text:
ኣበይ ኣለና? እንታይከ ንግበር?
ሰ.ጒ.ኤ.(ስትራተጂ ዓዲ) ክ.ዜና
ጥሪ 04-2007
ኩሉ ግዜ ተገዛእቲ ናይ ሓቅን ቅንዕናን ንምዃን ተወፋይነት እንተድኣ ክርከብ ተኻኢሉ፡ ዕንቅፋት ምዕባሌ እንዳተደምሰሰ ዝኸደሉ መስርሕ ይፍጠር። ብተወሳኺ ታሪኽ ዝመሃሮ መምህር ክትከውን እንተድኣ ተደልዩ ንተሞክሮኻ ብሓቅነትን ብቕንዕናን ከተንብብ ቀዳምነት ዝወሃቦ ዕማም ክኸውን ስለዝግባእ ኩሉሳዕ ተመኩሮኻ ምምዛን ናይ ቀጻሊ ሂወት ኣድላይነት ይኸውን። ብሕቡእ ታሪኽ ክነባበር ዝደሊ ባእታ ኣማኒ የብሉን። ዝለዓለ ሓለቓ ወድ-ሰብ ሓቂ ስለዝዀነ ኣብ ቃልሲ ብፍላይ ክኣ ኣብ ጽፍሒ ናይ ኣመራርሓ ተኣማንነት ንምምዕባል መጀመርያ ክርገጸሉ ዘለዎ ባይታ ኢዩ።
1- ኲነታት መላኺ ስርዓት ኣስመራ
2- ኲነታት ደምበ ተቓውሞ
3- ኲነታት ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ (ስትራተጂ ዓዲ)
4- መጠቓለሊ
ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ከም ክፍሊ ዜና መጠን ኲነታት ዓለምና ክገፍሓና ስለዝኽእል፡ ንዝምልከቶ ላዕለዋይ ጽፍሒ ኣወዳድባና ገዲፍና ኣብ ቀጽሪ ሃገርና ዝርከብ ምዕብልናታት ከነተኲር መሪጽና ኣለና።
1- መላኺ ስርዓት ኣስመራ፡ ህግደፍ፡ ነተሓሳስባና ወይ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝነበረና ሚዛን ናብ ዝተፈልየ ግምት ከዛዝዎ ዝኽእል ረቛሒ ነጥቢ ክንዕዘብ ኣይከኣልናን ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ኣቐዲሙ ኣብ ልዕሊ ምላኽን ባህርያቱን ዝጸንሓና ኣመላኻኽታን ዝወሰድናዮ መርገጽን ዘተርንዕን ዘረጋግጽን ሓቅታት ጥራይ ኢና ከነዋህልል ክኢልና። ብመሰረቱ ንሕና ከም ውዱባት ተቓወምቲ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ኣስመራ ተቓውሞና ከነስምዕ ዘገርም ኣይኮነን፡ እቲ ፍሉይን ክትኮረሉ ዘለዎን ዝድነቕን ግን፡ ሎሚ እቲ ዘይተወደበ ውጹዕ ህዝብና ኣብ ምዝራብን ምዕዝምዛምን ጥራይ ከይተወሰነ ብዓቕሙ ኣብ ስጒምቲ ምውሳድ ተሰጋጊሩ ብምህላዉ፡ እታ ተሪፋ ዘላ ሂወት መላኺ ስርዓት ኣስመራ ልሳን ህግደፍን ኣብ ከባቢኣ ዝርከብ ዝተሸራረፈ ኣስናንን ጥራይ ምዃኑ ዝበርሃሉ ግዜ ብምዃኑ ኢዩ።
ሎሚ ስርዓት ኣስመራ ንህዝብና ብናቕፋ ባጤራ ክልውጦ ስለዝወሰነን የተግብሮ ስለዘሎን ብርግጽ እቲ ኣብ ቅድሜና ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት እሱራት ይፈቱሕልና፡ ስርዓተ-ሕጊ ይተኸለልና፡ ደቅና ካብ ግዱድ ውትህድርና ይመለሱልና ናብራ ከቢሩና ወዘተ… ብማለት ንምምጽዳቕን ንምጽወታን እትጽበየሉ ግዜ ምዃኑ ተሪፉ፡ ምርጫና ከም ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ከም ፍጡራት ደቂ ሰብ መጠን ንናቕፋ-ባጠራ ንልወጥን ኣይንልወጥን ኣብ ዝብል ሕቶ እንታይ ምርጫ ክውሰድ ከም ዝግባእ ብውሳኔ ደረጃ ሕሳብና እንዓጽወሉ ደምዳሚ ስዓት በጺሕና ከም ዘለና ምፍላጥ ኢዩ። ከም ተቓወምቲ መጠን፡ ሰብኣዊ መንነት ጨሪሱ ኣብ ዝተጋህሰሉ ወቕቲ፡ ምስቲ ኣንጸርጺሩ ዘሎ ህዝቢ ዲና ደው ንብል፡ ዋላስ ምሰቲ ዝተፈላለየ ምኽንያት ፈጢሩ ዕምሪ መለኽቲ ከናውሕን ሽግር ህዝብና ክደራርብን ዝደሊ ኢና ንስራዕ?
ድሕሪ ሞት ጥዕና ቅበጽ ከም ዝበሃል ህዝቢ ስርዓት ኣስመራ ምሕረት ዘየለሊ ጸላኢኡ ከም ምዃኑ ብተግባር ኣብ ዝኣወጀሉ ስዓት፡ ተቓወምቲ ዝብል ስም ለቢስና ብድሕሪት ክንስራዕ ሕራይ ዝብልን ዘይብልን ኣብ ዝብል ምርጫ በጺሕና ኣብ ዘለናሉ እዋን እንታይ ንግበር? ህልዊ ኲነታት ክንዝርዝር ንንበርዶ ወይስ ተግባራዊ ስጒምቲ ንውሰድ? ነዚ ዘሎ ወድዕነት ክንመርሖ ዲና ንብገስ ዋላ ክንገልጾ ንቕጽል? ህዝቢ ብዛዕባ ህግደፍ ዘለዎ ኣጠማምታ መደምደምታ ኣብ ዝሃበሉ እዋን ጒዳይ ኣመራርሓ ዲና ከነሰላስል ዋላስ ናይ ዝተረፈን ዝቕጽልን ግፍዕታት ተረኽቲ ንኸውን?
ሎሚ እቲ ግርጭት ናብ ጻዕዳን ጸሊምን ማለት ናብ ኣዚዩ ዘየደናግር ብሩህ ዝዀነ ተርእዮታት ተሰጋጊሩ ብምህላዉ፡ ስርዓት ኣስመራ ክእረም ይኹን ክጽገን ዘይክእል ምዃኑ ከም መሰኻኽር ዝቐርቡ ተቓወምቲ ውድባት ወይ ውልቀ-መዘንቲ ዘይኮኑስ፡ ምስክርነት ናብቲ ዝተወጽዐ ህዝቢ ተሰጋጊሩ ብተግባራዊ ተቓውሞ እንዳተራእየ ንምስክር ዝጽዋዕ ልዕሊ ህዝቢ ዝምዘን ከምዘየለ ተረጋጊጹ ኣብ ዘለወሉ እዋን እንታይ ንግበር? ካብ ኣኼባ ናብ ኣኼባ እንዳ ተሰጋገርና ብዓወት ተዛዚሙ ክንብልዶ ንንበር ዋላስ ካብ ታሪኽና ተማሂርና መማህራን ንኹን?
ሎሚ ንህዝብና ሓሙሻይ መስርዕ፡ ጒዳይ ዶብ ስለ ዘይተፈትሐ፡ ኢትዮጵያ ጸላኢትኩምያ፡ ንእትዮጵያ ኣይትኺዱ፡ ንሱዳን ዓሪቕናዮም፡ ወያኔ ክወድቁ ኢዮም፡ ህዝቢ ካብኦም ተፈልዩ ኣሎ፡ ሶማል ኣሕዋትና ኢዮም፡ ወያነ ጸላእትና ኢዮም፡ ዒላ ሰሪሕና፡ ጽርግያ ኣግፊሕና፡ ወዘተ… ዝብሉ ሃጠው ቀጠዋት ህዝቢ ካብ ተቓወምቲ ኢና ብሃልቲ ንላዕሊ ኣብ ዝነቕሓሎም እዋን እንታይ ንግበር? ሎሚ ህግደፍ ሓምሻይ መስርዕን ሙጃሂድንን ምባል ገዲፍዎ ንባዕሉ ብግህዶ ሓምሻይ ምስርዕን መጃሂድንን ኣብ ዝዀነሎ እዋን፡ ምስ ህዝቢዶ ንሰራዕ ካልእ ኣጀንዳ ናይ ምድንጓይ ንጸበ?
ሎሚ እታ ህግደፍ ከይትኸድዋ ጸላኢትና ኢያ ዝብላ ብ “ወያኔ” እትመሓደር ኢትዮጵያ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ይኹን ካብ ግዳማዊ ዓለም ብዘይካ ህግደፍን ሸራፋት ኰራርምቱን ኩሉ ከይዱዋን ይኸዳን ኣሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ሸራፋትዶ ንሰራዕ ዋላ ምስቶም ነቲ ዝተረፈ ኰራርምቲ ከዕንዉ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ ውጹዓት ህዝብና? እንታይ ንግበር? ሎሚ ህግደፍ ውራይ ኤርትራ ጠንጢኑዎ ብግህዶ ኣብ ውራይ ጎረባብቲ ተሸኺሉ ኣብ ዘየዋጽኦ ፖሊቲካዊ ጠለቃ ይቋማጣዕ ኣሎ፡ ኣብ ኤርትራ ህግደፍ ሎሚ ሓንቲ ብሚዛኑ ከባድ ስራሕ ዝብላ ጥራይ ተሪፋቶ ኣላ። ንሳ ድማ ንሕስያ ዘይብሉ ዓብን ንእሽቶይን ሰብኣይን ሰበይትን ምቕጥቃጥን ምእሳርን ናቕፋ-ባጤራ ምምንጣልን ኢያ። ኣብዚ ኲነታት’ዚ ይምንጥል ኣሎ ኢልናዶ ነውሪ፡ ወይስ ነተን ዝምንጥላ ኣእዳዉ ዝምንጠላሉ ብልሓት ንፍጠር? እንታይ ንግበር?
ሎሚ ህዝብና ብህግደፍ ጥራይ ዘይኮነስ ብተቓወምቲ’ውን ከምዝተማረረ ግህዶ ኰይኑ ኣሎ። ህዝቢ ቃልሲ የዐውት እምበር ቃልሲ ኣይመርሕን ኢዩ፡ ህዝቢ ቃልሲ ንምዕዋት ብሩህ ምልክታት ኣብዘርእየሉ እዋን፡ ገሌና ዓናቐፍቲ ገሌና ክኣ ተመራሕቲ ኰንና ክንርከብ እንተድኣ ኰንና፡ ውድባት ኣለዋና፡ መራሕቲ ውድባት ኣለውና ኢልና ክንእውጅ መሰል የብልናን። ዘይመሰሉ ዝወስድ ድማ ግፍዐኛ ጥራይ ኢዩ። ስለዚ ህዝብና ተቓውሞኡ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ውድባት እንተሰንዘረ’ውን ኣብ ቦትኡ ዘሎ ክሲ ምዃኑ ኣብ እንርድኣሉ እዋን፡ እንታይ ንግበር?
ሎሚ እታ ደወል ናይ ህዝብና ኩሉ ብዝሰምዓ ዓውታ ትድውል ኣላ። ጒዳይ ህዝቢ ንወሰን ደርብዩ ሸለል ዝበለን ኣነስ ዓቕመይ እንሆ ዝበለን ህዝብና ክምዝግብ ግድነት ኰይኑ ኣሎ። ኣበይ ንመዝገብ? ጕባኤ፡ ስምረት፡ ስጒምቲ፡ ወሲድካ ናብ ዓወት ክብጻሕ ከምዝኽእል ንፈልጥ ኢና። እንተዀነ ግን ናይ መን ጒባኤ? ናይ መን ስምረት? ናይ መን ስጒምቲ? ናይ መን ዓወት ክኸውን ከምዘለዎ ኣቐዲምና ክንፈልጥ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ኣበይ ንሰራዕ? ምስ ሰላሚ፡ ጸጋኒ፡ “ሰላማዊ” ተጸባይነትዶ ዋላስ ምስቲ ኩሉ ተጸንቂቑዎ ፋሕተርተር ዝብል ዘሎን ኩሉ ዓይነት መስዋእትን ዝኸፍል ዘሎ ህዝብናን ደው ንብል? እቲ ምርጫ ብዘየማትእ ግልጺ ኰይኑ ኣሎ፡ እንታይ ንግበር?
ሎሚ ህግደፍ ነታ ህዝቢ ኤርትራ ብጽምኣት ሃገራዊ ነጻነትን ብሕጽረት ተመኲሮን ብግርህና ደቅና እንድዮም ዝብል ኣባታዊ እምነትን ዝሃቦ ናይ ቃል ኪዳን ቀለቤት ካብ ኣጸብዕቱ ኣውጽኡ መጣልዒ ናይ ጐረባብቲ ግርጭታት ገይሩዋ ኣሎ። ሎሚ ህግደፍ ንዝኣመነ ይኹን ንዘይኣመነ ምልላይ ኣብዘሸግሮ ወቕቲ በጺሑ ስለዘሎ፡ ናይ ራዕዲ ደበና ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣብ ዘንከባልለሉ ስዓት ሴፍ ህግደፍ ኣብ ክሳድ ህዝብና ወግሐ-ጸብሐ እንዳወጣወጠት እንታይ ንግበር? ህልዊ ኲነታትና ካባና ንላዕሊ ሓላፍ መንገዲ ኣብ ዝሰክሓሉ እዋን ቦታ ውድባትን መራሕተንን እንታይ ክኸውን ይግባእ?
ሎሚ ዘለዋና ውድባት ነዚ ህልዊ ኲነታት መዚነን ዕማመን ክፈልጣን ከሰላስላን ዘይክእላ እንተድኣ ኰይነን፡ መራሕተን ጥራይ ዘይኮነስ ጥዕና ዘለዎም ኣባላት ኣለውወን ክንብል’ውን ንቓልሲ ዘዋጽእ ምልክት የብሉን። ህዝቢ ብህዝቢ ክትትክኦ ዝከኣል ኣይኮነን፡ ውድብ ብውድብ ክትካእ ግን ህዝቢ ዝወልዶ ተርእዮ ስለዝዀነ ይክኣል ኢዩ። ስለዚ ህዝብና ምስ ህግደፍ ዘለዎ ዝምድና ኣብ ዕጹው ስለዝበጽሐ፡ ውድባትን መሰረታተንን ወይ ንወድዕነት ተረዲአን መንገደን ይፈልጣ ወይ ድማ ህዝባውነተን ጠፊኡ ብህዝባዊ ውድባት ክትክኣ ግድነት ክኸውን ኣለዎ። ኣብዚ ክውንነት’ዚ ቦታና ኣበይ ኢዩ? እንታይ ንግበር?
2- ኲነታት ደምበ ተቓውሞ፦ ደምበ ተቓውሞ ከም ፖሊቲካዊ ውደባ መጠን ኣብ ሰለስተ ከም መስርሕ መጠን ድማ ኣብ ኣርባዕተ ተኸፋፊሉ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ቀዳማይ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ዝርከቡ ሕውስዋስ ዝተፈላለየ ኣጀንዳን ዝተፈላለየ ኣፈታትሓ ግርጭትን ዝውንኑ ውደባታት፡ ካልኣይ ወጻኢ ካብ ኪዳን ዝርከቡ ሓደ ኣጀንዳን ዝመሳሰል ኣፈታትሓ ግርጭትን ዝውንኑ ውደባታት፡ ሳልሳይ ሲቪካዊ ማሕበራት ሓደ ኣጀንዳን ዝተፈላለየ ኣፈታትሓ ግርጭትን ዝውንኑ ምንቅስቓሳትን ጒጅለታትን፡ ኣብ ራብዓይ ደረጃ ድማ ሓደ ኣጀንዳን ዝተፈላለየ ኣፈታትሓ ግርጭትን ዝውንኑ ውለቀ ሰባት ክንብሎም ንኽእል? ኣብዚ ኲነታት’ዚ እንታይ ንግበር?
ኣብዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኲነት ኣልጀብራዊ ዝዀነ ኣፈታትሓ ግድል ዝፈልጡ ውድባትን መራሕትን ከድልዩና ግድን ክኾውን ኣለዎ። ዝመሳሰሉ ክንፍታት ቃልሲ ነናብ ዝምልከቶም ከነተኣሳስሮምን ከነዋስቦምን እንተዘይክኢልና፡ እቲ ግድል ክፍታሕ ከምዘይክእል ዝኣኽሎ ናይ ዕንክሊል ግዜ ብምውሳዱ ርዱእ ኰይኑ ኣሎ። ሎሚ ህዝቢ ኩሉ ዓይነት ፈተነ ወዲኡ ተማሪሩ ስለዘሎ ፍታሕ እምበር ዝያዳ ግድል ንኽስከም ማእገር ኣብዘይብሉ እዋን እንታይ ንግበር? ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ሽም ተቓውሞ ለቢስና ግድል ኣብ ዘለዎ ኣወንዚፍናዶ ንቐጽል ዋላስ ኣልጀብራዊ ቦታና ንሓዝ? እንታይ ንግበር?
ሎሚ ኪዳን ከምዚ ገበረ፡ ከምዚ ደገመ እንብለሉ ስዓት ኣብቂዑ ኢዩ። ዓስ ይብለኪ ክር ይብለኪ እንተኣበኺ ንዝብኢ ይህበኪ ከም ዝበሃል፡ ኪዳን ምርጭኦም ይግበሩ፡ እቲ ካልእ ወጻኢ ካብኦም ዘሎ ውደባታት ብዛዕባ ኪዳን ዝገብርዎ ክቋመት ግዚኡ ዘጥፍእ እንተድኣ ኰይኑ፡ ንባዕሉ ተሓታቲ ናይ ግዜ ምብኻን ካብ ምዃን ኣይከምልጥን ኢዩ፡፡ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ብመንጽር ሃል-ሃል ዝብል ዘሎ ሕቶ ህዝብና ውሳኔ ክወስድ ትሓታቲ ኢዩ። ኪዳን ኣበይ ከምዝነበረን ኣበይ ከምዘሎን ንኣተሃላልውኡ እንታይ ምኽንያት ከምዘቕርበሉን ኩሉ ፈሊጡዎ ኣሎ። ይዋእ “ስሙር ግንባር” ንባዕሉ ምኽንያት ተወዲኡዎ ኣብዚ ህዝባዊ ቍጥዐ ዝዓብለለሉ እዋን ብኽልተ ሰለስተ ፓራግራፍ ምስ ሀዝቢ ተቓሊዑ ኣሎ። እንታይ ክገብሩ ኢዮም ድሕሪ ጥሪ ዘላ ወርሒ ናታ ፓራግራፍ ክህልዋ ኢዩ። ካብ ማእሰርቲ ውጻእ ኢልካዮ እምብለይ ዝብል እሱር ዋርድያ ስለዘየድልዮ ድሕሪ ደጊም ብዛዕብኦም ንብሎ የብልናን።
ወጻኢ ካብ ኪዳን ዘለዉ ውድባት ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ኣንጻር ስርዓት ኣስመራ ዘየማትእ ተቓውምኦም ናይ ሓባር ውደባን ቅርጻን ክህንድሱ ህዝቢ ከይንዓቖም ክጓየዩ ኣለዎም። ብታሪኽ ተመክሮና ክንግንዘቦ እንተድኣ ኰንና፡ ኩሉ ግዜ ኣመራርሓና ወድዓዊ ኲነታት እንዳቐደሞ ተሳቒና ኢና። ሎሚ ናይ ታሪኽና ተመሃሮን መማህራን መጻኢ ሂወትናን ክንከውን ክንበቅዕ ኣለና። ወጻኢ ካብ ኪዳን ዘለዋ ውድባት ጎናዊ ምዕዝምዛም ወጊነን ተቓውሞአን ህዝቢ ብዘስተባህለሉ መንገዲ ከኻዕብታ ብኣድላይነት ክርአ ዘለዎ ነጥቢ ኰይኑ አሎ። ሎሚ ዓቕምታት መራሕቲ ተበታቲኑ ኣብ ዘለወሉ እዋን ዝኣክል ዓቕሚ ክሳዕ ዝውህለል ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዉና መራሕቲ ዝለዓለ ናይ ስራሕ ምትሕግጋዝ ከርእዩን ምድርራብ ናይ ስራሕ ክቕበሉን ድሉዋት ክዀኑ ከድልዮም ኢዩ።
ሎሚ እዚአን ጥራይ ኢየ ዝሰርሕ ኢልካ ናብ ዕረፍቲ ትጥምተሉን መሳርሕትኻ እትወቕሰሉን እዋን ከምዘይኮነ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዉ መራሕቲ ውድባት ኣጸቢቖም ክግንዘብዎን ከተግብርዎን ዝግባእ ኢዩ። ባህሪ ናይዚ ዘለናዮ መድረኽ እቲ ዕማም ማእለያ ዘይብሉ እቲ ንዕኡ ዝገጥም ኣእምሮን ጒልበትን ድማ ኣዚዩ ንኡስን ብቱንን ምህላዉ ምርዳእ ዘድልዮም መራሕቲ ከድልዩና ኢዮም። መድረኽ ናይ ሳምቦ-ሳምቦ እምበር ናይ ምቅብባል ግዜ ከምዘይኮነ ዘለልዩ መራሕቲ ከነፍሪ ክንበቅዕ ኣለና። ሎሚ ሙሴ ከድልየና ኢዩ ዝበሃል ኣዘራርባ እኳ እንተሃለወ፡ ንሱ ኣብ ቦትኡ ኰይኑ ዕርዲ መለኽቲ ኣፈራሪሱ ኣስመራ ዝኣቱ ኢያሱ’ውን ኣዚዩ ከምዘድልየና ክንርስዕ ይብልናን።
ሎሚ ጀሚሮም ዝዛዝሙ ተስፋ ዘይቆርጹ መራሕቲ ከድልዩና ኢዮም። ታሪኽና ብዙሕ ጒድለት ናይ መራሕቲ መዝጊቡ ኢዩ። ሚስጢራውያን መሓብር ጀብሃን ሻዕብያን ብኢደ ወነነን መልእኽቲ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ቃሕ ዝበለን እንዳ ኣዘናብዓ ኣደዳ ውድባዊ ፋሕ-ብትንን ስደትን ውርደትን ምልክን ጎደሎ ሃገራዊ ምልኣትን ፍኑው ዶብን እንመሓደረሉ ሕግን ዘይብላ ሃገር ኣረኪበናና ኢየን። ህዝብና ግዲኡ ቃልሲ፡ መስዋእቲ፡ ስንክልና፡ ጥምየት፡ ዕርቃን ብዝግባእ ጥራይ ዘይኮነስ ልዕሊ ዓቐን ከፊሉዎ ኢዩ። እዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ግፍዒ እኩብ ድምር ሕጽረታት ናይ ኣርብዓ ዓመትን ልዕሊኡን መራሕትና ተባሂሎም ዝጽውዑ ዘረከቡና ኢዩ። ኣብዚ ውሽጢ ኣርብዓ ዓመት’ዚ እዚ ክንድዚ ዝኣክል ዕንወት ተፈጺሙ እንዳሃለወ ሓንቲ ምዓልቲ ተጋጊና ዝበለ መራሕን ውድብን ከይተሰምዐ ሞት ሓያል ክትቅድመና ጥራይ ንዕዘብ ኣለና። ክሳብ ሕጂ ታሪኽና ውድባት ሰውራና ዝገበርኦ ዘበለ ኩሉ ብዓወት ከም ዝተዛዘመ ጥራይ ኢዩ ዝሕብር። እዚ ኩሉ ዕንወት ከመይ ኢሉ ከም ዝመጸ እንድዒ! ድሕሪ ደጊም ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዋ ውድባት ጒድለተን ከብርሃን ክእርማን መንፍዓተን ብትኽክል ክዝርዝራን ዓቕመን ክፈልጣን ከድልየን ኢዩ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ናይ ሓቂ ተገዛእቲ ክዀና እናሳዕ ነብሰን ክፍትሻ ኣለወን። መራሕቲ ካብ ምምሕዳር ሓሊፎም ናብ ምምላኽን ምግዛእን እንተ ተሰጋጊሮም ንሓቂ ኣይግደሱላን ኢዮም። ተመራሕቲ ድማ ንመግዛእቲ እንተለሚዶሞ ክሳዕ እታ እትመሮም ስዓት ናብ ጊላታት ኢዮም ዝልወጡ። እዚ ክልቲኡ ሸነኽ ኣብ ታሪኽ ናይ ህዝብና ኣጋጢሙ ኣሎ።
ሎሚ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዋ ውድባት ነዚ ተመኲሮ’ዚ ብደረጃ ተሓታትነት ኣብ መደበን ከስፍርኦ ከድሊ ኢዩ።ሲቪካዊ ማሕበራት ብመሰረት እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓላፍነት ነብሰን ክሰርዓን ቃልሰን ከዛምዳን ከድልየን ኢዩ። ነዚ ዝምድና’ዚ ክገጥምኦ ብመንጽር እቲ ህዝብና በጺሑዎ ዘሎ ናይ ጭቆና እንጽርጽሮት ነብሰ-ምጽራይ ክገብራ ክብገሳ ኣለወን። ብዝተረፈ ናይ ወስታ ዝምድና ዘይብሉ ሰላማዊ ሰልፊ ኣሲሩወን ክነብር ኢዩ። ዝግበር ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት ዝንኣድ እኳ እንተዀነ ከም ቀዳማይ ብርኪ ናይ ቃልሲ ድኣ እምበር መዛዘሚ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ታሪኽ ዘረከበና ናይ ተመኲሮ ፍልልይ ስለዘሎ ግን ንግዚኡ ውዑይ ናይ ዜና ሂወት ክህልዎ ኢዩ። እቲ ንዕኡ ዝትክኦ ላዕለዋይ ብርኪ ናይ ቃልሲ ካብ ውሽጡ ብዘየማትእ ክውለድ ምዃኑ ኣይንጠራጠርን ኢና። እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘሕዝነና ነዚ ታሪኻዊ ሰለይታ እዚ ተጠቒሞም ጎታቲ ናይ ጽገና መልእኽቲ ዘመሓላልፉ ኣብ ጎኑ ተጐዝጒዞም ዝምዝምዙ ክንፍታት ብምህላዎም ኢዩ።
እቲ ራብዓይ ናይ ውልቀ ሰባት ሀለዋት ኰይኑ፡ ዓቕምታቶም ብዘየገድስ ዝጻወትዎ ግደ ኢዩ። ወልቀ ሰባት ውደባዊ ሂወት ጸሊኦሞ ተመኒዩዎም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ከም ውልቀ ክጎዓዙ መሰሎም ኢዩ። ንምኣዝን ቃልሲ ህዝብና ከመዛብዑ ኣብዝረኣይሉ እዋን ግን ካብ ተሓታትነት ሓራ ኣይክወጹን ኢዮም። እቲ ዝድለ ጠለብ፡ ዓቕምታቶም ብመንጽር ኣውያት ህዝብና ንዝዕቀን ኣወዳድባ ምስ ዝውጅህዎን ምስ ዘዛምድዎን ኢዩ ኣስተዋጽእኦም ፍረ ዘህልዎ ። ንስለ ምቅዋም ደው ዝበሉ እንተድኣ ኰይኖም ግን ገምገምትን መጽሓፋውያንን ኰይኖም ጥራይ ኢዮም ዝተርፉ። እቲ ምርጫ ናይ ቃልሲ ሎሚ ንኹሉ ብሩህ ኰይኑ ስለ ዘሎ ውልቀ-ሰባት’ውን ሎሚ ምርጭኦም ናብ ሕልንኦም ዝተርፍ ክኸውን ከሎ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ናይ ውሳኔ ምድንጓይ ክገብሩ ምስ ዝፍትኑ ካብ ተሓታትነት ከምልጡ ዘኽእሎም ኣይኮነን። ዕርበተ ሕልናን ጽግዕተኛነትን ብሕቱው ጒዕዞን መተካእታ ቃልሲ ኣይኮነን።
5- ኲነታት ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ (ስትራተጂ ዓዲ)፦ ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ሸውዓተ ውድባት ስምረት ተመኲሮታቱ ክመዝን ከሎ ዘጋጠሞ ሕጽራታትን ረብሓታትን ሓደ ብሓደ ቅድሚ ሕጂ ኣብ መድረኻዊ ገምጋም ኣብ ዝብል ሕታሙ ዘርዚሩዎ ስለዝነበረ ስኑድ ብምዃኑ፡ ናብኡ ምምላስ ኣድላይነት የብሉን። ብሓጺሩ ግን ሰልፍና ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ድኽመትን ካብ ናይ ግዳም ተጻባእትን ዘጋጠምዎ ዕንቅፋታት ብመአረምታን ብምክልኻልን ተቓሊሱ ነታ ዝመስረታ ሰልፊ ደው ከም እትብልን ናይ ዓቕማ ቃልሲ ከተሰላስል ከምእትበቅዕን ክገብር ምኽኣሉ ቅድሚ ሕጂ ደጋጊሙ ኣብሪሁዎ ኢዩ። ንጹር ፐሮግራም፡ ምስ ፐሮግራሙ ዝሰማማዕ መርገጽን ገለጻን መድረኻዊ ፖሊቲካዊ ጥምጥምን ክገብር በቒዑ ኢዩ። ጸረ- ተኣላይነት፡ ጸረ-ተምበርካኽነት፡ ጸረ-ኣላሽነት፡ ጸረ-ጽገናን ተጸባይነትን ልሉይን ብሩህን መኸተ ከካይድ ዝጸንሐን ዘሎን ናይዚ እዋን’ዚ ፉሕ-ፉሕ ዝብል መንገዱ ዘነጸረ ግሁድ ሰልፊ ክኽውን ዝኸኣለ ኢዩ።
ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ(ስትራተጂ ዓዲ) ዓይነታዊ ትሕዝትኡ ንጹር ክኸውን ከሎ ዓቐናዊ ትሕዝትኡ ዘመክሕ ኣይኮነን። ሰልፍና ኣብ ዓይነት ማለት ንጹርን ዘየናሕስን ጸረ-ምልካዊ ቃልሲ ብኩለንተናዊ ኣገባብ ደው ኢልካ ዓቐናዊ ኣተሃላልዋኻ ብስምረት ናብ ዕብየት ምስግጋር ከም ዝከኣል ብቐዳምነት ዝቐየሱ ኣሃዱታት ዝመስረትዎ ከም ምዃኑ መጠን፡ ናብ ውልቀ-ውደባዊ ዕብየት ሃተምተም ገዲፉ ይንኣስ ይዕበ ብዘየገድስ ምስ ዝመሳሰልዎ ምቅርራብን ምዝታይን ከም ቀዳማይ ዕማሙ ዝወሰዶን ዝወስዶ ዘሎን ኢዩ። ኣብዚ ጒዕዞ’ዚ መሪር መሰናኽል ኣጋጢሙዎ ጠሓሒሱ ብምሕላፍ፡ ከም ውጽኢት ናይዚ ተጋድሎ’ዚ ድማ እንሆ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተዘርግሐ ኣዋጅ ከምዝምስክሮ፡ ጥርናፈ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ኤርትራ ናብ ዝብል ኣሰራርሓ ሓድነት ከም ዘምርሐ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። እዚ ውጽኢት’ዚ ጻዕርታት ናይቶም ምሓዙት ውድባት ብዝንኣድ ኣስተዋጽኦ ዝተገብረሉ ከም ምዃኑ መጠን ሰልፍና ዝዀርዓሉን ዝመሰጋገነሉን ተረኽቦ ኢዩ።
ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ ልዕሊ እዚ ሐጂ ተረኺቡ ዘሎ ተበግሶ ምጥርናፍ ክፍጠር ተስፋን ጻዕርን ጌሩ ነይሩ ኢዩ። እንተዀነ ግን፡ እቲ ንግዚኡ ተበጺሑ ዘሎ እዚ ኰይኑ፡ ነቲ ዘይተበጽሐ ሸነኻት ንምምላእ ተስፍኡን ጻዕሩን ቀጻሊ ኢዩ። ውልቀ ሰልፊ ወይ ምንቅስቓስ ክገብሮ ዝኽእል ድሩት ኢዩ፡ ተበጊሱ ዘሎ ጥርናፈ ክገብሮ ዝኽእል ግን ዚያዳ ስለዝዀነ እቲ ተስፋናን ጻዕርናን ክንህር ምኻኑ ድሮ በጺሕናዮ ዘለና ገምጋም ኰይኑ ኣሎ። ተበግሶና ማለት ጥርናፈ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ኤርትራ ሎሚ’ውን ብዝተፈላለየ መልክዓት ማሕለኻታት ከጋጥሞ ከም ዝኽእል ክግመት ዝከኣል ምናልባትነት ኢዩ። እዚ እንዳዀነ ግን ካብ ቍጽጽርና ወጻኢ ከምዘይከውን ሰልፍና ብቐሊል ዘይግመት ምትእምማን ምስ ምሓዙቱ ሰሪቱ ኣሎ።
ሎሚ ሰልፍና ምስ ውጹዕ ህዝብና ንኽራኸብ ካብ ጸቢብ ናብ ብመጠኑ ዝገፍሐ መንገዲ ዝኣትወሉ ዘሎ መድረኽ ኢዩ። ምኽንያቱ ድማ ስትራተጂ ዓዲ ብዝያዳ እንዳበርሀን ናብ ህዝቢ እንዳተዘርግሐን ይኸይድ ብምህላዉ፡ መን እንታይ ኢሉ፡ መንከ ናይ መን ኣበሃህላ ደጊሙ እንዳተነጸረ ዝኸይድ ዘሎ እዋን ኰይኑ ኣሎ። ሰልፍና ንስትራተጂ ዓዲ ብዝከኣል መጠን ፈቲጉ ኣብ ዝተፈላለየ ሕታማቱ ኣቓሊሑዎ ኢዩ። ዓንዲ ማእከል ናይ ዕብየትና ድማ ንሱ ኰይኑ ስለ ዘሎ ተበግሶ ጥርናፈ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ኤርትራ ናይዚ ርትዒ’ዚ መባእታዊ ምስክር ኢዩ። ሰልፍና ድሕሪ ብዙሕ ማሕለኻታትን ክሳብ ሕጂ’ውን ዘይሃፈፈ ቅንጸላታት ናይ ካብ ዕንወቶም ዘይመሃሩ ተረፍ መረፍ ናይ ክሳራ መዝገብ ታሪኽ ዝውንኑ ክንፍታት ጠሓሒሱ ኣብዚ ጥርናፈ’ዚ ምብጽሑ ክሕበን ይግብኦ ኢዩ ክንብል ከለና ከምካሕ ግን ዘጸብቐሉ ኣይኮነን።
ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ ነብሱ ሓራ ከየውጽአ ንህዝቢ ናይ ምምራሕን ምሕባርን ዓቕሚ ከምዘይውንን ስለዝፈልጥ ብዝክኣሎ መጠን ጽግዕተኛ ናይ መሳርፍ ምንጭታት ክኸውን ኣይመረጸን። ስለዝዀነ ድማ ምስ ከምኡ ዝኣመሰሉ ንጹር መርገጽ ዝውንኑ ክጠራነፍ ተበጊሱ ኣብታ ሕጂ በጺሑዋ ዘሎ ክበጽሕ ክኢሉ ኣሎ። እዚ ኣሰራርሓ’ዚ ነቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ተገዛኢ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ዘይኮነስ፡ ተገዛኢ ሓቅን ቅንዕናን ካብ ዝገብር መለለይ ኣገባብ ቃልሲ ኢዩ። በጺሕናዮ ዘለና ተበግሶ ናይ ምጥርናፍ ኣጋኒንና ከነቕርቦ ኣይነህንደድን ኢና፡ ቅኑዕ ተበግሶ ምዃኑ ግን ንሕበነሉን ንታኣማመነሉን ህዝባዊ መስመር ኢዩ። ተግባራዊ ኣሰራርሓና ከዕብዮ ስንፍናና ክኣ ከንእሶ ከምዝኽእል ስለ እንፈልጥ፡ ዝክኣለና ዘበለ ኩሉ ከነበርክት ተሓተትቲ እንዀነሉ መድረኽ ኢዩ። ስምረታዊ ኣተዓባብያ መርሖና ክቕጽል ኢዩ ጥራይ ዘይኰነስ ክሳብ ስርዓት ህግደፍ ተጋሒጡ ዝጠፍኣሉ ግንባራዊ ኣሰራርሓ ክምዕብል ክንጋደል ኢና። እቲ መንገዲ ምስ ምሓዙትና ካብ ናይ ትማሊ ብዝበለጸ ተኸፊቱ ኣሎ፡፡ እኹል ኣይኮነን፡ ዝያዳ ተቓለስቲ ክመጹናን ከንመጾምን ዝነበረ መደብናን ዝቕጽልን ምዃኑ ከም ቀደምና ሕጂ’ውን ደጋጊምና ንሕብርን ንጽውዕን ኣለና። ዝሕጥ ዝብሉ ኣይክሰኣኑን ኢዮም። ዘዋጽእ ከምዘይኮነ ግን ኣቐዲምና ክንሕብሮም ንፈቱ። ህዝብና ናይ ዓወት ቅልጽም ይውንን እኳ እንተዀነ፡ ክምራሕ ከምዘለዎ ምዃኑ ግን ኣብ ሕቶ ዝኣቱ ኣይኮነን። ብዘይ ንጹር መርገጽን ብኽልተ ዓይኒ ዝጥምት ምሕዝነትን ጌርካ ግን ሕቶ መሪሕ ክምለስ ስለዘይክኣል ኣብ ዕንክሊል ዝነብራ ውድባት ካብ ሕጂ ንንዮው ህዝብና ብንሕሰያ ከምዘይጥምተን እንተፈለጣ ይሓይሽ ንብል።
መጠቓለሊ፦ – ካብ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ብትጽቢት ሰላምን ራህዋን ኣይንጽበን
– መላኺ ስርዓት ህግደፍ ብሰላማዊ ኣገባብ ናብ ሕራይ ክንቅይሮ ኣይንሓልምን
– ንመላኺ ስርዓት ህግደፍ ክንጽግን ኣይንብገስን
– ንመላኺ ስርዓት መፈስላቱ ዝሰብራ ኣሃዱታት ብዝሰመረ ፖሊቲካዊ ግንባር ዝምእዘዛ ከነንቀሳቕስ ንኣምንን ንቃለስን
– ዝተፈላለየ ኣጀንዳን ኣፈታትሓ ግርጭትን ዝውንና ውድባት ናብ ተግባራዊ ስጒምቲ ክሰጋገራ ከምዘይክእላ ንምህር
– ዝሰርሕ ግንባር ክፍጠር ከምዘለዎ ንኣምንን ንቃለስን
– ኣብ መንጎ ብሰላማዊ ዝብሉን ብኩለንተናዊ ዝብሉን ድንድል ክምስረት ከምዝክኣል ንእምት
– ስትራተጂ ዓዲ ዓንዲ ማእከል ቃልስና ምኻኑ ንኣምንን ንቃለስን ንምህርን
– ተተሓሒዝናዮ ዘለና ጥርናፈ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ኤርትራ ህዝባዊ መስመር ከም ምዃኑ መጠን፡ ብቓልሲ ክዓብን ክዕወትን ምኻኑ ኣይንጠራጠርን
– መንገስቲ ብሕጋዊ ኣፈጻጽማ ንህዝቢ ይመርሕ፡ ንመንግሰቲ ድማ ትዕግስትን ምኽሪ ህዝብን ይመርሕዎ፡ ሰልፍና ነዚ ይቃለስ
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና፡
ዓወት ንውጹዕ ህዝብና ሰ.ጒ.ኤ.(ስ.ዓዲ) ክፍሊ ዜና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2631


