text:
Härnösand
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኣብ ሀርኖሳንድ ህይወት ጥቓና እያ። ናይ ገጠር ህድኣት ወይ ናይ ከተማ ታህዋኽ ንዚደሊ፡ ኣብ ሀርኖሳንድ ኩሉ ኣሎ። ኣብኡ ደረጃኡ ዝሓለወ ደጋዊ ህይወት፡ ከምኡውን ንኹሉ ዚምሽእ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታትን ሃብታም ባህላዊ ህይወትን ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ25,123
ስፍሓት መሬት1,939 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Sundsvall 50 ኪሜ
- Umeå 210 ኪሜ
- Stockholm 430 ኪሜ
እቲ ማእከል ከተማ ናይ ሓቅን ህይወት ዝመልኦን እዩ፡ ሀርኖሳንድ ካብተን ናይ ኖርላንድ ዝዓበየ ናይ ስራሕ ዕድል ዘለወን ኮምዩን እያ። ንሕና ኣብ ብዙሕ ንጥፈታት ዚሳተፋ ዋኒናትን ህይወት ዘለዎ ቁጠባዊ ናብራን ኣሎና። ኣብዚ ንስራሕን ቤትትምህርትን ኣገልግሎትን ኩሉ ቀረባ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኮሙናዊ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ትካል Härnösandshus ኣብ ማእከል ከተማን ወይውን ጥቓ ዱርን ባሕርን መንበሪ ኣባይቲ ከቕርበልካ ይኽእል። ኣብ ሀርኖሳንድ ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲውን መንበሪ ቤት ክትካረ ትኽእል ኢኻ። ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ኣብ Arbetslivsförvaltningen ዘሎ ናይ ምቕባል ተሓጋጋዚ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ገዛ ንኺረኽቡ ይሕግዞም እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሀርኖሳንድ 430 ማሕበራት ዘለዎ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ እተፈላለያ ኣብያተክርስትያን፡ ሃይማኖታውያን ጉባኤን ማሕበራትን ከም ንኣብነት ናይ ፐንተኮስት ሰበኻ፡ ቤትክርስትያን ባፕቲስት፡ ፊላደልፊያ ሰበኻ፡ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ናይ እስላም ባህላዊ ማእከልን ኣሎ። ይኹንምበር ካልኦት ማሕበራትውን ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት ናይ ሶማሊ ማሕበር፡ 5i12 Centrum፡ መንእሰያት ኣንጻር ዓሌታውነትን ቀዪሕ መስቀልን። ብዛዕባ ኩለን ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ይርከብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሀርኖሳንድ ጥቓ ኩሉ እያ። ኣንካረት ዚብሃል ሓድሽ ናይ ድኳናት ከባቢ ኣሎና። ኣብኡ ሱፐርማርከታት ከም ንኣብነት ICA MAXI ከምኡውን Coop ኣለዋ። ኣብኡ ካልኦት ድኳናት ከም ፋርማሲ፡ ናይ ስፖርት ድኳን፡ እንዳ ክዳውንትን እንዳ ሓጻውንትን ኣሎ። ጥቓቲ ሰንትሩም ሊድልን ሀምሾፕን ኣሎ። ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢልካ ድማ ዊልስን ተምፖን ይርከብ።
ኣብ ሀርኖሳንድ Sambiblioteket እተባህለ ናይ ሽወደን ዝጸበቐ ቤትንባብ ኣሎ። ንሱ በብዓይነቱ ናይ ስነ-ጽሑፍን ካልእን ጽሑፋት ኣሎ። ኣብቲ ሰንትሩም ኣብያተጽሕፈት ዕዮን፡ ቀረጽን መድህንን ናይ ሓባር ቦታ ኣለወን። ናይ ሀርኖሳንድ socialtjänst ኣብቲ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብኡ፡ ምስ ዘድልየካ፡ ቁጠባዊ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።
ሕሱር ኣቕሑ ገዛ ወይ ክሽነ እንተ ደሊኻ በቶም ናይ ሀርኖሳንድ ኮምዩንን ናይ ስራሕ ምምሕዳርን ሰራሕተኛታት ዚካየድ Erikshjälpen Secondhand ኣሎካ። ካብ ሀርኖሳንድ ብማኪና ወይ ብባቡር 40 ደቓይቕ ዝርሕቀቱ ቢስትራ ዚብሃል ዕዳጋ ኣሎ። ኣብኡ ብዙሕ ሱፐርማርከታት፡ ቡቲካትን ኣብያተመግብን ኣሎ። Birsta City ኣብ ውሽጡ 90 ቡቲካት ዘለዎ ኣደራሽ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ብዙሕ ናይ ኣቕሑ ገዛን ኤለትሮኒክን መግብን ድኳናት ኣሎ።
ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሀርኖሳንድ 17 ኮሙናዊ 10 ከኣ ብሕታዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን መውዓሊ ስድራቤትንውን ኣሎና። እቲ ለይቲ ክፉት ዝኾነ ኦረን እተባህለ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ነቶም ለይቲ ዚሰርሑ ሰባት ንደቆም ኪሕዘሎም ይኽእል እዩ። እቲ ህጻን ኣለርጂ ዘለዎ እንተ ኾይኑ፡ ስቫላን እተባህለ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሀርኖሳንድ ዓሰርተ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። መንግስታዊ ዝኾነ ክሪስትያንስኩላ ንጸማማትን ናይ ምስማዕ ስንክልና ንዘለዎምን ህጻናት እዩ። ኣብ ሀርኖሳንድ ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ናይ ሀርኖሳንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ 10 ሃገራዊ ፕሮግራም የቕርብ። ናይ ተለማማዲ ስልጠናው ኣሎ። ኣብኡ 10 ናይ መደባት ዕድላት ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣስታት 900 ተመሃሮ ኣለዉ፡ 120 ድማ ሰራሕተኛታት። ብዛዕባ ናይ ትምህርቲ ምርጫታት ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ወብሳይት ኣንብብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ሽወደን ንወጻእተኛታት፡ ኤስኤፍኢ ኪውሰድ ይከኣል፡ ከምኡውን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ምልላይ ምስ ማሕበረሰብ ዚብል ፕሮግራም ኣሎ። ነቲ ዚደሊ፡ ኣብ ሀርኖሳንድ ህዝባዊ ኮለጅውን ኤስኤፍኢ ይውሰድ እዩ። ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብመሰረታውን ካልኣይ ደረጃውን ጽፍሕታትውን ኪውሰድ ይከኣል እዩ። ብካልኣይ ደረጃ ትምህርቲውን ሞያዊ ስልጠና ኣሎ። ኣብ ሀርኖሳንድ ነቶም ስንክልና ዘለዎም ለርቩክስ እተባህለ ፕሮግራም ኣሎ።
ንስራሕ ኣድላዪ ዝኾነ ስልጠና ክትወስድ ትደሊዶ? ምናልባት እቲ ሞያዊ ኮለጅ ንኣኻ ኪኸውን ይኽእል ይኸውን። ኣብ Heta Utbildningar Yrkeshögskolan i Härnösand ተዮሪ ምስ ተግባር ዚሕውስ ስልጠና ኣሎ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 45 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ንኣኻ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር እትደሊ እተፈላለየ ዕድላት ዘለዎ Mittuniversitetet ኣሎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ:
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሀርኖሳንድ ሶድራ ሱንደት እተባህለ ሓደ ካብ ናይ ዞባ ቬስተርኖርላንድ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ካልእ ገዲፍካ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ፡ ናይ ሕማም ሽኮር ነርስ፡ ናይ መግብን ምውስዋስን ሕክምና ኣሎ። ኣብ ሀርኖሳንድ ክልተ ብሕታውያን ማእከላት ክንክን ጥዕና እውን ኣለዋ።
- Öbacka vårdcentral - ምስ ዞባዊ ነርሳት፡ ሓኪም፡ ናይ ምውስዋስ ሓኪም፡ ናይ ስራሕ ሓኪም ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና።
- Johannesbergs vårdcentral-ኣብ ማእከል ዚርከብ ማእከል ጥዕና ምስ ዞባዊ ሓኪም፡ ዞባዊ ነርሳት፡ ናይ ምውስዋስ ሓኪም፡ ናይ ስራሕ ሓኪም ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና።
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢሉ ይርከብ። ኣብ ሀርኖሳንድ ብዙሓት ብሕታውያን ናይ ስኒ ክሊኒካትውን ኣለዋ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 45 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ሱንድቫልስ ሆስፒታል ዚብሃል ኣሎ።ንሱ ናይ ወረዳ ሆስፒታል እዩ። ናይ ህጹጽ ረድኤትን ካልእ ሓያሎ ንጥፈታትን የካይድ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሀርኖሳንድ ኮምዩን ናይ ትርጉም ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ንሱ ነቶም ተቐማጦ ሀርኖሳንድ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ይረኽበሎም። እቲ ቤትጽሕፈት ትርጉም ኣካላዊ ትርጉም፡ ትርጉም ብተለፎን፡ ትርጉም ብመልእኽቲ፡ ትርጉም ሰነዳትን ብሮሹራትን የቕርብ። እቲ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት በቲ ዚምልከቶ ትካል እዩ ቆጸራ ዝተሓዞ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሀርኖሳንድ ምዕቡል ሓባራዊ መስመራት ኣለዎ። ካብቲ መንበሪ ቤትካ ንሰንትሩም ብኣውቶቡስ ብውሑድ ደቓይቕ ትበጽሕ። እቲ ሰንትሩምሊንየን ዚብሃል መስመር ኣውቶቡስ ኣየኽፍልን እዩ። ንሱ ናብ ዕዳጋ፡ ቤትንባብ፡ መሐምበሲን ማእከል ከተማን ይወስደካ። ብዛዕባዚ ብተወሳኺ ኣብ Din Tur ኣንብብ።
ካብ ማእከል ሀርኖሳንድስ (Härnösands Central) ብኣውቶቡስ ወይ ብባቡር ናብ ብዙሕ ቦታታት ትኸይድ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 35 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ናብ ሱንድስቫል ቲምሮ መዓርፎ ነፈርቲ ትበጽሕ። ካብኡ ኣብ ሽወደን ጥራይ ዘይኮነስ ናብ ካልእ ሃገራትውን ክትገይሽ ትኽእል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ካብ ሀርኖሳንድ 50 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ሱንድስቫል ዓቢ ናይ ዱር ኢንዱስትሪን ናይ ወረቐት ፋብሪካን ኣሎ። ካልእ ኢንዱስትሪን ዋኒንውን ኣሎ።


c: text/html

text:
ኣብይ ኣሕመድን ባይደንን ይመያየጡ፡ ኢሳያስ ከኣ ምስ ኣሜሪካ ይጻረፍ2022-01-11 14:13:13 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 611 times
- font size decrease font size increase font size
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ፕረሲደንት ኣሜሪካ ጆን ባይደንን ብ10 ጥሪ 2022 ብስልኪ ከም ዝተመያየጡ ሲኤንኤን ሓቢራ። ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከኣ ኣብቲ ብ8 ጥሪ 2022 ምስ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ ንምምሕዳር ባይደን ብዛዕባ ብዙሓት ጉዳያት ኣምሪሩ ክኸስስ ተሰሚዑ።
ፕረሲደንት ባይደን ኣብቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ብስልኪ ዘካየድዎ ርክብ ብዛዕባቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ቀጻሊ ደብዳብ ነፈርቲ ኣልዒሎም መራሕቲ እታ ብብዝሒ ህዝቢ ካብ ኣፍሪቃ 2ይ ደረጃ እትሕዝ ኢትዮጵያ ነቲ ካብ ዝጅመር 14 ኣዋርሕ ኮይንዎ ዘሎ ውግእ ጠጠው ኣብ ዝብለሉ ኩነታት ክመያየጡ ጸዊዖም።
እዚ ናይ ስልኪ ርክብ ዝተኻየደ፡ ፕረሲደንት ባይደን፡ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዘርኣየቶ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ካብቲ ኣሜሪካ ካብ ሳህራ ንታሕቲ ንዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ እትህበ ብዘይቀረጽ ፍርያተን ናብ ዕዳጋኣ ናይ ምቕራብ ዕድል ምስ ተሰረዛ ድሕሪ 9 መዓልታት እዩ። በቲ ሲኤንኤን ዘውጸኦ ዜና መሰረት ፕረሲደንት ባይደን እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ደብዳባት ነፈርቲ፡ ዝፍጠር ዘሎ ዘይምርግጋእ ከም ዝሻቕሎም ኣብቲ ነዚ ዝርክብ ብዝምልከት ካብ ዋይትሃውስ ዝወጸ መግለጺ ከም ዝተጠቕሰ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ብመሰረት ነቲ ርክብ ብዝምልከት ካብ ዋይትሃውስ ዝተዋህበ ሓበሬታ፡ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብዚ ርክቦም፡ ናይ ሰላምን ዕርቅን ዕድላት ኣብ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ተመያይጦም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ናብ ተኹሲ ምቁራጽ ዘብጽሕ ዘተ ዝቀላጠፈሉ ኩነታት ከም ዘልዓሉን ህጹጽነት ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ኩነታት ዝመሓየሸሉ ኩነታት ምፍጣርን ኣገዳስነት ምድህሳስ ሰብኣዊ ሻቕሎት ኣብ መላእ እታ ሃገርን ከምኡ እውን ብዛዕባ ማእሰርቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ግዜ ኣዋጅ ህጹጽ ኩነታት ብዝምልከት ተመያይጦም።
ካብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስቴር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፡ ኣበቲ ርክብ ዝተኻየደሉ ዕለት ዝወጸ ፍሉይ መግለጺ ከም ዘስፈሮ ከኣ ክልቲኦም መራሕቲ ብዛዕባ ህልዊ ኢትዮጵያ፡ ከምኡ እውን ብዛዕባ ክልትኣዊ ዝምድና ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ዞባዊ ጉዳያትን ከም ዝተመያየጡ ሓቢሩ። እቲ መግለጺ ኣተሓሒዙ ዶ/ር ኣብይ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሕጊ ናይ ምኽባር ስርሒት ኣብ ሰሜናዊ ክፍሊ ኢትዮጵያን መግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ረዲአት፡ ሰብኣዊ መስልን ዳግመ ህንጻ ኣብቲ ካብ ሓይልታት ትግራይ ናጻ ዝኾነ ቦታታትን የካይዶ ብዛዕባ ዘሎ ስረሓት ንፕረሲደት ባይደን ከም ዝገለጽሎም ጠቒሱ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ ብ8 ጥሪ 2022 ዘካየዶ ቃለ መጠቕ፡ ከምቲ ልማዱ ንኣሜሪካ ብዓይኒ ጽልኢ ብምርኣይ መሪር ክስታት ኣቕሪቡ። ኣብቲ ክሱ ናቱ ኣቐሚጡ፡ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ ዘላቶ ደረጃ ንክትወድቕ ግደ ኣሚሪካ ዝለዓለ ምዃኑን ምስ ክልል ትግራይ ክትውግን ከም ዝጸንሐትን ብዝተፈላለየ መልክዑ ገሊጽዎ።
ነዚ ሓድሽ ርክብ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኣሜርካን በቲ ሓደ ወገን፡ ንናይ ኢሳያስ ኣንጻር ኣሚሪካ መግለጺ ምሃብን ናብ ቻይና ምዝንባሉን ዝተዓዘቡ ወገናት፡ እዚ ፍልልይ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድን መመሊሱ ይስዕርር ከም ዘሎ ከም ዘመልክት ገይሮም ይወስድዎ ኣለዉ። ብዘይካዚ ኣብዚ እዋንዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰራዊታ ካብቲ ቅድሚ ውግእ ኣብ ትሕቲ ትግራይ ዝነበረ ወልቃይትን ራያን ከተውጽእ ኣብ እትጽዕረሉ ዘላ ግዜ፡ መልሻን ፍሉይ ሓይልን ኣምሓራን ሰራዊት ኤርትራን ኣብ ትግራይ ይዋግኡ ምህላዎም ዝሕብር ዜናታት ምቅላሑ ካልእ ነቲ ፍልልይ ዘራጉድ ይመስል ይብልዎ ኣለዉ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
May 22, 2021
ዘላቒን ምሉእ ሸፈነን ዘለዎ ኣገልግሎት ጥዕና፡ ሓደ ካብ መሰረታውያን ረቛሒታት ቀጻልነት ህይወት ወዲ ሰብ እዩ። እዚ ክርከብ ዝከል ድማ ናጽነት ምስ ዝህልወካ ጥራሕ እዩ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ርሑቕ ገጠራት ዝዓለመ ኣገልግሎት ጥዕና ሳላ ናጽነት ተረኺቡ ከም ዘሎ ማንም ዝስሕቶ ኣይኮነን። መንግስቲ ኤርትራ፡ ብቕዓቱ ዝሓለወ ኩሉ ዓይነት ኣገልግሎት ጥዕና ናብ ህዝቢ ንምቕራብ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዙ ከይተሓለለ ክሰርሕ ጸኒሑን ኣሎን። ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ናጽነት፡ ኣብ ጽላት ጥዕና ገዘፍቲ ዓወታት ክምዝገቡ ክኢሎም ኣለዉ። ፖሊሲን መርሓ ጐደናን ጥዕና ኣብ ዝሓለፈ ናይ ናጽነት ዓመታት ኣብ ጽላት ጥዕና ዝተፈላለዩ ዕማማት ምስ ብዙሕ ብድሆታት ተሰላሲሎም እዮም። ሚኒስትሪ ጥዕና ንጥዕና ሕብረተሰብ ኣብ ምውሓስ ዝሕግዙ ፖሊሲታትን ስትራተጂታትን ሓንጺጹ ክሰርሕ ጸኒሑ እዩ። ኣብ 1998 ኤርትራ ብተዛማዲ ሓዳስ ሃገር ክነሳ፡ ኣብ ኩሉ መደባት መሰረታዊ ክንክን ጥዕናን ንጹር ፖሊሲ ዝነበራ እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ብምንባራ፡ ብዓለማዊ ውድብ ጥዕናን ካልኦት ኣህጉራውያን መሻርኽትን ኣድናቘት ኣትሪፋ እያ።


