text:
ድሕሪ ካልኣይ ዅናት ዓለም ኣብ 1940ታት ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተፈጠሩ ዓልማዊ ትካል ገንዘብን/IMF ባኒ ዓለምን/WORLD BANK ብዅናት ዝዓነወ ቁጠባ ኣውሮፓ ዳግም እግሪ ንምትካል እዮም ተጣየሾም።እግሪ ናይ ምትካል ሸቶ ምስ ኣዐወቱኸ?ነዚኦምን ንካልኦት ተዛመድትን ሕቶታት ዝምልሱልና ክኢላታት ስነ ቁጠባ ዶ/ር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ኣቶ ሓጎስ ገብረን እዮም።ዝርዝሩ ኣብዚ ኣድምፁ።
እንታይነትን ታሪኻዊ ኣመፃፅኣን ዓለማዊ ትካል ገንዘብን ባንኪ ዓለምን 2ይ ኽፋል
- ገብረ ገብረመድህን
መዘራረቢ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ
ድሕሪ ካልኣይ ዅናት ዓለም ኣብ 1940ታት ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተፈጠሩ ዓልማዊ ትካል ገንዘብን/IMF ባኒ ዓለምን/WORLD BANK ብዅናት ዝዓነወ ቁጠባ ኣውሮፓ ዳግም እግሪ ንምትካል እዮም ተጣየሾም።እግሪ ናይ ምትካል ሸቶ ምስ ኣዐወቱኸ?ነዚኦምን ንካልኦት ተዛመድትን ሕቶታት ዝምልሱልና ክኢላታት ስነ ቁጠባ ዶ/ር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ኣቶ ሓጎስ ገብረን እዮም።ዝርዝሩ ኣብዚ ኣድምፁ።


c: text/html

text:
ኣህጉራዊ ማሕበር ሲቪል ኣቭየሽን፣ ኤርትራ ሓንቲ ካብንተ ዘይውሑስ መንገዲ ኣየር ካብ ዘለወን 13 ሃገራት ዓለም’ያ ክብል ረቒሑዋ።
እቲ ንኩነታት ኣቭየሽን ሃገራት ዓለም ዝከታተል ኣካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ማሕበር፣ ዘይውሑስ መንገዲ ኣየር ዘለወን ሃገራት ኢሉ ካብ ዝረቑሐን 13 ሃገራት፣ ኤርትራ፣ ኣንጎላ፣ ኮንጎ፣ ጅቡቲ፣ ጊኑ ቢሳውን ህንድን ይርከብአን።
እንተኾነ ህንዲ ነቲ ብኣህጉራዊ ማሕበር ሲቪል ኣቭየሽን ዝቐረበ፣ ንውሕስነት መንገዲ ኣየራ ዝምልከት ዝቐረበ ጸብጻብ ነጺጋቶ ኣላ።
ኣህጉራዊ ማሕበር ሲቪል ኣቭየሽን፣ ነተን 13 ሃገራት ውሕስነት ዘየብለን ኢሉ ኣብ ቅድሚት ዘቀመጠን ኣብ መንገዲ ኣየር እተን ሃገራት ብዘጋጠመ ሓደጋታት፣ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገም ዘጋጠመ ምቁራጽ በረራታትን ካልእ ምስኡ ዝተኣሳሰረ ጉዳያትን ብምጽብጻብ’ዩ።
ካብ ዝጅምር ብዙሕ መሰናኽልን ምቁራጽን ዘጋጠሞ መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን ዛጊት ዝኾነ ዓይነት ሓደጋ እኳ እንተዘየጋጠሞ፣ ብሰንኪ ተደጋጋሚ ምቁራጽ ውሕስነት ዘየብላ ነፋሪት ግና ምስተን ውሕስነት ዘየብለን ሃገራት ክስራዕ ከምዘኽኣሎ ይግለጽ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ብሰንኪ ተመሳሳሊ ናይ ውሕስነት ጉዳይ፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ በረራታት ከየካይድ ኮሚሽን ኤውሮጳ ከምዝወሰነ ዝፍለጥ’ዩ።
ናይ ፍራንክፈርት በረራታቱ ክስርዝ ዝተገደደ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ በረራታት ዘካይደላ ዘሎ እንኮ ኤሮጳዊት ሃገር ኢጣልያ’ያ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ህግደፍ፡ በቲ ባይቶ ጸጥታ ውሕሃ ዝበየነሉ እገዳ ተጨኒቑ ስለዘሎ ከምቲ “ህበይ ሰማይ ከይወድቃ ኣንቃዕሪራ ትሓድር ” ሰለም ከይበለ፡ ሰማይ ክሕሉ ይሓድር ኣሎ።
ህግደፍ፡ በቲ ባይቶ ጸጥታ ውሕሃ ዝበየነሉ እገዳ ተጨኒቑ ስለዘሎ ከምቲ “ህበይ ሰማይ ከይወድቃ ኣንቃዕሪራ ትሓድር ” ሰለም ከይበለ፡ ሰማይ ክሕሉ ይሓድር ኣሎ።
ሎሚ 8 መጋቢት መበል ሚእቲ ዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ እዩ። ኤርትራውያን ደቅንስትዮ ኸኣ፡ ኣብዚ ኣገዳሲ ዕለት ‘ዚ፡ ኩነታተን ገምጊመን ተራአን ዘጕልሕ ዕማማት ከዋድዳ ይግባእ።
ባዓል ኣደይ ሰንበት ኣሽንባይ ሰብ ማይባድ እኳ ዝዓርፍ ክብላ ይሰምዕ ኔረ። እዛ ዝሓለፈት ሰንበት ሓምለ 12 ግና እይግድን ምናልባት ማይባድ ዓርፉ ይኸዉን ‘ምበር ኣባላት ማሕበር መንእሰያት ንለውጥስ ኣይዓረፉን። ተባዕን ቆራጽን መኸተ ወሲዶም ንህዝቢ ቤይ ኤርያ ጸባ ኣስትዮሞ።
እዛ ብመስዋእቲ ኣሸሓት ብሉጻት ዜጋታታ ዝትረኽብት ኤርትራ ሃገርና ኣብ ክንዲ ሕድሪ ስውኣታ ኣኽቢራ ንዜጋታታ ጠርኒፋ ናብ ጎደና ልምዓትን ምዕባሌን ትግስግስ እሾኽን ግሃንምን ንዜጋታ ብሙኻን መጻወትን መደሰቲትን ናይ ቅልጽሞም ዘሕበጡን ቶንኮለኛታተን ኮይና ትረከብ ኣላ።
መን ኣመገልጋሊ መን መውደልደሊ? (መኸተ ለንደን)
ኣይተ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ሓድሽ ኣምባሳደር ህግደፍ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ
እቲ ኣብ መንጎ ተቓውሞን ምትላልን ዘሎ ፍልልይ፡ ናይ ሓቅን ሓሶትን፡ ናይ ፍትሕን ዓመጽን ስለዝኾነ፡ እቲ ምስናይ ሞራላዊ ልዕልና እነንጎድጕዶ መቓልሕ፡ ንሕጂ፡ ንህዝብና ብስራት ንህግደፍ ቓንዛ ክኸውን እዩ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ኸኣ ጭቡጥ ዓወት ክወልድ እዩ።


text:
Radio Erena: 30 March 2016
ኣብ ጅቡቲ ተታሒዞም ዘለዉ 19 ምሩዃት ኵናት ኤርትራ፣ ኩለንትናዊ ሓገዝ ንክረኽቡ ኤርትራውያን ክጽዕርሎም ተላብዮም።
እቶም ን8 ዓመታት ኣብ ጅቡቲ ተታሒዞም ዘለዉ ምሩዃት ኵናት ኤርትራ፣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ጥዕና ከምዘለዉ ብምዝክኻር፣ ኤርትራውያን ወገናቶም ይኹን ማሕበረ ሰብ ዓለም ቆላሕታ ብምግባር ሓገዙ ከበርክተሎም ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ተማሕጺኖም።
ንሳቶም ምስ ምልቓቕ ናይቶም ብኤርትራ ተታሒዞም ዝጸንሑ ኣርባዕተ ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ኣመልኪቶም ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኤርትራ ካልእስ ይትረፍ ንህላዊኦም ምክሓዱ’ውን ከምዘሕዘኖም ገሊጾም።
ናብቲ ዝኸሓዶም መንግስቲ ክምለሱ ድሌት ከምዘይብሎም’ውን ኣረጋጊጾም።
ይኹን’ምበር ወገኖም ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ፣ ካብዚ ተካሒዶምሉ ዘለዉ ሕማቕ ኩነታት ንኽወጹን ክሳብ ናጻ ዝወጹ ኸኣ ዝከኣል ዘበለ ካልእ ሓገዛትን ከበርክተሎም ሓቲቶም።
መንግስቲ ጅቡቲ፣ ብኤርትራ ተታሒዞም ንዝነበሩ ምሩዃት ኵናት ክልቐቑ፣ ክሳብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ከቕርብ እንከሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ንፖለቲካዊ መኽሰባቱ ጥራይ ክብል ህላዌ ምሩኻት ክኽሕድ ጸኒሑ’ዩ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ’ቲ መንግስቲ እግግግገዳ ድህሪ ምንባሩ፣ ኣብ ወርሒ ሰነ ከኣ ኣብ ልዕሊ ሰበ ስልጣናት እቲ መንግስቲ ክሲ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ብዝምልከት ናብ ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ክቐርብ ምዃኑ ብወግዒ ኣብ ዝተፈልጠሉ፣ እቲ መንግስቲ ክኽሕዶም ካብ ዝጸንሐ ምሩዃት ጅቡቲ ከምዝለቐቐ ይፍለጥ።
ካብ 10 ክሳብ 13 ሰነ 2008 ኣብ ከባቢ ራስ ዱሜራ ኣብ ዝተኻየደ ኵናት፣ 20 ኤርትራውያን ብጅቡቲ ከምዝተማረኹን፣ ሓደ ካብኣቶም ከኣ ብዝነበሮ ከቢድ መውጋእቲ ከምዝተሰውአን ይፍለጥ።
እቶም ዛጊት ብጅቡቲ ተታሒዞም ዘለዉ’ሞ መንግስቲ ኤርትራ ግና ዝኸሓዶም ኣባላት ሓይልትታት ምልኻል ኤርትራ ካብ ክፍላተ ሰራዊት 25 ከምኡ ድማ 15 ኮይኖም እዞም ዝሶቡ’ዮም
1- ሃይለ ገብረመድህን፣ ካብ ዓዲ ባሪ፣ ንኡስ ዞባ ማይ ዓይኒ፣ ዞባ ደቡብ
2- ተኽለወይኒ ሓድጉ፣ ካብ ማይ ጎርዞ ንኡስ ዞባ ማይምነ፣ ዞባ ደቡብ
3- ኣስፋሃ ኣርኣያ ካብ እምባ ደርሆ፣ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ፣ ዞባ ማእከል
4- ሺሻይ ዘካርያስ ካብ ዓደ-ኣውዓለ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፣ ዞባ ደቡብ
5- ዮናስ በረኸታኣብ ካብ ዓዲ ገብሩ ንኡስ ዞባ ዓዲ ተከሌዛን፣ ዞባ ማእከል
6- ፍሻለ ክብሮም ካብ ዓዲ ኩቱር ንኡስ ዞባ ዓዲዃላ፣ ዞባ ደቡብ
7- ከሰተ ስብሃቱዓዱ ካብ ገረንፊት ንኡስ ዞባ ላዕላይ ጋሽ፣ ዞባ ጋሽ-ባርካ
8- ንጉሰ ማና ካብ ዓናጉለ ንኡስ ዞባ ጎኚ፣ ዞባ ጋሽ-ባርካ
9- ቢንያም መንግስ ካብ ዓዲወግሪ ንኡስ ዞባ መንደፈራ፣ ዞባ ደቡብ
10- ተስፉ ወልደሚካኤል ካብ ዓዲ ንእዲ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፣ ዞባ ደቡብ
11- ኣሕመድ ማሓመድ ካብ ዋዝንተት ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፣ ዞባ ዓንሰባ
12- እዮብ ሓይላኣብ ካብ ጋላ ነፍሒ፣ ንኡስ ዞባ ዓርበረቡዕ፣ ዞባ ማእከል
13- በራኺ ተኽላኣብ ካብ ዓዲ ጣፍንፋስ፣ ንኡስ ዞባ እምኒ ሓይሊ፣ ዞባ ደቡብ
14- ኩባጃ ሃይለሚካኤል ካብ መቓርጽ ኣልባ፣ ንኡስ ዞባ ማይምነ፣ ዞባ ደቡብ
15- ዓፋ ሓምድ ማሕሙድ ካብ ዓዲ ሕጻጽ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፣ ዞባ ዓንሰባ
16- መርሃዊ ተኽለ ካብ ሰላዕ ዳዕሮ፣ ዞባ ማእከል
17- መሓመድ ማሕሙድ ካብ ደምሒና፣ ንኡስ ዞባ ዓዲ ቀይሕ፣ ዞባ ደቡብ
18- ተስፉ በየነ ካብ ማይሓ ፣ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ፣ ዞባ ደቡብ
19 ተስፉ ህብትዝጊ ካብ ዓዲ ሽሓ፣ ንኡስ ዞባ መንደፈራ፣ ዞባ ደቡብ’ዮም።
==========================


text:
Gislaved
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 10 2020
ንሕና ኣብ ዪስላቨድ ዘሎና ናብ ኩሉ ቀረባ ኢና ኢልና ንዛረብ፡ ማለት ቀረባ ንተፈጥሮ፡ ቀረባ ንስቕታን ህድኣትን። ግን ከኣ ቀረባ ንባህሊ፡ንስፖርትን ንኣዚዩ ኣዘናጋዒ ህይወት።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ30,008
ስፍሓት መሬት1,221 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Borås 68 ኪሜ
- Jönköping 76 ኪሜ
- Halmstad 90 ኪሜ
ዪስላቨድ ኮምዩን ናይ ግኑስሸ ከባቢ ስሞላንድ ክፋል እዩ። ብናይ ንግድን ኢንዱስትርን መንፈስ እተፈልጠ ከባቢ። እቲ ኮምዩን ንስድራቤት ዚሰማማዕ እዩ፡ ብናይ ኣረጋውያን ናይ ህጻናት ክንክንን ድማ ፍሉጥ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ብኹሉ ጠቓሚ ናይ ዪስላቨድ ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ኣስታት 2600 ኣብ 8 ቦታታት ፋሕ ዝበለ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ኣለዎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረብ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ SKB (ሰርብያ፡ ክሮኣት፡ ቦስንያ) ፊንላንድ፡ ኣልባንያ፡ ስፓኛን ግሪኽን እዩ። ብዙሓት ፋርስ፡ ዳሪ፡ ፋርሲ ከምኡውን ስዋሂሊ ይዛረቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ዳርጋ ኩሉ ዘድሊ ዝበሃል ነገር ኣሎ'ዩ ክበሃል ይከኣል። ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ካልእ ኣገልግሎታት ዝህባ ድኳናት ቡቲካትን ይርከባ። ብዜካ'ዚ፡ ማእከላት ስፖርታዊ ንጥፈታትን ብርክ ዝበለ ባህላውን ስፖርታውን ንጥፈታትን ዝአንግዳ ማሕበራትን ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ እንታይ ዓይነት ንጥፈታት ከም ዘሎን ካልእ ዝርዝራትን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ከም ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ዝኣመሰሉ ብዙሓት ኣለዉ። ኣብ ዪስላቨድ ኮምዩን ምሸትን ለይትን ከምኡውን ብግዜ በዓላት ዘገልግል ናይ ህጻናት ክንክን ኣሎ።
ናይ ስድራቤት ሰንትራል ወይ ፋሚልየሰንትራለን ዚብሃልውን ኣሎ። እዚ ንኹሉ ወላድን ወላዲ ንኺኸውን ዝቐረበን ይምልከት። ንሱ ወላድን ወላዲ ንኺኸውን ንዝቐረበን ከም መራኸቢ ቦታ ኮይኑ ምስ ሰብ ርክብ ንምግባር፡ ምኽሪ ንምርካብ ከምኡውን ኣብቲ ናይ ወላዲ ንጥፈታት ደገፍ ንምርካብ የኽእለካ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማታት ዪስላቨድ፡ ኣንደሽቶርፕ፡ ስሞላንድስተናርን ረፍተለን 17 መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ። መብዛሕትአን እተን መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲውን ኣለወን።
ኣብ ዪስላቨድ ኮምዩን፡ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ኣብ ናይ ዪስቨልድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወይ ዪምናስዩም ብዙሕ ዕድላት ኣሎ፡ ንኹሉ ኣገዳሲ ዝኾነ ነገራትውን ኣለዎ። እተፈላለየ ኮርሳት ድማ የቕርብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ከም ሓድሽ መጻኢ፡ ንስኻ ቋንቋ ሽወደን ክትመሃር ኩሉ ግዜ ዕድል ኣሎካ። ኣብቲ ኮምዩን ኤስኤፍኢን ናይ ሕብረተሰብ ምልላይ መደብ ኣሎ። ናይ ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ኩሉ ምሉእ ዓመት ክፉት እዩ።
ናይቲ ኮምዩን ከባቢታት ንእሽቶ እኳ እንተ ኾነ፡ ተወሳኺ ትምህርቲ ንምቕሳም ተኽእሎ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ብናይ ውልቂ መደብ ዚወሃብ ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ ከይዱ ኪመሃር ንዝደሊ፡ እቲ ዝቐረበ ኣብ ቨርናሞ እዩ፡ ንሱ ከኣ ካብ ዪስልቨድ 40 ኪሎመትር እዩ።
ኣብ ኮለጅ ክትመሃር ምስ እትደሊ ናይ ዮንሾፒንግ፡ ናይ ቡሮስ፡ ናይ ሃልምስታድ ኮለጃት ኣዚየን ሰሓብቲ እየን። ናብዘን እተጠቕሳ ከተማታት ናይ ግሩም ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ዪስላቨድ ኮምዩን ኣብ ከባቢታት ዪስላቨድ፡ ኣንደሽቶርፕ፡ ስሞላንድስተናርን ረፍተለን ዚርከባ ኣርባዕተ ማእከል ጥዕና ኣለዋ። ኣብ ዪስላቨድ ናይ መንእሰያት ክሊኒክ ኣሎ። ኣብ ሰለስተ ከባቢታት ናይቲ ኮምዩን ናይ ደቀንስትዮ ክሊኒካት ኣሎ።
ህዝባዊ ናይ ስኒ ሕክምና ኣብ ዪስላቨድ፡ ኣንደሽቶርፕን ስሞላንድስተናርን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብቲ ኮምዩን ናብ ኣስታት 90-100 ቋንቋታት ዝዓለመ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ። እቲ ኣገልግሎት ብኣካልን ብተለፎንን ኣገልግሎት የቕርብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ዪስላቨድ ኮምዩን እቲ ትራንስፖርት ብናይ ዮንሾፒን ወረዳ ትራፊክ እዩ ዚካየድ። እቲ ኮምዩን ኣብ ውሽጡ ዚካየድ ኣዚዩ ግሩም ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን ኣገልግሎት ይህብ፡ ካብኡ ሓሊፉውን ናብዘን ዚስዕባ ከተማታት ኣገልግሎት ይህብ፣ ቨርናሞ፡ ሃልምስታድ፡ ቡሮስን የተቦርይን።
ኣብነት ናይ ጉዕዞ ኣውቶቡስ ሰሌዳ ሰዓታት
- ዪስላቨድ - ስሞላንድስተናር፡ ኣስታት 25 ደቓይቕ
- ዪስላቨድ - ቡሮስ፡ ኣስታት ሰዓትን 30 ደቓይቕ
- ዪስላቨድ - ቨርናሞ፡ ኣስታት 1 ሰዓት
ኣብነት ናይ ጉዕዞ ኣውቶቡስ ሰሌዳ ሰዓታት ሃልምስታድ፡ ቡሮስን የተቦርይን
- ስሞላንድስተናር - ሃልምስታድ፡ ኣስታት 1 ሰዓት
- ሀስትራ - ቡሮስ፡ ኣስታት 40 ደቓይቕ
- ሀስትራ - የተቦርይ፡ ኣስታት 1 ሰዓትን 40 ደቓይቕን
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
ምውህሃሃድ ሰብኣዊ ሓገዛት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ትማሊ ኣብ ዝሃቦ ስሩዕ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ናብ ክልል ትግራይ ንምብጻሕ ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ፡ ብሕልፊ እኳ ብስእነት ቀረባት ነዳዲ ኣመና ይጽገም ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ጋዜጣዊ መግለጺ’ቲ ቤት ጽሕፈት፡ ብመገዲ እታ እንኮ መሕለፊ ዘላ ክልል ዓፋር ኣቢለን፡ ዝሓለፈ ሰሙን (ካብ 21-28 መስከረም) 79 ሓገዝ ዝጸዓና መካይን ከም ዝተላእካ ኣፍሊጡ። ካብ 12 ሓምለ ኣትሒዘን ናብ ክልል ትግራይ ኣትየን ዘለዋ ናይ ጽዕነት መካይን 606 ክበጽሕ እንከሎ፡ ብገምጋም እቲ ቤት ጽሕፈት ግን መዓልታዊ 100 መካይን ሓገዝ’የን ክኣትዋ ዝድለ።
ኦቻ፡ ቀንዲ ማሕንቖ ኢሉ ዝጠቐሶ፡ ካብን ናብን ክልል ትግራይ መካይን ንምንቅስቓስ ዝፍጠር ዘሎ ዋሕዲ ነዳዲ’ዩ። ስእነት ቀረባት መድሃኒት’ውን ከም ዘሎ እቲ ቤት ጽሕፈት ይውስኽ።
ንግዳዊ በረራታት ካብን ናብን መቐለ ካብ 28 ሰነ ድሕሪ ምቍራጹ፡ ምስ ምውዳእ ዋሕዲ ቀረባት፡ ዋጋ መሰረታዊ ሃለኽቲ ኣብቲ ክልል፡ ኣብ ገሊኡ ክሳብ ብ400% ወሲኹ ኣሎ: ሓያሎ ሰብኣዊ ሓገዛት ዝህባ ትካላት ቅሩብነትን ደኣ ይግለጻን ዝከኣለን ይገብራ ይሃለዋን እምበር፡ ብሰንኪ ዋሕዲ ቀረባት ግን እቲ ተበጻሕነት ኣመና ውሱን ምዃኑ ኦቻ ይጠቅስ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ናብቲ ብዂናት ኣዝዩ ተጸልዩ ዘሎ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ሰብኣዊ ሓገዛት ንምብጻሕ ኣብ ስራሕ ከም ዘሎ እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ የነጽር። ፕሮግራም መግቢ ዓለም ንኣስታት 52-ሽሕ ውሽጣውያን ተመዛበልቲ ክልል ዓፋርን 163-ሽሕ ተመዛበልቲ ኣብ ክልል ኣምሓራን ክሕግዝ እንከሎ፡ ካልኦት ዘይመንግስታውያን ትካላት’ውን ኣብ ክልል ኣምሓራ ንልዕሊ 200-ሽሕ ተጸበይቲ ረዲኤት ሓገዝ ኣባጺሖም።
ንፍቓድ ዝደሓራ መካይን ሓገዝ ናብ ክልል ትግራይ ምስጋናኡ ዝገለጸ ሕቡራት ሃገራት፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዘይተገደበ ሰብኣዊ ሓገዝ ክባጻሕ ከኽእል ይጽውዕ ኣሎ።


text:
ናይ ሊብያ መራሒ መዓመር ገዳፊ ኣንፃር ተቃወምቲን ዓለም-ለኸ ሓይልታትን ኣብ ዘካየድዎ ውግእ ክዕወት'ዩ ክብሉ ድሕሪ ምዝራቦም ድሕሪ ሰዓታት ሎሚ ወጋሕታ ነተጉቲን ፀረ-ነፈርቲን ተኩሲ ኣብ ርእሰ-ከተማ ሊብያ ትሪፖሊ ተሰሚዑ።
ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ንፈለማ ጊዜ ናብ ህዝቢ ዝቀረቡ ሚስተር ገዳፊ ኣብ ትሪፖሊ ኣብ ውሽጢ ቀፅሮም ንደገፍቶም ከም ዝበልዎ ይንዋሕ ይሕፀር'ታ ሃገር ድሮ ኣብ ኹናት'ያ ዘላ ኢሎም።
ገዳፊ ኣብዚ ዘረበኦም" እዚ ኹናት መስቀላውያን ኣንፃር እስልምና'ዩ፡ እስልምና ኣብ ኹሉ ንዘልአለም ይንበር፡ ኹሉ ሙስሊም ኣብቲ ኹናት ይካፈል፡ ኣብ ኹሉ ቦታታት ተቃውሞ ሰልፍታት የካይድ" ኢሎም።
ሓይልታት ጥምረት ስሪሒቶም ኣብ ዝቀፀልሉ ሓይልታት ደገፍቲ ገዳፊ ኸአ ኣብ ልዕሊ'ተን ተቃወምቲ ዝተቆፃፀርወን ከተማታት ምስራታን ዚንታን መጥቃዕታቶም ኣፅዒቆም'ለዉ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ሓይልታት ደገፍቲ መንግስቲ ሊብያ ካብ ምስራታን ካልኦት ከተማታትን ንድሕሪት ክምለሱ ጠሊቦም'ለው።
ዓለም-ለኸ ጥምረት ፈለማ ንቤንጋዚ ካብ በረራ አየር ናፃ ንምግባር'ካ እንተነበረ ሓሳቡ ደሓር ግን ናብ ትሪፖሊ ገፅ ናብ ምዕራብ አሽሓት ኪሎ ሜትራት ንምግፋሕ'ዩ ወሲኑ።


text:
ላዕለዋይ ፌደራል ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኣቶ መላኩ ፈንታ ዘቕረብዎ ጥርዓን ውዱቕ ብምግባር ምስማዕ መሰኻኽር ዓቃቢ ሕጊ ክቕፅል ወሲኑ።
ብመሰረት ናይ ቀደም ሕጊ ጉምሩክ ብዘይግብሪ ዝኣተው ተሽከርከትን ካልኦት መሳርሕታትን ንሳልሳይ ወገን ምትሕልላፍ ወይ ካብ ዝኣተወሉ ዕላማ ወፃኢ ምጥቃም ብገበን የሕትት።ዝተመሓየሸ ናይ ጉምሩክ ሕጊ ግን ከምዚ ዝበለ ኽሲ ብፍታብሄር እዩ ዘሕትት።
ኣቶ መላኩ ፈንታ፣ኣቶ ገብረዋህድ ወልደጊዮርጊስ፣ኣቶ በላቸው በየነ፣ኣቶ ነጋ ገብረእግዛብሄር፣ኣቶ ከተማ ከበደ፣ኣቶ ስማቸው ከበደን ዶ/ር ፍቅሩ ማሩ ጉዳዮም በቲ ሓድሽ ሕጊ ክርኣየሎም ጠሪዖም ነይሮም። ላዕለዋይ ፈደራል ቤትፍርዲ ነቲ ጥርዓን ውዱቕ ብምግባር ካብ ሎሚ ጀሚሩ ረቡዕን ዓርብን እናቐረቡ ጉዳዮም ክስማዕ ወሲኑ።
ብማዕርግ ሚኒስትር ናይ ቀደም ናይ ኢትዮጵያ እቶትን ጉምሩክን ብዓል ስልጣን ዋና ዳይረክተር ኣቶ መላኩ ፈንታን ምኽትሎም ኣቶ ገብረዋህድ ወልደጊዮርጊስን ሓዊሱ ሒደት ሰራሕተኛ እቲ ብዓል ስልጣንን ገለ ሰብ ሃብትን ዓቃቢ ሕጊ ኮሚሽን ስነ ምግባርን ጸረ-ብልሽውና ገበናት ብልሽውና ፈፂሞም ብዝብል'ዩ ኸሲሱዎም።


text:
ትርጉም ህልውና ወዲ ሰብ
ትርጉም ህልውና ወዲ ሰብ
ወዲ ሰብ ማሕበራዊ እንስሳ ኢዩ። ካብ ካልኦት እንስሳታት ፍሉይ ዝገብሮ ኣተሓሳስቡኡን ግብራዊ ፍረ ስርሑ ዝኾኑ ክብርታቱን ኢዮም። ክብርታት ወዲ-ሰብ ኣብ ነንሕድሕዶም ብዝተመሳቀሉ ውጺት ናይ ባዕሉ ሰብ ጸዓትን ብዝምድናዊ ቀጥዕታት ዝግዝኡ ብማሕበራዊ ፖሊቲካዊ ዲፕሎማስያዊ ኤኮኖምያዊ……ወዘተ መምዘኒ ዝልለዩ ኣስየዋጽኦታትን ኢዮም። እቶም ኣስየዋጽኦታት ናይ ዘመናት ኣሸሓት ዓመታት ናይ ምሕሳብ መጽናዕቲ ምርምር ዕዮን ተመኩሮን ኢዮም። ኣብ ማህደር ሂወት ወዲ-ሰብ ሰፊሮም ድማ ከም መስርሕ ምዕባለ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ይሰጋገሩ። ከምቲ ኣቀዲሙ ዝተጠቅሰ ኩሉ ኣተሓሳስባን ግብራዊ ፍጻመን ወዲ-ሰብ ብሓደ መዳያዊ መምዘኒ ዝግለጽ ዘይኮነስ ኣሉታውያንን ባእታታት ዘጠቃሉሉ ከቢድ ዋጋ ዘኽፈሉ ብዶሆታት ኢዮም። ከም ውጽኢቱ ናይ ሕሉፍ መዋእል ተመኩሮ ሂወት ወዲ-ሰብ ብዘሕጉስ ዘደንቅ ዘሕዝን ዘሰክፍ…..ወዘተ ፍጻሜታት ዝተፈራረቀ ኢዩ። ኣብ ሕሉፍ ተመኩሮ ሂወት ወዲ- ሰብ ግደ ኣሉታዊ ባእታ እንተዝዕብልል እዚ ሎሚ ብክብርታቱ ዝልለ ሰብ ኣይመሃለወን። በንጻሩ ኣወንታዊ ባእታ ዝለዓለ ኢድ ስለዝጸኖሖ ግን እዚ ብኣተሓሳስቡኡን ግብራዊ ተምኩሩኡን ካብ ካልኦት እንስሳታት ዝበለጸን ዝዓዘዘን ክብርታት ዘለዎ ሰብ ዝብሃል ፍጡር ምስ ታሪኹ ህያው ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ወዲ-ሰብ ንጥዑይ ፍጻሜ ታሪኽን ብታሪኽን ኢዩ ዝነበር። ኣብዚ መዳይ ዚ ታሪኽ እንታይ ይገብረለይ ዝብሉ ኣካል ኣሉታዊ ባእታ ዝኾኑ ብሂላት ይስምዑ ኢዮም። እዚ ብሂል እዚ ብፍላይ ኣብዚ ግዜ ዚ ገኒኑ ይርከብ። እዚ ኣተሓሳስባ ኣካል ናይቲ ጸረ ሰብኣውነት ዝኾነ ተመኩሮ ኣሉታዊ ባእታ ኢዩ። ምኽንያቱ ታሪኽ ክበሃል ከሎ ሰፊሕ ዝርዝራት ዝሓዘለ ኳ እንተኾነ ገለ ካብኡ ግን ታሪኽ ማለት ኣብ ግዜ ሰላም ይኹን ጸገም ዝሓለፉ/ፋ ኣቦታትካ ኣደታትካ ኣሕዋትካ ኣሓትካ በዓልቲ ቤትካ ቤተ-ሰብካ ኣእዕሩኽትኻ ፈተውትኻ ጸላእትኻ…….ወዘተ ማለት ኢዩ። ንመጻኢ ብዘገድስ ድማ ታሪኽ ማለት ብቀረባ እቶም ካብ ከርስኻ ዝወጹ ውሉድካ ኢዮም። ታሪኽ ሰብኣዊ ስራሕ ብዝምልከት ነዚ ተራ ስነሞጎታዊ ሓቂ ዚ ንዘይርዶኦም ብናይ ሓሶት ተንተንትን ፍላስፋታትን ህግደፍ ንዝተደናገሩ ዝበሃሎም እንተሎ እዚ ዝስዕብ ተወሳኺ ኣምር ክግለጽ ይከኣል።
ወዲ-ሰብ ብሂወት ክነብር ክልተ ኣገደስቲ ባእታታ የድልይዎ። እቲ ሓደ ነገራዊ ባእታ ኢዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ሞራላዊ ባእታ ኢዩ። ነቲ ቀዳማይ ነገራዊ ባእታ ዝሰኣነ ሰብ ብቀጥታ ይመውት ብሂወት ኣይህሉን። ነቲ ካልኣይ ሞራላዊ ባእታ ዝሰኣነ ባእታ ውን ብሂወት ነዊሕ ኣይጸንይን ኢዩ። ምናልባት ብቀጥታ እንተዘይሞይቱውን ግዳይ ብስነ-ኣእሙራዊ ጸቅጢ ዝስዕቡ ሕማማት ኮይኑ ኢሰብኣዊ ስርሓት እናፈጸመ ንናይ ህዝቢ ናይ ኣሸሓት ዜጋታት መስዋእቲ ታሪኽ ከም ናይ ውልቁ ኣስተዋጽኦ ንከምስል ናብ ቅጥፈት ቅትለትን ናብ ካልኦት ዝተፈላለዩ ገበናትን ዘይሰብኣዊ ብሂላትን ይዋፈር ምሉእ ብምሉእ ከኣ ይበላሾ። ተበላሺኻ ካብ ምማት ዝኸፍእ ሞት ከኣ የለን።
ስለዚ ሓባራዊ ጥዑይ ኣተሓሳስባ ቅድሚ ንካልኦት ዘገልግል ምዃኑ ከም ሓደ ኣካል ናይቲ ወዲ-ሰብ ብሂወት ክነብር ዘድልዩ ንነፍሲ ወከፍ ውልቀ- ባእታ ዘድሊ ሞራላዊ ባእታ ኢዩ። እዚ ጥራይውን ኣይኮነን ሞራላዊ ባእታ ነቲ ንሂወት ሰብ ዘድሊ ነገራዊ ባእታ ዘጥሪ ቀዳማይ ቦታ ዝሕዝ ደርማስ ሓይሊውን ኢዩ። ካብዚ ኣምር እዚ ወጻኢ ዝኾነ ትርጉም ይልውና ወዲ ሰብ የለን።
ኣቡ ያረድ


text:
Radio Erena: 14 August, 2014
ብሰንኪ ክሳራታት ብሃንደበት ደው ዝበለ መንገዲ ኣየር ፍላይ ኦሎምፒክ፣ ብዘይካ ናብ ኤርትራ ካብን ናብን ሶማል ቲኬት ዘቑረጹ ኣዝዮም ብዙሃት ተጓዓዝቲ የማርሩ ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ሲ ኤች፣ ኣቭየሽን ዝተባህለ ኣብ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ዘተኮረ ማዕከን ዜና ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ እቲ ካብ ስቶኮልምን ለንደንን ናብ ኣስመራን ሞቛድሾን ሓድሽ መስመር በራራ ድሕሪ ምጅማሩ፣ ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ከቢድ ክሳራ’ዩ ኣጋጢምዎ።
ንዝተፈላለዩ ኣውፈርቲ ብምውካስ ነቲ መንገዲ ኣየር ንምትስኡ ዝተገብረ ጻዕሪ’ውን ስለዘይተዓወተ፣ ካብን ናብን ኣስመራን ስቶኮልምን ከምኡ ድማ ካብን ናብን ሞቛድሾን ለንደንን ቲኬት ዘቑረጹ ተጓዓዝቲ ነናብ ቦትኦም ከየብጽሐ ደው ክብል ተገዲዱ።
ኣብ ኣስመራ ናብ ስቶኮልም ክምለሱ ዝነበሮም ኣስታት 300 ዝኾኑ ኤርትራውያን መምለሲ ስኢኖም ጉዕዝኦም ብናይ ልዕሊ ሓደ ሰሙን ግዜ ክሰናከል እንከሎ፣ ኣብ ሞቛድሾ’ውን ተመሳሳሊ ጸገም ከምዘጋተመ’ዩ ዝግልጸ ዘሎ።
እዚ ምስ መንገዲ ኣየር ግሪኽ፣ ኣቴንስ ኢንተርናሽናል ብምትሕብባር፣ ቦይኒግ 767 ብዝዓይነተን ነፈርቲ፣ ኣብ 20 ሰነ ካብን ናብን ኣስመራን ስቶኮልምን ለንደንን፣ ብተመሳሳሊ ድማ ናብ ሞቛድሾ ናይ መጓዕዝያ በረራታት ዝጀመረ መንገዲ ኣየር ፍላይ ኦሎምፒክ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፣ ገዚፍ ክሳራታት ከምዘጋጠሞ ኣብ 29 ሓምለ ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ንኣውፈርቲ ዘቕረቦ ናይ ርዱኡኒ ጥርዓን ድማ ዘተባብዕ ውጽኢት ስለዘይረኸበሉ እቐዲሙ ዝሰርዖ በረራታት ብምስራዝ ተቕሊሉ ደው ክብል ተገዲዱ።
ትኬት ኣቑሪጾም ዝነበሩ ኣማኢት ኤርትራውያንን ሶማላውያንን ካብ ጉዕዝኦም ተሰናኪሎም።
ብሰንኪ ክሳራታት ካብን ናብን ኤርትራ ዘካይዶ ዝነበረ በረራታት ደው ክብል እዚ ኣብ ሽወደን ዝመደበሩ መንገዲ ኣየር ፍላይ ኦሎምፒክ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን።
ሉፍታንዛ’ውን ናብ ኤርትራ ዘካይዶ ናይ መጓዓዝያን ካርጎን በረራታት መኽሰብ ስለዘይብሉ ደው ከምዘበሎ ምግላጹ ዝዝከር’ዩ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን ብሰንኪ ተደጋጋሚ ክሳራታት ክልተ ግዜ ደው ከምዝበለ ኣይርሳዕን።
=================================


