text:
Radio Erena: 27 March 2020
ኣብ ኤርትራ፣ ምስ ስግኣት ኮርና ቫይረስ ተተሓሓዙ፣ ዋጋታት መሰረታዊ ሃለኽቲ ነገራት ብዕጽፍታት ክዛየድ ምጅማሩ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
ከም ኣእካል፣ ሽኮር፣ ፓስታን፣ ዘይትን ዝኣመሰለ መግብታት ኣብ ዕዳጋታት ክሰኣን ምጅማሩ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ህዝቢ ኣቐዲሙ ዝሸመቶ ኣእካል ንምጥሓን ሸበድበድ ክብል ይርአ ምህላዉ ጠቒሶም።
መንግስቲ ብወገኑ፣ ዋጋታት ሃለኽቲ ነገራት ካብቲ ዝተመደበሉ መጠን ኣኽቢሮም ዝሸጡ ይኹኑ፣ እንሃለዎም ናብ ዕዳጋ ከይቀርብ ዝሓብኡ ነጋዶ፣ ናይ ገዛ መቕጻዕትን ምስራዝ ናይ ንግዲ ፍቓድ ዋኒን ዝኣመሰለ ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ የጠንቅቕ ኣሎ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብዚ 10 መዓልታት ተራእዩ ምስ ዘሎ ሸበድበድ ዕዳጋ ተተሓሒዙ፣ ዛጊት ካብ 70 ክሳብ 80 ዝኾና ትካላት ንግዲ ከምዝቐጽዐ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ኣብ ናይ 26 መጋቢት ዜንኡ ገሊጹ’ዩ።
እተን ትካላት፣ ካብ 3 ክሳብ 25 ሽሕ ናቕፋ ካብ ናይ ገንዘብ ክሳብ ምዕሻግ ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ከምዝበየነለን እቲ ናይ መንግስቲ ማዕከን ዜና ኣነጺሩ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 15 December 2014
ጅቡቲ ብዘይካ ምስ ኤርትራ ምስ ኩለን ጎረባብታ ጽቡቕ ዝምድና ከምዘለዋ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ማሕሙድ ዓሊ ዮሱፍ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ምስ ኣገልግሎት ዜና ቱርኪ ኣናዶሉ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ዝምድና ጅቡትን ኤርትራን ብሰንኪ ራስ ዱሜራ ካብ 1996 ኣትሒዙ ከምዝሓርፈፈ ብምግላግ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ክልትኤን ሃገራት ናብ ኵናት ኣመሪሐን ከምዝነበራ ኣረዲኡ።
ኣብ 1999 ከኣ መንግስቲ ጅቡቲ ጸግዒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሒዙ ዝብል ወቐሳ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዝነበረ ዝጠቐሰ እቲ ሚኒስተር፣ ብሰንኩ ከኣ ጅቡቲ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ኣምባሳደራ ብምስሓብምስ ኤርትራ ዝነበራ ዝምድንኣ ምሉእ ብምሉእ ከምዝበተኸት ሓቢሩ።
ዝምድና ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2001 ዳግም ክመሓየሽ ተራእዩ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ 2008 ኣብ ራስ ዱሜራ ብዝተኻየደ ኵናት፣ ምትፍንናን ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ጥርዙ በጺሑ ይርከብ።
ካብ ክልቲኤን ሃገራት ሓያሎ ወትህደራት ዝቐተለን ዘቑሰለን ኵናት ኤርትሮ ጅቡቲ ብመንጞኝነት ቀጠር ንምፍትሑ ኣብ 2010 ተበግሶ እኳ እንተተወስደ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ምሕባር ስለዝሓንገደ ክዕወት ከምዘይክኣለ’ውን ሚኒስተር ማሕሙድ ዓሊ ዮሱፍ ኣገንዚቡ።
መንግስቲ ጅቡቲ ዝሓዞም ምሩዃት ኵናት ኤርትራ ንማሕበረሰብ ዓል ከፍልጥ እንከሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ብዝምልከት ዛጊት ዝኾነ ሓበሬታ’ውን ኣይሃበን።
ቀጠር ሃለዋት ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ኣብ ምጥያቕ ከምዘላ ዘረጋገጸ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ፣ መንግስቲ ኤርትራ ከረክቦም ይጽበዩ ምህላዎም’ውን ጠቒሱ።
እቲ ሚኒስተር ብዘይካ’ዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ ናብቲ ኣብ ጅቡቲ ዝመደበሩ ኢጋድ ክምለስ ድሌት ጅቡቲ ምዃኑ ብምሕባር፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ንሰላም ቅሩብ ከምዘይኮነ ወቒሱ።
=============================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ናብ ንግደት ዝውሕዙን በጻሕቲ ሃገርንን ናብ’ታ ቅድስቲ ትባሃልን ኣብ ትግራይ ትርከብን ከተማ ኣኽሱም ይኣትው ነይሮም። ሎሚ ግና መብዛሕተኦም ጎደናታታ ጽምዋ ዓቢልልዎም፣ ሹቃታ ብሰንኪ ውግእ ዝተዓጸውዋ ከተማ ኮይና ኣላ።ኣብ ገጠራት ትግራይ ዝቀጸሉ ውግኣት ኣብ ልዕሊ’ታ ከተማ ከቢድ ጽልዋ የሕድር ኣሎ ትብል ናብ ኣኽሱም ዝኣተወት ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ሂዘር ሙርዶክ።
ን40 ሚእታዊት ኣመንቲ ኦርቶዶክሳዊያን ኢትዮጵያዊያንን ንመብዛሕተኦም ተጋሩን፣ ኣኽሱም እታ ቅድስቲ ከተማ ናይ ዓለምና እያ። ዓሰርተ ትእዛዛት ዝሓዘለ ጽላት ኣብ’ታ ከተማ ከምዝርከብ፣ ኣኽሱም መጀመሪ ክርስትና እዩ ኢሎም ይኣምኑ።
ንልዕሊ ሸውዓተ ኣዋርሕ ድሕሪ ዝቀጸለ ውግእ ግና ብዙሓት ኣመንቲ ኣብ’ታ ከተማ ካብ ገጠር ናብ’ታ ከተማ ዝኣተው ተፈናቀልቲ እዮም። ግዳያት እቲ ውግእ ናብ ሆስፒታል ይኣትው ኣለው። ኪሮስ ገብሩ ሓደ ካብኦም እዩ "ኣብ ህንጸት ስራሕ ከለኹ ቴንዲኖ እናመላእኩ ከለኹ፣ እቲ ህንጻ ብቦምብ ምስ ተደብደበ እግረይ ተወቂዔ። እንደገና ተደጊመ።"
ኣማሓደርቲ ሆስፒታል ፣ ብዘይካ’ቶም ኣብ ዓውዲ ውግኣት ዝቆሰሉ ብተወሳኺ፣ ትካላት ጥዕና ስለዝዓነው ወይ ስለዝተሰረቁ፣ ናብ ሆስፒታል ዝወስዱ ጽርግያታት ስለዝተዓጸው፣ መጠን ሞት ንሂሩ ኣሎ ይብሉ።
ነበርቲ ኣኽሱም፣ ሓሓሊፉ ግጭት ከምዘጋጥምን ኣብያተ ንግዲ ቀስ እናበለ ይኽፈት ከምዘሎን ይዛረቡ። ኣይግዱ ዝተባሃለ ነጋዳይ’ታ ከተማ ከምዚ ይብል፣ "ድኳናትና እንተ ዘይከፊትና ብጥሜት ክንውዳእ ንኽእል ኢና። ኣብዚ ውግእ እዚ ዅነታት ተቀያያሪ ኮይኑ ኣሎ። ሰባት ካብ ከተማታት ናብ ገጠር ይሃድሙ ነይሮም። ሎሚ ግን ካብ ተመዛበልቲ ካብ ገጠር ናብ ከተማ እዮም ይመጹ ዘለዉ። ንሕና ድማ ክነዕቁቦም ኣሎና። ብህይወት መታን ክነብሩ ማዕጾና ክንከፍተሎም ይግባእ ኣለና።"
ነበርቲ ኣኽሱም ኣብ እዋን’ቲ ቅድሚ ኣዋርሕ ዝተፈጸመን ኣማኢት ዝተቀትሉሉን ዝብልዎ ነታ ከተማ ዝወረዳ ከቢድ ግጭት፣ ብርክት ዝበሉ ትካላት ንግዲ ተሰሪቆም እዮም። ሎሚ’ውን ውግእ ምስ ቀጸለ እዩ። ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮይኖም ይዋግኡ ኣለው። ክልቲኦም ወገናት ሰራዊት ምልሻ’ውን ኣሰሊፎም እዮም።
ውግእ ኣብ ትግራይ ዝተወለዐ ሰራዊት ህወሓት ነቲ ኣብ ትግራይ ዝነበረ መዓስከር ፌደራል ሰራዊት ድሕሪ ምጥቃዖምን ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብቲ ክልል ድሕሪ ምእታዎም እዩ ይብል እቲ ሪፖርት። ብሰንኪ’ቲ ውግእ ኣሻሓት ተቀቲሎም፣ ሚልዮናት ድማ ተፈናቂሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ትግራይ ኣብ ጎደና ዳግመ እግሪ ምትካል ኣላ ይብል። ብርክት ዝበሉ ነበርቲ’ቲ ከባቢ ግና፣ ኩነታት ሰላምን ቁጠባን ካብ እዋን ናብ እዋን የንቆልቁል ኣሎ ባሃልቲ እዮም ትብል ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ሂዘር ሞርዶክ ካብ ኣኽሱም።


text:
ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ትግራይ፣መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዘዋፈረቶም ዕጡቓት ኣብ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዝተኻየደ ውግእ ሙሉእ ብሙሉእ ተደምሲሶም ምስ ዝበሎ ዝገራጮ ኮይኑ’ሎ።
እቲ ጉጅለ 24 ግንቦት 2005 ዓ/ምን ብዝፅባሒቱ 25 ግንቦትን ምስ ወታደራት ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ን192 ወታደራት ቐቲሉ ን440 ድማ ኣቑሲሉ ክብሉ ናይቲ ግንባር ሓላፊ ፖለቲካ እየ ዝበሉ ኣቶ ኑር ጀባ ሓቢሮም።
24 ግንቦት 2005 ዓ/ም ልጉዲ ኣብዝተብሃለ ቦታ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ን44 ቐቲለን ን66 ኣቑለን ይብል።ብፅባሒቱ 25 ግንቦት ድማ ‘’ኣብ ሑመራ ፍሉይ ሽሙ በረኸት ተባሂሉ ኣብዝፅዋዕ ቦታ እቲውግእ ተጠናኺሩ ምስቐፀለ 148 ወታደራት ዝሞቱ 374 ድማ ዝቖሰሉን 31 ክላሽን ኮፍ ጥበንጃ፣ሸውዓተ ቦምብ፣ክልተ ዓሊሙ ዝትኩስ ስናይፐርን ሰለስተ መትረየስን ዝማረኽናሉ ኩነታት እዩ ዘሎ።’’
ህዝቢ ኢትዮጵያ ክሳብ ሎሚ ዘልዓሎም ሕቶታት ብሓፈሻ ብሰላማዊ መንገዲ ምላሽ ስለዘይረኸቡ እቲ ዘሎ መማረፂ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ምውሳድ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
እቲ መንግስቲ ምስ ወደቐ ኩሉ ኢትዮጵያዊያ ዝሓቖፈ ናይ ስግግር መንግስቲ ብምምስራት ነፃን ፍትሓውን ምርጫ ብምክያድ ህዝባዊ መንግስቲ ዝጣየሸሉ ኩነታት ምምችቻው እዩ ኢሎም ኣቶ ኑር።
ብቀንድነት ወታደራዊ ምንቅስቓሱ ኣብ ሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ ከምዝኾነን ኣብ ኤርትራ ቤት ፅሕፈት ከምዘለዎምን ኣረጋጊፆም።
ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ትግራይ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዝለኣኾም ዕጡቓት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ምዕራብ ትግራይ ፍሉይ ስሙ በረኸት ኣብዝተብሃለ ቦታ ብዝተኻየደ ውግእ ምሉእ ብምሉእ ተደምሲሶም ክብል ትማሊ ብቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ምግላፁ ምፅብፃብና ይዝከር።
እዚ ዜና‘ዚ፣ምስ‘ቲ ኮምሽን ፖሊስ ክልል ትግራይ፣መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዘዋፈሮም ዕጡቃት ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝሓለፈ ሰሙን ውግእ ተኻይዱ፣ እቲ ጉጅለ ዕጡቃት ሙሉእ ንሙሉእ ተደምሲሱ‘ሎ ዝበሎ ዜና ዝጋራጮ‘ዩ።


text:
ንኣርባዕተ ዓመት ንሃገረ ሀይቲ ክመርሑ ዝጸንሑ ፕረዚደንት ጆቮነይል ሞዊስ ዛጊት መንነቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት፡ ትማሊ ረቡዕ ለይቲ ኣብ መንበሪ ገዝኦም ተቐቲሎም።
በቲ ዝነበረ ምልውዋጥ ተዅሲ: በዓልቲ-ቤት እቶም ፕረዚደንት ማርቲን ሞዊስ ብኸቢድ ክቖስላ እንከለዋ፡ ድሕሪ ዝተገብረለን ክንክን ሕክምና ኣብ ዝተረጋግአ ኵነት ከም ዘለዋ ተፈሊጡ ኣሎ።
ሓለቓ ፖሊስ እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣርባዕተ ካብቶም ጥርጡራት ኣብቲ ምልውዋጥ ትዅሲ ብዓጀብቲ እቶም ፕረዚደንት ነበር ክቕተሉ እንከለዉ፡ ክልተ ድማ ኣብ ቀይዲ ምውዓሎም ተፈሊጡ።
ንቕትለት እቶም ፕረዚደንት ኣመኪቶም መራሕቲ ብዙሓት ሃገራት ኵነኔኦም ይገልጹ ኣለዉ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉታረዝ፡ ነቲ ቅትለት ድሕሪ ምዅናን ንፈጸምቲ ገበን ናብ ሕጊ ንምቕራብ፡ ቤት ጽሕፈቶም ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ሀይቲ ከም ዘሎ ገሊጾም።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ብወገኖም፡ ብቕትለት እቶም ፕረዚደንትን ኣብ ልዕሊ በዓልት እንዳኦም ማርቲን ሞዊስ ዝውረደ መጥቃዕቲን ብምንጻግ፡ ኣብ ምርግጋእ እታ ሃገር ዝከኣሎም ክሰርሑ ምዃኖም ኣመልኪቶም።
ካብቶም ኵኔነኦም ዘስምዑ መራሕቲ፡ ርእሰ-ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ቅዱስ ፍራንሲስ ካብ ቫቲካን፣ ፕረዚደንት ሩፓብሊክ ዶመኒካ ልዊስ ኣቢናደር፣ ፕረዚደንት ቺለ ሰባስቲያን ፒኔራ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ጀማይካ ኣንድሪው ሆልነስ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓዲ-እንግሊዘ ቦሪስ ጆንሰንን ካልኦትን ይርከቡዎም።
እቶም መራሕቲ ብኸምዚ ዝመስል መጥቃዕቲ ዝመጽእ ለውጢ ከም ዘየሎ ብምምልካት፡ እቲ ተግባር ንሀይቲ፡ ንድሕሪት ዝመልስ’ዩ ኢሎም።
ኣብ መበል 53 ዕድመኦም ዝተቐትሉ ፕረዚደት ጆቨነይል ሞዊስ ኣብ 2016 ደኣ ይመረጹ’ምበር፡ ብሰንኪ’ቲ ነቲ ምርጫ ስዒቡ ዝመጸ ምስሕሓብ ግን ኣብ ለካቲት 2017’ዮም መዝነቶም ተረኪቦም።
ግዜያዊ መዝነት ቀዳማይ ሚኒስተር ሒዞም ዘለዉ ክላውደ ጆሰፍ ክኾኑ እንከለዉ፡ ኵሉ ዶባት’ታ ሃገር ዓጽዮም፡ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ኣዊጆም ኣለዉ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ዝተቛረፀ ናይ ኢንግሊዝኛ ፈተና ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ምስ ዝተዘርግሐ ፈተና ምምስሳሉ ብምርግጋፁ ምዃኑ ሚኒስትር ትምህርቲ ኣቶ ሽፈራው ሸጉጤ ገሊፆም ኣለው።
ነቲ ፈተና ሰሪቖም ብማሕበራዊ ሚዲያ ዝዘርግሑ ሰባት ናብ ሕጊ ከምዘቕርቡዎም እውን ተዛሪቦም ኣለው ኣቶ ሽፈራው።እቲ ፈተና ካብ 27 ሰነ ክሳብ 30 ሰነ 2008 ዓ/ም ከምዝውሃብ ሚኒስትር ትምህርቲ ሎሚ ሰሉስ ኣፍሊጡ’ሎ።ንመሐለዊ ተባሂሉ ካብ ዝተዳለወ ፈተና ክወሃብ ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ።
ተማሃሮ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ምድላው ክገብሩ እውን ንብዙሓት ኣተሓሳሲቡ’ሎ።ንድምጺ ኣሜሪካ ሪእይቶኦም ዝሃቡ ተፈተንቲ ተማሃሮ ግን በቲ ኩነታት ምሕዛኖም ገሊፆም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ነቲ ፈተና ከወፅእ ዝገበርና ንሕና ኢና ክብል ኣብ ወፃኢ ሃገር ዝንቀሳቐስ ናይ ኦሮሚያ ተቓዋሚ ጉጅለ ሓላፍነት ወሲዱ።ናይ ኦሮሚያ ሚዲያ ኔት ዎርክ ዳይረክተርን ኣባል ተቓወምቲ ጉጅለ ኦሮሞን ዝኾነን ጀውሃር መሓመድ ብሰንኪ ተቓውሞ ንልዕሊ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ናይ ምምሃር ዕድል ዘይረኸቡ ተማሃሮ ክልል ኦሮሚያ ናይ ምምሃር ዕድል ስለዘይረኸቡ ናይቲ ክልል ፈተና ክናዋሕ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ብናይ ተማሃሮ ወለዲ ፣ተማሃሮን መምህራንን ንኣካላት ትምህርቲ ሕቶ እንተቐረበ እውን ሰማዒ ስለዝስኣነ እቲ ፈተና ክወፅእ ተገይሩ’ሎ ክብል ይገልፅ።
‘እዚ ፈተና እዚ ብዝኾነ መልክዑ ደው ክሳብ ዘይበለ እዚ ወለዶ እዚ ምሉእ ብምሉእ ከምዝወድቕን ከምዝጉዳእን ኣብ ምርድዳእ ስለዝተበፅሐ እቲ ፈተና ምሉእ ብምሉእ ክሰናኸል ኣለዎ ብዝብል ኣብዚ ይሰርሑ ዝነበሩ ሰባት ነቲ ፈተና ኣብ ኢዶም ኣእቲዮምዎ።’
ፈተና ክውሃብ ሓደ መዓልቲ ምስተረፎ ኣብ ኢድ እቲ ጉጅለ ምእታው ንሰበልስጣን ሚኒስትር ትምህርቲ እንተተነግረ’ዃ ክቕበሉዎም ስለዘይክኣሉ ባዕሉ ጀውሃር መሓመድ ሓዊሱ ብዝተወደበ መልክዑ ነቲ ፈተና ብኢንተርኔት ከምዝዘርግሑዎ ኣቶ ጀውሃር ገሊፁ’ሎ።እቲ ፈተና ኣብ ኢድ እቲ ጉጅለ ዝኣተወሉ ኣገባብ ንምግላፅ ግን ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ብዛዕባ እዚ ንሚኒስትር ትምህርቲ ንኣቶ ሽፈራው ሸጉጤ ይኹን ንሰበስልጣን እቲ ክልል ንምዝርራብ ትማልን ሎምን ዝካየደ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ምዕራብ ወለጋ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ስዒቡ ዝተመዛበሉ ሰባት ሕጂ እውን ንድሕነቶም ከምዝሰግኡን ብመንግስቲ ዝውሰድ ስጉምቲ ዘዕግብ ከምዘይኮነን ገሊፆም።
ሚንስትር ኣገልግሎት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ዶክተር ለገሰ ቱሉ ንድምፂ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቡዎ ርእይቶ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ጊንቢ ዝተፈፀመ ሓዊሱ ኣብዚ ቅኒያት ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት 'ኦነግ ሸኔ' ኢሎም ዝፀውዕዎን ንባዕሉ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ ኢሉ ዝፅውዕን ጉጅለ ምፍፃሙ ብምሕባር እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ዝተፈፀመሉ ከባቢ ኣብ ልዕሊ እቶም ዕጡቓት ስጉምቲ ይውሰድ ኣሎ ኢሎም።
ፈፃሚ ስራሕ ገዛኢ ፓርቲ ብልፅግና ኣብ ናይ ሎሚ ኣኼብኡ ኣብ እዋናዊ ጉዳይ ሃገራዊ ፀጥታን ይውሰድ ኣብ ዘሎ ሕጊ ናይ ምኽባር ኢሉ ዝፀውኦ ስጉምትን ተዛራሪቡ እቲ ስጉምቲ ሓይሉ ክቕፅል ኣንፈት ምቕማጡ ኣብ ገጽ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘስፈሮ መልእኽቲ ገሊፁ።
ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞን ሎሚ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ እቲ መጥቓዕቲ ብገለልተኛን ተኣማኒን ኣካል ክምርመር ሓቲቶም።
ብኻልእ ወገን ኣመሪካ ኣብ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጊምቢ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ዝተፈፀመ ቅትለት ከምዘተሓሳሰባ ኣሜሪካ ፍሊጣ።
ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣመሪካ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ እቲ ቅትለት ብዓሙቕ ከምዝተሓሳሰቦ ሓቢሩ ኣሎ።ብዝወረደ ዘስካሕክሕ ተግባር ምሕዛኑ ብምግላፅ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ተሓታትነት ክረጋገፅ ኣተሓሳሲቡ ኣሎ።


text:
ብልጽግና ፓርቲ ክልል ኣምሓራ ናብ ክልል ኣምሓራ እንተሓሊፍና ፥ ህወሓት ንኣምሓራ ምጥቃዕ፥ ከም ናብ ስልጣን ምምላስ ጌሩ ቖጺርዎ'ሎ ክብል ከሲሱ ።
እቲ ፓርቲ ወሲኹ ህዝቢ ኣምሓራ ኣብ ኦሮሚያ ኾነ ኣብ ካልኦት ከባብታት ዋጋ ዝኸፍል ዘሎ ብናይ ሕወሓት ኢድ ኣዙር መጥቃዕቲ'ዪ ኢሉ ።
ብልጽግና ፓርቲ ክልል ኣምሓራ ኣተሓሒዙ፡ ኦነግ ሸኔ ኾነ ካልኦት ጸረ ህዝቢ ጉጅለታት፥ ብዘይ ናይ ህወሓት ናይ ፕሮፓጋንዳ፥ ዕጥቅን ፋይናንስን ድጋፍ፡ ክሳብ ክንድ’ዚ ንፈደራልን ንኽልልን ኣይመጸገሙን ኔሮም ኢሉ ።
ብኻልእ ወገን፥ ብሄራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ(ኣብን)፥ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣምሓራ ኣበየ ቦትኡ ዝፍጸም ዘሎ ዓሌት ናይ ምጥፋእ ገበን፥ ደው ከብሎ ብዘይምኽኣሉ ምሉእ ንምሉእ ሓላፍነት ዝወስድ መንግስቲ' ዩ ኢሉ'ሎ።
ምኽትል ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን ንመንግስታዊ ሚድያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፥
ነቲ ጸገም ዝምጥን ፍታሕ ብነባሪነት ንምምጻእ ዘድሊ ዘበለ ኩሉ ክግበር'ዩ ኢሉ።
ኣተሓሒዙ፥ ልዕልና ሕጊ ንኽረጋገጽ፥ ከምኡ'ውን ንኹሎም መጥቃዕትታት ንምምካት ናይ ህዝብን መንግስትን ውሁድ ምርብራብ ብዝሓየለ መልክዑ ክቕጽል'ዩ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 15 November 2020
ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ትግራይ ጃምላዊ ህልቂት ተፈጺሙ ክብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ከሲሱ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ብ12 ሕዳር ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ማይ ካድራ ዝተባህለት ናይ ትግራይ ከተማ፣ ብኣማኢት ክቑጸር ዝኽእል ሬሳታት ኣብ ማእከል’ታ ከተማ ከምዝተረኸበ፣ ዘመላኽቱ ጭብጥታት ኣኪቡ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ነቲ ትካል ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ሰራዊት ህወሓት ብዕለት 9 ሕዳር ምሸት ነታ ከተማ ገዲፉዋ ድሕሪ ምውጽኡ፣ ንጽባሒቱ ናብታ ከተማ ምስ ኣተዉ ኣብ ጎደናታት ዝተዛሕዘሐ ሬሳታት ብብዝሒ ከምዝረኣዩ መስኪሮም። እቶም ዝተቐትሉ ሰባት ናይ ቀትሪ ሰራሕተኛታት ደኣምበር ምስቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ዝኾነ ምትእስሳር ከምዘይብሎም እቶም መሰኻኽር ይገልጹ።
ኣብታ ከተማ ኣብ ፈቐድኡ ዝተዛሕዘሐ ሬሳታት እኳ እንተተራእየ፣ ኣብ ከባቢ ንግዳዊ ባንክን፣ ናብ ሑመራ ዝወስድ መስመርን ግና ንምርኣዩ ዘስካሕክሕ ትርኢት ከምዝነበረ፣ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብናይ ሳተላይት ስእልታት ከምዘረጋገጾ ይሕብር።
ብዕለት 9 ሕዳር ኣብታ ከተማ ተኹሲ ብዘይምንባሩን፣ ዝበዝሑ ካብቶም ግዳያት ከኣ ናይ ካራን ጎዞሞን መውጋእቲ ይረኣዮም ምስ ምንባሩ፣ ኣረሜናዊ ግፍዒ ከምዝተፈጸመ፣ ካብቲ መዓት ዝወጹ ተዓቚቦምሉ ካብ ዘለዉ ሆስፒታላት ጎንደር ምስክርነቶም ሂቦም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ እዚ ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ጃምላዊ ህልቂት፣ ብናጻ ኣካል ተጻርዩ ገበነኛ ዝሕተተሉ ኩነታት ክፍጠር፣ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ ስርዓትን ጸጥታን ብቑልጡፍ ኣስፊኑ፣ ኣገልግሎታት ቴሌፎንን ኢንተርነትን ናብ ንቡር ክመልስ ጸዊዑ።


text:
Radio Erena: 27 March 2020
ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ፣ ምትእኽኻብ ህዝቢ ኣብ ዝውገደሉ ዘሎ እዋን፣ መንግስታት ኣብ ትሕቲኦም ንዝርከቡ እሱራት ቆላሕታ ክገብርሎም ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ሚሸል ባሸለ ጸዊዓ።
ንሳ ብ25 መጋቢት ኣብ ዝዘርግሓቶ መግለጺ፣ ኮረና ቫይረስ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲን ስደተኛታት ዝተሓዝሉ መዳጎኒ መዓስከራትን ከምዝተራእየ ብምዝኽኻር፣ እሱራት ግዳያት እዚ ሕማም ከይኮኑ መንግስታት ልዑል ጥንቃቐ ክገብርሎም ተላብያ።
ምስፍሕፋሕ እዚ ሕማም ንምግታእ ሓያሎ ሃገራት እሱራት ብምሕረትን ብዋሕስን ክፈትሓ እንከለዋ፣ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ፣ ኣብ ሃንገራትን ኮንተርነራትን ህዝቢ ብእኩብ ዝኣስራ ሃገራት ግና ዝኾነ ግብረ መልሲ ኣይሃባሉን።
ኢትዮጵያ፣ ኮረና ቫይረስ ከይጥቅዑ ብምስጋእ ኣስታት 4 ሽሕ እሱራት ብምሕረት ካብ ዝፈትሐ ቀዳማት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይና ኣላ።
ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲን ወትሃደራዊ ተሃድሶታትን ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን፣ ብሕማም ዓባይ ሰዓል፣ ዌልካም ዝብሃል ዓንተን ሰዓል፣ ኒሞንያን ካልእን እናተሳቐዩ ግቡእ ሕክምናዊ መርመራታት ከምዘይግበረሎም በብእዋኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ኤርትራ ኮረ ቫይረስ ዝተረኽቦም ሰባት ዛጊት ኣርባዕተ ጥራይ እኳ እንተኾኑ፣ እቲ ሕማም ብዘገምታ ቀስ እናበለ ዘስፋሕፍሕ ምስምዃኑ፣ መንግስቲ ንምግትኡ ቅልጡፍ ስጉምታት ይወስድ ከምዘየለ’ዩ ዝውቀስ።
ይኹን’ምበር ድሕሪ’ቲ ብመዓርፎ ነፈርቲ ዝኣትዉ ኣርባዕተ ሰባት ኮረናቫይረስ ከምዝተረኽቦም ምርግጋጹ፣ እቲ መንግስቲ ካብን ናብን ኤርትራ ዝካየድ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ካብ 26 መጋቢት ደው ከምዘበሎ ገሊጹ ኣሎ።
ኮሮና ቫይረስ ብደረጃ ዓለም ኣብ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ሰባት ክርአ እንከሎ፣ መብዛሕቶም ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኤስያን ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ድማ ምስቲ ለበዳ ብዝተሓሓዝ ህይወቶም ስኢኖም።


