text:
ቃል ኣምላኽ፥ - ‘እምበአርከስ ንኣና’ውን ክንዲእዚኦም ዝኣኽሉ መሰኻኽር ከም ደመና ከቢቦምና ኣለው እሞ ነቲ ዝኸበደናን ዘደናግረናን ዘሎ ሓጢኣት ደርቢና፡ በቲ ተሓንጺጹልና ዘሎ መሥመር ብትዕግሥቲ ንቀዳደም። ሃምናን ቀልብናን ናብ’ቲ ናይ እምነትና ዋናን መፈጸምታን ዝኾነ ኢየሱስ ንግበር’ (ዕብ 12.1-2)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ዝሓለፈ ሶሙን ብፕረሲደንትን ቀዳሚት ሚኒስተርስን ብዝቀረበለይ ዕደመ መሠረት ናብ ሃገረ ሩመንያ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ንምግባር ገይሸ ቀንየ። ምስጋናይ ዳግም እንከቅርበሎም እዚ ምስጋናዚ ንኩሎም ሲቪላውያንን ናይ ቤተክርስትያንን ሰበሥልጣንን እዚ ሓዋርያዊ ዑደት እዚ ክውን ንክኸውን ዘበርከቱ እውን ይምልከት። ልዕሊ ኩሉ ግን ንተላዌ ጴጥሮስ ዳግም ኣብቲ ዓዲ ድሕሪ ዕሥራ ዓመት ሓዋርያዊ ምብጻሕ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ንክፍጽም ዘፍቀደ እግዚኣአብሔር ልዑል ምስጋና ይብጸሓዮ።
ሕጽር ብዝበለ ዕላማ እዚ ጒዕዞ እዚ ከምቲ መሪሕ ቃል ሓውጾተ ኖልዎ ሩመንያ ‘ብሓባር ንገስግስ’ ክብል ዝገለጾ እዩ። ነዚ ከኣ ብርሑቅ ወይውን ካብ ሰማየ ሰማያት ዘይኮነ ኣነ ባዕለይ ኣብ ማእከል ሕዝቢ ሩማንያ ከም ማንም መንፈሳዊ ንግደት ዝፍጽም ኣብ መሬቶም ብኣካል እንክፍጽሞ ዓቢይ ሓጐስ ፈጢሩለይ።
ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ዝገበርክዎም ርክባት ከም ክርስትያን ኣብ ሜዳ እምነትን ምግባረ ሠናይን ብሓባር ንምግስጋስ ዘለዎ ዋጋን ኣድላይነትን ኣብሪሁ። እዚ ከኣ ኣብ መንጎ ዜጋታትስ ይኹን ሲቪላዊ ሥልጣን ምስ ዘለዎም ዝተገብረ ርክባት እዩ።
ከም ክርስትያን ዝተፈላለያ ኣብያተ ክርስትያን ብሕውነታዊ ርክብ ንክንመላለስ ጸጋ ዝህብ ዕድል ኣሎና። ኣብ ሩመንያ መብዛሕትኦም አመንቲ ክርስትና ኣባላት ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኮይኖም ኣብዚ ግዜ እዚ ብብፁዕን ቅዱስን ፓትርያትክ ዳንኤል ይምርሑ። ንቅዱስነቶም ፓትርያርክ ዳንኤል ሕውነታውን ምስጋናውን ሓሳበይ እገልጽ። ማሕበረሰብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሩመንያ ግርኻዊትስ ትኹን ላቲናዊት ፉሕፉሕ እትብል ኣብ ጽቡቕ ምንቅስቃስ ትርከብ። ሽሕ’ኳ ፍጹም እንተዘይኮነ ውህደት ኩሎም ክርስትያን ኣብ ሓንቲ ጥምቀት ዝተመሥረተ ኰይኑ በቲ ኣብ ዘመነ ጸልማት ዝኾነ ዘመነ ስደት ብሓባር ዘፍሰስዎ ደምን ሥቃይን ዝተሓትመ እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብ ዝሓለፈ ዘመን ኣብ ትሕቲ ኣረመናዊ ኢኣማኒ መግዛእቲ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ። ካልእ ማሕበረ ክርስትያን እውን ኣለው። ሉተራውያን ኮይኖም እምነቶም ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝገልጹን ምስ ኦርቶዶክሳውያንስ ይኹን ምስ ካቶሊካውያን ጽቡቕ ርክብ ኣለዎም።
ምስ ፓትርያርክን ቅዱስ ሲኖዶስን ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ሩመንያ ልባዊ ርክብ ኣካዪድና። ኣብዚ ርክብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብዝኽሪ ዕርቂ ናብ ምሉእ ሓድነት ንምብጻሕ ብሓባር ክትግስግስ ምሉእ ድላይ ከምዘለዋ ገሊጸ። ነዚ ነገርዚ ሕዝቢ ሩመንያ ብመንፈስ ትንቢት ኣብ ግዜ ምብጻሕ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ተማህሊልዎ ነሩ። እዛ ዓቢ ሓድነታዊ መንፈስ ዝዓሰሎ ሁመት እዚ ብሓባር ኣብ ውሽጢ ሓዲስ ካተድራል ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ሩመንያ ኣብ ቡካረስት ኣቡነ ዘበሰማያት ብምድጋም ተዛዚሙ። እዚ ብሓቂ ዓቢ ትእምርቲ ነርዎ። ምኽንያቱ ከኣ ኣቡነዘበሰማያት ክንዮኣ ምንም ዘየሎ ዝለዓለት ጸሎት ክርስትያን ኮይና ናይ ኩልና ዝተጠመቅና ዘበልና ሓባራዊ ውርሻ እያ። ማንም ካባና ኣቦይ ወይውን ኣቦኦም ክብል ኣይክእልን ከመይ ናይ ኩልና ኣቦ ስለዝኾነ ኣቦና ኣብ ሰማያት እትነብር ኢልና ናይ ዝተጠመቅና ዘበልና ኩልና ሓባራዊ ውርሻ ምዃኑ ንገልጽ። ኣብዚ ርክብ እዚ ሓድነት ቅኑዕ ብዙሕነት ከምዘይዕንቅጽ ኣመስኪርና። መንፈስ ቅዱስ ንኩልና ከም ደቂ እግዚአብሔርን ከም ኣሕዋትን እንነብረሉ ጸጋ ይዓድለና።
ከም ማሕበረክርስትያን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሠለስተ መስዋዕተ ቅዳሴ ብሓባር ኣዕሪግና። እታ ቀዳመይቲ ኣብ ካትደራል ቅዱስ ዮሴፍ ከተማ ቡካረስት ኣብ በዓለ ምብጻሕ ናይታ ኣብ ጒዕዞ እትርከብ ቤተክርስትያን ኢቆና እምነትን ምግባረ ሠናይን ዝኾነት ድንግል ማርያም ንቅድስት ኤልሳቤጥ እንዝክረሉ ዕለት 31 ግንቦት ነበረ። እታ ካልአይቲ ከኣ ኣብ መካነ ንግደት ናይ ብዙሓት መንፈሳውያን ነጋድያን ዝኾነት ድንግል ማርያ ዘሱሙልወ ቹክ ፈጺምና። ኣብዚ መካነ ንግደት እዚ ቅድስት ኣደና ንኩሎም ምእመናን ምስ ፍልልያት ቋንቋኦም ባህልታቶምን ልምድታቶምን ትቅበል። እታ ሣልሰይቲ ከኣ ኣብ ማእከል ግረኻውያን ካቶሊካውያን ቤተክርስትያን ሩመንያ እንክፍጽማ ሸውዓተ ሰማዕታት ኣቡናት ናይታ ቤተክርስትያን ብጽዕና ኣዊጅና። እዞም ሰማዕታት ኣቡናት እዚኦም ናይተን ካብ ወንጌል ዝመጻ ናጽነትን ምሕረትን መሰኻኽር እዮም። ሓደ ካብዞም ሓደስቲ ብፁዓን ኣቡነ ሉልዩ ሆሱ ኮይኑ ኣብ ጽኑዕ ቤተማእሰርቲ እንከሎ ‘እግዚአብሔር ኣብዚ ጸልማት ናይ ሥቃይ ቦታ ምሕረት ንክንህብን ንለውጢ ኩሎም ክንጽልን እዩ ሰዲዱና’ ኢሉ ጽሒፉ ነሩ። እዞም ሰባት እዚኦም ዝተቀበልዎ ዘስካሕክሕ ስቃያት እንክትሓስብ እዘን ቃላት እዚአን ብሓቂ ናይ ምሕረት ምስክርነት እየን።
ፍልይ ብዝበለ ጽዑቅን ድሙቅን በዓል ዝነበረ ምስ መንእሰያትን ሥድራቤታትን ኣብ ጥንታዊትን ኣድላዪት ናይ ባህሊ ማእከልን ኮይና ምዕራብን ምስራቅን እተራኽብ ከተማ ያሲ ዝተገብረ ርክብ ነበረ። እዚ ቦታ እዚ ብሓንሳብ ንምግስጋስ መንገድታት ንምኽፋት ዝዕድም ኮይኑ ነዚ ከኣ ምስቲ ዘሎና ሃብታም ፍልልያትና እንክንገብሮ ካብ ሠራውርካ ዝፈሊ ናጽነት ዘይኮነስ ብሓዲስ ፈጠራዊ ክእለት ናብኡ ዝመልሰካ መንግድታት ንምፍጣር ዝዕድም ቦታ እዩ። እዚ ርክብ እዚ እውን ማርያማዊ ጠባይ ዝሓዘ ነበረ ንኩሎም መንእሰያትን ሥድራቤታትን ናብ ሓለዋኣ ብምምሕጻን ከኣ ዛዚምናዮ።
መጨረሻ ቦታ ናይዚ ምብጻሕ እዚ ዝነበረት ንዓሌት ሮም ኣብ ከተማ ብላጅ እዩ። ኣብታ ከተማ እቲኣ ብዙሓት ዓሌት ሮም ኣለው። በዚ ከኣ ክረኽቦምን ሰላም ክብሎምን ደልየ ምሳኡ ከኣ ነቲ ተጻዮም ዝተፈጸመ ምንጻልን ዓመጽን ንከይድገም እንክምሕጸን ማንም ሰብ ዝኾነ ዓሌት ቋንቋ እምነት ይሃልዎ ብዘየገድስ ክንጸል ከምዘይብሉ ተማሕጺነ።
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ስለ እዚ ሓዋርያዊ ጉዕዞ እዚ ንእግዚአብሔር እንክነመስግን ብኣማልድነት ድንግል ማርያም ንሃገረ ሩመንያን ኣብኡ ንእትርከብ ቤተክርስትያንን ፍረ ዘለዎ ምብጻሕ ምእንቲ ክኸውን ንለምኖ። እግዚአብሔር ይሃበለይ እንክብሉ ትምህርቶም ዛዘሙ።


c: text/html

text:
ታሪኻዊ መዓልቲ ሓደ መስከረም ኣብ ኦስሎ ኖርወይ ብኽብሪ ተዘኪሩ፡
እታ ኣብ 1961 ንጉዕዞ ናብ ሃገራዊ ናጽነት ቃልሲ ኣፈደገ ዝኸፈተት መዓልቲ ሓደ መስከረም ኣብ ኦስሎ- ሃገረ ኖርዋይ - ብዕለት 7 መስከረም 2013 ብዓቢ ክብሪ ተዘኪራ ውዒላ። ሓደ መስከረም፣ ንኹሉ እቲ ኣብ ቅድሜኣ ዝነበረ ፖለቲካዊ ቃልስታት ናይ
እታ ኣብ 1961 ንጉዕዞ ናብ ሃገራዊ ናጽነት ቃልሲ ኣፈደገ ዝኸፈተት መዓልቲ ሓደ መስከረም ኣብ
ኦስሎ- ሃገረ ኖርዋይ – ብዕለት 7 መስከረም 2013 ብዓቢ ክብሪ ተዘኪራ ውዒላ። ሓደ መስከረም፣ ንኹሉ እቲ ኣብ ቅድሜኣ ዝነበረ ፖለቲካዊ ቃልስታት ናይ ኣርባዓታትን ሓምሳታትን ናብ ዝለዓለ ደረጅኡ ዘሰጋገረትን፣ ንህዝቢ ኤርትራ ተስፋን ሞራልን ዘዕጠቐትን፣ ንስርዓት ሃይለስላሴ ድማ ሓያል ናይ ተስፋ ቐቢጽነት መልእኽቲ ዘመሓላለፈትን ቅያዊት መዓልቲ እያ። በዚ ድማ ንዘልኣለም እናኸበረትን እናተዘከረትን ትነብር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብቲ ብመሪሕነት የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ ኣብ ነርወይ ዝተኻየደ ኣኼባ YPFDJ ዝተሳተፉ ሰለስተ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ከምኡ ‘ውን ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራን ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ሓደጋ ኣንጸላሊዎም፡ ናብ ኤርትራ ክምለሱ እውን ዝገደደ ከምዝጽበዮም ፈሊጦም ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ዝጠለቡ ዜጋታትና ንምሕጋዝ ኩሉኹም ኤርትራውያን ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ሓገዝ ከምዝገበርኩም ይፍለጥ።
ሎሚ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ከነኽብር ካብ ርሑቕን ቀረባን ብፍላይ ድማ ምስተን ዝነውሐ ጉዕዞ ሰጊረን ኣብ ማእከልና ዝርከባ ዘለዋ ኣሓት ኣብዚ ኣደራሽዚ ክንራኸብ ምብቃዕና ብስም ተበግሶ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዝላዓለ ምስጋናን ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታ ከቕርብ ብትሕትና እሓትት።
ተወሳኪ ሐቤሬታ
መደብ በዓል 8 መጋቢት ዓለም-ለኸ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ
ከተማ ፍራንክፎርት ጋሉስ ቫርተ
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።
ኣብ ጉዕዞ ደሞክራሲያዊ ቃልሲ ኤርትራዉያን ዓመተ 2010 ብዙሓት ወሰንቲ መቐይሮታትን ሓደሽቲ ክስተታት ብምንጽብራቕ ሓድሽ ምዕራፍ ኣመዝጊባ ዝተዛዘመት ታሪኻዊት ዓመት እያ ኔራ፡
ዝኸበርካ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከም ዝተኸታተልካዮ ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ተዋጢሮም ዓለም ክንዲ ዑንቂ ጸቢባቶም ንዘለው ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ዝተገብረ ገንዘብ ናይ ምውጻእ ዕማም ብዓወት ተዛዚሙ ኢልና ኣበሲርናካ ኔርና።
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
እቲ ብስም ማሕበር መንእሰያት ዝፍለጥ http://www.ypfdj.com/ ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም፡፡
ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ(ቤይ ኤርያ) ከም ኩሉ ደላይ ለውጢ ኤርትራውን ከም ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን ኤርትራ ነቲ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ ዘሎ ውልቀ ምልክን ስርዓተ ኣልቦነትን ካብ ሱሩ ሚሒኻ ኪኖ ሓጹር ንምድርባይን፡ ኣምሳይኡ ድማ ፍትሕን ደሞክራስን ሰላምን ዝሰፈኖ ስርዓት
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ እቶም 3 ደቅንስትዮ ዝርከባኦም 12 ኤርትራውያን ካብ 2-17 ኣዋርሕ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ግብጺ ክሳቐዪ ድሕሪ ምጽናሕ ‘ዮም ብ 3 መስከረም ኣዲስ-ኣበባ ኣትዮም፡፡ እቶም 7 ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ከምዝነበሩ ‘ውን እቲ ሓበሬታ የመልክት።
ኣብ ከተማ ቦን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ዓርቢ ዕለት 17.09.2010 ኢዩ።
እቲ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ሰኑይ ነሓሰ 16፡ 2010 ዓ.ም. ከባቢ ፍርቂ መዓልቲ፡ ኣብ ኣፋፌት ህንጻ ናይ ከንቲባ ኣኒስ ፓርከር፡ ዝርከብ ሲቲ ሃል ዝበሃል ቦታ እዩ ነይሩ።
ዝኽበርኩም ኣሰናዳእቲ መስራቲ ጉባኤ ማሕበር ኣካለ ስንኵላት ቺካጎ ሰሜን ኣሜሪካ፡ ሎሚ ነቲ ኣብ ሓጺር ግዜ፡ ግን ነዊሕ ጉዕዞ ዝኸደ፡ ከቢድ ስርሓት ዝተዓመመሉ፡ ዓብይ ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከመ፡ ብቀረባ ነቶም ንማሕበር ኣካለ ስንኵላት ኤርትራ ንምሕጋዝ ማሕበር ንምትካል ከይተሓለሉ ዝጸዓሩ ብፍላይ
ኣብ ስዊስ ፖሎቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱን ነበርትን ኤርትራውያን።
ህዝቢ ኤርትራ ብህግደፍ ኣብ ዝጭቆነሉ፣ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዘይከብረሉ፣ መንእስያትና ግዳያት ናይ ምድረበዳን፣ ቀለብ ዓሳ ባሕሪን ዝኾንሉ፣ ብሰንኪ ጉጉይ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ሃገርና ትባድመሉ ዘላ ግዜ ፣ ብሑቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ህግደፍ እገዳ ስለ ዝተወሰነ፣ ነዚ እገዳ ዘይፍትሓዊ ኣምሲልካ፣ ንገርሂ ህዝብና ንምድንጋር ድማ አብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝተወሰነ ጌርካ ንዝግበር ዘሎ ሸፈጥን፣ ፋኸራን፣ ህግዳፋውያን ንምልከቶ አሎና። ንሓልዮት ህዝቢ ድማ ኣይኮነን። ነቲ ብሓይሊ ወተሃደር ስልጣን ህዝቢ መንዚዑ ዘሎ መራሒኦም ዕድሜ ስልጣኑ ንኸናውሑ፣ ዝግበርዎ ዘለዉ ኮንቱ ፈተነ ኢዩ።
ማሕበር ጥርናፈ ኤርትራውያን ንዲሞክራስን ፍትሕን ኣብ ቅዋሙ ንዘስፈሮ መደብ መሰረት ብምግባር ሎሚ ዕለት 24/1/2010 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ የተቦሪ ኩሎም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣባላቱ ኣብ ዝተኣከቡሉ ኣዳራሽ ቀዳማይ መስራቲ ጉባኤኡ ኣካይዱ።
ሰንበት ዕለት 24/1/2010 ዓ.ም.ፈ. ሰዓት 16:00 ኣብ ክቪበሪ
Beväringsgatan 9 ብማሕበር ጥርናፈ ኤርትራውያን ንዲሞክራስን
ፍትሕን ዝተዳለወ መስራቲ ጉባኤ ክግበር ስለዝኾነ
ብሰንኪዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘምእኩልን ዘይቅዋማዊን ስርዓት፡ ኣብ ህዝብና ብሓፈሻ ኣብ መንእሰያትና ካኣ ብፍላይ ኣንጠልጢሉን ኣጋጢሙን ዘሎ ሓደጋ ካብ ዝኾነ እዋን ዝኸፍኣን ኣዝዩ ኣሰካፍን ምኻኑ ንማንም ኤርትራዊ ክዉል ኣይኮነን። መንእሰያትና ብሰንኪዚ ዘይምእኩልን ዘይቅዋማዊን ምሕደራ ዝፈትዉዋ ሃረሮምን ቤተሰቦምን ራሕሪሖም ንኽስደዱ ዘጋጥሞም ዘሎ ሽግርን ኣደራዕን ፍታሕ ክናደየሉ ካኣ ብቐንዱ ነቲ መንእሰይ ዝምልከትካ እንተኾነ፡ ብሓፈሻ ግን ነይ ነብስወከፍ ኤርትራዊ ሞራላዊን ዜጋዊን ሓላፍነት እዩ።
ጀኔቭ፣30/09/2009: ኤርትራውያን መንእሰያት ተቐማጦ ዙሪክን ከባቢኣን ንቓልሲ ይለዓሉ !
ብቐዳምነት ዓበይቲ በዓላት ናይ ክልተ እምነታትና ኣብዒልና እንቋዕ ኣብ’ዚ ኣብቓዓና ንብል። ወርሒ መስከረም ኣብ ቓልስና፣ ኣደ ምምካትን፣ ኣደ ጽንዓትን፣ ስለ ዝኾነት ኩልና ካብኣ ክንመሃር፣ እቲ ክፍጸም ዘይክኣል ዝነበረ ሓይሊ ፣ ሓደ ብሓደ ዝሰዒርና፣ ሳላ እምነትናን ተስፋናን ኢዩ፣
ማሕበር ኤርትራዉያን መንእሰያት ንለውጢ(ኤመለ) ብውሑዳት በጻብዕቲ ዝቑጸሩ መንእሰያት እዩ ዓሚ ከምዚ ሕጂ ተመስሪቱ። ነዚ ማሕበር ዝመስረትና ሰባት ኩልና ራእይ ኔሩና ። ራእይና ከም ናይ ህግደፋውያን ኤርትራ ናብ ሲንጋፖር ምቕያር ዘይኮነስ ራእይ ብቕዋም ትምሓደር ኤርትራ። ጫማኻ ማዕረ እግርኻ ከምዝብልዎ እቲ ራእይኻዉን ጠገለ ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ።
ኤርትራዊ ሲቪካዊ ማሕበር ስኒት-ሰላም ፍራንክፎርት ስሩዕ ዓመታዊ ሓፈሻዊ ጉባኤኡ ብዕለት 04.07.2009 ብዓወት ኣሰላሲሉ። ጉባኤ ናይ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ማሕበር ከንጣጠፈሎም ዘለዎ መደባት ድሕሪ ምሕንጻጽ ሓድሽ መሪሕነት መሪጹ ብዓወት ደምዲሙ።
መራኸቢ ብዙሃን የልምዕ መራከቢ ብዙሃን ድማ የጥፍእ። ክንዲ ዝኾነ መራኸቢ ብዙሃን ሚዛናዊን ሓቀኛን ኪኸውን ይግባእ።እንተኾነ ብዙሓት ቴክኖሎጂ ብዝፈጠሮ ምዕባለ ተጠቒሞም ሕሱር ፕሮፖጋንዳ የካይዱ። ካብ ኩሉ ዘስደመም ድማ ብኣፎም ጸፍ ዝብሉ ወይ ብኻልኦት ዝወራዘዩ ምዃኖም ኢዩ።ገለ ዉሑድ ካብቲ ብዙሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ከተማ ጀኔቭ ፣ ከም ኣመሎም ህዝቢ ከደናግሩን ክሓልቡን ህግደፋውያን፣ንዕለት 01.11. 2008ዓም ካብ ኤርትራ ተዋሳቲ ጉጅሌ ጸዊዖም፣ ሙዚቓ መደብ ኣዳሊዮም ኣለዉ። እዚ ናይ ሙዚቓ መደብ ኢዚ ኣታዊኡ ንበትሪ ወልቐ መላኺ ከም ዘተርርን ኣምሰዩኡ ከኣ መጨፍለቕን መጨቆንን ህዝብና ከም ዝውዕል ኣይትስሕትዎን ትኾኑ።
ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ጸሓይ ከም ዘሎና ዝዝንግዑ ህግደፋውያን፣ ንህዝቢ ከታልሉ፣ ኣይከኣሉን። ተቓወምቲ ዜጋታት ተቐማጦ ስዊስ ነዚ መደብ ከይጀመረ ክፈሽል ንህዝቢ ብምምሃርን ብምምዓድን ጀመርናዮ፣ ቀጺሉ ድማ ኣብ’ቲ ምሸት ኣብ ኣፍደገ ኣደራሽ፣ ተረኺብና “ቐዳምነት ቁዋማዊት ሃገር” “ንሕጊ ዝጸልእ ንባርነት የፍቅር” ዝብል ጭርሖን ዝዝርጋሕ ወረቓቕትን ሒዝና፣ ሰላማውን ሕጋውን ተቓውሞና ኣርኢና።
ብመንግስቲ ኤርትራ ተኣሲሮም ንልዕሊ ክልተ ዓመት ብዘይፍርዲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ ሰለስተ ሓለፍቲ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኤርትራ፡ ኣቶ ተወልደ ገብረመድህን፡ ምናሰ ዓንደጼን ከምኡ ‘ውን ሃብቶም ወልደሚካኤል ከምዝተፈትሑ ካብ መርበብ ሓበሬታ IUF ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።


text:
ኣቦታትና ክምስሉ ንድሕሪት ጠምት ንቕድሚት ኣምት ይብሉ ማለት ካበይ ተበጊስካ ኣብቲ ጉዕዞ ኸ እንታይ ጽቡቕን ሕማቕን ኣጓኒፉካ ሓሲብካን ገምጋም ጌርካን ናብቲ ዝቕጽል ጉዕዞ ካብቲ ሕሉፍ ዝተፈጸመ ሕማቕ ንኸይድገም ይሕግዘካ ማለት ዩ።
ከምዚ መመሊስኩም ከም ከብቲ መጉስዕ ትመልሱ ምኳንኩም እንተንፈልጥ፡ ሳላ ሕሉፍ ታሪኽኩም፡ ብህዝቢ ኤርትራን፡
ኩሎም ሓርበኛታትን “ ዕሉላት “ ስለዝኾንኩም፡ ስምኩም ምጥቃስ፡ ብርግጽ መርብሓና እምበር፡ ኣይምኸሰርናሉን፡ ግን
ብስም ኣቦ መንበርኩም ክንሰምየኩም፡ ውርዙው ጌርና ስለዝረአናዮ ኢዩ።
መፈጸምታ ነቲ ብኣባላት ጉጅለ ህግደፍ ክካየድ ዝጸነሔ ናይ ምዝመዛ ወፍሪ ኣብ ዙርያ ወሽመጥ ዓረብ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ከተማ ርያድ ሓፋሽ ህዝቢ ዘፍሸሎ ኣኼቦኦም ንምጽጋን ከመይ? ኣበይ? መዓስ? ምስመን? ንዝብል ሕቶታት መጽናዕቲ ድሕሪ ምውሳዶም (መኸተ) ብዝብል ጭርሖ ተሰምዩ ካብ ደሞዝ ሙሉእ ንላዕሊ ግምት ዝተዋህቦ ወፍሪ ድሕሪ ኣስታት ክልተ ወርሒ ዳግማይ ሓፈሻዊ ኣኼባ ተኣዊጁ ንዕለት 14.03.2008 ኣብ ከተማ ርያድ ብተጽዕኖን ጸቕጥን ናይ ኣምባሳደር ህግደፍ ኣብ ፍርቂ ደሞዝ ከምዝጸደቐ ካብ ውሽጢ ኣኼባ ዝመጸና ሉኡኽ ሓቢሩ።


text:
ኢሳያስ ንህዝቢ ዝጠቅም ክዛረብ ኢዩ ኢለ ዘይኰነስ “ሎሚ’ኸ እንታይ’ኮን ክዛረብ ይኸውን?” ብዝብል ሓሳብ ተመርኵሰ ብናይ ሓድሽ ዓመት ምኽንያት ዝገበሮ ቃለ-መሕተት ምስ ሰማዕኩ፡ ከም ትጽቢተይ ድሙ ከም ቀደሙ ኰይኑ ረኸብክዎ።
“ወያኔ!ወያኔ!ከደመቲ!ከደምቲ!ትማእዘዝቲ ወዘተ.” እዘን ቃላት እዚኣተን ብዘይምግናን ን10 ዓመታት ዝኣክል ኣጽሚመናና ኢየን። መቸስ ንኽኢትሰምዖ ሓድ ሓደ ግዜ ዘስሕቕ ኢዩ። ኢሳያስ “ወያኔ ኩሉ ግዜ ብኣና(ብሻዓብያ) ኢዩ ዝብህርር” ይብል። ዋእ! እዚ ኣበሃህላ’ዚ ግን ንዕኡ ማለት ንኢሳያስ ዝምልከት ይመስለኒ። ወግሐ ጸብሐ “ወያኔ!ወያኔ” ምባል ብወያኔ ምብህራርር’ዶ ኣይኰነን? ኢሳያስ ኣብ ዝገበሮ መደረን ዘረባን “ወያኔ” እትብል ቃል ዘየትርከባ ሙሉእ ሓሳብ የላን። ልክዕ ኢሳያስ ከምቲ ኣብ መዳ ብ70ታት ብመንካዕ ዝብህርሮ ዝነበረ ሕጂ’ውን ን10 ዓመታት ብወያኔ ይብህርር ኣሎ ክበሃል ይከኣል።
ኣብቲ ኢሳያስ ዝሃቦ ቃለ-መሕተት ኣቲኻ ነጥቢ-ብነጥቢ ምጥቃሱ፡ ኣድላይ ኰይኑ ኣይስማዓንን። ብሓፍሽኡ ግን እቲ ዝዛረቦ ናይ ዓቕሊ ጽበት፡ ካብ ክውንነት ዝረሓቐ፡ ምናልባሽ ዝታለል እንተኰይኑስ ንህዝቢ ምትላል ዝዓለመ ኢዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል።
ኢሳያስ ኣሻሓት ህዝቢ ኣሲሩ፤ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ፈቖዶ መድረበዳን ባሕርታትን እናወደቐ በሻሓት ዝስደደሉ፤ ምልዮን ዝኣክል ህዝቢ ብጥሜት እናተጠቕዐ፡ ንነብሱ ከም ሓደ “ዓቢ መራሒ” መሲሉ ክዋራዘ ንህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ጸርፊ ኢዩ።
ብመሰረቱ ናይ ኢሳያስ ቃለ-መሕተት፡ ኢሳያስ ባዕሉ ኣርእስቲ መሪጹ ንይምሰል ብሓተቲ ዝቐርብ ትያትር ኢዩ። ብገለ ከም ኣጋጣሚ ግን ሓንቲ ጸዋግ ሕቶ ኣጋጢማቶ። ንሳ ድማ “ህዝቢ ናብራ ከፊእዎ የማርር ኣሎ” ምስ በሎ። ኢሳያስ ከይሓፈረ “እዚ ኣበሃህላ’ዚ ሕንቃቐ ኢዩ” በለ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ስርዓት ህግደፍ እንታይ ረኺቡ ክሕንቅቕ? ኣብ ዘይደልዮ ኵናት ኣትዩ ደቁ ስለ ዘጨረሰ? ካብ መስዋእቲ ዝተረፉ ደቁ ኣይትምህርቲ ኣይናብራ ኣብ ፈቖዶ በረኻ መኺኖም ስለ ዝተረፉ? ዝበዝሕ ህዝቢ ኣደዳ ማእሰርትን፡ ጥሜትን፡ ሕማምን ስደትን ስለ ዝኾነ? ስርዓት ኢሳያስ ብጥቕሚ ህዝቢ መለክዒ እንታይ መትሓዚ ኣለዎ?
ኣነ ናይ ብሓቂ ኢዩ ዝገርመኒ። ኢሳያስ ዝህቦ መደረ ንመን ኢዩ? መን’ዩ ኸ ዝኣምኖ? ሎሚ ንስርዓት ህግደፍ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ የለን። ዋላ ደገፍቲ እቲ ስርዓት እውን ነቲ ዝወሃብ መደረ ኣይኣምንዎን። ስርዓት ህግደፍ ብኹሉ ማለት ብቑጠባን ፖለቲካን ዲፕሎማስን ሸነኻቱ ራዕ ኢሉ ዝወደቐ ስርዓት ኢዩ። ባዕሎም ደገፍቲ እቲ ስርዓት እውን ዓዲ በበጺሖም ዝመጹ ዝምስክርዎ ዘለው ኩነታት ኢዩ።
ኢሳያስ ካበ ክልተ ሚልዮን ዘይበዝሕ ኣብ ውሽጢ ዝቕመጥ ህዝቢ ባኒ ከቕርብ ዝይካኣለ፡ ኣብ ቅድሚ ዓለም ሓደ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓቢ መራሒ መሲሉ ክርኤ ምፍታኑ ዘገርም ኢዩ። “ኢትዮጵያ ክትበታተን ስቕ ኢልና ኣይንርእን” ይብል። ወዮ ኣቶ ኢሳያስ ትማሊ ዝበሎ ሎሚ ዘፍርሶ ኰይኑ’ምበር። ትማሊ “እታ ዓባይ ኢትዮጵያ ፋሕፋሕ ክትብል ኢያ” ከም ዘይበለ። ናይ ሶማል ሓይልታት ጠርናፈ ይጽዕር። ናይ ሱዳን ሓድነት’ውን ይምነ። ቅድሚ ሕጂ ንመንግስቲ ሱዳን ንምድካም ሓንሳብ ናይ ደቡብ ሓንሳብ ድማ ናይ ምብራቕ ሱዳን ውድባት ከምዘይ ደገፈ። እሞ ንኢትዮጵያ’ውን እንተኾነ “ንወያኔ” ምድካም እንተዘይኰይኑ ናይ ኢትዮጵያ ሓድነት ዓጢጥዎ ኣይኮነን ንዝተፋላለዩ ተቓወምቲ ጉጅለታት ዝድግፍ ዘሎ። ምዃን ድሮ ኢሳያስ ናይ ሞራል ዋጋ ረኺቡ ኣሎ ክበሃል ይካኣል። ሓደ ኢትዮጰያን ረቪዉ (EthiopianReview) ዝበሃል ወብ ሳይት፡ ኢሳያስ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ ምሩጽ ሰብ(man of the year) ኢሉ ሰይምዎ ኣሎ። መስሓቕ ኢዩ። ኢሳያስ ብህዝባዊ ገበናት ናይ ሓደ ዓመት ዘይኰነስ ናይዘን ዝሓለፋ 18 ዓመታት ቀዳማይ ክበሃል ይከኣል። ካብዚ ሓሊፉ ንኢሳያስ ዘይፈልጥ ኢትዮጰያዊ ኣሎ ኢልና ስለ ዘይንኣምን፡ ናይ’ዚ ወብ-ሳት እዚ ኣማሓዳሪ ጽሉል ክኸውን ኣለዎ ጥራይ ኢና ክንብል እንኽእል።
ቀጺሉ ኢሳያስ ኣብቲ ዘቕረቦ ትንተና፡ “ቁጠባ ኢትዮጵያ ወያኔ ወኒንዎ” ይብል።ዋእ! ንኢትዮጰያ ክሕለቐላ ዘይኰነስ ግደ ሓቂ ክነዛረብ ስርዓት ህግደፍ’ከ? ስርዓት ህግደፍ ሕሉፍ ሓሊፉ ኣብ ዕዳጋ ወጺኡ ምስ ድኻታት ተሰሪዑ እንቋቑሖን ኰሚደረን ዝሸይጥ ስርዓት’ዶ ኣይኮነን?ኣብ ኤርትራ ሎሚ ስርዓት ህግደፍ ዘይገበቶ ቁጠባዊ ትካልዶ ኣሎ ኢዩ?
ኢሳያስ “ስርዓት ወያኔ ብብልሽውና ዝተጠቕዐ ኢዩ” ይብል። ስርዓት ህግደፍ’ከ? ኣብዚ ቀረባ ግዜ’ዶ ኣይኰኑን ላዕለዎት ሓለፍቲ ወተሃደራት ህግደፍ ብምኽኒያት ብልሽውና ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዝተቓተሉ። ባዕሉ ኢሳያስ ዶ ኣይኰነን ንጀነራላቱ “ህዝቢ ኣገልግሉ ኢልና ሓላፍነት ሂብናዮም ዓበይቲ ነጋዶ ኰይኖም” ዝበሎም? ከምኡ’ውን ዝሓለፉ ዓመታት 120 ዝኾኑ ሰበስልጣን ቀይሕ ባሕሪ 09 ብብልሽውና ዝተኣስሩ? ኢሳያስ ልማዱ ስለ ዝኾነ ድዩ እቲ ናቱ ንሰብ ዝቦ? ግን መን’ዩ ዝኣምኖ?
ኣነ ብርግጽ ኣእመሮ ኢሳያስ ጥዕና ኣለዋ ክብል ኣይክእልን። ኣብ መንጎ ኢትዮጰያን ኤርትራን ዝነበረ ኵናት ጀማሪቱ ኤርትራ ከምዝኾነት ዓለም ለኻዊ ቤት ፍርዲ በይኑ። ኢሳያስ እውን ኣሚኑ ተቐቢለዎ። ኣብ ትንታኔኡ ግን “ወያኔ ብዘሳወሮ ኵናት ኣሽሓት መንእሰያት ጠፊኦም” ይብል። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ምስምንታይ ይቑጸር?
ቀጺሉ ንሰበስልጣን ኢትዮጵያ በቲ ዝተገብረ ናይ 2005 ምርጫ ይወቕሶም። ንሱ’ኸ? ኣይኰነንዶ ምርጫ ክገብርስ፡ ምርጫ ንግበር ንዝበሉ ዓበይቲ ሰበስልጣን ህግደፍ መሳርሕቱ ዝነበሩ ስጋብ ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርቲ የሳቕዮም ኣሎ። ህዝቢ እናኣሰረን እናጨወየን ብዘይ ቅዋም ዝገዝእ ስርዓት ብዛዕባ ፍትሕን ደሞክራስን ናይ ካልኦት ኣህዛብ ክዛረብ ግልቡጥ ስነ-መጎት ኢዩ። ሓድ ሓደ ግዜ ኳ ዘስሕቕ ኢዩ። “ወያኔ እናወደቐት ትኸይድ ኣላ” ይብል። ኢሳያስ ዓሻ ኢዩ ይመስለኒ። ሕራይ ናይ ኢትዮጰያስ ባዕሎም ኣለውዎ። ንሱ’ኸ ይወድቕ ከምዘሎዶ ኣይረድኦን ኢዩ?
ኢሳያስ ኣብቲ ዝሃቦ መደረ “ወያኔ ላቐባ ኢዩ ዘስግእ ኣይኮነን፡ ዘስግኣና ኣሜሪካ ኢዩ” ይብል። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ኢሳያስ ዓቕሙ ዘይምፍላጥ ኢዩ። ኢሳያስ ሓንቲ ንእሽቶ ድኻ ዓዲ ሒዙ፡ ነዚ ውሑድ ህዝባ ኣድሪሩ ከሕድር ዘይካኣለ፡ ምስ ሓያላን መንግስታት ኣሜሪካን ፈረንሳን ክጻባእ ምፍታኑ ምሒር ዕንደራ ይበሃል። ሓደ ግዜ ምስ ሱዳን ኣብ ዝተባኣሰሉ እዋን ኢሳያስ ከምዚ በለ፡ “ሱዳን ኣበይ ንምብጻሕ ኢዩ ኣብዘይ ዓቕማ ፈንጠርጠር ትብል? ልክዕ ከምቲ ሓደ ግዜ እንቁርዖብ ኣብቲ ደንደስ ሩባ ብዕራይ ማይ ክሰቲ ምስራኣየት፡ ክንድኡ ክትከውን ተነፊሓ ሞተት።” እዚ ምሳሌ’ዚ ንኢሳያስ ንባዕሉ ኢዩ ዝምለከት። ህዝብኻ ብድኽነት ተቘራሚዱ፤ መንእሰያት በሻሓት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት እናተሰዱ ምስ ሓያላን መንግስታት ዘየዓቕምኻ ምጥምማት መስመሩ ዝሰሓተ ፖለቲካ ኢዩ።
ሃገርና ኤርትራ ሎሚ ብሓደ ዲክታተራዊ ስርዓት ትግዛእ ዘላ ሃገር ኢያ። ሓደ ዲክታተራዊ ስርዓት ጥራይ ዘይኮነ እቲ ስርዓት ሓደ ውልቀ መላኺ ዘሕምቖ ስርዓት (autocracy) ኢዩ። ኢሳያስ ውልቀ መላኺ ጥራይ ይኮነስ ብኽልተ ባህርያት ዝጥቃዕ ሰብ ኢዩ። ቀናእን ህልኸኛን ኢዩ። ኣብዛ ሃገር ማዕረኡ ወይ ብልዕሊኡ ጸብለል ኢሉ ዝረእሰብ ምስዝርከብ ርእሱ ከምዘድንን ይገብሮ። በረኣእያ ካብ መስመር ኢሳያሰ ዝወጸ ብኹፉእ ይጥምቶ። ሓንሳብ ምስ ጠመቶ ድማ ኣይገድፎን ብዝኾነ ካብቲ ሕበረተሰብ ነጺሉ ወይ ኣደስኪሉ ኣሜን ኢሉ ከም ዝግዛእ ይገብሮ። ኣሜን ኢሉ ዘይግዛእ ከኣ ኣብታ ቤት ማእሰርቲ መንሚኑ ይመውት። እዚ ካብ ሳሕል ሒዝዎ ን40 ዓመት ዝተጓዕዘሉ ኣገባብ ኢዩ። ንዝኾነ ዝላዓል ውሽጣዊ ግርጭታት ብሓይሊ ጎነጽ ማለት ብምቕንጻል ባእታታት ይኹኑ ጉጅለታት ኣናበልዐ ዝመጸ ሰብ ኢዩ። ህልኽን ሓይልን ጥራይ ኢዩ ቋንቁኡ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢዩ ድማ ነዛ ሃገር ብውሽጢ ናብ ዓውዲ ማእሰርትን ጥሜትን ለዊጡ ብግዳም ከኣ ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ዓለምለኻዊ ውድባትን እናተናኸሰ ነቲ ህዝቢ የሳቕዮ ዘሎ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝጥቀመሉ መይላ እንታይ ኢዩ? ብመሰረቱ ኩሎም ዓመጽቲ ስርዓታት ዝጥቀምሉ ኣገባብ ብሓይልን ምፍርራሕን ኢዩ። ስርዓት ኢሳያሰ ፍልይ ዝበለ ናይ ጸጥታ ኣሰራርሓ ኣለዎ። ኢሳያስ ብኽልተ መስመር ዝዋፈር ጸጥታዊ ጸብጻብ ኣለዎ። ከምቲ ግቡእ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ይቕበል። ቀጺሉ ከኣ ካብ ባዕሉ ዝወደቦም ታሕተዎት ባእታታት ፉሉይ ጸብጻብ ይቕበል። እቶም ላዕለዎት ነቶም ታሕተዎት፡ እቶም ታሕተዎት ከኣ ነቶም ላዕለዎት ይቋጻጸርዎም። ከምዚ ሎም ነንሕድሕዶም እናታሓላለው ስርዓት ኢሳያስ ከይተተንከፈ ይነብር። ቀጺሉ ኢሳያስ ብከፋፊልካ-ምግዛእ ዋሓለ ኢዩ። ኩሉ ግዜ ብትሕቲኡ ዘለው ሓለፍቲ ነንሕድሓዶም ከምዘየሳማምዑ ይገብር። እዚ ካብ መዳ ኣትሒዙ ዝሰርሓሉ ዝነበረ ኣገባብ ኢዩ ።ምናልባሽ ካሊእ ገዜ ብስፍሕ ዝበለ ስጋብ ዝገልጾ፡ መበገሲ ደሞከራሰያዊ ምንቅስቓስ ናይ 1973 (መንካዕ) እውን ነዚ ሕማም’ዚ ንመፍዋስ ኢዩ ነይሩ።
ካሊእ ምቹእ ንመግዛእቲ ስርዓት ዘናውሑ ከምቲ ለተናንት ኪዳነ ኣብ ዓወተ ዳት ኮም ብሰፊሑ ዝገለጾ፡ ህዝባና መዓልታዊ ንጥፈታቱ ብባህሊ ዝቐየደ ኢዩ። እቲ ዝጠቐሶ ምሳሌታት ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ዓቢ ግደ ይጻወት። “ዝነገሰ ንጉስና ዝበረቐ ጸሓይና። መመሰልን ኣይኽላእኻ፡ መመሰልን’ከ ኣይግበርካ። ዝነውሐት መሽላስ ወይ ንዑፍ ወይ ንዋንጭፍ።” ወ.ዘ.ተ.። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ምሳሌታትን ያታታትን ንጭቆና ዘናውሑ ንለውጢ ዘየታባብዑ ኢዮም።
ስለዚ እቲ መፍትሒ ብጸጥታን ራዕድን ዝተነድቀ ዕርዲ ስርዓት ህግደፍ ምስባሩ ናይ ግድን ይኸውን። እዚ ዕርዲ’ዚ ክስበር እንተ ኰይኑ ድማ ዝተወደበን ዝተጠርነፈን ሓይሊ የድሊ። ነዚ ብፅኑዕ ሓይልን ጽጥታን ዝተነድቀ ስርዓት ከተፍርስ ንጹር ኣገባብ ቃልሲ የድሊ እብል። ኣብቲ ለማቕነ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ክትዓት “ ብጐንጺ’ዶ ወይስ ሰላማዊ ኣገባብ” ዝብል ክኣቱ ኣይደልን። ስርዓት ህግደፍ ብሰላማዊ ኣገባብ ጥራይ ክወድቕ ኢዩ ዝብል እምነት ግን የብለይን። ሕሉፈ ሓሊፉ ድማ ነዚ ስርዓት’ዚ ብዘተ(dialogue) ክንቅይሮ ኢና ዝብሉ ተቓወምቲ እንተልዮም ለዋህነት ኢዩ።
ርእይቶ fitiwi@planet.nl This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it