text:
ኣብ ዋና ከተማ ክልል ትግራይ መቐለ ናብ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዘውገሐ ፍርቂ ለይቲ ብሰብ ኣልቦ ነፋሪት (ድሮን) ደብዳብ ከምዝተኻየደ ሰበ ስልጣን ሓይልታት ትግራይን ሆስፒታላት'ቲ ክልል ብምጥቃስ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ሓቢሩ።
እቲ ደብዳብ ዝተፈጸመ ኣብ ሞንጎ ሰራዊት ፌደራላዊ መንግስቲን ሓይልታት ትግራይን ንኣዋርሕ ተቛሪጹ ዝነበረ ኲናት ዳግማይ ድሕሪ ምውልዑ'ዩ።
ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ ዝዘርገሖ ትዊተር "ኣብ መቐለ፣ ለይቲ መጥቓዕቲ ድሮን ተፈጺሙ ኣሎ። ወትሃደራዊ ዒላማ ዘይብሉ ስፍራ እዩ ተደብዲቡ" ከምዝበለ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ሓቢሩ።
ዳይሬክተር ሆስፒታል ዓይደር ዶ/ር ክብሮም ገብረስላሴ ብወገኑ ‘’ኣስታት ፍርቂ ለይቲ፣ ኣብ ጥቃ’ቲ ሆስፒታል መጥቃዕቲ ድሮን ተፈጺሙ ኣሎ’ ክብል መረጋገጺ ሂቡ።
ንሱ ወሲኹ ‘ዝተጎድኡ ሰባት፣ ናብ ሆስፒታል ከምዝመጹ’ ሓቢሩ። በዝሖም ግና ኣይጠቀሰን።
ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል ሰራዊትን ዝምልከቶም ሰበ ስልጣንን፣ ግብረ መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ጻዕሪ ኣይሰለጠን።ይኹን ደኣ እምበር ሎሚ ረቡዕ ዝወጸ መግለጺ መንግስቲ ሓይልታት ትግራይ ምስ ሱዳን ኣብ ዘዳወብ ምዕራባዊ ክፋል'ታ ሃገር መጥቓዕቲ ፈጺሞም ክብል ይኸስስ።


text:
ትሬቨር ኖህ፡ "ጸዓዱ ይሕሱ ምህላወይ ኣይፈለጡን"
ደቡብ ኣፍሪቃዊ ቀያዓይ ትሬቨር ኖህ፡ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል ኦስካር፡ እቲ ልበ ወለዳዊ ፊልሚ 'ዋካንዳ' ዝተሰርሐሉ ናይ 'ብላክ ፓንተር' ቦታ፡ እማን ዝነበረ'ዩ ኢሎም ብዝሓስቡ ሰባት ቀይዑ።
ብብሉጽ ስእሊ ዝተሓረየ ፊልሚታት ኣብ ዝረቑሐሉ እዋን፡ "ቆልዓ ኮይነ ኣብ ዋካንዳ ምዓበኹ፡ ቲቻላ [ኣብ ፊልም 'ብላክ ፓንተር' ዘሎ ዋና ገፀ-ባህርይ] ብከባቢና እናነፈረ ክሓልፍ ምርኣኹ። ንሓደ ኣባሃህላ'ውን መዘኻኸረኒ" ድሕሪ ምባል።
"ኣበልንጉ ኣባዚ ኡቡ ንዲያዞካ' እዚ ማለት 'ኣብ ከምዚኦም ዝበሉ እዋናት ካብ ተፈላሊኻ ምቅላስ፡ ሓቢርና ክንቃለስ ከለና ንተርር" ክብል ተዛሪቡ።
ኮይኑ ግን ነቲ ብቋንቋ ሆዛ ወይ ኮዛ ዘቕረቦ ምስላ ብልክዕ ኣይኮነን ተርጒምዎ።
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ፑምዛ ፊላኒ ግን እቲ ምስላ ብልክዕ ናብ እንግሊዘኛ ክትርጎም ከሎ "ጸዓዱ ኣነ ይሕሱ ምህላወይ ኣይፈለጡ" ዝብል ከም ዝኾነ ተዛሪባ።
ኣብቲ መድረኽ ሽልማት ንተዓደምቲ ክተስሕቕ ብዘይምኽኣላ ዝፈሸለት ቅየዐ (ቀልዲ) ትሬቨር፡ ቋንቋ 'ኮዛ' ንዝዛረቡ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ግን ብሰሓቕ አዘናጊዓ'ላ።
ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል፤ ፊልም ብላክ ፓንተር ብሰለስተ ዘፈራት፡ ሽልማታት ክትዕወት ኪኢላ'ያ።


text:
Radio Erena: 25 May 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ስደት ምስ ዝጸንሑ ተቓወምቲ ኦሮሞ ከምዝተዘራረበ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እቲ ብኣቶ ሌንጮ ለታ ዝምራሕ ሓደ ካብ ዓብይቲ ተቓወምቲ ውድባት ኦሮሞ ዝኾነ ደሞክራስያዊ ግንባር ኦሮሞ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምእታው ምስ ቀዳማይ ሚኒስተርን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስትን ዝዘራረብ ዘሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘቕረበሉ ዕድመ መሰረት’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ይመጽእ ኣሎ ዝብል እምነት ከምዘለዎ ዝገለጸ ኣቶ ሌንጮ ለታ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብብረት ለውጢ ንምምጻእ ምፍታን ግዜኡ ዝሓለፎ ምዃኑ’ዩ ዘረድእ።
ሓደ ካብ መራሕቲ ናይቲ ዕጡቕ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ) ዝነበረ ኣቶ ሌንጮ ለታ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ንምጽጻእ ኣብ ክንዲ ብጠበንጃ ፖለቲካዊ ኣማራጺ ብምሓዝ ክንቀሳቀስ ዝጸንሐ ሓደ ካብ ህቡባት መራሕቲ ምንቕስቓሳት ኦሮሞ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ዝርርብ እወታዊ ውጽኢት ክህልዎ ተስፋ ከምዘለዎ ብምግላጽ፣ ውጽኢቱ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንህዝቢ ከፍልጥ ምዃኑ ሓቢሩ ኣሎ።
እቲ ዝካየድ ዘሎ ስምምዕ ክዕወት እንተኽኢሉ፣ ኣቶ ሌንጮ ለታ ዝመርሖ ውድብ ኦሮሞ እባ ኢትዮጵያ ሕጋዊ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሰልፊ ክኸውን’ዩ።
ይኹን’ምበር እቲ ውድብ ብሓይሊ ጠበንጃ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ንምእላይ ምስ ዝንቀሳቐሱ ካልኦት ናይ ኢትዮጵያ ግንባራት ርክብ ስለዘለዎ፣ ሓደ ካብ ኣውራ ማዕንቆታት ናይቲ ስምምዕ ክኸውን ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ይገልጹ።
=====================


text:
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ምስ መራሒ ሊብያ መዓሙር ገዳፊ ዝፀንሖም ርክብ ኣቋሪፆም ምስ ተቃወምቶም ንክተሓባበሩ ምንስቲር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንተን ፀዊዔን።
ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተን፣ነዚ ፃውዒት ዘቅረባ ኣብ‘ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ቀንዲ ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዘስመዐኦ መደረ’ዩ።
መዓሙር ገዳፊ ንሕብረት ኣፍሪቃ ይልግስዎ ንዝነበረ ገንዘባዊ ደገፍ ኣፍልጦ ዝሃባ እተን ምንስትር ወፃኢ፣እቶም መራሒ ሊብያ ኣብ ስልጣን ንምፅናሕ ዘኽእሎም ሕጋውነት ኣብቂዑ‘ዩ ኢለን።
”ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ንሓቀኛ ምቁራፅ ተፃብኦ ክብገሳን፣ገዳፊ ይኣኽለካ ክብላን ይፅውዕ።ኣብ ሃገርኩም ንዘሎ ስራሕቲ ኤምባሲታት መዓሙር ገዳፊ ንክዓፅዋን ንኣምባሳደራቱ ከባብርሩን የዘኻኽር።ካብኡ ሓሊፎም ድማ ንልኡኻት ቤት ምኽሪ ሊብያ ክቅበሉ ይምሕፀን።ቃልኩምን ተግባርኩምን፣ነዚ ምዕራፍ ኣብ ምዕፃው ኣበርክቶ ክህልዎ‘ዩ” በላ ሂለርይ ክልንተን።
ምስ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ሎሚ ዝተዘራረባ እተን ምንስትር ወፃኢ፣ምስ መራሒ ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ክየርን ምክትል ፕረዚደንት ዓሊ ኦስማን ጣሃ ክራኸባ መደብ ነይሩወን።
ንመራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ዘመሓላለፍኦ መልእኽቲ፡"ዝጸንሐ ናይ ኣገዛዝኣ ስርዓት ድሕሪ ደጊም ተቐባልነት የብሉን፡ ድሕሪ ሎሚ መራሕቲ ኩሎም ብተሓታትነት ክመርሑ ኣለዎም፡ ንህዝብታቶም ብኽብሪ ክሕዙን፡ መሰላቶም ከኽብሩን ኣለዎም፡ ዕድላት ኤኮኖሚ ክፈጥሩ ኣለዎም፡ ከምኡ ዘይገብሩ እንተኾይኖም ግን ክለቁ ኣለዎም" ኢለን
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንተን፣ኣብ ኢትዮዽያ ክሳብ ፅባሕ ሰሉስ ፀኒሔን ንዝተፈላለዩ ብዩ-ስ ዝድገፉ መደባት ክዕዘባን ምስ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ጋዜጣዊ መግለፂ ክህባን ትፅቢት ነይሩ።
እንተኾነ ብጠንቂ‘ቲ ኣብ ኤርትራ ዝነተጎ እሳተ-ጎመራ ናብ ሰማይ ዝፈነዎ ዶረና፣መገሸአን ሎሚ ምሸት ኣቋሪፀን ካብ ኢትዮዽያ ከምዝተበገሳ ደንጉዩ ዝመፀና ዜና ሓቢሩ።


