text:
ጽባሕ እንተዘይትህሉ ሎሚ ትርጉም ኣይምሃለዋን ።ንሕና ኤርትራውያን ምስ ሓያል መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ከም ማይን ጸባን ሓቢርና ፡ ንጽባሕ ኣሚንና ኢና ንሎሚ እንሰርሕ ። ንዓና ንኤርትራውያን ዘይከም ካልኦት ሃገራት ፡ ጽባሕ ተስፋ ጥራሕ ኣይኮነትን እትጭበጥ ነገር`ውን ኢያ ። ሎምን ጽባሕን ተሓናገርቲ ኢየን ። ስም እናቀያየራ ይቅጽላ ። እታ ትማሊ “ ጽባሕ “ ዝነበረት ሎሚ “ ትማሊ “ ተባሂላ ትዕዘር ፡ ኣይትምለስን ከኣ ። ነቶም ዕኑዳትን ዕሱባትን ዕድመ ወሲዳትሎም ትኸይድ ።
ነቶም ብትግሃትን ብጻዕርን ሃገርና ንሃንጽ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዘይቅየር መትከል እንኣምን ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ግን ጸጋ ትልግሰልና ። ጸጋ ፍልጠትን ንዋይን ፤ ጸጋ ፍቅርን ለውሃትን ፤ጸጋ ሓይልን ትብዓትን ፤ጸጋ ውህደትን ስኒትን ፤ ጸጋ ሓደ ህዝብን ሓደ ልብን ። ብርግጽ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ወትሩ ኣብ ኩሉ ሓደ ። ስለዚ ንሎሚ እናነበርናያ ጽባሕና ካብሎሚ ዝያዳ ዝሓሸት ንክትኮነልና ጻዕሪ ብቀንዱ ኸኣ ነቶም ስኒትናን ፍቅርናን ዘይተዋሕጠሎም ጸላእትና ቀናእ ተንኮላቶምን ሕቡእ ኣጀንዳታቶምን ኣብ ምቅላዕ ሎሚ`ውን ከም ትማሊ እጅገና ሰብሲብና መቀነትና ሸጥ ኣቢልና ምብጋስ ።
ህዝቢ ኤርትራ ብዘይካ ልምዓትን ህንጸት ሃገሩን ካልእ ዝኮነ ይኩን ስዉር ዕላማ ዘይብሉ ኣፍቃሪ ሰላም ፡ ፍትሕን ሓቅን ህዝቢ እዩ ። ስለዚ ድማ`ዩ ፡ ትማሊ ኣብ ልዕሊኡ ዝወረደ መዳርግቲ ኣልቦ በደልን ስቃይን ንታሪክ ገዲፉ ፡ ንቅድሚት ብምጥማት ፡ ምስ ኩሎም ጎረባብቱ ህዝብታትን ሃገራት ዞባናን ዓለምን ፡ ኣብ ሰላምን ምትእምማንን ዝተመስረተ ዝምድና ንንምዕባል ልዑል ባህግን ድሌትን ኣሕዲሩ ፡ ብግብሪ ንምዕዋቱ ድማ ኣዝዩ ከቢድ ጻዕሪ እዩ ኣካይዱ ። እንተኮነ ዘራጊ እንከሎ ጽሩይ ማይ ነይስተ ከምዝተባህለ ወያነ እንከሎ`ውን ብሰላምን ቅሳነትን ክንበር ስለዘይከኣል ፡ ነቲ ጎይተቱ ኣመሪካውያን ንጂኦፖለቲካዊ ረብሓታቶም ክብሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዘለዎም ስዉር እከይ ተግባራት ንምትግባር ስርዓት ወያነ ፡ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ኤርትራ ከቢድ ሰለስተ ወራራትን ንምንብርካክና ዝዓለመ ብዙሕ ፖለቲካዊ ውዲታትን ከካይዱ ተራእዮም እዮም ። እንተኮነ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር በቲ ፍሉጥ ናይ መከተ ወኑ ፡ ንውጥን ጸላእቲ ኣበርዒኑ ነቲ ከም ምስምስ ዝተላዕለ ጉዳይ ዶብ ፡ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከም ዝቀርብ ብምግባር ከምቲ ኣብ ዓውደ ኺናት ዝረታዕና ። ፍትሒ ድማ ደጊማ ሓቅነት ህዝቢ ኤርትራ መስኪራ ኢያ ። እንተኮነ ግን ስርዓት ወያነን ጎይትኡ ምምሕዳር ኣመሪካን ነቲ ከም ምስምስ ንወራር ዝተጠቅምሉ ጉዳይ ዶብን ዝተወሰነ ብይን ጅሆ ብምሓዝ ፡ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምድካም ብካልእ መልክዕ ዝተፈላለየ ሽርሕታት ምትንኻሎም ይቅጽልዎ ኣለዉ ።
ስለዚ ምምሕዳር ኣመሪካን ኩሎም ልኡካቱን ብፍላይ ድማ ስርዓት ወያነን ፡ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝውንኖ ፍሉይ ጸጋ ገና ከንብብዎ ዘይምክኣሎም እዩ ።ንህዝቢ ኤርትራ ንምንብርካኽን ምድካምን ዝተፈላለየ ፍሕሶ ጥፍኣትና ፍሒሶም ፡ ብቀጻሊ ክፈሽሉን ክጥፍሹን ንዕዘብ ዘለና ። እዚድማ`ዩ ውጥናቶም ኣብ ግጉይ ግምታት ከምዝምርከስ ኣፍና መሊእና ክንዛረብ ዘክእለና ።ልዕሊ ሓጺን ዝምትራሩ ሃገራዊ ፍቅርን ሓድነትን ንዕኡ ዝፈጠረ ህዝቢ ኤርትራን ህዝባዊ ግንባርን ትማሊ ሎሚ ጽባሕ ኣብቲ ዘይንቅነቅ መትከሉ ጸኒዑ ይምርሽ ምህላዉ ደጊምና ከነረጋግጸልኩም ንደሊ ።
ሓይልን ብርትዐን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልስና ፡ትማልን ሎምን ሕጅን ጽባሕን ብቀንዱ ኣብ ህዝብናን ቅኑዕ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ንጹር ራኢን ዕላማን`ዩ ዝምርኮስ ። እዚ ኣብ ቅድሚ ከቢድ ግሁድን ስውርን ፡ ዞባውን ዓለማውን ተጻብኦታት ጸኒዕና ክንቀውም ካብ ዘክኣሉና ዝዓበዩ ጸጋ ድማ ሓያል ሃገራዊ ሓድነትናን ብልዑል ሃገራዊ ፍቅሪ ዝልለ መሪሕ ውድብና ህዝባዊ ግንባርን ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራን እዩ ። ዝመጸ ይምጻእ ወራሪ ኣብ መንጎ ሓፋሽ ሓራሪ ከምዝተባህለ፡ ሕጂውን ዝመጸ ይምጻእ ዝከበደ ይክበድ ተጻብኦን ሽርሕን እናሰገርና ፡ ኣብ እንደልዮን እንብህጎን ዕላማ ክንበጽሕ እምብኣር እዚ ቀንዲ ረቋሒ ናይ ጽንዓትናን ዓወትናን ዝኮነ ነጻ ፖለቲካዊ መስመርና ክዕቀብን ንዝያዳ ምዕባሌኡን ምስሳኑን ክንሰርሕ ኣለና ። ኣብ መወዳእታ ኦ ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ኣቦና ቀነዝማች ሽነባራ መሓመድ ደበኖ ብዝሃብዎ ረዚን ቃል ጽሑፈይ ክዛዝም ፦ ህዝቢ ኤርትራ ጸባ ሓንቲ ላም ፍረ ሓንቲ ግራት ኢዩ ።
ሰማእታትና ዘንተዕለት ይዘከሩ
ብተኬኤ ክብሮም
ስዊዘርላንድ


c: text/html

text:
ዙማ ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ኣብ ጫፍ በፂሖም
መቐለ ለካቲት 06/2010(ድወት) ላዕለዎት ኣመራርሓ ገዛኢ ፓርቲ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ጉዳይ ሕቶ ምውራድ ስልጣን ፕረዝደንት ጃኮብ ዙማ ኣኼባ የካይዱ ከምዘለው ተሓቢሩ፡፡
ካብ ቐረብ እዋን ናብዚ ካብ ዘለዎም ስልጣን ፕረዝደንትነት ንክወርዱ ሕቶን ፅዕንቶን ይበፅሖም ዘሎ ፕረዝደንት ደቡብ ኣፍሪካ ጃኮብ ዙማ ብፍላይ ኣቦ ወንበርነት ውድብ ኣፍሪካን ናሽናል ኮንግረንስ(ANC) ንምክትሎም ዝነበሩ ሰሪል ራማፎሳ ካብ ዘረኽቡ ናብዚ ካብ ስልጣኖም ንክወርዱ ካብ ፈፃሚት ስራሕ እቲ ውድብ ከይተረፈ ፅዕንቶ ይበፅሖም ከምዘሎ BBC ገሊፁ፡፡
ኮረስፓንደንት BBC ኣፍሪካ ኣንድሪው ሃርዲንግ ካብ ጀሃንሰበርግ ከምዝፀብፀቦ ድማ ማእኸላይ ኮሚቴ ውድብ ኣፍሪካን ናሽናል ኮንግረንስ ነቶም ፕረዝደንት ካብ ስልጣኖም ንምውራድ ህፁፅ ኣኼባ ፀዊዑ ኣሎ፡፡
ኣቦወንበር እቲ ውድብ ስሪል ራማፎሰ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ጉዳይ እቶም ፕረዝደንት ኣብታ ሃገር ፀገም ሓድነትን ዘይምስምዕማዕን ፈጢሩ ከምዘሎ ምግላፆም BBC ኣዘኻኺሩ፡፡
ሐዚ እቶም ፕረዝደንት ካብ ሓላፍነቶም ንምውራድ ኣብ ፕረቶርያ ዝካየድ ዘሎ 112 ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ዘለውዎ ኣኼባ ድማ ብሎስከ ኣብ ምርድዳእ ዝተበፅሐሉ ምዃኑ ተገሊፁ፡፡
ቅድሚ ውሱናት ደቓይቕ ዝወፁ ዘለው ሓበሬታታት ከምዘመላኽትዎ ድማ ማእኸላይ ኮሚቴ ውድብ ANC ን13 ሰዓታት ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ካብ ሓላፍነቶም ክወርዱ ኣብ ሙሉእ ምርድዳእ ከምዝበፅሑ ተገሊፁ፡፡

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኩሉ ነቶም ኣረጋውያን ዚውሃቦም ክንክን ከምኡውን ምስ ሓኸይምን ክንክን ጥዕናን ዚግበር ርክብ እቲ ኮምዩን ወይ ባይቶ ወረዳ እዩ ሓላፍነት ዚወስደሉ። ኣብ እተፈላለየ ክፋላት ሽወደን ብእተፈላለየ ኣገባባት እዩ ዚሰርሕ። ብመገዲ ኮምዩን፡ ኣበርክቶ ማሕበራዊ ክንክን ኣረጋውያን ምስ እትደሊ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ማሕበራዊ ምምሕዳር ንዚርከብ ቤትጽሕፈት ተወከሶ። እቲ ኣብ ምምሕዳር ዘሎ ሓላፊ ደገፍ ብዛዕባ ማሕበራዊ ክንክን ኣረጋውያንን መጠኑን ንዘሎ መሰል ይምርምርን ይግምግም።
ዕላማ ማሕበራዊ ክንክን ኣረጋውያን፡ እቶም ኣረጋውያን ግሩምን ናጻን ውሑስን ህይወት ንኺነብሩ እዩ። ንሳቶም ምስ ካልኦት ብምዃን ትርጉም ዘለዎ ንጥፈታት ንኸካይዱ ዕድል ኪህሉዎም ይግባእ።
መንበሪ ቤት ኣረጋውያን
ብዙሓት ኣረጋውያን ብዚከኣል መጠን ኣብ ገዝኦም ኪቕመጡ ይደልዩ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኸኣ ብደገፍቲ ሕብረተሰብን ብእተፈላለየ ኣብቲ ገዛ ዚግበር ምውግጋንን ኣብ ገዝኦም ንኺቕመጡ ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ። መታን ኣብ ገዛኻ ክትቅመጥ እቲ ሕብረተሰብ ናይ ክንክንክን ኣገልግሎትን ሓገዝ ይገብር እዩ። እዚ ኸኣ ቤታዊ ኣገልግሎት (hemtjänst) ይብሃል።
ሰራሕተኛታት ቤታዊ ኣገልግሎት ኣብ ምጽራይን መግቢ ምስራሕን ዓራት ምንጻፍን ኣካላትካ ንኽትሕጸብን ንኽትላጸን ይሕግዙኻ። ምሸትን ለይትን እውን ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። ሕሙም ምስ እትኸውን ወይ ጉድኣት ምስ ዚህልወካ ሓደ ኣላዪ ሕሙማን ኣብ ገዛኻ መጺኡ ቁስልኻ ይጅንን ኣፋውስ ንምውሳድ ይሕግዘካን።
ኣብ መብዛሕትኡ ኮምዩናት፡ ናይ ቀሊል ምዕራይ ኣገልግሎት ዚህቡ ሓገዝቲውን ኣለዉ። እዚኣቶም ናይ ምዕራይ ኣገልገልቲ ይብሃሉ። ንሳቶም ኣሳእል ይሰቕሉልካ ወይ መጋረጃ ይቕይሩልካ። ከምዚ ዚግበር እቶም ኣረጋውያን ንኸይወድቁን ንኸይስበሩን እዩ።
ኣብ ገዛ ምቕማጥ ውሕስነት ምስ ዘይስምዓካ ካልእ ተኽእሎታት ኣሎ።
ገዛ ኣረጋውያንን ውሑስ ገዛን (Seniorboende och trygghetsboende) ዚብሃሉ ንኣረጋውያን ተባሂሎም እተሰርሑ ገዛውቲ እዮም። ንሳቶም ንኣብነት ትሕት ዝበለ ድርኩኺትን ሰፊሕ መደየብን ኣለዎም። እቲ ኣካራዪ ገዛ ነቶም ኣብ ገዛ ኣረጋውያን ዚቕመጡ እንተወሓደ 55 ዓመት ዝዕድመኦም ኪኾኑ፡ እቶም ኣብቲ ውሑስ ገዛ ዚኣትዉ ድማ ካብኡ ዝለዓለም ዕድመ ኪህሉዎም ይደሊ። ኣብዚ ገዛውትዚ ንምንባር ካብ ኮምዩን ፍቓድ ኣየድልን። ባዕልኻ ኢኻ እትካረዮ ወይ እትዕድጎ።
ገዛ ግልጋሎት (Servicehus) እቲ ኮምዩን ዚውንኖ ኣረጋውያን ዚካረዩዎ ፍልይ ዝበለ ዓይነት ገዛ እዩ። ቅድሚ እቲ ሰብ ናብኡ ምግዓዙ እንታይ ነገራት ከም ዘድልዩዎ ይጽናዕ። ኣብዚ ገዛዚ እቲ ኣረጋዊ ንኣገልግሎት ጽርየትን ምስራሕ መግብን ካልእ ተመሳሳሊ ኣገልግሎትን ይኸፍል እዩ።
ፍሉይ መንበሪ ወይ ጉጅለኣዊ መንበሪ ኣብ ክፍሊ ክንክን ጥዕና ዚርከብ ናብቶም ብዙሕ ክንክን ዘድልዮም ኣረጋውያን ዝዓለመ እዩ። ኣብዚ ንምእታው እቲ ሰብ ከቢድ ናይ ሕክምናውን ማሕበራውን ክንክን ዘድልዮን ለይትን መዓልትን ኪሕገዝ ዘለዎን ኪኸውን ይግባእ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ
>
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
“መንግስቲ መሰረተ ልምዓታት ዝሃንፅ እኹል በጀት እንትሕዝ ጥራሕ እዩ፡፡ እቲ ዝተሓዝ በጀት ድማ ፍልፍሉ ካብ ዝእከብ ግብርን ታኽስን ስለዝኸውን እኹል እቶት ዘይብሉ መንግስቲ መንፈር ከም ዘይብላ ዒፍ ተገይሩ ይውሰድ፡፡ ነዚ እውን እዩ
“ሃገር ዝህነፅ ብልዑል ተሳትፎ ምኽፋል ግብሪ እዩ”
ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ‘ናብ ዘበናዊ ምሕደራ ስርዓት ግብሪ ብምእታው ሱር በቆስ ዝኾነ ለውጢ ክነምፅኦ ኣለና፡፡ እንተዘይኮይኑ ኣብ ድሑር ዝኾነ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ተሸኺልና ክራበታ ኣሲርና ብእንልምኖ በጀት ድኽነት ክነጥፍእ ኣይንኽእልን፡፡’ ኢሉ ምሕደራ ስርዓት ግብሪ ናብ ዘበናዊ ስርዓት ንኽሰጋገር ፓኬጅ ሓንፂፁ ናብ ተግባር ብምእታው ድልዱል ኢኮኖሚ መሰረት ከንፅፍ ክኢሉ” ክብል መፅሔት ግብሪ ንልምዓት ካልኣይ ሕታም ቁፅሪ 2005 ዓ/ም ይገልፅ፡፡
ከም ኣገላልፃ እቲ ልዕል ክብል ዝረኣናዮ ሓቂ ዓለም ሓንቲ ቁሸት ኣብ ዝኾነትሉ ዘበን ወቕቱ ዝጠልቦ መሰረት ልምዓት እንተዘይተሃኒፁ ጉርዲ ኮይንካ ተጐሊልካ ካብ ምትራፍ ዓዲ ኣይወዓልን፡፡ ካብዚ ዝደሓን እውን ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ወኒንካ ምስቲ እዋን ዝስጉም ቴክኖሎጅታት ምዕጣቕ እንትካኣል እዩ፡፡ ነዚ ንምውጋን ድማ ቁጠባዊ ዓቕምኻ ምድልዳል የድሊ፡፡ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማታትን ወረዳታትን ትግራይ መረዳእታታት ብምፅፋፍ ኣብ ምሕደራ ግብሪ ክነጥፋ ፀኒሐን እየን፡፡ ካብተን መርኣያ ኮይነን ኣብ ምንቅስቓስ ዝርከባ ወረዳታትን ከተማታትን ክፍለ ከተማ ሰሜን ሓንቲ እያ፡፡ እዛ ቤት ፅሕፈት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበራ ብርኪ ኣፈፃፅማ መሰረት ብምግባር ኣብ ሕታም ቁፅሪ 896 ዳህሲስናያ ነይርና ኢና፡፡ ሕዚ ዘለዋ ብርኪ ኣፈፃፅማ መደባት እንታይ ከም ዝመስል ድማ ደጊምና ዳህሲስናያ ኣለና፡፡
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሰሜን ኣብ 2006 ዓ/ም ካብ ክልል ዝመፀ ሓደ ነጥቢ ኣርባዕተ ሚልዮን ብር መረዳእታ መሸጣ ንግዲ ኣብ ረብሓ ብምውዓል ብወገና 50 ሚልዮን መረዳእታ ንካልኦት ከተማታትን ወረዳታትን መጊባ ነይራ፡፡ በዚ መሰረት ሰራሕተኛታት ክፍለ ከተማ ሰሜን ብኣግባቡ ዝሓዝዎ መረዳእታ ብምጥቃም ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ፍትሓውን ሚዛናውን ንምግባር እናሰርሑ ይርከቡ፡፡ ንኣብነት ሓንቲ መለዋወጢ ኣቕሓ (ስፔርፓርት) ትሽይጥ ወገን ብመዓልታዊ መፅናዕቲ “ኣብ ዓመት 100 ሽሕ ብር ተንቀሳቕሲ እኺ” ተባሂላ 10 ሽሕ ብር ግብሪ ተተሚኑላ ይኹን እምበር “ጌጋ እዩ ክንድኡ ኣየንቀሳቕስን” ብምባል ጥርዓን ኣቕሪባ፡፡ ድሕሪ እዚ ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ካብ ዝተፈላለዩ ትካላት መረዳእታታት ብምጥንኻር 36 ሽሕ ግብሪ ክትከፍል ተገይሩ፡፡ ኣብ እንዳ ሓፂነ መፂን ዝሰርሕ ካሊእ ነጋዳይ እውን እንተኾነ 100 ሽሕ ብር ዝበፅሕ ዓመታዊ ምንቅስቓስ ንግዲ የብለይን ኢሉ ብምቅዋሙ ብመሰረት ዝተረኸበ መረዳእታ ክልተ ሚልዮን ብር መሸጣ ተረኺብዎ ልዕሊ 400 ሽሕ ብር ግብሪ ክኸፍል ዝተወሰነሉ ኩነታት ነይሩ፡፡ መረዳእታታት ምንቅስቓስ ንግዲ ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ብፅፈት ስለዝሰርሑ ኣብ 2005 ዓ/ም 200 ኣብ 2006 ዓ/ም ድማ 370 ነጋዶ ብርኪ “ሐ” ናብ ብርኪታት “ሀ”ን “ለ”ን ንኽዓብዩ ከም ዝገበሩ ርኢና ነይርና፡፡
በዚ መሰረት እታ ክፍለ ከተማ ኣብ ኣካረይትን ጠቕላላ ከፈልቲ ግብርን ብዝገበረቶ ሰፊሕ ስራሕ ኣብ 2003 ዓ/ም ይእከብ ካብ ዝነበረ ልዕሊ 44 ሚልዮን ብር ግብሪ ኣብ 2006ዓ/ም ናብ ልዕሊ 156 ሚልዮን ክተዕብዮ ክኢላ እያ፡፡ እዚ መጠን እቶት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት 112 ሚልዮን ብር ወሰኽ ከርኢ ምኽኣሉ ሓደ መርኣያ ቃልስን ኣጠቓቕማ ፅፉፍ መረዳእታን እታ ቤት ፅሕፈት ከም ዝኾነ ድማ ተገምጊሙ፡፡ ኣብ 2007 ዓ/ም እቶታ ናብ 198 ሚልዮን ብር ንምዕባይ ብመሰረት ዝተትሓዘ ትልሚ ካዓ ሕዚ ኣብ ምንታይ ብርኪ ከም ዝበፅሐት ከም ዝስዕብ ዳህሲስናዮ ኣለና፡፡
ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሰሜን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበረ ብሉፅ ኣፈፃፅማ ስራሕ ዓቂቦም ዓመት ዕረፍቶም ብምስራዝ “ትርፊ ሰዓትና” እንተይበሉ ተጊሆም ብምስራሕ ኣብዚ ዓመት ክእከብ ዝተተለመ 198 ሚልየን ብር ምሉእ ብምሉእ ክእክብዎ ክኢሎም እዮም፡፡ ነዚ መጠን ገንዘብ ንምእካብ ን4,448 ብርኪ “ሐ” ከፈልቲ ግብርን ኣካረይቲ ገዛን ክልተ ግዜ መዓልታዊ መፅናዕቲ ዝተኻየደ ኮይኑ ከፈልቲ ግብሪ ምንቅስቓስ ንግዶም ብምርኣይ ብርኪ ስግግር ክገብሩ እውን ተገይሩ፡፡ ንኣብነት 104 ብርኪ “ለ” ከፈልቲ ግብሪ ናብ ብርኪ “ሀ”¿ 127 ብርኪ “ሐ” ድማ ናብ ብርኪ “ለ” ክዓብዩ ተገይሩ፡፡ እዚ ከምዚ እናሃለወ 109 ሓደሽቲ ከፈልቲ ግብሪ ንግዲ ፍቓድ ከውፅኡ ዝተገበረ ኮይኑ 425 ሓደሽቲ ኣካረይቲ ገዛ ድማ ናብቲ ስርዓት ክኣትው ብምግባር ኣብዚ ዓመት ውሳነ ግብሪ ተዋሂብዎም እዩ፡፡ ምስ እዚ ጎድና ጎድኒ እታ ቤት ፅሕፋት ሒሳብ መዝገብ ከፈልቲ ግብሪ እታ ክፍለ ከተማ እንትትፍትሽ 5 ሚልዮንን 953 ሽሕን 928 ብር ምንቅስቓስ ንግዲ ዘመላኽት መረዳእታታት ናብ ክልልን ካልኦት ኣብያተ ፅሕፈትን እንትትምግብ 1 ነጥቢ 5 ቢልዮን ካብ ክልል ዝመፁ መረዳእታታት ተጠቒማ ብእዋኑ ግብሪ ውሳነ ሂባ ኣብ ረብሓ ክውዕል ገይራ እያ፡፡
እታ ቤት ፅሕፈት ነቲ ዝተገለፀ እቶት ንምእካብ ውዳበታት ደኣንት፣ ጉጅለ ልምዓት፣ ውዳበ ኣንስትዮን ኣመራርሓ ጣብያን እናተጠቐመት ካብ ምፅናዕ ብተወሳኺ ሕድሕድ መረዳእታ ኣብ እዋኑ ናብ ግብሪ ውሳነ ክሓልፍ እናገበረት መፂኣ ኣላ፡፡ ብመሰረት እዚ ን576 ሒሳብ መዛግብቲ ብዕምቆት ብምፍታሽ ብስትራተጂ ኦዲት ክፍለዩ ክኢሎም እዮም፡፡ እዚ እውን 205 ከፈልቲ ግብሪ ፅፉፍ መረዳእታ ብምሓዞም ሒሳብ መዝገቦም ቅቡል ዝተገበረ እንትኾን ን202 ሒሳብ መዛግብቲ ድማ ብውሱን ኦዲት ንኽረኣዩ ተወሲኑ እዩ፡፡ ይኹን እምበር 169 ከፈልቲ ግብሪ ኣብ ኣታውን ወፃእን ሒሳብ መዝገቦም ሰፊሕ ክፍተት መረዳእታ ብምርካቡ ብዓሚዩቕ ምርመራ ኦዲት ንኽረኣዩ ከም ዝተወሰነ መተሓባበሪ ኣወሳስና እቶትን ክትትልን እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ግርማይ ይብራህ ይገልፁ፡፡
ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዘሎ ስራሕቲ ምፅፋፍ መረዳእታ ዝነኣድ እዩ፡፡ ሕብረተሰብ ቅብሊት ምቁራፅ ተግባራዊ እናገበሮ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ኣከብቲ ክራይ ድማ ዘይሕጋዊ ቅብሊት ብምድላው ከጭበርብሩ ዝፍትኑሉ ኩነታት ኣሎ፡፡ ብምዃኑ እውን እታ ቤት ፅሕፈት ሕድሕድ መረዳእታ ቅድሚ ናብ ግብሪ ውሳነ ምሕላፉ እታ መረዳእታ ሕጋዊት ምዃና ትፍትሽ፡፡ ብመሰረት እዚ ክልተ ዘይሕጋውያን ነጋዶ ዘቕረብዎ መረዳእታ ተቐባልነት ዝሰኣነሉ ኩነታት ነይሩ፡፡ ሓደ ነጋዳይ ካብ ሓደ ኮንትራክተር ሓደ እዋን 428 ካሊእ እዋን 222 ብር ዝዓደጎ ዕንፀይቲ ነተን ክልተ ቅብሊት ኣብ ሕድ ሕደን ሰለስተ ባዶ ብምውሳኽ እቲ ዕንፀይቲ “ፈለማ ብ428 ሽሕ ብርንካሊእ ግዜ ድማ 222 ሽሕ ብር ዓዲገ እሞ ኣብ ወፃኢ ይተሓዘለይ ኢሉ የምፀኦ፡፡ እቲ መረዳእታ ብትኹረት እንትፍተሽ ግን ዝኾነ ቁፅሪ ከም ዝተወሰኾ እቶም ሰራሕተኛታት ብሞያዊ ጥበቦም ተረዲኦም፡፡ ሽዑ እንታይ ክገብሩ ከም ዘለዎም ተዛትዮም ዝረኸብዎ መፍትሒ ቀራዩ እታ ቅብሊት ምርግጋፅ እዩ ነይሩ፡፡ ነታ ቅብሊት ዝሃበ ኮንትራክተር እታ ዝቖረፃ ቀራዪት ቅብሊት ሒዙ ክመፅእ ብምግባር እቲ ተግባር ኣካብነት ክራይ ምዃኑ ድማ ይፍለጥ፡፡ በዚ እውንሽዑ ንሽዑ ይፍሸል፡፡ ሽዑ እቲ ነጋዳይ ንምንታይ ከምኡ ገይርካ እንትበሃል “ሰባት እዮም ወሲኾምለይ” ኢሉ ከመኽኒ ይፍትን፡፡ ኮይኑ ግን ዳግም ከምኡ ዝበለ ስሕተት ከይድገም መጠንቀቕታ ብምሃብ እቲ ተግባር መምሃሪ ኮይኑ ኣብ መድረኽ ነጋዶ ክቐርብ ተገይሩ፡፡
ብተመሳሳሊ መልክዑ ካሊእ ነጋዳይ ብ700 ሽሕ ብር ዝዓደጎ ሓፂንን መለዋወጢ ኣቑሑትን ዘይሕጋዊ “ቫት”ን “ቲኦቲ”ን ኣቑሪፁ ዝመፀ ኮይኑ ነቲ መረዳእታ ብዕምቆት ብምፍታሽ ውድቂ ተገይሩ እዩ፡፡ እዚ ነጋዳይ እውን “ብሰብ ስለ ዘልኣኽክዎ ዘይሕጋዊ ቅብሊት ምዃኑ ኣይፈለጥኩን” ኢሉ ከመኽኒ ፈቲኑ ነይሩ፡፡ ይኹን እምበር እቲ ዝቐረበ ምኽንያት ዘይትኽክል ምዃኑ ብምሕባርን ነቲ መረዳእታ ውድቂ ብምግባርን ኣብ ሒሳብ መዝገቡ ብወፃኢ እንተይሓዝካ ብምቕፃዕ ንቐፃሊ ከይድገም መጠንቀቕታ ተዋሂብዎ እዩ፡፡ ብተወሳኺ ኣብ መድረኽ ነጋዶ ብኣብነት ብምቕራብ ካልኦት ወገናት ክመሃርሉ ዝተገበረ ኮይኑ ዛጊድ እውን ትካል ዘይብሎም “ቅብሊት ‘ቫት’ን ‘ቲኦት’ን ክንቆርፀልኩም” ካብ ዝብሉ ገለገለ መጭበርበርቲ ነጋዶ መርካቶ ንኽቑጠቡ ከም ዝሓገዞም ዝገለፁ ነጋዶ ከም ዝነበሩ እቶም መተሓባበሪ የረድኡ፡፡
ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ንከፈልቲ ግብሪ በቢ ወርሑ መድረኽ ኣዳልዮም ኣስተምህሮ ብምሃብ ኣብቲ ነጋዳይ ዝሓሸ ግንዛበ ተፈጢሩ ንምባል ይከኣል፡፡ ናይዚ መርኣያ ኣብ ብርኪ “ሐ” ዝርከቡ ደኣንት ከፈልቲ ግብሪ ሃገራዊ ግቡእ ዝኾነ ግብሪ ንዘይምኽፋል “ማሕበራት ኢና” ካብ ዝብል ሸፈጥ ወፂኦም “ዓመት ምሉእ ሰሪሐ እንታይ ኮይነ ግብሪ ዘይከፍል?” ናብ ዝብል ስምዒት ክመፁ ክኢሎም እዮም፡፡ ብፍላይ ቅድም እንትብል ንሰራሕተኛታት እቶት ብጎቦ ዓይኖም ዝሪኡ ዝነበሩ ሒሳብ መዝገብ ዝሕዙ ከፈልቲ ግብሪ “ሒሳብና ብእዋኑ እናተርኣየ ስለ ዝውሰን እዞም ሰራሕተኛታት ንቐፃሊ ዓመት ዕዳ ሒዝካ ካብ ምፅናሕ ኣድሒኖምና” እናበሉ ዘመስግንሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ፡፡ ከፈልቲ ግብሪ እታ ክፍለ ከተማ ምኽፋል ግብሪ ተመሊሱ ዘልመዐካ ክፍፍል ሃፍቲ ምዃኑ ብምግንዛብ ኣብ ሓምለ ዝግበር ምኽፋል ግብሪ በቢዘፈር ንግዶም ብምውዳብ ዝኸፍልሉ መዓልቲ ነፂሮም ይንቀሳቐሱ ከም ዘለዉ ነጋዳይ እታ ክፍለ ከተማ ኣይተ ሕሉፍ ተስፋይ ይገልፁ፡፡
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሰሜን ከምዚ ዝበለ ለውጢ ክተመዝግብ ዝኸኣለት ምስ ከፈልቲ ግብሪ እናተናበበት ስለትኸድ እዩ፡፡ ሓድ ሓደ መዓልታዊ መፅናዕቲ እንትካየድ ሪኦም ቆልዑ እናገደፉ ንዝስወሩ ከፈልቲ ግብሪ በቢ እዋኑ ምንቅስቓስ ንግዲ እታ ትካል ግምት እናተወሰደ ተመላሊስካ እንትስኣኑ ብቆፆሮ ካብኡ ዝሓለፈ ድማ ፃውዒት ምልክታ ብምልጣፍ ፅንዓት ክትገብር ፀኒሓ እያ፡፡ ብኸምዚ መንገዲ ስለዝኸደት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 70 ዝነበረ ግብሪ በዚሑና ዝብል ጥርዓን ኣብዚ ዓመት ናብ 38 ክወርድ ክኢሉ እዩ፡፡ ካብ 4,448 ብርኪ “ሐ”ን ኣካረይቲ ገዛን ከፈልቲ ግብሪ 38 ጥራሕ ውሳነ ግብሪ በዚሑ ኢሎም ዝጠርዑ ኣካላት ምርኣይ እቲ መፅናዕቲ ክሳብ ክንደየናይ ፍትሓዊ ከም ዝነበረን ኣብቲ ሕብረተሰብ እውን ዝሓሸ ግንዛበ ግብሪ ብምፍጣር መንፈስ ግብሪ ከፋላይነት ክዓስሎ ከምዝተገበረ ዘመላኽት እዩ፡፡
ኮይኑ ግን ኣብ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ዓበይቲ ለውጥታት እንትመፅኡ ከምቶም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ተግባራት ኣካብነት ክራይ መሊኦም ዝተቐረፉ ኣይኮኑን፡፡ “ብዘይ ግብሪ ዝውገን መሰረተ ልምዓት፣ ሰላም ሓንቲ ዓዲ ዘረጋግፅ ሓይሊ ፀጥታ፣ ልምዓት ከቀላጥፍ ዝኽእል ክኢላ ሓይሊ ሰብ ስለዘየለ ግብሪ ንኽፈል፣ ፍትሓዊ ውሳነ ግብሪ ክህሉ ድማ ቅብሊት ንቑረፅ” እናተብሃለ እንትሕበር ዘይሕጋዊ ቅብሊት “ቫት”ን “ቲኦትን” ዝፈጠሩ ኣከብቲ ክራይ ይመፁ ኣለዉ፡፡ እዚኦም ናብ ሕጊ ኣቕሪብካ መምሃሪ ቅፅዓት ከይውሰዶም ድማ ካብቲ ሰራሕተኛ በዓል መዚ ክስወሩ ፀኒሖም እዮም፡፡ ኮይኑ ግን እዚኦም ካብ ህዝቢ ክስወሩ ስለ ዘይኽእሉ እቲ ሕብረተሰብ እናቃልዐ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ እዛ ሃገር ውሑስ ንክኸውን ብፅሒቱ ክዋፃእ ይግባእ፡፡
ህዝቢ እቲ ንመንግስቲ ኢሉ ዝኸፍሎ 15 ምኢታዊ ቀረፅ ናብ መንግስቲ እናበፅሐ ልምዓትና ክቀላጠፍ እንተኾይኑ ናይ ዝተጠቐምናሉ ግልጋሎት ቅብሊት እንትንሓትት ጥራሕ እዩ፡፡ እንተዘይኮይኑ ንልምዓት ሃገር ኢልና ዝኸፈልናዮ ቀረፅ ናብ ውልቀ ረብሐኦም ስለ ዘውዕልዎ ቅብሊት ምሕታት ሓደ መግለፂ ሃገራዊ ፍቕሪ ምዃኑ ተገንዚብና ብፅሒትና ክንዋፃእ ይግባእ፡፡ እንተ ንቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሰሜን ግን ሕልኽላኻት ተግባራት መጭበርበርቲ እናቃልዐት መደባታ ብዝግባእ ብምዕዋታ ዓወታቶም እናዓቀቡ ናብ ካሊእ ዓወት ዝሰግሩ ሰራሕተኛታት ዝሓዘት ቤት ፅሕፈት ኢልናያ ኣለና፡፡


text:
Events
BBC Tigrinya Interview: ጻውዒት ሰላም ዶክተር ኣብይ ኣሕመድን ኤርትራዊ ምላሽን
04 Apr 2018
ቅድሚ ዝተወሰኑ መዓልታት ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፡ ኣብ ባይቶ ወከልቲ ህዚቢ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንዓመታት ዝቐፀለ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ከብቅዕ ድሌቶም ገሊፆም።
ንመንግስቲ ኤርትራ እውን ተመሳሳሊ መርገፂ ንክወስድ ምፅውዖም ዝዝከር እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ብመገዲ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡
“ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ [ቀዳማይ ሚኒስተር] ዝበሎ ዝፍለ ኣይኮነን። እታ ኩዕሶ ንነዊሕ እዋን ኣብ ሜዳ ኢትዮጵያ ጸኒሓ። ምስሕሓብ ዝበሃል የለን፡ እቲ ሕጋዊ መስርሕ ቅድሚ 16 ዓመታት ኣብቂዑ’ዩ።
ኢትዮጵያ ንዝኣተወቶ ውዕልን ሉኣላውነት ኤርትራ መሬታዊ ሓድነትን ብምኽባር ካብቲ ጎቢጣቶ ዘላ መሬት እንኮላይ ካብ ባድመ ክትወጽእ ኣለዋ። ሓቂ’ዩ፡ ሰላም ንክልቲኡ ህዝብታት ዘርብሕ’ዩ፡ እንተኾነ ግን እቲ ኢትዮጵያ ትግህሶ ዘላ ዓለምለኻዊ ሕጊ’ዩ ብቐዳምነት ክኽበር ዘለዎ” ክብል ምላሽ ሂቡ።
እዚ ፃውዒት ሰላም ቅድም ኢሎም ዝነበሩ መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ካብ ዝሃብዎ ርኢቶታት ከምዘይፍለ ድማ ገሊፁ።
ኣብ ኢትዯጵያ ዝነብር ዶክተር በረኸት ብርሃነ ወልደኣብ ብወገኖም፡ ቅድሚ ሕዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር ኣይተ ኃይለማርያም ደሳለኝ፡ ምስ ኤርትራ ሰላም ክፈጥሩ ከምዝደልዩ ምግላፆም ብምዝካር፡ “ልውህና ፃውዒት ሰላም ኢትዮጵያ፡ ባህሪ መንግስቲ ኤርትራ ዘየገናዘበ እዩ” ኢሎምና።
“ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት፡ ቀንዲ ፅልኡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ክልወጥ ከምዘይኽእል ርኢናዮ ኢና። ካብ ሃገሩ ተሰዲዱ ከምዝነብር ኤርትራዊ ግና ደስ እዩ ዝብለኒ” ኢሎም።
ዋላ እኳ ሰበ ስልጣን ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ ካብ ባድመ ምስ ትወፅእ ጥራሕ እዩ፡ ንፋስ ሰላም ክነፍስ ዝኽእል ዝብል ረቛሒ እንተቐመጡ፡ ዶክተር በረኸት ግና፡ እዚ ፀገም ናይ ዶብ ከምዘይኾነ እዮም ዝገልፁ።
“መንግስቲ ኤርትራ ባድመ ከም መዋጠጢ እዩ ዝጥቀመላ ዘሎ። ግዝኣት ባድመ ዋላ እንተተመለሰት እውን፡ ሰላም ይደሊ እዩ ዝብል እምነት የብለይን” ይብሉ።
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ፡ ኮሚሽነር ምውህሃድ ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ሕ.ሃ. ኣብ ኤርትራን አትዮጵያን ነበር ብወገኑ፡ “ጕዳይ ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ብዓይኒ ሕጊ ቅድሚ 16 ዓመታት ብንጹር መመልከቲ ነቝጣታት (ኮኦርዲነይትስ) ተወዲኡ እዩ።
እቲ ዝተረፈ ኣብ ባይታ ምምልካት ክሳብ ሕጂ ዘይተተግበረሉ ምኽንያት ከኣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ቅድም ልዝብ’ ዝብል ቅደመ ኵነት ስለዘቐመጠ እዩ” ብምባል እቲ ጉዳይ ቀደም መዕለቢ ክረክብ ይኽእል ከምዘነበረ ሓቢሩ።
ዘረብኡ ብምቕጻል ኣምባሳደር “እንተኾነ እዚ ሓዲሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ዘቕረቦ ጻውዒት ሰላም፡ ጽቡቕ ድሌት ምስ ዚሕወሶ፡ ነቲ ሽግር ኣልዩ ናብ ንቡር ዝምድና ክልቲአን ሃገራትን ኣሕዋት ህዝብታትን ከምርሕ ዚኽእል፡
ሓደ መስኮት ናይ ዕድል ዚኸፍት ስለዚዀነ፡ ብኣወንታ ክረአ ይግባእ።” ድሕሪ ምባል እዚ ዘሎ “ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም ኵነታት ንኽልቲአን ሃገራት ዚሃሲ ስለዝኾነ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዝተኸስረ ግዜን ዕድላትን መወዳእታ ክግበረሉ ከም ዝግባእ ገሊጹ።
ብተወሳኺ፡ ምምልካት ዶብ ኣብ ባይታ፡ ብሕጋዊ መንገዲ ውዱእ ስለዚዀነ፡ ልዝብ ዘድልዮ ጕዳይ ከም ዘይኰነ፤ ልኡላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ ምንስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዚፍጸመሉ ወይ ንምትግባሩ ብመትከል ስምምዕ ኣብ ዚብጽሓሉ እዋን ግን፤
መስርሕ ምምልካት ዶብ እናተሰላሰለ፡ ንክልቲአን ሃገራት ኣብ ዘገድሱ ሓያሎ ሕቶታት ብምስምማዕ፡ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ናብ ንቡር ንምምላስ ልዝብ ምክያድ ከም ዘድልን ከም ዚከኣልን፡ ይገልጽ።
Source: https://www.bbc.com/tigrinya/news-43637821


