text:
ወዲ 80 ዓመት በዓል ፀጋ ዕድመ ኣቦይ ረዳ በርሀ ካብታ ደቂ #ትግራይ ብመንነቶም ጥራሕ ከም እኽሊ ዝተዓፀዱላ ከተማ ማይካድራ ተፈናቂሎም ኣብ መዕቆቢ ተመዛበልቲ ከተማ ሸራሮ ዝርከቡ እዮም።
እዞም ኣቦ ኣብ ማይካድራ ዝተፈፀመ ጀኖሳይድ ተተሊሙ ኮነ ተባሂሉ ደቂ ትግራይ ካብ ገፅ መሬት ንምጥፋእ ዝተሓሰበ ሙዃኑ ወታደራዊ መራሕቲ ኣብታ ከተማ ብመኪና እናዞሩ ተጋሩ ክጭፍጨፉ ይእዝዙ ከምዝነበሩ ይምስክሩ።
“ገበቲ ሓይሊ ኣምሓራ ናብ ማይካድራ ጥቅምቲ 30/2013 እዮም ኣትዮም፤ ሕዳር 1/2013 ድማ ጣብያ 03ን 04ን ዝብሃል ከባቢ ብዙሕ ህዝቢ ተጨፍጪፉ ሓዲሩ ትግራዋይ እንተኾይኑ ኣብ ዝኮነ ይኩን ዝተረከበ ይቅተል ነይሩ፡፡ ወጋሕታ ንቤተክርስትያን ክንከይድ እንተወፃና ሓደ ወታደራዊ መራሒ ጀነራል ኣብ ንእሽተይ መኪና ኮይኑ እናዞረ ትግራዋይ ዝኮነ ሓደ ከይትሓድጉ ቅተልዎ ይብል ነይሩ፡፡ እቶም ዝቀትሉ ምሳና ዝነብሩ ዝነበሩ ተወለድቲ #ኣምሓራ ምስ ፋኖ ኮይኖም እዮም ኣብ ዕድመና ንመጀመርታ ግዘ ትግራዋይ ብጉራደ ብካራ ክሳዱ ከም ምሸላ እንትቁረፅ ርኢና”ይብሉ ኣቦይ ረዳ ብጓሂ መዓንጥኦም ሕርር እናበለ እንትፍታፎም ንውሽጢ ውሕጥ እናበሉ።
በዚ ከይኣክል ይብሉ ኣቦይ ረዳ በርሀ መራሕቲ ሃማኖት ጉልባብ ሃይማኖት ገይሮም “ካብ ገዳም ኢና መፂና ኣምላክ ትግራዋይ ካብ ከባቢኩም ኣፅርዩ ይብል ኣሎ” ስለዝበሉ ካብቲ ናይ መጀመርታ ጨፍጫፍ ተሓቢኦም ዝተረፉ ደቂ ትግራይ ዳግማይ ከም እንስሳ እናተሃደኑ ክጭፍጨፉ ከምዝተገበረ ይዛረቡ።
“ድሕሪ ዝተወሰነ መዓልቲ ተዘሓሒሉ ዝነበረ እቲ ጨፍጫፍ ሓደ ካብ ዋልድባ እየ መፂኤ ባሕታዊ እየ ዝብል መራሒ ሃይማኖት ቢጫ ዝተኸደነ ሚኪኤል መዓልቲ ኣብ ቤተ ክርስትያን ህዝቢ ኣብዝተኣከበሉ ትግራዋይ ኣብ ጥቓኻ ምቅማጥ ማለት ተመን ኣብ ጁባኻ ሒዝካ ምዛር ማለት እዩ ስለዚ ንትግራዋይ ከይተናሕስዩ ኢሉ ድሕሪ ምእዛዝ እቲ ጨፍጫፍ ከምብሓዱሽ ተላዒሉ” ይብሉ።
ብትእዛዝ ወታደራዊ ይኩን ሃይማኖታዊ መራሕቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ ትግራይ ነበርቲ ማይካድራ ዘስካሕክሕ ጨፍጨጫፍ ምስተፈፀመ ተጋሩ ሞይቶም እውን ኣሰሮም ከይርከብ ብስም ዝናብ ኣብዩና ኣዕፅምቶም ተኣኪቡ ናበይ ከምዝተወሰደ ኣይፍለጥን ይብሉ ኣቦይ ረዳ
“ክሳብ ሰነ 2013 ዓ/ም ሰብ ምቅታል ነይሩ ብድሕሪኡ ዝናብ ስለዝደንጎየና ሬሳታት ቅበሩ ዝብል ኣዋጅ ተኣዊጁ ትራክተር ዘላቶ መኮና ዘላቶ ኩሉ ሬሳ ምስኣከበ እቲ ሬሳ ናበይ ከምዝተወሰደ እንድዒ ኣይንፈልጥን፡፡ ኩሉ ግን በቲ 50 ቀቢርና በቲ 30 ቀቢርና እናበለ ኣብ ቤተክርስትያን ይዛረብ ነይሩ እንትቅበሩ ዝረአየ ግን የለን” ይብሉ በዓል ፀጋ ዕድመ ኣቦይ ረዳ በርሀ።
ብሃ/ስላሴ ገ/ሚካኤል


c: text/html

text:
እቲ ሐዚ ኣብ ልዕሊ ደቂ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ግፍዓዊ ተግባር #መራሕቲ ሃይማኖት ኢና ዝብሉ ሃሳዉያን ንዓመታት ዝዘርእዎ ፅልኢ እዩ ክብሉ ሊቃዉንቲ ኣቦታት ትግራይ ተዛሪቦም፡፡
እዚ ድማ ኣሰር እቶም ሓቂ ሒዞም ድምፂ ህዝቦም ዝኾኑ ብፁእ #ወቅዱስ ኣቡነ #ማትያስ ተኸቲልና ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሕ ዘሎ ግፍዕን መከራን ንዓለም ክነፍልጦ ይግባእ እዉን ኢሎም ፡፡
ፋሽስታዉያንን መላፍንቶሙን ኣብ ልዕሊ ትግራይን ተጋሩን ተግባር ምፅናት ዘርኢ #ጀኖሳይድ ፈፂሞሙን ይፍፅሙን ኣለዉ፡፡
መቐፀልታ እዚ ድማ ክትፍፅሞስ ይትረፍ ክትሓስቦን ክትሰምዖን ዘቐንዉ ተግባር ጫፍ ጭካነ ፋሽስታዉያን ሰብ ብሂወቱ አቃፂሎም እዮም፡፡ እዚ ድማ ይብሉ ዘዘራረብናዮም #ሊቃዉንቲ ኣቦታት ትግራይ እቲ ንዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተዘርአ ፅልኢ ፋሽስታዉያን እዩ ኢሎም፡፡
ነቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኢ/ያ ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ #ትግራይን ደቂ ትግራይን ዝተፈፀመን ዝፍፀም ዘሎን ግፍዒ ደው ከብል ብፁእ #ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ቀዳማዊ #ፓትሪያርክ ርእሰ ሊቃነ ዻዻሳት ዘኢት/ያ ሊቀ ዻዻስ #ዘኣክሱም ወእጨጌ ዘመንበረ ተክላሃይማኖት ነቲ ተግባር ምኹናኖም ስዒቡ ብመራሕቲ ሃይማኖት ኢና በሃልትን ካልኦትን ዝግበር ዘሎ ፀለመ ህዝቢ ትግራይ ንምፅናት ካብ ዘለዎም ባህግን ድሌትን ፋሽስታዉያንን ግፍዓዉያንን ወረረትን ኢሎም እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ትግራይ፡፡
ሐዚ እዉን እንተኾነ እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝቕፅል ዘሎ ምፅናት ዘረኢ ጀኖሳይድ ደው ክሳብ ዘየበለ ኣሰር ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ተኸቲልና ድምፂ ህዝብና ብሙዃ ብዉልቀ ኮነ ብዉዳበ ቓልስና ክነሕይል ኢና ኢሎም፡፡
እቶም ንሓቂ ደው ኢሎም ድምፂ ዉፅዓት ኢት/ያን ብፍላይ ድማ ድምፂ ደቂ ትግራይ ዝኾኑ ዘለዉ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ኣብ ጎኖም ደው ከም ዝብሉ እዉን እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ኣረጋጊፆም፡፡
ህይወት ብርሃነ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኤርትራዊ ኣትለት ሳሙኤል ጎይቶኦም ሓድጉ ኣብ ጀርመናዊት ከተማ ካስል ሎሚ 16 ግንቦት ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን-ካስል ብ02.13.05 ግዜ ካልኣይ ኮይኑ ውድድሩ ብምፍጻም ከምዝተሸለመ ተፈሊጡ።
ኤርትራዊ-ኣመሪካዊ ኣትለት መብራህቱ ክፍለዝጊ ሎሚ ሰንበት ሓደ ሕዳር 2009 ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ተሸሊሙ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ።
ብሃር ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ፡ ሎሚ 12 ጥቅምቲ ኣብ ሪዮ ዲ ጀኔሮ፡ ብራዚል፡ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ውድድር ቀዳማይ ኮይኑ ተዓዊቱ። ንሳልሳይ ግዜ ናይ ፍርቂ ማራቶን ሽምፕዮን ዝተዓወተ ቀዳማይ ወዲ ተባዕታይ ብምዃን ከኣ ታሪኽ ሰሪሑ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ሎሚ ሰንበት (30 መጋቢት) ኣብ ኢደንብራ፡ ስኮትላድ ኣብ ዝተኻየደ ጉያ መሮር ሳልሳይ ወጺኡ።


text:
ኣብታ ብገዛእ ርእሳ ናጽነት ዝኣወጀት ሶማሊላንድ ንሳልሳይ ግዜ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ይካየድ ኣሎ።
ወኪል ጋዜጠኛ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ሶማል ድምጾም ዝህቡ ሰባት ካብ ሰዓታት ወጋሕታ ሰዓት 3፡00 ጀሚሮም ኣብ መድመጺ ኑቕጣታት ተሰሪዖም ከምዝተራእዩ ሓቢሩ።
ኮሚሽን ምርጫ ሶማሊላንድ ንጽጉማትን ብዕድመ ዝደፍኡ ቀዳምነት ክወሃቦም ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ።ኣስታት 1,642 መድመጺ ኑቕጣታት ከምዝተዳለው’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ይኹን ደአ እምበር ልዑል ጸጥታ ከምዘሎን ሓይልታት ጸጥታ ብወገኖም ህዝቢ ኣብ ምውሃብ ድምጺ ጥራይ ከተኹር የተባብዑ ኣለው።
ሓላፊ ሰራዊት ሶማሊላንድ ጀነራል ኑህ ኢስማዒል ታኒ “ኣብ ውሽጢ ኾነ ኣብ ደገ ዘሎ ጸጥታ ልዑል ምኳኑ ንህዝቢ ከነፍልጥ ንደልይ፡ ብሰላም ክድቕሱ፡ ናብርኦም ክገብሩን ህይወቶም ብሰላም ከካይዱ ንላበው፡ ሓላፍነትና ብዝግባእ ከንሰርሕ ኢና” ኢሎም።
ካብ 27 ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣውሮጳ፡ኤስያ፡ኣሜሪካን ካናዳን ዝተዋጽኡ ኣስታት 60 አባላት ዘለውዎ ዓለምለኸ ጉጅለ ንምኽትታትል እቲ ምርጫ ናብ ሶማሊላንድ ኣትዮም ኣለው።
ሓላፊ እታ ጉጅለ ሚቸል ዎልስ “ እቲ ምርጫ ብሰላም ክዛዘም ተስፋ ንገብር’ ኢለን።
ኣስታት 700,000 ሰባት ድምጾም ክህቡ ዝተመዝገቡ ክኾኑ ከለው ኣብ 1991 ዓ.ም ካብ ሶማል ንዝተነጸለት ሶማሊላንድ መበል ሓሙሻይ ፕረዝደንት ኮይኖም ንምምራሕ ሰለስተ ተወዳደርቲ ቀሪቦም ኣለው። ኮማንደር ተቓወምቲ ነበር ድሒሮም ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ሶማሊላንድ ዝኾኑ ሙሳ ቢሂ ፡ ወሃቢ ቃል ፓርላማ ሶማሊላንድ ዓብዲራህማን መሃመድ ዓብዱላሂን ገዲም መራሒ ተቓዋምቲ ፋይሳ ዓሊ ዋርባ እቶም ቀንዲ ተወዳደርቲ መበል ሳልሳይ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ሶማሊላንድ እዮም።
ሰበ ስልጣን ሶማሊላንድ መድመጺ ኑቕጣ ድሕሪ ምዕጻዎም ሰዓት 6፡00 ድሕሪ ቐትሪ ንማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ከምዝዓጽው እዚ ድማ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ካብ ምዝርጋሕ ንምኽልካል ምኳኑ ብምግላጽ ምዕጻው እዘን መራኸቢታት ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሽዱሽተ መዓልታት ክቕጽል ከምዝኽእል ሓቢሮም ኣለው።
መበል ሳልሳይ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ሶማል ኣብ 2015 ዓ.ም ክካየድ ተወጢኑ እንተነበረ ብሰንኪ ደርቂን ፖለቲካዊን ቁጠባዊ እንቕፋታት ክመሓላለፍ ምጽንሑ ይዝከር።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ቀጠር እቲ ስጉምቲ ‘’ ዘይምኽኑይ፣ ሓቅነት ኣብ ዘይብሎምን ዘይተረጋገፁን ክስታት ዝተመስረተ እዩ “ ኢሉዎ’ሎ።
እተን ሃገራት ዲፕሎማተን ካብታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ቀጠር ከምዘወፅኣን ብኣየር ይኹን ብባሕሪ ምስታ ሃገር ዝህልው ርክብ ከምዝበትኻን ገሊፀን ኣለዋ።መንገዲ ኣየር ቀጠር እውን ናብ ስዑዲ ዓረቢያ ዘካይዶ በረራ ኣቋሪፁ’ሎ።
ግብፂ ናይ ቀጠር ኣምባሳደር ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ካብ ካይሮ ክወፁ ኣዚዛ’ላ።መንግስታት ወሽመጥ ፐርሺያ እውን ዜጋታት ቀጠር ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት ካብተን ሃገራት ክወፁ ኣዚዘን ኣለዋ።
ንመንግስቲ የመን ብምሕጋዝ ኣብ የመን ይካየድ ንዘሎ ጥምረት ትመርሖ ዘላ ስዑዲ ዓረቢያ ብወገና ሓይልታት ቀጠር ካብቲ ጥምረት ክወፁ እዮም ኢላ’ላ።
ናይ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን እቲ ስጉምቲ ኣብቲ ዞባ ይኹን ብደረጃ ዓለም ኣብ ልዕሊ ግበረሽበራ ንዝካየድ ግጥም ተፅዕኖ ክህልዎ እዩ ዝብል ትፅቢት ከምዘይብሎም ብምግላፅ ኩሎም ወገናት ፍልልያቶም ክፈትሑ ፀዊዖም።


text:
ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ብዘጋጠሙ ተኸታታሊ ተቓውሞታትን ግጭታትን ሰባት ተቐቲሎም፣ቆሲሎም፣ማእለያ ዘይብሉ ንብረት ዓንዩ ኣማእቲ ኣሽሓት ኢትዮጵያዊያን ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም፤ሰባት ብሰንኪ ብሄራዊ መንነቶም ግዳያት መጥቃዕቲ ኮይኖምን ንብረቶም ዓንዩን።
ብሰንኪ እቲ ቅልውላው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ካብ መንግስታውን ውድባውን ስልጣኖም ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪቦም፣ክልተ ግዜ ህፁጽ ኣዋጅ ግዜ ተኣዊጁ።ከም ውፅኢት መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባትን ጋዜጠኛታትን ሓዊሱ ኣሽሓት ሰባት ካብ ቤት ህንፀት ተፈቲሖምን እናተፈትሑን ይርከቡ።
እሞ ናይዞም ኩሎም ምኽንያታት እንታይ እዮም? መፍትሒታቶምከ? ኣብ ዝብሉ ንኣርባዕተ ሰባት ኣዘራሪብና ኣለና።
ኣጋይሽና ወ/ሮ ኣረጋሽ ኣዳነ፣ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ፣ጋዜጠኛ ኣታኽልቲ እምባየን ኣቶ ገብረመድህን መዝገበን እዮም።
ወ/ሮ ኣረጋሽ ኣዳነ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣባል ኣመራርሓ ተቓዋሚ ውድብ ዓረና/መድረኽ እየን።ካብ ህውሓት ቅድሚ ምብራረን ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህውሓት፣ኣባል ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ፣ዋና ፀሓፊት ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ብደረጃ ምንስቴር ኣማኻሪት ቀዳማይ ምንስቴርን ኣባል ፓርላማ ኢትዮጵያን ኮይነን ሰሪሐ።
ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ፣ቤት ትምህርቲ ሕጊ ተሓባባሪ ፕሮፌሰር ንልዕሊ 24 ዓመታት ዘምሃሩን ኣብዚ ኣብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ብተደጋጋሚ እናቐረቡ ትንታነ ዝህቡን እዮም።
ነባር ጋዜጠኛ ኣታኽልቲ እምባየ ቅድም ክብል ዋና ኣሰናዳኢ ልሳን ኢህሓት ዝኾነት ጋዜጣ ወይን፣ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ወናኒ ኤጀንሲ ሚዲያን ሕትመትን ፍኖተ ትንሳኤ ኮይኑ፣ብውልቂ ኣብ ምስራሕ ይርከብ።ኣብ መቐለ ዝመደብራ፣ዋና ኣሰናዳኢ ብትግርኛን ኣምሓርኛን እትሕተም ወርሓዊት መፅሄት ‘’ፍኖተ ሰሜን’’ እውን እዩ።
4ኣቶ ገብረመድህን መዝገበ ድማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣኽሱም ክፍሊ ትምህርቲ ፖለቲካዊ ሳይንስ፣ መምህር ስነ-ዜጋን ፖለቲካዊ ሳይንስን እዩ።
ድምፂ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
Radio Erena: 12 November 2020
ኣብ ዶባት ትግራይን ኣምሓራን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፣ ልዕሊ 6 ሽሕ ሰባት ናብ ሱዳን ከምዝተሰዱ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ኣፍሊጡ።
እቶም ካብ ቤት ንብረቶም ዝተመዛበሉ፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብኦም ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን፣ ኣብ ዞባ ገዳርፍ ኣብ ዝርከብ ግዝያዊ መጽንሒ’ዮም ተዓቑቦም ዘለው።
እቲ ኣገልግሎት ዜና ኣቐዲሙ፣ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ወትሃደራዊ ፈደራላዊ መንግስቲ ምስ ዕጥቆም ሃዲሞም ናብ ሱዳን ከምዝኣተዉ ጠቒሱ’ዩ።
ኵናት ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን እናሓየለ ኣብ ዝመጽኣሉ ዘሎ እዋን፣ ብዝሒ ናብ ሱዳን ክስደዱ ዝኽእሉ ኢትዮጵያውያን ኣስታት 200 ሽሕ ክበጽሕ ከምዝኽእል ምምሕዳር ዞባ ገዳርፍ ግምታቱ ይህብ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት ከምዘተሓሳሰባ ዝገለጸት ሱዳን፣ ናይ ሽምግልና ተበግሶ ክትወስድ ከምእትደሊን ብወግዒ ኣፍሊጣ’ያ።
ኢትዮጵያ ብወገና፣ ብዛዕባ’ዚ ንዶብ ሱዳን ክጸሉ ዝኽእል ኵናት ብዝምልከት፣ ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተላእከ ደብዳቤ፣ ብኢድ ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ኣቢላ ናብ ግዝያዊ መንግስቲ ሱዳን ኣብጺሓ።
ብሰንኪ እዚ ኵናት ኣስታት 9 ሚልዮን ሰባት ካብ መነባብሮም ክመዛበሉ ከምዝኽእሉ ዘጠንቀቐ ሕቡራት ሃገራት፣ ክልቲኦም ወገናት ናብ መኣዲ ዘተ ክቐርቡ ጸዊዑ።
ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብ ዝኾነ ወገን ንዝቐረብ ዘሎ ናይ ዘተን ዕርቂን ሓሳብ ደጋጊሙ ነጺግዎ።
ንሰበ ስልጣን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብምእሳር፣ ነቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ኣብ ሓጺር ክዛዝም ምዃኑ’ዩ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ ዝገልጽ። ።
እንተኾነ፣ እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት፣ ገና ኣብ መጀመርያኡ’ዩ ዘሎ ዝበሉ ሓያሎ ተንተንቲ፣ ነታ ሃገር፣ ናብ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሕድሕዳዊ ግጭትን ምብትታንን ከምርሓ ከምዝኽእል ይእምቱ።
==============


text:
November 18, 2016
ኣሰናዳእቲ ሰሎሞን በርሀ
ኤፍረም ሃብተጽዮን
ዮሴፍ ሃይለማርያም
መእተዊ
“ዝተፈላለዩ ብሉያትን ሓደስቲን ማሕበራዊ ስርዓታት፡ ዓብላልነትን ምግባትን ፍሉያት ቀጸላታት ሕብረተሰብ ንምንጋስ፡ ንደቂ-ተባዕትዮን ደቀንስትዮን ኣዋሲኖምን በዲሎምን እዮም። ካብኡ ናብኡ፡ በደል በቲ ዝኸፍኦ መልክዑ፡ ንቦታን ተራን ደቀንስትዮ እዩ ገፊዑ። ቃልሲ ንሓርነት ከኣ፡ ሃገራዊ ይኹን ማሕበራዊ፡ ወትሩ በደል ናይ ምእላይ ዳይናሚካዊ ምንቅስቓስ እዩ. . .”
(ሕዳር 2009)
“ሓደ ካብ ፍሉይነት ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ደቀንስትዮ ብብዝሒ ዘሳተፈ ብምንባሩ እዩ። እዚ ተሳትፎ`ዚ ነዊሕን ዝተሓላለኸን መስርሕ ሰጊሩ ዝመጸን ብሓያል ፓለቲካዊ ስራሕ ህዝባዊ ግንባር ዝተፈጥረን`ዩ። . . . ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበረ ተሳትፎ ደቀንስትዮ ንመልክዕ ዘይኮነ፡ ብትሕዝቶ ነቲ ቃልሲ ምሉእ ዝገበረ ተሳትፎ እዩ።”
(ሕዳር 2004)
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ኣብ መበል 25ን 30ን ዓመት ምምስራት ሃማደኤ
መቕድም
ደቀንስትዮ ኤርትራ፡ ንዘመናት ኣብ ውሻጠ ዝዳጐነን መስፍናውን ኣባታውን ዕብለላን ባህላዊ ሓጹርን ሰጊረን፡ ፓለቲካዊ ንቕሓትን ውዳበን ኣማዕቢለን] ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብረት ዓጢቐን ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ኰነ ኣብ ኩሉ ንጥፈታት ናይቲ ሰውራ ብዘርኣያኦ ግብራዊ ሱታፌን ዝኽፈላኦ ክቡር መስዋእቲን፡ ፍኖተ ምሉእ ኣግእዞ ብምጽራግ ሓድሽ ምዕራፍ ክኽፈታ በቒዐን እየን።
ቃልሲ ደቀንስትዮ ኤርትራ፡ ውሑድ ዝተዘርበሉ ሰፊሕን ፍሉይን ተመዂሮ ኣብ ቃልሲ ደቀንስትዮ ዓለም እዩ። ኣብ ሕብረተሰብና ጓለንስተይቲ ብረት ኣልዒላ ክትዋጋእ ሕልሚ ዝመስል ዝነበረ፡ ኣብ ሰውራ ተሰሊፉ፡ ዘርኣየቶ ጅግንነትን ዝፈጸመቶ ቅያታትን ብቓላት ክግለጽ ኰነ ቅጺታት መጻሕፍቲ ተጻሒፉሉ ብምልኣት ክትረኽ ዝኽእል ኣይኮነን። ቅያታት ኤርትራዊ ጓለንስተይቲ ግን ኣብ ዓውደ-ኲናት ጥራይ ኣይነበረን። ሳላ’ቲ መሪሕ ውድብ ህዝባዊ ግንባር፡ “ብዘይ ተሳትፎ ናይተን ፍርቂ ኣካል ሕብረተስብ ዝዀና ደቀንስትዮ ሰውራ ኣይዕወትን” ብዝብል እምነት ዝፈጠሮ ባይታን ዕድልን፡ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ነቲ ብልምዲ ንደቂተባዕትዮ ጥራይ ዝተሓዝኦ ሞያታት’ውን መሊኻ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውዲታት ስራሕ ብምስታፍ፡ ማዕርነታን ብቕዓታን ብግብሪ ኣረጋጊጸን እያ።
ብሓፈሻኡ፡ ገድሊ ደቀንስትዮ ኤርትራ ዝተፈላለየ መድረኽ ዝሓለፈን ብቕያታት ዝተመልአን ተመኲሮ እዩ። እንተዀነ፡ ነቲ ደቀንስትዮ ኤርትራ ዝፈጸማኦ መስተንክር ቅያታትን ዝኸፈላኦ ዋጋን ብዝበቅዕ ኣገባብ ገና ኣይተገልጸን። መጽሓፍ “ገድሊ ደንቀንስትዮ” ገለ ካብ ቅያታት ደቀንስትዮ ዝገልጽ ዛንታታት ብሰብኣዊ ኣቀራርባ ሒዛ ቐሪባ ኣላ። ኣብዛ መጽሓፍ`ዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት፡ ግዜን ቦታን ዝተፈጸሙ ሒደት ዛንታታት ቀሪቦም ኣለው። እዞም ዛንታታት`ዚኣቶም፡ ኣብቲ ሰፊሕን ዝተሓላለኸን ቃልሲ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ኣእቲኻ ክርኣዮ እንከለው፡ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ምዃኖም ርዱእ እዩ። እንተዀነ እዚ ተበግሶ’ዚ፡ ንዝሰፍሐ ስራሕ ባብ ዘርሑን እንታይ ክንገብር ከም ዘለና ዝእንፍትን ክኸውን ተስፋ ንገብር። ነዚ መጽሓፍ`ዚ ኣብ እነንብበሉ፡ ገድሊ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ዝውርቕን ንወለዶታት ዘሰጋግርን ሰፊሕ ስራሕ ገና ይጽበየና ዘሎን ብዙሓት ስብ ውዕሎ ብህይወት እንከለው ክንቀላጠፈሉ ከም ዘድልን ኢና እንርዳእ። ከምዚ ዝመሰለ ስራሕ እምበኣር፡ ዝኽሪ ንምሕዳስ ጥራይ ዘይኰነ፡ ንተወሳኺን ዝዓመቘን ስራሕ ከበጋግስ ዝኽእል እዩ።
እዚ፡ ብኣጋጣሚ መበል 25 ዓመት ጽምብል ናጽነት ኤርትራ፡ “ገድሊ ደቀንስትዮ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ መጽሓፍ (6ይ ቅጺ፡ ዛንታታት ተመኲሮ ገድሊ)፡ ንዝኽሪ ናይተን መሰልን ክብረትን ጓለንስተይቲ ንምርግጋጽ ክቡር ዋጋ ዝኸፈላ ደቀንስትዮ ኤርትራ፡ ቅያታተን ብውሑድ ኣብነት ንምንጽብራቕ ዝዓለመ እዩ። ኣብ መእተዊ ናይዚ መጽሓፍ’ዚ ቃልሲ ደቀንስትዮ ኤርትራ፡ ኣንጻር ደርባዊ፡ መግዛእታዊን ጾታዊን ጭኮና ከመይ ኢሉ ተበጊሱ፣ በየኖት መድረኻት ሓሊፉ፡ ብኸመይ ኣብቲ ድሓር ዝበጽሖ ደረጃ ምዕባለ ክበጽሕ ክኢሉ. . . ዝገልጽ ሓበሬታ ብሕጽር ዝበለ ሰፊሩ ኣሎ። እዚ ሓፈሻዊ ታሪኻዊ መእተዊ`ዚ፡ ኣብ ማእከል ምርምርን ሰነዳን፡ ከምኡ`ውን ኣብ ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ ዝርከቡ ሰነዳት ብምውካስ ዝተጻሕፈ እዩ።
ቀንዲ ትሕዝቶ ናይዚ መጽሓፍ’ዚ፡ እቶም ብጸሓፍቲን ተረኽቲን ቀሪቦም ዘለው 38 ኣብ ሓቀኛ ፍጻመታት ምርኲስ ዝገበሩ ሓጸርቲ ዛንታታት እዮም። ኣብ ዝኽሪ ኣዘንተውቲ፡ ናይ ዓኒ መስኻኽርን ሰብ ውዕሎን ምርኲስ ብምግባር ዝተጻሕፉ ድማ እዮም።
እዚ ብተበግሶ “ኣሕተምቲ ሕድሪ”ን ብምትሕብባር ባህላዊ ጉዳያትን ዝተሰናደኣ መጽሓፍ`ዚ፡ ናይ ብዙሓት ካልኦት ኣካላትን ውልቀሰባትን ኣበርክቶ እውን ዝተሓወሶ እዩ። ክፍሊ ስነዳን ምርምርን ህግደፍ፡ ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ (ሃማደኤ)፡ ሚኒስትሪ ዜና፡ መወከሲ ጽሑፋት ኰነ ስእልታት ብምቕራብ ትሕዝቶን ጽባቐን ናይዚ መጽሓፍ ኣብ ምምዕራግ ዓቢ ኣበርክቶ ገይሮም እዮም። ሚኒስትሪ ምክልኻል ብሓፈሻ፡ ክፍሊ ጐስጓስን ሓበሬታን ድማ ብፍላይ፡ ከምኡ’ውን ማሕበራት ገድሊ፡ ዛንታታት ብምቕራብ ኰነ ንጸሓፍቲ ኣገዳሲ ሓበሬታ ብምስናቕ ዝገበሩዎ ምትሕብባር፡ ነዚ ከቢድ ስርሕ’ዚ ኣብ ምዕዋት ዝነበሮ እጃም ቀሊል ኣይነበረን። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኹሎም ኣብ ምስንዳእ ናይዚ መጽሓፍ`ዚ ዝተሳተፉ ጸሓፍቲ፡ ኣዘንተውቲ፡ ኣርታዕቲን ኣሰናዳእቲን፡ ወሃብቲ ሓበሬታን መኣረምታን ልዑል ምስጋናና ነቐርበሎም።
ኣሰናዳእቲ


text:
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘጋጠመ ሓያል ውሕጅ ንንጥፈታት ዝዓበየ ወደብ`ታ ሃገር ኣተዓናቒፍዎ`ሎ። እዚ ድማ ምስ ቻይና ዝግበር ኣገዳሲ ሰደድ ንግዲ ከደናጉዮ ከምዝኽእል ተዓዘብቲ ይሰግኡ።
ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ሲሪል ራማፎሳ ህጹጽ ናይ ሓደጋ እዋን ኣዊጁ`ሎ፡ በቲ ኣብዚ ሰሙን`ዚ ዘጋጠመ ሓደጋ ውሕጅ ልዕሊ 400 ሰባት ድሕሪ ምሟቶምን ኣስታት 40 ሺሕ ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎምን ሕጂ ኻብ መንጎ ዝዓበየ ስራሕ፡ ነታ ተጎዲኣ ዘላ ዝዓበየት ወደብ ደርባን ምድሓንን ንጥፈታታ ምቕጻል ምዃኑ`ውን ገሊጹ`ሎ።
"ወደብ ደርባን፡ ካብ መንጎ ዝዓበያን ዝነጠፋን ወደባት`ዛ ኣህጉር፡ ንቁጠባና ቁልፊ ዝኾነት ወደብ፡ ብኸቢድ ተሃስያ`ላ።"
ብመሰረት ሓበረታ መንግስቲ ናብ`ታ ወደብ ዝኸይድ ኣብ መዓልቲ ኣስታት 13 ሺሕ ዓበይቲ መካይን ዝሓልፋሉ ጽርግያ ተጎዲኡ`ሎ፡ ኣስታት ትሸዓተ ሺሕ ኮንተይነራት`ውን ኣብቲ ወደብ ተኣኪቡ`ሎ።
በቲ ኣብ ወደብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘጋጠመ ጸገማት ካብ ዝተተንከፋ ሃገራት ሓንቲ፡ ዝዓበየት መሻርኽቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ቻይና`ያ፡፡ ከም ርእይቶ ላዕላዋይ ተመራማሪ ኣፍሮ-ቻይና ኣብ ኢንስቲቱት ኣህጉራዊ ጉዳያት ደቡብ ኣፍሪቃ ከቡስ ስታደን፡“ 20% ንግዲ ቻይናን ኣፍሪቃን ብደርባን`ዩ ዝሓልፍ፡ ብፍላይ ድማ ካብ ደሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎን ዚምባብወን ዝመጽእ ከም ኮባልት: ነሓስ: ሊትዩም ዝበሉ ማዕድናት" ይብል።
ዋንዲለ ሲህሎቦ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክኢላ ቁጠባ ሕርሻዊ ንግዲ፡ ንሱ እታ ወደብ ናብ ስሩዕ ስርሓ ክሳብ ትምለስ ገለ ግዜ ክወስድ ከምዝኽእል ንድምጺ ኣመሪካ ይገልጽ።
“በዚ ሓያል ዝናብ ከቢድ ጉድኣት ወሪዱ`ሎ፡ ኣብ ንግዲ ዝምርኮሱ ከም መካይን ፍርያት ሕርሻ ከምኡ`ውን ካልኦት መዳያት ቁጠባ ድማ ብፍላይ ተሃስዮም ኣለዉ" ይብል።
ማኤርስክ ዝተባህለ ፡ ኣብ ዓለም ዝዓበየ መስመር ኮንተይነራት፡ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ኣብ ወደብ ደርባን ስርሑ ደው ኣቢሉ ይርከብ ። እቲ ትካል ንድምጺ ኣመሪካ ብኢመይል ከምዝሓበሮ፡ መኻዚኖታቱ በቲ ከቢድ ዝናብን ውሕጅን ተተንኪፉ`ሎ፡ ስራሕ`ውን ደው ኣቢሉ`ሎ።


text:
ላዕለዋይ መራሒ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ምስ ልዑል አቡዳቢ ትማሊ ሰንበት ተራኺቦም ምዝርራቦምን: ዓረብ ኢማራት ኣብዚ እዋን ምስግጋር ሱዳን ደገፋ ከምተበርኽት ምግላጻን ኣገልግሎት ዜና ኢማራት ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ሌተናል ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡህራን ኣብ ዓረብ ኢማራት ዑደት ዘካይዱ ዘለው ድሕሪ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ኣብ ግብጺ ድሕሪ ምክያዶም እዩ። ምክትሎም ጀነራል መሃመድ ሃምዳን ጋድሎ ድማ ተመሳሳሊ ዑደት ኣብ ስዑዲ ዓረብ ምክያዶም ተፈሊጡ'ሎ።
ተንተንቲ ግብጺ: ዓረብ ኢማራትን ስዑዲን ድሕሪ ውድቐት ኣል በሽር ጽልወኣን ኣብ ሱዳን ንምድልዳል ይሰርሓ ኣለዋ ክብሉ ይሕብሩ።
ኣብቲ ርክብ ልዑል ኢማራት መሃመድ ቢን ዛይድ ኣል ናህያን ሃገሮም ንሱዳን ዘለዋ ደገፍ ብምግላጽ "ኣብዚ ተአፋፊ እዋን ልዝብ ምስ ህዝቢ ሱዳን ኣገዳሲ'ዩ" እውን ኢሎም።
ንዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር ዝጠልጡ ተቓወምቲ ሱዳን ግን ካብ ካብ ሰለስቲኣን መሻርክቲ ሃገራት ንዝመጽእ ምትእትታው መጠንቐቕታ ሂቦም ኣለው።
ቀንዲ ተቓዋሚ ውድብ ማሕበር ሰብሞያ ሱዳን ብሰንበት ምስ ኣምባሳደር ስዑዲ ኣብ ሱዳን ምዝርራቡ ሓቢሩ'ሎ።
ክልቲኣን ሃገራት ስዑዲ ዓረብን ዓረብ ኢማራት ኣብ ሱዳን ንዝካየድ ለውጢ ፋይናንሳዊን ንዋታዊን ሓገዝ 3 ቢልዮን ዶላር ከምዝህባ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምግላጸን ይዝከር።