text:
Radio Erena: 27 April 2020
ኤርትራ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እታ ዝወሓደ ብዝሒ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፊ ሰባት ዝመዝገበት ሃገር’ያ።
እታ ሃገር ዕለታዊ ብእትህቦ ዘላ ጸብጻብ መሰረት፣ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ 39 ሰባት ክትምዝግብ እንከላ፣ ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ዝጸንሑ 13 ሰባት ድማ ሓውዮም ናብ ገዝኦም ከምዝተፋነዉ’ያ ትጠቕስ።
ልዕሊ 5 ሚልዮን ዝግመት ብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ኤርትራ፣ መዓልታዊ ክንደይ ሰባት መርመራ ይካየደሎም ግና ዝፍለጥ ነገር የለን።
ብኣንጻር እዚ ኣብ ጂቡቲ፣ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ልዕሊ 1 ሽሕ ከምዝበጽሑ ሰበ ስልጣን ጥዕና እታ ሃገር ኣፍሊጦም።
ዛጊት ናይ ክልተ ሰባት ሞት መዝጊባ ዘላ ንእሽቶ ሃገር ጂቡቲ፣ ካብቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ዝሓወዮም ድማ 373 ምዃኖም’ያ ትገልጽ።
ኣስታት ሓደ ሚልዮን ጥራይ ዝግመት ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ንእሽቶ ሃገር ጂቡቲ፣ ዝያዳ’ተን ብዝሒ ህዝቢ ዘለወንን ሰፋሕትን ጎረባብታ ሃገራት ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ምምዝጋባ፣ ጠንቂ’ቲ እታ ሃገር እትኽተሎ ዘላ ኣካይዳ ምዃኑ ዝገልጹ ወገናት ኣለዉ።
ካልኦት ድማ፣ እታ ሃገር፣ ዝያዳ’ተን ካልኦት ጎረባብታ ሃገራት መርመራ ክትገብር ብምኽኣላ’ያ ብዝሒ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ረኺባ ዘላ ዝብል ምጉት የቕርቡ።
ኣብ ጂቡቲ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ውልቃዊ ጥንቃቐታት ክግበር ምኽርታት ይልገስ እኳ እንተኾነ፣ ህዝቢ ኣብ ኣባይቱ ክዕጾ ይኹን ምፍንታት ከዘውትርን ዘገድድ ኣዋጅ ኣብ ግብሪ የውዕሎ ከምዘሎ’ዩ ዝሕበር።
ጎረቤት ጂቡቲ ዝኾነት ኢትዮጵያ፣ ካብታ ሃገር ዝምለሱ ዘለዉ ዜጋታት፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ከየላብዑ ስግኣት ብወግዒ ገሊጻ ኣላ።
ሓንቲ ሃገራት፣ ብዝሒ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፍ ሰባት ብልክዕ ክትፈልጥ እንተኾይና፣ ነባሪ እታ ሃገር ዝኾነ ነፍሲ ወከፍ ሰብ መርመራ ምስ ዝግበረሉ ጥራይ ምዃኑ’ዮም ክኢላታት እዚ ዓውዲ ዘረጋግጹ።
==============


text:
Radio Erena: 26 January 2021
ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓሩሽን ምብጻሕ ኣካይዱ።
እቲ ብኣን-ኤለን ኤንኮንትር ዝተመርሐ ወኪል UNHCR፣ ብዳይረክተር ወኪል ስደተኛታትን ተመለስትን ኢትዮጵያ (ARRA)፣ ኣቶ ተስፋሁን ጎበዛይ ተሰንዩ ናብቲ መዓስከራት ከምዝበጽሐ ዝሓበረ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ፣ ቀንዲ ዕላማ እቲ ዑደት፣ ምርግጋጽ መሰረታዊ ቀረባትን ድሕነት ስደተኛታት ንምሕላው ዘንቀደ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
UNHCR ብወገኑ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣብ ዘስፈሮ ጽብጻብ፣ ምስቲ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኵናት ተተሓሒዙ፣ ወጺኦም ዝጸንሑ ሰራሕተኛታቱ፣ ኣብ ዓዲ ሓሩሽ ምብጻሕ ከካይዱ ከምዝተፈቕደሎም ብምርግጋጽ፣ ኣብቲ መዓስከራ ንዘለዎ ኤርትራውያን ተስፋ ከምዝሃቦም ኣገንዚቡ።
ይኹን’ምበር እቲ ብሰራሕተኛታት UNHCR ዝተኻየደ ምብጻሕ ግዝያውን ሓጺርን’ዩ ኔሩ።
10ታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ተዓቝቦምሉ ዝጸንሑ መዓስከራት ትግራይ፣ ሓደ ካብ ዒላማታት ናይቲ ኣብቲ ክልል ዝካየድ ዘሎ መጥቃዕቲ ኮይኑ ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
ነቶም ስደተኛታት ህጹጽ ሓገዝ ክልኣኸሎም ብሕቡራት ሃገራት ንዝቕረበ ተደጋጋሚ ጻውዒት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክነጽጎ ምጽንሑ’ዩ ይጥቀስ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ኣብቲ መዓስከራት፣ ናይ መግቢ መቝነን ክዕደል ምጅማሩ እኳ እንተገለጸ፣ እቶም ኤርትራውያን ግና ሕጂ’ውን ድሕነቶም ኣብ ሓደጋ ከምዘሎ’ዮም ዘመልክቱ።
===============


text:
ናይ ሌዋውያን መንግስት ማእከል ብዋና መራሒ ( senior elder ) ብበረከት ረታን ብተሓጋጋዚ መራሒ (associate elder) መብራህቱ ገብረእግዚአብሄርን ዝምራሕ ፥ ከም ናይ አውሮፓውያን አቆጻጽራ ካብ 1999 ጀሚሩ ኣብ ሰንጋለን ከተማ ዝርከብ ቤተክርስትያን ኮይኑ ፥ ብኮንግረስ WBN ዓለምለከ ናይ መረብ ኣሰራርሓ ውሽጢ ብፕረዝደንት ዶክተር ኖኤል ውድሩፍ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሃዋርያዊ ጸጋ ዝምራሕ ዓለምለከ ናይ መረብ ኣሰራርሓ ኣካልን ኮር ዝኮነ ሕብረተሰብን እዩ።
እዚ ማሕበረሰብ (ቤተክርስትያን) ብፍላይ ሕጂ ዘለናዮ ወቅቲ ናይ ክርስቶስ ኣካል ንዘመን ፍጻሜ ብትገብሮ ናይ መጨረሽታ ጉዕዞ ፥ ጸራጊ መንገዲ ዝኮነ ሃዋርያዊ ጸጋ ብምእዋጅ ን ትንቢታዊ ናይ እግዚኣብሄር ሓሳብ ንምፍጻም ዘክእል ሃዋርያዊ ትውልዲ ኣብ ምፍራይ ዘሎ ሕብረተሰብ ክከውን ከሎ ንግዚኡ ኣብ ምዕራብ ስዊዘርላንድ ዝርከብ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ዝሓቆፈ ዓለምለከ ኣረኣእያ ዘለዎ ሕብረተሰብ (ቤተክርስትያን) እዩ።
ናይ ሌዋውያን መንግስት ማእከል ኣብ ውሽጡ ዝተፈላለየ ቅርጺ ዝሓዘ ደረጅኡ ብዝሓለወ ኣመራርሓ ዝታዓጀበ ክከውን ከሎ
ብደቂ ተባዓትዮ፥ብደቂኣንስትዮ፥ብመናእሰያት ፥ብህጻናት ፥ ብትምህርቲ ፥ ብርክባት ?፥ብጸሎት ፥ ብፕሮቶኮል፥ ብምሕደራ ዝማሬ ፥ ብስፖርትን ብዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ንሕብረተሰቡን ንካልኦትን ኣገልግሎት ይህብ።
ናብ መጨረሽታ ዘመን እናተጸጋዕና ክንከይድ ከለና ኣብ ውሽጢ ናይ እግዚኣብሄር ናይ ዘልኣለም ሓሳብ ዝተሰወረ ሕጂ እግዚኣብሄር ቤተክርስትያን ነቶም ኣብ ሰማያት ዘለዉ ሽመታትን ስልጣናትን ምእንቲ ኼፍልጦም፡ጥበቡ ንቤተክርስትያን እናፈነወ ኣብ ዘለወሉ ኣብዚ ሃዋርያዊ ጸጋ ናይ ሂወት ምህናጽ ቀዳምነት ዝውሃቦ ምኳኑ ብምርዳእ ናይ ሌዋውያን መንግስት ማእከል ትክክለኛታት ዝኮኑ ናይ እግዚኣብሄር መንግስቲ ዜጋታት (ደቂ ተባዓትዮ፥ደቂኣንስትዮ፥ ቤተሰብ ፥መናእሰያትን ፥ህጻናትን )ንምፍራይ ኣብ ውሽጢ ናይ እግዚኣብሄር ቃል ዝተቀበሩ ሓቅታት ፈቲሽካ ብምርካብ ከምኡውን ናይ እግዚኣብሄር መንግስቲ ዜጋታት ናብ ዝተጸውዕሉ ናይ ሂወት መለክዒ ንምብጻሕ ጠንኪሩ ? ኣብ ስራሕ ይርከብ ።
ከምኡውን ናይ ጸልማት ኣሰራርሓ እናወሰከ ኣብ ዘለወሉን ንኣካል ክርስቶስ ከማን ከይተረፈ ብክፋእ ዝተገለጸ ናይ ገጽ ዕጣር ንምእላይ ናይ ሃዋርያዊ ተሃድሶ መልእክቲ ብምእዋጅ ን ብምምሃርን ቤተክርስትያን ኣቀዲሙ ናብ ዝተሓሰበላን ናብቲ ቀዳሞት ናይ እምነት ኣቦታትና ዝተጓዓዝሉ ሓቂ ንምምላስ ዘክእለና ኣብ አእዋኑ ኣብ ውሽጢ ናይ እግዚኣብሄር ቃል ዝግለጹን ብ ናይ እግዚኣብሄር መንግስቲ ትሕዝቶ ብምንባርን ብምእዋጅ ቤተክርስትያንን ብቀጻልነት ጽባቀ ንምልባስን ናብ ፍጻሜ ንምድላው ተጊህካ ምስራሕ ሓደ ዋና ናይ ሌዋውያን መንግስቲ ማእከል መግለጺ ናይ ምንቅስቃስ ባህሪ እዩ።
ኣትኹሮት እንህቦም ሓቅታት ።
ናይ እግዚኣብሄር ቃል ከይተቀነሰን ከይተበረዘን ብንጽህና ንሕብረተሰቡ ኮነ ን ኣካሉ ምፍናው ። ኣብ ውሽጢ ሙሉእ መጽሓፍ ቅዱስ እግዚኣብሄር ርእሱ ዝገለጸሉ ( ኣብ ፥ ወልድ ፥ መንፈስ ቅዱስ ) ማንነት( ባህሪ) ን ከምኡውን ብመንፈስ ቅዱስ ጌሩ ንቤተክርስትያን ዝተዋሃቡ ውህበታት ሙሉእ ብሙሉእ ብምቅባል ምንባር፥ ምግባርን ምምሃርን።
ናይ እግዚኣብሄር ቃል ከም ዝእዝዞ ኣብ ቅድስና ሂወት ምንባር ን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር መንቅብ ዘይብልካ ንምኳን ኣጥቢቅካ ምስራሕ።ሃዋርያዊ ትውልዲ ከም ምኳና መጠን ካብ ብሕታውነት ንናይ ሓባር ምትእስሳርን ሕብረትን ትግበራን ዓቢ ትኩረት ምሃብ። ነፍሲ ወከፍ ኣባል ብናይ ክርስቶስ ጸጋን ሓይልን ሓቀኛ ናይ ሂወት ለውጢ ማንነት ብምንባር ንመሎኮታዊ ሓሳብ ብምርዳእ ብስለት ዝመልኦ ሂወት ካብ ምልባስ ዝተላዕለ ናይ ጎይታ ሓሳብ ብትክክል ናብ ምትግባር ዘክእል ናይ ሂወት መለክዒ ምምጻእ። ኣብ ሕብረት ኮነ ኣብ ዓለም ለከ ምንቅስቃሳትና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ብዝተቀመጠ መርሖ መሰረት ኣብ ኣመራርሓ ውሽጢ ዘሎ ክልል ብቀጻልነት ብምሕላው ምንባር ።


text:
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን!
ህዝብና ልቡ ከም ክፉት መጽሓፍ ዝንበብ ኔሩ። ሃገርና'ውን ዓዲ ግሩሃት’ያ ዝነበረት። ሎሚ ግን ኣብ ኢድ ጎራሓት ኣትያ ትደምን ተእውን’ያ ዘላ። ሞትን መርድእ ግዛ ተረሖ ስለ ዝኾነ፡ ‘ክተርድኦም ከድካ መይቶም ይጸንሑኻ!’ ዝተባህለ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ቀባሪ ስለ
ህዝብና ልቡ ከም ክፉት መጽሓፍ ዝንበብ ኔሩ። ሃገርና’ውን ዓዲ ግሩሃት’ያ ዝነበረት። ሎሚ ግን ኣብ ኢድ ጎራሓት ኣትያ ትደምን ተእውን’ያ ዘላ። ሞትን መርድእ ግዛ ተረሖ ስለ ዝኾነ፡ ‘ክተርድኦም ከድካ መይቶም ይጸንሑኻ!’ ዝተባህለ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ቀባሪ ስለ ዘይርከብ’ውን በቶም ዝተረኽቡ ቆልዓ ሰበይቲ ምዉት ሓመድ ዝለብስ። ህዝብና፣ ‘እንታይ ኢና ንገብሮ? ንመን ኢና ንነግሮ! ብኸመይ ኢና እዚ ክፉእ ዘመን ንሰግሮ? እናበለ የዕለብጥ’ዩ ዘሎ።
ስለዚ ‘ኣለና! ኣይመትናን!’ ትብሉ ኣሕዋት!
ድለዩ ናብ ሓደ ጥርምፍ ብልሓት
ህዝብኹም ኣድሕኑ ካብ ጥፍኣት
መጺኡና’ሎ ዝሃርም ነጋሪት ጥፍኣት
ዋጋ የብሉን ኣውያት
ሃገር ምስ ጠፍአት
ይኣክል! ምፍፍላይ ይኣክል ምጉት
ይኣክል! ኢሳያስ እናጥፍኣካ! ኣለኹ! ማለት
ይኣክል! ሃገር እናተዘምተ ዓይንኻ ምዕማት
ይኣክል! ተተጎቲትካ ምእታው ትሕቲ መሬት
ሃገርና ነድሕን ካብ መሸጣ ካብ ውድቀት
ህዝብና ፋሕ ዝበለ ክምለስ ካብ ስደት
ግዝኣተ ሕጊ መስሪቱ ክምርሽ ንቕድሚት
ኤርትራ፡ ብጆግራፊ ኣቐማምጥኣ ይኹን ብካልእ ንዘመናት፣ ብዙሓት ዝብህጉዋን ሃገር ኢያ። ዓይኒ ጸላእቲ ስለ ዘይተፈልያ ከኣ ታሪኽ ህዝብና ታሪኽ መኸተ’ዩ ዝብሃል። ባእዳውያን ምስ ወረሩ፡ ህዝቢ ታሪኹ ፈሊጡ፡ ተላዒሉ ከይጉሕፎም ስለ ዝሰግኡ፡ ተቐዳዲሞም ታሪኹን መራሕቱን’ዮም ዘጥፍኡ። ምስ ህዝቢ ዓለም ከይራኸብን ከይምሃርን’ዮም ዝኽልክሉ። ታሪኹ ዘይፈልጥ ህዝቢ፡ መጻኢ ዕድሉ ክቕይስ ኣይክእልን ኢዩ። ናበይ ከም ዝኸይድ ስለ ዘይፈልጥ ከኣ ብቀሊሉ ንፋስ ናብ ዝነፈሶ ክነፍስ፡ ብዘጋጥሙ ኩነታት ተጸልዩ ኣብ ዕንክሊል ክነብር’ዩ ዝግደድ። ስለዚ መጻኢ ወለዶ ታሪኹ ክፈልጥን ክምሃርን ክጥቀመሉን ግድን ዝኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባሕሪ ሰጊሮም ዝመጹ ቱርክን ግብጽን ጣልያንን፡ ብምድሪ ዝመጹ ናይ መሳፍንቲ ትግራይን ወራራት ን150 ዓመታት ዝኣክል ከም ዝተሳቐየ ኢዩ ዝፍለጥ። ህላውንኡ ንምውሓስ ቀጻሊ መኸተ ክካይድ ዝተቐሰበ ህዝቢ ኢዩ። ንምምካትን ምሕላውን ክጥዕም ከኣ ኣብ ክብ ዝበለ ቦታታት ይሰፍር ከም ዝነበረን ወራሪ መጺኡ! ዝብል ነጋሪት ክስማዕ ከሎ፡ ብቕጽበት ተላዒሉ፡ ናብ ወተሃደር ተለዊጡ፡ ንዝኣምኖም መራሕቱ ተኸቲሉ፡ ኣንጻር ጸላእቱ ይምክትን ዝስዕርን ከም ዝነበረ ጸላእን ፈታውን ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ።
ባእዳውያን ወረርቲ ታሪኹን መራሕቱን ምጥፋእ ጥራይ ዘይኮነ ከይምሃርን ከይነቅሕን ምስ ህዝቢ ዓለም ከይራኸበን ስለ ዝኸልከሉዎ፡ ክምዕብልን መሰሉን ክብሩን ክሕሉን ክምዕብልን ኣይከኣለን። ግዳይ ድሑር ልምድን ባህልን እምነት ኮይኑ ንናይ ባእድን ውሽጥን መናውራታትን ፖለቲካን ተጋሊጹ ከም ዝነበረን ዘሎን ኢዩ ታሪኹን ዘረጋግጽ። ኣብ ሕጊ እንዳባ፣ “ሕጊ ምፍራስ ንእግዚኣብሔርን ንንጉስን ዘሕዝንን ዘቕጽዕን!” ብዝብል ተመዝጊቡ ዝርከብ ዘረጋግጾ፣ ኣብ ናብርኡ ዝኽተሎን ዘዘውትሮን ባህሉን ልምዱን፡ ዝመስረተ ኢዩ። መንግስቲ፡ ፍትሒ ከይጠፍእ ህዝቢ ከይብደል ዝሕሉ፡ ፍትሒ ዘውጽእ’ዩ ዝመስሎ። ክሳብ ቀረባ ግዜ ‘ዝባን መንግስቲ!’ ዝብል ምዃኑ ኣብ መንግስቲ ዝነበሮ እምነት ሓያል ከም ዝነበረ’ዩ ዘረድእ። ሎሚ ብፍላይ ኣብ ገጠር ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ መንግስቲ ባዕሉ ኢዩ ብዘይ ክስን ፍርድን ዝኣስር ዝጨዊ ዝቐትል ዘሎ፡ ምባል ባእሲ ምዕዳም’ዩ ዝኸውን። ሓደ ዓቢ ጸገም ከኣ ዝብዝሕ ህዝብና ደንጉዩ ዝርዳእ ምኻኑ ኢዩ። ዘይፈተነ ይፈትኖ ዘብል ኢዩ ከኣ።
ዘይፍላጥ ግን ሕሱም’ዩ ብማለት ምሕላፍ ግን ሳዕቤኑ ብርቱዕ ኢዩ። ካብ ስምብራቱን ጽልዉኡን ኣብ ሓጺር ምድሕን’ውን ዝክኣል ኣይኮነን። ናይዚ ግዳይ ካብ ምዃን ምድሓን ዝከኣል ከኣ፡ ንብዙሕ ዓመታት ዝቕጽልን፡ ብጥንቃቐ ዝተዳለወ ናይ ትምህርቲ ስርዓት ምክያድን፡ ንቕሓት ክብ ንምባልን ናይ ፖለቲካዊ ክእለት ዘለዎም ምሁራት ምፍራይን ዝሓትት ምዃኑ ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ። ስርዓት ሃይለስላሴ ብድሑር ናይ ፊውዳል ኣተሓሳስባ ዝምራሕ’ኳ እንተነበረ፡ ብፖለቲካ ክእለቱን ብኣመሪካን እንግሊዝን መንግስታት ሓገዝን’ዩ ናይ ኤርትራ ናጽነታ ክኾልፍን፡ ንሃገርና ብስርዓት ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ከም ትቑረን ክገብር ዝኸኣለ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ህዝብና ብሰላም ክረኽባ ዘይከኣለ ናጽነት፡ ናይ ሰላሳ ዓመት ደማ ኩናት ብምክያድን ብሰፍ ዘይብል ናይ ሰብን ንብረትን መስዋእቲ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነት ፍረኣ ከየስተማቐረን ብሩህ መጻኢ እናማዕደወን ኣብ ዘይሓሰቦን ዘይተጸበዮን ሓደጋ ወዲቑ ይርከብ። ጉዳማት ደቂ ውሻጠ ወሊዳ መሬት። ናጽነቱ ጨውዮም ናብ ባርነት ለዊጦማ። ብኢሳያስ ስዓብቱን መጻኢ ዕድሉ ጸልሚቱ ህዝብና። መሰሉን ክብሩን ከምልስ እንደገና ናብ ዝመረረ ቃልሲ ክኣቱ ተገዲዱ። ስለ ምንታይ? ብኸመይ? ብኸመይ ኢዩኸ ክፍታሕ ዝክኣል? ንዝብሉ ሕቶታት ንዘተ ዝሕግዝ ሓሳብ ንምቕራብ ዝዓለመ’ዩ ናይዚ ጽሑፍ ዕላማ።
ብመሰረቱ ካብ ከተማታትን ገጠራትን ንሜዳ ዝወሓዙ ኤርትራውያንን ድሕሪ ባይታን፡ ብዛዕባ ህዝብና ዝነበሮም ፍልልያትን ኣፍልጦን፡ ምትእስሳርን ፍቕርን ብቀሊል ዝግመት ኣይኮነን። ደቂ ከተማ ካብ ናይ ገጠር ዝተፈላልየ ናብራን ልምድን ከተማታት ዘማዕበሉን ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸቡ ምዃኖም ዝክሓድ ኣይኮነን። ገለ ካብኦም ግን ብጠባያት ደቂ ሹቕ ከም ዝተጸልዉን፡ ጠባይ ዕዋላታት ዘማዕበሉ፡ ምስ ኣብ ገጠር ዝነብር ህዝቢ ርክብ ከም ዘይነበሮም፡ ገለ ግን ወለዶም ቤት ትምህርቲ ክዕጾ ከሎ ባህልም ልምድን ህዝቦም ከይርስዑ፡ ናብ መበቆል ዓዶም ይወስዱዎም ስለ ዝነበሩ ባህሉ ክፈልጡን ክወርሱን ጥቡቕ ርክብ ከም ዝነበሮምን ይፍለጥ። ሓደ ካብ ናይ ብሕቲ መራኸቢ ብዙሓን ዝሰማዕኩዎ ከም ኣብነት ክጠቅስ። ካብ ከተማ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ፡ ነቶም ካብ ገጠር ዝተሰለፉ መሲሉ ክዋሳእ ዝሰምዑዎ ምስ ሓተቱዎ፡ ‘ኮነ ኢሉ ንዓበይቲ እናሓተትኩ ተማሂረዮ!’ ብማለት ከም ዝመለሰ ገሊጹ። ካብ ሰብ እኽሊ ይምዘን ከም ዝብሃል፡ ንኢሳያስ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕታትን ንዝፈልጥዎ ብምግዳፍ ድሕሪ ባይትኡን መዕበያን ምጽናዕ ምሕላፍ ይሓይሽ። ካብ ወላዲቱን ኣሕዋቱን ተፈልዩ ምስ መድህን በራድ እንዳ ሜስ ምዕባዩ ብዙሕ ሕቶታት ከልዕል ዝኽእል ኢዩ። ኢሳያስ ንሜዳ ክስለፍ ከሎ፡ ሓደ ብቐረባ ብቐረባ ዝፈልጦ፣ ‘እዚ ዝመጻኩም ዘሎ ተጋዳላይ፣ ፈላላዪ፡ ቂመኛ፡ ተንኮለኛ፡ ህልኸኛ … ! ስለ ዝኾነ ንሰውራና ከይፈላሊ ከየዳኽም ተጠንቀቑ!’ ዝብል መልእኽቲ ንሜዳ ከም ዝሰደደ ኢዩ ዝፍለጥ። ጅግና ብርሃነ ኣብርሀ ከኣ፡ ነዚ ብዝፈልጦ ዝተገልጸ ኣብ ሃገረይ! ዝብል ካልኣይ መጽሓፉ “ኢሳያስ ብባህርኡ (መላኺ) ዲክታተር ክኸውን ዝድሊ ሰብ ኢዩ።” ብማለት ደጊሙዎ ኣሎ። ኣብ ቀረባ ግዜ ከኣ፡ ብናይ ወዲ ሰብ ኣእምሮ (ሶሲዮሎጂ፡ ሳይኮለጂ) ዕሙቕ ዝበለ ፍልጠት ዘለዎም ኤርትራውያን ሞያውያን ስለ ምንታይ ኢሳያስ ንህዝብና ከጥፍእ ከም ዝተላዕለ ንምፍላጥ ጻዕሪ የካየዱ ምህላዎም ዝዝከር ኢዩ። ገለ’ውን ኢሳያስ ሳዲስት ኢዩ! ሳዲስት ማለት ከኣ፣ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሰባት ብዘውርዶ ስቓይን፣ ውርደትን፣ ደስታ ዝስመዖን፣ ዕግበት ዝፈጥረሉን ማለት ኢዩ፡ ንኢሳያስ ዘሓጉሶ ከኣ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምውራድን፡ ምስቓይን፡ ናብራን ሂወትን ህዝቢ ኤርትራ ምዝራግን’ዩ ዝብሉ’ውን ኣለዉ። ናዝጊ ክፍሉ’ውን፡ “ኣነን ኢሳያስን ዝፈጸምናዮ ህዝቢ ኤርትራ እንተዝፈልጥ ምተጸለለ!’ ዝበሎ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ምናልባት’ውን በዚን ብካልእን ምኽንያት ስለ ዝተቐየሞ ይኸውን ሬስኡ ኣብ ዓዱ ሓመድ ኣዳም ከይለብስ ዝኸልከለ። ካልኣይ ይቕጽል
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ
ምስሉ ተኪኤ 2 ሰነ 2020


text:
ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ እምቢ ንምልኪ ዝብሉ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ይዕንብቡ ኣለዉ ።
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ከምቲ ኩሉ ዝርእዮን ዝጸምዖን ዘሎ፡ ኣብዚ ግዜ ህግደፋዉያን ነቲ ኣብ ልዕሊ መራሕቶም ዝተኣወጀ እገዳ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ናይ ሃገር ጉዳይ ኣምሲሎም ንህዝብና ንምድንጋር ዚገብርዎ ዘለዉ ግስጓስ ካብቲ ህዝብና ወሪዱዋ ዘሎ ናይ ጥምየት ሓለንጊ ንላዕሊ ተረኪቡለይ፡ ህዝቢ ንምድንጋር ከምቲ ናይ ኩሉ ጊዜ ፉሹል ፈተነኦም ላዕልን ታሕትን ክብሉ ይረኣኣዩ ኣለዉ።
ነዚ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ተፍጢሩ ዘሎ ምንቅስቓስ ንምብትታኑ ዝዕለመ: ብፕረዚደንት ኢሰያስ ዝተላእኩ ኣባላት ናይቲ ብማዕበል ሰውራ ዝፍለጥ ሓለዋ መንግስቲ ናብ ኩለን እተን ዝቃወማ ዘለዋ ኣሃዱታት ስለያዊ መርበብ ይዝርግሕ ከምዘሎን ዕላምኡ ኸኣ ዘይተደለየ ሓድሕዳዊ ደማዊ ኲናት ምብራዕ ዝዓለመ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ጥምረት ናይቲ ኣሃዱታት ንምብትታን ተባሂሉ መራሕተን ክቕንጽል ቀዳማይ ዕማማቱ ከምዝተለመ ተፈሊጡ ኣሎ::
ኣብ`ዚ ዝሓለፈ ቅንያት ሳላ ተባዓትን ህርኩቱታን ኤርትራውያን ዜጋታት ዘካይድዎ ዘሎው ዘይሕለል ጻዕርታት ህሉው ኩነታት ሃገርና ይሕቡሩና ኩነታት ዜጋታት ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዘጋጥሞም ዘሎ ኣደራዕ ይሕቡሩና


