text:
Radio Erena: 21 July 2019
ልፍንቲ መስሪቶም ዘለዉ ዕጡቓት ውድባት ሱዳን፣ ነቲ ኣብ መንጎ ሓይሊ ንናጽነትን ወተሃደራዊ ጉጅለን ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ከምዘይቅበልዎ ኣፍሊጦም።
እቲ ብዑመር ኣልዲገይር ዝምራሕ ልፍንቲ፣ ንኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኩላትና ንሰማማዓሉ ውሽጣዊ ቅዋምና ከየጽደቕና ኣብ ዘተ ክንኣቱ ኣይንኽእልን ኢና ብምባል፣ ነቲ ምስ ሓይሊ ንናጽነት መዲቡዎ ዝነበረ ርክብ ከምዝሰረዞ ኣፍሊጡ።
ኣብ መንጎ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለን ሓይሊ ንናጽነትን ተኸቲሙ ዘሎ ስምምዕ፣ ንጠለብ ህዝቢ ሱዳን ዝምልስ ኣብ ርእሲ ዘይምዃኑ፣ ናይቶም ኣብ ዘበነ ኣልበሽር ገበናት ዝፈጸሙ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሰበስልጣን ነበርን ጉዳይ’ውን ስለዘይተጠቕሰ፣ እቲ ስምምዕ ከረዳድኣና ኣይክእልን’ዩ ክብል እዩ እቲ ልፍንቲ ዕጡቓት ውድባት ዝገልጽ።
ንህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ዝመርሐ ሓይሊ ንናጽነት፣ ምሉእ ስልጣን ነቲ ወተሃደራዊ ጉጅለ ኣረኪቡ ክብሉ ተቓወምቲ ውድባት ሱዳን ክኸሱ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ሰበስልጣናቱ ምሉእ ውሕስነት ክወሃቦም ብዘቕረቦ ጠለብ መሰረት ምስ ሓይሊ ንናጽነት ተሰማሚዑ እዩ።
እዚ ማለት ከኣ ኣብ ዕለት 3 ናይ ወርሒ ሰነ ምልሻ ጃንጃዊድ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ዘውረዶ ዘስካሕክሕ ህልቂት ኣይክሕተተሉን እዩ ማለት ስለዝኾነ፣ በዚ ክንሰማማዕ ኣይንኽእልን ክብል ልፍንቲ ዕጡቓት ውድባት ይገልጽ።
ከምዝፍለጥ መራሒ ምልሻ ጃንጃዊድ፣ ናይቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለ ምኽትል ኣቦ ወንበር ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ጀነራል መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ እዩ።


c: text/html

text:
ኣማን ሚኪኤል ዓንዶም፡ ንክልተ ኣዋርሕ ጥራይ ኣብ ስልጣን ዝነበረ መራሒ መንግስቲ
ኣማን ሚኪኤል ዓንዶም፡ ንክልተ ኣዋርሕ ጥራይ ኣብ ስልጣን ዝነበረ መራሒ መንግስቲ
ናይ 1974 ‘ኣብዮት’ (ሰውራ/ወያነ) ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ዝዓበየ ለውጢ ዘተኣታተወ ፍጻሜ’ዩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ፍጻሜ’ቲ ዘይሩ ዘይሩ ኣብ ኢድ ወተሃደራት እኳ እንተወደቐ ምኽንያት ግን ነይሩዎ።
ብመጀመርታ ብሸነኽ ሲቪል ህዝቢ ክርአ ኸሎ ቀንዲ ጠንቅታት ናይ’ቶም ኣብ መጀመርያ ሰብዓታት ዝተኸሰቱ ነውጽታት፡ ኣብ ወሎን ትግራይን ብዘጋጠመ ዓጸቦን ወሰኽ ዋጋ ነዳዲን ተቓውሞ ተማሃሮ እዩ ነይሩ። ኣይጸንሐን፡ እቲ ናዕቢ ናብ መላእ ኢትዮጵያ ለሓመ።
ስለዚ፡ ኣብ ቀዳሞት ኣዋርሕ 1974 እቲ ክሕቆን ዝጸንሐ ቅሬታ ንህዝቢ ኣነዲሩ ካብቲ ብፍርሃት ተዋሒጡሉ ዝነበረ መዓሙቝ ኣውጺኡ፡ ኣብ ግዳም ኰይኑ ኣንጻር ስርዓት ንጉስ ሃይለስላሴ ክእድም ደፍኦ።
ክሳብ’ቲ እዋን፡ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኣይኰነንዶ ኣይጠዓመናን ክብሉ፡ ‘ንጃንሆይ ከም ሓደ መልኣኽ’ምበር ከም ሰብ ዘይርእይሉ እዋን ነበረ ምባል ኣጋንኖ ኣይኰነን። እቶም ናይ ሽዑ ተርእዮታት ግን መንግስቲ ሃይለስላሴ ክቈጻጸሮም ኣይክኣለን።
ተምሃሮን ሰብ-ታክሲ ጥራይ ዘይኰኑ ኣብ መዓስከር ነገሌ-ቦረና ዝነበሩ ወትሃደራት “ደሞዝ ይወሰኸና” ብምባል ኣደሙ፣ ኣብ ሓይሊ ኣየር’ውን ተመሳሳሊ ተርእዮታት ተኸሰቱ።
መምህራን ብግዲኦም ኣደሙ … ሃገር ሕንፍሽፍሽ ኣተዋ። ሽዑ ንጉስ ሃይለስላሴ ነቲ ኵነታት ንከህድኡ ፈተኑ – “ወሰኽ ዋጋ በንዚና ኣይክህሉን’ዩ” በሉ፡ ንመምህራን ከህድኡ ድማ ድልየቶም ከማልኡሎም ምዃኖም ሓበሩ። ቃል ንጉስ ግን እኹል ኣይነበረን። ብተወሳኺ ኣብ ኤርትራ ኸኣ ካልእ ሽግር ተፈጥረ።
እቲ እዋን’ቲ ራስ ኣስራተ ካሳ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ገዛኢ፡ ፍሉያት ብእስራኤል ዝተዓለሙ “ኮማንድስ” ተባሂሎም ዝፍለጡ ኣሃዱታት ኮማንዶ ኣዳልዮም ንገድሊ ኤርትራ ንከዳኽሙ ይፍትኑ ከምዝነበሩ መዛግብቲ ታሪኽ ይምስክሩ።
ኣብ መወዳእታ 1973 ከኣ ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ኣባላት 2ይ-ክፍለ-ጦር ኣብ ሳሕል ብህዝባዊ ሓይልታት ብርቱዕ ማህሰይቲ ስለ ዝወረዶም፡ ካብ መዓስከራቶም ወጺኦም ንሜዳ ክወፍሩ ኣብ ዘይክእሉሉ፡ ብ’ኮሎኛ”ምበር ከምድላዮም ኣብ ዘይንቀሳቕሰሉ ደረጃ ወዲቖም ስለ ዝነበሩ፡ እቶም ወተሃደራት ብምእዳሞም ነቲ ረብሻ መሊሱ ከም ዘጓሃሮ መጻሕፍቲ ታሪኽ ነቲ ናይ ሽዑ ኵነታት ይገልጹዎ’ዮም።
እቲ ኣድማ’ቲ ድማ ፈኸም እናበለ ኣብ ኵሎም መዓስከራት ለሓመ።
12 መስከረም 1974
ብሰነ ’74 ካብ ኵሎም ሓይልታት ዝተዋጽኡ 120 ዝኣኽሉ መኰንናት – ካብ መጆር (ሻለቃ) ንታሕቲ ዝመዓርጎም – ተኣኻኺቦም፡ መንነቶም ኣብ ቃልዕ ከየውጽኡ፡ ለውጢ ንኽትኣታቶ ጠለባቶም ከነጽሩ ጀመሩ፣ እዚ ወርሒ’ዚ ደርግ ዝተመስረተሉ ወርሒ ነበረ።
ክልተ ካብኣታቶም፡ ሻለቃ መንግስቱ ሃይለማርያምን ሻለቃ ኣጥናፉ ኣባተን፡ ከም ቀዳማይን ካልኣይን መራሕቲ ናይቲ ጕጅለ ዀይኖም ቦሎኽ በሉ።
ደርግ ‘ኢትዮጵያ ትቅደም’ ዝብል ጭርሖ እናጨርሑ በብቑሩብ ንዅሎም ዓንድታት መንግስቲ ሃይለስላሴ ከፍርሱ ጀመሩ።
ንኣክሊሉ ሃብተወልድ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር፡ ከምኡ’ውን ኣባላት ካቢኔኡ ዝነበሩ በብሓደ ኣሰሩዎም። እቶም ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ውትህድርና ዝነበሩ መኮነናት ይዅኑ ካልኦት ኣመሓደርቲ ክፍለ-ሃገራትን ሰብ ልዑል መዓርጋትን’ውን ተኣስሩ። ኣገዳሲ ዝተባህለ ንብረት ተሃገረ።
ዕለት 12/9/1974 ደበኽ በለት – ጃንሆይ ካብ ስልጣኖም ዝተኣልዩላን ኣማን ዓንዶም መራሕ መንግስቲ ዝዀነላን መዓልቲ መጽአት።
እታ መዓልቲ’ቲኣ ጃንሆይ ብወተሃደራት ተዀብኲቦም ካብ ቤተ-መንግስቲ ክወጽኡን ኣብ ሓንቲ ቮልክስዋገን መኪና ክኸዱን ኣብ ተዘክሮታት ብዙሓት ሰባት ተቐሪጹ ተሪፉ’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝሓሸ ኵነታት ክሰፍን’ዩ እናተባህለ ግን፡ ኩነታት ሃገር እናኸፍአ ከደ።
ደርግ ኵነታት ሃገር ጋሕመጥመጥ ኢሉ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ተምሳል መንግስቲ ንኸትሕዝዎ ኢሎም ንሓደ ዘይኣባሎም ግን ስምን ግርማን ተሰማዕነትን ዝነበሮ ኣዛዚ 3ይ ክፍለ-ጦር ዝነበረ ዉሩይ መኰነን ንክመርሖም ጠለቡ – ሌተናንት ጀነራል ኣማን ሚካኤል ዓንዶም።
ከም’ዛ ሎሚ፡ ብ 12 መስከረም 1974፡ ቅድሚ 45 ዓመታት ማለት’ዩ፡ ኢትዮጵያ ንመጀመርታ ጊዜ ካብ’ቲ ንኣማኢት ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝነበረ ንግሰነት ኣግሊሳ ኣብ ወተሃደራዊ ምሕደራ ዝኣተወትሉ መዓልቲ ነበረ።
ብመጀመርታ ጃንሆይ ንኣማን ዓንዶም ከም ሓለቓ ስታፍ ክሸምዎ፡ ደርጊ፡ ብድሕሪት ኰይኖም ደፍኡ፣ ኰነ ኸኣ።
ሓደ ወርሒ ጸኒሑ ኸኣ ኣማን ከም ሚኒስተር ምክልኻል ተሾመ። ጸኒሖም ከኣ ደርጊ ባዕሎም ከም መራሕ መንግስቲ መዘዝዎ።
ሰለምንታይ ኣማን ዓንዶም ካብ ስልጣን ወሪዱ
ደርግ ንጀነራል ኣማን ከም ሓደ ባምቡላ ክጥቀምሉ፡ ብዝኣዘዝዎ ክኸይድ፡ ድልየቶም ከኣ ከማልኣሎም ደላይ ከምዝነበሮም ተንተንቲ ፓለቲካ ናይቲ እዋን ይገልጹ።
ኣይኰነን ግን፤ ጀነራል ኣማን ብሰለስተ ጕዳያት ምስ ኣባላት ደርግ ክሰማማዕ ኣይከኣለን –
1) ብዝሕን ተራን ኣባላት ደርግ (ቍጽሮም ኣመና በዚሑ ባሃላይ’ዩ ነይሩ)፣
2) ኣተሓሕዛ ጕዳይ ኤርትራ (ብሓይሊ ዘይኰነስ ብዲፕሎማሲ ክፍታሕ ኣሎዎ በሃላይ’ዩ ነይሩ)፣ ከምኡ’ውን
3) ኣተሓሕዛ ናይ’ቶም ሰበ-ስልጣን ነበር ናይ ፖለቲካ እሱራት (ፍትሓዊ ክኸውን ኣሎዎ በሃላይ’ዩ ነይሩ)።
ዋላካ መንግስቱ ሃይለማርያም ካብ ስልጣን ድሕሪ ምውራዱ፡ እቲ ጀነራል ከምቲ ደርግ ዝተጸበዮ ኣይኮነን እንተበለ፥ ኣካይዳን ባህግን ጀነራል ኣማን ከም ዘይተዋሕጠሉ’ዮም ብዙሓት ተንተንቲ ዝዛረቡ።
መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ዚምባብወ ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ እቲ ጀነራል ንሰራዊት ኣንጻር ጉጅለ ደርግ ከለዓዕል ኣብ ዝፈተነሉ እዋን ርክቡ ከምዝተጠልፈን’ዩ ዝገልጽ።
ብዘይካ’ዚ ጀነራል ኣማን፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ዝተሓተ ማዕርግ ዝነበሮም ኣባላት ደርግ ንዕቅት ነይርዎ ክብል’ውን መንግስቱ ምስ ገነት ኣያለው ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ይዛረብ።
ይኹን ‘ምበር ኣብ ተመሳሳሊ ቃለመሕትት፡ እቲ ጀነራል ኤርትራዊ ብምኻኑ፡ ነቲ እናኸፍእ ዝኸይድ ዝነበረ ናይ ኤርትራ ኩነታት ንምፍታሕ ክሕግዘና ኢልና ኢና ንላዕሊ ኣደይብናዮ ምባሉ፡ ነቲ፡ ደርግ፡ ኣማን ዓንዶም ከም ባንቡላ ክምእዘዞ እዩ ዝደሊ ነይሩ ዝብል ዘረባ ዝድግፍ ይመስል።
ፍጻሜ ወኪ-ዛግርን ንጉዳይ ኤርትራ ንምፍታሕ ዝገበሮ ጻዕርን
ዕለት 12/9/1974 ክትዝከር ኣማን ሚኪኤል ዓንዶም ኣብ ሓሳብ ኤርትራውያን ጦብላሕ ትብል፣ እቲ ጀነራል፡ ብኣባላት ደርጊ ተሓጊዙ ኣብ ስልጣን ዝመጸሉ መዓልቲ ኮይና ኵነታት ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕ’ዩ ዚብል ተስፋ ነይሩ።
ኣብቲ እዋን’ቲ (1974)ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህ.ግ.ሓ.ኤ.) ኣብ ሜዳ ኤርትራ፡ ኣደልዲላ ዝተመስረተትሉ፡ ምስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ) ድማ ኣብ ሓድሕድ ዉግእ ዝገጠመትሉ እዋን ነበረ፣ ንህዝቢ ልቡ ዝሰበረን ዜሻቐለን ውግእ ሓድሕድ።
ወኪን ዛግርን ኣብ ካርነሽም (ዞባ ማእከል) ዝርከባ ቁሸታት ኰይነን ኣብ ታሪኽ ገድሊ ኤርትራ ካብ ዝጥቀሳ ዓድታት’የን። እቲ ሽዑ ዝነበረ ሰብ፡ ምናዳ ደቂ’ስመራን ከባቢኡን፡ ነቲ እዋን’ቲ ብወኪ-ዛግር’ዮም ዝዝክርዎ፣ ንኣማን ዓንዶም’ውን ምስ’ቲ ታሪኽ የተኣሳስርዎ።
ተጋደልቲ ኣብ ከበሳ ዝደየብሉ እዋን፡ እታ እናዓበየት ትመጽእ ዝነበረት ህ.ግ.ሓ.ኤ. ኣብ ወኪ፡ ተ.ሓ.ኤ ድማ ኣብ ዛግር ዓሪደን ስለ ዝነበራ ኣብ በሪኽ ቦታ ወጺአን፡ ኣብ ከባቢ ኣስመራ ማለት’ዩ፡ ኲናት ገጠማ፣ ህዝቢ ኸኣ ኣእወየ። ብርግጽ እቲ ክርክር ናይ’ዘን ክልተ ዉድባት ብ ’72 ጀሚሩ።
ዝዝከር’ዩ፡ 30,000 ዝኣኽሉ ህዝቢ ንተጋደልቲ ዓገብ ክብሉ ካብ ኣስመራ ብኣውቶቡሳት ተጻዒኖም ንወኪ-ዛግር ወረዱ፣ ኣባ ፍስሓጽዮን ዝተባህሉ ህቡብ ፈላሲ (ካብ ካቶሊክ ቤተ-ክርስትያን) ንተጋደልቲ ክዓርቁ ምስ ህዝቦም ንወከ-ዛግር ተጓዓዙ።
እቲ ናይ ሽዑ ኣዛዚ ጦር-ሰራዊት ነቲ ምስ ደቁ ተጋደልቲ ክላዘብ ዝወዓለ ህዝቢ ንምሸቱ ካብ ወከ-ዛግር ክምለስ ኣብ ብሎኮ ሓኒቑ ብምሓዝ ንከጥፍኦም ወዲኡዎ ከም ዝነበረ፡ ጀነራል ኣማን ዓንዶም ግን ናብ ኣስመራ ብብምኻድ ከም ዝዓገቶ ብተደጋጋሚ ዝንገር ዛንታ’ዩ።
እታ ምሸት’ቲኣ ህዝቢ ኣስመራ ሳላ ኣማን ዓንዶም ክድሕን ከኣለ ይበሃል።
ጕዳይ ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ንከይፍታሕ መትርባት ተዓጽወ።
ኮሎኔል መንግስቱ ኸኣ ንተፈሪ ባንቴ ኮማንደር ናይ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዓሪዱ ዝነበረ 2ይ ክፍለ-ጦር ክኸውን ብምሻም እቲ ዉግእ ከም ዝንህር ገበረ። ኣብ ኤርትራ ኸኣ ተጋደልቲ ንኣማን ዓንዶም ኰነንዎ፡ ከዳዕን መሳርሒ-ደርግን ብምባል ስሙ ኣመራስሕዎ።
ኣብ ፍርቂ ሕዳር (1974)፡ ክልተ ወርሒ ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ ጀነራል ኣማን ዓንዶም ብገዛእ ፍቓዱ ካብ ስልጣኑ ወረደ። ብዕለት 23 ሕዳር ምስ’ቶም ክኣስሩዎ ዝመጹ ወትሃደራት እናተታዀሰ ኸኣህይወቱ ሓለፈ።
እታ ለይቲ’ቲኣ፡ ቀዳም ምሸት፡ ኣብ ራድዮ ኢትይጵያ “የፍየል ወጠጤ” እናተደርፈሎም 59 ኣባላት መንግስቲ ሃይለስላሴ ተረሸኑ። ክሳብ ሕጂ “እታ ብደም ዝተዓለሰት ቀዳም” እናተባህለት ትዝከር።
ብሰንኩ ድማ ኢትዮጵያ ኣብ ደማዊ ኵናት ሓድሕድ ተሸመት። ኵነታት ኤርትራ ኸኣ ዝበኣሰ ዀነ።
ጀነራል ኣማን ዓንዶም መን’ዩ?
ጀነራል ኣማን ዓንዶም ብ 1924 ኣብ ጸዓዘጋ (ሓማሴን) ተወሊዱ ግን ኣብ ሱዳን ዓብዩ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ኣብኡ ዝወደአ’ዩ። ስድርኡ ኣብ ሚስዮናዊ (ሽወደን) ቤት ትምህርቲ ዝተማህሩ ኰይኖም፡ ኣቦኡ ምስ እንግሊዝ ኣብ ካርቱም ይሰርሑ ነይሮም።
ብ 1941 እንግሊዝ ብሱዳን ኣቢሉ ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ ኸሎ ስድራ-ቤት ኣማን ዓንዶም ንጃንሆይ ኣዐጂቦም ንኢትዮጵያ ኣተዉ።
ጀነራል ኣማን ብመሳልል ውትህድርና ኣቢሉ ላዕሊ ክድይብ ጊዜ ኣይወሰደሉን። ኣብ ዓውዲ ትምርቲ ዉትህድርና ብምእታው መኰነን ክኸውን ከኣለ። ጸኒሑ ኸኣ ኣዛዚ 3ይ ክፍለ-ጦር ኰይኑ ብ 1964 ንዉግእ ኦጋዴን መርሐ። ብኣዘዝቱን ወትሃደራቱን ኣዝዩ ፍትው ስለ ዝነበረ ‘ኣንበሳ ኦጋዴን” ዚብል ቅጽል-ስም ተዋሂብዎ’ዩ።
ጃንሆይ ግን ብኣማን ዓንዶም ብዙሕ ኣይተሓጐሱን – ደፊኡ ክሳብ መሬት ሶማል ስለ ዝኣተወ። ንኽቐጽዑዎ ካብ 3ይ ክፍለ-ጦር ስሒቦም ን ሕ.መ.ኣ. ከም ወትሃደራዊ ኣታሸ ንሓደ ዓመት ከም ዘገልግል ገበሩ።
ብ 1965 ንኢትዮጵያ ተመሊሱ ኣብ ሰኔት (ላዕለዋይ ባይቶ) ተመደበ። ጀነራል ኣማን ብስርሑን ብኵነታት ሃገር ብዙሕ ሕጉስ ከም ዘይነበረ ዶክተር በረኸት ሃብተስላሴ ኣብታ ዘውድን ብርዕን እትብል መጽሓፉ ይገልጾ።እቲ ብቕትለቱ ዝሕመ መንግስቱ ሃይለማርያም ከይተረፈ፡ “ኤ ማን” ወይ “ቁጽሪ ሓደ” ኢሎም ይጽውዕዎ ከም ዝነበሩ ድሒሩ መስኪሩ’ዩ።
ኤርትራውያን ንጀነራል ኣማን ብኸመይ ይርእይዎ?
ኤርትራውያን ንጀነራል ኣማን ዓንዶም ብክልተ ሸነኽ’ዮም ዝርእይዎ። እቲ ቀዳማይ ኤርትራዊ ብምዃኑ ኣብ ጽቡቕ መዝገቦም ንኸእትዉዎ ጸገም ኣይነበረን።
ኣብ ኣስመራ ዝመጸሉ እዋን ብኣሽሓት ዝቝጸር ህዝቢ ኣብ ኣደባባይ ሆ እናበሉ ተቐቢሎምዎ’ዮም። ኣብ ሜዳ ንግስተ ሳባ [ናይ ቀደም ሽሙ] መጺኡ ‘ኢትዮጵያ ትቅደም / ኤርትራ ትቅደም’ ኣብ ዝበለሉ እዋን ብጣቕዒትን ብፋጻን እልልታን መለስሉ።
እቲ ካልእ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ኣማን ዝነበረ ትዕዝብቲ ግን ኣይግድን። ፖል ሄንዝ ዝተባህለ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ልዑል ኣፍልጦ ዘሎዎ ጸሓፊ ከም ዝብሎ [ኣብ ኢንሳይክሎፒድያ ኤትዮፒካ ዘስፈሮ ዓንቀጽ] ህዝባዊ ግንባር ንጀነራል ኣማን ዓንዶም ከም መጋበርያ ደርግ ይርእዮ ከም ዝነበረ ይገልጽ።
ጀነራል ኣማን ዓንዶም ተቐቲሉ ምስ ተሰምዐ ግን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሕማቕ ከም እተሰምዖም እቶም ሰብ ሽዑ ጌና ይምስክሩ’ዮም።
ምንጪ ሓበሬታ ካብ ቢቢሲ ትግሪኛ
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
ባሕቲ ነሓሰ 2021 ዓ.ም.ፈ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
19 July 2010
ጭብጢ ግፍዒ ስደተኛታት ኣብ ሊብያ፡ ኣብ 15 ስእልታት
እዞም ስእልታት እዚኦም መጀመርያ ኣብ ዌብ-ሳይት ሻበሊ ተዘርጊሖም ነይሮም። ሎሚ ከኣ ፎርትረስ-ዩሩፕ (Fortress Europe) ትዕዝብትታታ ኣብ ኢጣልያ ተለዓዕሎ ኣላ። ብመሰረት ብቴለፎነ ቃለ-መጠየቕ ዘካየድናሎም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር፡ መብዛሕቲኦም ሶማላውያን፡ ገለ ውሑዳት ከኣ ኤርትራውያን ዝርከበዎም ከባቢ ሓምሳ ጉዱኣት ኣለዉ። ወላ ሓደ ካብዚኦም ሕክምና ዝተወስደ የለን። ካብ’ቲ ዕግርግን ከባቢ ዕስራ መዓልታት ገይሩ ኣሎ፡ እንተኾነ ኩላቶም ገና ኣብቲ እሱር-ቤት ዮም ተዓጽዮም ዘለዉ።
ኩሉ እቲ ዘጋጠመ ነገር ኣብ ምሸት ነሓሰ 9 ኮይኑ፡ ከባቢ 300 ዝኮኑ መብዛሕቲኦም ሶማላውያን ስደተኛታት ናይ ህድማ ፈተነ ኣብ ዘካየድሉ አዋን ኢዩ። ብሊብያውያን ዝተገብረ ጸቅጢ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ኢዩ። ሓጻዊንን ካራሩን ዝሓዙ ፖሊስ ከኣ ብዓይኒ-ኣይብለይ ስነ-ኣይቢለይ ነቶም ህድማ ዝፈተኑ ቀጥቂጦምዎም። ኣብ መወዳእታ እቲ ኹናት ከኣ ሽዱሽተ ስደተኛታት ሞይቶም ተሪፎም። ቁጽሪ ምውታት ግና ብዝተዓጻጸፈ ክዓቢ ይኽእል፡ ምኽንያቱ እቶም ደሃዮም ዘይተፈልጠ ዘሎ ደርዘናት ሶማላውያን ገና ስለዘይተረኽቡ።
እሱር-ቤት ጋንፉዳ ካብ ቢንቃዚ ከባቢ ዓሰርተ ኪሎሜተር ኣብሊሉ ርሒቁ ይርከብ። ኣብዚ ከባቢ 500 ዝከውን ቁጽሪ አሱራት ኣሎ፡ አዚኦም መብዛሕቲኦም ሶማላውያን ኮይኖም፡ ገለ ኤርትራውያን፡ ናይጀርያውያንን ከምኡ’ውን ካብ ማሊ ይርከብዎም። ኣብ ከባቢ ዩጅዳብያን ቢንቃዚን ብግፋ ፖሊስ ካብ ከተማ ከኣ ተታሒዞም። ዝተከሰስዎ ክሲ እንተኔሩ ከኣ ናብ ባሕሪ መዲተራንያን ክትከዱ መደብ ኔርኩም ዝብል ኢዩ። ገለ ካብኣቶም ን ዓመት ገለ ከኣ ን ሽዱሽተ ኣዋርሕ ተኣሲሮም ኣለዉ። ቤት-ፍርዲ በጺሑ ዝፈልጥ ወይ ከኣ ዝተፈርደ ሰብ የለን። ብዙሓት ካብዚኦም ከኣ ብሕማማት ቆርበት፡ ዓበቕን ናይ ምስትንፋስ ጸገማትን ይሳቐዩ ኣለዉ። እታ ሓንቲ መውጸኢት መንገዲ ከኣ ብገንዘብ ጥራይ ኢያ፡ ግና እቶም ፖሊስ ካብ ሓደ ስደተኛ ከባቢ $1,000 ይሓቱ። ኩነታት እቲ እሱር-ቤት እዉን’ተኾነ ኣዝዩ ሕማቅ’ዩ። ኣብ ሓደ ሓሙሽተ ብ ሽዱሽተ ሜትሮ ክፍሊ ከባቢ 60 ሰባት ኣለዉ። ማይን ባንን እንዳተመገቡ ከኣ ኣብ መንጸፍ ዘይብሉ መሬት ይድቅሱ። መዓልታዊ ከኣ በቶም ፖሊስ ኣዝዩ ሕማቅ ግፍዕታትን ዓመጽን የጋጥሞም።
ብካልእ ወገን ከኣ፡ ሓያሎ ሓለፍቲ ካብ Radical Party አዋናዊን ህጹጽን ሕቶታት ናብ ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስትርይ ወጻኢ ጉዳያትን ኣቅሪቦም ኣለዉ። ኣብ ነሓሰ 1ብ ከኣ “ሶማላውያን ሓተትቲ ዑቕባ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ጭብጥታት ኣብ ግምት ብምእታው ናብ ሊብያ ንከይጥረዙ፡ ኢጣልያ ኣብ ዳግመ-ግምት ክትገብር” ኢሎም ይሓቱ ኣለዉ። ጉዳይ ምላሽ ኣብ ፓርላሜንት ምናልባት ክዳናጐ’ዩ። እንተኾነ እቲ መልሲ እውን ፍሉጥ ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ 31 ነሓሰ ዝተካየደ ጥርዝያ ኣሎ ናይ ቀረባ ጭብጢ፡ 75 ሶማላውያን ተጠሪዞም።


text:
ህግደፍን ወፍሪ ንግዲ ዕጸ ፋርስን (ሓሺሽ)
ንግዲ ዕጸ ፋርስ (ሓሽሽ): ብሞያ ብዝሰልጠኑ ሰባትን: ልዑል ጥንቃቐ ብዘማእከለ ታዕሊም ብዝወሰዱ ስልጡናት ንፍሉይ ናይ ዕጸ ፋርስ (ሓሽሽ) ሸቲቶም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዘውዕሉ ኣኽላባትን፡ ብዓለማዊ ምክትታል ሕጊ ፖሊስ ኢንተርፖል ክትትል ዝገበሮ ኮይኑ፡ ገና 'ውን ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቑጽጻር ዘይኣተወ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትን ሃገራትን ዓለም፡ ብሕልፊ ኸኣ ኣብ ልዕሊ'ቲ ሓድሽ ስነ ሓሳብን ምዕባለ ሃገርን ዓሚቕ ሰረት ዘንጽፍ ዓያዩ ጉልበት መንእሰይ ኣዕናዊ መቕዘፍቲ ዘኸትል ዘሎ ካብ ሕማማት መንሽሮን ቀዛፊ ሕማም ኤይድስን ፈሊኻ ዘይረአ ኣጽናቲ ምዃኑ ንማንም ስዉር ኣይኮነን።
ንግዲ ዕጸ ፋርስ (ሓሽሽ): ብሞያ ብዝሰልጠኑ ሰባትን: ልዑል ጥንቃቐ ብዘማእከለ ታዕሊም ብዝወሰዱ ስልጡናት ንፍሉይ ናይ ዕጸ ፋርስ (ሓሽሽ) ሸቲቶም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዘውዕሉ ኣኽላባትን፡ ብዓለማዊ ምክትታል ሕጊ ፖሊስ ኢንተርፖል ክትትል ዝገበሮ ኮይኑ፡ ገና 'ውን ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቑጽጻር ዘይኣተወ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትን ሃገራትን ዓለም፡ ብሕልፊ ኸኣ ኣብ ልዕሊ'ቲ ሓድሽ ስነ ሓሳብን ምዕባለ ሃገርን ዓሚቕ ሰረት ዘንጽፍ ዓያዩ ጉልበት መንእሰይ ኣዕናዊ መቕዘፍቲ ዘኸትል ዘሎ ካብ ሕማማት መንሽሮን ቀዛፊ ሕማም ኤይድስን ፈሊኻ ዘይረአ ኣጽናቲ ምዃኑ ንማንም ስዉር ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 23 February 2015
ብኮንትሮባንዳ ካብ ሱዳን ዝኣቱ ዘሎ ከም ጸባ፣ ዘይት፣ ፊናኖ፣ ሳሙናን ካልእን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራት ብዝልዓለ ናህሩ ይቕጽል ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን 14 ሎሪ ዝዓነይነተን መካይን ዝተፈላለየ ሃለኽቲ ጽዒነን ናብ ተሰነይ ከምዝኣተዋ ዘረጋገጹ እቶም ምንጭታት ሓንቲ ካበተን ፊኖ ጽዒና ዝነበረት መካይን ዶብ ኤርትራ ቅድሚ ምስጋራ ከምዝተገምጠለትን መራሒኣ ድማ ከምዝሞተን እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ካርቱምን ብስም ተራ ነጋዶ ዝተመዝገቡ ኣባላት ናይ ህግደፍ ትካላትን፣ ኣብዚ ብኮንትሮባንዳ ካብ ሱዳን ዝኣቱ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግዲ እቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ምዃኖም ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት ነዚ ተጠቒሞም ውልቃዊ ናይ ኮንትሮባንዳ ንግዲ ዘካይዱ’ውን ከምዘለዉ ኣገንዚቦም።
መንግስቲ ሱዳን ነቲ ብዶብ ኤርትራን ሱዳንን ዝካየድ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ምንቕስቓስ ንምግታእ ፍሉይ ተቖጻጸሪ ኣሃዱ ሰራዊት ካብ ዘዋፍር ዓመታት ሓሊፉ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ብኮንትሮባንዳ ዝካየድ ዘሎ ምስግጋር ኣቑሑን ሃለኽቲ ነገራትን ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ይቕጽል ኣሎ።
እቲ ፒክኣብ ብዝዓይነተን ንኣሽቱ መካይንን ሎሪ ናይ ጽዕነት መካይን ከምኡ’ውን ብኣውቶቡሳት ዝካየድ ዘሎ ናይ ኮንትሮባንዳ ሸቐጠ፣ ብመንገዲ መስመር ከሰላ-ተሰነይ ዝካየድ እኳ እንተኾነ፣ መብዛሕቶም ኣዘዝቲ ናይቲ ኣብ ዶብ ኤርትራ ተዋፉሩ ዝርከብ ሰራዊት ሱዳን ብጉቦን ብብልሽውና ዝተታሕዙ ብምዃኖም፣ እናፈለጡ ከምዘጽቕጡ ‘ዩ ዝዝረበሉ።
ኣብ ኤርትራ፣ ከቢድ ናይ መነባብሮ መጸገም ኣጋጢምሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሃለኽቲ ነጋራት ኣብ ዘይርከበሉ ደረጃ ስለዝበጽሐ ደረጃ ብቕዓቱ ዘየተረጋገጸ ብኮንቶባንዳ ዝኣቱ ሃለኽቲ ነጋራት ኣብ ጎደናታት ብብዝሒ ክሽየጥ ይርአ ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ ብዱኳን ሕድሪ ዝፍለጥ ንነበርቲ ከባቢ ኣስመራ ብኩፖን ወርሓዊ መቑነን ክዕድል ዝቖመ ናይ ህግደፍ ትካላት’ውን ከም ሽኮርን ዘይትን ዝኣመሰለ እኹል ሃለኽቲ ነገራት ክቕርብ ተጸጊሙ ምህላዉ ብተደጋጋሚ እዋን ክጥቐስ ጸኒሑ’ዩ።
=========================================


text:
ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዳለወ ፈስቲቫል ጀርመን ንምቅዋም፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካዪዶም።
ኣብቲ ብዕለት 8 ሓምለ ኣብ ከተማ ጊሰን ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ክርከቡ እንከለዉ ሓያሎ ጀርመናውያን’ውን ከምዝተሳተፍዎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
‘’ኣንጻር ፈስቲቫል ራዕድን ሓሶትን’’ ዝተሰምየ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ ብህግደፍ ዝካየድ ፈስቲቫል ንፖለቲካዊ መኽሰብ እንተዘይኮይኑ ከምቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝብሎ ንምትሕቑቛፍ ኤርትራውያን ከምዘይኮነ እቶም ተሳተፍቲ ገሊጾም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ ከተማ ጊሰን ንዓሰርተታት ዓመታት መዕቆብ ስደተኛታት ኮይና ዝጸንሐት ክነሳ፣ ብኣንጻር’ቲ ባይቶ ዘሕለፎ ውሳኔ፣ መንግስቲ ኤርትራ ፈስቲቫሉ ኣብዛ ከተማ ምክያዱ ዘጉሂ እዩ ክብሉ ገሊጾም።
ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተሳተፉ ጀርመናውያን ብወገኖም፣ ህዝቢ ናቱ ቅዋማዊ ምምሕዳር ክህልዎ ይግባእ ድሕሪ ምባል፣ ዝኾነ ውልቀሰብ ብዝደልዮ ትምህርትን ሞያን ክዓቢ እምበር ካብ ግዜ ንእስነቱ ብረት ዓጢቑ ዕድሚኡ ከሕልፍ ኣይግባእን ክብሉ፣ ንሕሰም ኤርትራውያን ብምግላጽ ነቲ ናይ መንግስቲ ፈስቲቫል ዘለዎም ተቓውሞ ኣስሚዖም።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብመንግስቲ ኤርትራ ዝዳሎ ፈስቲቫላት፣ ብተደጋጋሚ ተቓውሞታት ክገጥሞ ካብ ዝጅምር፣ ቁጽሪ ተሳታፊኡ በብእዋኑ እንዳጎደለ ክመጽእ ምጽንሑ ይፍለጥ።