text:
'ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዝሞተ ዘማሪ ኣብ ኤውሮጳ ዑቑባ ክሓትት ድልየት ነይርዎ'
ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሞይቱ ዝተረኽበ ሩዋንዳዊ ዘማሪ፡ ንኤውሮጳ ኣትዩ ዕቑባ ክሓትት ድልየት ከም ዝነበሮ ሓደ ትካል ግብረ ሰናይ ንቢቢሲ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ከም ዝሓበሮ፡ ኪዚቶ ኣብ መስከረም 2019 ንርዋንዳ ራሕሪሑ ክወጽእ መገዲ የናዲ ከም ዝነበረን፡ ኣብ ኤውሮጳ ኣትዩ ዑቑባ ክሓትት ምዃኑ ከም ዝሓበሮም ኣፍሊጡ።
እንተኾነ ግን፡ እቲ ዘማራይ ፓስፖርት ከም ዘይነበሮን፡ ሰበ-ስልጣን ርዋንዳ ፓስፖርት ክህብዎ ድልየት ከም ዘይነበሮምን እቲ ትካል ወሲኹ ኣረዲኡ።
"ምሳና ርክብ ምስ ገበረ፡ ንሕና ምስ ዝምልከቶም ሰባት ተዘራሪብና፡ ኣብዚ እዋን ክወጽእ ሓደገኛ ምዃኑን ብመንግስቲ ጽዑቕ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎን ብምሕባር ንኽጽበ ነጊርናዮ"
እቲ ዘማሪ፡ ኣብ ርዋንዳ ክሰርሕ ኣብዘይክእለሉ ብርኪ ስለዝበጽሐ እዩ ካብታ ሃገር ክወጽእ ደልዩ ኢሉ እቲ ትካል።
"ናቱ መዝሙራት ኣብ መንግስታውን ንመንግስቲ ኣብ ዝድግፉን ሚድያታት ከይቃላሕ ተኣጊዱ፡ ብሰንኪ ፍርሒ ድማ ዘስርሖ ካልእ ሰብ'ውን ክረክብ ኣይከኣለን" ይብል እቲ ትካል።
እዚ ኪዚቶ ሚሂጎ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዘማሪ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንከሎ እዩ ሞይቱ። ንሱ፡ ኣብ ጥቓ ዶብ ሩዋንዳን ብሩንዲን ምስ ተኣሰረ፡ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ እዩ ሞይቱ ተረኺቡ።
ፖሊስ፡ እቲ ዘማሪ ብስግረ-ዶብ ካብታ ሃገር ሃዲሙ ኣንጻር ሩዋንዳ ምስ ዝዋግኡ ዘለዉ ዕጡቓት ጉጅለታት ክጽምበር ፈቲኑ ክብሉ እዮም ዝኸስዎ።
ነቐፍቲ ናይቲ መንግስቲ ግን፡ እቲ ዘማሪ ግን ብምኽንያት ዝሰርሖም መዝሙራት እዩ ዒላማ ተገይሩ ይብሉ።
እቲ ዘማሪ፡ ቅድም ክብል ብዝተበየነሉ ፍርዲ ካብታ ሃገር ከይወጽእ ተኸልኪሉ ምንባሩ ይግለጽ።
ዝሓለፈ ሰሙን ፖሊስ እታ ሃገር ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ እቲ ዘማሪ ኣብቲ ዝተኣሰረሉ ክፍሊ ነፍሰ-ቅትለት ከም ዝፈጸመ እዮም ዝገልጹ።
እቲ ዘማሪ ኣብ 2015 ንፕረዚደንት ፖል ካጋሜ ክቐትልን ኣንጻር መንግስቲ ጽልኢ ከለዓዕልን ፈቲኑ ብዝብል ን10 ዓመት ንኽእሰር ተፈሪድዎ ነይሩ።
ኣብ 2018 ድማ በቲ ፕረዚደንት ምሕረት ተዋሂብዎ፡ ግን ከኣ ካብ ዓዲ ክወጽእ እንተኾይኑ ብፍቓድ ቤት ፍርዲ ጥራይ ክኸውን ተበይንዎ።
ኣብ ሓደ መዝሙሩ፡ ኣብቲ ናይ 1994 ጃምላዊ ህልቂት ሩዋንዳ ዝሞቱ ሰባት፡ ካብ ብሄር ሁቱ ኮኑ ቱትሲ ብዘየገድስ ኩሎም ክዝከሩ ይግባእ ይብል።
እዚ ድማ ካብቲ ናይ ወግዓዊ ተረኽ ናይ መንግስቲ ዝፍለ ነይሩ።


text:
Radio Erena: 27 March 2022
ኣል-ሑቲ ናይ የመን፣ ናይ ሰለስተ መዓልታት በይናዊ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ኣዋጅ ከምዘውጸአ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ፖለቲካዊ መራሒ’ቲ ውድብ ማህዲ ኣል-ማሻት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ኣዋጅ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣብ የመን ተካዪዶ ዘላ ደብዳብ ደው እንተቢላቶ፣ ንሓዋሩ እውን ክቕጽል ከምዝኽእል ገሊጹ።
እቲ ብዕለት 26 መጋቢት ብኣል-ሑቲ ዝተዋህበ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ውሳኔ፣ ሓደ መዓልቲ ድሕሪ’ቲ ስዑዲ ዓረብ ተኸታታሊ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕታት ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት የመን ምክያዳ እዩ።
እቲ ስዑዲ ዓረብ ዘካየደቶ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ሑቲ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊኣ ምፍጻሙ እዩ።
ቀዳም 26 መጋቢት፣ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ከተማታት ሰንዓን ሖደይዳን ኣብ ዘካየደቶ ደብዳብ፣ ብውሑዱ 7 ሰባት ተቐቲሎም እዮም።
እቲ ንሳልስቲ ተኣዊጁ ዘሎ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ውሳኔ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ክካየድ ዝጸንሐ ፍረ ኣልቦ ዘተ ሰላም፣ ግብራዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዝዓለመ እዩ ክብሉ መራሕቲ ኣል-ሑቲ ይገልጹ።
ሸውዓተ ዓመት ኣቑጺሩ ዘሎ ውግእ ሓድሕድ የመን፣ ኤርትራ እትርከበን ጎረባብቲ ሃገራት ኢድ ብምእታወን፣ ናብ ዞባዊ ኲናት ከይዓርግ ስግኣታት ኔሩ’ዩ።


text:
Radio Erena: 02 February 2017
ኣብ ኣውስትራልያ ዝመደብሩ ኩባንያ ዕደና ዳናካሊ፣ ኣብ ኤርትራ ዞባ ድንካልያ፣ ከባቢ ኮሉሊ ናይ ፖታሽ ዝተባህለ ማዕድን ንምውጻእ ምሉእ ስምምዕ ከምዝኸተመ ኣፍሊጡ።
እቲ ኩባንያ ብ1 ለካቲት ኣብ ዝዘርግሖ ወግዓዊ መግለጺ፣ እቲ ስምምዕ ን1.3 ቢልዮን ቶን ዝግመት ፓታሽ ናይ ምዕዳን ተኽእሎ ከምዝፈጠረሉ ጠቒሱ።
እቲ ኣብ ከተማ ፐርስ ( Perth) ዝመደበሩን ብዕደና ፖታሽ ብደረጃ ዓለም ካብ ዝተፈልጡን ዝኾነ ኩባንያ፣ ሸውዓተ ናይ ዕደና ፍቓዳት ከምዝተዋህቦ ሓቢሩ።
ዋና ዳይረክተር እቲ ኩባንያ ፖል ዶናልድሰን፣ እዚ ምስ ኤርትራ ዝተኸተመ ስምምዕ፣ ኣዝዩ ኣገዳስን ነቲ ኩባንያ ተወሳኺ እምነ ኩርንዓን ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ኣብ ኤርትራ ወፍሪ ንምክያድ ዝክአል ምዃኑ ዘግሃደ ፍጻሜ’ዩ ክብል ገሊጹ።
50 ሚእታዊት ናይቲ ዕደና፣ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝውንኖ’ውን ኣረጋጊጹ።
ኣብ ኤርትራ፣ ካብ ካናዳ፣ ኣውስትራልያ፣ ቻይና፣ ሊብያ፣ ብሪጣንያን ካልኦት ሃገራትን ዝመጻ 16 ናይ ወጻኢ ኩባንያታት፣ ኣብ ዳህሳስን ኹዕታን ዝተፈላለየ ማዕድናት ተዋፊረን ይርከባ።
ዛጊት ፍርያቱ ንዕዳጋ ከቅርብ ዝበቕዐ ዕደናታት ቢሻን ዛራን ክኸውን እንከሎ፣ ካልኦት’ውን ኣብ ዝመጽእ ዓመት ከም ወርቂ፣ ነሓስ፣ ዚንጎን ፖታሽን ዝኣመሰለ ማዕድናት ናብ ዕዳጋ ንምቕራብ ምድላዋት ይካየድ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንኣሰራርሓ ይኹን ኣታዊታት እቲ ዕድና ብምስጢርን ብዘይንጹርን ኣገባብ ሒዝዎ ስለዝርከብ፣ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣታዊታት እዚ ዕደና ክረብሕ ከምዘይክእል ሓያሎ ወገናት ስግኣቶም ይገልጹ።
ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን፣ ኣብ ቢሻ ካብ ዘፍረዮ ወርቒ፣ ነቲ 40 ሚእታዊት ናይቲ ፕሮጀክት ዝወነነ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ዓመታት 700 ሚልዮን ዶላር ከምዘረከቦ ብሰነዳት የረጋግጽ።
እቲ ናይ ካናዳ ትካል፣ ኣብ ኤርትራ ናይ 1.2 ቢልዮን ዶላር ምንቕስቓስ ከምዝፈጠረን ንመንግስቲ ኤርትራ ድማ ጽሩይ መኽሰብ 700 ሚልዮን ዶላር ከምዘረከቦን ብሰነዳት ከረጋግጽ ዝተገደደሉ ምኽንያት፣ ብግዱድ ሃገራዊ ኣገልግልት ተመዲቦም ንዝመጽዎ ኤርትራውያን ኣብ ስራሕ ብምውፋሩ፣ ብናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ተኸሲሱ፣ ጉዳዩ ኣብ ምጽራይ ኣብ ዝርከበሉ እዋን’ዩ።
===========================


text:
Radio Erena: 19 June 2019
ኣል ሑቲ ናይ የመን ኣብ ልዕሊ መዓርፎ ነፈርቲ ስዑዲ ዓረብ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ደብዳብ ኣካዪዱ።
እቲ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ስዑዲ ዝርከብ ኣብሃ ዝተባህለ መዓርፎ ነፈርቲ፣ ከፊላዊ ዕንወት ከምዝወረዶ ክግለጽ እንከሎ፣ ኣብ ህወይት ሰብ ዘውረዶ ጉድኣት ዛጊት ኣይተሓበረን። እንተኾነ ልዕሊ 20 ሰባት መቑሰልቲ ወሪዱዎም ከምዘሎ ብኣል ሑቲ ዝውነን ቴሌቪዥን የመን ገሊጹ።
ነቲ መጥቃዕቲ ብዝምልከት ካብ ስዑዲ ዓረብ ዝተዋህበ መግለጺ የለን።
ኣል ሑቲ ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዘካዪዶ ደብዳብ ናብ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን ክብ ኣቢሉዎ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ናይቲ ኣብ ልዕሊ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተኻየደ ደብዳብ ቀንዲ ምኽንያት፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ብዕለት 13 ሰነ ስዑዲ ኣብ ከተማ ሰንዓ ዘካየደቶ ደብዳብ ነፈርቲ፣ ግብረ መልሲ ሙዃኑ ይግለጽ።
ኲናት የመን ካብ ውግእ ሓድሕድ ሓሊፉ፣ ናይ ውክልና ውግእ ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ኢራንን ተቐዪሩ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ዝሓለፈ ረቡዕ ኣልሑቲ ኣብ ከተማ ጂዛን ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ልዕሊ 26 ሰባት ከምዘቑሰለ ኣብ እዋኑ ተገሊጹ’ዩ። ኣልሑቲ ብተወሳኺ፣ ጀሚሩዎ ዘሎ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን መጥቃዕቲ ክቕጽሎ ስለዝኾነ፣ ህዝቢን ሲቪል ሰራሕተኛታትን መዓርፎ ነፈርቲ ጥንቃቐታት ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ ኣሎ።
በዚ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ቀንዲ ተጠቃዕቲ ኮይኖም ዘለዉ ህጻናት ኣዴታትን፣ ከቢድ ናይ ዓጸቦ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም ከምዘሎ ይግለጽ።
ሰይቭ ዘ ቺልድረን (save the children) ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ብዉሑዱ ሓሙሽተ ሚልዮን ህጻናት ናይ መግቢ ሕጽረት ኣጋጢሙዎም ከምዘሎ ሓቢሩ። እቲ ትካል ኣብ መግለጺኡ፣ ደብዳብ ነፈርቲ፣ ጥሜት፣ ተላባዒ ሕማማትን ካልኦት ሳዕቤናት ኲናትን፣ ንሓደ ምሉእ ወለዶ ከጥፍኡ ከምዝኽእሉ ብምትሕስሳብ ክልቲኦም ወገናት ንመግብን መድሃኒትን ከም መሳርሒ ኲናት ከይጥቀሙሉ ኣተሓሳሲቡ።
=======================


text:
ሓለፍቲ ዞባታት፡ ሓለፍቲ ንኡሳን ዞባታት፡ ሓለፍቲ ጨናፍር፡ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህግደፍ፡ ከምኡ ‘ውን ‘ዓበይቲ ጸሓፍቲ’ ተባሂሎም ዝእመነሎም ኣባላት ዝርከቡዎም ካድረታት ህግደፍ ውሽጣዊ ተቓውሞ ንምዅላፍ ክግበር ዝኽእል ጽገናታት ንምዝታይ ካብ 28 መጋቢት ኣትሒዞም ኣብ ደንጎሎ ተኣኪቦም ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
በቲ ኣብ ናይ መወዳእታ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ውዱቕ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታቱን ሙሽሙሽ ስርዓቱን፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብዝቕጽል ዘሎ ውዕዉዕ ህዝባዊ ተቓውሞታት ተጨኒቑ፡ ኣብ ኤርትራ ‘ውን ህዝባዊ ተቓውሞ ከይለዓል ክቱር ስግኣት ሓዲሩዎ ዘሎ ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኣስመራ ኣርባዕተ ክፍላተ ሰራዊት ኣኪቡ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ብቀዳም ዕለት 19/02/2011 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ብተቐማጦ እታ ከተማ ዝተወደበን ዝተጸውዐን ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብዕሱብ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተጸውዐ ኣኼባ ተኻይዱ ነይሩ። እንተኾነ ግን ብመንጽር ካብ ሞንጎ ልዕሊ 1200 ተቐማጦ እታ ከተማ ክርአ ከሎ ሒደት ዚተሳተፍዎ ኣኼባ ኢዩ ኣካይዱ።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣንጻር ውልቀምካዊ ስርዓት ሑስኒ ሙባረክ ን18 መዓልታት ብጽንዓት ተቓውሞ ከካይድ ዝቐነየ ህዝቢ ግብጺ፡ ሎሚ 11 ለካቲት ተዓዊቱ፡
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
ካብ ልዕሊ ሰለስተ ወርሒ ጀሚሩ፣ ቁጽሮም ካብ 250 ዘይውሕዱ ኤርትራውያን ሕጻናት፣ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን፣ ኣብ ጸምጸም ምድረበዳ ሲናይ ብሸፋቱ ዓሌታት በድዊን(ዓሌት ራሻይዳ) ተጨውዮም ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ዓለም ብቐጻሊ ይዛረባሉ ኣሎዋ።
ነብሱ ብሓዊ ኣቃጺሉ ሃገራዊ ተቓውሞ ብምብራዕ ትእምርቲ ህዝባዊ ተቓውሞን ለውጥን ዝኾነ ቱኒዝያዊ መንእሰይ ሙሓመድ ቦዋዓዚዚ
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ ሕጉስን ትስፍውን ናይ በዓል ሃዋህው ኣሕሊፍኩም ክትኮኑ ዘሎኒ ትምኒት ድሕሪ ምግላጽ ንዝመጽእ ዓመት ከአ አብ ኣዝዩ ጥሙሕን ጥጡሕን ዝኾነ ሃዋህው ከነብዕሎ ዘሎኒ ተስፋ ልዑል ምኻኑ ደጊመ ከዘኻኽረኩም እፈቱ።
ትማሊ ቀዳም ዕለት 01/05/2010 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ምስ ገለ ሒደት ተቐማጦ ሸፊልድ ዚተረኽብዎ ኣኼባ ዚተኻየደ ኢዩ።
ብ 4 መጋቢት 2010 ኣብ ከባቢ ሳዋ ኣብ ዝርከብ መዓስከር፡ ኣዘዝቲ በራጊድ ናይቲ ብሓለዋ ፕረዚደንት ዝፍለጥ ፍሉይ ኣሃዱ፡ ብዛዕባ ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ ኣብ ዘካየዱዎ ኣኼባ ተሪር ተቛውሞ ንዘቕረቡሎም 11 ኣባላት ብ9 መጋቢት ከምዝኣሰሩዎም ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ሓበሬታን ምስጋናን – ንኹለን ዌብሳይታት ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ
hr ዝብሃል ዓቢ መንግስታዊ ሚድያ ጀርመን ነቲ ኣብ ፍርናክፈርት ብኤርትራውያን ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ዝገበረሉ ናይ ቴለቭዥን ሸፈነ ተመልከቱ።
ኣቶኩሮ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ናብ’ቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ማሕበረ-ሰብ ኢርትራ ብሓፈሻ ዝጠመተ ኮይኑ፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ሰብኣዊ መሰላቶምን ናጽነቶም ተሓልይሎም ኣብ ፍትሒ ዝነገሶ ዓደታት ዝቕመጡ፡ ወዲ ሰብ ክሳብ ክንደይ ክቡር ምኻኑ ኣብ መዓልታዊ ሂወትም ዝዕዘቡ፡ ምሉእ መሰሎም ተሓልይሎም ምስ ደቀባት ናይተን ዝነብሩለን ሃገራት ተማዕራርዮም ዝነብሩ፡ ሕጊ፡ ፍትሒ፡ መሰል፡ ግቡእ፡ ዲሞክራሲ ዝብሉ ኣምራት ኣንታይ ምዃኖም ብግብሪ ዝምስክሩ ኤርትራውያን ዝዓለመ እዩ።
ኣብ ዞባ ደቡብ ኣብ መስርዕ ተቓውሞ ጸኒዖም ዘለዉ ጀጋኑ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ነቶም ገንዘብ ዘይከፈልኩም ተባሂሎም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ መንግስቲ ተቐይዶም ዝጸንሑ 618 ወለድን ስድራቤታትን ብሓይሊ ብረት ነጻ ከምዘምጽኡዎም ምንጭታትና ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ሎሚ ንግሆ ዕለት 12/12/2008 ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጸዊዑ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ተቓውሞ ሓይልታት ምክልኻል ኣንጻር ምሕደራ መንግስቲ ከም ቀንዲ ዛዕባ ክዛረበሉ ከምዝወዓለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እዚ ክፍለ ሰራዊት 21 ከምኡ ‘ውን ክፍለ ሰራዊት 39፡ ነቲ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ በተን ክልተ ቦጦሎኒታት ናይ ምክትታል ዶባት ዝተበገሰ ምንቅስቓስ ብብረት ንኽሃርመኦ ንዝተዋህበን ትእዛዝ ብምንጻግ፡ “ዝዓጠቕናዮ ኣጽዋር ኣንጻር ጸላኢና ‘ምበር ምስ ኣሕዋትናን ብጾትናን ኣይንታኾሰሉን ኢና” ብምባል ከም ዝተቛወሞኦ ምንጭታት ካብቲ ዞባ ሓቢሮም።
ዝሓሰሞ እምበር መን ኣሎ’ዩ ዝጣዓሞ
በብሓደ ሰብ ውሓደ ቀደም ኢሎሞ
ሕጂ ግን በቢ ኣሽሓት ሃገር ገዲፎሞ
ዲክታይትር የጽንተና’ሎ ንዑ ንቐድሞ
ሰልፊ ተቓውሞ ኤርትራውያን ኣብ ፍራንክፈርት (ጀርመን) ብምኽንያት መስከረም 18 መስከረም ዕለተ ጃምላዊ ማእሰርቲ ፖለቲካውያን እሱራትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ህግደፍ – ብስእሊ….
50 ኤርትራውያን ተቐማጦ ዓዲ እንግሊዝ፡ ሎሚ 31 ግንቦት ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ዓዲ እንግሊዝ፡ ለንደን ተረኺቦም ንማእሰርቲ መእመናን ብመንግስቲ ህግደፍ ዝዅንን ተቓውሞ ከምዘስምዑ ‘ኢንስፓየር መጋዚን’ ገሊጻ።


text:
May 25, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
ኣብ መንጎ ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን፣ መሰረታዊ ጎነጽ ከም ዝተወለዐ፣ በብቑሩብ ወግሐ ጸብሐ ብሰፊሑ ክዝርጋሕ ጀመረ። እቲ ዝተወለዐ ሽግር፣ ብስንኪ ምድፍፋእን ባርኾትን መግዛእቲ ኢትዮጵያን መራሕቲ ክልቲኡ ውድባት ሰውራ ከይኮነ ኣይተርፍን’ዩ ዝብል ዘረባታት ኣሎ። ክልቲኦም ኣዕሩኽ ማለት ማሕጁብ ኣልጃዓልን እድሪስ መሓመድ ሳልሕን ከም ልማድ፣ ኣብታ እትስሕቦምን ዝፈትውዋን እንዳ ሻሂ ኮፍ ኢሎም እናተዘናገዑ፣ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ተቐዳድሙ፣-“እዚ ዝዝርጋሕ ዘሎ ቤላ-ቤሎው እንታይ’ዩ ትርጉሙ?” ክብል ምስ ሓተተ፣ እድሪስ ተቐቢሉ፣-“ነፍሰ-ወከፍ ውድብ ንተጻራሪኡ፣ እዚ ብብረታዊ ቃልሲ ኣይኣምንን’ዩ፣ እዚ ምስ ጸላእቲ ዝተሓባበር ውድብ’ዩ! ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ክስታት እናተደራበዩ ነንሕድሕዶም ክወናጀሉ ይረኣዩ ኣለዉ። ብዙሓት ደገፍትን ተደናገጽትን በቲ ኣብ ውሽጢ ሰውራ ኤርትራ ዝተራእየ ምስሕሓባት ስንባደ እኳ እንተ ተራእዮም፣ ኣብ መንጎ ክልቲአን ውድባት ዘሎ ሽግር ንምፍታሕ ዝድለ ጻዕሪ ካብ ምክያድ ዓዲ ኣይወዓሉን። መራሕቲ ኤርትራ ኣብ ትስፍው ምስምማዕ በጺሖም ኣለዉ ዝብል ሓበሬታ ኣብ ዝተፈላለያ…


