text:
Radio Erena: 23 August 2017
ብሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓዋድ መሓመድ ኣሕመድ ቢን ዑፍዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሱዳን፣ ፕረዚንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ኣብ ካይሮ ወግዓዊ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ሚኒስተር ብሰኑይ 21 ነሓሰ ካይሮ ኣብ ዝኣተወሉ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲን ካልኦት ወትሃደራውያን ኣዘዝቲ እታ ሃገር ብምርኻብ ኣብ ዝተፈላለየ ጸጥታውን ወትሃደራውያን ኩነታት ከምዝዘተየ ማዕከናት ዜና ግብጺ ሓቢረን።
ኣብቲ ርክብ፣ ግብጺ ውሽጣዊ ጉዳይ ሱዳን ጣልቃ ክትኣቱ ይኹን ንጻር ሱዳን ውዲታት ክትኣልም ዝኾነ መደብ ከምዘይብላ፣ ፕረዚደንት ሲሲ ንልኡኽ ሱዳን ኣረጋጊጹ።
ድሕሪ’ቲ ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ግብጺ ንተቓወምቲ ሱዳን ትድግፍ ኣላ ክብል ዘቕረቦ ክሲ፣ ፕረዚንት ኣል ሲሲ ሃገሩ ኣንጻር ሱዳን ዝኾነ መደብ ከምዘይብላ ክሕብር፣ ኣብዚ ናይ ሰኑይ ርክብ ምስ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሱዳን ንመጀመርያ እዋኑ’ዩ።
ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ጸጥታን ወትሃደራውን ጉዳያት’ውን ከይተረፈ ብሓባር ንምስራሕ ኣብ ስምምዕ ዝበጽሐት ሱዳን፣ ብወገና፣ ኣብ ጉዳይ ናይል ኣንጻር ግብጺ ዝቀንዐ መርገጺታት ከምዘይትወስድ ኣብዚ ናይ ካይሮ ርክባ ኣፍሊጣ ኣላ።
ብጉዳይ ናይል ዝሰሓሓባ ዘለዋ ኢትዮጵያን ግብጽን፣ ካብ ጎረባብትን ናይል ዘዋስነን ሃገራትን ደገፍ ንምርካብ ኣብ ሓያሎ ዲፕሎማስያዊ ወፍሪ’የን ተጸሚደን ዝርከባ።
======================


c: text/html

text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምብራቕ ሃረርጌ፡ ከተማ ቆቦ ትማሊ ለይቲ ሓንቲ ነብሰ-ጾር ሰበይቲ ብጥይት ሰራዊት ምክልኻል ከም ዝተቐተለት ሓፍታ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢራ። እታ ኣያንቱ መሓመድ ዝተባህለት ሰበይቲ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ነብሰ-ጾር ከም ዝነበረት`ውን ተገሊጹ`ሎ።
ኣደ ሓደ ቆልዓን ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ነብሰ-ጾርን ኣያንቱ መሓመድ፡ ኣቀታትላኣ ኣዘራራቢ ኮይኑ`ሎ። ሓፍታ፡ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ንኸፈጽሙ ካብ ዝተዋፈሩ ኣባላት ምክልኻል ሓደ ከምዝቐተላ ኣብ`ቲ ከባቢ ዝነበረ ሰብ ከምዝነገራ ትገልጽ።
ኣብ`ቲ እዋን፡ ተሓቢእና ንርኢ ኔርና ካብ ዝበሉ ሓደ ሽሙ ክገልጽ ዘይደለየ ነባሪ፡ ከምዚ ክብል መስኪሩ “ 3 ኣባላት ምክልኻል ሒዞም ክዕምጽዋ ምስደለዩ `ግደፉኒ በዓልቲ ሓዳር`ያ፡ ነብሰ-ጾር`የ` ኢላ ምስ ኣበየቶም ብጥይት ደፊኦማ ኸይዶም ኢሎም።”
ኣያንቱ፡ ብክልተ ጥይት ርእሳ ተሃሪማ ምሟታ ናይ ኣስከሬን መርመራ ከምዘርኢ ሰብ-ሞያ ሕክምና ገሊጾም ኣለዉ።
ናይ`ታ ከተማ ከንቲባ ብወገኑ፡ በቲ ቕትለት ካብ መንጎ ዝጥርጠሩ ኣባላት ምክልኻል ሓደ ተታሒዙ ከምዘሎ ሓቢሩ`ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፍሉጥ መራሒ ተቓወምቲ ኤርትራ ዝነበረ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ኣብ መበል 75 ዕድሚኡ ዝሓለፈ ዓርቢ ምሸት ኣብ ኒው ዮርክ ዓሪፉ።
ካብ 1972 ጀሚሩ ኣብ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ክሳብ ኣዛዚ ሰራዊትን ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሓላፍነትን ዘገልገለ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ድሕሪ ናጻነት ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንድናቭያን ድሓር ድማ ኣብ ናይጀርያ ኣምባሳደር ኤርትራ ኮይኑ ሰሪሑ`ዩ።
መሳርሕቱ ኣብ 2001 ካብቶም ብ ጉጅለ-15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ፓርትን ዝርከብዎም ንምምሕዳር ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተቓወሙን ሕገ-መንግስቲ`ታ ሃገር ኣብ ስራሕ ክውዕል ዝጸውዑን ሓደ`ዩ ኔሩ ይብሉ ።
ድሕሪኡ ክሳብ ዕለተ-ሞቱ ኣብ ወጻኢ ኮይኑ ነቲ ሽዕኡ ዘልዓልዎ ሕቶ ደሞክራሲ ክቕጽሎ ምጽንሑ ብጾቱ ይገልጹ።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም በዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ቆልዑትን `ዩ። ስነ-ስርዓት ቀብሩ ዝመጽእ ቀዳም 27 ለካቲት 2021 ኣብ ከባቢ ዋሺንግተን ዲሲ ከምዝፍጸም ክፍለጥ ተኻኢሉ`ሎ።
.


text:
Radio Erena: 05 March 2015
መንግስቲ ኤርትራ ምፍራስ ኣባይቲ ብዝልዓለ መልክዑ ኣብ ዝደፍኣሉ ዘሎ ግዜ፣ ሎሚ ሓሙስ 5 መጋቢት’ውን ኣብ ዓዲ ቀይሕ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ኣባይቲ ንምፍራስ ኣብ ዝተበገሰሉ ነበርቲ እቲ ከባቢ ብትሪ ድሕሪ ምቅዋሞም፣ ኣባላት ሰራዊት ብዝኸፈትዎ ቶኵሲ ኣብ ሰብ ጉድኣት ከምዝወረደ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ፖሊስን ኣባላት ሰራዊት ዝተሰነያ ዶዞራት ብምውፋር ኣብ ከባቢ ቤተ ክርስትያን እንዳኣምነተኽለ 20 መንበሪ ኣባይቲ ከፍርስ እንከሎ፣ መንበሪ ኣባይቶም ዝፈረሶም ቆልዓ ሰበይቲ ድሕሪ ዘካየድዎ ተሪር ተቓውሞ ኣንጻሮም ኣብ ዝተኸፍተ ቶኽሲ ክልተ ብጽኑዕ ክቖስሉ እንከለዉ፣ ሓደ ቆልዓ’ውን ከምዝተቐትለ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ምፍራስ ኣባይቶም ኣብ ልዕሊ ዝተቓወሙ ቆልዓ ሰበይቲ ብዝተኸፍተሎም ቶዅሲ ናይ ዝቖሰሉ ነበርቲ ዓዲ ቀይሕ ክሳብ 20 ከምዝበጽሕ ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ሬድዮ ኤረና እቲ ልክዕ ቁጽሪ ከተረጋግጾ ኣይከኣለትን።
እቲ መንግስቲ ድሕሪ’ቲ ኣብ ነበርቲ ዓዲ ቀይሕ ዘውረዶ ጉድኣት ነቶም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍራስ ዘዋፍሮም ዕጡቓት ካብቲ ከባቢ ከምዝርሕቁ ጌሩ እኳ እንተሎ፣ ኣብታ ከተማ ሕጂው’ም ከቢድ ወጥሪ ሰፊኑ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚውን ነቲ ኣብ ዓዲ ቀይሕ ዘጋጠመ ፍጻሜ ብናይ ሞባይል ካሜራ ይስእሉ ኔሮም ዝተባህሉ ክልተ ተማሃሮ፣ ሲቪል ብዝተኸድኑ ዕጡቓት ናብ ዘይተፈልጠ ከምዝተወስዱ’ውን ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ከተማ ኣረጋጊጺም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ከተማ ዓዲ ቀይሕ፣- ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ ዴሺ ሚለን ካልእ ከባቢታትን ንምፍራስ ካብ ዝወጠኖ ልዕሊ 120 ገዛውቲ፣ ኣቐዲሙ ቀይሕ ምልክት ጌርሉ እኳ እንተሎ፣ በቲ ናይ ሎሚ ስርሒት 20 ገዛውቲ ጥርይ’ዩ ኣፍሪሱ ዘሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ መንበሪ ኣባይቲ ከፍርሶ ዝወሰነሉ ምኽንያት ብንጹር እኳ እንተዘይተገልጸ፣ ዝበዝሐ እቲ ገዛውቲ ኣብ እስራኤል ብዝርከቡ ኤርትራውያን ዝተሃንጸ ምዃኑ’ዩ ዝንገረሉ።
ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ከባቢታት ኣስመራን ዓዲ ቀይሕን ብድምር ልዕሊ 400 ገዛውቲ ፈሪሱ ኣሎ። ብሰንኩ ድማ ኣማኢት ስድራቤታት ብዘይዝኾነ መጽለሊ ይከላበቱ ኣለዉ።
==================================


text:
Radio Erena: 22 December 2019
ወከልቲ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን፣ ንኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ኣብ ከተማ ኻርቱም ከምዝተራኸቡ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እተን ብሚኒስተራት ሃብቲ ማይ ዝተወከላ ሃገራት፣ ነዚ ኣኼባ’ዚ ዘካየዳ፣ መቐጸልታ ናይቲ ብዕለት 9ታሕሳስ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ዝተኻየደ ኣኼባ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብቲ ባንክ ዓለምን ወከልቲ መንግስቲ ኣመሪካን ዝተረኽቡሉ ኣኼባ፣ እዘን ሰለስተ ሃገራት፣ ተኸታታሊ ርክባት ብምክያድ ኣብ ሓደ መዕለቢ ክበጽሓ ዝቕስብ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብቲ ናይ ዕለት 21 ታሕሳስ ናይ ካርቱም ኣኼባ፣ ወከልቲ ሃገራት፣ ብዛዕባ ተክኒካዊ ርክባትን ደርቂ ኣብ ዝኽሰተሉ እዋን ንዝግበር ኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ተዘራሪቦም።
ቀጻሊ ርክቦም ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኮይኑ፣ ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣብዚ ክልተ ተኸታታሊ ኣኼባታታት ዝተበጽሐ ስምምዓት ሒዞም ናብ ዋሺንግተን ዲሲ ብምጉዓዝ ጸብጻቦም ከቕርቡ ትጽቢት ይግበረሎም።
እቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝካየድ ርክብ፣ ንዕለት 13 ጥሪ 2020 ከምዝኸውን ኣቐዲሙ ተሓቢሩ እዩ።


text:
ናይ ኣቢየይ ግብሪ ሓይሊ ረፈረንደም ኣብየይ ምስ ደቡብ ሱዳን ንኽትኸውን ምስ ዝደልዩ መራሕቲ ዲንካ ጎክ ድሕሪ ምርኻቦም ኣብ ዝዓነወ ሓደ ቤት ትምህርቲ ምዝገባ ምስትጀመረ ሰባት ታሕጓሶም ገሊፆም።
እቲ ምሃብ ድምፂ ካብ ዝቕፅል 27 ጥቅምቲ ክሳብ 29 ጥቅምቲ ኣ/ፈ ክቕፅል እዩ።
ሞኒሉዋክ ኣጋኒ ክምዝገቡ ካብ ዝመፁ ዓሰርተታት ሰባት ሓደ እዩ።ንሱ ኣብቲ ከባቢ ከምዝተወለደን ኣብ 2008 ኣ/ፈ ኣብ መንጎ ሓይልታት ደቡብ ሱዳንን ወታደራት ሱዳንን ከቢድ ውግእ ምስተልዓለ ነቲ ከባቢ ራሕሪሖም ካብ ዝሃደሙ ኣሽሓት ሰባት ሓደ እዩ።ንሓንሳብን ንሓዋሩን ከምዝተመለሰ እውን ይዛረብ።
ኣብዘን ዝቕፅላ ደቒቓታት ስመይ ከምዝግብ እየ መፂአ ምስበል ኣስዒቡ ‘’ናይ ባዕልና መሰላት ንክህልወናን ካብ ዝኾነ ይኹን ሽግራት ነፃ ንክንኸውን ስለዝገብር ኣገዳሲ እዩ ’’ኢሉ።
ክልቲአን ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ነቲ ኣብ ናይ ክልቲአን ዶብ ዝርከብን 10 ሽሕ ትርብዒት ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱን ከባቢ ይግብኣኒ ይብላ።


text:
Radio Erena: 30 October, 2014
ሕግን ፍትሕን ኣብ ዝተሳእና ኤርትራ፣ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውዝያ ሓሽም ኣብ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራን ፍትሓዊ ኣካይዳ መንግስትን መደረ ምህባ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኮኒኖም።
ንሳቶም ናብ ሬድዮ ኤረና ብምድዋል ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ እታ ሚኒስተር፣ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ ኣብ ጅዳ ኣብ ዘካየደቶ ኣኼባ፣ ከምቲ ካልኦት ልኡኻት መንግስቲ ኤርትራ ዝገብርዎ፣ ኣብ ባይቶ ዘየሎ ምዕባለታት ከምዝዘርዘረት’ውን ኣፍሊጦም።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣዝዮም ብዙሓት ዜጋታት ብዘይሕግን ፍርድን ንልዕሊ 10 ዓመታት ተኣሲሮም ደሃዮም ጠፊኦም እንሃለዉ፣ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውዝያ ሃሽም ኣብዚ ናይ ጅዳ ሰሚናር ብስም ፍትሒ ምምዳራ ዘሕንኽ ምዃኑ’ውን ኣገንዚቦም።
እቶም ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ምስ ዘሎ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው ከምቲ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ዘካይድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክውድቡ ከምዘይክኣሉ ብምጥቃስ፣ ነቲ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውውያ ሓሽም ዘካየደቶ ሰሚናርን ትማሊ ምሸት ዝተኻየደ ናይ ለይታዊ ትልሂትን ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ ግና መልእኽቶም ብሬድዮ ኤረና ከመሓላልፉ ከምዝወሰኑ’ውን ኣረዲኦም።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዜጋታት ይኹኑ ወጻእተኛታት ዝኾነ ዓይነት ተቃውሞን ሰለማዊ ሰልፊ ከካይዱ ፍቑድ ኣይኮነን።
መብዛሕቶም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ብናይ መንግስቲ ኤርትራ ፓስፖርት ክነብሩ ስለዝግደዱ ኣብ ኣኼባታትን ሰሚናራትን ተቓውሞታቶም ከስምዑ ከምዘጸግሞም ይገልጹ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወጻእን ንዝርከቡ ደገፍቱ ጎስጓስ ኣብ ምክያድ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ጎኑ ጎኑ ድማ፣ ኣታዊታት መንግስቲ ንምዕባይ ዝዓለመ ለይታዊ ትልሂትን ባህላዊ ምሸትን ይውድቡ ከምዘለዉ ካብ ሓያሎ ሃገራት ዝመጸና ሓበሬታ የመልክት።
=====================================


text:
ኢትዮጵያ ‘ሕ/ሃ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ንክለዓል ዘኽእል ብቑዕ ጭብጢ ኣብ ባይታ የለን’ ክትብል ንዝሃበቶ መግለጺ ሚኒስትር ዜና ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል መልሲ ሂቦም።
ንሶም ኣብ ዝፈነውዎ ትዊተር ‘ሚኒስትር ዴኤታ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ኢርትራ ምቕጻል እገዳ፣ ኣብ ኢትዮጵያ መገሻ ንዝፈጸሙ ኣባላት ጉጅለ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ሃቲፈን’፣ ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ኢትዮጵያ ዲፕሎማስያዊ ጭዋዳ ኣለዋ ኢለን ይሓስባ እንተኾይነን ኣብ ኩኩ-ዓለም’የን ዝነብራ ዘለዋ’ እውን በሉ ኣቶ የማነ ገ/መስቀል።
ኣቶ የማነ ኣብ ትዊተሮም ‘እቲ ሓቂ - ዘይሕጋዊ እገዳ፣ ሕጋዊን መርተዖ ዘይብሉን፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣብ 2009 ዓም ዝተወሰነ ነቲ ናይ ሽዑ ምምሕዳር ኣሜሪካ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ንምዕዋት ተባሂሉ’ዩ። እቲ ነገር ልዕሊ’ቲ አገዳሲ ዘይኾነ ጎይቒ ህወሓት’ዩ’ እውን በሉ።
ኣቶ የማነ ወሲኾም "ክትቅጻዕ ዝነበራ ኢትዮጵያ'ያ፡ ምኽንያቱ ነቲ ብውሕስነት ባይቶ ጸጥታ ዝተግብረ ስምምዕ ኣልጀርስን፡ ነቲ ሉኡላዊን ግዝኣታዊ ሓድነትን መሬት ኣባል ሃገራት ዘኽብር ቻርተር ሕቡራት ሃገራትን ብምጥሓሳ" ኢሎም


text:
***
ብመሰረት ክፍሊ ጥዕና ሚኒሶታ ኣብዚ እዋን እዚ እዮም መብዛሕትኦም ተቐማጦ ወይ ጕጅለ ካብ ሕማም ናጻ ዝዀኑ ።
ካብ ሕማም ናጻ ምዃን ክበሃል ከሎ ወይ ክታበት ስለ ዝረኸቡ ወይ ድሮ እቲ ሕማም ስለ ዝነበሮም እንተ ወሓደ ንእተወሰነ ግዜ እንደገና ክረኽብዎ ስለ ዘይክእሉ ነቲ ሕማም ክረኽብዎ ኣይክእሉን ኢዮም ማለት ኢዩ።
ብዙሓት ሰባት ነዚ ሕማም እዚ ኽረኽብዎ ኣብ ዘይክእሉሉ እዋን ነቶም ሕማም ዘይብሎም ከምኡውን ነቲ ሕማም ክረኽብዎ ዝኽእሉ ሰባት የዕቍቦም ኢዩ።
ናይ ጓሶት ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ንዜስፋሕፍሕ ሕማም ደው ክብሎ ወይ ከዳኽሞ ይኽእል እዩ ።
• ብዛዕባ COVID-19 እኹል ፍልጠት ስለ ዘይብልና እተን ከብቲ ካብ ሕማም ናጻ ክኾና ኸም ዚኽእላ ርግጸኛታት ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና። እዚ ሓድሽ ሕማም ስለ ዝዀነ ነቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ንምጽናዕ እኹል ግዜ ኣይረኸበን ።
• ሓደ ሰብ ድሮ ብኮቪድ-19 ምስ ሓመመ (ንኽንደይ ዚኣክል ግዜ እዩ ኺሓምም ዘይክእል) እንደገና ኺሓምም ከም ዘይክእል ኣይንፈልጥን ኢና።
• ቅድሚ ሕጂ በዚ ሕማም እዚ እንተ ተታሒዝና ነቲ ቐጺሉ ዚመጽእ ረኽሲ ዜመሓይሾ እንተ ዀይኑ ወይ እንተ ዘይኰይኑ ኣይንፈልጥን ኢና።
• ሓደ ቕድሚኡ ዝሓመመ እሞ እንደገና ምስ COVID-19 ዝራኸብ ሰብ እንደገና ነቲ ቫይረስ ናብ ካልኦት ከመሓላልፎ ዝኽእል እንተ ዀይኑ ኣይንፈልጥን ኢና።
ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሚነሶታውያን ኣዝዮም ስለ ዝሓመሙን ምናልባት እውን ስለ ዝሞቱን ናይ ተንኮበት ዓቕሚ ብባህርያዊ መገዲ ክፍጸም ክንፈቕደሉ ኣይንኽእልን ኢና። ክትከላኸለሉ እትኽእል መገዲ ሰባት ከይሓመሙን ከይሞቱን ንማሎም ክትከላኸለሎም እትኽእለሉ መገዲ እዩ ። ክትከላኸለሉ እትኽእል መገዲ ኣካላት ሓደ ሰብ ከይሓመመ ኻብ ሕማም ንኺከላኸለሉ የኽእሎ ።
እዚ መልእኽቲ እዚ ካብ ክፍሊ ጥዕና ሚኒሶታ እዩ መጺኡኩም ።


text:
እዞም የመናዊያን ስደተኛታት ብዙሕ ምርጫ የብሎምን። መብዛሕትኦም ነቲ ነዊሕን ሓደገኛን ጉዕዞ ናብ ኣውሮጳ ንምፍጻም ንዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ዝኽፈል ገንዘብ የብሎምን። እቲ ጉዕዞ ንውሽመጥ ኣደን ብምስጋር ካብኡ ብመሬት ናብ ግብጺ ካብኡ ድማ ንማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ይፍጸም። እዚ ኮይኑ ብዙሓት ብደሓን ሶማል ንምብጻሕ ዘይከአሉ፡ ሶማል ብጽቡቕ ዘይተቐበለቶም’ውን ኣለዎ። ድኽነት፡ ሽቅለት ኣልቦነት ልዑል’ዩ። ብመሰረት ጸብጻብ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ካብ 10,000 ሶማሊላንድ ዝኣተው ስደተኛታት 1,900 ዜጋታት የመን’ዮም ይብል።
ኣብ ሶማሊላንድ መዓስከር ስደተኛታት የለን ፡ መንግስቲ ነቲ ሓሳብ ዝድግፍ’ኳ እንተኾነ ሕ/ሃ ግን እቲ ቁጽሪ ስደተኛታት ነቲ መመዘኒ መዓስከር ዘማልእ ኣይኮነን ይብል።
ኣብ 1991 ዓ.ም.ፈ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመታት ኩናት ካብ ሶማል ዝተነጸለት ሶማሊላንድ ብዙሓት ካብ ህዝባ ተሞክሮ ስደት ዘለዎም እንተኾኑ’ኳ ዘሎ ዓቕሚ ንምሕጋዝ እዞም ስደተኛታት ግን ውሱን’ዩ።
ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ከምዚ ይብሉ።
‘ ኩነታት እቶም ስደተኛታት ከም ኩነታት ዜጋታት ሶማል’ዩ ምክንያቱ ሶማልያዊያን’ውን እኩል ናይ ስራሕ ዕድል ኣይረኽቡን ። እቶም ክእለት ኣልይዎም ኣብ የመን ሰሪሖም ክነብሩ ዝኽእሉ ዝነበሩ ኣብዚ’ውን ሰሪሖም ክነብሩ ይክእሉ’ዮም ግን ክንሕግዞም’ውን ንፍትን ኣለና።’
እዞም ስደተኛታት ሶማሊላንድ ኣብ ዝኣተውሉ ናይ መግቢ፡ ሕክምናን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ( $100) ካብ ሕ/ሃ ይወሃቦም ፡ ናብ ዝኾነ ክፋል ሶማል ንምኻድ’ውን ናይ መጉዓዝያ ሓገዝ ይግበረሎም እንተኾነ ግን እዚ እኹል ኣይኮነን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ምብራቕ ሱዳን ኣብዚ ግዜዚ ሓያል ፖለቲካውን ማሕበራውን ነውጽታት ኣጋጢምዎ ይርከብ። እዚ ድማ ድሕሪ ምእላይ ስርዓት በሽር ዝያዳ ዝበኣሰ ኮይኑ; ነቲ ኣብ ሱዳን መንግስቲ መስሪቱ ዘሎ ዓዉለማዊ(Secular) መንግስቲ ድማ ብግሁድ ይቃወምዎ ይርከቡ። ነዚ ድማ ብኢድ ኣተኣታታውነት ስርዓት ህግደፍ ዝያዳ ይብእስ ኣሎ። ከምዝፍለጥ ምብራቕ ሱዳን ካብ 2005 ኣትሑዙ ባርኾት ናይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዘለዎ ኮይኑ እቶም ዑምዳታት; ናዚራት; ኣሽራፋን ኸሊፋታትን ጥቡቕ ዝምድና ምስ ኢሰያስ ዘለዎም እዮም።
እዚ ምትእስሳራት ስርዓት ህግደፍን መራሕቲ ቀቢላታት ምብራቕ ሱዳን ግና መሰረቱ ካበይ ዝተበገሰ እዩ ንምፍላጥ; ነቶም ኣብ ምብራቕ ሱዳን ብፍላይ ዞባ ከሰላ ዓቢ መንፈሳውን ፖለቲካውን ጽልዋ ዘለዎም ስድራ-ቤት እንዳ ኣል-ሙርቓኒ(Al-Murghani family) ንሶም ዝመርሕዎ ናይ ሱፊ ማሕበር(Sufi Order) ኣል-ኻትምያ(al-Khatmiyyah Order) ምፍላጡ ኣገዳሲ እዩ።
ንዝያዳ መብርሂ ዝኣክል ንኣመጻጽኣ ማሕበር ኣል-ሙርቓኒ ኣብዚ ስእሊ ተመልከት። ዕላማ ናይዛ ቪድዮ ድማ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ምልዕዓላት ምብራቕ ሱዳን ብግቡይ ተረዲእና ነቲ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ንምክትታል ይሕዘና ካብ ዝብል ሓሳብ ዝነቐለ እዩ።


text:
ስርዓት ኣስመራ ካብ ጸገማቱ ንምውጻእ ርክባቱ ንምምሕያሽ ድልውነቱ ይገልጽ
ኣብዚ ናይ መወዳእታ ግዜ ስርዓት ኣስመራ ተቐባልነቱ ንምርካብ ምስ ፕረስደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ስነ ኣብ ግብጺ ንምርኻብ ድልውነቱ ገልጹ። እዚ ድማ ፕረስደንት ኢሰያስ ምስ ዶክተር ጆን ጋራንግ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ኣፍሊጡ ክብላ እሙናት ምንጭታት ንጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ሓቢረን።ብመሰረት እቲ ምንጪ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ምስ መንግስቲ ሱዳን ዝግበር ርክብ ብጻዕርታት ፕረስደንት ግብጺ ደልውነቱ ኣፍልጡ ኣሎ።ድሕሪ ርክብ ፕረስደንት ኢስያስን ፕረስደንት በሽርን፡ ዶክተር ጆን ጋራንግን ኣቦ መንበር ኪዳን ተቓወምቲ ሱዳን መርቐኒን ብመንገዲ ፕረስደንት ሑስኒ ሙባረኽ ሽግር ሱዳን መዕለቢ ንምግባር ክራኸቡ ምዃኖም እተን ምንጭታት ሓቢሮም።ርክብ ፕረስደንት ኢስያስን ፕረስደንት በሽርን ከም ሓደ ዓወት ንዶክተር ጆን ጋራንግ እቲ ንምዕዋት ስምምዕ ሙሻኩስ ዝጽዕር ዘሎ እዩ፡ ስለምንታይ ድሕሪ ምፍራም እዚ ስምምዕ ኣስመራ ሓድሽ ግንባር ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ሱዳን ብምፍጣራ ስምምዕ ሙሽኩስ ንከይትግበር ትዕንቕፍ ብምህላዋ።ምንጭታት ከም ዝሕብርዎ ሚኒስተር ሚኒስትሪ ምትሕግጋዝን ምምዕባልን ኖርወይ ነቲ ዶክተር ጆን ጋራንግ ዝገብሮ ዝነበረ ጻዕርታት ንምርኻብ ፕረስድንት ኢሰያስን ፕረስደንት በሽርን ዓብይ ተራ ከምተጻወተት እቲ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።ሚኒስተር ሄልዳ ጆንሰን ቕድሚ ምስ ዶከተር ጆን ጋራንግ ከምእውን ምስ ተቓወምቲ ሱዳን ምርኻባ ምስ ፕረስደንት ኢሰያስ ከምተራኸበት ካብቲ ዜና ተፈሊጡ ኣሎ።ብመሰረት እዚ ኖርወይ ኣብ ርክብ ግብጺ ከም ተዓዛቢት ኮይና ከትሳተፍ ምዃና ክፍለጥ ተኻኢሉ።ኣብ ልዕሊ እዚ ፕረስደንት ኢሰያስ ምስ ጠቕላይ ሚኒስተር መለስን ፕረስደንት ዑመር ኣልበሽርን ብመንጎኝነት የመንን ግብጽን ንምርኻብ ድልውነቱ ኣፍልጡ ኣሎ።
ተዓዘብቲ፡ ፕረስደንት ኢሰያስ ነዚ ድልውነት ዝገልጽ ዘሎ ካብቲ ዝጋጠሞ ዞባዊ ተነጽሎ ንምውጻእ ምዃኑ ይገልጹ።እዚ ሃንደበታዊ ለውጢ ኣብ መርገጺ ስርዓት ኣስመራ፡ ኤርትራ ብፖለቲካውን ቁጠባውን ትሰቐየሉ ኣብ ዘላ እዋን እዩ።ዞባውን ዓለምለኻውን ጸቕጥታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብፍላይ ምሽክዕላል እተርእዮ ዘላ ኣብ ጉዳይ ሱዳን መጠንቐቕታ ካብ ኣሜርካን ኤውረጳዊ ሕብረትን ክምዝተዋሃባ እቲ ዜና ይሕብር።እዚ ድሕሪ ምትእትታው ዓቓቢ ሰላም ውድቡ ሕቡራት ሃገራትን ኣሜሪካን ኣብ ምብራቕን ደቡቡን ሱዳን እዩ።ከምዝዝከር ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ኣብ መንጎ ፕረስደንት ኢሰያስን ፕረስደንት ኣልበሽርን ዝተገበረ ጻዕርታት ከምዘይተዓወተ ይፍለጥ።
ኣብዚ ርክብ ክግበር ተሓሲቡ ዘሎ ተዓዘብቲ ስክፍተኦም ይገልጹ።ቐንዲ ናይዚ ስክፍታ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ኣብ መንጎ ክሊቴአን ሃገራት ዝተራኣየ ዘምትእምማን ማለት ስርዓት ኣስመራን ንስርዓት ሱዳን ንምውዳቕ መርገጺኡ ኣብ ዘፍለጠሉ እዋን እዩ።መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ርክብ ድልውነቱ የፍልጥ እምበር ካብ መዳለዊ ግዜ ንምኽሳብ ሓሊፉ ውጽኢት ከምዘይህልዎ እቶም ተዓዘብቲ ይገልጹ።ከም ተመክሮ ሱዳን ድማ ኣብ 1997 ብስርዓት ኣስመራ ዝተኸፈተ ግንባር ኣብ ምብራቕ ሱዳን ፤ ኣብ 2000 ንከተማ ከሰላ ምውራርን ብምዕራብ ሱዳን ሓድሽ ግንባር ምኽፋትምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ እዚ ሕጂ ዝግበር ርክብ ብስክፍታት ዝተኸበ እዩ ይብሉ።
ምስ እዚ ዝተኣሳሰር ዜና ኣስመራ ካብ ተነጽሎ ንምውጻእ እትገብሮ ዘላ ጻዕርታት ንርካብ ካይሮ ድልወነታ ኣብ ዝገለጸትሉ ግዜ ብሕታዊት ጋዜጣ ኢትዮጵያ ቱሪቢዮን ኣብ ሚያዝያ 28, 2005 ሕታማ ኣብ ዝውጻቶ፡ እቲ እንኮ ምርጫ ፕረስደንት ኢሰያስ ምስ ኢትዮጵያ ናብ ሓድሽ ኩናት ምእታው እዩ ክታብል ኣስፊራ።እታ ጋዜጣ ከምዝብራሃቶ ኢሰያስ ምስ ጎረቤቱ ኢትዮጵያ ብሰላም ምንባር ተስፋ ከምዘይብሉ ብምግላጽ፡ ኢሰያስ ኣብቲ ዘይሰላምን ዘይውግእን ፈጢርዎ ዘሎ ኩነታት፡ ውግእ ብምእዋጅ ዝኸስሮ ነገር ከምዘይብሉን ኣብ ልዕሊ ህዝቡን ሃገሩን ዘይግደስን ሰብ እዩ ክትብል እታ ጋዜጣ ገሊጻቶ።ብተወሳኺ እቲ ስርዓት ካብ ጸገማቱ ንምውጻእ ውግእ ከም ናይ መጨረሻ ምርጫ ወሲዱ ኣሎ ድሕሪ ምባል ውግእ ይላዓል ኣይልዓል ኢሰያስ ክኸይድ ምዃኑ ገሊጻ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2741


text:
ዕለት 16 ሓምለ ቅድስቲ ማሪያም ንመወዳእታ ጊዜ ንበርናደት ዝተገለጸትሉ ዓመታዊ ዝክረ በዓል ሉርድስ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ከምቲ ልሙድ ኣብቲ ቅዱስ ስፍራ ተኸቢሩ። ኣብዚ በዓል ብኣካል እውን ንምስትፍ ህልው ኩነታት ዘይፈቕዶ ብምዃኑ ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ምእመናን ብመራኽቢ ብዙሓንን ብመረብታዊ ውሕዘትን ብማሕበራውያን መረትብት ኣብቲ ብዘይ ምቁራጽ ን15 ሰዓት ብዝተፈላለየ ሰዓት ኣብ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴን መንፍሳዊ ዑደትን ጸሎት መቑጸሪያን ብዝተፈላለየ ቋንቋ ኣብ ዝዓረጉ ማርያማውያን ጸሎታት ኣብ ዘጠቓለለ መንፍሳዊ ስርዓት ብምናባዊ ኣገባብ ዝተራእየ ሱታፌ ናይቲ ማርያማዊ ቤተ መቕደስ ኣመሓዳሪ የኔታ - ኣባ ኦሊቪየር ሪባደው ዱማስ “ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ናይ ተስፋን ሱታፌን ምልክታ” እንክብሉ ከምዝገለጽዎ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ፈደሪኮ ፒያና ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 16 ሓምለ መበል 18 ናይ መወዳእታ ግልጸተ ማርያም ንበርናደት ኣብ ሉርድ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ከምእተበዓለን ኣብዚ ዝክረ በዓል’ዚ ኣብ መላእ ኩርናዕ ዓለም ዝርከቡ ምእመናን ብዝተፈያ ናይ ተለቪዥን ማዕከናትን ብማሕበራዊ መረብትን ብመረብታዊ ውሕዘትን ብቐጥታ ብምክትታል ከምእተሳተፉን ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ናይ ዓለም ታሪኽ መንፍሳዊ ንግደት በምናባዊ ኣገባብ ክፍጸም እቲ ዕለት 16 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ኣብ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ዘሉርድ ዝተፈጸመ ከምዝኾነን ኣብ ሉርድ ሕቡራት ብዝብል መንፈሳዊ መርሖ ተሰንዩ ኣብ ዝቐረበ ናይ 15 ሰዓት መንፈሳዊ መደባት፡ ካብ ሰዓት 7 ንጎሆ ክሳብ ሰዓት 10 ምሸት ብዘይ ምቁራጽ ከምእተመሓላለፈን እቲ ናይ ጸሎትን መንፍሳዊ ስነ ስርዓትን ብካህናትን ዓለማውያን ምእመናን ወለንተይናታት ኣገልገልቲ ናይቲ ቤተ መቕደስን ዝመርሕዎ ከምዝነበረን ድሕሪ ቐትሪ ካብ ሰዓት ኣርባዕተ ክሳብ ሰዓት ሾሞንተ ምሸት ኣብቲ ማርያም ዝተገልጸትሉ በዓቲ ግልጸት ብዝብል መጸውዕ ኣብ ዝፍለጥ ስፍራ መንፈሳዊ መዛሙርን ኣብ ሕውነትን ምትሕብባርን ዘማእከለ ቃል ምስክርነት ከምዝቐረበ ፒያና ሓቢሮም።
ናይ ተስፋ ምልክታ
ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ ዘሉርድ በቢ ዓመቱ ልዕሊ ሰለስተ ሚሊዮን ዝግመቱ መንፈሳውያን ነጋዶ ዘእንግድን ንመንፈሳውያን ነጋዶ ዝተፈላለዩ ሓበሬታን ኣገልግሎትን ከምዘቕርብን ልዕሊ 100 ሺሕ ወለንተይናታት ከምዝዋፈሩን እቲ ናይ ለምዘበን መዓልት ዝኽሪ ናይ መወዳእታ ግልጸት ማርያም ኣብ ሉርድ በቲ ኣብ ዓለም ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ከምዚ ዓይነት ብዝሒ ዘለዎ መንፈሳውያን ነጋዶ ምእንግድ ሓደገይና ብምዃኑ እቲ ቤተ መቕደስ ዋላ’ኳ ድሕሪ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገ ብኽፋል ኩፉት እውን እንተኾነ ውሑዳት መንፈሳውያን ነጋዶ ጥራሕ ዘእንግድ ብምዃኑ ነዚ ግምት ብምሃብ እቲ ናይ መወዳእታ ግልጸተ ማርያም ዘሉርድ ዝክረ በዓል ካብቲ ዝተሓሰቦ ንላዕሊ ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ምእመናን ብዝተፈላለያ ማዕከናት መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራውያን መረብትን መረብታውያን ውሕዘት ተሰንዮም ብምጥቓም ብመንፈስ ኣብ ዝተፈላለየ ሰዓት ኣብ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴን ማርያማውያን ጸሎታትን ጸሎት መቑጸርያን መደብ መንፈሳዊ መዛሙርን መደብ ቃል ምስክርነት ከምእተሳተፉን እዚ ሱታፌ እዚ ናይ ተስፋ ምልክት ምዃኑ የኔታ - ኣባ ኦሊቬር ሪባደዉ ዱማስ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ይሕብሩ።
ናይ ጸሎት ሱታፌን ማሕበራዊ ጥምረትን ዝተመስከረሉን ንዘይኣምኑ እውን መገዲ ድሕነት እዩ ዝበሉ ኣባ ፍሪባደው ዱማስ፥ እቲ ዝተኸስተ ለብዕን ምፍንታትን ተወሸበን ጸሎት ኣይዓግትን፥ ጸሎት ዝዓግቶ ክስተት ኮነ ኩነት የለን እቲ ቤተ መቕደስ ካብ ዕለት 17 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ብምኽንያት ለብዒ ኮቪድ - 19 ዝተዓጸወ እውን እንተኾነ ካህናት በቢ ተራ ኣብቲ ቤተ መቕደስን ኣብ ናይ ግልጸት በዓትን ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ድዩ ዝቐርብ ማርያማዊ ጸሎትን ጸሎት መቑጸርያ ብዝተፈላለያ ማዕከናት መራኸቢ ብዙሓን ይመሓላለፍ ብምንባሩ ኣብቲ ማርያማዊ ቤተ መቕደስ ኩሉ ብመንፈስ ዝሓበረሉን ዓሚይቕ መንፈሳዊ ሱታፌ ዝተመስከረሉን እውን እዩ ኢሎም።