text:
ዓሰርተው ሓደ ዛንታታት ሓቚፋ ዘላ መጽሓፍ “ሓድሽ መናፈሻ” ብመለስ ንጉሰ ደጋጊመ ከንብባ ዝገብረኒ፣ ምስቶም ኣብተን ዛንታታት ንባዕሎም ዛንታታት ነገርቲ ዛንታታት ኮይኖም ዝዋስኡ፣ ግርህነት ዘርእዩ ግሩሃት ገጸ-ባህርያት ምዕላል ኬፍ ስለዝህበኒ እየ። ገሊኦም ብሰሓቕ የፍልሑኒ እዮም፣ ካልኦት ብድንጋጸ ከብደይ ይበልዑኒ፣ ኣለዉ ከኣ ሂወት ግርህነት እንታይ ከምዝመስል እናረኣኹ ከስተንትን ዝገብሩኒ። ፍልስፍናዊ ሂወት እንታይ ምዃኑ ዘትንብሁለይ ውን ብፍልስፍናዊ ሂወት ዘይኮነ ብግርህናኦም እዮም።
እቲ ደራሲ፣ ኣብ መቕድም ናይታ መጽሓፍ ከምዚ ይብል፣
” እዞም ንማሕተም በቒዖም ዘለዉ ዛንታታት፣ ገሊኦም ኣብ እዋን ኲትትናይ፣ ዝበዝሑ ከኣ ኣብ ፈለማ ዕስራታት ዕድመይ ዝተጻሕፉ እዮም። ዕስራ ዓመት ዘሕለፉ ምህላዎም እንክዝር ከኣ ግዜ ክሳብ ክንደይ ጐያዪ ምዃኑ የስተንክር።
ንኸሕትሞም ኢለ ሃሰው ኣብ ዝበልኩዎም፣ ነፍሲ-ወከፍ ዛንታ ናታ ዝኽሪ ቐጂላትለይ እያ። ቦታታት፣ ሰባት፣ ናይ እዋኑ ስምዒታትን ዛዕባታትን። ንገሊኡ ዛንታታት ብህሉው ተመኲሮይ ይርእዮ እሞ፣ እንደገና ተናኽፎ ይመጸኒ፣ ነቲ ደሮናኦም ክነግፍ ክብል ግን ነቲ ግርህናን ውዕዉዕ ስምዒት ናይ ጀማሪ ጸሓፍን ከይነኽኦ ብምፍራሕ ከምዘለዎ ክሕተም ገዲፈዮ።”
ነቶም ዛንታታት ነቢበ ናብዛ መቕድም ክምለስ እንከለኹ፣ ምናልባት ብግርህነት ስለዝተጻሕፉን ውርጹጽ ሜላታት ጽሑፍ ስለዘይተራኣየሎምን ይኾኑ ግርህነቶም ብማዕዶ ዝልለ እብል። ወይስ ከምቲ ኣብ መጽሓፍ “ብድሕሪ ማዕጾ” ዘላ ግጥሚ ሃይለ ቢዘን ” ሃገግታት ንእስነት” ኣብ መወዳእታ ማይቤታ ትብሎ፣
“ንእስነት ብህብሩ ዝጻወት
ሕብራዊ ፈንጠዝጠዝ” ከርእዩ ደልዮም እብል። ሕብሪ እቲ ኣብ ፈለማ ዕስራታት ኮይኑ ዝጸሓፎም መንእሰይን፣ ኣብተን ዛንታታት ተዘሪኦም ዘለዉ ሕብራውያን መንእሰያትን።
እቲ ኣብ ሆላንድ፣ “ናብ ዝመረጽካዮ ዓዲ ክንሰደካ” ዝተባህለ ማጆር ወዲ ባሕሪ፣ ሰኣን ኣፍልጦኡን ግርህነቱ ዝፈጠሮ ህንጡይነትን ንስዑዲ ክመርጽ እንከሎ ከብደይ እበልዓኒ። ምስታ ጓል ሃብታም ስዑዳዊ ዝገብሮ ፍቕራዊ ጸወታ፣ ክሳዱ ንሴፍ ዘውህብ ምዃኑ ዘይምግንዛቡ የደንግጸኒ።
እቶም ጋዜጠኛታት ተባሂሎም፣ ፍልጠቶም ሰፊሕ፣ ኣረኣእያኦምን ኣቀባብላ ንሓሳባት ይኹን ዝንገሮም ዛንታ በሊሕን ተዓጻጻፍን ክኸውን ትጽቢት ዝግበረሎም፣ ነቲ ክልተ-ሰለስተ ትርር ዝበላ ሕቶታት ብምሕታት ክፍትሽዎ ዝኽእሉ ዝነበሩ ማጆር ወዲ ባሕሪ ሃህ ኢሎም ምስማዖምን ምእማኖምን አስሕቐኒ። ግርህነት ህጻን ማጆር መደንገጽ፣ ግርህነት እቶም ጋዜጠኛታት መስሓቕ።
“ሂወት ሓሶት’ያ፣ ዓሻ ወዲ ሰብ ድማ ንዘየላ ሓቂ ክደሊ ኮለል ይብል” ጥቕሲ ናይ ዛንታ ማጆር ወዲ ባሕሪ ኮይና፣ ተሕስበኒ እያ። “ሂወት ግን ሰሓቕ ጥራይ ኣይኮነትን፣ ብዙሕ ነገር እያ” ዝብሉ ኣብታ ዛንታ ዘለዉ ጋዜጠኛታት ግዳ ካብ ሓሳበይ ኣበራቢሮም፣ ኤህ መሳኪን እንታይ ብዙሕ ነገር ኢለ ከምዝስሕቖም ይገብሩኒ።
…
“ብሓቂ ጽባቐ የሰንብድ እዩ”
” ካብዚ ዝዓቢ ድሙቕ ጽባቐ ኣበይ ክርከብ ትደልዪ፧ ጽብቐቲ ጓል ጥርሓ ርኢኽያ፣ ካብዚ ዝጽብቕ እንትያ ኣሎ፧ ዝተቐልዐ ጽባቐ እኮ ኢኺ ርኢኺ፣ ሰብ ከ እንታይ በለ፧”
” ሓቂ ‘ሓይሽ ሓቅን ጽባቐን ጎፍ እንተይሎምኻ ትሃድም ኢኻ”
ኣብ ዛንታ ” ጤለ-በዱ ብኸመይ ትንበር” ኣብ መንጎ ዶክተርን ተሓካሚትን ካብ ዝተገብረ ዝርርብ ዝቖንጨልኩዎ እዩ። እቲ ሓኪም በታ ቀዳመይቲ ሕቶኡ ብዝረኸቦ መልሲ እታ ተሓካሚት መንእሰይ፣ ግርህናኣ ስለዝተጋህደሉ፣ እናዘናግዐ ሕማም ከምዘይብላ ከርእያ ወይ ሕማማ ከረስዓ ዝገብሮ ሽጣራ እዩ። ምናልባት ከኣ ግርህነተይ ርእዩለይ … ይብል ይኸውን። ነታ መንእሰይ ግን ግርህንኣ ርእዩላ።
እቲ ፈለማ ዕስራታት ዝነበረ መንእሰይ መእሰይ ጸሓፊ፣ እቲ ውዑይ ዕድሚኡ ደፊእዎ ክበጽሖ ዝሓለነ ዕምቆት ” ስነ-ኣእምሮኣዊ ኣተሓሳስባና እዮም ቀለስትና” ዝብል ኣምር ከኣ እባ ከርእየና ዝደለየ ይመስል። በታ ግርህቲ መንእሰይ፣ ግርህነታ ነቲ ዶክተር…። ግርህነተይ ርእዩለይ …
______________
ኢብራሂም! ብግርህነቱ ዓይነ-ስውርቲ ኣዲኡ ገዲፉ ንሳዋ ዝወረደ። ንሳዋ ምኻዱ ዘይኮነ፣ እቲ ብኻድራት ዝወሃብ፣ ወያኔን ኣሜሪካን ዝብል ጎስጓስ ካብ ልቡ ብዘይ ዝኾነ ተረፍ ኣሚኑ ምቕባሉ የድንግጸኒ። “ኣደይ ካብቲ ቦታ ኲናት ሃዲማ ክትወጽእ ኣይትኽእልን’ያ። ወያነን ኣሜሪካን ከኣ ኣይገድፍዋን እዮም” ኢሉ ምእማኑ፣ ንዕኡ ጸይሩ “የውግሓልና ጥራይ” እናበለ ተኣማኒ ኮይኑ ዝነብሮ ወተሃደራዊ ሂወት…
እቲ ወዲ ዕስራታት ጸሓፊ፣ ሕጂ ምስ ዓበየ እንቋዕ ኣይተንከፋ ንዛንታ “ፈውሲ ጭንቀተይ”። ከወርጽጻ ክብል መምጸጻ። ነቲ ግርህነት ዝመልኦ ኣተሓሳስባ ናይቲ እዋን ብልክዕ ኣይመርኣየትንን እሞ፣ ንዝኽሪቲ ብቖልዓይ ዝተጸንበርኩዎ ጥዑም ወተሃደራዊ ሂወት ምዘረገትለይ።
______________
ሲራክ፣ ንሕጸን መርዓን ዝበጽሐ ጎበዝ፣ ገና በቲ ናይ ጁንየር ኣተሓሳስባ ጓል ክኽሽክስ እንከሎ፣ ዘይብስለቱ እዩ ዘንጸባርቕ። ዘይምብሳል ከኣ ግርህነት እዩ። እባ ከኣ፣ ገጽ መተዓልልቱን ቃንኣን እኳ ከንብብ ዘይምኽኣሉ፣ ብሰንኪ እዚ ዘርእዮ ሃነፍነፍ ክሳብ ክንደይ ምዕንጅሉ ምዃኑ ክርእዮ እንከለኹ የስሕቐኒ።
ንሱ እቲ ዘይበሰለ ጸሓፊ ውን፣ እቶም ብክኢላ ሓካዪ (ኣዕላሊ) ዝንገሩና ዝነበሩ ናይ ጁንየር ዛንታታት ክሳብ ክንደይ ይንስጥዎ ምንባሮም የርእየኒ።
ንእስነት ብሕብሩ ዝጻወት
ሕብራዊ ፈንጠዝጠዝ
______________
” … እንተኾነ ሰንበት እንድዩ፣ ሰንበት ከኣ መቓብር ሕማቕ’ዩ! ንገዛኹም ኪዱ ከይትጒነፉ” እቶም ኣብ ብዝተባህሎ ባህላዊ እምነታት ዝምራሕ ግሩህ ህዝቢ፣ ዝተዀስኮሱ ሽማግለ ዋርድያ ናይቲ መቓብር፣ ነቶም በቲ ግሩህ እምነት ሳምራዊት፣ ንፍቱዋ ሳሙኤል ክትመክር ኢላ ናብቲ መቓብር ምስ መጹ፣ ዝበልዎ እዩ። ኣብ ዛንታ “ሓድሽ መናፈሻ”
“እውይ ኣቦይ ተኽለ እንሀለዉ! እቶም ጎረቤትና!” ሳሙኤል ኣብ መቓብር ኣቦይ ተኽለ ንዘሎ ስእሊ ምስ ረኣየ ብስንባደ ዘስምዖ ድምጺ እዩ።
ሳሙኤል እቲ መኪና ሒዙ ነስመራ፣ ኣለኹ ኣለኹ ዝብላን ዘብላን፣ ኣብ ጎደና ሓርነት እምበር ኣብ ካልእ ሲ …፣ እዚ ውን ኣብ ሂወት ዕሙቕ ዝበለ ኣረዳድኣ ዘይምህላዉ ዝመንቀሊኡ ግርህነት እዩ፣ እምበር ከምዝሞቱ ንዝፈልጦም ኣብ መቓብሮም ስእሎም ርእዩ ክንድዚ ዘሰምብድን ቅዝዝ ዘብልን ኣይነበሮን።
” ደሓን ኣይትሻቐል፣ ኣይርእዩኻን እዮም። ደቂሶም እዮም ዘለዉ። እዚ ቦታ ሕሜት ዘየፍቅድ፣ በለካ ለኽዓካ ዘይብሉ ቦታ ሰላም እዩ። ሰባት ኣስተርሕዮም ንኹሉ ግዜ ዝነብርሉ፣ ነብሶምን ሓሳቦምን ዘዕርፉሉ ቦታ እዩ።”
ካብ ዕድመ ፍረሽ ወጻእኩ፣ ዓበኹ፣ በሰልኩ፣ ሓድሽ ፍልስፍናዊ ኣተሓሳስባታት ኣምጻእኩ እትብል ሳምራዊት፣ ንኣፍቃሪኣ ሳሙኤል እትምልሰሉ እዩ። ክሳብ ሂወት ሕርሕራይ ተብላ ወይ ንሂወት ሕርሕርይ ትብለላ፣ ንሳ ውን ግሩህ ፍቕራዊ መንፈስ እዩ ከምኡ ዘብላ ዘሎ።
ምኣቶም ከኣ፣ እቲ ጆንትራ ዝቕምቀም ናይ መወዳእታ 90ታት መንእሰይ ጸሓፊ ኣብ ፈተነ ንሓድሽ ቅዲ ሓጺር ዛንታ።
____________
“ወረቐት ስሚንቶ” ክገልጾ ዘይክእል ቀዛሕታ ውሽጢ ትፈጥረለይ ነቢበ ዘይመንዋ መትኒ ናይታ መጽሓፍ እያ ንዓይ።
“ሄለን ቆንጆ” ነቶም ብማዕዶ ዝፈልጦም ፍቑራት ደቀስመራ ብተመስጦ ክርእዮም እንከለኹ እተዘክረኒ ዛንታ እያ። ዝኽሪ እታ ኩሉ ግዜ ጋሻኣ ትገብረኒ ኣስመራ ከኣ።
“ህያብ” መወዳእታ ዛንታ እታ መጽሓፍ ኮይና፣ ሽም እታ ዛንታ ኣብታ መጽሓፍ ውን ዘሎ እመስለኒ። ምስቶም ግሩሃት ዛንታታትን ግሩሃራት ፍጡራቶምን ብግርህነት ዘጓዕዘና ጸሓፊ፣ ንመጽሓፉ ፍዂስ ኢሉና እናሰሓቕና ክንፋነዋ ብምሕሳብ መወዳእታ ክገብራ ዝመረጻ ኮይና ትስመዓኒ። ንዓኣ ምስ ነበብኩ እናሰሓቕኩን ፍዂስ ኢሉንን ነታ መጽሓፍ ስለዘቐምጣ።
የቐንየና እስከ በሉ የራኽበና ከኣ!
ፍቕረይ የማን


text:
ንህቡብ ተዋሳኢ ዊል ስሚዝ ዘነደረ ምዕዳል ሽልማት ኦስካር ሓደ ካብቶም ናይ ትማሊ ምሸት ኣዘራረብቲ ፍጻመታት ኰይኑ ኣሎ። መራሒ መደብ ኮሚዲያን ክሪስ ሮክ፡ ብዛዕባ ህቡባት ተዋሳእቲ እናተዋዘየ፡ ንበዓልቲ ቤት ዊል ስሚዝ ዝዀነት ጀዳ ስሚዝ፡ ንዅነታት ላጸይቶ ጸጕሪ ኣመልኪቱ ምስ ተዋዛየ’ዩ፡ ዊል ስሚስ ንክሪስ ሮክ ኣብ መድረኽ ብጽፍዒት ሃሪሙዎ።
ብዋዛ ክሪስ ሮክ ዝተቖጥዐ ዊል ስሚስ ንቦታኡ ምስ ተመለሰ፡ ንስድራኡ ኣመልኪቱ ከይዋዘ ዓው ኢሉ ብሕርቃን ምዝራቡ ቀጺሉ። ጀዳ ስሚዝ ካብ 2018 ኣትሒዛ ብጸጕሪ ዝመልጥ ሕማም ከም ዝተጠቕዐት ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ክሪስ ሮክ ነቲ ሕማም እኹል ኣስተብህሎ ከይሃበ ስለ ዝተዋዘየ’ዩ ነቲ ቍጥዐ ኣኸቲሉ።
ኣብ መንጎ ተዋሳኢ ዊል ስሚዝን መራሕ መደብ ክሪስ ሮክን ዝነበረ ናይ ጎንጺን ምልውዋጥ ቃላትን፡ ብኣፍረይቲ እቲ ምርኢት ተቖሪጹ ን10 ካልኢት ደኣ ደው ይበል እምበር፡ ካብ ኣመሪካ ወጻኢ ዝፍንዉ መደበራት ነቲ ዝነበረ ዘረባ ስለ ዝፈነዉዎ ኣብ ኵሉ ክበጽሕ ክኢሉ።
ድሒሩ ዊል ስሚዝ ብሉጽ ተዋሳኣይ ብምዃን ሽልማት ክቕበል ንመድረኽ ምስ ደየበ ይቕረታ ሓቲቱ’ዩ።