text:
ሓፂር ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን
ስለዚ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ቤተ ክርስቲያን ማለት ንሰማያዊ ክብሪ ዝተጸዉዑን ዝተሓርዩን ጉባኤ ማሕበር ምእመናን ማለት ኢዩ። እዚ ኸኣ ርእሲ ክርስቶስ ዝኾነት ሓንቲ ኣካል ቤተ ክርስቲያን ማለት ኢዩ፤ ቤተ ክርስቲያን ማለት፥ ማሕበረ ምእመናን ምዃኑ ከረድኡና ዝኽእሉ ጥቅስታት፤ “ጴጥሮስ ንስኻ ከዉሒ ኢኻ፤ ንቤተ ክርስቲያነይ ከኣ ኣብዛ ከዉሒ እዚኣ ክሃንፃ ኢየ።” ማቴ 16:18-19። “ንርእስኹምን ነታ ብገዛእ ደሙ ዘጥረያ ናይ ጐይታ ቤተ ክርስቲያን ክትጓስዩ መንፈስ ቅዱስ ኤጲስ ቆጶሳት ጌሩ ኣብኣ ዝሸመኩም ኩሉ መጓሰ ሓልዉ፤” ግብሓዋ 20:28። 1ይ ቆሮ 16:19-20። የረድኣና። በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ድማ ቤተ ክርስቲያን ዚብል ቃል፡ “ጉባኤ ምእመናን” ዝተባህለትሉ ምኽንያት ከኣ ብሓደ ጐይታን ብሓንቲ እምነትን ንሓንቲ ጥምቀትን እትኣምን(ኤፌ 4:5)ሓዋርያዊት ኣጽናፋዊት ቅድስቲ ስለ ዝኾነት ኢዩ።
ሓንቲ ዝተባህለትሉ ምኽንያት፡ ኣብ ዓለምና ብኽርስቶስ እትኣምን ሓንቲ ቤት ክርስቲያን ጥራይ ብምዃና ኢዩ፡ ሓዋርያዊት ዝተባህለትሉ ምኽንያት ድማ ሓዋርያት ኣብ ዓለም ከም እትዝርጋሕ፡ ጸኒዓ ከም እትነብርን ስለ ዝገበርዋ ኢዩ። ኣጽናፋዊት ዝተባህለትሉ ምኽንያት ከኣ፡ ኣብ ኣርባዕቲኡ መኣዝን ዓለም ተዘርጊሓ ስለ እትርከብ ኢዩ። ቅድስት ዝተባህለትሉ ምኽንያት ከኣ፡ ክርስቶስ ብደሙ ስለ ዝቐደሳን ጉባኤ ቊስጥንጥንያ ድማ “ብሓንቲ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ንኣምን፡” ኢሉ ብዉሳኔ ስለ ዝሰመያ እዩ።
ህላዌ ቤተ ክርስቲያን
ኣብ መወዳእታ ንስጥሮስ ፍርዲ ከይጐድሎ ብማለት እቶም ብዛዕባ ሃይማኖት ዝተጻሕፉ ናይ ሊቃዉንቲ መልእኽታት ኣኪቦም ኣመሳኺሮም፡ ሕጂዉን ናይ ንስጥሮስ ክሕደት ዝሰለቦ ስለ ዘይተረኽበ ንስጥሮስ ተስሓሒቱ ተጋግዩ ኢዩ፡ ብምባል ካብ ስሕተቱ ኣይምለስን እንድሕሪ ኢሉ፡ ንሱን ትምህርቱን ካብ ናይ ሓዋርያት ቤተ ክርስቲያን ዝተፈልዩ ኢዮም፡ ኪብሉ ኣፍለጡ፡ ናይቲ ጉባኤ ሊቀ መንበር ዝነበረ ቅዱስ ቄርሎስ ኢዩ፡ ናይ ጉባኤ ርእይቶኡ ንስጥሮስ ካብ ስሕተቱ እንተ ተመሊሱ ነገሩ ከም ዚዝሕል ተገልጸሉ፡ ንስጥሮስ ግን ናይ ህልኽን ትዕቢትን ፍናን ሓዲርዎ ኣይምለስን ብምባሉ እቲ ጉባኤ ዘተሓላለፎ ዉግዘት ኣብ ልዕሊኡ ተፈጸመ፡ ብቅዱስ ቄርሎስ ዝተመርሐ ናይ 200 ሊቃዉንት ጉባኤ ኤፌሶን እዩ። ቤተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ነዚ ሠለስተ ጉባኤ ጥራይ ኢዩ እትቕበል።
ህላዌ ቤተ ክርስቲያን ብምሥጢር ኣምላኽ ክርአ ከሎ፡ ኣብ ሠለስተ ይኽፈል። እታ ቐዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን፡ ሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ኣብ ዓለም መላኽቲ ዝነበረት ሓድነት ኢያ። እታ ኻልኣይቲ ድማ ካብ ዕድመ ኣቤል ጀሚራ፡(ማቴ 23:35)(ዕብ 11:4)ክሳዕ ዘመነ ሓድሽ ዝነበረት፡ ሓድነት ቅኑዓት ሰባት ኢያ። እቲ ሣልሰይትን ናይ መወዳእታን ግና፡ ብደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ኣማናዊት ሓድነት ክርስቲያን ኢያ። ንሳ ኸኣ ምንጪ ጸጋን ጽድቅን ኢያ። እምበኣርከስ ክሳዕ ሕጂ ብዛዕባ ስም ቤተ ክርስቲያንን ትርጉምን ህልዉና ቤተ ክርስቲያንን ብሓጺሩ ተመልኪትና ኣሎና። ካብዚ ቐጺልና እንርእዮ ኸኣ ብዛዕባ ዛንታ ኣመሠራርታ ቤት ክርስቲያን ይኸዉን።
ብዛዕባ ዛንታ ኣመሠራርታ ቤተ ክርስቲያን ክንሓስብ ከሎና ግና ብቐዳምነት ጦብላሕ ኪብለና ዝኽእል፡ እቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም ኢዩ። “እግዚኣብሔር ንኣዳም ብመልክዑን በርኣያኡን ምስ ፈጠሮ ባረኾ፡ ንዂሉ፡ ኪገዝእ ከኣ ሥልጣን ሃቦ።” ዘፍ 1:27-30። ኣዳም ግና ብግጉይ ምኽሪ ተመሪሑ ትእዛዝ ፈጣሪኡ ጠሓሰ፡ ብበደሉ ድማ ሞት ተፈርዶ። ዘፍ 3:6-19። እቲ ፍርዲ ሞት ከኣ ኣብ በይኑ ተወሲኑ ኣይተረፈን፡ ናብ ደቁን ደቂ ደቁን ተመሓላለፈ። ሮሜ 5:12-14። እቲ ምጥሓስ ትእዛዝ እግዚኣብሔር’ዉን ናብ ደቁን ናብ ደቂ ደቁን ተወራረሰ።
ሰባት ነቲ ዝፈጠሮም እግዚኣብሔር ሓዲጎም ብሠራዊት ሰማይ፡ ማለት ብፀሓይ፡ ብወርሒ፡ ብኸዋኽብቲ፡ ብሓዊ፡ ብማይ ብኣራዊት፡ ብእንስሳ፡ ብገረብን ብኰረቢትን ወዘተ ኬምልኹ ጀመሩ። ዘዳ 4:19:: ሮሜ 1:23-25። እቲ ኣብ መንጎ ሰብን እግዚኣብሔርን ዝነበረ ፍልልይ ከኣ ኣዝዩ እናገፍሐ ከደ።
ሕያዉነት እግዚኣብሔር፡ እግዚኣብሔር ግና ደቂ ሰብ እኳ እንተ በደሉ፡ ንዘርኢ ሰብ ፈጺሙ ከጥፍኦ ኣይደለየን። ብኣንጻር ክሕደት ብዙሓት ሰባት፡ ብሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ ዚኣምኑ ዉሑዳት የተንሥእ ነበረ። ንኣብነት እኒ ሄኖክ፤ ኖህ፡ ኣብርሃም፡ ይስሓቅ፡ ያዕቆብ፡ 12 ነገደ እስራኤል፡ ብእግዚኣብሔር ይኣምኑን ንዕኡ የምልኹን ነበሩ። ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ኸኣ እዚኣቶም ኩሎም ምስ እግዚኣብሔር ቅኑዕ ርክብ ዝነበሮምን ንህላዌ እግዚኣብሔርን ሓያልነቱን ፈጣሪነቱን፡ ከሃሊነቱን ዘንጸባርቑ ነበሩ። ኣብ ርእሲዚ ዝተገልጸ፡ ምሳሌ ቤተ ክርስቲያን ዝኾነ ኸኣ ኣሎ ኣቐዲምና ኣብ ህልዉና ቤተ ክርስቲያን ዝረኣናዮ፡ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ፡ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተገልጹ ዓበይቲ ኣርእስትታት ኣለዉና።
ሊቃዉንቲ ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን፡ ንቤተ ክርስቲያን፡ ስፍሕ ብዝበለ ምሥጢራዊ ምሳሌታት ገሊጾምዎ ኣለዉ። ንኣብነት ካብ ኣቶም ምሳሌ ቤተ ክርስቲያን፡ መርከብ ኖህ ኢያ፡ ከመይ፡ ንኹሎም ኣብ ዉሽጣ ዝኣተዉ፡ ካብ ማይ ኣይሂ (ካብ ጥፍኣት) ከም ዘድሕነቶም፡ ቤተ ክርስቲያን ድማ፡ ነቶም ብክርስቶስ ኣሚኖም ዚጥመቑ፡ ብትምህርቲ ወንጌል ኣእሚና ተድሕኖም ኢያ። ካልኣይ፡ ሰብን እግዚኣብሔርን ዚራኸቡላ፡ ጸሎትን መሥዋዕትን ዜዕርጉላ፡ ሕድገት ሓጢኣት ዚረኸቡላ፤ ምሳሌ ሰማያዊት መቕደስ ዝኾነት ድንኳን ምርኻብ፡ ንሙሴ ተዋሂባ ነበረት። ዘፀ 24:9:: 25:8:: 33:7።
እዛ ድንኳን እዚኣ ብፍቓድ እግዚኣብሔር ብዘመነ ሰሎሞን፡ ቤተ መቕደስ ኮይና ተሓንጸት። እግዚኣብሔር ነዛ ቦታ’ዚኣ ቤተ መሥዋዕቲ ንኽትከዉን ሓርየያ ኣሎኹ፡ ኣብዛ ቦ’ዚኣ ንዚጽለ ጸሎት ኣዕይንተይ ኪኸፈታ፡ ኣእዛነይ’ዉን ጽን ክብላ እየን፡ ስመይ ድማ ንዘልዓለም ኣብኣ ኪኸዉን፡ ኣዕንተይን ልበይን ከኣ ኩሉ ጊዜ ኣብኣ ክኾና ሓርየያን ቀዲሰያን ኣሎኹ፡ በለ። 2ይ ዜና 7:11-16። እዚ ኸኣ ናይዛ ሕዝብን ኣሕዛብን ብደም ክርስቶስ ሓደ ዝኾኑላ ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሳሌ ኮይኑ የገልግል ነበረ እምበር፡ (ሮሜ 9:24-27) በዚ መሥዋዕቲ’ዚ በዚ መቕደስ’ዚ ሕድገት ሓጢኣትን ፍጹም ድሕነትን ኪርከብ ኣይተኻእለን። ዕብ 8:8። 10:1-5። ስለዚ እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ፡ ፍጹም ድሕነት ዚህብ ክርስቶስ ኪመጽእ ከም ዘለዎ እዚ ዚስዕብ ትንቢት ተነግረ።
“ከማኻ ዝበለ ነቢይ ካብ ማእከል ኣሕዋቶም ከተንሥኣሎም እየ ንእኡ ስምዕዎ።” ዘዳ 18:15-19። ዮሓ 5:46። “ሕጻን ተወሊዱልና ወዲ ተዋሂቡና ኢዩሞ እቲ ግዝኣት ኸኣ ኣብ መን ኩሉ ኢዩ ስሙዉን ግሩም መካር ብርቱዕ ኣምላኽ ኣቦ ዘለዓለም፡ መስፍን ሰላም ኪስመ ኢዩ።” ኢሳ 9:6። “ግናኸ ኣቲ ኣብ ማእከል ኣሽሓት ይሁዳ ዝነኣስኪ ቤተ ልሔም ኤፍራታ እቲ ምዉጻኡ ካብ ጥንቲ ካብ ዘልዓለም ዝኾነ ኣብ እስራኤል ገዛኢ ዝኸዉን ካባኺ ኪወጸለይ ኢዩ፡” ሚክ 5:2። ማቴ 2:1። በዚ ዝተነግረ ትንቢታት ምልኣተ ዘመን ምስ ኣኸለ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ተወልደ። ገላ 4:4። ሉቃ 2:4-15።
ከም ኣተዓብባያ ደቂ ሰብ ዓበየ። ሉቃ 2:52። ኣብ ሠላሳ ዓመቱ ተጠምቀ። ሉቃ 3:23። ኣርብዓ መዓልትን ለይትን ጾመ። ማቴ 4:1። ዓሠርተ ክልተ ሓዋርያት ሓረየ። ማቴ 10:1-5። ኣብ ምድሪ እስራኤል ወንጌል መሃረ። ማቴ 4:23። ሥርዓተ ቁርባን ሠርዐ። ማቴ 26:26። ኣብ ቀራንዮ ተሰቕለ። ዮሓ 19:17:: 15:37-44። ሞተ ተቐብረ ኣብ መበል ሥልሳይ መዓልቱ ተንሥአ። 1 ቆሮ 15:3-4። ኣብ መበል ኣርብዓ መዓልቲ ናብ ሰማይ ዓረገ። ሉቃ 24:50-53። ግብ ሓዋ 1:2-8። ኣብ መበል ሓምሳ መዓልቲ ንደቀ መዛሙርቱ ኣብ ጽርሓ ጽዮን፡ መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ ሰደደሎም። ግብ ሓዋ 2:1-5።
ክርስቶስ በዚ ኣገባብዚ ቤተ ክርስቲያን መሥረተ። “ናብ ኩሉ ዓለም ኪዱ ንብዘሎ ፍጥረት ወንጌል ስበኹሉ፡” ማር 16:15። “ስለዚ ኪዱ ንኩሎም ኣሕዛብ ብስም ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም ዝኣዘዝኩኹም ኩሉ ኪሕልዉ ኸኣ እናመሃርኩም ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎ። እንሆ ኣነ ድማ ክሳዕ መወዳእታ ዓለም ኩሉ ሳዕ ምሳኻትኩም እየ።” ማቴ 28:19-20። ኢሉ ብዝኣዘዞም መሠረት ናብ ስብከት ወንጌል ተዋፈሩ። ክርስትና ኸኣ ኣብ መላእ ዓለም ተዘርግሐ፡ በዚ ኸኣ ቤተ ክርስቲያን ዓበየትን ጸንዐትን። ግብ ሓዋ 12:12። “ብድሕሪ ሞት ቀዳማይ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስ ኣብ ከባቢታት ዮርዳኖስን ኣንጾኪያን ፋሕ ኢሎም ቃል ወንጌል ይሰብኩን ይምህሩን ነበሩ። ንመጀመርታ ጊዜ ኣብ ኣንጾኪያ ክርስቲያን ተሰምዩ።” ግብ ሓዋ 11:26። ብድሕሪ ዘመነ ሓዋርያት 100-160 ዓ.ም ዘሎ ዘመን ምስፍሕፋሕ ቤተ ክርስቲያን ብሕጊ ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ዚጐዓዘሉ ዝነበረ እዋን ኮይኑ መሰጋገሪ ዘመን ይብሃል።
ቤተ ክርስቲያን ብዘመነ ሰማዕታት
ካብ 160-313 ዓ.ም. ዘሎ ኽፍለ ዘመን፤ ዘመነ ሰማዕታት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ ክፍሊ ጊዜዚ ቤተ ክርስቲያን ዝተቐበለቶ ሥቓይ፡ ስደት መሥዋዕቲ ንሕሊና ዘሰቕቕ መጠንን ግምትን ዘይብሉ ኮይኑ ገለ ሰማዕታት ንጥሙያት ኣራዊት ኮኾኑ ከለዉ፡ ገለ ድማ ኣብ ወረጃ ገበር ሓዊ ተጠቢሶም ሓረሩ። ገለ ሰማዕታት ብቕጥራንን ስምዕን ተለኽዮም ሓዊ ክነዱ ኸለዉ፡ ገለ ድማ ብሰይፊ ተኸሊሎም ተሰዉኡ፡ እቶም ዝተረፋ ክርስቲያን ድማ ኣብ ካታኮምብ ብ… ግበበ ምድርን በዓትን ፍሉይ ኣባይትን ኮይኖም ብዘይ ምቁራጽ ይጽልዩን ይምህሩ ይሰብኩን መሥዋዕቲ የዕርጉን ነበሩ።
እቲ ዝኸፍአ ስደት፡ ብኔሮን ቄሣር ዝተዋህበ ትእዛዝ ካብ 54-68 ዓ.ም. ጴጥሮስን ጳዉሎስን ብሰማዕትነት ዝዓረፉሉ ነበረ። ብዶሚትያኖስ ትእዛዝ ዝተላዕለ ስደት፡ ካብ 81-96 ዓ.ም. ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝበጽሐ ሥቓይን መከራን ስደትን ሞትን ከምቲ ኣብ ጊዜ ኔሮን ቄሣር ዝተፈጸመ ይመስል ነበረ። ብትራኦይኖ ዝተላዕለ ስደት፡ 96-117 ዓ.ም. ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ንዚርከቡ ገዛእቲ ኣዉራጃታት ትእዛዝ ብምትሕልላፍ ኩሎም ክርስቲያን ንጣዖት ኪስዉዑን ኪሰግዱን ከምልኹን፡ እምቢ እንተ በሉ ብሞት ኪቕጽዑ፡ ዚብል ኮይኑ ካብቶም ብሞት ዝተቐጺዑ ብዙሓት፡ ዉሑዳት ንጠቅስ ድሕሪ ሞት ሓዋርያ ያዕቆብ ኣብ ኢዮርሳሌም ዝነበረ ስምዖን ዝተባህለ ጳጳስ ብስቕላት ሞተ። ናይ ኣንጾኪያ ጳጳስ ኣባ ኣግናጥዮስ ሮም ተወሲዱ ንኣናብስቲ ተዋሂቡ ተሠዉዐ።
ብናይ ማርቆስ ኣዉሪልያኖስ ትእዛዝ ዝተላዕለ ስደት፡ ካብ 117-180 ዓ.ም. ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ከቢድ መከራን ስደትን ወረደ፡ ብኣጋጣሚዉን ኣብቲ ጊዜቲ ጥሜትን ሕማምን ኮነ። እቶም መምለኽቲ ጣዖት፡ እዚ መከራዚ ክርስቲያን ንጣዖታትና ስለ ዘየምለኹን ስለ ዘይሰገዱን ጣዓታትና ተቘጢዖም ዘዉርዱልና ዘለዉ መዓት ኢዩ ብዚብል ምኽንያት ክርስቲያን ዘበለ ተታሒዙ ሥጋኡ ክሳዕ ዝበጣጠሰ ከም ዚረግፍ ተገብረ። በቲ ጊዜቲ ካብ ማእከል እቶም ዝተቐትሉ ሰማዕታት ንጠቅስ፡ ሰማዕት ፓራስኪ ትበሃል ብዛዕባ እምነት ክርስትናኣ ፍሉይ ሥቓይ እናተቐበለት ክሳዳ ብስይፊ ተቘሪጻ ብሰማዕትነት ዓረፈት። ከምኡዉን ኣብደቡብ ፈረንሳ፡ ጳጳስ ኣብ ፎቲኑስ ዝተባህለ ብሰማዕትነት ዝዓረፈሉ እዋን ነበረ። ብናይ ሴፕቲሚዮስ ሴቪሩስ ትእዛዝ ዝተላዕለ ስደት :ካብ 211-215 ዓ.ም፡ ብናይ ዲዮቅልጥያኖስ ትእዛዝ ዝተላዕለ ስደት፡ ካብ 215-305 ዓ.ም፡ ኣብዚ ዘመንዚ ቤተ ክርስቲያን ከቢድ ዕንወትን ሰማዕትነትን በጺሕዋን ተቐቢላን ኢያ። ብዙሕ ንዋየ ቅዱሳትን መጻሕፍትን ቅርሳ ቅርሰን ብሓዊ ነደደ። ንብረትን ሃብትን ተሃገረ። እቶም ዉሩያት ሰማዕታት እኒ ቅዱስ ጊዮርጊስ፡ መርቆሬዎስ፡ ገላዉዴዎስ፡ ሚናስ፡ ቂርቆስ ኣዲኡ ኢዮሉጣን ካልኦትን እዮም። ንቤተ ክርስቲያን ከኣ ድሙቕ መብራህቲ ኮይኖም ኣለዉ። ቤት ክርስቲያን ኣብ ዓዓመት በዓሎም ተኸብር ኣላ። ስለዚ ዛንታ ቤተ ክርስቲያን ካብ ዕርገት ክሳዕ ሞት ዮሓንስ ወንጌላዊ ዚርከብ 70 ዓመት ዘመነ ሓዋርያት ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ቤተ ክርስቲያን ብዘመነ ሊቃዉንቲ
ካብ ዘመነ ሓዋርያት ክሳብ 160 ዓመት ናይ መሰጋገሪ ዘመን ይበሃል፡ ካብ 160-312 ዓ.ም. ከኣ ዘመነ ሰማዕታት ይበሃል፡ ካብ 313 ዓ.ም. ዘመነ ቈስጠንጢኖስ ግና ቤተ ክርስቲያን ዕረፍቲ ረኺባ ናይ ገዛእ ርእሳ መራሕቲ ብምሻም ቤተ ክርስቲያን እትምርሓሉ ሕጊ ሓንጺጻ ክትጐዓዝ ጀመረት። እቲ ዝነበረ ሥቓይን መከራን ሓሊፋስ ክርስቲያን ብሕጊ ሓቲቶም ንብረቶምን ሃብቶምን ከምልሱ ከኣሉ።
ቀዳማይ ጉባኤ ኒቅያ
ንጉሥ ቈስጠንጢኖስ ብ313 ዓ.ም. ኣብ ሚላኖ ዝኣወጆ ኣዋጅ ንቤተ ክርስቲያን ምሉእ ዕረፍቲ ሃባ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መሰላ ተሓልዩ ክትሰብክ ክትምህር ስለ ዝተፈቕደላ ኣብያተ ጣዖታት ተዓጽየን ኣብያተ ክርስቲያናት ተኸፍታ። እዚ ክፍለ ጊዜዚ ድማ ዘመነ ሊቃዉንት ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ብ325 ዓ.ም. ኣርዮስ ዝተባህለ፡ ዓሌቱ ግሪኻዊ ዓዱ ሊብያ ብትምህርቲ መንፈሳዊ ኮለጅ ኣብ ግብጽን ኣንጾኪያን ትምህርቱ ዝፈጸመ፡ ብመዓርገ ክህነት ዝተመረቐ ኣብ ክፍሊ ስብከት ተዋፊሩ ኪሰብኽ ከሎ፡ ወልድ ፍጡር ብመለኮቱ ዚብል ናይ ክሕደት ቃል ኪምህር ተረኽበ፡ መሠረት መበገሢኡ ኸኣ ኣብ መጽሓፍ ምሳሌ 8:22 ትቤ ጥበብ ፈጠረኒ፡ መቅድመ ኩሉ ተግባሩ፡ ብዚብል ሓረግ ቃል ክሕደቱ ምስ ኣስፍሕፍሐ፡ እቶም ናይ ቀረባ ኣዕርኽቱን መራሕቱን ምኽርን ተግሣዕን እኳ እንተ ኣቕረብሉ፡ ኣብ ክሕደቱ ስለ ዝጸንዐ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት ዝኾኑ 318 ሊቃዉንት ኣብ ከተማ ኒቅያ ጉባኤ ሠረዖም ብኣቦ መንበር ፖትርያርክ እለ እስክንድሮስ፡ ኣፈ ጉባኤ ሊቀ ዲያቆን ኣትናቴዎስ ብምዃን ብዝተዛረቦ ቓል ክሕደት ረቲዖም ካብ ቤተ ክርስቲያን ብዉግዘት ፈለይዎ።
ካልኣይ ጉባኤ ቊስጥንጥንያ
ቱርኪ ኣብ ዚበሃል ሃገር እትርከብ፡ ቀደም ቊስጥንጥንያ እትበሃል ዝነበረት፡ ሎሚ እስጣምቡል ተባሂላ እትጽዋዕ ዘላ፡ ከተማ ብ381 ዓ.ም. ጉባኤ ሊቃዉንት ቤተ ክርስቲያን ተገብረ።
ናይዚ ጉባኤዚ ምኽንያት ቀዳማይ፡ ናይ ቊስጥንጥንያ ሊቀ ጳጳስ ዝነበረ መቅደንዮስ ዝተባህለ፡ መንፈስ ቅዱስ (ህጹጽ) ኢዩ ማለት ምስ ኣብን ወልድን ማዕረ ኣይኮነን፡ ናይ ኣብን ወልድን ልኡኽ ኢዩ፡ ኢሉ ስለ ዝመሃረ።
ካልኣይ፡ ናይ ሎዶቅያ ኤጲስ ቆጶስ ዝነበረ ኣቡሊናርዮስ ዝተባህለ፡ ወልድ ብመለኮቱ ምስ ኣብ ማዕረ ኢዩ፡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ነፍስን ኣእምሮን ዘይብሉ ሥጋ ለበሰ፡ ነቲ ዝለበሶ ሥጋ ግና መለኮት ነፍስን ኣእምሮን ኮኖ፡ ዚብል ናይ ክሕደት ትምህርቲ ስለ ዝመሃር፡ በዚ ምኽንያት ብዘመን መንግሥቲ ቀዳማይ ቴዎዶስዮስ 150 ሊቃዉንቲ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቊስጥንጥንያ ተኣከቡ።
ናይቲ ጉባኤ ኣቦ መንበር፡ ናይ እስክንድያ ሊቀ ጳጳሳት ቀዳማይ ጢሞቴዎስ ነበረ። ኣብቲ ጉባኤ ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ መረዳእታ እናቕረቡ፡ ነቶም ክልተ መናፍቃን ዝተኸራኸርዎም ድማ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙን፡ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስን ነበሩ። ብድሕሪዚ ናይቲ ጉባኤ ኣባላት ናይ ክልቲኦም መናፍቃን ትምህርቲ፡ ክሕደት ምዃኑ ርእዮም ንመቅደንዮስን ንኣቡሊናርዮስን ብዉግዘት ፈለይዎም ኣስዒቦም ከኣ፡ መንፈስ ቅዱስ ምስ ኣብን ወልድን ማዕረ ምዃኑ ዝገልጽ ጽሑፍ፡ ኣብ ልዕሊቲ ብጉባኤ ኒቅያ ዝተወሰነ ጸሎት ሃይማኖት፡ ወነኣምን በመንፈስ ቅዱስ፡ እግዚእ ማሕየዊ ዘሠረጸ እም ኣብ፡ ንስግድ ሎቱ ወንሰብሖ ምስለ ኣብ ወወልድ ዘነበበ በነቢያት፡ ወነኣምን በኣሐቲ ጥምቀት ለሥርየተ ሓጢኣት፡ ወንሴፎ ትንሣኤ ሙታን፡ ወሕይወተ ዘይመጽእ ለዓለመ ዓለም። ዝብል ቅኑዕ ትምህርቲ ወሰኹሉ።
ሣልሳይ ጉባኤ ኤፌሶን
ናይ ቊስጥንጥንያ ሊቀ ጳጳሳት ዝነበረ ንስጥሮስ፡ እግዚኣብሔር ወልድ ናብዚ ኣለም መጺኡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከይተወልደ ከሎ፡ ወዲ እግዚኣብሔር ኣብ ስለ ዝኾነ ምስ ኣቦኡ ማዕረ ኢዩ። ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ተወልደ ግና ኣካሉ ክልተ ኢዩ፡ እቲ ሓደ ወዲ እግዚኣብሔር፡ እቲ ሓደ ድማ ወዲ ማርያም ኢዩ፡ ኣምላኽ ካብ ሰብ ኪዉለድ ስለ ዘይከኣል፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ሰብ ደኣምበር ኣምላኽ ኣይትወልድን፡ ዚብል ትምህርቲ ክሕደት መሃረ። በዚ ምኽንያት ብዘመን መንግሥቲ ዳግማዊ ቴዎዶስዮስ ብ431 ዓም ኣብ ኤፌሶን 200 ሊቃዉንቲ ቤተ ክርስቲያን ጉባኤ ገበሩ፡ ኣብዚ ጉባኤዚ ክርስቶስ ምስ ኣብን ምስ መንፈስ ቅዱስን ማዕረ ምዃኑን፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ፡ ወላዲተ ኣምላኽ ምዃናን ኣረጋዚጾም፡ ንንስጥሮስ ምስናይ ትምህርቱ ኣዉጊዞም ፈለይዎ። ኣብ ቅድሚቲ ዝተገብረ ጉባኤ፡ ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ እናጠቐሰ መረጋገጺ እናቕረበ ንንስጥሮስ ተኸራኺሩ ዝረትዖ ናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳት ዝነበረ ቀዳማይ ቄርሎስ ኢዩ። ኣስተዉዕል ናይ ተዋህዶ (ኦሬንታል) ኦርቶዶክስ ኣብያተ ክርስቲያን ዝቕበላኦ ኣብ ላዕሊ ዝተጥቕሰ ሠለስተ ጉባኤታት ጥራይ ኢዩ። ብ፬፫፩ ዓም ኣብ ኤፌሶን ዝተባህለ ቦታ ብ200 ሊቃዉንቲ ቤተ ክርስቲያን ተኻይዱ፡ ምኽንያት እቲ ጉባኤ ድማ ግርኻዊ መነኰስ ዝኾነ ንስጥሮስ ዝተባህለ መናፍቕ ኣብ ገዳም ኣንጾኪያ ዲቁናን ቅስናን ዝተሸመ ነበረ፡ እዚ ሰብዚ ድምዑ ጥዑም፡ ከኣሊ ዘረባ ከም ዝነበረ ይንገረሉ ኢዩ። ክሳብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቱ ዘጠናቕቕ ኣብ ኣንጾኪያ ዝተማህረ ናይ ክልተ ባህርይ ትምህርቲ ኣብ ቊስጥንጥንያ ሊቀ ጳጳስ ድሕሪ ምዃኑ ኢዩ፡ ንስጥሮስ ናይ ሕድረት ትምህርትን ምስፍሕፋሕ ዝሓይሽ መሲሉ ዝተራእዮ በዚ ሥልጣንዚ ጊዜኡ ስለ ዝነበረ ኢዩ።
ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ኣቡነ ቀሲስ ኣንስጣልዮስ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን፡ ናይ ክልተ ባህርይ ትምህርትን ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላክ ኣይትበሃልን፡ ኢሉ ገሊጹ ምስ ተዛረበ፡ ሰማዕቲ ምእመናን በዚ ኣዝዮም ሰምበዱ፡ በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ኣብ ሊቀ ጳጳስ ንስጥሮስ ቀሪቦም፡ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ትምህርቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ተነጊሩና፡ ኢሎም ኣብየት በሉ። ንሱ ግን ነዚ ነገርዚ ዋናኡ ስለ ዝኾነ ነቲ ጥርዓን ሕዝቢ ገዲፋ ብግልጺ ብምምሃር፡ ካብ ማርያም ዝተወልደ፡ ኣምላኽነት ዘይብሉ ኢዩ፡ በለ። ቃል ኣብ ዮርዳኖስ ብጥምቀት ክሳዕ ዝሓድሮ፡ ወልደ ማርያም ናይ ቃል ማሕደር ኮይኑ ተወልደ፡ ማለት ወሶበ ተራከቦ ወልደ እግዚኣብሔር ለወልደ ማርያም በዮርዳኖስ ረስዮ ኣምላከ በጸጋ። ማይ ቡምባ ከም ዚሓልፍ፡ ቃል ድማ ብማሕፀን ማርያም ሓለፈ፡ ማርያም ወላዲተ ሰብእ እምበር ወላዲተ ኣምላክ ኣይትበሃልን ኢዩ፡ እናበለ ኣብ ዝኸዶ ቦታ ምምሃር ጀመረ። ሓሳቡ ንምድጋፍ ኢሉ ሓደ ሓደ ምስላታት ዘቕረቦም ድማ ከምዚ ይብል። ሓደ ንጉሥ ርእሱ ንምሕባእ ካብ ወተሃደራቱ ክዳን ከም ዝኸደን፡ ክርስቶስዉን በዚ ዓይነት ምስ ተሓብአ ብጻዩ ኾይኑ ከዘራርቦ ዚኽእል ቃልዉን ኣብ ሥጋ ሓዲሩ ተራእየ፡ እዚዉን ብድልየቱ ንሓደ ወተሃደር ንምምሳል ዝደለየ ንጉሥ ምንም እኳ ንጉስ እንተኾነ ንኣታቶም ዝመሰለ ናታቶም ስርዓት ምምላእ ኣለዎ፤ ቃል ኮይኑ ሕጊ ኦሪት ብምፍጻም። ካብዚ ዝተላዕለ ነዚ ናይ ንስጥሮስ ትምህርቲ ክሕደት ብመጀመርታ ዝተቓወመት ናይ እስክንድርያ ቤተ ክርስቲያን ነበረት፡ በቲ ግዜቲ ናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳ ዝነበረ ቅዱስ ቄርሎስ ነዚ ጉዳይዚ ብዙሕ ተጋዲሉ ካብ 412 ዓም ጀሚሩ ክሳዕ 444ዓም ብተቓዉሞ ኣሕሊፍዎ ኢዩ።
ምንጪ
ፍካሬ ኢየሱስን ሓጺር ዛንታ ቤተክርስቲያንን
ኣሰናዳኢ - ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ
ኣሥመራ 1999 (፲፱፻፺፩)


text:
Radio Erena: 01 July 2018
ስምምዕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ሒደት ሰዓታት ድሕሪ ምፍራሙ ተጣሒሱ።
እቲ ብረቡዕ 27 ሰነ ብኣላይነት ኣልበሽር ኣብ ከተማ ካርቱም ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም፣ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር፣ ብወገን ተቓወምቲ ሓይልታት ከኣ ሪክ ማቻር ከምዝፈረሙሉ ኣይርሳዕን።
እቲ ስምምዕ ሰላም ብፍላይ ከኣ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ካብ ዝተፈረመሉ 72 ሰዓታት ኣትሒዙ ግብራዊ ክኸውን’ዩ ኔሩ እቲ ውዕል። እንተኾነ ትማሊ ቀዳም 30 ሰነ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ኣብ መንጎ መንግስትን ተቓወምቲ ሓይልታትን ኲናት ከምዝተጀመረ፣ ማዕከናት ዜና ካብቲ ከባቢ ሓቢረን።
ወሃብ ቃል ተቓወምቲ ሓይልታት ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ መጥቃዕቲ ሰራዊት መንግስቲ ብዝኸፈትዎ ተኹሲ ከምዝተጀመረ ከሲሱ። ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ኣብ ዝፈረመሉ ጽባሕ ውግእ ምጅማሩ፣ እቲ ሰራዊት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ከምዘየለ ዘምልክት’ዩ ክብል ገሊጹ።
ወሃብ ቃል መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ብወገኑ፣ እቲ ተኹሲ ብወገን ተቓወምቲ ሓይልታት ከምዝጀመረ ገሊጹ።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኻየደ ስምምዕ ሰላም እውን ሒደት ሰዓታት ድሕሪ ምፍርራሞም ከምዝጀመረ ዝዝከር ኮይኑ፣ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ክልቲኦም ወገናት ናይ ማዕቀብ ስጉምቲ ንምውሳድ ከምዝግደድ ምውሳኑ ይዝከር።
====================


text:
Om Bokstart på tigrinja
ነፍሲ ወከፍ ቈልዓ ቤት ንባብ ይሃልዎ
መደብ ቡክስታርት ንስኹም ውለዲ ንውልዱ ዓዉ ኢልኩም ከተንብብል፡ ክትዝምርሉን ክትገጥምሉን ዘተባብዕ መደብ እዩ።ኣብ ሄርኖሳንድ ዝርከብ ቡክስታርት ብምትሕብባር ቤት ንባብ፡ ማእከል ክንክን-ጥዕና ቈልዑ፡ መዋእለ-ሕጻናትን ስድራቤታትን ዝተዳለወ መደብ እዩ። ሓቢርና ንውላድኩም ዝበለጸ ድሕረ-ባይታ ነንጽፈሉ!
ውላድኩም 3 ዓመት ክሳብ ዝመልእ ብዙሕ ህያብ መጽሓፍቲ ክወሃበኩም እዩ። ቈልዓ ኣስታት 6 ኣዋርሕ ምስ መልክአ እቲ ቤት ንባብ ክውከሰኩም እዩ።ከምኡ’ውን ኣብ ቤትኩም መጺኡ ክበጽሓኩም እዩ። ኣብ ቤትኩም ኣብ ዝግበር ምብጻሕ ነቶም ክህልውኹም ዝኽሉ ሕቶታትን ሓሳባትን ኣንፈታትን ንኸተቕብርዎም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ እዩ’ውን እተን ቀዳሞት መጽሓፍቲ ዝወሃባኹም። ቈልዓ 8 ኣዋርሕ ምስ መልአ ማእከል ክንክን-ጥዕና ቈልዑ መጽሓፍ ክህበኩም እዩ። እቲ ቈልዓ መዋእለ-ሕጻናት ወይ ተመሳሳሊ መእለዪ ቈልዓ ንኽኣቱ ኣብ ዝለማመደሉ እዋን ድሕሪኡ ድማ ቈልዓ 3 ዓመት ምስ መልአ መጽሓፍ ክወሃበኩም እዩ።
ኣብ ላዕሊ ዘላ ሳጹን ምልክት ኤክስ ምስ ትገብሩላ፡ ውላድኩም ኣብ መደብ ቡክስታርት ሄርኖሳንድ ኣብ ዝሳተፈሉ እዋን በቲ ቤት ንባብ ዝግበሩ ምምስራሕ ውልቃዊ ሓበሬታ ተፍቅዱ ከም ዘለኹም ትሕብሩ ኣለኹም ማለት እዩ።


text:
Arvidsjaur
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 1 2021
ኣብ ማእከል ላፕላንድ ኣርቪድሻውር ኮምዩን ይርከብ። ንሱ ካብ ብለኪንገ ብኽልተ ዕጽፊ ይሰፍሕ። ኣርቪድሻውር ብሳሚ ቋንቋ እዩ “ለጋስ ባሕሪ” ማለት እዩ። ንሕና ናይ ኖርቦተን ውቅብቲ ኮምዩን ኴንና ተወዚዕና ንኹሉ ተቐማጣይ ዝለዓለ ምሾት ንምሃብ ድማ ንሰርሕ ኣሎና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ6,236
ስፍሓት መሬት6,126 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skellefteå 133 ኪሜ
- Luleå 154 ኪሜ
- Umeå 248 ኪሜ
ኣብዚ ኩሉ ብእግሪ ቀረባ እዩ: ናብ ድኳን ናብ ቤትትምህርቲ ናብ ክሊኒክ ወይ ቤትትምህርቲ ህጻናት ንምኻድ ቅሩብ ናይ እግሪ ጕዕዞ እዩ ዚወስድ። ንናይ ኮምዩን ምዕባለ ትርጉም ዘለዎ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ ኩሉ ግዜ ነቲ ምርጫ ከነመሓይሾ ንፍትን በዚ ኸኣ ነቲ ናይቲ ኮምዩን መጻኢ ዕድል ዝበለጸ ንገብሮ። እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም!
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኣርቪድሻውር ብዙሕ ቪላታትን ዝካረ ኣፓርትመንትን ኮምዶሚንዩምን ኣሎ። ንመንበሪ ቤት ዘራኽባን ዘቕርባን ብሕታውያን ዋኒናትን ናይ ከተማ ምምሕዳር ትካላትን ኣለዋ: ሪጋ ንምሓዝ ድማ ቀሊል እዩ። ዝግደስ እንተሎውን ካብ ከተማ ወጺእካ ኣስታት 20 ኪሎመተርው መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ።
ነቶም ኣብ ትሕቲ ናይ ምጥያስ ሕጊ ዘለዉ ከኣ እቲ ናይ ስደተኛታት ሰክረታሪ ገዛውቲ ከምኡውን መሰረታዊ ኣቕሑ ዘለዎ ገዛውቲ ንምዕዳግ ይሕግዝ። እቲ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ጥየሳ ዘሎ ሰብ ነቲ መሰረታዊ ኣቕሑ ክሳዕ ኣብ ትሕቲ ጥየሳ ዝኾነ ኪሕዞ ይኽእል እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኣርቪድስሻውር እተፈላለዩ ዜጋታት ኣለዉ። ኣብኡ ድማ ፋርስ: ትግርኛ: ዓረብ: ሞንጎልያ: ስፓኛ: ጀርመን: እንግሊዝ: ጣልያን: ታይላንድ ይዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ማሕበር ኣለዋ: ናይ ምስልምና ግን የልቦን: ብዙሓት ምስ ኮኑ ግን ክንፈጥረሎም ተስፋ ኣሎና።
ኣብቲ ናይ ኣርቪድስሻውር ቤትክርስትያን ሓደ ናይ ኤርትራ ተዋህዶ በብግዜኡ እናመጸ ይሰብኽ እዩ።
እተፈላለየ ማሕበራት ኣሎ: ነቶም ናይ ባህሊ ዝንባሌ ዘለዎም ከኣ ብዙሕ ክትካፈሎ እትኽእል ንጥፈታት ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ናብ ሙዚቃን ዳንስን ፊልምን መጻሕፍትን ትያትርን ስነጥበብን ንጥፈታት ኣሎ።
ነቲ ሲነማን ዳንስን ተያትርን ስነጥበብን ኮንሰርትን ዘለዎ ናይ ተቐማጦ ኣደራሽ ብጽሓዮ። ኣብቲ ናይ ሰንበት ዳንስ ብምክፋል ብዙሓት ሰባት ክትረክብ ትኽእል።
ናይ ትምህርቲ ማሕበር ብዙሕ ምርጫታት ኣለዎ: እንተ ደሊኻውን ናይ በይንኻ ዓንኬል ትምህርቲ ክትፈጥር ትኽእል።
ንሕና መሓምበሲ: ናይ በረድ መንሸራተቲ: መጋለቢ: መንሸራተቲ ማኪና: መጠዋወዪ: መብራህቲ ዘለዎ መገዲ በረድ: መህደኒ ቦታ: መግፈፍ ዓሳ ኣሎና።
ሓያሎ ማሕበራት ንህጻናትን መንእሰያትን ኣገልግሎት ይህቡ: ከምዚ ብምግባር ድማ ነቶም ሓደስቲ ተቐማጦ ናብቲ ሕብረተሰብ ከም ዚጽንበሩ ይገብሩ።
ኣብ ኣርቪድሻውር እቲ ቀንዲ መዘናግዒ ቦታታት ኣብያተመግብን ባራትን እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኣርቪድሻውር ኣብያተመጻሕፍትን ግሮሰሪን ባንክን ኣብያተክርስትያንን መጸበቒ ጸጕርን ፋርማሲን ቤትጽሕፈት ዕዮን ክሊንክን ሓኪም ስንን ናይ ምውስዋስ ኣካላትን መንሸራተትን ናይ በረድ መገድን መጠዋወይን ናይ መብራህቲ መገድን መሓንበስን መጻወትን መዓርፎ ኣውቶቡሳትን እንዳ በንዚናን ካልእን ይርከብ።
ናይ ኣርቪድሻውር ብርቂ ነገር እቲ ሁስ ኢደዩም ዚብሃል እዩ
ንሰባት ኪምዕብሉን ንተኽእሎታቶም ከሐይሉን ሓገዝ ዚህብ ቦታ ኣሎ። ኣብኡ እተፈላለየ ንጥፈታትን ፕሮጀክትታትን ኣሎ። ኣብኡ ብዘይካ ካልእ: ናይ ስደተኛታትን ተፈናቐልትን ናይ ስደተኛታት ምውግጋንን ናይ መምሃሪ ማእከልን መቐበሊ ኣሎ። ከምኡውን ዓቢ ቤትጽርበትን ጋራጅን። እዚ ከም ሓደ ናይቶም ካብ እተፈላለየ ባህልን ኣመለኻኽታን ዝመጹ ሰባት መራኸቢ ቦታ እዩ።
ኣብቲ ኢደዩም ናይ ስደተኛታትን ናይ ምጽምባርን ኣተሓባባሪ ኣሎ። ኣብኡ እቶም ሰራሕተኛታት ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ምስቲ ናይ ኣርቪድሻውር ኮምዩን የላልዩዎም ኣብቲ ኮምዩን ደስ ኢሉዎም ንኺቕመጡ ድማ ይሕግዙዎም።
ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ማእከል: ንመጽናዕቲ ዝኸውን ክፍሊ: ኮምፕዩተር: ፕሪንተርን ፎቶኮፒን ኣሎ። እቲ ናይ ትምህርቲ ኣተሓባባሪ ነቲ ኣብ ኣርቪድሻውር ክትመሃሮ እትደሊ ዓይነት ትምህርቲ ንኽትመርጽ ይሕግዘካ ወይ ሓበሬታ ይህበካ።
ኣብ ኣርቪድሻውር ንመድህንን ንቀረጽን ዚምልከት ናይ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ኣሎና። እቲ ቤትጽሕፈት ኣብቲ መእተዊ ክሊኒክ ይርከብ። እቲ ቤትንባብ ኣብቲ ምምሕዳር ከተማ ይርከብ። ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ማእከል ከተማ ይርከብ። ማሕበራዊ ጉዳያት ኣብቲ ናይ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ይርከብ።
አንዮ ናይ እተዘውተረ ኣቕሓ ዱካን እዩ። ኣብኡ ዝተዘውተረ ኣቕሑ ገዛን ክሽነን ይርከብ። ኣብኡ ቀዪሕ መስቀለ መራኸቢ ቦታ ኣለዎ: እተዘውተረ ክዳውንትን ካልእን ከምኡውን ቡን ብናጻ።
ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቲ ንህጻን ንምእላይ እትጽበዮ ግዜ ሓጺር እዩ። ስለዚ ዝኾነ ህጻን ኣብ ሰሙን ወይ ክልተ ሰሙን ንኽረአ ዕድል ኣለዎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ናይ ኣርቪድሻውር ኮምዩን ካብ መባእታ ክሳዕ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ካልኣይ ደረጃ ብዘይካ ካልእ: ንናይ ክንክን ጥዕናን ናይ ኣብያተመግን ክሸናን ተለማማዲ ትምህርትን ይርከብ።
ኣርቪድሻውር ናይ ባህሊ ቤትትምህርቲውን ኣለዋ። ኣብኡ ንህጻናትን መንእሰያትን ናይ ሙዚቃን ትልሂትን ትምህርቲ ይወሃቦም።
ሪንገልስኩላን ፍሪድህምስስኩላን
ኣብ ኣርቪድሻውር መብእታ ቤትትምህርቲ ብሪንገልስኩላን ዝቖመ እዩ: ንሱ ድማ ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ሻብዓይ ክፍሊ ይቕጽል: 400 ተመሃሮ ድማ ይሕዝ። ፍሪድሀምስኩላን ግን ካብ ሻብዓይ ክሳዕ ታስዓይ እዩ።
ሳንድባክስስኩላን
ኣብዚ ናይ ሳንድባክስስኩላን ቤትትምህርቲ እተፈላለየ ፕሮግራማት ዚመሃሩ ተመሃሮ ቍጽሮም ካብ 300 ንላዕሊ እዩ: ኣብኡ ድማ 55 ሰራሕተኛታት ኣለዉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሳንድባክስስኩላን ናይ ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ኣሎ: እዚ ቤትትምህርትዚ ከኣዩ ነቲ ምስ ማሕበረሰብ ናይ ምልላይ ትምህርቲ ዘተሓባብሮ። ኤስኤፍኢ ክልተ ክላሳት ኣለዎ: እቲ ቀዳማይ ናብ ኮርስ ኤ ንቢን ዝዓለመ ንጀመርቲ ዚወሃብ እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ናብ ናይ ሲን ዲን ኮርሳት የተኩር።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ኣርቪድሻውር ናይ ጥዕና ማእከል ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክ: ናይ ህጹጽ ረድኤት: ናይ ስኒ ሕክምና ኣሎ። እቲ ዚግበር ናይ ሕክምና ዝርርብ ምስ ብነርስ እዩ ዚካየድ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ትካላት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ። ተርጓማይ ብቴለፎን እዩ ዚትርጉም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ኣርቪድሻውር እቲ መራኸቢታት ጽቡቕ እዩ። ካብ መዓርፎ ነፈርትና ንስቶክሆልም መዓልታዊ በረራ ኣሎ። ኣብ ግዜ ክረምቲ ምስ ጀርመን እውን መራኸቢ ኣሎ። ብኣውቶቡስ ናብ ገምገም ባሕሪ ንምብጻሕ ሓደን ፈረቓን ሰዓት ይወስድ። ኣብ ግዜ ክረምቲ መብዛሕትኡ ተቐማጣይ ናይቲ ኮምዩን ብእግሪ ዚንሸራተት ነገር ገይሩ ይዛወር።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብዚ ናይ ማኪና ኢንዱስትሪ: ናይ ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣገልግሎት: ናይ ምክልኻል ሚኒስተር: ናይ ገበን ክፍሊ: ናይ ኣርቪድሻውር ኮምዩን (ክሊኒክ: ቤትትምህርትን ክንክንን): መድህን ድርጅት: ናይ ዕጽዋት ኢንዱስትሪ።