text:
ኩሎም ደሞክርስያዊ ለውጢ ዝጠልቡ ኤርትራውያን ክሳተፍዎ ዝፈቐደ ዋዕላ ካብ 31 ነሓሰ ክሳብ 1 መስከረም ኣብ ቦሎኛ ኢጣልያ ክካየድ’ዩ።
ሽግር ኤርትራ ፍታሕ ብኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኩሎም ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝኾኑ ኤርትራውያን ውድባት፣ ሰልፍታት፣ ሲቪካውያን ማሕበራት ውልቀሰባትን ክሳተፍዎ ትጽቢት ተነቢርሉ ዘሎ ዋዕላ፣ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያን ካልእ ኣጋጣሚታትን ዝተኻየደ ዋዕላታት ፍሉይ ምዃኑ’ዩ ዝዝረበሉ ዘሎ።
እዚ ብዋዕላ ቦላኛ ዝጽዋዕ ዘሎ ምትእኽካብ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ፍሉይ ምዃኑ ዝዝረበሉ ዘሎ ብዘይ ምትእትታው ናይ ግዳም ሓይልታት ብኤርራውያን ተወዲቡ ብኤርትራውያን ይካየድ ብምህላዉ’ዩ።
እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ደብረዘይቲ ዝተኻየደ ተመሳሳሊ ዋዕላ ኤርራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ፣ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተወደበን ናይ ኢትዮጵያ ረብሓ ኣብ ግምት ዘእተወን’ዩ ኔሩ ክብሉ’ዮም ሓያሎ ወገናት ዝነቕፍዎ።
እዚ ካብ 31 ነሓሰ ክሳብ 1 መስከረም ኣብ ቦሎኛ ኢጣልያ ዝካየድ ዋዕላ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስውዊ ለውጢ ግና፣ ‘ሽፍር ኤርትራ ፍታሕ ብኤርትራውያን’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ምትእንጋዱ’ውን ብቀንዱ ነቲ ንኤርራዉ ናብ ውድቀት ኣምርሒዋ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት፣ ናይ ግዳም ምትእትታው ዘይብሉ ብኤርትራውያን ዝመጽእ ለውጢ ጥራይ’ዩ እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ካብ ዝብል መትከልን እምነትን ዝነቐለ ምዃኑ’ዮም ወደብቱ ዝጠቕሱ።
ኣብዚ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ንኹለን ደሞክርሳያውይን ሓይልታት ኤርትራ ከራኽብ ብዙሕ ተስፋ ተነቢርሉ ዘሎ ዋዕላ ቦሎኛ፣ ኣማኢት ኤርትራውያን ካተፍዎ ትጽቢት ኣሎ።
እዚ ዋዕላ’ዚ ካብቲ ቅድሚ ዝነበረ ዋዕላታት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ፍሉ ዝገብሮ ካልእ ነጥቢ ድማ ብኤርትራውያን መንእሰያት ደለይቲ ለውጢ ዝተበጋገሰን ዝተወደበን ብምዃኑ’ዩ።
=================================


text:
ሳምቡሳምቦ ንዝበለስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ቀዳማይ ጸላኢኡ እዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይውን ፡ንሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ዘሐፍር ገበን እዩ ዝካየድ ዘሎ። አራዊት ተመን ዕዳጋ ከቃብጸካ ዝመጸ፡ምቅባጹ እምበር፡መን የቃብጾ ስለ ዘየገድስ ኩሉ እዩ በትሪ ዘውድቐሉ። ብምሕዝነት ምስ ህዝቢ ትግራይ፡ ንስርዓት ህግደፍ ሳምቡሳምቦ ኢልካምግሓፉ ዝቃወሙ ክንሰምዕ ወሪሕና።ካብ ኣብ ወረቀት ዘሎ ነብሪ፡ አብ ባይታ ወሪድካ ነብሪ ፡ንኽብሪ ህዝበይ ክቃለስየ ንዝበለ፡ክትስዕቦ ወይ ድማ ከተተባብዖ ጥራይ
Read more
ኤርትራውነት ብደም እተሃንጸ መንነት ፡ “ንዓይ ሃገረይ እንታይ ትገብረለይ ዘይኾነስ ፣ ኣነ ንሃገረይ እንታይ ይገብረላ “ JFK ” መንግስቲ ጣልያን ብ1 ጥሪ, 1890 ኤርትራ ዕላዊት ግዝኣታ ምዃና ዝኣወጀትሉ ዘመን እዩ ። ውድብ ሓድነት ኣፍሪቓ ክኣ ብ1964፣ ካብ ሕጂ ዶባት ክንሕንጽጽ ኣብ ኹናትን ግርጪትን ከይንኣቱ ፣ በቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝሓንጸጽዎ ዶባት ተማእዚዝና ንኪድ ክብሉ ወሲኖም ። በዚ ዝኣክል
Read more
መጎስን ምስጋናን !! ላዕላዋይ መሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ልፍንቲ (ኤሃዲል) ኣብ ቦኽሪ ኣኼብኡ፣ ንሓፋሽ ህዝብናን ንዅሎም መራሕቲ ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳዊ ማሕበራትን፣ ምሁራትን፣ መራኸቢ ብዙሓንን፣ ነቲ ኣብ ዝኽሪ 60 ዓመት ምጅማር ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተኻየደ ጽምብል ኣዋጅ መስከረም፣ ምቋም ልፍንትና ዕድሜና ኣኽቢሮም ብምሳተፎምን ሃገራዊ ምስክረነቶም ዘርኣዩን ዘመዝገቡን ክብ ዝበለ ምስጋና ከቕርብ ደስታ ይስመዖ። ከምኡ’ውን ነቶም ናይ ዮሃና መልእኽቲ ዝሰደዱን፣ ኣብ
Read more
ኣዋጅ መስከረም ብዛዕባ ስምምዕ ኩሉ መደያዊ ምውህሃድ ሰለስተ ውድባት 10 መስከረም 2021 ሓርበኛ ተቓላሳይን ጽኑዕን ህዝቢ ኤርትራ! ኣንጻር ምልክን ጭቆናን ዝቃለሱ ኩሎም ኤርትራውያን ! ንሕና እዞም ኣብ ታሕቲ ኣስማትና ሰፊሩ ዘሎ ሰለስተ ውድባት ኤርትራ፣ ሃገርና ንምድሓንን ህዝብና ካብ’ቲ ንልዕሊ ሰላሳ ዓመት ዘሕልፎ ዘሎ ጭቈናን ግፍዕን ዝመለኦ ምሕደራ ንምግልጋልን፣ ቃልስና ብዕቱቡነት ክንቅጽሎ ደጊምና ቃልና ነሐድስ ኣሎና። መጻኢ ወለዶታት ኤርትራ ካብ
Read more


text:
3ይ ናይ መወዳእታን ክፋል
ማርዶካይ ኣብ ዓዲ ጓና ኣብ ማእከል እቶም ንኣምላኽ ዘይፈልጡን ክብሪ ዘይህቡን፡ እሞ ኸኣ ጣኦታትን ካልኦት ኣማልኽቲ ኣብ ዘምልኹ ህዝብን እዩ ዝነብር ኔሩ። ኣብቲ መንፈሳዊ ምንቕቓሕ ዘለዎ ሕጊ ኣምላኽ ድማ ከም ዝግባእ ዝገዝኣሉ ስፍራ፡ ንኣምላኽ ምምላኽ እምብዛ ከይከብድ ይኽእል እዩ። ኣብቲ መንፈሳዊ ድንቁርና ዝነገሰሉን ዝዓበየሉን ሞራልዊ ውድቀት ዝበዝሓሉ ናብራን ሓዳርን ቤተሰብን ትርጉም ዝሰኣነሉ ስፍራ ዀንካ ግና ንኣምላኽ በይኑ ክትነብር ምውሳን ዘኽፍለካ መስዋእትነት ቀሊል ኣይኰነን። ማርዶካይ ግና ኣብዚ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋን ንሱን ቤትሰቡን ንእምነት ሓሊዋ፡ ሰናይ ገድሊ እምነት ተጋዲሉ፡ ንኣምላኽ ብኽብሪ ኣስሚሩ ሓሊፉ። ንጉስ ኣሕሽዌሮስ ንሃማን ኣጋጋዊ ክብ ኣቢልዎ ነበረ፡ ፍጡሩ ኩሉ ድማ ይንብርከኸሉን ይሰግደሉን ነበረ።
እዚ ብሰይጣን ዝተገዝኣ ኣምልኾ ድም ዝደሊ ዝነበረ ሃማን፡ ማርዶካይ ከም ዘይካልኦት ክሰግደሉ ዘይምርኣዩ፡ ክሩኡ እምብዛ እዩ ነዲዱ። እቲ ቓል ክዛረበና ከሎ “እቶም ኣብ ደገ ንጉስ ዚቕመጡ ኹላቶም ገላው ንጉስ ንሃማን ፍግም ኢሎም ሰገደሉ፡ ከመይሲ ብዛዕባኡ ንጉስ ከምኡ ኢሉ ኣዚዙ ነበረ፡ ማርዶካይ ግና ፍግም ኢሉ ኣይሰገደሉን። ሽዑ እቶም ኣብ ደገ ንጉስ ዚቕመጡ ዝነበሩ ገላው ንጉስ ንማርዶካይ፡ ስለምንታይ ኢኻ ንስኻ ትእዛዝ ንጉስ እተፍርስ፡ በልዎ። ኮነ ኸአ፡ ንሳቶም መዓልቲ ንመዓልቲ ነጊሮምዎ ምስማዕ ምስ ኣበዮም፡ ኣይሁዳዊ ምዃኑ ነጊሮምዎ ምስማዕ ምስ ኣበዮም፡ ኣይሁዳዊ ምዃኑ ነጊሮምዎ ነበሩ እሞኦ፡ ግብሪ ማርዶካይ ዚጸንዕ እንተ ኾይኑ ምእንቲ ኸርእዮ፡ ንሃማን ነገርዎ። ሃማን ድማ ማርዶካይ ፍግም ኢሉ ኸም ዘይሰገደሉ ምስ ረአየ፡ ብቑጥዓ መልኤ።” ማርዶካይ ክሰገድሉ ዝተኣዘዘ ንኣምላኽ ሰማይን ምድርን ጥራይ እዩ፡ ማርዶካይ ከኣ ዋላ ሞት ይኩን እምበር ንኻልእ ኣይሰግድን እዩ። ነዚ ሓቒ እዚ እዩ እምባኣር ክነብረሉ ወሲኑ። ንእምነቱ ኣብ ዋጋ ዕደጋ ኣየኣትዎን። ክሳብ እቲ ዝኽፈል ክኸፍል ተዳሊዩ። ከም ብጸቱ ሲድራቕ ሚሳቕ ዓብድኔጐ ንኣምላኽ እምበር ንኻልእ ኣይሰግድን ብምባል ጸኒዑ። እዚ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ብምውሳዱ ኣብ ቅድሚኡ ፈተና መከራ ሞት እዩ ተደቂኑ። ሃማን ድማ ንህዝቢ ኣምላኽ ከጽንት ብዝከኣሎ ኩሉ ተዳልዩ። የግዳስ ኣምላኽ ጣልቃ ብምእታው ክብሩ ብኣስቴርን ብማርዶካየን ገሊጹ። እቲ ሓደ ግዜ ሓዘንን ጓህን ዝዀነ እዋን ኣምላኽ ብእልልታን ሓጐስን ቀይርዎ።
እምበኣር ናብ ገዛእ ርእስንን ቤትናን ንምጻእ፡ ኣነን ቤተይን ንኣምላኽ ኢና እነገልግል ክንብል እንከሎና። ብካልእ ኣዘራርባ እንትርፎ ንዓኻ ንኻልእ ኣይሰግድን ኣይንብርከኽን ኢና ንብል ዘሎና። ሎሚ ዝረኣዩን ዘይረኣዩን ነገራት ክንሰግድሎም እሞ ካብታ ኣብ ቤትና ዝኣተወት ፍቕሪ ክርስቶስ ክፈልዩና ዝጋደሉ ብዙሓት እዮም። ብፍላይ እዃ ደኣ ጽድቒ ዝመስል ሓጢኣት፡ ኣብ ቤት ኣምላኽ ኣትዩ ኣሎ። ቤተክርስትያን ካብ ብውሽጢን ማለት ብስሕተት ትምህርትን ካልእን ብደገን ድፊኢት ሰይጣንን መሳርሕቱን፡ ክሳብ ዓቕልና ዘጽቡቡልና ክንምብርከኸሎም ይደልዩናን ይብህጉን። ኣብዚ እዋን እዚ ግብረ መልስና ከም ግብረ መልሲ ማርዶካይ ክኸውን ይግብኦ። ብሰንኪ ዘይምስጋድናን ዘይምብርኻክናን ንቤትና ንግዚኡ ዝደቀኖ ፈተና ክህሉ ይኽእል እዩ፡ ግና እዚ ንግዜኡ እዩ ደሓር ግና ንዓቢ ኽብሪ እዩ። ኣምላኽ ነቶም ዝእምንዎ ኣሓፊርዎም ኣይፈልጥን እዩ። ነቶም ንዕኡ ጥራይ ዝሰግዱ ኣኪብርዎም እምበር ኣሕሲርዎም ኣይፈልጥን እዩ። ዋጋ ኽብሪ ንኣምላኽ፡ በይኑ ምግዛእ እዩ።
ሎሚ ንኣምላኽ ጥራይ ክንሰግድ ስለ ዝበልክም ቤትኩም ኣብ ዓቢ ሓደጋ ዘላ ኣጆኹም ኣምላኽ ገፋዒ ኣምላኽ ስለ ዘይኰነ መሳኹቲ ሰማይ ንዓኩም ኩፉት እዩ፡ ታሪኽኹም ኩሉ ኣብ መዝገብ ኣምላኽ ጹሑፍ እዩ። ኣብ ቅድሚ እቶም ተጻረርቲ ተኣሚንክምዎ ኢኹም እሞ ከምቲ ማርዶካይ ብሃማን በቲ ጸላኢኡ ዝኸበረ ኣብ ድዃ እግሩ ድማ ዝሰገደ እዚ ታሪኽ እዚ ኣምላኽ ነቲ መጽሓፍ ዜና መዋእል ምስ ከፈቶ ኣባኹም ክውን ክኸውን እዩ። ኩሉ ንሃማን ክሰግድ ይኽእል እዩ፡ ንሕና ግና ንኣምላኽ ደኣ ንንበር። ንሱ ዘይጠልም መንበሪ እዩ። ቤትናን ስድራናን ንዓላማ ኣምላኽ እናነበረት ራእይ ዝተሓንገጠ ትኹን። ንውዲት ጸላኢ ንምልላይ ነቲ ኣብ ውሽጢ ቤትና ኣትዩ ነገር ዝጽሕትር ንምእላይ ወትሩ ኣብ ትሕቲ ዱዃ፡ ንጉስ ጐይታና የሱስ ንኹን። ክብሪ ኣምላኽ ኣባና ክግለጽ ብጎደና መከራን ስቓይን ሓሊፍና ናብ ዓቢ ዓወት ንምስጋር ሎሚ ንኣምላኽ ሰማይ ጥራይ ንስገድ፡ ንሃማን እምቢ ኣይሰግድን ንበሎ፡ ኣምላኽ ብነገር ኩሉ ኣብ ኩሉ እዋን ጸግኡን ሓይሉን የብዝሓልና።
እዚ ናይ ማርዶካይ ናብራ ህይወት ክንለማመድ ጸግኡ ይሃበና።


text:
ተግባራት መንግስቲ ኣሜርካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝወስዶ ዘሎ ተጻብኦ ምኹናን ማለት ህዝቢ ኣሜርካ ምኹናን ማለት ኣይኮነን። እቶም ንቆርበትኩምን መንነትኩምን ኣትሒትኩም ኣሜርካ ሓንቲ ኣይገበረትናን ሻዕብያ'ዩ ኣብሽግር ኣውዲቑና ትብሉ ሉሙሳት፡ ዜግነት እንተቐየርኩም ካብ ባርነት ዝወጻእኩም ከይመስለኩም። እቲ ብመንነቱን ሕብሩን ዝኾርዕ ኤርትራዊ ኩሉ ግዜ ምስተሓፍረን ምስ ኮርዔን እዩ። ኤርትራውያን ብታሪኽናን ባህልናን እንኾርዕ፡፡ ንሕና ንሕና ክንመስል ድእንበር ካልእ ክንመስል ኣይተፈጠርናን።ስለ ዝኾና ከኣ ኢና 30 ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ኣካይድና ነታ እናፈለጠትና ንከይትፈልጠና ዝደለየ ኣሜርካ ናጽነትና ምስ ተጓናጸፍና ዮሃን እንቋዕ ሓጊሰኩም ከነብላ ዝኸኣልና። ኣብ ኣሜርካ ዝነብር ኤርትራዊ ካብቲ ዝኽፈሎ ዝምዝመዞ ከምዝበዝሕ ዝጠፍኦ ዘሎ ኣይመስለንን። ዘይ ሰሪሕካ ንዕኦም እዩ ዝብል መረረ ካብ ኩሉ ኤርትራዊ ዝስማዕ'ዩ። ህዝቢ ኣሜርካን መንግስቱን ፈላሊኻ ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። ንጉጉይ መርገጽ ኣሜርካ ብሰላማዊ ሰልፍታትን መርበብ ሓበረታታትን ክንቋወም ከሎና ንህዝቢ ኣሜርካ ኣይኮናን ንቋወሞ። እቶም ሃሱሳት ካብ ኣፍንጭኦም ኣርሒቖም ዝይርእዩ ግን ኮምኡ'ዩ ዝመስሎም። ሕጊውን ኣሜርካ ክሳብ ሰላም ዘይገበረት ንሽርሕታታት እከይ ውዲታታትን ካብ ምቁዋማ ደው ኣይንብልን።
ነባሪ ዝኽሪ ንሰማእታትና
ዓወት ንሓፋሽ
ገብረንጉስ መስመር።


text:
ኣብ ኤርትራ ኣድማ ከይጅመር ኣብ ሻቕሎት ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ፡ ሎሚ ንጉሆ ገዚፍ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ሰገነይቲ ኣብ ማእሰርቲ ከምዝዳጎነ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ምምሕዳር ከተማ ሰገንይቲ ንቐንዲ ቀሺ ናይቲ ዓዲ ንሳዋ ኪኸይድ ናይ ሓንቲ መዓልቲ መጠንቐቕታ ድሕሪ ምሃቦም፡
ካብ 50ታት ክሳብ 80ታት ዝነበረ ትውልዲ ብኑጽር ናይ ናጻነት ዕላማ ተረዲኡ፡ ብኡ መጠን ኒሕ ተዓጢቁ ንናጻነት ህዝቡን ሃገሩን ንኸተግብር ኣንጊሁ ብምውፋር ሜዳታት ኤርትራ ኣዕለቕሎቖ። ከምታ ቃሉ ከኣ ነታ እንኮ ዝውንና ሂወቱ ከፊሉ ነታ ዝተመነያን ዝደኸመላን ዝድመየላን ነጻነት ኤርትራ ንብዙሓን ርእሰሃያላን ኣምበርኪኹ ህልውቲን ህያውን ከኣ ገበራ።
ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2009 ዳርጋ ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባትን ስቪክ ማሕበራት ውልቀ ዜጋታትን ዝተሳተፍዎ፣ሰፊሕ ዋዕላ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ ከምዝነበረ ኩሉ ዝዝክሮ ኢዩ።
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።
ሓንቲ ሽማግለ ህዝቢ ንሃገራዊ ጉባኤ – ስዊዝ፡ በቶም ካብ ከተማታት በርን ፡ ኒው-ሻተል፡ ሶሎቱን፡ ኣራው፡ ቮ(Vaud)፡ ጀነቭ፡ ባዝል፡ ዙሪክ፡ ሉዘርን፡ ሽዋይዝ፡ ሉጋኖን ፍሪቡርግን ዝመጹ፡ ኣብ ተቓዉሞ ደንበ ዘለዉ ኤርትራዉያን፡ ብ 27 ለካቲት 2011 ቖይማ። ኣብዚ ኣኼባ’ዚ፡ እቶም ዝበዝሑ ተሳተፍቲ መንእሰያት እዮም ነይሮም።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
አብዚ ለንቅነ አብ ከባቢናን ማእከላይ ምብራቕን ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል አብ መንጎ ምልካዊ ስርዓታትን በቶም ንዘመናት ብፖለቲካዊ ጸቒጢ መበገሲኡ ሰብኣዊ መሰሎም ዝተኽልኡ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ አብ ገዛእ ሃገሮም ዝተሓርሙ፡ ብልሽውና፡ ስርዓተ ሕጊ አልቦነት፡ ሽቕለት አልቦነት፡ ማእሰርትን መግረፍትን ዘበገሶ ህዝባዊ ባርዕ ንለውጥን ዲሞክራስን ጥምጥም ይካየድ አሎ። ድሮ ድማ ህዝብታት ቱኒዝያን ምስርን ተዓዊቶምሉ አለው።
ኣብ ቀዳማይ ክፋል፡ ሃገርና ብስርዓት ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ካብ ዝተቛረነትሉ ግዜ ጀሚሩ ንዓመታት ዝተዋህለለ ግፍዒ መሊኡ ስለ ዝተደፍአ ብዓወት ስርሒት ፈንቅል ኣብ ምንታይ ደረጃ ከም ዝበጽሐ ዝገልጽ’ዩ።
ሰልፍና ሰ.ደ.ህ.ኤ ዕላዊ መርበብ ሓበሬታኡ ማሕታ ዶት ኔት (mahta.net) ብዝብል ስያሜ ጀሚሩ ስለ ዘሎ፡ ንምክትታሉ ኣብዚ ጠውቑ። ማሕታ
ኣንጻር ውልቀምካዊ ስርዓት ሑስኒ ሙባረክ ን18 መዓልታት ብጽንዓት ተቓውሞ ከካይድ ዝቐነየ ህዝቢ ግብጺ፡ ሎሚ 11 ለካቲት ተዓዊቱ፡
ስሪሒት ፈንቅል መጻኢ ዓወት ህዝብና ዘበስረ በብዓመቱ ድምቀት እናወሰኸ ዝዝከር በዓል ኢዩ። ነፍስ ወከፍ ኤርትራዊ ነቶም ኣብኡ ዝወዓሉ ሰሚዑ ምስኦም ይሕጎስ። ከምታ ጸባ ዘስተኹምና ጸባ ስተዩ ይብሎም ብልቡ።
ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ እምቢ ንምልኪ ዝብሉ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ይዕንብቡ ኣለዉ ።
ኣብ’ዚ ሰሙናት`ዚ ዝወጸ ”ብስም ዝተኣረመ ጸብጻባት ዋዕላ” ዝብል ዝርዝር ጸብጻባት ናይ ሰባትን ጸለመታትን ዝሓዘ እዩ ። እዚ ዘቃልዖ ነገራት እንተሃልዩ ንተኻፈልቲ ዋዕላ ዘይኮነስ ንኣካይዳ ሰልፊ ህዝቢ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ደረጃ በጺሑ ምህላዉ እዩ ዝገልጽ።
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
”ኣንታ ኣሎ ድዩ? ነዚ ኹሉ ግዜ ጠፊኡ ኔሩ ድኣ ሎሚ እንታይ እዩ ክብል” ትብሉ ትኾኑ፡፡ ሓቅኹም፥ እንተበልኩም`ውን ልክዕ ኣለኹም ኣይተጋጌኹምን፡፡ ምኽንያቱ ሎሚ`ውን በቶም መንድዓት ቃልሲ ኮይኖም ዘለዉ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃሉ ዘስደምም ጽሑፍ ስለ ዘንበብኩ እምበር፡ ናይ ምጽሓፍ መደብሲ ኣይነበረንን፡፡
አብ ከተማ ሎራኽ(ጀርመን)ን አብ ከተማ ባዝል(ሰዊዘርላንድ)ን ከባቢታትን ንቕመጥ ኤርትራውያን ብቀዳም 15 ጥሪ ዘዳለናዮ መጠነ ሰፊሕ ኣኼባ-ህዝቢ ብድሙቕ ዓወት ተደምዲሙ፡፡
ፕረዚደንት ቱኒዝያ በን ዓሊ ብሓይሊ- ህዝቢ ካብ ‘ታ ሃገር ክሃድም ተገዲዱ።
ፕረዚደንት ቱኒዝያ በን ዓሊ ብሓይሊ- ህዝቢ ካብ ‘ታ ሃገር ክሃድም ተገዲዱ።
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
ብፈለማ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብኣረሜናዊ ስርዓተ ምሕደራ ህግደፍ ኣብ ገዛእ መሬቱ ከም ጊላ ይነብር ንዘሎ ተቓላሳይ ህዝብና ሰላምታና ነቐድም። ቀጺልና ንኹሎም ኣብ መላእ ዓለም ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ኢሎም ንዘለው ስደተኛታት ህዝብና ካብዚ ዘለናዮ ናይ ስደት ቦታና ማለት ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታና ይብጻሕኩም ንብል።
ዝሓለፈ ቀዳም ሕዳር 20 ጥቅምቲ 2010 ኣባላት ኮሚሽን ንሃገራዊ ዋዕላ ንህዝቢ ቦስቶንን ከባብን ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶም።
ኣብ ዕለት 15 ሕዳር 2010 ዘውጻእናዮ ጋዜጣዊ መግለጺ እቶም ኣብ ውሽጢ ኮይና ተቓውሞና ከነስምዕ ዝጸናሕና ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለን ማእከላይ ባይቶን ሰ.ደ.ህ.ኤ ብትኹል ይኹን ብጋድም ከምዝተሰንጠቐ ገሊጽና ነይርና።
ምእንቲ ብደም ሰማዕታትና ዝረወየት ሃገርናን ፣ ምእንቲ ብኹቱር ጭቆናን ጥልመትን ምልክን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብናን ፣ ምእንቲ ካብ ሃገሩ ክሃድም ኣብ ፈቐዶ ዶባትን ባሕርታትን ዕርድታትን ሞት ዝቐዝፎም ዘሎ መንእሰያትናን ፣
‘ኢሳይያስ፡ እዚ ሓለቓ (ካፖ) ጥፍኣት፡ ንኸይፈልጠን ይኹን ንኸይዝክረን ዝመሓለለንን ዝጠሓለለንን ክልተ ነገራት ኣለዋ፡። ንሳተን ከኣ፡ እታ ቐዳመይቲ “ፍቕሪ ሰብ” እታ ካልኣይቲ ኸኣ “ምሕረት” እየን።’
ከምቲ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝካየድ ዘሎ መደባት ህዝባዊ ኣኼባታት ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ፣ ኣብ ኦታዋ ዋና ከተማ ካናዳ ብዕለት 6 ሕዳር 2010 ዓ.ም፣ ዕዉት ኣኼባ ብኣባል ኮምሽን ኣቶ ክብሮም ደብሩ ተኻይዱ።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ካብ 29 ክሳብ 31ታሕሳስ 2009 ዓ.ም.ፈ ኣብ ፍራንክፈርት ዝተካየደ ናይ ምጽንባር ዋዕላ ዝተመስረተ ሰልፊ ምዃኑ ዝዝከር ኢዩ።
ትማሊ 6 ሕዳር ‘ደሃይ ካብ ኤርትራ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ብልሽውና ክሳብ ክንደይ ሳዕሪሩ ከምዘሎ ጠቒስናልኩም። ሎሚ ድማ ከም ኣብነት ናይዚ ሕማም’ዚ ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ህግደፍ ዝተኸስተ ጉዳይ ነቅርበልኩም።
ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ክትቃለስ ዝጸንሐት ወ/ሮ ምሕረት ገብረየሱስ፡ ካብ’ቲ ሰልፊ ክትሳናበት ናብ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ ወልዴሱስ ዓማር ወግዓዊ ምልክታ ከምዘቕረበት ምንጭታት ሓቢሮም።
ዝኸበርኩም ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ፣-
ፈለማ ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታይ ብምቕዳም ኣብ እተሰላስልዎ ሃገራዊ ዕማም ዓወት እምነየልኩም፣፣ ቀጺለ ነዛ ቅልዕቲ ደብዳበ ክጽሕፈልኩም ዘገደደኒ ምኽንያት ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ብመሰረት እቲ ኣብ ምትሕንፋጻዊ ኮንፈረንስ ሰልፍና ዝተኣትወ ውዕል፣ እዚ መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ሰልፍና ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ብኣቦ-መምበር ሰልፊ ብፓልቶክ ኣኼባ ክግበረሉ ዝብል ኢዩ ዝነበረ፣
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ንዕለት 10 ጥቅምቲ 2010 ንኹሉ ግዱስ ዜጋ ዘሳትፍ ክፉት ህዝባዊ
ኣኼባ ብሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ኣብ ስያትል ብሓው ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ሓላፊ ክፍሊ ስርርዓዊ ጉዳያት ሰልፊ ንዕለት 9 ጥቅምቲ 2010(October9, 2010)
ሽማግለ ህዝቢ ንዋዕላ ኣብ ስዊስ ብቀዳም ዕለት 18.09.2010 ኣብ ዝተገብረ ክፉት ኣኼባ ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዉ ለውጢ ጻብጻባ ንህዝቢ ኣቕሪባ። ካብ ስዊስ ሰለስተ ወከልቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዉ ለውጢ ተሳቲፎም።
በዓል መስቀል ንህዝቢ ኤርትራ በዓል ሰላምን ፍቅርን ሕድገታትን ክኸውን ከኣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይምነ።
ልክዕ ቅድሚ 49 ዓመታት ከምዛ ሎም እታ ንፓለቲካዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ: ናብ ብረታዊ ገድሊ ዘሰጋገረት ቀዳመይቲ ንጣር ቁልዒ ሓዊ: ካብታ ብሓርበኛ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ እትምራሕ ቀዳመይቲ ጋንታ ሓርነት: አብ እምባ አዳል ተተኮሰት::


text:
Radio Erena: 19 October 2017
መንግስቲ ዚምባብዌ፣ ኣብ ምሕናቕ ንሞት ዝተፈርዱ እሱራት ዝዋፈሩ ሰራሕተኛታት ንምቁጻር ብዘውጽኦ ምልክታ፣ 50 ሰባት ከምዝተመዝገቡ ጋዜጣ ደይሊ ኒውስ ካብታ ሃገር ሓቢራ።
ዚምባብዌ፣ ከቢድ ገበን ንዝፈጸሙ እሱራት ብሞት ምቕጻዕ ትቕጽሎ እኳ እንተላ፣ ካብ 2005 ንደሓር ግና ኣብ ግብሪ ከየውዓለቶ’ያ ጸኒሓ።
ሚኒስተር ፍትሒ እታ ሃገር ነበር ኤመርሶን ምናንጋዋ፣ ኣብ ስልጣን ኣብዝ ነበረሉ፣ ናይ ሞት ፍርዲ ካብ መቕጽዒ ገበናዊ ሕጊ እታ ሃገር ንምእላዩ እኳ እንተሰርሐ ኣይተዓወተን።
እቲ ኣንጻር ናይ ሞት ፍርዲ ተሪር መርገጺ ዝጸንሖ ሚኒስተር ፍትሒ፣ ፕረዚደንት ሙጋበ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘካየዶ ናይ ካቢነ ሚኒስተራት ምልውዋጥ ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ።
ጸሓፊት ሚኒስትሪ ፍትሒ ቨርጂንያ ማብሃዝያ ብዝሃበቶ መብርሂ፣ ነቲ ስራሕ ዝደለዩ 50 ሰባት ተመዝጊቦም ከምዘለዉ ብምርግጋጽ፣ መዓስ ናብ ስራሕ ከምዝምደቡ ግና ኣየነጸረትን።
ኣብ ዚምባብዌ 92 ንሞት ዝተፈርዱ እሱራት ከምዘለዉ ዝሓበረት ጋዜጣ ደይሊ ኒውስ፣ ብሰንኪ ስእነት ኣብ ምሕናቕ ዝዋፈሩ ሰራሕተኛታት፣ እቲ ናይ ሞት ውሳኔኦም ከይተተግበረ ከምዝጸንሐ ኣመልኪታ።
ዚምባብዌ፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብቅልውላው ባጤራን ሽቕለት ኣልቦነትን ትሕመስ ብምህላዋ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዜጋታት እታ ሃገር ተቐባልነት ኣብ ዘይነበሮ ስራሕ ንምውፋር 50 ሰባት ሓቲቶም ይርከቡ።