c: text/html

text:
እስራኤል ምስ ኢራን ብዝተተሓሓዘ ጉዳይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ጽኑዕ ምክትታል ተካይድ ምህላዋ ተገሊጹ።
ዩፒኣይ ዝተባህለ መጽሔት ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዘቕረቦ ፍሉይ ጸብጻብ፣ እስራኤልን ኢራንን ኣብ ዝተሃላለኻሉ ዘለዋ እዋን፣ ኣብቲ ልዑል ስትራቴጂያዊ ኣገዳስነት ዘለዎ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ጽልዋታተን ንምርግጋጽ ይሰርሓ ምህላወን ሓቢሩ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ድማ፣ እስራኤል ምስተን ምስ ኢራን ናይ ቀረባ ምሕዝነት ዘለወን ሃገራት ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራን ሱዳንን ጽኑዕ ምክትታል ተካይድ ምህላዋ እቲ ካብ ኣህጉራዊ ምእካብ ሓበሬታ ስትራትፎር ዝተወስደ ጸብጻብ የመልክት።
መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ ዘለዎ ቁጠባዊ ብድሆታትን ኣህጉራዊ ተነጽሎን፣ ደገፍ ሓያላን ሃገራት ከምዘድልዮ ዝኣንፈተ እቲ ጸብጻብ፣ ነዚ ንምርግጋጽ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኢራን ወይ እስራኤል ኣብ ክልተኣዊ ረብሓ ዝተመርኮሰ ምስጢራዊ ስምምዓት ከምዘካይድ የረድእ።
ህልዌ እስራኤልን ኢራንን ኣብ ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ክጥቐስ እኳ እንተጸንሐ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና እስራኤል ኮነት ኢራን ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ህላዌ ከምዘይብለን ነጺግዎ’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ኢራን ነቲ ኣብ ዓሰብ ዝርከብ መጻረዩ ነዳዲ ዳግም ንምብርባር ብዝብል ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ 2008 ምስጢራዊ ስምምዕ ከምዘካየደት’ውን እዚ ካብ ሊባኖስ ከተማ ቤሩት ዝተፈነወ ጸብጻብ ይገልጽ።
ኢራን ኣብ ሱዳን ወትሃደራዊ ህላዌኣ ንምርግጋጽ ደጋጊማ መራኽብ ኵናት ክትልእኽ እንከላ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ኣለዋ ዝብሃል ህላዌ ግና ብምስጢር’ዩ ተታሒዙ ዘሎ።
እስራኤል ድማ፣ ናይ ኢራን’ዩ ንዝበለቶ ኣብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ዝርከብ ፋብሪካ መፍረ ኣጽዋር ከተዕኑ እንከላ፣ ብዛዕባ ኤርትራ ድማ ደቂቕ ስለያዊ ምክትታል’ያ ተካይድ ዘላ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ’ውን ብዛዕባ’ዚ ንእስራኤል ስግኣት ፈጢሩላ ዘሎ ጉዳይ ህላዌ ኢራን ኣብ ቀይሕ ባሕሪን ጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራ ኣብ እስራኤልን ብዝምልከት ንምዝርራብ ናብ እስራኤል ምስጢራዊ ዑደት ምክያዱ ይዝከር።
ጎኒ ጎኒ’ዚ ድማ፣ ፕረዚደንት ማሕሙድ ኣሕመዲነጃድ ምስ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢራን ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ኢራን ምስ ኤርትራ ገደብ ዘይብሉ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ክትገብር ምዃኑ ሓቢሩ’ዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናጽነት ተስፋሚካኤል፡ "ድሌት እዩ ሕልምና"
ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት፡ ኣብ ስደት ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ንህሉው ኩነታት ናብረኦምን ጉዕዞ ስደቶምን ዘንጸባርቕ ብዩ-ቲዩብ ዝዝርጋሕ ተኸታታሊ ቪድዮ ፊልም ክዝርግሑ ጀሚሮም ኣለው።
ገዲም ስነ-ጥበባዊትን ጋዜጠኛ ድምጺ ሓፋሽን ቲቪ-ኤረን ነበር ናጽነት ተስፋሚካኤል እውን ሓንቲ ካብኣቶም እያ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ከኣ "ጽላሎት ልቢ!" ዘርእስታ ንመነባብሮ እቲ እትነብረሉ ሃገረ ሆላንድን ከባቢኡን፡ ከምኡ እውን ንጉዕዞ ስደት ሰሃራን ባሕርን ዘንጸባርቕ ትሕዝቶ ዘለዋ፡ "ብዜሮ-ባጀት" ኣብ ድሌት እትምርኮሰት ፊልም ክትዝርግሕ ጀሚራ ኣላ።
ብምሒር ትሕትና "ድሌት ዝደፍኣ ፈታኒት እምበር ኣፈይ መሊአ ስነ-ጥበባዊት'የ ክብል ኣይደፍርን እየ" እትብል ናጽነት ተስፋሚካኤል፡ ብዛዕባ ድሕረ ባይታኣን ስነ-ጥበባዊ ተሞኩሮኣን ምስ ቢቢሲ ትግርኛ አዕሊላ ኣላ።
ናጽነት፡ ኣብ ሆላንድ ምስ ዘለዉ ስነ-ጥበበኛታት መሳርሕታ፡ ነንሓድሕዱ እናተኣሳሰረ ብዝቕጽል ኣብ ሓቀኛ ዛንታ እተሞርኮሰት፡ ኣርባዕተ ምዕራፍ ዘለዋ ዛንታ ክትፍኑ ጀሚራ ኣላ።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ሬድዮ እናሰርሐት ሓደ ሰብ መጺኡ፡ "ኣብ ኤርትራስ ከምዝን ከምዝን ኣጋጢሙ ኣሎ እሞ ተኸታተልዮ እንዶ" ካብ ዝበላ፡ ግን ሽዑ ዘይተዓወተትሉ ዛንታ እያ ተበጊሳ።
እቲ ዝተነግረቶ፡ ኣብ ውሽጢ ዓድን ስደትን ዘጋጥም ዛንታ፡ ኣብ ውሽጣ ስለዝጸንሐ ሕጂ ምስ ስነጥበባውያን ብጾታ ተኸታተሊ ፊልም ክትሰርሕ ምስተበገሰት፡ ልበ-ወለዳዊ መልክዕ ኣልቢሳ፡ ምስ ህሉው ኩነታት ጉዕዞን መንብሮን ስደት ኣተኣሳሲራ ነቲ ዛንታ ጽሒፋቶ።
እቶም ድሕሪ ክንደይ ኮለልን መከራን ንኤውሮጳ ዝኣተዉ፡ ግን ከኣ ኣብ ስደት ስለ ዝዓለቡ ጥራሕ፡ ሽግሮም ዘይውዳእ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ኣብ ዝኣተዉዎ ሃገር ብኸመይ ይነብሩ ኣለው? ሕልሞም ማዕረ ክንደይ ተጋሂዱ? እንታይ ዓይነት ብደሆታት ተጓኒፉዎምን ብኸመይከ ገጢሞምዎ ዝብል ዛዕባታት እውን ኣካል ተኸታታሊት ድርሰታ እዩ።
ናጽነት፡ "እቲ ንኤውሮጳ ዝኣተወ መንእሰይ፡ ካብኡ ናብኡ፡ ዕረፍቲ ዘለዎ ህይወት ይነብር ኣሎ ክትብል ትኽእል ትኸውን - ግን ውሽጡ ከምኡ ድዩ? እቲ ዘሰላስሎን ዝነብረሉ ዘሎን ህይወት እንታይ'ዩ? ምንባር ክትብል እንከለኻ እቲ ኣብዚ ትረኽቦ ምብላዕ ምስታይ ምኽዳን ጥራይ ኣይኮነን። ምንባር ማለት ውሽጥኻ ምምጋብ ማለት'ዩ" ብምባል ነቲ መንእሰይ ወለዶ ዝሓልፎ ዘሎ ነገር ክትስንድ ድላይ ከምዘሕደረት እያ ትገልጽ።
እቲ ባዕላ ዝተመኮሮቶን ብመጽናዕቲ ካብ ሰባት ዝኣኻኸበቶን ብዓይና ዝረኣየቶን ነገር ከኣ እያ ስነ-ጥበባዊ ፈጠራ ወሲኻ ስጋን ህይወትን ኣልቢሳ ኣብ ዛንትኣ ኣካቲታቶ ዘላ።
ግን ካብ ሕብረተሰብካን ከባቢኻን ርሒቕካ፡ ብዙሕ ነገራት ኣብ ዝጠልበካ ህይወት ስደት እናነበርካ፡ ብናይ ሓባር ክእለትን ጻዕርን ዝዕየ ንኹሉ ዘዕግብ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ከተቕርብ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ብዛዕባ እዚ ብዝምልከት ናጽነት ሕሉፍ ተመኩሮ ኣለዋ።
ን14 ዓመት ኣብ ዝነበረትሉ ሃገረ ሆላንድ ዝተፈላለየ ስነ-ጥበባዊ ሓሳባት ይመጽኣን ፈታቲናን እኳ እንተነበረት፡ ንሳን ኩሎም እቶም ምስኣ ክሰርሑ ዝተሰማምዑ ካብ ዝተፈላለየ ካባቢታት እታ ሃገር ዝመጽኡ ሰባት ብሰንኪ ሕጽረት ባጀትን ዕንቅፋት ኩነታት መነባብሮን ኣይሰለጣን።
ሕጂ ድሕሪ 10 ዓመት ኤርትራውያን ኣሕዋት፡ ኣብ ዴንሃኽ 'ኣየ ጉድ' እትብል ድራማ ይሰርሑ'ሞ ስነ ጥበባዊ ፍቕሪ ከም ዘለዋ ዝፈልጡ ሰባት፡ ምሰኦም ዘይትሰርሒ ዝብል ሓሳብ መሰቕረቡላ ሕጉስቲ ኮይና ሓቲታቶም ተቐቢሎማ ከኣ። ሽዑ እንታይ ንግበር ኣብ ዝብል ዛዕባ ተዘራሪቦም፡ ሓቢሮም ክሰርሑ ድላይ ዘለዎም ስነጥባባውያን ብምልክታ ዓዲሞም ከኣ ጀማሚሮም።
ሕጂ ኣብታ ፊልም፡ 45 ሰባት በብሞያኦም ይሳተፉ ኣለው።
"ውሽጣዊ ድርኺትና፡ 'ንግበር!" ዝብል ሕልሚ'ዩ" እትብል ናጽነት፡ ክሳብ ሕጂ ብዘይካ ሞራላዊ፡ ንዋታዊ ደገፍ ከምዘይብሎም ትሕብር። ይኹን እምበር ድልየት እንተሎ፡ እቲ ከቢድ እውን ክስገር ከምዝኽእል እትኣምን ናጽነት፡ ነብሲ ወከፍ ኣብ "ጽላሎት ልቢ!" ዝዓዩ ስነ-ጥበባዊ ወጻኢታቱ እናሸፈነ ከምዝዋሳእ ትሕብር።
ግን ከኣ ንሓንሳብ ብሰንኪ ዘጋጥማ ክብደት ብደሆታት "ስለምንታይ እየ ጀሚረ" እትብለሉ እዋናት ከምዘሎ እውን ኣይሓብአትን።
እቲ ዛጊት ቀሪቡ ዘሎ ክፋላት ተዓዘብቲ ከለልዩዎ ዝኽእሉ ከም ድምጽን ካልእን ዝኣመሰለ ሕጽረታት እኳ እንተለዎ፡ ናጽነት፡ "እታ ፊልም ብዘይ ዝኾነ ይኹን ባጀትን ንዋታዊ ደገፍን ትዕየ ብምህላዋ ተኸታተልትና ጸገማትና ክርድኡልና ንምሕጸን" ክትብል በዚ ኣጋጣሚ እዚ መልእኽቲ ከተሕልፍ ሓቲታ ኣላ።
ይኹን እምበር፡ ኣብ ዝኾነ ናብ ህዝቢ ዝቐርብ ፍርያት ስነ-ጥበብ፡ ነባርን ንሓዋሩን ስለዝኾነ፡ "ሕጽረታትና መሊእኩም ተረድኡልና!" ብምባል፡ ንዓኻ እውን ምስ ዝርደኣካ ጉደለታቱ ናብ ህዝቢ ከተቕርቦ ጽቡቕ ድዩ? ዝብል ሕቶ ክለዓል ባህሪያዊ እዩ።
እቲ መዋጥር እምበኣር ኣብዚ እዩ ዘሎ። እቲ ኣብ ስነ-ጥበብ ዘጋጥም ሕጽረት እቲ ኣብታ ስራሕ ዝዋሳእ ዘሎ ሰብ እዩ ዝፈልጦ። እቲ ኻልእ ግን ኣብ መስኮት ተለቪዥን ንዝቐርበሉ ውዱእ ስራሕ ጥራሕ እዩ ዝርእን ዝፈርድን።
ኤርትራውያን ስነጥበበኛታት፡ ፍርያቶም ብዝደልዩዎ ብቕዓትን ጽሬትን ናብ ህዘቢ ከቕርቡዎ ዝዕንቅፎም ቀንዲ ነገር ንዋታዊ ትሕዝቶ እዩ።
ከም "ጽላሎት ልቢ!" ዝኣመሰላ ብድሌት ጥራሕ ዝዕየያ ምንም ባጀት ዘይብለን ስርሓት ከኣ ሕጽረታት ከጋጥመን ባህሪያዊ እዩ።
ስለ ዝኾነ ተዓዘብትን ተኸታተልትን ነቲ ነገር ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንስነጥበባውያኖም ከተባብዑን ክድግፉን ጻውዒት ዘየድልዮ ነገር እዩ ይብሉ ነቲ ስራሕ ካብ ዝተኸታተሉ ኤርትራውያን ኣፍቀርቲ ስነ-ጥበብ።
ኣብ መወዳእታ ናጽነት፡ "ኣብ ስደት ኮይንካ ብቋንቋዃ ንባህልኻ መንነትካን ዘንጸባርቕ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ከተቕርብ ቀሊል ኣይኮነን ግን ብዓቕምና ንፈታትን ኣሎና እሞ ደግፉና" ብምባል ካብ መበቆልካ፡ ካብ ምንጭኻን ባሕርኻን ወጺእካ፡ ሓባራዊ ዕዮ ዝሓትት ፍርያት ስነ-ጥበብ ከተቕርብ ከቢድ ምዃኑ ብምምልካት " ደገፍኩም ኣይፈለየና!" ትብል።


text:
እታ ኣቐድም ኣቢለ ኣብ ዓመተ 2017 ብቋንቋ እንግሊዝ ዘሕተምኩዋ The Lawless Nation ትብል መጽሓፈይ፡ እነሆ ድሕሪ ሓያል ጻዕርን ሓርኮትኮትን ናብ ቋንቋ’ደይ፡ ናብ ትግርኛ ተርጕመ ናብ ህዝቢ የቕርባ’ለኹ። ሕጊ ኣልቦ ሃገር፡ ብውሕልነትን ብጽፈትን ናይ ሓያላትን ምኩራትን ኣርታዕቲ ክእለትን ብልሕን ተሓዊስዋ ብጽፈት ተወዲኣስ ናባኹም ናብ ኣንበብታ ትቐርብ ኣላ’ሞ፡ ኢደይ ኢድካ በሉ። “ዘንብብ ይዕንብብ” ሃየ ምንባብ ኣይንሕመቕ።
መጽሓፍ ሕጊ ኣልቦ ሓገር ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ናይ 2019 ዓ.ም. ብወግዒ ናብ ሓፋሽ ትዝርጋሕ’ላ። ኩሉኹም ግዱሳት ድማ ኣብ ናይ ኣሕታሚ መርበብ ኮነ ኣብ ናይ ውልቀይ መርበብ ብምልጋስ ንዝፍነዉ ሓበሬታታት ክትከታተሉ ይዕድም። ከም ኣማራጺ ድማ ኣብ ዝነጥፈሉ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ገጻት ከም እኒ Facebook ኮነ Twitter ተኸታተሉኒ።
The Lawless Nation
ዝዓበኹም ኣቦታተይ ኣያታተይ፡ ዝናኣስኩም ኣሕዋተይ፤ ዝዓበኽን እኖታተይ ሳንዳታተይ፡ ዝነኣስክን ኣሓተይ፤ ንኹልኹምን ንኹላትክንን ዝኸውን ብስራት ሒዘ መጺአ’ለኹ። ብስራትካ ይጥዓም ከምትብሉስ ኣይሰሓትክዎን፤ የግዳስ ኣቐዲመ እቲ ብስራተይ ከስመዓኩም።
እታ ንቑሩብ እዋን ጸሚዳ ሒዛትኒ ዝጸንሐት ቦኽሪ መጽሓፈይ፤ እሞ ኣብዚ እዋን’ዚ ድሕሪ ክንደይ ውረድ ደይብ፤ ድሕሪ ክንደይ ሓርጎጽጎጽ ኣቦይ’ዝጊ መፈጸምታኣ ኣሪኡንስ ናብ ሓፋሽ ናባኹም ናብ ኣንበብቲ የቕርባ’ለኹ። እቶም ቋንቋ እንግሊዝ ዘይርዳኣኩም ንሎሚ ምሰናይ ይቕሬትኡ ክሳብ ናብ ትግርንያ ተተርጒማ ንሕትመት ትበጽሕ።
እዛ “The Lawless Nation” ዘርእስታ ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተዳለወት ቦኽሪ መጽሓፈይ፤ ነቲ ዕለታዊ ህይወት ህዝብና ኣብ ትሕቲ’ቲ መወዳድርቲ ዘይርከቦ ጨካን ስርዓት ህግደፍ ተንጸባርቕ ኣብ ሓቀኛ ፍጻሜታትን ሓቀኛ ታሪኽን ዝተሞርከሰት እያ። እቶም ካብ ኤርትራ መሬት ከም ኣፍ ዑንቊ ጸቢባትኩም ሃጽ ኢልኩም ዝወጻኹም’ኳ እቲ ዛንታታት ክንደየናይ ከይትስሕትዎ ከመይሲ ብቐጥታ ኣብ ነብስኹም ዋላ እንተ ዘይበጽሐስ ኣብ ጐረቤትኩም፡ ኣብ ቤተሰብኩም፡ ወዘተ ••• ዘስተብሃልኩምሉ ስለ ዝኾነ። እዚ ኽብል ከለኹ ግን ብዙሕ ካባኹም ዝተሰወረ ህሞታት ኣብዛ መጽሓፈይ ከም ዘሎ ‘ውን ኣይስሕቶን’የ።
ካልኣይ ዓቢ ቁምነገር ናይ’ዛ መጽሓፈይ ድማ ነቲ ክብርናን ክብሪ ወለድናን ኣኣብ ጽባሕ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ክደሃኽን ክጠፍእን ንዕዘቦ ዘለና ተንጸባርቕ ምዃና እዩ። እታ ብርኽቲ ርስቲ ወለድና ትኹን፡ እቲ ክቡር ባህልን ወግዕን ኣቦታትናን እኖታትናን ንወለዶታት ዝዓቀብናዮ፤ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ናይ ስርዓት ህግደፍ ዓመታት ከም’ቲ ዘይነበረ ኣብ ምዃን ደረጃ በጺሕናሉ ዘለና ኣጋጣምን ህሞትን ጽቡቕ ነጸብራቕ ዘቐመጠት መጽሓፍ እያ’ሞ፡ ክትነብዋ በዚ’ጋጣሚ ይላቦ።
ነዛ ብዓይነታ ኮነ ብትሕዝቶኣ ፍልይትን መሃሪትን ዝኾነት መጽሓፈይ ምስ እትደልዩ፡ ኤሌክትሮኒካዊ መጽሓፍ / ebook ኮነ ናይ ወረቐት መጽሓፍ / paperback ካብ ኣማዞን / Amazon ክትረኽቡዋ ትኽእሉ። ከም ኣማራጺ ድማ ኣብ Contact ዝብል ብምጥዋቕ መልእኽትኹም ሰደዱለይ መታን እዛ መጽሓፈይ ኣብ ምርካባ ክተሓጋገዘኩም።


text:
Hudiksvall
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 27 11 2020
ሁዲክስቫል ኣብ መገዲ E4 ኮይና ካብ ሱንድስቫል ንደቡብ ኣስታት 80 ኪ.መ ካብ የቭለ ድማ ንሰሜን 130 ኪ.መ ርሒቓ ትርከብ። ኣብኡ ክፉት መንፈስ ዘለዎም ሰባት ትረክብ፡ ኣብቲ ህያው ዝኾነ ውርሻ ባህሊ ድማ እቲ ኣረጊት ምስቲ ዘመናዊ ተራኺቡ ትርእዮ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ37,572
ስፍሓት መሬት4,524 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Söderhamn 55 ኪሜ
- Sundsvall 84 ኪሜ
- Gävle 130 ኪሜ
ሁዲክስቫል ናይ ሁዲክስቫል ኮሙን ከተማ እያ ግን ከኣ ብዙሓት ከተማታት ድማ ኣለዋ፡ ከም ኢገሱንድ፡ ደልስቡ ፉርሻ ካልኦትን። ኣብተን ከተማታት፡ ድኳናትን ባንክታትን ማእከላት ጥዕናን ሓኪም ስንን ወዘተ ይርከብ። ሁዲክስቫል ብ1582 እተመስረተት ገምገም-ባሕራዊ ከተማ እያ። እቲ ናይታ ከተማ ቀንዲ ኢንዱስትሪ ንዓሳ ምግፋፍን መጎዓዝያ ባሕርን ኢደጥበብን ንግድን ይጥርንፍ። ናይ ዓሳ ኢንዱስትሪ ንኣማኢት ዓመታት ኣገዳሲ ምንጪ ኣታዊ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ኣብታ ናይ ከተማ ገፈፍቲ ዓሳን ኣብቲ ኣረጊት ናይ ሞልየን ከተማን ናይቲ ዘመንቲ ተረፍ ክትርእይ ትኽእል።
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮሙን ናይ ኮሙን ኣካራዪ ኩባንያ ከምኡውን ሓያሎ ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣለዉ። ክራይ ገዛ ንምርካብ ሪጋ ወይ መስርዕ እንተ ደሊኻ ወይ ብመገዲ H-Bostäder ብዛዕባ ዘይተኻረየ ገዛ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ ኣብቲ ናታቶም መርበብ ኢንተርነት ክትደሊ ትኽእል።
ወይ ከኣ ኣብቲ ኮሙን ዘሎ ተወሳኺ ዘይተኻረየ ገዛውቲ ንምፍላጥ ነቲ ናይ ብሎከት መርበብ ኢንተርነት ብጽሓዮ
ኣብቲ ኮሙን ንዚዕደግ መሬት መስርዕ ኣሎ። ኣብቲ መስርዕ ወይ ሪጋ ኩሉ 18 ዓመት ዝዕድመኡን ቀዋሚ መንበሪ ቤት ዝደሊ እንተ ኾይኑን ኪኣቱ ይኽእል። ንሓንቲ ገዛ ሓንቲ መጠየቕታ እያ እትፍቀድ። ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት - Tomtkön ብተወሳኺ ኣንብብ ወይ ድማ ኣብ ትሕቲ ህንጻ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሁዲክስቫል ሃብታምን እተፈላለየን ባህላውን ቋንቋውን ገጽታታት ክትርእይ ትኽእል። እተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት ከኣ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ዳሪን ፋርስን እየን። ካልኦት ድማ ስዋሂልን ታሚንልን ስፓኛን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ሁዲክሳቫል ኮሙን ኣብ ብዙሕ ሰክቶራት ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣለዎ። እተን ማሕበራት ግሩም ናይ ትርፊ ግዜን ናይ ሓቢርካ ምንባርን ተኽእሎታት የቕርባ። ኣብ ትርፊ ግዜኻ እንታይ ክትገብር ከም እትኽእል ገለ ኣብነታት ትደሊዶ? ምልምማድ? ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ሰንትሩም ብዙሓት ድኳናት ኣሎ። እተፈላለያ ቡቲካትን ባንክን ፋርማሲን ሲነማን ቤትንባብን ናይ ግሮሰሪ ድኳናትን ይርከብ። ገለ ቡቲካት ድማ ናይ ማእከላይ ምብራቕን እስያን መግብን ቀመማትን ይሸጣ።
ኣብቲ ምዕራባዊ ክፍሊ ከተማ ቤተጸሎት ኣሎ
ኣብተን ሸሞንተ ኣብያተንባብን ናይ ኣውቶቡስ ቤትንባብን ኣሸሓት መጻሕፍቲ፡ ናይ ድምጺ መጻሕፍቲ፡ ጋዜጣታት፡ መጽሔታትን ካልእ መራኸቢ ብዙሃን ብናጻ ትጥቀም።
ኣብ ሁዲክስቫል ሰንትሩም፡ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ ኣሎ። ኣብኡ ድማ ውሕስነት ካሳን፡ ቤትጽሕፈት ጥሮታን፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ነናተን ኣገልግሎት ዓመዊል ኣለወን።
ድኳናት ኣብ ሰንትሩም ይርከቡ፡ ኣብ ማእከል ዕዳጋ እንዳ ወርቂ ወይ ጋለርያ ፊረን። ኣብቲ ሰንትሩምሃንደል ብምኻ ብዛዕባ ናይ ሁዲክስቫል ድኳናት ሓበሬታ ጠይቕ። እቶም ናይ ጥንቲ ኣቕሑ ዚደልዩ ድማ ነቲ ቡቲክ6 ይብጽሑዎ።
ብዙሕ ሰከንድሃንድ ድኳናት ድማ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ኣቕሑን ናውቲ ክሽነን ክዳውንትን መሳርሕን ወዘተን ኣሎ። ኣብ ሁዲክስቫልን ፉርሻን ኤሪክስየልፐን ሮዳ ኮርሸት ኣሎ። ረሱርሰን ካፈ 7፡ ኣብ ሆስታሆልመን ቢስቶንድሰንተር ኣሎ፡ ዳካፖ ኣብ ፉሻ ከምኡውን ሰከን ኣብ ደልስቡ፡ ብብሎከት ኢንተርነት ጌርካ ድማ ሰከንድሃንድ ኣቕሑ ክትዕድግ ይከኣል።
እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ነቲ ናይ ሁዲክስቫል ቤትጽሕፈት ቱሪዝም ርኸቦ ወይ ከኣ ነቲ ናይ ሀልሲንግላንድስ ቤተመዘክር፡ ሀልሲንግላንድስ ግሊሲስቫለን ኦ.ቤ መርበብ ኢንተርነት ብጽሓዮ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሁዲክስቫል ኮሙን ኣብ ሰለስተ ከባቢታት እተኸፍለ 30 ቅድመ-ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ደቡብ፡ ሰሜንን ምዕራብን። እቶም ብምኽንያት ኣካላውን ኣእምሮኣውን ምኽንያት ኣብ ዕቤቶም ፍሉይ ደገፍ ዚደልዩ ህጻናት ከከምቲ ኣድላይነቶም ደገፍ ኪረኽቡ ይኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሁዲክስቫል ኮሙን 3500 ተምሃሮ ዘለወን 17 መባእታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ንሳተን ኣብ ሰለስተ ናይ ኣሃዱታት ፍክሊ ይምቀላ፡ ሰሜን፡ ደቡብን ምዕራብን
እተን ኣብያተትምህርቲ ፈጣሪነት ዘለዎ ኣከባቢ ኣለወን፡ ንሱ ድማ በቲ ክፉትነትን ብዝሓውነት ዘለዎ እተፈላለየ ዝንባሌታት የስተናግድ። ንዝርዝራዊ ሓበሬታ ነቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ብጽሓዮ።
ብሩማን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ 14 ሃገራዊ ካልኣይ ደረጃዊ መደባት የቕርብ፡ ካብዚአን ድማ 9 ናይ ሞያ መደባት፡ 6 ከኣ ናይ ኮለጅ ምድላው መደባት እየን። እቲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዚውሃብ ሃገራዊ ትምህርቲ ሞያ ኣብኡ ይርከብ።
ኣብቲ ኮሙን ግላዳ ሁዲክ-ዪምናሴትን ብሕታዊ ዝኾነ መባእታዊ ቤትትምህርትን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ኣብ ሁዲክስቫል ኮሙን ዚርከብ ትምህርቲ ኣባጽሕ ናይ ለርቩክስ ስልጠና፡ ማእከል ምዓለን ምህሮን - Cul፡ ሞያዊ ኮለጅን ኤስ.ኤፍ.ኢን (ሸወደን ንስደተኛታት)።
ኣብ ሁዲክስቫል፡ ናይቲ ቦታ ኮለጅ ኣሎ። ኣብ Cul ነቲ ኮለጃትን ዩኒቨርሲታትን ብርሕቀት ዚምህራኦ መብዛሕትኡ ስልጠናታት ክትምሃሮ ትኽእል። ኣብ Cul ናይ ኮለጅ ደረጃ ምምሃር ማለት ንዩኒቨርሲቲ ወይ ኮለጅ ተመዝጊብካ ማለት እዩ፡ ንኣብነት፡ ናይ የቭለ ኮለጅ፡ ግን ነቲ ገና ኣብቲ Cul ትምሃር ማለት እዩ።
እዚ ዞባ ሓደ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ኣብዚ ኮሙን የካይድ፡ ፎሻ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ኣብ ፎሻ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብተን ናይዚ ኮሙን እተፈላለያ ከተማታት ሁዲክስቫል፡ ኢገሱንድን ደልስቡን ሓያሎ ማእከላት ጥዕና ኣሎዋ። ንሳተን በዚ ዞባን ግላውያን ወሃብቲ ክንክን ጥዕናን ይካየዳ። ኣብዚ ከተማ ሓንቲ ካብተን ክልተ ካልእ ገዲፍካ ካብ ናይ ሽወደን ዘመናዊ ዝኾነ ክፍሊ ኤክስረይ ዘለዎ ናይ ህጹጽ ሆስፒታላት ናይዚ ዞባ ኣላ።
ህዝባዊ ክንክን ስኒ ናይዚ ዞባን ብሕታውያን ሓካይም ስኒን፡ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ናይዚ ኮሙን ኣሎዉ።
ኣብ ናይዞባ የቭለቦሪ መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ማእከላት ክንክን ጥዕና፡ ሆስፒታል፡ ክንክን ስንን ፋርማሲን ተወሳኺ ሓበሬታ ትረክብ።
BRIS ብሪስ ናይ ህጻናት መሰል ኣብ ሕብረተሰብ፡ ቍጽሪ ተለፎን 116 111 ከም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድመኻ ብዛዕባ እትሓስቦ ወይ ሕገዝ እትደልየሉ ነገራት ምስ ሓደ ኣማኻሪ ክትዘራረብ ትኽእል (ብንጻ)
እቶም ኣባጽሕ ኮይኖም ብዛዕባ ህጻናት ኪዛረቡ ዚደልዩ ኣብ 0771505050 ደዊሎም ብዛዕባ ዘገድሶም ነገራት ወይ ዘድልዮም ሓገዝ ምስ ሓደ ኣማኻሪ ኪዛረቡ ይኽእሉ (ብናጻ)
ናብ ደቀንስትዮ ዝዓለመ ዓመጽ - ማሕበር መዕቆብ ደቀንስትዮ Kvinnojouren Vändpunkten፣ ጸገምካን ተመክሮኻን ንእሽቶ ወይ ዘይጠቅም ኣይኮነን
ኣብ ቤትሰብ ዝፍጠር ዓመጽ። እቲ ናይቲ ኮሙን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንደቀንስትዮ ንምሕጋዝ ይነጥፍ። ናባና ምጽኣ!
ንናይ ደቀንስትዮ ናይ ሰላም መስመር ተለፎን ናይ ደገፍ መስመር እዩ፡ ነቶም ብምፍርራህን ዓመጽን ጾታዊ ጎበጣን ዝሓለፉ ድማ የገልግል
ብዛዕባ ክንክን ሕማም ብዝያዳ ኣንብብ
ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብቲ ምስ ሰበስልጣን እትራኸበሉ ግዜ፡ ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብን ዘይትርዳእን ምስ እትኸውን ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ንኺህልወካ መሰል ኣሎካ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ናይ መጎዓዝያ መስመራት ግሩም እዩ፣ ብባቡርን በተን ናይ ነዊሕ ጕዕዞ ኣውቶቡሳትን (Xtrafik, SJ, Y-buss ከምኡውን Härjedalingen)
ቲከታት ንተምሃሮ ሕሱር እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ውልቅኻ ዋኒን ንምጅማር ፍቓድ ወይ ናይ ምህናጽ ፍቓድ ትደሊዶ? ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ኣንብብ ወይ ከኣ ኣብቲ HNA እቶ። እቲ ቤትጽሕፈት ዕቤት ንእተፈላለየ ቢዚነሳት እንታይ ፍቓድ ከም ዘድሊ ኪሕብረካ እዩ። ብዛዕባዚ ኣብ Business Sweden ወይ ኣብ Work in Sweden መርበብ ኢንተርነት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይቲ ብኵሪያ ሮማና ዝጽውዓ ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ላዕለዎት ሓዋርያዊ ምሕዳራ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ሓዋርያውያን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈት ሓለፍትን ዝርከብዎም ከምቲ ልሙድ በቢ ዓመቱ ኣብ እዋን ዓቢይ ጾም ዘካይድዎ መደብ መንፈሳዊ ሱባኤ ምኽንያት ናይ ለምዘበን 2020 ዓ.ም. መንፈሳዊ ሱባኤ ኣብ ዞባ ላዚዮ ከባቢ ከተማ ሮማ ኣብ እትርከብ ከተማ ኣሪቻ ክሳብ ዕለት 6 መጋቢት 2020 ዓ.ም ብቕዱስነቶም ብዝተሓርዩ ናይ ስነ ቅዱስ መጽሓፍ ሊቅ ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ፒየትሮ ቦቫቲ ብዝቐርብዎ ቃለ ኣስተንትኖን ስብከትን ተመሪሑ ዕለት 29 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት ሽዱሽተ ከምእተጀመረ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ነቲ ሱባኤ ንኽመርሑ ብቕዱስነቶም ዝተሓርዩ ናይ ስነ ቅዱስ መጽሓፍ ሊቅ ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ፒየትሮ ቦቫቲ ዕለት 29 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት ሽዱሽተ ብዘቕረብዎ ቀዳማይ ኣስተንትኖ ከምእተበገሰን፡ ዕለት 1 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ መንፈሳውያን ነጋዶ ብሓባር ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር መሪሖም ኣብ ዘዕረግሉ ዕለተ ሰንበት፡ ብዘጋጠሞም መጠነይና ጉንፋዕ ምኽንያት ኣብቲ ሱባኤ ብኣካል ዘይኰነ ካብ ሃገረ ቫቲካን ኰይኖም ክሳተፉን ብመንፈስ ክሓብሩን ምዃኖም ከምዝሓበሩ ካፐሊ ኣፍሊጠን።
ናይቲ ሱባኤ መርሕ ቃል፥ ኣሻዅ ቈጥቋጥ ሃልሃልታ ሓዊ ተራእየ (ጸኣት 3.2) ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ ርክብ እግዚኣብሔርን ሰብን፡ ዝብል ሓሳብ ድሕረ ባይታ ዝገበረ ኰይኑ ኣብ ኦሪት ዘጸኣትን ወንጌል ማተዎስን ጸሎት መዝሙረ ዳዊትን ዘማእከለ ከምዝኸውን ዝሓበራ ልእኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጋብርኤላ ቸራዞ ኣስዒበን፡
በይንኻን ኣብ በይንኻን ምስ ጐይታ፥ እዚ ናይ ጸሎት ምኽንት እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብኣካል ኣብቲ ሱባኤ ክርከቡ እውን እንተዘይከኣሉ ካብ ሃገረ ቫቲካን ኰይኖም ብመንፈስ ከምዝሓብሩ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ገሊጾም፡ ንዅሎም ተጋባእያንን ንሰባኬ ሱባኤን ቡርኬኦም ኣመሓላሊፎም ብጸሎት ቅርበቶም ከምዘረጋገጹ ኣፍሊጠን።
ኣባ ቦቫቲ፥ ንመለኮታዊ ግልጸት ንኸነእንግድ ገዛእ ርእና ኣኪብና ደው ንበል፡ ከምቲ ኣብ ኦሪት ዘጸኣት ኣብ ምዕ. 33 ኣነንብቦ፥ ሙሴ ኵሉ ዕማማቱ ሓዲጉ ናብ ድንኳን ኣተወ፡ ነቲ ገጽ ንገጽ ንዝዛረቦ ጐይታ ጽን ንኽብል መታን፡ እቲ ኣብ መንጐ እግዚኣብሔርን ሙሴን ዝካየድ ርክብ፡ ሓፈሻዊ ዘይኰነስ ብቐጥታ ግላዊ እዩ፡ ጸሎት ቲዮሎጊያዊ ወይ ውን መጽሓ ቅዱሳዊ ባህሊ ኣይኰነን፡ ምስቲ ዝልውጥን ሓይልን ነቢያዊ ተልእዀን ዝህብን፡ ሓዊ ምርኻብ፡ ስለዚህ ነቲ ናትና ዘይኰነ፡ ዝወሃበና ተልእዀ ምእዙዝን ልኡምን ምዃን። ምስ ሙሴን ከም ሙሴን ምስጓም። ነቲ ንናይ እግዚኣብሔር ስራሕ ልኡም ናይ ዝዀነ ናይ ሙሴ ተክለ ሰብነት ኣማእኪሎም፡ ሙሴ ኣሳእኑ ኣውጸአ፡ ንናይ እግዝኣብሔር ትእዛዝ - ተልእዀ ስንድውን ልሙእን ምዃኑ ዘረጋጽ ኩነት እዩ፡ ኣሳእኑ የውጽእ፡ ኣሳእኑ ዘውጽእ ከኣ እቲ ዝቕበሎ ሓድሽን ቅዱስን ተልእዀ መታን ክስዕብ እዩ፡ ብመገዱ ዘይኰነ ብመገዲ እግዚኣብሔር መታን ክስጉም፡ ኣሳእንካ ምውጻእ ትእምርቲ ናጽነት እውን እዩ ንህዝቡን ኣሕዋቱን እስራኤላውያን ብዛዕባ ናጽነትን ድሕነትን ክነገር፡ እዚ ክርስቶሳዊ ትንቢት እውን ምዃኑ ኣብ ዘስምዕዎ ቀዳማይ ስብከት ብሰፊሕ ከምዘብርሁ ቸራዞ ኣፍሊጠን።