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ሶማሌ ክልተ ዜጋታት ሽወደን ዝኾኑ ጋዜጠኛታት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዊዒሎም።
ብናይ ሶማል ፑንትላንድ አቢሎም ዶብ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ዘቅንዑ ጋዘጠኛታት ፎቶግራፍ ብዓጃብነት ዕጡቃት ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ተሰንዮም ዶብ ክሰግሩ ክብሉ ብሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ተታሒዞም።
23 ሰነ ኢትዮጵያን ፑንትላንድን ብዘዳውብ ዶብ ብጋልቃዮ አቢሎም ክልቲኦም ሽወደናውያን ጋዜጠኛታት ብዕጡቃት ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን ክልኦት ሓገዝቶምን ተሰኒዮም ክጋዓዙ ኸለው ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ብዝበፅሖም ሓበሬታ መሰረት'ዮም ተኸታቲሎምም።
"ሽዑ ተኹሲ ተኸፊቱ በቲ ተኹሲ 15 አሸበርቲ ተቀቲሎም 6 ተማሪኾም ብተወሳኺ እቶም ሽወደናውያን ተታሒዞም " ክብሉ አቶ በረኸት ስምኦን ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆምሉ።
ብፑንትላንድ አቢሉ ነቶም ጋዜጠኛታት ንምሕላፍ ዓጀብቲን መራሕቲን ከም ዝለአኸ ዝገለፀ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምስቶም ጋዜጠኛታት ዝነበሮ ርክብ ካብ 24 ሰነ ከም ዝተቃረፀን ሓይልታት ኢትዮጵያ ነቶም ሓገዝቶም ቀቲሉ ነቶም ሽወደናውያን አሲሩ ክብል ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ አፍሉጡ።


text:
ግደ ምሁር ሕዚ እወን ግደ ኣንበሳ ክኸውን ኣለዎ!
(ድወት፤ 16-06-2010)
መእተዊ
-------------
ሕዚ ከም ሃገር ኣጋጢሙ ኣብ ዘሎ ፖለቲካዊ ፀገም ግደ ምሁር ግደ ኣንበሳ ክኸውን ኣለዎ። ከምቲ ዝፍለጥ ዓዲ እትህነፅ ብሓይሊ ሰባ እዩ። ሓይሊ ሰብ ዝብሃል ድማ ኣብ ኩሉ ብርኪ ዕድመን ወናኒ ዝኾነ ይኹን ዓቕሚን ዋላ እኳ እንተኾነ ከም ምሁርን ክኢላን ንህንፀት ዓዲ ግደ ኣንበሳ ዝፃወት ግና የለን ምባል ይከኣል። ስለዚ ካብቲ ሕዚ ኣቲናዮ ዘለና ናይ ፖለቲካ ፀገምን ካብኡ ዝብገሱ ብርክት ዝበለ ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ሽግራትን ንምውፃእ እዚ ሓይሊ እዚ ካብ ዝኾነ ይኹን ጊዜ ንላዕሊ ኣብ ረብሓ ክውዕል ኣለዎ።
ምሁር መን እዩ?
-----------------------
ብጉልቡብ ፍታሕ ዓለም ለኸ ትካል ባህሊ፣ ትህርትን ሳይንስን ምሁር ዝብሃል ሰለስተ መሰረታዊ ነጥብታት ዝሓዘ ትሕዝቶ ሓደ ሰብ (qualification) እዩ።ንሳቶም እውን ኣብ ዝተወሰነ ዓውዲ እቲ ዓውዲ ዝጠልቦ ፍልጠት፣ ንሱ ዝስነየሉ ክእለትን ናይ ግንዛበ ክብታን የጠቓልል። በዚ መሰረት ድማ እዘን ሰለስተ ነገራት እዚአን ንምኽዕባት ትምህርቲ የድሊ። ኣብ ትምህርቲ እውን ስሩዕን ዘይስሩዕን ኢልካ ዝፍለዩ መንገድታት ምምሃር ኣለዉ። እቲ ስሩዕ ትምህርቲ ዝበሃል ከም ሓደ መንገዲ ተወሲዱ ብዓለም ለኸ ደረጃ ይስርሓሉ። ንኣብነት ኣብ ሸቶታት ምእተ ዓመት (millennium development goals) ትምህርቲ ከም ሓደ ዓብዪ ሸቶ ተወሲዱ ሃገራት ይሰርሐሉን ዓለም ለኸ ትካላት ሓገዛት ይገብራሉን። እዘን ሰለስተ ልዕል ክብል ዝተጠቐሳ ነጥብታት ንምምፃእ እምብኣር ትምህርቲ ኣገዳሲ ይኸውን።
በዚ መሰረት ምሁር መን እዩ ዝብል ሕቶ ንምምልስ ብስሩዕ ትምህርቲ ሓሊፉ እተን ዝተዘርዘራ ትሕዝቶታት (qualifications) ዝወነነ ኣካል ማለት እዩ።
እዞም ኣካላት እዚኦም ሕዚ ኣብ ዘሎ ኩነታት ግደ ኣንበሳ ክፃወትሉ ዝኽእሉ በብዓውዶም ዘለዎም ፍልጠት፣ ክእለትን ናይ ግንዛበ ክብታን ኣገዳሲ ስለዝኾነ እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ክዓብሶ ዝኽእል ክፍተት፣ ክሽፍኖ ዝኽእል ጋግ ከምኡ እውን ክምልሶ ዝኽእል ሕቶ ኣለዎ። እቲ ሕቶ ኣብ ዝኸረረሉ ኣብዚ ሕዚ ሰዓት ድማ ናይዚ ኣካል እዚ ኣድላይነት ዓብዪ እዩ።
ኣበይ ዘሎ እዩ ምሁር?
-----------------------------
ኣብ ጭቡጥ ኩነታት ኮይንካ ንምዝራብ እንተተደልዩ እዚ ከምዚ ዝበለ ምሁር ኣበይ እዩ ዝብል ሕቶ ንምምላስ ማሐበራዊ መዋቕር ህዝብና ምርኣይ እኹል እዩ። ዝበዝሕ ዝተምሃረ ዝብሃል ኣካል ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ዘርፍታት እዩ ተዋፊሩ ዝርከብ።
እቲ ሓደ ኣብ መንግስታዊን መንግስታዊ ዘይኮኑን ትካላት ዝቑፀር እዩ። እዚ እቲ ቁፃር ኣብ ትሕቲ ዝብል ናይ ስራሕ ዓውዲ ክኣትው ዝክእል ኣካል እንትኸውን ኣብ ዝተቖፀረሉ ኣብይተ ዕዮ ምሁርነቱ ተጠቒሙን ካብኡ ዝፅበ ኩሉን ክዋፅኣሉ ዝክእል ሰፊሕ ባይታ ኣሎ። ዝበዝሕ ህዝብና ዘንፀርፅረሎም ዘሎ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ፀገማት፣ናይ ፍትሒ ጉዳያት፣ ናይ ኣሳልጦ ስራሕ ዓፀቦታት ኩሎም በዚ ምሁር እዚ ዝሓልፉ እዮም። ብርክት ዝበሉ ነቲ ህዝቢ ኣሲሮም ዝሓዙ ናይ ኣሰራርሓ ፀገማት፣ሪፎርምታት ወዘተ በዚ ምሁር እዚ ኣቢሎም ዝሓልፉ እዮም። እቲ ናይ ሰቪል ስርቪስ ስራሕ ዝብሃል ጠቕላላ፤ እቲ ናይ ምምሕዳርን ናይ ህዝብን ስርሓቲ በዚ ሓይሊ እዚ ኣቢሉ ዝሓልፍ እዩ። ብካልእ ቋንቋ ኣብ ህዝቢ ተፈጢሩ ዘሎ ብዙሕ ቕርታን መረረትን ፍልፍሉ እዚ ኣብ ከምዚኦም ዝበሉ ዓውድታት ዘሎ ኣካል እንትኸውን ዝዛየደ ኣካሉ ድማ እቲ ዝተምሃረ እዩ። ናይቲ መፍትሒ ኣካል ክኸውን ዝድለየሉ ቀንዲ ምክንያት ናይቲ ፀገም ፍልፍል እውን ስለዝኾነ እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ወሳናይ ግደ ኣለዎ።
ኣብዚ ዘሎ ሓይሊ ዘለዎ ቦታ ዓብዪ ናይ ለውጢ ቦታ ምዃኑ ኣሚኑ እተን ናይ ፍልጠትን ክእለትን ሓለፋታቱ ክብ ብዝበለ ናይ ኣተሓሳስባን ግንዛበን ሓይሉ ኣቢሉ ናብ ዝሓሸ ናይ ህዝቢ ረብሓ ከውዕሎ ብናይ ጊዜ የለን ኣካይዳ ክኸዶ ዝግባእ እዩ።
እቲ ካልኣይ እቲ ኣብ ናይ ውልቀ ስርሑ ዘሎ ሓይሊ እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ብፍላይ እታ ሃገር ሒዛቶ ኣብ ዘላ ኩሉ ዜጋ ናብ ስራሕ ክኣቱ ኣለዎ ዝብል መርገፂ፣እቲ ዝተምሃረ መንእሰይ ወለዶ ስራሕ ክፈጥር ኣለዎ ዝብል መምርሕን ፖሊስን መሰረት ብምግባር ዝርአ እዩ።እዚ ምናልባት እቲ ዝገዘፈ ኣካል እቲ ምሁር እውን ክኸውን ይእክእ እዩ። ምስቲ ዝገዘፈ ኣሃዝ ምዃኑ ተኣሳሲሩ ትፅቢት ዝግበረሉ እውን ከምኡ ልክዕ ገዚፍ እዩ። ብምዃኑ እውን ካብዚ ሓይሊ እዚ ትፅቢት ዝግበር እቲ ኣብ ዝተዋፈረሉ ዓውዲ ንዘለዉ ማሕለኻታት ብጥበብን ብትዕግስትን ሓሊፍካ ቁምነገር ካብ ምዃን ዝዘለለ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ሃገር ዝሃንፅ እዚ ሓይሊ እዚ እዩ። እንድሕር ንጥፍኣት ተሓሲቡ ኣብ ዘይምህናፅ ወይ ምፍራስ እዛ ሃገር እጃም ዘለዎ እውን እዚ እዩ። ኣብዛ ዘለናላ እዋን ድግርን ዲፕሎምን ሒዞም ናብ ስደት ዝኸዱ መናእሰይ ምሁራት ብዙሓት እዮም። ኣብ ማእኸል ሃገር ዝርአ ዘሎ ናዕብታት እውን በቲ መንእሰይን ምሁርን ዝተሃንፀን ናይኡ ተሳትፎ ዘዕዘዘን ምዃኑ ዝፍለጥ እዩ። ስለዚ እዚ ኣካል እዚ ኣብ ህንፀት ሃገር ዘለዎ ግደ ግደ ኣንበሳ ምዃኑ ኣሚኑ እታ ሃገር ናይ ማንም ዘይኮነትስ ናይ ባዕሉ ምኳና ኣሚኑ ብዝልዓለ ወነን ናይ ቃለሲ መንፈስን ክኸይድ ትፅቢት ይግበር።
እቲ ሳልሳይን ብፍሉይ መልክዕ እውን ክርአ ዝግብኦን ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዘሎ ምሁር ሓይሊ እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ብክልተ ነገራት እዩ ንህንፀት ሃገር ዘለዎ ግደ ግደ ኣንበሳ ክኸውን ዝኽእል። እቲ ሓደ ከም ዜጋ ኣብ ኩሎም ዓውድታት ናብርኡ ዝህልዎ ምሁራዊ ኣካይዳን ፅለዋን እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ ከም ሓደ ዜጋ ዝህነፀሉ ዓውዲ (ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ) ካብኡ ትፅቢት ዝግበር ዓብዪ ሃገራዊ ሓላፍነት ኣሎ። እዚ ወለዶ ናይ ምቅራፅ ስራሕ እዩ። በዚ መሰረት ካብቲ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ተምህርቲ ዘሎ ኣካል ትፅቢት ዝግበር ነገር ብጣዕሚ ገዚፍ እዩ። ብርክት ዝበሉ ፀገማት ዝርኣዩሉ ዓውዲ እናኾነ ይመፅእ ብምህላዉ ድማ ጊዜ ዘይጠልብ ዓብዪ ወፍሪ ዘድልዮ ሓያል ናይ ህንፀት ዓውዲ እዩ።
ኣብዞም ሰለስተ ዓበይቲ ዓውድታት ዝርከብን ካልእን ተደሚሩ በብዝተፈረሉ ዓውዲ እቲ ዝተምሃሮ ሳይንስን ብዝጠልቦ መንገዲ ኣብ ምኻድ ሓጋዛይ ክኸውን ግድን ይኸውን። ብፍላይ ካብዞም ሰለስተ ዓውድታት እዚኦም ወፃኢ ኣብ ዝተፈላለያ ውድባት ፖለቲካ፣ ኣብ ወፃኢ፣ ኣብ ትካላት ሚድያ ውልቀን መንግስትን ዘሎ ናይ ለውጢ ሓይሊ ዝኾነ ምሁር ካብዛ ጊዜ እዚኣ ንላዕሊ ነዛ ሃገር ሓገዝትን ዓቀብትን ዝኾኑሉ ተኣናፊ እዋን የለን።
መጠቓለሊ
------------------
ጊዜ የለን። ብዙሕ ነገር ኣምሊጡ እዩ። ሕዚ ዘለና ጊዜ፤ ጊዜ ኣብ ዘይብሉ ምጉያየ እዩ። ይትረፍ ተረጋጊዕኻ ጎይኻ እውን ዝርከብ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን ካብ ምጉያይ ወፃኢ ካልእ ኣማራፂ የለን። እዚ ጉያ እዚ ስሉጥን ዕውትን ክኸውን ዝገብር ድማ እቲ ዝተምሃረ ዝበሃል ፍልጠት፣ ክእለትን ዝሓሸ ግንዛበን ዘለዎ ኣካል ማሕበረሰብ እዩ። እዚ ኣካል እዚ ኣብ ሲቪል ሰርቪሲን ካልእ ትካልን ዝተቖፀረ፣ ኣብ ውልቀ ስርሑ ዝተዋፈረን ኣብ ላዕለዎት ትካላት ተምህርቲ ዘሎን ክኸውን ይክእል። ኣ ብ ካልእ ዐውዲ እውን ኣሎ ብርግፅ። እዚ ብሓደ ተጠሚሩን ተናቢቡን ዝሰርሖ ስራሕ እዛ ሃገር ሒዚ ካብ ዘላቶ ፀገም ከውፅኣ ይኽእል እዩ።


text:
ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ዝመርሖ፡ ሓው ጐይትኦም መብራህቱ፡ ኣባል ሽማግለ ዞባ ኣውሮጳን ሓላፊ ጨንፈር ሰዲህኤ ዓባይ ብሪጣንያን ዝርከቦ ልኡኽ ሰልፊ ብ23 ሚያዝያ 2018 ምስ ኣቶ ኒክ ሃከት (Nick Hackett)፡ ሓላፊ ክፍሊ ጕዳያት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ቤት ጽሕፈት ወጻኢን ሓባራዊ ዕዳጋን ዓባይ ብሪጣንያ ንሓደ ሰዓት ዝወሰደ ርክብ ኣካይዱ።
ልኡኽ ሰዲህኤ፡ ዘልዓሎል ጕዳያት፡ ንስደተኛታት ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ድማ ብፍላይ ዘጋጥሞም ዘሎ ጸገማት ብዝርዝር ገሊጹ። ንኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ዩጋንድ ይኹን ሩዋንዳ ወይ ዝዀነ ሳልሳይ ሃገር ምብራሮም ቅኑዕ ከምዘይኰነን፡ ኵለን ናይ ስደተኛታትን ዑቝባ ሓተትን ውዕል ዝኸተማ ሃገራት ሓላፍነቶም ክስከም ከምዝግባእ ተማሕጺኑ።
ቀጺሉ፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ይኹን ኣብ መደበራት ተዳጕኖም ንእስነቶም ከሕልፉ ስለዘይክእሉ ኢዮም ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምርጫታት ክወስዱ ዝግደዱ ዘለዉ ኢሉ። ነዚ ሽግር’ዚ ንምቅላል ኤርትራውያን ስደተኛታት ናይ ስራሕ፡ ናይ ሞያን ኣካድያማዊ ስልጠናን ዕድላት ክውሃቦምን ኣዘኻኺሩ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ዝርከባ ብኤርትራውያን ዝካያዳ ኣብያተ-ትምህርቲ ሓገዝ ክግበረለን ተላብዩ።
ልኡኽ ሰዲህኤ፡ ነቲ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ንዝጸንሐ ጐንጺ ኣመልኪቱ፡ ኣህጕራዊ ማሕበረ-ሰብ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ለውጢ ዕድላት ተጠቒሙ፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ንረብሓታት ክልቲኡ ኣህዛብ ዘየገልግል ናይ ኣይሰላም ኣይኵናት ኵነታት ብዘላቒ ሰላም ክዛዘም ኵሉ ዝከኣሎ ጸቕጥታት ክገብር ኣተሓሳሲቡ።


text:
እቲ ወፂኡ ዘሎ ሓዱሽ መምርሒ ቁፅፅር ሓደጋ ትራፊክ ብምትግባር ሓደጋ ትራፊክ ንከላኸል
ዘፈር መጓዓዝያ መንገዲ፣ ዓለምና ኣብዚ ዘመን በፂሓቶ ንዘላ ምዕባለ ዓብዪ ኣስተዋፅኦ ዘበርከተን ዘበርክት ዘሎን ዓውዲ ልምዓት እዩ። እቲ ዘፈር ማሕበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊን ፖለቲካውን ምትእስሳር ሕብረተሰብ ብምዕባይ ንልምዓት ሃገር ዝለዓለ ኣበርክቶ ይፃወት። ዘፈር መጓዓዝያ፣ ሕብረተሰብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ናይ ምጉዕዓዝ ድሌት ብምርዋይ ኣብ ምስላጥ ስራሕን ኣብ ምልዉዋጥ ዕዳጋን ዕዙዝ ግደ እናተፃወተ ይርከብ።
ኣብ ሃገርና ኣታውን ወፃእን ካብ ዝግበር ኣቑሑት እቲ 90 ምኢታዊኡ ከምኡ እውን ካብ ቦታ ናብ ቦታ ካብ ዝጎዓዐዝ ህዝቢ እቲ 95 ምኢታዊ ብመጓዓዝያ መሬት ኣቢሉ እዩ ዝሽፈን። ይኹን እምበር እቲ ዘፈር ብዝተዋደደን ስርዓቱ ብዝሓለወን ኩነታት እንተዘይተመሪሑ ምብኻን ንብረትን ሃፍትን ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ምጥፋእ ህይወትን ምጉዳል ኣካል ደቂ ሰባትን ዘይሓዊ ጉድኣት ዘብፅሕ እዩ። ብምኽንያት ባህሪ እዚ ዓውዲ ከምቲ ጥቕሙ ዘስዕቦ ሓደጋ እውን ገዚፍ ስለዝኾነ ኢኮኖሚያዊ፣ ማሕበራውን ስነ ኣእምራውን ጉድኣት ክኽትልን ዕቤት ሓደ ህዝቢ ካብ ዝፈታተኑ ፀገማት ግንባር ቀዳምትነት እውን ክሕዝን ዝኽእል ዘፈር ልምዓት እዩ።
ብምስሊ ኣደጊፍና ንርኣዮ እንተተባሂሉ ኣብ ዓለምና በብዓመቱ ካብ ሓደ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ሰባት ንላዕሊ ብሓደጋ ትራፊክ መንገዲ ህይወቶም ይስእኑ። ክሳብ 50 ሚሊዮን ዝኾኑ ድማ ከቢድን ቀሊልን ጉድኣት ኣካል ይበፅሖም። ልዕሊ 600 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ንብረት እውን በብዓመቱ ይዓኑ። ኩነታት ክልልና እንተሪኢና እውን ካብዚ ዝነኣሰ ኣይኮነን። ኣብ 2008 ዓ.ም ጥራሕ ዘጋጠመ ሓደጋ ተሽከርከርከርቲ 33 ሽሕን 457 እንትኸውን ብሰንኪ እዚ 4,352 ሰባት እንትሞቱ፣ 6,886 ሰባት ከቢድ ጉድኣት ዝተረፉ፣ 7,071 ድማ ቀሊል ጉድኣት ኣካል ክበፅሖም ገይሩ እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ 874 ሚልዮንን 311 ሽሕን 141 ነጥቢ 58 ቅርሺ ዝግመት ንብረት ከመዝዓነወ ካብ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልልና ዝተረኸበ መረዳእታ ይሕብር።
እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ኣሃዝ ዘመላኽቶ ጉዳይ እንትሃለወ እቲ ዘጋጥም ዘሎ ፀገም ሓደጋ መንገዲ ትራፊክ ካብ እዋን ናብ እዋን ብዘደንግፅ ኩነታት ብምውሳኽ ኣብ ህይወት ሰብን ንብረትን ዘብፅሖ ጉድኣት ኣብ ዘተሓሳስብ ብርኪ በፂሑ ኣሎ። ነዚ ፀገም መበገሲ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት እንተሃለዉ ብቐንዱ ግን ብፍጥነት ናይ ሕጊ ማዕቀፍ ምልሕላሕን ዘይምኽባር ሕጊ መንገዲ ትራፊክን ዝጥቀሱ እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ቅድም ኢሎም ኣብ ዝወፁ ደንብታት ትራፊክ ድሕንነት ዘይተኻተቱ ግን ከዓ በቢዕለቱ ዘጋጥሙ ሓደሽቲ ዓይነታት ጥፋኣት ትራፊክ መንገዲ እናተፈጠሩ ብምምፅኦም ሕዚ በፂሕናዮ ምስ ዘለና ብርኪ ዕብየት ዝጠዓዓም ዘመናዊ ስርዓት ትራፊክ ዝተኸተለ መምርሒ ምውፃእ ካብ ዝኾነ ጊዜ ንላዕሊ ኣድላይ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ሓዱሽ መምርሒ ብብርኪ ፌደራል ዝወፀ ኮይኑ ኣብ ኩለን ክልላት ሃገርና ተፈፃሚ ክኸዉን እዩ። ብርግፅ እቲ ወፂኡ ዘሎ ሓዱሽ ደንቢ መቆፃፀሪ ትራፊክ መንገዲ መጓዓዝያ ሙሉእ ንሙሉእ ሓዱሽ ኣይኮነን። ይኹን እምበር ዝወሰኾም ብርክት ዝበሉ መምርሕታት ስለዘለዉ ምስቶም ቅድሚ ሐዚ ዝፍለጡ ብርክታት ጥፍኣትን ወሰን ቅፅዓቶምን ከምዝስዕብ ኣዋዲድና ኣቕሪብናዮ ኣለና።
ብሓፈሻ እንትርአ ኣብ ሓደጋ ትራፊክ ዝምደቡ ጥፍኣታት ብዘስዕብዎ መጠን ሓደጋን ብዘለዎም ዓቐን ¬ጥሕሰትን ዝተመደቡ እዮም። ዋላ ተመሳሰልቲ ጥሕሰታት ኣብ ዝተፈላለዩ ብርኪ ጥፍኣት ተደጋጊሞም ክድንገጉ ዝገብር ዝተፈለየ ባህሪ ክህልዎም ይኽእል እዩ። ዝተማልአ ገንኢ ፅዕነት ወይ “ስፖንዳ” ዘይብሉ እናሃለወ ፅዕነት ፂዒኑ ዘሽከርከረን ኣብ ዝተኸልከለ ቦታ ብዘይ አገባብ ድምፂ ጡርንባ ወይ ግቡእ ብዘይኮነ መጠንቀቕታ ድምፂ ምጥቃም ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ዝርዝር ጥፍኣታት የቐምጦም። እዚኦም ጥራሕ ዘይኮኑስ ኣብ መንገዲ ተሽከርካሪ ዝሓፀበ ወይ ክሕፀብ ዝገበረ፣ ንተሽከርካሪ ምርአይ ዝክልክል መጋረጃ ፣ ተለጣፊ ላስቲክ ወይ ካልኦት ተመሳሰልቲ ነገራት ኣብ ልዕሊ ተሽከርካሪ ዘቐመጠ ወይ ዝለጠፈ፣ ትሕቲ ዝተፈቐደሉ ናህሪ ዘሽከርከረ ወይ የማናይ ጠርዙ ከይሓዘ ብህድኣት ዘሸከርከረ፣ መከላኸሊ ስብራት ሽክና ርዕሲ ወይ ሄልመንት ከይገበረ ወይ ጌሩ ከይ አሰረ ሞተር ብስክሌት ዝዘወረ፣ ልዕሊ መጠን ድምፂ እናስመዐ ዘሽከርከረ በቶም ልዕል ክብል ዝተጠቐሰ ተሓታቲ ይኸዉን። ብተመሳሳሊ ፍቃድ መረጋገፂ ብቅዓት አሽከርካሪ ሃልይዎ ከይሓዘ ዘሽከርከረ ወይ ናይ ፍቓድ መረጋገፂ ብቅዓት አሽከርካሪ ከይሓደሰ ዘሽከርከረ እውን ኣብዚ ብርኪ እዚ ይካተት። ከምኡ እውን ብሕጊ ኣብ ዘይተፈቐደ ርሕቐት ምልክት ከየርኣየ ዝተጠምዘዘ፣ ኣንፈት ዝቐየረ፣ ተሽከርካሪ ዝቐደመ ወይ ተሽከርካሪ ደው ዘበለ፣ ኣብ ውሽጢ ተሽከርካሪ ዝተማልአ ናይ ቀዳማይ ረድኤት ኣቑሑ ዘይሓዘ መከላኸሊ ባርዕ ሓዊ እንከይማልአ ናይ ንግዲ ተሸከርካሪ ዘሸከርከረን ብድምር ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ዝምደቡ ጥፍኣታት እዮም።
ካብዚ ብተወሳኺ ብመጠን ዓቐን ጥፍኣቶም ቅልል ዝበሉ ኮይኖም ኣብ መንገዲ ዘፍሰሶ ሓመድ፣ ፈሳሲ ፀፀር መሳሊ ዘየልዐለ ወይ ዘይአፅረየ አሸከርካሪ፣ ኣብ ልዕሊ መንገዲ ዘሎ ማይ ብተሽከርካሪ ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ እግረኛታት ዝነፀገ፣ ንየማን ጥራሕ ንክትዕፀፍ ኣብ ዘገድድ ምልክት ትራፊክ መንገዲ ዝዓፀወ ኣብ ቀዳማይ ጥፍኣት ይቕመጡ። ከምኡ እውን ኣብ መብራህቲ ትራፊክ ወይ ኣብ መስቀለኛ መንገዲ ኣብ ልመና ንዝተዋፈሩ ሰባት ገንዘብ ዝሃበ ወይ ዕዳጋ ዝገበረ፣ ናይ ተሽከርካሪ ታርጋ ካብ ዝተፈቀደሉ ግዜን ቦታን ወፃኢ ብጥሕሰት ዝተጠቀመ አሸከርካሪ ዘካተተ እዩ። ብካልእ ገፅ ድማ ጉዕዞ መስመሩን ወይ ተርኡ እንከይሓለወ ዘሽከርከረ፣ አብ ዝተኸልከለ ቦታ ወይ ናይ መንገዲ የማናይ ጠርዚ ከይሐዘ ተሳፋራይ ወይ ኣቅሓ ዝፃዓነ ወይ ዘውረደ፣ ኣብ እዋን መብርሂ ግዜ መብራህቲ ዘየበረሀ ዘሸከርከረ፣ ናይ ህዝቢ መመላለሲ ተሸከርካሪ ሞተር ከየጥፈአ ህዝቢ ፅዕኑ ነዳዲ ዝመልአን እውን ኣብዚ ዝምደቡ እዮም።
ንእግርኛታት ወይ ተሸከርካሪ ቀዳምነት ዘይሃበ፣ ኣብ ፀቢብ መንገዲ ወይ ኣብ መዕፀፊ መንገዲ ኣብ ውሽጢ 12 ሜትሮ ተሽከርካሪ ደው ዘበለ፣ ፍቓድ መረጋገፂ ብቕዓት ኣሽከርካሪ ሃልይዎ ልዕሊ ዝተፈቐደሉ ብርኪ ፍቓድ ንዝኾነ ተሽከርካሪ ዘሸከርከረ፣ ዝተበላሸወ ተሸከርካሪ አብ መንገዲ ደው ዘበለን ኣብ ካልኣይ ብርኪ እዚ ዝምደቡ ዝርዝር ጥፍኣታት እዮም። ብተመሳሳሊ ዝዕፀፈሉ ኣንፈት እንተይሓዘ ዝታዓፀፈ፣ ክልተ መስመር ኣብ ዘለዎ መንገዲ ብየማን ገፅ ተሽከርካሪ ዝቐደመ፣ ምልክት ከየርአየ ተሽከርካሪ ደው ዘበለ ወይ ደው ካብ ዝበለሉ ቦታ ዘንቀሳቐሰ ተጠቀስቲ እዮም። ኣብ ግዜ ሓደጋ አገልግሎት ንዝህባ ተሽከርከርቲ ቀዳምነት ዘይሃበ፣ ናብ ዘይኸደሉ ኣንፈት ምልክት ዘርኣየ፣ሓመድ፣ሓሸዋ ፣እምንን ተመሳሰልቲ ነገራት ዝምልክቶ ኣካል ከየፍቀደ ተሽከርከርቲ ወይ እግረኛታት ዝሓልፍሉ መንገዲ ዘራገፈ ድማ ኣብዚ ዝርዝር ጥፍኣት እዚ ይምደቡ። ካብዚ ብዝዘለለ ልዕሊ ዝግብኦ ትኪ እናተከኸ ወይ ነዳዲ እናብኮኸ ዝኸድ ተሽከረካሪ ዘሽከርከረ፣ ንኣገልግሎት ሓደጋ ዝውዕላ ተሽከርከርቲ ኣብ ግልጋሎት ስራሕቲ ሓደጋ እንተይኮነስ ካብ ዝፍቀደሉ ድምፅን ምልክት ሓደጋ መብራህትን ንላዕሊ ብምጥቃም ዘሽከርከረ በዚ ጥፍኣት እዚ ተሓታቲ ከም ዝኸዉን ይድንግግ።
ካብዚ ብተወሳኺ ድማ ትሕቲ ሸውዓተ ዓመት ንዝኾነ ህፃን ምስ ዓብዪ ወይ ንደሕንነቱ እንትባሃል ኣብ ዝተሰርሐ መሕቖፊ ውሽጢ ከየቐመጠ ዘሸከርከረ፣ ኣብ ደጋዊ ኣካል ተሸከትካሪ ሰብ ዝፃዓነ፣ ሓደጋ ከብፅሕ ዝኽእል ፅዕነት ምስ ህዝቢ ሓዊሱ ዝፀዓነ ገናሒ መኪና ኣብ ካልኣይ ብርኪ ዝምደቡ ጥፍኣታት እዮም። ከምኡ እውን ትእዛዝ ናይ ትራፊክ ዘይፈፀመ ወይ ዝተስሓሓተ ሓበሬታ ዝሃበ ወይ እውን ደው ክብል ትእዛዝ እንትወሃቦ ብእንቢተኝነት ደው ከይበለ ዝኸደ፣ ብድሕሪ መኪና ንዝተርፍ ነዊሕ ፅዕነት ምልክት ከይገበረ ወይ ኣብ ልዕሊ ተሽከርካሪኡ ዝተፀዓነ ፅዕነት ብግቡእ ከይኣሰረ ወይ ከይሸፈነ ዘሽከረከረን በዚ ብርኪ ጥፍኣት እዚ ተሓተቲ እዮም።
ኣብ ሳልሳይ ብርኪ ዝምደቡ ዝርዝር ጥፍኣታት እንተርኢና ድማ ተንቀሳቃሲ ተሌፎን ኣብ ኢዱ ሒዙ እናዛረበ፣ እናልአኸ፣ ወይ እናንበበ ዘሽከርከረ፣ ብሰንሰል ዝንቀሳቀሰ ኣብ ልዕሊ መንገዲ ዘሽከርከረን እዮም። ካልእ ህዝቢ ኣብ ዝበዝሓሉ ከባቢ ፣ ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ሆስፒታላትን ብሕጊ ልዕሊ ዝተገደበ ናህሪ ዘሽከርከረ፣ ኣብ መሰቀለኛ መንገድን ኣብ ከባቢ መቋረፂ እግረኛታት ወይ እውን ናይ አሽከርካሪ ምርኣይ ዝክልክል ኩነታት አየርን ካልኦት ፀገማት ኣብ ዝህልውሉ ግዜ ናህሩ ከይቐነሰ ዘሸከርከረ፣ ኣብ መቋረፂ እግረኛታት ተሸከርካሪ ደው ዘበለ ድማ በዚ ብርኪ ጥፍኣት እዚ ተሓተቲ ይኾኑ። ካብዚ ብዝዘለለ ንህዝቢ ግልጋሎት ኣብ ዝህቡ ባርዕ ሓዊ ዘጥፍኣ ተሸከርከርቲ ማይ ኣብ ዝመልኣሉ ቦታ ኣብ መውፅእን መአተውን በሪ ሆስፒታል ተሸከርካሪ ደው ዘበለ፣ ናይ ርዕሲ መከላኸሊ ሄልመንት ከይ ገበረ ወይ ጌሩ ከይአሰረ ወይ ሓቢርዎ ዝፃዓኖ ሰብ ምግባሩን ምእሳሩን ከየረጋገፀ ሞተር ሳይክል ዘሽከርከረ በዚ ጥፍኣት እዚ ተሓታቲ ይኸውን። ልዕሊ ሓደ ሰብ ኣሳፊሩ ሞተር ሳይክል ዘሽከርከረ፣ ትሐቲ 13 ዓመት ንዝኾነ ህፃን ኣብ ጎድኒ ሽፌር ወንበር ኣብ ዝርከብ ወይ ጋቢና ውሽጢ አቀሚጡ ዘሽከርከረ፣ ጉዱኣት ኣካል መንገዲ ኣብ ዘቋርፅሉ ግዜ ወይ ኣብ ዝሳፈሩሉ ግዜ ግቡእ ጥንቃቐ ዘይገበረን ዝብሉን ካልኦትን ዓይነታት ጥፍኣት ድማ ኣብ ሳልሳይ ብርኪ ዝምደቡ ኮይኖም ኢና ንረኽቦም።
ኣብ ራብዓይን ናይ መወዳእታን ብርኪ ዝምደቡ ዝርዝር ጥፍኣታት ድማ ኣብ መሰቀለኛ መንገዲ ቀዳምነት ክዋሃቦ ንዝግባእ ተሸከርካሪ ቅድሚያ ዘይምሃብ፣ ተሸከርካሪ ኣብ ምንቅስቓስ እናሃለወ ተሳፋራይ ዝፀዓነ ወይ ዘውረደ ጥፍኣተኛ ይኸዉን። ከምኡ እውን ኣብ ግዜ መብራህቲ በዓል ሰለስተ ማእዝን ኣንፀባራቒ ኣብ እኹል ርሕቐት ከየቐመጠ ዝተበላሸወ ተሸከርካሪ ደው ዘበለ፣ ቴሌቭዝን ወይ ካልኦት ምስልታት ኣብ ውሽጢ ተሽከርካሪኡ እናራኣየ ዘሸከርከረ፣ ናይ ደሕንነት መዓጥቖ(ቁልፊ) ከይኣሰረ ተሽከርካሪ ዘሽከርከረ፣ኣብ ራብዓይ ብርኪ ካብ ዝተዘርዘሩ ጥፍኣታት ወፃኢ ዝኾነ ዓይነት ጥፈኣት ብምፈፃም ኣብ ልዕሊ ህይወት ይኹን ንብረት ጉድኣት ዘብፀሐ ፌደራል ኣብ ዘውኘኦ ሓዱሽ መቆፀቀፀሪ ትራፊክ መንገዲ ዝርዝር ጥፍኣታት ዝምደቡ እዮም።
ብሓፈሻ ድማ እቶም ልዕል ክብል ተጠቒሶም ዘለው ዝርዝር ጥፍኣታት ተሓላሊፉ ዝተረኸ ዝኾነ ኣሸከረካሪ ክሳብ ሸዉዓተ ሽሕ ናይ ገንዘብ ቅፅዓትን ንሓደ ዓመት ብቕዓት መረጋገፂ ክእገድ ይኽእል። ስለዚ እዚ ብቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ወፂኡ ዘሎ ሓዱሽ መምርሒ ትራፊክ መንገዲ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ከምኡ እውን ዝምልከቶም ኣካላት ብፍላይ ድማ ኣሽከርከርቲ ከም ዕለታዊ መምርሒ ህይወትና ጌርና ፍሉይ ትኹረት ሂብና ክንሰርሓሉ ይግባእ። ከምኡ እውን ብሰንኪ ሓደጋ ትራፊክ በቢመዓልቱ ዝሓልፍ ዘሎ ክቡር ህይወት ወዲ ሰብ ክነድሕን ይግባእ መልእኽትና እዩ።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ንእንግሊዛያውያን ዜጋታት ንሓያለ ኣዋርሕ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምሓዙ ብመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተዋህቦ መጠንቀቕታ ክልተ ካብ ሚእቲ ምኽፋል ደው ኣቢሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ነቲ ሕጋውነት ከምዘይብሉ ዝንገረሉ ካብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝምዝምዞ ክፍሊት ገንዘብ፡ ብመንገዲ እቲ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከብ ኢምባሲኡ እንደገና ከምዝጀመሮ ምንጭታት ሓቢሮም።
ክቡራት ኤርትራውያን ኣሓተይን የሕዋተይን፣
ሎሚ ምዓልቲ ኣብዚ ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝወረዶም ኣደራዕ ባህጎምን ሕልሞምን ኮሊፎም፣ ካብታ ብዕድመ ንእስነቶም ዓንዲሮም ዘይጸገቡላ ሃገሮም ሃጽ ኢሎም ናብ ደይፈልጥዎ በረኻን ዓድን ንስደት ዝተቓልዑ መሳኪን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣጋጢምዎም ዘሎ ናይ ሞት ሓደጋ ምኽንያት ብምግባር፣ ነዚ ቀጺለ ዘቕርቦ መደረ ከቕርብ ከለኹ ዓሙቕ ሓዘን ይስምዓኒ።
ብዓርቢ ዕለት 25 መጋቢት 2011 ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ ሎንዶን ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ኩሉ ከተማታት ዓዲ እንግሊዝ ፣ፖለቲካውያን ውድባትን ፣ ቤርጌሳውያን ማሕበራትን ፣ ምንቅስቃስ ኤርትራዊ መንእሰይ ንለውጢ ፣ ደቀንስትዮን ፣መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ከምኡውን ግዱሳት ውልቀሰባትን ዝተሳተፍዎ ዕውት ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ።
ብቀዳም ዕለት 19/02/2011 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ብተቐማጦ እታ ከተማ ዝተወደበን ዝተጸውዐን ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብዕሱብ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተጸውዐ ኣኼባ ተኻይዱ ነይሩ። እንተኾነ ግን ብመንጽር ካብ ሞንጎ ልዕሊ 1200 ተቐማጦ እታ ከተማ ክርአ ከሎ ሒደት ዚተሳተፍዎ ኣኼባ ኢዩ ኣካይዱ።