text:
16 መጋቢት 2021 – “ ትዕግስትን አንጻር ጉድልነትካ ምውጋእን” ዮሓ. 5: 1-16
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ጎይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ ቤተ ሳይዳ ሓደ ሕሙም ከምዘሕወየ የዘንትወልና። እዚ ንሳላሳን ሾመንተን ዓመት ሓሚሙ ዝነበረ ብተአምራት አብቲ ቤተ ሳይዳ ዝርከብ ማይ ወሪዱ ብተአምራት ክሓዊ ይደሊ፡፡ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እዚ ሕሙም እዚ ንነዊሕ ግዜ አብቲ ገምገም ደቂሱ ምስ ረአዮ፡ “ክትሓውዶ ትደሊ ኢኻ፧” እናበለ ይሓቶ።
እቲ ዝሓመመ ሰብ ከአ “ጎይታይ! እቲ ማይ ምስ ተናወጸ፥ ናብቲ ቐላይ ዜውርደኒ ሰብ የብለይን። አነ ኽሳዕ ዝመጽእ ድማ ኻልእ ቀዲሙኒ ይወርድ” ኢሉ መለሰ። ነዚ ምስ ሰምዓ ክርስቶስ ጎይታና “ተንሥእ እሞ ዓራትካ አልዒልካ ኺድ” በሎ። እቲ ሰብአይ ብኡብኡ ሓወየ፥ ዓራቱ አልዒልውን ከደ። እግዚአብሔር መዓልታዊ ንጸገማትናን ድሌታትና ክሰምዓና ይደሊ። ምሕረቱ ክህበና ቅሩብ እዩ። እንተኾነ ናትና፡ ናይ ነፍሲ ወከፍና መልሲ ይደሊ። ጸጋታት አምላኽ አባና ክሰርሕ ንሕና ልባትና ከነዳሉ ከነፍቅደሉ የድሊ። ካብቲ ዘለናዮ ጸገምን ውድቀትን ኃጢአትን ንኽንወስእ ንኽንሓዊ ናይ ድልየትን ሃረርታን ክህልወና አለዎ። አብዚ ኩነታት እዚ እዩ እግዚአብሔር ጸጋታቱ መደባቱ አባና ዝፍጽም። ምስ ሕማቕ አመላትና ጉድልነትና ኪዳን የብልናን፡ አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብፍላይ አብዚ ናይ ጾም ግዜ ክንስዕሮም ክንሰርሕ ይግበና። ነዚ ካብ እግዚአብሔር አምላኽና ዝፈሊየና ኩሉ ክንስዕሮም አለና። እዚአቶም ባሕሪያትና እዮም ወይ ፈቲና ክንስዕሮም አይከአልናን ኢልና ተስፋ ክንቆርጽ የብልና፡ እንታይ ብተስፋ መዓልታዊ ክንዋግኦም ይግበአና። አብ ጸሎት ብምትጋህ ናብ እግዚአብሔር አምላኽና ቀሪብና ንስሓ ብምእታዊ ዘለና ኩሉ ሕማቕ አመላት ክነጥፍእ ክንሰርሕ አለና።
እግዚአብሔር አብ ብተስፋ ክንዋጋእ ይጽወዓና። መዓልታዊ ብዝተሓደሰ መንፈስ ክንትስእ ይሓተና። ፍቕሪ ዝዓቢ አብዚ ቃልሲ እዩ። አብነት ናይዚ ሰላሳን ሾመንተን አብ ሕማም ዘሕለፈ ናይ ሎሚ ወንጌል አብነትና እዩ። ብተስፋ ክሓዊ ይደሊ ነበረ። እቲ ናይ ሰላሳን ሾመንተን ዓመት ሕማሙ ዝተገላገለ ግና አብቲ ምስ ክርስቶስ ዝተራኸበሉ ግዜ እዩ። ነቲ ሃረር ዝብሎ ዝነበረ ሕውየት ክርስቶስ ምስ ረኸበ ይሓዊ፡ ‘ክትሓዊዶ ትደሊ” ዝብል ቃል ካብ ክርስቶስ ጎይታ ይሰምዕ። ስለዚ አብ ሕይወትና ውሽጣዊ ትዕግስቲ ተድሊየና። ብትዕግስቲ ብዝቀልጠፈ ክንፍወስ ክንሓዊ ናብ ክርስቶስ ክንምለስ የድሊ፡ ምስ ክርስቶስ ክንራኸብ የድሊ። ከም አመንቲ እምበአር መጀመርታ ክንፈልጦ ዘለና ብተስፋ መዓልታዊ ብትዕግስቲ ምቅላስ እዩ። እዚ ንእግዚአብሔር የሕጉሶ እዩ።
ቅዱስ ቶማስ “ናይ ልቢ ጽንዓት አብ ፍቕሪ” እዩ ዝርከብ፡ ብፍቅሪ ጥራይ ኢና ትዕግስተኛታት ተቃለስቲ ክንከዊን ንኽእል ይብል። ጉድልነታትካን ስዕረትካን ዘይምቕባል፡ አብ ሽግራትካ ምፍታሕ – አብ እትገብሮ ጻዕሪ መፍትሒ አይትረኽበሉን።
ቅድስቲ ተሬዛ ከምዚ እንዳበለት ትመኽረና፡” ከምቶም አመንቲ ክርስቲያን ድሕሪ ሓደ ውግእ – አብቲ ምንጪ ናይ ሓደ ዋሓይዝ ማይ ቁሩብ ምስተረፎም፡ እቲ ናታቶም ሓይሊ ከምዝተወድአ ከምዘብቀዓ፡ እቲ ትብዓቶምን ሓይሎምን ከምዝላሕለሐን ደኸመን፡ ንገዛእ ርእሶም ዘእምኑ፡ ክንከዊን የብልናን ትብል። ስለዚ ከም አመንቲ ምስ ገዛእ ርእስና ትዕግስተናታት ኮይና ክንርከብ የድሊ። ብተወሳኺ ምስ ገዘእ ርእስና ጥራይ ዘይኮእነ ምስ ካልኦት አኅዋትን አኃትን ከአ ትዕግስተናታት ክንከዊን ንዕደም። እዚ መንፈሳዊ ሓይሊ እዚ አብ ልዕሊ ካልኦትውን ክንፍጽሞ ይግበአና። ናይቶም አኅዋትና አኃትና ጉድልነት ብትዕግስቲ ክንቀበሎ የድሊ።
አብዚ ጽንዓትን ርድኢትን ብህድአት ከም እንመላለስ አድላዪ አብ ዝኾነ ከአ ነሕዋትና ብቃልናን ተግባራትና ክንእርምን ንርከብ። በቲ ሰናይ ተግባራትና ልባቶም ብምትንካፍ ንኽልውጡ ምኽኒያት ንኾኖም። በንጻሩ ትዕግስቲ እንተዘይብልና ጊና ምስ ሰባት ዘለና ርክብ አጸጋሚ ይኸዊን፡ ከም ውጽኢቱውን ምስ እግዚአብሔር። እግዚአብሔር ትዕግስተና እዩ፡ አብዚኾነ ግዜ ጸጋታቱ ይህበና፡ ብትዕግስቲ ይጽበየና፡ ንኽንልወጥ ክንሳሕ ፤ ከነፍቅሮ ከምኡዊን – ንሕና እዚ ባሕሪያት እዚ አብ አኅዋትና አኃትናን ከነተግብሮ ይችደሊየና። ነፍሲ ወከፍና ቃል አምላኽ አብ ልብና ንኽሓድር፡ ተሳተፍቲ ድኅነት አምላኽ ንኽንከውን ንወዲ አምላኽ ክንሰምዖ ወትሩ ብትዕግስቲ ክንደሊዮ፡ አንጻር ጉድልነትና ኃጢኢትና ክንሰርሕ ይገብአና። ንሱ ኸአ ካብ ኩሉ ኩሉ ኃጢአትናን ሕማምናን ነጻ ኮይናን ሓዊናን ሓደሽቲ ፍጥረት ኮይና ንኽንጎዓዝ ክእለት ክህበና ኢዩ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ሎሚ ክርስቶስ ብብስምና እናጸውዓ “ክትሓዊዶ ትደሊ/ሊ እናበለ ይሓተና አሎ። ንኽንሓዊ እምበአር አብኡ ንቕረብ። ንሱ ኸአ ክምሕረና ከሕውየና ኢዩ። እምበአር ክርስቶስ ጎይታና “እንሆ ካብዚ ዝዓቢ ከይርኽበካ መሊስካ ኃጢአት አይትግበር ዝበሎ፡ ንዓናውን እዚ ምሕጸንታ ይህበና አሎ። ናብ ኃጥአት ተመሊስና ከይንወድቕ፤ ባራዩ ናይ ኃጢአት ከይንኸውን. ግዜ ጾም ሕልናና እንምርምረሉ ግዜ ኢዩ። ክርስቶስ በዚ ግዜ እዚ ንንስሓ ይጽወዓና አሎ። ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ክነዕረቕን ክንሓውን ይዕድመና አሎ። ሎሚ ደጊሙ ንነፍሲ ወእክፍና ተንስእ/ኢ ዓራትካ/ኪ አልዒልካ/ኪ ኺድ/ዲ ይብለና አሎ።
ኦ እግዚኣብሔር ጐደናታትካ ኣፍልጠኒ፣ መንገድታትካ ምሃረኒ ንስኻ ኣምላኽ ምድኃነይ ኢኻ’ሞ ከም ትእዛዛትካ ኽነብር ምሃረኒ፥ እግዚኣብሔር ሠናይን ቅኑዕን እዮ’ሞ ንኃጥኣን መንገዱ ይምህሮም፥ ንሱ ንትሑታት ብቅኑዕ መንገዲ ይመርሖም ፍቓዱ ከኣ ይምህሮም – (መዝ.25) ኢልና እናዘመርና ናብ እግዚአብሔር አምላኽና ቀሪብና ክንልምኖ ንዕደም አለና።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚቴ እገዳ ኤርትራን ሶማልያን፡ ኤርትራ ንኣልሸባብ ከምትድግፍ ንራባዓይ ግዜ መረጋገጺ ስለዘይረኸበ፡ ባይቶ ጸጥታ ነቲ ኣብ ኤርትራን ሶማልን ዘቐመጦ ማዕቀብ ክፈልዮ ጸዊዑ።
ኣብ ክንድኡ ንኩነታት ኤርትራ ዝኸታትል ካልእ ዝተፈለየ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ከቕውም ተላብዩ።
እቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ንመበል ሓሙሻይ ጊዜ ንኤርትራ ንምብጻሕን ምስ ወኪላት መንግስቲ ንምርኻብን ምርመራ ንምኽያድ ዘቕረቦ ሕቶ ኣወንታዊ መልሲ ከምዘይረኸበ ዝገለጸ ክኸውን ከሎ፡ ህላወን ምስፍሕፋሕን ወታሃደራዊ መደበር ዓረብ ኢማራትስ ኣብ ጥቃ ወደብ ዓሰብ ንምትሕልላፍ ወታሃደራዊ ኣጽዋር ዝሓቆፈ ብምኳኑ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሎ እገዳ ኣጽዋር ዝጥሕስ’ዩ ይብል።
ኤርትራ ንኣልሸባብ ትድግፍ’ያ ዝብል ካብ ጎረባብቲ ሃገራትን ዞባዊ ኣመሓደርቲ ሶማል ዝተረኽበ ሓበሬታ ብዝምልከት እቲ ኮሚተ ነቲ ክስታት ዝግድፍ መርትዖ ከምዘይረኸበ’ውን ገሊጹ`ሎ።
እቲ ተቖጻጻሪ ኮሚተ ብተወሳኺ ብዛዕባ እቲ ናይ 2009 ዓ.ም ውሳኔ 1907 ዝጥሕስ ካብ ኤርትራ ኮነ ናብ ኤርትራ ዝተካየደ ምጉዕዓዝ ኣጽዋር ዝምልከት መርትዖ ዘይምርኻቡ’ውን የፍልጥ።
እንተኾነ መማይ ኮሚተ ኤርትራን ሶማልን ካብ ወታሃደራዊ ሓይልታት ኤርትራ ናይ ስልጠናን ቴክኒካል ደገፍ ምሃቦም ዘርእይ መርትዖ ረኺቡ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ 2016 ዓ.ም. ኤርትራ ነፋሪት ኩናት ምጥቃማ ዘርእይ መርትዖ ምርኻቡ ብምግላጽ ይኹን እምበር መንግስቲ ኤርትራ ምስታ ነፋሪት ዘሎ ወታሃደራዊ ምትሕሓዝ ብምሽፋኑ፡ እቲ ጉጅለ አባል ሃገራት ነቲ ናይ ኣጽዋር እገዳ ምጥሓሰን ዘመላኽት ዘይምኳኑ’ውን ይገልጽ።
ኤርትራ ንናይ ቤንሻንጉል ናይ ነጻነት ምንቅስቃስ፡ ንግንቦት ሸውዓት ንናይ ህዝቢ ትግራይ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስን ንናይ ምሕዳስ ሓድነትን ዲሞክራስን ግንባር ዝአመሰሉ ዕጡቓት ጉጅለታት ኢትዮጵያን ጅቡቲን ትህቦ ደግፍ ቀጺላ’ላ። ዋላ’ኳ እዞም ጉጅለታት ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ኣስጋኢ ዝኾነ ስግኣት ዘለዎን እንተዘይኮነ ሓገዝ ኤርትራ ነዞም ጉጅለታት ኣብቲ ዞባ ዘይምርግጋእ ዝፈጥርን ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስ ዝካየድ ጻዕርታት ዘዳኽምን እዩ ክብል ኣፍሊጡ።
ኣብ ቀረባ እዋን ዘጋጠመ ቀውሲ ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ንመዝነት እቲ ኮሚተ ዝጸልው ምኳኑ ብፍላይ ኣብ ትግባረ ናይ 2009 ውሳነ 1862 ዘለዎ ጽልዋ ድሕሪ ምግላጽ ኣብ ሰነ 13,2017 ዘጋጠመ ምውጻእ ሰራዊት ቀጠር ኣብ ኣሰሓሓቢ ዞባ ኤርትራን ጅቡቲን ነቲ ኣብ መንጎ እዘን ሃገራት ዝነበረ ውጥረት ዘዕረገ ምኳኑን ናብ መማይ ኮሚተ ብዝቐረበ መርትዖ መሰረት ኤርትራ ኣብ ዶባት ራስ ዱሜራ ወታሃደራዊ ምንቅስቃስ አካይዳ እያ ይብል።
ተራ ቀጠር ኣብቲ ናይ መንጎኛ መስርሕ ኣብ ስምምዕ ሰነ 6,2010 ዓ.ም ብግልጺ ብዘይምጥቃሱ ኣብቲ ዞባ ሓድሽ ዘይርጉጽነት ንትግባረ ናይ 2009 ውሳነ 1862 ፈጢሩ’ዩ። እቲ ኣብ 2016 ዝተኻየደ ሓጺር ናይ ኩናት ምሩኻት ኤርትራን ጅቡቲን አካል እቲ ስምምዕ ምኳኑ ይዝከር።
ድሕሪ ምጽዳቕ ናይ 2011 ውሳነ 2023 መማይ ኮሚተ ኣብ መዳይ ማዕድን ግሉጽነት እንተዘይተረኸበ እኳ ካብ ናይ ወጻኢ ትካላት ብዝተረኽበ ሓበሬታ መሰረት ኤርትራ ካብቲ ናይ ማዕድን ምውጻእ አታዊ ትረኽብ ከምዘላ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ እንተኾነ እዚ አታዊ ኣብ እቲ እገዳ ዝጥሕስ መዓላ ምውዓሉ ዘርእይ መርትዖ ምውዓሉ መረጋገጺ ከምዘይተረኽበ ይገልጽ።


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ሰሜን ሸዋን ብሄረሰብ ኦሮሞን ከምኡ'ውን ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዞባ ካማሼ ብዝተላዕለ ግጭት ኣስታት 600 ሽሕ ሰባት ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ናይ ኢትዮጵያ ተቋም ሓባሲ ንብዓት ኣፍሊጡ።
ዋና ሓባሲ ንብዓት ዶክተር እንዳለ ሃይሌ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ካብ ዝሓለፈ 10 መጋቢት ጀሚሩ ዕጡቓት ሓይልታት ብዝፈነውዎ መጥቓዕቲ ኣብ ዞባታት ሰሜን ሸዋን ምምሕዳር ብሄረሰብ ኦሮሞን ብአማኢት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ኣለው።
ኣብ ክልቲኦም ዞባታት ልዕሊ 330,000 ሰባት ተዓቒቦም ከምዝርከቡ ኣፍሊጦም። ኣብ ቤንሻጉል ጉምዝ እውን ብተመሳሳሊ ፀገም ከምዘሎ ሓቢሮም።
ክልል ኣምሓራ ናይቲ ከባቢ ሰላም ብምዝራግ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምሓራን ኦሮሞን ፅልኢ ብምቕስቃስ ይሰርሕ ኣሎ ንዝበሉዎ 'ኦነግ ሸኔ' ተሓታቲ ክገብር ከሎ መንግስቲ 'ኦነግ ሸኔ' ኢሉ ዝፅውዖ ንርእሱ ናይ ኦሮም ነፃነት ሰራዊት ኢሉ ዝፅውዕ ግን ኣብቲ ከባቢ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ምንቅስቓስ ከምዘይገብር ብምግላፅ ኣሉታዊ መልሲ ሂቡ ሎ።


text:
Radio Erena: 30 December 2018
ብወገን ራማን ዛላምበሳን ተጀሚሩ ዝነበረ ናጻ ምንቅስቓስ ዳግማይ ድሕሪ ምዕጻዉ፣ ኣብ ኤርትራ ናህሪ ዋጋታት ሃለኽቲ ነገራትን ናይ ህንጻ መሳርሒ ኣቑሑን ይንህር ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እዚ ናህሪ ዋጋታት ካብ ፍርቂ ክሳብ ዕጽፊ ዝበጽሕ ምዃኑ ዝሓበሩ ምንጭታትና፣ ምምሕዳር ከተማ ኣስመራ ነዚ ንምቁጽጻር ሕግታት የውጽእ ከምዘሎ ገሊጾም።
በዚ መሰረት ክሳብ ዕለት 26 ታሕሳስ ካብ ኢትዮጵያ ናይ ዝኣተዉ ኣቑሑ ዋጋ በቲ ዝነበሩዎ ወይ ካብኡ ንታሕቲ ክሽየጡ፣ ምኽዛን ጀሚሮም ዘለዉ ናይ ብሕቲ ነጋዶ ከኣ እንተተረኺቦም ከቢድ መቕጻዕቲ ክብየነሎም ምዃኑ ዝገልጽ ምልክታታት ኣብ ከተማ ኣስመራ ይዝርጋሕ ከምዘሎ ይግለጽ።
ብወገን ዓሰብ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ዶብ ብኣንጻሩ፣ ገና ከምዘይተዓጽወን ናጻ ምንቅስቓስ ሰብን ንብረትን ይካየድ ከምዘሎ፣ እንተኾነ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ዝኾነ ንብረት፣ ናብ ካልእ ክፋል ኤርትራ ክጎዓዝ ከምዘይክእልን፣ ነጋዶ ካብ ከባቢ ጢዖ ከምዝምለሱ ይግበር ከምዘሎን ተሓቢሩ።
ንሃገራት ምዕራብ ንምዕሻው ኢሉ ግዚያዊ ናይ ዶብ ናጻ ምንቅስቓስ ከምዝፈቐደ ዝንገረሉ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ወግዓዊ ኣዋጅ፣ ዶብ ክኸፍትን ክዓጹን ይረኣይ ብምህላዉ፣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝያዳ ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ ምንጭታትና ይገልጹ።
======================


text:
Radio Erena: 12 April 2017
ብሰንኪ ኣብያ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዛጊት ኣብ ግብሪ ዘይውዓለ ናይ መወዳእታን ቀያድን ኣህጉራዊ ብይን ኮሚሽን ዶብ መበል 15 ዓመቱ ኣቝጺሩ።
መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ብዶብ ኣሳቢቦም ኣብ 1998 ዝወልዕዎ ኵናት፣ ልዕሊ 100 ሽሕ መንእሰያት ድሕሪ ምህላቑን ሚልዮናት ከኣ ካብ መነባብርኦም ድሕሪ ምምዝባሉ፣ ኣብ ታሕሳስ 2000 ዓ.ም ኣብ ኣልጀርስ ስምምዕ ሰላም ከምዝኸተሙ ይዝከር።
ብመሰረት እቲ ክልቲኦም መንግስታት ዝኸተምዎ ስምምዕ ኣልጀርስ ከኣ፣ ዘሰሓሕቦም ዶባት ናብ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ድሕሪ ምቕራቡ፣ እቲ ኮሚሽን ኣብ 13 ሚያዝያ 2002 ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ምሃቡ ኣይርሳዕን።
ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ዝሃቦ ብይን፣ ኣውራ ካብ ዘሰሓሓበ ባድመን ከባቢኡን ናይ ኤርትራ ምዃኑ ከምዝወሰነ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ብኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ዝተዋህበ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን፣ ተወሳኺ ቅድመ ኩነት ብምቕራብ ባድመን ካልእ ከባቢታትን ቅድሚ ምርካቡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ቀጥታዊ ዝርርብ ከካይድ ከምዝደሊ ብምሕባር፣ ውሳኔ ናይቲ ኮሚሽን ኣብ ባይታ ንኸይትግበር ዕንቅፋት ኮይኑ ይርከብ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ፣ ኣብ 13 ሚያዝያ ብኮሚሽን ዶብ ዝተዋህበ ብይን ናይ መወዳእታን ቀያድን ብምዃኑ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብቲ ሒዝዎ ዘሎ ባድመ ዝርከቦ ከባቢታት ከይስሓበ ዝኾነ ዝርርብ ከምዘይገብር ነዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብቲ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ምዃኑ ብኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ዝተወሰነ ከባቢታት ከይስሕብ 5 ነጥብታት ዝሓቖፈ ናይ ዘተ ቅድመ ኩናት ብምቕራቡ፣ እዘን ክልተ ሃገራት ነዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ኣብ ኣይሰላም ኣይኵናት ሃዋሁ ከምዝሽመማ ጌርወን ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ነዚ ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብያ ንትግባረ ብይን ኮሚሽን ዶብ ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ እናተጠቕመ፣ ዴሞክራስያዊ ምርጫ ከየካይድን ነዚ ሕቶ’ዚ ንዘልዓሉ ሰበ ስልጣን ነበርን ጋዜጠኛታትን ሃለዋቶም ኣጥፊኡ።
ብዘይካ’ዚ’ውን እቲ መንግስቲ ነዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት፣ ወያነ መሬትና ጎቢጡ እንከሎ ብዝብል ምስምስ፣ ንመንእሰያት ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ዘይብሉ ዕስክርና ከምዝጽመዱ ጌሩ።
እቲ መንግስቲ ኣብዚ 15 ዓመታት ኣብ ዘቤታዊ ይኹን ጉዳያት ወጻኢ ጽገናታት ክገብር ብዘይምኽኣሉ’ውን ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታቱ ክርሕርሕዎን ኣህጉራዊ ተነጽሎ ከጋጥሞን ይርአ።
=========================


text:
ንምዕባለ ስነ-ጽሑፍ ትግርኛ ኣመልኪቱ ዝተኻየደ መጽናዕታዊ ጽሑፍ
መእተዊ
ካብ ኣርእስቲ ናይ’ዚ ጽሑፍ ምርዳእ ከም ዝከኣል ምዕባለ ሕታማት ስነ-ጽሑፍ ቋንቋ ትግርኛ ካብ 1886 – 1991 እተሓትሙ ዝርዝር ምስ ሓጺር መግለጺኦም ዘቕርብ መጽናዕቲ እዩ። ብመጀመርታ ዝርዝር መጻሕፍቲ ክበሃል እንከሎ ብትግርኛ እተጻሕፉ መጻሕፍቲ ኩሎም ኣኪብካ ጥርኑፍ ብዝኾነ ኣሰራርዓ ምቅራብ ማለት እዩ። መግለጺ ማለት ከኣ ነቶም እተኣከቡ ወይ ተዘርዚሮም ዘለው መጻሕፍቲ ፡ ካብ’ቲ ትሕዝትኦም ከይወጸ ብሕጽር ዝበለ መግለጺ ምቕራብ ማለት እዩ። ብሓጺሩ ዝርዝርን መግለጽን ብሓባር ክግለጽ እንከሎ ናይ ሓደ ጽሑፍ እንታይነት ብጥርንፍ ዝበለ ሓሳባት ኣብሪሁ ዝገልጽ ፡ መዝገብ መጻሕፍቲ ዝኾነ ናይ ምርምር ስራሕ እዩ። እዚ ቐሪቡ ዘሎ ሕታማት ትግርኛ ካብ ዝጀመረሉ ክሳብ ድሮ ነጻነት ኤርትራ 1991 ዓ.ም ዘጠቓለለ እዩ ። በዚ ምኽንያት ከኣ ቀዳማይ ቅጺ ተባሂሉ ኣሎ ። እዚ መጽናዕቲ ቀንዲ ዕይኡ ብቛንቛ ትግርኛ ኣብ ቤት ማሕተም ተሓቲሞም ናይ ዝወጹ 629 መጻሕፍቲ ዝርዝር ዝሓዘ እዩ። እዞም መጻሕፍቲ እዚኦም ብትሕዝትኦም ተፈልዮም ቀሪቦም ኣለው።
እዞም ብቑጽሪ ተገሊጾም ዘለው ጥራሕ ክሳብ ሕጂ ተጻሒፎም ኣለው ኢልካ ክሕሰብ ኣይከኣልን እዩ። ምኽንያቱ ኣብዚ ዝርዝር ዘይሰፈሩን፡ ዘይተረኸቡን ክህልዉ ስለ ዝኽእሉ እዩ። ዝርዝር መጻሕፍቲ ንምድላው ግዜ ዝወስድ መጽናዕቲ እዩ ። ገለኣቶም ኣብ ኣብያተ መጻሕፍቲ ከይተታሕዙ ስለ ዝተረፉን እቶም መጻሕፍቲ ክሕተሙ እንከለው ብብዝሒ ስለ ዘይሕተሙን ኣብ እተወሰነ ቦታ ስለ ዝሽየጡን ክኸውን ይክእል። መጽሓፍ መግለጺ ባህሊ፤ ማሕበራዊ ናብራ፤ ኤኮኖምን ፓለቲካን ሓደ ሕብረተስብ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ፡ መጽሓፍ ናይ ዝሓለፈን እዋናውን መጻእን ኩነታት ዝሕብር ብምዃኑ እዩ። ሓደ መጽሓፍ ክጻሓፍ እንከሎ ዕላምኡን ትሕዝትኡን ምዕባለ ወዲ ሰብን ፍልጠቱን ኣኪቡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝተሓላለፍ እዩ። በዚ ምሰረት ሓደ መጽሓፍ ምስ ተጻሕፈ ኣንባቢ የድልዮ እቲ ደራሳይ ድማ ጽሑፍ ቅድሚ ምስፋሩ እዚ ዓይነት ጽሑፍ ንህዝቢ ማለት ነንባቢ እንታይ ጥቅሚ ይህቦ ፤ ንማሕበራዊ ናብራ የመሓይሽን ፤ ምኽሪ ፤ መልእኽቲ ወዘተ… ይህብ ኢሉ ዝውፍዮ ካብ ኣእምርኡ ከፈልፍሎ ከቢድ ምዃኑ ስለ ዘእምን ብፍላይ ሓደ ጽሑፍ ብግዚኡ ክንበብ እንከሎ ፍሬኡ ብግልጺ ይርኤ ። ግዜኡ ምስ ሓለፈ ግን ገሊኡ ዝህቦ ትርጉም ክልወጥ ይኽእል እዩ ። እቲ ጽሑፍ ብናይ’ቲ ህዝቢ ቋንቋን ባህልን ዝተጻሕፈ ሃብቲ ስነ ጽሑፍ ሰለ ዝኾነ በዓልመን እዩም ብሉጻት ደረስቲ ፤ ኣብ ምንታይ ኣተኩሮም እዮም ተጻሒፎም ኢልካ ክትፈልጥ ትኽእል ። እዚ መጽናዕቲ ነቶም ቅድሚ ሕጂ እተጻሕፉ መጽሕፍትን ደረሰትን ንምዝኽኻር እተዳለወ ካታሎግ ወይ መዝገብ መጽሕፍቲ እዩ። እዚ ቐሪቡ ዘሎ ናይ መጀምረታ ስለ ዝዃነ ምሉእ እዩ ኢልካ ምድምዳም ሰለ ዘይከኣል ። 8 ግዱሳት ተመራመርቲ ክትውስኹሉ እላቦ። ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ካብ 1991 ኣዝዮም ብዙሓት መጻሕፍቲ ተጻሒፎም ስለ ዘለዉ ኣብ ሓጺር ጊዜ ካልኣይ ቅጺ ኣብ ምድላው ከምዘለኹ ክሕብር ይደሊ፡ ምሉእ መታን ክኸውን ግዱስ ክተሓበበር ይዕድም ።
ንምሉእ ትሕዝቶ እዚ ጽሑፍ ንምንባብ ኣብዚ ምጥዋቕ ይከኣል።


text:
ኣባይቲ ንምህናፅ ነፍሲወከፍ ሰብ 240 ሽሕ ቅርሺ የድልዮ፤ ሐዚ 50 ሚእታዊት ማለት 120 ሽሕ ይኸፍል።
ኣይተ ኣታኽልቲ እዚ ንምኽፋል ዓቕሚ ዘይብሉ ድማ 20 ሚእታዊት ማለት 48 ሽሕ ቅርሺ የዋፅእ። እቲ ዝተረፈ ምስ ደደቢት ኣለቃሒ ትካል ብምትእስሳር ክኸፍሎ ይግበር፤ ዕድኡ ከፊሉ ንምውዳእ ካብ 10 ክሳብ 15 ዓመታት ጊዜ ይፍቀደሉ ኢሎም።
እቲ መምርሒ ተወዲቦም መሬት ብምትሕግጋዝ ኣባይቲ ዝሃንፁ ሰባት ነቲ ካብ መሬቱ ዝተላዓለ ሓረስታይ ሓገዝ ዝውዕል ነፍሲ ወከፍ ሰብ 5000 ቅርሺ ክኸፍል የገድድ ።
ካብ ኢትዮጵያ ወፃኢ ዝነብሩ ዘለዉ ተጋሩ እውን በዚ መደብ እዚ ተረባሕቲ ምዃኖም ዝገለፁ ኣይተ ኣታኽልቲ ብኤምባሲ ኢትዮጵያ እቲ ዘለዉዎ ሃገር ኣቢሎም ክምዝገቡ ይኽእሉ እዮም ኢሎም። ልክዕ ከምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ንሳቶም እውን በብ20 ተወዲቦም ማሕበር ከጣይሹ ይግበኦም፤ እዚ ማለት ኣብ ሓደ ከባቢ ዘለዉ ጥራሕ ማለት ዘይኰነ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኮይኖም እውን ነቲ ውዳበ ከጣይሽዎ ከምዝኽእሉ እቶም በዓል ስልጣን ሓቢሮም እዮም።
ካብ ኢትዮጵያ ወፃኢ ዝነብሩ ዘለዉ ተጋሩ ሕድሕዶም ነቶም ኣባይቲ መህነፂ ምሉእ 240 ሽሕ ቕርሺ እዮም ከዋህልሉ ዘለዎም እቲ ገንዘብ እውን ብዶላር ኣታዊ ክገብርዎ ይግበኦም።
ብምኽንያት እቲ ኣብ ከተማታት ትግራይ ዘሎ ፀገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ ካብ መሬቶም ዝለዓሉ ሓረስቶት ኣብ ፀገም ንኸይወድቁ ድማ ብጥንቃቐ ተሓሲብሉ ይስራሕ ምህላዉ ኣይተ ኣታኽልቲ ገብረህይወት ገሊፆም ኣለዉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ሱዳን ኣመሓዳሪ ግዝኣት ገዳርፍ፣ እቲ ንነዊሕ እዋን ተዳናጉዩ ዝጸንሐ ዳግማይ ምሕንጻጽ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዝቐልጠፈ እዋን ክትግበር ጻውዒት ኣቕሪቡ።
እዚ ልሙዕ ምዃኑ ዝንገረሉ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ሱዳን ዝርከብ ኣል ፋሻጋ ዝተባህለ ዞባ፣ ኣብ መንጎ ሓረስቶት’ቲ ከባቢ ምስሕሓብ ክፈጥር ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ወርሒ ሕዳር 2014 መራሕቲ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዳግማይ ምሕንጻጽ’ቲ ዶብ ብደረጃ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ክልቲኤ ሃገራት ተታሒዙ መዕለቢ ክግበረሉ ኣብ ስምምዕ በጺሖም ምንባሮም ይዝከር።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2013’ውን፣ ካብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝተዋጸአ ሓይሊ ዕማም፣ እቲ ንሓረስቶት ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምስሕሓብ ዘእትዎም ዘሎ ዞባ ኣል ፋሻጋ፣ ፍታሕ ከምዝረኸበሉ ኣፍሊጡ ኔሩ። እንተኾነ ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ እቲ ዶብ ስለዘይተሓንጸጸ፣ ብዉሑዱ ኣብቲ ከባቢ ሓይሊ ፖሊስ ተዋፊሩ ጸጥታ ከስፍን ከምዝግባእ ኣማሓዳሪ’ቲ ዞባ ገሊጹ።
ኣል ፋሻጋ ናይ 250 ትርብዒት ኪሎሜተር ንሕርሻ ምቹእ ዝኾነ ከባቢ ዘጠቓልል ኮይኑ፣ ከም በዓል ኣጥባራን ባስላምን ዝኣመሰሉ ወሓይዝ ዝሓልፉሉ እዩ።
ዶብ’ዘን ክልተ ሃገራት፣ ገዳርፍን ብሉ ናይልን ናይ ሱዳን ምስ ዞባ ኣምሓራ ናይ ኢትዮጵያ ዝራኸብ ኮይኑ፣ ኣብ 1908 ብብሪጣንያን ኢጣልያን እዩ ተሓንጺጹ።


text:
ኣብ ድሮ ናይታ ካብ ዓዲ ዝወጻእኲላ መዓልቲ ዝነበረ ቅንያት፣ እንታይ ምዃኑ ካብ ንቡር ንላዕሊ እዩ ዝን ዘብለኒ ዝነበረ እሞ፣ ምስ ኣደይ ቡን ምስታይ ከኣ አዘውትር ነበርኩ። ኣዕላላይ ስለዘይኮኑ ኣደይ ትብሎ እሰምዕ ወይ ኣሕጺረ መልሲ ብምሃብ ወይ ድማ ርእሰይ ብምንቕናቕ ድማ እየ እከታተላ ምህላወይ ዘመልክተላ ዝነበርኩ። ዳርጋ ኩሉ ግዜ ኣብ ምውዳእ ናይታ ቡን ከኣ ከምዚ ትብለኒ ነበረት። “ፍቕረይ ወደይ፣ ምኻድ ሲ ክትከይድ እንዲኻ፣ ግና ዝወደይ ኣብ ዝኸድካዮስ እዋን ርኢኻ ትረግጾ ፈሊጥካ ደኣ ተንቀሳቐስ። ርግእ በል ዝወደይ፣ ብርቱዕ ውሕጅ እስኪ ስቕ ኢልካ ኣይትኣትዎን ኢኻ። ኣብ ድሑን ቦታ ተጸጊዕካ ኢኻ ክሳዕ ዝዝሕለልካ ትጸበ። ጋሻ ውሕጅ ከምዘይመጸካ ምስ ፈለጥካን፣ ውሕጅ ዝሓዘሎ ኣልደ-መልዲ ወቒዑ ከየውድቐካን ነብስኻ እናሓለኻን እዩ ዝስገር ዝወደይ” ትብሊ ነይራ። “ናብ ወላ ሓደ ኣይከይድን እየ” ንዝብል ተሪር ኣመላልሳይ፣ “ዋይ ዝወደይ” ብምባል፣ ንዓይ ዶ ጠፊኡኒ ትሓስቦ ዘለኻ ዘስምዕ ኣጣምታ ትጥምተኒ።
ወለድና፣ ልዕሌና ብዛዕባና ይሻቐሉ። ልዕሊ ነብሶም ብዛዕባና ይሓስቡ። ናብ ዝኸድናዮ ድማ፣ “መንገድኻ ከም መጽዓን ይጠቕልለልካ፣ ጽኑዕ ርገጽ፣ ወፊርካ እቶ፣ ጻዕዳ ይጻንሕካ” ዝብሉ ርህሩሃት ምርቓታት ኣሰንዮም የፋንዉና። ንሰናይና ይጽልዩ፣ ብሰናይና ይሕጎሱ፣ ብሕሰምና ከኣ ይጒህዩ።
ወለድና፣ ከመይ ኣቢልካ ብፍቕርን ስኒትን ይንበር፣ ንዘየሰማማዕካ ጒዳያት ከመይ ኣቢልካ ትላዘበሉን ፍታሕ ተናድየሉን ምሂሮምና። ምስ ጎረቤት፣ ምስ ከባቢ፣ ምስ ጎዶቦን ርሑቕን እንታይ እዩ ዘራኽበና እንታይ ከ ይፈላልየና፣ ኣርእዮምና። ብኡ መንጽር፣ ነቲ ዘራኽበና ከመይ ነካውኖ ነቲ ዝፈላልየና ከመይ ንውግኖ ውን ኣርእዮምና።
ልዝብ እንታይ እዩ፣ ክትዕ ከመይ እዩ፣ ምጒት ከ፣ ዝብሉ ምስ ሰባት ኣብ ምርኻብ ወሰንቲ ባእታታት ብተግባርን ብማዕዳን ምሂሮምና። ምስ ፈተውትና ጥራይ ዘይኮነ ምስ ጸላእትና ውን ጽልእና ክኢልና ክንነብርን ንጽልእና ከመይ ኣቢልና ንኽእሎን ኣርእዮምና።
መውስቦ ከመይ ይካየድ፣ ሓዳር ከመይ ይምራሕ፣ ናብ ፍትሕ ዝበጽሕ ሽግር ምስ ዘጋጥም፣ ብጭዋን ለባምን መንገዲ ከመይ ጌርካ ትፋታሕ ነጊሮምና።
ባእሲ ኣጋጢሙ ከመይ ይፍታሕ፣ ደም(ቅትለት) በጺሑ፣ ኣብ ዝኸፍአ ናይ ሕነ ደረጃ ከይበጽሐ ከመይ ጌርካ ይድቅስ፣ ክገብርዎ ርኢናዮም፣ ኣኣብ ገዛና ውን ካብ ህጻንነትና ኣትሒዞም ነጊሮምና።
ድሕሪ እዚ ኹሉ፣ ንወለድና ነፍቅሮም ዶ!፧ ኢለ ክሓትት ምደለኹ። ኣይፋሉን ዝብል መልሲ ስለዘይጽበ ከኣ፣ እሞ ኣብ ዘዘለናዮ ብመንፈስ ምሳና ከምዘለዉ ሓሲብና ደኣ፣ እቲ ዘርኣዩና ኣገባብ ኣነባብራ እናነበርና፣ እቲ ዝመሃሩና ለባምን ጭዋን ባህርያት እናተግበርና፣ ምንጪ ርግኣቶምን ሓጎሶምን ዘይንኸውን፧ እዋን በዲሉና እምበር፣ ሃብሮማት ደቂ እዮም ዘለዉና ኢሎም ከምዝሕበኑ ዘይንገብሮም፧ ኢለ ክሓትት እደሊ።
ታሪኽ ከምዝምህረና፣ ነቲ ኣብ 50ታት ኣብ ኣስመራ ዘጋጠመ ግርጭት ኣብ መንጎ ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን፣ ባዕላቶም እቶም ዓበይቲ ዓዲ ናይ ክልቲኡ ወገን፣ ጋሕጋሕ ምድሪ ገዛ ኣስላምን ክርስትያንን እናኳሕኲሑ፣ ንደገ ከይወጹ ብምሕባርን ብምንጋርን እዮም ኣዕሪፎሞ። ንድሕሪኡ ከምኡ ዝኣመሰለ ጸገም ከየጓንፍ ድማ ብለባም ማዕዳታቶም ሰቦም ኣለቢሞም።
ከምኡ ውን፣ ብሰንኪ ጸገም ውልቀ-ሰባት ኣይተዓወተን እምበር፣ ኣብቲ ንናጽነት ኤርትራ ዝግበር ዝነበረ ቃልሲ፣ ኣብ መንጎ ጀብሃን ሻዕብያን(ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን) ንዘጋጠመ ግርጭት፣ ካብ ምሉእ ሃገር ዝተውጽኡን ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝወከሉን ዓበይቲ ዓዲ፣ ናብ ሜዳ ኤርትራ ወሪዶም ንኽዓርቅዎም ብዙሕ ፈቲኖም እዮም። እቶም ናጽነት ከምጽእሎም ዝለኣኹዎም ደቆም ንሓድሕዶም ተባኢሶም መፍቶ ጸላኢ ንኸይኮኑን እታ ዝሓለምዋ ናጽነት ከየምጽኡ ባዕሎም ንባዕሎም ከይጣፍኡን ስለዝፈርሕሎም ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ዝኸዱ ይኺዱ መንፈስ ደቆም ኣብ ውሽጦም ሰፊሩ ብምንባሩ፣ ደቆም ኣብ መንጎኦም ሰላም ምስ ዘይህሉ ሰላሞም ውን ስለዝዝረግ እዮም ከምኡ ዝገበሩ። ፍቕሪ ወላዲ ንውሉዱ ኣርእዮሞም።
ኣብዚ ከምእንዕዘቦ፣ ኣብ መንጎ ደቆም ዘጓነፍ ጸገም ክሳዕ ክንደይ ከምዘጉህዮምን ድቃስ ለይቲ ከምዝኸልኦምን ኢና እንምልከት፣ እምበር፣ ካብ ንሕድሕዶም ምስቲ ዝነበረ ንጉሳዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ከተዓርቖም ይቐርቦምን ይቐሎምን ኔሩ። ናጽነት ከምጽእሎም ምዃኖም ልዑል እምነት ስለዝነበሮም ግና፣ ኣብ ኲናት ኣንጻር እቲ ገዛኢ ስርዓት ምስዋኦም ከም ቅቡል ወሲዶም፣ ንሓድሕዶም ምብኣስ ግና ዓቢ ሽግርን ድቃስ ዘይህብን ኮይንዎም።
ብተወሳኺ፣ ኣብቲ ኣብ 2001 ዓ.ም ኣብ መንጎ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዘጋጠመ ግርጭት፣ ንምፍታሑ ዝገበርዎ ፈተነ፣ ናይ ቀረባ ዝኽሪ እዩ።
ካብዞም ዝረኣናዮም ኣብነታትን ካልእን ነቒልና፣ ኣብ ርሑቕ ንሃሉ ኣብ ቀረባ፣ ኣብ መንጎና ከም ከም ኤርትራውያን ስኒት ምስዘይህሉ፣ ልዕሊ እቲ ንሕና እቶም ዘይተሳነና ንጒድኦ መንፈሳውን ሞራላውን መጒዳእቲ፣ እቶም መንድና ከሕጽረልና፣ ጽኑዕ ክንረግጽን ወፊርና ክንምለስን መሪቖም ዘፋነዉና ወለድና እዮም መንፈሳዊ ዕረፍቲ ዝስእኑን ብኣና ዝጉህዩን።
ፍልልያት፣ ዘይምስምማዕ ኣብ መንጎ ሰባት ካብ ዝፍጠሩ ኣትሒዙ ዝነበረ እዩ። ንፍልልያት ይዂን ዘይምስምምዓት ንምጽባቦምን ናይ ሓባር መረዳእታ ንምፍጣርን፣ ልዝብ፣ ክትዕ፣ ምጒት ይካየድ። እዚ ምስ ዘይሰልጥ ሕጊ ፍታሕ ከምጽእ ትጽቢት ይግበር።
እዚ ሓፈሻዊ ኣገባባት ናይ ዓለም ክኸውን እንከሎ፣ ኣብ ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ግን፣ ልዕሊ ሕጊ ሰብኣውን ባህላውን ክብርታት እዩ ዝሰርሕ።
ምልስ ኢልና ነቶም ርሑቕ ዘይኮኑ፣ ሕግታት እንዳባ እንተተመልከትና፣ ኩሎም ንሰብኣውነት ክብሪ ይህቡ ንሰላማዊ ሂወት ከኣ ቀዳምነት ሂቦም ደው ይብሉ። እዞም ሕግታት፣ ብጽሑፍ ይስፈሩ ብኣፍ ይነገሩ፣ ኩሎም ብሓባር ግና፣ ምስ ጎረቤትካ፣ ምስ ከባቢኻ፣ ምስ ጎዶቦኻን ካብ ርሑቕን ቀረባን ምስ እትራኸቦም ሕብረተ ሰባትን ከመይ ኣቢልካ ብሰላም ትነብር እዮም ዘርእዩ። ሕጋዊ ኣቃውማኦም ውን መዓዲ እምበር ቀጻዕን ኣፍራሕን ኣይኮነን። ምስ ሰማዕካዮ ይኹን ምስ ነበብካዮ ፍትው ኣቢልካዮ እተኽብሮ እምብሮ እምበር እትፈርሖ ኣይኮነን። እዚ ዘርእየና ከኣ፣ ክሳዕ ክንደይ ብሰብኣዊ መንገድን ክብርን ተነዲፉ ምንባሩ እዩ።
እሞ፣ ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ፣ ኣብ ዘመነ ጫካ እኳ ሰብኣዊ ኣነባብራን ክብርን ተኸቲሉ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ዝተወለድና ንሕና ደኣ ከመይ ክንከውን እዩ ዝግብኣና፧ ምስ ነብስና ተመሓሲብና ነንነብስና እንህቦ መልሲ እዩ ዝውስነና።
ኣብ መወዳእታ፣ ንወለድና ነፍቅሮም ዶ፧ ነኽብሮም ዶ፧ ንሕበነሎም ዶ፧ ኢለ ክሓትት እሞ፣ እወ እንተኾይኑ መልስና፣ ከመይ ኣቢልና ኢና ከም ነፍቅሮምን ከምነኽብሮምን፣ ብእኣቶም ከም እንሕበንን፣ ከምደቆም ከኣ ከነሕብኖም ከምእንደልን ከነርእዮም ዘለና፧ ኢለ ብምሕታት እናተፋነኹ፣ ነዛ ቅድሚ 60 ዓመታት ዝተደርፈት ደርፊ ኣቶብርሃን ሰጊድ ክትሰምዑ እጋብዘኩም።
ፍቕረይ የማን
ብውልቂ ዝወሃብ ሓሳብ ምስ ዝህሉ፡
ኣብ ፈይስቡክ Fikrey Yeman ኢልካ ምርካብ ይከኣል።