text:
ክንክን-ስኒ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 11 2020
ኣብ ሃገር ሽወደን ህዝባዊን ግላውያንን ሕክምና-ስኒ ኣሎ። እቲ ህዛባዊ ክንክን-ስኒ፡ ብዞባዊ እዩ ዝእለ። ህዝባዊ ክንክን-ስኒ (Folktandvården) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ብዙሓት ውልቃውያን ሓኻይም-ስኒ ኣለዉ። ክንደይ ከም ትኸፍል ዚውስን ሕጊ ነንበይኑ እዩ። እቲ እትቕመጠሉ ቦታን፤ እቲ እትመርጾ ሓኪም-ስኒን ወሳንነት ኣሎዎ።
ክንክን-ስኒ ኣብ ሃገር ሽወደን፤ ናብ ምክላኻል ሕማም ዘድሃበ ክንክን-ስኒ እዩ። እዚ ማለት ድማ፤ ኣብ ዘዝተወሰን ግዜ ናብ ሓኪም-ስኒ እናተመላለስካ፤ ኣስናንካ ብጥዕና ንምሕላው እዩ።
ኣብ ሽወደን ኩሎም ትሕቲ 23 ዓመት ናጻ ናይ ስኒ ክንክን ይግበረሎም፣ ኣብ ህዝባዊ ክንክን ስኒ (Folktandvården) ከምኡ እውን ኣብ ናይ ግሊ ሓኪም ስኒ። ኩሎም ቈልዑን መንእሰያትን ናብ ሓኪም ስኒ ብስሩዕ ንመርመራ፣ ክንክንን ምክልኻልን ይጽውዑ። መንእሰያት ባዕሎም ምስ ሓኪም ስኒ ክራኸቡ ይኽእሉ እዮም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ብዝተወለዐ ጎንፂ ምኽንያት ዝተቋረፀ ኣገልግሎት ትካላት ጥዕና ንሞት ከሳጥሑ ዝኽእሉ ሕማማት ከስዕቡ ይኽእል እዩ ክብል ውድብ ጥዕና ዓለም ኣጠንቂቑ።
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ካብ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ መንጎ ህወሓትን ፌደራል ሓይልታት ኢትዮጵያን ይካየድ ብዘሎ ኲናት ምኽንያት ኣብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዕንቅፋት ፈጢሩ ኣሎ ።ትካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝሓበሮ ልዕሊ 4.5 ዝኾኑ ሰባት ሓገዝ የድሊዮም ኣሎ ። ካብዚኦም እቶም ፍርቂ ህፃናት እዮም ።
ውድብ ጥዕና ዓለምን ካልኦት ወሃብቲ ሓገዝን ክንቀሳቀሱ ዝተፈቅደሎም ከባቢታት ኣዝዩ ውስን 'ዩ ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብቲ ከባቢ ዝበፅሑ ሰበስልጣናት ውድብ ጥዕና ዓለም መብዛሕትኦም ሆስፒታላትን ክሊኒካትን ዝተወሰነ ኣገልግሎት ጥራሕ ከምዝህቡ ፣ ሰብ ሞያ ጥዕና ከምዝተፈናቀሉን ኣድለይቲ ዝበሃሉ ኣገልግሎታት ጥዕና ከም እተቋረፃን ተዛሪቦም ።


text:
ብግዳማውን ውሽጣውን ጸቕጥታት ኣብ ወጥሪ ዝርከብ መንስቲ ኤርትራ ዘቖመ ህግደፍ፣ ህሉው ኩነታት ንምምካት-ምውዳን መደባት ከነካይድ ኢና ዝብል ጎስጓስ የካይድ ምህላዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ተቓውሞን ጽልዋን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ መንእሰያት እናዓበየ ይመጽእ ብምህላዉ፣ ህግደፍ ነዚ ንምምካት ከም መቐጸልታ ናይቲ ብመንእሰያት ህግደፍ ዝፍለጡ ደገፍቲ ምዅስኳስ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ’ውን ነቶም ኣብ ትሕቲ ሃማመተኤ ዝተሓቝፉ ‘ሕመረት’ ዝተሰምዩ መንእሰያት ምሕያልን ምትብባዕን ክድፍኣሉ ምዃኑ ምስ ጸልውቲ’ዮም ዝበሎም መንእሰያት ብስቱር ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ኣኼባታት ይግለጽ ኣሎ።
ብተኸታታሊ ኣብ ናቕፋ፣ ሳዋ፣ ማይ ሓባርን ካልእ ቦታታትን ናይ ካድር ትምህርቲ ዝቐሰሙ ኣሽሓት መንእሰያት ከምቲ ዝድለ ፍረ ክርከቦም ስለዘይክኣለ፣ እቲ ናይ እሙናትን ውፉያትን ካድራት ንምምልማል ረብሓ ዝተተሓሓዘ ካልእ ኣገባብ ክትኣታቶ’ውን ሓሳብ ምቕራቡ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የነጽር።
በዚ ተወጢኑ ዘሎ ሓድሽ ኣገባብ ምምልማል ካድራት፣ ካብ መንእሰያት ህግደፍ ማለት ኣብ ወጻኢ ካብ ዝነብሩ YPFDJ፣ ሕመረት ናይ ሃማመተኤን ከምኡ ድማ ካብ ሚኒስትሪታት ዝተዋጽኡ እሙናት ዝተባህሉ መንእሰያት፣ ብስም ‘መተባብዒ’ ፍሉይ ደሞዝ ክግበረሎም’ዩ እቲ ዝቐረብ ዘሎ ሓሳብ።
በቲ ህግደፍ ሓንጺጽዎ ዘሎ መደብ፣ እዞም ብፍሉይ ደሞዝን ሓለፋታትን ክምልመሉ ዝብሃሉ ዘለዉ መንሰያት፣ ፣ ህግደፍ ቅዋም ብምትግባር ስልጣን ናብ መንእሰያት ንምስግጋር ይሰርሕ ከምዘሎን ኣብ መዛንኦም ጽልዋ ንምፍጣርን ክጕስጉሱ’ዮም።
ነዚ ዳግም ብኻልእ መልክዕ ክውደብ ዝድለ ዘሎ ናይ መእሰያት ህግደፍ -YPFDJ፣ ሕመረትን ካድርን ጥርናፈ ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያ ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ሓላፊ ህግደፍ ዞባ ማእከል ነበረ ኣቶ ዮሱፍ ሳይቕን ስሙ ንግዚኡ ዘይተፈልጠ ሓደ በዓል ስልጣን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራን ከመርሕዎ ምዃኖም እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ብተወሳኺ የረድእ።


text:
Radio Erena: 09 March 2018
ቻይና ኣብ ጅቡቲ እትገብሮ ዘላ ወትሃደራውን ቁጠባውን ምስፍሕፋሕ ንረብሓታት ኣመሪካ ስግኣት ምዃኑ ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ እዚ ኣፍሪቃ ኣፍሊጡ።
ጀነራል ቶማስ ዋልድሁሰር ነዚ ዘፍለጠ ብሰሉስ 6 መጋቢት ንኣባላት ባይቶ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ’ዩ።
ኣመሪካ ምስፍሕፋሕ ቻይና ኣብ ጅቡቲ ከምዘስግኣ ብወግዒ ትገልጽ ዘላ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ነቲ ብናይ ዱባይ DP World ክመሓደር ዝጸንሐ ወደብ ዶራለ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር መንግስቲ ከምዘእትዎ ኣብ ዘፍለጠሉ እዋን’ዩ።
መንግስቲ ጅቡቲ ነቲ ኣብ ናይ ኮንተይነር ተርሚናል ካብ ናይ ዱባይ DP World ብምሕዳግ ከምዘምሓድሮ ዝወሰነሉ ምኽንያት ብዝርዝር እኳ እንተዘይተገልጸ፣ ንቻይና ንምርካባ ምዃኑ ዝተፈላለየ ትንታነታት ኣሎ።
ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ከፊታ ኣማኢት ወትሃደራታ ኣዋፊራ እትርከብ ቻይና፣ ከም ምህናጽ መንገዲ ባቡር፣ ጽርግያታት ምስፋሕ ወደባት ዝኣመለ ናይ ልዕሊ 5 ቢልዮን ዶላር ስምምዕ ምስ ጅቡቲ ከቲማ ከምዘላ ይፍለጥ።
ጅቡቲ ኣምሳያ ናይቲ ቻይና እትሃንጾ ዝተፈላለየ ናይ ትሕተ ቅርጺ ፕሮጀክታት፣ ተወሳኺ ወትሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም ክትፈቕደላን ንወደብ ዶራለ ከተመሓድሮ ክትህባን ከምእትኽእል ተንተንቲ ይእምቱ።
ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ዑደት ንምክያድ ተበጊሱ ዘሎ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ሬክስ ተለርሰን፣ ኣብ ጅቡቲ ኣብ ዝበጽሓሉ ብዛዕባ”ዚ ናይ ቻይና ስግኣታት ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ ክዘራረብ ምዃኑ ተሓቢሩ።
======================


text:
Radio Erena: 11 January 2019
ኣብ ዴሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ኣብ ዝተኻየደ ኣካራኻሪ ምርጫ፣ ሓድሽ ፕረዚደንት ተዓዊቱ።
ካብ ተቓዋሚ ሰልፊ ዝኾነ፣ ሓድሽ ፕረዚደንት ኮንጎ ኮይኑ ዝተዓተወ ፈሊክስ ሸስኪዲ፣ ካብ ስልጣኑ ንዝተፋነወ ፕረዚደንት ጆሴፍ ካቢላ ዘለዎ ኣኽብሮት ገሊጹ።
ድሕሪ ቅትለት ኣቡኡ ፕረዚደንት ነበር ሎረን ካቢላ፣ ኣብ 2001 ስልጣን ዝተረከብ ጆሴፍ ካቢላ፣ ድሕሪ ናይ 18 ዓመታት መሪሕነት’ዩ፣ ስልጣኑ ብምርጫ ንዝተዓወተ ዜጋ እታ ሃገር ዘረክብ ዘሎ።
ንሱ፣ ኣስታት 18 ሚልዮን ህዝቢ ድምጹ ኣብ ዝሃበሉ ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር 38. 5 ናይ ደገፍ ድምጺ ብምርካብ ከምዝተዓወተ ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ትማሊ ሓሙስ 10 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ስልጣን ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ ንዝተመርጸ ዜጋ ብሰለማዊ መንገዲ ናይ ምስግጋር መስርሕ ልሙድ ኮይኑ ኣይጸንሐን።
ኣብዘን ዝሓለፋ ሓሙሽተ ዓመታት ግና፣ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሰለማዊን ዴሞክራስያውን ምስግጋር ስልጣን ተራእዩ’ዩ።
ብባህርያዊ ጸጋታት ሃብታም ኣብ ዝኾነት ኮንጎ’ውን፣ ፈሊክስ ሸስኪዲ ካብ ጎነጽ ወጻኢ ስልጣን ዝሕዝ ዘሎ ናይ መጀምርያ መራሒ ክኸውን’ዩ።


text:
ወሃቢ ቃል ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ስቴፋን ዱጃሪክ ኣብ ክልል ትግራይ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ረድኤት ብዘይምርካቦም እቲ ኩነታት ሕዚ እውን ዝኸፍአ እዩ ኢሎም ።
ንሶም ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብቲ ክልል ብፍላይ ድማ ክልተ ሲሶ ህዝቢ ኣብ ዝነበረሉ ገጠር ቁጠባዊ ምንቅስቓስ፣ ኤሌክትሪክ፣መራኸብን መሰረታዊ ቀረባትን ምትዕንቓፉ ቀፂሉ ኣሎ ኢሎም።
ባንኪ ብዘይካ ኣብ ዋና ከተማ መቐለ ዕፁው ኮይኑ ቀፂሉ ኣሎ፤እዚ ድማ ናይ ረድኤት ትካላትን መሰረታዊ ኣገልግሎታት ዝህቡ ካልኦት ኣካላትን ዕንቅፋት ኮይኑ ኣሎ ኢሎም።
እቲ ኵናት ኣብ እዋን ምሕፋስ ምህርቲ ብምጅማሩ እኽሊ ከይትኣከበ ብምትራፉ ኣብ ዕዳጋ ሕፅረት መግቢ ከምዘሎ ይግለፅ ኣሎ ኢሎም።
ኣስታት 80 ሚእታዊት ሆስፒታላት ናይቲ ክልል ካብ ስራሕ ወፃኢ ምዃነን ውድብ ጥዕና ዓለም ከምዝኣምን ወሲኾም ገሊፆም።
እቶም ወሃቢ ቃል እቲ ግጭት ካብ ዝጀምር ኣስታት 1.3 ሚሊዮን ህጻናት ኣገልግሎት ትምህርቲከምዘይረኽቡን መብዛሕቲኦም ኣብያተ ትምህርቲ ድማ መዕቖቢ ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ኮይኖም ኣለው ኢሎም።ቆልዑት ካብ ስድርኦም ዝተፈላለዩ ከምዘለውን ብኣስገዳድ ናይ ምምልማን ከበድቲ ክስታት ፆታዊ ዓመፅን ኣብ ፆታ መሰረት ዝገበረ ህውከትን ፀብፃባት ከምዘለው ሓቢሮም።
ንሶም ወሲኾም ቀፃሊ ግጭት ሰብኣዊ ሓገዝ ንምስላጥ ኣፀጋሚ ኮይኑ ኣሎ ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ዱጃሪክ ንዝተፀገሙ ህፁፅ ረድኤትን ሓለዋን ንምሃብ ዝተማልአ፣ቅልጡፍ፣ውሑስን ብዘይ ዕንቅፋት ንምእታው ክፍቀድን ፃውዒትና ይቕፅል ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት ስቴፋን ዱጃሪክ ኣብ ቀረባ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት ሃገራት ናብ ኢትዮጵያ ከይዶም ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ዘካየዱዎ ፅምዶ ውፅኢት ምምፅኡ እውን ተተባቢዕና ኢሎም ኣለው ።


text:
Radio Erena: 01 March 2016
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኩነታት እሱራት ንምዕዛብ፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኣስመራ ናብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ክበጽሑ ከምዝፈቐደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ
ሚኒስተር ዑስማን ነዚ ዘረጋገጸ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኮይኑ፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ካብ ዘካየድዎ ናይ ሰለስተ እዋናት ዑደት፣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክበጽሑ እዚ ናይ ሰምበል ንመጀመርያ እዋኑ’ዩ።
ሓደ ካብ ወከልቲ ሕቡራት ሃገራት’ውን ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ከምዝበዝጽሑ ንሮይተርስ ኣረጋጊጹ።
ይኹን’ምበር ሰምበል ብስርቂ፣ ቅትለት ሰብን ካልእ ሲቪላዊ ገበናት ዝፈጸሙ ዝእሰርሉ ምስ ምዃኑ፣ ካብቲ ናይ ፖለቲካ፣ ሃይምኖትን ስግረዶብን ዝእሰርሉ ከም ዒራዒሮ፣ ካርሼሊ፣ ሚዕጢር፣ ኣደርሰር፣ ትራክ ቢ፣ ፕሪማ ካንትሪ ባረንቱን ዝተፈልየን ዝሓሸን ኣተሓሕዛ ከምዘለዎ ይፍለጥ።
ኣብዘን ናይ ፖለቲካን ሃይማኖትን ስግረ ዶብን እሱራት ዝሕየሩለን ኣስታት 300 ኣብያተ ማእሰርቲ ዝተታሕዙ ኣማኢት ዜጋታት፣ ኣብ ልዕሊኦም ብዝወርድ ግፍዕታት ግዳያት ሕማማት፣ ሞትን ምጉስቛልን ከምዝኾኑ ጸብጻባት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት
ካብ 2001 ኣትሒዞም ኣብ ዘይፍለጥ ቤት ማእሰርቲ ተታሒዞም ዘለዉ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበረ፣ ጋዜጠኛታትንን መራሕቲ ሃይማኖትን’ውን ን15 ዓመታት ምስ ስድራቤታቶም ከይራተራኸቡ ብዘይ ፍርድን ሕግን ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ይፈለጥ።
በዚን ካልእን ብከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ተኸሲሱ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራውያን’ውን፣ እሱራት ጽቡቕ ይተሓዙ ከምዘለዉ ንምምሳል ንወኪልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ዑደት ከካይዱን፣ ንመመሳመሲ ድማ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ክበጽሑን ከምዝፈቐደ ይግለጽ።
ኣርባዕተ ኣባላት ዝሓቖፈ ልኡኽ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ መጀመርያ ወርሒ ለካቲት ናይ 2016 ንሓሙሽተ መዓልታት ዝጸንሐ ናይ ኤርትራ ዑደቱ ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት መንግስቲ ተዘዋዊሩ ድሕሪ ምዕዛብ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ከኣ ከምዝተዘራረበ ይዝዝከር።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምምርማር ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት ሸይላ ኪታሩት ትኹን ካልኦት ኣባላት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ናይቲ ውድብ፣ ናብ ኤርትራ ብምእታው ቀጥታው ምጽራይን መጽናዕትን ንምክያድ ከቕርብዎ ዝጸንሑ ጠለባት ብመንግስቲ ኤርትራ ብተደጋጋሚ’ዩ ተነጺጉ።
እታ ኮሚሽን ኣብ ስደት ካብ ዝርከቡ ኤርትራውንን ካብ ጎረባብቲ ሃገራትን ብዝኣከበቶም ሓበሬታን መጽናዕትን ከኣ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ጄኔቫ ዝመደበራ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይፍጸም ምህላዉ ምቕራባ ይዝከር።
እታ መርማሪት ኮሚሽን በተወሳኺ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽሙ ከይህልዉ ንምጽራይ’ውን ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ዕማም ተዋሂቡዋ፣ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።
መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ጸብጻባ ኣብ ወርሒ ሰነ 2016 ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከተቕርብ’ያ።
============================


text:
ማነፈስቶ 2020 ብኤርትራውያን ምሁራትን ሞያውያንን ኣብ ስደት
መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ በደል እንዳ ፈጸመ፡ ኣብ ዞባዊ ጉዳያት እውን ብዘይእዱብ ፖለቲካዊ ሽርሕታት እንዳ ተቛመረ እንከሎ፡ ለበዳ ሕማም ኮቪድ-19 ይላባዓሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ከምኡ ድማ ትሕተ ቅርጺ ሕክምናዊ መሰላጥያታት ሃገርና ብደረጃ ዓለም ሓደ ካብ’ቶም ዝደኸሙ መሳለጥያታት ኮይኑ ይርከብ ብምህላዉ መጠን፡ ኤርትራ ናብ ሓደ ዓቢ ሰብኣውን ፖለቲካውን ቅልውላው ተቓሊዓ ትርከብ። ንሕና፡ እዞም ኣስማትና ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ዘሎ 95 ኤርትራውያን ምሁራትን ሞያውያንን፡ ብዛዕባ እዞም ተጠቒሶም ዘለዉ ሽግራት ዘለና አዚዩ ከቢድ ሻቕሎት ንምግላጽ ኢና ነዚ ጽሑፍ ነቕርብ ዘለና።
ንለበዳ ሕማም ኮቪድ-19 ብዝምልከት፡ ኣብ ስደት ዝርከብ መርበብ ኤርትራውያን ሰብ ሞያ ጥዕና ዝተባህለ ማሕበር ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፡ ንኩነታት ሕክምናዊ መሳለጥያታት ሃገርና ኣመልኪቱ፡ ኤርትራ ንለበዳ ሕማም ኮቪድ-19 ክትምክት እኹል ምድላዋት ከም ዘይገበረት ብምግምጋም ዘለዎ ከቢድ ሻቕሎት ገሊጹ። እዚ ኮቪድ-19 ዝበሃል ለበዳ ሕማም፡ ይትረፍ ነታ ብዋሕዲ ዝስተ ማይን ዝቆራረጽ ኣገልግሎት ኤለክትሪክን እትፍለጥ ሃገርና ኤርትራ፡ ነተን ብቑጠባን ካልኦት መዳያትን ንቕድሚት ኣጸቢቐን ዝሰጎማ ሃገራት እውን ዓቢ ብድሆ ኢዩ ኮይኑወን ዘሎ። እዚ ከይኣክል፡ መንግስቲ ብዘውጽኦ መምርሒ ኣብ ኤርትራ የገልግላ ዝነበራ ናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሕክምናታትን ንኣሽቱ መደበራት ጥዕናን ብምዕጻወን ኣብ ሃገርና ዘለዋ መሳለጥያታት ጥዕና ኣጸቢቐን ኢየን ተዳኺመን ዘለዋ። ብሰንኪ እዚ ድማ ብዙሓት ኤርትራውያን ሞያውያን ጥዕና ንሃገሮም ገዲፎም ናብ ካልኦት ሃገራት ክስደዱ ተገዲዶም ኣለዉ። ኣብ’ዚ ተኣፋፊ ግዜ፡ ንሕና ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝሃለና ንሃሉ ብዘየገድስ፡ ዓቢ ተራ ከም ዘለና ተረዲእና ድሕነትን ውሕስነት ሂወትን ኩሎም ኤርትራውያን ከም ቀዳምነት ሰሪዕና፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ንኩሎም ዝተዓጽዉ ሕክምናታትን መደበራት ጥዕናን ክኽፍት፡ ዘይመንግስታውያን ትካላት ኣብ ሃገርና ስርሐን ክጅምራ ክግደድ፡ ነዚ ለበዳ ሕማም ከም መመኽነይታ ተጠቒሙ ንድለባ ሃብትን ፖለቲካዊ መኽሰብን ከይጥቀመሉ ሓያል ጸቕጢ ክንፈጥረሉ ይግባእ። ንሕና ኤርትራውያን ነቶም ኣብ ፈቐዶ መዓስከራት ስደተኛታት ዝርከቡ ኣሽሓት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኢድና ክንዝርግሓሎምን ሓገዛት ክንገብረሎምን ሓላፍነትና ምዃኑ ክንዝክር ይግባእ። ብተወሳኺ፡ መንግስቲ ኤርትራ በቲ ንሓደጋታት ኮቪድ-19 ንምጉዳል ተባሂሉ ዝወጸ መምርሒታት ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO) ክቕየድ፡ ኩሎም ዝተዓጽዉ ሕክምናታትን ንኣሽቱ መደበራት ጥዕናን ክኸፍት፡ ከምኡ ድማ ንኹሎም ናይ ሕልና እሱራትን ቀለልቲ ገበናት ዝፈጸሙ እሱራትን ክፈትሕ መእንቲ ሕቡራት ሃገራትን (UN) ውድብ ጥዕና ዓለምን ጸቕጥታት ክገብሩሉ ንጽውዕ።
ኤርትራ ሓንቲ ካብ’ተን ኣብ ዓለም ብመንጽር ብዝሒ ህዝበን ዝለዓለ ቁጽሪ እሱራት ዘለወን ሃገራት ጥራይ ዘይኮነት ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛ እሱራት ትኽተል ምዃና ንዓና ንኤርትራውያን ንጹር ክኸውን ይግባእ። እሙናት ምንጭታት ከም ዝገልጽዎ ኣብ ኤርትራ ዘለዉ እሱራት ብዓሰርተታት ኣሽሓት ከም ዝቑጸሩ ኢዩ። መብዝሕትኦም ካብ’ዚኣቶም፡ ሓሳባቶም ዝገለጹ ናይ ሕልና እሱራት ክኾኑ ከለዉ፡ ብዙሓት ካብ’ቶም ዝተረፉ ድማ ሃገር ገዲፎም ክስደዱ ኣብ ዶባት ኤርትራ ዝተታሕዙ ወይ ከኣ እቲ ብሃገራዊ አገልግሎት ዝጽዋዕ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና መሪሩዎም ከምልጡ ዝፈተኑ ኢዮም። እቶም ሕድገትን ርህርሀን ዘይፈልጡ ጨካናት ኣዘዝቲ፡ ዝንሕፍዎ ሰብ ስለ ዘየለ፡ ኣካለ ስንኩላን ተጋደልቲ፡ ትሕተ ዕድመ ኣወዳትን ኣዋልድን፡ ነብሰጾር ኣዴታትን መርዑትን፡ ሽማግለታትን መራሕቲ ሃይማኖታትን ከይገደፉ ዝኣስሩን ዘበሳብሱን ኢዮም ጥራይ ዘይኮነ፡ ንኽቡር ኣቦናን ቀንዲ መራሒ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ዝኾኑን ብጹእ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ካብ 2007 ክሳብ እዛ ሎሚ ዕለት ኣብ ገዛ ክኣስርዎም ከለዉ፡ ንፕረዚደንት ናይ’ታ ኣብ ኣስመራ ትርከብ ቤት ትምህርቲ እስልምና ኣልዲያ ዝኾኑ ክቡር ኣቦና ሓጅ ሙሳ ምሓመድ ኑር ድማ ኣሲሮም ክሳብ ዕለተ ሞቶም (መጋቢት 1 2018) ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዳጒኖሞም። ኣብ እቶም ብጻዕቂ እሱራት ዘዕለቕለቑ ቤት ማእሰርትታት ዝተፈላለዩ ዓይነት ሰባት ከም ተጋደልቲ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት፡ ሚኒስተራት፡ ጋዜጠኛታት፡ ከምኡ ድማ መራሕቲ ሃይማኖታት ይርከብዎም። ብተወሳኺ፡ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ብግዱድ ዕስክርና ዝተወስዱ መንእሰያት ሃገራዊ አገልግሎት፡ ገለ ካብኣቶም ትሕተ ዕድመ ቆልዑ ኮይኖም፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝመስሉ ወተሃደራውያን መዓስከራት ተኣኪቦም ከም ዘለዉ ምዝካር አገዳሲ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ዓለምና ብለበዳ ሕማም ኮቪድ-19 ተረቢጻ ኣብ ዘላትሉ ግዜ፡ ንድሕነት እቲ ቆላሕታ ስኢኑ ዘሎ ህዝብና ክንብል ኩላትና ኤርትራውያን ምስ ግዜ ክንቀዳደምን ክንሓብርን ዓቕምና ዝፈቕዶ ቀጥታዊ ሓገዛት ክንገብረሉን ንጽውዕ። ነዚ ዕላማ እዚ ዝትግበርን ዝዕወትን ሓቀኛን ኣድላዪን ግዝያውን ሓበሬታታት ብምቅብባል ጥራይ ዘይኮነ ንጽጉማት ቀጥታዊ ሓገዛት ብምግባር እውን ኢዩ።
ንውሽጣውን ዞባውን ጉዳያት ሃገርና ብዝምልከት፡ ቅድሚ ውሑዳት ሰሙናት ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ንኣብ ኢትዮጵያ ዝምዕብል ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይቅቡል መግለጺታት ሂቡ ነይሩ። እዚ መግለጺ እዚ ንብዙሓት ተራ ኢትዮጵያውያን ኣቖጢዑ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ኣብ ዞባና ሰላም ከምጽእ ዝኽእል ሰብ ኢዩ ኢሎም ክጽበይዎ ዝጸንሑ ውሑዳት ኢትዮጵያውያን እውን ግድል ኢዩ ኮይኑዎም። ድሕሪ እቲ ፕረዚደንት ኢሰያስ ምስ’ታ ኣብ ኤርትራ እትርከብ እንኮን መንግስታዊትን ማዕከን ተለቪዥን ዝተገብሮ ቃለ ምልልስ፡ ዝተፈላለያ ናይ ኢትዮጵያ ማዕከናት ሓበሬታ ካብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገረን ኢዱ ክስሕብ ኢየን ጸዊዐን። ብተወሳኺ፡ ብዙሓት ናይ ኦሮሞ ምሁራት ንኢደ ኣእታውነት ኢሰያስ ብዝምልከት ቅሉዕ ደብዳቤ ብምጽሓፍ ብሰፊሑ ተንቲኖሞ አለዉ። ኣብ ደብዳቤኡም፡ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዝገብሮ ዘሎ ቅሉዕ ምትእትታው ደው ከብሎ ጸዊዖም። ምስ’ዚ ሓሳብ እዚ ንሰማማዕ ጥራይ ዘይኮነ፡ መላእ ሕብረተሰብ ነዚ ዘይቅቡልን ሓደገኛን ምትእትታው ክነጽጎ አለዎ ኢልና ንኣምን። ብተመሳሳሊ፡ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት፡ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳይ ምብራቓዊ ክፋል ሱዳን ዝፈጥሮን ዘምበድብዶን ዘሎ ዓሌታዊ ግጭት ኣዚዩ የጉህየና። ነዚ እከያዊ ምትእትታው ድማ ብትሪ ንቃወሞን ንኹንኖን።
ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣብ ጉዳይ ካልኦት ሃገራት ዝገበሮም ምትእትታዋት እዚኣቶም ጥራይ አይኮኑን። እዚ ሕገ ኣልቦ ስርዓት ንኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራትን ካልኦትን ይጉንጽን የቆናጽብን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዞባና ርግኣት ከይመጽእ ኩሉ ግዜ ፋሕተርተር ምስ በለ ኢዩ። ኣብ ፍልልያትን ግጭትን ዝስውድ ስርዓት ምዃኑ ድማ ሓቂ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ስርዓት ኢሰያስ ንዝገብሮ ዘሎ ናይ ወጻኢ ምትእትታዋት፡ ከምኡ ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዝፍጽሞ ዘሎ ግህሰት ሂወትን ሓርነትን ክብርታትን ዘጠቓልሉ ሰብኣዊ መሰላት ብትርን ደጋጊምናን ንኹንን። ብተወሳኺ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ ንኢሰያስ ኣሚኑ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ዓመጽ ሓጋዚ ተራ ከይህልዎምን በዚ ኣብ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕ ተረባሒ ከይከውንን ጻዊዕትና ነቕርብ። በዞም ክልተ መራሕቲ ዝፍረሙ ዘይሕጋውያንን ህዝባዊ ተቐባልነት ዘይብሎምን ኩሎም ምስጢራውያን ውዕላት ንኣብ መጻኢ ክፍጠሩ ዝኽእሉ ዞባዊ ግጭታት ብዝያዳ ስለ ዘቃልዑና ኣብ’ዚ ጉዳይ ዘለና ተቓውሞ ኣድሚቕና ነስምረሉ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጢሩ ዘሎ ተዛማዲ ሰላም ኣጸቢቕና ንደልዮን ክንጽበዮ ዝጸናሕናን ኣጋጣሚ ይኹን ደኣ እምበር፡ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ቀጻልነት ዘለዎ፡ ኣብ ሰለማውን ሓባራውን ህላወ ዘተኮረ፡ ኣብ ምትሕግጋዝን ኣብ ናይ ሓድሕዳዊ ጉዳያት ዘይምትእትታውን መሰረት ዝገበረ ዝምድና ምእንቲ ክፍጠር፡ ነቶም ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሰያስን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመንድን ተገይሮም ዝበሃሉ ውዑላት ብግቡእ ክንምርምሮም አለና። ደጋጊምና ከነነጽሮ እንደሊ፡ ድልየት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ኣሕዋት ህዝብታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ጂቡትን ኮይኑ፡ ዞባ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣፍሪቓ ንቕድሚት ክትውንጨፍ ምእንቲ፡ ሰላምን ምትሕግጋዝን ዝሰፈኖ ከባቢ ምፍጣር ጥራይ ዘይኮነ፡ ንናይ ህዝብታትና ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ባህላዊ መሰረታትን ንናይ ኣህጉርና ዶባዊ ሕንጻጻትን ዝቕበል፡ ዘኽብር፡ ዘብዕል ሕብረተሰብ ክህልወና ኢዩ። መልእኽትና ነቶም ብኣተሓሳስባ ንቕድሚት ዝሰጎሙ ኣካላት ሕብረተሰብ ናይ’ዚ ከባቢ እምበኣርከስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ናይ’ቲ ጽምኣት ስልጣን ዘለዎ ኢሰያስ ምዃኑ ተረዲኦም ንርግኣት ኣህጉርና ክዝርግ ዘኽእልዎ ዕድላት ከይከፍትሉ ነተሓሳስቦም።
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ እዚ ንዳርጋ ሳላሳ ዓመታት ብዓማጺ ስርዓት ክመሓደር ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕጂ እውን ብሰንኪ ናይ’ዚ ስርዓት ዘይእዱብ ተግባራት ክሻቐል ግድን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዞባና ሰላምን ርግኣትን ክህሉ ዝብህግ ድማ ናብ ገዛእ ሃገሩ አቶኲሩ ንኤርትራ ደሞክራሲያዊት ሃገር ክገብራን ቁጠባ ሃገሩ ከማዕብልን ነቲ ዝተዳኸመ ማሕበራዊ ምትእስሳራቱ ከደልድልን ስለ ዝመርጽ ኢዩ። ህዝብና ብዙሕ አደራዕ ጸይሩ ስለ ዘሎ ንኻልኦት ተደረብቲ ሽግራት ክቃላዕ ኣይግበኦን። እቲ ንሳላሳ ዓመታት ዝተኻየደ ኣህላኺ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝኽሪ ናይ’ቶም በዚ መስገደል ዝሓለፉ ወለዶ ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኣእምሮ ናይ’ዚ ድሕሪ ዶባዊ ኲናት ናይ 1998 – 2000 ዝተወልደ ሓዲሽ ወለዶ ኢዩ ዘሎ። ኤርትራውያን ኣብ ዝኾነ ይኹን ንግጭት ዘቃልዕ ውዕል ክኣትዉ ስለ ዘይደልዩ፡ ንኹሎም መንግስታት ዞባና፡ ብፍላይ ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንናይ መላኺ ስርዓት ኢሰያስ ሕሉፍ ሕልምታት ከየአንግድ ንጽውዕ።
ኣቶ ኢሰያስ አፍወርቂ ንኤርትራ ከመሓድር ሕጋዊ ይኹን ሞራላዊ መመኽነይታታት ሲኢኑ ኢዩ። ካብ ስልጣን ንኸልግስ ድማ ግዚኡ ካብ ዝሓልፍ ብዙሕ ዓመታት ኢዩ ኣቕጺሩ። ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዘለዉ ኤርትራውያን ህሉውን መጻእን ኩነታት ሃገሮም ብግቡእ ተረዲኦም ክተኣኻኸቡን ነታ ብብዙሕ ጻዕሪ ዝተረኽበት ሃገሮም ንምዕቃብ ክሰርሑን ክትርኢ ከለኻ ተስፋ ዝህብ ኢዩ። ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዓለም ደረጃ ክተኣኻኸቡን ክውደቡን ኣብ ጀሚሮምሉ ዘለዉ ግዜ፡ እዚ ፍትሓውን ዴሞክራሲያውን ቃልሲ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ፡ ነቲ ኣብ ህዝብና እዚ ኢልካ ክቑጸር ዘይከኣል ግፍዕን ዕግርግርን ዝፈጠረ ስርዓት ኣብ ምእላይ ዓቢ ተራ ከም ዝጻወት ጥርጥር የለን። እዚ ስርዓት ተሳዒሩ ለውጢ ክመጽእ እንድሕሪ ደኣ ኮይኑ፡ ነቶም ፈላሊኻ ግዛእ ዝብሉ ሜላታቱ ክንብድህ፡ ዝተወሃሃደን ዝተኣሳሰረን ናይ ቃልሲ ስትራተጂ ተጠቒምና ሓድሕድ ክንመላላእ፡ ከምኡ ድማ ወነንቲ መጻኢና ንኹን ዝብል ጽኑዕ እምነት አለና። ዝሓለፈ ይኣክል! ኣብ ኤርትራ ብሕግን ደሞክራስን ዝተመርጸ መንግስቲ መጺኡ፡ ኹሎም ኤርትራውያን ብማዕረ ሰላምን ፍትሕን ብልጹግ መጻእን ዘስተማቕሩሉ ግዜ ካብ ሎሚ ክሓልፍ ኣይግባእን።
ዝርዝር ኣስማት ናይ ዝፈረሙ፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11342