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ዝቕፅል ቀዳም አብተን ክልቲኦም ፓርትታት ኣፎም መሊኦም ናተይ እየን ዘይብሉወን ክፍለ ግዝአታት ኦሃዮን ቨርጂኒያን ብምብፃሕ ወፍሪ ዳግማይ ምርጭኦም ብወግዒ ክጅምሩ እዮም።ኣብ መንጎ ባራክ ኦባማን መወዳድርቶም ክኾኑ ትፅቢት ዝግበረሎም ሪፖብሊካዊ ተነሓናሒኦም ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ማሳቹስተስ ዝነበሩ ሚት ራምኒን እቲ ውድድር ድሮ ብዝግባእ ተጀሚሩ’ሎ።
ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ንኽካየድ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተረፈሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ስትራተጂ ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ንጹር እዩ።ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ካብ ስልጣኖም ምብራር።ነዚ ንምዕዋት ድማ ወሃብቲ ድምጺ ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ቁጠባ እታ ሃገር ዝገበርዎ ምንቅስቃስ ከተኩሩ ምግባር።
መብዛሕቲኦም ሪፓብሊካዊያን መነሓንሕቲ ሚት ራምኒ ነቲ መባእታዊ ውድድር ስለ ዘቋረጽዎ እቶም ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ማሳቹስተስ ዝነበሩ ኣብ ዝቅጽል ወርሒ ነሓሰ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ፕሬዳንታዊ ሕጹይ ዝስዕሩ ይመስሉ።ሮምኒ ዘድልዩዎም ቁጽሪ ወከልቲ ኣብ ዝቅጽሉ ሰሙናት ክውንኑ ትፅቢት ይግበር።
ሮምኒ ምሉእ ቀልቦም ናብ ፕሬዝዳንት ኦባማ ብምዛር ኣብ ዝቅጽል ወርሒ ሕዳር ኣብ ዝካየድ ፕሬዝዳንታዊ መርጫ እንተ ስዒሮም ኢኮኖሚያዊ ምርግጋእ ንምምጻእ ቃል ኣትዮም ኣለዉ።
ውሽጣዊ ቁጠባ እታ ሃገር ኣብ ዝቅጽል ወርሒ ሕዳር ንዝካየድ ምርጫ ወሳኒ ጉዳይ ከምዝኸውን ተንተንቲ ይዛረቡ።እቲ ወፍሪ ምርጫ ክልቲኦም ተነሓናሕቲ ኣብ መጠንን ታራን ፌደራላዊ መንግስቲ ዘለዎም ኣፈላላይ ከጉልህ ከም ዝኽእል ትፅቢት ይግበር።
ሮምኒ ወጻኢታት መንግስቲ ኣዝዮም ከም ዝንክዩ ቃል እንትኣትው ፕሬዳንት ኦባማ ግን ቁጠባዊ ሕውየት ንምስላጥ ዓቕሚ መንግስቲ ከምዝጥቀሙ ቃል ኣትዮም ኣለው።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዘሎ ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ፕሬዝዳንት ኦባማ ንሮምኒ ብቁሩብ ይመርሑዎም ኣለው።ኣብ ስልጣን ንዘሎ ፕሬዝዳንት እቲ ፀብለልታ ብዙሕ ዘጃህር ኣይኮነን።ቁጠባ ዩናይትድ ስቴትስ ወሃብቲ ድምፂ ብዝደልዩዎ ህፀት እንድሕር ዘይሓወየ እቲ ፀብለልታ እናሃሰሰ እዩ ክኸይድ።


text:
Radio Erena: 25 September 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሰፐ ኮንተ ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ምዃኑ መርበባት ሓበሬታ እታ ሃገር ኣፍሊጠን።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብቲ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናብ ኤርትራ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምግታእ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ልምዓታዊ ምትሕግጋዝን ኣብ ዝብሉ ጉዳያት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ክመያየጥ ትጽቢት ኣሎ።
ብዋሕዚ ስደተኛታት እተማርር ዘላ ኢጣልያ፣ ብዘይካ’ቲ ስደተኛታት ዝጸዓና ጀላቡ ናብ ገማግም ባሕራ ከይጽግዓ ምኽልካላ፣ ምስተን ዜጋታተን ብብዝሒ ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ብምዝርራብ፣ ነቲ ዋሕዚ ንምግትኡን ስደተኛታት ናብ ዓዶም ተመሊሶም ዝጣየስሉን መደባት ከምዘለዋ ክትገልጽ ጸኒሓ’ያ።
ኣብዚ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስምምዕ ሰላም ከቲመናሉ ዝብሃለሉ ዘሎ ወቕቲ ድማ፣ ኢጣልያ ምስ መንግስታት እዘን ሃገራት ኣብ ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ልምዓታዊ ሓገዛትን ንምምይያጥ ተበግሶ ወሲዳ ኣላ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሰፐ ኮንተ፣ ቅድሚ ናብ ኤርትራ ምእታዉ ኣብ ኢትዮጵያ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ከካይድ’ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ኣብዚ ልዕሊ 15 ዓመታት ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ ናይ መጀመርያ መራሒ ናይ ኤውሮጳዊት ሃገር ክኸውን’ዩ።


text:
ኣብ ርዋንዳ፡ ህዝባዊ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ነፍሰጾራት ተጀሚሩ
ኣብ ርዋንዳ ፈላሚ ህዝባዊ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ነፍሰጾራት ተጀሚሩ።
ኣብቲ ንመጀመርታ እዋን ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ-ሰንበት ዝተኻየደ ስፓርታዊ ምንቅስቓስ ዝተሳተፋ ነፍሰጾራት፡ ነቲ መደብ ከም ዝፈተውኦ ብምግላጽ፡ ሰብመዚ ክቐጽልዎ ኣለዎም ክብላ ንቢቢሲ ሓቢረን።
ኣብቲ ኣብ ርእሰከተማ ኪጋሊ ዝተኻየደ ፈላሚ ምንቅስቓስ ልዕሊ 100 ጥኑሳት ተሳቲፈን።
ነቲ ተበግሶ ዝወሰዱ ወደብቲ ኣካላት፡ ዕላማ ናይቲ መደብ "ኣብ ልዕሊ ኣካላት ነፍሰጾራት ዘሎ ኣረኣእያ ንምቕያር'ዩ" ክብሉ ገሊጾም።
ብዙሓት ርዋንዳውያን፡ ሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ ምስ ጠነሰት፡ ኩሉ ኣካለዊ ምንቅስቓስ ደዉ ከተብል ኣለዋ ኢሎም ከም ዝኣምኑ፡ ነቲ ተበግሶ ዝወሰደ መራሒ ሓደ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ዝኾነ ኔልሰን ሙካሳ ተዛሪቡ።
"ዘይምንቅስቓስ፡ ንዓኣን ነቲ ተሰኪማቶ ዘላ ዕሸልን ሓደገኛ ምዃኑ ሰባት ክፈልጡ ኣለዎም" ድማ ይብል ሙካሳ።
ኣብቲ ቀዳማይ መደብ ዝተሳተፈት፡ ናይ 8 ወርሒ ጥንስቲ፡ ሊበሪ ኡውዘዪማና፡ ኣብ እትጠንሰሉ እዋን ተንቀሳቒሳ ከም ዘይትፈልጥ ንቢቢሲ ገሊጻ።
"ከምኡ ምግባር ሰለዘይለመድኩ፡ ኣዝየ ደኺመ ኣለኹ። ግና ምስ ካልኦት ጥኑሳት ምስርሐይ ደስ ኢሉ" ትብል።
ናይ ሸውዓተ ወርሒ ጥንሲ ዝሓዘት፡ ሩት ንቱካቡምወ ብወገና፡ ብቀጻሊ ክትሳተፍ ከም እትደሊ ትዛረብ።
"ጽቡቕ'ዩ፡ ምስርሐይ ደስ ኢሉኒ። ምንቅስቓስ ናይቲ ቆልዓ ድማ ጽቡቕ ከም ዝስማዓኒ ጌሩ" ኢላ።
ሓኪም ደቂ ኣንስትዮ (ጋይናኮሎጂስት) ዝኾነ ዶ/ር ጂን ንዪሪንክዋያ፡ ነተን ኣብ ናይ ውልቁ ክሊኒክ ዝመጻ ነፍሰጾራት፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ክገብራ'ዩ ዝመክር።
"ብእግርኻ ምኻድ፡ ምሕንባስን፡ ኣካለዊ ምንቅስቓስ ምግባርን፡ ኣሉታዊ ጽልዋ የብሎምን" ይብል ዶ/ር ንዪሪንክዋያ።
ወዳቢ ናይቲ ተበግሶ፡ ነተን ጥኑሳት ክሃስየን ዘይክእል ዝበልዎ ዓይነት ምንቅስቓሳት ከም ዝመረጹ ተዛሪቡ። ንሱ፡ ደቂተባዕትዮ'ውን ንጥኑሳት መጻምድቶም ኣሰኒዮም ኣብቲ ምንቅስቓስ ክሳተፉ'ዩ ዝዕድም።


text:
Västra Götalands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 8 2 2021
ቨስትራዮትላንድ ናይ ዓይነታት ብዝሒ ዘለዋ ወረዳ እያ። ኣብኡ ናይ ሕርሻ ቦታታት፡ ዱራት፡ ቀላያት፡ ከተማታትን ፋሕ ዝበላ ዓድታትን ኣለዋ። ኣብቲ ምዕራባዊ ክፋልቲ ወረዳ ድማ ብዙሓት ደሴታት ኣለዋ።
ኮሙንናት ኣብ Västra Götalands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Västra Götalands län ምረጽ
ኣብኡ 49 ኮምዩናት ኣለዋ፡ ኣብ ቨስትራዮትላንድ ድማ ልዕሊ 1.6 ሚልዮን ሰባት ይነብሩ። ካብዚኣቶም ኣስታት 600,000 ኣብ ከባቢ ዮተቦሪ ይነብሩ።
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ዳርጋ ኩለን ናይቲ ወረዳ ኮምዩናት ናይ ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ኣሎ። ሓደስቲ ኣባይቲ ንኽስርሑ ውጥን ኣሎ ግን እቲ ምህናጽ ምስቲ ዚውስኽ ዘሎ ናይ ህዝቢ ተራ ምሓዝ ኣይከደን። ስለዚ ከምቲ እትደልዮ መንበሪ ቤት ንምርካብ ነዊሕ ግዜ እዩ ዚወስድ፡ ብዙሓት ድማ ግዜያዊ ፍታሕ ጥራይ እዮም ዚረኽቡ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ቨስትራዮትላንድ ከባቢ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብዚ እቶም ሰራሕተኛታት ኣብ ክንክንን ጥዕናን ንግድን ኢንዱስትርን ባህልን ኣከባብን ይሰርሑ። ናይ ቨስትራዮትላንድ ከባቢ ነቲ ሓባራዊ መጎዓዝያን ቱሪዝምን የመሓድሮ። ኣብቲ ናይ ቨስትራፊክ ወብሳይት ብዛዕባ ሓባራዊ ጕዕዞ ኣንብብ። ኣብ ዮተቦሪ፡ ኣብ ቤትትምህርትን ክንክን ህጻናትን ምምሕዳርን ዚሰርሑ ብዙሓት እዮም። እታ ዝዓበየት ብሕታዊት ወሃቢት ስራሕ Västsveriges hemsida እያ። ንሳ ኣብ ኩሉ ናይቲ ወረዳ ቦታታትን ናይ ምስናዕ ፋብሪካ ኣለዋ። ቨስትራዮትላንድ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ኣብ ቨስትራ ዮትላንድ ብዙሓት ዩኒቨርሲታትን ኮለጃትን ይርከባ። እታ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየት ናይ ዮተቦሪ ዩኒቨርሲቲ 37,000 ተምሃሮን 6,000 ሰራሕተኛታትን ኣለዉዋ። ኣብ ዮተቦሪ እተፈላለየ ተክኒካዊ ስልጠናታት ዘለዎ ናይ ቻልመርስ ኮለጅ ኣሎ። ኣብ ቡሮስ ከም ናይ ሳየንሳዊ ሓበሬታን ዓለባን ስልጠና ኣሎ። ኣብ ኾቭደ ናይ ኮምፕዩተር ጸወታ ምምዕባልን ናይ ነርስነትን ስልጠናታት ኣሎ። ኣብ ትሮልሃታን ምስ ናይ ስራሕ ህይወት ዚኸይድ ስልጠና ዚህብ ኮለጅ ኣሎ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ፍሉጥ ሕማማት፡ መቝሰልቲ ወይ ጸገማት እንተ ኣሎካ ኾይኑ ናብቲ ናይ ከባቢኻ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትከይድ ኣሎካ። ኣብኡ ንጥዕናኻ ንምምሕያሽ ምኽሪን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ናይ ቮርድጋይደንች1177 መርበብ ሓበሬታ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ጽቡቕ ሃበሬታ ኣሎ። ኣብ ምዕራባዊ ዮታላንድ 18 ክኢላታት ዘለወን ሆስፒታላት ኣለዋ። ኣዚኻ ምስ እትሓምም ናብ 112 ደውል። ኣብ ናይ ስኒ ሕክምናውን ብእተፈላለየ ቋንቋታ ረድኤት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ቨስትራ ዮትላንድ እተፈላለየ ባህልታት ኣሎ። ብዙሕ ትያትራትን ኦርክሰትራትን ኣብያተመዘክርን ብዙሕ ዝበጽሖ ቤትንባብን ኣሎ። ኣብቲ ቤትንባብ ብናጻ ኢኻ መጻሕፍቲ እትልቃሕ። እቲ ተቐማጣይ ህዝቢ ብግዜ ዕረፍቱ ኣብ ማሕበራት እዩ ዚነጥፍ። ኣብ ናይ ሰራሕተኛታት፡ ናይ ስፖርት ወይ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ማሕበራት ኣባል ምዃን ልሙድ እዩ። ኩሉ ኣብ ተፈጥሮ፡ ዱር፡ ባሕርን ቀላያትን መጺኡ ኪዘናጋዕ ዕዱም እዩ። ኣብቲ ተፈጥሮ እንታይ ይፍቀድ ወይ ኣይፍቀድን ኣብቲ ናይ ሓፈሻዊ መሰላት ተዘርዚሩ ኣሎ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ወረዳ ቨስትራ ዮትላንድ ምስ ጉዳይ ስደተኛታትን ምውህሃድን እተኣሳሰረ ንጥፈታት ዘካይዳ ብዙሓት ዓይነታት ማሕበራትን ውድባትን ኣብያተክርስትያናትን ናይ እምነት ማሕበራትን ኣለዋ። ኩሉ ሰብ ኣብቲ ሽወደናዊ ሕብረተሰብ ክካፈልን ደስ ኪብሎን ብማለት እተፈላለየ መደባት የከናውና። ንኣብነት መራኸቢ ቦታታት፡ ናይ ቋንቋ ካፈ፡ ናይ ሽወደን ቋንቋ ትምህርቲ ናይ መጽናዕቲ ሓገዝን፡ ስፖርትን ባህልን ናይ ዕረፍቲ ግዜ መዘናግዕን ብዚምልከት ይተሓባበራ። ገሊኣተን ክንክን ጥዕናን ሕጋዊ ምኽርን የበርክታ።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይታት ኣየነየቲ ማሕበር ኣበየናይ ኮምዩን ንጥፍቲ ምዃና ንምርኣይ ናይ ማሕበራት ደብተር ኣሎ።


text:
"ሓይልታት ትግራይ ምስ ሰራዊት ግንባር ናጽነት ኦሮሞ ብሓባር ንምስራሕ ኣብ ስምምዕነት ዝበጽሑ፡ ሃገርን ህዝብን ናብ ገደል የእቱ ንዘሎ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ንምውጋእ’ዩ፡” ክብል ንመቐለ ዘመሓድር ዘሎ ብህወሓት ዝምራሕ ንርእሱ መንግስቲ ክልል ትግራይ ኢሉ ዝፅውዕ: ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ንባዕሉ ሰራዊት ናፅነት ኦሮሞ ኢሉ ዝፅውዕ መንግስቲ ድማ ሸኔ እናበለ ዝፅወዖን ህወሓትን ሓቢሮም ክሰርሑ ዕላዊ ምግባሮም ሓዱሽ ነገር ኣይኮነን ክብል ገሊፁ እዩ።እቲ መግለጺ ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ዜጋታት በጺሑ ዝተባህለ ጉድኣት ብዘይሻራዊ ዓለምለኻዊ ትካል ክጻረይ ድማ ሓቲቱ ኣሎ።
ቀዳሞት መስረቲ ግንባር ናፅነት ኦሮሞ ነቲ ናይ ጥፍኣት ሕብረት ኢለን ዝገለፅኦ ከምዝኹንንዎ ኣየጠራጥርን ክብላ ሓላፊት ፕረስ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ቢልለኔ ስዩም ተዛሪበን።


text:
ብፕረዚደንት`ቲ ኽልልን ተሓባበርቱን ግህሰት ሰብኣዊ ይፍጸም ክሳብ ኣብ ወጻኢ ንእንነብር ኣባላት`ቲ ማሕበረሰብ ከይተረፈ ከፈራርሑና ይፍትኑ ዝብሉ ተወላዶ ኽልል ሶማሌ: ክስታቶም ንድምጺ ኣሜሪካ ነጊሮም።
`ዱልሚ ዲድ` ዝብል ማሕበር`ዮም ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር መስሪቶም፡ `ፍትሒ ንሓትት` ንምባል`ዩ። ኣብ`ታ ተወላዶ ሶማሌ ብብዝሒ ዝቕመጡላ ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ዝነብር ኣቦ-መንበር`ታ ማሕበር ዑመር ዶል፡ ማሕበሮም ፡ ፕረዚደንት`ቲ ኽልል ብዘይ ሓታቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርድዎ ዘለዉ በደል ንኸብቅዕን ነባሪ ፍታሕ ንምንዳይን ዝሰርሕ`ዩ ይብል። ኣተሓሒዙ፡ ኣብ ኽልል ኢትዮ-ሶማሌ፡ ስግኣት ነጊሱ፡ መንእሰያት ኣብኡ ክጸንሕሉ ዝኽእል ተስፋ ስለዝሰኣኑ ንሓደገኛ ስደት ተቓሊዖም ኣለዉ፡ ከምኡ`ውን ካልእ መልሲ ዘይተረኸበሎም ብዙሓት ሕቶታት ኣለዉ ይብል።
“ኩሉ ሰብ ብፍርሒ`ዩ ዝነብር፡ ኣብያተ ማእሰርቲ መሊኦሞ`ዮም። ሰብ ብዘይምኽንያት ይእሰር፡ እንተተዛሪብካ ወይ ንእሽቶ ሕቶ እንተሓቲትካ ቤት ማእሰርቲ ኢኻ ትኣቱ፡ ሰብ ጨኒቕዎ`ዩ ዘሎ፡ መግቢ የለን፡ ማይ የለን። ኩሉ ዝተማህረ ካብ ሃገሩ ይወጽእ ኣሎ ። እዞም ኩሎም ብሱዳን ንሊብያ ኣብ ሽግር ወዲቖም ንሰምዖም ዘለና፡ ኣብ ክልሎም ተስፋ ስኢኖም ምንባር`ውን ስለዝሰኣኑ`ዮም።”
ካልእ ኣባል`ቲ ማሕበር ከድር ጅግሬ ኣደም፡ ምምሕዳር ክልል ኢትዮ-ሶማሌ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርዶ ዘሎ በደል ስለዘተሓሳሰበኒን ህዝቢ`ቲ ኸባቢ ንዝኽፍአ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ስለዝተቃልዐን ናብ`ዚ ፍትሒ ዝሓትት ማሕበር ክጽንበር ክኢለ ይብል።
“ናይ ህዝብና ድምጺ ንምዃን፡ እዚ ዱልሚ ዲድ ዝብሃል ማሕበር መስሪትና ኣለና። እዚ ድማ ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኤውሮጳ፡ ስዑዲ ዓረብ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን ካልእ ቦታታትን መስሪትናዮ ኣለና። ዕላማና ኣብ ክልል ሶማሌ ዘሎ ሽግር ንምቅላዕን ፍታሕ ንምድላይን`ዩ።”
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ተወላዶ ክልል ሶማሌ፡ ተጠርኒፎም ነቲ ማሕበር ካብ ዘቑሙ ንድሓር ኩነታት ክልወጡ ከምዝጀመሩ ዝገልጽ ኣቦ-መንበር ዱልሚ ዲድ ኣቶ ዑመር ዶል፡ ሰበ-ስልጣን`ቲ ኽልል፡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኣባላት`ቲ ብሄረ-ሰብ ከይተረፈ፡ ኣብ ልዕሊ ስድራቤቶም ሕነ ናይ ምፍዳይ ጉድኣት ክወርድ ከምዝኽእል ከፈራርሑ ከም ዝጸንሑ ይገልጽ።
“ኣብኡ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ንእንነብር ከይተረፈ ፡እዚ ማሕበር`ዚ ደው እንተዘይኣቢልክምዎ፡ ኣብ ጅጅጋን ኣብ`ዚ ዞባን ንዘለዉ ኣዝማድኩም ኩሎም ቤትማእሰርቲ ከእትዎም`የ እናበለ ይድውል ወይ ሰብ ይልእኽ፡ ድሕሪኡ ኣብኡ ዘለዉ ቤተሰብና ብፍርሒ ናባና ደዊሎም፡ ካብ`ቲ ማሕበር እንተዘይወጺኹም ክኣስሩና`ዮም ይብሉና። ሰብ ኣብ ከምዚ ዓይነት ፍርሓት`ዩ ዝነብር ዘሎ።”
ኣቶ ዑመር ኣተሓሒዙ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን፡ ናይ ክልል ሶማሌ ፕረዚደንት ተሓጋጋዚ ዝኮኑ ሰባት ናብ`ዚ ናብ ኣሜሪካ መጺኦም ዝፈጸምዎ ዝበልዎ ስራሕ ዘርዚሩ`ሎ። ዋና ዕላምኦም መን ይቃወሞም መን ይድግፎም ንፍላይ`ዩ ዝብል ኣቶ ዑመር፡ ኣኼባ ጸዊዖም ሰብ ግን ኣይመጾምን ይብል።
“መጺኦም ኣኼባ ክገብሩ ፈቲኖም፡ ዝኸዶም ሰብ ኣይነበረን።እንደገና ኣኼባ ጸዊዖም፡ ሒደት ሰብ መጺእዎም፡ ድሕሪኡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ጸዊዖም ግን ኢትዮጵያውያን ተወላዶ ክልል ሶማልያ ከምዘይመጾም ስለዝፈለጡ፡ ሶማልያውያን ደገፍቶም ዓዲሞም፡ ብብዝሒ ሶማልያውያን ዜጋታት ከምዝሳተፉ ጌሮም “ ።
ንብርክት ዝበለ ዓመታት ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ-ግዝኣት ሚኒሶታ ዝነብር ተወላዲ ኽልል ሶማሌ-ኣቶ ከድር ጅግሬ፡ ቅድሚ ሎሚ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ዝጀመሮ ወፍሪ ንግዲ፡ ኣብ`ቲ ኽልል ሰፊኑ`ሎ ብዝበሎ ብልሽውናንን ጥሕሰት መሰልን ቢዝነሱ ከቋርጾ ከምዝተገደደ ይገልጽ።
ካብ ብልሽውና ክሳብ ብዘይ-ሕጊ ምእሳርን ምቕታልን ዝብል ብዙሕ ቁጽሪ ዘለዎ ክስታት ዝቐርቦ ዘሎ ፕረዚደንት`ቲ ኽልል ኣቶ ኣብዲ ሞሓመድ ዑመር፡ ብወገኑ ዝብሎ ንምስማዕ ጻዕሪ ተገይሩ ኣይተረኽበን።


text:
ድኻታት ሃገራት ብሰንኪ ሕጽረት ቀረባት፡ ንኽታበት ጸረ-ኮቪድ ኣብ ዝጸጋማሉ እዋን፡ ሴነጋል ብፍሉይ ንኽታበት ዝዓለመ ትካል መፍረ-መድሃኒት ንምትካል ትቀራረብ ኣላ። እዚ ትካል ነቲ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዝርአ ሕጽረታት ዓቢ ኣበርኽቶ ክህሉዎ ምዃኑ ይሕበር።
ፈላማይ ክታበት ጸረ-ኮቪድ ኣብ መጋቢት 2021 ዝጀመረት ሴነጋል፡ ከም ካልኦት ኣብ ምጽወታ ካልኦት ሃገራትን ትካላትን ዝምርኰሳ ሃገራት ግን ብሕጽረት ቀረባት ክትሳቐ ጸኒሓን ኣላን።
ብሰንኪ ዋሕዲ ቀረባት ኣብዚ እዋን 11% ኣፍሪቃውያን ጥራይ ጸረ-ኮቪድ ክኽተቡ እንከለዉ፡ ንምንጽጻር ዝኣክል እቲ ኣሃዝ 64% ኣብ ኣመሪካን 85% ድማ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያን’ዩ።
ነዚ ንምፍታሕ እምበኣር ተመራመርቲ ኣፍሪቃ ኣበርቲዖም ይሰርሑ ኣለዉ። ፓስትዩር (Pasteur) ዝተባህለ ትካል ሴነጋል ምስ ባዮ-ቴክ ብምልፋን ነቲ ክታበት ኣብ ሴነጋል ንምፍራዩ ኣብ መስርሕ ይርከብ።
ዳይረክተር ትካል ፓስትዩር ኣማዱ ሳል “ኣብ መዳይ ጥዕና ውሕስነት ክህልወና፡ ቀረብ ባዕላትና ክንቈጻጸሮ ኣዝዩ ወሳኒ’ዩ። ነዚ ለበዳ ንምቍጽጻር ኣብ በበይኑ ክፋላት ዓለም ብተናጸል ዝግበር ወፍሪ ውጽኢት ኣይክህሉዎን’ዩ”ይብል።
ኣፍሪቃ 99% መጠን ክታበት ጸረ-ኮቪድ ካብ ደገ’የ እተእትዎ። ደቡብ-ኣፍሪቃ ተመሳሳሊ ምስ ናይ ደገ ኣፍረይቲ ብምልፋን ኣብ ሃገራ ንምፍራይ’ውን ኣብ መስርሕ ኣላ።
ትካል ፓስትዩር ግን እቲ ፋብሪካ ምስ ከፈቶ ንጸረ-ኮቪድ ጥራይ ዘይኰነስ ንኻልኦት ክትባታት ከም ጸረ-ፖልዮ፡ ንፍዮን ወይቦን’ውን ከፍሪ ምዃኑ መደብ ሒዙ ኣሎ።
ኣብ በበይኑ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ምስ ኮቪድ-19 ተተሓሒዙ ዝመጽእ ሓያሎ ዝንቡዕ ወረታትን ንዘይምኽታብ ምዕጥይጣይን ብሰፊሑ ክርአ ጸኒሑ’ዩ። ኣብ ኣፍሪቃ ዝፈሪ ክታበት ድማ ኣብቲ ህዝቢ እምነት ከሕድርን ንቕሩብነት ክደንፍእን ተስፋ ተነቢሩዎ ኣሎ።


text:
ነፃን ዘይፅግዕተኛን ፕረስ መንግስታት ብሕጊ ተሓተቲ ክኾኑ ይገብር ፣ ስልጣኖም ተጠቂ፟ሞም ኣብ ግዕዝይና ዝተዋፈሩ የቃልዕን ህዝቢ ሓበሬታ ክህልዎን ይገብር ። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ጋዜጠኛታት ብሰንኪ ሞየኦም ንማእሰርትን ዝተፈላለዩ ጥቅ፟ዓታት ይሳጥሑ ።
ጋዜጠኛታት ንናፅነት ፕረስ ወኪሎም ዝሰርሒዎም ጠቀ፟፟ምቲ ስራሕቲ ኣፍልጦ ንምሃብ ሽልማት ኖበል ሎምዘበን ንኽልተ ሪፖርተራት እዩ ተዋሂቡ ። ፊሊፒናዊት ማሪያ ረሳን ራሻዊ ዲሜትርይ ሙሬቶቭን ይበሃሉ ። “ ከም መብዛሕትኦም አብ ዓለምና ዝርከቡ ጋዜጠኛታት ረሳን ሙሬቶቭን እውን ድኻምን ስግአታትን ተፃዊሮም ነቲ ሓቂ ከጋልፁ ፀኒሖም እዮም ። ብዘይ ኣግባብ ስልጣኖም ንዝተጠቅ፟ሙ ኣቃሊኦም ፣ ኣብግዕዝይና ዝተዋፈሩ ኣጋሊፆምን ግልፅነት ንኽሰፍን ፃዕሪ ገይሮም፣ ዘሻራዊ ነፃ ሚድያ ንኽህሉን ኣንፃር ክዕፍንዎ ዝፍትኑ ጠጠው ኢሎም ተጣቢቆ፟ም ።” ክብሉ ፕሬዝዳንት ባይደን ኣብቲ እዋን ሽልማት አብዘስምዕዎ መደረ ገሊፆም ።
ከም ኩሎም ጋዜጠኛታት ረሳን ሙራቶቭንእውን ሓቂ ንምፅብፃብ ኣብ ዝገብርዎ ፃዕሪ ብዙሕ ዋጋ ኣኽፊሉዎም እዩ ። ግዳያት መወዳእታ ዘይብሎም ምፍርራሓት ፣ ምንግልታዓትን ዝተዛብዑ ሕጋዊ ስጉምትታት ኮይኖም ። ብፍላይ ሙሬቶቭ መሳርሕቱ ብሞት ክሳብ ምስኣን ዝኣምሰሉ ግፍዕታት በፂሑዎም ።
ኣሜሪካ ጋዜጠኛታትን ሰራሕተኛታት ሚድያን ሞያዊ ግቡኦም ብምውፅኦም ኣብ ልዕሊኦም ንዝወርድ ምፍርራሓት ፣ምንግልታዓትን ጥቅ፟ዓትን ትኹንን ።ከምዚኦም ዝበሉ ምፍርራሓት ካብ ዶባቶም ሰጊሮም ኣብ ዝሓልፉ መንግስታት ፣ ንጋዜጠኝታት ንምክትታል ዲጅታላዊ መቆ፟ፃፀሪ ብዘይ ኣግባብ ብምጥቃም ምንቅስቃ፟ሳቶምን ርክባቶምን ብምቁፅፃር ጋዜጠኛታት ኣብ ልዕሊ መንግስታዊ ግዕዝይና ኾነ ዘውርድዎ ጭቆና ዝስርሕዎም ሪፖርታታት ሓበሬታ ንኸይረኽቡ ይዓግቱ ። ይኹን እምበር አባላት ፕረስ ሞየኦም ብምስረሖም ክፈራርሑ፣ ክንገላትዑ ኮነ ኣካላዊ ሓደጋ ክበፅሖም ወይእውን ክእሰሩ ኣይግባእን ።
ካብ ካልእ እዋን ብዝበለፀ ነቲ እናወሰኸ ዝመፅእ ዘሎ ኣካላዊ ጥቅ፟ዓት ፣ንመርበባት ኢንተርኔት ተጠቂ፟ምካ ዝፍፀሙ ምንግልታዓት ፣ ንሕጊ ሽፋን ዝገበረ ምፍርራሓትን ፅዑቃት ምቁፅፃራትን ብምጥቃም ድምፂ ሚድያ ንምዕፋን ዝግበረ ፃዕሪ ክንቃወሞ ይግባእ ።”ዝበሉ ድማ ውሓቢቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኔድ ፕራይስ እዮም ።
ኣሜሪካ ናፅነት ሓሳባት ብዘይ ቀያዲ ዝኽበረሉ ንኣባላት ሚድያ ሓዊሱ ነቲ ፕረስ ስሒቦም ንድሕሪት ኣብ ልዕሊ ዝመልሱ ኣንፃሮም ጠጠው ምባላ ክትቅፅል እያ ። “ከም ረሳን ሙራቶቭን ዝበሉ ኣብ መላእዓለም ዝርከቡ ጋዜጠኛታት ምእንተ ስነሓሳብ ሓቂ ክብሉ ኣብ ግምባር ኮይኖም እንዳተቃ፟ለሱ ይርከቡ ነዚ ተግባሮም ድማ ኣነ ምስ ኣብ ኩሉ ኸብቢ ዝርከብ ህዝቢ ብሙዃን ከመስግኖም ይፈቱ ።” ኢሎም ፕረዝዳንት ባይደን ።


text:
Radio Erena: 28 December 2020
መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናብ ኣስጋኢ ደረጃ ዓሪጉ ብምባል ዝጸንዐ ምዕጻው ክናዋሕ ኣብ ጽባሕ ልደት ፈረንጂ ዘሕለፎ መምርሒ፣ ኣብ ዜጋታት ተወሳኺ ሻቕሎት ፈጢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ዘሕለፎ መምርሒ፣ ንዘይተርፍ ስራሕ፡ መግቢ ንምግዛእ ወይ ንህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎት እንተዘይኮይኑ፡ ብኣጋር፡ ብብሽክለታን ካሮሳን ካልእን ዝግበር ኩሉ ዓይነት ምንቅስቓሳት ክልኩል ከምዝኸውን’ዩ ገሊጹ።
ይኹን’ምበር፣ ነፍሰጾራትን ዝተወጽዑ ሕሙማንን፣ ናብ ሕክምና ንምብጻሕ፣ እኽሊ ካብ እንዳ ጠሓኒት ንምምልላስን ካልእ ዕለታዊ መነባብሮ ንምምራሕ ዘገድሱ ነገራትን፣ ዓረብያ ፈረስን ብሽክለታን ክጥቀም ዝጸንሐ ህዝቢ፣ ዝተረረ ምዕጻው ምእዋጅ ንተወሳኺ ሕሰምን መከራን ዘቃልዕ’ዩ ክብሉ’ዮም ራድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ዜጋታት ዝገልጹ።
ንትሽዓተ ኣዋርሕ፣ ብዘይዝኾነ መደብ ሕውየትን ሓገዝን ክሳቐያ ንዝጸንሓ ሓያሎ ስድራቤታት፣ ተወሳኺ ክትዕጸዋ ኢኽን ምባለን፣ ዳርጋ ንሞት ምፍራደን ምዃኑ’ውን ኣገንዚቦም።
ሰራዊት ኤርትራ፣ ብናይ ጽዕነት መካይን ተጸፋጺፉ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ክመላለስ እናተራእየ ብኣንጻሩ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ስለዘስግኣና፣ ዝጸንዐ ምዕጻው ክናዋሕ’ዩ ዝብል መምርሒ ንባዕሉ፣ ብዙሕ ሕቶታት ከለዓዕል ከምዝኽእል እቶም ዜጋታት ብተወሳኺ ኣሚቶም።
መንግስቲ ኤርትራ ብዝህቦ ዘሎ ሓበሬታ መሰረት፣ ክሳብ 25 ታሕሳስ ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ 992 ሰባት ብኮረና ቫይረስ ክልከፉ እንከለዉ ሞት ሓደ ሰብ ድማ ተመዝጊቡ ኣሎ።
===================


