text:
Radio Erena: 21 February 2017
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ፣ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ፈረንሳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽም ምዃኑ ካብ ቤተ መንግስቲ ፈረንሳ- ኤሊዘ ዝተፈነወ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ ኣብ ፈረንሳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽም፣ ድሕሪ 10 ዓመታት ንመጀመርያ እዋኑ ምዃኑ ዝሓበረት ጋዜጣ ዥን ኣፍሪክ፣ እዚ ድማ ፈረንሳ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝነበራ ኣተኩሮ ብመጠኑ ከምዝጎደለ ዝእንፍት’ዩ ክትብል ገሊጻ።
ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝወሓደ ተገዳስነት ከምዘለዎ ዝንገረሉ ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ፣ ካብ ስልጣን ክእለ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘሎ ግዜ’ዩ፣ ንፕረዚደንት ጅቡቲ ናብ ኤሊዘ ዓዲምዎ ዘሎ።
ፕረዚደንት እስማዒል ጉለ ካብ 28 ለካቲት ኣትሒዙ ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ብዘይካ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ኦላንድ ዘካይዶ ዘተ፣ ምስ ኣባላት ባይቶ ፈረንሳ፣ ነጋዶን ኣውፈርትን ክዘራረብ’ዩ።
ፈረንሳ፣ ሓይሊ ባሕሪ ዘጠቓለለ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ጅቡቲ ከምዘለዋ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ተገዳስነት ፈረንሳ ኣብቲ ዞባ እናዛሕተለ ኣብ ዝመጸሉ እዋን መዓስከራት ኣመሪካ፣ ቻይና፣ ጃፓን፣ ስዑዲ ዓረብን ካልኦት ሃገራት ከስፋሕፍሕ ይርአ ኣሎ።
ብሞግዚትነት ፈረንሳ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቖመት ጅቡቲ፣ ካብ 53 ሃገራት ኣፍሪቃ እታ ዝበዝሐ ወትሃደራዊ መዓስከር ወጻኢ ሃገራት ዝቖመላ ንእሽቶ ሃገር’ያ።
ስእሊ፣ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
======================


c: text/html

text:
Radio Erena: 30 May 2017
ሓይሊ ባሕሪ ስጳኛ፣ 18 ኤርትራውያን ቆልዑ ዝርከብዎም 282 ስደተኛታት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓነ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሓንቲ ናይ ዕንጨት ሓንቲ ከኣ ናይ ጎማ፣ ብ ክልተ ጃላቡ ተጻዒኖም ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሱ እቶም ስደተኛታት፣ ኣብ ኣህጉራዊ ክሊ ማያት ማእከላይ ባሕሪ ድሕሪ ምእታዎም፣ ኣብቲ ቦታ ኣብ ሓለዋ ተዋፊራ ብዝነበረት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ስጳኛ ከምዝደሓኑ’ዩ እቲ መግለጺ ዘመልክት።
ካብቶም ዝሓለፈ ሰሙን ዝደሓኑ ስደተኛታት፣ ትሕቲ 10 ዓመት ዝዕድሚኦም 18 ኤርትራውያን ቆልዑ ምዃኖም’ውን መግለጺ ሚኒስትሪ ምክልኻል ስጳኛ ኣነጺሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ 24 ግንቦት፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብዘጋጠመ ሓደጋ ባሕሪ፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ቆልዑ ዝርከብዎም ብውሕዱ 34 ሰባት ከምዝጠሓሉ ክግለጽ’ዩ ቀንዩ።
ኣብዚ ወቕቲ’ዚ ባሕሪ ዝሃድኣሉ ብምዃኑ፣ ካብ ገማግም ሊብያ ናይ ዝብገሱ ብዝሒ ስደተኛታት ክንህር ምዃኑ’ዩ ዝግመት።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ዶባት ምብራቕ ኤውሮጳ እናቆራረጹ ናብ ሃገራት ምዕራብ ኤውሮጳ ንምእታው ዝሓለኑ ሓንቲ ጓለንስተይቲ እትርከቦም ሸውዓተ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዶብ ሮማንያ ከምዝተታሕዙ ፖሊስ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን፣ ፖሊስ ግሪኽ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ክነጥፉ ጸኒሖም ንዝበሎም ሓደ ኣልጀርያውን ሓደ ኣልባንያውን ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወ ገሊጹ።
=====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ማዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ካብ ጽባሕ ሓርነት ጀሚርና፡ በብዓመቱ እነሆ ንመበል 29 ጊዜ ነኽብራ ኣሎና፡፡ ውድብና ሰደግኤ ን20 ሰነ፡ ከም ማዓልቲ ሰማእታት ተቐቢሉ ከኽብራ እንከሎ፡ ምስ'ዛ ዕለት'ዚኣ ፉሉይ ምትእስሳር ስለዘሎዎ ኣይኮነን። ይኹን'ምበር፡ እቲ ብወሳኒ ተሳትፎ ህዝብታትና ዝተኻየደ ናጽነታዊ ተጋድሎና፡ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ውድባት ዝተዋስኡሉ ምዃኑ ዘይሰሓት ኮይኑ፡ ኣብተን ናይ መወዳእታ ዓሰርተ ዓመታት ግን፡ ሜዳ ኤርትራ ብላዕለዋይነት መሪሕነት ህግሓኤ ተመሪሑ፤ ሓርነት ሃገርና ድማ፡ በዚ ውድብ'ዚ ዝተዛዘመ ምንባሩ ማንም ዝኽሕዶ ኣይኮነን፤ ስለዝኾነ'ውን ዋና ጸሓፊ ጊዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኑ ዝተሸመ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ፡ ንዝኽርን ክብርን ስዉኣትና፡ 20 ሰነ፡ ማዓልቲ ሰማእታት ክትከውን ብምእዋጁ፡ ህዝብታት ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ውድብናን ተመሳሳሊ ርእይይቶ ዝነበሮም ፖሎቲካዊ ሓይልታቱን ከም ዓብይ ፖሎቲካዊ ኣጀንዳ ርእዮም፡ ናብ ሰሓቦ ጉተቶ ክኣትዉ ምርጭኦም ስለዘይነበረ፡ ከም ዕለተ ሰማእታት ክትዝከርን ክትክበርን ዝተቐበልዋ እያ። እቶም ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ፡ ክብርቲ ሂወቶም ዝበጀዉ ጀጋኑ ተቓለስቲ፡ ዝኽሮም ኣብ ነብሲ ወከፍ፡ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገሩ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእቱ ኤርትራዊ ልቢ ዝሰፈረ ምዃኑ ዘየጠራጥር እዩ፤ ይኹን'ምበር፡ ነቲ ዝወደቑሉ ክቡር ዕላማ ብሓባር ክንዝክሮ፡ ዝተጓጸፍናዮ ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላውነትን ዓቂብና፡ ነቶም ዝተኾለፉ ዕላማታት ተሓንጊጥና፡ ክነዐውት ድሉዋት ምዃና፡ ቃልና ነሐድሰላ ዕለት ሰማእታት ምስያም፡ ፍሉይ ትርጉም ከም ዘሎዎ፡ ዘይንስሕቶ እዩ።
ውድብና ሰደግኤ፡ ፖሎቲካዊ ባህርያትን ተግባራትን ውልቀ-መላኺ ኢሳያስን ጉጅልኡን፡ ካብ ወጋሕትኡ ተገንዚቡዎ ዝሓደረ እዩ፤ በዚ ጉጅለ'ዚ ተመሪሑ ዝዕወት ናጽነታዊ ገድሊ፡ መወዳእትኡ ፍጹም ጸረ ዲሞክራስን ጸረ ህዝብን ጽግዕተኛ ስርዓት ከም ዝትክል ገምጊሙ፡ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ እናካየደ ዝመጸ እዩ። ብውልቀ-መላኺ ኢሳያስን ጉጅልኡን ዝምራሕ ህግሓኤ፡ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ፖሎቲካዊ ውድባትና ብዘካየዶ ኩሉ-መዳያዊ መጥቃዕቲ፡ ልዕልነቱ ምስ ኣረጋገጸ፡ ''ሜዳ ኤርትራ ካብ ሓደ ውድብን ሓደ መሪሕነትን ንላዕሊ ክጸውር ኣይክእልን'' ብምባል ኣዊጁ፤ እዚ ጉጅለ'ዚ ኣብ ሓራ ኤርትራ፡ ፖሎቲካዊ ስልጣን ሃገር ብሒቱ ክገዝእ ካብ ምሕላን ወጻኢ፡ ኣሳታፊ ክኸውን ከምዘይክእል ዘይሰሓት ነይሩ። ይኹን'ምበር፡ ምስ ኩሎም ጸረ ህዝብን ጸረ ዲሞክራስን ባህርያቱ፡ ንሃገራዊ ናጽነት ዘካይዶ ተጋድሎን ዝኸፍሎ መስዋእትን፡ ውድብና፡ ዝግበኦ ክብሪ ሂቡዎ እዩ፤ ምስ ህግሓኤ ዘየድሊ ደም ምፍሳስ ከይክሰት፡ ዕድመ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝናውሓሉ ዕድል ከይፍጠር፡ ልዑል ጥንቃቐ እናገበረ ዝተቓለሰን መስዋእቲ ዝኸፈለን ውድብ እዩ። ምስ ኩሉ'ቲ ኣብ ልዕሊ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስን ውድቡን ዘዋህለሎ ትዕዝብትን ገምጋምን፡ ሃገርና ኤርትራ ብ24 ግንቦት 1991 ዓ.ም. ብወሳኒ ተሳትፎ ህዝብታትናን፡ ብመሪሕነት ህግሓኤን ሓራ ምስ ኮነት ድማ፡ ብዕሊ ሰውራዊ ደገፉን ሓጎሱን ገሊጹ። ናይ ኤርትራ ናጽነትን ልዑላውነትን ብመንገዲ ሪፈረንደም ሕጋዊ መዛዘሚ ክረክብ ዝተታሕዘ ኣንፈት ድማ፡ ኣብ ኣህጉራውን ዓለማውን መዳይ፡ ሃገራዊ ናጽነትናን ልዑላውነትናን፡ ዝረኽቦ ተቐባልነት ኣብ ጸብጻብ ብምእታው ደጊፉ፡፡ ካብ ጸቢብ ውድባዊ ሒሳባት ርሒቑ፡ ነቶም ብመሪሕነት ህግሓኤ ተሓንጺጾም ዝትግበሩ ዝነበሩ ጸረ ዲሞክራሲ ዝኾኑ፡ ኣግላልን ባሓትን ተግባራት ተጻዊሩ፡ መስርሕ ሪፈረንደም ብዓወት ንምዝዛም ማዓንጥኡ ኣስጢሙ ተቓሊሱ። ስለዝኾነ'ውን ውድብና ሰደግኤ ን20 ሰነ፡ ከም ማዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ተቐቢሉ በብዓመቱ ከኽብራን ክዝክራን እንከሎ፡ ጀጋኑ ስዉኣትና፡ እታ ሓንትን መተካእታ ዘይብላን ሂወቶም፡ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገሮም ምኽፋሎም፡ ዘለዎ ዓሚቕ ክብርን ኣድናቖትን ንምግላጽ እዩ፤ ጀጋኑ ስዉኣትና ዝኸፈሉዎ ክቡር ዋጋ፡ ምስ'ቲ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ዝንጸባረቕ ዝነበረን ዝቐጸለን ጸረ ህዝብን ጸረ ዲሞክራስያውን ባህርያትን ተግባራትን ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ጉጅልኡን ኣተኣሳሲሩ ስለ ዘይርእዮ እዩ።
ውድብና ሰደግኤ፡ ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ፡ ዝኸፈሉዎ ረዚን ዋጋ፡ ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ንምርግጋጽ ጥራሕ ከም ዘይነበረ ኣጸቢቑ ይርዳእ፡፡ ኩሎም ሰብኣዊ፣ ዲሞክራስያዊ፣ ናይ ብሄራት፣ ሃይማኖታትን ጾታን መሰልን ማዕርነትን ዝኽበረላ፣ ማሕበረ ቁጠባዊ መነባብሮ ህዝብታትና ደረጃ ብደረጃ እናተማሓየሸ ዝኸደላ፣ ቅኑዕ ስርዓተ ምሕደራን ፍትሕን ዝጎናጸፉላ፣ ምስ ጎረባብቲ ይኹን ማሕበረ ሰብ ዓለምን መንግስታትን፡ ኣብ ምክብባርን ሓባራዊ ረብሓን ዝተመስረተ ጥዑይ ዝምድና መስሪቶም ማዕረ ተጠቀምቲ ዝኾኑላ፡ ህዝባዊት ዲሞክራስያዊት ኤርትራ ንምህናጽ ምንባሩ ይኣምን፤ ይኹን'ምበር፡ እዞም ኩሎም ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ዕላማታት፡ ብርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ጉጅልኡን፡ ተጠሊሞም፡ ብፍጹም ጸረ-ህዝብን ጸረ-ዲሞክራስን ፋሽስታዊ ስርዓት ክንግዛእ ብምጽናሕናን ብምህላውናን፡ ንኽብሪ፣ ጅግንነትን ተወፋይነትን ሰማእታትና ዘህስስ ክኸውን ከምዘይግባእ ይኣምን። እኳ ደኣስ ጀጋኑና፡ ካብ'ቲ ሃልሃል ዝብል ፍቕሪ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገሮምን ህዝቦምን ተበጊሶም፡ ዝበጀዉዋ ክብርቲ ሂወቶም፡ ወትሩ ክዝከሩን ክኽበሩን፡ ነቶም ዝተጓናጸፍናዮም ዓወታት ዓቂብና፡ ዝተኾለፉ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ዕላማታትና ንምዕዋት፡ ሰውራዊ ቃልና በብዓመቱ እነሐድሰላ ናይ ዝኽሪ ዕለት ክትህልወና ግቡእ'ዩ ኢሉ ይኣምን። በዚ መንጽር፡ ብመን ተሰየመት ብዘየገድስ፡ 20 ሰነ፡ ንኹሎም ጀጋኑ ሰማእታትና ንምዝካር፡ በብዓመቱ እናኽበራ መጺኡን ኣሎን። ኣብ ትሕቲ ቅዋማዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት፡ ብናይ ህዝብታትና ሓባራዊ ዕግበት ዝውሰን፡ ኩሎም ጀጋኑ ሰማእታትና ብድምቀትን ብኽብርን ዝዝከሩላ ታሪኻዊት ዕለት ክትህልወና፡ ውድብና ሰደግኤ ይኣምን። ምእንቲ'ዚ ድማ፡ ከም'ቲ ሕሉፍ ኣበርቲዑ ምቅላሱ ክቕጽል እዩ።
ውድብና ሰደግኤ፡ 20 ሰነ ከም ማዓልቲ ሰማእታት ኣብ ዝተሰየመትሉ እዋን፡ ምስ ክብርን ጅግንነትን ስዉኣትናን ዝወደቑሎም ዕላማታትን ፈጺሙ ዘይኸይድ፡ ፋሽስታዊ ኣዋጅ ከምዝተቓልሐ ይዝክር፤ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ 20 ሰነ ከም ማዓልቲ ሰማእታት ክስይማ እንከሎ፡ ኣብ ጀጋኑ ሰማእታትና ዘለዎ ኣኽብሮት ጥራሕ ንምጽብራቕ ከምዘይነበረ ይግንዘብ። እዛ ዕለት'ዚኣ ከም ማዓልቲ ሰማእታት ክስይማ እንከሎ፡ ህግሓኤ፡ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎና ብሓፈሻ፡ ኣብ'ቶም ዘካየዶም መረርቲ ውግኣት ዝኸፈሎ መስዋእቲ ድማ ብፍላይ፡ ኣዕዚዙ ዝርእዮ ዕለት ብምህላዉ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ምስ'ዚ ዕለተ ዝኽሪ ኣጸጊዑ፡ ኣብ መጻኢት ኤርትራ ብዘይ ዝኾነ ተወዳዳሪ ሓይሊ፡ ፖሎቲካዊ ስልጣን ሃገር፡ ንበይኑ ብሒቱ ክገዝእ ዘሎዎ ጥሙሕ፡ ብቕሉዕ ክእውጅ ስለዝወሰነ እዩ። እዛ ዕለት'ዚኣ፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ናይ ሜዳ ባሓቲ ፖሊሲኡ ዳግም ብምሕዳስ፡ ''ድሕሪ ደጊም ናይ ውድባት ሓሸውየ ኣይፍቀድን እዩ፤ ብሽም ውድባት ምጥቛስ ከም ከቢድ ወንጀል ዝቑጸር እዩ፤ . . . .'' ብምባል፡ ካብ'ቲ ፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ፡ ብ12 መስከረም 1974 ዓ.ም. ብወታደራዊ ዕልዋ ፖሎቲካዊ ስልጣን ኢትዮጵያ ምስ ተቖጻጸረ ዘጋውሖ፡ ብትሕዝቶ ዘይፍለ ኣዋጅ፡ ዝተቃልሓላ ምዃና ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ ኣብ'ዛ ብሽም መዓልቲ ሰማእታት ዝተሰየመት ዕለት፡ መጻኢት ኤርትራ ናይ ርእይቶ ብዙሕነት ዘይተተኣናግድ፣ ናይ ሰልፍታት ነጻ ምንቅስቓስ ብፍጹም ዘይተፍቅድ፡ ብናይ ሓደ ውልቀ-ሰብ ገባሪ ሓዳጊ ስርዓተ ኣገዛዝኣ ዝምእዘዝ ፍጹም ጸረ ህዝብን ጸረ ዲሞክራስን ፋሽስታዊ ስርዓት ከምዝጥጥዕ ብኣዋጅ ዝተገለጸላ እያ። እዛ ዕለት'ዚኣ፡ ህዝብታትና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ሓራ ብምውጸኦም ዝፈጠረሎም ታሕጓስን ተስፋ ብሩህ መጻእን ከምዝብርዕን ብጋህዲ ዘዳመጹላ፡ መጻኢ ዕድሎም ጸልማት ምዃኑ ክግንዘቡ ዝጀመሩላ ዕለት'ውን እያ። 20 ሰነ፡ ብሓደ ወገን፡ ጀጋኑ ሰማእታትና ብመስዋእትነቶም ሓራ ኤርትራ ጋህዲ ስለዝገበሩ፡ በብዓመቱ ብኽብሪ ዝዝከሩላ ዕለት ክትከውን ዝተወሰነትላ ክትከውን እንከላ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ እቲ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብሽም ጊዝያዊ መንግስቲ ብሒቱ ዝሓዘ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ ኣብ ልዕሊ መቓብር ጀጋኑ ሰማእታትና፡ ንስልጣን ባዕዳውያን መንግስታት ተኪኡ፡ ብዘይገደብ ክገዝእ ወዲኡ ምህላዉ ብተግባር ዘግሃደላ፡ ኣብ ህዝብታትና ዝተሓዋወሰ ስምዒት ዝተንጸባረቐላ ዕለት እያ።
ሎሚ 20 ሰነ፡ ንመበል 29 ዓመት ክነኽብር እንከሎና፡ ኣብ ፍሉይ፡ ዓለማዊ፣ ዞባዊ፣ ከባብያውን ሃገራውን ኩነታት ኮይና ኢና። ኣብ ሃገረ ቻይና ከተማ ህዋን ዝጀመረ ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ከም ለበዳ ናብ መላእ ዓለም ተስፋሕፊሑ፡ ፖሎቲካውን ማሕበረ-ቁጠባውን ቅልውላው ዓለምና፡ ሰማይ ዝዓረገሉ እዋን እዩ። ዓለምና ብቴክኖሎጂ ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ኣብ ዝበጽሓትሉ እዋን ዝተባርዐ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፡ ልዕሊ ዓቕሚ ምዕቡላት ሃገራት ኮይኑ፡ ብሕማምን መቕዘፍትን ዜጋታቶም ርዒዶምን ተሶኲኖምን፡ ህዝቦም ኣብ ውሻጠ ማይ-ቤቱ ክውሸብ ዝኣወጁሉ እዋን እዩ። ክሳብ ሎሚ ድማ፡ ነዚ ሕማም'ዚ ዝፍውስ መድሃኒት ይትረፍ፡ መከላኸሊ ዝኸውን ምፍብራኽ ተሳኢኑዎም፡ ማሕበረ ቁጠባዊ ቅልውላው ሰማይ ዓሪጉ፡ መነባብሮ ዜጋታቶም ኣዝዩ ዝተሃሰየሉ እዋን ጸኒሑ እዩ። እዚ ለበዳ'ዚ፡ ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ'ውን ሓደግኡ ገዚፉ ኣብ ዝረኣየሉ እዋን ንርከብ። ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ዓሚቕ ቁጠባዊ ድኽነት ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ማሕበራውን ባህላውን ዝምድናታት ህዝብታት፡ ነዚ ለበዳ'ዚ ኣብ ምክልኻል ዝኸበደ ብደሆ ዝኾነሉ ኣስጋኢ እዋን እዩ። እዚ ለበዳ'ዚ ናብ ኤርትራ ካብ ዝኣቱ ጀሚሩ፡ ህዝብታትና ኣብ ሞንጎ ክልተ በሊሕ መላጸ ዝተቐርቀሩሉ ኩነታት ተፈጢሩ ጸኒሑ። ብሓደ ወገን፡ ህዝብን ሃገርን ብዘይ ቅዋም እናመርሐ ንሓደጋ ዕንወትን ብርሰትን ዘቃልዖም ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ ካብ ጽባሕ ስምምዕ ሰላም ጀሚሩ፡ ምስ ሓይልታት ትምክሕቲ ኢትዮጵያ ተማሳጢሩ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገርና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከውርድ ውዲት ኣብ ዝኣልመሉ እዋን፡ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ናብ ሃገርና ምስ ኣተወ፡ ደሃዩ ኣጥፊኡ ብምቕናዩ፡ ''እዚ ሰብኣይ፡ ሓሚሙ፡ ኣይፋል ሞይቱ''፡ ብዝብሉ ተባራሪ ወረታት፡ ህዝብታትና ብመጻኢ ዕድል ሃገሮም ኣብ ከቢድ ሸቐልቀል ዝወደቑሉ እዋን እዩ። በቲ ካልእ ድማ፡ መሓውራት ጸጥታን ድሕንነትን እቲ ስርዓት፡ ንለበዳ ኮሮና ቫይረስ መዝሚዞም፡ ብዘይ እኹል ቀረብ፡ ምግቢ፣ ማይን መከላኸሊ ናውትን፡ ህዝቢ ኣብ ገዝኡ ክውሸብ ብምእዛዝ፡ ብኸቢድ ማሕበረ-ቁጠባዊ ጸገም ክቕጻዕ ዝተበየነሉ እዋን እዩ። ምስፍሕፋሕ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፡ ከውሊ ተጠቒሞም፡ ግናይ ምስሎም ንምሕባእ ይኹን ዕድመ ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ንምንዋሕ ዝሓልሙ መራሕቲ ብሓደ ወገን፡ ጥዕናን ድሕንነትን ህዝቦም ብቐዳምነት ዘገድሶም ድማ፡ እዚ ለበዳ'ዚ ዘስዕቦ ሓደጋ ንምዕጻፍ ምስ ህዝቦም ተናቢቦም፡ ናብ ሰፊሕ ወፈራ ምክልኻል ዝተዋፈሩ መራሕቲ ድማ፡ በቲ ካልእ ወገን ዝተራእዩሉ እዋን እዩ።
ምስ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብዝተኣሳሰረ፡ ህሉው ኩነታት ሃገርና ክንዕዘብ እንከሎና፡ ህዝብታትና ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ማሕበረ ቁጠባዊ ኩነታት ተሸሚሞም ምህላዎም ንርዳእ። ካብ ሃገሮም ዝሃድሙ ዘለዉ ሓደስቲ ስደተኛታት ኤርትራውያን፡ ርእሰ ፋሽሽት ኢሳያስን ላዕለዎት ሓለፍቲ ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ብዝበጽሑዎ ምስጢራዊ ስምምዕ መሰረት፡ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ፖሎቲካዊ ዑቕባ መሰሎም ተገፊፉ፡ ውሕስነት ዘይረኸቡሉ እዋን'ዩ። ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ነባራት ስደተኛታትና'ውን ከቢድ ሓደጋ ኣንጸላልዩ ምህላዉ ንዕዘቦ ኣሎና። እዚ ድማ፡ ምስ'ቲ በብእዋኑ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ተኣሳሲሩ፡ ሂወት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ፡ ካብ እዋን ናብ እዋን ኣዝዩ ኣሻቓሊ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ንርከብ።
ስለዚ 20 ሰነ ማዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ክንዝክር እንከሎና፡ ኣብ እንግድዓና ዝተደራረበ ሓላፍነት ኣብ ዝተሸከምናሉ እዋን ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ብሓደ ወገን፡ እታ ብጅግንነታዊ መስዋእቲ ዝተጓናጸፍናያ ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላውነት ሃገርና፡ ብውዲት ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ሓይልታት ትምክሕቲ ኢትዮጵያን ኣንጸላልዩዋ ዘሎ ሓደጋ ንምምካትን፡ ከም ህዝብን ሃገርን ቀጻልነትና እነረጋግጽሉ ኩነታት ንምፍጣር፡ ከቢድ ሓላፍነት ዝተሸከምናሉ እዋን እዩ፤ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ህዝብታትና ይኹን ኣብ ስደት ዝርከቡ ወገናትና፡ ብምኽንያት ለበዳ ኮሮና ቫይረስን ፖሎቲካዊ ሸርሕታትን ኣንጸላልዩዎም ዘሎ ሓደጋ ንምክልኻል፡ ከም ኤርትራውያን ዓቕምና ክነበርክት፣ ማሕበረ ሰብ ዓለም ይኹን ገበርቲ ሰናይ ማሕበራትን መንግስታትን ድማ፡ ቱኽረት ክህቡዎም፡ ዓቕምታትና ኣወሃሂድና፡ ድምጽና ክነስምዕ እንጥለበሉ እዋን እዩ። ስለዚ፡ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታትና ኣብ እነኽብረሉ እዋን፡ ኣብ ዝባና ተጸፍጺፉ ዘሎ ድርብርብ ሓላፍነት ንምፍጻም፡ ቃል እንኣትወላ፡ ኩሉ ዓቕምታትና ኣዋዲድና ክንዋፈር ድሉዋት እንኾነላ ናይ ዝኽሪ ዕለት ክትከውን ይህልዋ። ውድብና ሰደግኤ፡ ከም ኣባል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡ ምስ ኩሎም ሓይልታት ለውጢ ዓቕምታቱ ኣወሃሂዱ፡ ካብኡ ዝጥለብ ከበርክት ድሉው ምህላዉ፡ ኣብ'ዛ ንዝኽሪ ጀጋኑ ሰማእታትና ዝተሰየመት ታሪኻዊ ዕለት 20 ሰነ ደጊሙ የረጋግጽ።
20 ሰነ፡ ማዓልቲ ሰማእታት ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮነትስ፡ ከም ዓለም-ለኻዊ ማዓልቲ ስደተኛታት ክትክበር ተወሲኑ ጸኒሑ ኣሎ። ውድብና ሰደግኤ፡ ነዛ ዕለት'ዚኣ ኣጋጣሚ ብምግባር፡ ኩሎም ስደተኛታት ዓለምና ብሓፈሻ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዓለም፡ ፋሕ ጭንግራሕ ኢሎም ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ድማ ብፍላይ፡ ወሪዱዎም ዘሎ ፖሎቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ጸጥታውን ጸገማት ኣብ ምቅላል፡ ማሕበረ ሰብ ዓለም፣ መንግስታት፣ ገበርቲ ሰናይ ማሕበራትን ሰብኣውያን ትካላትን፡ ሓገዞም ከበርክቱ መጸዋዕትኡ የማሓላልፍ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንኹሎም ሰማእታት ኤርትራ!!
ሰብኣውን ፖሎቲካውን መሰል ስደተኛታት ይከበር!
ፖሎቲካዊ ቤት-ጽሕፈት፡
ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
20 ሰነ 2020 ዓ.ም.


text:
Radio Erena: 03 July 2021
ባይቶ ጸጥታ፣ ኣብ ትግራይ ክካየድ ዝጸንሐ ኲናት ዳግማይ ክለዓል ይኽእል’ዩ ብምባል ኣብ ዘጠንቅቐሉ ዘሎ እዋን፣ ‘ብሓይሊ ዝተመንዘዐ መሬትና፣ ብሓይሊ ክንመልሶ ኢና’ ክብል ዶክተር ደብረጽዮን ገሊጹ።
ንሱ ምስ ኒውዮርክ ታይምስ ኣብ ዘገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ‘ካብቲ ንሸሞንተ ኣዋርሕ ዝቐጸለ ኲናት ብህይወት ዝወጽእ ይመስለኒ ኣይነበረን፣ እቲ ዝዓበየ ጉዳይ ግና ህዝቢ ትግራይ ካብ ወረርቲ ናጻ ምውጽኡ እዩ’ ኢሉ።
ብፈደራል መንግስቲ ክወሃብ ንዝጸንሐ መግለጺታት ምላሽ ኣብ ዝሃበሉ ዶክተር ደብረጽዮን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ዕሸልነት ዘጥቀዖን፣ ተመኩሮ ዝጎደሎን መራሒ’ዩ፣ ንጉስ ንናይ ምዃን ሕልሙ ዕንቅፋት ንኾኖ ከምዘለና’ዩ ዝኣምን ኢሉ።
ኣቐድም ኣቢሉ ብወሃብ ቃል ሓይልታት ትግራይ ንኤርትራ ብዝምልከት ዝተዋህበ መግለጺ፣ ‘ኢሳይያስ ካብ ስልጣን ክእለ ድሌትና እኳ እንተኾነ፣ ንኤርትራውያን ዝግደፍ እዩ። ንሰራዊት ኤርትራ ካብ መሬት ትግራይ ክወጽእ ግና ክሳብ ዶባት ክንደፍእ ኢና።’ ብምባል ዶክተር ደብረጽዮን ምላሽ ሂቡ።
ኣብ ኲናት ዝተማረኹ ልዕሊ 7 ሽሕ ወተሃደራት ፈደራል መንግስቲ፣ ብዘይካ’ቶም ብገበን ዝሕተቱ ሓለፍቲ፣ እቶም ዝተረፉ ነናብ ዓዶም ክፋነዉ ምዃኖም ይግለጽ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት እዚ ኣብ ትግራይ ተራእዩ ዘሎ ምቅይያር ሓይሊ ሚዛን፣ ነቲ ተሸጊሩ ዘሎ ሰላማዊ ህዝቢ ረዲኤት ኣብ ምብጻሕ ዝዓበየ ዕንቅፋት ክፈጥር ከምዝኽእል ሓቢሩ።
እኽሊ ዝጸዓነ ቃፍላይ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ናብቲ ረዲኤት ዘድልዮ ህዝቢ ከይበጽሕ ንኣርባዕተ መዓልታት ኣብ መንገዲ ተዓጊቱ ምቕናዩ እቲ ውድብ የመልክት።
ኣብዚ ዝሓለፈ ሸሞንተ ኣዋርሕ ኣብ ትግራይ ተፈጺሙ ንዝተባህለ ክሳብ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝኸይድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፣ ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት መጽናዕቲ ድሕሪ ምክያድ ንዘውጸኦኦ መግለጺ፣ ብወገን ሓይልታት ትግራይ እቲ መጽናዕቲ ወገናዊ እዩ ብምባል ከምዝነጸጉዎ ይዝከር።


text:
ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ከምቲ ቀደም ኣብ መርበብ ሓበሬታቱን ኣብ ፈቐዶ እንዳ ቤት ምግብን መጸዋዕታ ብምጥቃዕ እንተወሓደ ቅድሚ ክልተ ሰለስተ ሰሙን...
ኩሉኹም ኩቡራት ሙሁራትና፡ ብፍላይ ድማ እቶም ትማሊ፡ ንዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ነዚ ስርዓት'ዚ ብዝተፈላለየ ዓቀን ዝሓገዝኩም፡ ሎሚ ልዕሊ ዝኾነ ዩኹን...
ስለዚ ኢና ድማ ንግዝያዊ መንግስቲ ያኣክል ኣንጻር ድልየትና ድልየት ህዝብናን። ስለምንታይሲ ህዝቢ መሪርዎ ኣሎ።ብቅልጡፍ ስልጣኑ ተዘይ ኣረኹቡ ግን ሳዕበኑ...
ብመሰረት ዝኣተናልኩም ቃል ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፍና እቲ ንብዙሓት እንኮላይ ንብሪጣንያውያን ኣገሪምዎም ዘሎ ክሳብ ሕጂ “ምኽንያት ምምልላስ ወዲ ገራህቱ ንከተማ...
ብርግጽ! ንህሉዋት ፍልልያትና ከም ቂሐ-ጽልሚ መከናወኒ ስፈ ኣጋጢሞምን፡ ኣስጢሞምን፡ ሰጢሞምን፣ ንወዮ ዝነኣሰ’ውን ብድምቀት ኣብ መንጎ’ቲ ዓቢ ተሰኹዑ...
ንስድሪ(CDRIE): እንተስ ብፍላጥ እንተስ ብምድንጋጽ: ወይ’ውን መትከላታ ብምእማን ናቱ ከምስላ ዝያዳ ናብኡ ከቕርባ ዝደሊ ሓይልን ወገንን እውን ኪህሉ...