text:
ንሕና ልዕሊ 2000 እንኸውን ካድረታትን ላዕለዎት ኣመራርሓን ህወሓት ከምኡ እውን ልዕሊ 200 ዝኾኑ ተወከልቲ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ካብ ዕለት 03-09/05/2010 ዓ/ም ን7ተ መዓልቲ ኣብ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ብምርካብ ዓሚቕ ገምጋም ብምስላጥ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ብዘይንሕስያ ዝገምገሞን ዝሃቦ ውሳነን መሰረት ገይርና ዝጐደለ እንተልዩ ክንምልእን ክነዕሙቕን፤ ካብዚ ሰጊርና ድማ ብኣንፃር ኣብ ህዝቢ፣ ውድብ፣ ክልልን ሃገርን ዘብፅሖናዮ ፀገም ብልክዑ ክንወስድን ምስ ነብስና ክነጣብቕን ክኢልና ኣለና፡፡ እቲ ልዑል ትዕግስትን ተፀዋርነትን ዘለዎ ህዝብና ኣብ ውድቡ ፅኑዕ እምነት ብምሓዝ ካብ እምነቱን ልምዱን ተበጊሱ ነዚ ዕድል ስለዝሃብና ልዑል ምስጋና ከየቕረብና ኣይንሓልፍን::
ክሳብ ሐዚ ኣመዝጊብናዮም ዘለና ክልላውን ሃገራውን ዓወታት፣ ሃገርና ብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመር እናተመርሐት ዘመዝገበቶም ድሙቓት ፍፃመታት ምዃኖም ዘይካሓድ ሓቂ እዩ፡፡ ህዝብታት ክልልና፣ ሃገርናን ዓለምን ዝመስከሩሎምን ዝብህጉዎምን ዓወታት እናረገገፅና ንቕድሚት ንምርሽ ከምዘለና ፍሉጥ እዩ፡፡ ነዙይ ድማ ዓለም ለኻዊ ትካላት ብዝተፈላለየ መልክዑ ዘረጋግፅዎ ሓቂ እዩ፡፡
ምስ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ብምትሕብባር ኣብ መትከላዊ ሓድነትን ምትእስሳርን ዝተመስረተ ሓድነትና ብምጥንኻር ብሄር ብሄረሳባትን ህዝብታትን ሃገርና ብሓባር ኣብ ፅላል ህገ መንግስታዊ ስርዓትና ብምዕሳል ዝጀመርናዮ ጉዕዞ ተሃድሶን ምርግጋፅ ትራንስፎርሜሽንን ንምዕዋት ለሚውን ከም ቀደምና ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ከምንዐውቶ ኣይንጠራጠርን፡፡
እዚ ከምዘሎዎ ኮይኑ ግን ኣብዚ ሐዚ እዋን ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ዘስክፍ መፃብብ ኣብ ዝኣተወትሉን ብዝፈጠርናዮ ፖለቲካዊ ሽግር ህዝብን ሃገርን ብልክዕ እቶም ዘመዝገብናዮም ዓወታት ኩለመዳይ ዓፀባ፣ ዕንወት ፣ ሞትን ምፍንቓልን ከምዘስዐበ፣ ህዝቢ ኣብ ውድቡን መንግስቱን ዝነበሮ ተስፋን ከጠዓዕሞ ዝጀመረ ልምዓትን ሰላምን ክስእንን መፃኢ ዕድሉ ፀልሚቱ ክረኣዩን ኣኽኢልናዮ ኢና፡፡ ተሳተፍቲ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ እውን እዚ ከምዚ ዝበለ ጥልመትን፣ ህዝባውነቱን ወያናይ ስብእንኡን ዝሸርሸሮ ሕመቕ ኣዝዩ ከምዘሐዘነናን፤ ብዝፈፀምናዮ ፀገም ልክዕ ድማ ህዝቢ ብተግባር ክንኽሕስ ቃልኪዳንና ኣሐዲስና ንርከብ፡፡ እዚ እንተዘይገይርና ድማ ተመሳሳሊ ዕድል ምሕዳስ ከምዘይንረክብን፤ ኣብ 1993 ዓ/ም ተሃድሶና ዘነፀርናዮ ኣርማገድዮን፣ ምጥፍፋእን ምትህልላቕን ከምዝስዕብ ብልቢ ኣሚና ተቐቢልና ኣለና፡፡
ብመሰረት እዚ ካብዚ ተጌሩ ዘሎ ገምጋም ብምብጋስ በብደረጅኡ ብገምጋምን ዓርሰ ነቐፌታን ብምዕሟቕ ብቐፃልነት መስተኻኸሊ ስጉምቲ ብምውሳድ ዝተሰጣጠመ ምንቅስቃስ ከምዝገብር ተረዳዲኡ ኣኼብኡ ዛዚሙ ኣሎ፡፡
ከምቲ ዝፍለጥ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ቅድሚ 43 ዓመታት ቓልሱ እንትጅምር ፤ እቲ ቓልሲ ነዊሕን መሪርን ዓወት ድማ ግድን ከምዝኾነ ኣሚኑ ኩለመዳይ ቓልስን መስዋእትነትን ብምኽፋል ሓያልነቱ፣ ህዝባውነቱን ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመሩ ብተግባር ዘመስከረ ውድብ እዩ፡፡
ኣብ ጉዕዞ ቓልሱ እውን ደውታን ዕንክሊልን እንተጓንፎ ስትራተጅካዊ ኣመራርሓን ራኢን እንዳቐመጠ ንውሽጣዊ ድኽመታቱ ብዘየላጢ ብምግምጋም ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ እንዳተሰጋገረ፤ እቲ መድረኽ ዝሓቶ ኩሉ ዓይነት መስዋእትነት እንዳኸፈለን ኣብ ህዝብን እቲ ተጋዳላይን ዘሉዎ ተቐባልነት የመና እንዳኾለዐ፤ ኩሉም ዓይነታት ድሕረታትን ውድቀታትን ብብልሓት እናሰገረ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ስሰዐን ሰጋእ መጋእን፤ መስዋእቲ እንዳኸፈለ ምሩፃት ቐቢሩ ምሩፃት እንዳተከአ ዝመፀ ውድብ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ዴሞክራሲን ሰላምን ልምዓትን በብደረጅኡ እናረጋገፀ እንተመፀ እውን ሰኣን በብደረጅኡ ዝርከብ ስትራተጂክ መሪሕነትን ተራኡ ዘይምፅዋቱ ዳግም ናብ ፅግዕተኛ ምብስባስ፣ ሕመቕን ብልሽውናን ጥሒልና ህዝቢ፣ ውድብን ሃገርን ኣብ ከቢድ ቅልውላውን ጫፍ ምብትታንን ምትህልላቕን ክኣቱ ጌርናዮ ኢና፡፡
በቢደረጅኡ ዝርከብ ካድረን ኣመራርሓን ልዕሊ ዕላማኡ ህዝቡን መስመሩን ውልቃውነት ወሪርዎ፤ ነቲ ቦኽርን ሕሳስ ልደን ሓንኩኹ ዝሃቦ ህዝቢ የመና ኣቖጢዕዎን በዲልዎን ከምዝኾነ ኣሚኑ ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡ እቲ ኣብ መጀመርታ 2009 ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ምንቅስቃስና ዓሙቑን ናብ ሰብ ተላጊቡን ብዘይምኻዱ ሕመቓት ፅግዕተኛ ምብስባስ ደጊሱ፣ ኔትዎርክን ምጥቕቓዕን ገንጊኑ፣ ስልጣን ከም መንበሪ ተወሲዱ ነቲ ኣመራርሓ ዘሪጉን ቀይዱን ስለዝሓዞን የግዳስ ብሓሶታዊ ፀብፃብ ልቡ ዝነፍሕን ዝጃሃርን ብውስን ዓወታት ዝሰኸረ ኣመራርሓን ከምዝተፈጠረ እቲ ኮንፈረሰኛ ብዝርዝር ተመያይጡን ተኻቲዑን ደምዲምዎ ኣሎ፡፡
መድረኻዊ ተልእኾናን ፖለቲካዊ ስብእናናን ረሲዕና፤ ሕመቓት ፅግዕተኛ ምብስባስ ናብ ነርእየሉ መድረኽ ዝተሰጋገርና ሙዃና ብጉድለትና ልክዕ ኣሚና ተቐቢልናዮ ኣለና፡፡ ከም ውፅኢት እውን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ፀረ-ዴሞክራሲ፣ ኔትዎርክን ዝዓብለሉ፤ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳር ዝተጓደለሉ፣ መትከላዊ ሓድነት ኣመራርሓ ዝለመሰሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ፡፡ ብሙኻኑ ድማ ንፅግዕተኛታት፣ ፀበብትን ትምክሕተኛታትን ጥጡሕ ባይታ ፈጢርናሎም ኢና፡፡ እዚ ድማ ነቲ ኣብ መንጐ ህዝቢ ትግራይን ውድቡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ዝነበሮ ብደም ዝተኣሳሰረን ከም እምኒ ዓረ ዝፀንዐን ርክብ ክሕርፍፍ ጌርዎ እዩ፡፡
ብዝኸፍኣ መልክዑ ድማ እቲ በቢደረጅኡ ዝርከብ ካድረን መሪሕነትን ናብ ሽኩትን ምንጥልን ስልጣን ኣትዩ ናብ ጫፍ ገዛኢ ደርብነት ዘስግር ዓቕምታት ኣዋህሊሉ ዝፀንሐ ምዃኑ ተሳታፋይ እዚ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ዝኾነ ካድረን ላዕለዋይ ኣመራርሓን ህወሓት ብዘይንሕስያ ገምጊሙ ኣረጋጊፁዎ ኣሎ፡፡ ስልጣን ከም መንበሪ ብምውሳድ ንፅግዕተኛ ምብስባስ ዝተሳጠሐ ሙዃኑ ብምእማን ነዚ ዝፈፀሞ ታሪኻዊ ስሕተት ኣሚኑ ህዝቡ ክኽሕስ ቃሉ ዘሀድሰሉ መድረኽ ኮይኑ ረኺብዎ እዩ፡፡
ስትራተጅካዊ ልእኽቱኡ ዝመኸነ ኣመራርሓ ቅድሚ ሐዚ ዝፀንሐ ዱፉን ትራንስፎርሜሽን ኣይተዓወተን ዝብል ልሙድ መዐሸዊን ለውጢ ዘየምፅእን ኣገማግማ ኣብ መሬት ዘየለ ፀብፃብን መረዳእታን ብምርኣይ፤ ብውስን ዓወታት ዝሰክር ብዝፈጠሮም ሕፅረታትን ብልሽታትን ድማ ክልልናን ሃገርናን ብዝኸፍአ ክትሕቆንን ክትዝረግን ናይ ባዕልትና ብፅሒት ኔርዎ እዩ፡፡ ብዓብዩ ድማ ህዝቢ ትግራይ ኣብዘይበልዖን ዘይተቐየሮን ከምፅጉቡን ዝሓለፈሉን ዘምስል ቅጥፈታት እቲ ካድረ ንላዕለዋይ መሪሕነት እንዳመገቦ ምምፅኡ ንውሽጡ ፈትሹን ረጊሙን ንኸይድገም ንኽቃለስ ኣብ ስምምዕ በፂሑ ኣሎ፡፡ ልዕሊ 27.7% ኣብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ዝነብር ህዝቢን ብኣውርኡ ድማ ብሚልየን ዝቑፀር ህዝቢ ትግራይ ብሴፍቲኔት ዝመሓደርን፤ ኣብ ከተማ እውን እንተኾነ መሊኡ ካብ ድኽነት ዘይወፀ ህዝቢ ፀይሩ ኣብ ፍፁም ፀረ ህዝቢን መስመርን ቁርቁስ ዝኣተወ ካድረን መሪሕነትን ከምዝነበረ ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኣየ መድረኽ ኮይኑ ኮንፈረንስና ተዛዚሙ ኣሎ፡፡
ተሳታፊ 7ይ ውድባዊ ኮንረፈንስ ብዝነበረ ዘይመትከላዊ ሓድነት ነቲ ጥሙርን ድልዱልን ሓድነትን ክብርታት ውድብና ከም ዝጐድኦ እቲ ተሳታፊ ካድረ ኣሚኑ ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡ ነዚ ክብርታት ውድብ እዙይ ምሽርሻር ቐንዲ ምንጩ ባዕሉ እቲ ላዕለዋይ ካድረን መሪሕነትን ሙዃኑ ብዘይንሕስያ ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡
ኣፍቲ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እውን እንተኾነ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን ጐልቢቱ ከይወፅእ ተራ ዝነበረና ኮይኑ እዚ ድማ ዓቕሚ ውድብና ኣልሚሱ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ዘይግቡእን ዘሕፍርን ተግባራት ክፍጠር ምኽንያት ኮይንና ኢና፡፡ ጥሙር ውሽጣዊ ዓቕሚ መሪሕነትናን ካድረናን ደኺሙ፤ ፀገም ህዝቢ ብቕልጡፍ ምፍታሕ ዝሰኣናሉን ብዕግበትን ግጉይ መረዳእታን ሓቀኛ ተጠቃምነት ህዝብና ኣብ ምጉዳእ ግደ ካድረና ዕዙዝ ምንባሩ ብዝርዝር ተገምጊሙን ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑሉ ኣሎ፡፡
ኣብዘለናዮ ኩነታት ሰላም ተባራዒ ሕቶ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ንዓድን ህዝቢን ንምድሓን ጥራሕ ዘይኮነስ ንባዓልትና ንምድሓን እውን እንተዘይሰሪሕና፤ ኩነታት እንዳኸፍአን እንዳተዃስሐን ከይዱ ብህውከትን ዕግርግርን ከምንህሰን እቲ ዝኸፍእ መጉዳእቲን መከራን ኣባና ከምዝገድድ ርዱእ ሙዃኑ ተሳተፍቲ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ብሙሉእ እምነት ተቐቢልዎ ኣሎ፡፡ እዚ ሕቶ ምድሓን ዓዲ፣ ህዝብን ውድብን ኣጀንዳ ህወሓት ጥራሕ ዘይምዃኑ ብምእማን ምስ ኣሓትን መሓዙትን ውድባት ኣብ ቃልሲ ዝተመስረተ ሓድነት ብምፍጣር ነቲ ክሳብ ሐዚ ዝበደልናዮን ዘጉደልናዮን ንምክሕሓስን ርኡይ ለውጢ ንምምፃእን ንፅባሕ ዘይበሃል ዋኒን ኮይኑ ኣሎ፡፡ ነናይ ባዕልና ገዛ ዕዮ ብምፍፃምን ጉሓፍና ብምእላይን ንቕድሚት ክንምርሽ ኣለና፡፡ እዚ እንተይኮነ እንተተሪፉን ሓደ ውድብ ንቕድሚት እቲ ኻልእ ንድሕሪት ክስጉም እንተፈቲኑ ተተሓሒዝና ናብ ገደል ከምንኣቱ ፈሊጥና ካብ ምንቋርን ምውንጅጃልን ብምውፃእ ናብ ሓዱሽ ምዕራፍ ታሪኽ ክንሰጋገር ሙሉእ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ፡፡
ካብዚ ብምብጋስ ኣመዝጊብናዮም ዘለና ክልላውን ሃገራውን ዓወታት፣ ሃገርና ብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመር እናተመርሐት ዘመዝገበቶም ድሙቓት ፍፃመታት ንድሕሪት ከይምለሱ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ይግባእ፡፡ ህዝብታት ክልልና፣ ሃገርናን ዓለምን ዝመስከሩሎምን ዝብህጉዎምን ዓወታት ናብ ዘይኽበሱሉ ደረጃ ክነብፀሖም ሕድርና ክነጠናኽር ይግባእ፡፡ ዝጀመርናዮ ዘብህግ ልምዓትን ዕብየትን ሐዚ እውን ናይ ሞትን ሕየትን ገይርና ንምዕዋቱ ክንረባረብ ይግባእ፡፡
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
ገምጋም 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስና ካፍቲ ዝተለመደ ብዓይነቱን ትሕዝትኡን ዝተፈለየ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ከም ውፅኢቱ እውን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ውድቡ ህወሓት መሊኡ ተስፋ እንተይቆረፀ፤ እኳ ድኣስ ውድብና ከምታ ልማዳ ክትዕርን ክትበራበርን ንዝብሎ ዝነበረ ባህጊ ኣለምሊምዎ ኣሎ፡፡ ብመሰረት ነቲ ዓቃል ፃዕራምን ርሑቕ ኣማትን ህዝብና ደጊምና ልዑል ምስጋናና እንዳቕረብናን ይቕሬታ እንዳሓተትናን ቃልና እንተየዕበርና ከምንክሕስ እናረጋገፅና ነዚ በዓል 12 ነጥቢ መግለፂ ቕዋም ኣውፂእና ኣለና፡፡
1. ንሕና ላዕለዎት ኣመራርሓን ካድረታትን ህ.ወ.ሓ.ት ነቲ ኣብ ዉድብና ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ፅግዕተኛ ምብስባስ ሓደጋን ናብ ገዛኢ ደርቢ ናይ ምልዋጥ ዝንባለን ነዙይ ዱኽዒ ኾይኖም ከም መሳርሒታት ዘገልግሉ ምጉጅጃል፣ ኔትዎርክ፣ ምጥቕቓዕን ምክልኻልን፤ ዕላመኦም ድማ ሽኩት ስልጣንን ናይ ዉልቀ ክብሪን ልዕሊ መስመርን ህዝቢን ብምግባር ናይ ፀረ ዴሞክራሲን ፀረ ህዝቢን ተግባራት ምዃኖም ብምርዳእ፤ ካብ መትከላት ወያናይ ዴሞክራሲ እንዳተበገስና ንህዝብናን መስመርናን ኣቐዲምና ብምርኣይን ዓትዒትና ብመሓዝን ብትረት እናተቓለስና መስመር ወያናይ ዴሞክራሲ ዝጉልብተሉን ህዝብና ካብ’ዙይ ብዝለዓለ ተረባሒ ንክኸዉን ብወነን ብዝለዓለ ሕራነን ከም እንቃለስ ቃል ንኣቱ።
2. ንሕና ላዕለዎት ኣመራርሓን ካድረታትን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፤ ነቶም ህዝባዊ ዉግንናናን ህዝባዊ ባህሪያትናን ዝሽርሽሩ፤ ኣብ መትከላዊ ቃልሲ ዝተመስረተ ሓድነት ከይህልወና ዝገብሩ ሕመቓት፤ ካብ እዋን ናብ እዋን ተደማሪ ዓቕሚታት እናፈጠርና ሕቶ ህዝብና ከይንምልስ ዝዓግቱና፤ ንስልጣን ካብዘለና ዝተዛበዐ ኣራእያ ዝብገስ ምጥቕቓዕ፣ ምጉጅጃል፣ ኔትዎርክን ዘይተደለየ ምትእስሳርን ፀገማት ብሰፊሕ ኩለመዳያዊ ናይ ህዝብና ተሳትፎ ብምዕጃብ ነቶም ፀገማትና ብዝፈትሕ መንገዲ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ዝተቐፃፀለ ቃልሲ ከም ንዉልዕ ቃል ንኣቱ።
3. ዘይትብተኽ ፈትሊ ሓቂ መስመር ህ.ወ.ሓ.ት ተጠቒምና ዳግም ንከምዙይ ዝበለ ዕንክሊልን ምብልሻዉን ዕድልን ጊዜን ዘይብልና ምዃንና ተረዲእና ንምእማኖም ዘፀግሙ ሕሉፍ መስተንክራዊ ቃልሲ ዉድብና ዓቂብና፤ ናይ ዉልቀ ጉዳይ ትሕቲ መስመርን ህዝቢን ጌርና፤ ዝመዓራረ ኣመዓራሪና፤ ዓቕሚታትና ወዲብናን ተጠናኺርናን ክንሰርሕን፤ ነዚ ለባም፣ መስተዉዓሊን ተቓላሲን ህዝቢና ክንክሕስ ቃል ንኣቱ።
4. ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ብምኽኒያት እቱ ኣጋጢሙና ብዝፀንሐ ፀገም ዘባኸንናዮ ናይ ልምዓት ሓይሊ፣ ጊዜን ካልኦት ፀጋታትን ከምዘለዉ ብዕሊ ንርዳእ ኢና። ንሕና ካድረታትን ላዕለዎት ኣመራርሓ ነቲ ተቓሊሱን ኣቃሊሱን ኣብ’ዙይ ዘብፀሐና በዓል ሃፍታም ተሞክሮ ህዝቢ ትግራይ ነባር ኣመራርሓ፣ ተጋዳላይ፣ ጉዱእ ኵናትን ስድራ ስዉኣትን እቱ ዝግበኦም ክብሪ እንተይሃብና ብኣናእሽተይ ዓወታት ሰኺርና፣ ብናይ ሓሶት ፀብፃብ ነንባዕልትና እናተሞጋገስና፤ ዘይበልዐ ህዝቢ ዝበልዐ እናምሰልና ብምፅናሕና ምኽኒያት ክንሰርሖም ዝግበአና ስራሕቲ ብዘይምስራሕና ኣስታት 27 ሚኢታዊ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ክነብር ምኽኒያት ኮይንና ፀኒሕና ኢና። ብምዃኑ እዉን እዙ ከቢድ ክሕደት እዙይ ብቕልጡፍ ክእረምን ህዝቢ ካብ ድኽነት ክናገፍን ስለዘለዎ ህዝብና ንምኽሓስ ጠንኪርና ክንሰርሕ ምዃንና ቃል ንኣቱ።
5. ዉድብና ህ.ወ.ሓ.ትን ህዝብናን ኣብ ከይዲ ልምዓትን ትራንስፎርሜሽንን ዝገበሩዎ ፃዕሪ ብፍላይ ኣብ ስራሕቲ ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ኣብ ክልልና ዘመዝገብናዮ ድሙቕን ኣፍልጦ ዝረኸበ ዓወትን ከምዘሎ ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እምበር እቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ፅግዕተኛ ምብስባስ ነቲ ናይ ዕቤትን ስግግርን ዕድላት ዝስንከለሉን ናህሩ ዘዓገተሉን፤ ጉዕዞ ማኑፋክቸሪንግ ትራንስፎርሜሽን ትርጉም ዘለዎ ስራሕቲ ዘይተፈፀመሉ ከምኡ’ዉን ኣብ ፅሬት ትምህርቲን ግልጋሎት ጥዕናን ዓብዪ ጉድለታት ዝተራእዩ ምዃኖም ስትራተጂካዊ ኣመራርሓ ማእከላይ ኮሚቴ ህ.ወ.ሓ.ት ዝገምገሞ ፈተናታት ኣብ’ዙ ኮንፈረንስ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ። ስለዝኾነ እውን ንሕና ላዕለዎት ኣመራርሓታትን ካድረታትን ህ.ወ.ሓ.ት ነዘን ጉድለታት ብህፁፅ ንምእራም ብሙሉእ እምነትን ድሉውነትን ብተግባር ንህዝብና ክንክሕስ ቃል ንኣቱ።
6. ንሕና ካድረታትን ላዕለዎት ኣመራርሓ ዉድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፤ ሙሉእ ዘይጎደሎ ተሳታፋይነትን ተጠቃምነትን መናእሰይን ደቂኣንስትዮን ዘዕንቅፍ ዝኾነ ይኹን ኣረኣእያን ተግባርን ብምቅላስ ቀንዲ ናይ ልምዓት ዓቕሚ ክትኮኑ ብቑዕ ኣመራርሓና ከምእነዕርፍ እናገለፅና ንስኻትኩም እዉን ከም ወትሩኹም ፃዕሪታትኩም ብምሕያል ኣብ ጎኒ ዉድብኩም ክትዓስሉ ፃዉዒትና ነቕርብ።
7. ዓቕሚታት ምሁራትና ፀንቂቕና ክንጥቀምን ኩሎም ስራሕትና ኣብ መፅናዕቲን ምርምርን ክምስረት ከምዝግባእን ካብ መፈለምታ ትልሚታትና ኣትሒዙ እቱ ምሁር ክሳተፍን ሪኢቶ ከቐምጥን ከተግብርን ነቲ ለዉጢ ህዳሰና መሪሕ ኮይኑ ከዕዉተሉ ዝኽእል ኣካይዳ እንዳስፋሕናን እንዳዕሞቕናን ክንከድ ነዙይ ዘዕንቅፍ ኣረኣእያን ተግባርን ድማ ብዘይ ንሕስያ ክንእርም ቃል ንኣቱ።
8. ኣመራርሓና ዋና ጉዳዩ ዕላማን ህዝቢን ምዃኑ ተሪፉ ህዝባዊነቱ ተሸርሺሩ ስልጣን እናተቐራመተ ህዝቢን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ብስግኣትን ኣንፀርፅሮትን እናነበረ ከም መንግስትን ዉድብን ህዝቢ ናይ ምድማፅን ጉቡእ ምላሽ ናይ ምሃብ ዓቕሚታቱ እናተዳኸመ ልዕልነት ሕጊን ፍትሒን ብሙሉእነት ኣብ ክንዲ ምርግጋፅ ሓሓሊፉ መሓዉራት ፍትሒ መጠቓቕዒ መስርሕ ኮይኑ ዝረኣየሉ ኩነታት ከምዝተፈጠረ ብዑምቆት ብምርዳእ ጉዳይ ምንጋስ ሰናይ ምምሕድዳር ብመንፈስ ጊዜ የለን ደረጃ ብደረጃ ክንፈትሖ ቃል ንኣቱ።
9. ብሽም ትግራዋይነትን ዉድብናን ዝሽቅጡ ኣከብቲ ክራይ፣ ትምክሕቲን ፀቢብነትን ሓይልታት ኣብ ዉድብና፣ ህዝብና፣ ክልልናን ሃገርናን ዝበፅሕ ዘሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኮነ ተባሂሉ ብዝተፈጠረን ኣብ መሬት ዘየለን ሕገመንግስታዊ ስርዓትና ዘይፈቕዶን ኮይኑ እናሃለወ፤ ልዕልነት ህዝቢ ትግራይን ዉድብ ህ.ወ.ሓ.ትን ኣሎ ብዝብል ኮነ ተባሂሉ ብዝተቐረፀ ኣጀንዳ ፌዴራላዊ ስርዓትና ንምብታን ዝተኣልመ ሸርሒን ዉዲትን ምዃኑ ተሪድእና ብፅንዓትን ብትረትን ከምእንቃለሶ ቃል ንኣቱ።
10. እቱ ዉድብና ሒዛቶ ዘላን ጀሚራቶ ዘላን ከይዲ ምትኽኻእ ወለዶታት ዝያዳ ብዝተጠናኸረ መንገዲ ክንከደሉን ንድሕሪት ዘይምለሰሉ ኩነታት ክንፈጥር ምዃንናን እናረጋገፅና ሕድሕድ ወለዶ እዉን ካብ ሃፍታም ተሞክሮን ታሪኽን ኣያታቱን ኣዴታቱን ተማሂሩ ምስ ህሉዊ ኩነታቱ ኣገናዚቡን ዘለዎ ሙሉእ ዘይጎደሎ ዉግንና ህዝቢን ብልሒን ተጠቒሙ ሕድሕድ መድረኽ ዝጠልቦ ናይ ፍልጠት፣ ክእለትን ካብ ኩሉ ንላዕሊ ድማ ህዝባዊ ኣረኣእያን ዓቕሚ ክህሉዎን ክዉንንን ብምግባር ብተግባር ዝተፈተኑ ብሉፃት መራሕቲ መፃኢ እዋናት ክፍጠሩ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ኢና።
11. ኣመራርሓና ዉልቀ ረብሓ ብምቕዳሙ ኣብ ኣካብነት ክራይን ብልሹዊ ኣሰራርሓን ከምዘሎ ስትራተጂካዊ ኣመራርሓ ዉድብና ኮነ ንሕና ላዕለዎት ኣመራርሓ ገምጊምና ኣለና። ይኹን’ምበር ሓደጋ ኣካብነት ክራይን ተግባርን ብጉቡእ ክረአ ከምዘለዎን ቀፀልቲ ቃልሲታት ከምዝጠልብን ኣብ’ዙይ ኣትዩ ዝተረኽበ ኣመራርሓ ተሓታቲ ንክኸዉን ኣትሪርና ከም እንቃለስ ቃል ንኣቱ።
12. ነፃነት ሓፋሽ መሕበራት፣ ዲሞክራሲያዊ ትካላትን ሚድያታትን ብምርግጋፅ ዓርሰን ኪኢለን ኣብ ህንፀት ዲሞክራሲያዊ ስርዓትና ነፃ ተሳትፎ ክገብራን ብፅሒተን ክወፃኣን ከምኡ እውን ዝቖማሉ ዕላማ ንኸዐውታ ልዑል ሓገዝን ደገፍን ከምንገብር እናረጋገፅና ዓቕሚ እዘን ውዳበታትን ትካላትን ዘልምስ ዝኾነ ይኹን ኢድ ኣታውነት ብትረት ከምንቃለስ ቃል ንኣቱ፡፡
ዝኸበርኩም ኣሓትን መሓዙትን ዉድባት፤ እቱ ዉድብና ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣጋጢሙዎ ዝፀንሐ ፀገም ናትና’ዉን ፀገም እዩ ኢልኩም ካብ ልቢ ብምእማን ኣብ ዝሓለፉ 7 መዓልቲታት ምሳና ኾይንኩምን ካብ ጎንና ከይተፈለኹምን ኣካል ከይዲ ገምጋማትና ብምዃን ንዝሃብኩምና ነፃነት ዝተመልኦ ሃናፂ ሪኢቶታትን ሓሳባትን ካብ ልቢ እናመስገንና፤ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ፅግዕተኛ ሓይሊ፤ ብህዝቢ ትግራይን ህ.ወ.ሓ.ትን ዝንግድ፤ ናብ ካልኦት ዉድባት ብዘይ መትከላዊ መንገዲ ኢዱ ዝሰድድ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ከም እንቃለሶን ከም ዘይንፃወሮን እናገለፅና ኣብ በቢ ከባቢኹም ዘሎ ፅግዕተኛ ሓይሊ ብሄርን ሃይማኖትን ብዘይፈሊን ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ብዘይልክምን ክትቃለሱ ፃዉዒትና ነቕርብ።
ክብሪን ሞገስን ንስዉኣትና!
ንህዝብን ንመስመርን ዝወገነ ይጉየ ዘይወገነ ይተኣለ !
ተሳተፍቲ 7ይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ
9 ጥሪ 2010 ዓ.ም
መአከቢ ኣዳራሽ ሓወልቲ ሰማእታት ትግራይ
መቐለ