text:
ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ(ቤይ ኤርያ) ከም ኩሉ ደላይ ለውጢ ኤርትራውን ከም ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን ኤርትራ ነቲ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ ዘሎ ውልቀ ምልክን ስርዓተ ኣልቦነትን ካብ ሱሩ ሚሒኻ ኪኖ ሓጹር ንምድርባይን፡ ኣምሳይኡ ድማ ፍትሕን ደሞክራስን ሰላምን ዝሰፈኖ ስርዓት
ከቦሮ ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ብሓዳስ ከቦሮ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተተኪኣ። ናብቲ ገፊሕ ዳስ ዘተን ምርድዳእን ዋዕላን፡ ገጻ እትመርሕ ከቦሮ መንእሰይ፡ “ንዑ ኩሉኹም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ በዚ’ዩ መንገዱ ሰዓቡኒ ተጸንበሩ ተዛተዩ!” ክትብል ኣምስያ።
ብዕለት 10/16/2010 ኣብ ኦክላንድ ብኣባላት ሃገራዊት ኮሚሽን ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ፡ 25 ዝኣባላት ቦርድ ከም ከምእተመርጸ ይዝከር። እዚ ቦርድ እዚ፡ ሽማግለ ንጉባኤ- በይ ኤርያ ኦክላንድ ዝብል መጸዋዕታ ተዋሂብዎ፡ ብዕለት10/24/10 ተኣኪቡ ነብሱ ክሰርዕ ውዒሉ።
ክቡራትን ክቡራንን ነበርቲ በይ-ኤያን ከባቢኡን ብመጀመርያ ዕዙዝ ሃገራዊ ሰላምታና ነመሓላልፍ።
ክቡራትን ክቡራንን ነበርቲ በይ-ኤያን ከባቢኡን ብመጀመርያ ዕዙዝ ሃገራዊ ሰላምታና ነመሓላልፍ። ኣስዒብና ነዚ ዝስዕብ ኣገዳሲ ህዝባዊ ጸዋዒትና ኣኽቢርኩም ኣብ ኦክላንድ በይ-ኤርያ በዚ ኣብ ታሕቲ ተጠቂሱ ዘሎ ኣድራሻን ዕለትን ኣብ ዝግበር ህዝባዊ ኣኼባ ንክትርከቡ ብኽብሪ ንጽውዕ።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
እታ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ተባሂላ ክትሽየጥ ዝወርሔት ሎተሪ ትማል መስከረም 4 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ወዲቃ። ኣብቲ ብማሕበር መንእሰያት ንለውጢ ብመበል 49 ምጅማር ብረታዊ ቃልሲን መበል ካልኣይ ዓመት ናይቲ ማሕበርን ዝተገብረ በዓል እያ ወዲቃ፡ ተመሳሳልውን ዝሓልፈ ዓመት ተጌሩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞራስያዊ ለውጢ ዓወት እምበር ካልእ ዘይሕፈሶ፡ ወሳኒ እምነ-መሰረት ደሞክርሳዊት ኤርትራ እዩ፡ ካብ ዝብል እምነትን ዕግበትን ተበጊስና እነሆና ኣብ ኦክላንድን ከባቢኣን እንነብር ጉዱሳት ኤርትራዉያን ነዚ ህዝባዊ ኣኼባ ንዕድም።
ኣብ በይ ኤርያ፡ ክልተ በዓላት ነጻነት ክብዓል ይዳሎ’ሎ ተባሂሉ ክዝረብ ይስማዕ። ከምኡ ክኸውንሲ ኣይምተግብኦን ዝብል ዘረባ’ኳ እንተሰዓቦ፡ ጠንቁ ንምድህሳስ ዝተዳኸመ ወይ ከኣ ዘይገደሶ ይመስል።
ይኣክል ውልቀምልኪ ንለዓል ንልዕልና ሕጊ - ጽምብል በዓል ናጽነት ኣብ ኦክላንድ
ኦክላንድ ኣብ ወሽመጥ ምዕራባዊ ክፋል ካሊፎርኒያ ትርከብ ከተማ እያ። እዛ ካብ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ብመኪና ናይ ዓሰርተ ደቒቕ ርሕቀት ዝተደኮነት ኦክላንድ ምስ ከተማ ኣስመራ ዝመሳሰል ክሊማ ኣየር ኣለዋ።ካብ ከተማ ኦክላንድ ናብታ ብባሕሪ ዝተኸበበት ምጭውቲ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ንኽትከይድ ነቲ ንኽልቲኤን ከተማታት ዘራኽብ ቤይ ብሪጅ(bay bridge) ዝተባህለ መስተንክራዊ ቢንቶ ትጥቀም። ኦክላንድ ሓንቲ ካብተን ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝቕመጡለን ከተማታት ኣሜሪካ እያ።
ባዓል ኣደይ ሰንበት ኣሽንባይ ሰብ ማይባድ እኳ ዝዓርፍ ክብላ ይሰምዕ ኔረ። እዛ ዝሓለፈት ሰንበት ሓምለ 12 ግና እይግድን ምናልባት ማይባድ ዓርፉ ይኸዉን ‘ምበር ኣባላት ማሕበር መንእሰያት ንለውጥስ ኣይዓረፉን። ተባዕን ቆራጽን መኸተ ወሲዶም ንህዝቢ ቤይ ኤርያ ጸባ ኣስትዮሞ።


text:
Radio Erena: 16 February 2020
መበል 75 ዋዕላ ኣንጻር ኩሉ ዓይነት ምግሃስ መሰላት ደቀንስትዮ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ንጉዳይ ደቀንስትዮ ኤርትራ ብዝምልከት ሓያሎ ሕቶታት ቀሪቡ።
ኣብቲ ኣብ ጀኔቫ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ፣ ብዘይካ ንኤርትራ፣ ንላትቪያ፣ ፓኪስታንን ዚምባብወን ብዝምልከት እውን ዘተ ከምዝተኻየደሉ፣ ካብታ ከተማ ዝተመዓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ብፍላይ ንጉዳይ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብዝምልከት፣ ኣደ መንበር ሃማደኤ ድሕሪ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ልዕሊ 20 ሕቶታት ካብ ወከልቲ ሃገራትን ኣህጉራውያን ትካላትን ተሳተፍቲ ቀሪቡ።
ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት እውን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺበን ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ብዝኣወጆ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ብፍላይ ኣብ ደቀንስትዮ ኣውሪዱዎ ዘሎ በደላት፣ ክሳብ ጾታዊ ዓመጽ ከምዝበጽሕ ኣመልኪተን።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓፈሻዊ ውዕላት ማዕርነት ደቀንስትዮ፣ መሰላተንን ዕድላተንን ንምርግጋጽ ዝወሰዶ ተበግሶ እንተሎ መርትዖ ከቕርብ፣ ሓደ ካብቲ ዝቐረበ ሕቶታት ኮይኑ፣ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝወርድ ኣደራዕ ንምክልኻሉ፣ ዝጸደቐ ሕግታት እንተሎ፣ ነቲ ሕጊ ዝጠሓሱ ዝተወስደሎም ስጉምትን ዝኣመሰሉ ካልእ ሕቶታትን ቀሪቡ።
እንተኾነ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብቑዕ ምላሽ ስለዘየዳለዋ ነቲ ዝቐረበ መግለጺታትን መረጋገጺን ዝጠልብ ሕቶታት ክብድሆኦ ከምዘይከኣላ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ ካብ መንግስቲ ኢድ ኣእታውነት ነጻ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፣ ብቐንዱ ነቲ መንግስቲ ከገልግል ዝቖመ ማሕበር’ዩ ብምባል ሓያሎ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ እቲ ማሕበር ከምዘይውክለን ይገልጻ።


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
ኩሉ ግዜ ክበሃል ከም እንሰምዖ፡ ግብሪ ልዕሊ ቃላት ይዛረብ ወይ ይስማዕ ይበሃል። ነዚ ግብሪ’ዚ መጀመርያ መንገዲ ዝከፈተ ቃል ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ክቡር ኣባ ሪቻርድ ሀንከስ’ውን ነዚ ተረዲኦም፡ ብቓላቶም ሓቂ ስለዝመስከሩ፡ ብዝገበርዎ ምስክርነት ሓቂ፡ ኣብ ምውዳእ ናይ ቀዳማይ መፋርቕ 20 ክፍለ ዘመን፡ ብዘሕፍር ሞት ሕይወቶም ከምዘወፈዩ ይዝከር። እዚ ምእዋጅ ብፅዕና ናይዞም ክቡር ካህን፡ ድሕሪ በዓል ናይ ቅዱስ መስቀል ዝኾነሉ ምኽንያት በጋጣሚ ዘይኮነስ፡ ብዕላማን ውጥንን፡ ኣብ`ቲ ግዜ ክበዓል ስለዝተደልየ ከምዝኾነ ተሓቢሩ።
ምሕያል ናዚ
ኣባ ሪቻርድ ኣብ ድልዱል ናይ ካቶሊክ መሰረት ዘለዎ ኣከባቢ ዝተወልዱ፡ ምስ ፓሎቲኒ ጽቡቕ ፍልጠት ዝነበሮምን ካህን ከምዝኾኑ ተሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ፡ ዓለም ብጽልዋ ናይ ስርዓት ናዚን፡ ሳልሳይ ናይ ረይክ ስርዓትን ኣብ ትልወጠሉ ዝነበረት ግዜ፡ ማለት ድሕሪ ክህነቶም ኣብ ቫለንዳረን ኣልፐን፡ ከም መምህር ኮይኖም የገልግሉ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ፡ ኣብ’ቲ ጽንኩር እዋን ከይተረፈ፡ ኣብ እምነቶም ጸኒዖም ንክብረታት ክርስትያን ይሕልዉ ከምዝነበሩ ተዘኪሩ።
ንሶም ብሓደ ወገን ንመንእሰያት ትምህርተ-ክርስቶስ ይምህሩ፡ ብካልእ ወገን ከኣ ምስ ብጾቶም ካህናት መንፈሳዊ ሓሳባት ብምስትንታን፡ ኣንጻር ናይ’ቲ ግዜ ትምህርቲ ንስለ ማዕርነት ናይ ኩሎም ደቂ ሰባት ይሰብኩን ከምዝነበሩ ተሓቢሩ።
እዚ እንእውጆ ዘሎና ብፅዕና ናይ’ዞም ክቡር ካህን እምበኣር፡ ነቶም ሶሻላውን፡ ምሒር ሃገራውን ኣተሓሳስባ ዝነበሮም፡ ናይ`ቲ ግዜ`ቲ ሰባት ዝኹንን ኮይኑ፡ ንዓና ናይ ሎሚ ሰባት ከኣ፡ ነዞም ሓሓሊፎም ዝረኣዩ ናይ ዘይ-ሰብኣውያን ሓሳባትን ስሚዒታትን፡ ብግቡእ ተረዲእና፡ ቅኑዕ ዝኾነ ሰብኣዊ ምላሽ ክንህቦም ይሕግዘና፡ ክብሉ ምኽንያት ቅድስና ዘጽንዑ ካህን ቅድስቲ መንበር ኣባ ኣዳም ጎለክ ሓቢሮም።
ትሕዝቶ ምስ ክቡር ኣባ ጎለክ ዝተገብረ ቃለ ምልልስ ነቕርበልኩም፥
ኣባ ሪቻርድ፡ ነቲ ብስርዓት ናዚ ዝወጸን፡ ኣብ ልዕሊ ድኹማትን ኣካለ ስንኩላንን ዝፍጸም ዝነበረ ናይ ምሕረት-ቅትለታት፡ ኣትሪሮም ይቃወምዎ ምንባሮም፡ እቲ ስርዓት ነቲ ተጻይ ዕላምኡ ዝኾነ ተቓውሞ’ቲ፡ ዓይኑ ዓሚቱ ክሓልፎ ስለዘይከኣለ፡ ኣብ 1937ዓምፈ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ’ኳ እንተ ኣእተዉዎም፡ ብሕጋዊ መንገዲ ተደጊፎም ናጻ ክልቀቑ ክኢሎም እዮም። ኮይኑ ግን ድሕሪ 5 ዓመታት ጸኒሖም፡ ማለት ኣብ 1943ዓምፈ ናብ ጥቓ ሞናኮ ዝርከብ ዳካው ዝተባህለ መዓስከር ብምልኣኽ፡ ከምዝኣሰርዎምን ክሳብ ግዜ ሞቶም ኣብኡ ከመዘጽንሕዎምን ተሓቢሩ።
ንሶም ኣብ’ቲ ቤት ማእሰርቲ ብ49642 ዝብል ቁጽሪ ይፍለጡ ከምዝነበሩን፡ ክሳብ ግዜ ሞቶም ሓቂ ክርስቶስ እናስበኹ ኣብ ቁጽሪ 26፡ ንተጻይ ረይክ ዝኾኑ ካህናት ዝተፈልየት ቤት ማእሰርቲ፡ ዘሰቅቕ ስቓይ ከምዘሕለፉን፡ ጸኒሖም ማለት፡ ብ1944 ከኣ ናብ ቁጽሪ 17 ናይ ሕሙማት ሕማም ቲፎ ዝእሰርሉ ቤት ምእሰርቲ ከምዘግዓዝዎምን፡ ብድላዮም ነቶም ሕሙማት እንዳሓገዙ፡ በቲ ሕማም ተጠቒዖም ብ22 የካቲት 1945 ኣብኡ ከምዝሞቱን ተገሊጹ።
ነዚ ዘስተውዓለትን ዘጽንዐትን ቤተክርስትያን ከኣ፡ ካብ ምጀመርያ ተጻይ እቲ እኩይ ስርዓት ናዚ ደው ብምባሎም፡ ንሕይወቶም ከይፈርሑ ብድላዮም፡ ኣብ ጎድኒ እቶም ሓገዝ ዘድልዮም ውጹዓት ብምዃን ሕይወቶም ዘወፈዩን ኣብነታዊ ካህን እዮም ብምባል ብፅዕና ናይ ሰማዕትነቶም ከምዝኣወጀት ተነጊሩ።
ሰማዕት ቤተክርስትያን ኣብ ግዜ ሳልሳይ ገዛኢ ጀርመን
ጽማቕ ትሕዝቶ ምስ ካርዲናል ኩርት ዝተገብረ ቃለ ምልልስ ከኣ ከም’ዚ ዝስዕብ እዩ፥
ካርዲናል ኩርት ʽሕይወት ናይ ኣባ ሪቻርድ ንምርዳእ፡ ናብ`ቲ ግዜኦም ተመሊስና፡ ኣብ መንጎ ቤተክርስትያንን ስርዓት ናዚን ዝነበረ ቃልሲ ክንድህስስ የድሊʼ ይብሉ። ኣብ መጀመርያ ናይ’ቲ ግዜ’ቲ ማለት ካብ 1933-34 ዝነበረ ናይ ሂትለር ዝናን ዕቤትን ብሓደ ወገን፡ በቲ ካልእ ከኣ ቤተክርስትያን መሰላ ተነፊጉዋን ናጽነታ ተጋሂሱን ኣብ ዝነበረሉ እንክኸውን፡ ብፍላይ ካብ 1934-39 ናይ ምጅማር 2ይ ኲናት ዓለም፡ ቤተክርስትያን ንናጽነታን ንመሰል ኣመንታን ንምቅላስ ብትብዓት ንቓልዕ ዝወጸትሉ እዩ ኔሩ ኢሎም።
ንሶም ኣስዒቦም፡ ኣብ`ቲ ግዜ’ቲ ስርዓት ኣምልኾ ከም ዝተኸልከለን፡ ብዙሓት ካቶሊካውያን ካህናትን ማሕበራትን ንስርዓት ናዚ ብምቍዋሞም ከምዝተኣስሩን ኣንክንዝክር፡ ብፍላይ ድሕሪ ʽሕይወት ዝህብ ስቓይʼ ወይ (Con viva ansia) ዝብል ናይ ር.ሊ.ጳ.ፓዮስ መበል XI፡ ዓዋዲ ምልእኽቲ ምዝርግሑ ግን፡ ስርዓት ረይክ ኣብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ቅሉዕ ጎነጻዊ ጎስጓስ እናካየዱ፡ ናብ 2ይ ኲናት ዓለም፡ ማለት ካብ 1940-45 ዝተኻየደ ከምዝተጸንበሮን፡ ጎድኑ ጎድኑ’ውን ካህናት ናብ መደበራት ማእሰርቲ ናይ ዳካውን ካልኦትን ብምእታው ንማህለቕቲ ይእክቦም ከምዝነበረ ሓቢሮም።


text:
ፕረዚደንት ሶማል መሐመድ ዓብዱላሂ መሓመድ (ፈርማጆ)፣ ንመዝነትን ቀ/ሚ መሓመድ ሑሴን ሮብለ ምድራቶም ገሊጾም።
ፕረዚደንት ፎርማጆ "ቀ/ሚ መሓመድ ሑሴን ሮብለ ምስ ፕረዚደንት ሓቢሩ ክሰርሕ ኣይካኣለን ከምኡ'ውን ህዉኽ ውሳነታት እዩ ዝገብር" ኢሎም ይኸሱ ። ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ግና ዛጊድ ዝሃቦ ግብረ መልሲ የለን።ኣብ መንጎ ክልቲኦም መራሕቲ፣ ኣብ’ዚ ቀረባ ብሰንኪ ሃለዋታ ጠፊኡ ዘሎ ኣባል ስለያ’ታ ሃገር ዝነበረት ኢክራን ታህሊን ፈራሕ ኣፈላላይ ምፍጣሩ ዝዝከር እዩ።
እቶም ቀ/ሚ ነቲ ብፕረዚደንት ንኩነተ ምስዋር እታ ሰላይት ንከጻሪ ንዝቆመ ኮምሽን ከምዝነጸግዎ እቲ ዜና ይሕብር። ቀ/ሚ ሮብለ፣ መንግስታዊ ዓውዲ ፍትሒ፣ ብመሰረት ሕገ መንግስቲ፣ ካብ ጽልዋ ምምሕዳር ነጻ እዩ ባሃላይ እዮም።
አብ’ዚ ቀረባ መግለጺ ዘውጽኡ ፕረዚደንት ብወገኖም "ውሳነታት ቀ/ሚ፣ ንሶማል ናብ ፖለቲካዊን ጸጥታዊን ቅልውላው ከእትዋ እዩ" ኢሎም ነይሮም።
ምንጭታት ድምጺ ኣመሪካ "ቀ/ሚ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ርእይትኦም ናብ ህዝቢ ሶማል ከምዘቅርቡ" ጠቂሶም አለው።


text:
In The Spotlight
Top Stories
ናይ እምነት ቃል ትምህርቲ ብዘይምጥርጣር ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ እዩ፥ ናይ ሓደ ሃይማኖት ወገን ኣይኮነን ወግዓዊ ማሕበር ውን የብሉን ። እዚ ምንቅስቓስ ኣብ ክንደኡ ግን ፍሉጣት ብዝኾኑ ፓስተራት ከም ኬነዝ ሃገን፥ቤን ሂን፥ ኬነዝ ኮፕላንድ ፥ፖልን ጃን ክሮች ፥ፍረድ ፕራይስን በዚኦም ብኣዚዩ ብዙሕ ዝተጸለወ
እቲ ቅዱስ መጽሓፍ እንታይ ይብል? ዘመናውያን መማህራንከ እንታይ ይብሉ? ንስኻ ኣንታ ሰማዒኸ ንመኖም ትሓሪ?
ኣብ መጋቢት 12, 2017, ኣብቲ ናይ ሰንበት ናይ ትምህርቲ ክፍለ ጊዜ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እዞም ዘመናውያን መማህራን፡ብፍላይ ከኣ ''ምንቅስቃስ እምነት'' ኢና በሃልቲ፡ እቶም ኣምላኽ ኣብ ዘፍጥረት ምዕራፍ
እቶም ናይ ሓቂ ናይ ክርስቶስ ዓየይቲ ፍሉይ ምልክታት ኣለዎም።
⦁ ቀዳማይ) ነቲ ምሉእ ምኽሪ ኣምላኽ እዮም ዝምህሩ።
''ኲሉ ምኽሪ ኣምላኽ ነገርኩኹም እምበር፡ ዘትረፍኩልኩም የብለይን እሞ፡ ካብ ደም ኲልኻትኩም ንጹህ ምዃነይ ሎሚ መዓልቲ እምስክረልኩም ኣሎኹ።''/Acts 20:26-27/26 Therefore, I
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ካብ ለዉ ዓበይቲ ፡ ከም ኣብነት ዝጥዋሱ ጸሎታት ሓደ፡ ናይ ሃና ጸሎት እዩ። ናብ ትሕዝቶ ጸሎታ ምስ እንርኢ፡ ሎሚ ንሕና ከመይ ዓይነት ጸሎት ንጽሊ ከም
- ምስ ኣምላኽ በይኑ ምትራፉ፣
ዕርቃና ዝሽፍን ኣምላኽ! "እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ንኣዳምን ንሰበይቱን ደበሎ ገይሩ ኸደኖም።" ኣብ ዘፍጥረት ሳልሳይ ምዕራፍ እንተ ርእይና ድማ ሃደ ግሩም ዝዀነ ናይ ኣምላኽ ስራሕ ንርኢ። ከምቲ እቲ ታሪኽ ንፈልጦ ኣዳምን ሄዋንን ካብቲ ኣምላኽ ዝኣዘዞም መስመር ምስ ምወጹ ኣበሳ ምስ ፈጸሙ ዕርቃኖም እዮም
2 ጐደሎና ዝምልእ ኣምላኽ! “እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክኣ፡ ሰብኣይ በይኑ ክኸውን ጽቡቕ ኣይኮነን፡ ንእኡ ኣትበቅዕ ደጋፊት ክገብረሉ ኢየ በለ።” ኣምላኽ ንሰብ ከም ምስሉን መልኹዕን ጌሩ ፈጢሩ ኣብቲ ብሉጽ ኩሉ ዘለዎ ገነት ኤደን እዩ ኣቐሚጥዎ። ኣብ ልዕሊ ኹሉ ክስልጥን ድማ ምልክን
ነፍሲ አከፍ ሕጥቦ ጹሑፍ ወይ ቃላት መጽሓፍ ቅዱስ እንተ ብቐጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ ፍቕሪ ኣምላኽን ምሕረቱን እየን ዘርእያን ዘግህዳን። ነዚ ድማ እዩ ቃል ኣምላኽ ንምህናጽና ንምምዓድና ነቲ ሓቐኛ መንገዲ ከርእየና ዝተጻሕፈልና። ፍቕሪ ኣምላኽ ኣብ ቃሉ ጋህ ኣቢሉ እዩ ዘርእየና። ማእከለያ ሕመረት መጽሓፍ ቁዱስ ኣምላኽ