text:
ደምዳሚ መግለጺ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤሃባዲለ
ብድሕሪ ምዝዛም ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢን ዝተገብረ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነትን፡ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፣ ብጉባኤን ብማእከላይ መሪሕነትን ዝተወስዱ ውሳኔታትን ዝተሓንጸጹ መደብ ዕዮን ንምትግባር፣ እዋናዊ ትልምታት ንምስራዕ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼብኡ ኣካይዱ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምፍላም ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባኡ፡ ብኣጋጣሚ እቲ ብነዊሕን መሪርን ቃልስን ሰፍ ዘይብል መስዋእትን ዝተረጋጋጸ ነጻነት፣ ዝኽሪ መበል 28 ዓመት ኣብ ነብዕለሉ ዘሎና እዋን፣ ንተቓላሳይ ህዝብና ናይ ዮሃና መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ። ቀጺሉ፣ ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን፣ ፖለቲካውን ስቪላውን ሓይልታት ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢን፡ ከምኡ’ውን ሓባራዊት ሽማግለ ሃገራዊ ባይቶ፡ ንተዓዋትነት 2ይ ሃገራዊ ባይቶ ዘካይድዎ ዘዂርዕን ዘሐብንን ዓቢ ገድላዊ ግደ ደጊሙ ኣመጒሰ።
2ይ ኣኼባ ፈጻሚ ቤ/ጽ፡ ህልዊ ኩነታት ኤርትራዊ ተቓውሞ ሓይልታት ብሓፈሻ፡ ብኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ ይወዳደብ ዘሎ ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ብዝምልከት ድማ ብፍላይ ኣመልኪቱ ዓሚቕ ምይይጥ ኣካየደ። እዚ ህዝባዊ ምንቕስቃስ’ዚ፡ ናብ’ቲ ኩሉ ሃገራዊ ዘማዕድዎ ዕላማ ንምብ ጻሕ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ልዑል ገድላዊ ግደኡ ብምብርካት፡ ሰፊሕ ህዝባዊ ተቓውሞ ጸረ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምቕናዕ፡ ምስ ኩሎም ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝቃለሱ ሓይልታት ቐጻሊ ምውህሃድ ንምክያድ፡ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዝወሰኖ ውሳኔ፣ መሪሕነት ኤሃባዲለ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ዓቢ ጻዕሪ ከካይድ ምዃኑ ኣረጋገጸ። ከምኡ’ውን ኩሎ ክፍልታት ሃገራዊ ባይቶ ዕማም ህልው መድረኽ ብዝጠልቦ ተጋድሎ ህዝብና ክብ ንምባል ብ2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ዝተወስዱ ዝተፈላለዩ ውሳኔታት ንምትግባር ከይተሓለሉ ክጽዕቱ ምዃኖም ኣረጋገጸ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ መንጎ ኣባላቱ ናይ ዕማማት ምምቕቓል ኣካየደ። ናይ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ጽሕፈቱን ትካላቱን ምምሕዳራት ኣቊመ። ውጥን ዕዮ ሽዱሽተ ኣዋርሕ’ውን ተለመ። ከምኡ’ውን ምስ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ዝኾና ፖለቲካውን ስቪላውን ሓይልታት ብምትሕብባር፡ ኣብ ኩሉ ቦታታት ጨንፈራትን ዞባታት ሃገራዊ ባይቶ ንምቛምን፣ ህዝቢ ንምልዕዓልን ንምውዳብን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ህዝባዊን፣ ዜናውን ዲፕሎማስያውን መዳያት ኣድማዒ ስራሓት ንምክያድ ዝተወስዱ ውሳኔታት 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምግላጽ ክጽዕት ወሲኑ። ኣብዚ መዳይ’ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት፣ ህዝባዊ ቃልሲ ንምብራኽን ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ጨናፍር ብምጥርናፍ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ምምሕዳራቶም ከም ዝመርጹ ንምግባር፣ ብፈጻሚ ቤ/ጽ፣ ካብ ኣባላት ማእከላይ መሪሕነት ይኹኑ ወጻኢ ካብኡ፣ ነዚ ዕማም’ዚ ንምስላጥ ተጋደልቲ መዲቡ ኣሎ።
ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ ዞባና ዝኽሰቱ ዘሎዉ ቅልጡፋት ፖለቲካዊ ምዕባሌታት ብትኲረት ተመልከተ። ዝምልከቶም ኣካላት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡ ምስ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ብምውህሃድ፣ ብዕቱብነት ክከታተሎዎን፡ ኣብ ዞባና ሰላምን ምርግጋእን ንምስፋንን፣ ኣብ መንጎ ኣህዛብ ዞናና ሃናጺ ምትሕግጋዝ ንምርግጋጽን፣ ኣብ ኤርትራ ምቋም ዲሞክራስያዊ ስርዓት ቀንዲ ውሕሰነት ኢዩ ዝብል ዕግበትን ራእይን ኤሃባዲለ ምዃኑ ንምግላጽን፣ ፈጻሚ ቤ/ጽ ኤሃባዲለ ጽዑቕ ርኽክባት ንምካያድ ዘኽእሉ መደባት ሰሪዑ።
ኣብ ሱዳን ተበጊሱ ዘሎ ሰውራ ኣመልኪቱ፣ ንሓው ህዝቢ ሱዳን ምሕዝነታዊ ደጋፊ መርገጹ ብምግላጽ፡ ምርግጋጽ ሓርነትን፣ ፍትሒን፣ ዲሞክራስን ልዕልና ሕግን ዝኾኑ ዕላማታቱ ንክጒናጸፍ ፈጻሚ ቤ/ጽ ትምኒቱ ገለጸ። ሓርነትን፣ ፍትሒን፣ ሰብኣዊ ክብርን ዘይከፋፈሉ መትከላት ስለዝኹኑ፡ ህዝቢና ንምዕዋቶም ዝቃለሰሎም ዘሎ ዕላማታት ምዃኖም ብምርግጋጽ፡ ፈታዊኦም ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጨካን ገባቲ ስርዓት ዘሕልፎ ዘሎ ስቅያት ፈጻሚ ቤ/ጽ ኤሃባዲለ ኣዘኻኸሮም። ኣብ ርእሲኡ ካኣ ከም’ቲ ሰውራ ህዝቢ ሱዳን ኣብ ጥቅምቲ 1964 ኣብ ጎኒ’ቲ ህዝብና ጸረ ኢትዮጵያዊ ኣረሜናዊ መግዛእቲ ዘካይዶ ዝነበረ ፍትሓዊ ቃልሲ ጠጠው ዝበለ፡ ሎሚ’ውን ሰውራ ሱዳን ኣብ ጎኒ እቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ህዝብና ዘካይዶ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ደው ክብል ጸዊዑ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡ ደላይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ህዝብና፣ ተጋድሎኡ ክብ ከብልን፡ ዕላማታት ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋት ኣብ ጎኒ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ከዓስልን ጸዊዑ። ከምኡ’ውን ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንምቅልጣፍ ኣብ መላእ ዓለም ዝኽሪ መበል 28 ዓመተ ናጽነት ኤርትራ ብክብ ዝበለ ገድላዊ ሕራነ ዘጸምበለ ሓፋሽ ህዝቢና ኣሞጒሱ።
ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞራስያዊ ለውጢ
30 ግንቦት 2019
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11287


text:
Radio Erena: 15 July, 2014
ሱዳናውያን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ 2.4 ቢልዮን ዶላር ወፍሪ የካይዱ ምህላዎም ፕረዚደንት ማሕበር ወፍሪ ሱዳን ዓዋድ ኣልከሪም ስዒድ ሓቢሩ።
ንሱ፣ ንማዕከን ዜና ሱዳን ቪዥን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ሱዳናውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዘካይድዎ ዘለዉ ወፍሪ ድሕሪ’ቲ ናይ ቻይና ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከምዝስራዕ’ውን ኣፍሊጡ።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ስሩዕ ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ብዘይምህላዉን ኢትዮጵያ ንወፍሪ ዝሓዝኣቶ ከባቢታት ድማ ካብ ከተማ ዝርሓቐ ብምዃኑን ብድሆታት ከምዘሎ እኳ እንተጠቐሰ፣ ኣብ ኢትዮጵያ መጠን ሸርፊ ዶላር ኣብ ርጉእ ደረጃ ስለዝርከብ ግና ንወፍሪ ኣተባባዒ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ኢትዮጵያ ብመንገዲ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ሱዳን ጨው ንምሽማት ሓድሽ ስምምዕ ክትክትም እንከላ ጎኒ ጎኑ ድማ፣ ንሕጃን ዑምራን ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝኸዱ ኢትዮጵያውያን ብመንገዲ ፖርት ሱዳን ክጥቐሙ ተረዳዲኤን።
ምስ ሱዳን ብምዝማድ፣ ናይ ወፍሪ ፍቓድ ንምውናን ኣብ ኢትዮጵያ ስሉጥን ዝቐለለን መስርሕ ከምዘሎ ዘመልከተ ፕረዚደንት ወፍሪ ሱዳን ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ሳላ’ዚ ስሉጥ መስርሕ ድማ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኢትዮጵያ 800 ኣውፈርቲ ከምዝርከቡ ገሊጹ።
እቲ ዝነኣሰ ናይ ወጻኢ ወፍሪ፣ ርእሰ ማሉ ካብ 200 ሚልዮን ዶላር ናብ 3 ሚልዮን ዶላር ንምውራዱ ፓርላማ ኢትዮጵያ ይዘራረበሉ ብምህላዉ፣ እዚ እንተጸዲቑ ኣዝዮም ብዙሓት ሱዳናውያን ኣውፈርቲ ናብ ኢትዮጵያ ክውሕዙ ከምዝኽእሉ ይግመት።
=========================


text:
ጸገማት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ፍታሕ ንምርካብ ዝዓለመ ጻዕርታት ይቕጽል
ብዛዕባ ጸገማት ኤርትራዊያን ስደተኛታት መልእኽቲ ንምብጻሕ ኣብ ዝግበር ዘሎ ጻዕርታት፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ካብ ሰብኣዊ መሰላት ዝጣበቑ ማሕበራትን ካልኦት ሞያዊያን ደብዳቤታት ተቐቢሉ።ሓደ ካብዚ ማእከል ሰብኣዊ መሰላት ሶይራ፡ ኤርትራዊያን መንእሰያት ኣብ ቤት መእሰርቲ ኮበር ሱዳን ዝርከቡ ብሰንኪ ንሃገሮም እትመልሶም ዝነበረት ነፋሪት ሊቢያ ጨዊኹም ተባሂሎም ዝተእሰሩ ንኽፍትሑ ጻውዒት ኣቕሪቡ።ከምእውን ሰንተር ጋልፍ ኢንፎርመሽንን ማእከል ዜና ኤርትራዊያን(EMC) ተመሳሳሊ መልእኽቲ ናብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ኣቕሪቦም።ኣብቲ ዝቐረበ መልእኽቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ኤርትራዊያን መንእሰያትን ኣብ ኣፍደገ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ንኣስታት 40 መዓልታት ምእንቲ መሰሎም ዝውዕሉን ዝሓድሩን ዘለዉ ቅልጡፍ ፍታሕ ንኽግበረሎም ይጽውዕ።
ነቲ ዝግበር ዘሎ ጻዕርታት መፍትሒ ንምንዳይ ኣቶ መሓመድ ጠሃ ተወከል ኣብ ቤ/ጽ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ምስ ዝርከቡ ሓለፍቲ ከም’ውን ጉዳይ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዝምልካቶም ኣካላት ኣብ መንግስቲ ሱዳን ተራኺቡ።ኣብቲ ርክብ ብዛዕባ ጸገማት ኤርትራዊያን ሰተኛታት ድሕሪ ምዝርራብ ው.ሕ.ሃ ኣብ ኣታሕዛ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ርኡይ ዘይፍትሓዊ ኣተሓዛ ይገብር ከምዘሎ ብምግላጽ፡ ኣስታት 60 ዝኾኑ ኤርትራዊያ ቖሉዑ፤ ኣንስትን መንእሰያትን ዝርከብዎም ኣብ ኣፍደገ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ዝውዕሉን ዝሓድሩን ዘለዉ ክሳብ ሕጂ ፍታሕ ብዘይምርካቦም ሓደ መራእያ ኣታሕዛ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን እዩ ክብል ኣቶ ተወከል ገሊጹ።
ሓለፍቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ እቶም እሱራት ኤርትራዊያን ንኸይስጎጉ ከም’ውን ኣብ ሱዳን ናይ መንበሪ ፍቃድ ንኽዋሃቦም መብጻዕታት ረኺቦም ከምዘለዉ ገሊጾምለይ ክብለ ኣቶ ተወከል ኣፍሊጡ።
ብጉዳይ ኤርትራዊያን ዝግደሱ ወገናት ኣብ መንግስቲ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ደገፍን ምድንጋጽን ከም’ውን ብህዝቢ ሱዳን ቅድሚን ድሕሪን ናጽነት ስለቲ ጽቡቕ ምግያሾም ምስጋና ኣቕሪቡ።ንሱ ኣስዒቡ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ምሕጋዝ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምልጋስ ዲክታቶራዊ ስርዓት ቐንዲ ጠንቂ ንምስዳድ ኤርትራዊያን ኮይኑ ዘሎ ግቡእ ተርኡ ክጻወት ጸዊዑ።
ብተመሳሳሊ ዜና ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምምላስ ኤርራዊያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ነበር ሕጂ ኣማኻሪ ማሕበር ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ኣቶ ዓንደብርሃን ልኡኽ ናይቲ ማሕበርን ወኪል ናይቶም ንመሰሎም ዝጠባቐ ዘለዉ ኣብ ኣፍደገ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ብዛዕባ ጸገማት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ንኮሚሽነር ኮሚሽን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ከምዝገለጹ ሓቢሩ።ኣቶ ዓንደብርሃን ብወገኑ ብዛዕባ እቲ ስርዓት ዝግብሮ ዘሎ ጠንቂ ንምስዳድ ኤርትራዊያን ብምግላጽ ንላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ው.ሕ.ሃ ኣብ ሱዳን፤ ንጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ጀኔቫን ንስባኣዊ መሰላት ዝጣበቃ ማሕበራት እቲ ጸገም ቅልጡፍ ፍታሕ ምእንቲ ክረክብ ማሕበር ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ደብዳቤታት ከምዝሰደደት ገልጹ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2890


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ሓዱሽ ወፍሪ መጥቃዕቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣምሓራን ዓፋርን ጃምላዊ ደብዳብ ከምዘካየደን ኣብ ቐረባ ድማ እቲ መንግስቲ ኢትዮጲያ ብቲ ሓዱሽ ወፍሪ ዘብጸሖ ጉድኣት ማሕበረሰብ ዓለም ከምዝርእዮ ተወካሊ ህወሓትን መንግስቲ ትግራይ ኣምባሳደር ፍሰሃ ኣስገዶም ኣብሪሁ።
ኣምባሳደር ፍስሃ ኣስገዶም፡ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝነበሮ ጸንሒት እዚ ኲናት ብሰላማዊ መንገዲ ኣብ ጣውላ ክፍታሕ ዝግባእ እዩ ዝበለ እንትኸውን መንግስቲ ትግራይ እቲ ኲናት ብሰላማዊ መንገዲ ንምፋትሕ ቁርብ ከምዝኮነ ኣፍሊጡ።
እንተኮነ መንግስቲ ኢትዮጲያ ንዘተ ዝኮነ ይኹን ዓይነት ቁሩቡነት ከምዘይብሉን ትግራይ ኲናት እንተካየድ ዘላ ንህልውናን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ነቢሩ ዘሎ ዕጽዋን ፈንጺሒካ ንምዋጻእ ምኳኑ ሓቢሩ።
መንግስቲ ትግራይ፡ ንማሕበረሰብ ዓለም ንዘተ ሰላም ቅሩብ ከምዝኾነ ተደጋጋሚ መግለፂ ምውፅኡ ዝፍለጥ እዩ።


text:
ላዕለዋይ መራሒ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ምስ ልዑል አቡዳቢ ትማሊ ሰንበት ተራኺቦም ምዝርራቦምን: ዓረብ ኢማራት ኣብዚ እዋን ምስግጋር ሱዳን ደገፋ ከምተበርኽት ምግላጻን ኣገልግሎት ዜና ኢማራት ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ሌተናል ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡህራን ኣብ ዓረብ ኢማራት ዑደት ዘካይዱ ዘለው ድሕሪ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ኣብ ግብጺ ድሕሪ ምክያዶም እዩ። ምክትሎም ጀነራል መሃመድ ሃምዳን ጋድሎ ድማ ተመሳሳሊ ዑደት ኣብ ስዑዲ ዓረብ ምክያዶም ተፈሊጡ'ሎ።
ተንተንቲ ግብጺ: ዓረብ ኢማራትን ስዑዲን ድሕሪ ውድቐት ኣል በሽር ጽልወኣን ኣብ ሱዳን ንምድልዳል ይሰርሓ ኣለዋ ክብሉ ይሕብሩ።
ኣብቲ ርክብ ልዑል ኢማራት መሃመድ ቢን ዛይድ ኣል ናህያን ሃገሮም ንሱዳን ዘለዋ ደገፍ ብምግላጽ "ኣብዚ ተአፋፊ እዋን ልዝብ ምስ ህዝቢ ሱዳን ኣገዳሲ'ዩ" እውን ኢሎም።
ንዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር ዝጠልጡ ተቓወምቲ ሱዳን ግን ካብ ካብ ሰለስቲኣን መሻርክቲ ሃገራት ንዝመጽእ ምትእትታው መጠንቐቕታ ሂቦም ኣለው።
ቀንዲ ተቓዋሚ ውድብ ማሕበር ሰብሞያ ሱዳን ብሰንበት ምስ ኣምባሳደር ስዑዲ ኣብ ሱዳን ምዝርራቡ ሓቢሩ'ሎ።
ክልቲኣን ሃገራት ስዑዲ ዓረብን ዓረብ ኢማራት ኣብ ሱዳን ንዝካየድ ለውጢ ፋይናንሳዊን ንዋታዊን ሓገዝ 3 ቢልዮን ዶላር ከምዝህባ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምግላጸን ይዝከር።


text:
ኣብ ኤርትራ ሰሜናዊ ምብራቕ ዞባ ማእከል፥ ዝተራእየ ዕስለ ኣንበጣ ፥ ኣብ ዘራእትን ጀርዲንን ጉድኣት ከየውረደ ንምቁጽጻሩ፡ ብምትሕብባር ህዝቢ፡ ምምሕዳራት፡ሓይልታት ምክልኻልን ሞያውያን ሕርሻን፥ ሓያል ስራሕ ይካየድ ከምዘሎ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ጸብጺቡ።
ካብ ጨንፈር ሚንስትሪ ሕርሻ ዞባ ማእከል ኣቶ ኣብርሃም እዮብ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡እቲ ዕስለ ኣንበጣ ምድረ-በዳ ፡ ካብ ቀዳም 29 ነሓሰ ጀሚሩ ካብ ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪ ብዓርጎሎ ኣቢሉ ናብ ከባቢ ድርፎ ከምዝሰገረ ብምግላጽ፡ ኣቐዲሙ ክትትልን ምድላዋትን ክግበር ብምጽንሑ ግን ኣብ ዝዓረፈሉ ቦታታት መድሃኒት ብምንጻግ ንምቁጽጻሩ ኣድማዒ ስራሕ ከም ዝተዓመ ሓቢሩ።
ሚንስትሪ ሕርሻ ኣቐዲሙ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት ፡ነበርትን ሓረስቶትን ዕቱብ ክትትል ክገብሩ ምጽንሖም ዝሓበረ ኣመሓዳሪ ከባቢ ድርፎ ኣቶ ዑመር ኢብራሂም ጀቢብ ድማ፡ ኣብ ሃብቲ ገረብን ዘራእትን ዝጥቀስ ዕንወት ከየውረደ መድሃኒት ብምንስናስ ንምጥፍኡ ይስራሕ ከምዘሎ ኣፍሊጡ። ኣብ’ቲ ዕማም ነበርቲ ናይ’ተን ዝተራእየለን ዓድታት ብውህደት ይሳተፉ ከምዘለዉ፡ተራ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ህዝባዊ ሰራዊትን ድማ ኣድማዒ ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ሓቢሩ።
ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያን የመንን ዝሰገረ ጻዕቂ ዘይብሉ ሓዲሽ ተርእዮ ዕስለ ሳጋሚ ኣንበጣ ምድረ-በዳ ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ብንኡስ ጉጅለታት ኣብ ውሱን ከባቢታት ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪ ተራእዩ ምንባሩ ዝዝከር’ዩ። እቲ ኣብ ንኡስ ዞባታት ገልዓሎ፡ ፎሮ፡ ጊንዳዕ፡ ሽዕብ፡ ኣፍዓበትን ቃሮራን ዝተኸስተ ኣንበጣ ፡ተጌሩ ብዝጸንሐ ኩሉመዳያዊ ምድላዋት ብመድሃኒት ንምጥፍኡ ውሁድ ስራሕ ከምእተዓመ እቲ ዜና ወሲኹ ይገልጽ።


text:
Radio Erena: 14 November 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ላዕለዎት ሓለፍትን ናይቲ ብሜቴክ ዝፍለጥ መንግስታዊ ትካል ዝነበሩ ሓያሎ ሰባት ብክሲ ብልሽውና ኣብ ቀይዲ ይኣትዉ ኣለዉ።
ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዝመሓላለፍኦ ዜና፣ ዋና ኣካያዲ ስራሕ እቲ ትካል ዝነበረ ጀነራል ክንፈ ዳኘው፣ ናብ ሱዳን ንምስጋር ኣብ ዝፈተነሉ፣ ኣብ ከባቢ ሑመራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝወዓለ ጠቒሰን።
ኣቐዲሙ’ውን 10ታት ኣዘዝቲ ሰራዊት ነበርን ሓለፍትን ናይቲ፣ ኣብ ምህናጽ ዲጋ ተሃድሶ፣ ናይ ኤሌክትሪክ ኣቑሑን ካልእ ኣብ ኢንዱስትዊ መዓላታት ዘገልግል ናውትን ዘቕርብ ፣ መንግስታዊ ትካል ሜቴክ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ጉዳዮም ሕጋዊ መስርሕ ይኽተል ከምዘሎ እተን ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ሓድሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቶም መብዛሕቶም ተወላዶ ትግራይ ምዃኖም ዝግለጽ ዘሎ ናይ ቀደም ላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ነበር ንምቕያዶም ተበግሶታት ይወስድ ከምዘሎ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
እቲ መንግስቲ ምስ ብልሽውናን ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላትን ብዝተሓሓዝ ንሓያሎ ተወላዶ ትግራይ ዝነበሩ ሓለፍቲ ይኸስስ እኳ እንተሎ፣ እቲ ክሲ ፖለቲካዊ ድፍኢት ዘለዎን ንኢትዮጵያ ናብ ተወሳኺ ናይ ብሄር ግጭታት ዘእቱን ምዃኑ ነቲ ኩነታት ብቀረባ ዝከታተሉ ዘለዉ ወገናት የረድኡ።
==================


text:
Radio Erena: 07 August 2020
ኣብ ለንደን ከባቢኣን ዝነብሩ ኤርትራውያን፣ ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ማሕበራዊ ሕሰምን ወረ ኵናትን ከብቅዕ ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግትእ ጸኒዑ ብዘሎ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርት ኣዋጅ፣ ንህዝቢ ንጥሜንትን ከቢድ ማሕበራዊ ሕሰምን ኣቃሊዕዎ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ ሎሚ ሓሙስ 6 ነሓሰ፣ ኣብ ለንደን፣ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ ሓባራዊ ሃብቲ፣ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ድማ እዚ ሕሰም እዚ ከብቅዕ ዝጽውዕ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንህዝቢ ብጥሜትን ብናይ ኵናት ወረን ጅሆ ሒዝዎ ከምዘሎ ኤርትራውያን ይወቕሱ’ይዮም።
ኣብ ጄኔቫ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ዝወጸ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርት ኣዋጅ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ከቢድ ናይ መነባብሮ ጸገማት ፈጢሩ ብምህላዉ፣ ህዝቢ ቅልጡፍ ፍታሕ ክረብክ ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ብ17 ሓምለ ምክያዱ ይዝከር።
ኣብ ኤርትራ፣ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ከይለባዕ ብዝብል ምኽንያት፣ ካብ 12 ለካቲት ኣትሒዙ፣ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርት ኣዋጅ፣ ንጥሜትን ካልእ ማሕበራዊ ሕሰማትን ኣቃሊዕዎ ከምዘሎ ክቃላሕ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሓደ ሓደ ትካላት ክኽፈትን ምንቅስቓስ ህዝቢ ክፋኽዕስ ይርአ እኳ እንተሎ፣ ህዝባዊ መጓዓዝያን ካልእ ወሃብቲ ህዝባዊ ኣገልግሎታትን ዛጊት ስርሑ ኣይጀመረን።
==============


text:
ፈይስ ቡክ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ኢንተርነት እዩ።
ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ክበሃል ከሎ፡
ኣብዚ ቦታ ካብ ምሉእ ዓለም ሰባት ከዕልሉ ይኽእሉ።
ኢንስታግራም ወይ ዋትስ ኣፕ ውን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን እየን።
በዚ መንገዲ ጌርካ ምስ ናይ ቀደም የዕሩኽትኻ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
ሓደስቲ የዕሩኽ ውን ከተጥሪ ትኽእል ኢኻ።
ዘይትፈልጦም ሰባት ክትላለ ከለኻ መሳጢ እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ግን ምስዘይትፈልጦም ሰባት ጥንቅቕ ምባል የድሊ።
ዘይትፈልጦም ሰባት ክንብል ከለና፡
እዚ ሰብ እዚ ቅድሚ ሕጂ ብኣካል ርኢኺዮ ኣይትፈልጥን ኢኺ።
ስለዚ ሓገዝቲ ሓበሬታታት ክንህበኪ፡
ትኽክል ሽምክን ኣድራሻኽን ተቐላጢፍኪ ኣይትሃቢ።
ቁጽሪ ተለፎንኪ ኣይትሃቢ።
ስእሊ ናይ መሓዙትኪ ኣብ ኢንተርነት ኣይትስቀሊ።
መሓዙትኪ ኣይፈትዉን ይኹኑ።
ኣገዳሲ ነጥቢ፡ ኣብ ኢንተርነት ዝተላለኽዮ ሰብ በይንኺ ኮንኪ ከይትረኽብዮ።
ጽቡቕ ትፈልጥዮ ሰብ ሒዝኪ ርኸብዮ።
ኣብ እንዳ ሻሂ ወይ ኣብ ከተማ ድማ ቁጸርዮ።


text:
እቲ ናይ ምንስቴር ዜና ተጓንፎ ካብ ዝኽሰት፣ድሕሪ ሰለስተ ሰሙናት ኣብ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ኤርትራ ዝወፀ ሓፂር ፅሑፍ፣21 ጥሪ እንታይ ከምዝተፈፀመ ኣይሕብርን።
ኩነታት‘ቶም ንምንስትር ዜና ተቆፃፂሮም፣ሓደ ሓላፊ ብቴሌቭዥን መግለፂ ቅሬታታት ንከንብብ ዘገደዱ ናዕበኛታት ዝጠቀሶ ነገር የለን ሪኢቶ‘ቶም ፕረዚደንት።
መረረት‘ቶም ናዕበኛታት እናተነበበ ከሎ፣እቲ ፈነወ ቴሌቭዥን ተቋሪፁ‘ዩ። መብርሂ‘ኳ ኣይገበረሉ‘ምበር፣እቲ ፈነወ ድሕሪ ኣስታት 12 ሰዓታት ስርሑ ከምዝጀመረ‘ውን ዝዝከር‘ዩ።
እቲ ኣብ መንግስታዊ ሚድያ ዝወፀ መግለፂ፣ፕረዚደንት ኢሳያስ ”ዘሰክፍ ጉዳይ ስለዘይነበረን ስለዘየለን፣ኣይትሻቀሉ ኢሎም‘ዮም።ኣቶ ኢሳያስ፣ መንግስቲ መግለፂ ካብ ምውፃእ ዝተቆጠበሉ ምኽንያት፣ሳዕቤኑ ኣብ መኣዲ፣‘ውዱቃትን ተፃባእትን ተኣንጊድካ ንዝደለይዎ ምቅላሕን ምድማቅን ስለዝኸውን‘ዩ ካብ ዝብል ተበጊስና ኢና’ ኢሎም።መንግስቶም ጊዚኡ ምስ ኣኸለ፣መግለፂ ክህበሉ‘ዩ ይብሉ ፕረዚደንት ኢሳያስ።
ወግዓዊ መግለፂ ኣብ እዋኑ ስለዘይተረኽበ፣ኣብ መርበብ ሓበሬታታ ብርክት ዝበሉ ወረታት፣ንፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ሓዊስካ፣ክቃልሑ ዕድል ሂቡ‘ዩ።
ድሕሪ‘ቲ ተጓንፎ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ሒደት ሓበሬታ‘ዩ ተረኺቡ።ፀረ መንግስቲ ተቃውሞ ኣብ ፊት ንፊት ኤምባሲታት ኤርትራ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ካልኦት ከተማታትን ተካይዶም፣መንግስቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ንጠለባት‘ቶም ንምንስቴር ዜና ተቆፃፂሮም ዝነበሩ ወትሃደራት ከማልእ፣ሕገ-መንግስቲ ክትግበር፣ፖለቲካዊ እሱራት ክፍትሑን ዴሞክራስያዊ ለውጢ ክተኣታተውን ፀዊዖም‘ዮም።


text:
መንግስቲ ኬንያ፣ ናብ ሃገሩ ንዝገሹ ኤርትራውያን መእተዊ ቪዛ ንኽጥቐሙ ዘገድድ ሓድሽ ውሳኔ ድሕሪ ምሕላፉ፣ ኣብቲ ዞባ ካብን ናብን ጎረባብቲ ሃገራት ዝንቐሳቐሱ ዝነበሩ ኣማኢት ኤርትራውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ኣብ ዶብ ኬንያ ተዓጊቶም ምህላዎም ኢንዴፕዝ ኣፍሪካ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ካብ ናይሮቢ ሓቢሩ።
ኣብ ዶብ ኬንያ ብሰንኪ መእተዊ ቪዛ ተዓጊቶም ካብ ዘለዉ ኣስታት 300 መራሕቲ ዓበይቲ መካይን መብዛሕቶም ኤርትራውያን ምዃኖም ዘረጋገጸ እቲ ሓበሬታ፣ ጉዳዮም ክሳብ ዝጻረን ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኬንያን ሓደ ስምምዕ ክሳብ ዝብጻሕን ካብ ንጥፈታቶም ተሰናኺሎም ምህላዎም ኣረዲኡ።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶም፣ ብዛዕባ’ቲ ኬንያ ዘሕለፈቶ ኤርትራውያን ካብ ሎሚ ንደሓር መእትዊ ቪዛ ክጥቐሙ ዝብል ውሳኔ ንኸተልዕሉ ዝጽውዕ ደብዳቤን መእልኽትን ናብ ፕረዚደንት ኬንያ ሙዋይ ኪባኪ ከምዘብጽሐ ዝዝከር’ዩ።
እንተኾነ፣ ፕረዚደንት ኬንያ፣ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተወሰነ ናይ መእተዊ ቪዛ ጉዳይ ብዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ተታሒዙ ከምዘሎ ብምሕባር፣ ብኡ ንብኡ ከምዘየልዕሎ ምግላጹ ብሬድዮ ኤረና ተቓሊሑ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣባላት ስለያን ወትሃደራውያን ልኡኻትን ብምውፋር ሰላምን ጸጥታን እዚ ዞባ ይዘርግ ኣሎ ካብ ዝብል ስግኣት’ዩ ነቲ ኣቐዲሙ ክስርሓሉ ዝጸንሐ፣ ዜጋታት ኤርትራ ብዘይ ቪዛ ናብ ኬንያ ክእቱ ዘፍቅድ ውሳኔ ዘቋረጾ።
እዚ ውሳኔ ነቶም ብቀጥታ ካብ ኤርትራ ናብ ናይሮቢ ብናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ዝኣቱ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ፣ ነቶም ኣብ ካብ ጁባ፣ ካምፓላን ናይሮብን ካልእ ከተማታትን እቲ ዞባ ዝንቐሳቐሱ ኤርትራውያን ኣውፋሮን ነጋዶን ከምኡ’ውን መራሕቲ ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይንን’ውን ብዝበኣሰ ጸልይዎም ኣሎ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንትኒ ብልንክን ‘ሰራዊት ኤርትራን ሓይልታት ክልል ኣምሓራን ካብ ትግራይ ምውጻእ እቲ ቀዳማይን ኣገዳሲን ስዳሮ እዩ። ስዒቡ ኩሎም ኣብ’ቲ ውግእ ዝሳተፉ ሓይልታት፣ ባዕላዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ክትግብሩን ናብ ሙሉእ ትግራይ ሓገዝ ብዘይገለ ዕንቅፋት ዝባጻሓሉን ኩነታት ንክመቻችውን ተገዳስነት ከርእዩን ኣለዎም’ ከምዝበሉ ዝዝከር እዩ። ፓርቲ ዓረና ንዴሞክራሲን ሉኣላዊነትን ብወገኑ ተመሳሳሊ ጻውዒት ትማሊ ከምዘቅረበ ይፍለጥ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዘርገሖ ሰሙናዊ መግለጺ "ኢትዮጵያ ኣብ ዘቤታዊ ዛዕባታታ፣ ናይ ዝኾነ ጣልቃ ምትእትታው ከምዘይተታኣናግድ" ኣፍሊጡ አሎ። ወሃቢ ቃል’ቲ ቤት ዕዮ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ርክብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰላማዊ እዩ ዝበለ እቲ መግለጺ፣ ኣብ ቀጻሊ’ውን ነባሪ ርክባት ንግዲን ዞባዊ ጽምዶታትን ንምምስራት ይስራሕ ኣሎ ኢሎም ።
ነዚ ኣመልኪቱ ግብረ መልሲ ዝሃበ ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ አቶ ጌታቸው ሙሉነህ "ጸግዓ ጸግዒ ካብ ምዝራብ፣ ብንጹር ክባሃል ኣለዎ። ራያን ከባቢኡን፣ ወልቃይን ከባቢኡን፣ ወልቃይት፣ ጸገዴ፣ ሰቲት ሑመራን ወሲኻ፣ ራያ፣ ኣላማጣ፣ ኮረም፣ ራያ ዓዘቦን ማለትና እዩ፣ እዞም ከባቢታት’ዚኦም ኣብ ታሪኽ ናይ ትግራይ ኮይኖም ኣይፈልጡን’ ኢሉ።
ደጋዊ ኣካላትን ካልእ ዝተጠቀሰ ተቃዋማይ ፓርቲ (ዓረና ፓርቲ ማለቱ’ዩ) ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ሓሳብ ምቅራቦም፣ ወይ ክሲ እንተኾይኑ’ውን፣ ቁምነገር ዘይብሉ እዩ። ቅኑዕ መደምደምታ’ዩ ዝብል እምነት’ውን የብልናን። እዚ ጉዳይና’ዩ፣ ዘቤታዊ ዋኒና እዩ።
ወሃቢ ቃል ክልል ኣምሓራ ኣቶ ጌታቸው ሙሉነህ "ሓይሊታት ክልል ኣምሓራ ካብ ክልል ትግራይ ይውጽኡ ዝብል ሓረግ ቅኑዕ ኣይኮነን ዝብል መግለጺታት ኣብ ሚድያታትና ከይተረፈ ኣነጺርና ኣለና። ሎሚ’ውን መርገጺና ኣይተቀየረን’"ኢሉ ።


text:
ኣብ ዝነበርዎ ሃገረ ስብከት አውሮጳ ብጊዜያዊ ኣቦ መንበርነት ከገልግሉ ዝጸንሑ ደኃር መዓርገ ጵጵስና ዝተቐብዑ ብፁዕ አቡነ ጳውሎስ ብብፁዕ አቡነ ባስልዮስ ኣመኃዳሪ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራን ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ዓንሰባን ሰሜናውን ደቡባዊ ቀይሕ ባሕርን ተሰንዮዎ ሆላንድ ክኣትው ከለው ብውሉደ ክህነት፡ መንእሰያት ትምህርተ ሰንበት፡ ምእመናን ወምእመናት መንፈሳዊ ኣቐባብላ ተጌርሎም።
“ብጐይታ ኩሉ ሳዕ ተሓጐሱ ፡ ደጊመ ተሓጐሱ እብል ኣለኩ ” ኤፌ 4፦4 ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል ንክልተ መዓልቲ ዝወሰደ ማንዛዊ ጉባኤ (7 – 8 መስከረም 2014 /september 17 – 18, 2021) መራሒ ሥራሕ ተወካሊን ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካን ካናዳን፡ ጠርነፍቲ ን/ሃ/ስብከት ካናዳ፡ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን፡ ኣቦ ወንበራት ኣብያተ ክርስቲያናት ፡ ኣባላት ሰበካ ጉባኤን ወከልቲ ቤ/ት/ ሰንበትን ንኡስ ሃገረ ስብከት ካናዳ ብምልኣት ኣብ ዝተረክቡሉ ብጹፉፍን ህዱእን መንገዲ ተካሂዱ።
ኣብ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ንኡስ ሃገረ ስብከት ዓዲ ዃላ፡ ኣብ ፋይናንስን ምኅደራን ከምኡ ድማ ንጉዳይ ጥሮታን መምርሒታቱን ዝምልከት ስልጠና፡ ብመራኅ ሥራሕ ናይቲ ንኡስ ሃገረ ስብከት ቀሲስ ገብረ ሕይወት ተወልደ ካብ ዕለት 25/09/2021 ጀሚሩ ንሸሞንተ መዓልቲ ዝቐጸለ ስልጠና ተዋሂቡ ።
“ኀበ ጽላሎታ ዘበጽሐ ኢይሬኢ ደይነ”
ዓመት መጽአ 30 መስከረም ክብረ በዓል አቡነ አብሳዲ ኣብ ገዳሞም ደብረ ክሳሄ ወደብረ ማርያም አቡነ አብሳዲ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጽኡ መነኮሳት፡ ሊቃውንት፡ ካህናትን ዲያቆናትን፡ ምእመናንን ምእመናትን መንእሰያትን አባላት ቤት ትምህርት ሰንበት አብ ዝተረክቡሉ ተኸቢሩ ውዒሉ።
ዓመት መጽአ 29 መስከረም ዝክረ ሰማዕትነት ቅድስት ኣርሴማ ኣብ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያን ዝኽበር ኮይኑ፣ ብስማ ዝተሓንፀ ቤተ ክርስቲያንን ዝተገደመ ደብረ ደናግል ዘለዎን ኣብ ሃገረ ስብከት ማእከል ዓዲ ሓውሻ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቄርሎስ 5ይ ፓትርያርክ ዘሃገረ ኤርትራ፡ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ፡ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ፡ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጳውሎስ፡ እመምኔት ገዳም ደብረ ደናግል ሰማዕት ቅድስት ድምያና ኢታይ ወለተ መስቀል፡ ገዳማውያን ኣቦታትን ኣደታትን፡ ሊቃውንት መዘምራንን ውሉደ ክህነትን፡ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽብሉ ተኸቢሩ።
ሕዝበ ክርስቲያን እዚ ቅንያት’ዚ ንስደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ፡ ቅዱስ ዮሴፍን ቅድስት ሰሎሜን ካብ እስራኤል ናብ ግብጺ ንዝክረሉ ወርኃት እዩ። ምረት ናይቲ ስደት ዝገልጽ ኣብ ዝተፈላለዩ መጻሕፍቲ ተጻሒፉ ኣሎ። ንምሳሌ፦ ኣብ ማኅሌተ ጽጌ፡ ሰቆቃወ ድንግል፡ ተአምረ ማርያም፡ ነገረ ማርያም ብራና፡ ትርጓሜ ቅዳሴ ማርያም . . . ።
ካብዚ ቐጺልና ምረት ናይቲ ስደት ብፍላይ ናብ ደብረ ቍስቋም ዚገልጽ፡ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ነገረ ማርያምን ተአምረ ማርያምን ንሊቀ ጳጳሳት ኣባ ቴዎፍሎስ ዝተገልጸሉ መበገሲ ብምግባር ምስቲ ኣብ ትርጓሜ ቅዳሴ ማርያም ዘሎ ጽሑፍ ኣዋሒድና ክንርኢ ኢና። ኣባ ቴዎፍሎስ ነቲ ዝተገልጸሉ ኪዛረብ ከሎ ከም’ዚ ዝስዕብ ይብል፦
ብዕለት 20 መስከረም 2014 ዓ.ም. (30/09/2021.ፈ) ተመረቕቲ ነገረ መለኮት መንእሰያት ኣባላት ትምህርት ሰንበት ንዝተማህርዎ ትምህርቲ ኣብ ምትኅልላፍ ክተግሁ ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኣብ ዝተገብረ ጉባኤ ብኃላፊ ክፍሊ ትምህርት ሰንበት ቀሲስ ተኽሎም ተስፋልደት ለበዋ ቀሪቡ ።
ቀሲስ ተክሎም ኣብ መግለጺኦም ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ዘይውዳእን ዘይጽገብን ከም ምዃኑ መጠን ደረጃ ትምህርትና ክብ ብምባል ቤተ ክርስቲያን ዘሰከመትና ኃላፍነት ንምትግባር ነቶም ዘይተማህሩ ወገናትና ክንምህርን ከነፍልጥን ይግባእ ኢሎም ።