text:
ኣብ ዝሓለፈ ፈስቲቫል ኤርትራ 2016 መጽናዕቲ ዝተኻየደለን 12 ነባራት ያታዊ ደርፍታትን ጸወተአንን ቀሪበን ኔረን። ካብ መንጎኤን፡ ወዓንበብ፡ ደንከላይ፡ ቆቖብ፡ መዳቆንስሕሲ፡ ኣባሓኒ ዝብላ ደርፍታት ከም ኣብነት ተጠቒሰን ምበርሂ ተዋሂብወን ኣሎ። ሺሻይ ሃይለኣብ፡ ካብ ዩኒቨርሲቲ ዓዲ-ቐይሕ ብስነ-ጥበብን ስነጽሑፍን ዝተመረቐ `ዩ።
“ ካብተን ናብ ምርኢት ዝቐረባ ሓንቲ ወዓንበብ ትብሃል። ኣብ ኣቡነ ኣንበስ ሽመጃና፡ ኸምኡ`ውን ኣብ ሓንሰ መስቀለ ኣብ`ቲ ኸባቢ ዝርከባ ኣዋልድ ዝጻወትኦ`ዩ” ይብል። ከምኡ ውን ከም ኣበሓኒ ዝብሃል ኣብ ከባቢ ሰገነይቲ ዝጽወት፡ ከም መዳቆሕሲ ዝበለ ድማ ኣብ ከባቢ ድባርዋ ዝጽወት ያታዊ ደርፍታት`ውን ይጠቅስ።
እዞም ያታዊ ደርፍታት ገሊኦም ልዕሊ ክልተ ክፍለዘመን ዝገበሩ ምዃኖም ዝገልጽ መንእሰይ ሽሻይ፡ እቲ ንዕዖም ንምምዕባል ዝግበር መጽናዕቲ ቀጻሊ ምዃኑ የዘኻኽር።
መደብ ቂሐ ጽልሚ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
‘እሑድ’፡ ካብ አሐደ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝወፅአ ኮይኑ ‘ቀዳማይ፡ መጀመርታ’ ማለት እዩ። እግዚአብሔር፡ ንፍጥረታቱ ኪፈጥር ዝጀመረሉ ዕለት ብምዃኑ ቀዳማይ መዓልቲ ተባህለ። (ራእ. 4፡11) በዛ ዕለት’ዚኣ ሸሞንተ ፍጥረታት ፈጠረ። ንሳቶም ከኣ፦ ሓዊ፡ ነፋስ፡ ማይ፡ ሓመድ(መሬት)፡ ጸልማት፡ ሰማያት፡ መላእኽቲ፡ ብርሃን እዮም። (ዘፍ. 1፡1)
• ኣብ ቀዳማይ ሰዓት ናይ ለይቲ ነቶም ናይ ሥነ ፍጥረት መሠረታውያን ዝኾኑ ኣርባዕተ ባህርያተ ከምኡ’ውን ኃሙሻይ ጽልመት ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው ኣምጺኡ ፈጠሮም። እቶም ኣርባዕተ ባህርያት ዝበሃሉ መሬት፡ ሓዊ፡ ማይ፡ ነፋስ ነቲ ባህሪኡ ንምግላጽን መርሚርና ንኽንፈልጥን ፈጠሮም። (ኢዮ. 12፡7-10) እዚ ድማ ፦
1. ሓድነቱን ሠለስትነቱን ንምግላጽ ፈጠሮም፦ እዞም ኣርባዕተ ባህርያት ሠለስተ ጠባያት እኳ እንተለዎም ብባህሪኦም ይጽውዑ። እግዚአብሔር ድማ ብስም፡ ብግብሪ፡ ብኣካል እኳ ሠለስተ እንተኾነ ብባህርይ፡ ብመለኮት፡ ብሥልጣን፡ . . . ግና ሓደ እዩ።
2. ሃብቱን ርኅራኄኡን ኃይሉን ክእለቱን ንምግላጽ ፈጠሮም፦
ሀ. መሬት ናይ እግዚአብሔር ሃብትን ትዕግሥትን ይገልጽ። ካብ መሬት ንመግበ ሥጋን ነፍስን ዝኸውን ይርከብ፣ ብዙኅ በረከተ ሥጋ’ውን ኣብ ውሽጣ ኣሎ።
- ‘እስመ ባዕል እግዚአብሔር ወየአክል ለኵሉ/ ሃብታም እግዚአብሔር ንዅሉ ዝኣክል በዓል ብዙኅ በረኸት’ዩ።(ሮሜ 10፡12) እንተለሚንካዮ ዚህብ፡ ዝደለኻዮ ዚፍጽም፡ ዝጐደለካ ዚምልእን ዘይውዳእ ሃብተ ጸጋ ዚውንን እዩ። መዝ. 136፡25
- መሬት ተዓጋሢት እያ። እንተሓረስካያ እንተዀዓትካያ ስለምንታይ ኢላ ዘይትዛረብ ንዅሉ ትጸውር። እግዚአብሔር ድማ ብትዕግሥቲ ንዅሉ ዚጸውር ንጻድቃንን ንኃጥኣንን፡ ኣማንን ከሓድን ብዘይ ኣፈላላይ ዚምግብ እዩ። መዝ. 7፡11።
ለ. ማይ ናይ ልዑል እግዚአብሔር ርኅራኄኡን ለውሃቱን ይገልጽ።
- ማይ ንዝረስሐ የጽርይ፡ ንዝጸምአ የርውይ። እግዚአብሔር ድማ ንዅሉ ብኃጢኣት ረኺሱ ዝነበረ’ሞ ‘ጐይታይ መሓረኒ’ ኢሉ ዝተነስሐ ይቕረ ኢሉ ካብ ርስሓት ኃጢኣቱ የንጽሖ። ከምኡ’ውን ነቲ ጽምኣት ነፍሲ ዘጋጠሞ ሰብ ማይ ሕይወት(ቃሉን ሥጋሁ ወደሙ) ሂቡ የስትዮ፡ ካብ ጽምኣቱ የናግፎ። ዮሓ. 7፡37
- ማይ ንሓዊ የጥፍኦ፡ የዝሕሎ። ልዑል እግዚአብሔር ድማ ንመዓቱ ኣቝሪሩ ብዓይኒ ምሕረቱ ጠሚቱ ካብ መከራና የናግፈና።
- ሰብ ብዘይ ማይ ብሥጋ ኣይነብርን’ዩ ። ወዲ ሰብ ከኣ ብዘይ ፈጣሪኡ ዋላ ሓንቲ ኺገብር ኣይክእልን እዩ። ዮሓ. 15፡5
ሐ. ነፋስ ፍርዲ እግዚአብሔር ይገልጽ።
- ነፋስ ንሥርናይን ክርዳድን ይፈላሊ። ከምቲ ‘ዓውዱ ዘጽርየሉ መስአ ኣብ ኢዱ ዘለዎ እዩ’ (ማቴ. 3፡12) ዝብል እግዚአብሔር ድማ ጻድቃን ካብ ኃጥኣን፡ ምእመናን ካብ መናፍቓን ይፈሊ። ከከም ግብሮም ድማ ይፈድዮም። ጻድቃን ናብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም፡ ኃጥኣን ድማ ናብ ናይ ዘለዓለም ሥቅያት ይፈርዶም። ማቴ. 25፡32-34
መ. ሓዊ ናይ ልዑል እግዚአብሔር (ክእለቱ) ከሃልነቱ ይገልጽ።
ሓዊ ንዅሉ ንቑጽን ርሑስን የንድድ። ገደል ወይ ቀላይ እንተ ዘይከልኪልዎ ኸኣ መንገዲ ብዙኅ መዓልቲ ከይዱ ከቃጽል ይኽእል። ልዑል እግዚአብሔር ፍቕሩን ርኅራኄኡን እንተ ዘይከልኪልዎ ንዅሉ ፍጡር ከጥፍእ ይኽእል። ዘዳ. 4፡24፣ ‘እስመ ቅንየትከ ወምልክናከ ይሬስየከ ትሣሃል ላዕለ ኵሉ/ ግዝኣትካን ፈጣሪነትካን ይቕረ ንኽትብል የገድደካ’ ይብል። (ጥበበ ሰሎ. 12፡16)
ነዞም ኣርባዕተ ባህርያት ዝበሃሉ መሬት፡ ሓዊ፡ ማይ፡ ነፋስ ሠለስተ ጠባያት ዘለዎም ገይሩ ፈጠሮም።
ሀ. ባህርየ ሓዊ፦ ውዑይነት፡ ብሩህነት፡ ደረቕነት
ለ. ባህርየ ማይ፦ ብሩህነት፡ ግዙፍነት፡ ቈሪርነት
ሐ. ባህርየ ነፋስ፦ ጥሉልነት፡ ውዑይነት፡ ጽሉምነት
መ. ባህርየ መሬት፦ ደረቕነት፡ ጽሉምነት፡ ቈሪርነት
እዞም ኣርባዕተ ባህርያት ዘይሰማምዑ እዮም። ነፋስ ንመሬት ይጸራርጎ ይብትኖ፡ መሬት ድማ ንነፋስ ይጋርዶ ይኽልክሎ፣ ማይ ንሓዊ የጥፍኦ፡ ሓዊ ድማ ንማይ የሕፍፎ የድርቖ። እንተኾነ ግና በቶም ዝተጠቕሱ ሠለስተ ጠባያቶም ከም ዝተዓረቑን ከም ዝሰማምዑን ገበሮም።
ንኣብነት፡ ማይን ሓውን ተጻረርቲ እዮም፣ እንተኾነ ነፋስ ካብ ሓዊ ውዑይነት ካብ ማይ ድማ ጥሉልነት ወሲዱ የተዓርቖም።
• ኣብ ቀዳማይ ሰዓት ናይ ለይቲ ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው ኣምጺኡ ዝፈጠሮ ኃሙሻይ ጸልማት እዩ። ከምቲ ኣብ ዘፍጥረት ዝተገልጸ ሰማይን ምድርን ካብ ኣድማስ ክሳብ ኣድማስ ጸልማት ነበረ። ዘፍ. 1፡2
- ጸልማት ኣይድኅሠሥን እዩ፡ ኣብ ጸልማት ዘሎ’ውን ኣይፍለጥን ኣይምርመርን። በዚ ድማ ናይ እግዚኣብሔር ባህርየ መለኮት ዘይምርመርን ዘይድኅሠሥን ሥዉርን ልዕሊ ኣእምሮ ሰብን ምዃኑ ንርዳእ። መዝ. 16፡1
• ካብ ካልኣይ ሰዓት ለይቲ ክሳብ ሻሙናይ ሰዓት ለይቲ ድማ “ቃለ እግዚአብሔር ይመትር ነደ እሳት/ ድምፂ እግዚአብሔር ንናይ እሳት ብርሃኑ ካብ ረስኑ ይፈሊ” ከም ዝበለ (መዝ. 29፡7) ነቲ ናይ እሳት ረስኑ፡ ዋዒኡ፡ ኃዲጉ ብብርሃኑ ሸውዓተ ሰማያት ፈጠረ። (መዝ. 19፡11፣ ማቴ. 3፡17፣ 2ይ ቆሮ. 12፡2 ፣ ዮሓ. 14፡2 ፣ ዕዝራ ሱቱኤል 4፡4) እዚኣቶም ድማ፦
1. ጽርሐ ኣርያም ፈጠረ። ልዕሊ ኵለን ሰማያት እያ። ንመንበረ መንግሥት ከመ ጠፈር ኮይና ተገልግል። መጠናን ስፍሓታን ማንም ፍጡር ክፈልጦ ዘይክእል፡ ብሓዊ ዝተኸበት፡ ብርህቲ ገይሩ ፈጠራ።
2. መንበረ ስብሐት (መንበረ መንግሥት) ፈጠረ። እዚ መንበረ ስብሐት ዝተባህለ ኣርባዕተ መኣዝን ዘለዎ ዝፋን እዩ። ኣጋዕዝት ዓለም ሥላሴ በቲ ዝፈቀድዎ ንቅዱሳን ብዝተፈላለየ መልክዕ ዝግለጽሉ ሰማይ እዩ። ዘፍ. 28፡12-17፣ ኢሳ. 6፡1-2 ፣ ሕዝ. 12፡6፣ ራዕ. 4፡2፣ መዝ. 11፡4) ሰማይ ዉዱድ ሠሪቱዋ እዩ።
3. ሰማይ ውዱድ ፈጠረ፦ ኣብ ልዕሊ ኪሩቤል ተዘርጊሑ ንመንበረ መንግሥት ከም ምድሪ ቤት፡ ከም መሠረት ኮይኑ ዘገልግል እዩ። (ሕዝ. 1፡22 ፣ ሕዝ. 2፡6 )
4. ኢየሩሳሌም ሰማያዊት ፈጠረ፦ ፈጢሩ ብቀጽሪ ሓዊ ቀጸራ። “ወቀብዓ ቀለመ እሳት መጠነ መፍቅዱ” ከም ዝበለ ከምዚ ገይሩ ኣብ ማእከላ ታቦት ዘዶር ገበረላ። ታቦት ዘዶር ማለት ዘአምላክ ዘመሥዋዕት ዘብርሃን ማለት እዩ፡ ንሳ ኸኣ ብእግዝእትነ ማርያም ትምሰል፡ “ታቦት ዘዶር እንተ ይእቲ እግዝእትነ ማርያም ከምዝበለ (ኣባ ሕርያቆስ ኣብ ቅዳሴ ማርያም)። ሳጥናኤል ቅድም ዚተፈጥረላ ድኂሩ ድማ ዚወፀላ እያ። (ራዕ. 12፡9፣ ይሁዳ 1፡6) ኣብ ዳግም ምጽኣት ጻድቃን ዚወርስዋ ርስቲ ክርስቲያን እያ። (ገላ. 4፡4-26፣ ዕብ. 12፡22፣ ዮሓ. 14፡2)
5. ንኢዮር ፈጠረ፡ ሃገረ መላእክት እዩ።
6. ንራማ ፈጠረ፡ ሃገረ መላእክት እዩ።
7. ንኤረር ፈጠረ፡ ሃገረ መላእክት እዩ።
ኣብ ዘፍጥረት ‘ብመጀመርያ ሰማይን ምድርን ፈጠረ’ በለ። (ዘፍ. 1፡1) ስለምንታይ ‘ሰማያት ፈጠረ’ ብምባል ኣብዚኁ ዘይተዛረበ፧ እንተበልና ኵሉ ሓደ እዩ። ከምቲ ኣብ ሓደ ፓላሶ ብዙኅ ደርብታት ዘለዉ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ሰማይ ብዙኅ ማኅደር ስለዘሎ እዩ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ኣብ ቤት ኣቦይ ብዙኅ ማኅደርን መዕረፍን ኣሎ” ከም ዝበለ (ዮሓ 14፡2) ። ከምኡ’ውን ብርሃን ዓለም ቅዱስ ጴጥሮስ “ናይ ክርስቶስ ዝኾነ ሰብኣይ ክሳብ ሣልሳይ ሰማይ ከም ዝተወሰደ ይፍለጥ። 2ይ ቆሮ. 12፡2 ከምኡ’ውን “ሐደሰተ ሰማያተ ወሐደሳተ ምድረ ንሴፎ ዘውስቴቶን የኃድር ጻድቅ/ ንሕና ግን ከምቲ ተስፋኡ ጽድቂ ዝነብረሉ፡ ሓደስቲ ሰማያትን ሓደስቲ ምድርን ንጽበ ኣሎና’ ብምባል ብዙኃት ሰማያት ከምዘለዉ ገሊጹ ኣሎ። 2ይ ጴጥ. 3፡13
• ታሽዓይ ሰዓት ለይቲ፦ ኣብ ኢየሩሳሌም ሰማያዊት ዝነብሩ መላእኽቲ ፈጠረ።
• ዓስራይ ሰዓት ለይቲ፦ ኣብ ኢዮር ዝነብሩ መላእኽቲ ፈጠረ።
• ዓሠርተው ሓደ ሰዓት ለይቲ፦ ኣብ ራማ ዝነብሩ መላእኽቲ ፈጠረ።
• ዓሠርተው ክልተ ሰዓት ለይቲ፦ ኣብ ኤረር ዝነብሩ መላእኽቲ ፈጠረ።
በዚ ኸኣ ኣብ ዕለተ እሑድ ሰዓታት ለይቲ ዝተፈጥሩ እዞም ዝተጠቕሱ እዮም። ኣብ ዕለተ እሑድ ሰዓታት መዓልቲ ዝተፈጥሩ ድማ . . . ክቕጽል እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
"ሕ/ ኢማራት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ የመን ዕልዋ ኣካይዳ" ፕረዚደንት ሓዲ
Radio Erena: 31 January 2018
ኣብ የመን፣ ከተማ ዓደን ኣብ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ፣ ኣብ መንጎ ሰራዊት እታ ሃገር ዝተኻያደ ሓድሕዳዊ ግጭት ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምዝተጎሃሃረ ኣብ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ወቒሱ።
ንሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ መንግስቲ የመን ዕልዋ ከምዘካየደት ብምኽሳስ፣ እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ የመን ትፍጽሞ ዘላ በደላት ካብቲ ሑቲ ኣብ ከተማ ሰንዓ ዝፈጸሞ ገበናት ከምዘይፍለ ኣመልኪቱ።
ቀዳማይ ሚኒስተር የመን ኣሕመድ ቢን ዳጋር ብወገኑ ተመሳሳሊ መግለጺ ብምሃብ፣ ብሰንኪ እቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ የመን ዝፈተነቶ ዕልዋ ብውሕዱ 15 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሓቢሩ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንገለ ክፋል እቲ ሰራዊት ኣብ ትሕቲኣ ብምቑጽጻር ኣንጻር እቲ ብመንግስቲ ዝተማእከለ ኣካል ሰራዊት ኵናት ክኸፍት ከምዘገደደቶ'ዩ ዝንገር ዘሎ።
እታ ሃገር ንገለ ክፋል እቲ ሰራዊት ኣብ ኤርትራ ከባቢ ዓሰብ ወትሃደራዊ ስልጠና ከምዝሃበቶ ኣይርሳዕን።
ብዘይካ'ዚ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ የመን እትፍጽሞ ዘላ ዕንወትን ህልቂት ህዝብን ካብ ገማግም ባሕሪን መዓርፎ ነፈርትን ዓሰብ እናተበገሰት ምዃና ይፍለጥ።
ኣብ ጎኒ ስዑዲ ዓረብ ተሰሊፋ ንመንግስቲ የመን ክትድግፍ ዝጸንሐት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምዚ ዓይነት ኣንጻራዊ ስጉምቲ ዝወሰደትሉ ምኽንያት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበትሉን።
ስዑዲ ዓረብ'ውን ብዛዕባ'ዚ መግለጺታት ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሚኒስተርን የመን ይኹን ብዛዕባ'ቲ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስቲ የመን ዝተኻየደ ሓድሕዳዊ ግጭት መግለጺ ኣይሃበትሉን።
ዝሓለፈ ሰሙን ሰራዊት መንግስቲ የመን ሓድሕዳዊ ግጭት ድሕሪ ምክያዱ፣ ካብቲ ሰራዊት ዝተፈንጨሉ ዕጡቓት፣ ንቤተ መንግስቲ ዓደን ከምዝተቖጻጸሩ ይዝከር።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ሓይሊ ባሕርታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣመሪካን ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ የካይዳ ኣለዋ።
እዚ ብ20 ጥሪ ዝጀመረ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ክዛዘም ትጽቢት ኣሎ።
========================


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ብዛዕባ በዓልመዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
ብመሰረት ኣብ ሃገርና ዘሎ ፌደራላዊ ቅርፂ መንግስቲ ብፌደራል ሕገ መንግስቲ ነዚ ክልል ተፈልዮም ዝተውሃቡ ፍልፍላት እቶት መንግስታዊ ልምዓታዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣጠናኺርካ ምምራሕ ኣድላይ ብምዃኑ፣ ልምዓታዊ ስርዓት ምምሕዳር ግብሪ ኣብዚ ክልል ተግባራዊ ንምግባር ዝተማልአ ኣወዳድባ ምፍጣር፣ስነ ምግባሩ ዝሓለወን ብቕዓት ዘለዎን ሓይሊ ሰብ ምምላእ፣ ዘመናዊ ስርዓት መረዳእታ ምህናዕ፣ ከምኡ’ውን ቅልጡፍን ውፅኢታውን ግልጋሎት ንምሃብ ዘኽእል ዓርሱ ዝኸኣለ ድልዱል ቤት ዕዮ መንግስቲ ኣድላይ ምዃኑ ብምእማን ኣብ ክልልና ኣብዚ ሐዚ እዋን ካብ ሕዳር 2002 ዓ/ም ጀሚሩ ኤጀንሲ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ እንዳተብሃለ ዝፅዋዕ ዝነበረ ከም ብሓድሽ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ተባሂሉ ዓርሱ ክኢሉ ስራሕቱ ውፅኢታዊ ብዝኾነ መንገዲ ንምፍፃም ዘኽእሎ ኣወዳድባ ተቐሪፁሉ ካብ ወርሒ ሓምለ 2003 ዓ/ም ብመሰረት ኣዋጅ ቁፅሪ 210/2003 ዓ/ም ዝተጣየሸ እንትኸውን፣ ደንቢ ሰራሕተኛታቱ (ደንቢ ቁፅሪ 68/2003) ብቤት ምኽሪ ፈፃሚ ስራሕ ክልል ትግራይ ፀዲቑሉ ብሕጊ ዝተውሃብዎ ስልጣንን ተግባራትን ንምፍፃም ዘኽእሎ ሓይሊ ሰብ ብምምዳብ ምምሕያሽ ምምሕዳር ስርዓት ግብሪ ተግባራዊ ንምግባር ብዝሐሸ ደረጃ ኣብ ምንቅስቃስ ይርከብ፡፡
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ርእሰ ከተማ ክልል ትግራይ ዝኾነት ከተማ መቐለ ጥቃ ደደቢት ማይክሮ ፋይናንስ ይርከብ፡፡ ንተወሳኪ ሓበሬታ በዞም ዝስዕቡ ቁፅርታት ስልኪ ምርካብ ይከኣል፡፡
ስ.ቁ :0344405778
ፋክስ: 0344419836
ፖሳቁ: 1391
መቐለ - ትግራይ - ኢትዮጵያ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 67 guests and no members online


text:
ኣብ ዓለም ጥዑይ ዝተብሃለ ልቢ ተረኺቡ…..
ኣብ ዓለም እቲ ጥዕንኡ ዝሓለወ ልቢ ኣበይ ይርከብ ኢሎም ሓቲቶም ይፈልጡ ዶ?
ተመራመርቲ ኣብ ዓለምና እቲ ጥዕንኡ ዝሓለወ ልቢ ኣብ ቦሊቪያ ኣብ ዝነብሩ ትስማን ዝተብሃሉ ሰባት ከምዝርከብ ይገልፅ መፅናዕቲ ሜዲካል ጋዜጣ ብሪታኒያ ላንሴት።
ኣብዞም ማሕበረሰብ ዘሎ ዘሎ ኩነታት አዝዩ ዝተፈለየን ኣመጋግብኦም’ውን ካብቲ ሐዚ ዘሎ ሕብረሰተብ ዓለም ከምዝፍለን እቶም ተመራመርቲ ይገልፁ።
ኣብዚ ኣስታት 16ሽሕ ሰባት ኣብ ሃደን፣ ምዝፋፍ ዓሳን ዝመሓደሩ ኣብ ቆላ ከባብታት ቦሊቪያ ዘሎ ደኒ ኣማዞን።
ሜላ መነባብረኦም ቅድሚ ስልጣነ ደቂ ሰባት ምስ ዝነበረ መነባብሮ ከምዝመሳሰል እቶም ተመራመርቲ ይገልፁ።
17ሚኢታዊ ኣመጋግበኦም ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኾይኑ ሓሰማ በረኻ’ውን ከምዝምገቡ ዝገለፀ እቲ መፅናዕቲ፤ 7ሚኢታዊ ምግቦም ጨዋማ ዓሳ ከምዝኾነ ድማ ይገልፅ።
መብዛሕትኡ ስድራ ብሕርሻ ዝመሓደር ኾይኑ ስኳር ድንች፣ ሩዝ፣ ሙዝን ዕፉንን የፍሪ።
ተወሳኺ የንብቡ: http://www.bbc.com/news/health-39292389


