ ዘውጸኦም ፍሉያት መጨቆኒ ኣዋጃትን ድንጋገታትን ፈሊኻ ዝረኣዩ ኣይኮኑን። ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ቅዋማዊ መወከሲ ኣብ ዘየብሉ ዘውጸኦም ኮነ ዘመሓይሾም ናይ ህዝቢ ኣፍልጦን ተቐባልነትን ዘይብሎም ሕግታትን ኣዋጃትን ናይ ዓመጸኛ ኣካይዳኡ ኣብነት እዮም።
ኣብ ኤርትራ ብ1997 ዝጸደቐ ኣዛራቢ ሕገ መንግስቲ ነይሩ። ኣዛራቢ ካብ ዝኰነሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ኣብ መስርሕ ኣፈጻጽምኡ ዝነበር ሕጽረታት እኳ ይኹን እምበር፡ ጉጅለ ህግደፍ ግና ነዚ ኣብ ህልውናኡ ዝጸደቕው ቅዋም እውን ከተግብር ኣይተበዐን። እዚ ዘይምትብዑ መምዘኒ ዘይህዝባውነቱ ምንባሩን ምዃኑን ዘዳዲ ኣይኮነን። እቲ ጉጅለ፡ በቲ ሓደ ወገን ህዝቢ ኤርትራ በቲ ካልእ ወገን ድማ ሕብረተሰብ ዓለም፡ እቲ ቅዋም ምስ ኩሉ ክህልዎ ዝኽእል ሕጽረታት “እስኪ ብተግባር ይፈተን” ብዝብል ይቐርቦ ንዝነበረ ተጽዕኖ ክጻወሮ ስለ ዘይከኣለ፡ ከይሓፈረ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ብዘንጸባርቕ መልክዑ “እቲ ጸዲቑ ዝተባህለ ቅዋም ከይተተግበረ ኣሪጉ ሞይቱ እዩ። ሕጂ ሓዲሽ ቅዋም ንምንዳፍ ንሰርሕ ኣለና” ዝብል ሕጫጨ ብወግዒ ገሊጹ። እነሆ ከኣ ከምኡ ካብ ዝብል’ኳ 3 ዓመታት ሓሊፉ። ደሃይ ሓድሽ ንድፊ ከኣ የለን። እዚ ዘመልክቶ እቲ ጉጅለ ንመጻኢ እውን ብዛዕባ ቅዋም ዘይዓጦ ምዃኑ እዩ።
ብመሰረት እቲ ኣብ መእተዊና ጠቒስናዮ ዘለና ምስላታት ኣንበብቲ “መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም” ከም እትብሉ ፍሉጥ እዩ። ንሕና እውን ብዘይምኽንያት ኣይኮናን ነዚ ምስላታት ጠቒስናዮ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናይ ስርዓት ህግደፍ “ሚኒስትሪ ፍትሒ” ብዛዕባ ምምሕያሽ ሲቪላውን ገበናውን ሕግታት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ገለ ናይቲ ስርዓት መዳመቕቲ መርበባት ሓበሬታን ክጽሕፉ ተዓዚብና። እዚ በቲ ሓደ ወገን ምሕጫጭ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ድማ ከምቲ “መርዓዊ ከይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ ኤርትራዊ ተኸሲሱ ቀሪቡ፡ ኣንጻር ክሱ ባዕሉ ድዩ ጠበቓ ኣቚሙ ክከለኸለሉ ዘኽእል መስርሕ ፍርዲ ኣብ ዘይብሉ፡ ወረ ኣበይ ተኣሲሩ ከም ዘሎ ብቤተሰቡ ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነታት እዩ ብዛዕባዚ ሕግታት ዝጸሓፍን ዝዝረብን ዘሎ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ሕግታት’ዚ ዝምርኮሰሉ ብህዝቢ ዝጸድቐ ሃገራዊ ቅዋም ኣብ ዘየብሉ፡ ኣብ ፍሉይ ድሌትን ጠቕምን እቲ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ጥራይ ተንጠልጢሉ ዝቕረጽን ዝመሓየሽን ዘሎ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ዝተሓንጸጸ ሕጊ እንተ ተሓንጸጸ፡ ካብ ህግደፍ ዝጽበዮ ፍትሒ ከም ዘየብሉ፡ ከካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ተመኩሮ ዝርደኦ እዩ። ቤተሰቡ ብዘይፈልጥዎ ገበን ምስተኣስሩ ኣበይ ከም ዝተኣስሩን ኣብቲ ዝተኣስርዎ ቦታ ብህይወት ይሃልዉ ኣይሃልዉ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ። ቤተሰቡ ብጉጅለ ህግደፍ ምስተኣስሩ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ብዘይፍርድን ስርዓትን ኣባላት ጸጥታ እቲ ስርዓት፡ ምስ መነውዎ ዝተፈትሕዎ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ። ንዓቕመ ኣዳምን ሄዋንን ዝበጽሑ ውላዱ ብናቶም ምርጫ ካብ መቑሕ ህግደፍ ምስ ኣምለጡ፡ 50 ሺሕ ናቕፋን ካብኡ ንላዕልን ክኸፍል ዝተገደደ ኤርትራዊ ስድራ ቤት ውሑድ ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ እቲ ጉጅለ “ከምዚ ሕግዚ ሓንጸጽኩ ወይ ኣመሓየሽኩ” እንተበለስ ናይ ኣየናይ ኤርትራዊ ልቢ እዩ ክረስርስ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዘሎ፡ ስምዒት ሰባት ልዕሊ ሕጊ ዝቕመጠሉ ኩነታት ከይተዳህለለ፡ ነዚ ቀይሩ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ሕጊ ልዕሊ ድሌት ሰባት ዝስረዓሉ ኩነታት ንምፍጣር ቃልሱ ክቕጽል ናይ ግድን’ዩ ንብል!


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ኣብቲ ዞባ ፖለቲካውን ኢኮኖሚያዊያን ለውጢ ንምምጻእ ዝገብርኦ ዘለዎ ስራሕ ንኢዶም።
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ትማሊ ምስ ቴሌቭዥን ኣልሁራ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ንዳዒሽ ንምስዓር 66 ሃገራት ዝርኸብኦ ድልዱል ጥምረት ምዕባለ የርእ’ሎ ኢሎም።
‘ካብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ዝመጽእ ገንዘብ ንምብታኽ ንሰርሕ’ለና። መንእሰያት ብዳዒሽ ከይምረዙ ንዳዒሽ ዝጻረር ተበግሶ ማህበራዊ ሚድያ ብምድላው ንቃለስ’ለና’ ኢሎም።
ስዑዲ ዓረብ ኣብዚ ንዳዒሽ ንምስዓር ኣብ ዝግበር ቃልሲ ቀንዲ ግደ ትዓምም’ላ ዝበሉ ጆን ኬሪ ነቲ ጉጅለ ካብ ናይ ውልቂ ናይ ሕሳብ ባንክታት ገንዘብ ከይበጽሖ ስዑዲ ክትሕግዝ ትኽእል’ያ ኢሎም።
ገለ መንእሰያት መራሕቲ ማእኸላይ ምብራቕ ነቲ ዞባ ንምርግጋእ ድልውነቶም የርእዩ’ለው ኢሎም።
‘ናይ ዓረብ ኤማራትስ ልኡል መሓመድ ቤን ዛይድ ምስ የሕዋቶም ብምኳን ኣብ ምቅላስ ግብረ-ሽበራ ዝነአድ ራኢ ከምዘለዎም ኣርእዮም’ዮም። ኣንጻር ዳዕሽን ኣል-ቃይዳን ደው ብምባል ንጹር መርገጺኦም ኣርእዮም’ዮም።’
ኣሜሪካ ኣብ ካልኦት ሃገራት’ቲ ዞባ ከም ኢራቕ ኣብ ዝበላ ንዝረአ ምዕባለ ተተባብዕ ክብሉ’ውን ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጂን ኬሪ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ትግራይ ብሰንኪ መጓሰን ካልኦት ዘቤታዊ ውራይን ዕድል ትምህርቲ ዘይረኸቡ ካብ 9 ክሳብ 14 ዝዕድመኦም ቆልዑ ኣብ ዓመት ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ብምምሃር ኣብታ ዝቕፅል ዓመት ናብ ራብዓይ ክፍሊ ዘሳግር መደብ ዝተሳለጠ ትምህርቲ ተግባራዊ ይኸውን'ሎ።