text:
ምቛም ሓድነታዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ግዜኡ ሕጂ እዩ!
ደራሲ: ሳልሕ ዩኑስ
ተርጓሚ: ሳሙኤል ኣማሃ
ቅድሚ 19 ዓመታት፡ ልክዕ ንምዃን ኣብ 2 ለካቲት 2002፡ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንሃገራዊ ባይቶ ብምርካስ ብገዛእ ኢዱ ነብሱ ከሕቅቕ ገይሩዎ እዩ። እቲ ሃገራዊ ባይቶ ብኸመይን ስለምንታይን ነቲ ዘሕፍር ነብሰ-ቕትለታዊ ስጕምቲ እቲ ወሲዱ ኣብዚ መላግቦ ተገሊጹ ኣሎ (ኣብዚ)። ንፈጻሚ ኣካል መንግስቲ ልጓም ኰይኑ ክቕይድ ዝኽእል ዝነበረ ኣውራ ትካል ምፍራሱ፡ ኤርትራ ናብ ህጉም ድስቡጣነት ብፍጥነት ክትምርሽ ከም ዘቀላጠፈ ዘሻሙ ኣይኰነን። ካብኡ ንደሓር፡ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ዝባና ብዘይዕረፍቲ ጽዖትን ቍስልን እና’ውርደት፡ ካብ ቅልውላው ናብ ቅልውላው እና’ንደልሃጸት፡ ቅዋምን ስርዓትን መሰረታውያን ሓርነታትን ዘይብላ፡ ንመንግስቶም ዝፈርሑ ዜጋታት ዝሰፍሩላ ሃገር ክትከውን ተገዲዳ። ዘይከም’ቶም ኣብ ትሕቲ ምልካውያን ስርዓታት እናነበሩ ክንሶም ዝሓሸ ንብረት ዘለዎም ህዝቢታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ብንዋት ይኹን ብመንፈስ ወይ’ውን ብኻልእ መስፈሪታት ሰብኣዊ ምዕባለ ፍጹም በቲኹ እዩ።
ቅድሚ ገለ እዋን፡ ‘ሽግር ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ዕልዋ እዩ ክፍታሕ ዝኽእል’ ኢለ መጒተ ነበርኩ። እቲ ናይ ደሞክራስያዊ ዕልዋ እማመይ፡ ህግደፍ ነብሱ ኣስተኻኺሉ፡ ንኤርትራ ናብ መንገዲ ደሞክራስያ ክመልሳ ዝብል እዩ ዝነበረ። (ነዚ ሓሳብ ዘርዚረ ዝገለጽክሉ ዓንቀጽ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ በዚ መላግቦ ክርከብ ይከኣል – ኣብዚ) ደሞክራስያዊ ዕልዋ ክሳኻዕ፡ እቶም ነዚ ንምግባር ኣኻእሎ ዘሎዎም ሰባት፡ ማለት ሓለፍቲ በርጌሳውያንን ወተሃደራውያንን ትካላት መንግስቲ ኤርትራ፡ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ስልጣን ኣልዮም፡ ነቲ ኣብ 1997 ሃገራዊ ቅዋም ብምጽዳቕ ዝተኾትመ ቅዋማዊ መንገዲ ዳግም ከበራብሩዎ ነቢርዎም። እዚ ሓሳብ’ዚ፡ ምኒስተር ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ ዝጸሓፎ፡ “ኤርትራ ሃገረይ” ዝብል መጽሓፍ ብዝርዝር ተቐሚጢ ኣሎ። (ጽማቝን ገምጋማዊ ትንተናን ናይታ መጽሓፍ ኣብዚ ብምእታው ክንበብ ይክኣል)። ኣነን ምኒስተር ብርሃነን በብወገንና ነዚ ደሞክራስያዊ ዕልዋ ዝብል ሓሳብ ክንእምም እንከለና፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነበሩ ኤርትራውያን መሃንድሳት ለውጢ ኰይኖም ክበቕዑ እዮም ዝብል ሓሳብ ነበረና። እንተዀነ፡ ብውድዓዊ ገምጋም፡ ብሰሪ ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ለበዳ ቫይረስ ኮሮናን ኣብ ዝተዳኸመት ኤርትራ፡ እዚ ተኽእሎ’ዚ ኣዝዩ ዝረሓቐ መሲሉ ኣሎ።
ስለዚ እምበኣር እዩ፡ ኣብ ስደት ዘለና ኤርትራውያን ዝያዳ ሓላፍነት ክንሰክም የግዲ ዝዀነና። ኣብዚ ዓንቀጽ’ዚ፡ ክውንነታዊ፡ ኣድማዒ፡ ልዕሊ ኵሉ ድማ ኣብ መጻኢ ንዝመርሑና ሰባት ቅጽበታዊ ፖለቲካዊ መባሕት ወይ መዝነትን ዘልብስ ዝመስለኒ ሓሳብ ክእምም ክፍትን እየ። ቀንዲ ሓሳበይ ቅድሚ ምግላጸይ፡ በዞም ዝስዕቡ ሓቅታት ከም ንእምንን ንሰማማዕን ከነረጋግጽ ይግባእ፥
1. ኣብ ኤርትራ ሓንቲ ሕጋዊት ፖለቲካዊት ውድብ (እታ ንነብሳ ግንባር ኢላ እትረቍሕ) ጥራሕ እያ ዘላ። እዛ ውድብ ካብ 1994 ንደሓር ውድባዊ ጉባኤ ኣይገበረትን።
2. ካብ’ዞም ኣብዚ ኣስማቶም ተዘርዚሩ ዘሎ 75 ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ናይታ ውድብ፡ እቶም ኣስማቶም ብደሚቕ ፊደል ተጻሒፉ ዘሎ፡ ዓሪፎም፡ ተሓይሮም፡ ተሰዲዶም ወይ’ውን ደስኪሎም ይርከቡ።
ኣብ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ዝተመርጹ ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን
3. ኣሽሓት ደገፍቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝዀኑ’ሞ፡ ነቲ ስምን ዝናን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝሰረቐን ዘባዕለገን ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሒን (ህግደፍ) ዘይድግፉ፡ ፖለቲካዊ ቤት ዘይብሎም ኣለዉ። እዚኦም “ሻዕብያ ቀደም! ሻዕብያ ሎሚ! ሻዕብያ ንዘልኣለም፡ ሞት ንህግደፍ!” ዝብል መቆምያ ዘሎዎም ፖለቲካዊ ጅር እዮም።
4. ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት፡ ኤርትራዊ ሓይሊ ተቓውሞ ንነብሱ ናብ ሓደ ሓያል ትካላት ሕጊ፡ ዜናን መራኸቢታትን ዝውንን ፖለቲካዊ ሓይሊ ኣብቂዑ ንምውዳብ ኣይከኣለን። ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓይሊታት ተቓውሞ፡ ዋላ’ኳ ኣብ ፍሉያት ጉዳያት ኣተኵረን ዝነጥፋ፡ ከም ኢሳይያስ ናብ ኣህጉራዊ ገበናዊ ቤት ፍርዲ፡ ዋንደይ ስዩም፡ ማሕበር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፡ ናይ ዩትዩብን ፈይስቡክን ቻነላት፡ ማዕከናት ተለቪዝዮናት፡ ዝኣመሰላ ጉጅለታት ኣብ ምምስራት እኳ እንተ ተዓወተ፡ ትካላዊ ብቕዓት ዘለወን፡ ካብተን ዝመስረትወንን ዝመስረትአንን ውልቀ-ሰባት ዝዓብያ፡ ቀጻልነት ዘረጋገጻ በርጌሳውያን ማሕበራት ኣብ ምፍጣር ግን ኣይተዓወተን። ብገምጋመይ፡ ኣብ መንጎ ተቓለስቲ ፍትሒ ክርኣይ ዝጸንሐ ምፍንጫላት ኣውራ ጠንቁ ስእነት ፖለቲካዊ መባሕት ወይ ስእነት ህዝባዊ ፖለቲካዊ መዚ እዩ። መሪሒነታት ተቓለስቲ ውድባት ኤርትራ ዘየወላውል ንጹር መዝነትን ተቐባልነትን ኣይጸንሖምን።
እማመይ
1. ኣብ ስደት ዝነብሩ ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ህግደፍን ኣብ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (1987) ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ኰይኖም ዝተመርጹ ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ክጽውዑ ኣለዎም። ኣውራ ዕላማ ናይዚ ጉባኤ’ዚ፡ ነቲ ኣብ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ (1994) ዝተፈጸመ ጭውያ፣ ምኽላስ ስምን ምርኻስን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንምዕራይ ይኸውን።
2. ሳላ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ጉባኤ ውድብ ንምስንዳው ዘድሊ ዝነበረ ናይ ነፋሪት ትኬታት፡ መዕረፊ ኣጋይሻት፡ ቪዛታትን ዝኣመሰለ ሎጂስቲካዊ ሃልኪ ኣይክህሉን እዩ። እቲ ዝጽዋዕ ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብመንገዲ ዙም ክሳኻዕ ይኽእል እዩ።
3. ውድባዊ ጉባኤ ብምዃኑ፡ ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ንመን ዓዲምካ ንመን ትገድፍ፧ ዝብል ሕቶ ኣይክህልዎምን እዩ። እቶም ዝዕድሙን ዝዕደሙን፡ ሕቡናት መራሕቲን ተራ ኣባላትን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ክዀኑ’ዩ ዘለዎም። ዘክሩ! እዚ ውድባዊ ጉባኤ እዩ።
4. ከም ወዮ ወትሩ ዝግበር፡ ውድባዊ ቤት ዘይብሎም ኤርትራውያን፡ መሓዙት ኤርትራን ካልኦት መዛኑ ኤርትራውያ ውድባትን ከም ተዓዘብቲ ኣብቲ ራብዓይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ይዕደሙ።
5. ኣውራ ኣተኵሮ ራብዓይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ውድባዊ ቻርተር ናይ ህዝባዊ ግንባር ዳግም ምኽላስ ይኸውን። እዚ ነቲ ኣብ መዋእለ-ሰውራ ዝነበሮ ስም ንምምላስ’ውን የጠቓልል። እቲ ዕላማ፡ ንኤርትራ ካብቲ ምስ ህግደፍ ዝተኣሳሰር መርዝንን ርስሓትን ምንጽሃ እዩ።
6. ራብዓይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ንጻውዒታት ኣብ ቤት-ማእሰርትታት ስርዓት ህግደፍ ዝበልዩ ዘለዉ ኣባላት ጉጅለ 15ን መራሕቲ ስርሒት ፎርቶን እሙን ኰይኑ ክርከብ ይግባእ። እዚ ማለት፡ እቲ ኣባላት ጉጅለ-15 ዝጸሓፉዎ ቅሉዕ ደብዳቤን ገስጋሳዊን ሊበራላዊን ውሳኔታት ካልኣይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር (1987)፡ መሰረታዊያን ሰነዳት ናይ ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ክዀኑ ይግባእ።
7. ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር፡ “ምስ እገለስ ከመይ ኢልካዩ ዝጋባእ፧ ክሳዕ ሞተይ እየ ዝጽየኖ! ምስ እገሊትስ ከመይ ኢልካ’ዩ ዝዕየ፧ ዘይበሊ ሓዳሪ ጽልኢ ኣለና” ዝብሉ እንተዀይኖም ግና፡ ግኒ ኢሳይያስ ገና ኣይወረደሎምን ማለት እዩ። ምስ ብጾቶም ምስራሕ ዘይኰነሎም እንተዀይኑ፡ ገና ግዳያት ኢሳይያስ ኣለዉ ማለት እዩ። ዘክሩ! ኢሳይያስ ኣብ ልዕሌኹም ክስልጥን፡ ውድብኩም ክብሕት፡ ብጾትኩም ክሸርብ፡ ዕላማኹም ክዓሉ ዝኽኣለ ንሓድሕድኩም ምትእምማን ምእንቲ ከይህልወኩም ከየባተኸ ዘርኢ ጽልኢን ህልኽን ዘይምስምማዕን ምንዕዓቕን ስለ ዝተኸለ እዩ። ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ፡ “ኣይ ደጊምስ ኣሪግና ኢና። ዳግማይ ንምግባእ፡ ንምውዳብ፡ ንምዕጣቕን ኣይከኣለናን እዩ!” ዝብሉ እንተዀይኖም፡ መዘናታቶም መራሕቲ ህወሓት፡ ዝኸፈልሉን ነዊሕ ዝተቓለስሉን ዕላማን ሃገሮምን ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ኢሎም ምስ ኣመኑ፡ ንጎቦታት ትግራይ ደይቦም ዳግም ወይኖም እዮም። ንኣብነት ኣምባሳዶር ስዩም መስፍን ናብ በረኻታት ትግራይ ወፊሩ፡ ኣብ ጐድኒ ህዝቡ ተሰሊፉ ግንባሩ ንዓረር ሂቡ እዩ። ነዚ ኣይትድነቑሉን ኣኽብሮት ኣይትህብዎን ዲኹም፧ ግንባርኩም ንቐታሊ ዓረር ሃቡ ኣይተበሃልኩምን። እቲ እማመ ካብዚ ኣዝዩ ዝቐለለ እዩ። እቲ እማመ ውድባዊ ጉባኤ ምጽዋዕን ምስራዕን እዩ። እጃምኩም ድማ መሰጋገሪ ጥራሕ እዩ።
8. ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝምረጹ መሪሕነት ከቕዉም ከድልዮ እዩ። እዚ መሪሕነት ድማ ፈጸምቲ ኣካላት ይስይም። እዚ ስያመ’ዚ ሓድሽ መሪሕነት፡ ቀጻልነት ዘረጋግጽ፣ ብቐንዱ ድማ ፖለቲካዊ መባሕት ወይ መዚ ዘውህብ እዩ። እዚ፡ ነቲ ኣብ ተቓወምቲ ውድባት ንነዊሕ እዋን ከሰንክል ዝጸንሐ ጸገም ስእነት ፖለቲካዊ መባሕት ክፈትሕ እዩ።
9. ማእከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብገዛእ ፍቓዱ፡ ብፊንታኡ ከየማኸረ ዝውድኦ ነገር ከም ዘየሎ ክፈልጥ ከድልዮ እዩ። ስለዚ ድማ፡ ካብ ጉባኤ ሒዙዎም ዝወጽእ ውሳኔታት ምስ ካልኦት ተቓወምቲ ውድባት ዘሳንዩዎን ክላፈን ዘኽእልዎን ክዀኑ ይግባእ። ሓደ ካብቲ ሓጀታት ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ክኸውን ዘለዎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ብዝተፈላለያ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝተሳእለ ፖለቲካዊ መደባት፡ ትልሚታት፡ እማመታት፡ ውድባዊ ፕሮግራማትን ምጽናዕን ምምዛንን እዩ። ትዕቢት፡ ግብዝና፡ ንሕና ጥራይ ኢና መንገዲ ሓቂን ፍትሕን ሃገራዊ ትንሳኤን ንፈልጥ ዝብል ዝምባለታት ንህግደፍ ብምግዳፍ ምስ ካልኦት መዘናኹም ናይ ተቓውሞ ውድባት ሓባርዊ ግንባር ክትምስርቱ ዘኽእለኩም መደብን ኣደብን ክህልወኩም ክትገብሩ ይግባእ።
10. እዚ ኵሉ ነገር (ውድባዊ ጉባኤ ምውዳብ፡ ውድባዊ መደባት ዳግም ምኽላስ፡ ሓድሽ መሪሕነት ምምራጽ፡ መደባትን ትልሚታትን ካልኦት ናይ ተቓውሞ ውድባት ምጽናዕን ምምዛንን) ብህጹጹ ክግበር ከድሊ እዩ። ቅድሚ 24 ግንቦት 2021 ተጀሚሩ ክዛዘም ኣለዎ።
እቲ ድሕሪ ጉባኤ ዝኸውን’ከ፧
ህዝባዊ ግንባር ራብዓይ ጉባኤኡ ምስ ኣሳኽዐ፡ እቲ ዝተረፈ ፍርቂ ኤርትራ ድማ ናቱ ውድባዊ ጉባኤ ክጽውዕ ኣለዎ። ፍርቂ ኤርትራ ማለተይ፡ እቲ ህዝባዊ ግንባር ንፖለቲካዊ መርገጺና ኣየንጸባርቕን እዩ ዝብል ክፋል ኤርትራውያን ማለተይ እየ። ብድሕሪ’ዚ፡ እዘን ክልተ ውድባት (ኣስተውዕሉ! ክልተ ውድባት እየ ዝብል ዘለኹ። ዓሰርተ ኣይበልኩን!) ሓድነታዊ መሰጋገሪ ህዝባዊ መንግስቲ የቊማ። እዚ መሰጋገሪ መንግስቲ፡ መለሳ ናይቶም ንኤርትራ ዘባድሙ ዘለዉ ሕሱማት ጉራቌናትን ኮብኮብቲ ግልያታትን ኰይኑ፡ ንመሰላትን ፍትሒን ኤርትራውያን ዜጋታት ዝቐውም ይኸውን። ምቛም መሰጋገሪ መንግስቲ፡ ሓደ መንግስቲ ክገብሮ ዝኽእል ኵሉ ነገር ንምግባር የኽእለካ ማለት ኣይኰነን። እንተዀነ፡ ገለ ካብቶም ክግበሩ ዝኽእሉ ዕዮታት ምስ ልኡኻት መንግስታት ምርኻብ፣ መለሳ ኣዕናዊ ፖሊስታት ህግደፍ ምርቃቅን ዝኣመሰሉ ዕማማት እዮም።
መንግስቲ ምትካል ከም ዘይክውንነታውን ደፋርን ስጉምቲ ዝሓስብ እንተልዩ ንምፍታኑ’ውን ኣይበገስ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሓይሊ ንነብሱ ከም መንግስቲ ዝረቝሓሉ ምኽንያት፡ ፍቓድን ርድየትን ስምየትን ህዝቢ ስለ ዘሎዎ ዘይኰነስ፡ ሓይሊ ብረት ስለ ዝውንን እዩ። ንስኹም ግን ፍቓድን ርድየትን ስምየትን ህዝቢ ክህልወኩም እዩ። ብዓል ብረት ጥራሕ’ዩ ኣብ ሃገርን ህዝብን ክስልጥን ዝኽእል ዝብል እንተሎ፡ ወድባዊ ጉባኤ ዝብሃል መደብ ገዲፉ ተዋጋኢ ሰራዊት ይወድብ። “ገይሻ ኣላ’ምበር እታ ገድሊ. . .” እናበለ ድዩ ዘዝየመ ዮሃንስ ትካቦ፧ እቲ ክኸውን እቲ፡ ትም ምባል ኣማራጺ ኣይኰነን። እቲ’ባ ክብሃል ዝኽእል ካልእ ኣማራጺኸ እንታይ ኣሎ፧ ጀነራል ፊሊፖስ ወልደዮሃንስ ኣንጻር ኢሳይያስ ክዓሉ ምጽባይ፧ ኣብ ፍጹም ዕጽዋን ማሕዩር-ቤትን ዝርከብ፡ ካብ ዓሰርተ ንላዕሊ ከይእከብ ዝተኸልከለ ህዝቢ፡ ህዝባዊ ምልዕዓል ወዲቡ መንግስቲ ክኣሊ ምጽባይ፧ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክመውት ምምህላል፧ ኣሽንኳይ ንሱስ ወላዲቱ’ኳ ክሳዕ ሕጂ ብህይወት ኣለዋ።
ያላ ንበገስ ብጾት!
መወከሲ ሰነዳት፥
1. ሰነዳት ጉባኤ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ
2. ቅሉዕ መልእኽቲ ጉጅለ-15 ናብ ኩሎም ኣባላት ህግደፍ