text:
ምኽትል ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ ኣብቲ መብዛሕቲኡ ብማዕዶ ወይ ብቨርችዋል ዝካተድ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንኻልኣይ ዙር ሕፀ ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ተቐቢሎም።ኣብ ብዙሓት ከተማታት ኣሜሪካ ስቪላዊ ዘይምርግጋእ ይርኣይ ኣብዘለሉ ፔንስ ናይ ተስፋ መልእኽቲ ብምሃብ ብዛዕባ ተቐናቐቶም ዴምክራቲ ፓርቲ ኣጠንቂቖም ኣለው።
ፔንስ ኣብ ሳልሳይ ማዕልቲ ሃገራዊ ጉባኤ ሪፓብሊካዊያንፓርቲ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ኣብ ባልቲሞር ኣብ ዝርከብን ኣብ 1814 ኣ\ፈ ኵናት ዝተኻየደሉን ከም ምልክት ዝርኣይን ፎርት ሚክሄነሪ መደረ ኣስሚዖም ኣለው።
‘’ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ብዝሃቡኒ እምነት፣ብድጋፍ ሪፓብሊካዊ ፓርቲ፣ከምኡ እውን ብናይኣምላክ ፀጋ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኮይነ ክወዳደር ንዘቕረብኩምለይ ሕፀብትሕትና ይቕበል ኣለኹ’’ኢሎም ፔንስ።
ብፖሊስ ዝተቐትሉ ብርክት ዝበሉ ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ሓል ሓሊፉ ናዕቢ ዝተሓወሶ ተቓውሞታት ይገጥሞም ንዘለውን ኣብ ቅድሚት መስመር ተሰሪዖም ንዝርከቡን ፖሊሳት ዝድግፉ ናይ ሓርበኝነት መግለፂታት ተሰሚዖም ኣለው።ኣማሓዳሪ SouthDakota ክርስቲኖም ’’ህወከት ተጋፊሑ ኣሎ።ወራር ንብረት፣ናዕቢ፣ዕንወት ኣሎ’’ኢለን።
ትማሊ ምሸት ተደጋጊሙ ዝተሰምዐ መልእኽቲ ነይሩ።ናይ ቴነሲ ተወካሊት ዝኾና ሰኔተር ማርሻ ብላክበርን እውን ተመሳሳሊ ናይ ሓርበኝነት መልእኽቲ ኣስሚዐን።
ናይ ነቐፌታቶም ዒላማ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁያት ዴሞክራቲክ ፓርቲ ጆ ባይደንን ካማላ ሃሪስን እዮም።
ነባርን ኣባል ሃገራዊ ማሕበር ውዳበታት ፖሊስን ዝኾነ ማይክል ሚክሄል መፍትሒታት ካብ ትራምፕ እዩ ዝርከብ ኢሉ።
ባይደን ናይ ፖሊስ በጀት ክንኪ ከመዘይደልዩ ብምግላፅ ኣብ መዳድባ ፖሊስን በጀት ክስራሕ ኣለዎ ይብሉ። ንኩነታት ናይቶም ከባቢታት ዝርድኡ ፖሊሳት ክምደቡን ንሰራሕተኛታት ጥዕና ኣእምሮ ዝኸውን ተወሳኺ ገንዘብይደልዩ።
‘’ንፖሊስ ዝምደብ ገንዘብ ክኽልከል ድልየት የብለይን።ተወሳኺ ሓገዝ እዩ ዘድልዮም፤ተወሳኺደገፍ የድልዮም።እዚ ብዛዕባ ምሕላው መነበሪ ከባቢታት፣ብዛዕባ ሓለዋ ህዝቢ ምዃኑ ብንፁርክነቐምጦ ኣለና’’ ኢሎም።
ንትራሞ ዝድግፉ ወታደራት ዝነበሩ ታሪኾም ከዘንትው ኣምሲዮም ኣለው።ቻይናዊ ተቓዋሚ ቸንጓንግቸን ባይደን ንኮሚኒስት ፓርቲ ቻይና ንምሕጓስ ይሰርሑ ክብል ኸሲሱዎም።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ ናይ ተስፋ መልእኽቲ ኣስሚዖም። ‘’ጆ ባይደን ኣብ ፀላም እዋንንነብር ኣለና ኢሉ። ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከምዝበሉዎ ንጆ ባይደን ፀልማት ኣሜሪካ እያ ትርአዮ፤ንዓና ግን ዓባይ ኣሜሪካ ትርኣየና።
ትራምፕ ኣብዚ ናይ ሎሚ ምሸት ሓሙስ ናይ መወዳእታ ጉባኤ ሕፁይነት ፓርቶም ምቕባሎም ወግዓዊ መደረ ከስምዑ እዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሃገራዊ ጉባኤ ሪፓብሊካዊያን ፓርቲ ይካየድ ኣብዘለሉን ኣብታ ሃገር ሓዱሽ ናዕቢ ዝተሓወሶ ተቓውሞታት ኣብዝተልዓለሉ እዋን ቀንዲ መልእኽቲ ወፍሪ ዳግመ ምርጫ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ምኽባር ‘’ሕግን ስርዓትን’’ ዝብል ኮይኑ ኣሎ።
ነቐፍቲ ግን ምምሕዳሮም ንለበዳ ኮሮናቫይረስ ምቁፅፃር ስለዘይክኣለ ኣቓልቦ ንምስሓት ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ እዩ ይብሉ።


text:
ውድባዊ መግለጺ
ውድባዊ መግለጺ
ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ብምኽንያት ምትሓዝ ከተማ መቐለ ኣመልኪቱ እዚ ዝስዕብ መልእኽቲ የመሓላልፍ፡-
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ!
ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ መሪሕነት ጭፍራ ህግደፍ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ርእይዎ ዘይፈልጥን መዘና ዘይብሉን በደል ኣብ ልዕሊኡ ኣውሪድሉn/የውርደሉ ከኣ ኣሎ። ኣብ ኩሉ መነባብሮ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ኣትዩ ኣድሚይዎ እዩ። እዚ ማለት ኣደንቁርዎ፡ ኣጥምይዎ፡ ኣርዒድዎ፡ በታቲንዎ ከይኣክል ኣደዳ ሞትን ስቅያትን ገይርዎ ከም ዘሎ ንኣኻ ንህዝቢ ትግራይ ስዉር ኣይኮነን። ስለ ዝዀነ ካብ ኤርትራ ሃዲሙ ንዝመጻካ ኤርትራዊ ኩሉ ከኣ መጠነ-ሰፊሕ ዝዀነ ልግሲ ኣርኢኻ ሓብሒብካዮ ኢኻ። ነዚ ልዑል ምስጋና ይግብኣካ’ዩ።
ጭፍራ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ጥራሕ ከይኣኽሎ ምስ ወጻኢ’ውን ኣብ ዝተፈላለዩ ውግኣት እንዳኣእተወ ንህዝቢ ኤርትራ ብደም የላብሶ ከም ዘሎ ትርእዮ ዘለኻ ሓቂ እዩ። ህግደፍ ነጸብራቕ ናይ ኤርትራ ውሽጣዊ ፖሊሲ ተኸቲሉ ንጐረባብትና እንዳ-ዓመጸ ደም ከላብሰና ይርአ ኣሎ። ኣብ ዓለም ንኽትዛረበሉ ብዘሰክፍ መልክዑ ብዱልስ ገበነኛ ከም ዝኸውን ክገብሮ ንርኢ ኣለና። ብፍላይ ኣብ ልዕለኻ ኣብ ልዕሊ ተባዕን ጅግናን ዝኾንካ ህዝቢ ትግራይ፣ ህግደፍ ዘውረዶ ዘሎ መጠን-ሰፊሕ ግፍዒ ንኽትኣምኖ ኣዝዩ ዘሸግር መቕዘፍቲ ዓለም ዝርእዮ ዘሎ እዩ።
ዓጢቑ ንዝገጥም ተዋጋኣይ ክቐትል ክቕተል ንቡር እዩ። እቲ ኣዝዩ ነውራምን ዘይንቡርን ግን ኣብ ልዕሊ ሓፍትኻ፡ ሰበይትኻ፡ ጓልካ፡ ኣደኻ፡ ሓትኖኻ፡ ኣሞኻ ወዘተ ክበጽሕ ዘይትትምነዮ ዓለም ዝምስክሮ ጾታዊ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ትግራዎት ክበጽሕ ተራእዩ እዩ። ብሓፈሽኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሲቪላዊ ህዝቢ ትግራይ መዳርግቲ ዘይብሉ መቕዘፍቲ፣ ብመራሕቲ ህግደፍ ክወርደካ ሰብ ይዕዘቦ ኣሎ። እዚ ኩሉ ዝግበር ዘሎ በደላት፣ ዕድመ ስልጣን ሰይጣናዊ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን፡ ኰራኹር ደቂ መዛምርቱን ንምንዋሕ ስልጣኖም ጥራሕ ዝዓለመት እያ።
ስለ’ዚ ህዝቢ ትግራይ ብጀጋኑ ደቁ ተመሪሑ፡ ንዝወረዶ መቕዘፍትታት ከይተጻዕደ ብትብዓት መኪቱ ንወረርቱን ዓመጽቱን ብዝግባእ ገጢሙ ክስዕር ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። መሪር ዋጋ ከኣ ይኸፍል ኣሎ። እዚ መሰረት ብምግባር ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ንህዝቢ ትግራይን ጀጋኑ ደቁን ዮሃና ብምባል እንቋዕ ሓጐሰኩም ክብል ደስ እንዳበሎ እዩ።
ክብርና ክምለስ፡ ሓቢርና ንቃለስ!
ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ዝምድናታት ውሓኤ
29-06-2021


text:
መደምደምታ ዘይብሉ ጉዳይ የለን’ሞ፣ እዚ መበል 20 ክፋል ጽሑፍ’ዚ መደምደምታ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክኸውን ኢዩ። ምስ እዋናዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ጉያ ኣብ ዘድልየሉ ዘሎ ወሳኒ ናይ ለውጢ ግዜ፣ ዝቕጽሉ ጽሑፋት ኣለና፦ “ዋዜማ፣ ዘመነ- ቅብጸት ኢሳይያስ!” ብዝብል ኣርእስቲ ክትክኡ ኢዮም።
ብፈጻሚት ሽማግለ ሰ.ደ.ህ.ኤ ዝተወስደ ናይ “ኤ.ህ.ም” ምስጓግ ስጉምቲ ዝምልከት ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ መስከረምነት ኣብ ዓንሰባ ኮምን ኣብ ሓርነት ኦርግን ተዘርጊሑ ኣንቢብና።ትሕዝቶ ውሳኔን ባህሪ ናይቲ ዝወሰኖ ኣካልን ንግንዛበ ኣንባቢ ንገድፎ።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ ኣብ መብዛሕተአን ኤርትራውያን መርበብ ሓበሬታታት፣ ሓደ ዘገርምን ግን ክኣ፣ ዝንኣድ ጽሑፋት ከንብብ ድሕሪ ምቕናየይ ብዛዕብኡ ዘለኒ ትዕዝብቲ ኣመልኪተ ወስ ከብል እስከ ፍቐዱለይ።
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ።
ኣብ ዕለት 29 ነሓሰ 2010 ዓ.ም፣ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝጸንሐ መደብ፣ ኣኼባ መሰረታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ዓባይ- ብርጣንያ፣ ብውዕዉዕ መንፈስ ኣብ ግዚኡ ከም ዝተሳላሰለ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣
ከምቲ ኩሉ ዝርእዮን ዝጸምዖን ዘሎ፡ ኣብዚ ግዜ ህግደፋዉያን ነቲ ኣብ ልዕሊ መራሕቶም ዝተኣወጀ እገዳ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ናይ ሃገር ጉዳይ ኣምሲሎም ንህዝብና ንምድንጋር ዚገብርዎ ዘለዉ ግስጓስ ካብቲ ህዝብና ወሪዱዋ ዘሎ ናይ ጥምየት ሓለንጊ ንላዕሊ ተረኪቡለይ፡ ህዝቢ ንምድንጋር ከምቲ ናይ ኩሉ ጊዜ ፉሹል ፈተነኦም ላዕልን ታሕትን ክብሉ ይረኣኣዩ ኣለዉ።
ብሰንኪ ጻሕታሪ ተግባራት መሪሕነት (ህ.ግ.ደ.ፍ.) ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ዝወጸ ውሳኔ ብይን ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ብምዝካር ንኣባላት ህ.ግ.ደ.ፍ. ካናዳ ዝተዋህበ መተሓሳሰቢ ዘሐጉስ ስጉምቲ ብምውሳድኩም ሓጎሰይ ወሰን የብሉን።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ስርዓት ህግደፍ ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐስ፡ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ኣሸባብ፡ ‘የዕጥቕን ይድግፍን ኣሎ’ ብዝብል ክሲ እገዳ መሸጣ ኣጽዋር፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቱን ገንዘቡን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ጌርሉ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብሰንኪ ዝኽተሎ ዘይሓላፍነታውን ዓንዳሪን ኣካይድኡ ሃገርና ኤርትራ ብማሕበረሰብ ዓለም ተነፊጋን ተነጺላን ምስላ ኣብ ዓለም ድማ ብሃናጺ ኣበርክቶኣ ዘይኮነስ ብኣዕናውን ተጻባኢን ካብ ዝምሰል ዓመታት ኣቑጺሩ’ሎ።
ፈቲቫል ህ.ገ.ደ.ፍ. አብ ፍራንክፎርት ከምቲ ህዝቢ ዝጽበዮን ዝደልዮን ኩነታት ልምዓት ሃገር፤ ፖለቲካዊ ምሕደራ ህዝብን፤ ሐዲሽ ኩነታት ክፈልጥ ዝህንጠዮ ዘይኮነስ ሐጺር መሰረተ አልቦ ነገራት አዳልዩ ንጊዜኡ ገንዘብ ዘምጽእ መደብ ጓይላ ወጋሕ ትበል ለይቲ ዓዲሙ ብዘይ ናይ ዝሐለፈ ስራሐት ጸብጻብ፤ ብዘይ ህልዊ ኩነታት ገለጻ፤ ብዘይ ናይ መጻኢ ጽቡቕ ራእይ መደባት አብ ናይ ባዶ ዝትሕዝትኡ ሃለውለው ዝበዓል ፈስቲቫል ኮይኑ አሎ፡፡
ሓዲሽ ሓበረታ ንሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፈርት ኣንጻር ፈስቲቫል ጉጂለ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዝሓለፈ ስሙን ንዕለት 18.07.2009 ዓ.ም ካብ ስዓት ሰለስተ ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየድ ከምዝኾነ ተገሊጹ ነይሩ ኮይኑ ግን ኣብዚ ዕለትዝን ሰዓትን ጉጂለ ህ.ግ.ድ.ፍውን ሰላማዊ ሰልፊ ከካይድ
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ከምቲ ኩሉ አረሜናዊ ተግባራቱ ንህዝቢ ዝነበሮ ባህሉ፤ ልምዱን መነ ባብሮኡን ንምጥፋእን ንምብራስን ኩሉ ወዲ ሃገር ብግርህነቱ ከሎ ንሱ ግን ብመደብ ህዝቢ ዝጠፍአሉን ሃገር ዝባድመሉን ካብ መጀመርያ ዝሐንጸጾ ስዉር መደብ ኢዩ፡፡ እዚ ሕጂ ተታሐሒዙዎ ዘሎ ምፍንቓል ዓድታት’ውን መቐጸልታ ናይቲ በብጊዜኡ አብ ልዕሊ መሬትን ህዝብን ዝተፈጸመ ኢሰብአዊ ተግባራቱ ምዃኑ ንኹሉ ወዲ ሃገር ብሩህ ክኸውን አለዎ፡፡
ኣብዚ ዝሐለፈ ሳምንታት ዝተፈላለየ ጸለመ ኣንጻር ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን (ማ.ም.ኤ) – ቦስቶን፡ ብህግደፋውያን ክጽሓፍ ቀንዩ። ምኽንያቱ ኸኣ፡ ንዝተፈላለያ ብሄራት ኢትዮጵያ ዝውክላ ማሕበራት፡ ነቲ ኣዳራሽ ማ.ም.ኤ ተኻሬን ክጥቀማሉ ስለዝተፈቕደ።
ኣገዳሲ ኣኼባ ብላዕለዎት መራሕቲ ኤ.ደ.ኪ ኣብ ሎንዶን።
እቲ ካብ ዕለት 8 ክሳብ 10 ነሓሰ 2008 ዘተኻየደ ፌስቲቫል ህግደፍ ብህጻናትን በቶም ሒደት ወይጦታትን ጨርባሕባሕ ክብል ከምዝቐነየ አብኡ ዝወዓለ ልኡኽና ሓቢሩ።
ካብ ህጹጽ ጉባኤ ናይ መስከረም 2007 ንነጀው ዝቐረቡ ጸብጻብ ስርሓትን ቁጠባዊ ትሕዝቶ ሰልፍን ብጉባኤ ምስጸደቐ፡ ጉባኤ ኣብ`ዞም ዝስዕቡ ሰነዳት ሰለፊ ምምሕያሽ ጌሩ።
ንስዋኣትናን ብሂወት ንዘለናን ወኪሎም ኣብነት ኮይኖሙና ዘለዉ ብስም 3ይ ጉባኤ ክብርን ሞጎስን ይብጽሓዮም።


text:
Åmål
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2020
ኦሞል ኣብ ዳልስላንድ ትርከብ። ኣብኡ እቲ ቨነርን እተባህለ ቀላይ ክሳዕ ማእከልቲ ከተማ ይዝርጋሕ፡ እቲ ወደብ ድማ ካብኡ ቀረባ እዩ። ምስ ካልኦት 48 ኮምዩናት፡ ኦሞል ነቲ ቨስትራዮታላንድ ወረዳ ተቕውም።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,699
ስፍሓት መሬት481 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Karlstad 75 ኪሜ
- Oslo 180 ኪሜ
- Göteborg 188 ኪሜ
ኦሞል ኣብ ሰሜናዊ ክፍሊ ናይቲ ወረዳ እያ እትርከብ፡ ምስ ቨርምላንድ ድማ ትዳወብ። ኣሞል ኮምዩን ብ ጥሪ 1971 ብምሕባር ኦሞልን ቶስቡን እያ ቆይማ። ኦሞል ካብቲ ሚያዝያ 1/1643 ብንግስቲ ክሪስቲና ናይ ሓልፋ ደብዳበ እትረክብ ጀሚራ እያ ከተማ ኮይና። ካልኦት ናይቲ ኮምዩን ከተማታት፡ ፈንየርፉሽ፡ቶሰቲድየ፡ ፍረስኩግ፡ ኦኒምስኩግ፡ ሙን ኤድለስኩግን እየን።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ኣመሓዳሪ መንበሪ ኣባይትን ገዛውትን እቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ Åmåls kommunfastigheter, ÅKAB እዩ። እቲ ትካል ኣብ ከተማን ኣብ ገጠርን መንበሪ ኣባይቲ የቕርብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኦሞል ኮምዩን እዘን ቋንቋታት እዚኣተን ይዝረባ፤ ኣልባንያ፡ ዓረብ፡ ሰርቦክሮሽያ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳ፡ ፋርስ፡ ሩስያ፡ ሶማሊ፡ ስፓኛ፡ ሽወደንን ቱርክን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ብዛዕባ ኩለን ዝነጥፋ ማሕበራት ኣብቲ ናይ ኦሞል ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ኦሞል ኮንታክት ኦሞል ዚብሃል ኣሎ፡ ኣብኡ ምስ ቤትጽሕፈት መድህንን፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ምስቲ ኮሙናዊ ናይ ስራሕ ማእከልን ክትራኸብ ትኽእል።
ኣብ ውሽጢ ኦሞል፡ ግሮሰሪታትን፡ እንዳ ክዳውንትን፡ ኣብያተመግብን ካፈታትን ኣሎ።
ኣብ ማእከል ኦሞል ናይቲ ከተማ ቤትንባብ ኣሎ። ናይ ሰከንድሃንድ ኣቕሑ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ናብቲ Arbetsmarknadsenheten ኬድካ ክትርእን ብሕሱር ዋጋ ክትዕድግን ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኦሞል ኮምዩን ናይ ትምህርቲ ክንክን፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ኣሎ። ብዛዕባ ምስ ኩላተን ኣብያተትምህርቲ ምርኻብ፡ ብተወሳኺ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ኦሞል ኮምዩን 4 ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርትን፡ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 6 ዚምህራን ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርትን ኣለዋ። ኣብኡ ናይ ትምህርታዊ ዓመት 7-9 ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣላ፡ ከምኡውን ሓንቲ ዘመናዊ ህንጻን እተፈላለየ መደባት ዘለዋን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣላ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ናይ ኦሞል ኮምዩን ዚካየድ ትምህርቲ ንዓበይቲ ምስቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ሓደ ቦታ እዩ ዚርከብ። ንሱ ኣብ ምዝገባ ደገፍ፡ ኣብ ምርጫ ዓይነት ትምህርቲ ድማ መምርሒ የቕርብ። ኣብቲ ቦታቲ ድማ ሽወደን ንወጻእተኛታ ዚብል ኮርስ ኣሎ። ትምህርቲ ንዓበይቲ 'ካልኣይ ደረጃ ኣብ ገዛ' ዚብል ትምህርቲ ድማ የቕርብ እዩ። ብኣኡ ጌርካ ድማ ብርሑቕ ክትመሃር ትኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል ከተማ ኦሞል ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፤ Närhälsan Åmål ን Balderkliniken. ን።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኦሞል ኮምዩን ናይቲ ዞባ ኣገልግሎት ትርጉም ንጥቀም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኦሞል ኣብ ኣስታት 170 ኪ/መ ብሰሜን ዮተቦሪን 70 ኪ/መ ብደቡብ ምዕራብ ካርልስታድን ኣብ Europaväg 45 ትርከብ። ካብ ኦስሎ ኣስታት 180 ርሒቓ ትርከብ።
ናብቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ (ካርልስታድ) ኣስታት 50 ደቓይቕ እዩ።
ኦሞል ግሩም ናይ ባቡርን ኣውቶቡስን መራኸቢ መስመራት ኣለዋ። ምስ፡ ንኣብነት፡ ስቶክሆልምን ዮተቦርን ቀጥታን መዓልታውን መስመር ኣሎ።
Länsväg 164 ካብ ኦሞል ይብገስ ንኦሞልን መላንስቨርየን ድማ ምስ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ (ስትረምስታድ) የራኽበን።
ኣብ ኣሞል ናይ ቀላይ ወደብ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ኦሞል ኮምዩን ዋኒን ክትጅምር እንተ ደኣ ደሊኻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል። በቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ጌርካ ነቲ ናይ ኦሞል ኣደንፋዒ ቁጠባዊ ህይወት (näringslivsutvecklare) ተወከሶ።
ናይ ኦሞል ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ብባቡር በጺሕካ ኣብ እትምለሶ ቦታታትውን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ኣለዉ፤ Opcon, Euromaint AB ከምኡውን Spicer nordiska kardan AB።


text:
ሃገርና ካብዚ ዞባዊ ዕግርግር ንምድሓን2021-08-21 18:27:50 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 506 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ዞባና ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ዕግርግር ዘይተፍለዮ ከባቢ እዩ። ካብቲ ንከምዚ ዘብቀዖ ምኽንያታት ኣቀማምጣኡ ምስ ቀይሕ ባሕሪ ዝተሓሓዘን ካብተን ካለኦት ዞባታት ኣፍሪቃ ናብ ኤውሮጳን ኤስያን ዝቐረበን ቀይሕ ባሕሪ ዝተጐዝጐዘን ምዃኑን ናይ ብዙሓት ግምት እዩ። እዚ ዞባዊ ዕግርግርን ቅልውላውን ናይ ሓጺር ግዜ ዘይኮነ ብፍላይ ካብቲ ኤውሮጳውያን ንኣፍሪቃ ከም ስጋ ጉዚ ክመቓቐልዋ ዝተላዕልሉ ግዜ ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ መልከዓቱ እንዳቐያየረ ዝቕጽል ዘሎ እዩ። ናይ ቀረባ ናይቲ ዘይህድኣት ኣብነት ምጥቃስ እንተድለየ፡ ሰውራ ኤርትራን ትግራይን፡ ውግእ ሱዳንን ምጥቃስ ይከኣል። ናይ ኤውሮጳውያን ወራራት ነዚ ህልዊ መልክዕ ሃገራት ዞባና ኣትሒዙ እዩ ተዛዚሙ። እቲ ድሒሩ ኣብ ዞባና ዝተኸስተ ሰውራታት ከኣ ናይ ኤርትራ ልኡላውነት፡ ናይ ደቡብ ሱዳን ሃገርነትን ኣብ ኢትዮጵያ ሓድሽ ስርዓት ምትእትታውን ኣረጋጊጹ እዩ ሓሊፉ።
ቅልውላው እዚ ዞባ ድሕሪዚ ዝተጠቕሰ ተረኽቦታት እውን መልክዓቱ ቀይሩ ደኣ ይቕጽል ኣሎ እምበር ኣይዓረፈን። ቅድሚ ዕስራ ዓመታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ፡ ብዙሓት ፈላጣትን ተመራመርትን “ትርጉም ዘይነበሮ” ዝበልዎ ውግእ፡ ጌና ኣብ መንጎ ኤርትራን ትግራይን ዘሎ ናብ ዳግማይ ውግእ ዝዓረገ ሕያል ምትፍናን፡ ንዝተወሰነ ግዜ ክሕቆን ጸኒሑ መወዳእታኡ ንምግማት ብዘጸግም ዝቕጽል ዘሎ ዝተፈላለዩ መልከዓት ዝሓዘ ውግእ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ናይ ዶብ ምስሕሓብን ጉዳይ ዓብይ ሕዳሰ ሓጽቢ ኢትዮጵያን፡ ሓንካሪ ኢድ ኣእታውነት ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኣሻቐልቲ እዮም። እዞም ተረእዮታት እዚኣቶም፡ ቅልውላው ዞባና መልክዑ ቀይሩ እምበር ከምዘይገደፈና መርኣያታት እዮም። እዚ ቅልውላዋትዚ ንመን ሃኒጹ ንመንከ ኣፍሪሱ ከም ዝውዳእ ከኣ ምግማቱ ዘጸግም ኣብ መጻኢ እንርእዮ እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ከኣ ልቦናን ሓልዮትን እንተዝነብር እቶም ኣብዞም ዝተጠቕሱ ተረእዮታት ከም ናይ ውግእ ጠንቂ ዝተወሰዱ ምስሕሓባት ናይ ሓደ ሰብ ደም እውን ከይፈሰሰ ከከም ባህሪኦም ብሕግን ብልዝብን ክፍትሑ ዝኽእሉ ምንባሮም እዩ።
ሃገርና ኤርትራ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ዘቑማ ሃገራት ሓንቲ ብምዃና ኣብዚ ዞባ ብዝፍጠር ኣወንታ ኮነ ኣሉታ ክትጽሎ ናይ ግድን እዩ። ንህልኽን ቅርሕንትን ከም ፖሊሲ ዝምድና ወሲዱ፡ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኣብ ስልጣን ምቕጻሉ ዘገድሶ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኢድ ምእታዉ ኤርትራ ተጸላዊት ዘይኮነትስ ኣብ ማእከልቲ መጋርያ ዘላ እያ። ኣብዚ ሎሚ ዝሕቆን ጽባሕ ጻዕዩ መወዳእታኡ ግና ኣይፍለጥን ዝበልናዮ፡ ኤርትራ ኣብ ቀራና መንገዲ እያ ዘላ።
ኤርትራን ህዝባን ኩሉ ዓቕሞም ጸንቂቖም ን30 ዓመታት ምእንቲ ናጽነት ተቓሊሶም ተዓዊቶም። እዚ ኩሉ ምእማኑ ዘጸግም ዋጋ ከፊሎም፡ ድሕሪ ናጽነት ዝሓልፍዎ ዘለዉ ሃለዋት ግና “ሕማቕ” ኢልካዮ ጥራይ ዘይሕለፍ ብዙሕ ናይ ሕሰም ዝርዝር ዘለዎ እዩ። ነቲ ሕሰም ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ዘርዚርናዮ ስለ ዝኾና ከኣ ኣብዚ ኣይክንደግሞን ኢና። ኤርትራ ህዝበን ንናጽነት ተቓሊሶም “ፍረ ናጽነት ናይ ዘየስተማቐሩ” ሃገራት ኣብነት ኮይና ክትጥቀስ እንከላ ከኣ በቲ ሓደ ወገን ዝያዳ ዘሕዝን በቲ ካልእ ወገን ከኣ ዘሕርን እዩ። እንተኾነ ከምቲ ስነ ጥበባዊ ነፍሰሔር ኣብረሃም ኣፈወርቂ፡ “ነቲ ሕማቕ ዝሓመቐ ኣለዎ” ዝበሎ፡ ካብዚ ዘላቶ ናብ ዝሓመቐ ናይ ምንቋታ ዕድላ ዕጽዊ ዘይምዃኑ ካልእ ኣሻቓሊ እዩ። እቲ ከይመጽእ እንሰግኦ ዝሓመቐ ከኣ እቲ በብኹርናዑ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝሰሓል ዘሎ ንልኡላውነታ ዘስተናቕን ንሓርበኛዊ መስዋእቲ ደቃ ዘራኽስን ሴፋት እዩ።
ሃገርና ካብዚ ኣብዚ ዞባና ዝጋማዳሕ ዘሎ ሓደገኛ ማዕበል፡ እቲ ካልእ መመላእታ ኮይኑ፡ ብኣና ብደቃ እያ ክትድሕን እትኽእል። ንሕና ደቃ ነዚ ብደረጃ ሓሳብ ቅሩባት ምህላውና ርዱእ እዩ። ቅሩብነትና ግብራዊ ንምግባሩ ግና ኣብ ቅድሜና ዘሎ ወሳኒ ሓላፍነት እዩ። እንተ ህግደፍ ብምስ ኤርትራ ደኣ ይምሕል እምበር፡ ንዓኣ ኣትሒዙ ቀንዲ ኣጓድ ሓዊ ስለ ዝኾነ ከድሕና እዩ ኢልካ ዘይሕሰብ እዩ።
ናይ ዓለምና ሓያላት መንግስታት ኣብ ከምዚ ኣብ ዞባና ዝርአ ዘሎ ኣሻቓሊ ዕልቕልቕ፡ ግደ የብሎምንኳ እንተዘይበልና፡ ቀንዲ ሸቶኦም ግና ናቶም ረብሓ ምዕቃብን ኣብቲ ውድድር ጐብለል ኮይንካ ምውጻእን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ቱርክን ምቅልቓል ናብ ጉዳይ ኢትዮጵያኳ ካብዚ ወጻኢ ዝረአ ኣይኮነን። በዚ ንዕዘቦ ዘለናን ዝያዳ ክሰፍሕ ዝኽእልን ኣሰላልፋ ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ዝዘንብ ዝናብ ኮነ በረድ ንኤርትራውን ዝጓስያ ኣይኮነን።
ኤርትራውያን በዚ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ዞባዊ መልክዕ ዝሓዘ ህውክት፤ ዕማምና ድርብ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ንብዙሕ ዓመታት ዋጋ ክንከፍለሉ ዝጸናሕና ዲሞክራስያዊ ለውጢ ምርግጋጽን ልኡላውነት ኤርትራ ህያው ኮይኑ ከም ዝቕጽል ምኽኣልን። እዚ ዕማምዚ ኣይኮነንዶ ብሓባር ምስራሕ ከይከኣልና፡ ሓቢርና ክንብደሆ እውን ቀሊል ኣይኮነን። ከምዚ ዘለናዮ ተበታቲና ከዕውቶ ምሕላን እሞ ኸኣ ዘይሕሰብ እዩ። ስለዚ ኩሎም “ንሃገርና ከነድሕናን ናብቲ ዋናኣ ህዝባ ከነሰጋግራን ኢና” ዝብሉ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ማሕበራት፡ ምንቅስቓሳት፡ ህዝባዊ ምልዓላት፡ ክኢላታትን ማዕከናት ዜናን፡ ብሓባር ምስላፍ ግዜ ዘይህብ መተካእታ ዘየብሉ ጠለብ ምዃኑ ተረዲእና ናብ ተግባር ክንኣትው ኣብ እንግደደሉ ግዜ ኢና ዘለና። እቲ ብሓባር ምስላፍ፡ ፍልልይ ምስ ዘየብልካ ምሉእ ብምሉእ ብምትሕንፋጽ፡ ብልፍንትን ሰፊሕ ጽላልን ዝትግበር እምበር፡ ኣብ ሓደ ኣገባብ እንተዘይተረዳዲእካ ተመሊስካ ከምዘይትራኸብ ጠንጢንካዮ እትረሓሓቐሉ ኣይኮነን። ካብዚ ወጻኢኣብ ዞባና ተዓዘብቲ ዘይኮነስ፡ ተዋሳእቲ እንኾነሉ መንገዲ የብልናን።