text:
ብዛዕባ እተን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለዋ ደቀንስትዮ ምስ እንርኢ፡ ዕውታትን ብርቱዓትን ኣገልገልቲ ኣምላኽ ናይ ምዃነን ምስጢር፡ ዓቢ ክእለተን ወይ ፍልጠተን፡ ትምህርተን ወይ ከኣ ዝነበረን ስልጣን ከምዘይኰነ ኢና እንመሃር። ኣዝየን ተራ ሰባት፡ ንጹህ ዝልበን፡ ብምሉእ ልበን ንኣምላኽ ዝኣምና ዝነበራ ኰይነን ከኣ ንረኽበን። ንሎሚ ሓንቲ ካብዘን ደቀንስትዮ እዚአን ኣብ 1ይ ሳሙኤል ኣብ ምዕራፋት ሓደን ክልተን ታሪኻ ዝንበብ ሃና ክንርኢ ኢና።
እዋን ሃና ዘመን መሳፍንቲ ኣብ እስራኤል እዩ ኔሩ። ኣብቲ ጊዜ'ቲ፡ እስራኤል ብሓያላት ሰራዊት ፍልስጤማውያን ኣዝያ ዝተሸገረትሉ እዋን፡ ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ መንፈሳዊ ውድቀትን ምንቁልቋልን ዝኣተወትሉ፡ ኣብ ታሪኻ ቅድሚኡ ኣጋጢሙ ብዘይፈልጥ ኩነታት መንፈሳዊ ባይታ ዝዘበጠትሉ እዋን እዩ ኔሩ። እዚ ድማ ውጽኢት ናይቲ ንዳርጋ ሓደ ሚእቲ (100) ዓመት በብቑሩብ ካብ ናይ ኣምላኽ ፍቕርን ኣምልዀን ምርሓቓ እዩ።
1ይ ሳሙ. 3፡1 ‘’... በታ ጊዜ እቲኣ ኸኣ ቃል እግዚኣብሄር ውሒዱ ነበረ፡ ራእይውን ብዙሕ ኣይነበረን።’’ ኢሉ ይነግረና። እግዚኣብሄር ብቐጻሊ ይግለጸሎም ኣይነበረን። እቶም ህዝቢ ኣምላኽ ብልሽዋት (ጥፉኣት) እዮም ኔሮም። ዅሉ ዓይነት ኣምልዀ ጣዖት፡ ርኽሰትን ባዕዳዊ ተግባራትን የዘውትሩ ኔሮም። ብተግባር ክርአ ከሎ'ውን ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽን ኣብ መንጎ እቶም ዓለማውያንን ዝነበረ ፍልልይ ኣዝዩ ሒደት እዩ ኔሩ። ሎሚ እንርእዮ ዘሎና ከምኡዶ ኣይኰነን?
ነቲ ኩነታት ዘጋድድ ካልእ ከኣ ኣብ እዋን ሃና ነታ ሃገር ዝመርሑ ሓቀኛ/ቅኑዓት ናይ ኣምላኽ ሰባት ዘይምንባሮም እዩ። እቲ እዋን ካብቶም ህዝቢ ኣምላኽ ደድሕሪ ኣምላኽ ንኽስዕብ ዝመርሑዎ ዓበይቲ ናይ ኣምላኽ ሰባትን መራሕቲን ዝዀኑ ዘመን ሙሴን እያሱን ኣዝዩ ዝረሓቐ እዋን እዩ ኔሩ። ኤሊ እቲ ካህን ኣሪጉ ነበረ። እቶም ካህናት ኸኣ ብልሽዋት እዮም ኔሮም ብፍላይ እኳ ደኣ ደቂ ኤሊ ሆፍንንን ፊንሃስን ኣዝዮም ስሱዓትን ርኹሳትን ኔሮም። ንሳቶም ኣብቲ ኣገልግሎት ክህነት እኳ እንተነበሩ ንኣምላኽ ኣይፈልጥዎን ነበሩ። ንሳቶም ነቲ መስዋእቲ እግዚኣብሄር ይንዕቅዎ ነበሩ እሞ፡ ሓጢኣት ናይቶም ክልተ መንእሰያት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣዝዩ ዓቢ ነበረ (2፡17)። ንሳቶም እቲ ስብሒ መስዋእቲ ቅድሚ ምሕራሩ ነቲ ብርንዶ ስጋ ብምሉኡ ይደልይዎ ነበሩ።
ኣብ 1ይ ሳሙ. 2፡22 ከምዚ ዝብል ቃል ነንብብ ‘’ኤሊ ኸኣ ኣዝዩ ኣረገ። እቲ እቶም ደቁ ኣብ ብዘለዉ እስራኤል ዝገበርዎ ኹሉን ነተን ኣብ ደገ ድንኳን ምርኻብ ዜገልግላ ኣንስቲ ድማ ከም ዚድቅስወንን ሰምዔ።’’ ኤሊ ኸኣ ንደቁ ‘’ሰብ ንሰብ እንተ በደሎስ፡ ኣምላኽ ይፈርዶ፡ ሰብ ንእግዚኣብሄር እንተበደሎ ግና መን የማልዶ?’’ በሎም። እቶም ደቁ ግና ዘረባ ኣቦኦም ኣይሰምዑን።
ኣብ ከባቢና ንልብና ዘኽብዱ ብዙሕ ነገራት ኣለዉ፡ ሰባት ብስስዐ ክብገሱን ዘይቅኑዕ ንምግባር ህርድግ ክብሉን ርኢና ኢና። ኣብ ከምዚ ኩነታት እንታይ ክንገብር እዩ ዝግበኣና? ኣብ ከምዚ እዋንከ ኣምላኽ ኣበይ ኣሎ? ሓንሳብ ሓንሳብ በቲ ምድራዊ ዝዀነ ኣረኣእያና ኩሉ ነገር ተስፋ ዘቑርጽ ይመስል። ኣብ ገለ እዋን'ውን እቲ እኩይ ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስትያንናን፡ ኣብ ናይ ክርስትና ዓለምን ኣብ ሃገርናን ዝዕወት ዘሎ ኰይኑ ይስመዓና። ኣብ ጊዜ ዘመነ መሳፍንቲ እግዚኣብሄር ንእስራኤል ጸዊዑን ፈልዩን ንካልኦት ሃገራትን ኣህዛብን ክብሪ እግዚኣብሄር እተንጸባርቕ ብርሃን ክትከውን ይደሊ ኔሩ። ኣብ ዘመንና'ውን እግዚኣብሄር ቤተ ክርስትያን ክብሪ ኣምላኽ ንዓለም ከተንጸባርቕ ጸዊዑዋ'ሎ። ገለ እዋን ብርሃን ቤተ ክርስትያን ፈጺሙ ዝቐሃመ ኰይኑ ይረኣየካ። ልክዕ ከምዚ ‘’ናይ ኣህዛብ ሃይማኖታትን ክርስትያን ኢና በሃልቲ ተጀሃርቲ ስጋውያን ሰባት ላዕለዋይ ኢድ ዝሓዙን ንማእከልነት ቤተ ክርስትያን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ዘእተውዎን ኰይኑ ይስመዓካ። ንሓይሊን ስልጣንን ዝስስዑ ሰባት ንቤተ ክርስትያን ከም ድልየቶም ጌሮም ክመርሕዋ ዝተበገሱን በዚ'ውን ዝተዓወቱሉ ኰይኑ ይረኣየካ። እዚ ኩነታት እዚ ናይታ ኣብ እዋን 1ይ ሳሙኤል ዝነበረት እስራኤል ሓቀኛ ኩነታት ዘንጸባርቕ ይመስል!
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰሉ እዋናት እግዚኣብሄር ተራ ዝዀኑ፡ ምርኡያት ዘይኰኑ ግን ከኣ ንእኡ ዝኣመኑን ኣብ ህይወቶምን ብህይወቶምን ዕላም እግዚኣብሄር ንኽፍጸም ፍቓደኛታት ዝዀኑ ሰባት ንዕዮኡ ክመርጽን ክጥቀመሎምን ንርኢ። መብዛሕትኡ እዋን ከምዚኣቶም ዝበሉ ሰባት ኣምላኽ እንታይ ይገብር ከምዘሎ ኣይርድኦምን እዩ። ንሳቶም ኣብ ፍጹም ተስፋ ምቑራጽን ቅብጸትን ኰይኖም ‘’ኣምላኽ! በጃኻ ገለ ግበር!’’ ይብሉዎ። እዞም ሰባት ንኹሉ ከኣልነት እግዚኣብሄርን ንዕላማ እግዚኣብሄርን ኣብ ዝምብርከኹሉ እዋን ኣምላኽ ብእኦም ጌሩ ፍቓዱን ዕላምኡን ኣብ ቤተክርስትያኑን ኣብ ዓለምን ዝፍጽመሎም መሳርሒታት ኰይኖም ይርከቡ። እግዚኣብሄር ካብቲ ንሕና ክንርእዮ እንኽእል ንላዕሊ ዝዓበየ እዩ ዝርኢ። ንሱ ዕላማ ኣለዎ፡ ንእኡውን ክፍጽሞ እዩ። ብሓቂ ኸኣ ንሱ ዕላምኡ ኣብ ምትግባር እዩ ዘሎ። ንሱ ነዛ ጥፍእቲን ኣብ ውድቀት ዘላን ዓለም ይብጀዋን ብምንጋፍን ሓዳሽ ይገብራን ኩሉ ንኽብሩ ኸም ዝኸውን ይገብርን ኣሎ። ሕጂውን እግዚኣብሄር ኣብ ዝፋኑ ኣሎ።
እግዚኣብሄር ንሃና ክጥቀመላ መሪጹ
እግዚኣብሄር ብዙሕ እዋን ነቶም ዓያሹን ድኹማትን ንዑቓትን፡ ዋጋ የብሎምን ዝበልናዮም ነገራትን፡ ድኹም እምነት ዘለዎም ሰባትን ናይ ሃይማኖትñ ትምህርቲ ንዘይብሎም ሰባትን ይጥቀመሎም። ኣብ 1ይ ሳሙ. እግዚኣብሄር ንሃና ክሓርያ ከሎ ንርኢ። ‘’ሃና’’ ዝብል ቃል ትርጉሙ ‘’ጸጋ’’ ማለት እዩ። እዛ ሰብ ኣብ መላእ እታ ሃገር ናይ ጸጋ-ኣምላኽ መሳርሒት ኰይና። ክትጅምር ከላ ግና ዓባይ ናይ እምነት ሰብ ኰይና ኣይጀመረትን። ናብኡ ንክትበጽሕ ብኣዝዩ ጽንኩርን ነዊሕን ኩነታት ክትሓልፍ ኔርዋ። በዚ ምኽንያት ከኣ መብዛሕትና ህይወትና ምስ ናይ ሃና ከነመሳስሎ ንኽእል።
ኣብ 1ይ ሳሙ. 1፡1-2 ‘’ኣብ ራማታይም-ጸፊም፡ ካብ ከረን ኤፍሬም፡ ኤልቃና ዝስሙ ኤፍራታዊ ሰብኣይ፡ ነበረ። ንሱ ክልተ ኣንስቲ ነበራኦ፡ ስም እታ ሓንቲ ሃና፡ ስም እታ ኻልኣይቲ ኸኣ ጵኒና ነበረ። ጵኒና ድማ ውሉድ ነበርዋ፡ ሃና ግና ውሉድ ኣይነበርዋን’’ ይብለና። እታ ስድራ ኣብ ራማ ትነብር ነበረት። ራማ ካብቲ ማሕደር እግዚኣብሄር ዝነበሮ ‘’ሽሎ’’ ኣስታት 25 ኪሎ ሜተር ርሒቓ ትርከብ ቦታ'ያ። ሰብኣይ ሃና ሌዋዊ እዩ ኔሩ። ኣብቲ ሒደት ሰባትን ሒደት ካህናትን ጥራይ እሙናት ዝነበሩሉ ዘበን ንሱ ዉፉይን ንእግዚኣብሄር እሙንን ነበረ። ዓመት መጸ ኤልቃና ከምቲ ሕጊ ኣምላኽ ዝእዝዞ ክሰግድን ንእግዚኣብሄር ጐይታ ሰራዊት ክስውእን ካብ ከተማኡ ናብ ሽሎ ይድይብ ነበረ። ንስድርኡ'ውን ምስኡ ይወስዶም ነበረ። እታ ስድራ ኣብ መንጎ እቲ ብልሽውን ክፉእን ወለዶ እትነብር ንኣምላኽ እትሰግድን እተገልግልን ስድራ እያ ኔራ።
እታ ስድራ ዋላ'ኳ ብዙሕ ጽቡቕ ጐድንታት እንተነበራ ገለ ጸገማትሲ ኔርዋ እዩ። ቅድሚ ኹሉ ኤልቃና ክልተ ኣንስቲ እየን ኔረንኦ። ካልኣይቲ ሰበይቲ መመርዓዊኡ ምናልባት ካብታ ቀዳመይቲ ሰበይቱ ሃና ስለዘይወለደ ይኸውን። ኣብቲ እዋን፡ ሰብኣይ ሰበይቱ ዘይትወልድ እንተዀይና ምእንቲ ክትወልደሉ ካልኣይቲ ሰበይቲ ምምርዓው ልሙድ እዩ ኔሩ። እዚ ግና ኣብ ኣምላኽ ፍቑድ ኣይነበረን። ኣምላኽ ዘይፈቐዶ ነገር ክንገብር ከሎና መወዳእታና ከምዛ ናይ ኤልቃና ስድራ ባእሲ፡ ውጥረት፡ ምትህልላኽ፡ ቅንኢን ጽልኢን ይኸውን። ሃና ቀዳመይቲ ሰበይቲን ብኤልቃና ፍትውትን እያ ኔራ። ብመጻርርታ ጵኒና ግና ዝተናዕቀት ነበረት።
ኣብዚ፡ ናይ ሃና መኻን ምዃንን እቲ ዘይተፈጸመ ባህጊ ልባን ንርኢ። ኣብቲ እዋን'ቲ መኻን ምዃን ከም መርገም ናይ ኣምላኽ፡ ኣብ ህይወትና ንኣምላኽ ባህ ዘየብል ነገር ከምዘሎና ምልክት ተጌሩ ይውሰድ ኔሩ። መጽሓፍ ቅዱስ ሃና ስለምንታይ ከምዘይወለደት ዋላ ሓደ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበናን። እግዚኣብሄር መብዛሕትኡ እዋን ነቲ ቃንዛ ናይ ልብና ዋላ ሓደ መግለጺ ኣይህበናን። ሓንሳብ ሓንሳብ እግዚኣብሄር ካብ ልዕልናኡን ዕቤቱን ተበጊሱ ዝገብሮ ነገራት ምስቲ ቓሉን መገድታቱን ዝገራጮ ኰይኑ ዝስመዓና እዋናት ውሑድ ኣይኰነን። እግዚኣብሄር ንህዝቡ እንተደኣ ተኣዚዞም ብውሉድ ከም ዝባርዀም ቃል ኣትዩሎም እዩ። ኣብ ዘዳ. 28፡11 ‘’...ኣብ ፍረ ከርስኻን ኣብ ፍረ ማልካን ኣብ ፍረ ምድርኻን እግዚኣብሄር ብጽቡቕ ኬብዝሓካ እዩ፡’’ ኣብዚ ፍሉይ ኩነታት ናይ ሃና ግና ከምቲ ኣብ ህይወትና ዘጋጥመና ኩነታት እግዚኣብሄር ካብቲ ክቱር ድሌትን ንውሉድ ዝነበራ ጽምኣትን ዝዓበየ ሓሳብን ዕላማን ኣብ ህይወት ሃና ኔርዎ። ኣብቲ ፍሉይ ህሞት ናይ ህይወታ ሃና ክትሓስቦን ክትሓልሞን ካብ እትኽእሎ ንላዕሊ እግዚኣብሄር ዝበለጸ በረኸት ኣዳልዩላ ኔሩ።
እቲ ዘይተፈጸመ ሃረርታኻ
እቲ እትደልዮን ሃረር እትብሎ ዘሎኻን ግን ከኣ ክሳብ ሕጂ ዘይተቐበልካዮ ነገር እንታይ እዩ? ብዛዕባ ገለ ነገር ጸሊኻሉ፡ ናብ እግዚኣብሄር ነቢዕካ ለሚንካዮ ኢኻ፡ ግን ከኣ ኣይተፈጸመን። ዋላ ሓደ መግለጺ ኸኣ ኣይረኸብካሉን። ንስኻ ግና ትግረም፡ ገለ ጌጋ ጌረዶ? ወዲቐዶ? ሓጢአዶ እኸውን? ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ቀሪብካ ‘’ኣብ ህይወተይ ገለ ስለዝረኸብካለይ ዲኻ ትቐጽዓኒ ዘሎኻ?’’ ኢልካ ምሕታት ኣይጎድእን እዩ። ሓንሳብ ሓንሳብ እቲ እትረኽቦ መልሲ ‘’ እዚ መቕጻዕቲ ኣይኰነን፡ እዚ ንኽብረይ ኢለ ዝገበርኩዎ እዩ፡ ኣነ ዕላማ፡ እወ! ሓደ ዕላማ ኣሎኒ፡ ናትካ ሃረርታ ዘይምፍጻሙ ድማ ኣካል ናይቲ ሓሳበይን ዕላማይን እዩ፡ ክትቅበሎ ኸ ትኽእልዶ? ስለምንታይ ንዝብል ሕቶኻ መልሲ ከይረኸብካሉ እቲ ዝዓበየ መደበይን ዕላማይን ይረኣየካዶሎ? ክትቅበሎ ኸ ትኽእልዶ?’’ ዝብል ይኸውን።
ኣስተውዕል! ህይወትካ ኣካል ናይቲ ዓቢ ታሪኽን ካባኻ ንላዕሊን እዩ። እዚ ዛንታ ብዛዕባና ዘይኰነስ ብዛዕባ እቲ ዝዓበየ መደብ ምብጃው ናይ እግዚኣብሄር፡ ነታ ንኡኡን ናቱን ዝዀነት ምድሪ ንምብጃው ዘለዎ መደብ'ዩ። መዝ 24፡1 ‘’...ምድሪን ምልኣታን፡ ዓለምን ዚነብርዋን ናቱ እዮም፡’’ ይብለና። ምድሪ እታ ጥፍእቲ ፕላኔት እያ፡ መደብ ኣምላኽ ድማ ነዛ ጥፍእቲ ምድሪ ናብኡ ክመልሳ ኣብ ልዕሊኣ ኸኣ ክነግስን ከም ንጉስ ክገዝኣን'ዩ። ምስቲ ንብዘላ ምድሪ ዝጠመተ ውጥን እግዚኣብሄር ከነረኣእዮ ከሎና፡ እቶም ዓበይቲ ኰይኖም ዝረኣዩና ዘይተፈጸሙ ሃረርታ ልብና ከምቲ እንሓስቦም ዓበይቲ ኣይኰኑን። እግዚኣብሄር ነዞም ዘይተፈጸሙ ሃረርታ ልብና ወሲዱ ኣካል ናይቲ ንብዘላ ምድርና ክስዕርን ክገዝእን ከፍቅርን ዝመደቦ መደብ ክገብሮም ይደሊ። ዛንታ ናይ ሃና ማዕረ'ቲ ቃል ኣምላኽ ምዃኑ ትርግታ ልቢ እግዚኣብሄር ንምእማን ዝተገብረ ጻውዒት እዩ። ዋላ'ኳ እንተዝይተረደኣካን ንልብኻ ዘቑስል እንተመሰለን ንፍቓድ ኣምላኽ ንክትማረኽን ኣብ መደብ እግዚኣብሄር ናትካ ግደን ቦታን ንምፍላጥን ዝተገብረ ጻውዒት እዩ።
ሽግር ሃና በርቲዑ
መኻን ምዃና ከይኣክል ሃና ምስታ ፈራይት ዝዀነት መጻርርታ ጵኒና ክትጋደል ኔሩዋ። 1ይ ሳሙ. 1፡4 ጵኒና ኣወዳትን ኣዋልድን ከምዝነበሩዋ ይዛረብ። እዚ ኸኣ እንተወሓደ 4 ደቂ ኔሮማ ማለት እዩ። ነዚ ነገር እዚ ሃና ክትቅይሮ እትኽእል ዋላ ሓደ ነገር ኣይነበረን፡ ግን ከኣ መዓልታዊ የሳቕያ ኔሩ። ቁ. 4-5 ከምዚ ይብለና ‘’እታ ኤልቃና ዝስውኣላ መዓልቲ ምስ መጸት፡ ንሱ ንጵኒና ሰበይቱን ንኹሎም ኣወዳታን ኣዋልዳን ገግዲኦም ሃቦም። ንሃና ግና እግዚኣብሄር ማህጸና ዓጽዩ ክነሱስ ይፈትዋ ነበረ እሞ፡ ዕጽፊ ግደ ገይሩ ሀባ።’’ በቲ ዘመን ንኣምላኽ ዝሰግዱ ሰባት መስዋእቲ ከቕርቡ ናብ ሺሎ ናብ ማሕደር እግዚኣብሄር ይኸዱን ናይ ሰላም መስዋእቲን ናይ ምስጋና መስዋእቲን የቕርቡ፡ ደድሕሪኡ ኸኣ ካብቲ መስዋእቲ ግዲኦም ብሕብረት ይበልዑ ነበሩ። ኣብ ከምዚ እዋን እዩ እምበኣር ኤልቃና ኣብ ልዕሊ ሃና ዘለዎ ፍቕሪ ንምግላጽ ዕጽፊ ግደ ገይሩ ዝህባ ዝነበረ። ሃና ግና እዚ እኹል ኰይኑ ኣይረኸበቶን። ምኽንያቱ እቲ ካብ ኩሉ ኣብሊጻ ሃረር እትብሎ ዝነበረት ውላድ ስለዘይረኸበት።
ቁ. 5 ‘’እግዚኣብሄር ማህጸና ዓጽዩ ነበረ’’ ይብለና። ኣብ ገለ እዋናት እቲ ኣብ ውሽጥና ዝስመዓና ዝዓበየ ተስፋ ምቑራጽ ኣምላኽ ባዕሉ ብኸምኡ ክንሓልፍ ምፍቃዱ'ዩ። ኩነታትና ልዕሊ ቁጽጽርናን ኣብ ኢድ ኣምላኽ ዘሎ ነገርን እዩ። ሰይጣን ከኣ እምበርዶ እግዚኣብሄር ሰናይ እዩ? ዝብል ጽላሎት ምጥርጣር ኣብ ኣእምሮና ይዘርእ። ብርግጽ የፍቅረኒ ድዩ? ብሓቂ እግዚኣብሄር ዝሓሊ እንተዀይኑ ብዛዕባ ኩነታተይ ገለ ነገርዶ ኣይምገበረን? እዚ ሓሳብ ኣብ ቁ. 6 ተደጊሙሎ ‘’እግዚኣብሄር ማህጸና ስለጽዓጸወ’’፡ እዚ መደብ እግዚኣብሄር የመልክት፡ ንሕና ንመደባት እግዚኣብሄር ምምብርካኽን ምፍቃርን፡ ሰናይን ቅዱስን ለባምነት ምዃኑ ክንፈልጥን፡ ኣምላኽ ዝሓስቦ እንታይ ምዃኑ እንተንፈልጥ ኔርና፡ ብርግጽ ምስ ሓሳብ ኣምላኽ ከምእንሰማማዕ ክንሓስብ ይግባእ።{mospagebreak}
ሃረርታ ክህልወና ጌጋ ኣይኰነን። ግን ከኣ ብምርጫናን መገድታትናን ከይንኸይድን ንልዕልናን ንምርጫ ኣምላኽን ክንሰግ ፈቓደኛታት ክንከውን ይግበኣና። እቲ መፍትሒ ብብርክና ሰጊድና ‘’ኣምላኸይ እዚ ናትካ ምርጫ እዩ፡ ንስኻ መደባትን ዕላማን ኣሎካ። ኣነ ክርእዮምን ክርድኦምን ኣይከኣልኩን፡ ግን ከኣ ይቕበሎም ኣሎኹ። መደባትካ ብሓጎስ እቕበሎ፡ ንልዕልናኻ'ውን እማረኽ ኣሎኹ’’ ክንብል ጥራይ'ዩ።
ናብ ሃና ክንምለስ ከሎና፡ ጵኒና ፈራይት፡ ሃና ድማ መኻን ምዃነን ጥራይ ኣይነበረን ሽግረን። ጵኒና ጨካን መጻርርታ ኰይና ደኣ ነበረት። ኣብ ቁ.6 መጻርርቲ ሃና ተዀርያ ነበረት ይብለና እዚ ‘’ተጻራሪ’’ ዝብል ቃል ‘’ሽግር’’ ተባሂሉውን ክትርጎም ይከኣል። ኣብ ህይወትካ ዘቖጥዓካን ዘዀርየካን ‘’መሸገሪ’’ ሰብ ኣሎዶ? ናይ ሃና ኩነታት ናይ ሓደ መዓልቲ ኣጋጣሚ ኣይነበረን። ቁ. 7 እቲ ኩነታት ዓመት ንዓመት ይቕጽል ከምዝነበረ ይነግረና። ናብ ቤት እግዚኣብሄር ኣብ ዝድይቡሉ እዋናት ጵኒና ንሃና ከተዀርያ መመሊሳ ተባጭወላ ነበረት።
ኣምላኽ ነዊሕ ንዝቐጸለ ስቅያትና ተጠቂሙ ነቲ ብኻልእ መገዲ ከነውጽኦ ዘይንኽእሎ ኣብ ልብና ዝተደጐለ ነገር ቀሊዑ የውጽኦ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ነዊሕ ናይ ስቅያት ዘበንና ዝተዓቑረ ነገራትና ይገሃድ። ሃቐናና፡ ንርእሰይ ይጥዓመኒ ምባልና፡ እዝዩ ጸቢብን ድሩትን ዝዀነ ራኢና፡ ኣነ ኣብዛ ዓለም ምንባረይ ንርእሰይን ንሓሳባተይን መደባተይን እዩ ዝብሉ ድጉላት ነገራት፡ እዘን ነገራት ሓንሳብ ሓንሳብ ንነዊሕ ዝቐጸለ ስቅያትን ተስፋ ምቑራጽን ክሳብ ዘጋጥመና ኣይንርእየንን ኢና። እግዚኣብሄር ንኸምዚ ዓይነት ስቓይ ልብና ንምጽራይን ንምንጻህን ይጥቀመሉ። ንሱ ሃና ንልዕልናኡ ንኽትግዛእን ህይወታ ኣብ እግዚኣብሄር ንኸተማእክል ይሰርሓ ኔሩ። እግዚኣብሄር እዚ ናይ ህይወት ለውጢ ኣብ ሃና ንኽመጽእ ብነዊሕ ስቅያት ክትሓልፍን ኣዝያ ክትጸሪን ከምዝግብኣ ይፈልጥ ኔሩ።
ኣምላኽ መደባቱ ኣብ ህይወትናን ኣብ ልብናን ብህይወትናን ብልብናን ከተግብርን ክፍጽምን ካብ ዝጥቀመሎም ባእታታት ሓደ ‘’ጊዜ’’ እዩ። በተን ዓመታት እቲአን ልክዕ ኣነን ንስኻን ዋላኳ ኣበርቲዕና እንተጸለና ዘይቅየሩን ንህይወትና ኣዝየን ዝሃሰያናን ዘሳቐያናን ነገራት ኣግሊሱ ይልዉጠና ከምዘሎ ንሃና ኸኣ ከምኡ ይልዉጣ ኔሩ። እግዚኣብሄር ነዘን ስቅያት ዝመልኣ ነዋሕቲ ዓመታት ንልብና ክመርሓለንን ነቲ ክመጽእ ዘለዎ ናይ መጻኢ መደባቱን ዕላምኡን ከዳልወና ይጥቀመሎም'ዩ።
ዓመት መጸት ሃና ናብ ቤት እግዚኣብሄር ኣብ እትድይበሉ ዝነበረት እዋን ኣብ ቤት እግዚኣብሄር ዝነበረ ርኽሰትን ዕልወትን ክትፈልጥን ክትመሃርን ክኢላ እያ። ኣነ ይኣምን! ሃና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ካብ ብውልቃዊ ሽግራትን፡ ውልቃዊ መደባታን ፍቓድ ርእሳን ምሕሳብ ወጺኣ ካብ ኩነታታ ንላዕሊ ብኻልእ ነገር ልባ ክጉሂ ጀሚሩ። ራእያ ካብ ውልቃውነት ወጺኡ ክገፍሕን ክዓቢን፡ እግዚኣብሄር ኣብ ልቢ እዛ ሰበይቲ ራእይ መንግስቲ ኣምላኽ ከስፍር እዩ ጀሚሩ። ካብ ውልቃዊ ሓሳባታን መደባታን ወጻኢ ምእንቲ'ቲ ዝሰፍሐን ዝዓበየ ነገራትን ንሱ ኸኣ ክብሪ ኣምላኽ ክትጸምእን ሃረር ክትብልን ኣኽኢልዋ። እግዚኣብሄር ንሃና ነታ ሃገር ካብ መገዲ ሓጢñኣት ኣውጺኡ ዝመርሕን ክብሪ ኣምላኽ ኣብታ ሃገር ንክሕደስ ዝገብርን መራሒ ንዝዀነ ውሉድ ብቕዕቲ ኣደ ንኽትከውን የዳልዋን፡ ይሰርሓን ነበረ።{mosimage}
ይቅጽል
Hannah – A Passion for The Glory Of God ብዝብል ኣርእስቲ ብ Nancy Leigh DeMoss ተዳልዩ ኣብ Herald Of His Coming, July 2005 2005 ካብ ዝወጸ ጽሑፍ ተወሲዱ ዝተተርጎመ


text:
“ማርያም ድማ በለት ነፍሰይ ንእግዚኣብሄር ተዕብዮ፡ መንፈሰይ ከኣ ብኣምላኽ፡ በቲ መድሓንየይ፡ ባህ ይብሎ። ውርደት ባርያኡ ስለ ዝረኣየ፡ እቲ ሓያል ዓብዪ ነገር ገይሩለይ እዩ እሞ፡ ስሙ ቅዱስ እዩ። እንሆ፡ ካብ ሕጂ ዅሎም ወለዶ ብጽእቲ ኺብሉኒ እዮም። ምሕረቱውን ነቶም ዚፈርህዎ ንውሉድ ወለዶ ይነብር። ሓይሊ ብቕልጽሙ ገበረ፡ ንዅሩዓት ብሓሳብ ልቦም ዘረዎም። ንሓያላት ካብ ዝፋውንቶም ኣውረዶም፡ ንተዋረዱ ኸኣ ልዕል ኣበሎም። ንጥሙያት ብጽቡቕ ነገር ኣጽገቦም፡ ንሃብታማትውን ጥራይ ኢዶም ሰደዶም። ከምቲ ነቦታትና፡ ንኣብርሃምን ንዘርኡን ዝነገሮም፡ ክሳዕ ዘለኣለም ምሕረት እናዘከረ፡ ንእስራኤል ባርያኡ ተቐበሎ።” (ሉቃ 1፡46-55)
ማርያም ብንጹር እቲ እግዚኣብሄር ንወዲ-ሰብ ዝረኣየሉ ኣገዳሲ መቀይሮ-ታሪኽ ዝረኣየት እያ። እቲ እግዚኣብሄር መገዲ ኩሉ ሰብ ክልውጥን ታሪኽ ደቂ-ሰብ ክእንፍትን ምዃኑን፡ እተን ዝቕጽላ ሰለስተ ዓሰርተ ዓመታት ድማ ማዕረ ክንደይ ኣገደስቲ ኮይነን፡ እተን ዓመታት ከምዝጅምራ ዝፈለጠት ትመስል።
ግና እግዚኣብሄር ኣበይ ኣሎ፧
ገዛእ-ርእሱ ኣብ ክልተ ዘይፍሉጣትን ትሑታትን ኣንስቲ – ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍአትን መካን (ኤልሳቤጥ)፣ ሓንቲ ብዕድመ ንእሽቶን ድንግልን (ማርያም)፣ ‘ዶ ኮን ዓቚሩ ኮይኑ። ማርያም ግና፡ በቲ ካብ እግዚኣብሄር ዝረኣየቶን እተቀበሎቶን ራእይ፡ ነቲ ንትሑታት ዘፍቕር ኣምላኽ፡ ኣብ ልባ ብዘፍሰሰላ መዝሙር፣ ነቲ ልዑል ዝወደሰትሉ መዝሙር – “ውዳሴ-ማርያም” ዘመረት።
ማርያምን ኤልሳቤጥን ኣብ ወንጌል ሉቃስ ካብ ዝተጻሕፋልና ኣዝየን ዝድነቃ ናይ እምነት ጀጋኑ እየን። ሉቃስ ካብ ዘስፈሮ ወንጌል፡ እምነተን ብምግራም፡ ናይ እምነት ኣዴታት ምዃነን ገሊጹ ኣሎ። እዚ ነገር እዚ ድማ ካብቲ ኣዝዩ ዘስደመሞን ዘደነቆን ኮይኑ ይስምዓኒ። ነዚ ነገር ድማ፡ ነቲ ፈታው-ኣምላኽ ዝኾነ “ቴዎፍሎስ” ብዝርዝር ጽሒፉ፡ ከመይ ተጠንቂቁ ከምዝነገሮ ጽሒፉልና ኣሎ። ሉቃ 1፡3-4 “ኣታ ኽቡር ቴዎፍሎስ፡ ኣነ ኸኣ ንዅሉ ኣዳላዲለ ኻብ ጥንቲ ስዒበዮ እየ እሞ፡ ሓቂ እቲ እተምሃርካዮ ምህሮ ኣጸቢቕካ ምእንቲ ኽትፈልጥሲ፡ በብተራኡ ኽጽሕፈልካ ይረኣየኒ አሎ።” ካብቲ ገለ ዝገለጾ ድማ፡ ትሕትንአንን ብጽንአንን – ናይ ማርያምን ናይ ኤልሳቤጥን – ንምእዛዝ እቲ ልዑል ኣምላኽ ከመይ ምኹኑ ኣርእዩ ኣሎ።
ኤልሳቤጥ ድማ ከምዚ በለት (ሉቃ 1፡43) “ኣደ ጐይታይ ናባይ ክትመጺኸ፡ እዚ ኻበይ ኰነለይ፧“ ማርያም ድማ ከምዚ በለት (ሉቃ 1፡48) “ውርደት ባርያኡ ስለ ዝረኣየ፡ እቲ ሓያል ዓብዪ ነገር ገይሩለይ እዩ እሞ፡ ስሙ ቅዱስ እዩ።”
እዞም ከም ኤልሳቤጥን ማርያምን ዝኣመሰሉ ሰባት፡ እቶም ናይ ብሓቂ ነፍሶም ንእግዚኣብሄር እተዕብይ፡ እንኮ ሰባት እዮም። እዞም ከምዚኣቶም ዓይነት ሰባት – ደረጃ ህይወቶም ዝፈልጡ፡ ወርደትን ትሕትና ህይወቶም ዝርድኦምን፣ ከምኡ ድማ ብመንጽሩ – ነቲ ናይ ሓቂ ናይ እግዚኣብሄር ዕቤት፡ ክብሪ፡ ማዕርግን ልዕልናን ዝፈልጡን ኣፍልጦ ዝህቡን ሰባት እዮም።
ከመዮ ‘ዚ ሓቒ እንተዝበርሃላ እዛ ነፍሲ


text:
Radio Erena: 08 March 2017
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ጥሒሶምን፣ ብመንገዲ ሱዳብን ነዳዲ ናብ ኢትዮጵያ ከይኣቱ ንምዕንቃጹ ክሰርሑ ጸኒሖምን ዝበሎም 12 ኤርትራውያን ዝርከብዎም 77 ሰባት ከምዝኸሰሰ ጋዜጣ ዘ ሪፖረትር ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢራ።
እታ ጋዜጣ ኣብ ናይዚ ሰሙን እዚ ትሕዝቶኣ ኣብ ዘስፈረቶ ዜና፣ እቶም ምስ ኣርበኞች ግንቦት ሸውዓተ ምስ ዝተባህለ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ተጸንቢሮም ኣብ ኤርትራ ወትሃደራዊ ታዕሊም ድሕሪ ምውሳድ በብጉጅለ ተኸፋፊሎም ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወ ዝኸሰሶም 77 ሰባት፣ ካብ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ንዝኣቱ ነዳዲ ንምትዕንቓፍ፣ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ መጥቃዕታት ንምፍጻም፣ ናይ ተቓውሞም ወረቓቕቲ ምብታንን ካልእን ዘጠቓለለ ዕላማታት ከምዝነበሮም ጠቒሳ።
ኣብ ክልል ትግራይ፣ ከባቢ ሕሞራ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2016 ኣብ ዝተታሕዝሉ እዋን፣ ምስ ነፍሲ ወከፎም ዝተፈላለየ ዕጥቒን18 ሽሕ ብርን ከምዝጸንሐ ንኣኽባሪ ሕጊ ናብ ፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ክሲ ተገሊጹ ኣሎ።
ካብዞም ኣብ ክሲ ተመስሪትሎም ዘሎ77 እቶም 12 ኤርትራውያን ምዃኖም ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር እኳ እንተሓበረት ንመንነቶም ይኹን ካልእ ዝምልከት ዝርዝር ግና ኣየቕረበትን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን’ውን ኣብ ኤርትራ ሰልጢኖም ዝበሎም ተቓወምቲ ኦጡቃት ቤንሻንጉል፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ከባቢ ናይ ዝህነጽ ዘሎ ዲጋ መጥቃዕቲ ንምክያድ ከምዝወጠኑ ምኽሳሱ ይፍለጥ።
========================


text:
ታሕተዋይ ፓርላማ ሶማሊያ ንስልጣን መንግስቲ ፕሬዝዳንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ብኽልተ ዓመት ኣናዊሑ።ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ግን እቲ ስጉምቲ ዘይሕገመንግስታዊ እዩ ኢሉዎ ኣሎ።ታሕተዋት ቤት ምኽሪ ኣብ ጉዳያት ምርጫ ክውስን ስልጣን ኣለዎ።
149 ኣባላት ዘለዎ ፓርላማ እታ ሃገር ናይ ፕሬዝዳንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ናይ ስልጣን ግዜ ንክልተ ዓመት ክናዋሕ ኣፅዲቑዎ ኣሎ።ብሓደ ድምፀ ተኣቅቦን ሰለስተ ተቓውሞን እዩ ፀዲቑ ዘሎ።
ድሕሪ ደቓይቕ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ እታ ሃገር እቲ ውሳነ ሕገ መንግስታዊ ኣይኮነን ክብል ተቓዊሙዎ ኣሎ። ይኹን እምበር ብመሰረት ግዚያዊ ሕገመንግስቲ ሶማሊያ ጉዳያት ምርጫ ንታሕተዋይ ቤት ምኽሪ እዩ ስልጣን ዝህብ።
እቲ ደውታ ንምፍታሕ ብሕብረት ኣፍሪካን፣ሕብረት ኣውሮፓን ካልኦት መሻርኽቲ መንግስቲ ሶማሊያን ዝተገብረ ፅቕጢ ኣይተዓወተን።
ኣፈ ጉባኤ ፓርላማ መሓመድ ሙርሳል ኣባላት ቤት ምኽሪ ከም ናይ ህዝቢ ተወከልቲ ብሓላፍነት ክ ውስኑ ኣለዎም ክብሉ ሎማዕንቲ ሶኑይ ተዛሪቦም ኣለው።
‘’ናይታ ሃገር ረብሓ ዝውክሉ ክሳብ ዝኾኑ ዜጋታት ንውሳንኦም ይፅበዩ ኣለው ነዚ እውን እቲ ምርጫ ንኽልተ ዓመት ክናዋሕ ዝተገብረ እዮም’’ ኢሎም።
ብቴክኒካዊ ኣዘራርባ 8 ለካቲት ናይ ስልጣን እዋኖም ዘብቅዐ ፕረዝዳንት ፋርማጆ ነቲ ስጉምቲ ሽዑ ንሽዑ ብታሕጓስ ተቐቢሎምዎ ኣለው።
ኣባል ተቓዋሚ ዝኾኑ ቀዳማይ ምንስቴር ነበር ሓሳን ዓሊ ኻይር ምንዋሕ ፕሬዝዳንታዊ ናይ ስልጣን ግዜ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣለው ክብሉ ተቓዊሞምዎ።ስልጣኑ ይውድእ ዘሎ ፕሬዝዳንት ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ኣብ ስልጣን ክፀንሕ ናብ ሓደገኛ መንገዲ ዝወስድ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።


text:
ሐጋዚኣ ዝረኣየት ባርያስ‘‘መዲዳ ትሐብእ ኣብዛ ዓለምና ክንደይ ኣሎ ሕልንኡ ክፉእ
ደላዪ ፍትሒ እየ እንዳበለ ንደላይ ፍትሒ ዝጸልእ‘‘
ንተኻፈልቲ ሰላማዊ ሰልፊ ፖሎኛ
ዋላ ምሳኹም እንተ ዘይወዓልና
Weiterlesen: ሐጋዚኣ ዝረኣየት ባርያስ‘‘መዲዳ ትሐብእ ኣብዛ ዓለምና ክንደይ ኣሎ ሕልንኡ ክፉእ
ኤርትራዊያን ደቀባት ደቂ ርስቲ ካብ ጥንቲ ነዘዝመጹ ወረርቲ ዝኸፈልና ረዚን መስዋእቲ‘‘
እታ ኤርትራዊት ዋዕሮ
ሐማደኤ ምስ ኮና ሃረምቲ ኮቦሮ
ብምሕደራ ጃንዳ ህግደፍ ዜሮ
ሩባ ወሪዳ ማይ ብዝባና ትጾሮ
Weiterlesen: ኤርትራዊያን ደቀባት ደቂ ርስቲ ካብ ጥንቲ ነዘዝመጹ ወረርቲ ዝኸፈልና ረዚን መስዋእቲ‘‘
ብግፋ ሃገር ጥራያ ኣትሪፎማ፡ ተቃውሞ ደንበ ድማ፡ዝደሐራ ዝቐደማ፡ክንዲ ዝግደማ፡ኣብ ኣዳራሻት ድራማ።
ቆሉዑ ከለና ከምዚ ንብል ነርና;
ኣመሪካኖ ፈይ ፈይ;ክሎ ሽኮር ንኣፈይ;
ምስ ጎበዝና;ኤርትራ ንኤርትራዊያን ጨሪሕና;
Weiterlesen: ብግፋ ሃገር ጥራያ ኣትሪፎማ፡ ተቃውሞ ደንበ ድማ፡ዝደሐራ ዝቐደማ፡ክንዲ ዝግደማ፡ኣብ ኣዳራሻት ድራማ።
ገመለይ ኣዉልዔይ ኣንበልቢላ;; ከይትብገስ ዕንቅፋት በዚሕዋ; እንበር እንተ ተበጊሳስ;
ንሳ እያ ከም ትማሊ ተምጽእ ራህዋ;;
ከምዚ ሕጂ ኣብ ሰብዓታት;ብኩዑሶ;ህዝቢ ብቲፎዞ ምስ ተባእሰ;ኣውራጃ ንኣውራጃ
Weiterlesen: ገመለይ ኣዉልዔይ ኣንበልቢላ;; ከይትብገስ ዕንቅፋት በዚሕዋ; እንበር እንተ ተበጊሳስ;
ካብ ጌጋና ተማሂርና ዶ እወ እንተኮይኑ ተዳሊና ዶ
እንታይ ደኣ በበይንኻ ኣጉዶ
ንሰላማዊ ስልፊ ዲሲ ዘሰንበዶ
ንኣርዮስ ኣውሪድና ዘይንፈርዶ;;
መለይ ኣንበልብሊ
ገመለይ ከይትብገስ ዕንቅፋት በዚሕዋ እንተ ተበጊሳ ንሳ እያ ተምጽእ ራህዋ
ገመለይ ከይትብገስ ዕንቅፋት በዚሕዋ
እንተ ተበጊሳ ንሳ እያ ተምጽእ ራህዋ;;
(ሐቂ ዶ ክንዛረብ)
ዘለፋታት በዚሑ እሞ ሐቂ ዶ ክንዛረብ ተበላጺ መልሐስካ ከንሽቦ ግበር ኣደብ;;
ብደገን ውሽጥን እንታይ ይበሃ ኣሎ
ጉሒላ ብነጻነትና ክምድር መን ወከሎ
ቂመኛ ደቀባት ተኣለ ዩ ዝበሃል ዘሎ;;
Weiterlesen: ዘለፋታት በዚሑ እሞ ሐቂ ዶ ክንዛረብ ተበላጺ መልሐስካ ከንሽቦ ግበር ኣደብ;;
እዚ ዩ መጸዋዕታ ዋዕሮታት እዚ ዩ መጸዋዕታ ሐርበኛታት
እዚ ዩ መጸዋዕታ ዋዕሮታት
እዚ ዩ መጸዋዕታ ሐርበኛታት;;