እቲ መደብ ኣብ ሓሙሽተ ወረዳታት ትግራይ (መረብለኸ፣መኾኒ፣ሳሓርቲ ሳምረ፣ኣፅቢ ወምበርታን ሕንጣሎ ወጀራትን) ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ተግባራዊ ኰይኑ'ሎ። ኣብዚ መደብ'ዚ ኦፕሬሽን ረስክዩ፣ማሕበር ልምዓት ትግራይ፣ ወንጌላዊት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ መካነ እየሱስ፣ ማሕበር ልምዓት ትግራይን ዋይድ ሆራይዘን ዝተባሃሉ ትካላት ይሳተፉ ኣለዉ።
ነቲ ብኦፕሬሽን ረስክዩ ዝካየድ መደብ ዝተሳለጠ ትምህርቲ ንመንእሰያት ዝመርሑ ሓላፊ እቲ ትካል ኣይተ ጌታቸው ተስፋይ ትካሎም ኣብ ወረዳታት ሕንጣሎ ወጀራትን ኣፅቢ ወምበርታን ይሰርሕ ምህላዉ ንድምፂ ኣመሪካ ገሊፆም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከኣል።


text:
ኣሜሪካ ንሰሜን ኮርያ ብመጥቃዕቲ ሳይበር ብጽኑዕ ከሲሳ
ኣብዚ ዓመት ዝተርኣየን ኣብ ዓለም ንዘለዉ ሆስፒታላት: ትካላት ንግድን ባንክታትን ዘጥቅዐ፡ ዋና ክራይ ዝተባህለ ሶፍትዌር ሰሜን ኮርያ'ያ ዘርጊሓቶ ክብል ምምሕዳር ኣሜሪካ ኣፍሊጡ።
እቲ መጥቃዕቲ ንዕንወት ኣብ 150 ሃገራት ንዝርከባ 300,000 ኮምፒተራት ጠንቂ ምዃኑን ብቢልዮናት ዶላር ዝግመት ኪሳራ ከምዘብፀሐን ተዘሪብሉ እዩ።
ቶማስ ቦሰርት፥ ላዕለዋይ ሓጋዚ ዶላንድ ትራምፕ ነዚ እዚ ክሲ ኣብ ጋዜጣ 'ዎል ስትሪት' ኣቕሪቦምዎ ኣለዉ።
ኣሜሪካ ነዚ ወግዓዊ ክሲ'ዚ ንፈለማ እዋን እያ ኣቕሪባቶ። እቶም በዓል ስልጣን እቲ ክሲ ኣብ "ጭቡጥ መረዳእታ" ዝተደረኸ እዩ ይብሉ።
መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያን ማይክሮሶፍትን እውን እቲ መጥቃዕቲ ምስ መንግስቲ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ኣለዎ እዩ ኢሎሞ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት፥መጥቃዕቲ ዝበፀሐን ኮምፒውተራት ተዓፅየን እየን፤ካብተን ኮፕምፒውተራት መረዳእታ መሊስካ ንምርካብ ብዙሕ ዋጋ ኣኽፊሉ እዩ። 'ዩሮፖል' ዝበሃል ሕጋዊ ኣካል ኣውሮጳ እቲ ብርኪ መጥቃዕቲ "ቅድሚ ሎሚ ፈፂሙ ዘይተርኣየ" እንትብል ገሊፁዎ እዩ።
በዓል ስልጣን ኣሜሪካ ቦሰርት፥ ሰሜን ኮርያ ብግድን "ተሓታቲት" እያ፤ ኣሜሪካ ድማ ሰሜን ኮርያ ከምዚ ዝበለ መጥቃዕቲ ንምፍፃም ዘኽእላ ዓቕሚ ንምድኻም "ኣድላይ ዘበለ ፀቕጢ" ክትገብር እያ ኢሎም።
እቶም በዓል ስልጣን መረጋገፂ እንተተረኺቡ እንታይ ዓይነት ስጉምቲ እዩ ክውሰድ ንዝብል ብንፁር ኣይተዛረቡን።
ሰሜን ኮርያ "መዋሊት ኣኽረርቲ" ተባሂላ ምስተኸሰሰት ኣብ ልዕሊ ቑጠብኣ ማዕቀባት ተደንጊጉ'ዩ።
እዚ ድማ ምስቲ ሰሜን ኮርያ ምስ ዝሓዘቶ ፕሮግራም ኒኩለርን ሚሳኤልን ዝተሓሓዝ እዩ።
ሜመሪካ ሎሚመዓልቲ ወግዓዊ መግለፂ ክትህብ ትፅቢት ይግበር።