text:
11 ሚያዝያ፡2011 ኣገዳሲ ጻውዒት ኣኼባ ንኹሉ ኤርትራዊ፡ ምእንቲ ናይ ሕልና ዝኽሪ ኤርትራውያን ግዳያት ድርብ ጃምላዊ ሓደጋ ጥፍኣት
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!!
ኣብ ምስሪ፡ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲናይ ኣብ እትርከብ ከተማ፡ ሓያለ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 70 ስደተኛታት ብነጋዶ-ሰብ ኣብ ትሕቲ-መሬት ብሰንሰለት ተኣሲሮም ከም ጅሆ ተታሒዞም ድሕሪ ምቕናይ፡ “5 ሽሕ ዶላር ኣረክቡ ወይ ድማ ህይወትኩም ክትስእኑ ኢኹም” ተባሂሎም፡ ብኤለትሪክ ክፍልታት ኣካላቶም እናነደደ ይሳቐይዩ ከምዘለዉ፡ ዛጊት 10 ካብኣቶም ብኣሰቃቒ መንገዲ ከምዝተቐትሉ፡ እቶም ዝተረፉ ኸኣ ህይወቶም ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ ዝቐነየት ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝነበሩ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ከምዘለዉ ብመርበብ ሓበሬታ ኣሰና ነጊርናሎም ዝነበርና ግዳያት፡ ድሒኖም ከምዘለዉ ትማሊ ምሸት ዝረኸብናዮ ገና ምርግጋጽ ዘድልዮ ኣፈናዊ ሓበሬታ የረድእ።
ሓንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ዝተበገሰት፡ ዝነቐለትሉ ዕለት ዘይተፈልጠ ጃልባ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ኣህጉራዊ መስመር ምስ በጽሐት ነዳዲ ወዲኣ ጠጠው ኢላ ከምዘላ ‘ሞ ኣብ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ከምዝርከቡ ተሳፈርታ ተደጋጋሚ ናይ ረዲኤት ጻውዒት ይገብሩ ኣለዉ።
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን እናተጓዕዙ እንከለዉ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ሓቲቶም ዝደሓኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ (8 መስከረም 2009) ናብ ሊብያ ተመሊሶም ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቶም ትማሊ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ረዲኤት ከምዝሓተቱ ብመንገዲ ኣሰና ዝሓበርናኩም 90 ኤርትራውያን ናይ ህይወት ኣድሕን ጻውዒቶም ኣንታዊ ምላሽ ድሕሪ ምርካቡ፡ እቲ ንምርድኦም ብሓለዋ ባሕሪ ዝተኻየደ ስርሒት ሎሚ 8 መስከረም ድሕሪ ቐትሪ ተዛዚሙ፡ ከምዝደሓኑ ካብ ዓዲ ጥልያን ዝረኸብናዮ ኣፈናዊ ኣፍሊጡ።
90 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብዛ ሰዓት እዚኣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ኣብ ናይ ሞትን ህይወትን ኩነታት ከምዝርከቡ፡ ሓደ ካብኣቶም ሎሚ ቅድሚ ሒደት ሰዓታት ኣብ ነርወይ ንዝረክቡ ቤተሰቡ ቴሌፎን ብምድዋል ርድኡና ክብል ጸዊዑ ኣሎ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ከባቢ ፖርትስሚዝ፡ Haslar፡ ኣብ ዝብሃል ቤትማእሰርቲ ዝርከቡ 5 ኤርትራውያን መንእሰያት ብግዴታ ናብ ኤርትራ ናይ ምምላስ ሓደጋ የንጸላልዮም ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ሲቪካውያን ማሕበራት፣ ተቓወምቲ ውድባትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ናብ ኤርትራ ካብ ምምላስ ከናግፉዎም ብጥብቂ ኣተሓሳሲቦም።
ሃገራዊ ተለቪዥን ሃገር ሽወደን ሓንቲ ኣደ ኤሪትራዊት ምስ ክልተ ደቃ፡ ሓደ ወድን ጓልን፡ ሃገራዊ በዓል ስልጣን ጕዳይ ወጻእተኛታት ሽወደን፡ ኣብ ሽወደን ዐêቝባ ረኺቦም ክቕመጡ ወሲኑ ክብል ብዕለት 24/10/2008 ኣቃሊሑ። እዛ ዝተጠቕሰት ኤርትራዊት ስድራቤት እምበኣር ብምኽንያት እዛ ህጻን ጓል ሓደ ዓመት፡ ንኤርትራ እንተተመሊሳ ምኽንሻብ ወይ ምጽፋይ ብልዕታ ከጋጥማ ይኽእል’ዩ ካብ ዝብል ስግኣት ኢዩ በዓል ስልጣን ጕዳይ ወጻእተኛታት ሽወደን፡ ንሰለስቲኦም ኣብ ሽወደን መሰል ዐêቝባ ክረኽቡ ወሲኑ ዘሎ።
ምረት መነባብሮ ህዝቢ ኣብ ዝኸፍአ ደረጃ ወረዱ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑዎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መሳጊድን ኣብያተ ክርስትያናትን ክምህለል ይውዕል ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ይሕብሩ።


text:
ንኤርትራ ዝምለስ ስደተኛ ፈጺሙ
ክህሉ የብሉን !!
፡ ብዘይድሌቱ ንኤርትራ ዝምለስ ሰብ ክህሉ የብሉን፡ ኤርትራ ሎሚ ፍጡር ሰብ ኮይኑ ክነብረላ ዘይክእል፡ ኣብ ኣዝዩ ዘይተመጣጠን፡ ማሕበራዊ ፍትሕቲ ዘይብሉ ትሕቱን ጽንኩርን ናብራ፡ ዝተሓላለኸ ፖለቲካዊ ኩነታት፡ ምልካዊ ምምሕዳር ብምህላዉ።
ዕለት 22 ጥሪ 2007
ቦታ ሽወደን
ፈነወ ተለቪዝዮን መስመር 4
ሲሲልያ ቫግነር፡ ኣቕራቢት ጛዜጠኛ
ብርጊታ ኦልሶን፡ ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ( ሊበራላዊ ሰልፊ)
ማደለይን ሰደሊትዝ፡ ወኪል ኣመንስት ኢንተርናሽዮናል ሽወደን
ገርም፡ ጓኖት ብኤርትራውያን ክጣበቑን፡ ጸጊዒ ሽጉራትን ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዀኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዓይኑ ዝርእዮን ብእዝኑ ዝሰምዖን መዓልታዊ ተርእዮ ዜና ትረኸሉ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ሃገር ሽወደን፡ እቲ መራኸቢ ብዙሓት ካናል 4 ዝተባህለ ናይ ዜና ማዕከን ከም ዝሓበሮ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት 2005/2006 ኣስታት 1200 ዝኸኑ ኤርትራውያን ዜጋታት ኣብ ሽወደን ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም ይርከቡ ኣለዉ ኢሉ። እዚ ብዘይካ’ቶም ብዝተፈላልየ ምኽንያት ብሕጋዊ መንገዲ ንሽወደን ዝኣተዉ ኤርትራውያን ቁጽሪ ወጻኢ’ዩ።
እዞም ናይ ፖልቲካዊ ዑቕባ ዝሐተቱ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ገገለ ፍቃዶም ክረኽቡ እንከለዉ፡ ገገለ ከኣ ብዝተፈላልየ ምኽንያታት ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ዝርከቡን፡ ንኤርትራ ክምለሱ ዝርከብዎም እዮም።
እቶም ብመንግስቲ ሽወደን ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ ተቐባልነት ዘይረኸቡ፡ ንኤርትራ ክምለሱ ዝተባህሉ፡ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኩነታት፡ ኤርትራ ንዝዀነ ይኹን ሰብ ውሕስነት ናይ ምንባር ክህልዋ ከም ዘይክእል፡ ዝገለጻ፡ ብርጊታ ኦልሶን ኣባል ባይቶ ሽወደን ሊበራላዊ ሰልፊ፡ ከም’ዚ ትብል ” ቀሪኒ ኣፍሪቃ ኣብ’ዚ ዘሎናዮ መድረኽ ብኵናት፡ ሓድሕድ ኵናትን ትሕመስ ዘላ ክፍለ ዓለም ስለ ዝዀነ፡ ሚኒትሪ ወጻእተኛታት ብግቡእ ክፈልጦ ዘለዎን፡ ነዚ ናይ ምጥራዝ ውሳኔ ከኣ ብህጹጽ ጠጠው ከብሎ ካብ ዘለዎ ኣገዳሲ ጉዳይ’ዩ ክትብለ፡ ገሊጻ።”
ዋና ጸሓፊት ማደለይን ሰደሊትዝ ኣመንስቲ ኢንተርናሽዮናል ሃገር ሽወደን ኣስዒባ፡ ብፍላይ ንኤርትራውያን ኣመልኪታ ኣብ ሰምዓቶ፡ ኤርትራውያን ዜጋታት ንዓዶም ኣብ ዝምለስሉ፡ እቲ ስርዓት ማለት ህ.ግ.ዲ.ፍ ብማእሰርትን ግፍዕን፡ ስለ ዝቕበሎም፡ እዚ ግዜ እዚ ንኤርትራውያን ንዓዶም ክትመልሶም ዘይግባእን፡ ክግበር ዘይብሉ እዋን’ዩ። እዚ ድማ ኣብ ሽወደን ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ኩሉ ክፍለ ዓለማት ንኤርትራ ንምምላስ ተጠው ክብል ዘለዎ ተግባራት’ዩ ክትብል ቃል ሂባ ” ።
እወ ዓለም ብዓለሙ ብግፍዒ ህዝቢ ኤርትራ ይዛረብን፡ ኣብ ጎኒ እቶም ንግፍዕታት ህ.ግ.ዲ.ፍ እምቢ ዝበሉ ዜጋታት ብምዃን ይሰርሕን፡ ብዛዕባ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክዛረብ ብዘለዎም ሙሉእን ጭቡጥን ሓበሬታት ኣፉ መሊኡ ክዛረብ ኣብ ዘይሰግኣሉ ደረጃ በጺሑ ይረከብ። እዚ ድማ ካብ’ቲ ብዝሰምዕዎን ብዝርእይዎ ተደጋጋሚ፡ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ሰብኣዊ ግፍዕታት፡ ብናይ ገዛእ ርእሶም ተመክሮ፡ ሓበሬታን፡ መጽናዕትን ምስ’ቲ ኣብ ባይቶ ዝርእይዎ ግፍዕታት፡ ተገፊዕና ዝብል ህዝቢ ኣብ ኣፈደገ ባይቶኦም ብዝገብሮ ዝተፈላልየ ጻዊዒትን ጥርዓንን ከም ዝዀነ፡ ህ.ግ.ዲ.ፋውያን ክኽሕድዎ ዘይክእሉን፡ ክመልስዎ ዘይክእሉን ዓብይ ኣህጉራዊ ፍሽለት ዘጓኖፍም ደረጃ በጺሖም ኣለዉ።
መደምደምታ
ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ነዚ መሓዙት ግፉዓት ህዝቢ ዘልዕልዎ ዘለዉ ሕቶታት፡ ካብ’ቲ ዓብይ መኽሰባት ሰማዒ ዝረኽበ ጥርዓናቱ ቆጺሩ፡ ቃልሱ ከሕይልን፡ ዳግማይ ኣብ ጎደናታት እንዳወጸ ነዚ ቃል ክህጥርን፡ ካብኡ ንላዕሊ ድምጺ ህዝቡ ክስማዕ ክጽዕርን ክቃለስን ይግባእ።
እዚ ብተደጋጋሚ ኣብ መራኸቢ ብዝሓት ሽወደን ብዝተፈላልየ መነግዲ ንህዝቢ ሽወደን ዝዝርጋሕ ዘሎ ሓበሬታታት ቀሊል ብዘይምዃኑ፡ ንረብሓ ህዝብናን ሃገርና ክንቅይሮ ግዜ ይሓተና ኣሎ።
ሕጅስ ተግባራት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኩሉ ፈልጥዎ’ዩ፡ ብማለት ንቃልስታትካ ከተዛሕትልን፡ ተጋዲምካ ክትድቅስን ዘይግባኣሉ መድረኽ በጺሕና ኣሎና።
ደጊም ህዝቢ ተለዓል።
ሰላም ንኩሉ
24 ጥሪ 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2624


text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ርሑስ ብዓል ሓዲስ ዓመትን ብዓል ቅዱስ ዮሓንስን ይግበረልና። ዓመት ሓሊፉ ዓመት ክትክእ እንከሎ ፍሉይ ተዘክሮ እዩ ዘቕርበልና። ንውሃቢ አምላኽ አብዛ ዝሓለፈት ዓመት ንኹሉ ዝሃበና ዝገበረልና ብልቢ ተመስገን ክንብሎ ግቡእና እዩ። ንድሕሪት ግልጽ ኢልና ሕይወትና እንተ ጠመትና ምናልባት ከም ግብርና እንተ ዝኸደና ብዙሕ ነዚ ብዓል አይ መብዓልናን እንተ ኾነ ፈቃር አምላኽ ካብ ፍቕሪ ተላዒሉ ነዚ እንጅምሮ ብዓል ስለ ዘብቅዓና ተመስገብ ኢልና ንዝወደቕናዮ ምሓረኒ እናበለና ብዝተሓደሰን አብ ጸጋ አምላኽ ተአማሚና ነዚ ዓመት ንጀምሮ። 2011 ዓ.ም. ብናይ ዓድና አቆጻጽራ ንጅምር አሎና፥ እዚ ዓመት ዓመተ ሉቃስ እዩ ብፍሉይ ነቲ ሉቃስ ወንጌላዊ ዘበስሮ ወንጌል እና አስተንተና ክንሓልፎ ዝበለጸ እዩ።
ሓዲስ ጉዕዞ ሕይወት ብሓዲስ መንፈስ ክንጅምሮ ልብና ክፉት ንኹሉ አብ ዝሓለፈ ፈሊጥና ከይፈልጥና ዝወደቕናዮ አሓዲስና ቅዱስ ሕይወት ሰላም ዝመልኦ አብ ጸጋ አምላኽ ተመርኲስና ንጀምሮ። ጽቡቕ ዝጀመረ ዳርጋ ፍርቂ ዝበጽሐ ከምዝብሃል ንሓዲስ ዓመት ብዕሩፍን ሰላም ዝመልኦ መንፈስ ንጀምሮ። አብዚ ክንዝንግዖ ዘይብልና ንኹሉ አብ ኢድ አምላኽ አምቢርና ብመንፈስ አምላኽ ክንምራሕ ቍርጽ ፍቓድ ንግበር ሽዑ አምላኽ ባዕሉ ዝጎደለ እናመልአ ክመርሓና እዩ።
ሓዲስ ዓመት ነዚ ዝስዕብ ነገራት ሒዝና ክንጅምሮ እንከሎና ሕጉስ ሕይወት ክንርኢ ኢና።
ሓዲስ ዓመት እምብአር ብዝተሓደሰ መንፈስ ክንጅምሮ እንከሎና ጥራሕ እዩ ትርጉም ዝህልዎ እሞ ንአምላኽ አጀሚሩ ከፈጽመና ንለምኖ። ጉዕዞ ቅድስና ነዚ ዓመት ንጅምር አሎና ስለዚ ስንቂ ዕጥቂ የድልየና። ን365 መዓልታት ክንጉዓዝ ኢና ናይ ብሓቂ ፍሉይ ምቅርራብ የድልየና። አብ መንጎ ከይንደክም ካብ መገዲ ከይንወጽእ ከምኡ መገዲ ከይጠፍአና፥ ሰባት ካብ ጉዕዞና ከየዘንግዑና ዓቢይ አድህቦ የድልየና። አምላኽ ነዚ ዓመት አጀሚርካ/ኪ አሎኹ እሞ ተሓባበረኒ/ርኒ እናበለ ይሓተና አሎ። አምላኽ ኩሉ ዝኽእል ከንሱ ክንተሓባበሮ ይደሊ አሎ።
ምስ ማርያም አደና ኮና ንኹሉ ድላይ አምላኽ ክንገብር ክንሰምዕ “ሕራይ” ንበል። ንኹሉ አብ ኢድካ አንብሮ አሎኹ አብ ኩሉ ንስኻ እትደልዮ ምርሓኒ ልአኸኒ ክሰምዓካ ክእዘዘካ ፍቓደኛ እየ ኢልና ብመብጽዓ ዓመትና ንጀምሮ እሞ ዝተረፈ ባዕሉ ክአል ኩሉ አምላኽ ክሕግዘና እዩ።
ቅ. ዮውሓንስ መጥምቕ፡
ሓዲስ ዓመትና ምስ ቅ. ዮውሓንስ ሞቱ እናዘከርና እና እንጅምሮ ዘሎና፥ እዚ ኸአ ብሰለስተ ምኽንያት እዩ፡ 1. ቅ. ዮውሓንስ ናይ ብሉይ ኪዳን ዓጻዊ ነቢይ፥ ናይ ሓዲ ኪዳን ከፋቲ እዩ። ናይ ክርስቶስ ፊተውራሪ ቃል አዋጂ ነጋሪ እዩ፥ ሰባት ንአምላኽ ዝኸውን ሕይወት ሒዞም ክርከቡ ዝዕድም እዩ። 2. ቅ. ዮውሓንስ ስብከቱ ንንስሓ ንተሓድሶ ዝዕድም ስለ ዝኾነ ማለት “ንንስሓ ዝበቅዕ ፍረ ግበሩ” “መንግስተሰማይ ቀሪባ እያ” እናበለ ስለ ዝሰበኸ እዩ። 3. ቅ. ዮሓንስ ንሓቂ አብ ቅድሚ ኩሉ ክሰብኽ ክጭጭ ዘይበሎ ዓቢ ነብይ፥ ንሰባት አብ ኢየሱስ ክበጽሑ መገዲ ስለ ዝሓበረ ብፍሉይ አብ ምጅማር ሓዲስ ዓመት ብዓሉ ነኽብር።
ሕዝብና አብ ሓዲስ ዓመት ንምስንዳው ብሰሙን ጳጕሜ ማይ ጸሎት ይሕጸቡ እዚ ናይ ምንጻሕን ምሕዳስን ምልክት ንሓዲስ ዓመት እዩ። ድሮ ዓውደ ዓመት ከአ ሽጉ ወሊዑ “ዓኾኻይ ዓኾኻይ ሓምሊ ቍራዕ ውጻእ ግዓት እኽሊ እቶ እናበለ ንዝበለየን ዝአረገን አቕሓ ይድርቢ፥ እዚ ኸአ ናይ ዝሓለፈ ዓመት አረጊት አተሓሳስባ ጠባይን መንፈስን ደርብዩ ንሓዲስ ዓመት ብሓዲስ መንፈስ ክርስቶስ ኪቕበሎ ከምዝግብኦ ንምዝኽኻር እዩ። ሽግ ወይ ቆልቋል ምውላዕ ቅዱስ ዮውሓንስ መጥምቕ ፊተውራሪ ብርሃን ስለ ዝኾነ ማለት ናይ ክርስቶስ ምስክር ከም ዝኾነ ንምግላጽን ሓዲስ ዓመት ብብርሁ መንፈስ ክንጅምሮ ንማለት እዩ።
ዮውሓንስ ሰባኽ/መስካሪ ሓቂ፡
ቅ. ዮውሓንስ ብኹሉ ንክርስቶስ ይመሳሰሎ፥ አብ ልደቱ አብ ተልእኮኡን አብ ሞቱን ተመሳሲ። ካብ መጀመርያ ባዕሉ ከምዝበሎ ንክርስቶስ መገዲ ጸራጊ ስራኽ አሳእኑ ክፈትሕ ዘይግብኦ እንከሎ ንሰባት ተንሰሑ ተሓደሱ አብ መንጎኹም መድኃኒ ይመጽእ አሎ አናበለ አሰናድዩ። ዮውሃንስ ንሓቂ አብ በረኻ አብ ከተማ አብ ቤት ነጋውስ አብ ቤተ ጸሎት አብ ኩሉ ሰቢኽዋ እንተ ኾነ እቲ ዝሰበኾ ብፍላይ ንመራሕ ሃገር ሄሮዱስ ስለ ዘይተሰማምዖ አብ ቤት ሞቕሕ አእትዩ ቀቲልዎ። ብዙሕ ጊዜ አብዛ እንነብራ ዓለም ንሓቂ ዝምስክር ሞት እዩ ዕጫኡ።
ሄሮዱስ ገፋዒ መራሕ ሃገር እዩ ነሩ ንሓቂ ዝፈርሕ ንኹሉ ዝገብሮ መምዘኒኡ ምስ ስልጣኑን ምስ ድለታቱን አብ ግምት አእትዩ እምበር ፍርሃት ሓቂ ወይ እውን ክብሪ ሰብ አይነበሮን። ዮውሓንስ ነዚ ጨካን መራሕ ሃገር ብዘይስግአት ደፊሩ ካብ ኃጢአቱ ክምለስ ነጊርዎ። እዚ እዩ ሎሚ አብ ዓለምና አብ ዓድና ዘድሊ ዘሎ ንሓቂ ብዝኾነ ምኽንያት ከይንደፍና፥ አብ ገለ እዋን ፈሪሕና ተሰኪፍና ክንደፍና ከሎና ኃጢአት ንገብር፥ እዚ ኸአ አብ ሕይወትናን ሕይወት ካልኦትን ዓቢ ጸልማት የምጽእ። ቅ. ዮውሓንስ ብሰንኪ ሓቂ ምዝራቡ ንሞት ተፈሩዱ ሎሚ ንሕና ንሓቂ ኢልና እንኸፍሎ እንታይ አሎ? ብርግጽ አብ ገለ እዋን ክኸብደና ይኽእል እዩ ሥጋ ዝለበስና፥ ክንገብሮ ዘሎና አብ ሓቂ ደፋራት እሞ ኩልና ዝዓበና ዝንአስና ንኽፍአት ክነጽትእ ንሓቂ ክንክተል ናይ ሎሚ ዕለት ፍሉይ ተዘክሮ እዩ።
ንቅዱስ ዮውሓንስ አሕሊፎም ሂቦሞ ይብል ንኢየሱስ እውን አሕሊፎም ሂቦሞ ንተኸተልቱ በብዘመኑ አሕሊፎም ሂቦሞም ይህብዎም አለዉ። ክርስትያን ብርሃን ዓለም ኢና ምኽንያቱ አብቲ ጽንኩር እዋን ሓቂ እምነትና ክንምስክር ስለ ዘሎና ስለዚ ምእንቲ ሓቂ ምእንቲ እምነትካ ክትሓልፍ እንከሎኻ ክብሪ ቅድስና እዩ ዓስቡ።
ዘሎናዮ ዘመን ሓደ ካብቲ በዳሂ ፈተናታት ዝገጥመና አብ እምነትና እዩ ኮይኑ ዘሎ። ሎሚ ሰባት ደፊሮም እምነትኩም ሓቂ አይ ኮነን፥ አብ ጣኦት ኢኹም እትአምኑ፥ መራሕትኹም ሓሳዊ ሕይወት እዮም ዝነብሩ፥ ሕሉፍ ሓሊፍዎም ብድፍረት ቤተ ክርስትያንኩም ብመንፈስ ቅዱስ አይትምራሕን እያ እናበሉ እዝን ካልእን ዳርጋ ንገለ አብ ክሕደት እምነቶም ንገለ ኸአ አብ ምጥርጣር አብጺሕዎም እንርእዮ ዘሎና ሓቂ እዩ። እንተኾነ ሓቂ ብብዝሒ ዘረባን ብስም ጨራሕካን አብ መራኸቢ ብዙሓን ብስም ተዛረብካን አይኮነትን እትርከብ ሓቂ አብ ክርስቶስን አብ ቤተ ክርስትያኑን አብቶም ብሓቂ ብእምነት ዝጉዓዙን ጥራሕ እያ እትርከብ፥ አብ ታሪኽ ክርስትናና በብእዋኑ ደቂ ድያብሎስ ንቤተ ክርስትያን ገለ አብ ውሽጣ ናታ ተመሲሎም ገለ ኻአ ካብአ ተፈንጪሎም ከጥፍእዋ ጽዒሮም እንተ ኾነ ንሶም ድአ ጠፍኡ እዚ ኸአ መንፈስ ቅዱስ ባዕሉ ስለ ዝመርሓ እምበር ኃይሊ ሰባት አይኮነን። ለእመ እግዚአብሔር ምስሌነ መኑ ይክለነ ዝብል ትምህርቲ ቅ. ጳውሎስ ሓቂ እዩ።
ክርስቶስ ባዕሉ አፍደገታት ሲኦል አይክስዕርዋን እዮም ኢሉና። ዝመጽአ ይምጻእ ዝወረደ ይውረድ ኩሉ ጊዜ ጽኑዕ እምነት እንተ አልዩና ህላዌ ክርስትያን ዝተረጋገጸ እዩ። ዝኸፍአ ኮይኑ ዘሎ ሰብ ሎሚ ንአምላኽ ብገንዘብ ብምቾት ዓለም ተኪእዎ አብ ንአይ ይጥዓመኒ ዘንቢሉ ንርኢ አሎና። ልቢ ብዙሓት ተሰሊቡ አምላኽ የለን አየድልን ገለ እዋን ከአ ነቲ ሓቀኛ እምነት አብ ድላይካ ጠምዚዝካ ንሓቂ በቲ ንስኻ እትደልዮ ጠዊኻ ንብዙሓት የውሃት አታሊልካ ምኽአል ናይ ዘመና ፋሽን እዩ እንተ ተባህለ ምግናን አይኮነን።
ቅዱስ ዮውሓንስ “ተነስሑ ተመለሱ” ኢሉ ሎሚ እውን ይዛረበና አሎ። ንንስሓ ንዕርቂ አፍልብና ከፊትና አብ ቤት አቦና ክንአቱ እዋኑ ዝሓቶ ዕድመ አምላኽ እዩ። መንፈስ ሓዲስ ዓመት ከአ በዚ ክጅምር እዩ ድለት ክርስቶስን ቤተ ክርስትያንን እሞ አሕዋተይ ሎሚ ከመሎና ልብና ሕይወትና አበሎ ምስ መን እጉዓዝ አሎኹ ኢልና ዓመትና ክንጅምር ከሎ ክንቅደስ ክንዕወት ይግብአና።
አብ ኤርምያስ ነቢይ አብ 1፡17-19 ዘሎ እንተ አንበብና “ተንስእ ሕቋኻ ተዓጠቕ እቲ አነ ዝእዝዘካ ኹሉ ንገሮም አይትፍራሕ አነ ምስኻ አሎኹ፥ ኪዋግኡኻ እዮም ግናኸ ምእንቲ ክሕልወካ አነ ምስኻ እየ አይክስዕሩኻን እዮም” ንረክብ። ንኤርምያስ አብቶም መራሕቲ ሃገር ናይ ሰመናዊ መንግስቲ እስራኤል ንሓቂ ክሰብኽ አብ አምላኽ ክምለሱ ክንስሑ ብድፍረት ክነግር ተላኢኹ። ብሓቂ ከቢድ ሓላፍነት እዩ እንተ ኾነ አምላኽ ሒዝካ እትልአኾ ክበዱ ተቐባልነቱ ብዘየገድስ አብቲ አምላኽ ዝደልዮ ምብጽሕ እዩ ተራኻ። ሎሚ ንሕና ሰበኽትን ተላአኽትን አብጻሕትን መልእኽቲ አምላኽ ኢና። ከም የውሓንስ መልእኽትና እናአብጻሕና ሞት በቶም መልእኽቲ አምላኽ ክቕበሉ ዘይደልዩ እንተ መጸና ክንቅበል ትሑዛት ኢና። ንኤርምያስ አነ ምሳኻ አሎኹ ዝበለ አምላኽ ሎሚ እውን ምስ ቤተ ክርስትያኑ ምስ ህዝቡ አሎ ሓንትስ አሚና አብኡ ንመለስን ንስማዓዮን።
ሎሚ በዚ ብሩኽ ዕለት እምብአር ንቅዱስ ዮውሓንስ ነቲ አብኡ ዝነበረ እምነትን ትብዓትን ተኸቲልና ከምኡ አብዛ እንጅምራ ዘሎና ዓመትና አብ ኩሉ ንሓቂ ክንምስክር ንአምነትና ክነብሮ ክንምስክሮ ክሕግዘና ንለምኖ።
ዓመት ሰላምን ፍቕርን ብልጽግናን ይግበረልና፥ ብሩኽ ሓዲስ ዓመት ብፍላይ አብ ሃገርናን ዓለምናን ምሕረት ወሪዱ ሰላም ፍቕሪ አብ ኩሉ የውርደልና እናበልኩ ንኹልኹም ርሑስ ብዓል ሓዲስ ዓመትን ቅዱስ ዮውሓንስ እብል።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ዜና ቫቲካን!
ንመንእሰይ ኣብ እትዂስኲሰሉን እትምህረሉን ግዜ ኣብ ትምህርቲ ክነፍዕን ብኩሉ ብሉጽን ክኸውን ጥራይ ምጽዓር ኣይኮነን ዝበሉ ቅዱስነቶም እንታይ ደኣ ሓቀኛታት መሰኻኽር እምነቶም ንክኾኑ ምምሃር እዩ እንክብሉ ቀንዲ ሕመረትን ተልእኮን ካቶሊካውያን ኣብያተ ትምህርትን ኲስኰሳኦምን ገሊጾም። እዚ ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ 19 ብመራኸቢ ብዙሓን ዝግበር ዘሎ ጉባኤ ከም ልማድ ዓመት ዓመት ሥራሓውቶም ንምግምጋምን ንመጻኢ መደባት ንምሕንጻጽን ኣብ ሃገረ ፊሊፒን ዝርከባ ልዕሊ 1,500 ዝኾና ካቶሊካውያን ኣብያተ ትምህርቲ ዝገርብርዎ ጉባኤ እዩ። ቅዱሰንቶም ቀንዲ ተልእኮኦም ሓላፍነት ዝስምዖም ሓላፍነቶም ዝለብሱ መንእሰያት ምህናጽ ከምዘድሊ እዚ ከኣ ኣብ ትምህርተ ክርስቶስን ትምህርቲ ሞራልን ከምዝርከብ ኣዘኻኺሮም።
ሓላፍነትካ ምልባስ ኣብ ትምህርተክርስቶስን ሞራልን እዩ ዝምሥረተ!
ናብቶም ተጋባእቲ ካብ ቅዱስነቶም ዝተላእከት መልእኽቲ ብዋና ጸሓፊ ቅድስት መንበር ብፁዕ ካርዲናል ፕየትሮ ፓሮሊን ዝተኸመት ምዃና እንክምልከት ቅዱስነቶም ንካቶሊካውያን ኣብያተ ትምህርቲ ዝፈልዮም ከም ካልኦት ሥነ ሓሳባዊ ክለሳ ትምህርቲ ኣብ ምምሃር ጥራይ ከየተኮራ ንጽባሕ ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ምኲስኳስ እዞም ሰባት እዚኦም ሓላፍነቶም ዝለብሱ ዜጋታት ሃገር ኰይኖም ኣብ ውሽጢ ማሕበረሰቦም ዓበይቲ ቦታት ሓላፍነት ለቢሶም ንሓቀኛ እምነቶም ንዓለም ክምስክሩ ከምዝኽእሉ ምግባር እዩ ኢሎም።
መልእኽቲ ቅዱስነቶም ናብ ኣባ አልመር ዲዞን ናይቲ ማሕበር ኣቦመንበር እንክትጸሓፍ ንሶም ከኣ ብግዲኦም ነታ መልእኽቲ ተቀቢሎም ነቶም ተጋባእቲ ከምዘንበቡሎም እንክምልከት ኣብ ጽንኩር ግዜ ለበዳ ኮቪድ 19 ኣብያተ ትምህርቲ ከም ኩሉ ካልእ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ዓቢ ግድል ከምዘጋጠሞ ድሕሪ ምግላጽ ምስዚ ኩሉ ግን ካቶሊካውያን ኣብያተ ትምህርቲ ቀመም ለውጥን ዕብየትን ምዕባሌን ንምዃን ብዘለውን ዓቅሚ ክኡሉ ቃልሰን ንክቅጽላ ኣበራቲዖም። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ፈጠራዊ ክእለት ነፍሲ ወከፍ መንእሰይ ክኲስኲሳ ኣዘኻኺሮም።
ካቶሊካውያን ኣብያተ ትምህርቲ ፈጠራዊ ክእለት ኣብ ምኲስኳስ ይንጠፋ!
ኣብቲ ጉባኤ ካብ ዝተረኽቡ መማህራንን ሰብ መዝን ሓደ ዝኾኑ ናይቲ ሃገር ረኪበ ጳጳሳት ኮሚሽን ትምህርተ ክርስቶስን ካቶሊካውያን ኣብያተ ትምህርትን ኣባል ዝኾኑ ብፁዕ ኣቡነ ሮበርቶ ካላራ ማላሪ ነፍሲ ወከፍ ካቶሊካዊት ቤትትምህርቲ ሃገሮም ቤትትምህርቲ ፈጠራ ብምዃን ንግድነታት ተማሃሮስ ይኹን ናይ ሃገር ንክምልሱ ከጽንዑን ክመራመሩን ምሕጋዞምን ምዂስኳሶምን ከምዘድሊ ገሊጾ እዚ ማሕበር እዚ ብፍርሒ ከይዕጾ እኳ ደኣ ንተመሃሮን ኣብያተ ትምህርትን ኣብ ምምራሕ ብምሉእ ሓይሉ ከምዝቃለስ ኣብ ግዜ ለበዳ ኮቪድ 19 እውን እንተኾነ ቃልሱ ቀጻሊ ምዃኑ ሓቢሮም።
ጽባሕ ዕለት 25 መስከረም 2020 ዓም ኣብ ምዝዛሙ ናይ ኣህዛብ ስብከተ ወንጌል ኣህዛብ ናይ እትሓሊ ማሕበር ቅድስት መንበር ሓላፊ ብፁዕ ካርዲናል ልዊ ኣንቶዮ ታግለ ቃሎም ክህቡ ምዃኖም እውን ምስ እዚ ተታሓሒዙ ዝመጸ ዜና ኣመልኪቱ።


text:
ካብ መበል 51 ስብከቱ ዝተወስደ ꗺ ልቦና ዝጎደሎ ጻድቅ ሰብ መብራህቲ ኣብ ትሕቲ ጽሓይ እዩ። ꗺ ጸሎት ናይ ጌጋተት ዝዝክር ሰብ ዘርኢ ኣብ ከውሒ እዩ ꗺ ምሕረት ዘይብሉ ባሕታዊ ፍረ ዘይብላ ኦም እዩ። ꗺ ካብ ቅንኢ ዝወጽእ ጸርፊ መርዛም ኩናት እዩ። ꗺ ውዳሰ ብልሓተኛ ሰብ ሕቡእ መጻወድያ እዩ። ꗺ ዓሻ መኻሪ ዕዉር ዋርድያ እዩ። ꗺ […]
ቴዎፍሎስ ዘእስክንድርያ ወልደ እግዚአብሔር ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብመልዕልተ ፍጡራንን መትሕተ ፈጣሪን ብዝኾነት ቅድስት ቅዱሳን ወላዲቱ ድንግል ማርያም ክልመን ብጣዕሚ’ዩ ደስ ዝብሎ ቅዱስ ማር ይስሓቅ ሶርያዊ ቂምታ ወይ ጽልኢ ኣብ ልቡ ከለዎ ዝጽሊ ሰብ፡ ኣብ ባሕሪ ዘሪኡ ምህርቲ ክሓፍስ ምጽባይ እዩ
ሓደ ባሕታዊ ብሓሳቡ ኣብ ናይ ምንዝርና ፈተና ምስ ወደቐ ናብ ካህን ከይዱ ነዚ ሕማቕ ምስጢር ነገሮ። ክጽልየሉ ድማ ተማሕጸኖ። እቶም ካህን ድማ ትብዓት ኣስኒቑ ኣበርቲዑ ንኽጽሊ መኸሮ። ናብቲ ዝጽልየሉ ስፍራ ምስ ኣተወ እቲ ፈተና ካብቲ ዝነበረ በርተዖ። ናብቶም ካህን ተመሊሱ ዘጋጠሞ ነገሮ። ከምኡ ክብል ብዙሕ ግዜ ተመላለሰ። እቶም ካህን ድማ ተሰፋ የስንቕዎ ነበሩ። ከምዚ እናበሉ […]
"እታ ድንግል ሄዋን ናይ ተመን ቃል ሰሚዓ ዘይምእዛዝ ሞት ጸነሰት፣ ቀታሊ ሓዉ ዝኾነ ንቃኤል ወለደት። ቅድስት ድንግል ማርያም ግና ናይቲ ብርሃናዊ መልአክ ቅዱስ ገብርኤል ብሥራትዊ ቃል ሰሚዓ ተኣዚዛ ንህይወት ኢየሱስ ክርስቶስ ጸነሰት ምእንቲ ሕዝቡ ንዝመውት መድኃኒና ወለደት።" ሰማዕት ቅዱስ ዮስጢኖስ "ንዘመናት ተስፋ ስኢንና ክነብር ከለና ኣብ መወዳእታ ዘመን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ህይወትና መሊሱልና ሰለዚ […]
ሓደ እዋን ሰይጣን ንኣባ መቃርስ ጸላእትኻ ኣመና በዚሖም ምስበሎ፡ ኣባ መቃርስ “ንሰብ ጸላኢ ሰብ የብሉን” ኢሉ ንሰይጣን ኣሕፈሮ። ዲያቢሎስ’ውን መሊሱ እሞ ንሰብ ጸላኢኡ መን’ዩ? ኢሉ ንኣባ መቃርስ ሓተቶ፤ ኣባ መቃርስ’ውን፣ ጸላኢ ሰብ ደኣ ንፍጡር ዕለተ ዓርቢ ዝዀነ ሰብ ኣዳም ዝፈተነ፡ ንኢዮብ፡ ንዳዊት ነቶም ዝበቅዑ ኣቦታት ዝፈተነ ሓደ ፍጥረት ኔሩ ንሱ ኢዩ ጸላኢኡ!” ንስኻ ነዚ ፍጥረት […]
ከምቲ ሓያል መድሃኒት ብርቱዕ ሕማማት ዝፍውሶ ክምኡ ከኣ ብጾም ዝተሰናየ ጸሎት ድማ ንኽፋእ ሓሳባት ነቒሉ የውጽኦ” ቅድስት ሲንቅለጢያ “መብልዕሰ ኢያረብሃነ ወኢያነክየነ” ብልዒ ኣየርብሓናን ኣየነክየናን “ ቅዱስ ጳውሎስ ሐዋርያ ጾም ርእስኻ ገዚእካ ስምዒትካ ገቲእኻ ጸጋኻ ሓሊኻ ርእሲ ኩሉ ንምዃን ዘኽእል መንፈሳዊ ቁልፊ እዩ ኣቡነ ሲኖዳ ጾም ትፌውስ ቁስለ ነፍስ ፣ ወታጸምም ኩሎ ፍተወታተ ዘስጋ ጾም ቁስሊ […]