text:
Skip to content
“… ትብዓት‘ዶ ሪኢኻሎም ገለ ፈይታ ነጥሪ
ባይታ ተለለወ ምስ ሓመዱ ክምጥምጡ ፍቕሪ፧“
“ኣብ ጥንታዊ ሂወት በደይዊንን ሓፈሻዊ ዓረባውን ምብራቓውን ዓለምን፣ ቀንዲ ንጥፈታት ስነ ግጥምን ገጠምትን፣ ንባህላውን ያታውን ንጥፈታት እቲ ሕብረተ-ሰብ ምሕላውን ምዕቃብን ኮይኑ፣ ከምኡ ድማ ከም ባሬላ ኮይኑ ታሪኽ ብምስናድ ናብ ዝቕጽል ወለዶ ምትህልላፍ እዩ ነይሩ። ምጽሓፍን ምንባብን ዝኽእል ዳርጋ ገጣሚ ጥራይ እዩ ነይሩ ውን ክብሃል ይከኣል። ኣብ ሂወት እዚ ሕብረተ-ሰብ እዚ ገጣሚ እቲ ኣዝዩ ልዑል ተራ ዝጻወት ኣገዳሲ ሰብ እዩ። ባህላውን ያትውን ክብርታት ምስናድን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ምትሕልላፍን ድማ ሓደ ካብ ቀንዲ ጸዋዕትኡ እዩ ነይሩ።” ይብል፣ ኣብ “poeten Hjerte (ልቢ እቲ ገጣማይ)” ዝብል ብቛንቋ ኖርወይ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ፣ ብዛዕባ እዚ ዝጠቕሶ ዘሎ ዞባን ንጥፈታት ስነ ግጥምን ክዛረብ እንከሎ።
እዚ ኣበሃህላ እዚ ናብቲ ሂወት ከባቢና ካብኡ ናብኡ ከኣ ናብ ሂወት ሕብረተ-ሰብ ትግርኛ ኣምጺእና ምስ እንርእዮ፣ ኣዝዩ ዓሚቚ ዝዀነ ትርጉምን ሓቅነትን ንረኽበሉ። እቲ ንጥፈታቱ ብጽሑፍ ዘይስንድ ዝነበረ ህዝቢ፣ ብስነ ጥበባዊ ንጥፈታት ኣቢሉ፣ ኲለንትናዊ ንጥፈታት ሂወቱ ይገልጽን ይስንድን ምንባሩ ክንግንዘብ ንኽእል። ነዚ ኣርእስተይ ኮይኑ ዘሎ ግጥማዊ ንጥፈታት እንተሪእና ከም ኣብነት፣ ብመንገዲ ማሰ፣ መልቀስ፣ ደጒዓን ካልኦት ግጥማውያን መንገድታትን ኣቢሉ፣ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታቱ ይገልጽ ምንባሩ ንምልከት። ኣብዞም ንጥፈታት ተሓዚዙ ዘሎ ዛንታ ድማ፣ ታሪኽ ኮይኑ፣ ዘዝቐደመ ወለዶ እንታይ ይመስል ነይሩን ከመይ ዝበለ ንጥፈታት ከመይ ገይሩ ይትግብሮን የንጸባርቖን ነይሩን ምርዳእ ይከኣል። ከምዚ ስለዝኾነ ድማ እዩ፣ ናይ ታሪኽ ተመራመርቲ፣ ምርምራቶም ኣብ ዘካይድሉ እዋን፣ ከም ቀንዲ መራትዒ ዝጥቀምሉ ባእታ፣ ኣብ እዋን እቲ ዘጽንዕዎ ዘለዉ ኲነታት፣ እንታይ ዓይነት ስነ ጥበባዊ ፍርያት ፈርዩ፧ ህዝቢ ብኸመይ መልክዕ ስነ ጥበባዊ ንጥፈታቱ የካይድ ነይሩ ዝፍትሹ። ግጥሚ ከኣ እቲ ኣውራ ተመራጺ ፍርያት እዩ።
እቶም ህቡባት ግጥምታት፣ ንንጒሰ ወዲ እልፉ፣ ዮውሃንስ ወዲ ዘሞ፣ ማመት ጓል ጸባኡ(ባዕላ ንነብሳ ዝገጠመቶ)፣ እንተተመልከትና፣ ንታሪኽ እቶም ሰባት ጥራይ ዘይኰነ፣ ኣብቲ እዋን እንታይ ዝመስል ማሕብራዊ ኣነባብራ ነይሩን፣ እንታይን ብኸመይን ተፈጺሙን ዝኣመሰሉ ስእላዊ ሓበሬታታት ክህልወና ዘኽእሉ እዮም። ብዘይካ እዞም ዝተጠቕሱ ታሪኻውያን ግጥምታትን ደጒዓታትን፣ ኣብታ ብስነ ጥበባዊ ሰለሙን ጸሃየ ዝተዳለወት “ማሰን መልቀስን ቀዳሞት” ዝተሰምየት ዓባይ መጽናዓታዊት መጽሓፍ እንተተመልከትና ውን፣ ሕብረተ-ሰብ ትግርኛ ዝጥቀመሎም ዝነበረ ኣዝዮም ዓሞቕቲ ግጥማውያን መራኸቢታት ክንርዳእን እንታይ ዝመስል ሂወት ነይርዎ ክንፈልጥን ንኽእል።
ምስቲ ብዛዕባ ዓረባዊ ዓለምን ግጥማዊ ንጥፈታቱን ብምንጽጻር እምበኣር፣ ሕብረተ-ሰብ ትግርኛ ‘ውን ብግጥማዊ መንገዲ ኣቢሉ ታሪኽ ዝስንደሎም፣ ዘጸናንዓሎም፣ ዝምዕደሎም፣ ዘጠንቅቐሎም ወዘተ ዝኣምሰሉ ሰፋሕትን ዓመቚትን ግጥማዊ ሜላታት ነይሮሞ እዮም።
መንቀሊ ጽሑፈይ፣ ንዝኽርን ክብርን ህቡባት ሰባት፣ ታሪኻውያን ቦታታትን ኣጋጣሚታትን ኣመልኪቱ ዝጸሓፍ ግጥምታት ኣብ ሕብረተ ሰብ ዝህልዎ ተራን ጽልዋን፣ ኣብ ታሪኽ ዝህልዎ ግደን ካልእን ንምርኣይ ዝዓለመ እዩ። ኣብቲ ጥንታዊ እዋን፣ ንዝተፈላለዩ ሰባትን ታሪኻዊ ኣጋጣሚታትን ዝተባህለሎም ግጥሚ፣ ብመልክዕ ማሰ መልቀስ፣ ደጒዓን ካልእ ግጥማዊ ኣገባባትን፣ ኣብዛ ናይ ሰለሙን ጸሃየ መጽሓፍ ብኣዝዩ ሰፊሕ መንገዲ ኣብ ካልኦት ከም ናይ በዓል፣ ግርማይ ነጋሽ (ናይ ደረስቲ ናጽነት)ን ካልኦት ነዚ ኣመልኪቶም ዝተጻሕፉ መጽናዕታውያን መጻሕፍትን ክንረኽቦ ይከኣል እዩ።
ኣብ ዘመናዊ ግጥሚ ካብ 1950ታት ኣቢሉ ዝጀመረ፣ ከም ዳርጋ ኲሎም ደርፍታት ኣቶብርሃን ሰጊድ፣ ግጥምታት መምህር ኣስረስ ተሰማን ካልኦት መሳትኦምን እንተተመልከትና ድማ፣ ነቲ ታሪኻዊ ኣገጣሚታት ብዝግባእ ዓሚቚ መንገዲ ኣብ ግጥምታቶም ኣንጸባሪቖሞ ንረኽቦ። ነዞም ግጥምታት ብምንባብ ኣብቲ እዋን እንታይ ነይሩ ንምርዳእ ዝቐለለ ይኸውን።
ኣዝዮም ብዙሓት ናይ ሜዳ ግጥምታት ዝነግርዎ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፣ ብወዲ ትዂል እትድረፍ ለሚን ለሚነይ ኣብ እትብል ደርፊ ዘለዉ፣ “ሳላ ዋዕላ ተኽሊ/ሳላ ጽኑዕ ማሕላ/ …….. ስመጃና ከይዱ ክንዲ ዝመኸረ/ደቡብ ርእሲ ዓዲ ሳላ ዝሓደረ” ዝብሉ መስመራት እንታይ ዓይነት ታሪኽ ክነግሩ ከምዝኽእሉ ነዚ ዘጽንዑ ሰባት ክበጽሕዎ ዝሕግዝ እዩ።
ንዝተፈላየ ታሪኻዊ ፍጻሜታት እቶም ሰብ ፍሉይ ቅያ ዝኾኑ ተጋደልቲ ውልቀ-ሰባት ዝነግርን ዝስንድን ግጥምታት ስለምንታይ ኣይተጻሕፈን ኢልካ ዘሕስብ ኮይኑ፣ ገና ሎሚ ከምኡ ኢሉ ዝቕጽል ዘሎ ንፈጸምቲ ታሪኽ ቦታ ዘይህብ ስነ ጥበባዊ ንጥፈታት ዓድና ዓቢ ሃጓፉ የርኢ።
ሒደት ገጠምቲ፣ ፍሉይ ሕላገት ንዘለዎም ውልቀሰባትን ታሪኻውያን ኣጋጣሚታትን ቦታታትን ብግጥምታቶም ከንጸባርቑን ክስንዱን ንረኽቦም። ሓደ ካብኦም ሃይለ ቢዘን ኮይኑ፣ ብዘይካ እቲ ኣቐዲሙ፣ ንታሪኻውያን ቦታታት፣ ናቕፋ፣ እምባ ደንደን፣ ዖና፣ ኦምሓጀር፣ ሃዘሞ፣ ኣቚርደት፣ ወኪ፣ ሽዕብ፣ ባጽዕ ኣመልኪቱ መምስ ታሪኻዊ ፍጻሜታቶም ዝጸሓፎ ቅኔ፣ ንስነ ጥበበኛታት ድምጻዊ የማነ ገብረሚካኤል (ባርያ)፣ ካርቱኒስት ኣብርሃም ሳህለ፣ ገጣምን ደራስን ኣስረስ ተሰማ፣ ድምጻዊ ትኳቦ ወልደማርያም ንስነ ጥበባዊ ሂወቶምን ፍሉይነቶምን ኣመልኪቱ ቀንዩሎም እዩ።
… ትማሊ ሃንደበት
ድምጺ ትንፋሰይ ምስ ተዀልፈ
ቅኒት ሂወተይ ምስ ላሕተተ
መሽጐራጒር ሩሕታይ ከይተረፈ በታቢተ
ኣናድየ ናይ ኣውታረይ ብታኽ ጠረግታ
ስለ ዘይተጸበዂዎ ንብርሃን ዘጽድፍ ጎፍታ …
እናበለ፣ ንፍሉይነት የማነ ኣብ ሙዚቃ የንጸባርቕ እሞ፣ ዝተቓነየ ኣውታር ምብታኽ ኣብ ህርመት ዝፈጥሮ ዘርጊ ድማ፣ ሞት የማነ ክንድምታይ ንሙዚቃ ሃጓፍ ከምዝፍፈጥረሉ የስተንትን።
… ጐደናታት ምስ ተከዘ
ሽውሽውታ ንፋስ ምስ ላህመመ
ሕብሪ ብርሃን ምስ ጸለመ
ተረዲኤ ብርሃን ከምዝተበትከ …
(“ምረት እቲ ጫፍ” ንየማነ ባርያ ዝተጻሕፈት፣ ኣብ መጽሓፍ “ብድሕሪ ማዕጾ” ካብ ዘላ ግጥሚ ዝተወስዱ መስመራ)
… ስይኡ ዝነበረ ጽላሉ
ጽባቐኡ ዝነበረ ስእሉ
ጐደና ዝኣክል ክንድኡ
ተጊዒዙ ቦታ ተቐይሩ
መሰንገሉ ጥበብ ተመንዚዑ
ቐዚዙ ‘ሎምኒ ጐደናና ነቢዑ።
ንካርቱኒስት ኣብርሃም ሳህለ ካብ ዝተጸሕፈት ግጥሚ “ጽንዓት ይሃብካ ጐደናና” እትብል ግጥሚ ምስ እንምልከት፣ ስነ ጥበበኛ ኣብርሃም ሳህለ፣ ክንድምታይ ዕምቆት ዝነበሮ ሰብ ምዃኑ ከነገናዝብ ንኽእል። “ጽባቐኡ ዝነበረ ስእሉ/ጐደና ዝኣክል ክንድኡ” እንታይ እዩ ዝውክል? ኣብ ቦታ ኣብርሃም ሳህለ ኢልና ክንሓስብን ክንምርምርን ውን ጽቡይ ይኸውን። እቲ ጐደና ባዕሉ ዝነብዕ ከ ከመይ ኣቢሉ እዩ፧ ኢልካ ምሕሳብ ውን ዘይተርፍ እዩ።
ንደራስን ገጣምን ኣስረስ ተሰማ ኣመልኪቱ ኣብ ዝጸሓፋ ቅኔ፣ ዝሰገርዎ ዝተፈላለየ ከቢድ እዋናት ኣብ ትሕቲ ስሚ ስነ ጥበብ ዝኾኑ ሰለስተ ስርዓታትን መስገደላቱን፣ ጽንዓቶም፣ ልዑል ስነ ጥበባዊ ክእለቶም ምስዚ ኹሉ ግና ዘድንቕ ትሕትናኦም ኣብዛ ሓጻር ግን ዓሟቚ ቅኔ ሰፊሩ ንረኽቦ።
ጸሓይ ክድብል ከሎ
ከእቱ ሃለፍታ
ቀዝሒ ክልሀ ከሎ
ከሐቊፍ ክርደዳ ኣብዞም መስመራት እቲ ሓደ መሪር እዋን፣ ብምረቱ ኣብ ሃለፍታ ዘእቱ ወይ ኣኸርድድ ኣቢሉ ዘቚርር ዘሸቚርር እዋን ኢና ንርኢ። ኣብ ሂወት መምህር ኣስረስ ተሰማ ኣምጺእና እንተርኢናዮ ከኣ፣ ነቲ መሰታኦም ሰነ ጥበበኛታት ኣብ እዋን ስርዓት ሃይለስላሴን ደርግን፣ ፈቐዶ ማእሰርትን ስደትን ዝዀንሉ እዋን ክንረክብ ንኽእል። ኣብዚ ዳሕረዋይ መዋእል ውን እንተዀነ ንስነ በበኛ ዝኸፍአ እምበር ዝሓሸ እዋን ኣይኮነን። ኣብዚ እዋን ኣብዚ ኩሉ እዋን ምስዚ ዂሉ ክእለቶም ከመይ ኣብዝን ኣብትን ከይበሉ ብትሕትና ከምዝሓለፍዎ ኣብዛ ቅኔ ንምልከት። እታ ካብ ርእሶም ዘይትፍለ ቆብዕ ፣ ኣብቲ መዘና ኣልቦ ስነ ጥበባዊ ብቕዓት ዝሓቖፈ ርእሲ ተሰቒላ፣ ግና ትሕትና ብዘርኢ ቅርጺ ኣቃውማ ትእምርቲ ትሕትናኦም ኮይና ንሪኣ።
… ዝባን’ቲ ዓቢ ህድሞ
ነጊሳ እንከላ
ትሰግድ ዝነበረት
ንኹሉ ተመቕሊላ
ጥበብ ብህየቱ
ብውሽጣ ኸዊላ።
(“ብድሕሪ ኸውሊ’ቲ ዓቢ ህድሞ” ንመምህር ኣስረስ ተሰማ፣) ኣብዛ ግጥሚ፣ ኣየናይ እቲ ዓቢ ህድሞ፧ እቲ ተኸዊሉ ዘሎ ኸ፧ እናበልካ ምስትንታንን ንነፍሲ ወከፍ ነግሒ ዝሓቖፈቶ ትርጒም ምምርማርን፣ ናብ ሂወት መምህር ኣስረስ ተሰማ ጥራይ ዘይኮነ ናብቲ ኣብ ሂወት ዘመኖም ዝነበረ ኲነታት ውን ምእታውን ምግንዛብን ዝከኣል እዩ።
ከምቲ ገጣምን መምህር ስነ ግጥምን ከምኡ ‘ውን ተሸላሚ ኖበል ዝዀነ ተወላዲ ደሴታት ካሪብያን (Saint Lucia) Werek Alton Walcott፣ “ንፉዕ ገጣማይ፣ ነፍሲ ወከፍ መስመር ናይ ግጥሙ እንታይ ሓቚፋ ኣላ ዝፈልጥን ነቶም ክብሎም ዝደለየ ኣበይ ኣበይ መስመርን ማይቤትን ከምዘቐምጦም ብጥንቃቐ ዘገናዝብን እዩ” ከምዝበሎ፣ ኣብዞም ግጥምታት ናይ ሃይለ ቢዘን ኣብ ነፍሲ ወከፍ መስመርን ማይቤትን ዝተቐመጠ ዛንታን ትርጒምን ይርከብ እዩ።
ኣብዛ ንድምጻዊ ትካቦ ወልደማርያም ዝተጻሕፈት ግጥሚ እንተተመልከትና ንኣብነት፣ 10 መስመራትን ክልተ ማይቤትን ነፍሲ ወከፎም ብውሕሉል ኣገባብ ዝተቐመጠ ዛንታን ምስሉን ሓቚፎም ንረኽቦም።
“ወዮ ዘባጢ ሓባጢ ሓቢኡ መጒሰጢ” ብምባል ንሓይሊ ፍቕሪ ክገልጽ እንከሎ፣ ኣብ ዝቐጸለት መስመር፣ ነቲ “ኣስማሪኖ በጽሒ” ገፍ ኣቢሉ ከላትሞ የርእየና። ሓያል ጥራይ እዩ ገፍ ኣቢሉ ዘላትም። እንታይ ደኣ እሞ ገበረ እቲ ኣስማሪኖ ኸ፧
ኣክንዲ ባይታ ዝልሎ ዝድርቀም ንምድሪ
ብዜማ ኡፍ’ሉ ሳሰዮ’ወ ጸንበሎ ንፍቕሪ። ብምባል፣ ነቲ ድምጻዊ ትካቦ ፍቕሪ ምስ ሓዞ እሞ ከይሰለጦ ምስ ተረፈ “ከም ኮኸብ ኣብ ሰማይ ተሰቒላ” ኢሉ ዝደረፎ ይነግረና።
ድሕሪኡ ኣስተንትኖ እቲ ቐናዪ እዩ ዝስዕብ፣ ድሕሪ ሞት ድምጻዊ ትካቦ ወልደማርያም፣ እቲ ቐናዪ የስተንትንን ይግረምን እሞ ሕቶ ይመጾ፣ እቲ ፍቕሪ ዝጸንበለ፣ ምስ ተገረ ሰማይ (በቲ ልሙድ ኣበሃህላ ሰብ ምስ ሞተ ትንፋሱ ንሰማይ ትኸይድ ዝበሃል)፣ ነቶም ኣቐዲሙ ብማዕዶ ዝደረፈሎም (ወዲ ሰብ ውን ከም መለክዒ ብልጸት) ዝጥቀመሎም ከዋኽብቲ፣ ከመይ ምዃኖም ይሓቶ።
… ትብዓት’ዶ ሪኢኻሎም ገለ ፈይታ ነጥሪ
ባይታ ተለለወ ምስ ሓመዱ ክምጥምጡ ፍቕሪ፧
ገጣሚ ሃይለ ቢዘን ኣብዞም ንታሪኻውያን ቦታታትን ፍጻሜታትን፣ ውልቀ ስነ ጥበበኛታትን ኣመልኪቱ ዝጸሓፎም ቅኔታት፣ ብዘይካ ዝኽርን ክብርን ታሪኻውነትን እዞም ቦታታትን ውልቀሰባትን፣ ምኡዝ ግጥማዊ ኣበሃህላታት ውን ኣብዞም ግጥምታት ፈጢሩ እዩ። እዚ ከኣ ነዞም ግጥምታት ብዛንትኦም ጥራይ ዘይኮነ ብጥበቦም ውን ፍሉያትን ዘልኣለማውያንን ይገብሮም። እቶም ሰባት ውን ብስርሖም እኳ ዘልኣለማውያን እንተኾኑ ኣብዞም ግጥምታት ውን ዘልኣለማውነት ይረኽቡ። እዞም ግጥምታት ናይ ሃይለ ቢዘን ነቲ ቀዳሞት ማሰኛታት ንሓድሕዶም፣ ሓደ ምስ ሓለፈ እቲ ዝጸንሐ ዝበሃሃልዎ ዝነበሩ፣ ኣፋዊ ግጥምታት ብዘመናዊ መንገዲ ዝትክእ ፈትሊ ኮይኑ ውን ንረኽቦ ኢና። (ኣብ መጽሓፍ ማሰን መልቀስን ተጠቒሱ ዘሎ ዛንታታት ምውካስ ይከኣል።)
“ሽውሽውታ ንፋስ ምስ ላህመመ
ሕብሪ ብርሃን ምስ ጸለመ” ዝብል ኣበሃህላ የሕስብ ጥራይ ዘይኮነ የስተንትን ውን እዩ። ኣብ “ምረት ጫፍ” ንየማነ ባርያ ዝተጻሕፈ ግጥሚ ንረኽቦም ነግሕታት እዮም።
“ብዛግየታ ይፈልጡ
ብዘመነ ግርጒስ
በርቂ ክልተ’ሕዋት ቀቲሉ
መቓብሮም ግና በበይኑ” ዝብል ነግሕታት ግጥሚ “ወኪ” ናብ ዓሚቚ ምርመራ ታሪኽ ዝወስድ ዛንታ ሓቚፉ ንረኽቦ ጥራይ ዘይኮነ፣ “በርቂ ክልተ’ሕዋት ቀቲሉ/መቓብሮም ግና በበይኑ” ኣብ ዝብሉ ነግሕታት ዘሎ ዕምቆት ጥበብ ፍሉይነት ዘለዎ ኮይኑ ንረኽቦ።
“ንምልከት እንሆ ዝብሃል ተሳኢኡ
ዓይኒ ብዘይመኸወሊ ተወንጪፉ”
ኣብ ሕሱም ህልቂት ዖና ንምርኣይ ዝተጻፈት ግጥሚ እንረኽቦም ቀዳሞት ነግሕታቶም እዮም። ብዘይካ እቲ ዝተረፈ ከምዘየለ ዝነግሩ ጥበባውያን ኣበሃህላታት ምዃኖም፣ “ዓይኒ ብዘይመኸወሊ ተወንጪፉ” ዝብል እጹብ ድንቂ መግለጺ ንቛንቋ ትግርኛ ክሀብትም ዝኽእል እዩ።
ንኡስ ኣርእስቲ ጽሑፈይ መሪጸዮ ዘለኹ ኣብ ግጥሚ፣ “ከም ኮኸብ ኣብ ሰማይ ተሰቒላ” ዝተወስደ ክልተ መስመራት ድማ፣ ከተፍቅርን ኣፍቂርካ ድማ ብዘይንሕስያ ከተንጸባርቖን ዝዕድሙ፣ ካብቲ ግጥሚ ወጺኦም ንበይኖም ውን ግጥሚ ዝኾኑ መስመራት እዮም።
… ትብዓት’ዶ ሪኢኻሎም ገለ ፈይታ ነጥሪ
ባይታ ተለለወ ምስ ሓመዱ ክምጥምጡ ፍቕሪ፧ ።
እዞም ዝተጠቕሱ ግጥምታት እምበኣር፣ ነቲ ጥንታዊ ኣገባብ ግጥሚ ተኸቲሎም፣ ብመንገዲ ታሪኽ ውልቀ ሰባትን ታሪኻውያን ቦታታትን ፍጻሜታትን ኣቢሎም፣ ባህሊ ኣብ ምንጽብራቕ፣ ኣብ ምስናድ፣ ያታ ኣብ ምስናድን ምትሕላልፍን ታሪኽ ኣብ ምዕቃብን ምስግጋርን ልዑል ግደ ዘለዎም ክበሃሉ ዝኽእሉ እዮም። ነቲ ኣብ መጽሓፍ “ማሰን መልቀስን” ናይ ሰለሙን ጸሃየን ካልኦት ተመሳሰልቲ መጻሕፍትን ተሰኒዱ ዘሎ ያታዊ ቅኔታት ዝድርዑ ኮይኖም ከኣ ንረኽቦም።
ፍቕረይ የማን
(ርእይቶ ይዂን ነቐፌታዊ ሓሳብ ኣብ ቦታ ኮሜንት ምግዳፍ ንጸሓፊኡን ንዕብየት ስነ ጽሑፍን ዝሕግዝ ኮይኑ፣ ብውልቂ ኣብ ፈይስቡ Fikrey Yeman ኢልካ ውን ምርካብ ይከኣል እዩ።)
Like this:
Like Loading...
Related


text:
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ሊብያ ምፍራይ ነዳዲ ሊብያ ዳግማይ ስርሑ ክጅምር ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ። እቲ ኤምባሲ ነዚ ጻውዒት ዘቕረበ መራሒ ተቓወምቲ ከሊፋ ሂፍጠር ንዓበይቲ መፍረይ ነዳዲን ንገለ ምዝርጋሕ ነዳዲ’ ታ ሃገር ምዕጻው ስዒቡ’ዩ።
ብከሊፋ ሂፍጠር ዝምራሕ ሰራዊት ንመብዛሕትኡ መዓደሊ ነዳዲ ዝዓጸዉ መዓልታት ቕድሚ እቲ ሰንበት ዝጅመረ ኮንፈረስ ሰላም ሊብያ ኣብ በርሊን’ዩ።
ናይታ ሃገር ሃገራዊ ኮርፖረሽን ነዳዲ እዚ ምዕጻው ምፍራይን ምዝርጋሕን ነዳዲ ነታ ሃገር መዓልታዊ 55 ሚልዮን ዶላር ኪሳራ ከምዘምጸአላ ገሊጹ’ሎ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ሊብያ እቲ ኩነታት “ከምዘተሓሳሰቦ” ብምግላጽ እዚ ምዕጻው ነቲ ሰብኣዊ ኩነታት’ታ ሃገር’ውን ዘጋድድ’ዩ ኢሉ’ሎ።
ዋላ’ዃ ካብ ሊብያ ዝርከብ ፍርያት ነዳዲ እንተዘየሎ ዋጋ ነዳዲ ዓለም ሎሚ ሶሉስ ምጉዳሉ ተገሊጹ’ሎ።
ብከሊፋ ሂፍጠር ዝምራሕ ሰራዊት ብወገኑ ናብቲ ብሕቡራት ሃገራትን ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ዝድገፍ መንግስቲ’ታ ሃገር ናብ ዝርከበሉ ዋና ከተማ ትሪፖሊ ይስግስግስ ምህላው ተሓቢሩ’ሎ።
ክልቲ ም ወገናት ኣብ ዋዕላ ናይ በርሊን ኣይተዘራረቡን ካልኦት ተሳተፍቲ’ቲ ዋዕላ ግን ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ንዘሎ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕን ኣቐዲሙ ብሕቡራት ሃገራት ኣብ ሊብያ ዝተነበረ እገዳ ኣጽዋር ክጸንሕ ደገፎም ገሊጾም ኣለው።
ይኹን ደአ እምበር ቱርኪ ንመንግስቲ ሊብያ ሓገዝ ንምሃብ ሰራዊታ ናብታ ሃገር ዝለአኸት ክትከውን ከላ ሂፍጠር ድማ ሓገዝ ዕሱባት ወታሃደራት ሩስያ ከምዘለዎ ይፍለጥ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ውድብ ግንቦት ሸውዓተ ንመደረ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ብምድጋፍ መግለፂ ኣውፂኡ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ብቕድሚ ትማሊ ንፓርላማ ኣብ ዘስምዕዎ መደረን ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ንዝቐረበሎም ሕቶታት ዝሃብዎ መልስን "ብፅሞና ተኸታቲለዮ ኣለኹ’’ ዝበለ መግለፂ ግንቦት ሸውዓተ፡ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር "ንሓቂ ደው ምባሎም ዘለዎም ድልውነትን ዝመርሑዎ ናይ ለውጢ ጉጅለ እውን ንሃገራዊ ምርድዳእ ዘርእዮ ዘሎ ድልውነት ተስፋ ዝህብ ምዃኑ ዝሕብር እዩ ’’ይብል።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ብምጥፍፋእ ስልጣን ምሓዝ ይኹን ኣብ ስልጣን ምፅናሕ ግዚኡ ዝሓለፎ "ድሑር ፖለቲካ እዩ’’ ክብሉ ዕጥቓዊ ቓልሲ የካይዱ ንዘለው ሸውዓት ግንቦት፣ኦነግን ኦብነግን ብሽም ብምፅዋዕ ንዓመፅ ገዲፎም ናብ ሰላማዊ ቓልሲ ክሰጋገሩ ንዘስምዕዎ ፃውዒት እቲ ውድብ ዝኣምነሉ ምዃኑ ኣብቲ መግለፂ ሓቢሩ አሎ።


text:
ኣብቲ ኣብ ከተማ መቐለ ዝተኻየደ ዓለም ለኻዊ ኣኼባ ካብ ጥልያንን ህንድን ዝመፁ ኣባላት ስካውት ተሳቲፎም እዮም። ኣብ ኢትዮዽያ ንፈለማ እዋን ብደረጃ ዩኒቨርሲቲ ማሕበር ስካውት ኣብ መቐለ ተጣይሹ ኣሎ። ኣቦ ወንበር ማሕበር ስካውት ትግራይ ኣይተ ከሳቴ ለገሰ ኣብ ትግራይ 4,500 ብደረጃ ኢትዮጵያ ድማ 33,000 ኣባላት ስካውት ከምዘለዉ ገሊፆም። ሐዚ ድማ “ኣብ ታሪኽ ኢትዮዽያ ብደረጃ ዩኒቨርሲቲ እንትጣየሽ 300 መናእሰይ ሰልጢኖም ኣለዉ’’ ኢሎም። ኣብ ስካውት ኣባላት ዝኾኑ መናእሰይ ንኣመራርሓ ዝበቕዑ ናይ ምውሳን ተኽእሎ ዘለዎም ንምዃን ይሕግዞም ይብሉ ኣይተ ከሳቴ።
ኣብቲ ዋዕላ ተወከልቲ ማሕበር ስካውት ጥልያንን ህንድን ስካውት ብፍላይ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ንዝርከቡ መናእሰይ ብኸመይ ከምዝጠቕሞም ዘለዎም ልምድን ተመክሮን ኣሕሊፎም። ስካውት ኣብ ህንዲ 103 ዓመት ዕድመ ከምዘቑፀረ ፕሮፌሰር ሃሳራኒ ሲስ ገሊፆም። ካብ ጥልያን ንዝመፁ ኣባላት ስካውት ካብ ዘተሓባብሩ ሓንቲ ኤሊዛ ኮንዲኒ ድማ “ተመክሮና ካብ ትግራይ ወፃኢ ንዘለዉ ካልኦት ማሕበራት ስካውት እውን ክነሕልፍ ዝላዓለ ድልየት ከምዘለዎም ገሊፆምልና ኣለዉ ንሕና እውን ንሕቶኦም ብፀጋ ተቐቢልና ኣለና’’ ኢለን።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ብብደረጃ ዓለም 28 ሚሊዮን ስካውት ከምርከቡ ተገሊፁ ኣሎ።
ማሕበር ስካውት ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ቆይሙ
- ግርማይ ገብሩ
ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ ስካውት ዩኒቨርስቲ'ዩ
ኣብቲ ኣብ ከተማ መቐለ ዝተኻየደ ዓለም ለኻዊ ኣኼባ ካብ ጥልያንን ህንድን ዝመፁ ኣባላት ስካውት ተሳቲፎም እዮም። ኣብ ኢትዮዽያ ንፈለማ እዋን ብደረጃ ዩኒቨርሲቲ ማሕበር ስካውት ኣብ መቐለ ተጣይሹ ኣሎ። ኣቦ ወንበር ማሕበር ስካውት ትግራይ ኣይተ ከሳቴ ለገሰ ኣብ ትግራይ 4,500 ብደረጃ ኢትዮጵያ ድማ 33,000 ኣባላት ስካውት ከምዘለዉ ገሊፆም። ሐዚ ድማ “ኣብ ታሪኽ ኢትዮዽያ ብደረጃ ዩኒቨርሲቲ እንትጣየሽ 300 መናእሰይ ሰልጢኖም ኣለዉ’’ ኢሎም። ኣብ ስካውት ኣባላት ዝኾኑ መናእሰይ ንኣመራርሓ ዝበቕዑ ናይ ምውሳን ተኽእሎ ዘለዎም ንምዃን ይሕግዞም ይብሉ ኣይተ ከሳቴ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያን ብዘጋጠመ ናይ ደርቂ ሓደጋ 10.2 ሚሊዮን ህዝቢ ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ የድልዮም፡ ነዚ ንምምላእ ሓገዝ መንግስቲ ኣሜሪካ ከምዝቕጽል፡ እዚ ተወሳኺ ሓገዝ USAID ድማ ብዙሕ ጎደሎታት ክመልእ ከምዝኽእል ኣብቲ ትካል ናይ ዲሞክራስን ግጭትን ሰብኣዊ ጉዳያት ተሓጋጋዚ ኣመሓዳሪ ቶማስ ስታል ወሲኾም ሓቢሮም።
‘ USAID ተወሳኺ 128 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝህብ ብወግዒ ክገልጽ ከለኹ ሓጎስ ይስምዓኒ።እዚ ሎሚ ብወግዒ ዝተገልጸ ገንዘብ ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕል ኮይኑ ብተወሳኺ ናይ መግቢ፡ ጽሩይ ዝስተ ማይ፡ ዝተመጣጠነ መግቢን ኣብ ዘካየድክዎ ዑደት ንዝረኣክዎም ጸገማት ንምፍታሕ ዘገልግሉ ተንቀሳቀስቲ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት’ውን ዘጠቃልል’ዩ።ሎሚ ዝተገልጸ ሓገዝ ወሲኻ ኣሜሪካ እታ ቀንዲ ንኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ትህብ ሃገር ኮይና ክትቅጽል’ያ።
ንሶም ብተወሳኺ ካብ ጥቅምቲ 2014 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ኣሜሪካ ኣስታት 705 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ሂባ’ላ። እዚ ድማ ኣብዚ ጽንኩር ኩነታት ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንምሕጋዝ ዘለና ቆራጽነት ዘርእይ’ዩ ኢሎም።
ሚስተር ቶማስ ብምቕጻል እቲ ዘሎ ድልየት ዝተጎድኡ ወገናት ካብቲ ዘሎ ኣቕርቦት ኣዝዩ ዝዓበየ ምኳኑ ገሊጾም።ኣስዒቦም፡ነቲ ዘሎ ሓገዝ ንምብጻሕን ዘሎ ጊዜ ሓጺር’ዩ። እቲ ናይ ደርቂ ሓደጋ’ውን ይቕጽል’ዩ ዘሎ። ኣብ ዝቕጽል ኣዋርሕ እቲ ቁጽሪ ክውስኽ’ዩ ስለዚ ካብ’ቲ ዘለና ትኹረት ክንዘናጋዕ የብልናን ኢሎም።
እቲ ሓገዝ ወግዓዊ ኣብዝተገብረሉ ኣጋጣሚ ዝተረኽቡ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ኣካያዲ ስራሕ ኮሚሽነር ኣቶ ምትኩ ካሳ ኣሜሪካ ኣብቲ ዘድልይ እዋን ሓገዝ ትሕብ ከምዘላ ብምግላጽ ፡ እዚ ተወሳኺ ሓገዝ ድማ ንድልየት መግቢ ወርሒ ሰነ፡ ሓምለን ነሓሰን ዘማልእ ምኻኑ ኣብቲ ዘድልይ እዋን ምቕራቡን ኣረዲኦም።
ኣቶ ምትኹ ብተወሳኺ ንድልየታት 10.2 ሚሊዮን በቲ ሓደጋ ደርቂ ንዝተጎዱ ኢትዮጵያዊያን ንምሕጋዝ ካብ ዘድልይ 1.4 ቢሊዮን ዶላር ክሳብ ሕጂ ዝተረኽበ 54 ሚእታዊት ምዃኑ’ውን ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
“ድህረ ለብዒ ናይ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕና ተስፋን ነቲ ሓላዊ ቅዱሶም ንምፍቃር ጸዋዕታኦምን” ዝብል መርሕ ሓሳብ ዘቃልሕ “ክሳብ መስዋዕትነት” ብዝብል ኣርእስቲ ብምኽንያት ዕለት 14 ሓምለ ዓመታዊ በዓል ናይ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ሓኻይምን ህሙማንን ሓላዊ ቅዱስ ካሚሎ ዘ ለሊስ ብናይ ሃገረ ቫቲካን ተለፓቸ እተሰምየ ናይ መደብር ተለቪዥን ኣብ ኢጣሊያ ዞባ ሲኩሎ ናፖሊ ናይ ዝርከብ ናይ ቅዱስ ካሚሎ ልኡካነ ወንጌል ማሕበር ጨንፈርን ብምትሕብባር ዝተዳለወ ሰነዳዊ ምርኢት ከምዝቐረበ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኤውጀኒዮ ቦናናታ ኣፍሊጦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕዮ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን እዋናዊ ተክለ ሰብነት ቅዱስ ካሚሎ ዘ ለሊስ ኵላዊ ናይ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ሓኻይምን ህሙማንን ኣባይቲ ሕክምናን ሓላዊ ቅዱስ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዕለት 14 ሓምለ እትዝክሮ ዝፍለጥ ኮይኑ ናይቲ ዕለት 14 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ብናይ ሃገረ ቫቲካን ናይ ተለቪዥን ጣቢያ ምስ ዞባ ሲኩሎ - ናፖሊ ናይ ካሚሊያውያን ልኡካነ ወንጌል ማሕበር ቤት ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ቤት ጽሕፈት ብምትሕብባር ክሳብ መስዋዕትነት - ናይ ቅዱስ ካሚሎ ዘ ለሊስ ግደን ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሰነዳዊ ምርኢት ከምዝቐረበ ቦናናታ ሓቢሮም።
ተልእኾ
ኣብዚ ሰነዳዊ ምርኢት ናይቶም ሮማ ኣብ ዝርከብ ቤት ሕክምና ቫኒኒ ዘገልግሉ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ሓኻይምን ምስክርነት ቃልን ሕይወትን ዘጠቓለለ ኮይኑ እቲ ምስክርነት ድማ ተስፋ ንመጻእን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ናይቲ ኣገልግሎትን ዕዮን መሰረት ዝኾነ ጸዋዕታ ዘጉልሕ ምዃኑ ዝሓበሩ ቦናናታ ኣስዒቦም ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ሙያዊ ጥራሕ ዘይኮነ ዕለት ብዕለት ንህሙማን ኣብ ክንክን ጥዕና ሙያዊ ኣገልግሎት ብምቕራብን ውሑስ ብምግባር ሕይወቶም ክሳብ ንመስዋዕትነት ዘዳልዉ ሰባት ናይ ዝተቐበልዎ ተልእኾ እውነተይና ኣገልግሎት መግለጺ እውን ከምዝኾነ እቲ ሰነድ ብሰፊሕ ከምዘብረሆ ኣፍሊጦም።
ተራ ሰባት
ኣብዚ እዋን ለብዒ ኮቪድ - 19 ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ወትሩ ንጐሆ ኣብ ዘዕርግዎ ዝነበረ መስዋዕተ ቅዳሴ ብዙሕ እዋን ነቶም ሓኻይምን ሰብ ሙይ ክንክን ጥዕናን ከምዝጠቐስዎምን ማሕበረሰብ በቲ ዘቕርብዎ ዝነበረ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ጀጋኑ ብዝብል መጸውዕ ዝገለጽዎም ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ሓኻይምን፡ ኣብቲ ዝቐርብ ሰነድ፥ ግቡእና ዝፈጸምና ዜጋታት ኢና እንክብሉ ዝገልጽዎ ዝነበረ ሓሳብ ደጋጊሞም ይሕብሩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣብዚ ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ዝኸፈልዎ መስዋዕቲ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ።
ዕለታዊ ኣግልግሎት
ኣገልግሎቶም ኣብ ዕለታዊ ሕይወቶም ሳዕቤን ዘለዎ ምዃኑ መዓልትን ለይትን ዘይፈልጥ እናተበራረዩ ብምግልጋልን እቲ ኣብ ወርሒ ዝኽፍፈሎም ደሞዝ ናይቲ ዕዮኦም ከበድን ጻዕቕጥን ስነ ኣእምሮኣውን ናይ ስምዒትን ጸቕጢ ርኢኻ ምስቲ ዘቕርብዎ ኣገልግሎት ዝመዓራረይ እዩ ቢልካ ንኽትገልጾ ኣይድፈርን። እዚ ኩነት’ዚ ብጠቕላላ ናይ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ሓኻይምን ኣገልግሎት ኣብ ግምት ብምእታው መጻኢ ብተስፋን እማኔን ንምምልካት ዘኽእል ምምሕያሽ ዘድልዮን ብዛዕባ እቶም ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዝዋፈሩ ኩሎም ኩነታቶም ክመሓየሽ ከምዘለዎ እውን ኣመላኺቱ እዩ።
ኣስተንፍሶ
እቲ ሰነዳዊ ምርኢት ብሓፈሻኡ ናይ ዕስራ ደቓይቕ ንውሓት ዘለዎ እውን እንተኾነ ነቲ ናይ ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕና ኣገልግሎት ንገዛእ ርእሱ ግብረ ሰናይ መግለጺ ብውሽጡ ሓልዮት ዝብል ክብሪ ዘጠቓልል ምዃኑ የነጽር። ናይ ቅዱስ ካሚሎ ዘ ለሊስ ጸዋዕታ ፍቕሪ ንህሙማንን ምክንኻንን ዝብል መብጽዓ እዩ፡ እቲ መንፈሳዊ ጸጋ - መርሖ ህሙማን ምክንኻን ዝብልን እዚ ናይ ጸዋዕታ ሕመረት ዝግበር እዩ። ኣብ 1613 ዓ.ም. ቅዱስ ካሚሎ ብዛዕባ ህሙማን ምግልጋል ዝምልከት ኣብ ዝጸሓፎ ናይቲ ብኣኡ ዝተመስረተን ብቤተ ክርስቲያን ይኹንታ ዝተወሃቦን ማሕበር ልኡካነ ወንጌል፥ ህሙማን ምግልጋልን ምክንኻንን ዝብል ናይ ማሕበር ሕጊ፥ ብናይቲ ማሕበር ኣባላት ንኽኾኑ ጸጋ ጸዋዕታ ዝቕበሉ ኣብ ዝፍጽምዎ መብጽዓ ዘቃልሕዎ ክኸውን እንክሎ ነዚ ሓሳብ እዚ ዘቃልሕ ቀዳማይ ናይቲ ጸዋዕታ ናይ ምስክርነት ሰነድ ኣብ ሚላኖ ናይ መንግስቲ ቤተ መዝገብ ከምዝርከብ ቦናናታ ይሕብሩ።
ራብዓይ መብጽዓ
ካልእ ኣብቲ ሰነድ፥ ኣባላት ማሕበር ካሚሊያኒ ብጀካ ናይ ድኽነትን ንጽሕናን ተኣዝዞን ዝብል ከምቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ገዳማትን ማሕበራት ልኡካነ ወንጌልን ማሕበራት ደናግልን ዝንበር መብጽዓ ብተወሳኺ ራብዓይ መብጽዓ “ሕይወት ክሳብ ምውፋይ (ምስዋእ)” ዝብል እዚ ኸኣ ነፍሲ ወከፍ ናይቲ ማሕበር ኣባል ዝፍጽሞ መብጽዓ ከምዝኾነ ብሰፊሕ ናይ ማሕበር ልኡካነ ወንጌል ኣባል ገዳማውን ኣብ ካሶሪያ ከተማ ዞባ ናፖሊ ኣብ ዝርከብ ቤት ሕክምና ቅድስተ ማርያም ዘምሕረት ዋና ኣመሓዳሪ ሓው ካርሎ ማንጆነ ኣብቲ ዝተመሓላለፈ ሰነዳዊ ምርኢት ብሰፊሕ የብርሁ።
ክብሪ ቕዱሳት
ኣብ ናይ ቅዱስ ካሚሎ ደ ለሊስ ሓቀይና ስኑድ ታሪኽ ሕይወት ዝተማእከለን ዘስተንትንን መንፈሳዊ መልክዕ ዘለዎ ሰነዳዊ ምርኢት እውን ከምዝኾነ ኣብ ሮማ ፎርላኒኒ ዝርከብ ናይ ቅዱስ ካሚሎ ቤት ሕክምና ቤተ ጸሎት ቆሞስ ብዛዕባ ክብሪ ቅዱሳት - ክብሪ ንቕዱስ ካሚሎ ብዝብል ርእሰ ጉዳይን ብዛዕባ እቲ ኣብ ሮማ ኣብ ቅድስቲ ማሪያ ማዳለና ቤተ ክርስቲያን ተዓቂቡ ዝርከብ ክፋል ናይ ቅዱስ ካሚሎ ቅዱሳት ትሩፋትን ኣማእኪሎም ዝሃብዎ ምስክርነት ዘጠቓልል ሰነዳዊ ምርኢት እውን ከምዝኾነ ቦናናታ ይሕብሩ።
ምጽንናዕ
ናይ ልኡካነ ወንጌል ካሚሊያኒ ማሕበር ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣባ ጃንፍራንኮ ሉናርዶን፥ ብዙሓት ህሙማንን ቤተ ሰብ ህሙማንን ናይ ስቓዮምን ጓሂኦምን ሓዘኖምን ከበድ ሒዞም ካልኦት እውን ናይ ኣእምሮ ጸቕጥን ድኻምን ብስጭቶምን ተስፋ ቁርጸቶምን ኩሉ ሒዞም ምጽንናዕን ድጋፍን ክረኽቡ ናብቲ ናይ ቅዱስ ካሚሎ ዘ ለሊስ ቅዱሳት ትሩፋት ዝተነብረሉ ስፍራ ከምዝነግዱን ኣብኡ እውን ምጽንናዕን ድጋፍን ሓይልን ካብ እግዚኣብሔር ከምዝጽገው ኣብቲ ሰነዳዊ ምርኢትም ተመልኪቱ ከምዘሎን ሓቢሮም ሕያዋይ ጓሳ ንኹላትና የድልየና እዩ ከምዝበሉ ቦናናታ ኣፍሊጦም።