text:
ሰንበት ዘኖላዊ
ዮሓ.10:1-21
ክርስቶስ ሕያዋይ ጓሳን ጉንዲ ወይንን
እግዝኣብሔር ምስ ኢስራኤል ሕዝቡ ዝነበሮ ሓልዮትን ተገደስነትን ክግለጽ እንከሎ ብናይ ጓሳን ማጓሰን ኣምሳል ይግለጽ። ንሱ ኣብ በረኻ ነባጊዑ ዝኹብኩብ (መዝ.95፡7) ዝመርሕን (መዝ 80፡2) ንመጓሴኡ ዝርሕርሕን (ኢሳ 49፡10) ብፋጽኡ (ዘካ.10፡8) ነቶም ዝተበታተኑ ኢስራኤልውን ይእክቦም (ኢሳ. 56፡8)።
እቲ መጓሰ እግዝኣብሔር ዝኾነ ሕዝቢ ከኣ ብወገኑ ጽኑዕ ዝኾነ እምነት ይሕድር “እግዝኣብሔር ጓሳየይ ኢዩ፥ ዚጐድለኒ የብለይን። ኣብ ልሙዕ ሻኻ የውዕለኒ፥ ናብ ዝዓርፈሉ ማይ ይመርሓኒ። ንሱ ሓድሽ ኃይሊ ይህበኒ፥ ከምቲ ዝተስፈወኒ፥ ብመንገዲ ጽድቂ ይመርሓኒ። ግብ ዝበለ ጸልማት ብዘለዎ ርባ እካ እንተ ኸድኩ፥ እግዛብሔር ምሳይ ኢኻ እሞ ኽፋእ አይፈርህን ኢየ። በትርኻን ምርኩስካን ይሕልዋኒ ኢየን። (መዝ.23፡1-4) እናበሉ ከአ እምነቶም ይገልጹ። ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ሰብ ኮይኑ ምስ መጸ ከአ፣ ሕያዋይ ጓሳ ኣነ ኢየ (ዮሓ 10፡11) ብምባል ይምህርን ይሰብኽን። ንሱ ኣብ ርእሲ ኣባጊዑ ስልጣን ዘለዎ ኮይኑ ይቐርብ።ሕያዋይ ጓሳ ጥራይ ዘይኮነስ ማዕጾ፤ ደንበ ኣባጊዕውን ኢዩ። ብክርስቶስ ጥራይ ክኣትዋን ክወጻን ይኽእላ። ክርስቶስ ናብ እግዝኣብሔር ዝወስድ መንገዲ ኢዩ፤ ብአኡ ዝኣቱን ዝወጽእን ድማ ኣብ እግዝኣብሔር ይበጽሕ። እተን ኣባጊዕ ክወጻን ክኣትዋን ኢየን፤ መጓሰ ከኣ ይረኽባ። ንሳተን ካብኡ ኣይርሕቃን ድምጹ ስለ ዘለልያኦ ከኣ ክጽውዔን እንከሎ ይስምዕኦ። “ ሕያዋይ ጋሳ አነ ኢየ፤ ኣቦ ነ አይ ከም ዚፈልጠኒ ኣነውን ንኣቦ ከም ዝፈልጦ፥ ነባጊዐይ እፈልጠን እየ፤ ኣባጊዔይውን ይፈልጣኒ ኢየን፤ ንነፍሰይ ከኣ በጃ እተን ኣባጊዕ አሕልፍ። (10፡14-15)።
እተን ኣብ መጓሰ ዝኣትዋ ኣባጊዕ፡ ወይ አመንቲ እቶም ድምጺ አምላኾም፤ መድሕኖም ዘለልዩ ጥራይ ኢዮም። እቲ ኣብ መንጐ እግዚአብሔር አብን ወልድን ዘሎ ፍልጠትን ፍቕርን ሓድነትን፣ እምበኣር ኣብ መንጐ መጓሰን ጓሳን’ውን ይምስረት። ማለት አብ መንጎን ክርስቶስን ነፍሲ ወከፍናን ይምስረት። “ካብዚ መጓሰ እዚ ዘይኮና ካልኦት ኣባጊዕውን ኣለዋኒ ንኣታተን ድማ ከምጽኤን ኢየ። ቃለይውን ክሰምዓ ኢየን ሓደ መጓሰን ሓደ ጓሳን ከኣ ኪኾና ኢየን” (10፡16)። ኣባጊዕ ክርስቶስ ካብ ቤት ኢስራኤል ጥራይ ኣይኮናን፡ እቶም ኩሎም ብእግዝኣብሔር ዝተሳሕቡን ቃሉ ዝስምዑን አብ መጓስኡ ይኣትዉ፤ ክርስቶስ ከኣ ናይ ሓድነቶምን ሕብረቶምን ምኽንያት ኮይኑ ይርከብይ። ምኽንያቱ እቲ ጓሳ ሓደ እንተ ድኣ ኮይኑ፤ ዝተፈላለየ መጓሰ ክህብ ኣይኽእልን ኢዩ’ሞ ሓደ መጓሰን ሓደ ጓሳን ጥራይ ኢዩ ክህሉ ዘለዎ። ብክርስቶስ ዝተፈጥረ ሓዲሽ ሕይወት፤ ሓዲሽ መጋሰ ንኹልና ዝሓቖፈ ኢዩ። እዚ ከኣ ነታ ብደም ክርስቶስ ዝተሃንጸት ቤተክርስትያን የመልክት። ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ክሳብ መፈጸምታ ዓለም ምሳኹም ኢየ ስለ ዝበላ፤ ናይ ቤተ ክርስትያኑ ጓሳ ኮይኑ ይተርፍ። ካብዚ ብምብጋስ ናይ ሓዲሽ ኪዳን ጸሓፍቲ ክርስቶስ እቲ ሓደ ሓቀኛን ጓሳ ምኳኑ ይዛረቡ። “እቲ ሰላም ዚህብ ኣምላኽ፥ ብደም እቲ ዘለዓለም ኪዳን ገይሩ ንጐይታና ኢየሱስ ካብ ሞት ብምትንሣእ ዓቢይ ጓሳ ኣባጊዕ ዝገበሮ፥ ፍቃዱ ምእንቲ ክትፍጽሙ ብሠናይ ግብሪ ዘበለ ኩሉ የዕጥቁኩም (ዕብ. 13፡20) ይብል። ጴጥሮስ ከኣ ክርስቶስ ጐይታ ናይ ኩሎም ጓሶት ምኳኑ ይዛረብ። ነቶም ጓሶት ቤ/ያን ክምዕድ ድሕሪ ጸኒሑ፡ እቲ ሓለቓ ጓሶት ምስ ተገልጸ ድማ ዘይጽምሉ ኣኽሊል ክብሪ ክቕበሉ ምኳኖም የረጋግጾሎም (1ጴጥ 5፡4)።
ዝኸበርኩም አመንቲ ክርስቶስ፤ ሎሚ ካብዚ ናይ ሎሚ ወንጌል ተበጊስና እምበአር ንሕና – ከም አመንቲ ብጸጋ እግዚአብሔሄር ሓደ ዓመት ንድሕሪት ገዲፍና፤ አብ ሓድሽ ዓመት ንአቱን ንጅምርን አለና። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስውን ንሱ ደምበ – ማዕጾ – ጋስና – ምኻኑ የሰምዓልና አሎ። ነፍሲ ወከፍ አብዚ መጋሰ እዚ ዝአቱ ከአ ቃሉ ክሰምዕ ማለት ድምጹ ከለሊ፡ ትእዛዛቱ ከኽብር፤ በቲ ንሱ ዘዳለዎ አፍደገ ክአቱ ይዕደም።
ስለዚ ሎሚ
- ንእግዚአብሔር አምላኽና እነመስግነሉ፤
- ናይዚ ዝሓለፈ ዓመት እምነታዊ ጉዑዞና እንምርምረሉ
- ምስ ገዛእ ርእስናን – አምላክናን – ሓውናን – ሓፍትናን ጸብጻብ እንገብረሉ ግዜ ኢዩ።
- ነቲ ክርስቶስ ዘዳለዎ አፍደገ ሲሕትና እንቶሎና፤ ናብቲ ቅኑዕ አፍደገ እንምለሰሉ ግዜ እዩ።
- ነዚ እንጅምሮ ዘለና ሓድሽ ዓመት ከአ ብዝተሓደሰ መንፈስ፤ ብቁርጺ ፍቓድ ተዓጢቅና ንኽንጅምር እንብገሰሉ ግዜ እዩሞ .. ርሑስ ሓድሽ ዓመት ይግበረልና።
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ነዚ ዝበሉ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ናይ ፀጥታ ፀገም ስለዘየለ ዝወፀ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ መስሓቒ እዩ ክብል ንዝሃቦ መልሲ ተሓቲቶም ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ እዮም።
ኣሜሪካ ናብ ኢትዮጵያ ክጉዓዙ ንዝደልዩ ዜጋታታ ዘውፅአቶ ናይ ጉዕዞ መጠንቐቕታ ብዝምልከት መልሲ ዝሃበ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኩነታት ኢትዮጵያ ዝተረጋግአን ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፀገም ፀጥታ ከምዘየለን ገሊፁ’ሎ።
እቲ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ዝጠቐሰ ሓታቲ ሕዚ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ዳግም ንምርኣይ ኣድላዩ እንተኾይኑ ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ከርቢ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“ኣይፋልን።ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ብቐሊሉ ኣይኮናን እነውፅእ።ኣማሓይሽና ክነውፅእ ከለና ሰባት ዝለዓለ ጠመተ ከምዝህብሉ ስለ እንርዳእ ብጥንቃቐ ኢና ነውፅኦ።ሰባት ትኹረት ክህብሉ ንደሊ ኢና።እዚ ንገብረሉ ምኽንያት ኣሜሪካዊያን ዜጋታት ናብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዓለም ክጉዓዙ ከለው ይኹን ኣብኡ ክፀንሑ ከለው ጥንቃቐ ምእንታን ክገብሩ ስለዝኾነ ኢትዮጵያ እውን ዝተፈለየት ኣይኮነን።”
ነዚ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ብዝምልከት መልሲ ዝሃቡ ሓላፊ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ከምዚ ኢሎም ነይሮም።
“ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣሜሪካዊያን ናብ ኢትዮጵያ ንምጉዓዝ ዝሓዝዎ መደብ ክስርዙ ተጽዕኖ ንምፍጣር ከምዚ ዝመሰለ ዘስደምም ምኽንያት ንምቕራብ ዝወሰኑ ሰባት ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣለው።ምርግጋእን ሰላምን ኢትዮጵያ ዘተሓሳሰቦ ሰባት ዘለው ይመስል።ምኽንያቱ ኣብቲ ዝወፀ መጠንቀቕታ ናይ መጀመሪያ ዓንቀፅ እንተድኣ ኣንቢብኩምዎ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ሕዚ እውን ዘይምርግጋእ ከምዘሎ የመልክት።ዘይተርጋግአ ነገር የለን።”
እቲ መግለፂ ብተወሳኺ እቲ ኣዋጅ ዲፕሎማት ኣሜሪካ ይኹኑ ካልኦት ሃገራት ኣቐዲሞም ንመንግስቲ ከየፍለጡን ፍቓድ ከይረኸቡን ካብ ኣዲስ ኣበባ 40 ኪሎ ሜትር ርሒቖም ከይጉዓዙ ዝኽልክል ብምዃኑ ኤምባሲ ኣሜሪካ ንዜጋታቱ ሓገዝ ንምሃብ ዝህልዎ ዓቕሚ ዝጎድእ እዩ ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።
ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ዜጋታት ናብ ኢትዮጵያ ዘካይድዎ መገሻ ብዝምልከት ዝወጸ መጠንቐቕታ ኣብዚ ምንባብ ይኸአል።


text:
ኣብ ኣስመራ ብኮንትሮባንዳ ዝኣቱ ዘሎ ናይ የመን ርግኦ ኣዘራራቢ ይኸውን ኣሎ።
እቲ ካብ የመን ከምዝኣቱ ዝግለጽ ዘሎ ርግኦ፣ ዝግብኦ መጠን ዛሕሊ ማለት ቴምፕረቸር ዘይሓለወን፣ ዝወድቐሉ ዕለት ዘይተጻሕፈሉን ምስ ምዃኑ ንጥዕና ሓደገኛ ክኸውን ይክእል’ዩ ዝብል ስግኣት የሕዲሩ ይርከብ።
ኣብ ኣስመራን ሓያሎ ከተማታትን፣ ጸባን ፍርያት ጸባን ጠቕሊሉ ናብ ዘይምህላው ገጹ ኣብ ዘምርሓሉ ዘሎ ፣ ብኮንትሮባንዳ ዘእትውዎ ዘለዉ ናይ የመን ርግኦ ፈቐድኡ ክሽየጥ ይርአ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ ኣስመራ ከባቢ ገዛ ከኒሻ እትርከብ መንግስታዊት ትካል መሸጣ ጸባን ፍርያት ጸባን ማለት ኢንዳ ኤቺ ሰሙናዊ እተቕርቦ ዘላ ብማይ ዝተቓጠነ ጸባ ኣብ ዱኳናት እንተተረኪቡ ንሊትሮ ብ 25 ክሳብ 30 ናቕፋ ይሽየጥ ምህላዉ ይፍለጥ።
ኣቐዲሙ’ውን ብሱዳን ብኮንትሮባንዳ ከምዝኣተወ ዝተሓበረ ጥዕንኡ ዘይተረጋገጸ ዘይቲ ኣብ ኣስመራ ክሽየጥ ከምዝተራእየ ተቓሊሑ’ዩ።
ዋሕዲ መሰረታዊ መግብታት ኣመና ገኒንሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ ነጋዶ ምስ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብምትሕብባር ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብኮንትሮባንዳ ብየመንን ሱዳንን ከም ዘይቲ፣ ፊኖ፣ ርግኦን ካልእን እናእተዉ ናብ ህዝቢ ይሸጥዎ ምህላዎም ይንገር።


text:
ኣብ ኣፍሪካ ዘይሕጋዊ ዝውውር ህፃናት ንምግታእ ዘኽእል መደብ ንምሕንፃፅ ኤክፓት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝፀውዖ ኣሁጉራዊ ኣኼባ እዩ እቲ ትካል ነቲ ሽልማት ዝሰዓረ ምዃኑ ዕላዊ ዝኾነ፤ብመሰረት ናይ ሂልተን ናይ ፅሑፍ መግለፂ።
እናዓበየ ይመፅእ በዘሎ ናይ ቱሪዝም ምንቅስቓስ፣ናይ ስድራ ምብትታ፣ምትእትታው ሓድሸቲ ቴክኖሎጅታት፣ፍልሰትን ድኽነትን ዘይሕጋዊ ናይ ህፃናት ዝውውር ኣብ ኣፍሪካ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ይርከብ።
በብዓመቱ 1.2 ሚሊዮን ህፃናት ብዘይሕጋዊ ኣዘዋወርትን ደለልትን ከምዝስረቑ እቲ መግለፂ ይሕብር።ብዓለምለኸ ደረጃ ኣብ ልዕሊ ህፃናት ዝፍፀም ንግዲ 12 ቢሊዮን ዶላር ከምዝበፅሐ ናይ ሂልተን ፋውንዴሽን ፕሬዝዳንት ብምጥቃስ እቲ መግለፂ ጠቒሱ’ሎ።
ኤክፓት ነዚ ገበን እዚ ጠጠው ንምባል ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ምብርካቱ ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኣቦመንበር ኮሚቴ መሰል ህፃናት ኣፍሪካን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ድማ ምኽትል ኣቦመንበር ኮሚቴ መሰል ህፃናትን ዶ/ር ቢኒያም ዳዊት ገሊፆም።
ዶ/ር ቢኒያ እቲ ፀገም ኣብ ኢትዮጵያ ዘለሉ ኩነት እንትገልፁ እቲ ጉዳይ ዝግብኦ ትኹረት ምርካብ ዝጀመረ ሎሚ ወይ ዝሓለፈ ዓመት ኣይኮነን ኢሎም።
ይኹን እምበር ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ዓብዪ ፀገም ሕፅረት መረዳእታ እዩ ከም ሪኢቶ ዶ/ር ቢኒያም።ቁፅሪ ግዳያት ህፃናት ክንደይ ከምዝኾኑ፣ነዚ ገበን እዚ ዝፍፅሙ ሰባትኸ እኒ መን እዮም፣ኣብ ልዕሊኦም ዝውሰድ ስጉምቲኸ እንታይ እዩ ዝብሉ መረዳእታታት የለን ኢሎም ብምውሳኽ።
ኤክፓት ኢንተርናሽናል ኣብ ልዕሊ ህፃናት ዝፍፀሙ ወሲባዊ ንግዲ ንምምካት ናይ ዝተጣየሹ ዓለምለኸ ትካላት መርበብ እዩ።
እቲ ትካል ኣብ 74 ሃገራት ዝንቀሳቐስን 81 ትካላት ዝሓቖፈ እዩ።ካብ ሂልተን ፋውንዴሽን ዝረኸቦ ሽልማት 1.5 ሚሊዮን ዶላር ምዅኑ እውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ንሕርሻዊ ስራሕቲ ብምባል ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዶብ ዝሰግሩ ዜጋታት ብሕጋዊ መስርሕ ንምእታው ዝዓለመ ብምትሕብባር ዩኒቨርስቲ መቐለን ዩኒቨርስቲ ገዳሪፍ ሱዳን ዝተዳለወ መድረኽ ኣብ ከተማ መቐለ ተኻይዱ።
ኣብቲ ዝተኻየደ መድረኽ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሱዳን ዝሰግሩ ዜጋታት ኣካላውን ስነ ኣእምሮኣዊን ፀገም ከም ዘጋጥሞም ተሓቢሩ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ካብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን ብኣማኢት አሸሓት ዝቑፀሩ ዜጋታት ንሕርሻዊ ስራሕቲ ብዝብል ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ዶብ ኢትዮጵያ ተሳጊሮም ናብ ሱዳን ይኸዱ ኣለዉ።
በዚ ድማ እዞም ዜጋታት ኣብ ኢድ ደላሎ ብምውዳቕ ምግልታዕ ይበፅሖም እዩ። ነዚ ንምትራፍ መንግስታት ክልትኤን ሃገራት ኣብዚ ጉዳይ ሕጊ ንምውፃእ ኣብ ዝገብርዎ ዘለው ፃዕሪ እታዎት ዝኸውን መድረኽ ምኽክር ብምትሕብባር ዩኒቨርስቲታት መቐለን ገዳሪፍን (ሱዳን) ኣብ ከተማ መቐለ ዋዕላ ተኻይዱ።
ኣብ ኤጀንሲ ኢሚግሬሽንን ሓላፊ ኣተሓባበሪ ኬላታት ዶብ ኣይተ ግርማይ የማነ ብሰንኪ ዘይሕጋዊ ምንቅስቃስ ዜጋታት ጉድኣት ይበፅሖም ኣሎ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ እዚ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንምክልኻል ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ምሁራን ዘካይድዎም መፅናዕትታት ንመንግስቲ ብምቕራብ ለውጢ ኣብ ምምፃእ ሓጋዚ እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ዘተ ተወከልቲ መንግስቲ ሱዳንን ምሁራንን ዝተሳተፉ ክኾኑ ከለው ካብ ኢትዮጵያ ድማ ተወከልቲ መንግስቲን ካብ ዩኒቨርስቲታት መቐለ፣ ባህር ዳርን ጎንደርን ዝመጹ ምሁራን’ውን ተሳተፍቲ ኔሮም።
ኣብቲ መድረኽ ፅሑፍ ካብ ዘቕረቡ ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት መፅናዕቲ ስነ ህዝቢ ዩኒቨርስቲ መቐለ ዶክተር ክንፈ ኣብርሃ ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ካብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 1.5 ሚሊዮን ዜጋታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ሃገር ምውፀኦም ተዛሪቦም ካብዚኦም እቶም ልዕሊ 30 ሚእታዊት ካብ ትግራይ ዝተሰደዱ ምኻኖም ዩኒቨርስቲኦም ዘካየዶ መፅናዕቲ ጠቒሶም ተዛሪቦም። በዚ ስደት ልዕሊ 1.1 ቢሊዮን ዶላር ዘይሕጋውያን ደላሎ ከምዝወሰዱ በቲ መፅናዕቲ ተረኺቡ ኢሎም።
ናይ ጉልበት ስራሕ ንምስራሕ ብዝብል ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝሰግሩ ዜጋታት ብብዝሒ ኣለዉ ዝበሉ ዶክተር ክንፈ እዚ ዝኸውን ዘሎ ነዞም ዜጋታት ዘተኣናግድ ሕጊ ስለ ዘየሎ እዩ ኢሎም።
ብተመሳሳሊ መድረኽ ኣብ ካርቱም፣ ገዳሪፍን ባህርዳርን ተኻይዱ ከምዝነበረ ተሓቢሩ። ምክትል ፕረዚደንት ዩኒቨርስቲ ገዳሪፍ ኢብራሂም ዓብደልሰላም ከምዚ ዓይነት መድረኽ ንክልቲኤን ሃገራት ዓብዪ ኣበርክቶ ኣለዎ ክብሉ ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 28 December 2016
መንግስታት ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ብምኽንያት በዓላት ልደትን ሓድሽ ዓመትን ንእሱራት ምሕረት ኣብ ዝገብርሉ ዘለዉ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ኣብ ከተማ ኣስመራ፣ ከባቢ ቀሓውታ፣ ኣብ ጸሎት ዝነበሩ 10ታት ኣመንቲ ክርስትና ከምዝቐየደ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቶም ኣብ ቀሓውታ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ፣ ኣብ ድሮ ልደት ፈረንጂ፣ ጾምን -ጸሎትን ዝገብሩ ዝነበሩ 10ታት ኤርትራውያን፣ ጫማታቶም ብምምንዛዕ፣ ጥራይ ኣእጋሮም ፒክ-ኣፕ ኣብ ዝዓይነታ መኪና ጽዒኖም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከምዝወሰድዎም እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ስድራቤታት እቶም፣ ኣብ ድሮ ልደት ፈረንጂ ዝተቐየዱ ኤርትራውያን ኣመንቲ ክርስትና፣ ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ ማእሰርቲ ይደልይዎም ከምዘለው ኣመልኪቶም።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ መንበሪ ኣባይቲ ብእኩብ ኣብ ጸሎት ንዝጸንሑ ኣመንቲ ዝተፈላለየ እምነታት ምቕያድ ንቡር ተእርዮ’ዩ።
እንተኾነ፣ እዚ ኣብ ድሮ ልደት ፈረንጅን ሓድሽ ዓመትን ዝተፈጸመ ማእስርቲ ዜጋታት፣ መንግስታት ሃገራት ዓለም ብምኽንያት እዚ በዓላት፣ ኣሽሓት እሱራት ዜጋታቶም ብምሕረት ኣብ ዝፈትሕሉ ዘለዉ እዋን።
ኣብ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ እሱራት፣ መብዛሕቶም ጉዳዮም ብቤት ፍርዲ ዘይተራእየን ሕጋዊ መስርሕ ዘይክተልን ብምዃኑ፣ ዝተኣስርሉ ምኽንያት ይኹን ዝፍትሕሉ ዕለት ከይፈለጡ ንዓመታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ከምዝበልዩ ይፍለጥ።
ኣብ ኤርትራ፣ ብጉዳይ ሃይማኖት፣ ፖለቲካ፣ ስግረ ዶብን ካልእን ዝተቐየዱ፣ ልዕሊ 90 ዓመት ዝዕድሚኦም ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ፣ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ዝርከብዎም ልዕሊ 10 ሽሕ እሱራት ከምዘለዉ ጸብጻባት ይሕብሩ።
=======================


text:
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን
ሰሙነ ሕማማት ዓርቢ ስቕለት ሊቃውንቲ ኣይሁድን ዓበይቲ ዓድን ድሕሪ እቲ ምስ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ናይ ገንዘብ ውዕል ምግባሮምን ምምኻሮምን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ጌቴ ሴማኒ ምስ ሓዋርያት ከሎ ኣእዳዎም ኣልዒሎም ሓዝዎ።እንሆ ካብቶም ምስኡ ዝነበሩ ቅዱስ ጴጥሮስ (ዮሓ18፡10) ኢዱ ዘርጊሑ ሰይፉ መልሐ ነቲ ጊልያ ሊቀ ካህናት ከኣ የማነይቲ እዝኑ ቆሮጾ።
ስለምንታይ ድኣ ክሳዱ ዘይቆሮጾ እንተ ተባህለ ፡ክሳዱ ቆሪጽዎ ኔይሩ እንተ ዝኸውን ምሞተ ኔይሩ ።ኣይሁድ ከኣ ስለ ዝቐተሉልና ቀቲልናዮ ከይብሉ እሞ ናይ ክርስቶስ ሞት ከኣ ምፍዳይ ሕነ ምእንቲ ከይቁጸር እዩ። እዝኒ ምቑራጽከ ምፍዳይ ሕነ ዶ ኣይከውንን እንተ በልና ኣብ ሉቃስ ወንጌል ከም ዘሕወዮ ገሊጹ ኣሎ(ሉቃ22፡50-52። ከምኡ’ውን ኣብ ኦሪት ዝተነግረ ትንቢትን ምሳሌን ምእንቲ ክፍጸም እዩ።።
ትንቢት- “ነቲ ነቢይ ዘይትሰምዕ ዘበለት እዝኒ ትቆረጽ” ዝበሎ እዩ።(ዘዳ18፡19)
ምሳሌ-እብራዊ ባርያ እንተ ተሻየጥካ ሽዱሽተ ዓመት ይገዝኣካ ኣብታ ሻብዓይቲ ዓመት ግና ብኸምኡ ሓራ ይውጽእ። እቲ ጉዙእ ጎይታን ሰበይተይን ደቀይን ይፈቱ እዩ ሓራ ኣይወጽእን እንተበለ ግና ሽዑ እቲ ጎይትኡ ናብ ቅድሚ ፈራዲ የቕርቦ።ኣብ ማዕጾ ወይ ኣብ ልዳት ኣቕሪቡ እዝኑ ይሰቑሮ ንሕልፈት ከኣ ይግዝኦ ይብል።(ዘጽ 21፡1-6)።ክርስቶስ ድማ ብሻድሻይ ሽሕ ካብ ባርነት ሓጢኣት ሓራ ክወጾም እንተ መጸ “ብዘይካ ቄሳር ንጉስ የብልናን” ምባሎም እዩ (ዮሓ19፡15)
የማነይቲ እዝኑ ምቑራጹኸ ስለምንታይ እዩ፧ እንተ በልና ካብ ቤተ ይሁዳ ዝተወልደ የማነይቲ ኣካሉ ተቀቢኡ ንጉሰ ነገስት ‘ኣከሉ ተቐቢኡ ሊቀ ካህናት ይባሃል ነብረ።(ዘጸ30፡30)።ስለዚ መንግስትን ክህነትን ካብኣቶም ከም ዘልግስ ንምግላጽ የማነይቲ እዝኑ ቆሮጾ፡፡
ጎይታ ኣብ እና ቀያፋ ሊቀ ካህናት
(ማቴ26፡57-68,ሉቃ22፡54-55፡63-71 , ዮሓ18፡13-14፡19-24)
እቶም ሒዞም ዘምጽእዎ ናብቲ መማህራን ሕግን ሽማግለታትን ተኣኪበምሉ ዝነበሩ ናብ እንዳ ቀያፋ ሊቀ ካህናት ወሰዶ። ሊቀ ካህናትን ብምልኦም እቶም ዋዕላን ካኣ ንኢየሱስ መታን ክቐትሉ ምስክር ሓሶት ይደልዩ ነበሩ ።ብዙሓት ሓሰውቲ መሰኻኽር እኳ እንተ ኣቕረቡ እንተኾነ ግን ሓንቲ እኳ ኣይረኸብሉን።ኩላቶም በብኣፎም ክኸስዎ ንሱስ ገለ እኳ ኣይተዛረበን ። እዚ ዝገበረ ኣቦ ትዕግስቲ ዝኾነ ኣምላኽ ትዕግስቲ መታን ክምህረና እዩ።በዚ ኩሉ ዝደንጸዎ ሊቀ ካህናት ተንሲኡ፡ “ነዚ ኣብ ልዕሌኻ ዝምስክርዎ ዘለዉ ገለ ዶ ኣይትምልሰሉምን ኢኻ በሎ።” ሕጂ እውን ስቕ በል፡ኣይመለሰሉን። እቲ ሊቀ ካህናት “ንስኻ እቲ ክርስቶስ ወዲ ሕያው ኣምላኽ እንተዄንካስ ክትነግረኒ በቲ ሕያው ኣምላኽ የምሕለካ ኣለኹ”” በሎ።(ማቴ26፡63)።
እሞ ኸ! ኣብ ሕቶ ኣምላኽነቱ ከምቲ ነቲም ናይ ሓሶት ምስክርነቶም ምላሽ ከይሃበ ስቕ ዶ ኢሉ ይኸውን፧
ብዛዕባ ኣምላኽነቱ ምስ ተሓተተስ ብቕጽበት እዩ ዝመለሰ ” ንስኻ እኳ ትብል ኣሎኻ፡ ድሕሪ ሕጂ ግና ወዲ ሰብ ኣብ የማን ሓይሊ እግዚኣብሔር ተቐሚጡ ብደመና ሰማይ ክመጽእ ከሎ ክትርእይዎ ኢኹም ይብለኩም ኣሎኹ “በሎ።(ማቴ26፡64,ማቴ24፡30, ራእ1፡17)
ነቲ ዝሓተቶ ሕቶ ምላሽ ዝረኸበ ቀያፋ ኣዝዩ ስለ ዝሓረቐ “ክዳኑ እና ቀደደ እንሆ ይጻርፍ ኣሎ ፡ጸርፉ’ውን ትሰምዑ ኣለኹም ደጊም ድኣ እንታይ ምስክር የድልየና ፡እንታይ ይመስለኩም፧ በለ።ንሳቶም ካኣ ሞት ይግብኦ ኢሎም መለሱ ።
ሕጊ ኦሪት ሊቀ ካህናት ብምኽንያት ሓዘን ክዳኑ እንተ ቐደደ ፡ገጹ እንተ መለጠ (ነጸየ) ይሰዓር እያ ትብል።(ዘሌ21፡10)፡ስለዚ እዚ ሊቀ ካህናት እዚ ክዳኑ ዝቐደደ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊኡ ሊቀ ካህናት ከም ዝተሸመ ን፡ ናይ ብሉይ ኪዳን ስልጣን ከም ዝተሳዕረን ንምግላጽ ዝገበሮ እዩ።
ከምቲ ነቢይ ኢሳይያስ ኣብ መጽሓፉ ” እከይ ዘይገበረ ሓሶት ካኣ ኣብ ኣፉ ዘይተረኽበ ክንሱስ ምስ ሓጥኣን ከም ዝመውት ገበሩ “(ኢሳ53፡9) ዝበሎ ቃል መታን ክፍጸም ፡በደል ዘይተረኽቦ ክንሱ “ሞት ይግብኦ” ዝብል ሓባራዊ ውሳኔ ወሰኑ። ሽዑ ኣብ ገጹ ጡፍ በልሉ ገሊኦም ድማ ርእሱ ብዘንጊ ወቕዕዎ።ገጹ ብሻሽ ሸፊኖም ካኣ ኦ! መሲሕ መን እዩ ገጽካ ዝጸፍዓካ ፧ርእስኻ ብዘንጊ ዝወቕዓካ ኸ፧ እስከ ተነበየልና እና በሉ ይጸፍዕዎ ነበሩ። እዚ ብቅዱስ ልቢ ኣምላክ ዳዊትን ነቢይ ኢሳይያስን ዝተነገረ ትንቢት መታን ክፍጸም እዩ። “ገጸይ ካብ ጸርፍን ጡፍ ምባልን ኣይከወልኩን ” ኩሉ እቲ ርእሲ ሕሙም ኩሉ እቲ ልቢ ሕሉል እዩ ።”(ኢሳ50፡6)ከምኡ እውን ኣጋንንቲ ንኣዳም ገጸ ልቦንኡ እና ጸፍዑ ርእሰ ልቦንኡ እና ወቕዑ ናብ ገሃንም ኣውሪዶሞ ስለ ዝነበሩ ንዕኡ ካሕሳ ምእንቲ ክኸውን እዩ።
ክሕደት ጴጥሮስ (ማቴ 26፡69-75)
ኣቐዲሙ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሃዋርያት “”ነቲ ጓሳ ክቐትሎ እየ እተን መጓሰ ኣባጊዕ ድማ ፋሕ ክብላ እየን ዝብል ጽሑፍ ተጻሒፉ ኣሎ እሞ በዛ ለይቲ እዚኣ ኩሉኻትኩም ክትክሕዱኒ ኢኹም ምስ ተንሳእኩ ግና ናብ ገሊላ ክቕድመኩም እየ በሎም ።(ማቴ26፡31-35)
እቲ “ኩላቶም እኳ እንተኸሓዱኻ ኣነስ ከቶ ኣይክሕደካን እየ ” ኢሉ ዝመለሰ ቅዱስ ጴጥሮስ ብዕለተ ዓርቢ ግና ንሰለስተ ግዜ ንክርስቶስ ወደ መዝሙሩ ኢኻ ኣብ ዝተባህለሉ ግዜ ኣይፈልጦን እና በሉ ክኽሕድን ንርእሱ ክረግምን እዩ ተራእዩ።
እወ! እቲ ኣብ ቂሳርያ ኣብ ናይ ፍሊጶስ ዓዲ ቅድሚ ኩሎም ሃዋርያት ተንሲኡ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው ኣምላኽ ኢኻ” (ማቴ16፡16) ኢሉ ብዓውታ ምስጢረ ተዋህዶ ዝገለጸ፡ እቲ ዝሓቶ ዝነበረ ክርስቶስ ንሱ ወለደ ኣብ ወልደ ማርያም ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ምዃኑ ዝመስከረ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብቲ ናይ ፈተና ግዜ ፡”ምስኡ ኔርካ፡ወደ መዝሙሩ ኢኻ፡ዘረባኻ እውን የፍልጠካ ኣሎ” ምስ ተባህለ ግን ኣይኮንኩን ፡ኣይፈልጦን ዝብል ምላሽ እዩ ሂቡ።
እንተኾነ እዚ ምስ በለ ደርሆ ነቆወ እሞ ኣቐዲሙ ኢየሱስ ክርስቶስ ” በዛ ለይቲ ደርሆ ከይነቀወ ሰለስተ ሳዕ ከም እትኽሕደኒ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ ።” ዝበሎ ኣምላኻዊ ቃል ናብ እዝኑ መጸ ናብ ውሽጢ ልቡ ካኣ ኣተወ ሽዑ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ግዳም ወጺኡ ኣምሪሩ በኸየ።(ማቴ26፡75)።
ይሁዳ ከም ዝተጣዕሰ
እቲ ዘትሓዞ ይሁዳ ሊቃውንትን ጸሓፍትን ዓበይቲ ዓድን ንጎይታ ሞት ይግብኦ ኢሎም ክፈርድዎ ምስ ሰምዔ ተጣዕሰ።ኦሪት ንጻድቕ ሰብ ኣይትቐተል እናበለት ፡ንጹህ ሰብ ኣሕሊፈ ዝሃብክዎ ጻድቕ ሰብ ዘቕተልኩ ኣነ በዲለ እየ ኢሉ ነቲ ካብ ሊቀ ካህናትን ሽማግለታት ህዝብን ዝወሰዶ ሰላሳ ቅርሺ ብሩር ናብኣቶም መለሶ ።ንሳቶም ግና ንሕና ምሳኻ እንታይ ኣሎና፡ ንስኻኸ ምሳና እንታይ ኣሎካ ፡ኪድ ባዕልኻ ትፈልጥ በልዎ።
ይሁዳ እዚ ዝገበረ ማለት ንጎይታ ብገንዘብ ከም ዝተሓዝ ዝገበረ ፡ንሱ ብተኣምራቱ ክድሕን እዩ ፡ኣነ ድማ ገንዘበይ ይወስድ ኢሉ ስለ ዝሓሰበ እዩ።ኣጽኒዖም ከም ዝሓዝዎ ምስ ረኣየ ግና ገንዘብኩም ሃየ ውሰዱ ንዕኡ ፍትሕዎ ክብል ተዛረቦም።ንሳቶም ካኣ ንዓኻ ዝበልካና ሂብናካ ኢና፡ንስኻ’ውን ንዓና ዝደለናዮ ሂብካና ኢኻ ፡ሕጂ ኪድ ባዕልኻ ትፈልጥ ኢሎም መለስሉ።እዚ ምስ በልዎ ነቲ ገንዘብ ኣብ ቤት መቐደስ ደርብይዎ ወጸ ተሓኒቑ እውን ሞተ።እቶም ሊቃነ ካህናት ግና ነቲ ገንዘብ ወሲዶም ዋጋ ደም ስለ ዝኾነ ኣብ መቀበሊ ሞባእ(ምጽዋት) ክነእትዎ ኣይግባእን እዩ በሉ።ተማኺሮም ካኣ ብእኡ ንመቓብር ኣጋይሽ ዝኸውን ግራት ሰራሒ መሬት ዓደጉሉ።
እቲ ነቢይ ኤርምያስ ፡ “ነቲ ደቂ እስራኤል ዘኽበርዎ “ዘተከሃልዎ” ይብል ደቂ እስራኤል ዋግኡ ዝገምገምሉ ፡ዋጋ እቲ ክቡር ሰላሳ ቅርሺ ወሰዱ።ከምቲ እግዚኣብሔር ክዛረብ ዝኣዘዘኒ’ውን ንግራት ሰራሒ መሬት ሃብዎ ” ኢሉ ዝተዛረቦ ቃል ሽዑ ተፈጸመ፥፡(ዘካ11፡12-13, ሰቆ፣ኤር7፡2)
ጎይታ ኣብ ቅድሚ ጲላጦስ
ሊቃውንትን ጸሓፍትን ናይ ኣይሁድ እንሆ ብዙሕ ግዜ ጡፍ እና በሉ እና ጸፍዑ ክሳዕ እቲ ገዛኢ ናይ ኢዮሩሳሌም ዝነበረ ጲላጦስ ዘብጽሕዎ ኣብ ኣእጋሩን ኣእዳዉን ኣሰርዎ ።ብድሕሪ’ዚ ናብ ጲላጦስ ኣምጽእዎ። እዚ ካኣ ኣጋንንቲ ንመኮንን ናይ ገሃንም ከም ዝሃብዎ ንሳቶም እውን ናብ ጲላጦስ ኣሕሊፎም ሃብዎ።ንሱ ብዙሕ ሳዕ ገሪፉ ገበን ስለዘይረኸበሉ ነቶም ህዝቢ ጸዊዑ ካኣ ኣነ ብዙሕ ሳዕ ገሪፈዮ እየ ዋላ ሓንቲ ገበን ስለ ዘይረኸብክሉ ካኣ ገሪፈ ገሪፈ ክሰዶ እየ እንተ ኾነ ኣብ ዓመት ሓደ እሱር ክፈትሓልኩም ልማድ ኣለኩም እሞ ንመን ክፈትሓልኩም ንባርባን ዶ ወይስ ነዚ ከሲስኩም ኣምጺእኩሞ ዘለኹም ፧ ክብል ሓተቶም።ንሳቶም ግና ነቲ ብሽፍትነት ተኣሲሩ ዝነበረ ባርባን ፈትሓልና በሉ ፡ንክርስቶስ ግና ስቐሎ! ስቐሎ! እና በሉ ዓው ብዝበለ ድምጺ ጨደሩ። እቲ ኣብ ግዜ በዓል ፋሲካ ሓደ እሱር ምፍታሕ እንሆ ልማድ ጌሮሞ ነበሩ እዚ ካኣ ኣብ ግብጺ ብስቓይ ምንባሮም ከም ማእሰረቲ ፡ካብ ግብጺ ካብ ባርነት ምውጽኦም ካኣ ከም ምፍታሕ ስለ ዝቖጽርዎ ብበዓል ፋሲካ ንመዘከርታ ሓደ ሓደ እሱር ይፈትሑ ነበሩ።(ዘጽ20፡1-2)።እዚ ዓይነት ልማድ ስለ ዝነበሮም ካኣ ነቲ ሂወቱ ምሉእ ብሽፍትነት ዝሓለፈ ባርባን ክፍትሓሎም ነቲ ህዝቢ ኣነዓዕብዎ። ከምዚ ኢሉ ከሎ እምበኣር ጲላጦስ ኣብ መንበር ፍርዲ ተቐሚጡ ከሎ ሰበይቱ ሎሚ ለይቲ ብሕልሚ ብዛዕብኡ ብዙሕ ተሳቕየ እየ እሞ ፡ኣብ ልዕሊ እቲ ጻድቕ ሓንቲ ከይትብድል ኢላ ለኣኸትሉ።
ሰበይቲ ጲላጦስ ኣብሮቕላ ትበሃል፡ብሕልሚ ብዛዕብኡ ዝረኣየቶ እንታይ እዩ፧ እንተ በልና ፡ንዕኡ ገበል ክውሕጦ፡ንዓኣ ድማ ብሓለንጊ ሓዊ ክገርፍዋ ብሕልሚ ስለዝረኣየት ፡በዚ ምኽንያት ለኣኸትሉ።ከምኡ’ውን ዶርታን ማክራን ዝበሃላ ካብ ዝውለዳ ጀሚረን ተዛሪበን ዘይፈልጣ ክልተ ኣዋልድ ነበርኦም ።ነዚ ንጹህ ደም ዘፍስስ ዘሎ በዓል ቤትኪ ወይልኡ ስለ ዝበልኣ ሰንቢዳ ለኣኸትሉ።(ተኣምረ ኢየሱስ)።ብድሕሪዚ ጲላጦስ ማይ ጌይሩ ኣእዳዉ ተሓጽበ ካብ ደም እዚ ሰብ እዚ ካኣ ንጹሕ እየ እና በለ ካኣ ተዛረበ ንሳቶም ግና ደሙ ኣብ ልዕሌናን ኣብ ልዕሊ ደቅናን ይኹን ኢሎም መለሱ።
ታሪክ
ኣብ ከተማ ቀታሊኡ ዘይተፈልጠ ሰብ ሞይቱ እንተ ተረኺቡ እቶም ዓበይቲ እስራኤል ኣርሒ ሓሪዶም ደማ ኣብ ሸሓኒ ተቐቢሎም ኣብ መንጽሮም የቐምጥዎ እሞ ንሕና ነዚ ሰብ እዚ ኣይቀተንዮን ቀታሊኡ እውን ኣይረእናን እና በሉ ኣእዳዎም ብማይ ይሕጸቡ ነበሩ።ኣብ ጥቓ እቲ ቀታሊ ክበጽሕ ከሎ እቲ ማይ ደም ይኸውን ነበረ።(ዘዳ21፡19)
ሽዑ ንባርባን ፈትሓሎም ንክርስቶስ ግና ገሪፉ ክሰቕልዎ (ብኣቆጻጽራ ናይ ቤተክርስቲያና ብሳልሰይቲ ሰዓት) ኣሕሊፉ ሃቦም።(ማቴ27፡24-27)።ብሕጊ ኣይሁድ ክስቀል ዝተፈርደ ሰብ ኣይግረፍን እዩ።እንተኾነ ኣይሁድ ግና ኣብ ልዕሊ ክርስቶስ ድርብ ግፍዒ ንፍጻም ገሪፎም ሰቒሎም ቀተልዎ።
ኣኽሊል እሾኽ ብላግጺ ደፍእሉ
ናብ ቤተ መንግስቲ ኣእትዮም ክዳናኡ ገፊፎም ካኣ ቐይሕ ባርኖስ ከደንዎ ።ካብ እሾኽ ተቲዕም ካኣ ኣብ ርእሱ ኣኽሊል ደፍእሉ።ኣብ የማናይ ኢዱ ዘንጊ ኣትሒዞም ካኣ ኣብ ቅድሚኡ እና ተንበርከኹ ፥”ሰላም ንዓኻ ኦ ንጉስ ኣይሁድ !” እና በሉ ኣላገጽሉ ።ጡፍ ድማ በልሉ። ነቲ ዘንጊ ኣሕዲጎም ካኣ ርእሱ ወቕዕዎ። ምስ ኣላገጽሉ ካኣ ነቲ ቀይሕ ባርኖስ ቀንጢጦም ክዳውንቱ ከደንዎ ፡ክሰቕልዎ እውን ወሰድዎ።(ማቴ27፡27-31)
ክዳኑ ምግፋፎም ኣዳም ዝነበሮ ክብሪ ከም ዝተገፈ ዝገልጽ እዩ።ቀይሕ ባርኖስ ምኽዳኖም ካኣ ፡
- ደምካ ከምዚ ክፈስስ እዩ
- ደምና ኣብ መበል ኣርብዓ ዓመት ብጥጦስ ከም ዝፈስስ ክትገብር ኢኻ ዘብሎም እዩ።
ንጉስ ኣይሁድ ስለ ዝበልዎ ንላግጺ ኣብ ርእሱ ኣኽሊል እሾኽ ተቲዖም ገበርሉ። ንጉስ ኣይሁድ ስለ ዝበልዎ ንኸላግጹ በትሪ መንግስቲ ንኽብሉ ኣብ ኢዱ ዘንጊሓጺን ኣትሓዝዎ።
ክዳውንቱ ከደንዎ ክብል ከሎ ካኣ ክብሪ ኣዳም ክም ዝምለስ ዝገልጽ እዩ።
ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቀራንዮ ከም ዝተሰቕለ
( ማቴ27፡32-44,ማር15፡21-32,ዮሓ 19፡17-27)
መስቀል ኣሰኪሞም ናብቲ ዝስቀለሉ ቦታ ናብ ቀራንዮ ክኸይድ ከሎ ፡ ስምዖን ዝስሙ ቀሬናዊ ሰብኣይ ረኸቡ እሞ ንመስቀል ኢየሱስ ክርስቶስ ክጸውር ግዲ በልዎ።እዚ ሰብ እዚ ካብ ነገር ፈሪሑ ተሓቢኡ ምስ ወዓለ ፡ሕጂስ ተፈጺሙ እዩ ዝኸውን ኢሉ ካብ በረኻ ክኣቱ ከሎ ፡ንስኻ እውን ናቱ ወገን ኢኻ ኢሎም ነቲ ጉንዲ መስቀል ኣሰክምዎ።ምስጢሩ ግና በረኸት መስቀል ( መከራ ) ከም ዝተሳተፈ ዝገልጽ እዩ። ጎልጎታ ትርጉም ስሙ ሓም ሓም ርእሲ ተባሂሉ ናብ ዝጽዋዕ ስፍራ ምስ በጽሑ ፡ሓሞት ዝተሓወሶ መጺጽ ወይኒ ክሰቲ ሓብዎ ።ንሱ ካኣ ጥዒሙ ምስታይ ኣበየ ።ድሕሪ እዚ ሰቐልውዎ።ክዳውንተይ ንርእሶም ተማቐሉ፡ንቐምሸይ እውን እጫ ኣውደቕሉ ዝብል ቃል ጽሑ ምእንቲ ክፍጸም ካኣ ነቲ ክዳውንቲ ዕጫ ኣውዲቖም ተማቐልዎ(መዝ22፡18)
ኣብ ልዕሊ ርእሱ ድማ እዚ ኢየሱስ ንጉስ ኣይሁድ እዩ ዝብል ናይ ክሱ ጽሑፍ ኣንበሩ።ሽዑ ክልተ ጋሓሉት ድማ ሓደ ብየማኑ ሓደ ብጸጋሙ ምስኡ ሰቐሉ።ንጉስ ስለ ዝበልዎ፡ንላግጺ ብየማነ ጸጋም ከም ዓጀብቲ ጌይሮም ክልተ ሽፍታ ምስኡ ሰቐሉ ፡ከምኡ’ውን ኢሳይያስ “ምስ በደለኛታት ተቖጽረ” ኢሉ ዝተነበዮ ትንቢት መታን ክፍጸም እዩ።(ኢሳ53፡12)።ነዚ ድማ ዮሓንስ ወልደ ነጎድጋድ ኣብ ቅዳሴኡ “ ከመ ይደምረነ ምስለ ነፍሰ ጻድቃን” ኢሉ ገሊጽዎ ኣሎ።ምስጢሩ ግና ብመዓልቲ ፍርዲ ንዓና ንሓጥኣን ብጸጋም ፡ንጸጋም ድማ ብየማን ክትቕውም ኢኻ ዘብሎም እዩ።ኩሎም እቲ ብእኡ ዝሓልፉ ዝነበሩ፡እቶም ኣብኡ ዝነበሩን ፡እቲ ብጸጋሙ ዝተሰቕለ ሽፍታን የላግጽሉን ይጸርፍዎን ነበሩ።
ጎይታና ኢየሱስ ከም ዝሞተ
(ማቴ27፡45-56, ማር 15፡33-41, ሉቃ 23፡44-49, ዮሓ19፡28-30)
እንሆ ካብ ፍርቂ መዓልቲ ጀሚሩ ክሳዕ ታሽዓይቲ ሰዓት ብዘሎ ምድሪ ጸልመተ ።
ብታሽዓይቲ ሰዓት ኣቢሉ ጎይታ ኤሎሄ ኤሎሄ ላማ ሰበቅታኒ እና በለ ጨርሐ፡እዚ ካኣ ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምታይ ሓደግካኒ ማለት እዩ።ከምዚ ኢሉ ዝጸለየ ካኣ ኣብ ክንዲ እቶም ንመከራ ዝተወፈዩ ደቂ ኣዳም ኮይኑ እዩ።ገልኦም ካብቶም ኣብኡ ቆይሞም ዝነበሩ ስባት ፡ነዚ ምስ ሰምዑ እዚስ ንኤልያስ እዩ ዝጽውዕ ዘሎ በሉ።ሽዑ ሓደ ካብኣቶም ጎዩ ሰፍነግ ወሲዱ ኣብ መጺጽ ኣሊኹ ኣብ ዘንጊ ኣሲሩ ኣብ ኣፏቕሪቡ ኣስተዮ።
ገሊኦም ሕደጉ ኤልያስ መጺኡ ዘድሕኖ እንተኾይኑስ ክንርኢ ኢና በሉ።ከምብሓድሽ ፡ኣቦይ ንነፍሰይ ኣብኻ የማዕቁባ ኣለኹ ኢሉ ብዓቢይ ድምጺ ጨርሐ (ሉቃ23፡46) ፡ሽዑ ብገዛእ ስልጣኑ ቅድስት ነፍሱ ካብ ቅዱስ ስጋኡ ፈለየ (ዮሓ10፡17-18)።እንሆ ካኣ መጋረጃ ቤተ መቅደስ ካብ ላዕሊ ክሳዕ ታሕቲ ኣብ ክልተ ተተርተረ።ካብ ማሕበር መላእክቲ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ነቲ ሰቐልቲ ክቐዝፍ ሰይፉ መሊሑ ወጸ።ምሕረት ክርስቶስ ምስ ከልከለቶ ግና ፡እቲ መልኣኽ ብሰይፉ ንመጋረጃ ቤተ መቅደስ ካብ ላዕሊ ክሳዕ ታሕቲ ኣብ ክልተ ተርተሮ ።(ኣትናቴዎስ ሃይማኖት ኣበው26፡14)።
ምድሪ ኣንቀጥቀጠት – መርገመ ስጋ ጠፍኤ
ከውሒ ተጨደ(ኣኻውሕ ተጨዱ)—- መርገመ ነፍስ ጠፍኤ
መቓብራት ተኸፍቱ——-ሙስና መቓብር ተፍኤ ማለት በስቢስካ ፈሪስካ ምንባር ተረፈ
ሞይቶም ዝነበሩ ናይ ብዙሓት ቅዱሳት ሬሳታት ድማ ካብ ሞት ተንስኡ። ልዕሊ ሓሙሽተ ሚእቲ ምዉታት ፡ምሸት ዓርቢ ከም ዝተንስኡ ተገሊጹ ኣሎ።(1ቖሮ15፡6)።ድሕሪ ትንሳኤኡ ድማ ካብ መቓብራት ወጺኦም ናብታ ቅድስት ከተማ ኣተዉ ንቡዙሓት እውን ተራእይዎም።
እዞም ዝተንስኡ ሰባት ሰለስተ መዓልቲ ኣበይ ጸኒሖም ፧ ሰለስተ መዓልቲ ኣበይ ጸኒሖም እንተ በልና ኣብ ደብረ ዘይቲ ። እቶም ዓርቢ ምሸት ካብ መቓብር ብስጋ ዝተንስኡ ጻድቃን ንሰለስተ መዓልቲ ኣብ ደብረ ዘይቲ ጸኒሖም ፡ድሕሪ ትንሳኤ ናብ ከተማ ኢዮሩሳሌም ከም ዝኣተዉ ፡እቶም ዓርቢ ምሸት ካብ ሲኦል ዝወጹ ነፍሳት ድማ ንሰለስተ መዓልቲ ኣብ ጎረ ገነት ጸኒሖም ፡ድሕሪ ትንሳኤ ሰኑይ (ማእዶት)፡ናብ ገነት ከም ዝኣተዉ ይንገር።(ተኣምረ ኢየሱስ)።እዚ ድማ ምስቲ ምውጻእ ደቂ እስራኤል ካብ ግብጺ ዝመሳሰል እዩ።(ዘሁ 33፡3)
እቲ ሓለቓ ሚእትን እቶም ንጎይታ ኢየሱስ ክሕልዉን ምስኡ ዝነበሩ ካኣ ነቲ ምንቅጥቃጥ ምድርን ነቲ ዝኾነ ነገርን ርእዮም እዚስ ብሓቂ ወዲ ኣምላኽ እዩ እና በሉ ኣዝዮም ፈርሑ።ኣብኡ ካኣ ብዙሓት ኣንስቲ ነቲ ዝኾነ ነገር ብርሑቕ ይዕዘባ ነበራ።ካብኣተን ‘ውን ማርያም መግደላዊት፡ማርያም ኣደ ያዕቆብን ዮሳን ኣደ ደቂ ዘብዲዎስን ነበራ።
መራሕቲ ኣይሁድ ግና ምሸት ዓርቢ ስለ ዝኾነ እቲ ሬሳታት ኣብ መስቀል ኣይግባእን በሉ።ምኽንያቱ ድማ ዓመታዊ በዓል ሰንበት (ቀዳም) ስለ ዝነበረ ንኽብሪ ሰንበት እዩ፤ማሓኹልቶም ሰይሮም ከውርድዎም ካኣ ንጲላጦስ ለመንዎ።ሽዑ እቶም ወተሃደራት መጺኦም መሓኹልቲ እቲ ቀዳማይን ናይቲ እቲ ምስኡ ዝተሰቕለ ካልኣይን ሰበሩ።፡ጎይታ ግና ሞይቱ ስለ ዝነበረ ኣይሰበርዎን።እንሆ እቲ ብቅዱስ ዳዊት “ንኹሉ ኣዕጽምተይ ክቖጽሮ ይኽእል እየ”(መዝ22፡17) ተባሂሉ ዝተነግረ ትንቢትን “ዓጽሙ ኣይትስበሩ” (ዘጽ12፡46) ዝበሎ ቃልን ንምፍጻም ድማ ኣዕጽምቱስ ኣይሰበሩን።ሓደ ካብቶም ወተሃደራት ካኣ ኣሎዶ ሞይቱ ኢሉ የማናይ ጎድኑ ብዂናት ወግኦ።ብኡ ብኡ ካኣ ከም ፊደል “ለ” መሲሉ ማይን ደምን ወጸ(ወሓዘ)።እዚ ዝኾነ ካኣ “እንሆ እቶም ዝወግእዎ ክርእይዎ እዮም” ዝብል ትንቢታዊ ቃል ስለ ዝነበረ እዩ።(ዘካ12፡10)።ብዂናት ዝወግኦ ሓደ ዶ ኣይኮነን ስለምንታይ ድኣ ወግእዎ ተባህለ እንተ በልና ናይ ኩላቶም ፍቓድን ድልየትን ስለ ዝነበረ እዩ።ከምኡ እውን ነቶም ኣእጋሩን ኣእዳዉን ዝሸንከርዎ ቆጺሩ ወግእዎ ኢሉ ብዙሕ ተዛረበ።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዝተቐብረ
(ማቴ 27፡57-66, ማር15፡42-47 ፣ሉቃ23፡50-56 ፣ዮሓ19፡38-42)
ምስ መስየ ግና ዮሴፍ ዝተባህለ ሃብታም ሰብኣይ ካብ ኣርማትያስ መጸ ፡ንሱ ካኣ ናይ ጎይታ ወደ መዝሙር ነበረ ።ናብ ጲላጦስ ከይዱ ስጋ ናይ ጎይታ ለመነ ፡ከይዱ ካኣ ኣብቲ ብጽሩይ በፍታ ገኒዙ ኣብቲ ኣብ ከውሒ ዘውቆሮ ናይ ባዕሉ ሓዲሽ መቓብ’ውን ኣንበሮ ሓደ ዓቢይ እምኒ ኣንከራርዩ ድማ ዓጽይዎ ከደ።
ሓዲሽ መቓብር ምባሉ ፡ጎይታ ሓዲሽ ስርዓት ይሰርዓልኩም ኣለኹ ማለት እዩ።ከምኡ ካኣ ከም ኤልሳዕ ዝበለ ገባሬ ተኣምር ነቢይ ኣብ ዝተቐብረሉ መቓብር ስለ ዝተቐብረ ኣተንሲእዎ መታን ከይበሃል እዩ ሓዲሽ መቓብር ዝበለ።(2ነገ 13፡20)
ካብዚ ቀጺልና “ጽርሃ ጽዮን” መጽሔትና ዝወጸ ብዛዕባ 14 ምዕራፋት ጉዕዞ ናይ መስቀል ክነቕርበልኩም ኢና ።
ክበልዑ ከለዉ ኢየሱስ እንጌራ ኣልዓለ።ኣመስጊኑ ቆሪሱ ነቶም ደቀ መዛሙርቱ “እዚ ስጋይ ኢዩ እንኩ ብልዑ” እናበለ ሃቦም።ጽዋእ ኣልዒሉ ድማ ኣመስጊኑ እዚ ምእንቲ ብዙሓት ንድሕነት ሓጥያት ዝፈስስ ዘሎ ናይ ሓድሽ ኪዳን ደመይ እዩ’ሞ ካብዚ ኩሉኹም ስተዩ”እናበለ ሃቦም። መዝሙር ምስጋና ምስዘመሩ ከኣ ናብ ደብረ ዘይቲ ደየቡ። ድሕሪ’ዚ ኢየሱስ ምሰኣቶም ጌተሴማኒ ናብ እትበሃል ቦታ ከደ።ንደቀ መዛሙርቱ ድማ “ናብቲ ከይደ ክሳዕ ዝጽሊ ኣብዚ ተቐመጡ”በሎም። ሓዲግዎም ከምብሓድሽ ከይዱ’ውን ከምቲ ቕድም ኢልዎ ዝነበረ ቃል ሳልሳይ ግዜ ጸለየ።ሽዑ ናብቶም ደቀ መዛሙርቱ ተመሊሱ “ሕጂ’ውን ጌና ደቂስኩምን ኣዕሪፍኩምን ኣሎኹም፣እምበኣር እቲ ንወዲ ሰብ ናብ ኢድ ሓጥኣን ኣሕሊፎም ዝህቡሉ እዋን በጺሑ ኢዩ።ተንስኡ ንኺድ እቲ ኣሕሊፉ ዝህበኒ እነሆ ቀሪቡ ኣሎ”በሎም።
ጌና እዚ ክዛረብ ከሎ እነሆ ይሁዳ ሓደ ካብቶም 12 መጸ።በታ ሰዓት እቲኣ ኢየሱስ ነቶም ህዝቢ “እዚ ኩሉ ዝኾነ ግና መጻሕፍቲ ነቢያት ምእንቲ ክፍጸሙ ኢዩ” በሎም።ሽዑ ደቀ መዛምርቱ ኩሎም ሓዲጎምዎ ሃደሙ።እቶም ንኢየሱስ ዝሓዝዎ ናብ መምሃራን ሕግን ሽማግለታትን ተኣኪቦምሉ ዝነበሩ ናብ እንዳ ቀያፋ ሊቀ ካህናት ወሰድዎ።ሽዑ ኣብ ገጹ ጡፍ በሉሉ ገሊኦም ድማ ወቕዕዎ። “ኦ መሲሕ መን ኢዩ ዝወቕዓካ እስከ ተነበየልና” እናበሉ ኸኣ ይደፍእዎ ነበሩ።(ማቴ26፣1-68)
ፍኖተ መስቀል
ምስ ወገሐ (ብዕለተ ዓርቢ)ኩሎም ሊቀ ካህናትን ሽማግለታትን ህዝብን ንኢየሱስ ክቕትልዎ ተማኸሩ።ኣሲሮም ወሰድዎ’ሞ ንጲላጦስ ነቲ ገዛኢ ኣሕሊፎም ሃብዎ።ማቴ፦27፣1-2 ካብ ጲላጦስ ኣደባባይ (ሊቶስጥራ) ክሳዕ ጎልጎታ(ቀራንዮ) ዘሎ መንገዲ፣ናይ መከራ(ስቓይ) መንገዲ (ፍኖተ-መስቀል) ይበሃል።እዚ መንገዲ ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም፣ኣብ ውሽጢ ጥንታዊት ከተማ(OLD CITY) ካብ ዝርከባ ኣርባዕተ ክፋላት(quarter) (ናይ ኣርመን፣ናይ ሞስሊም፣ናይ ክርስቲያን፣ናይ ኣይሁድ ክፋላት) ኣብ ናይ ክርስቲያንን ኣብ ናይ ሞስሊምን ክፋል ዝርከብ ኮይኑ ፣ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነት ደቂ ሰባት ነቲ ዝሃበና ተስፋ ምእንቲ ክፍጸም፣መስቀል ተሰኪሙ እንዳ ወደቐን እንዳ ተንሰአን ዝኸደሉ መንገድን ተሰቒሉ ሞይቱ ዝተቐብረሉን ዝተንሰኣሉን ቅዱስ ቦታን ኢዩ።
ብቋንቋ እንግሊዝ way of the cross (way of sorrow),ብላቲን(ሮማን) via crucis(via dolorosa),ብእብራይስጥ ሃየሱር ይበሃል።ትርጉሙ ብኹሉ ቋንቋታት ሓደ ኮይኑ መንገዲ መከራ(ስቓይ) ፍኖተ መስቀል ማለት ኢዩ።
ብዕለተ ዓርቢ ስቕለት ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ በጻሕቲ ካብ ኣደባባይ ጲላጦስ(ሊቶስጥራ)መስቀል ተሸኪሞም ነቲ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወረዶ ከቢድ መከራን ስቓይን እንዳ ዘከሩ፣ነቲ ካብ 15-20 ደቓይቕ ኣቢሉ ዝወስድ መንገዲ ብምኽንያት ጻዕቂ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ 2 ሰዓት ጎልጎታ ይበጽሑ። እዚ ናይ መከራ መንገዲ (ፍኖተ መስቀል)ርሕቀቱ 1.5 ኪ.ሜ ክኸውን ከሎ 14 ምዕራፋት ድማ ኣጠቓሊሉ ይርከብ።
14(ዓሰርተ ኣርባዕተ) ምዕራፋተ መስቀል(the station of the cross)
– ብዕለተ ዓርቢ ክርስቶስ መስቀል ተሰኪሙ ኣብ መንገዲ ዝተፈጸሙ(ዝተገብሩ)ነገራትእዮም።
– ካብ ምዕራፍ 1-9 ዘሎ ምዕራፋት ኣብ መንገዲመከራ(way of sorrow) ዝርከብ ኮይኑ ኣብ መንደቕ ዝተለጠፈ ጸሊም ከቢብሓጺን ነቲ ምዕራፋት መለለዪ በብምዕራፉ ከከም ደረጅኡ ብላቲን ዝተጻሕፈ ቁጽርን፣ኣብ እግሪ’ቲ ቁጽሪ ምዕራፋት ኣብ መሬት ብፍሉይ ዝተሰርሐ ፍርቂ ክቢ ቅርጺ ኣለዎ።እቲ ዝተረፈ ሓሙሽተ ምዕራፋት ድማ ኣብ ውሽጢ ጎልጎታ ኣብ ቤተክርስቲያን ቅዱስ መቓብር (the church of holy sepulcher) ይርከብ።
– ካብ ምዕራፍ 1-6 ኣብ ናይ ሞስሊም ክፋል፣ካብ 7-14 ምዕራፍ ድማ ኣብ ናይ ክርስቲያን ክፋል ይርከብ።
– እዘን 14 ምዕራፋት መጽሓፍ ቅዱሳውን ትውፊታውን ክኾና ከለዋ፣ምዕራፍ 3,4,6,7,9 ትውፊታዊ እተን ዝተረፋ 9 ትሸዓተ ምዕራፋት ድማ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኢየን።
ወንጌላውያን ከም ዝጸሓፍዎ (ዮሃ 19፣20 ማቴ 28፣11 ዕብ 13፣12) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቕለሉ ቦታ ካብ ጥንታዊት ከተማ ኢየሩሳሌም ወጻኢ ምዃኑ ይነግር።ይኹን ደኣ እምበር ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ውሽጢ ጥንታዊ ከተማ ኢየሩሳሌም(old city)ይርከብ።እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ ቀጽሪ ጥንታዊት ከተማ ኢየሩሳሌም ድሕሪ ዕርገት ናይ ጎይታ ፈሪሱ ዳግማይ ክህነጽ ከሎ ካብቲ ዝነበረ ኣስፊሖም ብምስራሕ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ጥንታዊት ከተማ ኢየሩሳሌም ከም ዝኸውን ተጌሩ ኢዩ።
ዝርዝር ናይ 14 (ዓሰርተ ኣርባዕተ) ምዕራፋት መስቀል
1ይ ምዕራፍ፦
ጲላጦስ ብእብራይስጥ ገበታ ዝበሃል ጸፍጻፍ፣ኣብ መንበረ ፍርዲ ተቐሚጡ፣ንጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፣እነሆ ንጉስኩም ኢሉ ንኣይሁድ ክሰቕልዎ ኣሕሊፉ ዝሃቦ ኣብዚ ቦታ ኢዩ።ሎሚ እዚ ቦታ ካብተን ኣብ ጥንታዊት ከተማ ኢየሩሳሌም ዝርከባ 8 (ሸሞንተ)ኣፍደጌታት(ኣፍደገ፣ጽዮን፣ሃድሽ፣ደማስቆስ፣ጃፋ፣ሄሮድስ፣ወርቃዊ፣ዳንግ፣ኣናብስ) ካብ ኣፍደገ ኣናብስ(lion gate) 300ሜ ርሕቀት ንምዕራብ፣ጠቢብ ሰሎሞን ቤት መቕደስ ሰሪሕሉ ካብ ዝነበረ ቦታ(ኣብዚ ሕጂ ግና መስጊድ ተሰሪሕሉ ኣሎ)ብሰሜናዊ ሸነኽ ዝርከብ ኮይኑ፣ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣልዑምሪያ ዝበሃል ናይ ኣዕራብ ቤት ትምህርቲ ተሰሪሕሉ ኣሎ።ኣብ 326-327 ዓ.ም ንግስቲ ኢለኒ ናብ ኢየሩሳሌም ኣብ ዝመጸትሉ እዋን ጐይታ ብዕለት ዓርቢ ዝኸደለን 28 ደርብታት(ኣስካላ) ናብ ሮም ወሲዳ ቤተክርስቲያን ሰሪሓ ብኽብሪ ኣቐሚጣቶ ኢያ።እዚ ደርቢ ብጣልያን scala santa ብእንግሊዥ ድማ the holy stair way (stair case)ይበሃል።
2ይ ምዕራፍ፦
ካብ ቀዳማይ ምዕራፍ ፊትንፊት ዝርከብ ኮይኑ ጲላጦስ ንጐይታ ንሞት ኣሕሊፉ ንኣይሁድ ምስ ሃቦም እቶም ወተሃደራት ድማ ናብ ውሽጢ እቲ ኣዳራሽ ማለት ናብቲ ቤት ፍርዲ ኣእትዮም ንብዘሎ እቲ ሰራዊት ኣኪቦም ቀይሕ ክዳን ከዲኖም፣ኣኽሊል እሾኽ ተቲዖም ኣብ ርእሱ ዝደፍኡሉን ጎይታ ንቑሩብ ግዜ ዝተኣሰረሉን ቦታ ኢዩ።ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ቦታ ብፍራንሲስካውያንን ብግሪኻውያንን ዋንነት ተታሒዙ ይርከብ።
ፍራንሲስካውያን ኣብ ዝሓዝዎ ቦታ ፊት ቀዳማይ ምዕራፍ ኣብ ውሽጢ ሓደ ካንሸሎ ዝርከብ ብየማናይ ሸነኽ መእተዊ ናይ ካንሸሎ flagellation(ናይግርፋት) ብጸጋማይ ድማ condemination(ናይ ፍርዲ) ዝበሃል ክልተ ቤተክርቲያን ተሃኒጹ ኣሎ።
ናይ ግርፋት ቤተክርስቲያን (Church offlagellation)
ኣብ 12 ክፍለ ዘመን መስቀላውያን ቤተክርስቲያን ዋላኳ እንተነበሩ፣እቶም ድሒሮም ዝመጹ ገዛእቲ ኣፍሪሶሞ ኢዮም።እዚ ሎሚ እንርእዮ ቤተክርስቲያን ሰሪሖምሉ። ኣብ 1838ዓ.ም ፍራንሲስካውያን ነዚ ቦታ ድሕሪ ምርካቦም ዝተሃንጸ ክኸውን ከሎ፣ብ1984 ድማ ተሓዲሱ ኢዩ።ኣብ ውሽጢ እዚ ቤተክርስቲያን፣ታሪኽ ናይቲ ቦታ ዝገልጽ ጎይታ ተኣሲሩ (ኣብ ፊት መእተዊ)ብጸጋም ናይቲ መእተዊ ባርባን ክፍታሕ ከሎ፣ብየማናይ ድማ ጲላጦስ የእዳዉ እናተሓጽበ ከሎ ብዓቢ ሕብራዊ መስቲያት ዝተሳእለ ስእሊ ኣሎ።ኣብጥቓ እዚ ቤተክርስቲያን ቤተ መዘክር ይርከብ።
ናይ ፍርዲ ቤተክርስቲያን (The church of condemination)
ብ1903-1904ዓ.ም ኣብቲ 13 ክ/ዘመን ቤተክርስቲያን ተሃኒጹ ዝፈረሰሉ ቦታ፣ዝተሃንጸ ቤተክርስቲያን ኢዩ።ኣብ ውሽጡ ድማ፣ጎይታ ኢዱ ተኣሲሩ ኣብ ርእሱ ድማ እሾኽ ኣክሊል ጌሮምሉ ከለዉ፣መስቀል ከሰክምዎ ከለዉን፣ መስቀል ተሰኪሙ ከሎ ዝተጸርበ ሓወልትን ኣሎ።ኣብመእተዊ ናይቲ ቤተክርስቲያን ዝተቐርጸ ኣቀማምጣ ናይ ጥንታዊት ከተማ ኢየሩሳለም ንረክብ።ንምልክት ምዕራፋት ብሮማውያን ቁጽሪ ዝተጻሕፈ ቁጽሪ 2(ምዕራፍ 2)ተጠቂዑ ዘሎ ኣብ ነጸላ መንደቕ ናይዚ ቤተክርስቲያን ኢዩ።ካብ ናይ ፍራንሲስካን ቤተክርስቲያን ወጺና ናብ 3ይ ምዕራፍ ክንከይድ ከለና “እኅትጽዮን” (the sister of sion)ዝተባህለ ናይ ግሪኽ ካቶሊኽ ቤተክርስቲያን ኣሎ።ኣብዚ ውሽጢ ቤተክርስቲያን
ሀ) ናይ ሮማ ወተሃደራት ዝጻወትሉ ዝነበሩ ከም ዳማ ዓይነት መሳሊ እምኒ ኣሎ።
ለ)ዝተፈላለዩ ናይ ጥንቲ ቅርስታት ኣብ ቬትሮ ኣትዮም ንምርኢት ዝቐረቡን
ሐ)ኣብ ትሕቲ መሬት ኣብ ኣኻውሕ ዝዓቖረ ፈልፋሊ ማይ ኣሎ።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክልተ ኣእእጋሩ ኣብ ክልተ ዝነኾላ ኣእማን ኣእትዮም ዝኣሰሩሉ ቦታ ኣሎ።እዚ ቦታ ካብ እኅት ጽዮን ወጺና እንረኽቦ ናይ ግሪኽ ኦርቶዶስ ቤተክርስቲያን ኢዩ።
3ይ ምዕራፍ፦
ኣብ ልዕሊ መእተዊ ናይዚ ቤተክርስቲያን፣ጎይታ መስቀል ተሰኪሙ ክወድቕ ከሎ ዝተሳእለ ስእሊ ኣለዎ። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ መስቀል ምስ ኣሰከምዎ ንመጀመርያ ግዜ መስቀል ተሰኪሙ ዝወደቐሉ ቦታ ኢዩ።እዚ ቤተክርስቲያን ብናይ ኣርሜንያ ካቶሊክ ዝውነን ኮይኑ ኣብ 1947-1948 ናይ ፖላንድ ወተሃደራት ዝሃነጽዎ ቤተክርስቲያን ኮይኑ ኣብ ውሽጡ ምስ ኣተና ጎይታ ዓቢ መስቀል ተሰኪሙ ክወድቕ ከሎ መላእኽቲ ብተርታ ተሰሪዖም ብምግራም ገሊኦም ርእሶም ገሊኦም ኣፎም ሒዞም ንጎይታ እንዳ ጠመትዎ ዝተሳእለ ስእሊ ኣሎ።ብጸጋማይ ወገን ናይዚ ስእሊ ንታሕቲ ምስ ወረድና ኣብ ዕሙቕ ዝበለ መሬት ብዙሕ ጥንታዊ ቅርስታት ኣሎ።
4ይ ምዕራፍ፦
እዚ ምዕራፍ እዚ ብዋንነት ናይ ኣርሜንያ ካቶሊክ ዝተታሕዘ ኮይኑ፣ጎይታ መስቀል ተሰኪሙ ካብታ ዝወደቐላ 3ይቲ ምዕራፍ ተንሲኡ ቁሩብ ምስ ከደ ምስ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተራኸበሉ ቅዱስ ስፍራ ኢዩ።ኣብቲ ቦታ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ወዳ ምስ ተራኸበት ብዙሕ ሓዘንን መሪር ብኽያትን በኽያ ኢያ።
ኣብ ውሽጢ እዚ ቤተ ክርስቲያን ጎይታ መስቀል ተሰኪሙ ምስ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ክራኸብ ከሎ ዝተቐርጸ ሓወልቲን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እግሪ ርጋጽ ኣሰር ይርከብ።
5ይምዕራፍ፦
ንሓደ ሓላፊ መንገዲ ስምኦን ቀሬናዊ ካብ ወፍሪ ክኣቱ ከሎ ጎይታ ተሰኪምዎ ንዝነበረ መስቀል ክጸረሉ ዘገደድዎ ቦታ ኢዩ (ማር፦15፣21)።ኣብዚ ሕጂ እዋን ካብ ራብዓይ ምዕራፍ ናብ ቤተመቕደስ ናይ ሰሎሞን ካብ ዝወስድ መንገዲ ኣብ መጀመርያ የማናይ ኣንጎሎ(ኩርናዕ) ዝርከብ ቦታ ኮይኑ፣ፍራንሲስካውያን ብሽም ስምኦን ቀሬናዊ ቤተክርስቲያን ኣስሪሖምሉ ኣለዉ።ኣብ ኣፍደገ ናይዚ ቤተክርስቲያን ጎይታ መስቀል ተሰኪሙ ምስ ደኸመ ዝተደገፎ ዝጎድጎደ እምኒ ኣሎ።
6ይ ምዕራፍ ፦
ኣብ ጎደና 5ይ ምዕራፍ ,ካብ 5ይ ምዕራፍ ልዕል ኢልካ ዝርከብ ኮይኑ ጎይታ ገጹ ብደምን ብርሃጽን መሊኡ ከሎ ቨሮኒካ ( ብግእዝ አብሮቅላ ) ዝተባህለት ብዝሓዘቶ ጨርቂ ገጹ ምስ ደረዝትሉ ኣብ’ቲ ጨርቂ ምስሊ ናይ ጎይታ ተሪፉ እዩ። ኣብ’ዚ ቦታ ናይ ግሪክ ካቶሊክ ቤተ ክርስትያን ሰሪሖሙሉ ኣለዉ። ቨራ(vera) ብላቲን ሓቂ ክኸውን ከሎ ኢኮን( icon) ማለት ድማ ምስሊ ማለት እዩ ። ስለዚ ቬሮኒካ ማሌት ሓቐኛ ምስሊ ማለት እዩ።
7ይ ምዕራፍ ፦
ጎይታ ኣብ ዝተሰቕለሉ ዘመን ምዕራባዊ ኣፍደገ ናይ ጥንታዊት ከተማ ዝነበረ ፣ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ኣብ ውሽጢ ጥንታዊት ከተማ ኣብ መወዳእታ ናይ ሞስሊም ክፋልን ኣብ መጀመርያ ናይ ክርስቲያን ክፋል ዘሎ ካብ 6ይ ምዕራፍ ንላዕሊ ፣ናብ ጽርሃ ጽዮን ናብ ዝወስድ መንገዲ ይርከብ። ጎይታናን መድሓኒትናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ክብደት ናይ’ቲ ዝተሰከሞ መስቀል፣ ዝተላዕለ ንመበል 2ይ ግዜ ዝወደቐሉ ቦታ እዩ። ናይ ሮማን ካቶሊክ ኣብ’ዚ ቦታ ቤተክርስቲያን ኣስሪሖም ኣለዉ።
8ይ ምዕራፍ
ብላቲን 8 ካብ ዝተጻሕፎ ንታሕቲ ኣብ መንደቕ ዕሙቕ ዝበለ ቅርጺ መስቀል ኣለዎ። ኣብ’ዚ ቦታ ጎይታ “ ብዙሕ ህዝቢ እንዳሰዓቦ ኣዋልድ ድማ ዋይዋይ ይብላሉን ይበኽያሉን ነበራ ኢየሱስ ድማ ናብኣተን ግልጽ ኢሉ “ ኦ ኣዋልድ ኢዮሩሳሌም ምእንቲ ደቅኽንን ነፍስኽንን ደኣ ብኸያ እንበር ምእንታይሲ ኣይትብከያ ምኽንያቱ እተን መኻናትን ዘይወለደት ማህጸንን ዘየጥበዋ ኣጥባትን ብጹኣን እየን። ዝብሉለን መዓልቲ ክመጻ እየን። በቲ ግዜ እቲ እምባታት ኣብ ልዕሌና ውደቑ ንኹርባታት’ውን ከዉልና ምባል ክጅምሩ እዮም። ኣብ ጥሉል ኦም ከም’ዚ ካብ ገበሩስ ኣብቲ ንቑጽ ደኣ ከመይ ክኽውን እዩ” ኢሉ ዝተዛረበሉ ቦታ እዩ።ሉቃ 23፦27-31
9ይ ምዕራፍ ፦
እዚ ኣብ ናይ ግብጻውያን ኮፕቲክ ቤተክርስቲያን መንደቕ ቁጽሪ 9 (1x) ዘሎ ፊት ናይ ኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ዝርከብ ኮይኑ ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስን ንመበል 3ይ ግዜ መስቀል ተሰኪሙ ዝወደቐሉ ቦታ እዩ። ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዝመጹ በጻሕቲ ካብ ሊቶስጥራ መስቀል ተሰኪሞም ኣብ’ዚ ምዕራፍ ምስ በጽሑ ብኢትዮጵያውያን ቤተክርስቲያን ኣቢሎም መእተዊ ናይ ጎልጎታ ስለዝኾነ ኣብዚ ምዕራፍ ደው ኢሎም ናይ መዛዘሚ ጸሎት ይገብሩ ። ብናይ ሮማ ቁጽሪ 9 ኣብ ዝተለጠፈሉ መንደቕ ግብጻውያን ናይ ቅድስት ኢለኒ ቤተክርስቲያን ኣስሪሖሙሉ ኣለዉ። ኣብ’ዚ ውሽጢ ቤተክርስቲያን ዒላ ኣሎ። ነዚ ሓሊፍና ናይ መድሃኔኣለምን ናይ ቅዱስ ሚካኤልን ቤተክርስቲያን ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ምስ ወዳእና ኣብ ጎኑ እንረኽቦ ዓቢ ማዕጾ ዘለዎ መእተዊ ጎልጎታ ናይ ቅዱስ መቓብር ቤተ ክርስቲያን እዩ።
ምዕራፍ 10 ፦
“ ንኽዳውንተይ ይማቐሉ ንቐሚሸይ ዕጫ የውድቑሉ ኣለዉ” (መዝ 22፣18) ኢሉ ኣቦና ቅዱስ ዳዊት ከም ዝተነበዮ ፣ክዓቢ ከሎ ምስኡ ትዓቢ ዝነበረት ተኣምራታዊት ክዳን ናይ ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ገፊፎም ዝወሰዱሉ ካብ ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ወጺና ብየማናይ መንደቕ ኣፍደገ ጎልጎታ ቅድሚ ምብጻሕና ኣብ ኣፍ ደጊኡ ኣስካላ ዘለዎ ቦታ ናይ’ዚ ምዕራፍ እዩ። ወነንቱ ድማ ናይ ፍራንካውያን እዮም።
ምዕራፍ 11፦
እዚ ብዛዕባ ጎይታ ኣብ (መዝ 22፣16) “ ወአሐዙኒ ማሕበሮሙ ለእኩያን ቀነውኒ እደውየ ወእገርየ” ዝብል ትንቢት ኣብ’ዚ ምዕራፍ ተፈጺሙ። እዚ ቦታ ትሕዝቶ ናይ ሮማውያን ኮይኑ ፣ኣብ ደርቢ ናይ የማናይ ሸነኽ መእተዊ ጎልጎታ ኣስካላ ምስ ደየብና ኣብ የማናይ ጸግዒ ይርከብ። ኣብ’ዚ ጸግዒ መንደቕ ልዕሊ መሰውኢ ናይ ሮማውያን ታሪኽ ናይ’ዚ ቦታ ዝገልጽ ወተሃደራት ናይ ሮም መስቀል ኣብ እምኒ ኣተርኢሶም ንጎይታ ኣብ መስቀል ክሽንክርዎ ከለዉ ዝተሳእለ ስእሊ ኣሎ። ትሕቲ እዚ ስእሊ እቶም ወተሃደራት ናይ ሮም ንጎይታ ኣብ መስቀል ክሽንክርዎ ከለዉ ነቲ መስቀል ዘተርኣስሉ እምኒ ኣብ ውሽጢ ቬትሮ ብኽብሪ ተቐሚጡ ይርከብ ።
ምዕራፍ 12 ፦
ካህን መልኬጼድቅ ንዓጽመ ኣዳም ዝሕልወሉ ዝነበረ ቦታ ኮይኑ ኣብ’ቲ ዓጽመ ኣዳም ዝነበረሉ ቦታ “ ወገብረ መድሐኒተ በማእከለ ምድር” ዝብል ትንቢት ንኽፍጸም ካብ’ቲ ባዕሉ ጎይታ ኣብ ምድሪ ልዕል ምስ በልኩ ንኹሉ ክስሕቦ’የ ዝበሎ ጎይታ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ብሓያል ጥበቡ ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ ኢሉ ንድያብሎስ ብንፋስ ኣውታር ብምእሳር ንኣዳም ዝሃቦ ተስፋ ንምፍጻም ተፈጸመ ኢሉ ኣብ ሲኦል ንዝነበሩ ነፍሳት ክገፍፍ እቲ ዘይመውት ኣምላኽ ነፍሱ ብገዛእ ፍቓዱ ካብ ስግኡ ዝተፈልየሉ ወይ ድማ ዝሞተሉን ንቅድስት ድንግል ማርያም ብኢድ የውሃንስ ካብ ጎይታ ዝተቐበልናሉ ቅዱስ ስፍራ እዩ።
እዚ ምዕራፍ ምስ ምዕራፍ ዓሰርተ ሓደ( 11) ብጸጋማይ ሸነኽ ለጊቡ ዝርከብ ኮይኑ ምስሊ ስቕለት ናይ ጎይታ ኣብ ልዕሊኡ ብግሪኽ ብኣርመን ብዕብራይስጥ ቋንቋ ኢየሱስ ናዝራዊ ንጉስ ኣይሁድ ዝብል ጽሑፍ ዘለዎ ፣ ቅድስት ድንግል ማርያምን የውሃንስ ኣብ ጎኒ መስቀል ደው ኢሎም ዝተሳእሉ ስእሊ ኣሎ። ኣብ’ዚ እግሪ መስቀል ኣብ ትሕቲ ጠረጴዛ ዝርከብ ንእሽቶ ጉድጓድ ኣሎ ። ነጋድያን ናይ’ዚ ቦታ ናይ ጎይታ ደም ኣብ እግሪ መስቀል ይፈስስ ከም ነበረ እንክዝክሩ ኣእዳዎም ኣብ’ዚ ጉድጓድ ብምእታው ብእምነት ተኻፈልቲ በረኸት ናይ’ዚ ቦታ ይኾኑ።
ምዕራፍ 13 ፦
በቲ ቀንዲ መእተዊ ናይ ጎልጎታ ፊት ንፊት ከይተጠወና ኣብ ባይታ ( መሬት) እንረኽቦ ጸፊሕ ርቡዕ ኩርናዕ ኣብ ጨጫፍ ከቢብ ሓጺን ዘለዎ እምኒ ፣ ዮሴፍ በዓል ኣርማትያን ኒቆዲሞስ ንጲላጦስ ለሚኖም ፍቓድ ብምርካብ ንጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ’ቲ ዝተሰቕለሉ መስቀል ኣውሪዶም ቅብኢ እናቀብኡ ‘’ቅዱስ እግዚኣብሔር ቅዱስ ሓያል ቅዱስ ህያው ዘኢይመውት” እንዳበሉ ዝገነዝሉ ቦታ እዩ። ኣብ ልዕሊ እዚ እምኒ ካብ ቀዳም ለይትን መዓልትን ብዘይምቁራጽ ዝበርሁ ሰሞንተ(8) ዝተንጠልጠሉ ቀንዴላት ኣለው። እዚ ምዕራፍ ብዋንነት ናይ ሮማውያን ዝተታሕዘ ኮይኑ ኣብ ቅድሚኡ ኣብ ዝርከብ መንደቕ ብዓቢዩ ንጎይታ ከመይ ኢሎም ካብ መስቀል ከም ዘውረድዎ ካም ዝገነዝዎ ናብ መቓብር ከም ዝወሰድዎን ዘረድእ ስእላዊ መግለጺ ኣሎ።
ምዕራፍ 14 ፦
ዮሴፍ በዓል ኣርማትያስን ኒቆዲሞስን ንጎይታ ገኒዞም ከም ልማድ እስራኤላውያን ስድርኡ(ቤተሰብ ቅድስት ድንግል ማርያም) ናብ ዝቕበረሉ ጌቴሴማኒ ዝበሃል ቦታ ወሲዶም ክቐብርዎ ግቡእ እኳ እንተኾነ ምድሪ ጸልሚቱ ዕለት ሰንበት ኣርኪቡ ስለ ዝነበረ ናብ ጌቴሴማኒ ወሲዶም ክቐብርዎ እኹል ግዜ ኣይነበሮምን። ስለዚ ድማ ዮሴፍ ብዓል ኣርማትያስ ኣብ ጎልጎታ ንዕኡን ንስድርኡን ኣዳልይዎ ናብ ዝነበረ ሓዲሽ መቓብር ፣ኣብ’ዚ ሕጂ ግሪኻውያን ቤተ መቕደስ ሰሪሖሙሉ ኣብ ዘለውሉ ቦታ ወሲዶም ንጎይታ ቀበርዎ ። ሓደ ዓቢ እምኒ ኣንከራርዮም ድማ ነቲ በቓብር ዓጽዮምዎ ከይዶም ።
ኣብ’ዚ ዝርከብ ቤተ መቕደስ ክልተ ክፍልታት ኣለዎ፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ጎይታ ዝተቐብረሉ ክኽወን ከሎ ቅድሚ ናብ’ዚ ውሽጢ ( ካልኣይ ክፍሊ) ምእታውና እንረኽቦ ፣ እቲ መልኣኽ ነቲ ብዓቢይ እምኒ ዝተዓጽወ መቓብር ገልቢጡ ብምኽፋት ኮፍ ዝበለሉ ፍንጫል እምኒ ኣሎ። ጎይታ ኣብ ዝተቐብረሉ ቦታ ዓመት ዓመት ቅድሚ ፋሲካ ዘሎ ቀዳም ( ቀዳም ስዑር) ብተኣምራት ዝበርህ መብራህቲ ኣሎ ፣ ካብ’ዚ ሓዊ እቲ ዝተኣከበ ህዝቢ ሽምዖኦም ይውልዑ።
ናይ ቅዱስ መቓብር ቤተክርስቲያን (THE CHURCH OF HOLY SEPVICHRE)
ካብ ምዕራፍ 10 ክሳብ ምዕራፍ 14 ኣብ’ዚ ቤተክርስቲያን ተጠቓሊሉ ዝርከብ ኮይኑ ብተወሳኺ ኣብ -ውሽጡ ካልእ ታሪኻውያን ቅዱሳንን ቦታታት ኣሎ። ንኣብነት
- ናይ በዓል ዮሴፍ ኣርማትያስ ብእምኒ ዝተጸርበ ናይ መቓብር ቦታ ኣብ ውሽጢ በዓቲ መሳሊ ኣሎ። እዚ ቦታ ብድሕሪ ናይ’ቲ ጎይታ ዝተንስኣሉ ቤተክርስቲያን መእተዊ ወይ ድማ ፊት ናይ ግብጺ ኮፕቲክ ትሕዝቶ ይርከብ።
- ብ326 ዓ.ም ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እጸ መስቀል ብንግስቲ ኢለኒ ኣብ’ዚ ቦታ ተረኺቡ ። እዚ መስቀል ዝተረኽበሉ ቦታ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ናብ ታሕቲ መሬት ብኣስካላ ምስ ወረድና ብኣርመናውያን ዝውነን ናይ ቅድስት ኢለኒ ቤተ ክርስቲያን ዝተሰርሐሉ ኮይኑ ኣብ ልዕልኡ ናይ ኢትዮጵያውያን ቤተክርስቲያን ኣሎ። ኣብ’ዚ ውሽጢ ናይ ቅድስት ኢለኒ ቤተክርስቲያን ዝተፈላለየ ታሪኽ ናይ’ዚ ቦታ ዝገልጹ ኣሳእልን ፣ሓወልቲ ናይ ንግስት ኢለኒ መስቀል ሒዛ ኣሎ። ናይ ጎይታ መስቀል ዝተረኽበሉ ቦታ ብየማናይ ሸነኽ ናይ’ዚ ሓወልቲ ኢዩ።
- ካብ ምዕራፍ 13 ብጸጋማይ ሸነኽ ኣብ ትሕቲ ደርቢ ናይ ምዕራፍ 12 ጎይታ ክስቀል ከሎ ካብ ዝነበሩ 7 ተኣምራት ሓደ ብተኣምራት ዝነቅዕ እምኒ ኣብ መንደቕ ኣብ ውሽጢ ቬትሮ ኣሎ። ካብ’ዚ ቦታ ነየማን ኣቢሉ ቅድሚ ናይ ጎይታ መስቀል ዝተረኽበሉ ቦታ ምብጻሕና ብቬትሮ ዝተኸለለ ኣብ ልዕሊኡ ዝተነጽፈ እምነበረድ ዘለዎ እምኒ ኣሎ። ንጎይታ ቅድሚ ምስቃሎም ኣብ’ዚ እምኒ ኮፍ ኣቢሎም የላግጹሉን የሳቕይዎን ኔሮም ። ኣብ መንደቕ ታሪኽ ናይ’ዚ ቦታ ዝገልጽ ቅዱስ ስእሊ ኣሎ።
- ማእከል ናይ ዓለም ምዃኑ ዝእመነሉ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ናይ ቅዱስ መቓብር ካብ ዝርከቡ ኣብያተ ክርስቲያናት ዝዓበየ ፣ ኣብ ማእከል ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ናይ ግሪኻውያን ኮይኑ ኣብ ውሽጢ ቤተክርስቲያን ናይ ቅዱስ መቃብር ተጠቒሱ ዘሎ ቅዱሳን ቦታታት ኣብ ዙርያ እዚ ቤተ ክርስቲያን ይርከብ ።
ቤተ ክርስቲያን ናይ ቅዱስ መቃብር ኣብ 135 ዓ.ም ብሮማውያን ዝተሰርሐ’ኳ እንተነበረ ብድሕሪ’ዚ ንግስት ኢለኒ ኣብ መወዳእታ 3ይ ክፍለ ዘመን እዚ ብጣዕሚ ዓቢይ ጌረ ኣህኒጻቶ ኔራ እያ። ኣብ 614 ዓ.ም እዚ ቤተ ክርስቲያን ተቓጺሉን ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ናይ ጎይታ መስቀል ተማሪኹ ተወሲዱ ኔሩ፣ እንተኾነ ግና ኣብ 630 ዓ.ም እቲ ዝተማረኸ መስቀል ናይ ጎይታ ካብ ምርኮ ተመሊሱ ፣ እቲ ቤተ ክርስቲያን ድማ ልክዕ ንግስት ኢለኒ ኣህኒጻቶ ከምዝነበረ ተሃኒጹ እዩ።
እዚ ሎሚ ተሰሪሑ ዘሎ ቤተ ክርስቲያን ንግስት ኢለኒ ኣህኒጻቶ ካብ ዝነበረ ዝንእስ ኮይኑ ብሰንኪ መግዛእትን ዝተፈላለዩ ተፈጥሮኣዊ ጸገማት ( ከም ምቅጻልን ምንቅጥቃጥ ምድርን) እንዳዓነወን እንዳተሓደሰን ፣ ኣብ ጥቅምቲ 18,1009 ዓ.ም ብፋቲሚድ ካሊፍ ( Fatimid kaliph) ድሕሪ ምፍራሱ ብመስቀላውያን ( crusader) ዝተሃንጸ እዩ። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ዝዓበየ ክፋል ናይ’ዚ ቤተ ክርስቲያን ብግሪኽ ኦርቶዶክስ፣ ብሮማን፣ ብካቶሊክ፣ ብኣርመን ዝውነን ኮይኑ ብደገን ውሽጥን ድማ ሶርያ ፣ ግብጽን ኢትዮጵያን ንእሽቶ ቦታ ኣለዎም። ካብ 12 ክፍለ ዘመንን ጀሚሩ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳተማሓላለፈ ማዕጾ ናይ’ዚ ቤተ ክርስቲያን ክኽፈቱን ክዓጽውን መፍትሕ ዝተረከቡ ስድራ ሙስሊም ኢዮም። እዚ ድማ ብሰንኪ እቶም ወነንቲ ናይዚ ቤተክርስቲያን ዘይምስምማዕ ዝተገብረ ኢዩ።
ወስብሃት ለእግዚኣብሄር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!
መወከሲ-ትርጓሜ ኣርባዕቱ ወንጌል ብግዕዝን ትግርኛን
-ኪዳነ ጽድቅ የቅዱስ ማቴዎስ ወንጌል ማብራሪያ
ብቀሲስ ደጀኔ ሺፈራው፡ዲንያቆን ታደሰ ወርቁ፣ዲንያቆን ብርሃኑ ኣድማስ
ጽርሃ ጽዮን መጽሔት (ት/ሰ/ማ/ማርያም ቤተ ክርስቲያን መድሃኔኣለም ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል)ጥሪ 2005/2013
Leave a comment


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ንዝተፈትሑ ናይ ፖለቲካ እሱራት ምሕረት ዝህብ ሕጊ ኣሕሊፋ: ብተወሳኺ ንዝሓለፈ 10 ዓመታት ዝጸንሓ ንጸጥታ ዝምልከት ሕጊ'ውን ለዊጣቶ አላ።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ናብ መዝነት ካብ ዝመጽሉ ወርሒ ሚያዝያ ጀሚሩ ኣብታ ሃገር ዓበይቲ ናይ ፖለቲካን ቁጠባን ለውጢ ምክያዶም ይፍለጥ፤ እዚ ድማ አካል እቲ ለውጢ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብ መላእ'ታ ሃገር ብዝተላዕለ ተቓውሞ ብዝተሓሓዝ ኣስታት 30,000 ሰባት ብክሲ ግብረ ሽበራ ኣብ ማእሰርቲ ምጽንሖም ይፍለጥ። እቶም እሱራት መራሕቲ ተቓውሞ: ፖለቲከኛታት :ተማሃሮ: ጋዜጠኛታትን ጸሓፍቲ ዓምዲ ኢንተርነት ዝርከብዎም'ዮም።
መብዛሕትኦም ዝኻየዱ ዝነበሩ ተቓውሞታት ንቁጠባዊ ዘይምዕሩይነት: ማዕርነት ዘይምህላውን ጭቆናን ዝብሉ ጉዳያት ዘልዕሉ ምንባሮም ይዝከር።
እዚ ናይ ምሕረት ሕጊ ኣብ ትሕቲ ምርመራ ዝጸንሑ ኾነ ክሲ ተመስሪትዎም: ተፈሪዶም ንዝነበሩ ውልቀሰባትን ጉጅለታት ዝምልከት'ዩ ክብላ መሓውራት ዜና ውሽጢ ሃገር ሓቢረን ኣለዋ።
ኣቐዲሙ ፓርላማ'ታ ሃገር ከም ኦነግን ግንቦት 7 ዝአመሰሉ ብክስታት ግብረሽበራ ተኸሲሶም ዝነበሩ ጉጅለታት ክስታቶም ምልዓሉ ይፍለጥ።
ኣብ ኒው ዮርክ ዝመደበሩ ሁማን ራይትስ ዎች ብተወሳኺ ቀ/ሚ አብይ አሕመድ ኣብ ልዕሊ እሱራት ዝተፈጸመ ስቅያትን ኣብ እዋን ተቓውሞ ዝተቐትሉ ንምጽራይ ምርመራ ከካይዱን ሕጊ ግብረ ሽበራ ክልዕሎ ክጽውዕ ጸኒሑ'ዩ።


text:
ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኩነታት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ስታንቡል ቱርኪ ኣብ ዝርከብ ቆንሱላር ስዑዲ ኣትዩ ዝጠፍአ ስዑዳዊ ጋዜጠኛ ጀማል ኻሾጊ ኣዚዩ ኣሻቒሉኒ ኢሎም።
ኣብ ኣመሪካ ብስደት ይነብር ዝነበረ ስዑዳዊ ጋዜጠኛን ፀሓፊ ዓምዲ ጋዜጣ ዋሽንግተን ፖስትን ጀማል ኻሾጊ ካብ ዝስወር ልዕሊ ሓደ ሰሙን ከምዝኾኖን ዛጊት ምልክት ሃለዋቱ ኣይተረኽበን።
ኣብ ሓደጋ ክወድቕ ከምዝኽእል ኣመሪካነቲ ጋዜጠኛ ክተጠንቅቖዶ ኣይምነበራን ዝብል ሕቶ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ትማሊ ሓሙስ ቐሪቡሎም ነይሩ። ንሶም ‘’ኣብ ሃገርና ከይኮነስ ኣብ ቱርኪ እዩ ተፈፂሙ ዘሎ፤ዜጋ እውን ኣይኮነን’’ በሉ።ኣስዕብ ኣቢሎም ‘’ከምዚ ክኸውን ኣይነበሮም፤ከምዚ ክፍፀም እውን ክፍቀድ የብሉን፤ክሳብ መወዳእታ ንምፅራይ ድልየት ኣለና’’ ኢሎም።
ስዑዲ ዓረብ ንኻሾጊ ምቕታላ እንተድኣ ተረጋጊፁ ዩናይትድ ስቴትስ ንሪያድ እትሸጦ ኣፅዋር ደው ክተብሎ እንተኾይና ዝተሓተቱ ፕሬዝዳንት ትራምፕ: ሃገሮም: ንስዑዲ ዓረብ እትሸጦ ናይ 110 ቢሊዮን ዶላር ኣፅዋር ደው ከምዘየብሉዎ ገሊፆም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ: ስዑድ ዓረብ: ወታደራዊ ናውትን ካልኦት ነገራትን ንምሽማት 110 ቢሊዮን ዶላር ይሕንሽሹ ኣለው።እንተድኣ ዘይሸጥናሎም እንታይ ድዮም ክብሉ? ‘ፅቡቕ፤ኣዚና ኢና ነመስግን፣ካብ ሩሲያ ክንዕድግ ኢና’ ወይ ‘’ካብ ቻይና ክንዕድጎ ኢና’ እዮም ክብሉ።እዚ ክኣ ንስራሕን ንኩባኒያታትናን ዝሕግዘና ኣይኮነን።
መርመርቲ ኣመሪካ ኣብ ቱርኪ ከምዝርከቡን ምስ ቱርኪን ስዑዲ ዓረብን ይሰርሑ ከምዘለውን ፕሬዝዳንት ትራምፕ ንመደበር ተለቪዥን ንፎክስ ኒውስ ተዛሪቦም።
ወሃቢት ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ሄዘር ናውረት: ዋሽንግተን ካብ ስዑዲ ሓቅታት ትደሊ እያ ኢለን።
ምስ ኣምባሳደር ስዑዲ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ተዘራሪብና ኣለና።እቶም ኣምባሳደር ናብ ስዑዲ ዓረብ ይኸዱ ከምዘለው ተረዲአ ኣለኹ።ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ክምለሱ ከለው ሓበሬታ ሒዞም ክመፁ ከም እንፅበ ገሊፅናሎም ኣለና።
ሰኔተራት ዝሓቖፈ ሓደ ዘይሻራዊ ጉጅለ Global Magnitsky Human Rights Accountability Act ብዝብል ሕጊ ኩነታት ናይቲ ጋዜጠኛ ምርመራ ክካየድ ዝሓትት ደብዳቤ ናብ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ልኢኾም ኣለው።ኮንግረስ ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ ማዕቐብ ክንበርን መሸጣ ኣፅዋር ጠጠው ንምባልን ክደፍኡ እዮም ይብሉ ተንተንቲ።
ትራምፕ ምስ ስዑዲ ዓረብ ዘለዎም ጥቡቕ ርክብን መሸጣ ኣፅዋር ብዝምልከት ዝሃብዎ ሪኢቶ ኣብ ግምት ብምእታውን ዓብይ እገዳ ትፅቢት ከምዘይገብር ኣብ ዲሲ ዝመደብሩ ትካል ዝሰርሕ ተንታኒ ካዲር ኡስቱን ብወገኑ ይሕብር።


text:
ቃል ሓዘን
ብዜና ዕረፍቲ ገዲም ተጋዳላይ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ፖሊቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ መሪር ሓዘን ከም ዝተሰምዖም ይገልጹ።
ውፉይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ካብ ግዜ ንእስነቱ ጀሚሩ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብምስላፍ ንናጽነት ኤርትራ ዝተቓለሰን፡ ምስ ብጾቱ ዓበይቲ ሰውራዊ ቅያታት ዝሰርሐን ተጋዳላይ እዩ ነይሩ። ምልካዊ ስርዓት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ጠሊሙ ግዳይ ግፍዓዊ ተግባራቱ ኣብ ዝገበሮ ከኣ፡ ኣንጻር ምልኪ ወጊኑ፡ ንፍትሕን ንሓርነትን ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ከይተሓለለ ዝተቓለሰ እዩ።
ክቡር ተጋዳላይ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እናነበረ እንከሎ፡ ብሕማም ምኽንያት ካብ እዛ ዓለም ብመስዋእቲ ብምፍላዩ ምዕራፉ፡ ንኹሎም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ዓቢ ክሳራ ምዃኑ ብሩህ እዩ።
ፖሊቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ምስ’ቲ ብዕረፍቲ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ዝተሰምዖም ከቢድ ክሳራ እንዳገለጹ፡ ናይዚ መሪር ሓዘን ተኻፈልቲ ምዃኖም ይገልጹ። ንስዉእ ኣምባሳደር መንግስተ ሰማይ የዋርሶ፡ ንስድራቤቱ፣ ንሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን ንመላእ ደምበ ተቓውሞን ከኣ ጽንዓት ይሃብ።
ፖሊቲካዊ ሓይልታት ኤርትራHits: 280


text:
Radio Erena: 25 July 2019
ኣብ እስራኤል፣ ደቡባዊ ቴልኣቪቭ፣ ከባቢ ሪሾን ለጽዮን፣ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺምኩም ተባሂሎም ዝተኸሰሱ ኣርባዕተ ኤርትራውያን፣ ካብ ሽዱሽተ ክሳብ 17 ዓመታት ክእሰሩ ዞባዊ ቤት ፍርዲ ብ21 ሓምለ ኣብ ዝወዓሎ መጋብኣያ ወሲኑ።
እቶም ሰለስተ ብድርብ ጾታዊ ዓመጽ ገበነኛታት ኮይኖም ክርከቡ እንከለዉ፣ እቲ ራብዓይ ድማ ብምትሕብባር’ዩ ፍርዲ ተዋሂብዎ።
እቲ ዓመጽ ክፍጸም እንከሎ፣ ሰብ ከይመጽእ ኣብ ሓለዋ ዝተዋፈረ፣ ተዓዛቢ ናይ ዝነበረ ሓሙሻይ ጉዳይ’ውን ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ፣ ነዚ ሓበሬታ ዘቃለሐ ማዕከን ዜና ሃረጽ ጠቒሱ።
ኣብ ክሊ ዕድመ መጀመርያ 20ታት ዝነበሩ እቶም ኤርትራውያን፣ ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛውቶም ኣብ ዝርከብ ለይታዊ ትልሂት፣ ነታ ድሮ መስተ ዝነበራ ጓል 30 ዓመት ዝኾነት መንእሰይ ናብ ተወሳኺ መስተ ድሕሪ ምዕዳም፣ እናጋፍዑ፣ ብዘይድሌታ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ከምዘገደዱዋ እቲ ክሲ የመልክት።
እታ ግዳይ ጾታዊ ዓመጽ ኮይና ዝተባህለት መንእሰይ፣ ካብ ሕዳር 2018 ኣትሒዛ፣ ዘላቶ ኣድራሻ ክፍለጥ ከምዘይተኻእለ ኣኽባር ሕጊ’ታ ሃገር ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 30 July 2017
ሰራዊት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዓመጽ ይፍጽም ኣሎ ተባሂሉ ብኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝቐረበ ክሲ፣ ሰበስልጣን ሰራዊት’ታ ሃገር ናይ ኣሉታ መልሲ ሂቦምሉ።
ኣህጉራዊ ተጣባቒ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝዘርገሖ መጽናዕታዊ ጽሑፍ፣ ብኣሽሓት ዝቑጸራ ደቀንስትዮ ደቡብ ሱዳናውያን፣ ብኣባላት ሰራዊት ጾታዊ ዓመጽ ወሪዱወን ኣብ ስነኣእሙሮኣዊ ቅልውላው ከምዘለዋ ምግላጹ ይዝከር።
እቲ መጽናዕቲ ምስ 168 ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ዝኾና ደቀንስትዮ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ ምርኩስ ብምግባር ከምዝወጸን ዓሰርተ ደቡብ ሱዳናውያን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝተሳተፍኦን ይፍለጥ።
እንተኾነ ወሃብ ቃል ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ሉል ሩዋል ኮዋንግ፣ እቲ ብኣምነስቲ ዝቐረበ ክሲ መሰረት ዘይብሉ፣ ንስም ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ንምቁሻሽ ዝወጸ ጸለመ’ዩ ክብል ነጺጉዎ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኣምነስቲ ጭቡጥ መርትዖ እንተለዎ፣ ነተን ዓመጽ ዝወረደን ደቀንስትዮ ከቕርበን፣ መንግስቲ ሃገሩ ከኣ ኣብ ልዕሊ ገበነኛታት ግቡእ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእል ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ሰራዊት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዓሌታዊ ጽልኢ ዝተመርኮሰ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ኣካዪዱ ዝብል ዝተፈላለየ ክስታት ክቐርበሉ ጸኒሑ’ዩ።


text:
ድሕሪ ምኽታም ኣሳሪ ሰነድ ሰላም፣ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዶባዊ ማዕጾአን ብወገን ዛላምበሳን ራማን ከምኡውን ብወገን ቡሬ-ዓሰብ ንትራፊክ ክፉት ካብ ዝኾን ኣስታት ሰለስተ ወርሒ ተቖጺሩ'ሎ።
ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ናብ ንቡር ንምምላስ ብዙሕ ጻዕሪን ስራሕቲን ዘድልዮ'ኳ እንተኾነ ዛጊድ ዝተራእየ ዋሕዚ ሰባትን ማካይንን ልዕሊ ትጽቢት ብዙሓት ኮይኑ'ሎ። ኣጋይሽ ናይ ሎሚ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ'ውን ናብ'ዚ ብርኪ'ዚ ንበጽሕ ኢና ኢሎም ይግምቱ ከምዘይነበሩ ይዛረቡ።
እንተኾነ 'እቲ ርክብ ናብ ንቡር ንምብጻሕ ቀዳማይ ክስራዕ ዘለዎ ጉዳይ ኣሎ፣ ንሱ'ውን ጉድይ ምሕንጻጽ ዶብ'ዩ' ይብል ኤርትራዊ ዳንኤል ብርሃነ። ኢትዮጵያ ሃይሉ ከበደ ብወገኑ 'እቲ መስርሕ ምሕንጻጽ ዶብ ክሳብ ዝፍጸም ህዝብታት ክልቲኤን ሃገራት፣ ኣብ'ተን ዝተዳመዩለንን ዝተቐብሩለንን ከተማታትን ቁሸታትን ከይተረፈ ልምዓታዊን ሓባራዊን ፕሮጀክታት ሓንጺጽና ንብገሰሉ እዋን'ዩ ዘድልየና' ይብል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ ካብ መወዳእታ ግንቦት ክሳብ መጀመሪያ ሰነ ንምክያድ መደብ ከምዝተትሓዘ ሃገራዊ ቦርድ ኮሚሽን ምርጫ ኣፍሊጡ።እቲ ምርጫ ኣብ መላእ ሃገር ኣብ ዝርከቡ ልዕሊ 50 ሽሕ ናይ ምርጫ ጣቢያታት ከምዝካየድ ሓላፊት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ምርጫ ቦርድ ወይዘሪት ሶሊያና ሽመልስ ገሊፀን።
እቲ ቦርድ ሎሎሚ ዓርቢ ምስ ስቪክ ማሕበራትን ሰብ ሞያ መራኽቢ ብዙሃንን ኣብዘካይዶ መድረኽ ምኽክር ዘድልዩ ሓበሬታታት ካብ ፍርቂ ጥሪ ክሳብ ፍርቂ ወርሒ ለካቲት ንኹሉ ድልው ክኸውን ምዃኑ ተሓቢሩ።
እቲ ቦርድ ቁርፅ ዝበለ መዓልቲ ዘየቐመጠሉ ምኽኒያት ዝተሓተታ ሓላፊት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ቦርድ ምርጫ ወይዘሪት ሶሊያና ሽመልስ ምስ ለበዳ ኮቪድ ተኣሳሳሲሩ ኣብ ዝተፈለየ ኩነታት ስለዝካየድ ካብ ዝምልከቶም ኣካላት ኣድለይቲ ዝብሃሉ ሓበሬታታት ንምርካብ እዩ ኢለን።
ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዘይሕጋዊ ዝበሎ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ምርጫ ብዝምልከት እቲ ቦርድ ዘለዎ ምድላው ዝተሓተታ ወይዘሪት ሶሊያና ሽመልስ ሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ንምክያድ ሓላፍነቱ ናይ ቦርድ ምርጫ ስለዝኾነ እቶም ዝተቐመጡ 50,900 ጣቢታት ናይ ትግራይ እውን ዝሓውስ ስለዝኾነ እዩ ምድላውና ኣብ መላእ እታ ሃገር ምርጫ ንምክያድ እዩ ኢለን።እቲ ቦርድ ብዛዕባ ግዜ ሰሌዳ ምስ ፖለቲካዊ ፓርትታት ምይይጥ ከምዘካይድ እውን ሓቢረን ይብል ።


text:
ስፓርት
ዋሊያታትን ባፋና ባፋናን ኣብ ዘካየዱዎ ፀወታ ባፋናባፋና 3 ን 1 ስዒሮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 29 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ዋሊያታት ኣብ መፃረዪ ፀወታ ፅዋዕ ዓለም ምስ ሃገራዊት ጋንታ ደቡብ ኣፍሪካ ጋፋና ባፋና ዝተፃወታ እንትኾና፥ ደቡብ ኣፍሪካ 3 ን 1 ብዝኆነ ውፅኢት ተዓዊታ። ኣብቲ ፀወታ ደቡብ ኣፍሪካዊ ፀፃዋቲ ኣብ መበል 46 ደቒቕ ብዘቑፀራ ሽቶ እናመርሑ ዕረፍቲ ዝወፅኡ እንትኾኑ፥ ጌታነህ ከበደ ኣብ መበል 67 ደቒቕ ብዘቑፀራ ሽቶ ማዕረ ክኾና ክኢለን ነይረን፡፡ ሃገራዊት ጋንታ ደቡብ አፍሪካ ኣብ መበል 72ን 91 ደቒቕ ብዘቕፀረተን ክልተ ሽቶታት ተዓዊታ ክትወፅእ ክኢላ።…Read More...
ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ዋሊያታታት ፅባሕ ኣብ መፃረዪ ፅዋዕ ዓለም ምስ ደቡብ ኣፍሪካ ክትፃወት ኢያ
ኣዲስ ኣበባ፣ 28 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሾ እግሪ ኢትዮጵያ ዋሊያታታት ፅባሕ ኣብ መፃረዪ ፅዋዕ ዓለም ምስ ሃገራዊት ጋንታ ደቡብ ኣፍሪካ ሳልሳይ ፀወታኣ ክተካይድ ኢያ። ናብ ውድድር ፅዋዕ ዓለም 2022 ኳታር ንምሕላፍ ኢትዮጵያ ምስ ጋና፣ ዚምባብዌን ደቡብ ኣፍሪካን ኣብ ምድብ ሸውዓተ ተደልዲላ እናተፃወተት ከምትርከብ ይፍለጥ። ሃገራዊት ጋንታ…
ኣትሌት ሲሳይ ለማ ለንደን ማራቶን ተዓወቱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 23 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣትሌት ሲሳይ ለማ ለሚ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ለንደን ማራቶን ደቂ ተባዕቲዮ 2021 ተዓዊቱ። እቲ ኣትሌቱ ብ2 ሰዓትን 4 ደቒቓን 1 ካልኢትንብምእታዊ ኢዩ ተዓዊቱ። ኣትሌት ሞስነት ገረመው ድማ ሳላይ ደረጃ ብምሓዝ ውድድሩ ዛዚሙ። ብደቂ ኣኒስቲዮ ኣትሌት ደጊቱ ኣዝመራውን ኣትሌት ኣሸቴ በከሪን ካልኣይን ሳላሳይን…
ኣትሌት ቃልኪዳን ገዛኸኝ ብውድድር 10 ሺሕ ሜትሮ ክብረ ወሰን ዓለም ወኒና
ኣዲስ ኣበባ፣ 23 መሰከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢሲ)ትውልደ ኢትዮጵያዊት ኣትሌት ቃልኪዳን ገዛኸኝ ብውድድር 10 ሺሕ ሜትሮ ክብረ ወሰን ዓለም ወኒና። እተ ኣትሌት 29:38 ብምእታዊ ኢያ እቲ ክብረ ወሰን ወኒና። ፍልፍል፡- WORLD ATHLETICS እዋናዊ ሓበሬታ ንምርካብ፦ ቴሌግራም ገፅናhttps://t.e/tigrignafana ድረ ገፅና…
ደ/ር ፍትህ ወልደሰንበት ፕሬዚዳንት ዞባ ሓሙሽተ ኮንፌዴሬሽን ኩዕሶ ኢድ ኣፍሪካ ኮይኖም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ደ/ር ፍትህ ወልደሰንበት ፈላማይ ኢትዮጵያዊ ፕሬዚዳንት ዞባ ሓሙሽተ ኮንፌዴሬሽን ኩዕሶ ኢድ ኣፍሪካ ኮይኖም ተሾይሞም። ዶክተር ፍትህ፥ ብመርበብ ሓበሬታ ኣብ ዝተገበረ ኮንግረስ መረፃ ምብራቕ ኣፍሪካ ዞባ ሓሙሽተ ኢዮም ንኡጋንዳዊ ሕፁይ 6 ብ3 ብዝኾነ ድምፂ ብልጫ ፕሬዚዳናት ኮይኖም ዘለዉ። ዶክተር ፍትህ ንዘሓለፉ ሓሙሽተ…
ኣትሌት ጎይቲቶም ገብረስላሴ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ኣኒስቲዮ በርሊን ተዓዊታ
ኣዲስ ኣበባ፣ 16 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ) ኣትሌት ጎይቲቶም ገብረስላሴ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ኣኒስቲዮ በርሊን ተዓዊታ። ኣትሌት ጎይቲቶም ነቲ ውድድር ብ2:20.09 ሰዓት ብምእታው ቀዳመይቲ ወፂኣ። ህይወት ገብረኪዳን ድማ 2:21.23 ሰዓት ካልአይቲ እንትትከውን፥ ሄለን ቶላ 2:23.05 ሳልሳይ ደረጃ ብምሓዝ ውድድረን ዛዚመን። እዋናዊ ሓበሬታ…
ኣትሌት ጉዬ አዶላ ኣብ በርሊን ማራቶን ተዓዊቱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 16 መስከረም ፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ኣትሌት ጉዬ አዶላ ኣብ በርሊን ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ጉያ ቀዳማይ ብምውፃእ ተዓዊቱ። 2:05:44 ዝኣተወሉ ሰዓት እንትኸውን፥ ኬንያዊ ኣትሌት ቤትዌል ዬጎን ካልኣይ፣ ኣትሌት ቀነኒሳ በቀለ ሳላሳይ ብምዃን ውድድሮም ዛዚሞም። እዋናዊ ሓበሬታ ንምርካብ፦ ቴሌግራም ገፅናhttps://t.e/tigrignafana…


text:
Radio Erena: 26 November 2017
ን37 ዓመታት ንዚምባብወ ዝመርሐ ሙጋበ ካብ ስልጣን ድሕሪ ምውራዱ፣ ኤመርሰን ምናንጋጓ ሓድሽ ፕረዚደንት ብምዃን ቃለ መሓላ ፈጺሙ።
ሓላፊ ጸጥታ እንከሎ ሓያሎ ገበናት ከምዝፈጸመ ዝንገረሉ ኤመርሰን ምናንጋጓ ቃለ መሓላ ድሕሪ ምፍጻሙ ኣብ ዘስመዖ መደረ፣ ህዝቢ ዚምባብወ ዝሓለፈ ጸሊም ታሪኽ ረሲዑ፣ ናይ ዕርቂ መንፈስ ከስፍን ጸዊዑ።
ሮበርት ሙጋበን በዓልቲ ቤቱን ካብዚ ሓድሽ መንግስቲ ምሉእ ናይ ጸጥታ ውሕስነት ተዋሂቡዎም ኣብታ ሃገር ብሰላም ክነብሩ ጥራይ ዘይኮነ፣ ብሚልዮናት ዶላራት ዝግመት ገንዘብ ከም ጉኖዖ ተዋሂቡዎም ከምዘሎ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ይሕብሩ።
ሓደ ስሙ ክገልጽ ዘይደለየ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ዚምባብወ ንዘ ጋርድያን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ሮበርት ሙጋቤ 10 ሚልዮን ዶላር ክወሃቦ፣ ከምኡ’ውን እቲ ናይ 150 ሽሕ ዶላር ደሞዙ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ከምዘለዎ ክቕጽል ስምምዕ ከምዝተገብረ ገሊጹ።
ከምኡ’ውን ናይ መንበሪ ቤት፣ ወጻኢታት ሕክምና፣ ናይ መገሻታት ወጻኢታትን ናይ መነባብሮ ወጻኢታት ኩሉ ብመንግስቲ ክሽፈነሉ ምዃኑ ሓቢሩ።
ተቓወምቲ ሓይልታት ዚምባብወ፣ እዚ ኣብ መንጎ መንግስትን ሮበርት ሙጋበን ዝተገብረ ስምምዕ ከምዘይቅበልዎ ኣፍሊጦም ኣለዉ። ኣቦ ወንበር ናይቲ ዝዓበየ ተቓዋሚ ሰልፊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ‘ካብ ስርሑ ንዝተገለፈ ሰራሕተኛ ክንድዚ ሓለፋ ክግበረሉ ቅዋም’ታ ሃገር ኣይፈቅድን’ዩ’ ድሕሪ ምባል፣ ሙጋበ ወኒኑዎ ዘሎ ኩሉ ንግዳዊ ትካላትን ሕርሻታትን ናይ ህዝቢ ንብረት ስለዝኾነ ክህገር ኣለዎ፣ ኢሉ።
በዓልቲ ቤት ሙጋበ፣ ደቁን ካልኦት ኩሎም ኣዝማዱን ዝውንንዎ ንብረት እውን ውሕስነት ተዋሂብዎ ከምዘለዎ ክቕጽል ምዃኑ ኣብቲ ኣብ መንጎ ሙጋበን ሓድሽ መንግስቲ ዚምባብወን ዝተገብረ ስምምዕ ዝጠቓለል እዩ።
ኣብቲ ስምምዕ ዘይተጠቓለሉ ሚኒስተራትን ላዕለዎት ሰበስልጣን ነበርን ግና ብዝተፈላለዩ ገበናት ክሲ ተመስሪቱዎም ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ምዃኖም ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር የመልክቱ።
ፕረዚደንት ኤመርሰን ምናንጋጓ ኣብዚ ሳልስቲ ካቢኔ ሚኒስተራት ከቕውም ትጽቢት ይግበረሉ።
=======================


text:
“ካብ ጉይይ ምዓል፡ ክሳድ ምሓዝ”።
እቲ ኣርእስቲ ንዓይ ሓድሽ ብዘይምንባሩ፡ ቅድሚ ሕጂ ‘ብኣጀነሲያ ሓበሺያ” (ኣባ ሙሴ ዘርኣይን መሳርሕቶምን) ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኪፍንውዎ ዝጸንሑ ጽሑፋት ዘርኢ መወክስ (link) እሰደሉ። ኣስዒበ’ውን፡ በቲ ጉዳይ ካብ ምስትምሳልን ምሕዛንን ሓሊፍና ስጉምቲ ክንወስድ ከም ዝግባእ ዘመልክት ሓጺር ለበዋ እሰደሉ። ድሒረ ከም ዝገምገምኩዎ ግን፡ ለበዋ ምሃብን ጽሑፍ ምቕራብን ቀሊልን ኩሉ ኪገብሮ ዝኽእልን ኮይኑ እየ ረኺበዮ። እቲ ዘይከኣልን ንኹላትና ሸጊሩና ዘሎን ግን ተወዲብካ ምስራሕ (ብፕሮጀክት ምስርሕ) ኢዩ - እመስለኒ።
ተወዲብና ክንሰርሕ ኣይከኣልናን ማለተይ፣ ካብ መንግስትን ማሕበረ-ኮማትን ወጻኢ፡ ብዙሕ ዘይንፋለጥን ብሓባር ዘይንነብርን ውልቀ-ሰባት ብዛዕባ ሓደ ኣርእስቲ ኣዕሚቑና ክንዝትን ነቲ እንዝትየሉ ኣርእስቲ ድማ ንኹላትና ብዘዕግብ መንገዲ ናብ ምደምደምታ ከነብጽሕን ኣይከ ኣልናን ማለተይ ኢዩ እምበር፤ ካብዚ እንንየተሉን እንዝምረሉን ህዝቢ ኤርትራ ንላዕሊ ናይ ውዳበ ተመኩሮ ዘለዎ ህዝቢ ኣሎ ማለተይ ኣይኮነን። እኳ ድኣ ናይ ህዝብና ውዳበስ ዓረርን መድፍዕን ብምብዳህ።
እቲ ሽግር ብቐዳምነት ናይ ፈተነ፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሪዑ ዝውድብ ውለቀ-ሰብ ወይ ጉጅለ ሰለዘየሎ (እንተሎ’ውን፡ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ዕግርግ ምስራሕ ስለዝኸልኦ) ጥራይ ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ። ስለዚ፣ እዚ ንሓደ ዕላማ ናብ ኣዕጋቢ መደምደምታ ንምብጻሕ ብቐረባ ዘይፋለጡ ሰባት ተወዲቦም ኪሰርሑ ይኽእሉ ኢዮም ዝብል ሓሳብ ምእንቲ ብንጹር ኪግምገም ናይ ሓደ ወይ ናይ ክልተ ጊዜ ፈተነ የድሊ። ሎሚ፡ እዚ ቀሊል ዕማም ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ሰባት በትዊተርን ፌስ-ቦክን (Twitter and Face-book) እንዳተወደቡ ቅድሚ ሕጂ ዘይከ ኣል ዝነበረ ስራሕ እዮም ዝፍጽሙ ዘለዉ። ንሕና ድማ፡ ታሪኻዊ ሪምና ንዝኾነ ይኹን ዕንቅፋት ክንሰግር ዘኽእለና ዕቑር ሓይሊ ብምዃኑ፣ ነዚ ሽግር’ዚ ሰጊርና፡ ናይ ሓባር ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ውልቀ-ሰባት ሽግራት’ውን ብናይ ሓባር ኢድን መኸተን ክንብድህን ክንኣልን ከም እንኽእል እየ ዝኣምን። ንሱ እዩ እቲ ታሪኽና፤ ታሪኽ ሓቦ፡ ታሪኽ ጽንዓት፡ ታሪኽ መኽተ። ነዚ ኢና ከኣ መሰረት ጌርና ክንብገስ ዘለና።
ንኹላትና ከገድስን ከዋስእን ዝኽእል ኣርእስቲ ካብቶም ብኣዝማሪኖን ብዶ/ር የዕብዮን ዝቐረቡ ሓሳባት ዝተፈለየ ኪኸውን ኣይክእልን ኢዩ፣ ንሳቶም ንኹላትና ብዛዕባ ዘሕዝንን ዘቖጥዕን ነገር እዮም ጽሒፎም ዘለው። እዚ ወገን፡ ሃይማኖት፡ ወይ ከኣ ፖለቲካዊ ጸግዒ ከይፈለየ ንኹላትና ዝትንክፈና ዘሎ ሽግር ነባሪ ፍታሕ ኪርከበሉ ናይ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትጽቢት ኢዩ።ምእንት’ዚ ዘይንመያየጠሉን ሓይልታትና ወዲብና ዘይንሰርሓሉን ምኽንያት ኣሎ ኣይብልን፣ እንተልዩ ድማ ኣብ መስርሕ ዝፍታሕ ስለዝኾን ትዕግስቲ ጥራይ ኢዩ ዝሓትት። ብዛዕባ ናይ ቅድመ-ግንባር ጉጅለ ድማ ካብ ኣዝማሪኖ ንላዕሊ ዝበቅዕ፡ ውዳበን ዓቕምን ዘለዎ ኣካል ክንረክብ ዝከኣል ኣይኮነን። ኣዝማሪኖ ኮም ነዚ ቅዱስ ጉዳይ’ዚ ባዕሉ፡ ብዘይ ምድፍፋእ ተበጊሱሉ ስለዘሎ ድማ፣ ንሓሳቡ ምድጋፍን ብግብሪ ንኪስራሓሉ ዘኽእል መንገዲ ምቕያስን ጥራይ ኢዩ ዝተርፈና። ኣብ መወዳእታ፣ ካብ’ዚ ፈተነ’ዚ ዝቕሰም ተመኩሮ ናብ ዝለዓሉ ደረጃታት ከሰጋግረናን፡ ዓበይትን ንኣሽቱን መደባት ዕዮ (ፐሮጀክታት) ቀይስና ንምስራሕ ከኽእለናን ግድን ኢዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝደገገም ምስርሕ ልምዲ ስለዝፈጥር።
ቅድሚ ዝኣገር ግን ኪዝረበሎም ዘለዎም ነገራት ኣለዉ፣ ኣስዒበ ድማ በብሓደ ከልዕሎም ኢየ፦
- ኣብ ደገ እንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣብ ንሓድነትና ዕንቅፋት ዝኾኑ ዘለው ጉጅለታት ማለት፣ ናይ ሃይማኖት፡ ናይ ብሄር ልዕሊ ኹሉ ድማ ናይ ፖለቲካዊ ጸግዒ ጉጅለታት ተኸፋፈልና ኢና እንርከብ። እዚኣቶም፡ እቶም ንናይ ሓባራዊ ዕላልን ዘተን ዕንቅፋት ኮይኖምና ዘለዉ ድኽመታት ኢዮም፤ ግዳ ከምቲ ቅንፍዝ “ንደቅኺ ከመይ ጌርኪ ኢኺ እትሓቚፍዮም” ንዝብል ሕቶ ክትምልስ እንከላ “ከከም ገጾም” ኢላ ዝመለሰት፣ ንሕና’ውን ነዞም መለለዪና ዝኾኑ ድኽመታት ከም ቅቡላት ወሲድና ኢና ውዳበን ጥርናፈን ናብ ዝሓትት ስራሕ ክንዋፈር እንኽእል። ብቐዳምነት ነዞም ዝጠቐስኩዎም ድኽመታት ከነወግድ ኣለና ዝብል ሓሳብ ምስ ዝለዓል ድማ ብላዕሊ ላዕሊ ቅኑዕ ዝመስል፡ ግን ከኣ ናይ ምክፍፋልን ጎነጽን መዘዝ ዝሓቖፈ ሰበብ ዝዕላማኡ ኣርእስቲ ምዃኑ ኣዐሪና ክንፈልጥን ኣብ ስራሕና ዕንቅፋት ንከይፈጥር ክንቋመትን ይግባእ። ብሓጺሩ፣ ብድኽመታትና ኣይኮንናን እንጥርነፍ፡ ብብልጫታትና እምበር። እቶም ዝዓበዩ ብልጫታትና ድማ ናይ ሓባር ታሪኽ ስለ ዘለናን፣ ንሃገርናን ህዝብናን ዘለና ትምኒት ድማ ሓደ ስለ ዝኾነ ኢዩ። ካብዚኣቶም ዝበልጽ ብልጫ፡ ካብዚኣቶም ንላዕሊ ዝጥርንፍ ረቛሒ ስለዘየልቦ፣ ኩሉ ምክፍፋላትን ድኽመታትን ድማ ኣብ ውሽጦም ስለዝሓቅቁ፣ በዞም ብልጫታት እዚኣቶም ምስራሕ ይከኣል ኢዩ። በዞም ዝጠቐስኩዎም ብልጫታት ምስራሕ ማለት እምበዓርከስ፣ ናይ ጀብሃን ናይ ሻዕብያን፡ ናይ ህግደፍን ተቓውሞን፡ ኣስላማይን ክስታናይን፡ ከበሳን ቆላን ወ.ዘ.ተ. ዝብሉ ፍልልያት ኣብ ሞንጎ ኣትዮም ከይህዉጽና ክንጸናጸንን በብዝመጽዎ ልዙብን ተሪርን መልሲ ክንህበሎምን የደሊ። መልስና ግን ንሰብ ዝሓቁፍ እምበር ንሰብ ዘባህርርን ዘንፍጽን ኪኸውን የብሉን። እዚ ከኣ ኢዩ ዝለዓለ ጥንቃቐን ዲሲፕሊንን ዘድልዮ። ብፍላዪ እቶም ነቲ ፕሮጀክት ዝመርሑ ሰባት ብትዕግስቶም፡ ትሕትንኦም፡ ልዙብነቶም ዝልለዩ ለባማት ኪኾኑ ኣለዎም። ናይ ብሓቂ ድማ፡ ሽሕኳ እቲ ምእላይ ኣብ ዝባን ውሑዳት ለባማት እንተወንዘፍናዮ፣ ምስቶም ዝኣለዩ ሰባት ምትሕግጋዝን ኣብ ጎድኖም ከም ዘለና ወትሩ ምርግጋጽን ወሳኒን፡ ተወፋይነት ናይቶም ነቲ ዕላማ ንከነዐውት እንብገስ ሰባት ዝሓትትን ምዃኑ ገና ከይተበገስና ክንኣትዎ ዝግብኣና ምብጽዓ ኢዩ።
- ምሁራትን ስነ-ጥበባውያንን ምኽባር፦ ብእንግሊዝኛ ኮይኑ እምበር፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ናብ ዓዋተ ዘቕረብኩዎ ጽሑፍ ነይሩ እዩ። ትዝ ይብለኒ ድማ፡ ሓደ ግርማይ ፊሊፖ ዝብልዎ ሰብ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሴ “ኣምሓረይቲ ተመርዒኻ’ባ፡ ክትፎ ትበልዕ ኔርካ’ባ” ብምባል ኤርትራውነቱ ኪገፍፍ ዝፍትን ጽሑፍ ኣብ መርበብ ‘ወደ’ባት’ ብምንባበይ ተቖጢዐ ዝጸሓፍኩዎ ኢዩ ንይሩ። እንታይ ኣእተዎ’ስኪ ዋላ ጋውና ይመርዓው?
እግረ-መንገድና ሓደ ጊዜ፡ ኣሞይ ወረቅሃ ዝብሃላ ሓማተይ ዝብጽሓኒ ፈላሲት ኣብ ዓዲ- ባዕኬል ይነብራ’ሞ፣ ወደን ንሓደ ኣኩኡ ዝብጽሕዎ ሃለቃ ኣልዒሉ፡ “ንሱ’ኳ ስቕ ኢሉ ኢዩ፡ ዘይ ዓደየ ዓደይ ኢዩ ዝብል ነይሩ” ኢሉ ክዋራዘየሎም ምስ ሰምዓ፡ ትቕብል ኣቢለን “ኣንታ፣ ወደይ ክንደይ ትደፍር! ነቲ ታቦት!” ኢለን ተቖጥዕዖ ይብሃል።
ህዝብና ንሓደ ዝተማህረ ሰብ ከም ታቦት ኢዩ ዝርእዮ፣ ብርሃኑ ስለዝኾነ። ንኹሉ ነታ ቀነዴል ንከጥፍእ ዝመጽእ ንፋስ መንጠሌን (ሕማቕ ንፋስ) ተኸላኺሉ ድማ እታ ቀንዴል ብርሃና ናብ ኩሉ ከም እተብጽሕ ይገብር። እዚ እዩ ናይ ህዝብና ዛንታ። ሪሙ ንዓበይቲ፡ ንቀሳውስቲ፡ ንመሻይኽ፡ ንመማህራን፡ ንሓኻይም ምኽባር ኢዩ። ዝኾነት ስድራ-ቤት ንዝምሃሩ ደቃ እተርእዮ ዝነበረት ከበሬታን ሓልዮትን ኣብ ልቢ ነፍስ-ወከፍ ብእኡ ዝሓለፈ ሰብ ተሰሩቱ ስለዘሎ ውዳሴ ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብ ጊዜ ምምሕዳር መንግስቲ ኤርትራ፡ ሓደ ካብቶም ዝለዓለ ኣኽብሮት ዝውሃቦም ዝነበሩ ሰባት ኣቦይ ይሳቕ ተወልደ-መድህን ኢዮም። ኣብቲ ጊዜ’ቲ፡ ኣቦይ ይሳቕ ‘ኢንስፐክተር ኣብያት-ትምህርቲ መባእታ’ ኢዮም ዝነበሩ፣ ልዕሊኦም ድማ ኣቶ ምስግና ኣልመዶም ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ (በዚ ናይ ሕጂ እዋን ሚኒስተር ማለት ኢዩ) ኮይኑ ይሰርሕ ነበረ። ግዳ፡ ኣቶ ምስግና ክውከሶም እንከሎ “ኣቦይ ይሳቕ” እንዳበለ እንተዘይኮይኑ “ኣንታ” ኢሉ ዘነጢልዎም ኣይፈልጥን፤ ኤረ ክደልዮም እንከሎስ ናብ ቤ/ት ጽሕፈቶም ድኣ ይኸይድ እምበር ናብ ቤ/ጽሕፈቱስ ከቶ ጸዊዕዎም’ውን ኣይፈልጥን።
ሎሚ፡ ዘበንያ ግርምቢጥ ኮይኑ፣ ሓደ መዋዕልቲ ኾማሮ ተንሲኡ ንሓደ ካብ ሃገራዊ ቅርስታትና ከም ጉዚ ክመናጥሎ ምርኣይና ክብርና ከም ዝተዋረደ፡ ቅርስና ከም ዝሓሰረ ዘርኢ አስደማሚ ሕንከት ኢዩ። ንሕማቕ ነገር፡ ካብ በሃሊኡ’ስ ደገሚኡ ከም ዝብሃል፣ እቲ ንዕኡ ዘስተናገደ መርበብ (ወደ’ባት) ከይተረፈ እቕረታ ኪሓትት ኢዩ ዝግባእ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጸያፊ ነገር ንኸይርኤ ግን ብቐዳምነት ንኽብሪ ምሁራን ዝመልስን ግቡእ ናይ ክብሪ ቦታኦም ዘትሕዝን ሓያል ጻዕሪ ከነበግስ ኣለና። ከም ሹም ንህቢ፡ ኩላትና እንተዘይዓሲልናዮም ድማ ካብ ፍሬኦም ክንምገብ ኣይንኽእልን ኢና። ሕሉብናን ንጹፍና ንሳቶም፡ እቶም ዘለዉ ምሁራትና ኢዮም። ወዮ ድኣ ኣይትኽበሩ ኢሉና ኢዩ’ምበር፡ ዓዲ ሃገር እኳ ኣኽቢሩን ሓብሒቡን ይሕዞም ኣሎ። (ኣብዚ፡ ንዶከተር ተስፋይ ስባህቱ፡ ስለ እቲ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዘለዎ ጽኑዕ መርገጽን ሰፊሕ ትንታኔን ከየምስገንኩ ክሓልፍ ኣይደልን)።
ናብቲ ዘበገስኩዎ ነጥቢ ክምለስ ግን፣ ታርኽ ናይ ሓደ ሃገር ብዘይ ተራ ምሁራንን ስነ- ጥበባውያንን ኪገለጽ ኣይከኣልን ኢዩ፤ እዚ ሓቂ’ዚ ድማ ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ኣብ ጥርናፈ ሓደ ሃገርን፡ ስልጣኔ ሓደ ህዝብን ዓቢ ግደ ከም ዝጻወቱ’ዩ ዘረጋግጽ። እስቲ ንልቢ ክኾነና ድማ፡ ነቲ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ምስቲ ኣብ ግብጺ ዝተዓወተ ህዝባዊ ቃልሲ ኣዛሚድና ንርኤ።
ናይ ክልቲኡ ውጽኢት ህዝባዊ ስልጣን ምርግጋጽ ኢዩ፣ ፍልልያት ግን ኣለዎም። ፍልልዮም ድማ፣ እቲ ሓደ ኣብ ህልኽን ኵናትን፡ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ልዝብን ስኒትን ዝተመስረቱ ምዃኖም ኢዩ። ኣየናይ ኢዩ ዝምረጽ? እቲ ህይወት ዘህልቕን፡ ኣባይቲ ዘዕኑን ዘሎ፡ ንኣሽሓት ዓመታት ንዝተደኮነ ባህላዊ ስልጣኔ ነበር ዝገብር ዘሎን ኵናትን ህልኽን’ዶ ወይስ እቲ ብረት ዝዓጠቐ ሰራዊት ኣብ ሞንጎ ደው ብምባሉ ሕግን ስርዓትን ዝተኸብረሉን ዕንወትን ሞትን ዝተወገደሉን ግብጻዊ ምንቅስቓስ? ስለምናታይ’ከ ክንድዚ ዝኣክል ፍልልይ ኣብ ሞንጎ ብባህሊ፡ ብታሪኽ፡ ብሃይማኖት፡ ብቛንቋ፡ ብልምዲ ዝተኣሳሰሩን ኣሕዋት ዝኾኑን ጎረባብቲ ህዝብታት፣ እሞ ኸኣ ኣብ ኣፈታትሓ ሓደ ዝዓይነቱ ሽግር? እቲ ፍልልይ እምበዓርከስ ኣብ እኩብ ጻዕሪ ናይቶም ንኣሽሓት ዓመታት ብጽሞና፡ ተፈላጥነት ከይተጸበዩ፡ ሞገስን ክብርን ከይሓተቱ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ንኽምጽኡ ዝጸዓሩ ግብጻውያን ምሁራንን ስነ-ጥበባውያን ዝተሞርኮሰ ኢዩ። ንሱ ኢዩ እቲ ናይ ምሁራን ህያብ፣ ቀስ ኢሉ ስምዒታትና ዝቆጻጸርን፡ ዝሓሹ ሰባት ንክንከውን ዝጓስየናን ህያብ። እንታይከ ዝሓትት ይመስለኩም? ነቲ ብድርሰት፡ ብግጥሚ፡ ብስእሊ፡ ብዜማ ተቐሪጹን ተቓኒዩን ዝቐርበልና ውጽኢት ስራሖም ምስትምቓር ጥራይ።
ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ከነኽብር ኣለና ማለት ግን ክንነቀፍ የብልናን ማለት ከምዘይኮነ መቸም መብርሂ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ምሁራንን ስነ-ጥበባወያንን ውጽኢት ስራሓቶም ንህዝቢ ከቕርቡ እንከለው ስራሖም ደገፍን ነቐፌታን ከም ዘበግስ ይፈልጡ ኢዮም። ነቐፌታ ግን ስም ብምጥፋእ፡ ብምዝንጣል፡ ኣእማን ብምድርባይን ኣይኮነን ዝሰምር። ከምኡ ዝበለ ነቐፌታ ኣብ ሞንጎ ኮይኑ ንዝፈርድ ኣንባቢ/ተዓዛቢ እውን ኣይጠቅምን ኢዩ። ከሎ ገና ብሉዝብ ቃላትን ትሕትና ብዝመልኦ መንገድን ሓሳብካ ክትገልጽ ምፍታንን፡ ካብ ኣርእስቲ ዘይምውጻእን ጭውነት ጥራይ ዘይኮነ ውሕስነት እውን ኢዩ። ብኻልኦት ንከይትጽረፍን ንኸይትዝንጠልን ውሕስነት። ካብ ኣርእስቲ ምውጻእ እውን ዘይነበረ ምስሕሓብ ኢዩ ዝፈጥር። ልክዕ እምኒ ንዝድርብየልካ ዱላ ጌረካ ኢኻ እትዘብጦ፡ ግን ቦታን ጊዜን ምሕላው የደሊ። ብማይ ቀጠነ ዝራቐቑ ምሁራን እንተልዮም ድማ ተዓዚበካ ንተዓዛቢ ኢኻ እትሓድጎም እምበር ምስኣታቶም ኮለል ኣይትብልን። ከይተተንከፍካ ሰባት ምትንካፍ ግን ሕምቀት እምበር ክእለት ኣይኮነን፤ ልዕሊ ኹሉ ድማ ካብቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ወይ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ክትምሃር፡ ክትምኮር፡ ክትከስብ ናይ ዘይምኽኣል ሕምቀት ።
- ንመንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ተራ ምሃብ፦ ብፕሮጀክት ምስራሕ ተራ ምሁራን ብፍላይ ከኣ ተራ መንእሰያት ምሁራን ዝሓትት ስራሕ ኢዩ፣ ነዚ ኣዐሪና ምፍላጥን፡ ካብኡ ተበጊስና ድማ ተራና ምውሳንን የድልየና። ሎሚ እቲ ጊዜ ከም ዝተቐየረ፡ ኩሉ ውደባ ዘድልዮ ስራሕ (ሰብ፡ ንዋትን ገንዘብን ኣወሃሂድካ ሓደ መደብ ስራሕ ምጅማርን ምፍጻምን) ናይቶም ምስ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ዝተላለዩን ንዕኡ ዝመልኩን ሰባት ግደ ምዃኑ ኪርድኣና ይግባእ። መብዛሕትኤን ፖለቲካዊ ውድባት ክሳብ ሕጂ ሓደ ነገር ከየፍረያ ዝህውትታ ዘለዋ ድማ እዚ ሓቂ’ዚ ስለዘይተኸስተለንን፡ ምስ ኣረጊት ምምሕዳር ኮለል ይብላን ስለዘለዋን ኢዩ። ሎሚ፡ ዘበነ ትዊተርን ፌስ-ቡክን (Twitter and Face-book) ኢዩ፡ በዞም ምሳርሒታት እዚኣቶም ክንዓዪ ከኣ ግድን ክኸውን ኣለዎ። ንሱ ስለዝኾነ ዘዐውተና። ነዞም መሳርሒታት እዚኣቶም ብግቡእ ክጥቀሙሎም ዝኽእሉ ግን መንእሰያት ስለዝኾኑ፡ ነዚ ዝእመት ዘሎ ፕሮጀክታዊ ስራሕ ዝምርሑ’ውን ንሳቶም ኪኾኑ ኣለዎም። ብዘይካ’ዚ መንእሰያት ንጹሃት ኢዮም፡ ቂም የብሎምን። ካብቶም ንዓና ንዓበይቲ ዝጸልዉ ፍልልያት ናጻ ስለዝኾኑ ከኣ ሓቢሮም ናይ ምስራሕ ጸገም የብሎምን። እዚ ጠባይ’ዚ ድማ ፕሮጀከታዊ ስራሕ ንምምራሕ ብቑዓት ይገብሮም።
ካብዚ ብዘይፍለ፡ ፕሮጀከታዊ ስራሕና ምእንቲ ኪዕወት ተራ ደቂ-ኣንስትዮ ምርግጋጽን ግቡእ ቦታኤን ከም ዝሕዛ ምግባርን ሓላፍነታዊ ግቡእና ምዃኑ ኪፍለጥ ኣለዎ። ብቐዳምነት፡ እቲ እነበግሶ ፕሮጀክት ናይ ሓባር ምዃኑ ዝረጋገጽ፡ ናይ ጾታ ፍልልይ ብዘይብሉ መንገዲ ምስ ዝውደብን ምስ ዝዕየየሉን ጥራይ ኢዩ። ቀጺሉ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ቀልጢፈን ናይ ምውዳብን ናይ ምስምማዕን ባህሪ ስለዘለወን፣ ምስሕሓብን ግርጭትን ኣይፈጥራን ኢየን። ብዘይካዚ፡ ኣብ ምጥፍፋእን ገበንን እትኣቱ ጓል-ኣንሰተየቲ ዳረጋ የላን። እዚ ሓቂ’ዚ ንብዙሓት ደቂ- ተባዕትዮ የሰንብድ ይኸውን፣ ግን ከኣ ሓቂ እዩ። ክንጥቀመሉ ከኣ ይግባእ። ስለዚ፡ እቲ ንፕሮጀክትና ኪመርሕ ዝምዘዝ ኣካል ብመንእሰያት ደቂ-ተባዕትዮን መንእሰያት ደቂ- ኣንስትዮን ዝቖመ ምስ ዝኸውን ዝያዳ ውጽኢታዊ ከም ዝኸውን እኣምን።
ኣርእስቲ ፕሮጀክት
ኣብ ላዕሊ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እቲ እንመርጾ ኣርእስቲ ንኹላትና ዘገድስን ዘሳትፍን ምስ ዝኸውን ተቐባልነት ከም ዝህልዎ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብወገነይ፡ ካብ ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ኣብ ባሕሪ መዲተራነያን ዝጸንቱ ዘለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ንላዕሊ ዘነድረናን ዘለዓዕለናን ኣርእስቲ ዘሎ ኣይመስለንን። ብዛዕባ እዚ ኣርእርቲ’ዚ ብዙሓት ጻዕርታት ተገይሮም ኣለዉ፣ ካብቶም ዝተገብሩ ጻዕርታት ድማ እዞም ዝስዕቡ ክንጠቅስ ንኽእል፦
- “ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ሚያዝያ 29፣ 2009 ብኣዝማሪኖ ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ፡ ስእልን ጽሑፍን ሪፖረት፣
- “Refugees who perished in the Mediterranean sea in March 2011” ብዝብል ኣርእስቲ ብኣዝማሪኖ ዝተዳለወን፡ ዝርዝር ኣስማት ናይቶም ኣብ መጋቢት 2011 ኣብ ባሕሪ መዲተራንያ ዝሃለቑ አሰታት 320 ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝሓዘን ናይ ቪድዮ ሪፖርት፣
- “Unreported World” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ናብ እስራኤል ንኪኣትዉ ዝፍትኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብበደዊንን ራሻይዳን ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ዝገልጽ ብ Ramita Naval and Paul kittel ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ ሪፖርት፣
- “ጅማሬ ኤርትራዊ ስደትን ኣፈታትሓኡን” ብዝብል ኣርእስቲ ብዶክቶር የዕብዮ ወልደማርያም ዝተዳለወ ጽሑፍ።
እቲ ናይ ፕሮጀክትና ኣርእስቲ፡ “ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት” ኢልና እኳ እንተሰመናዮ፣ ዝያዳ ኪንጸርን ዘየደናግር መደብ ዕዮ ኮይኑ ኪቕመጥን ከም ዘለዎ ዘማትእ ኣይኮነን። ማንም ሰብ ከስተውዕሎ ከም ዝኽእል ድማ፡ እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ኢዩ። እቲ ኣርእስቲ እንታይ ዕማም ክንዓምም ከም እንደሊ ከነጽር፣ እቲ ዕማም ኪጭበጥ ወይ ኪብጻሕ (feasibility) ዝካኣል ምዃኑን ዘይምዃኑን ኪረጋገጽን፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ብጊዜን ብዓቕምን ዝተለክዐ መደብ ስራሕ ኪህልዎን የድሊ። ማለት፣ ኣርእትስና ኣብ ሓደ ዝተወሰነ እዋን ሓደ ዝተወሰነ ውጽኢት ኪህበና ኣለዎ። ውዳበናን ኣስተዋጽኦናን ድማ ብጠለብ ናይቲ ዝተወሰነ ውጽኢት ንኪህበና እነሰላስሎ ዕማም ይምእዘዝ። ስለዚ፣ ብርግጽ እንታይ ኢና ከነሰላስል ንደሊ ዘለና ንዝብል ሕቶ ናይ ሓባር መልሲ ክንረኽበሉ ኣለና። ተመሊስና ነቶም ኣብ ላዕሉ ተጠቒሶም ዘለው ጻዕርታት ምስ እንውከስ ድማ፣ ኣብታ ቀዳመይትን (“ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብኣዝማሪኖ) እታ ራብዓይትን (“ጅማሬ ኤርትራዊ ስደትን ኣፈታትሓኡን” ብዶ/ር የዕብዮ) ዝቐረቡ ሓሰባት/ርእይቶታት ስለዘለዉ ንዓታቶም ከም መበገሲ ንውሰድ።
ብኣዝማሪኖ ኮም ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ቤ/ጽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሽግር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኪርእን ኪፈትሕን ምእንቲ ናብቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤ/ት ጽሕፍት ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ፣
- ንተሳትፎ ህዝቢ ዘሳልጣ ሽማግለታት በብዞባኡ ምምራጽን፡ ካብዚኣተን ዝተዋጽኤት ሃገራዊት ሽማገለ ምቛምን፣
- ወጻኢታት ናይታ ሽማገለ ንምሽፋን፡ ካብ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ሓሓደ ወይ ከክልተ ቅርሺ ምእካብ።
ብዶ/ር የዕብዮ ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ንዋይ ምእካብ፣
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ፣
- መሰል ስደተኛታት ንኪኽበር ምቅላስ፣
- ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ዝሰፍርሉ መንገዲ ሃሰውሰው ምባል፣
- ገበነኛታት ኣብ ቤ/ፍርዲ ዝቐርብሉ ሜላታት ምንዳይ፣
- ምስ ኩነታት ስደተኛታት ንምምሕያሸ ተወዲበን ዝሰርሓ ዘለዋ ማሕበራት ምድግጋፍ።
ካብ ርእይቶታት ዶ/ር የዕብዮ፡ እተን ብዛዕባ ‘ኣብ ኣውሮጳን ኣምሪካን ስደተኛታት ምስፋርን’ ‘ገበነኛታት ናብ ቤ/ፍርዲ ምቕራብን’ ዝብላ ክልተ ሓሳባት ብዞባ ደረጃ ዝተወደበን ዝተሞከረን ሓይሊ ስለ ዝሓታን፣ ከምዚ ዝበለ ውዳበ ድማ ክሳብ ሕጂ ስለዘይተበጽሐን ንጊዜኡ ንጎደኒ ገዲፍና፣ ነተን ዝተረፋ ርእይቶታት ምስተን ብኣዝማሪኖ ዝቐረባ ከነጠቓልል ንፈትን፤ ኣብዘን ዝስዕባ ሓሳባት ከኣ ንወድቕ፦
- ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ
-
- መሰል ስደተኛታት ምኽባር
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ
-
- ኣሳላጢት ሽማገለ ምምራጽ (ምምዛዝ)
-
- ገንዘብ ምውጻእ
- ንዋይ ምእካብ
-
- ምስ ህሉዋት ማሕበራት ምድግጋፍ
ንምጥቃም ድማ ምስተን ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝከታተላ ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ጋድማዊ ዝምድና ምምስራት። ኣርእስትና ግን ገና ናብ መደብ ዕዮ ኣይተሰጋገረን፣ ምኽንያቱ ኪንጸር ስለዘለዎ። ንኣብነት፦
- ‘ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ’ ዝብል ሓሳብ ዝስዕቡ ሕቶታት/ስክፍታታት የበግስ፦
- ነቲ ሽግር ምንጻር፣ ብዙሓት ሽግራት ዝሓቁፍ ምስ ዝኸውን ድማ፡ ነቲ ሕ/ሃገራት ከተኵረሉ ዝተደልየ ቀነዲ ሽግር ምንጻር።
- ነቲ ሽግር ንምውጋድ ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምታት ምንጻር።
- ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምትታት ምስ ተግባራት (mandate) ሕቡራት ሃገራት ዝሰማምዑ ምዃኖም ምርግጋጽ።
- እቲ ሽግር ናብ መን ኪቐርብ ከም ዝግብኦ ምፍላጥ። እቲ ጥርዓን ናብ መን ምስ ዝቐርብ ኢዩ መልሲ ዝረክብን ዝዕየየሉን? ናብ’ቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃገራት’ዶ ወይስ ናብ’ቲ ኣብ ጀነቫ ዝመደበሩ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት (UNHCR)?
- ኣብ መወዳእታ እቲ ጥርዓን ፖለቲካዊ መልክዕ ንከይሕዝ ምጥንቃቕ፤ ቅድሚ ሕጂ ተምሳሳሊ ጉዳይ ምስ ዘቕረቡ ኣካላት ምምይያጥን ተመኩሮ ምቕሳምን
- ‘ንህልዋት ማሕበራት ምድጋፍ’። እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ ኢዩ። ነቲ ጉዳይ ብወለነታ ዝስርሓሉ ዘለዋ ማሕበራት ኣለዋ፡ ንዓታተን ምሕያል ድማ እቲ ዝቐለለ ኣማራጺ ኪኽውን ይኽእል። ነቲ ሽግር ብዝተወደበን ቀጻሊን መንገዲ ዝሰርሓሉ ማሕበራት ምህላወን ኣዝዩ ዓቢ ዕድል ኢዩ፡ ንሳተን እንዳሃለዋ ድማ ካልእ ተደራቢ ዝመስል መደብ-ስራሕ ምብጋስ ሓይልታትና ምክፍፋል ስዝኸውን ኣይምረጽን። ውጽኢት’ውን የብሉን። ስለዚ፡ እቲ ዝምረጽ ምንገዲ ንዓታተን ምሕያል ኢዩ፣ ኵኖ ምሕያለን ድማ፡ ነዚ ናብ ሕ/ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ ዝብል ጉዳይ ናይ ሓባር ገምጋም ንኪግበረሉ ምድፍፋእ።
- ሽማግለ ምምራጽን ገንዘብ ምውጻእን። እዚ ተክኒካዊ ሕቶ እዩ፣ እቶም ኣብ ላዕሊ ዘለው ክልተ ሕቶታት ብግቡእ እንተተገምጊሞምን አንተተወሃሂዶምን ከኣ ሽማገለ ምቛምን ገንዘብ ምውጻእን ሽግር ዘለዎ ኣይመስለንን፤ ምኽንያቱ ብዙሓት ወለንታን ፍቕሪ ሃገር ዘለዎምን ሰባት ስለዘለዉ።
መደምደምታ፣
ጽሑፈይ ነቲ ንጉዳይ ናይቶም በብዋኑ ኣብ በረኻታት ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣመልኪትና ‘ናብ ቤ/ጽ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ነቕርብ’ ዝብል ሓሳብ ብምድጋፍ ዝቐረበ ኢዩ፣ ካብ ደረጃ ሓሳብ ናብ መደብ ዕዮ (ፕሮጀክት) ንምስግጋሩ ድማ ፈተነ ተገይሩ ኣሎ። እቲ መስርሕ ግን ኣይተፈጸመን፣ ምኽንያቱ፡ እቲ ሓሳብ ገና ዘይተመለሱ ሕቶታት ሓቑፉ ስለዘሎ። ነቶም ሕቶታት/ስክፍታታት ንምምላሽ ሓደ መጽናዕቶ ምክያድ’ውን ይድለ ይኽውን፣ ብዓቢኡ ከኣ ነዚ ሓሳብ’ዚ ካብ’ዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ናብ መደብ ስራሕ ዘሰጋግር ኣሰተዋጽኦ የድሊ። ነዚ ኣብ ላዕሊ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ርእይቶ ንምድምዳም ዝኣክል፣ ነዚ ከም ኣርእስቲ ተወሲዱ ዘሎ ብኣዝማሪኖ ዝቐረበ ሓሳብ ናብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ኣብ ግምት ኪኣትዉ ዘለዎም ነገራት ኣስዒበ እንዳዘርዘርኩ፡ ናይ ካልኦት ርእይቶ ንኪውሰኾ ብልቢ አማሕጽን።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ብኣዝማሪኖ ዝተበገሰ፡ ዶ/ር የዕብዮ ድማ ዝወሰኸሉ ይኹን’ምበር፣ ብዓቢኡ እተን ኣብ ናይ ዶ/ር የዕብዮ ጽሑፍ ተጠቒሰን ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ኪዓያሉ ዝጸንሓን ሕጂ’ዊን ዝዓያሉ ዘለዋን ጉዳይ ኢዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ከም ሓሳብ ንዝተፈላለያ ሃገራውያን ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ናይ ኢንተርነት መርበብ ጋዜጣታት፡ ምሁራን ወዘተ ዝትንክፍ ስለዝኾነ፣ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱን ካልኦትን ከም ዝፈልጥዎን ሓሳብ ከም ዝህብሉን ምግባር።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ተቐባልነት ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ሓደ ናይ ኢንተርነት ዳህሳስ (survey) ምክያድ።
- ኣብ መወዳእታ፣ እዚ ሓሳብ’ዚ ቅሂሙ ከይተርፍ ምእንቲ ሓደ ንዕኡ ዝከታተል፡ ዝመርሕ፡ ምስ ግዱሳት ኣካላት ርክብ ዘካይድን፡ እማመታት ዘቕርብን ኣካል ምምዳብ። እዚ ድማ ንኣዝማሪኖ ዝግደፍ ኮይኑ ይስምዓኒ።
ርእይቶ፣
“መርዓዊ ከይሓዛስ፡ ዓርኪ ሓዛ” ከይከውን ምእንቲ፣ እቶም ግዳያት ኮይኖም ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ብቐድመ-ግንባር ተሰሪዖም ሽግሮም ከም ዘቃልሑ ምግባር እቲ ዝበለጸን ዝቐለለን መበገሲ ኢዩ። ስለዚ፡ ብቐዳምነት ንዓታቶም ምውዳብ፡ እንተተኻኢሉ ድማ ኣቤቱታኦም ናብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኪጋባእ ተሓሲቡ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዘቕርቡ ምግባር ብቐሊሉ ኪጒሰ ዘይብሉ ሓሳብ ኢዩ። ወከልቲ ናይቶም ስደተኛታት ኣብቲ ዋዕላ ከም ዝሳተፉ ንምግባር ዝድለ መደብ ስራሕን ወጻኢታቱን ንምውዳብ ድማ ዝቐለለ ይመስለኒ። ነዚ ብዝምልከት ርእይቶታት እንተልዩ ድማ መርሓባ።
በረኽት-ኣብ ሃብተማርያም
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
16/06/2011


text:
Radio Erena: 22 March 2017
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ዳግመ – ግመት ክግበረሉ ከምዝግባእ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳመሕ ሾክሪ ምግላጹ፣ መርበባት ሓበሬታ ካብ ግብጺ ሓቢረን።
እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝገለጸ፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ግብጺ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደት ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ምስ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ዘካየዶ ዝርርብ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ግብጺ ኣብ ጉዳይ ናይል ኣብ ሓባራዊ ስምምዕ ንምብጻሕ፣ ምስተን ናይል ዘዋስንን ኣብ ማይ ክዖ ናይል ዝርከባን ሃገራት እተካይዶ ዘላ ዘተ ምዃኑ፣ ንመግለጺ እቲ ሚኒስተር ብምጥቃስ ጋዜጣ ደይሊ ኒውስ ካብ ካይሮ ሓቢራ።
ኣቐዲሙ’ውን ልኡኽ መንግስቲ ግብጺ ኣብ ኤርትራ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ከምዘካየደ ዝሓበረት እታ ጋዜጣ፣ ኤርትራን ግብጽን ንዘለወን ታሪኻዊ ምትእስሳር ብምዝካር፣ ኣብ ጉዳያት ቀይሕ ባሕሪ፣ የመን፣ ሶማልያን ደቡብ ሱዳን ከምዝዘተዩ ኣመልኪታ።
ክልቲኦም መንግስታት ኣብ ዘርብሕ ጉዳያት’ውን ብሓባር ክሰርሑ ድሌት ከምዘለዎም ኣረጋጊጾም።
ብጉዳይ እቲ ኢትዮጵያ ኣብ ከባቢ ናይል እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ምስታ ሃገር ኣብ ዘይምቅዳው እትርከብ ግብጺ፣ ምስ ኩለን እተን ምስ ኢትዮጵያ ምትእስሳርን ጽልዋን ኣለወን እትብለን ሃገራት ጽዑቕ ርክባት ኣብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
======================


text:
-
ኣብ ጀርመን ዝነብሩ ሰባት ኣብ ከባቢኦም ዘለዎም ኣረኣእያ ፍሉይ እዩ፡፡ ጓሓፍ ናቶም ከኣ ፈላልዮም ይጉሕፉ። ዝተደርበዩ ነገራት ተመሊሶም ኣብ ጥቅሚ ከም ዝውዕሉ ይገብሩ፡፡ ጓሓፍ ዝመሰሉ ነገራት ናብ ባይታ ኣይድርብዩን፡፡ እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ከተማ ተመሳሳሊ ዝኾነ ባህሪ’ዩ፡፡ ንተፈጥሮውን ይከናከኑ’ዩም፡፡ ንኣብነት ንፓርክታት ቀፂሉ ድማ ንመንገዲታትን ንእንፀይቲታትን ክንክን ይገብሩ’ዩም ንጓሓፋት ብሓደ ይእክቡም ኣብ ቀረባ ናብ ዝርከብ ጓሓፍ መወገዲ ወሲዶም ይድርብይዎ፡፡ እዚ ማለት ድማ ነቲ ጓሓፍ ተሽኪምም ናብቲ ጓሓፍ መደርበይ ቦታ ይጓዓዙ ማለት’ዩ፡፡ ብርግፅ ናይ ጓሓፍ መአከቢ ኣብ መዕረፊ ባቡራት፣ ኣብ ፌርማታ ናይ ባስ ኣብ ፓርኪ ይርከብ’ዩ፡፡
-
መብዛሕቲኦም ጀርመናውያን ዘለዎም ኢነርጂን ሪሶርስን ብኣግባብ’ዮም ዝጥቀሙ፡፡ ነዚ ዝገብሩ ድማ ንከባቢኦም ክንክን ንምግባር’ዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኪውን ገንዘብ ንምቁጣብውን ይጥቀሙሉ፡፡ ንኣብነት ፍሪጂ ንነዊሕ እዋን ከፊቶም ኢይጥቀሙን (ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ሱፐርማርኬት) ኩሎም ሰባት ካብ ክፍሎም ክወፅኡ ከለዉ ነቲ መብራህቲ የጥፍኡዎ፡፡
-
ዝተዓፀወ መስኮት ሙቀት ይፈጥር’ዩ ፅሩይ ኣየር ምእንቲ ክኣቱ መስኮት ምክፋት ኣድለይ’ዩ ሓይሊ ንምቁጣብ መስኮት ክንከፍት ከለና ሙቀት ዝህብ መሳርሒ ክነጥፍኦ ይግበአና፡፡
-
መብዝሕኣቲኦም ብጠርሙስ ዝተዓሸጉ ነገራት ክትገዝእ ከለካ ነቲ ጠርሙስ መትሐዚ ካብ 8 ክሳብ 25 ሳንቲም ትከፍል፡፡ ካብኡ ነቲ ጠርሙስ ክትምልስ ከለካ እቲ ገንዘብ ይመለሰልካ ማለት’ዩ፡፡ ነተን ጠራሙዝ ኣብ ዝረከብካዩ ሱፐር ማርኬት ክትሸጠን ትክእል፡፡ እቲ ሱፐር ማርኬት ግና ካብቲ ንስካ ዝገዛእካሉ ክኸውን ግድን ኣይኮነን፡፡ እዚ ማለት ድማ ናትካ ከባቢ ከይብከል ዝተጠቀምካሎም ጠራሙሳት መሊስካ ብምጥቃም እቲ ጓሓፍ ከይበዝሕ ንምግባር’ዩ፡፡


text:
ኣስተንትኖ ቃላ ኣምላኽ ሠነ – 8.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.19:31-37
ስለዚ፥ ድሮ ሰንበት ስለ ዝነበረ፥ እታ ሰንበት እቲአ ድማ ኽብርቲ በዓለ ዓመት ስለዝነበረት፥ እቲ ሬሳታት አብ መስቀል ምእንቲ ኸይኃድር መሓኹልቶም ሰሰቢሮም ኬውርድዎ መራሕቲ አይሁድ ንጲላጦስ ለመንዎ። ሽዑ እቶም ወተሃደራት መጺኦም መሓኹልቲ እቲ ቐዳማይን ናይቲ ምስኡ ዝተሰቕለ ኻልአይን ሰበሩ። ናብ ኢየሱስ ምስ መጹ ግና ድሮ ከም ዝሞተ ርእዩም መሓኹልቱ አይሰበርዎን። ሓደ ኻብቶም ወተሃደራት ግና ጎድኑ ብኹናት ወግኦ፥ ብኡብኡ ኸአ ደምን ማይን ወፅ። እቲ ነዚ ዝረአየ መስከረ፥ እቲ ምስክሩ ኸአ ሓቂ አዩ፤ ንስኻትኩም ምእንቲ ኽትአምኑ ድማ ንሱ ሓቂ ኸም ዝመስከረ ይፈልጥ እዩ። እዚ ዝኾነ ኸአ አቲ “ካብኡ ሓደ ዓጽሚ እካ አይኪሰብሩን እዮም” ዚብል ጽሑፍ ምእንቲ ኺፍጸም እዩ። ካልእ ጽሑፍውን “እቶም ዝወግእዎ ክርእይዎ እዮም” ዚብል አሎ።
- አስተንትኖ
ዮሓንስ ወንጌላዊ ካብዚ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ምስጢረ አምላኽን ሰብን ክነስተንትን ይዕድመና፤፡ እቲ ቃል ብቕደሙ ዝነበረ ብርእሱውን አምላኽ ዝኾነ ኩሉ ብአኡ ዝተፈጥረ፥ ብርሃን ኮይኑ ናብ ዓለም ምስ መጸ፥ ሕዝቢ ዓለም ምቕባሉ ስለ ዝተሳእኖም፥ ነቲ ጸልማት መሪጹ፥ ግብሮም ክፍእ ስለ ዝነበረ ድማ ነቲ ጻድቕ ካብ ገጽ ምድሪ ኬጥፍእዎ ተማኸሩ፡:አብ መስቀል ተሰቒሉ ክመውት ፈረድዎ። አብ ቀራኒዮ አእዳውን አእጋሩን ብጽኑዕ ሸንኪሮም አብ መንጎ ሰርቕቲ ሰቐልዎ።
ንሱ ብሰሪ ገበና ቆሰለ፡ ብሰሪ አበሳና ድማ ተኸትከተ፡ ንሕና ሰላም ምእንቲ ኽንረክብ መቕጻ ዕቲ ናብኡ ወረደ፡ ንሕናውን ብስምብራቱ ሓወና። አበሳና ኩሉ አብኡ ጸዓኖ፡ አብ መስቀል ክርስቶስ ተሳቐየ፡ ብናጽነት ምእንቲ ድኅነት ደቂ ሰባት ሕይወቱ አወፈየ። ን ዓና ከም ሓደ ዓቢ እቲ ዝዓበ ምልክት ከአ ብሞቱ ከአ ማይን ደምን ሃበ። አብ መስቀል ከአ ፍቕሩ ገለጸ፤፡ እቲ ጻድቕ ንሞት ተፈርደ ተኾነነ።
ክርስቲያናዊ ሕይወትና ከምቲ ዝግባእ ክነብሮ አብ ሓደ ዶግማ ጥራይ ምእማን፡ ናይ ሓደ ማሕበር ወይ ምንቕስቃስ አባል ምኻን፡ ቤተክርስቲያን ምምልላስ ጥራይ እኹል አይኮነን። ነቲ እንአምኖ ብሕይወት ክትነብሮ፤ አሰር ክርስቶስ ክንክተል መስቀልና ክንስከም ይግበአና። በታ ናብ ሕይወት እትወስድ ጸባብ መንገዲ ክንሓልፍ ይግበአና። “ከምቲ ክርስቶስ ዘፍቀረና፥ ከም ሓደ ምኡዝ ዝሽትኡ መባእን መሥዋዕትን ገይሩ ኸአ ንገዛእ ርእሱ ምእንታና አኅሊፉ ዝሃበ፥ ንስኻትኩምውን ብፍቕርን ንበሩ”። ኤፌ.5:2 እዚ ማለት ከአ እግዚአብሔር ምእንቲ ወዲ ሰብ፤ ምእንቲ ፍጡሩ፤ ሓጢአተኛ ገዛእ ሕይወቱ ብገዛእ ፍቃዱ አኅሊፉ ሃበ ማለት ኢዩ። ሞቱ ከአ እቲ ዝዓበ መወዳድርቲ ዘይብሉ መግለጺ ፍቕሩ ኢዩ። ስለዚ ከም ክርስቲያን ነቲ ሕማማት ክርስቶስ መዓልታዊ ሕይወትና ክነስተንትኖ ይግበአና። ንሱ ፍልጠትን ፍቕርን ምኻኑ ከአ ክርደአና ኢዩ።
ሓደ ኻብቶም ወተሃደራት ግና ጎድኑ ብኹናት ወግኦ፥ ብኡብኡ ኸአ ደምን ማይን ወፅ። ምልክት ሕይወትን መንፈስ ቅዱስን። ምልክት ናይቲ መስዋእቲ ክርስቶስ ምእንቲ ድኅነት ደቂ ሰባት። በዚ ኸአ ክርስቶስ ሕይወቱ ንነፍሲ ወከፍና ከካፍል ደለየ። እግዚአብሔር ካብ ፍጥረት ዓለም ጀሚሩ ብደሙን ማዩን ከም እንውለድን ክም እንነብርን ክገቢር ደለየ፡ ምኽኒያቱ ደም ምልክት ሕይወት ኢዩ። ክርስቶስ እምበአራብዚ ሕይወት እዚ ከሳትፈና ደለየ። እቲ ካብ ጎድኑ ዝወፀ ደም እምበአር ምልክት ናይቲ ሕይወቱ ምእንታና ዝተሰወዕ ኢዩ። ክርስቶስ እምበአር አብ ምሥጢረ ጥምቀት ብሕያብ መንፈስ ቅዱስ ምእንቲ ነፍሲ ወከፍና ሕያው ማይ ይቕየር። በዚ ኸአ ንነፍሲ ወከፍና ጽምእና ከም እነርዊ ይገብረና። አብ ምድራዊ ጉዑዞና ዓርኪ ይኾነና። አብ ምሥጢርተ ቅዱስ ቁርባን ስጋኡን ደሙን ብምሃብ ከአ ምስ እግዚአብሔር አቦ ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሕብረት ክምዝህልወና ይገብረና። እቲ ነዚ ዝረአየ መስከረ፥ እቲ ምስክሩ ኸአ ሓቂ አዩ፤ ንስኻትኩም ምእንቲ ኽትአምኑ ድማ ንሱ ሓቂ ኸም ዝመስከረ ይፈልጥ እዩ። እዚ ዝኾነ ኸአ አቲ “ካብኡ ሓደ ዓጽሚ እካ አይኪሰብሩን እዮም” ዚብል ጽሑፍ ምእንቲ ኺፍጸም እዩ።
ክርስቶስ አብ ልብኹም ብእምነት ምእንቲ ኺኃድር፥ አብ ፍቕሪ ሱር ክትሰዱን ክትስረቱን፥ ምስ ኩሎም ቅዱሳን ኮንኩምውን ምግፋሑን ምንዋሑን ም ዕማቑን ቁመቱን እንታይ ምኻኑ ምስትውዓል ምእንቲ ኽትክእሉ፥ ነታ ንፍልጠት ኃፍ እትብላ ፍቕሪ ክርስቶስ ድማ ኽትፈልጥዋ፥ ክሳብ ኩሉ ምልአት አምላኽ ከአ ምእንቲ ኽትመልኡ፥ እጽሊ አለኹ። ኤፌ.2፡17-19
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::


text:
ኣብ ሶሪያ ናይ ኣንጽዮኪያ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ኣብ ናይ ሶሪያ ርእሰ ከተማ ደማስቆ ናይ ፓትሪያክ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ቤተ ሓዋርያዊ ምሕደራ ጳጳስ ዝነበሩ ብፁዕ ኣቡነ ዩሃና ጂሓድ ባጣሕ ኣብ ዶማስቆ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳሳት ንኽዀኑ ከምዝሓረዮምን፡ ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኢግናጺዩስ ሳልሳይ ዮናን ናይ ሃሳከን ኒሲቢን ርእሰ ኤጳርቅና ሓዋርያዊ መስተናብር ብፁዕ ኣቡነ ደኒስ ኣንቶይነ ቻሕዳ ናይ ኣለፓ ሊቀ ጳጳስ ንኽዀኑ ብይኹንታ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮ ከምዝሰመይዎም ጋዜጠይና ኣገግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ካብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ሶሪያ ናይ ኣንጽዮኪያ ፓትሪያካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ሶሪያ ኦርቶዶክሳውያን ዝርከብዎም ካብ 1783 ዓ.ም. ኣትሒዞም ምስ ናይ ሮማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝተዋሃዱን ቋንቋኦምን ናይ ስሪያ ስርዓተ ኣምልዀ ዓቂቦምን ዝነብሩ ምዃኖ ክንገር እንከሎ፡ እቲ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ናይ ሶሪያ ስርዓት ንእትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ደማስቆ 78 ዓመት ዕድመኦም ምኽንያት ናብ ልሂቅነ ንዘበሉ ንብፁዕ ግረጎሪዮስ ኤሊያስ ጣበ ንኽትክኡ ናይ ሶሪያ ርእሰ ከተማ ደማስቆ ናይ ፓትሪያክ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ሓዋርያዊ ቤተ ምሕደራ ጳጳስ ዝነበሩ ብፁዕ ኣቡነ ዩሃና ጂሓድ ባጣሕ ከምዝሾመ ዝሓበሩ ጋዜጠይና ደ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡
ብፁዕ ኣቡነ ዩሃና ጂሓድ ባጣሕ ሮማ ኣብ ዝርከብ ቅዱስ ኤፍረም ተቕዋም ካብ 2002 ክሳብ 2009 ዓ.ም. ዓቢይ ሓለቓ ከይኖም ከምዘገልገሉን፡ ኣብ ሊባኖስ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ቅዱስ መንፈስ ዝተመሃሩን፡ ሮማ ኣብ ዝርከብ ጳጳሳዊ ናይ ምስራቕ ስርዓት መንበረ ጥበብ ብሕገ ቀኖና ኣብ 1998 ዓ.ም. ሊቕነት ዘመስከሩን ዕለት 19 ግንቦት 1991 ዓ.ም. ኣብ ደማስቆ ርእሰ ኤጳርቅና ማዕርገ ክህነት ዝተቐበሉን ናይ ቋጣና ቆሞስ ኰይኖም ዘገልገሉን፡ ካብ 1992 ክሳብ 2002 ዓ.ም. ንናይ ቻርፈት ፓትሪያርክ ተመሃሮ ዘርኣ ክህነት ሓለቓን ካብ 2002 ክሳብ 2009 ዓ.ም. ናይ ምስራቕ ተጠቐምቲ ቋንቋ ዓረብ ተመሃሮ ዘእንግድ ተቕዋም ቅዱስ ኤፍረም ሓለቓን ከይኖምስ ምስ ኣገልገሉ ናብ ደማስቆ ተጸዊዖም ናይ ደማስቆ ርእሰ ኤጳርቅና ርእሰ ተራዳኢ ፓትሪያርክ ኰይኖም ተሰምዮም ኣብ 2011 ዓ.ም. በነዲክቶስ መበል 16 ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ዘቕረቦ ሕቶ ኣጽዲቖም ኣብ ዶማስቆ ናይ ርእሰ ኤጳርቅና ሓዋርያዊ መስተናብር ጳጳስ ንኽዀኑ ዝተሰምዩ ከምዝነበሩ ኣሊጦም። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ዒራቕ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናን 42 ሺሕ ኣብ ሶሪያ 26 ሺሕ ከምዘለዉን ካልኦት 55 ሺሕ ኣብ ስደት ዘለዉ ምዃኖም ዲ ቡሶሎ ናይ ሶሪያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ጸብጻብ ጠቒሶም ይሕብሩ።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 3 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ጸሎት ንግስተ ሰማያት ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ዕለቱ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጸዋዕታ ምዃኑ ኣዛዝኻኺሮም፡ ነቶም ብኮቪድ - 19 ተህዋስ ዝተጠቕዑን ንኣኣቶም ኣብ ምእላይን ሕክምና ኣብ ምቕራብ ንዝርከቡን ዘኪሮምን ዓለም ሓቆፍ ላዕለዋይ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት ዕለት 14 ግንቦት እግዚኣብሔር ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ለብዒ ኮረና ተህዋስ ንኽስገር መታን ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጾምን ጸሎትን ኵለን ሃይማኖታት ኣሳቲፉ ክካየድ እንክብል ዘቕረቦ ሓሳብ ደጊፎም ከምእተቐበልዎን ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኤማኑኤላ ካምፓኒለ ሓቢረን፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ምስ ጸሎትን ብጸሎትን ነፍሲ ወከፍና ኣብ ጐደና ጸዋዕታ ክህነትን ውፉይ ሕይወትን . . . ይጓዓዝ፡ ቅዱስ ኣቦና ዕለት 3 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ዘዕረግዎ ጸሎት ንግስተ ሰማያት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ዝበልዎ ኮይኑ “ህላዌ ክርስቲያን - ይብሉ - ኵለንተናኡን ወትሩን ኣብ ዝኾነ ይዅን ሃለዋት ንናይ እግዚኣብሔር ጸዋዕታ መልሲ እዩ”፡ ሎሚ (ዕለት 3 ግንቦት 2020 ዓ.ም.) ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጸዋዕታ ምዃኑ ዘኪሮም፡ ኣብ ግራት መንግስቲ ኣምላኽ ብዙሕ ስራሕ ስለ ዘሎ፡ እዚ ግራት መንግስቲ ኣምላኽ ዝጠልቦን ዘድልዮን እግዚኣብሔር ዝዓዩ መታን ክልእኽ ጸሎት ንእግዚኣብሔር ምቕራብ ዝብል ከምዝኾነ ክሕብሩ እንከለዉ፥
ክህነትን ውፉይ ሕይወትን ጽንዓትን ትብዓትን ይጠልብ፡ ብዘይ ጸሎት ኣብዚ ጸዋዕታ’ዚ ንቕድሚት ምባል ዘይከኣል እዩ፡ ኩሉ ንጐይታ ኣብ መንግስቲ ኣምላክ ዝዓዩ ሕያዎት ብልባቶምን ኣእዳዎምን ንፍቕሩ ስንድዋት ዝኾኑ ሰራሕተይናታት ክልእኽ ንለምኖ፡
ዓለም ለኻዊ ምትሕብባርን ክንክን ጥዕና ንዅሉን
ቅዱስነቶም ከምቲ ወትሩ ብዛዕባ ህሙማንን ድኻታትን ዝተነጸሉን ኣብ ምግልጋል ስንድዋት ንኽንከውን ደጋጊሞም ዘቕርብዎ ጻውዒት፡ ኣብዚ እዋን ለብዒ ኮቪድ 19 ነቶም በዚ ተህዋስ ንዝተለኽፉ ዝኣልዩን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንዘቕርቡን እናሓሰቡ፥ “ስነ ምርምራዊ ብቕዓት ብግልጽን ብኣልቦ ውልቃዊ ረብሓን ነቲ ተኽሲቱ ዘሎ ከቢድ ቅልውላው ንምብዳህ ምጥርናፍን ነዚ ኣገልግሎት’ዚ ምውዓል ከምዘድሊ እክሕብሩ፥
ብዝተፈላለዩ ተበግሶታት ነቲ እንነብሮ ዘሎና ጽንኩር ቅልውላው ንምድራት ብቑዕ መልሲ ኣብ ምሃብ ዝፍጸም ዘሎ ዓለም ለኻዊ ምትሕብባር ክድግፍን ከተባብዕን እደልይ፡ ስለዚ ስነ ምርምራዊ ብቕዓት ብግልጽን ብዘይ ውልቃዊ ረብሓ ክትባት ንምዳልይን ብቑዕ ዝኾነ ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ሕማም ንምፍዋስ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ምውሃድ ከምዘድልን ናይቲ ዝርከብ ብቑዕ ኣገባብ ክንክን ጥዕና ዕደ ጥበብ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም በቲ ለብዒ ዝጥቓዕ ኵሉ ብቑዕ ክንክን ጥዕና ክረክብ መታን ኵላዊ ተበጻሒ ክኸውን እምነይ!
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ዓለም ለኻዊ ሕውነታዊ ሽማግለ ዘቕረቦ ጻውዕቲ ይድግፉ
“ጸሎት ኵላዊ ዕሴት እዩ” ከምዚ ብምዃኑ ድማ እቲ ላዕለዋይ ዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ ሕውነት ሽማግለ ዕለት 14 ግንቦት ናይ ኩለን ሃይማኖታት ምእመናንን ሰዓብትን እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ሰብኣዊ ፍጥረት ንኽሰግሮ መታን ብጾምን ጸሎትን ግብረ ሰናይን ብሓባር ንእግዚኣብሔር ክምህለል ዘቕረቦ ጻውዒት ከምዝድግፉ ብወግዒ ከምዝገለጹ ካምፓኒለ ሓቢረን።
ንሕጻናት ኣባላት ማሕበር መተር ፍራንቸስኮ ምስጋናኦም የቕርቡ
እቲ ዓለም ሓቆፍ መተር እተሰምየ ማሕበር ዘነቓቕሖ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዓመጽን ምዝመዛን ዘይተገዳስነትን ኣደዳ ዝኾኑ ሕጻናት ዝዝከርሉ ዕለት ምኽንያት ቅዱስነቶም ነቲ ብኣባ ዲ ኖቶ ዝተመሰረተ ማሕበር መተር ኣባላት ሕጻናት ምስጋናኦም ከቕርቡ እንከለዉ፥
ሓለፍትን ኩሎም ኣብቲ ሕጻናት ኣብ ምክልኻል ዝዓዩን፡ ኵሉ ቀዲምካ ኣብ ምክልኻል ጻዕሪ ኣብ ጐድኒ ምስ ዝተፈላለያ ናይ ሕንጸት ማሕበራት ብምትሕብባር ዘሳልጥዎ ዕዮን ዝፍጽምዎ ሕልና ናይ ምንቕቓሕ ተግባር አበራትዕ፡ ስለ እቲ ዝለኣኹለይ ብኢዶም ዝሰኣልዎ ብብዙሕ ሕብሪ ዝተቐለሙ ዕምባባታት አመስግን፡
መንፈሳዊ ጉዕዞ
ወርሒ ግንቦት ብልጫ ዘለዎ ወርሃ ማርያም እዩ፡ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ናብ ማርያማዊ መቕደሳት ንግደት ዝፈመሉ ወርሒ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣብዚ እዋን’ዚ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ብዘሎ ሕጹጽ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገ ምጉዓዝ ዘይከኣል ብምዃኑ፡ ቅዱስነቶም ናብተን ቅዱሳት ስፍራ ኩሉ ብመንፈስ መንፈሳዊ ንግደት ክፍጸም ክምዕዱ እንከለዉ፥
ለምዘበን በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ጉዳይ ክንክን ጥዕና ምኽንያት ብመንፈስ ናብቲ ናይ እምነትን ኣምልኾን ዝኾኑ ስፍራ ስክፍታትናን ትጽቢታትናን ናይ መጻኢ መደባትናን ኣብ ልቢ ማርያም ንኸነንብር ብመንፈስ ንንገድ፡
ቢሎም ኣብ መወዳእታ ቅዱስነቶም ናብ ሓዋርያዊ ሕንጻ ናብ ዝርከብ ናይ ር.ሊ.ጳ. ቤት ዕዮ ብምኻድ ብመስኮት ተቐልቒሎም ንሮማን መላእ ዓለምን ሓዋርያዊ ቡራኬ ከምዝሃቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ካምፓኒለ ሓቢረን።


text:
"ምብጻሕ ሰብኣዊ ሓገዛት ኣብ ውሽጢ ትግራይ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰነ ጀሚሩ ምምሕያሽ ከምዘርአየ፣ ካብ ትግራይን ናብ ትግራይን ዝግበሩ ምንቅስቃስ ግን ሎሚ’ውን ተዓጽዩ ከምዘሎ" ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ፈርሃን ሃቅ ገሊጹ።
ፈርሃን ሃቅ"እዚ ዝተጠቀሰ ጸገም፣ ንተኽእሎ ሰራሕተኛታት ረድኤት፣ ቀረባት ንምምላእ፣ ሰራሕተኛታተን ንምውዳብን ወፍሪ ረድኤት ቀጻሊ ንምግባርን ንዝግበር ጻዕሪታት ኣተዓናቂፉዎ ኣሎ" እውን ይብል ።
ኣብ ውሽጢ ትግራይ፣ ቅድሚ ሎሚ ፈጺሙ ምብጻሕ ይከኣል ናብ ዘይነበረ ስፍራታት ምብጻሕ ከምዝተካኣለ ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ። ካብ 5.2 ሚልዮን ህዝቢ ናብ’ቶም 4 ሚልዮን፣ እዚ ማለት 75 ሚእታዊት ህዝቢ ትግራይ ምብጻሕ ተኻኢሉ'ሎ። እዚ ኣሃዝ’ዚ ኣብ ግንቦት 30 ሚእታዊት ጥራሕ እዩ ነይሩ።
እንተኾነ፣ ብዓፋር ዝሓልፍ ጽርግያ ናብ ትግራይ፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሓይልታት ክልልን ፌደራልን ስለዝርከብ፣ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዘሎ ክዙን ረድኤት ይንኪ ከምዘሎ እቲ ዜና ይሕብር።
ድሕሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስምምዑ፣ ዕዉት ፈተነ በረራ ንረድኤት ሕቡራት ሃገራት ዝሓለፈ ቀዳም ከምዝተፈጸመ ዝዝከር እዩ። ስሩዕ በረራ ካብ ጽባሕ ረቡዕ ክቅጽል እዩ ዝብል ትጽቢት ኣሎ'ውን ኢሉ።


text:
27 ዓመት ኣብ ዕንወት ሃገር ተጸሚዱ ዝጸንሐ ስርዓት፡ ኮር ተገልበጥ ሎሚ ክሓተና ዘደንጹ’ዩ፡
27 ዓመት ኣብ ዕንወት ሃገር ተጸሚዱ ዝጸንሐ ስርዓት፡ ኮር ተገልበጥ ሎሚ ክሓተና ዘደንጹ’ዩ፡
ከም’ቲ ኣበዋት ዝምስልዎ፡ ” ዘበንያ ግርምቢጥስ ማይ ንዓቐብ ” ከም ዝበሃል ሎሚ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ን27 ዓመት ሃገር ከዕኑ፡ መጻኢ ወለዶ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ዘይተወሰነ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድከቶም ክሰትዮም፡ ነባራት ተጋደልቲ ምሁራት፡ ሽማግለታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ክኣስሮም ከሳድዶም ሃገር ብሃገራ ከጽንታ ዝገበሮ ኩሉ ፈተነታት ዘንጊዑ፡ ሎሚ ኮር ተገልበጥ፡ ነቲ እዛ ትንፋስ ሂወት’ኳ ንኸይተተንፍስ ኮኒንዎ ዝጸንሐ ነብሲ፡ ብእከይ መደባቱ ክድብስ፡ ብፍላይ ከኣ ንወለዶ ናጽነት መንእሰይ ኤርትራ ሞያ ዘይብሉ፡ ሰሪሑ ሂወቱ ክመርሕ ዘይክእል፡ ቀጺሉ ነተን ብባዕዳውያን ዝተተኸላ፡ ቀዳሞት ወለዲ ተዋፊሮሙለን ደቆ ም ዘዕበይለን፡ ማለት ንክንደይ ጀጋኑን ምሁራትን ኤርትራውያን ዘዕበያ ፋብሪካታት ኤርትራ፡ ከም ፋብሪካ መረንጊ፡ ፋብሪካ ዓለባ፡ ሕርሻ ጡጥ ዓሊግድር፡ ብዓለም ዝተፈልጣ ውሩያት ወደባት ባጽዕን ዓሰብን ካልኦት ዘይተጠቕሳ ሞይተን ኣበይ ኣለዋ፡ ዝብል ብሓቂ ዘድንጹ ዘይሰምዐ ክህሉ ኣይክእልን።
መላኺ ስርዓት ጃንዳ ህግዲፍ ብዜጋታት ደቂ ሃገር፡ ብብዝቀረቡን ዝረሓቁን ፈተውትን መሓዙትን ብሕመታ ዘይኮነ ብጭቡጥ ምኽንያታት ዝጥርጠርን ዝኽሰስን፡ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ኤርትራ ንነጻነታ ዝኸፈለቶ ዋጋ ንኸረሳስዕ ትሕቲ መሬት ክቀብር ዝፍትን፡ ጉዳይ ህዝብን ኤርትራ ኣወንዚፉ ብዛዕባ ጉዳይ ኢትዮጵያ የገስደናን የሻቕለናን’ዩ እንዳበለ ከዛርብ፡ ወላ’ውን ንፖለቲካ እንዶ ዘይብሎምን ዘይፈልጡ ዘደንጹ’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ፡ ኤርትራ ኣብ’ዚ ሎሚ ወዲቃትሉ ዘላ ደረጃ ንኽትበጽሕ ዝተፈጸመ ጌጋታት ብዝለዓለ ሓላፍነት ዝሕተተሉ ክነሱ፡ ክሕብኣሎም ዝፍትን ምስምሳት ኣዝዮም ብዙሓት’ዮም፡ ይኹን’ምበር እዚ ምስምሳት ፈራስን ምስጢር ዕዳን ካብ ምዃኑ ሓሊፉ፡ ብሓይሊ ብኣስገዳድ ብሓይሊ ጸጥታን፡ ሃገራዊ ድሕነት ብውሑዳት ብዝፍጸም ግፍዕታት፡ ንህዝቢ ድምጹ ዓፊኑ ድሌቱን ባህጉን ክውን ከይገብር ዓሚጹን ዓምጺጹን ብሓይሊ ንኸእምን ለይትን መዓልትን ዝጸናጸን ስርዓት’ዩ። ውጽኢት ስርሓት 27 ዓመት ከኣ ኣብ’ዚ ግፍዒ ዝተሰረተን ዝበቆለን ዝተሓንጸጸን መደባት’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ሰላም እንዳበለ ሰላም ዘይደሊ፡ ራሕዋን ዕብየትን እንዳበለ ኣንጻር ድሌትን ባሕግን ህዝቢ ዝሰርሕን፡ ንእከይ ተግባራት ዘተባብዕ፡ ህዝቢ ንምፍልላይ ቀዳማይ ዝሰራዕ፡ ምስ ህዝቡን መሓዙትን ተነጺሉ ዝነብር ስርዓት’ዩ። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ ብምፍርራሕ ዘሕለፎ ውሳኔ ህዝቢ እንተተቀበሎ’ውን፡ ህዝቢ ንስለ ዝተቀበሎ ጥራሕ ብውሳኔኡ ተጠራጢሩ ዝሰግእ ስርዓት’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዓለም ካብ ዘለዉ መለኽቲ ስርዓታት ዝመሓደር ህዝቢ ብምዃኑን እሞ ከኣ ልዑል ተጸዋርነት ትዕግስትን ብምርኣዩ ንገዛእ ርእሱ፡ ተመሊሱ ነቲ ስርዓት ዝሳቕዮ፡ ዘሻቅሎ ዓብይ ጉዳይ ስልጣን’ዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ’ዩ መላኺ ስርዓት ኣብ ውሳኔኡ ዘይቀውምን ዘይተእማመንን። ንደገፍቱ ዘሳቒ፡ ወዮ ደኣ ሎሚ ክንደይ ከይህሉው’ምበር ንባዕሉ ተጋግዩ ንደገፍቱ ዘጋጊ ስርዓት’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ኣብ ሜዳ ንግስተ ሳባ ይኹ፡ ባሕቲ መስከረም ህዝቢ መሓዙት ኣኺቡ ሓይልና፡ዕብየትና፡ ስልጣነና፡ ልምዓትና፡ ሃብትና፡ ህንጸት ሃገርና ኩለንተናዊ መደባና ንህዝቢ ዓለም ክልተ ግዜ ከነዛርቦም’ና ይብል ከም ዘይነበረ፡ ሎሚ ኤርትራ ባዶ ከም ዝኾነት መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ከይሓፈረ ባዕሉ ብቃሉ መስኪሩ። ሓሳውን ሰራቕን ደፋር’ዩ ከም ዝበሃል ከምኡ’ዩ። ብመንጽ’ዚ እከይ ተግባራትን ስርሒታትን፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 27 ዓመታት እቲ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና፡ ተቃዋሚ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ መላኺ ስርዓት ክርከብ ዝኽእል ውጽኢት ባዶ ምንባሩ’ዩ ክምስክር ዝጸንሑ።
እዚ ኣበሃህላታት ግን ክልተ ዝተፈላልየ ዕላም ነይርዎ፡ ደምበ ተቃውሞ ሃገር ንጸድፊ ተምርሕ ከም ዘላ ኩነታት ኣንቢቡ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብእዋኑ ክለዓል፡ ክሕይል ክውድብ፡ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ክዕጠቕ፡ ብሓድነቱ ክሕይል ዝግበር ጸዋዒት ክኸውን እንከሎ፡ መላኺ ስርዓት ግን ካብ\ቲ ክፍጽሞ ዝጸንሐ ገበናት ንምህዳም ብሰንኪ ባዕሉ ዝጀመሮ ዶባዊ ኵናት፡ ምኽንያት ብምቅራብ ኣብ ኤርትራ ዝተሰርሐ ነገር የልቦን ክብልን፡ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ብዝካየድ ዘሎ መስርሕ ሰላም ኣቢልካ ክርከብ ዝኽእል ረብሓ ውልቃዊ ስልጣኑ ንምሕያል ዝተእሳሰረ ዝብሎ ምዃኑ’ዩ። እወ፡ ካብ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራን፡ ሕቶ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ክሃድም፡ ኮነ’ሉ ንዝፈጸሞ ዕንወት ብሰንኪ ስእነት ዓቕምን ክእለትን ሰባት ከም ዘይተሰርሐን ዘይተተግበረን ንምግላጹ ፈተነታት ኣካይዱ። መወዳእትኡ ግን እንታይ ንምባል ምዃኑ ንምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን።
ደጊም ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ከም ትማሊ፡ ሓድነትካ ኣደልዲልካ፡ ውዳበኻ ኣሐይልካ፡ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ብሓባር ጠጠው ምባል፡ ጸዋዒት ዘድልየካ ኣይኮነን። ድሮ ዝሰራሕካዮም ህዝባውን ሃገራውን ታሪኽ፡ ዝተለምካዮም መደባት ውጽኢት ከርእዩን፡ ንመላኺ ስርዓትን ደገፍቱን ከርዕዶ ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ’ቲ ካልኣይ መድረኽ መደብ ቃልሲ ጉዕዞ ህዝቢ ከኣ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ክትስዕሮን፡ መተካእትኡ ከኣ ብሕግን ፍትሕን፡ ራህዋን ሰላም ህዝባዊ ምምሕዳር ንምትካል ዝተረፈ ግዜ ሓጺር ምዃኑ፡ ባዕልኻ ትምስክሮ ዘሎኻ’ዩ። እሞ ሳቮያ ኢልካ ኢድ ኒድ ተታሓዚካ፡ ብሓብር ተሊምካ ዕምሪ ስርዓት ህግዲፍ ከኽትም ዘዛሚ ዕዮ ዓወት ብሓብር ንቅሎ ምእዋጅ’ዩ።
ዓወት ንተቃላሳይ ህዝቢ ኤርትራ
ዜናን ሓበሬታን ው.ሓ.ዲ.ለ
28 ለካቲት 2020


text:
ኣገዳሲ መጸዋዕታ ንኹሎም ኣብ ፐንሲልቫንያ፡ ደለዌርን ደቡባዊ ኒው-ጀርሲን ዝነብሩ ኤርትራውያን ተቓለስቲ ንፍትሒ
ዕላማ ኣኼባ፡ ኩልና ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድመና ኣብ ፐንሲልቫንያ ደለዌር ስተይት ከምኡ’ውን ደቡባዊ ኒው-ጀርሲ እንነብር ኤርትራያን ተቓለስቲ ንፍትሒ፣ ዝውክሉና መራሕቲ ንኽንመርጽ ዕለት፡ ሰምበት ሚያዝያ 02፣ 2017 ሰዓት፡ 2:00 ድ.ቀ. ቦታ፡ University of the Sciences Rosenberger Hall, Room 102 600
ዕላማ ኣኼባ፡ ኩልና ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድመና ኣብ ፐንሲልቫንያ ደለዌር ስተይት ከምኡ’ውን ደቡባዊ ኒው-ጀርሲ እንነብር ኤርትራያን ተቓለስቲ ንፍትሒ፣ ዝውክሉና መራሕቲ ንኽንመርጽ
ዕለት፡ ሰምበት ሚያዝያ 02፣ 2017
ሰዓት፡ 2:00 ድ.ቀ.
ቦታ፡ University of the Sciences
Rosenberger Hall, Room 102
600 S 43rd St. Philadelphia, PA 19104
ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤሪትራዊ ብዘይ ናይ ጾታ ፡ ብሄር ወይ ሃይማኖት ፍልልይ ሽግርና ንምፍታሕ ጉዳይ ኩልና ምዃኑ ኣሚንና ኣብዚ መዓልቲ ክንሳተፍ ብትሕትና ይሕተት።
ኣኼባ ልክዕ ሰዓት 2:00 ድ.ቀ. ክጅመር ስለዝኾነ በጃኹም ኣብ ሰዓትኩም ተረኸቡ። ኣኼባ፡ ተሳተፍቲ ብዝጠለቡዎም ቋንቋታት ክካየድ/ክትርጎም እዩ። በጃኹም ንኹሎም ትፈልጡዎም ኤርትራውያን ዓድሙ።
ንምዝኽኻር ድኣ’ምበር፡ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ጉዳይ ኣፈርክቡ ምዃኑ ምንጋር ዘድልዮ ኣይኮነን። መስርሕ ምቛም ዓለምለኻዊ መሪሕነት፡ ብምቛም ናይ ኣካባቢ ባይቶ ጀሚሩ፡ ስዒቡ ዞባዊ ባይቶ ብደረጃ ሃገር፡ ቀጺሉ ብደረጃ ክፍሊ ዓለም: ኣብ መወዳእታ ዓለምለኻዊ ባይቶ ብምቛም ኩሎም ተቓለስቲ ንፍትሒ ብውልቅን ብጥርኑፍን ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ዝገብሩዎ ኣበርክቶ ድሙር ውጽኢት ንኽህልዎ ባይታ ይፈጥር።
ብደሓን ምጹ!
ግዝያዊ ናይ ምርጫ ሽማግለ


text:
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ሰብ ዘለዎን ዘይብሉን እናበለ ህዝቢ ብምፍልላይ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ሰብ ኣለዎም ዝበሎም ብኩቦን ሃለኽቲ ናይ ምግዛእ መሰሎም መንዚዑ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነበር ህዝብን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ቤተሰቦምን ተወሳኺ ጸቕጢ ብምፍጣር ገንዘብ ንምኽዕባት፡ ተንኮላዊ ውጥን ኣዋዲዱከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝነበር ህዝብን ካልእ ንጥፈታትን ዝኣከቦ ገንዘብ ብእሙናት ተሓባበርቱ ብምስጢር ናብ ኤርትራ ከምዘእተወ ምንጭታት ካብ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሮም።
ፋይናንሳዊ ማዕከን ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምስሳን፡ ኣጽዋር ንምሽማትን ናብ ዝተፈላለየ መኣዝናት ንምስግጋርን፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ስርዓት ብኣትኵሮ ዝነጣጠፈሉ ውዲታዊ ተልእኾታት ንምስልሳል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ፡ ተዋፊሮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ 19 ልኡኻት ህግደፍ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ፋይናንሳዊ ማዕከን ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምስሳን፡ ኣጽዋር ንምሽማትን ናብ ዝተፈላለየ መኣዝናት ንምስግጋርን፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ስርዓት ብኣትኵሮ ዝነጣጠፈሉ ውዲታዊ ተልእኾታት ንምስልሳል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ፡ ተዋፊሮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ 19 ልኡኻት ህግደፍ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ብጥምየትን ድኽነትን ዝልሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሸማጢጡ ካብ ዘዋህለሎ ቢልዮናት ዶላራት፡ ብኸፊል፡ ኣብ ቻይና ካብ ዝርከብ ብስሙን ስም ወዱን ዝንቀሳቐስ ናይ ባንክ ሕሳብ፡ 276 ሚልዮን ዶላር ከምዘመሓላለፈ ዘቃልዕ ሰነድ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ድሕሪ ምዝርግሑ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዝርከባ ኢንተርነት ካፈታት፡ በቲ መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክኸውን ዝተመልመለ ፍሉይ ኣሃዱታት ጽኑዕ ምቍጽጻር ይገብረለን ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳ ኣብ ናይ ህግደፍ ሕሳብ ባንክ ዝርከብ ገንዘብ ናይ ውልቀ ኤርትራውያንን ማሕበረ-ሰባትን ክሰሓብ ተወሲኑ፣
ስርዓት ህግደፍ ደቆም ባዕሉ ዝረሸነሎም ስድራቤታት፡ ናይ ዝተቐትሉ ደቆም መቕጻዕቲ ገንዘብ ክኸፍሉ ናብ ምምሕዳር ዓዲዃላ ጸዊዑዎም ከምዘሎ፡ እዚ ስግንጢራዊ ስራሕ ናይቲ ባዕሉ ገበነኛ ክንሱ ንግዳያት ዘዐዲ ስርዓት ንህዝቢ ኣርሚሙዎም ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ብኣንክሮ ገሊጾም።
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ናይሮቢ ፡ ኬንያ ፡ ስርዓት ህግደፍ ብዝተፈላለየ ጉልባብ ገንዘብ ከዋጽኡ ንዝገበረሎም ጸቕጢ ብስሙር ድምጺ ከምዝነጸጉዎ ሎሚ 19 ታሕሳስ ብዘውጽኡዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም።
ኤርትራ ካብ ዓለም እታ ዝለዓለ ደረጃ ዝቕባበ (inflation) ዘለዋ ሃገር ምዃና IMF ከምዝኣመተ Taipei-Times ንሰነዳት ናይቲ ኣህጉራዊ ፋይናንሳዊ ውድብ ብምጥቃስ ኣብ ዘስፈሮ ጽሑፍ ይጠቅስ።


text:
ጸብጻብ ንጥፈታት ውድብ ኣብ ሃገራት ማእከላይ ምስራቅ ብወኪል ጨናፍር ማእከላይ ምስራቅ ሃገራት
ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ኤርትራ መሪሕነት ኣብ ማእከላይ ምስራቅ ሃገራት ኣብ ዑደት ሕዝባዊ ኣኼባታት ካብ 1 ወርሒ ጥሪ ክሳብ 22 ጥሪ ኣካዪዱ። ብ 20 ጥሪ 2011 ኣብ ከተማ ርያድ ሱዑድያ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ተኻዪዱ፣ እቲ ኣኼባ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሕዝብና ኣብ ትሕቲ ኣረመናዊ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ዝሕልፎ ዘሎ ናብራ ብዕምቈት ተመያዪጡ። ንህልዊ ውድባዊ ንጥፈታት ብኩሉ መዳያቱ ተመያዪጡ፣ሚዛናቱ ኣንቢሩ ናይ መጻኢ መደባቱ ሓንጺጹ፣ ብዛዕባ ደንበ ተቃውሞ ድማ በቲ ፈደራላዊ ምንቅስቃስ ዝተጻወቶ ግደ ሞጎሱ ኣቅሪቡ ብፍላይ ድማ ንምዕዋት ሃገራዊ ዋዕላን፣ንኹሉ ተጻብኦታት ኣሸኒፉ ንኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ስጢሙ ብሓድነት ንክሰርሕ ብዝተጻወቶ ግደ ከምኡ ድማ ኣንጻር ኣብ ልዕሊ ሕዝባን ዝወርድ ዘሎ ወጽዓታት ብምቅላዕን ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ዝያዳ ከስፍሖን ከደልድሎን እቲ አኼባ ምሉእ ደገፋ ከበርክት ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ኣብ መደምታ እቲ አኼባ ብ4 ኣባልት ዝቆመት ኣካያዲት መሪሕነት መሪጹ።
ቀጻሊ ጸብጻባት ንጥፈታት ወድብ ኣብ ማእከላይ ምስራቅ ሃገራት ክሰ ዕብ ኢዩ …..ተኸታተሉ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2068


text:
ቅድም ክብል ኣብ ዩጋንዳ ኣዛዚ ሎርድ ረዚዝታንስ ኣርሚ (LRA) ዝነበረ ኮማንደር ዶሚኒክ ኦንግወን ብገበናት ኲናትን ኣንፃር ሰብኣዊ መሰልን ብዝፈፀሞም ገበናት ኣብ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበነኛ ተባሂሉ ።
ኦንግወን ካብ ኣባላት LRA ዛጊድ ናብ ፍርዲ ዝቀ፟ረበ ፈላማይ ገበነኛ 'እዩ።ካብቶም ዝተኸሰሰሎም 70 ገበናት በቶም 61 ኣንፃር ሰብኣውነት ዝፈፀሞም ወንጀላት ገበነኛ ተባሂሉ እዩ ። እቶም ክስታት ኣብ ውሽጢ ሃገር ተመዛቢሎም ኣብ 4 መዓስከራት ተኣኪቦም ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ህዝብታት ዩጋንዳ ካብ 2003-2004 ብዝወሰድዎ መጥቃዕቲ እዩ ።
ብዝተፈላለዩ ገበናት ኲናትን ንቅ፟ትለታት ደቂ ሰባት ሓዊሱ ብገበናት ኣንፃር ሰብኣውነት ዝተኸሰሰ ኮይኑ ምስቃያት ፣ባርነት ፣ ትሕቲ 15 ዓመት ዝዕድሚኦም ህፃናት ምዕጣቅ፟ ፣ ስደት ፣ ኣገዲድካ ሓዳር ፣ ኣገዲድካ ምዕማፅን ጥንስን ዝበሉ ገበነኛ ተባሂሉ'ዩ ።
እዚ ብዘይፍቃ፟ደን ክጠንሳ ዝብል ኣብ ዝኾነ ዓለምለኸ ክስታት ዘየጋጠመን ንፈለማ እዋን ዝተዋህበ ፍርዲ'ዩ ። ኦንግዋን ኣብ ዝቅ፟ፅል ቆፀርኡ እስራት ዕድመ ልክዕ ክውሰነሉ ይኽእል እዩ ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኦንግወን ኣብ ገበናትን ኣብ ልዕሊ ደቂሰባት ብዝፈፀሞ ወንጀልን ገበነኛ ሙኳኑ ከም እተቀ፟በለቶን " እዚ ብአባላት LRA ዝተፈፀሙ ጭካነ ዝተመልኦም በደላት ዝተዋህበ ውሳነ ግደ ፍትሕን ተሓታታይነትን ዓብዪ መርኣያ'ዩ ። " ዝበሉ ውሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ኔድ ፕራይስ ።
"እዚ ኸይዲ ፍርዲ ብዝተወሰነ መልክዑ'ውን እንተኾነ ኣብቶም ግዳያት ሰላምን ምርግጋኣትን ከምዝፈጥር " ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ሓቢሮም ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኦንግወን ኢዱ ንክህብን ናብ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት (ICC) ንምቅ፟ራብን ኣብ 2015 ዝለዓለ ፃዕሪ ገይራ'ያ ዝበሉ እቶም ውሃቢ ቃል " ኦንግዋን ፍርዲንተዋሂቡዎ ብምርኣይና ሕጉሳት ኢና " ኢሎም ።
" ተስፋ ንገብር ከይዲ ስነስርዓት ውሳነ ፍርዱ ንህዝቢ ዩጋንዳ ብቀ፟ጥታ ክከታተሎ ክግበር እቶም ገበነኛታት ኣብ ልዕሊኦም ብዝፈፀምዎም ገበናት ተሓተቲ ዘግብር ፍትሒ ከምዘሎን ነቲ መስካሕካሓይ ተግባራት LRA ብምግላፅ ምቅ፟ራብ ይከኣል ። " ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም ።
ዩናይትድ ስቴትስ ሐዚውን ንመራሒ LRA ነበር ጆሴፍ ክኒይ ዝረኣየ ወይ 'ውን ዝለሉ ቦታ ንዝሓበረ ስጋብ 5 ሚልየን ዶላር ዝበፅሕ ሽልማት ክትህብ እያ ። ብሙዃኑ ብዛዕብኡ ሓበሬታ ዘለዎ ዝኾነ ሰብ ብኢሜል wcrp@state.gov ወይ 'ውን ብቁፅሪ ስልኪ 1-202-975-546 ቁፅሪ WhatsApp ብምጥቃም መልእኽቲ ፅሑፍ ምልኣኽ ይከኣል ።


text:
Radio Erena: 02 May 2019
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ቻይና ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይድ’ዩ።
ልኡኽ ኤርትራ፣ ካብ 5 ክሳብ 10 ግንቦት ኣብ ቻይና ምብጻሕ ዘካይድ፣ መንግስቲ ቻይና ብዘቕረበሉ ዕድመ መሰረት ምዃኑ፣ ካብታ ሃገር ዝወጸ መግለጺ የመልክት።
እቲ ልኡኽ ኣብ ናይ ቻይና ዑደቱ ኣብ ወፍሪ፣ ምወላን ልቓሕን ዘተኮረ ዝተፈላለየ ምይይጣትን ስምምዓትን ክኽተም ትጽቢት ይግበረሉ።
ልዕሊ 40 መራሕቲ ሃገራት ዝተሳተፍዎ ዋዕላ ቤልት ኤን ሮድ ዘእንገደት ቻይና፣ ንልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ’ቲ ዋዕላ’ያ ትዕድሞ ዘላ።
ኣብቲ ኣቐዲሙ ካብ 25 ክሳብ 28 ሚያዝያ ኣብ ቤጂንግ ዝተኻየደ ዋዕላ፣ ካብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ መራሕቲ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ጥራይ’ዮም ተሳቲፎም።
ጅቡቲ ኣብ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ዕደና፣ ህንጻ፣ ምሕዳስን ምስፋሕን ወደባትን መንገዲ ባቡራትን ዘተኮረ ናይ 10ታት ቢልዮናት ዶላር ወፍሪ መዲባ ምህላዋ ይፍለጥ።
ምስ ምጅማር ርክብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ቻይና፣ ነቲ ንዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብጽርግያን መንገዲ ባቡርን ንምትእስሳር ዘሎ ገዚፍ ወፍሪ፣ ከም ዓቢ ዕድል ከምእትጥምቶ ኣቐዲሙ ክጥቅስ ጸኒሑ’ዩ።
ብፍላይ ምስታ ኣስታት 100 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ኢትዮጵያ እተካይዶ ዘላ ገዚፍ ወፍሪ፣ ቻይና ንወደባት ኤርትራ ከም ዝሓሸ ኣማራጺ ክትጥቐመሉ መደብ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
እንተኾነ ቻይና፣ ንሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ እትስልዖ ዘላ ናይ ቢልዮናት ዶላራት ልቃሕን ምወላን፣ ነቲ ዞባ ጅሆ ከይትሕዞ ሓያሎ ተንተንቲ ቁጠባ ስግኣቶም ይገልጹ።


text:
Radio Erena: 01 June 2018
ዘይምልከተን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ይኣትዋ ምህላወን ንሕብረት ኣፍሪቃ ከምዘተሓሳሰቦ ኮሚሽነር እቲ ሕብረት ሙሳ ፋኪ መሓመድ ገሊጹ።
ንሱ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ምብጻሕ ዘካየደ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ሓሰን ዓሊ ኻይረ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ዝኣትዋ ዘለዋ ዘይምልከተን ሃገራት እናበዝሓ ከምዝመጻ ብምጥቃስ፣ ክቑጠባ ጸዊዑ።
ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ እተን ኣብ ዘይምልከተን ጉዳይ ሶማል ይኣትዋ ኣለዋ ዝበለን ሃገራት ኣየነጸረን።
ይኹን’ምበር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ካብተን ቀዳሞት በዚ ክሲ እዚ እትውቀስ ሃገር ምዃና ዝተፈላለዩ ፖለቲከኛታት ይትንትኑ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ብምርድዳእ ንወደብ በርበራ ንምምሕዳሩ ውዕል ምኽታማ፣ ንጥምረትን ሉኣላውነትን ሶማል ትግህስ ኣላ ክብል ፈደራላዊ መንግስቲ እታ ሃገር ናብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ምቕራቡ ይፍለጥ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ጉዳይ ሶማል ብምትእትታው ኣሉታዊ ሳዕቤን የኸትል ኣሎ ክብል ንመንግስቲ ኤርትራ ክሳብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ከምዘቕረበሉ ዝዝከር ኮይኑ፣ እቲ ባይቶ ነዚ በቲ ሕብረት ዝቐረበ ክሲ ተቐቢሉ ኣብ 2009 ኣብ ልዕሊ እቲ መንግስቲ እገዳ ከምዘሕለፈ ኣይርሳዕን።
ካብቲ እዋን’ቲ ኣትሒዙ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሶማል ኢድ ከምዘይብሉ ንምርግጋጽ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ባይቶ ጸጥታን ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ከካይድ እኳ እንተጸንሐ እቲ እገዳ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ክልዓል ኣይከኣለን።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሶማልን ኤርትራን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ሶማላውያን ዕጡቓት ይተሓባበር ከምዘሎ ዘረጋገጽ መርትዖ ከምዘይረኸበ’ዩ ዘመልክት።
እንተኾነ ኮሚተ እገዳ ሶማልን ኤርትራን ኣብ ልዕሊ’ቲ መንግስቲ ብጉዳይ ሶማል ዝተነብረ እገዳ ንኽልዓል ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባር ኣይተራእየን ብምባል ይወቅስ።
ኣቦ መንበር እታ ኮሚተ ኡዝበኪስታናዊ ካይራት ኡማሮቭ ዝመርሖ ጉጅለ ናብ ሶማል ናብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምብጻሕ ክፍቀደሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ከምዝኸልከሎ ይግለጽ።
እቲ መንግስቲ ንተቖጻጻሪት ጉጅለ ይኹን መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዝኣመሰላ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዛ ኣካላት ናብ ኤርትራ ከይኣትዋ ምኽልካሉ’ውን ይፍለጥ።
=====================


text:
Radio Erena: 20 January 2015
ቀዳማይ ሚኒስተር የመን ኻልድ ባሓሕ ትማሊ ካብ ዝተኻየደሉ ፈተነ ቅትለት ንስክላ ኣምሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ምስ ፕረዚደንት ዓብደረቦው መንሱር ሓድን ‘ኣንሳር ኣላህ’ ምስ ዝተባህለ ሓደ ጉጅለ ተቓወምቲ ሑትን ኣብ ቤተ መንግስቲ ኣብ ዝተኻየደ ዝርርብ ተሳቲፉ እናወጸን እንከሎ’ዩ መንነቶም ካብ ዘይተፈልጡ ዕጡቓት መጥቃዕቲ ተኻይድሉ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኻልድ ባሓሕ ካብ ዝተኻየደሉ መጥቃዕቲ ከምዝደሓነ ዘረጋገጸት ሚኒስተር ዜና የመን ናድያ ኣል ሳካፍ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ውሑስ ቦታ ተዓቝቡ ምህላዉ ኣፍሊጣ።
ንሳ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ነቲ ቶኽሲ ዝኸፈቱ ዕጡቃት ካብ ኣባላት ሓለዋ ሑቲ ብምዃኖም፣ እቲ ተቓዋሚ ጉጅለ ንቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ክቐትሎ ምፍታኑ ንዝኣተዎ ስምምዕ ዝጥሕስ’ዩ ኢላ።
እንተኾነ ተቓወምቲ ሑቲ ንክሲ እታ ሚኒስተር ዜና ኣይተቀበሎን።
ቀዳማይ ሚኒስተር የመን ቅድሚ’ዚ ትማሊ ኣብ ቤት መንግስቲ ዘካየዶ ዝርርብ፣ ብሰንበት ምስ ኣምባሳደር ጅቡቲ ኣብታ ሃገር ብምርኻብ ኣብ ጉዳይ ጸጥታ ቀይሕ ባሕሪ ከምእተዘራረቡ ተጠቒሱ’ዩ
ንወደባዊት ከተማ ሖዴዳን ደሴታት ዝቑር ሓንሽን ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ተቓወምቲ ሑቲ ኣቐዲሞም’ውን ንሓለቓ ስታፍ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣሕመድ ቢን ሙባረክ ጅሆ ሒዞሞ ከምዘለው ኣረጋጊጾም’ዮም።
ተቓወምቲ ሑቲ፣ መደበር ቴሌቪዥን ንዝርከቦ ኣገዳሲ ትካለት መንግስትን ሰፊሕ ክፋል ከተማ ሰንዓን ተቖጻጺሮም ብምህላዎም፣ መንግስቲ የመን ዝህቦ ወግዓዊ መግለጺታት ካብ ዓደን ክፍኖ ምዃኑ’ውን ሚኒስተር ዜና እታ ሃገር ናድያ ኣል ሳካፍ ኣፍሊጣ።
===================


text:
Radio Erena: 19 April 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ሶማል ከተማ ሞቛድሾ ከተካይዶ ዝጸንሐት ሆስፒታል ካብ ኣገልግሎት ደው ከምዘበለቶ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
እቲ “ሸኽ ዛይድ” ዝተሰምየ ሆስፒታል ካብ ኣገልግሎታቱ ደው ከምዝበለ ዝሕበር ዘሎ፣ ኣብ መንጎ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ሶማልን ተፈጢሩ ብሰንኪ ዘሎ ምስሕሓብ’ዩ።
እቲ ብምወላ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ክካየድ ዝጸንሐ ሆስፒታል፣ ብናጻ ኣገልግሎት ክህውብ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ መዓልታዊ ኣስታት 300 ሕሙማት ከአንግድ ምጽንሑ ሰበ ሞያ ጥዕና እታ ሃገር ይጠቕሱ።
ኣብ ሶማል፣ ሓያሎ ዘመናዊ መወከሲ ሆስፒታላት ኣብ ርእሲ ዘይምህላዉ፣ ምዕጻው እቲ ሆስፒታል ንጸገም ኣገልግሎታት ጥዕና ብዝበኣሰ ከጋድድ ምዃኑ ይግለጽ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ምስ መንግስቲ ሶማል ብዘጋጠማ ፖለቲካዊ ምስሕሓብ፣ ንህዝቢ ሶማል ብማሕበራውን ጥዕናውን ኣገልግሎታት ጅሆ ክትሕዞ ምፍታና ብሓያሎ ፖለቲከኛታት ትንቀፍ ኣላ።
እታ ሃገር፣ ንመንግስቲ ሶማል ክትገብሮ ዝጸንሐት ወትሃደራዊ ሓገዛት ቅድሚ ሳልስቲ ደው ከምዘበለት ኣፍሊጣ’ያ።
ኣቐዲመን፣ ኣብ ጉዳይ ቀጠር ብዘለወን ዝተፈላለየ መርገጽን ምስ ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ዝተኸተመ ስምምዕ ኣገልግሎታት ወደብ በርበራን ክሰሓሓባ ዝጸንሓ ሶማልን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን፣ ካብ 8 ሚያዝያ ኣትሒዙ ድማ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሞቛድሾ ብዝተታሕዘ ኣስታት 10 ሚልዮን ዶላር ኣብ ዝበኣሰ ወጥሪ ይርከባ።
መንግስቲ ሶማል እቲ ብፍልይቲ ነፋሪት ተላኢኹ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተታሕዘ ገንዘብ ናብ መንን ንምንታይ ዕላማን ከምዝተመደበ ዘይተፈልጠ ዘይሕጋዊ’ዩ ክብሎ እንከሎ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከኣ ንስልጠና ሰራዊት መንግስቲ ሶማል ዝተላእከ’ዩ ኢላ’ያ ትምጉት።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ የመን’ውን ተመሳሳሊ ገንዘብ ብምውፋር፣ ሰራዊት መንግስቲ ንሓድሕዱ ከምዝጋጮ ብምግባር ዕልዋ መንግስቲ ከምዝፈጸመት ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት እታ ሃገር ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ይወቅስ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሃገራት ቀይሕ ባሕርን እተካይዶ ዘላ ወትሃደራዊን ቁጠባውን ምስፍሕፋሕ፣ ንሃገራት እቲ ዞባ ናብ ዝበኣሰ ምትትፍናን ይሸምም ከምዘሎ ተንተንቲ ፖለቲካ የጠንቕቑ።
==================