text:
ንጉስ ጸወታ ቸዝ ምዃኑ ዝእመነሉ ጋሪ ካስፓሮቭ ን12 ዓመታት ተፈልዩዎ ንዝነበረ ጸወታ ቸዝ ተመሊስዎ ኣሎ።
ንሱ: ትማሊ ሰኑይ ኣብ ሚዙሪ ሰይንት ለዊስ ኣብ ዝተኸፍተ ዓለምለኸ ውድድር ጸወታ ቸዝ ዝምለስ ዘሎ: ኣብ ፖለቲካ ክነጥፍ ድሕሪ ምጽናሕ እዩ።
ኣብ መኽፈቲ ናይ’ዚ ዓለምለኸ ውድድር ቸዝ: 54 ዝዕድመኡ ጋሪ ካስፖኣሮቭ ምስ ኣብ ንኡስ ዕድመ ዝርከብ ሩስያዊ ሰርገይ ካርጃኪን’ዩ ገጢሙ።
ኣብቲ ግጥም ብማዕረ ክፈላለዩ እንከለው: ኪኖ’ቲ ውጽኢት ግን: ሰርገይ ካርጃኪን ንታሪኽ ጋሪ ካስፓሮቭ ክደግሞ ድዩ ብዝብል እቲ ግጥም ኣቓልቦ ሓያሎ ማዕከናት ዜና ዓለም’ዩ ስሒቡ።
ከምዝፍለጥ ጋሪ ካስፓሮቭ ንፈለማ ግዜ ኣብ ግጥም ጸወታ ቸዝ ህቡብነት ከጥሪ ዝኸኣለ: ኣብ 1985 ኣብ ንኡስ ዕድመኡ ማለት ወዲ 22 ዓመት ኣብ ዝነበረሉ: ኣብ ዝተኻየደ ዓለምለኸ ውድድር ጸወታ ቸዝ: ንናይቲ ግዜ ሻምፕዮን ዝነበረ ኣናቶሊ ካርፖቭ ድሕሪ ምስዓሩ’ዩ።
እቲ ብሳጓ ኣራዊት ባኩ ማለት Beast of Baku ዝፍለጥ ጋሪ ካስፓሮቭ ኣብ ሊናርድ ስጳኛ ኣብ 2005 ይካየድ ኣብ ዝነበረ ዓለምለኸ ውድድር ቸዝ ካብ ጸወታ ተኣልዩ። ብድሕሪኡ እቶም ዓለምለኸ ኣፍቀርቱውን ብጊደኦም ነቲ ጸወታ ምዕዛብ ብምርሕራሖም ዳርጋ እቲ ውድድራት ቸዝ እናሃሰሰ ክመጽእ’ዩ ጸኒሑ።
ይኹን’ምበር ኣብዚ ኣብ ሚዙሪ ሰይንት ለዊስ ንሓሙሽተ መዓልታት ዝቕጽል ዘሎ ዓለምለኸ ግጥማት ቸዝ: ዳግማይ ምቕልቃል ካስፓሮቭ ነቲ ጸወታ ከበራብሮ ከምዝኽእል ብተወሳኺ ተገሊጹ።


text:
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ግዳይ ማሕበራዊ መራኺቢ ብዙሓት ከይኸውን ክጥንቀቕ ይግባእ፡
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ግዳይ ማሕበራዊ መራኺቢ ብዙሓት ከይኸውን ክጥንቐቅ ይግባእ፡
ዓለምና፡ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብን ዝመርሓሉ ቅዋማውን ትካላውን ኣሰራርሓ ኣለዎ። ይኹን’ምበር ኣብ ትግባረ ቅዋማውን ትካላውን ክህሉ ዝኽእል መንግስታዊ ኣሰራርሓ ብዲሞክራሲያዊ ወይ ዲክታቶሪያዊ ኣተሓሕዛ ይልለዩ። መለኽቲ ስርዓታት ነቲ ዘይጸዓርሉን ዘይደኸምሉን ስያመ ዲሞክራሲ ንምርካብ፡ ትርጉም ዘይብሉ ወረቓቕቲ ኣብ ሳንዱቕ ብምእታዉ ዲሞክራሲያውያን’ና መሰል ህዝቢ ንሕሉ’ና እንዳበሉ ዝንየቱን ዝኾርዑን ጥራሕ ዘይኮነ ከም ቅኑዕ ህንጻ መንግስቲ ኣበርቲዖም ዝሰርሕሉ ኣለዉ። ልክዕ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መላኺ ስርዓት ከኣ ብተመሳሳሊ ኣብ’ታ ዘለዋ ስልጣን ተሓቢኡ ኣብ ዞባታትን ዶ ንኡስ ዞባታት ምርጫታት ኣካይድና እንዳበለ፡ ኣብ ሕብረተ ሰብን ትካላቱን ሓንቲ ለውጥን ዕብየትን ከይገበረ ብምትላል ዝነበር’ዩ።
ብቅዋምን ትካላውን ዲሞክራሲያዊ ኣሰራርሓን ኣካይዳን ኣማዕቢለን ዝናበራ ሃገራት ካብ’ቲ ንቡር ቅርጺ ሓደ መንግስቲ ማለት ሓጋጊ፡ፈጻሚ፡ፈራዲ ኣካላት ዝባሃል ንላዕሊ፡ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘለዎ ልዑል ግደን ኣበርክቶን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ነተን ሰለስተ ክፋላት ወይ መደባት መንግስቲ ብምውድዳር ከም ራብዓይ ቅርጻ መንግስቲ ዝፍለጠሉ መዋእል’ዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ዲሞክራሲያውያ ን ሓይልታት መሰል ምጽሓፍን ምዝራብን ኣካል መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ምዃኑ ብምእማን፡ ሰፊሕ ህዝቢ ርእይቶኡን ሓሳቡን ብጽሑፍ፡ብድምጺ፡ ብተንቀሳቓሲ ፊልም ቀሪጹ ክገልጽ፡ክዝርግሕ ብሕጊ ክፍለጠሉ ኣብ ቅዋም ብምስፋር፡ ኣብ’ዚ ንርከበሉ መድረኽ ብዝተፈላልየ ኣገባብ መራኸቢ ብዙሓት ንምስፍሕፋሕ ዝሓገዘ ኣካል ኣድማሳዊ ቅዋማዊ ሕጊ ክውን ገይርዎ።
ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት፡ ንመንግስታት ወይ ሰበ ስልጣን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ህዝቢ ንዝረአ ኣሉታዊ ተግባራት ብምግላጽ የቓልዑ፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ሓደ ሕብረተ ሰብ ክህሉ ዘለዎ ኣካይዳ ቅጥዒ (Ethics)ግብረ ገብርነት (Moral) ሕልና (Conscience) ሰብኣውነት (Humanity) የስተምህሩ። ሕጊ ፕረስ ጽኑዕ’ኳ እንተኾነስ፡ ኩሎም ጋዜጠኛታትን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ዝነጥፉ ብሓደ መስመር ዝጓዓዙ’ዮም ምባል ኣጸጋሚ’ዩ። ብፍላይ ከኣ ቅድሚ ሃገርን ህዝብን ንረብሓ ገዛእ ርእሶም ዘቀድሙ ዕሱባት ጋዜጠኛታት ቅኑዕ ሓበሬታ ንህዝቢ ከመሓላልፉ ኣይከኣልን።
መለኽቲ ስርዓታት ከኣ ዝተዓሰቡ ጋዜጠኛታት ከም ቀንዲ መሳርሕቶም ርእዮም፡ ብቀንዱ ኣንጻር’ቲ ሃገራዊ ቅዋም ዝሰርሕዎ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጽምዎ እከይ ተግባራት ንኸይቓላዕ፡ ባዕላቶም ንህዝቢ ርእይትኡ ክገልጽ ክጽሕፍ ክዛረብ ዘይፈቐዱስ፡ ኣብ’ቲ ብሳላ ደሞክራስያውያን መንግስታት ዝተተኽለ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ሰሊኾም ብምእታው ንሰባት ከም ዝጠራጠሩ፡ ከም ዝደናገሩ፡ ከም ዝበታተኑ ይገብርዎም።
ኣብ ኤርትራዊ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ዝረአን ብዙሓት መጠንቀቕታ ክህብሉ ዝጸንሑን ዘይከሓድ፡ ሰልኵ ደገፍቲ ስርዓት ህግዲፍ፡ ንብርቱዕ ቃልሲ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ንምድኻም፡ ንመንእሰያት ከም ዝጠራጠሩን፡ ከም ዝደናገሩን ንምግባር ይሰርሕሉ ምህላዎም’ዩ። መብዛሕትኦም ሽም ብርዒ ብምጥቓም ከም ደላይቲ ሕግን ፍትሕን መሲሎም፡ ኣብ ዝተጓሃሃረ ቃልሲ ንፍትሒ ዘይእዋናዊ ሕቶታት ብምልዓል፡ ንገገለ ምንቅስቓሳት ብኣውራጃን ሃይማኖትን ብምኽሳስ ፍሉይ ኣስማት ብምጥማቕን፡ ንወግዒ ቃልሲ ህዝብና ክበታትኑ ይጽዕሩ።
ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ከኣ ኩሉ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ዝጭርሕ ቅኑዕ ከም ዘይኮነ ፈሊጡን ተረዲኡን፡ ኣብ ንህዝቢ ዝዝርጋሕ ሓበሬታታት ብምስትውዓል ብግቡእ ከምዝኖ፡ ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ነቶም ግናያት ማዕከና ክኹንኖምን ይግባእ። ንባዕሉ ሓደ ገርሀኛ ደላይ ፍትሒ፡ ዘይእዋናዊ ኣገዳስነት ዘይብሉ ንህዝብና ዝጎድእ ሓድሽ ሓበሬታ ተረኺቡ ብምባል፡ ንህዝቢ ምዝርጋሕ (share) ንባዕሉ ዝጎድእ’ምበር ዘርብሕስ ኣይኮነን።
ምእንቲ’ዚ ህዝብና ግዳይ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ከይኸውን፡ ንዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ብዝወሓደ ጉድኣት ዓብይ ኣስተዋጽኦን ዓወትን ክረኽበሉ፡ ነዞም ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘይብሎም ምስ ደለይቲ ፍትሒ ተጸፍዮም ን መላኺ ስርዓት ዘሳስዩን ዘገልግሉን ዘለዉ ጸጽዩ ክጉሕፎም ጥራሕ’ዩ ዘለዎ።
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታ ሓደለ
20 ነሓሰ 2020


text:
ማሕበር መምርሒ ስድራ ቤት ኢትዮጲያ ኣብ ዙርያ ተዋልዶ ጥዕና ዝሰርሕ ዘይመንግስታዊ ትካል እዩ:: ኣብቲ ትካል ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጲያ ወይዘሮ ኣፀደ በየነ ኣብ ከተማን ገጠርን ዝስራሕ ዘሎ ውራይ ተዋልዶ ጥዕና ይገልፃ::
ማሕበር መምርሒ ስድራ ቤት ኢትዮጲያ ግልጋሎት ስነ ተዋልዶ እንትጅምር እንተሎ ኣብ ምጣነ ስድራ ጠሚቱ እዩ ዝሰርሕ ነይሩ:: ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ምሉእ ግልጋሎት ተዋልዶ ጥዕና ኣብ ምሃብ ይርከብ::
“ግልጋሎት ተዋልዶ ጥዕና እንትንብል ንምክልኻል ኤች ኣይቪ ኤይድስ ሓዊሱ ብዋናነት ኣብ ሓለዋ ጥዕና ኣዴታት ዝምልከት ኮይኑ ትምህርታዊ ግልጋሎት እውን የካትት” ይብላ ወይዘሮ ኣፀደ ::
እቲ ትካል ንድኻታት ብናጻ ዳሓን እቶት ንዘለዎም ድማ ውሱን ክፍሊት ብምሕታት ግልጋሎት ይህብ::
ማሕበር መምርሒ ስድራ ቤት ኢትዮጲያ ኣብ ከተማ መቐለ ሓደ ዓብይ ማእኸል ጥዕና ዝሃነፀ እንትኾን ብተወሳኺ ኣብ ትግራይ ኣብ 12 ማእኸላት መናእሰይ፣ ኣብ ኩለን ዞባታትን ኣብ ሰላሳ ወረዳታት እቲ ክልል ይሰርሕ::


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ዓዲ ግራት ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ብምፍራሱ ብውሕዱ 14 እሱራት ከምዝሞቱን 35 ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ከምዘለዉን ዘ ሪፖርተር ኣረጋጊጹ።
ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ፣ ልዕሊ 1300 ዝኾኑ እሱራት ከምዝነበሩ ዝጠቐሰ እቲ ምንጪ፣ ጠንቂ ምፍራስ እቲ ህንጻ ዛጊት ከምዘይተጻረየ ኣመልኪቱ።
እንተኾነ መርበባት ሓበሬታ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዝርግሕኦ ዘለዋ ሓበሬታ፣ ጠንቒ ምፍራስ እቲ ቤት ማእሰርቲ፣ እሱራት ናጻ ንምውጻእ ዝተወጠነ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ ምዃኑ’የን ዝገልጻ።
ኣብ ኢትዮጵያ ሰፊሕ ተነባብነት ዘለዋ ዘ ሪፖርትር፣ ጠንቒ ምፍራስ እቲ 14 እሱራት ዝቐተለን 35 ድማ ብኸቢድ ዘቝሰለን ቤት ማእሰርቲ ንምርግጋጽ፣ ንሓላፊ ኣብያተ ማእሰርቲ ክልል ትግራይ ይኹን ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ግራት ንምዝርራብ ዝገበረቶ ጻዕሪ ክሰልጣ ከምዘይክኣለ ኣረዲኣ።


text:
መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ፡ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን ኤርትራ ክብሉ ንዝተሰውኡን ፡ ንዝተረኽበ ሃገራዊ ናጽነት ከይድፈር ሂወቶም ንዝኸፈሉን ጀጋኑ ፡ ንዝገደፉልና ሃገራዊ ሕድርን ሓላፍነትን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ፡ ከነኽብሮን ክንሕልዎን ምዃና መብጻዓና ነሐድሰሉ፡ ንኽብርን ዝኽርን ሰማእታት ኤርትራ ተባሂሉ ብደረጃ ሃገር ዝኽበር መዓልቲ እዩ ።
ብ ግርማይ በርሀ (ሽካጎ),
መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ፡ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን ኤርትራ ክብሉ ንዝተሰውኡን ፡ ንዝተረኽበ ሃገራዊ ናጽነት ከይድፈር ሂወቶም ንዝኸፈሉን ጀጋኑ ፡ ንዝገደፉልና ሃገራዊ ሕድርን ሓላፍነትን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ፡ ከነኽብሮን ክንሕልዎን ምዃና መብጻዓና ነሐድሰሉ፡ ንኽብርን ዝኽርን ሰማእታት ኤርትራ ተባሂሉ ብደረጃ ሃገር ዝኽበር መዓልቲ እዩ ።
ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ፡ ንመግዛእታዊ ሓይልታትን ተሓባበርቶምን ካብ ሃገርና ንምጽራግን ፡ ገዛእቲ ንዕላማኦም ከዕውቱ ክብሉ ዝተኸልዎም መንግስታዊ ትካላትን ከስርጽዎ ዝፈተኑ ባህልታትን ንምፍራሶምን ንምድምሳሶምን ዝተኸየዱ ጻዕርታትን ዝሓተትዎ ዋጋን ክንዝትየሎም ኣገደስቲ ይኾኑ ።
ቃልሲ ንዝኣረጉን ንዘይኣገልግሉን ምፍራስ ጥራይ ስለዘይኮነ ፡ ንዝፈረሱ ብሓደስቲ ንምህናጾምን ፡ ብንህዝቢ ዘገልግሉ ፡ ህዝባዊ መንግስታዊ ትካላትን ኣብ ማዕርነት ደቂ ሰባት ሰረት ዘለዎም ባህልታትን ዝምድናታትን ንምትክኦም ግድን ስለዝኾኑ ፡ ኣብ ዝተሰርሑ ጉዳያት ተገንዝቦታትን ተዘክሮታትን ምግባር እውን ዘይተርፍ ይኾውን ። ዋጋ እናተኸፍሎም ስልዝተሰግሩ ።
ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ፡ ከም ፍሉይን ኩቡርን መዓልቲ ፡ ንኹሎም ዝተፈላለዩ ዝዓይነቶም ዘጋጥሙ ንዝነበሩ ጸገማትን ተጻብኦታትን ንምጥሓሶምን ንምፍሻሎምን ዝተኸፍለ መስዋእትን ዝፈጠረዎም ሳዓቤናትን ኣብ ጸብጻብ የእቲና ክንዝቲ እውን ግድን እዩ ። ምኽንያቱ ክእለዩን ክሕብሐቡን ዝግበኦም ስድራ ጀጋኑ ፡ ብሕድሪ ዝተገድፉ ኣካላት ስለዘለውና’ ።
ሃገራዊ ሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መደምደምታ መድረኹ ዝተመረጾ ፡ ንሰራዊት ጸላኢ ብብረቱን ኣብ መሬቱን ኣቲኻ ፡ ግፍዕታት ንምክያድ ዝደኮኖም መበገሲ ዝጥቀመሎም ዝነበሩ ትካላቱ ንምድምሳሶምን ንሓዋሩ ካብ ሱሮም ንምምሓዎምን ዝተወስደ ስትራተጅን ትግባሬኡን ፍሉይነት ከምዘለዎ ዓለም ዝምስክሮ ጉዳይ እዩ ። ቅንዕናን ቆራጽነትን ዘለዎ ሓይሊ ዓጋቲ ከምዘይብሉ ከኣ ሓደ ኣብነት እዩ ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ እውን እንተኾነ ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ኣጋጣሚ ብምግባር ፡ ሃገራዊ ወንን ሓላፍነትን ኣብ ህይወት ኤርትራዊ ዓብዪ ቦታ ክሕዝ ከምዘለዎ ንምግባሩ ሓላፍነት ኣሎና ። ሸለልትነት ብምውጋድ ፡ ነብሰ ተሓድሶን ተበግሶን ንገብረሉን ፡ ብቃልስን ብመስዋእትን ዝተሃንጸ ፡ ታሪኽን መንነትን ህዝቢ ኤርትራ ፡ ንዘለኣለም ናይ ምኽባርን ናይ ምሕላውን ኣምንቶ ክሕይል ይግባእ ። ኤርትራ ከምታ ክትኮነላ ንደልያ ክንሃንጻ ግዴታን ሓልፍነትን ኣሎና ። ብፍሉይ ኣተኩሮ ፡ ብተወፋይነት ንሃገርናን ንህዝብናን ከነገልግልን ፡ ሑሉፍ ታሪኽ ቃልሲ ህዝብና ከም ተሞኩሮ ወሲድና ፡ ብዛዕባ መጻኢ ክንሰርሕ ኣድላዪ ይኸውን ።
መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ፡ ነቲ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዘትረረን ፡ መሬት ኤርትራ ደይሱ ዋንነት ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዝገበረ መስዋእቲ ፡ መሬት ፡ ባሕርን ክሊ ኣየራን ኤርትራ ከምታ ንፈልጣ ንዝለኣለም ተኸቢራ ንኽትነብርን ፡ ምዕብልትን ብቐጻሊ ትግስግስን ሃገር ክንገብራን ፡ እንታይ ክንገብር ኣሎና ብምባል ነብስና ንሓተሉን ንዅነታት ሃገርናን ዓለምን ንመዝነሉን መዓልቲ እውን እዩ ።
መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ፡ ነቲ ቀንዲ ንተንኮላት ጸላእቲ ዘፍሸለ፡ ከም ባህሊ ሓርበኛታት ኤርትራ ንቆጽሮ መትከል ህዝባዊ ሓድነትን ህዝባዊ ቃልስን ፡ ብዝበለጸ ንምምዕባሉ ግዴታን ሓላፍነትን ከምዘሎና ተረዲኢና ከም ኣድላይነቶም ፍሉይ ተበጉሶታትን ገምጋማታትን ንገብረሎምን
ዓቕምታትና ብዘፍቅዶ ንሃገርን ህዝብን ኣበርክቶ ክንገብር ብፍሉይ ሓላፍነት ንሰርሓሉ ….. መዓልቲ እውን እዩ ።
ኮይኑ ፡ ኤርትራ ናጻ ንምጻኣን ንምህናጻን ዝተሓልፉን ዘለዉን ጸገማትን ተጻብኦታትን ውሑዳት ኣይኮኑን ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ ብዙሓት ዓመታት ግዳማዊ ወራራት ስለዘይተፈልዮ ብናይ ገዛእ ርእሱ ውሽጣዊ ምዕብልናታቱ መሰረት ገይሩ ብሰላም ንቕድሚት ክስጉምን ሃገሩ ከማዕብልን ዕድል ኣይረኸበን ። ህዝብና ምብዳሉን ኣብ መጻወድያ ኣዝዮም ሓያላት ሓይልታት ተጸሚዱ ምጽንሑን ኩልና ኤርትራውያን ንሕዝነሉ ጉዳይ እዩ ። እቲ መስረታዊ ግርጭት ኣብ መንጎ ዕምሪ ወረርቲ ከሕጽሩ ዝቃለሱ ሓርበኛታት ኤርትራውያን (ህዝቢ ኤርትራን) ብሓደ ወገን ፡ መግዛእታዊ ሓይልን ተሓባበርቱን ከኣ ንመግዛእታዊ ህይወቶም ከናውሑን ከስፋሕፍሑን ዝሰርሑ ደመኛታት ከእ በቲ ካልእ ሸነኽ ብምዃን ፡ እቲ ጎንጽታት ንብዙሕ ዓመታት ቀጺሉ ። ነቲ ህይወት ሕብረተሰብና እውን ዓብሊልዎ ጸኒሑ ። ኩሉ ዓቅምታት ኣንጻር ወረርቲ ሓይልታት ዘቅነዐ ክኸውን ግድን ኮይኑ ። ኵናት ንዓሰርተታት ዓመታት ስለዝቐጸለ ሕበረተሰብና ከማዕብሉን ሃገርና ክሃንጹን ዝኽእሉ ኣሻሓት ጀጋኑ ኤርትራውያን ፡ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን ክብሉ ዘድሊ መስዋእቲ ብምኽፋል ንሕብረተሰቦምን ንሃገሮምን ዘለዎም ፍሉይ ፍቅርን ሓልዮትን ገለጹ ።
ኣብ ኤርትራ ዝተኻየደ ቃልስን ዝተኸፍለ ዋጋን መዚና ፡ ሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ ብቐሊሉ ኣይተረኸበን ። ድሕሪ ሃገራዊ ናጽነትውን እንተኾነ ፡ ህዝብና ነዘጋጥሙ ተጻብኦታት ንምምካትን ሉኡላውነት ሃገር ንምሕላውን ተገዲዱ ካብ መስዋእቲ ምኽፋልን ንተጻብኦታት ካብ ምምካትን ዓዲ
ኣይዋዓለን ። ኮይኑ ግን ከም ውጺኢት ፈረ ቃልሱ ፡ ኤርትራ ብምልእታ ናጻን ንብረት ናይ ኩሉ ኤርትራውን ኮይና ኣላ ። ብንቕሓትን ብብቕዓትን ምሉእ ሂወቶም ንኤርትራ ከገልግሉ ዝኽእሉን ድልውነት ዘለዎምን ፡ ብመትከል ቑጠባዊ ነብሰ-ካኣልነትን ፖሎቲካዊ ናጽነትን ዝልለዩ ዜጋታት እውን ኣጥርያ እያ ።
ኣብዚ ጊዜ እዚ ኣብ ኤርትራ ናይ ፍሉይ ኣካል ተባሂሉ ዝውነን ፍሉይ መሬት የለን ። ኤርትራ ፡ ኤርትራ ክትከውን ዝገብራ መስዋእትን ፡ ንክንህሉ ዝገበረና ቃልስን ፡ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ተሳትፎን ድሌትን ዝነበሮን ዘለዎን ቃልሲ እዩ ነይሩ ፡ ሕጂውን ዘሎን ። ኤርትራዊ ዘይተቃለሰሉ፡ መስዋእቲ ዘይከፈለሉን ዘይተቀብረሉን መሬት ኤርትራ የለን ። እዚ ከኣ ነቶም ብሃገራዊ መንፈስን ሓልዮትን መስረት ገይሮም ብሃገራዊ ጉዳያት ሕቶታት ከልዕሉ ንዝደልዩ ኣፍደገ ክኸፍት ኮሎ ፡ ነቶም ብተንኮላት ጸላእቲ “ብብሄር ፡ ብናይ መታሕት እባ ብናይ ትግራይ ትግርኚ” ኮነ ፡ ብኻልእ ጸበብቲ ሃገራዊ መልክዕ ዘይብሎም ፡ ብጸላእቲ ዝሳወሩን ዝቃመሙን ሕቶታት ፡ ዓጽይዎምን ህይወት ከምዘይህልዎም ገይርዎምን እዩ ። ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ሰማእታትቱን ፡ ብጀካ ኣብ ቃልሲ እጃሙ ዘይገበረን ቆሎ ጅብኡ ጥራይ ዝጥምትን ኣካል እንተዘይኮይኑ ፡ ክፍንቅሎ ዝደሊ ፡ ኣካል ህዝቢ ዝኾነ ንጹህ ዜጋ የለን ። በዚ መሰረት ጸቢብ ኣረኣእያ ተጣሒሱን ዝምድናን ርኽክብን ህዝቢ ኤርትራ ማዕቢሉ እዩ ። ብቃልስን ብመስዋእትን ኩሉ መሬት ኤርትራ ፡ ዜጋታት ብናጻ ድሌቶም ክነብረሉ ዝኽእሉ ፡ ድዩስን ናይ ሓባር ዋነነትን ኮይኑ ኣሎ ። ስለዚ መስዋእቲ ሓርበኛታት ኤርትራውያን ሰፉሕ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ፡ ሃገራዊ ንብረትን ዋንነትን ፡ ናይ ኩሎም ኤርትራውያን ማዕረ ናጽነትን ዝፈጠረ ስለዝኾነ ፡ ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ዘለዎ ረዚን ቦታ ከይጠቀስናዮ ክንሓልፎ ኣይግባእን ።
ቃልስን መስዋእትን ሓርበኛታት ኤርትራ ፡ ነቶም ጸላእትና ቀዳዳት ክረኽቡ ዝገብርዎ ዝነበሩ ፈተነታት ዘፍሸለ ፡ ታሪኽ ሓድነትን ጽንዓትን ባህሊ ዝሓዘ እውን እዩ ። ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ መመሊሱ እናሓየለ ዝመጸ ኮይኑ ፡ ንብዙሓት ተንኮላት ጸላእቲ ዘፍሸለን ፡ ብቡዙሕ
ፈተነታት ዝሓለፈን ፡ ዓብዪ ሃገራዊ ሓይልን መሳርሕን ኮይኑ ኣገልጊሉ እዩ ። ሓድሽ ወለዶ ክማሃሮን መርምር ከካይደሉን ዝኽእል መወዳደርቲ ዘይብሉ ፡ ብሓባር ናይ ምስራሕን መስዋእቲ ናይ ምኽፋልን ጠባያት ዝሓዘ ፡ ኤርትራዊ ታሪኽን ባህልን ተጠርዩን ኣዝዩ ማዕቢሉን እዩ ። ብናይ ሓባር ቃልስን መስዋእትን ዝውነን ታሪኽን ክብሪ ሃገርን ስለዘሎና ብጉቡእ ክንጥቀመሉ ተኺኢልና ፡ ናይ ዘለኣለም ውሕስነት ክህብ ዝኽእል ህዝባዊ ተሳትፎ ዘለዎ ታሪኽ ሒዝና ኣሎና ። ብዙሓት ዋናታት ዝከላኸልሉን ዝሕልውዎን ክህልዉ እውን ግድን እዩ ።
ኣብ መደምደምታ ፡ ኩሉ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ፡ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን ፡ ኤርትራ ምዕብልቲ ክትኮነልናን ዜጋታታ ከኣ ብሰላምን ራህዋን ዝነብሩላ ሃገር ንምህናጽን ስለዝኾነ ፡ ነዚ ዕላማ እዚ ንምዕዋት ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ሓላፍነትን ። ዝተገድፈ ሕድሪ ሰማእታትን ብምዃኑ ፡ ኩሉ ሃገራዊ
ክሰርሓሉን ክዕጠቀሉን ይግባእ ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ
ዓወት ንሓፋሽ


text:
ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ማሳቹስተስ ዝነብሩ ሚት ራምኒ ሱፐር ቱስደይ ተባሂሉ ኣብዝፍለጥ ናይ ትማሊ ሰሉስ ምርጫ ኣገዳሲ ንሕንሕ ኣብ ዝተኻየደላ ክፈለ ግዝኣት ኦሃዮ ብፀቢብ ድምፂ ስዒሮም።ካብ ፔንስለቨኒያ ዝተወከሉ ኣባል ሴኔተር ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾኑ ሪክ ሳንቶረም ሕዚ እውን ኣብቲ ናይ ሪፓብሊካዊያን መባእታዊ ፕሬዝዳንታዊ ወፍሪ ተነሓናሖሒ ኮይኖም ቐፂሎም ኣለው።
ነቲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዝኾኖም ተወከልቲ ምርካቦም ሕጉስ ምዃኖም ዝሓበሩብና ራምኒ ከምዚ ኢሎም ነይሮም።’’ደስ ዘብል እዩ።ክሳብ እቲ ዝቕፅል ወርሒ ሕዳር ከምኡ እናበልና ክንቕፅል ኢና።ንሱ ድማ ብዝሓሸ ደስ ዘብል እዩ።’’
ትማሊ ንሚት ራምኒ ፅቡቕ ምሸት ነይሩ።ኣብ ኦሃዮ ሓዊሱ ኣብተን ንሕፀ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውድድር ዝተኻየደለን ዓሰርተ ክፈል ግዝኣታት ዝበዝሕ ተወከልቲ ብምርካብ ስዒሮም ኣለው።ክሳብ ትማሊ ምሸት ኣብ ልዕሊ ሪክ ሳንቶረም ዝነበሮም ፀብለልታ ብዙሕ ዘተኣማምን ኣይነበረን።
ብዙሓት ሪፓብሊካዊያን ኣድመፅቲ ሕዚ’ውን ርግፀኛታት ኣይኮኑን።ራምኒ ናይ ቅድሚት ተወዳዳራይ እዮም።ሕዚ’ውን እንተኾነ ግን ዓብላላይነቶም ገና ኣየረጋገፁን።ገለ መድመፅቲ ኣብ ማሕበራዊ ዓቃብነት ፅኑዕ መርገፂ ዘለዎ ሳንቶረምን ክፈለግዝኣቶም ኣብዝኾነት ኣብጆርጂያ ዝሰዓሩ ኒውት ግንግሪችን ኣዝዮም ጫፍ ዝሓዙ እዮም ይብሉዎም።
ኣብቲ ናይ ትማሊ ምርጫ ብፍላይ ድማ ኣብ ገጠራትን ከተማታትን ኦሃዮ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኢኮኖሚ እዩ ነይሩ።ወሃብቲ ድምፂ ስራሕ እናጠፍአ ምኻዱን ሃገራዊ ዕዳ ይቑለል ምህላውን ኣዝዩ ዘስግኦም ጉዳይ እዩ።
እቲ ግጥም ዝበዝሕ ቁፅሪ ተወከልቲ መን ረኸበ እዩ።ሕፀ ፕሬዝዳንታዊ ውድድር ንምስዓር ካብቶም ተወዳደርቲ ሓዲኦም 1,144 ወከልቲ ክረክብ ኣለዎ።ራምኒ ንወፍሪ ምረፁኒ ዘውፅእዎ ገንዘብ ካብ ናይ ሳንቶረም ተዓፃፃፊ እንተኾነ’ውን ሳንቶረም ኣብ ኦሃዮ ዳርጋ ፍርቂ ተወከልቲ እዮም ተማቒሎምዎም።
ድሕሪ እቲ ውፅኢት ሳንቶረም ከምዚ ኢሎም ነይሮም ‘’ኣንፃር ዘይተለመዱ ነገራት ኣብዘካየድናዮ ውድድር ኣብ ሙሉእ ሃገር ስዒርና ኣለና።በቃ ኣኺልዎ እዩ ኢሎም ኣብዝበልሉ ተመሊስና ምምፃእና ቀፅሊና ኣለና።’’
ንመዋእሎም ንሪፓብሊካዊያን ክመርፁ ዝፀንሑ ገለ ኣድመፅቲ ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ንምምራፅ ዝወጠኑ ኣለው።


text:
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኔዘርላንድስ ካብ ኤርትራውያን በስገዳድ 2% (ክልተ ሚእታዊት) እናኽፈለ ABN AMRO ኣብ ዝተባህለ ባንክ ናይታ ሃገር ብሕሳብ ቁጽሪ 425297322 ኣቐሚጡዎ ዝጸንሐ 4.8 ሚልዮን ይሮ ከይንቀሳቐስ ተኣጊዱ ከምዘሎ ማእከል ምርምርን ስነዳን ኤርትራ ዝተባህለ ኣብ ኔዘርላንድስ ዝመደበሩ ሲቪካዊ ማሕበር ሓቢሩ።
ኣብ ኣመሪካ፡ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ወኪል ኣኽሩኽ ኣሰና ኣብ ኣመሪካ ተስፊት ክፍሉ ንወርሒ 20 ዶላር ብምውጻእ ዘዋህለሉዎ 780 ዶላር፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ገባር ሰናይ ዳኒኤል ተወልደ 120 ዶላር፡ ኣብ ሚሽንጋን እትርከብ ሓንቲ ብመደባት ኣሰና ዝተመሰጠት ግድስቲ ስድራቤት 100 ዶላር ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብድምር ሓደ ሽሕ ዶላር ከበርክቱ ከለዉ። ኣብ በይ ኤርያ ዝነበር ሓደ ካልእ ግዱስ ኤርትራዊ 200 ዶላር ኣወፍዩ።
ሓደ ካብቶም ዝኸፍኡ ውልቀመለኽቲ ስርዓታት ኣፍሪቃ ኮይኑ ንህዝቢ ኤርትራ ዘሳቒ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ካብዚ ዓመት’ዚ ጀሚሩ ክሳብ 2013 ዝኽፈል ናይ 120 ሚልዮን ይሮ ሓገዝ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ክቕበል ምዃኑEuropeanVoice.com ዝብሃል ናይቲ ሕብረት መርበብ ኢንተርነት ኣፍሊጡ።


text:
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ልኡኻት ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃኮደለ) ምስ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤI) ሰሉስ ሰነ 14, 2011 ኣብ ከተማ ለንደን ዓባይ ብሪጣንያ ድሕሪ ምርኻቦም ሕጂ ነናብ ቦትኦም ብሰላም ተመሊሶም ኣለዉ። ሃገራዊ ዋዕላን፡ ዋዕላ ዝፈጠሮ ትካላትን ብሓደ ወገን፡ ብመንጽሩ ከኣ ኣብ መንጎ ሰደህኤን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን (ኤደኪን) ዝሰዓበ ናይ ኣተራጓጕማ ፍልልያትን ስዒቡ ዝማዕበለ ግርጭታትን፡ ሃገራዊ ኮምሽን ኢዱ ከየእተወ ነጻ ኮይኑ ክቕጽል ናይ ግድን ነበሮ። ሰደህኤ ብድሕሪ ሓደ ክፋሉ ናብ ሃገራዊ ኮምሽን ምእታዉን፡ ካብ ኢደኪ ምስሓቡን ግን ኣብ መጋቢት 15, 2011 ኣብ ዝተኻየደ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ኮምሽን ንኩለን ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዋ ፖለቲካውን ሲቪካውን ውድባት ንምርካብ ውሳኔ ስለ ዘሕለፈ ብቐጥታ ርኽክባት ካብ ዝጅመር ኣስታት 2 ኣዋርሕ ኮይኑዎ’ሎ። ነቲ ዝተጀመረ ጉዕዞ ጭቡጥ ንምግባር ከኣ ኣቦ መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን ክልተ ኣባላት ኮምሽን ዝኾኑ ወ/ሮ ዓይሻ ሙሳ ገዓስን፡ መንእሰይ በረኸት ካሕሳይን ዝሓዘ ልኡኽ ምስ ኣቦ መንበር ወልደየሱስ ዓማርን፡ ኣቶ ተስፋይ ወልሚካኤልን፡ ኣቶ ኣሰፋው በርሀን ዝርከብሉ ልኡኽ በቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ዕለት ተራኺብና፣
1. መበገሲ ጻውዒትና ኩሉ ኤርትራዊ ሓይሊ (ህዝብና) ብሓባር ተጋቢኡ ብደሞክራስያዊ መንገዲ ተዋሲኡ፡ ብልዑል ድሌት ህዝቢ ተማእዚዙ ክነብር ከምዝግብኦ መሰረታዊ እምነትና ምዃኑ ገሊጽና
2. ንጽቡቕ ድሌታት ክልቲኡ ሸነኻት ኣመልኪትና ወሲድናዮ ዘሎና ታሪኻዊ ተበግሶ ጠቒስና ኣመስጊና
3. ዕማምን ሸቶን ነጻነትን ጊዜያውነትን ተለኣኽነትን ተማእዛዝነትን ናይ’ዚ ኮምሽን ኣብሪህና
4. ዝመጽእ ዘሎ ጉባኤ ዝጠልቦ ናይ ሰፊሕ ሕብረተሰብና ሓድነትን ብዙሕነትን ምስ ዘሎ ኩነታት ሃገርና ከኣ ህጹጽነትን ኣድላይነትን ናይ ተልእኾና ገሊጽና
5. ንዝቐረበልና ሕቶታት ብጽሞና ድሕሪ ምስማዕ ዘድሊ መልስታትን መብርህታትን ሂብና
6. ካብ ዝቐረቡልና ብዙሓት ርእይቶታን ትንተናታትን መሰረትን ሓቅታትን ከምዘይብሎም ኣስሚርና
7. ብዘይካ እቲ ንኹሉ ውልቀሰባትን ውድባትን ዝግባእ ናይ ምስታፍ መሰል ምግላጽ ካልእ ናይ ሕሉፍ ታሪኽ ተንታን ኣዎንታዊ ከምዘይከውንን፡ እንተተደልዩ ግን ሰነዳትና ከነቕርብ ድሉዋት ምዃናን ሓቢርና።
ዝርዝር ውጽኢት ዘተና ብመደብ ወይ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚታት ንህዝቢ ከነብርህ ድሉዋት ምዃናን፡ ዕላማ ኮምሽን ከኣ ህዝቢ ምጥርናፍን ምሕብሓብን ደኣ’ምበር ምግላልን ምውጋንን ከምዘይኮነ ኣናገልጽና፡ ዘተና ባህጊ ህዝብና ዘርዊ፡ ንያት ደላይ ሰላምን ስኒትን ዘዕግብ ክኸውን ብዙሕ ጻዕርን ጊዜን ከምዘድልየና ብምእማን ንቀጻሊ ርኽባት ማዕጾ ክፉት ገዲፍና ኣኼባና ደምዲምና።
ልኡኽ ዘተ ኤሃኮደለ
ለንደን ሰነ 15, 2011


text:
መብዛሕትኦም መንእሰያት አብ ናይ መወዳእታ ዓመት ካልአይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ክበጽሑ ኸለው ናይ መጽናዕቲ፥ ስፖርት፤ ከምኡ’ውን ኣብ ስነ ጥበባዊ መድረኻት ንምስታፍ ይቀራረቡ። ብአንጻሩ አብ ኤርትራ፤ ብሰንኪ ደረት ዘይብሉ ኣገልግሎትን ወታሃደራዊ ታዕሊም ዝተሓወሶ ቤት ትምህርቲን፤ መንእሰያት ኣካላዊን ስነ ኣእምሮኣዊን ማህሰይቲ ይወርዶም ኣሎ ክብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት(Human Rights Watch) ኣብ ሓድሽ ዘውጽኦ ጸብጻብ ገሊጹ።
እቲ 84-ገጽ ዝሓዘ “ናይ ትምህርቲ ዕድል ብምኽላእ ጊልያታት ከምንኽውን ይገብሩና ኣለዉ፤ ገደብ‐ኣልቦ ዕስክርና ብኸመይ ንመሰል ትምህርቲ መንእሰያት ኤርትራ ከምዝእግድ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ጸብጻብ ፤ ምስ 73 አቐዲሞም አብ ሳዋ ተማሃሮ ካልአይ ደረጃ ዝነበሩን መማህራንን ብዛዕባ አብ መዓስከር ዘሕለፍዎ ሂወት ቃለ መጠይቕ ብምክያድ ዝተሰነደ እዩ።
ሰበ ስልጣንን ሓለፍቲን ንተማሃሮ ብናይ ወታሃደራዊ ኣመራርሓ ከምዝመርሑን ስራሕ ተገዲዶም ከምዘስርሑን ሁማን ራይትስ ዎች ይሕብር። ብኣገዳስነት ዘይብሉን ቐሊል ጥፍኣትን መቕጻዕቲ ንተማሃሮ ከምዝወርዶም እቲ ጸብጻብ ወሲኹ ይገልጽ። መማህራን ብወገኖም ተገዲዶም ስለ ዝምህሩ ናይ ዘይምግዳስ መንፈስን ተደጋጋሚ ቡኩራት የርእዩ።
ለቲሻ ቤደር ናይ ኣፍሪቃ ተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ላዕላወይቲ ተማራማሪት እያ። እዚ ስርዓት ቤት ትምህርቲ መዓስከር ሳዋ ንተማሃሮን መማህራንን ሓገዝ ኣልቦ ስምዒት ከምዝስምዖም ይገብር ትብል።
“አብ ናይ መጻኢ ሂወቶም ምቁጽጻር ዘይብሎም ኮይኑ ይስምዖም። ብፍላይ አብታ ናይ መወዳእታ ዓመት ካልአይ ደረጃ ክበጽሑ ከለው መንፈሶም ከም ተማሃራይ ንምዃን የጸግሞም። ብሕልፊ ኣብ ወታሃደራዊ ሃዋህው ከም ተማሃራይ ንምሕሳብ አጸጋሚ እዩ።”
ኣብ 2003 ዓ.ም ተማሃሮ 12 ክፍሊ ትምህርቶም ኣብ ሳዋ ከምዝቕጽሉ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ። ካብቲ ጊዜ’ቲ ጀሚሩ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣስታት 11,000 ክሳብ 15,000 ዝኾኑ ተማሃሮ ናብ መዓስከር ሳዋ ይኸዱ። ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት(HRW) እቲ መዓስከር ብትሪኮላታን ብዝተዓጥቁ ሰራዊት ሓለዋ ከምዝግበረሉን ከም ዓብይ ቤት ማእሰርቲ እዩ ክብል ኣብ ዘውጽኦ ሪፖርት ሓቢሩ።
እቲ ሪፖርት ተማሃሮ ናብ መዓስከር ሳዋ ንኸይከዱ ትምህርቶም የቋርጹ ከምዝገብር ይሕብር። ብተወሳኺ ተማሃሮን መማህራንን ሂወቶም ኣብ ሓደጋ ብምእታው ካብ ሃገር ከምዝስደዱ’ውን ይገልጽ። ኣቐዲሞም ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝተማሃሩ ወታሃደራዊ ትልሚ፤ ካብ መጽለሊኦም ወጻኢ ንሕሉፍ ዋዒ ዘለዎ ኩነታት ኣየር፡ ንሕጽረት መግብን ማይን ከምዝቃልዑ ይሕብሩ።
ሓደ ወዲ 19 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ ንተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ብዝሃቦ ቃል፤ “ሳዋ ገሃነም እዩ። ብዝተኸአሎም መጠን ንኽትገድፎ ይደፋፍኡኻ።” ብተወሳኺ “ ካብ ፈለማ ወርሒ ደወል ሰዓት 5 ምስተቃጨለት ካብ ድቃስና ብምትንሳእ ፤ ጉያ ናብ ቤት ንጽህና፡ ሓሙሽተ ደቒቕ ይወሃበና። ሓሙሽተ ደቒቕ ንዲቪዛ ምቅያር ነዚ ብዝተወሃበካ ጊዜ እንተዘየማሊእካ መቕጻዕቲ ይስዕብ” ይብል።
ሚንስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ነዚ ሪፖርት ሁማን ራይት ዎች ኣብ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብትሪ ከምዚ ክብሉ ነጺጎሞ።
"ግቡእ ኣቃውማ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ኣሰራርዓ ምክልካል ኤርትራ ፡ ቅድሚ ኹሉ መሰልንን ስልጣንን መንግስትን ህዝቢን ኤርትራ'ዩ። እቲ ንምምጽዳቕ ዝህብዎ ምኽሪ ነቲ ሕቡእ ኣጀንድኦም ክኽውሎ ዝክኣል ኣይኮነን።”
ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት(HRW) መማህራን ከም ኣብ መጻወድያ ዘለው ኮይኖም ከምዝስምዖም ገሊጹ። ሓደ መምህር ነቲ ኩነታት ክገልጽ ከሎ “ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ፊዚክስ መምህር ኮንኻ እንድሕር ጀሚርካ፤ ኣኺሉካ ፊዚክስ መምህር ንዘልኣለምካ ትኸውን” ክብል ነቲ መንፈስ ምዕጻው ዕድል ገሊጹ።
“መማህራን ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ መዓስከር ተገዲዶም ከምዝምህሩ ገሊጾምልና። ዋላ’ኳ ክፍነው እንተጸዓሩ ከምዘይሰለጦም ይሕብሩ።”
ኣብ መወዳእታ ሰላም ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ዝመጽእ እዚ ኣሰራርሓ ከም መመኽነይታ ክቕጽል ከምዘይብሉ እቲ ኣካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ይላቦ። መንግስቲ ገደብ ናይ ግዜ ሂቡ ከጣይስ ክጅምር ተማሃሮ ካብ ውትህደርና ወጻኢ ትምህርቶም ክመሃሩ ተወሳኺ ለበዋ ኣቕሪቡ።


text:
ኢጋድ ኣብ 2015 ዓ.ም. ዝተብፅሐ ውዕል ሰላም ግብራዊ ክኸውን ዘለዎ ድልየት’ውን ኣብቲ ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ሓቢሩ።ተንተንቲ ግን ናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዝደንት ሳላቫ ኪር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተጋብአ ጉባኤ ዘይምስታፎም ከም ፅቡቕ ምልክት ኣይርኣዩዎን።
መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ኡጋንዳ፣ሶማልን ሱዳንን፣ሚኒስትራት ወፃኢ ጉዳያት ኬንያን ጂቡትን ከምኡ እውን ዞባዊ ወኪላትን ዓለምለኸ ኣካላትን ኣብቲ ጉባኤ ተሳቲፎም ኣለው።ምኽትል ፕረዝደንት ደቡብ ሱዳን ታባን ደንግ ጋዪ ኣብቲ ኣኼባ ብምርካብ ኣብ ደቡብ ሱዳን እናንቆልቆለ ይኸድይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦም ኣለው።
ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ኣብቲ ኣኼባ ዘይምርካቦም ግን ጎሊሁ ዝተርኣየ ነይሩ።ኣብ ዋሽንግተን ዝመደብሩ ኣትላንቲክ ካውንስል ናይ ዝተባህለ ትካል ምርምር ዳይረክተር ኣብ ጉዳይ ማእኸል ኣፍሪቃ ብሮንዋይን ብሩቶን ብዛዕባ እዚ ከምዚ ይብል።
“ደቡብ ሱዳን እናተበታተነት፣ንዜጋታቶም ክከላኸሉ ዘይክኣሉ፣ቅልውላው ስደተኛታት ኣብ ምሉእ እቲ ከባቢ እናዕለቕለቖ ኣብዝርከበሉ እዋን ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ምስ ናይ ኢጋድ መሳርሕቶም ክዛረቡ ዘይምኽኣሎም ብዛዕባ ምንጪ ሽግራት ደቡብ ሱዳን ዓው ኢሉ ዝዛረቦ መልእኽቲ ኣለዎ።”
ኢጋድ ብወገኑ ፕረዝደንት ኪር ኣብ ቀረባ ዝተኣወጀ ውዕል ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ኣብ ግብሪ ከውዕልን ኣብ ልዕሊ ነቲ ስምምዕ ዝጥሕሱ ድማ ዘየማትእ ስጉምቲ ክወስዱን ፀዊዑ’ሎ።


text:
ሓደ ኣብ ክፍሊ ሓበሬታ ናይ ቤት ጽሕፈት በዓል መዚ ስካተቨርከት ዝሰርሕ ሰራሕተኛ መንግስቲ ዝኾነ ሰብኣይ፡ ንዓማዊል ከየዛረብ ምእንቲ፡ ን55 ናይ ስራሕ ሰዓታት፡ ናብ ናይ ውልቁ ቴሌፎን ብምድዋሉ ተኸሲሱ ብምጽንሑን ሕጂ ግን እቲ በዓል መዚ፡ ነቲ ሰራሕተኛ ኣብ ስርሑ ንኽቕጽል ከምዝወሰነ NWT ገሊጹ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ኣቃሊሑ።
እዚ ሰብኣይ፡ ከምኡ ብምግባሩ፡ ሕጽረት ሰራሕተኛታት ከም ዘጋጥም ብምግባሩ፡ ዓማዊል ውን ናይ ትጽቢት ሰዓታቶም ከም ዝነውሕ ኮይኑ ክብል ሓላፊ እቲ ክፍሊ ሓቢሩ።
እቲ ሰብኣይ፡ ከምዚ ክገብር እንከሎ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ንፈለማ ግዜ ከምዝተረኽበን፡ ኣብ መጀመርታ፡ ነቲ ፍጻሜ ክሒድዎ እኳ እንተነበር፡ ስዒቡ ግን ከምዝኣመነሉ ይዝከር። ይኹን እምበር፡ ነቲ ፍጻሜ ኣብ ወርሒ ግንቦት ውን ከምዝቐጸሎን ብጠቕላላ፡ ንክልተ ኣዋርሕ ዝኣክል ከምኡ ከም ዝገበረ ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ ሰብኣይ፡ ካብ ደሞዙ 25% እናተቖርጸ ስርሑ ክቕጽል ከምዝተፈቕደሉ እቲ በዓል መዚ ገሊጹ ኣሎ።


text:
ኣብ ትግራይ ሓሜን ኣብ ኣውደ ኣመት ገዛ ገዛ ብምዝዋር ወዲሰን ገንዘብ ይረኽባ። ግርማይ ገብሩ ኣብ ከተማ መቐለ ረኺቡ ዝሓተተን ካብ እንደርታ ዝመፃ ክልተ ሓሜን ካብ ወለድና ኢና ወሪስናዮ ይብላ። ወለድና ኣደይ ማርያም ወዲስኩም ሰብ አሐጕስኩም ንበሩ ኢለን መሪቐነኦም እየን ይብሉ።
ሓሜን ዝብል መፀውዒ ኣብ ትግራይ ዝተፈለየ ሽም እውን ኣለዎ፤ ኣብ ደቡብ ትግራይ ዋጦት ተባሂለን ይፅዋዓ። ሓሜን ምስ ዋጣ እያ ሓዳር ትገብር።
ኣብ እዋን ቀውዒ ጎጎ ዓመትና መፅባዓና ሃባና ኢለን እኽሊ ይወሃባ። ቀደም ሓሜን ወዲሰን ተዘይተዋሂበን ተፃሪፈን ይኸዳ ነየረን፤ ሎሚ ወላ እውን ተዘይተዋሃብና ኣይንፃረፍን ይብላ።
ሓሜን ንዝፈልጠኦ ኮነ ንዘይፈለጠኦ ብግጥሚ ኣቢለን ይውድሳ። መብዛሕቲኡ ግዜ ክልተ ኮይነን ይኸዳ። ደቀን እንተደልዮም ናይ ወለዶም ተዘየለ ናይ ባዕሎም ድሌት ክሕዙ ናፃ መሰል ኣለዎም ይብላ።
መደብ ቂሐ-ፅልሚ ምስ ሓምየን ወግዒ ኣካይዳ
- ግርማይ ገብሩ
ውርሻ ናይ ወለድና እዩ ይብላ እተን ኣጋይሽ
ኣብ ትግራይ ሓሜን ኣብ ኣውደ ኣመት ገዛ ገዛ ብምዝዋር ወዲሰን ገንዘብ ይረኽባ። ግርማይ ገብሩ ኣብ ከተማ መቐለ ረኺቡ ዝሓተተን ካብ እንደርታ ዝመፃ ክልተ ሓሜን ካብ ወለድና ኢና ወሪስናዮ ይብላ። ወለድና ኣደይ ማርያም ወዲስኩም ሰብ አሐጕስኩም ንበሩ ኢለን መሪቐነኦም እየን ይብሉ።


text:
ኣብያተ ሕክምና እስራኤል ንኤርትራውያን ደቂንስትዮ ስደተኛታትን ኣይሁድ ዝመበቖለን ኢትዮጵያውያንን ብፍሉይ ክትዕድሎ ዝጸንሐት መከላኸሊ ጥንሲ፣ ናይ ምምካን ሳዕቤን ዘለዎ ከምዝኾነ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ብዛዕባ’ዚ ዝቐረብ ዘሎ ጸብጻባት ኣምልኪቶም ኣብ ዝልኣኹልና ተወሳኺ ሓበሬታ፣ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ኢትዮጵያውያን ሓካይም ኣብ ዘካየድዎ ሕክምናዊ ኣብ እስራኤል ዝርከባ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ንልዕሊ ሸሞንተ ዓመት ኪጥቀማሉ ዝጸንሓ መከላኸሊ ጥንሲ ኣምካኒ ባእታታት ከም ዝጸንሖ ኣረጋጊጾም።
እዚ ንኢትዮጵውያንን ኤርትራውያንን ጥራይ ኪወሃብ ከም ዝጸንሐ ዝተገልጸ ሓደገኛ ኣምካኒ ባእታ ዘለዎ ናይ መርፍእ ወይ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ኮነ ኢልካ ዝተገብረ’ዩ ክብሉ’ውን እቶም ኢትዮጵያውያን ሓካይምን ነቲ መጽናዕቲ ዝፈለጠ ህዝቢን መረረኦም ኪገልጹ ቀንዮም ኣለዉ።
እቲ ብላዕለዎት ሓካይምን ሰበ ስልጣንን እስራኤልኾነ ኢልካ ከምዝተፈጸመ ዝግለጽ ዘሎ ኢሰብኣዊን ኢሞራላውን ተግባር፣ ኣብ እስርኤል ናይ ዝነብሩ ኣይሁዳዊ መበቆል ዘለዎም ንሕብረተሰብ ኢትዮጵያን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ንኸይውስኽ ከምዝተሃንደሰ’ዩ ዝንገረሉ።
እቲ ኢትዮጵያውያን ንዝመበቆለን ኣይሁዳውያን ማለት ፈላሻ ሙራን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ክወሃብ ዝጸንሐ መከላኸሊ ጥንሲ ብዘይካ’ዚ ዘለዎ ናይ ምምካን ሳዕቤን፣ ስነኣምእሮኣዊ ጸቕጥን ተነጽሎም ዘስዕብ ምዃኑ’ውን ነቲ መጽናዕቲ ዘካየዱ ክኢላታት ይገልጹ።
እዚ ሓደገኛ ምዃኑ ንዝገረሉ ዘሎ መድሃኒት፣ ናብ እስራኤል በብእዋኒ ክኣትዋ ዝጸንሐ ኤርትራውያን ደቂንስትዮ ነዚ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ክጥቐማሉ ምጽንሐን ይጠቐስ።
ኣብ ካልእ ተወሳኺ ሕክምናዊ ሓበሬታ፣ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ቆልዑ ተርእዮታት ሕማም ፖልዮ ይኽሰት ስለዘሎ፣ ትሕቲ ኣርባዕተ ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዘለዎም ስድራቤታት ናብ ዝቐረቦም ሕክምና ብምኻድ ከኽትብዎም ኣዳላወቲ ናይታ ኣብ ኣብ እስራኤል ከተማ ቴልኣቪቭ እትዝርጋሕ ናይ ኤርትራውያን ጋዜጣ መኣዝን ኣዘኻኺሮም።
=================


text:
ኣሜሪካ ነቲ ኣብ ክልል ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ንምብዳህ ዘሕግዝ ተወሳኺ 52 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝሃበት ተገሊጹ።
እቲ ቅልውላው ካብ ዝተጀመረሉ ጊዜ ጀሚሩ፣ ኣሜሪካ 153 ሚልዮን ዶላር ድጋፍ ኣበርኪታ ኣላ።
ቤት ዕዮ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ "እዚ ካብ ህዝቢ ኣሜሪካ ዝተዋሃበ ልግሲ፣ ዓለምለኸ መሻርኽቲን ትካላትን ነቶም ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዘለው 4.5 ሚልዮን ከምኡ'ውን ናብ ሱዳን ዝተሰደዱ 62 ሽሕ ሰባት ንምሕጋዝ ክጥቀሙሉ እዮም" ይብል።
"በቲ ኣብ ትግራይ ዝራኣይ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣዚና ተሻቂልና ኣለና" ዝብል እቲ መግለጺ፣ "መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዒ ንዝተዛረቦ ተገዳስነትን ስዳሮታትን ኣፍልጦ እናሃብና፣ ማሕበረሰብ ዓለም፣ ዝያዳ ንጥፈታት ከምዝጽበ፣ ካብ ወጻኢ ሃገራት ናብ ዓዲ ኣብ ልዕሊ ዝኣቱን ኣብ ልዕሊ ትካላት ረድኤት ዝጥቀሙሉ መሳርሕታትን ዝተነበረ እገዳ ንከልዕሎን፣ ሰራሕተኛታት ረድኤት ብዘይደረት ንክንቀሳቀሱ ንክፈቅድን" ሓቲቱ።
እቲ መግለጺ "ህጹጽ፣ ሙሉእ፣ ውሑስን ዘይተደረተ ምንቅስቃስ ትካላት ረድኤትን ሰራሕተኛታትን፣ እዋናዊ፣ ኣብ ጠለብ ዝተመስረተ ቀረብ ንምፍጻምን በቲ ውግእ ንዝተጎድኡ ንክነርክበሎምን ሓጋዚ እዩ" ይብል።
‘ፖለቲካዊ ፍታሕ ምስ ዘይንበር፣ ሰብኣዊ ኩነታት እናሓመቀ ከምዝኸድ’ ዝገልጽ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ፣ ‘ምቁራጽ ተጻብኦ፣ ሰራዊት ኤርትራ ብህጹጽ ምውጻእ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሓይልታት ክልል ኣምሓራ ካብ ትግራይ ምውጻእ ቀዳማይ ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ’ ኢሉ።
‘ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ህወሓት፣ ኣብ ሰራዊት ኤርትራ ይኹን ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ክልል ኣምሓራ ብዘየግድስ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ፣ ግፍዒን መግስሃስቲ መሰላትን ዝፈጸሙ ክሕተቱ ኣለዎም’ ይብል ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ።
‘ዩናይትድ ስቴትስን ማሕበረ ሰብ ዓለምን፣ ነቲ ኩነታት ብቀረባ ይከታተልዎ ኣለው፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝኣተዎ ቃል ንክትግብር፣ ነጻ፣ ዓለም ለካዊን ውሽጣዊን መስርሕ ምጽራይ ንክፍጸምን፣ ፈጸምቲ ግፍዒ ንክሕተቱን ኣዘኻኺሩ ኣሎ።


text:
36 ሰባት ዝቐተለ መጥቓዕቲ ሽበራ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያ ሎማዕንቲ ሰሉስ ድሕሪ ምፍፃሙ ክልተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፀጥታ ኬንያ ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።እዚ ናይ ሎማዕንቲ መጥቓዕቲ ኣብ ውሽጢ 10 ማዕልታት ንኻልኣይ ግዜ እዩ።ኬንያ ኣንፃር ሽብር እተካይዶ ኵናት ኣየሕይላ ክትቕፅለሉ እያ ኢሎም ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ።
ምስ ሶማሊያ ኣብዘዋስን ማንዳራ ዝብተብሃለ ከባቢ ኣብ ስራሕቲ ኳዕቲ ዝተዋፈቱ ሰራሕተኛታት ኣብ ዱንኳኖም ሃሪሶም እናሃለው ብዝተፈፀመ መቕዕቲ እዮም ተቐቲሎም ዘለው።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን እውን ናዕበኛታት ኣብ ኣውቶቡስ ይጉዓዙ ንዝነበሩ ኣውሪዶም ን28 ሰባት ረሺኖም።ኣብ ክልቲኡ ኣመንቲ ምስልምና ዘይኮኑ ሰባት እናተፈለዩ ከምዝተረሸኑ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ሓቢሮም።
ኣል-ሸባብ ነቲ መጥቓዕቲ ፈፃሚኡ ኣነ እየ ክብል ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።ኬንያ ንእስላማዊት ሃገር ብምውራሩ ምዃኑ ገሊፁ’ሎ።


text:
እቲ ሕያዋይ ሳምራዊ ዘርእስቱ ብዛዕባ ባህርያዊ ፍጻሜ ሕይወት ዝምልከት ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ዘብርህ ብፍሉይ ነቲ ስልጣናዊ ትምህርቲ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝትርጉም፥ ሰብ ክሳብ ዕለተ ሕልፈቱ በዓል መሰል ክንክን ጥዕናን ብፍትወት ክኽበብ ዝግብንኦ ምዃኑ የብርህ፡ ነዚ ዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ዋና ርእሰ ዓንቀጽ ኣሰናዳኢ ኣንድረያ ቶርኒየሊ (Andrea Tornielli) ኣብ ዘቕረብዎ ሓተታ ክኸውን እንከሎ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዘይፍወስ ሕማም ፈጺሙ ዘይሓውይ ማለት ኣይኮነንን (ገና መድሃኒት ዘይተረኸበሉ ሕማም እምበር ዘይሓውይ ሕማም ዝበሃል የሎን፡ ስለዚ ኣብ ገናውነት ዘሎ ሕማም እዩ)፡ እዚ ናይቲ ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር Samaritanus bonus - ሕያዋይ ሳምራዊ ብዝብል ኣርእስቲ ዕለት 22 መስከረም 2020 ዓ.ም. ወግዓዊ ዝገበሮ ሰነድ ዘቕርቦ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ፥ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ከቢድ ስግኣትን ኣብ ናይ ሕይወት ፍጻሜ እውን ይሃሉ ወትሩ ምክንኻን፥ ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዝተነብሮ ኮይኑ፡ ኣብ ቅድሚ ኣብቲ ብዛዕባ ናይ ሕይወት ክብሪ ዘዕርብ ዘሎ ሓባራዊ ሕልናን ካብ ማሕበራዊ ክትዓት ዝጠፍእ ዘሎን ኵነት ግምት ብምሃብ ዘይገሃስ ናይ ሕይወት ክብሪ ናይ ግብረ ገባዊ ሕጊ መሰረት ከምዝኾነ የዘኻኽርን፡ ንናይ ስርዓተ ሕጊ ኣገዳሲ መሰረት እውን ምዃኑ የመላኽት።
ምእንቲ’ዚ ዋላ’ኳ ገለ ገለ ሰባት ዝሓትዎ እንተኾነ ብቐጥታ ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ ሕይወት ዝኾነ ይኹን መጥቓዕቲ ክፍጸም የብሉን፡ ካብቲ ዝምልከቶ ሰብ ዝተሓትተ እውን እንተኾነ” በዚ ኣመለኻኽታ እዚ እቲ ሕያዋይ ሳምራዊ ዘረእስቱ ሰነድ ዘቕርቦ ትምህርቲ ሓድሽ ኣይኮነን ምኽንያቱ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ብዙሕ እዋን ደጋጊሙ ስቓይ ዘይብሉ ሞት፡ በቲ ገና መድሃኒት ብዘይተረኸበሉ ሕማም ዝተጠቕዐ እውን ዘቕርቦ ሕቶ ይኹን ይኹንታ ዝበሃሎ ከምዘይኮነ የነጽር፡ ሕይወት ብባህርያዊ ኪደቱ ክሳብ ዘብቅዕ ክንክን ክረክብ እዩ ዘለዎ፡ በቲ ሓደ ወገን ስቓይ ዘይብሉ ሞት ዘይቅቡል ክብል እንከሎ፡ ብኻልእይ መዳይ ከኣ ህልኸይና ፍወሳ ምቕራብ ዘይቅብሉ ይብል፡ ምኽንያቱ ባህርያዊ ሞት ዘይተርፍ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ቕቡል ባህርያዊ ሞት እዩ።
እቲ ሰነድ ናይ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ኣርእስቲ ሊቃነ ጳጳሳት ትምህርቲ ደጊሙ ዘቃልሕ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ነዚ ሓድሽ ሰነድ ፍልይ ዘብሎ ኣብ ሃዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝህቦ ኣተኩሮ እዩ፡ ዝሓመመ ሰብ እተቕርበሉ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ሕክምናውን ስነ ኣእምሮኣውን ኣንፊ ከተጉድሎ ኣይግባእን”፥ በንጻሩ “ንምሉእ ሰብ ናብ ምክንኻን” ከተስፍሖ እዩ ዝግባእ ዝብል ሓሳብ ዘቃልሕ እዩ፡ ብቑዕ ሕክምናዊ ኣገልግሎትን መንፈሳዊ ድጋፍን ቅርበት ስድራ ቤትን ኣገዳሲ ምዃኑ የመላኽት። መንግስታት ናይ ኣባይቲ ስድራ ቀዳማውነትን መሰረታውን ማሕበራዊ ግደኡ ኣፍልጦ ክህብሉ ይግባእ፡ ስለዚህ ንስድራ ኣባይቲ ዝድግፍ ርእሰ ማልን መጋበርያ ምቕራብን ከምዘድሊ እቲ ሰነድ የመላኽት። ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስድራ ቤት፥ “ካብ ጥንቲ እታ ኣዚያ ቀረባ ዝኾነት ቤት ሕክምና እያ” ከምዝብልዎ እዩ፡ ሎሚ እውን እንተኾነ ኣብ ገለ ገለ ክፍሊ ዓለም ኣባይቲ ሕክምና ናይ ውሑዳት ፍሉይ መሰልን ኣዚዩ ርሑቕን ኮይኑ እዩ ዝረአይ።
“ሕያዋይ ሳምራዊ”፥ ብዙሕ እዋን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ክትዕ ዝግበረሎም ጉዳያት የዘኻኽረና፡ ናይ ዝሳቐዩን ክንክን ናይ ዘቕርቡን ምስክርነትን ንኸነስተውዕል ይድርኸና፡ ፍቕርን ተወፋይነትን ኣብ ኣገልግሎት ህሙማንን ኣብ ፍጻሜ ሕይወትን ኣብ ዘይቋርጽ ጉድለት ሕልናን ንዝርከቡን ብኣባይቲ ስድራኦም ንዝድገፉ በደታቶም በቦታቶም ብደቆምን ደቂ ደቆምን ዝእለዩ፡ ብጹዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ስኮላ ኣብ መጽሓፍ ታሪኽ ሕይወቶም፥ ኣብ ቨነዚያ ኣብ ሓደ እዋን ሓዋርያዊ ዑደት ኣብ ዝፈጸምሉ እዋን ካብ ሓንቲ ወዳ ብኸቢድ ጅማውቲ ብዘልምስ ሕማም ክዛረብ ኮነ ክምገብ ዝተሳእኖ ብከቢድ ሕማም ዝተጠቕዔን በዚ ሕማም ምኽንያት ኣብ ዝተፈለያ ስድራ ቤት ምብጻሕ ኣካይዶም ክሰናበቱ እንከለዉ፡ ኣቡኡ ንሰላሳ ዓመት መዓልትን ለይቲ ከምዝኣለይዎን፥ እታ ካብ ወዶም ንሓጺር እዋን ርሕቕ ዝብሉላ ዝነበረት መዓልቲ ሰንበት ንጎሆ ቅዳሴ ንኸቐድሱ ዝኸዱሉ ጥራሕ እዩ፡ ከም ካህን ብዙሕ እዋን ንምዕድን ነጸናንዕን እንተኾነ ግና ኣብ ቅድሚ እቶም ኣቦ እንታይ ከምዝብል ዝፍልጦ ኣይነበረንን ደሓር ግና እግዚኣብሄር ጻማኹም ክህበኩም እዩ ከምዝበለዎን እቶም ኣቦ ፍሽኽ እናበሉ - ፓትሪያርክ ካብ ጐይታ ብዙሕ ተቐቢለ እየ፥ ምፍቃር እንታይ ማለት ምዃኑ ኣረዲኡኒ እንክብሉ ከምዝመለሱሎም ዝገለጽዎ ቃል ምስክርነት ኣንድሪያ ቶርኒየሊ ጠቒሶም ዘቕረብዎ ርእሰ ዓንቀጽ ይዛዝሙ።
(Andrea Tornielli)