text:
ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ኢትዮጵያ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ዝተፈፀሙ ሰብኣዊ መግሃስቲ ብዝምልከት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንዘውፅኦ መግለፂ ብክፍተታትን ጌጋታትን ዝተመልአ እዩ ክብሉ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ነፂጎምዎ።
ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት /ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል/ ኣብ ኢትዮጵያ ይፍፀም ኣሎ ዝበሎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ብዝምልከት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መግለፂ ምውፅኡ ይዝከር።እቲ ፀብፃብ ብጌጋታት ዝትመልአ እዩ ዝብል ነቐፌታ ቀሪቡዎ ኣሎ።
ምሉእ ስእሊ ኣብ ኢትዮጵያ ይፍጠር ዘሎ ኩነታት ኣየርኣየን ክብሉ ዝነቐፉዎ እቲ እቲ ክሲ ዝቐረቦም መግሃስቲ ተፈፂሙዎም ዝተብሃሉ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ነቲ ክሲ ነፂጎምዎ ኣለው።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ፀብፃቡ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባታት ምብራቕን ምዕራብን ጉጂ ከምኡ እውን ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ጎንደር ብሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ምፍፃሞም ዝገልፅ ፀብፃብ እቶም ክልላት ተቓዊሞምዎ ኣለው።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ጌታቸው ባልቻ እቲ ፀብፃብ ሚዛናዊ ብዘይምዃኑን ንናይ ዝተወሰኑ ናይ ፖለቲካ ሓይልታት ድልየት ንምምላእ ዝቐረበ ብምዃኑን ኣይንቅበሎን ይብሉ።
‘’እቲ ፀብፃብ ኣብ ክልልና ኣብ ዞባ ጉጂ ዝጠቐሶ 39 ዜጋታት ብናይቲ ክልል ኣካላት ፍትሕን ሓይልታትን ህይወቶም ሓሊፉ ይብል።ካብዚኦም ውሽጢ ብሓይልታት ፅጥታን ናይ መንግስቲ ኣካልትን ዝተቐትሉ ኢሉ ዝበሎም ኣስታት 19፣ 16 ዝኾኑ እዮም።እቶም ዝተረፉኸ እኒ መንእዮም? ብከመይ ኣገባብ እዮም ዝተጎድኡ? ዝብል ብትኽክል ኣየመልከተን።ብኻሊእ ወገን ድማ ሰብኣዊ መሰላት ክብሃል ከሎ ዝኾነ ይኹን ሰብኣዊ መሰላትን ንኹሉ ዝሓቖፈን ክከውን ኣለዎ’’ ኢሎም።
ኣምነስቲ ካብ ሓደ ወገን ጥራሕ ዝኣከቦ ሓበሬታ መሰረት ገይሩ ከምዘውፅኦን ናይ ኩሎም ዜጋታት ድምፂ እውን ከምዘይሰምዐን ወሲኾም ገሊፆም።
ሓላፊ ዘፈር ምምሕዳርን ፀጥታን እቲ ክልል ኣቶ ጅብሪል መሓመድ ንመንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣብዝ ሃብዎ መግለፂ ብወገኖም እቲ መፅናዕቲ ዘካየደ ጉጅለ ናይ ኦነግ ኣባላት፣ኦነግ ስልጣን እንተድኣ ዘይጨቢጡ ኢትዮጵያ ኣይክትቕፅልን፣መሰጋገሪ መንግስቲ እንተድኣ ዘይተጣይሹ ብዝብሉ ዝመፅአ ስለዝኾነ ገልተኛ ኣይኸውንን ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ሰብኣዊ መሰላት ንምኽባር ዝፈፀሞም ስራሕቲ ኣብ ግምት ዘየእተወ እውን እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ሪፖርቱ ኣብ ምዕራብ ጉጂ 16 ሰባት ኣብ ምብራቕ ጉጂ ድማ 23 ሰባት ብድምር 39 ሰባት ብዘይፍርዲ ብናይ ሞት ምቕፃዕቲ ከምዝተቐትሉን ዝተቐትሉ እውን ዕጡቓት ከምዘይኮኑን ሓቢሩ ኣሎ።ብዛዕባ እዚ ዝተሓተቱ ኣቶ ጌታቸው ፀጥታ ንምርግጋፅ ህይወት ሰብ ኣይጠፍአን ንብረት ኣይዓነወን ኣይብሃልን ግን እቲ መፅናዕቲ ንኩሉ ዝሓቖፈ ኣይኮነን፤ወገናዊ እዩ ኢሎም።
ሓልፊ ዘፈር ምምሕዳርን ፀጥታን ክልል ኦሮሚያ ዝኾኑ ኣቶ ጅብርል መሓመድ ኣምነስቲ ብዛዕባ ቅትለ 92 ሰባት ሓደ ነገር ከይጠቐሰ ምሕላፉ ሚዛናዊነቱ ስሒቱ እዩ ኢሎም።
ኣክቲቪስት ጀዋር መሓመድ ክእሰር እዩ ብዝብል ዝቐረበ ዝተጋገየ ሓበሬታ ምኽን ያት ብዝተልዓለ ዕንወት እንተወሓደ ህይወት 92 ሰባትጠፊኡ፣ልዕሊ 200 ሰባት ድማ ኣካሎም ጎዲሉን ብዙሕ ንብረት ዓኒዩን እቲ ፀብፃብ ነዚ እውን ክሓውስ ነይሩዎ ኢሎም።
ኣቶ ጌታቸው ባልቻ መንግስቲ ሰብኣዊ መሰላት ንምሕላው ስራሕቲ እናሰርሕ ምዃኑ እውን ሓቢሮም ኣለው።
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ እውን ንፀብፃብ ኣምነስቲ ብምቅ ዋም መግለፂ ኣውፂኡ እዩ።ሓላፊ ጉዳያት ኮምኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ግዛቸው ምሉነህ ነቲ መግለፂ ዝተቃወመሉ ምኽንያት ይገልፁ።
‘’ቀዳማይ ሪኢቶ ቀንዲ ሓላፍቲ መንግስቲ ናይቲ ክልል፣ዝምልከቶም መሓውራት ተሓቲቶም ሪፖርት ክህቡ ነይሩዎም።ካልኣይ ድማ ናይ ድሕንነት ቢሮ ዝሃቦ ሓበሬታ ዘይሓወሰ ብምዃኑ ብሓፈሻ ሓደ ወገን ኣብ ልዕሊ ካሊእ ወገን ዝተልዓለ ኣምሲሉ ዝቐረበን ፍትሓዊ ብዘይምዃኑን እዩ’’ ኢሎም።
ካብ ዝተፈላለዩ ክልላት ተመዛቢሎም ናብ ክልል ኣምሓራ ዝመፁ ማለት እውን ካብ ክልል ቤንሻንጉል ዝተመዛበሉ፣ ዝተጎድኡን ዝተቐትሉን፣ኣብ ክልል ኦሮሚያ እውን ተመሳሳሊ ፀገም ዘጋጠሞም ኣለው፣ኣብቅማንት እውን ዝተምዛበሉ ኣምሓሩ ኣለው ነዚ ሓዊሶም ፍትሓዊ ብዝኾነ ኣገባብ ዘይወፀ ብምዃኑ ኢና ንቃወሞ ዘለና ኢሎም።
ዝተቐተሉ ኣምሓሩ እናሃለው ቅማንት በይኖም ዝተፈለየ ይ በደል ከምዝተፈፀሞም ምቕራቡ ኣይተቐበልናዮን ኢሎም።
ኣብቲ ሪፖርት ዝተጠቐሰ 55 ሰባት ኣብ ሓደ ጉድጓድ ምቕባሮም፣ ቅትለት፣ብፎቶ ዝቐረቡ ምጉዳል ኣካል ኣይተፈፀመን ዲኹም ትብሉ ዘለኹም ዝብል ሕቶ ዝቐረበሎም ኣቶ ግዛቸው ኣብ ቅማንትን ህዝቢ ኣምሓራን ፅንፈኛታት ብዝቐስቀሱዎ ምኽንያት ካብ ክልቲኡ ወገን ዝሞተ ኣሎ፤ነዚ እውን ኣብቲ እዋን ኮኒናዮ ኢና ኢሎም።ካብዚ ወፃኢ ግን ኣብ ሓደ ጉድጓድ ተቐቢሮም ከምዚባ ከምዚ ኮይኑ ዝብሃል ትኽክለኛ ሓበሬታ ኣይኮነን ኢሎም።
ዜጋታት ብሰላም ክነብሩ ናይ ምግባር መንግስቲ ሓላፍነት ኣለዎም ዝብሉለ ንሶም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኩነታት ናብ ሰላማዊ ዝተመለሰ እውን መንግስቲ ብዝሰርሖ ስራሕ እዩ ኢሎም።ኩነታት ተረጋጊኦም ሰላም ምስተፈጠረ ኣምነስቲ ጎዶሎ ሪፖርት ኣቕሪቡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ቅሬታ ክፍጠር ምፍታኑ ንሰብኣዊ መሰላት ካብ ዝሕለቕ ትካል ትፅቢት ዝግበር ኣይኮነን እውን ኢሎም ኣቶ ግዛቸው።


text:
Radio Erena: 12 July 2021
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ 21 ሰነ ምርጫ ዝተኻየደሉ 10 ዞባታት፣ ክድገም ከምዝተወሰነ ንምርጫ ቦርድ ኢትዮጵያ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እቲ ኣብ ክልላት ኣምሓራ፣ ደቡብን ቤንሻንጉል ጉምዝን ኣብ ዝርከብ 10 ናይ ምርጫ ዞባታት ወይ ነቑጣታት ዝተኻየደ ምርጫ ክድገም ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ፣ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ሰልፊ ብልጽግና ብዓብላሊ ድምጺ ከምዝተዓወተ ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ብመሰረት እቲ ብቦርድ ምርጫ ዝተዋህበ ሓበሬታ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ፣ ኣብ ሓምሽተ ዞባታት ዝተኻየደ ምርጫ ወከልቲ ህዝቢ ክድገም፣ ኣብ ሓደ ካልኦ ዞባ ድማ ቁጽሪ ዝተዋህበ ድምጺ ደጊሙ ክቑጸር ክውሰን እንከሎ፣ ኣብ ክልል ደቡብ፣ ሰለስተ፣ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ድማ ክልተ ዞባታት ብተመሳሳሊ እቲ ምርጫ ክድገም’ዩ።
ኣብ ድሬዳዋ ድማ ኣብ ሓደ ዞባ ዝተኻየደ ምርጫ፣ ዝተዋህበ ድምጺ ደጊሙ ክቑጸር’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ብሰንኪ ጸጥታን ጌጋታት ሕትመት መድመጺ ወረቓቕቲ ኣብ ሓያሎ ክልላት ክካየድ ዝነበሮ ምርጫታት ክሳብ ወርሒ መስከረም ከምዝተሰጋገረ ኣቐዲሙ እቲ ቦርድ ኣፍሊጡ’ዩ።
ኣብ ወርሒ ሰነን መስከረምን ተኸፋፊሉ፣ ኣብ ክልተ እብረ ዝካየድ ምርጫ ኢትዮጵያ፣ ምሉእ ብምሉእ ክሳብ ዝዛዘም፣ ናይተን ምርጫ ዘይተኻየደለን ደጊሙ ምርጫ ዝካየደለንን ዞባታት መናብር ወከልቲ ህዝቢ፣ ጥርሑ ክጸንሕ’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ወርሒ ሰነ ንዝተኻየደ ገለ ክፋል እቲ ምርጫ፣ ወኪል ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዝተኸታተሎ እኳ እንተተጠቕሰ፣ እዛ ኣብ ኵናት ትግራይን ናይ ብሄር ግጭታትን ተሸሚማ እትርከብ ሃገር ዘካየደቶ ምርጫ፣ ናጻ፣ ግሉጽን ርትዓውን ከምዘይከውን ዝተፈላለዩ ወገናት የመልክቱ።
======================


text:
ብሰንኺ ደርቂ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ንምሕጋዝ ዘድልይ መጠን ገንዘብ ብህጹጽ እንተዘይተረኺቡ: እቲ ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ከምርሕ ከምዝኽእል ፕሮግራም መግቢ ዓለም የጠንቕቕ።
መንግስቲ ጃፓን ነቲ ሓገዝ ዘፍለጠ ብመንገዲ ኣብ አዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣምባሳደር ጃፓን ካዞሂሮ ሱዚኹ ኣቢሉ`ዩ። እቶም ኣምባሳደር እዚ ንኢትዮጵያ ዝተወሰነ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣካል’ቲ ሃገሮም ንቀርኒ ኣፍሪቃ ትህቦ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ምዃኑ ይጠቕሱ።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነትስ እቲ ዞባ ቅጽበታዊ ዝኾነ ሰብአዊ ሓገዝ የድልዮ’ዩ። ስለዚ ድማ ጃፓን እታ ኣህጉር ኣብ ተካየዶ ምምካት ደርቂ ሓገዛ ተበርኽት። ብጠቅላላ እዚ ገንዘብ ልዕሊ 125 ሚሊዮን ዶላር’ዩ። ካብኡ እቲ 30.1 ሚሊዮን ንኢትዮጵያ ክወሃብ ተወሲኑ`ሎ።’
ዝተረፈ ገንዘብ ነተን ኣብቲ ዞባ ዘለዋ ካልኦት ሃገራት ማለት ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳንን ሶማል ዝተመደበ ምኳኑ እቶም ኣምባሳደር ገሊጾም። ካብቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ 30.1 ሚሊዮን እቲ 8.4 ሚሊዮን ብቀጥታ ብደርቂ ንዝተተቖዑ ከምዝውዕል’ውን እቲ ዝተረፈ ድማ ንሓረስቶት ብዝተፈላለየ መንገዲ ዝሕግዝ ፕሮግራምን ዝተሓዝኤ ምኳኑ ኣፍሊጦም።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ መግቢ ዘድልዮም ሰባት ንሓደ ዓመት ንምምላእ 1.4 ቢሊዮን ዶላር ከምዘድልይ፡ ሰነድ ሰብአዊ ሓገዝ የመልክት። ካብዚ ኣስታት 700 ሚሊዮን ዶላር ድማ ገና ከምዘይተረኸበ ሕ/ሃ ይገልጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ምስ ተወልደት’ውን ኣደ አምላኽ ከም ዝኾነት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝመስከሩላ እዮም። ብዛዕባ ልደት ቅድስት ድንግል ማርያም ነቢይ ኢሳይያስ ካብ እግዚአብሔር ብዝተዋህቦ ጸጋ ትንቢት “ትወፅእ በትር እምሥርወ እሤይ ወየዓርግ ጽጌ እምጕንዱ/ ካብ ጕንዲ እሤይ በትሪ ክትወፅእ ካብቲ ጕንዲ በትሪ ዕንባባ ጠጢዑ ክወፅእ እዩ” ተባሂሉ ተነጊሩ ነበረ። (ኢሳ. 11:1) ኣብዚ ብበትሪ ዝተመሰለት ቅድስት ድንግል ማርያም ክትኸውን ከላ፣ ዕንባባ ዝተባህለ ድማ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምድራዊ ዓለም መጺኡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ካብኣ ምውላዱ ዘመልክት ትንቢት’ዩ።ቅዱሳን ነቢያት በቲ እግዚአብሔር ዝገለጸሎም ረቂቅ ምሥጢረ ትንቢት፡ ብዛዕባ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም በብወገኖም ዝተነበዩ ነቢያት ብዙኃት እዮም። ንኣብነት፦ ቅድሚ ነቢይ ኢሳይያስ ዝነበረ ልበ ኣምላክ ቅዱስ ዳዊት ንቅድስት ድንግል ማርያም ኣመልኪቱ “እግዚአብሔር ንጽዮን ኃርይዋ እዩ’ሞ መኅደሪኡ ክትኸውን በሃጋ እዚኣ ንሓዋሩ መዕረፊተይ እያ ብሂገያ እየ እሞ ኣብዚኣ ክነብር እየ” ይብል። (መዝ. 132፡13-14) 'ጽዮን' ኢሉ ጸዊዕዋ ዘሎ ንቅድስት ድንግል ማርያም እዩ።
ደጊሙ’ዉን ነቢይ ኢሳይያስ ብንጽሕናን ብድንግልናን አምላኽ ከም እትወልድ ክነግር ከሎ፦ “እግዚአብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ክህበኩም’ዩ እንሆ ድንግል ክትፀንስ እያ ወዲ’ውን ክትወልድ’ያ ስሙ ውን አማኑኤል ክትሰምዮ’ያ” በለ። (ኢሳ. 7:14) እዚ ትንቢት’ዚ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣካላዊ ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝውለድ ዝገልጽ’ዩ። ስሙ’ውን አማኑኤል ክትብሎ’ያ ኣማኑኤል ማለት ድማ እግዚአብሔር ምሳና ማለት ምዃኑ ንባቡን ትርጓሜኡን ጽሒፍዎ ኣሎ።
ኣቦና ኣዳም ውን ካብ ገነት ክስጐግ ከሎ “ኣብ መንጎኻን ኣብ መንጎ እዛ ሰበይትን ኣብ መንጎ ዘርእኻን ኣብ መንጎ ዘርኣን ከኣ ጽልኢ እተክል ኣሎኹ። ንሱ ርእስኻ ኽጭፍልቕ እዩ፡ ንስኻ ድማ ሽዀናኡ ኽትነክስ ኢኻ።” ዝብል ተስፋ ድኅነት ተዋሂብዎ እዩ።(ዘፍ. 3፡14) እታ ተስፋኡ ኸኣ እታ ሰበይቲ ቅድስት ድንግል ማርያም ነበረት፡ ብዛዕባ እዚ ቅዱስ ኣባ ሕርያቆስ ኣብ ዝደረሶ ቅዳሴ “አንቲ ውእቲ ተስፋሁ ለአዳም አመ ይሰደድ እምገነት” ብምባል ገሊጽዎ ይርከብ።
እዛ ተስፋ አዳምን ንአምላኽ ከም እትወልድ ትንቢት ዝተነበዩላን ቅድስት ኣደ ትውልዳ ከመይ ከምዝኾነ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።
በጥሪቃን ቴክታን ዝበሃሉ ሰባት ኣብ ኢየሩሳሌም ብሓድነት ይነብሩ ነበሩ። ንሳቶም ውን ንእግዚአብሔር ዝኣምኑ ዝተፈትዉ ቡሩኻት ኣብ ቅድሚ ሰብን እግዚአብሔርን ብቑዓትን ብዙኅ ሃብቲ ዝነበሮምን ነበሩ። በጥሪቃ ብምድራዊ ሃብቱ ዝኸበረ ምግባሩ ዝጸበቐ ፡ ብሠናይ ግብሩ ኣብ ሃገሩ ዝፍለጥ፡ ንሕግታት ሙሴ ተጠንቒቁ ዝሕልው ጻድቅ ሰብኣይ እዩ ዝነበረ። ሰበይቱ ቴክታ’ውን ኣዝያ ጽብቕቲ፡ ብልባ ንእግዚአብሔር እትፈርሕ፡ ንሰብኣያ ከም ሳራ ጐይታይ ኢላ እትእዘዝ፡ ጥበብ ዝመልኣ ሰበይቲ እያ ዝነበረት።(ምሳ. 31፡10-) ሓደ መዓልቲ በጥሪቃ ኣብ ምድሪ ዝኸበረሉ ሃብቱ ኵሉ ጸብጺቡ ንሰበይቱ ‘እዚ ኵሉ ዝኣከብናዮ ሃብትና እንታይ ክንገብሮ ኢና፧ ዝወርስ ውላድ የብልናን ንስኺ መኻን ኣነ ከኣ ካልእ ሰበይቲ ኣይፈልጥን’ በላ።
ንሳ ውን “ነቲ ኣምላከ እስራኤል ዝገብሮ ሓደ እኳ ዝፈልጥ የለን፡ ካብ ካልእ ውለድ ከማይ ኣይትኩን” በለቶ። ንሱ ኸኣ ነዚ ኣይኮነን ክገብሮ ብልበይ ከም ዘይሓስቦ እግዚኣብሔር ምስክረይ እዩ።” ክብል መለሰላ።
ቴክታ ናብ ውሻጠ ኣቲያ ተንበርኪኻ ናብ አምላኻ ብብኽያት ኣምሪራ ጸለየት፡ “ናይ ኣቦታተይ ናይ ኣብርሃም ይስሓቅ ኣምላከ እስራኤል ንዅሉ ንስኻ ትፈልጥ” ኢላ ተኣመነት። ንጽባሒቱ ናብ በጥሪቃ መጺኣ “ትማሊ ብሕልመይ ፃዕዳ ምራኽ (ብተይ) ካብ ማኅፀነይ ክትወፅጽእ እታ ፃዕዳ ምራኽ ውን ፃዕዳ ምራኽ ክትወልድ ከምኡ እናበለ ክሳብ ሾብዓተ ትውልዲ ክዋለዳ፡ እታ ሻብዐይቲ ንወርኂ ክትወልድ፡ እታ ወርኂ ድማ ንፀሐይ ክትወልድ ረኣኹ” በለቶ። ንሱ ውን “እቲ ራእይ ጽቡቕ’ዩ” ኢሉ ናብ ሕልሚ ዝፈትሕ ከይዱ ዝበለቶ ኵሉ ነገሮ። እቲ ሕልሚ ዝፈትሕ ሰብ ድማ ‘እግዚአብሔር ብምሕረቱ ርእይኩም እዩ። 7ተ ኣንስቲ ምራኻት ምውላድኩም 7 ኣዋልድ ዝውለዳ እየን፡ እታ ሻቡዓይቲ ንወርኂ ምውላዳ ካብ ሰብ ዝበለጸት ካብ መላእኽቲ ዝኸበረት ብርኽቲ ፍጥረት ክትወልዱ ኢኹም ናይ ፀሐይ ነገር ግና ኣይፈለጥክዎን’ በሎም።
ኣብቲ ወርኃት ፍቓድ እግዚአብሔር ኮይኑ ቴክታ ፀነሰት፣ ኣብ 9ይ ወርኂ ጓል ወለደት። ኣብ ሻሙናይ መዓልታ ድማ ስማ 'ሄኤሜን' ኢሎም ሰመይዋ። ሄኤሜን ማለት “ረከብኩ ስእለትየ/ ዝለመንክዎ ረኸብኩ" ማለት እዩ። ሄኤሜን ውን ንኣካለ መጠን ምስ በጽሐት ኣመርዓውዋ ጓል ወለደት ኣብ ሻሙናይ መዓልቲ ስማ 'ዴርዴ' ኢሎም ሰመይዋ። ዴርዴ ማለት ካብ ኣቦታትና ወገን ዝተወልደት ማለት እዩ። ዴርዴ ዓበየት ኣመርዓውዋ ጓል ውን ወለደት ብሻሙናይ መዓልቲ ስማ 'ቶና' ኢሎም ሰመይዋ። ቶና ማለት ራእይ ርኢና ነገር ረኺብና ንዝወለድናያ ማለት እዩ። ቶና ውን ብሥርዓት ዓበየት ኣመርዓውዋ ጓል ውን ወለደት ብሻሙናይ መዓልቲ ስማ 'ሲካር' በልዋ። ሲካር ማለት ካብ ኣዝማድና ወገን ዝተወልደት ማለት’ዩ። ሲካር ውን ዓበየት ኣመርዓውዋ ጓል’ውን ወለደት፣ ብሻሙናይ መዓልቲ ስማ 'ሴትና' ኢሎም ጸውዕዋ። ሴትና ማለት ሥራሓ ዝጸበቐ፡ ግብራ ዝሠመረ ጽብቕቲ ማለት እዩ። ሴትና ውን ብሥርዓት ዓብያ ኣመርዓውዋ ጓል’ውን ወለደት ብሻሙናይ መዓልቲ ስማ 'ሔርሜላ' ኢሎም ጸውዕዋ። ሔርሜላ ማለት ካብ ክቡራን ካብ ሃብታማት ወገን ዝተወልደት ማለት’ዩ። ሔርሜላ ንኣካለ መጠን ምስ በጽሐት ኣመርዓውዋ ጓል’ውን ወለደት ብሻሙናይ መዓልቲ ስማ 'ሃና' ኢሎም ሰመይዋ። ሃና ማለት ብሃይማኖትን ግብርን ጽንዕቲ ብንጽሕና ብቅድስና ዝተሸለመት ቡርክት ክብርት ወልዕልት ፍጥረት ማለት እዩ። ናይ ኣዴና እግዝእትነ ቅድስት ድንግል ማርያም ትውልዲ ንምቝጻር ትንቢት ዝተነግረለን ሱባኤ ዝተቈጽረለን እዚኣተን ሸውዓተ ኣንስቲ እየን።
ሃና ውን ብሥርዓት ዓቢያ ንኣካለ መጠን ምስ በጽሐት፡ ካብ ነገደ ይሁዳ ንዝተወልደ ክቡር ጻድቕ 'ኢያቄም' ኣመርዓውዋ። ሃናን ኢያቄምን ብሓደ ክነብሩ ውላድ ኣይነበሮምን። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ ውላድ ክህቦም ኵል ሳዕ ናብ እግዚአብሔር ይልምኑ ነበሩ። ሓደ መዓልቲ ናብ ቤተ እግዚአብሔር ብምኻድ ብሓባር “ወዲ እንተወለድና ሓሪሱ ኵዒቱ የብልዓና ኣይንብልን ንቤተ እግዚአብሔር የገልግል፥ ጓል ውን እንተኾነት ማይ ቀዲሓ መሶበ ወርቅ ሰፍያ ተገልግለና ኣይንብልን ንቤተ እግዚአብሔር ተገልግል” ኢሎም ተማባጽዑ። ኣብ ዘመኖም ዝነበረ ካህን ዘካርያስ’ውን ኣብ ቅድሚኦም ደው ኢሉ ጸሎቶም ኣዕረገሎም፡ “እግዚአብሔር ጸሎትኩም ይስማዕ፣ መብጽዓኹም ይፈጸመልኩም” ክብል ጸለየሎም።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ክልቲኦም መሥዋዕቲ ከነቕርብ ኢሎም ናብ ቤተ መቕደስ ምስ ቀረቡ፡ ሮቤል ዝተባህለ ሊቀ ካህናት “ወኢይትዌከፍ መሥዋዕቶሙ ለመካናት/ መሥዋዕቲ መኻናት ኣይቕበልን’’ እንድዩ ዝብል፣ ንስኻትኩም ደኣ’ሞ “ብዝኁ ወተባዝኁ ወምልእዋ ለምድር/ ብዝኁን ተባዝኁን ንምድሪ ድማ ምልእዋ” ኢሉ ነቦና ኣዳም ዝሃቦ ቃል ዝኸልኣኩም እንዲኹም! እንተዝፈትወኩም እሞ ውላድ ምሃበኩም ነይሩ ስለዚ መሥዋዕትኹም ኣይቅበለኩምን እየ” ኢሉ መለሶም። ብኃዘን ተዋሒጦም ኣብ ትሕቲ ጽላል ኦም ኣዕሪፎም ከለዉ፡ ሓና ረጋቢት ምስ ደቀን ክጻወታ ዕፀዋት ዓምቢቡ ፈርዩ ርኣየት እሞ “ጐይታ ንረጋቢት ብባህርያተን ከም ዝባዝኃ ዕፀዋት ብባህርያቶም ከም ዝዕንብቡ ከም ዝፈርዩ ከም ዝገበርካ፣ ንኣይ ደኣ ውላድ ዝከላእካኒ ተፈጥሮይ ካብ እምኒ’ዶ ኾይኑ እዩ” ኢላ ኃዘነት። በዚ ኣምሪሮም እናኃዘኑ ናብ ገዛኦም ምስ ኣተዉ “ወዲ ይኹን ጓል እንተወለድና ንቤተ እግዚአብሔር ይኹን።’’ ኢሎም ተመባጽዑ።
ዕለት 30 ሓምሌ፡ ሃና ንኢያቄም “ፀምር ክዕጥቑኻ፡ መቆምያኻ ዓብያ ፈርያ ኵሉ ፍጥረት ክምገባ ርእየ” በለቶ። ኢያቄም ድማ ንሃና፥ “ፃዕዳ ርግቢት ሾብዓተ ሰማያት ሰንጢቓ መጺኣ ኣብ ርእስኺ ክትዓልብ፤ ብየማናይ እዝንኺ ኣትያ ኣብ ማኅፀንኪ ኽትዓርፍ ርእየ” በላ። ጊዜ ይፍትሓዮ ኢሎም ብተስፋ እናተጸበዩ ፍቓድ እቲ ዝነገርዎ ዘይርስዕ ዝለመንዎ ዘይከልእ እግዚአብሔር አምላኽ ኮይኑ ብ7ተ ነሐሴ ብዕለተ እሑድ መልአከ እግዚአብሔር ‘ዓቢይ ውላድ ክትወልዱ ኢኹም’ ኢሉ ኣበሠሮም። በዚ ዕለት'ዚ ኸኣ ካብ ሰብ ዝበለጸት ካብ መላእኽቲን ዝኸበረት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተፀንሰት።
ምስ ተፀንሰት ብዙኅ ተኣምራት ገበረት። በርሴባ እትበሃል “ሐና እግዚአብሔር ረዲኡኪ እዩ’’ ኢላ ሰብነታ ዳኅሢሣ ዓይና ምስ ሓሰየቶ በርሃላ። ነዚ ኣብነት ገይሮም ኵሎም ሕሙማን ሰብነት ሃና እናዳኅሠሡ ተፈወሱ። ከምኡ’ውን ሃና ትፈትዎ ዝነበረት ሳምናስ ዝተባህለ ዘመዳ ሞይቱ ኣብ ሬሳኡ እናዞረት ክትበኪ ከላ፡ ጽላላ ዓሪፍዎ ካብ ሞት ተንሥአ።
እምበኣር ምእመናንን ምእመናትን፡ በዛ ሎሚ ዕለት ኣደ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተፀንሰትሉ ዕለት ብምዃኑ ስማ እናዘከርና፡ ፍቕራን ርኅራኄኣን ረድኤታን ኣማላድነታን በረኸታን ስንቂ ጌርና ንሱባኤና ክንፍጽሞ ቅዱስ ፍቓድ እግዚአብሔር አምላኽና ይግበረልና። ኣማላድነታ ድማ ምስ ኵልና ይኹን፡ አሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
ተጻርዶ (Resistance)
ተጻርዶ (Resistance)
ሕሰብ ኣስተውዕል ተመራመር ተባራበር
ሰላም ከመይ ቀኒኹም ተኻታተልቲ ወይብ-ሳይታት፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ነቶም ሂወቶም ሰዊኦም መንነትናን ሃገርናን ዘስረከቡና ሰማእታትና፣ በቢ ዘለናዮ ሉዑል ተዘክሮን ምስክርን ኣብ ርእሲ ምቅራብ፣ነቲ ዝሃቡና ሕድሪ ዳግመ ቃል-ኪዳን እነሐድሰሉ እዉን ኮይኑ፣ነቲ ብገዛእቲ ተሓሪምዎ ዝነበረ ፍትሕን ዲሞክራስን፣ግዝኣተ ሕጊን፡ ብዝገደደ በዚ ማፍያዊ ዱስቡጣዊ ጃንዳ ህግደፍ ተነፊግዎ ጥራይ ዘይኮነስ፣ነቲ ብደሙ ኣፍሲሱ ዓጽሙ ከስኪሱ ዘምጽኣ፣ነጻ ዝኮነት ሃገረ ኤርትራ፣ኣብ ሓደጋ የእትዋ ስለ ዘሎ፤ ሃገረይ ኣሕሊፈ ኣይህብን ብምባል ዑጡቕ ቃልሱን ተጻርዶኡ (Resistance) ክቕጽል ግዴታኡ ብምዃን፣ብግብሪ ከርእዮን ከተግብሮን ህርድግ ይብል ኣሎ።
እዚ ሕጂ ተበጺሕዎ ዘሎ ህዝባዊ ምጥርናፍ ማዕብል ይኣክል ነዚ ካብ ነዊሕ ተፋልልዩ በቢ-መገዱ ክኸይድ ዝጸንሐ ውድባት፣ምንቅስቓሳት ተዋሃሂዱ ክሰርሕ ድሪኺት ገይርሉ ክባሃል ይካኣል እምበር፤ካብ ሕሉፍ ታሪኸን ተሞኲሩ ወሲደን ክኾና ትጽቢት ይግበረለን፡፡
ስጋብ እዚ ዝሓለፈ እዋን፣ነቲ ከም መስርሕ ኮይኑ ናብ ናጽነት ዘብጽሓና፣ጉዕዞ ሃገራዊ ኣዋዳድባና ከም መንነት ኮይኑ፣ኣብ ክንዲ ንመስርሕ ለውጢ ዝሕግዝ፣ዓጋቲን ነንሕድሕዱ ዘራሓሕቕን ኣብ ታሪኽ ቀይዱ ሒዙና ዝጸንሐ ኩነት’ እንተበልና ካብ ሓቂ ዝርሓቕና ኣይመስለናን፡፡
ብወገና ኣብ ዝሓለፈ ጉድለታት ናይ ውድባትን፣ምንቅሳሳትን፣ሲቪካዊ ህዝባውያን ማሕበራት፣ምንዳይ ወይ ሃያሳ ምቕራብን ዘይኮነስ፣ንዘሎን ዝመጽእን ክኸዉን ዝግብኦ ወይ ክግበር ኣለዎ ዝብል ወኸሳ ወይ ሓሳብ ከነቕርብ ኢና ክንፍትን፡፡
ንዝሓለፈ ሓድነታዊ መስርሕ ምድጋም ዘይኮነስ እዋንን ኲነትን ዝጠልቦ ሙዑቡል ኣጋባብ ክንጥቀም ይግባእ። ሙዑቡል ኣጋባብ ማለት እንታይ ማለት እዩ ? ብወገና ዉዑል፣ ኑጹር ዝኾነ ሰነድ፡ኣብ ቅድሚ ሞንጎኛ ካብ ኩሉ ናጻን ጽልዋ ናይተን ዝኽትማ ውድባት ዘይብሉ፣ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኩሎም ዝቕበልዎም ምስክርነት ክፍረም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንተግባርነቱ ዝካታተል ብኺኢላታት ዝቖመት ኦዲተር (ኮሚሽን) ክትህሉን፣ናጻ ዝኮና ምድያታት ብምክትታል ኩነታት ምዕባለን ዘቃላዓሉ ምስ ዝህሉ ነቲ ጎዲሉ ዘሎ ተኣማምነት ፈውሱ ምዃኑ ቁኑዕ-ውን ንብል።
ናብ ሙሉእ ሃገራዊን ዲሞክራስያውን ጽላል ንምብጻሕ፣ንኩሉ’ቲ ክዕንቅፍ ዝኽእል ጸገማት ኣልጊስካ፣መስርሕ ሓድነትን ፍትሕን ከነማልእ ምስ ንኽእል እዩ።
ፕታጎራ (Pythagoras) ከም ዝበሎ፡ሓደ ደሞክራሲያዊ ሊበራል ከማልኦ ዘለዎ ስርሓት፣ነቲ ንዑኡ ዝመረጾ ምትእኽኻብ ክእለተ ምምሕዳር ዘይኮነስ፣ነቲ ዕላማን ራኢን ህዝቡ ዝበጽሓሉ መስርሕን ብቕዓትን ናጽነትን ዝውንን’ዩ ዝብል ዓይነት ተንቲኑ ነይሩ። ብወገና ኩሉ ዓይነት ውድብ ምንቅስቓስ ከም መስርሕ፣ነቲ ናይ ህዝቡ ዕላማን ራኢን ምዕዋት ጻዕርታት ከካይድ ዝግባእ ኢና ንብል፡፡
በርትራንድ ራሰል (Bertrand Russel)፣ኣብ ማሕበራዊ ውድባት እንታይ እዩ ጹቡቑን ሕማቕን ከብሎ ዝኽእል? እዚ ዓይኖት ሕቶ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ኣብ ዘመናት በቢ ዓይነቱ መልሲ ክዋሃቦ ከሎ ኣብ ዝተፋላለየ ስነ ሓሳባት ዝተሞርኮሰ እዩ ነይሩ፡፡
ራሰል ክገልጽ ከሎ፣ከም ኣጸጋሚ ቀዳማይ ቦታ ዘትሕዞ፡ቅድመ ፍርዲ (prejudice) ወይ ጠውቒ ክኸዉን ከሎ፤ ምስ ጉጅለኻ ኮንካ፣ንኻልኦት ዘይምቅራብን፣ዘይ ምክብባርን ባዕላዊ ግምትን ፍርድ ምሃብን እቲ ቀዊዱ ሒዙና ዘሎ ምዃኑ ንኹሉ ሩዱእ እዩ፡፡ ኪኖ ውድብካ ጠሚትካ ከም ሃገራዊ ተቓራሪብካ ምስ እትሰርሕ፣ ብቕዓትካ ከተሪኢ ምኽኣል ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ መስርሕ ፖለቲካ እንካን ሃባን ክትጥቀም ምስ እትኽእል ዕዉት ስራሕ ክባሃል ዝካኣል ንብል።
ኩላትና ከም እንርድኦ እቲ ናይ ኩሉ ሕልሚ ወይ ዳግመ ምትርናዕን ምጽጋንን ቀሊል ከምዘይኮነ እንርድኦ’ኳ እንተኾነ፡ድልየትን ሕልሚ ህዝብና ሕድሪ ሰማእታትናን ክትርጎም ሓድጊ ከነዘውትርን ክንጽዕርን ከም ዞሎና ኣጸቢቕና እንፈልጦ ኮይኑ ኣብ ምትግባሩ ግን ዘይበጻሕናዮ ጉዳይ እዩ፡፡
ናጽነት ናይ ዜጋትና ክህሉ፣ልእላውነት ሃገርና ክሕሎ፣ሓድነት ህዝብና ክድልድል፣ኣብ ሲኒት ዝተሞርኮሰ ራኢታትና እነፍሰሉ ባይታ ምጥጣሕ ጥራይ ዘይኮነስ ሓላፍነት ከም ዘሎና ከይረሳዕና ኩሉ መስርሕ ፍትሕን ዲሞክራስን ክንጥቀም ግዴታና እዩ።
ፈላጣት ከምዝምህሩና እተን ሰለስተ ዓንድታት ዲሞክራሲ፡ሓጋጊ ኣካል፣ፈጻሚ ኣካል፣ ፈራዲ ኣካል፣ ብኑጹርን ክንሰርሓለንን ሚዛናት ክስታኻከል ምስ-ዝኽእሉን፣ከሙኡ ነጻ ምድያታትን ህዝባውያን ማሕበራት ሰብ ሞያን ብጉቡእ ክሰርሓ ምስ ዝካኣል ጥራይ እዩ ጎደና ጐዕዞ ዲሞክራሲ ዝካናወን ይብሉና፡፡
ከሙኡ ፖለቲካውያን ተንተንቲ፣ ፍትሕን ዲሞክራሲን ምህኑን ዘይሙሉኡን ዝከዉን፡እንተ ደኣ ሓጋጊ ኣካል ሕግታት ዘይነድፍ ኮይኑ፣ፈጻሚ ኣካል ን-እተዋህቦ ስራሕ ዘየማልእ ኮይኑ፣ፈራዲ ኣካል ክኣ፣ካብ ቅዋም ዝወጸ ሕጊ ከይህሉን፣ነቲ ብባይቶ ዝጸደቐ ሕግታት ቁንዕነቱ ዘራጋግጽን ጉድለት ኣለዎ ኢሉ ምስ ዝግምት ንምምሕያሹ ናብ ባይቶ ንድሕሪት ክመልሶ መሰል ከምዘለዎ፣ ከምኡ ንፈጻሚ ኣካልዉን ነቲ ብባይቶ ዘጽደቐሉ ፕሮግራምን ባጀትን ጥሒሱ ከይከይድን ብሕጊ ቅዋም ተቐይዱ ክኸይድ ከም ዘለዎ ዝካታተል ፣ነቶም ካብ ሕጊ ዝወጹ ገበን ዝገብሩ ብመሰረት ሕጊ ዘይፈርድ ኮይኑ፣ ሙሉኡን ዱልዱሉን ዲሞክራሲ ክባሃል ኣይካኣልን ይብሉና፡፡
እዚ ዓይነት ኣሳራርሓ ድሮ ፣ ኣብዚ ንኹሉ ክጥርንፍ ዘሎዎ ጽላል ደምበ ፍትሒ ክታኣታቶን ክስራሓሉን ዝጅምር፡ነታ ድሕር’ዚ ማፍያዊ ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳያስ ምውዳቑ ኣዚዩ ሓጋዚን መበገሲ ክኸዉን ይኽእል ዝብል እምነት ኣሎና፡፡ ካብዚ ዝነቐለ’ዩ እቲ ቀንዲ ቅድመ ፍርዲ ወይ ጠውቂ ኣልጊስና፣ነዚ ተበጺሑ ዘሎ ምውድዳብ ይኣክል ዝሕይለሉ ሙሉእ ናይ ኪኢላታት ክትሓባብርዎን ዝዕደምን፣ ነቲ ማእከሉ ህዝቢ ዝብል ራኢ ተዓዊቱ ኩሉ ዓይነት ውደባታት ኣብ ከርሱ ኮይነን ዝሰርሓሉ ሙዑቡሉን ሉዑሉን ጠርናፍን መደበ ዕዮ ከካይድ ከም ዝኽእል ንምግባሩ ግደታ ናይ ኩሉ ተቓላሳይ ፍትሒ ክኸውዩን ይግባእ።
ነዚ ውድባት ተዋሃሂድካ ምስራሕን እተፋላለያ ሓይሊ ዕማማት ሃልየን ንዕአን ዘዋሃህድ ጠቕላሊ ሽማግለ ክህልወን ዝግበር ዘሎ ጻዕርን ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ውዕላትን ብኣትክሮን ተገዳስነት ክርእ ከሎ፣ዘሎ ትጽቢትን ክማላእ ዘለዎ ትምኒትን ብምዃኑ መጠን መራከቢ ቡዙሃን ኣቕልቦ ገይርሉስ ይዛተየሉ ምህላዉ ተስፋ ዝህብ ህሞት እዩ፡፡
እቲ በውገና እንላበዎ መሰረት ምውህሃድ ውድባት፡ብቐዳምነት ህዝቢ ማእከል ዝገበረን፣ዓቢ ግደ ነዚ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ክዋሃቦ እቲ ምልዓል ህዝቢ ዝድልድለሉን አብ ሕቁፊ ህዝቦም ኮይኖም፡ቀዳምነት እቲ ሃገራዊ ውዳበ ምዃኑ ከይረስዑ፣ንኹሉ ዘጽልል ሃገርዊ ዲሞክራስያዊ ጽላልን፡እተን ሰልስተ ዓንድታት ዲሞክራሲ ዝካናወናሉን ኩሉ ዓይነታት ህዝባውያን ማሕበራት ዝጠጣዓሉ ባይታ ክኸዉን ሕጂን ዘየዳግም ግዜ እዩ ንብል።
ሕጂዉን ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ኣዳለውቲ ጹሑፍ ፍትዊ ክፍለ ብምትሕብባር ብዙ ቡቱኞሊ