text:
ቁጽሪ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ዝሃደሙ ስደተኛታት 50 ሽሕ ከምዝበጽሐ፣ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ሎሚ ዓርቢ ገሊጹ።
ብመሰረት ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት(UNHCR) ባባር ባሎች "ካብ ውግእ ክልል ትግራይ መዓልታዊ 500 ሰባት ናብ ሱዳን ይኣትው ኣለው።"
እቲ ትካል ወሲኹ ካብ ውሽጢ ክልል ትግራይ ናብ ሱዳን ይሰግሩ ዘለው ሰባት፣ ደኺሞምን ጽምልዮምን እዮም ዝራኣዩ፣ ናብ ሱዳን ቅድሚ ምስጋሮም እንተዋሓደ ንክልተ ሰሙን ብእግሮም ዝተጓዓዙን’ውን እዮም ይብል ።
ባባር ባሎች ወሲኹ "ናብ ምብራቅ ሱዳን ዝኣተው ስደተኛታት፣ ኣብ መገዲ ንብረቶምን ገንዘቦምን ከምዝተዘርፉ፣ ካብ’ቶም ዘረፍቲ ንምህዳም ኢሎም ፈቆዶ ጣሻን በረኻን እናተሓብኡ ከምዝቀነዩን’ውን ጠቂሶምልና፣ ብዙሓት’ውን ተሓቢኦም ይህልው እዮም፣ እንታይ ይኾን ከምዘሎ ንጹር ስእሊ የብልናን "ኢሉ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ብኩነታት ኣብ ክልል ትግራይ ተዓቑቦም ዘለው ኤርትራዊያን ስደተኛታት ምሒር ከምዝተሻቀለ ብምሕባር፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብ ሲቪላትን ኤርትራዊያን ስደተኛታትን ምሕላፍ ክሳብ ሎሚ ከምዘይፈቀደ’ውን ባባር ባሎች ጠቂሱ።
ንሱ "ጸጥታዊ ስምምዕነት ምስ ዝዛዘም፣ ቀረባት ንምብጻሕ ተወዲኖም ይጽበዩ ኣለው። ንሓደ ወርሒ ርክባት ዝተቋረጾም ሰባት፣ ኣብ ኣዝዩ ሕማቅ ኩነታት ከምዝህልው ዘጠራጥር ኣይኮነን። ስለዝኾነ፣ ቀልጢፍና ክነርክበሎም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ"ይብል ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ መግለጺኡ፣ ኩሎም ተዋጋእቲ ሓይልታት፣ ንናጽነት ምንቅስቃስ ናብ ሲቪላት ከኽእሉን ተማሕጺኑ ኣሎ።


text:
ምጭጫሕ እንቃቕሖ ቅድሚ ጽግያት ኣዴታትኪ እዩ ዝጅምር።
ስለዚ እቲ እንቋቕሖ በሲሉ ድቂ ክኸውን ይኽእል።
ድቂ ማለት:
እቲ እንቋቕሒ ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ይሓብር።
ስለዚ ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ ኢኺ ማለት እዩ።
ብዙሓት ደቀንስትዮ እቲ ናይ እንቃቕሖ ምጭጫሕ ኣይፍለጠንን እዩ።
ንዓኺ ጀሚሩኪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ምጭጫሕ እንቓቕሖ ኩሉ ግዜ ቅድሚ ናይ ኣዴታት ምጅማሩ እዩ ዝመጽእ።
ዋላ እውን ቅድሚ ፈልማይ ጽግያት ኣዴታትኪ።
ኣዋልድ ቅድሚ ጽግያት ኣዴታተን ዝጅምረን ናይ ብልዕቲ ፈሳሲ ዝመጸን ኣሎ።
እዚ ፈሳሲ ዘርኢ:
ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ኣዴታትኪ ከም ዝጅምር እዩ።
እዚ ግን 1 ወርሒ ክወስድ ይኽእል ወይ ድማ 1 ዓመት።
ገለ ኣዋልድ እዚ ፈሳሲ ብልዕቲ ይፍለጠን እዩ።
ገለ ከኣ ኣይፍለጠንን።
ስለዚ መከላኸሊ ክትጥቀማ ይግባእ።
ብዝበለጸ ኮንዶም እንተ ተጠቐምክን ዝምረጽ እዩ።
ኮንዶም ብስጋዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ሕማማት ይከላኸል።