text:
Radio Erena: 08 September 2020
መራሕቲ ኤርትራን ሱዳንን፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳውብ ዞብ ምብራቕ ሱዳን፣ ተጎሃሂሩ ብዛዕባ ዘሎ ቀቢላዊ ግጭታት ብዝምልከት ከምዝተመያየጡ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ኣተንቢሆም።
እቲ ዘተ ዝተኻየደ፣ ብፕረዚደንት ሉኣላዊ ባይቶ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን ዝምራሕ ላዕለዋይ ወኪል መንግስቲ ብ7 መስከረም ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ዘካየዶ ምብጻሕ’ዩ።
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ከባቢታት ከሰላ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ቤን ዓምርን ሃደንዳዋን ብዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ህይወት ሓያሎ ሰባት ቀቲሉ’ዩ።
ቤን ዓምርን ሃደንደዋን፣ ኣብ ኤርትራ፣ ትግረን ሕዳርብ ወይ ድማ ብዳዌትን እናተባህሉ’ዮም ዝፍለጡ።
ጀነራል ኣል ቡርሃን ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ብዘይካ’ቲ ናይ ምብራቕ ሱዳን ጉዳይ፣ ኣብቲ ንኢትዮጵያ ግብጽን ሱዳንን ዘሰሓሕብ ዘሎ ኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት’ውን ከምዝዘተዩ እቲ ምንጪ ኣንፊቱ።
መራሕቲ ሱዳንን ኤርትራን፣ ኣብ ክልትኣውን ዞባውን ጉዳይ ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየዱ ብመንግስታውያን ማዕከናት ዜና ኤርትራን ሱዳንን እኳ እንተተቓልሐ፣ ዘተኮርሎም ነጥብታት ኣይጠቐሳን።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ሱዳን ብምብጻሕ ምስ ጀነራል ኣልቡርሃንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ብምርኻብ ተመሳሳሊ ዘተ ኣካይዶም’ዮም።
================


text:
ሃገራዊ ምኽርን ሕግታትን
ሓበሬታ ብትግርኛ ኣብ ኖርዌይ ኩነታት ኮሮና ዝትግበር ካብ ሰበስልጣናት ኖርዎያውያን ኣብ ሕግታት, ምኽሪን ለበዋታትን።
ብዛዕባ መርመራን ምልክታት ሕማምን
ምልክታት ኮሮና ቫይረስ
ምልክታት ኮሮና ቫይረስ፡ ረስኒ፡ ሰዓል፡ ሕጽረት ምስትንፋስ፡ ቃንዛ ርእሲ፡ ድኻም፡ ናይ ምጥዓምን ምጭናውን ክእለት ምንካይ፡ ቃንዛ ጭዋዳታት ከጠቓልል ይኽእል እዩ። ናይ ጐረሮ ምቝሳል፡ ናይ ኣፍንጫ ምንፋጥ ወይ ምዕፋን፡ ከምኡውን ምህንጣስ ምልክታት ሕማም ኮሮና ክኸውን ይኽእል እዩ።
ምልክታት ሕማም ኮሮና ከም ዘሎካ እንተ ተጠራጢርካ፡ ተመርመር።
ምልክታት እንተ ኣልዩኒ እንታይ ክገብር ኣሎኒ፧
- እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ገዛ ኣይትውጻ።
- ምልክታት ኮሮና እንተልዩካ፡ ተመርመር።
- ኮሮና እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ካልኦት ተፈለ/ተገለል።
- እንተ ሓሚምካን ናይ ሕክምና ሓገዝ እንተ ኣድልዩካን፡ ወይ ከኣ ናይ ሓኪም ምኽሪ እንተ ኣድልዩካ፡ ምስ ሓኪምካ ብተሌፎን ወይ ብኤሌክትሮኒካዊ መገዲ ተራኸብ።
መርመራ ኮሮና ኣበይ ክገብር እኽእል፧
በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ጌርካ ገዛእ ርእስኻ ክትምርምር ትኽእል ኢኻ። በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ኮቪድ-19 ከም ዘሎካ እንተ ኣረጋጊጽካ፡ ናብ ናይ ኮሙነ ማእከል መርመራ ኬድካ ናይ PCR መርመራ ግበር።
ምስ ኮሙነኻ ተራኺብካ እውን ንመርመራ ቈጸራ ከተትሕዝ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ኮሙነኻ ወብሳይት ኣብዚ ርኸብ። [ናይ ኮሙነ ወብሳይ ሊንክ]
መዓስ ኢኻ ክትምርመር ዘሎካ፧
- ናይ ኮሮና ምልክታት ዘለዎ ዅሉ መርመራ ኽገብር ኣለዎ። ዋላ እውን ክትባት ወሲድካ እንተ ዄንካ ክትምርመር ኣሎካ።
- ክትበት ዘይወሰድካ እንተ ዄንካን ኮሮና ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ እንተ ኔሩካን፡ ክትምርመር ኣሎካ።
- ኮሮና ምስ ዝሓመመ ሰብ፡ ንኣብነት ምስ ኣባል ስድራቤትካ ወይ መጻምድትኻ ናይ ቀረባ ርክብ እንተ ኔሩካ፡ ክትምርመር ኣሎካ።
- በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ከም ዘሎካ እንተ ኣረጋጊጽካ፡ እቲ ውጽኢት ቅኑዕ ወይ ጌጋ ምዃኑ ንምርግጋጽ ናይ PCR መርመራ እንተ ገበርካ ዝሓሸ እዩ።
ከም ዝሓመምካ እንተ ፈሊጥካ፡ ካብ ካልኦት ተፈለ።
እንተ ሓሚምካ ወይ ከኣ ዝሓመመ ውላድ እንተ ኣልዩካ፡ ነቶም ምሳኻትኩም ብቐረባ እተራኸቡ ክትሕብሮምን ክምርመሩ ከተተባብዖምን ኣሎካ።
ውጽኢት ናይ ኮሮና መርመራኻ ክትጽበ ኸለኻ
ውጽኢት ናይ ኮሮና መርመራኻ ክትጽበ ኸለኻ፡ ኣሉታዊ ውጽኢት ክሳዕ እትረክብ ካብ ገዛኻ ክትወጽእ የብልካን። ውጽኢትካ ኣወንታዊ እንተ ዀይኑ ኸኣ ካብ ካልኦት ተፈለ።
እቶም ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ሰባት ዝገብርዎ መርመራ
ድሕሪ ሕጂ፡ ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ስለ ዝነበረካ ክትውሸብ ግዴታ የብልካን። ምስቲ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ዘይተኸትቡ ኣባላት ስድራቤትን ካልኦት መቕረባን (ፍቕረኛ፡ ዓርኪ ወይ ኣብ ገዛኻ ዝሓድር ጋሻ)፡ ካብ ካልኦት ሰባት ን7 መዓልቲ ኽፍለዩ ኣለዎም ወይ ከኣ እቲ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ ናይ መርመራ ስርዓት ክስዕቡ ኣለዎም።
ናይ መርመራ ስርዓት ነቶም ዘይተኸትቡ ኣባላት ስድራቤትን መቕረባን
ንስኻ ወይ ቀረባ ርክብ ምሳኻ ዘለዎ ሰብ ኮቪድ-19 ከም ዘሎካ/ዘለዎ እንተተረጋጊጹ እንታይ ክትገብር ኣለካ፧
ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ዘይተኸትቡ ኣባላት ስድራቤትን ካልኦት መቕረባን፡ ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ከም ዘለዎም ሰባት ከም ዝሕሰቡ ምስ ተነግሮም፡ ብቕልጡፍ ክምርመሩ ኣለዎም። ድሕሪኡ፡ ከምዚ ዝስዕብ ባዕልኻ መርመራ ክትገብር ኣሎካ፦
- በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ጌርካ፡ 7 መዓልቲ በብመዓልቱ ተመርመር
ወይ ከኣ
- ብናይ PCR መርመራ (ኣብ ናይ ኮሙነ ማእከል መርመራ ዝግበር) ጌርካ፡ ን7 መዓልቲ ሓሓደ መዓልቲ ሰጊርካ ተመርመር
እቶም ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ዘይተኸትቡ ካልኦት ሰባት ዝገብርዎ መርመራ
ኣባላት ስድራቤት ወይ ተመሳሳሊ መቕረባ ዘይኰኑ ሰባት ነቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ናይ መርመራ ስርዓት ክስዕቡ ኣየድልዮምን እዩ። ኰይኑ ግና፡ በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ወይ ከኣ ኣብ ናይ ኮሙነ ማእከል መርመራ ብናይ PCR መርመራ ክምርመሩ ዝሓሸ እዩ።
እዞም ሰባት እዚኣቶም፡ ንኣብነት መሳርሕቲ ወይ መማህርቲ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም።
እተኸትቡን ኮቪድ-19 ሒዝዎም ዝፈልጥን ሰባት
ተኸቲብካ እንተ ዄንካ ወይ ኣብ ዝሓለፈ 12 ኣዋርሕ ኮቪድ-19 ሒዙካ እንተ ነይሩ፡ ነቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ናይ መርመራ ስርዓት ክትስዕብ ኣየድልየካን እዩ። ምልክታት ከይህልወካ ንርእስኻ ክትዕዘብን ምልክታት ኮቪድ-19 እንተልዩካ ኸኣ ክትምርመርን ኣሎካ። ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ እንተ ረኺብካ፡ ካብ ካልኦት ተፈሊኻ ክትጸንሕ ኣሎካ።
ምግላል/ምፍላይ
ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ እንተ ረኺብካ፡ ካብ ካልኦት ክትፍለ ኣሎካ።
እንተ ሓሚምካ ወይ ከኣ ዝሓመመ ውላድ እንተ ኣልዩካ፡ ነቶም ምሳኻትኩም ብቐረባ እተራኸቡ ክትሕብሮምን ክምርመሩ ከተተባብዖምን ኣሎካ።
ብኸመይ ኢኻ ተገሊልካ ክትጸንሕ እትኽእል፧
ኮሮና እንተ ሓሚምካ ተገሊልካ ኽትጸንሕ ኣሎካ። እቶም እተኸትቡ እውን ከምኡ ኽገብሩ ኣለዎም።
ኣብ ቤትካ ተገሊልካ እንተ ኣሊኻ፡ እዚ ዝስዕብ ክትገብር ኣሎካ፦
- ኵሉ ሳዕ ኣብ ገዛ ኽትከውን ኣሎካ፡ ናብ ደገ ኣይትውጻእ። ኰይኑ ግና፡ ኣብ ጀርዲንካ፡ ሰገነት፡ ገበላ (ቨረንዳ) ክትከውን ትኽእል ኢኻ።
- ናብ ድኳን ክትወጽእ ኣይትኽእል ኢኻ። ካልኦት ዘድልየካ ክትዕድግ ክሕግዙኻ ኣለዎም።
- ካብቶም ምሳኻ ዝነብሩ እንተ ወሓደ 2 ሜትሮ ርሓቕ።
- ዝከኣል እንተ ዀይኑ ናይ በይንኻ መደቀሲ ክፍልን መሕጸብ ነብስን ክህልወካ ኣለዎ። ናይ በይንኻ ናውቲ መሕጸብ ክፍሊ፡ ንኣብነት ሽጐማኖ ተጠቐም።
- ነቶም ኣብ ቤትካ ዝቕመጡ ካልኦት መታን ከይተልግበሎም፡ ናይ ኣእዳውካን ናይ ምህንጣስን ንጽህና ሓሉ።
- ቤትካ ብዙሕ ሳዕ ኣጽሪ፡ ብፍላይ ከኣ ነቲ ብዙሕ ሳዕ እትሕዞ ነገራት ኣጽርዮ።
ተገሊልካ እትጸንሓሉ ቦታ
ኣብ ቤትካ ወይ ኣብ ካልእ ግቡእ ዝዀነ ቦታ ተገሊልካ ጽናሕ።
እቲ ኮሙነ ብውሑስ መገዲ ተገሊልካ እትጸንሓሉ ቦታ ክትረክብ ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ኮሙነ፡ ቤትካ ተገሊልካ ኽትጸንሓሉ ከም ዘይጥዕም እንተ ኣሚኑሉ ናብ ሆቴል ወይ ካልእ ዝሰማማዕ ቦታ ክትግዕዝ ምድላዋት ክገብረልካ እዩ። ነቲ ካብ ቤትካ ወጻኢ እትጸንሓሉ ቦታ ክፍሊት ዝኸፍል እቲ ኮሙነ እዩ።
ነቲ ምግላል ምቍራጽ
ካብቲ ንፈለማ ግዜ ምልክት ኮሮና ዝረኣኻሉ ግዜ ሓሙሽተ መዓልቲ እንተ ሓሊፉን እንተ ወሓደ ን24 ሰዓት ፈውሲ ቓንዛ ከይወሰድካ ረስኒ እንተ ገዲፉካን ነቲ ምግላል ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ።
ምልክታት እንተ ዘይብልካ፡ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ካብ ዝረኸብካሉ ግዜ ድሕሪ 5 መዓልቲ ነቲ ምግላል ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ። ካልኦት ኣባላት ስድራቤትካ ተገሊሎም ወይ ተወሺቦም ከለዉ እውን ነቲ ምግላል ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ።
ምሉእ ብምሉእ እተኸትቡን ምልክታት ሕማም ዘይብሎምን ሰባት ድሕሪ ኽልተ መዓልቲ ነቲ ምግላል ከቋርጽዎ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ሆስፒታል ዘለዉ ወይ ከኣ ናይ ሰብነት ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘዳኽም መድሃኒታት ዝወስዱ ሰባት፡ ካብቲ ኣብዚ ተጠቒሱ ዘሎ መዓልታት ብዝያዳ ተገሊሎም ክጸንሑ ከድልዮም ይኽእል እዩ።
ኣብዚ ዝስዕብ ብዛዕባ ምውሻብን ምግላልን ብቛንቋኻ ዝያዳ ሓበሬታ ርኸብ፦
ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረየ ወይ ምሉእ ብምሉእ እተኸትበ፧
ከም «ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረየ» እትሕሰብ በዚ ዝስዕብ እዩ፦
- ምሉእ ብምሉእ ተኸቲብካ እንተ ዄንካ። ትርጉሙ ኣብ ታሕቲ ርአ።
- ሓደ ክትባት ጥራይ እንተ ወሲድካን ነዚ ኻብ እትወስድ ካብ 3 ክሳዕ 15 ሰሙን እንተ ጌርካን። ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ መዓልቲ ኣብ ኖርወይ ዝጸናሕካ ኽትከውን ኣሎካ።
- ኣብ ዝሓለፈ 12 ኣዋርሕ ኮቪድ-19 ሓሚምካ ዝነበርካ እንተ ዄንካ።
ምሉእ ብምሉእ ከም እተኸተብካ ዝሕሰብ በዚ ዝስዕብ እዩ፦
- ክልተ ክትባት ተኸቲብካ እንተ ዄንካን እታ ናይ መወዳእታ ኽትባት ካብ እትኽተብ ልዕሊ ሰሙን ዝሓለፈካ እንተ ዀይኑን።
- ሓንሳእ ጥራይ ምኽታብ ዘድልዮ ክትባት (ጆንሰን) ተኸቲብካ እንተ ዄንካን ካብ እትኽተብ 3 ሰሙን ዝሓለፈካ እንተ ዀይኑን።
- ኮቪድ-19 ሓሚምካ ዝነበርካ እንተ ዄንካን ልዕሊ ሓደ ሰሙን ይገብር ሓደ ክትባት ወሲድካ እንተ ዄንካን። ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ካብ ዝረኸብካሉ ግዜ ሰለስተ ሰሙን ክሳዕ ዝሓልፍ ክትክተብ ኣይትኽእልን ኢኻ።
- ሓደ ክትባት ጥራይ ተኸቲብካ ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 እንተ ረኺብካ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቲ ናይ ምግላል ግዜኻ ምስ ወዳእካ ምሉእ ብምሉእ ከም እተኸተብካ ኢኻ እትሕሰብ።
- ኣብ ሰብነተይ ጸረ (ኣንቲቦዲ) ኮቪድ-19 ኣማዕቢሉ፡ ልዕሊ ሓደ ሰሙን ይገብር ሓደ ክትባት ኮሮና ወሲደ።
ዋላ እውን ናብ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረኻ ወይ ምሉእ ብምሉእ እተኸተብካ እንተ ዀንካ፡ ምልክታት ኮቪድ-19 እንተልዩካ ክትምርመር ኣሎካ። ብዘይካዚ፡ ኮቪድ-19 እንተ ሒዙካ፡ ዋላ እውን ናብ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረኻ ወይ ምሉእ ብምሉእ እተኸተብካ እንተ ዀንካ፡ ክትግለል ኣሎካ።
ክትባት ኮሮና
እቲ ኽትባት ብኮሮና ኣዚኻ ኸይትሓምም ዝከላኸለልካ እዩ። ሰበ ስልጣን ኖርወይ፡ ክኽተብ ዝኽእል ሰብ ኵሉ እቲ ኽትባት ክወስድ ይመኽሩ።
እቲ እትነብረሉ ኮሙነ፡ ክትባት ክህበካ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ክትባት ብናጻን ብወለንታኻን እዩ ዝወሃበካ።
ኣብ ኖርወይ ዝነብሩ ሰባት፡ ኵነታት መንበሪ ፍቓዶም ብዘየገድስ፡ ክትባት ክረኽቡ መሰል ኣለዎም።
ኢንስቲትዩት ህዝባዊ ጥዕና ኖርወይ (FHI) ኵለን ጥኑሳት ደቂ ኣንስትዮ ክትባት ክወስዳ ይመክር።
ክትባት ክትወስድ ኣጋጣሚ እንተ ዘይተዋሂቡካ፡ ምስ ኮሙነኻ ተራኸብ። ኣብ ኖርወይ ኣገልግሎት ጥዕና ኽትረክብ ከለኻ ተርጓማይ ክግበረልካ ኽትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ንቘልዑን መንእሰያትን ዝወሃብ ክትባት ኮሮና
16ን 17ን ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት ክትባት ኮሮና ኽወሃቦም ተወሲኑ ኣሎ።
ካብ 12-15 ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑ እውን ክትባት ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ፈለማ ግና ሓደ ክትባት ጥራይ እዮም ዝረኽቡ። ነዞም ኣብዚ ዕድመ እዚ ዘለዉ ቈልዑ ክኽተቡ ውሳነ ዝገብሩ ወለዲ እዮም።
ናብቲ ብዛዕባ ክትባት ኮሮና ሓበሬታ ዝህብ ቪድዮ ዝመርሕ ሊንክ። ኣብዚ፡ ክትባት እንታይ ከም ዝዀነ፡ ብኸመይ ከም ዝዓዪ፡ ስለምንታይ ከም እንኽተብ ምላሽ ክትረክብ ኢኻ።
ዋላ እውን እንተ ተኸተብካ፡ ነዚ ብዛዕባ ምክልኻል ለብዒ ዝገልጽ ምኽሪ ምስዓብ ኣገዳሲ እዩ፦
- እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ገዛ ኣይትውጻእ
- ምልክታት ኮሮና እንተልዩካ፡ ተመርመር
- ኣእዳውካ ኣዘውቲርካ ተሓጸብ
መገሻ
ካብን ናብን ወጻኢ ሃገራት
- ካብ ወጻኢ ሃገር እንተ መጺእካ፡ ናብ ኖርወይ ክትምለስ ከለኻ ከተማልኦም ዝግብኣካ እተፈላለዩ ረቛሒታት ኣለዉ፦
ካብ ወጻኢ ሃገር ናብ ኖርወይ ብዛዕባ እትኣትወሉ ዅነታት ዝያዳ ኣንብብ [ሊንክ ብዛዕባ ሓበሬታ መገሻ]
- ብዛዕባ መገሻ ዝገልጽ መምርሒ ብዙሕ ሳዕ ይቀያየር እዩ። ስለዚ፡ ቅድሚ ምጋሽካ ነቲ ኣብቲ እትነብረሉ ሃገር ኰነ ኣብቲ እተገሸሉ ሃገር ዝሰርሕ እዋናዊ ዝዀነ መምርሒታት ክትፈልጦ ኣገዳሲ እዩ። ነዚ ዝስዕብ ሊንክ ርአ፦Re-open EU (europa.eu)
መገሻ ውሽጢ ዓዲ
ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝዀነ ይኹን መገሻ ኽግበር ይከኣል እዩ። ሓሚምካ ወይ ተገሊልካ እንተሊኻ ኣይትግሽ። እቲ እትኸዶ ኮሙነ ናይ ባዕሉ ከባብያዊ ናይ መከላኸሊ መምርሒታት ክህልዎ ስለ ዝኽእል፡ ቅድሚ ምጋሽካ ኣብቲ ናይቲ ኮሙነ ወብሳይት ተመልከት።
ማሕበራዊ ምትእኽኻባት
ምስ ካልኦት ክትተኣኻኸብ ከለኻ ነቲ ብዛዕባ ለብዒ ንምቍጽጻር ዝወጸ ሓፈሻዊ መምርሒ ክትስዕብ ኣሎካ። እንተ ሓሚምካ ካብ ገዛ ኣይትውጻእ፡ ናይ ኣእዳውካን ናይ ምህንጣስን ንጽህና ሓሉ። ኣብቲ እትነብረሉ ኮሙነ እተፈልየ ሕግታትን ምኽርን ክህሉ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ኣብቲ ናይ ኮሙነ ወብሳይት ተመልከት።
መውዓል ሕጻናትን ኣብያተ ትምህርትን
መውዓል ሕጻናትን ኣብያተ ትምህርትን
እቲ ኮሙነ ኣብቲ ህሉው ናይ ለብዒ ኵነታት እቲ ኸባቢ ተመስሪቱ ንኣብያተ ትምህርትን መውዓል ሕጻናትን ዝምልከት መምርሒታት ከውጽእ እዩ።
ውሉዳትካ ካብ መውዓል ሕጻናት ወይ ቤት ትምህርቲ ተሪፎም ኣብ ገዛ ክዀኑ ዘለዎም መዓስ እዩ፧ ውሉዳካ ምስ ዝሓምም እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ንምፍላጥ ኣብዚ ሊንክ ተመልከት፦
ዓበይትን መንእሰያትን ካብ ገዛ ኽወጹ ዘይብሎም መዓስ እዮም፧ እንተ ሓሚምካ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ንምፍላጥ ኣብዚ ሊንክ ተመልከት፦


text:
ተዋጋእቲ ወገናት የመን ነቲ ንዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብታ ሃገር ዝጸንሓ ኹናት ሓድሕድ ደው ንምባል ንልዝብ ሰላም ኣብ ሽወደን ይርከቡ።
እዚ ብመንጎኝነት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ከተማ ሪምቦ ሎሚ ሓሙስ ዝጀመረ ዝርርብ ሰላም ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ኣብ መንጎ ብስዑዲ ዝድገፍ ሓይልታት መንግስቲን ተቓወምቲ ሑቲን ዝካየድ ናይ መጀመርያ ዝርርብ ሰላም እዩ።
ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ኣብ የመን ማርቲን ግሪፊክስ ኣብ ምጅማር እቲ ልዝብ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ናይቲ ዝርርብ ሰላም ምቁጽጻር መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ሰንዓ፡ ምእታው ሰብኣዊ ሓገዝን ስምምዕ ምምቕራሕ ስልጣን ዝብሉ ምዃኖም ገሊጾም። ክልቲኦም ወገናት ኣብ ምቕይያር እሱራት ከምዝተሰማምዑ’ውን ፍሉይ ልኡኽ ማርቲን ግሪፊክስ ሓቢሮም ኣለው።
“ኣብ ምቕይያር እሱራት ዝተበጽሓ ምፍርራም ስምምዕ ክገልጽ ከለኹ ሓጎስ ይስመዓኒ። እቲ ዝተረፈ ጉዳይ እቶም ብዘይፍቃዶም ተአሲሮም ዘለዎን ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ዝርከቡን እዩ።ብርግጽ እዚ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ ነቶም ኣብዚ ዘለናን ነቶም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ፈተውቶምን አባላት ስድራቤቶም ክምለስዎም ዝጽበዩ ዓብይ አበርኽቶን ኣገዳስነትን ዘለዎ ስምምዕ እዩ።”
ዋላ’ኻ ኣብ ምጅማር ልዝብ ሰላም ሽወደን ስምምዕ እንተተበጽሓ ዓብይ ለውጢ ኣየምጽእን’ዩ ዝብሉ ወገናት’ውን ኣይተሳእኑን። ኣብ ዋሽንግተን ዝመደበሩ ኢንስቲቱት ማእከላይ ምብራቕ ተመራማሪ ዝኾኑ ዙቤር ኢቕባል እቲ ኣብ ሽወደን ዝካየድ ዘሎ ልዝብ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ተዋጋእቲ ወገናት የመን ሓደ ናይ ምትእምማን ደረጃ ክበጽሑ መበገሲ ኽከውን ይክእል ይኸውን ክብሉ ርእይቶም ንድምጺ ኣሜሪካ ሂቦም።
ኹናት ሓድሕድ የመን ተቓወምቲ ሑቲ ንዋና ከተማ ሰንዓ ንምቁጽጻር ኣብ ስልጣን ዝነብረ መንግስቲ’ታ ሃገር ብዕልዋ ድሕሪ ምእላዮም ኣብ 2014 ዝጀመረ ክከውን ከሎ ነቲ መንግስቲ ናብ መዝነት ንምምላስ ብስዑዲ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት ነቲ ግጭት ምስ ተሓወሶ ዝያዳ ምግዳዱ ይፍለጥ።
ኣብ ኹናት ሓድሕድ የመን ኣስታት 10,000 የመናዊያን ሞይቶም። ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ድማ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣስታት 12 ሚልዮን የመናዊያን ሓደጋ ጥምየት የንጸላልዎም ከምዘሎ ይገልጽ።


text:
ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ኣስመራ መንነቱ ብዘይተፈልጠ ዕጡቕ ተሃሪሙ ኣብ ኢማራት ዓረብ ክሕከም ከምዝጸንሐ ዝንገረሉ ጀነራል ስብሓት ኤፍረም፡ ናብ ሃገሩ ከም ዝተመልሰ ይግለጽ ኣሎ።
ሚንስተር ጸዓትን ማዕድንን ጀነራል ስብሓት ኤፍረም፡ ሕክምንኡ ወዲኡ ናብ ኣስመራ ከም ዝተመልሰ ዝገለጸ፡ ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ፡ ነቲ መጥቃዕቲ ኣብ ናይ ትዊተር ገጹ ሓበሬታ ክህብ ዝጸንሐ፡ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ጃፓን፡ ኣቶ እስቲፋኖስ ኣፈወርቂ`ዩ።
ኣምባሳደር እስቲፋኖስ ኣብ ናይ ትዊተር ገጹ “ ጀነራል ስብሓት ኤፍረም ኣብ ወጻኢ ሃገር ክከታተሎ ዝጸንሐ ሕክምና ብዕዉት ኩነታት ዛዚሙ ምስ ዝፈትዎም ስድራቤቱ ናብ ኣስመራ ምምላሱ ብምስምዐይ ሕጉስ`የ” ዝብል ኣስፊሩ`ሎ።
ኣብ ልዕሊ ጄነራል ስብሐት ኤፍሬም ተፈጺሙ ዝተባህለ መጥቃዕቲ፡ ኣብ ከባቢ ገዝኡ ኣድብዩ ብዝጸንሐ ሰብ ከም ዝተፈጸመን፡ እቲ ውልቀሰብ ብኡ ንብእኡ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝወዓለን፡ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ`ቲ እዋን ምሕባሩ ይዝከር።
ጄነራል ስብሓት ድሕሪ`ቲ መጥቃዕቲ፡ ኣብ ሓደ ሽሙ ዘይተገልጸ ሆስፒታል ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ክሕከም ከም ዝጸንሐ ክግለጽ ጸኒሑ`ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ`ቲ ጀነራል ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኾነ፡ ሕክምና ወዲኡ ብዛዕባ ምምላሱ፡ ብወግዒ ዝበሎ ነገር ዛጊት የለን።


text:
ፈዴራል ፖሊስ ዘውፀኦ መግለፂ ብቴሌቭዥንን ካልኦት መራኸቢ ብዙሃንን ተፈንዩ‘ዩ።እቲ መግለፂ ”ፅንፈኛታት፣ሎሚ ዓርቢ ብጉልባብ ሃይማኖት ኣብ ውሽጢ መሳጊድ ዘካይድዎ ተግባር ጥፍኣት ንምኹላፍ፣ፖሊስ ግቡእ ስጉምቲ ክወስድ‘ዩ ኢሉ” ኣጠንቂቁ‘ዩ።
ኣዳለውቲ‘ቲ ተቃውሞ ብወገኖም፣ኣብ መስጊድን ካብ መስጊድ ወፃኢ ኮይንኩም፣ኣብ ዘዘለኹምዎ፣ናይ ስቅታ ምልክት ብምውሳድ፣ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምንቅስቃስ ኣወጊድና፣ኣብ ዘዘለናዮ ደው ክንብል ይግባእ።ንዝተናኽፉና ዕድል ንዘይምሃብን ተቃውሞና ንምግላፅ ጥንቁቃት ንኹን ይብል።
ብመሰረት ኣዳለውቲ ዘውፅእዎ መግለፂ ንሎሚ ዓርቢ ዝተሓሰበ ሰልፊ ተቋሪፁ‘ሎ፣ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰባት‘ውን ተኣሲሮምና‘ለው ይብል ሓደ ሪኢቶ ዝሃበ ሰብ።
ሰላማዊ ተቃውሞ ሰልፊ ምክያድ ከምዝካኣል ዝፈቅድ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያ፣እዚ መሰል‘ዚ፣ንድሕነት መንእሰይ፣ክብሪን ፅቡቅ ስም ዜጋታትን ንምዕቃብ፣ምብርባር ኲናትን ክብሪ ሰባት ዝትንክፍን መግለፂታት ኣደባባይ ንምኹላፍ ተባሂሎም ብዝወፁ ሕጊታት ተሓታታይ ካብ ምኳን ኣየድሕንን ከምዝብል ሰለሞን ኣባተ ፀብፂቡ።


text:
Human Rights Watch ዝተብሃለ ተሓልቒ ሰብኣዊ መሰላት ሓድ ሓደ ወታደራት ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሱማሊያ (AMISOM/ ፆታዊ ዓመፅ ንምፍፃምን ንደቂ ኣንስትዮን ኣዋላድን ንምምዝማዝን ስልጣኖም ብዘይኣግባብ ይጥቀሙ ኣለው ክብል ኸሲሱ።21 ፍፃመታት ከምዝሰነደ ብምሕባር መብዛሕቲአን ዘጋጠመን ንምዝራብ ስለዘይደፍራ እምበር ካብኡ ክበዝሕ ከምዝኽእል እቲ ጉጅለ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ኒው ዮርዝክ ዝመደብሩ Human Rights Watch ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብዘውፅኦ ሪፖርት ሓድ ሓደ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ንረድኤትን ሕክምናዊ ሓገዝን ደልየን ኣብ ሞቓድሾ ናብ ዝርከብ ካምፕታቶም ኣብ ልዕሊ ዝመፃ ደቂ ኣንስትዮ ዘብፅሕዎ ብዝርዝር በደል ሒዙ’ሎ።ነቲ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት መፅናዕቲ ዘካይዳ ላቲሺያ ባደር ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ኣብ ሞቓድሾ ዝርከቡ ሓይልታት ኡጋንዳን ቡሩንዲን ዝኾኑ ወታደራት ኣሚሶም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ስልጣኖም ብዘይኣግባብ ንፆታዊ ብዝበዛ ክጥቀምሉ ፀኒሖም ኣለው ምስ በላ ኣስዒበን ‘’ሞቓድሾ ኣብ ዝርከቡ ክልተ መደብሮም ንደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ዓሚፆምወን እዮም’’ ኢለን።
ንኣኽራሪ ኣል-ሸባብ ካብ ዋና ከተማን ማእኸላይ ሱማሊያን ፀሪጎም ብምውፃእ ንኣሽሓት ሱማሊያዊያን ካብ ዓፈና እቲ ኣሸባሪ ጉጅለ ነፃ ዘውፅኡ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ሓድ ሓዲኦም ወታደራትን ኣዘዝትን ኣብ ሞቓድሾ ኣብዝርከቡ ዋና መድብሮም ፈፀምቲ ገበናት ኮይኖም ኣለው።
ረድኤት ሕክምና ብዘይኣገባብ ከምዝተጠቐምሉ ሕክምና ንኽትረክብ ናብቲ ማእኸል ንኽትምለስ ዝተነገራ ጓል ኣንስተይቲ ሓደ ወታደር ኣሚሶም ናብ ዝርከበሉ ገዛ ተወሲዳ ምስቲ ወታደር ፆታዊ ርክብ ንኽትፍፅም ዝተገደደትሉ ካብቶም ዘሰንብዱ ምስክርነት ሓደ ክብላ ገሊፀንኦ።
በቲ ተሓላቒ መሰል ንዝቐረበ ኽሲ መልሲ ዝሃቡ ወታደራዊ ወሃቢ ቃል ሕብረት ኣፍሪካ ኤሎዪ ያኦ ኣሚሶም ምሉእ ምርመራ ከምዝካየድን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ስልጣኖም ዝተጠቐሙ ተሓተቲ ከምዝኾኑን ቃል ኣቲዮም።
ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪካ፣ሕቡራት መንግስታትን መንግስቲ ሱማሊያን ፆታዊ ዓመፅ ንምክልኻል ብርቱዓት ስጉምትታት ክወስዱ ህይውማን ራይትስ ፀዊዑ’ሎ።