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሓደ ጣብያ ጥዕና ሓንቲ ሓራስ ኣደ 1.7 ፓውንድ (0.77 ኪ.ግ) ምስ ዝምዘን ወዳ ብሰንኪ ጥምየት ሞይቶም ። ሓደ ሓገዝ ወሃቢ ትካል ኣብ ዝጥርንፈን 20 ወረዳታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰባት ንሞት ብዘብፅሕ ጥምየት ይሳቀዩ ምህላዎም ይሕብሩ ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምኽንያት ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ቅልውላው ሓደጋ ጥምየት ከጋጥም ከምዝኽእል ከጠንቅቅ ፀኒሑ እዩ። ኣብ ዝሕለፉ 10 ዓመታት እቲ ዝኸፍኣ ሓደጋ ጥምየት ክከውን ከምዝኽእል እውን ይገልፅ ። ኣብዚ ሰዓት ውሽጣዊ ሓበሬታታትን መሰኻኽርን ከምዘረእይዎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ወርሒ ሰነ ጀሚሩ ናብ ክልል ትግራይ ዘእትዉ መገድታት ኩሎም ምዕፃዉ ስዒቡ ብኣፀዋውዓ ውድብ ሕቡራት ሃገራት de facto ዝብሎ ግሁድ ምኽልካል ሰብኣዊ ሓገዛት ድሕሪ ምግባሩ ብጥምየት ዝሞቱ ሰባት ክረአ ጀሚሩ ።
ህዝቢ ትግራይ ብሰብ ሰራሕ ጥምየት ክሳቀ ምግባር እቲ ኣብዚ እዋን ዘጋጥም ዘሎ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ እዩ ። ኣብቲ ጎንፂ ተጋሩ ብጅምላ ተጨፍጪፎም ፣ደቂ ኣንስትዮ ብጉጅለ ተዓሚፀን ፣ሰባት ካብ መንበሪኦም ተሰጉጎም ፣ ሕርሸኦም ተቃፂሉ ማሕበረሰብ እቲ ኸባቢ ጥርሑ ንኽተርፍ ንኣዋርሕ ዝተኻየደ ዘመተ ስዒቡ እዚ ድማ ሓዱሽ ዓይነት ቅትለት እዩ ዘጋጥም ዘሎ ።
ኣመሓዳሪ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ነበር ኣቶ ሓየሎም ከበደ ኣብዚ ወርሒ ንሚኒስትር ጥዕና ኢትዮጵያ ደዊሎም " ህዝቢ ኢኹም ትቀትሉ ዘለኹም " ኢለዮም ይብሉ: " እወ ፣እሺ መልእኽትኹም ናብ ቀዳማይ ሚኒስትር ከንብፀሖ ኢና ኢሎምኒ እንታይ እሞ ክገብር ካብ ምንባዕ ሓሊፈ " ኢሎም።
ካብቶም ብሰንኪ ሕፅረት መግቢ ንኸቢድ ሓገዝ ኣብዞም ኣዋርሕ ናብ ሆስፒታሎም ዝመፁ 50 ህጻናት ምስሊ ንገሊኦም ንአሶሼትድ ፕረስ ኣርእዮሞ ። ካብኦም ሓደ ህፃን በቶም ብስንባደ ዝፈጠጡ ኣዒንቱ ትኽ ኢሉ ናብ ካሜራ እናጠመተ ብኣፍንጭኡ ኣትዩ ቁልቁል ብጎረርኡ ዝወረደ ሓገዝ መግቢ ክህቦ ዝተተኽለሉ ገመድ ዘንጠልጠለ ካብቶም ስእልታት ይርከቡዎም ።
ኣቶ ሓየሎም"ዝነበሩና መድሓኒታት ይወድኡ ኣለዉ ፣ ሰራሕተኛታት እዚ ሆስፒታል ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ጀሚሩ መሃያ ኣይተኸፍሎምን ፣ ካብዚ ወፃኢ ዘሎ ኸባቢ 6 ሚልየን ዝበፅሕ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝከፍአ ኩነታት ይርከብ " ይብሉ ።
ጸብጻብ ኣሶሼትድ ፕረስ እዚ ሓገዛት ከይኣቱ ምኽልካልን ጥምየትን መቀፀልታ ናይቲ ንልዕሊ 10 ኣዋርሕ ኣቁፂሩ ዝርከብ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን "ሓይልታት ትግራይን" ክካየድ ዝፀንሐ ኲናት ሓዱሽ ምዕራፍ ምኳኑ እዩ ዘርኢ ይብል ። ሕጂ ኣሜሪካ ናይ መወዳእታ መጠንቀቅታ ሂባ ኣላ ። ብኹሎም ወገናት ዝካየድ ዘሎ ኲናት ጠጠው ክብልን ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ ኩሉ ከባቢ ብዘይገለ ፀገም ክባፅሕን ፤ እንተዘይ ኮይኑ ግና ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ሓዱሽ ማዕቀባት ከከተንብር ምዃና ትሕብር ።
መበገሲ እዚ ኲናት ኣብ መንጎ ተሸላማይ ኖቤል ሰላም 2019 ዝኾኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብዪ ኣሕመድን ኣብ ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ስልጣን ሒዙ ዝፀንሐ ዓፋናይ ሃገራዊ መንግስቲ ክብል ኣሶሼትድ ፕረስ ዝፀወዖ ክመርሑ ዝፀንሑ ተወለድቲ ትግራይን እዩ ። ኣሶሼትድ ፕረስ ወሲኹ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ድማ ሓይልታት ኢትዮጵያን ሓይልታት ጎረቤት ሃገር ኤርትራን ብምኳን ፍልፍላት መግብታቶምን ትካላት ጥዕነኦምን ሰሪቆምን ኣዕንየሞምን እዮም ይብል ።
ኣብ ዝሓለፍ ወርሒ ሰነ "ሓይልታት ትግራይ" ነታ ክልል መሊሶም ክቆፃፀርዋ ከለዉ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ሰብኣዊ ምኽንያታት ብምቅራብ ምቁራፅ ተፃብኦ ኣዊጁ። ሰብኣዊ ሓገዛት ናብቶም ተዋጋእቲ ሓይልታት እዩ ዝኸይድ ብዝብል ስግኣት ናብታ ክልል ዘእትዉ መገድታት ዝያዳ ፀኒዖም ክዕፀዉ ተገብረ ።
ልዕሊ 350,000 ሜትሪክ ቶን መግቢ ረድኤት ኣብ ኢትዮጵያ ተኸዚኑ እንተሃለወ'ውን ካብዚ እቲ ዝበዝሓ ናብ ትግራይ ዝስደድ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ሓገዝ ናብቲ ክልል ኣብ ዝግበሩ በረራታት ሒዞሞም ኣብ ዝኣትዉ ኣቁሑ ልዑል ፈተሻ ይግበር ። ዋላ ናይ ውልቀ ንብረቶም እውን እንተኾነ ከም ቫይታሚንን መድሓኒትን ዝኣምሰሉ እንተኾኑ'ውንክሓልፉ ዘይክእሉ ክብሉ ዝርዝር ኣቀሚጦም'ዮም ።
ኣሶሼትድ ፕረስ ከምዝሓበሮ ንሃርድ ድራይቭን ፍላሽን ሓዊሱ ነቲ ዘሎ ቅልውላው መዝጊቦም ክሕዙ ዝኽእሉ ናውትታት'ውን ከይተረፈ ከልኪሉ ይብል ። ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ሓገዛትን ሰበስልጣናትን'ውን ብዝገጥሞም ልዑል ተፍቲሽ መሳርሕታቶም ከይተሓዙዎም ስለዝሰግኡ ካብ ትግራይ ዝወፁ ዝነበሩ ስእልታትን ምስልታትን ካብ ማሕበራዊ ሚድያ ጠፊኦም እዮም ። ትግራይ ኣብዚ ሰዓት ካብ ዉሑድ ኣገልግሎት ረዲኤት ወፃኢ ርክባት ቴሌኮሚኒኬሽን ፣ ኢንተርኔት ፣ኣገልግሎት ባንክን ወፃኢ ኾይና ፀልሚቱዋ ትርከብ ።
ንቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሓወሱ ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣናትን ኣብ ትግራይ ጥምየት የለን ይብሉ ። ፀብፃብ ኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ኣዋህባ ሓገዝ ረድኤት ንዝተፈጥረ ፀገም መንግስቲ ንሓይልታት ትግራይን ዝፈጥርዎም ሓደጋታትን ተሓታታይ ይገብር ። ከምኡ'ውን ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ንሓይልታት ትግራይ ስጋብ ምዕጣቅ ዝበፅሕ ሓገዝ ይገብሩሎም 'ዮም ክብል ይኸስስ ይብል ።
ወሃቢት ቃል ቀዳማይ ሚኒስትር ቢል ለኔ ስዩም ዋላ'ኳ ኣገልግሎታት መሰረታውያን ነገራት እቲ ኽልል መንግስቲ ካብ መዓስ ጀሚሩ ከምዘፍቅድ እንተዘይ ገለፃ ቁፅሪ ጣብያታት ኬላ ካብ 7 ናብ 2 ብምውራድ ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝኸውን ኣገልግሎት መገዲ ኣየር'ውን ከምዝተመዓራረየ ተዛሪበን ።ይኹን'ምበር ኣብቲ ፈላማይ ኣየር ሕብረት ኣውሮጳ ዝነበሩ ንቀረብ ሕክምና ዘገልግሉ ናውቲ መንግስቲ ብዘካየዶ ተፍቲሽ ንከይሓልፉ ከልኪሉ እዩ ። ከምዚኤን ዝበላ ነፈርቲ ድማ እቲ ዘድሊ ዓይነት ሓገዝ መግቢ ክሽከማ ኣይኽእላን ።
" ብሰንኪ እቲ ዘሎ ክልከላ ኣብ መብዛሕቲአን ወረዳታት ዝነበረና ሓገዛት ረድኤትን ነዳድን ተወዲኡ ፣ ህፁፅ ፍታሕ እንተዘይተረኺቡ ብሰንኪ ጥምየት ብዙሕ ሰብ ክመውት እዩ ። ሕብሪ ቆርበት ሰባት ክቅየር ጀሚሩ ፣ በቲ ረቂቅ ቆርበት ዝተሸፈነ ኣዕፅምቶም ይረአ ፣ ኣብኩሉ ኸባቢ ኣብ ገጠር ኮነ ከተማ ዝነብር ህዝቢ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ሓደጋ ጥምየት እናተጋደደ ብምኻዱ ሰባት ቆፅሊ ቀንጢሶም ክበልዑ ካብ ዝጅምሩ መዓልታት ተቆፂሩ ኣሎ ።" ዝብሉ መልእኽትታት ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ሓገዝ በብእዋኑ ናብ ሓገዝቶም ዝሰድዎም ፀብፃባቶም እዮም ።
ኣብ 1980 ብዝተፈጥረ ጎንፅን መንግስቲ ብዘርኣዮ ሸለልትነትን ከባቢ 1 ሚልየን ዝኸውን ህዝቢ ምሟቱ ኣብ ዓለም መዘራረቢት ኮይና ዝነበረት ኢትዮጵያ ካብኡ ንደሓር እታ ካብ ኣፍሪቃ ብበዝሒ ህዝባ ካልአይቲ ዝኾነት ሃገር ካብቲ ዓዘቅቲ ድኽነት ብምውፃእ ኣብ ዓለም ካብተን ቁጠበአን ብቅልጡፍ እናዓበይ ዝመፃ ሃገራት ሓንቲ ኾይና ታሪኽ ምዕባለ ዘመዝገበት ሃገር ኮይና እያ ።
እዚ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ግና ቁጠባታትን ምዕባለን እዛ ሃገር የዳኽሞ ኣሎ:: ፀብፃብ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሕቡራት ሃገራት ሕፅረት ዝተመጣጠነ መግቢ ዝሰኣኑ ዕድሚኦም ትሕቲ 5 ዓመት ዝኾኑ ህፃናት 30% ክበፅሕ ከሎ ኣብ ነፍሰፆራትን መጥበውትን ኣዴታት ድማ 80% በፂሑ ይርከብ ። ኲናት እናቀፀለ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ሓደጋ ጥምየት 'ውን ብኡ ልኽዕ ምግዳዱ ዘይተርፍ እዩ ። ሓይልታት ትግራይ ክብል ዝፀወዖም ኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ቀረባ እዋናት ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ዝሰገሩ ኮይኖም ገለ ነበርቲ እተን ከባቢታት መስመር ቀረባት ካብምዕፃዎም ብተወሳኺ ግብረመልሳዊ ስጉምቲ ወሲዶም እዮም ክብሉ ይኸስዎም መንግስቲ ንዝወሰዶ ክልከላታት ንኸልዕል ዝግበር ዘሎ ድፊኢት እዩ ይብሉ ።
ቤት ፅሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከምዝበሎ መሰኻኽራት ዝሕብሩዎ ብዙሓት ግፍዒታት ኣብ ልዕሊ ስቪል ህዝቢ ትግራይ ዝተፈፀመ እንተኾነ'ውን ፈፀምቱ ግና ኩሎም ወገናት እዮም ይብሉ ።


text:
ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣብ ዶብ ኢጣልያን ፈረንሳን ተዓጊቶም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ተሓቢሩ።
እቶም ኣብ ከባቢ ከተማ ቨንቲሚሊያ ናይ ኢጣልያ ተዓጊቶም ዘለዉ ስደተኛታት፣ ብፈረንሳ ኣቢሎም ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝሕልኑ ምዃኖም ተፈሊጡ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢጣልያ ኣብታ ከተማ ብብዝሒ እንተተኣኪቦም ከም ናይ ፈረንሳ ከተማ ካሌ ኣብ ጣሻታት ብምስፋር ምስሊ ከተማ ከይድዉኑ ብምባል ናብ ካልእ ቦታ ከግዕዞም ይፍትን ኣሎ። ኣብቲ ቦታ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣባላት ስድራቤቶም ኣብ ስዊዘርላንድን ብሪጣንያን ስለዘለዉ፣ ምስ ስድራቤቶም ክጽምበሩ እዮም ዝደልዩ፣ ክብል ሰብኣዊ ረዲኤት ዝልግሰሎም ዘሎ ትካል ‘ኖ ቦርደርስ’ ይሕብር።
ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝኾኑ ከባቢ 150 ስደተኛታት ብክሊ ማያት ኢጣልያ ኣቢሎም ናብ ፈረንሳ ክኣትዉ ኣብ ዝፈተኑሉ፣ ሓይሊ ባሕሪ ፈረንሳ ንኩላቶም ቀዪዱ ናብ ሰበስልጣን ኢጣልያ ከምዘረከቦም ካብቲ ከባቢ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ኣንገሊኖ ኣልፋኖ፣ ‘ከተማታትና ዳግማይ ካሌ ክኾና ኣይነፍቅድን ኢና’ ድሕሪ ምባል ነቶም ኣብቲ ከባቢ ዘለዉ ስደተኛታት ብፍታው ኮነ ብቐስበን ክእለዩ ምኻኖም ምስ ረፖብሊካ ዝተባህለት ጋዜጣ ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።
ምስ ስዊስ ኣብ ዘዳዉብ ከባቢታት ‘ኮሞ’ እውን ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝኾኑ ከባቢ 400 ስደተኛታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለዉ ይግለጽ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ብውሑዱ 94 ሽሕ ስደተኛትት ካብ ሊብያን ግብጽን ተበጊሶም ማእከላይ ባሕሪ ኣቋሪጾም ናብ ኢጣልያ ኣትዮም ከምዘለዉ ጸብጻባት ትካላት ስደተኛታት የመልክት።


text:
አምልኸካ ኣለኹ (ጸሎት) I Worship You (Prayer)
Artist: Congress MusicFactory
Produced By: Congress MusicFactory
Album: ትግርኛ We Worship You
“አምልኸካ ኣለኹ”
እዚኣተን ንዕኡ ጥራይ ዝተሓዝኣ ዝተቐደሳ ቃላት እየን፣ ንዕኡ ጥራይ ንበይኑ።
“አምልኸካ ኣለኹ”
ልዕል አብለካ፡ ክብ ኣብለካን አመስግነካን። ንስኻ በይንኻ ብቑዕ ኢኻ ኣምልኾይ ክትወስዶ። ንስኻ ብቑዕ ኢኻ ምስጋናይ ክትወስድ።
ልዕል አብለካ ኣለኹ። አምልኸካ ኣለኹ። እባርኸካ ኣለኹ። ከናፍረይ የመስግናኻ ሕጂን ንዘልኣለምን። ነፍሰይ ተመስግንካ ሎሚን ንዘልኣለምን ዎ እግዚኣብሄር። ንስኻ በይንኻ ብቑዕ ኢኻ ንኹሉ ምስጋናይ ክትቅበል።
ካልእ ፍጥረት የሎን፣ ሓደ እኳ ካልእ ህላወ የሎን ነዘን ቃላት ዝብሎ። “አምልኸካ ኣለኹ”።
ዋላ ሓደ የልቦን። ሓደ እኳ ካልእ ህላወ የልቦን ኣብ ግዜ ይኹን ኣብ ዘልኣለማውነት ነዚ ንዓኻን ንበይንኻን ዝተሓዝአ ቃል ፈጺሙ ዝወስድ የልቦን። አምልኸካ ኣለኹ ዘልኣለማዊ።
አምልኸካ ኣለኹ ኩሉ ከኣሊ ኣምላኽ: ዓቢ ንጉስ ሰማያት። አምልኸካ ኣለኹ ፈጣሪየይ፡ ተበጃዊየይን ኣምላኸይን። አምልኸካ ኣለኹ።
“አምልኸካ ኣለኹ”


text:
ዕጡቓት ተቓወምቲ ካሜሮን 78 ተማሃሮን ዳይሬክተር ሓደ ቤት ትምህርቲ ምጭዋዮም ተገሊጹ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣመሓዳሪ ዞባ ባመንዳ ዋና ከተማ’ታ ቋንቋ እንግሊዝ ዝዛረቡነ ክፍል’ታ ሃገር ደበን ትቹፎ ምጭዋይ እቶም ተማሃሮን ዳይሬክተር ፕረስፕተርያን ዝተባህለ ቤት ትምህርቲ አረጋጊጾም ኣለው።
ምስሊ’ቶም ዝተጨውዩ ቆልዑ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብሰሜናዊ ምዕራብ ካሜሮን ካብ ደቡባዊ ምዕራብ’ታ ሃገር ክፍለይ ዝንቀሳቀስ ‘ኣወዳት አምባ’ ብዝብል መጸውዒ ዝንቀሳቀስ ዕጡቕ ጉጅለ ምውጽኡ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ዝተፈነወ ቪድዮ እቶም ተማሃሮ ብጨወይቲ ስሞምን ኣስማት ስድራ ቤቶምን ክሕብሩ ክሕተቱ የርእይ። ተማሃሮ ብወገኖም ብ’ኣወዳት ኣምባ’ ምጭዋዮም ግን ኣብይ ከምዘለው ከምዘይፈልጡ ክገልጹ ተራእዮም።
ጨወይቲ ብወገኖም ዝጠልብዎ ክሳብ ዝማላአሎም ነቶም ተማሃሮ ነጻ ከምዘይለቑ ኣፍሊጦም ኣለው።


text:
Radio Erena: 20 February 2019
ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልያን ብሰንኪ ዋንነት ክሊ ማይ ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ብዘተ ክፍታሕ ከምዝኽእል፣ ፖለቲከኛታት ክልቲኤን ሃገራት ይገልጹ።
ምትፍናን ክልቲኤን ሃገራት ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብኢሱ ዘሎ፣ መንግስቲ ሶማል፣ ዋንነት ኬንያ ኣብ ዝኾነ ክሊ ማይ፣ ኣህጉራውያን ትካላት ዕደና ጋዝን ነዳዲን ዳህሳስ ከካይዳ ፈቒዱ ክብል ዝኸስስ ዘሎ መንግስቲ ኬንያ፣ ንኣምባሳደር ሶማል ካብ ሃገሩ ብምስጓግ ኣብ ሞቛድሾ ዝነበረ ኣምባሳደሩ ድሕሪ ምስሓቡ’ዩ።
እቲ ካብ 2014 ኣትሒዙ ዘሰሓሕብ ዘሎ ክሊ ማይ፣ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ውሳኔ ክወሃቦ ከምዝኽእል ይግለጽ ኣሎ።
ይኹን’ምበር፣ መንግስቲ ኬንያ፣ ኣብ ገማግም ህንዳዊ ውቅያኖስ ዝርከብ ኣስታት 100 ሽሕ ትርብዒት ኪሎሜተር ዝሽፍን ቦታ፣ ሉኣላዊ ክፋል ሃገሩ ምዃኑ ብምጥቃስ መንግስቲ ሶማል ኣብቲ ከባቢ ዘካይዶ ዘሎ ምትእትታው ብትሪ ኮኒኑ።
መንግስቲ ሶማል ብወገኑ፣ መንግስቲ ኬንያ ወሲድዎ ዘሎ ኣምባሳደር ሶማል ናይ ምስጓግን ኣምባሳደር ኬንያ ናይ ምስሓብን ስጉምቲ፣ “ዘጣዕስ” ክብል ነቒፍዎ።
እዚ ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልያን ተኸሲቱ ዘሎ ወጥሪ፣ ነቲ ኣብቲ ዞባ ተቐልቒሉ ዘሎ ተስፋታት ዘጸልምት ከይከውን ሓያሎ ተንተንቲ ስግኣቶም ይገልጹ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ምስዚ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ተኸሲቱ ዘሎ ምስሕሓብ፣ ካብ ኬንያ ናብ ሶማል ዝኣቱ ዝነበረ ጫት ደው ኢሉ፣ ካብ ኢትዮጵያ ጥራይ ኮይኑ ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ጠቒሰን።
ሶማል፣ ካብ ኬንያ ሚልዮናት ዶላር ዝግመት ጫት ከምእተእቱ ይፍለጥ።
=====================


text:
ካብ ኣፍሪካ እታ ዝዓበየት ሃገር ሱዳን ናብ ክልተ ሃገራት ቅድሚ ምምቃላ ወጥሪ እናንሃረ ይርከብ።ዜግነት፡ምስሕሓብ ዶብ፡ኣታዊ ነዳድን ውሽጣዊ ግጭትን ዝኣመሰሉ ብዙሓት ጉዳያት ሕዚ’ውን ኣይተፈትሑን ዘለው።
ናብ ሓደ ሚእቲ ዝፅግዑ መናእሰይ ብዛዕባ መፃኢ ነፃነት ደቡብ ሱዳን ንምዝታይ ኣብ ቀረባ ግዜ ተኣኪቦም ነይሮም።ኣብታ ሓዳስ ሃገሮም ዝህሊ መነባብሮ ብከመይ ክቕይርዎ ከምዝኽእሉ ብናይ ኢድ ስእልታትን ግጥምታትን ስምዒቶም ይገልፁ ነይሮም።
ሱማያ እስማዕል ዝተብሃለት መንእሰይ ’’ ኣብ ልዕሊ እቶም ዛጊድ ብፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪርን ተሃኒፆም ዘለው ተወሰኽቲ ኣብያተ ትምህርትን ሆስፒታላትን ክሃንፅ እየ።መፅለሊ ብምህናፅ’ውን ንድኻታት ክሕግዝ እየ።’’ትብል።
ሓዳሽ ኣፍሪካዊት ሃገር ብዕሊ ክትውለድ ክልተ ኣዋርሕ ኣብዝተረፈሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብርክት ዝበሉ ጉዳያት ሕዚ’ውን ኣይተፈትሑን።ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽትል ምንስቴር ጉዳያት ኣፍሪካ ጆኒ ካርሰን ኣብ ጉዳይ ኣብየ ፖለቲካዊ ፍታሕ ምርካብ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።
ኣድመፅቲ ደቡብ ሱዳን ነፃነት ካብ ዝመርፁ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ብዝተኻየዱ ውሽጣዊ ጎንፅታት 800 ሰባት ከምዝተቐተሉ ፀብፃባት ሕቡራት መንግስታት ይሕብሩ።ምኽትል ፕሬዝዳንት ደቡብ ሲዳን ረይክ ማቻር ምስ ሓንቲ ሬድዮ ኣብዘካየድዎ ቃለ መጥይቕ ወታደራት ሰሜን ሱዳን ንናዕበኛታት የዕጥቕዎም ከምዘልው ይኸሱ።ሰሜን ግን ነቲ ኽሲ ትነፅጎ።
ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ኦማር ኣልበሽር ደቡብ ሱዳን ነታ ኣሰሓሓቢት ከባቢ ኣብየ ትግብአኒ ኢያ እንተ ኢላ መንግስቶም ንነፃነት ደቡብ ሱዳን ኣፍልጦ ከምዘይህብ ኣብ ቀረባ ተዛሪቦም ነይሮም።እቲ ዝሃብዎ መጠንቀቕታ ደቡብ ሱዳን ንኣብየ ኣካል ግዝኣታ ዝገብር ረቂቕ ሕገ መንግስቲ ምዝርጋሕ ምስጀመረት ነይሩ።


text:
Radio Erena: 20 November 2015
ዞባ ከሰላ ናይ ሱዳን ምስ ዞባ ጋሽ ባርካ ናይ ኤርትራ ዘለዎ ዝምድናታት ንምሕያል ክሰርሕ ምዃኑ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳን ኢብራሂም ማሕሙድ ሓሚድ ገሊጹ።
ኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳን ነዚ ዝገለጸ፣ ንኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣደም ጃማ ኣደም ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ብዛዕባ’ቲ ብሰንኪ ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ኣብ ዞባ ከሰላ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ብፍሉይ ኣብ ዘዘራረበሉ እዋን’ዩ።
ኣብቲ ብዛዕባ ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ዝተኻየደ ርክብ ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ኣምሓዳሪ ዞባ ከሰላን፣ እቲ ዞባ ምስ ኤርትራ ዘለዎ ንግዳዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ዝምድናታት ንሕያሉ ክሰርሕ መምርሒ ከምዝተዋህቦ’ውን ምንጭታት ዜና ካብ ሱዳን ይጠቕሱ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ኣብ ጸጥታዊ መዳያት ዞባ ከሰላን ኤርትራን ዝህሉ ምትሕብባር ብዝምልከት ተዘራሪቦም።
ኣምሓዳሪ ዞባ ኣደም ጃማ ኣደም፣ ብወገኑ ንኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳን ኣብ ዝሃቦ መረዳእታ፣ ኣብ ኤርትራ ዑደት ብምክያድ ምስ ዝምልከቶም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝተዘራረበ ብምጥቃስ ኣብ ዞባ ከሰላን ጋሽ ባርካን ዘሎ ህሉዉ ኩነታት ኣብሪሁ።
ኣብ ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ዘይሕጋዊ ንግዲ ከምኡ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ሳዕሪሩ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ንባጤራ ናቕፋ ሃንደበት ክቕይሮ ምውሳኑ፣ ነቲ ካብን ናብን ከሰላ – ተሰነይ ብናይ ክልቲኤን ሃገራት ባጤራ ክግበር ዝጸንሐ ፍኑው ንግዲ ኣብ ሻቕሎት ኣውዲቕዎ ይርከብ።
ምምሕዳር ዞባ ከሰላ ካብ ወገን ኤርትራ ዘለዎ ሻቕሎታት ኣብ ዘግሃደሉ እዋን፣ ቀዳማኡ ጸሓፊ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኢብራሂም እድሪስ ምስ ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ጀነራል በክሪ ሓሰን ሳልሕ ብ13 ሕዳር ኣብ ካርቱም ከምዝተዘራረቡ’ውን መንግስቲ ኤርትራ ብመንገዲ ማዕከናት ዜናታቱ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ኣብ ከሰላ ኣብ ኢድ ሱዳናውያንን ኤርትራውያን ነበርቲ እቲ ዞባን ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ፣ ብሕጋዊ መንገዲ ዝቕየረሉ መንገዲ ንምዝርራብ፣ ሰበ ስልጣን እቲ ዞባ ተደጋጋሚ እዋን ናብ ኤርትራ ሕቶ የቕርቡ እኳ እንተለዉ፣ ክሳብ ብወገን ኤርትራ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ እወታዊ ምላሽ ከምዘይረኸቡ’ዩ ዝግለጸ ዘሎ።
ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን ሱዳን ካብ 22 ክሳብ 23 ሕዳር ናብ ኤርትራ ብምብጻሕ ተወሳኺ ዝርርብ ከካይዱ ምዃኖም’ውን ተረጋጊጹ ኣሎ።
================================


text:
Radio Erena: 12 August 2019
ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ካብ 2012 ክሳብ እዚ ናይ 5 ነሓሰ ዘጋጠመ ሓደጋ ሄሊኮፕተር፣ ክልተ ደቂንስትዮ ዝርከቦም፣ ብውሕዱ 12 ኣብረርቲ ብሰንኪ ሞትን ስደትን ከምዝኸሰሮም ምስቲ ትካል ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ገሊጾም።
ኣብዚ ሒደት ዓመታት ጥራይ፣ ናይ ነዊሕ ዓመታት ተሞክሮ ዘለዎም፣ ሓንቲ ጓለነስተይቲ እትርከቦም ሽዱሽተ ኣብረርቲ ብሰንኪ ሓደጋ ህይወቶም ስኢኖም።
ንሳቶም፣- ኣብ 2013 ካፒተን ተስፋይን ካፒተን ሃብተስላሴን፣ ኣብ 2017 ካፒተን ዮናስን ስማ ዘይረኸብናዮ ሓንቲ ጓለነስተይቲ ኣብራሪትን፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ናይ 2019 ድማ ካፒተን ንጉሰን ምክትል ተለንተ ሙሴን ዝተባህሉ ምኩራት ኣብረርቲ ዝነበሩ’ዮም።
ጠንቂ ሞት እዞም ምኩራት ኣብረርቲ፣ ብቅዓተን ዘይተረጋገጻ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተገጣጠማ መለማመዲ ነፈርትን እኹል ጽገናን ናይ ኣቑሑን መቐያየሪ ዘይብለን ዝኣረጋ ነፈርትን ምዃኑ’ዩ ዝጥቐስ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብዚ ሸውዓተ ዓመታት፣ ናብ ኢትዮጵያ፣ ስዑዲዲ ዓረብ፣ ኢጣልያን ካልኦት ሃገራት ዝተሰዱ ብውሕዱ ሸሞንተ ኣብረርቲ ከምዘለዉ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፣ እቶም ኣብዚ ሓጺር ዓመታት ናብ ስደት ዘምርሑ ኣብረርቲ፣ ኣብ 2013 ካፒተን ዮናስ፣ ካፒተን መኮነን፣ ካፒተን ራህዋ ናብ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ 2016 ምክትል ተለንተ መብራህቱ ተስፋማርያምን ምክትል ተለንቲ ኣፈወርቂ ፍስሃየን ናብ ኢትዮጵያ፣ ኣብቲ ዓመት ‘ቲ፣ ሜጀር ዮናስ ሄኖክን ካፒተን ኣስመሮም ኣማኑኤልን ናብ ኢጣልያ ይርከቦም።
ብዘይካ’ዚ፣ ናብ ሱዳን፣ ናብ ኣቡዳቢ፣ ኢጣልያን ጀርመንን፣ ንሕክምናን ተወሳኺ ስልጠናታትን ዝተላእኩ ሓያሎ ቴኪኒሻናት ሓይሊ ኣየር፣ በብዝኸውድዎ ዑቕባ ንምሕታት ከምዝተረፉ ጸብጻባት የመልክቱ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ ካፒተን ሃብቶም ዝተባህለ ኣብራሪ ነፋሪት፣ ካብ 2013 ኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ብተወሳኺ፣ ኣብ 2013 ሓደ ኣባል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ካብ ክፍሊ ስታትስቲክስ፣ ኣሮንን ሃብቶምን ብዝተባህሉ ክልተ ኣብረርቲ ንእትምራሕ ነፋሪት ጨውዩ ኣብ ስዑዲ ዑቅባ ከምዝሓተተ ኣይርሳዕን።
ብገዚፍ ወጻኢታትን ሓያሎ ድሌትን ስምዒትን ዜጋታት፣ ድሕሪ ናጽነት ዝቖመ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ከም ኣብ ኩሉ ጽላታት ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ፣ ምኽንያት ዘይብሉ ማእሰርቲ ዜጋታትን ካልእ ናይ ራዕዲ ተግባራትን፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተዳኸመ’ዩ ክመጽእ ጸኒሑ።
==================


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕጊ ናይ ምኽባር ወፍሪ ዝበሎን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ድማ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተኣወጀ ኵናት እዩ ክብል ዝፀውዖን ግጭት ካብ ዝጅመር መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ልዕሊ 60 ማዕልታት ኣቑፂሩ ኣሎ።ብመሰረት ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታትን ካልኦት ዓለምለኸ ትካላትን ብሰንኪ እቲ ኵናት ልዕሊ 60,000 ሰባት ናብ ሱዳን ሃዲሞም በቲ ኵናት ድማ ኣሽሓት ከምዝሞቱ ይግመት።
ኣብ ትግራይ ብዘካይ መቐለን ዝተወሰኑ ከባቢታትን ኣብ መብዛሕቲአን ከተማታት ዳርጋ ኩሉ ዓይነት ዝብሃል መራኸቢ ኣገባብ ተዓፂዩ ይርከብ።
ይኹን እምበር ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ይርከቡ ብዘለው ሓበሬታት ኣብ ህወይትን ንብረትን ከቢድ ዕንወት ከምዝወረደ እዩ ዝግለፅ ዘሎ።
ኣብዚ ኣብ ቨርጂናዮ ከባቢ Woodbridge ዝነብር ዘለኣለም ደበሶም ኣብርሃ ኣብ ከተማ ዓዲግራት ኣርባዕተ ኣባላት ስድርኡ ብወታደራት ኤርትራ ከምዝተቐተሉዎ ይገልፁይ።
‘’ ኣቦይ ደበሶም ኣብርሃ፣ህይወታ ክተድሕን ካብ ከተማ ዛላንበሳዝመፀት ሓቲነይ ለምለም ተክለሃይማኖት፣ ውላዳ መብራህቱ ተስፋይን ሽማ ንግዚኡ ዝረሳዕኹዎ ኣባል ስድራይን ወታደራት ኤርትራ ኣብ እንዳ እምበይትና ፀበል ሕዳር ሚካኤል እናሰተዩ ከለው ኣብ ቅድሚ ዓባየይ ቀቲሎምዎም’’ ይብል።
ኣብ ከተማ መቐለ ምስ ስድርኡ ኣብ ሓዘን ተቐሚጡ ዝረኸብኩዎ ወዲ 25 ዓመት መንእሰይ ክፍለ ዮሃንስ ብርሃነ ዘጋጠሞ ይገልፅ።95 ዓመት ዓመት ዝዕድሚኦም ኣቦጎይተንኡ /ኣቦሓጉኡ/ ወልደገብርኤል ኣረጋ \ወዲ ሓንታ\ ወታደራት ኤርትራ ንኹምርታት እኽልን ሓሰርን እናቃፀሉ ንናይ ጓሎም ከባርዑ ምስ ርኣዩዎም ንምንታይ ድኣ እኽሊ ተቓፅሉ ኢሎም ብምሕታቶም ብጥይት ቀቲሎምዎም ይብል።
ኣብ ደቡብ ሱዳን Danish Refugee Councilኣብ ዝተብሃለ ናይ ዴንማርክ ስደተኛታት ወኪል ብዓል ሙያ ሕጊ ኮይኑ ዝሰርሕ ክብሮም ኣለማ ኣብ ሽረ እናዳስለሰ እትነብር ሕፅይቱ ጓል 22 ዓመት ዛይድ ጎይቱኦም ሰራዊት ኢትዮጵያ ንሽረ ኣብ ዝተቖፃዘሩዎም ግዜ ናብ ገጠር ይሃድሙ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ስቪላት ብጥይት እናተተኮሶም ካብ ዝሞቱ ብዙሓት ሰባት ሓንቲ ምዃና ይገልፅ።
ክልቲኦም ኩሉ ነገር ወዲኦም ኣብ እዚ ወርሒ ጥሪ ንምምርዓው ምዳልው ይገብሩ ከምዝነበሩ ክብሮም ኣካፊሉኒ ኣሎ።ናብታ ከተማ ናይ ኢትዮጵያን ናይ ኤርትራን ወታደራት ም እታዎም ብምግላፅ ካብ መን ዝተተኮሰ ከምዝቐተላ ግን ኣይንፈልጥን ኢሉ።ኣብ ሸራሮ እውን ኣዕርኽቱ ከምዝተቐተሉዎ ሽሞም እናፀርሐ ገሊፁልና ኣሎ።
ወዲ 35 ዓመትን፣ወላዲ ወዲ ክልተ ዓመት ህፃንን ብዓል ሓዳርን ብርሃኑ ታደሰ ኣብ ደቡባዊ ሶባ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ዋርግባ ኣብዝተብሃለ ዞባ ትግራይ ብወታደራት ከምዝተቐለ ዓብይ ሓው ተኽላይ ታደሰ ይዛረብ።
ፋጫጋማ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ናብ ዝርከብ ናይ ፌደራል ማእኸል ምርምር ሕርሻ ስርሑ ምስ ካሎት ክልተ ሰባት ብባጃጅ እናተጉዓዘ እናሃለወ ወታደራት ፌደራል ጠጠው ኣቢሎም ፈሊዮም ናብ ውሽጢ ምሸላ ወሲዶም ፀኒሖም ናብ ቅድሚ እቶም ተሳፈርቲ ወሲዶም ከምዝቐተሉዎ ይገልፅ።
‘’እዚ ሰብ እዚ ዕጡቕ ኣይኮነን፣ኣባል ናይ ዝኾነ ውድብ ኣይኮነን’’ ምስ በለ ካብቶም ሰባት ዝፈለይሉ ምኽኒያት ናይ ትግራይ ባንዴራ ዘለዎ ኽዳርን /ቲሸርት/ ተኸዲኑ ብምንባሩ ክኸውን ይኽእል ይብል።ሬስኡ ኣብቲ ቦታ ን23 ስዓታት ተደርቢዩ ከምዝሓደረ እውን ሓቢሩ።
ናይ ትግራይ ተፀዋዒ ብልፅግና ፓርቲ ኣቶ ነብዩ ስሑል ሚካኤል፣ሓላፊ ቢሮ ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ኣቶ ኣብርሃ ደስታ፣ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣቶ ኣታኽልቲ ሃይለስላሰን ኣዛዚ ሰራዊት ኢትዮጵያ ሰሜን እዚ ሜጀር ጀነራል በላይ ስዩምን ወታደራት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ከምዝርከቡ ብመግስታዊ ተለቪዥን ክልል ትግራይ ኣብ ዝተፈነወ መደብ ኣረጋጊፆም ኣለው።


text:
ስርቅን ክትራንን ኣብ ከተማታት ኤርትራ
አብ ኤርትራ አብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት አዝዩ ሓያል ዝኸነ ስርቅን ክትራንን ምዕማጽ ደቂ አንስትዮን አብዚ እዋን አብ ዝኸፍኣ ደረጃ በጺሑ ይርከብ። ካብተን አዚዩ ስርቅን ክትራንን ዓመጽን ብሰፊሑ ዝርኣየለን ዘለዋ ከተማታት አስመራ፡ ከረን፡ ባጽዕ፤ ዓዲ ቐይሕ፡ መንደፈራ፤ ተሰነይ ባረንቱን ይረከብኦ።
አብዚ ሕጂ እዋን አብ ከተማ ዓዲ ቀይሕ ካብ ድሕሪ ሰዓት ሸውዓተ ናይ ምሸት ምንቅስቓስ አብዘይክኣለሉ ደረጃ ተበጺሑ አሎ። እዚ ድማ ብሰንኪ ክትራንን ስርቅን ዓመጽን ሰባት ገዛውቶም ዓጻጽዮም ኮፍ ክብሉ ተገዲዶም አለው። ክንዮ እዚውን ብለይቲ ድማ ሰረቕቲ ከይኣትውዎም ብስግኣትን ብፍርሕን ይነብሩ አለው። ነዚ አመልኪቱ ብዕለት22.06.2014 አብ ዝተገብረ ህዝባዊ አኺባ ፤ ህዝቢ ንጉዳይ ክትራንን ስርቅን ዓመጽን አመልኪቱ ዘለዎ መረረ አቕሪቡ። ኣብቲ አኺባ ዝነበረ ሓላፊ ፖሊስ አብርሃለይ ሃብቲ (ወዲ ሃብተ) ንሕና እቲ ስርቅን ክትራንን ብሰፊሕ ከምዘሎ ንፈልጥን ንሓለፍትና ድማ ነዚ ጉዳይ የሕሊፍናዮ ኢና። በወገና ግን ሓይሊ ሰብን መሳለጥያን ስለዘየብልና ክንገብሩ ንኽእል ነገር የለን። እቲ አብዛ ከተማ መብራህቲ ብዘይምህላው ድማ ነቲ ጉዳይ ኣሻዲንዎ አሉ ክብል ገሊጹ። እቲ መንግስቲ ዘዕጠቐኩም ብረት ንነብስኹም ንምክልኻል ስለዝኸነ ነብሱኹም ተኽላኸሉ ጥራሕ ኢየ ክብል ዝኽእል። ነቶም ሰረቕቲ ናባና ሒዝኩም እንተምጺኹምልና ግን ብወገና ንሕስያ አይንገድፈሎምን ኢና ኢሉ። እቶም ተሳተፍቲ በቲ ዝተወብሃ መግለጺ ዘይዕግበቶም ገሊጾም። ገለ ተሳተፍቲውን ነቲ ዘሎ ኩነታት ምስቲ አብ ግዜ ደርጊ ዝነበረ ኩነታት ብምንጽጻር አብ ዝኸፍኣ ኩነታት ከምዘለው ብኣብነታት ብምጥቃስ ቁጥዕኦም ገሊጾም። ገለውን እቲ ስርቅን ክትራንን ደቂ አንስትዮ ምዕማጽ በቲ አብቲ ከባቢ ዓሪዱ ዘሎ ሰራዊት ኢዩ ዝፍጸም ዘሎ፤ ካብዚ ከባቢ ዘይተርሑቑልና ክብሉ ተሰሚዖም። እቶም አብቲ ከባቢ ዝርከቡ ሰራዊት እኹል ደሞዝ ስለዘየብሎምን ካብ መንግስቲ ዝወሃብ ደገፍ ንስድራቤቶም ስለዘየብሎም አብ ስርቅን ዓመጽን ኢዮም ተዋፊሮም ዘለው ዝብል ምዕዝምዛም ናይ ህዝቢ አብቲ ከባቢ አሎ። አመሓዳሪ ከተማ ዓዲ ቀይሕ ግን እዚ ትብለዎ ዘለኹም ብመርትዖ አቕርቡልና ክብል ብናህሪ ድሕሪ ምምላሱ ሓደ አቦ ንስኻ እምበር ከምዘየለ ብመርትዖ አቕርበልና ፤ ንሕና ድኣ ከምዘሎ ንሕብረካ አለና በልዎ። አዛዚ ፖሊስ ዝኣክል ሓላፊ ዋላሓደ ክንገብር ኣይንኽእልን ኢና እናበለና ካብዚ ድኣ ደጊም እንታይ ክንጽበ ንኽእል ክብሉ መረርኦም ገሊጾም። ። አዛዚ ፖሊስ ከምዘሎ እናአመነ ንስኻ የለን ትብለና። አንስቲ ከእዋያ ዝሓድራ ዘለዋ እንታይ ኮይነን እየነ ዘየትብል ከብሉ ደርጉሑሉ።
ብተመሳሳሊ ኩነታት አብ ኩሉ ከተማታት ስርቅን ክትራንን ፤ ነቲ ህይወት ተራ ዜጋታት ሓላሊኽዎ ስለ ዘሎ መረረ ህዝቢ አብ ጠርዚ በጺሑ ይርከብ። ስርዓት ኢሳያስ ማሕበራውን ቁጠባውን ህይወት ሃገር አብ ምዝራግን ሰባት ብሰላም መነባብርኦም ከይመርሑ አብ ምግባር ተዋፊሩ አሎ። ካብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ወርሒ ኣቢሉ አብ ከባቢ ከረንን ባረንቱን ዝርከብ ሰራዊት ድሕሪ ሰዓት ሽዱሽተ ካብ ምዓሰከራት ንኸይወጽእ ከምዝተ ኣገደ ዝፍለጥ ኢዩ። እዚ ዝኸነሉ ምኽንያት ድማ ድሕሪ ሓየለ ዱካናት ተሰሪቑ እናሓደረን፡ ስርቂ ኣብታ ከተማ ገኒኑ ምርኣዩን ኢዩ።


text:
Radio Erena: 03 November 2019
ኣብ ከተማታት ኤርትራ ሕጽረት ማይ ኣጋጢሙሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሞያዊ ስልጠና ዝህባ ኮሌጃት እውን ተመሳሳሊ ሽግር ኣጋጢሙወን ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት፣ ብፍላይ ኣብ ኮሌጅ ኦቭ ቢዝነስ ኤን ሶሻል ሳይንስ ዓዲቀይሕ ዝርከቡ መማህራን ሽግር ዝስተ ማይ ኣጋጢሙዎም ካብ ስርሖም ተዓናቒፎም ከምዘለዉ ይገልጹ።
ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ መስመራት ማይ ተዘርጊሑዎ ግቡእ ኣገልግሎት ይህብ እኳ እንተሎ፣ ንምስታይ ግና ጽሬቱ ዝተሓለወ ብዘይምዃኑ፣ እቶም መማህራን መዓልታዊ ክሳብ ፍርቂ ሰዓት ብምጉዓዝ ማይ ብጀሪካናት ይጓርቱ ከምዘለዉ ይግለጽ።
እዚ ጸገም ዝስተ ማይ ኣብ ተመሃሮ እውን ሽግር ፈጢሩ እኳ እንተሎ፣ ምስ ሕጽረት ምንቅስቓስ፣ እቶም ተመሃሮ ጥዕናኡ ዘይተሓለወ ኣብቲ ቀጽሪ ካብ ዝርከብ ማይ ቡምባ እዮም ዝጥቀሙ ዘለዉ።
ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽ ይቃለስ ኣለኹ ዝብል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኮሌጃት ንዝርከቡ ተመሃሮ እኳ ጽሩይ ማይ ክቕርብ ኣይከኣለን ክብሉ ተመሃሮ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ መረረኦም ብዓውታ የስምዑ ከምዘለዉ እዩ ዝንገር።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ወነንቲ ቦጣት ብኣልማማ ተፍትሽ ከምዝተኻየደሎም ዝበጽሓና ሓበሬታ ገሊጹ። ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ተፍትሽ፣ ገለ ወነንቲ ቦጣት ነቲ ማይ ዘዕቁር ክፋል መካዪዶም ብምኽፋል ማይ ብኮንትሮባንድ ክነግዱ ጀሚሮም ብዝብል ጥርጣረ ምዃኑ ብውሽጢ-ውሽጢ ክውረይ ከምዝቐነየ ይግለጽ።
===================


text:
ሄላሪ ሮድሃም ክሊንተን ናይ ፈለማ ጓለንስተይቲ ንሓደ ዝዓበየ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኣመሪካ መሪሐን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ፕረዚደንት ኣመሪካ ክቐርባ ንዝተረቑሐኦ ሕጹይነት ሰልፊ ደሞክራት ተቐቢለንኦ።
እዘን 68 ዝዕድመአን በዓልቲ ቤት ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ቢል ክሊንተን: ድሕሪ ናይ ሽዱስተ ወርሕን ሾሞንተ መዓልትን ጉዕዞ: ኣብ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ነቲ ሕጹይነተን ተቐቢለን ኣብ ዘስምዐኦ መደረ: " ኣመሪካውያን ብሓባር ኮይና ኢና ንሕይል" ክብላ ብተደጋጋሚ ኣተሓሳሲበን።
ንሰን: መቐናቕንተን ሕጹይ ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ዶናልድ ትራምፕ: ኣብ ቅድሚ ኣመሪካውያን ፍርሂ ብምዝራእ: "ኣመሪካ ከምእንደገና ዓባይ ንግበራ " ንዝብል ጭርሖኦም ብትሪ ነቒፈን። "ንመጻኢ ክንፈርሖን ንሓድሕድና ክንፈራራሕን ይደልየናሎ" ክብላ ድማ ንዋዕለኛታት ኣሰሚዐን።
ድሕሪ 84 ዓመታት ንድሕሪቲ ተመሊሰን: ንኣዝያ ህብብቲ ጥቕሲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ፍራንክሊን ሩዝቨልት "እታ እንኮ ክንፈርሓ ዝግብኣና ንባዕላ ፍርሒያ" ትብል ጥቕሲ ንዋዕለኛታት ብምጥቃስ: መቐናቕንተን ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካውያን ፍርሂ ብምዝራእ: ኣብቲ ዝቕጽል 102 መዓልታት ጥራይ ተሪፍዎ ዘሎ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ክዕወቱ ይፍትኑ ምህላዎም ነቒፈን።
ሄላሪ ክሊንተን ኣብ መደረአን፤ ኣብ ዋዕላ ሪፖብሊካውያን " ንሽግር ኣመሪካ ኣነ ጥራየ ክፈትሖ ዝኽእል" ንዝበሉ ዶናልድ ትራምፕ ቃል ብቓል ብምጥቃስ፥ " እቶም ስራዊትናኸ? እቶም ኣባላት ፖሊስ ከ? እቶም ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ኸ? ሓካይምና: ኣለይቲ ሕሙማትና: መማህራና: ኣውፈርትና: ምእንቲ ውሕስነትና ደቀን ዘሰውኣ ኣደታትና ኸ ናበይ ምስከዱዮም " ክብላ ከቢድ ወቐሳ ኣብ ልዕሊ ትራምፕ ኣቕሪበን።
ንሰን፤ ዶናልድ ትራምፕንዝመባጽዕዎ ዘለው መብጽዓ ከሰኒ ዝኽእል ዛጊት ዝኾነ ጭቡጥ መረዳእታ ኣየቕረቡን ድማ ኢለን።
ኣብቲ ኣርእስቲ ድሕሪ ኣርእስቲ ጉዳይ ድሕሪ ጉዳይ እናልዓላ ዘቕረብኦ ዝርዝራዊ ሓበሬታ: ሄላሪ ክሊንተን ኣብ ከም ማሕበራዊ ውሕስነት፥ ማዕረ ክፍሊት ደቂኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ሸቃሎ ምቅላል ዕዳ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ዝኣመሰሉ ኣከራኸርቲ ጉዳያት ዘለወን ኣማራጺ መፍትሒ ብምቕራብ ካልኦት ኣብ ደንበአን ክጽንበሩ ጸዊዐን።
ሄላሪ ክሊንተን: ንቐንዲ ተቐናቓኒአን ካብ ሰልፊ ደሞክራት ዝነበረ በርኒ ሳንደርስን ደገፍቱን ኣብ ዝምልከት " ኣብ ቁጠባን ማሕበራዊ ፍትሕን ንዘቐመጥኩሞ ጉዳያት ሰሚዐዮ ኣለኹ" ኢለን። " ጉዳይኩም ጉዳይና'ዩ " ድማ ኢለን። ኣብ ትግባረኡ ተጊሀን ከምዝሰርሓ ብተወሳኺ ገሊጸን።
ፕረዚደንት ኮይነን እንተተመሪጸን: ሄላሪ ክሊንተን: ኣብ ቀዳሞት 100 መዓልታት ናይ ስራሕ ግዜአን ብዛዕባ ክዓምኦ ዝወጠና ጉዳያትውን ብተወሳኺ ንዋዕለኛታት ኣፍሊጠን።


text:
Radio Erena: 17 July 2017
መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት፥ ሰሜን ኣሜሪካ፥ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን፣ መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ቤተክርስትያን ኤርትራ፣ ንዕርቂ፣ ሰላምን ድሕነትን ቤት ክርስትያን ኣመልኪቱ ዝሃቦ መግለጺ ከምዝድግፍ ኣፍሊጡ።
መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት፥ ኣብ መርበብ ሓበሬታኡ ተዋህዶ ዶት ኦርግ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፣ ብዕለት 11 ሓምለ 2017 ዝወጸ መግለጺ መንበረ ፓትርያርክ ኤርትራ፥ ንዕርቂ፥ ንሰላምን ድኅነትን ቤተ ክርስቲያን ኣንፈት ዝህብ ጽቡቕ ጅማሮ ምዃኑ ብምእማን፥ እቲ ጅማሮ፥ ኣዝዩ ከም ዘሕጎሶን ንሓቀኛ ዕርቅን ሓድነትን ቤተ ክርስቲያን ከም ብመትከል ከምዝድግፍ ብምርግጋጽ ሓጎሱ ገሊጹ።
እንተኾነ፥ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ክሳብ ሕጂ ዝኾነ ብቃሎም ይኹን ብጽሑፍ ዝገለጽዎ ነገር ስለዘየለ፥ ኣብ ስልጣን ፓትርያርክነቶም ኮይኖምቃሎም ክህቡ፥ ዝተነብረ ውግዘት ከልዕሉ፥ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ተጽዕኖ ሓዋርያዊ ስልጣን መንበሮም ተረኪቦም ንቤተ ክርስቲያንን ምእመናን ብሓርነት ክጓስዩ እቲ መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት ጸዊዑ።
ምእንቲ ሰላምን ሓድነትን ቤተ ክርስቲያን ከይሰልከዩ ዝጸዓሩ ገዳማውያን ኣቦታት፥ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን፥ ብሓፈሻ ምእመናን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ንዕርቅን ሰላምን ዝገበርዎ ጻዕሪ ብምምጓስ፥ ዝተጀመረ ዕርቂ ኣብ ፍጻሜ ክበጽሕ ጸሎትን ጻዕርን ክቕጽል ተላብዩ።
መንበረ ጵጵስና ኣህጉረ ስብከታት፥ ቃል ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ምስ ሰምዐ ንህዝቢ ምሉእ መግለጺ ክህብ ምዃኑ’ውን ሓቢሩ።
ኣብ ኣስመራ ዝመደበሩ መንበረ ፓትርያርክ ኤርትራ፣ ኣብ ዝዘርግሖ ወግዓዊ መግለጺ፣ በብምዕራፍ ንነዊሕ እዋን፣ ብመንገዲ ስምረት ገዳማትን ጉባኤ ሊቃውንትን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ክጸዓረሉ ዝጸንሐ ጉዳይ ሳልሳልይ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ብ11 ሓምለ፣ ኣቡነ እንጠንዮንስን ተወከልቲ ስምረት ገዳማትን ጉባኤ ሊቃውንቲን ኣብ ዝተረኽብሉ ጉባኤ ሲነዶስ ብዕርቂ ብሰላም ከምዝተፈጸመ’ዩ ዝገልጽ።
ቅዱስ ሲኖዶስ እታ ቤት ክርስትያን ዓሚ፣ኣብ 8 ነሓሰ 2016 ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ድሕሪ ዝተገብረ ነዊሕ ዝርርብን ዓሚቕ ዘተን ባዕሎም ኣቡነ እንጠንዮስ፣ ነቲ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ፓትርያርክ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ዝፈጸምዎን ምኽንያት መውረዲኦም ዝኾነን ጌጋታት ሓደ ብሓደ ብምጥቃስ፣ “እዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ዝገብርክዎ ጌጋ ምዃኑ እናገለጽኩ ንቅድስቲ ቤተ ክርስትያንን ንቅዱስ ሲኖዶስን ብልቢ ይቕሬታ ይሓትት፣” ብምባል ብቃልን ብጽሑፍን መረጋገጺ ንኹሎም ዝምልከቶም ኣካላት ከፍልጡ እንከለዉ፣ “ብፍቕርን ስኒትን ሓቢረ ክጓዓዝ ፈትየ ብምሉእ ልበይን ድሌተይን ይቕሬታ ዝሓተሉ ዘለኹ ምዃነይ ደጊመ ብዝተለምደ ክታመይ አረጋግጽ፣” ብምባል ሓቀኛ ኣባታዊ ተግባር ፈጺሞም ክብል ምግላጹ ይዝከር።
ኣቡነ እንጠንዮን፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብቓሎም ይኹን ብጽሑፍ ዝሃብዎ መግለጺ የለን።
ንኣስታት 10 ዓመታት ኣብ ማሕዩር ዝጸንሑ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ፣ ብዛዕባ’ዚ ብመንበረ ፓትርያርክን ቅዱስ ሲኖዶስን ዝተዋህበ መግለጺ ይኹን ብዛዕባ ናብ መንፈሳዊ ስልጣን ምምላሶም ብዝምልከት ዛጊት ዝሃብዎ ወግዓዊ መግለጺ’ውን የለን።
ድሕሪ ምእሳር ኣቡነ እንጠንዮስ፣ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ድሕነት፣ ክፍሊ ሃማኖታዊ ጉዳይ ክትመሓደር ዝጸንሐት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን፣ ብሰንኪ እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ክልተ ተገሚዓ ከምዘላ ዝፍለጥ’ዩ።
እቶም ሓደ ወገን፣ ነቲ ብህግደፍ ዝድገፍን ብሃገራዊ ድሕነት፣ ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ዝእለን ጉጅለ ጳጳሳት ክድግፉ እንከለዉ፣ እቶም ካልኦት ከኣ ብዘይሕግን ስርዓትን ቤተ ክርስትያን ካብ መንፈሳዊ መንበሮም ተኣልዮምኣብ ማእሰርቲ ንዝርከቡ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ናብ መንፈሳዊ ስልጣኖም ተመሊሶም፣ ቤት ክርስትያን ብዘይምትእትታው ህግደፍ ክትምራሕ ዝጽውዑ’ዮም።
==========================


text:
የእሙሮና/ሓንጎልና እቲ ናይ በሓቂ ምስሉ ከፊትካ ምስ እትሪኦ ዝምስጥ መልክዕ የብሉን። ካብ መትኒ ዋህዮታት ዝቆመ ድማ እዩ። ክብደት የእሙሮ ናይ ሓደ እኩል ሰብ ክሳብ 1,5 ኪ.ግ ክኸውን ይኽእል። ኣስታት 3% ናይ ሙሉእ ኣካልና ክብደት ድማ ሓቘፉ ይርኸብ። የእሙሮና ካብቲ ንበልዖ መግቢ፡ ኣብ መዓልቲ ኣስታት 140 ግራም (Eng. Glucose )ግሉኮውዝ ዝተባህለ ዓይነት ሽኮር ይውድእ።ተወሳኪ ድማ ኦክስጅን ኣዝዩ የድልዮ።
የእሙሮና ቀዳማይ ካብቶም ክትርድኦም ኣሸገርቲ ዝኾኑ ፍጥረታት እዩ። ይኹንበር ብብዙሓት ጸሓፍቲ ፡ፍላስፋታት፡ተመራመርቲ ወ.ዘ.ተ መስርሕን፡ኣፈጣጥራን የእሙሮ ንምርዳእ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዓቢ ጻዕሪ ተኻይዱ እዩ። እቶም ቀንዲ መበገሲ ሕቶታት ድማ ነዚ ዝስዕብ ይመስሉ “ኔሮም”፦
የእሙሮና ብኸመይ እዩ ናይ ሕሉፍ ተመኩሮታት፡ሓቤሬታ፡ሓቘና ዝኽዝን፧
መስርሕ ምዝካር ናይ ኣብ ሕሉፍ ዝተኸዘነ፡ ተመኩሮታት፡ሓቤሬታ፡ሃቐና ከ እንታይ ይመስል፧
የእምሮና ስለምንታይ ይርስዕ፧
የእምሮና ብኸመይ እዩ ነቶም ኣካላዊ መስርሓት ዘካይዶም/ዝቆጻጸሮም፧ እዚ ማለት ምሕቃቅ መግቢ፡ምስትንፋስ፡ህርመት ልቢ ወ.ዘ.ተ!
ካብዝን ነዚ ብዝመስል ሕቶታትን ተደሪኾም እምበኣር፡ ብዙሓት ምስጢር የእምሮ ንምቅላዕ ጽዒሮም እዮም።
የእምሮና ብኤለክትሪካዊ መገዲ እዩ፡ ሓቤሬታ ዘመሓላልፍ። እቲ ብ (Eng. nerve system) ዝተሰምየ ክፋል የእምሮና ካብ ንዩውሮን ዝተሰምዩ ዋህዮታት ዝቆመ እዩ። እቶም ንዩውሮን ዝተሰምዩ ዋህዮታት ብከሚካላውን ኤለክትሪካውን መንገዲ እዮም ሓበሬታ ዘሕልፉን ነንሕድሕዶም ዝተሓላለፉን። ናይቲ ኣብ የእምሮ ዝካየድ ኤሌክትሪካዊ መልአኽቲ ድማ ብምዕቡላት መሳሪሒታት ክንዕዘቦ ንኽእል።
ኣብነት-መስርሕ የእምሮ ከምዚ ጌርካ ከም ዝርአ ክግበር ይከኣል
MRI-ዝተሰምየት መሳርሒት ወይ Computed tomography ዝተባሉ መሳሪሕታት መስርሕ የእምሮ ኣብ ምምማር ይሕግዙ
Camillo Golgi ዝተባህለ ኢታላዊ ተመራማሪ በቲ ኣብ 19 ክፍለ-ዘመን ዘካየዶ መርመራ ሓደ ካብቶም ቀዳሞት፡ ተመራመርቲ ናይ ኣእምሮ ክኸውን ኣብቂዕዎ እዩ።ነቶም መልአኽቲ ተሰኪሞም ዝኸዱ ዋህዮታት ሕብሮም ብምቅያር ካብ መጀመርያ ጉዕዘኦም ክሳብ መወዳእታ ክከታተሎ ክኢሉ።
Santiago Ramón y Cajal ዝተሰምየ ስጳኛዊ ውን ነቲ ናቱ መርመራታት ከም ዝቐጸሎ ይፍለጥ። ኣብ ምቅጻሉ ከም ዘለለዮ ድማ ኩሎም መትንታት የእምሮ፡ ብዘይ ገለ ነገር ኣብ መንጎኦም “direct” ዘይተራኸቡ ምዃኖም እዩ። ኣብ መንጎ ክልተ መትንታት የእምሮ ኩሉ ግዜ መንጎኛ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ብ (Eng. synapse)(ሳይናፕስ) ተባሂሎም ይጽውዑ።እዚ ኣብ ግዜ ሓቤሬታ ምቅባል ወይ ምስዳድ ናይ መትኒ ዓቢ ተራ ይጻወት። ምስሊ ሓደ ዋህዮ ናይ መትኒ ነዚ ዝስዕም ይመስል።
ከምዚ ዓነት ምስሊ ዘለዎም ናይ መትኒ ዋህዮታት ኣስታት 100 ቢልየን ምብዘሖም ኣብ የእምሮ ሓደ ሰብ ከም ዝርከቡ ይእመን። ንየእምሮ ሰብ መስተንክር ዝገብሮ 1ይ ዘለዎ ክእለት ናይ ምምሃር እዩ።
ሓድሽ ነገር ምስ እንመሃር እት መስርሕ ኣብቲ (Eng. synapse)(ሳይናፕስ) “ላዕለዋይ ስእሊ ረአ! ላ.ስ.ረአ” ዝተሰምዩ ክፋል ናይቶም ዋህዮታት እዩ ዝካየድ።(ሳይናፕስ) ኤለክትሪካዊ -ምልክት ካብ ሓደ ናይ መትኒ ዋህዩ ናብ ካልእ ዝመሓላለፈሉ ቦታ እዩ። እቲ መስርሕ (Eng. synaptic plasticity) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሓድሽ ኣብ ንመሃረሉ ግዜ ናይ መትንና ዋህዮታት ወትሩ ኣብ መጨረሽታ (ሳይናፕስ) ዝተሰከሙ ጨናፍር የውጽኡ፡ብኸምዚ ድማ ነቲ ዝተመሃርናዩ ሓቤሬታ ይኽዝንዎ። ጠቅላላ ድማ ኣብ 3 ዝኽፈሉ ዓይነታት/መስርሓት ምምሃር ኣለዉ።
Ultrashort-term memory-ኣመና ሓጺር ዕምሪ ዘለዎ ሓቤሬታ
Short-term memory-ሓጺር ዕምሪ ዘለዎ ሓቤሬታ
Long-term memory-ነዊሕ ዝጸንሕ ዕምሪ ዘለዎ ሓቤሬታ
1ይ ደረጃ ምዝካር
እዞም 3 ደርጃታት ናይ ምዝካር ክእለት፡ መዓልታዊ እዮም ዝገጥሙና። መጀመርያ በቶም 5
ህዋይሳት-ስምዒትና ሓቤሬታ ናብ የእምሮ ይኣቱ፡ ኣብቲ ዝመጽእ ክልተ ደረጃታት ድማ እቲ ሓቤሬታ ወይ ይርሳዕ፡ ይዝከር/ዳግማይ ይልለ። የእምሮና እዚ ዓይነት ክእለት እንተ ዘይህልዎ ሓደ ግዜ ዝርአናዮም/ንፈልጦም ነገራት፡ሰባት፡እንስሳታት ወ.ዘ.ተ እና ክንሪኦም ከም ዘይንፈልጦም ምኾኑና። እዚ ደረጃ እዚ ክሳብ 20 ሰከንድ ክወስድ ይኽእል፡ እቶም ብስምዒት ህዋስ ናብ የእምሮ ዝኣተዉ ሓቤሬታታት ኣብ ውሽጢ 20 ሰከንድታት ኣቅልቦና ምስ ዝረኽቡ ወይ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተዘኩሮታት ምስ ዘየለዓዕሉ፡ይርስዑ እዮም። በዚ መገዲ እዚ ድማ እቲ ዘየድሌኛ ሓቤረታ እና ተጻርየ ዘድሌና ጥራይ ክንዝክር ንኽእል። እዚ እንታይ ማለት እዩ፧ ኣብ ግዜ ምምራሕ ሞገዓዝያታት፡ ወይ ሓደጋ ንኣብነት ነቲ ብጎድንኻ ዘሎ ኩሉ ብምርሳዕ ኣብቲ ዘጋጥም ዘሎ ህሞት ኢኻ ተተኩር፡ ስለዚ እቲ ቀዳማይ ደረጃ እምበኣር ምንፋይ ሓቤሬታ ብኣገዳስነቱን ንህቦ-ኣቅልቦን እዩ።
2ይ ደረጃ ምዝካር
ኣብቲ ካልኣይ ደረጃ ድማ እቲ ካብ 1ይ ደረጃ ዝመጸ ኣቅልቦ ዝሃብናዩ ፡ዝነበረና ተዘክሮ ዘለዓዕል ሓቤሬታ ንንንውሕ ዝበለ ግዜ (ንሰዓታት) ተኸዚኑ ክጸንሕ ይኽእል። እቲ ካልኣይ ደረጃ እምበኣር ሓቤሬታ ምቅባልን ምስ ኣከባቢና ኣብ ምርድዳእን ይሕግዘና።
3ይ ደረጃ ምዝካር
እቲ 3ይ ደረጃ ድማ ብተደጋጋሚ ዝተመሃርናዮም ሓቤሬታታት፡ፍጻሜታት፡ክእለታት ወ.ዘ.ተ ይኽዝን። 3ይ ደረጃ ናይ ምዝካር ክእለት እቲ ዝዓበየ ምዃኑ ይእመን። ሓንሳብ ዝተመሃርናዮም ብዘይ ምሕሳብ ክንገብሮም ንኽእል ነገራት ቦተኦም ኣብ 3ይ ደረጃ እዩ። ንኣብነት ሳይክል ምዝዋር፡ ምሕንባስ ፡መሳርያ ሙዚቃ ምጽዋት ወ.ዘ.ተ ኩሉ ሓንሳብ ብጻዕሪ ምስተመሃርናዮም ኣብቲ 3ይ ደረጃ ስለ ዝመጹ ዳግማይ ምምሃሮም ኣየድልን።ስለዚ ሳላ እቲ 3 ደርጃ ናይ ምዝካር ክእለት፡ ሳይክል ምዝዋር፡ ምሕንባስ ፡መሳርያ ሙዚቃ ምጽዋት ወ.ዘ.ተ ሓንሳብ ዝተማህርዎም ሰባት ኣብ ዝመጽእ ከመይ ከም ዝግበር ከይሓሰቡ እዮም ነቲ ነገር ዝገብርዎ።