text:
ሕጂ ዳርጋ ኩሉ ሰብ ተሃኑ ዘውጽአ ይመስል እሞ ቁሩብ ብዛዕባ”ትግራይ” ክንዛረብ፡፡ እንታይ ብዛዕባ ትግራይ?
ብዛዕባ ትግራይ ዋላ ሓንቲ ክንዛረብ ኣይንኽእል ኢና። ምኽንያቱ ዓቕሚ ስለዘይብልና። ብዛዕባ እቲ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ከይዱ ብዝኾነ መለክዒ ኣብ ዘይብጽሖ ኲናት ዝሳተፍ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ግን ክዝረብ ይከኣል እዩ፡፡ እቲ ንባዕሉ እውን ግዳይ ናይ ብዙሓት ረቛሒታት ዝኾነ ሰራዊት ግና ብዛዕባኡ ክትዛረብ እውን ዝከኣል ኣይኮነን። ስለዚ እምበኣር እቲ ዘረባ ብዛዕባ ሰራዊት ኤርትራ ዘይኮነ ብዛዕባ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ክኸውን ዘለዎ። እቲ ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ነገራት ስለምንታይ እዩ ከምኡ ዝኸውን እናበልና ምሕሳብ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ጠንቂ ከይፈለጥና ብዛዕባ ሳዕቤንን ፍታሕን እንተተዛረብና ናብ ዋላ ሓደ ኣይወስደናን ወይ ኣየብጽሓናንን እዩ።
ስለምንታይ እዩ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ነገራት ከምኡ ዝኸውን?
ስለምታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ንዓለም ምሉእ ዘሰንበደ፡360 ደቁ ኣብ መንደበልዎ ዘህለቐ ጥፍኣት ከም ሓደ ታራ ንቡር ፍጻሜ ርእይዎ ጥራይ ሓሊፉ ሲ ዳርጋ ረሲዕዎ እኳ ዝነብር ዘሎ? ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ እዞም ልዕሊ360 ደቁ ንቡር ቀብሪ እኳ ከይረኸቡ ኣብ ጋህሲ መንደበልዎ ተጸፍጺፎም እናነበሩ ዘይዝክሮም ዘሎ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣማኢት ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ደቁ፡ ካብ ቅድሚ ዓይኑ ተገፊጦም ክዕፈኑን ብበትሪ እናተደሰቑ፡ ኣብ ምድረበዳ ክእሰሩን ስቕ ኢሉ ዝርኣየ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ መራሕተይ ኢሉ ዝጸውዖም፡ ዝኣመኖምን ክመርሕዎ ብግብሪ ዝረኣዮምን ኣብ ዓሰርተታት ሰበሰልጣን ደቁ፡ ነበረያነበረ ብዝዓይነቱ ኣጠፋፍኣ ክጠፍኡ እንከለዉ፡ ዋላ ሓንቲ ሕቶ ዘይብሉ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዓቕሚ ኣዳም ዘይበጽሑ ህጻናት ደቁ፡ እግሮም ናብ ዝመርሖም ክጠፍኡ እንከለዉ ሕቶ ዘይብሉ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ዓዱ ናበይ ክኸይድን ከይከይድን ክንገሮ እንከሎ ሕቶ ዘይብሉ?
እዞም ኣብ ላዕሊ ጠቒሰዮም ዘለኹ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ዝኾኑ ሕቶታት፡ ሓሲበ እየ ኣዝዮም ናብ ስድራቤት ዝቐረቡ ገይረዮም። ምኽንያቱ፡ ነቲ ሓበሬታ ዘይብሉ፡ ዘይተረድኦ ኮይኑ፡ ዘይፈለጠ ኮይኑ… ወዘተ ዝብል መመኽነይታታት ፈጺሞም ዕድል ዘይህቡን ውሽጠ-ውሻጠ ኣትዮም ዝስርስሩን እዮም። ኣይኮነን ታራ መዓልታዊ ህይወት ዝመርሕ ሰብ፡ ኣብ ደብሪ ዝቕመጥ ፈላስን ኣብ ዝጸበበ መሸጎራጉር ተሓይሩ ዝነብር ሰብን እውን ክርእዮምን ክፈልጦምን ዝኽእል ፍጻሜታት እዮም። ሓሓሊፎም ዘጋጠሙ እውን ኣይኮኑን ብቕድም ተኸተልን ብኣልማማ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዘነቓነቑን ፍጻሜታት ድማ እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ግን ነቶም ኣብ ገዛእ ነብሱ ዝወረዱ ኣይሂታት ዘስተብሃለሎም ኣይመስልን። ስለምንታይ?
ንዘመናት እናተደጋገመ ዝነብር፡ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ዝፍጸም፡ ተሳተፍቱ እውን ዝኾንና ሓቅታት ካብ ምርኣይ ሓንጊድናን ደርሆ ጻሕቲራ ኣብ እትረኽቦ ከንቱ ምስሉይነት ተሓቢእናን ክንነብር ኣይንኽእል ኢና።
ንልዕሊ ክልተ ሚእቲ ዓመታት፡ ኣብዛ ዘመናዊ ፖለቲካ ዘመሓድራ ዓለም ህዝቢ ኤርትራ ናይ ገዛእርእሱ ፖለቲካ የብሉን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ ኩሉግዜ መጋበርያ ናይ ንጹር ጉዳይን ዕላማን ዘለዎም ሓይልታትን ወገናትን እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ፈጺሙ ኣብዘይምልከቶ ኲናት ህይወቱ ዝኸፍል ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ፡ ናይ ፈለማ መጋበርያ ንኻልኦት ኣይኮነን። ነቲ ንጥልያን ኣብ ሊብያን ኣብ ኤርትራን፡ ነቶም ድሕሪኡ ዝሰዓቡ ሓይልታትን ብጻዕዳ ኢዱ ገዲፉ ብጸሊም(ዝባን) ኢዱ ከም ሕሱም ዝተገዝአን ዝኸደመን ኤርትራዊ ገዲፍና፡ ኣብዚ ዝሓለፈ20 ዓመታት ጥራይ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ህዝቢ ኤርትራ ጽቡቕ ገይሩ ዝፈልጦ ነጥብታት ንጥቀስ።
ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ፡
እቶም ኣዝዮም ብዙሓት ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ፡ ክንዲምንታይ ሃብቲ ኤርትራ እዮም ኣህሊኾም፡ ዝጸባጸብ ኣካል ስለዘየለ ህዝቢ ኤርትራ ክፈልጦ እውን ዘይሕሰብ እዩ። ብገንዘቡ ዝምወሉ ከምዝኾኑ ግን ጸማምን ዕዉርን እንተዘይኮይኑ ኣንዳዕዲዑ ይፈልጥ እዩ። ስለምንታይ ኢሉ ግን ክሕተት ከምዝከኣል እውን ሓሲብሉ ዝፈልጥ ኣይመስልን።
ሰራዊት ደምሒት ኣብ ኣስመራ ኣትዮም ኣብ ቦታ ሰራዊት ፖሊስ ኤርትራ(MP) ኮይኖም ክሰርሑ፡ ዝረኣየ ህዝቢ ኣስመራ፡ ኣብታ ርእሲ ከተማ ሃገሩ ከምኡ ዝበለ ብድዐ፡ ንዕቀትን ውርደትን ክግበር ርእዩ ከምዘይረኣየ እዩ ሓልፍዎ። ስለምንታይ ይኸውን?
ዳንኬራ ተቓለስቲ ሶማል፣ ኣብ ኣስመራ፡
ዝዓበያ ሆቴላት ኣስመራን ዝበለጸ ቪላታት እታ ኸተማን፡ ከም ሕሱም ብሓይልታት ሶማል ክርገጻ እንከለዋ፡ ህዝቢ እታ”ዓባይ ኣስመራ” ፊልም ዝቕረጽ ዘሎ መሲልዎ ዶ ይኸውን ብጎቦ ዓይኑ እናረኣዮም ጥራይ ዝሓልፍ ዝነበረ?
ቅትለት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ የመን፡
ዓለም ምልእቲ ኤህ! ትብለሉ ዘላ ኲናት የመን ቀንዲ መደበሩ ወደብ ዓሰብ ኤርትራ እዩ። ኣብ ዓሰብን ከባቢኣን፡ ዝሳቐዩ ዘለዉ የመናውያን ኣብ መሬት ኤርትራ እዮም ዝሳቐዩ ዘለዉ። እቶም ኣብኡ ኣብ ዓሰብ ከባቢን ወተሃደራዊ ታዕሊም እናወሰዱ ናብ ዓዶም የመን ከይዶም ምስ ኣሕዋቶም ዝዋግኡ ዘለዉ እውን እንተቐቲሎም ይኹን እንተተቐቲሎም ኤርትራ እቲ ደም ኣብ ኢዳ እዩ።
እዚ ቐሊል እዩ፡፡ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ዓሰብ እናነቐላን ናብ እናተመልሳን፡ ንየመን ዘዕንዋ ዘለዋ ነፈርቲ ኢመራት ዓረብ፡ ብህልቂት ህዝቢ የመን ንኤርትራ ተሓታቲት ዝገብር ገበን እየን ዝፍጽማ ዘለዋ፡፡ ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉእ ውንኡ ይፈልጦ እዩ።
ስለምንታይ እዩ እቲ ዝኸውን ዘሎ ኣብ ኤርትራ ከምኡ ዝኸውን ዘሎ?
ሓያል ጸቓጢ መንግስቲ ስለዘሎ? ኣይፋሉን። ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለዉ መንግስታት ዕድል እንተረኺቦም ንምጽቃጥ ድሕር ዝብሉ ኣይኮኑን።
ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ዘሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንኻልኦት ናይ ምግዛእ፡ ምኽዳም፡ ጎይታይ እምበይተይ እናበልካ ምግልጋል ሕዱር ባህሊ ስለዘለዎ እዩ፡፡ እንተድኣ ፖለቲካዊ ኣምር ገይርና ክንዛረብ ኮይንና ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናተይ ዝብሉ ፖለቲካዊ ባህሊ የብሉን፡ ብዘይካ ካልኦት ዘቕርብሉ።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሚእቲ ዓመታት ዘጓነፈ ፍጻሜታት እንተመርሚርናዮ እዚ ሓቂ እዚ እዩ ዘርእየና።
እምበኣር፡ ኣብ ክንዲ በብሰዓቱን መዓልቱን ብዝኽሰቱን ዝሓልፉን ፍጻሜታት ምዝራብን ምስቁርቋርን፡ ነቲ መሰረታዊ ሽግር ክንፈልጦ ክንፍትን እቲ ዝሓይሽ እዩ። ንሓቂ ከምታ ዘላታ ከየጸባበቕና ምቕባል ግን እቲ ኣውራ ናብቲ ሕቶ እውን ክወስደና ዝኽእል መገዲ እዩ።
ንሓቂ ንድፈራ።
ምስዚ ሓሳብ ዝተሰማምዐ share እንተበሎ ዝበለጸ ዝርግሐ እዩ ዝረክብ።
ፍቕረይ የማን
11 የካቲት 2021


text:
Radio Erena: 06 November 2015
መንግስቲ ኤርትራ ንምቕያር ባጤራ ናቕፋ ኣመልኪቱ፣ ዘውጽኦ ቅድመ ኣዋጅ ኣብ ህዝቢ ሻቖሎት ፈጢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ነቲ ናይ ወረቐት ባጤራ ናቕፋ ክቕይሮ ምዃኑ ቅድመ ኣዋጃ ዝገብር ዘሎ፣ ነቲ ብሰንኪ ዝቕባበብን ምድካም ናይ ምዕዳግ ዓቕሙን፣ ህዝቢ ኣብ’ቲ ገንዘብ ይኹን ባንክታት እምነት ስለዝሰኣነ፣ ካብ ኣብ ባንክታት ኣብ ገዝኡ ይሕዞ ስለዘሎ፣ ነቲ ገንዘብ ኣብ ባንክታት ከምዝእከብ ንምግባር፣ ህዝቢ ወኒንዎ ናይ ዘሎ መጠን ገንዘብ ከኣ ንምቁጽጻር ምዃኑ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ክኢላታት ቁጠባ የረድኡ።
መጠን ሸርፊ ባጤራ ናቕፋ፣ ምስ ናይ ወጻኢ ባጤራታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዕጽፍታት ስለዘንቆልቆለ፣ እቶም ብዝሒ ዘለዎ ገንዘብ ዝውንኑ፣ ኣብ ክንዲ ኣብ ባንክታት ዘቕምጥዎ ከም ገዛን ካልእን ዝኣመሰለ ንብረት ከሰጋግርዎ ከምዝጸንሑ’ውን ይፍለጥ።
ብነጋዶ ይኹኑ ብካልኦት ካብ ወጽኢ ዝግበር ዘይጋዊ ሓዋላ ከኣ፣ ኣብ ኤርትራ ክህሉ ንዝግብኦ ውህለላ ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣዳኺሙዎ’ዩ።
መጠን ሸርፊ ባጤራ ናቕፋ ብመንጽር ብባንክታትን ሂምቦልን ዝግበር ሸርፊ ምስቲ ብዘይሕጋዊ ብጸሊም ዕዳጋ ካብ ወጻኢ ዝግበር ሓዋላን ክነጻጸር እንከሎ ናይ ልዕሊ 200 % ፍልልይ ኣለዎ።
እዚን ካልእን ተደማሚርርሩ፣ ኣብ ባንክታት ኤርትራ ዝርከብ ብዝሒ ናቕፋ እናወሓደን፣ ኣብ ኢድ ውልቀሰባት ዝንቀሳቀስ ገንዘብ ከኣ እናበዝሐን ከምዝኸይድ ጌርዎ።
መንግስቲ ነዚ ንምቁጽጻር እቲ መንግስቲ፣ ዝኾነ ሰብ ካብ 20 ሽሕ ናቕፋ ንላዕሊ ጥረ ገንዘብ ኣብ ከይሕዝን፣ ካብ ባንክ ንዝወጽእ ብዝሒ ገንዘብ’ውን ሕጋዊ ምኽንያት ክቐርብ ከገድድ እኳ እንተጸንሐ፣ ክፈትሖ ግና ኣይከኣለን።
ካብ ዝተወሰነ ብዝሒ ገንዘብ ንምስግጋር ብመንገዲ ባንክ ክኸውን ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም ዝስርሓሉ ኣገባብ ክንሱ፣ ኣብ ኤርትራ ክስርሓሉ ኣይጸንሐን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ ንብምሉኡ’ቲ ናይ ወረቀት ባጤራ ናቕፋ ብምቕያር፣ ነቲ ፋሉል ከይዱ ዘሎ ዑደት ባጤራ ናቕፋ ኣብ ዕዳጋ ንምቁጽጻር ጻዕርታት ይገብር ምህላዉ’ዮም ዘረድኡ እቶም ክኢላታት።
ይኩን’ምበር ዑደት ሓደ ባጤራ ኣብ ዕዳጋ ምቁጽጻሩ ዝከኣል፣ ርጉእ ቁጠባ ምስ ዝህሉ ጥራይ ምዃኑ ብምትሕስሳብ፣ እዚ ሕጂ ቅድመ ኣዋጅ ዝግበረሉ ዘሎ ምቕያር ባጤራ ናቕፋ፣ ግዝያዊ እንተዘይኮይኑ ነባሪ ፍታሕ ከምዘይህልዎ እቶም ክኢላታት ብተወሳኺ የረድኡ።
ባጤራ ናቕፋ ኣብ ዝጀመርሉ እዋን፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ “እቲ ናይ ወረቀት ባጤራ ብሕብርን ዓቐንን ተመሳሲሉ ኣብ ህዝቢ ምድንጋር ኣይፈጥርን ዶ?” ንዝብል ሕቶ ኣብ ዝመለሰሉ፣ ባጤራ ናቕፋ ኣይኮነን ዶ ሰብ ህበይ’ውን ክትፈላልዮ ትኽእል’ያ ምባሉ ኣይርሳዕን።
ይኹን’ምበር ባጤራ ናቕፋ ኣብ 1997 ካብ ዝተኣታተወሉ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብሕብሪን ዓቐንን እናተመኻነየ ሰለስተ እዋናት ተወሳኺ ሕታማት ብብዝሒ ከምዝተዘርግሐ ይፍለጥ።
===================================


text:
ሓንቲ ሰብ ጽብቕቲ ወይ ጥዕምቲ ወይ ደስ እንተ ኢላትካ
ኣፍቂርካያ ኣለኻ ማለት እዩ።
መጀመርያ ግን ክትላለያ ኣለካ።
ብድሕሪኡ ኢኻ ትኾነካ ድያ ኣይትኾነካን ትፈልጥ።
ወይ ንሳ እውን ትፈትወካ ድያ ኣይትፈትወካን ትፈልጥ።
ክትዛረባ እንከለኻ ብትሕትና ክኸውን ኣለዎ።
ነገራት ከይከብድ ድማ ነዞም ጠቐምቲ ነገራት ኣብ ምልላይ ተገንዘብ:
- ክትላለያ እንከለኻ ኣብ ጽቡቕ ሙድ ወይ መዓልቲ እንከለኻ ክኸውን ኣለዎ።
- ዘኒጥካ ግን ከኣ ምቹእ ክዳን ገይርካ (መታን ዓቕልኻ ከይጸበካ) ርኸባ።
- ኣብ ጥቓኣ ኮይንካ ግን ከኣ እኹል ርሕቀት ሓሊኻ ተዛረባ።
- ዓይና እንዳ ሓለኻን ገጻ እንዳ ረኣኻን ኣዛርባ።
- „ብዝያዳ ንኽላለየኪ ፍቓደኛ ዲኺ?“ ኢልካ ሕተታ።
- ሕራይ እንተ ኢላትካ ዝኾነ ነገር ሕተታ። ንኣብነት ትፈትዎ ሙዚቃ ወይ ዝንባለኣ ሕተታ።
- ኣብታ ሰብ ዘለካ ተገዳስነት ኣርእያ።
- ኣድናቖትካ ግለጸላ ወይ ኣብኣ ደስ ዝብለካ ነገራት ወይ ትፈትዎ ነገራት ንገራ።
- እተን ቀዳሞት ኣድናቖታት ግን ብዛዕባ ኣካላታ ክኾና የብለንን።
- ንኣብነት ትሰምዖ ሙዚቃ ወይ ድማ ኣዘራርባኣ ከም ትፈትዎን ደስ ከም ዝብለካን ንገራ።
- ንዓኣ እውን ደስ እንተ ኢልካያ ኣብኡ እንከሎ ክርደኣካ እዩ።
ንሓደ ሰብ ክትዛረቦ ብዙሕ ድፍረት ይሓትት እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ንሓንቲ ጓል ትሓታ እሞ ድሌት ከም ዘይብላ ትነግረካ።
እዚ ድማ ከም ዘሕርቐካ ፍሉጥ እዩ።
ይኹን ደኣምበር ምፍላጥካ እውን ጽቡቕ እዩ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ መወዳእታ ሓምለ ኣብ ኢትዮጵያ ዝፍፅምዎ ዑደት ንርክብ ክልቲአን ሃገራት ናብ ካሊእ ብርኪ ከሰርጋግሮ እዩ ኢሉ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ተወልደ ሙሉጌታ ንናይ ወፃኢ ጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ዑደት ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታትን ሃገራትን ዘሎ ርክብ ናብ ካሊእ ደረጃ ዘሰጋግር፣ካሊእ እምነ ኩርናዕ እዩ ኢሎም።
ኣብዚ ዑደት እዚ ዩናይትድ ስቴትስን ኢትዮጵያን ኣብ ጉዳያት ቁጠባዊ ምዕባለ፣ኣብ ምጥንኻር ዴሞክራሲያዊ ትካላትን ጉዳያት ፀጥታን ክዘራረቡ ተስፋ ንገብር ኢሎም።ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ኣዚዩ ፅቡቕ ምሕዝነት ዘለወን ሃገራት እየን ኢሎም ብምውሳኽ።
ዑደት ፕሬዝዳንት ኦባማ ንናይ ክልቲአን ሃገራት ስትራተጂያዊ ምሕዝነት ብዝበለፀ ከደንፍዕ እዩ ኢሎም እቶም ወሃቢ ቃል።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝጉዓዙ ካብ ዝእወጅ ጀሚሩ ዝተፈላለያ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዘተሓሳስብ ምዃኑ ይገልፃ ኣለዋ።ፕሬዝዳንት ኦባማ እዚ ጉዳይ እዚ ንሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከልዕሉሎም ይፅውዓ ኣለዋ።
ኣቶ ተወልደ ናይተን ትካላት ሪኢቶ ንዘሎ ሓቂ ዘንፀባርቕ ኣይኮነን ይብሉ።
ባራክ ኦባማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ምስ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ክዘራረቡ ትፅቢት ይግበር።
ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓደ ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ንኢትዮጵያ ክበፅሕ ባራክ ኦባማ ፈላማይ ፕሬዝዳንት ክኾኑ እዮም።