text:
ካብ 6 ክሳብ 9 መስከረም ኣኼባ ዘካየደ ማእኸላይ ኮሚቴ ናይ ብሄረ ዴሞክራሲያዊ ምቅስቓስ /ብኣዴን/ ናይ እዋናዊ ሽግራት ምኽንያቶም ምግምጋሙን ናይ መፍትሒ ኣንፈታት ምቕማጡን ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣባል ማእኸላይ ኮምቴ እቲ ውድብን ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራን ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ዘጥፍኡ ኣዚዮም ዝበዝሑ ሰባት ብዛዕባ ሰላማዊ ቓልሲ፣ምሕላው ናይመንግስትን ህዝብን ንብረትን ካብ ዕንወት ብዛዕባ ምክልኻል ኣስተምህሮ ስለዘድልዮም ምስኦም ንምምይያጥ ምንቅስቓ ከምዝተጀመረ ሓቢሮም።
ካብኡ ንላዕሊ ድማ ናይ ውልቀሰብ ይኹን ናይ መንግስቲ ሃፍትን ንብረት ዘዕነውን ዘተሓባበሩን ዝወጠኑ ዝፈፀሙን ብገበን ተጠርጢሮም ዝድለዩ ኣካላት ድማ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሕጊ ውዒሎምብመሰረት እቲ ሕጊ ክተኣናገዱ እዮም ኢሎም።
ምስ ሽግሽግ ስልጣን ተሳሲሩ ናይቲ ክልል ዋና ኣማሓዳሪ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ሓዊሱ ዝለዓሉ ኣባላት ኣመራርሓ ብዝምልከት እቲ ማእኸላይ ጉባኤ ተዘራሪቡ እንተኾይኑ ኣቶ ንጉሱ ተሓቲቶምኣይተዘራርበን ኢሎም።
ንሶም: " ንወልቀሰብ ጠቒሱ ኣይተዘራረበሉን።እቲ ሽግሽግ ውልቀሰብ ማኽእለ ዝገበረ ከይኮነስ ስርዓት ማእኸል ዝገበረ እዩ።ውልቀሰባት እናጠቐሰ እኸል ናብቲ እኸለ ናብዚ ዝብል ዝመፅእ ድሕሪ ግምገማእዩ ዝኸውን እዮም " ኢሎም።


text:
ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ብቅትለት ክልተ ሰባት ዝተጠርጠረ ኢትዮጵያዊ ኣሜሪካዊ ናብ ኣሜሪካ ኣሕሊፎም ከምዝህብዎ ኣፍሊጦም።
ፈደራል ዓቓብ ሕጊ ብቅትለት ክልተ ሰባት ዝተጠርጠረ ኢትዮጵያዊ ኣሜሪካ ዮሃንስ ነሲቡ ናብ ኣሜሪካ ኣሕሊፉ ክወሃብ ምውሳኑ ሓቢሩ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ፈደራል ዓቓብ ሕጊ ዝናቡ ተኑ ንኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል “ እቲ ጥርጡር ብቕትለት ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ዝኾኑ ክልተ ውልቀሰባት’ዩ ተኸሲሱ ዘሎ” ድሕሪ ምባል ናብ ኣሜሪካ ክርከብ ዝቐረበ ጠለብ ብክፍሊ ፍትሒን ገበንን ኣሜሪካ ዝቐረበ ምኳኑ ብምግላጽ በቲ ክፍሊ ዝቐረበ ጭብጢ ድሕሪ ምርኣይ ኣሕሊፉ ክወሃብ ከምዘለዎ ምውሳኑ ሓቢሮም።
እቲ ጥርጡር ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝርከብ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ፈተወትን ስድራቤትን ጥርጡር ግን ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ከምዘይብለን ብምግላጽ ሕቶታት የልዕሉ ኣለው።
ጠበቓ ጥርጡር ስመኝህ ኪሮስ እቲ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ መስርሕ ብቤት ፍርዲ ክሓልፍ ከምዝግባእ ብምግላጽ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ድማ ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ከምዘየለ ይገልጽ።
ስድራቤት ብወገኖም ወዶም ቅድሚ ክልተ ወርሒ ብፖሊስ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተወ ይገልጹ።
ኣቦ ጥርጡር ኒሲቡ በዛብህ “ ዩሃንስ ኣብ ኣሜሪካ ናብ ፍርዲ እንተቐሪቡ ናይ ሞት ፍርዲ ክወሃቦ ይክእል’ዩ። ብተወሳኺ ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ናብ ዘይብላ ሃገር ክወሃብ የብሉን። እዚ ናይ ሉኣላዊነት ጉዳይ እውን እዩ” ይብሉ።
ወሃቢ ቃል ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ብኣንጻሩ ቤት ጽሕፈቶም ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ መዝነትን ሓላፍነትን ከምዘለዎ ይገልጹ።
ብተወሳኺ ጥርጡር ኣሜሪካዊ ዜግነት ዘለዎም ምዃኑን መሰሉ ብሰበ ስልጣን ኣሜሪካ ዝተሓለወ ምዃኑ ይገልጹ።


text:
ሽልማት ጆሰፊን ማርገረት በኸታ ፡
ሽልማት ጆሰፊን ማርገረት በኸታ ፡
ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ St. Patrick Cathedral ብዕለት 2/2/2020 ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ፡ ዓመታዊ ናይ ብላክ ሂስቶሪ ማንዝ Black History Month ዝብሃል ንታሪክን ባህልን መብቆልን ጸሊም ዘርኢ ዘንጸባርቅ ብዓል ተዘኪሩ ውዒሉ ። ኣብዚ ብዓል እዚ ንትሽዓተ ሰባት ኣብ ቀቅሞስኖኦም ብዝገበሩዎ/ዝገበርኦ ልዑል ኣበርክቶ ካብ ካርዲናል ቲሞቲ ዶለን ብሽም ቅድስቲ ጆሰፊን ማርገረት በኺታ መዘከርታ ሽልማት ተቀቢሎም ።ሓንቲ ካብ ተሸለምቲ ኤርትራዊት ሰላማዊት መምUር
ስዮም ነይራ ። ኣብቲ ካብ መላእ ኣሜሪካ ዝዓበያ Gothic ስርሓት ዝኾነ ቤተ ክርስትያን ፣ ናይ St. Patrick Cathedral ካብ ኩለን ኣህጉር ኣፍሪቓ ብስደት ዝፈለሱ ተቀማጦ ኒው ዮርክ በብ ናይ ኣህጉሮም ባህላዊ ኣልባሳት ዝማዕረጉ 2,000 ዝኾኑ መእምናን ተረኺቦም ነይሮም ። ካርዲናል ቲሞቲ ሚካኤል ዶላን ኣብ ስብከቶም እቲ ዝሓለፈ ናይ ባርነት ሂወት ናይ ጸለምቲ ኣፍሪቓውያን ድሕሪ ምዝርዛር ፡ ሕጂ እውን ናይ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ታሪኽ ከይዝከር ተደፊኑ ክተርፍ ዝሰርሑ ኣካላት ከምዘለዎ ድሕሪ ምጥቓስ ፣ከምቲ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መወዳእታ ድራር ዝበሎ “ እዚ ምእንቲ ዝክረይ ግበሩዎ” ዝበለ ፡ብወገና ከምዚ እንገብሮ ዘሎና ክንዝክሮምን ክነክብሮምን ኢና” ክብሉ ቓል ኣትዮም ። እምበኣርከስ እዛ ጆሰፊን ማርገረት ብኺታ እትብሃል ሰብ ብዙሓት ታርኽ ህወታ እተፈልጡ ክትህሉዉ ከም እትክእሉ ዘጠራጥር ምኽንያት የብለይን ። እንተኾነ ከምዚ ከማይ ብሕጂ እትፈልጡ ክትህሉዉ እውን ስለ እትኽእሉ ታሪኽ ህወታ ከመይ ከምዝመስልን ፡ ካብ እተጻሕፈ ቁሩብ ቁንጪል ኣቢለ ክገልጽ እየ ።ምክንያቱ ታሪኽ ሂወታ ከምዚ ንኤርትራውያን ኣብ ሱዳንን ልብያን ሲናን ዝወረደና ዘሎ ስለ ዝመሳሰል ።ብፍላይ ነቶም ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቅ ኩነታት ዝርከቡ ፣ጉዑዞ ህወታ ተስፋን ጽንዓትን ክድርቡ ክሕግዞም ይክእል እዩ ።
እምበኣር እዛ ሕጂ ቅድስቲ ጆሰፊን ማርገረት በኺታ ተባሂላ ዘላ ፡ ብ1869 ኣብ ዳርፎር መሬት ሱዳን፣ ተወሊዳ ፣ጓል ሸሞንተ ዓመት ምስ ኮነት ፡ ከምቲ እብቲ ግዜ እቲ ገኒኑ ዝነበረ ናይ ደቂ ሰባት ጨዊካ ምሻጥ ከምባረዩ፣ በኺታውን ከምታ ቅድሚ ክልተ ዓመት ተጨውያ እተወስደት ዓባይ ሓፍታን፡ ንሳ እውን ብዓረብ ነጋዶ ተጨውያ ካብቲ እተወልደትሉ ዓዲ 600 ማይልስ ዝእክል ተጓ`ዒዛ ናብ ከተማ ኣል ኡበይድ ተወሲዳ ። ቅድሚ ናብ ኣል ኡበይድ ምብጻሓ ኣብ መንግዲ ተሸይጣን ተገዚኣን ።
ብኩሉ ኩሉ ኣብ 12 ዓመት ንሰለስተ ግዜ ተሸይጣ ፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ብነጻ ንሓደ ሰብ ተዋሂባ ።
እዚ በኸታ ዝብል ሽም ወለዳ ዝሃቡዋ ኣይኮነን ። እንታይ ደኣ እቶም ዝጨወዩዋን ዝሸጥዋን ዝነበሩ ዓረብ ዘውጽኡላ ሽም እዩ እቶም ጨወይታ ብዘውርዱላ ዝነበሩ ግፍዕን ማህረምትን ብዝፈጠረላ ናይ ኣእምሮ ጭንቀት እቲ ወለዳ ዝሃቡዎ ሽም ክሳብ ትርስዕ ኾይና። እዚ ከኣ ከምዚ ንኣና ኤርትራውያን ዝወርድና ዘሎ ብነጋዶ ደቂ ስብ ዝኮኑ ኣሕዋትና ኤርትራውያንን ኣዕራብን ዝመስል እዩ ነይሩ ። በኺታ ብቛንቛ ትግራይት “ ሕያወይቲ “ ብኺት “ከኣ ሕያዋይ “ ይስሚዕ ። እቶም ጨወይታ ብሓይሊ
እምነት ምስልምና ክትቅብል ከምዝገበሩዋ ትዛረብ ። ናይ ቅድስቲ በኸታ ናይ ባርነት ሂወት ከ ከመይ ይመስል ነይሩ ? ኣብ ኣል ኡበይድ በኺታ ብሓደ ሃብታም ዓረብ ተገዚኣ።ናይ ክልተ ኣዋልዱ ተሓዚት ወይ ኣላይት ገይሩዋ ። እተን ኣዋልዱ ፈትየናኣ ከምዝነበራ ይንገር ፡ እንተኾነ ሓደ መዓልቲ ሓደ
ጣሳ ምስ ትሰብራ ወዶም ነቶም ሰብኣይ ፣ክሳብ ንሓደ ወርሒ ምንቅስቕስ ትስእን ሃሪሙዋ ከምዝነበረ ይዝንቶ ። ሳልሳይ ግዜየ ዝግዝኣ ሰብ ሓደ ጀነራል ናይ ቱርክ ነይሩ ። እተን ብሕሰም ተግባራተን ኣብ ልዕሊ ባረዩ ዝፍለጣ ሰበይቱን ንሓማቱን ክተገልግል ከኣ ገይሩዋ ። ኣብዚ ግዜ ብኺታ ክትገልጾ እንከላ ፡ ወላ ሓንቲ መዓልቲ ከይተሃርመት ሓሊፋ ኣይተፍልጥን ። ሓደ ቁስሊ ክሓዊ ምስ
ጀመረ ካልእ ቁስሊ ብማህረምቲ ይጅምር ትብል ። እቲ ብዝያዳ ኣብ ኣእምሮኣ ዘይርሳዕ ስቓይ ዝፈጠረላ ምስ ካልእት ባረዩ ብሓባር ኣብ ልዕሊልኦም እተፈጸመ ናይ ታቱ ምልክታት ኣብ ኣካላቶም ምፍጻም ነይሩ ትብል ፡ ብበሊሕ ላማ ገይሮም እናቀንጅሑ ነቲ እተቀንጀሔ ጨው እናደፍደፉሉ ዳርጋ ኣብ ከብዳን ኣጥባታን ኢዳን 114 ግዜ ቅንጂሖም ታቱ ገይሮሙላ እዮም ።
ኣብ 1882 ኣል ኡበይድ ኣብ ቅርበት መጥቓዕቲ ሰውራ ማሕዲ ምስ ኣተወት ። እቲ ጀነራል ቱርኪ ንዓዱ ኽከይድ ምቅርራብ ጅሚሩ ነቶም ዝውንኖም ዝነበረ ባረዩ ከኣ ሽይጥዎም ። ኣብ 1883 በኺታ ኣብ ካርቱም ብቁንስል መንግስቲ ጣልያን ካሊስቶ ለኛኒ ተገዚኣ ንሱ ማህረምቲ ዘይብሉ ጽቡቅ ገይሩ ሕዙዋ ነይሩ ። ድሕረ ክልተ ዓመት ከተማ ካርቱም ኣብ ከበባ ሓይልታት ማህዲ ትኣቱ ። በዚ ከኣ ቁንስል ጣልያን ዓዱ ክመልስ ይውስን ፡ ቢኸታ ከኣ ኣይትግደፈኒ ትብሎ ኣብ ኣብ መወዳእታ 1884
ክልቲኦም ካብታ ተከቢባ ዝነበረት ካርቱም ምስ ሓደ ዓርኩም ኣውጉስቶ ሚኬሊ ዝብሃል ሃዲሞም 400 ማይልስ ተጓዒዞም ናብ ወደብ ስዋክን ይኣትዉ። ኣብ ወርሂ 3/ 1885 ካርቱም ኣብ ሓይልታት ማህዲ ዝወደቀትሉ ግዜ ፡ ካሊስቶ ለኛንን በኺታን ካብ ሱዋክን ነቂሎም ወርሒ 4/ 1885 ጀኖቫ ጣልያን ይኣትዉ ።
ኣብ ጀኖቫ ብዓልቲ ቤቱ ንኣውጉስቶ ሚከሊ ወ/ሮ ማሪያ ቱሪና ትቅበሎም ።ኣብዚ ግዜ እዚ ካሊስቶ ለኛኒ ቁንስል ጣልያን ነበር ንበኸታ ንብረቱ ስለ ዝኾነት ናብ ወ/ሮ ቱሪና ሚከሊ ኣማሓላልፍዋ ። ስለዚ ወ/ሮ ቱሪና ሚከሊ ንበኺታ ናብ ከባቢ ቨነስያ ዝርከብ ገዘኣ ትወስዳ ። ኣብዚ በኺታ ንሰለስተ ዓመት ትቅመጥ ። ኣውጉስቶ ሚከሊ ኣብ ስዋክን ሓደ ዓቢይ ሆቴል ይገዝእ እሞ ፣ ኩሉ ናይ ዓዲ ጣላያን ንብረቱ ተሸይጡ ፡ ስድርኡ ናብ ሱዳን ክመልሶም ይውስን ። ብ1888 ወ/ሮ ቱሪና ሚከሊ ሰብኣያ ክትርኢ ናብ ሱዳን ክትከይድ ትድሊ ።ኣብ ወርሒ 11/1888 ቱሪና ሚከሊ ንጓላን ንበኽታን ናብ ደናግል ኮኖስያን ስስተርስ ሕድሪ ገዲፋ ንሱዳን ናብ ሰብኣያ ትኸይድ ኣብዚ በኸታ በዘን ደናግል እናተኣልየት ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ሂወት ክርስትና ትኣምን ። ብድሕሪ እዚ ኣቶ ሚከሊ ንጓሉን
ባርዩኡን ናብ ሱዳን ንሰዋክን ክወስድ ናብ ጣልያን ይምለስ ። እንተኾነ በኸታ ብፍጹም ናብ ሱዳን ክትምለስ ከምዘይትደሊትገልጸሉ ። ኣቶ ሚከሊ ንሰለስተ መዓልታት ንክወስዳ ፈተነታት የኻይድ፣ ኣስዒቡ ከኣ ናብ ኣኽባር ሕጊ ክትሓባበሩዎ የመልክት ።
ብወገነን እተን ንበኸታ ዝምህራን ዝኣልያን ዝነበራ ደናግል ከኣ ናብ ካርዲናል ጁሰፕፐ ሳርቶ ናይ ከተማ ቨነዝያ ፣ ድሒሩ( ርእሰ ልቓነ ጳጳስት Pope Pius X )ናይ ቨነስያ የመልኪታ ፡ በዚ ከኣ ኣብ ወርሒ 11-2-1889 ናይ ጣላያን ፍርድ ቤት ንበኺታ ነጻ ምዃና ይእውጅ ። ምክንያቱ ቅድሚ በኺታ ምውላዳ እቲ ንሱዳን ዝገዝእ ዝነበረ መንግስቲ እንግሊዝ፣ ባርነት ኣብ ሱዳን ክተርፍ ኣዊጁ ስለ ዝነበረ። ብተወሳኪ ሕጊ ጣልያን እውን ባርነት ስለ ዘየፍቅድ በኺታ ሰብኣዊ መሰላ ክትርክብ በቂዓ ። በዚ ከኣ
በኸታ ንመጀመርያ ግዜ ናይ ሂወታ ወናኒት ኮነት ። በኺታ ብወርሒ 1/9/1890 ጥምቀት ተቀቢላ ሽማ ከኣ Josephine Margaret and Fortunata ተባሂላ ።
ብሓጺሩ ካብ 1890 ካሳብ 1947 ሂወታ ዝሓልፍ ብዙሕ ኣበርኪታን ኣገልጊላን ። ኣብ 1992 ዜና ቅድስንኣ ኣብ ሱዳን ከም ዜና ከይውረ በቲ እስላማዊ መንግስቲ ተኸልኪሉ ነይሩ ። እንተኾነ ድሕሪ 9 ወርሒ ርእሰ ሊቓነ ጳጳሳት ዮሃንስ ጳውሎስ 11 ፣ብ1993 ኣብ ከተማ ካርቱም ኣብቲ እተወልደትሉ ሃገር ሱዳን ነቲ ብኣሸሓት ተኣኪቡ ዝነበረ ህዝቢ ቅድስቲ ክም ዝኮነት ኣዊጆምላ !
ውድቀት ንህግደፍን ሰዓብቱን !
ዘለዓለማዊ ዝክሪ ንስዉኣትና !
ኣምላክ ኤርትራ ሃገርና ይባርኽ !
ክብሮም ግረነት
2/11/20


text:
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኮሮናቫይረስ ብናህሪ ይጋፋሕ ኣብዘለሉ ኣሜሪካዊያን ነቲ ለበዳ ንምዕጋት ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መሸፈኒ \ማስክ\ ክገብሩ ብኣባላት ዴሞራቲክ ፓርቲክቐርብ ዝፀንሐ ፃውዒት ላዕለዎት ሰበስልጣን ሪፓብሊካዊያን ፓርቲ እውን ይፅንበሩ ኣለው። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ብማስክ ምሽፋን ክቃወሙዎ ዝፀንሑ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እውን ድምፀቶም ዝቕይሩ ዘለው ይመስሉ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ንነዊሕ ግዜ ሰብ ኣብዝተኣከቦ ማስክ ንዘይምሽፋን ክከላኸሉ ድሕሪ ምፅናሕ ሕዚ ኣብ ገሊኦም ኩነታት ክገብር እየ ኢሎም ኣለው።
ነቲ ቫይረስ ንምቁፅፃር ንፃዕርታት ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታትን ከባቢያዊ ሰበስልጣንን ትማሊ ሓሙስ ደጊፎም ኣለው።‘’ምሽፋን፣ምፍንታት፣ምምርማርን ውልቃዊ ፅርየትን ይሓውስ እዩ።ኢድኩም ተሓፀቡ’’ኢሎም ትራምፕ።
ሕዚ እውን እንተኾነ ማስክ ናይ ምሽፋን ኣስገዳድ ትእዛዝ ኣይኣውጁ እምበር ድምፀቶም ቅሩብ ዝተቐየረ ይመስል።
ዩናይትድ ስቴትስ ብቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ልዕሊ 52,000 ሓደሽቲ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ መዝጊባ ኣላ።ኣብ ሓደ ማዕልቲ ክንድዚ ክትምዝግብ እዚ ናይ መጀመሪያእዩ።ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ብ80 ሚታዊ ወሲኹ ኣሎ።ተወሰኽቲ ሪብፓሊካዊያን ኣባላት ኮንግረስ እውን ነቲ ፃውዒት ምስ ዴሞክራት መዘናታቶም ተፀንቢሮምዎ ኣለው።
ኣብ ሰኔት ላዕለዋይ ሪፓብሊካዊ መራሒ ሚች ሚኮነል ‘’እቲ ቀንዲ ትገብሮ ሓደ ኣገዳሲ ነገር ንባዕልኻ ምክልኻል ጥራሕ ከይኮነስ ክታበት ክሳብ ዝርከብ ንኻልኦት እውን ምክልኻል እዩ፤ነዚ ንምግባር ድማ ማስክ ተኸደኑ፤ብዙሕ ሕልኽልኽ ዝበለ ኣይኮነን’’ ኢሎም።
ማስክ ኣብ ካልኦት ሃገራ ጉዳይ ጥዕና ክኸውን ከሎ ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴት ግን ፖለቲካዊ ዛዕባ እዩ።ፒው ዝተብሃለ ማእኸል ምርምር ኣብ ቀረባ ኣብዘካየዶ መፅናዕቲ 75 ሚታዊ ኣባላት ዴሞራቲክ ፓርቲ ማስክ ይሽፈኑ ከለው ኣባላት ዴሞራሲያዊ ፓርቲ ድማ 53 ሚእታዊ እዮም።
ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ጆ ባይደን ነቲ ምክፍፋል ተሓታቲ ፕሬዝዳንት ትራምፕ እዮም ክብሉ ይኸሱ።
‘’እቲ ፕሬዝዳንት ኣንፈት ኣይህብን ዘሎ፤የግዳስ ነን ሕድ ሕድና የባእሰና ኣሎ።ብከምዚ ክንቕፅል ኣይንኽእልን፤ፍርቅና እናሓወና ፍርቅና ክንሓምም የብልናን።ገሌና ማስክ እናተኸደና ገሌና ድማ ንሳይንስ እናነፀግና ክንኸይድ ኣይንኽእልን’’ ኢሎም።
ምኽት ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ ኣብ ቀረባ ማስክ ምግባር ጀሚሮም፤ካልኦት ክሽፈኑ ፀዊዖም ኣለው።


text:
Radio Erena: 25 October 2017
መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ ካብ ኤርትራ ንዝብገሱ ኤርትራውያን ገያሾ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካይሮ ግቡኣቶም ይግህስ ምህላዉ ግዳያት እቲ መንገዲ ኣየር ዝኾኑ ወገናት ወቒሶም።
እቲ መንገዲ ኣየር፣ ናብ ኡጋንዳን ካልኦት ሃገራትን ንዝገሹ ኤርትራውያን፣ ኣብ ካይሮ ትራንዚት ኣብ ዝገብርሉ፣ ብዘይዝኾነ ናይ ገያሾ ግቡእ ክሳብ ሳልስቲ ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝውዕሉን ከምዝሓድሩን ይገብር ምህላዉ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት ኣመልኪቶም።
ብመሰረት እቲ ዝተላእከልና ሓበሬታ፣ ዜጋታት ካልኦት ሃገራት፣ ካብ ሓደ መዓልቲ ንላዕሊ ዝወስድ ናይ ትራንዚት ምጽባይ እንተለዎ፣ ናይ መግቢ፣ ሆቴልን ካብን ናብን ሆቴልን መዓርፎ ነፈርትን ናይ መጓዓዝያ ኣገልግሎትን ዝኣመሰለ መሰላት ክህልዎም እንከሎ፣ ካብ ኤርትራ ዝብገሱ ገያሹ ግና፣ ዋላ’ውን ንኹሉ ዘማልእ ገንዘብ ከፊሎም ክነሶም፣ “ክሃድሞ’ዮም” ብዝብል ምኽንያት፣ ካብ ቀጽሪ መዓርፎ ነፈርቲ ከይወጹ’ዮም ዝኽልከሉ።
ቆልዑ ዝሓዛ ኣዴታት ‘ውን ከይተረፋ ግዳያት እዚ ምግሃስ ይኾና ምህላወን ዘመልከቱ እቶም ወገናት፣ ኣብ ግብጺ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ነዚ ጸገማት እዚ ንምፍታሕ ዝወሰዶ ዝኾነ ተበግሶ ከምዘየሎ ኣገንዚቦም።
ብፍላይ እቶም ናብ ኡጋንዳ ዝገሹ ኤርትራውያን ኣውራ ግዳያት እዚ መንገዲ ኣየር ይኾኑ ምህላዎም በብእዋኑ ክቐርብ ዝጸንሐ ጥርዓናት’ዩ።
መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ ኣብ ሰሙን ሽዱሽተ ግዜ ካብን ናብን ኣስመራ ካይሮ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ከምዘካይድ ይፍለጥ።
ካብን ናብን ኣስመራን ካልኦት ከተማታት ኣፍሪቃን ዘራኽብ ብዝሒ መስመራት መንገዲ ኣየር ብዘይምህላዉ፣ መንገዲ ኣየር ግብጺ ነዚ ዕዳጋ’ዚ ብሒቱ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ እቲ መንገዲ ኣየር ፣ ከም መርኣያ ናይቲ መንግስቲ ግብጺ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘለዎ ደገፍ ደኣ’ምበር፣ ብመኽሰብ ይቕጽል ከምዘየሎ ክኢላታት እቲ ዓውዲ የረድኡ።
ካብ ኣስመራ ቀጥታዊ ናይ መጓዓዝያ በረራ ዝካየደለን ከተማታት፣ ካርቱም፣ ጁባን ካይሮን ጥራይ’የን።
==========================


text:
Radio Erena: 08 July 2021
ኣብ ሱዳን፣ ምዕራብ ዳርፉር ንሓያሎ መዓልታት ኣብ ዝቐጸለ ግጭት፣ 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉ ምንጭታት ዜና ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
በቲ ግጭት ብውሑዱ ሓሙሽተ ቁሸታት ከምዝተቓጸላን ካብ ቤት ንብረቶም ዝተመዛበሉ ኣማኢት ነበርቲ ድማ ኣዘሪ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ኣብ ዝርከብ ኣብያተ ትምህርቲ ተዓቝቦም ከምዘለዉ ተመልኪቱ።
መንግስቲ ነቲ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ዝተጎሃሃረ ግጭት ንምህዳእ ዝወሰዶ ተሪር ስጉምቲ የለን ዝበሉ ነበርቲ ርእሰ ከተማ እቲ ዞባ ዝኾነተ ኤል ጀነይና፣ ተቓውሞታት ኣብ ምክያድ ይርከቡ።
እቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ዝቐጸለ ናይ ቀቢላ ግጭታት፣ ዳግም ዘጎሃሃሮ ምኽንያት ኣይተነጸረን።
ይኹን’ምበር ኣብቲ ዞባ፣ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ብዘሎ ወጥርን ምትፍናንን፣ ካብ ውልቃዊ ባእሲ ክልተ ሰባት ተበጊሱ’ውን ናብ ናይ ቁሸት ግጭታት ከምዘምርሕ ኣብቲ ከባቢ ተዋፊሮም ዘለዉ ትካላት ግብረ ሰናይ ይጠቕሱ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ካብ ዞባ ዳርፉር ጠቕሊሉ ዝስሕብ ዘሎ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፣ ንዝተፈላለየ ኣገልግሎታት ክጥቀመሉ ዝጸንሐ 14 መደብራት ንመንግስቲ ሱዳን ኣረኪቡ።
እቲ መደበራት ናብ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዝርከበሉ ዝነበረ እዋን፣ ግዳይ ዝምታን ስርቂን ከምዝኾነ ተጠቒሱ።
ንልዕሊ 13 ዓመታት ኣብ ዞባ ዳርፉር ተዋፊሩ ዝጸንሐ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት፣ ካብዚ ዓመት’ዚ ኣትሒዙ ጠቕሊሉ ክወጽእ’ዩ ተወሲኑ።
ኣብ ክንድኡ፣ ኣብ ፖለቲካዊ ምምኽኻር ዝሕግዝ ፍሉይ ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት ኣብታ ሃገር ተዋፊሩ ይርከብ።
=================


text:
ኦፕሬሽን ስማይል ኢትዮጵያ ብ2006 ኣብታ ሃገር ዕላዊ ስርሑ ካብ ዝጅምር ዛጊድ ን1400 ህጻውንቲ ናጻ ሕክምና ምሃቡ ሓላፊት መደባት እቲ ትካል ወይዘሪት ሩት ኣማኑኤል ገሊፀን፡፡
“ሕክምና ብናጻ እዩ ዝዋሃብ ከምኡ’ውን ቀለብ፣መዕረፍን መጓዓዝያን ታሓከምቲ እቲ ትካል እዩ ዝኽእሎ” ይብላ ሩት ኣማኑኤል፡፡
ኣብ ከንፈርን ታሕናግን ዝፍጠር ሃህታ ጠንቅታቱ ብዙሕ እዩ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ጥዕናዊ ሳይንስ ላዕለዋይ ሓኪም ሕማም ካብ ክሳድ ንዓቐብ ይልቃል ዘመነ፡፡
እቲ ኩነት ኣብ እዋን ጥንሲ ብሰንኪ ዝውሰድ ኣፋውስን ኣልኮላዊ መስተን ከምኡ እውን ብዘርኢ ይማሓለፍ፤ ብቐሊሉ ድማ ብመጥባሕቲ ይዕረ ብመሰረት ሞያዊ ትንታነ ሓኪም ይልቃል ዘመነ፡፡
ለማቕን እቲ ትካል ካብ 11 ሃገራት ዘምፀኦም ናጻ ሕክምናዊ ግልጋሎት ዝህቡ ሰብ ሞያ ኣብ መቐለ ዓይደር ሆስፒታል ን180 ሰባት መርሚሮምን ሓኪሞምን፡፡
ካብ ኣሜሪካ ክልል ሎሳንጀለስ ካሊፎርኒያ ዝመፁ ላዕለዋይ ሓኪም መጥባሕቲ Andy Wexler ናበየናይ ዓዲ ከይድና ናጻ ግልጋሎት ክንህብ ከምዘለና ዝውስን እቲ ኣብታ ዓዲ ዘሎ ጥጡሕ ባይታ እዩ፤ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ድጋፍ ደቂ ዓዲ ሰብ ሞያን ግልጋሎት ጥዕናን ንስራሕ ዝዕድም እዩ ህዝቢ እውን ብጽቡቕ ገጽ እዩ ዝቕበለና ብምባል ናእደኦም ገሊጾም፡፡
ኦፕሬሽን ስማይል ብ1982 ዓም ኣብ ኣሜሪካ ተጣይሹ ኣብ ፊሊምፒንስ ፈላሚ ግልጋሎት ሂቡ፡፡ ዛጊድ ንሓደ ሚኢቲ ሽሕ ሰባት ናጻ ሕክምናዊ መጥባሕቲ ምሃቡ ካብቲ ትካል ዝተረኸበ መረዳእታ ይነግር፡፡


text:
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ፈላማይ ሕሙም ኢቦላ ተረኺቡ።ኣብ መጀምሪያ እዚ ወርሒ እዚ ካብ ላይበሪያ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝኣተወን መንነቱ ዘይተገልፀን ሰብ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ከተማ ዳላስ ተፈልዩ ይሕከም ከምዘሎ ዶክተራት ኣፍሊጦም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዳይረክተር ማእኸል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም ቶማስ ፍረይደን እቲ ብኢቦላ ዝተለኽፈ ሰብ ካብ ላይበሪያ ክልኣዓል ከሎ ይኹን ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ይበርር ኣብዝነበረሉ እዋን ጥዑይ ከምዝነበረ ገሊፆም።
እቲ ሰብ ካብ ላይበሪያ 19 መስከረም ተላዒሉ 20 መስክረም 2014 ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ተላዒሉ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ካብ ላይበሪያ ክልዓል ከሎ ወይ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክኣቲ ከሎ ናይ ሕማም ምልክት ኣይነበሮን።ድሕሪ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ማዕልታት ናይቲ ሕማም ምልክት ምርኣይ ጀሚሩ’’ኢሎም።
ምልክት ክሳብ ዘየርኣየሉ ኣብ ዝነበረ እዋን እቲ ሰብ ንካልኦት ናይ ምምሕልላፍ ስግኣት የለን ኢሎም ፍረይደን።ናይ ምሕማም ምልክታት ኣርእዩ ኣብ ከተማ ዳላስ ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ካብ ዝኣቲ ንድሓር ምስቲ ሰብ ዝተራኸቡ ሰባት ንምልላይ ሰበስልጣን እናፈተኑ እዮም።
እዞም ሰባት እዚኦም እቲ ሕማም ዝሓዞም ምዃኖም ንምርግጋፅ ብቐረባ ክትትል ክግበረሎም እዩ።እቲ ሕሙም ኣብ ሆስፒታል ፕረስብተሪያን ፅዑቕ ሕክምና ይግበረሉ ከምዘሎን ምእንተ ናይቲ ሰብ ውልቃዊ ሓበሬታ ክብሃል ካሊእ ተወሳኺ ሓበሬታ ከምዘይህቡን ወሃቢ ቃል እቲ ሆስፒታል ሓቢሮም።
ኣብ ምዕራብ ኣፍሪካ ልዕሊ 3,000 ሰባት ብኢቦላ ምማቶም ትካል ጥዕና ዓለም ገሊፁ’ሎ።


text:
ንንብረት መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነት ሚግ 29 ቁጽሪ ክንፊ 102 ZLIN 143 ነፋሪት ዝሓዙ ክልተ ኤርትራዊያን ፓይለታት፣ ትማሊ ንጉሆ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰለሙ ምንጭታት ጸጥታን ደህንነትን ኢትዮጵያ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቶም ምንጭታት ‘እታ ካብ ራዳር ተኸዊላ ናይ ምብራር ተኽእሎ ዘለዋ ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ትማሊ ንጉሆ ካብ ኣስመራ ተበጊሳ ናብ ምዕራብ ኤርትራ ድሕሪ ምቅናዓ፣ ብሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮጵያ ናብ ሰማይ ሑመራ ከምዝኣተወት’ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብኡ እታ ነፋሪት ኤርትራ ብነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ ተዓጂባ ናብ መቀለ መዕርፎ ነፈርቲ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ክትዓልብ ከምዝተገብረ’ውን እቶም ምንጭታትና ገሊጾም ኣለው።
ሰበ ስልጣን ኤርትራ፣ ብዛዕባ እታ ናብ ኢትዮጵያ ኣትያ ዝተባሃለት ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ዝሃብዎ ሓበሬታ የለን። ሚኒስትር ዜና ኣቶ የማነ ገብረ መስቀል፣ ንቢቢሲ እቲ ሓበሬታ ‘ጓሓፍ’ ኢሎም ከምዝገለጽዎ ተፈሊጡ’ሎ
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፣ ኣብራሪ’ታ ነፋሪት ስለላ ሚእቲ ሓለቃ መብራህቱ ተስፋማርያምን፣ ምስኡ ዝነበረ ፓይለት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኣፈወርቂ ጸሃዬን ኣብ ዘይንጹር ስፍራ ኣብ ደሓን ኩነታት ከምዝርከቡ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።