text:
ናይ ሞት መንፈስ አብ ዙርያ ኤርትራዊያን
ናይ ኢታሊ ጋዜጣ La Repubblica ብዕለት 25 ነሓሰ 2009 አብዘውጸኣቶ ሕታማ /gommone sbarca a lampedusa a bordo salvagenti maltesi/ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ 57 ስደተኛታት ኤርትራዊያን ዘሓዘት ጃልባ ብማልታ አቢላ ናብ ወደብ ኢታሊ ከምዘኣትወት ይሕብር፥ኣብቲ ቦታውን ናይ ማልታ መድሓን ነብሲ ዝጥቀሙሉ ነገራት ከምዝተረኽበ እውን አብሪሁ፣አብ ዘሓለፈ እዋን 78 ኤርትራዊያን ካብ ሊቭያ ተበጊሶም 23 መዓልቲ ኣብ ባሕሪ ብዘይ ሓደ ሓገዝ ድሕሪ ምጽናሕ 73 ክሞቱ ከለዉ እቶም 5 ግን በቲ ድሒሩ ዝመጸ ናይ ኢታሊ ሓገዝ ሕይወቶም ክድሕን ክኢሉ፣ብተወሳኪ ድማ ኣብቲ ዝሓለፈ እዋን እውን ናይ ማልታ መድሓን ነብሲ ዝጥቀሙሉ ነገራት እውን ከምዝተርከቡ ይዝክር፣ ኢታሊ ማልታ ናይዞም 78 ሰባት ዘሓዘት ጀልባ አቀዲማ ሪኣታ ናብ ኢታሊ ወደብ ደፊአቶማላ ዝብል ጥርጣረ አለዋ፣ናይቲ ደሴት ሓይሊ ባሕሪ አቀባሊ ቃል Ivan consiglio ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ዝምልከት ማልታ እንታይ ግደ ከምዝተጻወተት ዝሕብር ወለሓደ ቃል አይሃበን፣ ካብዚ ነገራት ብምብጋስን ካልእ ሓደ ሓደ ነገራት አብ ግምት ብምእታው ነቲ ጉዳይ ክትትልን ከቢድ መጽናዕትን ይግበረሉ አሎ.፣
ዓው ኢልካ ዘይብከዮ ሰማዒ ዘይብሉ ኣውያት መንእሰያት ኤርትራ አብ ሃገሮም ብሰላም ንኸይነብሩ እሾክ እግሪ ኮይኑ እንዳወግኤ ለይትን ቀትርን ከም ቁርዲድ ደሞም እንዳመጸየ ብምስምስ ሃገራዊ አገልግሎት መወዳታ ዘይብሉ ናይ በረኻ ናብራ እንዳጮቆነ ዓፊኑ ካብ ዝሓዞም ስርዓት ንምህዳም ክብሉ ፈቆዶ ስደትን፣ ቀለብ ዓሳ ባሕርን ግዳይ ሕጻ በረኻን ኮይኖም የርከቡ ኣለዉ
ዋና ጸሓፊ Pd Dario Franceschini ካብቶም ብሕይወት ዝተረፉ 5 ኤርትራዊያን ነቶም ኣዚዮም ዝተጎድኡ 2 ኤርትራዊያን አብ ተዓቂቦሙሉ ዘለዉ ሆስፒታል ከይዱ ድሕሪ ምርኣይ እዚ አጋጢሙ ዘሎ ጉዳይ ናይ ኢታሊን ማልታን ኮሙ እውን ናይ ሕቡራት አውሮፓ ሓላፍነት እዩ ክብል አታሓሳሲቡ፥ ነዞም ናይዚ አሰቃቂ ግደ ሞት ኮይኖም ዘለዉ 73 ኤርትራዊያን ኣብ ካቴድራለ ናይ ሳንቶ እስቴፋኖ ኣብ ፕራቶ ብ Monsignore Gastone simone ዝምራሕ ቅዳሴ ንቀዳም ዕለት 29 08 2009 ክግበር እዩ፥አብቲ ቅዳሴ መጨረሽታ ናይ ኤርትራ ካቶሊክ መራሕቲ ሃይማኖት እውን ኣብቲ ናይ ቤተኽርስቲያን ሓደ አዳራሽ ብምሓዝ ከምቲ ባህላዊ ደንቢ ሃገሮም ፍትሓት ክገብሩሎም ክምዝኾኑ ሓቢሮም፥


text:
ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ከምዝስራዕ ተገሊጹ። ማልታ፣ ኢጣልያ፣ ስዊዘርላንድን ሽወደንን ኣቐዲመን ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ ምስ ብዝሒ ህዝቢ ብምንጽጻር ክረአ እንከሎ፣ ኣብተን ሃገራት ዑቕባ ናይ ዝሓቱ ኤርትራዉያን ብዝሒ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ’ዩ ዝስራዕ።
መንግስቲ ነርወይ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዘቕረቦ ሓድሽ ጸብጻብ ድማ፣ ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ቀዳማይ ደረጃ ሒዙ ምህላዉ ሓቢሩ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥርይ ቁጽሪ ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ነወርወይ ብ 29 ሚእታዊ ከምዝወሰኸ ዝሓበረ ጸብጻብ መንግስቲ እታ ሃገር፣ እቲ ዝበዝሐ ድማ ናይ ኤርትራውያን ምንባሩ’ዩ ኣረጋጊጹ።
እዛ ዓመት ክሳብ እትዛዘም ቁጽሪ ናብታ ሃገር ዝኣትዉ ስደተኛታት ኣስታት 14 ሽሕ ክበጽሕ ምዃኑ ገሚቱ ዘሎ መንግስቲ ነርወይ፣ ኣቐዲሙ ምህናጽ ግዝያዊ መቐበል ስደተኛታት ዝኣመሰለ ምድላዋት የካካይድ ምህላዉ ይሕብር።
ነርወይ እቲ ዝበዝሐ ቁጽሪ ስደተኛታት ዝርኣየትሉ ዓመት ኣብ 2009 ኮይኑ ኤርትራ ካብ እትርከብን ዝተፈላለየ ሃገራት ዝመጹ 17 ሽሕ ስደተኛታት ኣብቲ እዋን እቲ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ጸብጻብ እታ ሃገር የመልክት።
ምስዚ ኣብ ሶርያ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነታት ሶርያውያን ሓተቲ ዑቕባ ንኤርትራውያን በሊጾም ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ክስርዑ ከምዝኽእሉ ትግመት።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ ሃገራት ዜጋታተን ብብዝሒ ናብ ስደት ካብ ዘምርሑ ሃገራት ኤርትራ ኢትዮጵያን ሶማልን ኮይነን፣ ብፍላይ ብዙሓት ኢትዮጵያንውያን ነቲ ናይ ኤርትራ ኩነታት ብምምዝማዝ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ከምዝሓቱ ብሰፊሑ ይንገረሉ።
==============================


text:
ኣህጉራዊ ትካል ኮሚተ ድሕነት (IRC) ብሰንኪ ስእነት ዝናብ፡ ኣስታት ክልተ ሚልዮን ኬንያውያን ሓደጋ ጥሜት የንጸላልዎም ከም ዘሎ ሓቢሩ። ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ’ውን ዝሓለፈ ወርሒ፡ ናይ ሓደጋ ግዜ ኣዊጆም ኣለዉ። ል
ወዲ 36 ዓመት ሱሌማን ኣሕመድ ዑስማን 50% ካብ ከብቱ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብድርቂ ሞይተንኦ። እቲ ኵነታት እናኸፍአ ይመጽእ ብምህላዉ ድማ ካልኦት ክስዕባ ምዃነን ስክፍታኡ ይገልጽ።
“ብዙሓት እንስሳታት ስለ ዝሞታና ምንጪ ኣታዊ የብልናን። ንመዓልታዊ መነባብሮና ኣብ ስጋን ጸባን ክንምርኰስ እንከሎና፡ ካልእ ከም ሽኮርን መግቢን ድማ ካብኣተን ሼጥና ኢና ንረኽቦ ኔርና። ሕጂ እተን እንስሳታት ኣዝየን ዓቢረን ክሕለባ ኮነ ክሽየጣ ዝኽእላ ኣይኰናን።”
ኣህጉራዊ ኮሚተ ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሒን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመትን ፈለማ ናይዚ ዓመትን፡ ኬንያ እኹል ዝናብ ስለ ዘይረኸበት፡ ናብ ድርቂ ተምርሕ ከም ዘላ ኣጠንቂቑ ኣሎ።
ገለ ክፋል ኬንያ ፍርቂ ናይቲ ልሙድ መጠን ዝናብ ጥራይ ክረክብ እንከሎ፡ ኣብ ገሊኡ 25% ጥራይ’ዩ ረኺቡ።
ዓብዱላሂ ሙሳ፡ ነተን ኣስታት 100 ዝዀና ከብቱ መግቢን ማይን እናገዝአ’ዩ ከካይደን ጸኒሑ። ብኣገላልጻ ዓብዱላሂ፡ ዋላ’ኳ ንባዕሉ ከቢድ ክሳራ ከም ዘየጋጠሞ እንተ ሓበረ፡ ካልኦት ግን ወይ ናብ ሶማል ተሰዲዶም ገሊኣቶም ድማ ክሳብ 90% ናይ ከብቶም ከም ዝመቶኦም ይሕብር።
ኣህጉራዊ ኮሚተ ድሕነት (IRC) ኣስታት 2.1 ሚልዮን ኬንያውያን ሕጽረት መግቢ የንጸላሉዎም ከም ዘሎ የመልክት።
ብመሰረት ሓበሬታ እዚ ቤት ጽሕፈት ኣስታት ፍርቂ ካብታ ሃገር በዚ ደርቂ ክጽለው እዩም።
እቲ ድርቂ ሰንሰለታዊ ክትትል ፈጢሩ ንዝቕጽል ዓመታት’ውን ሳዕቤናት ክህሉዎ ምዃኑ ኣህጉራዊ ኮሚተ ድሕነት የተሓሳስብ። ምልውዋጥ ዓለማዊ ክሊማ ንተደጋጋሚ ደርቂን ወራር ኣንበጣን የኸትል ከም ዘሎ ድማ እቲ ቤት ጽሕፈት የረድእ።
በዓልመዚ ምክትታል ደርቂ ኬንያ፡ ስእነት መግቢ ክሳብ መወዳእታ’ዚ ዓመት ክቕጽል ከም ዝኽእል ኣመልኪቱ ኣሎ። እቲ ኣዝዩ ተጸልዩ ዘሎ ኣከባቢ ኣብ ዝመጽእ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝናብ ምስ ዝረክብ ግን እቲ ተኽእሎ ክመሓየሽ ከም ዝኽእል እቲ በዓልመዚ ይሕብር።


text:
እስላማዊ ግዝኣት ዝተብሃለ ኣኽራሪ ጉጅለ ካብ መንጎ ዝሓረዶምን ዝረሸኖም ኢትዮጵያዊያን ክርስቲያን እቶም ሰለስተ ካብ እስራኤል ናብ ሳልሳይ ሃገር ዝተመሓላለፉ ኤርትራዊያን ምዃኖም ንሓደ ናይ እስራኤል ገባሪ ሰናይ ዝጠቐሰት ጋዜጣ ጆርሳለም ፖስት ፀብፂባ።
Hotline for Refugees and Migrants ዝተብሃለ ትካል ከምዝገለፆ ኣብዚ ትካል እዚ ብኣስተርጓሚነት ዝሰርሕ ኤርትራዊ ዘመዱን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሆሎት /እስራኤል/ ምስኡ ተኣሲሮም ዝነበሩን ሰባት ነቲ ሓደ ከምዘለለዩዎ ገሊፁ’ሎ።
ክልቲኦም ኣብቲ ቪዲዮ ዝተርኣዩ ግን ብኣባላት ስድርኦም ከይኮነስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሆሎትን ኣብቲ ዘይመንግስታዊ ትካልን ዝፍለጡዎም ኣለሊዮምዎም ኣለው።
ሓደ ኣብ ሆሎት ዝተኣሰረ ኡጋንዳዊ ስደተኛ ንጆርሳሌም ፖስት ኣብዝሃቦ ቃል ካብ ዝተቐትሉ ሰለስተ እቲ ሓደ ኣብ እስራኤል ንሸውዓተ ዓመታት ዝኣክል እዋን ከምዝነበረን ኣብ ዝሓለፈ ክረምቲ ግን ካብ ቤት ማእሰርቲ ወፂኡ ንሓደ ማዕልቲ ናብ ቴልኣቪቭ ከምዝኸደን ቅድሚ ሓደ ማዕልቲ ናብ ሆሎት ተመሊሱ ከየመልከተ ከምዝተረፈን ይገልፅ።ድሕሪኡ ነይሩ ካብታ ሃገር ክወፅእ ዝተሰማምዐ ይብል እቲ ስደተኛ ብምውሳኽ።
ብመሰረት ሃትላይን እቶም ስደተኛታት ኣብ ሳልሳይ ሃገር መዕቖቢ ከይሓተቱ ናብ ኣውሮፓ ንምእታው ቀጥ ኢሎም ናብ ሊቢያ ከምዘምርሑን ኣብ ኢድ እስላማዊ ግዝኣት ከምዝወደቑን ገሊፁ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ብዓል ስልጣን ኢሚግሬሽንን ዶባትን ሳቢን ሓዳድ ቤት ፅሕፈተን ብዛዕባ ዝብሃል ዘሎ ታሪኽ ኣፍልጦ ከምዘይብሉን ነቲ ሪፖርት እናመርመሮን ምዃኑን ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብዝሃብኦ ቃል ሓቢረን።
ካብቶም ብእስላማዊ መንግስቲ ዝተቐትሉ ኤርትራዊያን ሓው ምዃኑ ሓደ ኤርትራዊ ካብ ኣውሮፓ ኣረጋግጊፁልና’ሎ።


text:
ነፃ ዕዳጋ ተባሂሉ መንግስቲ ጣልቃ ዘይአትወሉ ኢኮኖሚ የለን ክብሉ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ገሊፆም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተወሰኑ መሰረታዊ ኣቁሑት ተመን ዋጋ ምውሳኑ'ውን ንስርዓት ነፃ ዕዳጋ ኣይፃረርን’ዩ ክብሉ ኣቶ መለስ ዜናዊ ተዛሪም። ኣቶ መለስ እዚ ዝበሉ ሎሚ ንፓርላማ’ታ ሃገር ብዛዕባ’ቲ ዝተገብረ ተመን ዋጋ ብዝምልከት ኣብ ዝተዛረብሉ’ዩ።
ኣብ ሚኒስተር ንግዲ’ታ ሃገር በዓል-ስልጣን ኮሚኒከሽን ዝኾኑ አቶ ኣማከል ኢማም ብወገኖም መንግስቲ ኣብ ሕድሕድ ሸቀጥ እናአተወ ዋጋ ናይ ምትማን አንፈት የብሉን፣ ቀንዲ ዛዕባ መንግስቲ ብመሰረት መርህ ነፃ ዕዳጋ ካብኡ ዝርከቡ ረብሓታት ምድንፋዕ፣ ውድድራት ብምግፋሕ ፍትሓዊ ዕዳጋን ረብሓ ሸመቲ ምርግጋፅ’ዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝገበሮ ተመን ዋጋ ተጠቃሚ ሕብረተሰብ በአወንታ ዝተቀበሎ ክኸውን ከሎ ነጋዶ ግን አይተሐጎስሉን። ብፍላይ መራሕቲ ተቃዋሚ ፓርቲ ነቲ ስጉምቲ ኮኒኖም፣ ንነፃ ዕዳጋ ዝዳፋእ’ዩ ክብሉ ገሊፆም’ዮም።


text:
ዋና ፀሓፊ ካብኔት ውሽጢ ሃገር ጆሴፍ ኦሌ ሌንኩ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ትማሊ ሰኒ መጥቓዕቲ ቦምብ ንዝፈፀሙ ንምሓዝ ፀጥታዊ ስርሒት ተኻይዱ ኢሎም።ኦሌ ሌንኩ እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ስቪላት፣ኣንፃር ንፁሃንን ኣፍቀሪ ሰላምን ኬንያዊያን ዝተፈፀመ ባርባራዊ ናይ ፈረሓት መጥቓዕቲ እዩ ክብሉ ፀዊዖምዎ።
ሓልፊ ፖሊስ ኬንያ ቤንሶን ኩበይ ኬንያዊያን ደሕንነቶም ዝተሓለው እዩ ክብሉ ትማሊ ምሸት ሰኒ መረጋገፂ ብምሃብ ፈፀምቱ እውን ክንሕዞም ኢና ኢሎም።ናትኩምን ናተይን ደሕንነት ውሑስ ምዃኑ ንምርግጋፅ ኢና ኣብዚ ንርከብ ዝበሉ ንሶም ብምውሳኽ ‘’ምርዓድ ኣየድልን።መንግስቲ ነዚን ንካሊእ ግብረሽበራን ኣብ ምፅራይ ዓብዪ ስርሐይ ኢሉ ሒዙዎ’ሎ’’ኢሎም።
እቲ ፍንጀራ ኣብ ጥቓ ሓደ መሸጢ ምግቢን ናይ ደቂ ኣንስትዮ ክልኒክን እዩ በፂሑ።ኣሽሓት ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ኣብ ዝነብርሉ ኢስትለይ ኣብ ዝተብሃለ ኽፋል ከተማ ናይሮቢ።
ፖሊስ ንልዕሊ ሰለስተ ስዓታት ዝኸውን ግዜ ፈቐዶ ገዛ እናዞረ ንኣል-ሸባብ ዝድግፉ ንምሓዝ ፍተሻ ኣካይዱ’ሎ።
ፖሊስ ንዝረኸብዎም ሰባት ወረቐት መለለዪ መንነት ከርእዩ ብምሕታት፣ንገዛውቶም እውን ክፍትሽ ከምዘምሰዩ ዝበፅሐና ዜና ይሕብር።
መብዛሕቲኦም ዝተኣሰሩ ብመንግስቲ ኬንያ ዝውሃብ መንነት ወረቐት ክሕዙ ዘለዎም ሱማሊያዊያን ስደተኛታት እዮም።
ኣብ ኬንያ ማዕበላት መጥቓዕቲ ምስተፈፀሙን ኣል-ሸባብ ኣብታ ሃገር ብዝፈጠሮ ስግኣትን ኣብ ከተማታት ዝነብሩ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ናብ ዝተመደበሎም ናይ መዕቖቢ ማእኸላት ንኽምለሱ ሰበስልጣን ኬንያ ኣዚዞም።
ሰበስልጣን ፀጥታ እታ ሃገር ነቲ ናይትማሊ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ ሰባት ክሳብ ዝርከቡ ተወሳኺ ማእሰርቲ ክህሊ እዩ ኢሎም።
ኣባል ፓርላማ ኬንያ የሱፍ መሓመድ ዓብዲ መንግስቲ ብጅምላ ምቕፃዕ ከይኮነስ ኣብ ኢስትለይ ዝካየድ ስርሒት ፀጥታ ብስለያ ዝተደገፈ ፅፉፍ ክኸውን ፀዊዖም።
ዛጊድ ሓላፍነት ዝወሰደ ኣካል የለን።


text:
ስነ-ስርዓት ዝኽሪ እቲ መበገሲ ኣብ ኣሜሪካ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝረአ ዘሎ ተቓውሞ ዝኾነ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ፖሊስ ከሎ ዝሞተ ኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ
ትማሊ ሓሙስ፡ ኣብ ዝተፈጸመሉ ዕለት፡ ተቓውሞታት ኣብ ዝበዝሓ ከተማታት ሰላማዊያን ኔሮም። ንጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ዙርያ`ዛ ሃገር ሽዱሽተ ናይ ዝኽሪ ስነ-ስርዓት ዝተመደበሉ ክኸውን ከሎ፥ እቲ ናይ ትማሊ ፈላማይ`ዩ ኔሩ።
ኣብ ኮንግረስ ድማ ክልቲኦም ፓርትታት ነቶም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ዘካይዱ ዘለዉ- ድጋፎም`ኳ እንተገለጹ፥ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዝሃቦ ወታሃደራዊ ምላሽ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ግን ተፈላልዮም።
ትማሊ ሓሙስ ዝተኻየዱ ተቓውሞታት ሽሕ’ኳ ሓሓሊፉ ገለ ምጉናጽ እንተበረ ዳርጋ ኩሎም ሰለማዊ`ዩ ኔሩ ። ከንቲባ ርእሰ-ከተማ ዋሺንግተን ማውሪል ባውሰር `ውን- ተነቢሩ ዝነበረ እገዳ ሕላፍ ሰዓት ከምዝተላዕለ ኣፍሊጣ`ላ። ወታሃደራዊ ሓይሊ ናብ ዋሺንግተን ምምጽኡ`ውን ተቓዊማ`ያ። 'መጀምርያ ንደልዮ ነገር እዞም ሰራዊት ካብ ዋሺንግተን ይውጽኡ’ ክትብል`ውን ጸዊዓ።
ኣብዚ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲጽባሕ ቀዳም`ውን ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ትጽቢት ይግበረሉ`ሎ ። ኣብ ሚንያፖሊስ ሚኖሶታ፥ ብጻዕዳ ፖሊስ ክሳዱ ድሕሪ ምስ ተረግጸ ‘ምትንፋስ ስኢነ’ እናበለ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ዝሞተ ኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ትማሊ ናይ ዝኽሪ ስነ-ስርዓት ተገይርሉ ኔሩ።
ኣብ`ቲ መድረኽ ዝተዛረበ ፍሉጥ መራሒ ሲቪላዊ መሰላት ኣል-ሻርፕተን፥ “ዛንታ ጆርጅ ፍሎይድ ዛንታ ጸለምቲ`ዩ። ካብ 401 ዓመት ጀሚሩ፥ እቲ እንደልዮን እንሓልሞን ክንከውን ዘይክኣልናሉ ምኽንያት፥ ብርክኹም ካብ ክሳድና ስለዘየውርደኩም`ዩ"ኢሉ ።
"ኣብ ልዕሊ ፍሎይድ ዝተፈጸመ ኣብ`ዛ ሃገር በብመዓልቱ`ዩ ዝፍጸም`ዩ-ኣብ ትምህርቲ-ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ኣመሪካውያን`ዩ ዝፍጸም።ሕጂ ግን ንሕና ብሽም ጆርጅ፥ ብርክኹም ካብ ክሳድና ኣውርዱልና ንብለሉ ግዜ`ዩ ። "
ኣተሓሒዙ ፥ እቶም ኣብ ስርዓት-ፍትሒ ኣመሪካ ዘለኹም`ውን ካብ ምስምስን ባዶሽ መብጻዓታትን ክትወጹ ንጽውዕ ኢሉ።
ሻርፕተን ብምኽንያት 57 ዓመት ማርቲን ሉተር ኪንግ-`ሕልሚ ኣለኒ`- እናበለ ዝተዛረበሉ ታሪኻዊ ዕለትዝመጽእ ነሓሰ 28 ኣብዚ ኣብ ዋሺንግተን ህዝባዊ ሰልፊ ከምዝውድብ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ- ።
ካልእ ትማሊ ሓሙስ፥ኣባላት ኮከስ ደሞክራቲክ ሰነት፡ ንጆርጅ ፍሎይድ ነተን-ክሳዱ ዝተረግጸለን ደቓይቕ ንምዝካር ናይ 8 ደቓይቕን 46 ሰኮንድታትን- ብስቕታ ዝክረ-ሰማዕት ጌሮምሉ ኔሮም- ።
ኣብ ዙርያ ዓለም`ውን ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ቀጺሉ`ዩ- ኣብ ፓሪስ- ለንደን -ሲድኒ ሪዮ ዲ ጀኔሮ ዝተኻየዱ ከም ኣብነት ምጥቃስ ይክኣል።
ብኻልእ ወገን፥ እቶም ጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ክሳዱ ክርገጽ ከሎ- ጠጠው ኢሎም ዝርእዩ ዝነበሩ- ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ`ውን-ክሲ ተመስሪትዎም ኣሎ-ንነብስወከፎም ድማ ናይ 750 ሺሕ ዶላር ዋሕስ ኣብ ዝባኖም ኣሎ።
ኣብ ኮንግረስ ድማ ክልተ ኣባላት፡ንፖሊስ ፍሉይ ናጽነት ዝህብ ሕጊ- ንክድረት ዝገብር ዓንቀጽ- ይጽሕፉ`ለዉ።
ኣብ ካፒቶል-ሂል፥ ኣባላት ክልቲኡ ፓርታት ኮንግረስ፡ ነቲ ንኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ዝቐተለ ምጥቃም ሓይሊ ብቕሉዕ ኮኒኖሞ ኣለዉ።
ካብ ሳውዝ ኮሮላይና ዝተወከለ ሪፓብሊካን ሰነተር ሊንሲ ግርሃም፡ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ዝፍጸም ከምዚ ዝበለ ጭካነ በዚሑ`ሎ ይብል፥
ሪፓብሊካን ኮንግረስማን ግራሃም “ኣብዛ ሃገር ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ከለዉ ብጨካን ኣተሓሕዛ ከምዝሞቱ፥ እዚ ናይ ሕጂ`ውን ናይ መዘኻኸሪ ደወል`ዩ" ኢሉ ።
ካብ ኤለኖይ ዝተወከለ ደሞክራት ሰነተር ዲክ ደርባን ብወገኑ፥ ስርዓተ-ፍትሒ ኣመሪካ- ብዓሌትነት ዝተበከል`ዩ ኢሉ።
"ንሕገ-መንግስትና ዝምልከት ሕቶታት ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ`ሎ- ንሱ ድማ ስርዓተ-ፍትሒ ኣመሪካ-ምስ ደምክራሲያዊ ክብርታትና ብዘይቃዶ መልክዕ- ብዓሌትነት ዝተዓብለኸ ድዩ ዘሎ ዝብል `ዩ” ይብል ።
መራሒ ኣብዝሓ ፓርቲ ሰነት- ሚች ሚኮነል ብወገኑ-ኣብ ዝኾነ ዓለም-ሓደ ፖሊስ ንሓደ ብውሑድ ገበን ዝድለ ሰብ-ኣብ ክሳዱ ረጊጽካ-ምትንፋስ ክሳብ ዝስእን ክትግበሮ-ብዝኾነ መለክዒ ቅቡል ኣይኮነን ኢሉ።
መራሕቲ ሪፓብሊካን ፓርቲ፥ ሓዘኖምን ምስ ስድራቤት ፍሎይድ ዘለዎም ሓድነቶም ኣብ ዝገለጽሉ እዋን፥ ፕረዚደንት ትራምፕ ንሰልፈኛታት ንምምካት ወተሃደራዊ ሓይሊ ብምጽውዑ ግን ብዙሕ ኣይነቐፍዎን። ትራምፕ-ነቶም ኣብ ሰልፊ ህውከትን ናዕብን ዘልዓሉ ቀይዲ-በተኻት ንምቁጽጻር ተደራቢ ሓይሊ ምጽውዑ ግቡእ`ዩ ብምባል።
ካብ ኒው ዮርክ ዝተወከለት ደሞክራት ክርስቲን ጊልባርድ ድማ ንፖሊስ ዝምልከት ሕጊ ክመሓየሽ ትሓትት።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ጆርጅ ፍሎይድ ዝመጽእ ሰሉስ ሰነ-9 ኣብ ዓዱ ኣብ ከተማ ህዩስተን ክፍጸም`ዩ።


text:
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ካብ ለዉ ዓበይቲ ፡ ከም ኣብነት ዝጥዋሱ ጸሎታት ሓደ፡ ናይ ሃና ጸሎት እዩ። ናብ ትሕዝቶ ጸሎታ ምስ እንርኢ፡ ሎሚ ንሕና ከመይ ዓይነት ጸሎት ንጽሊ ከም ሎናን ከመይ ክንጽሊ ም ዝግብኣናን ክንምርምር ይሕግ´ና እዩ።
'£ እግ´ïኣብሄር፡ ውርደት ባርያ¥ ኣጸቢቕካ ርኢï እንተ ከርካኒ ንባርያ¥'ውን እንተ ይረሳዕካኒ ንባርያ¥ ተባዕታይ ውሉድ እንተ ደኣ ሃብካኒ፡ ኣነ ድማ ኵሉ êበን ህይወቱ ንእግ´ïኣብሄር እውፍዮ ናብ ርእሱ ኣ መላጸ ኣየሕልፈሉን'ኢላ ተመባጽዔት' 1 ሳሙ 1፡11።
ካብï እንመሃሮ
1. ኵሉ ከኣልነት እግ´ïኣብሄር ምፍላጥን ምእማንን። ሃና እግ´ïኣብሄር ኤልሻዳይ ኣምላኘ ምúኑ ዝተረድኤት ሰብ እያ። ብ¥êሕ እን ንጽሊ ኢና፡ መልሲ ጸሎትና ይንቕበል ዝገብረና ግና ብልብና፡ ኣምላኘ ይገብሮ ደዣን ዝብል ምጥርጣር ስለ ዝመጸና እዩ።
2. ርእስ ምትሓት። ሃና ንእግ´ïኣብሄር ጐይታ ክትብሎ ጸኒሓ ንገዛእ ርእሳ ድማ ባርያ¥ ኢላ ክትጽውዕ ንርኢ። ትሕትና መገዲ በረት እዩ። 'እግ´ïኣብሄር ንዕቡያት ይጻረሮም ንትሑታት ግና ጸጋ ይህቦም'ይብል ያእ 4፡6። ከም ኡ ኣ 2 òና 7፡14 ኣንብብ።
3. ንጹር ሕቶ ምሕታት። ሃና ዝጸለየቶ ጸሎት ብዛዕባ ተባዕታይ ውላድ እዩ ነይሩ። እግ´ïኣብሄር ዝለመንናዮ ክህበና ዝኘእል ኣምላኘ እዩ። ደሓን ኣምላኘ ዝፈተÊ ይሃበኒ ኢልካ ምጽላይ፡ ንስ§ ይትደልዮ ነገር ምስ ተዋበልካ ናብ ምጉርምራም ደኣ የእትወካ እምበር ናብ ምስጋና ክትበጽሕ ኣይትኘእልን ኢï።
4. እንልምኖ ነገር ንኘብሪ እግ´ïኣብሄር ኽውን ንድለ። ሃና ኣነ ድማ ኵሉ êበን ህይወቱ ንእግ´ïኣብሄር እውፍዮ ኢላ። እï ናይ ልቢ ተበግሶ እዩ £ርኢ። ጸሎትና ንኣምላኘ ከየኘበረ ንዓና ክባርናን ከኘብረናን ኣይክእልን እዩ። ሃና ከምቲ ጵኒና ተባጭወላ ዝነበረት፡ ብግዲኣ ከም ኡ ክትገብር እንተትልምን መልሲ ጸሎታ ኣይምተዋበለትን። ሃና ግና ጽሩይ ልቢ ሒዛ እያ ናብ ኣምላኘ ቀሪባ።
ንባብ ያእ 4፡2፡ 1 ዮሃ 5፡14
ዝበርኩም ጉጅለ ኤጵፍራስ፡ እምበኣርከስ ኣብ ï ወርሒ እï ከምቲ ናይ ሃና ዓይነት ጸሎት ክንጽሊ ኢና። ንïክር ጸሎትና
ነ÷ï ኣርባዕተ ረዋüሒታት ተቲሉ፡ ስለ ሰላም ሃገርናን ስለቲ ኣብ ቕድሜና ôሎ ክረምትን፡ እግ´ïኣብሄር ክበጽሓና፡ ከም ሃና ጸሎትና ኣብ ቕድሚ እቲ èሉ ዝኘእል ነፍስስ። ጐይታ ይባርኘኩም።///
ጸሎት ሃና
Tools
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 06 July 2017
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ፣ ብቐጥታ ብተሌቪዥን ኣብ ዝመሓላለፍ ክትዕ ምስ መወዳድርቱ ከምዘይሳተፍ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ክካየድ ተወጢኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሕጹያት ተወዳደርቲ ኮይኖም ቀሪቦም ዘለዉ ፕረዚደንት ኬንያታን መቐናቕንቱ ራይላ ኦዲንጋን፣ ኣብ ክልተ ዝተፈላለየ መዓልታት ኣብ ቴለቪዥን ብምቕራብ ክትዕ ከካዪዱ መደብ ከምዝወጸ ይግለጽ።
ኣብ 2013 ኣብ ዝተኻየደ ተመሳሳሊ ክትዕ ምስ ራይላ ኦዲንጋ፣ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ኣብ ልዕለይ ኣድልዎ ተፈጺሙ ክብል ምኽሳሱ ይዝከር።
ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ተወዳደርቲ ኮይኖም ዝቐረቡ ሽዱሽተ ውልቀ ሰባት እኳ እንተለዉ፣ እቲ ጥምጥም ኣብ መንጎ ኡሁሩ ኬንያታን ራይላ ኦዲንጋን ከምዝኾነ’ዩ ዝፍለጥ።
ቅድሚ ኣስታት ዓሰርተ ዓመታት ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ፣ ፖለቲካዊ ድፍኢት ብዘበገሶ ዓሌታዊ ግጭት ልዕሊ 1,100 ሰላማውያን ሰባት ከምዝሞቱ ይዝከር።
ኣብዚ ናይ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ምርጫ’ውን ናዕብን ዕግርግርን ከይለዓል ሕብረት ኤውሮጳ ዝርከቦም ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት ምሕጽንታ ኣቕሪቦም ኣለዉ። ህዩማን ራይትስ ዎች ብወገኑ፣ ድሮ ገለ ምፍርራሃትን ምትንዃላትን ክረአ ጀሚሩ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
==================


text:
ኣብቲ መረፃ ብመራፅነት ዝተሳተፉ ሰባት ካብ ፍርቂ ለይቲ ጀሚሩ ኣብቲ መረፃ ንምስታፍ ናብ ጣብያ መረፃ ምምፀኦም ገሊፆም::
እቲ መረፃ "ህዝቢ ትግራይ ብዝመረፆ ጥራሕ ከምዝመሓደር ዘርኣየሉ ፍሉይ ዕለት እዩ" ኢሎም ኣለው መረፅቲ::
ኣብ ከተማ መቐለ ንህወሓት ወኪለን ዝተወዳደራን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዝነበራን ንባዕለን ካብስልጣን ኣፈ ጉባኤነት ዘግለላን ወይዘሮ ከሪያ ኢብራሂም "እቲ መረፃ ህዝቢ ትግራይኣብመድረኽ ዓለም ስሙ ክብ ዘበሎ ፀላእቱ ድማ ርእሶም ከድንኑ ዝገበረ እዩ" ኢለን::ንውድብ ናፅነት ትግራይ ወኪሉ ዝተወዳደሩ ኣይተ መሓሪ ዮሃንስ ብወገኑ መረፃ ትግራይ ከም ካሊእ መረፃ ከይኮነስ ከምሪፍረንደም እዩ ዝቑፀር ኢሉ::
ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝተኻየደ መረፃ ንዘይምሳታፍ ዝወሰነ ትግራይ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኣብቲ ናይ ሎማዓንቲ መረፃ ህዝቢ ተገዲዱ እዩ ናብ መረፃ ወፂኡ ኢሉ::
ኣብ ራያ፣ፀገዴን ወልቃይትን ክልል ትግራይ ሎሚ ኣብዝተኻየደ ምርጫ ብሓይሊ ክመርፁ ተግይሮም ክብሉ ሽሞም ክጥቀሰሎም ዘይደለዩ ነበርቲ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኣስቴር ምስጋናው ካብ ባህርዳር።
ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ወይዘሮ ሊያ ካሳ ነዚ ክምልሳ ከለዋ እዚ ንህዝቢ ትግራይ ካብዘይምፍላጥን ምንዓቕን ዝተዘረበ ናይ ሓሶት ዘረባ እዩ ኢለን::
ኣብ ምዕራባውን ደቡባዊ ከባቢታት ትግራይ ከምካሊእ ከባቢ ትግራይ እቲ መረፃ ብድልየት ህዝቢ ዝተኻየደን ሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ ዝተኻየደሉን እዩ ኢለን::
ኣብቶም ከባቢታት ፀገም ፀጥታ ከምዘሎን ህዝቢ ብግዲ ክመርፅ ተገይሩ ተባሂሉ ዝተገለፀ ክፉእ ትምኒት ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ እዩ እምበር ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ ኣይኮነን ብምባል ህዝቢ ድማ ኣብዚ መረፃ ብበዝሒ ብምስታፍ ኣሕፊርዎም እዩ ክብላ ተዛሪበን::
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ብምኽኒያት ሓዱሽ ዓመት ምስ መንግስታዊ ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ቃለምልልስ ዘካየዱ ናይ ኢትይቶጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ምርጫ ከም ብጸልማት ብርሃን ወርሒ ተሓቢእካ ዝስራሕ ገዛ`ዩ፥ ከም ኩሎም ብለይቲ ተሓቢእካ ብስርቂ ዝስርሑ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾኑ ገዛውቲ፥ እቲ ናይ ክልል ትግራይ ምርጫ`ውን ዋጋ ዘይብሉ`ዩ ኢሎም።


text:
እዚ ማእከል ስነ-ጥበብን ቴክኖሎጂን ንመንእሰያትን ካልኦት ኣባላት’ቲ ማህበረሰብ ክፉት ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ቅድሚ 40 ዓመታት ዝተዓጽወ ናይ ኣሜሪካ ባህላዊ ማእከል ትማሊ ኣብ ሃገራዊ ቤት መዘክርን ቤት መጻሕፍትን ኣብ ዝርኸብ ህንጻ ዳግማይ ምክፋቱን ንስርሓት እቲ ዝነበረ ባህላዊ ማእከል ከምዝቅጽል’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ሓላፊ ህዝባዊ ርኽባት ዴቭድ ኬነዲ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ኢሎም።
‘ብመንፈስ’ቲ ቅድሚ 40 ዓመታት ኣብ መወዳእታ ናይ ስልጣን ዘመን ሃጸይ ሃይለስላሴ ዝተዓጸወ ናይ ኣሜሪካ ማእከል ዝተሰርሐ’ዩ። እንተኾነ ግን ካብኡ ዝፈልዮ ኣብ ካልእ ቦታ ምስርሑ ክኸውን ከሎ መንፈሱ ግን ሓደ’ዩ። እዚ ድማ ንተሳትፎ መንእሰያት ዘለና ተበግሶ መቐጸልታ’ዩ። ኽኾንዎ ንዝደልዩ ኽኾኑ ሓደሽቲ ሓሳባት ኸቕርቡ ንምሕጋዝን’ዩ። ናይ ቅድም ናይ ኣሜሪካ ማእከል ስነ-ጥበብ ስራሕ ንሱ’ዩ ዝነበረ ሕጂ’ውን ንሱ’ዩ።’
ነቲ ማእከል መሪቐን ዝከፈታ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ማትሪሻ ሃስላክ ብወገነን ምኽፋት’ቲ ማእከል ልዑል ግምት ዝተዋህቦ ምኳኑ ሓቢረን።
‘ ምስ ኤጀንሲ ሃገራዊ ቤተ- መዘክርን ቤተ-መጻሕፍቲ ብሓባር ብምዃን ዝተፈላለዩ ዓውድታት ዝሓዘ ሓገዝ ቴክኖሎጂ ዘለዎ ናይ ምምሃርን ናይ ምምሓዝን ማእከል ፈጢርና’ለና።እዚ ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዘለዉ 10 ማእከላት ሓደ’ዩ። ናብቲ ማእከል ዝመጹ ድማ ዝተፈላለዩ ፕሮግራማት ክረኽቡ ከምዝኽእሉ ሓቢረን።
ብተወሳኺ ኣይ ፓድ ብምጥቃም ዝወሃብ ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ትምህርቲ፡ ልዕሊ 190,000 ናይ ኤሌክትሮኒክስ መጻሕፍቲ ፡ 1.5 ሚሊዮን ናይ ድሕረ-ምረቃ ተማሃሮ ናይ ምርምር ጽሑፋት ከምኡ’ውን ናይ ኢንተርነት ኮርስታትን ኣብ ኣሜሪካ ትምህርቲ ንምኽትታል ዝሕግዙ መግለጺታት ገለ ካብቶም ናይቲ ማእከል ፕሮግራማት ምካኖም እተን ኣምባሳደር ገሊጸን።
እዚ ናይ ባህልን ቴክኖሎጂን ማእከል ብፍሉጥ ኣሜሪካዊ ናይ በረራ በዓል ሞያን ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ናይ በረራ ኢንዳስትሪ ኣቦ ዝኾኑ ኮነሬል ጆን ሮቢንሰን ስም ዝጽዋዕ ምኻኑ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ስርዓተ-ደሞክራሲ ኣብ ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ሽወደን፡ ወካሊ ደሞክራሲ (representativ demokrati) ኣሎዋ። ብመሰረት ናይቲ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሕብረተሰብ ዘሎ ደሞክራስያዊ ቅርጽታት ከኣ ትማሓደር። ግን ከኣ እንተላይ ንጉሳዊት እያ። እዚ ማለት ድማ፡ ከም ናይቲ ሃገር መራሕቲ ኮይኖም ዘገልግሉ ንጉስን ንግስትን ኣሎውና ማለት'ዩ። እቲ መራሕ ሃገር ግን ንስሙ እምበር ምንም ፖለቲካዊ ስልጣን የብሉን። እቶም ብደሞክራስያዊ መገዲ ዝምረጹ ፖለቲከኛታት እዮም ነታ ሃገር ዝመርሑዋ።
ገዛ ናይ ምዕራባዊ ቤት ምኽሪ፡ ምዕራባዊ ሸነኹ ኣብቲ ወሓዚ የንጸባርቕ ኣሎ፡ ስእሊ፡ መልከር ዳህልስትራንድ
እቲ ቅጥዒ መንግስቲ እዩ ከም መሰረታዊ ሕጊ ኮይኑ፡ ሽወደን ብኸመይ መገዲ ክትምራሕ ከም ዘለዋ ዝውስን። 'ኩሉ ህዝባዊ ስልጣን፡ ካብቲ ህዝቢ እዩ ዝብገስ' ዝብል መምርሒ ከኣ ኣሎዎ። ከምዚ ክብሃል ከሎ ድማ፡ ኩሉ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሕብረተሰብ ዝግበር ውሳነታት፡ ኣብቲ ናይ ህዝቢ ሽወደን ርእይቶን ዝንባለን ዝተመስረተ'ዩ ማለት'ዩ።
ኣብ ሽወደን፡ ብሰለስተ ፖለቲካዊ ጽፍሕታት እዩ ውሳነታት ዝሓልፍ። ንሳተን ድማ፡ ኮምዩናዊ፡ ኣውራጃውን መንግስታውን እየን። ሽወደን፡ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ብምዃና፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ዝውስን ከኣ ኣሎ። ኤውሮጳዊ ሕብረት፡28 ሃገራት ዘጠቓለለ ምትእኽኻብ እዩ። ኣብኡ ድማ፡ ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ብህዝቢ ዝተመርጹ ፖለቲከኛታት ኣለዉ። እዚኣቶም፡ ኣባላት ባይቶ ይብሃሉ። ንሳቶም፡ ኣብቲ ዝተመርጹሉ ጽፍሒ፡ ክውስን ዝኽእል ክልል ይቕመጡ። ኣብ ኮምዩናዊ ባይቶ (kommunfullmäktige): ዞባዊ ባይቶ (landstingsfullmäktige)፡ ኣብ ሃገራዊ ባይቶን (riksdagen) ኤውሮጳዊ ባይቶን ማለት'ዩ።
ኣብ ደሞክራስያዊ ስርዓት፡ ንብልሽውናን ስልጣንካ ብዘይ ኣገባብ ምጥቃምን ዝቆጻጸር ኣካል ክህሉ ኣገዳሲ እዩ። ነዚ ንምግባር ድማ ነቲ ስልጣን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣተግበርቲ ኣካላት ምምቃል እዩ። በዚ መገድ'ዚ ድማ፡ ሓድሕዳዊ ምቊጽጻር ክህሉ ይከኣል። ኣብ ናይ ሽወደን ደሞክራስያዊ ስርዓት፡ ነዚ ዝምልከቱ ብዙሓት ኣብነታት ኣለዉ። ሓደ ኣብነት ከኣ፡ ኮምዩናትን ኣውራጃታትን ነናይ ባዕለን ኣመራርሓ ኣሎወን። እዚ ድማ፡ ነቲ ማእከላውነትን ናይ መንግስቲ ውሳነን ይብድሆ። ካልእ ኣብነት ከኣ፡ እቲ መንግስታዊ ስልጣን፡ ኣብ ሓጋጊ ኣካል ዝኾነ ባይቶ፡ ኣብ ፈጻሚ ኣካልን ኣብ ፍርዲ ዘሕልፍ ኣብያተ ፍርድን ይምቀል። እቲ ባይቶ፡ ንመንግስቲ ይቆጻጸሮ። እቲ መንግስቲ ብስርዓት ምስ ዘየመሓድር፡ እቲ ባይቶ ነቲ መንግስቲ፡ ካብ ስልጣኑ ንኽወርድ ይግድዶ። እቲ ቅዋም፡ ነቲ ህዝብን መራኸቢ ብዙሃንን፡ ሽወደን ብኸመይ ከም እትመሓደር ስእሊ ይህቦም። እዚ ኹሉ ድማ፡ ንሽወደን፡ ከም ካልኦት ብዙሓት ሃገራት፡ ብብልሽውናን ስልጣንካ ብዘይኣገባብ ምጥቃምን ከይትጥቃዕ ኣስተዋጽኦ ይገብር።
ሃገረ-መንግስቲ
እቲ ሃገረ-መንግስቲ፡ ብባይቶ፡ ብመንግስቲ፡ ብኣስታት 350 መንግስታዊ ትካላት፡ ካምፓንታት፡ ቦርድን በዓልመዝን ዝተመስረተ እዩ። እቲ ባይቶ፡ ብዛዕባ ኣብቲ ሕብረተሰብ እንታይ ክግበር ከም ዘለዎ ይውስን። መንግስቲ ድማ፡ ምስ ቤትምኽሪ መንግስትን ትካላቱን ኮይኑ ነቲ ውሳነ ኣብ ግብሪ የውዕሎ።
ባይቶ ሽወደን
ባይቶ ሽወደን፡ ሕግታት ዘውጽእ ኣካል እዩ። ብደረጃ ሃገር ክርአ ከሎ፡ ባይቶ፡ እቲ ዝዓበየ ናይ ምውሳን ስልጣን ዝውንን ኣካል እዩ። ኣባላት ባይቶ፡ እቶም ህዝቢ ሽወደን ብደረጃ ሃገር ዝመረጾም፡ ወከልቲ ህዝቢ ዝኾኑ ፖለቲከኛታት እዮም። እዞም ፖለቲከኛታት'ዚኣቶም ወከልቲ ፖለቲካዊያን ሰልፍታት'ውን ስለዝኾኑ፡ ፖለቲካዊ ስልጣን ሃገር ፖለቲካዊ ሰልፋዊ ምትእስሳር ኣሎዎ። ባይቶ ሽወደን፡ 349 ወከልቲ ዝሓቁፍ ኮይኑ፡ እቶም ወከልቲ ኣባላት ባይቶ ከኣ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣርባዕተ ዓመት ይምረጹ። ናይ ባይቶ ኣገደስቲ ዕዮታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፡-
- ሓደስቲ ሕግታት ምምሕልላፍን ነቲ ኣረጊት ደው ምባልን፡
- ሃገራዊ ባጀት ምውሳን፡ ማለት ናይቲ ሃገር ዓመታዊ ኣታውን (ግብርን ክፍሊትን) ከምኡ'ውን ወጻእን ይውስን።
- መንግስትን ትካላት መንግስትን ከመይ ከም ዝሰርሓ ምቁጽጻር፡
- መንግስቲ ዘቕውም ጠቕላሊ ሚኒስተር ምምራጽ፡
መንግስቲ ሽወደን
መንግስቲ፡ ናይ ምትግባር ስልጣን ኣሎዎ። እዚ ማለት ከኣ፡ መንግስቲ፡ ምስ ምምራሕ ሃገር ዝተተሓሓዘ መዓልታዊ ስራሕ የማእክል ማለት እዩ። ኣብ ሃገራዊ ባጀት ውጥን የቕርብ፡ ንኣጠቓቕማ ገንዘብ ሃገር ብዝምልከት መምርሒታት የውጽእ፡ ንምክልኻል ሃገር ምምራሕ፡ ምስ ባይቶ ኮይኑ ንናይ ወጻኢ ፖሊሲታት ሃገራት ሓላፍነት ምውሳድን ዝብሉ ገለ ካብ'ቶም መንግስቲ ዘማእክሎም ዕማማት እዮም። ነዚ ኹሉ ተሰኪሙዎ ዘሎ ዕማማት ንምስልሳል፡ መንግስቲ፡ በቲ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ዝሓቁፍ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ (Regeringskansliet) ይድገፍ።
እታ ዓብላሊ ድምጺ ዝረኸበት ፖለቲካዊት ሰልፊ፡ ወይ ብዙሓት ልፍንቲ ዝመስረታ ሰልፍታት'የን መንግስቲ ዘቑማ። እቲ መራሒ ሃገር (statsminister) ኮይኑ ዝምረጽ ፖለቲከኛ ኸኣ'ዩ ነቶም ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ መዳያት ዝመርሑ ምኒስተራት ዝመርጽ። ነፍሲ ወከፍ ምኒስተር፡ ንሱ ዝመርሐን ፍሉያት ክፍልታት (departement) ኣለዋ። እተን ክፍልታት ከኣ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ኣመልኪተን ዝሰርሓ ነኣሽቱ ጨንፈራት ኣለወአን። ክፍሊ ትምህርቲ ንኣብነት፡ ንምህሮን ቤት ትምህርትን ዝምልከት ሕቶታት ማእከል ገይሩ ክሰርሕ እንከሎ፡ ክፍሊ ባህሊ ኸኣ ንባህላዊ ሕቶታት ማእከል ገይሩ ይሰርሕ።
ሃገራዊያን መንግስታዊያን ትካላት፡
እተን መንግስታዊያን ትካላት፡ ኣብያተ ፍርድን ምምሕዳራዊ ተልእኾ ዘሎዎም መንግስታዊያን ትካላትን የጠቓልላ። ገለ ካብ'ዚኣቶም ንምጥቃስ፡ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ፡ ማዕከን ማሕበራዊ ውሕስነትን በዓል መዚ ትራፊክን (Trafikverket) ክጥቀሱ ይኽእሉ። መንግስቲ፡ ኣብ ስርሓት ናይ'ዘን ዝተጠቕሳ መንግስታዊያን ኣካላት ኢዱ ኣየእቱን እዩ። ንኣብነት ኣጠቓቕማ ሕግታት ወይ'ውን ምስላጥ ዝተፈላለዩ ጒዳያት ብዝምልከት ማለት'ዩ። እዘን ትካላት'ዚኣተን፡ ርእሰን ዝኸኣላ ወይ ናጻ እየን'ኳ እንተተባህለ፡ ሕጊ መሰረት ብምግባርን መንግስቲ ዝሓንጸጾም መምርሒታትን ብምኽታል እየን ዝሰርሓ። ኣብ ብዙሓት ካልኦት ሃገራት፡ ስልጣን ዘሎዎ ምኒስተር፡ ስልጣኑ ተጠቒሙ ኣብ ስርሓት መንግስታዊያን ትካላት ጠብሎቕሎቕ ክብል ልሙድ እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ከምዚ ዓይነት ተኽእሎ የለን። ንስልጣን ምኒስተር ዝድርት ሕግታት ኣሎ።
ክፍሊ ፍትሒ
ኣብ ክፍሊ ፍትሒ፡ እተን ንውሕስነት ፍርድን ርጉጸንት ፍርድን ሓላፍነት ዝወስዳ መንግስታውያን ትካላት ይርከባ። ኣብያተ ፍርዲ፡ ናይ ፍትሒ መሰረት እየን። ኣብ ፍትሒ ከም ተወሳኺ፡ ናይ ምክልኻል ገበንን ናይ ምርመራን ትካልላት ማለት፡ ከም ፖሊስን ማእከል ግዳያት ገበንን ዝኣመሰላ ትካላት ኣለዋ።
ናይ ሽወደን ኣብያተ ፍርዲ፡ 80 ዝኾና ዝተፈላለያ ትካላትን ቦርድታትን ኣሎወን። ኣብ ሽወደን ሰለስተ ዓይነት ኣብያተ ፍርዲ ኣለዋ። ንሳተን ድማ፡ ህዝባውያን ኣብያተ ፍርዲ፡ ምምሕዳራዊያን ኣብያተ ፍርድን ፍሉያት ኣብያተ ፍርድን እየን። ኣብያተ ፍርዲ፡ መቕጻዕቲ ይውስና፡ ንባእሲ ድማ ይፈትሓ። እተን ህዝባውያን ኣብያተ ፍርዲ፡ ብኸባብያዊ ቤትፍርዲ፡ ናይ ይግባይ ቤት ፍርድን ላዕለዋይ ቤት ፍርድን ዝቖማ እየን። እዘን ህዝባውያን ኣብያተ ፍርዲ'ዚኣተን፡ ንገበን፡ ምስ ቤተሰብ ንዝተኣሳሰረ ጒዳያትን ነቲ ኣብ መንጎ ዋኒንን ውልቀ ሰብን ዝለዓል ጒዳያትን ይርእያ። እተን ምምሕዳራዊያን ኣብያተ ፍርዲ፡ ብምምሕዳራዊ ፍርዲ፡ ናይ ይግባይ ቤት ፍርዲ ከምኡ'ውን ብላዕለዋይ ምምሕዳራዊ ቤት ፍርዲ ዝቖማ እየን። ምምሕዳራዊ ቤት ፍርዲ፡ ንባእሲ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ትካላትን ውልቀ ሰባትን ይውስን። ንግብሪ፡ ንናይ ወጻእተኛታትን ዜጋታትን ጒዳይ (ናይ ኢሚግረሽን ቤት ፍርዲ)፡ ምስ ትካል ውሕስነት ወይ ምስ ኮምዩን ዝካየድ ባእሲ'ውን፡ ውሳነ ይህብ።
ፍሉይ ቤት ፍርዲ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ፍሉይ ጒዳያት ይውስን፡ ንኣብነት ኣብ ናይ ስራሕ መሰላት ወይ ናይ ተጠቃማይ ጒዳያት።
ጒዳዩ ኣብ ቤት ፍርዲ ብዘይ ኣድሉዎን ብናጻ መገድን ክረአየሉ፡ ንኹሉ ኣብ ሽወደን ዝነብር ሰብ፡ መሰረታዊ መሰሉ እዩ። ብመሰረት ቅዋም ሽወደን፡ እቲ መስርሕ ቤት ፍርዲ፡ ብሕጊ እዩ ዝምራሕ። ግን ከኣ ናጻ እዩ። ኣባላት ባይቶ ይኹኑ ምኒስተራት፡ ነቲ ናይ ቤት ፍርዲ ውሳነ ክጸልዉዎ ኣይክእሉን'ዮም።
ስርዓተ ሕጊ ማለት፡ ኩላቶም ሰባት ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ እዮም ማለት'ዩ። ዝኾነ ሰብ፡ ጒዳዩ ብቤት ፍርዲ ተራእዩ ገበነኛ ተባሂሉ ውሳነ ክሳብ ዘይተዋህቦ፡ ከም ንጹህ ወይ ገበን ዘይፈጸመ እዩ ዝቚጸር። ስርዓተ ሕጊ፡ ሓደ ካብ ኣገደስቲ የዕኑድ ደሞክራሲ ኮይኑ፡ ንሕጋዊ ዝምድናታት ኣብ መንጎ ውልቀ ሰባትን ሃገርን ዝምልከት'ዩ። ስርዓተ ሕጊ ኸኣ'ዩ፡ ሰባት፡ ብኻልኦት ሰባት፡ ወነንቲ ስልጣን ወይ'ውን ብሕብረተሰብ፡ ወጽዓ ከይወርዶም ዝከላኸለሎምን ናጽነቶምን መሰላቶምን ዝሕልወሎምን። ሕጊ፡ ንጹር ክኸውን ኣለዎ። እንታይ'ዩ ሕጋዊ? እንታይ'ዩ ኸ ዘይሕጋዊ? ብንጹር ዝሰፈረ ክኸውን ኣለዎ። ገበን ዝፍጽም ሰብ፡ ሳዕቤናት ናይቲ ገበን እንታይ ምዃኑ ብንጹር ክርድኦ ክኽእል ኣለዎ።
ቤት ጽሕፈት ውሕሰነት፡ ማለት ፎርሼክሪንካሳ፡ ወይ ኮምዩን ግጉይ ውሳነ ሂቡ ኢሉ ዝኣምን ሰብ፡ ይግባይ ክብል ይኽእል እዩ። እቲ ውሳነ ዝህብ ኣካል፡ ከመይ ጌርካ ይግባይ ከም ዝብሃል ይሕብር እዩ። እቲ ሓበሬታ፡ ኣብቲ መወዳእታ ክፋል ናይቲ ብጽሑፍ ዝውሃብ ውሳነ ይርከብ።
ስእሊ፡ ፓትሪክ ስቨድበርይ (www.domstol.se)
ኮምዩናት
ኩላቶም ተቐማጦ ሽወደን፡ ኣብ ኮምዩን ይቕመጡ። ኣብ ሽወደን፡290 ኮምዩናት ኣለዋ። ኲላተን ኮምዩናት ከኣ፡ ነብሰን ባዕላተን የማሓድራ። ሓደ ኮምዩን፡ በቲ ህዝቢ ዝመረጾ ባይቶ-ኮምዩን (kommunfullmäktige) ንሱ ዝመዘዘን ካልኦት ኮሚቴታትን (styrelser) ተጸዋዕትን (nämnder) ይምራሕ። ኣብ ሕጊ-ኮምዩናት (kommunallagen)፡ ዞባታትን (landsting/regioner) ኮምዩናትን፡ እንታይ ሓላፍነታትን ግቡኣትን ኣሎወን ብንጹር ሰፊሩ ይርከብ። ኣብ ሽወደን፡ እተን 3 ዝዓበያ ኮምዩናት፡ ስቶክሆልም፡ ዮተቦሪን ማልመን እየን። ልዕሊ 100.000 ተቐማጦ ዘለዉወን ብዙሓት ኮምዩናት ኣለዋ። ኮምዩናት፡ ከተማታት ተባሂለን'ውን ክጽውዓ ይኽእላ እየን።
እተን ኮምዩናት፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ መውዓል ህጻናት፡ ኣብያተ መጻሕፍቲ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንኣረጋውያንን ሓገዝ ንዝደልዩ ድማ ክንክን ንኽህሉን ይነጥፋ። መጥፋእቲ ሓውን ሓለዋ ጽሬትን ዝኣመሰሉ ንኽህሉዉ፡ ጽርግያ፡ መንበሪ ኣባይቲ፡ ማይን ኤለክትሪክን ንኽህሉ ውጥን የውጽኣ። እዘን ኮምዩናት'ዚኣተን ነዚ ኹሉ ንኽገብራ ገንዘብ ክህሉወን ኣለዎ። ንሳተን፡ ነቲ ገንዘብ፡ ብናይ ኮምዩናዊ ግብሪ፡ ካብ ክፍሊታትን ካብ መንግስቲ ብዝወሃበን ሓገዝን ይረኽባኦ። እቶም እቶት ዘሎዎም ኣብቲ ኮምዩን ዝተመዝገቡ ነበርቲ፡ ግብሪ ይኸፍሉ። መጠን ናይቲ ዝኽፈል ግብሪ ኸኣ፡ ትነብረሉ ኮምዩንን መጠን ደሞዝካን'ዩ ዝውስኖ።
ምምሕዳር፡ ዞባን ምምሕዳራዊ ክፍልን
ኣብ ሽወደን፡ 21 ዞባታት ኣለዋ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዞባ ድማ ብዙሓት ኮምዩናት ኣለዋ። ነፍሲ ወከፍ ዞባ፡ ናታ ዞባዊ ምምሕዳር፡ ማለት ሌንስቲይረልሰ ኣሎዋ። እቲ መንግስቲ፡ ነተን ዞባዊያን ምምሕዳራት ዝመርሑ ናይቲ ቦታ ሹመኛታት ይምዝዝ። መራሕቲ ዞባዊያን ምምሕዳራት፡ ናይቲ መንግስቲ ወኪላት እዮም። እቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ስርሖም፡ ነቲ ብባይቶን ብመንግስትን ዝተወሰነ ዕላማ ምትግባር እዩ። ማዕረ ማዕሪኡ፡ ናይ'ተን ዞባታት ኩነታት'ውን ይከታተሉዎ እዮም።
ኣብ ሽወደን ኣውራጃ'ውን ኣሎ። ኣውራጃታት ከምቲ ናይ ዞባ ጂኦግራፍያዊ ስፍሓት ዘሎወን ፖለቲካውያን ውድባት እየን። ንሳተን ግብሪ የኽፍላን ነቲ ናይ ሕብረተሰብ ክፍሊት ድማ ይቆጻጸራን እየን። ብቐዳምነት ንጥዕናን ክንክንን ብዝምልከት። ነቲ ናይ ባህሊ፡ ዞባዊ መጎዓዝያን ኣውራጃዊ ውጥናትን'ውን ይከታተላኦ እየን። ኣብዚ ግዜ'ዚ፡ ኣብ ሽወደን20ኣውራጃታት ኣለዋ። ንሳተን በቲ ብህዝቢ ዝተመርጸ ጉባኤ፡ በቲ ኣውራጃዊ ባይቶን በቲ ምምሕዳራዊ ባይቶን ይምርሓ። ንኣብነት ከባቢ ቨስትራ ዮታላንድ፡ ብሕጊ ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ዞባዊ ምምሕዳር ይምራሕ።
ኤውሮጳዊ ባይቶ ኣብ ብራስለስ፡ ስእሊ: www.europaparlamentet.se
ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU)
ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ኣብ መንጎ ገለ ኤውሮጳውያን ሃገራት ዘሎ ቊጠባውን ፖለቲካውን ዝምድና እዩ። ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ መንጎ በልጅዩም፡ ፈረንሳ፡ ጣልያን፡ ሉክስምበርግ፡ ሆላንድን ሽዑ ዝነበረት ምዕራብ ጀርመንን እተመስረተ ቊጠባውን ፖለቲካውን ምትሕብባር እዩ። ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ነቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝሰፈነ ሰላም ንምዕቃብን ንግዲ ኣብ መንጎ ሃገራት ኤውሮጳ ንምትብባዕን'ዩ ተተኺሉ። እቲ ቀንዲ ሓሳብ፡ ኲላተን ብቚጠባዊ መገዲ ሓንቲ ካብታ ሓንቲ እትደሊ ኮይነን ግጭት ዘይብለን ንክኾና እዩ። ብሓጺሩ ነፍስ ወከፍ ሃገር ነቲ ናታ ስልጣን ብምጕዳል ብሓባር ኮይነን ኣብ ዓለም ዓቢ ጽልዋ ንኽህሉወን እዩ ሓሳባተን።
ሽወደን፡ ኣብ 1995 ዓ.ም ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ኮይና። እቲ ሕብረት፡ ኣብዚ እዋን'ዚ፡ 28 ኣባላት ሃገራት ኣለወኦ። ንሳተን ድማ ኣብ ናጻ ምንቅስቓስ ናይ ኣቕሑ፡ ኣገልግሎት፡ ርእሰ ማልን ህዝብን፡ ከምኡ'ውን፡ ናይ ኣከባቢ ዕቃበ፡ ንጸጥታን ምክልኻልን ዝምልከቱ ጒዳያትን ይነጥፋ። መብዛሕትአን ኣባላት፡ ሓባራዊ ባጤራ ኤውሮ ይጥቀማ። ሽወደን ግን ኣይትጥቀመሉን እያ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ሕግታት ዝሕግጋ ሰለስተ ዓበይቲ ክፍልታት ኣለወኦ:- ንሳተን ድማ፡ ኤውሮጳዊ ኮምሽን (Europeiska kommissionen): ኤውሮጳዊ ባይቶ (Europaparlamentet) ከምኡ'ውን ቤት ምኽሪ ምኒስተራት፡ (ቤት ምኽሪ ኤውሮጳዊ ሕብረት)(Europeiska unionens råd) እየን። እዘን ሰለስተ ትካላት'ዚኣተን፡ ኣብ ዋና ከተማ በልጁም-ብራስለስ፡ ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ-ስትራስበርግ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ሃገረ-ሉክሰምበርግ ይርከባ። እዘን 28 ኣባላት ሃገራት'ዚኣተን ብሰለስተ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ይታሓጋገዛ:-
ልዕለ-መንግስታዊ ጽፍሒ (Överstatlig nivå)
ኲላተን ኣባላት ሃገራት ዝኽተለኦ ግዱድ ውሳነ። እቶም ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝሕግጎም ሕግታት ምስዚ ውሳነ'ዚ ይጽብጸቡ። ሕጊ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ልዕሊ ዂላቶም ሕግታት ኣባላት ሃገራት'ዩ። ብዙሓት ሕግታት፡ ንግዲ: መገሻን ስራሕን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ንምቅላል'ዮም ዝሕገጉ። ንሕጊ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝምልከት ርእሱ ዝኸኣለ ቤት ፍርዲ ኣሎ። ቤት ፍርዲ ኤውሮጵዊ ሕብረት ተባሂሉ ድማ ይጽዋዕ። መደበሩ ኸኣ ኣብ ሉክሰምበርግ'ዩ።
በይነ-መንግስታዊ ጽፍሒ (Mellanstatlig nivå)
ሕግታት ዘይክተል፡ ብወለንታዊ ኣገባብ ኣብ መንጎ 28 ኣባላት ሃገራት ዝግበር ምትሕብባር። ንኣብነት ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ብዛዕባ ፖሊሲ ጒዳያት ወጻእን ወተሃደራዊ ዕማምን ውሳነ ከሕልፍ ከሎ ብበይነ-መንግስታዊ ጽፍሒ'ዩ ዝካየድ።
ሃገራዊ ጽፍሒ (Nationell nivå)
ነፍሲ-ወከፍ ኣባል ሃገር፡ ኣብ ጒዳያ ክትውስን መሰል ኣሎዋ። ኲላቶም እዘን ሃገራት'ዚኣተን ዝውስናኦም ሕግታትን መምርሕታትን ግን ምስ'ቶም ብጽፍሒ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ማለት 'ልዕለ-መንግስታዊ ጽፍሒ' ዝሓለፉ ሕግታትን መምርሕታትን ክሳነዩ ኣለዎም።
እቲ ስልጣን ኣብ ብዙሓት ዝተኸፋፈለ'ዩ፡
ዋላ'ኳ እቲ ወግዓዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝከፋፈል እንተኾነ፡ ማለት ኮምዩን፡ ኣውራጃ፡ ሃገረ-መንግስትን ኤውሮጳዊ ሕብረትን፡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ነቲ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኣገዳሲ ዝኾነ ብዙሕ ናይ ስልጣን ማእከላት ኣሎ። መራኸቢ ብዙሃንን ዕዳጋን፡ ከምኡ'ውን ሲቪላዊ ማሕበረሰብን፡ ኣብ ሓደ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ ኣገደስቲ ተዋሳእትን መድረኽን እዮም።
መራኸቢ ብዙሃን፡ (ጋዜጣታት፡ ራድዮ፡ ቲቪን ኢንተርነትን) ምስ መንግስታዊ ስልጣን ዝምድና የብሎምን። ከምዚ ክብሃል ከሎ ድማ፡ ናጻ ኮይኖም ይሕብሩን ንፖለቲካውያንን ካልኦት ሰብ ስልጣንን ድማ ይግምግምዎምን ማለት እዩ። መራኸቢ ብዙሃን፡ ኣብቲ ንሕብረተሰብ ዝምልከት ጒዳያት ክትዕ ንምክያድ፡ ኣገዳሲ ዕማም ይዓማ።
ናይ ሽወደን ራድዮን(SR) ተለቪዥንን (SVT), በተን ካብ መንግስቲ ናጻ ዝኾና ትካላት እየን ዝውነና። እቲ ስራሕ፡ በቲ ንቲቪን ራድዮን ብህዝቢ ዝኽፈል እቶት እዩ ዝካየድ። እዚ ድማ 'ቲቪ ላይሰንስ' ይብሃል። እተን ቻነላት፡ ብመወዓውዒ ወይ ብናይ መንግስቲ ኣበርክቶ ኣይኮናን ዝምወላ። ስለዚ ህዝባዊ ኣገልግሎት ይብሃላ። ዕማመን፡ ኣድልዎ ብዘይብሉ፡ ደሞክራስያዊ መሰረት ዘሎዎ ስራሕ ምክያድ እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ብዙሓት ብመወዓውዒ ዝምወላ ናይ ቲቪን ረድዮን መስመራት ኮይነን ንሰበስልጣን ዝግምግማ ኣለዋ፡ ንኣብነት ቲቪ4።
እቲ ዕዳጋ፡ በቶም ብሓባር ነቲ ናይታ ሃገር ቊጠባን ዕዳጋ-ዕዮን ዝጸልዉ ርእሰማላውያን ዋኒናትን ኣህለኽትን ዝቖመ እዩ። እቲ ቊጠባዊ ናይ ንግዲ ዕብየት፡ ነቲ ናይ መንግስቲ ናይ ግብሪ ኣታዊ ይጸልዎ እዩ።
ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ክብሃል ከሎ፡ ክፋል ናይቲ ብዘይ ጣልቃ መንግስቲ ነንሕድሕዱ ዝተሓባበርን ዝተሓጋገዝን ሕብረተሰብ እዩ። እቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ከም ዋኒናት ዝመሰሉ ንምምራሕ ዘገልግሎ ገንዘብ የብሉን። እቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ሓድ ሓደ ግዜ፡ ዘይረብሓዊ ጽላት፡ ወለንታዊ ጽላት ወይ ሲቪላዊ ጽላት ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ። ከም ተዋሳእቲ ናይቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ንኣብነት፡ እዘን ዝስዕባ ክጥቀሳ ይኽእላ። ውድባት ግብረ ሰናይ፡ ናይ ስፖርት ማሕበራትን ፖለቲካውያን ሰልፍታትን እየን። እዚኣተን፡ ብቐጥታ ብመንግስቲ ኣይምወላን ገንዘብ ንምርካብ'ውን ኣይሰርሓን።
ናይ ሽወደን ህዝባዊ ምንቅስቓሳት፡ ንኣብነት፡ ናይ ሰራሕተኛታት፡ ናይ ኣከባቢ ወይ ናይ ዓቂንካ ምስታይ ምንቅስቓሳት፡ እቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ናይ ስልጣን ረቛሒ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብነት እየን። ኣብዚ ኸኣ፡ መንግስቲ ይኹን ዕዳጋ ብሓፈሻ፡ ዝደፍእ ሓይሊ የብሉን። ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ናይ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ ክፋል እዩ። ንስኻ ከም ነባሪ ድማ፡ ኣብኡ ኴንካ ነቲ ሕብረተሰብ ክትጸልዎ ትኽእል።
ኣብ'ተን ደሞክራስያውያን መሰላት፡ ከም ናይ ሕትመትን ርእይቶን መሰላትን ማሕበር ናይ ምምስራት መሰላትን፡ ነቶም ተቐማጦ ኣብ ፖለቲካ ንኽሳተፉ ዝድርኽ ዘይቀጥታዊ ጻውዒት ኣሎ። ሰባት ብዝተፈላለየ መገዲ፡ ኣብ ፖለቲካ ክሳተፉ ይኽእሉ። ንኣብነት ኣብ ፖለቲካዊ ሰልፊ፡ ውድባት ወይ ማሕበራት ብምጥርናፍ ብዙሓት ኣርእስቲታት ኣልዒሎም ክዋስኡ ይኽእሉ። ሰባት ኣገዳሲ ዝብሉዎ ጒዳያት ንምልዓል፡ ንመራኸቢ ብዙሃን ከም ናይ ምቅላሕ መስኖ ክጥቀሙለን ይኽእሉ። ምስ ጋዜጠኛ ኣብ እትገብሩዎ ርክብ፡ መንነትኩም፡ ማለት ስምኩም ናይ ምዕቃብ መሰል ኣለኩም። ብዘይካ'ዚ፡ ሰባት፡ ምስ'ቶም ኣብቲ ዝነብሩሉ ኮምዩን ዝነጥፉ ፖለቲከኛታት ተራኺቦም ንዝተወስደ ውሳነታት ብዝምልከት፡ ዘሎዎም ርእይቶን ሓሳባትን ከቕርቡ ይኽእሉ።