text:
ሰንበት ዘገብርኄር – መጋቢት – 18.2018
ማቴ. 25፡ 14-30
- ኣስተንትኖ
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ማቴዎስ ምስላ ብዛዕባ መክሊት የዘንትወልና። እዚ ምሰላ እዚ አብ መንጎ ክልተ ምሰላታት ንረኽቦ። እቲ ሓደ 25፡1-13 ዘሎ “እታ ወዲ ሰብ ዚመጻላ መዓልትን ሰዓትን ኣይትፈልጥዋን ኢኹም እሞ ንቕሑ” እናበለ ብዛዕባ ዓሰርተ ደናግል ማለት ብዛዕባ ንመንግስተ ኣምላኽ ነቒሕና ክንጽበያ ከምዘለና ክምህር ከሎ።’ ካብ ፍቕዲ 31-46 ዘሎ ኸኣ ብዛዕባ መወዳእታ ፍርዲ የዘንቱ። ኣብዚ ከኣ ንመንግስተ ሰማይ ንምውራስ ’’ እቲ ንሓደ ኻብዞም ዝነኣሱ ኣኅዋተይ ዝገበርክምዎ፡ ንዓይ ከም ዝገበርኩምዎ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ” ንነአሽቱ አኅዋት ምቕባል ከምዘድሊ” የዘንቱ:፡25.31-46
ኣብዚ ናይ ሎሚ ቃል ኣምላኽ ከኣ ክፋል ናይ ምዕራፍ 25፡ 14–30 ዘሎ ብዛዕባ መክሊት – መንግስተ ኣምላኽ ኣብ ሕይወትና ጉዑዞና ብከመይ ክትዓቢ ከምእትኽእል ይምህረና። ብዛዕባ እቲ ካብ እግዚኣብሔር እንቕበሎ ሕያባት፡ ጸጋታት ይዛረብ። ነፍሲ ወከፍና ሕያብ ከምዘለዎ ይዛረብ። ኣይሁዳውያን ፈሪሳውያን ንእግዚኣብሔር ከም ሓደ ሕሱም ጨካን ፈራዳይ – ብተግባራትና – ሕጊ ብምሕላው ጥራይ ዝፈርደና ምህረት ዘይብሉ ጌሮም ይሓስቡን ይምህሩን ነበሩ። ኣብ መንጎ ሰባት ፍርሂ ይዘርኡ ነበሩ፡ ንኸይ ዓብዩ ከኣ መኸላእታ ይኾኑዎም ነበሩ። ካብዚ ንምውጻእ እምበኣር መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ምሰላ ገሩ እቲ ሓቀኛ መገዲ መንግስተሰማይ አየናይ ምኽኑ ብምሰላ ይምህሮም።
ክርስቶስ ናይ ሓደ ሰብ ታሪኽ የዘንቱ። ቅድሚ ምጋሹ ንአገልገልቱ ከከም ዓቅሞም መክሊት ንሓደ ፭.፪.፩, ሂቡዎም ከአ አርሒቑ ይገይሽ። እዚ እንታይ ማለት ኢዩ እግዚአብሔር አምላኽና ንነፍሲ ወከፍና ከከም ዓቅምና ጸጋታቱ፤ ሕያባቱ፤ ሂቡና ኢዩ። በዚ ህያባት እዚ ኸአ ሓላፍነት የሰክመና ። እዚ ጸጋታት እዚ ወይ ሕያባት፦ ጥዕና፡ ፍልጠት ኽኸውን ይኽእል፡ ሃብቲ ክኸውን ይኽእል ወዘተ። እዚ ክህበና ከሎ አብ መጨርሻ በዚ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ክንቀርብ ኢና።
እቲ ሓሙሽተ መክሊት ወይ ህያባት ዝተቐበለ ብኡብኡ ኸይዱ ነገደሉ። ካሊእ ኃሙሽተ መክሊት ድማ ረብሐ። ከምኡ ድማ እቲ በዓል ክልተ ኻልእ ክልተ ረብሐ። እቲ ሓንቲ መክሊት ዝተቀበለ ግና ከይዱ፥ ምድሪ ኩዒቱ ወርቂ ጎይታኡ ሓብአ። 25፡16-18 ከምቲ አቀዲምና ዝበልናዮ ነፍሲ ወከፍና፤ ከም ማሕበር፤ ቤተክርስቲያን ቁምስና፡ ስድራ ካብ እቲ ልዑል አምላኽና ሕያባት አምላኽ ተቐቢልና ኢና፡ ግና ነዚ ሕያብ እዚ ኩሉና ከምቲ ዝግባእ ተቐቢልና ንምልስ ማለት አይኮነን። ብዙሓት ነቲ ዝተቐበልናዮ ሕያባትን ጸጋታትን ተቀቢልና እንቐብሮ እንነጽጎ ክንህሉ ንኽእል ኢና። ድኅሪ ነዊሕ እዋን እምበአር ኢቲ ጎይታ ምስቶም አገልገልቱ ክጸባጸብ ጀመረ። እቲ በዓል ኃሙሽተ መክሊት “ጎይታይ ኃሙሽተ መክሊት ሂብካኒ፥ እንሆ ድማ ካሊእ ኃሙሽተ መክሊት ረባሕኩ፥” ኣታ ሕያዋይን እሙንን ኣገልጋሊ! ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ ኣብ ልዕሊ ብዙሕ ክሸመካ እየ፥ ናብ ሓጎስ ጎይታኻ እቶ” እናበለ ናይ ሓጎስ ደስታ ቃል የስምዖ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን እግዚአብሔር ሕያባቱ ጸጋታቱ ክህበና ከሎ ነ አገልግሎት አሕዋት ኢዩ ዝህበና። ስለዚ ህያባትና አብ አገልግሎት አኃዋትና ክነወእሎ ሎሚ ክርስቶስ ጎይታና ይ ዕድመና። ከምቲ አቀዲማን ዝሰማዕናዮ እቶም በ ዓል ፭ ፪ ምክሊት ነቲ ዝተዋህቦም ህያባት አብ አገልግሎቶ አኅዋት ዝለዘው ዓልዎ፡ በቲ ዝተዋህቦም ጸጋ አምላኽ ፍረ ዝለዝፈረዮ እግዚአብሄር ከአ ዓስቢ መንግስተ ሰማይ ክህቦም ንርኢ። ኣታ ሕያዋይን እሙንን ኣገልጋሊ! ብውሑድ ተኣሚንካ ኢኻ እሞ ኣብ ልዕሊ ብዙሕ ክሸመካ እየ፥ ናብ ሓጎስ ጎይታኻ እቶ” እቲ በዓል ሓደ ምክሊት ግና ነታ ዝተዋህበቶ ምክሊት፡ ኣብ ምድሪ ሓብኣ- ይብለና ቃል አምላኽ። “ ጎይታይ! ዘይ ዘራ እካዮ እት ዓጽድ፥ ዘይዘራ እካዮውን እት እክብ ጨካን ሰብአይ ምኻንካ እፈልጠካ ኢየ« ዝለዚ ፈሪሀ ኸድኩ፥ ነቲ ምክሊትካ ድማ አብ ምድሪ ሓባእክዎ” አብ ገዛእ ርእሱ ይዕጾ፡ ካብ እግዚአብሔር ይርሕቕ፡ ብዛዕባ ካልኦት ክግደስ አይርከብን። ከም ሓደ ነጻ ዝኾነ አማናይ ክዓቢ የጸግሞ። እዚ ዓይነት አተሓሳስባ ወይ ስእሊ አብ ብእግዚአብሔር እንተለና ካብ እግዚአብሔር ንርሕቅ፡ ማሕበራትና ሕውነትና ይደክም። እቶም አብዚ ቃል ወንጌል ሰናይ ነገራት በቲ ህያባት አምላኽ ተሰኒና ክንፍጽሞም ሎሚ ዝ ዕድመና ዘሎ ቃላ አምላኽ እምበአር፡ ፍቕሪ፡ አገልግሎት – ምምቃል ኢያቶም። እዚ ኢዩ ኢቲ ኩሉ ቤተክርስቲያን ማሕበራትና ነፍሲ ወከፍና ብእመነት ከም እነዓቢ ዝገብረና። ሕላዌ አምላኽ አብ መንጎና ዝረጋገጽውን በዚ መንገዲ ጥራይ ኢዩ። አብ ገዛእ ርእሱ ዝዕጾ፡ እቲ ነቲ ናይ እግዚብሔር ህያባት ተቐቢሉ ብፍቕሪ አብ አገልግሎት አሕዋት ዘውዕሎ ግና እግዚአብሔር ብጸጋታቱ ይሽልሞ፤ ንመንግስተ ሰማይ ብቁዕ ይገብሮ። እቲ ነቲ ዝተዋህቦ ጸጋታት አብ ሕይወቱ አብ አገልግሎት አሕዋት ዘየውዕሎ፡ ግና ከምቲ በዓል ሓደ ምክሊት አብ ቅድሚ እግዚአብሔር አምላኽና ከም ሓደ ሓካይ አገልጋሊ ተቖጺሩ ከምቲ ናይ ሎሚ ወንጌል ዝብለና “ ናብ ፍጹም ጸልማት ይድርበ። ካብዚ ተበጊስና እምበኣር ነቲ ኩሉ እግዚኣብሔር ዝሃበና ጸጋታት ሕያባት ኣብ ኣገልግሎት ኣሕዋት ክነውዕሎ እግዚ ኣብሔር ይሓግዘና። ኣሜን!


text:
Radio Erena : 01 April 2015
እስራኤል፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ብግዴታ ናብ ዓዶም ክትመልስ ከምእትኽእል ማዕከን ዜና ሃረጽ ገሊጹ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ብመሰረት እዚ ሓድሽ ፖሊሲ ኢሚግሬሽን፣ ነቶም ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ሱዳናውያንን ብዘይድሌቶም ነናብ ሃገሮም ንምጥራዝ ከምዝክእል’ዩ ዘመልክቲ እቲ ጸብጻብ ናይቲ ማዕከን ዜና።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት፣ መንግስቲ እስራኤል ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዘይህቦም ኣብ ርእሲ ምርግጋጽ በንጻሩ ብድሌቶም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ወይ ድማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎኑን ዝኾነ መሰል ድማ ከይረኹብን ክኽልክሎም’ዩ ጸኒሑ።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክኽተሎ ብዝጸንሐ ኣካይዳ፣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሖሎት ካብ ምድጓንን ብዘይ ዝኾነ መሰል ካብ ምጽናሕን ኣማኢት ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ነናብ ሃግሮም ክምለሱ ክውስኑ እንከለዉ፣ ካልኦት ኣማኢት ኤርትራውያን ግና ናብ ኢትዮጵያ፣ ሩዋንዳን ኡጋንዳን’ዮም ክምለሱ መሪጾም።
እቲ መንግስቲ፣ ስደተኛታት ብድሌቶም ነናብ ዓዶም ክምለሱ ዝብል ጎስጓስን ጻዕርን ክዕወት ከምዘይክኣለ ድሕሪ ምዕዛብ’ዩ ሓድሽ ፖሊሲ ብምሕንጻጽ ብግዴታ ነናብ ዓዶም ንምጥራዝ ዝውጥን ዘሎ።
ብመሰረት እዚ ካብ ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ትማሊ ዝወጸ ሓበሬታ ዝኾነ ኣብ ከተማታት እስራኤልን ወይ ድማ ሖሎት ዝርከብ ስደተኛት፣ ናይ ዕቁባ መሕተቲ ፎርም ዘረከበን ፣ ኣብ መስርሕ ምርካብ ዘሎን ዘቕረቦ ጉዳይ ወይ ጥርዓን ተቀባልነት ዝረኸበን ክሳብ ዘይተነጸገን እዚ ናይ ምስጓግ መደብ ከምዘይምልከቶ’ውን ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ነቲ ኩነታት ዝከታተሉ ኤርትራውያን ይሕብሩ።
እንተኾነ እዚ ሓድሽ ውሳኔ ንኣሽሓት ኤርትራውያን ክጸሉ ምዃኑ’ውን የረድኡ።
መንግስቲ ኤርትራ’ውን ግዴታ ተጠሪዞም ንዝመጽዎ ዜጋታቱ ክቕበል ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ኣብ እስራኤል ብዝርከብ ኣምባሳደሩ ምግላጹ ይዝከር።
ኣብ እስራኤል ኣብዚ እዋን’ዚ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም 42 ሽሕ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ኣለዉ።
2 ሽሕ ካብዚኣቶም ድማ ኣብቲ ኣብ ምድረ በዳ ነገቭ ዝተደኮነ ቤት ማእሰርቲ ሖልት’ዮም ዝርከቡ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሚኒስትሪ ውስጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ድማ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 5803 ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ካብ ብፍቓዶም ካብ እስራኤል ክወጹ እንከለዉ፣ እቶም 1093 ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ዝኸዱ’ዮም።
ሕጊ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፣ ዝኾነ ሓታቲ ዑቕባ ጉዳዩ ከይተጻረየ ናብ ሃገሩ ክምለስ ዝፈቕድ እኳ እንተዘይኮነ፣ እስራኤል ግና ናብታ ሃገር ንዝኣተዉ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ከም ሓተቲ ዑቕባ ከምዘይትፈልጦም’ያ ትገልጽ።
==================================


text:
Radio Erena: 27 May 2020
ኣብ ኡጋንዳ፣ ከተማ ካምፓላ፣ ከም ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ዓለም፣ ንኣንፍንጫ ኣፍን ብማስክ ምሽፋን ዝውቱር ተርእዮ’ዩ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብታ ከተማ፣ ምስ ኮረና ቫይረስን ማስክን ተተሓሒ ገበን ከምዝተፈጸም ፖሊስ ኣፍሊጡ።
ዛጊት መንነቶም ዘይተፈልጡ፣ ማስክ ዝተሸፈኑ ኣርባዕተ ሰባት፣ ንሰለስተ ሰራሕተኛታት ትካል ሸርፍን ሓዋላን ተኸታቲሎም፣ ኣስታት 300 ሚልዮን ባጤራ እታ ሃገር ወይ ድማ ኣስታት 80 ሽሕ ዶላር ዘሪፎሞም።
እቶም ኣካያዲ ስራሕ ምክትሉን ተሓዚ ገንዘብን ዝኾኑ ሰለስተ ሰራሕተኛታት ኣማል ናይ ዝተባህለ ትካል ሸርፊን ሓዋልን፣ ካብ ቤት ጽሕፈቱ ወጺኦም ካን ናብን ባንክታት ተመላሊሶም ኣስታት 300 ሚልዮን ሺሊግን ዝግመት ጥረ ገንዘብ ብሳንጣ ሒዞም ናብ መኪና እናኣተዉ፣ ክከታተልዎም ዝጸንሑ ኣርባዕተ ሰባት ከምዝዘመትዎም፣ ካብ ቃሎም ንዝተኣከበ ሓበሬታ ብምጥቃስ ምክትል ኮሚሽነር ፖሊስ ከተማ ካምፓላ ሉክ ኦዋይሰጂር ሓቢሩ።
እቶም ሰባት ማስክ ዝተሸፈኑ እኳ እንተኾኑ፣ ኣብቲ ከባቢ ዝነበራ ናይ ጸጥታ ካሜራታት ብምውካስ ንምሓዞም ጻዕርታት ተጀሚሩ ከምዘሎ ኣፈና ፖሊስ ፍረድ ኢናንጋ ብወገኑ ኣረጋጊጹ።
=============


text:
Klippan
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 20 1 2021
ክሊፓን ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ስኮነ እትርከብ ውቅብቲ ኮምዩን እያ። ኣብዚ፡ ግሩም ኣገልግሎትን ንንጡፍ ህይወት ድማ ዓቢ ዕድልን ኣሎ። ካብኡ ናብ ዓበይቲ ከተማታት ወይ ቦታታት ምኻድ ቀሊል እዩ። ናብ ኮምዩንና እናቋዕ ብደሓን መጻእኩም።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ17,754
ስፍሓት መሬት380 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Helsingborg 34 ኪሜ
- Malmö 91 ኪሜ
- Köpenhamn 135 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ናብ ክሊፓን ክትመጹ ምስ እትሓስቡ፡ ኣብኡ ብዙሕ ዓይነት ኣባይቲ ኣሎ፤ ኣፓርትመንት፡ ኮንዶሚንዮምን ቪላታትን። ንኪራይ ዝደሊ ድማ ትረክሎቨን ዚብሃል ናይ ኪራይ ኣባይቲ ቤትጽሕፈት ኣሎ ከምኡውን ሓያሎ ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ታይላን፡ ፖላንድን ሲርያን ይዝረብ። ከምኡውን ቪየትናም፡ ሊታውስካን ቱርክን ይዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ክሊፓን ብዙሓትን እተፈላለያን ማሕበራት ኣለዋ፡ ኣብቲ ደብተር ማሕበራት ብተወሳኺ ኣንብብ።
ስእሊ: Klippan kommun
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ናይ ክሊፓን ኮምዩን ግሩም ኣገልግሎት የቕርብ። ኣብ ውሽጢ ከተማ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ መድህን ድርጅት፡ ማሕበራዊ ኣብያተጽሕፈት፡ ባንክታትን ናይቲ ኮምዩን ኣገልግሎት ዓሚል ይርከብ። ድኳናት፡ ቤትንባብን መሐምበስንውን ኣሎ። ኣብተን ከም ዩንግቢሀን ኦስትራ ዩንቢ ዝኣመሰላ ነኣሽቱ ከተማታውን ድኳናትን ቤትንባብን ኣሎ።
ስእሊ: Klippan kommun
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ክሊፓን ኮምዩን ብኮምዩንን ብብሕትን ዝመሓደር ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብ ክሊፓን፡ ዩንግቢሀድን ኦስትራ ዩንግቢ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ስእሊ: Klippan kommun
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ክሊፓን ኮምዩን ኮሙናውን ብሕታውን መባእታን ካልኣይ ደረጃን ቤትትምህርቲ ኣሎ። እተን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ናይ ክሊፓን ዓበይቲ ከተማታትን ኣብ ዩንግቢሀድ ይርከባ።
ኣብቲ ናይ ክሊፓን ውሽጢ ከተማ ዚርከብ ናይቲ ኮምዩን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ፡ ናብ ማሕበራዊ መደባትን ናይ ህጻናት መዘናግዕን፡ ተሽከርከርትን መጎዓዝያን ከምኡውን ኤለትሪሲቲን ጸዓትን ዝዓለመ ትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ዩንግቢሀድ ናይ በረራ ተክኖሎጂ፡ ኣብ ኦስትራ ዩንግቢ ድማ ናብ ሕርሻ ዝዓለመ ናይ ሰግራ ብሕታዊ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ፍሉይ ናይ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲውን ኣሎ።
ስእሊ: Klippan kommun
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ክሊፓን ኮምዩን ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ዕድላታውን ኣሎ። ኣብኡ ኮንቩክስ፡ ግሩንድቩክስ፡ ኤስኤፍኢ፡ ይርከስቩክስ፡ ናይ ተልመዴን ትምህርቲ፡ ናይ ሞያ ቤትትምህርቲን ፍሉይ ቤትትምህርትን ኣሎ። ኣብቲ በጺሕካ እትምለሶ ክሪስትያንስታድ፡ ኮለጅ፡ ካምፑስ ሀልሲንቦርይ፡ ሉንድ ዩኒቨርሲቲን ናይ ማልመ ኮለጅን ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ክሊፓን ኮምዩን ሰለስተ ማእከል ጥዕና፡ ክልተ ኣብቲ ናይ ክሊፓን ሰንትሩም፡ ሓደ ድማ ኣብ ዩንግቢሀድ ይርከባ። ኣብኡ ከከምቲ ኣድላይነትካ ናይ ወረዳ ሓኪምን ነርስታትን ኣለዉ። ኣብኡ ናይ ህጻናትን ናይ መሕረስትን ክሊኒክ ኣሎ።
ሓኪም ስኒ ኣብ ከተማ ክሊፓንን ኣብ ዩንግቢሀድ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩን ብትእዛዝ ናይ ትርጉም ሓገዝ የቕርብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብቲ ከተማ ክሊፓን ናብ ሀልሲንቦርይ፡ ሃስለሆምን ክሪስትያንስታድን ናይ ባቡር ኣገልግሎት ኣሎ። ካብኡ ናብቲ ካልእ ቦታታት ስኮነን ናብ ካልእ ቦታታት ሽወደንን ምጕዓዝ ይከኣል። ካብ ክሊፓን ናብ ኣንገልሆልም እትኸይድ ኣውቶቡስ ኣላ።
ካብ ዩንግቢሀድ ናብ ከተማ ክሊፓን ወይ ስተሃግ መደበር ባቡር ኬድካ ካብኡ ኣብ ውሽጢ ስኮነ ክትቅጽል ትኽእል። ብዛዕባ ሰዓታት ኣብቲ ናይ ስኮነትራፊከን ኣንብብ።
ስእሊ: Klippan kommun
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ካብ ከተማ ክሊፓን ናብ ሀልሲንቦርይ፡ ሃስለሆምን ክሪስትያንስታድን ብምኻድ ስራሕ ክትደሊ ትኽእል።


text:
Radio Erena: 27 August 2019
ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ኬንያን ብዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ 10 ሰባት ከምዝተቀትሉ ማዕከን ዜና ስታንዳርድ ካብ ናይሮቢ ሓቢራ።
እታ ማዕከን ዜና፣ ንኮሚሽነር ፖሊስ ምስ ኢትዮጵያ ናይ እተዳውብ ዞባ ማርሳቢት ናይ ኬንያ፣ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረበቶ ሓበሬታ፣ እቲ ግጭት ኣብ ፎሮለን ሳባርሕን ኣብ ዝተባህለ ቁሸታት’ዩ ኣጋጢሙ።
እቲ ሓበሬታ፣ ካብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ዝተጠርጠሩ፣ ብረት ዝዓጠቑ ጓሶት፣ ናብተን ቁሸታት ብለይቲ ብምእታው ብዝኸፈትዎ መጥቓዕቲ ክልተ ቆልዑ ዝርከብዎም ብውሕዱ 10 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፣ ብውሕዱ ትሽዓተ’ውን ቆሲሎም።
እቶም ዕጡቓት ጓሶት፣ ካብ ክልትኤን ቁሸታት ኣማኢት ከብቲ ከምዝዘመቱ ነበርቲ እተን ቁሸታት ኣመልኪቶም።
ፖሊስ ኬንያ ናብቲ ቦታ እኳ እንተተዋፈሩ፣ እቶም ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ዕጡቓት ጓሶት ናብ ኢትዮጵያ ስለዝሰገሩ ዝተታሕዘ ኣካል የለን።
ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ኬንያን፣ ብሰንኪ ዋንነት ናይ መግሃጫ መሬትን ማይን፣ ተደጋጋሚ ግጭታት ከምዝርአ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 28 January 2019
ኣብዚ ወርሒ’ዚ ዝተኸፍተ ዶብ ኦምሓጀር-ሑመራ ንኢትዮጵያውያን ነጋዲ እንተዘይኮይኑ ንኤርትራውያን ዕጽው ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብወገን ኢትዮጵያ ዝመጹ ከም ፈሓም፣ ቡን፣ ኣእካል፣ ቢራ፣ ናይ ህንጻ ኣቑሑን ካልእ ነገራትን ዝሓዙ ነጋዲ፣ ብዘይዝኾነ ጸገም ናብ ኤርትራ ክሰግሩ እንከለዉ፣ ብወገን ኤርትራ ንዝመጽኡ ነጋዶ ግና፣ “ፍቓድ የብልኩም” እናተባህሉ ይኽልከሉ ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ኣመልኪቶም።
ብ22 ጥሪ፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ነጋዶ፣ ኣብ ኦምሓጀር ተዓጊቶም ከምዝወዓሉ ከም ኣብነት ዘቕረቡ እቶም ምንጭታት ምስዚ ተኣሳሲሩ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ከባቢ ተሰነይ ክልተ ኬላታት ብምቛም፣ ጽኑዕ ሓለዋን ተፍትሽን የካይድ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ኣቐዲሙ’ውን መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ካብ ወርሒ መስከረም ኣትሒዙ ፍኑው ገዲፍዎ ዝጸንሐ መሰመራት ክሳድ ዒቃ-ራማን፣ ሰርሓ-ዛላምበሳን፣ ዝኾነ ሓበሬታ ከይሃበ ከምዝዓጸዎ ይዝከር።
ኣብ ፈለማ ዝኾነ ሓበሬታ ከምዘብሉ ዝጠቐሰ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ድሕሩ ግና፣ ሕጋዊ መስርሕ ምስግጋር ሰብን ንብረትን ንምትእትታው ከምዝተዓጽወ ጠቂሱ።


text:
ካብ ካሊፎርንያ ዝተወከለ ኮንግረስማን ዳና ሮራባቸር፡ ሻቕሎት ሰብኣዊ መሰላት ንምሕዝነትና ዝቕይድ ክኸውን የብሉን ይብል።
ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ኩነታት ጸጥታ፡ ኣብ የመን ኢራን ተካይዶ ዘይቀጥታዊ ውግእን፡ ቀዳምነታት ኣሜሪካ ኣብ`ቲ ዞባን፡ ነቲ ምስ ኤርትራ ዝግበር ምቅርራብ ደራኺ ከምዝገብሮ እቲ ኣባል ሓጋጊ ባይቶ የስምረሉ። ኣተሓሒዙ፡ በታ ናይ ነዊሕ ጸላኢታ ዝኾነት ኢትዮጵያ ሕብሪ ዝተቐብአ ፖሊሲ ኣሜሪካ ክቕየር ኣለዎ ይብል።
“ ኣብ ጎኒ ኢትዮጵያውያን ጥራሕ ተንጠልጢልና ንፖሊሲታትና ክመርሑልና ስቕ ኢልና ክንርኢ የብልናን። ኤርትራ ኣብ ኣዚዩ ኣገዳሲ ስትራተጂያዊ ስፍራ እትርከብ ሃገር`ያ። ብመንጽር ጸረ-ሽበራዊ ኩናት፡ ምስ ሓላፍነታውያን ዝኾኑ ሰባት ክንሰርሕ ኣለና። ”
ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ትርከብን፡ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ትኽሰስን ኤርትራ፡ ኣብዚ እዋን`ዚ ንወተሃደራዊ መዓስከር ኢማራት ዓረብ፡ ኣብ ወደብ ዓሰብ ኣተኣናጊዳ`ላ።
ኣሜሪካ ፡ኣብ ግዜ ዝሑል ኩናት ብፍላይ ከኣ ካብ 1943-1977 ዓ.ም፡ ኣብ ኣስመራ “ቃኘው ስተሽን” ተባሂሉ ዝፍለጥ ወተሃደራዊ መደበር ከምዝነበራ ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝትኡ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 28 April 2019
ዳግማይ ዝተዓጽወ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ፖለቲከኛታት ኢትዮጵያ ሕቶታት የለዓዕል ምህላዉ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እዚ ካብ ዝተፈላለዩ ፖለቲከኛታት ዝቐርብ ዘሎ ሕቶ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንህዝቢ ግቡእ መብርሂ ከይሃበ ዶባት ከምዝዕጾ ምግባሩ፣ ብፍላይ ኣብ ዶባት ንዝርከብ ህዝቢ ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ ይገልጹ።
ወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ነብያት ጌታቸው፣ ነዚ ብዝምልከት ካብ ጋዜጠኛታት ንዝቐረበሉ ሕቶ ክምልስ እንከሎ፣ ዶባት ዝተዓጽወሉ ቀንዲ ምኽንያት፣ ሕጋዊ መልክዕ ንምትሓዙን፣ ትካላዊ ኣሰራርሓ ንምትእትታውን እዩ ካብ ምባል ሓሊፉ ዝኾነ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን።
እንተኾነ ካብ ወርሒ ታሕሳስ ጀሚሩ ኣብ 22 ሚያዝያ ወግዓዊ ዝኾነ፣ ምዕጻው ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ብቐንዱ ብድፍኢት መንግስቲ ኤርትራ ዝተኻየደ ሙዃኑ ምንጭታት ዜና የመልክቱ።
ኣብ ደምበ ደለይቲ ለውጢ ዝነጥፉ ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ብወገኖም፣ ክፉት ዶባትን ናጻ ምንቅስቓስ ህዝብን ንረብሓ መንግስቲ ኤርትራ ስለዘይከውን፣ ምስቲ ሓዲሩዎ ዘሎ ጸጥታዊ ስግኣት ዶባት ክዓጹ ትጽበዮ ስጉምቲ’ዩ ክብሉ ፖለቲካዊ ትንታነኦም ይህቡ።


text:
ኣብ ኣሜሪካ ንኣመንቲ እስልምና ብፍላይ ኸአ ንደቂ ኣንስትዮ ኣመንቲ እስልምና ዓለም ድማ ጮራ ተስፋ ኮይና’ላ።
ኤልሃም ዑመር ሒደት ሰባት ጥራይ ኽከውን ይኽኣል’ዩ ኢሎም ዝሓሰብዎ ዓወት’ያ ረኺባ ብፍላይ ኣብቲ ብዛዕባ ኢምግሬሽን ግብረሽበራን ዝነበረ ንኣመንቲ እስልምና ኣሜሪካዊያን ዝጠመተ ክትዕ ዝነበሮ እዋን ወፍሪ ምርጫ እዚ ዓመት እዚ ዳርጋ ዘይሕሰብ እዩ ዝነበረ እንተኾነ ግን ተዓዊታ።
ኤልሃም ዑመር ኣብ ባይቶ ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ዝሕልዋ ኣበርኽቶ ገና ዝርአ’ዩ ዝኸውን ግን ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ትኹረት ተወሰኽቲ መረጽቲ ስሒባ’ላ እዚ ድማ ዓብይ ነገር’ዩ ኣብዚ ሎሚ ዝገበርናዮ ዓለም ምሉእ ይርእዮ’ሎ ይብል ኦሳድ ዛማን።
ኤልሃም ዑመር ብወገና ሕጂ ተሪፉ ዘሎ ከምቲ ህዝቢ ካብኣ ትጽቢት ዝገብረላ ኮይና ምስራሕ ሓደ ካብቲ ዘለዋ ዓበይቲ ብድሆታት ሓደ ምኳኑ ገሊጻ’ላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሓላፊ ኣብ ኣዳማ /ናዝሬት/ ዝመደበሩ ማእኸል መዋልዳን Marie Stopes International ቀኔሳ ኩመራ ብሕርሲ ዝተታሓዛ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ብፅሑልና ናይ ስልኪ ደወል ከስምዓ መዓልታዊ ፍፃመ ኮይኑ ኣሎ።
ቀኔሳ ኢትዮጵያ ንምስፍሕፋሕ ኮሮናቫይረስ ደው ንምባል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቡቕ ናይ ጉዕዞ እገዳ ኣብ ግብሪ ምስ ኣውዐለት ኣብቲ ማእኸል መዋልዳን ክበፅሓ ዘይኽእላ መዓልታዊ 10 ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ስልኪ ከምዝድውላ ይገልፅ ።
እቲ ፀገም ኣገልግሎት ኣምቡላንስ ኣብዘይብሉ ድኻ ከባቢታት ዝዓበየ ከምዝኸውን ይዛረብ።
‘’ሎሚ ንጉሆ’’ ይብል ንሱ ‘’ሓንቲ ኣምቡላንስ ደሊያ ደዊላ።ቅድሚ ሎሚ ክልተ ግዜ ብሓገዝ መጥባሕቲ ዝተገላገለት ብምኳና ሎሚ እውን ንሳልሳይ መጥባሕቲ ቆፀሮ ነይሩዋ።መጎዓዚያ ስለዘየለ ኣምቡላንስ ሓቲታ።ብቕልጡፍ ልኢኽናላ ንሳልሳይ ግዜ ብመጥባሕቲ ሓሪሳ ኣላ’’ ክብል ገሊፁ።
ንሱ ብምውሳኽ ተመሳሳሊ ዕድል ዘይረኽባ ካልኦት ደቂ ኣንስትዮ ብዘይካ ሓገዝ ሕክምና ኣብ ገዛውተን ይሓርሳ ንዘለዋ ስኽፍትኡ ይገልፅ።ኣብ ጥዕንአን ፀገመ ከምዘጋጥመን እውን ዘጠራጥር ኣይኮነን ይብል ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ፓርላማ ኢትዮጵያ ሰበስልጣን ንምንቅስቓስ ሰባት ዝኽልክል ስልጣን ዝህብ ሃገርለኸ ህፁፅ ግዜ ኣዊጁ ኣሎ።ድሮ ኣብያተ ትምህርቲ፣ መዘናግዒ ባራት፣ኣብያተ መግቢ፣ስነ ጽባቐ ጸጉሪን ዝኣመሰሉን ተዓፅዮም ኣለው።
ክልላት ኦሮሚያ፣ኣምሓራ፣ሃረሪን ትግራይን ንምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ ንምክልኻል ናይ ህዝቢ መጎዓዚያ ከልኪለን ኣለዋ።


text:
ዓለምለኸ መርመርቲ ሓምለ 2014 ኣ/ፈ ኣብ ምብራቓዊ ዩክሬይን ዝወደቐት ናይ መጎዓዚያ ነፋሪት ካብ ሩሲያ ብዝመፀ ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ ብዝውንጨፍ ሚሳይል ተወቒዓ እያ ክብሉ ኣረጋጊፆም።
እቲ ሎማዕንቲ ረቡዕ ዝወፀ ምርመራ ቅድም ክብል ናይ ዶች ቦርድ ደሕንነት ቁፅሪ በረራ MH17 ናይ ማሌዥያ ነፋሪት ብሩሲያ ሰራሕ ቡክ ሚሳያል ተወቒዓ እያ ወዲቓ ንዝብል ሪፖርት ዘረጋግፅ እዩ።
ኣብ ናይ ዶች ሃገራዊ ፖሊስ ዝሰርሑ ዊልበርት ፓውሊሰን ብሩሲያ ዝሕገዙ ናይ ዩክሬይን ዓመፅቲ እቲ ሚሳይል ፐርቮማይስ ናብ ዝተብሃለ ከባቢ ምብራቓዊ ዩክሬይን ንኽጉዓዝ ንሩሲያ ከምዝሓተቱ መርትዖ ደምዲሙ’ሎ ኢሎም።
ሩሲያ ግን ነቲ ብዶች ዝምራሕ ምርመራ ነፂጋቶ’ላ።
ኣብታ ነፋሪት ተፃዒኖም ዝነበሩ ኩሎም 298 ሰባት ሃሊቆም እዮም።እታ ነፋሪት ካብ ኣምስተርዳም ናብ ኩዋላ ሉምፑር ማሌዢያ እያ ትጉዓዝ ኣብዝነበረትሉ እዋን እያ ተወቒዓ ኣብ ሰማይ ዝተበታተነት።


text:
ኣብ ጒዕዞ ህይወት እናተዘከሩ ዝነብሩ በዓላት፡
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 10 2018
ጥምቀት
ኣስታት45% ካብ ሽወደናውያን ቆልዑ፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ይጥመቑ። ኣብቲ ዝግበር ፌስታ ድማ፡ ነቲ ዝጥመቕ ህጻን፡ ስም ይወጽኣሉ። እዚ ፌስታ'ዚ፡ 'ስም ናይ ምውጻእ ፌስታ' ተባሂሉ ይፍለጥ። ኣብዚ ናይ ምጥማቕ ወይ ስም ናይ ምውጻእ ፌስታ'ዚ፡ ኣዝማድን ዓርከ መሓዛን ይጽውዑ። እቶም ኣጋይሽ ድማ፡ ነቲ ህጻን ህያባት የምጽኡሉ።
ትህድስቲ
ትህድስቲ፣ ንእምነት ክርስትና እዩ ዝምልከት። ትህድስቲ፣ ነቲ ጥምቀት ንምርግጋጽ ብመንእሰያት ኣብ ቤተክርስትያን ዝግበር ስነ ስርዓት እዩ። መብዛሕትኦም፣ ኣብ 14 ዓመት ዕድመኦም ይህደሱ። ምስዚ እዋን'ዚ ክነጻጸር ከሎ፡ መንእሰያት ቀደም፡ ብብዝሒ'ዮም ዝህደሱ ነይሮም። ድሕሪ ናይ ቤተ ክርስትያን ትህድስቲ ድማ፣ ቤተሰብ፣ ኣዝማድን ዓርከ መሓዛን ዘለዉዎ በዓል ይግበር። ነቶም ዝተሃደሱ ድማ፡ ህያብ ይውሃቦም።
ስእሊ፡ ዮነር
መርዓ
ኣብ ግዜ መርዓ፣ ኣዝማድን ዓርከ ማሓዛን ይዕደሙ። ኣጋይሽ፣ ኣብ ናይ ቃልኪዳን ስነ ስርዓት ይርከቡ። ድሕሪ'ቲ ናይ ቃልኪዳን ጽምብል፣ መግብን ሳዕስዒትን ይስዕብ። መርዑት ድማ ካብ'ቶም ኣጋይሽ ህያባቶም ይቕበሉ።
ዕለተ ልደታ እተብዕል ስድራ፡ ስእሊ: Colourbox
ዕለተ ትውልዲ
ኣብ ሽወደን፣ ዝበዝሕ ሰብ፣ ዝተወልደሉ መዓልቲ የኽብሮ እዩ። ቆልዑ ድማ፣ ብጾቶም ወይ መዛኑኦምን መማህርቶምን ብምጽዋዕ የብዕሉዎ። ነቲ ፌስታ ድማ፡ "ካላስ" ኢሎም ይጽውዑዎ። ኣብቲ ዕለትን ስነ ስርዓትን እቲ ድማ፡ ይጻወቱን ቶርታ ይበልዑን። ነቲ ልደቱ ዘኽብር ዘሎ ቆልዓ ድማ፣ ህያብ ይውሃቦ። ዓበይቲ'ውን መዓልቲ ልደቶም የኽብሩ እዮም። ነዚኣቶም'ውን ካብ ናይ ቀረባ ኣዝማዶምን የዕሩኽቶምን ህያባት ይውሃቦም። እቶም ምሉእ ቊጽሪ፡ ንኣብነት 50 ዓመቶም ዝመልኡ ሰባት፡ ነቲ በዓል፡ ብዓቢ ድምቀት'ዮም ዘኽብሩዎ።
ቀብሪ
ሰብ ምስ ሞተ፣ ኣብ ቤተ ክርስትያን ወይ ካፐል፡ ማለት ቤተ ጸሎት፣ ጸሎት ምስተገብረሉ፡ ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓት ይካየድ። ካፐል ማለት ኣብ ክንዲ ቤተ ክርስትያን ኮይና እተገልግል ንእሽቶ ቤት እያ። ኣብቲ ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓት ቤተሰብን ናይ ቀረባ ኣዕሩኽን ይርከቡ።


text:
ኤርትራዊት ኣደ፡ ማእከል ቃልስን ዓወትን እያ!!
መልእኽቲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር፡
ብምኽንያት ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፤ PDF VERSION
ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ካብ’ቲ ትሕዝቶኡ ታሪኽ ደቂ ኣንስትዮ እዩ። ከም ዝፍለጥ ኣብ ታሪኽ ጉዕዞና ንዝሓለፈ ዘመናት ካብ ዝተመዝገቡን ዝተሰነዱን ፍጻሜታት፡ እቲ ኤርትራዊት ኣደ ወይ ጓል ኣንስተይቲ ክብራን ማዕርነታን ንምርግጋጽ ኣብ ዘካየደቶ ቃልሲ ዝፈጸመቶ ቅያ ምዃኑ ማንም ዘይስሕቶ ሓቂ እዩ። ኤርትራዊት ኣደ፡ ሓደ ካብ’ቲ ትልለየሉ ፍሉይ ባህርያት፡ ዓጢቓ ተዕጥቕ፣ ወፊራ እተውፍር ተውለ ኣብ ዓድን በረኻን እያ። ብመሰረት ሰነዳት ታሪኽን ኣብ ግብሪ ዝዝውተርን፡ ኤርትራዊት ኣደ ዝተሳተፈቶን ዝተዋሰአቶን ኩሉ መዛዘሚኡ ዓወት ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ እዩ።
ነዚ ውዕለት፣ ታሪኽን ኣበርክቶን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዙርያ ማሕበረ-ሰብ ዓለም፡ ከም ሓደ ዝገዘፈ ጉዳይ ናይ’ዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም ስለዝኾ፡ነ ኣብ ዓመት ሓንቲ መዓልቲ ብልዑል ዝኽርን ጽምብልን ክኽበር ከምዘለዎ ተጌሩ፤ ሎሚ ዓመት 2020 ብደረጃ ዓለም ንመበል 109 ግዜ ብድምቀት ይበዓል ኣሎ። እዚ በዓል እዚን ሒዙዎ ዝመጸ ክብርታትን ሓደ ዝዓበየ መቐይሮ፡ ኣብ ጉዕዞ ሂወት ደቂ ሰባት እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ነቲ ዝሕረመን መሰላት ተቓሊሰን ከምዘዐውታኦ ዝገልጽ ዝኽሪ’ውን እዩ።
መዛግብቲ ታሪኽ ከምዝሕብሩዎ ደቂ ኣንስትዮ ባህላውን ሃይማኖታውን ጸቕጥታት ዝጠንቁ ብዙሕ ወጽዓታት ይበጽሐን ኔሩ እዩ። ጌና’ውን ኣብ ብዙሓት ሕብረተ-ሰባት’ዛ ምድሪ ንመሰልን ክብርን ጓል ኣንስተይቲ ዝጻብኡን ዝረግጹን፣ ንኽብረታን ኩለንትናዊ ምዕባለኣን ዝኾልፉ ድሑራት ኣተሓሳስባታት ከም ዘለዉ’ውን ዝፍለጥ እዩ። እዚ ካብ ባህላውን ሃይማኖታውን ካልእ ተፈጥራዊ ብድሆታትን ዝመበቆሎም ድሑራት ኣተሓሳስባታት ዘስዓቦ፡ ኣብ ብዙሕ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ዓለምና ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ብዙሕ ግፍዕታት፣ በደላትን ዓመጻትን ከም ዝፍጸሙ፡ ዓመታዊ ዝወጹ መግለጺታትን ጸብጻባትን ምስክር እዮም። በቲ ካልእ ገጽ ናይ ዓለምና ከኣ፡ ኣብ ብዙሓት ህዝብታት፡ ደቂ ኣንስትዮ ተወዲበን ብዘካይዳኦ ዘይሕለል ቃልስን ዝኸፍላኦ ኩለንትናዊ መስዋእትን ነቲ ብሰንኪ ድሕረትን ባህላውን ግጉይ ሃይማኖታዊ ርድኢታትን ዝፈጠሮ ጸቕጥታትን በደላትን ስዒረን፡ መሰላተን ብምልኣት ከረጋግጻን ከውሕሳን ዝበቕዓሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። እዚ ሓደ ዓለምና ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሓደ ክፍለ ዘመን ዘረጋገጸቶ ዓቢ ዝላ ንቕድሚት ኣብ ማሕበራዊ ሰውራታት እዩ።
ታሪኽ ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ፡ ብመሰረት ባህላውን ሃይማኖታውን ድሕረ-ባይታ ህዝቢ ኤርትራን ኣብ መስርሕ ዝተገብረ ብረታዊ ተጋድሎ ንሃገራዊ ነጻነት ምስ እንውከስ፡ ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ንዝሓለፈ ነዊሕ ዘመናት፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝነበሩ ሓጹራትን ማሕለኻታትን ቀለልቲ ኣይነበሩን። ይኹን ደኣ’ምበር ጓል-ኣንስተይቲ ኤርትራ ንባህላውን ሃይማኖታውን ብድሆታት ሰጊራ፣ ንሓጹር ውሻጠ ጥሒሳ፡ ናብ’ቲ ኪንዮ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዝነበረን በቲ ናይ ሽዑ ዘመን ኣተሓሳስባ፡ ጓል ኣንስተይቲ ክትከዶ ዘይግመት ዝነበረን ሰውራ ብምጽንባር፡ ነቲ ኣብ ማሕበራዊ ህይወት ዝነበራ ተራ፡ ብፖለቲካውን ቁጠባውን መዳይ ደሪዓ ሓደ ዓቢ መቐይሮ ብምዕዋት፡ መጋረጃ ድሕረት ብዝሰፍሐ መዳዩ ክትቀዶ በቒዓ እያ። ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ኩሉ መዳይ፡ እቲ ን 30 ዓመታት ዝተኻየደ ሰውራ ንሃገራዊ ነጻነትን ልዑላውነትን ካብ ግምት ብዙሓት ንላዕሊ፡ ካብ ተዋጋኢ ሓይሊ ክሳብ ዝለዓለ ጽፍሒ በጺሓ እያ። ካብ’ዚ ሓሊፋ ኣብ ዝተፈላለዩ መዳይ ክትዋሳእ፣ ክትመርሕን ክትቃለስን፣ ብመንጽር’ቲ ድሕረ ባይታ ዝመጸትሉ፡ ልዕሊ ትጽቢትን ሓሳባትን ምንባራ ዘይሰሓት እዩ። እዚ ከኣ ኣብ’ቲ ኤርትራ ዝሓለፈቶ ታሪኻዊ ጉዕዞ እቲ ብፍርቂ ዝግለጽ ቅያ እዩ።
ይኹን ደኣ’ምበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ነቲ ኩሉ ጽንኩር መድረኻት ሰጊረን፣ ብልዑል ተሳትፎአን ኤርትራዊ ሃገራዊ ነጻነትን ልዑላውነትን ምስ ተዋሕሰ፡ እቲ ደቂ ኣንስትዮ ዘካየዳኦ ድርብ ቃልሲ ንመሰልን ማዕርነትን፡ ከም’ቲ ኩሉ መብጽዓታት ዝተኻሕደን ዝፈሸለን፡ ቃልሲ ደቂ-ኣንስትዮ ሃገርና’ውን ዝኸፈላኦ ከቢድ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ’ውን ክጥለም ኮይኑ እዩ። ከም ውጽኢቱ ተሳትፎ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ኣዝዩ ዝተደረተ ምዃኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላ ተጋሂሱ፣ ኣደዳ ዓመጽን በደልን ክትቃላዕ፣ ብሓደ መዳይ ኣደራዕ ምልካዊ ምሕደራ ህግደፍን ግዳይ ግዱድ ዕስክርናን ሳዕቤናቱን ክትከውን፣ ብኻልእ መዳይ ከኣ ውሉዳታ ተመንጢላ ክትዝኽትም፣ ኣደዳ ኩሉ ዓይነት መከራ ክትከውን፣ ሓዳር መስሪታ’ውን በዓል ቤታ ኣብ ኣርዑት ባርነት ብምቝራኑ ሓላፍነት ስድራቤት ተሰኪማ፡ ድርብ ሸኸምን ጾርን ተጻዒኑዋ ይርከብ።
ኣብ መዳይ ቁጠባዊ ህይወት’ውን እንተኾነ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ/ኣደ/ ሰሪሓ ትልወጠሉ ኩሉ ዕድላታ ተመንጢሉ፡ ግዳይ ሕሱም ድኽነትን ስእነትን ክትከውን ተፈሪዳ ኣላ። ከምዝፍለጥ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ፡ ጾር ቁጠባ ስድራቤት ኣብ ዝባን ኣዴታት ብምውዳቑ፡ ንመከራ ደቂ ኣንስትዮ ከቢድ ይገብሮ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ መነባብሮ ኩነታት፡ ልዕሊ ዝኾነ ዜጋ ኣደራዕ ዝኸውን ንደቂ ኣንስትዮ ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ፡ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ይኹን ገጠራት፡ ልዑል ቁጽሪ ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ/ኣዴታት/ ናብ ደረጃ ልመናን ተመጽዋትነትን ወዲቐን ይርከባ።
ካብ’ዚ ሓሊፉ ብመዳይ ማሕበራዊ ኩነታት፡ ኤርትራዊት ኣደ ወሊዳ ዝመኸነት፣ ህይወታ ብጽምዋ ተዋሒጡ፣ ውሉድ ማህጸና ግዳይ ግዱድ ዕስክርና፣ ባርነት፣ ስደትን ሞትን ይኸውን ብምህላዉ፡ ጽባሕ ጽባሕ ኣብ ክንዲ ዳስ ሓጎስ- ዳስ ሓዘን ክትተክል ተገዲዳ ትርከብ። ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዓዲ ኮነ ስደት ዘጋጥመን ዝተፈላለየ ኣደራዕ፡ ማሕበራዊ ህይወተን ክመዛበል፣ ዕድመ ንእስነተን ክባኽን፣ ገለ’ውን ሰብኡተን ኣብ ኲናትን ጉዕዞ ስደትን ጠፊኦም ኣደዳ ጽምዋን ምእምንናን ከምኡ’ውን ግዳይ ኩሉ ዓይነት ማሕበራዊ ቅልውላው ኮይነን ይርከባ።
ካብ ጽባሕ ስምምዕ ሰላም ጀሚሩ ድማ፡ ገባቲ ስርዓት ኢሳያስ፡ ናይ ህዝብና ናይ ዶብ ምምልካት ሕቶ፡ ንጎድኒ ጎስዩ፡ ንኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምጽንባር፡ ምስ ሓይልታት ትምክሕቲ ኢትዮጵያ ሸርሕታት ዝኣልመሉ፡ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገርና ኣብ ከቢድ ሓደጋ ዝወደቐሉ እዋን ብምዃኑ ኣብ ከቢድ ስግኣት ኣትየን ኣሎዋ፤ ኮታስ ኣብ ናይ ሎሚ ኤርትራ እቲ ዝኸበደ ጾርን ዝዓበየ በደልን ዝበጽሓ ዘሎ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ምዃና፡ ንፋስ ዝሃረሞ ሓቂ እዩ። ብሓጺሩ ኣብ ዘመነ ገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ድርብ ወጽዓን ጭቆናን ዝወርዳ ዘሎ፡ እታ ድርብ ቃልሲ ኣካይዳ ክንሳ፡ ዓጸፋ መከራ ትጸግብ ዘላ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ፡ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ወሪዱ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ተሸሚማ፡ ንሓያል መኸተን ተወሳኺ መስዋእትን ክትዳሎ ተገዲዳ ዘላ እያ።
ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 28 ዓመታት፡ ጉዕዞ ድሕሪ ምርግጋጽ ሃገራዊ ነጻነት፡ እቲ ኣብ ባይታ ኤርትራ ዘሎ ደረቱ ዝሓለፎ ምልክን ጭቆናን ዕለታዊ ክውስኽ፡ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ልዑላውነትን ናጽነትን ሃገርና ናብ ዝኸፍአ ሓደጋ ዝተቓልዓሉ እዋን እዩ። ጭቆናን ኣበሳን ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ግዜ ገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ገሊጽካን ጸብጺብካን ዝውዳእ እኳ እንተዘይኮነ፡ ሎሚ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ግን እቲ ዝኸበደ ምዃኑ ንማንም ዜጋ ግሁድን ዘይተኸወለን ነገር እዩ።
ነዚ ዓብይ በዓል ዕለተ 8 መጋቢት ኣብ ነኽብረሉ ዘሎና እዋን እምበኣር፡ እቲ ኣብ ቅድመ ግንባር ክመጽእ ዘለዎ ጉዳይ፡ እቲ ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ ዘላቶ ሃለዋት እዩ። ክብረ-በዓል 8 መጋቢት ንጓል ኣንስተይቲ ወይ ኤርትራዊት ኣደ ተራ ዝኽሪ ወይ ናይ ሓጎስን ደስታን ከምኡ’ውን ናይ ምዕባለን ዓወትን ዘይኮነስ፡ በንጻሩ ነቲ ዘካየደቶ ድርብ ተጋድሎ ኣብ’ቲ ሓቀኛ ምዕራፉ ንምብጻሕ፣ በቲ ካልእ ወገን ከኣ፡ ነቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ-ወከፍ ዜጋ ዘውርዶ ዘሎ ኩሉ ዓይነት ግፍዕታትን ጭቆናን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንኤርትራ፡ ልዑላውነታን ናጽነታን ኣሕሊፉ ዝህብ ኢሳያሳዊ ክድዓት ከኽትም፡ ብቐንዱ ከኣ ዝተጠልመ ቃልስን መስዋእትን ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ንምዕዋትን ንምውሓስን፣ ነቲ ምልካዊን ከዳዕን ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ዝባናን ዝባን ደቃን ዘውርዶ ዘሎ ደረት ዘይብሉ ሕሰምን ጥልመትን ንሓዋሩ ዘብቅዓሉ፣ ሓርነትን ክብረትን ኩሉ ዜጋ ዝወሓሰሉን ዝሓየለ ቃልሲ እነካይደሉን ኣጋጣሚ ክኸውን ይግባእ።
ከምዝፍለጥ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2019 ብዝተወደበ መንገዲ ብደረጃ ኣህጉር ኤውሮጳ ብስም ንቕሎ ኣዴታት ዝተጀመረ ውዳቤ ደቂ ኣንስትዮ፣ ካብኡ ቀጺሉ ሎሚ ዓመት ብደረጃ ሰሜን ኣሜሪካ ዝተወደበ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ውዳበን መድረኽን ገለ ካብ’ቶም ዝዓበዩ ዝላታት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ’ዚ ነካይዶ ዘሎና ሓርነታዊ ተጋድሎን፡ ንምክልኻል ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ዝዓለመ ቃልስን እዩ። ኣብ ተመኩሮ ትማሊ ዝተኻየደ ቃልሲ ንሃገራዊ ነጻነትን ጸረ ባዕዳውያን ገዛእትን ተራን ግደን ደቂ ኣንስትዮ መተካእታ ዘይነበሮ ምንባሩ ዝፍለጥ እዩ። ሕጂ’ውን ኣብ’ዚ ሎሚ ነካይዶ ዘሎና ቃልሲ፡ ንምክልኻል ልዑላውነትን ናጽነትን ከምኡ’ውን ንህዝባዊ ሓርነት፡ እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ዝተወደበ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ’ቲ ቃልሲ፡ ዓቢ መቐይሮ ከም ዘመዝግብ ጥርጥር የብሉን። ክድገፍ ዘለዎ፣ ብዝሓየለ መዳዩ ክቕጽል፣ ናይ ኩሉ ዜጋ ደገፍን ኣበርክቶን ከም ዘድሊ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ከዘኻኽር ይደሊ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር፡ ኣብ’ዚ ዕዙዝ ዕለት ከሕልፎ ዝደሊ መልእኽቲ እንተልዩ፡ ከም ግንባር ሓደ ካብቲ ብመትከል ዝቃለሰሉ ዕላማ፡ መሰል፣ ክብረትን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ብኹሉ መዳይ ንኽረጋገጽ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ’ዚ ዕለት’ዚ ግንባርና ከስምረሉ ዝደልዮ ነገር እንተሎ፡ ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ፍርቂ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ሃገርና ምዃነን፡ በቲ ካልእ መዳይ ከኣ ኣብ ምዕዋት ለውጢ ዘለወን ተራ ኣዝዩ ዓብን ልሉይን ስለዝኾነ፡ እቲ ዘለወን ኩሉ ዓይነት ወጽዓን በደልን ብኹሉ መዳይ ክሰዓር፡ ሕጂ’ውን ቃልስታተን ከሐይላ፣ ተወዲበን መሰለንን ክብረንን ከውሕሳ፣ ንጹር ፖለቲካዊ መስመር ተዓጢቐን፡ ነቲ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ እነካይዶ ዘሎና ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገርና ናይ ምክልኻልን ምውሓስን ቃልሲ፡ ኣብ ምሕያልን ኣብ ምዕዋትን ብኹሉን ኣብ ኩሉን ክቃለሳ ለበዋኡ ከሕልፍ ይፈቱ።
ድርብ ወጽዓ ብድርብ ቃልሲ ይውገድ!!
ኤርትራዊት ኣደ ማእከል ቃልስን ዓወትን’ያ!!
ብዙሕነታዊ ሓድነትና ንድሕነት ሃገርና!!
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር/ኤሃግ/
8 መጋቢት 2020


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ – ታኅሣሥ 7/2017
ፍቓድ እቲ አብ ሰማይ ዘሎ አቦይ ዚገብር ደአ እምበር፥ ጎይታይ! ጎይታይ! ዚብለኒ ኩሉ ናብ መንግሥተ ሰማያት አይአቱን እዩ። ነዘን ቃላተይ ሰሚዑ ዚፍጽመን ኩሉ፥ ቤቱ አብ ከውሒ ዝሠርሐ ብልሂ ሰብአይ ይመስል። ዝናም ዘነመ፥ ወሓይዝ ወሓዙ፥ ንፋሳትውን ነፈሱ፥ ነቲ ቤት ደፍእዎ፥ አብ ከውሒ ስለ ዝተሥረተ ድማ አይወደቐን። ነዘን ቃላተይ ሰሚዑ ዘይፍጽመን ኩሉ ኸአ ቤቱ አብ ሑጻ ዝሠርሐ ዓሻ ሰብአይ ይመስል። ማቴ.7: 2,24-27
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንነፍሲ ወከፍ አማናይ አብ ክርስቲያናዊ ጉዑዞና ጸሎትን ዘረባን መንግሥተ ሰማያት ንምእታው እኹል ከምዘይኮነ ይምህረና። እንታይ ደአ አብቲ መዓልታዊ ጉዑዞና ፍቃድ አምላኽ ምፍጻም የዲሊ። በቲ አብ ልባትና ዘሎ ጽቡቅ ሓሳባትን ድልየትን ጥራይ ክንጎዓዝ አይንፈትን፥ እንታይ ደአ ነቲ አብ መዓልታዊ ሕይወትና ዘጋንፈና ፈተናታት ብትብዓትን ሓጎስን እናመከትና፡ ነቲ እግዚአብሔር ዝእዝዘና ብሕይወትና ምምስካር ኢዩ። በዚ መንገዲ’ዚ ጥራይ ኢና ኸአ “ ገዛና አብ ከውሒ ክንሓንጾ” እንኽእል። ከውሕና ክርስቶስ ብርእሱ ኢዩ። ስለዚ ሕይወትና አብ ምስክርነት፡ ሕይወት፡ መልእኽቲ ወንጌል ክትሕነጽ አለዋ። ብፍላይ እዚ ግዜ’ዚ ንክርስቲያናዊ ጸዋዕታናን ተግባርናን እንምርምረሉ – ናብ አምላኽና እንምለሰሉ ግዜ ኢዩ’ሞ ሃየ መዓልታዊ ንተዓጠቅ። አብ እግዚአብሔር ንዘለዓለም ንተአመን፥ ምኽንያቱ ከምቲ ኢሰያስ አብ 26:4 ዝብሎ እግዚአብሔር አምላኽ ንዘለዓለም ዜድኅን ከውሕና ኢዩ። እግዚአብሔር መዓልትና ይባርኽን ይቀድስን። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 03 February 2019
ብመንገዲ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ዘሎ ዘይሕጋዊ ኣጽዋር፣ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣዝዩ ኣሻቒሉዎ ከምዘሎ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣረጋጊጹ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ንባይቶ ሃገሩ ብሰሉስ 29 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ሱዳን ዶባቱ ብግቡእ እንተዘይተቖጻጺሩ፣ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ሓደጋ ከምዝወድቕ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ወርቅነህ ገበየሁ ኣብ መግለጺኡ፣ ብዛዕባ’ዚ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሃገሩ ዝኣቱ ዘሎ ኣጽዋር ኣመልኪተን ክልቲኤን ሃገራት ብደረጃ ላዕለዎት ወከልቲ መንግስቲ ተዘራሪበን ክነሰን፣ መንግስቲ ሱዳን ክሳብ ሕጂ ዝኾነ ስጉምቲ ከምዘይወሰደ ሓቢሩ።
ዓሌታዊ ምትህልላኽ ዘንቀሎ ግጭት ኣብ ኢትዮጵያ ብሰፊሑ ተጎሃሂሩ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ እዚ ብመንገዲ ሱዳን ኣቢሉ ብብዝሒ ዝኣቱ ዘሎ ኣጽዋር፣ ነቲ ግጭት ናብ ዝለዓለ ጠርዙ የንህሮ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
መራሕቲ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተራኸቡሉ፣ ጉዳይ’ዚ ብዶብ ዝኣቱ ዘሎ ኣጽዋር ከም ቀንዲ ዛዕባ ከምዝተላዕለ ዝሕብሩ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት፣ ንዕኡ ብዝምልከት’ውን ተኸታታሊ ኣኼባታት ከምዝተኻየደ የነጽሩ።
እንተኾነ መንግስቲ ሱዳን ዛጊት ዶቡ ክቆጻጸር ብዘይምኽኣሉ፣ ኢትዮጵያ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ብከቢድ ክጽሎ፣ ወይ’ውን ጨሪሱ ክቋረጽ ከምዝኽእል፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ገሊጹ።
ኣባላት ባይቶ ኢትዮጵያ ብወገኖም፣ ንመብርሂ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ድሕሪ ምስማዕ፣ ምስ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ስምምዓት ብዙሕ ከምዘይነጸረሎም፣ ግቡእ ቅጥዕታትን ሕግታትን ከይጸደቑ ምኽፋት ዶብ ዘምጽኦ ሳዕቤን ኣብ ዝብሉ ጉዳያት ሕቶታት ኣቕሪቦም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ናብ ሃገሩ ዝኣቱ ዘሎ ዘይሕጋዊ ኣጽዋር፣ ኣበይ ከምዝተሰርሐ ዝፈልጥን፣ ምስ ሰራሕቱ ከምዝተዘራረበን እኳ እንተፍለጠ፣ ኣበየነይቲ ሃገር ምዃኑ ግና ኣየነጸረን።


text:
ዳኛ ደቡብ ኣፍሪካ ንፍቕረኛ ዓርኩ ቶኲሱ ብምቕታል ገበን ንጎያያይ ኦስካር ፒስተሪየስ ጥፍኣተኛ ኢለንኦ።ኮነ ኢሉ ቐቲሉዋ ብዝብል ንዝቐረቦ ኽሲ ግን ነፃ ኢሎንኦ ኣለዋ።
ድሕሪ ናይ ነዊሕ ስዓታት ዝርዝር ሕጋዊ መብርሂታት ዳኛ ቶኮዚል ማሲፓ ኦስካር ፒስትሪየስ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንፍቕረኝኡ ሪቫ ስቲንካምፕ ኣብ ገዝኡ ተኲሱ ምቕታሉ ሎማዕንቲ ዓርቢ በይነን።
ፒስተሪየስ ፍርቂ ለይቲ ሰራቒ ዝኣተወ መሲሉኑ እምበር ኮነ ኢሉ ኣይቀተልኩዋን ይብል።
ተኸሳሲ ኮነ ኢሉ ዝቐተላ ምዃኑ መንግስቲ ብዝየማትእ ኣገባብ ከረጋግፅ ብዘይምእኻሉ ኮነ ኢሉ ቐቲሉዋ ብዝብል ኽሲ ነፃ ኢሎንኦ ኣለዋ።ኣብ ክንድኡ ግን ኢለን ‘’ኣብ ክንድኡ ሰብ ብምቕታል ገበነኛ ኮይኑ’ሎ’’ኢለን።
ትማሊ ሓሙስ ኣብዝወዓለ መጋባእያ እተን ዳኛ ፒስተሪየስ ዕሽሽ ብምባል ሸኲሉ ስጉምቲ ወሲዱን ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሙን ኢለንኦ።
ስድራ ፒስተሪየስ እቲ ውሳነ ክንበብ ከሎ ስምዒት ኣየርኣዩን።ደገፍትን ኣዝማድን ስቲንካምፕ ግን ሰላሕ ኢሎም ክበኽእዩ ተራኢዮም ኣለው።
ዳኛ ማሲፓ ፒስተሪየስ ዝቕፅል ወርሒ 13 ጥቅምቲ 2014 ኣ/ፈ ፍርዲ ክሳብ ዝውሃቦ ብዋሕስ ነፃ ኮይኑ ክፀንሕ ይኽእል እዩ ኢለን።
ኣብቲ ብይን ዝተሓዋወሰ ሪኢቶታት ይውሃቡ ኣለው።ገሊኦም እተን ዳኛ ኽርር ዝበለ ብይን ክህባ ነይሩወን እንትብሉ ገሊኦም ድማ ሚዛናዊ እዩ ይብሉ።
ፒስተሪየስ ክሳብ 15 ዓመት ዝበፅሕ ማእሰርቲ ክፍረዶ ይእኽል።


text:
መንግስቲ ደቡብ ሱዳን፣ ምኽትል ፕረዚደንት ነበር ሪክ ማቻር ናብ ቦትኡ ክምለስ፣ ነዚ ሓድሽ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ደንግ ጋይ ክወርድ፣ ከገድዶ ከምዘይክእል ኣፍሊጡ።
ወሃብ ቃል ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ምምላስ ሪክ ማቻር ናብ ስልጣን፣ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ድሌት’ዚ ሓድሽ ምኽትል ፕረዚደንት እዩ ዝውሰን ኢሉ።
ሪክ ማቻር ኣብ ልዕለይ ፈተነ ቅትለት ተኻዪዱ ድሕሪ ምባል፣ ቤት ጽሕፈቱን መንበሪ ገዝኡን ገዲፉ ኣብ ዘይተፈልጠ ቦታ ተሰዊሩ ከምዘሎ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኢጋድን ካልኦት መሻርኽቲ ኣካላትን ድሕሪ ዘሕለፉዎ ውሳኔ፣ ናብ መዝነቱ ክምለስ ምዃኑ’ዩ ተገሊጹ።
ሓድሽ ምኽትል ፕረዚደንት ደንግ ጋይ፣ ንጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ መሪሑ ኣብ ዘተ ሰላም ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምስታፉ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ምእንቲ ሰላም ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ክብል መዝነቱ ገዲፉ ናብ ናይ ቀደም ሚኒስተርነት ቦትኡ ከምዝምለስ’ዩ ሓቢሩ። እንተኾነ ናብ ሃገሩ ምስ ተመልሰ፣ ሪክ ማቻር ምስ መንግስቲ ክሰርሕ እንተወሲኑ፣ ከም ተራ ዜጋ ደኣምበር ናይ ቀደም ስልጣኑ ክረክብ ኣይኮነን ብምባል ተጋራጫዊ ቃል እዩ ሂቡ።
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር፣ ኢጋድ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ’ውን ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተሰማምዑሉ ውሳኔ ብመትከል ከምዝቕበሎ’ኳ እንተፍለጠ፣ ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ምሽማው ቦታ ምኽትል ፕረዚደንት ከም ጅሆ ሒዙ ንረብሕኡ ክጥቀመሉ ይኽእል’ዩ ክብል ወሃብ ቃል ሪክ ማቻር ምስ ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።
ናይ ስልጣን ቁርቁስ ዘለዓዓሎ ኲናት ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን፣ ንኣዋርሕ ሃዲኡ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ምኽንያቱ ብዘይተነጸረ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ክልቲኦም ወገናት ዳግማይ ክለዓዓል ዝረአ ዘሎ።
ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ ልዕሊ 40 ሰላማውያን ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፣ ካብ 35 ሽሕ ዘይውሕድ ህዝቢ ከኣ ካብ ቤት ንብረቱ ተመዛቢሉ ይርከብ።


text:
Radio Erena: 03 November 2016
ፈረንሳ፣ ኣብ ካሌ ዝጸንሑ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ከተግዕዝ ጀሚራ።
እታ ሃገር ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚራ ኣስታት 5 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ዝተፈላለየ ቦታ ከተግዕዝ እንከላ፣ ንትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ግና ናብ ብሪጣንያ ዝሰጋገርሉ ዕድል ንምንዳይ ኣብ መስርሕ’ያ ጸኒሓ።
ካብ ትማሊ ሮቡዕ 2 ሕዳር ጀሚሩ ግና መንግስቲ ፈረንሳ ነቶም ኣብ ካሌ ኣብ ዝሓሸ መጽለሊ ተዓቒቦም ዝጸንሑ ኣስታት 1500 ቆልዑ ናብ ዝተዳለወሎም ካልእ መዕቆቢታት የግዕዞም ኣሎ።
እቶም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ኣበይ ይጣየሱ ኣብ ዝብል ጉዳይ ንብሪጣንያን ፈረንሳን ከከራኽር’ዩ ጸኒሑ።
መብዛሕቶም እቶም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ ሱዳንን ኣፍጋኒስታንን’ዮም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ተኣኻኺቦምሉ ዝጸንሑ ካሌ ኣብ ዝዓንወሉ ዘሎ እዋን፣ ካብቲ ቦታ ዝሃደሙ ኣማኢት ስደተኛታት ኣብ ማእከል ፓሪስ፣ ኣብ ጎደናታት ቴንዳታት ብምዝርጋሕ ይነብሩ ኣለዉ።
እዞም ካብ ካሌ ዝሃደሙ ኣማኢት ስደተኛታት፣ ኣብ ሰሜናዊ ፓሪስ፣ ስታሊንግራድ ኣብ ዝተባህለ መደበር ባቡር’ዮም ብብዝሒ ተኣኻኺቦም ዘለዉ።
ምምሕዳር ከተማ ፓሪስ፣ ኣቐዲሙ ኣብቲ ቦታ ዝተኣኻኸቡ ኣሽሓት ስደተኛታት ናብ ዝተፈላለያ ከተማታት ፈረንሳ ከምዝጣየሱ እኳ እንተገበረ፣ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ፣ ቁጽሪ ኣብ ጎደናታት ፓሪስ ናይ ዝተኣኻኸቡ ዘለዉ ስደተኛታት ናብቲ ዝነበሮ ተመሊሱ ይርከብ።
መንግስቲ ፈረንሳ ሓደ ካብ ዓበይቲ ብድሆታቱ ኣብ ብዶባት ኢጣልያን ብሪጣንያን ዝርአ ዘሎ ዕልቕልቕ ስደተኛታት ኮይኑ ይርከብ።
==========================


text:
ካብ ጳውሎስ ሻድሻይ ክሳብ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ “ሕልሚ” ምሉእ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ማሕበረሰብ ኣፍሮ ኣመሪካውያን ዝብል ማርቲን ሉተር ኪንግ ዘመላኸቶ ሸቶ ብኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ውዕዉዕ ድጋፍ ዝረኸበን ኣብ ዘይጎነጻዊ ቃልሲ ማዕርነት ማርቲን ሉተር ኪንግ ክስዓብ ዘለዎ ኣብነት ምዃኑ ደጋጊሞም ከምዘመላኸቱን ዘተባብዑን ዜና ቫቲካን የዘኻኽር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ዘሰቕቕ ኣቀታትላ ጆርጆ ፍሎይድ ናይ ማርቲን ሉተር ኪንግ ሕልሚ ሎሚ እውን እንተኾነ ክብጻሕ ዝግብኦ ክሳብ ክንደይ ርሑቕ ሽቶ ኮይኑ ከምዘሎ የረጋግጸልና፡ ቅድሚ 57 ዓመት ዕለት 28 ነሓሰ ከም መራሒ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተሓላቒ ምንቅስቓ መራሒ ማርቲን ሉተር ኪንግ ሕልሚ ኣሎኒ ዝብል ዘስምዖ መደረ ኣብዚ እዋን`ዚ በቶም ማሕበረሰብ ኣፍሮ ኣመሪካውያንን ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብን ኣብ ገዛእ ሃገሮም ሎሚ እውን ይቃላሕ ኣሎ፡ ፍትሕን ማዕርነትን ክብርን ኣብ ዝሓቱ ልብን ኣእምሮን ልሳንን የቃላሕ፡ እቲ ሕልሚ ኣብ ወንጌል ዝተሰረተን ካብቲ ናጻ ዘውጽእ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ዝተነቓቐሔን እውን ከምዝነበረን እቲ ናይ ማርቲን ሉተር ኪንግ “ሕልሚ ኣሎኒ” መደረ ኣብ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ዓቢይ ኪዳን ከምዝረኸበን፡ ጳውሎስ ሻድሻይ ነቶም ዓቢይ ናይ ባፕቲስት መጋቤ ማርቲን ሉተር ኪንግ፡ ዕለት 18 መስከረም 1964 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ተቐቢሎም ኣዘራሪቦምን ማርቲን ሉተር ኪንግ ኣድልዎ ብዘርኢ ንኽውገድ ብዘይጎነጻዊ ቃልሲ ዘካይድዎ ጻዕሪ ከምዘበራትዑ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ታሪኽ ማህደር የረጋግጾ።
ልክዕ ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመት እቲ ምስ ጳውሎስ ሻድሻይ ዝተኻየደ ርክብ ብትኽክል ዕለት 4 ሚያዝያ 1968 ኣብ መንፊስ ከተማ ተነሲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ብኢድ ሰብ ከምእተቐትለን እዚ ዜና ዝበጽሖም ር.ሊ.ጳ. ሞንቲኒ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ሰንበት ዕለት 8 ሚያዝያ 1968 ዓ.ም. ኣብ በዓለ ሆሳዕና ነቶም ናይ ሰላም ኖበል ተሸላሚ ተክለ ሰብነት ማርቲን ሉተር ኪንግ ዘኪሮም ብዝተደናፈቐ ቃሎም “እቲ ናይ ማርቲን ሉተር ኪንግ መቕተልቲ መስዋዕቲ እዩ” እንክብሉ ገሊጾም “ጽልእን ቅርሕንትን ሕነ ምፍዳይን ኣይፋል ኣብ መንጐ ናይታ ዓባይን ፍትውትን ሃገር ዘሎ ዜጋታት ዓቢይ ናይ ፍልልይ ጸድፊ ክውገድን ሓድሽ ናይ ምሕረትን ሰላምን ዕርቅን ማዕርነትን ናይ ናጽነትን ግቡእን መሰልን ክብርን ዘረጋግጽ መስዋዕትነት ክኸውን ተላብዮም፡ እቲ መቕተልቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝፈጥሮ ዘሎ ሁከትን ዓመጽን ብሓቂ ዘሕዝን እዩ፡ በንጻሩ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ልቢ ምእንቲ መሰልን ክብር ቃልሲ ምክያድ ተሰጊሩ ሰላማዊ ማሕበራዊ ናብራ ዝውሕስ ሕግን ስርዓትን ቆይሙ ኣብ መሰልን ክብርን ማዕረ ዝኾነ እዋናዊ ስልጣነን ክርስቲያናዊ ሕውነትን ዘረጋግጽ ይኹን” ከምዝበሉ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ታሪኽ ማህደር የመላኽት።
ልክዕ ድሕሪ 20 ዓመት ር.ሊ.ጳ. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 12 መስከረም 1987 ዓ.ም. ኣብ ኔው ኦርሊንስ ተረኺቦም ምስ ናይቲ ከባቢ ኣፍሮ ኣመሪካውያን ካቶሊካዊ ማሕበረሰብ ተራኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ኣፍሮ ኣመሪካውያን ኢፍትሓውነትን ናጽነት ካብ ጸቕጥን ዝብል ዕላማ ኣበሪኾም ዝፈጸምዎ ከቢድ ጉዕዞ ዘኪሮም፡ ኣብቲ ክብረይን መሰለይን ማዕርነትን ናጽነት ካብ ጸቕጥን ዝብል ጉዕዞኽኩም እግዚኣብሔር ባዕሉ ኣብ ጐደና ሰላም ዝመረሖ እዩ - ቢሎም - ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝመረሖ እግዚኣብሔር ዘነቓቐሖ ጎደና ሰላም ናይዛ ሃገር ጸለምቲ ዜጋታት መነባብሮን ብሓፈሻኡ ናይ ሕይወት ኩነት ክልወጥን ልክዕ ከምቲ ናይ ካልእ ኩሉ ኣመሪካዊ መሰሉን ክብሩን ክኽበረሎም ዝጽውዕ እዩ” ጳውሎስ ሻድሻይ እቲ ኣብቲ ተወላዲ ኣትላንታ መጋቤ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝተሰግወ ክርስቲያናዊ ሕውነት ኣብቲ ኣብ ናይ ክርስቶስ ናጻ ዘውጽእ ዝኸፈሎ መስዋዕትነት ዝነበሮ እምነት መሰረት ዝገበረ እዩ” ቢሎም ከምዝገለጽዎ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ታሪኽ ማህደር የመላኽት።
በነዲክቶስ መበል 16 ዕለት 16 ሚያዝያ 2008 ዓ.ም. ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ንኸካይዱ ኣብ ዋሽንግቶን ኣብ ዝተገበረሎም ኣቀባብላ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ “ናይቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ መስራቕን ዘላቒ ኣስተንፍሶን ኣብ እግዚኣብሔር ዝነበሮ እምነት እዩ” ዝብል ሓሳብ ከምዘስመሩሉን እቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝመረሖ ጸረ ጊልያነትን ምንቅስቓስ ሓልዮ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን” ካብቲ ኣብ እግዚኣብሔር ዝነበሮ እምነት ዝነቐለ ምዃኑ ከምዘዘኻኸሩን ኣብቲ ዘካይድዎ መገሻ ምስ ጓል ማርቲን ሉተር ኪንግ በርኒሰ ኣለበራይን ኣብ ነው ዮርክ ኣብ መንጐ ኣቢያተ ክርስትያን ላዕለዎት መንፈሳዊ መራሕቲ ኣብ ዝተኻየደ ርክብ ከምእተራኸቡን ልክዕ ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሕዝባዊ ባይቶ ፊት ተረኺቦም፥ መንፈስ ኣመሪካውነት ኣማእኪሎም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ “ሓንቲ ሃገር ዓባይ ዘብላን ዓባይ ተባሂሉ ክትግለጽ ዝገብራ ( . . . ) ንኹሎም ኣሕዋትን ኣሓትን ናይ መሰልን ክብረትን ናጽነት ማዕርነት እተነቓቕሕን ልክዕ ከምቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝገበሮ ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ምትብባዕን ምንቕቓሕን ኣብ እትገብሮ ጻዕሪ እዩ” ቢሎም “እቲ ሕልሚ ማርቲን ሉተር ኪንግ ሎሚ እውን ኣስተንፍሶ ኮይኑና እዩ ስለምንታይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ጥልቅን ሓቅን ዝምልከት ስለ ዝኾነ፥ . . . እዚ ዓይነት ሕልሚ’ዚ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝዛዘም ዘይኮነ ናብ ተግባርን ሱታፌ ጻዕርን ዝድርኽ እዩ” ከምዝበሉ ይዝከር።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ልክዕ ከም በነዲክቶስ መበል 16 ምስ ጓል መጋቤ ኣፍሮ ኣመሪካዊ ማርቲን ሉተር ኪንግ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብረትን ተሓላቒት በርኒሰ ኣልበራይን ዕለት 12 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ፡ እቲ ዝተኻየደ ክሌኣዊ ርክብ ስዒቡ ቁሩብ ሰሙን ዝኽሪ መበል 50 ዓመት መስዋዕተ ማርቲን ሉተር ኪንግ ከምእተፈጸመን ቅዱስነቶም ኣብ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዘመሓላለፍዎ ዓለም ሓቆፍ መልእኽቲ ሰላም ማርቲን ሉተር ኪንግ ኣድልዎ ብዘርኢ ክውገድ ዘካየዶ ቃልሲ ፈጺሙ ዘይርሳዕን ኣብነትን ምዃኑ ከምዝሓበሩን . . . ዘይጎነጻዊ ቃልሲ - ይብሉ ቅዱስነቶም - ብቆራጽነትን ብስሙር ሕይወትን ዝተመስከረ ብምዃኑ ውጽኢታዊ ክኸውን በቒዑ እዩ”፡ ዕለት 3 ሰነ 2020 ዓ.ም. ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ምስ ኣብቅዑ ነቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት እናሓሰቡ፥ “ብዓመጽ ዝተዓትረ ነገር የሎን ስለምንታይ እቲ ብዓመጽ እትረኽቢ ስለ ዝበርስ” ከምዝበሉ ዜና ቫቲካን የዘኻኽር።


text:
ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብዚ እዋን እዚ ብስነኪ ዘጋጠመ ከቢድ ድርቂ ጥምይተን ዓፀቦን ኣንፀላሊዩዎ ይርከብ።ሃገራት ዓረብ ናብቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ወታደራዊ መደብራት ይኸፍታን ይቀላቐላን ምስ ምህላወን ሓድሽ ጆኦ-ፖለቲካዊ ኩነታት ይፍጠር ከምዘሎ ተዓዘብቲ ይገልፁ።
ብኻሊእ ወገን ድማ እቲ ዞባ ብማሕበረ ቁጠባዊ ዘፈራት ንምትእስሳር ስራሕቲ ይስርሑ ከምዘለው ንኣብነት ጁቡቲን ኢትዮጵያን ብዘመናዊ ሃዲድ ባቡር፣ሓይሊ ኤሌክትሪክ፣ብማይን ብኣውራ ጎደናን፣ኢትዮጵያን ኬንያን ብኣውራ ጎደናንን ሓይሊ ኤሌክትሪክን ኢትዮጵያን ሱዳንን ድማ ብሓይሊ ኤሌክትሪክ፣ብኣውራጎደናን ሕዚ ድማ ሃዲድ ባቡር ከምዝዝርጋሕ መራሕቲ ኢትዮጵያን ሱዳንን ሓቢሮም ኣለው።
ኣብ ቀረባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝበፅሑ ናይ ሱዳን ፕሬዝዳንት ዖማር ኣል-በሽር ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብሓባር ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብቲ ዞባ ሓደ ቁጠባዊ ማሕበረሰብ ንምፍጣር ኣብ ዝግበር ምንቅስቓስ ኤርትራ እውን ናይዚ ኣካል ንምግባር ፃዕርታት ክግበር እዩ ኢሎም ኣለው፤ዖማር ኣል-በሽር።
ልዕሊ ኩለን ሃገራት ናይዚ ዞባ ዝዓበየ ምትእስሳር ዘለወን ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምኡ እውን ህዝብታተን ይባኽን ዘሎ ዕድላት ክመሓይሽ እንታይ ክግበር ከምዘለዎን ኢትዮጵያ ንኤርትራ ዝምልከት ክኽተሎ ዝፀናሕኹ ፖሊሲ ለውጢ ክገብር እየ ዝበለቶን መምህርን ተመራማሪን ታሪኽ ዶ/ር ዓወት ወልደሚካኤልን ኣብ ፖለቲካ፣ሚዲያን ስቪካዊ ማሕበርን ዝሳተፍ ናይ PhD ተምሃራይ ኣቶ ኣሉላ ሰለሞንን ሪቶታቶምን ናይ መፍትሒ ሓሳባቶምን ኣካፊሎምና ኣለው።
ኣብዚ ይስምዑ።


text:
Radio Erena: 14 March 2016
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ እስራኤል፡ ንሸሞንተ መጋቢት ብክብ ዝበለ ድምቀት ከምዝጸንበልኦ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገርሓቢሩ።
እተን ብማእከል ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን ተል ኣቪቭ ዝፍለጣ ኤርትራውያን፣ ንሸሞንተ መጋቢት ካብ’ቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝሓየለ መልክዑ ክጽንብልኦ ምኽኣለን፡ ንዘለወን ስጡምን ሓያልን ውዳበ ዘጉልሕ ምዃኑ ንተዓዘብቲ ብምውካስ እቲ ወኪል ገሊጹ።
እተን ኣብ ኤርትራ ካብ ዘሎ ሕሰም ሃዲመን፣ ኣብ እስራኤል ካልእ ዝኸበደ ብድሆ ገጢሙወን ዝርከባ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣንጻር እዚ ድርብ ወጽዓታት ክቃለሳ ምዃነን ብኣጋጣሚ እታ ዕለት ደጊመን ኣረጋጊጸን።
ኣብ’ቲ ብሃርጽዮን 50 ዝፍለጥ፡ ኣብ ተል ኣቪቭ፣ ጎደና ሃርጽዮን ዝርከብ ኣደራሽ ዝተኻየደ ጽምበል ሸሞንተ መጋቢት፣ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን፣ ወጻእተኛታትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ተረኾቦም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ቅድሚ ሕጂ ኣብ እስራኤል ተኻይዱ ዘይፈልጥ ከም ምርኢት ኣልባሳት ትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ- ፋሽን ሾው ከምኡ ድማ ድራማን ልዝብ መንእሰያትን ቀሪቡ።
ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂንስትዮ ኤርትራውያን ነበርቲ እስራኤል፣ “ጾታዊ ዓመጽ የብቅዕ! ሓቀኛ ሰብኣይ ንሰበይቱ ኣይሃርምን!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ’ዩ ተኻይዱ።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከባ ኤርትራውያን ደቂንስትዮ ደለይቲ ፍትሒ፣ ንሸሞንተ መጋቢት፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዝርከባ ኤርትራውያን ደቂንስትዮ ብምዝካር ከምዝጸንበልኦ ከካብ ቦትኡ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
=========================


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ጆ ባይደን ምስ ወራሲ ዓራት ኢማራት ዓረብ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣል-ናሕያን ብዛዕባ ምድልዳል ነዊሕ ዝጸንሐ ሽርክነት ክልቲአን ሃገራት ተዘራሪቦም።
ብመሰረት ካብ ዋይት ሃውስ ዝወጸ ናይ ጽሑፍ ሓበረታ፡ ፕረዚደንት ባይደን ብምኽንያት ዝመጽእ ዘሎ መበል 50 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኢማራት ዓረብ እንቋዕ ኣሓጎሰኩም ድሕሪ ምባል፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ጠፈር: ክሊማ: ምክልኻልን ጸጥታን ዘለወን ምትሕብባር ኣንጸባሪቑ`ሎ።
ከምኡ`ውን ብዛዕባ ኣፍጋኒስታን፡ ዞባውን ኑክሌራውን ስግኣት ኢራን፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝምዕብል ዘሎ ህድኣትን ሰላምን ዘለዉ ዓለማዊ ብድሆታት ምልዓሎም ተጠቑሱ`ሎ።
ብመሰረት`ዚ ንቡር ዝምድና ኢማራት ዓረብን እስራኤልን ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ፕረዚደንት ባይደን ኣስሚርሉ`ሎ። ፕረዚደንት ባይደንን ወራሲ ዓራት መሓመድን፡ ከምቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝበለ ግጭታት ኣብ ምፍታሕ ቀዳምነት ሂቦም ክሰርሑ ምስምምዖም እቲ ካብ ዋይት ሃውስ ዝወጸ ንባብ የመልክት።


text:
ኣብ ለንደን ንርከብ ኣባላት ተቃወምቲ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ብሓባር ፣ ን ዕለት 8 January 2011 ተመዲቡ ዘሎ ፌስቲቫል ህግደፍ ፣ኣውያት ህዝብና ከነቃልሕ ተቃውሞና ከነስምዕ
ምእንቲ ብደም ሰማዕታትና ዝረወየት ሃገርናን ፣ ምእንቲ ብኹቱር ጭቆናን ጥልመትን ምልክን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብናን ፣ ምእንቲ ካብ ሃገሩ ክሃድም ኣብ ፈቐዶ ዶባትን ባሕርታትን ዕርድታትን ሞት ዝቐዝፎም ዘሎ መንእሰያትናን ፣
ኤርትራ ነጻነታ ካብ እትውንን 19 ዓመታት ከተቑጽር ሓደ ወርሒ ተሪፉኒ ትብል ኣላ። እንተኾነ ግን እዚ ብኽንደይ ቀያሕቲ ተኸፊሉ ዝመጸ ነጻነት ብሰንኪ ውሑዳት ስለ ዝተባሕተን ዝተጠልመን በቶም ምስእዚ አብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ብ ኣካይዳን ሰነ ሓሳብን ዘይንቃዶ ውልቀሰባትን ውድባትን በርገሳውያን ማሕበራትን ክበዓል የብሉን ማለት ኣይኮነን ወይ ውን በቲ አብ ስልጣን ዘሎን ውሑዳት ደገፍቱን ጥራይ ክበዓል ኣለዋ ማለት ከምዘይኮነ ዉን ክሰሓት የብሉን።
ጻዊዒት ንሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ብራስልስ- በልጅዩም – መርበብ ኤርትራውያን በርጌሳዊ ማሕበራት-ኣብ ኤውሮጳ(መኤበማ-ኤ)


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መጋቢት – 20.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.8:21-30
ስለዚ ኢየሱስ ከም ብሓድሽ “አነ እኸይድ አሎኹ፥ ክትደልዩኒ ኢኹም፥ እንተኾነ ብኃጢአትኩም ኽትመቱ ኢኹም። ናብቲ አነ ዝኸዶ ንስካትኩም ኽትመጹ አይትኽ እሉን ኢኹም” በሎም። ሽዑ አይሁድ “ ናብቲ አነ ዝኸዶ ንስኻትኩም ክትምጹ አይትኽ እሉን ኢኹም ምባሉስ” ንገዛእ ርእሱ ደኾን ባዕሉ ኺቐትል ደሊዩ፧” በሉ። ኢየሱስ ኸአ “ንስኻትኩም ካብ ታሕቲ ኢኹም፥ አነ ካብ ላዕሊ እየ፡ ንስኻትኩም ካብዛ ዓለም እዚአ ኢኹም፥ አነ ካብዛ ዓለም እዚአ አይኮንኩን። ስለዚ ከአ እየ ብኃጢአትኩም ክርትሞቱ ኢኹም ዝበልኩኹም። አነ ንሱ ምኻነይ እንተ ዘይአመንኩም ብኃጢአትኩም ክትመቱ ኢኹም” በሎም። ሽዑ ንሳቶም “ ንስኻ መን ኢኻ፧” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “አነ እቲ ካብ መጀመርታ ኂዘ ዝነገርኩኹም እየ። ብዛዕባኹም ዝዛረቦን ዝፈርዶን ብዙኅ አሎኒ። እቲ ዝለአኸኒ ግና ሓቂ እዩ፥ ነቲ ኻብኡ ዝሰማዕክዎ ኸአ ንዓለም እነግሮ አሎኹ” በሎም። ንሳቶም ብዛዕባ አቦ ከም ዝተዛረቦም አይፈለጡን። ስለዚ ኢየሱስ “ ንወዲ ሰብ ልዕል ምስ አበልኩምዎ፥ አነ ንሱ ኸም ዝኾነኩን፥ ከምቲ አቦይ ዝመሃረኒ ከም ዝገብር እምበር፥ ካብ ርእሰይ ሓንቲ ኸም ዝይገብርን፥ ሽዑ ኽትፈልጡ ኢኹም። እቲ ዝለአኸኒ ምሳይ አሎ። ኩሉ ሳዕ ባህ ዜብሎ ስለ ዝገብር ከአ በይነይ አይ ኃድገንን እዩ” በሎም፡: ንሱ እዚ ምስ ተዛረበ ብዙኃት ብእኡ አመነ።
- ኣስተንትኖ
ኣብዚ ናይ ሎሚ ቃል ኣምላኽ ገለ ሰባት ንኽርስቶስ እቲ መሲሕ ምኻኑ አሚኖምን ፈሊጦምን ተኸተልዎ። መራሕቲ አይሁድ ግና ንኽርስቶስ ብምንጻግ ገና ንመሲሕ ይጽበዮ ነበሩ። “ አነ እኸይድ አሎኹ፥ ክትደልዩኒ ኢኹም፥ እንተኾነ ብኃጢአትኩም ኽትመቱ ኢኹም። ናብቲ አነ ዝኸዶ ንስካትኩም ኽትመጹ አይትኽእሉን ኢኹም” ይብል ክርስቶ። ድሮ አብ 6:41 ብዛዕባ ርእሱ እንክዛረብ “ እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ እንጌራ ሕይወት አነ እየ” ኢሉ ነሩ ኢዩ።
“ አነ እኸይድ አሎኹ፥ ክትደልዩኒ ኢኹም፥ እንተኾነ ብኃጢአትኩም ኽትመቱ ኢኹም። ናብቲ አነ ዝኸዶ ንስካትኩም ኽትመጹ አይትኽእሉን ኢኹም” ክርስቶስ ካብዚ ዓለም እዚ ዝሰናበተሉ ግዜ በጺሑ ነበረ። ምኽኒያቱ ካብዚ ምድራዊ ሕይወቱ ናብ አብኡ ምስ ተመልሰ እቲ ንኹሉ ሓዋሪያ ክመርሕ ዝነበሮ ሳልሳይ አካል ዝኾነ መንፈስ ቅዱስ ክመጽእ ነይሩዎ። እዚ መንፈስ እዚ ከአ አብ ነፍሲ ወከፍ አማና፡ አብ ነፍሲ ወእክፍ ክርስቶስ መድኅን ምካኑ ዝአምን ዘበለ ኸአ አብኡ ይሓድር። ተልእኾ ክርስቶስ ተልእኾ ድኅነት ኢዩ። ስራሕን ተልእኾን ድኅነት ከአ አብኡ አዓይውዳእን። ምስጢረ ድኅነት ብእኡ ይጅምር፡ ብፍላይ አብቲ ብፍቕሪ ሕይወቱ ምእንቲ ድኅነት ነፍሲ ወከፍና አብ መስቀል ዝመውት። ሎሚ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ብቤተክርቲያኑ ይቕጽል። እቲ ንቃሉ ተቀቢሉን ተአዚዙን አሚኑን ዝጎዓዝ ምስ ክርስቶስን አብ ክርስቶስን ክነብር ዝኽእል። “
ናብቲ አነ ዝኸዶ ንስኻትኩም ክትምጹ አይትኽእሉን ኢኹም ምባሉስ” ንገዛእ ርእሱ ደኾን ባዕሉ ኺቐትል ደሊዩ፧” በሉ። ኢየሱስ ኸአ “ ንስኻትኩም ካብ ታሕቲ ኢኹም፥ አነ ካብ ላዕሊ እየ፡ ንስኻትኩም ካብዛ ዓለም እዚአ ኢኹም፥ አነ ካብዛ ዓለም እዚአ አይኮንኩን” እናበለ ክርስቶስ አምላኽነቱ፡ ካብ ቀደም ከምዝነበረ፡ ምስ እግዚአብሔር ሓደ ምካኑ ንምግላጽ ኢዩ። ካብ እግዚኣብሔር ኣብ ንደቂ ሰባት እቲ ሓቀኛ መገዲ ድኅነት፡ እቲ ሓቀኛ አርአያ ሕይወት፡ ምልአት ሕይወት ክሰብኽን ክምህርን ከምዝመጸ ንምምሃር ኢዩ። ደቂ ሰባት ግና ነቲ ሓቂ ነጺጎም ነቲ ናይ ዓለም መሪጾም። ነቲ ሓቂ መገዲ እግዚአብሔር ዘይመርጽን ዘይስዕብን ከአ ከምቲ ክርስቶስ አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ዝብሎ “አነ ንሱ ምኻነይ እንተ ዘይአመንኩም ብኃጢአትኩም ክትመቱ ኢኹም” ብኃጢአቱ ይመውት። ስለዚ ሎሚውን ንሕና ብኃጢአትንና ከይንመውት ብቓል አምላኽ አሚና ሕይወትና ብእኡ ክንመርሕ ይግበአና። ድምጽ ጎይታና ክንሰምዕ ይግበአና።
ደቂ ሰባት ወላካ ብኃጢኣትና ምውታት እንተ ነበርና እግዚአብሔር ነቲ ሓደ ወዱ ስጋብ ሞት አሕሊፉ ብምሃብ፡ ብምሕረት ሃብታም ምኻኑ ይገልጽ። ክርስቶስውን ካብ ሓጢኃትና ነጻ ብምግባር ሕይወቱ ብምሃብ ከአ ንሱ እቲ ወዲ አምላኽ ምኻኑ ይገልጽ። ሽዑ ንሳቶም “ ንስኻ መን ኢኻ፧” በልዎ። ድሮ “ንስኻትኩም ካብ ታሕቲ ኢኹም፥ አነ ካብ ላዕሊ እየ፡ ንስኻትኩም ካብዛ ዓለም እዚአ ኢኹም፥ አነ ካብዛ ዓለም እዚአ አይኮንኩን። እናበለ አምላኽነቱ ገሊጹሎም ነይሩ ኢዩ። አይሁዳውያን ግና እዚ ግልጸት እዚ ክቕበሉን ክአምኑ አይደለዩን። “አነ እቲ ካብ መጀመርታ ኂዘ ዝነገርኩኹም እየ” ብምባል ከአ እንታይነቱ ይገልጽ። ሎሚውን ንሕና እዚ ሕቶ እዚ ንገዛእ ርእስና ክንሓትት ይግበአና። ክርስቶስ መን ኢዩ ንዓይ፧ ንሱ ወዲ እቲ ልዑል አምላኽ፡ ስጋና ለቢሱ ሰብ ዝኾነ፡ አብ መጨርሻ ምእንቲ ድኅነትና አብ መስቀል ዝሞተ፡ አብ ሳልሳይ መዓ ዓልቲ ዝተንስአ አምላኽ፡ ንሱ እቲ መገዲን ሓቅን ሕይወትን፡ አምላኽ ምኻኑ አሚና በዚ መንገርዲን ሓቅን ሕይወትን ክንጎዓዝ።
ንወዲ ሰብ ልዕል ምስ አበልኩምዎ፥ ሽዑ አነ መን ምኽነይ ክትፈልጡ ኢኹም” እናበለ ኸአ ብዛዕባ ሕማማቱን ሞቱን የዘንቱ። ከምቲ አብ ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያ 653 ከምዝምህረን ናይ መሎኮት ኢየሱስ ሓቅነቱ ዚረጋገጽ አብ ብትንሣኤ ምኻኑ ይምህረና። በዚ ምኽኒያት ኢዩ ከአ ክርስቶስ ንወዲ ሰብ ልዕል ምስ አበልኩምዎ፥ ምስ ሰቐልክምዎ እቲ ሓቂ መን ምኻነይ ክትፈልጡ ኢኹም ዝብሎም።
ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና እምበአር፦
– ሎሚ ንዓይ ክርስቶስ መን ኢዩ፧
– እመንተይ ምኸመይ ይነብሮ፧
– ዕብየቱን ፍቕሩን – ነቲ ዘቕርበለይ ዘሎ ናይ ድኅነት ዕድመ ብኸመይ ይቕበሎ ዝብሉ ሕቶታት ክንምልስ ንዕደም፧
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Abba Hagos Tesfagabir


text:
ናይ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ሸቶ እቲ ኣብ ሶሪያ ካብ ዝባራዕ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመት ዘቑጽር ዘሎ ውግእ ሰላማዊ ፍታሕ ክረክብ ዝብል እዩ፡ በቲ ኣብዚ እዋን`ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ኤኮኖሚ ነቶም ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ተመዛበልቲ ሶርያውያን ሓገዝ ናይ ምቕራብ መደብ የሰናኽል ከምዘሎን እዚ መተዓናቕፎ’ዚ ንምስጋር ዝሕግዝ መገዲ ንምሕባርን ኣብ ግብሪ ንምውዓን እቲ ዕለት 30 ሰነ 2020 ዓ.ም. ናይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን ሕብረት ኤውሮጳን ዘካይድዎ ክሌኣዊ ዓውደ ኣኼባ ብሰፊሕ ዝመያየጠሉ ሓሳብ ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ሚከለን ራቪያርት ይሕብሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 28 ሰነ 2020 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ዕለት 30 ሰነ 2020 ዓ.ም. ሕብረት ኤውሮጳን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሶርያን ናይ ዞባ ማእከላይ ምብርቕ መጻኢ ንምድጋፍ ብዝብል መርሕ ሓሳብ ዘካይድዎ ራብዓይ ዓውደ ጉባኤ እናሓሰቡ፥
ናይ ሕዝቢ ሶሪያ ብፍላይ ነታ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ቅልውላው ዝረኣየላ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኣዚዩ ናብ ዝኸፍአ ኩነት ንኸተብል እትድረኽ ዘላ ሃገረ ሊባኖስን ጉረባብታን ሃገራት ህልውን መዓተይናን እዋናዉ ኩነት ክመሓየሽን መታን ምእንቲ እቲ ዝካየድ ኣገዳሲ ዓውደ ጉባኤ ንጸልይ፥ ብጥምየት ዝሳቐዩ ሕጻናት ዝብላዕ ዘይብሎምን ሕስብ እሞ ነብል፡ እቶም መራሕቲ ሰላም ንምርግጋጽ ብቑዓት ይኹኑ!
እንክብሉ ከምዘዘኻኸርዎ እቲ "ናይ ሶርያን ናይቲ ዞባን መጻኢ ንምድጋፍ” ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ተመሪሑ ኣብ ብራሰልስ ዝካየድ ናይ ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን ናይ ሕብረት ኤውሮጳን ክሌኣዊ ዓውደ ኣኼባ፡ ከምቲ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ቤት ምኽሪ ናይ ወጻኢ ፓለቲካ ጉዳያት ላዕለዋይ ሓላፊ ጆሰፕ ቦረል፥ “ብቐንዱ ኣቃልቦና ናይ ሕዝቢ ሶሪያ ሰብኣዊ ጠለብ መልሲ ምሃብ ዝብል እዩ፡ እዚ ኸኣ ዘላቒ ዝኾነ ብሔራዊ ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ውሳኔ ክረጋገጽን ውሑስ ክኸውንን ነዚ ስዒቡ ናብ ዓለም ሓቆፋዊ ዝኾነ ኣብ ፖለቲካዊ መፍትሒ ምብጻሕ ዝብል እዩ” እንክብሉ ቅድሚ እቲ ዝካየድ ዓውደ ኣኼባ ኣብ ዝሃብው ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዘመላኸቱ ዝሓበሩ ራቪያርት ኣስዒቦም፥ “እቲ ናይ ብራሰልስ ዋዕላ ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ኩሎም እቶም ብቐዳምነት ምስ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን ኣብ ሶሪያ ሰላም ክወርድን እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ ሰላማዊ መፍትሒ ክረክብን ናይ ሕዝቢ ሰብኣዊ ቅልውላው ብቑዕ መልሲ ክወሃቦ ንዝካይዶ ጻዕሪ ምስ ዝድግፉ ኵሎም ብቐረባ ክመክር ዘለዎ ድላይ ዝምስክር እዩ” ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ውግእን ኤኮኖሚያዊ ቅልውላውን
ር.ሊ.ጳ. ደጋጊሞምን ብቐረባ እውን ዕለት 28 ሰነ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዘስምዕዎ ድህረ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ቃሎም ኣብ ሶሪያ እቲ ልዕሊ 10 ዓመት ዘቑጽር ዘሎ ወግእ ዘስዕቦ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ብተወሳኺ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ናብ ዝኸፍኤ ደረጃ የብል ከምዘሎን ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ኣብ ሶሪያን ከባቢኣን ሰላም ኣብ ምርግጋጽ ኣበርቲዑ ክዓዪ ዘቕረብዎ ጻውዒት ዝዘከሩ ናይ ሰሜን ኣትላንቲክ ሃገራት ቃል ኪዳን ፖለቲካ ሊቕን ተንታንን ኣብ መንበረ ጥበብ ሉምስ ናይ ዓለም ሓቆፍ ስነ ርክባት ጉዳይ መምህር ማተዮ ብረሳን ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ጠቒሶም፥ ኣብ ሶሪያን ከባቢኣን ውግእ ጥራሕ ዘይኮነ ዝገደደ ኤኮኖሚያዊ ቅልውላው እውን ኣሎ፡ ስለዚህ እቲ ውግእን ቅልውላው ኤኮኖምን መልስን መፍትሕን ክረክብ ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት መንግታት ዓለምን ዘካይድዎ ዓውደ ኣኼባ እቲ ኣብ ልዕሊ ሶሪያ ዝተደንገገ ማዕቅብ ክመያየጠሉ ናይ ግድን ይኸውን ኢሎም።
ካብ ሃገራት ኤውሮጳ ክሳብ ሕጂ ብጠቕላላ 20 ሚሊያርድ ኤውሮ ከምእተለገስ
ቅድሚ እዚ ራብዓይ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ብራሰልስ ድሕሪ ዝተኻየዱ ዓውደ ኣኼባታት ኣብ 2019 ዓ.ም. 7.2 ሚሊያርድ ኤውሮ ኣብ 2020 ዓ.ም. 2 ሚሊያርድ ኤውሮ ብጠቕላላ እቲ ውግእ ካብ ዝተጀመረሉ ዓመት ኣትሒዙ ሕብረት ኤውሮጳ ንሶሪያ ንናይ ሰብኣዊ ድጋፍን ዳግማይ ሕንጸትን መደብ ልዕሊ 20 ሚሊያርድ ኤውሮ ከምዝለገሰን ካብቲ 20 ሚሊያርድ ኤውሮ እቲ 11 ሚሊያርድ ነተን ተመዛበልቲ ሶርያ ዘእንግዳ ዘለዋ ሃገራት ንዘቕርብኦ ሰብኣዊ ሓገዝ መሳልጢ ዝውዓለ እውን ከምዝኾነ ብረሳን የዘኻኽሩ።
ስደተይናታት ሶርያ ንዘእንግዳ ድጋፍ ምቕራብ
ካብ ሕብረት ኤውሮጳን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለምን ካብ ካልኦት ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ማሕበራትን ግብረ ሰናይ ውድባትን ንሶሪያ ድጋፍ ይቐርብ ኣሎ፡ እተን ስደተይናታት ሶርያ ዘአንግዳ ዘለዋ ሃገራት ቀጻሊ ድጋፍ የድልየን፡ በይነን ዘድሊ ሰብኣዊ ድጋፍ ኩሉ ከቕርባ ዘይሕሰብ እዩ፡ መብዛሕቲኦም ኣብ ቱርክን ሊባኖስን ዮርዳኖስን ዝርከቡ እያቶም፡ ነዞም ተመዛበልቲ ዝቕበላ ዘለዋ ሃገራት ምድጋፍ ኩነታት ተመዛበልትን ጉዳይ ሶርያን ፖለቲካዊ ፍታሕ ክረክብ ዝድርኽ ክኸውን ኣለዎ እንክብሉ ፕሮፈሰር ብረሳን ምስ ዜና ቫቲካን ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ነቶም ካብ ሕሉፍ ክመሃሩ ንዘይደልዩ; ታሪኽ ባዕሉ ይድገም’ዩ። For those who do not want to learn from the past, History repeats itself(unkonwn)
ግብጺ ከምዚ ሎሚ ቅድሚ 200 ዓመታት፣ ልክዕ ከምዚ ናይ ሎሚ በቲ ግዚኡ ዓርሞሾሽ ሰራዊት ሃኒጻ ንመሬት ሱዳን ድሕሪ ምውሓጥ; ንመስመር ቀይሕ-ባሕሪ (ከሰላ – ባጽዕ) ንምቁጽጻር ንግዝኣት ምድረ ባሕሪ ሓበሻ ኣጥቂዖም።
ካብ ንግስነት ምድረ-ባሕሪ ኣብ ምድረ ባርካ ሓያል ተቓውሞ እኮ እንተገጠሞም; ነቲ ብዑስማናውያን(ቱርኪ) ብርሑቕ ክፍለ ግዝኣት Sennar(Funji) ኮይኑ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዝነበረ ግዝኣት ቀቢላ ቢን-ዓምር(1504 – 1821) ድሕሪ ምስዓር; ግብጻውያን ማእከልነቶም ብስድራ-ቤት al-Murghani ዝምራሕ ኣብ ከሰላ መስረቱ።
ካብ 1821 ክሳብ 1850ታት ዘሎ እዋን ክሳብ ምድረ-በጎስ(ናይ ሎሚ ዓንሰባ/ሰንሒት) ድሕሪ ምስፍሕፋሕ ድማ; ብሓገዝ ቢን-ዓምር ንህዝቢ ቦጎስን ሓባብን ድሕሪ ምውራር; ካብ 1860ታት ኣትሒዞም ንከበሳ ምድረ-ባሕሪ ኣብ ጽዑቕ ኲናት ኣእተውዎ።
በዚ ግዜዚ #ሱባጋዲስ – ሹም ዓጋመ ንመላእ ምድረ ባሕሪ ኣግኣዝቲ ኣብ ትሕቲ ጽልዋኡ የእትይሉ ዝነበረ እዋንዩ።
ብፍላይ ብሓገዝ ፈረንሳውያን ማእከልነቶም ኣብ ከረን ድሕሪ ምምስራቶም; ከበሳ ምድረ-ባሕሪ ብኲናትን ዝምታን ተናወጸ። ህዝቢ ከበሳ ድማ ብራእሲ ኣሉላ ዝምራሕ ሓያል ሰራዊት ብምውዳብ; ኣብ ኣስመራ ዝማእከሉ ሓያል ምክልኻል ኣካየደ። ንኣስታት 20 ዓመታት ዝኣክል (1872 -1885) ድማ ህዝብና ሰላም ስኢኑ ኣብ ኲናትን መኸተን መከራን ኣተወ።
በዚ እዋን ድሕሪ ሃጸይ ቴድሮስ(ብ1968 ሞይቱ) ዝነገሰ; ሃጸይ ዮሃንስ 4ይ ንጉሰ-ነግስት ኣብ ዝኾነሉ እዋን; ህዝብና ኣዝዩ ሓይሉን ንግብጻውያን ብተደጋጋሚ ገጢሙ ሰዓሮምን። ምስፍሕፋሕ ግብጺ ድማ ብ1885 ኣብቅዐ።
ሕጂ’ኸ እዚ ታሪኽ ድዩ ክድገም?
ምስዚ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣትየንኦ ዘለዋ ኲናት; #ግብጺ ብወግዒ ተሳታፊት ኮይና ኣላ። ድሮ’ውን ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምኽሳስ ትርከብ።
ተጋሩ’ውን ነቲ ወሪድዎም ዘሎ ወራር ኣብ ምፉዃስ; ምምጻእ ግብጻውያን ንሓይሊ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስለዝስሕብ; ተዛማዲ ዕረፍቲ ክረኽቡ ይኾኑ።
ኮይኑ ግና ግብጺ ኣብ ቀይሕ-ባሕሪ ዘለዋ ጽልዋ ከተሐይል; ምስ ኤርትራ ምትኹቷኽ ኣይክተርፋንዩ። ነዚ ንምስላጥ ድማ ከምቲ ናይ 1821፣ ኣብ ከሰላ ምስ ቢን-ዓምር መዓስከር መስሪታ; ነቲ ኣብ መታሕት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ጽልዋ ከተሐድርን ምስ ህዝቢ ከበሳ እስላማውያን(Islamists) ብምዕጣቕ; ኣብ ቀጻሊ ጎንጺ ከተእትዎ ትኽእልያ።
እዚ ሎሚ ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ፣ ብወገን መታሕት ክመጾ ዝኽእል ተቓውሞ ክጻወሮ ዝኽእል ኣይኮነን። ስለዝኾነ ኣስመራ ኣብ ጽልዋ ግብጻውያን ምውዳቕ ኣይክተርፋንዩ።
ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ጽልዋ ግብጻውያን እንተወዲቓ ድማ; እቶን ካብ ኤርትራ ዝብገሱ ኣስላማውያን ሓይልታት(Islamist Forces) ንትግራይ ከጥቅዕዋ እዮም። ድሮ’ውን ኣብ ኣክዱም መስግጊድ ይሰራሕ(A mosque should be build in Axum) ዝብል ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቓሳት ብዝሓየለ መልክዑ ክቕጽል ንዕዘብ ኣለና።
ስለዚ ተጋሩ; ሎሚ’ኸ ከምቲ ናይ ዝሓለፈ ብመሪሒነት ሃጸይ የውሃንስ ዝተወስደ ስጉምቲ ንምክልኻል ግዝኣተ ምድረ-ኣግኣዚ ንምክልኻል ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ዘሎ ህዝበ-ግእዝ ሓቢሮም ክሰርሑ ድዮም?
ሊሂቃን ተጋሩ ኣብ ኣስመራ መጺኦም ንምክልኻል ክብረት ህዝበ-ግእዝ ምስ ልሂቃን ናይ ሎሚ ኤርትራውያን ክሰርሑ ይኽእሉ ድዮም? ንቀይሕ-ባሕሪ መን እዩ ክቆጻጸሮ ኣብ ዝብል ስትራተጂካዊ ውድድር; ተጋሩ ተገዳስነት የሕድሩ’ዶ ይኾኑ ወይስ ከምቲ ናይ ቀደም ካብ ቀይሕ-ባሕሪ ርሒቖም ኣብ እምባታት ከበሳታት ምድረ-ኣግኣዝያን ከም ባሕታውያን ብጾምን ጾሎትን ሂወቶም ክመርሑ?
ተጋሩ ኣፍደገ ቀይሕ-ባሕሪ ንኽረኽቡ፣ እዚ ዘለናዮ እዋን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ’ም ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 200 ዓመት ወራር ግብጻውያን ዘቕረብክዎ ሕጽር ዝበለ ኣማቲ ሓተታይ ኣብዚ ክዛዝም።
ብርሃነ-ጽዮን ኣግኣዚ(ተስፋብርሃን ወልደጋብር)
ዛውለታይ ወድ ኣብሰላብ
ብሔረ ኣግኣዝያን
ሃገረ ምድረ-ባሕሪ
01.01.2021
ሃገረ ፈረንሳ