text:
ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ኣዋርሕ ብዘይኣግባብ ስልጣን ብምጥቓም ልዕሊ 400 ሚሊዮን ብር ኣታዊ መንግስቲ ከምዘይተኣከበ ምፅራዩ እውን እቲ ኮሚሽን ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ፌደራል መንግስቲ ኮሚሽነር ኮሚሽን ስነ ምግባርን ፀረ ግዕዝይና ኣቶ ዓሊ ሱለይማን ናይ 10 ኣዋርሕ ኣፈፃፅማ ስራሕ ቤት ፅሕፈቶም ሎማዕንቲ ሰሉስ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣብዘቕረብዎ ፀብፃብ ኣብግዕዝይና፣ምክልኻል ብልሹው ኣስራርሓ፣ምምርማርን ምኽሳስን ገበን ግዕዝይና እቲ ኮምሽን ካብ ዝሰርሖም ገሊኦም እዮም ኢሎም።
ኣብ ምምሕዳር መሬት ብዛዕባ ዝተፈፀመ ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ብውልቀ ሰባት ሃብትነት ዝተትሓዘ ግምት መሬት መንግስቲ 203 ሚሊዮን 549 ሽሕን 144ን ብር ምዃኑ ሪፖርቶም የመልክት።
ናይ ሓሰት ሰነድ ዋንነት መሬት ብምድላውን ሕጋዊ ስርዓት ንዘየማልኡ ሰባት መሬት መንግስቲ ብዘይኣግባብ ብምሃብ ኣብ ሰለስተ ምርመራታት ኣብ ልዕሊ 14 ተጠርጠርቲ ምፅራይ ተኻይዱ ናብ ዓቃቢ ሕጊ ምቕራቡ ሓቢሮም።ኣስዒቦም ‘’ኣብዚ ናይ ምርመራ ስራሕ ብዝተኣከበ መረዳእታ መሰረት 155 ሽሕን 208 ትርብዒት መሬት መንግስቲ ብዘይኣግባብ ብውልቀ ሰባት ዝተትሓዘ ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ’’ኢሎም።
ግብሪ ብዝምልከት ብቐንድነት ዝተጠቐሱ ጉዳዮም ብቤት ፍርዲ እናተርኣየ ዝርከቡ ናይ ቀደም ሓላፍትን ሰራሕተኛታትን ብዓል ስልጣን ኣታዊ ውሽጢ ሃገርን ጉምርክን ከምኡ እውን ውሑዳት ነጋዶን እዮም።
180 ጉዳያት ምፅራይ ተኻይዱ ኽሲ ዝቐረበ እንትኸውን ኣብ ካልኦት 10 ጉዳያት ግን ሕዚ እውን እቲ ምርመራ ከምዝቐፀለ እቶም ኮሚሽነር ሓቢሮም።ስልጣን ብዘይኣግባብ ብምጥቃም ዝለዓለ ገንዘብ መንግስቲ ኣይተኣከበን ዝበሉ ንሶም ንኣሰራርሓ ብምጥሓስን ዘይሕጋዊ ኮሚቴ ብምጥያሽን ቅድም ክብል ዝተወሰነን ኮሚቴ ሰማዒ ጥርዓን ንዘፅደቖን ግብሪ ብምስራዝ ሓለፍቲ ብቐጥታ ንኦዲተራት እናኣዘዙ ግብሪ ንኽንኪ ብምግባር፣ኣብ ልዕሊ 21 ኸፈልቲ ግብሪ ዝተወሰነ 452 ነጥቢ ሸውዓተ ሚሊዮን ብር ኣታዊ መንግስቲ ንኸይእከብ ኣብ ልዕሊ ዝገበሩ 22 ተኸሰስቲ ምርመራ ተኻይዱ 18 ኽስታት ተመስሪቶም ኣለው ኢሎም።
ዝተጋገየ ሰነድ ብምቕራብ፣ታክሲ ብምስዋር፣ካብ ግብሪ ነፃ ኮይኖም ዝኣተው ኣቑሑት ንዘይተፈቐደ ዕላም ብምውዓልን ቐረፅ ዘይምኽፋልን ብዙሕ ኣታዊ ከምዝተስኣነ ይሕብሩ ኣቶ ሱለይማን።
ሓደ ሓደ ተቓወምቲ መንግስቲ ሎሚ እውን ንግዕዝይና ገና ኣይተንከፎን ክብሉ የማርሩ።ኮሚሽነር ዓሊ ሱሌይማን ብወገኖም ግዕዝይና ብሓደ ውቅዒት ምቕታል ከምዘይክኣልን ከይዲ ምዃኑን ይዛረቡ።


text:
ኣብ ዞባ ጉጂ ከተማ ነገሌ ቦረናን እውን ልዕሊ 200 ሰባት ከምዝተኣሰሩ ምንጭታት ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ገሊፆም ኣለው።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንኣስታት 11 ኣዋርሕ ብሰንኪ ዝጸንሓ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ሰብ ሞትን መቑሰልትን ኣብ ልዕሊ ንብረት ድማ ዕንወት በፂሑ እዩ።
ኣብ ፍሉይ ዞባ ኦሮሚያ ከተማ ሰበታ ንዝበፅሐ ዕንወት ንብረት ተሓተቲ ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ሓደ ሽሕ ተጠርጠርቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ንከንቲባ ከተማ ሰበታ ኣቶ ኣራርሳ መርዳሳ ዝጠቐሰ ፀብፃብ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፐሬት ይገልፅ።
ብመሰረት ኣቶ ኣራርሳ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ካብ መንጎ ዝውዓሉ ተጠርጠርቲ ነበርቲ እታ ከተማ ዝኾኑ ካብ 40 ክሳብ 50 ዝኾኑ ኽኾኑ ከለው እቶም ዝበዝሑ ካብ ካልኦት ከባቢታት ኦሮሚያ ዝመፁ ምዃኖም እዮም።
እቶም ተጠርጠርቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣብ ምውዓል ነበርቲ እታ ከተማ ዝርዝር ተጠርጠርትን ዝፈፀምዎ ዓይነታት ጥፍኣትን ኣብ ምቅላዕ ምስታፎም እቶም ከንቲባ ሓቢሮም።
ብኻልእ ዜና ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ጉጂ ከተማ ኔጌሌ ቦረና ሓይልታት ፀጥታ ንሰባት ይኣስሩ ከምዘለው ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለ ነባሪ እታ ከተማ ንክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ድምጺ ኣሜሪካ ገሊጹ’ሎ።
ናይታ ወረዳ ሓላፊ ፀጥታ ኣቶ ኣዶላ ሚሄሶ ብወገኖም እቶም ዝተኣስሩ ህውከት ዝፈጠሩ ዕዋሉ እዮም ክብሉ መሊሶም።
ኣብቲ ዞባ ብዙሓት ሰባት ይእሰሩ ከምዘለው ካልኦት ምንጭታት ብተወሳኺ ምግላጾም ክፍሊ አፋን ኦሮሞ ሓቢሮም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ
“ኣነ ብርሃን ዓለም እየ” (ዮሐ ፰፥፲፪)
ነዚ ቃል’ዚ ካብ ጐይታ ተቐቢሉ ዝጸሓፈ ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ እዩ። ናብ ዓለም ዝመጸን፡ ጸልማት እዚ ዓለም’ዚ ዝቐንጠጠን፡ ኣማናዊ ብርሃን ዓለም ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ።
ኣብ ዓለም ብዙኅ ዓይነት ብርሃን ኣሎ። ብእግዚአብሔር ዝተፈጥሩ ብርሃን ዘመንጭዉን ዝፍንዉን ፍጥረታት ኣለዉ። ደቂ ሰባት ድማ እግዚአብሔር ብዝሃቦም ጥበብ በብዘመናቱ ዝማሃዝዎም ብርሃናት ኣለዉ። እቲ ቀዳማይ ብርሃን ድማ ኣብታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ፍጥረት፡ ጸልማት ንምርሓቕ ብእግዚአብሔር ዝተፈጥረ እዩ። ኣብ ናይ ዕለተ ረቡዕ ፍጥረቱ ድማ እግዚአብሔር ኣብ ሰማይ ዘስፈሮም ኣካላት ብርሃን ኣለዉ። ካብኣቶም ድማ እቲ ዝዓበየ ፀሓይ እዩ። እቶም ናይ ብርሃን ኣካላት ኣብ መዓልቲ ክሥልጥኑ ከለዉ፡ ጸልማት ድማ ኣብ ለይቲ ከምዝሥልጥን ተገይሩ ብእግዚአብሔር ዝተሠርዐ እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ፡ እዚኦም ኣካላት ብርሃን ዘለዎም ጠባያትን ዝህብዎ ኣገልግሎትን፡ ከምኡውን ብኣንጻሩ ዘሎ ጸልማትን ነናቶም ተምሳልን ትርጉምን ተዋሂቦም ንረኽቦም።
ብመሠረት እዚ ኸኣ፡ ብርሃን ናይ ጽድቂ፡ ትሩፋት፡ ሰናይ ተግባር፡ ሕይወት፡ ፍልጠትን ምስትውዓልን፡ እምነት፡ ሕጊ፡ ቅኑዕ ፍርዲ፡ ምሳሌ ክኸውን ከሎ ጸልማት ድማ ናይ ኃጢኣት፡ ኵነኔ፡ ክፉእ ግብሪ፡ ሞት፡ ድንቁርናን ዘይምስትውዓልን፡ ክሕደት፡ ጠዋይ ፍርዲ ወዘተ ተምሳል ኮይኑ ከምዝጥቀስ ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ ብሰፊሑ ይምህረና። ንኣብነት ነዞም ዚስዕቡ ንባባት ንመልከት፦
– “እቲ ካብ ጸልማትሲ ብርሃን ይብራህ ዝበለ ኣምላኽ እዩ እሞ፡ ንብርሃን ፍልጠት ናይ ኣምላኽ ክብሪ ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ልብና ኣብርሆ። (ካልኣይ ቆሮ ፬፥፮/4፥6)
– “ንሕናስ ብሰሪ ጸልማት ብሥርዓት ክንዛረብ ኣይንኽእልን ኢና እሞ፡ ንእኡ እንብሎ፡ ንስኻ ምሀረና።” (ኢዮ ፴፯፥፲፱ 37፥19)
– ሽዑ እቲ ንጉሥ ንገላውኡ በሎም፡ ኣእዳዉን ኣእጋሩን ኣሲርኩም፡ ኣብ ናይ ወጻኢ ጸልማት ደርብይዎ። ኣብኡ ብኽያትን ምሕርቃ ኣስናንን ይኸውን። (ማቴ ፳፪፥፲፫ 22፥13)
እቶም ንምሳሌ ዝተጠቕሱ ብርሃናት ነናቶም ትርጉም ዘለዎም ድማ እዮም።
ይኹን እምበር መሠረትን ምንጭን ብርሃን ዝኾነ ጐይታ ብርሃንነቱ፡ ካብ ፍጥረታት ብርሃን ዝተፈልየ እዩ። ናይ ፍጥረታት ብርሃን ናይ ጸጋ ኮይኑ ኃላፍን ጊዜያዊን እዩ። ናይ ጐይታ ብርሃንነት ግና ናይ ባህርይኡን ዘለዓለማዊን እዩ። ይኹን እምበር ንሕና ብእንርድኦ መጠን ከነስተውዕሎ ምእንቲ፡ ናይ ጐይታ ብርሃንነት በቶም እንፈልጦም ብርሃናት ዓለም ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ተመሲሉ እንረኽቦ። ንምሳሌ ነቢዪ ሚልኪያስ ንጐይታ ‘ፀሐየ ጽድቅ’ ኢሉ መሲሉ ይነግረና። “ንኣኻትኩም ስመይ እትፈርሁ ግና፡ ፀሓይ ጽድቂ ኽትበርቀልኩም እያ፡ ምድሓን ከኣ ኣብ ኣኽናፉ እዩ።” (ሚል ፬፥፪/4፥2) ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ፡ ናይ ምሳሌታትን ትንቢታትን ፈጻሚ ብዛዕባ ዝኾነ አምላኽ ብርሃንነት ክገልጽ ከሎ “ብርሃን ናብ ዓለም መጸ” ይብል። እግዚአብሔር ብርሃን እዩ። ብርሃን ወትሩ ኣንጻር ጸልማት ዝቖመን፤ ብርሃን ኣብ ዝተገልጸሉ ድማ ጸልማት ፈጺሙ ከምዝርሕቕን ከምዘይጸንዕን ዝተፈልጠ ነገር እዩ። ከምኡ ድማ ብሓጢኣት ደቂ ሰባትን ክፍኣት ዲያብሎስን ጸልሚታ ኣብ ዝነበረት ዓለም: ኣማናዊ ብርሃን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓለም ብርሃን ንምዃንን፡ ሓጢኣትን ሞትን ንምድምሳስን፡ ግዝኣት ዲያብሎስ ክሥዕርን ዝመጸ ንሱ ምዃኑ ንክገልጽ እዩ ‘ኣነ ብርሃን ዓለም እየ’ ዝበለና። ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ’ውን ኣማናዊ ብርሃን ዓለም ናብ ዓለም ከም ዝተገልጸ ንምብሳር እዩ ብርሃን ናብ ዓለም ከምዝመጸ እተዛረበ።
ስሊኡ ድማ እዩ፡ ነቢያት ኣቐዲሞም ብዛዕባ ጸልማት ዓለም ዘርሕቕ ብርሃን ናብ ዓለም ከምዝመጽእን ከምዝውለድን፤ ንዓለም ኵሉ ከምዘብርህን ትንቢቶምን ምሳሌኦምን ብብዙኅ ሳዕን መገድን ክዛረቡ ዝጸንሑ። ካብቶም ዓበይቲ ነቢያት ሓደ፡ ልዑለ ቃል ኢሳይያስ ብብርሃን መሲሉ ንዝተነበዮ ትንቢት፡ ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ብጐይታናን መድኃኒንና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝተፈጸመ ኣርጊጹና ክነግረና ከሎ ከምዚ ይብል “እቲ ብነብዪ ኢሳይያስ እተባህለ ኺፍጸም፡ ከምዚ ዚብል፡ ምድሪ ዛብሎንን ምድሪ ንፍታሌምን፡ መገዲ ባሕሪ፡ ማዕዶ ዮርዳኖስ፡ ገሊላ ኣሕዛብ፡ ኣብ ጸልማት ዚነብር ሕዝቢ ዓብዪ ብርሃን ረኣየ፡ ኣብ ዓዲ ሞትን ድኔኣን ንዚነብሩ ድማ ብርሃን ወጸሎም።” ኢሳ ፱፥፪ ማቴ ፬፥፲፮
ኣካል ምስ ህልውና ተገሊጹሉ፤ ዓይነ ንስር ተዓዲሉ፡ ረቂቅን ምጡቕን ነገረ መለኮት ክጽሕፍ ዝጀመረ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ’ውን፡ ናይ ሥግው ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህርይ ኣምላኽነት ኣብ ዝጸሓፈሉ ዓንቀጽ፤ ናይ ጐይታ ብርሃንነትን ሕይወትነትን ብዝግባእ ኣመሥጢሩ ገሊጹ ኣሎ። “ቃል ብመጀመርታ ነበረ፡ እቲ ቓል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቓልውን ኣምላኽ ነበረ። እዚ ብመጀመርታ ኣብ ኣምላኽ ነበረ። ብእኡ ዅሉ ዀነ፡ ካብቲ ዝዀነ ዘበለ ድማ ብዘይ ብእኡ ዝዀነ የልቦን። ሕይወት ኣብኡ ነበረት፡ እታ ሕይወት ከኣ ብርሃን ሰብ ነበረት። ብርሃንውን ኣብ ጸልማት የብርህ፡ ጸልማት ግና ኣይሐዞን።” ብምባል ደቂ ሰባት ዝጽበይዎ ዝነበረ፡ ንደቂ ሰባት ካብ ሞት ናብ ሕይወት፡ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዘሰጋግር ንሱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ዝተወልደ ካብ ሠለስቱ ኣካላት ሓደ ወልደ እግዚአብሔር ምዃኑ ኣረዲኡና። (ዮሐ ፩፥፩-፭/1፥1-5) በዚ ቃል መሠረት’ዚ ድማ ብርሃን ዝተባህለ ሥግው ቃል ወልደ እጓለእምሕያው ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ንሱ ብርሃን ዓለም እዩ። ናብዚ ብጸልማት ዲያብሎስን ክፉእ ግብሩን መግዛእቱን ዝጸልመተ ዓለም መጺኡ ምስ ኣብርሀ፤ ደቂ ሰባት ካብ ጸልማትን ድነ ሞትን ወጺኦም ብብርሃንን ሕይወትን ክመላለሱ ጀሚሮም። ብሃይማኖትን ብሰናይ ግብሪ ክጸንዑ፡ ጽድቅን ትሩፋትን ክሠርሑ ክኢሎም። ብርሃን ወንጌል ስለዝበርሃሎም፡ ተስፋ ገነት መንግሥተ ሰማያት ዝወርሱ ኮይኖም። ካብ ፍኖተ ጸገም ናብ ፍኖተ የማን ኣግሊሶም፤ ካብ ፍኖተ ጸልማት ወጺኦም ኣብ ፍኖተ ብርሃን ክመላለሱ ጀሚሮም።
መገዱ ከቅንዕ፡ ጸራጊ መገዱ ኮይኑ ቀቅድሚኡ ዝመጸ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ’ውን፡ ብዛዕባ ብርሃን ክርስቶስ ክምስክር ዝመጸ ምዃኑ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ተዛሪቡ ኣሎ። ኮይኑ ግና እቶም ናቱ ወገን፤ ትንቢቱ ዝፈልጡ ግና ኣይተቐበልዎን ነበሩ እሞ ብግብሪ ጸልማት ምምልላስ ቀጺሎም። እቶም ዝተቐበልዎ ግና ብርሃን ርእዮም፤ ሕይወት ረኺቦም ምስክርነቶም ይህቡ ነበሩ። “እቲ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ዜብርህ ብርሃን ሓቂ ናብ ዓለም ይመጽእ ነበረ። ኣብ ዓለም ነበረ፡ ዓለምውን ብእኡ ዀነት፡ ዓለም ግና ኣይፈለጠቶም። ናብቶም ናቱ መጸ፡ እቶም ናቱ ኸኣ ኣይተቐበልዎን።” (ዮሐ ፩፥፯-፲፩/1፥7-11)። ግብሮም ብቐደሙ ኣብ ጸልማት ዝነበረን፡ ብግብሪ ጸልማት ክመላለሱ ዝፈተዉን ማኅበራተ ኣይሁድ ግና ናብቲ ብርሃን ምምጻእ ኣይፈተዉን። ነቶም ከም ኒቆዲሞስ ዝኣመሰሉ ናብ ብርሃን ክመጹ ንዝደልዩ ግና ናይ ብርሃን ቃልን ፍርድን ኣብርሃሎም። “ብርሃን ናይ ዓለም መጸ፡ ሰብ ግና፡ ግብሮም ክፉእ እዩ እሞ፡ ካብ ብርሃንሲ ጸልማት ፈተዉ። ክፉእ ዚገብር ዘበለ ብርሃን ይጸልእ እዩ እሞ፡ እቲ ግብሩ ምእንቲ ኸይዝለፍ፡ ናብ ብርሃን ኣይመጽእን። እቲ ሓቂ ዝገብር ግና፡ ብኣምላኽ እተገብረ እዩ እሞ፡ ግብሩ ምእንቲ ኪግለጽ፡ ናብ ብርሃን እዩ ዚመጽእ።” (ዮሐ ፫፥፲፱-፳፩/3፥19-21)
ብርሃን ምን ምዃኑ ኣጸቢቑ ዝፈለጠን፤ ብብርሃን ምምልላስ ዘለዎ ጸጋን ሕይወትን ዝጠዓመን ዘስተማቐረን ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ደጊሙ ብዛዕባ ብርሃን ከምዚ ይብለና። ወልደ እግዚአብሔር ወሃቤ ሕይወት ምዃኑ ድኅሪ ምግላጹ፡ እግዚአብሔር ብርሃን ከም ምዃኑ ንሕና’ውን ነዚ ብርሃን ክንስዕቦ፤ ካብ ጸልማት ወጺእና ሰናይ ግብሪ ክሕልወና ከምዝግባእ ይምዕደና። “እግዚኣብሔር ብርሃን ምዃኑን ኣብኡ ኸኣ ሓንቲ እኳ ጸልማት ከም ዜብሉን፡ እታ ኻብኡ ዝሰማዕናያ ንኣኻትኩምውን እንነግራ ዘሎና መልእኽቲ እዚኣ እያ። ምስኡ ኅብረት ኣሎና፡ ኢልናስ ኣብ ጸልማት እንተ ተመላለስና፡ ንሕሱ፡ ሓዊውን ኣይንገብርን ኢና ዘሎና። ከምቲ ንሱ ኣብ ብርሃን ዘሎ፡ ኣብ ብርሃን እንተ ተመላለስና ግና፡ ንሓድሕድና ሕብረት ኣሎና፡ ደም ኢየሱስ ክርስቶስ
ወዱውን ካብ ኲሉ ሓጢኣት የንጽሃና እዩ።” (ቀዳማይ ዮሐ ፩፥፭-፯/1፥5-7 ቀዳማይ ዮሐ ፪፥፰-፱/2፥8-9)
ስለዚ ሕጉ ብርሃን ስለዝኾነ ፍቓዱን ትእዛዙን ምፍጻም ነዚ ኣማናዊ ብርሃን ዓለም ክንርእዮን ክንመላለሰሉን ዘኽእለና እዩ። ስለዝኣመንና ጥራይ ኣብ ብርሃን ኣሎና ክንብል ከምዘይንክእል እዩ ቅዱስ መጽሓፍ ዝነግረና። ብእምነት ጥራይ ዝደሓን ኣይኮነን። እምነትን ሰናይ ግብርን ኣወሃሂድና ምስ እንርከብ እምበር። ናይ ክልቲኡ ውህደት እዩ ብርሃን ዝህብ እምበር ሓዲኡ ጥራይ ሒዝካ ብርሃን ክትርእይ ዝከኣል ኣይኮነን። ነተን ኃሙሽተ ለባማትን፡ ኃሙሽተ ዓያሱ ደናግልን ምዝካር ኣዝዩ ክጠቕመና እዩ። ዘይቲ ምስ መብራህቲ ኣጣሚርካ ምጽናሕ እዩ ናብቲ ቤት መርዓዊ ከእትወና ዝኽእል። ብርሃን ከይሓዝና ምጽናሕ ካብ ወቐሳ ኣይደኅነናን እዩ። ( መዝ ፻፲፰፥፻፲፭/119፥115 ማቴ ፳፭፥፩-፲፪/25፥1-12)
እምበኣርከስ ብርሃን ንዝኾነን፡ ንኵሉ ዓለም ንዘብርህን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክንስዕብ እንተደኣ ኮይንና ብሃይማኖት ጸኒዕና፡ ፍቓዱ ምፍጻም ይግባእና ማለት እዩ። ንሱ ብርሃን ወሃቢ ብርሃን እዩ እሞ ነቲ ዝዓደለና ብርሃን ከነጸልምቶ ዘይኮነ ኣድሚቕና ከነብርሆ ይደሊ። ኣብ ብርሃን ብምምልላስናን፤ ፍቓዱ ብምፍጻምናን እዩ ድማ ናቱ ደቀ መዛሙርት ምዃንና እንፍለጥ። እንተዘይኮይኑ እቶም ብርሃኑ ከነብርህ ትጽቢት ተገይሩልና ዝኣመንናን ዝተጠመቕናን፡ ብጸልማት ተዋሒጥና እንተደኣ ተረኺብናሲ ናይ መን ክንብሃል ኢና፧! “ንስኻትኩም ብርሃን ዓለም ኢኹም። ኣብ ከረን ዘላ ኸተማ ኽትክወል ኣይከኣላን እዩ። መብራህቲ፡ ኣብ ቤት ንዘሎ ዅሉ ኼብርህ፡ ኣብ ቀዋሚ ቐንዴል ኪሰቕልዎ እምበር፡ ኣብ ትሕቲ ኸፈር ኬንብርዎ ኣየብርሁን እዮም። ከምኡ ኸኣ ነቲ ጽቡቕ ግብርኹም ርእዮም፡ ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ኼመስግንዎ፡ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ። (ማቴ ፭፥፲፬-፲፮/5፥14-16)
ስለዚ ነቲ ኣብዚ ጸልማት ዓለም ንዘብርህ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍጹምን ርቱዕን ሃይማኖት፡ ብሰናይ ግብሪ ካብ ልብና ክንስዕቦን ክንኣምኖን ይግባእ። ምስኡ ኣብ ብርሃን ምንባር ማለት ነቲ ብርሃን ዝኾነ ሕጉ ምሕላው፤ ፍቓዱ ምፍጻም ማለት እዩ። ኣብዚ መገዲ ምምልላስ ድማ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምርካብ ማለት እዩ። ኣብታ ንሱ ብርሃና ዝኾነን ጸልማት ዘይርከባን ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ደብረ ጽዮን መንግሥተ ሰማያት ብምሕረቱ ምእታው ማለት እዩ። ንሱ ዘለዓለማዊ ዘይጥፍእ ብርሃን ስለዝኾነ ድማ እዩ ኣብ ጊዜ ልደቱ ኵሉ ነገር ብብርሃን ዝግለጽ ዝነበረ። ነቶም ሰብአ ሰገል ብርሃናዊ ኮኸብ መሪሑ ናብቲ ኣማናዊ ብርሃን ኣብጸሖም፤ እቲ ብስራተ ልደቱ ክነግሩን ብሓንሳብ ኮይኖም ከመስግኑ ዝተረኽቡ መላእኽት’ውን ብዙርያኦም ብርሃን ኣብርሀ። ምኽንያቱ ንሱ ጐይታ ብርሃን ዓለም ስለዝኾነ።
እምበኣርከስ “ሽዑ ኢየሱስ፡ ኣነ ብርሃን ዓለም እየ። እቲ ዚስዕበኒ ብርሃን ህይወት ኪረክብ እምበር፡ ብጸልማት ኣይኪኸይድን እዩ፡ ኢሉ ኸም ብሓድሽ ተዛረቦም።” ዝበሎ ቃላት ኣስተውዒልና፤ ነቲ ስሌና ክብል ንዝተወልደን ናባና ዝመጸን ብርሃን ከምቲ ዝግባእ ንስዓቦ። ካብ ግብሪ ጸልማት ርሒቕና ብርሃን ለቢስና ብርሃናዊ ግብሪ ንግበር። (ዮሐ ፰፥፲፪/8፥12) ብሓቂ ብስም ናይቲ ብርሃን ዓለም ዝኾነ ክርስቶስ ተጸዊዕና ክርስቲያን ዝብል ክቡር ስም ብግብሪ ክንዕቅቦ ኮይንና፤ ብርሃንና ናብ ዓለም ይብራህ። እንተዘይኮይኑ “እምበኣርሲ እቲ ኣባኻ ዘሎ ብርሃን ካብ ጸልመተ፡ ጸልማቱስ ክንደይ ዓብዪ ይኸውን።” ክበሃለልና እዩ። ስለዚ ናብቲ ብርሃን ዓለም ዝኾነ ክርስቶስ ኣምላኽና ንቕረብ እሞ ብብርሃን ንመላለስ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔርLeave a comment


text:
Radio Erena: 25 April 2022
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፣ ማዕበል ኣብ ዝሃድኣሉ ወቕቲ፣ ዋሕዚ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኤውሮጳ ክዛይድ ምጅማሩ ተገሊጹ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልታት፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ካብ ዝተበገሳ ጀላቡ፣ 171 ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓነ፣ SOS Méditerranée ገሊጹ።
እቲ OceanViking ዝተባህለት መርከብ ብምውፋር፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ኣብ ምድሓን ዝነጥፍ ኣህጉራዊ ትካል፣ ብሰኑይ 24 ሚያዝያ፣ ብትዊተር ብዝመሓላለፎ መልእኽቲ መሰረት፣ 17 ካብቶም ካብ ምጥሓል ዘድሓኖም ሰባት፣ ብዘይኣላዩ ዝፈለሱ ቆልዑ’ዮም።
ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ተመሳሳሊ ዕለታት፣ 120 ሰባት ጽዒነን ካብ ገማግም ባሕሪ ቱኒዝያ ዝተበገሳ ብውሕዱ ኣርባዕተ ጀላቡ፣ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ስለዘንጸላለወን፣ ብሓለዋ ገማግም ባሕሪ እታ ሃገር 98 ሰባት ክድሕኑ እንከለዉ፣ 17 ድማ ከምዝሞቱ ተሓቢሩ’ዩ።
ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ዝሃድኣሉ ወቕቲ፣ ዋሕዚ ስደተኛታትትን ሓተቲ ዑቕባን ብዝተዓጻጸፈ ስለዝዛይድ፣ ሰለስተ ኣህጉራውያን ትካላት ግብረ ሰናይ፣ ነናተን ዓበይቲ መራኽብ ብምውፋር፣ ህይወት ሰባት ኣብ ምድሓን ይነጥፋ ከምዘለዋ መርበብ ሓበሬታ ኢንፎ ማይግራንት ገሊጹ።
እተን ብSOS Méditerranée እትውነን OceanViking, ብ MSF ወይ ሓካይም ብዘይዶብ እትውነን Geo Barents, ከምኡ ድማ ብSea-Eye 4 ዝተባህለ ትካል እትውነን፣ ብሓፈሻ ሰለስተ መራኽብ፣ ካብ ገማግም ሰሜን ኣፍሪቃ ተበጊሶም ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ናይ ዝሕልኑ ህይወት ኣሽሓት ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ከድሕና ተኽእሎ ኣሎ።
እንተኾነ፣ ኣብ ኤውሮጳ ምስ ዋሕዚ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ተተሓሒዙ ዝንህር ዘሎ ፖለቲካ፣ እዘን መራኽብ ዝጽግዓሉ ወደብ ንምርካብ ክጽገማ ምዃነን ይግመት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሓይልታት ሊብያ፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ዝሓለኑ’ዮም ንዝበልዎም፣ ልዕሊ 500 ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ከምዝኣሰርዎም ይግለጽ ኣሎ።
እቶም ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን፣ ኣብ ከተማ ሚስራታ ኣብ ዝርከብ መዝርዓታት ተታሑዞም ዝጸንሑ ኮይኖም፣ ብሰንበት 24 ሚያዝያ ብሓይልታት ጸጥታ ድሕሪ ምትሓዞም፣ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ናብ ዝርከብ፣ ጣሪቕ ኣል ማጣር ዝተባህለ መዳጎኒ ማእከል ከምዝተሰጋገሩ ንዳይረክተር እቲ ማእከል፣ ዓብዱሰላም ዓለዋን ብምጥቃስ መርበባት ዜና ኣቃሊሐን።
====================


text:
ቤት ምኽሪ ኣመሪካ ንወታሃደራውን ሰብኣውን ሓገዝ ዩክሬን ዝውዕል 33 ቢሊዮን ዶላር ንምሕጋዝ ሎሚ ሰሉስ ድምፂ ክህብ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ቅድሚ እቲ ምሃብ ድምፂ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ምምሕዳሮም ካብ መኽዘን ፔንታጎን ኣፅዋርን ካልኦት ወታሃደራዊ መሳርሒታትን ናይ ምልኣኽ ስልጣኖም ኣጋ ምፅንቃቑ እዩ ኢሎም።
ባይደን ወታሃደራዊ ናውቲን ቀረባትን ናብ ዩክሬን ብቕልጡፍ ንምልኣኽ ዘኽእሎም ስልጣን ዝህቦም ካልእ ሕጊ ትማሊ ሶኑይ ፈሪሞም ኣለው።እዚ ፕሮግራም እዚ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ሃገራት ኣውሮጳ ኣንፃር ናዚ ክገጥማ ሓገዝ ክረኽባ ዘኽእለን ሕጊ እዩ።
እዚ ሓዱሽ ሕጊ መራሒ ኣመሪካ ምልኣኽ መሳርሕታት ብዝምልከት ንገሊኦም ኣብ ስራሕ ዝርከቡ ከበድቲ ናይ ዋሽንግተን ቢሮክራሲያዊ ኣሰራርሓታት ብምሕላፍ ምስ ዩክሬንን ካልኦት ሃገራት ምብራቕ ኣውሮጳን ብቕልጡፍ ስምምዕ ክገብሩ ዘኽእሎም እዩ።
ኣብ ዝተኸፋፈለ ናይ ዋሽንግተን ፖለቲካ ብዙሕ ሓድነት ዘይርእይ ኮንግረስ መንግስቲ ዩክሬን ኣንፃር ሓይልታት ሩሲያ ተካይዶ ንዘላ ኲናት ሓገዞም ንምርኣይ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓባራዊ ድምጺ'ዮም ሂቦም።


text:
Radio Erena: 18 February 2020
ስዑዲ ዓረብን ጂቡቲን ኣብ መንጎአን ዘሎ ንግዲን ወፍርን ንምዕባዩ ከምዝተሰማምዓ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሓቢሩ።
እቲ ስምምዕ ዝተኸተመ ላዕለዎት ሚኒስተራት ንግዲ፣ ወፍርን መጓዓዝያን ክልትኤን ሃገራት፣ ብቀዳም 16 ለካቲት ኣብ ሪያድ ኣብ ዘካየድዎ ርክብ’ዩ።
ኣብቲ ርክብ 25 ዝተፈላለዩ ስምምዓት ክኽተሙ እንከለዉ፣ ሓደ ካብኡ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምኽፋት ዘኽእላ’ዩ።
ኣብ 2018ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ጂቡቲን ዝተኻየደ ንግዳዊ ልውውጥ 488 ሚልዮን ዶላር ወይ ኣስታት ፍርቂ ቢልዮን ከምዝነበረ እቲ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ዞባዊ ጉዳያት ብዝምልከት ንምዝርራብ ንጉስ ሳልማን ከምዝዓደሞ እንተዘይኮይኑ፣ ዘተኮሩሎም ነጥብታት ብዝርዝር ኣይተገልጸን።
እቲ ንጉስ፣ ኣቐዲሙ ንመራሕቲ ኤርትራን ጂቡቲን ንምሽምጋል ተበግሶታት ከምዝወሰደ ዝፍለጥ’ዩ።
==============