text:
ብሰንኪ ሕፅረት ገንዘብ ግን ኣብ GTP ሓደ ክውድኡ ዝነበሮም ፕሮጀክታት ከይተዛዘሙ ምስግጋሮም ይግለፅ ኣሎ።
‘ኣብ ኢድካ ብዘየለን ብዘይተጨበጠን ባጀት ክንድዚ ክሰርሕ እየ ኢልካ ምቕማጥ እዩ እቲ ፀገም’ ይብል ብዛዕባ ፖለቲካዊ፣ማሕበራውን ቁጠባውን ጉዳያት ኢትዮጵያ ዝከታተልን ዝፅሕፍን ኣቶ ገብረስላሴ ኣርኣያ ካብ ስዊድን።
ምጉታት ፕሮጀክታት ስታዲዮምን ማይን ከተማ መቐለ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ዝገለፀ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስቡክን ብሎገራትን ዝፅሕፍ፣ሰራሕተኛ ኢትዮ-ቴሌኮም ኣቶ ኣስፋው ገዳሙ ካብ ኣዲስ ኣበባ ብወገኑ ህንፀቱ ካብዝጅመር 14 ዓመታት ዘቑፀረ ፕሮጀክት ስታዲዮም መቐለ ካብ ዝግባእ ግዜ ንላዕሊ ብምጉታቱ ንተዓፃፃፊ ወፃኢ ከምዝተቓልዐ ይገልፅ።
ምኽትል ዋና ፈፃሚ ስራሕ ‘ካዛ ካፒታል ጉድስ ፋይናንስ ናይ ማሽነሪ መካረዪ ኩባኒያ’ ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ካብ ከተማ መቐለ ብወገኑ ዝተታሕዙ ሜጋ ፕሮጅክትታት ኣማኢት ቢሊዮናት ዝሓቱ ምዃኖምን ብገንዘብ ይኹን ብናይ ምፍፃም ዓቕሚ ዓበይቲ ብምዃኖም ክጓተቱ እንተኽኣሉ እውን ናይ ምፍፃም ዓቕሚ ፈጢሮምና እዮም ይብል።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ቅድሚ ሰሙናት ምስ ህዝቢ ከተማ ዓድዋ ዘተ ኣብዘካየድሉ እዋን ብዛዕባ ምዝርጋሕ መስመር መገዲ ባቡር መቐለ-ሽረ እንዳስላሰ ዝሃብዎ ርእይቶ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያን ካልኦት መድረኻትን ቀንዲ መዘራረቡ ኣስርእስቲ ኮይኑ’ሎ።ኣቶ ኣማኑኤል ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝሓዝናዮ ፕሮጀክት ዝርግሐ መንገዲ ባቡር ብዙሕ ቢሊዮናት ዝሓትት ስለዝኾነ እሞ ኸኣ ናይ ገንዘብ ሕፅረት ስለዘጋጠመ ካልእ ግዜ ክንሰርሖ ኢና እዮም ዝበሉ እምበር ከምቲ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያታት ዝጋዋሕ ዘሎ ወረ ኣይስራሕን ኣይበሉን ይብል።
‘ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪም ደሳለኝ ኣብ ናትና ዕደመ ኣይስራሕን ዝብል ተስፋ ዘቑርፅ ርእይቶ እዮም ሂቦም’ይብል ኣቶ ኣስፋው ገዳሙ ብወገኑ።
ዝርዝሩ ቀዳማይ ክፋል እቲ ዘተ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ዋሽንግተን ዲ.ሲን ከባብኣን ዝነብሩ ቈልዑን ወለዶምን ከምኡውን ካልኦት ፈተውቶም ቈልዑን ወለዶምን ቀዳም ኣብ ቅድሚት እቲ ኣብ ዋሽንግተን ዲ.ሲ ዝርከብ ሓወልቲ ኣብራሃም ሊንከንን ሓወልቲ ዲሲን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ዕላማ እቲ ሰልፊ 'ኣብ ትግራይ ይፍጸም ኣሎ ዝብልዎ ጃምላዊ ህልቂት ብፍላይ ከኣ ግፍዒን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ልዕሊ ቈልዑን ኣዴታትን ከምኡውን ጉዳይ እቶም ኣብ ትሕቲ ጽላል ሕቡራት ሃገራት አዕቁቦም ዝነበሩን ደሃዮም ዝጠፍአ ካብ 15 ስካብ 20 ሽሕ ኤርትራዊያን ስደተኛታትን ንማሕበረሰብ ዓለም ንምቅላዕ' ከምዝኾነ ገሊጾም።
እቶም ቆልዑን ወለዶምን ኸምዝገለጽዎ 'ንዝሓለፈ 5 አዋርሕ ኣብ ትግራይ ይካየድ ዘሎ ኣዕናዊ ውግእ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ንዚቝጸሩ ሰባት ቀቲሉ፣ ንልዕሊ 4 ነጥቢ 5 ሚልዮን ህዝብ ተጽባዪ ህጹጽ ሓገዝ ገይሩዎ፣ ን 2 ነጥቢ 2 ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ከምዘመዛበለን፣ 62 ሺህ ህዝቢ ናብ ሱዳን ንክስደዱ ከምዘገደደ’ ጠቂሶም።
መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ሕቡራት ሃገራት፣ ካልኦት መንግስታትን ኣህጉራውያን ውድባትን ብሕልፊ አብ ልዕሊምምሕዳራት ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብዪ አሕመድን መራሒ ኤርትር ፕሪዝደንት ኢሳይያስ አፈወርቂን ስጕምቲ ንክውሰድ፣ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ብወገኑ፣ ንክልቲኦም መራሕቲ ንክኸሶም ድምጾም ኣቃሊሖም።
ኣብ ዘረባና፣ ብዛዕባ አብ’ቲ ሰልፊ ዝተላዓሉ ጉዳያት፣ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ካብ ዝርከቡ ኤምባሲታት ኢትዮጵያን ኤርትን ግብረ መልሲ ንምርካብ ሓቲትናዮም ክንድውለልኩም ኢና ኢሎምና። ግን ኣይሰለጠን። እንተሂቦምና ክነቅርበልኩም ኢና።


text:
ተስፋይ ገብረዮሃንስ ኣብ ቀረባ እዋን ምስ ስዋሂሊ ኣዋሲቡ ዘሰናደኣ ደርፊ ኣብ ሞዛምቢክ ማቡቱ ኣብ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ ምርኢት ሙዚቃ ቀሪባ ፅቡቕ ናእዳን ተቐባልነትን ረኺባ’ላ።
እቲ መድረኽ ‘ኡሞጃ’ ዝብል መፀውዒ ዝተዋሃቦ እዩ ነይሩ። ብስዋህሊ ኡሞጃ ማለት ሕብረት ማለት’ዩ። ነዚ መድረኽ ምርኢት ሙዚቃ ድማ መንግስቲ ኖርወይ እዩ ኣሰናዲእዎ።
ኣብቲ መድረኽ ኣብ ኣፍሪካ ስሙያት ደረፍቲ፣ ሳዕሳዕትን ሰርከስን ተሳቲፎም።
“ኣነ ኣብቲ መድረኽ ክሳተፍ ዝኻኣልኩ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ዝፍለጥ ስዋህሊን ትግርኛን ዝሓዘ ደርፊ ምስ ሰራሕኹ ነቲ ደርፈይ ዝሰምዕዎን ዝፈተዉዎን ኣሰናዳእቲ እቲ ብመሰረት ዘቕረቡለይ ዕድመ እዩ።” ይብል ተስፋይ።
ተስፋይ ሰርከስ ነታ ሙዚቃ ምስ ሓደ ማቶና ዝተብሃለ ታንዛንያዊ መምህር ሙዚቃ ብምዃን ብሓባር ከምዝሰረሑዋ ይገልፅ።
ኣብታ ደርፊ ጭራ፣ ቫዮሊንን ዑድን ዝተባሃሉ መሳርሕታት ሙዚቃ ሓዊሱ ብካልኦት ዓይነታት ሙዚቃ ተቓሚማ እያ ተሰሪሓ።
“ደርፊ ትግርኛ ባህላዊ መሰረቱ ከይሳሓተ ኣብ ዓለምለኻዊ መድረኻት ቀሪቡ ተቐባልነት ክረክብን ክዓብን ንምግባር እዩ ሕልመይ” ይብል ከያኒ ተስፋይ።
ተስፋይ ገብረዮሃንስ ሓደ ካብቶም ኣብ ትግራይ ባህልን ኪነትን ትግራይ ንምዕባይ ዝፅዕሩ ዘለዉ ከየንቲ ምዃኑ ይፍለጥ።


text:
ብርክት ዝበሉ ሆቴላት ሓዊሱ ትኽክለኛ መጠኑ ዘይፍለጥ ንብረት ከምዝዓነወን ከምዝተዘረፈን መንግስትን ንብረትና ዓኒዩናን ተዘሪፉናን ዝበሉ ነጋዶን ይገልፁ ኣለው።
ኣቶ ተስፋይ በላይ ዝተብሃሉ ወናኒ ሆቴል ባህረ-ሰላም ሆቴሎም ከምዝዓነወን ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ንብረት ምዝራፉን ናይ መንበሪ ገዛ ንብረቶም እውን ምሉእ ብምሉእ ከምዝተዘረፈን ይዛረቡ። ኣባላት ስድርኦም ዝዓርፉሉ ከምዘይብሎም እውን ሓቢሮም ኣለው።
ወ/ሮ ሸዊት ኣባዲ ዝተብሃላ ብሰለስተ ፈረቓ 115 ሰራሕተኛታት ቖፂረን ዘስርሓ ዝነበራ ወናኒት ሆቴል ብወገነን ሆቴለን መስትያቱ ከምዝተሰባበረን ኣብ ንብረተን ከብዲ ጉድኣት ከምዝበፅሐን ይገልፃ።
ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ኣዲስ ኣበባ ወኪልና መለስካቸው ኣምሃ ዘዘራረቦም ’ዋና ፀሓፊ ኮሚቴ ሕቶ መንነት ወልቃይት' ኣቶ ኣደራጀው ዋኜ ኣብ ከተማ ጎንደር ንብረቶም ዝዓነዎም ተወልደቲ ትግራይ ምዃኖምን ንሕቶ መንነት ወልቃት ዕንቅፋት ዝፈጠሩ እዮም ምባሎምን ዝዝከር'ዩ። ገሊኦም ሰለልቲ ገዛኢ ፓርቲ እዮም ዝብል ክሲ እውን ቀሪቡ ነይሩ።
ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ጎንደር ብዝተፈጥረ ቅልውላውን ህውከትን ትሽዓተ ኣባላት ፖልስ ፌደራል፣ሓደ ኣባል ፖሊስ ክልል ኣምሓራን ሓደ ኣባል ሰራዊት ምክልኻን ከምኡ እውን ህይወት ሓሙሽተ ንፁሃን ሰባትን ከምዝጠፍአ መንግስቲ ኣፍሊጡ’ሎ። 11 ኣባላት ፌደራልን ፖሊስን ሓሙሽተ ናይቲ ክልል ፖሊሳትን እውን ቆሲሎም ኣለው።
ዘዘራረብናዮም ንብረቶም ዝዓነዎም ሰባት ግን ‘’ፍፁም ሓሶት እዩ’’ ክብሉ ነቲ ኽሲ ይነፅጉዎ።


text:
ኣቦ መንበር ፈደራላዊ ኮንግረስ ኦሮሞ ዶ/ር መረራ ጉዲና ከምዝተኣሰሩ ፓርቶም ኣፍሊጡ። መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን ንኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ጥሒሶም ኢሉ ከምዝኣሰሮም ገሊጹ።
ትማሊ ካብ ኣውሮጳ ናብ ኣዲሳበባ ዝኣተው ዶ/ር መረራ ጉዲና ዝተኣሰሩ ሎሚ ሓሙስ’ዩ ብመሰረት ኣባል መሪሕነት’ቲ ፓርቲ ኣቶ ጥሩነህ ገምታ።
እዚ ከም'ዚ'ሉ ከሎ፣ ኣባል ፓርላማ ኣውሮጳ ኣና ጎሜዝ ብወገነን ብዛዕባ ምእሳር ዶ/ር መረራ ጉዲና ሪኢቶአን ክህባ ከለዋ ‘ሰንቢደ’የ ግን ሕማቅ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣይገረመንን። ምኽንያቱ ስርዓት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ከም ዶ/ር መረራ ንዝኣምሰሉ ሓርበኛታት፣ ንዑቅ ተግባራት ናይ ምፍጻም ተኽእሎ ስለዘለዎ’ ኢለን።
ንትግባረ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ንዝከታተል ኮማንድ ፖስት ዝጠቀሰ ቴለቭዥን ኢትዮጵያ 'ዶ/ር መረራ ጉዲና ዝተኣሰሩ ብምኽንያት ምጥሓስ ኣፈጻጽማ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ከምዝኾነ' ገሊጹ’ሎ።
እቲ ኣዋጅ ‘ህውከትን ረብሻን ንምውላዕ ምብርባርን ርክብ ምፍጣርን ክልኩል’ዩ ይብል’።