text:
እዚ ምሕጽንታ እዚ ብኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት ናብ ሰልፊ ኣልናህዳ(Al – Nahda Party – Eritrea) ዝለኣኽ ዘሎ ኮይኑ ዕላምኡ ብወገነይ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ኣለዉ ዝብሎም ኣሉታውያን ፖለቲካዊ ዕላማታት ዝከኣል እንተኾይኑ ክመዓራረየሉ መንገዲ ምንዳይ እንተዘይኮይኑ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መንጎ ኤርትራዊ ሊበራዊ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ሰልፊ ኣልናህዳ ዘሎን ፍልልይ ንምንጻር እዩ።
ሰልፊ ኣልናህዳ ብመንጽር ሊበራላዊ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ክርአ ከሎ ኣብ ዓቃባዊ ሰልፊ( Conservative Party) ዝምደብ ኮይኑ; ዘሎ ዓሚቕ ስነ-ሓሳባዊ ፍልልያት ከም ዘለዎ ገዲፈ ኣብቲም ንምሉእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘገድሱ ዓበይትን እዋናውን ነጥብጣት ፖለቲካዊ ምሕጽንታይ ብቐጥታት ብመራኸቢ ብዙሓን ከመሓላልፍ እዚ ናይ መጀመርታይ እዩ።
ተስፋ ይገብር ድማ ሰልፊ ኣልናህዳ ከምቲ ፖለቲካዊ ቅዋሞም ዝሕብሮ ብዲሞክራስያውን ከምኡ ድማ ብቕሉዕ መንገዲ ንምሕጽንታይ ዓቢ ግምት ሂቦም እንተተኻኢሉ ድማ ንፖለቲካዊ ቅዋሞም ዳግመ ግምት ክገብርሉ፣ ካብኡ ሓሊፉ ግና እንተሓመቐ ነዚ ናተይ ጻውዒት ኣኽቢሮም ግቡእ መልሲ ክህቡ።
ሓደ ዲሞክራስያዉ እየ ዝብል ፖለቲካዊ ውድብ ካብ ህዝቢ ዝመጾ ቅሬታን ወቐሳን ብግቡእ ክምልስ ሓላፍነት ኣለዎ። ሸለል እንተኢሉ ብመጀመርታ ዘይዲሞክራስያዊ ኮይኑ ብዓቢኡ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅም ፖለቲካዊ ሓሳብ ኣለኒ ኢሉ ዝንቀሳቐስ ብነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ወይ ውን ካልእ ብዛዕባ ፖለቲካ ዝግደስ ወዲ ሰብ ግቡእ መልሲ ክረክብ ግዴታ እኮ እንተዘይኮነ ንተኣማንነትን ምዕባለ ዲሞክራስን ጽቡቕ እዩ ዝብል ርድኢት ኣለኒ።
ብወገነይ ከም ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት መጠን ካብ ናተይ ዝፍለ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ፖለቲከኛ ወይ ፖለቲካዊ ውዱብ ዘለኒ ኣፈላላይ ክሕብርን ነቲ ኣነ ይፈላልየኒ እዩ ዝብሎ መርትዖታት ናብ ህዝቢ ከቃልዕን ፖለቲካዊ ተልእኾይ እዩ። ህዝቢ ድማ ኣብ መንጎ ፖለቲከኛታት ይኹን ፖለቲካውያን ውድባት ዘሎ ፍልልይ ክበርሃሉን ይጠቕመና ወይ የገልግለና እዩ ዝብልዎ ኣተሓሳስባን ውደብን ክመርጹ ይሕግዝ።
በዚ መሰረት ነዘን ዝቕጽላ ሓጸርቲ ነጥብታት ናብ ሰልፊ ኣልናህዳ ከም ምሕጽንታ የቕርብ።
1. ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ጀበርትን ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰልፊ ኣልናህዳን ዘሎ ፍልልይ ብንጹር ንህዝቢ ምሕባር
1. 1 – ሰልፊ ኣልናግዳ ብመሰረቱ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ምስ ኣውጽኤ ናብ ህዝቢ ጀበርቲ ቀሪቡ ተቐባልነት ዝረኸበን ናብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ድማ ካብ ጥሪ 2006 ዘካይድ ዘሎ እዩ። እዚ ድማ ኣብቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ዝጸደቐ መደብ ፖለቲካዊ ዕዮ ብግቡእ ሰፊሩ ዘሎ እዩ። በዚ መሰረት ድማ ሰረቱ ህዝቢ ጀበርቲ ደኣምበር ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይኮነ ባዕሉ ሰነዱ ይሕብር። እዚ ካብ ኮነ ከም ኩለን ብሄራውያን ውድባት ኣልናህዳ ንመሰል ህዝቢ ጀበርቲ ደው ዝበለ ፖለቲላዊ ሰልፊ እንተኾይኑ ብወግዒ ፖለቲካዊ ዕላምኡ ከነጽር።
ብተወሳኺ ውን ንብሄርነት ጀበርቲ ዝምልከት ብፍሉይ ኣብ ዓንቀጽ 2(2) ብኸምዚ መልክዕ ኣስፊርዎ ይርከብ፥
“ጀበርቲ ርእሱ ዝኻኣለ ብሄር ሙዃኑ ንኣምን። ውሳኔ ስርዓት ህግደፍ ግዴታዊ ናይ ብሄራት ጽምበራ ውዱቕ ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፍ በሄር በቲ መጸዊዒ ስሙ ክጽዋዕ ዲሞክራሲያዊ መሰሉ ሙዃኑ ንኣምን“
1.2 እዚ ዓይነት ኣቀራርባ ወገናዊ ኮይኑ ናይ ጀበርቲ መሰል ብሄርነት ብፍሉይ ኣፍልጦ ዝዓለመ መርገጺ ምነልባት ንመሰል ሕቶ ብሄርበት ጀበርቲ ዘይቅበሉ ፖለቲካውያን ሓይልታት ብቀጥታ ከገራጭዎም ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ። ብወገነይ ንኣብነት ብሄርነት ውጽኢት ኮምንስትያዊ ዝሰረቱ ሰውራዊ ኣተሓሳስባን መቓቒልካ ንህዝቢ ንምግዛእ(Divide and Rule) ዝዓለመ ኮይኑ ኣብ ሕብረትሰብ ኤርትራ ዘይነበረ ስርዓተ ኣቃውማ ስለዝኾነ ነቲ ንህዝቢ ኣብ 9 መቓቒሉ ዘሎ ብሄራዊ ኣቃውማ ኣይቅበልን። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ታሪኻዊ ዝኾነ እንዳዊ ወይ ድማ ስድራ ቤታዊ (Family Name) ክጽዋዕ ልምዳዊ ኮነ ሕጋዊ ወይ ድማ ዓለም ለኻዊ መለክዒታት ዘማልኤ ስለዝኾነ ናብቲ መሰረታውን ካብ መንነታዊ ፖለቲካ ነጻ ዝኾነ ኣቃውማ ሕብረተሰብ ክምለስ ኣለዎ ዝብል መርገጺ እዩ ዘለኒ።
ብመትከል ድማ ምስ ሰብኣዊ መሰላት ኣለዝጻረር ናይ ዝኮነ ብሄር ኣፍልጦ ምሃብ ወይ ሕቶ ብሄርነት ምእማንን ዘይምእማንን ዝብል ፖለቲካዊ ኣምራት ኣይቅበልን። ኣለምንታይ ምንጻል ( discrimination) ከጋጥም ስለዝኽእል።
ኣብ ህዝቢ ጀበርቲ እንተመጺእካ’ውን ስድራቤታዊ ኣጸዋውዓ ሰረት ከም ዘለዎ ምስ ግዜ ግና ናብ መንነታዊ መለለይ ይለይድ ከምዘሎን ይግንዘብ። ታሪኻዊ ኣመጻጽኣኡን ካልእ ፖለቲካዊ ስነ-መጎታት ምስቲ ዓለማዊ ተፈላጥነት ዘለዎ መሰል ህዝብታት (People’s Rights”) ድሕረ ባይታ ክከውን ይኽእል እዩ ዝበሃል መርትዖታት ውን ካብ ፖለቲካዊ ሃልኪ ከምጽኦ ዝኽእል ፍታሕ የብሉን ይብል።
ወላኳ ንህዝቢ ጀበርቲ ዝጠመተ ፍሉይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ይፍጸም ኣሎ ዝብል እምነት እንተዘይብለይ ከም ኩሎም ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ጀበርቲ ዝወርድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣይቅበልን። ካብዚ ሓሊፉ ግና ካልእ ብሄራዊ መሰል እናበልካ ዝስራሕ ናይ መንነት ፖለቲካ ውጽኢታዊ ኣይኮነን። ብፍላይ ዘየድሊ ኣብ ታሪኽ ዝተሞርኮሰ ሕቶ ሰብኣዊ መሰላትን ካልእንከበስቲ ጉዳያት ከለዓዕሉ ስለዝኽእሉ ናይ ሓደ ወገን ዘይኮስ ናይ ህዝቢ ጉዳይ እዩ ዝብል ርድኢት ኣለኒ። ስለዚ ድማ ንዝቐርብ ሕቶን ንዕኡ ዘሰንዩ መርትዖን ናብ ህዝቢ ቀሪቦም ብዲሞክራስያንውን ተሳትፍል መላእ ሕብረተሰብ ጥራሕ እዩ ክጸድቕ ዝኽእል ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ህዝቢ ዝሳተፍፎ ውሳነ ግና ነቶም መሰረታውያን ሰብኣዊ መሰላት ዝትንክፍ ክኸውን ይኽእል እዩ ማለት ኣይኮነን።
ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ንሱ ዝኣምነሉ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ደው ዝበለ እንተኾይኑ; ነቲ ኣብ ፖለቲካዊ ቅዋሙ ኣስፊርዎ ዘሎ ህዝቢ ጀበርቲ ነጻ ክገድፍን ንዝኾነ ኤርትራዊ ብዘይ ኣፈላላይ ዝርኢ ፖለቲካዊ ቅዋም ክሕንጽጽ። ስለዚ ድማ ሕብረተ ሰብ ጀበርቲ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ እዩ ዝኣምን ካብ ኮነ ብፍሉይ ክሓርዮ ክሓርዮ ከሎ ኣንጻር ቅዋሙ ዝኸይድን ሓደገኛን ስለዝኾነ። ን ጀበርቲ ከም ማንም ኤርትራዊ ክርአ ድኣምበር ብፍሉይ ዝምረጸሉ ምኽንያት ዘሎ ኣይመስለንን። ህዝቢ ጀበርቲ ውን ናብ ዘየድሊ ፖለቲካዊ ጠመተ ከውርዶ ስለዝኽእል ብኣግኡ ምስ ህዝቢ ህዝቢ ጀበርቲ ዘለዉ ፖለቲካዊ ዝምድና ንጹር መስመር ክሕዝ።
2. መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብዓይኒ ሃይማኖት ዘይምርኣይ
ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰልፊ ኣንናህዳ ዓንቀጽ 4(4) ከምዚ ዝብል ጽሑፍ ሰፊሩ ይርከብ፥
ምስ ሃይማኖት ብዘይራጸም ኣገባብ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ምርግጋጽ።
2.1 ብዝኾነ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ክውደቡ መሰሎም እዩ። ኣብዚ ተቓውሞ የብልውይን እንኮላይ ሃይማኖታዊ። እንተኾነ ግና ኣብዚ 21 ክ/ዘ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብዓይኒ ሃይማኖት ብፍሉይ ክትሓዝ ብፍጹም ግቡእ ኣይኮነን። ኣልናህዳ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ሃይማኖት ብዘይራጸም ኣገባብ ምርግጋጽ ምባሉ ብዝኮነ መንገዲ ሕጋዊ ተቐባልነት የብሉን። መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብፍሉይ ተራእዩ፡ምስ ሃይማኖት ምትእስሳሩ ቅቡል ኣይኮነን።
2.2. ከምዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ሓሳብ ናብ ድንቁርናን ድሕረትን ደኣምበር ንምዕባለ ዝመርሕ ኣይኮነን። ብወገነይ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ብፍሉይ ብዓይኒ ሃይማኖት ዝርኢ ዓማጺ ጥራሕ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ርድኢት እዩ ዘለኒ። ዓለምና በዚ ጉዳይ እዚ ብዙሕ ተሳቕያ እያ። ኣብ ምሉእ ዓለም ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ካብ ሃይማኖታዊ ኣድልዎ ነጻ ንኽወጻ ብርቱዕ ቃልሲ የካይዳ ኣለዋ።
ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ውን ነቲ ጓል ኣንስተይቲ ማዕረ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ቃልሲ ተሳቲፋ ዘረጋገጸቶ ማዕርነታ ንድሕሪት ዘምልስ የብሉን። ምሉእ ሓርነት ስለዘይብለን ግና ዝያዳ ንመሰለን ባዕለን ተወዲበን ክቃለሳን ኩሉቤርትራዊ ድማ ብማዕረ መሰሉ ክሕለውን ክቃለስን ክደጋገፍን ይግባእ። ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣደራዕ ዝተፈላለየ ጭኮና ኮይነን ጸኒሐን ሕጂ’ውን ኣለዋ። ዳግማይ ንመሰለን ብዓይኒ ሃይማኖት ዝርኢ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውዳበ ኣንጻር መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ደኣምበር ካልእ ኣይኮነን።
3. ሰልፊ ኣንናህዳ ብሄራዊ; ሃይማኖታዊ ወይስ ወይ ድማ ንኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ብማዕረ ዝርኢ ውድብ ከም ዝኾነ ንጹር ስለዘየለ ዓይነት ውዳቤኡ ከነጽር
በዚ ሕጂ ዘልዎ ኣወዳድባ ሰልፊ ኣልናህዳ ብንጹር እንታይ ዓይነት ውዳበ ከም ዘለዎ ክትፈልዮ ዝከኣል ኣይኮነን። ኣብ ምሕጽንታ ቁጽሪ 1 ተጠቒሱ ከምዘሎ ሰልፊ ኣንናህዳ ሰረቱ ሕብረተሰብ ጀበርቲ እዩ። ጉዳይ መሰል ብሄርነት ጀበርቲ ውን ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ኣክቲትዎ ይርከብ። እዚ ድማ ምስ ዘለዋ ብሄራውያን ውድባት ኤርትራ የመሳስሎ። በቲ ካልእ ድማ ከምቲ ልሙድ ስም ጀበርቲ ጎስዩ ፍሉጥ ዝኾነ ዓለማዊ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኣልናህዳ ተጠቒሙ ይርከብ። እዚ ድማ ዘይንጹርነት ፈጢሩ ይርክውብ።
ብተወሳኺ’ውን መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ምስ ሃይማኖት ምዝማዱ ምስ ሃይማኖታዊ ፖለቲካዊ ውድብ ዘዛምድ ባህሪ ኣለዎ። ብመሰረቱ’ውን ሕብረተሰብ ጀበርቲ ሓደ ሃይማኖት ዝውንን ብምዃኑ ንሰልፊ ኣልናህዳ ካብ ሃይማኖታዊ ፖለቲካዊ ሰልፊ ፈሊካ ክትርእዮ ኣይከኣልን። ብተወሳኺ ውን “ኣንናህዳ” ዝብል ቃል ዝውቱር ፖለቲካዊ ሰልፊ ስለዝኾነ ከምኡድ ድማ ምስ ስነ-ሓሳብ ኣሕዋት ኣስላም(Muslim Brotherhood) ዝተኣሳሰርን ኣብ ሱፋዊ ስርዓት( Sufi Order) ዝምርኮስን ብምዃኑ ንሰልፊ ኣልናህዳ ምስ ዘሎ ዞባውን ዓለማውን ምንቅስቓሳት ክዛመድ ይከኣል እዩ። ስለዚ ሰልፊ ኣልናህዳ ዓይነት ኣቃውማኡ ብንጹር ናብ ህዝቢ ክሕብር ይግባእ። እንተዘይኮነ ምስ ዝተፈላለየ ሓይልታት ከሰማምዕ ዘይክእል ክኸውን ይኽእል እዩ። ከም ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት መጠን ድማ ብዓይኒ ጥርጣረ እየ ዝርእዮ።
እዚ ጻውዒት እዚ ቅድሚ ሕጂ’ውን ብዝተፈላለየ መንገዲ ክገልጾን ክዛረበሉን ጸኒሐ። ንመጀመርታ ብ ወርሒ ግንቦት 2017ንኣልናህዳ ዝትንልፍ ዝጸሓፍክዎ ጽሑፍ ውን ግቡእ መልሲ ዘይኮነ ብድዐ ዝተሓወሶ ኣገባብ ንዓኻ ዝኸውን ግዜ የብልናን ኣየ ተባሂለ።
ኣነ ግና ከም ኤርትራዊ በቲ ሓደ ከም ሊበራል ዴሞክራት መጠን በቲ ካልእ ውን ኣብ ልዕሊ ኣልናህዳን ካልኦት ዓቃባውያን ፖለቲካውያን ውድባት ዘለኒ ተቓውሞ ብዝተፈላለየ መንገዲ ምቕራብ ክቅጽሎ እየ። እዚ ድማ ካብ ፖለቲካዊ መትከለይ ዝተበገሰ ደኣምበር ዝኮነ ናይ ውልቂ ጉዳይ የብለይን።
ካልእ’ውን ህዝቢ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ዘለዋ ፖለቲካውያን ውድባት ክግምግምን ዝድገፍ ሓሳብ እንተሎ ክድግፍን ንህዝቢ ሃሳይ እዩ ዝብሎ ክቃወምን ዲሞክራሲ ዝሓቶ መስርሕ ስለዝኾነ ነቲ ህዝቢ ዝቃለሰሉ ዘሎ ዕላማ ምምስራት ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንጽባሕ ከይበለ ካብ ሎሚ ብዘይ ውዓል ሕደር ከትግብረን ዲሞክራስያዊ ደንበ ተቓውሞ ክሃንጽን ግዜ ዝተልቦ ምሕጽንታ እዩ። ሎሚ ኣይትተንክፉኒ እንተኾይኑ ግና ጽባሕ’ውን ኣይትተንኩፉኒ ከምዘላ ኩሉ ህዝቢ ክግንዘቦ ይግባእን።
ዲሞክራሲ ብመስርሕ ዝህነጽ ደኣምበር ብትምኒት ዝመጽእ ኣይኮነን።
ተስፋብርሃን ረድኢ ዛውል
ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት
12/10/2018
ፍራንስ


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዓለም ሓቆፍ መርሓ ግብሪ መግባውነት ኣብዚ እዋን’ዚ ኮቪድ -19 ንዘስዕቦ ዘሎ ቅልውላው ንምብዳህ ንዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ ንምትብባዕ ምልክታዊ ናይ 25 ሺሕ ኤውሮ ሓገዝ ከምዝለገሱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ብናይ ሰብኣዊ ኵለንተናዊ ምሉእ ኣገልግሎት ምዕባለ ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈትን ኣብ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ከምኡ እውን ኣብ ዓለም ሓቆፍ ናይ ሕርሻ ምዕባለ መዋሊ ማሕበርን ኣብ ዓለም ሓቆፍ ሓልዮ መግባውነት መርሓ ግብሪ ማሕበርን ብናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ኣቢሎም ንዓለም ሓቆፍ ሓልዮ መግባውነት መረሓ ግብሪ ማሕበር ምልክታዊ ዝኾነ ናይ 25 ሺሕ ኤውሮ ሓገዝ ከምዝለገሱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣመልኪቱ።
ብፍላይ እቲ ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ሓገዝ ነቲ ዓለም ሓቆፍ ማሕበርን ንዘካይዶ ሰብኣዊ መደባትን ነቶም በዚ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር’ዚ ዝድገፉን ብፍላይ ከኣ ነቶም ኣዚዮም ብድኽነት ዝተጠቕዑን ተኣፋፍያንን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልካል ብቕዓት ዓቕምን ንዘይብሎም ዜጋታት ዘለዎም ቅርበት ንምምስካር ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍል ማሕተምን መገለጺ ሓቢሩ።


text:
ትማሊ ኣብ ላስ ቨጋስ ኣብ ዝተገብረ ክትዕ ዲሞክራቲክ ሕጹያት፡ ማይክል ብሉምበርግ ማእከል ስሕበት ኔሩ።
እቲ ሓዲሽ ዝተጸንበረ ቢልየነር፡ ብዝተኣከበ ርእይቶ ህዝቢ፡ ድሕሪ`ቲ ዝመርሕ ዘሎ ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ምስተሰርዐ`ዩ ናብ`ዚ ናይ ትማሊ ረቡዕ ዝተኻየደ ክትዕ ንምስታፍ ብቑዕ ኮይኑ።
ሓደ ግዜ ሪፓብሊካን ኮይኑ ዝነበረ ሃብታም ብሎምበርግ፡ ኣብ ናይ ተለቪዥን ጎስጓስ ካብ ገንዘቡ ድሮ ልዕሊ 400 ሚልዮን ዶላር ኣጥፊኡ`ሎ-ንዶናልድ ትራምፕ ንምውድዳር። ማይክ ብሉምበርግ ኣብ ዕድላት ንግዲ ዝተዓወተን ከንቲባ ከተማ ኒው-ዮርክ ዝነብረን ምዃኑ ብዛዕባ ድሕሪ ባይትኡ ይገልጽ። ኣብ`ቲ ክትዕ ዝነበረት ሰነተር ኤለዛቤት ዋረን ግን እዛ ሃገር ንሃብታም ጥራይ እተገልግል ክትከውን የብላን ትብል።
“ንሓደ ትዕቢተኛ ቢልየነር ብኻልእ እንተተኪእና፡ ዲሞክራት ኣብ ዓቢይ ሓደጋ ክንወድቕ ኢና። እዛ ሃገር ንነዊሕ እዋን ንሃብታማት ኣገልግሊ`ያ። ነቲ ካልእ ኹሉ ግን ኣብ ድኽነቱ ገዲፋቶ” ።
ማይክ ብሉምበርግ ብወገኑ፡ " ኣነ ካብ ካልእ ዝወረስክዎ ዘይኮነስ ባዕለይ ዝሰራሕክዎ ገንዘብ ንኻልኦት ዝልግስ ሰብ`የ። ነዚ ገንዘብ`ዚ ድማ ነቲ ክሳብ ሎሚ ካብ ዝርኣናዮም ፕረሲደንትታት እቲ ዝኸፍኤ ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ንምውጋድ ይጥቀመሉ ኣለኹ” ክብል መሊሱ።
ኣብ ግዜ ኦባማ፡ ምኽትል ፕረስደንት ዝነበረ ጆ-ባይደን ብወገኑ፡ ንማይክ ብሉምበርግ፡ ኣብ ኒው ዮርክ ከንቲባ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ንዝነበሮ ገበናት ናይ ምክልኻል ፖሊሲ ይነቅፍ። እቲ ፖሊሲ ኣብ ጸለምቲ ንዝነብርሉ ከባቢ ዒላማ ዝገብረ ኔሩ ብምባል።
“እቲ ፖሊስ ብሓቂ ጨካን`ዩ-እኳ ደኣ ንኹሉም ሰባት፡ ዘለዎም መሰላት ዝጥሕስ`ዩ”
ነቲ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ ድምጺ ዝመርሕ ዘሎ ናይ ክፍለግዝኣት ቨርማንት ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ኣዝዩ ናብ ጸጋማዊ ክንፊ ዝተጸግዐ ክብሉ ካብ ዝወቐስዎ ሓደ ድማ ከንቲባ ሳውዝ-በንድ እንድያና፡ ፒት ቡጅጌጅ`ዩ።
በርኒ ሳንደርስ “ንሕና ክንገብሮ ንፍትን ዘለና ነቶም 45 ዓመታት ሰሪሖም፡ ካብቲ ቅድሚ 45 ዓመታት ዘእትዎዎ ዝነበሩ ሳንቲም ዘይወሰኹ ሰባት ድምጺ ኢና ክንኮኖም ንደሊ ዘለና” ክብል ይምልስ።
ነዚ ኣንጻር ትራምፕ ዝካየድ ምርጫ ብኸመይ ምስዓር ይክኣል ንዝብል ሕቶ ድማ፡ ካብ መነሶታት ዝተወከለት ኣሚ ክሎባቸር ትምልስ፡ “ ጓለንስተይቲ ንሕጹይነት ብምምራጽ ንፕረሲደንትነት ዩናይትድ ስቴትስ ክንስዕር ንኽእል ኢና። ንሕና ከም ፓርቲ ዘለና ዓቕሚ እንተርኢና ቀጻልነት ክህልዎ ይኽእል`ዩ።"
ነቫዳ ዝመጽእ ቀዳም፡ ብሓባራ ድምጺ ዝግበር ምርጫ ኣለዋ- ዝቕጽል ሰሉስ ድማ፡ ኣብ ሳውዝ ኮሮላይና ክትዕ ዲሞክራቲክ ፓርቲ ክኽጽል`ዩ።


text:
ኣንጸባራቂ ወተሃደራዊ ዓወታት ወያኔ ናበይ ገጹ ፡ ኣብ ፈለማ ምጂማር ወራር ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ፡ ኣብ ዘቅረብኹዎ ጽሑፍ እቲ ኹናት ብዓወት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ (ም.ሓ.ት) ክፍጸም ምዃኑ ገለጺ ነይረ ። እዚ ከኣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መሬቱን ኣብ መንነቱን ንዝመጾ ወራር ሓይሊ ክምክቶን ኣብ መወዳእታ ከኣ ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር ተዓዋቲ ምዃኑ ዘጠራጥር ጉዳይ ስለ ዘይነበረ ። ምኽንያቱ ሰውራ
Read more
መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ፈጻሚ ኣካል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ) ኣብ ዕለት 13-07-2021 ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ። ቀንዲ ኣጀንዳ’ቲ ህጹጽ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ትግራይ ተኸሲቱ ዘሎ ሓዲሽ ኲነታት ንምዝታይ’ዩ። ነዚ ኣመልኪቱ ፈጻሚኣ ኣካል ውሓኤ እዚ ዝስዕብ መግለጺ የውጽእ። ዝኸበርካ መንግስትን ህዝብን ትግራይ! ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ገባቲ መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ርእይዎ ዘይፈልጥን መዘና ዘይብሉን በደል
Read more
ውድባዊ መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ብምኽንያት ምትሓዝ ከተማ መቐለ ኣመልኪቱ እዚ ዝስዕብ መልእኽቲ የመሓላልፍ፡- ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ! ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ መሪሕነት ጭፍራ ህግደፍ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ርእይዎ ዘይፈልጥን መዘና ዘይብሉን በደል ኣብ ልዕሊኡ ኣውሪድሉn/የውርደሉ ከኣ ኣሎ። ኣብ ኩሉ መነባብሮ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ኣትዩ ኣድሚይዎ እዩ። እዚ ማለት ኣደንቁርዎ፡ ኣጥምይዎ፡ ኣርዒድዎ፡ በታቲንዎ ከይኣክል ኣደዳ ሞትን ስቅያትን ገይርዎ ከም ዘሎ ንኣኻ
Read more


text:
ትማሊ ረቡዕ 20 ሓምለ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ እትጉዓዝ ዝነበረት ጃልባ ካብ ዝነበረት ብኣሽሓት ድሒኖም።
ብመሰረት ካብ ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ዝተረኽበ ሓበሬታ: እቶም ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ኣቋሪጾም ናብ ኢጣልያ ኣብ ዝጉዓዙሉ ዝንበሩ ግዜ: ብመራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ሓይካይም ብዘይ ዶብ ናይ ጀርመን ሓለዋ ባሕሪ ከምኡውን ናይ ሞኣስ ዝተባህለ ናይ ስጳኛን ናይ ሞኣስ ዝተባህለ ግብረ ሰናይ ማሕበር ከድሕኑ ከምዝኸኣሉ ተገሊጹ።
እቶም ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ካብ ሃገራት ኤርትራ ናይጀርያ ሶማልያ ጋምብያ ደቡብ ሱዳን ፓኪስታን ምስሪ ማሊ ካልኦት ሃገራትን ዝርከብዎም ምንባሮም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ሓደ ካብቶም ዝደሓኑ ኤርትራዊ ንኣሶስየትድ ፕረስ ዝተባህለ ቴለቪዥን ኣብ ዝሃቦ ምስክርነት ኣብታ ጃልባ 1013 ኤርትራውያንን ሶማልያውያንን ከምዝነበሩ ገሊጹ።
እታ ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጃልባ ማይል ካብ ማያዊ ክሊ ሊብያ ሕልፍ ኢላ ኣብ ኣህጉራዊ ክሊ ማይ ኣብ ዝበጽሓትሉያ ሓገዝ ረኺባ።


text:
Message of Condolences from Tigray Community Association – DC Metro
ኣይተ ፀሃየ ደባልቀው ብዝሓደሮም ሕማም ሕክምና እናተገበረሎም ድሕሪ ምፅናሕ ትማሊ ምሸት 25 መጋቢት (April 3) ካብ’ዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮም፡፡
ኣይተ ፀሃየ ካብ ኣቦኦም ኣይተ ደባልቀው ተሰማን ካብ ኣዲኦም ወ/ሮ ብርነሽ ተኽሉን፤ 15 መስከረም 1943 ዓ.ም ኣብ ከተማ ኣኽሱም ተወሊዶም፡፡ ኣይተ ፀሃየ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ኣብ ዝተፋላለየ ማዕከናት ሚዲያ ንነዊሕ ዓመታት ብሙያ ጋዜጠኝነትን ብሓላፍነትን ኣገልጊሎም እዮም፡፡ ኣብ’ዙ እዋን ይነብሩሉ ኣብ ዝነበሩ ሃገረ ኣሜሪካ ድማ፤ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ኢምባሲ ኢትዮጵያ ንዓመታት ንሃገሮም አገልጊሎም እዮም፡፡
ኣይተ ፀሃየ ብዓልሓዳርን ኣቦ ሓደ ቆልዓን ነይሮም፡፡
ኣይተ ፀሃየ ግቡኦም ዝፈፀሙ ኣባል ማሕበር ኮሚዩኒቲ ትግራይ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ነይሮም፡፡ ማሕበርና ብሞት ሓውና ዝተሰምዖ መሪር ሓዘን እናገለፀ ንስድርኦም፣ ንፈተውቶምን ንመላእ ኣባላት ማሕበር ኮሚዩኒቲ ትግራይ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኡን ፅንዓት ንምነ፡፡ ኣመራርሓ ቦርድ ማሕበር ኮሚዩኒቲ ትግራይ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኡን
Click here for more info: Message of Condolences


text:
ንኢትዮጵያን ጂቡቲን ዘራኽብ መስመር ባቡር ኣብ መፈለምታ 2016 ክኽፈት ምዃኑ፣ ሓላፊ መገዲ ባቡር ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ።
እዚ ብክልተ ቻይናውያን ናይ ህንጻ ትካላት ተታሒዙ ዘሎ ምህናጽ መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያ-ጂቡቲ፣ 4 ቢልዮን ዶላር ዝውድእ ኮይኑ ናይ ልዕሊ 700 ኪሎሜተር ርሕቀት ዝሽፍን’ዩ።
ካብ በዓል መዚ ኣገልግሎት ባቡር ኢትዮጵያ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2015 ዝበዝሐ ክፋል መስመር ኢትዮጵያ ጂቡቲ ክውዳእ፣ ኣብ መፈለምታ 2016 ከኣ ክዛዝም ትጽቢት ከምዘሎ የመልክት።
ኢትዮጵያ ወደብ ጂቡቲ ኣብ እትጥቀመሉ እዋን ርኡይ ጸገማት ከምዘጋጥም፣ ሓደ ካብኡ ከኣ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ገለ ክፋል ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ንዘሎ ዓጸቦ ንምክልኻል ህጹጽ ረዲኤት ኣብ ዝግበረሉ እዋን፣ ኣገልግሎት ወደብ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ተንተንቲ’ቲ ከባቢ የመልክቱ።


text:
ዘተ ምስ መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኮምሽን ኮሚተ ሃገራዊ ግባኤ ንደምክርሲያዊ ለውጢ።
አገዳሲ ህዝባዊ ሓቤረታ.! ዘተ ምስ መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኮምሽን ኮሚተ ሃገራዊ ግባኤ ንደምክርሲያዊ ለውጢ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደቂ ሃገር፡ ብቀዳምነት ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም።
እንሆ ን-ሓሙስ ዕለት 18.11..2010 ዓ.ም.ፈ.፡ መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ፡ ኣባል ኮምሽን ሃገራዊ ግባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን (Paltalk)፡ ጋሻ፡ (“Eritrean room for Strong and united Opposition“) ኮይኖም ከምሲ ታዓዲሙ ኣሎ። እዚ “Chat Room“ ዝኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ብርሊን (Berlin) አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መኽፈቲ ናይ ዘተ ካኣ ኣብ ከባቢ ሳዓት 21፡ 00 ክንበብ እዩ። ድሕሪ መኽፈቲ ዘተ ምስ ተነበበ ኣብ ክትዕ ክእቶ እዩ።
ክቡራትን ክቡራንን፡ አሕዋትን አሓትን ደቂ ሃገር፡ መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ዓለምለኻዊ ምንቅስቃስ መንእሰይ ኤርትራ ኮይኑ፡ ህዝብና ካብዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተገላጊሉ፡ ኣብ ትሕቲ ስርዓት ደሞክራሲ፡ ክብሩን ሰብኣዊ መሰሉን ታሓሊዩ ሰላምን ቅሳነትን ክረክብ፡ ብትብዓት ዝቃለስ ዘሎ ወዲ ሃገር እዩ። መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ፡ ኣብቲ ካብ ዕለት 16-23. 03. 2010 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተገብረ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ተኻፊሉ ዝነበረ፡ እሞ ኣብቲ ዋዕላ፡ ብድልየት ዋዕለኛታት፡ ኣባል ሃገርዊ ኮምሽን ኮይኑ፡ ነቲ ድሕሪ ዓመት ክትግበር ኣብ መደብ ዘሎ፡ ሃገራዊ ጉባኢ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ኣብ ምድላዉ ምስ ኣሕዋቱ ኣሕቱን ክሰርሕ፡ ተመሪጹ ዘሎ መንእሰይ እዩ። ነዚ መንእሰይ’ዚ ናብ መራኸቢን ብዙሓን (Paltalk) ክዕደም ዝተደለየ ምኽንያት ካኣ፡ ኣብዘን ዝስዕባ ነጥብታት ምስ ህዝቢ ንኽዛተ እዩ። ንሳተን ካኣ፤
1. ትዕዝብቱ ኣብ ሃግራዊ ዋዕላ ከመዝ ይመስል …?
2. ተኻፋልነት መንእሰይ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞራሲያዊ ለውጢ ከመይ ነይሩ …?
3. ብሕጂ ንዝግበር ሃገራዊ ጉባኤ፡ ተራን መንእሰይ ከመይ ክኸውን ኣለዎ፣ ተኻፋልነቱ’ኸ ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ከመይ ክረጋገጽ ይኽእል …? ዝብላ እየን።
ስለዚ፡ ክቡራትን ክቡራንን፡ አሕዋትን አሓትን ደቂ ሃገር፡ ከምዚ ዝአመሰለ፡ ብጣዕሚ እዋናውን ኣገዳሲ ዝኾነ፣ ንኣግባብ ኣቃላልሳ ተቓውሞ ደንበ ዘንጻባርቕ፤ ዛዕባ፡ ምዝተይ ምስ መንእሰይ ሓው በረኸት ካሕሳይ፡ ከይሓልፈኩም/ክን፡ ተኻፈልቲ፡ ናይዚ ምሸት ፖለቲካዊ ዘተ እዚ፡ ኮይንኩም/ክን ምሳና ክተምስዩ/ያ፡ ብኽብሪ ንዕድም፡፡
ብዳሓን ምጽኡ/አ …!!!
ካብ ኤርትራውያን፡ አባላት ናይ ዝተፈላለያ ውድባት/ሰልፍታት፤ በርገሳዊ ማሕበራት፤ ብውልቀ ተቓወምቲ፤ አብ መራኸቢ ብዙሓን፡ ፓልቶክ (Paltalk)፡ ብዛዕባ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን፣ ከምኡ’ውን ብአግባብ አቃላልሳናን አቓውማናን፡ እንማያየጥን እንዛተን ደቂ ሃገር፡፡ erfsauo@yahoo.com
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1808


text:
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ብኣማኑኤል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝውነን ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን FBI ማለት ወከልቲ ናይቲ ዝለዓለ ፈደራላዊ ጸጥታዊ መርማሪ ሓይሊ ፖሊስ ኣመሪካ ኣብቲ ገዛ ሃንደበት ተረኺቦም ብጽኑዕ ድሕሪ ምፍታሾም ፡ ዘድልዮም ሓበሬታን ጭብጥታትን ኣኪቦም፡ ኣብቲ ገዛ ንዝጸንሓኦም ኮምፒተራት ከምዝወሰዱወን ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ማርሕበረኮም ኤርትራውያን አብ ሳንታ ክላራ ካውንቲ አብ ክፍለ ግዝኣተ ካሊፎረንያ ትማሊ 03 ጥቅምቲ 2010 ናይ’ቲ አብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ዝኸፈቶ ሓዲሽ ኮማዊ ማእከል (ኮሚኒቲ ሰንተር ) ናይ ምምራቕ ስነ ስራዓት ብዓቢ ደምቀት አካይዱ።
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ብተስፋይ ተኽለ
ህዝቢ ኤርትራ ንኽልቲኡ ቅዱስ ዝኾነ ሃይማኖታት ክርስትና ኮነ ምስልምና፣ ካብቶም ቀዳሞት ዝተቐበሉዎ አህዛብ ሐደ ኢዩ። ክልቲኡ ቅዱስ ዝኾነ ሃይማኖታትና ከአ አብ ማሕበራዊ መነባብሮና ኮነ አብ መዓልታዊ ጉዕዞና፣ ከም ህዝቢ ጸገም ፈጢሩልና አይፈልጥን ኢዩ። ክልቲኡ ሃይማኖታት ብሐቀኛን መሰረታዊ መግለጺኡ ንፍቕርን ሰላምን ሕውነትን’ምበር፣ ንጽልኢን ጎነጽን ባእሲን ከቶ አየስተምህርን ኢዩ።
ሓንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ዝተበገሰት፡ ዝነቐለትሉ ዕለት ዘይተፈልጠ ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝርከቡ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ኣለዉ።


text:
Radio Erena: 25 October 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ጸጸኒሑ ኣብ ዝጎሃሃር ዘሎ ናይ ብሔር ግጭታት፣ ንክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ኦሮምያን ኣብ ዘዋስን ከባቢታት ዝነብሩ ተወላዶ ክልቲኡ ብሄራት ግጭት ምክያዶም ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
በቲ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተወልዐ ዝተጠቕሰ ግጭጥ ሓያሎ ሰባት ከምዝሞቱን ከምዝቖሰሉን ክግለጽ እንከሎ፣ መንበሪ ኣባይትን ትካላትን’ውን ተቓጺሉ።
ኣብቲ ከባቢ ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ኣቢሉ ብዝተኻየደ ግጭት 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉን 10ታት ኣሽሓት ከኣ ካብ መነባብርኦም ከምዝተፈናቐሉን ይዝከር።
ብሰንኪ እቲ ጸጸኒሑ ዝጎሃሃር ዘሎ ግጭት፣ ጸጥታ ናይቲ ኣብ ከባቢታት ምዕራብ ወለጋ ዝርከብ ዓድታት ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ስለዘሎ፣ ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ ተሰናኺሉ ምህላዉ ነበርቲ እቲ ከባቢ ንዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ቃል የረጋግጹ።
================


text:
Radio Erena: 08 July 2019
ኣል ሑቲ ናይ የመን ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ መጠነ ሰፊሕ መጥቃዕቲ ከካዪድ ሙዃኑ ገሊጹ።
ብርጌደር ጀነራል የሕያ ሳሪ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ ዋዕላ፣ እቲ መጥቃዕቲ ድሮ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ጀሚሩ ከምዘሎ ድሕሪ ምግላጽ፣ ውጽኢቱ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ጂዛን ናይ ስዑዲ ክረአ ጀሚሩ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ንሱ ኣብ ብተወሳኺ፣ ቀንዲ ዕላማ’ቲ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ዝካየድ ደብዳብ፣ ስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ የመን ዝኣወጅኦ ኲናት ግብረ መልሲ ንምሃብ እዩ ክብል ገሊጹ።
ብካልእ ወገን፣ ኣል ሑቲ ብዘካየዶ ናይ ከቢድ ብረት መጥቃዕቲ፣ ብዉሑዱ 10 ወተሃደራት የመን ክቕተሉ እንከለዉ ብርክት ዝበሉ ከኣ ከምዝቖሰሉ ሺን ሁዋ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ካብ ከተማ ሖደይዳ ሓቢሩ።
ኣብቲ ብቀዳም 6 ሓምለ ዝተኻየደ ደብዳብ ኣብ ውሽጢ የመን ዝተሰርሐ ባለስቲካዊ ሚሳይላት ከምዝተተኮሰ ይግለጽ።
ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ብወገኑ ኣብ ሖደይዳ ብዘካየዶ መጥቃዕቲ ብርክት ዝበሉ ህጻናትን ደቀንስትዮን ብፎኪስን ከቢድን ቆሲሎም ከምዘለዉ ካብ ሆስፒታላት እታ ከተማ ሓቢረን።
ካብ ኲናት ሓድሕድ ዘምለጠ ህዝቢ የመን፣ ብተላባዒ ሕማማትን ዓጸቦን ይሳቐይ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።


text:
Radio Erena: 27 June 2017
ክልተ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝርከብዎም ሽዱሽተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ፈረንሳ ብቕትለት ፖላንዳዊ መራሒ መኪና ተቐይዶም።
ማዕከናት ዜና ካብ ዞባ ካሌ ብዘመሓላለፍኦ ጸብጻብ፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሓለኑ ዓሰርተ ዝኾኑ ስደተኛታት፣ መካይን ብናህሪ ናብ ዝሕምበባሉ ኣውራ ጎደና ብምእታው፣ ናይ ጽዕነት መካይን ብምዕጋት ክስቀሉ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን፣ ሓንቲ ብፖላንዳዊ እትምራሕ መኪና ምስ ካልእ መኪና ተጋጭያ ብዝተፍጥረ ባርዕ፣ እቲ መራሒ መኪና ክመውት ክኢሉ።
ክልተ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝኾኑ ኤርትራውያን ክልተ ኣፍጋኒስታናውያንን ብቕትለት ክኽሰሱ እንከለዉ፣ ምስዚ ብሰሉስ 20 ሰነ ዘጋጠመ ፍጻሜ’ዚ ብዝተሓሓዝ ከኣ ኣርባዕተ ኤርትራውያንን ሓደ ኢትዮጵያውን ተቐይዶም።
እቶም ናይ ቅትለት ክሲ ተመስሪትሎም ዘሎ ዜጋታት ኤርትራን ኣፍጋኒስታንን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሓለኑ ተራ ስደተኛታት ደኣ’ምበር ኮነ ኢሎም ሰብ ንምቕታል ዝሓለኑ ከምዘይኮኑ ብምርግጋጽ፣ ካብቲ ተመስሪትሎም ዘሎ ናይ ቅትለት ክሲ ክወጹ ብመንገዲ ጠብቕኦም ሓቲቶም ኣለዉ።
ንፈረንሳን ብሪጣንያን ኣብ ዘዳውብ፣ ወደብ ካሌን ከባቢኡን፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሕልኑ ስደተኛታት ናብ ገለርያታት ባቡርን ናይ መካይን ኣውራ ጎደናታትን እናኣተዉ ሓያሎ ካብኣቶም ግዳያት ሞት ኮይኖም’ዮም።
==============================


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
እቲ ቅድሚ ሓደ ዓመት ብሰንኪ ምፍራስ ናይቲ ሞራንዲ ዝተባህለ ቢንቶ ዝሰዓበ ትራጀዲ፣ ኣብ ነፍስወከፍ ሰብ ብፍላይ ኣብ ቤተሰብን ስድራን ናይቶም ግዳያት ዘይሃስስ ዓቢ በሰላ ከምዝገደፈ ዝዝከር ኮይኑ፣ ብዙሓት ሰባት’ውን ካብ ቤቶም ክመዛበሉ ከምዝገበረ ይፍለጥ።
ቅድስነቶም ኣብ’ቲ ናብ ኢል ሴኮሎ XIX ዝተባህለ ጋዜጣ ዝጸሓፍዎ መልእኽቲ፣ ንተመኩሮ ናይ’ቲ ድራማዊ ፍጻሜ ናይቶም ብስራሕን ዕረፍትን ኮነ ብካልእ ውልቃዊ ጉዳያት ኣብ’ቲ ቦታ ዝጸንሑን ካብኡ ዝወጹን ስድራቤታት ብምዝካር፣ ነቲ ኣብኡ ዝተኸስተ ትራጀዲን ብሰንኩ ንዝተጎድኡን፣ ብፉሉይ ኣብ ጸሎቶም ብምዝካር፣ ምእንቲ’ቶም ብሰንኪ’ቲ ክስተት ዝቖሰሉን ዝተመዛበሉን፣ ከምኡ’ውን ምእንቲ ቤትሰብ ግዳያትን መላእ ሕዝቢ’ታ ዓድን ከምዝጸለዩ ገሊጾም። ቅድስቶም ኣስዒቦም ዝበልዎ 'ብከምዚ ዓይነት ዘሰንብድ ሓደጋ ኣብ ቤተሰብን ፈተውትን ዘስዕቦ ቃንዛ ብቐሊሉ ዝወጽእ’ኳ እንተዘይኮነ፣ ልዕሊ ኩሉ እቲ ኣብ ኣእምሮ ዝገድፎ ማለት፣ ክውገድ ዝኽእል ዝነበረ ሓደጋ ዝብል ናይ ጣዕሳ በሰላ፣ ክህሉ ግድን`ዩ’ሞ፣ ንቐጻሊ ከምኡ ዝኣመሰለ ሓደጋታት ከይክሰቱ እጃምና ከነበርክት' ብማለት ዘነቓቕሕ መልእኽቲ ከምዝጸሓፉ ተመልኪቱ።
ልዕሊ ኩሉ ጸሎት ክንገብር ኣሎና
ካብዚ ብምቅጻል ቅድስንቶም 'ሓሓደ ጊዜ ንከምዚ ዝዓይነቶም ትራጀዲ ዝኸውን ዝተዳለዉ መልስታት ብቐሊሉ ከርከቡ ኣይክእሉን፣ ምኽንያቱ ደቂሰባት እንጥቀመሎም ቃላት ድሩታትን ዘይምሉኣትን ኢዮም። ኣነ ንባዕለይ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ፍጻሜታት መልሲ ክህብ ይከብደኒ፣ እታ ክንገብራ እንኽእል ብኽያት፣ ተዓቢስካ ስቕ ምባልን ኮይኑ፣ ክሳብ ክንደይ ንሕና እንሃንጾም ህንጻታት ተነቀፍቲ ምዃኖም ንርእስና ክንሓትት ከምእንርከብ ዕለታዊ ተመኩሮና ኢዩ። ልዕሊ ኩሉ ብቐጻሊ ከነዘውትሮ ዝግበኣና እንተሃልዩ ግን ጸሎት ኢዩ' ብምባል ነፍስወከፍና ንጸሎት ክንነቅሕ ተማሕጺኖም።
ዝኽሪ ክንድምስስ ኣይግባእን
ቅድስነቶም ንነፍስወከፍና፣ ካብ ልቢ ኣቦን ሓውን ዝብገስ መልእኽቲ ኣለዎም። ንሱ ድማ ኣብ ሂወትና ብዘጋጥሙና ፍጻሜታት፣ ንዝሓለፉ ዓበይትን ኣገደስትን ዝኽርታት ደምሲሱ፣ ምስ ሕብረተሰብና ንዘሎና ርከብ ከነቋርጽ ክገብረና ከነፍቅድ ኣይግባእን ድሕሪ’ሎም፣ ኣነ ይብሉ ቅድስነቶም፣ ንጀነዋ ክዝክር ከለኹ ቀዲሙ ናብ ኣእምሮይ ዝመጻኒ ወደብ ኮይኑ፣ ንናየቦይ ካብቲ ውደብ ምብጋስ፣ ብርቱዕ ጻዕሪ፣ ተሪር ድሌትን ተስፋን ናይ ጀነዋውያን የዘኻኽረኒ ኢሎም።
ኣምላኽ ንበይንና ኣይሓድገናን’ዩ
ቅድስነቶም፣ ነቶም በቲ ሓደጋ ዝተተንከፉን ካልኦትን እንክምዕዱ፣ ኩላትና ናብ ክርስቶስ ኣተኲርና ንጠምት፣ ንሱ ቅድሜና ብስቓይን ሞትን ከምዝሓለፈ ዘኪርና፣ ነቲ ዝሓለፎን ዝተዋረዶን፣ ዝተገርፎን ዝተሸንከሮን ዝተቐትሎን ብምስትውዓል፣ ኣብ ኩሉ ስቅያትና በይንና ዘይኮናስ፣ ንሱ ኩሉ ጊዜ ምሳና ከምዘሎን፣ ንብኽያትናን ሕቶታትናን እናመለሰ፣ ኣብ ሕማቕ ኮነ ጽቡቕ ብተግባር ምሳና ኮይኑ ከምዘሰንየና ተረዲእና፣ ንኩሉ ቁጠዐናን፣ ሕቶታትናን፣ ስቓይናን ንዕኡ ንሃቦ ብምባል፣ ትውከልትና ኣብ ኣምላኽ ክኸውን ከምዘለዎ ተላብዮም።
ቅድስነቶም ንድኻምነት ናይ ደቂሰባት ኣመልኪቶም፣ ‘ኩላትና ደቂሰባት ብዙሕ ጉድለታትን ድኻማትን ኣሎና፣ ኮይኑ ግን ርሕሩሕን መሓርን ዝኾነ ኣምላኽ፣ ምእንታና ዝተሳቐየን ዝተሰቕለን ኣብ መጭረሽትኡ’ውን ዝተንስአን ጎይታ ስለዘሎና፣ ንሱ ኣብ እንገብሮ ጉዕዞ ኩሉ ጊዜ የሰንየና፣ ብመንፈስ ቅድሱ ጌሩ ይሕግዘናን የብራሃልናን’ ድሕሪ’ሎም፣ ነታ ወላዲት ኣምላኽ ዝኾነት እኖና ማርያም ኣመልኪቶም’ውን፣ ‘እታ ኣብ መንግስተ ሰማያት ዘላ እኖና ድንግል ማርያም’ውን ወትሩ ነጸላኣ ዘርጊሓ ከም እተጽልለና’ ክንዝንግዕ የብልናን ኢሎም።
ተስፋ ዘይምቁራጽ
ቅድስነቶም ኣብ ናይ መጨረሽታ ጽሑፎም፣ ኣብ ተስፋ ኣተኲሮም፣ ሕዝቢ ጀነዋ ዓቢ ምልክት ናይ ጽንዓትን ሓድነትን ከምዝኾኑ ብምግላጽ፣ ኣብ ከምዚ ዓይነት ፈታኒ ኣጋጣሚታት፣ ብዘይ ተሰፋ ቁርጸት፣ ነቲ ኩነታት ጸኒዖም ክገጥምዎ ከምዘለዎም ተላብዮም።
ኣስዒቦም’ውን ቅድስነቶም ፣ ነቲ ዘጋጠመ ሽግር ብሓባር ንምክፋል ዝተበገሱ ማሕበረ ክርስትያን ናይ`ቲ ከባቢን፣ ቤተክርስያን ጀነዋን’ውን ኣብ ጎድኖም ከምዘለዉ እንከረጋግጹ፣ ካብቲ ሕማቕ ክስተት ክመሃርዎ ዘለዎም ነገራት’ውን ከምዘለዉ ብምጥቃስ ማለት፣ ንሕና ደቂሰባት ካብ ሽግር ተማሂርና፣ ክሳብ ክንደይ ተነቀፍትን ድኹማትን ምዃና ብዝተገንዘብናሉ መጠን ፣ ኣገዳስነት ናይ ምስ ካልኦት ርክብን ሓድነትን ብምርዳእ፣ ሓደ ስድራን ሕብረተሰብን ምዃና ብዝበለጸ ከነስተውዕል ከምዝኽእለና ኣገንዚቦም።
ቅድስነቶም ከም ምዛዘሚ ሓሳቦም ነቶም በቲ ክስተት ዝተተንከፉ ሰባት ኣመልኪቶም ‘እቲ ኣብ ስድራቤታትኩምን ከተማኹምን ዝወረደ ከቢድ ትራጀዲን ንሱ ዝገደፎ በሰላን ቀሊል’ኳ እንተዘይኮነ፣ ብእኡ ከይተሰናበድኩም እኳ ድኣ ብዝያዳ ከም እትበራበሩን እትትንስኡን ብምግባር፣ ብዘይተስፋ ምቁራጽ ንቅድሚት ክትጥምቱ ከምዘኸኣልኩም ብምትእምማን፣ ንቐጻሊ’ውን ብዝበለጸ ምትሕግጋዝን ሓድነትን ክትቅጽሉ ይምሕጸን’ ብምባል ጽሑፎም ዛዚሞም።


text:
Radio Erena: 24 September 2020
ንካሜሩን ን45 ዓመታት ዝመርሐ፣ ፕረዚደንት ፖል ቢያ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻይዱ።
እቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ከተማ ያውንደ ዝተኻየደ፣ ናዕቢ ዝተሓወሶ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ መንግስቲ እታ ሃገር ብስም ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ፣ ምትእኽኻብ ህዝቢ ኣጊድሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ ተወሊዑ።
ዝበዝሑ መንእሰያት ዝተሳተፍዎ እቲ ናዕቢ፣ ብመራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ሞሪስ ካማቶ ዝተጎሃሃረ’ዩ ክብል መንግስቲ ወቒሱ።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ፣ ኣብቲ ተቓውሞ ንዝተሳተፉ ብዙሓት መንእሰያት ክኣስሩ እንከለዉ፣ ነቲ ተቓውሞ ወዲቡ ንዝተባህለ መራሒ ተቓዋሚ፣ ሞሪስ ካማቶ ድማ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ከምዘእተውዎ ይግለጽ ኣሎ።
መብዛሕቶም እቶም ኣብቲ ተቓውሞን ናዕብን ዝተሳተፉ ዜጋታት ካሜሩን፣ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ ተወሊዶም ዝዓበዩ’ዮም።
ኣብታ ሃገር ምርጫታት ዝካየድ እኳ እንተኾነ፣ ፒል ቢያ ግና ካብ 1975 ኣትሒዙ ሓንሳእ ቀዳማይ ሚኒስተር ካልእ እዋን ድማ ፕረዚደንት ዝብል ስማት እናቐያየረ’ዩ ነታ ሃገር ን45 ዓመታት መሪሑዋ።
ወዲ 87 ዓመት ኮይኑ ዘሎ ፖል ቢያ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኣፍሪቃ ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መራሒ ኮይኑ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ፣ ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ነበር፣ ሮበርት ሙጋበ፣ ብዕድመ እቲ ዝሸምገለ መራሒ እዛ ኣህጉር’ዩ።
ኣብ መንጎ ተዛረብቲ ቋንቋታት እንግሊዝን ፈረንሳን ተኸፋፊላ፣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ኵናት ሓድሕድ እትርከብ፣ ካሜሩን፣ ከም ነዳዲ፣ ጋዝ፣ ጎማ፣ ኮካን ጡጥን ዝኣመሰለ ጸጋታት እኳ እንተለዋ፣ ዝበዝሐ ክፋል ህዝባ፣ መዓልታዊ እቶቱ ካብ 2 ዶላር ኣይሓልፍን’ዩ።
ጠንቂ ናይዚ ድማ፣ እታ ሃገር፣ ኣሳታፊ ዝኾነ ናይ ፖለቲካን ቁጠባን ትካላዊ መስርሕ ዘይብላን፣ ን45 ዓመታት ብምሕደራ ሓደ ሰብ ትምራሕ ምህላዋን ምዃኑ ተንተንቲ ይሰማምዑሉ።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንመራሒ ካሜሮን ተኸቲሎም ንልዕሊ 25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝርከቡ 8 መራሕቲ፣ ፕረዚደንት ኤርትራ፣ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሓደ’ዩ።
==============


text:
ሰራሕተኛታት ረዲአትን፡ ነበርቲ ተጎጋን ግዳይ ኮይኖም2021-06-28 20:05:23 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 478 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብ ክልል ትግራይ ሰራሕተኛታት ዓለም-ለኸ ትካል፡ ዶብ ኣልቦ ሓካይምን ነበርቲ ቁሸት ተጎጋን ንዕዳጋ ዝተኣከበ ህዝብን፡ ግዳያት ከም ዝኾኑ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜናን ናይ ዓይኒ መሰኻኽርን ሓቢሮም። ብሰንክዚ ኣዘራራቢ ኮይኑ ዘሎ ቅትለት ኣብ ተጎጋ ካብ 60 ንላዕሊ ሰባት ከም ዝሞቱን ብዙሓት ከም ዝተገድኡን ክፍለጥ ተኺኢሉ’ሎ። እቶም ግዳያት ዝኾኑ ሰራሕተኛታት ትካል ዶብ ኣልቦ ሓካይም ከኣ ሰለስተ እዮም።
ትካል ደብ ኣልቦ ሓካይም ከም ዝገለጾ፡ ብ24 ሰነ 2021 ኣብ ትግራይ ብጉዳይ ሰብኣዊ ኣገልግሎት ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ ክልተ ኢትዮጵያውያንን ሓንቲ ስፐይናዊትን ሰራሕተኛታቱ “መንነቶም ብዘይተፈለጡ ዕጡቓት” ብዝበሎ ኣካላት ከም ዝተቐትሉ ገሊጹ። እቶም ካብታ ዝጐዓዙላ ዝነበሩ መኪና ቁሩብ ርሒቖም ሞይቶም ዝተረኽቡ ግዳያት ደቂ 31 ዓመት ኢትዮጵያውያን ዮሐንስ ሓለፎምን ቴድሮስ ገብረ ማሪያምን ከም ዝበሃሉን፡ ስም ናይታ ምስኣቶም ዝሞተት ጓል 34 ዓመት ስፐይናዊት ከኣ ማሪያ ኽርናንዴዝ ከም ትብሃልን ናይቲ ትካል መግለጺ ሓቢሩ። እቲ መግለጺ ናይቲ ትካል በቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ኣዝዩ ከም ዝሰንበደ ገሊጹ፡ እዞም ኣብ ትግራይ ውግእ ድሕሪ ምጅማሩ ጽጉማት ዝሕግዙ ዝነበሩ ሰባት በዚ ኣገባብ ይጠፍኡ ኢልካ ምግማት ከም ዘጸግም’ውን ጠቒሱ።
ትካል ዶብ ኣልቦ ሓካይም፡ ኣብ ትግራይ ውግእ ካብ ዝጀምር ኣትሒዙ ጽጉማት ክሕግዝን ናይ ጥዕና መሳርሕታት ክልግስን ዝጸንሐ ግብረ-ሰናይ ትካል እዩ። ነዚ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታቱ ዝተፈጸመ ዘይሰብኣዊ ቅትለት “መን እዩ ፈጺምዎ?” ንዝብል ሰራዊት ምክልኻል ትግራይን ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያን ኣብ ሕድሕድ ይካሰሱ ምህላዎም ይፍለጥ።
ብኻልእ ወገን ከኣ ብ22 ሰነ 2021 ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ ካብ ከተማ መቐለ ንወገን ምዕራብ 25 ኪሎ ሜትሮ ርሒቓ ኣብ እትርከብ ቁሸት ተጎጋ ዕዳጋ ሰሉስ ኣብ ዝተባህለ ቦታ፡ ዝሓለፈ ሓሙስ ደብዳብ ኣካይደን ሓያሎ ንጹሃት ሲቪል ከም ዝቐተላ ተፈሊጡ። ዝተፈላለዩ ወገናት ንቁጽሪ ምዉታት ብዝምልከት ዝተፈላለዩ ኣሃዛት የቕርቡ ኣለዉ። ናይ ረፈራል ሆስፒታል ዓይደር ምንጭታት ካብቶም ግዳያት ህጻናት ከም ዝርከብዎም ጠቒሶም ንብዝሒ ግዳያት ኣብ ዝምልከት ከኣ 60 ዝሞቱ፡ ዝቖሰሉ ከኣ ኣስታት 200 ምዃኖም ኣቃሊዖም።
ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ዕለትን ቦታን ደብዳብ ከም ዘካየደ ተኣሚኑ፡ እንተኾነ እቲ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ መበል 33 ዓመት ዝኽሪ ሰማእታት ትግራይ ዘኽብሩ ዝነበሩ ኣባላት ሰራዊት ትግራይ እምበር፡ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኣይኮነን ዝብል መጎት ከቕርብ እዩ ፈቲኑ። እንተኾነ እቶም ዝቖሰሉ ህጻናት እውን ከም ዝነበርዎም ሓካይም ስለ ዝመስከሩ እቲ ምኽንያት ተቐባልነት ኣይረኸበን። ሕብረት ኢውሮጳን ካለኦት ሰብኣዊ ትክላትን ብወገነን ነቲ ተረኽቦ ኮኒነን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ መብርሂ ንኽህብ ሓቲተሞ ኣለዉ።


text:
ኣጆኹም ምናሕ ኣብ ጎኑኹም ኣለና !! ንብዓትን ኣውያትን፣ ቃልስን መስዋእትን
“ እዚ ሽፍትነት’ዩ ካብ ደርጊ ትሕሹሉ መንገዲ የለን ”
ቃል ስውኡ ክብሮም ክፍሎም ወዲ-ምናሕ
ነዚ ጹሑፍ ክጽሕፍ ዝደረኸኒ እዚ ኣብ መስኮት ኢንተርኔት ንሓርነት ኮም ብዕለት 20 ጥቕምቲ 2005 ኣብ ትሕቲ “ ህዝቢ ምናሕ ምስ ወተሃደራት ህግደፍ ብባትርን ብፋስን ውግእ ገጢሙ ውዒሉ” ዝብል ኣርእስቲ፡ ጅግንነትን ተወፋይነትን ኣይግዛእን ኣይንብርከኽን እንቢ ንጭቆናን ሓሳረ-መከራን ብምባል ብባትርን ብፋስን ንመሳርሒ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ወተሃደራት ዝመከተ ህዝቢ ምናሕ ንከሞጉስን፡ ከም ወዲ-ምናሕ ድማ ኩል ግዜ ኣብ ጎኑ ከምዘለኹ ንምርግጋጽን ስለዝደልኩ’የ፡፡ መርበብ ሓበሬታ ንሓርነትዶት ኮም ከም ዝሓበሮ፡ እቲ ክትሰምዖን ክትዛረቦን ዘስደምም ፍጻመ ዘጋጠመ ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ብሓይሊ ዮርዳኖስ ንዝተባሃለት መርዓት ክጋሰሳ እንከሎ በዓል-ቤታ ተስፋዓለም እያሱ ኣርኪቡ ብበትሪ ቀጥቀጦ፡ ድሕሪ’ዚ ናይ ስርዓት ህግደፍ ጭፍራ ወተሃደራት ምጺኦም ንተስፋዓለም እናደጉደጉ ናብ መደበሮም ወሰዱዎ፡፡ ሓወቡኡ ኣቶ ክብሮም ክፍሎም ኮበርታ ክብጻሓሉ ናብቲ ተኣሲሩዎ ዘሎ ቦታ ምስ ከደ እቶም ወተሃደራት ክጻረርዎ ጀመሩ፡፡ ተባዕ ስዉእ ክብሮም ክፍሎም’ውን ንሰበይቱ ተጋሲሶም ንሰብኣያ ክኣስሩዎ ካብዝብል ቁጥዓ ነቒሉ “እዚ ሽፍትነት’ዩ ካብ ደርጊ ትሕሹሉ ምኽኒያት ከኣ የለን ” ስለዝበለ እቲ መራሕ ቦጦሎኒ ብጥይት ረሸኖ፡፡ ብርግጽ ከም ያታን ልምድን መርድዕ መዋቲ ምንጋር ክብርን ናይ ባዕሉ ስነ-ስርዓትን ዘለዎ ምዃኑ ትስሐትዎ ኣይመስለንን፡፡ ንሕና ኤርትራውያን ነዚ ስለ ዘይተዓደልና ግና፡ ብኸምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ንሞት ኣኮይ ብመስኮት መርበብ ሓብሬታ ትረዲኤ፡፡ እቲ ኣዝዩ ዘደንጹ ሕሉፍ ታሪኽ ድማ ኣቦ ክብሮም ማለት ኣቦይ ክፍሎም ይመስገን ካብቶም ቀዳሞት ተቓለስቲ ንናጽነትን ሓርነትን ኤርትራ ኮይኖም፡ በቲ ኣንጻር ስርዓት ደርጊ ዘካይድዎ ዝነበሩ ህዝባዊ ምልዓላትን ቆራጽነትን ኣብ ማእከል ዕዳጋ ኣብ ከተማ ዓዲ-ቐይሕ ብወተሃደራት ደርጊ እዮም ተረሺኖም፡፡ ስለዚ ክብሮም ቅድሚ ምርሻኑ ኣብ ዝነበራ ቁሩብ ደቃይቕ ዝተዛረቦ “ንስኻትኩም ህግደፋውያን’ውን ካብ ደርጊ ኣይትሕሹን” ዝበሎ፡ ካብቲ ወተሃደራት ደርጊ ኣብ ልዕሊ ኣቡኡ ዝፈጸምዎ ፍጻመ ተብጊሱ’ዩ፡፡ እቲ ፍልልይ እምበእር ኣቦይ ክፍሎም ብደርጋውያን /ናይ ግዳም ጸላእቲ/ ክብሮም ግን ብህግደፋውያን ዝተረሸኑ ምዃኖም ጥራይ እዩ፡፡
ዋላኳ እቲ ዘጋጠመ ፍጻሜን ኩነታትን ንሓደ ጥዑይ ኣእምሮ ዘለዎ ብፍላይ ካኣ ንህዝቢ የማሓድር ካብ ዝብል መንግስትን መሪሕነትን ዘይጽበዮ እንተኮንኩ፡ ደም ኤርትራዊ ሓወይ ክብሮም ክፍሎም ደም ከልቢ ኮይኑ ከምዘይተርፍን ነዚ ዝስካሕኽሕ ፍጻመ ኣብ ምትግባር ዝተሳተፉ ኩሎም፡ ኣብ መጻኢት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ተሓታትነቶም ኣብ ሕጋዊ መጋባዕያ ክረዐ ምዃኑን ግቡዕ ተመጣጣኒ ዝኮን ስጉምቲ ከም ዝውሰደሎምን ንሓንቲ ስከንድ’ውን ትኹን ክዝንግዑ ከም ዘይብሎም ከዘካኽር ይፈቱ፡፡ እዚ ብህዝቢ ምናሕ ተወሲዱ ዘሎ ተባዕ ስጉምትን ተወፋይነትን ኣብ ኩሉ ዓድታት ኤርትራ ተበራቲዑ ክቕጽልን ዓቢይ ህዝባዊ ማዕበል ፈጢሩ፡ ነዚ ብውጹእ ቐትሪ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብ ጎደናታትን ዓድታትን ብዘይገለ ኣስሓኮ /ስክፍታ/ ኣብ ምርሻን፣ ንብረቶም ኣብ ምርሳይን ኣብ ምግሳስን ተዋፊሩ ዘሎ ጃንዳ በላዒ ሂወት ዜጋታት ዝኮነ ህግደፍ ከም ዳይኖስር ንሓንሳብን ንሕዋሩን ካብ ምድረ-ገጽ ኣብ ምጥፋእ ክረባረብ እጽውዕ፡፡ ብፍላይ ድማ ቀንዲ ተጥቓዕቲ ናይቲ ሕጂ ኣጋጢሙ ዘሎ ረመጽ ዝኾና ኣብ ከባቢ ምናሕ ዝርክባ ዓድታት ኩለን ማለት ከም በዓል ተኾንዳዕ፣ቆሓይቶ፣ ዕምባ ጭላይ፣ ብሆሌ፣ ትገረን፣ ዝባን-መረሮ፣ መዓለውያ፣ ግራመተን፣ ዝባን-ዝግብ፣ ኩሉ ዓድታት ዓረትን ብሙሉዑ ኣብ ዓዲ-ቐይሕን ከባቢኣን ዝርከባ ዓድታት፡ በዚ ኣብ ምናሕን ኣብ ሓውና ክብሮምን ዘጋጠመ ጭካነ ከይተዳሃልኩም ምስቲ ተባዕ ህዝቢ ምናሕ ኣብ ጎኑ ኮይንኩም ቃልስኹምን መኽተኹምን ኣበርቲዕኹም ከምትቅጽልዎ ኣይጠራጠርን፡፡ ካብዚ ውጻኢ ካልእ ኣማራጺ የለን፡፡ ምኽኒያቱ ከምቲ ኣቦታትና ክምስሉ እንከለዉ ኣብ ዓጋም ዝተጸግዓት ቋልቋል ክትነብዕ ትነብር ዝበልዎ’ዩ፡፡
ጽንዓት ንህዝቢ ምናሕ!!
ጽንዓት ንህዝብታት ከባቢ ዓድታት ምናሕ!!
ጽንዓት ንህዝቢ ኤርትራ!!
ጽንዓት ንብሙሉኡ ቤተ-ሰብ ክብሮም ክፍሎም
ብፍልይ ድማ ነዲኡ ድሃብ ተኪኤ ነባሓጉኡ ሰርጌንቲ ተኪኤ ተላ!!
ሙሴ ዜና
20 ጥቕምቲ 2005
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2280