text:
ትኽክል፡ ዓርክኻ ክትጠንስ ትኽእል እያ።
እቲ ከኒና ኣብ ሰዓቱን ብተኸታታልን ክውሰድ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ!
እቲ ክበሃል እንከሎ ግና ካብ ከኒና ናብ ከኒና እውን ይፈላለ እዩ።
ዓርክኻ እቲ ደቂቕ ከኒና ድያ ትወስድ?
እሱ እንተኾይኑ መዓልታዊ ኣብ ሓደ ሰዓት ክውሰድ ኣለዎ።
ብዝበለጸ መዘከሪ ኣብ ሞባይላ እንተ ትገብር ዝበለጸ ይኸውን።
እታ ሞባይል ጭር ምስ በለት ድማ ከኒናኣ ትውሕጥ።
እንተደኣ እቲ ደቂቕ ከኒና ዶንጊያ ወሲዳቶ ወይ ድማ ጠቕላላ ረሲዓቶ ግና:
ውሕስነት ናይ ምክልኻል ጥንሲ ይቕንስ።
ብዝተኻእለ መጠን ኮንዶም ብምውሳኽ ክሳብ ናይ ኣዴታታ ዝመጻ ክትከላኸሉ ዝምረጽ እዩ።
ምናልባእ ዓርክኻ ከኒና ትወስድ ትኸውን?
ዓርክኻ ከኒና መዓልታዊ ክትወስዶ ኣለዎ።
ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ድማ ክኸውን ኣለዎ።
ከኒና ከይወሓጠት እንተ ረሲዓቶ:
ብዝተኻእለ መጠን ኮንዶም ብምውሳኽ ክሳብ ናይ ኣዴታታ ዝመጻ ክትከላኸሉ ዝምረጽ እዩ።
ከኒና ምውሓጥ ብዙሕ እዋን ትርስዕ እንተኮይና ግና:
ሓቢርኩም ናብ ሓኪም ማህጸን ብምኻድ ሓበሬታ ቅሰሙ።
ካልኦት ዝተፈላለዩ ዓይነት መከላኸሊ ጥንሲ ኣለኩም።


text:
ዑደት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ስቶክሆልም 22 ግንቦት 2010
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
13 ሰነ 2010
“ትማሊ ንኺድ ሎሚ ከኣ ንኺድ”
ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ኣባል ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ዝመርሖ ኣብ ስቶክሆልም ብዕለት 22 ግንቦት 2010 ድሕሪ ቐትሪ ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ቅድሚ ኣብ’ዚ ናይ ዕለት 22 ግንቦት 2010 ዝተኻየደ ኣኼባ ህጽር ዝበለ ጸብጻብ ምቕራበይ ገገለ ናይ ዝሓለፈ ተመክሮታት ክጠቕስ እፈቱ።
ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ኣብ ስቶክሆልም ብተደጋጋሚ ግዜ መጺኡ ኣኼባታት ኣካይዱ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ’ቲ ብሳልሳይ ማዕበል ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝነበረ ኣኼባታት ብፍላይ ኣብ ስቶክሆልም፡ ከም በዓል ኣምሃ ዶመኒኮ፡ ሙሴ ኤፍረም፡ ሃብቶም ዮውሃንስ፡ ሑሩይ ተድላ ባይሩ፡ ብሓልዮት ማሕበረ ሰብ ኤርትራውያን ኣብ ሽወደን ተዳልዩ፡ ቀጺሉ ብምትሕግጋዝ ሽወደናውያን ቀጻሊ ኣኼባታት ዝካየድ ዝነበረ’ዩ።
ኣብ’ቲ እዋን እቲ ብሙሉእ ሓይሉን ግዜኡን ምስ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝነበረ፡ ጸኒሑ ከኣ ምስ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፡ ጉዳይ ረፈረንደም ተወዲኡስ፡ መስርሕ ንድፊ ሃገራዊ ቅዋም ክሳብ ኣብ ባይቶ ዝጸደቐሉ ግዜ ዝተሰጋገረ ናይ ምትሕብባር መስርሕ ዝውዳእ ብዓብይ ዊንታን ሃንቐውታን ዝቃለስ ማሕበረ ሰብ ሽወደን ዝመወሎ ኣኼባታት ሰሪዑ ከካየድ ዝጀመረሉ እዋን ሓድሽ ለውጢ ሓድሽ ኣተሓሳባ ክልተ ወገና ክነፍስ ጀመረ። እዚ ማለት ተምክሮ ጀብሃን ሻዕብያን ኣብ ሓደ ገጹ ከማዕዱ ዝጀመረሉ ግዜ ንምሕባር’የ።
ኣብ’ቲ ግዜ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ወርሒ ጥቅምቲ 2000 ብድምጺ ኤርትራውያን ተባሂሉ ዝፍለጥ መጽሔት፡ ብሓሊዮት ማሕበረ ሰብ ሽወደን ዝሕተም ኣገዳሲ ጉዳያት ኣልዒሉ ዘትዩን ንህዝቢ ኣብ ዝመሓላለፎ መልእክቲ ጉዳይ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ መሰልን ክብሪ ሰባት ጎሊሑን ብንጹርን ዝተዘርበሉ፡ ዳግማይ ብፍሉይ ሕታም ከኣ ዲሞክራሲ ለውጢ ንዝብል ሕታም ኣብ ዘውጽኣሉ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ዓብይ ተስፋ ዝተራእየሉ መድረኽ ተፈጥረ። ቅድሚ’ዚ ተርኽቦ ብዕለት 6 መጋቢት 1999 ዓመትን መንፈቕን ኣቢሉ ድሮ ናይ ምሕዝነት ጽላል ተመስሪቱ ብምንባሩ፡ ነቲ ጉዳይ ኣተሓሒዙ ሓድሽ ናይ ሓባር ስርሓት መደብ ሓንጺጽካ፡ ናብ ሓድነት፡ ናብ ምጽንባር ሰጕምካ፡ ንዕድመ ምልካዊ ስርዓት ንምሕጻር እቲ ጉዳይ ተባሪዑ።
ከም’ቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ደሞክራሲያዊ ሕቶ ንጥፈታት ኤርትራውያን ኣብ ስቶክሆልም ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ኣኼባታት ኣመልኪተዮ ዘለኹ፡ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ኣኼባታት ካብ ተሳተፍቲ ዝነበሩ ሓደ ኣቶ ኣምሃ ዶሞኒኮ’ዩ።
ስርዓይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ነቲ ኣብ መበል 13 ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ዘጽደቆ ንድፊ ኣዋጅ ምርጫን፡ ንድፊ ኣዋጅ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ፖለቲካዊ ውድባትን ብዝብል ሽፋን ኣብ ኤርትራን ወጻኢ ካብ ኤርትራን ብዙሕ ኣኼባታት ተኻይዱ፡ ኣብ ብ24 ሰነ 2001 ኣብ ስቶክሆልም ህዝባዊ ኣኼባ ተኻይዱ፡ እንተዀነ ህዝቢ ነቲ ኩነታት እንዳተኻታተለ እንከሎ፡ ብኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ብውሽጢ ውሽጢ ጸረ ዲሞክራሲያዊ ተንዀል ክፍሕስ ጀመረ’ሞ። መራኸቢ ብዙሓት ናይ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ከም ቲቪ ኤረ፡ ድምጺ ሓፋሽ፡ ሓዳስ ኤርትራን ነቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ብመደብ ሒዝዎ ዝነበረ ቆጸራ ምስ ሽማግለ ንድፊ ብዘይብቑዕ ምኽንያት ከም ዘይመሓላለፍ ኣፍሊጡ። እቲ ጉዳይ ግን ካብ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝትመሓላለፈ ትእዛዝ ከም ዝነበረ ጸኒሑ ርኡይ ኮነ። ሽማግለ ንድፊ ብመሪሕነት ማሕሙድ ሸሪፎ ነቲ ጉዳይ ክዛረብሉን ጸብጻባቶም ንባይቶ ከቕርቡን ቆጸራ ኣብ ዝመደብሉ ግዜ፡ ከም ሓድሽ ማሕሙድ ሸሪፎ ኣብ ባይቶ ብሓላፍነት ተመዚዙ ክነሱ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ካብ ስልጣኑ ከም ዝተወገደን፡ ከምኡ’ውን ነቲ ከም ምክትል ፕረሲደንት ናይ ውሽጢ ሃገር ሚኒስተር ኮይኑ ንስራሕ ዝተመዘዘሉ ሓላፍንት ድምር ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ገበሮ። እዚ ንድፊ ምርጫን፡ ንድፊ ፖለቲካዊ ሰልፍን ንህ.ግ.ዲ.ፍ መሕለፊ ግዜ፡ መናዊሒ ስLኣትን ክኸውን እንከሎ፡ ንበዓል ኣምሃ ዶመኒኮ ከኣ ዓብይ ዝላ ንቕድሚት ስርሒት ደሞክራሲ ተባሂሉ፡ ኣብ ኣኼባ ስቶክሆልም ንሕና ከይድና ኣብ’ቲ ምርጫ ክንሳተፍ ኢና፡ እንዳበለ ብዕግበት ኣብ’ቲ ዘቕረቦ ናይ ኣኼባ ሓሳባቱ ብዘይ ገለ ፖለቲካዊ ነቐፈታ ተዛሪቡ።
ካብ’ዚ ቀጺለ ካብ’ቲ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝተኻየደ ኣኼባ ሃገራዊ ዋዕላ ገገለ ነጥቢ ኣልዒለ ኣብ’ዚ ጽሑፈይ ከስፍሮ እደሊ።
1. ዕዱም’ምበር ዓዳሚ ኣይነበርኩን
2. ውሽጣዊ ጉዳይ ኤ.ዲ.ኪ ስለ ዘይነበርክዎ ኣብ ውሽጢ ኣትየ ክዛረብ ኣይደልን
3. ሽምጦም ሒዞም ጉድለታት እንዳጸብጸቡ ዝዛረቡ ኣለዉ
4. ንኪዳን ክንከላኸለሉ’ና።
ሎሚ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም፡ ብዕለት 22 ግንቦት 2010 ንደምበ ተቃውሞ ወኪሉ’ኳ እንተመጸ፡ ሕጂ’ውን ብሩህ ብዘይኮነ መልእክቲ፡ ብዘይገለ ፖለቲካዊ ነቐፈታ ሃገራዊ ዋዕላ ክግበር ግድን’ዩ ንሕና ክንሳተፍ ኣሎና ክብል ሓሳቡን መልእክቲ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ኣመሓላሊፉ።
ካብ’ቶም 21 ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ 8 ሲቪካዊ ማሕበር ሓደ ኮይኑ ዝተወከለ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ፡ ኣብ መእተዊ ኣኼብ ዝሓቦ ቃል፡ ነቲ ብግዳም ዝመጽእ ነቐፈታ ክኸላኸልን ከምክንን፡ ብካልኣይ ከኣ ካብ ሓላፍነት ክርሕቕ፡ ንጉዳይ መረጻ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ኣመልኪቱ፡ ንሱ ንገዛኣ ርእሱ ተዓዲሙ ዝኸደ’ምበር፡ ዓዳሚ ከም ዘየነበረ፡ እቲ ጉዳይ’ውን ከም ዘይምልከቶም ከምስል ፈተነ ኣካይዱ።
1. ዕዱም’ምበር ዓዳሚ ኣይነበርኩን
ዕዱም’ምበር ዓዳሚ ኣይነበርኩን፡ ብኣበሃህላ፡ ተራ መገሻ’ዩ ነይሩ። ብዛዕባ ምንታይ ከም ዝተዓደመን፡ ኣብ’ቲ ጉዕዞ ከጋጥሞ ንዝኽእል ኩነታት’ውን ዝተዳለወሉ ኣይመስልን። ልዕሊ ኩሉ ድማ ብስም ሃገራዊ ዋዕላ ብኣካል ንኽሳተፍ ዕድመ ካብ ዝተላእኸሉ፡ ብዝወሓደ ኣብ ሓሳቡ ዘሎ ጉዳይ ምልኣት ሃገራዊ ዋዕላ ሓደ ስእሊ ሒዙ እንተዝኸይድ ነይሩ፡ ነቲ ጉዳይ ከም ኩሉ ሃገራዊ ዘለዎ እጃምን ተራ ርእዩ ተረዲኡ ዕዱም’ምበር ዓዳማይ ኣይነበርኩን ክብል ኣይምተገበኤን። ልክዕ ከኣ ከም’ታ ዘረብኡ፡ ልክዕ ከም ሓደ ጋሻ በልዑ ሰትዩ መሪቑ ዝኸይድ፡ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ነቲ ዓደምቲ ዝሃብዎ መልእክቲ እርይቑጽር ሒዙ ዘብዘብ ክብል ይርከብ። ሎሚ ከም በዓል ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ክሳብ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ መዝነት ሓላፍነት ስራሕ ተዋሂብዎ ከብቕዕ፡ ዕድም’ምበር ዓዳሚ ኣይነበርኩን ክብል፡ ማዕረ ክንደይ ኩነታት ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ዘሻቕል ኩነታት ከም ዝተመስረተ ዘመልክት’ዩ።
2. ውሽጣዊ ጉዳይ ኤ.ዲ.ኪ ስለ ዘይነበርክዎ ኣብ ውሽጢ ኣትየ ክዛረብ ኣይደልን
ውሽጣዊ ጉዳይ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ንዓይ ዝምልከት ኣይኮነን። ኣብ ውሽጡ ስለ ዝነበርኩ ከኣ ነቲ ኩሉ ዝበሃል ክምልስ ኣይክእልንየ በለ። እወ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ኣብ ውሽጡ ኣይነበረን። ምኽንያቱ ኣባል ዝዀነ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ሰልፊ ስለ ዘይኮነ። እንተዀነ ሓደ ሃገራዊ ባእታ ክሳብ ኣብ ምድላው ሃገራዊ ዋዕላ ናይ ስራሕ ምቕሊት ክወሃቦ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ዘሎ ግርጭታት ኣካሉ እንተዘይኮነስ፡ ክፈልጦን፡ ፈሊጡ መፍትሒ፡ መተዓረቒ ሓሳብ ከቕርብ ካብ ዝግብኦም ባእታታት ሓደ ክኸውን ምተገብአ ዝብል ዕግበት ኣሎኒ። ኣብ’ዚ ጉዳይ’ኳ ህዝቢ ኣይኮነን ኣብ ሓሳባት፡ ኣብ ኣገባብን ኣሰራርሓ ተፈላልዩ ዘሎ፡ እቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ስለ ዝዀነ ነዚ ጉዳይ ግቡእ ከጽንዖን መንቐሊታት ክምርምርን ዝግባእ ኮይኑ፡ ነቲ መሰረታዊ መንቐሊ ሃገራዊ ዋዕላ ዝዀነ ጠለብ ህዝቢ ከኣ ነቲ ፖለቲካዊ ስርሓት ንምጽባብን፡ ኣብ ሓደ ዘተኣማምን ደረጃ ንምብጻሕን’ዩ። እንተዀነ እዚ ጉዳይ ኣብ ኣጀንዳ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ የለን። እዚ ጉዳይ’ውን ካልኣይ ክብደት ሃገራዊ ዋዕላ ካብ ዘምልክቶ ዓብይ ጉድለት’ዩ። ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካዊ ግርጭታት ተዘራሪቦም ፍታሕ ዘይደልዩ ወገና ዝነቕል ከኣ’ዩ። ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ፡ ንሕና ፈጻሚት ሽማግለ ዝሃበና ስራሕ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ምትግባር ንሰርሕ ኣሎና ዝበሎ፡ ምስ’ዚ ኣርእስቲ ተተሓሒዙ ዝኸይድ፡ ዘይምርምር፡ ዘይፍትሽ፡ ሽማግለ ምዃኑ ካብ ዘብርሆ ሓደ’ዩ።
እወ ሽምጥና ሕዚና፡ ጉድለታት ንጽብጽብ፡ መተካእታ ሓሳብ ከኣ ነቕርብ። እቲ ኩሉ ክወጽእ ዝጸንሐ ጽሑፋት ኣብ ሓደ ክልተ ዘይኮነስ ጉዳያት ዝተወሰነ ዘይኮነስ፡ ካብ መባእታ መስርሕ ንሃገራዊ ዋዕላ ጀሚሩ ነቐፈታ ኣቕሪቡ። ሓደ ዓይነት ነቐፈታ ኣይነበረን። ብዝተፈላልየ ኣርእስትታን ጉዳያትን ተንቲኑ፡ ፖለቲካዊ ኣድራሽኡን ዝምባሌኡ ገሊጹ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ብምስጢራዊ ሽም ዘይኮነስ ብጋህዲ ዘቕረበ’ዩ። እዚ ስርሓት’ዚ ከኣ ብቀዳምነት ሓላፍነትን ዕማምን ናይ በዓል ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ’ዩ ክኸውን ዝነበሮ’ዩ።
ኣብ’ዚ ጉዳይ በሪሁ ክቕመጥ ዘለዎ ጉዳይ ኣሎ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ሽምጥና ሕዚና ብቀንፈዘው ንጽበዮ ዘይኮነስ፡ ሽምጥና ሒዝና ዕዉት ኮይኑ ንኽወጽእ፡ ብንቕሓት፡ ብሓበራ፡ ብዘተን ምርድዳእን ክኸውን ኣለዎ’ዩ እቲ ጉዳይ።
ነቶም ዝወራዘዩን ነቐፈታ ዝኣራርዩ ክንቃለሶም’ና ይብል ኣቶ ኣምሃ። እዚ ኣበሃህላ ከም ዘለዎ፡ ወከልቲ መን ከም ዝዛረብዎ ብሩህ’ዩ። “ጊላስ ሓጋዚኣ እንተረኣየት መጣሕን ትሓብእ” ኮይኑ ነገር። ኣቶ ኣምሃ ነዚ ነቐፈታ ንመሰራሒ፡ ንሰነድ፡ ንብሓሳብ ዝተሳተፉ ጸብጻብ ክጥቀመሉ ምስ ተገብኤ እመስለኒ። ከመይስ ሃገራዊ ዋዕላ ክሳብ ተጻሪዩ ዝውዳእ፡ ኣብ’ዚ ዘሎና መድረኽን ኩነታትን ብኡ ክሓልፍ ግድነት ስለ ዝዀነ። ክንቃለሶም’ና በለ፡ ቅድሚ ሕጂ’ውን እታ ኣብ ጉዳይ ምርጫ ዘቕረባ ሓሳብ፡ ነዚ ኩሉ ደመብ ተቃውሞ ጠንጢኑ’ዩ ከይድና ኣብ ምርጫ ክንካፈል ኣሎና ቢሉ ዝሞጎተ፡ ፈሺሉ ከኣ። ብድሕሪኡ ክንደይ ዓመጽ ስዒቡ። እንሆ’ኳ ኣቶ ደመኒኮ ነቲ ዓመጽ ኮኒኑስ ኣብ ደመበ ተቃውሞ እጃሙ የበርክት፡ እንተዀነ ሎሚ’ውን ካብ ዝዀነ ዘይገመትናዮ ኩነታት ክከላኸለልና ዝኽእል ሃገራዊ ዋዕላ መዲብና ነካይድ ኣብ ዝተባህለሉ፡ ክንቃለሶም ይብል።
4. ንኪዳን ክንከላኸለሉ’ና።
ኪዳን ጽላል ደመበ ተቃውሞ’ዩ፡ ነዚ ከፍርስ ዝህቕን ከኣ ክንከላኸል’ና ይብል። ኣቶ ኣምሃ ነዚ ኣተሓሳስባ ኣብ ኣኼባ ስቶክሆልም ሃንደበት ዘምጽኦ ኣይኮነን ኣይኮነን። ቅድሚ ከም’ቲ ንሱ ዕዱም’ምበር ዓዳሚ ኣይኮንኩን ዝብሎ፡ ቅድሚ ተዓዲሙ ምዃዱ፡ ኣብ ኣተሓሳብኡ ኣብ ኪዳን ክልተ ዝተፈላልየ መርሆ ፖለቲካ ዝኽእተል ሓይልታት ከም ዘሎ ኣቕሚጡ። ምእን’ቲ ኪዳን ከፍርሱኒ ዝደሊዩ ኣለ’ሉ ከኣይኣወጀ ባዕሉ ክንቃለሶም’ና ይብል። ስለ’ዚ ንኣባልት ውድባት ኪዳን ብክልተ መልክዕ ክቐርብ ፈቲኑ ወይ ይፈታትን። እቲ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝደገፈ ወገና ከም ሃናጺ ኤ.ዲ.ኪ፡ እቲ ዘየደገፈ ከኣ ከም ኣፍራሲ ወ.ዘ.ተ። እቲ ይኹን እቲ ብመሰረቱ ካብ ሓደ ኣባል ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ከም’ዚ ዘረባ ክወጽእ ዘይግበኦ’ዩ ነይሩ። ብኣንጻሩ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ዘሎ ጉዳይ ገሊሁ ክሪሽኢ ክምርምርን ከም ባእታ ከም ታሪኽ ቅድሚ ኩሉ ዘረባታት ክሓስበሉ ዝነበሮ’ዩ። ግን ከኣ ልኡኽ’የ ስለ ዝበለ፡ ከም ልኡኽን መልእኽቱ ዘብጽሐን፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ዓራቒ ሓሳብ ዘይብሉ ምዃኑ ትዕዘብ። ቅደም’ውን’ኳ ንተቃወምቲ ብሓባር ንኺድ ኣይበለን፡ ሎሚ ከኣ ብሓባር ንኺድ ኣይበለን። ብኣንጻሩ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ’ዩ ተኻይዱ እንዳበለ ይምጉት ኣሎ’። ኣብ’ዚ ጉዳይ ቅድም ክብል ኣቶ ቀለታ ኪዳን ንኣቶ ኣምሃ ደመኒኮ ዝሰደዳ ቅልዕቲ ደብዳበ ትዝ በለትኒ’ሞ። ኣቶ ኣምሃ ነታ ደብዳበ ተመሊሱ ከንብባ እምሕጸን።
ኣቶ ኣምሃ ንኪዳን ኣይፈልጦን’የ ክብል ጸኒሑ፡ ኣብ መወድእታ ንኪዳን ክንከላኸለሉ’ና ይብል። ኣቶ ኣምሃ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝጠቐስክዎ መንታ ሓሳብ ሒዙ እንተዘይወፍር ንኪዳን ካብ መን’ዩ ክከላኸለሉ። እሞ ኪዳን ኣብ ውሽጡ ጸላእቲ ከም ዘለዎ ምስኡ ብምስጢር ተዛሪቡ ክኸውን ኣለዎ ስለ ዝብለካ እቲ መልሲ ባዕሉ ደፊሩ ክዛረበሉ ይገድፈሉ።
ኣኼባ ሃገራዊ ዋዕላ ስቶክሆልም ኣብ መወዳእታ ብዘይተዳሎ፡ ካብ’ቲ ኣኼበኛ ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ሽማግለ ሃቡና በሉ። ሽማግለ ዋዕላ ኣብ ዘዝኸዶ ሃገራት ብኽመዚ ኣብ ስቶክሆልም ዝተገብረ ምምራጽ ሽማግለ ዝተኻየደ እንተዀይኑ ዘሕዝን’ዩ። ሽማግለ ዋዕላ ከም’ቲ ዝበሎ መልእክቱ እንተብጺሑ፡ እቲ ዝተረፈ ተቐማጦ እተን ከተማታት ስለ ዝፋለጡን ዝተሓጋገዙን ግዜ ተዋሂብዎም፡ ቅድመ ስርሓት ክዕመም ዘለዎ ጉዳያት ኣጻፊፎም እንተዝኸዱ ዝተመርጸ’ዩ እሞ እዛ ናይ መወዳእታ ለበዋይ ናይ ሽምጢ ምሓዝ ከይቆጸርካ፡ ኣብ ቀጻሊ ኣኼባታት ብድሕረኻ ሓያላት ሽማግለ ከተፍሪ፡ ኣብ ኣኼባ ሕጂ እንተዘይመረጽኩም እንተዘይበልካ ይሓይሽ። ነዚ ሕቶ ከልዕሎ ዝገደደኒ ቀንዲ ሕቶ ንሓደ ኣብ’ቲ ኣኼባ ክሰምዕ’ሉ ዝኸደ ብሃደበት ስሙ ረቝሖም ባላ ሽማግለ ዋዕላ ክኸውን ምሕታቶም’ዩ። እቲ ካብ መሰረቱ ዘዛርበና ከኣ እዝን ንኡ ዝመስል ዘይብሱል ስርሓት’ዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=801


text:
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ
ትማሊ ንሳዋ፡ ሎሚ ንጀነቭ ብኣስገዳድ !
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
ዕለት 19 ለካቲት
መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ 1993 እቲ ዘይዕላዊ ጸዋዒት ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ካብ 1994 ሓምለ ከኣ ብእውጅ ዘይፍትሓዊ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ኣቦ ስድራ/ኣደ ስድራ ካብ ዝብይን እንሆ ልዕሊ 15/16 ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ንሃገራዊ ኣገልግሎት ንዘይተወሰን ዓመታት ግዜ ንምምጣጥ፡ ዝተፈላልየ ምኽንያት እንዳምጽኤ፡ ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ንገዝኦም ከይተመልሱ ከም ዝተርፉ፡ እቶም ብኣንጻር ተግብር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ብልዑል ሓላፍነትን ትብዓትን ዝተባህሎም ፈጺሞም ብሂወቶም ዘየለዉ ጀጋኑ ኤርትራውያን መእሰያት ጥራሕ ዘይኮኑ፡ እቶም ብሂወቶም ካብ ብሱል ጥረ ዝወጽ’ውን ዘጠቓለለ ቁጽሪ’ዩ። ብሕጽር ዝበለ ንሃገራዊ ኣገልግሎት ዝወፈረ ንቤቱ ዝተመልሰ የልቦን።ምልካዊ ስርዓት ክሳብ ብሂወት ትሓልፍ ዘይምሕር ጋኒን ዝዀነ ስርዓት ንመእሰይ ምስ ሩባን ስንጭሮን፡ ጎቦታትን ኣጻምእ በረኻታት ከርተት የብሎም ኣሎ።
ሎሚ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ብኣስገዳድ ኣብ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዕስክርና ሓሊፍዎ ኣብ ሃገር እንዳማቱ፡ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ጣልያን፡ ጀርመን፡ ሆላንድ፡ ዓባይ ብርጣኒያ፡ ሽወደን፡ ኖርወይ ንዝርከቡ ሰዓብቱ ኣብ ዘይምልከቶ ጉዳይ ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩ ጎስጓስ የካይድ ኣሎ።
እዚ ናይ ሽወደን ጉዳይ ከም’ቲ ኣብ ካልእ ብዙሓት ሃገራት ዝፍጸም ዘሎ ኣስገዳድ፡ ኣብ ሽወደን’ውን ክሳብ ገዛ ገዛ እንዳደወሉን ደወሉን እንዳዃሕኵሑን፡ ኣብ ኤምባሲ ዘሎ መዝገብ ገንጺሎም እንዳረኣዩን፡ መዝገብ ሰብ ንብረት፡ መሬት ዝተዓደሉ፡ ኣባይቲ ዝገዝኡ ዘበሉ ብምፍርራሕ ብዘይድሌቶም ንጀንቭ ክኸዱ ይግበር ኣሎ።
ሰብቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ነቲ ትማሊ ዝምክሕሉን ዝጃሃርሉን ዝዋራዘይሉን ዝነበሩ ምልካዊ ስርዓት፡ ደጊም ግዜ ቆጺራኣ ዘይትርስዕ ኣረኻኺባትሎም ከካብ ገዝኦም ብእዝኖም ወጢጡ ፡ ናብ ኣደባብይ ስቶክሆልም ዘይኮነስ፡ ናብ ኣደባባይ ጀነቫ ክኸዱ ገይሩ ኣሎ። ናይ’ዚ ምኽንያት ከኣ ከም’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መንግስቲ ኤርትራ ኣኽራሪ መንስግቲ’ዩ ኣብ መዝገብ ቶሮሪስት ዝኣተወሉ፡ ትእዛዝ ሰላማዊ ሰልፊ መላኺ መራሒ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተጣሒሱ ከይሓልፍ፡ ኩሉ ዝከኣል ብንብረት፡ ብውክልና ንዘለዎ፡ ብንብረቱን ገዝኡን ትካሉን ብምፍርራሕ ይካየድ ኣሎ።ሕሉፍ ሓሊፉ ነቶም ብውሽጢ ውሽጢ ምስ ህ.ግ.ዲ.ፍ ርክብ ዝነበሮም ኣብ ቃልዕ ከውጽኦም ዝተገደደሉ ግዜ፡ ብዘይካ ስልጣኑ ካልእ ዘዓጦ ምዃኑ ኣብሪህሎም።
በዚ ምኽንያት ከኣ ኣብ ብዙሓት ናይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ሰዓብቲ ኢና በሃልቲ፡ ብዙሕ ሻቕሎትን ተርባጽን ዝረኣየሉ ዘሎ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ደጊም ንሳቶም’ውን ኣብ ሓደ ቃራና መንገዲ ምርጫ ዝበጽሕሉ ይመስል። እቲ ምርጫ ግን ገና ኣብ ኢዶም ዘሎ እዩ።
ፍትሕን ርትዕን ይንገስ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=297


text:
ምስ ኮሮና-ቫይረስ ብዝተኣሳሰር ዝውሰዱ ስጉምትታት
ኣእዳውና ብሳሙናን ማይን ንተሓጸብ፡ ካብ ሰባት ድማ ፍንትት ንበል። ከምኡ ብምግባርና፡ ንሕና በዚ ሓድሽ ዓይነት ኮሮና-ቫይረስ ንኽንተሓዝ ወይ ብእኡ ተታሒዝና ንኻልኦት ሰባት ንኽንልክም ዘሎ ተኽእሎ ከነጕድል ኢና።
ኮሮና-ቫይረስ እንታይ እዩ?
ኮሮና-ቫይረስ ምስ ጉንፋዕ ኣዝዩ ዝመሳሰል ሕማም እዩ። ተኽእሎታት ምልክታት ሕማም ከኣ ጸገማት ምስትንፋስ፡ ምስዓልን ምጥፋእ ስምዒት ናይ ምሽታት ወይ ምስትምቓር እዮም። መብዛሕትኦም በዚ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ይሓውዩ እዮም። ብዕድመ ንዝደፍኡ ሰባት ከምኡውን ናይ ሳንቡእ፡ ናይ ልቢ ወይ ድማ ናይ ኮላሊት ጸገማት ንዘለዎም ሰባት፡ እዚ ቫይረስ ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል።
ኮሮና-ቫይረስ ካብ ሰብ ኣብ ሞንጎ ሰባት እዩ ዝመሓላለፍ። ሓደ በዚ ቫይረስ ዝተለኽፈ ሰብ ምስ ዝስዕል ወይ ንደገ ምስ ዘተንፍስ፡ እቲ ቫይረስ ካብ ኣፍን ኣፍንጫን እቲ ሰብ ብዝወጹ ደቀቕቲ ንጣራት ክዝርጋሕ ይኽእል። ዝተለኽፍር ሰብ ነቲ ቫይረስ ብመገዲ ናይ ኢድ ምትንኻፍ ከመሓላልፎ ይኽእል። እቲ ቫይረስ ብመገዲ ዝተበከል ነገር'ውን ክመሓላለፍ ይኽእል።
ኣንጻር ኮሮና-ቫይረስ ዝውሰዱ ስጉምትታት
- ካብ ካልኦት ሰባት ናይ 1.5 ሜትሮ ርሕቀት ሓልዉ
- ኣእዳውኩም ብስሩዕ ብማይን ሳሙናን ተሓጸቡ
- ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ፡ ኣብቲ መቐበሊ ማእከል፡ ድኳናትን ኣብ ክሎም ህዝባዊ ቦታታትን ማስኬራ ግበሩ
- እንተድኣ ሕማም ተሰሚዕኩም፡ ኣብ ገዛኹም/ክፍልኹም ኩኑ
- ምሳኹም ጥቡቕ ርክብ ዝገብሩ ሰባት ደርቱ ዓበይቲ ጉጅለታት ኣወግዱ
እንተድኣ ኣብቲ መቐበሊ ማእከል ሓሚምኩም
- ነቲ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ንምሕባር ንዶክተር፡ ንማሕበራዊ ሰራሕተኛኩም ወይ ነቲ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ክሕብረልኩም ንሰብ ሕተቱ
- ናብቲ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ወይ ናብቲ መቐበሊ ባዕልኹም ምካድ ኣይፍቀድን እዩ
- ክሳብ እቲ ዶክተር ወይ ነርስ ክራየኩም ዝመጽእ ኣብ ክፍልኹም ኮይንኩም ተጸበዩ
እንተድኣ እቲ ዶክተር ወይ ነርስ በቲ ኮሮናቫይረስ ተለኺፍኩም ኣለኹም ኢሎም ዝሓስቡ ኾይኖም፡ ክሳብ ትሓውዩ ኣብቲ ናይ ምንጻል ዞባ ናይቲ መቐበሊ ማእከል ክትጸንሑ ኣለኩም (እንተውሓደ 7 መዓልታት)።
ምስ ሰራሕተኛ ናይቲ መንግስቲ ብሓባር ብምዃን ወይ ምስቲ መቐበሊ ማእከል ምክትታል ርክብ ዝጸንሖም ሰባት ክትጅምሩ ከምኡ ድማ ዝርዝር ናይ ኣብ ቀረባ ግዜ ምስኦም ርክብ ዝጸንሓኩም ሰባት ክተውጽኡን ኢኹም።