text:
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ግብረ ሽበራ ኣልቃዒዳ፣ ኣልሸባብን ካልኦት ሓደገኛታት ዝኾኑ ተሓባበርቶምን መጥቃዕቲ ምውራድ ቀፂላ ትርከብ ።ኣብ ቀረባ እዋን ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴት ንላዕለዎት ኣመራርሓ ኣልሸባብ ብፍላይ ዓብደላ ዖስማን መሓመድን ማሊም ኣይመንን ዓለም ለኸ ኣሸበርቲ ክብል ፀሪሑዎም እዩ። ክብል እዩ እቲ ርእሰ ዓንቀፅ ሓተትኡ ዝጀመረ ።
“ኢንጂኔር እስማኤል “ ተባሂሉ'ውን ዝፍለጥ ዓብዱላሂ ዑስማን ናይቲ ጉጅለ ግብረ ሽበራ ኣመሓዳሪ መምረቲ ላዕለዎት ተባራዕቲ ፈንጅታት ኪኢላ ኦፖሬሽናት 'ዩ ። ከምኡ'ውን ንዓሚር ኣልሸባብ ፍሉይ ኣማኻሪኡን ኣልካታኢብ ናይ ዝተባህለ ክንፊ ማዕከን መራኽቢ ብዙሃን ኣልሸባብ መራሒን እዩ ።
ማሊም ኣይመን ድማ ክፋል ኣልሸባብ ዝኾነ መራሒ ጃይሽ ኣይመን 'ዩ ። ኣብ ሶማልን ኬኛን ዝተኻየዱ ሓደጋታት ግብረ ሽበራ ዝመርሐ እዩ ። ነቲ ኣብ ጥሪ 2020 ኣብ ቀፅሪ ሲምባ ፣ ማንደ ቤይ ኬንያ ብዝበፅሐ ሓደጋ ግብረ ሽበራ ሓደ ኣባል ኣገልግሎት ምክልኻል ኣሜሪካን ክልተ ኣሜሪካውያን ኮንትራክተራትን ዝቀ፟ተለ ሓደጋ ዝመርሐን ዝተለመን እዩ።
ኣልሸባብ ኣብ 2008 ብጉጅለ ግብረ ሽበራነት ዝተበየነ ኾይኑ ሰላም፣ ፀጥታን ምርግጋአትን ኬንያን ሶማሊያን ንሓደጋ ብምስጣሕ ቀፂሉ ይርከብ ። ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ማይክ ፓምፔኦ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ፤ “ ኣሜሪካ ዘይሕጋዊ ኣተሓሕዛ ገንዘብ ኣልሸባብ ንምስንኻል ፣ ኣብ ሰላማውያን ዜጋታት ንዘብፀሖ ተወሳኺ ሓደጋ ዓቅ፟ሙ ንምቅ፟ናስ ንግብረርሽበራ ዝውዕል ገንዘብ ዝረኽብሉ መንገዲ ብምትዕንቃ፟ፍ ንመንግስቲ ፌደራል ክትሕግዝ ድልውቲ እያ ።
እዚ ድማ ምስ ደገፍትናን መሓዙትናን ብሓባር ኮይንና ብምስራሕ እቲ ጉጅለ ግብረሽበራ ኣብ ምብራቅ፟ ኣፍሪካ ዘለዎ ዝርገሐን ጎብለልነትን ብምድኻም ምንብርካኽ ከምዝከኣል ሓቢሮም እዮም ። ክብል ይቅ፟ፅል እቲ ርዕሰ ዐንቀፅ ።
ብሙዃኑ በዞም ምኽንድያታት ዝኾነ ኣሜሪካዊ ብሓፈሻ ምስ መሓመድን አይንንን ኣብ ዝኾነ ዓይነ ልውውት ንግዲንኸይሳተፍ ተኣጊዶም እዮም ። ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ስልጣን ዩናይትድ ስቴት ዝርከቡ ናታቶም ንብረትን ምሳአቶም ዝሰርሑን ኩሎም ተኣጊዶም እዮም ። ብተወሳኺ ኮነ ተባሂሉ ናአልሸባብ ብንብረት ኮነ ብኻልእ ሃብታዊ ሓገዝ ዝገብር ክሕግዝ ዝፍትንን ወይ 'ውን ክመሳጠር ዝተረኽበ ወንጀለኛ ሙዃኑክርዳእ ይግባእ ይብል ።
እዞም ውሳነታት ኣብ ስግር ባሕሪ ግብረ ሽበራ ንምክልኻል ኣብ ዝግበር ፅዕሪ ሰፊሕ ቦታ ዝሓዙ እዮም ክብሉ ኣተሓባባሪ ፀረ ግብረ ሽበራ ናታን ሼልስ ተዛሪቦም እዮም “ ኩሎም ኣፅዋራትና ናብዚ ኩናት ከነምፅኦ ኢና ማዕቀብ ምንባር ጥራሕ ዘይኮነስ ምቅ፟ባል ሓበሬታ ፣መልእኽትታት ምልውዋጥ ፣ ሓባራዊ ዓቅ፟ሚ ክንሃንፅ ኢና” ኢሎም እዮም ።
ንሶም ወሲኾም ከምዝበልዎ ዩናይትድ ስቴት ኣብ ዜጋታታ ኣብ ዝርከቡሉ ንብረታን መሓዙታን ሓደጋ ዘብፅሕ ዝኾነ ዓይነት ጉጅለ ግብራ ሽበራ ደገ ንምጥቃዕ ድልውቲ እያ ።ከም ኣልሸባብ ዝበሉ ዝፍፅምዎም ሓደጋታት ግብረሽበራ ብውሳነታትና ብምምካን ዓለምና ምስኻዕ'ዩ ፃዕርና ንሱድማ ንገብር ክብል እቲ ርእሰ ዓንቀፅ ሓተትኡ ዛዚሙ እዩ ።


text:
March 12, 2016
ኢትዮጵያ ኣብ’ቲ ኣብ ዝመጽእ ሰነ ዝካየድ ናይ 2017-2018 ምርጫ ዘይቀዋሚ መንበር ኣብ ባይቶ ጸጥታ ንምርካብ ካብ ሓደ መጋቢት ጀሚራ ብወግዒ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ዘመተ ተካይድኣላ።
ኢትዮጵያ ዘይቀዋሚ መንበር ኣብ ባይቶ ጸጥታ ንምርካብ ሰለስተ ምኽንያታት’ያ ተቅርብ።
1 – « ንኣባል ሃገራት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከገልግል’የ ትብል »።
1 – 1- እቲ ሓቂ ግን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 1998 ዘየለ ናይ ዶብ ሽግር ብምፍጣር ኣንጻር ኤርትራ ኲናት ወሊዑ።
1 – 2 ኣብ 2006 ከኣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሶማል ወሪሩ።
1 – 3 ኤርትራን ሶማልን ኣባላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት እየን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ንኣባል ሃገራት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከገልግል ድሌት ኣለዎ እንተ ኮይኑ፡ ናይ’ዚ ብደረጃ ዞባን ክፍለ-ዓለምን ኲናት፡ ዕንወት፡ ሽግርን ቅልውላውን ዝፈጥር ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ዝደሊ ዋላ ሓደ ከምዘየለ ምሉእ እምነት ኣሎና።
2 – « ብመሰረት ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፍነተይ ክፍጽም’የ ድማ ትብል »።
2 – 1 ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ኢትዮጵያ ኣብ ናይ ተጻብኦን ምስፍሕፋሕን መንፈስ ዝተሰረተ እዩ። እዚ ከኣ ንሶማል ብምውራርን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኲናት ብምእዋጅን ዝያዳ ጎሊሑ።
2 – 2 ኩለን ሃገራት ጎረባብቲ ኢትዮጵያ ከኣ በዚ ዘይሓላፍነታውን ሰላምን ጸጥታን ዝህውኽን ፖሊሲ ኢትዮጵያ ተሃስየን እየን።
2 – 3 ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንስርዓታት ጎረባብቶም ሃገራት ብማዕቀን ዓንዳሪ ዞባዊ ፖሊስታቶም ክቅይርዎም ከም ዝደልዩ ብጋህዲ ዝዛረብሉ ጉዳይ እዩ።
በዚ ልዒሉ ዝተገልጸ ሓቂታት እምበኣር፡ እዚ ንመንፈስን ትሕዝቶን ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብቀጻሊ ዝግህስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ምኽባር ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድሕሪ ኩሉ’ዩ ክዛረብ ዘለዎ።
3 – « ኢትዮጵያ ኣህጉራዊ ሰላምን ጸጥታን ንምውሓስ ንጻውዒ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኩሉ ግዜ ምስ እኽበረት’ያ ትገልጽ »።
3 – 1 ካብ’ቲ ብ13 ሚያዝያ 2002 ማለት ቅድሚ 14 ዓመት ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ናይ መጨረስታን ቀያዲን ውሳነ ኮምሽን ዶብ ክትግብርን ካብ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ክወጽእን ባይቶ ጸጥታን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ብተደጋጋሚ ጻውዒት‘ኳ እንተ ኣቅረብሉ ጸማም እዝኒ’ዩ ሂቡዎም። ብኣንጻሩ’ኳ ድኣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንተደጋጋሚ ጻውዒት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባይቶ ጸጥታን ኮነ ኢሉ እናጎስዮ እንከሎን ንሉኣላዊ መሬት ኤርትራ ጎቢጡ እናሃለወን፡ ከምዛ ዓለም ዘይትርእዮ ዘላ ዝደለዮ ካብ ምዝራብ ድሕር ዝብል ኣይኮነን።
መወዳእታ በዚ ኣቀዲሙ ዝተገልጸ፡ እዚ ሕጂ ዘሎ ተጻባኢን ኣስፋሕፋሒን ስርዓት ተቆጻጺሩዋ እናሃለወ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ባይቶ ጸጥታ መንበር ክትሕዝን ንመላእ ኣፍሪቃ ክትውክልን ብዝኾነ ይኹን መለክዒን መዓቀኒን ብቅዕቲ ኣይኮነትን።


text:
ኢትዮጵያ ናብ ድርኩኺት ጥፍኣት ሰብኣዊ መሰላትን ሰብኣዊነትን ተምርሕ'ላ ክብልዓለም ለኸ ተሓላቂ መሰላት ኣምነስት ኢንተርናሽናል ሎሚ አጠንቂቁ።
እቲ ጉጅለ ነዚ ዝበለ ብሰንክ'ቲ ምስ ጎንጺ ትግራይ ዝተተሓሕዘ ዘሎም ዕባለታትእዩ።
4- ሕዳር መንግስቲ ንሰብኣዊ መሰላት ዝቅይድን ንነጻነት ስርዓተ ፍትሒ ዘስግእን ሓድሽ ህጹጽ ሰልጣን ንርእሱ ሂቡ ዝበለ ኣምነስቲ ኢንተናሽናል ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝወጹ ዘርኣዊ ጎንጺ ዘተባብዑ ጽሑፋት ምውሳኾምን ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ሰላማውያን ሰባት ኣንጻር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞን ብረት ከልዕሉ ምጽውዖምን ዘሻቅል'ዩ ኢሉ'ሎ።
ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣብ ትግራይ ዝጀመረ ቅልውላው ሰብኣዊን ሰብኣዊ መሰላትን ናብ ካልእ ክፍሊ'ታ ሃገርተጋፊሑ ዝበለ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል : እቲ ኩነታት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ከይኸውንጠጠው ንምባል ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብህጹጽ ሰብኣዊ መሰላትን ዓለም ለኸ ሰብኣዊ ሕግታትን ምኽባሩ ከረጋግጹ ኣለዎም ኢሎም'ለዉ Deprose Muchena ኣብ ኣምስትኢንተርናሽናል ዳይሬክተር ምብራቅን ደቡባዊን ኣፍሪቃ።


text:
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ኣሜን!!! ነገረ ጾም ጾም ማ ለት ንዝተወሰነ ግዜ ካብ መብልዕን ካብ መስተን ምኽልካል እዩ። እዚ ኮይኑ ከምቲ ቅዱስ ያሬድ ገሊጽዎ…
Category: ስብከተ ወንጌል
ቀዳም ሥዑር
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ቀዳም ሥዑር ቀዳም ሥዑር፦ በዚኣ ዕለት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ከርሰ መቓብር ዝወዓለላ መዓልቲ ብምዃና ምእመናን ካብ እኽለ ማይ ርሒቖም ጸይሞም…
ሰሙነ ሕማማት ዓርቢ ስቕለትን ፍኖተ መስቀልን
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ሰሙነ ሕማማት ዓርቢ ስቕለት ሊቃውንቲ ኣይሁድን ዓበይቲ ዓድን ድሕሪ እቲ ምስ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ናይ ገንዘብ ውዕል ምግባሮምን ምምኻሮምን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ጌቴ ሴማኒ ምስ ሓዋርያት ከሎ…
ሰሙነ ሕማማት (ሓሙስ )
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ሰሙነ ሕማማት (ሓሙስ ) ኣብ ስነ-ፍጥረት ሓሙስ ስጋውያን ኣዕዋፍን እንስሳታትን ዝተፈጥሩላ ሓሙሸይቲ መዓልቲ እያ። ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም…


text:
ወለድና ከም ለባማትን ብተፈጥሮ ከይተማህሩ ምሁራትን ምንባሮም ካብ ዘራጋግጸልና ሓቅታትን ጭብጥታትን ኩሉ ዝመሰለዎ ካብ መዓልታዊ መናባብርኦምን ካብ ዘጋጥሞም ዝነበረ ዓብላልን ትምክሕትን ጽበትን ፈተነታት ብምብጋስ ይምስልዎ ምንባሮም እነሆ ካብ ወለዶ ንወለዶ ክንምሃረሉን፡ ክንምህረሉን፡ ክንእረመሉን፡ ክንእርመሉን፡ ከነማሓድረሉን፡ ክንምሓደረሉን፡ ዘልኣለማዊ ነባሪ ርስቲ ኣውሪሶምና ምሕላፎም ክብርን ሞጎስን ንዐኦም ይኹን ኣሜን።
ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰንበት ዕለት 15/02/2010 ኣብ ናይ ኢትዮጵያውያን ፓል-ታልክ ሩም Ethiopian review.com on line ብኤልያስ ክፍለተመሪሑ፡ ተቓወምቲ ኢትዮጵያውያን ደገፍትን ወከልትን መንግስቲ ኤርትራ ከም ዶክተር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ካልኦትን ዝተሳተፍዎ ፓል-ታልክ ልዕሊ 200 ሰባት ሰሚዕዎ።
ርጉም ዉላድ ኣይወለድ ፡ እንተተወልደኸ ማይ ይለድ።ሓደ እዋን ደርሆ ያኢ ከምