text:
February 2, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
5
ካብ 1957-1958 ሓደ ንሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ ንምጭባጥ፣ ብረታዊ ቃልሲ ኣንጻር መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዘካይድ ምንቕስቃስ ከምዝተመስረተ ዝብል ሓበሬታ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማታት ፖርት ሱዳንን ከሰላን ብሰፊሑ ክዝርጋሕ ጀመረ። ብተወሳኺ’ውን ክፍሊ ስለያ መንግስቲ ኤርትራን ሰዓብቱን፣ ገለ ተጻረርቲ መንግስቲ ዝኾኑ ዘረግቲ ሰላምን ምርግጋእን፣ ኣብ ሰፋሕቲ ከባቢታት ኤርትራ ዝተዘርግሑ ጉጅለታት ሸፋቱ ከም ዘለዉ፣ መንግስቲ ብዝከኣሎ ክሃድኖምን ክገጥሞምን ይንቐሳቀስ ከም ዘሎ፣ ገሊኦም’ውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዘእተዎም፣ ገለ ኣንጻራት ዝኾኑ ሰባት ድማ ህውከትን ዕግርግርን ንምስፋን ሓደ ምስጢራዊ ዝኾነ ተቓዋሚ ብሽም ማሕበር ሸውዓተ ዝፍለጥ ውድብ ከም ዝመስረቱ፣ ዝብሉ ተወናጨፍቲ ወረታት ክዝርጉሑ’ውን ጀመሩ።ኩነታት ኤርትራ፣ ብኸምዚ ዓይነት ተወናጨፍቲ ወረታትን ቤላ-ቤለውን እናተሓመሰ እንከሎ፣ ሓጎስ ኣርዓዶም፣ ኣብ ሓንቲ ካብተን ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝወዓየት መዓልቲ፣ መንበሪ ገዛ ዓርኩ እድሪስ መሓመድ ሳልሕ ኳሕኮሐ። ብሃንደበት ክፈልጦ ዘይከኣለ፣ መንሱር ወዲ እድሪስ ዓርኩ ኣብ ቅድምኡ ግትር በለ’ሞ ብዙሕ ከይተገደሰሉ:-“መን’ኻ? እንታይ ከ ደለኻ?”ትርር ኢሉ..


c: text/html

text:
Category: Human Rights
(ገብረ ገብረመድህን – VOA Tigrigna) ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ የጋጥሙ ዘለው ናይ ፀጥታ ፀገማት ንፁሃት ዜጋታት.
(BBC Tigrinya) ተጋሩ ተምሃሮ፥ ቀፅሪ ዩኒቨርሲቲ መቱ ለቒቖም ንኽወፁ ዝተገደዱ ብዝበፅሖም ምፍርራሕን መጥቃዕትን ዝተልዓለ ምዃኑ.
መእተዊ ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ነጻነት፣ ፍትሒ፣ ዴሞክራሲ፣ ማዕርነት፣ ራህዋን ሰላምን ክብል ልዕሊ 30 ዓመት ዝወሰደ.
ዘላቒ ውሕስና ህዝቢ ትግራይ ኣመልኪተ ኣብዞም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ፌስቡክን ኣብ ድህረ ገጻትን ብሓፂርን ብነዊሕን.
ምዕራባዊያን እቲ ሀዚ ዘለዎም ስርዓት ንምህናፅ ዝበቕዑሉ ቐንዲ ምክንያት ዝጸሓፍዎ ሕጊን ስርዓትን ናብ ግብሪ ስለዝተርጎሙ.
ተደጋጋሚ ነዚ ጉዳይ ከብርህ ፈቲነ እየ፡፡ ኮይኑ ግን ቡዙሓት ንምንታይ ትግደሰሉ ናይ ደገ ጉዳይ እንድዩ.
(ኣስፋው ገዳሙ – [email protected]) ‹‹ብዓል ግዘ ዘመስግኖ እምበር ዝነቕፎ ኣይፈትውን፡፡ምንግስቱ (ውድቡ) ዝፈትው እቲ ቅዱስ ቅዱስ.
ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ውፅኢት ቃልሲ ዝኾነ ልምዓትን ተጠቃምነትን ሕብረተሰብ ይረጋገፅ ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ህዝባዊ.
ኣብ ኤርትራ ቅድሚ 13-ዓመታት ከምዛ ሎሚ መዓልቲ 11 ሚኒስተራትን ኣባላት ፓርላማን ዝነበሩ ተኣሲሮም። ድሕሪ ሰሙን.
እስራኤል ንኣሻሓት ስደተኛታት ኤርትራን ሱዳንን ካብ ግዝኣታ ኣስገዳድ ምውፃእ ትፍፅም‘ላ ክብል ሁማን ራይት ዋች መግለፂ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ደምዳሚ መግለጺ
ባይቶ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ሽዱሽተ ወርሓዊ ስሩዕ ኣኼባኡ ካብ ዕለት 17-20/02/2013 ኣካይዱ።
ባይቶ ስምረት ኣብ ኣኼባኡ ናይ ዝሓለፋ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንጥፈታቱ ገምጊሙ ካብ ኩሉ ክፍልታት ዝቐረበ ጸብጻብ ብምስማዕ ስፍሕ ብዝበለ ኣገባብ ዘትይሉ። ብክፍልታት ዝቐረበ ጸብጻብ ምስ ገምገመ ናብ ናይ ዞባታት ወከልቲ ብምሕላፍ ካብ ወከልቲ ዞባታት ዝቐረበ ጸብጻብ ሰሚዑ። ንኣወንታውን ኣሉታውን ጐድንታት ብምግምጋም ርእይቶን ለበዋታትን ብምሕላፍ ኣኼባኡ ዛዚሙ። ካብቶም ኣተኲሩ ዝተመያየጠሎም ዛዕባታት፦
ሀ) ውደባ
ለ) ኩነታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ሱዳን
ሐ) ኩነታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ኣውሮጳ
መ) ኩነታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ እስራኤል
ሰ) ህሉው ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ኩነታት ስርዓት ህግደፍን
ረ) ማሕበርና ካብዚ ኸ ናበይ ‘ዮም።
ኣብዞም ዝተጠቕሱ ጉዳያት ኣተኲሩ ሰፊሕን ዓሚቚን ምይይጣት ብምክያድ ነዚ ዝስዕብ ውሳኔታትን ለበዋታትን ኣመሓላሊፉ።
1)ውደባ፡
ውደባ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝድንፍዓሉን ምቹእ ሃዋሁ ብምፍጣር ነቶም ኣብ መዓስከራት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርከቡ መንእሰያት ተርኦም ዘዕዝዝሉን ብግብሪ ዝሰርሕሉን መደብ ዕዮ ብምውጻእ ንተግባርነቱን ንምሕያሉን ምቅላስ። ብዘይካ’ዚ ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ መንእሰያት ሓድነቶም ኣብ ትሕቲ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ክዓስሉ ተላብዩ። መንእሰይ ዋና በዓል ጉዳይ ከምዝዀነ መጠን ንጉዳዩ ኣተኩሮ ክገብረሉ ተማሕጺኑ። “በትሪ ኣብ ኢድካ ተመን ኣብ እግርኻ” ኢዩ’ሞ ነገሩ መንእሰይ ሃየ ተዓጠቕ።
2) ኩነታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ሱዳን
ኩነታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ሱዳን ብደቂቑ ድሕሪ ምግምጋሙ ነቲ ዝነበረ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው ንጉዳዮም እትርኢ ንኡስ ኮሚቴ ብምምዛዝ፡ ባይቶ ስምረት ምስቶም ወከልቲ ክመያየጥ መዲቡ ኣሎ። ኣብ ዝሓጸረ እዋን ግቡእ ፍታሕ ንምምጻእ ብዕቱብ ክሰርሓሉ ምዃኑ ይሕብር።
3) ጉዳይ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ኣውሮጳ
ህልው ከነታት ብምግምጋምን ብምፍታሽን በቲ ዘጋጠመ ኩነታት እተጽንዕ ካብ ፈጻሚትን ባይቶን ዝተዋጽኤ ሽማግለ መዚዙ። ጸብጻባ ከኣ ናብ ባይቶ ከተቅርብ።
4) ኩነታት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ እስራኤል
ከም ዝዝከር ዋዕላ ደብረዘይቲ ክዛዘም ከሎ 21 መናብር ዘለዎ ባይቶ ብምቛም’ዩ ወጺኡ። ካብተን 21 መናብር ሓንቲ ንዞባ እስራኤል ተሓዚኣ ምንባራ’ውን ዝዝከር’ዩ። ባይቶ ስምረት ኣብ ትሕቲ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ተጠርኒፈን ዝጸንሓ ጨናፍር ኣፍልጦ ብምሃብ፡ ጨናፍር ብምምይያጥን ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ምርጫ ብምክያድን ነቲ ሓደ ኣባል ባይቶ ዝኸውን እጀትኦም ክገብሩ ወሲኑ ኣሎ።
5) ኣዳላዊት ሽማግለ
ባይቶ ስምረት ኣብ ጉባኤ ደብረዘይቲ ዝነበረ ጉድለታት ብምስትብሃል ነቲ ጉድለታት ንኸይድገም ኣቓልቦ ብምግባር ንጉባኤ ተዳሉ ሸውዓተ ዝኣባላታ ኮሚቴ መዚዙ ስርሓ ክትጅምር ወሲኑ።
6) ህሉው ኩነታት ሃገር
ባይቶ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ህሉው ኩነታት ሃገርናን ስርዓት ህግደፍን ኣጠቓሊሉ ብምርኣይ ነዚ ዝስዕብ ገምጋም ሂቡ።
ሃገርና ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ካብ ትቑረን እንሆ 22 ዓመት ትዛዝም ኣላ። ኣብዘን ዝሓለፋ መረርቲ ናይ ስቓይ ዓመታት ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናገደደ ጸኒሑ ኣብቲ ናይ መጠረሽታ ጥርዙ በጺሑ ይርከብ። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ስርዓት ህግደፍ ኣብ መወዳእታ ዕድሚኡ ከምዝርከብ እዚ ዘሎ ሃዋሁ የነጽር። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ቃልስና ብዝሓየለን ዝተወደበን ኣገባብ ክብርትዕ ድሉው ምህላዉ ኣረጋጊጹ። ከምኡ’ውን ነቲ ብሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ፎርቶ ዝተወስደ ስጉምቲ ብምምጓስ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ብዘይኣፈላላይ ዘርእዮ ዘሎ ቁጥዐ ብምምጓስ ኣብ ጎኒ ኩሎም ደለይቲ ሓርነት ደው ከምዝበለ ዳግም የረጋግጽ።
ባይቶ ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር
20/02/2013
ሓርነትና ናይ ግድን’ዩ!
ክፍሊ ዜናን ባህልን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8507


text:
June 8, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
እድሪስ ስድርኡ ከዐንግልን ህይወቱ ክመርሕን ዘኽእሎ ኣታዊ ንምርካብ፣ ብቀጻሊ ቀዋሚ ስራሕ ክናዲ ይጽዕር ነበረ። ስለ ዝኾነ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ንግዳዊ ስርሓት፣ ኣብ ዕዳጋ ልቡስ ክዳውንቲ፣ ሹቕ ሃይኮታ ከሰላ፣ ኤርትራውያን ዝነግድሉ ዕዳጋ ምሻጥን ምግዛእን መግቢ፣ ምጽዓንን ምርጋፍን፣ ምድላው ፉልን ጣዕምያን ዝኣመሰሉ ስርሓት ኣብ በብኡዋኖም ተዋፍሩን ነጊዱን። ዘካይዶም ዝነበረ ስርሓት ግዜያዊ ባህርያት ስለ ዝነበሮም ከይተሸገር ኣይተረፈን። ሓደ መዓልቲ እድሪስ ከም ልሙድ ምስ ዓርኩ እናኣዕለለ ብሃንደበት፣-“ካባኻ ዝሓብኦ ስለ ዘይብለይ፣ ንዓይን ንስድራይን ዝዕንግለሉ፣ ካብ ጽግዕተኛነት ዘገላግለኒ ቀዋሚ ስራሕ ክሳዕ ሕጂ ኣይረኸብኩን ዘለኹ። ወጋሕታ ተንስአ ኣብ ኩለን ኣብያተ-መግብን ሸየጥቲ ጸባን፣ ስራሕ ከናዲ ምሉእ መዓልቲ ግዜይ ኣብ ኮለል የጥፍኦ ኣለኹ። በዓል ኒሕ ብምኻነይ ረቢ ብዝሃበኒ ጥዕናን ዕድመን እና ኣመስገንኩ፣ ንኹሉ ብትዕግስትን ትብዓትን የሕልፎ ኣለኹ።” ክብል ንዝነበሮን ዝሓብኦን ምስጢር ንዓርኩ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ኣተንበሀ።


text:
Radio Erena: 12 March 2020
ኣብ ወትሃደራውን ጸጥታውን መዓላታት ዘገልግል ንዋት ዘፍርያ ኩባንያታት ቸክ ሪፖብሊክ ኣብ ኢትዮጵያን ጂቡቲን ዕዳጋ ንምርካብ ዝዓለመ ዑደት ኣካይደን።
ብምክትል ሚኒስተር ምክልኻልን፣ ኢንዱስትሪ ኣጽዋርን ቶማስ ኮብዘኒ ዝተመርሐ ልኡኽ ቸክ ሪፖብሊክ፣ ዝሓለፈ ወርሒ ናብዘን ሃገራት ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እተን ሃገራት፣ ኣብ መሸጣን ምትሕግጋዝን ወትሃደራዊ ንዋት ዘተኮረ መዘክር ከምዝኸተመ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ቀደም ቸኮዝላቫክያ ናይ ሎሚ ቸክ ሪፖብሊክ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ መሸጣ ኣጽዋር ዘተኮረ ናይ ነዊሕ ዓመታት ርክብ ከምዘለዋ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ እታ ኣብ መሸጣ ፈኵስቲ ጠበናጁ፣ ታንክታትን ተተኮስትን ብዝያዳ ከምእተተኩር ዝንገረላ ቸክ ሪፖብሊክ፣ ናብ ጂቡቲ ከተቛምት ንመጀመርያ እዋና ምዃኑ ወትሃደራውያን ጸብጻባት የረድኡ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዘይካ’ዚ ምስ ፈረንሳ ብወገዒ ዝኸተመቶ፣ ኣብ ምቛም ሓይሊ ባሕሪን ምሕያል ሓይሊ ኣየርን ዘተኮረ ስምምዕ፣ ምስ ሩስያን ካልኦት ሃገራት’ውን ሓያሎ ወትሃደራዊ ውዕላት ተካይድ ከምዘላ’ዩ ዝንገር።
ብባህርያዊ ደርቂን ብልሹው ምሕደራ ዝመንቀሊኡ ድኽነትን፣ ንግሎባዊ መዐቀኒታት ምዕባለ ከማልእ ዘይክኣለ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ሓደ ካብቲ ዝዓመረ ዕዳጋታት ኣጽዋር ዘለዎ ዞባ ምዃኑ ይጥቀስ።


text:
ኣዳላዊ ሮሂት ኢናኒ
ትርጉም ፍቕረይ የማን
መጋቢት 9, 2018
ዝሓለፈ ዓመት፡ ከንያዊ ጸሓፊ ንጉጒ ዋ ትየንጎ ናብቲ ብተዓዘብቲ ቅጽጽ ዝበለ ኣደራሽ ዩኒቨርስቲ ዊትዋተርስራንድ ናይ ጁሃንስበርግ ምስ ኣተወ፡ ኩሉ ሰብ ካብ ኮፍ ዝበሎ ብምትንሳእ እዩ ተቐቢልዎ። ተዓዘብቲ ብፊስካን ጭደራን ተሰንዮም ኣእዳዎም ኣብ ኣየር ብምዝርጋሕ “ንጉጒ! ንጉጒ! ንጉጒ!” እናበሉ ጨዲሮም።
ቅድሚ ልዕሊ 50 ዓመታት ኣቢሉ Weep Not, Child, እትብል መጽሓፍ ንፈለማ ብሓደ ምብራቕ ኣፍሪቃዊ፣ ብቛንቋ እንግሊዘኛ ዘሕተመን ወርትግ ህቡብ ሕጹይ ንሽልማት ኖቤል ዝዀነን ንጉጒ ዋ ትየንጎ፣ ኣብ 1938 እዩ ካብ ሓረስቶት ስድራ-ቤት ኣብ ሊሙሩ ከንያ ተወሊዱ። ናይ መባእታ ትምህርቱ ኣብ ከንያ ተማሂሩ ኣብ ዩኒቨርስቲ ማከረረ ዩጋንዳን ዩኒቨርስቲ ሊድስ ዓዲ እንግሊዝን ድማ ድማ ባችለር ዲግሪ ረኺቡ።
ናይ ፈለማ ድረስቱ weep not, child ንዝርዝራዊ ዕምቆት ምልዕዓል Mau Mau እተንጸባርቕ ኮይና፡ ውዕዉዕን ሰፊሕን ዝርግሐ ዝረኸበት እያ ነይራ። ንዓኣ ተኸታቲለን ድማ The River Between ኣብ 1965 ከምኡ ድማ A Grain of Wheat ኣብ 1967 ዝብላ ስዒበን። ድሕሪ ናይ 10 ዓመታት መቓን፡ ኣብ 1977 Petals of Blood እትብል መጽሓፍ ዘሕተመ ንጉጒ ኣብ ተመሳሳሊ ዓመት ነታ ህብብቲ ድራማ Ngaahika Ndeenda (ምስ ተበርሃኒ እምርዖ) ብቛንቋ ኣዲኡ ዝዀነ ቋንቋ ኪኩዩ ኣዳልይዋ፡፡ እታ ዘይምምዕርራይ ማሕበራዊ ህይወትን ዘይፍትሓውነትን ኣብ ሕብረተ-ሰብ ከንያ እተንጸባርቕ ድራማ፡ ጠንቂ ምእሳር ንጉጒ ብመንግስቲ ከንያ እውን ኮይና እያ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንከሎ ድማ’ዩ ንእንግሊዘኛ ራሕሪሑ ብቛንቋ ኪኩዩ ክጽሕፍ ዝወሰነ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኮይኑ ዝጸሓፋ Caitani Mutharabaini (1981) ድማ ናብ እንግሊዘኛ Devil on the Cross(1982) ዝብል ኣርእስቲ ሒዛ ተተርጐመትሉ። እዛ መጽሓፍ፡ ኣብ ናይ ዓይኒ ምድሪ ወረቐት ከምዝጸሓፋ ድሒሩ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ ይግለጽ እዩ።
ኣብ 1982 ካብ ከንያ ድሕሪ ምስዳዱ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዘምርሐ ንጉጒ፡ ንልዕሊ 30 ዓመታት ኣብኡ ከምዝመሃረን፡ ንምዕራባዊ ርእሰማልነት ብዘይንሕስያን ብግልጽን ካብ ምንቃፍ ዓዲ ውዒሉ ኣይፈልጥን እዩ።
ሎሚ ንጉጒ ኣብ 80ታት ዕድሚኡ ምዉቕ፣ ውዕዉዕን ደስ ዝብልን ባህሪ እዩ ዘለዎ። ኣብ ልዕሊ ክልተ ቦታታት፣ ኣብ ማእከል ከተማ ኒውደልሂ ተንቀሳቒስና ዘካየድናዮ ዕላል እዩ እምበኣር እዚ። ሮሂት ኢናኒ
ሮሂት ኢናኒ: ኣብ 1977፣ Petals of Blood እትብል ብዛዕባ ምልዕዓል ገባራይ ኣብ ዘመናዊ መግዛእቲ (neocolonial) ሕብረተ-ሰብ ከንያ እተንጸባርቕ መጽሓፍ ኣሕቲምካ። ሽዑ ከይደንጐኻ እንደገና፣ Ngaahika Ndeenda (ምስ ተበርሃኒ እምርዖ) እትብል ኣካታዒት ድራማ ብመበቆል ቋንቋኻ ኪኩዩ ኣሕቲምካ። እታ ድራማ ብኪኩዩ ዝጸሓፍካሉ ምኽንያት ብPetals of Blood (ዕንበባታት ደም)፣ ነቲ ብዛዕብኡ እየ ዝጽሕፍ እትብሎ ህዝቢ መልእኽትኻ ከተብጽሓሉ ስለዘይከኣልካ ድዩ፧
ንጉጒ ዋ ትየንጎ: ልክዕ።ርኡይ ሓቂ እዩ 90 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኣፍሪቃ ብዝተፈላለየ ነናቱ ቋንቋ እዩ ዝዛረብ። ሕጂ እንተሓሲብካዮ፣ ከምዚ ኣነ ዝሓስቦ፣ ህዝቢ ናይ ለውጢ ሓይሊ እዩ። ስለዚ እምበኣር እቲ ሓበሬታ ዝለዋወጠሉ መስርሕ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ብእንግሊዘኛ መጽሓፍ ክትጽሕፍ እንከለኻ እምበኣር፣ ክንዲ ዝዀነ ፍሉይን ሱር-በተኻዊ ለውጢ ዘምጽእን ሓሳብ ይሃልካ፡ ገስጋሲ ኩን ብዘየገድስ፣ ጨቐቕ ኢሉ እዩ ናብ ህዝቢ ክበጽሕ ዝኽእል።
ሮሂት ኢናኒ: ድሕሪ ሕትመት እታ ድራማ፣ ህዝባዊ ምልዕዓል ክስዕብ እዩ ኢልካ ተተስፊኻ ዶ ነይርካ፧
ንጉጒ ዋ ትየንጎ: ኣይፋለይን፣ ፈጺመ። ስነ-ጥበብ ናይ ጎስጓስ ኣይኰነን። ንዓይ፣ ስነ-ጥበብ ስእለ-ኣእምሮ፡ ሓሳብ ምፍጣር እዩ። ንዝዀነ እንገብሮ ነገራት ስእለ-ኣእምሮ እዩ ከምዝከኣል ዝገብሮ – ኣባና ኣብ ደቂ-ሰባት። ኣቐዲምና ሓሲብና ኣእምሮና ምስ ንዘሰላሰልናዮ ተኽእሎታት ኢና ኣብ ተግባር ክንፍትኖ እንውጥን።
ንስእለ-ኣእምሮ ወይ ጽንሰ ሓሳብ ዘፍልቖን ዝፈጥሮን እንታይ እዩ እንተይልና ድማ፡ ስነ-ጥበብ እዩ። ደርፍታትን ካልእ ባህላዊ ንጥፈታትን እዩ። እቶም ጸቐጥትን ጨቆንትን ስርዓታት እምበኣር ነዚ ስእለ-ኣእምሮ ወይ ጽንሰ-ሓሳብ ምምሳንን ምቕታል እዮም ዝፈትዉ። ክትሓስብን ሕልምታት ክህልወካን፣ መጻኢኻን ተኽእሎታቱን ክረኣየካን ኣይደልዩን እዮም። እቲ ዘለካዮ ህይወት ዝበለጸ ህይወትን ዓለምን ምዃኑ ክትኣምን እዮም ዝደልዩ። ከምቲ ኣብ ናይ ቮልቴር “Candide” ዘሎ ገጸ-ባህሪ፣ “ዋው! እዚ እቲ ዝበለጸ ህይወት ኣብዛ ዓለም እዩ” ክትብል ይደልዩኻ። ካልኦት ኣዳኸርቲ ድማ እቲ ዝበለጸ ዓለም ንሱ ምዃኑ ከእምኑ ይደልዩ።
ብእንግሊዘኛ ምጽሓፍ እምበኣር ወይ ድማ ስነ-ጽሑፍ ብእንግሊዘና ጥራይ ከምዝኸውን ምግባር፣ ነቲ ስእለ-ኣእምሮ ወይ ጽንሰ-ሓሳብ ናይ ሓፋሽ ከም ምምሳንን ምቕታልን እዩ ዝሕሰብ።
ሮሂት ኢናኒ: ኣብ 1978፡ ኣብቲ ዝለዓለ ቤት-ማእሰርቲ ናይ ካሚቲ ተኣሲርካ እንከለኻ፣ ነታ ህብብቲ መጽሓፍካ Devil on the Cross ኣብ ናይ ዓይኒ-ምድሪ ወረቐት ጽሒፍካያ። ክንዲምንታይ ኣሸጋሪ ነይሩ ንምሉእ መጽሓፍ ኣብ ናይ ዓይኒ-ምድሪ ወረቐት ክትጽሕፍ፧
ንጉጒ ዋ ትየንጎ: ዝተኣሰርኩሉ ምኽንያት ንድራማ “ምስ ተበርሃኒ እምርዖ” ብቛንቋ ኪኩዩ ምጽሓፈይን ብገባሮ (ሓረስቶት) ምውሳኣን እዩ። እዝከረኒ እታ ድራማ ኣብ ሕዳር 1977 ተኣጊዳ፣ ኣነ ድማ ኣብ 31 ታሕሳስ 1977 እየ ነብሰይ ኣብቲ ዝለዓለ ቤት-ማእሰርቲ ረኺበያ። ሽዑ፣ ኣብቲ ቤት-ማእሰርቲ ብዛዕባ እቲ ንቛንቋ ዝምልከት ጒዳይ ኣዕሚቖን ዓቲበን እየ ዝሓስበሉ ነይረ። ንታሪኽ መግዛእታዊ ስርዓታት ተመልኪተ ዝተረዳእኩዎን ዝተገንዘብኩዎን ነገር እንተነይሩ እምበኣር፣ እቶም ገዛእቲ ቋንቋኦም ጥራይ ኣይኮኑን ኣተኣታትዮም፣ እንታይ ደኣ ቋንቋ እቶም ተገዛእቲ እውን ኣናሽዮሞን ዓፊኖም ደቚሰሞን እዮም።
እንግሊዘኛ ምምሃር እምበኣር፣ ብኻልእ ኣዘራርባ ንቛንቋና ናይ ምርሳዕ መስርሕ እዩ ነይሩ። ጸኒሑ ኣብቲ ድሕረ-መግዛእታዊ ህይወት እውን ከምዝቐጸለ ማለት እዩ።
ብሃገራዊ ቋንቋ ጽሒፈ፣ ብኣፍሪቃዊ ስርዓት ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ካብ ኣተኹ ኢለ እምበኣር እየ ነቲ ምጽሓፍ ክደፍኣሉ ዝወሰንኩ። ከም ሓደ ኣካል ናይ ተቓውሞይን እዩ ነይሩ።
ሮሂት ኢናኒ: እቲ ኩነታት ምስ ሓቂ ዝገጠምካሉ እዩ ነይሩ ማለት እዩ፧
ንጉጒ ዋ፡ እወ። እቃወም ከምዘለኹ ምሕሳበይ ዕጥቂ ኮይኑኒ። ወረቐተይ ዘይብለይ ክንሰይ ምጽሓፈይ ድማ ኣዛናዩ እዩ ነይሩ። ናይ ዓይኒ-ምድሪ ወረቐት እዩ ነይሩኒ፣ ሳሕቲ ግን ካብ ሓለፍቲ እቲ ቤት-ማእሰርቲ ፒሮ እረክብ ነይረ። ከምዚ ናይ ጣዕሳ ወይ ቃለ-እምነት ዓይነት ክጽሕፍ ደልየ እናበልኩ ማለት እዩ – ዝተዓሰሉን ክእመነሉ ዘለኒ ጌጋን እኳ እንተዘይነበረኒ።
ሮሂት ኢናኒ: ከመይ ደኣ እባ እቲ ጽሑፍ ካብ ዓይኒ እቶም ኣሰርትኻ ክትክውሎ ክኢልካ፧
ንጉጒ ዋትየንጎ: ኣብ ቃልዕ እየ ዝሓብኦ ነይረ። ከም ሓቂ ኣሻሓት ትርብዒታት ወረቓቕቲ እዩ ዝፍቀደልና ነይሩ ንዓይኒ ምድሪ። ብጽቡቕ ድማ እዩ ዝዕሸግ ዝነበረ። ተጸፍጺፉ ከኣ ላዕሊ እዩ ዝበጽሕ። ሓደ እዋን ንስክላ ኣጥፊኤዮ ነይረ – ኣብዛ ትቕጽል ዝኽርታተይ ዝሓዘት ጽሕፍቲ እኳ Wrestling with the Devi (ቅልስ ምስቲ ሰይጣን) ዝብል ኣርእስቲ ሒዙ ክሕተም እዩ።
ሮሂት ኢናኒ፡ ንቛንቋ “ናይ ኲናት ዞባ” ኢልካ ብምስማይ ንነብስኻ ድማ ከም “ናይ ቋንቋ ተዋጋኣይ” ገይርካ ትገልጻ። ብዛዕባ እዚ ዶ ገለ ምበልካ፧
ነቲ ናይ ኣየርላድ ኲነታት ምስ እንግሊዝ ዘሎ እሞ ተመልከት። ውርደት ናይቶም ደቀ-ባት ኣሜሪካውያን፣ ከመይ ቋንቋኦም ተዋሪዱን ተኸሻሚሹን። ኣብ ኣፍሪቃ ብዓቢኡ፣ ብቛንቋ ኣዴና ከይንዛረብ ተኸልኪልና ነይርና። ጃፓን ከመይ ኣቢላ ቋንቋኣ ናብ ኮርያውያን ኣተኣታትያቶ። ስለዚ እምበኣር፣ ኣብ ዝዀነ ንዘመናዊ መግዛእቲ ዝተመልከትካሉ ኣጋጣሚ፣ ምምሃር ነቲ ናይ ገዛእቲ ቋንቋ ማለት ምቕታል ነቲ መበቆላዊ ቋንቋ ናይ ተገዛእቲ እዩ ነይሩ። ስለዚ ድማ እዩ ናይ ኲናት ዞባ ዝኸውን።ኣብ ናይ ህንዲ እንተመጻእና፣ እንግሊዛዊ ናይ ታሪኽ ተመራማሪን ፖለቲከኛን ቶማስ ባቢንቶን ዘየናሕሲ ባህጊ እዩ ነይርዎ፣ ብእንግሊዘኛ ዝሓስቡ ህንዳዊ ደርቢ ክፈጥር። እዚ ደርቢ’ዚ፣ እንግሊዝ ነቲ ዝበዝሐ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ህንዲ ከመሓድር ደልያቶ ነይራ። ናይ ኣፍሪቃ ወይ ኣብ ዝዀነ መግዛእታዊ ስርዓታት ዝነበሮ እንተርኣና እውን እቲ ሓቂ ንሱ እዩ። ኣፍሪቃውያን ቋንቋታት ኣንጻር ኣፍሪቃውያን እዮም ከም ኣጽዋር ኣገልጊሎም። እምበኣርከስ፣ ስፓኒሽ ንጸውዕ ፖርትጋለኛ ኣብ ሃገራት ላቲን ኣሜሪካ ወይ ፈረንሳየኛ ኣብ ኣፍሪቃን ቬትናምን እቲ ቋንቋ እዩ ቀንዲ መዋግኢ ኣጽዋር ነይሩ። እቲ ቀንድን ኣገዳስን ባእታ ነቲ ምውራር ይኹን ዋላ ንምትካል እቲ መግዛእታዊ ስርዓታት ቋንቋ እዩ ነይሩ።
ሮሂት ኢናኒ: ንሓደ ቋንቋ ምሉእ ብምሉእ ምስ መለኽካዮ፣ ልክዕ ከም ናትካ ገይርካ ክትጥቀመሉን ካብ ጭቆና ሓራ ክትወጸሉን ይከኣል ዶ፧ ዋላ እውን በቲ ቋንቋ እቲ ተጨቊንካ እንተጸኒሕካ፧ ሓደ እዋን ቪ.ኤስ. ነይፓውል መንእሰይ ተማሃራይ ኣብ ኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ እንከሎ ናብ ኣቦኡ ከምዚ ዝብል ደብዳቤ ጽሒፉ ነይሩ፣ “ካብ መማህርተይ ዝበለጽኩ ክኸውን እየ ዝደሊ። ነዚ ቋንቋኦም ተማሂረ ብኡ ገይረ ክሃርሞም ከምዝኽእል ከርእዮም ኣለኒ።”
ንጉጒ ዋ: ነይፓውል?
ሮ. ኣ.: እወ።
ንጉጒ ዋ: እዚ ግን ሕልሚ እቶም ገዛእቲ እዩ። ኣራጢጦም “ዎው! ንቛንቋና ጽቡቕ ገይሮም ተቐቢሎምን ተወሃሂዶሞን ኣለዉ፣ እነዉ እኳ ምሳና ይወዳደሩሉ ኣለዉ” እዮም ዝብሉ። ልክዕ እዩ ነይፓውል ሊቅ ናይቲ ቋንቋ እዩ፣ ብውልቀይ እውን ከምኡ ምዃኑ ብሕማቕ ኣይርእዮን። ጽሑፋት ናይ ነይፓውል እውን ብጣዕሚ እየ ዝፈትዎም። ጌጋ ኮይኑ ዝስመዓኒ ግን ብገለስ ንባህሊ (culture) ናይቶም ጨቆንትና ቋንቋታት ኢና ነማዕብል ዘለና። ጽቡቕ ከኣ ኣይኮነን። ከምኡ ምግባር ማለት፣ ከምቲ ነይፓውል ዝገብሮ፡ ከምቲ ኣነ እውን ኣብ ዕንበባታት ደም (Petals Of Blood) ዝገበርኩዎ፣ ንዝርጋሐ ቋንቋ እንግሊዝ ምዕባይ ማለት እዩ።
ማለት፣ ንእንግሊዘኛ ይዂን ፈረንስየኛ ናትና ምግባር ዝጽላእ ኣይኮነን። ዝዀነ ጸሓፊ ናቱ ቋንቋ ክገብሮ ይኽእል እዩ። እንተዀነ ግን ብእንግሊዘኛ እናጸሓፍካ ነቶም ብኻልእ ካልእ ዝቛንቋኦም ህዝቢ ይሕግዞም ኣለኹ ክትብል ኣይትኽእልን ኢኻ። ጆሴፍ ኮናርድ ብእንግሊዘኛ እናጸሓፈ ንተዛረብቲ ፖሊሽ (poland) ይሕግዝ ነይሩ ክትብለኒ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ሮ.ኣ.: ገዛእቲ ንቛንቋ ከም ኣጽዋር ከምዝጥቀምሉ ጠቒስካ። ብተመሳሳሊ እቲ ተገዛኢ ንእግሊዘኛ ከም ኣጽዋር ክጥቀመሉ ዝኽእል ዶ ይመስለካ፧ ከምቲ እኳ ቺንዋ ኣቸበ “መዋግኢ ኣንጻር መግዛእቲ” ዝብሎ፧
ንጉጒ ዋ: ኣብ መጽሓፍ Things Fall Apart ናይ ቺንዋ ኣቸበ፣ ሓደ ዓቢ ኣበርክቶ ንንቕሓት ኣንጻር ጭቆና ኢና ንረክብ። ንዝዀነ ሰብ ብእንግሊዘኛ ወይ ፈረንሳየኛ ዝጽሕፍ፣ ጸሓፊ ይዂን ምሁር ናይ ሳልሳይ ዓለም ፈጺሙ ኣበርክቶ የብሉን ክትብል ኣይትኽእልን ኢኻ። ክስገር ዘይብሉ፣ ኣነ ድማ ዘይሰማምዓሉ ግን ቋንቋኻ ገዲፍካ ኢኻ እንግሊዘኛ ኣፍሪቃዊ ቋንቋ ክኸውን ትሰርሕ ዘለኻ። ኣፍሪቃ ናታ ቋንቋታት ኣለዉዋ። እዚ ጒዳይ እዚ ከኣ እቶም ምሁራን እዮምክሕለቕሉ ዝግብኦም። ምኽንያቱ ምሁራን እዮም ሓላፍነት ናይ ምምዕባል ቋንቋታት ዘለዎም። ምሁራን ነዚ ረሲዖም ብእግሊዘኛ ዝጽሕፉ እንተዀይኖም ግን እቲ ቋንቋ ኣብ ሓደጋ እዩ ዝኣቱ።
ሮ.ኣ.: J.M. Coetzee እንግሊዘኛ እዩ ካብቲ ጸቢብ ኣጠማምታ ኣፍሪካን ቋንቋ ሓራ ገይሩኒ፣ ኢሉ ነይሩ። እንተዀነ ደሓር፣ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣብ Hay Festival ኣብ ኮሎምብያ ኣብ ዘስምዖ ዘረባ፣ ልዑል ሓዘን እናተስምዖ ከምዚ ክብል ተዛሪቡ “ዕብለላ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ናይ ሎንዶን ይዂን ኒውዮርክ፣ ኣብ ዓለማዊ ስነ-ጽሑፍ ከብቅዕ ኣለዎ።” ቀጺሉ ድማ “እንግሊዘኛ ከምቲ ንሸክሲፔር ቋንቋኡ ዝነበረ ቋንቋይ ኣይኮነን” ኢሉ።
ንጉጊ ዋ: እዋእ! ንሱ ከምኡ ኢሉ፧
ሮ.ኣ.: እወ።
ንጉጒ ዋ: መቸም፣ እዚ ናይ ብሓቂ ዓቢ ለውጢ እዩ። ኣፍሪቃውያን ምሁራን ብቛንቋኦም ስርሓቶም ከማዕብሉ ንቡር እንተዝነብር፣ ገሊኦም ወይ ገለ ውሑዳት ብእግሊዘኛ ወይ ካልእ ቋንቋ እንተጸሓፉ እውን ጸገም ኣይምዀነን። ኮናርድ ብእንግሊዘኛ ምጽሓፉ ነቶም ዝበዝሑ ምሁራን ደቂ ፖላንድ ብቛንቋኦም ዝጽሕፉ ኣይጸልዎምን ወይ ኣይትክኦምን እዩ። እንተዀነ ንሕና ንዛረብ ዘለናስ ብዛዕባ ሓደ-ክልተ ኣይኮናን። ብኣጣቓላሊ እቲ ናይ ምሁራን ማሕበረ-ሰብ እምበር፣ ኣብ ሕርሻ ይሃሉ ዋላ ኣብ መድሃኒት ዝሰርሕ ይዂን – ብእግሊዘኛ ወይ ፈረንሳየኛ ዝጽሕፍ ዘበለ ኣፍሪቃዊ። ኩሉ ዓይነት ሕጋዊ መስርሓት ብእንግሊዘኛ ወይ ፈረንሳየኛ እዩ ዝሰርሕ፣ እሞ ከኣ እቲ ሓፋሽ ህዝቢ ዝተፈላለየ ነናቱ ቋንቋታት ዘለዎ ክንሱ። ናይ ብሓቂ ዓቢ ጸገም እዩ።
ሮ.ኣ. ፡ ኣብታ ዝኽርታትካ ዝሓዘት፣ ማለት “ሕልምታት ኣብ እዋን ኲናት” ከምዚ ዝብል ኣሎ፡ “መብዛሕትኡ እዋን መን ይጽወዮ ብዘየገድስ፣ ጽውጽዋይ ክጽወ እንከሎ ኣብኡ ንዓስል ነይርና። እቶም ኣብኡ ናይ ብሓቂ ግዱሳት ዝነበሩ ድማ ደሓር ናይ ብሓቂ ጀጋኑ እዮም ኮይኖም።” ብዛዕባ ጽልዋ እቲ ባህላዊ ጽውጽዋያት ናይቲ ዚዓበኻሉ እዋን ዶ ከነዕልል፧
ንጉጒ ዋ ፡ ዝዀነ ሕብረተ-ሰብ ባህላዊ ጽውጽዋያት ኣለዎ። ኣብ ዛንታታት ማሃብሃራታ (ቅያ ናይ ሳንስክሪት ኣብ ጥንታዊት ህንዲ) ይኹን፣ ዋላ እቲ ፍልስፍናዊ መጐተታት ናይ ፕላቶ ወይ ሶቕራጠስ። ከምዝመስለኒ ወይ መብዛሕትኡ እዋን ከምዝሓስቦ፣ እቲ ዝበለጸ ጸዋዪ (ኣዘንታዊ) እቲ ፈለማ ኣየዕግቦምን እኸውን ወይ ተቐባልነት እስእን እኸውን ዝብል ፍርሒ ዝስምዖ እዩ። ነዚ ፍርሒ እዚ ምስ ሰዓሮ እዩ ዕዉት ዝኸውን። ኣነ ንፉዕን ግዱስን ሰማዒ እኳ እንተነበርኩ ንፉዕ ጸዋዪ (ኣዘንታዊ) ግን ኣይነበርኩን። ኩሉ-ግዜ ክሰምዕ እየ ዝደሊ ነይረ፣
ሮ.ኣ. ፡ እታ መጽሓፍ ብተወሳኺ፣ ዘይክማህ ድሌትካ ንትምህትን ከምኡ’ውን ግደ ኣዴኻ ንሱ ክስወጠካ ኣብ ምግባርን ተዘንቱ እያ።
ንጉጒ ዋ: ኣደይ ከተንብብ እትኽል እውን ኣይነበረትን። ፈጺማ ንትምህርቲ ኣይከደትን። ምሉእ ህይወታ ኣብ ንጥፈታት ሕርሻ እያ ኣሕሊፋቶ። እንተዀነ ንሳ እያ ክመሃር ንቤት-ትምህርቲ ሰዲዳትኒ። ሓፍተይ ድማ ናይ ፈለማ ጫማ ገዚኣትለይ። ንቤት-ትምህርቲ ክኸደሉ ማለት እዩ። ንሳ እውን ዕዮ-ገዛ ትሰርሓለይ ዝነበረት። ከመይ ገይራ ትገብሮ ምንባራ እንድዒ። ፈጺመ ዘይርስዖ ግን፣ ካብ ቤት-ትምህርቲ መጺኤ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ኣምጺኤ ክብላ እንከለኹ “እቲ ዝበለጸ ማለት ድዩ፧” ክትብለኒ እንከላ እዩ። “እቲ ዝበለጸ” ዝብል ሓሳብ፣ መዛዘሚ ንኹሎም ሕቶታታ እዩ ከመይ ከምዝሰራሕኩ። ንሱ እዩ ነይሩ መለክዒ ዓወት ንዓኣ።
ሮ.ኢ. ከመይ እባ ዝኽሪ (memoir) ክትጽሕፍ ወሲንካ፧ ነብስኻ ምግላጽ ከቢድ ዶ ነይሩ፧
ንጉጒ ዋ፡ ንነዊሕ እዋን ብዛዕባ ነብሰይ ክጽሕፍ ኣይከኣልኩን ነይረ። እቲ ምኽንያት ከኣ ኩሎም እቶም ዝጸሓፍኩዎም ዛንታታት ዳርጋ ኣብ ህወተይ ዝተመርኰርኩዎ ተመርኲሰ ዝጸሓፍኩዎም ስለዝዀኑ እዩ። ማለተይ Weep Not, Child ንኣብነት ዋላ እኳ ምሉእ ብምሉእ ናተይ ድሕረ-ባይታ እንተዘይኰነት ግን ኣባይን ኣብ ከባብየይን ዝዀነን ዝረኣኹዎን ፍጻመታት ተመርኲሰ እየ ሰሪሐያ። እንተዀነ ሕጂ፣ ኣቦ 10 ቆልዑ ኮይነ እየ፣ ብዓልቲ-ቤተይ ድማ፡ “ስማዕ፡ ናይ ብሓቂ ብዛዕባኻ ክትነግሮም የድልየካ እዩ፣ ምኽንያቱ ኩሉ-ግዜ እንታይ ከምዘጋጠመ ክትነግሮም ክትነብር ኣይኮንካን” ክትብለኒ ጀሚራ።
ካብዚ ንደሓር፣ ኣብታ ቀዳመይቲ ሕታም ብዛዕባ ቁልዕነተይ ክጽሕፍ ወሲነ። ክሳዕ ካልኣይ ደረጃ ትምህተይ ማለት’ዩ። ነዚ ኣብታ “ሕልምታት ኣብ እዋን ኲናት” ኣስፊረዮ፣ ምኽንያቱ ንትምህርቲ ኣብ ኸድኩሉ እዋን እቲ ልክዕ እዋን ኲናት ኮይኑ ኣነ እናዓበኹ መጺኤስ ካብቲ ኲናት ተኣልየ ንትምህርቲ ዝመረጽኩሉ እዩ ዝነበረ። ከምኡ ድማ ብዛዕባ ኣደይን ኣነን ኣብቲ እዋን ኲናት ከመይ ገይርና ሕልምታትና ንጸሮ ነይርና ኣብታ መጽሓፍ ኣሎ።
ሮ.ኢ. እንግሊዛዊት ጋዜጠኛ ሚኪኤላ ሮንግ፣ ንመጽሓፍካ፡ ምውላድ ሕልሚ እቲ ኣላማይ (birth of a dream weaver) ኣመልኪታ ኣብ ጋዜጣ The New York Times ኣብ ዝጸሓፈቶ ገምጋም፣ “ዝቕጽል መጽሓፈ-ዝኽሪ (memoir) ንጉጒ ምርኣይ ኣዝዩ ዘህንጢ ክኸውን እዩ ምኽንያቱ፣ ንጉጒ ኣብ ድሕሪ ናጽነት ከንያ ዝተመስረተን ብልክዕ ትብዓትን ጽሒፍዎ እንተዀይኑ። መግዛእታዊ ስርዓታት፣ ንኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ከም ፈኰስቲ ዕላማታት እኳ ዝርእዮም እንተነበረ፣ ኣብዚ እዋን እዚ እውን ምንቃፍ ንኣፍሪቅውያን ፖለቲከኛታትን ዘመናውያን ስርዓታትን ብልዑል ሓደጋ ዝተመልአ እዩ” ክትብል ጽሒፋ ኣላ። መግዛእቲ ንኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ኣፍኲሱ እዩ ዝሕዞም ነይሩ ኢልካ ዶ ትኣምን፧
ንጉጒ ዋ፡ ብቕንዕና ንምዝራብ፣ በዚ ኣቢላ እንታይ እያ ክትብል ደልያ ኣይፈለጥኩን። ግና፣ እንተድኣ፣ ናተይ ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ካልኦት ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ስርሓት እውን እንተተመልኪትካ፣ ሓያላት ነቐፍቲ እዮም ነይሮም። ንመግዛእታዊ ስርዓታት ጥራይ ዘይኰነስ ዋላ ነቶም ድሕረ-መግዛእቲ ዝሰዓቡ መለኽቲ ስርዓታት እንተዀኑ እውን። መግዛእቲ ድማ ሳዕቤን ሕሱም ድፍረት ናይ ገዛእቲ እዩ ነይሩ ቀሊል ወይ ፈኲስ ከኣ ኣይነበረን።
ጽሑፋተይ ድማ ኩሎም ነቲ መግዛእቲ ይኹን ድሕረ-መግዛእቲ ዝነበረ ኲነታት ብነቐፌታዊ ዓይኒ ዝርእዩ እዮም። ካብዚ ኣንፈት እዚ ዝቕይሮም ከኣ የልቦን። ነቲ ኣብ ህይወት ወዲ-ሰብ ዘሎ ጽልዋ እዩ ክትምልከት ዘለካ፣ ማለት እቲ ብጒዳይ ሃብቲ፡ ስልጣን፡ ዝተጸልወ ክብርታት ሕብረተ-ሰብ።
ሮ.ኢ. ኣብቲ ውጽኢት መግዛእቲ ዝዀነ ሕብረተ-ሰብ ዝህሉ ጸሓፊ፣ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ጸቕጥታትን ታሪኻዊ ዓመጻት መግዛእትን ክጽሕፍ ግዴታ ኣለዎ ኢልካ ዶ ትኣምን፧ ኣብቲ ምዕቡልን ነጻ ዓለምን ዝርከቡ ጸሓፍቲ ነዚ ይቃወምዎ እዮም። ስነ-ጥበብ ንስለ ጥበብ ጥራይ ክጸሓፍ ኣለዎ ኢሎም ክምጒቱ ይምስዑ እዮም። እዚ ተግባር እዚ ናይ ሳልሳይ ዓለም ጸሓፍቲ ጥራይ ዝስዕብዎ ድዩ፧
ንጉጒ ዋ፡ ጸሓፍቲ “ኣነ ብዛዕባ ፖለቲካ ኣይጽሕፍን እየ” ክብሉ እንከለዉ፣ ብሓቂ ኣይኣምነሉን እየ። ብልክዕ ከኣ ፖለቲካን ብዛዕባ ፖለቲካን ይጽሕፉ እዮም። ምኽንያቱ ብፍላጥን ብዘይፍላጥን ንኣጠማምታ ዓለምን ህይወትን የማእዝኑ እዮም። ጸሓፍቲ ክግንዘብዎ ዘለዎም ፈጺሞም ሻራ ዘይብሎም ከምዘይኮኑ እዩ። ውጽኢት ናይ ታሪኻዊ ተረኽቦታት እዮም። ካብ ታሪኻዊ ዓመጽ ወይ ጭቆና ዘለዎ ኲነታት እንተድኣ መጺእካ እሞ ከኣ ጸቕጥን ጭቆናን ከምዝነበረ ዘይትጽሕፍ እንተዀይንካ ብዛዕባ ተቓውሞን ዕብየትን ከኣ ክትጽሕፍ ኣይትኽእልን ኢኻ። ብሓፈሻ ግን ፍርሒ ታሪኽ ኣብ ዝዀነ ጸሓፊ ዘሎ እዩ።
ስእለ-ኣእምሮ እዩ ናብ ኩሉ ዓለምን ተኽእሎታትን ክትዝንቢ ዘኽእለካ፣ እንተዀነ ግን መብዛሕትኡ እዋን ኪኖ እቶም እትጽሕፈሎም ዘለኻ ኩነታት እውን ክትከይድ ትኽእል ኢኻ። ጸሓፍቲ ኣባላት ናይ ትንቢታዊ ባህሊ እዮም። ልክዕ ከምቶም ብዙሓት ትንቢታውያን ኪኖ ምድረ-በዳ ናብ ዘለዉ ሕብረተ-ሰባት ሰጊሮም ብዛዕባ እቲ ህሉው ጭቆናታትን ናይ መጻኢ ተኽእሎታትን ዝንበዩ ዓይነት ማለት እዩ። እንተርኢኻዮ እውን ጸሓፍቲ ካብዚ ባህሊ እዚ እዮም ዝፍጠሩ። ነብያት ኩሉ ግዜ ኣይኮኑን ካብ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ማሕበራዊ ጭቆና ዘጓነፎ ማሕበረ-ሰብ ዝፍጠሩ። ገሊኦም ብሓለፋታት ዝተመልኡን እቲ ሓለፋታቶ ኣብ ህይወትን እቲ ክውንነት ናይቲ ዝበዝሐ ህይወትን ክገራጮ ዝረኣዩ እዮም። ጸሓፍቲ ከኣ ኣካል ናይዚ ኮይኖም ብስእለ-ኣእምሮኦም ኪኖ ደረጃታቶምን ናይ ደርቢ ፍልልያቶምን ሰጊሮም ክሓስቡ ዝኸኣሉ እዮም።
ሮ.ኢ.፡ ጆሴፍ ኮናርድ (Joseph Conard) ካብ ፈለማ ንእስነትካ ኣትሒዙ ዝጸለወካ ጸሓፊ እዩ። ኣብ ኒውዮርክ ታይምስ ኣብ ዝጸሓፍካዮ እውን፣ድሕሪ እታ ብጽልዋ ናይ ኮናርድ መጽሓፍ Under Western Eyes ተደሪኽካ ኣብ 1967 ዘሕተምካያ A Grain of Wheat እትብል መጽሓፍካ ህቡብ ነባቢ ናይ ኮናርድ ምቕያርካ ጠቒስካ ኣለኻ። እንተዀነ፣ ነቐፌታ ናይ ቺንዋ ኣቸበ ንኮናርድ ከምዝተቐርበልካዮ እኳ ጽሒፍካ እንተለኻ፣ ነቲ ናይ ቺንዋ ኣቸበ ኣሉታዊ ኣረኣእያ ኣብ ልዕሊ መጽሓፍ Heart of Darkness ናይ ኮናርድ ወይ ብኣጠቓላሊ ኣብ ልዕሊ ኮናርድ ግን ምሉእ ብምሉእ ሓንጎፋይ ኢልካ ክትቅበሎ ኣይከኣልካን።
ንጉጒ ዋ: ኮናርድ ዘደንቕ ጸሓፊ እዩ። ስነ-ጥበብ ካብቲ ጸሓፊ ሓሊኑ ዝገብሮ ንላዕሊ መስትያት ኮይኑ ከንጸባርቕ ከምዝኽእል ሓደ ኣብነት ክኸውን ዝኽእል እዩ ንሱ። ልክዕ ከምዚ ንሓንቲ ካሜራ፣ ሓደ ዝተወሰነ ባእታ ክትቀድሓልካ ኢልካ ኣብ ጎደና ትተኽላ እሞ ካልእ ንስኻ ዘይሓሰብካዮም ነገራት እውን እትስእል እዩ ጽሑፋት ናይ ኮናርድ።
ኣቸበ ብዛዕባ ኮናርድ ዝጸሓፎ ንዓይ ብቐሊል ክወሓጠለይ ኣይከኣለን። እንተድኣ Heart of Darkness ነቢብካያ ኮይንካ ንኣብነት፣ እቲ ብዛዕባ ኢምፐርያሊዚም (ርእሰ-ማልነት) ኢልዎ ዘሎ፣ ካብኡ ንላዕሊ እንታይ ክብል ይኽእል ነይሩ። ስርቅን ቅትለትን ብዝለዓለ ደረጃኡ እዩ። ንሱ መርኣያ ንምንቕቓሕ ኣንጻር ኤውሮጳዊ መግዛእቲ እዩ ነይሩ። ናይ ብርሃን ባእታ እዩ። ናይ ብሓቂ ንምንቕቓሕ ዘቃልሐ ድምጺ እዩ። ከመይ ነይሩ መወዳእትኡ እንተሪኢናዮ፣ በቶም ዝፈጠሮም ብርሃናትን ምንቕቕሓትን ብፍርሒ ተኸቢቡ እዩ ኣሕሊፍዎ። እዛ ዝተጠቕሰት መጽሓፍ እንተሪእናያ ንባዕላ ንጹር ነቐፌታ ንርእሰማልነት እያ ሒዛ ዘላ። ብነቐፌትኡ ተሳሒለ እየ።
ኮናርድ ንዓይ ናይ ብሓቂ ኣገዳሲ እዩ። ውሱን ዕድል ናይ ጸሓፍቲ እንተዝነብረኒ ኩሉ እቲ ክገብሮ ዝኽእል፣ እቲ መእተዊ ናይ Nostromo ጥራይ መንበብኩ። ኣሰራርሓን ኣሰራርዓን ምሉኣት ሓሳባቱ፡ ጸባቔኡ። ጽሑፈተይ ተመሊሰ ክሪኦም እንከለኹ ንኮናርድ እየ ኣብኡ ዝረኽቦ።
ሮ.ኢ. ተራ ዩኒቨርስታት ኣብ ስነ-ጽሑፍ ዓለም እንታይ ነይሩ ትብል፧ ምዕራባውያን ዩኒቨርስቲ ንናይ ሳልሳይ ዓለም ጸሓፍቲ ኣብ ስደት ብኣልማማ ዘዕቆብኦም ይመስላ።
ንጉጒ ዋ: ልክዕ እዩ እዘን ዩኒቨርስታት ብመጠኑ ከም ንሓደ ሙዚቀኛ ሓደ ቅዱስ ቦታ መዕቆቢ ዝዀኖ ነቶም ዝተጸጋዕናየን ኣዕቊበናና እየን። ሕጂ ግና ዩኒቨርስታት ኣለና። ስራሕ ክፈጥረልና ዝኽእል፣ ገለ ኣታዊ ዘዎ፣ ከምኡ እውን ምቹእ ናይ ምጽሓፍ ዕድል ከጣጥሕ ዝኽእል።
ሮ.ኢ.: ካብ ምዕራባውያንን ኣፍሪቃውያንን ጸሓፍቲ ወጻኢ ካልኦት ዝጸለዉኻ ጸሓፍቲ ኣለዉ ዶ፧
ንጉጒ ዋ: Weep Not, Child ብድፍኢት ንባብ ናይ ጆርጅ ላሚንግ Castle of My Skin ተደሪኸ ዝጸሓፍኩዋ እያ ነይራ። ኣብታ መጽሓፍ ንሳ ዝገበሮን ትብዓት ናይቲ ኣብኣ ዘሎ ህጻንን ኣመና ደስ ኢሉኒ ነይሩ። ከምቲ ንሱ ዝገበሮ እኳ ክገብር እንተዘይከኣልኩ ግን ዝኽእሎ ፈቲነ።ገለ ናይ ህንዳውያን ጸሓፍቲ እውን ነቢበ ኣለኹ። ንኣብነት Mulk Raj Anand, R.K. Narayan, and Raja Rao. ናይ ሓያለ ደቂ ላቲን ኣሜሪካ እኳ ኣይነበብኩን። ንጋብሬኢል ጋርስያ ግን ኣመና እፈትዎ። ሊዮ ቶልስተይ ከምኡ’ውን ኣንቶን ቾኮቭ እፈትዎም እየ። The mother እትብል ናይ ማክሲም ጎርኪ ድማ ኣዝያ እያ እትምስጠኒ።
ሮ.ኢ.: ንሓያለ ዓመታት ህቡብ ሕጹይ ናይ ኖበል ሽልማት ነይርካ። ብዛዕባኡ እንታይ ትብል፧
ንጉጒ ዋ: እዚ ሕቶ እውን ንሓያለ ዓመታት ተሓቲተዮ ኣለኹ። ናይ ብሓቂ ባህ እብለኒ ብዙሓት ሰባት ጽሑፋተይ ንሽልማት ኖበል ዝበቅዕ እዩ ክብሉ እንከለዉ፣ እቲ ሽልማት እንተዝረኽቦ እውን ባህ ምበለንን ምተሓጎስኩን። እንተዀነ ንሽልማት ኣይኮንኩን ዝጽሕፍ። ነቲ “ናይ ልቢ ኖበል” ዝብል ዝያዳ አኽብር ኣነ። ሰባት ብተደጋጋሚ “ጽሑፍካ ደስ ኢሉኒ፡ ድርኺት ፈጢሩለይ” ክብሉ እንከለዉ ኣብሊጸ እርእዮ።
ነቲ መበቆላዊ ጽሑፍ ኣብዚ ሊንክ ብምጥዋቕ ምንባብ ይከኣል
https://www.thenation.com/article/language-is-a-war-zone-a-conversation-with-ngugi-wa-thiongo/


text:
ግድብ ተከዘ ገቲኡ ሒዙዎ ዘሎ ኣብ 75 ኪሎሜትሮ ዝንውሓቱ ዝሃረሰ ማይ ብኸመይን ንምንታይን ውራይ ልምዓት ይውዕል ዝብል እዩ ጠመተ እቲ መጽናዕቲ፡፡ብመሰረት እዚ ክኢላታት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ስነ ምህዳር እቲ ከባቢ ንምፍራይ ንህቢ፣ደራሁ፣ጠለበጊዕ፣ዓሳን ሓርገጽን ከምዝጥዕም ብዘካየድዎ መጽናዕቲ ኣረጋጊጾም ኣለዉ፡፡እቲ ከባቢ ብተወሳኺ ሓደ ፍልፍል ሃፍቲ ቱሪዝም ምዃኑ እውን ጠሊሉ ኣሎ፡፡
ውጽኢት እቲ መጽናዕቲ ዕላዊ ንምግባር ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ዝተረኸቡ ምክትል ኣማሓዳሪ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዶክተር ክንደያ ገብረሕይወት እቲ መጽናዕቲ ናብ ተግባር ዘሰጋግር ዋኒን ብቕልጡፍ ክጅመር እዩ ኢሎም፡፡
ምክትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ኣይተ ኣብርሃ ገብረዋህድ ኣብ ዓድና ዝውስኽ ዘሎ ቁጽሪ ዝሰልጠኑ መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክረኽቡ ዘኽእል ዓውዲ ልምዓት ንምፍጣር መናእሰይ ናብቲ ከባቢ ክወፍሩ ናይ ምእማን ስራሕቲ ከምዘድሊ ሓቢሮም ኣለዉ፡፡
ግድብ ተከዘ ንጎላጉል ራያን ሑመራን ሓዊሱ ሳልሳይ ዓውደ ልምዓት ይኸውን ምህላዉ ተገሊጹ ኣሎ፡


text:
ቤት ፍርዲ እቲ ዞባ ነቲ ጉዳይ ናይ ምርኣይ ስልጣን ስለዘይብሉ ፖሊስ ናብቲ ቤት ፍርዲ ከምዘየቕረቦም'ውን ገሊጹ’ሎ።
ምኽትል ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ህዝብታት ኦሞ ኣቶ ኣለማየሁ መኮነን፣ኣባል እቲ ፓርቲ ኣብርሃም ብዙነህን ብኣባልነት ፓርቲ ዘይፍለጡ ኣቶ ስለሺ ጌታቸውን 17 መጋቢት 2008 ዓ.ም ኣብ ክልል ደቡብ ብፖሊስ ከተማ ጂንካ ምስተትሓዙ ሎሚ ኣብ ሃዋሳ ከተማ ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ናይቲ ውድብ ኣቦ መንበር ኣቶ ግርማ በቀለ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ብተወሳኺ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ዝሓዙ ኣባላት ፖሊስ ዝሓለፈ ቀዳም ንመንበሪ ገዛ ኣቶ ኣለማየሁ ምፍታሾም ተፈሊጡ’ሎ።ካብ መንበሪ ገዛ ተጠርጣሪ ናይ ግንቦት ሸውዓተ ኣርበኞች ጽሑፋት፣ናይ መራኸቢ መሳርሒታትን ኣጽዋርን ንክሕዙ ኣዚዙ እንተነበረ እውን ዝተረኽበ ግን ናይ መዝሙር ካሴታት፣ጽሑፋት ስነ-ግጥሚ፣ቅድሚ ሎሚ ኣብቲ ከባቢ ብሰንኪ ዝተፈጥሩ ግጭታት ዝርዝር ዝተጎድኡ ሰባት ከምዝኾነ ኣቶ ግርማ ገሊጾም።
ኣዛዚ ፖሊስ ጂንካ ሓለቓ ሽሕ ሺኩን ኣርቴ ተጠርጠርቲ ናብ ቤት ፍርዲ ዘይቀረብሉ ምኽንያት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እቲ ዞባ ናይ ምርኣይ ስልጣን የብለይን ስለዝበለ፣እንታይ ክንገብር ከምዘለና ምስ ፖሊስ ኮሚሽን እቲ ክልል እናተዘራረብናሉ ኢና ኢሎም።ዝርዝር ሓበሬታ ንምሃብ ግን ፍቓደኛ ኣይኮኑን።


text:
ኣሰናዳኢት ሽማግለ፡ 4ይ ጉባአ ሰዲህኤ ስረሓ ጀሚራ2022-07-10 08:07:35 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 489 times
- font size decrease font size increase font size
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብ11 ሰነ 2022 ዝመዘዛ ኣሰናዳኢት ሽማግለ 4ይ ጉባአ ሰዲህኤ ብ9 ሓምለ 2022 ኣብ ዘካየደቶ ኣኼባ ንኡሳን ሽማግለታት ኣቚማ፡ ነፍሲ-ወከፍ ኣባል ናብተን ዝቆማ ንኡሳን ኣካላት ከፋፊላ፡ ዝመርሑወን ከኣ መሪጻ። እተን ዘቖመተን ንኡሳን ሽማግለታት፡ ክፍሊ ምድላው ናብ ጉባአ ዝቐርብ ንድፊ ሰነዳት፡ ክፍሊ ገንዘብን ቀረብን፡ ክፍሊ ምድላው ናብ ጉባአ ዝሳተፍቲ ኣባላትን ክፍሊ ዜናን እየን።
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣብ ኣኼባኣ ናይ ዝሓለፈ ኣኼባ ቃለ-ጉባአ ተመያይጣ ኣብ ርእሲ ምጽዳቓ፡ ኣብ ርእሲ እቶም ብማእከላይ ባይቶ ዝተመዘዙ 13 ኣባላት ኣሰናዳኢት ሽማግለ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ንኡስ ሽማግለ ተመዲቦም ብዛዕባ ዝሰርሑ ተወሰኽቲ ኣባላት ሰልፊ እውን ተመያይጣ።
እዛ ሽማግለ፡ ኣቐዲማ ብ26 ሰነ 2022 ኣብ ዘካየደቶ በኹሪ ኣኼባ፡ ብጾት ኣድያም ተፈራ ኣደመንበር፡ ደስበለ ካሕሳይ ምክትልን ኪዳነ በርሀ ጸሓፍን ኮይኖም ክመርሑ ምምራጻ ዝዝከር እዩ።
ጉባአታት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመሰረት ቅዋሙ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ 4ተ ዓመት ዝካየድ ኮይኑ፡ 4ይ ጉባአ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2023 ክካየድ ተመዲቡ ኣሎ።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት መርማሪ አካል ኣብ ደቡብ ሱዳን ንዘጋጠመ ኣሰቃቂ ገበን ናይ ፍርዲ ንምቕራብን ንግዳያት ፍትሒ ንምርኻብ ሕብረት ኣፍሪቃ ብቕልጡፍ ንኩሉ ዝሓቑፍ ቤት ፍርዲ ኣብታ ሃገር ክዳልው ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ሰብኣዊ ጉዳያት ደቡብ ሱዳን ጸብጻቡ ትማሊ ኣብ ዝተጋብኣ ዋዕላ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ምቕራቡ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት መብዛሕትኦም እቶም ዝተመዝገቡ ፍጻመታት ምስ ናይ ኹናት ገበንን ገበን አንጻር ሰብኣዊነትን ዝወዳደሩ’ዮም ክብል ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣደ መንበር’ቲ ኮሚሽን ያስሙን ሶካ 25 ሚእታዊት ዝቐረበ ጸብጻብ ምስቲ ኣብታ ሃገር ዘጋጠመ ግጭት ብዝተኣሳሰር ዝተፈጸሙ ጾታዊ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመን ህጻናትን ዝተፈጸመ ምዃኑ የረድእ ኢለን።
“እዞም ተጠቂሶም ዘለው ፍጻመታት አጋጣሚ ዝተፈጸሙ ጾታዊ ዓመጽ ኣይኮኑን። ሰፊሕ ዝርገሓ ዘለዎም ዝተወደቡ ገለ ካብ መለለይ ባህርያት ግጭት ደቡብ ሱዳን እዮም። ምግሳስን ጾታዊ ዓመጽን ፍርሒን ስቅያት ኣብቲ ሰላማዊ ህዝቢ ንምፍጣር ካብ ዝጥቀሙሎም ዝነበሩ ናይ ኹናት ታክቲክ እዮም።”
ንሰን ብተወሳኺ ማንም ውሕስነት የብሉን። ደቂ ተባዕትዮ ፡ ዓበይቲ ሽማግለታት ኾነ ናይ አካል ጉዱኣት። ተዋጋእቲ ወገናት ጾታዊ ዓመጽ ነቲ ህዝቢ ሱዳን ሒዝዎ ዝነበረ ማሕበራዊ ልምዲ ኾነ ኢልኻ ንምፍራስ ይጥቐምሉ ከምዝነበረ ኣደ መንበር ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ያስሚን ሶኮ የረድኣ።
ናብቲ ኮሚሽን ዝቐረበ ሪፖርት ብሃውሪ ማእሰርቲ፡ስቅያት፡ ግዱድ ሃለዋት ምጥፋእ ዜጋታት ይውስኽ ምህላው ይሕብር። ብተወሳኺ ሰባት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ’ታ ሃገር ብኣሰቃቂ ኩነታት ተታሒዞም ከምዘለው ይጠቕስ። ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ብዘጋጥሙ ጭካነ ዝተመልኦ ኣተሓሕዛ፡ስቅያትን ካልኦት ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ሕጽረት መግቢን ብዙሓት ከምዝሞቱ እቲ ሪፖርት ይገልጽ።
እቲ ኮሚሽን ኣብ መወዳእቲ ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኬርን መራሒ ተቓወምቲ ሪክ ማቻር ነዚ ኣሰቃቂ ገበን ዝፈጸሙ ናብ ፍርዲ ምቕራብ ሓላፍነቶም ምዃኑ ከረጋግጹ ኣለዎም ኢሉ’ሎ።


text:
ለዋውያን መንግስቲ ማእከል ትሕዝቶታትናን ሽቶታትናን
ትሕዝቶታትና(Our core values)
እዋናዊ ናይ እግዚኣቢሄር ሓቅታት (Present-Truth) በመንገዲ ሃዋሪያዊ ተልእኮን ማሕበረሰብን ናይ ኢየሱሱ ስም፡ማንነት፡ባህሪኡን ቃሉን ልዕል ንምባልን ሕጂ ኣብዘላትሉ ቤተክረስትያን ኩሉንትናዊ ለውጢ ምምጻእ ንዝካሎ ናይ ትሃድሶ ተግባር ብምክንዋን ሓድሽ መሎኮታዊ ድፍረትን ብቅዓትን ዝለበሰት ናይ እግዚኣቢሄር ፍቃድን ሓሳብን ክሳብ ፍጻሜ ምብጻሕ እትክእል ቤተክርስትያን ምድላውን ምህናጽን እዩ።
ነፍሲ ወከፍ ናይ ቤተክርስትያን ኣባል ብእግዚኣቢሄር ቃል ብዝተገለጾ መስረት ናቲ እግዚኣቢሄር መንግስቲ ዝጥይቆ ናይ ሂወት ኣካይዳ(Life stayle) ከተግበር ትጽቢት ይግበረሉ። እዚ ተግባራዊ ንምግባር ካብ ፍልጠትን ምርዳእን ከሙኡ ውን ብቃል ካብ ምዝራብ ዝሓለፈ ብትክክል ቢሂወት ሙጉዓዝን ብምንባር ዝግለጽ ስብእና ትጽቢት ይግበረሉ። ኩሎም ኣባላት ሕጂ ካብ ዘሎዎ ናይ ግሊ ናይ ሂወት ኣቃም (ባህሪኡ፡ ኣተሓሳስቡኡ ፡ርእየቱን_ውዘተ)ልዕል ዝበለ ናይ እግዚኣቢሄር መንግስቲ ትሕዝቶታት (kingdom Values) ንምስግጋር ንዝሓቶ ናይ ለውጢ መስርሕ ተግበራዊ ምግባር ትጽቢት ይግበረሉ ። እዚ ናይ ምልዋጥ ተበግሶ(Transformation process) ተግባራዊ ዝገብር ዋና መንገዲ ናይ ርእስካ ድሌት፡ ንግላዊ ሓሳብን ምድልይ ብሙማት ናይ ሂወት መስርሕ ኢዩ።Process of death to self desire and personal ambition)
ኣምልኮን ጸሎትን ናይ እግዚኣቢሄር ቃል ምንባብን ምጽናዕን ዋና ናይ ሂወት ምንነትና ኢዮም።
ናይ ኣምልኮ ጅማሬ ቃሉ ኣብ ሂወትና ምስዝግለጽ ኢዩ! ኣምልኮ ብዝተዋሃበና ሂወት ማንነት (unresrved and full commited life style) ልዕል ዝበለ ናይ እግዚኣቢሄር ህላውነት ዝዕድም ኣከባቢና ብመንፈሳዊ ስርዓት ውሽጢ ንክከውን ዝቃኒ ኢዩ።ኣብ ግልና ኮነ ብሕብረት እንገብሮ ጸሎት ውሽጣዊ ባህሪኡ ምግዛእ ዝተመለአ ምስዝኮውን እቲ ጸሎት ናይ እግዚኣቢሄር ፍቃድን ሓስቡን ብዘይ ምክልካል ብሓይልን ብብርተዐ ኣብ ምድሪ ኩሉ ንክግበር ዝግበር ኢዩ። ናይ እግዚኣቢሄር ቃል ኣብ ውሽጢ ኩሉ ኩነታት ልዕልና ዘለዎ ዘይልወጥ ዝሰርሕ ናይ ሂወት መራሒን ናይ እምነት መሰረትና ከምዝኮነ ንኣምን ኢና።
እንቅስቃሴ ዘይቡሉ ናይ ርእስካ መደባትን ኣስራርሓ ዝተትሓዙ ሃይማነታዊ ስርዓት ብምውጻእን ብምርሓቅ ናይ እግዚኣቢሄር ናይ ዘልአለም መደባትን ሓሳብትን ተግባራዊ ንምግባር ናብ ዘክእለና ጉዑዞ ብምፍሳስ ልዕል ናብ ዝበለ እዋናዊ እግዚኣቢሄር ክንበጽሖ ናብ ዝደሊዮ ናይ ሂወት ኣሰራርሓ ኣቅዋም ናይ ምክታልን ናይ ምትግባር ኣመላክክታን ኣተሓሳስባ ምህናጽ ካብኩሉ ኣባል ትጽቢት ዝግበረሉ ኢዩ።እየሱስ ክርስቶስ ርእሱ ኣትሕት ኣቢሊ ናይ እግዚኣብሄር ፍቃድን ሓሳብን ከመዘገልገለ ፡ ክሉ ኣባል እዚ ናይ ክርስቶስ መሳሌነት ኣብ ተግባር በምግባር ናይ እግዚኣብሄር ሓሳብን ፍቃድን በምሉእ ልቡ ፍቃደኛ በመካን ምግልጋል ይጽበዮ ።
እግዚኣቢሄር ኣብ ፣ ውልድ ፣ መንፈስ ቁዱስ ብስሉሳዊ ዝግለጽ ኣምላክ እንትኮን ንሕና ብእግዚኣቢሄር ተምሳል ብምፍጣርና ነንሕድ ሕድና ብምትሕብባር ብምድግጋፍ ትክክለኛ ዝኮነ ማሕበረሰብ (community) ምህናጽ ትጽቢት ይግበረልና። ትክክለኛ ዕቤት ዝኮነሉ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ትጽቢት ዝግበረሉ ዝኮነ ነገር ብትግሃት ብፍቅሪ ንካልእ ኣባል ንኩሉ ኣካል ኣስተዋጾኦ ምስዝገብር ኢዩ ስለዚ ሂወት ምክፋል ካብ ኩሉ ኣባል ትጽቢት ዝግበረሉ ሓደን ዋናን ኣድላይ ናይ ህወት ኣካይዳ ኢዩ።
ናይ ሌዋውያን መንግስቲ ማእከል ካብ ስዊዘርላንድን ካቡኡ ዝሓለፈ ተላእኮ ብሃውሪያዊ መምሪሒ ናይ ትሓድሶ ስራሕ ኣብ ቤተክረስትያን ውሽጢ ተግባራዊ ንምግባር ካብ እግዚኣቢሄር ዝተቀቦሎ ስራሕ ቡሙካኑ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ነዚ ክገብር ዝክእል ማንነት ንክሃንጽ ትጽቢት ይግበረሉ።እዚ ማንነት ፍጹም ብዝተወፈየ ናይ ሂወት ኣካይዳ ብእግዚኣቢሄር ናይ ዘመን ፍጻሜ ኣገዛዝኣ ናይ ተሃድሶ ሓቂ ዝእውጅን ውስንነት ካብ ዘለዎ ጸቢብ ኣመላካክታ ብምውጻእ ዓለምለከ ብዝኮነ ናይ እግዚኣቢሄር ኣመልካክታ፡ ጸረ ናይ እግዚኣቢሄር መንግስቲ ዝኮነ ናይዚ ዓለም ኣስራርሓ መዋቅር ንምፍራስ ዓቢ ኣስተዋጾ ዝገበር።
ዋና ዋና ሽቶታትና(Our primary Objectieves)
ብእግዚኣቢሄር ፍቃድን ሓሳብን ብበርተዕ ምስረት ዝህነጽን ዝትግበርን መጽሓፍ ቁዱሳዊ ኣመራርሓ እውን ዝገበር ናይ እግዚኣቢሄር መንግስቲ ማሕበረሰብ (kingdom community) ምድላውን ምስራሕን።ናይ ቤተክርስትያን መሰረት ዝኮኑ ናይ ሃዋሪያትን ናይ ነቢያት ኣገልግሎት መንግስቲ ትውህብቱ ብምቅባል ንክሰርሑ ካሎኦት ኣገልገልቲ(ወንጌላዊ፡መጋቢ መማህራን) ኣስራርሓ ተግባራዊ ብምግባር ብስለትን ጥንካረን (maturity and strength) ዝለበሰ ማሕበረሰብ ምህናጽ።ናይ ኢየሱስ ኩሩስቶስ ባህሪን ማንነትን ብምውራስ ናይ ትንቢት፡ መልኮታዊ ፈውሲ፡ ተኣምራትን ናይ መንፈስ ቁዱስ ውህብቶታት ዝሰርሕሉ ናይ ነፍሲ መከፍ ቤተሰብን ኣባልን፡ብእየሱስ ኩሩስቶስ ጸጋን ሓይልን ሓቀኛ ናይ ሂወት ለውጢ ማንነት ንክነብሮ ምትጋህ። ናይ ሌዋውያን መንግስቲ ማእከል ሓቀኛን ትክክል ናይ ሂወትና ናይ ኣሰራርሓ ኣካይዳ ብምስራሕን እንዳሃነጽና ንካሎኦት ማሕበረሰብ (kingdom community) ኣራያ ሙካን ዘክእል ማነነትን ኣሰራርሓ ምህናጽ ኢዩ።


text:
Radio Erena: 08 April 2020
ቻይና፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ ጽዒናተን ዘላ ውህሉል ዕዳ ከተቃልል ሚኒስተር ፋይናንስ ጋና ኬን ኦፎሪ ኣታ ሓቲቱ።
ንኮሚተ ልምዓት ኣፍሪቃ ዝውከለት ጋና ነዚ ጻውዒት ተቕርብ ዘላ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናብ ከቢድ ቁጠባዊ ውድቀት ክሽመማ ከምዝኽእላ ብምምልካት’ያ።
ብዝሒ ግዳያት ኮረና ቫይረስ ኣብ ኣፍሪቃ ምስ ናይ ካልኦት ክፍሊ ዓለማት ክነጻጸር እንከሎ ኣዝዩ ትሑት እኳ እንተኾነ፣ እዘን ሃገራት ብዘለወን ዓቕሚ ግና ነቲ ለበዳ ብኣግኡ ንምምካት ተጸጊመን ይርከባ።
ምንጪ እቲ ሕማም ዝኾነት ቻይና፣ ሃገራት ኣፍሪቃ በቲ ለበዳ ኣብ ሓደጋ ከምዘለዋ እኳ እንተኣመነተ፣ በብእዋኑ ዘለቀሓተን ቢልዮናት ዕዳ ክትስርዘላን ከምእትኽእል ግና ዝኾነት ኣንፈት ኣይሃበትን።
ቻይና ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብምትኳር ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ብተናጸል ርክባት ክተካይድ ምዃና ግና ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣፍሊጡ ኣሎ።
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብመልክዕ ፊናንስያዊ ልቃሕን ምወላ ናይ ልምዓት ፕሮጀክታትን 140 ቢልዮን ዶላር ውህሉል ዕዳ ካብ ቻይና ኣለወን።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ድማ ቻይና ካብዘን ሃገራት 8 ቢልዮን ዶላር ክኽፈላ’ያ ትሓትት።
እንተኾነ ኣብዚ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምምካትን ብሰንኩ ንዝዓኑ ቁጠባ ንምሕዋይን ኣስታት 100 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ዝሓታሉ ዘለዋ እዋን፣ ንቻይና ዕዳኣ ክኸፍልኣ ከምዘይክእላ’ዩ ሚኒስተር ፋይናንስ ጋና ዘረድእ።
ባንክ ዓለም፣ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን ሃብታማ ሃገራትን፣ ኣፍሪቃ ንዘለዋ ውህሉል ዕዳ ክስርዛላ ቀዳማይ ሚኒስርተር ኢትዮጵያ፣ ኣብህይ ኣሕመድ ብወግዒ ከምዝሓተተ ዝዝከር’ዩ።
ሰነዳት ባንክ ዓለም ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ካብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ዕዳ ዘይብላ ሃገር የላን።
================


text:
ሓይልታት ሩስያ ሎሚ ረቡዕ`ውን ንብርክት ዝበላ ከተማታት ዩክሬን ደብዲቦም ኣለዉ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሰበ-ስልጣን ሩስያ ድማ ንዝቕጽል ዙርያ ዝርርብ ቅሩባት ኢና ይብሉ`ለዉ።
መራሒ ተቓወምቲ ሩስያ ድማ ኣብታ ሃገር ንምውራር ዩክሬን ዝቃወም ሰልፍታት በብመዓልቱ ክካየድ ጸዊዑ`ሎ።
ሓይልታት ሩስያ ሎሚ ረቡዕ ንደቡባዊ ምብራቕ ወደብ ማሪዩፖል ክድብድቡ ምውዓሎም ክግለጽ ከሎ፡ ንደቡባዊት ከተማ ከርሰን ምቁጽጻሮም`ውን ይንገር ኣሎ።
ሎሚ ኣብ ዝተዘርግሐ ቪድዮ፡ ፕረዚደንት ዩክሬን ቮሎዲምር ዘሊኒስኪ፡ ትማሊ ሰሉስ ዝተፈጸመ ደብዳብ፡ ኣብ ጥቓ ቤተ መዘክር ሆሎኮስት ንዝርከብ ናይ ተለቪዥን ታወር ከምዝሃረመ ገሊጹ`ሎ።
ካብ ኣይሁድ ዝውለድ ዘሊንስኪ፡ እቲ ደብዳብ ታሪኽና ንምድምሳስ ዝግበር ስለዝኾነ ኩሉ ክቃወሞ ይግባእ ኢሉ፡ ኣስዒቡ ኣብ ዙርያ ዓለም ዝርከቡ ኣይሁድ ግን ስቕታ ክመርጹ ኣይግባእን፡ ምኽንያቱ ተግባራት ናዚ`ውን ካብ ስቕታ`ዩ ተወሊዱ ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ክልቲኦም ወገናት ንዝቕጽል ዙርያ ዝርርብ ቅሩባት ኢና ይብሉ`ለዉ። ፕረዚደንት ዩክሬን ግን ብተወሳኺ ንልዝብ ዕድል ንምሃብ እንተወሓደ እቲ ውግእ ደው ኣብልዎ ዝብል ምሕጽንታ ኣቕሪቡ`ሎ።
ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ሎሚ ረቡዕ ክመክርን ሩስያ ሰራዊታ ብዝቐልጠፈ ካብ ዩክሬን ክተውጽእን ዝጽውዕ ድምጺ ክህብ ትጽቢት ይግበር ኣሎ።
ከምኡ ድማ እቲ ባይቶ፡ ፕረዚደንት ፑትን ኣብዚ ሰሙን`ዚ ሓይልታት ኑክሌር ሩስያ ድልውነቶም ከሐይሉ ንዝሃቦ ትእዛዝ ክኹንን ትጽቢት ይግበር።
ቅድሚ ሎሚ ዝተገብረ ፈተነ ድምጺ ባይቶ ጸጥታ፡ ሩስያ ብዘለዋ ንድምጺ ብድምጺ ናይ ምስዓር መሰላ ተጠቒማ ብምዕጋታ ክሓልፍ ኣይክኣለን።


text:
ኣብ ስልጣን ዝርከቡ ናይ ፈረንሳ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ካልኣይ ዙር ምርጫ ንናይ የማናይ ጽንፊ ዓቃባዊት ማሪን ለ ፐን ብምስዓር ተዓዊቶም።
ማክሮን ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓመታት ዳግም ዝተመረፁ ናይ ፈረንሳ ፕረዚደንት እዮም።ኣቐዲሞም ፕረዚደንት ዝነበሩ ዣክ ሺራክ ኣብ 2012 ንወላዲ ኣቦ ለ ፐን ብምስዓር'ዮም ሽዑ ናብ መዝነት ዳግማይ ዝመጹ: ለ ፐን ኣብ ፕረዚዳንታዊ ምርጫ ክሳተፋ እዚ ናይ ሎሚ ንሳልሳይ ግዜ እንተኾነ እውን ናይ ትማሊ ሰንበት ዝሓሸ ምንቅስቓስ ዝገበራሉ ምዃኑ ተሓቢሩ ኣሎ።
መራሕቲ ሃገራት ኣውሮጳ: ንፕረዚደንት ዩክሬን ዘለስንኪ ሓዊሱ ናይ እንዃዕ ሓጎሰኻ መልእኽቲ ናብ ፕረዚደንት ማክሮም ሰዲዶም'ዮም:
ፕረዚደንት ባይደን'ውን ኣብ ትዊተር ናይ እንዃዕ ሓጎሰኻ መልእኽቲ ጽሒፎም'ዮም።
ፈረንሳ ብእገዳታት ንሩሲያ ንምቕፃዕን ንዩክሬን ኣፅዋር ብምቕራብን ንዓለምለኸ ፃዕርታት ኣብ ምምራሕን ትርከብ።


text:
May 30, 2015
ኣቐዲመ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ንኹሎም ፈተውቱን፣ ዮሃና ንኽብሪ 24 ዝኽረ-ዓመት ናጽነት እናበልኩ፡ ነቲ ናጽነቱ ክዉን ንምግባርን ክብሪ ልዑላዊነቱን ሓርነቱን ንምሕላውን መዘና ዘይርከቦ መስዋእቲ ከፊሉ፡ መኸተኡ እናደርዐ ኣብ’ዚ ዝበጽሐ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓበንን ሞሳን ንዓኻ! ንኮሚሽን ባህልን ስፖርትን፡ ምስ ኩሎም ነዚ ኣጋጣሚ ንምምዕራግ፡ ኣብ ትሕቲ “ልምዓት ብጽንዓት” ዝብል ቴማ፡ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን፡ መሳጢ ኣበርክቶ ዝገበሩ ኩሎም ከኣ ልዑል ምስጋና!
ዝኽሪ መዓልቲ ናጽነት ኣብ እነብዕለሉ ዓመት-ዓመት፡ ዝሓለፍናዮ ጉዕዞ እናገምገምና፡ ንመጻኢ፡ እንታይ ክጽበየና’ዩ ዘይኰነ፡ እንታይ ክንዓምም እንብለሉ ኣጋጣሚ’ዩ። ናጽነትን ትርጉሙን ክብሩን፡ በቲ ዝተኻየደ ሓርነታዊ ቃልሲን ዝተኸፍሎ ክቡር መስዋእቲን ጥራይ ዘይኰነ፡ በቲ ንምሕላዉን ንምህናጹን ዝካየድ ቃልሲን መስዋእቲን’ውን’ዩ ዝትመን። ናጻ ሃገር ምምጻእን ናጻ ሃገር ምህናጽን ተመላላእቲ ስለ ዝዀኑ፡ ሓቀኛ ናጻ ሃገር ‘ተዘይተሃኒጹ፡ ቃልስናን መስዋእቲ ጀጋኑናን፡ ዛንታ ኰይኑ’ዩ ዝተርፍ። በዚ ሓላፍነታዊ ሕልና፡ ውርሻን ባህሊን ከኣ ኢና ዝሓለፈ እናገምገምና፡ ቀጻሊ ምረሻና ንቕይስ።
ዓመት-ዓመት ከከም ባህሪ ናይ’ቲ ንሓልፎ ዓመት፡ ምስ ዝሓለፉዎ ዓመታት ደሚርና ኣብ እነንብበሉ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 24 ዓመታት፡ ናጽነትናን ልዑላዊነትናን ሓሊና፡ ንመስዋእቲ ጀጋኑ ደቃን ሓርበኛ ህዝባን ትበቅዕ ሃገር ንሃንጽ ኣሎና ዲና? ኣብ እንብለሉ፡ እንሓንብ’ውን ፍልልይ ክብደት ብድሆታት ሓርነታዊ ቃልሲን ህንጻ ናጻ ሃገርን እናነጻጸርና ኢና ንግምግም።
ናጽነትናን ልዑላዊነትናን ዝደናደኑ ሓይሊታት፡ ንሳቶም እቶም ኣብ መወዳእታ ኣርብዓታት ናይ’ቲ ዝሓለፈ ዘመን፡ ናጽነት ኤርትራ ንእስትራተጂያዊ ረብሓታቶም ‘ኣየገልግልን’ዩ’ ኢሎም፡ ንጥቓ ፍርቂ ዘመን ተሃላሊኾምና፡ ብጽንዓትን መሰታ ዘይርከቦ ጅግንነትን ዝሰዓርናዮም ሓይሊታት’ዮም። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ሽሕ’ኳ ምስ ምኽታም ዝሑል ኲናት፡ ኣብ ዓለማዊ ስርዓት ዲናሚካዊ ምቅይያራት ኣብ መስርሕ እንተሎ፡ ኣመሪካ ትውክሎ፡ ብስስዐ ዝድረኽ ሓይሊ ዓብልል-ገብት፡ ቀሲንና ናጻ ሃገርና ከይንሃንጽ፦ . . . ምስ የመን ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ ተላዒሉ ዘይፈልጥ ጉዳይ ዶብ ብምስዋርን፡ ዓላቚ ብይናት ኣብ ምሕላፍን፡ . . . ስዒቡ ብጉልባብን ከዳምነት ወያነን፡ ትርጉም ዘይብሉ ጉዳይ ባድመን ዶብን ኣሳዊርካ፡ እቲ ጉዳይ መዕለቢ ረኺቡ ከይዕጾ፡ ንናይ መወዳእታን ቀያዲን ብይን ከይትግበር ከቲርካ፡ ብቅሉዕ ርግጸት ፍትሒ፡ ወራር ምንህሃር፡ . . . እዚ’ውን ንህዝቢ ኤርትራ ስለዘይጽዓደ፡ ናይ ጠቐነ እገዳ ከምዝብየን ምስግዳድ፡ . . . ቀጺሉ ኣብ ከባቢ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪን ባብ-መንደብን ዘሎና ታሪኻዊን ክውንን ህላዌን ተራን ንምርሓቕ’ ብኣሳሳዪነት ጃንዳ ጂቡቲ፡ ኣብ ታሪኽ መግዛእታዊ ምጥፍጣፍ ናይ’ዚ ዞባ’ዚ መሰረት ዘይብሉ ናይ ፈጠራ ግጭት ኣሳዊርካ፡ ጅሆ ናይ ዞባዊ ቅልውላዋት ንምሓዝና ዝተኻየደን ዝካየድን ናይ ከንቱ ሽርሒታት፡ ሕላገታት ንናጽነትናን ልዑላዊነትናን ዝመከትናሎም ተጻብኦታት’ዮም። ፖለቲካዊ መስርሕ ህንጸት ሃገር ንምዝራግ ኰነ፡ ቁጠባዊ ልምዓትን ዕብየትን ሃገር ምእንቲ ክርመስ ዝተኻየደን ዝካየድን፡ በርዓኒ ሽርሒታትን ቅሉዕ ወተሃደራዊ ተጻብኦታትን’ውን ኣካልን መመላእታን ናይ’ቲ ዛንታ’ዩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ናጽነትናን ልዑላዊነትናን ብዘይዕረፍቲ ዝፍጸም ወራርን ተጻብኦን፡ ኣባና ጥራይ ዝተሓጽረ ዘይኰነ፡ ኣብ ውሽጢ ዓለማዊ “እስትራየጃዊ ረብሓታትና” ዝብልዎ ፖሊስታት ዕንደራ ዝስራዕ’ዩ። ብፍሉይ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ነዚ ናይ ዓብልል-ገብት እስትራተጂያዊ ህሩፍ ሸውሃት፡ ተሪር መኸተ እናጋጠሞ ኣብ ዝመጽኣሉ፡ ዘወርጽጹዎ ስልቲ፡ ናይ ህውከት፡ ናይ “ህውከት ኲናት” ወይ “ኲናት ብህውከት” ክበሃል ዝከኣል ዓንዳሪ ጸወታታት’ዩ።
ካብ ኣፍጋኒስታን ጀሚርካ፡ ብዝተፈላለየ ምስምሳት ኣብ’ቲ ከባቢ ዝወልዑዎ ዛጊት ዘይቀሃመ ባርዕ፡ . . . ኣብ ዒራቕ ህውከት ህልቂትን ምብትታንን፡ . . . ኣብ ሶማልያ ዘይዓርፍ ህውከትን ምፍንጫልን፡ . . . ኣብ ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ሩፍታ ዘይህብ ቀጻሊ ነውጺ፡ . . . ግብጺ ን30 ዓመታት ከምእትለምስ ተገይሩ ከይኣክል፡ ክትትንስእ ኣብ እትብገሰሉ፡ ናብ ሰለሎ ንምምላስ ዝካየድ ሸርሕታት፡. . . ኣብ ሊብያ ህውከትን ዕንወትን፡. . . ኣብ የመን ህውከትን ሃጓፍን፡ . . . ንሕቡእ ኣጀንዳታት ኣብ ተፋሰስ ኒል ወጥሪ ምስዋር፡. . . ፈቖድኡ ብዝተፈላለየ ኣስማት እናተጠመቓ ዝጫጭሓ ናይ ሽበራ ውድባት እናዋፈርካ፡ ንህውከትን ዕንወትን፡ ህውከትን ዕንወትን ምውሳኽ፡ . . . መኣዝን ዘስሓቱ ሃይማኖታዊ ምትፍናናት ምጥቛስን ምስዋርን፡ . . .ሃገራት’ዚ ዞባ፡ ሽግራተን ባዕላተን ከይፈትሓ፡ ዞባዊ ውድባት ኣልሚስካ፡ ነቲ ዞባ ብምሉኡ ናብ ዘይዓርፍ ህውከት ምንቋት፡ . . . በታቲኽካ ዘይርአ፡ ኣብ ውሽጢ እስትራተጅያዊ ረብሓታት ዓብልል-ገብት ዝስራዕ፡ ድራማቲካዊ ናይ’ዚ ርብዒ ዘመን ስእሊ’ዩ። እዚ ናይ ህውከት ኲናት ዘኸተሎ ሃጓፋትን ምምዝባል ሚዛናትን፡ ከም ጉልቡብ ምርቓ ወሲደን፡ ዞባዊ ጽልዋታተን ንምዕባይ፡ ብዝተፈላለየ ምስምሳት ንህውከት መሊሰን ዝሕንክራ፡ ‘ናይ ዞባ ጎብለላት ኢና’፡ ወይ ‘ክንከውን ኢና’ ዝብላ ዘዛይድኦ ምትሕልላኽ’ውን፡ ነጺልካ ዝርአ ኣይኰነን። ኣብ ልዕሊ ናጽነትናን ልዑላዊነትናን ብቐጻሊ ኪካየድ ዝጸንሐ ሽርሒታት እምበኣር፡ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝገፍሐ ስእሊ ክርአ ዘለዎ’ዩ።
ኣብ መቓን ከም’ዚ ዝበለ ዝምቡዕ ፖሊስታት ዕንደራ፡ ድሕነት ናጽነትናን ልዑላዊነትናን ንምክልኻል ዘካየድናዮን እነካይዶን መኸተ፡ ካብ’ቲ ጽዋእ ናጽነትና ንምጭባጥ ዘካየድናዮ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝንእስ ኣይኰነን። ምስ ኩሎም ናይ’ዚ ዞባ ድሕነት፡ ርግኣትን ስኒትን ዝሰርሑ ሓቢርና፡ ነቲ ብድሆታት እናገጠምና ንግስግሰሉ ኣብ ዘሎና መስርሕ፡ መኸተናን ጽንዓትናን እናሐየልና ከምንዕወት ከኣ ግዜ ዝምስክሮ ኪኸውን’ዩ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን፡
ምስ ኩሉ ድሕነት ናጽነትናን ልዑላዊነትናን ንምክልኻል ከነካይዶ ዝጸናሕና መኸተ ጽንዓት፡ ከም’ቲ ተጻባእትና ዝምነዩዎ፡ ንግዳማዊ ጐነጻት ጅሆ ከይተተሓዝና፡ ከም ቀዳምነት ናይ ቀዳምነታትና ዝሓዝናዮ ጽምዶ፡ ልምዓት ብኲናት ናይ ዝዓነወት ሃገር’ዩ።
መኣዝን ህንጸት ሃገር ብልምዓት፡ ከም’ቲ መስዋእቲ ዝተኸፍለሉ መብጽዓ ጥራይ ዘይኰነ፡ መባእታዊ መሰል ዜጋታት’ውን ስለ ዝዀነ፡ ምዕሩይን ርትዓዊን ዝርግሐ ዘለዎ፡ መነባብሮ ኩሎም ዜጋታት ንምምሕያሽ ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥር፡ ሰፊሕ ትሕተ-ቅርጺን ኣገልግሎታትን ኣብ ምዝርጋሕ ዝቐንዐ’ዩ። ኣብ መንጎ ከተማታትን ገጠራትን ዝህሉ ጋግ ዘጽብብ፡ ማሕበረ-ቁጠባዊ ጋጋት ዘቀራርብ፡ ማለት ብቑዕን ዓንጋሊን መግቢ ንዘይረኽቡ፡ ጽሩይን ዝኣክልን ማይ ንዘይበጽሖም፡ ብቑዕ መንበሪን ኣገልግሎት ኤለክትሪክን ንዘይብሎም፡ ስሉጥ መበጻጽሒ ጽርግያታትን መጐዓዕዚን ንዘይረኽቡ፡ ብቑዕ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ጥዕናን ትምህርቲን ንዘይረኽቡ፡ . . . ጸጋታቶምን ዓቕሚታቶምን ኣዕብዮም፡ መጻኢ ዕድላቶምን ምንጪ እቶቶምን ንኸውሕሱ፡ ቀዳምነት ዕድል ዝህብ’ዩ። እዚ መኣዝን ልምዓትን ዕብየትን፡ ባህጊ ወይ ለውሃት ናይ ዝዀነ ዘይኰነ፡ ህዝቢ ኤርትራ መስዋእቲ ዝኸፈለሉን ዝኸፍለሉን ናይ ሓርነትን ናጽነትን መሰሉን ግዴታን’ዩ። ዘዝቐደመን ዘዝበለጸን ንዓይ ዝብል መጐት ክገዝኦ ኸኣ ኣይክእልን።
ከምዚ’ ዝበለ፡ ሰፊሕ ዝርግሐ ዘለዎ ልምዓት፡ ንፍርቂ ዘመን ዕድል ልምዓት ኣብ ዝተነፍጎ፡ ትሕተ ቕርጹ ዘይማዕበለን ዝዓነወን ሃገር ንምዕዋት፡ ግዜ፡ ጸጋታትን ስራሕን ይሓትት። ግዜን ፍጥነቱን መድረኻቱን፡ ጸጋታትን መዓላኦምን ኣጠቓቕማኦምን ስራሕን፡ ዓይነቱን ኣድማዕነቱን፡ ጥንቁቕ ወድዓዊ ምውጣን ጥራይ ዘይኮነ፡ ብድሆታት ንምምካት፡ ጽንዓት ይሓትት።
በዚ መንፈስን መኣዝንን እዚ፦ . . . ኣብ ትሕተ ቕርጺ — ጽርግያታት፡ ጽዓት፡ ማይ፡ ወደባት፡ መዓልቦታት፡ መራኸቢታት፡ መጐዓዝያ፡ ኣብ ሕርሻ. . . ኪኖ ውሕስነት መግቢን ርእስኻ ምኽኣልን ዝኸይድ፡ ልምዓት ዓይነታት ኣዝርእቲን ሃብቲ እንስሳን፡ . . . ኣብ ሃብቲ ባሕሪ – – ብቐንዱ ንዕቑር ጸጋታት ዓሳ ናይ ምምዝማዝ ዓቕሚን ዓቐንን ምዕባይ፡ . . . ኣብ ምስናዕ- ኣብ ኩሉ ዓይነት ኢንዱስትሪን ዋኒናትን፡ ንዘቤታዊ ዕዳጋን ሰደድን፡ ዓይነታዊ ፍርያት ዘቕርብ፡ ደላብ-ክብሪ ዘመናዊ መመስርሒታት ምምዕባል፡ . . . ኣብ ኣገልግሎታት- ንዕብየት ቱሪዝማዊ ጸጋታትን ባሕራዊን ኣየራዊን፡ ዞባዊን ዓለማዊን ንጥፈታት፡ ዓይነታዊ መሳለጥያታት ዘቕርብ፡ መርበባት ምውዳድ፡. . . ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት – ሰባዊ ማል ዘኻዕብት፣ ዓይነታዊ ናይ ጥዕናን ትምህርቲን ስልጠናን ስርዓታት ምዝርጋሕን ምምዕባልን፡ . . . ንኹሉ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ዝቕየስ ፕሮግራማትን ፕሮጀክትታትን ንምትግባር በኣድማዕነት ዘሳልጥ ሞያዊን ቴክኖሎጂያዊን ብቕዓት ብቐጻሊ ምድላብ፡ . . . ካብቶም ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 24 ዓመት ኪጸዓተሎም ዝጸንሐ ቀዳምነታት’ዮም። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምድብ ዝተዓሙ ሸቶታትን ጽፍሒ ናይ’ቶም ዝተበጽሑ ሸቶታት ብመንጽር ስትራተጂያዊ ዒላማታት (ታርጌታት) ዝርዝራቱ ኣብ መዛግብቲ’ኳ እንተሎ፡ ኣብ መንጎ ስትራተጅያዊ ዒላማታትን ተበጺሑ ዘሎ ደረጃ ገስጋስን ዘሎ ጋግ ዓቢ’ዩ። (ነዚ ኣጋጣሚ ድርሳን ከይነውሕ፡ ንዝርዝራት ዝምልከት ኣሃዛዊ ወድዓዊ ገምጋም ክሰግሮ’የ) እዚ ማለት፡ ወጻኢ ካብ ፕሮፓጋንዳ ህዝባዊ ርክባት፡ ኣብ ዝወጠንናዮም ዒላማታት ኣይተዓወትናን ማለት ዘይኮነ፡ ኣብ መንጎ’ቲ ክንበጽሖ እንደሊን ንኽእልን፡ ኣብ መንጎ ሕጂ ድሕሪ 24 ዓመታት ዘሎናዮን ፍልልይ ንእሽቶ ዘይምዃኑ ዝእምት ጥራይ’ዩ። ናይ ምትግባር ርጉጽነትን ስሉጥነትን ዘውሕስ ባይታን ሃዋሁን ምጥጣሕ መሰረት ስለ ዝዀነ ግን ምስ ምሉእ ምትእምማን፡ ዝሓለንናዮን ዝወጠንናዮን ከነተግብር ዝዓግት ኣይክህልወናን እዩ። ካብ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ጀሚርና ግዜን ጸጋታትን ውሁብ ዓቕምታትን ደንዲንና፡ ኣወንዚፍናዮም ዝጸናሕና ዓበይቲ ፕሮግራማት ከነተግብር ክንጅምር ከኣ፡ መሰናድኦታትና ኣብ ምጽፋፍ ንርከብ።
በዚ ኣጋጣሚ፡ ከም መዘኻኸሪ ከይጠቐስኩዎ ኪሓልፍ ዘይደሊ ግንዛበ ዝሓትት ጉዳይ ኣሎ። ኣብ ልምዓት ይኹን ምድላብ ሃብቲን ራህዋን፡ ኣቋራጫትን ቅጽበታዊ ዝላታትን የለን። ድሌትን ባህጊን ምህላው፡ ነውሪ ኣይኰነን። ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ከም ዝተኸስተ፡ ናይ ውሑዳት ኣወቓቓዕቲን ብኩላት ሓለፍቲን ባህርያት፡ ንዘይከኣል ክትርበጽ፡ ከይደኸምካን ከይጸዓትካን ናብ ዘይጭበጥ ራህዋን ሃብቲን ክትዓርግ ምህቃን፡ ናብ ስርቂ፡ ምውቕቓዕን ብልሽውናን ኣሀውቲቱ ንገደል ስለ ዝወስድ፡ ትኩርነትን መኸተን ዝሓትት’ዩ። ንመጻኢ ተኣሚሞም ዘለዉ ዓበይቲ መደባትና ንምዕዋት እምበኣር፡ ኣብነት ናይ’ቶም ምስ ኩሉ ዝኸፈልዎ መስዋእቲ፡ ሞሳኦም ከይረኸቡ፡ ምስ ሰፊሕ ዛጊት ብምልኣት ዘይረሃዎ ህዝቢ፡ ናጽነትን ልዑላዊነትን እናሓለዉ፡ ኣብ በዳህቲ ልምዓታዊ ጽምዶታት ሓዀት ዝብሉ ዘለዉ ኣባላት ሰራዊት ተኸቲልና፡ ብትዕግስቲን ስራሕን፡ ልምዓት ብጽንዓት ነቐድም።
ክብሪ ናጽነት ክውን ዝገብሩ ሓርበኛታትን ሰማእታትን!
ዓወት ንሓፋሽ!


text:
ረቢ ኣርኤኒ ኣዳም ምን ሕድ ሀርብ
By Gherezgher Bekit
04/17/2020
ክምላ ተአሙሮ፡ እት እሊ ለሀለና እቱ ወክድ፡ እብ ሰበብ ኮሮና ቫይረስ፡ መብዝሑ ኣዳም ዲብ ቤቱ ድቡእ ሀላ። ክላወቅት እግል ልትናፋዕ እቡ፡ ገለሁ አክትበት ቀርእ ዎ ገለሁ ክል ጅንስ በሀለት ኢከራ ሕላይ መስል ከትብ ትርኤ። ገለሁማ እግል ላቫይረስ እብ እንግሊዘኛ እንዶ ሐሌ ትርኤ። ከኣናማ እብላ ሓጫር ሕለት እግል ኣትፋጋዕኩም ሐሰብኮ።
ሚ ዘበን ቱ እሊ ዘበን ለእቡ ዐረና
ዘበን ቦዛይ ቫይረስ ኮሮና
ኢትእተው ዎኢተፍገሮ መጸታና
ዲብ ኣብያት ቀነቢት ዎዳረት ትደበኣና
ክም ሀወት ዎሐርብ ዲብ ሻግዒት ትዋሻቕና
ዎክም ሕሙም ዲብ ዐራት ቃርቃርና
ዎክም አግርበት ዲብ ሓብ ተዐሻብና
ምን ስርዕ ፈጋርና ስርዕ መናበረትና
ሕድ እትንዘነን በዳ መሀነንና
ኢእንገይስ ዎኢእንባጽሕ እት ብርክና ዐመስና።
ጭልቅ እንደ እቤ ፈገርኮ ምን ከልካላ እግል ኣኪድ
ምን ክል ጅንስ ጫርቕ ኣብጀዲድ
ረኤኮ ኣዳማታት ኣፈቹ ዑሹብ እብ ዕማም
ዕፉያም እት እንቶም መስሎ ሕሙማም
ዕማም እት ኣፉሆም ክም ረባዕ ገመል
ዎመሻክ ነዊድ ለበዐል ኣመል
ረቢ አርኤኒ ኣዳም ምን ሕድ ሀርብ
ክም ንዋይ ለምን አካሪት ገልብ
እብ ድማን ምን መጸኦ ለዋልጥ ድገለብ
ዎሕጣሽ ክም ጀሪመት ልትዐለብ
ክም “ርሳሰት” እቡርቅት ኣዳም እብ ድንጋጽ ልትዋለብ።
እግል ኢንዕደድ ሐማይምና
እግል ኢንክረ ንጻፍና
ዎእግል ኢንቅበር ገናይዝና
ረቢ ለርሄ እልና
ምን ክሉ ተዐጣልና።
እንታ ኮሮና ቫረስ ለልብሉካ ምና እታ መጻካ አቅብል
ወድ ምንክብ ገኣካ እትና ቅርድንል
እት መሸንገልና ከፍ ትቤ ባእ ዎ ታእ ኢእንብል
በዐል ሽቅል ዲብ ሽቅሉ እግል ለቅብል
በዐል እንሱስ እንሱሱ እግል ለታቃብል
በዐል ህዳይ እግል ልህዴ ዎልገንድል
ዎኣዳሙ እግል ልጻናብል
ባረክ ብተኮ ምንና ለሓብል
ዐፎ ኢነሓዘ ምንካ ዎብሕል
እቴ እትላ ግብካ ክም ግዕል
ኢታቅብል ምን እላ ዮም ምዕል።


text:
ብምክትል ወታሃደራዊ መራሒ ሱዳን ጀነራል መሓመድ ሓምዳን ዳግሎ (ሕምዴቲ) ዝምራሕ ልኡኽ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሱዳን ሎሚ ረቡዕ ናብ ሩስያ ምጕዓዙ ተሓቢሩ።
ሰበ ስልጣን'ታ ሃገር እቲ ልኡኽ ናብ ሩስያ ዝበጽሕ ዘሎ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዘሎ ምትሕብባር ንምሕያል ምዃኑ ይገልጹ።
እቲ ናብ ሩስያ ዘምረሓ ልኡኽ ንፋይናንስ ሚኒስትር ሱዳን ጂብሪል ኢብራሂም ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ሚኒስትሪ ጸዓትን ንግዲን ዝሓቖፈ ምዃኑን እቶም ሰበ-ስልጣን ምስ ናይ ሩስያ መዘነታቶም ኣብ ዝተፈላለየ ዛዕባታት ከም ዝዘራረቡ ኣብ ዝወጸ ናይ ጽሑፍ መግለጺ ክፍለጥ ተኻኢሉ'ሎ ክብል ኤኤፒ ጸብጺቡ'ሎ።
ሱዳን ድሕሪ ኣብ ጥቅምቲ 25፡ 2021 ዝተኻየደ ወታሃደራዊ ዕልዋ ብዙሕ ተነጽሎ ከምዝገጠማን ከምግብረ መልሲ ድማ ብዙሓት ሃገራት ነታ ሃገር ዝህብዎ ዝነበረ ሓገዝ ደው ምባሎም ይፍለጥ።
ሱዳን ኣብ እዋን መሪሕነት ዑመር ኣል-በሽር ብሰንኪ ኣብ ልዕሊኣ ዝተነበረ እገዳ ኣብ ወታሃደራዊ መዳይ ኣብ ሩስያ ትውከል እኳ እንተነበረት ድሕሪ ምውዳቕ ኣልበሽርን ግን እቲ እገዳ ምልዓሉን ምስ ኣመሪካ ኣብ ጽቡቕ ዝምድና ምጽንሓን ይፍለጥ።
እዚ መገሻ ክልቲኣን ሃገራት ብድሆ ገጢምዎን ኣብ ዘሎ እዋን'ዩ ዝካየድ ዘሎ።


text:
Radio Erena: 15 December 2015
ኣብ እስራኤል፣ ከተማ ቴልኣቪቭ ከባቢ ለቪንስኪ ፓርክ፣ ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ዝነብርሉ ህንጻ ብዘጋጠመ ባርዕ፣ ሓደ ህጻን ዝርከቦም ሰለስተ ኤርትራውያን ቆሲሎም።
ጠንቒ’ቲ ብቀዳም 12 ታሕሳስ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ዘጋጠመ ባርዕ ዛጊት ኣይተነጸረን።
ይኩን’ምበር፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራን ሱዳን ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ ዝነብርሉ ህንጻታት ዝኣረገን ንሓደጋ ዝተቓልዐን ምስ ምዃኑ፣ ጠንቒ እቲ ባርዕ ላሕኵ ጋዝ ወይ ኤሌክትሪክ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ኣብቲ ኣብ ጎደና ዩድ ላሜድ ፔረስ ዝርከብ፣ ብብዝሒ ሱዳናውያን ዝነብርሉ ዝኣረገ ህንጻ ዘጋጠመ ባርዕ ኣርባዕተ ሱዳናውያን’ውን ጉድኣት በጺሕዎም ኣሎ።
እቶም ፈኵስን ቀሊልን ጉድኣት በጺሕዎም ዘሎ ሸውዓተ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ከምዘለው ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ሓቢሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ’ውን ኣብ እስራኤል ከተማ ቴልኣቪቭ፣ ከባቢ ሸኾናታቲክቫ ኤርትራውያን ኣብ ዝነብርዎ ህንጻ ብዘጋጠመ ተመሳሳሊ ባርዕ፣ ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ከምዘውረደ ኣይርሳዕን።
በቲ ባርዕ፣ ሓደ ኤርትራዊ መንእሰይ ብኸቢድ ክቆስል እንከሎ፣ ካልእ ከኣ መጠናዊ ጉድኣት ወሪድዎ።
====================


text:
ጥዕና ስደተኛታትን ወይ ሓተቲ ዑቅባ
ጥዕና ስደተኛታትን ወይ ሓተቲ ዑቅባ ኣብ ዞባ ያቭለቦሪ (Gävleborg) ንኩሎም ንሓተቲ ጽግዕተንነትን ስደተኛታትን ናይ ጥዕና ምርመራ ክገብረሎም ሓላፍነት ኣለዎ ነቶም ናብ ያቭለ ቦሪ ዝመጹ።
እቶም ኣብዚ ሕክምና ዝምርመሩ ሓተቲ ዕቁባ፡ ቖልዑ ትሕቲ 18 ዓመት፡ ስድራቤት ናይ ስደተኛ፡ ኣፍቓሪት ስደተኛ፡ ንስራሕ ዝመጹ ስደተኛታት፡ ንትምህርቲ ዝመጹ ስደተኛታት፡ መንነት ዘይ ብሎም ስደተኛታት፡ ናይ ቱሪስት ቪዛ ዘለዎም ካብ ሰለስተ ወርሒ ንላዕሊ ንዝጸንሑ በጻሕትን እዮም።
እቲ ሕክምናዊ ምርመራ ኣገዳሲ እዩ ነቲ ሕሙም ሕማሙ ንምርካብን ንከየመሓላልፍ ምኽልካሉን ንኹሉ ናይ ካልኦት ሕማማት መከለኸሊ ምኽታብን ይጠቕም። ከም ተወሳኺ ውን ሕክምናዊ ምኽሪ ከመይ ገሩ ኣብ ከባቢኡ በቲ ሕማሙ መሰረት ሕክምናዊ ረዲኤት ይረኪብ።
ሕክምናዊ ኣገልግሎት ብነጻ ኮይኑ ናይ ኣውተቡስ መጋዓዝያ ውን ይግበረልካ ኣብ ውሽጢ ዞባዊ ያቭለ ቦሪ (Region Gävleborg)።
ተርጎምቲ ኩሉ ግዜ ኣለውና ንበጻሕትና ባኣካል ወይ ብቴለፎን።
ኣብዚ ብዛዕባ ማከል ጥዕና ብትግርኛ ሓበረታ ኣለኩም! External link, opens in new window.
ካርታ: ጥዕና ስደተኛታትን ወይ ሓተቲ ዑቅባ. External link, opens in new window.
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ማዓልታዊ ጸሎት
ኦ ጎይታ ንዓኻ ዚጽበዩ ከቶ ኣይኪሐፍሩን፣ እቶም ብዘይ ምኽንያት ዚጠልሙ ግና ኪሐፍሩ እዮም።
ዎ እግዚኣብሔር፣ ንሓጢኣት ንእስነተይን ኣበሳይን ኣይትዘክሮ፣ ከም ለውሃትካ፣ ስለ ሳህልኻ ኢልካ ዘክረኒ።ኢልና ንጸሊ ኣምላክ ምሕረቱ ክሰደልና በደል ሓውና ከኣ ኣይንጸብጽብ ድኽመት ሓውና ኣብ ንዝክረሉ ኣምላኽ ከኣ ድኻምና ይዝክር፣ ስለዚ ክርስትያን ማለት ሓጥያት ሓዉ ዝሽፍን ምዃኑ ፈሊጥና ብጸሎት ስለ ሓጥያት ብጻይና ገዲፍና ስለ ሓጥያትና ብብኽያትን ብቑዘማን ናብ እግዚኣብሔር ንለምን።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ። ብሓደ ኣምላኽ ብኣብ ብወልድ ብመንፈስቅዱስ ስም፡ ብቅድስት ስላሴ እናኣመንኩን እናተማህጸንኩን ኣብ ቅድሚ እዛ ኣደይ ዝኾነት ቤተ ክርስቲያን ሰይጣን እኽሕደካ ኣሎኹ። ንሳውን ናይ ዘለዓለም ጸግዐይ ምስክረይ ዝኾነት ማርያም እያ።
ኦ ጎይታ ነመስግነካን ነኽብረካን ኣሎና፡ ኦ ጎይታ ኣሚና ንግዝኣካ ኣሎና፡ ንቕዱስ ስምካውን ንግዛእ ኣሎና፡ ናይ ኵሉ ብርኪ ዝሰግደልካ፡ ናይ ኩሉ ልሳን ዚግዝኣልካ ጎይታ ንሰግደልካ ኣሎና፡ ናይ ኣማልኽቲ ኣምላኽ ንስኻ ኢኻ፡ ናይ ጎይቶት ጎይታ፡ናይ ነገስታት ንጉስ ንስኻ ኢኻ፡ ክቡርን ምስጉንን ወድኻ ንስኻትኩምሲ ክትጽልዩ ከሎኹም ከምዚ በሉ እናበለ ከም ዝመሃረና ከምዚ ኢልና ንጽውዓካ ኣሎና።
ኣብ ሰማይ እትነብር ኣቦና ስምካ ይቀደስ፡ መንግስትኻ ትምጻእ፡ ፍቓድካ ከምቲ ኣብ ሰማይ ዝኾነ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ምድሪ ይኹን፡ ናይ ዕለት መግብና ሎሚ ሃበና፡ ንሕና ንዝበደሉና ከም እንሓድገሎም በደልናን ጌጋናን ሕደገልና፡ ኦ ጎይታ፡ ካብ ክፉእ ኣድሕነና እምበር ናብ ፈተና ኣይተእትወና፡ ከመይ መንግስትን ሓይልን ክብርን ንዘልዓለመዓለም ናትካ እዩ’ሞ ኣሜን።
ኦ እግዝእትየ ማርያም ብናይ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ሰላምታ ሰላም እብለኪ፡ ብሕሊናኺ ድንግል ኢኺ፡ ብስጋኺ’ውን ድንግል ኢኺ። ኣደ እግዚኣብሔር ጸባኦት (ጎይታ ሰራዊት) ሰላም እብለኪ ኣለኹ። ንስኺ ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ፤ ፍረ ከርስኺ’ውን ቡሩኽ እዩ። ኦ ምልእተ ጸጋ እግዚኣብሄር ምሳኺ እዩ። ኦ ፍስሕቲ ደስ ይበልኪ፤ ሓጥያትና ይቕረ ንኽብለልና ናብ ፍቑር ወድኺ ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንታና ምህረት ለምንልና።


text:
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ኣንጻር ውልቀምካዊ ስርዓት ሑስኒ ሙባረክ ን18 መዓልታት ብጽንዓት ተቓውሞ ከካይድ ዝቐነየ ህዝቢ ግብጺ፡ ሎሚ 11 ለካቲት ተዓዊቱ፡
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ብጥምየትን ድኽነትን ዝልሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሸማጢጡ ካብ ዘዋህለሎ ቢልዮናት ዶላራት፡ ብኸፊል፡ ኣብ ቻይና ካብ ዝርከብ ብስሙን ስም ወዱን ዝንቀሳቐስ ናይ ባንክ ሕሳብ፡ 276 ሚልዮን ዶላር ከምዘመሓላለፈ ዘቃልዕ ሰነድ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ድሕሪ ምዝርግሑ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዝርከባ ኢንተርነት ካፈታት፡ በቲ መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክኸውን ዝተመልመለ ፍሉይ ኣሃዱታት ጽኑዕ ምቍጽጻር ይገብረለን ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ቀንዲ ልኡኽ ናይቲ ‘ብሃይማኖታዊ ጉዳያት” ዝፍለጥ መፍላቒ መሓውር ሃይማኖታዊ ናጽነት ህግደፍ ብምዃን፡ ንኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ከምዘራኸሰ ዝንገረሉ ይፍታሄ ዲሜጥሮስ፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ሰባት ከቢድ መጠንቀቕታ ዝሓዘ ደብዳበ ካብ ዝገድፉሉ ንደሓር፡ ብጽኑዕ ሓለዋ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ካብ ገማግም ሊብያ ተበጊሶም ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢውሮጳ ክሳገሩ ዝፈተኑ፡ ዓረባውን ኣፍሪቃውን መበቆል ዘለዎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ጃላቡኦም ድሕሪ ምጥሓለን ሃለዋቶም ኣብ ኣጣራጣሪ ኩነታት ወዲቑ ከምዘሎ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣቃሊሐን።
ዓለማዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ኪቐርብ ዝወሰነሉ መራሒ ሱዳን ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር፡ ሎሚ ሰኑይ 23 መጋቢት ናብ ኤርትራ በጺሑ።
ስርዓት ህግደፍ ን መንእሰይ ኤርትራ ግዱድ ዕስክርና ነጻ ጉልበት ብምጥቓም መጻኢ ሂወቱ ኣጸልሚቱ ባርያ ናይ ሰበስልጣናት ገርዎ ይርከብ ። ነዚ ግዱድ ዕስክርና ዝመረሮም በሽሓት ዝቑጸሩ መንእሰያት ድማ ብሰንኪ እዚ ስርዓት ዝፈትውዋ ሀገሮም ገዲፎም ካብ ቅድሚ ሕጂ ተራእይዎ ዘይፈልጥ ቑጽሪ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ይውሕዙ ኣለዉ ።
መበል 10 ዓመት ዝኽሪ ህቡብን ሓርበኛን የማነ ገብረሚካኤል ብዓቢ ድምቀት ተዘኪሩ::
ይኣክል! ነቐፌታ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ድሕሪ-ናጽነት ብ ዳን ኮነል (12/2003)


text:
Radio Erena: 26 May 2016
መንግስቲ ሱዳን ናብ ሊብያ ንምስጋር እናተጓዓዙ ሒዘዮም ንዝበሎም ልዕሊ 400 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብዚ ሰሙን እዚ ናብ ኤርትራ ከምዝመለሶም ላዕለዋይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ኣረጋጊጹ።
እቶም ድሮ መንግስቲ ኤርትራ ተረኪብዎም ዘሎ ኣምኢት ስደተኛታት ኣብይ ቦታ ተታሒዞም ከምዘለውይ ዛጊት ኣይተፈልጠን።
እቲ ውድብ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ብዘስፈሮ ጸብጻብ መሰረት፣ መንግስቲ ሱዳን ብዘይካ’ቶም ናብ ኤርትራ ዝመለሶም ኣማኢት ኤርትራውያን፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ካብ ሰኑይ ኣትሒዙ ኣብ ካርቱም ኣስታት 900 ኤርትራውያን ገፊፉ ኣሎ።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኤርትራውያን ስደተኛታት ናይ ምቕያድ መስርሕ ይቕጽልዎ ምህላዋም ሬድዮ ኤረና ካብ ሱዳን ዝተወከሰቶም ምንጭታት የመልክቱ።
ንሳቶም ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ ፖሊስ ሱዳን ኣብቲ ኤርትራ ብብዝሒ ዝንቐሳቐስሉ ከባቢታት ካርቱም ጽዑቕ ግፋ ብምክያድ ኣብ ገሊኡ ጉቦ እናኽፈሉ ንግዝኡ ይሰድዎም ምህላዎም ሓቢሮም።
ኣብ ሰሓፋ ዝርከቡ ፖሊስ ንነፍሲ ወከፍ ዝግፈፍ ኤርትራዊ ገንዘብ እናኽፈሉ ብግዝያዊ መንቀሳቀሲ ክፍንውዎ እንከለዉ፣ ኣብ ካልእ ከባቢታት ካርቱም ከኣ ብፍላይ ደቂንስትዮ ኣብ ዝግፈፋሉ ክሳብ 180 ዶላር የኽፍልወን ምህላዎም ጠቒሶም።
ኣብዚ ንወርሒን ፈረቃን ቀጺሉ ዘሎ ግፋ ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን፣ ናይ UNHCR ወረቓቕቲ ዘለዎም ከይተረፉ ግዳያት ይኾኑ ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ካብቶም ዛጊት መንግስቲ ሱዳን ናብ ኤርትራ ዝመለሶም ኣማኢት ስደተኛታት፣ ኣብ ትሕቲ’ቲ ኣብ ሱዳን ዝርከብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት – UNHCR ዝተመዝገበ ከምዘይነበሮም’ዩ እቲ ትካል ስደተኛታት ይሕብር።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሊብያ ቅድሚ ምስጋሮም ናይ ምግፋፍን ናብ ኤርትራ ናይ ምምላሶምን ዘመተ ዘካይድ ዘሎ፣ ኢጣልያ ምስ እትርከበን ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዝርርብ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
እቲ መንግስቲ፣ መሬቱ እናቋረጹ ናብ ሊብያን ሃገራት ኤውሮጳን ንዝውሕዙ ዘለዉ ስደተኛታት ንምግታእ ተሪር ስጉምቲ እንተወሲዱ፣ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ሓገዝ ክግበረሉ ምዃኑ’ዩ መብጽዓ ተኣትዩሉ ዘሎ።
=========================


text:
Radio Erena: 30 December 2020
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ምትፍንናን ረጽሚን፣ ናብ ምሉእ እቲ ዞባ ይሰግር ምህላዉ ዝተፈላለዩ ተንተንቲ ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮያን ሱዳንን፣ ድሕሪ ዝተራእየ ለውጢ፣ ነቲ ንሓያሎ ዓመታት ብምልኪን ውግእን ክሕመስ ዝጸንሐ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ተስፋ ተራእዩዎ እኳ እንተነበረ፣ ክልተ ዓመታት ከይመልአ፣ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ዝበኣሰ የንቆልቁል ምህላዉ እቶም ተንተንቲ የረድኡ።
ብመሰረት እቲ ኣብ ዝተፈላለየ መርበባት ዝቕርብ ዘሎ ትንታነታት፣ ብፍላይ እታ መስሕብ ዓበይቲ ናይ ወፍሪ ትካላት ኮይና ዝጸንሐ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኩሉ ኩንርዓታ ብዝተኸፈት ናይ ብሄር ግጭትን ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ኵናትን፣ ንዝመጽእ ዓመታት ኣውፈርቲ ቁልሕ ምስ ዘይብሉወን ሃገራት ክትስራዕ ተኽእሎ ኣሎ።
ድሕሪ ምእላይ ስርዓት በሺር፣ ኣብ ቃራና መንገዲ እትርከብ ሱዳን’ውን፣ ብልፍንቲ መሰጋገሪ ኣቑሙ ዘሎ ወትሃደራዊ ወገን፣ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ወገን ብሰላም ከሰጋግርር ድዩ ኣይፋሉን ካልእ ዘሰክፍ ክስታት ናይቲ ዞባ’ዩ።
ንኣስታት 30 ዓመታት ብምልኪን ሕሱም ድኽነትን ዝግረፍ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብ ዓለምን ምዕባሊኣን ተገሊሉ፣ እቲ ዕድል ዝገበረ፣ ካብ ወጻኢ ሃገራት ብዝልኣኽ ሓዋላ ትልኽ እናበለ፣ ተስፋ ደሞክራሲን ውሕስ ምስግጋር ስልጣንን ጸልሚትዎ ይነብር ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ወትሃደራዊ መናሃርያ ሓያላን ሃገራት ኮይና ዘላ ጂቡቲ፣ ናይ ምርጫ መደባት ሰሪዓ እኳ እንተላ፣ ን21 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ መራሒኣ፣ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ስልጣን ክገድፍ ከምዘይኮነ ብኣግኡ ዝተፈልጠ ኮይኑ ኣሎ።
ሶማል’ውን፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ንኣስታት 30 ዓመታት ዝቐጸለ ዘይርጉእ ኩነታታን ፍኑቅ ምንቅስቓስ ሽበራውያን ጉጅለታትን፣ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ተወሳኺ ሻቕሎት’ዩ።
ጎረባብቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብዘይካ’ቲ ዘለወን ውሽጣዊ ኩነታት ምልኪ፣ ድኽነትን ግጭታትን፣ ንሓድሕደን ዘይቃደዋን ብዶብን ካልእን ኣሳቢበን ተደጋጋሚ እዋን ረጽምታት የካይዳ’የን።
==============


text:
ሕክምናዊ ሓገዝ ንምርካብ ዘኽእል መስርሕ ንምሕላፍ ዝግበር ሓገዝ
ምስ ብሳላ PoPS - Service de l'Oiseau Bleu
እንታይ ኢዩ?
Le PoPS
ኣዕድም ፣ ን ኣብ ናይ ጥዕናዊ ኣገልግሎት ንምርካብ ኣፍልጦ ንዝሓጽሮም
ወይ እውን ሽግር ዘለዎም ሰባት ፣ ዝሕግዝ ማሕበር እዩ።
ኣገዳሲ ሓበሬታ ነዚ ኣገልግሎት እዚ ንምርካብ፣ ብ ማእከላት ሓበሬታ ከም እኒ (ማዕከላት መዕቖቢታትን፣ ሶሻልሰርቪስን ምዝጉባት ክኾኑ ይግባእ )
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
እምበኣርከስን ንምኽሪን ሓበሬታን ሓገዝን ንምርካብ
ሓንቲ ነርስ ወይ ሓደ ነርስ፣ ኣብ ናይ ሕክምና ቖጸራኹም ከተሰንየኩም ይኽእሉ ።
ብሓገዝ ኣስተርጎምቲ
እቲ መስርሕ ምትርጓም ብቴለፎን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ኣብ መስርሕ ጥዕና ሓገዝ ክትረኽቡ ምእንቲ
ን መስርሕ ምክትታል መታን ክጥዕመኩም ፣ መስርሕ ናይ ጥዕና ኣብ ፈረንሳ ይገልጸልኩም።
ጉዳያት ወረቓቕቲ ምትዕርራይ
ምስ ጥዕና ዝተተሓሓዘ ኣብ ናይ ቤትጽሕፈት ናይ ጉዳያት ወረቓቕቲ ምትዕርራይ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
እዚ ናይ ጥዕና ሓገዝ እዚ ብ ኣሰናይነትናይ ሓደ ናይ መንበሪ ገዛ ን ሓለፍነት ምስ ዝወስድ ትካል ተሓባቢሩ ይሰርሕ ።
ርኸቡና ብቴለፎን ናይ PoPS ብምዋል 04.76.89.31.42
እዚ መስርሕ ዝካየድ ንስኹም ፍቓደኛታታ ምስ እትኾኑ ጥራይ እዩ።
L'accompagnement santé se met en place uniquement si vous en exprimez le besoin. C'est vous qui restez acteur de la démarche.
L'objectif est de vous rendre autonome dans votre parcours de soinsይኩ
እንተደኣ ምሉእ ጥዕና ሃልይኩም ናይ ግድን ኣይኮነን። እንተኾነ ግን ብዛዕባ ሕክምና ምፍላጥኩም ኣገዳሲ እዩ እቲ መስርሕ ምፍላጡ።
.እቲ ዕላማ ም እንቲ ብገዛእርእስኹም ፈሊጥኩም ክትዋስኡ እዩ።


text:
“ዘይሓስብ ኣይንገድ” እኳ ዝበሃል!2022-09-11 07:19:48 Written by EPDP Information Office Published in EPDP Editorial Read 366 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልሲ ታሪኹ ዝኸፈሎ መስዋእትነት ዘርዚርካ ስለ ዘይውዳእል፡ “ሰፍ ዘይብል” ኢልካ ዝምዝገብ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ መስዋእትነት’ዚ ዝኸፈለ ናይ ግድን ክበጽሖ ዝግበኦ፡ ኣማዕድዩ ዝርእዮ ሸቶ ስለ ዝነበሮ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ብዘይሕሳብ ዝኸፈሎ ዋጋ ኣይነበረን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት ብረታዊ ቃልሱ ዝኸፈሎ ናይ ህይወትን ንዋትን ዋጋ ከምቲ ህግደፍ ቆንጢሩ ዘቕርቦ ዘይኮነ፡ ብዓቐን ኣዝዩ ገዚፍ ብዓይነት ከኣ ኣዝዩ ክቡር እዩ። ነዚ ክቡር ዋጋ ክኸፍል ዘገደዶ ምኽንያት ምስጢር ዘይኮነ፡ ንገዛእቲ ስዒርካ ናጽነትን ልኡላውነትን ምርግጋጽ መተካእታ ስለ ዘይነበሮ እዩ። እቲ ብግቡእ ሓሲቡ ዘንቀሎ ዕላማኡ ቅኑዕ ስለ ዝነበረ ከኣ፡ እቲ ዝተኸፍለ ዋጋ ኣውጺኡ ኤርትራ ናጻን ልኡላዊትን ኮይና።
ህዝቢ ኤርትራ ብዝኸፈሎ ክቡር ዋጋ ዝተረኽበ ናጽነትን ልኡላውነትን ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ዘሰጋግር እምበር ብመንጽር’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ተሊሙ ዝነቐለሉ ናይ ቃልሲ ሕሳብ መዛዘሚ ኣይነበረን። እቲ ምኽንያት ንጹር እዩ፡ ብህዝባዊ ሓርነት ዝተሰነየ ብዘይምዃኑ እዩ። እቲ ኣርሒቑ ዝጥምት ህዝባዊ ዕላማ ምሉእ ምእንቲ ክኸውን፡ እቲ ናይ ሓርነት ቃልሲ ክቕጽል ግድን ነይሩ። እነሆ ከኣ ኣንጻር’ቲ ካብ ናይ ግዜ መግዛእቲ ዝኸፈአ ወጽዓ ህግደፍ ዝካየድ ህዝባዊ ቃልሲ ንሓርነት እናበረኸ ይኸይድ ኣሎ። ቃልሲ ንሓርነት፡ ከምቲ ቃልሲ ንናጽነት ዝሓተቶ ዋጋ ስለ ዝተኸፍሎን ቅኑዕ ሕቶ ስለ ዝነበረን ዝተዓወተ፡ ዝያዳ ቃልስን ምሕሳብን ይሓትት እምበር ክዕወት ግድን እዩ።
ቃልስና ንናጽነት ፡ ነቲ ዝያዳ ዕጥቂ፡ ሓይሊ ሰብን ናይ ግዳም መንግስታዊ ሓገዛትን ዝነበሮ ሓይሊ መግዛእቲ ስዒሩ እዩ ተዓዊቱ። እቲ ዝሰዓረ ቃልሲ ኤርትራ ውሱን ዓቕሚ ግና፡ ፍትሓዊ ሕቶ ዝነበሮ እዩ። እዚ ተመኩሮ’ዚ ነቲ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝብል ብግብሪ ዘግሃደ ተመኩሮ ጽንዓት ኮይኑ ዝተመዝገበን እዩ። ኣብዚ ሎሚ ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ነካይዶ ዘለና ዝተሓላለኸ ቃልሲ፡ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝጠለመ ንምክቶ ዘለና ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብዝን ካብትን እናላኸዐ ዝኣከቦ ናይ ዕጥቂ፡ ገንዘብን ሻራነትን ብልጫ ኣለዎ። ንኹሉ ጸጋታት ኤርትራ ገቢቱ ንህዝቢ ደፊኑን ኣድክዩን መሕለዊ ስልጣኑ የውዕሎ ምህላዉ’ውን ተወሳኺ ግዝያዊ ብልጫ ዝኾኖ እዩ። ምስዚ ኩሉ ሸፈጡ ግና ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ፡ ዓመጸኛ፡ ሻረኛ፡ ሸፋጢ፡ ኣግላሊ፡ ዝያዳ ኩሉ ድማ ውሑዳት ጸረ ህዝቢ ዝዝውርዎን ዝብለጽሉን ስለ ዝኾነ፡ ኣንጻር ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንሓዋሩ ጠጠው ዝብለሉ ዓቕሚ የብሉን። እነሆኳ ኣብ ኤውሮጳ ከጋጥሞ ዝቐነየ ብደሆ ናይ ስዕረቱ ምልክት እዩ። ናብ ኤርትራ ናይ ምልሓሙ ዕድል ከኣ ውሁብ እዩ። ክሳብቲ ዘይተርፍ ውድቀቱ ህዝብን ሃገርን ከም ዘድሚ ግና ኤርትራዊ ሃለዋት መስካሪ እዩ።
ገዛእቲ ኤርትራ ተሳዒሮም እምበር ፈትዮም ናጽነት ከም ዘይሃቡና እንርደኦ እዩ። ንሳቶም’ውን ብዝተወደበን ብዘይተወደበን ኣገባብ ዘይዕግበቶም ክነግሩና ጸኒሖም እዮም። ዕድል እንተዝረኽቡ ከምዘይድቅሱልና’ውን ርዱእ’ዩ። ብርግጽ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዋላ እንተሃረፍዎ ከውርድዎ ኣብ ዘይክእልሉ ሰንደቕ ተሰቒሉ እዩ። ኣብ ቅድሜና ምስ ዘሎ ሓርነት ህዝቢ ናይ ምውሓስ ዕማምና፡ ጉዳይ’ዞም ኣንጻር ናጽነትና ርእሶም ካብ ምንቕናቕ ዓዲ ዘይወዓሉ ኢትዮጵያዊ ወገናት ከነስተብህለሉ ዝግበኣና እዩ። ካብዚ ሓሊፍና ስኽፍታና ኣውዲቕና ሰሚዕና ከምዘይሰማዕና ኮይና፡ ብፍላይ ኣብ ተሃዋሲ ሕርያ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ሓይልታት፡ ከምዚ ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ሃንደፍ ኢልና ምስኣቶም ክንዛመድ፡ ንሓዋሩ ኣይሕሰብንዩ’ኳ እንተዘይተባህለ፡ ጥቡቕ ጥንቃቐን ምግንዛብን ዘድልዮ እዩ። ሓደ ነዚ ካብ እንቆጻጸረሉ መንገዲ ድማ ምስቶም ንናጽነትና ቅድም ዋጋ ዝኸፈሉ ክሳብ ሎሚ ድማ መንገዶም ዘይቀየሩ ኢትዮጵያዊ ወገናት ጥቡቕ ዝምድና ምግባር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ምስቶም ናጽነትና ኣይተዋሕጠሎምን ዝበልናዮም ወገናት “ኣፍን ማንካን” ኮይኑ’ሎ። መሬትናን ባሕርናን ብዘይንጹርን ዘይግሉጽን ውዕላት ኣደዳ ወተሃደራዊ ኣራግጾም ገይርዎ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ ህግደፍ ብዝኸፈተሎም ኣፍደገ ኣብ ክንዲ ኤርትራ ክምድሩን ክኽትሙን ተኸታቲልና ኢና። እዚ ኩሉ ክግበር እንከሎ ብወገን ህግደፍ መእረምታ ንክግበር ስምዕታኳ ዘይምቕራቡ ድማ ክሳብ ክንደይ ናጽነትናን ልኡላውነትና ከም ዝተደንደነ ዘርኢ እዩ።
ሎሚ’ውን እነሆ ህግደፍ ምስቶም “ድሕሪ ሑመራ ናብ ኣስመራ” ዘዝይሙ፡ ናጽነትና ዘይተዋሕጠሎም ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብቲ “ሰሜናዊ ዶብ ኢትዮጵያ ቀይሕ ባሕሪ እዩ” ዝብል ነበረያ ነበረ ጭረሖ ዘይወጹ ኢትዮጵያውያን ተሻሪኹ ደም መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ትግራይ የፍስስ ኣሎ። እቲ ንሕሳቡ ኩኑን ዝገብሮ እምበኣር ምስቶም ካብ ርእስና ዘይወረዱ ምትዕርራኹ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣንጻርቶም፡ ኣብ መትከል ምትሕግጋዝ ኣሚኖም፡ ካብ ግዜ ቃልስና ንናጽነት ጀሚሮም ኣብ ሜዳ ኤርትራ ደሞም ዘፍሰሱ፡ ኤርትራ ብረፈረንደም ልኡላዊት ክትከውን እጃሞም ዘበርከቱን ንውጽኢት ረፈንዶም ቅድሚ ሰቦም ተቐቢሎም ንልኡላውነትና ኣፍልጦ ዝሃቡን ሓይልታት ትግራይ ተሰሊፉ ይዋጋእ ኣሎ። ኣብ ትግራይ ዝፈስስ ዘሎ ደም ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ዝባኽን ዘሎ ንብረትን ዝዝራእ ዘሎ ጽልእን ክሳብ ክንደይ ሕሳብ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ከምዘይውክል ዘርኢ እዩ። መንግስቲ ክልል ትግራይ ግና ሕጂ እውን ምስ ህግደፍ ክታሃላለኽ ክብል መስመሩ ከይለቐቐን ኣብ ልኡላዊት ኤርትራ ዘለዎ መርገጽ ከይቀየረን ናብ ህዝቢ ኤርትራ ተደጋጋሚ ስምዕታኡ የቕርብ ኣሎ።
ድሕር’ዚ ብ25 ነሃሰ 2022 ዳግማይ ዝተባረዐ’ሞ፡ ህግደፍ ኣብ ጐኒ ናይ ኣምሓራ ፋኖ ተሰሊፉ ብወግዒ ዝሕንብሰሉ ዘሎ ውግእ፡ ብህወሓት ዝምራሕ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ “ዕድመ ስልጣን ኢሳያስ ንምንዋሕ ክብሃል ብኹሉ መዐቀኒ ኣሕዋት ዝኾኑ ህዝብታት ናብ ዘይዛሪ ቂምን በቀልን ንክኣትዉ ህዝቢ ኤርትራ ክፈቅድ ኣይግባእን። እዚ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ካብ ምሕላይን ፅቡቕ ካብ ምምናይን ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ዘላቒ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ኣንፃር እውን ክምዘን ዘለዎ ውራይ እዩ።“ ዝበሎ ምስትውዓሉ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ግን ምስ ገለ ኤርትራውያን ኮይኖም ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራ ዘዳኽሩን ክምከቱ ዝግበኦምን ተጋሩ ባእታታት የለዉን ማለት ኣይኮነን።
ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ምስ ኣምሓራ ፋኖ ተመሓዝዩ፡ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ውግእ ትግራይ ከህልቖም እንከሎ፡ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዝወጠኖ ሕሳብ ኣለዎ። ህዝቢ ኤርትራኸ ናቱ ናይ ድሕነት ሕሳብ ድዩ ክውጥን ወይስ በቲ ናይ ህግደፍ ሕሳብ’ዩ ክጸድፍ? ብኣፍልጦን ሓላፍነትን ክሓስበሉ ኣብ ዝግበኦ ወሳኒ መድረኽ እዩ ዘሎ እሞ፡ “ዘይሓስብ ኣይንገድኳ ዝበሃል” ክብል ንጽወዖ።


text:
Letters
መግለፂ ቅዋም ሰራሕተኛታት ሃገረ ስብከት መቐለን ኣመሓደርቲ 45 ገዳማትን ኣድባራትን
ዕለት 10/6/2013 ዓ.ም
መግለፂ ቅዋም ሰራሕተኛታት ሃገረ ስብከት መቐለ፣ ሰራሕተኛታት ኣብ ትሕቲ እቱ ሃገረ ስብከት ዝመሓደራ ክልተ ኣብያተ ክህነት ወረዳ፣ አመሓደርቲ 45 ገዳማትን ኣድባራትን
ንሕና ኣብ ክልል ትግራይ ዝንርከብ ሰራሕተኛታት ሃገረ ስብከት መቐለ፣ ሰራሕተኛታት ኣብ ትሕቲ እቲ ሃገረ ስብከት ናይ ዝመሓደራ ክልተ እብያተ ክህነት ወረዳ ፣ ኣመሓደርቲ 45 ገዳማትን ኣድባራትን ለካቲት 10/2013 ዓ.ም ብሓባር ብምዃን አኼባ ኣካዪድና።
ምኽንያት መአከቢና ድማ ካብ ጥቅምቲ 24/2013 ዓ ም ጀሚሩ ኣብ ክልልና ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ኣብ ልዕሊ ኣብያተ ክርስቲያናትናን ህዝብናን ዝየስዕቦ ዘሎ ግፍዕታትን በደላትን ብዕምቈት ብምምይያጥ መግለፂ ቅዋም ንምውፃእ እዩ።
ከም ዝፍለጥ ክልልና ትግራይ መበቈል ሃይማኖትን ታሪኽን ዝትብሃለሉ ዋና ምኽንያት ርእሰ ኣድባራት ወገዳማት አክሱም ዕዮን ብዘመነ ብሉይ ሕጊ ኦሪት ተቐቢላ ህዝብና ብናይ እግዚኣብሔር እምነትን ብስነ ምግባርን ተሃኒፁ ታሪኹን መንነቱን ንዘመናት ዓቂቡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ከመሓላለፍ ክኢሉ እዩ። ኣብ ዘመነ ሐዲስ እውን ቅድም ክብል ሀፅዋ ለሕንደኬ ኣብ ዝነበረሉ ዘመን እምነት ክርስትና ካብ ምትእትታው ብተወሳኺ ብዘመነ አብርሃ ወአፅብሃ ብኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ስሩዕ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ትግራይ ዝተመስረተትሉን ዝተስፋሕፈሐትሉን ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ ኣብቲ ወቕቲ ዝነበሩ ኣቦታትና እዚ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን እምነትን ስርዓትን ናብ ኵሉ ጫፍ ኢትዮጵያ ክባፃሕ ምግባሮም ታሪኽ ዘይርስዖ ሓቂ እዩ።
እዚ ኸምዚ እናሃለወ ኣብዚ ሐዚ ወቕቲ ግን ኣብዛ መሰረት ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝዀነት ትግራይን ተጋሩን፡ ኢጋጢሙ ብዘሎ ኵናት ስዒቡ ብወረርቲ ሓይሊ መንግስቲ ሻዕብያ ኤርትራ፣ ሓይልታት ኣምሓራን ናይ ኢትዮጵያ መከላኸሊ ሓይልን ከም እኒ ርእስ አድባራት ወገዳማት አክሱም ፅዮንን ኣብ ኻልኦት ከተማታትን ገጠራትን ትግራይን በብኸባቢኡ ብኣማኢት ኣሸሓት ዝቝፀሩ ብዙሓት ንፁሃት ዜጋታት ከይሓሰብዎን ከይተፀበይዎን ይርሸኑ፣ ብከቢድ መሳርሒ ብረት ይጭፍጨፉን ይቕተሉን ምህላዎም መላእ ዓለም ዝፈለጦ ጕዳይ ኰይኑ ኣሎ።
ናይ ዝተፈላለዩ ገዳማትን ኣድባራትን አብያተ ክርስትያን ሃፍቲ /ንብረት/ ዝዀነ ንኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ከብልዋ ዝኽእሉ መስሕብ ቱሪስትታ፣ ንዋየ ቅዱሳት፣ ቅርስታት፣ ዓበይቲ መጻሕፍትን መዛግብትን ተባሳቢሶም ተዘሪፎምን እናተዘረፉን ይርከቡ።
ከምኡ ድማ ብዙሓት ናይ ቤተክርስቲያንና ኣገልገልቲ ካህናት /ቀሳቅውስት/፣ ዲያቆናት፣ ምእመናን፣ ኣባላት ቤት ትምህርቲ ሰንበት፣ ናይ ፈለገ ሕይወት መንፈሳዊያን ተምሃሮን ህፃናትን ብፍላይ እውን ቀዲሶም ካብ መቕደስ ዝወፅኡ ዝነበሩ ካህናት ሓዊሱ መሰቐቂ ብዝዀነ መልክዑ ከም በጊዕ ተሓሪዶም እዮም።
ንአብነት ንምጥቃስ ዝኣክል ድማ ከም እኒ ጥንታዊ ገዳማ ደብረ ዳሞን መካነ ሰማእት ቅ/ጊዮርጊስ መቐለን ሐዊሱ መላእ ትግራይ ዳርጋ ክብሃል ብዝኽእል መልክዑ ካልኦት ቑፅሮም ብርክት ዝበሉ ገደማትን አድባራትን አብያተ ክርስትያን እውን ብናይ ዓረብ ኢምሬት ድሮንን ብከቢድ መሳርሒ ኵናትን ተደብዲቦም፣ ፈሪሶምን ዝልዓለ ጕድኣት በፂሕዎምን እዩ።
ብርክት ዝበሉ ገዳማትን ኣድባራትን አብያተ ክርስቲያን ብሰንኪ እቲ ኵናት ክህብዎ ካብ ዝግባእ መንፈሳዊ ግልጋሎት ካብ ምሃብ ክቋርፁ ተገይሩ እዩ።
ዕድመአን ንኣካለ መጠን ዘይበፅሐ ዕሽላት ደቂ ኣንስትዮ፣ ካልኦት ዓበይቲ ሰብ ሓዳር፣ ንዓለም ንዒቀን ብድንግልና ንፈጣሪ ዘገልግላ ዝነበራ ናይ ገዳማት መነንቲ መነኮሳይያት፣ ሕጋውያን ኣንስቲ ቀሳውስትን ዲያቆናትን፣ ሰብ ፀጋ ዕድመ ቆረብቲ እኖታት ከይተረፋ ንምዝራቡ ብዘሰክፍ መልክዑ ፆታዊ ጥቕዓት በፂሕወን እዩ።
ናይ ዝተፈላለዩ ገጠራትን ከተማታትን ትግራይ ነበርቲ ዝዀኑ ወገናትና እውን እዞም ዝጠቐስናዮም ሓይልታት ኣብ ገዝኦም ብምእታው ተቐሚጡ ዝነበረ እኽሊ ይዅን ካሊእ ንብረት ዝኽኣልዎ ምስ ወሰዱ ክሽከሙዎ ዘይክኣሉ ድማ ሰብ ከይጥቀመሉ ምእንቲ ኰነ ኢሎም ብሓዊ ኣቃፂሎም ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ንኽዀን ገይሮምዎ እዮም። እንስሳት እውን ኣብ ልዕሊ እቶም ዜጋታትና ዘጋጠመ ግፍዕን መርሽንትን ኵሉ ክበፅሖምን ምግቦም ከይተረፈ ብሓዊ ንክቃፀልን ተገይሩ እዩ።
ካብ ድኽነትን ተመፅዋትነትን ርእሱ ኽኢሉ 24 ስዓታት ስራሕ ኣብ ምስራሕ ዝነበረ ኣብዝሓ ሕዝብና ብሰንኪ እቲ ዝተወለዐ ኵናት ኣብዚ ሓዚ እዋን ካብ መንበሪ ገዝኡ ተመዛቢሉ፣ ነብሰፁር ደቂ ኣንስትዮ፣ሕዱር ሕማም ዝነበሮም ወገናትን ህፃናትን በብወርሑ ብተኻታታሊ ዝወስድዎ ዝነበረ መድኃኒት ስኢኖም ንሕልፈተ ሕይወት እናተዳረጉን ነብሰፁር ደቂ ኣንስትዮ ኣብ በረኻ እናወለዳ ኣብ ዝልዓለ ፀገምን ምንግልታዕን ዝወደቃ እንትዀና ብጠቕላላ ህዝቢ ትግራይ እውን መሰረታዊ ዝብሃሉ ግልጋሎታት ከም እኒ ሕክምና፣ ግልጋሎት ስልኪ፣ መጓዓዝያ፣ መብራህቲ፣ ኢንተርኔት፣ ግልጋሎት ባንኪ፣ ወዘተ ብዘይምርካቡ /ብምቍራፆም/ ኣደዳ ጥሜት፣ ሕማምን ሞትን ኰይኑ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑ ይርከብ።
ስለ ዝዀነ ድማ እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ህልቂት፣ ኣብ ልዕሊ ቅርስታትና ጕሕለት፣ ኣብ አብያተ ክርስቲያንና እውን ዕንወት፣ ከምኡ ድማ ካብ ዝነኣሰ ክሳብ ዝዓበየ ኣብ ልዕሊ ናይ ሕዝብና መሰረተ ልምዓት ዝዀነ ከም እኒ ትካላት ጥዒና፣ ትካላት ትምህርትን ፋብሪካታትን ብርሰትን ጕሕለትን ምብፅሑ መሪር ሐዘን ስለ ዝተሰመዐና እዚ ዝስዕብ በዓል 10 ነጥብታት መግለፂ ቅዋም ኣውፂእና ኣለና።
- ወራሪ ሓይሊ መንግስቲ ሻዕብያ ኤርትራን ኵሉም ሓይልታት ኣምሓራን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘብፅሕዎ ዘለው ግፍዕን በደልን ከም እውን ምዝራፍ ንብረት ህዝብና፣ ምጕሓል ንዋየ ቅድሳትናን ቅርስታትናን ጠጠው ኣቢሎም ብህፁፅ ካብ መሬት ትግራይ ክወፅኡ ፃውዒትና ነቕርብ።
- እቱ ኣብ መላእ ትግራይ ዝተፈፀመ ማእለያ ዘይብሉ በደልን ግፍዕን ብገለልተኛ /በዘይሸራዊ/ አካል ተፀኒዑን ተፃሪዩን ንቱ ገበን ዝፈፀሙ አካላት ድማ ናብ ሕጊ ክቐርቡን ብዝፈፀምዎ ገበን ክሕተቱን ፃውዒትና ነቕርብ።
- ብወራሪ ሓይሊ መንግስቲ ኤርትራን ብሓይልታት ኣምሓራን ዝተጕሓሉ ንዋየ ቅድሳታትናን ቅርስታትናን ከምኡ እውን ንብረት ህዝብና ብቅልጡፍ ናብ ትግራይ ንክምለሱ ፃውዒትና ነቅርብ።
- ማሕበረሰብ ዓለም በብገዳማቱን ኣድባራቱን ዝርከቡ መገልገልቲ ካህናትናን ጠቕላላ ህዝብናን ብ ምክንያት እቱ ዝተወለዐ ኵናት ዝብላዕን ዝስተን ስኢኖም ኣብ ኸቢድ ሓደጋ ወዲቆም ስለ ዝርከቡ ሰብአዊ ሓገዝ ናብ ኵሉ ትግራይ ኽባፃሕ ክትገብሩ ንፅውዕ።
- ቢሮ መዛግብ ቅርስታት ዓለም /ዩኔስኮ/፣ ኢትዮጵያ ካብ ዘመዝገበቶም ዝድህሰሱን ዘይድህሰሱን ቅርስታት መብዛሕቲኦም ኣብ ትግራይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ዝርከቡ እንትዀኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ንሐደጋን ጕሕለትን ዕንወትን ተቃሊዖም ስለ ዝዀኑ ፍሉይ ትዅረት ገይርኩም ካብ ሓደጋ ዝድሕንሉን እቶም ዝተዘረፉ ዝምለስሉ መንገዲ ንምምችቻው ድጋፍ ንክትገብሩ ንፅውዕ።
- ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ከም እኒ ሆስፒታላትን ኣብያተ መድኃኒትን ብኣጠቓላሊ ወሃብቲ መሰረታዊ ግልጋሎታት ብምዕናዎምን ናይ ውሽጦም መሳርሕታት ብምዝራፎምን፡ ህዝብና ስኣን ሕክምናን መድሓኒትን ንከቢድ ሓደጋ ተቃሊዑ ስለ ዝርከብ ብማህበረሰብ ዓለም ትዅረት ተገይሩሉ፡ ሕክምናን መድኃኒትን ዝረክበሉ መንገዲ ንክፍጠር ፃውዒትና ነቕርብ።
- እዙ ኣብ ክልልና ትግራይ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት ብህፁዕ ጠጠው እንተዘይሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘብፀሖ ዘሎ መርሸንትን ከምኡ እውን ኣብ ልዕሊ ደቂ አንስትዮ እኖታትናን ኣሓትናን ዝፍፀም ዘሎ ኣሰቃቂ /አፀያፊ/ ዝዀነ ፆታዊ መጥቃዕቲ ብዝለዓለ መንገዲ ዘጋድድ ስለ ዝዀነ ማሕበረሰብ ዓለም እዙ ፀገም ብዝግባእ ተረዲኡ ፍታሕ ንክገብረሉ ብስም ናይዙ ዝፍፀም ዘሎ ግፍዕን በደልን በሰላን ዝዀን ዘሎ ህዝብና ፃውዒትና ነቕርብ።
- ብ ምክንያት ኣብ 2012 ዓ.ም ብዘጋጠመ ኮቪድ 19 /ኮረና ቫይረስ/፡ ኣብ ክልልና ትግራይ ብኣማእት አሽሓት ዝቝፀሩ መናእሰይን ሀፃናትን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተገሊሎም ካብ ምፅንሖም ብተወሳኺ፡ ብ ምክንያት ብቶም ዝተገለፁ ወረርቲ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብዝካየድ ዘሎ ግፍዓዊ ኵናት ሰላም ብዘይምህላው ሐዚ ውን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተገሊሎም ስለ ዘለው ኣብ ልዕሊ እቶም ህፃናት ይዅን ኣብ ልዕሊ ወለዶም ስነ ልቦናዊ ማህሰይቲ /ፅዕንቶ/ ኣስዒብሎም ይርከብ። ስለ ዝዀነ ድማ ሰላም ንክፍጠር ማሕበረሰብ ዓለም ዘድሊ ኵሉ አስተዋፅኦ ንክገብር ፃውዒትና ነቕርብ።
- ኣብ መላእ ዓለም ዝትርከቡ ተወልደቲ ትግራይ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንን ዲያስፓራ ትግራይን ከም እውን ፈተውቲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትግራይና ተወሊዑ ዘሎ ኵናት በቢ ዘለኹምዎ ኰይንኩም እቲ ኵናት ጠጠው ክብልን ኣብ ልዕሊ ሕዝብናን ኣብያተክርስትያንን ዝፍፀሙ ዘለው ገበናትን ግፍዕታትን ክቋረፁን መላእ ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦን ዝትገብርዎ ዘለኹም ርብርብ ብጣዕሚ ዝነአድን ዝምስገንን ስለ ዝዀነ ጕዳዩ ናይ መወዳእታ ዕልባትን ፍታሕን ክሳብ ዝረክብ አጠናኺርኩም ክትቅፅልሉ ብስም ቅድስት ቤተክርስቲያና ፃውዒትና ነቕርብ።
- ኣብ መወዳእታ እቲ ኣብ ልዕሊ ክልልና ትግራይን ተጋሩን ተወሊዑ ዘሉ ኵናት ጠጠው ክብል፣ ጉዳዩ ብስላማዊ መንገዲ ኣብ ዙርያ ጠረጵዛ ብምይይጥ ክፍታሕን ዝምልከቶም ኣካላት ንምምይጥ ቅሩባት ንክዀኑን ብስም እግዚኣብሔር ኣምላክ ፃውዒትና እናቕረብና እዚ መግለፂ ቅዋም እዙይ ብዝተፈላለዩ ምድያታት ኣብ አየር ንክውዕል ወሲና አለና።
1 Comment
-
እዚ ህዝብ ትግራይ ዝጭፍጭፍ ዘሎ ወራሪ ሓይሊ
ኤርትራን አምሓራን ከምኡ እውን ናይ ዐብይ /ኢትዮጵያ
ወታደራት ብህፁፅ ክወፁ አለዎም ዝብል መግለፂ ሙሉዕ
ብሙሉኡ ዝድግፎ ዕዩ።


text:
ኣብ ከተማ ስታቫንገር (Stavanger) ነርወይ (Norway) ዝርከቡ ኤርትራዉያን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
እቶም ሰልፈኛታት ናዚ ሰልፊ ዝገበርሉ ምኽንያት ክገልፁ ኸለው ፡ብምኽንያት እቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲና ግብጺ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ተጨዉዮም ተሓይሮምን ብኻራ ዝሕረዱ ዘለዉ ብምዝካር ብምሕዛንን: ነቶም ኣብ ገምገም ሞት ኮይኖም ዝሳቐዩ ዘለዉ ንምድሓን: ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን መንግስቲ ኖርወይን: ካልኦትን ክሕግዙና ዝኽእሉን ብሰላማዊ ሰልፊ ድምጽና ከነስምዕ ኢና ሰልፊ ወፂእና ኢሎም ::
ነቲ ሰልፊ ዘዋደዱ መንእሰያት ምኻኖም ዝገለፁ ደጀን ተኸስተን መሓመድ ያሲንን ዕላምኦም ንወከልቲ መንግስቲን ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ሰልፍታትን ሚድያን ብዛዕባ'ቲ ሽግር ንምግላፅን ቆላሕታ ረኺቡ ፍታሕ ክወሃቦ ንምግባር ምኻኑ ተዛሪቦም።
አሕዋትና'ዮም ዝሞቱን ዝሳቀዩን ዘለው ስለዚ ኣብ ካልእ ኩርናዓት ዓለም ዘለው ኤርትራውያን ነዚ ቁዱስ ሓሳብ እዚ ሲዒቦም ኣብ ዘዘለዉዎ ሰላማዊ ስለፊ ክገብሩ ንምሕፀን ክብሉ'ውን ፀዊዖም።


text:
መግለፂ
መግለፂ እዝዚ ሰራዊት ትግራይ
ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን መንግስቲ ትግራይን ብሳልሳይ ወገን ኣቢሉ ብዝተበፅሐ ናይ ተናፀል ሰብኣዊ ተፃብኦ ደው ምባል ምርድዳእ መሰረት ንዝሓለፉ ልዕሊ 6ተ ኣዋርሕ ኣብ መንጎ ምክልኻል ሰራዊት ኢትዮጵያን ሰራዊት ትግራይን ወታሃደራዊ ግጭት ደው ኢሉ ከምዝፀንሐ ህዝቢ ትግራይን ህዝብታት ኢትዮጵያን መላእ ዓለምን ዝፈልጥዎ ጉዳይ እዩ።
እቲ ዝተበፅሐ ተፃብኦ ደው ምባል ነቲ ናብ ኲናት ዘብፀሐ ፖለቲካዊ ምኽንያት ናብ ምፍታሕ ዘኽእል ድርድር ንምዕባይ ሕብረት ኣፍሪካን መላእ ዲፕሎማቲክ ማሕበረሰብ ዓለምን ዘይተሓለለ ፃዕርታቶም ኣጠናኺሮም ናቐፀሉ ከምዝፀንሑን ከምዘለዉን ግሁድ ኾይኑ ንኹሉ ፃዕርታቶም ዘለዎ ናእዳ እውን ወታሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ከይገለፀ ኣይሓልፍን።
መንግስቲ ትግራይ ንሰላም ዘለዎ ፅኑዕ ቅዋም መሰረት ገይሩ ብዝሃቦ ኣንፈት መሰረት ናይ ሰላም መማረፂ ፀንቂቑ ክሳዕ ዝውድእ ሰራዊት ትግራይ ንዝኾነ ዓይነት ወታሃደራዊ ግጭት ምኽንያት ከይኸውን ልዑል ጥንቃቐ እናገበረ ፀኒሑ እዩ።
እዚ ኾይኑ ብዕለት 9 ነሓሰ ምዕራብ ትግራይ ዘይድፈር ናይ ሓፂን ምክልኻል ፈጢረ እየ ዝብል ዘሎ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብ ደደቢት ኣንፈት ኣብ ልሙድ ናይ ምክልኻል ተግባሩ ኣብ ልዕሊ ዘሎ ሓይሊ ሰራዊት ትግራይ ካብ ሰዓት 10:00 ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ንሓደ ሰዓት ዝፀንሐ ናይ ከቢድ ብረታትን ታንክታትን ደብዳብ ኣካይዱ ኣሎ።
ወታሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ካብ ወገን ምንም ዓይነት ናይ ተኹሲ ምላሽ ከይህሉ ብምግባር እዚ ዝተፈፀመ ጥሕሰት ናይ ተፃብኦ ደው ምባል ኣብቲ ከባቢ ብዘሎ ኣዛዚ ዝተፈፀመ ጉድለት ወይ ካብ ላዕሊ ኮነ ተባሂሉ ዝተገበረ ምዃኑ ብትዕግስቲ ከፅንዕ ድሕሪ ምፅናሕ እቲ ተግባር ብላዕሊ ተፈሊጡ ኮነ ተባሂሉ ዝተፈፀመ ምዃኑ ኣረጋጊፁ ኣሎ።
ምዕራብ ትግራይ ዘይናይ ትግራይ ንምግባር መራሕቲ ኢትዮጵያ ሒዘምዎ ዘለዉ ዝተዋደደ ወታሃደራውን ፖለቲካውን ሽርሒ በዚ ጥሕሰት ተፃብኦ ደው ምባል ኣጠናኺሮምዎ ኣለዉ።
እዚ ተግባሮም መንግስቲ ትግራይ እውን ምዕራብ ትግራይ ነፃ ምግባርን ዝተፈናቐለ ህዝቢ ናብ ቦትኡ ምምላስን ሓይሊ ብሕታዊ መማረፂ ክኸውን ይገብሩ ከምዘለዉ ወታሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ተገንዚቡ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ክገብር ዝደፍኦ ዘሎ ዝኾነ ዓይነት ገምጋም ዘይትኽክልን ሕዚ እውን ዘለዎ መማረፂ ሰላምን ንሰላም ቁርፀኛ ምዃንን ጥራሕ ከምዝኾነ እናተሓሳሰብና መላእ ህዝብታትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኢትዮጵያ፣ መላእ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ዲፕሎማስያዊ ማሕበረሰብ ዓለም ሃገር ናብ ጠቕላላ ዕንወት ዘምርሓ ኲናት ዳግም ክውላዕ ኣብ ምግባር ብሕታዊ ተሓታቲ እቲ ቀደሙ እውን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ኲናት ዝኣወጀን ጆኖሳይድ ዝፈፀመን ዘፈፀመን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዃኑ ኩሉ ክፈልጦን ክግንዘቦን ከምዝግባእ ወታሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ የፍልጥ።
ትግራይ ትስዕር !
ወታደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ
11 ነሓሰ 2014 ዓ/ም
1 Comment
-
ንሰላም ቁርብ ዘይኮነ ፋሽስት መንግስቲ፣ብሓይሊ ክተምበርኽኾ ግድን ይኸውን።


text:
ጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣኖም ምስ ወረዱ ፓርላማ እታ ሃገር ሲይሪል ራምፓፎሳ ሓድሽ ፕረዚዳንት ደቡብ ኣፍሪቃ ገይሩ ብወግዒ መሪፁዎም።
ራማፎሳ ብሕታዊ ሕፁይ ኮይኖም ብምቕራብ ብዘይ ድምፂ ኣብ ከተማ ኬፕ ታውን ተመሪፆም ኣለው።እቲ ዜና ብዋና ዓቃቢ ሕጊ ሞጎይንግ ሞጎይንግ ኣብ ፓርላማ ምስተገለፀ ኣብ ፓርላማ ኣባላት ANC ብመዝሙርን ሳዕስዒትን ታሕጓሶም ከምዝገለፁ ተፈሊጡ’ሎ።
ጃኮብ ዙማ ብመራሕቲ ገዛኢ ፓርቲ ክወርዱ ክሕተቱ ድሕሪ ምጽናሕ ትማሊ ካብ ስልጣኖም ለቂቖም።
ራማፎሳ ብርክት ዝበሉ ፈተናታት ይፅበይዎ።ሓደ ካብኦም ኣብ ደውታ ዝርከብ ቁጠባ እታ ሃገር ምህናፅ እዩ።ምኽትል ፕረዚደንት ዝነበሩ ራማፎዛ ንዙማ ክትክእዎም ዝነበሮም ንሶም እንተኾኑ እውን ተቓለስቲ ንቁጠባዊ ነፃነት ዝተባህለ ተቓዋሚ ውድብ ቅድሚ እቲ ምርጫ ካብቲ ፓርላማ ወፂኦም መራሕቲ ናይቲ ውድብ ጁሊየስ ማሌማ ውድቦም ንቅቡልነት ምርጫ ራማፎሳ ድምፆ ምሃብ ከምዘይደልን ኣብ ክንድኡ እቲ ፓርላማ ተበቲኑ ሓድሽ ምርጫ ክካየድን ድልየቱ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኢሳያስ ኣፈወርቂ መስራትን ኣቦን ሃገረ ኤርትራ???(መልሲ ንጸሓፊ ንኣቶ በረኸት ኪዳነ)
ኣብ እዋን ውድቀት ስርዓት ህግደፍን መራሒኡ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ብዙሕ ተዋስኦ ክግበርን ክብሃልን ንሰምዕ ኣለና፡ ፡ ዛንታ ገድልን መሪሕነቱን ብፍላይ ከኣ ዛንታ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ናይ ሎሚ ህግደፍ ኣብ ዘመነ 30 ዓመት ገድሊ ዝተፈጸመ ግፍዕታት ከይጸብጸብና እዛ ሃገርና እንብላ ኤርትራ ነጻ ካብ ትወጽእ ጀሚራ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ስርዓቱን ዝፈጸምዎ ማእለያ ዘይብሎም ግፍዕታት ብፍላጥ ወይ ብዘይፍላጥ ጎሲኻ ኢሳያስ ኣፈወርቂ “መስራትን ኣቦን”ኤርትራ ክብሃል ክንሰምዕ ከለና ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ጸርፊ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣሽሓት ግዳያት ናይዚ ዘስካሕክሕ ግፍዕታት ከኣ ብሽም ነጻ ፕረስ ገበን ምፍጻም’ዩ፡ ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝሃንደሶ ጎደና ጥፍኣት ነዛ ንፈዋ ሃገርና ህላዌኣ ኣብ ሓደጋ ኣውዲቕሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን ሓደሽቲ ተዋስኦታት ክስርሑ ምጅማሮም ብወዝቢ ኣይኮነን፡ ፤ኣብ ኣጋ ዕራርቦ ህግደፍን መራሒኡን ኮን ዶኾን ዝደናገር ይርከብ ብዝብል ኣጉል ተስፋ ዝግበር ዘሎ ዘመተ ምዃኑ ተረዲኡና ኣሎ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጉጅለ ህግደፍን ብፍላይ ከኣ ካብ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም ዝተፋተሐ ክኣምኑ ዘይደልዩ ድፉናት ሕልና ነቲ ንዓመታት ህዝብን ሃገርን ከጽንት ዝጸንሐ ጨካን ፍጥረት “ኣቦ ኤርትራ” ክብሉ ክንሰምዕ ከለና ንኣዳም ገረሞ ዘብል’ዩ፡ ፡
ኣቶ በረኸት ኪዳነ ከምዚ ክብል ንኢሳያስ ይገልጾ፡ ፡ “PIA was critical in preventing the collapse of the Eritrean state. Without his great skill as unifier,his charisma and vision,Eritrea would not exist today.” ዘገርም’ዩ!! እቲ ካብ 40 ሽሕ ክሳብ 50 ሽሕ ዝበጽሕ ሞትን ጥፍኣትን ለይለይ ዝብሉ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ኩናት ኢትዮ-ኤርትራ ተረሲዑ’ድዩ? ብዕብዳኑን ብቀይዲ በተኽ ኣካይዳ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተወልዐ ኣዕናዊ ኩናት ኣሽሓት ተቐበልቲ ሕድሪ መንእሰያት ጸኒቶም ከይኣክል ንኢሳያስ ከም መድሓኒ ጌርካ ምቁንጃው ናይ ጥዕና ኣይመስለንን፡ ፤ሎሚ ጥዕና ዘለዎ ሰብ ሃገረይ ኣብ ምንታይ ኩነታት ኣላ ኢሉ ክሓትትን መፍትሒ ኣብ ምድላይ እጃሙ ከበርክት ምተገብኦ’ምበር ንሰይጣን ከም መልኣኽ ጌርካ ክተምልኾ ምፍታን ናይ ጥዑይ ኣእምሮ ክብል ኣይክእልን፡ ፤ሎሚ ኤርትራ ከምዚ ኣቶ በረኸት ዝብሎ ዘይኮነ ከም ሃገር ተበታቲና፡ ብቁጠባውን፡ ፖለቲካውን፡ ማሕበራውን መዳያታ ለሚሳ ናብ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ተቐይራ’ላ፡ ፤ኤርትራ ሎሚ ዝበኽየላ’ምበር ኣብ ልዕሊኣ ብኣስትሓቃር ዘላግጸላ ኣየድልያን’ዩ፡ ፤ከምቲ ኣቡናት ካቶሊካዊት ኤርትራ ዝበልዎ ንስኻ ኣቶ በረኸት ኪዳነ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ፡ ኣሕዋትካ ኤርትራውያን ኣበይ ኣለዉ?”ኢለ ብድሆ እብለካ፡ ፡ እዚ ናትካ ጽሑፍ ከንብብ ከልኹ በኽየ፡ ዝርንዝዕ ነቢዐ!!”ዓሻስ ደሓን ኣሎ፡ ዘመድ ዓሻ ከፊእዎ’ሎ” ከም ዝብሃል ደቂ ገዛውትኻ፡ ደቂ ቁሸትካ፡ ደቂ ዓድኻ፡ ብሓፈሽኡ ደቂ ሃገርካ ኣበይ ኣለዉ?ስድራ ቤታቶም’ከ ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከቡ?ኣብ ኤርትራ ሎሚ ሬሳ ዘይብሉ ዳስ ተተኺሉ ስድራ ቤት ግዳያት ሞት ሕጹይ ኮይኑወን ዓው ኢለን እቲ ንቡር ክገብራ ተሓሪመን ኣለዋ፡ ፡ እዚ ኩሉ ኣደራዕ ብሰንኪ እቲ ተቆናጅዎ ዘለኻ ጽሉል መራሒ ምዃኑ ኣይተረደኣካን ኣይብልን እንታይ ደኣ ዘስደዐ’ዩ አስዲዑካ ክኸውን ዝኽእል፡ ፤
“ወሓጥዮ እንተበልኩዋስ ትጎስሞ” ከም ዝብሃል ኣቶ በረኸት ኪዳነ ምስ ጥዕንኡ ዘሎ ኣይመስለንን፡ ፡ “He has proven to be incorruptible. He leads by example.He is clearly the greatest Eritrean of his age.” ይብል፡ ፡ ኣቱም ሰባት እንታይ’ዩ ዝብሃል ዘሎ? ከመይ ከመይ’ዩ ዝነገር? ወዲ ሰብ’ዶ ንሰብ የምልኽ’ዩ? ኣብ ኤርትራ ሎሚ ዘይሎ ናይ ስልጣን ብዕልግና የለን፡ ፤ቁጠባዊ ብዕልግና’ሞ መቑጸሪ የብሉን፡ ፡ እቶም ፈሊጥኩም ትርስዑ እንብለኩም የብልናን እንተ እቲ ከም መልኣኽ ተምልኾ ዘለኻ ሰብ ግን ልዕሊ ብዕልግና ሓሊፉ ናብ ጽላለ ኣድሂብሉ መዛረቢ ህዝቢ ኮይኑ’ሎ፡ ፤መን’ዩ ሎሚ ንኢሳያስን ስርዓቱን ዓይንኹም ትደፈን ዘይብሎም?እቶም ኣብ ሕምብርቲ ኣስመራ ብገንዘብ ሰኺሮም ብጥይት ክዋድኡ ዝተራእዩ ጀነራላት ተረሲዕም ድዮም?እቶም ብመሸጣ ደቂ ሰባት ሃብቲ ዝደለቡ’ኸ ተረሲዖም? ብመሪሕነት ኢሳያስ ኣፈወርቂ መንእሰያት ኤርትራ ከም ጠለ በጊዕ ኣብ ንመሸጣ ኩሊት ዝተፈርዱ’ኸ ንመን ክንህቦም?
ኣቶ በረኸት ኪዳነ፡ 1.ኣብ 21 ክፍለዘመን ዘመናዊ ባርነት ተኣታትዩ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ክንዲ ትምህርትን ምርምርን፡ ኣብ ክንዲ ስራሕን ምዕባለን፡ ኣብ ክንዲ ሓዳርን ውላድን ከም እንስሳ ዘገዳም ኣብ በረኻታት ኤርትራ ተሓይሮም ከርፋሕ ናብራ የሕልፉ ኣለዉ፡ ፤ሳዋ መሰረት ጻንታ ኤርትራውያን መንእሰያት ኮይና ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ልሙስ ሕብረተሰብ ሃኒጻ ሃገር ብድኽነት ተበሊዓ ህላዌኣ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ይርከብ፡ ፡ እዚ ኩሉ ኣደራዕ ብሰንኪ’ዚ ንስኻ ተቆናጅዎ ዘለኻ ኣእምሮ-ቢስ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ’ዩ፡ ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣቦ ኤርትራ ዘይኮነ ተሓታቲ ናይ 50 ዓመታት ሰብኣዊ ግፍዕታት’ዩ፡ ፤ደም ደቂ ኤርትራ አብ ኢዱ’ሎ፡ ፡ ፍትሕን ርትዕን ጓዕጺጹ ንዘለኣለም ክነብር ዝኽእል ወዲ ሰብ ከምዘይለ ክፍለጥ ይግባእ፡ ፤እቲ መዓልቲ ይመጽእ ኣሎ፡ ፤
2.ጉድጓድ ዒራዒሮ ምስክር ጻንታ ጀጋኑና ኢያ፡ ፤ንጹሃት ብሓዊ ይልብለቡ ኣለዉ፡ ፤ነዚ ንጎድኒ ገዲፍና ንገበነኛ ከም መላአክ ኣምሲልካ ብምቅራብ ህዝቢ ክተደናግር ምፍታን ጊዝይኣኡ ዝሓለፎ ሜላ ኢዩ፡ ፤ህዝቢ ይዕዘብ ኣሎ፡ ህዝቢ ዓሻ ኣይኮነን፡ ህዝቢ ቁስሊ ተሸኪሙ ሕርቅም ይብል ከም ዘሎ ዝክሓድ ሓቂ ኣይኮነን፡ ፡
3.ጻንታ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ጎቦታት ሲናይ ጸሊም ታሪኽ ኢሳያስ አፈወርቂ ህያው ምስክር’ዩ፡ ፡ ነዚ ጸሊም ታሪኽ ጎሲኻ ዝግበር ተዋስኦ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ’ዩ ክኸውን ዝኽእል፡ ፤እዚ ተዋስኦ’ዚ ብሕጊ ዝሕተትሉ እዋን ይቀራረብ ኣሎ፡ ፤ብሽም ነጻ ፕረስ ዝግበር ገበን ተሓታትነት ክህልዎ ምዃኑ ዘጠራጥር የብሉን፡ ፤
4.ጻንታ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ምድረ በዳ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ካልእ ጸሊም ታሪኽ ኢሳያስ ኣፈወርቂ’ዩ፡ ፤ጻንታ ላምፓዱሳ ሓደ ካብቲ ብዙሓት ጻንታታት ምዃኑ ክፍለጥ አለዎ፡ ፤ሬሳታት ኤርትራ ንቡር ከይረኽቡ ተኸልኪሎም ኣለዉ፡ ፤ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሬሳታት ደቂ ኤርትራ ተረኪቡ ኣብ ክቡር ቦትኦም ከየዕርፎም ትብዓት ስኢኑ ዘይንቡር ክገብር ምርጫ ወሲዱ፡ ፤ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፈራህ ፍጥረት’ዩ፡ ፤ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዓይኒ ንዓይኒ ክጠማመት ኣሕፊርዎ ምስ ሬሳታት ክብኣስ ተዓዚብናዮ፡ ፡ ሬሳታት ኤርትራውያን ኣብ ዓዲ ሃገር ተድርብዩ ንቡር ስኢኑሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን ንውልቀ መላኺ ከም ሊቀ መላእኽቲ ጌርካ ምቕራብ ዝንቡዕ ኣእምሮ ዝውንን ጥራሕ’ዩ ክኸውን ዝኽእል፡ ፡ ንሕና ኤርትራውያን ሕግን ድግን፡ ክቡር ባህልን ልምድን ዘለና ህዝቢ ኢና፡ ፤ሬሳ ወዲ ሰብ ክቡር’ዩ፡ ፤ኣሽንኳይዶ ሬሳ ደቅኻን ኣሕዋትካን ሬሳታት ጓኖት’ውን እንተኾነ ክብሪ ክወሃቦ ይግባእ፡ ፤ንሕና ኤርትራውያን ሕልና ስኢና ኣለና፡ ፤ጸሓፊ ኣቶ በረኸት ኪዳነ’ውን ሕልና ኣልቦ ኮይኑ ረኺበዮ፡ ፤ጸሓፊ ሕልና ኣጒዲሉ ንውልቀ ምልኪ ኣብ ዙፋን መላእኽቲ ኣደይቡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘሊቀ መላእኽቲ ይብለና’ሎ፡ ፡ ካብዚ ከምዚ ዓይነት ዝንቡዕን ዘይዓበየ ኣእምሮን ጸሓፊ የድሕነና!!
ኣብ መወዳእታ ንሕና ከም ህዝቢ ፍትሒ ስኢንና ንጸንት ኣለና፡ ፤ፍትሒ ብዋጋ’ያ ትመጽእ፡ ፤ንፍትሒ ክንደልያ ኣለና፡ ፤ንናጽነት ክንደሊ ንሞሮር ወፊርና፡ ፡ ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ውልቀ ምልኪ ዝረግጻ ሃገር ሒዝና ዓዲ ኣቲና፡ ፤ዕድሎትና ኮይኑ ከኣ እንሆ ንዝሓለፈ 23 ዓመታት ተማእዚዝና ንኸይድ ኣለና፡ ፤ህላዌና ኣብ ሓደጋ ወዲቑ’ሎ፡ ከም ህዝብን ሃገርን ክንጸንሕ ዲና ኣይንጸንሕን ንሕና እንምልሶ ሕቶ ኢዩ፡ ፤ንፍትሒ እንተ ደሊናያ ክንረኽባ ንኽእል ኢና፡ ዋጋ ክትሓተና ምዃና ግን ጥርጥር የብሉን፡ ፡ ሓድነትና ተቐኒትና ደቂ እገሌ በዚሖም ደቂ እገሌ ውሒዶም ከይበልና ሃገር ክነድሕን እንተ ተበጊስና ህዝብን ሃገርን ካብ ጥፍኣት ክድሕን ይኽእል’ዩ፡ ፡ ኣብ ጓል መንገዲ መዝሙር ህግደፋውያን ንዝምር እንተኮይንና ግን ንሕና ከም ህዝቢ እንጽንሓሉ አዋን ሓጺር ክኸውን’ዩ፡፡ እዚ ዝግበር ዘሎ ተዋስኦ ሓደገኛን ብዕላማን ዝግበር ዘሎ ምዃኑ ክበርሃልና ይግባእ፡ ፡ ፕሮፓጋንዳ ህግደፍ ዘዕወሮ ልሙስ ሕብረተሰብ ከይንኸውን ንጠንቀቕ፡፡ ፍትሕ ንጠልብ ኣለና፡ ፤ብዘይድልየትና ዝተፈጸመ ሃገራዊ መርዓ ብፍትሕ’ዩ ዝድምደም፡ ፤ጉጅለ ህግደፍ ብሓይሊ’ዩ ኣብ ስልጣን ደይቡ፡ ብሓይሊ’ዩ ከኣ ክወርድ ዝኽእል፡ ፤በትሪ ንዘልዓለ ብበትሪ ጥራሕ ኢኻ ክተውርዶ ትኽእል፡ ፤በትሪ ኣልዒሉ ትንዕ ንዝበለካ ብጃላ ኢድካ ኣይትገጥሞን፡ ፤ህግደፍ ኣብ ኣፍ ደገ ዕርበቱ’ዩ ዘሎ እንተኾነ ግን ሓድነት ጌርና እንተዘይገጢምናዮ ዓመታት ክውስኽ ከምዝኽእል ፈሊጥና ዓንዲ ሕቆኡ ክንዘብጦ ብሓባር ንበገስ፡ ፤
ፍትሒ ይንገስ!!
ወልዱ ተኽለ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8710


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ዓርቢ ዕለት 22 ሐምሌ 2014 ግ.ዓ.ም/ 29 ሐምሌ 2022 ዓቢይ መንፈሳዊ ጉባኤ ንመበል 17 ዙር ሃገረ ስብከት ሕ.መ. ኣሜሪካን ካናዳን ትምህርተ ሰንበት ኣብዚ ዓመት ንመጀመረታ ግዜ ድሓሪ Covid-19 ብኣካል ዝተካየደሉ መደብ እዩ። እዚ መበል 17 ዙር ጉባኤ ትምህርተ ሰንበት ሎሚ ዓርቢ ተቀሪብ...
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን ። ሓምለ 5 ኣብዚ ዕለት ናይ ዝኸበሩ ቅዱሳን ኣቦታትና ሓዋርያት ናይ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን ዝክረ ዕለት ሰማእትነቶም እዩ። ቅዱስ ጴጥሮስ ወዲ ዮና ስምዖን ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተባህለ ኣብ ቤተ ሳይዳ ዓሳ ብምግፋፍ ዝዓበየ ኢየሱስ ክርስቶስ ወዲ መዝሙሩ ኪኸውን ጸዊዑ ካብ ስምዖን...
ስለምንታይ መስቀል ነኽብሮ፧ ስለምንታይ ንመስቀል ንስዕሞ፧ ካብ መሰቀልከ እንታይ ንመሃር ፧ መልሲ ናይዚ ሕቶ ብብኃሕ ዓይነት መግለጺ ክወሃብ ይከኣል እዮ። መስቀል ነኽብሮ፡ ሰንደቅ ዕላማና ሰለ ዝኾነ ነፍቅሮን ንስዕሞን።፡ መሰቅል ኃይልና፡ ጽንዓትና፡ ከምኡውን በቲ በጃ ድኃነትና ዝኾነ ደም ቤዛ ዓለም ክርስቶስ ስለ ዝተሓጸበ ነኽብሮን ንስዕሞን፡ መሰቀል ኣካላት መድኃኔ-ዓለም ዝዕረፈሉ ስለ ዝኾነ ንፍቅሮን ንስዕም................. ወዘተረፈ። ሃገራት ዓለም ሓደ ሰብ ስለ ሃገሩን ህዝቡን ዝተሰወኣሉ ቦታ(እምባ ወይ ኮነ ሜዳ) ብኽብሪ ካብቲ ካልእ ቦታታት ከም ዝሕዝኦን፡ ኣብቲ ቦታ ብምኻድ ስለ ፍቅሪ ሃገር ዝፈሰሰ ደምን ዝተኸስከሰ ኣዕጽምትን እናዘከራ ንፍቅሪ ዜጋታተን ዝተኸፈለ ዓቢ ክብሪ ከም ዝህብኦ ምስክር ዘድልዮ ኣኮነነን። ንሕናውን መስቀል ስለ ፍቅሪ ስባት ዕሽር ዝተኸፍለሉ መርገጽ እግሪ ጐይታ ዓለም ክርስቶስ ስለ ዝኾነ ነፍቅሮን ንፈትዎን። ኣብ መሰቀል ካብ ዝተወሃበና ሓደ ካብ ዓበይቲ ህያባት ፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። መስቀል ክንዝክር ከለና ክርስቶስ መድኃኔ-ዓለም ንስለ ደቂ ሰባት ዝተቀበሎ ጸዋተ መከራን፡ ብደመ እቲ ኵቡር ዋጋ ገንሸል ፋሲካና ነፍስና ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዝተዓደገት ይስወጠና። ኣብ መስቀል እታ ጸግዕናን እምባናን ዝኾነታ ወላዲተ ፀሐየ ጽድቅ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ከም ዝተወሃበትና ንዝክር፡ በዚ ከኣ ንመስቀል ነፍቅሮን ንስዕሞን። ኣብ መሰቅል ሓደ ዓቢ መንፈሳዊ ሰነ-ምግባር ካብ ኣዴና ድንግል ማርያም ንመሃር። ንሱ ከኣ ዘየቋርጽ ትሕትና እዮ። ኣደ ብርሃን ኣደ ኣምላኽ ንክንሳ ፈጺሙ ዘይተለወጠን ዘየቋረጸን ትሕትና ነበራ። ካብ ኵሎም ደቂ ሰባት ከም ድንግል ማርያም ዝበለ ትሕትና ዘለዎ የልቦን። ልዕሊ ኵሉ ፍጥረት ክሰቅላ ዝኽእል ንኣምላኽ ናይ ምውላድ ክብሪ ክትጸውር ዘብቅዕ ትሕትና ነብበራ። ትዕቢት ንፍጽማን ዝተባህሉ እኳ ዘውድቅ ክሳብ ፍጻሜ ሕይወት ዘይገድፍ ፈተና እዮ። ብኣስካላ ቅድስና ናብ ሰማይ ብዙኃት ቅዱሳን፡ ቁሩብ ምስ ተረፎም ብትዕቢት እዮም ዝወድቁ። ክብሩን ጸግኡን ምስ በዝሐ ጠባዮ ዘይቅይር ሰብ የለን። እኳ ደኣ ሓደ ኣቦ “ ፀጋን ክብርን ኣይትሃበኒ። ጸጋን ክብርን እንተሂብካኒ ኸኣ ንዕኡ ክጸረሉ ዝኽእል ትሕትና ሃበኒ” ኢሉ ክሳዕ ምልማን በጺሑ እዮ። ቅድስት ድንግል ማርያም ግና ማንም ዘይበጽሖ፡ ክበጽሖ’ውን ዘይከኣሎ ክብሪ ሒዛ ብልሳን መልእኽቲ እናተመስገንት እንከላ ንሓንቲ ሰከንድ እኳ ከም ቋሕ ሰም ዓይኒ እኳ ኣይተመክሐትን። ቅዱስ ኤፍሬም “ብትሕትና እትዛረቢ እምባ” ኢሉ ዘመስገና ንቅድስት ድንግል፡ ከም እምባ ልዕል ዝበለት ክንሳ ንርእሳ ከም ዓሚቁ ስንጭሮ ኣትሒታ “ እዚ ከምዚ ዝበለ ሰላምታ (ኣምኃ) እንታይ ኮን ይኸውን፧” ኢላ ብልባ ሓሰበት። በዚ ትሕትና ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ኸኣ ኣዚና ንድነቅ። “ ኦ ድንግል ከምዚ ዘለ ናይ ምሥጋና ሰላምታ/ኣምኃ/ ከመይ ዘይግብኣኪ፡ እቲ ዝተሓረኽዮ፡ ንፈጣሪ ሰማይ ምድርን ክትወልዲ ‘ዶ ኣይኮንክን፧ ንእሳተ መለኮት ጼርኪ፡ ሰማይ ምድርን ዘይከኣልዎ ክኢልኪ፡ ከምዚ ዝበለ ኣምኃ ከመይ ዘይግብኣኪ፧ እናበለ ከኣ የመስግና። ንኣምላኽ ካብ ትጸንስ ኣትሒዛ ልዕሊ ኵሎም ፍጠረታት ዝሰርዓ ክብሪ ረኺባ እንከላ፡ ንኻልኢት እኳ ኣይተዓበየትን። ብሠለስተ መንገዲ ማለት፡ ብሓሳብ፡ በዘራርባኣን ብግብራን ትሕትናኣ ርኢና ኢና። ሰማያዊ መልኣኽ ተዓጢቁ እናኣመስገና እንከሎ፡ እዚ” ነዚ ናይ ሰላምታ ኣምኃ ከመይ ክቕበሎ፡ እኽእል፧” ኢላ ብልባ ብልባ ብምሓሳብ(ብሕሊና) ትሕትቲ(ትሕቲ) ከም ዝኾነት ኣርኣየትና። ብኣዘራርብኣ ከኣ ቅድሚ ጽንሲ ኮነ ድሕሪኡ “ እኔኹ ኣነ፡ ውርደት ባርያኡ ርእዮ እዮ እሞ “ እናበለት ንነብሳ ጸወዓታ። ቅዱስ ያሬድ ” እንዘ አመቱ እሙ ረሰያ” ከም ዝበላ፡ እግዚአብሔር ባርይኡ እንከላ ኣዲኡ ገበራ። ንሳ ኣዲኡ እንክንሳን ንርእሳ ባርያ ገበረት። ኣ እግዚአብሔር ኣምላኽ ብትሕትናን ብፍጹም ፍቅርን ክሳብ ነምልኸካ ኣይትመንነናን ኣይትግደፍናን። መብኃሕቱኡ ትሕዝቶ እዚ ጽሑፍ ካብ ቃና-ዘገሊላ ትብል መጽሓፍ ናይ ዲ.ሄኖክ ኃይለ ብዲ.ኣዶኒያስ ብርሃን ዝተተርጎመት ኣብ ገጽ 37፡ 38፡ 39 ይርከብ። ኣከ
" ናይ ብፁእ ኣቦና ኤልያስ ምምጽእ ናብ ሃገር ስብከትና ክንርኢ ንግሆ ንግሆ ዓይንና ሓሲና፡ ገጽ ንገጽ ክንራኸብ ንጽበ ነይራ። ምሳዛ ክብርቲ መዓልቲ እግዚአብሔር ኣምላኽ ቀልጢፉ ከራኽበና፡ ካብ ጸሎት ኣዕሪፍና ኣይንፈልጥን። ነዛ መዓልቲ ካብ ርሑቅ ኣማዓሚድና ንርእያ ነይርና። ትመጸና ከም ዘነበረት ኣይዘንጋዕናን። ኣቦና ክህልወና ቢሂግና፡ ናፍቆት ኣቦነት ንልብና ስዒርዎ። ናይቲ ዝጓስየና...
ጳጳስ ሃገረ ስብከት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ካናዳን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ብጹዕ ኣቡነ ኤልያስ ብብጹዕ ሊቀ-ጳጳስ ኣቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራን ብሓላፊ ጉዳያት ወጻኢ ቀሲስ በረከት ኪዳነን ተሰንዮም ኣብ ሀገረ ስብከቶም ብሰላም በጺሖም። ኣብ ዋሽንተን ዲሲን ከባቢኡን ዝርከቡ ካህናትን መእምናን ኣባላት ቤት ትምህርቲ ሰንበትን ኣባላት ቤት ጽሕፈት ሃገረ...
ሕቶን መልስን
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን::
መልሲ፡
ሀ.- ኣብ ሰሙነ ሕማማት፥ካህናት ኣቦታትና መስቀል ኣይሕዙን፡ ንሕና'ውን መስቀል ኣይንሳለምን፡፡ እዚ ድማ ኃይሊ ክብሪ መስቀል ዝተገልጸ መስቀል ትርጓሜ ሊቃውንት
መ= መከራ ፡
ስ=ስቅለት ፡
ቀ= ቀራንዮ ፡
ል= ልደት ፡ መስቀል መድኃኒት ነፍስና ዝኾነ ድኅሪ ሥቅለት ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ፥ እዞም ዅሎም ዚመፁ ድማ ድኅሪ ሥቅለት እዩ፡፡ ከምኡ ድማ እዛ ሰሙን ናይ ብሉይ ኪዳን ምሳሌ እየን፡ ኣብዚ ጊዜ'ዚ ኣገልግሎት መስቀል ኣይተጀመረን፡ ከም ናይ መወዳእታ ፍርዲ መቅጻዕቲ ደኣ ይጥቀምሉ ነበሩ።
ለ. -ኣብ ሰሙነ ሕማማት፥ ንስሓ ኣይወሃብን፡ ዝተወልደ ሕፃን ክርስትና ኣይለዓልን ማለት ጥምቀት ኣይጥመቅን፡ዝሞተ ሰብ ዋላ ጸሎተ ፍትሓት ኣይግበረሉን፡ ጸሎተ ፍትሓት ኣብ ሆሳእና ሰንበት ዝተገብረ ንሰሙን ምሉእ የገልግል፡ ስለዚ ኣብ ሕማማት ጊዜ ፍትሓት ኣይግበርን።
ሐ. -ኣብ ሰሙነ ሕማማት፥ ኣብዚ ግዜ'ዚ ንጽልዮም ጸሎታት ነብጽሖም ቅዱሳን መጻሕፍቲ ውዳሴ ማርያም፡መዝሙረ ዳዊት፡ሕማማተ መስቀል፡ድርሳነ ማኅየዊ፡ መልክዐ ሕማማት መጽሓፍ ቅዱስ እዩ እምበር ካልኦት ድርሳናት ገድልታት መልክዐ መልክዕ ኣይድገምን፡፡ ጸሎተ ሃይማኖት ከማን ክንጽልይ ከለና ጸሎተ ሃይማኖት ኢልና ጀሚርና "በመዋዕለ ጲላጦስ ጴንጤናዌ ሐመ" ኢልና ነቋርጽ፡ ዓርቢ ምሸት ድማ "ወሞተ ወተቀብረ" ኢልና ነቋርጽ፡ ካብ ቀዳም ፍርቂ ለይቲ ንደሓር ክሳዕ ፍጻሜ ንደግሞ።
መ. -ኣብ ጊዜ ሕማማት ሙሉእ ሰሙን ብዘይካ ኃሙስ ጽግቦ ስጋብ ሕጽበተ እግሪ ይስገድ እዩ። ኣብ ቤተ ክርስትያና ኣብ ዝመጸት ወርኂ ዘይስገደለን በዓላት ኣለዋ ንሳተን ድማ፥
1.ቀዳመ
2.ሰንበት
3.ብ12 ዕለት ቅዱስ ሚካኤል፡
4.ብ21 በዓለ ማርያም
5፡ ብ 29 በዓለ እግዚአብሔር እየን፡ ኣጋጣሚ ኣብዘን በዓላት ሕማማት እንተበዓለ ኣብዚ ጊዜ'ዚ ይስገድ እዩ፡ ከመይ ምስ ንብል ሰሙነ ሕማማት ኣብ ዓመት ሓንሳእ እዩ ዝመጽእ ካብ ሰሙነ ሕማማት ዝዓቢ ነገር ድማ የለን፡፡ ከም መቐጻልታ እዚ’ውንውሳኔ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ብዕለት 9 ጥቅምት 2008 (20 ጥቅምቲ 2015 ፈረንጂ) ዓ.ም. ደጊምውን ብ24-25 ግንቦት 2008 ዓ.ም. ( 1- 2 ሰነ 2016 ፈረንጂ) ዝተቓንዐ ምልኣተ ኣባላት ዝነበሮ ጉባኤ፡ ብጉባኤ ሊቃውንት ንዝቐረበሉ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ዝምልከቱ ሾብዓተ ኣርእስቲ መርሚሩን ኣመኃይሹን ብምጻድቕ ነቶም ኣንቀጻት ብዝግባእ ኣብ ኣብያተ ክርስቲያን ክትግበር ውሳኔኡ ሂቡ ኔሩ። እቶም ኣንቀጻት ድማ፥ 1. ሥርዓተ ቅዱስ ቍርባን ዝምልከት፡ 2. መንጦላዕት ቤተ መቅደስ ዝምልከት፡ 3. ኣልባሳትን ኣለባብሳን ውሉደ ክህነት ዝምልከት፡ 4. ኣቃውማ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ዝምልከት፡ 5. ኣፈጻጽማ ቃል ኪዳን መርዓውቲ ዝምልከት፡ 6. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ዘሎ ምንባባትን ግእዛዊ ኣገልግሎትን ዝምልከት፡ 7. በዓላት ኣብ ሰሙነ ሕማማት ዘተኮሩ ነበሩ፡፡ በዓላት ኣብ ሰሙነ ሕማማት ንዝብል ኣንቀጽ ዝሃቦ ውሳኔ ድማ፡ "በዓላት ኣብ ሰሙነ ሕማማት፦ኣብ ውሽጢ ሰሙነ ሕማማት ከም በዓለ መድኃኔ ዓለም፣ በዓለ እግዚአብሔር፣ በዓለ ማርያም፣ በዓለ ቅዱስ ሚካኤል . . . ዝኣመሰሉ ዓበይቲ በዓላት ኣብ ዝውዕሉሉ ኵሉ ሳዕ ኪስገድ ከምዘለዎ ቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔኡ ሂቡ ኣሎ።" መደምደምታ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ እዚ መምርሒ’ውን ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ብብዝኂ ሕዝቢ ኣብ ዝእከበሉ ዓበይቲ በዓላትን ክንበብን ብመምህራን ዝግባእ ኣስተምህሮ ክወሃብ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ግብሪ ክውዕልን ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ንትግባረኡ ብጽኑዕ ክቈጻጸራን ለበዋኡ ኣመኃላሊፉ።
ሠ. -ኣብ ሰሙነ ሕማማት፥ ምስዕዓም ኣይፍቐድን፡፡ እዚ ድማ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ንክርስቶስ ከትሕዞ ከሎ እንዳሰዓመ ስለዘትሓዞ ንሕና ድማ ኣብ ናይ ይሁዳ ኅብረት ኣይንኃብር ክንብል ኣይንሰዓዓምን ኢና። ከምኡ ድማ ብትእምርተ መስቀል ኣይነማዕትብን ኢና።
ረ. -ኣብ ሰሙነ ሕማማት ኣዕዚዝና ንጸውም ካብቲ ኣብ ጾመ ኣርብዓ ኣዕዚዝና ንጸውም ኣዕዚዝና ንጽሊ ስግደት ኣዕዚዝና ንሰግድ ንጽሊ።
ሰ. -ናይ ሰሙነ ሕማማት ሥርዓት ጾም ካብቶም ዝሓለፉ ናይ ጾም 40 ሰሙናት ቁሩብ ፍልይ ዝበለ እዩ፡ ክሳብ ከዋኽብቲ ሰማይ ዝመልኡ (7:00 ናይ ምሸት) ንጸውም። እቶም ዝኸኣሉ ግና ኣብ መበል 2ይ መዓልቲ መግቢ ይምገቡ። እዚ ማለት ድማ ሰኑይ እንተ ዘይጠዓሙ ሰሉስ ምሸት 7፡00 ሰዓት ይምገቡ። ሰሉስ ዝበልዑ ድማ ክሳብ ምሸት ሓሙስ ብምጻም ይምገቡ። ካብ ሓሙስ ድማ ክሳብ ቀዳም ለይቲ (ትንሣኤ) ኣኽፍሎት ብምግባር (ምጥላቅ) በዓል ትንሣኤ የኽብሩ ። ኣኽፍሎት/ምጥላቅ ማለት ድማ ካብ ኃሙስ ምሸት (ንዘይከኣሉ ድማ ካብ ዓርቢ ምሸት) ክሳብ ቀዳም ለይቲ (ትንሣኤ) ብጾም ምጽናሕ ማለት ይኸውን። ነዚ ዝጀመሩ ድማ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፡ ቅዱስ ዮሓንስን፣ ቅዱስ ያዕቆብን "ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሞት ክሳብ ዝትንሥእ እኽሊ ኣይንጥዕምን!" ኢሎም ስለ ዝጾሙ እዩ።
ካብቲ ብዙኅ ብውሑዱ እዚ ይመስል ዝጐደለ ዝነጠበ ብኢድ ትጉኃን መላእኽቲ ይኣርመልና ኣሜን፡ ሠናይ ናይ ሰሙነ ሕማማት ጊዜ ይግበረልና።
* ዲን. ዳንኤል ኣብርኃም
* ዲን. ማቴዎስ ክንፉ
matikinfu@gmail.com
ዘሰሙነ ኒቆዲሞስ!
፴ መጋቢት ፳፻፲ ዓመተ ምሕረት ( 8 ሚያዝያ 2018 ፈረንጂ)
" ነቶም ቃል ኣምላኽ ዝሰበክልኩም መራሕቲኹም ዘክርዎም፡፡ ከመይ ኢሎም ከም ዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር እምነቶም ስዓቡ። " ዕብ ፲፫፥፯/13፥7
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር።
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፥ አሜን።
"ንነፍሲ ወከፎም ከከም ዓቕሞም፡ ንሓደ ሓሙሽተ መክሊት፡ ንሓደ ኻልኣይ ክልተ፡ ነቲ ሳልሳይ ድማ ሓደ ሂቡዎም ገሸ።" ማቴ. ፳፭፥፲፬-፵፮/ 25፥14-46
እዞም ኃሙሽተ፡ ክልተን ሓደን መክሊታት እንታይ እዮም ትርጓሜ ምልክቶም፧
መልሲ፡
ꗺ ነዚኦም ብሠለስተ ኣንድም ወይ ድማ ትርጓሜን ክንርእዮም ኢና፡፡
1. ቀዳማይ አንድም ፡ መዓርገ ክህነት የመልክት።
ꗺ ሀ. እቲ በዓል ኃሙሽተ መክሊት ሊቀ ጳጳስ እዩ ፥
1. አንብሮተ እድ ላዕለ ጳጳስ ፡ ኣብ ልዕሊ ጳጳስ ኢድ ምንባር
2. ሰይሜ ቀሲስ ፡ ካህን ምሻም
3. ሰይሜ ዲያቆን ፡ ዲያቆን ምሻም
4. ምሥጢረ ጥምቀት
5. ምሥጢረ ቍርባን ኸኣ ይፍጽም።
ꗺ ለ. እቲ በዓል ክልተ መክሊት ካህን እዩ።
1. ምሥጢረ ጥምቀት
2. ምሥጢረ ቍርባን ኸኣ ይፍጽም፡፡
ꗺ ሐ. እቲ በዓል ሠለስተ መክሊት ኸኣ ዲያቆን እዩ፥
1. ኣገልጋሊ፡ ተለኣኺ፡ ሓጋዚ ምሥጢራት ፈጻሚ ድማ እዩ፡፡
2. ካልኣይ አንድም፡
ꗺ ሀ. ኃሙሽተ መክሊት፡
1. አሚን ፡ ሃይማኖት ፡ እምነት
2. ፍሥሐ ፡ ሓጐስ ፡ ፍሥሓ
3. ምሕረት
4. ትዕግስት ፡ ትዕግስቲ
5. ተስፋ ዝኃዘ/ት፡፡
ꗺ ለ. ክልተ መክሊት፡
1. አሚን (ሃይማኖት፡ እምነት)
2. ፍሥሐ (ፍሥሓ) ዝኃዘ/ት፡፡
ꗺ ሐ. ሓደ መክሊት፡
1. እምነት ዝኃዘ/ት፡፡
3. ሣልሳይ አንድም፡
ꗺ ሀ. ኃሙሽተ መክሊት
1. ጥምቀት
2. ተአምኆ ኃጣውእ / ኃጢኣትካ ተኣሚኒካ/ኪ ምንሳሕን ምንባዕን/
3. ከዊነ ሰማዕት /ዅሉ ጊዜ እትገብሮ ብሰማእትነት ምሕላፍ /
4. ተባሕትዎ / ብሕትውና /
5. ምንኵስና ዝኃዘ/ት፡፡
ꗺ ለ. ክልተ መክሊት፡
1. ጥምቀት
2. ተአምኆ ኃጣውእ / ኃጢኣትካ ተኣሚኒካ/ኪ ምንሳሕን ምንባዕን/ ዝኃዘ/ት፡፡
ꗺ ሐ. ሓደ መክሊት
1. ጥምቀት ዝኃዘ/ት፡፡
"መኑ ውእቱ ገብርኄር?……… እቲ እሙንን ሕያዋይን ኣገልጋሊ መን እዩ?" ቅዱስ ያሬድ!
"ነቶም ቃል ኣምላኽ ዝሰበክልኩም መራሕቲኹም ዘክርዎም፡፡ ከመይ ኢሎም ከም ዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር እምነቶም ስዓቡ።" ዕብ ፲፫፥፯/13፥7
* ዲን. ማቴዎስ ክንፉ
matikinfu@gmail.com
፪ ሚያዝያ ፳፻፲ ዓመተ ምሕረት ( 10 ሚያዝያ 2018 ፈረንጂ)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
- ኦ ኣቦይ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ሕደገሎም። ሉቃ.23:34።
- ኤሎሄ ኤሎሄ ላማ ሰበቅታኒ (ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ?)። ማቴ,27:46።
- ሎሚ ኣብ ገነት ምሳይ ከም እትኸውን ብሓቂ እብለካ ኣለኹ። ሉቃ.23:43።
- ኣቲ ሰበይቲ እንሆ ወድኺ፥እንሃ ኣዴኻ። ዮሓ.19:26-27።
- ጸማእኩ። ዮሓ.19:28።
- ተፈጸመ ። ዮሓ.19:30።
- ኦ ኣቦይ! ንነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኣማዕቍባ ኣለኹ። ሉቃ.23:46።
እዞም ሸውዓተ ቃላተ መስቀል ነቶም ዚጠፍኡ ዕሽነት እዮም፥ ንዓና ነቶም እንድኅን ግና ኃይሊ ኣምላኽ እዮም። 1ይቆሮ.1:18። ሓደ’ውን፥ “ ክርስቶስ ኣብ ዕጽ ሕይወት መስቀል ተሰቂሉ ኣድኂኑና እትብል እምነትናን ቃል ትምህርትናን ነቶም ዚጠፍኡ ዘይኣምኑ ዕሽነት እዩ፥ንዓና ነቶም ዝደሓና ግና ሓይልና ክብርና እዩ።” 1ይቆሮ.1:21-23።


text:
ፓርቲ ብልጽግና ኣብ ምርጫ ብሰፊሕ ተዓዊቱ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ መሪሕነቱ ኣደልዲሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ፡ ገዛኢ ፓርቲ ብልጽግና ካብ 436 መናብር ባይቶ ን410 መናብር ብምዕዋት መሪሕነቱ ኣደልዲሉ። ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ፡ እቲ ምርጫ ናጻን ርትዓዊን ምንባሩ ይገልጽ ኣሎ። መንግስቲ ኣመሪካ ግን “ብዙሕ ሃጓፋት ዝነበሮ ዘይምዕሩይ” ክብል ገሊጹዎ`ሎ።
ገለ ተቓወምቲ ፓርትታት`ውን ሒደት መናብር ተዓዊቶም ኣለዉ።
ተቓዋሚ ሰልፊ ዜጋታት ኢትዮጵያ ንማሕበራዊ ፍትሒ (ኢዜማ) 11 መናብር ተዓዊቱ ኣሎ። እንተኾነ፡ ሰልፊ ኢዜማ፡ ናጻ ኣይነበረን ኣብ ዝበሎ 207 ንቑጣታት ምርጫ፡ ክስታቱ ናብ ቦርድ ምርጫ ኣቕሪቡ ኣሎ።
ብመሰረት`ቲ ውጽኢት ምርጫ፡ ፓርቲ ብልጽግና ሓዲሽ መንግስቲ ብምምስራት ንዝቕጽል ሓሙሽተ ዓመታት ነታ ሃገር ናይ ምምራሕ ሓላፍነቱ ክቕጽል`ዩ።
ኣብታ ብዂናት እትሕመስ ክልል ትግራይ ምርጫ ኣይተኻየደን።


text:
ህዝቢ ትግራይ ን40 ዓመታት ብደገዝማቲ ውቤ ክበፅሖ ዝፀንሐ ሓሰረ መከራ ድከት ኣትዩ፡፡ ንግስነት ሃፀይ ቴዎድሮስ ስዒቡ ግና ብተነፃፃሪ ርህው ኣየር ክትንፍስ ጀሚሩ፡፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ቸቸ ክብል ዝፀንሐ ደገዝማቲ ውቤ ብካሳ ሃይሉ ተሳዒሩ ዓቀይቶቱ ካብ መሬት ትግራይ ተፀራሪጎም ብምውፀኦም ኣብ ትግራይ ተስፋሕፊሑ ዝነበረ ሽፍትነት ቀኒሱ፡፡ ፖለቲካዊ ኩነታት ሰሜን ርኡይ ለውጢ ምምፅኡ ስዒቡ፣ ትግራይ ካብቲ ኣትያትሉ ዝፀንሐት ጉዕዞ ቁልቁለት ተላቒቓ ከም ብሓዱሽ ክትበራበር ጀሚራ፡፡ ዝተፈላለዩ ስያመታት ብምሃብ ን40 ዓመታት ዝተፈፀሙ ወራራትን ወፍርታትን ስዒቡ ካብ ትግራይ ጠፊኦም ዝነበሩ ኩሳታት ዳግም ክፍጠሩ ጀሚሮም፡፡ ሹም ኣፅቢደራ፣ ሹም ዓጋመ፣ ሹም ቴንቤን፣ ወዘተ ከባቢኦም ምሕላው ጀሚሮም፡፡
ንግስነት ሃፀይ ቴዎድሮስ ብደረጃ ኢትዮጵያ ብጭካነን ግፍዕን ዝዝንቶ እኳ እንተኾነ ፤ኣብ ትግራይ ይኽተሎ ዝነበረ ምሕደራ ግና ብተነፃፃፃሪ ዳሓን ዝበሃል ነይሩ፡፡ ህዝቢ ትግራይ እውን ዋላ እኳ ከምቲ ምሕደራ ራእሲ ሚካኤል ስሑል፣ ራእሲ ወለስላሰን ደገዝማቲ ሱባጋድስን ዝረኽቦ ዝነበረ ሓለፋ ኣይርከብ እንበር፤ ካብቲ ብደገዝማቲ ውቤ ዝተፈፀሞ ጀኖሳይድ ድሒኑ ተነፃፃሪ ሰላም ስለ ዝረኸበ ርእሱ ከቕንዕ ጀሚሩ፡፡ ጠፊኤን ዝነበራ መስመራት ንግዲ ክጣየሻ ጀሚረን፡፡ ብደረጃ ምሕደራ እውን እንተኾነ ታሪኽ ኣቦታቱን ኣባሓጎታቱን ብምዝንታው መሊሱ ክጭብጥ ዘኽእሎ መንገዲ ምሓዝ ጀሚሩ፡፡
ካሳ ሙርሜ /ዮሃንስ/ ትውልዶም ካብቶም ጀጋኑ ትግራይ ራእሲታት (ሚካኤል ስሑል፣ ወልደስላሴን ደገዝማቲ ስባጋድስን) ዝምዘዝ ኮይኑ ብ1825 ዓ.ም ተወሊዱ፡፡ ካብ ስሙያት ኩሳታት (መራሕቲ) ትግራይ ዝምዘዝ ብምዃኑ ጥራይ ዘይኮነስ ህዝቢ ትግራይ ክምነዮ ዝፀንሐ ታሪኽ ወለዱ ክምልስ ምስ ዝነበሮ ሃንቀውታ ተተሓሒዙ ንመሪሕነት ሃፀይ ዮሃንስ ቀልጢፉ እምነት ኣሕዲርሎም፡፡ ቴዎድሮስ ንካሳ ሙርጫ ባለምበራስ ዝብል ቀሚሽ ኣልቢሱ ካብ ትግራይ ርሕቕ ዝበለ ቦታ ከማሓድሩ ዕድል እኳ እንተሃቦም፤ ካሳ ሙርጫ ግን ካብ ትግራይ ርሒቕካ ምኻድ ኣይተቐበሉን፡፡ ብኣውርኡ ድማ ትግራይ ትግርኚ ከመሓድሩ ዝተሾሙ ራእሲ ባይርኡ ምስ ትውልዲ ካሳ ሙርጫ እንትነፃፀር ድሕረባይትኦም ዘይምጥን ብምዃኑ ልዑል ቁጠዐ ተሰመዖም፡፡ ምስ ቴዎድሮስ ሓበራዊ ምሕደራ ከምዘይቕበሉ ድማ ብዕሊ ቅዋም ምሓዞም ዘበነ ንግስነት ዮሃንስ ብዝብል ርእሲ ኣብ ዝተሓተመ መፅሓፍ ተኽለፃዲቅ ሞኩርያ ተቐሚጡ ኣሎ፡፡
ኣብ ዘበነ ንግስነት ቴዎድሮስ ጀሚሩ ርኡይ ፅዕንቶ ዝነበሮም ካሳ ሙርጫ ኣብ ዘበነ ንግስነት ተክለጂዎርግስ ድማ ኣዚዮም ገኒኖም፡፡ ሃፀይ ተክለጂዎርግስ በዝሒ ሰራዊት ኣለኒ ብምባል ንቴዎድረስ ስዒቡ ስልጣን እኳ እንተጨበጠ ዝፈጠሮ ፅዕንቶ ግን ኣዝዩ ውሱን ኔሩ፡፡ ካሊእ ተሪፉ ካሳ ሙርጫ ፍቓደኛ ብዘይምዃኖም ጥራይ ቅብኣ ንግስነት ተክለጂወርግስ ንምንፍፃም ካብ ግብፂ ጳጳስ ክረኽቡ ኣይከኣሉን፡፡ ብኣንፃሩ ካሳ ሙርጫ ቅድሚ ንግስነቶም ካብ ግብፂ ዘምፅእዎም ጳጳስ ኔርዎም፡፡ እዞም ጳጳስ ንተክለጅወርግስ ክህቡ ፍቓደኛ ብዘይምዃኖም ንግስነት ተክለጂወርግስ ብሊቀሞካስ ተቐቢኦም ሃፀይ ከም ዝተብሃሉ ተክለፃዲቅ ሞኩሪያ ሰኒድዎ ኣሎ፡፡ ምሕደራ ትግራይ ካብ ፅዕንቶ ተክለጂዎርግስ ዳርጋ ናፃ ኾይኑ፤ ቁጠባዊን ፖለቲካዊን ፀብለልታ እውን ክትፈጥር ክኢላ፡፡ ካሳ ሙርጫ ቅድሚ ንግስነቶም ፖለቲካዊን ቁጠባዊን ልዕልነቶም እናጎልሀ መፅዩ፡፡
ፀጥታዊን ፖለቲካዊን ኩነታት ትግራይ ካብ ካልኦት ከባቢታት ኣቢሲንያ ዝሐሸን ውሑሱን ብምንባሩ መስመራት ንግዲ 19 ክፍለዘመን ንምቁፅፃርን ልዕልነት ንምምዝጋብን ግዘ ኣይወሰደሉን፡፡ መስመር ንግዲ ተንቤን፣ ዓድዋ ምፅዋዕ ኣዝዩ ውሑስ ኔሩ፡፡ ቀንዲ መለዋወጢ እቲ ስዋን ዝኾነ ጨው ካብ ኣርሆ ዝብገስ ብምዃኑ ድማ ምሕደራታት እንደርታን ክልተኣውላዕሎን ኣዝዩ ሃፍታምን ምዕሩይ ምሕደራ ንግዲን ፈጢረን፡፡ ንግስነት ሃፀይ ዮሃንስ ስዒቡ ድማ ትግራይ ማእኸል ፖለቲካ፣ ዲፕሎማሲን ቁጠባን ኮይና፡፡ ከተማ መቐለ፣ ሳምረን ክልተ ኣውላዕሎን ካብ ኣርሆ ዝብገስ ጨው ዝኽዘነለን፣ ዝከፋፈለለን ናብ ምዕራብን ደቡብን ኢትዮጵያ ዝግበር ንግዲ ጀበርቲ መበገሲ ኮይነን፡፡
ብሰንኪ ስእነት ፀጥታ ኣንቆልቊሉ ዝፀንሐ ሕርሻ እውን እንተኾነ፤ ምምስራት ዘተኣማምን ምሕደራ ስዒቡ ኣፍራያይነት ወሲኹ፡፡ ሓረስታይ ትግራይ ንባዕሉን ንዕዳጋን ዝኸውን ምህርቲ ከፍሪ ጀሚሩ፡፡ ምስ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበረ ጂኦ ፖለቲካዊ ቅርበትን መስመር ንግዲን ኢትዮጵያ፤ ንትግራይን መረብ ምላሽን ኣቋሪፁ ዝሓልፍ ብምንባሩ ፀላዋይ ከባቢ ምዃን ጀሚሩ፡፡ ኣብ ንግስነት 17 ዓመታት ሃፀይ ዮሃንስ ትግራይ ትግርኚ ቀንዲ ስሕበት ማእኸል ፖለቲካ፣ ቁጠባን ዲፕሎማሲን ኮይኑ፡፡ ምስ ቀረመት ኣፍሪካ ተዛሚዱ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ዝተፈጠረ ልዕል ፀቕጢ ወረርቲ ኣውሮፓ ተፃዊሩ ሉኣላዊነቱ ሓልዩ ዝፀንሐ ንግስነት ሃፀይ ዮሃንስ፤ ኲናት ድርቡሽን ተንኮል ሽዋዊያንን ተሓዊስዎ ንሕልፈት ሃፀይ ዮሃንስ ምኽንያት ኮይኑ፡፡
መስዋእትነት ሃፀይ ዮሃንስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ንሳልሳይ ግዘ ወፍሪ ጀኖሳይድ ንምፍፃም ምኽንያት ኮይኑ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ንልዕሊ 100 ዓመት ፖለቲካዊ፣ ሃይማኖታዊን ቁጠባዊ ተነፅሎን ክበፅሖ እን በሪ ከፊቱ፡፡ ኣብ ዘመነ ውቤ ቅሂማ ዝነበረት ትግራይ እግሪ ክትተክል ተንከርከር ኣብ እትብለሉ እዋን ዝሰዓበ ሞት ዮሃንስ፤ ጥፍኣት ትግራይ ይምነዩ ንዝፀንሑ ሽዋዊያን ማናን ሹሻይን ኮይንሎም፡፡ ኣተሓሳስባ ትግራይ ኣብ ክልተ ንምምቃል ውዕል ውጫለ ብምፍራም ሓደ ኢሉ ዝጀመሮ ምንሊክ፤ ደገዝማቲ ስዩም ዝተብሃለ ዕሱብ ካብ ዞብል ናብ ትግራይ ምብልኣኽ ትግራይ ብውግእ ሕድሕድ ሓሳረ መከራ ክትኣቱ ጌርዋ፡፡
ምንሊክ ብኣካል ናብ ትግራይ ቅድሚ ምምፅኡ ናብ ትግራይ ኣትዩ ኲናት ክውልዕ ዝተልኣኸ ደገዝማቲ ስዩም፤ ምስ ሃፀይ ዮሃንስ ይኹን ራእሲ ኣርኣያ ንእሽቶይ ዝኾነ ዝምድና ዘይብሉ ክንሱ፤ ራእሲ መንገሻ ኣብ ሓዘን ዳስ እናሃለዉ ኣነ እየ ወራሲ ዓራት ብዝብል ምስምስ ኣብ ልዕሊኦም ኲናት ብምኽፋት ኣብ ዓድዋ መዕረፊት ሃፀይ ዮሃንስ ዝነበረት የትነበርሽ ሓዊሱ እቲ ከባቢ ብሓዊ ተቓፀለ፡፡ ትግራይ ንምድኻም ብምንሊክ ተመዚዙ ዝተልኣኸ ደገዝቲ ስዩም፤ ሓደ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ጊዜ ኣብ ልዕሊ ራእሲ መንገሻ ዝኸፈቶ ኲናት ሓዊሱ ብሓፈሻ 26 ዓበይቲ ኲናታት ኣከየደ፡፡ ውዕል ውጫለ ስዒቡ መብዛሕቲኡ ከባቢታት መረብ ምላሽ ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊት ጥልያን ምእታዉ ስዒቡ፤ ትግራይ ኣብ ክባ ፀላእቲ ኣትያ፡፡ ኣብ ውሽጣ ዝካየድ ውግእ ሕድሕድን ሸውሃት ምንሊክን ተወሲኽዎ መሊሳ ናብ ሕምስምስ ኣተወት፡፡
3ይ ጀኖሳይድ ትግራይ ብትሉምን ዝተዋደደ መልክዕን እዩ ተፈፂሙ፡፡ ሞት ሃፀይ ዮሃንስ ስዒቡ ዝተፈረመ ውዕል መሸጣ ኤርትራ፤ መስመራት ንግዲ ዙርያ ቀይሕ ባሕሪ ክዳኸምን ተሳትፎ ህዝቢ ትግራይ ክግደብን ዝዓለመ ኔሩ፡፡ ብኻሊእ ገፅ ዓንዲ መሰረት ገባር ትግራይ ዝኾና እንስሳት ንምፅናትን ካብ መኣዲ ሕርሽኡ ጠቕሊሉ ክጠፍእን ብምሕሳብ፤ ሕማም ጉልሓይ ክተኣታቶ ብምግባር፤ ከፍቲን ኣጣልን ሓዊሱ ሓራምዝ ትግራይ ከይተረፉ ክረግፉ ተጌሩ፡፡ ክሳብ እዚ እዋን ክፉእ ዘመን ዝብል መፀውዒ ዝፍለጥ ሓደጋ ሞት ሃፀይ ዮሃንስ ስዒቡ ብምንሊኽ ዝተኣታተወ ተንኮል ኔሩ፡፡ በቲ ሓደ ገፅ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ዝግበር ዕረፍቲ ዘይህብ ኲናት፤ በቲ ካሊእ ገፅ ድማ ምድኻም ንግዲን ሕማም ጉልሓይን ስዒቡ ኣብዑር ስለ ዝሃቑ ዝሕረስ መሬት ትግራይን ኤርትራን ባዲሙ ከረመ፡፡
ትግራይ ኣያ ስኢና ክትዳኸም ዝገበረ ምንሊክ፤ መራሕቲ ከገብር ብዝብል ምስምስ ብኣንፈት ሰሜንን ደቡብን ኲናት ከፈተላ፡፡ ብኣንፈት ደቡብ ዝመፀ ሓይሊ ምንሊክ ካብ ዞብል ብምምራሕ ደገዝማቲ ስዩም ቀንዲ መሳለጢ ኮይኑ ኣገልገለ፡፡ ብኣፈት ሰሜን ድማ ኣብ ኣተገባብራ ውዕሊ ውጫለ ንምዝርራብ ኣብ ጥልያን ብዝፀንሐ ራእሲ መኮነን ዝምራሕ ሰራዊት ጥልያን ካብ ድባርዋ ብኣንፈት ዓድዋ ናብ መቐለ ኣምረሐ፡፡ ካብ ወርሒ ሕዳር 1882 ዓም ጀሚሩ ደቡባዊ ክፍሊ ትግራይ ዝኣተወ ሰራዊትን መፅዓኛን ምንሊኽ ነተን ህዝቢ ትግራይ ብጭዃሮ ዘሪእወን ዝኸረመ ዘራእቱ ኣብረሰን፡፡ ካብ ትግራይ ወርቂ ክተምፅእ ተባሂሉ ዝተኣኻኸበ ዓቀይታይ ሰራዊት ምንሊኽ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ጀኖሳይድ ክፍፅም ጀመረ፡፡ ካብ ቆቦ ጀሚሩ ንብረት ምዕናውን ወዲ ተባዕታይ ብምስላብን ዝጀመረ ወራር ምንሊኽ፤ መቐለ ክሳብ ዝኣቱ ኣብ ዝነበረ ኣርባዕተ ኣዋርሕ የማነ ፀጋም ዓዲታት ራያን እንደርታን ኣባዲምወን፡፡ ንዓቕሚ ኣዳም ዝበፅሐ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ገዝኡ ወርቂ (ቅርሺ) እንተዘይተረኺብዎ ይቕተል፡፡ ትሕቲ ዕድመ ደቂ ተባዕትዮ ድማ ዋላ ህፃን ይኹን ክስለብ ተገበረ፡፡ ደቂ ኣነስቲዮ ትግራይ ካብ ኣምሓሩ ምእንቲ ክጠንሰ ብኣልማሞት ዓመፅወን፡፡
ብራእሲ መኮነን ተመሪሑ ብሰሜን ኣቢሉ ዝመፀ ሰራዊት ጥልያንን ብደቡብ እናቐተለን እናቃፀለን ዝመፀ ዓቀይታይ ሽዋን ኣብ ድሮ ፋሲጋ ኣብ ከተማ መቐለ ብምርኻብ ሓዱሽ ትልሚ ኣውፂኦም፡፡ እቲ ትልሚ ምንሊኽ ማርያም ፅዮን ኣኽሱም ክሳለሙ ብዝብል ምስምስ ክሳብ ኣኹሱም ዘሎ ከባቢታት ንምዕማውን ህዝቢ ንምጭፍጫፍን ዝዓለመ ኔሩ፡፡ ራእሲ መንገሻ ተምቤንን ከባቢኡን ንምክልኻል እኳ እንተኸኣሉ፤ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሕ ዝነበረ ጀኖሳይድ ምክልኻል ግን ኣይከኣሉን፡፡ ምንሊክ ክሳብ ኣኹሱም ዘሎ ቦታታት እናሕረሩ ንምኻድ ናብ ኣፅቢን ሓራማትን ወፍሪ ኣብ ዝገበርሉ እዋን ኣብ ከቢድ ጭንቂ ኣትዮም፡፡ ህዝቢ ትግራይ ከይሓዝካ ስልጣን ኣቦታት ትግራይ ምዕቃብ ትርጉም ኣልባ ብምባል ድማ ተስፋ ቆረፁ፡፡
ምንሊክ ናብ ትግራይ ዝመፀ ራእሲታት ትግራይ ንምግባር እንበር ካሊእ ሓሳብ የብሉን ዝብል ነጋሪት ብዙሓት መሳፍንቲ ትግራይ ኣደናጌ፡፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ትግራይ ፍልልይ ፈጢርካ ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት ዝዓለመ እቲ ንግርቲ፤ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ክልተ ከፊልካ ከይረዳዳእ ብምግባር ሓይሊ ትግራይ ብዘላቒነት ክዳኸምን ሓደጋ ቤተመንግስቲ ሽዋ ናብ ዘይኾኑ ደረጃ ምውራድን እዩ፡፡ ብምዃኑ ድማ ቀዲሞም ኢዶም ሂቦም መቐለ ኣትዮም ዝነበሩ በዓል ራእሲ ስብሓትን ካልኦትን ኣረሜንነት ምንሊኽ ሪኦም ብምስክሕኻሕ ካብ ምንሊክ ሰራዊቶም ሒዞም ብምጥፋእ ናይ መወዳእታ መስዋእትነት ንምኽፋልን ከባቢኦም ንምሕላውን ኣብ ከባቢ ዕዳጋ ሓሙስ ከይዶም ዓረዱ፡፡ ኣተሓባበርቲ ከባቢታት ኣፅቢን ደራን እውን ብመረግሕ ሓዊሱ ዘለዎም ሓይሊ ብሙሉኡ ተጠቒሞም ከባቢኦም ምሕላው ከኣሉ፡፡
ዓቀይታይ ሽዋ ዝኣተወለን ከባቢታት ትግራይ ካብ ጉልሓይ ዝተረፋ ጥሪትን ብጭዃሮ ዝተኣከባ ዘራእቲን ሓዊሱ ዝተረኸበ ንብረት እዩ ዝወርር፡፡ ዝተረኸበ ወዲ ተባዕታይ ድማ ወይ ይቕተል ወይ ይስለብ፡፡ እንተኾነ ግና በቲ ዝወጠኖ ትልሚ ናብ ኣኹሱም ከም ዘይበፅሕ ብኣንፈት ምብራቕ ዝፈተኖ ምንቅስቓስ ንኽሳራ ኣቃሊዕዎ እዩ፡፡ ብምዃኑ ድማ ኣብ ከባቢ ሓራማትን ፍረወይኒን ተወሲኑ ተረፈ፡፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግይ ዝበፅሕ ኣደራዕ ዘስካሕኸሖም¸ራእሲ መንገሻ ብግዲኦም፤ እቲ ኩነታት ብሰንኪ ንሶም ኢዶም ዘይምሃቦም ዝተፈጠረ ኢዩ ኢሎም ስለ ዝሓሰቡ ናብቲ ተዳኺሙን ኣብ ትግራይ ተስፋ ቆሪፁን ዝነበረ ምንሊክ ኢዶም ሃቡ፡፡ መራሕቲ ትግራይ ስኣን ተወዲቦም ምቅላስ ነንበይኖም ተበታቲኖም ኣደዳ ኣዛብእ ሽዋ ኮይኖም፡፡ ህዝቢ ትግራይ ድማ መድሕን ስኢኑ ብሰሜን ብጥልያን፣ ብደቡብ ብምንሊኽ፣ ኣብ ውሽጡ ድማ ውግእ ሕድሕድን ሕማም እንስሳትን ተደራሪበምዎ ተዳኺመ፡፡
ከም ትዕዝብቲ ደፍተራ ፍሰሃእየዝጊ ኣብ መንጎ ራእሲታት ትግራይ ዝነበረ ጥምረት ምፍራሱ ስዒቡ ሹሻይ ተኸደንቲ ዌባን ደፋእቲ ዳባን (ደፍተራታትን ፈለስቲን) ኮይኖም፡፡ ምንሊክ ቅደሚ ናብ ትግራይ ምእታዎምን ንደገዝማቲ ስዩም ኣኸቲሎም ደፍተራታትን ፈለስቲን እዮም ልኢኾም፡፡ ኣብ ትግራይ ዘይተለመደ ትንግርቲን ትንቢትን ኣለና ብምባል ናብ ራእሲታትን ደገዝማቲታትን ትግራይ ተፀጊዖም ንስኻ ኢኻ ቀፃሊ ንጉስ ብምባልን፤ ኣብ ቤተ እምነታት ክንገረሉ ብምግባርን ምስቲ ካሊእ መስፍን ትግራይ ክዋጋእ ይገብርዎ፡፡ ብመሰረት ባህልን ልምድን ትግራይ ከም ወራሲ ዓራት ሃፀይ ዮሃንስ ኮይኖም ዝተቐመጡ ራእሲ መንገሻ እናሃለዉ፤ ብሰንኪ እዞም ነገርቲ ትንቢት ኢና በሃለቲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሓደ መራሒ ከይተኣማመንን ንራእሲ መንገሻ ከይተረፈ ተጠራጠሮም፡፡
ተጋሩ ኣብ ሞንጎኦም ዝነበረ ሓድነት ምልሕልሑን ዝተፈጠረ ጥሜትን ስዒቡ ናብ ትግራይ ዝኣተወ ዓቀይታይ ሽዋ ትግራይ ዳግም ከም ዘይትትስእ ኣሕሪርዋ እዩ፡፡ ነጋድራስ ገብረሂወት ባይከደኝ ነቲ ኩነታት ከምዚ ይገልፆ፡፡ “ኣብ እዋን ዳግማይ ምንሊክ ተጋሩ ጠፊኦም እዮም፡፡ ኣብ ዝኾነ ቦታ ትግራይ ምስ እትኸይድ ዝጠፍአ እንበር ዝለምዐ ነገር ኣይረኣየካን፡፡ ሰብ ካብ ዝነብረለን ኣጉዶታት ንላዕሊ ዝተቓፀላን ሰብ ዘይነብረለን ዝፈረሳን ይበዝሓ፡፡ መናእሰይ ትግራይ ሹም ከም ዝሰኣነ ንህቢ ፈቐድኡ ክበታተን ትሪኦ፡፡ ብሰንኪ ድኽነት ኣብ ካሊእ ከባቢታት ከይዱ ሸቂሉ ኣብ ዝበልዐሉ እዋን ድማ መቐለዲ ጓኖት ኮይኑ ይረአ፡፡ ኩሉ ከባቢታት ብሰላም እናነበረ ትግራይ ኣብ ህውከትን ዕግርግርን ትርከብ፡፡ ንምዃኑ ምንሊክ ንህዝቢ ትግራይ ከም ህዝቦም ይሪእዎ ዶ? ” ክብል ሓዘኑ ብሕቶ ይገልፅ፡፡
ብምንሊክ ተመሪሑ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈመ ጀኖሳይድ፤ ካብ ንግስነት ይኩኖ ኣምላክን ሽርሓዊ ሓሶት ፅድቅና ተኽለሃይማኖትን ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ክፍፅምዎ ዝተመነዩ ነዊሕ ስትራቴጂ ኣብ መደምደታ ዘብፀሐ እዩ፡፡ ብሽርሙም ቁርሙም ክትግብርዎ ዝፀንሑ ጀኖሳይድ ምንሊክ ብሰፊሑ ፈፂምዎ፡፡ ብእምነቱ፣ ኣተሓሳስብኡን ስነ-ልቦንኡን ካብቲ ካሊእ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝሐሸ እናኾነ፣ ንዝተፈፀሞ ጀኖሳይድን መንግስታዊ በደልን ቀልጢፉ እናተወደበ ዝፀንሐ ትግራዋይነት ክዳኸመሉ ዝኽእል ስልቲ ተሓንፂፅሉ፡፡ ካብ ገፅ መሬት ጠቕሊሎም ከጥፍእዎ ስለ ዘይከኣሉ ብኣተሓሳሰባ ተኸፋፊሉ ክዳኸም ፍርቂ ኣካሉ ተቖሪፁ ንባዕዲ ክሽየጥ ተጌሩ፡፡ ነቲ ዝተረፈ ፍርቂ ድማ ብኽልተ ገፅ ከቢብካ ክቕህምን ምስ ኣተሓሳስባ ሽዋ ክመሳሰልን ኣብ ትግራይ ጥር እትብል ዕድል ስራሕ ከይትህሉ ብምግባር፤ ትግራዋይ እናተሰደደ ናብ ሽዋን ኤርትራን ክበታተንን ትርጉም ትግራዋይነት መሊኡ ክጠፍእን ፅዒሮም፡፡
ኣመሓደርቲ ትግራይ ብቐጥታ ካብ ሽዋ ዝተሾሙ እኳ እንተዘይኮኑ፤ እምነቶምን ተግባሮም ካብ ስነ ልቦና ሽዋ ከይወፅእ ብምግባር ህዝቢ ብጉቦን ብላዕን፣ መንግስታዊ መድልዎን መስፍንነትን ክከፋፈል ተጌሩ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ቆላሕ ኢሉ ዝሪኦም መራሕቱ ሕድሕዶም ተዋጊኦም ክቃተሉ ብምግባር፤ መፃኢ ዕድሉ ዘይጥምትን ኣብ ፅልምትምት ዝነብርን ጌረምዎ፡፡ ብፍላይ መስዋእቲ ራእሲ ሓጎስን ኣሉላን ስዒቡ ኢድ ኣእታውነት ሽዋ እናገነነ ብኣንፃሩ ህዝቢ ትግራይ ድማ ርእሱ እናደነነ ከይዱ፡፡ ኣብ ዓለማዊ ምሕደራ ምድኻም ኣብ ዝተፈጠረሉ እዋን ሓቦ ኣስኒቓ ክትልእኽን ታሪኽ ትግራይ ክትስንድን ዝፀንሐት ቤተ ክርስትያን እውን እንተኾነ ካብ ኢድ ኣእታውነት ምንሊክ ኣይደሓነትን፡፡ ንኸባ 1700 ዓመታት ብንቡረ-ኢድ ክትምራሕ ዝፀንሐት ማርያም ኣኹሱም ፅዮን ንመጀመርያ ጊዜ ካብ ሽዋ ብዝተመደበ ኣመሓዳሪ ክትምራሕ ብምግባር፤ ኣብ ታሪኻ ብኣምሓርኛ ክትሰብኽ ተገዲዳ፡፡
ኣብ ትግራይ ኣምሓራዊ ስነ ልቦና ንምፍጣር፣ ኣብቲ ህዝቢ ቀንዲ ማሕበራዊ ርክብ ጌሩ ዝወስዶ ቤተ ክርስትያን ስብከት ኣምሓርኛ ተስፋሕፊሑ፡፡ ከተማታት ትግራይ ብኣምሓርኛ ምዝራብ ከም ምልክት ስልጣነ መሲሉ ክረአ ገፊሕ ፃዕሪ ተጌሩ፡፡ ቋንቋ ስራሕ መንግስታዊ ቤት ዕዮታት ኣምሓርኛ ክኸውን፣ ርስቲን ጉልቲን ትግራይ ቀጥታ ካብ ሽዋ ብዝመፅእ ኣንፈት ክመሓደር ብምግባር ትግራይ ብምዕራብን ደቡብን እናፀበበት ክትከይድ ተሰሪሕሉ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ወዲቡ ከቃልስ ዝኽእል ሓይሊ እናሰኣነ ብምኻዱ ጥልያን ናብ ዝቆፃፀሮ ኤርትራ ምህዳም ብሕታዊ መግለፂ ቁጠዐ ኮይኑ፡፡ እንተኾነ ግና ጥልያን እውን ምስ ምንሊክ ክትበኣስ ድሌት ስለ ዘይነበራ ብምንሉክ ዝድለዩ መራሕቲ ኣሕሊፋ ንመሃብ ንድሕሪት ኣይትብልን ኔራ፡፡ ብምዃኑ ድማ ዕድል ትግራይ ካብ ድሌት ምንሊኽ ፍሒት ናብ ዘይትብለሉ ደረጃ ዝወረደትሉ ፍፃመ እዩ መበል ሳልሳይ ጀኖሳይድ ትግራይ፡፡


text:
መሰረታዊ መባእታ እምነ ኵርናዕ ግብራዊ ሓድነት
መሰረታዊ መባእታ እምነ ኵርናዕ ግብራዊ ሓድነት
ንዓሰርተታት ዓመታት ጽኑዕ መሰረት ሓድነት ኤርትራውያን ንምሕያል ዝተዘርበሉ ጉባኤታት፡ ሰሚናራት፡ኣኼባታት ውሑድ ኣይኮነን። ሓድነት ምንጪ ሰላም፡ፍትሕን፡ዲሞክራሲን’ውን ዕብየትን ስለ ዝኾነ ከኣ ኩሉ ግዜ ማእከላይ ሕቶ ኣህዛብ ኮይኑ ብልዑል ተገዳስነት ይዝረበሉ። ሓድነት ኣብ ውሽጡ ንዝተፈላልየ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፡ እምነት፡ ሕብረ ብሄር፡ጾታ ሓቝፉ ኣብ መድረኽ ሰላም ሕግን ስርዓትን ብሓድነት ተማእኪሉ ተኣዚዙን ብምስራሕ ክብጻሕ ዝኽእል ፖለቲካዊ ምርግጋእ ተኽእሎ ዝፈጥር ሓይሊ’ዩ። ሓድነት ምርግጋጽ ብኡ ኣቢሉ ክብጻሕ ዝኽእል ኩሉ ሃገራዊ ዕላማታት፡ረብሓ ሰላም ዲሞክራሲ ንኩሉ ብማዕረ ስለ ዝብጽሖ ከኣ፡ ኩሉ ብሓላፍነት ደፋኢ ሓይሊ ሓድነት ኮይኑ ክስርሓሉ ከም ዝግባእ የርእየካ።
ጉዳይ ህንጻ መስርሕ ሓድነት ንሰላም ኤርትራውያን ነቶም ተወዲቦ ዝቃለሱ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ፡ነቶም ብዝተፋላልየ ምኽንያት ኣብ ውዳበ ዘየለዉ መሳጢ፡ መበራበሪ ክኸውን ብዘለዎ ኣገባብን መስርሕን ክትከል ምጽዓር’ዩ። ኣብ’ዚ ንነብሮ ዘለና እዋን’ውን ምስ’ቲ ጽባሕ ጽባሕ ዝቃያየር ማሕበረ ቁጠባዊ ፖለቲካ ዓለም ከም ኤርትራውያን ንድሌትናን ባህግናን ክውን ንምግባር ዘየኽኣለና ኩነታት ብዙሓት ብምዃኑ ንምቅያሩ ይሕግዝ። ኩነታት ንረብሓ ደላይ ፍትሒ ህዝብና ንምቕያር ከኣ ኩሉ ብሓላፍነት ብልዑል ተገዳስነት ንውሽጣውን ግዳማውን ሓይሊ ሓድነታትን ዘዳኽም ቀይድታት በቲኹ ኣብ ዓወት ንምብጻሕ ዝያዳ ንጥፈታትን ቅልጣፈን ሓቢርካ ምስራሕ፡ እዋናዊ ጠለብ’ዩ። ሎሚ ከይተወደብካን ሓቢርካ ከይዘተኻንስ ይትረፍ ተወዲብካ’ውን ብዙሕ ጻዕርን ድኻምን ዝጽበዮ ሃገራዊ ዕማም ምዃኑ ብምግንዛብ ህዝብና ሰላምና ዘረጋግጽ ሓድነት ብንቅሓት ርእዩ፡ ከም ውጽኢቱ ንፈላሚ ነቅ ዘይብል መሰረት እምነ ኵርናዕ ሓድነት ምትካል ውሕስነት መጻኢ ሰላምን ፍትሕን ማዕርነትን ምርጫ ቃልሲ ተኸቲልካ ንቅድሚት ምስጓም’ዩ’ዩ።
ሓድነትና ኣብ ውድባዊ ፖለቲካ፡እምነት፡ ብሄር፡ጾታ ዘይኮነስ፡ ኣብ ሓድነት ሓይሊ ህዝብን ሰላምን ሃገርን’ዩ ክህነጽን ዝግባእ። እዚ ዓወት እንተ ተረጋጊጹን ኣብ ሽቶ በጺሑን ከኣ ሕብረተ ሰብና ብማዕረ ክዋሳኣሉ ዝኽእል ዝዓበየን ዝሰፍሐን ዕድል ዝኸፍት ይኸውን። መባእታዊ መሪሕ ሕግን ስርዓትን ሓድነት ከቢድን ዘይከኣልን ኣይኮነን። ከም ኣብነት ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት ምስ ፖለቲካዊ መርገጻትን፡ እምነትን፡ዓሌትን ጾታ ብዝተዛመደ፡ ንፍሉይ ፖለቲካ ኣተሓሳስባ፡ንፍሉይ እምነታት ወዘተ ዘርብሕ ዘይኮነስ። ብመንጽር ህውከትን ስደትን ኣብቒዑ፡ ኣብ ሃገርና ሰላም ዝሰፍነሉ ባይቶ ዕዮን ዕብየትን ህንጸት፡ ንረብሓ ኩሉ መበገሲ ጽኑዕ ባይታ ሓድነት ምዃኑ ዘመልክት ሓቕታት’ዩ።
- እምነት
- ቅንዕና
- ክብሪ
- ምርድዳእ
- ትጽቢት
ሓድነታና ንምርግጋጽ ብመጀመሪያ ኣብ’ዚ ላዕሊ ካብ ዝተጠቕሰ ኣዕኑድ፡ ንፍሉይ ፖለቲካዊ መደባት ዕዮታትና ዘይኮነ፡ ንሓባራዊ መደብ ሓድነት ህዝቢ ኣብ ሰላምን ንሃገራዊ ፖለቲካዊ ርግኣት ዘንቐደ ክኸውን ይግባእ። እዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ከኣ ኣብ ኩሉ መዳያዊ ንጥፈታትና ከሰርሓናን ነዊሕ ከሰጕመናን ዘኽእል ብዙሕ ትንታነታት ክቀርበሉ ዝክእል ቁም ነገር ከም ዘለዎ ኩሉ ብቀሊሉ ክርድኦ ዝኽእልን’ዩ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ መጓሰ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ንሰላምን ፖለቲካዊ ምርግግጋእ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ብዕቱብ ዝረኣዮ ዝመስልን፡ ከይተሓለለ ዘካይዶ ቃልሲ ዝእምቶ ተርኽቦታት፡ ምጥርናፍ ፖሊቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ህዝብና ዘርኣዮ ተገዳስነትን ኣድላይነትን፡ ምትእኽካብ ሲቪካዊ ማሕበራት ከም ”ይኣክል”፡ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና በጺሕዎ ዘሎ ገገለ ካብ’ቲ ክጥቀስ ሓድሽ ተርእዮን ተርኽቦን ኤርትራውያን መርኣያ ሓድነት’ዩ። በዚ ሒዝዎ ዘሎ መስርሕ እንተ ቀጺሉ ከኣ ነቲ ነማዕድዎ ዝነበርና ፍታሕ ኣብ ኢድና ክንጭብጦ ከም ንኽእል ተወሳኺ ድሙቕ ፖለቲካዊ ውራይ ኤርትራ ብሓበራ ከነሳስዮን ዋናታት ኮይና ከኣ ኣብ ሕቝፎ ህዝብና ክነበር ዘኽእለና’ዩ ከበሃል ይኽእል።
ውድቐት ንመላኺ ስርዓት
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ዜና ሓበሬታን ውሓደለ
15 ሓምለ 2020


text:
Radio Erena: 15 October 2017
ሱዳን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ወተሃደራዊ ሓይሊ ከተዛዪዶ ምዃና ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ኢማድ ኣል-ዲን ዓዳዊ ብረቡዕ 11 ጥቅምቲ ኣብ መመረቕታ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ተረኺቡ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ሱዳን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ማያዊ ዶባታ ንምሕላው ሓድሽ ኣሃዱ ንምቛም ብዝወጠነቶ መሰረት ኣብ ስሩዕ ወተሃደራዊ ሓለዋ ዝዋፈር ሰራዊት ከምእተቕውም ኣፍሊጡ።
እቲ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ንጽባሒቱ ሓሙስ’ውን ንኮሚሽነራትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣኪቡ ኣገዳስነት’ዚ ምቛም ሓድሽ ኣሃዱ መብርሂ ሂቡ።
ሱዳንን ግብጽን ንዋንነት ስሉሳዊ ክሊ ማያት ሓላይብ፣ ሻላቲንን ኣቡ ራማድን ብዝምልከት ንሓያሎ ዓመታት ክሰሓሓባ ጸኒሐን’የን። እዚ ሓድሽ ዝቐውም ወተሃደራዊ ሰራዊት ሱዳን ክቆጻጸሮ ዝበሃል ዘሎ ከባቢታት፣ ካብ መፋርቕ 1990 ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ብግብጺ’ዩ ጸኒሑ።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ኢማድ ኣል-ዲን ዓዳዊ ኣብ መግለጺኡ፣ እዚ ምስ ግብጺ ኣሰሓሓቢ ኮይኑ ዝጸንሐ ክሊ ማያት ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ሱዳን ክኣትወሉ ዝድለ ዘሎ ቀንዲ ምኽንያት፣ በቲ ዞባ ንዝመሓላለፍ ዘይሕጋዊ መሸጣ ኣጽዋር ንምቁጽጻር ምዃኑ ሓቢሩ።
መንግስቲ ሱዳን ኣብታ ሃገር ንዘሎ ዘይሕጋዊን ዘይተመዝገበን ኣጽዋር ንምእካብ ካብ ዕለት 15 ጥቅምቲ ጀሚሩ ዘመተ ከካይድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ከፍልጥ ጸኒሑ’ዩ።


text:
መንእሰይ ሻም መስፍን ብትግርኛን እንግሊዝን እትሰርሕ " ናትና" ዝሰመያ ናይ ኮምፕዩተር ኦፐረቲንግ ሲስተም ዝመሃዘ መንእሰይ'ዩ።
እዚ ኦፐረቲንግ ሲስተም ኣብ ናይ ቀደም ኮምፒተራት ተጻዒኑ ብዘይጸገም ሰባት ብቀሊሉ ክጥቀምሉ ከምዝኽእሉ'ውን መንእሰይ ሻም ይገልጽ።
ሻም መስፍን ኣብ 1991 ኣብ ኣስመራ (ሓዝሓዝ) ተወሊዱ ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርቱ ድሕሪ ምውዳእ ኣብ 2016 ካብ ኮሌጅ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ ብዓውዲ ትምህርቲ ኮምፕዩተር ኢንጅነሪንግ ብዲግሪ ተመሪቑ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ መቐለ ካብ ዝተደርበዩ ሓፂነመፂነ ዝተሰርሐት ብኢድ ትሰርሕ ማሽን ዝመሃዘ መንእሰይ የማነ መሓሪ'ዩ።በታ ማሽን ኣቢሉ ካብ ዝተጓሓፈ ወረቓቕቲ፣ ልሕጽን ቆጽላመጽልን ተጠቒሙ ንኹቦን ዕንጸይትን ዝትክእ ውጽኢት'ውን ረኺቡ’ሎ፡፡
ምስዞም ክልተ መንእሰያት ብዛዕባ ምህዞታቶም ብዝምልከት ዝተካየደ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ዝንበብ ምዕራፋትን ጥቕስታትን፦ ትንቢት ዮናስ 1፡1 ን 2፡3 ን
መሪሕ ጥቕሲ
በለ ድማ፣ ካብ መከራይ እተላዕለ ናብ እግዚኣብሄር ኣእዌኹ፣ ንሱ ኸኣ መለሰለይ። ኣብ ከብዲ ሲኦል ኰይነ ኣእዌኹ፣ንስኻውን ድምጸይ ሰማዕካ። ዮናስ 2፡3
ካትሪን ጓልና ገና ኣዝያ ንእሽቶ ከላ፣ ገና ፍሒዅ ምባልን ምኻድን ከይጀመረት ከላ፣ በይና ክትኰውን እንተደልያ ወይ’ውን ንዝዀነ ነገር ከም ገዛእ ድሌታ ክትገብሮ እንተደልያ፣ ከመይ ገይርካ ካብ ሰባት ትሕባእ መገዲ ፈጠረት። ነዚ ንምግባር፣ ትም ኢላ ኣዒንታ ትዕምት ነይራ። ካብኣስ ያኢ ኵሉ ዘይትርእዮ፣ ዘይርእያ እዩ ዝመስላ ነይሩ። ኣብ ማኪና ኮፍ ኢላ ከላ፣ ዘይትፈልጦ ሰብ መጺኡ ሰላም እንተ ኢልዋ፣ ነዚ ብልሓት’ዚ ትጥቐም ነይራ። ንኽትበልዕ ኣብ ወንበር ኮፍ ኢላ ከላ፣ ነቲ መግቢ እንተዘይፈትያቶ፣ ከምኡ ትገብር ነይራ። ንዒ ሕጂስ መስዩ እዩ፣ ሰዓት ትድቅስሉ ኣኺሉ እንተ ኢልካያ ውን ከምኡ። ኮታስ ኣብ ኵሉ ንኣኣ (ንዓኣ) ዘይመሽኣ ዝመስላ፣ ኣዒንታ ትዕምት ነይራ።
ዮናስ፡ ብስል ዝበአ ስልቲ ኣተሓሳስባ እኳ እንተነበሮ፣ ኣድማዕነቱ ክርአ ከሎ ግና፣ ካብዚ ናይ ጓልና ኣይሓይሽን እዩ። ኣምላኽ ገለ ነገር ክገብር ምስ ሓተቶ፣ ክንዲ እተባህሎ ደፋእ ኢሉ ዝገብር፣ከይገብሮ ክብል ኣንጻር እቲ ኣምላኽ ዝነገሮ ኣንፈት ሃዲሙ። ደሓር ግና፡ ቅልጥፍ ኢሉ ኣምላኽ ከይረኽቦ ዝኽእል ስፍራ ከም ዘየልቦ ተገንዘበ። ከም ሓቂ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛንታታት ክርከቡ ዘይደለዩ፣ ነገር ግና ኣምላኽ ዝረኸቦም ሰባት ዝዘገበ እዩ።
ምናልባሽ፡ ካብ ኣምላኽ ክትሕባእ ፈቲንካ ትዀውን። ምናልባሽ ‘ውን፡ ኣምላኽ ኣይረኣየንን’ዩ ኢልካ ትሓስብ ትዀውን። በጃኻ ሓደ ነገር ግና ልቢ ኢልካ ኣስተውዕል። ኣምላኽ ኣብ ከብዲ ዓሳ ንዝነበረ ጸሎት ሓደ ዓለወኛ ነብዪ ካብ ሰምዐን ረኣየን፣ ንስኻ ውን ኣብ ዝሃለኻ ሃሉ፣ ድላይካ ግበር፣ ይሰምዓካን ይርእየካን እዩ። እዚ ግና ከፍርሃና የብሉን። እምበሺ ከማን፡ እፎይ ከብለና እዩ ዝግብኦ። ንሱ ኵሉ ግዜ ኣብኡ ኣሎ፣ ይሓሊ ውን እዩ።
Our Daily Bread
ብRandy Kligore
17 ጥቅምቲ, 2014
ትርጕም ብጐይትኦም ተስፋይን ሙዚት ግርማይን


text:
Robertsfors
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ናብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም። ንሕና ብሮበርትፎሽ ሕቡናት ኢና። ንምንታይ’ከ ዘይንኾርዕ? ኣብ መንጎ ዓበይቲ ከተማታት ሾለፍትዮን ኡምዮን ንርከብ ምዃና ንባዕሉ ዓቢ ጅኦግራፊካዊ ጸጋ’ዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ6,727
ስፍሓት መሬት2,371 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Umeå 60 ኪሜ
- Skellefteå 82 ኪሜ
- Sundsvall 323 ኪሜ
ሃብታም ተፈጥሮ፡ ውዕዉዕ ማሕበራዊ ንጥፈታት ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ባህሊ፡ ሙዚቃን ካልእን፡ ምምሕዳር ከተማና ነቶም 6800 ዝኾኑ ተቐማጦ ዘአንግዶም ጸጋታት እዩ። ሮበርትፎሽ፡ ካብቶም ኣብ ሽወደን ክትነብረሎም ምቹኣት ዝኾኑ ከተማታት ኮይኑ ንነዊሕ ግዜ ንመዝገብ ዝና ካብ ዝበሓቱ ከተማ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ሮበርትፎሽ፡ ብርክት ዝበለ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ዕድላት ኣሎ። ኣብዚ ከባቢ'ዚ፡ ዝካረ፡ ዝግዛእ ቪላታትን ባዶ መሬትን ካልእን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ሮበርትፎስቡስተደር ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኮይኑ ኣብቲ ቦታ ኣስታት 246 መንበሪ-ኣባይቲ ይውንን። እዚ ኣባይቲ'ዚ ኣብ ከባቢታት ቢግደዮ፡ ሮበርትፎሽን ኦነሰትን ይርከብ።
ብዜካ'ዚ፡ ኣብ ሮበርትፎሽ ብርክት ዝበላ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ይርከባ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ምምሕዳር ከባቢ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት፡ እንግሊዘኛ፡ ፈረንሳይ፡ ጀርመን፡ ቼክ፡ ሲንሃሊ፡ ዓረበኛ፡ ባንግላደሽ፡ ዳሪ፡ ራሻ፡ ሶማለኛን ትግርኛን ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብዚ 6800 ነባሮ ዘለዎ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ኣስታት 140 ምዝጉባት ማሕበራት ይርከባ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ማሕበራዊ ህወት ናይ'ዚ ከባቢ፡ ኣዝዩ ንጡፍ ወይ ልዕሊ ንቡር እዩ ክበሃል ይከኣል። ከም መርኣያ ናይ'ዚ ከኣ፡ ምምሕዳር ከተማ፡ ንተቐማጦ ዘአንግዶ ብርክት ማሕበራዊ ንጥፈታት ይርከብ። እዚ ንጥፈታት'ዚ፡ ስፖርት፡ ባህሊ፡ ከባብያዊ ንጥፈታት ከምኡ ውን ማሕበራዊ-ምኽርታት ዝማእከሉ ንጥፈታት ዝድህስስ ይርከቦ።
ኣብ ሮበርትፎሽ፡ ምስ ሽወደናዊ ቤተ-ክርስትያን ምትእስሳር ዘለወን ብርክት ዝበላ ሰበኻታትን ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባትን ውን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማኣከል ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ድኳናት መዓልታዊ ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ ድኳናትት ክዳውንቲ፡ ድኳናት ኣቍሑ ገዛ፡ ድኳናት ኤለክትሮኒክ፡ ድኳናት ስፖርታዊ ነገራት፡ ፋርማሲ፡ ባንኪ፡ ቤት-ንባብ፡ ኣብያተ-መግቢ ከምኡ ውን እንዳ-ሻሂታት፡ ይርከብ። ብዜካ'ዚ እዞም ዝስዕቡ ማእከላት ወይ ኣብያተ-ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ንኣብነት ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊን)፡ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት፡ ከማኡ ውን ቤት-ጽሕፈት ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ውን ኣብ ማእከል ከተማ ተደኲኖም ይርከቡ።
ኣብ ከተማ ኡምዮ፡ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ክትረኽብዎ እትኽእሉ ኣገልግሎታት፡ ብቐሊሉ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ንኣብነት በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት)፡ ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪን-ካሳ) ክመኡ ውን ውን ቤት-ጽሕፈት በዓል-መዚ ኢሚግረሽን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብ ሓባራዊ መርበብ-ሓበሬታ ኡምዮን ከባቢኡን ብምእታው፡ ዝርዝር መደባት ናይቲ ዞባ፡ ባህላዊ ሓበሬታ፡ ካርታን ካልእ ከገድሰኩም ዝኽእል ንጥፈታትን ብዝርዝር ክትራዩ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ነቲ ንቆልዑ ዝግበር ኣገልግሎታት መውዓሊ-ቦታን ክንክንን ዝበለጸ ንምግባሩ ሓያል ጻዕርትታ ኣብ ምግባር ወትሩ ምስ ተጸምደ እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዝዕድሚኣኦም ህጻናት ዝእንግዳ 15 ማእከል ህጻናት ይርከባ። እዘን ማእከላት። መውዓሊ-ህጻናትን ማእከል ማሕበር ወለድን ይክረብአን። እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 6 ክሳብ 12 ዝርከቡ ህጻናት፡ ቅድሚ ትምርህትን ድሕሪ ትምርህትን ዝዘናግዕሉ መጽንሖ ቦታታት ውን ኣለዎም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ 5 ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ይርከባ። ተመሃሮ እኹልን ብሱልን ፍልጠት ንኽቐስሙ ካብ ዝብል እምንቶ ብምብጋስ፡ ሓላፍነትን ተበግሶታት ምውሳድን። መለለዪ ትምህርታዊ ኣገልግሎታት ከተማ ሮበትስፎሽ እዩ። ኣውንታዊ ኣተሓሳስባ ወይ ድማ ዕድላት ካብ ዕንቕፋታት ይበዝሕ ዝብል ርዳኢት፡ ነብሰ-ምትእምማን ዘዕቢ ብምዃኑ፡ ብዓቕምኻ ወይ ውን ብናይ ገዛእ ርእስኻ ሓሳባት ሽግራት ክትፈትሕ ይገብረካ። ተሳትፎን ግሉጽነትን ምስ ናይ ምምሃርን ድሌትን ተበላሓትነት ተደሚሩ መሪሕ ኮምፓስ ትምህርታዊ ዕላማታትና እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይትን ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ብማእከል-ትምህርቲ ላር-ሰንትሩም ይእለ። መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ድሕሪ ምጥንቓቕኩም፡ ቋንቋ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ ዝብል፡ ልዕል ዝበለ ናይ ቋንቋ ትምርህቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኩሎም ኣብ መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ዝሳተፉ ሰባት፡ ንሞያን ትምህርትን ዝምልከት ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ውን ኣሎ። ካብ ቢግድዮ ውጽእ ኢልካ፡ ዳልካርልሶ ፎልክ-ሆግስኩላ እትበሃል፡ ህዝባዊ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ትርከብ። ኣብዛ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ናኡ ሙዚቃ ኣንፈት ዘለዎ ትምህርታት ክትመሃሩ ትኽእሉ። ትምህርቲ ክትቕጽሉ ምስ እትደልዩ ውን፡ ኣብ ናይ 6 ማይል ርሕቀት እታ ካብ ኩሉ ኵርነዓት ዓለም ዝመጹ ኣስታት 36000 ተመሃሮ ኣኣንጊዳ እትርከብ፡ ኡምዮ ዩኒቨርስቲ ኣላትኩም።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሮበርትፎሽ ናይ ዞባ ሆስፒታል ይርከብ። ኣብዚ ሆስፒታል'ዚ፡ ሓካይም፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናት ከማኡ ውን ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታት ወይን ነፍሰ-ጾራት ይርከቦ። ንህጹጽ ወይ ፍሉይ ጥዕናዊ ክንክን ናብ ሆስፒታል ኣውራጃ ሰሜን ሽወደን (ኖርላንድስ ዩኒቨርሲተትስ ኹክሁስ) ምኻድ የድልየኩም። ክንክን ስኒ ብዝምልከት፡ ናብ ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ ወይ ፎልክታንድ-ቮርደን ክትከዱ ትኽእሉ። ብርክት ዝበሉ ናይ ግሊ ሓካይም ስኒ ውን ኣብቲ ቦታ ኣለዉ እዮም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ምምሕዳራዊ ትካላት ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ክተማ ሮበርትፍሽ፡ ናብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ንምምልላስ፡ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎት ይርከብ። ብኣውቶቡስ ንከተማ ሾለፍትዮ ሰዓት ንከተማ ኡምዮ ከኣ 45 ደቓይቕ ይወስድ። ኣገልግሎት መጎዓዝያና፡ ስሉጥን ጽፉፍን እዩ ክበሃል ይከኣል። ናብተን ኣብቲ ከባባኢ ዝርከባ ከተማታት፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰዓት እትኸይድ ኣውቶቡስ ኣላ። ካብ ከተማታት ኡምዮን ሾለፍትዮን ናብ ስቶክሆልም ወይ ውን ካልእ ከተማታት ኣውሮጳ ዝኸዳ ነፈርቲ ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ናትካ ትካል ንምግባር ጽቡቕ ዕድላት ኣሎ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ፡ ኣስታት 900 ትካላት ኣለዋ። ክበዝሓ ኣለወን ዝብል ድሌት ውን ኣለና። ናይ ባዕልኹም ትካል ክትገብሩ መደብ ምስ ዝህልወኩም፡ ክትውከሱና ትኽእሉ። ንሕና ውን ብወገና። ዘድሊ ናይ ሓገዝ መስኖታት ክትረኽቡ፡ ትምህርትን ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ ምኽርታት ክንልግሰልኩም ንኽእል።
ንግዳዊ ወይ ትካላዊ ጽላት ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ብናይ ምስናዕ ኢንዱስትሪታት ዝተዓብለለ እዩ። 20 ምእታዊ ካብ ነባሮ ከተማና፡ ኣብተን ኣብ ምስናዕ ዝነጥፋ ኢንዱስትሪታት ተቆጺሮም ይሰርሑ። ኣብ ሕርሻዊ መዳይ ውን ኣንተኾነ፡ ኣስታት 8 ሚእታዊ ነባሮ ይሰርሑ። እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብዚ ቦታ፡ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ኮይኑ። ኣስታት 750 ሰራሕተኛታት ኣለዎ።


text:
ቍጠባ፡ ገንዘብን ፋክቱራታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 6 2021
እታ ቍጠባ (ኤኮኖሚ) ትብል ቃል ካብ ናይ ግሪኽ ኦይኮኖሞስ ዝብል ቃል እያ መጺኣ። ኦይኮኖሞስ ምቝጣብ ማለት እዩ። እዚ ነቲ ሃብቲ ኣብቲ ዘድሊ ገደብ ውሽጢ ክትሕዞም ንኽትክእል መደብ ምውጻእ ማለት እዩ። ሃብቲ ኣብዚ ጕዳይ ገንዘብ፡ ኣቕሑት ወይ ካልኦት ርእሰ-ማል ክኸውን ይኽእል እዩ።
ናይ ምዓልታዊ ሂወት ቍጠባ፡ ብዛዕባ ኣብ መንጎ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ዘሎ ሚዛን እዩ። ኣታዊታት ንኣብነት ደሞዝን ቍጠባዊ ሓገዝን እዩ። ወጻኢታት ንኣብነት ፋክቱራታትን ገንዘብ ንመሸመቲ ምግቢ፡ ክዳውንቲን ጫማን ዝኸውን እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ዘይተጸበኻዮ ነገራት የጋጥም እዩ። ኣብ ከምዚ ግዜ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ብቑልጡፍ ክትረኽቦ ትኽእል መሓለውታ ዝበሃል ዝተዋህለለ ገንዘብ ክህልወካ ጽቡቕ እዩ። እንተ ዘኮነ ነቶም ዘይተጸበኻዮም ወጻኢታት ክትኣልዮም ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ኣገባብ ናይ ምዓልታዊ ሂወት ቍጠባ መደብ ንምውጻእ፡ ሓደ ቀሊል ባጀት ምግባር እዩ። ኣብቲ ባጀት ሓበሬታ ናይ ኵሉ ኣብ መደብ ዘሎ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ኣብ ሓደ ቦታ ትእክቦ። በዚ ኣገባብ ሓደ ሓፈሻዊ ስእሊ ኣብ ልዕሊ ቍጠባኻ ትረክብ።
ሕማቕ ምዓልታዊ ቍጠባ ክፈጥሩ ዝኽእሉ ብዙሓት ነገራት ኣለዉ። ንኣብነት ልዑል ወጻኢታት ናይ ምግቢ፡ ማኪናን ክዳውንትን ምህላው እዩ። ከምኡ'ውን ክቡር ወርሓዊ ዓሚልነት፡ ቅድመ-ጠለብ፡ ልቓሕን መድሕናትን ነቲ ናይ ምዓልታዊ ቍጠባ ንኸተካውኖ ከቢድ ክገብሮ ይኽእል እዩ።


text:
ታና ዖነዲ ብስክዲረዲዂ ፈሪዕ ሙርቛ ብሊኑኽ ኤርትራ/ሆደ፡01-12-2018
ወክት ውራ ክመ 48 ኤሜታት ደኩዂ ዖነዲ በስክዲረዲ ራሕመት እንግገት ድድነትል ዪና ቓሓርዲ ዪና ምጨዲ ሙረዲ ክርግናኽር ኣኽኖ ህንብነኩን ዪነኩን። ንደንቢ ክደት ዪኒ ካያ።
መሽወሪ 30 ዲ ትሕሳስሪ 01 1970 ን አርብየዲ ሰኾታ አመሪ ጃብ፡ ዖነዲ በስክዲራዲትል መንደርቱ እርገው እክክዲ ኤሪ ጋሺቶ እንቶ እርገዉድት ናን አኽራሲክ ና ዓደድ ኤርእስትገው፡ ዕቡብድ ሲሕ አወይሲ ንጉስ ሃይለስላሴር ሕኩም እንሸቀው ህጀን ጦር-ሰራዊት ይስቶውዲ ኮማንዶስ ይስተው ና ሞላድ ኤርትርይ ቚር አኩኑ ኢትዮጵያ ሕክም ዓንቀይ ከደመውዲ፡ ንጃብ ቃልስቶ ኤርእጋኽ ራሕመት ጃሩኽ እንግጋዂ ደርብድ በስክዲርላ ቤተክስታሊ ቱስኖ ረሻሽድ ሰላም ከዊሲ ኩኖ፣ ኒደንበር ግርገሳ ዖነስ ቅብለድ ፎርቶ ከረንልድ ተቐዉ ስላሕድ ደብደብኖ ግናቲትዲ ብሄሊንዲ ገንዲ ጀርብዲ ና ማልዲ ና ልጝትዲ ለኻ ባርዱዂድ መርጃኹኑዂሎም ግርጋታት ኣኸዉድ ና ታና ጉድነኲን።
እነ አከይ ግብር ኒን ሸዓብ ኤርትርይው ካያ አኽጊ እዲነስኽር ሓመምዳዂ ጥባሳ አረባ ባሮ ደካኽ ግብር ኒን እንሰካ ኣኽን ናን ፍትሕ ቤት ፍርዲ ዓለሙዂር ሰላም ድ መንደርተዉ እክክ ሲ ዲህስነት ወንቐርስሮ ጀረብዳዂ ኣኲ ዓቕም ብሊኒዂ ላሕመድ ነደቅስጋዂ ኣኾ፣ ኤሪዋ ናዂክ ዓጠጦሎም ግልጭ ዪገዉሉ ኣኸዉድ ገንጆ ህንባዂ ፋይል ግን። ሙቚላ ደኮ ረይሔት ፍትሑዂ ነገሰን እማ ዪን ብሊን ዪና መሪ ተከልነን እና ፍትሕ ኒስ ጂብስና ጋር ነዱዂሲ ገንጂስና እሲኖ ህንበኩና። ንኪትልድር እና ዪና ከውታት ባንዴረት መታን ለበዉሲ ምህሮትል ቱኖ ሓዲስ ወለዶታተል ደኩሮ ድግምል ሽፍሽፊልኽር ተኩሊልር ቋልስሮ ሻዂ ጝን።
እነ ዖነዲ በስክዲረዲሩሊ ደገናኹ ዕምጭ ጭነድኒዂ፡ እነ ሌጋ ደገጊ ብሊነውሊ ዳግሊ ካያ እርግላ፡፡ ስንሒት፣ ባርካ፣ ሳሕል፣ ሰምሃር፣ ኣኮሎጉዛይ፣ ደንከል፣ ሰራየ፣ ሓምሴን፣ ጋሽ ሰቲት፣ ላዉዲ ሸግብዲሲ ኮልኽር ሓርብልር ገሪው ና ሰላድምድ ና ነቢር እሱ እርገው ገባር ኽር እንዳኺነ ድድኑኽ። እና ኩናኻ ስረዂ ኤረባ፣ እስላማ ክስታና፣ ብሊና ኩናማ፣ ደሽክልያ ሺልያ፣ ሳሆራ ዓፋራ፣ ዪጊ ፈርግ ሰጘለሉ፡፡ ሰውረትል ብር ለመለምየንቱትዲ ሰላም መንደርተዉ ከዋታት ብርዲ ኩራ ኣኾ 1991ዓም ኢትዮብየት ጨርገፎ ዓዊቲቱዂ። ገለ ጎወሊ እንሰካ እርገዉል ሌጛ ማል ሲኖልኩም።
ኔን ደኮዉ ኣኾ ናን ውሪ ህመትል ህንብናዂን ናትካ ወንቐረስ እቑተገ ዪነዉል ማል ሲኖ። ለመለምዲ ወንሺብነዲ ላዂ ግን። ለመለምል ህርግት ዪረን ውሪ ሰኸንትረን ውሪ ገርሄት እስረን ቦኩደዉ ዓይ ህንበነኲ። ኪድንኽር ገንጃ ዲ ወዕብዲ እንከላዂ ወንሺብስሮ ኣከን መሽዉ ኤር ቆፎሪል ቱወዉ ኣኤረሳ እላ። ጀበረት ደንቢ ድርጝ ያዂድ ኔስኮ ብር ቡቑተዂሉ ብራ እን ሕኩመት ናንትት እቚቱ ክረሙዉል ቱነዲን ኒ ጃበረሊድ ኒ ደንበራ ጂባዂ እንሽኽ ግንዲሩዂ ያዂል ኣኽን ንሽዋ ሕኩመቱዂል ኣኽን ጋይትና ደርብል ኣኽን ድደዉ ዪና ከዉ ሺባ ሻኽላ። ድድዳ ኤሪትሪዉ ጃቢቶ ኣኽን ደንቢቶ ዪነት ኤሪትሪንሲ ቋላዂ ኣኻዂድ ራሕመት ከደንልድር ኣግዋረልድር ጨብርግኒን ሙቚለስ ለብድኒል ናዉክ ሕበርድ ለመለም ዪኖ ዪን ዋጅብ ጝን።
እማ ፈሪዕ ሙርቛ ብሊኑዂ ኤርትራ/ሆደ፡ ንኪ እነ አርብያዲ ሰኾታ አመሪ ጃብ ፍዳ ደከው ይነከው ታና ናዂ እስነ እልብድኑ፡ እንሰካ እስተዂ ዕምጭዲ ጨነድነዲት ጨኖ አንኩክሊ ነከትኖ ሕርቂቅ ይኑ መንደርትኖ ኒየት ዋንቲነዲንናና አኽላ፡፡ ኮዶ ኣዳሚንዱዂራ መናብረትል እና ነወየው ወንተተረክ እንተረው ጋራት አኽነዲን፡ ድምሶ እንትጚን ታርኽ ይና ፍዳታታዂ መዓፈይሰና ጃብረድ ኣኽሮና ጀረብነጝን። ኒ ድግልድኻ ዪን ብሊን ዪናዂሲ ባርጝኒ ኤሪዉዲ ኮዶ ሕበረድ ፈርጝኒ ሙዂር ወረቢዂሲ ጃቢስኑ እኩላ ኤረትራ እኻርስቶ፣ ኤሪዉ ሙሩቑዲ ለመለም ዪነን ዪና እመሪ ትክዲ ላሕመዲ ኪሰሪርዲ ዕልልስረሪ ዲባ እኩሉዂ ሻኽረሪ ኣኽቶና ክድመትል ብርፍ ዪንን።
ሰላም ዪና ኮል እንቱዂ ዪስቶ ወላልዉል ፈርሕቱ ገፍ ሰኩና እንኩዂ። ኳዂ ኣንጀረባዂ ዪዂ የነክ ዪነከዉ ድግምል። ኒን ናዉክ ተምኔትናዂ ግን። ኮዶ በሀር ፈርሓት ኣኾ እላ። ኤርብያ ኤመታትሲ ገሪ ከዉ እና ‘’ግርዋ ውራ ጀረባዂንና’’ ዪኑ ሰጝነሪ ወንቐረት ኮዶ ዕልልዲ እንከሊ በለዱዂዲ ሻኸውት ኒ ላዉድ ወንተሶላ ህንበኲ። ፋሺስቲ ኢሳያስ ገናኽር ሻኽላ እኽርኽር ሻኒኽር ሻኽላ ዳጝርን ጨራኽር ሻኽላ ማዳኽር ኒ ነበኺ ኒ ክርዳስክ እና ኤርትረት ዳዱ ኒ ቂጦረስ ተብድና ግን ኒ ስታት። እማ ኒከዉድ ሓሰርሰጋዂ ኤሪትራ ከዉድ ሓሰርስሮ ኒን ዋኒገዉ ሳዳ ኣኸዉድ ኒ ርሕድ ዋኑ እና ድገ ኒኒ ሓርብልድር ዋኺልኽር ኤሪዉሲ ዓንጠጥረክ ጂብኒልኽር ደዉ ዪቶ ኣኽላ። ንሰና ኒ ክረም ህግደፍር ጃርልድር ዳልድር ሺሮ ህንበዉ ኣኸዉድ ኔድ እንተራዂ ትክ እላ። ኤሪትሪን በለድሲ ባርናኻ ኒን ኒግስ ግን ክድመት ጀረበዉ ከውታት ኣግዋረልድማ ሺራኹልድማ ናዕሶ ኮፍ ሲሮ ኒ ደንበራ መደብ ጝን። እማ ሰላም ዪኖ ጎሊተናዂ ኒ ሰፍሲ ጉባዂ ኒ ቂጦረስ ተብዳዂ ግራ ከዉታት መንፈዓት ዮ እሰዂ ኣኽገት ኤርእና ጀረብደኩና።
ፈሪዕ ሙርቛ ብሊኑኽ ኤርትራ/ሆደ፡ ሰላም መታን ለመለም ያዂ ኣኸዉድ ሰላምሲ ላሪ ክርጛ ኒጃብል ድየጝን ለመለም ኒዂሲ ጃብስሮ ጝን። ዪጝር ከዉታት ኤሪትሪዉሰና ጃብራ ከደምናኽርዲ ለመለም ዪናኽርዲ ኣኽኖ፣ እና ዪና ከዉ ዖነዲ በስክዲረዲ ኒሰና ባንደረትል ለበዉ ሻንዲድ ገንጂስኖ ና ስታትሲ ኒ ፊኹል ጋእሲኖ ሻኽነት ዪና ሕልነዲ ጋብኒን። እክብስጋዂ ሕብረተሰብ (ላሑም እክክ) ወላዉልዲ ዋኺታኹ ባርህሰና ግን። እማ እክብስንን። ዓውዲሲ ረዋዲሲ ርድቕድ እክክ ቆሙድ በሎቲከድ ኒስ እሰግነንኻ እመሪት ልኺኖላ ሻኽኒ። ውረድ እመሪ ንኪ ከደምረዉድ ግን ንሪ ትክዲ ሰርገልዲ ዓማርዲ ሸለክለክራዂ። ደኮሰና ምልሰጝኒ ክብ ይንን ሆደ ዪንን እክብስንን ዪኑ፣
ይና ፍዳታት ዲመሲ ኤልብርስናዉ ዪነኩን!!!
ፈሪዕ ሙርቛ ብሊኑኽ ኤርትራ/ሆደ 01-12-2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11204


text:
ምእንቲ ን ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ስደተኛታትን ዑቕባ ዝደልዩ ስባትን ዩ ኤን ንዚ መርበብ መስሪታ. ኢቲ መርበብ ንዘን ዝስዕባ ሕቶታት መልስን ሓበረታን የዳሉ።
• ኣገባብ ምዝገባ ኣብ ዩ ኤን?
• ኣገባብ ምውጻእ እቃማ (ናይ መንበሪ ፋቃድ ወረቐት) ኣብ ግብጺ?
• ናይ ገንዘብ ሓጋዛትን፣ ብመን ክትድውል ትኽእል ኻኣ ሕቶ ወይ ጠለብ ምስ ዝህልወካን
• ወሳኒነት ውጽኢት ሲደትን ኣጋባብ ኣካያይዳ ኢቲ መስረሕ
• ኣገልግሎት ድሕነት ቖልዑን፣ ምክልኻል ኣንጻር ናይ ጀንደር ዓመጽን፣ ማእሰርትን
• መን ኢዮም ማሻርኽትና፣ እንታይ ዓይነት ኣገግሎት ኻኣ ይህቡ?
• ን ዝያዳ ሓበሬታ ክትድውሉልና ወይ ኢመይል ክትሰዱልና ትኽእሉ።
• ብኽብረትኩም ንዝያዳ ሓበሬታ ንዘን ኣብ የማን ዝርከባ ትሕዝቶ ተዓዘቡ።
እንቃዕ ብደሓን መጸእኩም
UNHCR Egypt - Help for refugees and asylum-seekers
ምእንቲ ን ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ስደተኛታትን ዑቕባ ዝደልዩ ስባትን ዩ ኤን ንዚ መርበብ መስሪታ. ኢቲ መርበብ ንዘን ዝስዕባ ሕቶታት መልስን ሓበረታን የዳሉ።


text:
Radio Erena: 19 July 2020
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ንፍልይቲ ልእኽቲ ኣብ ኤርትራ፣ ናይ ስራሕ ግዚኣ ብሓደ ዓመት ኣናዊሑ።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት መበል 44 ስሩዕ ዋዕላኡ ኣብ ዘካየደሉ፣ ንጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ዝምልከት ዛዕባ ካብ ዝተሳተፋ ሃገራት እተን 24 ፍልይቲ ልእኽቲ ንሓደ ዓመት ስርሓ ክትቅጽል ኣድሚጸን።
ብኣንጻሩ 10 ሃገራት ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝምርምር ጉጅለ ስርሑ ክቕጽል፣ ኣይፋል ከድምጻ እንከለዋ፣ 13 ከኣ ድምጸን ዓቂበን።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብዚ ናይ ዕለት 16 ሓምለ ውዕሎኡ፣ እቲ ጉጅለ ስርሑ ክቕጽል ምውሳኑ፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ተሰኒዱ ዘሎ ምግሃስ ኩሉ ዓይነት መሰላት ተወሳኺ መርትዖታት ንምርካብ ክሕግዞ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ህዝቡ ዘውርዶ ዘሎ ምግሃስ መሰላት ምስ መርትዖታቱ ቀሪቡ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድሕሪ ምስምሙዑ፣ ኣብታ ሃገር ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ከምዘሎ ዝእንፍት መርትዖታት ስለዝተረኽበ እዩ፣ ናይ’ታ ፍልይቲ ልእኽቲ ዕማም ክውስኽ ተገይሩ።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ እታ ጉጅለ ኣብ ኤርትራ ኣትያ ብናጽነት ስርሓ ከይተጻፍፍ ስለዝኸልከላ፣ እቲ መስርሕ በብዓመት እንዳተናሐ ይቕጽል ኣሎ።
ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት፣ ነዚ ናይ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውሳኔ ብሓጎስ ከምዝተቐበሉዎ ገሊጾም ኣለዉ።
ሓልዮት ንሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፣ ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሰደዶ መልእኽቲ፣ እቲ ውሳኔ ዓወት ንሓቅን ፍትሕን እዩ ድሕሪ ምባል፣ እታ ራፖርተር ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ንኽትስንድ ዝገበረቶ ጻዕሪ ዝድግፋ ሃገራት ብዙሓት ምዃነን ገሊጹ።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ መወዳእታ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስታ ራፖርተር ምትሕብባር ከርእይ፣ ናብ ኤርትራ ኣትያ እውን ጸብጻባ ከተጻፍፍ ጻውዒት ኣቕሪቡ።


text:
Radio Erena: 17 July 2018
ኣብ ሊብያ፣ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ እትርከብ ከተማ ዙዋራ፣ ኣብ ኮንተይነር ተጸፍጺፎም ይሰጋገሩ ካብ ዝነበሩ ልዕሊ 100 ስደተኛታት ብውሕዱ ሸሞንተ ሰባት ተዓብዒቦም ከምዝሞቱ ተገሊጹ።
ናይታ ከተማ ሓለፍቲ ጸጥታ ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ መሰረት፣ እቶም ካብቶም ብሰንኪ ሕጽረት ትንፋስ ኣብ ኮንተይነር ተዓጽዮም ዝመቱ ሰባት እቶም ሽዱሽተ ቆልዑ ክኾኑ እንከለዉ እቶም ክልተ ከኣ ሓንቲ ጓልን ሓደ ወድን’ዮም።
እቶም ብህወይት ዝደሓኑ ኣስታት 100 ሰባት፣ ኣብ ሆስፒታል ናይታ ከተማ ቀዳማይ ረዲኤት ሕክምና ከምዝተገብረሎም ንምንጭታት ጸጥታ ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ዜግነት ናይቶም ዝሞቱ ይኹን ብህይወት ድሒኖም ዘለው ስደተኛታት ብዝርዝር ኣይተገልጸን።
እዞም ኣብ ከተማ ዙዋራ ግዳያት ምዕብዓብ ኮይኖም ዘለዉ ስደተኛታት፣ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብቲ ኮንተይነር ዝተዓጽዉ ምዃኖም ተሓቢሩ።
ኣብ ሊብያ፣ ኣብ መዝርዓታት ተታሖዝም ካብ ዘለዉ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ብጃልባ ንምፍናዎም፣ ኣሕምልትን መግብን ንምምልላስ ተባሂሉ ብዝተሰርሐ መዝሓሊ ዘለዎ ኮንተይነራት ተጸፍጺፎም ናብ ገማግም ባሕሪ ከምዝሰጋገሩ ይፍለጥ።
====================


text:
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ማያርዲት፣ ስምምዕ ሰላም’ታ ሃገር ካብ ምፍራም ብተደጋጋሚ ክስሕብ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዝገበረሉ ጸቕጢ ነቲ ስምምዕ ሰላም ክፍርመሉ ከምዝተገደደ፣ ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
እቲ ስምምዕ ሰላም ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ርእሰ ከተማ ኢትዮጵያ ክፍረም’ኳ እንተነበሮ፣ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር፣ ብኣስገዳድ እምበር ብዘተ ዝተነድፈ እማመ ሰላም ኣይኮነን ብምባል ሓንጊዱ ከምዝጸንሐ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
እንተኾነ መራሕቲ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ ኬንያን ዩጋንዳን ፕረዚደንት ኪር ኣብ ዝፈረመሉ እዋን ተረኺቦም ምንባሮም ይግለጽ።
እቲ ፕረዚደንት ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ብዝተገብረሉ ጸቕጥን ካብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወረዶ ምፍርራህን ነቲ ዘተ ሰላም ይፈርመሉ ደኣምበር፣ ምትዕርራይ ክግበረሉ ኣለዎ ንዝበሎ ነጥብታት ብዝርዝር ኣቕሪቡ’ሎ።
ቀቅድሚ’ቲ ናይ ምፍራም ስነ ስርዓት፣ መራሕቲ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ ኬንያን ዩጋንዳን፣ ምስ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ሰዓታት ዝወሰደ ዕጹው ዘተ ድሕሪ ምክያዶም፣ ፕረዚደንት ኬንያ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ክልቲኦም ወገናት ብሓባር ዝሰማምዑሉ ነጥቢ ክብጻሕ ኣይከኣልን፣ እንተኾነ ነቲ ዕንቅፋት ዘይኮነ፣ ነቲ ተስፋ ክርእዩ ኣለዎም ኢሉ።
ኣብ ስምምዕ ሰላም ደቡብ ሱዳን፣ ከም ምምቕራሕ ስልጣን ፕረዚደንትን ምኽትሉን፣ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ንዝምስረት ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ሰራዊት ብመን ይመሓደር፣ ዝብሉን ዝኣመሰሉን ጉዳያት ገና ኣይነጸሩን ዝብሉ ተቓውሞታት ብሳልቫኪር ክጥቀሱ ጸኒሖም’ዮም።


text:
Radio Erena: 05 November 2019
ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ዝመጽእ ሰሙን ካብ 11 ክሳብ 13 ሕዳር ኣብ ፓሪስ ኣብ ዝካየድ ዋዕላ ሰላም ክሳተፍ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ዕድመ ከምዘቕረበሉ ቤት መንግስቲ ኤሊዘ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ማክሮን፣ ንኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዋዕላ ሰላም ፓሪስ ክሳተፍ ዕድመ ዘቕረበሉ፣ ብኣጋጣሚ’ቲ ናይ ሰላም ስልማት ኖቤል 2019 ምዕዋቱ’ዩ።
ዋዕላ ሰላም ፓሪስ፣ ብምኽንያት መበል 101 ምዝዛም ቀዳማይ ኵናት ዓለም ዝእንገድ ዘሎ ኮይኑ፣ መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ክሳተፍዎ ትጽቢት ኣሎ።
ይኹን’ምበር ሓያሎ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ፣ ኢትዮጵያ ሰላም ኣብ ዘይብሉ ሓደገኛ ኣንፈት እናሃለወትን እቲ ምስ ኤርትራ ዝገበሮ ሰላም’ዩ ኣዕዊትዎ ዝብሃል ድማ፣ ብወገን ኤርትራ ዝኾነ ናይ ሰላም ተስፋታት ኣብ ዘይብሉን እዋን፣ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ሰላም ኖቤል ምዕዋቱ ዝተፈላለየ ርእይቶታት ይህባ ኣለዋ።
ኮሚተ ስልማት ኖቤል፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ምምራጹ፣ ዘይብሱልን ግዜ ዘይሓለወን’ዩ ዝብል ነቐፌታታ ክውሕዝ ጸኒሑ’ዩ።
ማዕከን ዜና DNA ናይ ፈረንሳ ኣብ ዝቐረቦ ዝርዝራዊ ጸብጻብ ድማ፣ ብፍላይ ብወገን ኤርትራ፣ ዋሕዚ ናብ ስደት ገኒኑ፣ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ብዝተሓሓዝ ዝተፈልየ መርገጺ ዝነበሮም እሱራት ከይተፈትሑ፣ ዓፈናን ጭቆናን ከምዘለዎ እናኸደ፣ ንኣብይ ኣሕመድ ምስ ኤርትራ ሰላም ፈጢርካ ብዝብል፣ ስልማት ኖቤል ክወሃቦ ዘይግባእ’ዩ ክብል ርእይቶኡ ኣስፊሩ።
ኣብ ኢትዮጵያ እንተመጻና’ውን፣ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጸሉ፣ ብሰንኪ ናይ ብሄር ግጭታት ህወይት 10ታት ሰለማውያን ሰባት ይጠፍእ ከምዘሎ ኣነጺሩ።
ብመንጽር እቲ ንቀዳማይ ሚኒስተር ዝተዋህበ ናይ ኖበል ስልማት ሰላም፣ ኣብ ኤርትራ ይኹን ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ኣሎ ዶ ዝብል ሕቶ ክምልሶ ይኽእል’ዩ ዝብሉ ካልኦት ወገናት ድማ፣ እቲ ስልማት ምናልባት ንዝመጸእ መደባት ምሕደርኡ ብእወታ ክደፋፍኦ ዝኽእል ፖለቲካዊ ውሳኔ’ዩ ክብሉ ይጠቕሱ።
========================


text:
ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ፣ዜጋታት ኣሜሪካ ናብ ኤርትራ እንተገይሾም ከጋጥሞም ንዝኽእል ሓደጋ ሎሚ‘ውን መጠንቀቂ ኣውፂኡ።
መንግስቲ ኤርትራ ብዘይምቁራፅ ምንቅስቃስ ወፃእተኛታት ምስደረተ‘ዩ። ብሕልፊ ካብ ኣስመራ ወፃኢ ዝግበር ምንቅስቃስ።
ብሕልፊ ናብ ሃይማኖታዊ ትካላት ንኣብነት ናብ ገዳማት ዝግበር ምንቅስቃስ፣ዋላ‘ውን ኣብ ክሊ ዝተፈቀደ ከባቢ እንተኾነ ፍሉይ ፈቃድ ይሕተት‘ዩ።ነዚ ኣሰራርሓ‘ዚ ዘይተግብሩ ወፃእተኛታት ብሓይልታት ፀጥታ‘ታ ሃገር ተኣሲሮም‘ዮም።
ድርብ ዜግነት ዝሓዙ ኤርትራዊያን ኣሜሪካዊያን ተኣሲሮም‘ዮም፣ገሊኦም ብዘይ ገለ ምኽንያት ሎሚ‘ውን ተኣሲሮም ይኾኑ።እንድሕር ተኣሲርካ፣ ስለምንታይ ከምዝተኣሰርካ ከይተገለፀልካ ንነዊሕ ጊዜ ክትፀንሕ ትኽእል። ኩነታት ኣብያተ-ማእሰርቲ ኣዝዩ ሕማቅ‘ዩ።እሱራት ኣብ ኣዝዩ ፀቢብ ክፍሊ ኣብ ኣልቦ-መፀራረዪ፣መደቀሲ፣መግቢን ፅሩይ ማይን ይነብሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዓሚ ጀሚሩ ንኤርትራውያን ኣውቶማቲክ ኣፅዋር እናዕጠቀ ብጉጅለ ምልሻታት ይውድቦም‘ሎ።እዞም ምልሻታት ለይቲ ናብ ሓለዋ ኣብ ዝወፅሉ እዋን ንመለለዪ መንነት ዝረኸብዎ ሰብ ክሓቱ ትእዛዝ ስለዝረኸቡ ኣሜሪካውያን ክጥንቀቁ እቲ ቤት ዕዮ ኣዘኻኺሩ‘ሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ዝቆፃፀሮ ሚድያ፣ብሕልፊ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ካብ ዘንበረሉ 2009 ዓም ንዳሓር ኣንፃር ኣሜሪካ ፈነወታት ደጋጊሙ የቃልሕ‘ሎ።ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካውያን ዝቀንዐ ርኡይ ጥቅዓት ኣይተመዝገበን፣እንተኾነ ኣሜሪካውያን ጥንቃቀ ክገብሩ‘ለዎም ይብል።
ኣሜሪካውያን ኣብ ጥቃ ዶብ ኤርትራን ኢትዮዽያን ከምኡውን ደቡባዊ ዞባ ቀይሕ ባሕሪን ንከይኣትው ተሪር መጠንቀቂ ተዋሂብዎም‘ሎ።ሰራዊት ኤርትራ ካብ ዘሰሓሕብ ዞባ ጥቃ ጂቡቲ ስሒቦም‘ዮም።ግን ውጥረት ሎሚ‘ውን ምስ ሓየለ‘ዩ።
ብባሕሪ ዝጓዓዙ ኣሜሪካውያን ዜጋታት ኣብ ማያት ኤርትራ ንከይኣትውን ዶባታ ንከይጥቀሙን‘ውን እቲ ምንስቴር ኣሜሪካ ዘውፀኦ መግለፂ የጠንቅቅ።
ነዚ መጠንቀቂ‘ዚ ሰሚዖም ግን ናብ ኤርትራ ክኣትው ዝወሰኑ ኣሜሪካውያን ቅድሚ ምብጋሶም ቪዛ ናይ ኤርትራ ክረኽቡ ተመራፂ‘ዩ።ቪዛ ከይሓዙ ናብ ኤርትራ ዝኣተው ኣሜሪካውያን ንከይኣትው ዝተከልከሉን ናብ ዝመፅሉ ከባቢ ዝተመለሱሉን ኩነታት ኣሎ።እንተኾነ ኤምባሲ ቪዛ ከይሓዙ ኣትዮም ተባሂሎም ንኣዋርሕ ዝተኣሰሩ ሰባት ምህላዎም ኣረጋጊፁ‘ዩ።
ብዘይካ‘ዚ ኣሜሪካዊ ዜግነት ዝሓዙ ሰባት ከምዝተኣሰሩን ንከይወፁ ከምዝተከልከሉን ዝሕብሩ ጭብጥታት ኣለዎ ኤምባሲ ኣሜሪካ።ድርብ ዜግነት ኤርትራን ኣሜሪካን ዘለዎምን ናይ ኤርትራ መለልዪ መንነት ሒዞም ናብ ኤርትራ ዝኣትው ሰባት፣መውፅኢ ቪዛ ንምርካብ ከምዝፅገሙ ተራእዩ‘ሎ።
ኣብ ኣስመራ ሕፅረት መግቢ፣ማይ፣ነዳዲን ዝቅባበን ዘስዐቦ ቁጠባዊ ምንቁልቋል ስለዘጓነፈ ገበናት በርኪቱ‘ሎ።ንብዙሓት ኤርትራውያን ዘጋጥሞም ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ፣ትሑት ክፍሊት ዝርከበሉን ሃገራዊ ኣገልግሎት ምስ ፀቢብ ዕድል ስራሕ ተደሚሩ፣ገለ ኤርትራውያን ንስድረኦም ንምቅላብ ኢሎም ገበን ንክፍፅሙ ደሪኽዎም‘ሎ።ዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን፣ንዝፍፀሙ ገበናት ንከፃርዩን ንተሓተቲ ክከሱን ዓቅሚ የብሎምን።
ነዚ ዝተዋሃበ መጠንቀቂ ከየቅለቡ ናብ ኤርትራ ክኣትው ዝወሰኑ ኣሜሪካውያን፣ኣብ‘ቲ Smart Traveler Enrollment Program ዝብል ኣትዮም ንክምዝገቡን ንእዋናዊ ሓበሬታ ክረኽቡን ኤምባሲ ኣሜሪካ የተባብዕ።
ኣብ ዘረባና፣ብዛዕባ‘ዚ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝሃቦ እዋናዊ መጠንቀቅታ መገሻ ናብ ኤርትራ፣ምላሽ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ክንረክብ ሓቲትና፣ሰራሕተኛታት እቲ ኤምባሲ ክንድውለልኩም ኢና ድሕሪ ምባሎም ክሳብ‘ዚ ሰዓት‘ዚ ኣይተመለሱናን።


text:
June 22, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
ህዝባዊ ኣብያ ንመግዛእትን ምድንግጋጽ ምስ ሰውራን እናዓበየ ምስ መጸ፣ ረጽምን ጎነጽን ኣብ መንጎ ሰውራን ሓይልታት መግዛእቲ ካብ 1963 ኣትሕዙ ተጓሃሃረ። ሽግራትን ዘይምርድዳእን ኣብ መንጎ ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን እናዓበየን እናሰፍሐን ክመጽእ ምስ ጀመረ፣ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፣ ነቲ ኣሉታዊ ጎድታት፣ ብሃናጺ መገዲ ርእያ፣ ብግቡእ ክንዲ ትፈትሖ፣ ንዝኾነ ንዓቕምታት ሰውራ ኤርትራ ዘማዕብልን ንፖለቲካዊ ረብሓታታ ዘጭብጥን ስራሕ እናዓንቀፈት፣ ንሃገራዊ ሓድነት ኤርትራ ዝዕቅብን ዘማዕብልን፣ ንጥፈታት ጻዕርን ከተካይድ ኣይተራኣየትን። ከም ሳዕበን ሸለልትነት፣ ዘይምትሕትታትን ዘይግሉጽነት ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ኣብ ውሽጢ መዓስከራት ሰውራ ኤርትራ ክነግሱን ክዕንብቡን ተራእዩ። ማሕጁብ ኣልጃዓሊ፣ ንፖለቲካዊ ምዕባለታት ኤርትራን ህዝባን ይፈልጥን ይከታተልን ብምንባሩ፣ ካብ ፈለማ፣ ብዛዕባ ኤርትራ ክፈልጥ ካብ ዝጅመር፣ ኣብ ዝረኸቦ ኣጋጣሚታት ነቲ ዘይሓላፍነታዊ ተግባራት መራሕቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ቄናን መስመራን ክእርም እናጸዓረ፣ ብሰንኪ ማሕበራዊ ድሕረት ዝፍልፍሉ ዝነበሩ ግዕዙይን…


text:
ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ ሚስተር ዊልያም ሄግ ኣብ ውሽጢ 20-ዓመታት ንሞቃድሾ ዝበፅሑ ዘለው ፈላማይ ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ'ዮም።
ሚስተር ዊልያም ሄግ ንሞቃድሾ ዝበፅሑ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪቃን መሰጋገሪ ፌደራላዊ መንግስቲ ሶማልን ብሓባር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንአልሸባብ ካብ ሞቃድሾ ደፊኦም ድሕሪ ምውፅኦም ተነፃፃሪ ሰላምን ፀጥታን ኣብ ዝዓሰለሉ'ዩ።
ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ ሚስተር ዊልያም ሄግ ኣብ ውሽጢ ልዕሊ 20-ዓመታት ኣብ ሶማል ናይ ብሪጣንያ ኣምባሳደር ከም ዝሸሙ'ውን አፍሊጦም'ለው።
ሚስተር ማት ባፍ ኣብ ሶማል ናይ ለንደን ላዕለዋይ ልኡኽ ኮይኖም ተሸይሞም ኣለው። ናይ ሶማል ኩነታት ፀጥታ ክሳብ ዝመሓየሽ ኣብ ጎረቤት ኬንያ ኮይኖም ከምዝሰርሑ ሰበስልጣን ብሪታኒያ ኣፍሊጦም ኣለው።
ናይ ብሪታኒያ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዊሊያም ሄግ ኣብዚ ናይ ሶማል ዑደቶም ኣንፃር ሽበራን ኽትራን ባሕርን ዝካየድ ዅናት ንምሕያል ቃል ኣትዮም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