text:
Radio Erena: 19 December 2016
ብኣማኻሪ ንጉሳዊ ቤት ፍርዲን ኣቦ መንበር ቦርድ ምወላ ንልምዓትን ኣሕመድ ኣል ካትብ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ብምክያድ፣ ኣብቲ ምስ ግብጺ ዘሰሓሕብ ዘሎ ዲጋ ተሃድሶ ከምዝበጽሐ ማዕከናት ዜና ዓረብ ሓቢረን።
እቲ ልኡኽ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝን ሚኒስተር ጸዓት እታ ሃገር ኣቶ ወርቕነህ ገበየሁን ካልኦት ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ብምርኻብ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ክህሉ ብዛዕባ ዝኽእል ናይ ጸዓት ምትሕግጋዝ ከምዝዘተየ ኣብ ግብጺ እትሕተም ጋዜጣ ኣል ኣሕራም ሓቢራ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ 20 ሕዳር ኣብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ምብጻሕ ብምክያድ፣ ምስ ንጉስ ሳልማንን ካልኦት ሰብ ስልጣንን እታ ሃገር ኣብ ዝተራኸበሉ እዋን፣ ብዘይካ’ቲ ብጉዳይ የመን ምስ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ዝፈጠረሉ ሻቕሎት፣ ኣብ ጉዳይ’ቲ ምስ ግብጺ ተፈጢሩ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ምስሕሓብ’ውን ከምዝዘተየ ኣይርሳዕን።
ስዑዲ ዓረብ ብጉዳይ ሶርያ ምስ ግብጺ ድሕሪ ምስሕሓባ ናብታ ሃገር እትልእኮ ዝነበረት ነዳዳን ካልእ ሓገዝን ደው ኣቢላቶ’ያ።
ከም ተወሳኺ ስጉምቲ’ውን፣ ምስታ ብጉዳይ ናይል ምስ ግብጺ እትስሓሓብ ዘላ ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ተበግሶ ክትወስድ ከምእትኽእል’ዩ ክግለጽ ጸኒሑ።
ከም መርኣያ ናይ’ዚ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናብ ስዑዲ ዑደት ምክያዱን፣ ላዕላውይ ልኡኽ ንግስነት ስዑዲ ድማ ናብቲ ንግብጽን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕብ ዘሎ ዲጋ ተሃድሶ ምብጽሑን ሓያሎ ተንተንቲ ከም ኣብነት ይጠቕሱ።
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ’ውን ከም ግብረ መልሲ ናይቲ ቀዳማ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናብ ስዑዲ ዘካየዶ፣ ቀዳማይ ጸላኢ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝኾነ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ 28 ሕዳር ናብ ካይሮ ከምዝዓደሞ ኣይርሳዕን።
ሃገራት ዓረብ ብጉዳይ የመን፣ ኢራንን ሶርያንን ኣብ ከቢድ ወትሃደራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማስያውያን ወጥሪ ኣብ ዝርከባሉ እዋን፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከባ ሓገዝ ሃረር ዝብላን ንሓድሕደን ዘይቃደዋን ጎረባብቲ ሃገራት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ጅቡትን ብቀጥታ ክጸሉ ይርአ ምህላዉ’ዮም ተንተንቲ ዘረድኡ።
===============================


text:
እስራኤል ሎሚ`ውን ንቓዛ ብደብዳብ ነፈርቲ ምሕራሳ ቀጺላ`ላ። እስራኤል ኣብ ናይ ሎሚ ደብዳባ ሓማስ ዝጥቀመሉ ዝበለቶ ገለርያታት፡ ከምኡ ድማ ገዛውቲ ኣዘዝቲ ዕጡቓት ሓማስ ዒላማ ጌራ`ላ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተኒ ብሊንከን፡ ዕጡቓስ ሓማስን ካልኦት ሚልሻታትን ናብ እስራኤል ዝትኩስዎ ሮኬታት ብቕጽበት ደው ከብልዎ ኣለዎም ኢሉ። ኣተሓሒዙ እስራኤል ነብሳ ናይ ምክልኻል መሰል`ኳ እንተለዋ፡ ንሲቪላት ዘይምጉዳእ ሓላፍነት`ውን ኣለዋ።
ብሊንከን ኣተሓሒዙ፡ ኣመሪካ ነቲ ግጭት ንምዕራፍ ብድሕሪ መጋረጃ ብጻዕቒ`ያ ትሰርሕ ዘላ ብምባል ምስ መራሕቲ ግብጺ: ቐጠር: ፓኪስታን ስዑድያ ከምኡ`ውን ፈረንሳ ርክባት ትገብር ከምዘላ ኣፍሊጣ።
እዚ ናይ ሎሚ ርእይቶ ዝስማዕ ዘሎ፡ ትማሊ ሰንበት፡ ናይ እስራኤል ቀዳማይ ሚኒስትር በንጃሚን ነተንያሁ ነቲ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ ቀረባ ደው ከምዘየብሎ ድሕሪ ምሕባሩ`ዩ። ትማሊ ሰንበት ነፈርቲ ኩናት እስራኤል ኣብ ቓዛ ንሰለስተ ህንጻታት ኣዕኒየን ብውሕዱ 42 ሰባት ተቐቲሎም`ዮም።
ሓማስ ትማሊ ሰንበት ናብ እስራኤል ሮኬታት ይትኩስ ኔሩ-ሓደ ኣብ ሲናጎጉ ምዕላቡ ይግለጽ ኣሎ። ዛጊት በቲ ግጭት 58 ቆልዑትን 34 ደቀኣንስትዮን ዝርከብዎም 197 ፍልስጤማውያን ከምዝተቐተሉ ሚኒስትር ጥዕና ቓዛ ገሊጹ`ሎ። ካብ ወገን እስራኤል ድማ ሓደ ወዲ ሽዱሽተ ዓመት ዝርከቦም 10 ሰባት ሙሟቶም ይግለጽ።


text:
ስግኣት ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን፣ንሓያል ምትሕግጋዝ ኣካላት ኣገልግሎትን ሕግን ዝፅውዕ ምኻኑ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብ ቱርክ ገሊፀን።
ሂለርይ ክልንትን ኣብ ዘረበአን፣ቅድሚ 10 ዓመት ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ መጥቃዕቲ ዝፈፀመ ቀንዲ ኣካል ኣል-ቃይዳ ዳርጋ ይሳዓር‘ሎ፣እንተኾነ ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተጫጪሖም ስለዘለው እቲ ስግኣት ሎሚ‘ውን ኣሎ ኢለን።
”ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ማሊ፣ሶማልያን የመንን ቦታ ሒዞም‘ለው።ኣብ ናይጀርያን ዞባ ማግረብን ተደጋጋሚን መጥቃዕቲን ህውከትን ይፈጥሩ‘ለው።ኣብ‘ዚ ኣብ ቱርኪ‘ኳ፣PKK ንህይወት ኣሻሓት ንዝበልዐ ግብሪ ሸበራን ዓመፅን ቀፂሉ‘ሎ” ይብላ ንሰን።
ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተን ኣብ‘ቲ ዓለም-ለኻዊ ኮንፈረንስ ስግኣት ግብረ-ሸበራ ኣብ ዘስመዐዖ፣ኣድማሳዊ ዝምድና ኣብ ዘፈራት ሲቪላዊን ወትሃደራውን፣ ኣብ ሞንጎ ኣኽበርቲ ሕጊ፣ዲፕሎማሲ፣ምዕባለን ሰብኣዊ ሓገዛትን ክህሉ ይግባእ ኢለን።
ንሰን ወሲኸን“መርበብ ግብረ-ሸበራ ንምድምሳስ፣ስግር ስዕረት ዕጡቃት ግብረ-ሸበራ ኣብ ዓውዲ ኲናት ክንሪኢ ኣለና።ምንጪ ፋይናንስ፣ምልመላን ሓራ መርየቶምን ክንወፍር ይግባእ።ናብ መንእሰይ ንዘሕልፍዎ መልእኽቲ ክንስዕሮ ይግባእ” ኢለን።
ኣብ ሰሜናዊ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ዝተወለዐ ህዝባዊ ማዕበል፣ ንርእዮተ ዓለም ፅንፈኛታት ፅቡቅ ገይሩ ይስዕር ኣሎ ዝበላ ሂለርይ ክልንተን፣ኣብ‘ቲ ዞባ ዝራኣይ ለውጢ፣ኣንፃር ጉጅለታት ፈጠራ ራዕዲ ንምውፋር ጥጡሕ ባይታ ይፈጥር‘ሎ ኢለን።
ስግኣት ፈጠራ ራዕዲ ንምግታእ ሓያል ምትሕግጋዝ ከምዝጠልብ ሂለርይ ክልንተን ገሊፀን
ስግኣት ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን፣ንሓያል ምትሕግጋዝ ኣካላት ኣገልግሎትን ሕግን ዝፅውዕ ምኻኑ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብ ቱርክ ገሊፀን።


text:
ኣብ‘ቲ ኣውስትራልያ ተተኣናግዶ ዘላ ኮንፈረንስ ኤይድስ ይሳተፉ ዘለው ወከልቲ ኣብ ሓደ ነጥቢ ይሰማምዑ።እቲ ቀታላይ ቫይረስ ክጠፍእ ኣለዎ ኣብ ዝብል።
እንተኾነ ኣብ ሜልበርን ኣውስትራልያ ተራኺቦም ዘለው፣ ሊቃውንቲን ተሓለቅቲ ግዳያት‘ቲ ቫይረስን፣ነቲ ዝተፈላለየ መኣዝን ጥቅዓት ዝፍንው ለበዳ ንምቅባፅ ሓጋዚ ዝብልዎ ዝተፈላለየ ዝኣንፈቱ ስትራተጂ ሒዞም ኣለው።
ካብ ሱዳን ናብ ሜልበርን ኣኼባ ኤይድስ ዝገየሸት ናህዋት ኣልሃዲ፣ ንማሕበር ውጥን ስድራ-ቤት ሱዳን ዝወከለት‘ያ፣ካብ‘ቲ ኮንፈረንስ እንታይ ከምትፅበ ትዛረብ።ንሳ ወሲኻ ”ሓደስቲ ሰባት ቫይረስ ኤይድስ ንከይሕዞም‘ዩ ተስፋይ።ኩሎም ሊቃውንቲን ሳይንሳዊ ፅሑፋትን፣ኩሎም መብርሂታትን ናብ ሓደ ተጠሚሮም እቲ ለበዳ ኣብ ምቅባፅ ክንጥቀመሎም‘ዩ ትምኒተይ” በለት።
ኣብ‘ቲ ሜልበርን ኣውስትራልያ ተተኣናግዶ ዘላ ዓለም-ለኸ ኮንፈረንስ ኤይድስ ኣስታት 12,000 ተወከልቲ ይሳተፉሉ‘ለው።


text:
ኣብ ሕቶ ሃገርን ሃገራውነትን ዝጽበየና ብደሆታት
ኣብ ሕቶ ሃገርን ሃገራውነትን ዝጽበየና ብደሆታት
ኣብዚ እዋንዚ ሕቶ ሃገርን ሃገራውነትን ኣብ ውሽጢ ኤርትራውያን ኣካታዒን ኣሰካፊን ሕቶ ኮይኑ ይረአ ከምዘሎ ዝከሓድ ሓቂ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ተዋፊሩ ዘሎ ዘየቋርጽ መሰልከዪ መደባት ምግንዛብ እኩል መረጋገጺ ኢዩ።
ደለይቲ ፍትሒ ዜጋታት (ተቃወምቲ) ኮኑ፣ ደገፍቲ መንግስቲ፣ካብ ዝተፈላለየ መኣዝናዊ ኣጠማምታ ተበጊሶም ስግኣቶም ከቃልሑን ስክፍታኦም ከስምዑን ዝውቱር ኮይኑ ኣሎ፡፡ እቶም ደገፍቲ መንግስቲ፣ ሃገርን ሃገራውነትን ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ዘሎ ብምክንያት ደለይቲ ፍትሒን(ተቃወምቲ መንግስቲ) ብወያኔን ኢዩ ብማለት ንነብሶም ነጻ ከውጽኡን ዝያዳ ፈተውቲ ሃገርን ሃገራውያንን ኮይኖም ክረኣዩን ይጽዕሩ። ደለይቲ ፍትሒ ብወገኖም ድማ ሓደጋ ናይ ሃገርን ሃገራውነትን እቲ ብኢሳያስ ዝምራሕ ጸቢብ ጉጅለን ደገፍቱን ምኳኖም የረጋግጹ። ውጽኢቱ ድማ ኣብ ክልተ ጫፋት ኮንካ ኣብ ምጥምማትን ሃገርን ሃገራውነትን ክትውንን ኣብ ምውንጅጃልን ናእሽቱ ሕቶታት ኣልዒልካ ዕንክሊል ኣብ ምባልን ንቕጽል ኣሎና። ኣብ ሃገርን ሃገራውነትን ዘለና ኣረዳዳኣ ምስ ምቅዋምን ምድጋፍን መንግስቲ ክተኣሳሰር ኣይግበኦን። ብዝተሓተ ደረጃ ኣብዚ ሕቶዚ ናይ ሓባር ኣጠማምታ ክህሉ መባእታዊ ምልክት ክኸውን ነይርዎ። እታ ናይ ሎሚ ኤርትራ ከመይ ተሃኒጻን ማዕቢላን ሎሚ’ኸ ከመይ ኣላ ኣብ ዝብል ርድኢት ናይ ሓባር ኣረኣእያ ክህልወና ኣገዳሲ ኢዩ።
ኣፈጣጥራን ኣመዓባብላን ሃገር ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ፣ ከምቲ ኩልና ንፈልጦ፣ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ጥልያን ካብ 1890 ክሳብ 1908 ኣብ ዝተካየደ መስርሕ ናይ ጂኦግራፋዊ ግደባን፣ ሕልኽልኽ ብዝበለ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝጸንሐ ውሽጣዊ ዳይናሚክስ (ሃይማኖታዊ፣ዓሌታዊን ማሕበራውን ቀጸላታት) ዘተኮረ መግዛእታዊ ፖሊሲታት(ስጉምትታት) ዝተቀርጸት ሃገር ኢያ። ኣፈጣጥራን ኣመዓባብላን ሃገረ ኤርትራ ኣብ ነንሕድሕዶም ብዝወራረሱን ዝመላልኡን ክልተ መስርሓት ከፊልካ ክርአ ይከኣል ።
1. ምቕራጽ ሃገር – Nation-Building – እዚ መስርሕ’ዚ እቲ ካብ 1890 ክሳብ 1908 ዝተፈጸመ፣ ነቲ ተፈላልዩ ዝጸንሐ ኣሃዱታት (ህላዌታት) ሕብረተሰብ ናብ ሓደ ውሁድ መሬታዊ (ጂኦግራፋዊ) ህላዌ ንምምጻእ ዝተካየደ ጻዕሪ ዝምልከት ይኸውን፡ ምስ ገዛእቲ ሓይልታት እንግሊዝ፣ግብጽን ፈረንሳን ድሒሩ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ብዝተፈረመ ውዑላት መሰረት ጂኦግራፋዊ ዶባት ኤርትራ ክሕንጸጽ ተካኢሉ።ጎድኒ ንጎድኒ ድማ እቲ ኣብ ሓደ ጂኦግራፍያዊ ክልል ዝርከብ ህዝቢ ኣብ ነንሕድሕዱ ዝህልዎ ምትእስሳር ንምድልዳልን ናይ ሓባር ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ (ፖለቲካል ኮሚኒቲ) ምህናጽን ይቅጽል፡፡ ምቕራጽ ሃገር ኣብ መንጎ ህዝብን ኣብ ሞንጎ’ቲ ጂኦግራፋዊ ክልልን ዘሎ ዝምድና ዝገልጽ መስርሕ ኢዩ፡ ሓደ ጂኦግራፋዊ ክልል ድሕሪ ምቕራጽ ” ነቲ ዝተፈላለየ ሃይማኖት፣ዓሌት፣ ቋንቋን ባህልን ወዘተ ዘለዎ ህዝቢ ምቅርራብን ናይ ሓባር ረብሓ ከምዘለዎ ናብ ምእማንን ደረጃ ክዓቢ ይጅምር፡ ከም ምፍጣር ሃገራዊ ባንዴራ ፣ሃገራዊ መዝሙር፣ሃገራዊ በዓላት፣ሃገራዊ ቋንቋ …ወዘተ ብዘኣመሰሉ ምልክታት ተሰንዩ ድማ ይምዕብል። ኣብ ውሽጢ’ቲ ህዝቢ ናይ ሓባር ስምዒት ክሰፍን ይጅምር’ሞ፡ ናይ ሃገራውነት መባእታዊ ኣንፈት ክቕልቀልን ክዓብን ይረአ።
2. ምህናጽ መንግስታዊ ወይ ምምሕዳራዊ ትካላት ( State Construction) – እዚ መስርሕ’ዚ መቐጸልታን መመላእታን ናይቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ምቅራጽ ሃገር ኮይኑ እቲ ኣብ ሓደ ውሁድ ጂኦግራፋዊ ቅርጺ ዝተጠምረ ህዝቢ ዘድልዮ መሰረታዊ ጠለባት ንምምላእን ኣብ ሂወቱ ምምሕያሽ ንምምጻእን ዝግበር ጻዕሪ ዝምልከት ኢዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ከተማታት ምምስራትን ምስኡ ዝከይድ ምምሕዳራዊ ትካላት ምህናጽን፣ናይ መጓዓዝያ ትሕተ ቅርጺን ናይ መራኸቢ መስመራት ምዝርጋሕን፣ ናይ ጸዓት ኣገልግሎት ምምንጫውን ዝኣመሰሉ ስጉምትታት የጠቓልል። እዚ መስርሕ’ዚ ኣብቲ ዝተፈላለየ ኣካላት ሕብረተ ሰብ ምቅርራብን ውህደትን ብምፍጣር ዝምድና ኣብ ምድልዳልን ሃገርን ሃገራውነትን ኣብ ምህናጽ ዘበርከቶ እጃም ብርቱዕ ምንባሩ ዝከሓድ ኣይኮነን። መግዛእቲ ጥልያን በዚ መስራሓት’ዚ ሰጊሩ ሃገር ኢርትራ ከምዝፈጠረን ስምዒት ሃገራውነት ከም ዝሃነጸን ክስሓት ዘይከኣል ታሪካዊ ሓቂ ምውሳዱ ይከኣል። እዚ ክበሃል ከሎ ግን ነዚ መስርሕ’ዚ ከካይድ ዝደረኾ ምክንያታት መግዛእታዊ በትሩ ንምዝርጋሕን፣ቁጠባዊን ስትራተጂካዊን ረብሓታቱ ንምድልዳልን ምኳኑ ርዱእ ክኸውን ይግባእ፡
ይኹን እምበር መግዛእቲ ጥልያን ምምሕዳሩ ንምስፋሕን ንምድልዳልን ዝተከተሎ ፖሊሲ ካብቲ “ፈላሊኻ ግዛእ” ዝብል ሓፈሻዊ መትከል መግዛእቲ ኤውሮጳውያን ዝተፈልየ ኣይነበረን ።
ስትራትጂ መግዛእቲ ጥልያን ነቲ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝጸንሐ ናይ ሃይማኖት፣ ዓሌት፣ ቋንቋን፣ሕግታትን ብዙሕነት ብምምዝማዝ፣ መንጎኛ(ማእከላይ ወገን) መሲልካ ብምቕራብ እቲ ውሽጣዊ ናይ ሕድሕድ ዝምድናታት (ፍልልያት) ብዙሕ ከይቀየረ፣ ንኩሉ ብምፍታው (ብምሕቋፍ) ደገፍ ረኺቡ ዕብለልኡ ንምርግጋጽ ዝዓለመ ከምዝነበረ ምግንዛብ ኣድላዪ ኢዩ። ኣብዚ ረቛሒታት’ዚ ዝተምርኮሰ ብግዜን ብኩነታትን ዝቀያየር ተዓጻጻፊ ፖሊሲ ብምክታል ነቲ ሕድሕዳዊ ዝምድናታት ከይለወጠ መግዛእታዊ ስርዓቱ ከደልድል ክኢሉ ኢዩ።
መግዛእቲ ጥልያን ናይ መቓቒልካ ምግዛእ ፖሊሲኡ ንምዕዋት ዝተጠቕሞ ሜላታት ብዙሕን ረቂቕን እኳ እንተነበረ፣ ካብቲ ብዙሕ ገለ ንምጥቃስ ግን ፣ ሕግታት እንዳባ ፣ ስርዓት ዋንነት መሬትን፣ መበቆል ትውልድን ናይ ዝተፈላለየ ክፋላት ሕብረተስብ ኤርትራ ደቂቕ መጽናዕቲ ምክያድ ይርከብዎም። ታሪኽ ሂወትን ዝምድናታት ሰበስልጣንን መኳንንቲን ከበሳታት ኤርትራ ዝምልከት ብዙሕ ሓቅታት ብምእካብ ውጥኑ ንምትርጓም ሰፊሕ ኣፍልጦ ከዋህልል ክኢሉ ኢዩ። እተን ቀንዲ ኣተኩሮ ዝገበረለን ሰለስተ ኣገደስቲ ሕቶታት ግን፣
1.ሃይማኖት 2.ዓሌት 3.ቋንቋ ኢየን ።
1. ሃይማኖት- ኣብ ሕብረተስብ ኤርትራ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ከም ሓደ ፖለቲካዊ መንነት ዝርአ ረቛሒ ኮይኑ ጸኒሑ ኢዩ፡ ይኩን እምበር ካብዚ ክልተ ሃይማኖታት’ዚ ዝለዓለ ቦታ ሒዙ ዝጸንሐ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ሃይማኖት ብምንባሩ ማዕርነት ናይዚ ክልተ ሃይማኖታት ብሕጊ ከምዝረጋግጽ ምግባር ግድነት ነበረ፡፣ኣብ ውሽጢ ኣመንቲ ምስልምና (መታሕት) ዝነበሩ ዓሌታት ዝጸንሐ ማሕበራዊ ፍልልያት ምትዕርራይ’ውን ነቲ ዝሓስቦ ስትራተጂ ኣገዳሲ ረቛሒ ስለዝነበረ ክፈትሖ ወሰነ። ነዘን ክልተ ሃይማኖታት ከም መሳርሒ ማሕበራዊ ውህደትን ምንጪ ሕጋዊ ፖለቲካዊ ስልጣንን ክጥቀመለን ጥጡሕ ባይታ ፈጠረ። ኣብ ከበሳ ቤትክርስትያን ተዋህዶ ሃይማኖት፣ኣብ መታሕት ድማ ሃይማኖት ምስልምና ዓብለልቲ ኮይነን ክቅጽላ ከውሕስ ከኣለ፡ ኣብዚ ክርሳዕ ዘይግበኦ እቶም ሚስዮናውያን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን’ውን ከይተረፉ ዕድል ናይ ምስፍሕፋሕ ክርኽቡ ኣይከኣሉን። ኣብቲ ቤትክርስትያን ተዋህዶን ሃይማኖት ምስልምናን ዘይኣተውኦ ቦታታትን ኣብ ሚስዮናዊ ቤት ትምህርታትን ጥራይ ክንቀሳቐሱ ተሓጺሮም ተረፉ። ካብዚ ተፈላጥነትን ነጻነትን’ዚ ዝብገስ ኣብ ከተማታት ኤርትራ ናይ ኣመንቲ ምስልምና ማሕበረ ኮማት ክቖማን መባእታዊ ናይ ንኡስ ብርጅዋ ምቅልቃል ከም ዝተራእየ ይግምገም – ወልደልኡል ቀላቲ )(Colonialism and the Construction of National Identities; The case of Eritrea ገጽ 263.) 2. ዓሌት – ቅድሚ መግዛእቲ ጥልያን ሕብረተሰብ ኤርትራ ብብዙሓት ርእሰን ዝከኣላን ኣብ ነንሕድሕደን ኣብ ኩናት ዝኣትዋን ዓሌታት ዝቆመ ምንባሩ ብሩህ ኢዩ። ዓሌትነት ከም ኣገዳሲ ረቛሒ ናይ መንነት ይውሰድ ከምዝነበረውን ካልእ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ። እዚ ኣተሃላልዋ’ዚ ምስ ባህርያዊ ናይ መሬት ኣቀማምጣን ምስ ኣገባብ ማእቶትን ዝተኣሳሰር ብምንባሩ ካብዚ ኩነታት’ዚ ዝብገስ ሕድሕዳዊ ምጽባእን ምውጋእን ቀጻሊ ነበረ። ኣብ መንጎ ሰዓርን ተሳዓርን ዘይማዕርነታዊ ዝምድናታት ክፍጠር ናይ ግድን ብምንባሩ ሰላማዊ ሃዋሁ ክፍጠርን እቲ ዝጸንሐ ዘይምዕሩይ ዝምድናታት ምምሕያሽ ክግበረርሉ ነቲ ክሃንጾ ዝደሊ ዝነበረ ስርዓተ ቁጠባ ኣገዳሲ ነበረ። ነቶም ኣብቲ እዋንቲ ዝተሓተ ደረጃ ሒዞም ዝርከቡ ዝነበሩ ክፋል ሕብረተሰብ ከም ቢለን፣ኩናማ፣ዓፋርን ሳሆን፣መሬትን ማይን ንምብሓት ብወገን ኢትዮጵያን ብወገን ግብጺን(ሱዳን) ዝመጽኦም ዝነበረ ጎነጻዊ ዘመተ ብምክልኻልን ምስ ጎረባብቲ ማሕበረሰባት ዝጸንሐ ናይ ሃይማኖትን ባህልን ፍልልይ ዝፈጠሮ ግርጭታት ናይ መኳንንትን ተገዛእትን ዝምድናን፣ ናይ ሃይማኖታት ምምዕርራይን ካልኦት ለውጥታት ብምትእትታው እቲ “ሰላም ግዝኣት” “Pax Colonica” ኢሉ ዝጸውዖ መድርኽ ተዛዘመ። ድሕሪ ውሱን እዋን ድማ ምስቶም “ሓለቓታት” ብዝተፈጠሮ ተዓጻጻፊ ምሕዝነትን ምድግጋፍን ከም መሳርሒ ክጥቀመሎም ጸገም ኣየጋጠመን፡ ካብኡ ሰጊሩ ንመግዛእታዊ ምምሕዳር ወጻኢ ንምሽፋን ብዝብል ጉልባብ ቀረጽ ምእካብን ውህደት ኣብ ምፍጣርን ዓቢ ተራ ክጻወቱ ተራእዮም። ዋሕስ ስኒት ኣብ ሞንጎ ዓሌታት ብምጉልባብ ምሉእ ምቁጽጻርን ዕብለላን ከርጋግጽ ክኢሉ።
3. ቋንቋ – ኣብ መንነትን ኣብ ዝምድናታት ሕብረተስብን ቋንቋ ዘለዎ ተራ ኣነኣኢስካ ዝርአ ኣይኮነን፡ መግዛእቲ ጥልያን ቋንቋ ምስ ስርዓተ ትምህርቲ ኣተኣሳሲሩ ዓቢ መሳርሒ ክጥቀመሉ ጊዜ ኣይወሰደሉን።
ኣብ 3 ሰለስተ ዝተፈላለዩ እዋናት ከከም ኣድላይነቱ እንዳለዋወጠ ክትርጉሞ ይረአ፡ 1888-1911 – ኣብዚ ዓመታት’ዚ ቋንቋ ጥልያን ናይ መምሃሪ ቋንቋ ኮይኑ ክዝውተር ዝተደፍኣሉ እዋን ኢዩ፡ እቲ መደብ ድማ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ሰፈርቲ ኢጣልያውያን ንምግዓዝ ተሓሲቡ ዝነበረ ውጥን ዝተኣሳሰር ኢዩ። ምስ ቋንቋ ጥልያን ቋንቋ ዓረብን ኣምሓርኛን (Lingua Franca) ኣብ መደብ ስርዓተ ትምህርቲ ኣተዉ፡ ፍልጠት ቋንቋ ጥልያን ኣብ መንጎ ገዛእን ተገዛእን ዘሎ ዝምድና ንምምሕያሽ፣ውህደት ንምፍጣርርን ልዕልነት ባህሊ ገዛኢ ንምንጽብራቕን ዝተወጠነ ክኸውን ከሎ ፣ ቋንቋ ዓረብን ኣምሓርኛን ግን ናብ ግዙኣት፣ነበርቲ ኢጣልያውያንን ዓሳኽርን ዘተኮረ ኮይኑ ኣብ ንግዲ ክጠቅም ስለዝተኣምነሉ ኢዩ፡ ቋንቋታት ኤርትራ ግን ከም ዲያለክት ተወሲደን ኣብ ግምት ከይኣተዋ ዝተረፋሉ ዓመታት ኢዩ።
1911-1921 – እዚ ዓመታት’ዚ ስርዓት ጥልያን ካብ ሊበራላዊ ናብ ፋሺስትነት ዝተሰጋገረሉ ጊዜ ነበረ፡ ምስፋር ኢጣልያውያን ኣብ ኤርትራ ውዱቕ መደብ ተወስደ። ንኤርትራውያን ጸቢብ ዕድል ናይ ትምህርቲ ምክፋት ይርአ፡ ናይ ሙያ ቤት ትምህርትታት(Scuola di Arti e Mestieri)ይጅመር፡ ተክኒካዊን ወተሃደራውን ስልጠና ንደቂ መኳንንትን ደቂ ዓሳኽርን ዝፈቅድ ኮይኑ ኣብ ሲቪላዊ ኣገልግሎትን ብሕታዊ ትካላትን ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ንምስልጣን ፣ ኣብ ከረን ብዓረብ ዝካየድ ቤትምህርቲ ንኣመንቲ ምስልምና(1911) ኣብ ሰገነይቲ ንኣመንቲ ካቶሊክን ሓናፍጽን (1914) ዓዲ ወግሪ ንኣመንቲ ተዋህዶ(1914) ዘገልግሉ ቤት ትምህርትታት ይክፈቱ። ቀስ ብቀስ ድማ ቋንቋ ትግሪኛ ኣብ መደብ ስርዓተ ትምህርቲ ክተኣታቶ ይጅመር።
1921-1941 – ቤት ትምህርታት ክበዝሑን ክስፍሑን ይጅምሩ፣ ስርዓተ ትምህርቲ ከም መሳርሒ ፋሺስታዊ ሞደል ናይ ፍጹም ሕብረተሰብ (ቶታል ሶሳይቲ) ስለዝተወስደ፡ ብኤርትራውያን ዝካየድ ብሕታዊን ሃይማኖታዊን ቤትምህርትታት ይፍቀድ፡ ቁጠባዊ ደገፍ’ውን ይግበረሉ ።
ካብዚ ዝርዝር’ዚ ብምብጋስ መግዛእቲ ጥልያን ኣብ ምቅራጽን ምህናጽን ኤርትራ ዝተከተሎ ፖሊሲ ብደቂቕ ንምግንዛብ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ዝተካየደ መስርሕ ኣብ ሂወት ናይቲ ዝተፈላለየ ናይ ሕብረተሰብ ክፋላት ዘምጸኦ ለውጥታት ክሳብ ክንደይ ዓሚቕ ምንባሩ ንምርዳእ ሓጋዚ ኢዩ።ብብዙነት ሃይማኖት፣ዓሌት፣ቋንቋን ባህል ወዘተ ዝተጠምረት ሃገር ኣረኪቡ መግዛእታዊ ዕድሜኡ ከምዘኽተመ ምግንዛብ ኣድላዪ ኮይኑ ይርከብ። ብዛዕባ ሃገርን ሃገራውነትን ኤርትራ ኣብ ንዛረበሉ እዋን መበገሲና እዚ ታሪኻዊ ሓቂዚ ክኸውን ይግባእ። ብሓደ ወገን ሓንቲ ስጥምቲ ጂኦግራፍያዊት ኣካል ክገድፍ ከሎ፣ በቲ ካልእ ወገን ድማ ብዙሕ ፍልልያት ዝሓቖፈት ምኳና ክሳብ ሎሚ ኣሰሩ ዘየጥፈአ ምልክታት ምውራስና ብሩህ ኢዩ፣
እቲ ድሕሪ መግዛእቲ ጥልያን ዝሰዓበ ወታሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ብዘይካቲ ኣብ ቁጠባዊ ሂወት ኤርትራ ዝፈጸሞ ኣዕናዊ ተግባራትን፣ ኤርትራ ንምምቃል ዘካየዶ ፈተነታትን፣ ኣብቲ ብመግዛእቲ ጥልያን ዝተሃንጸ ስርዓት ዘስዓቦ ዓቢ ለውጢ ከምዘይነበረ ክግምገም ይከኣል።
መግዛእቲኢትዮጵያ ንኤርትራ ከም ሃገር መጠን ክድምስሳ ፈቲኑ፣ እቲ ዘጋጠመ ናይ ብዙሕ ዓመታት ዕንወትን ህልቀትን ንጎድኒ ገዲፍካ፣ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ከምዝኣቱ ኣገዲድዎስ፣ብዙሕ ክሳራ ከፊሉ ሃገሩ ከፍልጥን ሃገራውነቱ ዝይዳ ከድልድልን በቒዑ ኢዩ። ድሕሪ 30 ዓመት ብረታዊ ቃልሲ ዝተረክበ ነጻነት፣ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ዘስጠመን እቲ ንነዊሕ ዓመታት ዝፍተን ዝነበረ ዝተፈላለየ ናይ ምምቕቓል ሜላታት ዘፍሸለ ምንባሩ ብሩህ ክኸውን ይግባእ።ሃገራውነት ኣብ ልዑል ጥርዚ ዝበጽሓሉ መድርኽ ምንባሩ ክዝንጋዕ የብሉን።
ኤርትራ ኣብ ጊዜ ነጻነት ሎሚን –
ነጻነትመሬት ኤርትራ ልዑላውነታን ህዝባዊ ሓድነታን ዘምለሰን ምስ ኩሉ ሃገራዊ ምልክታት ንዓለም ዘፍለጠን መድርኽ ኢዩ።እዚ ክውንነት’ዚ ብዝኮነ ይኹን ኣጠማምታ ክቅየር ዘይክእል ታሪኻዊ ሓቂ ኢዩ።
ድሕሪ ነጻነት ክስዕብ ዝግበኦ ዝነበረ ነቲ ብኩናት ዝዓነወ ትሕተ ቅርጽን መራኸቢ መስመራትን ምጽጋን ምህናጽን፣እቲ ንነዊሕ ዓመታት ዝተሳቐየ ህዝቢ ራህዋ ክረክብን ቀሲኑ ክነብርን ፣ቁጠባዊ ዕብየት ክርከብ ምጽዓር፣ ፍትሓዊ ኣገልግሎት ዘውሕሱ ትካላት ምህናጽ፣ ኣብ ኩሉ ሂወት ናይ ሃገሩ ተሳታፊ ንክኸውን ባይታ ምንጻፍ፣ብሕጊ ዝምእዘዝ ዲሞክራስያዊ ፖለቲካዊ ስርዓተ ምምሕዳር ምምስራት. . . ወዘተ ኢዩ። እቲ ኣብቲ እዋን ዝተመስረተ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ቀዳማይ ዓመታት ናይ ነጻነት ዘጽደቖ ፖሊሲ፣ምህናጽ ሃገር ዘሐይልን ዘተባብዕን መንነትን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ ዘደልድልን ስጉምታት ዝመስልኳ እንተነበረ ስድሪ ከይሰጎመ ክቑጸ ተራእዩ። እቲ ዝኸፍአ ድማ ኣብ ዘየድሊ ኩናትን ድሕሪኡ ዝሰዓበ “ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም” ሃውሁን ኣብ ሃገርን ሃገራውነትን ዝፈጠሮ ሃስያ ብቀሊል ዝግመት ኣይኮነን።
እዋናዊ ብደሆታትና እንታይ ይመስል?
ኣብዚ እዋንዚ ንሃገርን ሃገራውነትን ዝምልከት ገለ ብፍላጥ ገለ ድማ ብዘይፍላጥ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ምድንጋር ዝፈጥር ዝተፈላለየ ዘመተታት ብጻዕቂ ይዋፈር ኣሎ። ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር ኮነ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘይመልክዑ እንዳ ሃብካ፣እቲ ንኡስ ዕድመ ዘለዎ ትውልዲ ብታሪኹ ከምዝደናገርን ኣብ ካልእ ትሕተ ሃገራውነታዊ ስምዒታት ከዘንብልን ዝካየድ ጻዕሪ ምህላዉ ግሁድ እንዳኮነ ይከይድ ኣሎ። ገለውን ናይ ታሪኽ ጉዕዞ ኣብ ዝመረጽዎ መድርኽ ጠጠው ኣቢሎም፣ ናይ ትግራይ ትግርኚን ናይ ኣግኣዝያውያንን ዘመን ንምዕባብንን ንምጽጋንን ዝደልዩ፣ናይ ታሪኽ ጉዕዞ ዝገደፎም ጉጅለታትውን ርእሶም ኣቅኒዕም ክዛረቡ ዝክእልሉ ባይታ ተፈጢርሎም ከይሓፈሩ ዘመተ ከካይዱን ናይ ምድንጋር ፈተነ ከዋፍሩን ይረኣዩኣ ኣለው። ልዕሊ ሚእቲ ዓመታት ናይ ሓባር ሂወት ዝመርሐ ህዝቢ ኤርትራ ብብሄርን ብሃይማኖትን ብኣውራጃን ንምጉዝዛይ ዝጽዕሩ ወገናት’ውን ምህላዎም ሶሻል ሜድያ ዝምስክሮ ዘሎ ታሪኽ ኢዩ። እዚ ኣብ ክትዕ ወሪዱ ዘናቑት ዘሎ ሕቶታት ብትሕዝቶኡ ውዱቕ ፣ብታሪኽን ብስነፍልጠትን ዘይቅቡል’ኳ እንተኮነ ፣ኣብኡ ክትመላለስ ብዓይኒ ናይቲ ዝሰርቆ ዘሎ ጊዜን ሓንጎልን ክርአ ከሎ ቀሊል ክሳራ ከምዘየክፍል ምግማት ኣጸጋሚ ኣይኮነን። ግዜኻን ሓንጎልካን ኣብ ካሊእ ኣገደስቲ ጉዳያት ሃገር ካብ ምክታዕ ጨውዩን ኣቃልቦ ሰሊቡን ኣብ ዕንክሊል ንክንበር ዝጻወቶ ተራ ቀሊል ከምዘይኮነ ምግንዛብ የድሊ። እዚ ዘመተታት’ዚ ብኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ክኸውን ከሎ፣ ኤርትራውያን ብዘይኮኑ ዝካየድ ጸረ-ኤርትራን ኤርትራውነትን (ሃገርን ሃገራውነትን) እውን እንዳላዓለ ይከይድ ኣሎ። ኣብ ገለ ወገናት ደለይቲ ፍትሒ ዝርአ ላንጋልንጋ መርገጺ’ውን ኣብ ሕቶ ሃገራውነት ምጥርጣር ዝፍጥር ኮይኑ ይርከብ።ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝክእል እቲ ኣብ ባንዴራ ኤርትራ ዝካየድ ቁርቁስ ኢዩ፡ ነጻነት ሃገር ኣሚንካ ነቲ ሓደ ከም ሃገራዊ ምልክት ዝዝውተር ባንዴራ ዘይምቕባል ኣብ ውሽጢ ደለይቲ ፍትሒ ዝፈጥሮ ምድንጋር ቀሊል ኣይኮነን። እቲ ካብ ኤርትራውያን ወጻኢ ኣንጻር ሃገርን ሃገራውነትን ኤርትራ ዘመተ ዘካይድ ዘሎ ጉጅለታት ኣብ ክልተ መቒልካ ክርአ ዝከኣል ኢዩ።
ሓደ ጉጅለ እቲ ደቂሱ ዝጸንሐ ብመደረታት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ተበራቢሩ ብዓውታ ዝነብሕ ዘሎ ትርፍራፍ መንግስቲ ሃይለስላሴን ደርግን ናይ ትምክሕተኛታት ጉጅለ ክኸውን ከሎ፣እቲ ካልእ ጉጅለ ግን ብሰላሕታን ብቀጻልነትን ታሪኽ ኤርትራ ኣህሲስካን ህዝባ ኣዳኺምካን ንጎበጣ ዝምችእ ባይታ ኣብ ምፍጣር ዝሰርሕ ጉጅለ ኢዩ።
ከምቲ ኩልና ንፈልጦ ኣብ መንጎ ዶክተር ኣብይን ፕረዚደንት ኢሳያስን ዝተገብረ ርክብን ዝተፈረመ ናይ “ሰላም ውዑልን” ነዚ ጉጅለታትዚ ዘበርከቶ ሞራልን ተስፋን ልዑል ምኳኑ ክርዳእ ይግባእ፡፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ዝተፈላለየ ወግዓዊ ምብጽሓት ዝሃቦ መደረን፣ ካብዚ መደረታት’ዚ ተበጊሱ ዶክተር ኣብይ ብተደጋጋሚ ዝህቦ ዝነበረን ዘሎን መግለጺታትን ኣብ ኤርትራውያን ዓቢ ስክፍታን ስግኣትን ክፈጥር ከሎ ኣብ ገለ ኢትዮጵያውያን ድማ ብኣንጻሩ እቲ ዝጸንሖም ሕልሚ ወደባትናን ባሕርናን ዝተጋህደ ኮይኑ ስለዝተስመዖም ኣብ ታሪክ ተመሊሶም ዘርባዕባዕ ክብሉ ጀሚሮምን ይቕጽሉን ኣለዉ። ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ናይ መጀመርታ ርክብ ክልቲኦም መራሕቲ፣ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ዶክተር ኣብይን፣ ብስም ኤርትራ ወኪሉ ክሰርሕ ሓላፍነት ከምዝተዋህቦ ብወግዒ ክዛረብ ተሰሚዑ፡፡ ቀጺሉ ድማ ኢሳያስ ኣፈወርቂ “ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ክልተ ህዝብታት ኢዮም ኢሉ ዝዛረብ ሰብ ተረድኦ ዝጎደሎ ኢዩ” ክብል ተሰሚዑ።ድሕሪ እዚ ኩሉ ብህዝቢ ኤርትራ ዝተከፍለ መስዋእትን ከቢድ ዋጋን ደምሲሱ “ኣይከሰርናን” ክብል ኣረጋጊጹ። መሪሕነት ናይቲ መስርሕ ንዶክተር ኣብይ ከረክቦውን ተራእዩ፡፡ንዓሰርታት ዓመታት ልዑላውነት ሃገርና ንምርግጋጽን ዶብና ክሕንጸጽን ከምዘይተቃለስናን ከምዘይተዋርድናን፣ ምሕንጻጽ ዶብ ቅድሚ ምርግጋእ ውሽጣዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ከምዘይስራዕውን ብወግዒ ተገሊጹ። እዚ ሓቅታት’ዚ ዝፈጠሮ ክፍተት፣ ነቶም ነጻነት ኤርትራ ዘይወሓጠሎም ትርፍራፍ መንግስቲ ሃይለስላሴን ደርግን ናይ ታሪኽ ጉዕዞ ንድሕሪት ንምምላስ ዘርባዕባዕ ክብሉን ንወደባት ኤርትራ ዘለዎም ናፍቖትን ህርፋንን ምስማዕ ዝውቱር ኮይኑ ኣሎ።
ኣብዚ እዋንዚ ዝዓበየ ሓደጋ ኮይኑ ዘሎ ግን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም መራሒ ሃገር መጠን ብቀጻሊ ዘስመዖ ዘሎ መደረታትን ዘካይዶ ዘሎ ምንቅስቓሳትን ኢዩ። እዚ ተግባር’ዚ ካብ ሃገራዊ ክድዓት ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ክወሃቦ ኣይከኣልን። ኣብ ሃገርን ሃገራውነትን ምድኻም ዘለዎ ሳዕበንን ምድንጋርን ኣነኣኢስካ ዝረአ ኣይኮነን። ብታሪኽ ዘሕትት ዓቢ ገበን ኢዩ። ኣብዚ ኩነታትዚ ክህልወና ዝግበኦ ተረድኦ ብዕምቆቱን ብስፍሓቱን ሓባራዊ መኣዝን ዘይሓዘ ምኳኑ ኢዩ። ሃገርን ሃገራውነትን ክነጻጸሉ ዘይክእሉ ኣብ ሓደ ውሱን ምዕባሌ ሕብረተስብ ብነዊሕን ብርቱዕን መስርሕ ሓሊፎም ዝቕልቀሉ ማንታ ተርእዮታት ኢዮም። ሃገር ምስዘይትህሉ ሃገራውነት ከንጸባርቕ ኣይክእልን። ብርተዐን ድክመትን ሃገራውነት ምስ ኩነታት ኣተሃላልዋ ሃገርን እቲ ስርዓት ዝክተሎ ፖሊሲን ክቀያየር ናይ ግድን ይኸውን። ጉጅለ ኢሳያስ ኣብዚ መድርኽ’ዚ ዝክተሎ ዘሎ ፖሊሲ ንሃገር ዘፍርስን ንሃገራውነት ዘህስስን ምኳኑ ካብዚ ንላዕሊ ጭብጥታት ዘድልዮ ኣይኮነን። ብነዊሕ መስርሕ መግዛእትን መሪር ቃልሲን ብዙሕ መስዋእትን ዝትሃንጸትን ዝቆመትን ሃገር ኣብ ምዕቃባን ምቅጻላን ናይ ኩሉ ዜጋ ሓላፍነት ምኳኑ ተረድኦና ነዕቢ።
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ሓባራዊ ቃልስና ዋሕስ ዓወትና።
ደስበለ መሓሪ