text:
ነቲ ዘራኽበና፡ እንተነቐድምን እንተነሐይልን2021-07-08 07:21:10 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 774 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራ ናይ ኩልና ኤርትራውያን እያ። ምእንቲ ናጽነታ ብሓባር ሳላ ዝተቓለስና ተዓዊትና። ንቐጻልነታን ሓለዋኣን ሓቢርና ክንስለፍ ድማ ናይ ግድን እዩ። ንዕቤታ፡ ሰላማ፡ ልምዓታን ክብሪ ህዝባን ከኣ፡ ብዘይካ ውሑዳት ኣብ ክንዲ ናይቲ “ኣነ ምእንታኺ ኤርትራ” ዝበለ መላእ ህዝባ፡ “ናይ ውሑዳት ዘረግቲ” ክትከውን ዝድግፉ፡ ኩልና ንቃለሰላ ኣለና። ክሳብ ሎሚ ኣብ ክንዲ ድሌት፡ እምንቶን ምርጫን ናይ ህዝብና ናይቶም ውሑዳት ጸበብቲ ህርፋን ክብርኽ ክንዕዘብ ጸኒሕና። ሎሚ እውን ጌና እዚ ብቃልሲ ክቕየር ዝግበኦ ንኤርትራና ዘይምጥን ሚዛን ኣይተቐየረን። እዚ ክኸውን ዘይነበሮ ሚዛን ብሰንኪ ናይቶም ብዙሓት ነቲ ዘራኽበና ኣቐዲምና ከነሕይሎ ዘይምኽኣልና ዘጋጥም ዘሎ ዘይንቡር እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ከኣ ሳዕቤን ናይቲ ከምቲ ክንኮኖ ዝገባና ዘይምዃና እንታይ ከም ዝኸውን እንዳተረዳእናዮ ከነእርሞ ዘይምብቃዕና እዩ።
ኤርትራውያን፡ ለውጢ ንደልየሉን ምእንታኡ ንቃለሰሉን ዘለና ምኽንያትን ኣብዚ እዋንዚ ምምርማር ዘድልዮ ዘይኮነ፡ ኣብ ገገዛናን ዕለታዊ ህይወትናን ዘሎ ሓቂ እዩ። ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ምእንቲ ለውጢ ዝድርኽ ሓቂ፡ ኣይኮነንዶ ንዓና ነቶም ንቃለሰሉ ዘለና ሰብ ዋኒንን ህዝብናን፡ እቶም ክሓብእዎ ዝደልዩ ጸረ ለውጢ ሓይልታት እውን ክኸውልዎ ኣብ ዘይክእልሉ ደረጃ ዝበጸሐ ምዃኑ ንጹር እዩ። ሎሚ “ደጋፊ ህግደፍ እየ” ዝብል ኣካል እውን ካልእ ኮለልን ዕባራ ምኽንያትን ደኣ የምጽእ እምበር፡ ኣፉ መሊኡ “ኣብ ምምሕዳር ህግደፍ ኤርትራን ህዝባን ጽቡቕ ኣለዉ” ዘብል ሞራልን ድፍረትን የብሉን። ሓደ ካብቲ ዕባራ ምኽንያታት ከኣ፡ ንኤርትራ ምስ ጉጅለ ህግደፍ ኣጣቢቕካ ምርኣይን፡ ህግደፍ ዝፍጽሞ ንረብሓ ኤርትራዊ ልኡላውነት ከም ዝኾነ ኣምሲልካ ምቕራብን እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ናይ ግሩሃት ዕባራ ምኽንያታት መዝሚዙ ካብቲ ርኡይ ገበናቱ ንምህዳም፡ ምስ ግዜን ኩነታትን ዝቀያየር መዳህለልታት ኣብ ምምሃዝዩ ዝጽመድ። ህዝብና ኣብ ክንዲ ኣብቲ መሰረታዊ ብቐጥታ ዝምልከቶ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባኡ ኣትኪሉ ስኑ ነኺሱ ዝቃለስ፡ ካልእ መላገሲ ምፍጣር ሓደ ካብ ሜላታት ናይቲ ጉጅለ እዩ። ህዝቢ ቀዳምነቱ ዘይኮነ ጉዳይ ጐረቤት ከቐድም ዝግበር ድፍኢት እውን ብመጽርዚ ዝረአ እዩ። እዚ ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ተሸኺልዎ ዘሎ ከኣ ንኣብነት ዘይጥቀስ ኣይኮነን። እቲ ዘሕዝን ከኣ ነቲ ዋጋ ዝኸፍል ዘሎ እቲ ጉጅለ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ሰለምንታይ ከምዚ ዓይነት ካብ ኤርትራዊ መስርዕ ዘውጽእ መንገዲ ይመርጽ ኣሎ፡ መግለጺ ጸረ ህዝብን ኣብ ዘይጉዳይካ ምድኻርን ባህሪኡ ስለ ዝኾነ፡ እንቃለሶ እምበር፡ ከም ሓድሽ ተርእዮ እንግረመሉ ኣይኮነን። እቲ ክንግረመሉ ዝግበኣና ናይቶም ምእንቲ ለውጢ ንቃለስ ዘለና ኣብ ክንዲ ነቲ ዘራኽበና እነቐድምን እነሕይልን ነቲ ኣብዚ እዋንዚ ቀዳምነትና ክኸውን ዘይግበኦ ኣጀንዳታት ከነቐድም ተረሓሒቕና ኣደዳ ናይቲ ጉጅለ ንኸውን ምህላውና እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ናይ ህልውናኡ ጉዳይ ስለ ዝኾነ፡ ቀጻልነቱ ከረጋግጽ ከይደቀሰ ዝሓድር ምዃኑ ብሩህ እዩ። ቀንዲ ዋሕስ ቀጻልነቱ ግና ናትና ናይቶም ተቓሊስና ክንስዕሮ ዝግብኣና ናይ ለውጢ ሓይሊ ድኽመት ምዃኑ ክንእመነሉ ዝግበኣና እዩ። ነዚ ብዘይዕጥይጥይ ክንእመን ምኽኣል ኣብ ኣሳልጦ ቀጻሊ ቃልስና ቦታኡ ዕዙዝ እዩ። ከምቲ “ሓባእ ቁስሉስ ሓባእ ፈውሱ” ዝበሃል ናትና ሕጽረት ኣቐሚጥና ኣብ ምርጋም ነቲ ባዕሉ ጸረ ህዝባውነቱ ዝኣወጀ፡ ዓቕምናን ግዜናን ምብኻን መፍትሒ ኣይኮነን። እዚ ማለት ግና ሃገር ከድሕን ዝኽእል እጃምና ንግበር ንምባል እንተዘይኮይኑ፡ ገበናት ናይቲ ጉጅለ እናተኸታተልና ምቅላዕ ኣይጉዳይናን’ዩ ማለት ኣይኮነን።
ርግጽ እዩ ኤርትራውያን ብእምነታት፡ ኣውራጃታት፡ ብባህልታት፡ ብቋንቋታትን ካልእን ንፈላለ ኢና። ኩሉዚ ግና ብዙሕነታዊ ድምቀትናን መልክዕናን እምበር፡ ኣብቲ ንኹልና ዝምልከት ብሓባር ክንጐዓዞ ዝግብኣና መስርዕ ቃልሲ ከይንስለፍ ዝዓግተና ኣይኮነን። ብዙሕነትና ዘሕይለና ምእንቲ ክኸውን ድማ ብልቦናን ብሓላፍነትን ከነመሓድሮ ዘኽእለና ኣተሓሳስባ ክንውንን እንከለና ጥራይ እዩ። ድሌትና ካብ ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ጀሚርካ ክሳብ መድረኽ ድሕረ-ህግደፍ ብዙሕ ምዃኑ ንጹር እዩ። ከምቲ ብዝሑ ብሓንሳብ ዓትዒትና ሒዝና ከነዕውቶ ከምዘይንኽል ከኣ ክንግንዘብ ይግበኣና። ነዚ ክንበቅዕ ድማ ናይ ዕማምና ቀዳምነታት ሰሪዕና፡ ዝተጸንዐ ንኹልና ዘማእክልን ዘሳትፍን ክኸውን ይግበኦ። ቀዳምነትና ከይሰራዕና ብሓንሳብ ናብ በበይኑ ኩርነዓት ኣብ እንቋምተሉን ግና ኣይክንዕወትን ኢና። ኣይንዕወትን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ዕንይንይ ብቐሊሉ ንህግደፋዊ ኣዕናዊ ንፋስ እንጥቃዕ ኢና ንኸውን።
ህዝባዊ ቃልሲ ምዕዋቱ ግድን’ኳ እንተኾነ፡ ዘይምኽኑይ ግዜ ነባኽን ምህላውና ዘሰክፍ ኢዩ። ህዝብና ከምዚ ክዕዘብ እንከሎ፡ ኣብ ልዕሌና ዝነበሮ እምነት የጉድል፡ ቃልስና ይተሓላለኽ፡ ዓወትና’ውን ይደናጐ። ከምዚ ንርእዮን ንዕዘቦን ዘለና ጉጅለ ህግደፍ ንኤርትራዊ ኣጀንዳ ረጥሪጡ፡ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ እንተዘይኮይኑ፡ ብመንጽር ባህጊ ህዝብና ምስ ዝረአ፡ ኤርትራዊ ፋይዳ ዘየብሉን ቀዳምነት ዘይወሃቦን መኣዝን ቃልሲ ዘስሕት፡ ዓንቃፊ ኣጀንዳታት ይድርብየልና። ብብዙሕ መልከዓት ዝግለጽ ኤርትራዊ ክብርን ንብረትን ከኣ ኣብ ዘይቦታኡ ይባኽን። ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ውግእ ትግራይ ዝሃልቕ ዘሎ ኤርትራዊ ህይወት፡ ዝባኽን ዘሎ ንብረትን ዝጽየቕ ዘሎ ኤርትራዊ ምስልን ካብዚ ወጻኢ ዝረአ ኣይኮነን። እቲ ዘሕዝን ከኣ ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ መዳይዚ ዝፍጽሞ ዘሎ ገበናት ምቅላዕ ማለት ኤርትራዊ ክብሪ ከም ምግሃስ ወሲዶም ንተግባራት እቲ ጉጅለ ከጸባብቑ ዝደኽሙ ኤርትራዊ ወገናት ምህላዎም እዩ።
ከምቲ እንሓስቦ ኣንጻር ህግደፍ ተዓዊትና ህዝብና ሓራ ከነውጽእ ናይ ዘይምኽኣልና ምስጢር፡ ነቲ ዘራኽበና ከነቐድምን ከነሕይልን ዘይምብቃዕና ምዃኑ እሙን እዩ። ካብዚ መዋጸኦ ዝኾነና ከኣ ኣብ ኢድና ዘሎ እምበር፡ ካብ ካልእ እንጽበዮ ውህብቶ ኣይኮነን። “እሞ እቲ ሕማም ካብ ተፈለጠ፡ መድሃኒቱ’ውን ኣብ ኢድና ካብ ሃለወ ደኣ ተፈዊስና ዘይንሓውየሉ ምኽኒያት እንታይ እዩ?” ኢልና ንሕተት። መልሱ ነቲ ዘራኽበና ጉዳያት ከነቐድምን ከነሐይልን ዘይምኽኣልና ምዃኑ ድማ ንተኣመን።


text:
ካብ ሎሚ ዝነቀወ ዝብእስ ኣየስረረንን
ያኣክል ምሳይ ንትምክሕቲ የብሉን ቦታ
ካብ ራስ ቄሳር ካሳብ ራስ ዲሜራ ደቀባታ
ንጃንዳ ህግደፍ ነቶም መድመይቲ ንህዝብታታ
ተዋሃሂድና ክንኣልዮም ንውረድ ኣብ ባይታ‘‘
ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ ቀዳማይ ወለዶ
ካብ ኣቃላልሳና ተማሂርና ዶ
ነሐፍነት ውጽኢቱ ሪኢኹምዎ ዶ
ምንእኣስ ጀሚሮም ዳሕረዋይ ወለዶ
ኣብ ዝነበሩ ነሮም ኮይኖም ፈራዶ‘‘
ራዛ ናይ ኣቡኡ ሐዛ
ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ሰውራ
ዶ ተማሃሮ ዩንቨሪስቲ ኣስመራ
ንሕና መድሕኑ ንህዝቢ ኤርትራ
እንዳ በሉ ጀሚሮም ፈኸራ‘‘
ዕንቅፋት ኣብ ፍትሐዊ ቃልስና
ተማሂርና ኢና ዶክተር ኣቢልና
ንሕና ኢና መተካእታ ኣቦታትና
ንሕና ኢና ክንመርሒ ዓቕሚ ዘለና‘‘
ጉድዩ ጉድ
ብሐቂ ልቢ ምዕባይና ኮይኑ ጌጋ
ስለ ዘይወሰና ምስ ኮና ላንጋ ላንጋ
ብግስ ከበሉ ጀሚሮም መሸንጎጋ‘‘
ሕፍ ከይበላ ቋቑ ኣበላ
ኣቱም ኣለዉና ትብሉ ንሐበላ
ንወዲ ሰብ ዝዳጉኑ ናብ ሸላ
ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ህዝቢ ሐበላ
ካብ ዝሐለፈ ተማሃሩ ቅድሚ ጓይላ
ካብ ንሰብ ሐቦን ንሕን ጎሲኻ ደበላ‘‘
ሐቀኛ ለውጢ መታን ከይነምጽእ
እቲ ሐደ ስም ተሳዕረ እቲ ሐደ ይትስእ
ከምቶም ከዳዓት ውዲት ኣለሙ ይመጽእ
እንዳ ጨርሑ ንሕና ኢና ንህግደፍ ንትክእ‘‘
ደጊም ቦታ የለን ንተቛመርቲ
ንምእዘዛት ናይ ሰራዊት ኣዘዝቲ
ወዲ ሰብ ኣሲሮም ዝቋመሩ ዝሰኽሩ
ምስ ፍሊጶስ ማንጆስ ንንጹሃት ዝኸትሩ
ካብ ህዝቢ መንዚዖም መናዚዖም ዝሃጠሩ‘‘
ራዛ ናይ ኣቡኡ ሐዛ
ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ ዓይንና ንኽፈቶ ሃየ
ኤርትራዊ ብኢሰያሳዊያን እንዳ ተሳቐየ
ዳግማይ ከይተባህለ ደጊም የለን ሐሸውየ
ነብስና ወዲብና ታሪኽ ክንሰርሕ ሕጂ ንጓየ‘‘
ዕባይ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ግንባር
ኣብዚ 20 ዓመታት ኣቢኹም ምሕባር
ንጃንዳ ህግደፍ ሰሪሕኩም ብተግባር
ንህዝቢ ደጊም የለን ብሸርሒ ምድንጋር‘‘
ጭርሖኹም በበይኑ ዕላማኹም ግን ሐደ
ካብ ሎሚ ዝነቀወ ዝብእስ ኣየስረረንን
ህዝቢ ኤርትራ እንበር ኢሰያስን ጭፍሩኡን
ባርነት እንበር ነጻነትን ሐርነትን ኣየምጹኡን
ካብ ህዝብን ተጋዳላይን ስልጣን ምስ መንዝዑ
ን29 ዓመት በልማማ ንመኣዲ ሸሞንተ ዘንብዑ
ጽገና ምስ ህግደፍ ሕጂ,ኸ ንመን ክተዘንግዑ‘‘
ኣለና ካብ ቅድሚ ነጻነት ኣትሒዝና
ምስ ተሰደድና ንግንባር ኢድና ዘይሃብና
ሕጂ ውን ንጃንዳ ህግደፍ ዘይተንበርከኽና
ክሳብ ሎሚ ኣብ ዕላማና ማልያ ዘይቀየርና
ፍተዉ ጽልኡ ንሱር ነቀል ለውጢ ዩ ቃልስና
ብሰብ ኒሕ ንትምክሕተኛታት እዚዩ መልስና‘‘
ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ‘‘ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና‘‘ስዕረት ንጃንዳ ህግደፍን ዓንገልቶምን‘‘ ብኣባል ተ,ሐ,ኤ, በርሀ ዑቅባዝጊ ኣብ ሃገር ጀርመን።


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ውዒልኩም! ናይ ሎሚ ሰንበት ወንጌል ማቴ 11.25-30 ኣብ ሰለስተ ነገራት የተኩር። ብመጀመርያ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ሰማያዊ ኣቦኡ ማህሌት ውዳሴን ምስጋናን የቅርብ። ምኽንያቱ ከኣ ንምሥጢር መንግሥተ ሰማያት ንድኻታትን ገርሀይናታትን ስለዝገለጸ! ቀጺሉ ከኣ ኣብ መንጎ ኣቦኡን ንሱን ዘሎ ፍሉይን ጥቡቅን ርክብ ይገልጽ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ዕረፍቲ ንክንረክብ ናብኡ ክንመጽእ ንዑ ናባይ እናበለ ይዕድመና።
ብቀዳምነት ኢየሱስ ንሰማያዊ ኣቦኡ ንምሥጢረ መንግሥተ ሰማያት ንሓቁን ካብ ጥበበኛታትን ምሁራትን ስለዝሓብኦ የመስግን። ከምዚ ክብል እንከሎ ቅንያዊ ኣዘራርባ ኰይኑ እቶም ጥበበኛታትን ፈላጣትን ምሁራትን ኢና ዝብሉ ብዙሕ ግዜ ልቦም ዝለዚዓጽው ኣይቅበሉን ክብል ኢሉ እዩ። እታ ሓቀኛ ጥበብ ካብ ልቢ እያ እትፍልፍል እምበር ሓሳባት ሰሚዕካ ክትርዳእ ብምጽዓር ኣይኮነነ ከምኡ እውን ሓቀኛ ጥበብ ናብ ልቢ እዩ ዚኣቱ። ብዙሕ ትፈልጥ እንተኾንካ ልብኻ ግን ዕጽው እንተዀይኑ ፈላጥ ኣይኮንካን። በዚኸስ ምሥጢራት ሰማያዊ ኣቦኡኡ ንናኣሽቱ ይግለጽ ይብለና። እዚኦም ኣብ ቃል ድሕነት ምሉእ ምትእምማን ኣሕዲሮም ልቦም ንቃል ድሕነት ዝኸፍቱ ንሱ ከምዘድልዮም ዝፈልጡን ንኩሉ ካብኡ ንዝጽበዩን እዩ ዘመልክት። እዚ ከኣ ምሉእ ምትእምማን ዘለዎን ንጐይታ ክፉትን ዝዀነ ልቢ እዩ።
ካብዚ ቀጺሉ ኢየሱስ ንኩሉ ካብ ሰማያዊ ኣቦኡ ከምዝተቀበሎ ይገልጽ ነቲ ኣብ መንጎኡን ኣቦኡን ዘሎ ሓድነትን ርክብን ንክገልጽ ከኣ ኣቦይ ቢሉ ይጽውዖ። ከም ሓቁ ከኣ ኣብ መንጎ እግዚአብሔር ኣቦን ወልድን ፍጹም ምምልላእ ኣሎ። እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ይፈልጦ እቲ ሓደ ኣብቲ ሓደ ይነብሩ። እዚ እንኮ ውህደት እዚ ከም ዕምባባ ዓምቢቡ ብነጻ ጽባቄኡን ሕያውነቱን ይገልጸልና። በዚ ከኣ ኢየሱስ ነዚ ዕድመ እዚ የቅርበልና 'ናባይ ንዑ' እናበለ ነዚ ካብ ኣቡኡ ዘስተማቀሮ ጸጋ ክዕድለና ይጽውዕ። ነቲ ሓቂ ክህበና ይደሊ። ሓቂ ኢየሱስ ወትሩ ብነጻ እዩ ዚዕደል። ጸጋ እዩ። እዚ ከኣ መንፈስ ቅዱስ እዩ።
ከምቲ እግዚአብሔር ኣቦ ንናኣሽቱ ዝመርጽ ኢየሱስ እውን ንዝደኸሙን ዝጸዓሩን ናብኡ ይጽውዕ። ንገዛእ ርእሱ ምሳኦም ብምቊጻር ከኣ 'ኣነ ትሑትን የዋህን ልቢ እየ' ይብል። 'ኣቱም ኵልኹም እትጽዕሩን ጾር ዝኸበደኩምን፡ ኣነ ኸዕርፈኩም ናባይ ንዑ። ኣነ ለዋህ እየ፡ ልበይውን ትሑት እዩ' (ኁ.29)፣ ከምቲ ኣብ ቀዳማይን ሳልሳይን ትምህርቲ ብፅዕና ትሑታትን ብመንፈስ ድኻታትን የወሃንን (ማቴ 5.3.5) ክብል ዝገልጾ ለዋህነት ኢየሱስ እዚ እዩ። እዚ ትሑትን ለዋህን ልቢ ኢየሱስ ንተስፋ ዝቈረጹ ወይውን ተጐዲኤ ኢሎም ከጉረምርሙ ንዝነብሩ መሪሕ ክኸውን ኣይክእልን እንታይ ደኣ ነቲ ንኩነታቱ ብምሉእ ነጸብራቅ ፍቅሪ ኣቦ ማለት መንፈስ ቅዱስ ብምሉእ ልቡ ንዝነብር እዩ። ንሱ ኣብነት ናይቶም ብመንፈስ ድኻታት ዝበሎምን ካልኦት ናይ ወንጌል ብጹዓንን ኰይኖም ፍቃድ እግዚአብሔር ዝፍጽሙን ንመንግሥቱ ዝምስክሩን እዩ።
ቀጺሉ ኢየሱስ ናብኡ እንተደኣ ከድና ዕረፍቲ ከም እንረክብ የረጋግጸልና። እቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ንዝጽዕሩን ጾር ንዝኸበዶምን ዘተስፍዎ ዕረፍቲ ሥነ ኣእምሮኣዊ ዕረፍቲ ወይውን ዝሰፍሐ ምጽወታ ኣይኮነን እንታይ ደኣ ድኻታት ስብከተ ወንጌል ብምቅባልን ሓነጽቲ ሓዲስ ሰብኣውነት ብምዃንን ዝረኽብዎ ታሕጓስ እዩ። እዚ እዩ እቲ ዕረፍቲ ታሕጓስ እዚ ታሕጓስ እዚ ከኣ ኢየሱስ ባዕሉ እዩ። እታ እንኮ ናቱ ታሕጓስ እያ። እዚ መልእኽቲ እዚ ንክሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይ ዝኾኑ ደቂ ሰባት እዩ። ሎሚ እውን እንተኾነ ኢየሱስ ነዚ ሃብትን ስልጣንን ዝንእድ ዓለምና ነዚ ዕድመ እዚ የቅርበሉ ኣሎ። ክንደይ ግዜ ኮን ይኸውን 'ኣሕ ኣነ እውን ከምኡ ክኸውን ምደለኹ ወይውን ከምኣ ክኸውን ምደለኹ እናበለ ሃብትን ስልጣንን ንዘለዎም ኣብ ዓለምና ምንም ንዘይጐድሎም ክንመስል ዘይተቃለስና'። ዓለምና ንሃብታማትን ሰበሥልጣንን በየን ከምዝረኸብዎ ብዘየገድስ ሓንሳእ ሓንሳእ ንሰብን ክብሩ ን ረጊጹ ዘምጽኦ እውን ክኸውን ይኽእል ነዚኦም ጥራይ ይንእድ። ነዚ ከኣ ዕለት ዕለት ንዕዘቦ ኣሎና። ድኻታት ይርገጹ ኣለው። ነታ ብናይ ምሕረት ሥራሓት ክትነብርን ድኻታት ትሑታትን ለዋሃትን ክኾኑ ወንጌል ክትሰብኽ ንዝተጸውዔት ቤተክርስትያን እዚ ሓደ መልእኽቲ እዩ። ጐይታ ቤተክርስትያኑ ከምዚ ክትከውን እዩ ዝደልያ። እዛ ቤተክርስትያን እዚኣ ከኣ ንሕና ኢና።
ካብ ፍጥረት ኩሉ ዝተሓተትን ዝዓበየትን እኖና ድንግል ማርያም ንምልክታት ሕይወትና ኣለሊና ነቲ ንዕቡያት ተሰዊሩ ንትሑታት ዝግለጹ ምሥጢራት ኣለሊና ምእንቲ ክንክእል ጐይታ ጥበብ ልቢ ክህበና ምእንታና ተማልደልና።


text:
እቶም 9 ደቂ-ተባዕትዮን ሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ ትርኸቦም ኣሜሪካዊያን ባሕረኛታት አብ ትሕቲ ቀይዲ አብ ዝጸንሕሉ እዋን ዝኾነ ጉድኣት ከምዘየጋጠሞም ካብ ፔንታጎን ዝተረኽበ መግለጺ የረድእ።
እቶም ባሕረኛታት ትማሊ ሰሉስ አብ ክልተ ጀላቡ ብምዃን አብ መንጎ ባሕሬንን ኪዌትን ዝርኸብ ፐርሻን ጋልፍ አብ ዝነበርሉ እዋን ርኽብ ምቁራጾምን አብ ከባቢ ደሴታት ፈርሲ ብሓይሊ ባሕሪ ኢራን ከምዝተረኽቡን ካብተን ደሴታት መሊሶም ብሓይሊ ባህሪ ኣሜሪካ ምምላሶም ፔንታጎን ወሲኹ ሓቢሩ’ሎ። ሓይሊ ባሕሪ ኣሜሪካ ነቲ ኩነታት ንምጽራይ ይምርምሮ’ሎ።
ሚኒስተር መከላኸሊ ኣሜሪካ ኣሽ ካርተር ነቶም ዝተለቐቑ ባሕረኛታት አብ ዝተቐበልሉ ኣጋጣሚ ከምዚ ኢሎም። ‘ እዞም 10 ባሕረኛታት ንኢራን ለቒቖም አብ ኢድ ኣሜሪካ ብምእታዎም ብጣዕሚ ሕጉስ’የ። ንሚኒስትር ወጻኢ ጆን ኬሪ ድማ አብ ምልቓቕ እቶም ባሕረኛታት ምስ ኢራን ዘካየዶ ዲፕሎማስያዊ ዝርርብ ከመስግኖ እፈቱ’ ኢሎም።
ሚኒስትር ወጻኢ ጆን ኬሪ ብወገኖም ኢራን ነቲ ኩነታት ብቅልጡፍ ምፍትሓ ኣመስጊኖም። ንሶም ብተወሳኺ ‘ሰበ-ስልጣን ኢራን ነዚ ጉዳይ አብ ምፍታሕ ዘካየድዎ ምትሕብባር ከመስግኖም ይፈትው። እዚ ብሰላምን ውጺኢታዊ ብዝኾነ መንገድ ዝተዛዘመ ጉዳይ ዲፕሎማሲ ንሃገርና ውሕስትን ሰላምን ጸጥታን ክህልዋ ዓቢ ተራ ከምዘለዎ መርኣያ’ዩ’ ኢሎም።
ሚኒስትር ወጻኢ ኢራን መሃመድ ጃቪድ ዛሪፍ እዚ ጉዳይ እቶም ባሕረኛታት ብዝርርብን ምርድዳእን ብዘይ ዝኾነ ምፍርራሕን ህውኸትን ምፍትሑ ክንመሃረሉ ዝግባእ አብነት’ዩ ክብሉ አብ ናይ ቲወተር መልእኽቶም ጽሒፎም።
ሓለዋ ሰውራ ኢራን እቶም ባሕረኛታት ዝተፈትሑ ኣሜሪካ ነቲ ምትእትታው ይቕሬታ ብምሕታታን ዳግም ከምዘየጋጥም ብምርግጋጻን’ዩ ኢሉ።
ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ግን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እቶም ባሕረኛታት ብዝምልከት ዝኾነ ናይ ይቕሬታ መልእኽቲ ከምየወጽአ’ዩ ዝገልጽ።
ጀነራል ዓሊ ፋዳቪ ካብ ሓይሊ ባሕሪ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ንቪኦኤ አብ ዝሃብዎ ቃል ቴክኒካዊ ጸገም ነይሩ ክከውን ይኽእል’ዩ ግን ኣብቲ ግዜ’ቲ ንጹር ኣይነበረን አብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትው ከለው ግን አብ ማያዊ ግዝኣት ኢራን’ዮም ኔይሮም።
ትማሊ ንመወዳእታ ጊዜ ሃገራዊ መደረ ዘስምዑ ፕረዝደንት ኦባማ ብዛዕባ እዚ ክስተት እንተዘይተዛረቡ'ዃ ብዛዕባ ዝሓለፈ ዓመት አብ መንጎ ኢራንን ምዕራባዊያን ሓያላት ሃገራት ዝተበጽሓ ስምምዕ ኑክልያር ግን ኣልዒሎም ዓለም ካልእ ውግእ ኣወጊዳ ክብሉ ገሊጾም ኣለው።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት እቲ ካብ ዕለት 31 ግንቦት ክሳብ ዕለት 2 ሰነ 2019 ዓ.ም. ኣብ ሩማኒያ ዘካይድዎ መበል 30 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ዕለት 28 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ናብ ሕዝቢ እታ ሃገር፥ ምሳዅም ሓቢረ ንኽጓዓዝ ናባኹም እመጽእ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናብታ ጽብቕትን ኣእንጋዲትን ዝዀነት ሃገርኩም ከም መንፈሳዊ ነጋዳይን ከም ሓውዅምን ክበጽሓኩም እመጽእ ብዝብል ሓሳብ ቅዱስ ኣቦና ነቲ ናብ ሕዝቢ ሩማኒያ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ኣበጊሶም፡ ምስ ናይ ሩማኒያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክን ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያንን ምስ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጓሶትን ምእመናንን ንኽራኸብ ናባኹም እመጽእ፡ እቲ ጴጥሮስን እንድሪያስን ዘለዎም ጥምረት ናብታ ሃገር እምነት ዘእተወ እዩ ቢሎም ኣብ እምነት ዘሎ ምትእስሳር ኣብ መልእኽቶም ክዝክሩ እንከለዉ፥
እቶም ክልተ ብደም ኣሕዋት ዝዀኑ ጴጥሮስን እንድሪያስን፡ ሕይወቶም ስለ ጐይታ እውን ዝሰውኡ እያቶም፡ ኣብ መንጐዅም ብዙሓት ሰማእታት ኣለዉ፡ ናይ ርሑቕ ታሪኽ ዘይኰነ፡ ኣብ ናይ ቀረባ ታሪኽ እውን፡ እቶም ኣብኡ ተረኺበ ብፅዕና ንኽእውጀሎም ትዕድልቲ ዝዀነኒ ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሩማንያ ሸውዓተ ጳጳሳት ከም ኣብነት እጠቅስ፡ ሕይወቶም ክሳብ ንምስዋዕ ዝተሳቐዩ ምስክርነቶም ክርሳዕ ዘይብሉ ዓቢይ ናይ እምነት ውርሻ ካብቲ ነዚ እምነት ዝካፈል ሓው ንዘይምርሓቕ ዝጽውዕ እዩ።
ቅዱስነቶም ሕዝቢ ሩማኒያ ኣናስሩን ስድራ ቤታውነቱን ክዕቅብን ሓደራ ቢሎም እዚ ኣብ ሩማኒያ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ መበል 30 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ምዃኑ እውን ከዘኻኽሩ እንከለዉ፥
ሓቢረ ምሳኹም ክጓዓዝ ናባኹም እመጽእ፡ ብሓባር እንጓዓዝ ኣናስርናን ንስድራ ቤታውነትናን ምስ እንዕቅብን ንሓድ ሕድና ከም ኣሕዋት ምስ እንገዳደስን ነቲ ኣብ ጥቃና ዘሎ ምስ እንሓልይን ክንየው ፍርሕን ምጥርጣርን ሰገር እቲ ዝፈላልየና መናድቕ ምስ እንነብርን እዩ፡
ምእንቲ’ዚ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽተይ ከጠናቕቑ እንከለዉ፥ ናብ ሩማንያ ንዘካይድዎ ምብጻሕ ይቀረረቡ ከምዘለዉ ሓቢሮም ንዅሎም ብጸሎቶም ቅርበቶም ኣረጋጊጾም።
[ Audio Embed ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ናብ ሕዝቢ ሩማንያ]