text:
መግለጺ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ
ሎሚ ዕለት 01 መስከረም 2017 ነቲ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብመሪሕነት ስዉእ ጅግና ሓምድ ኢድሪስ ዓወተ ዝተጀመረ መብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ መበል 56 ዓመቱ ብምዝካር ከብዕል ይርከብ።
እንተኾነ ህዝብና፣ ብሰንኪ ኣዕናዊ ተግባራት ስርዓት ህግደፍ፣ ኣብ ኣዚዩ ዝተሓላለኸ ጽንኩር ኵነታት ኣብ ዝርከበሉን፣ ኤርትራ ሃገርና ኣብ ገማግም ናይ ምብትታን ሓደጋ ተሳጢሓትሉ ዘሎ እዋን ኣብ፣ ኩሉ መዳያዊ ኩነታት ሃገር ኣብ ዓሚቕ ምንዋጽ ስለ ዘሎ፣ ካብ ጅግንነታዊ መዛግብ ቃልሲ ህዝብና ትምህርቲ ብምቕሳም፣ ንህዝብን ሃገርን ካብ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ንምድሓን ብዕቱብነት ንምቅላስ ቃል ኪዳንና እነሐድሰሉ ዕለት ኢዩ።
ህዝብና መሰላቱ ንምርግጋጽን፡ ዕላማታት ሰውርኡ ንምዕዋትን፡ ህይወት ናይ’ቶም ዝፈትዎም ጀጋኑ ተጋደልቲ ደቁ ከፊሉ ኢዩ። ብሳላ’ቲ ዘይሕለል ቃልሲ ድማ፡ ኤርትራ ሃገርና፡ ካብ ሕሱም ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ሓራ ክትወጽእን ልዑላውነታ ብምርግጋጽ ከኣ ኣካል ናይ ማሕበረሰብ ዓለም ክትከውንን በቐዐት። ህዝቢ ኤርትራ ሕድሪ ስዉኣት ብምሉኡ ንምፍጻም ተሪፎሞ ዝነበሩ ዕማማት ንምርግጋጽ ዓቢ ባህግን ትጽቢትን ነይርዎ። ነዚ መስርሕ’ዚ ክውን ንምግባር ከኣ ካብኡ ዝጥለብ ንዋታውን ንያታውን ኣስተዋጽኦ ንክገብር ተቓላሳይ ህዝብና ድሉው ነበረ። እንተኾነ ግን መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነቲ መስዋእቲ ጀጋኑ ዝተኸፍሎ ዕላማታት ሰውራና ጠሊማ ንባህግታት ዝሰፍሐ ኣካላት ሕብረተሰብና ረጊጻ፣ ኣብ ሃገርና ኣዕኑድ ዲክታቶርነት ኣብ ምትካል ተጓየየት። ገለ ካብ ህዝብና፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ልዕሊ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝተረጋገጸ ተኣምራታዊ ዓወት፣ ሽሕ’ኳ ኣብ ሓጎስን ደስታን ጥሒሉ እንተነበረ፣ ንሕና ግን ጠላም ባህርያት መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ኣጸቢቕና ስለ እነፈልጦ፣ ብኣግኡ ነቲ ዲክታቶርያዊ መርሆ ክንቃወሞን፣ ህዝብናን ኣንጻሩ ከነለዓዕልን መሪጽና። ካም’ቲ ዝገመትናዮ ድማ፣ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መዋእል መግዛእቲ ገጢምዎ ዘይፈልጥ ግፍዕን መከራን ንልዕሊ ርብዒ ዘመን እነሆ ክወርዶ ይርከብ።
ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና፡ ኣብ እነብዕለሉ እዋን፡ ብዛዕባ’ቲ ሰውራና ዘማዕድዎ ዝነበረ ልዑል ዕላማታት ተመሊስና ክንሪኦን፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ኣብ እነካይዶ ዘሎና ቃልሲ፡ ዓቕሚ ኣብ ምድላብ ደራኺ ክዀነና ይግባእ። ሽሕ’ኳ መሬትና ካብ ኢትዮጵያዊ ጐበጣ ነጻ እንተወጸ፣ ኣብ ሃገርና ስልጣን ብሒቱ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ንህዝብና ንክበታትንን ንልዑላወነትና ንሓደጋ ከሳጥሕን ይርከብ። ስለ’ዚ ነዚ ጨቋኒ ጉጅለ’ዚ ኣሊኻ መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋጽ እንካይዶ ዘሎና ቃልሲ ካብ’ቲ መሬትና ሓራ ንምውጻእ ዘካየድናዮ ዘይንእስ ዕማም ኢዩ። ኤርትራ ሃገርና ካብ’ዚ ህልዊ ጨቛኒ ስርዓት ተላቒቓ፣ ዲሞክራስያዊ መተካእታ ናይ ምምጻእ ሓላፍነት ኣብ ሓደ ውሱን ፖለቲካዊ ሓይሊ ዝግደፍ ዘይኮነስ፣ ሓላፍነት ናይ ኩሉ ሃገሩ ዝፈቱ ኤርትራዊ ዜጋ ኢዩ። ከምኡ ሰለ ዝኾነ ድማ፣ ደላይ ፍትሒ ህዝብና ከይተሓለለ ስሩዕ ቃልሲ ከካይድ ይግባእ። በዚ ኣጋጣሚ፡ ኣንጻር ስርዓት ኢሳያስን ጉጅልኡን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምስግጋር፡ ሃገራውያን ውድባት ግዜኦምን ዓቕመምምን ኣንጻር ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ከቕንዕዎን፣ ኣብ ነንሕድሕዶም ካብ ዘካይድዎ ከንቶ ውድድራት ክርሕቁን፡ ዝለዓለ ሓላፍነት ከም ዝስከሙ ከነዘኻኽር ንፈቱ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ነቲ ብብዙሕ ጻዕሪን ቃልስን ዘቖምዎ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፣ ካብ ነዊሕ ግዜ ከሳቕዮ ዝጸንሐ ቅልውላው ኣገላጊላካ ናብ ግቡእ መሳርዕ ቃልሲ ንምምላሱ ኩሉ ኣካላት ባይቶ ክጽዕቱ ጻዊዒትና ነቕርብ። ካብ ኣቲይዎ ዘሎ ቅልውላው ንክወጽእ ድማ፣ ናይዚ ቅልውላው’ዚ መሰረታዊ ምኽንያት ኣለሊኻ ግብራዊ መዋጽኦ ምስ ዝርከብ ጥራሕ ኢዩ። ጸገማት ሃገራዊ ባይቶ ብግቡእ ምስ ዝእለ፣ ነቲ ክሰጋገር ዝጸንሐ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንኽካየድን ብዓወት ንኽዛዘምን ዓቢ ተኽእሉ ከም ዘሎ ርዱእ ኢዩ። ዓወት ናይ’ቲ ዝሰፍሐ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ወከልቲ ህዝብን ጠርኒፉ ዘሎ ሃገራዊ ባይቶ ከኣ፣ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ተቓውሞ ደምበ ኣውንታዊ ነጥበ–መቕይሮ ክኸውን ከም ዝኽእል ዘጠራጥር ኣይኮነን። ንሕና ከም ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ምስ’ቶም ቀጻልነትን ኣድማዒ ሃገራዊ ተራ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝኣምኑን ዝሰርሑን ሃገራውያን ሓይልታት ብምትሕብባር፣ ጸገማት ባይቶ ንምፍታሕን ናብ ዕዉት ሃገራዊ ጉባኤ ንምእታውን፣ ዓቕምና ዘፍቅዶ ከነበርክት ድሉዋት ምዃንና ነረጋግጽ፣
ኣብ መደምደምታ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ህዝብናን ተቓለስቲ ሓይልታቱን፡ ዕላማታት ሰውራ ባሕቲ መስከረም ብምሉኡ ንምርግጋጽ ቃልስታቶም ንከኻዕብቱ ንጽውዕ።
ዓወት ንዲሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝብና
ዕድመ ንዝኽሪ ሰውራ ባሕቲ መስከረም !
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንጀጋኑ ስውኣትና !
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !
01 / 09 / 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10830


text:
ናይ’ቲ ቈልዓ ጥዕና
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 8 2018
ብዛዕባ ናይ ቈልዓ ጥዕና ንዝምልከት ሕቶታት፡ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ክትራኸብዮም ትኽእሊ ቦታታት ኣሎዉ።
ስእሊ: Colourbox
-
ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ማእከል ስድራ ቤትን
ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ
ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ (bvc) ንውላድኪ ናይ ጥዕና መርመራታትን ክታበትን የወፍዩ እዩም። ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ፡ ንዅሎም ቈልዑ ክሳብ ደቂ ሓሙሽተ-ሽዱሽተ ዓመት ዝኾኑ ናይ ጥዕና ክንክን ይህብ። ንስኻ ከም ወላዲ መጠን ኣብ እቲ ናትካ ናይ ወላዲ ግደን ብዛዕባ ናይ ውላድካ ምዕባለ፣ ባህርያትን ሕማማትን ሓገዝን ምኽርን ትረክብ። ዳርጋ ብዛዕባ ኵሉ ነገራት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ኵሉ ብዛዕባ ናይቲ ቈልዓ ጥዕናን ምዕባለን ዘሎካ ሻቕሎት ክሳብ ዝተፈላለዩ መዓልታዊ ጸገማት ከም ምግብን ድቃስን ዝኣመሰሉ ሕቶታት።
ውላድካ ሓሚሙ ሕክምና ኣብ ዘድልየሉ እዋንን ናብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ክትከይድ ኣሎካ።
ኣብ ብዙሓት ቦታታት እቲ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ኣብ ሓደ ማእከል ስድራ ቤት (familjecentral) እዩ ዝርከብ።
ማእከል ስድራ ቤት
ሓደ ማእከል ስድራ ቤት፡ ንስድራ ቤታት ዝኸውን ዝተፈላለየ ዓይነት ሓገዛት ተኣኪቡ ዝርከበሉ ሓደ ቦታ እዩ። ኣብኡ ክሊኒክ ነፍሰ ጾራትን ሓራሳትን፣ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ክፉት መውዓሊ ህጻናትን ኣሎ። ከምኡ'ውን ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ምኽርን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ሓደ ሓደ ግዜ ብዛዕባ ናይ ወላዲ ግደ ንምዝታይ ብዙሕ ግዜ ብጕጅለ ምስ ካልኦት ወለዲ ትራኸበሉ ብመራሒ ዝካየድ ናይ ወለዲ ጕጅለታት ንምስታፍ እውን ዕድል ኣሎ።
-
ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ቅበላ
ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ቅበላ BUM, ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ክሳብ 17 ዓመቶም ፍሉይ ክእለት ዘሎወን ክሊኒካት እየን።
BUM ብዝተረፈ ጥዑያት ኾይኖም ግዝያዊ ሕማም ዝሓመሙ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ ዕድመኦም ቈልዑ ይቕበል እዩ።
-
ክንክን ስኒ
ህዝባዊ ክንክን ስኒ እቲ ዞባ ዝእለ ክንክን ስኒ እዩ። ህዝባዊ ክንክን ስኒ ንዅሎም ቈልዑን መንእሰያትን ክሳብ እታ 21 ዓመት ዝመልኡላ ዓመት፡ ስሩዕን ምሉእን ክንክን ስኒ ክህብ ኣሎዎ።
ንሓተትቲ ዑቕባ መንእሰያት ንዝምልከት፡ ካብቶም መንበሪ ፍቓድ ዘሎዎም መንእሰያት ብዝፍለ፡ ናይ ዞባ ክንክን ስኒ ናይ ምውፋይ ሓላፍነት እቲ መንእሰይ 18 ዓመት ምስ መልአ የቋርጽ እዩ።
ንቈልዑ ስኖም ሕጸቦም
ሓደ ቈልዓ ገና እታ ናይ መጀመርታ ስኑ ክትወጽእ ከላ ጀሚርካ ስኑ ክትሓጽቦ ክትጅምር ጽቡቕ እዩ። እቲ ቈልዓ ኣቐዲሙ እንተ ለሚድዎ፡ እቲ ምሕጻብ ስኒ ነቲ ቈልዓ ሓደ ልምዲ ንኽገብሮ ዝቐለለ እዩ።
-
ክታበት
ኣብ ሽወደን ኵሎም ቈልዑ ኣንጻር ብዙሓት ዝተፈላለዩ ሕማማት ክኽተቡ ይምከሩን ዕድል ይወሃቦምን እዩ። ቈልዑ ኣንጻር ብርቱዓት ሕማማት ሓደ ጽቡቕ መከላኸሊ ንኽረኽቡ ይኽተቡ።
ብመሰረት እቲ ናይ ክታበት መደብ ዘይተኸተቡ ክሳብ 18 ዓመት ዘሎዉ ቈልዑ፡ ዕድል ንናይ መመላእታ ክታበት ክወሃቦም ኣሎዎ።
-
ኤለቭሄልሳን (ጥዕና ተመሃሮ)
እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና (Elevhälsan) ኣብ ናይቲ ቈልዓ ቤት ትምህርቲ ይርከብ። እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና፡ ናይ ተምሃሮ ምምህርና፣ ምዕባለን ጥዕናን ንምድጋፍ ይሰርሕ። እቲ ናይታ ቤት ትምህርቲ ሓለቓ ናይቲ ናይ ተምሃሮ ክንክን ጥዕና ሓላፍነት ኣሎዎ።
እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና፡ ምስ ሓኪም ቤት ትምህርቲ፣ ኣላዪት ሕሙማት ቤት ትምህርቲ፣ ኣማኸርቲ፣ ስነ-ኣእምሮኛን ፍሉይ ስነ-ምምህርናዊ ጻዕርታት ክራኸቡ ዕድል ይህቦም።
እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና፡ ንነፍስ ወከፍ ተምሃራይ ንናይ ምርኣይን ምስማዕን መርመራን ክታበትን ዝጠቓለለ ናይ ጥዕና መርመራ ምብጻሕ ክጽውዖም ኣሎዎ።
-
ኣእምሮኣዊ ሕማም
ውላድካ ንናይ ኣእምሮ ጸገማት ሓገዝን ደገፍን እንተ ኣድልይዎ፡ መጀመርታ ምስ እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና ኣብ ቤት ትምህርቱ ወይ ምስ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ግበር። እንተ ኣድልዩ ውላድካ ክንክን ናይ ክኢላ ክረክብ ይኽእል እዩ። እቲ ቈልዓ ዕድሚኡ ክሳብ ሽዱሽተ ዓመት እንተ ኾይኑ፡ ንምኽሪ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ቈልዓ ካብ 13 ዓመቱ ባዕሉ ምስ ሓደ ክሊኒክ መንእሰያት ርክብ ክገብር እውን ይኽእል እዩ።
ኣእምሮኣዊ ሕማም፡ቅለልቲ ኣእምሮኣዊ ጸገማትን ብርቱዓት ኣእምሮኣዊ ሕማማትን ዘጠቓልል ሓደ ጥርኑፍ ኣምር እዩ።
ቃዝኖት ዕድመ ናይቲ ሰብ ብምምርኳስ ብዝተፈላለየ መንገዲ ይርአ። ዝቃዘኑ ቈልዑን መንእሰያትን ብዙሕ ግዜ ከም ዝቓዘኑ ብንጹር ኣይርአን እዩ። ኣብ ክንድኡ እቲ ብዝያዳ ንቡር ንኣብነት ይቑጥዑን ይሓርቁን እዮም።
BUP
BUP ነቶም ኣዚዮም ሳይኪያትሪያዊ ወይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ደገፍ ወይ ሕክምና ዚደልዩ ቆልዑ ወይ መንእሰያት ይከናኑ። ንሳቶም ንክሳዕ 18 ዓመት ዝዕደመኦም መንእሰያት ይቕበሉ። ብድሕሪኡ ናብቲ ናይ ዓበይቲ ሓኪም-ኣእምሮ ምኻድ እዩ።
-
ክሊኒክ መንእሰያት
ናይ መንእሰያት ክሊኒክ ካብ ብገምጋም 12-13 ክሳብ 25 ዓመት ዘሎዉ መንእሰያት እዩ። እቲ ምብጻሕ ብነጻ እዩ።
ኣብ ክሊኒክ መንእሰያት ነቲ ሕማቕ ዝስምዖ ዘሎን ምስ ገለ ሰብ ክዛረብ ዝደሊ ዘሎን ናይ ዝርርብ ሓገዝ ናይ ምርካብ ዕድል ኣሎ። እዚ ብዛዕባ ናይ ኣካላት ሕቶ ወይ ሕቶ ብዛዕባ ጾታውነትን መከላኸሊ ጥንስን እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ Youmo.se ዝብሃል ብዛዕባ ኣካላት፣ ጾታን ጥዕናን ብብዙሕ ዝተፈላለየ ቋንቋታት ሓበሬታ ዘለዎ መርበብ ሓበሬታ ኣሎ። Youmo.se ኣብ መንጎ 13-20 ክሊ ዓመት ንዘለዉ መንእሰያት እዩ። ኣብ youmo.se ናይ ኵለን ኣብ ሽወደን ዝርከባ ክሊኒክ መንእሰያት ናይ ርክብ ሓበሬታ እውን ኣሎ።
-
ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑ
ከም ወላዲ ናይ ስንክልና ዘሎዎ ቈልዓ፡ ሓደ ሰብ ካብ ሕብረተሰብ ሓገዝ ናይ ምርካብ ሕጋዊ መሰል ኣሎዎ። እቶም ዝበዝሑ ስጕምትታት ንምርካብ ሰብ ባዕሉ ከመልክት ኣሎዎ።
እቶም ስድራ ኣየናይ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ከም ዘሎዎም፡ ኣብ ናይ እቲ ቈልዓ ዓይነት ስንክልናን ነቲ ቈልዓ ኣብ መዓልታዊ ሂዎቱ ክሳብ ክንደይ ከም ዝጸልዎን ዝተሞርኮሰ እዩ። ክልቲኦም እቲ ቈልዓ ዝነብረሉ ኮሙንን ዞባን እዮም ሓገዝ ናይ ምሃብ ሓላፍነት ዘሎዎም።
ሓደ ሓደ ግዜ ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑ ኣብተን ድልየቶም ዘማልኣሎም ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ምኻድ የድልዮም እዩ።
ተሓድሶ ቈልዑ
ተሓድሶ ቈልዑ ከቢድን ንዕምሪ ምሉእ ዝጸንሕን ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑን መንእሰያትን ይቕበል።
ናይ ተሓድሶ ተግባራት፡ ምኽሪ፣ ሓገዝን ፍወሳን ከምኡ'ውን ምእዛዝን ምፍታንን ናይ ናውቲ ሓገዝ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ሎሚ ንኣኼባ ክልቲኡ ባይቶታት እታ ሃገር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንዝሓለፈ ብዝግባእ ዘይገምገመን ሓድሽ ነገር ዘይብሉን ክብሉ ንክልተ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲ ወቂሶም።
ኣብ ኢኮኖሚ ኮነ ሰናይ ምሕደራ ለውጢ ዝመጽእ ለውጢ ስርዓት ምስ ዝመጽእ ጥራይ’ዩ ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
ፕረዚደንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ኣብ መኽፈቲ’ቲ ኣኼባ ምጅማር ዓመታዊ ስራሕ ክልቲኡ ባይቶታት ኢትዮጵያ ዘስምዕዎ ዘረባ ዝምልከት ርእይትኦም ዝተሓቱ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲታት መጀመርያ ምኽትል ፕረዚደንት መላእ ኢትዮጵያ ሓድነት ፓርቲ አቶ ሙሉጌታ አበበ ካብ ልምዲ ክንርእዮም ከለና ዝሓለፈ ነገርን ዝተዛረብናዮ ክሳብ ክንደይ ተተጊብሩ ዝብል ገምጋም ስለዘይነበረን ሓተታትን ተሓታትን ስለዘየለ ካብዚ ዝሓሸ ከቀርብ’ዩ ዝብል ግምት ኣይነበረናን ኢሎም።
ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ ምክትል ኣቦ መንበር ኣቶ ሙላቱ ገመቹ’ውን ኣብቲ ዘረባ ሓድሽ ነገር ኣይሰማዕናን ይብሉ።


text:
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ስርዓት ህግደፍ ብ ቀዳም ዕለት 30 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም. ኣብ ኦታዋ ርእሰ ከተማ ካናዳ ንዝቅመጡ ኤርትራዊያን ፍሹል ኣኼባ ኣካይዱ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ከባቢ ዋሺንግተን ዲሲ (ሜሪላንድ) ዝምቕማጡ ስሙ ክዕቀበሉ ዝመረጸ ግዱስ ኤርትራዊ ተኸታታሊ ድምጺ ኣሰና፡ “ኣሰና ድምጺ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ብምዃን እትገሮ ዘላ ኣስተዋጽኦ ህዝባዊ ደገፍ ክረክብ ኣለዎ” ብምባል፡ ብሕሳብ ሓደ ዶላር ንመዓልቲ፡ ናይ ዓመት ማለት 365 ዶላር ኣመሪካ ኣበርኪቱ።
ግዱሳት ኤርትራውያን ተሓባበርቲ ኣሰና ካብ ከለን፡ ጀርመን
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ግዱሳት ኤርትራውያን ካናዳውያን ምስ ኣባል ባይቶ ሰልፊ ሊበራል ሚስተር ጀራርድ ከነዲ ብ29 መጋቢት ብምርኻብ ንኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝምልከት ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም።
ስርዓት ህግደፍ ብመንገዲ ደገፍቱ አቢሉ ካብ ከተማ የቶቦሪ ዘመሓላልፎ ሓድነት ህዝቢ ዝበታትን ናይ ፕሮፖጋንዳ ራድዮ ፕሮግራም ደው ከብልን አብቲ ናይቲ ራድዮ መደባት አንጻር ኤሪትራውያን ዝፍኖ ምፍርራሕ: ሓሶትን ዘለፋታትን ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰድን ብተወሳኺ መንግስቲ ሽወደን ነቶም ብደገፍቲ ህግደፍ ዝመሓደሩ ናይ ራድዮ መደባት ጥብቂ ቁጽጽር ክገብሮሎም ከምዘለዎ ኣብ ዮቶቦሪ ዝርከቡ ግዱሳን ኤሪትራውያን አብ ዝተፈላላያ ናይ ጋዜጣ ማዕከናትን ናይ ተለቪዥን መደባትን ቀሪቦም ኩሉ ናይ ህግደፍ ናይ ፕሮፖጋንዳ ምንቅስቃስ ከመይ ከምዝመስል ኣቃሊዖም::
ኣብ ወጻኢ ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝመደበረን ኤርትራውያን ሲቪካውያንን ናይ ምትሕግጋዝን ማሕበራት፡ ናይ ሕጊ ክኢላታትን ግዱሳት ወልቀሰባትን ተሓባቢሮም፡ ነተን ዲፕሎማስያዊ ውሕስነት ተጠቐመን፡ ብግብሪ ግን መሓውር ብልሽውናን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ሓርነትን ኤርትዊ መበቆል ዘለዎም ዜግታት ኮይነን፡ እኩይ ተልእኾ ኣብ ምትግባር ተዋፊረን ዘለዋ ኣበየ ሃገሩ ዝርከባ ኤምባሲታት ስርዓት ህግደፍ ክስታት መስሪቶም ኣብ ቅድም ሕጊ ከቕርቡወን ኣሰና ሚድያ ፋውንዴሽን ጸዊዑ።
ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም 1961 ዓ.ም መበል 47 ዓመት ብረትዊ ቃልሲ ምጅማር ሰውራ- ኤርትራ ኣብ ከተማ ኑርንበርግ፡-
ንዓርቢ ዕለት 9 ግንቦት 2008፡ ሰዓት 9፡30 (21፡30) ብኣቈጻጽራ በርሊን ሓውና ሃይለ ገብሩ ፡ኣቦ
ወንበር ናይ ኮሚስዮን ምምሰራት ሰልፊ፡ ኣብ Eritrea democracy for all discussion group
ጋሻና ኮይኑ ከምሲ ስለ ዝኾነ ምሳና ከተምስዩ ብኽብሪ ንዕድም


text:
ማራቶን ኣስመራ 2019 ትማሊ ሰንበት ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ተኻይዱ።ኣብዚ ኣህጉራዊ መለክዒ ብዘማልአ ኣገባብ ዝተኻየደ ናይ ፈለማ ውድድር ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ ኤርትራዊ ኣትለት መሓሪ ጸጋይ ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት 6 ሽሕ ዶላር ተሽሊሙ።ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ታደሰ ኣሰፋን ኤርትራዊ ፔትሮ ማሞን ድማ ካልኣይን ሳልሳይን ብምዃን ናይ 4 ሽሕን 2 ሽሕን ዶላር ተሽሊሞም።
ኣትለት መሓሪ ጸጋይ ናይ ሃገራዊ ናይ ማራቶን ሰዓት ብ3 ደቒቕ ብምምሕያሽ’ዩ ውድድሩ ዛዚሙ በዚ ከኣ 2፡15፡14 ብምእታው ዝበለጸ ሰዓት ኣመዝጊቡ’ሎ።
ኣብቲ ኤርትራውያን ኣትለታት ጥራይ ዝተሳተፍኦ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ማራቶን ውድድር፡ ናዝሬት ወልዱ ቀዳመይቲ ኮይና ብምዕዋታ 40ሽሕ ናቕፋ ተሸሊማ።ኮኾብ ተስፋጋብር ካልኣይቲ ስምረት መርሃዊ ድማ ሳልሳይቲ ብምዃን ናይ 20ሽሕን 10ሽሕን ናቕፋ ተሸሊመን።
ኣብዚ ውድድር ካብ ሃገራት ኬንያ፡ ኡጋንዳ፡ ታንዛንያ፡ ደቡብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝመጹ ተወዳደርቲ ምስታፎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ መንገዲ ንኣውቶቡስ ጥራይ
አማርኛ • اَلْعَرَبِيَّةُ • 繁体字 • af-Soomaali • Español • Tagalog • ትግርኛ • Tiếng việt • English • 简体中文 • 한국어 • 日本語
ዝተሓደሰሉ መስከረም 19, 2022
ምምሕያሽ ኣብ ምትእምማን ኣውቶቡስን ግዜ ጕዕዞን
ሐዚ እንታይ እዩ ዝኸውን ዘሎ?
- እቶም ኣናእሽተይ መካይንን ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይንን ዝገንሑ ሰባት ኣብ'ቶም ናይ "bus-only" (አውቶቡሳት-ጥራይ) ዝብል ምልክት ዝተገብሮም መስመር መጎዓዚያታት ክጎዓዙ ኣይኽእሉን። እቶም ቀይሕ ሕብሪ ዝተገብረሎም መስመር መጎዓዚያታት ኣብ መዓልቲ ን 24 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ድማ ን 7 መዓልቲታት ኣውቶቡሳት ጥራሕ ክኸዱሎም ዝግበሩ እዮም።
- መኪና ዝሓዙ ሰባት ናብ ጎደናታት ንየማን ገጽ ተዓጺፎም ክኣትዉ ወይ ኣብ መስቀላዊ መንገዲታት እንተኾይኖም ናብ'ቲ ናይ bus-only (ኣውቶቡስ-ጥራይ) መስመር መጎዓዚያ ክኣትዉ ይኽእሉ እዮም።
- ብሽክለታ ዝዝውሩ ሰባት ነቶም ናይ ኣውቶቡስ-ጥራይ መስመራት ክጥቀሙ ይኽእሉ እዮም።
- እተን ናይ ህጹጽ ግዜ ኩነታት መልሲ ዝህባ ተሽከርከርቲ ነቲ ናይ ኣውቶቡስ-ጥራይ መስመር መጎዓዚያ ኣብ እዋን ፍጻመታት መልሲ ንምሃብ ክጥቀማ ይኽእላ እየን።
- እተን ናይ ህዝባዊ መጎዓዚያ ተሽከርከርቲ ጥራሕ እየን ኣብ'ቲ ኣውቶቡስ-ጥራይ "bus-only" ኢሉ ምልክት ዝተገብሮ መስመር መጎዓዚያ ክጎዓዛ ዝፍቀደን። እዚ ነተን ናይ ቤት ትምህርቲታት ኣውቶቡሳት፣ ቫንፑልስ፣ ናይ ስራሕ ሰርቪሳት፣ ሞተር ሳይክላት፣ ካርፑልስ ወይ ቻርተር ኣውቶቡሳት ዘጠቓልል ኣይኮነን።
ን ናይ ኣውቶቡስ-ጥራይ (bus-only) መስመር መጎዓዚያታት፣ ሓዊሱ ብዛዕባ ናይ ትራንዚት መስመር መጎዓዚያታት ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ፣ ነቲ መርበብ ሓበሬታ ናይ ትራንዚት መስመር መጎዓዚያ transit lane webpage ርአ።
ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ፕሮጀክት
እቲ ንኣውቶቡስ ጥራይ ዝተሓዝአ መገድታት፡ ኣውቶቡሳት ካብ ካልኦት መኻይን ብምፍላይ ዝያዳ ብዜተኣማምን ከም ዚንቀሳቐሳ ከምዝኸዉን እዩ ዚሕግዝ። እቲ ንኣውቶቡስ ጥራይ ዝተሓዝአ መገድታት ነቲ ግዜ ጕዕዞ ኣውቶቡስ የሕጽሮ፡ ብፍላይ ትራፊክ ከቢድ ኣብ ዝዀነሉ እዋን፡ ነቲ ምስ ብዝሒ መኻይን ዚተሓሓዝ ምድንጓያት ይንክዮ። ሸቶና ንዅሎም እቶም ኣብ ሲያትል ዚነብሩ፡ ዚሰርሑን፡ ዚበጽሑን፡ ሰባት ብቐሊል ዝብጻሕ፡ ምቹእን፡ ዜተኣማምንን፡ ምርጫ መጓዓዝያ ኣውቶቡስ ምግባር እዩ። ሓደ ኻብቲ ነዚ ሸቶ እዚ ንምውቃዕ እንጽዕረሉ ዘሎና መገድታት ነቲ ብኣውቶቡስ ጥራይ እንጥቀመሉ መገድታት ብምስፋሕ ንብዙሓት ሰባት ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ኼንቀሳቕሶም ዚኽእል ዜተኣማምንን ውጽኢታውን ናይ መጉዓዝያ መስርሕ ብምፍጣር እዩ።
ኣብ ረይነር ቫሊይ ተኣማምንነት መጉዓዝያ ንምምሕያሽ ምስ ኪንግ ካውንቲ ሜትሮ ሓቢርና ንዓዪ ኣሎና። መስመር 7 ሓንቲ ኻብተን ኣብ ሲያትል ዚርከባ ብስራሕ ትሑዛት መገድታት ኣውቶቡስ እያ፣ ኣብ መዓልቲ 8,000 ተጉዓዝቲ ብምምልላስ (ቅድሚ እቲ ለብዒ ኣብ መዓልቲ 11,200 ተጎዓዝቲ) የገልግል። እተን መስመር 7 ዝዀና ኣውቶቡሳት ኣብ ነፍሲ ወከፍ 10 ደቒቕ ወይ ቀልጢፈን ክመጻ እኳ እንተ ተመደባ፡ ብምኽንያት ብዝሒ ተሽከርከርቲ ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳዉዝ ኣውቶቡሳት መብዝሕትኡ ግዜ ይድንጉያ ኢየን። ኣብ'ዚ ኣገዳሲ መራኸቢ መስመር'ዚ (corridor) ኣብ ኣውቶቡሳት ዘሎ ምትእምማን ንምምሕያሽ ዝሕግዝ፡ ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳዉዝ ኣውቶቡሳት ጥራይ ዝኸዳሉ ጽርግያ ንውስኽ ኣለና። እዚ ዕዮ እዚ ኣብ ክልተ ደረጃታት ኺፍጸም እዩ፦
ምዕራፍ 1 (ኣብ ሓምለ 2022 ዝተዛዘመ) ኣብ መንጎ S Alaska St ን S Walden St ዝርከብ ንኣንፈት ሰሜን ዝዝርጋሕ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያን፣ ከምኡድማ ኣብ መንጎ S Oregon St ን S Edmunds St. ዝርከብ ንኣንፈት ደቡብ ዝዝርጋሕ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያ ሃኒጽና ኣለና። ዝነበረ መስመር መጎዓዚያ ናብ ሓድሽ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያ ዝተቐየረ እንትኾን፣ ዝኾነ ዝተወገደ ኣብ'ቲ ጎደና ዝነበረ ናይ መኻይን ጠጠው መበሊ ድማ ተኣልዩ። ኣብ'ተን ዝመጻ ዘለዋ ኣዋርሕ ናይ ተሽከርከርቲ ፍሰት ቅዲ ለውጢ እንተሃልዩን ብኸመይ ከምዝልወጥን ብዝሓሽ ክንርዳእ ምእንታን ነቲ ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳውዝን (Rainier Ave S) ኣብ ጥቕኡ ዘለው ጎደናታትን ዘሎ መጠን ፍሰት ተሽከርከርቲ ኣብ ምቁጽጻር ንርከብ። ብመሰረት እቲ ክሳብ ሐዚ ዘለና ሓበሬታ፣ ኣብ ቀጻሊ ግዜ ነቲ ፍሰት ተሽከርከርቲ ንምርግጋዕ ወይ ንምቁጽጻር ዘኽእሉና ካልኦት ምትዕርራያት ወይ ካልኦት ለውጢታት ኣብ ግብሪ ክነውዕል ንኽእል ንኸውን ኢና።
ምዕራፍ 2 (ኣብ 2022 ህዝባዊ ርክብ) ኣብ'ቶም ናይ ትራንዚት ጉዕዞታት ዘሎ ምትእምማንን ናይ ጉዕዞ ግዜን ዝያዳ ንምምሕያሽ ዘኽእሉና ክነካይዶም ንኽእሎም ተወሰኽቲ ለውጢታት ኣብ ምግምጋም ንርከብ፣ እዚ ድማ ነቶም ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያታት ኣብ Rainier Ave S ንኣንፈት ሰሜን ዝያዳ ክሰፍሑ ምግባር ዘጠቓልል እዩ። ኣብ'ዚ ሐዚ ሰዓት ነቲ ካብ Rainier Ave S ክሳብ S Grand St ንኣንፈት ሰሜን ተዘርጊሑ ዝርከብ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያ ንምናዋሕ ዘኽእሉና ኣማራጺታት ኣብ ምግምጋም ንርከብ። እዚ ዝግበር ለውጢ ነቶም ብኣውቶቡስ ዝጎዓዙ ሰባት ኣብ ኣዝዩ ጽዑቕ ፍሰት ትራፊክ ዘለወለን ናይ ንጉሆ ሰዓታት፣ ነቲ ናይ ጉዕዞ ሰዓቶም ብ 5 ደቓይቕ ከምዝቕንሰሎም ትጽቢት ንገብር።
ክልተ ኣማራጺታት ኣብ ምግምጋም ንርከብ፡
- ካብ S Walden St ክሳብ S Grand St ቀጻልነት ዘለዎ ዘየቋርጽ ንኣንፈት ሰሜን ዝዝርጋሕ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያ፣ ሓደ ሓፈሻዊ መስመር መጎዓዚያን፣ ከምኡድማ በዓል ክልተ ኣንፈት ናይ ማእኸል መዕጸፊ መስመር መጎዓዚያ።
- ኣብ መንጎ S Walden St ን S Grand St ን ዝርከብ ቀጻልነት ዘለዎ ንኣንፈት ሰሜን ዝዝርጋሕ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጎዓዚያ፣ ንክልተ ንኣንፈት ሰሜን ዝተዘርገሓ መስመር መጎዓዚያታት ዝዕቅብን ነቲ ኣብ መንጎ S Grand St ን S College St ዝርከብ በዓል ክልተ ኣንፈት ናይ ማእኸል መዕጸፊ መስመር መጎዓዚያ ዘወገድን
ብዛዕባ እዘን ክልተ ኣማራጺታት ዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ፣ ንረብሓታቶምን ካልኦት ኣብ ግምት ውሽጢ ዝኣትዉ ጉዳያት ሓዊሱ ኣብ ታሕቲ ተቐሚጡ ኣሎ።
ኣብ'ዚ ሐዚ ሰዓት ኣብ መንጎ S Walden St ን S Grand St ዘለዉ ህልው ኩነታት
- ኣብ ክልቲ ኣንፈት ዝርከቡ ክልተ ሓፈሻዊ ናይ ትራፊክ መስመ መጎዓዚያታት
- በዓል ክልተ ኣንፈት ናይ ማእኸል መዕጸፊ መስመር መጎዓዚያ
ንኣንፈት ሰሜን ዝርኢ ስእሊ።
ኣማራጺ 1
- ካብ S Walden St ክሳብ S Grand St ንአንፈት ሰሜን ዝዝርጋሕ ቀጻሊ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጉዓዝያ
- ሓደ ንኣንፈት ሰሜን ዝዝርጋሕ ሓፈሻዊ መስመር መጎዓዚያ
- ክልተ ገጽ ዘለዎ ማእከላይ መስመር ይዕቅብ
ረብሓታት፡
- ናይ ትራንዚት ጉዕዞ ዘተኣማምን ንምግባርን ናይ መገዲ ምስግጋራት ውሑሳት ክኾኑን ዘኽእል ሓድሽ ናይ ትራፊክ ምልክት ኣብ S Grand St
- ኩነታት ፍሰት ትራፊክ ካብ'ቲ ልሙድ ዝያዳ ጽዕቕ ዝበሉ ኣብ ዝኾኑሉ ግዜ ዳርጋ ናይ 5 ደቓይቕ ናይ ትራንዚት ጉዕዞ ክዕቅብ (ከጉድል) ትጽቢት ይግበሮ
- ነቶም ብአውቶቡስ ዝካይዱ ጉዕዞታት ዝያዳ ዘተኣማምኑን ማረኽቲን ናይ መጎዓዚያ መማረጺታት ክኾኑ ምግባር
- ኣብ ናይ ከተማ ከባቢያዊ አየርን ሽቶታት ማዕርነትን ምምሕያሽ ክህሉ ይገብር
ኣብ ግምት ዝኣትዉ ነገራት፡
- ኣብ'ተን ጎረባብቲ ጎደናታት ናይ ኣማረጽቲ ናይ ትራፊክ መገዲታት ክህልዉ ይኽእሉ እዮም
- ናይ'ቶም ኣብ Rainier Ave S ንኣንፈት ሰሜን መኪና ዝገንሑ ሰባት ናይ ጉዕዞ ግዜ ኣብ ናይ ቅድሚ ቀትሪ ዝላዓለ ጻዕቂ ፍሰት ትራፊክ ኣብ ዘለወሉ ሰዓት ብ 9 ደቓይቕ ክውስኽ ይኽእል እዩ
- ብአውቶቡስ ኣብ ምጉዓዝ ዘጋጥሙ ዕንቅፋታት ንምፍታሕ ተወሰኽቲ ወፍሪታት ምክያድ ከድሊ ይኽእል እዩ
ንኣንፈት ሰሜን ዝርኢ ስእሊ።
ኣማራጺ 2
- ካብ S Walden St ክሳብ S Grand St ንአንፈት ሰሜን ዝዝርጋሕ ቀጻሊ ናይ ኣውቶቡስ ጥራሕ መስመር መጉዓዝያ
- ኣብ መንጎ S Grand St ን S College St ዝርከብ፣ ክልተ ንኣንፈት ሰሜን ዝተዘርግሓ መስመር መጎዓዚያታት ዝዕቅብን ነቲ በዓል ክልተ ኣንፈት ናይ ማእኸል መዕጸፊ መስመር መጎዓዚያ ምውጋድን
ረብሓታት፡
- ነቲ ናይ ትራንዚት ጉዕዞ ዘተኣማምን፣ ነቶም ናይ መገዲ ምስግጋራት ድማ ውሑሳትን ንምግባርን ኣብ S Grand St ን S College St ክልተ ሓደሽቲ ናይ ትራፊክ ምልክታት ይውስኽ። እቲ ኣብ S College St ዝትከል ሓድሽ ናይ ትራፊክ ምልክት ውሕስነቶም ዝተሓለወ ንጸጋም ምዕጻፋት ክህልዉ ዝገብር እዩ።
- ኩነታት ፍሰት ትራፊክ ካብ'ቲ ልሙድ ዝያዳ ጽዕቕ ዝበሉ ኣብ ዝኾኑሉ ግዜ ዳርጋ ናይ 5 ደቓይቕ ናይ ትራንዚት ጉዕዞ ክዕቅብ ትጽቢት ይግበሮ
- ኣብ'ቶም ክልተ ንአንፈት ሰሜን ዝተዘርግሑ መስመር መጎዓዚያታት ናይ I-90 ተበጻሕነት ከማልኡ ብዘኽእል መልክዕ ክዕቀቡ ምግባር
- ነቶም ብአውቶቡስ ዝካይዱ ጉዕዞታት ዝያዳ ዘተኣማምኑን ማረኽቲን ናይ መጎዓዚያ መማረጺታት ክኾኑ ምግባር
- ኣብ ናይ ከተማ ከባቢያዊ አየርን ሽቶታት ማዕርነትን ምምሕያሽ ክህሉ ይገብር
ኣብ ግምት ዝኣትዉ ነገራት፡
- ኣብ መንጎ S Walker St ን S Holgate St ን ንኣንፈት ጸጋም ዝግበሩ ምዕጻፋት ይግድብ (ይድርት)
- ናይ ኩሎም መስመር መጎዓዚያታት ግፍሒ ክመዓራረ ይሓትት
- ኣብ'ተን ጎረባብቲ ጎደናታት ናይ ኣማረጽቲ ናይ ትራፊክ መገዲታት ክህልዉ ይኽእሉ እዮም
- ናይ'ቶም ኣብ Rainier Ave S ንኣንፈት ሰሜን መኪና ዝገንሑ ሰባት ናይ ጉዕዞ ሰዓት ኣብ ናይ ንጉሆ ልዑል ጻዕቂ ፍሰት ተሽከርከርቲ ኣብ ዘለወሉ ሰዓት ብ 5 ደቓይቕ ክውስኽ ይኽእል እዩ
- ብአውቶቡስ ኣብ ምጉዓዝ ዘጋጥሙ ዕንቅፋታት ንምፍታሕ ተወሰኽቲ ወፍሪታት ምክያድ ከድሊ ይኽእል እዩ
ናይ ኣብ መንጎ S Grand St ን S College St ዝርከብ ንድፊ ጎደና (ንኣንፈት ሰሜን ዝርኢ)
ናይ'ቲ ኣብ መንጎ S College St ን S Walden St ዝርከብ ጎደና ንድፊ (ንኣንፈት ሰሜን ዝርኢ)
ኣብ'ዞም ኣማራጺታት እዚኦም ዘለካ ርኢቶ ክንሰምዕ ንደሊ። ብኽብረትካ ነዚ ዳህሳሳዊ መጽናዕትና ውሰድ!
ናይ ፕሮጀክት ቦታ ካርታ፦
ድሕረ ባይታ ፕሮጀክት፦
Rainier Ave S ንሰባት ምስ ንግድን ባህላዊ ማእከላትን ናይታ ኸተማ ዜራኽብ ቀንዲ መተሓላለፊ መኻይን ጎደና እዩ። ብዘይካዚ ሰባት ኣቕሑ ናብ ዝደለይዎ ቦታ ኸም ዘግዕዙ ዚገብር ንእሽቶ መራኸቢ መስመር (ኮሪደር) ናይ ጽዕነት እዩ። ብተወሳኺ'ውን Rainier Ave S ንኪንግ ካውንቲ ሜትሮ መስመራት 4፡ 7፡ 9, 48፡ 50፡ ከምኡእውን 106 ዘገልግል ኣገዳሲ ናይ መጓዓዝያ ኮሪደር ኢዩ። መስመር 7 ኣውቶቡስ ነቲ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ረይኒየር ቫሊን ብልምዲ ብግቡእ ዘይተወከሉን ግቡእ ኣገልግሎት ዘይረኽቡን ማሕበረሰባት ብቐጥታ ተገልግል ኢያ። ብዙሓት ኣብ ረይነር ቫሊ ዝነብሩ ሰባት ከባቢያዊ ኣገልግሎት ከም ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ድኳናት፡ ስራሕ፡ ቦታ ማሕበረሰባዊ ኣኼባታት፡ ዝኣመሰለ ንምርካብ መዓልታዊ ኣብ ኣውቶቡስ ቁጽሪ 7 ኢዮም ዝምርኰሱ። ኣብ'ቲ ለብዒ ኮቪድ-19 ዝነበረሉ እዋን ሰባት ኣብ መስመር ቁጽሪ 7 ይምርኰሱ ነበሩ እቲ መስመር ኣውቶቡስ ከኣ ኣብ'ቲ እዋን ለብዒ ገለ ካብቶም ዝለዓለ ቝጽሪ ተጉዓዝቲ ዘመላለሱ ነበረ።
ኣብ እዋን ለብዒ መስመር ቁጽሪ 7 ሓንቲ ኻብተን ዝበዝሐ ህዝቢ ዘጓዕዛ እያ ነይራ። ኣብ ቀውዒ (ፎል) 2020 መስመር ቁጽሪ 7፡ 60% ናይ'ቲ ቕድሚ ኮቪድ ዚግበር ዝነበረ ጕዕዞ ዓቂባ እያ።
እዚ ፕሮጀክት እዚ ኣብ ብምሉኡ እዋን ለብዒ ኮቪድ-19 ብዝሒ ተጎዓዝቲ ኣዝዩ ብዙሕ ኣብ ዝነበረሉ ቦታ ናይ ትራንዚትን ናይ ጕዕዞ ግዜን ዜተኣማምን ምዃኑ ምምሕያሽ ንምግባር ዜኽእል ናይ ቀረባ መጻኢ ግዜ ኣጋጣሚ ዀይኑ ብክፋል ተመርጸ። ኣብ'ዚ እዋን እዚ ነዚ ኢንቨስትመንት/ወፍሪ እዚ ብምግባር፡ ካብ'ቲ ለብዒ እንዳሓወና ክንከይድ ከለና ኣዉቶቡስ ንሰባት ዜተኣማምንን ስሉጥን ኣማራጺ መጓዓዝያ ምዃኖም ክቕጽሉ እዮም።
ናይ Rainier Ave S ፕሮጀክት ናይ ኣውቶቡስ ጎደና ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝተገብረ ርክብን ናይ ንድፊ ጻዕርታትን ናይ ትርንዚት ተኣማንነት ኣብ ረይኔር ቫሊ ንምምሕያሽ ዝተገብረ ፕሮጀክት እዩ። ክፍሊ መጉዓዝያ ሲያትልን (SDOT) ኪንግ ካውንቲ ሜትሮን ብ2017-2018፡ ከምኡውን እንደገና ብ2019-2020 ብዛዕባ ኣድላይነት መጉዓዝያን ቀዳምነታትን ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳዉዝ ከም ኣካል ናይRapidRide R Line project ካብ ማሕበረሰብ ርኢቶ ንምእካብ ምስ ህዝቢ ርክብ ጌሮም። በቲ ናይ ህዝቢ ርኢቶ ከም'ዚ ሰሚዕና፥
- ሰባት ብረይኒየር ኣቨኑ ሳዉዝ ጌሮም ናብ ዝደልይዎን ኣገዳሲ ኣገልግሎት ናብ ዝረኽቡሉን ቦታ ንምብጻሕ ዜተኣማምን መጕዓዝያ ኺህሉ እዮም ዚደልዩ (ብዳዉን ታውን ጌርካ ካብ ምምልላስ)
- ዝወሓደ ግዜ ንዚወስድን ምስ ካልእ ትራንዚት ዘራኽብን ናይ ትራንዚት ጉዕዞ ይድግፉ
- ሰባት ብእግሮም ኪኸዱ፡ ብብሽክለታ ኺጐዓዙ፡ ከምኡውን ኮረር ብምባል ናብ መጸበዪ ኣውቶቡሳት ኪጐዓዙ ኸለዉ ዉሑስ ኩነታት (ብፍላይ ኣብ ጥቓ መጸበዪ ኣውቶቡስ ዝርከቡ መሰጋገሪታት)
- ደገፍ ነቲ ኣብ መንጎ ቻይና ታዉን ኣይዲን (Chinatown-ID) ከምኡ'ውን ኣብ መንጎ መደበር ባቡር ማዉንት ቤከር (Mt Baker) ሊንክ ላይት ረይልን ዘሎ ጎደና ንኣውቶቡስ ጥራይ
- መብዛሕትኦም ሰባት ነቲ ኣብ ወሰን ጐደናታት ዘሎ ደው መበሊ ማኪና ንምእላይ ዝቐረበ ሓሳብ ይድግፍዎ ኢዮም ኣብ ክንድኡ ድማ ጎደና ንኣውቶቡስ ጥራይ ክህሉ ይደልዩ፡ እንተዀነ ግን ኣብ ንኣሽቱ ንግዳዊ ትካላት ከሕድሮ ዝኽእል ጽልዋ የተሓሳስብ ኢዩ
ረብሓታት ፕሮጀክት
- ኣብ ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ጎደና ንኣውቶቡስ ጥራይ ምውሳኽን ምስፋሕን ኣብ ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ኣብ ትራንዚት ዘሎ ምትእምማን ከመሓይሾ እዩ፡ እንተላይ ተደጋገምቲ መስመራት ምስ ብዙሕ ተጉዓዛይ ዘለወን ከም መስመር ቁጽሪ 7፡ 48፡ ከምኡድማ 106
- ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ጎደናታት ንኣውቶቡስ ጥራይ ብምውሳኽ ትራንዚት መድሕን ህይወት ኰይኑ ብሓባር ኴንና ኻብቲ ለብዒ ኽንሓዊን እንደገና ኽንህነጽን ኸለና ንኪቕጽል ከምኡድማ ንማሕበረሰብ ረይነር ቫሊ ብዝሓሸ መገዲ ንኸገልግል የኽእሎ
- እቲ ጎደና ንኣውቶቡስ ጥራይ፡ ብኣውቶቡስ ንዚጐዓዙ ንሰባት ምስቲ ኣብ 2023 ዝኽፈት ሓድሽ ላይት መደበር ባቡር ጁድኪንስ ፓርክ (Judkins Park) ብዘይ ገለ ጸገም ኬራኽቦም እዩ፣ ኣብ ርእሲ እቲ ህሉው ነቑጣ ትራንዚት ኸም ላይት መደበር ባቡር ማዉንት ቤከር ከምኡውን መደበር ትራንስቲ ማክክለይላን ስትሪት (McClellan St) መደበር ሜትሮ ትራንዚት
- ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ንግሆ (ቅ.ቀ) ኣብ ዝለዓለ ጠርዙ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ብተደጋጋሚ ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ትህብ ኢያ፡ ናብ ሰሜን ገጻ እትኸይድ ሓንቲ ኣውቶቡስ ከኣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ 3.5 ደቒቕ ኢያ እትመጽእ። እቶም ጎደናታት ንኣውቶቡስ ጥራይ ንብዙሓት ሰባት ናብ'ቲ ዚመላለሱሉ ቦታ ኣብ ሰዓቱ ንኺበጽሑን ስሩዕ ናይ ጕዕዞ ጊዜ ንኺገብሩን ይሕግዝዎም እዮም። ብገምጋም ንግሆ ኣብ ዚግበር ጕዕዞ፡ እቶም ብኣውቶቡስ ዝጎዓዙ ሰባት፡ ጎደናታት ንኣውቶቡስ ጥራይ ምስ ተሰርሑ 2 ደቒቕ ኬድሕኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ብንግሆኡ ብዙሕ ሰብ ዚጐዓዘሉ እዋን፡ እቶም ብኣውቶቡስ ዚጐዓዙ ሰባት ንኣውቶቡስ ጥራይ ጎደናታት ተጠቒሞም 6 ደቒቕ ኬድሕኑ ይኽእሉ እዮም።
- እቲ ናይ ደረጃ 1 ፕሮጀክት ነቶም ብኣዉቶቡስ ኣብ ሞንጎ ሳዉዝ ኣላስካ ስትሪትን (S Alaska St) ሳዉዝ ዋልደን ስትሪትን (S Walden St) ንሰሜን ዝጐዓዙ ሰባት ልዕሊ 1 ደቒቕ ከድሕነሎም ኢና እንጽበ። እቲ ጎደና ኣውቶቡስ ጥራይ ዚጐዓዘሉ ናብ'ቲ ብብዝሒ መኻይን ዘለዎን መብዛሕትኡ ልዑል ጻዕቂ መኻይን ዘለዎን ማለት ናብ ሰሜን ገጹ ናብ I-90 ብምዝርጋሕ ዝያዳ ናይ ጉዕዞ ግዜ ከድሕን ኢና እንጽበ።
ብዛዕባ እቲ ኣውቶቡስ ጥራይ ዚጐዓዘሉ መገድታት ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ዝያዳ ተምሃር
እተን ናይ ትራንዚት መገድታት ምስ ተሃንጻ ኣውቶቡሳት ክንደይ ዚኣክል ግዜ እየን ክቕንሳ?
እቲ ናይ ደረጃ 1 ፕሮጀክት ምዝዛሙ ነቶም ብኣዉቶቡስ ኣብ ሞንጎ ሳዉዝ ኣላስካ ስትሪትን (S Alaska St) ሳዉዝ ዋልደን ስትሪትን (S Walden St) ንሰሜን ዝጐዓዙ ሰባት ልዕሊ 1 ደቒቕ ከድሕነሎም ኢና እንጽበ። እቲ ብኣውቶቡስ ጥራይ ዚጐዓዘሉ ጎደና ናብ'ቲ ብብዝሒ መኻይን ዘለዎን መብዛሕትኡ ልዑል ጻዕቂ መኻይን ዘለዎን ማለት ናብ ሰሜን ገጹ ናብ I-90 ዚዝርጋሕ እንተ ዀይኑ ዝያዳ ግዜ ከድሕን ኢና እንጽበ። ነዚኣቶም ግዜ ናይ ምቑጣብ ዓቕሚ ክህልዎም ዚኽእል ኸም ክፍሊ ፕሮጀክት ደረጃ 2 ጌርና ምግምጋምና ኽንቅጽል ኢና።
ሕጂ መገድታት ኣውቶቡስ ጥራይ እትውስኸሉ ዘለኻ ስለምንታይ ኢኻ?
እዚ ፕሮጀክት እዚ ኣብ ብምሉኡ እዋን ለብዒ ኮቪድ-19 ብዝሒ ተጎዓዝቲ ኣዝዩ ብዙሕ ኣብ ዝነበረሉ ቦታ ናይ ትራንዚትን ናይ ጕዕዞ ግዜን ዜተኣማምን ምዃኑ ምምሕያሽ ንምግባር ዜኽእል ናይ ቀረባ መጻኢ ግዜ ኣጋጣሚ ዀይኑ ብክፋል ተመርጸ። ኣብ'ዚ እዋን እዚ ነዚ ኢንቨስትመንት/ወፍሪ እዚ ብምግባር፡ ካብ'ቲ ለብዒ እንዳሓወና ክንከይድ ከለና ኣዉቶቡስ ንሰባት ዜተኣማምንን ስሉጥን ኣማራጺ መጓዓዝያ ምዃኑ ክቕጽል እዩ።
ኣብ ደው መበሊ ማካይን ጽልዋ ክህሉ ድዩ?
ኣብ ደረጃ 1 ፕሮጀክት ኣብ ጐደናታት ደው መበሊ ማካይን ክህሉ ኢዩ። መደብ ፕሮጀክትን ንድፍን ኪቕጽል ከሎ ኣብ ደረት ጎደና ማካይን ደው ምባል ካብ ፕሮጀክት ደረጃ 2 ዚመጽእ ዝዀነ ይኹን ጽልዋ ኺውሰን እዩ።
ናብ ንግድን/ወይ መንበሪታትን ምእታው ኪቕየር ድዩ?
ኣይፋሉን፡ ኣብ ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ዝርከብ መእተዊ ናይ ንግዲ ቦታታትን/ወይ መንበሪታትን ምስቲ ናይ ደረጃ 1ፕሮጀክት ኣይቅየርን ኢዩ። እቶም ማኪና ዝዝውሩ ሰባት ኣብ መስቀላዊ መገዲ ንክጥወዩ ወይ ናብ ንግዲታት ወይ መንበሪ ኣባይቲ ዝኸዱ ናብቲ መገድታት ንኣውቶቡስ ጥራይ ዝብል ክኣትዉ ይኽእሉ ኢዮም። ካብ ፕሮጀክት ደረጃ 2 ንምእታው ዚግበር ዝዀነ ይኹን ለውጥታት ገና ክውሰኑ እዮም።
ማካይንን ዓበይቲ ማካይንን ዚዝውሩ ሰባት እንታይ ጽልዋ ኼሕድሮም ይኽእል?
እቲ ናይ ደረጃ 1ፕሮጀክት ምስ ተሃንጸ ንኣሽቱ ማካይንን ዓበይቲ ማካይንን ዝዝውሩ ሰባት ኣብ ጕዕዞ ዘሕልፍዎ ዓቢ ጽልዋ ኣይንጽበን ኢና። ከም ኣካል ናይ ደረጃ 2 ፕሮጀክት መጠን፡ ኣብቶም ንኣሽቱ ማካይንን ዓበይቲ ማካይንን ዝዝውሩ ሰባት ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋ ብቐጻሊ ኸነጽንዕ ከምኡ'ውን ነዞም ጽልዋታት እዚኦም ንምቍጽጻር ወይ ንምቅላል ስትራተጂታት ከነናዲ ኽንሰርሕ ኢና።
ነቲ ኣብ ጐረባብቲ ዘሎ ብዝሒ ኣቋሪጸን ዝኸዳ ማካይን ብኸመይ ኢኻ እትፈትሖ ዘለኻ?
ገሊኦም ማኪና ዝዝውሩ ሰባት ካብቲ ብዙሓት ሰባት ዝመላለሱሉ ጐደናታት ንምርሓቕ ኣማራጺ ብመንበሪ ሰፈር መገድታት ክሓልፉ ከም ዝመርጹ ንፈልጥ ኢና። ነዚ ሕጂ ዘሎ መጠን ትራፊክ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ካብ ፕሮጀክት ደረጃ 1 ብዙሕ መእለዪ ትራፊክ (ወይ ኣማራጺ መገድታት ኪወስዱ ዚመርጹ ሰባት) ኪህሉ ኣይንጽበን ኢና።
ዝያዳ ጕዕዞታት ናብ ትራንዚት ምቕያር ነዚ ዝስዕብ ኣገዳሲ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና፥
- ንብዙሓት ሰባት ካብ'ቲ ዝያዳ ዜተኣማምን ስርዓት ትራንዚት ኺጥቀሙ ይሕግዞም
- ነቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ ዝተቐየረ መንገዲ ትራፊክ ዜምጽኦ ሳዕቤን ንምንካይ ይሕግዝ
ብ2022 ሰባት ብትራንዚት ንክጐዓዙ ዘጋጥምዎም ዕንቅፋታት ብኸመይ ብዝሓሸ መገዲ ኽንፈትሖ ኸም እንኽእል ብዝያዳ ምእንቲ ኽንርዳእ ፕሮጀክት ደረጃ 2 እንዳኣማዕበልና ኸለና ተወሳኺ ወፍሪ ኽንገብር ኢና። ከም ኣካል እቲ ወፍሪ መጠን፡ ነቲ ኣብቲ ኸባቢ ዘሎ ማሕበረሰብ ብዝሓሸ መገዲ ንኽንርድኦ ምእንታን ኽንሰምዕ መደብ ኣውጺእና፥
- ስክፍታታትን ክሰርሕ ዝኽእል ስትራተጂታትን ንምህዳእ ተሽከርከርቲ ኣብ'ቲ ኣቋሪጾም ዚሓልፉሉ ክንዓየሉ እንኽእል
- ብዙሓት ሰባት ኣብ'ቲ ብዙሕ ሰብ ዘይበዝሓሉ እዋናት ዝያዳ ጕዕዞታት ናብ ትራንዚት ወይ ናብ ጕዕዞ ብምቕያር ጐደናታት ኣብ'ቲ ሰባት ማኪና ኺዝውሩሉ ዜድልዮም እዋን ንጹር ምእንቲ ኪኾኑ ዚሕግዝ ሜላታት
ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ብሽግለታ ንዝዝዉሩ ሰባት ኣገዳሲ መስመር ኢዩ ። ነቶም ብሽክለታ ዝዝወሩ ሰባት ኵነታት ንምምሕያሽ እንታይ ምምሕያሻት ኢኻ እትገብር ዘለኻ?
ረይኔር ኣቨኑ ሳዉዝ ብሽክለታ ንዝዝዉሩ ሰባት ኣገዳሲ ጐደና ምዃኑ ሰሚዕና ምኽንያቱ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ጸፋሕን ቀጥታውን መገዲ ስለ ዝዀነ ኢዩ። ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ንመጓዓዝያን፡ ጽዕነትን፡ ንኻልኦት ማካይንን ዚኸውን ኣገዳሲን ብተደጋጋሚ ዚዝውተርን መገዲ እዩ። ብዛዕባ ኣብ ጐደናታት ዚግበር ለውጥታትን ውሱን ህዝባዊ መሬትን ውሳነ ኽንገብር ከለና ነዞም ድሌታትን ቀዳምነታትን ሚዛናዊ ክንገብሮም ኣሎና። ክሳዕ እዛ ዕለት እዚኣ፡ እቲ ማሕበረሰብ ቀዳምነት ዝህቦም ኽልተ ዓበይቲ ነገራት ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳዉዝ ግጭታት ምንካይን ኣውቶቡሳት ከም ዝንቀሳቐሳ ምግባርን ምዃኑ ሰሚዕና ኢና።
እቶም ብብሽክለታ ዝዛወሩ ሰባት ብመሰረት Washington State law (ግዝኣታዊ ሕጊ ዋሺንግተን) ኣብ'ቲ ንአውቶቡሳት ጥራይ ዝፍቀድ ጎደናታት ተሽከርከርቲ ክጥቀሙ ይፍቀዶም እዩ። እቶም ብብሽክለታ ኣብ ወሰን መስመራት አውቶቡስ ዝዛወሩ ሰባት፣ እተን አውቶቡሳት ኣብ'ቲ ወሰን መስመር ጠጠው ከምዝብላ ብምዝካር ተጠንቂቖም ክጎዓዙ ኣለዎም። ብመሰረት እቲ ናይ ግዝኣት ሕጊ ዝብሎ፣ እቲ ኣብ ቅድሚት ዘሎ እዩ ቀዳምነት ዝረክብ።
ዋላኳ ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳውዝ (Rainier Ave S) ናይ ብሽኽለታ መስመራት ናይ ምህናጽ መደብ ዘየለ እንተኾነ፣ ነቶም ብእግሮም ዝጎዓዙ፣ ብብሽክለታ ዝዛወሩ፣ ወይ ድማ ሮል (ኮረር) ዝገብሩ ሰባት ዝሓሹ ኩነታት ንምፍጣር ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳውዝ (Rainier Ave S) ገለ ምምሕያሻት ኣብ ምክያድ ንርከብ። መብዛሕቲኦም እዞም ዝካየዱ ምምሕያሻት ን Route 7 Transit-Plus Multi-Modal Corridor ሓዊሱ ምስ ካልኦት ኣብ'ቲ ከባቢ ዝርከቡ ፕሮጀክታት ሓቢሮም ኣብ ምህናጽ ይርከቡ። እቲ ናይ 2014 Bike Master Plan ካብ ማውንት ቤከር ቦሎቫርድ (Mt Baker Blvd) ብሰሜን ገጽ ኣብ ረይኔር ኣቨኑ ሳውዝ (Rainier Ave S) ዝተሓጸሩ ናይ ብሽኽለታ መስመራት ክህልዉ ሓሳብ ዝህብ እዩ። ነቶም ናይ ኣውቶቡሳት ጥራሕ ዝኾኑ ጎደናታት ኣብ'ቲ ካልኣይ መድርኽ ፕሮጀክት ንኣንፈት ሰሜን ንምግፋሕ ዝህልዉና ኣማራጺታት ኣብ እንርእየሉ ግዜ፣ እቶም ኣብ ከባቢታት ረይኔር ኣቨኑ ሳውዝ ዝነብሩ፣ ዝሰርሑ፣ ወይ ድማ ባኡ ኣቢሎም ዝጎዓዙ ሰባት ኣብ'ዚ እዋን እዚ ነቲ ጎደና ብኸመይ ይጥቀሙሉ ከምዘለዉን ኣብ ቀጻሊ ድማ ብኸመይ ክጥቀሙሉ ከምዝደልዩን ንምርዳእ ዘኽእሉን ናይ ህዝቢ ርክብ ስራሕቲ ክነሳልጥ ኢና።
ኣብዚ ቐረባ ዓመታት፡ ኣብ ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ካልእ ለውጥታት ገይርና ኢና፡ ናይ ረይነር ኣቨኑ ሳዉዝ ዅነታትን ድሕንነትን ንምምሕያሽ፡ ገለ ኻብዚ ኸኣ ነቲ ናይ ፍጥነት ደረት ናብ 25 ማይል ኣብ ሰዓት ምንካይ፡ ኣጋር ዝጥቀመሎም ምልክታት leading pedestrian signals፡ ከምኡውን ካልእ ናይ ድሕንነትን ህድኣትን ስጕምትታት ምውሳድ ከም ኣካል ፕሮጀክት ምምሕያሽ ረይነር ኣቨኑ ዝኣመሰለ።
ኣብ'ቲ ኸባቢ ንዝርከቡ ሰባት ብሽክለታ ዝዝዉሩሉ ኣብ ካልእ መገድታት ምምሕያሽ ገይርና ወይ ምምሕያሽ ንገብር ኣሎና ገለ ኻብዚ ኸኣ እዚ ዝስዕብ ኢዩ፥
- ሓምላይ ቦታ ኣካባቢ ረይነር ቫሊ
- ዝተፈልየ መንገዲታት ንብሽግለታ ጥራሕ ኣብ ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁንየር ቦለቫርድ ሳዉዝ
- ኣብ ለይክ ዋሽንግተን ቦለቫርድ ብሽክለታ ምዝዋር ብኸመይ ምቹእ ከም ትገብሮ ዚገልጽ ሓበሬታ ምእካብ
መደብ ምውጻእ
- ኣብ መጀመርታ 2022 ንድፊ ብምዉዳእ ፕሮጀክት ደረጃ 1 ንምጅማር ሓበሬታ ምእካብ
- ሓምለ 2022፦ ህንጸት ፕሮጀክት ደረጃ 1
- ክረምቲ (ሳመር) 2022፦ ደረጃ 2 ንምጅማር ሓበሬታ ምእካብ
- 2023-2024፦ ናይ መወዳእታ ንድፍን ምትግባርን ፕሮጀክት ደረጃ 2
ደረጃ 1፦
ደረጃ 2፦
እተተሓሓዙ ፕሮጀክትታት
መስመር መጉዓዝያ ቁጽሪ 7 - ብተወሳኺ ድማ ዝተፋላለየ ዓይነት ጉዕዞ መልቲሞዳል ኮሪደር
ኣብ ረይነር ኣቨኑ መራኸቢ መስመር (Corridor) እተገብረ ምምሕያሻት
ምወላ
ሳላ እቶም ኣብ ሕዳር 2020 ነቲ ሲያትል ትራንስቲት መዠር (እማመ 1) ንክሓልፍ 80 ሚእታዊት ዝዀኑ ኣብ ሲያትል ዘድመጹ፡ እዚ ፕሮጀክት እዚ ኣብ ከተማና ብተደጋጋምን፡ ዜተኣማምንን፡ ብቐሊሉ ዚርከብን፡ ኣገልግሎት ኣውቶቡስ ምንጪ ኣታዊ ኸም ዚህሉ ገበረ። በቲ 0.15% ናይ መሸጣ ግብሪ (እዚ ማለት 15 ሳንቲም ካብ ናይ 100 ዶላር ኣመሪካ ዕድጊት) ኣቢልካ ኣብ ማሕበረሰብካ ኣገልግሎት ኣውቶቡስ ተበጻሓይ ንክኸውን ብቐጥታ ትድግፍ ኣለኻ።
ናውቲ
ናውቲ ፕሮጀክት ምስ ማዕበለ ኣብዚ ኺካፈል እዩ።


text:
መራሒ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ወተሃደራዊ ሰበስልጣን ኢራን ከምኡ ‘ውን ሓደ ካብ ቀንዲ ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኣልቓዒዳ ምዃኑ ዝንገረሉ ሄመል ኽትያር ኣልዕቡድ፡ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ስሉስዊ ርክብ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ቀያሕቲ ደቁ ከፊሉ ዝረኸቦ ናጽነት፡ ክበር ንበር ዝብሎ እምበር ኣብቲ ዘይሓወየ ቑስሉ ብሓለንጊ ዝገርፎ መራሒ ክረክብ ብሓቂ ኣይጻምኡን ኔሩ።
ግዳያት ግጭት ኤርትራ ኢትዮጵያን (1998-2000) ዝኾኑ፡ 700 ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቝቦም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተወለድቲ ብሄረ ኩናማ፡ መሰል ዑቕባ ተዋሂቡዎም ኣብ ኣመሪካ ሓድሽ ህይወት ክጣየሱ ናብ ኣመሪካ ይኸዱ ከምዘለዉ ላዕዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ መሪሕ ተራ ክጻወት ከምዝጸውዐ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ (AFP) ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ምዕባለ ሙዚቃ ኢትዮጵያ ወሳኒ ተራ ዝነበሮ ሻለቃ ግርማይ ሓድጉ፡ ኣብ መበል 90 ዓመቱ ናብ`ዚ ናብ ኣመሪካ ናብ ደቁ ምስ መጸ ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ኣሪዞና ዓሪፉ`ሎ። ኣብ ክቡር ዘበኛ እናሀለወ ከም በዓል ጥላሁን ገሰሰ ዝበሉ ዓበይቲ ደረፍቲ ዘፍረየ ግርማይ ሓድጉ፡ ድሕሪ ናጽነት ናብ ሃገሩ ኤርትራ ብምኻድ ንሃገራዊ ወተሃደራዊ ማርሽ ኤርትራ ኣብ ምምራሕን ምስትምሃርን ዓቢ ኣበርክቶ ጌሩ።
ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ዝፈልጥዎ ሰባት ብዛዕብኡ ርእይትኦም ኣካፊሎም ኣለዉ።
ብተመሳሳሊ ኣደ ሙዚቃ ኤርትራ ካብ ዝብሃላ ነባራት ደራፊትን ሃራሚት ክራርን ጸሃይቱ በራኺ ትማሊ ሓሙስ ግንቦት 24 ኣብ መዓልቲ ናጽነት ኣብ ኖተርዳም ሆላንድ ዓሪፋ-ስነ-ስርዓት ቀብራ ኣብ ኤርትራ ክፍጸም`ዩ።
ብዛዕባ ክልቲኦምን ብዛዕባ ዝኽሪ ነባር ድምጻዊ ገብረጻድቕ ወልደሃንስን ዝተዳለወ መደብ ቂሐ-ጽልሚ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
4ይ ዋዕላ መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ላዕለዋይ ቤተ ክህነት ትግራይ ካብ ባሕቲ ነሓሰ ጀሚሩ ኣብ መላእ ትግራይ ፀሎትን ምህለላን ክካይድ ወሲኑ፡፡
ኣብ ጥንታዊትን ታሪኻዊትን ከተማ ኣኽሱም ካብ 27 ክሳብ 28 ሓምለ 2014 ዓ/ም መበል 4ይ ዋዕላ ዘካየዱ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ኣፈፀምቲ ስራሕን ሊቃውንቲ ጉባኤን መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ትግራይ ዝተፈላለዩ ውሳነታት ብምትሕላፍ ተፈፂሙ፡፡
ካብቶም ዝሓለፉ ዓበይቲ ውሳነታት ካብ 1 ነሓሰ 2014 ዓ/ም ጀሚሩ ንዝቕፅሉ ክልተ ሰሙን ኣብ መላእ ትግራይ ፀሎተ ምህለላን ፆመ ሱባኤን ዘካየድ ምዃኑን ናይ መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ላዕለዋይ ቤተ ክህነት ትግራይ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ ብፁዕ ኣቡነ ኢሳያስ ብፁዕ ኣቡነ መርሃ ክርስቶስን ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስን ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ መግለፂ ኣፍሊጦም ፡፡
ከምኡ እውን ብሰንኪ ዘጋጠም ጥዕናዊ ፀገም ካብ ሃገር ወፅዮም ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ሕክምናዊ ክትትል ዝገብሩ ንዘለው ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘኣኽሱም ፈጣሪ ምሉእ ጥዕና ንክህቦም፣ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዝርከብ ኩሉ ትግራዋይ ኣብ ፀሎትን ምህለልኡን ክዝኽሮም ፃዊዒት ቀሪቡ፡፡
እቲ ሕዚ ኣብ መላእ ትግራይ ዝካየድ ፀሎተ ምህለላን ፆመ ሱባኤን ድማ ትንሳኤ ትግራይ ዘበስር፣ ተቀላቂሉ ንዘሎ ዘተ ሰላም ዝሕግዝን ሕሰም መከራ ህዝብና ዘሕፅርን ምህለላ ክኸውን ትምኒቶም ምዃኑ እቶም ላዕለዎት መራሕቲ ሃይማኖት ኣፍሊጦም፡፡
ብፀጋይ መኮነን