text:
Mellerud
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 11 2019
መለሩድ ኮምዩን ባዕላ ንእሽቶ ሽወደን እያ። ኣብዚ፡ ናይ ቨነርን ኣሸሓት ኪ/መ ገምገም ባሕርን፡ ሕርሻ መሬትን፡ ዱርን፡ ቀላያትን ጎቦታትን ዓበይቲ ከተማታትን ነኣሽቱ ቁሸታትን ይርከቡ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,421
ስፍሓት መሬት514 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Vänersborg 45 ኪሜ
- Trollhättan 55 ኪሜ
- Uddevalla 65 ኪሜ
- Karlstad 120 ኪሜ
- Göteborg 130 ኪሜ
ዓመታዊ ኣስታት 250 000 ሰባት ናብቲ ኣብ ሆቨሩድ ዝርከብ መትረብ ማይ ይበጽሑ።
ንሕና ሓያሎ ታሪኻዊ ቦታታትን ሃብታም ባህላዊ ህይወትን ኣሎና። ኣብ መላሩድ፡ ኣብ ንእሽቶ ከተማ ወይ ኣብ ገጠር ክትቅመጥ ትኽእል፡ ግን ከኣ ኩሉ ግዜ ጥቓ ዓበይቲ ከተማታት ኢኻ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ መላሩድ ብዙሓት ሰባት ኣብ ቪላን ተራ ገዛውትን ይነብሩ፡ ግን ከኣ ብዙሕ ዚካረ ኣፓትመንት ኣሎና። ዝበዝሐ መንበሪ ኣባይቲ በቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ኣባይቲ Mellbo ይውነን። ኣብቲ ናይ መለሩድ ወብሳይት ብዛዕባ ኣካረይትን ደላሎን ብዛዕባ ምስቲ ወብሳይቶም ዘራኽብ መሰጋገርን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣስታት 12% ተቐማጦ መለሩድ ኣብ ሽወደን ዘይኮነ ኣብ ካልእ ሃገር እተወልዱ እዮም። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታት ንምጥቃስ፤ ሲርያ፡ ታይላንድ፡ ሰርብያ፡ ቦስንያ፡ ክሮሽያ፡ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ፖላንድን ሆላንድን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣስታት 100 ማሕበራት ዘለዉዋ መለሩድ ሰፊሕ ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። ነቶም ሙዚቃ ዚፈትዉ ከኣ ብዙሓት ናይ መዝሙርን ኦርከስትራን ጉጅለታት ኣለዉ።
ቤት ትምህርቲ ባህሊ ናይ መለሩድ ነፍስ ወከፍ ዓመት ኣብቲ ኣብ መለሩድ ኣብ ዳል ዝርከብ ኩልቱርብሩከት ብዙሓት ናይ ሙዚቃ ምርኢታት የዳሉ እዩ።
ኣብ መለሩድ ብዙሓት ሃይማኖታውያን ማሕበራት ኣለዋ። ካባታተን ንምጥቃስ፤ ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ሚስዮን ቤትክርስትያን፡ ስሚርናን ናይ መለሩድ ክርስትያን ማእከል ይርከቡ። ናይ እስልምና ማሕበርውን ኣሎ። ዝቐረበ መስጊድ ኣብ ትሮልሃታን ይርከብ። ኣብ ናይ መለሩድ ወብሳይት ብዛዕባ ማሕበራት መለሩድ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብ መለሩድ ኣርባዕተ ማሕበራት ናይ ኵዑሶ እግሪ ኣሎዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል መለሩድ ናይ ዜጋታት ቤትጽሕፈት፡ ቤትንባብ፡ ባንክ፡ ነንበይኑ ዓይነት ድኳናት፡ ሰለስተ ሰከንድሃንድ ቡቲክ፡ ሓከምቲ፡ ሓከምቲ ስኒ፡ መጸበቒ ጸጕሪ፡ ማሕበራዊ ኣብያተጽሕፈት፡ ኣብያተመግቢ፡ ናይ መሐምበሲን ናይ ስፖርትን ኣደራሽ ወዘተ. ይርከቡ። ኣብ ቶሮልሃታን ዓቢ ዕዳጋ ኣሎ፡ እቲ ዝቐረበ ኢከያ ድማ ኣብ ኡደቫላ እዩ ዘሎ።
ዓመታዊ ኣብ ወርሒ ሓምለ ንቈልዑን ዓበይትን ዝኸውን ንጥፈታት ዘለዎ ናይ ከተማ ጽንብል ነዳሉ ኢና።
ብተወሳኺ፡ ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ናይ ስፖርት ሜዳታትን ጂምን መሐምበስን ናይ ስነጥበብ ቤተመዘክርን ክልተ ሲነማታትን፡ ከምኡውን ናይ ቨስትስቨርየ ዝበለጸ konsertlokaler ይርከብ። ቤትጽሕፈት ዕዮን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣብ ቨነርስቦሪ ይርከቡ፡ ግን ኣብ መለሩድ ድማ ኣገልግሎት ይህቡ እዮም። ቤትጽሕፈት ቀረጽ ኣብ ትሮልሃታን ኣሎ። ኣብ መለሩድ ፖሊስ ጣብያ ኣሎ።
ኣብ ሮዳሃለን ክልቲ መሓምበሲ ጋብላን ጅይምን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ መለሩድ ኮምዩን ኣብ እተፈላለየ ቦታታት ኣርባዕተ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ኣብ ማእከል መለሩድ ናይ ህጻናት ኣለይቲ ኣለዉ። ኣብ ሓሙሽተ መባእታ ኣብያተትምህርትና ናይ ዕረፍቲ ቦታ ኣሎ። ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ነቲ ናይ ህጻናት ንጥፈታት Svenska kyrkan barnverksamhet.ተካዪዶ።
መብዛሕትኣን እተን ናትና መውዓሊ ህጻናት ኣብ ጥቓ በረኻ ስለ ዝርከባ እቶም ቈልዑ መዓልታዊ ሓንሳብ ኣብ ደገ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ መላሩድ ኮምዩን ነቶም ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 6 ዝመሃሩ ዝኸውን ሓሙሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ሓንቲ ከኣ ነቶም ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 7-9 ዝመሃሩ እያ። እተፈላለየ መደባት ዘለዎ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ብተወሳኺ ናይ ሙዚቃን መዝሙርን ትልሂትን ስልጠና ዚህብ ባህላዊ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ናይ ኵለን ኣብያተ ትምህርቲ ተምሃሮ ናይ ኮምፕዩተርን ኣይፓድን ቀረብ ኣሎዎም።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ መለሩድ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብዘይካ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኮርሳት፡ ቋንቋ ሽወደንን ናይ ሕብረተሰብ ምልላይ ንወጻእተኛታትን፡ ናይ ኮምፕዩተር ኮርሳትን ገለ ናይ ሞያ ስልጠናን ይህብ።
ዝቐረብ ኮለጅ እቲ ኣብ ትሮልሃታን ዘሎ Högskolan Väst እዩ። ኣብ መለሩድ እናነበርካ ኣብ ዮተቦሪ ወይ ካርልስታድ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር ትኽእል። ኣብ 20 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ዳልስ-ሎንየድ፡ ብኮለጅ ደረጃ ዚወሃብ ናይ ስነጥበብ ስልጠና ኣሎ። ኣብ ኡደቫላ ናይ ኮለጅ ሰንትሩም ኣሎ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል መላሩድ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክ ዘለዎ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ህዝብን ብሕታውን ሕክምና ስኒ ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ በከፉሽ (25 ኪ/መ)፡ ኣብ ትሮልሃታንን ኣብ ኡደቫላን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቶም ምስ ሰበስልጣን ኪራኸቡ ከለዉ ተርጓማይ ዚደልዩ ኪወሃቦም እዩ። ተርጎምቲ በቲ ኮምዩን እዩ ቆጸራ ዝተሓዞም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
መላሩድ ምስ ካርልስታድ፡ ትሮልሃታንን ዮተቦርን ስሩዕ ናይ ባቡር ርክብ ኣለዋ። ኣውቶቡሳት ናብ ካልእ ናይ ዳልስላንድ ኮምዩናት፡ ከምኡውን ክሳዕ ቨነርስቦርይን ትሮልሃታንን ይኸዳ። ብዛዕባ ሰዓታት ንቕሎ ኣብቲ Västtrafik ተወሳኺ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መላሩድ ውሑድ ዓበይቲ ዋኒናት ጥራይ እዩ ዘለዋ። ግን ኣማኢት ነኣሽቱ ዋኒናትን ምዕቡል ንግድን ኣሎና። ዝበዝሑ ተቐማጦና ኣብ ቤትትምህርትን ክንክንን ይሰርሑ። ዓበይቲ ዋኒናት ብቐንዲ ኣብ ትሮልሃታንን ኡደቫላን ይርከባ። እቲ ኮምዩን ነቶም ዋኒን ኪጅምሩ ዚደልዩ ይሕግዞም። እቲ ኮምዩን ከመይ ገይሩ ኣብ ቁጠባዊ ህይወት ከም ዚሕግዝ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሓዳሽ አባል ቤት ምኽሪ ዝኾነ ኢልሃን ዑመር ካብ መዝነታ ክትወርድ ጸዊዖም ኣለው። ንሶም ነዚ ዝበሉ አባል ፓርቲ ዲሞክራቲክ ዝኾነት ኢልሃን ዑመር ኣብ ናይ ትዊተር ገጻ ዘውጽኣቶ ርእይቶ ኣንጻር ዓሌት ሴም ዝዓለመ’ዩ ድሕሪ ምባሉ’ዩ። ክልቲኦም ፓርቲታት ኣሜሪካ ነቲ ርእይቶ ነጺጎም’ሎ። ንሳ’ውን ይቕሬታ ሓቲታ’ላ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ግን ኢልሃም ዑመር እንተወሓደ ካብ ኮሚተ ወጻኢ ጉዳያት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ክትወጽእ አለዋ ኢሎም ኣለው።
“እቲ ዝበለቶ ኣብ ልባ ዝነበረ’ዩ። እቲ ይቕሬታ ድማ ዕባራ ይቕሬታ’ዩ ማለታ ኮይኑ ዝበለቶ’ውን ኣይኮነን: ቕኑዕ ኣይኮነን። ይመስለኒ ካብ ኣብ ቤት ምኽሪ ዘለዋ መዝነት ክትወርድ ኣለው። እንተወሓደ ድማ ኣብ ኮሚተታት ቤት ምኽሪ ብፍላይ ኣብታ ሓንቲ ኮሚተ ክትህልው ኣይግባእን።”
ኢልሃን ዑመር ሓንቲ ካብተን ቅድሚ ሓሙሸተ ሰሙናት ካብ ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ንቤት ምክሪ ኣሜሪካ ዝተሓወሰት ሓደሽቲ አባላት’ያ።ንሳ ብሰንበት ዘውጽኣቶ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ኣብ ኣሜሪካ ዝርከቡ ንእስራኤል ዝሕግዙ ጉጅለታት፡ ናይ እስራኤልን ኣሜሪካን ናይ ህዝባዊ ጉዳያት ኮሚተ(AIPAC) አባላት ባይቶ ኣሜሪካ ሃገረ ኣይሁድ ንዝኾነት ሃገር ክድግፉ ብገንዘብ ይግዝኡ ኣለው ይብል።
ንሳ እቲ ንትርፊ ዘይሰርሕ ትካል(AIPAC) ብቀጥታ ንወፍሪ ምርጫ ኣሜሪካ ዝሃቦ ገንዘብ እንተዘየለ”ኳ ደገፍ አባላት ባይቶ ኣሜሪካ ንእስራኤል ብሰንኪ ካብ AIPAC ዝረኽብዎ ፋይናንሳዊ ሓገዝ’ዩ ትብል።
ኢልሃን ካብ ጋዜጠኛ ንዝቐረበላ ሕቶ “ኩሉ ብዛዕባ ፍራንክሊን’ዩ” ኢላ ክትምልስ ከላ ንካብ ካልእ ሰብ መን’ዩ ንኣሜሪካዊያን ፖለቲከኛታት ዝኸፍል ዘሎ ንዝብል ዝቐረበላ ሕቶ ድማ “AIPAC” ክትብል ኣብ ትዊተር መሊሳ።
ድሕሪ ካብ ዲሞክራትን ረፖብሊካን ዝቐረበላ ተሪር ነቐፌታ ኢልሃን ዑመር ሶኑይ ይቕሬታ ሓቲታ’ያ።
ኢልሃን ተሓላቒት BDS ዝተባህለ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ፍልስጤማዊያን ዘለዋ ኣተሓሕዛ ከተመሓይሽ ዝጠልብ ምንቅስቃስ ምኳና’ውን ይፍለጥ።
እቲ ናይ ኣሜሪካዊያን ኣይሁድ ኮሚተ ብወገኑ ብዛዕባ’ቲ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ኣሉታዊ መልሲ ሂቡ’ሎ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 12 ብ1876 ዓም ኣብ ሮማ ተወሊዶም ኣብ 23 ዓመት ዕድሚኦም ብ1899 ዓም መዓርገ ክህነት ተቀበሉ። ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 15 ብ1917 ሊቀ ጳጳስ ቀቢኦም ሓዋርያዊ ልኡኾም ገሮም ንሃገረ ጀርመን (ከተማ ሙንሽን) ለኣኽዎም። ቀዳማይ ውግእ ዓለም ብዘስዓቦ ማእሰርቲ ንዝሳቀዩ ዝነበሩ ብዙሕ ከምዘጸናንዑን ከምዝሓገዙን ይዝንቶ። ብ1929 ዓም ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 11 ካርዲናል ሸምዎም ካብ 1930 ዓም ክሳብ ር.ሊ.ጳ ዝምረጹ 1939 ዓም ከኣ ዋና ጸሓፊ ቅድስት መንበር ኰይኖም ኣገልገሉ።
በቲ ዝነበሮም ክእለት በቲ ዚርእይዎን ዚዕዘብዎን ዝነበሩ 2ይ ውግእ ዓለም ከይጀመረረ ንመራሕቲ ሓያላን ሃገራት ኣጠንቂቆም ነበሩ ኰይኑ ግን ዝሰምዖም ኣይተረኸበን ዳርጋ ምስ ር.ሊ.ጵ ናቶም ብ1939 ጀሚሩ ብ1945 ዓም ድሕሪ ብዙሕ ሕልቂት ተፈጸመ።
ኣብዚ እቲ ንኩሉ ዝቀዝፍ ዝነበረ ሥርዓት ናዚ ብዝኸፍኤ መልክዑ ንዕብራውያን ንምጽናት ዘካየዶ ሕልቂት እንክኸውን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብኩላ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ከኣ ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 12 ምስ ተሓባበርቶም ንዕብራውያን ንምድሓን ዘይፈንቀልዎ እምኒ ኣይነበረን ክበሃል ይከኣል። ኣብቲ ዝግበር ዝነበረ ናይ ምሕባእን ምምላድን ርክባት ዝገልጽ ጽሑፋት ሥቱር ናይ ምዃኑ ግዜ ተፈጺሙስ ትማሊ ዕለት 2 መጋቢት ብሠናይ ድሌት ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ወላ እቲ ተኣፋፊ ዝበሃል ታሪኻዊ ሥቱር ሰነዳት ርክብ ቅድስት መንበርን መንግሥታት ዓለምን ዘመን ር.ሊ.ጵጵስና ፕዮስ መበል 12 ንኩሉ ክፉት ኰይኑ።
ሥቱር መዛግብቲ ቅድስት መንበር ክሳብ ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ 29 2019 ዓም ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ናይ ቫቲካን ሓዋርያዊ ቤተ መዝገብ ተባሂሉ ክጽዋዕ ዝወሰኑሉ ምናዳ እቲ ንፖሎቲካዊ መዳይ ርክብ ቅድስት መንበርን መንግሥታትን ዝምልከት ብዙሕ ህንጡይነት ዘሕድር ኣብ መንጎ ሓዋርያውያን ልኡካን (ኑንስዮታትን) መንግሥታትን ዓለም ለኸ ተቊዋማትን ዝግበር ምልውዋጥ ሓበሬታን ርክብን ንብዙሓት ብይኸውን ብዙሕ ኣዛሪቡ እዩ።
ዘመነ ር.ሊ.ጵጵስና ፕዮስ መበል 12 ከስ ካብ 1939 ክሳብ 1958 ኰይኑ ካብቲ ርሱን ካልኣይ ውግእ ዓለም ክሳብ እቲ ኣብ መበል 19 ክፍለዘመን ብዙሕ ዘሰሓሓበ ዝሑል ኲናት ዓለም ዘካተተ ነበረ። ናይዚ ግዜ እዚ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ብትእዛዝ ቅዱስ ጳውሎስ 6ይ Actes e Documents de la Seconde Guerre mondiale ብዝብል መዝገብ ብኣርባዕተ ኢየሱሳውያን ግራሃም ሽናይደር ማርቲኒን ብለን ብዝበሃሉ ከምዝስነድ ተገሩ።
ግድል ተክኖሎጂ ዘመንና!
ነዚ መዛግብ እዚ እዩ እምበአር ቅዱስነቶም ትማሊ ንኩሉ ክፉት ክኸውን ዘፍቀዱ። ምስ ምዕባሌ ዘመንና ግን ቅድሚ ዓሠርተ ዓመት ሓለፍቲ ቅድስት መንበር እዚ መዛግብ እዚ ሃርድ ወር ሶፍት ወር ብዝብል ቋንቋ ኮምፕዩተር ሓደ ቅዳሕ ከምቲ ልሙድ መዛግብ ካልእ ቅዳሕ ድማ ብኮምፕዩተር ብዘመናዊ ቋንቋ ዲጂታል ብሥነ ኣሓዝ ዝተረቀ ኢደ ጥበባዊ ምዕባሌ ኣሰናድዮምስ ልዕሊ 1.3 ሚልዮን ሰነዳት ኣሰናድዮም። ገና በዚ ክሰናዶ ዘለዎ ልዕሊ 323 ሜትሮ ዝኸው ከባቢ 700,000 ናይ ጽሑፍ ሰነዳት ከምዘሎ እውን ተመልኪቱ።
እዚ ሥራሕ እዚ ንብዙሕ ሃልኪ ወረቀት ከምዘድሕን እንክግለጽ ኰይኑ ግን ኣድላይነት ናይቲ መበቆላዊ ሰነዳት እውን ብትኩረትን ብዓቢ ጥንቃቄን ክሥራሓሉን ክዕቀብን ዘለዎ ምዃኑን ኣድላይነቱን ከምዘሎ ሒዙ ብቀሊሉ ንምቅዳሕን ንምጥቃምን ግን እቲ ዲጂታል ዓቢ ናይ ቊጠባን ግዜን ምልኣት ሓበሬታን ኣለዎ። ኣብ ርእሲኡ በዚ ኣገባብ እዚ ንዘድልየካ ጉዳያት ንምድላይን ብቀሊሉ ንምርካቦምን ንምቅዳሖምን ምስ ካልኦት ንከተነጻጽሮምን ዓቢ ሓገዝ ከምዘለዎ እውን ተሓቢሩ።
ጉዳይ ተሃደንቲ ነበር ዕብራውያን!
ኣብ ጉዳይ ሞትን ድሕነትን ተረኺብካ ሕይወት ኣድሕን ምስ ኮነ ዝገበርካ ገርካ ሕይወት ክተድሕን ምግዳል ሰብኣዊ ግድነት ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ኣብ ቤተክርስትያን ከኣ ፈሪሃ እግዚአብሔርን ጭካኔ ውልቀ ምልካውያንን ተለኣኣኽቶምን ተመሊኪትካ ባሕርን ከምዘይነጽፍ ዓሳን ከምዘይመውት ዝግበረሉ ብዙሕ ግዜ እንከጋጥም ናይ ሂልትለር ዕብራውያን ንምጽናት ዝወሰዶ ስጒምቲ ግን ክሳብ ሎሚ ኣሽንኳይ ሕልና ዘለዎ ኣማኒ ብማንም ባህርያዊ ኣተሓሳስባ ደመ ነፍስ ብዘለዎ እውን ገና መግለጺ ዘይተረኽቦ እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ እዩ እምበኣር ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብሓበራ ብፍላይ ከኣ ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 12 ንዕብራውያን ካብዚ መቅዘፍቲ ንምድሓን ዝተኻእሎም ዝገበሩ።
ኣብዚ ንኩሉ ፍቊድ ዝኸውን ዘሎ ሰነዳት 170 ዝኾነ ጥራዛት ልዕሊ 4000 ኣሽማት ዕብራውያን ዝሃዙ ኣለው። መብዛሕትኡ ካብቶም ዕብራዊ ሠረት ዘለዎም ክርስትያን ሓገዝ ንምድሓን ዕብራውያን ዚሓትት ኰይኑ ገሊኦም ከኣ ዓለምለኸ ኣፍልጦ ዘለዎም ዕብራውያን በጃኹም መውጽኢ ድለዩልና ሓግዙና ዝብሉ እዮም። ሓደ ካብዚኦም ናይ ውሩይ ናይ መጽናዕቲ ሰብ ኦስካር ክሪስተለር ኰይኑ ከመይ ኢሉ ንሕቡራት መንግሥታት ኣመሪካ ሃዲሙ ከምዝደሓነ ከምኡ እውን ቱልዮ ልየብማን ዝበሃል ኣብ ሳኦ ፓውሎ ቤትትምህርቲ ዝመሥረተን ካልኦትን! እዚኦም ኪሃድሙ ዝኸኣሉ ናይ ቀረባ ሰባት ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 12 ብዝገበሩሎም ሃገዝ ምዃኑ ሎሚ ኣናነጸረ መጺኡ።
ከምኡ እውን ከም በዓል ኣቡነ ኦታቭያኒ ነቶም ኣብ ሕንጻታት ቤተክርስትያን ተሓቢኦም ሕይወቶም ከድሕኑ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዕብራውያን ናይ ሓሰት ሰነዳት ብምሃቦም ዝተከሰሉን ካልእን ሕይወት ንምድሓን ዝተገብረ ገድሊ እንከመልክት ሥርዓት ናዚ ከኣ ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዝለዓለ ጽልእን ህልኽን ዘርኣየሉ ግዝያት ነበረ።
ኣብዚ ሰፊሕ ሓበሬታ መዛግብ ብዕለት 16 ጥቅምቲ 1943 ዓም እቶም ካብ ሮማ ብዓቢ ግፍዒ ናብ ዝተፈላለየ ናይ ህልቂት መዳጎኒታት ዝኸዱ ካብ ዝነበሩ ዕብራውያን ናብ ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 12 ዝተጻሕፉ ብዙሓት መዓንጣኻ ዝበልዑን ሓገዝ ዝሓቱን መልእኽታት ኣለው። እዚ ከምዚ ዝበለ ግፍዒ ደው ንክብል ብዝተፈላለየ መንገዲ ከምዝሓበሩን ብኢድ ኣዙር እቲ ፍጻሜ ጸሓይ ከምዝወቅዖን ክንዮ ምግባር ምስ ዝተፈላለዩ ሰባት ብምትሕብባር ዝተገብረ ብዙሕ ኣዎንታዊ ነገራት ይጥቀስ።
ምስዚ ማዕረ ብዝኾነ መንገዲ ከኣ ቤተክርስትያን ብምንቅስቃስ ኮሚኒዝም ኣብ ምብራቅ ብካልእ ከኣ ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ ብዙሓት ቊምስናታት እንክቃጸሉን ብዙሓት ውሉደክህነትን ምእመናንን ብሰማዕትነት እንኪሓልፉን ብሕቡእ ቤተክርስትያን ትሕቲ መሬት ብዝብል ክንቀሳቀሱን ብኩሉ ኩሉ ብሓዊ ትልብለበሉ ዘመን ነበረ።
ነዚ ኩሉ ሰነዳት ኣብ ቃልዕ ኣውጺእካ ንሊቃውንቲ በሉ ተመልኪትኩም ሓቀኛ ፍርዲ ሃቡ ንምባልን ነቲ ሓቅን ቤላበለውን ፈሊኻ ዘየማትእ ታሪኽ ወድዓዊ ብዝኾነ መንገዲ ንምቅራብ እዩ። ኣብዚ ግደ ሊቃውንትን ሃሰሳ ዘካይዱን ብዘይሌላን ጒሌላን ንሓቂ ሃሰስ ንዝብሉን ምጽባይ ከድሊ እዩ።


text:
ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ 23 ነሓሰ,2017 ዝተኻየደ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣንጎላ፡ ካብ ዝተቆጽረ ሓሙሽተ ሚልዮን ድምጺ ዝበዝሓ ድምጺ ብምርኻብ ምዕዋቱ ገዛኢ ፓርቲ እታ ሃገር ይገልጽ። ብመሰረት እዚ ውጽኢት ሚንስትር ምክልኻል እታ ሃገር ነበር ጃዎ ሉረንኮ ነታ ሃገር ን38 ዓመታት ዝመርሑ ፕረዝደንት ኤድዋርዶ ሳንቶስ ክትኽኡ እዮም ክብል ሉሳ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ገዛኢ ፓርቲ እታ ሃገር ኣብቲ ናይቲ ትማሊ ምርጫ ምዕዋቱ ዝገለጸ ካብ ድምጺ መውሃቢ ኑቕጣ እታ ሃገር ዝረኸብዎ ሓበሬታ ምኳኑ ክገልጹ ከለው ተቓዋሚ ፓርቲ ዩኒታ ድማ ፖሊስ ኣብ ከተማ ሁማቦ ዝነበረ መውሃቢ ድምጺ ኑቕጣታት ፖሊስ ተኩሲ ብምትኳስ ሰባት ምእሳሮም ይኸሱ።
መስርሕ ምርጫ ዝተከታተሉ ሰበ ስልጣን ግን ብዘይ ነአሽቱ ጸገማትን ምድንጓይን እቲ ምርጫ ብሰላም ምክያዱ ይገልጹ።
ምክትል ፕረዝደንት ፓርቲ ዩኒታ ራውል ዳንዳ ብወገኖም ዝተካየደ ቆጸራ ድምጺ ግን ነቲ ገዛኢ ፓርቲ ካብ ዘቕረቦ ቁጽሪ ዝጻረር ምኳኑ ይገልጹ።
ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ውጽኢት ምርጫ ብወግዒ ኣይገለጸን ዘሎ። አስታት 9.3 ሚልዮን ኣንጎላዊያን ነቲ 220 አባላት ዘለዎ ሃገራዊ ባይቶ ድምጾም ንምሃብ ዝተመዝገቡ ኽኮኑ ከለው፡ ኣብቲ ምርጫ ዝተዓወተ ፓርቲ ንፕረዝደንት ይመርጽ።
የማናዊያን ኣንጎላዊያን ገዛኢ ፓርቲ ኤምፒኤልኤ ቅድሚ እቲ ትማሊ ዝተኻየደ ምርጫ መራኸቢ ብዙሃን’ታ ሃገር ንጎስጓስ ገዛኢ ፓርቲ ጥራይ ከተኹሩ ጌሩ’ዩ ክብሉ ኽነቕፉ ከለው ተቓወምቲ ፓርቲ’ውን ዘይንቡር ኩነታት ቅድሚ እቲ ምርጫ ምንባሩ ኣይሓብኡን።
ካብ ካልእ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝመጹ ተዓዘብቲ ነቲ ምርጫ ዝተዓዘቡ ክኾኑ ከለው ሕብረት ኣውሮጳ ግን መንግስቲ ንተዓዘብቲ ክቕይድ ፈቲኑ ብዝብል ተዓዛቢ ጉጅለ ናብቲ ምርጫ ከምዘይለአኸ ይፍለጥ።


text:
ኣብ ውድድር ኦሎምፒክስ ሪዮ 2016 ናይ ተቓውሞ ምልክት ብምርኣይ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ስደት ዝነበረ ተዓዋቲ ውድድር ኦሎምፒክስ ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳ ትማሊ ሰንበት ናብ ሃገሩ ተመሊሱ።
“ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብታ ሃገር ለውጢ ተኣታትዩ ኣሎ፡ ሰባት ድማ ብነጻ ሓሳቦም ክገልጹን ንመንግስቲ ክነቕፉን ይክእሉ እዮም።”
ኣትሌት ፈይሳ ኣብ ትውልዲ ቦትኡ ዝኾነ ክልል ኦሮምያ ካብ 2015 ጀሚሩ ብዝነበረ ተቓውሞ ኣብ ናይ 2016 ውድድር ኦሎምፒክስ ሪዮ ካልኣይ ብምኳን ኣብ ዝዛዘመሉ ዝነበረ እዋን ኣእዳው ናብ ላዕሊ ብምውጻእ ናይ ተቓውሞ ምልክት ምርኣዩ ይፍለጥ።
እቲ ኣብ ከባቢ ዋና ከተማ አዲስ አበባ መንግስቲ ከካይዶ ንዝመድቦ ናይታ ከተማ ምስፋሕ መደብ ዝተላዕለ ተቓውሞ ክሳብ 2017 ምቕጻሉን ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ድማ ኣብቲ ንክልተ ዓመታት ዝቐጸለ ተቓውሞ ምሟቶም ይፍለጥ።
“ ሃገረይ ነዚ ነጻነት ረኺባ ኣነ ምስ ስድራ ቤተይ ክራኸብ ህይወቶም ንዝኽእፈሉ ሰማእት ይደናገጽ። ነቲ ጸልማት ገጢሞም ንዓና ብርሃን ኮይኖም እዮም።”
ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዲግ ንዶ/ር አብይ አሕመድ ኣቦ መንበርን ቀዳማይ ሚንስተር እታ ሃገር ኮይኖም ካብ ዝምዘዙ ኣብታ ሃገር ብዙሕ ለውጥታት ምርኣዮን ብዙሓት ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝጸንሑ ተቓዋሚ ውድባትን ውልቀሰባትን ድማ ናብ ሃገሮም ምላሶም ይፍለጥ።
“ ናብቲ ኣቐዲሙ ዝነበረን ንጥፈት ክምለስ ይደልይ እየ። ንሃገረይን ንገዛእ ርእሰይን ጽቡቕ ውጽኢት ከመዝግብ ከምዝኽእል ድማ ልኡል ተስፋ ኣለኒ።”


text:
ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ እቲ ኣብ ሃገሮም ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት ንምውጋድ ዘነቓቕሕዎን ዝላበውዎን መደብ ብሔራዊ ዕርቂ ክቕጽልሉን ወይ ንኸቋርጽዎን ክውስኑ ምዃኖን ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ እዋን እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካውን ማሕበራውን ውጥረትን ጸረ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ዝዓለመ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ይቕጽል ኣሎ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ ብስርዓት ርእሰ ብሔር ዳኒኤል ኦርተጋ ትሳደድ ከምዘላ ናይ ኑካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽርን ብሔራዊ ዘተ ሓልዮ ድርገትን ኣቦ መንበርን ናይ ማናጉዋ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ለዮፖልዶ ብረነስ ሶሎርዛኖ ክሕብሩ እንከለዉ፡ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 22 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ መላእ ላቲን ኣመሪካ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጸሎት ምእንቲ ሰላም ኣብ ኒካራጉዋ ከምዘዕረገትን ይዝከር።
ብፁዕ ካርዲናል ብረነስ ከምዝሓበርዎ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ ዒላማ ኣሳዶ ከምዝዀነት ዝከሓድ ኣይኰነ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ልዕሊ ኣቢያተ ክርስትያንን ብፁዓን ጳጳሳት እውን መጥቃዕቲ ከምዝወረደ ሓቢሮም፡ እዞም ብርእሰ ብሔር ኦርተጋ ናይ ምንቅስቓስ ዕልዋ መንግስቲ መራሒ ተባሂሎም ዝኽሰሱ ዘለዉ፡ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ፖሊቲካውን ማሕበራውን ውጥረት ዝግ ንምባልን ምርግጋእ ክፍጠር መታን ርእሰ ብሔር ዳንኤል ኦርተጋ ናይ ርእሰ ብሔር ስልጣኖም ኣብ ዘብቅዓሉ 2021 ዓ.ም. ዘይኰነስ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2019 ዓ.ም. ሕዝባዊ ምርጫ ንኽካየድ ቃል ክኣትዉ ዝብል ሕቶ ካብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ ጻውዒት ከምዝቐረበ ይሕብሩ።
ስግኣት ሕድ ሕዳዊ ውግእ
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ላዕለዋይ ሓጋጊ ቤት ምኽሪ ኣባል ማርኮ ሩቢዮ፥ ኣብ ኒካራጉዋ ሕድ ሕዳዊ ውግእ ክፍጠር ዝድርኽ ህዋሁ ከምዘሎ ንመንግስቶም እንክሕብሩ፡ ኦርተጋ ነቲ ኣብ ሃገሮም ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት ደው ንምባል ሕዝባዊ ምርጫ ኣቐዲሙ ክፍጸም ዝብል መገዲ ዕርቂ ነጺጐም ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካውን ማሕበራውን ውጥረት ንምዕፋን ኣእዳዎም ብደም ንጹሓን የጨቅዉ ኣለው እንክብሉ ክሲ የቕርቡ።
ኣባይቲ ማሕቡስ ኣባይቲ ስቓይን መግረፍትን
ናይ ኒካራጉዋ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተሟጓቲ ማሕበር፥ መንግስቲ ኒካራጉዋ ስቓይ ሰብ ዘይስምዖ ምዃኑ ነቲ ኣብ ልዕሊ ካቶም ህዝባዊ ኣድማ ዘካይዱ ካብ ዝነበሩ ኣብ ቤት ማሕቡስ ኤል ቺፖተ ናይ ዝተዳጐኑ ኣዴታት ዝፍጽሞ ዘሎ ናይ ምፍርራሕን ጸቕጥን ተግባር ክኹንን እንከሎ፡ ተቓዋሚ ናይ ፖለቲካ ውድብ እውን ብወገኑ ኣባይቲ ማሕቡስ መሳቐይን መግረፍትን ዝፍጸመሉ ኰይኑ ኣሎ እንክብል ክሲ የቕርብ፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ዝተለዓዓለ ሕዝባዊ ሰልፊ ተቓውሞ ዕለት 21ን 22 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ዝተፈላለየ ዞባ ኒካራጉዋ ከምእተኻየደን መብዛሕቲኦም መንእሰያት ክዀኑ እንከለዉ። ናይ መላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ድርገት ኣብ ኒካራጉዋ ካብቲ ወግዓዊ ናይ ሕግን ፍትሕን ወጻኢ ብዙሓት ንዝተላለዩ ውሳኔ መቕተልትን መግረፍትን ይፍረድ ኣሎ እንክብል ዘቕረቦ ክሲ መንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ካብ ሓቂ ዝረሃቐ ጠቀነ እዩ ይብል።
ኣብ ልዕሊ ዳንኤል ኦርተጋን በዓልቲ ቤቶም ምኽትል ርእሰ ብሔር ሮሳሪዮ ሙሪሎን ምግባረ ብልሽውናን ከምኡ እውን መግስቲ ሓንጺጽዎ ዝነበረ መደብ ሕዳሴ ብዘይፍጻሙን ዝሓንጸጾ ናይ ጡረታ ኣበል መምርሕን ብምቅዋም ዕለት 18 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ዝተበገሰ ሕዝባዊ ተቓውሞ ካብቲ ዘቕርቦ ዝነበረ ሕቶ ክንየው ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ስልጣኖም ክለቁ ዝሓትት ኰይኑ ይቕጽል ኣሎ።


text:
Radio Erena: 05 December 2016
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ዓዶም ንምምላስ፣ መንግስቲ ኤርትራ መንገዲ ከጣጥሕ ከምዝኽእል ካብ እስራኤል ካብ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ናብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ዝተላእከ ደብዳቤ ገሊጹ።
እቲ ናብ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ዝተላእከ ደብዳቤ፣ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ዓዶም እንተተመሊሶም፣ ጸገም ከምዘይበጽሖም ከምዘረጋገጽ ምዃኑው’ን ሚኒስተር ውስጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ኣርየ ደሪ ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ቻነል 20 ንዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ምርኩስ ብምግባር ነዚ ሓበሬታ ዘቃለሐት ብቋንቋ ፈረንሳ እትዝርጋሕ መርበብ ሓበሬታ jssnews.com፣ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት፣ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ኣብ ጉዳይ ኤርትራውያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንዘሕልፎ ውሳኔ ይጽበ ከምዘሎ ኣምልኪታ።
እስራኤል፣ ዝተፈላለየ ጸቕጢ እናፈጠረተ ንሓያሎ ኤርትራውያን ናብ ኡጋንዳን ሩዋንዳን ከምዝምለሱ ትገብር እኳ እንተላ፣ ብዛዕባ’ቶም ገና ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኣስታት 30 ሽሕ ኤርትራውያን ምስ ዝተፈላለዩ መንግስታት ትዝትየሉ ኣላ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ነዞም ሓተቲ ዑቕባ ካብ ሃገሩ ንምጥራዝ፣ ብዘይካ’ቲ ምስ መንግስታት ኡጋንዳን ሩዋንዳን ዘካይዶ ዘሎ ዝርርባት፣ ምስቲ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብደረጃ ዓለም ግኑን ስም ዘለዎ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ምስጢራዊ ርክባት ከምዘካይድ’ዩ ዝንገረሉ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ናብ ኤርትራ ክምለሱ ፍቓደኛታት እንተዘይኮይኖም ተጠሪዞም ንዝመጽእዎ ኤርትራውያን ከምዘይቕል’ዩ ደጋጊሙ ክገልጽ ጸኒሑ።
======================