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ድሕሪ ብዙሕ ኣዋርሕ ነቲ ብመስኮት መራኸቢ ብዙሓን ንገብሮ ዝነበርና ሓዲግና ገጽ ንገጽ እናተራኣና ንእንመሃረሉ መንገዲ እንደገና ንጅምር ኣሎና። እወ ገጽ ንገጽ እናተራኣና። እዚ ብሓቂ ጽቡቅ እዩ ደስ ይብል። ወሪዱና ዘሎ ለበዳ ሕማም ኣብ ነንሕድሕድና ክህልወና ዘለዎ ምድግጋፍ ኣነጺሩልና። ኲልና ብሕማቅ ይኹን ብጽብቕ እቲ ሓደ ኣብ ሓደ ኣብ ነንሕድሕድና ዝተኣሳሰርና ኢና። ስለዚ ካብዚ ቅልውላው እዚ ብዓወት ክንሰግር እንተዀይና ኩልና ብሓባር ነንሕድሕድና ብምድግጋፍ ክንገብሮ ኣሎና። ብሓባር ክንገብሮ ኣሎና በበንኻ ዝግበር የለን። በይንኻ ክግበር ዝከኣል የለን። ወይ ብሓባር እዩ ዝግበር ወይውን ምንም ዝግበር የለን። ብሓባር ክንገብሮ ኣሎና። ሎሚ ነዛ ደገፍ ወይውን መንፈስ ምድግጋፍ እትብል ቃል ከስምረላ ምደለኹ።
ከም ሓንቲ ሥድራ ቤት ዘመደ ኣዳም ሓባራዊ መበቆልና እግዚአብሔር እዩ። ኣብታ እግዚአብሔር ዘቀመጠና ሓባራዊት ገዛና ዝኾነት ብገነት ኤዶም እትምሰል ዓለምና ንነብር ኣሎና። ከምኡ እውን ኲልና ሓባራዊ መዕረፊ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣሎና። ኰይኑ ግን ነዚ ኲሉ ምስ እንርስዕ እቲ ናይ ምድግጋፍ ምትእስሳር ሓደ ኣብ ልዕሊ ካልእ ዝጸዓነሉ ናይ ተጽዕኖ ጸገም ይፈጥር። ከመይ ነቲ ዝተዓደልናዮ ውህደት ምጽግጋዕን ምድግጋፍን ብኣሉታዊ ጐድኑ ወሲድና ገሊኦም ጽግዕተኛ ገሊኦም ንኸውን።እዚ ከኣ ዘይማዕርነትን ምጒናይን ኣማዕቢሉ ነቲ ዝበልናዮ ማሕበራዊ ምትእስሳር የላሕልሖ ንተፈጥሮ ከኣ የዕኑ። እዚ ብዘሕዝን መልክዑ ወትሩ ክደጋግም እንዕዘቦ ጒዳይ እዩ። ወትሩ ንደጋግሞ።
ስለዚኸስ ቅዱስ ዮሓንስ ጵውሎስ ኣብታ ሶሊቺቱዶ ረይ ሶሻልስ እትብል ሓዋርያዊት መልእኽቶም ከምዘመልከትዎ ናይ ምድግጋፍ ዕላማ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ሎሚ የድልየና ኣሎ። ኣብዛ ኣብ ነንሕድሕዳ ተጠናኒጋ ተኣሳሲራ ዘላ ዓለምና ኣብ ዓውለማዊ ቊሸት ምንባር እንታይ ምዃኑ ነስተማቅሮ ኣሎና። ዓውለማዊ ቊሸት ትብል ቃል ጥዕምትዶ ኣይትመስለኩምን። ከመይ ሰፊሕ ዓለምና ንእሽቶ ቊሸት ኰይና ከመይ ኩሉ ኣብ ነንሕድሕዱ ተኣሳሲሩ ኣሎ።እንተኾነ ነዚ ኣብ ነንሕድሕድና ዘሎና ምጽግጋዕ ናብ ምድግጋፍ ኣይነሰጋግሮን። ኣብ ነንሕድሕድካ ምጽግጋዕን መንፈስ ምድግጋፍን ብዙሕ ፍልልይ ኣሎ። ንኣይ ጥራይ ይጥዓመኒ ዝብል ግላውን ሃገራውን ጒጅላኣውን መንፈስ ሥልጣንን ድርቅና ሥነ ሓሳባት ፖሎቲካን ተጻይ ናይዚ መሳርዕ ሓጢኣት ከጐሃህሩ ይረኤ።
ደገፍ ወይ ምድግጋፍ እትብል ቃል ብዙሕ ግዜ ተጀሊሓ ሓንሳብ ሓንሳብ ከኣ ዘይትርጉማ ሒዛ ትርከብ እንተኾነ ክንዮ ማንም ናይ ልግሲ ተግባር ብሃንደበት እትገብሮ ደገፍ ሰፊራ ዓሚቚ ትርጉም ሒዛ ትርከብ። ክንዮ እዚ ሰጊራ ሓዲስ ኣተሓሳስባ ሓደስ ራእይ ማሕበር ትፈጥር። ብማሕበረኮማዊ ኣተሓሳስባ ዝምልከት ሓዲስ ራእይ ፈጢራ ክንዲ ንገሊኦም ጥራይ ምህብታም ቀዳምነት ንሕይወት ኩሎም ትህብ። (ሓሴት ወንጌል ቊ.188) ትርጉም መንፈስ ምድግጋፍከስ እዚ እዩ። ንካልኦት ናይ ምሕጋዝ ጉዳይ ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ፍትሒ ሕቶ እዩ ዝምልስ። ኣብ ነንሕድሕድና ዘሎና ምጽግጋዕ ናይ ምድግጋፍ መንፈስ ለቢሱ ፍረ ምእንቲ ክፈሪ ኣብ ሰብኣውነትን ብእግዚአብሔር ዝተፈጥረት ባህርን ሓያል ሰራውር ክህልዎ ኣለዎ። ንዝተፈላለየ ገጻት ደቂሰባትን ንመሬትን ኣኽቢሩ ክሕዝ ኣለዎ።
ቅዱስ መጽሓፍ ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ ነዚ ጒዳይ እዚ ክንጥንቀቀሉ የዘኻክረና። ኣብ ዛንታ ግንቢ ባቢሎን (ዘፍ 11.1) ምስ ከማና ሰባትን ምስ ተፈጥሮን ምስ ፈጣርን ንዘሎና ምትእስሳር ዘንጊዕና ናብ ክንበጽሖ ዘንቀድናሉ ዕላማና ማለት ናብ ሰማይ ክንበጽሕ ንደሊ። እዚ ብዙሕ ግዜ ሓደ ሰብ ንበይኑ ጥራይ ብዛዕባ ካልኦት ከይሓሰቦ ንላዕሊ ክድይብ ክሓስብ እንከሎ የጋጥም። በይንኻ ኣይፋል ንብሎ። ጉዳይ ግንቢ ባቢሎን ነስተትን። ግንብታትን ሰማይ ጠቀስ ፓላሶታትን ንሓንጽ እንተኾነ ማሕበረሰብና ነዕኑ። ህንጻታትን ቋንቋታትን ክነወሃህድ ንቃለስ እንተኾነ ንባህላዊ ሃብታትና ነዕኑ። ጐይቶት ምድሪ ክንከውን ንደሊ እንተኾነ ነቲ ዘሎ ብዙሕነት ሕይወትን ባህርያዊ መዛን ተፈጥሮን ነዕኑ። ብዛዕባ ኣብ ሳን በነደቶ ደል ትሮንቶ ዝበሃል ዓዲ ዝርከቡ ገፈፍቲ ዓሳ ዝነገሩኒ ቅድሚ ሕጂ እውን ኣዕሊለኩም ነረ። ሎምዘመን ክበጽሒ መጺኦም ከምዚ ከኣ ኢሎምኒ። ‘ንሕና ካብ ባሕሪ 24 ቶን ጐሓፍ ኣጽሪና ፍርቂ ናይዚ ፕላስቲክ ነበረ` ኢሎምኒ። ሕስብ እሞ ኣብልዎ። እዞም ሰባት እዚኦም ቀንዲ ስራሖም ዓሳ ምግፋፍ ክንሱ ነቲ ጐሓፍ እውን ካብ ባሕሪ ገፊፎም ኣብ ደገ ኣውጺኦም ነቲ ባሕሪ የጽርዩ። እዚ ኣገባብ ብከላ እዚ ንዓለምና ምዕናው እዩ። ምስቲ ዝተመዛዘነ መንባብሮ ዝተለገሰትልና ዓለምና መንፈስ ምድግጋፍ ነርኢ የሎናን ማለት እዩ።
ነዚ ኩነታትና ዝመሳሰል ኣብ ማእከላይ ዘመን ሕማም ባቢሎን ዝበሃል ብሂል ነበረ። እዚ ከኣ መንፈስ ምድግጋፍ ምስ ዘይህሉ ዝበሃል እዩ። እዚ ናይ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ዛንታ ኣብ ግዜ ሕንጸት ግንቢ ባቢሎን ሓደ ሰብ ካብቲ ግንቢ ወዲቁ እንክመውት ዝዛረብ ኣይነበረን በራዩ ስለዝነበሩ ማንም ዝግደሰሎም ኣይነበረን እንተሓሰመ እንተሓሰመ ‘መሽኪናይ ገለ ተጋግዩ ወዲቁ’ ይብሉ ነበሩ። እንተኾነ ሓንቲ ሕጡፍ ወዲቃ እንክትስበር ኩሎም ይቊጥዑን የጒረምርሙን ነበሩ። እቲ ነቲ ጌጋ ዝገበረ እንተተረኺቡ ከኣ ይቅጻዕ ነበረ። ስለምንታይ ኢልካ ምስ እትሓትት ከኣ ዋጋ ሕጡብ ልዕሊ ሕይወት ሰብ ይግመት ነበረ። ሓንቲ ሕጡብ ንክትሰርሕ ግዜን ሥራሕን የድሊ ነሩ ማለት ብጭቃ ክትሰርሖ ክነቅጽ ብሓዊ ክተብስሎ፣ ስለዚ ሓንቲ ሕጡብ ካብ ሕይወት ሰብ ትኸብር ነራ ይብሉ። እስኪ ሎሚ ኣብ ከባቢና እንታይ ይኸውን ኣሎ ኢልና ንሕሰብ። ሎሚ እውን እንተኾነ ዳርጋ ተመሳሳሊ ኩነታት ንዕዘብ። ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዓውለማዊ ኣሰራርሓ ባንክ ገለ ክሳራ እንተኣጋጠመ እቲ ዜና ኣብ ምሉእ ዓለም ከም ሓደ ዓቢ ዕንወት ይላባዕ በቲ ካልእ ወገን ኣሽሓት ደቂሰባት ብጥሜት ሕሰምን ክወድቁ እንከለው ዝዛረብ ማንም የለን። እዚ ኣብዚ ዕለታት እዚ ኣብ ዜናታት ንከታተሎ ዘሎና እዩ።
ንጉዳይ ግንቢ ባቢሎን ዝጻረር ኣብ መኽፈቲ ትምህርትና ክንበብ ዝሰማዕናዮ ፍጻሜ ጴንጠቆስጠ ንረክብ (ግሐ 2.1) መንፈስ ቅዱስ ካል ላዕሊ ከም ህቦብላን ሓውን ኣብ ልዕሊ እታ ኣብ ጽርሓ ጽዮን ተዓጽያ ዝነበረት ማሕበር ይወርድ እሞ ሓይሊ እግዚአብሔር የልብሶም ካብቲ ተዕጽዮምሉ ዝነበሩ ወጺኦም ንኩሎም ጐይታ ኢየሱስ ንክሰብኩ ይደፍኦም። መንፈስ ቅዱስት ኣብ ብዙሕነት ሓድነት ይፈጥር ውህደት ይህብ። ኣብ ህንጸት ግንቢ ባቢሎን ውህደት ኣይነበረን ንክትከስብ ንቅድሚት ምጒያይ ጥራይ ነበረ። ሰብ ኣብኡ ማንም መጋበሪ ናይ ጉልበት ሥራሕ ነበረ እንተ ኣብ በዓለ ጴንጠቆስጠ ግን ነፍሲወከፍ መጋበሪ ማሕበር ኰይኑ ምስ ማሕበር ተዋሂዱ ምስ ኩሎም ብጾቱ ኣብ ህንጸት ገዛእ ርእሱን ህንጸት ማሕበሩን ዝሳተፍ እዩ። ቅዱስ ፍራንቸስኮስ ዘኣሲዚ ነዚ ኣጸቢቁ ይፈልጦ ነበረ። ብመንፈስ ቅዱስ ተነቃቂሑ ከኣ ንኩሎም ደቂ ሰባት እኳ ደኣ ንኩሉ ተፈጥሮ ሰስርሑ ይህብ ነበረ። ሓውን ሓውትን እናበለ ንፍጥረት ኩሉ ሰስርሑ ሃበ። ንተዂላ እውን ከይተረፈ ሓውና ተዂላ ኢልዎ ንዘክሮ።
ብጰንጠቆስጠ ገቢሩ እግዚአብሔር ኣብ ማእከልና ይሓድር ንእምነት ማሕበረ ክርስትያን ብምብርባር ከኣ ሓድነት ኣብ ብዙሕነትን ምድግጋፍን ይፈጥር። ብዙሕነትን መንፈስ ምድግጋፍን ብሓባር ምስ ሰመራ ውህደት ይፈጥራ እዚ እዩ እቲ መንገዲ። እዚ ናይ ምድግጋፍ ብዙሕነት እዚ ነቲ ዓቢ ትዕድልቲ ዝኾነ እንኮን ዘይድገምን ግላውነት ንኣይ ጥራይ ይጥዓም ብዝብል መንፈስ ከይልከፍ ዓቢ ክትባት ይኾኖ። ንግለሰብን ግላውነቱን ጥራይ ዘይኮነ እዚ ናይ ምድግጋፍ ብዙሕነት ማሕበራውያን ተቊዋማትን መዋቅራትን ብኢፍትሓውነትን ብጭቆናን ከይሓሙ ዓቢ ክትባት እዩ (ጽማቊ ማሕበረሰባዊ ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ቊ.192)። ስለዚኸስ ሎሚ ከም ሎሚ ድሕረ ለበዳ ክንሃንጾ ንዘሎና ዓለምና ክንክተሎ ዘሎና መንገዲ መንገዲ ምድግጋፍ ኰይኑ እዚ ከኣ ነቲ ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎ ማሕበረሰብናን ካብ ዘሎ ሕማማት ክፍውሰና እዩ። ካልእ ፈውሲ ወይውን ክታበት የለን። ወይ ብመንፈስ ምድግጋፍ ንቅድሚ ንገስግስ ወይውን ነገራት ፋሕ ክብሉ እዮም። ክደግሞ እደሊ! ካብ ሓደ ቅልውላው ከም ቀደምካ ኰንካ ኣይውጻእን። ለበዳ ሕማም ሓደ ቅልውላው እዩ። ካብ ቅልውላው ከኣ ወይ ዝበለጽካ ወይውን ዝሓሰምካ ኰንካ ትወጽእ። ክንመርጽ ግዲ እዩ። ካብዚ ቅልውላው እዚ ብዓወት ንክንወጽእ እትደልየና እንኮ መንገድ መንፈስ ምድግጋፍ እያ። ብላዕሊ ላዕሊ ጥራይ ዝግበር ለውጢ ውሽጡ ሕሩር ብዝኾነ ብደገ ደገ ጥራይ ቀቢእካ ዝግበር የለን። ተመሓየሽ ተለወጥ።
ኣብ መንጎ እዚ ቅልውላው እዚኸስ ብእምነት ዝተመርሐ ምድግጋፍ ንፍቅሪ እግዚአብሔር ኣብዛ ዓውለማዊት ዝኾነት ባህልና ናብ ተግባር ክንትርጒሞ የኽእለና። ነዚ ከኣ ዝፈላልዩና ውዒሎም ሓዲሮም ግን ዓነውነው ኢሎም ዝወድቁ ግንብታትን መናድቅን ብምህናጽ- ሎሚ ከም ሎሚ ክንደይ መናድቅ ንሃንጽ ኣሎ- እንተኾነ በዚ ዘይኮነ ንማሕበረሰብና ዘተኣሳስሩን ንዕብየት ዝድግፉ ስራሓት እናገበርናን ሓቀኛ ሰብኣውን መንፈስ ምድግጋፍ ዘለዎን ዕብየት ክንገብር የኽእለና። ስለዚኸስ መንፈስ ምድግጋፍ ክሕግዘና እዩ። ሓንቲ ሕቶ ቅጅል ትብለኒ ብዛዕባ ጸገም ካልኦት እሻቀልዶ እብል እስኪ ነፍሲወከፍና ብልቡ ክምልሳ ይፈትን።
ኣብዚ ብቅልውላውን ፈተነን ተኸቢብናሉ ዘሎና ግዜ ጐይታ ደገፍ ክትህብን ነዚ ጥፍኣት ዝመስል ኩነትና ትርጉም ክህቦን ንዝኽእል መንፈስ ምድግጋፍ ክነነቃቅሕን ብኣኡ ክንምራሕን ይዕድመና ኣሎ። ንኩሉ ዘሐድስን ብሓዲስ ዝፈጥርን መንፈስ ቅዱስ ሓደስቲ ሥድራቤታዊ ምቅብባል ክንፈጥርን ፈራዪ ሕውነትን ኩለንትናዊ ደገፍን ንክንፈጥር የበራትዓና። እግዚአብሔር ይሃበለይ።


text:
ዕለት 31 ጥሪ ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዓመታዊ ዝኽሪ ቅዱስ ጆቫኒ ቦስኮ ኣብ እተብዕለሉ ዕለት፡ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ንጐሆ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ናይ ዕለቱ ምንባብ ካብ፥
ዕብራውያን ምዕ. 10. ካብ ፍቕዲ 19-25
ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 4 ካብ ፍቕዲ 21-25
ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም ብፍላይ ኣብ ናይ ዕለቱ ቅዱስ ዮሓንስ ቦስኮ ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥ ካህናት ዝተቖጽሩ ሰራሕተይናታት ዘይኰኑስ ንሕዝቦም ብዓይኒ ሰብኣውነትን ብዓይኒ እግዚኣብሔርን ኣናጠመጡን አዚ ኣገባብ’ዚ ዘገልግሉ ሕጉሳት ኣገልገልቲ መደብ እግዚኣብሔር ንኽዀኑ ዝተጸውዑ ምዃኖም የዘዝኻኽሩ።=
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ክህናት ከምቲ ቅዱስ ዮሓንስ ቦስኮ ዝገበሮ፡ ብዓይኒ እግዚኣብሔርን ሰብኣውን ህዝቦም ዝጥምቱን ዘገልግሉ ሕጉሳት ክዀኑ ከምዝግብኦም ዘተሓሳሰቡ ቅዱስ ኣቦና፥ ብናይ ኣቦነትን መምህርን ልቢ ነቲ ንጉስናኦም ዝተውሃቦም ሕዝቢ ክመርሑን ዝግብኦም ክዀኑ ዝተጸውዑ እያቶም፡ ቅዱስ ዮሓንስ ቦስኮ ነዚ ንምፍጻም ኣብ ፈቐዶ ጐደናታት ንዝነበሩ ድኻታት መንእሰያት ርእዩን ከምቲ ኢየሱስ ኣላዪ ዘይብሎ ርእዩ ዝሓዘንሎምን ዝራሕራሓሎምን ቀሪቡ ብምእላይ ንኽሕነጹ ንኽዓብዩን ብሓባር ምስኦም እናተጓዓዘ ብምስናይን ኵለ መዳያዊ ደገፍ ምስኦም ኰይኑ ዘቕረበ ምዃኑ የዘኻኽሩ።
ኣደ ዶን ቦስኮ ትሕትን ተቕማጢት ገጠርን ዘይተመሃረትን ክነሳ፡ ወዳ ዶን ቦስኮ ማዕርገ ክህነት ክቕበል እንከሎ፡ “ካብ ሎሚ ጀሚርካ ናብ ስቓይ ከተብል ኢኻ፡ ንስቓይ ተሰናደው” ክብላ ይምዕደኦ፡ እዚ ነቢያዊ ቃል ኣደ እዩ፡ ብስራሕ ክትደክም ኢኻ ማለት ዘይኰነስ፡ ብዓይኒ እግዚኣብሔር ምጥማትን ምግልጋልን ክትጅምር ኢኻ ንምባል እዩ። ዶን ቦስኮ ብሕይወት ዝነበረሉ እዋን ጸረ ካህናት ኣመለካኽታ ኣዚዩ ዝሰፈሓሉ ኣዋን እዩ ዝነበረ፡ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝተዓጽወ ምልከ ልዑላን ስርዓት ዝነበረሉን ድኻታትን ዝተናዕቁን ከም ውዳቕ ዝሕሰቡን ፈቐዶ ጐደናታት ፋሕ ዝበሉን ቀደም ከም ሎሚ፡ እዚ ክኸውን የብሉን ዝበለ እዩ።
ንዅሉ ብዓይኒ ሓውን ኣቦን ዝጠመተ፡ እዞም ዝተነጸሉ መንእሰያት ናብ ጽንኩር ኩነት ህልውና ከብሉ እዮም፡ እዚ ክኸው ኣይደልን፡ ረኣዮም እሞ ራሕርሓሎም፡ ክኣልዮም ከዕብዮም ክሓንጾምን ጀመረ፡ ብዓይኒ እግዚኣብሔር ንኽርእዮም ናይ መንፈስን ሰብኣውን ብርታዔ ዝተሰመዖ፡ … ንስኻ ንምልኣት ህይወት ፈጠርካዮም ሰለምንታይ ደኣ ኣብ ሓደጋን ሕሰምን ዝርከቡ? ከምዚ እናበለ ብዓይኒ ኣቦን መምህርን እናጠመቶም ከምቲ ናይ ሎሚ ስርዓት ሊጡርጊያ ዝብሎ፡ ብዓይኒ እግዚኣብሔር ምርኣይ ይልውጥ። ንእግዚኣብሔር በቲ ብርሃን ዝልምን ዓይኒ ምርኣይ፡ ስለዚህ ነዚ ክልተ ርእየት ዘራኽብ መገዲ ዘለለየ እዩ።
ኣባ ጁሰፐ ካፋሶ ኣብቲ ኣዋን’ቲ ኣብ ቶሪኖ ንዝነበሩ እሱራት ዘጸናንዑ ዝነበሩ እዮም፡ ኣቶም እሱራት ክሳብ እታ ንሞት ዝተፈረዱላ ዕለት ዘሰንዩ ዝነበሩ፡ ንበይኖም ኣይሓደጐምን፡ ጆቫኒ ቦስኮ ነዚ ብቐረባ ዝርእይን ዝስዕብን እዩ ዝነበረ፡ በቲ ሓደ ወገን ኣባ ካፋሶ በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ ዶን ቦስኮ፡ ብዙሕ ሰዓት ኣብ ቅድሚ መንበረ ታቦት ክትንብርከኽ ዝሓትት ኵነት፡ ቅድሚ ናብ መቕተል ስፍራ ዘብሉን ንሓደጋ ፍርዶ ሞት ከይተመሓላለፉ እንከለዉ ምእላዮም።
ዶን ቦስኮ መጽሓፍ ትምህርተ ክርስቶስ ድዩ ስቑል ኢየሱስ ሒዙ እዚ ግበሩ በዚ ኪዱ ንኽብሎም ኣይኰነን ዝቐረቦም፡ ከምዚ እንተዝኸውን ነይሩ እቶም መንእሰያት፡ ጽባሕ የራኽብና ቢሎም መፋነውዎ ነይሮም፡ ንሱ ግና ናብኣቶም ከይዱ ምስኦም ኰይኑ ከምኦም ከይኑን እዩ ዝቐረቦም፡ ክጻወቱን ክሓብሩን ገበሮም፡ ምስኦም ተጓዓዘ፡ ክሰምዖም ፈተነ፡ ምስኦም ኵነታቶም ተኻፈለ፡ ምስኦም ዝዀንዎ ኰነ፡ በዚ ኣቢሉ ኸኣ ማረዀም ሰብኣውነቶም ጠመተ።
ካህናት ካብ ሰዓት ክንድዚ ክሳብ ሰዓት እዚ ዝብል ሰብ ዝቕበልሉ ሰዓት ዘለዎም ዝተቐጽሩ ሰራሕተይናታት ኣይኰኑን፡ ብሰብኣውነትን ብዓይኒ እግዚኣብሔር ምጥማት እዩ ሰዓቶም ክኸውን ዘለዎ። ምስ እዚኣብሔር ሓቢሩ ስለ ህዝቢ ዝቃለስ እዩ። ብዙሕ ጊዜ ሰብኣውነት ምጥማትን ነቲ መለኵታዊ ናይ ምዝንጋዕ ፈተና ከጋጥም ይኽእል፡ ወይ ከኣ ብዙሕ መለኮታዊ ባዶ ሰብኣውነት ምጥማት ክኸውን ይኸእል፡ ይዅን ደኣ እምበር ኣብ ሕይወት ዘጋጥም የጋጥም ዝብል ስግኣት ወሲድና እንተደኣ ዘይተንቀሳቐስና ኣብ ደውታ ኢና እንተርፍ፡ ፍቕሪ ምስ ዝህልው ሕይወትክ ምእንቲ ውላድካን ሓውኻን ዓርክኻን ምንባር እውን ክኡል ይኸውን፡ ሓደ ኣቦ ምእንቲ ውላዱ ስግኣት ኵሉ ንኽገጥም ስንድው እዩ፡ እቲ ግዳም ሓደር እዩ፡ ዘይእርኑብ እዩ ቢልካ ምፍራድ ኣየድሕንን፡ እግዚኣብሔር ዶን ቦስኮ ስለ ዝሃበና ነመስግን፡ ካብዚ ዅሉ ቅድመ ፍርዲ ናጻ ዝዀነ፡ ምሕረት እንታይ ምዃኑ ዝፈለጠ፡ ካብ እግዚኣብሔር ዓቢይ ናይ ኣቦነትን ናይ መምህርን ልቢ ንምቕባል ስንድው ዝዀነ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
፮/6 ታሕሳስ ዕረፍቲ ሊቀ ጳጳሳት ኣባ ኣብርሃም
ኣባ ኣብርሃም ሃገሩ ሶርያ እዩ፡ ኣብ መንበረ ማርቆስ መበል 62 ሊቀጳጳስ እዩ። እቶም ህዝቢ ብኽፉእ ልማድ ዝተታሕዙ ነበሩ፡ ማለት ሓደ ሰብኣይ ክልተ ወይ ሰለስተ ኣንስቲ ናይ ምሓዝ ልምዲ ነበሮም። ኣባ ኣብርሃም ድማ “ክልተ ወይ ሰለስተ ኣንስቲ ኣብ ቤቱ ዘቐመጠ፡ የውጽኣየን፡ ንዝበደሎይኸሓስ፡ ንዝሰረቖ ይመልስ” ኢሉ ምስ መሃሮም ብዙሓት ብንሳሓ ተመልሱ። ናይ ንጉስ ጽሓፊ ዝነበረ ግን ብትዕቢት ተመሊኡ ነዚ ቃል እዚ ሸለል ብምባል አሽማታቱ ከይሓደገ፡ ዝበደሎ ይቕረ ከይበለ፡ ዝወሰዶ ከይመለሰ ካብ ማሕበር ምእመናን ተፈልዩ ተረፈ። ኣባ ኣብርሃም ክሓቶ ኢሉ ናብ ገዝኡ ምስ ከደ፡ ንቤቱ ዓጽዩ ድምጺ ኣጥፊኡ ስቕ በለ። ክልተ ሰዓት ምሉእ ኣብ ኣፈፌት ኮይኑ ክኹሕኮሖን ክጽውዖን ከሎ ምኽፋት ኣበዮ፡ ሽዑ ኣውጊዞምን ረጊሞምን ክምለሱ ከልዉ እቲ ማዕጾ ኣብ ክልተ ተኸፍለ። “ሰሚኦ ቃለ ግዞት እምልሳንከ ነዳዲ፣ ተሰጥቀ መድረኪቤቱ ለብእሲ ከሀዲ” ከም ዝብል ኣርኬ። ንሱ ድማ ነዚ ርእዩ ከይምለስ ንልቡ ኣትሪሩ ኣብ ቤቱ ኮፍ በለ። ጎይታ ድማ ብሕማም ደዌ ሃሪሙ ተቖራሪጹ ከም ዝመውት ገበሮ።
ናይ ንጉስ ሓለቓ ሰራዊት ዝኾነ ኣይሁዳዊ ዓርኪ ነበሮ። ነዚ ምስ ሰምዐ ክቐትሎ ኢሉ ንጉስ ፍቓድ ክህቦ ለመኖ። ንጉስ ፍቓድ ምስ ሃቦ ከይዱ ገጠሞ። ስለ ዘይተዓወተ ድማ ኣዝዩ ሓፈረ። ተመሊሱ ድማ ንንጉስ ኣብ እምነቶም ክንዲ ፍረ ኣድሪ ትኣክል እምነት እንተ ሃልይኩም ነዚ እምባ እዚ ተላዓል እንተ ኢልኩም ክለዓል ይኽእል እዩ ስለ ዝብል ሓቂ እንተኾይኑ የርእየና በለ (ማቴ 17፡20)። ንጉስ ድማ ንኣባ ኣብርሃም እዚ ሓቂ ድዩ ኢሉ ሓተቶም፣ እወ ሓቂ እዩ ኢሎም ድማ መለሰሉ። በል ንስኻ ናይዚ ኩሉ ክርስቲያን ኣቦ ስለ ዝኾንካ ኣርእየና በሎም። ኣባ ኣብርሃም ድማ ሰለስተ መዓልቲ ዕድል ሃበኒ ኢሎም ከዱ። ንቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ለመንዋ፣ ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ፣ ናብ ደገ ውጻእ፡ ኣብ መንገዲ ዕትሮ ዝተሰከመ ስምኦን ዝተባህለ ሰፋይ ጫማ ክገብሮ እዩ ኢላ ነገረቶ። ስምኦን ሰፋይ ጫማ ካብቲ ዕለታዊ ዝረኸቦ ኣታዊ፡ ንድራር ዕለቱ ጥራይ ብምትራፍ፡ እቲ ካልእ እናመጽወተ ዝነብር ሕያዋይ ሰብኣይ እዩ ነይሩ። ሓደ መዓልቲ ሓንቲ ሰበይቲ ጫማ ከተስፊ መጸት፡ ብትሕርምትን ብጽቡቕ ስነ ምግባርን ይነብር ስለ ዝነበረ ሰይጣን ኣብ ልባ ፍቕሪ ዝሙት ኣሕደረላ፡ ዓይኒ ዓይኑ ክትሪኦ ብምጽናሕ ከደት። ንጽባሒቱ ድማ ተበቲኹኒ፡ ስፈየለይ ኢላ ተመልሰቶ። ሽዑ ስምኦን፡ ክንዲዚ ዝኣክል ትመላለሲ ዘለኺ ካልእ ጉዳይ ዘለኪ ትመስሊ በላ። ንሳ ድማ ንምዝራብ ድኣ ሓፊረ እምበር ክሪኤካ ከለኹስ ደስ ይብለኒ ኢላ መለሰትሉ። እንታይ እዩ ደስ ዝብለኪ ኢሉ ምስ ሓተታ ዓይንኻ እዩ ደስዝብለኒ ኢላ መለሰትሉ። ዓይነይ ኣብ ፈተና ካብ ተእትወኪ ነቋር ምዃን ይሕሸኒ ኢሉ ንዓይኑ ብመስፈ ኣውጺኡ ነቛር ኮነ።
ኣባ ኣብርሃም ከምቲ እግዚእትነ ማርያም ዝበለቶ ናብ ደገ ምስ ወጸ፡ዕትሮ ተሰኪሙ ረኸቦ። ኣብ ፈተና ስለ ዘለና ንዓ ንህዝብኻ ኣድሕን ኢሎም ኩሉ ነገርዎ። ንሱ ድማ ድኻታት ኣብ ከተማይ ኣይንበር ዲኻ ትብለኒ ዘለኻ በሎ።ኣባ ኣብርሃም ድማ ከምኡ ኣይኮነን ቅድስት ድንግል ማርያም ኢያ ከምኡ ዝበለትኒ፡ ንስምካ’ውን ዝነገረትኒ ቅድስት ድንግል ማርያም እያ ኢሉ ነገሮ። ስምኦን ድማ፡ ንሰብ ኣይትንገረለይ፡ ኤጲስ ቆጶሳትን ካህናትን ልብሶም ተኸዲኖም፡ ማዕጠንቶም ሒዞም ወንጌል ዘርጊሖም፡ ንስኻ መሪሕካዮም፡ብሓደ ወገን ናይቲ ጎቦ ኩኑ። ንጉስ ድማ ምስ ሰራዊቱ ብሓደ ወገን ናይቲ ጎቦ ይኹን። ኣነ ድማ ምስቲ ህዝቢ ኮይነ ብድሕሬኻ ክኸውን እየ። 41 ኪርያላይሶን ኣብጺሕካ ሰለስተ ግዜ ነቲ ጎቦ ባሪኽካ ሰለስተ ግዜ ስገድ፡ እቶም ካህናት ድማ ይስገዱ፡ ኣነ ድማ ምስቲ ህዝቢ ኮይነ ክሰግድ እየ በሎም። ኣባ ኣብርሃም ድማ ከምቲ ዝበሎም ገበሩ። ነቲ ጎቦ ብመስቀል ባሪኾም ክሰግዱ ጀመሩ።
ካህናትን ህዝብን ንዕኡ ርእዮም ሰለስተ ግዜ ሰገዱ። ብድሕሪ እዚ እቲ ጎቦ ክሰግዱ ከለዉ ይሰግድ፡ ቅንዕ ክብሉ ከለዉ ድማ ቅንዕ እናበለ፡ ሊቀጳጳሳትን ንጉስን ህዝብን ሰራዊትን ሰለስተ ግዜ ተረኣኣዩ። “ሰላም ለስምዖን በሃበ ማርያም ዘተኣመረ፡ እንበይነ ትእዛዙ ለወልዳ ኣዕይንቲሁ ኣዖረ፡ ሶበ ጸለየ ከዊኖ እምሊቀጳጳሳት ድህረ፡ ነቀለ ደብረ ወተከለ ደብረ” ተባሂሉ ተደሪስሉ።
ነዚ ርእዮም ብዙሓት ካብ ኣረሚናት ናብ እምነት፡ ካብ ኣይሁድ ናብ ክርስቲያን ብዙሓት ተመሊሶም። ንጉስ ድማ ብዝረኣኽዎ ስለ ዝኣመንኩ ከም ዝደለኻዮን፡ ከም ዝፈቐድካዮን ግበሮ ኢሉ ብዙሕ ወርቂን፡ ብሩርን ሃቦም። በዚ ድማ ብዙሕ ቤተ ክርስቲያናት ኣህነጹ። ኣብ መወዳእታ እቲ ክፉእ ኣይሁዳዊ ሓለቓ ሰራዊት፡ ንግዚኡ ዝተመልሰን ዝኣመነን መሲሉ፣ ክኣቱን ክወጽእን ድሕሪ ምጽናሕ፣ ዝጥዕሞ ግዜ ብምምራጽ ኣብ መግቢ መርዚ ብምግባር፡ ንኤጲስቆጶስ ኣባ ኣብርሃም ምስ ተሸሙ ኣብ ሰለስተ ዓመትን ፈረቓን ቀተሎም እሞ ኣዕረፉ።Leave a comment


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 14.2017
ካብ አንስቲ ዝተወልዱ ዘበሉ ካብ ዮሓንስ መጥምቕ ዚዓቢ ሓደ እካ ከምዘይተንሥአ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። አብ መንግሥተ ሰማያት ግና እቲ ዚንእስ ካብኡ ይዓቢ። ካብ ዘመነ ዮሓንስ መጥምቕ ክሳዕ ሎሚ መንግስተ ሰማያት ትግፋዕ አላ፥ ገፋዕቲ ድማ ይዝርፍዋ አለው። ከመይ ኩሎም ነቢያትን ሕግን ክሳዕ ዮሓንስ ተነበዮም እዮም። ክትቅበልዎ እንተ ደአ ደሊኹምሲ እቲ ኺመጽእ ዘለዎ ኤልያስ ንሱ ዮሓንስ እዩ። እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ።ማቴ.11:11-15
አብዚ ናይ ሎሚ ወንጌል መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “ካብ አንስቲ ዝተወልዱ ዘበሉ ካብ ዮሓንስ መጥምቕ ዚዓቢ ሓደ እካ ከምዘይተንሥአ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” እናበለ ብዛዕባ ዕብየት ዮሓንስ መጥምቕ ይምስክር። ምስ ነብያት ናይ ብሉይ ኪዳን ብምውድዳር ከአ ዮሓንስ እቲ ዝዓበ ምኻኑ ይገልጽ፡ ምስ ሓድሽ ኪዳን አዋዳዲርካ ግና እቲ ስነአሰ ኮይኑ ይርከብ፡፤
አቀድም አቢሉ አብ ማቴ.11፡5 ዮሓንስ ካብ ደቂ መዛሙርቱ ሊኢኹ “ እቲ ዚመጽእ ንስኻ ዲኻ፥ ወይ ድማ እንጽበዮ ኻሊእ አሎ፧ ኢሉ እንክሓቶ ዮሓንስ ብዛዕባ ክርስቶስ ዝተጠራጠረ ይመስል። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና ከምዚ እንዳበለ ይምልስ፦ “ ኬድኩም እዚ እትሰምዕዎን እትርእይዎን ዘሎኹም ንዮሓንስ ንገርዎ”፥ እንዳበለ ነቲ አብ ኢሳያስ ዝርከብ ትንቢት ይደግም “ ዕውራት ይርእዩ፥ ሓንካሳት ይኸዱ፥ ለምጻማት ይነጽሑ፥ ጸማማት ይሰምዑ፥ ምውታት ይትንሥኡ፥ ድኻታት ወንጌል ይብሰሩ አለዉ። ብአይ ዘይዕንቀፍ ከአ ብጹዕ እዩ። ኢሳ. 33,5-6; ክርስቶስ ንዮሓንስ ነቲ ዘለዎ ርእይቶ ብዛዕባ መሲሕ ንምቕያር ናብ መጽሓፍ ቅዱስ ከይዱ ክምርምር ይላቦ። ዝኸበርኩም አሕዋት አሓት አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ስጋብ ክንደይ ቃል አምላኽ ንእምነትና ብርሃን ምካኑ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል ኣምላክ ንመሃር።
ዮሓንስ ዓቢ ተባህለ ምኽንያቱ ናይ ብሉይ ኪዳን መጨርሽታ ስለዝነበረ። ነቲ ትጽቢት አስራኤላውያን ብእኡ መፈጸምታ ስለዝረኸበ፡፡ ንሱ ብእምነቱ ነቲ ሓቀና መሲሕ ንሕዝቡ ክሕብር ተረኽበ። “እንሆ ገንሸል አምላኽ” እናበለ እንታይነት ወይ መንነት ክርስቶ ገለጸ። ዮሓ.1,36። ነቲ ነዊሕ ታሪኽ ብአብራሃም ዝጀመረ ከአ ብዮሓንስ መጥምቕ አብ መደምደምታኡ ይበጽሕ። ንሕናኸ ሎሚ ጸዋዕታና አንታይ ኢዩ? ብሓቂዶ ነቲ እንሰምዖን እንርእዮን ሓቂ ቃል ወንጌል ነሕዋትና ነበስር፥ ንምስክር? ብሓቂዶ ነቲ ሎሚ ብተፈላለየ መገዲ እግዚኣብሔር ኣብ ልባትና ዝዘርኦ ዘሎ ቃል ድሕነት ብአምነትን ገርሂ ልብን ንቕበል?
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
Radio Erena: 18 August 2017
ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ተሓባቢርኩም ተባሂሎም ብፖሊስ ኢጣልያ መርመራ ዝካየደሎም ዘሎ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፣ ህይወት ስደተኛታት ንምድሓን ኣብ ዝገበርዎ ናይ ሓያሎ ዓመታት ጻዕሪ፣ ብምስጢር ዝሰርሕዎ ስራሕ ከምዘየለ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዘካየድዎ ቃል መጠይቕ ገሊጾም።
ኣባ ሙሴ ኣብቲ ንቢቢሲ ዝሃቦ ቃል፣ “ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ካብ ዘንጸላለዎም ስደተኛታት ናይ ርድኡና መልእኽቲ እንተተቐቢለ፣ ነቲ ሓበሬታ ብኡ ንብኡ’የ ናብ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያን ከም ሓካይም ብዘይዶብ ዝኣመሰሉ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ዘመሓላልፎ፣” ክብሉ ጠቒሶም።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ጥቅምቲ 2013 ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ህወይት 360 ኤርትራውያን ዘህለቐ ናይ ባሕሪ ሓደጋ፣ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያን ከም ሓካይም ብዘይዶ ዝኣመሰሉ ዘይመንግስታውያን ትካላትን፣ ህወይት ስደተኛታት ንምድሓን መራኽበን ናብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዘዋፈራ ዝፍለጥ’ዩ።
ይኹን’ምበር እቶም ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝብገሱ ስደተኛታት፣ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ኣብ ዘንጸላልዎም ናብ ኣባ ሙሴ ብምድዋል ሓገዝ ክልኣኸሎም’ዮም ዝሓቱ።
ኣባ ሙሴ ድማ ናብዘን መራኽበን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘዋፈራ መንግስቲ ኢጣልያን ካልኦት ኣካላትን ነቲ መልእኽቲ የመሓላልፍ።
እዚ ኮይኑ እቲ ሓቂ፣ ኣኽባር ሕጊ ትራፓኒ ገና ኣባ ሙሴ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ይተሓባበሩ’ዮም ብዝብል ክሲ መርመራ ክካየደሎም’ዩ ወሲኑ።
በዞም ኤርትራዊ ገባር ሰናይ ህይወቶም ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓነ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዜጋታትን ካልኦት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃን፣ ነዚ ኣብ ልዕሊኦም ተመስሪቱ ዘሎ ክሲን ብፖሊስ ዝካየድ ዘሎ ምጽራይን ዝቃወምን ዝኹንን መልእኽታት ብመንገዲ ፌስቡክ ካልእ ማሕበራዊ ሜድያታትን ይዝርግሑ ኣለዉ።
ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ንዘጋጠሞም ይኹን ኣብ ካልእ ከበድቲ ጸገማት ንዝወደቑ ስደተኛታት ብምሕጋዝ ግኑን ስም ዘለዎ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፣ ህይወት ኣማኢት ስደተኛታት ንምድሓን ብዝገበርዎ ጻዕሪ ኣብ 2015 ንሽልማት ኖቤል ተሓጽዩም ምንባሮም ኣይርሳዕን።
ፖሊስ ኢጣልያ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ዝህደን ዕሉል ገበነኛ’ዩ ብዝብል፣ መድሃኔ ተስፋማርያም በርሀ ንዝተባህለ ተራ ኤርትራዊ ስደተኛ ካብ ካርቱም ብጌጋ ኣምጺኡ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣሲርዎ ከምዘሎን፣ ነዚ ዘጋጠሞ ፍሹል ስርሒት ንምኽዋል ድማ ካልእ ክስታት ሃሰው ይብል ምህላዉን ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
==========================