text:
ሰላም ንኩልኹም ይኹን ፍቑራት ኣሕዋትን ኣሓትን፡ ከመይ ኣምሲኹም፥
እዚ ዝስዕብ ኣገዳሲ ሓበሬታ እነሆ፡ ንዓኻትኩምን ንዘይሰምዑ እውን ክትሕብሩ እንዳ ተላበኹ፡ እቲ ንዕለት 19-02-2019 ተሓሲቡ ዝነበረ ናይ ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ ጉባኤ፡ ንዕለት 05-03-2017 ተመሓላሊፉ ኣሎ። እቲ ናይ ምቕያሩ ምኽንያት ከኣ ብዕለት 19-02-2017 ንግደት ደብረ ገነት ኪዳነ ምሕረት ሮተርዳም ምዃኑ ስለ ዝተሓበርና ኢዩ።
ንእግረመንገደይ እውን ክሕብረኩም ዝፈቱ ንዕለት 25-02-2017 ኣብ ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም ቅዳሴ ከም ዘሎ ኢዩ።
ንኹሉኹም ሰናይ ምሸት እምነየልኩም።
ሓበሬታ
ዕለት 22-02-2017
ዝኸበርኩም ምእመናን ኣባላት ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኣምስተልፌን - ኣምስተልላንድ
ሰላመ እግዚኣብሔር ንዓኻትኩም ይኹን፥
እታ ዝወረደት ን/ሰ/ጉ/ (ኣካያዲት ሽማግለ) ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም ስራሓ ኣጻፊፋ ኣላ፥ ጸብጻብ ናይ 2016 ዓ/ም ንኣባላት ከተቕርብ ስለ ዝኾነት፣ ንኹሎም ኣባላት ንዕለት 05-03-2017 ኣብ ቤተ ክርስትያን ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም ሰዓት 13:00 ክትርከቡ ትዕድም ኣላ። በዛ ሰዓት እዚኣ ጸሎት ተጀሚሩ ምስ ተዛዘመ፡ ልክዕ ሰዓት 14:00 ከኣ ኣኼባ ክጅምር ኢዩ። ምድንጓይ ሕማቕ ባህሊ ምዃኑ ኩልና እንፈልጦ ስለ ዝኾነ፣ ብጊዜና ተረኺብና ተኻፈልቲ ናይ'ቲ በረኸት ንኹን።
ብደሓን ምጹ፡
ክሳብ እንራኸብ ሰላም ቅነ፡
ወስብሃት ለ እግዚኣብሔር፡ ወወላዲቱ ድንግል፡ ወ መስቀሉ ክቡር።


text:
Västra Götalands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 8 2 2021
ቨስትራዮትላንድ ናይ ዓይነታት ብዝሒ ዘለዋ ወረዳ እያ። ኣብኡ ናይ ሕርሻ ቦታታት፡ ዱራት፡ ቀላያት፡ ከተማታትን ፋሕ ዝበላ ዓድታትን ኣለዋ። ኣብቲ ምዕራባዊ ክፋልቲ ወረዳ ድማ ብዙሓት ደሴታት ኣለዋ።
ኮሙንናት ኣብ Västra Götalands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Västra Götalands län ምረጽ
ኣብኡ 49 ኮምዩናት ኣለዋ፡ ኣብ ቨስትራዮትላንድ ድማ ልዕሊ 1.6 ሚልዮን ሰባት ይነብሩ። ካብዚኣቶም ኣስታት 600,000 ኣብ ከባቢ ዮተቦሪ ይነብሩ።
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ዳርጋ ኩለን ናይቲ ወረዳ ኮምዩናት ናይ ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ኣሎ። ሓደስቲ ኣባይቲ ንኽስርሑ ውጥን ኣሎ ግን እቲ ምህናጽ ምስቲ ዚውስኽ ዘሎ ናይ ህዝቢ ተራ ምሓዝ ኣይከደን። ስለዚ ከምቲ እትደልዮ መንበሪ ቤት ንምርካብ ነዊሕ ግዜ እዩ ዚወስድ፡ ብዙሓት ድማ ግዜያዊ ፍታሕ ጥራይ እዮም ዚረኽቡ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ቨስትራዮትላንድ ከባቢ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብዚ እቶም ሰራሕተኛታት ኣብ ክንክንን ጥዕናን ንግድን ኢንዱስትርን ባህልን ኣከባብን ይሰርሑ። ናይ ቨስትራዮትላንድ ከባቢ ነቲ ሓባራዊ መጎዓዝያን ቱሪዝምን የመሓድሮ። ኣብቲ ናይ ቨስትራፊክ ወብሳይት ብዛዕባ ሓባራዊ ጕዕዞ ኣንብብ። ኣብ ዮተቦሪ፡ ኣብ ቤትትምህርትን ክንክን ህጻናትን ምምሕዳርን ዚሰርሑ ብዙሓት እዮም። እታ ዝዓበየት ብሕታዊት ወሃቢት ስራሕ Västsveriges hemsida እያ። ንሳ ኣብ ኩሉ ናይቲ ወረዳ ቦታታትን ናይ ምስናዕ ፋብሪካ ኣለዋ። ቨስትራዮትላንድ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ኣብ ቨስትራ ዮትላንድ ብዙሓት ዩኒቨርሲታትን ኮለጃትን ይርከባ። እታ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየት ናይ ዮተቦሪ ዩኒቨርሲቲ 37,000 ተምሃሮን 6,000 ሰራሕተኛታትን ኣለዉዋ። ኣብ ዮተቦሪ እተፈላለየ ተክኒካዊ ስልጠናታት ዘለዎ ናይ ቻልመርስ ኮለጅ ኣሎ። ኣብ ቡሮስ ከም ናይ ሳየንሳዊ ሓበሬታን ዓለባን ስልጠና ኣሎ። ኣብ ኾቭደ ናይ ኮምፕዩተር ጸወታ ምምዕባልን ናይ ነርስነትን ስልጠናታት ኣሎ። ኣብ ትሮልሃታን ምስ ናይ ስራሕ ህይወት ዚኸይድ ስልጠና ዚህብ ኮለጅ ኣሎ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ፍሉጥ ሕማማት፡ መቝሰልቲ ወይ ጸገማት እንተ ኣሎካ ኾይኑ ናብቲ ናይ ከባቢኻ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትከይድ ኣሎካ። ኣብኡ ንጥዕናኻ ንምምሕያሽ ምኽሪን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ናይ ቮርድጋይደንች1177 መርበብ ሓበሬታ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ጽቡቕ ሃበሬታ ኣሎ። ኣብ ምዕራባዊ ዮታላንድ 18 ክኢላታት ዘለወን ሆስፒታላት ኣለዋ። ኣዚኻ ምስ እትሓምም ናብ 112 ደውል። ኣብ ናይ ስኒ ሕክምናውን ብእተፈላለየ ቋንቋታ ረድኤት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ቨስትራ ዮትላንድ እተፈላለየ ባህልታት ኣሎ። ብዙሕ ትያትራትን ኦርክሰትራትን ኣብያተመዘክርን ብዙሕ ዝበጽሖ ቤትንባብን ኣሎ። ኣብቲ ቤትንባብ ብናጻ ኢኻ መጻሕፍቲ እትልቃሕ። እቲ ተቐማጣይ ህዝቢ ብግዜ ዕረፍቱ ኣብ ማሕበራት እዩ ዚነጥፍ። ኣብ ናይ ሰራሕተኛታት፡ ናይ ስፖርት ወይ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ማሕበራት ኣባል ምዃን ልሙድ እዩ። ኩሉ ኣብ ተፈጥሮ፡ ዱር፡ ባሕርን ቀላያትን መጺኡ ኪዘናጋዕ ዕዱም እዩ። ኣብቲ ተፈጥሮ እንታይ ይፍቀድ ወይ ኣይፍቀድን ኣብቲ ናይ ሓፈሻዊ መሰላት ተዘርዚሩ ኣሎ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ወረዳ ቨስትራ ዮትላንድ ምስ ጉዳይ ስደተኛታትን ምውህሃድን እተኣሳሰረ ንጥፈታት ዘካይዳ ብዙሓት ዓይነታት ማሕበራትን ውድባትን ኣብያተክርስትያናትን ናይ እምነት ማሕበራትን ኣለዋ። ኩሉ ሰብ ኣብቲ ሽወደናዊ ሕብረተሰብ ክካፈልን ደስ ኪብሎን ብማለት እተፈላለየ መደባት የከናውና። ንኣብነት መራኸቢ ቦታታት፡ ናይ ቋንቋ ካፈ፡ ናይ ሽወደን ቋንቋ ትምህርቲ ናይ መጽናዕቲ ሓገዝን፡ ስፖርትን ባህልን ናይ ዕረፍቲ ግዜ መዘናግዕን ብዚምልከት ይተሓባበራ። ገሊኣተን ክንክን ጥዕናን ሕጋዊ ምኽርን የበርክታ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይታት ኣየነየቲ ማሕበር ኣበየናይ ኮምዩን ንጥፍቲ ምዃና ንምርኣይ ናይ ማሕበራት ደብተር ኣሎ።


text:
እዚ መምርሒ እዚ ንጀርመን ዝበጽሑ ሰባት፣ ንስደተኛታትን ንቅድሚት ናይ ጀርመን ዜግነት ንዝረክቡ ሰባት ተባሂሉ ዝተዳለወ’ዩ፡፡ ናይዚ መምርሒ ዕላማ እዚኦም ሰባት ኣብ ጀርመን ምእታው ካብዝጀምራሉ ዕለት ኣትሓሒዙ ብዛዕባ ጀርመን ዝተወሰነ ፍልጠት ንምሃብ’ዩ፡፡ ስደተኛታት ኣብ ዝምልከት ድማ ብዛዕባ እታ ዓዲ ጠቃሚ ዝኾነ መረዳእታ ንምሃብ’ዩ ምክንያቱ ድማ እቶም ስደተኛታት መንግስቲ ጀርመን ዘዳለዎ ናይ ጀርመን ቋንቋ ትምህርቲን ናይ ምፍላጥ ኮርስ ዘይክረክቡ ይክእሉ’ዩም ኣብ መስከረም 2015 ቢኤኤም ኤፍ (ናይ ጀርመን ስደተኛ ቢሮ) ከምዚ ዓይነት መምርሒ ኣየዳለወን፡፡ እዚ መምርሒ እዚ ብዝተፈላለየ ቋንቋ ዝርዝር ብዝኾነ መንገዲ ተዳሊው’ዩ ነዚ መምርሒንዝተፈላለዩ ወገናት ንምብፃሕ ብኦን ላይን ተዳሊው’ዩ፡፡ ኣብ ቀፃሊ እዋን ነቲ መምርሒ ብምሕታም ክነቅርብ ኢና፡፡
ናይዚ መምርሒ ቀንዲ ዕላማ ኣድላይ ዘበሉ መረዳእታ ምቅራብ’ዩ ፡፡አንተኾነ ግን ሓደ ሓደ ግዜ እዚ መምርሒ ከም ትዕቢትን ንስደተኛታት ምንእኣስን ይቱርጎም። ኣድለይ ብዝኾነ ትርጉም ዝተዳለወ እዚ መምርሂ ናይቲ ማሕበረሰብ ነቀፊታን ካልኦት ጉዳያት ተንፀባሪቁሉ’ዩ፡፡
ናይዚ መምርሒ ሓሳብን ትሕዝቶን በብዙሕ ሰባት ደገፍ’ዩ ተዳሊዩ ዘሎ ንኣብነት (ካብ ሶሪያ፣ ኣፍጋሂስታን፣ ሱዳን፣ ግብፂ፣ ፓላስታይን ዝመፁ ሰባትን ናብ ጀርመን ብቀረባ ዝመፁ ስደተኛታት፣ ሕዚውን ኣብ ጀርመን ዑቕባ ሓታቲ ኮይኖም ዝነብሩ ሰባት ዝተሳተፉሉዩ) ስደተኛታት ነዚ መምርሂ እዚ ሒዞም ክምርሑሉ ኣድላይ ነገር’ዩ፡፡
ነቲ ፕሮጀክት እዚ ምስ ስደተኛታት ክንመያየጥ ከለና ብኣወንታዊ ጉኒ ኣይተራእየን ፡፡ ክሳዕ ክንደይ ስደተኛታት ዘቃልል’ዩ ኢልና ምስ ሓተትናዮም ብኣንጻሩ ጠቓሚን ሓጋዝን ምዃኑ ሓቢሮምና። ናይ ሕቶታቶም መልሲ ኮይኑ ረኺቦሞ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዋጋታት ኣገልግልት ወደብ ምትዕርራይ ይገብር ኣሎ።
እቲ ካብዚ ሓድሽ ዓመት ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ከምዝወዓለ ዝግለጽ ዘሎ ዋጋታት ኣገልግሎታት ወደብ፣ ብደረጃ ሃገርት ዝካየድ ንዘሎ ምንቕስቓስ ወፍሪ ንነጋዶን ኣውፈርትን ንምትብባዕ ተባሂሉ’ዩ።
ብመንጽር እዚ ድማ ድማ ታሪፍ ናይቲ ንሰድድ ይኩን ንእታው ዝስላዕ ዝነበረ ዋጋታት በብደረጁ ካብ 25 ክሳብ ኣስታት 50 ሚእታዊት ከምዝጎደለ’ዩ ዝንገር።
ብፍላይ ካብ ወጻኢ ኣቝሑ ንዘእትዉ ይዅን ናብ ወጽኢ ኣቝሑ ንዝልእኩ፣ ዋጋታቱ ዘይቅረብ ኮይኑ ዝጸንሐ ታሪፍ ኣገልግሎት ወደብ፣ በዚ ሓድሽ ወጺኡ ዘሎ ምትዕርራይ ንነጋዶ ተስፋ ሂቡ’ኣሎ።
ኣቐዲሙ ኣብ ሬድዮ ኤረና ብተኸታታሊ ኣብ ዝቐረበ ንኣገልግሎታት ወደብ ኤርትራ ዝምልከት መደብ ኣተኩሮ ኣብ ቁጠባ፣ ኣገልግሎታት ወደባት ከይተጻፈፈን ኣህጉራዊ መለክዒታት ከይሓዘን ወፍርን ንግድን ኤርትራ ክበራበር ዘይሕሰብ ምዃኑ ተግሊጹ’ዩ።
ወፍርን ንግድን ኤርትራ ንምዕባይ፣ መንግስቲ ኤርትራ እዚ ብእውጁ ከተግብሮ ምዃኑ ገሊጽዎ ዘሎ ምትዕርራይ ታሪፍ ወደባት ጥራይ ዘይኮነ ንጹርን ተሕእታትነት ዘለዎ ፖሊሲታት ቁጠባ፣ ስርዓተ ሕግን ቅዋምን’ውን ከተግብር ከምዘለዎ ኣብቲ ብተኸታታሊ ዝቐረበ መደብ ኣተኩሮ ኣብ ቁጠባ ብዝርዝር ተገሊጹ ይርከብ።


text:
Dr. Karl Landsteiner ኣዝተባህለ ኣውስትርያዊ ኣመሪካዊ ሓኪም ፡ በቲ ስለምንታይ እዩም፡ ኣብ መጀመርያ 20 ክፍለ ዘመን ኣብ ምልጋስ ደም ብዙሓት ሰባት መይቶም፧ ዝብል ሕቶ ተደሪኹ መርመራ ደም ከካይድ እዩ ተገዲዱ።ነቲ መርመራ ደሙን፡ ደም መሳርሕቱን ወሲዱ እዩ ጀሚርዎ፡ ድሕሪ ነዊሕ መርመራ ድማ፡ ደሙ ምስ ሓደ ካብቶም መሳርሕቱ ጥራይ ከም ዝሰማማዕ ከስተውዕል ክኢሉ። ድሕሪ ነዊሕ መርመራታት ብ ማይክሮስኮፕ ድማ 4 ዓይነታት ደም ክህልዉ ኣለዎም ዝብል መደምደምታ ክገብር ክኢሉ። ነቶም 4 ዓይነታት ደም ድማ 1.( A) 2. (B) 3.(AB) 4.(O) ሰምይዎም።
Dr. Karl Landsteiner ከም ዘሰተውዓሎ፡ ነፍሲ ወከፍ ዓይነት ደም ምስቲ ንዕኡ ዝመስል ዓይነት ጥራይ ከም ዝሰማማዕ እዩ። ክልተ ዘይሰማምዑ ዓይነታት ደም ምስ ዝጋጠሙ ክሳብ ሞት ከስዕብ ዝኽእል ድስካለ/ዕንካረ ናይ ደም ከጋጥም ይኽእል ፡ እዚ መስርሕ እዚ ብ ሓካይም (agglutinate/tion) ይበሃል፡ እቲ ምኽንያት ናይቲ ድስካለ ደም ኣብ ኣፈጣጥራ ክፋላት ናይቲ ደም ፍልልይ ስለ ዘሎ እዩ ዘጋጥም ። ዝበዝሑ ሰባት A ወይ B ዓይነት ሳብስታንስ ዘለዎም ቀያሕቲ ዋህዮታት-ደም እዮም ዝውንኑ። ገለ ሰባት ድማ ክልቲኡ ሳብታንስ ዝሓቆፉ ቀያሕቲ ዋህዮታት-ደም እዮም ዝውንኑ፡ AB ድማ ይስመዩ ፡ ገለ ሰባት ድማ በንጻሩ ነቲ ሳብስታንስ ኣይውንንዎን እዮም ወይ የብሎምን ፡ እዚኦም ዓይነት ሰባት ድማ O-ዓይነት ደም ኣለዎም ማለት እዩ።
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ደም ከም ዘለዉ ምፍላጥ፡ ኣብ ስነ-ፍልጠት ሕክምና ዓቢ ዓወት እዩ ኔሩ። ቁጽሪ እቶም ኣብ ግዜ ምልጋስ ደም ዝሞቱ ዝነበሩ ሰባት ድማ ኣዝዩ ክትሕት ክኢሉ እዩ። ኣብ 1930 Dr. Karl Landsteiner ስለቲ ዝርኸቦ ጭብጢ ፍልልይ ዓይነታት ደም ናይ ደቂ ሰብ ሽልማት ክረክብ ክኢሉ እዩ።
መን ንመን እዩ ዝልግሰሉ፧
ዓይነት ደም A ዘለዎም ሰብ ጸረ-ኣካል B ድማ ኣለዎ ማለት እዩ፡ ወይ ድማ በንጻሩ። ስለዚ A ምስ B ክለጋገሱ ኣይክእሉን እዩም ማለት እዩ። AB ዓይነት ደም ግና በንጻሩ ጸረ-ኣካል የብሉን፡ እንተ ዘይከውን ድማ ባዕሉ ንባዕሉ ምደስከለ ኔሩ። AB ዓይነት ደም ዘለዎም ሰባት ተቀበልቲ ኩሉ ዓይነት ደም እዮም። O-ዓይነት ደም ዘለዎም ሰባት ድማ ለገስቲ ኩሉ እዮም፡ ኣብ ምቅባል ግና ምስ ናቶም ዓይነት ደም ጥራይ እዩም ዘሳንዩ። ነዚ ዝስዕብ ሰሌዳ ትኸተል ዝሓሸ መርድኢ ንኽህልወካ!///// ✔ ማለት ይህብ ወይ ይቅበል ማለት እዩ ✘ ድማ በንጻሩ ኣህብን ወይ ኣይቅበልን ማለት እዩ።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብቲ መዘራረቢ ዓለም ዝኾነ ሽልማት ኖበል’ዚ ዓመት ኢድ ከምዝነበሮምን ነታ ሃገር ንምድሓን “ውዕል” ምግባሮምን ኣረጋጊጾም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ነዚ ዝበሉ ትማሊ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኦሃዮ ከተማ ቴሊዶ ጎስጋስ ምርጫ ኣብ ዘካይድሉ ዝነበረ እዋን ኮይኑ ስም ሃገር ግን ኣይረቑሑን።
“ ሓደ ውዕል ጌረ። ሓንቲ ሃገር ኣድሒነ፡ ኣብ ቀረባ ድማ መራሒ’ታ ሃገር ነታ ሃገር ብምድሓኑ ተዓዋቲ ሽልማት ኖበል ሰላም ምዃኑ ሰሚዓ.... ኣነ ኢድ ኔሩኒ’ዶ? እወ ፡ግን ከምኡ ክከውን ኔሩዎ። ክሳብ ኩላትና ዝፈለጥና እቲ ዘገድስ ንሱ’ዩ። ዓብይ ኹናት’የ ኣድሒነ ካልኦት’ውን ኣድሒነ’የ” ኢሎም።
ኣሶሴይትድ ፕረስ ብዛዕባ መደረ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝምልከት ካብ ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ምላሽ ንምርካብ ዝገበሮ ፈተነ ከምዘይተዓወተ ሓቢሩ’ሎ።
ኣቐዲሞም ኣብ ጉዳይ ኣፍሪቃ ብዙሕ ርእይቶ ዘይህቡ ፕረዚደንት ትራምፕ ካብ ገለ ወገናት ንጉዳይ ኣፍሪቃ ኣይግሰዱን’ዮም ዝብል ነቐፌታ ክቐርበሎም ጸኒሑ’ዩ።
ብዙሓት ኢትዮጵያዊያን ርእይቶ ፕረዚደንት ትራምፕ ከምዘደንጸዎምን ነቲ ውዕል ዝበልዎ ድማ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተበጽሓ ስምምዕ ክከውን ከምዝክእል ርእይትኦም ንኣሶሴይትድ ፕረስ ምሃቦም ኣብ ጸብጻቡ ሓቢሩ’ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ብምፍጣር ተዓዋቲ ሽልማት ሰላም ኖበል 2019 ብምዃን ኣብ መጀመርታ ወርሒ ታሕሳስ ሽልማቶም ኣብ ኦስሎ ኖርወይ ምቕባሎም ይፍለጥ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ንዓወት ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ናይ እንኳዕ ሓጎሰኩም መልእኽቲ እንተዘይለአኹ ጓሎምን አማኻሪቶም ኢቫንካ ትራሞፕ ከምኡ’ውን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ማይክ ፖምፐይ ግን ናይ እንቋዕ ሓጎሰኩም መልእኽቲ ምስዳዶም ይፍለጥ።
ብተወሳኺ ፕረዚደንት ትራሞፕ ምስ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኣብ ምምዕባል ኑክሌራዊ ኣጽዋር ደው ከብሉ ንዘካየድዎ ጻዕርታት ሽልማት ኖበል ከምዝግብኦም ክገልጹ ምጽንሖም ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 02 July 2019
ኣብ ሱዳን ግዚያዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካዪድ ዘሎ ህዝቢ ሱዳን ጎነጻዊ ስጉምቲ ምውሳድ ይቕጽሎ ከም ዘሎ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ካብታ ሃገር ይገልጹ።
ህዝቢ ሱዳን ድሕሪቲ ናይ 3 ሰነ መቕዘፍቲ ኣማኢት ሱዳናውያን ሰልፈኛታት ውዳበታቱ ኣዛሕቲሉ ድሕሪ ምጽናሕ ማሕበር ሰብ ሞያ ብዝገበሮ ጻውዒት ዳግማይ ብ30 ሰነ መጠነ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ከም ዘካየደ ይፍለጥ።
እንተኾነ ኣብዚ ብ30 ሰነ ዝተገብረ ሰልፊ’ውን ኣብ ሞንጎ ሰልፈኛታትን ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለን ብዝተኻየደ ግጭት 7 ሰላማውያን ሰባት ከም ዝተቐትሉን 200 ዝኾኑ ድማ ብፎኪስን ከቢድን ቆሲሎም ከም ዘለዉን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ታ ሓቢሮም።
ንሳቶም ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት ካብቶም ዝሞቱ 3፣ ሬስኦም ኣብ ኡምዱርማን ዝርከብ ጥቓ ሓደ ቤት ትምህርቲ ተደርብዩ ከምዝተረኽበ ሓቢሮም።
ስልጣን ሒዙ ዝርከብ ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ሰልፈኛታት እቲ ናይ ሰልፊ መስመር ብምልዋጦም ስለዝሞቱት ናይ’ዞም ግዳያት ተሓተቲ ኣካየድትን ወደብትን ናይቲ ኣድማ እዮም ክብል ይኸስስ።
ነዚ ኣብ ህዝቢ ሱዳን ዝወርድ ዘሎ መቕዘፍቲ ቀንዲ ዝሕተተሉ፣ ከም ስሩዕ ሰራዊት’ታ ሃገር መሲሉ ኣብ ጎድኒ’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለ ዝቖመ፣ ምልሻ ጃንጃዊድ እዩ ክብሉ’ዮም ሓያሎ ወገናት ዝኸሱ።
ኣብ ፈለግ ናይልን ካልኦት ካብ ከተማ ወጻኢ ዝርከቡ በረኻታትን፣ ናይ ሓያሎ ሰባት ሬሳ ተረኺቡ ብምህላዉ ኣብ ሱዳን ደሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ህዝቢ፣ ዝያዳ ዋጋ ይሓትት ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ሃገራት ምዕራብ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰልፈኛ ህዝቢ ሱዳን ዝግበር መጥቃዕቲ ብትሪ ከም ዝኾነኖኦ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ብፍላይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክሳብ እገዳ ዝኸይድ ውሳኔ ክትወስድ ከም ትኽእል ኣጠንቂቓ’ያ።
ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይድ ዘሎ ህዝቢ ሱዳን ጎነጻዊ መጥቃዕቲ ይቕጽል
Radio Erena: 02 July 2019