text:
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ሎሚ፡ ነቲ ብውሽጥን ብወጻእን፡ ብሓያል ህዝባዊ ተቓዉሞታት እንዳተሓመለ ዝርከብ ጉጅለ ህግደፍን ህልው ኩነታት ሃገርናን ዝምልከት ሓበሬታ ከም እዋናዊ ዛዕባ ይፍንወልኩም፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ከምዝሓበርኩኹም፡ ብስንኪ ምቕያድ ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ዝተጀማመረ ተቓዉሞ ቤት ትምህርቲ ዳእያ፡ ብዙሕ ህዝቢ ስለዝሰዓቦን ኣዚዩ እንዳታገፍሐ ብምኻዱን፡ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ንኡሳን ዞባታትን ምምሕዳር ዓድታትን፡ ዝተዘርግሑ ናይ ጸጥታ ውዳቤታት ኣዋፊሩ፡ ኣብ መላእ ሃገር ብዙሓት ኣመንቲ እስልምናን መራሕቶምን ክከታተል ከምኡ ውን ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝተኻየደ ተቓዉሞ ዝተሳተፉ ዜጋታት ክለቅም ቀንዩ እዩ፡፡
ካብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት፡ ክሳብ ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ተወርዋሪ እዝን፡ ብዝተወደበ ሓይሊ ዕማም፡ ኣብ ኣስመራን ከባቢ ኣስመራን ዝተቐየዱ ብዝሒ እሱራት ብጠቕላላ 541 ‘ዮም፡፡ እዞም ቅዩዳት መብዛሕትኦም ብኣባትር ዝቆሰሉን ዝተዳኸሙን ኮይኖም፡ ኣብ ዞባ ማእከል ኣብ 11 መደብራት ፖሊስ (7 ኣብ ኣስመራ ከምኡ ውን ኣብ ጻዕዳ ክርስትያን፡ ሰረጀቓን ዓዲ ጓዕዳድን) እዮም ተሓይሮም፡፡ ብተወሳኺ ብዙሓት ዜጋታት እውን ኣብ ዓዲኣቤቶ፡ ማይ ሑጻ፡ ካርሸሊ ተሓይሮም ኣለው፡፡ ፈለማ ብኣልማማ ኣብ ዝተኻየደ ግፋን ወፍርታትን ዝተቐየዱ ትሕቲ ድዕመን ውሑዳት ኣቦታትን፡ ተቓዉሞ ምስ በርተዐ ተፈቲሖም እዮም፡፡ ንሓጂ ሙሳ ሓዊሱ፡ እቶም ብዕለት 31 ዝተሓየሩ “ቀንዲ ተሳተፍቲ” ዝተብሃሉ ዜጋታት ግን ሕጂ ውን ኣብ ቀይዲ ኮይኖም ዝተፈላለዩ መርመራን ምጽራይን ይግበረሎም ኣሎ፡፡
ኣብቲ መርመራን ምጽራይን ዝተመደቡ መርመርቲ፡ ዝስዕቡ ‘ዮም፡፡
- ሜጀር ካሕሳይ በየነ (ካብ ውሽጣዊ ጸጥታ ምስ 5 ኣባላቱ)
- ሜጀር ብርሃነ ከበደ- ወዲከበደ (ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- ሚኪአለ ኢሳቕ ( ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- ካሕሳይ ሃይለ- ወዲሃይለ ( ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- ኣምባሳጀር ሰለሙን (ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- ሱሌማን ኣደም (ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- መሓሪ ኢሳቕ (ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- ሙሴ ሃብተማርያም (ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ)
- ሳሚኤል ደባስ (ካብ ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያትን ዓዲኣቤቶ) ከምኡ ውን ካፒተን ተኸስተ ተኽለ (ወዲ ፋፋ)፡ ካፒተን ዓብደልኑር ሸሪፍን ሜጀር መልኣከ ገበረማርያም (ላውንቸር) ዝተብሃሉ ኣባላት ፖሊስን ‘ዮም፡፡
ጎኒ ንጎኒ መርመራታት ከተማ ኣስመራ ውን ብመሳርዕ ክ/ሰራዊት 84፡ 22፡ 59ን 525ን ኣብ ሓለዋ ትርከብ፡፡ ኣብ መላእ ሃገር ዝርከባ መሳጊድን መድረሳትን እውን ሓያል ሓለዋን ምክትታልን ይግበረለን ኣሎ፡፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝነበረ ተቓዉሞታት “ታሳተፍቲ” ተባሂሎም ዝተኣሰሩ፡ ብዋሕስ ዝተፈትሑን ናይ ጣዕሳ ወረቓቕቲ መሊኦም ብመጠንቀቕታ ዝተፋነው ብኣማኢት ዝቑጸሩ ዜጋታት ውን ኣለው፡፡ ኣብቲ ተቓዉሞ ተሳቲፎም ዝተሓየሩ ብፍላይ ኣመንቲ ክርስትና “ንስኻ/ኺ ከ እንታይ ኣገዲስኪ?” እንዳተብሃሉ ሓያሎ መርመራን መግረፍትን ወሪድዎም እዩ፡፡ ሕጂ ውን ቁጽሮም ዘይተፈለጠ ኣመንቲ ሃይማኖት ክርስትና ኣብ ቀይዲ ይርከቡ፡፡ ዕለታዊ ጸብጻብ ናብ ዓዲሃሎ ከባቢ ሰዓት 4፡00 ድሕሪ ቀትሪ ብብ/ጀነራል ሓዱሽ ኤፍሬም ይበጽሕ ኣሎ፡፡
ብሓፈሻ፡ ኣብ ታሪኽ ድሕሪ ናጽነት፡ ጉጅለ ህግደፍ፡ ክንዲዚ ቅንያት እዚ፡ ኣብ ራዕድን ሸበድብድን ተሸሚሙ ኣይፈልጥን ክበሃል ይከኣል ኢዩ፡፡ እቲ ልዕሊ ኩሉ ዝፈርሖ ውሽጣዊ ተቓዉሞ ህዝቢ ስለ ዝኾነ ድማ፡ ኩለን መሓውራት ጸጥታ፡ ስሩዕ ዕማመን ኣወንዚፈን፡ ኣብ ዝለዓለ ናይ ምጽንጻን፡ ምክትታልን ምቕያድን ስርሓት ክነጥፋ ተገይረን እየን፡፡ ብፍላይ ኣብ ሞንጎ እቶም ላዕለዎት ወትሃደራዊን ፖለቲካዊን መሪሕነት፡ ነቲ ህዝባዊ ሕቶ ቅቡልን ፍትሓውን ምኻኑ ብምእማን፡ ሸለል ዝብሉ ስለ ዝተርኣዩን፡ ንሕቶ ቤት ትምህርቲ ዳእያ ዝድግፉ ብኣግኡ ስለ ዝተረኸቡን፡ ነቲ ወጥሪ ኣጋዲድዎ እዩ፡፡ ኣብ ሞንጎ ላዕለዋይ መርሓ ዘሎ ጋግን ምትፍንናን ዝምልከት ሓበሬታ ንግዜ ገዲፍና፡ እቲ ህዝባዊ ተቓዉሞ፡ ናብ ዞባታት፡ ሓይልታት፡ ኮለጃትን ሳዋን ከይልሕም፡ ክረባረቡ ቀንዮም እዮም፡፡
ብተመሳሳሊ ንተቓዉሞታት ህዝቢ ኣስመራ ስዒቦም፡ ኣብ ከባቢታት ጉልጅ ውን ብልጭ ኢሉ ዝጠፍአ ተቓዉሞ ዝተሰምዐ ኮይኑ፡ ብዙሕ ከይሰጎመ ብታህዲድን ምፍርራሕን ተቖጺዩ እዩ፡፡ ኣብዚ ከባቢ ሓላፊ ምክትታል ዶባት ብምኻን፡ ንነዊሕ ዓመታት ዘገለግለ ካፒተን ሓሚድ ኣደም ስዒድ (ኣሞራ) ዝተብሃለ ገዲም ተጋዳላይ ምስቲ ተቓዉሞታት ምትእስሳር ከምዘለዎ ተጠርጢሩ ንዝተወሰነ መዓልታት ተቐይዱ ጸኒሑ ተፈቲሑ እዩ፡፡ ብዝኾነ፡ ብኣቦና ሓጂ ሙሳ ዝተወልዐት ቁልዒ ሓርነት፡ ድጉል ጓህሪ ኮይና፡ ኣብ ቀረባ መጻኢ፡ ነቶም ታሪኽ ኤርትራን ኤርትራውነትን ዝደወኑ፡ ኢሳይያሳውያን ንሓዋሩ ከምትበልዕ ጋህዲ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ፡፡
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!!
እቶም ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ጸገማት ብምልዓሎም፡ ሃንደበት ናብ በረኻ ናሮ ዝተደርበዩ፡ 6076 ተምሃሮ 29 ዙርያ እውን፡ ኣብ ክልተ ተመቒሎም፡ ኣብ ትሕቲ ክፍላተ ሰራዊት 525ን 22ን ተወዚዖም፡ ብወትሃደራዊ ታዕሊማት ይርብርቡ ኣለው፡፡ ኣብቲ ቦታ ኣቐዲሙ ዝተዳለወ መጽለልን መሻርፍን ብዘይምህላው፡ ብሰንኪ ሕጽረታትን ኪሊማዊ ለውጥታትን፡ ዛጊት ብዙሓት ተምሃሮ ብሓኻኺን፡ ዌል ካምን (Dengue fever) ከምዝተጠቕዑን፡ እተን ደ/ኣንስትዮ ከኣ ምስ ሃሩር ናይ ጽሬት ማቴርያልስ ቀረብ ስለ ዘይተዳለወለን ኣብ ኣዚዩ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከባ ተፈሊጡ፡፡
ብተመሳሳሊ፡ ካብ ኣዚዮም እሙናት ምንጭታትን ሓለፍትን ዝረኸብኩዎ እዋናዊ ሓበሬታ ከምዝገልጾ፡ ስርዓት ህግደፍ ማዕረ ማዕረ ኣብ ውሽጢ ዝልሕም ዘሎ ተቓዉሞታት፡ ኣብ ወጻእ ዝረአ ዘሎ ምንቅስቓሳት እውን ሓያል ሻቕሎት ፈጢርሉ ኣሎ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ብሰንበት ዕለት 05 ሕዳር 2017 ብክታም ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር፡ ናብ ኤምባሲታትን ሚሽናትን ዝተልኣኸ ህጹጽ መደብ መንግስቲ ብሓጺሩ፡ “ምስቲ ኣብ እዚ ቅንያት ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን፡ ዝካየድ ዘሎ ህውከትን ዕግርግርን ብምትእስሳር፡ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሃገርን ክህልዎ ዝኽእል ኣሉታዊ ጽልዋታትን ኣመታቱን፡ ምስ ኣቐዲሞም ዝተሓበርዎም መደባት ብምዝማድ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ ብመልክዕ SWOT Analysis ጸብጻብ ኣዳሊዮም ክልእኹ” ዝሕብር መምርሒ ንኹሎም ሚሽናት፡ ኣምባሳደራትን ሓለፍቲ ቆንስላትን ተላኢኹ ኢዩ፡፡ (እቲ መምርሒ ማንኪን ኢሳይያስን ጥራይ ከምዘዳለውዎ እግምት)
ሳክቲዝም ካብቶም ኣዚዮም እሙናት ምንጭታት ፡ዳርጋ ሙሉእ ግብረ መልሲ ኤምባሲታትን ሚሽናትን ዝረኸበ ኮይኑ፡ ብሓጺሩ ንሃገራዊ ረብሓና (National Interest) ብዘይሃሲ መገዲ፡ ትሕዝቶ ጸብጻባት ኣምባሳደራትን ሓለፍቲ ቆንስላትን ከምዚስዕብ የቕርበልኩም፡፡ (ኣቐዲመ ግን ነቶም ግዱሳት ምንጭታት፡ በቲ ዝሓበርኩምኒ ኮዳት ኣስማት መሰረት ንዓፋ፡ ናኹራ፡ ሸባሕ፡ ጣረውን ሙሴን ዘለኒ ኣኽብሮትን ምስገናን ከይገለጽኩ ክሓልፍ ኣይደልን፡፡)
- ትሕዝቶ ጸብጻብ ኤምባሲ ኣመሪካ
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ዝተኻየዱ ኣኼባታት፡ ገምጋማትን ዲፕሎማሲያዊ ስርሓትን፡ ብእውንታን ብኣሉታን ብምትንታን ዝጀመረ ጸብጻብ ኤምባሲ ኣመሪካ፡ ነቲ ሓዱሽ ተርእዮ ንምብዳህን ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ ንምድንፋዕን፡ ምስ’ቶም ኣቐዲሞም ክዕመሙ ዝጸንሑ ናይ “እገዳ፡ ጎበጣ መሬትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን” ዝምልከቱ መደባት ብምትእስሳር ኣንጻር “መንግስቲ” ዝለዓሉ ህዝባዊ ተቓዉሞታትን ሽርሒታትን፡ ንምምካት ካብ ዝተልዓሉ ጉዳያትን ውጥናትን ዝስዕቡ ሓሳባት ርከብዎም፡፡
- ምስ መንግስቲ ኣመሪካ ዘሎ ዝምድና ዳርጋ የለን ክበሃል ከምዝከኣል፡ ኣብ 2013 ጥራይ ውጽኢት ዘይተረኸቦ 2 -3 ግዜ ርክብ ተገይሩ ከምዝነበረ ይሕብር፡፡
- ምስ ትካላት መጽናዕቲ ብፍላይ ምስ ኣትላንቲክ ካውንስል ጽቡቕ ርክብ ስለዝነበረ፡ ናብ ኤርትራ ብምኻድ ዑደት ስለዘካየዱ፡ ሕጂ ውን ዋላ ተቓዉሞታት እንተበዝሐ፡ ሚዛናዊ መግለጺታት ንኸውጽኡ ጻዕርታት ከምዝካየዱ ይሕብር፡፡ ነዚ ስራሕ ሎቢ ትገብር ጉጅለ ከምዘጣየሱ ውን ይገልጽ፡፡
- ምስ መብዛሕትኦም ኣባላት ባይቶ ኣመሪካ ዝነበረ ርክብ ስለዝዛሕተለ፡ ምስቶም ዝሓሸ ኣረኣእያ ዘለዎም ዝበሃሉ ከም በዓል ሪፓብሊካን ዳና ሮህራባከርን ኣምባሳደር ሄርማን ኮሆንን ዝነበረ ርክብ ብደረጃ ብጻይ ብርሃነ ክቕጽል ከምዝኾነ ከምኡ ውን ንኣማሓዳሪ ቨርጂንያ ድማ በመገዲ ኮሚኒቲ ርክባት ክጅመር ምኻኑ ይገልጽ፡፡
- ኣብቲ ጸብጻብ “እቲ ተቓዉሞታት እንተቐጺሉን ዲፕሎማሲያዊ ጸቕጥታት ከሕድረልና እንተኺኢሉን፡ ቀንዲ ብደረጃ ኤምባሲና ተስፋ ዝንበረሉ ዕማም፡ 41 ጉጅለታት ህግደፍ (818 ኣባላት)፡ 200 ዋርሳይ (ኣብ 22 ከተማታት ዝርከቡ)፡ ኣብ 13 ከተማታት ዝርከቡ ጉጅለ ሕድሪን፡ ኣብ 13 ከተማታት ዝርከቡ ናይ ECC ኣባላትን፡ ወዲብና ገጂፍ ባጀት ሰሊዕና፡ ብድምር ልዕሊ 4,000 ዝኾኑ ዜጋታት ወዲብና፡ ነቶም ግዝያዊ ብድሆታት ንምምካት ክንጽዕር ኢና፡፡” ይብል፡፡ ብተወሳኺ እቲ ኣብ 8 ዞባታት ዝተመቐለ ሃገራዊ ሽማግለ፡ ዋላ ድኹም እንተኾነ፡ ኣብ ምውህሃድ ስርሓት ዕዙዝ ኣበርክቶ ክህልዎ ከምዝኽእል ዝገልጽ ሓሳብ ውን ሰፊሩ ኣሎ፡፡
- ጸብጻብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣመሪካ ቀጺሉ “ኣቐዲምና ዝጀመርናዮ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ብፍላይ ከኣ ኣብ ፌስቡክ፡ ዝነበረ ምንቅስቓስ ንጡፋት ኣባላት ወሲኽና፡ ብምሕያል ነቲ ምንቅስቓሳት ክንብድሆ (diffuse ክንገብሮ) ኢና፡፡” (ይብል)
- ትሕዝቶታት ጸብጻብ ሚሽን ሕቡራት ሃገራት
እዚ ብ7 ገጻት ዝተዳለወ ጸብጻብ ከምዝሕብሮ፡ ንምድንፋዕ ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ምስ ኣባላት ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣቐዲሙ ማለት ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም ብህይወት እንከሎ፡ ዝተዓሙ መደባት ብዝርዝር ይሕብር፡፡ እዞም ዕማማት ሓሙሽተ ሸነኻት ዝሓዘ ውጥን ስራሕ ተዳሊዩ፡ ብሓፈሻ ልዕሊ 900 ክልተኣዊ ርክባት፡ ኣስታት 200 ኣኼባታት፡ 36 ቃለ መጠይቓትን ከምኡ ውን 17 ርክባት ምስ ላዕለዋይ ልኡኽ ከምዝተኻየደ ይሕብር፡፡ እቲ ጸብጻብ ብፍላይ ኣብ “ጎበጣ መሬት ስርዓት ወያነ” ጽቡቕ መረዳእታ ከምዝተፈጠረን፡ እንተኾነ ሞኒተሪንግ ጉጅለ፡ ናብ ኤርትራ ዘይምብጽሑ፡ ብዛዕባ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ፍልሰት ዜጋታትናን ኣመልኪቶም ዓበይቲ ሕቶታት ከምዝቐርቡን ውን ይገልጽ፡፡
ዛጊት ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ ሒደት መዓልታት፡ ካብ ወከልቲ መንግስታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣውስትራሊያ፡ ካናዳ፡ ብርጣኒያ፡ ጀርመን፡ ሆላንድን እስራኤልን ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመ ጉዳይ ሕቶታት ከምዝቐረበሉ ዝሓበረ እቲ ኤምባሲ፡ “ኣብ መጻኢ ምስ ዝተተሓዙ መደባት ብምትእስሳር፡ ኣብ ኣስመራ ዝተፈጥረ “ዕግርግር”፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝካየዱ ተቓዉሞታትን፡ ከምኡ ውን ምስ ምንቅስቓሳት ወያነ ኣተኣሳሲርና ዝተወሃሃደ ጎስጓስ ብምክያድ፡ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታትና ብምሕያል፡ ንዝለዓሉ ሕቶታትን ጉዳያትን እኹል ሓበሬታ ብምስናቕ፡ ንምብዳህ ጻዕርታት ክነካይድ ኢና ዝብል ኣምር ዘለዎ ውጥን ከምዝሓንጸጸ ይገልጽ፡፡
- ትሕዝቶታት ጸብጻብ ሚሽን ስካንድኒቭያ
እዚ ብዮናስ ማና ዝተዳለወ ጸብጻብ፡ ናይ ሽወደን፡ ነርወይን ፊንላንድን ህልው ኩነታት ዝትንትን ኮይኑ፡ ኣብ ጉዳይ ሽወደን፡ እቲ መንግስቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዎ ዝምድና ሓያል ከምዝኾነ፡ ብምኽንያት ዳዊት ኢሳቕ ኣብ መንግስቲ ሽወደን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ሰፊሕ “ጸለመ” ከምዝተዘርግሐ፡ ከም ኣሉታ ብምልዓል፡ ካብ ሽወደን ዝተንቀሳቐሰ ሓደ ሓለፊ ክልተ ግዜ ናብ ኤርትራ ምእታው ድማ ከም እውንታ የልዕል፡፡
ኣብ ጉዳይ ነርወይ ከኣ፡ እታ ሃገር ብሰንኪ ዋሕዚ ስደተኛታት፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዋ መርገጺ፡ ሙሉእ ብሙሉእ ብኣሉታ ዝግለጽን፡ ርክብ ከምዘደስከለትን ብምሕባር፡ ሕቶ ምምላስ ስደተኛታት ውን ኣከራኻሪ ከምዝኾነን የልዕል፡፡ መንግስቲ ነርወይ ጠንቂ ፍልሰት ኤርትራውያን፡ ምንዋሕ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምኻኑ ብምእማኑ፡ ኣብ ኩሎም ርክባትና ከም ቅደመ ኩነት፡ ነቲ ፖሊሲ ክነቋርጾ እዩ ዘገድድ ይብል፡፡ ኣብ ጉዳይ ፊንላንድ ውን እታ ዝሓሸትን ጽቡቕ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ዘማዕበለት ሃገር ምኻና ብምሕባር፡ ውዳቤታት ክጠናኸር፡ ዲፕሎማት ክምደብ፡ ዓቕሚ ሰብ ክመሓየሽ ከምዘለዎ ለበዋ ብምቕራብ እቲ ጸብጻብ ይትንትን፡፡ ካብዘን ሰለስተ ሃገራት ብርቱዕ ተቓዉሞ ዘጓንፍ ኣብ ሽወደን ብምኻኑ ቀጻሊ ናብ ስቶክሆልም ከምርሑ ዝኽእሉ ተቓዉሞታት ብመጽናዕቲ ብምድጋፍ ንመንግስቲ ሽወደን ሓበሬታ ምስናቕ ከድሊየና ኢዩ ይብል፡፡
ብሓፈሻ ኣብ ስካንድኒቪያ ኣብ ቀረባ ዘካየድናዮም ህዝባዊ ጎስጓት ዚያዳ ክንደፍኣሉን፡ ምስቲ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ዕግርግር ብምትእስሳር ጽልውኡ ከይሓየለ ብኣግኡ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ተራኺብና ሓበሬታ ክንለዋወጥ ክንጽዕር ብምባል እቲ ጸብጻብ የነጽር፡፡
- ትሕዝቶታት ጸብጻብ ሚሽን እስራኤል
ብወኪል ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል፡ ዝተልኣኸ ጸብጻብ ከምዝሕብሮ ድማ፡ መንግስቲ እስራኤል ብዛዕባ ህልው ኩነታት ኤርትራን መንግስቲ ኤርትራን፡ ዝለዓለ ሓበሬታ ከምዝውንን ብምጥቃስ፡ ብፍላይ እቲ ዓብላሊ (30 መንበር ዝሕዝ) ሊኩድ ሰልፊ፡ ምስ ዘለዎ ተቐባልነትን ጽፍሕን ብምዝማድ፡ ዲፕሎማሲ ጽምዶ መንግስቲ ኤርትራ፡ ምስቶም ሓለፍቲ ሰልፊ ክተኣሳሰርን ጠመተ ክህብን ይሕብር፡፡ መንግስቲ እስራኤል፡ ኣብ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ብስግረ ዶብ ዝኣተው 32,518 ኤርትራውያን ከምዘለው ብምሕባር፡ ኣብ ጉዳይ ኩናት ምስ ኢትዮጵያን፡ ምንዋሕ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዘለዎ መርገጺ፡ ኣሉታዊ ምኻኑ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ፡፡ ኣብ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ኤርትራውያን ውን፡ ክሳብ ሕጂ፡ ብወለንታ 1007 ዝኾኑ እንተተመለሱ ውን፡ እቶም ዝበዝሑ ግን፡ መንግስቲ እስራኤል፡ ምስ መንግስቲ ሩዋንዳ ብምልዛብ ናብ ሩዋንዳ ዝልእኾም ምኻኑ ተጠቒሱ ኣሎ፡፡ ብተወሳኺ ካብ 2014 ንደሓር ርክብ እስራኤልን ኤርትራን ባይታ ከም ዝዘበጠ ይሕብር፡፡
ምስቲ ኣብ እስራኤል ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳበረኸ ዝመጸ ሰለማዊ ስልፍታት ብምትእስሳር፡ እቲ ዝበዝሐ ክፋል ሕ/ሰብ ዋላ ተቓዋሚ ይኹን እምበር፡ “በቶም ዘለውና 153 ጉጅለታት ተጠቒምና ኣብ መዛግብ ካብ ዝሰፈሩ 12,139 ኤርትራውያን ብውሑዱ ነቶም ርብዒ ዝኾኑ ብዝተፈላለዩ መገዲታት ናይ ጎስጓስ መደባትን ፈሲቲቫላትን ብምድላውን ንመንግስቲ እስራኤል ሓበሬታ ብምስናቕን ኣድሂብና ክንሰርሕ ኢና፡፡” ዝብል መደብ ተታሒዙ ኣሎ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ኣቐዲመ ከምዝሓበርኩኹምን፡ ክሳብ እዛ ዕለት ካብ ዝነበረኒ ተሞኩሮን ብምብጋስ፡ ብዓይኒ ሓቂ፡ ስርዓት ኢሳይያስ ክንዲዚ ቅንያት እዚ፡ ርዒዱን ሰምቢዱን ኣይፈልጥን፡፡ ከምቲ ክብ ኢሉ ዝተዓዘብኩምዎ ከኣ፡ ነቲ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዝካየድ ህዝባዊ ተቓዉሞታት፡ ብዝተፈላለየ መገድታት ንምቑጻይ፡ ላዕልን ታሕትን ይብል ኣሎ፡፡ ጻማ ጻዕርና ንሓፍሰሉን፡ ሰላም ሓርነት ነተንፍሰሉን፡ ርሑቕ ከምዘይኮነ ዘተንበሀ፡ ተቓዉሞ ህዝቢ ኣስመራ፡ ዛጊት ናብ ብዙሓት ሃገራት ተባጺሑ ኣሎ፡፡ በቶም ልሙዳት ህግደፋዊ ሽጣራታትን መናውራታትን ከይተዳህለልና፡ ሕጂ ውን ኣንጻር ምልኪ ኣብ ነካይዶ ቃልሲ፡ ብኣድማዕትን ብቀጻልነትን ዚያዳ ክንደፍኣሉ፡ ብውሽጥን ብደገን ዝተጠጅኡ ሜላታት ህግደፍ ብኣግኡ ክነፍሽሎም ይግባእ፡፡
ኣብ ታሪኽ ዓለም፡ ብዓወት ዝተደምደሙ ሓርነታዊ ቃልስታት ምስ እንዕዘብ፡ ብውሁድ ዘቤታዊን ግዳማዊን ጻዕርታትን፡ ህዝባዊ ተቓዉሞታትን ዝተዓወቱ እዮም፡፡ ካልእ ይትረፍ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣንጻር ኣፓርታይድ ኣብ ዝተኻየደ ቃልሲ፡ ማዕረ ማዕረ ብማንዴላን ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪቃን ዝተኻየዱ ቃልስታት፡ እቶም ኣብ ወጻእ ዝነብሩ ደቡብ ኣፍሪቃውያንን ደገፍቶምን ዝነበሮም ኣበርክቶ ኣዚዩ ልዑል እዩ ኔሩ፡፡ ኣብ ሓደ ለይቲ ዝፍጠር ለውጢ ከምዘየሎ ንዓና ንኤርትራውያን ዘሕልፍናዮ ታሪኽ ባዕሉ እኹል ምስክር እዩ፡፡
እወ! ከምቲ ታሪኽ ብረታዊ ቃልስና ዝመሃረና፡ ሚስጢርን ምንቅስቐሳትን ጸላኢ ምፍላጥ ሓደ ስጉሚ፡ ግብራዊ ኣበርክቶ ከኣ ካልእ ስጉሚ ስለዝኾነ፡ ሕጂ ውን በቢዘለናዮ “እምቢ ንምልኪ! እወ ንሓርነት!” ብምባል፡ ንጅግና ሓጂ ሙሳን ህዝብናን ኣብ ጎኑ ብምቋም፡ ድርዒ ክንኮኖ ይግባእ፡፡ እዚ ምስ እንገብር እዩ፡ ንፋስ ሓርነት እንዳስተማቐርና ነቶም ክቡር ህይወቶም ዝበጀው ጀጋኑ ስውኣትና ንድብሶም፡፡
ኣብ ካልኣይ ክፋል ተወሳኺ ትሕዝቶ ሚሽናት ኢጣልያ፡ ብርጣንያ፡ ፈረንሳ፡ ስዊዘርላንድን ካናዳን ከምኡ ውን ንተቓዉሞ ኣስመራን ህልው ኩነታት ተምሃሮ 29 ዙርያን ኣመልኪተ ሓበሬታ ክፍንወልኩም እየ፡፡
ወደሓንኩም!!
By: SACTTISM


text:
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ኣብ ሃገረ-ጀርመን = መሰል ናይምጽንባር፥
ኣይፋል
ኣይፋል። ዝዀነ ይኹን ኣብ ሃገረ-ጀርመን ምስ ዝ(እት)ርከብ መጻምድቱ ክጽንበር ዝ(እት)ደሊ ሰብ፡ ገለ ቅድመ-ኵነታዊ ረቛሒታት ከማልእ ይግባእ።
ተወሳኺ »
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ኣብ ሃገረ-ግሪኽ ከም ዕቑባት ስደተኛታት ተቐባልነት ዝረኸቡ ሰባት፡ ኣብ ሃገረ-ጀርመን ንኽሰርሑ ይፍቀደሎም እዩ ዝብል ዘረባ ክሳብ ክንደይ ሓቅነት ኣለዎ?
ኣይፋል
ግጉይ ዘረባ እዩ። ብመሰረት ሕጊ፡ ዜጋታት ናይ’ተን ኣባላት ኤውሮጳዊ ሕብረት ዘይኰና ሃገራት ናብ ፈደራላዊት ሪፓብሊካዊት ሃገረ-ጀርመን ንኽኣትዉ ኰነ ኣብኣ እናተቐመጡ ንኽሰርሑ ኣይፍቀደሎምን እዩ፤ እቲ ሓቂ’ውን ከምኡ እዩ። ናብ’ዛ ሃገር ቅድሚ ምእታዎም ናይ ስራሕ ቪዛ ንኽወሃቦም መመልከቲ ከቕርቡ ይግባእ። እዚ ድማ ነቶም ብኻልእ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝዀነት ሃገር፡ ሰነድ መገሻ ናይ ዕቑብ ስደተኛ ዝተዋህቦም ሰባት እውን ዝምልከት መምርሒ እዩ፤ ንኣብነት፡ ብሃገረ ግሪኽ።
ተወሳኺ »
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ደቆም ንዕቑባት ስደተኛታት ኣብ`ዛ ሃገር ዝተወልዱ እንተዀይኖም፡ ኣብ ጀርመን ንኽጸንሑ ተፈቒዱሎም ዶ?
ኣይፋል
ኣይፋል። ህጻናት ዋላ`ውን ኣብ ጀርመን ዝተወልዱ ይኹኑ፡ ብቐጥታ መንበሪ ፍቓድ ኪወሃቦም እዩ ማለት ኣይኰነን።
ተወሳኺ »
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ኣብ ሓደ ናይ ዳግመ ጥየሳ ፕሮግራም መንበሪ ቦታ ንምግዛእ ይክኣል ድዩ፧
ኣይፋል
እቶም ኣብቲ ናይ አጀመርያ ዑቕባ ዝሓተቱላ ሃገር ናይ UNHCR ዑቕባ መሰል ዝተዋህቦም ጥራይ ኢዮም ናይ ምክልኻል ወይ ዑቕባ ናይ ምንባር ምቅያር መሰል ዝወሃቦም። ኣብዚ እዋን እዚ ድማ ኢዩ ናይቲ ውልቀ ሰብ ዝኾነ ዓይነት ናይ ምምላስ ናብ መበቆል ዓዱ ወይ ናብታ ናይ መጀመርያ ጠለብ ናይ ዑቕባ ሓቲቱ ኵአሃቡ ፍቃድ ዝሃበቶ ሃገር፡ ዕድል ዘይብሉ።፡ ፍሉይ ዝኾነ ዕድላት፡ ነቶም ዝሓመሙ ሰባት፡ ግዳያት ናይ መጥቃዕቲ ዝኾኑ፡ ወይ ከኣ ኣዴታትን ቆልዑን ቀዳምነታት ይህብ።
ተወሳኺ »
ሓቂ`ዶ ሓሶት?
ናብ ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ጀርመን ዘእቱ ቪዛ ክትገዝእ ይከኣልዶ፧
ኣይፋል
ኣይፋሉን። ናብ ጀርመን ዘእቱ ቪዛ ንሓደ ዝተወሰነ ውልቀሰብ ፍሉይ መለለዪ ተገይርሉ ዝስራሕን ዝወጽእን። ናይ ፈደራላዊት ረፓብሊክ ጀርመን ኤምባሲታትን ሓፈሻዊ ቆንስላትን ጥራይ እየን ቪዛታት ከህባ/ክዕድላዝኽእላ።
ተወሳኺ »
ኩሎም ሓተትቲ ዑቕባ ኣን ገርመን ምስ ስድራቤቶም ክራኸቡ ይፍቀደሎም ዲዩ፥
ኣይፋል
ኣይኮነን። ወላካ ምስ ናይ ውልቂ ስድራኻ ዘለካ ድሌት ርዱእ እንተኾነ፡ እዚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጉዳይ ዝከኣል ኣይኮነን። ወላካ ሓተትቲ ዑቕባን፡ ስደተኛታትን ኣብ ጀርመን ምስ ስድራቤቶም ክተኣኻኸቡ ዝኽእሉ እንተኾኑ፡ ጀርመን ኣብ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት ዘተኮረ ኢዩ።
ተወሳኺ »


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ተዳወብቲ ከባቢታት ክልላት ኦሮምያን ሶማልያን ብሰንኪ ዝተፈጥረ ጎንጺ ትኽክለኛ ቁጽሪ ዝሞቱን ዝተመዛበሉን ይጻረ’ሎ ክብሉ ኣብ መንግስታዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ሚንስትር ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ዶ/ር ነገሬ ሊንጮ ትማሊ ኣብ ንዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ርእይትኦም ዝተሓቱ ምክትል አቦ መንበር ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ዲሞክራቲክ ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ መንግስቲ ኩሉ ነገር ይፈልጥ’ዩ ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
"ኢህወድግ ሓደ ንሓሙሽተ ጠርኒፉ ዝሓዘ ኣካል`ዩ፡ ስለዚ ሓደ ንሓሙሽተ ኣብ ዘለዎ ስርዓት ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ እንታይ ከምዝተገብረ ሓበረታ ይስእን`ዩ ዝብል ግምት የብልናን "
አቶ ሙላቱ እቲ ጎንጺ ብዝኾነ ዓይነት ብህዝቢ ተላዒሉ ዝብል ግምት የብልናን ኢሎም። ብዛዕባ ናይ ሎሚ ዓመት አከባብራ ባህላዊ በዓል ኢሬቻ ብዝምልከት ድማ ህዝቢ ኦሮሞ ጎንጺ ዝፈጥር ህዝቢ ኣይኮነን ዝሓለፈ ዓመት ሓለዋ ክግበር’ዩ ብዝብል ሰበብ ዝተፈጸመ ህልቂት ብጎሂ’ዩ ዝርእዮ ሎሚ ዓመት’ውን ሰላም ዝፈጠርሉ ብመንገዲ ባህሊ ኦሮሞ ፍጹም ሰላማዊ ዝኾነሉ’ዩ፡ ካልእ ሓላዊ ከየድለዮ ባዕሉ ብስርዓት ገዳ ክካየድ’ዩ ኢሎም።


text:
ኣሜሪካዊያን ናይ ነፃነት ህንፃ ‘’Freedom Tower ‘’ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ዝተሰርሐ ሓድሽ ህንፃ ንግዳያት ሽበራዊ መጥቓዕቲ 11 መስከረም ዘኪሮም።
ስድራን ፈተውትን ግዳያት ሓደ ብሓደ ኣስማቶም ብምፅዋዕ:ካብ ከተማ ኒው ዮርክ ክሳብ ጥቓ ፔንስሊቫኒያ ዝርከብ ሻንክስቪልን ፔንታጎንን ኣሜሪካዊያን ርእሶም ኣድኒኖም ብሕልንኦም ዘኪሮምዎም።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ፔንታጎን ናይ ዕምባባ ዕታር ብምንባር ናይ ሓድነት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም ኣለው።
ንሶም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል: "ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም፣ሕብሪ፣ኩሉ ሃይማኖት፣ድሕረ ባይታ ዝመፃእና ሓደ ህዝብን ሃገርን ኢና ዝብል ናይ መስረትና ወይ ወለድና እምነት ሒዝና ንጉዓዝ ሃገር ምዃና ሎሚ እውን ደጊምና ክነረጋግፅ ኣለና" ኢሎም።
‘’ዘይፈረሰ ንእሽተይ ቻፕል’’ ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ጳውሎስ ቻፕል እቲ መጥቓዕቲ ኣብዝተፈፀሉ ቦታ ይርከብ።
ድሕሪ እቲ መጥቓዕቲ ሰራሕተኛታት ረድኤትን ሓደጋን ንሰሙናት ከም መዕረፍን መፅለልን ተጠቒሞምሉ እዮም።
ቀሺ ዶክተር ዊሊያም ሉፕፈር እቲ ማሕበረሰብ በብዕለቱ ምስ ሓዘኑ እናነበረ ግን ድማ ንዕርቂ ምፅላዩ ከምዝቐፀለን ይገልፁ።
መብዛሕቲኦም ካብቲ ሓደጋ ዘምለጡ ሰባት ብዛዕባ ዘጋጠሞም ስቓይን ስዒቡ ኣብ ጥዕንኦም ዝወረደ ምፅባዕ ጥዕናን ከይዘከርዎ ዝሓልፍ ማዕልቲ የለን። ፈይዝ ፊሽኪን በቲ መጥቃዕቲ ወላዲኣ ዝሰኣነት እያ።
ንሳ: "ኣባል ፖሊስ ኒው ዮርክ፣ናይ ስድራ ሰብ፣ዓርኪ፣ኩልሻዕ ንምሕጋዝ ቅሩብ ዝነበረ ሰብ እዩ።ወላዲ ኣቦይ ንኹሉ ሰብ ንምሕጋዝ ኣብ ኩሉ ቦታ ዝርከብ ከምዝነበረ እየ ዝምስክር" ኢላ።
ዊሊያም ሮዲርጉዌዝ ኣብ ህንፃታት ዓለምልኸ ማእኸል ንግዲ መጥቓዕቲ ክፍፀመ ከሎ ሰራሕተኛ ፅረይት ኮይኑ ይሰርሕ ነይሩ።
ንኹሉ በሪ ብዝኸፍት ቁልፊ’’Master key’’ እናጎየየ ክንዲ ዝኽእሎ በርታት እናኸፈተ ከሎ ከይወፀ ብህይወቱ ተደፊኑ።
ሮዲርጉዌዝ " ኣብ ትሕቲ ፍርስራስ ክደልዩ ጀሚሮም፤ድሕሪ ስዓታት ካብቲ ዝፈረሰ ምስ ወፃእኹ ኣዚየ እየ ሰንቢደ።ስለምንታይ? ምኽንያቱ ካብቶም ህንፃታት ዋላ ሓደ እውን ኣይረኸብኩን" ኢሉ።
ሎሚ ሮድሪጉዌዝ ኣብ ክንዲ ካብቲ ሓደጋ ዘምለጡ ሰባት ኮይኑ ይሕልቕ ኣሎ።ብዙሓት ተረሲዖም ኣለው ዝብል ስግኣት ኣለዎ።ብህይወት ዝተረፉ ከም ኩሎም ግዳያት እቲ መጥቓዕቲ ክዝከሩ እምበር ክርስዑ ከምዘይብሎም ተስፋኡ ይገልፅ።


text:
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ትማሊ ረቡዕ ብዛዕባ ሰብኣዊ ኩነታት ክልል ትግራይ ካብ ጉዳይ ምውህሃድ ሰብኣዊ ረድኤት መብርሂ ከም ዝረኸበ ተገሊጹ።
ነቲ ኣኼባ ዝመርሐት ናይዚ ወርሒ`ዚ ፕረዚደንት`ቲ ቤት ምኽሪ ዝኾነት ኣምባሳደር ብሪጣን ያ ባርባራ ዉድዋርድ ፡ ሃገራ ንምፍራስ መዓስከር ስደተኛታት ህጻጽን ሺመልባን ከምዝኾነነት ድሕሪ ምግላጽ ነቶም ዝተፈናቐሉ ስደተኛታት ህጹጽ ረድኤት ክግበረሎም ጸዊዓ።
ኣተሓሒዛ በቲ ኩናት ንዝተጎድኡ ሲቪላት ረድኤት ምብጽሑ ከረጋግጹ ምስ ሰብኣዊ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ንሰርሕ ኣለና ኢላ።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ዶሚኒክ ራዓብ ዝሓለፈ ጥሪ 22,2021 ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝበጽሐ ዝገለጸት ኣምባሳደር ብሪጣንያ ኣብ ሕ/ሃ ፡ ኣብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕል ልዕሊ $15 ሚልየን ዶላር ንኢትዮጵያ ከምዝወሃብ ምግላጹ ሓቢራ።
ነቶም ሓገዝ ዘድልዮም ልዕሊ 2 ሚልየን ሰባት ክበጽሖም መንገድታት ክኽፈት ብምጽዋዕ ድማ ኩሎም ወገናት ግጭት ሓዲጎም ንሓለዋ ሲቪላት ቀዳምነት ክህቡ ንጽውዕ ኢላ።
ብኻልእ ወገን ፡ 2.3 ሚልየን ህዝቢ ኣብ ክልል ትግራይ ኢትዮጵያ ህይወት ኣድሕን ረድኤት የድልዮ ኣሎ ዝበለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፡ እቲ ቐረባት ሰብኣዊ ረድኤት ኣሎ`ዩ: ግን ንክበጽሖም ዘሎ ዕድል`ዩ ድሩት`ዩ ብምባል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ጸቕጢ ንምፍጣር ጎስጓስ ክግበር ጸዊዑ`ሎ።


text:
ክልቴኹም ትፍተዉ እንተኾንኩም ጽቡቕ እዩ።
ሕጂ ድማ ዓርክኺ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ደሊዩ።
ኩሉ ሰውነቲ ክተናኽፈኪ ይደሊ ከምኡ ውን ሓቢርኩም ስምዒትኩም ከተርውዩ ይደሊ
ብመሰረቱ እዚ ቅቡል እዩ።
እስኺ ግን እንተዘይትደልዩ ኮይንኪ
ዘይመድለይኺ ምኽንያት ውን ቅቡል እዩ።
ክልተ ዝፋቐሩ ሰባት ኩሉ ትምኒቶም ሓደ እዩ ማለት ኣይኮነን።
ክሳብ ክንደይ ከም ትፈትውዮ ግለጽሉ።
ንስጋዊ ርክብ ግን ቅርብቲ ከምዘይኮንኪ ግለጽሉ
ምናልባት ይኹሪ ይኸውን ንስኺ ውን ኣይተፍቅርዮን ኢኺ ኢሉ ይሓስብ ይኸውን።
ንባዕልኺ ንኸምዚታት ግዜ ከምዘድልየኪ ኣብርህሉ።
ስጋዊ ርክብ ዕጋበት ዝህልዎ ውን ብክልተኹም ሸነኽ ብድሌት ምስ ተተግብርዎ እዩ።
ንኻልእ ሰብ ደስ ክብሎ ኢልካ ተዘውትሮ ስጋዊ ርክብ ጽቡቕ ኣይኮነን።
ምናልባት ንስኺ ንስጋዊ ርክብ ቅርብቲ ስጋብ ትኾኒ ይጽበ ይኸውን።
ምናልባት ውን ሓሳብኪ ክትቅይሪ ይደፋፍኣኪ ይኸውን።
ምናልባት ውን ይገድፈኪ ይኸውን
ስጋዊ ርክብ ግን ንሱ ምሳኺ ንዘልኣለም ንኽነብር መረጋገጺ ኣይኮነን።
ስለዚ ንስኺ ንነብስኺ ክትሕልዋ ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ንዓኺ ጽቡቕ ጥብልዮን ንዓኺ ጠቓሚ ዝኾነን ክትፈልጢ ኣገዳሲ እዩ


text:
ብዝሒ መሰኻኽር እዚኣቶም ኩሎም ብእምነት ዝሓለፉ እዮም! ማርሴሉስ ኣጸቢቑ ብዛዕባ ክርስትያናት ክፈልጥ ጀመረ። ንቑሩብ ግዜ ምስ የዕረፈ ብመሪሕነት ሆኖሪዮስ ኩነታት ናይተን ክርስትያናት ዝነብሩለን ቦታታት እናተዘዋወረ ተዓዘበ። ማርሴሉስ ድማ እቶም ኣብታ መኣከቢት ክፍሊ ዝረኣዮም ክርስትያናት ምስቶም ኣብ ካታኮምብ ዘለው ክርስትያናት ከነጻጽሮም ከሎ ቁጽሮም ውሑድ ምዃኑ ንመጀመርያ ግዜ ተረደአ።
ጉዕዝኦም ብዝቐጸሉ መጠን እቶም ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ምዃኖም ፈለጠ። እቶም ክርስትስያናት ብማሕበራት ተጠርኒፎም ከምዝነብሩ'ውን ረኣየ። ነፍሲ ወከፈ ማሕበር ድማ ምስታ ከተማ እትራኸበሉ ናታ ፍሉይ መንገዲ ነይርዋ።
ማርሴሉስ ምስ ሆኖሪዮስ ኮይኑ ዘካየዶ ጉዕዞ ነዊሕ ነበረ። ብብዝሒ ናይቶም ኣበየ ቦትኡ ዝርእዮም ዝነበሩ ክርስትያናት ድማ ተደነቐ። ዋላኳ ብዙሓት ምዃኖም ቅድሚ ሕጂ ይርድኦ እንተነበረ፣ ክንድዚ ዝኸውን ጭፍራ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ናይ ምንባር ዕጫ ይመርጽ እዩ ዝብል ሓሳብ ግና ኣይነበሮን። በቶም ብህይወት ዘለው ጥራይ ዘይኮነስ ብታሪኽ ናይቶም ዝሞቱ'ውን ከይተረፈ ልቡ ተማረኸ። ኣብ ዝሓለፍዎ ቦታታት ኩሉ ኣብ ዝነበሩ መቓብራት ዝተወቐሩ ጽሑፋት ኣንበበ። እቶም ኣብኡ ዝዓረፉ ኩሎም ጽኑዕ እምነትን ልዑል ዝኾነ ዓላማ ዘለዎ ተስፋን ከምዝነበሮም ካብቶም ጽሑፋት ክርዳእ ከኣለ። ማርሴሉስ'ውን ነቶም ኣብቲ መቓብራት ዝተወቐሩ ጽሑፋት ምንባብ ከሐጉሶ ጀመረ። ሆኖሪዮስ ከኣ ታሪኽ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰማእት እናተንተነ ይገልጸሉ ነበረ።
ሆኖሪዮስ ደው ብምባል "ሓደ ናይ ሓቂ ምስክር ኣብቲ ዓሪፉ ኣሎ" ክብል ኣመልከተሉ። ማርሴሉስ ድማ ናብቲ ሆኖሪዮስ ዘመልከተሉ ኣንፈት ብምዛር እዚ ዝስዕብ ቃል ኣንበበ ‘ፕሪሜቲዮስ ብሰላም፣ ብዙሕ ስቓይ ተቐቢሉ ዝሞተ ጽኑዕ ሰማእት። ዕድሚኡ ሰላሳ ዓመት ነበረ። ሰበይቱ ድማ እዚ ንእኡ ዝግባእ መዘከርታ ኣቍማትሉ።' ሆኖሪዮስ ብምቕጻል "እዞም ሰባት፣ ክርስትያን ዝኾነ ኩሉ ብኸመይ ዝበለ ኣገባብ ክመውት ከምዝግብኦ ይምህሩና። እነሆልካ፣ እቲ ሕልፍ ኢሉ ዝረኣየና'ውን ናይ ሓደ ከም ናይ ፕሪሜቲዮስ ዓይነት ስቓይ ተቐቢሉ ዝሓለፈ ሰማእት መቓብር እዩ"
‘ጳውሎስ፣ ንዘለኣለም ብኽብሪ ንምንባር ካብዛ ዓለም ብስቓይ ሓሊፉ'
"እዚ ድማ ናይ ሓንቲ ወይዘሮ መቓብር እዩ። ናታ ኣማውታ ድማ ክርስቶስ ነቶም ድኹማት ዝኾኑ ሰዓብቱ'ኳ ኣብ ግዜ ጸበባ ክንዲ ምንታይ ብርታዐ ከምዝህቦም ህያው ምስክር እዩ።"
‘ክሌሜንትያ፣ ብስቓይ ሞይታ፣ ግን ክትትንስእ እያ'
"ሓደ ኣማኒ ምስ ሞተ ብኡብኡ ነፍሱ ካብ ስጋኡ ተፈልያ ምስ ጎይታ ትኸውን። ኩሎም ኣመንቲ ዝጸባበይዎ ሓደ ዓቢ ተስፋ እንተልዩ ንሱ ከኣ እቲ ኣብ ዝኾነ እዋን ክፍጸም ዝኽእል ካልኣይ ምጽኣት ናይ ጎይታ እዩ። ጎይታ ባዕሉ ብናይ ትእዛዝ ጭድርታን ብድምጺ ሊቀ መላእኽትን ብመለኸት ኣምላኽን ካብ ሰማይ ክወርድ እዩ። እቶም ብክርስቶስ ዝሞቱውን ቅድም ክትንስኡ እዮም። ብድሕር'ዚ ንሕና ብህይወት ጸኒሕና ዘለና ንምቕባል ጎይታ ኣብ ኣየር ምሳታቶም ሓቢርና ብደበና ክንለዓል ኢና። ከምኡ'ውን ንሓዋሩ ምስ ጎይታ ክንነብር ኢና"
"እዚ ትርእዮ ዘለኻ ድማ ናይ ሓደ ኮንስታንስ ዝበሃል ሓውና መዕረፊ እዩ። ክልተ ግዜ ናይ ሞት ፍርዲ እንተተፈረዶ'ኳ ንሱ ግና ክልቲኡ ግዜ ኣብ እምነቱ ጸኒዑ ተረኽበ። ኣብ መጀመርያ ብመርዚ ንኽመውት ተፈሪድዎ። እቲ መርዚ ገለ ከይጎደኦ ምስተረፈ ድማ ተሰይፉ። እታ ብሰይፊ ክዓትራ ዝተመደበትሉ ኣኽሊል እታ መርዚ ከተዕትሮ ኣይከለትን።"
ብኸምዚ ድማ ነቶም ኣብ የማነ ጸጋሞም ተጻሒፎም ዝነበሩ ናይ መዘከርታ ጽሑፋት እናንበቡ ጉዕዝኦም ቀጸሉ። ማርሴሉስ ከኣ ብርክት ዝበሉ ኣስማት ናይ ቅዱሳን ብምንባቡ ፍሉይ ዝኾነ ስምዒት ፈጠረሉ።
ልክዕ ከምዚ ታሪኽ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ብቐረባ ዝመርመረ ኮይኑ ተሰመዖ። እቶም ሰማእታት ዝፈጸምዎም ቅያታት ብዝተኾልዑ ቃላት ኣብ ቅድሚኡ ተመዝጊቦም ተረኣይዎ። ኣብ መብዛሕትኦም መቓብራት ተሳኢሎም ዝነበሩ ስእልታት ናይ ሓዘን ስምዒትካ ዝትንክፉ ነበሩ። ነተን ናይ ደርሆ ጭሕጋር ዝመስላ ፊደላትን፣ ኣብ ብዙሓት መቓብራት ተወቒረን ዝነበራ ጽሑፋትን ከተንብብ ከለኻ ወንጌል ነቶም ድኻታትን ናይዛ ዓለም ንዑቓትን ዝኾኑ ሰባት ክንዲ ምንታይ ክቡር መዝገብ ከምዝነበረ ክትርዳእ ይከኣል። ‘ካብ ማእከልኩም ብዙሓት ስልጡናት ብዙሓት ጭዋታት ኣይተጸውዑን፣ እንተኾነ ግና ንድኻታት ወንጌል ይስበኽ ኣሎ' ኣብ መብዛሕትኦም መቓብራት ክልተ ዝተጣመራ ናይ ግሪኽ ፊደላት ይረኣያ ነበራ። እዘን ክልተ ፊደላት ክትርጎማ ከለዋ ትርጉመን "ክርስቶስ ጎይታ" ዝብል ነበረ።
ገሊኦም ምልክታት ብቖጽሊ ስየ ወቂቦም ይረኣዩ ነበሩ። እዚ ቆጽሊ ስየ እቶም ኣብ ዙርያ ዙፋን እቲ ቅዱስ ደው ንኽብሉ ዕድል ዝወሃቦም ቅዱሳን ኣብ ኣእዳዎም ዝሕዝዎ ናይ ዓወትን ዘለኣለማዊነትን ምልክት እዩ። ኣብ ካልኦት መቓብራት ድማ ዝተፈላለዩ ምልክታት ይረኣዩ ነበሩ።
ማርሴሉስ ናብ ሓንቲ ናይ መርከብ ስእሊ እናመልከተ "እዚኸ እንታይ እዩ?" ክብል ሓተተ።
"እዚኣ ናይ መርከብ ስእሊ፣ ነፍሲ ቅዱሳን ካብዛ ምድሪ ናብ ሰመያዊ ዕረፍቲ ከምዝተጓዓዘት እተመልክት እያ።"
"ናይ ዓሳ ስእሊ ብቐጻሊ የጋጥመኒ ኣሎ፣ ትርጉሙ እንታይ ኮን ይኸውን?"
"እዚ ትርእዮ ዘለኻ ናይ ዓሳ ስእሊ ዓሚቕ ዝኾነ ምስጢር ኣለዎ። እተን "ዓሳ" ዝብል ቃል ዝጸሓፈለን ሓሙሽቲአን ናይ ግሪኽ ፊደላት፣ ናይ ኣመንቲ ክብርን ተስፋን ዘመልክታ እየን። እዘን ሓሙሽተ ናይ ግሪኽ ቃላት ናብ ናይ ትግርኛ ፊደላት ክቕየራ ከለዋ "የሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ፣ መድሓኒ ዓለም" ዝብል ትርጉም ይህባና።"
"ሓንቲ መርከብን ሓደ ናይ ባሕሪ ኣራዊትን ብሓባር ተሳኢሎም ይረኣዩኒ ኣለው፣ ናይዚ ትርጉምከ እንታይ እዩ?"
"እዚ ስእሊ ናይ ሓደ ቅድሚ ነዊሕ ዘመን ዝነበረ ዮናስ ዝበሃል ናይ እግዚኣብሄር ነብዩ ተምሳል እዩ። ከምዝመስለኒ ብዛዕባ ናቱ ታሪኽ ገና ኣይሰማዕካን ዘለኻ" ድሕሪ ምባል ሆኖሪዮስ ብዛዕባ ታሪኽ ዮናስ ንማርሴሉስ ክገልጸሉ ጀመረ። ናይ ዮናስ ካብ ከብዲ ዓሳ ክወጽእ ምኽኣል ናይ ክርስቶስ ካብ ከርሲ መቓብር ብዓወት ናይ ምውጻእ ትንቢት ከምዝነበረ ገለጸሉ። "እቲ ናይ ተስፋታት ኩሉ መሰረት ዝኾነ ናይ ትንሳኤ ተስፋ ዓቢ ምጽንናዕ ዝህብ ተስፋ እዩ። ነዚ ተስፋ'ዚ ከይንዝንግዕ ዘዘኻኽሩና ድማ ሓያለይ ምልክታት ኣለዉና። ናይታ ልሙዕ ቆጽሊ ኣውሊዕ ሒዛ ናብ ኖህ ዝመጸት ርግቢት ስእሊ'ውን ብዛዕባ ትንሳኤ እዩ ዘዘኻኽረና" ድሕሪ ምባል ናይቲ ስእሊ ምስጢር ኣጸቢቑ ምእንቲ ክርድኦ ብዛዕባ ማይ ኣይሂ ጽቡቕ ገይሩ ተረኸሉ።
"ካብ ኩሎም ምልክታት፣ ናይ ትንሳኤ ተስፋና ኣዝዩ ዘበርትዖ ናይ ኣልኣዛር ትንሳኤ ስእሊ እዩ።"
"እዚ ትርእዮ ዘለኻ ናይ መልህቕ ስእሊ'ውን ናይ ተስፋ ምልክት እዩ። ኣማኒ ዘበለ ኩሉ ብናይዛ ዓለም ማዕበል ናብትን ናብዝን እንተተገፍዐ'ኳ ናብታ ሰማያዊት ቤቱ ንምብጻሕ ካብ ምግዳል ግና ዓዲ ክውዕል የብሉን።"
"ኣብቲ ድማ ናይ ሓደ ተባዕታይ ደርሆ ስእሊ ይረአ ኣሎ፣ ንሱ ናይ ምንቃሕ ምልክት እዩ። ጎይታና ንቕሑን ጸልዩን ዝበለና ቃል የዘኻኽረና። ናይ ሓደ ገንሸል ስእሊ ድማ እነሆልካ። ንሱ ከኣ ናይ ንጽህናን ናይ ርሕራሔን ምልክት ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፣ ነቲ ሓጢኣትና ዝጾረ ብመስዋእቱ'ውን ህይወት ዝሃበና ገንሸል ኣምላኽ ድማ የዘኻኽረና። ኣብዚ ከኣ ናይ ርግቢት ስእሊ ኣሎ። ርግቢት'ውን ከም ገንሸል ናይ ንጽህና ምልክት ኮይና፣ እቲ ኣብ ኣፋ ዝሓዘቶ ልሙዕ ቆጽሊ ኣውሊዕ ድማ ሰላም የበስር።"
"ኣብቲ ድማ ክልተ ፊደላት ይረኣያ ኣለዋ። ንሳተን ከኣ ኣልፋ፣ ኦሜጋ ዝበሃላ ናይ መጀመርያን ናይ መወዳእታን ናይ ግሪኽ ፊደላት እየን። ነቲ ጎይታና "ኣነ ኣልፋን ኦሜጋን እየ" ዝበለና ድማ የዘኻኽራና።"
"እዚ ዝረኣየካ ዘሎ ኣኽሊል ድማ ተምሳል ናይቲ ጻድቕ ዝኾነ ጎይታና ኣዳልዩልና ዘሎ ዘይበርስ ኣኽሊል እዩ። ብሓፈሻ እዞም ኣበየ ቦትኡ ትርእዮም ዘለኻ ምልክታት ኩሎም ነቲ ኣብ ሰማይ ዝጽበየና ዘሎ ክብሪ ዘዘኻኽሩና ኣብ ልዕሊ ምዃኖም ነዚ ናይዛ ዓለም ጸበባ ረሲዕና፣ ብእምነት፣ ብርሃን ናይቲ ዘለኣለማዊ ክብሪ ከም እንርኢ ይገብሩና።"
ማርሴሉስ ከኣ "እዝስ ምናልባት ምስ ናተይ መጻኢ ዝተኣሳሰረ እዩ። እዚ ቃል፣ ናይ ትንቢት ቃል ይመስል። ንሱ ጽንዓት ይሃበኒ እምበር ኣነውን ኣብ መጻኢ ናይ ክርስቶስ ምስክር ዝኾነሉ እዋን ይመጽእ ይኸውን" በለ።
‘ማርስ፣ መንእሰይ ሓለቓ ሰራዊት፣ ብዘመነ ንግስነት ኣንድርያን ደሙ ስለ ክርስቶስ ኣፍሲሱ ብሰላም ሓሊፉ። ፈተውቱ ድማ ብሓዘንን ብፍርሃትን እዚኣ መዘከርታ ኣቝመምሉ'
ሆኖሪዮስ ቀጺሉ "ኣብ ዓለም ጸበባ ኣለኩም። ግናኸ ኣጆኹም፣ ኣነ ንዓለም ስዒረያ እየ፣ ዝብል መጸናንዒ ክርስቶስ ባዕሉ ሂቡና ኣሎ። ብሓደ ወገን ካብ ክፉእ ክንጥንቀቕ ክመኽረና ከሎ በቲ ሓደ ወገን ድማ ንሱ ባዕሉ ረዲአትና ከምዝኸውን የረጋግጸልና። ካብኡ'ውን ንድኻምና ዝኸውን እኹል ጸጋ ንቕበል ኢና" በሎ።
ማርሴሉስ ከኣ "ናይዚ መንእሰይ ሓለቓ ሰራዊት ኣብነት ክኽተል ናይ ልበይ ሃረርታ እዩ። ከም ናቱ ደመይ ስለ ክርስቶስ ዝፈሰላ ዕለት ብተስፋ ክጽበ እየ፣ ሓንትስ ከም ናቱ እሙን ንምዃን ጥራይ የብቅዓኒ። ኣብ ማእከል ኣቶም ዓበይትን ሓያላንን ዝበሃሉ ብኽብሪ ካብ ዝቕበር ኣብ ማእከል ኣሕዋተይ ብኸምዚ ዝበለ ኣገባብ ክዓርፍ እመርጽ" በለ። ክልቲኦም ተተሓዞም ድማ ጉዕዝኦም ቀጸሉ።
ማርሴሉስ ከኣ ከምዚ እናበለ ይሓስብ ነበረ "ብርግጽ'ውን ሞት ናይ ክርስትያን፣ ሞት ኣይበሃልን እዩ። ንክርስትያን ሞት ማለት ጭንቀት ዘይብሉ ዝተቐደሰ ድቃስ ማለት እዩ። ኣብ ግዜ ሞት ናይ ኣመንቲ ነፍሲ ምስ ጎይታ ክትከውን ናይ መወዳእታ ትንሳኤ ትጸባበ። ካብዚ ዝተለዓለ ድማ ናይ ኣማኒ ሞት ዓወትን ዘለኣለማዊ ዕረፍትን ዘዘኻኽር እዩ"
‘ናይ ኣልፒስ መዕረፊ ቦታ።'
‘ዘቲኩስ፣ ኣብዚ ዓሪፉ ኣሎ።'
‘ኣሴሉስ፣ ብክርስቶስ ደቂሱ።'
‘ማሪቲሪያ፣ ብሰላም፣'
‘ቪዳሊያ፣ ብክርስቶስ ብሰላም።'
‘እቲ ሕያዋይ ኒሴፎሩስ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ቦታ፣'
እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሳ ናይ መዘከርታ ቃላት እናንበቡ ክጓዓዙ ከለዉ ሆኖሪዮስ ንማርሴሉስ ከምዚ በሎ "ኣብ ገለገለ መቓብራት ተወቒሮም ዘለዉ ጽሑፋት ናይቲ መዋቲ ጠባይ ዝገልጹ እዮም። እስከ ነዚ ተዓዘብ፣"
‘ማክሴሙስ፣ 23 ዓመታት ኣብ ምድሪ ነይሩ፣ ፈታው ኩሉ።'
‘ቦርጎኒዮስ፣ ዕለት ሓሙሽተ ጥቅምቲ ብክርስቶስ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ፣ ኩሉ ፈታዊኡ።'
"እዚኣተን ድማ ናይቲ መዋቲ ናይ ምድራዊ ህይወቱ ኩነታት ዝገልጻ ናይ መዘከርታ ቃላት እየን፣
‘ካሲልዮስ፣ ንበዓልቲ ቤቱ ካሲልያ ፕላሲንዳ ንሰናይ መዘከርታ ዘቖሞ። ብዘይ ዝኾነ ይኹን ባእሲ ንዓሰርተ ዓመታት ብሓባር ኔርና፣ ብመድሓኒና ብየሱስ ክርስቶስ።'
‘በቲ ናይ ኣማልኽቲ ጎይታ ዝኾነ ክርስቶስ ስም፣ ቪታሊስ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ቀዳም መዓልቲ ኣብ መበል ዕስራን ሓሙሽተን ዓመትን ሸሞንተ ወርሕን ዕድሚኣ ሞይታ ኣብዚ ተቐቢራ። ምስ ሰብኣያ ዓሰርተ ዓመትን ሰላሳ መዓልትን ብሓባር ነይራ። ብክርስቶስ ናይ መጀመርያኣን ናይ መወዳእታኣን።'
"እዚ ድማ ሓደ ኣቦ ንውላዱ ዘለዎ ፍቕሪ ዝገልጽ እዩ፣
‘ሎሬንስ፣ ንፍቑር ወደይ ንሰቪሩስ። ዕለት ሸውዓተ ጥሪ ብመላእኽቲ ተዓጂቡ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ'
ሆኖሪዮስ ንማርሴሉስ ከምዚ እናበለ ከረድኦ ጀመረ፣ "ሓደ ሰብ ብየሱስ ክርስቶስ ምስ ኣመነ ካብ መንፈስ ቅዱስ ሓድሽ ዝኾነ ባህርይ ይቕበል። እዚ ሓድሽ ባህርይ ድማ ካብቲ ናይ እግዚኣብሄር ዘበለን ካብ ፍቕሩን ተኻፋሊ ይገብሮ። ከምዚ ሕጂ ዝረኣኻዮ ከኣ ኣማኒ ዝኾነ ኩሉ ንፈተውቱን ንኣዝማዱን ዓቢ ዝኾነ ናይ ፍቕሪ ስምዒት ዘርእይ'ውን ካብዚ ዝተለዓለ እዩ። ሓደ ኣማኒ ካብ ጽልዋ ናይቲ ኣረጊት ኣዳማዊ መንነቱ ነጻ ክኸውን እኳ እንተዘይከኣለ ርእሱ ዝገትኣሉ ውሽጣዊ ሓይሊ ግና ከቶ ኣይሓጽሮን እዩ።"
ኣብ ጉዕዝኦም ዘመድ ንዘመዱ፣ ፈታዊ ንፈታዊኡ ዘለዎ ምዉቕ ፍቕሪ ዝገልጹ መግለጺታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ መቓብር ተጻሒፎም ረኣዩ።
ብዙሓት ኣመንቲ ብሓባር ኣብ ዝተቐበሩላ ቦታ ምስ በጽሑ ሆኖሪዮስ ንማርሴሉስ ከምዚ በሎ "ሓደሓደ ግዜ ክልተ ሰለስተ ሰባት ኣብ ውሽጢ ሓደ መቓብር ይቕበሩ። ስደት ኣብ ዝበዝሓሉ እዋን ድማ ብዙሓት ኣመንቲ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ጉድጓድ ከምዝዓርፉ ይግበር። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ንነፍሲ ወከፍ ኣማኒ እቲ ዝግባእ ናይ ቀብሪ ስነስርዓት ንምፍጻም ኣጸጋሚ ይኸውን። ሕልፍ ኢሉ ዝረኣየካ ዘሎ ድማ ኣስማቶም ናይ ዘይተፈልጡ ብዙሓት ሰማእታት መቓብር እዩ። ዋላ'ኳ ኣስማቶም እንተዘይተፈልጠ እቲ መዘከርታኦም ግና ክቡር ኮይኑ ክነብር እዩ።" እዞም ዝስዕቡ ቃላት ከኣ ኣብቲ መቓብር ነበሩ።
‘ማርሴላ፣ ምስ ሓሙሽተ ሚእቲ ሰማእታት ዝዓረፍሉ መቓብር።'
"ከምዚ ዝረኣኻዮ፣ እዚ ኩሉ ናይቶም ፍቑራት ዝኾኑ ክርስትያናት ኣሕዋትና መዕረፊ እዩ። ኣስማቶም ድማ ኣብ ኩለን ኣብያተ ክርስትያናት ክዝከር ክነብር እዩ። ኣብ መዓልቲ ልደት ከኣ ኣብ ዙርያ እቲ መቓብራት ተኣኻኺብና ናይ ፍቕሪ በዓል ነብዕል። ኣብዚ በዓል'ዚ እከለ ዓቢ እዩ እከለ ከኣ ንእሽተይ እዩ ዝበሃል ነገር የለን። ናይ ዓሌትን ናይ ቋንቋን ፍልልይ እኳ ንሕብረትና መሰናኽል ክኾኑና ኣይክእሉን እዮም፣ ከመይሲ ኩላትና ኣሕዋት ኢና። ከምቲ ክርስቶስ ንዓና ዘፍቀረና ንሕና'ውን ንሓድሕድና ክንፋቐር ኣለና።"
ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ኣብ ዝገበሮ ዙረት ክርስትያናት ንሓድሕዶም ዘለዎም ፍቕሪ ብቓል ጥራይ ዘይኮነስ ብግብሪ ክገልጹ ከለዉ ብቐረባ ክዕዘብ ከኣለ። ኣብ ዝበጽሖ ቦታ ዝረኸቦም ኩሎም ሰባት ሃብታም ድኻ፣ ንእሽቶ ዓቢ ከይተበሃሃሉ ብሓድነትን ብፍቕርን ሓቢሮም ክነብሩ ከለዉ ተዓዘበ።
ቅድሚ ሕጂ ጸረ ክርስትያናት ዝነበሩ ሰጎግቲ ሕጂ ንባዕሎም ክርስትያን ኮይኖም ምስቶም ክርስትያናት ብሓባር ክነብሩ ይረኣዩ። ኣርዑት ናይ ሕጊ ሙሴ ዝተሰብረሉ ኣይሁዳዊ ካህን፣ ምስቶም ቀደም ዝጽየፎም ዝነበሩ ኣህዛብ ሓቢሩ ክነብር ይረአ። ንወንጌል ከም ስንፍና ዝቖጽሮ ዝነበረ ግሪኻዊ፣ እቲ ዓሚቕ ምስጢሩ ስለዝተረደኦ ነቶም ዘስተናዕቖም ዝነበረ ክርስትያናት ሎሚ ናይ እምነት ኣሕዋቱ ገይርዎም ይረአ። ኣብዚ ቦታ፣ ኣነነት፤ ንዓይ ይጥዓመኒ ምባል፤ ኩርዓት፤ ቅንኣት ከምኡውን ሕሱር ዝኾኑ ናይ ስጋ ሓሳባት ንክርስትያናዊ ፍቕሪ ቦትኦም ገዲፎም ይረኣዩ። እምነት ክርስቶስ፣ ንልቢ ኣመንቲ ብምልኣት ኣብ ልዕሊ ምቁጽጻሩ፣ ኣብቶም ኣብ ካትኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ዝነበረ ናይ መንፈስ ሓዊ'ውን እንተኾነ ኣብ ዝኾነ ይኹን ስፍራ መዳርግቲ ዘይርከቦ ነበረ። እዚ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እቲ ብዘይ ኣፈላለይ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ዝወርድ ዝነበረ ስደት ካብ ምድራዊ ጣዕሚ፤ ካብ ናይ ዓለም ፈተናን ካልእ ፍትወታትን ገላጊሉ ብፍቕሪ ክርስቶስ ከምዝተኣሳሰሩን ነቲ ዝወርዶም ዝነበረ መከራ ድማ ብሕብረት ከምዝቕበልዎ ይገብሮም ስለዝነበረን እዩ።
ሆኖሪዮስ ድማ ነቲ መንእሰይ በዓል ስልጣን ብዛዕባ ምስጢር ሓቀኛ ኣምልኾ ከምዚ እናበለ ገለጸሉ "ናብቲ ሓቐኛ ኣምላኽ ዝቐርብ ኣምልኾ ካብቲ ናይ ስሕተት ኣምልኾ ዝተፈለየ እዩ። ኣህዛብ ናብቶም ንጣኦታት ተባሂሎም ዝተሰርሑ ኣብያተ መቕደስ ብምኻድ ብመንገዲ እቲ ቅድስና ዘይብሉ ካህን ገይሮም ሕድገት ሓጢኣት ከምጽኡ ዘይክእሉ መስዋእትታት በብመዓልቱ ናብ ባዕዳውያን ኣማልኽቲ የቕርቡ። ንዓና ግና እቲ ገለ መንቅብ ዘይተረኸቦ ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ገዛእ ርእሱ ንዘለኣለም ብቑዕ ዝኾነ መስዋእቲ ገይሩ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ኣቕሪቡልና እዩ።"
ብክርስቶስ ዝኣምኑ ኣመንቲ ኩሎም በቲ ቅዱስን ዓብዪን ዝኾነ ሊቀ ካህናት ኣቢሎም ናብ ዝፋን ጸጋ ኣምላኽ ክቐርቡ ይኽእሉ እዮም፣ ከመይሲ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ብክርስቶስ ናይ መንግስትን ካህናትን ዓሌት ኮይኑ እዩ። ስለዚ እቶም ዘሳድዱና ካብ ኣብያተ ክርስትያናትና ከም እንስደድ እንተገበሩና'ኳ፣ ኣምልኾና ግና ፍሉይ ቦታን ግዜን ክድርቶ ኣይከእልን እዩ። ከመይሲ ሰማይ ዙፋን እግዚኣብሄር እዩ፣ ምድሪ ከኣ መርግጽ እግሩ እያ። ስለዚ ውሉዱ ዘበሉ ኩሎም ኣብ ዘዘለውዎ ቦታን ኣብ ዝጥዕሞም ግዜን ስሙ ክጽውዑ ይኽእሉ፣ ንሱ'ውን ክሰምዖም ይኽእል እዩ።"
ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝገበሮ ጉዕዞ ነዊሕ ስለዝነበረ ብኡ መጠን እቲ ዝወሰዶ ግዜ'ውን ነዊሕ ነበረ። ዋላኳ ናይ ክርስትያናት ምስጢር ንኽርዳእ ዓቢ ሃረርታ እንተነበሮ በቲ ዝረኣዮ ዘበለ ኩሉ ግና ካብ መጠን ንላዕሊ ተደነቐ። እንተኾነ ግና ካብ ታሪኽ ናይቶም ኣብ ካታኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ገና ፍርቁ እኳ ኣይተነግሮን ነበረ። እቲ ዝገበሮ ጉዕዞ'ውን ምስ ጠቕላላ ንውሓት ናይ ካታኮምብ ክነጻጸር ከሎ ሓጺር ዝበሃል ነበረ።
ናይቶም በዓትታት ብራኸ ኣብ ገሊኡ ቦታ ክሳዕ ሸሞንተ ጫማ (2.4 ሜትሮ) ክበጽሕ ከሎ ኣብ ገሊኡ ድማ ካብ ዓሰርተ ክሳዕ ዓሰርተ ሓሙሽተ ጫማ ይበጽሕ ነበረ። ናይቶም በዓትታት ብራኸ ምቹእ ኣብ ዝኾነሉ ቦታታት፣ መኣከቢ ክፍልታት፤ ከም ድላይካ ዘንቀሳቕሱ ቦታታትን መንበሪታትን ተሰሪሖም ነበሩ። ኣብ ናሕሲ ናይ ገለገለ መኣከቢ ክፍልታት ድማ ናይ ብርሃን ጩራ ዘእትዉ ቀዳዳት ይረኣዩ። እዚአን ቦታታት ክርስትያናት ንኽናፈሱ ዘዘውትርወን ቦታታት እየን። በቲ ቀዳድ ዝኣቱ ዝነበረ ናይ ብርሃን ጩራ ነቲ ጽንኩር ህይወቶም ብመጠኑ ሩፍታ ብምሃብ ንጹሕ ኣየር ከምዘስተማቕሩ ይገብሮም ነበረ።
ማርሴሉስ ኣብ ገለገለ ቦታታት ብስርዓት ብስሚንቶ ተኖኮ ተወቒዑ ዝቖመ ዓንዲ ብምርኣዩ እቲ ምስጢር ንምፍላጥ ንሆኖሪዮስ ሓተቶ። ሆኖሪዮስ ድማ ከምዚ ክብል ገለጸሉ "እዚ ንበይኑ ተፈልዩ ትርእዮ ዘለኻ ዓንዲ፣ ናይ ሓደ ሮማዊ መቓብር እዩ። እቶም በዓትታት ኽኳዓቱ ከለው እቶም ኮዓትቲ ሓደሓደ ግዜ ናይ ሮማውያን ዓጽሚ ዝዓረፈሉ መቓብር የጋጥሞም። ከምዚ ከጋጥሞም ከሎ ነቲ መቓብር ከምዘለዎ ሓዲጎም ብዙርያኡ ምስ ኮዓትዎን ብተኖኮ ምስ ወቕዕዎን ስርሖም ይቕጽሉ። ከምዚ ዝገብርሉ ምኽንያት ድማ መቓብር ሮማውያን ከየፍርሱ ፈሪሆም ዘይኮኑስ ክርስትያን ዘበለ ኩሉ ብህይወት ከሎ ይኹን ምስ ሞተ ነቲ "ካብ ማእከሎም ውጹን ተፈለዩን" ዝብል ኣምላኻዊ ትእዛዝ ከኽብሩ ከምዘለዎም ስለዝተረድኦም እዩ።"
ማርሴሉስ ከኣ ከምዚ ክብል ደጊሙ ሓተተ "መከራን ስደትን መእተውን መውጽእን ኣስኢኖምና ኣለው። ህዝቢ ኣምላኽ ከምዚ ተበታቲኖም ዝነብርሉ ክሳዕ መዓስ እዩ? እቲ ጸላኢናኸ ክሳዕ መዓስ እዩ ንኽሳቕየና ዝፍቀደሉ?"
ሆኖሪዮስ ድማ ከምዚ ክብል መለሰሉ "ዝኸበርካ ማርሴሉስ፣ እዚ ናይ ሕጂ ሕቶኻ ንልቢ ኩላትና ዘጨነቐ ሕቶ እዩ። እንተኾነ ግና እምነትና በዚ ወሪዱና ዘሎ ክነጉረምርም ኣየፍቅደልናን እዩ። ኣብ ልዕል'ዚውን ናይ ጎይታ ረዲአት ክሳዕ ሕጂ ተፈልዩና ኣይፈልጥን እዩ።
ክርስትያናት ብዘይመከራ ብሰላም ዝነበሩሉ እዋን ከምዝነበረ ይዝከረኒ እዩ። እንተኾነ ግና ሓሓሊፉ ከምዚ ናይ ሕጂ ዓይነት ስደት ይለዓል እሞ ብዙሓት ኣመንቲ ብግፍዒ ይሃልቁ። ዝኾነ ኮይኑ፣ ንማሕበር ክርስቶስ ካብ ገጽ ምድሪ ንምጥፋእ ተዓጢቖም ዝተለዓሉ ሓያላን ኩሎም ምኽሮም ኣብ ግብሪ ከየውዓልዎ ሓሊፎም እዮም።
ክሳዕ ሕጂ ዝበጸሓና ስደትን መከራን ንልብና ልዕሊ ምጽራዩ ንእምነትና'ውን ኣጽኒዕዎ እዩ። ጎይታና እቲ ንዓና ዝጠቕመና ካባና ንላዕሊ ይፈልጥ እዩ። ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ስለዘለና ከኣ ልዕሊ ዓቕምና ሓንቲ ነገር ክወርደና ኣይፈቅድን እዩ። ዝኸበርካ ማርሴሉስ፣ ብዛዕባ'ዚ ጉዳይ ክንጽልን ክንነቅሕን ይግባኣና እዩ። እዚ ኩሉ መከራን ስደትን'ውን እታ ዓባይ መዓልቲ ጎይታ ከምዝቀረበት እዩ ዘዘኻኽረና" ክብል መለሰሉ።
ማርሴሉስን ሆኖሪዮስን ብኸምዚ መልክዕ እናተመያየጡ ጉዕዝኦም ቀጸሉ። ማርሴሉስ ድማ ብዛዕባ ምስጢር ኣምላኽን ኣብ ህይወት ኣመንቲ ብዛዕባ ዘጋጥሙ ነገራትን ክሳዕ ዝኣኽሎ ክፈልጥ ከኣለ። እቲ ሓቐኛ ፍቕሮም፤ ንጽህናኦም፤ ጽንዓቶምን እምነቶምን ከኣ ኣብ ውሽጢ ልቡ ሱር ሰደደ።
ኣብ ውሽጥ'ዛ ሓጻር ግዜ ብዝተረደኦ ነገር ድማ ዕጫ ናይ ክርስትያናት ናይ ምምራጽ ድሌቱ እናሓየለ ከምዝኸይድ ገበሮ። ብገዛእ ፍቓዱ ድማ ብስም ኣቦን፣ ወድን፣ መንፈስ ቅዱስን ተጠምቀ።
ንጽባሒቱ ከኣ መዓልቲ ጎይታ (ሰንበት) ስለዝነበረ ኣብ መኣዲ ጎይታ ምስቶም ኣመንቲ ተቐረበ። ነቲ ቅዱስን ሞት ጎይታ ዝዝክሩሉን ስርዓት ብሓደ ልቢ ኮይኖም ክካፈልዎ ከለው ከኣ ብዛዕባ ካልኣይ ምጽኣቱ ተስፋ ይገብሩ ነበሩ። ሆኖሪዮስ'ውን ነቲ ቅዱስ መዘከርታ ዝኸውን ጸሎት ኣዕረገ።
ማርሴሉስ ድማ ንመጀመርያ ግዜ ነቲ እንጌራን ወይንን ብምውሳድ፣ ጎይታ ስለድሕነቱ ክብል ስግኡ ከምዝተቖረሰን ደሙ ከኣ ከምዝፈሰሰን ክርዳእ ከኣለ።
መዝሙር ምስ ዘመሩ ድማ ነናብ ቦትኦም ተበታተኑ።
ትርጉም ብቐሺ እምባየ ሃብተዝጊ
ናይ ዝሓልፈ ክፋላት ንምክትታል ነዞም ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ሊንክታት ጠዉቑ
ሰማእታት ካታካምፖ 5ይ ክፋል
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ወሃቢት ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ቪክቶርያ ኑለንድ፣ዋሽንግተን ነቲ ፕረዚደንት ሙርሲ መራሒ ሙስሊማዊ ሕውነት ከለው ዝሃብዎ ሪኢቶ ተውግዝ ኢለን።ሚስተር ሙርሲ ሽዑ”ህፃናት ግብፂ፣ማዕረ ኣምልኾት ፅልኢ‘ውን ክማሃሩ ኣለዎም” ኢሎም ነይሮም።
ወ/ሮ ቪክቶርያ፣”እቲ ንሰምዖ ዘለና ሪኢቶ፣ኣዝዩ ዘቆጥዕ‘ዩ።ሙሉእ ንሙሉእ ነውግዞ። ሃይማኖታዊ ፅልኣት ብሙልኦም ከምነውግዞም ማለተይ‘የ” ይብላ።
ፕረዚደንት ሙርሲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ፣ ንፅዮንዊያን ”መጠጥቲ ደምን ንፍልስጤማውያን ዘጥቅዕን፣ህርፋን ኲናት ዘለዎምን ኣህባይንን ሓሰማን” ኢሎም ይገልፅዎም።
ወ/ሮ ቪክቶርያ ኑለንድ፣ከምዚ ዝዓይነቱ መደረታት፣ኣብ ማእከላይ ምብራቅ ንንውሕ ዝበለ ዓመታት ተቃሊሑ‘ዩ።ሚስተር ሙርሲ ድማ ንጌጋኦም ክስሕቡ ይግባእ ኢለን።
ኣስዒበን ”ፕረዚደንት ሙርሲ፣ዝተፈላለየ እምነት ንዘለዎም ህዝቢታት ከምዘኽብሩ፣ ከምኡ ዓይነት ዘረባ ተቀባልነት ከምዘይብሉን ኣብ ዴሞክራስያዊት ግብፂ ቦታ ከምዘይህልዎን፣ንህዝቦምን ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን ብግልፂ ክዛረቡ ንደልዮም ኢና” ኢለን።
ፕረዚደንት ሙርሲ እቲ ቃለ-ምልልስ ካብ ዝፍኖ ንዳሓር ኣብ ዘሎ ጊዜ ሪኢቶኦም ኣይሃቡን ዘለው።እንተኾነ እቲ ቃለ-ምልልስ ኣብ ኢንተርኔት ተዘርጊሑ‘ዩ ዝርከብ።ብሕልፊ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፣ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ፣ ንግብፂ ዝላኣኸላ ገንዘባዊ ሓገዝ ክግታእ ኣለዎ ኢሎም ኣብ ዝዛረቡሉ እዋን፣እቲ ምስሕሓብ ምልዓሉ ንርክብ ኣሜሪካን ግብፂን ወሳኒ ኣጀንዳ ክኸውን‘ዩ።
ወ/ሮ ቪልቶርያ ኣብ ዘረበአን፣ሚስተር ሙርሲ ምስ ኣሜሪካን እስራኤልን ተሓጋጊዞም ንክሰርሑ ድልየቶም ምኻኑ ቃል ኣትዮም‘ዮም ኢለን።
ኣብ‘ቲ ናይ ቅድሚ ዓሚ ቃለ-ምልልሶም ግና፣ሚስተር ሙርሲ ኣሜሪካ፣ ፈረንሳይን ኣውሮዻን ደገፍቲ ፅዮናውያን ክብልዎም ከለው፣ብሕልፊ ንፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ንዓረባዊ ዓለም ባዶን ትርጉም ዘይብሉን መብፃዓ ዝሃቡ ሓሳዊ ኢሎም ገሊፆምዎም።


text:
Radio Erena: 26 January 2020
ኣብ ሱዳን ተኣዊጁ ዘሎ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ንክናዋሕ ዝዝቲ ኣኼባ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ላዕለዋይ ቆንስል ሱዳን፣ ጸጥታን ውሕስነትን ዜጋታት ንምርግጋጽ ብዝብል ዝኣወጆ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ፣ ኣብዚ ወርሒ’ዚ እዩ ከብቅዕ መደብ ኔሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ብሄር ዝመቀሊኡ ሓያሎ ግጭታት ይረአ ኣሎ ብምባል’ዩ፣ እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ክናዋሕ ዝጠልብ ዘሎ።
እንተኾነ ደገፍቲ ስርዓት ኣልበሽር ነበር ዝርከብዎም ሓያሎ ተቓወምቲ ወገናት፣ ኣብ ሱዳን ንሓደጋ ዘቃልዕ ዝኾነ ስግኣት የለን ብምባል ንምንዋሕ’ቲ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ይቃወምዎ ኣለዉ።
ወሃብ ቃል ላዕለዋይ ቆንስል ሱዳን፣ መሓመድ ኣልፋኪ ሱለይማን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ዋዕላ ኣብ ውሳኔ ክበጽሕ ስለዘይከኣለ ኣቦ ወንበር እቲ ቆንስል ዓብደልፋታሕ ኣልቡርሃን ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሓምዶክ ክዘራረቡሉ ምዃኖም ሓቢሩ።
ቆንስል ሱዳን፣ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይ 2019 እዩ ነቲ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ንሰለስተ ወርሒ ኣናዊሕዎ።


text:
Radio Erena: 03 May 2015
ብሃንድበት ክትምለስ ዝተገደደት ንፕረዚደንት ኡሁሪ ኬንያታ ዝጸዓነት ነፋሪት፣ ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ፍቓድ ረኺባ ምንባራ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶም ምስ መደበር ቴሌቪዥን ኬንያ(KTN) ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ኬንያ ጽዒና ዝነበረት ነፋሪት፣ ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ 20 ደቃይቕ ፍቓድ ከምዝሃበ ዝሓበረ ኣምባሳደር በየነ ርእሶም፣ እንተኾነ እታ ነፋሪት ናብ ክሊ ኣየር ኤርትራ ጠቕሊላ’ውን ከምዘይኣተወት ኣረዲኡ።
እታ ነፋሪት ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ ምዃና መንግስቲ ኤርትራ ከምዝፈለጠ ዘረጋገጸ’ቲ ኣምባሳደር፣ ክሊ ኣየር ኤርትራ ቅድሚ ምብጻሓ ብሃንደበት ዝተመልሰትሉ ምኽንያት ግና ዝኾነ ኣፍልጦ ከምዘይብሉ ሓቢሩ።
እንተኾነ፣ እታ ነፋሪት ክሊ ኣየር ኤርትራ ቅድሚ ምእታዋ ብሃንደበት ክትምለስ ዝተገደደትሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ ሰበ ስልጣን ሲቪል ኣቭየሽን ክልትኤን ሃገራትን ፕሮቶኮልን ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ ጸገም ከምዝነበረ ዝሕብሩ’ውን ኣለዉ።
ብ23 ሚያዝያ ምሸት ብወገን ኢትዮጵያ ዝመጸት ናይ መጓዓዝያ ነፋሪት ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኣየር ኤርትራ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን ክትምለስ ከምዝተነግራ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ሓይሊ ኣየር ምርግጋጾም’ውን ይዝከር።
ኣምባሳደር በየነ ርእሶም፣ ንፕረዚደንት ኬንያ ዝጸዓነት ነፋሪት ብክሊ ኣየር ኤርትራ ክትሓልፍ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ክፍሊ ፕሮቶኮል ኬንያ ኣብ ውዱእ ሰዓታት ከምዝሓተተ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ብዘይዝኾነ ጸገመ ኣብ ውሽጢ 20 ደቓይቕ ነቲ ፍቓድ ከምዝሃበ’ዩ ዘመልክት።
ናብ ኣመሪካ ዘምርሕ ዝነበረ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ ካብ ናይሮቢ ተበጊሱ ናብ ዱባይ እናምርሐ እንከለኦ’ዩ ብሃንደበት ክምለስ ተገዲዱ።
ኣብ የመን ብሰንኪ ዘሎ ኵነታት ንክሊ ኣየር የመን ዝኾነት ነፋሪት ከይትሓልፎ ተከልኪሉ ብምህላዉ’ዩ፣ እታ ነፋሪት ብክሊ ኣየር ኢትዮጵያን ኤርትራን ብምስንጣቕ ብቀይሕ ባሕሪ ኣቢላ ናብ ዱባይ ከተምርሕ ዝተበገሰት።
======================================


text:
ካብ ሓዳስ ኤርትራ፡
ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣብ ጽላት ትምህርቲ ምትሕግጋዝ ንምግባር ብዝተበጽሐ ስምምዕ መሰረት፡ 13 ደቂኣንስትዮ ዝርከባኦም 76 ተመሃሮ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና፡ ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናይ ማህደረ ትምህርቲ ዕድል ረኺቦም።
እቶም ተመሃሮ ኣብ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ማይ-ነፍሒ ናይ ካልኣይ ዓመት ተመሃሮ ኮይኖም፡ ብዩኒቨርሲቲታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ዝተዋህቦም መእተዊ ፈተና ዝሓለፉ ምዃኖም፡ ሓላፊት ቤት-ጽሕፈት ማእከል ምኽሪ፡ ስልጠናን ፈተናን ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዶክተር ብስራት ገብሩ ንኤሪና ሓቢራ። 26 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኸሊፋ፡ 25 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኢማራት፡ 25 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዛይድ ን5 ዓመታት ዓውደ-ትምህርቲ ኢንጂነሪን ክከታተሉ ምዃኖም እውን ገሊጻ።
ብ6 ጥሪ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ማእከል ምኽሪ፡ ስልጠናን ፈተናን ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ነቶም ተመሃሮ ንምፍናው ኣብ ዝተኻየደ ርክብ፡ ሚኒስተር ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኤርትራ ቀንዲ ጸጋኣ ንዝኾነ ሰብኣዊ ዓቕማ ንምምዕባል ገዚፍ ወፍሪ ትገብር ምህላዋ፡ በብእዋኑ ድማ ንብሉጻት ተመሃሮ ዕድላት ማህደረ-ትምህርቲ ብምፍጣር ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ይለኣኹ ከምዘለዉ ሓቢሩ። መንፋዓቶም ዓቂቦም ስሞምን ስም ሃገሮምን ከስምዩ ድማ ኣዘኻኺሩዎም።
ፈጻሚ ቦርድ ሃገራዊ ኮሚሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ፕሮፈሰር ታደሰ መሓሪ፡ ቅድሚ ሎሚ ንትምህርቲ ድሕረ-ምረቓ ጥራይ ኪወሃብ ዝጸንሐ ዕድላት፡ ሎሚ ንፈለማ እዋን ንትምህርቲ ቅድመ-ምረቓ ይወሃብ ከምዘሎ ጠቒሱ፣ ዛጊት ልዕሊ 400 ተመሃሮ ብማህደረ-ትምህርቲ ከም እተላእኩን ዘዕግብ ውጽኢት የመዝግቡ ከምዘለዉን ሓቢሩ።
እቶም ተመሃሮ እውን፡ ንዝተፈጥረሎም ዕድላት ትምህርቲ ብብቕዓት ብምዝዛም፡ ኣብ ምህናጽ ሃገር እጃሞም ከበርክቱ ድሉዋት ምዃኖም ኣረጋጊጾም።


text:
ሃገረ ቫቲካን ኣብ 2019 ዓ.ም. ውሽጢ ይሴባሕ ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝደረስዎ መሰረት ገይሩ ካብ ምጥቃም ፕላስቲክ ናጻ ከምዝኸውን ክሕበር እንከሎ፡ ድሮ ናጻ ካብ ፕላስቲክ ኣብ ዝብል ኪደት ዓበይቲ ፍጻሜታት ከምዝዓተረን፡ በዚ ውሳኔ’ዚ ኣቢሉ ምህዳርን ከባብን ዝብክል ዓይነት ኣነባብራ ንኽቕየር ብቓልን ብተግባርን የተባብዕ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ዓለም ዘሎ ናይ ከባቢ ኣየር ብከላ ንምውጋድ ዝግበር ጻዕሪ ካብቲ ዘለዎ ብዕጽፊ ክብ ምባል የድሊ፡ እንተዘይኰነ ንመጻኢ ትውልዲ ዝርከብ ዓለም ኣዚዩ ዝተበከለን ንምትኽኻሉ እውን ኣብ ዘይከኣልሉ ደረጃ ዝበጸሐን እዩ ዝኽወን። ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይሴባሕ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ኣቢሎም ኣመለኻኽታናን ዓይነት ኣነባብራናን ክቕየር ከዘለዎን፡ ብዓቐን ምንባርን ዘይምብኻንን ናይ ዳግም መስርሕ ስልቲ ምጥቃም ዘለዎ ኣገዳስነትን ይሕብሩን፡ ሰብ ናይ ተፈጥሮ ዓቃቢ እምበር ጐይታ ከምዘይኰነ ተገንዚቡ በዚ ግንዛበ መሰረት’ዚ ንኽነብር ክኽተሎ ዝግብኦ መገዲ የመላኽቱ።
እቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ናይ ሓምላይ ዓዋዲ መልእኽቲ እምበር ናይ ሓምላይ ምንቅስቓስ ኣይኰነን፡ ማሕበራዊ ጉዳይ ዝምልከት ኵለንተናዊ ምህዳራዊ ምዕባለ ወትሩ ብውልቅን ብብሔራውን ብዓለም ለኻውን ደረጃ ቀዳምነት ከወሃቦ ዝግብኦ መደብ ክኸውን ከምዘለዎ የተሓሳስብ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ተስፋ ዝህብ ዝተሓዳሰን ተቐባልነት ዘለዎ ጸዓት ንምርግጋጽ ዝካየድ ጻዕርን ምውፋር ሃብቲ ገንዘብን ይረአይ ምህላዉን እዚ ኸኣ ዓለምን ሕዝብን ብዛዕባ ክንክን ምህዳር ይስቆሮ ከምዘሎ ዘረጋግጽ ጭቡጥ ኩነት እዩ፡ ብዙሓት ሃገር ተሓዳስን ጹርይን ጸዓት ኣብ ምጥቃም ዘካይድኦ ዘለዋ ጻዕሪ ክበራታዕ እዩ ዘለዎ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘለዉ ብድሆታትን ጸገማትን፡ እዚ ኸኣ ዘይግቡእ ኣጠቓቕማ ናይ ተፈጥሮ ሃብትን እቲ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝተሓንጸጸ ተቐባልነት ዘለዎ መደብ ልምዓት ዘንበሮም ፍጻሜታት ንምርግጋጽ ዝግበር ጻዕሪ ወይ ዳርጋ የለን ክበሃል ዝከኣል እውን እዩ፡ በቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ቀጥዒ ኣልቦ ንኣይነትን ኢጐነትን ኣህላኽነትን ኣባኽኖትን ኤኮኖሚያውን ምህዳራውን ማሕበራውን ምትሕብባር ንምንቕቓሕ ዝግበር ጻዕሪ የሰናኽልን ናይ ሓባር ጥቕሚ ንሓደጋ የቃላዕ፡ ካብኡ ሓሊፉ እውን ኣብ ውሽጢ ተቐባልነት ዘለዎ ሰብኣውነት ዘማእከለ ሕጹጽ ውጻኢታቱ ጥራሕ ዘይኰነ ንመጻኢ ትውልዲ ዝሓስብ ከይዲ እውን ዘሰናኽል ይኸውን፡ እዚ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዝካየድ ዘሎ ጐስጓስ ናጻ ክብ ምጥቃም ፕላስቲክ ኣብ ኩለን ሃገራት ክውን ኰይኑ እነነብረሉ ዓለም ካብ ብከላ ንምድሓን ዝግበር ጻዕሪ ዘተባብዕ እዩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክታበት ኮቪድ 19 ብደረጃ ሃገር ትማሊ ሰንበት ተጀሚሩ። ሚኒስትር ጥዕና ዶ/ር ሊያ ታደሰ ነቲ ሃገራዊ ክታበት ኣብ ክልል ትግራይ ከተማ መቐለ ኣብ ሓፈሻዊ ሆስፒታል መቐለ ተረኺባ`ያ ኣጀሚራቶ። ኣብ ምልእቲ ሃገር ዝርከቡ ንኮሮና ቫይረስ ዝያዳ ተቓላዕቲ ዝኾኑ ሰብ-ሞያ ጥዕናን ሰራሕተኛታትን፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት፡ከምኡ'ውን ካልእ ዝጸንሓ ሕማም ዘለዎም ውልቀሰባት ብቐዳምነት ክታበት ከምዝረኽቡ ሚኒስትር ጥዕና ሊያ ታደሰ ኣብቲ እዋን ሓቢራ`ላ።
ንሳ ኣተሓሒዛ ቀረብ`ቲ ክታበት ብደረጃ ዓለም ውሱን ስለዝኾንነ ንኹሉ ሕብረተሰብ ንምብጻሕ ኣጸጋሚ ስለዝኾነን፡እቲ ሕብረተሰብ ክታበት መጺኡ ኢሉ፡ ብዘይምዝናይ፡ ኣገባባት ምክልኻል`ቲ ቫይረስ ብዝግባእ ተግባራዊ ምግባሩ ክቕጽል መጸዋዕታ ኣሕሊፋ`ላ።
ምስታ ሚንስተር ጥዕና ብምዃን ነቲ ክታበት ብምውሳድ ነቲ ወፍሪ ክታበት ዘጀመረ ግዚያዊ ርእሰ-ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶ/ር ሙሉ ነጋ ኣብ ዝገበሮ መደረ ድማ፡ ኣብቲ ክልል ንዘሎ ጸገማት ኣብ ምምካት ኣብ ዘለናሉ እዋን፡ ቫይረስ ኮሮና ተወሳኺ ጉድኣት ንኸየውርድ፡ እቲ ወፍሪ ክታበት ምጅማሩ፡ወሳኒ እጃም ኣለዎ ምባሉ- ኣብ ፈይስቡክ ሚንስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ዝረኸብናዮ ዜና ኣመልኪቱ`ሎ። ዶ/ር ሙሉ፡ እቲ ህዝቢ ኣገባብ ምክልኻል ቫይረስ ኮሮና ክጥቀም`ውን ኣተሓሳሲቡ`ሎ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሚንስትሪ ጥዕና`ታ ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ፡ክሳብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ዝተገብረ መርመራ፡74 ሺሕን 54ን እቲ ቫይረስ ዝተረኸቦም ፡142 ሽሕን 21 ዝሓወዩ:2,540 ድማ ብሰንኪ`ቲ ቫይረስ ህይወቶም ምስኣኖም ተመዝጊቡ ሎ::


text:
Science News
1. መሃልየ መህልይ ናይ ሰሎሞን
2. ፍቕርኻ ካብ ወይኒ ይጥዕም እዩ እሞ፡
ብምስዓም ኣፉ ይስዓመኒ።
3. ቅብእኻ ምኡዝ ሽቱ ኣለዎ፡ ስምካ ዝፈሰሰ ቅቢ እዩ፡
ስለዚ ኣዋልድ ይፈትዋኻ።
4. ደድሕሬኻ
Top Stories
ሓደ ግዜ ሓንቲ ሓፍቲ ብዝመጻ ፈተና ኣዚያ ትምረር። ብዛዕባ ኩነታት ኸኣ ኩሉ ግዜ ተግሮምርምን ትሓዝንን። ዝመጻ ጸገምን ፈተናን ከኣ ኩሉ በብሓደ ዘርዚራ ነታ ኣማኒት ኣዲኣ ተዕልላ። ኣዲኣ ኸኣ ኣዚያ ለባም ስለ ዝነበረት ንጓላ ኣጆኪ ኣምላኽ ምሳኺ እንድዩ ዘሎ ኢላ ጥራይ ከተጸናንዓ ወይ ክትድብሳ ኣይፈተወትን። እዛ
እዚ ታሪኽ እዚ ብዛዕባ ሓደ ወትሃደር ኣሜሪካ ካብ ኩናት ቬትናም ናብ ሃገሩ እተመልሰ ዘዘንቱ ታሪኽ እዩ። ካብ ሳንፍራንሲስኮ ንኣቡኡን ንኣዲኡን ቴሌፎን ደወለሎም "ባባ ማማ ናብ ገዛ ክመጽእ እየ ቅድሚኡ ግና ሓደ ሓለፋ ክትገብሩለይ ክሓተኩም እየ። ናብ ገዛ ምሳይ ከምጾ ዝደለኹ ዓርኪ
ኣድያም ጥቓ ራህዋ ኮፍ በለት። በየናይ ክትጅምር ከም ዘላዋ እናሓሰበት ከኣ ዝን በለት። ኣብ መንጎ ክልቴኣተን ከኣ ጸጥታ ሰፈነ። ራህዋ ንኣድያም "ደኺምኪ ኢኺ መስለኒ ደሓን ዋላ ጽባሕ ነዕልል ደቅሲ" ኢላ ነቲ ዝነበረ ጸጥታ ኣፍረሰቶ። ኣድያም "ኖኖ ክሓስብ እየ ጸኒሔ በየን ጀሚረ ነየናይ ሓዲገ ደኣ
ተኽለ ሂፍ እናበለ ማይ ተመናይ በጽሐ። ኣብ ጥቓ ኣፍደገ እታ ኣውቶቡስ ተቐሪቡ ጸኒሑ ኸኣ ወረደ።
"ኣታ እግዚኣሄር ኣምላኽ፣ ሽግረይ ትፈልጦ ኣሎኻ። ጎይታ፣ በጃኻ ንስኻ ነዛ መንገደይ ኣገባግበለይ" ኢሉ ብውሽጡ ጸለየ።
ስለ ምንባር እየ ዝነብር ኔረ እምበር ንዓይ ምንባር ማለት ትርጉም የብሉን፣ ልዕሊ ምውታት ትሕቲ ህያውን ኰይነ ጉዕዞይ ኩሉ ዝመረሕ ዝነብረኩ፣ ካብ ወለደይን ፈተውተይን ንጹል ብምንባረይ ዝስማዓኒ ዝነበረ ጭንቀትን ስቓይን ብቓላት ክገልጾ ዘይክእል ከም ሕጻ ባሕሪ ዝምርዛኑ እምብዛ ከቢድ እዩ፣
ንዝኸበደ ዕዳይ ብሞትካ ኣርሒቕካዮ
ብፍቕርካ ንዓይ ምድሓንካ ገሊጽካዮ
ንድኹም እምነተይ ኣበርቲዕካ መሊስካዮ
ንዝሓመቐት ነፈሰይ ኣትንሲእካ ብተስፋ
ኣምላኽ እዩ እሙን ጓሳይ ገለ እኳ ኣይጐደለንን
ኣብ ምድሪ ዝተራኣየ ንግስነታት ዓለም ገሊኡ የደንቕ ገሊኡ የሕዝን። ዓለም ዝረኣየቶም ነገስታት ገሊኦም ጨካናት ገሊኦም ድኹማት፣ ገሊኦም ሕሱማት ገሊኦም ጥዑማት፣ ገሊኦም ርኹሳት ገሊኦም ልምሉማት፣ ገሊኦም ዕቡዳት ገሊኦም እሩማት እዮም…
1. መሃልየ መህልይ ናይ ሰሎሞን
2. ፍቕርኻ ካብ ወይኒ ይጥዕም እዩ እሞ፡
ብምስዓም ኣፉ ይስዓመኒ።
3. ቅብእኻ ምኡዝ ሽቱ ኣለዎ፡ ስምካ ዝፈሰሰ ቅቢ
ብሃገር። ብልምዲ። ብቋንቋ። ካብ ካልኦት ኣይትፈልዮምን ኢኻ፣
ናይ ባዕሎም ዝነብሩለን ከተማታት የብሎምን፣
ብናይ ባዕሎም ቀቢላዊ ቋንቋ ኣይዛረቡን።
ከም ባርያ ርእሱ ኣሕሰረ
ኣባይ ጽድቂ ኣብኡ ሓጥያት
ተሰኪሙ ከይዱ ናብ ሞት
ንኽህብትም ዝደኸየ
ንኽጸግብ ዝጠመየ
ንኽብርትዕ ዝደኸመ
ንኽባረኽ .....ተረገመ
ንኽጥዕይ ዝሓመመ
ንጸበባይ .....ዝዛዘመ
ንኽዕረቕ ዝተባእሰ
ንኣበሳይ


text:
“ክርስቶስ ተንሥአ እሙታን በዐብይ ኃይል ውስልጣን አሰሮ ለሰይጣን አግዓዞ ለአዳም ሰላም እምይእዜሰ ኮነ ፍስሃ ወሰላም”
መዝሙር፡ ይትፌሣሕ ሰማይ ወትትሓሰይ ምድር. ..“ሰማይ ይተሓጎስ ምድሪ እውን ደስ ይበላ መለኸት ይወቓዕ ኩሉ አድባራትን ከበቢኡን ኩሉ አእዋም በረኻታትን ይታሓጎስ ፥ ሎሚ አብ ሰማያት ዓቢ ተሓጓስ ኮይኑ አሎ፥ ምድሪ ብደም ክርስቶስ ተሓጺባ ዓባይ ፋሲካ ትገብር አላ። ትንሣኤኡ ብሰንበት ገበሮ ከም ነዳዲ እሳት ናብ ሲኦል ወረደ። አብኡ ነቲ ማዕጾ ሓጺን ሰበሮ፥ አብ ሣልሳይ መዓልቲ ንሞት ሰዓሮ ንኃይሊ ጸልማት አባረሮ” ይብል።
ንባባት፡ 1ቆሮ 15፡20-41፥ ራእ1:9-11፥ ግ.ሓ.5:12-16፥ዮሓ 20፡19-31።
ቅድሚ 19 ዓመት አቢሉ ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዮሓንስ ጳውሎስ ፪ይ ንዓለም ብዘገርም ነዛ ሰንበት ዘዳግማይ ትንሣኤ “ሰንበት መለኮታዊ ምሕረት” ኢሎም አብ ኩሎም ካቶሊካውያን ክትብዓል አዊጆም። እዚ ብዓል መለኮታዊ ምሕረት ዝብል ወላ እኳ ብመጠኑ ሓዲስ እንተ ኾነ እቲ መልእኽቲ ናይ አምላኽ አብ ፍቕሪ ዝተመስረተ ምሕረት ብርግጽ ሓዲስ ሓሳብ አይ ኮነን። ን2000 ዓመት ዝተሰብከ ቀንዲ ማእከል ክርስትያናዊ እምነት እዩ። አምላኽ ኩሉ ጊዜ አብ ልዕሊ ኃጥአን ምሕረቱ ምስ ሃበ እዩ። ወላ እኳ ብሰንኪ ኃጢአትና አብ ክንፍቀረሉ ዘይንኽእል እንተ ወደቕና፥ ዕብየትን ብዝሕን ኃጢአት ብዘየገድስ አምላኽ ኩሉ ጊዜ ምስ አፍቀረና እዩ። ምሕረት አምላክ ኩሉ ጊዜ ነቶም ኃጢአቶም ተአሚኖም አብኡ ዝቐረቡ ክፉት እዩ።
አብዚ እዋን ትንሣኤ ንመለኮታዊ ምሕረት አምላኽ ዘኪርና ክነብዕል ዝሰማማዕ እዩ። አብ ብዓለ ትንሣኤ እንዝክሮ ዓወት ፍቕሪ አምላኽ አብ ልዕሊ ግዝአት አኃጢአትን ሞትን እዩ። ትንሣኤ ኢየሱስ ዝገልጾ ኃጢአትን ሞትን ናይ መጨራሻ ቃል ከም ዘይብለን እዩ፥ ማለት መወዳእታ ሕይወት አይኮናን ኲንአን ካልእ ሕይወት አሎ። አብዚ ክነስተውዕለሉ ዘሎና አምላኽ ካብ ሰማይ ንክፍአትና ብቝጥዓ ከም ዝምልስ ገርና ክንርእዮ የብልናን። አምላኽ ንኃጢአት ሰብ ክንርድኦን ክንበጽሖን ብዘይንኽእል መገዲ ብምሕረት ስዒርዎ።
አብዚ አዕሙቕ አቢልና ክነስተንትን ጽቡቕ እዩ፥ አብ ጎቦ ቀራንዮ ንወዲ አምላኽ ብሥጋ ብጭካኔ ቀቲልናዮ። መስቀል ብኻልእ አረአእያ ናይ መጨረሻ ናይ ወዲ ሰብ ንአምላኽ ምንጻግ እዩ ዘርኢ። አምላኽ ንደቂ ሰብ በቲ አብ ልዕሊ ወዱ ዘርአይዎ ጭካኔን ግፍዕን ካብ ገጽ ምድሪ ጨሪሹ ከጥፍኦም ካብኡ ዝምችእ ጊዜ አይነበረን እንተ ኾነ ብአንጻሩ ክምሕረና ተረኺቡ። ኦ አቦይ ዝገብርዎ አይፈልጡን እዮም እሞ ምሓሮም ኢሉ ጸልዩ፥ ካብ ጎኑ ምስ ተወግአ ከም ጩራ ብርሃን ናይ መለኮታዊ ምሕረት ምልክት ወጺኡ።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ XVI ከም ዘስተምህርዎ “ኢየሱስ ክርስቶስ መለከታዊ ምሕረት ብአካል እዩ፥ ምስ ክርስቶስ ርክብ ምግባር ማለት ንምሕረት አምላኽ ምርካብ እዩ። ኢየሱስ ብገዛእ ፍቃዱ ሕይወቱ ንሞት ንመስዋዕቲ አወፊዩ እዚ ኸአ ንሕና ክንምሓርን ክንድሕንን ካብ ሞት ናብ ሕይወት ምእንቲ ክንሰግርን እዩ። ምሕረት ስም አለዋ፥ ምሕረት ገጽ አለዋ፥ ምሕረት ፍቕሪ ዝመልኦ ልቢ አለዋ።
እዚ ሎሚ እነብዕሎ ዘሎና መለኮታዊ ምሕረት አምላኽ ኢልናዮ ዘሎና ዘዘኻክሮ ነቲ ንሕይወትና ዝቐየረ ብዓል እዩ። አብ መንበረ ኑዛዜ ቀሪብና ኃጢአትን ክናዘዘ ከሎና ርኡይ ምሕረት አምላኽ ኢና እነስተማቕር። ካህን ክፈትሓና እንከሎ “ኃጢአትካ/ኪ ተሓዲጉልካ/ኪ እዩ ካብ ሕጂ ንድሓር አይትአብስ ብሰላም ኪድ” ይብለና። እዚአን ቃላት ሕይወት ዝቕይራ ምሉእ ምሕረት አምላኽ አዊጀን አብ ልብና ዕረፍትን ሓጎስን ዝፈጥራ እየን። ዝኾነ ኃጢአት ወላ እቲ ዝኸፍአ ይኹን ሓንትስ ተአሚናካ ምሕረት ሕተት እምበር ብአምላኽ ዘይምሓር የለን።
ንአምላኽ እናአምስገና ነቲ ጥዑም ምሕረቱ እናአስተማቐርና ንጸሊ እዚ ኸአ አብኡ እምነት ብምግባር ኢና። ዝዓበየ ኃጢአት ወላ ይኹን ብማይ ምስጢረ ጥምቀትን አብ መንበረ ኑዛዜን ዘይምሓር የለን። ካባና ዝድለ ክፍአትካን ድኽመትካን ተአሚንካ ምሕረት ክትሓትት ምቕራብ ጥራሕ እዩ።
አብዚ እዋን ብፍሉይ ክንጽልየሎም ዝግብአና አለዉና ብፍላይ ነቶም ንምሕረት አምላኽ ልቦም ዓጽዮም ዘለዉ። አብ ስድራና፥ አብ ቍምስናና አብ ስራሕና ወይ እዋን አብ ከባቢና ክህልዉ ይክአል እዩ፥ ስለዚ ሎሚ አፍልቦም ክንኩሕኵሕ እሞ ልቦም ንአምላኽ ክኸፍቱሉ ክንሕግዝ እዋኑ እዩ። ቤተ ክርስትያን ከይከዱ ዝተፈላለየ ምኽንያት ይፈጥሩ ወይ እውን እምነት አብ አምላኽ አጥፊኦም ይኾኑ። ወይ እውን ዘሕፍር ዓቢ ኃጢአት ገሮም ይኾኑ ወይ ከአ ካብቲ ሕማቕ ሕይወቶም ወይ አመል ክወጹ ስዕረት ኮይኑ ክስምዖም ይክአል፥ ገለ ኸአ አብ ውሽጦም ጽልኢ አምላኽ ሓቢኦም ዝነብሩ ብሰይጣን ተገዚኦም ዝነብሩ ክኾኑ ይክአል ስለዚ ክንጽልየሎም እዋኑ እዩ።
ሎሚ ገሊጽና ክነግሮ ዘሎና ምሕረት አምላኽ ወላ ነቶም ካብ መጀመርያ ንአምላኽ ልቦም ዝዓጸው፥ ካብ ፍርኂ፥ ካብ ትሪ ልቢ፥ ካብ ዘይምንሳሕ ወይ ምጥዓስ ዝተላዕለ እውን ከይተረፈ ክፉት ምዃኑ ክርእዩ ክንሕግዝ። አብ ናይ ሎሚ ወንጌል እዚ ግሉጽ ኮይኑ ኢና እንረኽቦ። መዓጹ ናይ እቲ ላዕለዋይ ደሪቢ ተዓጽዩ እንከሎ ኢየሱስ ካብ ሞት ተንሢኡ አብቲ ዕጹው ገዛ አትዩ ሰላም ክእውጀሎም መጺእዎም። ሰላም ንአኻትኩም ኢልዎም እዚ ሰላምታ አብ ልቢ እቶም ብፍርሒ አይሁድ ተሸቕሪሮም ንዝነበሩ ሓዋርያት ፍሉይ ሰላምታ እዩ። ነቲ ፍርኂ ጸልማት ጎልቢብዎ ዘሎ ልቦም ዝቕይርን አብ ሓዲስ ሕይወትን ምዕራፍን ክአትዉ ዝዕድም ሰናይ ዜና እዩ። አምላኽ ጎልቢቡ ሒዙና ካብ ዘሎ ጸልማት ክቕንጥጠልና ኩሉ ጊዜ ነዚ ሰላምታ ክህበና ይመጽእ። ክንቅበሎ ክንሰምዖ ናታትና ተራ እዩ።
አብዚ እዋን ወላ እቲ ተሪር ልቢ ከይተረፈ ክኽፈት አለዎ ግን ክንጽልየሎም አሎና። ንዝተዓጽወ ልቢ ክኽፈት እንተ ኾይኑ ብዙሕ ጸሎትን ጾምን ንስሓን ምግባር የድሊ። ሰብ ሓንሳብ ልቡ ምስ ዓጸወ ሰይጣን እዩ ዝመልኮ ሽዑ ነቲ ሰናይ አምላኽ ክሰምዕ ወይ ክቕበል አይክእልን እኳድአ አቦ ሓሶት ዝኾነ ድያብሎስ ዝተፈላለየ ሓሶትን ዘታልልን ነገራት እናቐረባ ብሓቂ ክርስቶስ ከም ንነጽግ ይገብረና። ልቢ ሰብ ክቕየር ንደሊ እንተ ኾና ተስፋ ከይቆረጽና ብቐጻሊ ጸሎት ብፍላይ መስዋዕቲ ቅዳሴ ከምኡ ዝተፈላለዩ ጸሎታት ከም ንባብ ቅ. መጽሓፍ፥ መቍጸርያ፥ ፍኖተ መስቀል ውዳሴ ማርያምን ካልኦት ጸሎታትን ክነዘውትር አሎና።
ሰንበት መለኮታዊ ምሕረት አብ ምእዋጅ ቅድስና ቅ. ፋውስቲና ኮቫልስካ ብዓልቲ ፖላንድ እዩ ተአዊጁ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅድስት ፉውስቲና ብዙሕ ጊዜ ተገሊጽዋ፥ ደጋጊሙ ዝበላ ምሕረቱ ንኹሎም ደቂ ሰባት ከውርድ ድላዩ ከምዝኾነ።
ካብ ቅ. ፉውስቲና እንቕበሎ አብዚ እዋን ዝውቱር ጸሎት ኮይኑ ዘሎ “መድገምያ ወይ መቍጸርያ መለኮታዊ ምሕረት” ብዝብል ዝፍለጥ እዩ። ሓጺር ጸሎት ከም መቍጸርያ ዝድገም ንአምላኽ ምሕረት ዝልምን “ምእንቲ ስቓት ዝመልኦ ሕማማቱ ንዓናን ንመላእ ዓለምን ምሓረና” ዝብል እዩ። እዚ መድገምያ ብግሊ ወይ ብማሕበር ክድገም ይክአል፥ አብ ብዙሓት ቍምስናታት ቅድሚ ወይ ድሕሪ ቅዳሴ ይድገም።
ኢየሱስ ባዕሉ ንቅ. ፉውስቲና ከምዚ ኢልዋ “ጓለይ ነዚ አነ ዝሃብኩኺ መድገምያ ክደግማ አበራትዕየን. . . ንነፍሳት ከድሕን ሓግዝኒ” ኢልዋ። መድገምያ መለኮታዊ ምሕረት ግሩህ ቀሊል ግን ብጣዕሚ ኃያል ጸሎት እዩ። ምእንቲ እቶም ልቦም ንአምላኽ ዝዓጸዉ እሞ አብ አፍደገ ገሃነም ዘለዉ ንጽልየሎም።
ቅ. ፉውስቲና አብ ጻዕሪ ሞት እንከላ ምእንቲ እተን ልበን ንአምላኽ ዝዓጸዋ ነፍሳት ጸልያ። ብጸሎታ አብ ቅድሚ ሓደ ሰብአይ አብ አፍደገ ሞት አብ ስቓይ ዘሎ ክትርአዮ ክኢላ። እዚ ሰብአይ ተጋዲሙ ደቂሱ እንከሎ አጋንንቲ ንነፍሱ አብ ገሃነም ክወስዱ ይጽበዩ ነሮም። እንተ ኾነ ቅ. ፉውስቲና ቀጺላ ምእንትኡ “ምእንቲ ስቓያት ዝመልአ ሕማማቱ ንዓናን ንመላእ ዓለምን ምሓረና” እናበለት ደጋጊማ ጸልያ። ሽዑ ንሽዑ እቲ አብ አፍደገ ሞት ዝነበረ ሰብ ዘፍ ኢሉ ሃዲኡ ምእንቲ እቲ ኩሉ ዝገበሮ ኃጢአት ክንሳሕ ዝብል አብ ልቡ መልኦ። በቲ ጸሎት መለኮታዊ ምሕረት ሰላም ረኺቡ እዚ ኸአ በቲ ቅ. ፉውስቲና ዝደገመቶ ጸሎት መለኮታዊ ምሕረት እዩ። ጸሎት መለኮታዊ ምሕረት አዘውቲርና ክንጽሊ ከሎና ዓቢ ጸጋ አልኦ።
ብዙሓት ነፍሳት አብ አፍደገ ገሃነም እሳት ከምዘለዋ ዘይንአምን እንተ ኾና ንርእስና ነተዓሻሹ ወይ ንጥብር አሎና ማለት እዩ። ገለ ሰባት አለዉ ክሳብ መጨረሻ ቀቒቕ ሕይወቶም ንምሕረት አምላኽ ዝነጽጉ ወይ ዝአብዩ። አምላኽ ግን ክሳብ መጨረሻ ከምቲ ንቅ. ፉውስቲና ዝበላ ብመድገምያ መለኮታዊ ምሕረት ከድሕኖም ይደሊ።
እዚ ኹሉ አብ ዓለምና እንርእዮ ጽልኢ፥ ውግእ፥ ዓመጽ፥ አድልዎን ዝርጋንን ምሕረት አምላኽ ከም ዝድለየና እዩ ዝገልጽ። ሎሚ ከምሎሚ ብዝያዳ ክርስትያን መሳርሕቲ ምሕረት አምላኽ ክንከውን ብጸሎትናን አብ ግብሪ ብዝርአ ናይ ፍቕሪ ተግባራትናን ክንገልጾ ይግባእ። ከምቲ አቦና በነዲክቶስ XVI መለኮታዊ ምሕረት መግለጺ ፍቕሪ አምላኽ እዩ ዝበልዎ አብ ዓለም መብራህቲ ኮና ኩሉ ጊዜ ነታ ጭልምልም እትብል ዓለምና ተስፋ እንህባን እነብርሃን ንሕና ስለ ዝኾና ትብዓት ለቢስና ምእንቲ ሓቅን ፍትሕን ክንጽሊ ንስራሕ ድያብሎስን ልኡኻቱን አብ ዓለም ክንስዕር ግደና የድሊ አሎ።
ሰብ ብኹሉ ይጠፍእ አሎ ዝምንጥሉን ዘጋግዩን ካብቶም ናተይ ዝብሎም ከይተረፈ ጭካኔ ብዝመልኦ ካብ አምላኽ ይፍለ አሎ ስለዚ አብዚ ብሩኽ ሰንበት ሓቢርና ምሕረት አምላኽ ክንልምን። ፍረ ትንሣኤ አብ መንጎና በዚሑ ክርከብ ንጸሊ። ኦ አምላኽ ከም ምሕረትካ እምበር ከም በደልና አይትኽደና እናበልና ንለምኖ።
ብሩኽ ዳግማይ ትንሣኤን ሰንበት መለኮታዊ ምሕረት አምላኽን ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ክሳብ ዕለት 14 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ብዛዕባ ናይ ገበን ጉጅለታት ዘካይድዎ ንግድ ሰብ ዝመክር ኣፍሪቃውያን ደቀንስትዮን ደያኑን ዓቃቤ ደያኑን ዘሳተፈ ኣብ ደቀንስትዮ ኣፍሪቃውያን ኣደዳ ንግድ ሰብ ዘማእከለ ዓውደ ጉባኤ ሎሚ ዕለት 12 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ተጀሚሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ጳጳሳዊ ናይ ስነ ምርምር ተቕዋም ዘዳለዎ ዛዕባ ንግድ ሰብ ዘማእከለ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተዋጽኣ ደናይኑን ዓቃቢ ደያኑን ብጠቕላላ 70 ደቀንስትዮ ኣኽበርቲ ሕጊ ዘሳተፈ ዓውደ ጉባኤ፡ ጓለንስተይቲ ብዛዕባ ሕይወትን ሰብኣዊ ፍጥረትን ዘለዋ ኣመለኻኽታን ብዛዕባ ስቓይን ብዛዕባ ሕግን ፍታሕን ምትሕብባርን ጉዳይ እውን ጥንቁቕን ልዑልን ክኸውን እንከሎ፡
ንግድ ሰብ፥ ዓቢይ ገበን ጸረ ሰብኣዊ ፍጥረትን
እዚ ናይ ለምዘበን ዓውደ ጉባኤ ይብሉ ናይ ጳጳሳዊ ስነ ምርምር ተቕዋም ዋና ኣመሓዳሪ ብፁዕ ኣቡነ ማርቸሎ ሳንቸስ ሶሮንዶ፥ እዚ ዓይነት ዓውደ ጉባኤ ንኽካየድ ዝደረኸ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ደጋጊሞም ብዛዕባ ሓደስቲ ጊልያነትን ንግድ ሰባትን ናይ እዋንና ዘሕፍር ጸያፍ ተግባር ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ዓቢይ ጸረ ሰብኣዊ ገበን ምዃኑ ዝገልጽዎን ንግድ ሰብን ምዝመዛ ጉልበትን ፍልጠትን ዕድመን ጠሪሹ ክውገድ ከይተሓለሉ ዘመሓላልፍዎ መልእኽትን ዘመሓላልፍዎ ምዕዶን ኣስተምህሮታትን እዩ ቢሎም፡ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝሓንጸጾ ተቐባልነት ዘለዎ ልምዓት፡ መዝማዚ ናይ ጉልበት ስራሕን ክሳብ ጊልያነት ዘብጽሕ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ክውገድ ዝብል እቲ እዋናዊ ጊልያነት ከብቅዕ ናይ ገዛእ ርእሱ መቆጻጻሪ ሕግን ክቐውምን ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኣብ ስራሕ ዓለም ምውፋር ከይሁሉ ዘተሓሳስብ፡ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኣብ ውትህድርና ዓለም ምውፋር ዝብል ኩሉ ካብ ምድሪ ገጽ ዓለም ክውገድ ዝብል ጽኑዕ መተሓሳሰብ እውን ዝተነብሮ ክሳብ 2025 ዓ.ም. ምሉእ ብምሉእ ትግቡር ክኸውን ዝብል መደብ እውን መሰረት ዝገበረ ዓውደ ጉባኤ እዩ ኢሎም፥ እዚ ኩለን 193 ሃገረት ኣባላት ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝተቐበልኦን ቅዱስ ኣቦና ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ኣብ ወርሒ መስከረም 2015 ዓ.ም. ወግዓዊ ምብጻሕ ኣካይዶም ድሕሪ ዘስምዕዎ ቃል ስዒቡ ብዝለዓለ ደረጃ ጐስጓስ ዝካየደሉ ዘሎ ውሳኔ እዩ ኢሎም።
ንግድ ሰብ፥ ክብሪ ሰብ ዘጽንት ገበን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቅድም ክብል እውን በነዲክቶስ መበል 16 ንግድ ሰብ ጸረ ሰብኣዊ ገበን እዩ፡ እዚ ኸኣ ሰብኣዊ ፍጥረት ዝንጽልን ክብሩ ዘሕስርን ናብ ግኡዝነት ዝቕይር ምዃኑ የተሓሳስቡ፡ ኣካላውን ስነ ኣእምሮኣውን መግረፍትን ዓመጽን ናይ ወሲብ ዓመጽን ንግድ ናይ ሰብነት ውሳጣዊ ኣካልን ኵለ መዳያዊ ምዝመዛን ዝኣመሰሉ ጸረ ሰብኣውያን ተግባራት፡ ይብሉ ብፁዕ ኣቡነ ሶሮንዶ፥ ንምውጋድ ናይ ኩሉ ምትሕብባር ይሓትት፡ ብዙሓት ደቀንስትዮ ማእለያ ንዘይብሉ ጸገማትን ኢሰብኣዊ ተግባራትን ክቃልዓን መጋበሪያ ሩካቤ ክዀና ምድራኽ ኣብ ልዕሊ ፍቕሪ ዝፍጸም ክሕደት እዩ፡ እዚ ክሕደት’ዚ ካብ ሕልፈት ዝገደደ እዩ ኢሎም።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ ኣደዳ ንግድ ሰብ ዜጋታት ናይ ደያኑ ህርኩት ጻዕሪ ማእከል ክዀኑ
ኣብ ወርሒ ጥሪ 2016 ዓ.ም. ኣብቲ እዋን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ተኻይዱ ኣብ ዝነበረ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ጸረ ንግድ ሰብ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ደያኑ ኣብ ዕዮኦም ነቶም ኣደዳ ንግድ ሰብ ዝዀኑ ዜጋታት ቆላሕታ ክገብሩ እንክብሉ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ካብቲ መጻወዲያ ጊልያነት ተላቒቖም ምስ ሕብረተሰብ ተወሃሂዶም ክብሮም መሰሎም ተሓልዩ ከንብሮም ዝኽእሎም ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ሕንጸት ክረኽቡ ይግባእ፡ ደቀንስትዮ ካብቲ ሓድሽ ጊልያነት ክላቐቓ ኩሉ በቢ ዘለዎ ሓላፍነት ክነጥፍ እውን ኣተሓሳሲቦም ከምዝነበሩ ዘኪሮም፡ ኣብ ዓመት 50 ሚሊዮን ደቀንስትዮ ኣደዳ ንግድ ሰብ ከምዝዀናን ብፍላይ እቲ ዝለኣለ ሚእታዊ ኣብ ክፍሊ ዓለም ኣፍሪቃ ዝረኣይ እዩ ይብሉ።


text:
ዝኸበርኩም መንእሰያት ኣሓትን እሕዋትን ኣብ እተካይድዎ ዘለኹም ማሕበራውን ውልቃውን ሂወት ዓወትን ኣሳልጦን እናተመነና ነቲ ባሕርያዊ ጉዕዞ ሂወት ዝሃበና ባሕርያዊ ሕጊ ማለት ወዲ ሰብ ተውሊዱ ክዓቢ ክኣርግ ክመውት ተፈጥሮኣዊ ትዕድልትና ከም ምዃኑ ዘካትዕ ኣይመስለናን።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እስራኤል ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን ዝወረደ ናይ 325 ህልቂት ብሓደ ኮይኖም ክሓዝኑሉን ብቐጥታ ንዝተተንከፉ ቤተሰብ ንምጽንናዕን ብዝገበሩዎ መደብ መሰረት፡ ልዕሊ 5 ሽሕ ህዝቢ ሎሚ ንጉሆ 9 ሚያዝያ ኣብ ቴልኣቪቭ ተኣኪቡ ብጸሎተ ፍትሓት መራሕቲ ሃይማኖት ዝተመርሐ ናይ ሓዘን ስነስርዓት ከምዘካየደ ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ፡ እቲ ፍጻሜ እናተኻየደ ብቐጥታ ዝደወልናሎም ተሳተፍቲ ናይቲ ስነስርዓት ገሊጾም።
ነቲ ንቀዳም ዕለት 19/02/2011 ሰዓት 1፣30 ድ.ቀ. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከካይዶ ሓሲቡ ዘሎ ኣኼባ ምስ ህዝቢ ኣብ ከተማ ሸፊልድ ንምቅዋም:
ሃብታም ባህሊ ኣሎና ፡ክልተ ኣርእስቲ ዛሓዘት ግጥሚ,
ሕድሪ ሰማእታትና ኩቡር እዩ።
ከምቲ ኩላትና ዘይንስሕቶ ብሰኪ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ካብ ዝከፍኤ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ምህላው መግለጺ ዘድልዩ ሓተታ ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ዜና ኣሰና ተጠቒሱ ከምዝነበረ፡ 6 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዜጋታት ካብ ከባቢ ጢዖ (ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብፈጣን ጃልባ ናብ የመን ድሕሪ ምስጋሮም፡ እቲ ስርዓት ኣምሳያ ቁጥዐኡ፡ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ርእሲ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ተቐማጦ ጢዖ ናይ ሕንሕነ ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዜና ኣሰና ተጠቒሱ ከምዝነበረ፡ 6 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዜጋታት ካብ ከባቢ ጢዖ (ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብፈጣን ጃልባ ናብ የመን ድሕሪ ምስጋሮም፡ እቲ ስርዓት ኣምሳያ ቁጥዐኡ፡ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ርእሲ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ተቐማጦ ጢዖ ናይ ሕንሕነ ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ዝኸበርኩም ተከታተልቲ ድምጺ ኣሰና፣ ንሕና ኣዓሩኽ ኣሰና፣ ኣብ ሕብራት መንግስታት ኣሜሪካ ንቅመጥ፣ እታ ተስፍ ህዝቢ ኮይና ዘላ፣ ድምጽኹም ድምጺ ኣሰና፣ ዘጋጥማ ዘሎ ቑጠባዊ ጸገም ንኽፍታሕ፣ ተበግሶ ወሲድና፣ ዝተፋላለይ መደባት ሰሪዕና፣ ጻዕርታት ካብ ንጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።
ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ንሃገሩ ከም ዘፍቅርን ከም ዘኽብርን ምንም ጥርጥር የብሉን። አብ ስልጣን ዘሎ ህግደፋዊ መላኺ ስርዓት’ውን ነዚ ስሚዒት’ዚ ስለዝፈልጥ፣ ናይ ህዝብና ስሚዒት መዝሚዙ ብምብላጽ፣ ንጹሃት ዜጋታት ብምግጋይ ክንደይ ጊዜ ኢዩ ብሽም ኤርትራን ህዝባን እከይ ተግባርን፣ ሐደገኛ ሽርሕን ዘይፈጸመ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣብ ኖርዝ-ካሮላይና ዝቕመጡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ድምጺ ኣሰና ንምስሳን ብዝወሰዱዎ ተበግሶ ኣስታት 2 ሽሕ ዶላር ብምውጻእ፡ ኣብ ቀጻልነት ድምጺ ኣሰና ዓቢ ኣበርክቶ ገይሮም።
ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቃስ መንእሰያት ኤርትራ ጨንፈር ኮሎምበስ ን 19 መስከረም 2009 በኣጋጣሚ መበል 8ይ ዓመት ብግልጺ ማሕዩር ሓርበኛታት ተቃልስቲ ኣንጻር ምልኪ-ዝተቃወሙ 11 ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን ቦኽሪ ልሳን ህዝቢ ዚኾኑ ተባዓትን ንጹሃትን ጋዜጣኛታት ዝተሓየሩሉ ማዓልታት ብሙኻኑንን በቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ ወርሒ መስከረም- ኣደ ብረታዊ ተጋድሎናን ሰለዝኾነት ንመበል 48 ዓመታ ንምብዓልን ንምጽንባል….
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ተቐማጦ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ እትርከብ ዓዲ ቆልዓ ሰበይትን ሰብኡትን ንብረቶም ጠርኒፎም ብስቱር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ተቐማጦ ናይታ ዓዲ ነዚ ዓቕሊ-ጽበታዊ ስጉምቲ ‘ዚ ዝወሰዱ ብጥምየትን ሕሱም ጸቕጢ ስርዓት ህግደፍን ተገዲዶም ከምዝኾኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ተቐማጦ ከባቢ መንደፈራን ዓዲ ቐይሕን በቲ ወሪዱዎም ዘሎ ጥምየትን ሕሰም መነባብሮን ዝርእዩዎ ስኢኖም ነቲ ስርዓት ጭንቀቶም ምስ ገለጹሉ፡ ‘ናብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ጎልጅን ገርሰትን ኬድኩም ሓሪስኩም ብልዑ’ ስለዝበሎም ዝገዓዙ ብዙሓት ስድራቤታት ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ‘ሎ።
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ናይሮቢ ፡ ኬንያ ፡ ስርዓት ህግደፍ ብዝተፈላለየ ጉልባብ ገንዘብ ከዋጽኡ ንዝገበረሎም ጸቕጢ ብስሙር ድምጺ ከምዝነጸጉዎ ሎሚ 19 ታሕሳስ ብዘውጽኡዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም።
ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብኤርትራውያን ተቐማጦ ፍራንክፈርት ጀርመን ናይ ዝተኻየደ ሰላማዊ ስልፊ ስእላዊ ምግለጺ
መንግስቲ ካናዳ ብዛዕባ ሰውራ ኤርትራ ዘለዎ ሓበረታ ግጉይ ስለዝኾነ ነቲ ቅኑዕ ሓበረታን ስእሊን ንምሃብ ናይ ጥርዓን ጽሑፍ ንምቕራብን ኣብ ዝለዓለ ኣካል በጺሕና ክንቃለስ ከም ዘሎና ተሰማሚዕና ነዚ ጉዳይ እዚ ትመርሕ ሽማግለ መዚዛና ስራሓ ጀሚራ ኣላ።ነዛ ሽማግለ እዚኣ ንምሕጋዝ ኩሉ ኤርትራዊ ብሓባር ክለዓል ንጽውዕ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን፡ ንውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምምካትን ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእን ኣብ ሓደ ጽላል ሰሚሮም ዝተወሃሃደ ሓባራዊ ዕማም ከካይዱ ዝሓለፈ ሰሙን ብዝኣተዉዎ ስምምዕ መሰረት፡ ትማሊ 8 ታሕሳስ ኣብ ለንደን ኣብ ቅድሚ’ቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝተወደበ ናይ ፕሮፖጋንዳ ኣኼባ ተረኺቦም ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።


text:
ኣብ ደቡብ ምዕራብ እታ ሃገር ዝርከብ ዞባዊ ሆስፒታል በይ ብከብዲ ቅርጸት፣ብተምላስን ውፅኣትን ዝሳቐዩ ብዙሓት’ዮም።
ካብ ወርሒ ታሕሳስ ጀሚሩ ልዕሊ 40 ሽሕ ሶማልያዊያን ብሕማም ሸሮኽ ምጥቕዖም መብዛሕቲኦም ግዳያት ድማ ብሰንኪ ሕፅረት ዝተመጣጠነ መግቢ ህፃናት ምኳኖም ተሓቢሩ።
ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኣ ፋጡማ ብሕማም ሸሮኽ ተጠቒዓ ኣብቲ ሆስፒታል ደቂሳ ትርከብ።ወላዲት ኣዲኣ ቢሻሩ መሓመድ ካልኣይቲ ውላዳ ክትሞታ ከምዘይትደልይ ትገልጽ።
“ዓባይ ሓፍታ ነታ ሓሚማ ዝደቀሰት ህፃን ብውፅኣት ተሳቒያ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ሞይታ፤ሸውዓተ ዓመታ እያ ነይራ።”
ኣብ ትካል ጥዕና ዓለም ክኢላ ሕማም ሸሮክ ዶ/ር ዓብዲናሲር ኣቡባካር ብሰንኪ ናይ ፀጥታ ፈተናታት እቲ ለበዳ እናኸፍአ ይኸይድ ከምዘሎ ይገልፁ።
“ኣብ በይ፣ባኩል፣ማእኸላይ ጁባ፣ጌዶን ገለ ካልኦት ከባቢታትን እንተወሲድና ክንኣትዎም ኣይንኽእልን።ብቲ ሕማም ዝሞቱን ዝሓመሙን ብዙሓት እዮም።እቲ ኹነታት ድማ ካብዚ ከገድድ ምኳኑ ንፈልጥ ኢና።”
ኣብዚ ወርሒ ኣብ ደቡባዊን ማእኸላይን ሶማል ዝወቕዐ ዝናብ እቲ ሕማም ክጋፋሕ ከምዝገብረ ኣብ ዞባዊ ሆስፒታል በይ ተቖፃፃሪት ሳሊማ ሸኽ ሹዋይብ ይገልፃ።
ብዩኒሴፍን ትካል ጥዕና ዓለምን ዝሕገዙ ሰብ ሞያ ጥዕና ናይ ሕማም ሸሮኽ ክታበት ንህፃናት ክኸትቡ ናብ ከባቢ ባይዶዋ ክጉዓዙ እዮም።
ዶ/ር ኣቡበካር ግን ሓፈሻዊ ሰብኣዊ ኩነታት ከይተመሓየሽ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ሕማም ንምቁፅፃር ከቢድ እዩ ይብሉ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መጋቢት – 14.2018
ዮሓ. 5,17-30
ኢየሱስ ግና “አቦይ ክሳዕ ሕጂ ይዓዩ አሎ፥ አነውን እዓዩ አሎኹ” ኢሉ መለሰሎም። ስለዚ ሰንበት ብምስ ዓሩ ጥራይ ዘይኮነስ፥ ንአምላኽ ድማ “አቦይ” ብምባሉ፥ ንርእሱ ምስ አምላኽ ስለ ዘመ ዓራረየ፥ ኪቐትልዎ ይደሊዩ ነበሩ፡፡ ሽዑ ኢየሱስ ከምዚ ኢሉ መለሰሎም፦ “ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም አለኹ፥ ወልድ ነቲ አቦኡ ኺገብሮ ዝረአዮ እንተ ዘይኮይኑ፥ ካብ ርእሱ ሓንቲ ነገር እካ ኺገብር አይክእልን እዩ። ነቲ አቦ ዚገብሮ ዘበለ ኹሉ፥ ወልዱውን ይገብሮ። አቦ ንወልድ የፍቅሮ ኢዩ፥ ነቲ ዚገብሮ ዘበለ ኹሉ ኸአ የርእዮ እዩ። አቦ ንምውታት ከም ዘተንሥኦም ሕያዋንውን ከምዝገብሮም፥ ወልድ ድማ ኸምኡ ነቶም ዝደለዮም ሕያዋን የገብሮም። አቦ ንሓደ እካ አይፈርድን ኢዩ፥ እንተኾነ ኩሉ ፍርዲ ንወልድ ሃቦ። እዚ ኸአ ከምቲ ነቦ ዜኽበሮ ገይሩ ኹሉ ሰብ ንወልድ ምእንቲ ኼኽብሮ ኢዩ። እቲ ንወልድ ዘየኽብሮ ነቲ ዝለአኾ አቦውን አየኽብሮን እዩ።
ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አለኹ፥ እቲ ንቓለይ ዚሰምዕ፥ በቲ ዝለአኸኒውን ዚአምን ናይ ዘለዓለም ሕይወት አላቶ፤ ንሱ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ይሳገር እምበር ናብ ፍርዲ አይክበጽሕን ኢዩ። እቶም ምውታታ ድምፂ ወዲ አምላኽ ዝሰምዑላ ሰዓት ትመጽእ አላ፥ ንሳ ኸአ ሕጂ ኢያ፥ እቶም ዝሰምዕዎ ዘበሉ፥ ድማ ብሕይወት ከም ዚነብሩ ብሓቂ ብሓቂ፥ እብለኩም አሎኹ። ከምቲ ነቦ ናይ ባዕሉ ሕይወት ክህልዎ ሃቦ። ወዲ ሰብ ስለ ዝኾነ ድማ ኺፈርድ ሥልጣን ሃቦ። እቶም አብ መቃብር ዘለዉ ኩላቶም ድምፁ ዚሰምዑላ ሰዓት ክትመጽ እያ እሞ በዚ አይትገረሙ። ሽዑ እቶም ሠናይ ዝገበሩ ናብ ትንሣኤ ሕይወት፥ እቶም ክፉእ ዝገበሩ ድማ አ ንብትንሣኤ ኩነኔ ኪኸዱ እዮም። ካብ ርእሰይ ገለ ነገር እካ ኽገብር አይክእልን እየ፥ ከምቲ ዝሰማዕክዎ እፈርድ። ፍቃድ እቲ ዝለአከኒ እምበር ፍቓደይ ስለ ዘይደሊ ኸአ ፍርደይ ቅኑዕ እዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መጋቢት 28.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.26.14-25
- አስተንትኖ
አብቲ ናይ ትማሊ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ናይ ይሁዳ ክሕደትን ናይ ጴጥሮስ ምንጻግን አስተንቲና። ሎሚውን እንደገና ቤተክርስቲያና ደጊምና ብዛዕባ ክሕደት ናይ ይሁዳ ክነስተንትን ትዕድመና። ማቴዎስ ወንጌላዊ ብዛ ዕባ ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሕማማት ክገልጽ ከሎ አብቲ ውድቀት ናይ ሓዋሪያት አበርቲዑ ትኹረት ይገቢር። ሓዋሪያት ወላእካ ሰለስተ ዓመት ዝአክል ምስኡ እንተ ተጋዕዙ፡ አብቲ ጽንኩር ግዜ ግና ወላሓደ እካ ክከላኸለሉ አይከአለን። ይሁዳ አሕሊፉ ይህቦ፡ ጴጥሮስ ይኽሕዶ፡ እቶም ዝተረፉ ክሃድሙ ተረኽቡ። ማቴዎስ እዚ ኩሉ ከዘንትወልና ከሎ ንኽነቅፍ፡ ተስፋ ንኸቅርጽ ዘይኮነስ ፍቕሪ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ውድቀትን ክሕደትን ናይ ደቂ መዛሙርቱ ሓለፋ ከምዘለዎ ንኸስምር ኢዩ።
ሎሚውን ማቴዎስ ንዓና ንሓዋሪያቱ ተኸተልቱ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ካብ ክሉ ክሕደትና ውድቀትና ፍቅሪ አምላኽ ከምዝዓቢ ንኽንርዳእን ክንቅበልን ኢዩ። ነዚ ተረዲእና ከአ ናብኡ ክንምለስ ኢዩ። ንሕና ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ዘለና ርክብ ክነቃርጽ ንኽእል ኢና ንሱ ግና ብባህሪኡ ፍቕሪ ስለዝኾነ እቲ ምሳና ዘለዎ ርክብ ከቃርጽ አይክእልን ኢዩ። እዚ መልእኽቲ ኢዚ ኢና አብዚ ቅዱስ ናይ ሕማማት ግዜ ክነስተንትነሉ ዘላና።
ይሁዳ ንመምህሩን መድኅኑን ንኽሸይጥ ናብ ሊቃነ ካህናትን ከይዱ “ አነ ንኢየሱስ አኅሊፈ ኽህበኩም እንታይ ትሁቡኒ፧” እናበለ ክሓቶም ተረኽበ። ንሳቶም ከአ ስላሳ ቅርሺ ብሩር ሃብዎ። ካብዚ ሰዓትን ግዜን ጀሚሩ ኸአ አኅሊፉ ክህቦ ምሹእ ግዜ ክደሊ ጀመረ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ነቲ ጎይታናን አምላኽናን ምእንቲ ነፍሲ ወከፍና ድኅነት መከራ ዝጸገበ፥ ብትሕትና ንርእሱ ዘዋረደ፥ ብዘይ ፍትሒ ዝተፈርደ አምላኽ፥ ነቲ ንሕማምናን ንስቓይናን ዝጾረ፥ ብሰሪ አበሳና ዝተኸትከተ ጎይታ፡ አብ ሕይወትና ብከመይ ንቕበሎ። ምስኡ ዘለና ርክብ እንታይ ይመስል። ስለዚ ብሓላፊ ናይዛ ዓለም ነገራት ተታሊልና ንኽርስቶስ ጎይታና ከይንክሕዶ ከይንጠልሞ ሎሚ ንዕደም አለና። ክርስቶስ ምስ ሓዋሪያቱ አብ መአዲ ምስተቐመጡ፡ “ ሓደ ካብ ሓዋሪያቱ አኅሊፉ ከምዝህቦ ተዛረበ” ንሳቶም ከአ ስንበዱ ፈርሁ፡ ነፍሲ ወከፎም ከአ አነዶ ይከውን እናበሉ ክሓትዎ ተረኽቡ። ኢየሱስ ከአ “ እቲ ኢዱ ምሳይ አብ ጻሕሊ ዚጠልቕ ንሱ ኢዩ” እናበለ መለሰሎም። ቀጺሉ “ ወዲ ሰብሲ ከምቲ ብዛዕብኡ ዝተጻሕፈ ኪኸይድ ኢዩ፥ ግናኸ እቲ ሰብ ንወዲ ሰብ አኅሊፉ ዝህቦ ሰብ ወይልኡ! እቲሰብ እቲስ እንተ ዘይውለድ ምኃሾ ነይሩ” በሎም። ሎሚ እዚ መንፈስ ይሁዳ አብ ነፍሲ ወከፍና ህልው ኢዩ። ብዙሕ ግዜ ብተግባራትን ብሕይወትና ብቃላትና ንኽርስቶስ ጎይታና አምላኽና ክንክሕዶን ክነጽጎን ንርከብ ኢና። ወይልኹም ይብልና አሎ። ስለዚ ነዚ ቃል አምላኽ ናይ መ ዓልቱ ክነስተንትን ከለና፡ ብዛዕባ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ነስተንትን፡ በዚ ቃል ወንጌል እዚ ክርስቶስ ሎሚ ንዓይ እንታይ ይብለኒ፡ ኢልና ንሕተት።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
ኮሮና ቫይረስ ንቃልሲ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ፡ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ይገትኦ ዶ ?
ኮሮና ቫይረስ ንቃልሲ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ፡ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ይገትኦ ዶ ?
ኮሮና ቫይረስ ኣብ’ዚ ንነብረሉ ዘለና መዋእል ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ተመሓላልፊ ሕማም፡ ኣብ መላእ ዓለምና ኣለዉ ዝበሃሉ ሕክምናዊ ትካላትን ሞያውያን ዝዛረብሉ ዘለዉን፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ከኣ ኤርትራውያን ንሓድሕድ ብኸመይ ንከላኸሎ ሓልዮት ዝመልኦ ምኽሪ ክዝርጋሕ ንርእዮ ዘለና ተወሳኺ ምስክር ዘድልዮ ኣይኮነን። ምስ’ዚ ኩሉ ዘጋጥም ዘሎ ኣህጉራዊ ጸገማት፡ ንዝጭፍለቕን ዝጭቆንን ዘሎ ህዛቢ ንምድሓን ዝግበር ዘሎ ዝተመደበ ዋዕላታት ኣኼባታት ክስረዝ ይግባእ ዶ? ክውንዘብፍ ይግባእ ዶ? ዝብል ሕቶታት ብክልተ መልክዕ ክምለስ ይከኣል።
ቀዳማይ ን29 ዓመታት ንህዝቢ ዝድሃኸ መልኣከ ሞት ስርዓት ህግደፍ እንዳረኣካ፡ እንዳሰማዕካ ካብ ካልኣይ ሞት ምህዳም ንረብሓ መን’ዩ ዝድምደም ከም ዝኽእል ምፍላጥ ዘገድስ’ዩ። ካልኣይ ኣብ ኣዳራሽ ተኣኪብካ ዝካየድ ዝነበረ መኽተ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካልእ መልክዕ፡ ኣገባብ ርክብ ክሕዝን፡ ዝድምናታት ዘተን ምርድዳእን ክቅጽል ዘኽእል ሜላ ብምፍጣር፡ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ዝሓለፈ 10-15 ዓመታት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት Paltalk ክካየድ ዝጸንሐ ውዕውዕ ክትዓት፡ ሕጂ’ውን ከም መተካእታ ንኣካላዊ ርክባት ዋዕላን ኮንፈረንስ ደለይቲ ፍትሒ ብመተካእታ ንኽካይድ ዝኽልክል ተክኒካዊ ጸገማት ስለ ዘየልቦ ንምልካዊ ስርዓት ትንፋስ ዝህብ ክፍተት ግዜ ክንፈጥር ኣይግባእን።
ኣብዝ’ኢ ጉዳይ ከም ዓብይ ኣብነታዊ ተሞክሮ ተበግሶ ኣማኒኤል ዳዋ፡ ኣብ ዓለም ምሉእ ዝተባርዐ ህዝባዊ ናዕቢ ክጥቀስ ዝኽእል፡ ኣብ ድሌት ዝተመርኮሰ፡ ህዝባዊ ንቅሎ ዓጋቲ ዘይብሉ ምኳኑ ዘርድእ’ዩ። ሕጂ’ውን ነዚ ኣገባብ ተኸቲልካ ኣብ’ዚ ጽንኩር ኩነታት ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ምቅላስ ይከኣል’ዩ።
ብልክዕ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝብና ብዝለዓለ ዓቕሙ ብዝፍቅዶ ብዛዕባ ጥዕንኡ ክግደስን ዝረኽቦ ምኽሪ ብግብሪ ከሰንዮ ንህላውነቱ ክከላኸልን፡ ብድሕሪ ድሕነቱ ከኣ ድሕነት ህዝቡ፡ ድሕነት’ቲ ሓበሬታን፡ ድሕነት ክንክን ጥዕና ዘይብሉ ውጹዕ ህዝቢ፡ በቲ ዘለዎ ዓቕም ተኽእሎን ዕድልን፡ ኣብ ቤቱ ኮይኑ ክምጕት፡ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ምስ ጸሓየ ከኣ ኣብ ቅርዓት ወጺኡ ንቡር ተቃውሞ ክቅጽለሉ ዘክእል ዕድል ክፈጥር ይግባእ።
ሎሚ ብሰንኪ ኮሮና ቫይረስ ክንእከብ ኣይንኽእልን፡ ሓቂ’ዩ፡ ግን ከኣ ብኣካል ደኣ ኣይንራኸብ’ምበር ብዝተፈላልየ ቴክኖሎጂ ዝፈጠሮ ዕድል ምብጥቃም ህዝብና፡ ነቲ ኣካላዊ ርክባት መተካእታ ኣማራጺ ክረኽበሉ ክባላሓት ይግባእ። እዚ መተካእታ ርክባት ኣሎ ድዩ ኸ? እወ ኣሎ። ኩሎም ቅሩብነት ዘለዎም ንዝተመደበ ኣኼባታትን ዋዕላን ኣብ ግዜኡ ንኽትግበር ዘኽእሎ መዳያት ኩሉ ፈተነ ክፍትሽ ይግባእ።
እዚ ብኮሮና ቫይረስ ዝተላዕለ ኣርእስቲ ኣብ ሕልና ወይ ፖለቲካዊ መደብ ሰሪዕኻ ክትዛረበሉ ዘይሞራላዊ፡ ወይ ዘይሰብኣዊ ኮይኑ ክረአ ከም ዝኽእል ርዱእ’ዩ። ይኹን’ምበር እቲ ንነብረሉ ዘለና ዓለም ኣብ ፖለቲካዊ፡ ኤኮኖምያዊ፡ ድምር ካልእ ዲፕሎማስያውን ማሕበራውን ጉዳያት ዘዛርብ ዘሎ ብምዃኑ ካብ መስመር ዝወጸ ኣርእቲ’ውን ኣይኮነን፡ ይኹን’ምበር ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንነካይዶ ቃልሲ፡ ካብ ሞት ዘይሓልፍ ሞት፡ ካብ ኣህጉራዊ ጠመተ ፍታሕ ወጻኢ ዘይኮነ ፍታሕ ንህዝብና ክንረክበሉ መንገዲ ወይ ኣማራጺ ምንዳይ፡ ክንዕገትን፡ ክንዕቀፍን፡ ጠጠው ክንብልን ዝግባእ ኣይኮነን።
በቲ ብሞያውያን፡ ናይ ሕክምና ኪኢላታት ዝወሃብ ዘሎ ምኽሪ ተቀቢልና፡ ኣብ ቤትና ኮይና፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ርክባትና ክንቅጽል ግን ዝኽልክል ኣይመስልን። ሎሚ ሎሚስ ዋላ እቶም ሞያውያን ናይ ሕልምን ክኢላታትው’ን እንተኾነ ዝሕልፍዎ ዘለዉ መልእክትስ ካብ እዋናዊ ሓደጋ ዝረሓቐ ኣብ በይቶም ወይ ቤት ጽሕፈቶም ኮይኖም’ዮም። ምእንቲ’ዚ ከኣ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ክንቃለስ ዝእግደናን ዝኽልክለናን ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ጽንኩር ኩነታት ኣብ ህዝብና ክረአ ዝኽእል ዘሎ ሻቕሎት ንምህዳእ፡ ምኽሪ ንዘድልዮም ኣሕዋትን ኣሓትን ሽማግለታትን ህጻናትን ብዓቕምና ዘፍቅዶ ክንሕግዝ ይግባእ። ብዓብዩ ከኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ጸላም ምሕደራ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝነብር ህዝብና ተስፋ ንምሃብ ኣዘውቲርና መልእክትና ብምኽሪ ከነመሓላልፍ ክንበቕዕ ተክእሎ ሕልና ከነዕቢ ይግባእ።
ዝቃለስ ይዕወት
ዜናን ሓበሬታን ው.ሓ.ዲ.ለ
14 መጋቢት 2020


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ናይ ሎሚ አርባዓ ዓመት ዕለት 6 ነሐሰ 1978 ዓምፈ ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ በዓል ደብረ ታቦር ኣብ ዝዝከረሉ ዕለት ር.ሊ.ጳ ጳውሎስ ሻድሻይ ናብ ቤት ኣቦ ተመሊሶም፣ ቅዱስነቶም ዘለዎም ኣኽብሮን ኣድናቆትን ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
ጉባኤ ቫቲካን ካልአይን ሕይወት ሰብ ትብል ሓዋርያዊት መልእኽቲ ብፁዕ ር.ሊ.ጳ ጳውሎስ ሻድሻይን!
ከም ዕለተ ቅድስና ብፁዕ ር.ሊ.ጳ ጳውሎስ ሻድሻይ ዝተመርጸት ዕለት 14 ጥቅምቲ ዝተመርጸተትሉ ምኽንያት ድሕሪ ነዊሕ ጸሎትን ኣስተንትኖን ጻዕርን ብፁዕነቶም ንካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝደምደመሉ ዕለት ብምዃና እዩ። ኣብታ ዕለት እቲኣ ኣብ መዕጸዊ ናይ መጨረሻ ክፍሊ ጉባኤ ብፁዕነቶም ብዛዕባ እቲ ጉባኤ ‘እዚ ጉባኤ እዚ ንዓለም ነታ ኣብዚ ኣደራሽ እዚ ዝተሓደሰት ቤተክርስትያን ንእምነታ ብዝምስክሩ ንፍቅሪ ሃረር ዝብሉን ብሕብረት ጸሎትን ሥርዓትን ተግባርን ዝተወሃሃዱን ጓሶት ዝመልአትን ነወፊ። ኩልና እንደልዮ ሓንቲ ነገር ኮይና ንሳ ኸኣ ከምቲ መምህርናን ጐይታናን ኢየሱስ ዝገበሮ ኩለትናና ንሕይወት ቤተክርስትያንን ንድሕነት መላእ ዓለምን ምውፋይ ከኣ ብሓቂ ዘደንቅ እዩ’ እንክብሉ ዛዚሞሞ ነሮም።
ብፁዕነቶም ዝገበርዎ ካልእ ዓቢ ኣበርክቶ ከኣ ሎምዘመን መበል 50 ዓመቱ ዝዝከር ዘሎ ሂዩማነ ቪተ ሕይወት ሰብ እትብል ሓዋርያዊት መልእኽቶም እያ፣ ኣብዛ ሓዋርያዊት መልእኽቲ እዚኣ ዝኾነ ዘይባህርያዊ ከላኤ ጽንሲ ዝውገደሉን ዝኾነ ፖሎቲካ መደብ ቁጽጽር ሥድራቤት ዝተነጽገሉን ነበረ።


text:
ዓለምለኸ ውድ ድር Future City ናይ ቅድሚት ወይ መፃኢከተማ ንፈለማ ግዜ ብኢንተርኔት ወይ ብVirtual ኣብዘካየዶ ስነስርዓት ናይ 2021 ተዓወቲ ጋንታት ዕላዊ ገይሩ ኣሎ።Future City ዓለም ከመይ ገይርና ዝሓሸት መንበሪ ክንገብራ ንኽእል ዝብል ሕቶ ብምምላስ ይጅምር።
ናይዚ ዓመት ውድድር ዝለዓለ ሽልማት ዓለምለኸ ውድድር Future City ተዓወቲ ተምሃሮ ኣብ ሁስተን ቴክሳስ ዝርከብ Al-Hadi School of Accelerative Learning ዝተብሃለ Middle school ማእኸላይ ቤት ትምህርቲ እዩ።
ተምሃራይ Al-Hadi መሓመድ ዓሊ ርዝቪ ብዙሕ ፈተናታት ኣጋጢሙና እዩ ይብል።’’ኮሮናቫይረስ ስዒቡ ድማ ናይ CDC መምርሕታት ከምኡ ድማ ገሊኦም ኣባላት ጉጅለና ብኦንላይን ትምህርቲ ይከታተሉ ገሊኦም ድማ ብኣካል እናተምሃሩ ናይ ግዜ ሰሌዳና ዘመቻችው ኩሎም ኣገደስቲ ምኽኒያታት እዮም ግን ንኩሎም ምስጋና ይብፅሓዮም ተዓዊትና’’ ይብል።
ካሊእ ናይዚ ቤት ትምህርቲ ተምሃራይ ዝኾነ ሙሓማድ ሓኒ ሚርዛ ብወገኑ ‘’ገለ ኣባላት ጉጅለና ብኮቪድ 19 ተታሒዞም።እዚ ዓብይ ፀገም ነይሩ፤በዚ ምኽኒያት ሒደት ሰሙናት ስለዝዘለልና ክነክሓሕስ ነይሩና’’ ይብል እዩ።
እዚ ፕሮጀክት ማእኸል ዝገበረ ፕሮግራም Future City በብዓመቱ ንተምሃሮ ማእኸላይ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ዙሪያ ዓለም ይጋብዝ።እቲ ውድ ድር ዝሓሸት ዓለም ንምፍጣር መፃኢ ከተማ እንታይ ክመስል ኣለዎ ዝብል ሞደል ንምምሃዝ እዩ።
ናይዚ ዓመት ጭብጢ ኣብ ወርሒ ምንባር ዝብል ኮይኑ ተምሃሮ ካብ 37 ከባቢታት ዩናይትድ ስቴትስ፣ ቻይና፣ ካናዳን ናይጀሪያን ኮይኑ ጉጅለታት ናይ ቅድሚት ከተማ ኣብ ወርሒ ዲዛይን ምግባርን ምህናፅን ዝብል እዩ።
ካብ ተወዳደርቲ ተምሃሮ ሓደ ንነበር ታ ዘድልዮም ኩሉ ዓይነት ነገራት ዘማልአት ከተማ ክትኸውን ክነረጋግፅ ኣለና ይብል።ካሊእ ተወዳዳርይ ድማ ’'ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ወርሒ ዝህነፅ ከተማ ኣብ ናይ መሬት ፀጋታት ከይኮነስ ኣብ ናይ ወርሒ ፀጋታት ምትእምማን ከምዝክኣል ምርግ ጋፅ ንደሊ ኢና’’በለ።
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ በብዓመቱ ልዕሊ 45,000 ተማህሮ ኣብ ዝሳተፍሉ ዝዓበየ ናይ ምህንድስና ብድሆታት 42 ጉጅለታት ወይ ጋንታታት ናብ ናይ መወዳእታ ውድድር ሓሊፈን እየን።
DiscoverE ዝተብሃለ ናይኢንጂነሪንግ ጉጅለ ነዚ ውድድር ን29 ዓመታት መሪሑዎ።ማጊ ደሰል ኣብ DiscoverE ኣዋሃዲት ፕሮግራም ውድ ድር Future City እያ።
ኩልሻዕ በብዓመቱ ከምእትምሰጥ ትገልፅ ማጊ ’’ጉጅለታትና ብዘካይዱዎም መፅናዕትታት ዕምቆታቶም፣ብዛዕባ ኣብ ኢዶም ዘላ ዝተወሰነት ኣርእስቲ ዘለዎም ፍልጠትን ማዕረ ክንደይ ናይታ ጉዳይ ክኢላታት ከምዝኾኑን ኩሉ ግዜ እየ ዝምሰጥ’’ ትብል።
ተሳተፍቲ ተምሃሮና ብዛዕባ ምህንድስናን ናይ ከተማ ዲዛይንን ከምኡ እውን ምስኡ ዝኸይድ ትልሚን ህንፃን ኣተሓሕዛ ከተማን ኩሉ ውሻጥኡን ወፃኢን ከምዝምሃሩ ብምግልፃ ‘’እዚ ጥራሕ ኣይኮነን ከም ሓደ ጉጅለ ከመይ ከምዝስራሕ እውን እዮም ዝምሃሩ።ምትእምማኖም ብተዓፃፃፊ ይዓቢ’’ ብምባል ትሕብር ማጊ።
እቶም ተማሃሮ ኣብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ፕሮጀክታት ምስርሖም ንቅድሚት እውን ክሰርሑ የለዓዕሎም። ማንሻ ዓሊ ከምዚ ይብል።
ኣብ DiscoverE ፕሮግራም ማነጀር ውድ ድር Future City Maggie Dressel ብዙሕ ተሳቲፎም ካብ ዘይፈልጡ ጉጅለታት ኣብ ዓውዲ ምህንድስና ዝተፈላለየ ዘፈራት ከምዘለዎ ዘምፍላጦም ንሰምዕ ኢና ትብል።’’ኢንጅነር ክኾኑ ከምዝኽእሉ እዮም ዝዛረቡ እመበር ናይ ከባቢያዊ ሓለዋ ኢንጂነር ወይ ናይ ሕርሻ ኢንጅነር ወይ ስቪል ኢንጅነር ክኾኑ ከምዝኽኡ ኣይፈልጡን እዮም’’ ትብል።
ተወሳኺ ዓቕሚ ምርካቦም ካብ ዝስምዖም ብተወሳኺ እቲ ዝተዓወተ ጉጅለ ወይ ጋንታ ንናይ ቤት ትምህርቱ ፕሮግራም ጉጅለ 7, 500 ዶላር ይሽለም፤ኣብ ፍለ ግዝኣት ኣላባማ ከተማ Huntsville ናብ ዝርከብ ናይ Space Camp እውን ዑደት ይፍፅም።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ግንቦት – 25.2018
ማር.10:1-12
ኢየሱስ ካብኡ ተላዒሉ ናብ ሃገረ ይሁዳ ናብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ከደ። ከም ብሓድሽ ከአ ብዙኅ ሕዝቢ ናብ ኡ ተአከበ፥ ከም ልማዱውን መሃሮም። ፈሪሳውያን ድማ ምእንቲ ኺፍትንዎ መጺኦም “ሰብአይ ንሰበይቱ ኺፍትሓዶ ግቡእ እዩ፧” ኢሎም ሓተትዎ። ኢየሱስ ድማ “ሙሴ እንታይ አዘዘኩም፧” ኢሉ መለሰሎም። ንሳቶም ከአ “ሙሴስ መፍትሕአ ጽሑፍ ጽሒፍና ክንፈትሓ ፈቒዱልና እዩ” በልዎ።
ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎም፦ “ሙሴስ ብትሪ ልብኹም እዩ እዚ ትእዛዝ እዚ ዝጸሓፈልኩም። ካብ መጀመርታ ፍጥረት ግና አምላኽ ሰብ አይን ሰበይትን ገይሩ እዩ ዝፈጠሮም። ስለዚ ሰብ አይ አብኡን አዲኡን ኃዲጉ ምስ ሰበይቱ ይወሃሃድ። ክልቲኦም ድማ ሓደ አካል ይኾኑ፤ ስለዚ ድማ ሓደ አካል እዮም እምበር ክልተ አይኮኑን። እምበአርከስ ነቲ አምላኽ ሓደ ዝገበሮ ሰብ አይፍለዮ።” አብ ቤት ከአ ደቂ መዛሙርቱ ብዛዕባ እዚ ነገር እዚ ኻል አይ ጊዜ ሓተትዎ። ንሱ ድማ “እቲ ሰበይቱ ፈቲሑ ኻልእ ዜእቱ፥ አብ ልዕሊአ ይዝሙ። እታ ሰብ አያ ፈቲሓ ኻሊእ እተእቱ ድማ ትዝሙ” በሎም።


text:
Älmhult
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 12 2020
ናይ አልምሁልት እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም! ኣብ አልምሁልት ኮምዩን ካብ እተፈላለያ ልዕሊ 50 ሃገራት ዝመጹ ሰባት ይቕመጡን ይሰርሑን። ስለዚ እተፈላለየ ባህልታት ዘለዎ ኣህጉራዊ ሃዋህው ኣሎና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ17,644
ስፍሓት መሬት978 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Växjö 62 ኪሜ
- Kristianstad 67 ኪሜ
- Helsingborg 120 ኪሜ
ኣብዚ ናብ ኩሉ ቀረባ እዩ፤ ናብ ስራሕ፡ ቤትትምህርቲ፡ መዘናግዒታት፡ ግሩም ተፈጥሮ፡ ዕዳጋታት፡ ዓበይቲ ከተማታትን ዓበትይቲ ድኳናትን።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኣልምሁልት እቶም ተቐማጦ ኣብ ደስ ዘብልን ጥዕና ዝመልኦን ውሑስን ኣከባቢ ኪቕመጡን ኪነብሩን ኢና እንደሊ። ንኣኻ፡ መንበሪቤት እትደሊ ዘሎኻ፡ ኣብ አልምሁልት ብዙሕ ኣማራጺታት ኣሎካ - ኣብ አልምሁልት መንበሪ ኣባይትን ኣከባቢኡን ብዙሕ ዝዓይነቱ እዩ። ጥቓ ባሕሪ ወይ ዱር ምስ እትደሊ ኣብ ቀረባ ኣሎካ። ኣብ ውሽጢ ከተማ ምስ እትደሊ፡ ብደሓን ዋጋ ክትረክብ ትኽእል። ኣብ አልምሁልት ንኽትመርጽ ዕድል ኣሎካ!
መንበሪ ቤት ምክራይን ምዕዳግን
ኣብ አልምሁልት ኣብቲ ከባቢ ኮምዩን ገዛ ዘካርያ ትካላትን ኣካረይትን ኣለዉ። ካብኦም እቲ 1300 መንበሪ ኣባይትን ናይ ድኳናት ገዛውትን ዘለዎ ናይቲ ኮምዩን Älmhultsbostäder AB ትካል ክራይ ኣባይቲ እዩ። መብዛሕትኦም ኣካረይቲ ናይ ሪጋ ወይ ተራ ኣገባብ ከም ዚኽተሉ ኣይተረስዕ።
ገዛ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ግን ደላሎ ኣለዉ።
ሓድሽ መንበሪ ቤት ንምስራሕ
ሓድሽ መንበሪ ቤት ንምስራሕ ትደሊዶ? እቲ ኮምዩን ንቤት መስርሒ ዝኸውንን ንፋብሪካ ዝኸውንን ጥርሑ መሬት ይሸይጥ እዩ። ንገዛ መስርሒ ዝኸውን መሬት ክትዕድግ ምስ እትደሊ ሪጋኻ ወይ ተራኻ ሓዝ።
ብዛዕባ መንበሪ ኣብዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ አልምሁልት ኮምዩን ካብ እተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ይቕመጡን ይሰርሑን። ስለዚ እቶም ተቐማጦ ብዙሕ እተፈላለየ ቋንቋታት እዮም ዚዛረቡ። ብዘይካ ሽወደንን እንግሊዝን፡ ዓረብን ሶማልን ትግርኛን ይዝረብ። ገለ ከኣ ሩስያን ኩርማንጂን ሂንዲን ይዛረቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ኣልምሁልት ባህላዊ ህይወት ብብዝሕን ተሳትፎን ደስታን ዝመልአ እዩ። ኣብዚ እቲ ሰብ ኣብቲ ባህሊ ኪሳተፍን ክፋል ናይቲ ባህላዊ ህይወት ኪኸውንን ይኽእል።
ኣብ አልምሁልት ኮምዩን፡ ሰፊሕ ባህላዊ ህይወትን ንጡፍ ናይ ዕረፍቲ ግዜን ነቲ ተቐማጥን በጻሕን እተማለአን ጥዕና ዝመልኦ ህይወትን ይህቦ። ኣብቲ ኮምዩን 200 ማሕበራትን 140 ህንጻታትን ዘለዎ ብዙሕ ዝንጥፈታቱ ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። ኣብዚ፡ ካብ ናይ ዝንባሌን ስፖርትን ክሳዕ ናይ ሃይማኖት ማሕበራት ኣለዋ። ብዛዕባአን ኣብቲ ደብተር ማሕበራት ረአ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልግሎት
ኣብ ከባቢ ኣልምሁልት ኩሉቲ ዘድልየካ ኣሎ። ኣብኡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት ጥሮታ፡ ቤትጽሕፈት መድህንን ቀረጽ ኣብ ጎትሃርድስጋታ ኣብ ሓደ ቦታ ይርከባ። ኣብ ከባብን ውሽጥን ከተማ ኣልምሁልት ብዙሓት ባንክታት ኣለዋ።
ምምሕዳር ማሕበራዊ ኣገልግሎት/መቐበል ስደተኛታት እውን ኣብ ጎትሃርድስ ጋታ እዩ ዘሎ። ንሶም ከም ኣብ ሽወደን ሓድሽ መጠን ኣብ መጀመርታ ነቲ ትደልዮ ልክዕ ሓገዝ ንኽትረክብ ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም።
ንግዲ
ኣብ ኣልምሁልት እተፈላለየ ድኳናት ኣሎ - ፋርማሲ፡ ድኳን ክዳውንቲ፡ ግሮሰሪ፡ ናይ ኤለክትሮኒክን ስፖርትን ኣቕሑ።
ኣቕሑ ገዛ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ኢከያ- ዓቢ መኽዘን ኣብቲ ናይ ንግዲ ከባቢ- ኣሎ። ናይ ሰከንድሃንድ ኣቕሑ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ድማ ንኣብነት ኮምፓኒየትስ ሰከንድሃንድ፡ ፒንግስትሺርካን ሰከንድሃንድን ቀዪሕ መስቀል ሰከንድሃንድን ኣሎካ።
ቤትንባብ
ኣብ ኣልምሁልት ቤትንባብ ከም መራኸቢ ቦታ እዩ። ናይ አልምሁልት ቤትንባብ ኣብቲ ኩሉቲ ኮምዩን ነኣሽቱ ጨንፈራት ኣለዎ። እቲ ቤትንባብ ብእተፈላለየ ቋንቋታት መጻሕፍቲ ኣለዎ። ስነጽሑፍን ጋዜጣን ንኹሉ ዕድመን ንምህሮን ዚጠቅም ተመክሮታትን ዘለዎ መጻሕፍቲ ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ቤትንባብ ናይ ባዕሉ ወብሳይት ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣንብብ ወይ ከኣ ነቲ ላይብረርያን ሕተቶ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከባቢ ኣልምሁልት 18 ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ብዙሓት መውዓሊ ስድራቤትን ኣለዋ። ናይቲ ቤትትምህርቲ ህጻናት ንጥፈታት ነቶም 1-6 ዝዕድመኦም ይምልከት፡ ከም ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ መውዓሊ ስድራቤትን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ድማ የገልግል። ውላድካ ኣብቲ ቤትትምህርቲ ኪእለ እንተ ደሊኻ ወይ ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ ነቲ ናይ አልምሁልት ኮምዩን ናይ ስልጠና ምምሕዳር ተወከሶ።
እቲ ኮተን ዚብሃል ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ዘይክፈሎን ነቶም ወለድን ነቶም ካብ 0-6 ዝዕድመኦም ህጻናትን እዩ። ኣብኡ ካልኦት ወለዲ ናይ ምርካብ ዕድል ኣሎ፡ እቶም ህጻናት ድማ ኣብኡ ኪጻወቱን ኪስእሉን ኪዝምሩን ይኽእሉ እዮም።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ኣልምሁልት ንትምህርቲ ብዙሕ ጻዕሪ እዩ ዚግበረሉ - ከምኡውን ንቁጠባዊ ህይወት። ራእይና እቲ ቤትትምህርቲ ናይ ሃገር ሽወደን ዝበለጸ ንምግባር እዩ።
ኣብዚ፡ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲ ኣሎ።
መባእታ ቤትትምህርቲ
ኣብቲ ኮምዩን 11 መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እተን ትሽዓተ ናይ ኮምዩን እየን፡ እተን ክልተ ድማ ብሕታውያን እየን። ሓንቲ ካብተን ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት ትሽዓተ ዘለዋ ኣህጉራዊት ቤትትምህርቲ እያ። ንሳ ናይ 12 መሕለፊ ሰርቲፊከት ዘለዋ ኣብ ትምህርቲ እንግሊዝ ቋንቋ እተዘውትር እያ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ እተፈላለያ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
ኣብ ማእከል ኤልምሁልት እቶም ትሕዝቶ ናይ ዝተፈላለዩ ኣንፈት ትምህርትን ኣህጉራዊ ናይ ባቸለር ዲግርን ብዙሕ ሃገራውያን መደባት ትምህርትታት ዘለዎም ኮሙናላዊ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲን ሃጋኔስስኩላን ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲን ኣሎዉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ሃጋኔስስኩላን ብጀካ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ሓደ ናይ ኣባጽሕ ቤት ትምህርቲ፡ ፍሉይ ናይ ኣባጽሕ ቤት ትምህርቲን (Särvux) ትምህርቲ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት(SFI) ዝሓዘ ማእከል ትምህርቲ (Lärcenter) ይሓቁፍ። ኤሴፍኢ ንዓኻ ኣብ ሽወደን ሓድሽ ዝኾንካ፡ ናይ ብናጻ ትምህርቲ ሽወደንኛ ዕድል ይህበካ። እቲ ማእከል ትምህርቲ፡ ናይ ቤት ምግብን ምግብን ከምኡ'ውን ናይ ክንክንን ሓልዮትን ሞያዊ ትምህርትታት እውን ዕድል ይህብ እዩ።
ከምኡ'ውን ብመንገዲ እቲ ኣብ ከባቢ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ክህሉ ይኽእል እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል ኣልምሁልት ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፤ Helsa ከምኡውን Achima Care Älmhults vårdcentral. ኣብኡ ክልተ ናይ ስኒ ሕክምና ክሊኒካት ኣለዋ፤ Tandhälsan ከምኡውን Tandvårdshuset። ኣበየናይ ማእከል ጥዕና ወይ ሕክምና ስኒ ክትከይድ ከም እትደሊ ባዕልኻ ክትውስን ትኽእል።
ኣብ ኣልምሁልት ማእከል ስድራቤት ኣሎ። ኣብኡ መወልዳንን ናይ መንእሰያትን ህጻናትን ክሊኒካት ኣሎ።
ዝቐረበ ሆስፒታል/ሓፈሻዊ ሆስፒታል ምስ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ዩንግቢ ወይ ቨክስሾ ኣሎ።
ብዛዕባ ሕማምን ክንክንን ምኽሪ ወይ ሓበሬታ ምስ እትደሊ ኣብ 1177 vårdguidens hemsida ተወከስ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ናይ ኣልምሁልት ኮምዩን ወይ ካልኦት ትካላት ክትራኸብ ከሎኻ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ምስ እትደሊ ኣቐዲምካ ክትሓትት ይግባእ። ነቶም ትካላት ተርጓማይ ኪቕርቡልካ ንገሮም።
ናብ ኤልምሁልት ኮሙን ኣብ ትበጽሓሉ እዋን ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ንምርካብ ምስ ምምሕዳር ማሕበራዊ ኣገልግሎት ርክብ ግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ነቶም ኣብቲ ኮምዩን ዝጎዓዙ ናብ ኣልምሁልት ምብጻሕ ቀሊል እዩ። ብኣንጻሩ ከኣ ተቐማጦ ኣልምሁልት ብቐሊሉ ናብ ዓለም ኪገይሹ ይኽእሉ። ካብን ናብን ኣልምሁልት ባቡር፡ ማኪና ወይ ኣውቶቡስ ክትወስድ ትኽእል።
ኣልምሁልት ኣብቲ መገዲ ባቡር እያ ዘላ፡ ኣብ መዓልቲ ድማ 75 ግዜ ባቡራት ይመጻኣ። ከምዚ ብምዃኑ ድማ ንብዙሓት ኣብቲ ከባቢ ዚሰርሑ ሰባት በጺሖም ከም ዚምለሱ ይገብሮም። ብባቡር ብቐሊሉ ናብ ዮተቦሪን ስቶክሆልምን ኪኽየድ ይከኣል። ኮፐንሃገንን ናይ ካስትሩፕ መዓርፎ ነፈርትን ብባቡር መገዲ ክልተ ሰዓት እዩ። ብድሕሪኡ ናብ ዓለምካ ክትገይሽ ይከኣል። እቲ ብነፋሪት ዚገይሽ ሰብ ንናይ ቨክስሾ ሳምላንድ አይርፖርት ኪጥቀም ይኽእል። ንሱ ካብ ኣልምሁልት መገዲ ሓደ ሰዓት እዩ።
ኣብ ኣልምሁልት ብዙሕን ግሩምን ናይ ብሽግለታ መገድታትን ግሩም ዝኾነ ናይ ኣውቶቡስ መስመራትን ኣሎ። ኣብቲ ውሽጢ ከተማ ኣብ ሰሰዓት ካብን ናብን ሰንትሩም ወይ ዕዳጋ ዘመላልሳ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ነቲ ማኪና ዘዘውትር ድማ ግሩም ናይ መገድታት መስመራት ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ኤልምሁልት ብዙሓት ኣብ ስራሕ ዘለዋ ትካላት ኣለዋ። ኣብቲ ሰፈር ካብ ዘለዋ ብምሉኣን 14 ኩባንያታት ኢከአ (IKEA) ትዕብልለን እያ። ብጀካ ኢከአ (IKEA) ኣብ ዝተፈላለየ ጨንፈር ዝተዋፈራ ብዙሓት ዕዉታት ትካላት ኣለዋ። ንሕና ነተን ኣብዚ ኮሙን ዘለዋ ትካላት ክምዕብላ ንኽኽእላን ሓደስቲ ድማ ኪኽፈታን ኢና ንጽዕር።
ናይ ስራሕ ዕድላት
ኣብቲ ኮምዩን እተፈላለየ ዓይነት ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ። ኣብኡ ነኣሽቱን ማእከሎትን ዋኒናትን ፋብሪካታትን ድኳናትን ናይ ቱሪዝም ንጥፈታትን ኣሎ። ኣብ ኣልምሁልት ናይ ኢከያ ትካላት ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት ካታሎግ ዝሰርሓ፡ ማእከላዊ መኽዘንን ምዕባለ ምህርትን። ኣብቲ ኮምዩን ብድምር 500 ምዝጉባት ዋኒናትን 1500 ሰብ ዋኒንን ኣለዉ።
ኣልምሁልት ኮምዩን ናይቲ ኮምዩን ዓቢ ስራሕ ወሃቢ እዩ። ንሕና ኣብ ቀጻሊ ምዕባለ ኢና ዘሎና፡ ኣብ ፍልልያት ድማ ረብሓ ንርእይ፡ ፍልልያት ነኽብር ንማዕርነት ድማ ነጢፍና ንሰርሕ። ኣባና ግሩምን ዚምዕብልን ስራሕ ከምኡውን ግሩም ናይ ስራሕ ሃዋህው ይህልወካ።
ናይ ውልቂ ዋኒን ንምጅማር
ናይ ውልቅኻ ዋኒን ክትጅምር ትደሊዶ? ኣብ ኣልምሁልት ሕልምኻ ኪገሃድ ይኽእል ይኸውን። ናትካ ዋኒን ክትጅምር ምስ እትደሊን NyföretagarCentrum i Älmhult ተወከስ።ንሱ ዘይክፈሎን ብሕታውን ምኽሪ ይህበካ።


text:
ኣብ እየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ናይ እስራኤል ሓይሊ ምክልኻል ናይ ቤተ ክርስቲያን መሬት ይህግር ኣሎ እንክብል ይኸስስ፡ ነዚ ከምዚ ዓይነት ተግባር’ዚ ዘስዕቦ ጸገምን ኣብ ዝግብኦ መድረኽን ንዝምልከቶ ኣካልን ኣቕሪቡ ክምጉቶሉ ምዃኑ ይሕብር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣስታት 25 ሄክታር ዝግመት ኣብ እየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረት ዝዀነ መሬት ናይ እስራኤል ሓይሊ ምክልኻል ወሪሩ መስፈሪ ይጥቀመሉ ኣሎ እንክብል ናይ ላቲን ስርዓት ፓትሪያርክ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እስራኤል ከምዝኸሰሰ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ፡ እቲ ዝተተሓዘ መሬት ኣብ ታያሲርን ባርዳላን ፍልስእጤማዊ ቁሸታት ዝርከብ ክኸውን እንከሎ፡ ዝተፈላለዩ ናይ ፍልስእጤም ናይ ሰብኣዊ ማሕበራትን ካልኦት ተመሳሳሊ ማሕበራት እውን እቲ ናይ እስራኤል ሓይሊ ምክልኻል ዝፈጸሞ ተግባር ናይ ዓለም ሓቆፍ ሕጊ ዝጥሕስ ምዃኑ የመልክታ ቢሉ፡ ሓይሊ ምክልኻል እስራኤል ነቲ ዝሓዞ መሬት ቤተ ክርስቲያን ድሮ ከምዝሓጸሮ እውን ይገልጽ።
ኣብ ኢየሩሳሌም ዓቢይ ሙፍቲ እውን ብወገኑ ክሲ የቕርብ
ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ቤተ እሰላም ዓቢይ ሙፍቲ ሸኽ ሞሓማድ ኣሕማድ ሑሳይን ሓይሊ ምክልኻል እስራኤል ናይ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረት ዝዀነ መሬት ሃጊሩ ይጥቀመሉ ከምዘሎን እዚ ኸኣ ካብ ሕጊ ወጻኢ እዩ እንክብሉ፡ ነቲ ናይ እስራኤል ሓይሊ ምክልኻል ተግባር ከምዝዀነኑ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ፡ እዞም ናይ ሱኒ እስላም ሰዓብቲ መንፈሳዊ መራሒ ኣብ ኢየሩሳሌም ናይ ዓለም ሓቆፍ ስልጣናት ፖለቲካ ነዚ ጉዳይዚ ብቐረባ ክርእይዎን እቲ መሬት ንዋንኡ ክምለስ ክድርኹን ኣብ ቅድስቲ መሬት ብተደጋጋሚ ዝፍጸም ሕገ ጥሕሰት እውን ምዃኑ ሓቢሮም ዓለም ለኻዊ ሕጊ ዘኽብር መልሲ ክወሃቦ ጻውዒት ኣቕሪቦም ይብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብ ቅድስቲ መሬት ናይ ቅድስቲ መንበር ንብረት ቅዱሳት ስፍራ ኣመሓዳሪ ፍራንቸካዊ ካህን ኣባ ፍራንቸስኮ ፓቶን፡ ምስ ቫቲካን ነውስ ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ናይ ሃገረ ፍልስጥኤም ርእሰ ብሔር ማሕሙድ ዓበስ ኣብ ሃገረ ቫቲካንን ሃገረ ኢጣሊያንን ኣብ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዘካይድዎ ወግዓዊ ምብጻሕ ሃገሮም ኣብ ከይዲ ሰላም እትኣምንን ናብ ዘተ ከተብል ድላይ ከምዘለዎ የረጋግጹ እንክብሉ፡ ርእሰ ብሄር ዓበስ እውን ብወገኖም ላ ስታምፓ ምስ እተሰምየ ናይ ኢጣሊያ ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካንን ሃገረ ኢጣሊያን ዘካየድዎ ምብጻሕ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ሰላም ንኽረጋግጽ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንበይና እኽልትን ብቕዕትን ከምዘይኰነት ዝሕብርን ንበይና ናይ ሰላም ሸምጋሊት ክተውን ከምዘይትኽእል ዘረጋግጽ እዩ ኢሎም።