text:
ማዕቀብ ኤርትራ፡ ተኸሳሲ ባዕሉ ዘምጸኦ ሰበብ A T
ነቲ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኤርትራ ዘሕለፎ -ፈልዩ ዝቐጽዕ ማዕቀብ- ብዝምልከት ዝስማዕ፡ ክልተ ውዱን ኣገላልጻታት ንግንዘብ። እቲ ሓደ ብወገን እቶም ደገፍትን ተጣበቕትን ናይቲ ስርዓት ዝቐርብ ኰይኑ፡ ብኣበሃህላኦም፡ ናይ መንግስቲ ኤርትራ “ጽቡቕ ኣርኣያ”፡ ማለት፡ እቲ ዝኽተሎ ኣገባብ፡ ንናይ ርእሰ-ሓያላን ኣገባብ ምውጋድ ቅልውላው ዝነጽግ ብምዃኑ፡ (ብቐደሙ ‘ውን፡ እቲ ቅልውላው ንርእሱ፡ ባዕላቶም ዝፈጠሩዎ ብምዃኑ) ብመንጽሩ መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎ ኣገባብ ከኣ ንኵሎም ሰብ-ጕዳይ ዘዋስእ፡ ቀጥታዊን ብደረጃ ዞባን ዝውሰድ ሜላ ምፍታሕ ግርጭት ብምኽታሉ፡ ነቲ ንሳቶም ዝሰርዑዎ ኣካይዳ ዓለም ስለ ዘናውጽ ኢዩ ክብሉ ይስምዑ። እቲ ካልኣይ ውዱን ኣገላልጻ ድማ፡ በቲ ዝተረፈ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝስንዘር ኰይኑ፡ እዚ ስርዓት’ዚ ነቲ ኣብ ተግባራቱ ነብሰ-ግትኣት ከዘውትር ንዝቐረበሉ ተደጋጋሚ ለመና ጸማም እዝኒ ሂቡ፣ ኣብ ሶማልያ፡ ንጥሩፋት ጕጅለታት ንምዕንታር ፈንጣሒ ግደ ይጻወት ብምህላዉን፣ ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘዋጥጦ ቦታታት ቅድም ለቒቑ ክወጽእ ንዝቐረበ ብይን ብምጕሳዩን፣ ንኤርትራ ናብ ፍጮ ንግስነት ቀዪሩዋ ይርከብ ይብል።
ስርዓት ኤርትራ፡ ብዓለም-ለኻዊ ማዕቀብ ዝተደረዐ፡ ብሰበብ እቲ ኣብ ሶማልያን ጅቡቲን ዝተጻወቶ ግደ ኢዩ። ነቲ ንሶማልያ ዝጠቅስ ሸነኽ ናይቲ ጕዳይ ብዝምልከት፡ ጕዳይ ሶማልያ ዝተሓላለኸ ብምዃኑ፡ ኣብ ከውሊ “ኣበይ ኣሎ ‘ቲ መርትዖ?” ዝብል፡ ኣብ ምስምስን ሓውሲ-ምስምስን ተላሒጉ፡ ገና ንኣዕናዊ ግደኡ እንዳኸሓዶ ክነብር’ዩ። ዝተገብረ ይገበር፡ ዋላ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኢሳያስ ኣፈወርቂ ባዕሉ ናብ ምንቅስቓስ ኣልሸባብ ኣጽዋራት ይጓርት ከምዝነበረ ዘመስክር፡ ብቪድዮታትን ናይ ሳተላይት ስእልታትን ዝተሰነየ መርትዖ እንተቕረበ’ውን፡ ደገፍቱ፡ ኰነ ኢልካ ዝተማህዘን ዝተፋሕሰን መርትዖ ክብሉዎ ክነብሩ ኢዮም። ስለ’ዚ፡ ነቲ ተግባራት ምዝርዛር፡ ውጽኢቱ፡ ሸንኰለል ኰይኑ፣ እዚ ተደጋጋሚ ባህርያት’ዚ ግን ነቲ ዝውቱር ኣመል ናይቲ ስርዓት ኣድሚቑ ይስእሎ፦ ማለት፡ “ኣብ ባይታ ዘሎ ርኡይ ሓቂ” ብናቱ ምህዞ ተኪኡ፡ (ልክዕ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ክገብሮ ዝጸንሔ፡ ገና’ውን ዝቕጽሎ ዘሎ) ተመሊሱ ንነብሱ ካባ ሸምጋሊን ኣተዓራቒን ይኸድን። ጕዳይ ጅቡቲ ግን፡ ዘይከም ናይ ሶማልያ፡ በንጻሩ፡ ትኽ ዝበለን ሓድሽን ኰይኑ፡ ጭብጥታት ንምርካብ ዕቱብ ተገዳስነት ዘለዎ ዝዀነ ሰብ፡ ብዝቐለለ ክርድኦ ዝኽእል ኢዩ።
ጕዳይ ጅቡቲ
ግንቦት 5 2008፡ ልኡኽ መንግስቲ ጅቡቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት፡ ሮብለ ኣልሃየ፣ ስርዓት ኤርትራ፡ ልኡላውነት ሃገር ጅቡቲ ግሂሱ ክብል፡ ክሱ ናብ ሕቡራት ሃገራት የቕርብ። እቲ ናይ ክሲ ደብዳቤ፡ “እዋን ተረኽቦ ፍጻሜታት” ዝዝርዝር ‘ውን ኰይኑ፡ ካብ 5 የካቲት 2008 ይጅምር። ኣብዚ እዋን’ዚ ሰበ-ስልጣን ጅቡቲ ኣብ ኤርትራዊ ሸነኽ ናይቲ ዶብ ናይ ህንጻ ስራሓት ይግንዘቡ፣ መብርሂ ብዝሓተቱ ድማ፦ “ንዓሰብ ብራሐይታ ኣቢሉ ናብ ኦቦክ ዝበሃል ዘራኽብ መንገዲ” ይስራሕ ምህላዉ ይንገሩ። ራሐይታ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኦቦክ ድማ ኣብ ጅቡቲ ይርከባ።
እቲ ጅቡቲ ዝሃበቶ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ ብ 10 የካቲት “መሳርሕታት ኤርትራ ዶብ ሰጊሩ” ኣብ ራስ ዱሜራ ይበጽሕ። ቀጺሉ፡ ኣብ መንጎ ሰበ-ስልጣን ዞባታትን ወተሃደራውያን መራሕትን ከምኡ ‘ውን ብሚኒስተራት ደረጃን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንታትን ንጥፈታትን ተራእዩ፣ እንተዀነ ግን፡ ጅቡቲ ከም እትብሎ፡ እዚ ንሰለስተ ኣዋርሕ ዝኣክል ዝቐጸለ ርክብ፡ ዝዀነ-ይኹን ፍረ ከርኢ ስለ ዘይተረኽበ፡ ጅቡቲ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ክትሕብር ወሲና።
ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 10፡ ምትፍናን ክልቲአን ሃገራት፡ ኣብ ራስ ዱሜራ ከባቢ እምባ ጋብላ ብዝተገብረ ብረታዊ ምትህርራም፡ ናይ ባእሲ መልክዕ ይለብስ። ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 12፡ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ “ነቲ ኤርትራ ኣብ ራስ ዱሜራን ደሴት ዱሜራን ዝወሰደቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ ኣብ ርእሲ ምዅናኑ፡ ክልቲኦም ወገናት፡ “ኣውራ ግን ኤርትራ” ኣብ ተግባራቶም ፍጹም ነብሰ-ግትኣት ከዘውትሩ፣ ሓይልታት ድማ ናብቲ ቅድሚ ምሕርፋፍ ዝምድና ዝነበረ ኵነተ-ሃለዋት ክስሕቡ” ይጽውዕ። ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 24፡ 2008፣ ጅቡቲን ኤርትራን ብዝሓተታኦ መሰረት፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ኣጀንዳ ባይቶ ጸጥታ ከምዝኣቱ ይግበር። ኣብዚ ክፍለጥ ዝግብኦ ሓበሬታ፦ ኣብ መንጎ ጅቡቲ፡ እቲ ጕዳይ ብደረጃ ዓለም ክጥመት ዝወሰነትሉ ዕለትን፡ ማለት 5 ግንቦትን፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ኣጀንዳ ሕቡራት ሃገራት ዝኣተወሉ ዕለት፡ 24 ሰነን ዘሎ ጊዜ፣ ስርዓት ኤርትራ ብወገኑ፡ ነቲ ተረኽቦ ከረድእ እኹል ጊዜን ዕድልን ከምዝነበሮ ምርዳእ ኣገዳሲ ይኸውን። እንተዀነ ግን፡ ኣካይዳ ጕዳያት ወጻኢ ናይ’ዚ ስርዓት፡ ኣብቲ ሓደ እንግልዝኛ፡ ኣብቲ ካልኣይ ድማ ትግርኛ ብምዃኑ እቲ መዋስኢ ቋንቋኡ ደኣ ይፈላለ ‘ምበር፡ ኣካይዳኡ ብትሕዝቶ ቅምጥ ዝበለ ቅዳሕ’ቲ ዝኽተሎ ፖሊሲ ውሽጢ ሃገር ከም ምዃኑ መጠን፡ ጸገም ከምዘለዎ ምእማን ዓቐብ ኰይኑዎ ፍጹም ኣቕበጸ። ብኡ መጠን ከኣ ንዝዀነ ይኹን ናይ ሽምግልና መጸዋዕታ ተሓሰመ። በንጻሩ ነቶም መሃዝቲ ሽግር ኢሉ ዘጠመቖም ነኺሱ ክኸስስ መረጸ። ብፍላይ ድማ ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ መንቀሊት ሽግር ኢሉ ይጥቅና። ኣብ ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት፡ ጅቡቲ ብጠቕላሊ ሚኒስተራን ናይ ወጻኢ ጕዳይ ሚኒስተራን ተወኪላ፡ ንነፍሲ-ወከፍ ኣባል ባይቶ ጸጥታ ክተረድእን ክትጸሉን ብዕቱብ ክትንቀሳቐስ እንከላ፣ ኤርትራ ግን በቲ ቀዋሚ ኣምባሳደራ ጥራሕ ተወኪላ፡ ምስ ሓላፊ ክፍሊ ጕዳያት ሕ.ሃ ጨንፈር ኣፍሪቃ፡ ጀዋ ሆንዋና ጥራሕ ብምርኻብ፣ ነቲ ተረኽቦ ድማ፡ ካልእ ዘይኰነስ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝመሃዘቶ ኢላ ክትሓልፎ መሪጻ።
ክልቲአን ሃገራት ኣብ ባይቶ ጸጥታ መደረአን ኣብ ዘስምዓሉ ጊዜ፡ ጅቡቲ ተደናገጽቲ ሃገራት ንምርካብ ብመዓልታት ንዝቝጸር ጊዜ ብጻዕቂ ክትወሳወስ ቀንያ። ኤርትራ ግን፡ ከምቲ “ጸማምስ’ያ ሓደ ደርፉ” ዝበሃል፡ ን12 ዓመታት መመላእታ እትደርፎ ዝነበረት መረረ ሒዛ ቀሪባ። ንሱ ድማ እቲ ብሰንኪ ኢትዮጵያ ዝብል’ዩ፦ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጅቡቲን ዝራኸባሉ እምባ ሙሳ ዓሊ ዝበሃል ቦታ ናብ ኤርትራ ዝዓለመ ኣርሒቑ ዝውንጨፍ ከበድቲ ኣጽዋራት ኣግዒዛ ክትብል ገሊጻ። እዚ ክሲ እዚ ሓቅነት እንተዝህልዎ ‘ውን፡ ምስቲ ዘዛርብ ዝነበረ ጕዳይ፡ ማለት፡ ምስቲ 52 ማይላት ርሒቑ ዝርከብ ራስ ዱሜራ ዝበሃል ግርጭት ዝተራእየሉ ቦታ ዘራኽብ ኣይነበሮን።
ብድርኺት እዚ ዝተገልጸ ምዕባሌታት፡ ኣብ ሓጺር ተኸታታሊ ጊዜ: ፈረንሳ፡ ኢንዶነዥያ፡ ቡርኪና ፋሶ፡ ሩስያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ቬትናም፡ ሊብያ፡ ፓናማ፡ ዓባይ ብሪታንያ፡ ኢጣልያ፡ ኮስታ ሪካ፡ በልጁም ከምኡ ‘ውን ክሮወሽያ፡ ብውሑዱ ንሓደ፡ ብዝተረፈ ግን ንምሉእ ናይዚ ዝስዕብ መግለጺ ደጊፈን፦
ነቲ ብ12 ሰነ ዝወጸ፡ ኣብ ልዕሊ ጅቡቲ ብ”ዝፈጸመቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ” ንኤርትራ ዝዅንን ቃል ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት።
ባይቶ ሰላምን ጸጥታን ሓድነት ኣፍሪቃ ብግደኡ ኣብ ወርሒ ግንቦት፡ ክልቲአን ሃገራት ነብሰ-ምግታእ ከዘውትራ ዝጽውዕ፡ ድሕር’ቲ ግርጭት ድማ፡ ስዒቡ፡ ኣብ ሻርም ኣል-ሸኽ ድማ ዝጠቐሶ ነቲ: “ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጅቡቲ ዝወሰደቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ ኣትሪሩ ይዅንን፣ ቀጺሉ ድማ ኤርትራ ካብቲ ዝጐበጠቶ መሬት ጅቡቲ ክትወጽእ ይሓትት።” ዝብል።
-ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ብወገኑ፡ ነቲ: ብ6 ግንቦት፡ 2006 ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ኵነታት ከጽንዕ ናብ ጅቡቲን ኤርትራን ሓደ ልኡኽ ክሰድድ ዝወሰኖ፡
ፈለማ፡ ስርዓት ኤርትራ ነቲ ጅቡቲ ዝፈተነቶ ጻዕሪ ስለ ዝዀለፎ፡ ነቲ ግርጭት ካብ ክልተኣዊ ዝርርብ ብናህሪ ናብ ዞባዊ ዝርርብ ከምዝድይብ ገይሩዎ። ኣብቲ ዞባዊ ዝርርብ ‘ውን ከምኡ፡ ነቲ ብሓድነት ኣፍሪቃ ይኹን ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ከምኡ’ውን ብከም በዓል የመን ዝመሰሉ ደለይቲ ስኒት ዝተፈተነ ምስዳድ ሓቂ ዘጻርያ ልኡኻት ብስርዓት ኤርትራ ምስ ተዓንቀጻ፡ እቲ ስርዓት ነቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ናህሪ ንድሕሪት ክመልሶ ኣብ ዘይክእለሉ ኵነታት በጺሑ፡ ምእላዩ ተሳእኖ።
ብዙሓት መስደመም ኰይኑ ዝረኽቡዎ ነገር፡ እዚ ኣብ ሓደ መስመር ተነቚቱ ዝቕጽልን ካብኡ መዋፍሮ’ኡ ክቕይር ዝሕርብቶን፡ ካብ ዝሓለፈ ጌጋታቱ ፍጹም ክመሃር ዘይኽእል ምዃኑን ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ናይ ሓባር ዶብ፡ ምስ ጅቡቲ ምግርጫው፡ እዚ ናይ ሕጂ ተረኽቦ፡ በዅሪ ተርእዮ ኣይኰነን።
ስርዓት ኤርትራ ጸጸኒሑ ዝደግሶ ሕማቕ ባህርያት ኣለዎ፦ ኣብ ግርጭት ክጽመድ እንከሎ፡ ኣብቲ ብዝቐለለ ክፍተሓሉ ዝኽእል ኣፈናዊ መድረኽ፡ ነቲ ግርጭት ምንእኣስ፡ ነቲ ዝግበር ፈተነ ምንዳይ ፍታሕ ድማ ምዕንቃጽ ዝሕመረቱ ብሂል ይኽተል፣ እቲ ጕዳይ ናብ ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻዊን መድረኻት ምስ ተሰጋገረ ግን ይግዕር። ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘጋጠመ ናይ 1994 በዅሪ ግርጭት ብዝምልከት ይኹን፡ ብ1995 ምስ የመን፡ ከምኡ ‘ውን፡ ካብ 1998 ጀሚሩ ገና ዝቕጽል ዘሎ ባእሲ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተራእየ ባህርታቱ ምስ እንምልከት፡ ነቲ ባእሲ ክቀላቐል ከሎ ኰነ ኢሉ ንጐኒ ይገድፎ’ሞ፡ ግድን ኰይኑ ቈላሕታ ኣህጉራውያንን ዓለም-ለኻውያንን ኣካላት ረኺቡ ምስ ተዋዓወዐ፡ ናብቲ ኣቐዲሙ ብክልተኣዊን ብከባቢያዊን ርክብ ከመዝግቦ ዝኽእል ዝነበረ ደምዳሚ ፍታሕ ይምለስ። ዓለም ነዚ ገታር ባህርያት’ዚ ክትፈልጦ ዝኸኣለት፡ ተግባራቱ ንልዑላውነት ካልኦት ሃገራት ‘ውን ደጋጊሙ ብምፍትታኑ ክኸውን እንከሎ፡ ኤርትራውያን ከኣ ጠባያቱ ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ ስለ ዘእቱን ካብቲ ስልጣን ዝጨበጠሉ፡ 1991፡ ጀሚሩ መነባብሮኦም ብቐጻሊ ኣብ ምንቍልቋል ብምጽንሑን ክስወጦም ግድን ኰይኑ ኣሎ።


text:
ታሪኽ ሰንሰለት ወለዶታት
400.00 kr
”ታርኽ ሰንሰለት ወለዶታት” ንኣፋዊ ያታና ብዝንኣድ ኣገባብ ኣጽኒዓን ኣኪባን፡ ልቦናን ጥበብን፡ ኣፈታትሓ ግርጭትን ኣነባብራን ቐዳሞት ኣቦታትን ኣዴታትን ዝሰነደት መዝገብ እያ። ብልሓት ቀዳሞት ወለዲ ዘጋጥሞም ዝነበረ ሰብኣውን ባህርያውን ተጻብኦታት ኣብ ምምካት፡ ከም ታሪኽን መሃሪ ተመክሮን ንውሉድ ወለዶ ክሰጋገር ዓቢ ኣበርክቶ እትገብር መጽሓፍ እያ።…
ዶ/ር ሰናይት ባህታ
Slut i lager
Recensioner
Det finns inga produktrecensioner än.
Endast inloggade kunder som köpt den här produkten får lämna en recension.
Du gillar kanske också…
ታሪኽ ሰንሰለት ወለዶታት
… ቅዲ ኣጸሓሕፋኻ ኣዝዩ ዝድነቕ እዩ። ትሕዝቶ መጻሕፍትኻ ሓደ ተመራማሪ ወይ ጸሓፊ ታሪኽ ዘዳለዎ እዩ ዝመስል፤ ኣብ ዋሕዚ ኣዝዩ መሳጢ ስለዝኾነ ግን ፍሉይነት ትርእየሉ። ኣብነት፥ ኣብዛ ናይ ሕጂ መጽሓፍካ፡ ንኸም በዓል ባህታ ሓጎስ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሰብ ታሪኽ፡ ክስሕቁ፡ ክሓርቁ ትርእዮም። ልክዕ ከምኡ ጌርካ ኸኣ ኣብ ኣእምሮኻ ትቐርጾም።
… ዕሙቕ ዝበለ መጽናዕቲ ኣብ ምግባር ዝተመርኰሰ ኣጸሓሕፋኡን ፍጻመታት ናይ ምትእስሳር ክእለቱን ኣዝየ አድንቕ።
…
ምንጪ: Qedie manche


text:
እተገምጠለት ዓለም
እታ እትነብረላ ዘለኻ ዓለም ክትግምጠል ከላ ኩሉ ይዘብል ኩሉ ድማ ንድሕሪት ይኸይድ። ብትሕቴኻ ኽኸውን ዝግብኦ ብልዕሌኻ ይኸውን። እቶም ኣቐዲሞም ቁልቁል ኣፎም ዝነበሩ በይኖም ትኽ ዝበሉ ይሕሰቡ። ማይ ንዓቐብ ይውሕዝ፡ ሓምሓም ንእምኒ ይሰብሮ። ንማዕጺድ ‘ትኽ’ ይብልዎ፡ ትኽ ንዝበለ ኹሉ ‘ይተዓረ’ ይብልዎ። ሓቂ ምዝራብካ የቕትለካ። ዝግብኣካ ምሕታትካ የኽስሰካ። ኣብ ቤትካ ምንባርካ ሕንቃቐ ይመስለካ።
ናይ ዝዀነ ይኹን ህዝቢ ዓለም ብፍቓድ እቶም ዝነብሩላ እያ እትኸይድ። ትኽክል ክትከውን ከላ እንተስዒቦማ ትኽ ትብል፡ ክትዘብል ከላ እንተዘየዐርዮማ ፈጺማ ትግምጠል። ብሰንኪ ሓደ ሰብ ወይ ብሰንኪ ውሑዳት ክትቀንን ትኽእል። ሓንሳብ ውን ብሰንኪ ምፍራስ ኣተሓሳስባ ምሉእ ሕብረተሰብ ክትግምጠል ትኽእል። ኣብ ከምዚኣ ዓይነት ዓለም ኩሉ እቲ ክኸውን ዝግብኦ ብግምጣል ይግሃድ። ዘምጽእዋ ወገናት ንኽዉንነት በቲ ዝግባእ ክኸድዎ ስለዘየኽስቦም፡ ግልባጥ ሓሳብ ሒዞም ይመጹ።
እታ ጥዕይቲ ዓለም መሰረታዊ ቕቡል ሕግታት ኣለዋ። ዝተወልደ ይዓቢ፡ ዝሞተ ይቕበር፡ ዝጸዓረ ጻምኡ ይረክብ፡ ዝፈልጥ ይስማዕ፡ ዘገልገለ ይኸብር፡ ገበነኛ ይተሓዝ። ዘመናት ይሓልፍ፡ ገስጋስ ይርአ፡ ዝገሹ ኽምለሱ ይህወኹ፡ ዓበይቲ ብልቦና ይመኽሩ፡ ንኣሽቱ ይዕንድሩ፡ ጀጋኑ ይኸብሩ፡ መራሕቲ ሃይማኖት ይሕፈሩ፡ ሕሩያት ይመርሑ። ከምዚኣ ዓለም ከመይ ከም እትኸይድ ብዛዕባ እቲ መሰረታዊ ኣዕኑድ ርግጸኛ ኢኻ። ኣብታ ንስኻ እትፈልጣ ትኽክል ዓለም ዝገበርካዮ ዘበለ እንታይ ዝመስል ውጽኢት ከምዝህልዎ ትፈልጥ ኢኻ። እዚ ኣብታ ኽትከውን ዝግብኣ ዓለም ዘሎ ኣናብራ እዩ።
ኣብታ እተገምጠለት ዓለም ግና እቲ ክኸውን እትጽበዮ ተገምጢሉ ጥራይ ይፍጸም። ዝውለድ ይውሕድ፡ ዘዝተወልደ ይቕበር፡ ዝሞተ ይዝንጠል፡ ዝሰርሐ ኣየእቱን፡ ዝጸዓረ ይቕጻዕ፡ ዝፈልጥ ይጽላእ፡ ዘገልገለ ይንዓቕ፡ ገበነኛታት ሃገር ይመርሑ፡ ከዳዓት ይውደሱ። ዘመናት ንድሕሪት ይምለስ፡ ዘለዉ ኽገሹ ይህወኹ፡ ዝገሹ ውርሽኦም ንዒቖም ውርሻ ጓና ይሽምቱ፡ ህጻናት ጾር ህይወት ይኸብዶም፡ ጀጋኑ ይንዓቑ፡ መራሕቲ ሃይማኖት ይድፈሩ፡ ክመርሑ ዝኽእሉ ኩሎም ይህደኑ። መንእሰይ ስራሕ ገዲፉ የስተንትን፡ እቲ ኽምዕድ ዝግብኦ ዕሽነት ይዘርእ። ክተብዕ ዝግብኦ ይፈርህ፡ ሰላም ክሰብኽ ዝግብኦ ሴፍ ሒዙ ኲናት ይመርሕ። እታ ዓለም ክትቀንን ከላ እቶም ህዝቢ ንድሕነቶም ክብሉ እንተተኣልዮምላ፡ ሚዛና ናብቲ ዘቕንና ይዘዙ እሞ ቐልጢፋ ትግምጠል። እዚ ኣብታ እተገምጠለት ዓለም ዘሎ ኣማውታ እዩ።
ነታ ናይ ሓባር ዓለምካ ብግቡእ መገዲ መጺኦም ዝደለይዎ ክረኽቡላ ዝደልዩ ወገናት ኣለዉ።ዝደልይዎን ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘለዎም ብቕዓትን ኣዝዩ ዝተፈላለየ ይኸውን። ሃብታማት ክዀኑ ዝደልዩ ንስራሕ ዝኸውን ኣእምሮን ዓቕልን ዘይተዓደሎም፡ ፖለቲካዊ ሓይሊ ዝደልዩ ግና ብደሞክራሲያዊ ኣገባብ ክረኽብዎ ዘይክእሉ፡ ሃይማኖቶም ክዕብልል ዘይደልዩ ግና ብስብከት ተቐባልነት ዘይረኽቡ፡ ኣተሓስባኦም ከስርጹ ዝደልዩ ግና ከረድኡ ዘይክእሉ ነታ ሓባራዊት ዓለም ይግምጥልዋ። እቲ ካብ ዕንወት ዘይከስብ ወገን እንተዘይፍቂዱ ዓመጽቲ ኽዕወቱ ዘለዎም ዓቕሚ ትሑት እዩ። ፍቓድ እቶም ነበርቲ እታ ዓለም ንምርካብ እቶም ዓመጽቲ ነቶም ህዝቢ ክሰምዕዎ ዝደልዩ ይነግርዎም። ዕላምኦም ነታ ዓለም ምውናን ስለዝዀነ ብዛዕባ ኣብ ሰባት ዝበጽሕ ሃስያ ክሓስቡ ኣይክእሉን እዮም። ዝተኸፍለ ዋጋ ተኸፊሉ እታ ዝደለይዋ ዓለም ክትገሃድ ይደልዩ። ኣብ መወዳእታ ነታ ዝጸንሐት ዓለም ብምፍራስ ነታ ዝደልይዋ ዝተገምጠለት ዓለም ከግህዱ ኣለዎም።
ጽሉላትን ዓያሱን ኣብ ክንዲ ጥዑያትን ለባማትን ይስምዑ። ጉዳይ ህዝቢ ዘካይዱ ምስተመቝሑ፡ ነቲ ቐልቡ ኣጥፊኡ ኣብ ጐደና ዝዛውን ጥራይ የቕልቡሉ። እቶም ህዝቢ ኣብ ክንዲ ኣስማት ሊቃውንቲ ጠቒሶም ዝዛረቡ፡ ስሑዋትን መስሓቄንን ብሓሳብ ይመርሕዎም። ተገምጢልካ ምኻድ ምስለመድዎ፡ ነቲ ጥዑይ ሓሳብ ዘምጽእ ዘበለ ይጻረርዎ። ቃልስን ጻዕርን ስለዘይሓቶም ነቲ መሊሳ ኽትዓኑ ዝሰብኽ ተኣኪቦም ይስዕብዎ። ነታ ቔናን ዓለም ምስለመድዋ ነታ ኣቐዲማ ዝነበረት ትኽክል ዓለም ይረግምዋ። ጽቡቕ ዝምነየሎም ይሓስር፡ ኣግሂዱ ጥፍኣት ዝምነየሎም ይኸብር። እታ ዓለም እተገምጠለት እያ።
እታ ዓለም መጠኑ ብዝሓለፎ ድፍኢት እያ እትቐንን። ሕሉፍ ህርፋን ስልጣን፡ ስዉር ውዲት፡ ሕሉፍ ስስዕቲ፡ ብርቱዕ ጥልመት፡ ሕሉፋት ሃይማኖተኛታት፡ ሕሉፍ ዓይነት ቁጠባዊ ኣተሓሕዛ፡ ሕሉፍ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ነታ ዓለም የቕንና።
ገምጢሎም ዝሓስቡ ውልቀሰባት ወይ ጉጅለታት ንዘይሓየላ ድኻታት ሃገራት መንዚዖም ሓመደን ንላዕሊ ኽገብርወን ብዙሕ እዋን የጋጥም’ዩ። ውልቃዊ ስስዕቲ ስልጣን ዘለዎም ክቐንዖም ከሎ ኣብ ባይታ ዘየዐውት ኣተሓሳስባ እናሰበኹ ንህዝቦም ብሓይሊ ብረት ከምዝስዕቦም ይገብሩ። ብዛዕባ ገዛእ ርእሶም ዘለዎም ምስሊ ብሰንኪ እቲ ስልጣን ምሓዞም ኣዝዩ ዝተጣመመ ስለዝዀነ፡ ንሳቶም ዘይኰንዎ ክዀኑ ንዓለም እቶም ዝመርሑዎም ህዝቢ ዘይኰነቶ የኹንዋ። ንሕልምታትን ሃገራውነትን ህዝቢ ገምጢሎም ከም ምንጪ ሓይሎም ይጥቀሙሉ። ሃገራውነት ብኣምልኾ ውልቀሰብ ምስተቐየረ ነታ ሃገር ይስምማ። ሓደ ሰብ ኩሉ ሕልምን ሃገራውነትን ከምዝውሕዞ ምስገበረ እቲ ቔናን ሚዛን ነታ ዓለም ብቕልጡፍ ቁልቁል ኣፋ ይግምጥላ። ቄናን ክሓስቡ ዝጸንሑ ኣብታ እተገምጠለት ዓለም በይኖም ትኽ ዝበሉ ዀይኖም ንኹሉ ይቈጻጽርዎ።
ገሊኡ ቑጠባዊ-ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ብመሰረቱ ንዓለም ገምጢሉ ስለዝርእያ፡ እታ ትኽክል ተባሂላ ብሃታሃታ እትህነጽ ዓለም ነታ ዝነበረት ቁልቁል ኣፋ ትደፍኣ። እታ ዝጸንሐት ናይ ርግኣትን ሰላምን እንተነይራ፡ እታ እትስዕባ ናይ ዕግርግርን ሞትን ትኸውን። ንኣብነት፡ ብዙሓት ጉጅለታት ብስም ማርክስነት ኣብ ዝመስረትዎ ንማሕበርነት ይኹን ንሕብረተሰባት ክርዳእ ዓቕሚ ዘይብሉ ስርዓታት ኣብ 20 ክፍለዘመን ንዝነበሩ ሓያሎ ሕብረተሰባት ኣብ ገሃነም ኣንቢሩዎም እዩ።
ኣብታ እተገምጠለት ዓለም ኩሉ እትርእዮ፡ እትነብሮ፡ እትዀኖ ዘበለ ትርጉም የብሉን። ኩሉ ንኸንቱ እዩ። ተራኻ ብድሕሪት ይጅምር። ናትካ መንጢሎም ዝሃብተሙ ብድኽነትካ ይስክሑ። ኣይትርሓቐና ክትብሃል ዝግብኣካ፡ ካብ በረኻ ናብ ቤትካ ከይትምለስ ትእዘዝ። ካብ ኣብ ቤትካ ብሰላም ክትነብር ክትስደድ ዝቐለለ ይዀነካ። ሰብ ዝሸጡ ይህብትሙ፡ ህይወት ሰብ ዘድሕኑ ዝብላዕ ዘይብሎም ይሓድሩ። ካብ ኣእምሮ ዝሰፍሓሉ ቤትትምህርቲ፡ መንፈስ ዝስበረሉ ቤት ማእሰርቲ ይበዝሕ። ወራሪ ኣብ ዘይብሉ ካብ ኲናት ኣብ ዝኸፍእ ውግእ ትነብር። ካብ ሰላማዊ ሃገርካ ኣምሊጥካ ኣብ ኲናት ዘለዎ ሃገር ሽሻይ ትረክብ። ሓንሳብ ዓለምካ ምስተገምጠለት ብኸምኡ እያ ትቕጽል።ኩሉ እቲ መገዲ ስለዘይሰርሕ ነታ ዓለም ብግምጣል ዝኸድዋ ሰባት ይበዝሑ። ምጽዓር የኽስር፡ ምትንዃል ዘሀብትም ይኸውን እሞ ሸያጢ ኣሕዋቱ ይበዝሕ። ምሁራትን ናይ እምነት ሰባትን ኣፎም ክሕዙ፡ ነቲ ዝፈልጥዎን ዝኣምኑሉን ሓቂ ክኽሕዱ ይግደዱ። ሓቂ ምንጋር ዘቕትል ገበን ይኸውን፡ እቶም ዝበዝሐ ዝሕስዉ መራሕቲ ይዀኑ። ትርጉም ዘለዎ፡ ፍረ ዘለዎ ዘበለ ኹሉ ፍጹም ይጽላእ።
ነታ እተግምጠለት ዓለም ናብ ሰፈራ መሊስካ ኸተዐርያ ቐሊል ኣይመስልን እዩ። ኩሉ ስለዝተገምጠለ ዘዝፈተንካዮ ይፈርስ። እቲ ብምግምጣላ ንጹሃት እናበልዐ፡ ክቡር እናመንዝዐ ዝነብር ገበል ዝሰዓር ኣይመስልን እዩ። መገዲ ግን ኩሉ ሳዕ ኣሎ።
እታ ግብእቲ ዓለም ምስቀነነት፡ ነቲ ዝሰዓበ ሓደጋ ምስርኣኻ፡ ፈለማ ብዙሕ ክትጠራጠር ኢኻ። ነቲ ኹነታት ዝሃበካ ሓላፍነት ንነዊሕ ግዜ ኽትሃድመሉ ኽትፍትን ኢኻ። ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞ፡ ኣርሒቕካ እንተኸድካ ውን እታ ዝተገምጠለት ዓለም ከምዘይትዕረ ኽርድኣካ’ዩ።
ድሕሪ ነዊሕ ምጥርጣርን ከርተትን ልዕሊ ኹሉ እንታይ ከምዘድልየካ ነጺሩ ኽረኣየካ እዩ። እታ ዝተገምጠለት ዓለም ከተዕርያ ኽትጽውዓካ ኸላ ንኽትሰምዓ ኩሉ ነገር ክደፍኣካ’ዩ። ከይሰማዕካያ ሰላም ከምዘይትረክብ ርግጸኛ ኽትከውን ኢኻ።
እታ ዓለምካ ኽትቀንን ከላ ተሓቢእካላ ዝነበርካ በዓቲ ንዘልኣለም ከምዘይተንብረካ ምስፈለጥካ፡ ኩሉ ኸፍርሃካ ዝጸንሐ ጽላሎት ከምዝነበረ ምስፈለጥካ፡ ከም ቅጽበት ክትትንስእ ኢኻ። ትርጉም ዘለዎ ህይወት ክትነብር እንተዄንካ ነታ ዝቐነነት ዓለም ከተዐርያ ኸምዘለካ ኽትውስን ኢኻ።
ኣብታ ካብ ህይወት ናብ ሞት፡ ካብ ዕቤት ናብ ዕንወት፡ ካብ እምነት ናብ ጥልመት፡ ንኹሉ ገምጢሎም ሰሪሖማ ዘለዉ ዓለም ኣቲኻ ከምዘይትዕወት ክትፈልጥ ኢኻ። ስለዚ፡ ንኹሉ እቲ ዝሞተ ብህይወት ኣዐርዮ። ብገበን ንዝተፈጸመ ብሕጊ ፍትሓዮ። ብሓሶት ንዝተፈጥረ ቕርሕንቲ ብሓቂ ዕረቆ። ብተንኮል ንዝተሰረተ ጽልኢ ብግሉጽነት ናብ ፍቕሪ ለውጦ። ብምክሕሓድ ንዝወጸካ ኣቝሳል ብሓልዮት ኣሕውዮ። ሓሶት ንዘበለ ዝነገሩኻ ኹሉ ብሓቂ ለውጦ። ብቕትለት ንዝረኸብዎ ኹሉ ምሕረት ብምሃብ ኣግድፎም። ሃገር ዘይትምልከታ ንብረት ካልኦት ክትመስለካ ዝፈተንዎ ሃላፍነት ኩሉ ህዝብኻ ብምስካም ኣዐርዮ። ብሓሶት ከሲሶም መሰልካ እንተግዲፎምኻ ብሓቀኛ ርትዒ መሰሎምን መሰልካን ኣረጋግጽ። ብመገዶም ነታ ዓለም ከተዐርያ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ከተዐሪ ክትጋደል ከለኻ ብዙሓት መጺኦም፡ “ነዛ ዝዓነወት ዓለም ካብ ምዕራይ በቲ ዝጸንሓቶ ትጽደፍ!” ክብሉኻ’ዮም። ነዛ ዓለም እዚኣ ጉሒፍና ካልእ ፍጽምቲ ዓለም ንህነጽ ክብሉኻ’ዮም። እቲ ፈለማ ንዓለምካ ዝገምጠላን ብድሕሪ ሕጂ ክግምጥሉዋ ዝደልዩን ኩላቶም ፍጽምቲ ዓለም ክማባጽዑልካ እዮም። ገሊኣቶም ግሩሃት እዮም፡ ገሊኣቶም በቶም ዓለምካ ኽትዕረ ዘይደልዩ ርኹሳት ዝተላእኩ እዮም። ሓይሎም ኣብ ምምብጻዕን ምጥላም እዩ። ዘይእመን ዘህርፍ መብጽዓ ሒዙ ዝመጸካ እይትመን። ብዘይካ ንኹሉ ነገር በበቲ ክዀኖ ዝግብኦ ምግባር ካልእ ኣቋራጭ መገዲ የለን። ዝብጻሕ ዘበለ ብመገዱ ምስከድካዮ ጥራይ እዩ ዝብጻሕ።
ኣብ ዓለም ፍጽምና ከምዘየሎ፡ ስለዚ ድማ ስርዓት ከምዘድሊ፡ ኩሉ ነናቱ ኽገብር ከምዘለዎ ንገሮም። ፍጽምና ኣብ ሰማይ እምበር ኣብ ምድሪ ዝማባጽዓልካ ኹሉ ዓማጺኻ እዩ። ዓለምካ ከም ስርዕቲ ዓለም እምበር ከም መንግስተ ሰማይ ክትከውን ኣይትመነየላ። ንመንግስተ ሰማይ ዝሞቱ ጥራይ እዮም ዝርእይዋ። ዓለም ጐደሎ ምዃና ተቐበሎ። ቀስ ብቐስ ነቲ ዘዝጐደለ እናመላእካ ዘዝበለጸት ዓለም እናሰራሕካ እርጋንን ሞትን ከርክበካ’ዩ። ንደቅኻን ደቂ ደቅኻን ርግእቲ ዓለም ክትገድፈሎም ኢኻ።
ኣብ ጉዕዞኻ ኩሉ ዝተጸበኻዮን ዘይተጸበኻዮን ዕንቅፋታት ከጋጥመካ’ዩ። ዕጥቂ ኽውሕደካ’ዩ፡ ዝኣመንካዮም ክጠልሙኻ’ዮም፡ ከተድሕኖም ዝደለኻ ኽቃወሙኻ’ዮም። ምስቲ ኹሉ ዓቐብን ቁልቁለትን፡ ቁርን ጸሓይን፡ ስዕረትን ዓወትን ዘይገመትካዮ ንጻረ ሓሳብን ጽሬት መገድን ክትረክብ ኢኻ። ኣብዚ ምስበጻሕካ ምሉእ ርግኣት ኣእምሮን መንፈስን ወኒንካ ኽትጕዓዝ ኢኻ። ኣብ መንጎ ኣብ ህይወት ዘሎ ሞትን ኣብ መስዋእቲ ዘሎ ህይወትን ዘሎ ፍልልይ ክገሃደልካ’ዩ። እትፈልጦ ዘበለ ኹሉ ሓድሽ ትርጉም ክሕዝ’ዩ፡ እንደገና ኸም ቐደሙ ኣይክኸውንን’ዩ።
ስርዓት ክምለስ ምስራኣዩ ኩሎም እቶም ኣብ ስርዕቲ ዓለም ሓያላት ክዀኑ ዝግብኦም ክስዕቡኻ እዮም። ዘይከምታ ብጻዕረ ሞት እትንበር ዝተገምጠለት ዓለም፡ እታ ዝተዓረየት ዓለም ብስራሕ እምበር ብፍርህን ምጥርጣርን ኣይኰነትን እትህነጽ። ሰባት ንገዛእ ህይወቶም ከጸብቑ ኽብሉ ዝግባእ ምስሰርሑ እታ ዓለሞም ድማ ባዕላ ኽትዕረ እያ።
ንኹሎም ዘፍርሁኻ ምስደፈርካዮም፡ ብጽላሎት ዝቘመ ኣካላት እቲ ኣብ በዓቲ ተሓቢኡ ዝነበረ ገበል ክበንን እዩ። ፍርህታትካ ናብ ትብዓት ክልወጥ’ዩ። ነቲ ገምጣሊ ዓለምካ ኽትኣልዮ ኢኻ። እታ ዓለም ድማ ብጅግንነትካ ኽትድነቕን ከተኽብረካን እያ።
እቲ ዝቐተልካዮ ድራጎን ግና ገና ኣይተረትዐን። ቀሊል ጽላሎት ኣይኰነን። ካብ ሰባት እትቕበሎ ኣድናቖትን ኣምልኾን ኰይኑ ንመወዳእታ እዋን ክዋግኣካ ኽትንስእ እዩ። ብሓልይልን ዓመጽን ምስመጸ ስለዝሰዓርካዮ ገጹ ቐይሩ ዓበይትን ዘህርፉን መብጽዓታት ሒዙልካ ኽመጽእ እዩ። ኣብ በረኻ ዝሰዓርካዮ ጸላኢኻ ኣብ መንፈስካ ኽሰፍር ክፍትን እዩ። ኣብዚ ድማ’ዩ እቲ ዝዓበየን ዝበርትዐን መስዋእቲ እትሕተቶ። ኣብዚ ምስበጻሕካ ብዓወትካ ተደኒቕካ ርእስኻ እንተምሊኽካ፡ ነቶም ካልኦት ውን ከምልኹኻ እንተሓዲግካዮም፡ እታ ዘድሓንካያ ዓለም ደጊማ ዘይትዕረ ዀይና ኽትፈርስ’ያ። እታ ዓለም ናባኻ ብዝተኣከበ ሚዛን ክትቀንን ስለዝዀነት፡ ነቲ ብጅግንነትካ ዝመጸ ኹሉ ውዳሴን ክብርን ገዲፍካ፡ ንኹሎም እቶም ዘድሓንካዮም ዝሃቡኻ ዘበለ ክብርን ስልጣንን ክትመልሰሎም ክትሕተት ኢኻ። እዚ እንተኽኢልካ እታ ዘድሓንካያ ዓለም ንዘልኣለም ዘይትቐንን ኰይና ኽትነብር እያ።
ኣብዚ ምስበጻሕካ ንኹሉ እቲ ኽትቀንን ዝደፍኣ ዝነበረ ኣሊኻዮ ኣለኻ፡ ጉዕዞኻ ኽዛዘም’ዩ። እታ ዝተቓለስካላ ዓለም ብሓቂ ኽትቀንዕ’ያ። ኪንዮ መንበር ስልጣን ኣብ ዙፋን ክብሪ ኣብ ልቢ እቶም ዘድሓንካዮም ክትነብር ኢኻ። ኩሎም መንበር ስልጣን ዝሕዙ ልዕሊኦም ክቘጽሩኻ’ዮም። ዓለምካ ቅድሚ እቲ ዝሓለፈቶ መከራ ዘይግመት ዝነበረ ርጉጽነት ክትረክብ’ያ። ከምቲ ቐዲማ ዝወደቐቶ ፈጺማ ኣይክትሳናኸልን እያ።


text:
ሓድሽ ስእሊ'ታ ጠፊኣ ዝነበረት ጓል ኣመሓዳሪ ዱባይ፡ ልእልቲ ላቲፋ፡ የዘራርብ'ሎ
እታ ንኣዋርሕ ዝተሰወረት ልእልቲ ጓል ኣማሓዳሪ ዱባይ ላቲፋ፡ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኢንስታግራም ብዝተለጠፉ ኣሳእል ንፈለማ እዋን ክትረአ ጀሚራ።
ኣብ መፋርቕ ወርሒ ለካቲት፡ ቢቢሲ ፓናሮማ፡ ጅሆ ከምዝተትሓዘትን ንህይወታ ኣብ ዘስግእ ኩናታት ከምዝነበረትን ተዛሪባ ነይራ።
ቢቢሲ ብዛዕባ እቲ ሕዚ ኣብ ኢንስታግራም ዝተለጠፈ ኣሳእል ከረጋግጽ ኣይከኣለን። እንተኾነ፡ መሓዛኣ ንልእልቲ ላቲፋ እቲ ኣሳእል ብሓቂ ናይታ ልእልቲ ምዃኑ ንቢቢሲ ኣረጋጊጻ።
ቢቢሲ እቲ ስእሊ ብኣጋጣሚ ወይከኣ ብገርሂ ዝተልዓለ ከምዘይኮነ ይርዳእ። ምስ ዝኾነ ዕላዊ ዘይኮኑ ውዕሎታት ዝራኸብ እዩ።
ሓደ ካብቶም ‘ናጻ ላቲፋ’ ዝብል ጎስጓስ መስረትቲ ጉጅለ ዝኾነ ደቪድ ሃይ፡ “ኣብ ጎስጓስና ኣዝዮም ጠቐምቲ ዝኾኑ ክውንነት ከምዘለዉ ንፈልጥ ኢና። እንተኾነ ኣብዚ እዋን ዝርዝር መብርሂ ክንህበሉ ኣይንደልን” ኢሉ።
ንሱ ወሲኹ ድማ፡ ትኽክለኛ መዓልቱ ምስ ኣኸለ ብዛዕብኡ መግለጺ ክህብሉ ምዃኖም ተዛሪቡ።
ኣብ ለንደን ዝርከብ ኤምባሲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ብዛዕባ እቲ ክውንነት ካብ ቢቢሲ መብርሂ ተሓቲቱ መልሲ ክህብ ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ፡ ብዛዕባ እቲ ኣሳእል ርእይቶ ክህብ ከምዘይደሊ እንተኾነ፡ እታ ልእልቲ ብህይወት ምህላዋ ካብ መንግስቲ ሕቡራት ኢማራት መረጋገጺ ይጽበ ከምዘሎ ገሊጹ።
እቲ ስእሊ እንታይ የርኢ?
እቲ ኣሳእል ልእልቲ ላቲፋ፡ ‘ዘ ሞል ኦፍ ዘ ኢሚሬትስ’ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ህዝባዊ ዕዳጋ ከምዝነበረት እዩ ዘርኢ።
ምስ ካልኦት ክልተ መሓዙታ እያ ኣብቲ ኣሳእል ትረአ።
ንላቲፋ ካልኦት መሓዙታ፡ እተን ኣብቲ ኣሳእል ዝረአያ ናይ ብሓቂ መሓዙታ ከምዝኾናን፡ ላጢፋ ድማ ምስአን ከምዝተስኣለት ንቢቢሲ ኣረጋጸን።
እቲ ኣብ ኢንስታግራም ዝተለጠፈ ኣሳእል፡ 'ሜታዳታ' ዝተብሃለ እቲ ስእሊ ዝተልዓለሉ ትኽክለኛ ቦታን ግዜን ዝሕብር ሓበሬታ ከምዘይህልዎ ተገይሩ እዩ ተለጢፉ።
ከምኡ’ውን እቲ ስእሊ 'ሪቨርስ' ተገይሩ እዩ። እቲ ኣሳእል፡ 'ዲሞን ስለየር' ብዝብል ንዝፍለጥ ሓድሽ ፊልሚ መላለዪ ከምዝኾነ እዩ ተገሚቱ።
እዚ ፊልሚ፡ ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ 13 ግንቦት 2021 እዩ ዕላዊ ኾይኑ።
ኣብቲ ስእሊ ዘለዎ ካልኦት ክልተ መሓዙት እታ ልእልቲ፡ “ኣዝዩ ሕጉስ ምሸት ምስ መሓዙትና [Lovely evening at MoE with friend] ብዝብል ጽሑፍ ተሰኒዩ እዩ ተለጢፉ።
ካብ መንጎአን፡ እቲ ስእሊ መዓስ ከምዝተልዓለኦን ብዛዕባ ሃለዋት ላቲፋ ዝምልከት ካብ ቢቢሲ ንዝቐረበለን ሕቶታት ምላሽ ኣይሃባሉን።
ላዕለዋይ ሓላፊ ኣብ ህዩማን ራይትስ ዎች፡ ኬኖት ሮዝ፡ “እቲ ስእሊ ሓቀኛ እዩ ተባሂሉ እንተተወሲዱ፡ ላቲፋ ብህይወት ከመዘላ ዘርኢ እዩ። እንተኾነ ንሳ ዘላትሉ ኩነታት ኮነ፡ ናጽነታ ብዝምልከት ዝእንፍቶ ነገር የለን” ኢላ ንቢቢሲ።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም፡ ካልእ ተመሳሳሊ ስእሊ ኣብ ኢንስታግራም ዝተለጠፈ ኾይኑ ‘ጽቡቕ ምግቢ ኣብ . . . “ ካብ ምባል ወጻኢ ዝርዝር ሓበሬታ የብሉን።
ካብ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት፡ ዛጊድ ዝተውሃበ ሓበሬታ የለን።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ግን፡ ላቲፋ ኣብ ገኣአ ግቡእ ክንክን ይግበረላ ኣሎ ዝብል ምላሽ ሂቡ ነይሩ ንቢቢሲ።
“ተመሓይሽ እያ ዘላ፤ ኣብ ቀረባ እዋን መሊኣ ናብ ህዝባ ከምእትምለስ ድማ ተስፋ ንገብር” ይብል እቲ ሽዑ ዝተውሃበ መግለጺ።
ላቲፋ እንታይ እዩ ኣጓኒፍዋ ነይሩ?
ሓንቲ ካብተን 25 ደቂ ሸኽ መሓመድ ቢን ራሺድ ማክቱም፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2018 ክተምልጥ እያ ተታሒዛ።
ክትሃድም ዝተትሓዘት ጓል መራሒ ዱባይ ኣቡኣ "ጅሆ" ሒዙዋ ከምዘሎን ንህይወታ ከምትሰግእን ዝገልጽ ሚስጢራዊ ምስሊ (ቪድዮ) ናብ መሓዙታ ልኢኻ።
ኣብቲ ብሕቡእ ዝተቐረጸቶ ቪድዮ፡ ንሳ ካብ 2000 ጀሚራ ካብ ዓዳ ተንቀሳቒሳ ከምዘይትፈልጥን ንትምህርቲ ኮነ ንመገሻ ክትወጽእ ከምእትደሊ ብተደጋጋሚ ሕቶ ኣቕሪባ ፍቓድ ከምዘይረኸበት ትዛረብ።
ኣብ’ቲ ናብ ቢቢሲ ፓኖራማ ዝተላእኸ ተንቀሳቓሲ ምስሊ ልእልቲ ላቲፋ ኣል ማክቱም ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣብ ጀልባ ተሳፊራ ካብ ሃገራ ሃዲማ ክትወጽእ ኣብ ዝፈተነትሉ እዋን ኮማንዶታት ሰራዊት ጨውዮም ከም ዝወሰዱዋን ተኣሲራ ምህላዋን ትዛረብ።
ነዚ ሓጺር ሚስጢራዊ መልእኽቲ ዝሓዙ መሓዙታ ድማ ሕቡራት ሃገራት ጣልቃ ክኣቱ ይሓቱ ነይሮም።
ቅድም ኢሉ ሰብ መዚ ዱባይ ኮነ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት፡ ላቲፋ ኣብ ትሕቲ ናብዮት ስድራቤታ ከም ዝኾነትን ድሕነታ ሕልው ምዃኑን ዝገልጽ መግለጺ ኣውጺኦም ነይሮም።
ፍልይቲ ልእኽቲ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝነበረት ሜሪ ሮቢንሰን፡ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ምስታ ልእልቲ ተራኺባ ነይራ።
ኣብቲ እዋን "ዝተጸገመት ንእስቲ" ክትብል ዝገለጸታ ኮይኑ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ብዘሕዝን ኩነታት ብስድራ እታ ልእልቲ "ከም ዝተታለለት" ገሊጻ።
ፕሬዝደንት ኣየርላንድን ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራትን ነበር ብወገና፡ ልእልቲ ላቲፋ ዘላትሉ ኩነታትን ቦታን ንክግለጽ ዓለምለኻዊ ጸቕጢ ክግበር ጸዊዓ።
"ኩነታት ላቲፋ ኣዝዩ ዘጨንቕ ጉዳይ'ዩ። ኩሉ ነገር ንምርመራ ክፉት ክኸውን ይግባእ" ኢላ።
ወላዲ ኣቡኣ ሸኽ መሓመድ ቢን ራሺድ ኣል ማክቱም ሓደ ካብ ሃፋትም መራሕቲ ዓለም ኮይኑ፡ መራሒ ዱባይን ምኽትል ፕሬዝደንት ሕቡራት ዓረብ ኢመራትን እዩ።
እቲ ኣብቲ እዋን ብስልኪ ዝተቐድሐ ምስሊ ልእልቲ ላቲፋ፡ ተታሒዛ ናብ ዱባይ ምስ ተመልሰት ድሕሪ ሓደ ዓመት ብሕቡእ ዝተገብረ እዩ።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ትካላትን፣ ናብ’ቶም ኣብ ክልል ትግራይ ዝተደኮኑ መዓስከራት ስደተኛታት ኤርትራዊያን ዝኾኑ ማይዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ከምዝበጽሑ ገሊጾም።
ኣብ’ቲ ከባቢ ይካየድ ዝነበረ ውግእ፣ ሰራሕተኛታት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብ 13 ሓምለ ጀሚሩ ናብ’ተን መዓስከራት ንከይበጽሑ ዓጊትዎም ከምዝጸንሐ ተሓቢሩ'ሎ።
ሎሚ ግና፣ ኣገዳሲ ቀረባት ካብ ቅድሚ ሓሙሽተ መዓልታት ጀሚሩ ናብ 23 ሽሕ ስደተኛታት ይኣቱ ከምዘሎ’ውን ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ሕቡራት ሃገራት ወሲኹ ይኹን ደአ እምበር ኩነታት ዘይሃድኡ ስለዘለው፣ ስደተኛታት ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ከምዝርከቡ፣ ኣገልግሎት ጥዕና ከምዘየሎን፣ ጽሩይ ዝስተ ማይ’ውን ይጽንቀቅ ምህላው ገሊጹ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ዘለው ስደተኛታት ኣብ ጥቃ ዳባት 135 ኪ/ሜ ርሒቁ ናብ ዝርከብ ስፍራ ዝሓልፍሉ መገዲ ንክኽፈተሎም ጸዊዑ። ዛጊት ቀዳሞት 126 ስደተኛታት ናብ’ቲ ሓድሽ መዓስከር ከምዝኸዱ’ውን ገሊጹ።
ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ብዝተኸፈተ ውግእ ከምዝተሻቀለ ዝገልጽ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት አብ ክልል ኣምሓራ 100 ሽሕ ኣብ ዓፋር 70 ሽሕ ሰባት ከምዝተፈናቀሉ፣ ሰባት ሎሚ’ውን ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ይሰግሩ ከምዘለው፣ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራሕ 275,000 ሰባት እቶም 40 ሽሕ ኤርትራዊያን’ዮም ኣብ ሃምዳይት ሱዳን ከምዝበጽሑ እቲ ዜና ጠቂሱ። ብዘይካ'ዚ፣ 900 ህዝቢ ቅማንት ናብ ሱዳን ከምዝኣተው ተፈሊጡ ኣሎ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ን96 ሽሕ ኤርትራዊያን ስደተኛታትን 650 ሽሕ ኢትዮጵያዊያንን መሐገዚ ዝውዕል 164.5 ሚልዮን ዶላር ተማሕጺኑ ኣሎ።


text:
ዳይረክተር EEPA ነቲ “ታስክ ፎርስ” ከፍልጦ ዘይደለየ ሓቂ ናይ AT
ዓዋተ ዶት ኮም ምስ ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን (Dr. Mirijam Van Reisen) ኣብ ዘካይዶ ቃለ-መሓትት፡ እታ ሓንቲ ጽልግልግ ኢላ በቶም ተኻፈልቲ ዋዕላ ብራስልስ መልሲ ዘይረኸበት ዝነበረት ሕቶ መልሲ ሂባትላ። ድርጅታ EEPA እቲ ነዞም ኤርትራውያን “ናይ ውከሳ ጉጅለ” “reference group” ንክቖሙ ዝተጠቕመሉ መምዘኒ ከመይ ኢዩ ነይሩ? ብኣበሃህላ ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን ሓደ ካብቲ ዝተጠቀሙሉ ናይ ኣመራርጻ መምዘኒ፡ ማለት EEPA ብዝርኣይዎ፡ ትብል ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን፡ ዝኾና ውድባት ናብዚ ዝካፈላ ንለውጢ ብሰላማዊ ኣገባብ ዝኣምናን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ መንግስታት ዘይሕገዛ ክኾና ኣለወን ዝብል ኮይኑ፡ ብጎነጽ ዝኣምንን ወይ ወተሃደራዊ መፍትሒ ዝኣምን ክኸውን የብሉን።
ክሳዕ ሕጂ ሰለሰተ ካብቶም ነብሶም ብ“ታስክ ፎርስ” ዝሰምዩ ኣብ ዘቕረብዎም ሰለስተ ሰፋሕቲ ናይ ኣሰታትፋ መግለጺታት፡ ዋላ ሓደ ካብኣቶም ብዛዕባ ‘ዛ ዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን ዝጠቐሰታ መምዘኒ ዝጸሓፈ የለን። ዋላ እቲ ኣፈኛ ናይ “ታስክ ፎርስ” ኣቶ ዓብደልራሕማን ኣልሰይድ ብኣቶ ኣማኒኤል ኢያሱ ወናኒ ኣሰና ዶት ኮም (assenna.com) ኣብ ዝተገብረሉ ቃለ-መሓትት ብተደጋጋሚ እዛ ናይ መምዘኒ ሕቶ ቀሪባትሉ ክነሳ ዋላ ሓንቲ ጊዜ’ውን ትኹን ነዛ ብዶክቶር ሚርያም ቫን ራይሰን ዝተገልጸት መምዘኒ ኣይጠቐሳን። ነቲ ናይ ኣሰና ዶት ኮም ከም ሓበሬታ መወከሲ ኣብዚ ጥብቆ ንምርኣይ ይከኣል [refer to translated excerpt of interview here.]
ዓወተ. ዶት. ኮም ብዛዕባ ‘ዚ ተቐያያሪ መግለጺታቱ ንኣቶ ዓብደልራሕማን ኣልሰይድ ተሓቲቱ ክሳዕ እዛ ጽሕፍቲ እዚኣ እትወጽእ ብዛዕብኡ ምንም መልሲ ኣይሃበን። ምስ ሃበና ድማ ኣብዚ ከነውጽኦ ኢና።
ዓወተ. ዶት. ብዛዕባ ዋዕላ ብራስለስ ዘለዎ ሓበሬታታት ካብቶም ብ “ታክስ ፎርስ” ምዃኑ ዝገልጹ፡ ዓወተ ነዚ ክካየድ ዝምደብ ዘሎ ኣኼባ ዘይተገደስሉ ኣብዚ ኣኼባ ስለዘይተዓደሙ ኢዩ ዘብል’ወነ ተጻሒፎም ነይሮም፡። እዞም ክልተ ኣበሃላታት ጭብጥታት የብሎምን። ዓወተ. ዶት. ኮም ብልክዕ ነቲ ዝብገስ ዝነበረ (ዘዋስን ባህርይ ዝነበሮ) ኣኼባ ቅድሚ’ቲ “ታስክ ፎርስ” ምቛሙ ቅድሚ ክልተ ዓመት ሓበሬታ ብዛዕባ ርክብ ናይ ኣቶ ካሳሁን ቸኮል፡ ኣዳላዊ ናይ ረድሲ ፕረስ (Red Sea press) ምስ ዶክቶር ቫን ራይሰን ይፈልጥ ነይሩ። ዓዋተ ግን ኣብ ዝኾነ ብሕቡእ ዝግበር ናይ ፍርቂ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኾነ ናይቲ ካልኣይ ፍርቂ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኣይድግፍነ ኣይሳተፎን’ውን እዩ።
ብተወሳኺ፡ ዶክቶር ቫን ራይሰን ትብል፡ እቲ ነዚ ዋዕላ’ዚ ዝወጸ ወጻኢታት ካብ ናታ ኦርጋኒዜሽን (ውድብ) ከምዝተሸፈነ፡ ዝኾነ ይኹን ሓገዝ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኤውሮጳ ኮሙሽን ይኹን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ (EU, EC or USA) ከምዘይተቐበለ’ወን ገሊጻ። እቲ ብጋዜጣ Indian Ocean Newsletter, (ION) ዝወጻ ሓበሬታ ጌጋ ከምዝኾነ ‘ወን ገሊጻ። ብተወሳኺ እቲ ዋዕላ ብEEPA ከምዝተሓስበን ከምዝተፈጸመን ኣብሪሃ።
ነይዚ መግለጺ ሓቅነት ንምርግጋጽ ዓወተ. ኮም ንፍራንስ ሶለር ካብ IOC ተወኪሶም። መልሲ ምስ ምንጭታተይ አረጋጊጸ ከምልሰልኩም’ አሉ ’ሎ።
ገለ ኤርትራውያን ነዚ ናይ ብራስለስ ዋዕላ ንምንታይ ክሳዕ ክንድዚ ተነጻጊ ምዃኑ ንምርዳእ ኣሸጊርዎም፡ እቶም “ታስክ ፎርስ” ከመይ ኢሎም ከምዝቖሙ ንምንታይ የገድስ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ውጽኢት ናይዚ ጉባኤ ነቲ ናይ ምቅዋም ጠንቂ ዘቐደመ ክሳዕ ዝኾነ፡ ይብሉ።
ንኣቶ ኣምሃ ደመኒኮ፡ ገዲም ኣባል ናይ Network of the Eritrean Civil Society (NECS), እዚ ሕቶ ቀሪቡሉ ክምልስ እንከሎ፡ NECS ካብ 2003 ዓ.ም ጀሚሩ በብቕሩብ ከማዕብሎ ዝጸንሐ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንዘይውገኑ ኤርትራውያን፡ ከዘራርቦም ቅሩብነት ንክህልዎ ገይሩ። ከምዚ ዝስዕብ ካኣ ኢገልጾ፡
ቅድሚ’ቲ ናይ መጀመርታ ሓድነታዊ ዋዕላ ናይ ጕንቦት 2008፡ NECS ሓደ ስትራተጂ ሓንጺጻ። እዚ ከኣ ተቓውሞ ኣብ ውሽጣዊ ዝርርብ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ከም መሻርኽቲ ኣብ ግምት ክኣቱ። ኣብ መስከረም 2008 ሓደ ሰነዳዊ ቅዋም ብጽሑፍ ናይ ምሕጽንታ ኣቤቱታ ናብ ሕብረት ኤውሮጳ ኣቕሪባ ነይራ። ኣብዚ ንሕብረት ኤውሮጳ ማዕረ ማዕሪኡ ዘተ ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ኢርትራዊ ተቓውሞ ክትገብር ዝሓትት ኢዩ። እዚ ሰነዳዊ ጽሑፍ እዚ ኣብ ዕላዊ ኣኼባ ናይ ብርክት ዝበሉ ተወከልቲ ናይ NECSን ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ላዕለዎት ጽፍሒን ኣብ ዘለዉሉ ኢዩ ቀሪቡ። ኣብዚ ዋዕላ’ዚ ውልቃዊ ተወካሊ ናይ ባሮሶ (Barroso)፡ ውልቃዊ ተወካሊ ናይ ሚሸል (Michel) ምስ ክልተ ኣባላት ናይ DG Dev (Development Directorate general) ተረኺቦም ነይሮም።
ቁሩብ መዓልታት ድሕሪ’ቲ ኣኼባ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ናይ ማዕረ ማዕሪኡ ዘተ ሓሳባት ከምዝተቐበለቶ፡ ኣብ ዝቐልጠፈ እቲ ርኽክባት ምስ ናይ ፖለቲካ ተቓውሞ ክጅምር ድሌቱ ምዃኑ ኣፍሊጡ። (በቲ እዋን’ቲ ርክብ ምስ ሲቪካውያን ማሕበር ተጀሚሩ ኢዩ ጸኒሑ)። በዚ ብምትእስሳር በሺር ኢሳቕን ኣድሓኖም ገብረማርያምን ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራስይዊ ኪዳን (ኤዲኪ) ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሓለፍቲ ናብ ብራስለስ ተዓዲሞም ናይ ፈለማ ሕጋዊ ዝኾነ ርክብ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብቲ ብደረጃ ናይ DG Dev (Development Directorate general) ኣብ መስከረም 2008 ኣካይዶም። ኤዲኪ ሽዕኡ ሓደ ጥልቕ ዝበለ መዘክር ብጽሑፍ ኣቕሪቦም። ኣብቲ እዋን’ቲ ተረድኦ ናይ ኵሎም ኣካላት ማለት ሕብረት ኤውሮጳን፡ ኤዲኪን፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ሓደ ስሙር ግንባር ንምቛም ኮይኑ ብእኡ ኣቢልካ ከኣ ኣብ ነንሕድሕድ ምልላይን ምውሳእን ኣድማዒ ዝምድናታትን ዘተን ንምክያድን ንምዕማቝን ኢዩ ነይሩ። ካብዚ መሰረት’ዚ ዝብገስ ኢዩ ብስም ኤዲኪ ርኽክብ ምስ ካልኦት መንግስታት ከምኒ በልጂዩምን፡ ሆላንድን ፍረንሳይን ዝተመስረተ።
ውጽኢት ናይ ዝገበርናዮ ስራሓት፡ ይብል ኣምሃ (Amha) ሕብረት ኤውሮጳ “ናይ ምዝርራብ ቅዋም ምስ ኵሎም ኣካላት ምስ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ብቀጻሊን ብሰፊሑን ክራኸብን ክዛተን ቅዉም ምኻኑ ኢዩ ዝፍለጥ”። ስለዚ ክልቲኦም “EEPAን “ናይ ውከሳ ጉጅለን” “reference group” ክዓግትዎ ዝፈተኑ ጉዳይ እንተሃለወ፡ ንዕኦምን ንመሰልቶምን ከምኡውን ንዝፈትውዎም ፖለቲካውያንን ተግባራቶም ኣብ ሸንኮለል ሸሚምካ ተዋሳኣይ ብምዃን ነቲ ዓለምለኻዊ ኣካላት ናብ ጠቅምኻ ንምውዓልን ክኸውን እንከሎ ቆላሕታኻ ነቲ ጭቡጥ ኣተሃላልዋን ናይ መወዳእታ ውጽኢትን ተቓውሞ ነቓዕ ንምግፋሕ፡ ነቲ ህልዊ ዘይምትእምማን ብምምርኳስ ንህዝቢ ኤርትራ ምምቕቓልን ምድኻምን ብኡ ንብኡ ድማ ነቲ ተነካኢ ጉዳይ ሓድነት ናይ ተመቓቒሉ ዘሎ ኤርትራዊ ተቓውሞ ዘጋድድ ኢዩ” ይብል ኣማሃ።
ብሓጺሩ ኣማሃ ደሞኒኮ (Amha Domenico) ይብል፡ ሕብረት ኤውሮጳ ን Network of the Eritrean Civil Society (NECS) እንዳኣመስገነ፡ ንዑ ንመኽሰባት ናይ ዘተ ምስ ኩሎም ናይ ኤርትራውያን ውድባት ክትርእዩ፡ ኢሉ እንዳጸዓረ እንከሎ፡ “EEPAን “ናይ ውከሳ ጉጅለን” “reference group” ግና ዕላምኦም ንሕብረት ኤውሮጳ ጸሊኻ ኣብ ጠቕሞምን መሰልቶምን ፈተውቶም ፖለቲካውያን ፓርቲታትን ጥራሕ ንምድራት ኢዩ።
A translated excerpt of Amanuel Eyasu’s interview with Mr. Abdulrahman AlSayed


text:
ቤት ምኽሪ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ንክልተ መዓልታት ስሩዕ ጉባኤ ብምክያድ ኣፈጻጽማ ስርሑ ገምጊሙ ውሳነታት ኣሕሊፉ።
ንዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ዝተጨበጠ ለውጢ ብፍላይ እዚ ቤት ምኽሪ`ዚ ተቓሊሱ ዘምጽኦ`ዩ ዝበለ ፕረዚድነት ክልል ኦሮምያ ሽመልስ ኣብዲሳ፥ እቲ ለውጢ ነቶም ንናይ ውልቂ ጥቕሞም ዝስስዑ እንተዘይኮይኑ ንኻልኦት ብዙሕ ዓወታት ኣመዝጊቡ`ዩ ኢሉ።
ኣተሓሒዙ፥ ህዝቢ ኦሮሞ ብልዑል መስዋእቲ ዝረኸቦ ዓወት ንምምንጣል ዝንቀሳቐሱ ኣካላት ብውሽጥን ደገን ተወሃሂዶም እቲ መስርሕ ለውጢ በዳሂ ከምዝኸውን ኣብ ምግባር ይርከቡ ኣለዉ ኢሉ።
ኣቶ ሽመልስ ኣብዲሳ ብተወሳኺ፥ ናይ ኦሮሞ ብሄረተኝነት ዝልካዕ ብሽም ህዝቢ እናመሓልካ ንሃብቲ ህዝቢ ብምብዝባዝ ዘይኮነስ፥ ነቲ ዘሎ ዕድል ብምሉኡ ተጠቒምካ፡ ንህዝቢ ኦሮሞ ንቕድሚት ምስግጋር`ዩ ኢሉ።
ኣተሓሒዙ ፥ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ንኦሮሞ ክብድሉን ክምዝምዙን ዝጸንሑ ሓይልታት ኣብ ውሽጢ ኦሮሞ ንዝመልመልዎም ኣፍራስ ይጋልብዎም ኣለዉ ብምባል ንሕወሓትን ኦነግ ሸኔን ጠቒሱ።
ብዛዕባ`ዚ ካብቶም ኦነግ ሸኔ ኢሉ ዝጸውዖም ወገን ዝተረኽበ መልሲ የለን፥ ንሕወሓት ብዝምልከት ግን ኣባል ፈጻሚ ስራሕ`ቲ ውድብ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፥ ንሕና ኣብ ናይ ውሽጣዊ ጉዳይኩም ኢድ የብልናን፥ ንዓና ከም ምኽንያት ክትጥቀሙልና ኣይትፈትኑ ዝብል መልሲ ሂቡ`ሎ።
ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፈሰር መረራ ጉዲና ብወገኖም፥ ጸገማት ክፍጠሩ ከለዉ ናብ ካልኦት ኣጻብዕትኻ ካብ ምውጥዋጥ ናብ ውሽጥኻ ብምርኣይ ፈውሲ ክርከብ ይክኣል`ዩ ኢሎም። ኣብታ ሃገር ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ዝማኸር ሃገራዊ መረዳድኢ የድሊ`ውን ኢሎም።
እቲ ንክልተ መዓልታት ዝተኻየደ ባይቶ ክልል ኦሮሚያ፥ ዝተፈላለየ ናይ ሽመት ምልውዋጥ ብምግባርን ናይ ዝመጽእ ዓመት ባጀት ብምጽዳቕን ተዛዚሙ’ ተዛዚሙ’ሎ።


text:
ኣብ ደቡብ ክልል ዞባ ኮንሶ ፍሉይ ወረዳ ኣሌን ብዝተፈጥረ ግጭት ካብ መንበሪኦምን ዝተመዛበሉ 20 ሽሕ ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ ክግበረሎም ሓቲቶም።
ሽሞም ከይግለፅ ዝሓተቱ እዞም ዜጋታት ኣብ ፀገምን ስቓይን ምውዳቖም ብምግላፅ ሓገዝ ክግበረሎም ሓቲቶም።ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ነበርቲ ዞባ ኮንሶ ሩባ ሰጊሮም ኣብ ዞባ ደቡብ ኦሞ ወይጦ ኣብ ዝተባህለት ከተማ ኣዕቒቦም ከምዝርከቡ ገሊፆም።
በቲ ግጭት ብዝሒዝተመዛበሉ ሰባት ኣስታት 20,000 ከምዝበጽሕን ናይቲ ዞባ ናይ ሰላምን ፀጥታን ሓላፊ ኣቶ ሓሰን ገሊፆም።
ናይ ደቡብ ክልል ኮሚሽነር ስግኣት ሓደጋን ስራሕ ኣመራርሓ ኣቶ ጋንታ ጋሩማ ግጭት ንምርግጋእ ይስራሕ ከምዘሎን ሓገዝ ንምግባር ዝወረደ ጉድኣት ዘፅንዕ ሓደ ግብረ ሓይሊ ናብቲ ከባቢ ከምዝተልኣኸ ገሊፆም።
ኣብ መንጎ ዞባ ኮንሶን ፍሉይ ወረዳ ኣሌን ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ብሰንኪ ዘቑፀረ ግጭት ካብ ብክልቲኡ ወገን 16 ሰባት ከምዝሞቱ ሓለፍቲ ምምሕዳር ናይቶም ከባቢታት ገሊፆም ።
ብካልእ ወገን ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዝተፈላለዩ ጣቢያታት ወረዳ ጉባ ዕጡቓት ነበርቲ እቲ ከባቢ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራብዝፈፀሙዎ መጥቓዕቲ ህይወት 14 ስቪላት ምጥፍኡን ካልኦት 6 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን ዳይሬክተር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊመንግስቲ ኣምሓራ አቶ ግዛቸው ሙሉነህንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
እቶም ግዳያት ናይቲ መጥቓዕቲ ዓሌት ዒላማ ዝገበረ እዩ ኢሎም ኣለው።
ምኽትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ፀጥታን ምምሕዳርን ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣቶ ዓብዱልዓዚዝ መሓመድ ግን እቲ መጥቓዕቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ዘይኮነስ ምምላእ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ተዛዚሙ ንዝተረኸበ ዓወት ዝዕንቅፉ ተለኣኣኽቲ ግብፅን ህወሓትን ዝፈፀምዎ መጥቓዕቲ እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
Radio Erena: 05 May 2019
ተቓውሞ ህዝቢ ሱዳን፣ ኣብ እዋን ጾመ ሮሞዳን እውን እንተኾነ ክቕጽል ሙዃኑ ተገሊጹ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ነቲ ተቓውሞ ዝመርሕ ዘሎ ማሕበር ሞያውያን፣ ብዓርቢ 3 ግንቦት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ሱዳን ሲቪላዊ መንግስቲ ስልጣን ክሳብ ዝሕዝ፣ ህዝቢ ጀሚሩዎ ዘሎ ተቓውሞ ከቋርጽ ከምዘይኮነ ገሊጹ።
ወሃብ ቃል’ቲ ማሕበር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ጽባሕ ሰኑይ ክኣቱ ትጽቢት ዝግበረሉ ጾመ ሮሞዳን፣ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ተቓውሞ ክዕንቅፎ ከምዘይኮነ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ንጉዳይ ሱዳን ብዝምልከት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ግዚያዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ቆንስል ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክሰጋገር ናይ ክልተ ኣዋርሕ ግዜ ሂቡዎ ኣሎ።
ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን ኣብቲ ዝምስረት ሓድሽ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ዝዓበየ ቦታ ክወሃቦ ክጠልብ እንከሎ፣ ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን ከኣ ብኣንጻሩ፣ ስልጣን ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክርከብ እዩ ዝጠልብ ዘሎ።
እዚ ኣብ እዋን ጾመ ሮሞዳን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ተቓውሞ ህዝቢ ሱዳን፣ ኣብ ዓበይቲ ጎደናታትን መንግስታውያን ቤት ጽሕፈታትን ኮፍ ኢልካ መንገድታት ብምዕጻው ክቕጽል ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።


text:
Radio Erena: 13 June 2016
ስድራቤታት ናይቶም ኣብ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ ኣማኢት ኤርትራውያን ይርድኡ ኣለዉ።
እዚ ኣብ ኣስመራን ካልእ ከተማታትን ኣብ ፈቐዶ መናድቕ ተጠቒቑ ዘሎ ናይ መልቀስን መርድእን ወረቓቕቲ ንህዝቢ ከቢድ ቁጠዐ ፈጢርሉ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ኣስመራ ኣብ ኣኽርያ፣ ማይተመናይን ካልእ ከባቢታትን ዳሳት ሓዘን ግዳያት ሓደጋ ባሕሪ ሊብያ ብብዝሒ ተተኺሉ ምህላዉ’ውን እቶም ምንጭታት በሳእል ኣሰንዮም ኣብ ዝሰደድዎ ሓበሬታ ኣረጋጊጾም።
ኣብ ካልኦት ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራው’ውን ብተመሳሳሊ ብብዝሒ መርድእ ግዳያት ባሕሪ ሊብያ ይስማዕ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነት ብሳዕስዒትን፣ ጓይላን ሆይሆይታን ክጽንበለሉ ኣብ ዝቐንየ እዋናት፣ ህጻውንቲ ዝሓቖፋ ኣዴታት ዝርከብኦም ኣሻሓት ኤርትራውያን፣ ካብ ሊብያን ናብ ኢጣልያ ንምስጋር ኣብ ጀላቡ ተጨቓጪቖም ኣብ ዝውሕዝሉ ዝነበሩ እዋን፣ ብውሕዱ ሰለስተ ካብተን ጀላቡ ብምጥሓለን’ዩ ህይወት ልዕሊ 800 ሰባት ጠፊኡ።
ካብ ገማግማ ባሕሪ ሊብያ ተበጊሶም ናብ ኢጣልያ ቅድሚ ምእታዎም ካብ ዝጠሓሉ ኣስታት 800 ሰባት እቶም ልዕሊ ፍርቂ ኤርትራውያን ምዃኖም ዝፍለጥ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፣ ሰሃራን ካልእን ከባቢታን ጉዕዞ ስደተ ኣብ ጸጽባሕ እናሃለቐ፣ መንግስቲ ነዞም ግዳያት ስደት ዝኾኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ብመዓልቲ ሓዘን ኣብ ክንዲ ዝዝከሮም፣ ንመበል 25 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተጠቒሙ ብሳዕስዒት፣ ጓይላን ሆይሆይታን ከሕልፋ’ዩ ተርእዩ።
እንተኾነ ረስኒ ሳዕስዒትን ጓይላን ፕሮፖጋንዳ ናይቲ መንግስቲ ሰሙን ከይመልአ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ሓዘን ተሸሚሙ ይርከብ።
ኣማኢት ዜጋታቱ ንዝሃልቕሉ ዘለዉ ዘሕዝን ሓደጋታት ባሕሪ መዓልቲ ሓዘን ዘይኣወጀ መንግስቲ ኤርትራ፣ ቅድሚ 217 ዓመታት ዝተወልደ ሩስያዊ ደራሲ ኣሌክሳንደር ፑሽኪን፣ መበቖሉ ኤርትራ’ዩ ብምባል፣ ምስ ኤምባሲ ሩስያ ኣብ ኤርትራ ብምትሕብባር ዕለተ ልደቱ ኣብ ኣስመራ ጸንቢሉ።
ኣውራ ጠንቒ ስደት ኤርትራውያን፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ መንግስቲ ብዝፍጽሞ ዘሎ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ምስ ባርነት ዝጽብጸብ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ወትሃደራዊ ዕስክርናን ምዃኑ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ 8 ሰነ ደጊሙ ምርግጋጹ ይፍለጥ።
Photos: Radio Erena Sources from Asmara
=======================