text:
ብደራሲ በረኸት ኣማረ ዝተጻሕፈት “ታሪኽ ሰንሰለት ወለዶታት” ዘርእስታ መጽሓፍ፡ 24 ምዕራፋትን 626 ገጻትን ዘጠቓለለት ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ኮይና፡ምትእስሳርን ምዝማድን ከምኡ’ውን ምንቅስቓስን ምስፋርን ቀዳሞት ወለዶታት ብሰንሰለታዊ መንገዲ እትትርኽ መጽሓፍ`ያ ።
እዛ መጽሓፍ ተጀሚራ ክሳብ እትዛዘም ኣስታት 10 ዓመታት ከምዝወሰደትን፡ ልዕሊ 100 ሰባትን ዝተፈላለዩ መጽሓፍትን ብምውካስ ምርምርን መጽናዕትን ተኻይዱላ ዝተጻሕፈትን መጽሓፍ’ያ።
እዛ መጽሓፍ ኣፋዊ ታሪኽን ስነ-ትውልድን፡ኣፋዊ ግጥሚ፡ኣተሓሳስባን ኣነባብራን ቀዳሞት ሕብረተሰባት፡ኣመዓባብብላን ኣፈታትሓን ግጭታት፡ መኸተ ኣንጻር ዝተፈላለዩ ወራራት፡መበቆላዊነትን መንነትን፡ብሓፈሻ ብዛዕባ ማሕበራውን ፖለቲካውን ኩነታት ቀዳሞት ወለዶ ከፊላዊ ዛንታ ዝሓዘት መጽሓፍ ከምዝኾነት ደራሲኣ በረኸት ኣማረ ንድምጺ ኣሜሪካ ተዛሪቡ`ሎ።
ምስ ወኪልና ብርሃነ በርሀ ዝገበሮ ዕላል ኣብ ዝሓለፈ መደብ ቂሔ-ጽልሚ ቀዳማይ ክፋሉ ኣቕሪብናልኩም ኔርና- ሳልሳይ ክፋል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ስዑድ ዓረብያ ከተማ ጅዛን ዝነብሩ ተወለድቲ ትግራይን ተጋሩ ቤተ እሰራኤላዊያንን ንተመዛበልቲ ተጋሩ ልዕሊ 7.1 ሚልየን ብር ብሓገዝ ኣበርኪቶም።
ነቲ ሓገዝ ንመንግስቲ ትግራይ ኣብ ዘረከብሉ እዋን ዝተረኸቡ ተወካሊ ተጋሩ ነበርቲ ከተማ ጅዛን ስዑድ ዓረብያ ኣይተ ኣብረሃም ወልደስላሰ ነበርቲ እቲ ከባቢ ኣብ ዉሽጢ 5 ኣዋርሕ ንተመዛበልቲ ተጋሩ ዝኸውን 6 ሚልየንን 724 ሽሕን ኣዋፂኦም ኢሎም።
ኣብ ሃገረ እስራኤል ከተማ ቤርሻቤህ ዝርከቡ ቤተ እስራኤላውያን ተጋሩ ድማ 419 ሽሕ ብር ሓገዝ ለጊሶም::
ሓላፊት ቢሮ ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ትግራይ ወይዘሮ ኪሮስ ሓጎስ ነቲ ዝተገበረ ሓገዝ ኣመስጊነን: ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ዝርከቡ ተጋሩ ፀገም እቶም ተመዛበልቲ ንምፍታሕ ፃዕሪ ይገብሩ ኣለዉ ኢለን::
ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ተመዛቢሎም ናብ ትግራይ ዝመፁ ተጋሩ ንምሕጋዝ ምንቅስቕስ ካብ ዝጅመር ዛጊድ 111 ሚሊዮን ብር ከምዝተኣከበ ቢሮ ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ትግራይ ኣፍሊጡ::
ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ልዕሊ 115 ሽሕ ዝተመዛበሉ ተጋሩ ኣብ ትግራይ ይርከቡ::


text:
November 10, 2018
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፡ ታሪኻዊ ስምምዕ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸቲሉ ብዙሕን ቅልጡፍን ፍጻመታት ክንዕዘብ ጸኒሕና ኣለና። ናብ’ዚ ዝቐንዐ ቃለ-መሕትት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ቀዳማይ ክፋሉ እነሆ፦
ክቡር ፕረዚደንት፡ ህዝቢታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንፍትሕን ሓርነትን – ከቢድ መስዋእቲ ዘኸተለ ናይ መዋእላት ቃልሲ ኣካይዶም እዮም። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ድሕሪ 16 ዓመት ብይን ኮሚሽን ዶብ፡ ሓድሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ስምምዕ ኣልጀርስ ንዝተመርኮሰ ሕጋዊ ውሳነ ከተግብሮ ቅሩብነቱ ኣረጋጊጹ። በዚ ድማ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ንቡር ንምምላስ፡ ብኽልቲኡ መንግስታት ተባዕ ስጉምትታት ይውሰድ ኣሎ። ፖለቲካዊ ድሕረ- ባይታ ናይ’ዚ ክስተት’ዚ እንታይ እዩ?
ናይ ዶብ ሽግር፡ ናይ ኮሚሽን ውሳነ. . . ዝበሃል ገጂፍ ኣርእስቲ ኣይኮነን። ንሱ ስለዝተኣወጀ ሓድሽ ክስተት መጺኡ ክትብል ከለኻ፡ ካብ መቓኑ ተውጽኦ ኣለኻ። ምኽንያቱ፡ ናይ ዶብ ሽግር ስለምንታይ? ስለምንታይከ ውሳነ ናይ ቤት-ፍርዲ ተቐባልነት ከይረኸበ ጸኒሑ? እንታይ እዩ ሕጂ ፍሉይ ዝገብሮ? ኢልካ ናብታ ጉዳይ እቲኣ ንበይና ከተተኩር እንተ ጀሚርካ፡ ነቲ መቓን (context) ኣይትሕዞን ኣሎኻ። ሕጂ፡ ጉዳይ ዶብ ንምድቕቓስ ዝተዋህበ ውሳነ ተቐባልነት ስለዝረኸበ፡ ብወገን ኢትዮጵያ ሓድሽ ክስተት መጺኡ ማለት – ነቲ ፍጻመ ንገዛእ-ርእሱ፡ ነቲ መድረኽ፡ ነቲ ኣቲናዮ ዘለና መዋእል ብግቡእ ክትርድኦ ኣጸጋሚ እዩ።


text:
ኣብ ሩባ ኣባይ ብዛዕባ ዝህነፅ ግድብ ህዳሴ፣ብደንበ ተቃወምቲ ዝኾነ መድረኽን ብመንግስቲን ዝተፈላለየ ትርጉም ይረክብ‘ሎ።ግድብ ህዳሴ ኣብ ኢትዮዽያ ቀንዲ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ‘ሎ።ንመንግስታዊ መግለፂ ዝተከታተሉ ተቃወምቲ‘ውን መርገፂኦም የፍልጡ ቀንዮም‘ለው።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ሪኢቶኦም ንቪኦኤ ዝሃቡ ኣቦ-መንበር መድረክ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ንብመሰረቱ ህንፀት‘ቲ ግድብ ዝድገፍ‘ዩ ኢሎም ነይሮም።እንተኾነ ሕቶ ኣለና ባሃላይ‘ዮም ኣቶ ገብሩ።
”ቀዳማይ ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ ድዩ ዝብል‘ዩ።እዚ ውጥን‘ዚ ኣብ መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ኣይተሓቆፈን።ንፖለቲካዊ መፅባዓ ኢሎም ስቅ ኢሎም ሸሞንተ ሽሕ ክመልአለይ‘ዩ ኢሉ ዝገበሮ ከይኸውን ስክፍታ ኣለና። ካልእ መስኖ ኣይተሓወሰን።ከምዚ ዝዓይነቱ ፕሮጀክት ክህነፅ ከሎ ዝላዓለ ረብሓ ዝህብ ክኸውን ይግባእ።ሕቶ ፀጥታ፣ሕቶ ዲፕሎማሲ ብዝግባእ ተሰሪሑሉ ድዮ ዝብል ሕቶ ኣሎና።እዚ ገንዘብ ድማ ናይ ኢህወዴግ ገንዘብ ዘይኮነስ ናይ ህዝቢ ኢትዮዽያ ገንዘብ‘ዩ።ስለዚ ኢህወዴግ ንመናውሒ ስልጣኑ ኢሉ ዝብለፀሉ ከይኸውን ክንጥንቀቅ ኣለና።የዋፅእ እንተኾይኑ‘ውን ኣይበርሀልናን።ስለዚ ሃንደበት ዝወደቀና‘ዩ መሲሉ ዝራኣየና ዘሎ” ይብሉ ኣቶ ገብሩ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ምስ ገምጋም መድረኽ ኣይሰማማዕን።ዝሓለፈ ሰሙን መግለፂ ዝሃቡ ምክትል ቀ/ሚን ምንስቲር ወፃኢን ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣መራሕቲ መድረኽ ከምኡ ምባሎም፣ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያ ክንደየናይ ዘይፈልጡ ምኻኖም ዘርኢ’ዩ ዝብል መልሲ ሂቦም‘ዮም።መንግስቲ ክሳብ ፍርቂ ሚልዮን ሄክታር ብመስኖ ከምዝለምዐ ምስሓበሩ ተቃወምቲ ዝዛረብዎ ኣይፈልጡን ኢሎም።
እዞም ሓይልታት‘ዚኣቶም ብዘውፅእዎም መግለፂታት ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያ ከምዘይፈልጡ ንባዕሎም የቃልዑ‘ለው።ብሓደ ወገን ኢትዮዽያ ናብ ኢንዱስትሪ ቀልጢፋ ኣይትኣቱን ዘላ ኢሎም ይኸሱና።ብካልእ ወገን ንኣሳልጦ ኢንዱስትሪን ንምንካይ ድኽነትን ኣበርክቶ ንዘለዎ ህንፀት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ይቃወሙ።ስለዚ ነንርእሱ ዝዋቃዕ ቁጠባዊ ኣተናትና ከምዝኽተሉ እዩ ኢሎም ኣቶ ሃይለማርያም።
ንሶም ወሲኾም፣ግድብ ህዳሴ ሃንደበት ዝተጀመረ ኣይኮነን፣ቅድሚ ኣርባዓን ሓሙሽተን ዓመታት ብኣሜሪካውያን ዝተፀንዐን፣ኣብ‘ዞም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ተወሳኺ መፅናዕቲ ከምዝተገበረሉን ሓቢሮም።የዋፅእ ድዩ ንዝብል ሕቶ ክምልሱ ከለው ”የዋፅእ ድዩ? ዝብል ሕቶ፣ቅድሚ ኩሉ ህንፀት ግድብ ሎሚ ንጅምር ሃገርን ህዝብን ኣይኮናን።ኣከታቲሉ ሰሪሕና ዘርአይና ህዝብን ሃገርን ኢና።እዚ መንግስቲ ኣብ ኣፍሪቃ ክሳብ ሎሚ ዘይተሃንፀ ግድብ ዝሃነፀ መንግስቲ‘ዩ።ስለዚ ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ንህዝቢ ኢትዮዽያ ከእምንሉ ዘኽእሎም ቅንጣብ ምኽንያት የብሎምን።ምኽንያቱ ተግባር ዘሐግዞም ስለዘይኮነ።ስለዚ ቁጠባዊ ዘዋፅእ ምኻኑ ኣይተፀንዐን ዝብሉ መዓዝ ሪኦሞ‘ዮም ከምኡ ዝብሉ ዘለው?ካብ‘ቶም ዝሃነፅናዮም ግድባት እቲ ዝሓሰረ ዋጋ ዘኽፍል፣እዚ ግድብ‘ዚ‘ዩ። እንተደልዮም ክነርእዮም ንኽእል ኢና” ኢሎም።
መድረክ ኣብ መግለፂኡ፣ከምዚኦም ዝኣምሰሉ ፕሮጀክታት ቅድሚ ምትግባሮም፣ፖለቲካዊ ምርድዳእ ኣድላዪ‘ዩ ይብል።መንግስቲ ኢትዮዽያ ብወገኑ፣ግድብ ኣባይ ብሙሉእ ሱታፌን ተበግሶን ህዝቢን ክስራሕ‘ዩ ዝብል መርገፂ ኣለዎ።
ደንበ ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ፡መንግስቲ ንግድብ ህዳሴ ዝሓዘሉ ኣገባብ ይነቅፍ
ም/ቀ ሚ/ር ኢትዮጵያ ግና ተቃወምቲ ዝዛረብዎ ኣይፈልጡን ይብሉ
ኣብ ሩባ ኣባይ ብዛዕባ ዝህነፅ ግድብ ህዳሴ፣ብደንበ ተቃወምቲ ዝኾነ መድረኽን ብመንግስቲን ዝተፈላለየ ትርጉም ይረክብ‘ሎ።ግድብ ህዳሴ ኣብ ኢትዮዽያ ቀንዲ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ‘ሎ።ንመንግስታዊ መግለፂ ዝተከታተሉ ተቃወምቲ‘ውን መርገፂኦም የፍልጡ ቀንዮም‘ለው።


text:
ኣብ ትሕቲ ኣል-ሸባብ እትርከብ ደቡባዊ ሱማሊያ ኪስማዮ ሕማም ኮሌራ እናተጋፍሐ ይኸይድ ከምዘሎ ትካል ጥዕና ዓለም ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣፍሊጡ።
ፀብፃብ ትካል ጥዕና ዓለም ከምዝሓበሮ ኣብ ኪስማዮ ኣብዝርከብ ሓደ ናይ ጥዕና መውሃቢ ማእኸል ብዝተኻየደ ምርመራ ካብ ዓሰርተ ሕሙማት እቶም ሽዱሽተ በቲ ሕማም ዝተጠቕዑ እዮም።ክሳብ ሕዚ 65 ሰባት ሕክምና ከምዝተገበረሎም እውን እቲ ፀብፃብ ይገልፅ።
ወሃቢ ቃል እቲ ትካል ፒተር ደስሎቨር ካብ ናይሮቢ ዘተሓሳስብ ምልክት እዩ ኢሎም።
ትካል ጥዕና ዓለም ከምዝገለፆ ሆስፒታል ኪስማዮ ካብ መጀመርታ እዚ ዓመት እዚ ጀሚሩ ናብ 650 ዝፅግዑ ሰባት ብኮሌራ ምትሓዞም ዝጥርጠሩ ከምዝመርመረ ኣፍሊጡ ይብል።ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ጀሚሩ ግን በቢ ሰሙኑ 40 ዝኾኑ ሰባት በቲ ሕማም ከምዝጥቅዑ ተፈሊጡ’ሎ።
ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ ሙሉእ ዓለም በቢ ዓመቱ 100 ሽሕ ሰባት ብኮሌራ ከምዝሞቱ ይግምት።
ኣብ ጄነቭ ዝመደብሩ ትካል ጥዕና ዓለም ዝሰርሑ ታሪክ ጃሳረቪች እዚ ሕዚናዮ ዘለና ሚሊኒየም ካብ ዝጅምር ኮሌራ ብደረጃ ዓለም እናተጋፍሐ ይኸይድ ኣሎ ኢሎም።
ኮሌራ እንድሕር ዘይተፈዊሱ ኣብ ስዓታት ክቐትል ዝኽእል ሓያል ናይ ተቕማጥ ሕማም እዩ።ብእዋኑ እንተኾይኑ መብዛሕቲኡ ግዜ ብጨው ኢንግሊዝ ክፍወስ ይኽእል።


text:
Radio Erena: 18 November 2019
ሶማል፣ ጸግዒ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራት ወይ ቀጥር ክትሕዝ ኣብ ቀጻሊ ጸቕጢ ከምዘላ ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ገሊጹ።
ንሱ፣ ኣብ ናይ ኬንያ ዑደቱ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ፣ ንዜጋታት ሃገሩ ኣብ ዘካየዶ ሰሚናር፣ ካብ 2017 ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝተፈጥረ ምክፍፋል፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ’ውን ከምዝጸለዎ ኣረጋጊጹ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣንጻር ቀጠር ዝፈጠርኦ ከባባ፣ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ሒዘንኡ ንዝጸንሓ ፖሊስ ክሳብ ምጥምዛዝ ዝበጽሕ ሳዕቤን ከምዘገንፈለ ተንተንቲ የረድኡ።
ኤርትራን ጅቡቲን ጸግዒ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ክሕዛ እንከለዋ፣ ሱዳን፣ ሶማልን ኢትዮጵያን ማእከላይ መርገጺ’ዩ ዘለወን።
ብፍላይ ሶማል፣ ካብ ክልትኢም ወገናት ሓገዝ ክግበረላ ምስ ምጽንሑ፣ ምስቲ ዝተፈጥረ ምክፍፋል፣ ናብ ሓዲኡ ክትዛዙ ብቀጻሊ ጸቕጢ ይግበረላ ከምዘሎ’ያ ተመልክት።
ሶማል ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና እንተበቲኻ፣ ስዑዲ ዓረብ ገዚፍ ፊናንስያዊ ሓገዝ ከተበርክተላ ምዃና ክትመባጻዕ እንከላ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብወገና ኣቐዲማ ዝጀመረቶ ፕሮጀክታት ከተደስክል’ያ ተራእያ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓሊ ኻይረ ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሶማል ናብ ቀጠር በጺሑ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ትማሊ ሰንበት 17 ሕዳር ምስ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ብምርኻብ፣ ኣብ ዝምድና ክልትኤን ሃገራት ዘተኮረ ሓያሎ ነጥብታት ተመያይጡ።
===============


text:
ብመሰረት ሎማዕንቲ ሓሙስ ዝወፀ ፀብፃብ ብሰንኪ ባህሪያት ምልካዊ መራሕቲ ኣብ ዙሪያ ዓለም ንጋዜጠኛታት ኣትሕቲካ ምርኣይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከምዝወሰኸ ገሊፁ።
ዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ናይ 2019 ነፃነት ፕረስ ዓለም ኣብ ዘካየዶ መፅናዕቲ ‘’ውልቀ መለኽቲ ስርዓታት ንሚዲያ ብፅኑዕ ምቁፅፃሮም ብምቕፃል ጋዜጠኛታት ክፅልኡን ህውከትን ፍርሕን ክውስኽን ክኢሉ’ሎ ይብል።
ኣብዚ ዓመታዊ መዐቀኒ ደረጃ ነፃነት ፕረስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ሪፖርተራት ብቐፃልነት ብዝፍንውዎ መጠንቀቕታን ኣብ ልዕሊ ሚዲያ ዘቕንዐ ተዃሳሓይ ሪኢቶታዮምን ደረጃ ዩናይትድ ስቴትስ ንሳልሳይ ዓመት ወሪዱ’ሎ።
ዩናይትድ ስቴትስ መፅናዕቲ ካብዝተኻየደለን 180 ሃገራት ኣብ መበል 48 ተሰሪዓ’ላ።
ሃገራት ኣውሮፓ ናይ ቅድሚት ደረጃ ምሓዘን ቀፂለን ኣለዋ።ኖርዌይ ንተኸታታሊ ሳልሳይ ግዜ ቀዳመይቲ፣ፊንላንድ፣ስዊደን፣ዘ ኔዘርላንድስን ዴንማርክን ካብ ካልኣይ ክሳብ ሓምሻይ ተሰሪዐን ኣለዋ።ዩናይትድ ኪንግደም መበለ 33 ደረጃ።
መብዛሕቲአን ዝተሓተ ደረጃ ዝሓዛ ሃገራት ኢስያ እየን።ተርክመኒስታን ካብ 180 መበል 180፤ሰሜን ኮሪያ መበል 179፣ኤርትራ መበል 178፣ቻይና 177 ቬትናም ድማ መበል 176 ብምዃን ዝተሓተደ ደረጃ ሒዘን ኣለዋ።ኢትዮጵያ ኣብ መበል 110 ተሰሪዓ’ላ።


text:
ፕረዚደንት ሩስያ ብላድሚር ፑቲን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ተዓዋቲ ሽልማት ኖበል 2019 ብምኳኖም እንዃዕ ሓጎሰኩ ኢሎም። ንሶም ነዚ ዝበሉ ኣብቲ ሎሚ ኣብ ከተማ ሶሺ ሩስያ ዝተጀመረ ዋዕላ ሃገራት ኣፍሪቃ ሩስያ ጉኒ ጎኒ ዝተኻየደ ርክብ ክልቲኦም መራሕቲ እዩ።
ፕረዚደንት ፑቲን ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ምፍታሕ ምስ ኤርትራ ዝጸንሓ ግጭት ንዘካየድዎ ጻዕርታት “ዝግባእ ሽልማት” እዩ ኢሎም።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብቲ ርክብ ኣብ ምሕያል ክልቲኣዊ ቁጠባዊ ዝምድናን ካልኦት ምትሕብባራት ከምዝሰርሑ ገሊጾም ኣለው።
ፕረዚደንት ብላድሚር ፑቲን ሃገሮም ኣብ ኣፍሪቃ ዘለዋ ጽልዋ ዒላማ ዝገበረ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ሩስያን ሎሚ ረቡዕ ኣብ ከተማ ሶሺ ብወግዒ ከፊቶም። ንሶም ኣብቲ ዋዕላ ሃገሮም ኣብ ዝመጽእ ዓመታት ምስ ኣህጉር ኣፍሪቃ ተካይዶ ንግዲ ብዕጽፊ ከምዝውስኽ ሓቢሮም ኣለው።
ኣብቲ ዋዕላ መራሕቲ 54 ሃገራት ኣፍሪቃ ይሳተፉ ከምዘለው ተገሊጹ’ሎ።


text:
መደብ መትከል እግሪ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 10 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ መደብ መትከል እግሪ እዩ። መደብ መትከል እግሪ ንገሊኦም ሓደስቲ መጻእቲ ወጻእተኛታት ብመልክዕ ንጥፈታትን ትምህርትን ዝወሃብ ሓደ ደገፍ እዩ።
ኣብቲ መደብ መትከል እግሪ መን ክሳተፍ ከም ዝኽእልን ኣየኖት ንጥፈታት ከም ዘጠቓልልን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
-
መሰል ንስራሕ
ኵሉ ሰብ መሰል ናይ ስራሕ ምህላው ኣለዎ። እዚ መሰል ካብ ናይ ስራሕ ዓለም ዘይምንጻል ማለት እዩ። ካበይ ከም ዝመጻእካ፡ እንታይ ጾታ ከም ዘለካ ወይ ክንደይ ዓመት ከም ዝገበርካ ነቲ ናይ ስራሕ ዕድልካ ክጸልዎ የብሉን።
ምስ ስራሕ ዝተተሓሓዙ ብዙሓት መሰላት ኣለዉ። ንኣብነት መሰል ንፍትሓዊ ኵነታት ስራሕ፡ መሰል ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝን መሰል ንኣባል ማሕበር ሰራሕተኛታት ምዃንን ኣለካ። ካብ ስራሕ ከተዕርፍን ናጻ ግዜ ክህልወካን እውን መሰል ኣለካ።
ወለዲ ንናብራ ስድራ ቤት ምስ ስራሕ ከወሃህድዎ ክኽእሉ እውን ሓደ መሰል እዩ። ቈልዑ ጐዳኢ ወይ ንምዕባለኦምን ትምህርቶምን ዝዓግት ዕዮ ከይዓዩ ውሕስነት ክረኽቡ መሰል ኣለዎም።
መደብ መትከል እግሪ ካብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ
ንዓኻ ኣብ ቀረባ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህበካ ካብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ሓደ ፍሉይ ደገፍ ኣሎ። እዚ፡ መደብ መትከል እግሪ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ዕላማ እቲ መደብ መትከል እግሪ ብእተኻእለካ መጠን ቀልጢፍካ ሽወደንኛ ክትመሃር፡ ስራሕ ክትረክብን ናይ ገዛእ ርእስኻ ገንዘብ ከተእቱን እዩ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
መትከል እግሪ እንታይ ማለት እዩ?
ኣብቲ ትነብረሉ ማሕበረ ሰብ እግሪ ከም ዝተኸልካ ኮይኑ ንኽስምዓካ እንታይ የድልየካ?
ኣብዚ መደብ መትከል እግሪ ንኽትሳተፍ ነዚ ዝስዕብ ከተማልእ ኣሎካ፡
- ኣብ መንጎ 20ን 64ን ዓመት ዝኾንካ።
- ከም ስደተኛ፡ ተመቝኒኑ ዝመጸ ስደተኛ ( kvotflykting)፡ ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ (skyddsbehövande) ወይ ከም መቕርብ ናይ ገለ ካብዚኦም መጠን መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ኾይኑ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ መደብ መትከል እግሪ እንታይ ምኳኑ ዝገልጹ ፊልምታት ጌይሮም ኣሎዉ።
መደብ መትከል እግሪ እንታይ የጠቓልል?
እቲ ንዓኻ ዘድልየካ እዩ ኣብቲ ናትካ መደብ ኣየኖት ንጥፈታት ከም ዝኣትዉ ዝውስን። ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮታትካን ተገዳስነትን ተበጊስኩም ምስ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ብሓባር መደብ ንጥፈታትካ ተውጽእ።
እዞም ዝስዕቡ ንጥፈታት ኵሉ ግዜ እቱዋት እዮም።
- ሽወደንና ንወጻእተኛታት፡ ኤስኤፍኢ።
- ልልይ ምስ ሕብረተ ሰብ። ብዛዕባ ሕብረተ ሰብ ሽወደን መሰረታዊ ፍልጠት ትረኽበሉ ትምህርቲ እዩ።
- ንስራሕ ዝቐራርቡኻ ጻዕርታት። እዚ ንኣብነት ልምምድ ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን ናይ ሞያ ፍልጠታትካን ትምህርቲታትካን ከተገምግሞም ክትክእል ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ብቕዓት ምርግጋጽ ይብሃል።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣየኖት ንጥፈታትን ኣየናይ ደገፍን ኣለካ?
እቶም ንጥፈታት ናይ መደብ መትከል እግሪ መዓስ እዮም ዝግበሩ?
እቶም ንጥፈታት ን40 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ይትግበሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መደብ መትከል እግሪ ን24 ኣዋርሕ ትሳተፍ።
ኣብ ሓደ ሓደ ኵነት ኣብቲ መትከል እግሪ ኣብ ሰሙን ዝወሓደ ሰዓታት ወይ ዝወሓደ ኣዋርሕ ክትሳተፍ ትኽእል ኢኻ። እዚ ንኣብነት፡
- ኣብቲ ናይ መትከል እግሪ መደብ እንዳ ተሳተፍካ ናይ ከፊል ግዜ ስራሕ እንተ ረኺብካ።
- ገለ መዓልታት ኣብ ሰሙን ናይ ወላዲ ዕረፍቲ እንተ ወሲድካ ኣሎኻ ኾንካ።
- ስንክልና እንተ'ላካ ኾይኑ።
- ስለ ዝሓመምካ ኣብ ሰሙን ን40 ሰዓታት ክትሳተፍ ዘይትኽእል እንተ ኾንካ
ኣብቲ ናይ መትከል እግሪ መደብ እንዳ ተሳተፍካ ብምሉእ ግዜ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ እንተ ወሲድካ፡ እቲ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ምስ ተወድኣ ተመሊስካ እንደገና ክትቅጽል ተኽእሎ ኣለካ።
እንታይ ከም ዘገልግል ብዝያዳ ኣንብብ።
ክፍሊት መትከል እግሪ
ነቲ ኣብ መደብ እግሪ መትከሊ ዘሎ ውጥን እንተ ስዒብካዮ ገንዘብ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። እዚ ክፍሊት መትከል እግሪ ይብሃል።
ከምኡ'ውን ንዝተፈላለዩ መወሰኽታታት መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- ቈልዓ እንተ’ለካ ኾይኑ፡ መሰል ናይ መወሰኽታ መትከል እግሪ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- በይንኻ እንተ ዄንካ ትቕመጥ፡ መሰል ናይ ክፍሊት ገዛ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት እዮም ብዛዕባ ዝኾነ ክፍሊት ክኽፈለካ እንተ ኾይኑ ዝውስኑ። ከምኡ'ውን ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ናይ ክንደይ መጠን ገንዘብ መሰል ከም ዘሎካ ይውስኑ።
ናይ ንጥፈታት ጸብጻብ ሃብ
ኣብ መደብ መትከል እግሪ ክትሳተፍ ከለኻ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሓዊ ጸብጻብ ንጥፈታት ከተእቱ ኣለካ። እዚ ናብ ስራሕ ወይ ትምህርቲ ኣብ እትኸዶ መገዲ ግቡእ ደገፍ ምእንቲ ክትረክብ፡ ከምኡ’ውን ካብ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ክፍሊትካ ምእንቲ ክትረክብ ኣገዳሲ እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት።
ግዴታ ትምህርቲ
ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዘይብልካ እንተ ዄንካ እሞቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ እዚ ስራሕ ክትረክብ ኣየኽእለካን እዩ ኢሎም እንተ ገምጊሞም፡ ናይ ግድን ክትመሃር ኣለካ። እዚ ናይ ትምህርቲ ግዴታ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
መላለዪ ምስ ሕብረተ
ልልይ ምስ ሕብረተሰብ፡ ንዓኻ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣብ ሽወደን መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህበካ ብዛዕባ ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ ናይ ናጻ ትምህርቲ እዩ።
እቲ ትምህርቲ ብናይ ኣዴኻ ቋንቋ፡ ብቐሊል ሽወደንኛ ወይ ብኻልእ ትኽእሎ ቋንቋ ክትምሃሮ ትኽእል ኢኻ። እቲ ትነብረሉ ኮሙን እዩ ነዚ ትምህርቲ ዘዳልዎ። እቲ ትምህርቲ ናይ 100 ሰዓታት ንውሓት ኣሎዎ።
እቲ ትምህርቲ ናይዚ ዝስዕብ ፍልጠት ይህበካ፡
- ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት
- መሰረታውያን ደሞክራስያዊ ክብረታት
- ግዴታታትን መሰላትን
- ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ ብኸመይ ከም ዝተወደበ
- ግብራዊ መዓልታዊ ሂወት
መን ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ክምሃር ይኽእል?
ከምዚ ዝስዕብ እንተ ዄንካ ኣብ ትምህርቲ ልልይ ምስ ሕብረተ ሰብ ክትሳተፍ ትኽእል ኢኻ፦
- ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናይ መንበሪ ፍቓድ ዝተወሃብካ
- ኣብቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ምነራኸብቲ ስራሕ ዝወሃብ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፍ ኣለኻ
- ሓደ ካብ ስድራ ቤትካ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናይ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡ ኾይኑ ወይ ኣብ መደብ መትከል እግሪ ይሳተፍ ኣሎ ኾይኑ።
ስለምንታይ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ክትምሃር ኣሎካ?
ብዛዕባ ዘለዉኻ ግዴታታትን መሰላትን፡ ብዛዕባ ናይ ሽወደን ደሞክራሲን ብዛዕባ ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ ብኸመይ ከም ዝተወደበን ፍልጠት ትረክብ። እቲ ትምህርቲ ብዛዕባ ግብራዊ መዓልታዊ ሂወት፡ ንኣብነት ንትምህርትን ስራሕን ዚምልከት ሕቶታት፡ መንበሪ፡ ክንክን ጥዕናን ቈልዑን ስድራን እዩ።
ዕላማ ናይቲ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ፡ ኣብቲ ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ ንኽትኣቱ ንዓኻ ቀሊል ንኽገብረልካ እዩ።
ነቲ ትምህርቲ ምስ ወዳእካዮ ሓደ ወረቐት ምስክር ክወሃበካ እዩ።
ናብቲ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ብኸመይ ተመልክት?
ኣብዚ ቐረባ ግዜ መንበሪ ፍቓድ እንተ ተዋሂቡካን ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ናይ እግሪ መትከሊ መደብ ኣሎካ ኾይኑን፡ ናብቲ ትምህርቲ ንኸተመልክት ምስ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ተዘራረብ።
ምስ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ርክብ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ናብቲ ትምህርቲ ከመልክተልካ ይኽእል እዩ።
ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ብዝያዳ ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ ምስቲ ትነብረሉ ኮሙን ርክብ ግበር።


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ቦረና ወረዳ ሚኦ ከተማ ዱሊላ ትማሊ ሶሉስ ምሸት ክልተ መርዓውትንን ካልኦት ሰለስተ ሰባትን ብሰራዊት ምክልኻል ከምዝተቐትሉ ነበርቲ ገሊፆም።ካልኦት ክልተ ሰባት እውን ቆሲሎም።
ሓደ ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ነባሪ ከተማ ዱሊላ ብዛዕባ’ቲ ፍጻመ ከምዚ ኢሎም።
“ብሞተር ብሽክሌታ መርዓት ሒዞም ናብ ናይቲ መርዓዊ ገዛ እናኸዱ ነይሮም።ሓይልታት ምክልኻል እውን ኣብታ ከተማ ነይሮም።ደው ክብሉ ክነግሩዎም ከለው ነታ ሞተር ብሽክሌታ ደው ስለዘየበሉዋ ቶኪሶም ነቶም ተመረዓውቲ ቀቲሎምዎም።ህይወት ሰለስተ ሰባት ብከምዚ ጠፊኡ።ብምቕፃል እውን ኣብታ ከተማ ይጉዓዙ ንዝነበሩ ሰባት ቶኽሲ ከፊቶም ንሰለስተ ሰባት ቐቲሎም ብድምር ህይወት ሓሙሽተ ሰባት ጠፊኡ’ሎ” ኢሎም።
ቀተልቲ ናብ ፍርዲ ክሳብ ዝቐርቡ ሬሳ ናብ ማእኸል ጥዕና ኣይንወስድን ከምዝበሉ እውን ተፈሊጡ።
ዝቖሰሉ ናብ ያቤሎ ሆስፒታል ተላኢኾም ኣለው።ኣዘዝቲ ሰራዊት ምክልኻል ነቲ ጉዳይ የፃሪዩዎ ከምዘለው ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን እቲ ወረዳ ኣቶ ሳሩ ጉቴ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም ኣለው።