text:
እቲ ሓቀኛ ታሪኽ መሳፍንትን ነገስታትን ኢትዮጵያን ትግራይን ከመይ ነበረ? እዚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ጭፍራ ወያኔን ህግደፍን ዝፍጽሙዎ ዘለው ግብረ ሽበራከ፣ ምስቲ ኣባሓጎታቶም ኣብ ልዕሊ ጥንታዊት ምድረባሕሪ፣ ሎሚ ሓዳስ ኤርትራ፣ ዝፍጽምዎ ዝነበሩ ክድዓት ክወዳደር ከሎ ይመሳሰልዶ? ሰናይ ንባብ
ንጉስ ቴድሮስ ካብ 1855 ክሳብ 1886 ዓ.ም.ፈ.
ካሣ ኃይለ ጊዮርጊስድ፣ዳግማዊ ንጉስ ቴድሮስ (ኣባ ታጠቅ)
ንጉስ ቴድሮስ ካብ 1855 ክሳብ 1886 ዓ.ም.ፈ. ብኣወንታዊ ታሪኽ ክዝከር ዘለዎ ንጉስ ኢትዮጵያ እዩ። መኽንያቱ ድማ፣ ካብ ኩሎም መሳፍንትን ነገስታትን ኢትዮጵያ፣ ካብ ሃገረይ ብባዕዳውያን እንግሊዛውያን ትግዛእ ሞት ይሕሸኒ ኢሉ፣ ባዕሉ ሽጉጡ ሰትዩ ንኢትዮጵያ ሃገሩ በጃ ዝሓለፈ ጅግና ሃገራዊ ንጉሥ እዩ ዝነበረ። ኣብ መጻሕፍቲ ታሪኽ ኢትዮጵያ፣ “ሃጸይ ቴድሮስ ጨካን ገዛኢ እዩ ነይሩ“ ዝብል እኳ እንተተጻሕፈ፣ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ግና ኣይኮነን።ብርግጽ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ንኹሎም መሳፍንትን ሸፋቱን ሰጥ ከምዘበሎም ይትረኽ እዩ። ነቲ ንህዝቢ ኤርትራ ቅሳነት ከሊዎ ዝነበረ ኣረሜን ደግያት ውቤ እንተኾነውን ብጅግና ንጉስ ጠድሮስ ቀንጺሉዎ። ንጉስ ቴድሮስ፣ ብዘይካ ግብሪ ምኽፋል ኣብ ኤርትራ መግፋዕቲ ፈጺሙ ዝብል ታሪኽ ክሳብ ሎሚ የልቦን። እኳድኣ ነቲ ኣረሜን ደግያት ውቤ ሃጸይ ቴድሮስ ስለ ዝቐንጸሎ፣ ንግዜኡ ህዝቢ ኤርትራ እፎይ ክብል ጀሚሩ ነይሩ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ብሓገዝ ትግራዋይ ንጉስ የውሃንስ 4ይ፣ ብባዕዳውያን ኮሎንያል እንግልዝ ከምዝስዓር ኮነ። ንጉስ ትግራይ የውሃንስ 4ይ ንንጉስ ቴድሮስ ብግሁድ ውዲት ምስ ኣቐንጸለ፣ ኣብ ሳልስቱ ብ19 ሚያዝያ 1868 ዓ.ም.ፈ. መረብ ሰጊሩ ኣብ መራጒዝ ሰራየ ንደግያት ሃይሉ ብዓል ጸዓዘጋ ሓደጋ ወዲቑ ማረኾም። ብድሕሪኡ ድማ፣ ንክልተ ኣሕዋት ሃዘጋን ጸዓዘጋን ፈላሊዩ ኣባኣሶምን ኣጻልኣምን። መጻሓፍቲ ታሪኽ ከምዝምስክሮ፣ ንጉስ የውሃንስ ካብታ ብንግስቲ ቪክቶርያ ሓገዝ ዝረኸበላ እዋን ጀሚሩ ሰላዪ ኮሎንያል እንግሊዝ እዩ ነይሩ። ተዃሉ ስለላ መርበብ እግሊዝ ግና ንኽጥቀምሉ እንተዘይኮይኖም ከምዘይሕግዙዎ ኣጸቢቖም ይፈልጡ ነይሮም። ጎኒ ጎኒ ንጉስ የውሃንስ ድማ ምስቲ ባርያ ዳግማዊ ምነሊክ ጽኑዕ ስለላዊ ርክብ ገሮም ነይሮም እዮም።
ንጉስ ቴድሮስ ብሰንኪ ጠላም ንጉስ ትግራይ ኣብ ኢድ ቶዃሉ ሰራዊት እንግሊዝ እንተዘይውድቕ ነይሩ፣ ንንጉስ የውሃንስ ምቀንጸሎ ነይሩ። ኮሎንያል ጣልያን ድማ ንምድረባሕሪ ኣይምወረረን ነይሩ። ቶዃሉ መሃንድሳት ስለላ መርበብ እንግሊዝ ግና፣ ንጠላም ንጉስ የውሃንስ ኣኽራሪ ኣስላማዊ ሓይሊ ካብ ሱዳን ንመተማ ልኢኾም ኣቐንጺሎሞ። ካብኡ ከምቲ መደቦም ንኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ከምዝኣቱ መንገዲ ጸሪጎምሉ። ብርግጽ፣ ንጉስ ቴድሮስ ብህይወቱ እንተዝነብር ነይሩ ግና፣ ህዝቢ ምድረ ባሕሪ (ኤርትራ) ብልኡኽ ንጉስ የውሃንስ 4ይ ብሸቃ ኣሉላን፣ ደግያት እምባየን ኣይምተደፍረን ነይሩ። ኮሎንያል ጣልያን ድማ ምድረ ባሕሪ መቓብሮም ምኾነ ነይሩ። ብሰንኪ ጠላማት መሳፍንቲ ትግራይ ግና ኮሎንያል ጣልያን ንኤርትራ ክቆጻጸር በቒዑ። ጸኒሑ ድማ ንኢትዮጵያ ተቖጻጺሩ። እዚ ኩሉ ድም ብሰንኪ ሸፋቱ መሳፍንቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ጥራይ እዩ።
ኣስተብህል፣ ኣብ ምርምርን ታሪኻዊ መጽናዕትን ዝተመርኮሰ ፍልጠት ሒዝና እንተድኣ ንወያኔን ህግደፍን ኣስተብሂናሎም፣ ሎሚ ብህግደፍን ብወያኔን ዝግበር ዘሎ ግፍዒታት ካብቲ መሳፍንቲ ትግራይ ዝፍጽሙዎ ዝነበሩ ፍጻሜታት እንተዘይገዲዱ ከምዘይውሕድ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። እወ፣ እዞም መሳርሒ ጽዮናውያን ዝኾኑ ተዛረብቲ ኣቑሑት እዚኦም፣ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ብምዕብል ዝበለ ስለላን ኮለላን ዝሰልጠኑ ስለዝኾኑ፣ እቲ ጉዳይ ኣዝዩ ዝተመሳቐለ ኮይኑና ኣሎ። ንዘስተብህል ሰብ ግና፣ እዞም ኣገልገልትን ከደምትን ጽዮናውያን እዚኦም፣ ግሁድ ታሪኽ እዮም ዝደግሙ ዘለው። እዞም ክናናን ምናናን ኮራዂር ጽዮናውያን እዚኦም፣ ተዃሉ ጽዮናውያን ኣብ መወዳእታ፣ መሳርሒ ተጠቒሞም፣ ንህዝቢ ኤርትራን ትግራይን መንቊሶም፣ ንመላእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክቆጻጸሩዎ ከምዝኾነ ሕልሞም ገና ኣይተሰቆሮምን። እዞም መሳኪን እዚኦም ዋላኳ ንግዜኡ ገንዘብ ኣብ ወጻኢ ባንክታት፣ ኦፍ ሾር ባንክታት ንቐምጠልኩም ኣሎና ኢሎም እንተጠበሩዎም፣ ነቲ ተቐሚጡልኩም ኣሎ ዝብሃል ገንዘብ፣ ከይበልዑዎ እዮም ክሓልፉ። እታ ሓንቲ ጥቕሚ ዘላቶም ግና፣ በቲ ዝዘመቱዎ ገንዘብ ኢንሹራንስ ስለዝኣተው፣ ብዋርድያታት ጽዮናውያን ስለዝሕለው ጥራይ እዮም።
ድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ መግዛእቲ ንጉስ ትግራይ የውሃንስ 4 ኣርኪቡ። ብሰንኩ ከኣ እቲ ብጀነራል ናምፒር ዝብሃል ኣባል ፍሪሜዞን ዝነነበረ ዝምራሕ 4000 ሰራዊት እንግሊዝን፣ 8000 ሰራዊት ከኣ ደቂ ህንዲ ብጠቕላላ 12 000 ሰራዊት ኣዕጢቑ ንምጽዋዕ ኣተወ። ብሓገዝ ንጉስ የውሃንስ ንመቕደላ ክኣቱ ከኣለ። ጀነራል ናምፒር፣ ማእለያ ዘይብሎም እንስሳታት ንመጓዓዝያ ዘገልግላ፣ 1757 ኣፍራስን 16000 ኣባቕልን፣ ሓራምዝን፣ ኣእዱግን 70 ሽሕ ንቀለብ ሰራዊት ኣኻኺቡ እዩ ወሪሩ።
ጀነራል ናምፒር፣ ንኢትዮጵያ ክወርር ከሎ፣ ብፍላይ ንፍሉይ እስትራተጂካዊ ረብሓ ፍሪመዘን (መሃንድሳት ጽዮናውያን)፣ ብሓፈሻ ድማ ንረብሓ እታ መሳርሒ ፍሪመዘን ዝነበረት፣ ንግስቲ ቪክቶርያ እትብሃል ገዛኢት ዓባይ ብሪጠንያ ንምሕላው እዩ ዝነበረ። እቲ ጠንቂ መበገሲ ጀነራል ናምፒር ንኢትዮጵያ ድማ፣ ንጉስ ጠድሮስ ሰለይቲ ኣባላት ቤተመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ስለዝኣሰረ ዝብል ውዲት እዩ። እቲ ሓቅ ግና “እንተዘይደፋእኒ ኣይምወደቕኩን“ ከምዝብሃል፣ ኮሎንያል መንግስት ዓባይ ብሪጣንያ፣ ሰለይቲ ንንጉስ ቴድሮስ ልኢኾምሉ። ንሱ ድማ ከም ሃገራዊ መጠን ነቶም ሰለልቲ እንግሊዛውያን እንታይ ደሊኹም ኣብ ዕዓዲ እንድማትኩም መጺእኩም ኢሉ ኣሲሩዎም።
ኣስተብህል፣ ኢትዮጵያውያን ከምዞም ሰለልቲ እንግሊዛውያን ካብ ኢትዮጵያ ተበጊሶም ክስልዩ ንሎንዶን እንተዝኸዱ ነይሮምከ፣ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ልዕሊኦም እንታይ ምፈጸመት ነይሩ? እቲ ኣብ ዘይ መሬትካን ሃገርካን ከድካ ምውራርን ምዝማትን፣ ብሓፈሻ ኣብ ኤውሮጵዋያን፣ ብፍል ድማ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ከም ኣመል ጥራይ ዘይኮነስ፣ ከም ባህልን፣ ባህርን፣ ስትራተጂን ስለዝቚጸር ነውሪ ኣይኮነን። ሰለልቲ እንግሊዛውያን ኣብ ዘይ ሃገሮምን መሬቶምን ከይሓፈሩ ስለዝመጹ ግና፣ ጅግና ሃገራዊ ንጉስ ቴድሮስ “ኣይፋልኩምን እዚ ኣይ ሃገርኩምን እዩ፣ እንታይ ደሊኹም መጺእኩም“! ኢሉ ኣሲሩዎም። ኮሎንያል እንግሊዝ ግና፣ “ኩሉ ኣብ ኢድና እንድዩ፣ ዘሕመቖ ኣለኒ በትሪ ሃቡኒ ኢሎም፣ ብኣጽዋርን ሚሊሽያ ህንድን ተኣማሚኖም፣ ልዕሌና ካልእ ሓይሊ የልቦን“ ካብ ዝብል ተበግሶ፣ ምስ ንጉስ ትግራይ ተመሳጢሮም ነቶም ኣብዘይ ሃገሮምን መሬቶምን ንክስልዩ፣ ብመደ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ንኢትዮጵያ ዝተላእኩ ሰለልቲ እንግሊዛብውያን ድማ ንጉስ ቴሮስ ኣሲሩዎም። እሞ ኣብዚ ንጉስ ቴድሮስ ድዩ ተጋጊዩ፣ ወይስ መንግስቲ ኮሎንያን ዓባይ ብሪጣንያ?
ንጉስ የውሃንስ 4ይ (ሊጅ ካሣ መርጫ) ካብ 1861 ክሳብ 1889 ዓ.ም.ፈ.
ንጉስ የውሃንስ ምራራጭ 4ይ (በዝብዝ ካሣ)
ንንጉስ የውሃንስ ኣብ ስልጣን ክድዪብ ዝኽኣለ፣ በቶም ጀጋኑ ራእስታት ሃዘጋን ጽዓዘጋን ነበረ። ኣብ መወዳእታ ግና ጠሊሙዎም፣ ድሕሪ ሞት ህጸይ ቴድሮስ ንምድረባሕሪ ወረራ።
እቶም ኩሎም ጨካናት መሳፍንቲ ትግራይ በብሓደ ምስዓረቡ፣ ንጉስ የውሃንስ 4ይ (ሊጅ ካሣ መርጫ) ብ1861 ዓ.ም.ፈ.ንንግስቲ ቪክቶርያ ዓባይ-ብሪጣንያ ደብዳቤ ብምጽሓፍ ርክብ ጀመሩ። ካብ 1871 ክሳብ 1888 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ትግራይ ነገሰ። እዚ እዋንዚ ንጉስ የውሃን መጀመርያ ርክብ ምስ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ዝገበሩሉ ክኸውን ከሎ፣ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ግና ፈላሊኻ ግዛእ ዝብል ውዲት ተጠቒሞም ስለላዊ ርክብ ገበሩ። ኣብቲ ንጉስ የውሃንስ ኣብ ስልጣን ክመጽእ ከሎ፣ ኣብ ሽዋ መንእሰይ ዳግማይ ሚነሊክ ነበረ። ኣብ ጎንደር መቕደላ ከኣ ንጉስ ቴድሮስ ሓይሉ የደልድል ነበረ። ንጉስ የውሃንስ ድማ ካብ ንጉስ ቴድሮስ ከቢድ ስግኣት ነበሮ። ኣብዚ ከነስተውዕሎ ዘሎና፣ ንጉስ ቴድሮስ ብእንግሊዛውያን ክስዓር ከሎ፣ ንጉስ የውሃንስ ንሰራዊት እንግሊዝ ንመቕደላ ክወሩ ከለው ተሓባቢሩዎም እዩ። ስለዚ ኣብ መጎት ተመርኲስና ዕሙቕ ዝበለ ምርምር እንተድኣ ተኻታቲልና፣ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን ምስ ንጉስ የውሃንስ ግዝያዊን ድልዱልን ርክብ ከምዝገበሩ ክንርዳእ ንኽእል። ኮነ ድማ እቲ ንመቕደላ ዝደየበ ብጀነራል ናምፒር ዝእዘዝ ሰራዊት ዓባይ ብሪጣንያ፣ ንንጉስ ቴድሮስ ኢድካ ሃብ ኢሉ ኣዘዞ። ንጉስ ቴድሮስ ግና ኣብ ክንዲ ብባዕዳውያን ገዛእቲ ኢደይ ዝህብ፣ ሽጉጠይ ሰትየ በጃ ሃገረይ ኣሓልፍ ኢሎም፣ ሽጉጦም ሰትዮም በጃ ሃገሮም ሓለፉ። ንጉስ ቴድሮስ ምስሓለፉ ድማ ሓይሊ ንጉስ የውሃንስ ደልደለ። ኣብቲ እዋንቲ ከኣ ኮሎንያል ኣንግሊዝ ምስ ንጉስ ዳግማዊ ምነሊክ ስለላዊ ርክብ ገበሩ። እዚ ድማ ንንጉስ የውሃንስ ንምውዳቕ ነበረ፣ ኮነ ድማ። ብ1888 ዓ.ም.ፈ. ኮሎንያል ጣልያን ድሕሪ ኣብ ኲናት ዶጓሊ ምስዓሩ፣ እንደገና ካብ ምጽዋዕ ንኤርትራ ንክወርር ሰራዊትን ኣጽዋርን ካብ ሃገር ጣልያን ንምጽዋዕ ይጓርት ነበረ። ስለላ መርበብ እንግሊዝ ድማ ምስ ኣኽራሪ ሓይሊ ማህዲ ብውዲት ንኢትዮጵያ ንክወርር ወደቦም። ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ፈለማ ጀሚሩ ኮሎንያል ጣልያን ንምጽዋዕ ንክወሩ ቀጠልያ መብራህቲ ዝወልዕሎም ባዕሉ እዩ። ካብኡ ንሰራዊት ኣስላማዊ ኣኽራሪ ሓይሊ ዶርቡሽ ካብ ሱዳን ተላዒሉ ንኢትዮጵያ፣ ከባቢ በጌምድር ከምዝወርር ብውዲት ኣለመ። ንጉስ የውሃንስ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ርድኡኒ ዝብል መልእኽቲ ልኣኸሎም።
ኣስተብህል፣ ኮሎንያል ጣልያን ኣብ ድጓሊ መላስ ኣውያት ዘይብሉ ዝደምሰሱዎ መብዛሕትኦም ደቂ ምድረባሕሪ እዮም ዝነበሩ።ኣብቲ እዋንቲ ጣልያን እንደገና ነስመራ ክወርር ኣብ ዝዳለወሉ እዋን ክነሱ፣ ሰራዊት ምድረባሕሪ ኤርትራ ሃገሩ ገዲፉ ንመተማ ምስ ንጉስ የውሃንስ ከተተ። ኣብ መተማ ኣንጻር ደርቡዕ ኲናት እንዳተኻየደ ከሎ ድማ፣ ጣልያን ተኻላኻሊ ሓይሊ ከየጋጠሞ ነስመራ ኣተወ። ንጉስ የውሃን ድማ ብውዲት ስለላ መርበብ እንግሊዝ ኣንጻር ደርቡሽ ተዋጊኡ ተዓዊቱ ከሎ፣ ክሳዱ ብሴፍ ተሰየፈ። ድሕሪኡ ንጉስ ምነሊክ ምስ እንግሊዝን ጣልያንን ዓቢ ስለላዊ ዝምድና ገበረ። ምስ መንግስቲ ኮሎንያል ጣልያን ድማ ኣብ ውዕል ውጫሌ፣ ንመረብ ምላሽ ኤርትራ ንክገዝኡዋ ፈረመሎም።
ኣስተብል፣ ኣምሓሩን ትግራዎትን ታሪኽ ኢትዮጵያን ትግራይን ክጽሕፉ ከለው፣ ንጅግንነት ኤርትራውያን ረሲዖም እዮም ዝጽሕፉ። ምዕራባውያን እንተኾኑውን፣ ንክትበልዓ ዝደሌኻ ኣባጉንባሕስ ዛግራ ትብላ ከምዝብሃል፣ ንጅግነት ኤርትራውያን ኣጸቢቖም ስለዝፈልጡዎ ክዝከር ኣይደልይዎን እዮም።
ነቲ ሓቂ እንተድኣ መጻሕፍቲ ታሪኽ ገናጺልና መጽናዕቲ ኣካይድና ግና፣ ንኢትዮጵያን ንትግራይን ዝሕልዉ ዝነበሩ ኤርትራውያን ጥራይ እዮም ዝነበሩ። ነዚ መረጋገጺ ዝኾነና ድማ ኣንጻር ኢማም ኣሕመድ ግራኝ፣ ኣንጻር ወራር ቱርኪ፣ ኣንጻር ወራር ግብጺ፣ ኣንጻር ወራር ኣኽራሪ ኣስላማዊ ኮሎንያል ጣልያን ኣብ ደጓሊ። ትማሊ እንተኾነውን፣ ንሰራዊት ወያኔ ኣሰንዩ ንኣዲስ ኣበባ ዘእተወ እዩ።
ንጉስ የውሃንስ ኣብ ትግራይ ኣብ ስልጣን ክበጽሕ ዝኸኣለ፣ ብሳለ ጀጋኑ ደቂ ጸዓዘጋን ሃዘጋን እዩ። ክንዲ ዘኾለስኩ ኢደይ ተነኸስኩ ከምዝብሃል ድማ፣ ነቶም ጽቡቕ ዝገበሩሉ ጀጋኑ መራሕቲ ሃዘጋን ጸዓዘጋን ግና ሓደገኛ ዝኾነ ፈላላዪ ውዲት ብምግባር ሃስዮሞም እዩ።ንጉስ የውሃንስ 4ይ (ሊጅ ካሣ መርጫ) ኣዝዩ ጎራሕ መስፍን እዩ ዝነበረ። ብጅግንነት ምድረባሕሪ ድማ ኣዝዩ ቀናእ ነበረ። ካብ ንጉስ ቴድሮስ ድማ ዓቢ ፍርሕን ራዕድን ስለዝነበሮ፣ ምስ ስለላ መርበብ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ብምትዕርራኽ፣ ንጉስ ቴድሮስ ብወራር ዓባይ ብሪጣንያ ከምዝስዓር ገበረ። ድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ ኣብ ሳልስቱ ንምድረባሕሪ ወረረ። ንጉስ ቴድሮስ ብህይወቱ እንተዝነብር ንጉስ የውሃንስ ንምድረባሕሪ ክወርር ኣይምኽኣለን። መኽንያቱ፣ ንጉስ ቴድሮስ ብወራር ዓባይ ብሪጣንያ እንተዘይስዓር ነይሩ፣ ንጉስ የውሃንስ ድማ ኣብ ስልጣን ኣይምጸንሐን ነይሩ። ኮሎንያል ጣልያን ድማ ንኤርትራ ክወርር ኣይምኽኣለን ነይሩ።
ንጉስ የውሃንስ ንስልጣኑ እምበር ሃገራውነት ዘይነበሮ መስፍን ነበረ። ግንከኣ ብሃይማኖት ኦርቶክስ ከምዝሕለቕ መሲሉ ይገርአ ነበረ። ብፍላይ እኳድኣ እቲ ቀዳማይ መሳርሒ መንግስቲ ቪክቶርያ, ምኳኑ ዘረጋገጸ ድማ ን ዓባይ ብሪጣንያ እዩ ዝነበረ። ቶዃሉ መሃንድሳት ዓባይ ብሪጣንያ ግና፣ ካብ ልቦም ዝተላዕለ ዝምድና ዘይኮነስ ንኽጥቀምሉ ኢሎም እዮም፣። ኣብ ክንዲ ንሃገር ንገንዘብን ንስልጣንን ብሕሳብ ግና ምስ ኮሎንያል ዓባይ ብሪጣንያ ብምውጋን፣ ንንጉስ ቴድሮስ ኣቈንጺሉ ንደቂ ምድረባሕሪ መሳርርሒ ገሩ፣ ክሳብ ምቕልቃል ኮሎንያል ጣልያ ስልጣኑ ከናውሕ ክኢሉ።
ኣብ ትግራይ ቅድሚ እቶም ሠፋቱ መሳፍንቲ ትግራይ፣ ብፍላይ ክሳብ 1730 ብባሕረነገስታት ኤርትራ እያ ትመሓደር ነይራ። ካብ 1735 ጀሚሩ ግና ህዝቢ ትግራይ ብሸፋቱ መሳፍንቲ ጥራይ እዩ ዝግዛእ ዝነበረ። ንግዝነት ትግራይ ካብ ንጉስ የውሃንስ ምርጫ እዩ ተጀሚሩ። እወ፣ ንጉስ የውሃንስ ዋላኳ ንጉስ ጽዮን ተባሂሉ ይጸዋዕ እምበር፣ ንተመን ሸቃ ኣሉላ ንምድረባሕሪ ልኢኹ፣ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምድረባሕሪ ዝገበሮ ሽርሒን ዓመጽን ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ሸቃ ኣሉላ፣ ካብ 1878 ክሳብ 1888 ዓ.ም.ፈ.
ራስ እሉላ እንግዳ ዕቝቡ (ኣባ ነጋ)
እተን ኣብ ግዝኣት ንጉስ የውሃንስ ወይ ካሳ፤ ሰብኡተን ብሰንኪ ሸቃ ኣሉላ ፍትሒ ስኢኖም ዝጠፍኡወን ኣንስቲ ደቂ ምድረባሕሪ ከምዚ እንዳበላ ንኣሉላን ንጎይትኡ የውሃንስ ይቝዝማሎም ነበራ።
ወይለይ ብእኒ ገረኪዳን እኒ ኣሉላ
መሶብ እንተርኣዩ ንዒ በላ
ምዓር እንተርኣዩ ንዒ በላ
ስቡሕ እንተርኣዩ ንዒ በላ
ጥርዓን እንተርኣዩ ወድያ በላ።
መጻውይቶም ገብራይ ኣሉላይ
መባልዕቶም ቀሸይ ደብተራይ ።
መጻልእቶም ብዓል ጽምዲ ብዕራይ
ከይገፉኒ እታ ጨርቀይ ብላይ
ከይቆርጹኒ ሓንቲ ኢደይ ቆራይ።
ለካ ካሳስ (ንጉስ የውሃንስ ማለተን እየን) ደግያት ጉሒላ
መንግስትኻ ብዝብዝ የብላ!
ካብኡ ግና ኣይጸንሐን፣ ኣብ ኲናት መተማ ድኣ መወዳእታኡ ኮነ፣ ትግራይ ድማ ድሕሪ ሞት ንጉስ የውሃንስ ኣብ ስደትን፣ ኣብ ጥሜትን ዓጸቦን ወደቐት። ብፍላይ እኳድኣ ድሕሪ ሞት ንጉስ የውሃንስ 4ይ፣ ህዝቢ ትግራይ ግዳይ ንጉስ መነሊክ ኮነ።
ኢለን እንዳተራገማ ይበኽያ ነበራ። እዚ መርገም እዚ እምብኣር ፍትሒ ኣብ እዋን ንጉስ የውሃንስን ሸቃ ኣሉላን ኣብ ከበሳታት ኤርትራ ከምዘይነበረ እዩ ዝሕብር። ሎሚኸ ደቂ ደቆም ንብዓል ኣሉላ፣ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ፣ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ፍትሒዶ ይገብሩ ኣለው?
ሸቃ ኣሉላ፣ ኣብ ክንዲ ከምቲ ጀጋኑ ኤርትራውያን ዝኽደኑዎ ዝነበሩ ስረ ዝኽደን፣ ከም ሰበይቲ ቀሚሽ እዩ ዝኽደን ዝነበረ። ነዚ ድማ ይኣይ ከም ጅግንነት ተወሲዱ፣ ካብ ግብጻውያን ዝቐድሖ እዩ። እዚ ሰብዚ ብንጉስ የውሃንስ 4ይ መዓርግ ሸቃ (ሓለቓ ሽሕ ሰራዊት ማለትዩ) ተሸሙ፣ ንምድረ ባሕሪ ተላኢኹ። ኣብ ምድረባሕሪ ድማ ብውግእ ዘይኮነስ ብውዲት እዩ ንመሬት ሓማሴን ዝረገጻ። ኣብ ሓማሴን ምስ መጸ ከኣ ፣ ንጅግና ራእሲ ወልደሚካኤል ሰለሞን ብዓል ሃዘጋ፣ ብማሓላ ኣታሊሉን መጽሓፍ ቅዱስ ኣጥቂዑን እዩ ኣብ ጎይትኡ ንጉስ የውሃንስ ኣቕሪቡዎ aምበር ተዋጊኡ እይኮነን ስዒሩዎ።
ብዓሎቕ ምስማረኾ ዝተሸሞ ሽመት ድማ “ራእሲ ኣሉላ“ ተባሂሉ። እዚ ተመናይ ተንቤናይ ሸቃ እሉላ እዚ፣ ካብ ተራ ሓረስታይ ዝውለድ ደንቆሮ ተንቤናይ እዙ ዝነበረ።
ካብቶም ላዕለዎት መሳፍንቲ ተንቤን ስለዘይውለድ ዝነበረ፣ በቶም ኣትማን ደቂ ተንቤን መሳፍንቲ ትግራይ ተቐባልነት ዘይነበሮ ተራ ሓረስታይ እዩ ዝነበረ። ኣብ ኲናት ካብቶም መሳፍንቲ ዘይሰንፍ ስለዝነበረ፣ ብጎይትኡ ተመናይ ንጉስ ትግራይ የውሃንስ 4ይ፣ ብ1878 ዓ.ም.ፈ. ምስሌነ ራእሲ ኣርኣያ ኮይኑ ንምድረ ባሕሪ ክገዝእ ዝተላእከ ጎራሕን ጨካንን መስፍን እዩ ዝነበረ። እቲ ጸረ ህዝቢ ምድረ ባሕሪ ዝኾነ፣ ሰላዪ ሞሳድ ፕሮፈሶር ሃጋይ ኤርሊክ ግና፣ ንኣሉላ ከም ጅግና ገሩ እዩ ኣብቲ ጽውጽዋይ መጻሕፍቱ ዝገልጾ። “ንኽትበልዓ ዝደሌኻ ኣባጒንባሕስ ዛግራ ትብላ” ከምዝብሃል፣ ብዛዕባ ጅግንነት ደቂ ምድረባሕሪ ግና ኣብቲ ጽውጽዋይ ጽሑፉ ፈጺሙ ኣይተንከፎን። ድቂ ምድረ ባሕሪ ግና እዚ ኣባል ስለላ መርበብ ሞሳድ ዝኾነ ፕሮፈሰር እዚ፣ ግልቡጥ ታሪኽ እንተተረኸ ቅር ኣይብሎን እዩ። በትሪ ሓቂ ድማ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን ስለዝኾነት።
እዚ ብዓሎቕ ራእሲ ዘበለ ምስፍን ትግራይ እዚ፣ ኣብ ምድረ ባሕሪ ን10 ዓመታት ካብ 1878 ክሳብ 1888 ዓ.ም.ፈ. ብጭቆና ገዝአ። እዚ ሰብዚ፣ ኣብ ምድረ ባሕሪ፣ “ደቂ ኣርብዓ“ ዝብል ስርዓት ዝተኸለ መስፍን ነበረ። “ደቂ ኣርብዓ“ ማለት ትርጉሙ፣ እቶም ምስ ሸቃ ኣሉላ ንምድረ-ባሕሪ ዝመጹ ወተሃደራት፣ ኣብ ትግራይ እንተድኣ ተመሊሶም ጥሮታን ደሞዝን ስለዘይረኽቡ፣ ኣብ ምድረ ባሕሪ ተጣይሶም፣ ሓያማት ደቂ ኣንስትዮ ደቂ ምድረ-ባሕሪ ተመርዒዮም፣ መሬት ተማሲሖም ክነብሩ ኣሉላ ዝፈቐደሎም ዓቀይቶ ትግራዎት ማለት እዩ። ሽዑ እዮም እቶም ደሞዝ ዘይነበሮም ግንከኣ ዘሚቶም ጥራይ ዝነብሩ ዝነበሩ ዓቀይቶት (ሰራዊት) ኣሉላ፣ ርስቲ ደቂ ምድረ-ባሕሪ መንጢሉ፣ረብሓኦም ስለ ዝሓለወሎም፣ ንኣሉላ ከምዚ ኢሎም ይዋጥዩሉ ነበሩ፣- “ዕድመ ከም ማቱሳላ፣ ጽድቂ ከኣ ከም ላሊበላ፣ ዳጉሻ ከም ዓይላ፣ ስጋ ከም ኣሞራ፣ ፍትሒ ከም ኣሉላ“ ከብቲ ከም ሓበላ (ህዝቢ ሓበላን ዴዳን ሊባን፣ ወተሃደራት ኣሉላ ዘሚቶም ዘይውድኡወን፣ ብዙሓት ከብቲ ዝነበሮም ህዝቢ እዮም።) እንዳበሉ ይኣይ ንሸቃ ኣሉላ የመጉስዎን ነበሩ። ሓያሎ ተወሊጄ ትግራዎትን፣ ገለ ገለ ገርሀኛታትን ዘይመራመሩን ሓቀኛ ሓበሬታ ዝትሕዝቶኦም መጻሕፍቲ ታሪኽ ዘየንበቡን፣ ነቲ ታሪኽ ሸቃ ኣሉላ ከኣ ብግቡእ ዘይፈልጡን፣ ነዚ ብሂል እዚ ከም ፓፓጋሎ እንዳደጋገሙ “ኣሉላ ፍትሐኛ እዩ ነይሩ፣ ክብሉ ክትሰምዕ ከሎኻስ፣ ነታ ምስላ ጀርመናውያን፣ “ደንቆሮ ተወሊዱ፣ ደንቆሮ ዓብዩ፣ ደንቆሮ ምዃኑ ከይተረድኦ ከኣ ብድንቍርናኡ ሞይቱ“ የዘኻኽረካ። ዝኾነ ኮይኑ፣ ሸቃ ኣሉላ፣ ነቲ ሕጊንዳባ ምድረ ባሕሪ ድኣ ኣርከሶ እምበር ዝተኸሎ ፍትሒስ ከቶ ኣይነበሮን። ብዛዕባ ዘይፍትሓውነት ኣሉላ ብዙሕ ምተጻሕፈ ግና ብመጽሓፍ ደረጃ ክቐርብ ይሓይሽ ብምባል ንሎሚ ገዲፍናዮ ኣሎና።
ንመረዳእታ ግና ብመጠኑ ብኸምዚ ከንቕርቦ ኢና፣
1ይ.) ኣብተን 10 ዓመታት ካብ 1878 ክሳብ 1888 ዓ.ም.ፈ. ሸቃ ኣሉላ ብትእዛዝ ተመናይ ንጉስ ትግራይ የውሃንስ፣ ንምድረ ባሕሪ ንሓምሴን ብዘይ ፍትሕን ሕጊንዳባን ዝገዝኣሉ ዝነበረ፣ “ሜስ መስተ መኳንንቲ ትግራይ ስለዝኾነ፣ ኣብ ህዝቢ ሓማሴን ሜስ ክሰቲ ኣይፍቀደሉን እዩ“፣ ኢሉ ኣውጁ ነበረ። ደግያትሓድገምበስ ወዲ ግልወት ዝብሃል ጅግና ወዲ እታ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ክሳብ ምምጽእ እንዳ ህግደፍ፣ ዋና ከተማ ወረዳ ድንበዛን ዝነበረት፣ ዓዲ ተከሌዛን፣ ሎሚ ከኣ ብዓመጸኛታት ደቂ ደቁ ንሸቃ ኣሉላ ህ.ግ.ደ.ፍ. ስማ ንምድምሳስ፣ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ተገዲዳ ኣትያ ዘላ ዝተወልደ ደግያት ሓድገምበስ ወዲ ከንቲባ ግልወት ክምርዖ ከሎ፣ ሜስን ከውድቍ ዝሕላ ስቡሓት ከብቲ ሕሩድ ክቕርብን ምስ መደበ፣ ህዝቢ ዓዲ ተከሌዛን ብኣሉላ ከይተውርረና፣ ኣብ መርዓኻ ሜስ ኣይተውድቕ፣ እዚ ነቲ ኣዋጅ እሉላ ዝጻረር እዩ ኢሎም ለመንዎ። ንሱ ግና “ኣነ ሓድገምበስ ወዲ ግልወት፣ ከብትን ምዓርን ሃብቲ ድንበዛን እዩምበር፣ ሃብቲ ዕድዋን ዓደውዓላን ኣይኮነን፣ ኣብ ገዛእ ዓደይን መርዓይን ሜስ ንኸየውድቕ ዝኽልክለኒ ሰብ ክርኢ እየ ኢሉ፣ ንኣዋጅ ሸቃ ኣሉላ ነጸጉ፣ ውራይ መርዕኡ ብሜስን ብዝሕላን ጥብሳን ኣሰንዩ ፈጸመ።
ካብኡ ደግያት ሓድገምበስ ውራይ መርዕኡ ምስ ኣሕለፈ፣ ሸቃ ኣሉላ ምስ ሰምዐ፣ ሰራዊቱ ንዓዲተከሌዛን ልኣኸ። ጅግና ደግያት ሓድገምበስ ግና ኣብ ኢድ ብዓል ጀለብያ ክወድቕ ስለዘይደለየ፣ ሰራዊቱን መርዓቱን ሒዙ ንሓባብን ሓልሓልን ዓረደ።
2ይ.) ኣብ እዋን መግዛእቲ ሸቃ ኣሉላ፣ ኣቶ ዘገርጊሽ ወዲ ግላገርጊሽ ዝብሃል፣ ሓደ ለባምን ሃብታምን፣ ብፍላይ ብዙሓት ከብትን፣ ንህብን ዝነበሮ ወደባት ዓዲተከሌዛን ከኣ ነበረ። ሓደ እዋን፣ ሸቃ ኣሉላ ምዓርን ስብቡሓት ከብትን ሓማሴን ምዝማት ኣመሉ ስለዝነበረ፣ ጻዕዳ ምዓር ካብ ኣቶ ዘገርጊሽ ከምጽኡሉ ዓቀይቶቱን ደጉዕዑን ንዓዲ ተከሌዛን ሰደደ። እቶም ዓቀይቶቱ ድማ፣ “ኣቶ ዘገርጊሽ ላባኹም መጺእናታ እኔና፣ ጎይታይ ኣሉላ ጻዕዳ መዓር ካብ ኣይተ ዘገርጊ እዩ ልግነሞ፣ ከድካድኩም ኣምጽኡታ ኢሎማታ ኢና መጺእናኩም ዘሎና“ በሉዎም። ካብኡ ኣተ ዘገርጊሽ “ሐራይ ኣጆኹም ርኸቡ ኣይትስኣኑ በሎም። ንብዓልቲ በቱ ድማ፣ “በሊስከ ነታ ዓባይ ዕትሮ ዒባ ከብቲ ምልእያ እሞ፣ ብላዕሊ ግና ጻዕዳ ሰፈፍ ምዓር ሸፊንኪ ሓቲምኪ ሃብዮ ሃብዮም” በላ። ብዓልቲ ቤቱ ድማ ከምታ ብዓል ቤታ ዝበላ ዒባ ዝመልአ ዕትሮ ቀረበትሎም። ዒባ ዝመወዮ ዓዐይቶት ድማ ኣብቲ ውሽጢ ዕትሮ ዝነበረ፣ ዒባ ከብቲ ወይ ብቋንቋ ዓቀይቶት ላሕሚ ምህላዉ ከይተሰቆሮም፣ ነቲ ሓፍ ዘይብል ኣርባዕተ ሰባት ኮይኖም ከም ኣጻውራ ሬሳ ተሰኪሞሞ ኣብ ሸቃ ኣሉላ ተመለሱ። ካብኡ እተን ሸቃሎ ኣሉላ ሜስ ከዳልዋ ጻዕዳ ምዓር ተረኽቡ ኢለን፣ ነቲ ዕትሮ ከፊተን ኢደን መለሳሉሞ፣ ወያ እቲ ዕትሮ ዒባ ከብቲ መሊኡ ረኸብኦ። “ወየ ጒድ ! ወየ ጒድ!” ኢለን ድማ ኣውየያ። ካብኡ ሸቃ ኣሉላ ሰምዐ እሞ: „እንታይ ተገንዩ” በለን። “እዛ ካብ ዘገርጊስ ልመጸት ምዓር ዒባ ላሕሚ መሊኣ ለኾነት ኣግኒናያ” በልኦ። ካብኣ ኣሉላ “ዓሻ ሓማሴናይ ከመይ ገሩ ከምዚ ይገብር” ኢሉ ተቝጥዔ። ንኣቶ ዘገርጊሽ ኣሲሮም ንኸምጽኡዎ ከኣ ንዓቀይቱ ኣዘዞም። ንሶም ድማ ብትእዛዝ ጎይትኦም ኣብ ዘገርጊሽ ከዱ። “ጎይታይ ንዑታ ኢሎም ኣዚዞምኹም እሞ ሒዝናኩም ኣብ ጎይታይ ኣሉላ ክንውስደኩም?” በሉዎ። ዘገርጊሽ ከኣ “ሐራይ፣ ሒጂ ግና ብዕራይ ክሓርደልኩም፣ ሜስ ከውድቐልኩም እሞ: ቅድም ክትበልዑ ክትሰትዩ ኣለኩም” በሎም። ዓቀይቶት ኣሉላ ድማ “ሐራይ” ኢሎም፣ ዝሕላኦምን፣ ጥብሶምን በሊዖም ሜሶምን ምስሰተዩ፣ ጥንቅልዓሾ ደቀሱ። ንጽባሒቱ ንግሆ፣ እቶም ዓቀይቶት ስጋ በሊዖም ሜስ ሰትዮም ጥንቅልዓሾ ደቂሶም ከለው፣ ኣቶ ዘገርጊሽ ኣንጊሁ ከብቲ ሒዙ ክብገስ ከሎ፣ ሓደ ካብቶም ደቂሶም ዝነበሩ ዓቀይቶት፣ ተበራቢሩ፣ “ኣይተ ዘገርጊሽ ላበይ ድኣ ኢኹም ትኸዱታ ለለኹም?” በሎ:: ኣቶ ዘገርጊሽ ድማ፣ “ነዘን ከብቲ ሳዕሪ ከብልዐን እየ፣ ቀልጢፈ ክምለስ እየ“ ብሎም:: እቲ ዓቀይታይ ከኣ፣ ምዓስከ ክትምለሱታ ኢኻትኩም? በሎ፣ “እወ ዓደይ ገምገም ዘርአይ ስገም: ዕዝር እንተበልካ ዕዝር እዩ፣ ኣጆኹም ግን ክምለስ እየ” በሎም። ኣቶ ዘገርጊሽ ግና፣ ከብቲ ከብኪቡ ድኣ ንሓልሓል ተዓዝረ።
ወዮ ደጓዑ ዓቀይቶት ኣሉላ ግና፣ ካብ ድቃሶም ተንሲኦም ንኣቶ ዘገርጊሽ ክምለሶም ብዙሕ ድሕሪ ምጽባይ ቀቢጾም፣ ኣብ ኣሉላ ተመልሱ። ኣሉላ ድማ “ኣበይ ድኣሎ ዘገርጊሽ”? ኢሉ ምስሓተቶም፣ “ነተን ላሕሚ ስዕሪ ከብልዓተን ኢላትም ምስከዱማ የተመልሱን” በሉዎ።
እንታይከ በለኩም፣ “ዓደይ ገምገም ዘርአይ ስገም ዕዝር እንተበልካ ዕዝር እዩ፣ ግና ክምለሰኩም እየ: እያቶም ልበሉና“ በልዎ። “ዋየ ዋየ፣ ዓሻ ሓማሼናይ እባ ተጻዊቱለይ” ኢሉ ነቶም ዓቀይቶቱ ኣሰሮም” ይብሃል። እዚ ታሪኽ እዚ ድማ ብኣፈ ታሪኽ ዓበይቲ ዓዲ ዝትረኽ ሓቀኛ ዘይኮነስ፣ ብደቀባት ዓበይትን ለባምትን ዝተተረኸ ታሪኽ እዩ እምበር፣ ብጽዓዱን ብፈለስቲ ካቶሊክን ዝተተረኸ ጽውጽዋይ ታሪኽ ኣይኮነን።
ኣስተብህል፣
ኣብዘን 10 ዓመታት፣ ሸቃ ኣሉላ ብትእዛዝ ቴምቤናይ ንጉስ ትግራይ የውሃንስ 4ይ ንምድረ ባሕሪ ብውዲት እንተዘይገዝእ ነይሩ፣ ማለት ህዝቢ ምድረባሕሪ ከኣ ብነብሱ ሓዲሩ ሓራ ኮይኑ እንተዝነብር ነይሩ፣ ኮሎንያል ጣልያን ፈጺሙ ነስመራ ክኣቱ ኣይምኸኣለን። ብሰንኪ ንጉስ የውሃንስ ግና፣ ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ከምዝተቖጻጸረ፣ ባዕሎም ሰበስልጣን ጣልያን ብግህዶ መስኪሮም እዮም። ንመረዳእታ፣ ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ምስ ኣቶ፣ እቲ ሽዑ ዝነበረ ሲቪላዊ መራሒ ፈርዲናንዶ ማርቲኒ፣ ህዝቢ ኣኪቡ ከምዚ ክብል እዩ መስኪሩ፣ “እዛ ካብ ንግስነት ኣኽሱም ጀሚራ ክሳብ ሎሚ (ክሳብ ንሕና ንወራ)፣ ብባዕዳውያን ግብሪ ገቢራ ዘይትፈልጥ ምድረባሕሪ፣ ብሳላ መሳፍንቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ክንወራ በቒዕና፣ እሞ ምስጋን ይብጽሓዮም ” ኢሉ። ብመም. ይስሃቅ ዮሴፍ፣ ንግስነት ምድረ ባሕሪ ገጽ 277 ክሳብ 278 ተወከሱ።
ስለዚ እቲ ሓቂ፣ ብሰንኪ ወራር ንጉስ የውሃንስ ህዝቢ ምድረ ባሕሪ ከም ሽሙ ዝጠፍአ ንህቢ ፋሕ ብትን ስለዝኣቶዎ፣ ነዚ ዘጽንዑ ስለላ መርበብ እንግሊዝ ድማ ንኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ንክኣቱ ብስለላን ኮለላን ሓገዞምዎ። ሎሚ ድማ ነዞም ክናናን ምናናን ጭፍራ ወያኔንን ህግደፍን፣ ታሪኽ ኣባሓጎታቶም ንኽደግሙ፣ ብመደ ኣሰልጢኖም ገረብ ብሓኽላ ኣዋፊሮምልናኣለው።
ኣስተብህል፣ ገለ ገለ ሰባት “ንጉስ የውሃንስ ንጉስ ጽዮን እዩ፣ ንሃይማኖት ተዋህዶ ተኻላኺሉላ እዩ“ ክብሉ ይስምዑ እዮም።
እዚ ኣባሃህላ እዚ ግና፣ ካብ ታርኽ ዘይምፍላጥ ዝተላዕለ እዩ። ንወራር መሓመድ ግራንኝን፣ ወራር ቱርክን፣ ማህድን፣ ግብጽን ደቂ ምድረባሕሪ እንተዘይምክቱዎም ነይሮም፣ ህዝቢ ኢትዮጵያን ትግራይን ዛጊት ኣብ 15 ክፍለዘመን ጀሚሩ ኣብ ምስልማ እምነት ምጥሓለ ነይሩ። ንጉስ የውሃንስ ድማ ኣብ ኲናት መተማ ኣንጻር ማህዲ ክኸትት ከሎ፣ ንጉስ ሽዋ ዳግማዊ ምነሊክ ኣማዕድዩ እዩ ዝዕዘቦ ነይሩ እምበር፣ ምስኡ ሓቢሩ ኣይከተተን። ጀጋኑ ኤርትራውያን ግና ንሃገሮም ግዳይ ኮሎንያል ጣልያን ገሮም እዮም ኣብ ኲናት መተማ ቅያ ዝሰርሑ። ንበይኑ ንጉስ የውሃንስ ግና ንወራር ማህዲ ኣይምስዓሮምን ነይሩ። እቲ ኩሉ ንጉስ የውሃንስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣርትራ ዝፍጽሞ ዝነበረ ወራራት፣ ብፍላይ ድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ፣ ብምኽሪ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ እዩ። ኤርትራውያን ኣብቲ ኲናት መተማ እንተዘይነብሩ ነይሮም፣ ሎሚ ህዝቢ ኢትዮጵያም መስሊሙ ምሃለወ ነይሩ። ኮሎንያል ጣልያን ድማ ነስመራ ኣይምኣተወን ነይሩ። እዝዩ እቲ ሓቂ።
መተሓሳሰቢ፣
ታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይን ኢትዮጵያን ብግቡእ ከይፈለጥና፣ ነዞም ሎሚ ታሪኽ ኣባሓጎታቶም ዝደግሙ ዘለው መንነተ ኣልቦ ተረፍመረፍ ክንርድኦም ኣይንኽእልን ኢና።


text:
ተግባር ባዕሉ ኣፍ ኣውጺኡ’ዩ ዝዛረብ፡፡ ሓቂ ብሓሶት ንምቕባር ብዝግበር ምዕልባጥ ዝቕየር ነገር የለን፡፡ ኤርትራ ምድራዊት ሲኦል፡ ዓባይ ቤት ማሕቡስ፡ ፍርሕን ራዕድን ዝነገሰላ ሃገር እንዳተባህለት ብተደጋጋሚ መዘራረቢት ኣጀንዳ ማሕበረሰብ ዓለም ካብ እትኸውን ዕድመ ሓደ ጎበዝ ሓሊፉ፡፡ እዚ ምእንቲ ጸለመ ዝብሃል ኣይኮነን፡፡ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዘቃልዕ ’ዩ፡፡
ንኤርትራ ብዓመጽ ዘመሓድር ዘሎ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጉጅለ ድማ ነዚ ግሁድ ሓቂ ንምዕባጥን ብምስሉይ ፖለቲካዊ ሃልኪ ብምድንጋርን ንኤርትራ ዘይምስላ ክህባ ይፍትን፡፡
ኣብቲ ፈለማ እዋን ናጽነት መንበረ ስልጣኑ ንምጥጣሕን ብኽልተ እግሩ ጠጠው ኢሉ ደልዲሉ ክሳብ ዝረግጽን፡፡
- ኤርትራ ብቑጠባ ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና
- ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ
- ሃገረይ ስልማተይ
- ህዝቢ ኤርትራ ፍሉይ ህዝቢ’ዩ
- ኤርትራ ኣብ ዓለም ዕዳ ዘይብላ ብሕታዊት ሃገር’ያ ወዘተ
ዝብሉ ውሩቓት ቃላት ብምፍብራኽ፡ ዘይትግበር መብጻዓታት ብምእታው ህዝቢ ብስምዒት ክሰክርን ነቲ ዋንነት ስልጣኑ ክርስዕን ብምግባር፡ ብጎስጓስ ህዝባዊ ርክባት ከይበልዐ ከምዝጸገበ ኣብ ጥራሕ ከብዱ ክሰራሰርን ጉራዴ ሒዙ ክድብልን ጌርዎ፡፡ እቲ ሓሶት እናውዓለ እናሓደረ ከም ስንቂ እናፈኾሰ፡ ሓቂ ክግሃድ ምስ ጀመረ ኢሳይያስ ኣይደቀሰን፡፡
ህዝብና ንውሽጣዊ ጉዳያቱ ኣቓልቦ ክህበሉ ምስ ተዓዘበ ስነ ኣእምሮኣዊ ነውጺ ንምፍጣር ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ውጥን ኲናት ሓንጺጹ ምስ ኩለን ጎረባብትና ሓዊ ኣሳዊሩ፡፡ ባህጊ ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ብምዝራግ ከኣ ግዳይ ሞት፡ ስንክልናን ዕንወት ንብረትን ኣስዒቡ፡፡ ብዝፈጸሞ ናይ ኲናት ገበን ምእንቲ ከይሕተት ድማ “ወያነን ኣሜሪካን ሽርሒ ፍሒሶም ንጥፍኣትና ስለዝተበጋገሱ መኸተ ኣንጻር ወራር” ብዝብል ነቲ ሓዊ ክዓባብጦ ፈቲኑ፡፡
ኢሳይያስ ብዝወልዖ ኲናት ህይወት ዓሰርተታት ኣሽሓት በሊዑ ብቢልዮን ዝግመት ሃብቲ ሃገር ዓንዩ፡፡ ልዕሊ ኩሉ ክኣ ህልውና ኤርትራ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ብምግባር ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ተነጺላ፡ ደሴት ፍርሕን ራዕድን ክትከውን ጌርዋ፡፡
ናብራ ከቢዱ ጥራሕ ዘይኮነስ መጭኲሩን መጺጹን’ዩ ካብዚ ሕሰምን ኣደራዕን ንምንጋፍ ህዝቢ ኤርትራ ስደት ከም ቀዳማይ ምርጭኡ ጌሩ ንብርሰት ተሳጢሑ፡፡ እዚ ሎሚ ወግሐ ጸብሐ ኣብ ሊብያ ዝፍጸሞ ዘሎ ግፍዒ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሃልቕ ዘሎ ህይወት ኣብ ስሃራ ዝወርድ ዘሎ መከራ ዝበዝሐ ቁጽሪ ናይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዝኾነ መዓልታዊ ብማዕከናት ዜና ዓለም ንሰምዖ ኣሎና፡፡ ናይ’ዚ ውጽኢት ኤርትራ ንቡር ህይወት መንእሰያታ ተሓሪምዋ መርድእን ሞትን ናይ’ቶም ዕሸላት ደቃ ትሰምዕ ኣላ፡፡ ናይ’ዚ ኩሉ ሕሰመ መከራ ተሓታቲ ሓደን ሓደን ጥራይ’ዩ፡፡ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጉጅለ ከምዝኾነ ኤርትራውያን ብሓደ ድምጺ ክንሰማማዓሉ ዘለና ጉዳይ’ዩ፡፡
ምንባር ዝኸልከለና፡ ንመወዳእታ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርናን ስደትን ዘሳጥሓና፡ ግዳይ ኲናት፡ ሞት ክንከውን ዝገበረና፡ ሃገር እንዳሃለወትና ከምዘይ ደቂ ሃገር ፋሕ ጭንግራሕ ዘብለና ዘሎ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጉጅለ ከምዝኾነ ክንክውሎ ኣየጥዕመልናን፡፡ ኣብ ቆርበትና ከም ቁርዲድ ጠቢቑ ደምና ይመጥጥ’ሎ፡፡ ነዚ ከም ሕማም መንድዓት ሓዚልናዮ ክነብር ክነፍቕድ ኣይብልናን፡፡ ብሃልኪ ህዝባዊ ርክባት ለውጢ ኣይመጽእን’ዩ፡፡ ሕጂ ተግባር’ዩ ዘድሊ፡፡ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ኣፈላላያትና ወንዚፍና መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ሎሚ ዝያዳ ኩሉ ሓድነትን ውህደትን ከነርኢ ንሕተት ኣለና’ሞ ኤርትራውያን ብዛዕባ ራህዋ ጽባሕ ሎሚ ጥጡሕ ባይታ ስውራ ክነንጽፍ ይግባእ ንብል፡፡


text:
ቻይና ብሓይሊ ኤሌክትሪክ ክሰርሓ ትፅቢት ንዝግበረለን መካይን ባትሪ ክመልእ ዝኽእል ገመድ ኣልቦ ፅርግያ ሰሪሓ።
20/04/2010 መሃንዲሳት እታ ሃገር እዚ ሓዱሽ ፈጠረኦም ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ቻይና ከተማ ጅያን ተግባራዊ ምግባር ዝጀመሩ እንትኾኑ እዚ ብሓየሊ ፀሓይ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዘፈልፍል ፅርግያ ፕላስቲክ ሶላራት ኣብቲ ፅርግያ ብምንፃፍ ዝትግበር ኮይኑ ንኸበድቲ ጉልበት መካይን ክፃወር ዝኽእል ዓቐሚ ዘለዎ እዩ።
ብሰንኪ ሕፅረት ኤሌክትሪክ ከጋጥም ዝነበረ ፀገም ንምቅላል ድማ እተን መካይን ኣብ ዝጓዓዛሉ እዋን ብገመድ ኣልቦ ባትረን ክመልኣ ዘኽእል እዩ።
እዞም መሃንዲሳት ብዛዕባ እታ ከተማ ክዛረቡ እንከለው ከተማ ጂያን ኣብ እዋን ክረምቲ ዋላ ውን እንተኾነ ሙቐት ከፈልፍል ዝኽእል ሓይሊ ፀሓይ ስለ ዘለዋ ተመራፂት ይገብራ ኢሎም ኣለው።
እዚ ሓሳብ ካብ ኔዘርላንዳውያን መሃዝቲ ዝተወሰደ ኮይኑ ኣብ 2014 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ኔዘርላንዳወያን መሃዝቲ ቴክኖሎጂ ብሓየሊ ፀሓይ ዝሰርሓ ሞተር ሳይክላት ንምምዕባል ከም ዝሓሰቡ ድሕሪ ምግላፆም ዝተሓሰበ ምኻኑ መሃንዲሳት ቻይና ገሊፆም ኣለው።
እዚ ፈጠራ ሚልዮናት ዶላራት ከሕዊ ዝኽእል ፕሮጀክት ከም ዝኸውን እምነቶም ዝገለፁ ኣብታ ግዝኣት ኣብ መሰረተ ልምዓት መንገድን መጓዕዝያን ፕረዝደንት ዝኾኑ ዡ ቹንፉ እዮም። እዚ ሓዱሽ ፈጠራ ንቻይና ፈላመይቲ ተጠቃሚትን በዓልቲ ዋና እቲ ምህዞን ክገብራ እዩ ድማ ተባሂሉ ኣሎ።
ፍልፍል cgtn.com


text:
ክፍሊ ትምህርቲ ሕክምና እንስሳ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ነቲ ብሰንኪ ሕጽረት ዝናብ ተፈጢሩ ዘሎ ድርቂ ዝኸፈአ ሳዕቤን ከይፈጥር ኣብ ምድላዋት ይርኸብ።
ሓላፊ እቲ ኮሌጅ ዶ/ር በሪሁ ገብረኪዳን ከምዝገለጽዎ ፈለማ እቲ ሓደጋ ኣበየናይ ከባቢታት እዩ ክረአ ዝኽእል ዝብል ተጸኒዑ'ሎ ኢሎም። ብመሰረት እቲ መጽናዕቲ ሕጽረት ዝስተ ማይ፣ ጸገማት ቀለብን ሕማም እንስሳን ከጋጥሙ ካብዝኽእሉ ቀንዲ ጸገማት እዮም ተባሂሎም ተነጺሮም ኣለዉ።
ኣብዚ ድማ ሕብረተሰብ ማይ ብኣግባቡ ንኽጥቀም ሰፊሕ ኣስተምህሮ ይወሃብ'ሎ። ኣብ ቀለብ ዝምልከት ድማ ተረፈ ምህርቲን ተረፍ መግቢ ብምእካብ ሳይንሳዊ ብዝዀነ መንገዱ ናብ ቀለብ እንስሳ ክውዕል ይስራሕ'ሎ።
ብሰንኪ ሕጽረት ቀለብ ንዝፍጠር ሕማማት እንስሳ ንምክልኻል ድማ ሰፊሕ ወፍሪ ክታበት ንምሃብ ምድላዋት ይግበር ምህላዉ ዶ/ር በሪሁ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ብዕለት 05 መጋቢት 2018 ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ምምሕዳር ስደተኛታት ሃገር ሽወደን እቲ ብሰንኪ መንነት ምርግጋጽን ፓስ ፖርት ኤርትራ ብዘይ ምምጻእ ክንጸጉ ዝጸንሑ ( ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ምጥርናፍ ስድራቤት ክጽበዩ ዝጸንሑን ዘሎዉን) ብናይ DNA መርመራ ክካየደሎም ኣሎዎ ዝብል ዉሳኔ ወሲኑ። ደጊም ናብ ኤምባሲ ህግደፍ ምኻድን 2% ምኽፋልን ከም ዘየድሊ ብጻዕሪ ገበርቲ ሰናይ ሃገር ሽወደንን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ማሕበር ቀይሕ መስቀልን ጻዕሪ ከም ዝተዓወተ ተሓቢሩ። ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር ከተማ ዮተቦርግ ( ኤርትራ ኣብ ልብና !!! ) ምስ ዝምልከቶም ብምርኻብ ቀጻሊ ርኽክባት ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ምምሕዳር ስደተኛታት ሃገር ሽወደን ንምጥርናፍ ስድራ ቤት ኤርትራውያን ኣገዳሲ ዉሳኔ ወሲኑWednesday, 07 March 2018 22:15 Written by ወኪል ቤ.ጽ ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 556 times
- font size decrease font size increase font size


text:
January 17, 2018
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡
ከመይ ኢልኩም ቀኒኹም፡ ከምይ ኢልክን ቂኒኻን፡ ኣውደ ዓመታት ከመይ ይሒልፍ ኣሎ? ኣነ እግዚኣብሄር ይመስገን ጽቡቅ ኣሎኹ።
እምበኣር ሎሚ ክልተ፡ ኣገድስቲ ነጥቢ ዘለዋ መልእኽቲ ሒዘ ቀሪበ ኣሎኹ። ቅድሚኡ ግን ንሓንቲ ካብተን ኣብ ናይ ዝሐለፈት መጨረሽታ መልእኽተይ ዝተዘረብክዋ ክውስኸላ’የ።፡ ንሳ ድማ እታ ብዝዕባ ፍቅሪ እንታይ ሙኻና ትገልጽ እያ። ሓንቲ ሓፍተይ” ኣጋላልጻ ፍቅርኺ ደጋጊመ ኣንቢበዮ፡ ንልበይ ድማ ፍቅሪ’ዶ ኣለኪ ኢለ ሓቲተያ ” ኢላትኒ። መልሲ ናይ ሕቶኣ ኣይነገረትንን፡ ግን ርእስኻ ምሕታት ኣወንታዊ ውጺኢት ስለ ዘለዎ ርእሳ ብምሕታታ ተሐጉሰ። ሓደ ሐወይ ድማ “ፍቅሪ ኔይሩ ግና ክሳብ ክንድዚ ኣይኮነን፡ እንተ ብመርየት እንተ ብገለ ኩሉሳዕ ባእሲ ነይሩ፡ ፍቅርስ ብድሕሪ ሕጂ ድኣ ይፍጠረልና” ኢሉኒ።
ኩቡራት ሰማዕቲ፡ ሰባት መላእኽቲ ስለ ዘይኮኑ ኣብ ሓደ ህብረተሰብ ንእሽቶን ዓብን ምግርጫዋት ክህሉ ናይ ግድን’ዩ፡ ባህርያዊ’ዩ። እቲ ዋና ቁምነገር ግን ኣፋታትሕኡን ምዕራፉን’ዩ። ካብኡ ሓሊፉ ተሪፉ ግን ከምቲ ኣብ ዝሓለፈት መልእኽተኣይ ዝበልክዎ፡ እወ ፍቅሪ ነይሩ። ፍቅሪ’ዩ ንመንእሰይ ኤርትራ ንበረኻ ዘውጽኦ። ፍቅሪ’ዩ ወለዲ ደድሕሪ ዉላዱም ዘኽየዶም። ኣዴታት መታሕት ተገደልቲ መጺኦም ክብሃል ከሎ፡ ብዘደንቅ ቅልጣፌ ሻቡ እኽሊ ጢሒነን፡ ጊዒተን፡ ከበሳ ቀጪየን በታ ዘላተን እንጣጢዕ ይኹን ሽሮ መቋስይ ጌረን፡ ዝዓንገለኦም ፍቅሪ’ዩ። ዝጠቡ ቆልዓ ገዲፋ ዓዲ እግዚኣቢሄራ ዝኸደት ወላዲት፡ ጠባው ጎሪቤታ ምስ ዉላዳ ጌራ ኣጥብያ ክትገዕብዮ ዝገዳዳ ፍቅሪ’ዩ። ህይወት ክብርቲ’ያ ተጋደልቲ ኣብ ጽዕጹዕ ኩናት ንብጾቶም ኣልግሱ ንሕና ክንስዋእ ኢሎም ግንባሮም ንጥይት ብሓጎስ ዘውሃቦም ፍቅሪ’ዩ። “ተማሃራይ ኣድማዒ ትምህርቲ፡ ሽቃላይ ስርሕ፡ ነጋዳይ ንግዲ፡ ሓረስታይ ምቹእ ናይ ሕርሻ ሃዋህው ስኢኖም፡ ኣይትዛረቡ መሰልኩም ኣይትሕተቱ ተባሂሉ ህዝቢ እናተሸገረ፡ ንሕና ጽቡቅ ስራሕ ጥጥሑ መነባብሮ ኣለና ኢልና ስቅ ኣይንብልን ኢና” ኢሎም ደቆም ኣዘኽቶሞም፡ ኣንስቶም ኣጸምዮም፡ጠቃሚ ሰነዳትን ንብረትን ሒዞም ንበረኻ ዘኸየዶም ፍቅሪ’ዩ። ናይ ከተማታትጠን ገጥራትን ፡ ኣባላት እተን ግንባራት ተታሒዞም፡ ሓበራታት ንምርካብ ብደርጊ ሕሱም ትርኢት ተቀጥቂጦም ምእንቲ ንብጾቶም ኣሕሊፎም ከይህቡ፡ ኣስማቶም ከይረቅሑ፡ ኣብ ኢድ መርመርቲ ዘሰውኦም፡ ዘልመሶም ፍቅሪ’ዩ። ቁጽሪ ኣዋልድ ተመሃሮ ኣዝዩ ድሩት ኣብ ዝነበረሉክ እዋን፡ እዝከረኒ፡ ክልተ ኣዴታት ኣብ ጊዜ ምዕጻዉ ቤት ትምህርቲ ተራኺበን ወድኽን’ዶ ሓሊፉ?” ኢለን ይጠያየቃ። ሓንቲኤን “እንታይ ክሓልፍ ኣድጊ ተሪፉ ናትክንከ?” እተን ሓንቲ ድማ ትቅበል ኣቢለን ”ናተይሲ ሓሊፉ ብጽቡቅ እኳ ድኣ” ምስ በልኤን፡ እተን ሓንቲ ድማ “እንቋዕ ናትክን ሐለፊ ኩላትካ ሓደ ኣይትኹን” ይብላ። እዚ ዓይነት ኣራኣእያ ‘ዚ ፍቅሪ ዝወለዶ’ዩ። ትሕዝቶ ዝነበሮም ስድራቤታት ብበቢዓይነቱ መንገዲ ተኻፊሎም እዩም ዝነብሩ ነይሮም። ሽሕ ይሙቱ፡ መሕደር ሽሕ ኣይሙት ዝብል ተረት፡ ነቲ ዝነበረ ሃዋህው ዝገልጽ’ዩ። ርግጽ’ዩ፡ ካብ ኢድ ሓደ ገዛኢ ናብ ሓደ ካልእ ገዛኢ ምስግጋርን፡ ናይ 30 ዓመታት ኩናትን፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ናይ ዉዱባት መንእሰያት ካድረታት ዓዲ ዓዲ ከንቅሑ ኸይዶም፡ ናይቲ በብዓይነቱ ባህልን ያታን ሀገርና ፍትሒ ዝሕመረቱ ካብ ሽማገለታት ዓዲ ኣቦታትን ኣዴታትን፡ ንርእሶም መጀመርታ ክንዲ ዝምሃሩ፡ ተቃዳዲሞም ናይ ኣያ ማርክስን ኣያ ለኒንን ትምሃርቲ ምስባኾም፡ ሕጂ ድማ ናይ 26 ዓመታት ሓሰራ መክራን፡ ድኽነትን፡ ብርነትን ምስዳድን፡ ምእሳርን፡ ምሕቃቅን፡ ሞትን ብዙሕ ካብቲ ዝነበረ ጽቡቅ ባልታት ተበኪሉ’ዩ።፡ ግን ሽሕኳ ሽማገለታት ዓዲ ደቆም ሲኢኖም፡ ሓይሎም ተጸንቂቁ ኣሪጎም፡ ሬሳ ክቀብሩ ማዕረ መቃብር ሙኹዓት እንተሰኣኑ፡ ሀገረሳባትና ብፍርሓት ክበድኻ ዘሕቁፍ እናባዳማ ይኸዳ እንተሃለዋ፡ ከምቲ ማይ ሓሪምዎ ጸምልዩ ዝጸንሔ ተኽሊ ማይ ምስ ረኸበ፡ ኣቆጸልጺሉ ኣሎኹ ኣሎኹ ዝብለካ ዘሎ ዝመስል፡ ጊዜ ድኣ ኣይንወሰድ እንበር ኣብ ኤርትራ’ውን ከምኡ ክኸውን ይኽእል’ዩ። እሞ 2018 ዓመት ራህዋናን ሰላምናን ክትኮኖልና ምእንቲ ንሕና ፍቅሪ ዝጠልቦ ስራሓት ክንሰርሕ ኣሎና። ዝገብርናዮ ጌጋታት ፈሊጥና ከይድገም ካብ ጌጋታትና ምምሃር፡ ቅድሚ ክፋእ ናይ ብጻይና ምዝርዛር፡ ልብና ኮሊልና ርእስና ምእራም፡ ይቅረ ምብህሃል፡ ሕድገታት ምግባር፡ ምትሕልላይ፡ ምድንጋጽ፡ ምክብባር፡ ኣርሒቅካ ምጥማት፡ ፍረ ዘይህብ ምድግጋም ዘረብታትን ዛንታታን ገዲፍና ኣብ ናይ ሕጅን፡ ንዝመጽእን ምዝታይ፡ ዘትኻ ኣብ ግብሪ ምውዓል፡ ኣብ ዘለና ኣሊና፡ ብኹሉ መዳያት ክንምዕብል ምጽዓር። ንሕና ከም ህዝቢ ግቡእና ምስ ገበርና ኣምላኽ ድማ ጊዲኡ ይገብር።
ክብራት ሰማዕቲ፡ ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡
እንሆ እምበእር መወስኽታ ዝሐለፈት መልእተይ ወዲኤ። ካብተን ናይ ሎሚ መዓልቲ ከቅርበን ዝበልኩ ነጥብታት ብሓንቲኤን ክጅምር፡ ቀዳመይቲ፡ ወትሮ መዓልቲ ህጹጽ ቆላሕታ’ኳ ዘድልዮ እንተኾነ፡ እቲ እዝንና ለሚድዎ፡ እቲ መንፈስና ሓሳረ መከራ ምርካብን ምስማዕን በዚሕዎ፡ በዝን በትን ደንዚዙ፡ ሓሞትና ፈሲሱ፡ መብዛሕትና፡ እዝንና ኩኩዕ መሊእናዮ፡ የዒንትና ድማ ክንሪኦ ዘይንደሊ ምእንቲ ከይንርኢ ጭልምልም ኣቢልናየን ኢና። ሕጂ ግን ኩነታት ስደተኛ ህዝብና ካብቲ ዝገደደ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ስለ ዘሎ እንሆ ኣብዛ ተስፋ ንገብረላ ዘለና ሓዳስ ዓመት 2018 ነቲ ገዚፍ ዕማም ሓቢርና ንመክቶ።
ኤውሮጳውያን፡ ስደኛታት በዚሖሙና ኢሎም ኣንጻር ዓለማዊ ስምምዕ ማዕጸኦም ዓጽዮም። ኣብ ሊብያ ሓውሲ concentration camp ተፈጢሩ፡ ኤርትራውያን ምስ ካልኦት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ይሳቀዩ ኣለው። ንሱ ጥራይ ኣይኮነን ዘመናዊ ናይ ኣፍሪቃ slave trade ተሓዲሱ ስድተኛ ኣብ ልብያ ብ $200 ዶላር ምሻጥ ምስ ተጀመረ፡ እንሆ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፡ ምስ ዘይመንግስትውያንን፡ ገበርቲ ሰናይትን፡ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰባት ማሕበራትን፡ ውልቀ ሰባትን ብርቱዕ ተቃውምኦም ገሊጾም። እቲ ውሩይ መሓዛ ኤርትራ ዝኾነ እንጊሊዛዊ ጋዜጠኛ ማርቲን ፕላውት “What the European Union is doing is not only a shame; it is a political mistake of historic proportion.” ኤውሮጳውያን ንስደተኛታት ዝገብርዎ ዘለው ዘሕፍር ጥራይ ዘይኮነ ዓቢ ታሪኻዊ ጌጋ እዩ እናበለ ብቀጻሊ ይዛረብ ነይሩ። ጸቅጢ ምስ በዝሖም እንሆ ዓዲ ጥልያን 10,000 ስታኛታት ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮኑ ክትቅበል ወሲና።
ሕጂ ድማ ብ ፕራይም ሚኒስተር በንጃሚን ናታንያሁ ትምራሕ እስራኤል 40,000 ስደተኛታት - 32,000 ኤርትራውያን 8 ሽሕ ድማ ደቂ ደቡብ ሰዳን ንሩዋንዳ ክትሰዶም ወሲና’ላ። እስራኤል ሓንቲ ካብተን ሃገራት ነቲ ኣብ 1951 ኣብ ጀነቫ ዝጸደቀ ዉዕል ማለት ብውግእ ይኹን ካልእ ምኽንያታት ኣብ ሀገሩ ክነብር ዘይክእል ሰብ ዑቁባ ክትህብ ዝፈረምት’ያ። እዞም ስደተኛታት እዚኣቶም ክስዕ ንሩዋንዳ ዝኸዱ ኣብ ሆሎት - Holot -ዝተባህላ concentration camp ኣብ ማእከል ምድረበዳ ሰሃራ ጥቃ ዶብ ግብጺ ዝርከብ ከተጽንሖም’ያ። ብምኽንያት ኤኮኖሚ ንእስራኤል ተሰዲዶም ዝነበሩ ደቂ ናይጀርያ መንግስቶም ብነፋሪት ዓዶም መሊሶሞም፡ ኤርትራዊ ግን ብኸተትኡ ካብታ ዝፈትዋ ሃገሩ፡ ንዕኡ ክርህዎ ምእንቲ ኢሎም ኣቦታታቱ፡ ኣዴታቱ ኪቢድ ዋጋ ዝኸፈሉላ ሃገሩ ተገዲዱ’ዩ ወጺኡ። ንኤርትራውያን ስደተኛታት ተሓጉሱ ሓንጎፋይ ኢሉ ዝቅበሎም፡ ዋላ ሓደኳ የልብን። እንተድኣ ሃልዩ ባሕሪ መዲተራንያን ጥራይ እዩ። እዚ ዘሎ ስርዓት ፈሪሱ ህዝቢ ዝመረጾ ብቅዋም ዝምራሕ መንግስቲ ክሳብ ዝትከል እዚ መንእሰይን ትሕቲ ዕድመን ዝበዝሖ ስደተኛ ኤርትራዊ ንዓዱ ዘምልስ ሃዋህዉ የብሉን። እሞኸ ድኣ እንታይ ኢና ንገብሮ? ጸቅጢ ንዘይፍትሓዊ ዉሳኔታት ዘቀይር ካብ ኮነ፡ ንመንግስቲ እስራኤል ጸቅጢ ምግባር’ዪ። እምበኣር ካብ ኤርትራ ወጻኢ ንርከብ ኤርትራውያን ሓቢርና ኣብ ሓደ እዋን ተቃውሞና ንግለጽ። እወ ሕጂ ኣብየት ንበለሉ ሰዓት’ዩ። ደቂ ኣንስትዮ፡ ብጭቡጥ ዝኾነ መንግዲ፡ ንብዙሕ ዓመታት ሓልዮት ህዝብኽን ኣርኢኽን ኢኽን። ብትቅምቲ 2017 ማእሰርቲ ናይ ክቡር ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ንምቅዋም ኣብ ዝተገብረ ሰልፍታት ዘርኣኽንኦ ኣገባብር ምቅዋም ዘኹርዕ እዩ ነይሩ። “መሲሉኩም ድኣ እምበር ንሕና ኣስልማ’ባ ክርስትያን’ባ ኢልና ኣይንፈላለን ኢና ሃይማኖት ናይ ብሕትና እታ ሀገር ግን ንኹላትና ሓንቲ እየ ትብጽሓና” ትብላ ዝነበርክን ኳንክን ተራኢኽናኒ። ድሓር ድማ ህዝቤ ኤርትራ ብሐፈሽኡ’ኳ ይሰቀ እንተሎ፡ ደቂ ኣንስትዮ ካብኡ ንናብኡ ድማ እተን ተማሂረን ርእሰን ክኢለን፡ ስራሕ ሒዘን፡ ተመርዕየን፡ ወሊደን ህገር ክመርሓ ዝኽእልላ ኣዋልድ፡ ክምርሑ ዝኽእሉ ዘዕብያ እየን ብዝያዳ ዝሳቀያ ዘለዋ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ፡ ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡ ዓዲ ከለዎም ዓዶም ዝስኣኑ፡ ብፍርሕን፡ ጥሜትን ኩሉ ዓይነት ሓሳረ መከራን ዝጥቅዑ ዘለው፡ ኣሕዋትናን ደቅናን ሓቢርና ንዘቲ፡ ሓቢርና ነእዊ። ሕጂ ካብ ኣምላኽ ምሕረት እናተጸበና፡ ዓይንናን ልብናን ዐጺና ስቅ እንድሕሪ ኢልና ነውሪ፡ ነውሪ ጥራይ ዘይኮነ ገበንውን’ዩ ክብል እደፍር። እምበኣር ንበገስ። ኣብዚእ ዶክቶር ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝበላ ክጠቅስ እደሊ፡ “ in the end, we will remember not the words of our enemies, but the silence of our friends.” ኣብ መወዳእታ እቶም ጸልእትና ዝተዛረብዎ ዘይኮነስ ስቅታ ናይ ፈተውትና ኢና ንዝክር።
ካልኣይቲ ነጥበይ ብዛዕባ ዶክቶር ንርኣዮ ተክለሚካኤል እዩ፡ ብዙሕ ሰብ ይካታተሎ ከም ዘሎ፡ ዶክተዶር ንርእዮ፡ ኣብቲ ጽንኩር እዋን - እዋን ገድሊ - ንህዝቢ ኤርትራ ሓኪም ኮይኑ ዘገልገለ ህዝቢ ብስርሑን ጠባይኑ ዝፈትዎን ዘመስግኖን፡ ሕጂ ከቢድ ናይ ጥዕና ሽግር ኣጋጥምዎ ዝሳቀ ዘሎ’ዩ። ከም ናይ ዶክቶር ንርእዮ ትምህርትን ተመክሮታትን፡ ዘለዎም ወጻእተኛታት፡ ኣብ ንእስነቶም፡ ምስ ሓይሎም ከለው ሰሪሖም ንጥሮታ ዝኸውን ገንዘቦም ኣቂሚጦም፡ ሎሚ ናብርኦም ጥጡሕ ኮይኑ ዕድመ ደፊኦም ጽሓይ ከይዓረበት እቲ ኣብቲ ከቢድ ስራሕን ሓላፍነትን ከለዎም ክገብርዎ ዘይከኣሉ ይገብርዎ ኣለው - ከምኒ ዙረት ናይ ዘይርኣይዎ ዓድታት፡ ስፖርት፡ ንሓኻይምን ሕክምናን ዝጠቅም ኣስተምህሮታት ምሃብን፡ ኣብ medical journals ምጽሓፍን ። ቀደም ከቢሮም ብኣገልግሎቶም፡ ሕጂ ድማ በዓል ተመክሮ ዝገብሮ ሽማግለ እናገበሩ ነዛ ዓለም ብጽቡቅ ይሓልፍዋ ኣለዉ። ዶክቶር ንርኣዮ ግን ከም ኩሉ ኤርትራዊ ካብ ናቱ ጣዕሚ ናይ ህዝቡ ሽግር ከቃልል መሪጹ። እወ ከምቲ ምጉሳይ ጠለበጊዑ፡ ሕርሽኡ፡ ንግዱ፡ ናይ ሞያ professional ስርሑ፡ ደቁ፡ ሓዳሩ ራሕሪሑ ንሜዳ ዝተሰለፈ፡ ከምቲ ኣብ ከተማታትን፡ ገጠራትን፡ ዝነብር ዝነበረ ብኽልተ ሓዊ እናተበልዔ ሃይ ከይበለ ዝሰርሔ፡ ከምቲ ኣብ ወጻኢ ሕሱር ሽቅልት እናሸቀለ፡ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ኣርባዕተ ሓሙሽተ እናተቀመጠ፡ ጥዑይ መግቢ ወሰን ኢሉ ሀምበርገር እናበልዔ ኣብ ዓዲ ሃብታማት ደኽዩ፡ ህዝቢ ክሓልፈሉ ዝተወፈየ ተወፍዩ። ስለዚ ሙሉእ ሓላፍነት ናይ ዶክትዶር ንርኣዮ፡ ናብ ወጻኢ ዘሎ ኤርትራዊ ክወድቅ ናይ ግደን’ዩ። ርግጽ’ዩ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ኤርትራዊ ብብዙሕ ሸነኻት ተዋጢጡ፡ ኣብ ገሊኡ ገንዘቡ ንመናባብርኡ’ውን ኣይኣኽሎን፡ ግን እንታይ ተገብረ፡ ግቡእና እዩ’ሞ ኢደይ ኢድካ ንበል። እወ ነዋጽእ ብሓልዮት፡ ነዋጽእ ብፍቅሪ። ንሕና ባዕልና ጥራይ ዘይኮነ፡ ንዘይኤርትራውያን ግዱሳት ዝመስሉና ሓጉዙና ንበል። ከምኡ ድማ ካብ ሕሙም መልዓል ሕሙሙ ከም ዝብሃል ፡ንወይዘሮ ኤልሳ ናይ ሞራል ድጋፍ ንሃባ።
እምበኣር ናይ ሎሚ ዘረባይ በታ ክፋል ናይ ማርየን ዊልያምሰን ዝገጠመታ ህብብቲ ግጥሚ፡ - ነልሶን ማንደላ ኣብ ዘረባታቱ ብዙሕ ግዜ ዝጠቅሳ ዝነበረ - ክዓጽዋ እዩ፡
Our greatest fear is not that we are inadequate,
Our deepest fear is that we are powerful beyond measure
It is our light not our darkness that most frighten us.
We ask ourselves who am I to be brilliant, gorgeous, talented and fabulous
Actually, who are you not to be
You are a child of God.
እቲ ክቱር ፍርሕና ናይ ሓይሊ ዘይምህላውና ዘይኮነስ ብኣንጻሩ ድላይና ክንገብረሉ ዘኽእለና ሓይሊ ምህላውና’ዩ ዘፍርሓና።
እቲ ጸልማትና ኣይኮነን ዘፍርሓና፡ እንተይ ድኣ እቲ እንከን ዘይብሉ ተዋሂቡና ዘሎ ብርሃንና’ዩ ።
ኣነ መን ኮይነ’የ ብልህን፡ መስተውዓልን በዓል ብዙሕ ተኽእሎታትን ዝኾንኩ። ከመይከ ዘይትኽወን ዘይትኾኒ፡ ወዲ እግዚኣብሄር እንዲኻ ጓል እግዚኣቦሄር እንዲኺ።
ክብርን ምስጋናን ንዕኡ ንኣምላኽ ይኹን። ኣሜን
ኣበባ


text:
ን ምሥጢረ ትንሣኤ ሙታን ዝምልከት መንፈሳዊ ጽሑፍ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብዚ ከነቕርነልኩም ኢና። ደብረ ኢየሱስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን በርገን
Category Archives: ኣዕማደ ምስጢር
ምሥጢረ ጥምቀት
ን ምሥጢረ ጥምቀት ዝምልከት መንፈሳዊ ጽሑፍ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብዚ ከነቕርነልኩም ኢና። ደብረ ኢየሱስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን በርገን
ምሥጢረ ሥጋዌ
ን ምሥጢረ ሥጋዌ ዝምልከት መንፈሳዊ ጽሑፍ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብዚ ከነቕርነልኩም ኢና። ደብረ ኢየሱስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን በርገን
ምሥጢረ ሥላሴ
ን ምሥጢረ ሥላሴ ዝምልከት መንፈሳዊ ጽሑፍ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብዚ ከነቕርነልኩም ኢና። ደብረ ኢየሱስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን በርገን
ምሥጢረ ቍርባን
“እቲ ሥጋይ ዚበልዕ ደመይውን ዚሰቲ ኣባይ ይነብር ኣነውን ኣብኡ እነብር ዮሓ 6:56 ክርስቲያን ዝኮነ ኵሉ ነዞም ሓሙሽተ ኣዕማደ ምሥጢር ክመሃሮም ይግባእ ‘’ ኣዕማድ’’ ማለት ኣዕኑድ ማለት እዩ:: ኣዕኑድ መበሊኦም ድማ ዓንዲ ንገዛ ተሰኪሙ ከምዘጽንዕ እዚኣቶም ድማ ናይ ምእመናን ልቢ ብእምነት ስለ ዘጽንዑ እዮም:: ‘’ምሥጢር’’ ምባሎም ምስጢር ዝተባህለሉ ምኽንያት ብዓይንና ክንርእዮም ብኣዕዳውና ክንድህስሶም ዘይንኽእል በብዓይነቱ ናይ መንፈስ ቅዱስ ጸጋ በዞም ምሥጢራት’ዚኦም ምኽንያት ስለዝወሃበና እዩ:: ሓሙሽተ ኣዕማደ ምሥጢር ማለት ከኣ 1. ምሥጢረ ሥላሴ 2. ምሥጢረ ሥጋዌ 3. ምሥጢረ ጥምቀት 4. ምሥጢረ ቍርባን …ሙሉእ ትሕዝቶ…


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ጽቡቕ ናይ መንበሪ ሃዋህው ኣሎ: ደስ ዘብል ተፈጥሮን: ናብ ቤትትምህርቲ ዝቐረበን ከኣ እዩ። መብዛሕትኡ መንበሪ ኣባይቲ ቪላታት እዩ። እቲ ናይ ኮምዩን ትካል መንበሪ ኣባይቲ
Habo Bostäder AB ንመብዛሕትኡ ናይ ሃቦ ኮምዩን ዚካረ ኣባይቲ ይውንኖ እዩ። መብዛሕትኦም ዚካረዩ መንበሪ ኣባይቲ ኣብ ከተማታት ፍሩሸ: ብራንድስቶርፕን ባስካርፕን ይርከቡ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ብዙሓት ተቐማጦ ብዘይካ ሽወደን እተፈላለየ ቋንቋታት ይዛረቡ፤ ዓረብ: ዳሪ: ሶማሊኛ: ትግርኛ: ታይላንድ: ሆላንድ: እንግሊዝን ሩስያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሃቦ ኮምዩን እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ፤ ኣብ
föreningsregistret 92 ማሕበራት ኣለዋ: ከም ናይ ምፍጣር ማሕበር: ናይ ስፖርት ማሕበርን ካልኦት ናይ ኣብያተክርስትያን ማሕበራትን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ንጡፍ ሰንትሩም ኣሎ። ከተማ ምኻድ ዊን ምስ ዚብለካ ንዮንሸፒንግ ቅሩብ ደቓይቕ እዩ ዚወስደልካ። ኣብ ሃቦ ኮምዩን ክልተ ግሮሰሪ ኣሎ: ሓያሎ ነኣሽቱ ድኳናት: ቤትንባብ: ቤትጽሕፈት ዕዮን ንስደተኛታት ዚቕበል ናይ ማሕበራዊ ጉዳይ ቤትጽሕፈትን። ኣብ ሃቦ ክልተ ዘገልገለ ኣቕሑ ዚሸጣ ድኳናት ኣለዋ። ሓደ ብሩክ
Bruk ዚብሃል ኩሉ መዓልቲ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ ክፉት ዝኾነ፡ ሓደ ከኣ ኤሪክስየልፐን
Erikshjälpen እተባህለ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ዚኽፈት።
ሃቦ ኮምዩን ኣብ ብመሬት ኣብ ቨስተርዮትላንድ ትርከብ ግን ናይ ዮንሸፒንግ ወረዳ እያ። እቲ ኮምዩን እናዓበየ እዩ ዚኸይድ ዘሎ። ናብ ባሕሪ ናብ ቨተርን ዚጥምት መሬት ኣዚዩ ሰሓቢ ብምዃኑ ሰባት መሬት ንምግዛእን ገዛ ንምስራሕን ሪጋ ይሕዙ።
ብወገን ቱሪዝም: ሃቦ በቲ ናይ ዕንጸይቲ ቤተክርስትያና ኣዚያ ፍልጥቲ እያ። ደቂ ሃቦ በታ ቤትክርስትያን ኣዚዮም ኩሩዓት እዮም።
ኣብ ሃቦ ኩሉ ብንኡስ መጠን እዩ። ናብ ተፈጥሮ ምኻድ ቀሊል እዩ ወይ ንበይንኻ ሰላም ንኽትረክብ: ወይ ድማ ምስ ብጻይካ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሃቦ ኮምዩን ኣብ ሰለስተ መደባት እተኸፍለ 11 ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
እተን ብኮምዩን ዘይኮነስ ብኻልእ ዝመሓደራ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ፍሉያት ቤትትምህርቲ ህጻናት ይብሃላ። ኣብ ሃቦ ብዘይካ እቲ ኮምዩን ብኻልእ መሪሕነት ዚመሓደራ ኣርባዕተ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ክልተ ካባታተን ናይ ክርስትና ኣካይዳ ኣለወን: መራሕተን ድማ ሳለምሺርካን ስሚርናሺርካን እየን።
እተን ክልተ ካልኦት ናይ ብሕቲ እየን: ሞንተሶሪ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ኣቨንቱረት ቤትትምህርቲ ህጻናትን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ሃቦ ንደቂ 6-15 ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ንደቂ 11-18 ዘገልግል ምሸት ዚኽፈት መዘናግዒ ቦታ ድማ ኣሎ። ኣብ ናይ ሃቦ መባእታ 7 ኣብያተትምህርቲ ኣስታት 1500 ተመሃሮ ኣለዉ። መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ኣርባዕተ መደባት ይኽፈሉ።
ኣብ ገዝኦም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ተመሃሮ ብቛንቋኦም ትምህርቲ ይወሃቦም። እዚ ነቶም ቆልዑ ንቋንቋኦም ኪመልኩን ብዛዕባ ባህሎም ኪፈልጡን ይሕግዞም።
ደቂ 16 ንላዕልን ዝዕድመኦም መንእሰያት: ኣብ ከባቢ ሃቦ ኣብ ዘለዋ ከተማታት ከይዶም ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ይቕጽሉ። ዝበዝሑ ናብ ዮንሸፒንግ እዮም ዚኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ማለት ከም ኤስኤፍኢ ኣብ ዮንሸፒንግ እዩ ዚካየድ። መጠየቕታን ሓበሬታን ኣብ ሃቦ እዩ ዚካየድ።
ዝቐረበ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ዮንሸፒንግ እዩ ዘሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሃቦ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ደቀንስትዮን ህጻናትን ናይ ስንን ክሊኒክ ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ወይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ዮንሸፒንግ እዩ ዘሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሃቦ ኮምዩን ነቲ ብተርጓማይ ዘካይዶ ዝርርብ በቶም ናይ ዮንሸፒንግ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት እዩ ዚገብሮ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ሃቦን ካልኦት ቦታታት ሽወደንን ብባቡርን ብኣውቶቡስን ዚካየድ ጽቡቕ ናይ ትራንስፖርት ንጥፈት ኣሎ።
ንኣብነት ሰዓታት ጕዕዞ ዮንሸፒንግ፤
- ካብ ሃቦ ሰንትሩም: ብባቡር: 13 ደቓይቕ ወይ ከኣ 30 ደቓይቕ ብኣውቶቡስ
-
ካብ ፉሩሾ 50 ደቓይቕ ይወስድ
-
ካብ ብራንድስቶርፕ 1 ሰዓትን 10 ደቓይቕ
ካብ ሃቦ ሰንትሩም ናብ የተቦርይ ብባቡር 1 ሰዓትን 45 ደቓይቕን: ናብ ማልመ ድማ 3 ሰዓታት: ናብ ስቶክሆልም ድማ 3 ሰዓትን 30 ደቓይቕን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እታ ቀዳመይቲ ኩባንያ ሃቦ ፈየርሁልትስ በሊስኒን አ.ቢ እትብሃል 625 ሰራሕተኛታት ዘለዋ እያ። ኣብ ናይ መብራህቲ ንጥፈታት ድማ ኣዚያ ህብብቲ። ካልኦት ፍሉጣት ኩባንያታት ከኣ: ፖርትሲስተም 2000 አ.ቢ: ብሮጎርድሳንድ አ.ቢን ሲበልኮ ኖርዲክ (ቅድሚኡ ባስካርፕሳንድ)። ኣብ ሃቦ እተፈላለየ ንጥፈታት ዘካይዳ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋ። ኣብዚ እዋንዚ ኣብቲ ኮምዩን ኣስታት 300 ንጡፋት ዋኒናት ኣለዋ።
መብዛሕትኦም ደቂ ሃቦ ንስራሕ ናብ ቀረባ ኮምዩናት: ንኣብነት ከም ዮንሸፒንግ: እዮም ከይዶም ዚምለሱ።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ መጠን ዝቅባበ ናይ ወርሒ ታሕሳስ ናብ 14.5 ሚእታዊ ንሂሩ።ካብ ጠንቁታቱ ሓደ ድሕሪ ወሰኽ ሸርፊ ወፃኢ ዘጓነፈ ምኽባር ዋጋ እኽሊ‘ዩ።ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣቀባሊና ፒተር ሃይንለይ፣ መንግስቲ እቲ ዘተኣታተዎ ሓድሽ ሕጊ ተመን መቆፃፀሪ ዋጋ ኣብ ልዕሊ ሸመቲ ንዝሓደረ ፀቅጢ ክንክዮ‘ዩ ዝብል እምነት ኣለዎ ይብል።ትርጉሙ በትረ ስልጣን ከቅርቦ‘ዩ፣
Text፡ቤት ፅሕፈት ማእከላይ ስታትትስቲክስ ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣መጠን ዝቅባበ ዝተዛዘመ ወርሒ ካብ 10 ነጥቢ 2 ናብ 14 ነጥቢ 5 ክብ ምባሉ ይሕብር።ዘይመግባዊ ኣቊሑት ብ23 ሚእታዊ ክውስኽ ከሎ፣ዋጋ መግቢ ድማ ብኣስታት9 ሚእታዊ ንሂሩ‘ሎ ይብል።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ሸርፊ ቅርሺ ብመንፅር ዶላር ኣሜሪካ ኣብ መስከረም ብ17 ሚእታዊ ኣውሪድዎ‘ሎ።ካብ ደገ ንዝዕደጉ ኣቊሑት ርኡይ ወሰኽ ማለት‘ዩ።ሚዛን ንግዲ ኣታዊን ሰደድን ኢትዮዽያ ኣዝዩ ኣፈላላይ ኣለዎ።መጠን ሰደድ ሓደ ነጥቢ 2 ቢልዮን ክኸውን ከሎ መጠን ኣታዊ ግና 7 ቢልዮን ነይሩ ክሳብ ዝቀረባ ዓመታት።
ዋጋ እኽሊ ኣዝዩ ስለዝኸበረ መንግስቲ ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ንብርክት ዝበሉ ኣቊሒት ዋጋኦም ወሲኑ‘ሎ።
ኣብ‘ታ ዓመታዊ ነብሰ-ወከፍ እቶት ትሕቲ 4 ሚእቲ ዶላር ዝኾነላ ኢትዮዽያ፣መጠን ዋጋ ባኒ፣ስጋ፣ሹኮር፣ልስሉስ መስተን ዘይቲ ብልዕን ምውሳኑ ተቀባልነት ረኺቡ‘ሎ።ካብ መኽሰቦም ዘንቆልቆለሎም ወነንቲ ሹቃት ግና ኣውያት ኣስዒቡ‘ዩ።
ገለ ሸቃጦን ነጋዶን ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ንገሊኡ ኣቊሑ ትሕቲ ዝዓደግዎ ገንዘብ ንክሸጡ ተገዲድና ኢና ይብሉ።
ምንጭታት ዜና ከምዝብልዎ ድማ፣ናይ‘ቶም ዋጋኦም ዝተወሰነ ኣቊሑ ብኽባር ዋጋ ክሸጡ ዝተረኽቡ ልዕሊ ሚእቲ ኣባዪቲ ንግዲ ከምዝተሓሸጉ ፀብፂቦም‘ለው።ነቲ ኣዋጅ ሓድሽ ዋጋ ኣቊሑት ደጋጊሞም ዝጣሓሱ ነጋዶ ከቢድ መቅፃዕቲን ማእሰርቲን ከምዝስዕቦም‘ውን ሪፖርታት ይሕብሩ።
ሰብ-ሞያ ቁጠባን ተቃወምቲን ግና፣ቁፅፅር ዋጋ ምትግባር ንዕዳጋ ይሕውኾ‘ዩ ከምኡውን ተመሊሱ ሽግር ከምዝፈጥር ተረጋጊፁ‘ዩ ዝብል ሪኢቶ ይህቡ።ጡረተኛ ኣባል ፓርላማን ዳይረክተር ባንኪ ዓለምን ዝነበሩን ኣቶ ቡልቻ ደመቅሳ፣ጌጋ ናይ መንግስቲ ናብ ነጋዶ ምስባብ ተቀባልነት ዘይብሉ‘ዩ ኢሎም።
ኣቶ ቡልቻ ወሲኾም ብመንግስቲ‘ምበር፣ብሸቃጦን ነጋዶን ኣይኮንን ተቆጢዔ ዘለኹ።ምኽንያቱ መንግስቲ ዋጋ ክቆፃፀር ዓቅሚ ኣለኒ ኢሉ ስለዝኣምን ጥራሕ‘ዩ።ዋጋ ክትቆፃፀር ኣይግባእን።ኣብ ሙሉእ ዓለም ተፈቲኑ ዝፈሸለ ኣሰራርሓ‘ዩ።ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት እንተዘይ ኣእቲኻዮ፣ዋጋ ምቁፅፃር ፈፂምኩ ዘይካኣል‘ዩ ኢልም።
ዓደግቲ ግና፣ብሰፊሑ ነቲ ኣዋጅ ቁፅፅር ዋጋ ደጊፎምዎ‘ለው።ኣቶ ሸንቊጤ ተሾመ ዝተባሃሉ ዓዳጊ ብወገኖም፣ዓቅሚ ምሽማት ተራ ኢትዮዽያውያን ኣዝዩ ከምዝነከየን፣ብርክት ዝበሉ ሰባት ድማ ኣብ መግቢ ዝምድብዎ ዝነበረ ገንዘብ ክሰልዑ ተገዲዶም‘ዮም ይብሉ።
ኣቶ ሸብቑጤ፡መንግስቲ ንዋጋ ኣቊሑት ምቁፅፃሩ ኣዝዩ ጠቃሚ‘ዩ።እንተዘይኮኑ፣ናፃ ዕዳጋ ስለዝኾነ ኩሉ ነጋዳይ ከምቃሕ ዝበሎ ንዋጋ ስለዝውስኽ፣ሰባት ናብ ዘይዕድጉሉን ዘይሽምትሉን ብርኪ ክብፃሕ‘ዩ።ስለዚ ትርጉም ኣለዎ ማለት‘ዩ። ቁጠባ‘ዛ ሃገር ካብ ምዕባት ክግታዕ‘ዩ።ህዝቢ ድማ ዓቅሚ ክስእን‘ዩ።ስለዚ ቁፅፅር ዋጋ እንተዘይተግቢርካ ኣብ መወዳእትኡ ህዝቢ‘ዩ ጠምዩ ዝሓድር ይብሉ።
ባዓል-ስልጣን ምንስቴር ንግዲ ኢትዮዽያ፣እቲ ቁፅፅር ዋጋ ኣቊሑት ናብ ካልኦት ፍርያት‘ውን ከምዝእምት ሓቢሮም‘ዮም።እቶም ባዓል-ስልጣን ወሲኾም፣መንግስቲ ዝሓንፀፆ ናይ 5 ዓመት ቁጠባዊ ውጥን፣መጠን ዝቅባበ ናብ 6 ሚእታዊ ኣብ ዓመት ክሕፀር ከምዝግባእ ጠቂሱ‘ዩ ኢሎም‘ለው።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እንቋዕ ናብ ርእሰ ዓውደ ዓመት ቅዱስ ዮሓንስ 2010 ዓ.ም. ኣብጽሓና!
ብመሠረት ኣቈጻጽራ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ካብ ሓደ ዓመት ናብ ካልእ ዓመት መሰጋገሪ ናይ መጀመርታ ዕለት ሓደ መስከረም ኮይኑ ንኽብርን መዘከርታን መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ ፡ ርእሰ ዓውደ ዓመት ቅዱስ ዮሓንስ ይበሃል። እዚ ኸኣ ቅዱስ ዮሓንስ ናይ ዘመነ ብሉይ ዛዛሚ ናይ ዘመነ ሓዲስ ጀማሪ፣ ንኽረምቲ መውፅኢ ንሓጋይ መእተዊ፣ ካብ ነቢያት ናብ ሓዋርያት መሰጋገሪ ድልድል ስለዝኾነ እዩ።
እቲ ለይትን መዓልትን ጸልማትን ብርሃንን ኣፈራሪቑ ካብ ሰዓት ናብ ዕለት፡ ካብ ዕለት ናብ ሰሙን፡ ካብ ሰሙን ናብ ወርኂ፡ ካብ ወርኂ ናብ ዓመት ዘሰጋግር ከኣ ፈጣሬ ኣዝማናት እግዚአብሔር እዩ።
ጊዜ፡ ምስ ሥነ ፍጥረት ዝመጸ ውህበት እግዚአብሔር እዩ። እግዚአብሔር ንፍጥረታቱ ኣብ ውሽጢ ጊዜ የመላልስን ይምግብን ይሕሉን። ነቲ ዝፍጽሞ ሥራሕ ብኣምላኽነቱ ኣብ ዝፈቀዶን ዝወሰኖን ጊዜ ደኣ ይፍጽሞ እምበር ንንግሆ ዝሓስቦ ንምሸት፡ ንሓጋይ ዝሓስቦ ከኣ ንኽረምቲ ኣይገብሮን እዩ። “ሣህሉ ለእግዚአብሔር በጊዜሁ/ ምሕረት እግዚአብሔር ኣብ ጊዜኡ እዩ!” (መዝ. 68፥13) ከም ዝብል። ኣዳም ብምክረ ከይሲ ተታሊሉ ትእዛዙ ምስ ኣፍረሰ እግዚአብሔር ኣብታ ዝመደባ ጊዜ ቀጽዖ። በደሉ ኣሚኑ ንስሓ ምስ ኣተወ ድማ ባዕሉ እግዚአብሔር ኣብቲ ዝወሰኖ ጊዜ ኣድኃኖ። ነዚ ንኸረድእ ድማ ንዋየ ኅሩይ ዝተሰምየ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ወአመ በጽሐ ጊዜሁ ፈነወ እግዚአብሔር ወልዶ ወተወልደ እም ብእሲት/ ጊዜኡ ምስ በጽሐ ድማ እግዚአብሔር ንወዱ ለኣኾ’ሞ ካብ ድንግል ማርያም ተወልደ” ይብል። (ገላ. 4፥4)
ስለዚ ድማ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ከምቲ ጥበበኛ ሰሎሞን “ንዅሉ ዘዘመኑ ኣለዎ። ኣብ ትሕቲ ሰማይ ንዘሎ ኵሉ ነገር ከኣ ገጊዜኡ ኣለዎ። ንምውላድ ጊዜ ኣለዎ፣ ንሙማት ከኣ ጊዜ ኣለዎ . . . ” ዝበሎ (መክ. 3፥1-8)፣ ኵሉ ሥራሓትን መሥርሕ ሕይወትን ሰብኣዊ ፍጡር ኣብ መድረኽ ጊዜ ከም ዝፍጸም ገበሮ። በዚ’ውን መንፈሳውን ሥጋውን ዕዮ ዝፍጽመሉ ከምኡ’ውን ብውጥንን ትግሃትን ዝጥቀመሉ ጊዜ ሃቦ። ዓመት ኃሊፉ ብሓድሽ ክትካእ ከሎ፡ ነቲ ዝሃበና ጊዜ ተጠቂምና ኣብ ዝኃለፈ ዓመት ዝበለየ ሕይወትና ብሓድሽ ሕይወት እንተዘይለዊጥናዮ ትርጕም የብሉን። ምኽንያቱ ሓድሽ ዓመት እቶም ብጥንተ ተፈጥሮ ዝተረኽቡ ዕለታት ተደሚሮም ዝህብዎ ለውጢ እምበር ካልእ ዝተወሰኸ ሓዲሽ ነገር የለን። ነቲ ቀመር ሓልዩ ዝመላለስ ዘይልወጥ ጊዜ ሓዲሽ ዘብሎ ናትና ሥራሕ ብምዃኑ ንዝተዋህበና ጊዜ ኣብ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ዘውህብ ዝተፈላለየ መንፈሳውን ሥጋውን ዕዮ ኸነውዕሎ ይግባእ። ንኣብነት፦
• ኣብ ትምህርቲ
ንልዑል እግዚአብሔር ፈሊጥና ፍቓዱ እንፍጽም፣ ትምህርተ ሃይማኖትን ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን እንፈልጥ፡ ንዕለታዊ መነባብሮና ዘድልዩና መሠረታውያን ነገራት እነማልእ ምስ እንመሃር እዩ። ኵሉ ዝፈልጥ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዓሰርተው ክልተ ዓመቱ ኣብ ቤተ መቅደስ ኣብ ማእከል መምህራን ሊቃውንት ተቐሚጡ ዝሰምዕን ዝሓትትን ዝነበረ፡ ሰብ ንጊዜኡ ፍልጠት ኣብ ምቕሳም ከውዕሎ ከምዘለዎ ኣብነት ንምዃን እዩ።(ሉቃ. 2፥46) ነዚ ኣርኣያ ስዒብና በቲ ዝተዋህበና ጊዜ ምስትውዓል ኣጥሪና መንፈሳውን ሥጋውን ፍልጠት ምስ እንቐስም ሕይወት ከምእረክብ ጥበበኛ ሰሎሞን ኽገልጽ ከሎ፦ “ምስትውዓል ንዜጥርያ ሰብ ሕይወት ትህቦ” ይብል። (ምሳ. 16፥22) እግዚአብሔር ብነቢይ ሆሴዕ “ሕዝበይ ሰኣን ፍልጠት ይጠፍእ” (ሆሴ. 4፥6) ከምዝበለ፡ መንገዲ ጽድቅን ኵነኔን እንፈልጥ ምስ እንመሃር ስለዝኾነ ኣብዛ ላዕልን ታሕትን፣ ኃጢኣትን መናፍቕነትን፣ ምፍኽኻርን ምልውዋጥን ዝዓብለላ ዓለም፡ ካብ ርቱዕ ሃይማኖትናን ሠናይ ምግባርናን ምእንቲ ኸይንወፅእ ንጊዜና ኣብ ፍልጠት ከነውዕሎ ይግባእ።
• ኣብ ሥራሕ
ሰብ ንፈቃደ እግዚአብሔር ዝፍጽመሉ፡ መንፈሳውን ሥጋውን ድሌታቱ ዘማልኣሉ ብሥራሕ እዩ። እግዚአብሔር ንኣዳም ፈጢሩ ናብ ገነት ዘእተዎ ኣብ ገነት ጽቡቕ ሥራሕ ንኽሠርሕን ንኽሕልዋን ምዃኑ “ንሰብ ወሲዱ ኺዓያን፡ ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኣቐመጦ” ይብል። (ዘፍ. 2፥15) ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ነቲ ኣምላኽ ኣቐዲሙ ዘዳለወልና ሠናይ ተግባራት እናፈጸምና ምእንቲ ኽንነብር ብኢየሱስ ክርስቶስ እተፈጠርና ኢና” ይብል። (ኤፌ. 2፥10) ደኃር’ውን ኣዳም ብኃጢኣቱ ናብ ምድሪ ኣብ ዝተሰደሉ እዋን ብርሃጹ ጽዒሩ ክበልዕ እዩ ኣዚዝዎ። (ዘፍ. 3፥17)
ስለዚ ጊዜ ዝተዋህበና ካብ ፈቃደ እግዚአብሔር ከይወፃእና ብውጥን ኽንሠርሓሉ እዩ። ንጊዜና ብውጥን ኣብ ሥራሕ ምውዓል ብዓቢኡ ፆር ሥጋ ኣውኂዱ ካብ ኃጢኣት ንኽንሕሎ ዝሕግዝ እዩ። ቅዱሳን ኣቦታትና ሥራሕ አልቦ ኮይኖም ጊዜኦም ብኸንቱ ንኸየኅልፉ እሞ ፆር ሥጋ ንኸይብርትዖም፡ ኣብ ሥራሕ ተጸሚዶም ንርእሶም ኮይኖም ንኻልኦት ይምጽውቱ ከም ዝነበሩ ገድለ ቅዱሳን ይነግረና። ልዑል እግዚአብሔር እትሠርሓሉ ጊዜን ዝሓስብ ኣእምሮን ምሉእ ኣካል ምስ ጥዕናን ሂብካ ከሎ ብትህኪት ተታኂዝካ ንጊዜኻ ብዋዛን ፈዛዛን ምኅላፍ ከምኡ’ውን ተጊህካ ብቕንዕና ኣብ ተግባረ ነፍስን ተግባረ ሥጋን ዘይምውዓል ንመከራ ሥጋን ንመከራ ነፍስን ዘቃልዕ እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ “ኪሠርሕ ዘይደሊ ኣይብላዕ” ክብል ከሎ (2ይ ተሰ. 3፥10) ጥበበኛ ሰሎሞን ድማ ‘ብልዕን ድቃስን ጥራይ እንተ ዄንካ ጨርቃም ኽትከውን ኢኻ’ ይብል።
ስለዚ በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ንምርካብ ነቲ እግዚአብሔር ዝሃበና ጊዜ ብውጥንን ትግሃትን ኣብ ሥራሕ ከነውዕሎ ይግባእ። (ምሳ. 23፥21)
• ኣብ ንስሓ
ኃጢኣት፡ ካብቲ ምስ እግዚአብሔር ዘሎና ርክብ ፈልዩ፣ ኣብዚ ምድራዊ ዓለም ንሽግርን መከራን፡ ኣብ ዝመጽእ ዓለም ድማ ንዘለዓለም ሞት ዘቃልዕ ብምዃኑ መፍቀሬ ንስሐ እግዚአብሔር ንስሓ ንኣትወሉ ጊዜ ሃበና። ነዚ ኽገልጽ ከሎ ሓዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ “ጐይታስ ኵላቶም ናብ ንስሓ ኪበጽሑ እምበር ሓደ እኳ ኪጠፍእ ዘይፈቱ ስለዝኾነ፡ ምእንታኹም ይዕገሥ ኣሎ እምበር ከምቲ ንገሊኣቶም ዝድንጒ ዚመስሎም ንተስፉኡ ኣየደንጕዮን እዩ” ይብል። (2ይ ጴጥ. 3፥9-10) ኣብዚ ምድራዊ ዓለም ንኃጢኣትና ተዓጊሡ ኣብ ዕድመና ዕድመ ወሲኹ ሓድሽ ዓመት ባሪኹን ቀዲሱን ምሃቡ ተወሳኺ ካልእ ኃጢኣት ኽንፍጽመሉ ዘይኮነስ ንስሓ ንኽንኣትወሉ እዩ እሞ ንጠቀመሉ። “እምበኣር እግዚአብሔር ናይ ዘይምፍላጥ ጊዜ ኣኅሊፉ ሕጂ ግና ኣብ በቦታኦም ንስሓ ንኽኣትዉ ንደቂ ሰባት ኵሎም ይእዝዝ፡ መዓልቲ'ውን ይቘጽር” ከም ዝበሎ ጻውዒት ንስሓ ሰሚዕና ብዝተወሃበና ጊዜ ናብ እግዚአብሔር ንቕረብ። ምኽንያቱ ኣብዚ ምድራዊ ዓለም’ዚ ንኃጢኣትና ብንብዓት ንስሓ እንተዘየጽረና ዝጽበየና ቅጽዓትን ዋይዋይታን እዩ።
• . . . ወዘይመስሎ
እምበኣር እቲ ካብ ዕለተ እሑድ ዝተፈጥሩ ፍጥረታትን ህልውና ሰብ ካብ ዝተፈልጠሉን እዋን ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ ዝቝጸር ዘሎ ጊዜ ሓዲሽን ኣረጊትን ዘብሎ ቀመራዊ ኣቈጻጽራ ጥራሕ ዘይኮነስ ዋና ነገር ለውጢ ናይ ሕይወትና ማለት ንዝተዋህበና ጊዜ ኣብ ትምህርቲ፡ ሥራሕ፡ ንስሓ . . . ብምሉኡ ኣብ ረብሓ ምውዓል ምዃኑ ነስተውዕል። (ኤፌ. 5፡15) ኣብ ዝኃለፈ ዓመት ነቲ ዝተዋህበና ጊዜ ብምሉኡ ኣብ ረብሓ ብዘይምውዓልና ሕልናና ዝኸሰሰናን ዝፈረደልናን ‘ከምዚ ኢለ ክሳዕ መዓስ፧‘ ንበል! ነዚ ሓድሽ ዓመት እግዚአብሔር ብምሕረቱ ሓድሽ ጊዜ ከምዝሃበና ፈሊጥና ብሩህ ናይ ዓወት ጊዜ ንምግባር ምስ ርእስና ቃል ኪዳን ንእቶ።
ነቲ ዝተዋህበና ጊዜና ብምሉኡ ኣብ ረብሓ እናኣውዓልና በረኸት ሥጋን በረኸት ነፍስን ኽንረክብ ናይ እግዚአብሔር ቅዱስ ፍቃድ ይኹን፣ ጸሎት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ናይ ኵሎም ቅዱሳንን ኣይፈለየና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር!
***


text:
ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ወልድያ ኣብ መንጎ ክለባት ኩዕሶ እግሪ መቐለን ወልድያን ክኻየድ ተመዲቡ ዝነብር ውድድር ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ቅድሚ ምጅማር’ቲ ጸወታ ዝተፈጥረ ጎንጺ ናብ ዓሌታዊ ግጭት ተቀይሩ ካብ ክልቲኦም ወገናት ህይወት ክልተ ሰባት ከምዝጠፍአ ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ከምዝቆሰሉ፡ ሆቴላትን ትካላት ንግድን ተወላዶ ትግራይ ከምዝዓነወ፡ መካይን ከምዝነደዱ ነበርቲን ምምሕዳር’ቲ ክልልን ኣፍሊጦም።
ነቲ መጥቃዕቲ ዝተቃወሙ መንእሰያት ትግራይ ኣብ መቐለ ተቃውሞ ምክያዶም’ውን ተገሊጹ’ሎ።
መጥቓዕቲ ካብ ዝበጽሖም ሓደ ውልቀ ሰብ ኣብ ሆስፒታል ዓይደር ክሕከም ድሕሪ ምጽናሕ ከምዝሞተን ሎሚ ኣብ ከተማ ማይ ጨው ከምዝተቀብረ ነበርቲ ገሊጾም’ለው። ከምኡ’ውን ካልእ ጉድለት ዝወረዶ ሰብ ትማሊ አብ ከተማ ወልድያ ከምዝቐብረን ኣብ ከተማ መርሳ መምህር ከምዝነበር ነበርቲ ገሊጾም ኣለው።
መበገሲ’ቲ ዝተባህለ ግጭት ካብ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒሽን’ቲ ክልልን ስሞም ክግለጽ ዘይደለዮ ነበርቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ክለባት ኩዕሶ እግሪ መቐለን ወልድያን ሰንበት ድሕሪ ቀትሪ ክጅመር መደብ ኣብ ዝተታሕዘሉ ንግሆ ክበሃል ዘይግባእ ዝተባህለ ብሄር ተኮር ጸርፊ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ክልቲኦም ክለባት ከምዝነበረን እዚ ስዒቡ ኸአ ጎንጺ ተላዒሉ ድሕሪ’ቲ ጎንጺ ብቀጥታ ንብረት ተወላዶ ትግራይ ዝኾነ ከምዝተሰባበረ ገሊጾም’ለው።
እዚ ብዝምልከት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ አቶ ንጉስ ጥላሁን ንድምጺ ኣሜሪካ ርእይትኦም ሂቦም ኣለው።


text:
ላክሶ ኮሙን ንከተማ ላክሶን ነኣሽቱ ከተማታት ፊነሮድያ፡ ሃሰልፉሽ፡ ሮፉሽን ቲቨድን ዝጠርነፈ እዩ። ኣብ መላእ ላክሶ ኮሙን፡ ዓቢ ዱርን ብዙሓት ጽቡቓት ቀላያትን ዘለዎ ኣዝዩ ግሩም ዝኾነ ተፈጥሮ ኣሎ። ኣብ ግዜ ሓጋይ ንላክሶ ብዙሓት ሰባት ይበጽሑዋ፡ እቲ ቲቨደን ዚብሃል ሃገራዊ መናፈሻ ድማ ብ10ታት ኣሽሓት ሰባት ይብጻሕ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ
AB Laxåhem እተባህለ ናይ ምምሕዳር ከተማ ኣካራዪ ትካል ኣብ ከተማታትን ኣብ ከም ፊነሮድያን ሃሰልፉሽን እተባህላ ነኣሽቱ ከተማታትን፡ ደስ ዘብል ኣባይቲ የቕርብ። ኣብኡ፡ ብሕታውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ፡ ከምኡውን ኣብ ከተማታት ሮፉሽን ቲቨደንን ኣለዉ።
IFH Properties Laxå AB ዓቢ ናይ ክራይ ኣባይቲ ኩባንያ እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብዚ፡ እተፈላለዩ ዜጋታት ኣለዉ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኸኣ እቲ ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋ፡ ትግርኛን ዓረብን ታይላንድ ዳሪ/ፋርሲ እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ካልኦት ናጻ ኣብያተክርስትያንን ኣብቲ ከባቢ ይርከባ። ናይ እስላም ማሕበር ግን የልቦን፡ ይኹንምበር፡ ኣብ ኦረብሩ መስጊድን እተፈላለያ እስላማዊ ማሕበራትን ኣለዋ።
እቲ ናይቲ ኮሙን ሃብታም ማሕበራዊ ናብራ ንጡፍ ንምዃን ዕድል ይህብ። ኣብኡ፡ መብራህቲ ዘለዎ መጕየዪ መገዲ፡ ናይ ስፖርት ኣደራሻት፡ ናይ ስፖርት ቦታታትን መዘናግዒ ቦታታትን ኣሎ። ላክሶ ሞቶር ክላብን፡ ላክሶ ኵዕሶ እግሪ ክላብን IF ክልተ ዓበይቲ ማሕበራት እየን።
ኣብቲ ደብተር ማሕበራት እንታይ ማሕበራት ከም ዚርከባ ብተወሳኺ ኣንብብ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብዚ፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ፡ ፋርማሲ፡ ንሓደስቲ መጻእቲ ዚቕበል ናይቲ ኮሙን ቤትጽሕፈትን ብዙሕ ቤትሸቐጥን ናይ መግቢ ድኳናትን ሰከንድሃንድ ቡቲክን ኣለዋ። ኣብዚ፡ ሓያሎ ኣብያተመግቢ እውን ኣሎ። ከምኡውን ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ ደጋዊ መድረኻት ኣሎ።
ክሳብቲ ኣብ ኦረብሩ ዘሎ ማሪየበርይ ጋለርያን ኢከያን 45 ኪ.መ ርሕቀት ኣሎ፡ ዝቐለለ መገዲ ድማ ባቡርን ኣውቶቡስን ምውሳድ እዩ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብዚ፡ ኣብ ላክሶን ሃሰልፉሽን ፊነሮድያን ቲቨድን ናይ ኣጸደ ህጻናት ንጥፈታት ኣሎ። ናብቲ ኣጸደ ህጻናትን ናይ ትርፊ ግዜ ማእከልን ንምእታው ብዙሕ ምጽባይ የልቦን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
መባእታዊ ቤትትምህርቲ ኣብ ከተማታት ኣሎ። ኣብ ፊነሮይዳ ነቶም ትሑት ዝዕድመኦም (1-3 ክፍሊ) ዚኸውን መባእታዊ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ንሕና ንሓደስቲ መጻእቲ ህጻናትን መንእሰያትን ናይቲ ከተማ ዝኸውን መጀመርን ምድላውን ትምህርቲ ኣሎና። እቲ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ሃልስበርይ ይርከብ።
ብዛዕባ grundskola ተወሳኺ ኣንብብ
ብዛዕባ
gymnasieskolan ተወሳኺ ኣንብብ
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
እቲ ኮሙን ምስ ካልኦት ናይ ሲድናርከ ኮሙናት ኮይኑ ይሰርሕ፡ ኤስ.ኤፍ.ኢ፡ ትምህርቲ ኣባጽሕን ፍሉይ ትምህርቲ ኣባጽሕን ኣብ ሃልስበርይ (15 ደቓይቕ ብባቡር) ምስ Allévux ይጽምበር። እቲ ኮሙን ምስ እተፈላለዩ ናይቲ ወረዳ ኮሙናት ብምትሕብባር ነቲ SO-ስልጠና የካይዶ። ኣብቲ ከባቢ ብዙሓት ህዝባውያን ኮለጃት ኣለዉ፡ ኣብ ኦረብሩ ድማ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ላክሶ፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ደቀንስትዮ ሕክምናን ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ካርልስኩጋ ሪፈራልን ኣብቲ ናይ ኦረብሩ ሆስፒታላዊ ዩኒቨርሲቲን ናይ ክኢላታት ክፍሊ ኣሎ። ኣብቲ ቦታ ናይ ስኒ ሕክምና ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ትካላት መንግስቲ ክትዛረብ ከሎኻ ዘድሊ ናይ ተርጓማይ ሓገዝ። እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ብተሌፎን ይካየድ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ላክሶ ኣብ ግሩም ቦታ ሃገር ሽወደን ብምህላዋ ምስ ብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት ዘራኽብ ግሩም መስመራት ኣለዋ
ንሕና ኣብቲ መስመር ባቡርን ካብ ስቶክሆልም ናብ ዮተቦሪ ዚዝርጋሕ E20 ንርከብ። ከምኡውን ምስታ ብባቡር ብ30 ደቓይቕ እትብጻሕ ኦረብሩ ግሩም ናይ መጎዓዝያ መስመራት ኣሎና።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ቦታ እቲ ኮሙን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ፡ ኣብ ዝበዝሕ ክፍሊ ምምሕዳር ከኣ ተተካእቲ ሰራሕተኛታት ብፍላይ ድማ ኣብ ናይ ኣረጋውያን ክንክንን ኣብ ቤትትምህርትን ወትሩ ይድለዩ። ኣብዘን ዝመጻ ዓመታት ብዙሓት ጥሮታ ኪኣትው ስለ ዝኾኑ እቲ ንኣታቶም ብዚምልከት ዚካየድ ስራሕ ኪውስኽ እዩ።
ኣብቲ ቦታ ብዙሓት ነኣሽቱ ኩባንያታት ኣለዋ። እዚ ብፍላይ ኣብ መፍረ ኢንዱስትሪ ኮይኑ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ድማ ይጥርንፍ። ምናልባት ንስኻ ሓደ ካባታቶም ክትከውን ትኽእልዶ ትኸውን? ወይውን ቀስ ኢልካ ናትካ ዋኒን ትጅምርዶ ትኸውን?
ናይ ኦረብሩ ወረዳ ከባቢ ንመላእ ሃገር ናይ ሎጂስቲክስ ሰንተር ኮይኑ ተመስሪቱ ኣሎ። ኣብ ሃልስበርይ ዓቢ ናይ ፖስታ መነሃርያ ኣሎ። ካልኦት ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ከኣ ESAB ናይ ላክሶ፡ Volvo ናይ ሃለስበርይ፡ Ericsson ናይ ኩምላ እዮም።


text:
5ይ. ምዕራፍ፣ ወራር ቱርኪ
ወራር ቱርካውያን ኣብቲ ምድረባሕሪ፣ ብጀጋኑ ባሕረ-ነገስታት ትመሓደረሉ ዝነበረት ብ1557 ዓ.ም.ፈ. እዩ ዝነበረ። ኣብ ወደብ ምጽዋዕን ሕርጊጎን መደበሩ ገሩ ድማ ንገማግም ቀዪሕ ባሕሪ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ብቀስብ ኣገዲዱ ኣመስለሞ። ካብ ዘመነ ኣኽሱምን ቅድሚኡን ህዝቢ ትግራይ ይኹን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገማግም ቀዪሕ ባሕሪ እንዳነበረ እዩ፣ ምስ ኤውሮጳውያንን ኣዕራብን ሃገር ህንድን ዝነግድ ዝነበረ። ወራር ቱርኪ ምስ መጸ ግና ንጎቦታት ከበሳን ትግራይን ክግዕዝ ተገዲዱ። ካባu ግዝኣት ቱርኪ፣ ንከበሳታት ኤርትራን ትግራይን ክወጽእ ኣይከኣለን። ንህዝቢ ባርካን ከሰላን ሰዋኪንን ሳሕልን ኣመስለመ፣ ገዳማትን ኣብያተ ክርስትያናት ከኣ ኣቃጸለ። ድያቆናትን፣ ካህናትን፣ ኣቡናትን፣ ፓትርያክታትን ድማ ሓረደ።
ሕልሚ ቱርካውያን ንቀዪሕ ባሕሪ ድሕሪ ምስተቖጻጸሩ፣ ንመላእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣመስሊሙ፣ ንቀላይ ጻናን ፈለግ ኣባይን ንምግባት እዩ ዝነበረ። ብጅግንነት በሓረ-ነገስታት ኤርትራ ጥራይ ድማ ካብ ሕልሙ ከየግሃዶ ብስዕረት ንቱርኪ ተዓዝረ። ኣብቲ ዘመንቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንጉስ ሰርጸ ድንግል ዝተባህለ እዩ ዝገዝእ ዝነበረ። ንጉስ ሰርጸ ድንግል ግና ቱርካውያን ንድባርዋ ክወሩ ምስ መጹ ክረድእ ኣይመጸን። ወራር ቱርኪ ብ1560 ዓ.ም.ፈ. በቶም ሰለይትን መሳርሒ ባዕዳውያንን ደቂ ናይብ ተመሪሑ ንድባርዋ ምስ በጽሐ፣ ንበይኑ ባሕረ-ነጋሲ ኢሳቕ መከቶም እሞ ተሳዒሮም ንሕርጊጎ ተመልሱ።
እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ግና፣ ብስኣን ሓገዝ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ ባሕረ-ነጋሲ ኢሳቕ ኣብቲ ኲናት ተወጊኡ ብጅግንነት በጃ ሃገሩ ሓለፈ። ቱርካውያን ግና ምስተሳዕሩ ንወዲ ባሕረ-ነጋሲ ኢሳቕ ኣብርሃም ዝተባሃለ ድኣ ሰሪቖሞ ንእስታንቡል ከዱ እምበር ንድባርዋስ ኣይሓዙዋን። ነቲ ኣብርሃም ዝተባህለ ወዲ ባሕረ-ነጋሲ ኢሳቕ “ኢብራሂም” ኢሎም ስም ኣውጽኡሉ። ካብኡ ንጉስ ሩስያ ገዚኡ ንሩስያ ወሰዶሞ፣ “ኣብርሃም እዩ ስመይ፣ ኣብራሂም ኣይኮነን፣ ስለዚ ብኣብርሃም ክጽዋዕ እየ ዝደሊ” በሎ። እቲ ንጉስ ሩስያ ድማ “ኣብርሃም” ጥራይ ዘይኮነ፣ ስም ሓደ ጅግና “ሃኒባል” ዝብሃል ኣፍሪቃዊ ወሰኸሉ። ካብኡ እቲ ንጉስ ንሃገር ፈረንሳ ንትምህርቲ ልኣኾሞ ድሕሪ 6 ዓመታት ትምህርቲ ተማሂሩ ምስተመልሰ፣ ኣብ ሞያ ወተሃደርነት ኣቶ። በቲ ብሉጽ ዝኾነ ብቍቕዓቱ ድማ ብቚልጡፍ፣ ብጀነራልነት መዓርግ ብንጉስ ሩስያ ተሸመ። ካብኡ ኣዝዩ ጅግና ጀነራል ኮይኑ ንሰራዊት ሩስያ መሪሑ ኣብኩሉ ዓውዲ ውግኣት ኣንጻር ቱርካውያንን፣ ባልካናውያንን ብዓወት ኣመረ። ኣዝዩ ጅግና ጀነራል ኮይኑ ድማ ንሃገር ሩስያ ብልዑል መዕርግ ጀነራልነት የገልግል ነበረ።
ኣብ ታሕተዋይ ወለዶ ጀነራል ሃኒባል (ኣብርሃም) ኣብ ሃገር ሩስያ ኣለክሳንደር ፑሽኪን ዝብሃል ውሩይ ደራሳይ ነበረ። ክሳብ ሎሚውን ሓደ ካብቶም ውሩያት ደቂ ሩስያ ኮይኑ፣ ኣብ ፐተርስበርግ ዝርከብ ዓቢ ሙዝየም፣ ሓውልቱ ተሰሪሑሉ ይርከብ። እንዳ ህግደፍ ከኣ ካብ መን ሰኒፍና ኢሎም ይኣይ ንኣለጻንደር ቡሽኪን ኣብ ኣስመራ ሓውልቲ ኣስሪሖምሉ ኣለው።
ዘይሓፍሩ እንዳ ህግደፍ፣ ነቶም ኩሎም ጀጋኑ ኤርትራ ረሲዖም፣ ሓውልቲ ንኣለክሳንደር ፑሽኪን ምስርሖም ኣዝዩ ዝገርም እዩ። ንካልኦት ጀጋኑ ባሕረነገስታትን፣ ራእስታትን፣ ትማሊ ድማ ብሉጻት ጀጋኑ ተጋደቲ ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነትን ኤርትራውያን ሓውልቲ ዘይተሰርሓሎምሲ፣ ስለምንታይ ሓውልቲ ንኣለክሳንደር ፑሽኪን (Alexander Pushkin) ተሰሪሑሉ ግና ዘተሓሳስብን ዘመራምርን ጉዳይ እዩ።
እንዳ ህግደፍ ግና ብባዕዳውያን ጎይተቶም ተማዕዶም ዝገብሩዎ እንተዘይኮይኑ፣ሓሲቦም ዝገብሩዎ ታሪኻዊ ይኹን ባህላዊ ምዝየም ፍጹም የልቦን። እዞም ክናናን ምናናን እዚኦም ግና፣ ብዘይካ ምድምሳስ ባህልን ጅግንነትን፣ ካልእ ቍምነገር ከምዘይብሎም ማንም ሰብ ዘይስሕቶ እዩ።
ሎሚ ኤርትራ ብኤርትራውያን ትግዛእ ነይራ እንተትኸውን፣ ነቶም ንመሓመድ ግራኝ ዝምበርከኹን ዝደምሰሱን ጀጋኑን፣ ንቱርኪ ዝመከቱን፣ ንወራር ግብጺ ዘባህረሩን፣ ኣብ ኲናት ዶጋሊ ኣንጻር ኮሎንያል ጣልያን ቅያ ዝሰርሑን፣ ኣብ ኲናት መተማን ዓድዋን ጅግንነታዊ ቅያ ዘመስከሩን፣ ከም ብዓል ኣብርሃም ደቦጭን ኣስገዶምን፣ ንጀነራል ግራስያኒ ኣብ ማእከል ገርጊስ ኣደባባይ ብቦምባ ኢድ ደርብዮም ዘቚሰሉ ጀጋኑን፣ ከም ብዓል ዘርኣይ ደረስ ኣብ ማእከል ከተማ ሮማ ንመኳንንቲ ኮሎንያል ጣልያን ብጉራደ ዝመልዓሰን፣ ከም ጅግና ደጊያት ሓጎስ ጎይታ ሓላይን ጎይታ ሰገነይትን፣ ንሰራዊት ኮሎንያል ጣልያን ዘባህረረን፣ ኣብ ኮርያን ኣብ ኮንጎን ቅያ ዝሰርሐን፣ ጎይታ ሶማልን ጅግና ኣማን ዓንዶምን፣ ብፍላይ ድማ እቶም ትማሊ፣ ኣብቲ ካብ ቃልሲ ኣፍሪቃውያን እዝዩ ዝነውሐን፣ 30 ዓመታት ዝውሰደ ሰውራ ኤርትራ፣ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ቅያታት ዝፈጸሙ ጀጋኑን፣ ብ1991 ዓ.ም.ፈ.ድማ ንሶቭየት ሕብረት ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝሰጎጉ፣ ሎሚ ኩሉ ጎደናታት ኤርትራ ብስሞም ምተጸውዐ ነይሩ፣ ከምኡውን ሓውልታት ምተሃንጸሎም ነይሩ። ደቂ ተንቤን ይገዝኡ ስለዘለው ግና ሓውልቲ ዝተሰርሓሉ ጅግና ኣብ ኤርትራ የልቦን
እታ ዓዲ ጀጋኑ ኤርትራ ግና እካብ ወዲ እካብ ደቂ ቴንቤን ይገዝኡ ስለዘለው፣ ነቲ ብ16 ክፍለዘመን ዝነበረ፣ ድራሲ ኣለክሳንደር ፑሽኪን፣ ወዲ ወዱ ንባሕረነጋሲ ኢሳቕ ኣብ ኣስመራ ሓውልቲ ሰሪሖምሉ። እዚ ህግደፍ ኣብ ኣስመራ ተኺሎሞ ዘለው ሓውልትስ፣ ንባሕረ ነጋሲ ኢሳቕ ዘኪሮም ድዮም ሃኒጾሞ፣ ወይስ ምስጢራዊ ውዲት ዘለዎ ብልሓት እዩ? እስከ ብሓባር ንመራመረሉ።
ይቕጽል…….
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
11. የካቲት 2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
- ኣብ ወድብ ምጽዋዕ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንቲ ጽዑቕ ናይ ዓይኒ የብለን ስኒ የብለይ ሓፈሻዊ ግፋ ተኻይዱ። እቲ ኣብ ምጽዋዕ ዝተኻየደ ከቢድ ግፋ ኣብ ኣስመራን ካልኦት ከተማታትን ምስ ተሰምዐ ድማ ናባና ምምጽኡ ኣይተርፎን እዩ ዝብል ሻቕሎት ፈጢሩ ቀንዩ።
- ደሃይ ደቀን ክገብራ ናብ ሳዋ ወሪደን ዝቐነያ ስድራቤታት፣
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/12/ElectionReportDec7th2014.pdf"]
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/12/GraffitiNewsFromAsmara-1.pdf"]
ጉጅለ ባህሊ ብድሆ ካብ ከተማ ስታቫንገር ትስጎግ
07.12.14
ብዓርቢ ሽዱሽተ ታሕሳስ ኣብ ክተማ ስታቫንገር ምርኢት ከተቕርድ ካብ ኤርትራ ዝመጸት `ብድሆ’ ዝተሰምየት ጉጅለ ባህሊ፡ ብሓያል ጻዕሪ ደለይቲ ለዉጢ ከተማ ስታቫንገርን ከባቢኣን ኣብ ናይ ዜሮ ሰዓት እቲ ከተካይዶ ዝተሓስበ ምርኢት ከምዝስረዝ ተገሩ ይርከብ።
እዛ ንሓሙሽተ ፍሉጣት ስነጥበበኛታት ብምሓዝ ናብ ከተማ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብዘን ዝሓለፋ ቀረባ መዓልታት ካብ ከረን ክሳብ ተሰነይ ሸሞንተ ናይ መፈተሺ ንቝጣታት (ብሎኮታት) ብምውዳድ ኣብ ዝሓዘን 90 ናይ ጽዕነት መካይን ንዝረኸቦ ብብዝሒ ስሚንቶን ነዳድን ዝርከቦ ንብረት ከምዝዘረፎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቲ ኩሉ ዓይነት ቀረብ ሓሪሙዎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሱዳን ብኮንትሮባንዳ ብዝኣቱ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/11/Manchester_2014.pdf"]
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ UNHCR ኣብ ወርሒ ጥቅምትን ሕዳርን 6200 ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ከምእተሰደዱ ምግላጹ መበገሲ ብምግባር፣ ብ20 ሕዳር 2014 ኣብ ዝዘርግሖ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ እቲ ዜና ኣካል ናይቲ መልክዕ ህዝቢ ኤርትራን መንግስቱን ንምኽፋእ ብቐጻሊ ክዝርጋሕ ተጻባኢ ወፍሪ ምዃኑ ገሊጹ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ መግለጺኡ፣
ኣዛዚ ሓይልታት ምክልኻል ኮይኑ ዘሎ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደየውሃንስ፣ ነቶም ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ሚኒስተር ምክልኻል ከሎ ኣብ ኩሉ ምስኡ ዝገብሩዎ ምልውዋጥ መልእኽቲ ቅዳሕ ደብዳበ ናብ ፕረዚደንት ምልኣኽ ከም ኣሰራርሓ ለሚዶም ዝጸንሑ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣኪቡ፣ " ካብ ሕጂ ንደሓር ናባይ መልእኽቲ ክትሰዱ ከለኹም፣ ቅዳሕ ናብ ፕረዚደንት ምስዳድ
ስርዓት ህግደፍ ንተዋህዶ ቤተ ክርስትያን 5 ስሩዓት መጋበርያ ክመርሕዋ ምሉእ ስልጣን ሂቡ ኣዋፊርዎም ኣሎ።
ኣቐዲምና ከም ዝሓበርናዮ፥ ነቶም ሽማግለታት ጳጳሳት ዓጽዩ ከጻብበሎምን ከፈራርሆምን ድሕሪ ምጽናሕ፥ እቶም ነዚ ሓሳብ ኣይንቕበልን ዝበሉ ክልተ ጳጳሳት ኣባ ቄርሎስን ኣባ ዮሓንስን ኣብ ዘይብሉ፥ ብኣባ ሉቃስ ዝተመርሐ፥ ሓይሊ ተጠቒሙ፥ ሓሙሽተ መጋበርያ ኣዋፊሩላ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት፣ ክልተ ካህናት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ፣ ኣባ ተስፋይ ደባስ፣ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ዘ ማሕበረ ካፑቺኒ፣ ከምኡ 'ውን ኣባ ኢዮብ ገሬሱስ፣ ሓላፊ ቤትማሕተም ፍራንቸስካና፣ ካብ ኣባይቶም እናጋፍዐ ብምውሳድ ኣብ ቤትማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ከምዝሓየሮም ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ማእሰርቲ ናይዞም ክልተ ካህናት ካቶሊካዊት
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ፣ ዓሰርተ መነኮሳት ገዳማት ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙናት ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ካብ ተዋህዶ ኦርግ ድሒሩ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
ነቲ ብመራሕቲ ገዳማት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስን ጸሓፊኡን ዝተወሰነ ውግዘት፥ ንስኻትኩም ኢኹም ኣለዓዒልኩሞ ብዝብል ምኽንያት መንግስቲ ኤርትራ ንኽኣስሮም ይደናደን ከምዘሎ ምስ ኣረጋገጹ ናብ ኢትዮጵያ
ደሃይ ካብ ኤርትራ
ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ክሳብ’ዚ እዋን ‘ዚ መንቀሳቐሲ ወረቐት ብሓለፍቶም ክወሃቦም ድሕሪ ምጽንሑ፣ ካብ ሕጂ ንደሓር ግን እቶም ናይ ህዝባዊ ሰራዊት ሓለፍቶም ‘ውን ኣብቲ ዝወሃቦም መንቀሳቐሲ ኢድ ክህልዎም ኣለዎ ተባሂሉ መምርሒ ስለዝተዋህበ፣ ነዚ ብዝምልክት ጽባሕ ሓሙስ ኣኼባ ክገብሩ እዮም።
ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብህዝቢ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ገረ ንዝተባህለ ሓላፊ ናይቲ ኣብ ኣስመራ፣ ሰንበል ዝርከብ ትካል ሓጺንን ዕንጨይትን ከምዝኣሰሮ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ልኡኻት ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ ሓላፊ ካብ ቤትጽሕፈቱ ኣብ ቅድሚ ሰራሕተኛታት እናጋፍዑ ናብ ቤትማእሰርቲ ከምዝወሰዱዎ፣ እንተኾነ ምኽንያት መእሰሪኡ ዝጊት ብንጹር ከምዘይፍለጥ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ኣንዚቦም።
ኣብ 1987 ብዕልዋ ስልጣን ድሕሪ ምጭባጥ፣ ን27 ዓመታት ፕረዚደንት ቡርኪና ፋሶ ኮይኑ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ብሌዝ ኮምፓወረ ብብርቱዕ ህዝባዊ ምልዕዓል ትማሊ ዓርቢ ስልጣኑ ክለቅቕ ከምዝተገደደ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዓለም ሓቢረን።
እቲ ወዲ 63 ዓመት ኮምፓወረ፣ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ክወዳደር ክፍቀደሉ መታን፣ ፓርላማ ቡርኪና
ምንቕስቃስ መንእሰያት ንለውጢ ላስቬጋስ ንሓርበኛ ኣቦና ደክተር ተወልደ ሽምዓ ብምብራህ ዘኪርዎ ኣምስዩ። እቲ ስነ-ስርዓት መጀመርታ ደክተር ተወልደ ኣብ ላስቬጋስ መጺኡ እንከሎ ዘስመዖ መደረ እዩ ተጀሚሩ ፡ቐጺሉ ንዝኽሪ ዶክተር ተወልደ ብሙዚቓ ዝተሰነየ ንኽለተ ደቓይቕ ናይ ሓዘን ዝኽሪ ተገይሩ ።ካብኡ ብምቕጻል ብምንቕስቃስ መንእሰያት ንለውጢ ላስቬጋስ ዝተዳለወ ታሪክ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/10/Report_public_London.pdf"]
ደሓይ ካብ ኣስመራ
ሓለቓ ቦዲጋርድስ - ኮለኔል ተስፋልደት
እቲ ካብ ሚኒስተራት ንላዕሊ ተኣሚኑ፣ ኣብ መገሻታት ኢሳይያስ፣ ንሚኒስተራት ከይተረፈ ዝእዝዝ ዝነበረ ሓላፊ ሓለዋ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኮለኔል ተስፋልደት፣ ኣብቲ ልሙድ ስርሑ ይነጥፍ ከምዘየልቦ ተፈሊጡ። ብወግዒ ደስኪልካ ኣለኻ ተባሂሉ 'ኳ ናብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ምውፋር እተዘየቋረጸ፣ ስራሕ ግን የብሉን። ንሽሙ
ኣዛብእ ህግደፍ ሃገራዊ ድሕነትን ሃይማኖታዊ ጉዳያትን ኣብ ደምበ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ተፋጢጦም ኣለዉ።
ስርዓት ህግደፍ ነቶም ክልተ ካድራቱ ካብ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ድሕሪ ምስጓጉ፥ ሞባእ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጥቕሚ ጁቦኡም ንምእታው ኣዝማድን ዓሌትን ጀነራል ኣብርሃ ካሳን፥ ሓላፊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ሰመረ በይን ዝርከብዎም ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያትን፥ ኣብ
ምእንቲ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣትሒዙ ብተወፋይነት ዝተቓለሰ ልዑል ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዝነበሮ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ከቢድ ጥልመት ብምዅናን፣ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ክብደት ውሽጣዊ ሕማሙ ከይዓገቶ ከም ኣቦ ሓድነት ኤርትራውያን ኣብ ጎኒ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ደው ብምባል ዲሞክራስያዊ ለውጢ
ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ፣ ሃገር እምበር ዶ ሰብ ተሪፉዋ ብዘብል ዘስደምም ናህሪ ይዓቢ ከምዘሎ፣ ኣብዚ ቕንያት'ዚ ካብ ስርዓት ህግደፍ ኣምሊጡ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ ዝኣተወ፣ ተቐዳዳማይ ብሽግለታ ማውንቴን ባይክ ነበር፣ ኣብዚ ቐረባ እዋናት ሓላፊ ክፍሊ ቴክኒክ ሃገራዊ ቅድድም ብሽግለታ ኤርትራ ኮይኑ ብምምራጽ
ኣይጽመሞን!!!
ፍሥሐየ መብራህቱ
መኣስ’ሞ ፈትየ ወግሐ ጸብሐ ቍዘማ
ቃንዛ ኣካል ቀላል ምጽማማ
ቍስሊ እምሮ ረኺሳ ለጊማ
ስንብራታ ሕቡእ ማዕቡባ ጸለማ
ክዉል መድኃኒታ መን’ዩኸ ሓኪማ?
በዲዶ ተላገብ ጥፍኣት ብላኼማ።
ኣነዶ’ሞ መሪጸ ሕይወት - ወትሩ ልቕሶ
ድግድጊት ዓጢቐ ዕላማይ ከንግሶ
ከም ሓጺን ጸኒዐ ወድኖይ ከዳዕሶ
ንስሩት መትከለይ መን’ዩ ዝምቍሶ
ዓይነይድየ ኪዕምት መሰለይ ንገሃሶ
ኢደይ ተቐሚደስ ሕጂ’ውን ክዕሾ?
ከማይ እንዶ’ይኮነን ዝተሓርሰ
ካትመይ!
ካትመይ ካትም ሕድሪ ኣይሰጠመትን ኣብ ባሕሪ
ርግቢ ኖህ ኣውሊዕ ሒዝኪ ብረሪ ንህዝበይ ንገሪ።
ነቶም ዝጠሓሉ ኣብ ባሕሪ
ዘኪርኮሞምዶ፧ ኣኽቢርኩም ሕድሪ
እኒሄለ ኮይኑ ክልተ ዓመቶም
ዝገደፉልና ካትም ሕድሪ ኔራቶም
ብዕለት 22/03/11
ብጴጥሮስ ተኽሉ ሓላዪ) 23/03/2013
ቃል ዝኣተኹላ ሓላል ወላዲተይ
ምሳኻ’ሞ ትጽናሕ እዚኣ ሃበለይ
ዝረኽባ ኣይመስለንን ተመሊሰ ባዕለይ
ተወድአ ይመስል መንገዲ ናይ ጕዕዞይ፡
ጡፍበልዮ ኣይትበል ነብሰይ ነጊሩኒ
ከምዚ ዘጋጥምዶ ኣነ
ኣብ እዋን ዕርበቱ ዝርከብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ልዕሊ 50 ዓመት ዝገበራ ኣዴታት ንዝርከበአን ኣንስቲ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክህብ ጀሚሩ ከምዘሎ ካብ ዞባ ጋሽ ባርካ፡ ንኡስ ዞአባ ላዕላይ ጋሽ፡ ከተማ ቶኾምብያ ዚበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ሰብ ኪዳነንን መንእሰያት ደቀንን ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ስርዓት ህግደፍ ደረት ንዘይብሉ እዋን ተጨውዮም ሓዲግመዲግ
ኩሉ ንሱ!
እዚ እኩይ መላኺ ጠንቂ ሕሰም ሕስረት
ንጹህ ደምና ኣፍሲሱ ዝዓለሰ መሬት
ኣብ ክንዲ ምዕባለ ብልጽግና ዕብየት
ሃገርና ብምልኪ ሸሚሙ ኣብ ድሕረት
ህዝብና ኣጥፊኡዎ ብኲናት ብስደት!
ንሱ ኮይኑ ቅዋም ናይ ሃገርና ሕጊ
ምድናይ ዘይፈልጥ መልሓሱ ሓለንጊ
ምሁራት ኣርዒዱ ዘደንቁር ዘጋጊ
ንሱ’ዩ እቲ ሽግር ህይወትና ዘራጊ!
ንሱ’ዩ መንነት ባዕሉውን’ዩ ሃገር
ንሱ’ዩ ጀነራል ኣዛዚ ወተሃደር
ንሱ’ዩ ዲፕሎማት ባዕሉ’ዩ
03-22-2013
ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
ማሕላ ተቐይሩ ስጋ ፎርቶ
መርሖ ዝኸፈትካ ድሓን እቶ
ስጒምቲ ጃጋኑ ኣየ ሾቶ
ቦዂሪ ዓወት ፎርቶስ ተደይባ
ድሕሪኣኸ መን’ያ ተመዲባ
ዘይነጽፍ ቀለሙ ድሃይ ሃባ
ሰራዊትና ቅያ እኮ’ዩ ገይሩ
ጋምባለ ጅግንነት ኣምባር እግሩ
ስጋ ፎርቶ ማሕረላ ተቐይሩ
ኣየ ዕጥቂ ዘገርም ንቕያ
ምሉእ ሃገር አነቓኒቕካያ
ናትካ ስረስ ኣለዎ መጠልያ
ብዓል ለምለም ብዓል እዝገሃርያ
ኣስፍያ’ምበር ፎርቶ ሽሙ ዙረያ
ዋላ ዅላ ትወዳእ
ብድሕነት ኣሕላም፡ ጥፍኣት ሽሕ ምዕዳም፡ ከይኮነና።
ኣብዚ ሳልስቲ፡ ኤርትራውያን ኣብ ዝዋስኡሉ Social Media ብፍላይ ድማ Paltak ን Facebookን ብዋዕዋዕታ ምውጻእ ገንዘብ ንድሕነት ጓል 8 ዓመት ግዳይ በደዊን ሲናይ፡ ኣሕላም፡ ተናዊጹ ቀንዩ ‘ሎ።
እዚ ካብ ዶባት ኤርትራ (ወረ ሎምስ ካብ ውሽጢ ኤርትራ) ኣትሒዙ፡ ኣብ ልዕሊ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝፍጸም
ኣደ
ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
03/03/13
ሕያወይቲ ዘይርከባ ኣበር
ሰብ እንዳደቀሰ ትበራበር
ዘይትኣርጊ ተትዀኒ’ዩ ’ምበር
ኣብ ጽላት ልብኺ ትሓቝፍና
ኣብ ቅርዓት ዝባንኪ ትሓዝልና
ካብ ቀይሕ ደም ጸባ ተስትይና
ኣንቲ ለዋህ እንኩም ዝልማዳ
ብቕናታ ትጥብር ንኸብዳ
ሓይኻ ተብልዕ ንውላዳ
ውሉድ እንተበኸየ ትርብርቢ
ብቛምቋ ህጻናት ትዛረቢ
ናትክስ ንበይኑ’ዩ ጒዳም ልቢ
በዚ መቕሎ ጥቕኡ መጎጎ
በዚ ጣይታ በቲ ክኣ ጎጎ
ዕጽፍ ዝርግሕ ንኹሉ ትደርጎ
በዚ ቍራዕ በቲ
“100 ፖሊስ ን 90 ኣኼበኛታት”
ብብድሆ መንእሰያት ኤርትራ ሊድስን ከባቢኣን ዝባህረረ ልኡኽ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ተስፋሚካኤል ገራህቱ፡ ትማሊ ሰንበት 3 ለካቲት ብልዕሊ 100 ፖሊስ ዓዲ እንግሊዝ ሓለዋ እናተገብረሉ፡ ናይ 90 ሰባት ኣኼባ ኣካይዱ።
ዝረኸቡዎ ፖሊስ ዓዲ እንግሊዝ፡ ን12 ሰዓታት ንኹሉ መእተዊ ኣንጎሎታት ብቫንን ፖሊስን ዓጽዮም፡ ቅድሚ ልዕሊ
ብዕለት 8-03-1908 ዓ.ም ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ እቲ ናይ መጀመርያ ሰላማዊ ሰልፊ ደቂ ኣንስትዮ፡ ንመሰልን ፍትሕን ከም ዝጀመረ መዛግብት ታሪኽ ይሕብሩ። እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን ግን ሎሚ ድሕሪ 105 ዓመታት፡ ኣብ ሃገርና ኤርትራ፡ ኣብተን ሓለፋ ኩለን ደቂ ሄዋን ዓለም፡ ሕሰምን መከራን፡ መውጋእትን
ረጋቢት ብስራት
ጴጥሮስ ተኽሉ፡ (ሓላዪ) 27/02/2013
ኣውሊዕ ብስራት ዝሓዛ
ምስ ዓርከ ምሓዛ
ብዓል ኩንብራዛ
ዝወጻ ካብ ገዛ፡
ብዓል ሎኻኺቶ፣ ብዓል ሽላ
ተጸዋውዓ ዓድምኣ ኹላ
ተሸባሸባ ምዓልቲ ኣኺላ
ቅጽበት ተበገሳ ቶሎ ኢልክን ንቀላ፡
ናይ ዓይኒ ምስክር ኤርትራ
ብዓል ንስሪ፣ ብዓል
መልቀስ ንኮለኔል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ!!!!!!
ወየ!!!!! ወየ!!!!! ወየ!!!!!
ስዒድ ኮለነል ተወሊዱ ኣብ ኤርትራ
ኣንታ እንታይ ተረኽበ! ኣብ ኣስመራ
ታንክታት ሰሪዒወን መጺኡ ብሓበራ
ኣብ ፎርቶ ተሰቒለን ኣንቓዕረራ
ይብሃል ነበረ ነስመራ መን! ይደፍራ።
ንጉስ ኤርትራ በለ ክንመውት ብሓበራ
ንኹላትና ይብጽሓና በብታራ
ኣንቀጥቂጦም ናይ ህግደፍ ጭፍራ
ኣይፋልካን ክትብሃል ውዒላ ሓዲራ
ተባህለ ወዲ ዓሊ መጺኡ ዝብዓል ጹሩራ
ናይ ጸላም ብዓቲ ከፈተላ
ብቐዳምነት እዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ነቶም ንግፍዐኛ ጕጅለ ህግደፍ ትቃወሙ ተቓለስቲ ኣሕዋት ምስጢር ስለ ዘይኮነ፡ ነቶም መሳኪን ደድሕር’ቲ ዝተፈንፈነ ስርዓት ኰለል ዝብሉ ዘለዉ ንመነቓቕሒ ተባሂሉ ከም ዝተጻሕፈ ክትግንዘቡለይ እፈቱ።ኣብ ታሪኽ ንድሕሪት ምልስ ምስ እንብል፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓምሳታት ከይተረፈ ደሞክራሲ ፈሊጡስ ኣብ ሃገራዊ ባይቶኡ ብስልጡን መንገዲ ይካታዕን
ኣየ ህግደፍ ድሑር ክንደይከ ይቐልል
በቲ ዝቖንቆነ ፖለቲካ *ዋጭል *ንእሽቶ ህበይ
ነዚ ዓቃል ህዝቢ ብተስፋ ከታልል
ብሃብቲ መሬትና እኖሆ የሽካዕልል!
ዘውዲ ናይ መላኺ ብናዕቢ ከይደፈር
ድራማ ደሪስካ ህዝቢ ንኪጥበር
ሓንሳብ ኣውቶቡሳት ንሓንሳብ ትራክተር
ብዓይኒ ካሜራ ምስ ኣበለልና ተር፡
ማና ከም ዘምጽአ ድኻ ንኽድረር
ሽሻይ ራሕሲ እናልካስ ብኸበሮ ይዝመር!
ብስርሒት ፈርቶ ህዝቢ ተስፋ ጌሩ
ቃልሱ እናጓሃረ ኣብ ሓደ
ብ ወርሒ ሰነ 2009 ኣብ ዊዓ ተኣሲሮም ዝነበሩ ልዕሊ 400 ኤርትራውያን ጠያይጢ እናተተኮሰሎም ጽኑዕ ሓለዋ ፈንጢሶም ከምዘምለጡ፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ኣሰና ከም ዜና ኣቕሪብናልኩም ኔርና። ኣብ ናይ ጽባሕ ሰኑይ ድምጺ ኣሰና መደብና፡ ንሓደ ካብ ወጠንትን መራሕትን ናይቲ ደማዊ ግን ከኣ ዕዉት ጅግንነታዊ ስርሒት- ሓርነት፡ መንእሰይ
ሓወልቲ ሓርነት ታሪኽ ጅግንነትካ
ብ መስፍን ባህልቢ
ኣንበሳ ፎርቶ ሓርማዝ ናይ ጾሮና
ንዓኻ ኣጥፊፍእናስ ደቂስና ሓዲርና
ወጊሑ ክንትስእ እንታይ ኣቐሚጥና
ዋይ ልቢ ምስጠፍአ ኣየ ድንቍርና
ዓይኑ ከይትርኢ ሕሰም ናይ ኣሕዋቱ
እዝኑ ከይትሰምዕ ብኽያት ኣዴታቱ
ናብ ዲክታተር ኣቕኒዑ ብረቱ
ሰመርመር ኢልዎ መብጽዓ ብጾቱ
ድሓን ኩኑ ኢሉና ኣምሪሩ ሓሞቱ
ሓሪሩ ደብርህ ውፉይ ኰዀብ ሰማይ
ቀኒዕካ ዘይጥመት ሓያል ጩራ ጽሓይ
ምስጢራት
ተራን ምጥርናፍ መንእሰያትን
መድረኻት ፖሊቲካዊ ተቓውሞን
ታደሰ ኪዳነ
10ይ ክፋል 23/02/2013
ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት እቲ ጎነጻዊ ቃልሲ ምስቲ ፖሊቲካውን ዲፕሎማስያውን ቃልሲ ተሳንዩ ዝኸደሉ መንገዲ ሓቢረ ነይረ። ኣብ ተመክሮ ናይቲ ንህግደፍ ዝወለደ ውድብ ህዝባዊ ግንባር እንተርኢና፣ እቲ ብዓንቶቦኡ’ውን ጽኑዕ ምትእስሳር ዘይነበሮ፣ ብሳበ ዝምራሕ ሲቪላዊ ጉጅለ፣ ኣብ 1976 ዓ.ም. ብወግዒ
ብ21 ጥሪ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣስመራ፡ ኣብ ፎርቶ ኣብ ዝርከብ ሚኒስተሪ ዜና ብትብዓት ኣትዮም መረረ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ተለቪዥን ብቐጥታ ብኣስመላሽ ኣብርሃ ከምዝንበብ ዝገበሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዘሎ ሓቀኛ ኤርትራዊ ሓያል ፍናን ሓበንን ተስፋን ሂቦም እዮም። እዞም ሰባት እዚኦም ደኣ ብኸመይ
ሳላ እቲ ዲፋኖ!
ሳላ እቲ *ዲፋኖ ስውእ ሓርነትና *ገንሸል፡ ተባዕታይ በጊዕ
ሳላ እዛ ፎርቶ’ወ ከፋቲት *መንቀና *ዓብዪ ናይ ቀጽሪ ማዕጾ
እቲ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰልና
ወዮ ማይን ልችን ጃሕጃሕ’ኳ ኢሉልና!
ውዕሎ ናይ ጀጋኑ እዛ ስርሒት ፎርቶ
እዛ ክብርቲ ዕለት ከመይ ደሓን ትእቶ
እቲ ብኩፖን ህግደፍ ዝተዓደለቶ
ቁንጣሮ መሸላ ኣደ ዝለሰቶ
መጎጎ ኣናዲያ ጣይታ ክትስንክቶ
ብሒቚ ተሰኪማ ምዛር ገዲፋቶ!
ሳላ
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና "ህግደፍ" 8ይ ክፋል
ጭዉያ ኣቓልቦ ህዝቢ ብጉልባብ “ግዳማዊ ተጻብኦ”
ሓደ ካብ ቀንዲ ተልእኾታት ሚኒስትሪ ዜና፤ ኣቓልቦ ህዝቢ ንግዳም ከም ዝግዕዝ ምግባር እዩ። "ሕቘን ከብድን ኮይኑ ንዘሎ ህዝቢን ስርዓትን ምቅርራብ" ብዝብል ብሉይ ሜላ “ማሕበረሰብ ዓለም እናዘረየና’ሞ እንታይ ዘይገበርና!?” ዘስምዕ ቃና ዘለዎ ትሕዝቶታት
በቶም ነጋዶ ሰብ ዝኾኑ ጨካናት በደዊን ኣብ ሲናይ ጅሆ ተታሒዞም ኣብ ሓደ ማሕዩር ይሳቐዩ ኣስታት 30 ኤርትራውያን፡ ብምቕጥቃጥን ሓዊ ምትኳስን ተሳቕዮም፡ ሓንቲ ሕርይቲ ዝተባህለት፡ ኣብ ዚሓለፈ መደብ፡ “ድምጺ ስቅያት ካብ ሲናይ” መደብ ራድዮ ኣሰና ኣዛራሪብናያ ዝነበርና ካብ ሸገራብ ኣብ ድሮ ሓዱሽ ዓመት ዝተጨውየት ስንክልቲ (ቆራጽ


text:
ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 ነቲ ግዝኣት ኦስትሪያ ሃንጋርይ ኣብ ልዕሊ ግዝኣተ ንግስትነት ሰርቢያ ዝኣወጆን ኣብ ሳራየቮ ንፍራንቸስኮ ፈርዲናንዶ ዘኣውስቡርግ ቅትለት ዘስዓበ መበገሲ ነቲ ኣብ 1914 ክሳብ 1918 ዓ.ም. ኣብ ኤውሮጳ ዝተባርዐ ኵናት ትርጉም ኣልቦ ሕልቀት ብዝብል ኣርእስቲ ክውገድ ዘመሓላለፍዎ መልኽቲ ዝኽሪ መበል ሚእቲ ዓመት ምኽንያት ነቲ መልክኣ ምድሪ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ቅድሚ 1914 ድሕሪ 1918 ዓ.ም. ዘሎ ንምንጽጻር ዝድርኽ ዛራውን ኦቶማናውን መንግስትን ናይ ጀርመንን ኦስትሪያን ንግስነት ዝዓነወሉ ታሪኻዊ ኩነት ዝትንትን ኣርባዕተ ዓመት ጭካኔ ዝተመልኦ ህልቂት ወትሃደራትን ንጹሓን ዚጋታትን ብጠቕላላ 17 ሚሊዮን ዜጋታት ንሞት ዝዳረገ ዘስካሕክሕ ውግእን ካብ 1914 ምብራዕ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ኣትሒዞም ኣድላይነት ሰላምን ናብ ሰላም ዝመርሕ መገዲ ዝሓበርሉ ሓሳብ ኣማእኪሉ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ዕለት 31 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዘጽኦ ሕትመቱ፥
“ስልጡ ዓለም ናይ ህልቂት ሰፈር ንምዃን ገዛእ ርእሱ የትሕት? እታ ክብርትን እትዕንብብን ኤውሮጳ ብኵላዊ ዕብዳን ተዓብሊላ ምስ ርእሰ ቕትለት ንኽትራኸብ ትሕወኽን ትጐይን። ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኵለ መዳያዊ ስግኣትን ስግኣት ሃይማኖትን ሰብኣውነትን ናይ ሰላም ድምጺ ነቃልሕ! ናይ ሃገራት ጽሕፍቶ ኣብ ኢዶም ንዘሎ ኣካላት ውዕዉዕ ጻውዒት ሰላም ነቕርብ”
ጃኮሞ ደላ ኬዛ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 ዓመጽን ውግእን ደው ክብል ጻውዒት ኣብ ምቕራብ ከይተሓጽሩ ብዓቢይ ግብረኣውነት ብትብዓት መንግስታት ክሰማምዕሉ ዝግብኦም ነጥብታት፥ ምርጋፍ ኣጽዋርን ሰላም ከረጋግጽ ዘኽእል ናብ ሰላም ዘሰንይን፡ ዘራኽቡ ማያት ባሕርን ዝምልከትን ከምኡ እውን ብውግእ ዝተትሓዙ ከባብታት ንሕጋውያን ወነንቲ ሃገራት ክወሃብ ዝዓይን ናጻን ግልጽን ሸምጋሊ ኣካል ክቐውም ኣብ መልእኽቶም ከምዘተሓሳስቡ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 1 ነሐሰ 2017 ዓ.ም. ሕትመቱ የመልክት።
ካብቲ ኣብ ኩሉ ምእመናን ዝዀነ ልዑል ኣምላኽን ካብ ደቂ ኣግዚኣብሔር ድላይ ተነቓቒሖም ናይ ሕዝቢ ኣስተንፍሶ ክኽበርን ኣክንዲ ናይ ግሊ ናይ ሓባር ጥቕሚ ክማእከ ሓደራ ዝበሉ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 ኣስዒቦም፥ ናይ ኣርመናውያንን ናይ ባልካን ሃገራትን ናይ ግዝኣት ፖላንድ ዘቑማ ሃገራት ሕቶ ብቑዕ መልሲ ክወሃቦ ዘቕረብዎ ጻውዒት፡ ኤውሮጳ መልሲ ካብ ምሃብ ተቖጢባ ንገዛእ ርእሰ ዕንወት ብምምራጽ ቀጺላ እውን ድሕሪ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ልክዕ 20 ዓመት ኣቁጺራ ናብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ክምዝኣትወትን ብሓፈሻኡ ኤውሮጳ ኣብ ርእሰ ቅትለት ዝተጸምደት ኰይና እያ ዝተራእየት።
እዚ ድማ ምስቲ ዕለት 7 ሐምለ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብቲ ኣብ ጀርመን ሃምበርግ ከተማ ተኻይዱ ናብ ዝነበረ ናይ 20 ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ዋዕላ፥ ሃገራት ካብ ኢጎነትን ካብቲ ንብዙሕ ምስሕሓብ ዝመርሕ ድርኾት ናጻ ክዀና እንክብሉ ዘስመርሉ ሓሳብ ነቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 መልእኽቲ ዝመሳሰልን ዘዘኻኽርን ምዃኑ ዝገለጸ ዕለታዊ ጋዜጣ ቅድስቲ መንበር፥ “ናይ ሰብኣዊ ታሪኽ ሎሚ እውን ውግእን ምስሕሓብን ወይ ከኣ ናብ ግጭት ዝድርኽ ዑቕር ሓይልታት ከምዘሎ ዝሕብር መምዘንታት ዝተመልኤ እዩ። ናይ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 መልእኽቲ፥ ኩለን ሃገራት ተዋሳእንቲ ኩናት ዓለም ነቲ ትርጉም ኣልቦ ሕልቂት ደው ንምባል ኣብ ምርጋፍ ናይ ውግእ ኣጽዋር ክተግሃ ሓደራ እንክብሉ ዘቕረብዎ ጻውዒት ሎሚ ካብ ቀደም እዚዩ ኣገዳሲ እዩ እንክብል ዘቕረቦ ትንታነ ዝኽሪ መበል 100 ዓመት መልኽቲ ጻውዒት ሰላም ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 ይዛዝም።


text:
እዚ ብሰፊሕ ተሳትፎ መንእሰያት ዝጋባኣ ዘሎ ኮንፈረንስ፡ ዕድመ ምልኪ ኣብ ምሕጻር፣ ህዝብና ብሰላምን ራህዋን ዝነብረሉ፡ ዲሞክራስያዊ ባህሊ ኣብ ምስሳን፡ ዓቢ እጃሙ ከም ዘልዕል ድማ ንተኣማመን።
በዚ ኮንፈረንስ'ዚን ኣካየድቱን መላኣ ተሳተፍቱን ኣቢልና ከኣ ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንተቓውሞ ሓይልታቱ ድማ ብፍላይ፡ ደሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ቃልስታቶም ከሕንኑ ጸዋዒትና ነቅርብ።
ኣብ መደምደምታ ምሕዝነታዊ መልእኽትና፡ ነዚ ኮንፈረንስ ንምስንዳእ ዘካየድኩሞ ሰናይ ጻዕሪ ኣናመጎስና፡ ዚጋባእ ዘሎ ኮንፈረንስ መንእሰይ ኤርትራ፡ ንዓቕምን መሃዝነትን ተወፋይነትን መንእሰይ ሃገርና፡ ኣገንፊሉ፡ ነቶም ትጽቢት ዝንበረሎም ዕማማት ኮንፈረንስ ብዓወት ኣሰላሲሉ፣ ኣብ ሃገርና ኣወንታዊ ነባሪ ለውጢ ንምምጻእ ዘብቅዕ እዋናዊ ውሳኔታት ከሕልፍ ንምነየሉ።
ሓውኹም
ኣማንኤል በራኺ
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይት መንእሰይት ሰ.ዲ.ህ.ኤ
25 ሚያዝያ 2012
ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ሓቢርና ንቃለስ !!