text:
ጅቡቲን ርዋንዳን ናይ ሓባር ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት ንምስፋሕ ኣብ ምርድድእ በጺሐን።
ሰብ መዚ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ክልትኤን ሃገራት፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኪጋሊ ኣብ ዝኸተምዎ ናይ መረዳድኢ ሰነድ፣ ጅቡቲ ኣብ ርዋንዳ 10 ሄክታር መሬት ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምስፋሕ ዘፍቅድ’ዩ።
ርዋንዳ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ጅቡቲ 60 ሄክታር መሬት፣ ኣብ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ከተውዕሎ ኣቐዲሙ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ’ዩ።
እዚ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ተኸቲሙ ዘሎ ምስፋሕ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት፣ ኣብ ምልኣኽን ምምጻእን ኣብ ወጻኢ ንዝፈርዩ ኣቑሑ ጥራይ ዘይኮነ፣ ባዕላተን ንዘፍርየኦ ነገራት’ውን ብዘይቀረጽ ንኸቕርብኦ ክሕግዘን’ዩ።
ጅቡቲ ኣቐዲማ’ውን ምስ ግብጺ ተመሳሳሊ ዕላማ ዘለዎ ስምምዕ ከምዘካየደት ዝዝርክ’ዩ።
እዛ 23 ሽሕ ትርቢዒት ኪሎሜተር ስፍሓት ዘለዋ ንእሽቶ ሃገር፣ 48 ትርብዒት ኪሎሜተር፣ ንምምስራት ኣህጉራዊ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት ፈቒዳ’ላ።
እዚ ስፍሓት እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንኣህጉራዊ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባታት ካብ ዝተዓደለ መሬት፣ እቲ ዝሰፍሐ ይገብሮ።


text:
ኣብ ናይ ስራሕ ዘቑጽር ስልጠና ምስታፍ
ምስ ማሕበር ግረን Gren
እንታይ ኢዩ?
ማሕበር ገረነ Gren ን ቀቂ ኣንስትዮን ተባዕትዮን CDDI ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ስራሕ ኮንትራት ይቖጽር።እዚ ናይ2 ዓመታት ናይ ስራሕ ኮንትራት ፣ ተሓዳሳይ እውን እዩ። ንነዊሕ እውን ዝጽጸንሕን ፣ ብእኡ ኣቢሉ ቀዋሚ ናይ ምዃን ተኽእሎ ዘለዎ ናይ ስራሕ፣ ውዕል።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ውዕል ወይ ኮንትራት CDDI
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ውዕል ወይ ኮንትራት CDDI
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ጉዕዞ ናይ ስራሕ ንምቅላል
እዚ ስራሕ እዚ ፣ ኣብ ስራሕ ዓለም ብቐጥታ ንምስታፍ ዘኽእል ኮይኑ፣ ዝተፈላለዩ መኽሰባት ንምዕዋት እውን የኽእል እዩ።
ስራሕ ዘቑጽር ናይ ስልጣና ኣጋጣሚ እዩ
ማሕበር ግረን Gren ኣብ ሰለስተ ናይ ህንጻ ስርሓት ስልጠና ይህብ
- ምክንኻን እቲ ብ ሓምላይ ዞባ ዝፍለጥ ቦታ ምክንኻን
- ምጽራብ እምኒ , ምሕዳስ ህንጻ
- ባህርያዊ ኣትክልቲ ምክንኻን (ደቀንስትዮ ክሳተፍኦ ዝተባባዕ ).
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምስ ተሓጋገዝቲ ኣካላት ቆጸራ ሓዙ
እንተደኣኣ ነዚ ዕድል እዚ ክትሳተፍዎ ደሊኹም፣ምስ ዝተፈላልዩ ተሳተፍቲ ኣካላት ተራኸቡ
- ፖለምፕልዋ P
- ሚስዮን ሎካል
- ኮንሰይ ደፓርትመንታል
i ምፍላጡ ኣገዳሲ ! እንተደኣ ንንውሕ ዝበለ እዋን ኣብ ሾማጅ፣ R.S.A.,እንተደኣ ስንኩላን ሰራሕተኛታት ኮይኖም ቀዳምነት ይህብ


text:
- ኣብ ዓዲ ጥልያን ምስ በጻሕካ፡ ኣብቲ ጠረፍ ዝርከብ ፖሊስ ብምኻድ
- ኣብ ዝኾነ ግዜ ናብ ፖሊስ ዋና ቤት ጽሕፈት ፡ ናይ ኢሚግረሽን ቤት ጽሕፈት (ኣብ ናይ ጁማ ሊንክ ኣቲኻ ረኣይ) (consulta la mappa)
1)
ድልየትካ ግልጺ ብምግባር ንመጀመርያ ግዜ ናብ ፖሊስ ብምኻድ ዑቕባ ክትሓትት ከምትደሊ ክትዛረብ ኣለካ ወይ ድማ ሽምካ፣ ሽም ኣቦኻ፣ ዝተወለድኻሉ ዕለት ወዘተ… ትጽሕፈሉ ወረቐት ብምድላው ዑቕባ ንምርካብ ከተመልክት ከምትደሊ ብግልጺ ክትጽሕፍ ትኽእል።
እንዳ ፖሊስ ተዓጽዩ እንተረኺብካዮ፡ ዑቕባ ንምሕታት ቆጸራ ንምሕታት ኢ- መይል ክትልእኽ ትኽእል (ባዕልኻ ወይ ምስ ጠበቓኻ ብሙኳን)።
2) እቲ ናይ ፖሊስ ቤት ጽሕፈት ወረቐት ወይ ድማ ቸዶሊኖ (ማሕተምን ፌርማን ዘለዎ)ይህበካ። ከምኡ ድማ ናይ “ዑቕባ ሕቶኻ ትመልኣሉ” ናይ ቆጸራ መዓልቲ ይህበካ።
3)
ናይ ዑቕባ ሕቶኻ ምቕራብን ፡ ናይ ቺ – 3 ፎርም ምድላውን። ቺ – 3 መሊእካ ምስወዳእካ ን 6 ኣዋርሕ ዝጸንሕን ዝሕደስን ናይ ሓታቲ ዑቕባ መንበሪ ፍቓድ ክትሓትት ትኽእል፡ እዚ ፍቓድ ምስ ተወሃበካ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ክትሰርሕ ትኽእል።
ጥንቃቐ!
በዘይ ቪዛ ናብ ዓዲ ጥልያን እንተኣቲኻን ዓሻራ (ፎቶሰኛላሜንቶ) እንተዘይወሲዶሙልካን፣ እቲ ቤት ጽሕፈት ናይ ፖሊስ ክልተ ቆጸራታት ክህበካ ይኽእል፡ መጀመርያ ዓሻራ ንምውሳድ፡ ካልኣይ ድማ ቺ – 3 ንምምላእ።
ዘክር፡ ቺ – 3 ማለት መንበሪ ፍቓድ ኣይኮነን፡ ግን ኩሉ ግዜ ምሳኻ ሒዝካዮ ክትንቀሳቐስ ኣለካ!
ዝኾነ ሰነድ ኣየድልየካን፡ ኣብ ፖሊስ ብምኻድ እቲ ዝህቡኻ ሰነድ ወይ ፎርም ምምላእ እዩ
ጥንቃቄ!
መለለዪ ሰነዳት ምሳኻ እንተለካ (ንምሳሌ ፓስፖርት) ምስ 4 ጉርዲ ስእልታት ኣተሓሒዝካ ናብ ፖሊስ ዋና ቤት ጽሕፈት ክትህቦም ትሕተት።
እቲ ፓስፖርት ክሳብ እቲ መስርሕ ዝውዳእ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፖሊስ ይጸንሕ።
ብተመሳሳሊ፡ ንናይ ዑቕባ ሕቶይ ክጠቕሙኒ እዮም ትብሎም ሰነዳት (ዲፕሎማ፣ ስእልታት፣ ጋዜጣ፣ ታሴራ)፣ ዕድመኻ፣ ዜግነትካ፣ ዝሓለፍካሎም ሃገራት ዘመልክቱ ሰነዳትን እቲ ናይ ዑቕባ ሕቶ ዝመላእካዮን ብሓባር ከተረክብ ኣለካ ።
ብደምቢ ኣስተውዕል
ኣበይ ከምትነብር ንምፍላጥን ምስቲ መስርሕ ብዝተተሓሓዘ ኩሉ ርክባት ንዓኻ መልሲ ንምልኣኽ ኣድራሻኻ ይሓቱ። ምስ የዕሩኽትኻ ከም ጋሻ ኴንካ ትነብር እንተዄንካን ጋሻኦም ምኻንካ ዝገልጽ እንተሂቦሙኻን፡ ሒዝካሎም ኪድ!
መጽንሒ ቦታ እንተዘይብልካ ብፕረፌቱራ ወይ በት ምምሕድዳር ዝመሓደር ናይ ሕዝቢ መቐበሊ ማእከል ናይ ምእታው መሰል ኣለካ። ኣብዚ መጽለሊ ማእከል እቲ መስርሕ ክሳብ ዝውዳእ ኣብኡ ክትጸንሕ መሰል ኣለካ።
ኣድራሻ እንተዘይብልካ እውን ዑቕባ ናይ ምሕታት መስል ኣለካ!
ናይ ዑቕባ ሕቶ ምስ ኣቕረብካ፡ ናይ ፖሊስ ዋና ቤት ጽሕፈት ናብቲ ዞባ ዝርከብ ኮሚሽን ይልእኮ (መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ኩለን ዞባታት ናይ ጥልያን እንተወሓደ ሓደ ኮሚሽን ኣሎ)። እቲ ናይ ዞባ ኮሚሽን ምስ ሓተቲ ዑቕባ ቃለ ምልልስ ዘካይደሉን ናይ ዑቕባ መሰል መልሲ ዝህበሉን ቤት ጽሕፈት እዩ።
ኣብቲ ኮሚሽን ብዘካየድ ናይ ቃለ መሕትት ውጽኢት፡ ነዞም ዝስዕቡ ውሳነታት ከተሓላልፍ ይኽእል:
- ናይ ዓለም ለኸ ናይ ስደተኛታት ሓለዋ (ስታቱስ ዲ ሪፉጃቶ) ኣፍልጦ፦ ነዚ ብዝምልከት “ዝለዓለ” ዓለም ለኻዊ ናይ ዑቕባ ሓለዋ ረኺብካ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ናብ ትውልዲ ሃገርካ ኣብ ትምለሰሉ ግዜ ከምዘሳድዱኻን ንሂወትካ ከምትሰግእን ይቑጸር። በዚ ውሳኔ ናብ ናይ ፖሊስ ዋና ቤት ጽሕፈት ብምኻድ “ንዑቑባት” ዝወሃብ በቢ 5 ዓመት ዝሕደስ መንበሪ ፍቓድን ንዑቑባት ዝወሃብ ናይ ጉዕዞ ሰነድን ምርካብ ትኽእል።
- ናይ ንኡስ ሓለዋ (ፕሮቴስዮነ ሱሲድያርያ) ኣፍልጦ ምሃብ፦ ካልእ ናይ ዓለም ለኸ ናይ ሓለዋ ዓይነት ኮይኑ ኣብ 5 ዓመት ዝሕደስ ናይ መንበሪ ፍቓድ ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ።
- ፍሉይ (ፕሮቴስዮነ ስፔቻለ) ናይ ሓለዋ ኣፍልጦ፦ እዚ “ሃገራዊ” ናይ ሓለዋ ፍቓድ እዩ፡ ስለዚ ኣብ ፖሊስ ዋና ቤት ጽሕፈት ብምኻድ ናይ 2 ዓመት ናይ መንበሪ ፍቓድ ትረክብ ከምኡ ድማ ዝሕደስን ናብ ናይ ስራሕ ፍቓድ ናይ ምልዋጥን መሰል ኣለካ።
- ንኣድላዪ ሕክምና ወይ ብናይ ጥዕና ሽግር ምክንያት (ነቸሲታ መዲከ) ዝወሃብ ኣፍልጦ፦ “ከቢድ ናይ ስነ ልቦናን ኣካላውን ኩነታት ወይ ከቢድ ሕማም” ኣብ ዝህልወሉ ግዜ እንተበዝሐ ንሓደ ዓመት ፍቓድ ይወሃበካ፡ ዝሕደስ ኮይኑ ናብ ስራሕ ምኽንያት እውን ክቕየር ይኽእል።
- ምኽልካል (ዲኔጎ)፡ እቲ ኮምሽን ንዓለም ለኻዊ ወይ ንፍሉይ ሓለዋ ኣፍልጦ ናይ ምርካብ ኩነታት ከምዘየለ ገምጊሙ።
ጥንቃቐ!
ንሓድሽ ቃለ መሕትት ክትጽዋዕ ትኽእል። እዚ ከጋጥም ዝኽዕለሉ ሙሉእ ናይ ግሊ ታሪኽካ ክርደኦምን ውሳነ ንምሃብ እኹል ኣብዘይኮነሉን እዩ። ክትጭነቕ የብልካን። እዚ ማለት ዝተወሳሰበ ጉዳያት ኣለዎ ማለት እዩ!
ኩሉ ግዜ ቃልካ ክትህብ ከለኻ ዘለዉኻ መሰላት፦
- እቲ ቃለ መሕትት ኣፍካ ብዝኸፈትካሉ ቋንቋ (ወይ ብደምቢ ብትፈልጦ ቋንቋ) ወይ ድማ ብኣስተርጓሚ ሓገዝ ምምራሕ;
- ነቲ ኮምሽን ትህቦ ቃል ብምስጢር (ብስቱር) ክተሓዝ፡ (ምስ ናይ ሃገርካ ኣብ ስልጣን ዘሎ ዘይራኸብ)
- ናይ ጠበቓ ሓገዝ ምርካብ
- ምስቲ ዝትርጉመልካ ዘይትረዳዳእ እንተኾንካ፡ ደው ንኸተብሎ ምዝራብ
- ዕረፍቲ ምሕታት
- ከቢድ ኩነታት ምስዘጋጥመካ ክቋረጽ ምሕታት (ንምሳሌ ብጥዕና ምኽንያት)
- እቲ ዝገበርካዮ ቃለ መሕትት እንደገና ክንበበልካ ምግባርን ዝኾነ ዓይነት እርማት ዘድልዮ ምእራም
ከም ሓስብ፡ ኣመልኪትካ ምስ ኣቕረብካ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ነቲ ናይ ዓለም ለኻዊ ዑቕባ ሕቶካ መልሲ ክትረክብ ኣለካ። ብተግባር ግን፡ ብዙሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል፡ ስለዚ ብርግጽ ክፍለጥ ኣይክእልን።
አስተውዕል
ክሳብ መልስኻ ትረክብ ናይ ዑቕባ ሓታቲ መንበሪ ፍቓድ ሒዝካ ትጸንሕ።
ክሳብ መልሲ ትረክብ፡ ናይ 6 ወርሒ ክሕደስ ዝኽእል ናይ ሓታቲ ዑቕባ መንበሪ ይወሃበካ። እቲ ቤት ፍርዲ ዝህቦ ናይ ዑቕባ ዓይነታት፦ ዓለም ለኻዊ ዑቕባ (ኣዚሎ)፣ ፕሮቴስዮነ ሱሲድያርያ (ንኡስ ሓለዋ)፣ ፕሮቴስዮነ ስፔቻለ (ፍሉይ ሓለዋ)፣ ኩረ ሜዲከ (ሕክምና) – ካብዚኦም ኣፍልጦ ክወሃበካ ወይ ኣሉታዊ መልሲ ክውስን ይኽእል። እቲ ቤት ፍርዲ ኣሉታዊ መልሲ እንተሂቡካ ፡ ንዓለም ለካዊ ዑቕባ ከም ሓዲሽ ከተመልክት ትኽእል (ዑቕባ ንምሕታት ሓደሽቲ ምክንያታት እንተለካ “ከምብሓድሽ ምድጋም” (ሬተራታ) ይበሃል)፡ ወይ ድማ ንላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ምባል። ኣስተውዕል – ንላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ምባል ማለት ነቲ ኣሉታዊ መልሲ የልግሶ ማለት ኣይኮነን፣ ስለዚ ከባርሩኻ ከምዝኽእሉ ስግኣት ኣሎ!
እኹል ገንዘብ እንተዘይሃለወካ እውን ብጠበቓ ይግባይ ክትብል ትኽእል፣ “ነጻ ናይ ሕጊ ድጋፍ” (ግራትዊቶ ፓትሮቺን ዮ)ተባሂሉ ብዝጽዋዕ ኣገልግሎት ብምርካብ እቲ ዞባ ነቲ ጠበቓ ይኸፍሎ፡ ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት እቲ ጠበቓ ናይ ኣታዊኻ መጠን ተረጋግጸሉ ባዕልኻ ተዳልዎ ሓደ ሓደ ወረቓቕቲ የፈርመካ።
ትኣምኖ ጠበቓ እንተዘይብልካ ኣብ ጥቓካ ዘሎ ቤት ፍርዲ ብምኻድ ዘለዉ ናይ ሕጊ ሰብ ሞያ ዝርዝር ክትርኢ ትኽእል፣ እንተደሊኻ ድማ ኣብ ጥቓኻ ናብ ዝርከብ ናይ ኣርቺ (ARCI) ክለብ ርኸብ፡ ናብ ቀረባ ዘለዉ ናይ ሕጊ ኣማኸርት ክሰዱኻ ይኽእሉ። ኣብ jumamap.it (https://www.jumamap.it/) ብምእታው: ኣብ ትነብረሉ ከተማ ዘለዉ ናይ ሕጊ ኣማኸርቲ ሽም ዝርዝር ክትረክብ ትኽእል።
እንተዘይኮይኑ፡ ንሓተትቲ ዑቕባን ንዑቑባትን ናይ ነጻ ስልኪ ቑጽሪ ክትድውሉ ትኽእሉ። ካብ መደበኛ ስልኪ (800 905 570) ካብ ሞባይል ስልኪ (3511376335) ክድወለሎም ዝከኣል ናይ ነጻ ስልኪ ቑጽርታት ክኾኑ ከለዉ ናይ ሕጊ ድጋፍን ናይ ምኽርን ኣገልግሎት ክትረኽቡ ትኽእሉ።


text:
ናይ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ዘለዎ መን ኢዩ?
ብሓፈሽኡ ክርአ ኸሎ ናይ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ሓገዝ ንምርካብ ብቑዕ ምዃን በቲ ኣብ እተፈላለየ ምንጭታት ሓበሬታ እንኮላይ ኣብቲ ናይ UN/ዩ ኤን።እቲ ውሳነ ዝተፈላለየ ረቛሒታት ኣብ ግምት የእቱ እዩ ፣ ገለ ካብዚ ረቛሒታት እዚ ቍጠባዊ ዅነታት፣ ቍጽሪ ኣባላት ስድራቤት፣ ብቐሊሉ ካልእ ሓገዝን ፍሉይ ነገራትን ምርካብ፣ ሓደጋታት ዕቝባን ከምኡውን ኵነታት ጥዕና እዩ ።
ድሕሪኡ ኵሉ ጕዳያት ምስተን ትሕቲ ድኽነት ዝዀና መብዛሕትአም ከኣ ዕቝባ ክህልዋ ዚኽእላ ስኡናት ስድራ ቤታት ይዛመድ። ድሕርዚ እተን ኣዚየን ጽጉማት ስድራቤታት ብፕሮግራም ምግቢ ዓለም ይፍለጡን ይድገፉን ።
ናይ WFP/ምግቢ ሓገዝ ንምርካብ ብኸመይ ክምዝገብ እኽእል?
ንናይ ምግቢ ሓገዝ ንምርካብ
ካብ መደብ ምግቢ ዓለም (እቶም ልዕሊ ዅሉ ከምዜድልዮም ዝተገምገሙን ዝተፈልጡን) ሓገዝ ኪረኽቡ ዚኽእሉ ስደተኛታት መንነቶም ኣብ ዝርዝር ሓገዝ ኣቲዩ ን WFP የዋሃብ።
ንጥኑሳትን ኣለይቲ ቆልዑን ኣዴታት ዚወሃብ መኣዛታት
ትሕቲ ኽልተዓመት ቆልዑ ዘኣልያ ወይ ጥኑሳት ስደተኛታት ዝዀና ኣዴታት ስደተኛታት መመልከቲ ወረቐት ሒዘን ናብ WFP Facebook ገጽ ምስ ዝልእኽዎ፣ መደብ ምግቢ ዓለም ሓገዝ ንምርካብ ኪምዝገቡም ይኽእሉ እዮም፣ (ኣብዚ ዘሎ ሊንክ) ኣቲኹም ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
UN ካብ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና (እተን ልዕሊ ኩሉ ዝተመርመራን ዝተፈልጣን) ናይ መግቢ ሓገዝ ክረኽባ ብቑዓት ዝዀና ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ከምኡውን ዝርዝር ሓገዝ ምስ WFP ከም ዝዋሃባ ይግለጽ ።
ኣብዚ እዋን እዚ ንዚኣ ሓገዝ ምግቢ ንምርካብ ዝቐረበ ሕቶ ተዓጽዩ ኣሎ።
ንፕሮግራም ምግቢ ኮርስ ውይ ስልጠና ምውሳድ
ካብ ፕሮግራም ምግቢ ኮርስ ውይ ስልጠና ምውሳድ ዕድል ኪርከብ ከሎ ብመራሕቲ ማሕበረሰብን ብጾት WFPን ኣቢሉ ኣብ ወብ ሳይት WFP (ኣብዚ ሊንክ) ይእወጅ እዩ ። እቲ መመልከቲ ንዅሎም ስደተኛታትን ኣባላት ማሕበረሰብን ክፉት እዩ ።
ንነፍሲ ወከፍ ዓይነት ኮርስ ዚኸውን መለክዒታት ምምራጽ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኮርስ ወይ ስልጠና ተመርኲስካ እዩ ዚፈላለ።
ኣብዚ እዋን እዚ መደብ ስልጠና ምግቢ ተዓጽዩ ኣሎ።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ንስደተኛታት እንታይ ዓይነት ደገፍ እዩ ዚህቦም?
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ነቶም ኣብ ግብጺ ዚነብሩ ስደተኛታት ሰለስተ ዓይነት ደገፍ ይህቦም እዩ ። እዚ ዚስዕብ እዩ ፦
ሓገዝ መግቢ
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ንስደተኛታት ዚወሃብ ናይ ምግቢ ረድኤት ክርኽቡ ኢቲ ገንዘብ ናብ ዅሎም እቶም ኣብ መገላግልቶም ዚሸጡ ነጋዶ ይሰዶ መታን ትመሊሶም ብምግቢ ክወስዲዎ፣ ወይ ከኣ ካብቲ ኣብ ምልእቲ እታ ሃገር ዚርከብ ልዕሊ 140,000 ነጥብታት ብናይ ብሕቲ ተጠቃሚ ካርድ ገይሮም ብጥረ ገንዘብ ኪኽፈሎም ዚኽእል ሓገዝ እዩ ።
እዚ ሓገዝ እዚ ነቶም ዝያዳ ሓገዝ ዜድልዮም ስደተኛታት ኣብ ወወርሒ ይወሃብ (ብዛዕባ እቲ ዜድሊ መለክዒታት ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ናብ ሕቶ ቁጽሪ 2 ተመለስ) ።
ብዛዕባ መስርሕ እቲ ቕብሊት ዝያዳ ሓበሬታ ናብቶም ተጠቃሚታት ብኣካል ይለኣኽ ንመጀመርታ ግዜ ነዚ ሓገዝ እዚ ኽወሃቦም ከሎ ኸኣ በቲ እተመዝገበ ኣድራሻኦም ኣቢሉ ይለኣኽ።
ንጥኑሳትን ኣለይቲ ቆልዑን ኣዴታትን ዚወሃበን ሓገዝ
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ነተን ጥኑሳትን ኣለይቲ ሕሙማትን (ካብ ክልተ ዓመት ንታሕቲ ዝዕድሚአን ሕጻናት) ብናይ መገልግልቲ ሸቃጦ ወይ ከኣ በቲ ኣብ ምልእቲ እታ ሃገር ካብ ዝርከብ ልዕሊ 140,000 ነጥብታት ብ ናይ ብሕቲ ተጠቃሚ ካርድ ብገንዘብ ንምትካእ ናብአን ይምማሕላለፍ ። ንኣዴታትን ንኣሽቱ ደቆምን ግቡእ ኣመጋግባን ድሕነትን ንምርካብ እውን ብዛዕባ ኣመጋግባ ጥንቃቐ ዚግበረሉ መደባት ይወሃብ እዩ ።
መደብ ስልጠና ንምግቢ
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ተጻዋርነት ናይ ምህናጽ ንጥፈታት የካፍል ኣብ መንጎ እቶም ኣዝዮም ስኡናት ስደተኛታትን ኣባላት ናይቲ ኣአንጋዲ ማሕበረሰብን ከኣ ማሕበራዊ ሓድነት ከም ዝህሉ ይገብር። ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ምስ ብጾቱ ብሓባር ኰይኖም ኣብ እተፈላለየ ዓውድታት ስራሕ ክኢላታት ስልጠና ይህቡ እዮም ።
ዕላማ እቲ ፕሮግራም ንስደተኛታትን ንኣባላት እቲ ኣአንጋዲ ማሕበረሰብን ኣታዊ ንምርካብ ዘድሊ ብቕዓታትን ምስክር ወረቐትን ንምርካብ ንምድጋፍ ኢዩ።
እቶም ተሳተፍቲ 80% ናይቲ ወርሓዊ ኮርስ ክካፈሉ ኸለዉ፣ ኣብቲ ፕሮግራም ክካፈሉ ኸለዉ ዝሰኣንዎ ኣታዊ ኣብ ክንዲኡ ወርሓዊ ናይ ገንዘብ ደገፍ ይረኽቡ ኢዮም።
ይኹን እምበር ሕጽረት ገንዘብ ስለ ዘሎ ተወሳኺ ገንዘብ ክሳዕ ዚውፈ እቲ ንምስልጣን ተባሂሉ ዚዳሎ መደብ ተቛሪጹ ኣሎ። እቲ ፕሮግራም ምስ ቀጸለ እቶም ተጠቃምቲ በቲ WFP Facebook (ኣብዚ ዘሎ ሊንክ) ሕቶታትኩም ክቕርቡ ይኽእሉ፣ ንዝኾነ ሓዲሽ ነገር ብናይ መነባብሮ ጕጅለታት ከምኡውን ብመራሕቲ ማሕበረሰብ ስደተኛታት ኣቢሎም ክሕብሩ ኢዮም።
ኣብ ግብጺ ምስ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ብኸመይ ክራኸብ የኽእል?
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ኣብ ኣብያተ – ጽሕፈቶም ተጠቃምቲ ክረክቡ ኣይከኣለን ። ንዝዀነ ይኹን ሕቶታት ብቍጽሪ ተሌፎን (ኣብ ታሕቲ) ኽትድውሉ ወይ ከኣ ናብ ገጽ WFP ፌስቡክ (ታሕቲ) ኽትውከስ ኣሎካ።
WFP hotline/ህጹጽ መስመር 02-25299830/01023646706 | ብዘይ ክፍሊት- 08005555222
ንስደተኛታት ንምሕጋዝ ተባሂሉ ብፌስቡክ ዚስራሕ ገጻት WFP: www.facebook.com/WFPassistancetorefugees
ዓለማዊ ፕሮግራም ምግቢ (WFP) ኣብ ፌስቡክ ገጹ ከምዚ ኣዊጁ
- ስደተኛታት ካብ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ድገፍ ዚቕበሉሉ ዕለት
- ሓበሬታ ብዛዕባ ዝዀነ ይኹን ለውጥታት ምቕባል ዝምልከት መስረሕ
- ናብ ዝተፈላለየ ንስደተኛታት ንምሕጋዝ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ዝገብሮ ንጥፈታት ብኸመይ ጠለብ ተቕርብ ዚገልጽ ሓበሬታ
- ሊንክታት ጠለባትን ይግባይ ምባልን
- ናይ ሓሶት መልእኽትታት ወይ ናይ ሓሶት ሓበሬታ መጠንቀቕታታት
ካብ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ሓገዝ ክረክብ ተመሪጸ እንተ ዀይነ ብኸመይ ክፈልጥ እኽእል?
ዝዀነ ይኹን ዓይነት ሓገዝ WFP ክትረክብ እንተ ተመሪጽካ በቲ ዝተመዝገበ ኣድራሻኻ ኣቢልካ ብዛዕባ ምርጫኻን ግቡቕኻን ክትሕብረካ ኢያ።
ከመይ ገይረ እየ እሞ ክጥረዕ ዝኽእል?
ዝዀነ ይኹን ጥርዓንካ ብቐጥታ ኣብ ፌስቡክ ገጽና (ኣብዚ ሊንክ) ክትልእኮ ትኽእል ኢኻ፣ ንሕና ድማ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓት ምላሽ ክንህብ ኢና።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ንስደተኛታትን ነቶም ዕቝባ ዚደልዩ ሰባትን ናይ ምግቢ ህያብ ምሃብ ይቕጽል ድዩ ዘሎ?
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ነቶም ኣዝዮም እተሸገሩ ስደተኛታትን ዕቝባ ዚደልዩ ሰባትን ይድግፎም ኣሎ ። ንዓና ምሕጋዝ ክሳዕ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ከምኡውን እቶም ልዕሊ ዅሉ ዜድልዮም ስደተኛታትን እቶም ዕቝባ ዚደልዩ ሰባትን ንስድራ ቤቶም ምግቢ ንምሃብ ኣብኡ ከም ዚምርኰሱ ንፈልጥ ኢና ።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ንገሊኦም ስደተኛታት ዚህቦም ደገፍ ከም ዜቋርጽ ወይ ደው ክብል ሓቂ ድዩ?
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ዋሕዲ ገንዘብ ኣለዎ ከም ውጽኢት ናይዚ ኸኣ ንገሊኦም ካብቶም ዝያዳ ሓገዝ ዘድልዮም ከም ዘይኰኑ ጌርካ ዝርኣዩ ተጠቃምቲ ከውጽኦም ይግደድ ። እቶም ናይ መግቢ ሓገዝ ዘይረኸቡ ተጠቃምቲ እውን ንሰለስተ ወርሒ ተኸታቲሎም ኣይተጠቕሱን ። ነቲ ዘሎ ገንዘብ ብዝበለጸ መገዲ ምእንቲ ኽንጥቀመሉ ነቶም ኣዝዮም ስኡናትን ነቶም ዕቝባ ክረኽቡ ዝኽእሉን መግቢ ንምሕጋዝ ቀዳምነት ይወሃቦም ኢዩ ።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና መን ሓገዝ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ከም ዘለዎ ዚውስን ብኸመይ እዩ?
ብሓፈሽኡ ክርአ ኸሎ ናይ መግቢ ረድኤት ንምርካብ ብቑዕ ምዃን በቲ ኣብ እተፈላለየ ምንጭታት ሓበሬታ እንተላይ ኣብ ዩ ኤን እቲ ውሳነ ዝተፈላለየ ረቛሒታት ኣብ ግምት የእቱ እዩ ፣ ገለ ክብዚ ኸኣ ቍጠባዊ ዅነታትን ቍጽሪ ኣባላት ስድራ ቤትን ብቐሊሉ ክትረኽቦ እትኽእል ኣጋጣምን እዩ ።
ገለ ኻብቲ ረቛሒታት ካልእ ሓገዝ ፍሉይ ነገራት ዕቝባ ዘምጽኦ ሓደጋታት ከምኡውን ኵነታት ጥዕና ኢዩ። ድሕሪኡ ኵሉ ጕዳያት ምስተን ትሕቲ ድኽነት ዝዀና ካብ ካልኦት ንላዕሊ ድማ ንዕቝባ እተቓልዑ ዝያዳ ሓገዝ ዜድልየን ስድራ ቤታት ይዛመድ ኢዩ ።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ነቶም ኣዝዮም ዝተሸገሩ ምግቢ ካብ ምሃብ ኣይከቋርጽን እዩ ።
እቶም ካብ ድኽነት ንላዕሊ ዝዀኑ ዝተሓተ ስኡናት ዕቝባ ዝይረኽቡን ነቲ ዘድልዮም መግቢ ድማ ከማልኡ ይኽእሉ ኢዮም። እዚ ጕዳያት እዚ ብመሰረት እቲ ካብ 2014 ኣትሒዙ ዘሎ ሓበሬታ ዝሓዘ ሰፊሕ ድግማ እዩ ተረኺቡ።
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ብእተኻእሎ መጠን ንብዙሓት ስድራ ቤታት ንምሕጋዝ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ኢንተ በዝሐ 5 ኣባላት ጥራይ ከምትሕግዝ ትሕብር። ተወሳኺ ኣባላት ስድራ ቤት ድማ ካብቲ ናይ ረድኤት ካርድታት ክውገዱ ኢዮም። (ንኣብነት ሓንቲ ኣቦን ኣደን ሓሙሽተ ውሉዳትን ጥራይ ዝህልዋ ስድራቤት ናይ 5 ሰባት ሓገዝ ጥራይ ክትረክብ ኢያ)።)
ነዚ ውሳነ እዚ ይግባይ እትብለሉ መገዲ ኣሎዶ?
እወ ። ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ቐጻሊ ይግባይ ዚሰምዕ ስርዓት ኣለዎ። ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ምስ ብጾቱ እቶም ሓገዝ ዘይወስዱ ሰባት ይግባይ ንኽብሉ ዘኽእሎም ናይ ይግባይ ሜላታት ከማዕብሉ ኢዮም። እዚ ስርዓት እዚ ነቲ ይግባይ ተቐባልነት ንምርካብን እንደገና ንምሕጋዝን መሰረት ዚኸውን ተኣፋፊ ዅነታት እታ ማራኺት ስድራ ቤትን ሻቕሎት ምግብን ኣብ ምግምጋም እተመርኰሰ እዩ።
ይግባይ ንምምዝጋብ ብፕሮግራም ምግቢ ዓለም ፎርም ኣማዕቢሉ ኣሎ ። ሓገዝ ደሊኻ ጠጠው እንተ ኢልካ እሞ ይግባይ ክትብለካ እንተ ደሊኻ በጃኻ ኣብዚ ሊንክ ጠውቕ እሞ ነቲ መምርሒታት ስዓቦ። ይግባይ ኣብ ውሽጢ ኽልተ ወርሒ ይግባይ ኪወሃብ ኣለዎ
እቲ ይግባይ ዚቐርበሉ መስርሕ ንኽንደይ ዚኣክል ግዜ እዩ ዚወስድ?
ብዛዕባ ይግባይካ ውሳነ ኣብ ውሽጢ 70 መዓልቲ ኺግበርን ናባኻ ኺለኣኽ እዩ።
ውጽኢት እቲ ይግባይ ኣብ ሕቶ ኼእትዎ ይኽእል ድዩ?
ኣይካኣለን አዩ.
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ዝያዳ ገንዘብ እንተድኣ ረኺቡ ቍጽሪ ናይቶም ከም ብሓድሽ ዝሕግዞም ሰባት ክውስኽ ድዩ?
ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ብእተኻእሎ መጠን ንብዙሓት ተጠቅምቲ ንምድጋፍ ሃንቀውታ ኣለዎ እንተዀነ
ግን ወትሩ ነቶም ተነቀፍቲ ንምድጋፍ ቈራጽነት ኢዩ ዝገብር። ንሃብትና ብቐጻሊ ኢና እንጥቀመሉ ዘለና
ዝያዳ ገንዘብ ምስ እንረክብ ከኣ ደገፍና ንዜድልዮም ብዙሓት ሰባት ክንበጽሖም ንኽእል ኢና ። ይኹን እምበር ካብቲ ፕሮግራም ዝያዳ ገንዘብ ምርካብ ኪበሃል ከሎ ብኡንብኡ ኣብቲ ረድኤት እንህበሉ
ዝርዝር ከም ብሓድሽ ትምዝገብ ማለት ከም ዘይኰነ ኸነስተብህለሉ ኣሎና።


text:
ስዑዲ ዓረብ መኪና ናይ ምምራሕ ፍቓድ ንደቂ ኣንስትዮ እታ ሃገር ምሃብ ጀሚራ። መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ፍቓድ ምምራሕ መኪና ናይ ካልኦት ሃገራት ንዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ፍቓድ ምሃብ ከምዝጀመረ ዘፍለጠ ኮይኑ እተን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚ እቲ ፍቓድ ምርካበን ፈተና ከምዝወሰዳ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ስዑዲ ዓረብ ነቲ ንኣሰርተታት ዓመታት ዝጸንሓ ደቂ ኣንስትዮ መኪና ክመርሓ ዝኽልክል ሕጊ ኣብ ሰነ 24 ከምተልዕሎ ኣፍሊጣ’ላ። እዚ ስጉምቲ ሓደ ካብቲ ብልዑል ካልድ ቢን ሳልማን ነታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ዓቃባዊት ሃገር ንምምዕባል ዝዓለመ መደብ’ዩ።
በኣንጻሩ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ንመሰል ምምራሕ መኪና ደቂ ኣንስትዮ ብምድጋፍን ንናይ ወዲ ተባዕታይ ውሕስነት ብምቃውም ወፍሪ ንዘካየዳ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው ይፍለጥ።
ተሓለቕቲ መሰላት ኣርባዕተ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝርከባን ናብ ፍርዲ ክቐርባ ከምዝኽእላ ይሕብሩ።
ደቂ ኣንስትዮ ስዑዲ ዓረብ ሕጋዊ ውሳነ ንምሕላፍ ብፍላይ ኣብ ዓውድታት ትምህርቲ፡ ስራሕ፡መርዓ፡ መገሻን ሕክምናን ናይ ወዲ ተባዕታይ ውሕስነት ከምዘድልየን ይፍለጥ።
ንጉስ ሳልማን ዝሓለፈ ዓመት ደቂ ኣንስትዮ ፍቓድ ምምራሕ መኪና ከምዝወሃበን ክገልጹ ከለው ውሕስነት ወዲ ተባዕታይ ከምዘየድልየን ናብ ቅዱስ ቦታታት መካን መዲናን እውን ንበይነን መኪና ክመርሓ ከምዝኽእላ ምሕባሮም ይፍለጥ።


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
ምቋም ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ውጽኢት ዕቱብ ገድላዊ ጻዕሪ ተቃለስቲ ኣካላቱ ዝመስረቱዎ ኮይኑ፡ ዕላማኡ ከኣ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዓቕምታት ዝጉስጉስሉን ንድለይቲ ለውጢ ኣብ ክሊ ሓደ ስፊሕ ሃገራዊ መድረኻዊ ጽላል ዝጥርነፍሉን፡ ንዝኽይድ ዘሎ መስርሕ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋትን ዕማማቱ ውሑስ ንምግባርን ዝዓለመ’ዩ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኣብ ሞንጎ’ቶም ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳዊ ማሕበራትን መንእስያትን ደቂ-ኣንስተዮን ወክልቲ ህዝብን ዝሓቚፎ ሰፊሕ ሃገራዊ ሽርክነት መሰረት ብምግባር፡ ህላወኡን ቐጻልነቱን ገድላውን ሃገራውን ተደላይነት ዘሎዎ’ዩ። ስለ ዝኾነ ዕድመኡን ዕማማቱን፡ ብቦታን ግዜን ከይተሓጽረ ሃገራውን መድረኻውን ተደላይነት ዘሎዎ ጽላል’ዩ። ስለዚ ነቲ ተመስርቱሉ ዘሎ ዕላማታት ክሳብ ዝዕውት ድማ ዝቃለስ ዘሎ’ዩ።
ካብ’ዚ ተረዶኦ’ዚ ብምብጋስ፡ ባይቶ ብሓፈሻ ኣብ ሕሉፍ ጉዕዞኡ፡ ብፍላይ ከኣ ብድሕሪ’ቲ ኣብ ታሕሳስ 2014 ዝተኻየደ ህጹጽ ኣኼባኡ ዘጋጠሙዎ ጸገማት ንምስጋርን ብዓቢኡ ከኣ፡ ንምምስራት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተኽፍለ ዋጋን ግዜን ኣብ ግምት ብምውሳድን ተደጋጋሚ ምምጣጥ ግዜ ክስዕቡ ዝኽእል ዘይምርዳእን ምናልባት ከኣ፡ ኩላትና እንሽክሞ ጾር ካብ’ቲ ከጋጥም ዝኽእል ዝኽፍኤ ምርጫ ባይቶ ምፍራስን ዘይተጨብጠ ካልእ ንዑኡ ዝተክእ ኣብ ምንዳይ ካብ ምኻድን ዘድሕን እንኮ ኣማራጺ ብምዃኑ፡ ካብ ክቡራት ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት ምምጣጥ ግዜ ምክያድ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ጠለብና፦
- እቲ ቀዳማይ ዝተወስደ ምምጣት ግዜ ኣብ ታሕሳስ 2015 ዝተወደአ ብስንኪ’ቶም ዘጋጥሙ ሽግራት ንምእላይ፡ ብተደጋጋሚ ብመሪሕነት ባይቶን ፖለቲካዊ ውድባትን ክገብሩ ዝጽንሑ ኣኼባታትን ዘተታትን ባይቶ ሓድነቱ ሓልዩ ንኸይድ ዝተወስደ ግዜ ብምንባሩ።
- ሕጂ እውን ሓደ ካብ’ቲ ግዜ ዝድለየሉ ምኽንያት እቲ ክኽይድ ዝጸነሐ ጻዕርታት ብንጽል፣ ወይ ካእባዊ፣ ወይ እውን ብሓባር፡ ናይ ምቅርራብ ተቦጉሶታት ክወስዱ ዝኽእሉ ወገናት ክሳብ ምግባእ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ እቲ ጻዕርታት ቀጻሊ ክኽውን ዕድል ንምሃብ።
- ወጻኢታት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምሽፋን ዝኽእል እኹል ግዜ መደባት ሰለ ዘድሊ።
- ዕማም ምስንዳእ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ብስንኪ ዘጋጥመ ጸገማትን ንምፍትሖም ዝተገበሩ ጻዕርታትን ብምሉእ ክሳለጥ ብዘይምኽኣሉ።
- ዕዉት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምግባር፡ ኣብ ኣባላት ኣካላት ባይቶን ህዝብን ደገፍትን እኹል ምልዕዓል ግዜ ሰለ ዘድሊ።
በዚ መሰረት፡ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ምስ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ብምምኽኻር ካብ ባሕቲ ጥሪ 2016 ዝጅምር ክሳብ መወዳእታ ሓምለ 2016 ተወሳኺ ግዜ ምምጣጥ ጉባኤ ጠለበ። ከም ውጺኢቱ ድማ ብኣብዘሓ ልዕሊ 2/3 ድምጺ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ፡ ነቲ ዝተደልየ ናይ ምምጣጥ ሓሳብ ደጊፎም።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ጉዕዞ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተሸከመቶ ታሪኻዊ ሓላፍነት ኣብ ሽቶኡ ንምብጻሕን፡ እዚ ታሪኻዊ ሓላፍነት’ዚ ኣብ መንኮብ ኩሉ ዝተጸዓነ ምዃኑ ብምዝኽኻርን፡ ኣካላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ምስረታኡ ሞጎስ’ኳ እንተሃለዎም፡ ናይ ህላወኡን ቐጻልነቱ ሕቶ፡ ናይ ኩሎም ኤርትራውያን ሓለይቲ ምዃኑ የረጋግጽ። ከምኡ’ውን መሪሕነት ባይቶ ንሰፊሕ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ጨንፈራትን ዞባታትን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ካኣ ብፍላይ፡ ንምዕዋት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ሞራላውን ማተርያላውን ምድግጋፍ ክገብሩ ይጽውዕ።
ኣብ መደምደምታ፡ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ንደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ፡ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝህብዎ ዝጸነሑን ዘለውን ደገፋት የመስግን። ከምኡ’ውን ንኩሎም ፍተውቲ ስላምን ደሞክራስን ዝኾኑ ወገናት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክድግፉ ይጽውዕ።
ዓወት ንደሞክራስያዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ!!
ዓወት ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ!!
ሓጅ ዓብደልኑር ሓጅ
ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
30 ታሕሳስ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10051


text:
Radio Erena: 02 October 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሸውዓት ኣባላት ትካላት ረዲኤት ምስጓጉ ከምዘይቅበሎ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
ዋና ጸሓፊ’ቲ ውድብ ኣንቶንዮ ጉተረዝ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ነቲ ድሮ ኣሸጋሪ ኮይኑ ዘሎ ምብጽጻሕ ረዲኤት ናብ ግዳያት፣ ምስጓግ’ዞም ኣባላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይቅቡልን ሕጋዊ ባይታ ዘይብሉን’ዩ ኢሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቶም ሰራሕተኛታት ረዲኤት ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ካብ ሃገሩ ክወጹ ዝወሰነሉ ምኽንያት፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገር ምትእትታው ገሮም ብዝብል ክሲ ምዃኑ ብሓሙስ 30 መስከረም ኣፍሊጡ’ዩ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ነዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘቕረቦ ክሲ ብዝምልከት ዝኾነ መርትዖ ከምዘይቀረበሉ ወሃብ ቃል’ቲ ውድብ ገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሰራሕተኛታት ረዲኤት ካብ ዘቕረቦም ክስስታት ገለ፣ ንህዝቢ ዝተዋፈረ ረዲኤት ንሓይልታት ትግራይ ሂቦም፣ ንጸጥታ ብዝምልከት ዝተበጽሐ ስምምዕ ጥሒሶም፣ ናይ መራኸቢ መሳርሒታት ንህወሓት ኣመሓላሊፎም፣ ዝብል ይርከቦ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ረዲኤት ናብ ትግራይ ከብጽሓ ዝተላእካ መካይን፣ ጽዕነተን ኣራጊፈን ኣብ ክንዲ ዝምለሳ፣ ህወሓት ሰራዊት ኣብ ምምልላስ ከምዝጥቀመለን ገይሮም ዝብል ክሲ እውን ኣብ ልዕሊ’ቶም ሰራሕተኛታት ረዲኤት ኣቕሪቡ ኣሎ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ሓድሽ ምዕባለታት ኣብ ግምት ብምእታው ተወሳኺ ማዕቀብ ክውስን ዘተ ኣካዪዱ። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ብሪጣንያ፣ ኣየርላንድ፣ ኤስቶንያ፣ ኖርወይን ፈረንሳን ነቲ ማዕቀብ ክድግፋ እንከለዋ፣ ሩስያን ቻይናን፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሓንቲ ሃገር ኢድ ምእታው እዩ ብምባል ከምዝተቓወማ ዲፕሎማስያዊያን ምንጭታት የመልክቱ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ’ዚ ተወሊዑ ዘሎ ኲናት ሓድሕድ፣ ብዉሑዱ 5.2 ሚልዮን ህዝቢ ተጸባዪ ረዲኤት ኮይኑ ምህላዉ ውድብ ሕቡራት ሃገራት የተሓሳስብ።


text:
ካብ 1ይ ክፍሊ ክሳዕ 4ይ ክፍሊ
Førstehjelp 1-4
Naturfag 1-2
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮታትን ትረክብ።
Naturfag 3-4
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮታትን ትረክብ።
ካብ 5ይ ክፍሊ ክሳዕ 7ይ ክፍሊ
Lumbrikus
ኤለክትሮኒካዊ መምሃሪ ምንጪ ጆግራፊ። ብሶማል፣ ትግርኛ፣ ዓረብን ኖስክን ዛንታታት ስማዕን ኣንብብን።
Naturfag 5-7
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮ ትን ትረክብ።
Naturområder
ናቱር ኦምሮደ- መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣብ ምድሪ ድርከቡ ድተፈላለዩ ባህርያዊ ከባቢታት። እዚ ጽሑፍ ናብ ድተፈላለየ ቋንቋታት ተተርጒሙ ይርከብ።
NRK skole for flere
ኣብዚ ሓደ ሓደ ብድምጺ ድተተርጎመ ፊልምታት ይርከብ።
እቲ ፊልምታት ብዛዕባ ድተፈላለየ ኣርእስታት ስነፍልጠት ኢዩ።
ካብ 8ይ ክፍሊ ክሳዕ 10 ክፍሊ
Atomer og molekyler
መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣቶማትን ሞልክዩላትን።
እቲ ጽሑፍ ተተርጒሙ ኢዩ።
Filmer om klima
ሓጸርቲ ፊልምታት ብዛዕባ ክሊማ ብኖስክን ብቋንቋ ኣደኻን ተዓዘብ፣ ዕዮታት ስራሕ።
Fotosyntese
ብዛኦባ ፎቶሲንተሲስ ብትግርኛን ኖስክን ኣንብብ።
Naturfag
ብዛዕባ ድተፈላለዩ ኣርእስታት ጆግራፍ ብመልክዕ ጽሑፍን ንዕኡ ድገልጹ ቀለልቲ ሕየዋን ተማሃር። እቲ ጽሑፍ ብቡክሞልን ኒኖስክን ጥራይ ኢዩ።
Naturfag 8-10
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮታትን ትረክብ።
Naturområder
ናቱር ኦምሮደ- መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣብ ምድሪ ድርከቡ ድተፈላለዩ ባህርያዊ ከባቢታት። እዚ ጽሑፍ ናብ ድተፈላለየ ቋንቋታት ተተርጒሙ ይርከብ።
Periodesystemet og grunnstoffer
መእተዊ ጽሑፍ ንፐርዮዲክ ሲስተምን መሰረታዊ ግዛዓትን።
እቲ ጽሑፍ ተተርጒሙ ኢዩ።
Prismeeffekter og brytning av lys
En innføringstekst om prismeeffekter og brytning av lys. Teksten er oversatt til forskjellige språk.
Syrer og baser
መጻጺ(Syre) ከምኡዉን ቤዝ(Base)፡ መጽሐፍ ንአምር ንስይረ / ቤዝ ዝተዳለወ
Zanzu
ብዛዕባ ኣካላት ተማሃር፣ ምስ ሓደስቲ ቃላት ተላለ ስእልታት ድማ ተጠቐም።


text:
Letters
መግለፂ መንግስቲ ትግራይ ብ ምኽንያት ምዓልቲ ስዉኣትን ደብዳብ ቶጎጓን
ካብ መንግስቲ ትግራይ ዝተውሃበ እዋናዊ መግለፂ
ቅድሚ ኵሉን ልዕሊ ኵሉን ቀዳማይ ደርጊ 15 ሰነ 1980 ዓ/ም ኣብ ዕዳጋ ሓውዜን ደብዳብ ነፈርቲ ዝፈፀመሉ መበል 33 ዓመት መዓልቲ ስዉኣት ኣብ እነኽብረሉ ዕለት ናይ ኣቦ ንመን ንውሃቦ ኰይኑዎም ዳግማይ ደርጊ ጕጅለ ፋሽሽቲ ኣብይ ኣሕመድ ድማ 15 ሰነ 2013 ዓ/ም ካብ ከተማ መቐለ ናይ ቀረባ ርሕቐት ኣብ እትርከብ ቶጎጓ እትብሃል ቦታ ንዕዳጋ ኣብ ልዕሊ ዝወፅኡ ሰላማውያን ዜጋታት ብዘካየዶ ደብዳብ ነፋሪት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ንብረቱን ብዝበፅሐ ጕድኣት ህዝብን መንግትን ትግራይ ዝተሰምዖ ሓዘን ዓᎁቕ ምዃኑ እንትገልፅ፡ ግዳይ እቲ ሓደጋ ዝዀኑ ወገናት መንግስተ ሰማያት የዋርሶም፥ ንመላእ ስድራ ቤቶምን ፈተውቶምን ድማ ፅንዓት ይውሃቦም ይብል።
ከም ዝፍለጥ ብመሪሕነትን ሃንዳሳይነትን ወራሪ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ዳግማይ ደርጊ ጕጅለ ፋሽሽቲ ኣብይ ኣሕመድን ተስፋሕፋሓይ ሓይሊ መንግስቲ ክልል ኣምሓራን ኣብ እቶም ዝሓለፉ ልዕሊ 7 ኣዋርሕ ንህዝቢ ትግራይ ብሓይሊ ጐቢጥካ ንምብርካኽ ብታሪኽ ይቅር ዘይብሃል ኣረሜናዊ ግፍዕን ገበንን ፈፂሞምን ይፍፅሙን ኣለው። ናይዚ መቐፀልታ ዝዀነ ድማ ታሪኽ ንባዕሉ ይደግም ከም ዝብሃል 15 ሰነ 2013 ዓ/ም ካብ ዋና ከተማ ትግራይ ከተማ መቐለ ናይ 30 ኪ.ሜ ርሕቐት ኣብ እትርከብ ፍልይቲ ቦታ ቶጎጓ ንፁሃን ደቂ ትግራይ ኣብ ዕዳጋ መዓልቲ እናሃለው ዳግማይ ደብዳብ ሓውዜን ብምፍፃሙ ብርክት ዝበሉ ወገናትና ግዳይ ሞትን መቝሰልትን ካብ ምዃን ንላዕሊ እቲ ፍፃመ ሰብን እንስሳን ዘይፍለየሉ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ኣረሜንያዊ ተግባርን ቀንዲ ዕላማን ትልምን ደመኛ ፀላኢ ትግራይ ድማ ሐዚ እውን መንነት ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት ዝጀመርዎ ቅሉዕ ወራርን ኲናትን ኣጠናኺሮም ዝቐፀልሉ እኩይ ተግባሮም እዩ።
ብምዃኑ እውን ዳግማይ ደርጊ ጕጅለ ፋሽሽቲ ኣብይ ኣሕመድን መማኽርቱን ሰዓብቱን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፈፀምዎን ይፍፅምዎ ዘለውን ኣረሜናዊ ግፍዕን ገበንን ከም ህዝብን መንግስትን ዘሐርነና እምበር ዘየንበርክኸና ምዃኑ ክሳብ ሐዚ ብሄራዊ መንነትናን መሰል ዓርሰ ውሳነናን ንምውሓስ መላእ ህዝብናን ሓየት ሰራዊት ትግራይናን ዘካየዶን የካይዶ ዘሎን ተጋድሎ ኣጠናኺሩ ብምቕፃል ሐዚ እውን ወይከ ፈተኽ ኣይንምብርከኽን ኢልና ከምቲ ጀሚርናዮ ዘለና ፀላእትና ኣብ ዝሓፀረ እዋን ንምድምሳስን ንዘይተርፍ ዓወትን ከምቲ ልሙድ ቃልስና ክነሐይል መንግስቲ ትግራይ ይፅውዕ።
ሃለዋትናን ድሕንነትናን ብቕልፅምና!
ክብርን ሞገስን ንሰማእታትና!
ትግራይ ትስዕር!
መንግስቲ ትግራይ – 17 ሰነ 2013 ዓ/ም – ትግራይ


text:
ዘይሕጋዊያን አስገርቲ፡ ንኣስታት 50 ኢትዮጵያዊያንን ሶማልያዊያን ስደተኛታት ትማሊ ናብ ባሕሪ ከምዝደርበይዎም ይግለጽ ኣሎ።
ብተወሳኺ ሎሚ አስታት 180 ኢትዮጵያዊያን ናብ ባሕሪ ምድርባዮም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት አፍሊጡ’ሎ። በዚ ክልተ ሓደጋታት ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 69 ሰባት ምሟቶም’ውን እቲ ትካል ሓቢሩ’ሎ።
ዘይሕጋዊያን አስገርቲ፡ 120 ኢትዮጵያዊያንን ሶማልያዊያን ጽዒና ዝነበረት ጀልባ ኮነ ኢሎም ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ትማሊ ከምዝደርበይዎምን፡ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 50 መንእሰያት ምጥሓሎምን ብህይወት ዝተረፉ ሰባት ኣብ ምድላይ ተዋፊሮም ከምዘለው ዓለም-ለኸ ትካላት ስደተኛታት ይገልጹ`ለዉ።
ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ንሰበ ስልጣን ኢምግሬሽን የመን ኣብ ዝሃብዎ ቃል እቶም አስገርቲ ንሰበ ስልጣን የመን ኣብ ገማግም ባሕሪ ምስ ረአዩምን ብስንባደ ነቶም ስደተኛታት ናብቲ ዘይርጉእ ባሕሪ ምድርባዮም ይገልጹ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ኦሊቭያ ሂዶን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃል እቶም ስደተኛታት ከምዝሞቱ ይፈልጡ’ዮም ግን አማራጺ ኣይነበሮምን ትብል።
“ሓደ መራሒ`ቶም ዘይሕጋዊያን አስገርቲ`ዩ ነቶም ስደተኛታት መምርሒ ዝህብ ዝነበረ እንተኾነ ግን ካልኦት ብረት ዝዓጠቑ ምስኡ ዝተሓባበሩ ኣብታ ጀልባ ኔሮም። ስለዚ እቶም ስደተኛታት ዝነበሮም ኣማራጺ፡ ኣብቲ ኣብ ጉዕዞ ዘጋጥሞም ዝነብረ ዓመጽን ስቅያት ተወሳኺ ምርኣይ፡ ወይ ካብ ዝትኩሱሎም ናብ ባሕሪ ምዝላል፡ ገለ’ውን ኮነ ተባሂሉ ናብቲ ባሕሪ ዝተደፍኡ ኔሮም።”
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሎሚ ሓሙስ 10 ነሓሰ, 2017 ዓ.ም`ውን. 180 ኢትዮጵያውያን ናብ የመን ክሰግሩ ኣብ ዝፍትንሉ ዝነበሩ እዋን፡ ተደፊኦም ናብ ባሕሪ ከምዝተደርበዩ፡ ካብ መንጎኦም 19 ምሟቶም ምርግጋጹ ትካል-ስደተኛታት (ኣይኦኤም) ኣፍሊጡ`ሎ።
ዳይሬክተር ጨንፈር ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ ዓደን ሊና ኩሱ ብወገነን ከምዚ ይብላ።
“ ሎሚ 180 ትማሊ ድማ 120 እዮም። ሎሚ 180 ኢትዮጵያዊያን ኣብታ ጀልባ ኔሮም ድሕሪ ኡ እቶም አስገርቲ ናብ ወሰን ባሕሪ የመን ደርብዮሞም።ገለ ካብቶም ዝደሓኑ ሕክምናዊ ሓገዝ ንገብረሎም አለና።”
ኣብዚ ክልተ መዓልታት ብዘጋጠመ ሓደጋ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 69 ሰባት ምሟቶም ትካል ዓለምለኸ ስደተኛታት ኣፍሊጡ'ሎ።
እቶም ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ነቶም ስደተኛታት ኣብቲ ገምገም ባሕሪ ድሕሪ ምድርባዮም ናብ ሶማልያ ከምዝተመልሱ ወሃቢት ቃል ትካል ዓለምለኸ ስደተኛታት ኦሊቭያ ሂዶን ይገልጻ። ንሰን ብተወሳኺ እቶም ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትው ትሑት ተኽእሎ ከምዘሎ እንተኾነ እቲ ትካል ግን ብህይወት ካብ ዝደሓኑ እኹል ሓበሬታ ብምእኻብ ንሰበ ስልጣን ከምዘሕልፍ ብምግላጽ፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ደው ንምባል ልዑል ዓለምለኸ ምትሕብባር ከምዘድልይ ገሊጸን።


text:
ላዕለዋይ ባይቶ ኢጣልያ ጽኑዕ ሕጊ ኢምግሬሽን ድሕሪ ምሕላፉ ሓደ መዓልቲ 40 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሲሲሊ ምዕራፋ ተገሊጹ።
እታ ንእሽተይ ናይ ገፈርቲ ዓሳ ጀልባ ነቶም ስደተኛታት ጽዒና ብሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ከይተራእየት ኣብ ገማግም ባሕሪ ፑንታ ቢናንካ ኣግጀንቶ ምብጽሓ ተገሊጹ’ሎ።
ስደተኛታት ዝጸዓኑ ካብ ቱኒዝያ ተበጊሶም ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ከይተራእዩ ኢጣልያ ዝበጽሑ ነአሽቱ ጀላቡ ሓሓሊፉ ዘጋጥም ተርእዮ እንተኾነ እዚ ናይ ሎሚ ፍሉይ ዝገብሮ ግን ስደተኛታት ካብ ጀልባ ወሪዶም ናብቲ ገማግም ክበጽሑ ብቪድዮ ብምስናዱ’ዩ።
ላዕለዋይ ባይቶ ኢጣልያ ዘሕለፎ ሓድሽ ሕጊ ብዘይ ፍቓድ ኢጣልያ ናብ ማያት ኢጣልያ ዝኣትዋ መራኽብ ክሳብ 1 ሚልዮን ዩሮ ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ ወሲኑ’ሎ። ብተወሳኺ ካፕተን እተን መራኽብ ንትእዛዝ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ እንተዘይቐቢሎም ክሳብ ማእሰርቲ ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱን መራኽቦም ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ክኣትዋ ወሲኑ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ብስፔን እትውንነን ኦፕን ኣርምስ ዝተባህለት ናይ ህይወት ኣድሕን መርከብ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዘድሓነቶም 120 ስደተኛታት ጽዒና ንራብዓይ መዓልቲ ኣብ ባሕሪ ከምዘላ ይግለጽ ኣሎ።
አባላት ሓገዝ ወሃቢ ጉጅለ’ታ መርከብ መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ብብዙሕ ጎነጽ ዝሓለፉ ምዃኖም ይሕብሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ መርከብ ኣብ ዓለምለኸ ማያት ጥቓ ደሴት ላምፓዱሳ ደው ኢላ ከምዘላ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
አባላት’ታ መርከብ ኢጣልያ እታ መርከብ ናብ ማያት ኢጣልያ እንተኣትያ 50 ሽሕ ዩሮ መቕጻዕቲ ከምትኸፍል ውሳነ ከምዘሕልፉ ምሕባሮም ይገልጹ።
ሰበ ስልጣን ኢጣልያ ካብዞም ብዓርቢ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ 123 ስደተኛታት ክልተ ነብሰ ጾራት ካብታ መርከብ ምልዓሎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 30 September 2018
ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ኣብ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ኣካዪድኩም ዝተበሃሉ ሓሙሽተ ጥርጡራት፣ ወግዓዊ ክሲ ቀሪቡሎም።
ኣብቲ ብዕለት 28 መስከረም ዝወዓለ መጋባእያ፣ እቲ መጥቃዕቲ ቦምባ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንምቕታል ዝተሃንደሰ’ዩ ኔሩ ክብል ኣኽባር ሕጊ ብዝርዝር ገሊጹ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ንህዝቢ ኦሮሞ ከም መሳርሒ ተጠቒሙ፣ ውልቃዊ ስልጣኑ ንምስፍሕፋሕ ጥራይ’ዩ ዕላምኡ እምበር ሓልዮት ህዝቢ ከምዘይብሉን ንኦሮሞ ከምዘይውክልን ብምእማን ነቲ መጥቃዕቲ ክህንድስዎ ከምዝኸኣሉ’ዩ ኣብቲ መጋባእያ ተገሊጹ።
እቲ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ፣ ብቅትለት ክልተ ሰባት፣ ናይ ፈኲስን ከቢድን መጉዳእቲ ኣብ ልዕሊ 150 ሰባት፣ ከምኡ’ውን ብፈተነ ቅትለት ቀዳማይ ሚኒስተር ዝርከቦም ክስታት ተመስሪቱሎም ኣሎ።
እቲ ብናይ ኣመሪካ ፍሉያት ናይ ገበን መርመራ ክኢላታት ተሰንዩ ዝተኻየደ ደቂቕ መጽናዕቲ፣ ኣርባዕተ ካብቶም ክሱሳት ብምውዳብን ምትግባርን ገበን ክሕተቱ እንከለዉ፣ እቲ ሓምሻዮም ውልቀሰብ፣ ብምትሕብባር ምስ ግብረሽበራውያን እዩ ተኸሲሱ ዘሎ።
ቀንዲ ሃንዳሲት ናይቲ መጥቃዕቲ ቦምባ፣ ኣብ ኬንያ ዝምቕማጣ ገነት ታምሩ ዝተባህለት ውልቀሰብ’ያ ክብል ኣኽባር ሕጊ ይገልጽ።
ኣብዚ ሰለስተ ወርሒ ዘቑጸረ መጽናዕቲ ዝተገብረሉ ክሲ፣ ኣብቲ መጥቃዕቲ ቦምባ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ኢድ ኔርኩም ተባሂሎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝጸንሑን ብዋሕስ ዝተፈትሑን፣ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፖሊስን ሓለፍቲ ጸጥታ ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈትን ዝርከብዎም ናይ ሓያሎ ክሱሳት ጉዳይ ገና ኣብ መስርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
=======================


text:
ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ከም ሓድሽ ክምስረት ኣለዎ ክብል መግለጺ ኣውጺኡ።
እቲ ኮሚሽን ብኣድልዎን ካብቶም ዝተለመዱ ናይ ኣዋድዳ ስርዓት ወጻኢ ዝንቀሳቀስ’ዩ ክብል ኣምንስቲ ወቂሱ እታ ሃገር ካብቲ ዝጸንሓ ጨቋኒ ኣሰራርሓ ክትናገፍ ዝተበደሉ ፍትሒ ክረኽቡ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ብዝሕግዝ መልክዕ ከም እንደገና ክምስረት ኣለዋ ኢሉ’ሎ።
ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ እቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ከም ብሓድሽ ክምስረት ኣለዎ እዚ ኸአ አድላይ ምዃኑ እቲ ኮሚሽን ንዓመታት ክቀርቦም ዝነበረ ጸብጻበት መርትዖ’ዮም ኢሉ’ሎ።
ኣቶ ፍሰሃ ተክለ ኣብ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ንጉዳያት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝኸታተሉ በዓል ሞያ’ዮም።
“ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ንነዊሕ ዓመታት ዘውጽእዎ ዝነበረ ጸብጻባት ንርእዮም ኔርና ኢና፡መብዛሕትኦም ጸብጻባት ንግህሰት መሰላት ሸፋፊንካ ምሕላፍ ዝተፈጸመ ምግሃሳት ከምዘየለ ናይ ምምሳል ነገር ኔርዎ’ዩ። ዘለና መርትዖ ድማ ብዙሓት ምግሃሳት ከምዝነበሩ ዘርእዩ’ዩ” ኢሎም።


text:
ፕረዚደንት ኢራን ኢብራሂም ራዒሲ፡ ኣመሪካ ካብቲ ናይ 2015 ውዕል ኑክሌር ከምዘይትወጽእ ውሕስነት እንተዘይሂባ፡ ነቲ ውዕል ንምሕዳስ ስምምዕ ኣይንገብርን ኢና ክብል ኣፍሊጡ።
ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ 2018 ካብቲ ውዕል ስሒቡ ምንባሩ ይዝከር።
ብኻልእ ወገን፡ ክልተ ሪፓብሊካን ኣባላት ኮንግረስ፡ ቴህራን ብጽቡቕ ድልየት ትሰርሕ ኣላ ኢሎም ከምዘይኣምኑ ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቦም ኣለዉ።
መራሕቲ ሃገራት ዓለም ንዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኣኻኸብሉ ዘለዉ እዋን፡ መራሒ ኢራን ነቲ ናይ 2015 ውዕል ኑክሌር ንምብርባር ዝነበረ ተስፋ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣእትዩዎ`ሎ። ፕረዚደንት ኢብራሂም ራዒሲ ምስ ሲ.ቢ.ኤስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ፡ ምምሕዳር ትራምፕ ካብቲ ውዕል በይናዊ ምንስሓብ ስለዝገበረ፡ ሕጂ ድማ ዋሺንግተን ካልኣይ ግዜ ከምዘይትወጽእ መረጋገጺ ክትህብ ንደሊ ኢና ኢሉ።
ኣብ ዋሺንግተን ኣብ ዝርከብ ኢንስቲቱት ማእከላይ ምብራቕ ዳይሬክተር ፕሮግራም ኢራን ዝኾነ ኣለክስ ቫታንካ ግን፡ ምምሕዳር ኣመሪካ ብዛዕባ ብሕጂ ዝመጹ ምምሕዳራት ዝገብርዎ ውሳነ ውሕስነት ክህብ ከቢድ`ዩ ይብል።
ንሱ ወሲኹ “ብወገን ኢራን ክርድእዎ ዘለዎም ዝመስለኒ፡ እቲ ዝቕጽል ውዕል ፡ ነባሪን ኣመሪካውያን ካብኡ ንከይወጹን ክገብርዎም እንተደልዮም፡ ንኢራን ዝሓሸ ረብሓ ዝኸውን፡ ቀልጢፎም ነቲ ፖለቲካዊ ዘተ ምስፍሑን፡ ምስ ኣመሪካ ድማ ምትእምማን ከምዝሓድር ምግባርን`ዩ “ ይብል።
ኣብ ዋይት ሃውስ ኣተሓባባሪ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ጸጥታ ጆን ከርቢ ብወገኑ፡ ኣመሪካን ኢራንን ካብ ስምምዕ ርሒቐን`የን ዘለዋ ድሕሪ ምባል፡ እንተኾነ እቲ ውዕል ኑክሌር ዳግም ምብርባሩ ዝሓሸ`ዩ ይብል።
“…ኣመሪካ ናብቲ ሓባራዊ ውዕል ኑክሌር ኢራን ክትምለስ ትደሊ`ያ። ምኽንያቱ ዝሓለፈ ምምሕዳር ቅድሚ ምስሓቡ እቲ ውዕል ይሰርሕ ምንባሩ ስለ እንኣምን። ሕጂ ኢራን ድማ ነቲ ናይ 2015 ውዕል ናብ ቦትኡ ንምምላስ ዝቐረበት ትመስል።"
ኣብ ካፒቶል ሂል ሪፓብሊካን ኣባላት ባይቶ ነቲ ናብ ውዕል ኑክሌር ንምምላስ ብምምሕዳር ባይደን ዝግበር ዘሎ ጻዕርታት ኣይደገፍዎን። ሪፓብሊካን ቲም በርቸት፡ ኢራን ብሰናይ ድልየት ትሰርሕ ኣላ ኢለ ኣይኣምንን`የ ይብል።
ቲም በርቸት “ኢራናውያን ዘይምኽንያታውን ዘይክውንነታውን ጠለባት`ዮም ዘቕርቡ ዘለዉ። ነቲ ኣብ ናይ 2015 ውዕል ዘሎ ምሉእ ቁጠባዊ ረብሓ ይደልዩ ኣለዉ። ሕብራት ሃገራት ኣብ ኢራን ዝገብሮ መርመራ ኑክሌራዊ ነገራት'ውን ጠጠው ከብሎ ይደልዩ ኣለዉ” ይብል።
ውዕል ኑክሌር ዳግም እንተ ተበራቢሩን እገዳ እንተፈኹሱን፡ ኢራን እንታይ ክትገብር ከምትኽእል የሰክፍ`ዩ ዝብለ ድማ ኮንግረስማን ሚካኤል ማካውል`ዩ።
ንሱ “… ማዕቀብ ኢራን እንተተላዒሉ፡ ብቢልዮናት ዝቑጸር ገንዘብ ናብ ኢራን ክኣቱ`ዩ፡ እዚ ድማ ናብ ናይ ቀደም ተመሳሳሊ ተመክሮ ምምላስ`ዩ፡ ኣብ ሶርያ: ዒራቕ: ሊባኖስ ከምኡ`ውን ኣብ የመን ዘሎ ግብረ ሽበራ ብገንዘብ ክትድግፎም ምርኣይ ማለት`ዩ" ይብል።
ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ዝተረኽበት ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ካተሪን ኮሎና ብወገና፡ ኢራን ነቲ ዝቐረበላ ምብርባር ውዕል ኑክሌር ክትቅበል ድሕሪ ምጽዋዕ፡ ካብኡ ዝበልጽ እማመ ከምዘይትረክብ መጠንቀቕታ ኣሕሊፋ`ላ።


text:
Perstorp
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 12 2020
ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ዳርጋ ኩሉ ነገር ብቐረባ ክትረኽብዎ ትኽእሉ። ሃብታም ተፍጥሮኣዊ ከባቢ፡ ነኣሽቱ ዓዲታትን ዓበይቲ ከተማታት ኩሉ ብቐረባ ኣብ ጥቓኹም ይርከብ። ስራሕ፡ ማሕበራዊ-ኣገልግሎታት ከምኡ ውን ድኳናት፡ ኣብ ጥቓኹም ኣለኩም። ኣብዚ ከተማ ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብ ባህልን ስፖርትን ዝተኮረ ንጥፈታት ከኣ፡ ብብዝሒ ይርከብ። ኣብዚ ከተማ’ዚ ብሕጽር ዝበለ ንኹሉ ዘድሊ ነገራት፡ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ናብዚ ከተማ’ዚ ብደሓን ምጽኡ!
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ7,519
ስፍሓት መሬት162 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Hässleholm 27 ኪሜ
- Helsingborg 50 ኪሜ
- Kristianstad 60 ኪሜ
- Malmö 80 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ኣማራጺታት ኣለኩም። ብርክት ዝበላ ኣባይቲ ዘካርያ ትካላት ኣለዋ። መንበሪ-ገዛ ክትዕድጉ ምስ እትደልዩ ውን ኣሎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ነጻ ዘሎ መንበሪ-ገዛን ትካላት ክራይ-ኣባይትን ዝምልከት፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ዳርጋ ኩሉ ዘድሊ ዝበሃል ነገር ኣሎ'ዩ ክበሃል ይከኣል። ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ካልእ ኣገልግሎታት ዝህባ ድኳናት ቡቲካትን ይርከባ። ብዜካ'ዚ፡ ማእከላት ስፖርታዊ ንጥፈታትን ብርክ ዝበለ ባህላውን ስፖርታውን ንጥፈታትን ዝአንግዳ ማሕበራትን ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ እንታይ ዓይነት ንጥፈታት ከም ዘሎን ካልእ ዝርዝራትን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ነቶም ቆልዑ ዘለዎም ኣገልግሎት መዋዓሊ-ህጻናት ኣሎ። ምምሕዳር ከተማ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝዓለመ፡ ትምህርታዊ ንጥፈታት ውን ኣለዎ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ'ዚ፡ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበነኛታት ኩናት ንመራሒ ቦዝንያውያን ሰርብ ነበር ራዳቫን ካራዲች ን40 ዓመት ክእሰር በይኑ
ኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበን: መራሒ ቦዝንያውያን ሰርብ-ነበር ራዳቫን ካራዲች 8 ሽሕ ደቂ-ተባዕትዮ ኣብ ሰርበኒካ ብምጽናቱ’ዩ ገበነኛ ኮይኑ ረኺብዎ። እቲ ኣብ 1995 ዓ.ም.ፈ ዝተፈጸመን ብጃምላዊ ህልቂት ሰርበኒካ ዝፍለጥን ቅትለት ኣመንቲ ሃይማኖት ምስልምና ዝኾኑ ቦዝንያውያን’ዩ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተዋደደ ሓያሎ ገበናዊ ክስታት ክምስረት ቀሲብዎ። ራዳቫን ካራዲች ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ ነቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ናይ መዕጸዊ ቃል ተግባራቱ ሞራላዊ ሓላፍነት ዝተሰከመን ንቦዝንያዊያን ንሰርብ ንምክልኻል ኢሉ ኣብ ግዜ ኲናት ዝወሰድ ስጉምቲ ምውሳዱ’ዩ ገሊጹ። ራዳቫን ካራዲች ኣብ ኲናት ድሕረ-ምፍራስ ዩጎዝላቭያ ይህደን ምንባሩ ይዝከር። ኣብቲ ካብ 1992-1995 ዓ.ም.ፈ ዝጸንሐ ኩናት ቦዝንያ 100,000 ሰባት ምሟቶም ይግመት። እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ካራዲች ብብዙሓት ቦዝንያዊያን ሰርብ ከም ጅግና ከምዝረአይን ኣብ ቀረባ እዋን ሓደ ናይ ዩኒቨርሲቲ መደቀሲ ብስሙ ምጽውዑ ይፍለጥ።
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 23, 2022
ዕላል ምስ ስነ ጥበበኛ ዘካርያስ ቴድሮስ
-
መስከረም 22, 2022
ኣብ ኤርትራ 5 መንእሰያት ኣውቶማቲክ ናይ ዲጋ መኽፈቲን መዕጸዊን ሰኒዖም
-
መስከረም 22, 2022
ዳግም ምውላዕ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብኣዒንቲ መንእሰያት
-
መስከረም 22, 2022
መግለጺ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር
-
መስከረም 21, 2022
ትካል ፍረድ ሆሎውስ ዝተመስረተሉ መበል 30 ዓመት ተኸቢሩ
-
መስከረም 21, 2022
ዕላል ምስ መስራቲት ማእከል ሓገዝ ሕማም ፓርኪንሰን ወ/ሮ ክብራ ከበደ


text:
ምሰሕሓብ ቻይናን ህንድን ብጉዳይ ማይ
ቻይናን ህንድን ዋላኳ ነቲ ናብ ዶባዊ ግጭት ከምርሕ ዝኽእል፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ተፈጢሩ ዝነበረ ወጥሪ ክህደአኦ እንተኽኣላ፡ እቲ ምትፍናን ብጉዳይ ማይ፡ ናብ ካልእ ኣከራኻሪ ምስሕሓብ ኣምሪሑ ኣሎ።
ደልሂ ብመሰረት ቅድሚ ሕጂ ዝተገብረ ስምምዕ፡ ካብታ ኣብ ምንጪ ፈለግ ብርሃማፑትራ እትርከብ ቻይና፡ ዓቐንን ዓይነትን ምንቅስቓስ ሃይድሮሎጂካዊ (ማያዊ) ሓበሬታ ከምዘይተቐበለት ትግልጽ።
እቲ ሓደ ካብ ዓበይቲቲ ኣፍላጋት ኤስያ ዝኾነ ብርሃማፑትራ፡ ካብ ቲበት (ቻይና) ተበጊሱ፡ ቅድሚ ምስ ፈለግ ጋንጀስ ተሓዊሱ ናብ ሰላጠ ባንግላድሽ ምፍሳሱ፡ ብህንዲ ኣቢሉ'ዩ ዝሓልፍ።
በጂንግ ብወገና ሃይድሮሎጂካዊ ነቑጥታታ ኣብ ምሕዳስ ስለእትርከብ ነቲ ሓበሬታ ከተማሓላልፎ ከምዘይከኣለት ትገልጽ።
እንተኾነ ግን ቻይና፡ ሓበሬታ እቲ ፈለግ ነታ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ፈለግ እትርከብ ባንግላደሽ ከምዝሃበታ ቢቢሲ ኣረጋጊጹ።
እዚ ብጉዳይ ሓበሬታ ናይቲ ፈለግ ዝተላዕለ ምትፍናን፡ ድሕሪ'ቲ ንክልተ ወርሒ ኣብ ከባቢ ሂማልያ ዝቐጸለ ዶባዊ ምስሕሓብ ዝሰዓበ ወጥሪ'ዩ።
ዘይርጉእ ኩነታት
ሚኒስተር ሃብቲ ማይ ባንግላደሽ ንቢቢሲ ከምዘረጋገጾ፡ ሃገሩ ነቲ ሃይድሮሎካዊ ሓበሬታ ካብ ቻይና ከምዝተቐበለት ይሕብር።
እንተኾነ ግን ቻይና እቲ ሓበሬታ ንህንዲ ክትህባ ድያ ኣይክትህባን ንጹር ኣይኮነን ዘሎ።
"ምሃብ ናይቲ ኣገዳሲ ሃይድሮሎጂካዊ ሓበሬታ፡ ኣብ ኩነታት እቲ ዝጥቀስ ስራሕ እዩ ዝምርኮስ" ይብል ኣፈኛ ገንግ ሽዋን።
ህንዲ፡ ኣብዚ ዝሓለፍ ቀረባ እዋን'ያ ንመጀምርታ እዋን ካብ ቻይና ሓበሬታ ክትቅበል ዘኽእላ ስምምዕ ዘረጋግጸት።
ብተወሳኺ፡ ደልሂ፡ ካብ ናይ ሞንሱን ወርሓት ወጻኢ ሓበሬታ ናይቲ ፈለግ ክዋሃባ ሓቲታ'ላ። ምንኽንያት ናይዚ ድማ፡ ቻይና፡ ነቲ ማይ ናይ ፈለግ ብርሃማፑትራ ናብቲ ጽሙእ ከባቢታታ ከይተላግሶ ጥርጣረታት ስለዘለዋ'ዩ።
ቤጂን፡ ሓያሎ ጸዓት ዘመንጭዉ ዲጋታት ኣብቲ ፈልግ ሃኒጻ'ላ።
እታ ሃገር ከምትብሎ፡ እቶም ዲጋታት ማይ ኣየዕቁሩን ወይ ኣየግልሱን እዮም። ስለዚ ኣንጻር ረብሓ ተፋሰስ ሃገራት ኣይክኾኑን'ዮም።
እንተኾነ ግን፡ ብፍላይ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ህንዲ ተፈጢሩ ስግኣት፡ ሃንደበት ቻይና ብዙሕ ዓቐን ዘለዎ ማይ ንታሕቲ ከምዝፈስስ ከይትገብር'ዩ።
ነበርቲ እታ ኣብ ዝገፍሐ ክፋል ፈለግ ብርሃማፑትራ ተደኩና ዘላ ኣብ ኣውራጃ ኣሳም እትርከብ ከተማ ዲብሩጋርህ ክምዝብልዎ፡ ማይ ናይቲ ፈለግ ኣብዚ ሓጺር እዋን ቀልጢፉ ከምዝለዓለ ክዕዘቡ ኪኢሎም ኣለዉ።


text:
ኤርትራን ኢትዮጵያን ብ9 ሓምለ ኣብ ኣስመራ ብመሰረት ዘውጸኣኦ ‘ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን’፡ ንልዕሊ 20 ዓመታት ተቛሪጹ ዝጸንሐ – ካብን ናብን ኣስመራን ኣዲስ-ኣበባን ኣገልግሎት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ትማሊ ረቡዕ 18 ሓምለ ዳግም ጀሚሩ።
ኣብ’ዚ ናይ ትማሊ ፈላሚ በረራ፡ ካብ ኣዲስ-ኣበባ ተበጊሰን ኣብ ሰዓታት ፍርቂ መዓልቲ፡ ኣብ ናይ ርብዒ ሰዓት ፍልልይ ኣስመራ ምስ ዝኣተዋ ‘ቦዪንግ 787’ን ‘ቦዪንግ 737’ን ዝዓይነተን ነፈርቲ ንዝመጹ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያን፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሚኒስተር መጓዓዝያን መራኸቢታትን ኣቶ ተስፋስላሴ ብርሃነን ዝርከብዎም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ተረኺቦም ወግዓዊ ኣቀባብላ ገይሮሙሎም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ-ነበር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስቴት ሚኒስተር ፕሮፌሰር ኣፈወርቂ ካሱ ዝርከቦም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ዋና ኣካያዲ ስራሕ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣቶ ተወልደ ገብረማርያም፡ ኣውፈርትን ሰብ-ዋኒንን፡ ስነ-ጥበባውያንን ጋዜጠኛታትን ዝርከብዎም 465 ሰባት፡ ምስ’ዘን ፋልማይ በረራ ዘካየዳ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝኣተዉሉ፡ ብህዝቢ ድሙቕ ኣቀባብላ ተገይሩሎም።
ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ፍቕሮም ክገላለጹ ብምርኣየይ ዓቢ ሓጎስን ሓበንን ይስምዓኒ” ዝበለ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፡ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ብዝነበረ ኩነታት ክልቲኡ ህዝብታት ተጐዲኡ’ኳ እንተኾነ፡ ዓቢ ትምህርቲ ዝተቐስመሉ ብምዃኑ ግዳ፡ ኣብዚ ተጀሚሩ ዘሎ ሓድሽን ትስፉውን ምዕራፍ ዓቢ ተራ ከምዝህልዎ ገሊጹ።
ዋና ኣካያዲ ስራሕ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣቶ ተወልደ ገብረማርያም ድማ፡ ምጅማር በረራ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ – ካብን ናብን ኣዲስ-ኣበባን ኣስመራን፡ ኣብ ምምዕባል ጽላታት ንግድን ቱሪዝምን ዝህልዎ ተራ ብቐሊል ከምዘይጥመት ብምሕባር፡ ኣገዳስነቱ ተራእዩ – ኣብ ቀረባ ግዜ ናብ ባጽዕን ዓሰብን በረራ ንምጅማር ውጥን ከምዘሎ ኣሚቱ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ “ኣብ መንጎአን ተቛሪጹ ዝጸንሐ ናይ መጓዓዝያ፡ ንግድን ቴለኮሚኒኬሽንን ርክብ እንደገና ኪጅመር” ዝብል ዝርከቦ ሓሙሽተ ዓንድታት ዘጠቓለለ ‘ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን’ ብ9 ሓምለ ኣብ ኣስመራ ምኽታመን ይዝከር።
በዚ መሰረት ኣገልግሎት ቴለኮሚኒኬሽን ኣብቲ ዕለት’ቲ፡ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ኣየር ድማ ትማሊ – ብወግዒ ምጅማሩ፡ ንቕጽበታዊ ትግባረ ናይቲ ‘ሓባራዊ ኣዋጅ’ ዘርኢ እዩ።


text:
መእተዊ
1ይ ቆረ 15፡57 ግናኸ ነቲ ብጎይታና የሱስ ክርስቶስ ጌሩ ዓወት ዝህበና ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ!
2ይ ቆረ 2፡14 ግናኸ ነቲ ብክርስቶስ ኩሉ ሳዕ ናብ ዓወት ዝመርሓና... ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ።
ኣብዘን ክልተ ዝተጠቕሳ ጥቕስታት ዕንቅፋት ወይ ከኣ ማዕበል ወይ ተቓዋሚ ከም ዘሎ ይሕብረና። ይኹን እምበር እዚኣኦም ከለዉ እግዚኣብሄር ብክርስቶስ ናብ ዓወት ክንበጽሕ መዲቡና እዩ፡፡ እዚ ድማ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ሓደ ሓደ ግዜ ዘይኮነ ንኹሉ ጊዜ እዩ።
ናይዚ ትምህርቲ ዓላማ ድማ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ማዕበል ብክርስቶስ የሱስ ዓወት ከም ተዳለወና ንምሕባር እዩ። ሓደ እኻ ብሓዊ ዝመስል ይሓልፍ እንተ ኣሎ መወዳአኡ ዓወት ከም ዝኾነ ይዘክር፡፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ብክርስቶስ ጌሩ ናብ ርጉጽ ዓወት ናብ በረኽቲ ቦታ እዩ መዲቡና።
ንሕና ብክርስቶስ ንውድቀት ዘይኮነ ንምትንሳእ፡ ንስዕረት ዘይኮነ ንዓወት ብክርስቶስ የሱስ ዝተፈለና ህዝቢ ኢና። ናይ ትግርኛ መጽሓፍ ቅዱስ ፈተና ኢሉ ገሊጽዎ ዘሎ በቲ ቀንዲ ትርጉሙ ክልተ ዝተፈላለዩ መስርሓት ሒዙ ኣሎ፡፡ እቲ ቀዳማይ ፈተና መርመራ ዝብል ትርጉም ዘሎዎ ኮይኑ (challenge) ምንጩ ድማ ካብ ኣምላኽ ዝኾነ ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ፈተና ተባሂሉ ዘሎ (temptation) ምንጩ ድማ ካብ ሰይጣን እዩ። ነዚ ድማ ብሰፊሕ ኣብ ዝቅጽል ምዕራፍ ክንርእዩ ኢና።
ምዕራፍ ሓደ
መርመራን ፈተናን (Challenge Vs Temptetion)
ሀ. መርመራ (Challenge)
መርመራ (Challenge) ካብ ኣምላኽ ንደቁ ንምብርትዖም ኣብ ውሽጢ ልቦም ዘሎ ንምፍታሽ ዝመጽእ እዩ።
ነዚ ጉዳይ እዚ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብነታት ካብቶም ቀዳሞት ናይ እምነት ኣቦታት ክንመሃርን ክንርእዮን ንኽእል ኢና። ቀዳማይ ኣብነት ዝኾነና ኣቦና ኣብርሃም እዩ። ኣብ ዘፍ 22፡1-2 እግዚኣብሄር መከሮ (Challenge) ገበሮ። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብርሃም ብኹሉ መዳያት ናይ ሂወቱ ዝተሳኸዓሉ ሰብ እዩ ኔሩ። ንነዊሕ ጊዜ ዝተጸበዮ ወዱ ኣብ ዘመን እርግናኡ ምንጪ ሓጎሱ እዩ ኔሩ። ስለዚ ድማ ኣምላኽ ኣብ ውሽጢ ልቢ ኣብርሃም ካብኡን ካብ ወዱን መን ቀዳምነት ከም ዝሓዘ ብግብሪ ክርኢ ስለ ዝደለየ ንኣብርሃም ንሓደ ወድኻ ሰውኣለይ በሎ (እግዚኣብሄር ኩሉ ዝፈልጥ ኣምላኽ እዩ ግናኸ ንኣብርሃም እቲ ውሽጢ ልቡ ዘሎ ብግብሩ ከርእዮ ስለ ዝደለየ እምበር ዘይፈልጥ ኮይኑ ኣይኮነን)። ኣብርሃም እዛ ጉዳይ እዚኣ ኣብ ሞንጉኡን ኣብ ሞንጎ ኣምላኹን ምኻኑ ስለ ዝፈልጠ ንሰበይቱ ሳራ እኻ ከየማኸረ መንገዲ ጀመረ፡፡ ኣብ ፍርቂ መገዲ ምስ በጽሑ ድማ እታ ከባድ ሕቶ ካብ ወዲ ይስሃቕ መጸት ኣቦ እቲ ዕንጨይቲ ምሳይ ኣሎ እቲ ሓዊ ድማ ምሳኻ እቲ ናይ መስዋእቲ በጊዕ ደኣ ኣበይ ኣሎ በሎ? እዚኣ ብእምነት ትምለስ ሕቶ ጥራይ ኢያ ኔራ፡ ኣብርሃም ድማ ንወዱ በሎ እቲ ናይ መስዋእቲ በጊዕ እግዚኣብሄር ከዳልዎ እዩ በሎ። እታ ናይ መወዳእታን ከባድን (Challenge) ድማ ኣብቲ ከረን ጫፍ ምስ በጽሑ እያ ኔራ፡፡ መሰውኢ ምስ ኣዕረየ ዕንጨይቲ ረብረበሉ፡ ንወዱ ኣደቀሶ ሽዑ ድማ ካራ ኣልዓለ ካብ ሰማይ ድማ ድምጺ መጸ፡ ኣብርሃም ኣብርሃም ናይ ብሓቂ ከም ትፈትወኒ ሕጂ ፈለጥኩ በሎ።
ካልኣይ ኣብነት ዝኾነና ድማ ዮሴፍ፡ ገና መንእሰይ ከሎ ካብ ኣምላኽ ራኢ ተቐበለ እታ ራኢ ድማ ናብ ግብጺ ኣውረደቶ ኣብኡ ድማ ኣምላኽ ኣብ ልቡ ዘሎ ክሳብ ዝፍትኖ ንኣምላኽ ምፍርሑን ክሳብ ዝምስከረሉ ጸንሐ፡፡ መዝ 105፡16-20, ዘፍ 39፡4 እግዚኣብሄር ድማ ንዕኡ ምፍርሑ ምስ መስከረሉ ድማ ገዛኢ ኣህዛብ ገበሮ።
ስለዚ ነዚ መርመራ ወይ Challenge ዝብል ክንጥቕልሎ እንተ ኮይንና እግዚኣብሄር ኣብ ውሽጢ ልቢ ሰብ ዘሎ ክፍትሽ ንደቑ ብእምነት ንምዕባይ ኣተሓሳስብኦም ንምቕያር ዝጥቀመሉ መስርሕ እዩ።
ኣገደስቲ ነጥብታት ብዛዕባ ፈተና
1. ካብ ኣምላኽ እዩ
2. መዓስን ንምንታይን ከም ዝመጽእ ኣቀዲምካ ትፈልጦ ኢኻ
3. ንጥቕምና እዩ ዝመጽእ ዘዳ 8፡11-16
4. ካልኣይ ዕድል ኣሎካ፡ ጻድቕ ሸውዓተ ሳዕ ይወድቕ ሸውዓተ ሳዕ ይትንስእ ዝብሎ ነዚ ናይ ኣምላኽ እዩ እምበር ካብ ሰይጣን ዝመጽእ temptation ኣይኮነን።
5. ኣተሓሳስባኻ ንምቕያርን ቀዳማዊነት (priority) ንምንጻር ይመጽእ
6. ኣብ ውሽጢ ልብኻ ዘሎ ክፍለጥ ይመጽእ፡ ዘዳ 8፡2
7. መንግስቲ ሰይጣን ዘንቀጥቅጥ ናይ እግዚኣብሄር ጀነራል ጊሩ ከውጽኣካ ይመጽእ
ናይ እግዚኣብሄር ኮሌጅ
እግዚኣብሄር ንነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ቅድሚ ብክርስቶስ ዝርከብ ናይ ዓወት ናብራ ምብጽሑ ዘሕልፎ ናይ ምድረብዳ ኮሌጅ ኣሎዎ። እዚኣን ሰለስተ ደረጃታት ድማ ኣብ ማቴ 4፡1-4 ንረኽበን
1.መባእታ (Elementary)
ኣብዚ ደረጃ እዚ እቲ ዝመጽእ ፈተናታት ኩሉ ስጋዊ እዩ። ንኣብነት ፍትወት፡ ፍቕሪ ገንዘብ፡ ወልፍታት…ወዘተ። ካብ መባእታ ዘውጽኣና እቲ እንኮ መገዲ ነቲ ጸገምና ዝኸውን ካብ ኣፍ እግዚኣብሄር ብዝወጽእ ህያው ቃል ወይ ከኣ ካብ ቃሉ ብንረኽቦ ምግላጽ እዩ። ከም እየሱስ ሰብ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዝወጽእ ቃል እምበር ብእንገራ ጥራይ ወይ ድማ ብሓይሊ ገንዘብ ኣይነብርን እዩ ክትብል ከሎኻ ሽዑ ንሽዑ ናብ ካልኣይ ደረጃ (high school) ይሰግር።
2. ካልኣይ ደረጃ (High School)
መባእታ ምስ ወዳእካ ፈተና መልክዑ ይቕይር እምበር ይውዳእ ማለት ኣይኮነን። ኣብዚ ደረጃ እዚ እቲ ውግእ ካብ ስጋዊ ናብ ኣእምሮኣዊ ይቕየር። ሓደ ሓደ ጊዜ ከምቲ ንየሱስ ክርስቶስ ቃሉ ሒዙ ዝመጾ ሰይጣን ኣፍልጦ ብዝጎደሎም ክርስትያናት ክጥቀም ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ብደገ መንፈሳዊ ብዝመስሉ ግናኸ ዘይኮኑ ነገራትን ክትዓትን ውን ይጥቀም። ብምፍርራህ ብሓሶት ብምጥዋይ (manipulation) ተጠቂሙ ነቲ ዘይተሓደሰ ኣእምሮ የጥቅዖ። እቲ ዓላማ ድማ ካብቲ ዘፍቅረካ ኣቦኻ ንምፍላይ መገዲ ክትስሕት ክትወድቕ ጥራይ እዩ። ካብዚ መሳገሪ እንኮ መገዲ ድማ ንእግዚኣብሄር ኣይፍትኖን እየ ኣይፍለን እየ ኣይጠልመንን እዩ ኢልካ ናይ እምነት መርገጺኻ ክተጽንዕ ከሎኻ ጥራይ እዩ።
3. ዩኒቨርሲቲይ (University)
ኣብዚ ናይ መወዳእታ ደረጃ እዚ ሰይጣን ብስጋዊ መገዲ ወይ ድማ ብምትላል ዘይኮነ እቲ ውግእ መንፈሳዊ ኮይኑ እዩ እሞ ብጋህዲ እዩ ዝመጸካ። ኣነ ሰይጣን እየ ክትሰግደለይ ኣሎካ ዝብል ቀጥታዊ ሕቶ ድማ እዩ ዘምጽኣልካ። ነዚ ናይ መወዳእታ ፈተና እትሓልፈሉ መገዲ ነታ ቀዳመይቲ ትእዛዝ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ጥራይ ኢያ። ንሳ ድማ ንእግዚኣብሄር ኣምላኸይ ብምሉእ ልበይ ብኹሉ ሓሳበይ ብኹሉ ነፍሰይ ብኹሉንትናይ የፍቅሮን የኽቦሮን ንዑ ጥራይ ድማ ይሰግድ ክትብል ከሎኻ ሽዑ ፈተናኻ ወዲእካ ትምረቕ።
ይቕጽል...


text:
ኣመሪካ፡ ጸብጻብ መርመራ ርክብ ትራምፕን ሩስያን ዕላዊ ኾይኑ
ጸብጻብ ናይቲ ርክብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንታዊ ጎስጓስ ዶናልድ ትራምፕን ሩስያን ንምጽራይ ዝተገብረ ዳርጋ ንኣስታት ክልተ ዓመታት ዝወሰደ መርመራ ዕላዊ ኮይኑ።
ገለ ከብ ትሕዝቶ ናይቲ ጸብጻብ፡ እቲ ፕረዚደንት ነቲ መርመራ ዘካየደ ፍሉይ ኣኽባሪ ሕጊ (ስፐሻል ካውንስል) ሮበርት ሙለር ካብ ስልጣኑ ከውርዶ መደብ ከም ዝነበሮ ይጠቅስ።
ኣማኸርቲ ሕጊ ፕረዚደንት ትራምፕ እቲ ልዕሊ 400 ገጽ ዘለዎ ጸብጻብ "ፍጹም ዓወት" ክብሉ ገሊጾሞ ኣለዉ።
ኣተሓሕዛ እቲ ነቲ ሰነድ ዕላዊ ዝገበረ ዋና ኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር ዊልያም ባር ግን ሓያል ነቔፈታ ኣጋጢምዎ'ሎ።
ነቲ ጸብጻብ ዕላዊ ቅድሚ ምግባሩ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ንመርገጺ ትራምፕ ብምድጋፍ፡ እቲ ፕረዚደንት ምስ ሩስያ ብምስምማዕ ኣንጻር ኣመሪካ ኣይሰርሐን ኢሉ።
ብሰንኪ'ዚ ላዕለዎት መራሕቲ ሰልፊ ደሞክራሲ፡ ዘይሻራውነትን ናጽነትን እቲ ኣኽባር ሕጊ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣእትዮሞ ኣለዉ።
እቲ ነዊሕ እዋን ዝወሰደ ምጽራይ፡ ትራምፕ ምስ ሩስያ ተመሳጢሩ ኣንጻር ኣመሪካ ውዲት ከም ዘይኣለመ ብምጥቃስ፡ ነቲ ናይ ምጽራይ መስርሕ ዓንቂፉ እንተ ኾይኑ ኣብ ዝብል ጉዳይ ግን ኣብ ውሳነ ክበጽሕ ከም ዘይክኣለ ይሕብር።
ኣብ ሰነ 2017 ዶናልድ ትራምፕ፡ ንናይ ሕጊ ኣመኻሪኡ ዶን መጋን ብምጽዋዕ፡ ነቲ ምጽራይ ዝመርሕ ዝነበረ ሮበርት ሙለር ከባርሮ ከም ዝፈጠነ'ውን ኣብቲ ጸብጻብ ሰፊሩ'ሎ።
እንተኾነ ግን፡ ዶን መጋን፡ በቲ ሕቶ ኣብ ወጥሪ ብምእታዉ፡ "ንመምርሒ ፕረዚደንት ክትግብር መደብ ስለዘይነበሮ" ብፍቓዱ ካብ መዝነቱ ክወርድ ሓቲቱ።
ገለ ካብቲ ኣብቲ ሰነድ ሰፊሮም ዘለዉ ነጥብታት፡
- እቲ መርመራ ከም ዝግበርን፡ ሮበርት ሙለር ከም ፍሉይ መርማሪ ኮይኑ ምምራጹ ምስ ሰምዐ፡ እቲ ፕረዚደንት "ኦ ፈጣሪ። እንታይ ሕማቕ ስማዕ። እዚ እሞ መወዳእታ ስልጣነይ'ዩ" ብምባል ዝተሰምዖ ስንባደ ገሊጹ።
- ሮበርት ሙለር፡ ነቲ ምጽራይ ንምዕንቃፍ 10 በቲ ፕረዚደንት ዝተፈጸሙ ተግባራት መርሚሩ።
- መርመርቲ፡ ንሕቶታቶም ብጽሑፍ ዝተዋህቦም መልስታት እቲ ፕረዚደንት "ዘይእኹል" ኮይኑ'ኳ እንተረኸብዎ፡ ተወሳኺ ናይ ቃል መልሲ ክረኽቡ ኣብ ቤት ፍርዲ ምውጣጥ ግን ኣይመረጹን።
- ትራምፕ፡ ብዛዕባ'ቲ ኣብ 2016 ኣብ መንጎ ሩስያውያን ተለኣኣኽቲ ቤት ጽሕፈቱን ዝተገብረ ርክብ ኣደናጋሪ መልሲታት ምሃቡ። ኣቐድም ኣቢሉ ጠበቓኡን ኣፈኛኡን ኣብቲ ርክብ ኢድ ኣይነበሮን ክብሉ ተዛሪቦም ነይሮም'ዮም።
እቲ መርመራ፡ ሓያሎ ኣባላት ምምሕዳር ትራምፕ ዝርከብዎም 32 ሰባት ኣብ ሕጊ ከም ዝቐርቡ ምግባሩ ይፍለጥ።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ መማህራን፡ ተጋደልቲ ነበርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከቡዎም ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ብቐዳም 23 ሚያዝያ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም እሱር፡ ኣብ ስደት ከኣ ከም ጅሆ እናተታሕዘ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዋላ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ከይተረፈ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስቅያትን ግፍዕን ዘሕልፍ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ መዓታቱ ኣብቂዑ፡ ከም ንቡር ጸዋሪ ስድራቤትን ሕብረተሰቡን ክኸውን መታን ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተጸሪጉ ኣብ ኤርትራ ሓዱሽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ብዘየወላውን ገሊጾም።
ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለናጽነት ዝተወፈዩ ኣቦታትን ኣዴታትን ከምኡ ‘ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ መንእሰያት ዝርከቡዎም ኣብ ሚላኖ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስደተኛታ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጽነት ጻማ ቓልሱ ከምዘይረኸበ ምስ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተኸተሎ ግጉይ ፖሊስን ምሕደራን ትምህርቲ፡ ዓውዲ ትምህርቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ናጽነት ፍረ-ኣልቦ ከምዝነበረ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ምምዕባል ካሪክለምን ምስትምሃርን ዝነጥፉ ዝነበሩ ክኢላታት፡ መማህራን ዩኒቨርሲትን ተሳተፍትን ትማሊ 13 መጋቢት ኣብ ለንደን፡ ዓባይ ብሪጣያን ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 19/03/10፤ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓ/ብሪጣንያ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ግላስጎ (ስኮትላንድ) ናይ ኤርትራውያን ኣኼባ ከካይድ ዕድመ ኳ እንተገበረ፡ ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከቡ 300 ኤርትራውያን 25 ጥራይ ንዕድሚኡ ተቐቢሎም ኣብቲ ኣኼባ ተረኺቦም።
ንእገዳ ባይቶ ጸጥታ ዝቃወም ደብዳበ፡ ብሽሞምን ኣድራሽኦምን ተጻሒፉ፡ ብዘይኣፍልጦኦም፡ ናብ ኣባላት ፓርላማ ዓዲ እንግሊዝ ዝተላእከ ኤርትራውያን ቁጥዐኦም ንምግላጽ ናብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ሓበሬታ ኣመሓላሊፎም ።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ብ19 መጋቢት ምስ ልኡኽ መንግስቲ ሊብያ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝገበሩዎ ርክብ፡ ህግደፍን ሰውራ ሊብያን ‘ዲሞክራሲ ኣብ ኣፍሪቃ’ ዝቴማኡ ኣህጉራዊ ዋዕላ ኣብ ኣስመራ ከካይዱ ብዛዕባ ኣዋዲዶሞ ዘለዉ ውጥን ከምዝተዘራረቡ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ስርዓት ገሊጻ።


text:
ግፍዒ ውልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣብ ከተማ ዛላንበሳ
—–
ሕዳር 04/2013 ዓ/ም ፋሽስት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብ ህዝቢ ከተማ #ዛላንበሳ ጅምላዊ ኣረሜናዊ ጨፍጫፍ ዝፈፀሙላ ዕለት እያ፡፡
ግዳያት እቲ ጅምላዊ ጨፍጫፍን ግፍዕን ዝኾኑ ነበርቲ እታ ከተማ ካብ ሕዳር 4/2013 ዓ/ም ጀሚሩ ክሳብ ሐዚ ኣብ ህዝቢ ከተማ ዛላንበሳ ዝፍፀም ዘሎ ጀኖሳይድ መግለፂ ኣልቦ እዩ ኢሎም፡፡
እቶም ግዳያት ቤተሰቦምን መሓዙቶምን ንምቕባር ዕድል ከምዘይረኸቡን ኣብ ከተማ ዛላንበሳ ዘይተቐለዐን ዘይተነገረን ጄኖሳይድ ከምዘሎ ሓቢሮም፡፡
ልዕሊ 20 ሽሕ ህዝቢ ከተማ ዛላንበሳ ሃፍተ ጥሪቱ ገዲፉ ከም ዝተመዛበለ ዝሓበሩ እዞም ግዳያት ብሰንኪ ዕፅዋን ክባን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ገሊፆም፡፡
እዞም ወገናት ከተማ ዛላንበሳ ሐዚ እውን ኣብ ትሐቲ ውልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከምዘላ ብምሕባር ብጅግና ሰራዊት #ትግራይ ክባን ዕፅዋን ተፈንፂሑ ዘላቒ መፍትሒ ከም ዝመፅእ እምነቶም ገሊፆም፡፡
ከንቲባ ምምሕዳር ከተማ ዛላንበሳ እያሱ ምስግና ብግደኦም ፀላእቲ ኣብ ከተማ ዛላንበሳ ዕድመን ፆታን ብዘይፈሊ ህዘቢ ከምዘፅነትዎን ሐዚ እውን ሃፍትን ጥሪትን እቲ ህዝቢ ይወርዎ ከምዘለዉን ሓቢሮም፡፡
ኣብ ከተማ ዛላምበሳ ብገበን ጄኖሳይድ ንዝሞቱ ስሩዕ ቀብሪ እውን ከምዘይተፈፀመሎም ዝሓበሩ ከንቲባ እያሱ ህዝቢ ዛላንበሳ ሃለዋቱን ድሕንነቱን ንምርግጋፅ ደቁ የጋድል ከምዘሎን ብደቁ ከምዝድበስን ሓቢሮም፡፡
ህዝቢ ከተማ ዛላምበሳ ንዝሓለፈ 24 ዓመታት ብሰንኪ ኣይኲናት ኣይሰላም ዝህሰን ዝፅገምን ክሳዕ ሐዚ እውን ኣብ መከራን ህውከትን ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ከምዝኾነ እውን ተሓቢሩ፡፡
ብሰለሙን በርሀ


text:
መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ምዕራብ ኦሮሚያ ብነፈርቲ ዝተደገፈ መጥቓዕቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ከምዝቐፀለን ሰባት ብዕጡቕ ሓይሊ መንግስቲ ይሞቱ ከምዘለውን ነበርቲ ገሊፆም።ብኻልእ ወገን ኣብ ዞባታት ቀሌም ወለጋን ምዕራብ ወለጋን ብርክት ዝበሉ ናይ መንግስትን ውልቅን ባንክታት ብዕጡቓት ሓይልታት ከምዝተዘረፉን ሰባት እውን ከምዝተጨውዩን ተፈሊጡ።
ኣዲሱ ሰርቤሳ ዝተባህለ ነባሪ ወረዳ ቤጊ ንዕጡቓት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/ ኢና ንደሊ ብዝብል ሰባት ብዕጡቓ መንግስቲ ይቕተሉ ኣለው ኢሎም።ትማሊ ሓደ ሎማ ድማ ካልእ ሰብ ከምዝተቐትለን ኣብ ኣቤ ሻንጎ ድማ ኣርባዕተ መንበሪ ኣባይቲ ብዕጡቓት መንግስቲ ከምዝተቓፀሉን ገሊፆም።
ወቢ ነሞምሳ ዝተባህለ ነባሪ ብወገኑ ካብ 3 ጥሪ ክሳብ ትማሊ ሓሙሽተ ጥሪ 5, 2011 ዓ.ም ኣብ መዓልቲ ክልተ ግዜ ኣብ ዙሪያ እታ ከተማ ነፈርቲ ብዝፈፀምኦ ደብዳብ ትካላት መሰረት ልምዓት መንግስቲ ከምዝዓነው ገሊፆም።
“ቀዳም ስዓት ሸውዓት ኣብ ከተማ ቄለም ደብዳብ ነፈርቲ ተፈፂሙ።ካልኣይ ቤት ትምህርቲ ተደብዲቡ።ትካላት ኔትወርክ ስለዝተወቕዑ ኔትወርክ ይቆራረፅ ኣሎ።ትማሊ ኣብ ልዕሊ እታ ከተማ ሰለስተ ደብዳብ ነፈርቲ ተፈፂሙ’ሎ።እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ስግኣት ወዲቑ’ሎ።”
በቲ መጥቓዕቲ ህይወት ሰብ ንምጥፍኡ ዝፈልጡዎ ከምዘይብሎም ብምሕባር ናይ ሓረስቶት ፍሪያት ቡንን ካልኦት ንብረታትን ከምዝዓነወ ዝገለፁ ኣቶ ወቢ ነበርቲ ቄለም ንብረቶም እናራሕርሑ ናብ ከተማታት ጊዳሚን ቤግን ኣብ ምህዳም ከምዝርከቡ ገሊፆም።
ሎሚ እውን ኣብ ቀሌም ወለጋን ከባቢኡ ደብዳብ ነፈርቲ ከምዝተፈፀመ ተፈሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ እዚ መብርሂ ንምሕታት ንሰበስልጣን መንግስቲ ዞባ ቄለም ወለጋን ክልል ኦሮሚያን ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዞባታት ቄለም ወለጋን ምዕራብ ወለጋን ናይ መንግስትን ውልቅን ባንክታት ብዕጡቓት ሓይልታት ከምዝተዘረፉን ሰባት ከምዝተጨውዩን ነበርቲ ገሊፆም።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ቅድሚ ስዓት ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ዞባ ቄለም ወለጋ ከተማታት ገባ ሮቢ፣ጫንቃ፣ቅቤን መቻርን ባንክታት ከምዝተዘረፉ ኣቶ ቡሉሱማ ዱፌራ ዝተባህሉ ናይ ዓይኒ ምስክር ሓቢሮም።
“ገንዘብ ንምውፃእ ናብ ባንኪ ከይደ ነይረ።ሪጋ በዚሑ ነይሩ።መብዛሒቲኦም ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ዝኾኑ ኣስታት 19 ዕጡቓት መፂኦም።ክልቲኦም ባንክታት ጎኒ ንጎኒ ስለዝነበሩ ብኩንታል መሊኦም ብመኪና ፅዒኖም እናደረፉ ወሲዶምዎ።”
እቶም ዕጡቓት ኣብ ከተማ ገባ ሮቢ ናይ ዝርከብ ንግዲ ባንክን ትካል ሕብረት ስራሕ ኦሮሚያን ኣካየድቲ ስራሕን ተሓዝቲ ገንዘብን ብድምር ንኣርባዕተ ሰባት ዓፊኖም ከምዝወሰዱዎም ኣቶ ብሉሱማ ተዛሪቦም።
ሓላፊ ፀጥታ ቄለም ወለጋ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ተሓቲቶም ባንክታት ምዝራፎም ከምዝፈልጡ ብምግላፅ ካብቲ ከባቢ ሪሒቖም ስለዝርከቡ ዝርዝር ሓበሬታ ከምዘይብሎም ንቪኦኤ ገሊፆም።
ናይ ኢትዮጵያ ንግዲ ባንኪ ኣካያዲ ስራሕ ምዕራብ ዲስቲሪክት ኣቶ ግርማ ጪብሳ ንቢቢሲ ኣብዝሃብዎ ቃል ሓሙሽተ ጨንፈራት ባንኪ ብዕጡቓት ከምዝተረፉን ካልኦት ሓሙሽተ ጨንፈራት ምዕናዎምን ገሊፆም።ካብ ዝተጨወዩ ኣርባዕተ ሰራሕተኛታት ባንኪ ክልተ ከምዝተፈትሑ እውን ሓቢሮም።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ እውን መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ሽዱሽተ ወረዳታት ንዝርከቡ 10 ባንክታትን ሓደ ናይ ልቓሕን ውሕለላን ትካል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝዘረፉ ገሊፆም።ኣብ ኣርባዕተ ወረዳታት ዝርከቡ ኣስታት 37 መንግስታዊ ትካላት ብሓዊ ኣባሪዖም ክብሉ ዋና ኣመሓዳሪ ናይቲ ዞባ ኣቶ ገመቺስ ተመስገን ንቪኦኤ ገሊፆም።
ኣብ ላሎሳቢ ወረዳ ልዕሊ 20 ኣባያተ ፅሕፈት መንግስቲ ከምዝተቓፀሉ እውን ኣማሓዳሪ ወረዳ ኣቶ ጂሪኛ መላኩ ንቪኦኤ ሓቢሮም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ናይ ኦሮሞ ዴሞክራቲክ ፓርቲ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ኣቶ ታየ ደንደኣ ትማሊ ንርእይቶ ኣብዝሃብዎ ር እይቶ ምኽንያት ኣብቲ ክልል ይኽሰት ናይ ዘሎ ስእነት ሰላምን ዘይምርግጋእ ኦነግ እዩ ኢሎም።
ኦነግ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ክልቲኦም ወለጋ ኣብዝተኻየደ ወራር ባንክታት ኢዱ ከምዘይብሉ ገሊፁ’ሎ።ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቶሌራ ደባ ንቪኦኤ ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ዝንቀሳቐስ ናይ ኦነግ ዕጡቕ ጉጅለ ንባንክታት ከምዝዘረፈ ዝግለፀ ዘሎ ሽም ኦነግ ንምፃልም እዩ።ዕጡቓት ኦነግ ንባንኪ ይዘርፉ እዮም ኢልና ኣይንኣምንን።እዚ ንናይ ኦነግ ሽም ንምፅላም ዝካየድ ዘሎ ውዲት እዩ።”
መንግስቲ ብነፈርቲ ዝሕገዝ ውግእ ከፊቱ’ሎ ዝበሉ ኣቶ ቶሌራ ይካየድ ዘሎ ውግእ ደው ኢሉ ዘይምርድዳእ ብሰላማዊ ኣገባብ ክፍታሕ ኦነግ ድልዊ እዩ ኢሎም።


text:
ብሰንኪ ማዕቐብ ዘውረዶ ቅልውላው ስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ነገራት ይፍንቅል ከምዘሎ ቅሉዕ ነገር ኢዩ።ካብቲ ሓደ ዝጥቀመሉ ዘሎ ፍሹል ፈተነ፡ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝቕመጡ፡ኤርትራዊ ዜግነቶም ደርብዮም ዜግነት ናይ ዝቕመ ጡለን ሃገራት ሚሒሎም ዝተቐበሉ ገይሩ ኣንጻር ማዕቐብ ንዕለት 22 ለካቲት ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር’ዩ።
ነቲ ብሓፈሽኡ ዝፍለጥን ብሰፊሑ ድማ፡ ኣብ መዛግብን መርበብ-ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዘርጊሑ ዘሎ ሓበሬታ፡ ኣዋጅ ኣድማሳዊ መሰላት ደቂ-ሰብ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ከምዘስተብህለሉን ከምዝፈልጦን ንምግባሩ ሓደ ካብ ዕላማ ናይ ጽሑፈይ ኢዩ። ግቡእ ኣፍልጦ ናይዚ ኣዋጅ’ዚ ምህላው ድማ፡ ኣብ ምጉስጓስን ምዕንባብን ዲሞክራሲ ኣብ ሃገርና ኣበርክቶ ክገብር ይኽእል ኢዩ ዝብል እምነት ኣሎኒ። እቲ ካልኣይ ዕላማ ጽሑፈይ ድማ፡ ኣብ ከምዚ ሕጂ ብባይቶ ጸጥታ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ፡ ፈጢሩዎ ዘለዎ ፈታኒ ኩነታት፡ ኤርትራዊ እንታይ ክገብር ኣለዎ ዝብል ኢዩ።
ትማሊ ኣብ ኤርትራ መበል 18 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ከቢሩብ ውዒሉ።ኣብ ዓይነት ይኹን ትሕዝቶ ፍሉይ ነገር ኣየምጸኣን።ከም ቀደሙ ንሕማቕን ሰነፍን ዘሕጉስ ጎደናታ ት ብመሳጢ ጠቕሲ፡ጎልጎል ብሕብራዊ ክዳን ዝለበሱ መናእሰያት ተሰሊሙ ከበሮን ተወ ቒዑ ክራር ምስ ኦርጋን ኣቓሊሑ።ሰባት ተኸዳዲኖም ኣደታት ተቖኒነን ተለባቢሰን ውጺአን፡እዚ ግን ነቲ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ስቓይ ኣይሓብኦን፡ዝተዛረቡ ከኣ ክሓብኡ ዝ ደለዩ ወይ ጌጋ ቃል ከየስቱኹ ሰጋእመጋእ እናበሉ ምድማጾም ገጾም ክምስክር፡ኣብ ቃላ ቶም ተሓጉሸ፡ ጽቡቕ ርእየ…ገለስ ሕሉፍ ሓሊፉዎም ዮሃና ንክቡር ፕረዝደንትን ኣመ ራርሓኡን ምባሎም ከኣ ብዙሕ ክበሃል ዝከኣል እንተኾነ፡ኣብ ጥቃ መን ከምዘለው ፈሊ ጦም ዘወጻጽእ ምዝራቦምውን ምልክት ናይቲ ዘሰክፍ ኩነታት ምዃኑ ይሕብር።
ብመጀመርያ ካብቲ ስጋ ሰብ ለበስ ኣራዊት ስርዓት ህግደፍ ብሰላም እንቓዕ ወጻእካ ክብለካ ይፈቱ ብምቕጻል አቲ ኣራዊታዊ ባህርያት ህግደፍ ብጭብጥታት ኣሰኒኻ ብምቕላዕካ ምስጋና ይግብኣካ:: እዚ ድማ ሓደ ዓቢ ነገር አዩ:: ኮይኑ ድማ እዚ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ምዃኑ እዩ ምኽንያቱ ኣብ ዓለም መንግስታት ይኹኑ ውልቀሰባት ሎሚ ውሃ ዘበለ ብዓይነቱ ብዓይነት ኣባላቱን ቤት ትምህርትታት ክሰርሑ ድቓስ ዘይብሎም ይሓድሩ ኣለዉ ኣብ ኤርትራ ድማ ውሃ ዘበለ ኣብያተ ማእሰርትታት ክሰርሑ ከይደቐስካ ምሕዳር እዩ:: እቲ ኢሰብኣዊን ጨካን ኣተሓሕዛን ድማ ብኡ መጠን ይዛይድ ግና ይንዋሕ ይሕጸር ካብ ተሓታትነት ከምዘይሃድሙን ፍረ ዕብዳኖም ድማ ክሓቕፉ ምዃኖም ጊዘ ባዕሉ ከርእየና እዩ::


text:
Radio Erena: 10 November 2014
ኣብነት ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ክትከውን ትጽቢት ዝተንበርላ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ስማ ብዋሕዚ ስደት ክጥቐስ ኣዝዩ ከምዘሕዘኖ፣ ካብ 1977 ኣትሒዙ ምስ ኤርትራ ምትእስሳር ዘለዎ ኣመሪካዊ ጋዜጠኛን ደራስን ዳን ኮነል ምስ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ገሊጹ።
ዳን ኮነል፣ ደሃይ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዓለም ንኽቃላሕ ካብ 1979 ኣትሒዙ ናብ ዓበይቲ ናይ ዓለምና ጋዜጣታት ጸብጻባት ይልእኽ ምንባሩ ብምዝኽኻር፣ እታ ሓደ እዋን፣ ኣብነት ብቃልሲ ናይ ዝተዓወቱ ውጹዓት ክትከውን ተስፋ ዝነበራ ኤርትራ ፣ ብሰንኪ ዝነገሳ ምልኪ፣ ተስፍኣ ጸልሚቱ ምህላዉ’ውን ኣረዲኡ።
ኣብ 2001 መንግስቲ ኤርትራ ምልካዊ ምዃኑ ዘመስከረ ፍጻሜታት ክገሃድ ኣብ ዝጀመረሉ፣ ከም ኩሎም እቶም ምስ ኤርትራ ምትእስሳር ዝነበሮም ወገናት ንሱ’ውን ምስ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን መርበብ ሓበሬታን ኣስማሪኖን ቃለ መጠይቕ ድሕሪ ምክያዱ፣ ካብ ኤርትራ ክወጽእን ደጊሙ ናብ ኤርትራ ከይመለስን ከምዝተነግሮ’ውን ብዝርዝር ጠቒሱ።
ካብ 2002 ንደሓር ናብ ኤርትራ ክምለስ ዕድል ዘይረኸበ ደራስን ጋዜጠኛ ዳን ኮነል፣ ምስቶም በብእዋኑ ከዘራርቦም ዕድል ዝረኸበ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ሰበ ስልጣን ነበር ዘካየዶ ዕላላት ዝሓቖፈት Conversations with Eritrean Political Prisoners መጽሓፍ ኣብ 2005 ከምዘሕተመ’ውን ኣረዲኡ።
ቅድሚ’ዛ መጽሓፍ እዚ፣ ዳን ኮነል፣ Against all Odds ኣብ 1993፣ Rethinking Revolution ኣብ 2001፣ Eritrea: A Country Handbook ኣብ 2002፣ ዘርእስታተን ሰለስተ መጻሕፍትን፣ እኽብካብ ጽሑፋት ዝሓቖፋ Taking on the Superpowers ከምኡ’ውን Building a Nation ክልተ መጻሕፍትን ካልእ ሓያሎ ጽሑፋትን ብዛዕባ ኤርትራ ከምዘዳለወ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራውያን ፈቀድኡ ፋሕ ኢሎም ኣብ ዝርከብሉ መዓስከራት ስደተኛታትን ሓያሎ ሃገራትን እናተዘዋወረ፣ ሃለዋት እታ ከይምለሳ ዝተነግሮ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ምጥቃቕ ዝርከብ መሓዛ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ጋዜጠኛ ዳን ኮነል፣ ብዛዕባ’ዚ ሃገር ተስፍኣ ኣጸልሚቱ ዝርከብ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን መጽሓፍ ንምድላው መደብ ከምዘለዎ’ውን ኣሚቱ።
ኣቐዲሙ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ እስራኤልን ኣመሪካን ምስ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘተ ዝርርብን ዘካየደ ዳን ኮነል ካብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ኣትሒዙ ከኣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኢጣልያን ፈረንሳ ወደባዊት ከተማ ካሌን ምስ ዝርከቡ ኤርትራውያን ንጠንቕን ተሞክሮታትን ስደቶም ብምልከት ዝርርብ ኣካይዱ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ቦስቶን ከም ተመራማርን ኣዳላዊ መጽናዕታዊ ጽሑፋትን ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ዳን ኮነል፣ ለውጢ ግድነት ስለዝኾነ፣ ኣብ ኤርትራ’ውን ሓደ እዋን ለውጢ ክህሉ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
==================================


text:
ትዕዝብቲ
ፃንሒት ዕሱባት ተጋሩ ኣብ ቤት ማእሰርቲ
ሰራዊት ትግራይ ሰነ 21 2013 ዓም ኣብ መብዛሕቲኡ ትግራይ ንዝነበረ ጸላኢ ደማሲሱ መቐለ ተመሊሱ ምስ ኣተወ እቶም ግዝያዊ ምምሕዳር እይና ብሃልቲ ዕሱባት ምስ እቲ ሃዳሚ ሰራዊት ናይ ኣብይ ኣሕመድ እዮም ሓቢሮም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝሃደሙ። ካብ ትግራይ ዝዘረፉዎ ገንዘብን ብልጽግና ዝኸፈሎም ዓሰርተታት ኣሽሓት ደሞዝን ተጠቒሞም ንክልተ ሰባት ንምዓልቲ 1000 ቅርሺ እናኸፈሉ ኣብ “ገስት ሃውስ” ይቕመጡ ነይሮም። እዚ ቍጽሪ ባዓልቶም ዝነገሩኒ እምበር ኣነ ፈጢረ ዘቐመጥኩዎ ኣይኰነን። ምግቦም እውን ኣብ ክባራት ሆቴላት እዮም ይምገቡ ነይሮም። ሓደ ሰብ ክሳብ 35,000 ቅርሺ ኣብ ወርሒ ንምግብን ንገስት ሃውስን የወጽእ ድማ ይብሉ እቶም ባንዳታት። ካብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ድማ ፍሉይ ግዝያዊ ካርዲ መንነት ተዋሂብዎም እዩ።
እዞም ኣባላት ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ እይና ብሃልቲ ቍጽሮም ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። እቶም ኣብ ገስት ሃውስ፣ ሆቴላትን ፍሉይ አፓርትመንትታትን ይነብሩ ዝነበሩ ካብ ላዕለዋይ ደረጃ ክሳብ ማእኸላይ ደረጃ ስልጣን ዝነበሮም እዮም። እቶም ታሕተዎት ደረጃ ድማ ኣብ ሕስር ዝበለ ሰፈር ገዛ ተኻዮም እዮም ይነብሩ ነይሮም። እምበኣር ከም ኣጋጣሚ ኰይኑ ክልተ ካብ እቶም ማእኸላይ ደረጃ ናይ እቲ ግዝያዊ ምምሕዳር እየ ብሃላይ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ 2013 ዓ.ም ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ከተማ ቢሾፍቱ (ደብረዘይት) መጺኦም። መምጽኢኦም ድማ “ኣለሻ ዝሓሰረ ከተማን መንበሪ ገዛን እዩ” እዮም ዝብሉ። ቅድሚኦም ብዙሓት ኣባላት እቲ ሃዳሚ ግዝያዊ ምምሕዳር ካብ ኣዲስ ኣበባ እናወጽኡ ናብ ኣዳማ፣ ሞጆ፣ ቢሾፍቱን ካልኦት ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባ ናብ ዝርከባ ከተማታትን ተበቲኖም እዮም። እተን ዝውሃባና ቅርሺ ክባር ምግቢ እናበላዕናን ንኽባር ሆቴል እናኸፈልናን ካብ ንውድአንስ ናብ ዝሓሰረ ከተማ ክየድና ገንዘብ ምቝጣብ ይሕይሸና ብሃልቲ እይና ይብሉ።
እቶም ክልተ ኣባላት ግዝያዊ ምምዳር ትግራይ ንምንታይ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣተዉ?
ካብ ወርሒ ሓምለ 2013 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ኦሮምያ ኵሎም ሆቴላት ዝቕበልዎ ጋሻ ትግራዋይ ስም እንተሃሊውዎ ናብ ኣብ ጥቕኦም ዝርከብ ጣብያ ፖሊስ ደዊሎም ክሕብሩ ከም ዘለዎም ብጥብቂ ተነጊሩዎም እዩ። ብ እዚ መሰረት ድማ ትግራዋይ ስም ዘለዎ ሰብ ኵሉ እናተታሓዘ ይእሰር ነይሩ። ኤርትራውያን እውን ስሞም ትግርኛ እንተዀይኑ ይትሓዙ እሞ ኤርትራውያን ከም ዝዀኑ መራጋገጺ ምስ ኣቕረቡ ይልቀቑ ነይሮም። እዞም ክልተ ተጋሩ ግን ድማ ዕሱባት ኣብይ ኣሕመድ ዝዀኑ እምባኣር ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ደብረዘይት መጺኦም ኣብ ሓደ ገስት ሃውስ ምስ ዓረፉ፣ ዋና እቲ ገስት ሃውስ ኣስማቶም ተመልኪቱ ንፖሊስ ኣፍለጠ። ፖሊስ ድማ ሒዙ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዎም። ይዝከረኒ ድሕሪ ሰዓት እዮም ናብ እቲ ንሕና ዝተኣሰርናሉ መዳጐኒ ዝኣተዉ። ተጋሩ ከም ዝዀኑ ብ ምርኣይ እዮም ዝፍለዩ ነይሮም፣እቲ ሓደ ኣብ ገጹ ግርናብ ኣለዎ እዩ።ኣነ ኵሉ ግዜ ኣብ ውሽጢ ገዛ እየ ኮፍ ዝብል ወይ ድማ ኣብ ፍርናሸይ ግድም ኢለ እየ ዘንብብ፣ ስለ እዚ ሓዱሽ ሰብ ክኣትው እንተሎ ቀዲመ ኣይእረኽቦን ወይ ድማ ኣይርእዮን እየ። ስለ እዚ እቶም ካልኦት መትኣስርተይ እዮም ቀዲሞም ረኺበምዎምን ኣዛሪቦምውምን። ሓዱሽ እሱር ዘንባዕባዕ እንድዩ ዝብል፡ ንሳቶም እውን ዘንባዕባዕ ኢሎም ነይሮም እዮም። ወረ ብዙሕ ዝብሃልን ዘኢይብሃልን ሓዋዊሶም እዮም። ኣብ መጀመርታ መዓልቶም ዘረባ ስለ ዝሓዋወሱ ድማ ንሕና ክንጥንቀቖም ክኢልና እይና።ተጣራጢርናዮም።
መጀመርታ እንታይ በሉ? ዕሱብ ፈራሕን ሓሳውን እዩ!
ዓርክና: ተጋሩ እይኹም ትመስሉ፣ ብምንታይ ምኽንያት ድኣ ሓዙኹም?
ንሳቶም: ዋይ እወ። ንስኻትኩም እውን ተጋሩ እይኹም እምባኣር? ንሕና ናይ ጕልበት ስራሕ ክንእልሽ እይና ናብ እዙይ መጺእና። ንምንታይ ከም ዝዀነ ድማ ካብቲ ዝዓረፍናሉ ገዛ ክነዛርበኩም ኢሎም ናብ እዚ ኣምጺኦምና። ንስኻትኩም ከ ድኣ እንታይ እይኹም ጌርኩም?
ዓርክና: እወ ተጋሩ እይና።ንሕና ድኣ እንታይ ክንገብር ዋላ ሓንቲ።ተጋሩ ስለ ዝዀንና ጥራሕ እይና ተኣሲርና ዘለና። መለለዪ ታሴራኹም ናይ ትግራይ ድዩ ?
ንሳቶም: ግዝያዊ እዩ እምበር ናይ ኣዲስ ኣበባ ታሴራ (መታወቅያ) እዩ ዘለና። ምንም ከኢገበርኩም እይኹም ተታሒዝኩም? ከምኡ እውን ዶ ኣሎ እዩ? ሓቛፊ መንግስቲ ዶ ኣይኰነን? ብፍላይ ህዝቢ ኦሮሞን መንግስቲ ኦሮምያን ሓቘፍቲ እዮም፣ ብኸመይ ንዓኻትኩም ተጋሩ ስለ ዝዀንኩም ጥራሕ ክኣስሩኹም ይኽእሉ? ብስሩ ክሲ የብልኩምን?
ዓርክና: ንሕና ምንም ገበን የብልናን፣ እንተ እቲ ክሲ ናይ ሓሶት ክሲ ክኸሱኻ ይኽእሉ እዮም። “ሓቛፊ መንግስቲ” ኣብ ቤት ማእሰርቲ እዩ ዝሓቝፈና ዘሎ። ግዜያዊ መታውቅያ ኣዲስ ኣበባ ዝብሃል ዶ ኣሎ እዩ? ኣብ እዚ ሎሚ ግዜ ትግራዋይ ናይ ጕልበት ስራሕ ክሰርሕ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ከመይ ኢሉ ብናጽነት ክንቀሳቐስ ይሓስብ? ኣይደፈርኩምን ድኣ?
ንሳቶም: ናይ ሓሶት ክሲ ከመይ ጌሮም ክኸስኹም? እዚ እማ ዘኢይዀን እዩ። ምንቅስቓስ ድኣ መን ክኸልኦ? ከም ድላዩ። ትግራዋይ ኢትዮጵያዊ ኣይኰነን ድዩ? ኣብ ዓዱ ምስራሕ መሰሉ እኮ እዩ።
እቲ ዓርክና ኣዘራርበኦም ኣግሪሙሉ፡ ኣቋሪጹ ናባይ መጽአ። እቲ ዝበሉዎን ዝመለሱሉ መልስን ድማ ኣውገዐኒ። ኣነ እውን ንእለት( ሽዑ ንሽዑ) ዘረብኦምን መልስታቶምን ኣግረመለይ። ብስሩ እውን ተጋሩ ድዮም ኢለ ሓተትኩዎ። ማለት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብር ሓደ ትግራዋይ ዋላ ኣይይትኣሰር እምበር እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራዋይ ይወርድ ዝነበረ ግፍዒ ይፈልጦ እዩ። ስለ እዚ ከመይ ገይሮም እዞም ሰባት ከም እዚ ክብሉ ይኽእሉ ኢለ ምሕሳብ ጀመርኩ። ሰለልቲ ኤርትራውያን ከኢይዀኑ ንጠንቀቕ ድማ በልኩዎ። ፈጺሞም ጥዑያት ተጋሩ እማ ኣይኰኑን ኢለ ድማ ተኻታዕኹዎ። ንሱ እውን እንተዀነ ካብ መጀመርታ ኵነታቶም ደስ ስለ ዘኢበሎ ቀልጢፉ ብ ሓሰበይ ተስማዕመዐ።ንሳቶም ብዙሕ ንኽዛረቡ ንፍቀደሎም እሞ ንትዓዘቦም ድማ ተብሃሃልና። ኣነ ብዓይነይ ገና ኣይርኹዎምን ነይረ፣ ድሓር ግን ቅልቅል ኢለ ርኹዎም። ብናተይ ግምት እቶም ሰባት ፈጺሞም መዓልታዊ ሸቕሊ ዝሰርሑ ኣይኰኑን፣ ነጋዶ ወይ ድማ ናይ ቢሮ ሰራሕተኛታት እዮም ክዀኑ ዝኽእሉ ኢለ ገምገምኩ። ንግዚኡ ድማ ዓርሰይ ከኢኣፋለጥኩ ክጸንሕ እሞ ክዕዘቦም ኢለ ድማ ወሰንኩ። ገና ምሸት እዮም መደቀሲ ቦትኦም ክፈልጡ። ናባይ ወይ ድማ ናብ እቲ ሓደ ዓርከይ ምእታዎም ዘኢይተርፍ እዩ። ምስ እቲ ዓርከይ በቃ ምሸት ዓርስኹም ኣፋልጡ ክብሃሉ እንድዮም ሽዑ ክንዕዘቦም እይና፣ ስቕ ድማ ንበል ተብሃሃልና። ኣጋጣሚ ኰይኑ ናብ ኣነ ዝነበርኩዎ እዮም ዝተመደቡ፣ ንትዕዝብቲ ድማ ዕድል ተማቻቸወለይ።
ምሸት ድሕሪ ድራር ሓዱሽ ዝኣተወ እሱር እንተሃሊዉ ጠጠው ኢሉ እዩ ዓርሱ ዘፋልጥ። ስለ እዚ ሓደ ብ ሓደ ጠጠው ኢሎም ዓርሶም ምፍላጥ ጀሚሮም። ንግዚኡ ኣስማቶም ግዛቸውን ኣንዳርጌን ኢለዮም ኣለኹ። ካቦ
ካቦ (ዝፀንሐ ተኣሳሪ): እስቲ ምሉእ ስምካ፣ ካበይ ከም ዝመጻእኻን ብምንታይ ምኽንያት ከም ዝተጠርጠርካን ነዚ ገዛ ኣብራህርህ?
ግዛቸው: ስመይ ግዛቸው እየ ዝእብሃል፣ ካብ ትግራይ እየ። ሕጂ ግን ካብ ኣዲስ ኣበባ እየ መጺአ። ዝተጠርጠርኩሉ ነገር ክሳብ ሕጂ ኣይተነገረንን ኣይፈለጥኩዎን ድማ።
ካቦ: ገዛ እንታይ ይብል?
ገዛ ብሓባር: እግዚአብሄር ይፍታሕኻ!
ካቦ: ካብ ገዛ ሕቶ ዘለዎ ሰብ ዶ ኣሎ? ግልጺ ድዩ፣ ዘኢበረሀሉ?
ኣነ: ኣነ ሕቶ ኣለኒ ካቦ?
ካቦ: ቀጽል።
ኣነ: ሕራይ የቐንየለይ። ካብ ትግራይ መዓዝ ናብ ኣዲስ ኣበባ መጺእኹም? ታሴራኹም ናይ ኣዲስ ኣበባ ድዩስ ወይ ናይ ትግራይ? ናብ ቢሾፍቱ መምጺኢኹም ምኽንያት ክትነግሩና ዶ ትኽእሉ? ኣበይን ብኸመይን ሒዞምኹም? የቐንየለይ።
ካቦ: ጽቡቕ ሕቶ እዩ ሓቲቱኩም፣ ንሕና ኵሉና ከማኻትኩም ተጠርጠርቲ እይና። ስለ እዚ እመኑና እሞ ከኢሸፋፈንኩም ኵሉ ነገር ንገሩና። ቀጽሉ።
ግዛቸው: ካብ ትግራይ ናብ ኣዲስ ኣበባ ሰነ 23, 2013 ዓ.ም እይና ኣቲውና። መታወቅያና ድማ ግዝያዊ ኰይኑ ካብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ዝተዋሃበና እዩ። ናብ ቢሾፍቱ መምጺኢና ምኽንያት ድማ ኣብ እዚ ንምንባር እዩ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናብራ ስለ ዝኸበረ ኣብ እዚ ዶ ኾን ይሕሽ ኢልና እይና መጺእና።
ኣነ: ሰነ 23? ናይ ትግራይ መንገዲ እኮ ዕጽው እዩ ነይሩ ሽዑ፣ ከመይ ገይርኩም መጻኹም?
ግዛቸው: ሓቂ ንምዝራብ ንሕና ኣባላት ናይቲ ጊዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ዝነበርና እይና።ስለ እዚ ምስ ሰራዊት ኢትዮጵያ ሓቢርና ካብ መቐለ ናብ ዓፋር መጺእና። ካብኡ ድማ ካብ ሰመራ ንኣዲስ ኣበባ ብኣውሮፕላን ተጓዒዝና መጺእና።
ካቦ: ሕራይ። ካልኣይ ሰብ ቀጽል።
ኣንዳርጌ: ስመይ ኣንዳርጌ ይብሃል፣ ናይ ክሊቴና ጕዳይ ሓደ ዓይነት ስለ ዝዀነ ምድጋም እዩ ክዀን።
ካቦ: ሕራይ። ገዛ እንታይ ይብል?
ገዛ ብሓባር: እግዚአብሄር ይፍታሕኻ!
ደንቢ ናይቲ ገዛ ወዲኦም ተቐሚጦም። ሕቶታት ዝሓቶም ዝነበርኩ ኣነ እየ ግን ኣይለለዩንን። ትግራዋይ ከም ዝዀንኩ እውን ኣይፈለጡን።እቲ ኣብ ቀትሪ ን እቲ ዓርከይ ዝበሉዎን ምሽት ብዕሊ ዝነገሩናን ዓብዩ ፍልልይ እዩ ዘለዎ። ንጽባሒቱ ቀትሪ ድማ ኣነ ቅርብ ኢለ ብዕሊ ዓርሰይ ኣፋሊጠ ምስኣቶም ዕላል ጀሚረ። ኣብ ዕላልና ንስቶም እዮም ብ በዝሒ ዝዛረቡ ዝነበሩ።
ንሳቶም: ከመይ እሞ? ንስኻ እውን ትግራዋይ እይኻ? መዓዝን ብምንታይ ምኽንያትን ድኣ ተታሓዝካ?
ኣነ: እወ ትግራዋይ እየ። ኣብ መወዳእታ ሰነ እየ ተታሒዘ፣ መእሰርየይ እኳ ከም እቲ ኵሉ ትግራዋይ ዝእሰሮን ዝሳቐዮን ዘሎ እዩ። ዋላ ሓንቲ ገበን የብለይን፣ ብስሩ እውን ኣብ እዚ ከተማ ነባራይን በዓል ሞያን እየ።
ንሳቶም: ዋእ እቲ ሓደ ትግራዋይ እውን ከም እዚ እዩ ዝበለና ግን ከመይ ኢሉ ክዀን ይኽእል? ኦሮምያ እኮ ሓቛፊ እዩ። ናይ ህወሓት ኣባል ዲኻ ነይርካ?
ኣነ: ናይ ፖለቲካ ውድብ ኣባል ኰይነ ኣይእፈልጥን፥ ኣይኰንኩን እውን።
ንሳቶም: ናይ ተጋሩ ማሕበር ከ ኣለኩም ዶ ኣብዚ ከተማ?
ኣነ: ዘሎ ኣይይመስለንን ወይ እውን ኣይእፈልጥን። ኣነ ብወገነይ ግን ናይ ዝዀነ ማሕበር ኣባል ኣይኰንኩን።
ንሳቶም: ኣብዚ ዓዲ ትውንኖ ሃፍቲ ኣለካ ዶ? ማለት ከም ገዛውቲ ወይ ድማ ካልእ ሃፍቲ? ኣብ ትግራይ ከ ብህወሓት ዝተዋሃበካ መሬት( 70 ካሬ) ኣለካ ዶ?
ኣነ: ኣጋጣሚ ኰይኑ ኣብዚ ዓዲ ምንም ዝውንኖ ንብረት የብለይን። ኣብ ትግራይ እውን ህወሓት ይዅን መንግስቲ ትግራይ ዝውሃበኒ መሬት የለን። ብስሩ ኸ ህወሓት ዶ መሬት ትዕድል እያ?
ንሳቶም: ዋእ እሞ እንታይ ገይርካ ድኣ ኣሲሮምኻ ብ ስሩ? ህወሓት ኰነ መንግስቲ ትግራይ ኣፈላላይ ኣይነበሮምን።
ኣነ: እዚ ኵሉ ተኣሲሩን፣ ዝጋፋዕን ዘሎ ትግራዋይ እንታይ ድዩ ገይሩ? ንስኻትኩም ከ እንታይ ዲኹም ገይርኩም ተታሒዝኩም ዘለኹም?
ንሳቶም: ዝእሰር ትግራዋይ እንተሃሊዉ ብገበን ተጠርጢሩ ከዀን ኣለዎ ኢልና እይና ንኣምን። እቲ ምስ ህወሓት ርክብ ዝነበሮ ትግራዋይ ንምንታይ ከም ዝእሰር ፍሉጥ እዩ፤ ካልእ ትግራዋይ ድማ ብ ውልቀ ዝሰርሖ ገበን እዩ እይና ንብል። ንዓና ብ ስሕተት እዮም ኣእቲዎምና ዘለዉ፣ ማለት ከም እቲ ካልእ ትግራዋይ ንተልእኾ ዝመጻእና እዩ መሲልዎም ዝዀን። ኣጻርዮም ድማ ክለቁና እዮም ምንም ጸገም የብሉን። ፖሊስ እኮ ሓደ ሰብ ጠርጢሩ ናይ ምሓዝ መሰል ኣለዎ እዩ፣ ናጻ እንተ ዀይኑ ድማ ተጻርዩ ይልቀቕ፣ በቃ ናይ እዚ መንግስቲ ኣሰራርሓ ከም እዚ እዩ። ንኣኻትኩም እውን ኣጻርዮም ክለቅኹም እዮም ትዕግስቲ ግበሩ።
ኣነ: ከም እቲ ካልእ ትግራዋይ ንተልእኾ ዝመጻእና መሲሉዎም ክትብል ከለኻ እንታይ ማለት እዩ? ካልእን ንሕናን ዝብሃል ትግራዋይ ኣሎ ድዩ? ምስ ህውሓት ርክብ ምህላውን ዘኢምህላውን ንዅሉ ትግራዋይ ኣሲሮም ድዮም ከጻርዩዎ? ምስ ህወሓት ድኣ እቲ ሕጂ ብልጽግና እየ ዝብል ዘሎ መንግስቲ እውን እኮ ርክብ ነይሩዎ እዩ። እንታይ ርክብ ጥራሕ ድኣ ሓቢሮም እምበር ን 27 ዓመታት ሃገር ይመርሑ ነይሮም፣ ኵሉ ምስ ህወሓት ርክብ ዝነበሮ ሰብ ገበነኛ እዩ ማለት ድዩ? ትግራዋይ እኮ ኢትዮጵያዊ እዩ ኣብ ድላዩ ተንቃሳቒሱ ናይ ምስራሕ መሰል ኣለዎ እዩ ዶ ሓቀይ ኢልኩምኒ ነይርኩም ዓንተቦ? ሕጂ ድማ ትግራዋይ ከም ገበነኛ ትሓስቡዎ ኣለኹም እሞ ኣይይዋቓዕን ዶ?
ንሳቶም: ኣይ ከምኡ ማለትና ኣይኰነን። ንሕና ናይቲ ጊዜያዊ ምምሕዳርን ናይ ብልጽግና ኣባላትን ከም ዝዀንና ኣይይፈለጡናን ንማለት እይና። ኵሉ ትግራዋይ ሓደ እንድዩ ግን ድማ ኵሉ ትግራዋይ ካብ ገበን ነጻ እዩ ምባል ኣይይክኣልን። እታ ናይ ቀደም ህወሓት ዘኢኰነትስ እዛ ብ ግብረ ራዕዲ ተሰዪማ ዘላ ህወሓት እይና ንብል ዘለና። ብ መሰረት ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያህወሓት ገበነኛ እያ፣ ኣሸባሪት እውን እያ። ምስ ኣሸባሪ ሓቢሩ ዝሰርሕ ሰብ ድማ ትግራዋይ ይዅን ኣይይዅን ብሕጊ ክሕተት እዩ ዘለዎ። ግን ንስኻ ትግራይ ኣበይ ከባቢ እዩ ዓድኻ?
ኣነ: ትግራዋይ እኮ ብጅምላ እዩ ዝጕሓፍን ግፍዒ ዝወርዶን ዘሎ፣ ንስኻትኩም ናይ እቲ ጊዜያዊ ምምሕዳር ኣባላት እንተዀይንኩም ብዛዕባ ካብ ሕጊ ወጻኢ ግፍዒ ዝወርዶ ዘሎ ትግራዋይ ኣይትሓቱን ዲኹም? ብስሩ ኸ ትግራዋይ ብ ዘኢገበን ትግራዋይ ስለ ዝዀነ ጥራሕ ይእሰርን ይቕተልን ከም ዘሎ ትፈልጡ ዶ ወይ ድማ ትኣምኑ ዶ? ኣነ ትግራዋይ ኰይነ ወዲ ኣድያቦ ሸራሮ እየ። ብሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝወረደና ግፍዒ እኮ ዓለም ፈሊጡዎ እዩ። ስለ እዚ ንስኻትኩም ከም ተጋሩ እቲ ሓቂ ኣይንፈልጦን ትብሉ እንተ ሃሊውኹም ዘኢይእመን ነገር እዩ ክዀነኒ። ወይ ድማ ደፊርኩም ንምዝራብ ዓቕሚ ትስእኑ ኣለኹም ማለት እዩ።
ንሳቶም: ወዲ ሸራሮ ኣድያቦ ዲኻ? ወደይ ከመይ ኢልካ ደኣ ኣብዚ ነገር እዙይ ኣተውኻ? እወ ዝእሰር ትግራዋይ ከም ዘሎ ንፈልጥ እይና ግን እቶም ዲያስፖራ ተጋሩ ዘኢመልክዑ እናሃቡዎ እዩ ኣብ እዚ በጺሑ ዘሎ። ንሕና እቲ ክንገብሮን ክንብሎን ንኽእል ብጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይ ኣቢልና ንገብሮ ነይርና እይና።
ኣነ: እንታይ እዩ ወዲ ኣድያቦ ዲኻ፣ ከመይ ጌርካ ኣብዚ ነገር ኣተውኻ ማለት ከ? ኣነ ምኢቲ ምኢታዊት ትግራዋይ ስለ ዝዀንኩ ጥራሕ እየ ኣብ እዚ ተኣሲረ ዘለኹ። ንዓኹም ኢለ ዘኢኰንኩስ ኣብ ቤት ፍርዲ እውን ትግራዋይ ስለ ዝዀንኩ እየ ተኣሲረ ኢለ እየ ተዛሪበ። ክሳብ ዝፍታሕ እውን ከምኣ ኢለ እየ ክእዛረብ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድላየይ ክእዛረብ መሰል ከም ዘለኒ ተረዲኡኒ እዩ።ኣብ ናይ ትግራይን ተጋሩን ጕዳይ ዘለኩም ኣታሓሳስባን መርገጺን ምንም ግልጺ ክዀነለይ ኣይክኣለን። ብ ዝዀነ ጸላእቲ ትግራይ ንደቂ ትግራይ ካብ ገጸ መሬት ንምጥፋእ እዮም ይሰርሑ ዘለዉ። ንስኻትኩም እውን ናይ ብልጽግና ኣባላት ስለ ዝዀንኩም ካብ ምእሳር ኣይድሓንኩምን፤ ስለ እዚ እቲ ኣጀንዳ ተጋሩ ንምጽናት ስለ ዝዀነ ሓቢርና እይና ንሳቐይ ዘለና ብሃላይ እየ። ኵሉ ትግራዋይ እኮ እዩ እናተሃደነ ናብ ቤት ማእሰርቲ ይድርበይ ዘሎ። ናይ ትግራዋይ ትካልን ንብረትን እኮ ብ ኣልማሚት ብ ዘኢምንም ምጽራይ እዩ ይዕሸግን ይውረስን ዘሎ። እዙይ እኮ ዝርአይ ሓቂ እዩ፣ ከመይ ገይርኩም እይኹም ንዙይ ካልእ ምኽንያት ክትህቡዎ ትፍትኑ?
ንሳቶም :ንሕና ከም ጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይ ነቲ ምኽንያት ህወሓት ኣብ ትግራይ ዝተፈጠረ ውግእን ሳዕቤንናቱን ከስተኻኽል ዝኽእል ነገር እምበር ከጋድድ ዝኽእል ነገር ክንገብር ኣይንደልን። እወ ሓቅኻ እይኻ ሓደ ሓደ ንጹህ ትግራዋይ እውን ተለኪሙ ይጕዳእ ኣሎ እዩ ግን ከጋጥም ዝኽእል ነገር ስለ ዝዀነ ክገርመካ የብሉን። ብ ሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ ከም ዝብሃል እዩ። ክሳብ እቲ ገበነኛ ተፈልዩ ዝወጽእ ሓደ ሓደ ንጹሃት ሰባት እውን ይልከሙ እዮም። ን ኣብነት ንሕና ኣባላት ጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይ እይና። ናይ ፌደራል መንግስቲ እውን ይፈልጠና እዩ። ባዕሉ ድማ እዩ ካብ ትግራይ ኣውጺኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኰይንና ስራሕና ክንሰርሕ ዝገበረና።ብ ዘኢምፍላጥ ግን እዞም ናይ ቢሾፍቱ ፖላዊስ ሒዞም ኣሲሮምና ኣለዉ። እዙይ ድማ ጊዜያዊ ስሕተት ድኣ እምበር ካሊእ ኣይኰነን። ንሕና ንኽንወጽእ ኣባላት ጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይ ከም ዝዀንና ክነራጋግጽ ኣለና፣ ከነራጋግጽ ድማ እይና። ካብ ትግራይ ወጻኢ ዘለኹም ተጋሩ ድማ ንህዝብኹም ጥራሕ እይኹም ክትውግኑ ዘለኩም። ካሊእ ወገን እንተ ሒዝኩም ግን ንባዕልኹም እውን ኣይትዀኑን ንቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ህዝብኹም እውን ኣይትሕግዙን።
ኣነ: ክልተ ግዘ ኣይእሰርን እየ ስለ እዚ ክሳብ መወዳእታ እየ ምኽንያታውን ርትዓውን ብ ዝዀነ መንገዲ ክካተዐኩም እደልይ ዘለኹ። ንስኻትኩም እውን ናይ ፖለቲካ ጸግዒ ገዲፍኩም እታ ኣብ ልብኹም ዘላ ሓሳብን መርገጺኹምን ክትነግሩኒ ድማ ተስፋ እገብር። ንስኻትኩም ነቲ ዝሕብሕብበኩም መንግስትኹም እናፈራሕኹም ኣነ ድማ ነቲ ዝኣሰረኒ መግስትኹም እናፈራሕኹ ሓቂ ዘኢኰነን ካብ ልበይ ዘኢእኣምነሉን ዝእዛረብ እንድሕር ኰይነ ዋጋ የብሉን። ንስኻትኩም እውን ከምኣ። ብሰንኪ ሓደ ክልተ ገበነኛታት ብ ሚልዮናት ዝቝጸር ትግራዋይ ክእሰርን ክጠፍእን ኣለዎ? እዚ ግልጺ ዝዀነ ምጥፋእ ዘርኢ እምበር ካልእ ክዀን ኣይይኽእልን። ትግራዋይ ንጹህ ክብሃል እንተ ዀይኑ ናይ ግድን ኣባል ናይቲ ጊዜያዊ ምምሕዳር ክዀን ኣለዎ? ንስኻትኩም ሕጂ ቀዲምኩምና ክትወጽኡ እይኹም፣ ስለዚ ንሕና ገበነኛታት ንስኻትኩም ድማ ንጹሃት ማለት ድዩ?
ንሳቶም: ዎው ኣታ ሓወይ በቃ ካልእ ኣጀንዳና ነውግዕ። ኣብ እዚ ዓዲ ንኽንደይ ዓመታት ተቐሚጥካ?
ኣነ: እቲ ክትዕ ደስ እንተ ዘኢሉኩም ሕራይ ኣጀንዳ ንቐይር። ኣነ ኣብ ቢሾፍቱ ዳርጋ 10 ዓመታት ተቐሚጠ ኣለኹ።
ንሳቶም: ካብ ምዓዝ ጀሚርካ ማለት እዩ? ናይ እዚ ዓዲ መንበሪ መታወቂያ ኣለካ?
ኣነ: ካብ 2004 ዓ.ም ጀሚረ እየ ኣብ እዚ ዝነብር። እወ መታወቂያ ኣለኒ እዩ።
ንሳቶም: እሞ ብዛዕባ እዛ ከተማስ ኵሉ ነገር ትፈልጥ እይኻ?
ኣነ: ዋእ ኵሉ ነገር እኳ እንተ ዘኢበልኩ ካባኻትኩም ግን እሕየሽ እዀን እየ።
ንሳቶም: ከም እቲ ትማሊ ዝበልናዮ ኣብ እዚ ተኻርይና ንምንባር እዩ ሓሳብና። ስለ እዚ እንታይ ተማኽረና? ማለት ኣበይ ቀበሌ እዩ እቲ ጽቡቕ መንበሪ?
ኣነ: ደብረዘይት ንምንባር ጽብቕቲ ከተማ እያ። ሕሳር ገዛ እንተ ደልይኹም ኣብ ባቦጋያ እዩ እቲ ዝሕየሸ። ማእኸላይ ዋጋ ዘለዎ ግን ድማ ንዅሉ ማእኸል ሰፈር እዚ ሕጂ ዘለናሉ ቀበሌ 14/09 ዝብሃል እዩ።
ንሳቶም: ባቦጋያ ማለት እቲ ፒልከን ሆቴል ዝርከበሉ እዩ እወ ዶ?
ኣነ: እወ ንሱ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ናብ ቢሾፍቱ መጺእኹም ትፈልጡ ዲኹም? ፒልከን ሆቴል ከመይ ጌርካ ፈልጥካዮ ኢለ እየ።
ንሳቶም: ሓደ ክልተ ግዜ መጺእና ነይርና። ንኣኼባ እይና መጺእና ነይርና። ኣብ እቲ ፒልከን ዝብሃል ሪዞርት ንዓርፍ ነይርና። ጎልድ ማርክ ዝብሃል ሆቴል እውን ዶ ኣሎ ሓቀይ? ኣብኡ እውን ተኣኪብና ነይርና እይና። ንሱ ኸ ኣበይ ድዩ ዘሎ? ጠፊኡኒ።
ኣነ: ጎልድ ማርክ ኣብቲ ማእኸል ከተማ እዩ ዘሎ፣ ንምውጻእ ኣዲስ ኣበባ እዩ ዘሎ። ኣኼባ ኣብ ቀረባ እዋን ዲኹም ተኣኪብኩም ነይርኩም ወይስ ቅድሚ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምምጽእኹም?
ኣነ: ኣብዚ ወርሒ ሓምለ እባ ማለት ድሕሪ ናብ እዚ ምምጻእና እይና ክልተ ግዜ ተኣኪብና ነይርና።
ኣነ: እሞ ብዛዕባ እዛ ከተማስ ዝተወሰነ ሓበሬታ ኣለኩም እዩ? እቲ ኣኼባ ብዛዕባ ትግራይ ድዩስ ሓፈሻዊ?
ንሳቶም: እቲ ኣኼባ ብዛዕባ ኵነታት ጸጥታ ኢትዮጵያን እቶም ክልተ ግብረ ራዕዲ ጕጅለታት ከብጽሑዎ ዝኽእሉ ሽግራት ከመይ ንምክት ዝብል እዩ። ኣብ ውሽጢ ማሕበረሰብ ኰይኖም ግብረ ራዕዲ ክፍጽሙ ዝኽእሉ ጕጅለታትን ውልቀ ሰባትን ብ ኸመይ ንምክቶምን ንፈልዮምን ዝብል እዩ ነይሩ።
ኣነ: ናብቲ ናይ ዓንቶቦ ኣርእስቲ ደኣ ከኢመልሰኩም እምበር ብዛዕባ ትግራይ ዘኢይምልከት ጕዳይ ድኣ ንኣኻትኩም ከመይ ይምልከተኩም? ኣሸባሪ ግን ከመይ ኢሉ እዩ ኣብ ውሽጢ ማሕበረሰብ ክህልው ዝኽእል? ማኣዝ እዩ ኣቲዉ? ተጋሩ ንምልቃም ዝተፈጠረ ዒባራ ምኽንያት ኣይይመስልን?
ንሳቶም: ኰሊልካ ኰሊልካ ዶ ናብኣ መሊስካና? እቲ ዕላማ ገበነኛታት ቅድሚ ገበን ምፍጻሞም ዕላመኦም ክፈሽልን ክፍለይን ምግባር እዩ። ኵሉ ማሕበረ ሰብ ከባቢኡ ክሕሉ፣ ዘኢልሙድ ነገር እንትህልው ድማ ናብ ኣብ ከባቢኡ ዝርከብ ናይ ጸጥታ ኣካል ቀልጢፉ ከፍልጥ፣ ጸጕረ ለወጥ ሰብ እንተኣጋጢሙ እውን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ኣሕሊፉ ክህብ እዩ ዝብል። እቶም ናይ እዚ ፖሊስ ጣብያ ኮማንደራት (2) ምሳና ተኣኪቦም ነይሮም እዮም። ንሳቶም ኣይፈለጡናን እምበር ንሕና ግን ዘኪርናዮም እይና።
ዝገርም እኮ እዩ! ገበነኛ ቅድሚ ገበን ምፍጻሙ ምፍላይ? እንታይ ተባሂሉ እዩ ክኽሰስ ሽዑ? ገበን ንምፍጻም ይሓስብ እዩ ተባሂሉ ድዩ ክኽሰስ? በቃ እዚ ማለት እቲ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝግበር ዘሎ ጅምላ ማእሰርቲ ማለት እዩ። ተጋሩ ብ ጅምላ ን ምእሳር ስ ሰሙናት ትእከቡ? ስሕተት ከም ዝዀነ ርእይኹምዎ ዶ ሕጂ ኸ? ተጋሩ ገበን ን ምፍጻም ይሓስቡ እዮም እሞ ኣብ ጥቓኹም ዘለዉ ተጋሩ ኣሕሊፍኩም ውሃቡ ኢልኩም ን ህዝቢ ነጊርኩም። ሕጊ እውን ኣጽዲቕኩም። ኢትዮጵያውያን ንዅሉ ትግርኛ ዝዛረብ እዮም ትግራዋይ ዝብሉዎ፣ ንኣኻትኩም እውን ማለተይ እየ። እቲ ትግራዋይ ን ምእሳር ዝወጽአ ሕጊ ሓቢርኩም ኣውጺእኹምዎ ግን ንስኻትኩም እውን ተጋሩ ከም ዝዀንኩም ረሲዒኹም ዲኹም? ኣብ መወዳእታ ኣብ እቲ ን ሰሙናት ተጋሩ ን ምእሳርን ን ምስቓይን ዝተኻየደ ኣኼባ ምሳኻትኩም ተኣኪቡ ዝነበረ ኮማንደር ንኣኻትኩም እውን ማዕረ ምሳይ ኣሲሩኩም። እሞ ኣየዘከርኩምዎን? ንሕና ምሳኻ ተኣኪብና ዝነበርና ናይ ትግራይ ጊዜያዊ ምምሕዳር ኣባላት እይና ኣይበልክምዎን? እንተበልኩምዎ እውን ዘይሩ ዘይሩ ተጋሩ እይኹም ዝብለኩም እዩ ዝመስለኒ። ንስኻትኩም ኣበየናይ እይኹም ተመዲብኩም? ጸጕረ ለወጥ ኣብ ዝብል ይመስለኒ?
ሓደ ካብ ኣቶም: ኣርእስቲ እንዶ ኣይትቐይር? እቲ ኣኼባ ብ ዛዕባ ሓፈሻዊ ጸላእቲ ኢትዮጵያ እምበር ብ ዛዕባ ተጋሩ ኣይነበረን። ፖለቲከኛ ዲኻ ነይርካ? ካበይ ናበይ እይኻ ትኽየድ ዘለኻ? ኣስፍሕ ኣቢልካ ሕሰቦ። ከም እቲ ንስኻ ዝሓሰብካዮን ዝተርጐምካዮን ኣይኰነን።
እዞም ክልተ ኣባላት እቲ ገበነኛ ጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይ ኣብ ትግራይ ኰይኖም ን ህዝቢ ትግራይ ዘኢጠቐሙ ስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኰይኖም ን ትግራይ ክጠቕሙ? ኵሉ ኩነታቶም ናይ ሓሶት እዩ። ስነ ልቦነኦም ይዅን ሕልኦም ዝሽየጡ ተጋሩ እዮም። በቃ ብ ደዎም ዝሞቱ ሰባት ማለት እዚኦም እዮም። ን እምኒ ስ እምኒ ኣይኰነን እኮ እዮም ይብሉኒ ዝነበሩ። ብ እቲ ባዕልቶም ዘውጽኡዎ ኣዋጅን ሕግን ተጋሩ ስለ ዝዀኑ ጥራሕ ተኣሲሮም ስ ገበን ዘየብሉ ትግራዋይ ኣይይእሰርን ዘሎ ይብሉኒ። ንሕና ኣይተኣሰርናን ምባል እያ ተሪፋቶም ነይራ። ንሕና ብ ስሕተት እይና ተኣሲርና ንስኻ ግን ባዕልኻ ትፈልጥ እዮም እኮ ይብሉ ዘለዉ። ምስ ሓረድቶም ኮፍ ኢሎም መቕተሊቶም ሕጊ የውጽኡ። ኣብ መእተውየይ ከም ዝሓበርኩዎ ኵሉ ማሕበረ ሰብ ናይቲ ከተማ ን ትግራዋይ ብ ፍሉይ ክካታተሎን ኣሕሊፉ ክውህቦን መምርሒ ወሪዱ እዩ።ኵሎም ሆቴላትን ካልኦት ትካላትን እውን ትግራዋይ ወይ ድማ ትግርኛ ዝዛረብ ኵሉ ናብ ፖሊስ ሪፖርት ን ኽገብሩ ተነጊሩዎም እዩ። እዞም ክልተ ገበነኛታት ናይቲ ጊዜያዊ ምምሕዳር ኣባላት እውን ብ መሰረት እቲ ዝወጽአ ሕጊ እዮም ተታሒዞም ተኣሲሮም ። ምጽናትትግራዋይ ዘርኢ ጥራሕ እዩ እቲ መዐቀኒ። እዞም ኣባላት ብልጽግና እውን ተጠቒሞምሎም ምስ ኣብቅዑ ዘይሩ ዘይሩ ተጋሩ እይኹም ኢሎም እዮም ከጥፍኡዎም። ድሕሪትን ቅድሚትን እዩ ዝዀን ዘሎ እምበር ዘይሩ ዘይሩ ካብ እታ ን ትግራዋይ ዝተዳለወት ግፍዒ ኣየምለጡን እዮም።
ኣባላት ጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይ ድሕሪ ስነ 2013 ዓ.ም ኣብ ኣዲስ ኣበባን ከባቢኡን ተበቲኖም ን ትግራዋይ ክስልሉን ከጽንዑን እዮም ተመዲቦም ነይሮም። እዞም ክልተ ሰባት እውን ንዓይን ንቶም መትኣስርተይን ዝሓቱና ዝነበሩ ሕቶታት ብ ምግምጋም ሰለልቲ ከም ዝዀኑ ምፍላጥ ይክኣል ይመስለኒ። መንግስቲ ብልጽግና ኣብ ልዕሊ ትግራዋይ ግፍዒ ን ዘውርድ ሰብ ወይ ጕጅለ ዘኢይኸፍሎ ክፍሊትን መስዋእትን የብሉን። ብ ፍላይ ዕሱብ ትግራዋይ እንተረኺቡ እማ ዝኸፍሎ ክፍሊትን ዝህቦ ክብርን ኣዝዩ ልዑል እዩ። እዞም ናይ ኣብርሃም በላይን ናይ ኣረጋዊ በርሀን ጕጅለታት ድማ እቶም ዋና ዋና ዕሱባት እዮም። ኣብ ትግራይ ንኣስታት 8 ኣዋርሕ ህዝብና ገዚኦምዎ እዮም። ካብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ጀሚሮም ድማ ኣብ ህድማ ኰይኖም ኣብ ትግራይ ን ዝነብር ትግራዋይ ዕጽዋ ብ ምግባር፣ ካብ ትግራይ ወጻኢ ኣብ ኢትዮጵያ ን ዝርከብ ትግራዋይ ድማ ጅምላዊ ግፍዒ ንኽወርዶ ቀዳሞት ተሓባበርትን ፈጸምትን ኰይኖም እዮም ቀጺሎም። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኰይኖም እውን ተልእኾኦም ኣይይርስዑን እዮም። ንኣይ ዝሓተቱኒ ሕትቶታት እኳ እንተወሲድና ትግራዋይ ንምጽማድ ዝጥቀሙሉ ሜላ ከም ዝዀነ ግልጺ እዩ። እዞም ዝስዕቡ ሕቶታት ደጋጊሞም ይሓቱኒ ነይሮም።
- ኣብ እዚ ከተማ ናይ ተጋሩ ማሕበር ኣለኩም ዶ?
- ኣብ እዚ ከተማ ናይ ህውሓት ቢሮ ነይሩ ዶ?
- ኣብ ትግራይ 70 ካሬ መሬት ተዓዲልካ ዶ?
- ኣባል ውድብ ዲኻ ነይርካ?
- ፖለቲከኛ ዲኻ?
- ወዲ ኣድያቦ ሸራሮ ኰይንካስ ኣብዚ ጕዳይ ትኣቱ?
- ኣባል ሰራዊት ኢትዮጵያ ዲኻ ነይርካ? ከምኡ ስለ ዝሰማዕና እይና።
- እንታይ ንብረት ወይ ድማ ንግዲ ትውንን?
- ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ብፍሉይ ትነጥፍ ዲኻ?
- ናይ ኦሮምያ መታወቅያ ድዩ ዘለካ? እዞም ምሳኻ ዝተኣሰሩ ሰባት ናይ ወርቂ ነጋዶ እዮም ኢሎሞም ?
- እታ ምሳኹም ዝተኣሰረት ጓል ሰብኣያ በዓል ፍሉይ ሞያ ኰይኑ ኣብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ እዩ ዝሰርሕ ነይሩ እወ ዶ? ንኣኻ ድማ ዓርክኻ እዩ?
ከም እዚኦም ዝበሉ ሕትቶታት ፖሊስ እኳ ኣይሓተተንን። ብእርይ ቍጽር እቲ ብልጽግና ትግራዋይ ን ምእሳር ዝጥቀመሉ ዒባራ ምኽንያት እዮም ይእልሹ ዝነበሩ። እተን ይሓትቱኒ ዝነበሩ ሕቶታት ብ ሕጊ ብልጽግናን ኣብይ ኣሕመድን ዓበይቲ ገበናት እየን። እቶም ዕሱባት ተጋሩ ድማ እዚአን ሒዞም እዮም ትግራዋይ ብ ጅምላ የእስሩዎ ዝነበሩ። ተጋሩ ብ ጅምላ ምእሳር ብ ዕሊ ብ ኣዋጅ ከኢተጀመረ እናሃለወ ብ ዕሱባት ተጋሩን ኤርትራውያንን እዩ ይፍጸም ዝነበረ። ብ ፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤርትራውያን ምስ ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ኰይኖም ትግራዋይ እናሃደኑ እዮም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝዳጕኑዎ ዝነበሩ። ዕሱባት ተጋሩ ድማ ፍሉይ ተልእኾ እዩ ዝውሃቦም ዝነበረ። ን ኣብነት ሃፋትምን ምሁራትን ተጋሩ ኣሊሽካ ን ምሓዝ መብዛሕትኡ እቶም ዕሱባት ተጋሩ እዮም ዝፍጽሙዎ። ኣብ ሶሻል ሚድያ ዝነጥፉ ተጋሩ እውን ብ ዕሱባት እዮም ይእሰሩ ዝነበሩ። ካብ እዚ ን ላዕሊ ዝዀነ ተልእኾ እንተሃሊዉ እውን ዕሱባት ኣብርሃም በላይን ኣረጋዊት በርሀን እዮም ዝፍጽሙዎ።
ግዛቸውን ኣንዳርጌን ሰሙን ምስ ገበሩ ዓቕሎም እናጸበቦም ክየደ። ናብ ብዓል ኣብርሃም በላይን ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ እቲ ዕሱብ ጊዜያዊ ምምሕዳር ደዊሎም ነጊሮምዎም እዮም፣ ግን ቀልጢፎም መፍትሒ ክውህቡዎም ኣይክኣሉን። እቶም መርመርትን ኮማንደራትን ድማ ክኣምኑዎም ኣይክኣሉን። ካብ ፌደራል ሕጋዊ ደብዳበ ሒዙ ዝመጽእ ኣካል እንተሃሊዉ ይምጻእ እንተዘኢኰይኑ ግን ናብ ቤት ፍርዲ ክነቕርበኩም እይና እዮም ዝበሉዎም። በብ ምዓልቱ ስልኪ ይድዉሉ፣ተጸበዩና ንውድአልኩም ኣለና ይብሉዎም ግን ፍታሕ የለን። ጕዳዮም ከም ናትና ብ ኮማንድ ፖስት እዩ ተታሒዙ ስለ እዚ እቲ ጣብያ ብ ቐሊሉ ክለቆም ኣይይኽእልን። ሓደ ትግራዋይ ብሓበሬታ እንተተሒዙ ሽዑ ንሽዑ እዩ ሙሉእ ስሙን ካልእ ድሕረ ባይትኡን ናብ እቲ ዋና መምርሒ ፖሊስን ኮማንድ ፖስትን ዝምሓላለፍ። ስለ እዚ ናይ ግዛቸውን ኣንዳርጌን ጕዳይ እውን ኣብ ዋና ቤት ጽሕፈት ፖሊስን ኮማንድፖስትን ተመዝጊቡ እዩ። ተጋሩ ን ምግፋዕን ንምጥፋእን ተፋራሪሞም ብ ሓባር ዝሰርሑ ዝነበሩ ዕሱባት፣ ተጋሩ ስለ ዝዀኑ በቲ ባዕልቶም ዘውጽኡዎ ሸይጣናዊ ሕጊ ናብ መዳጐኒ ኣቲዎም ን ልዕሊ 15 ምዓልትታት ተኣሲሮም። ድሕሪ ናይ ክልተ ሰሙናት ውረድ ደይብን ምይይጥን ሰለስተ ዓበይቲ ዕሱባት ማለት ኣባላት ካቢነ እቲ ጊዜያዊ ምምሕዳር እየ ባሃላይ ብ ቪ8 መጺኦምሎም። ሓደ ምዓልቲ ኣብ እቲ ጣብያ ክመላለሱ ውዓሉ። ከኢሰለጦም ድማ ተመሊሶም ናብ ኣዲስ ኣበባ ክየዱ። ን ጽባሒትኡ ተመሊሶም መጺኦም ናብ እቲ ዋና ቤት ጽሕፈት ፖሊስ ብ ምኽያድ ወዲኦምሎም።
ዕሱባት ን ዕሱባት ጥራሕ እዮም ዋሕሳት ክዀኑ ዝኽእሉ። ብ ትግራዋይነት እማ ኣነ እውን ትግራዋይ እየ ግን ንኣይ ክውሓሱኒ ኣይይኽእሉን፤ ምኽንያቱ ድማ ዕሱብ ን ዕሱብ ጥራሕ እዩ ኣሚኑ ክውሓስ ዝኽእል። ግዛቸውን አንዳርጌን ካብ እቲ መእሰሪ ቦታ ድሕሪ ምውጽኦም፣ ሓደ ዓርክና ን ሓደ ካብ እቶም ዕሱባት ሰባት ብ መስኰት ጸዊዑ ንሕና እውን ኣብ እዚ ኣለና በጃኹም ድምጺ ኵኑና ኢሉዎም ነይሩ እዩ። ነቲ ድምጺ ኵኑና ዝብለ መታኣስርትና ካብ እቶም ሰለስተ ዕሱባት እቲ ሓደ ጽግዕ ኢሉ ኣዛሪቡዎ ተመሊሱ ናብቲ ናይ ኮማንደር ቢሮ ኣትዉ ነይሩ ግን ምንም ከኢበሎ እዩ ወጺኡ ዝኽየደ። ወዲ ደብረዘይት ኰይኑ ብ ድፍረቱን ድላዩ ብ ምዝራብን ዝፍለጥ እሱር ነይሩ፣ በቃ ን ፖሊስ ይዅን ን ዓቃቢ ሕጊ ድላዩ እዩ ዝዛረብ። ን ዓና (ን ተጋሩ) ድማ ፈታዊና እዩ ነይሩ። ብዙሕ ጽቡቕ ነገር እውን ገይሩለይ እዩ። እምብኣር ን እቶም ዕሱባት ጺዊዑ ከም እዚ በሎም፦
ዘሪጋ: ኣረ ንዓይ እውን ለምኑለይ በጃኻትኩም? ካብ ዝእሰር 8 ወርሐይ ጌረ ኣለኹ፣ ጠያቒ ዝብሃል እኳ ከኢይርእየኒ ተኸልኪለ እየ። በጃኻትኩም ንኣኻትኩም ክሰምዕኹም ይኽእሉ እዮም።
ካብ እቶም ዕሱባት ሓደ፦ 8 ወርሒ? እንታይ እይኻ ጌርካ ተኣሲርካ? እንታይ እዮም ይብሉኻ ዘለዉ?
ዘሪጋ: ኣውሮፕላን ትሕት ኣቢልካ ኣብሪርካ ኢሎም እዮም ከሲሶምኒ ዘለዉ ግን ምንም ምስክር ስለ ዘየብሎም ናብ ቤት ፍርዲ እኳ ከቕርቡኒ ኣይክኣሉን። ኣብ እዚኣ እዮም ክቐትሉኒ ደልዮም ዘለዉ። በጃኻትኩም ርድኡኒ።
ዕሱብ: እዋእ እንታይ ጕዱ ወደይ? ከም እዚ ዓይነት ክስሲ እውን ዶ ኣሎ እዩ? በቃ ነቲ ኮማንደር ከዛርቦ እየ ሕራይ።
ዘሪጋ: ሕራይ ማርያም ሕራይ ትበልካ ዝሓወይ።
እቲ ሃላይ ዕሱብ ቀልድን ቍውም ነገርን ስለ ዘኢይፈልይ ናብ እቲ ኮማንደር ከይዱ ነጊሩዎ። እቲ ኮማንደር ድማ ስሒቑ ይቕልደልካ እዩ ዘሎ ኢሉ መሊስሉ። ድሕሪ ክልተ ምዓልቲ እቲ ዋና ኮማንደር ን ዘሪጋ ናብ መስኰት ጸዊዑ ንስኻ ዲኻ ኣውሮፕላን ትሕት ኣቢልካ ኣብሪርካ ተባሂለ እየ ተኣሲረ እናበልካ ትዛረብ ዘለኻ? ኣንታ ዒዋላ ኢሉ ጸሪፉዎ ክየደ። ግዛቸውን አንዳርጌን ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ማይን ምግብን ሒዞም ንዅሉ እሱር ጠይቖም እዮም። ኣብ እዚኣ ድማ ቍውም ነገር ሰሪሖም።
እምባኣር ከም እታ ዝበሉዋ ኰይና። ንሕና ከም እቲ ካልእ ትግራዋይ ተልእኾ ዘለና መሲሉዎም እዩ ብ ስሕተት ኣሲሮምና ዘለዉ፣ ናይ ብልጽግናን ጊዜያዊ ምምሕዳር ትግራይን ኣባላት ከም ዝዀንና ምስ ፈለጡ ክለቁና እዮም ኢሎም ነይሮም። ኰይና ድማ። ካብ ቤት ጽሕፈት ብልጽግና ጽሩያት ተጋሩ ከም ዝዀኑ ምስ ተነገረሎም ኣብ 15 መዓልቶም ይቅርታ ተባሂሎም ተለቒቖም። ኣነ ኸ? ኣነ እማ ካልእ ትግራዋይ እንድየ፣ ኣነ እማ ተልእኾ ዘለኒ ትግራዋይ እንድየ፣ ኣነ እማ ኣባል ብልጽግና ኣይኰንኩን፣ ኣነ እማ ጽሩይ ትግራይ ኣይኰንኩን። ኣነ እማ ኣይእግዛእን ዝበልኩ ትግራዋይ ስለ ዝዀንኩ ክጠፍእ እዮም ዝደልዩኒ። ዕሱባትን ን ትግራይ ዝጭፍጭፉን ጽሩያት ዝብሃልሉ ከም እዚ ከማይ ሓደ ውጹዕ ትግራዋይ ድማ ገበነኛ ዝብሃለሉ እዋን እይና ዘለና። ዕሱባት ኣብ 15 መዓልቶም ብ ስሕተት እይኹም ተኣሲርኩም ተባሂሎም እንትፍትሑ ኣነ ግን ን 173 መዓልታት ማእለያ ዘየብሉ ግፍዕታት ወሪዱኒ፣ ኣብ መወዳእታ እውን ዘኢተኣደነ ገንዘብ ከፊለ እየ ሓራ ዝወጻእኹ።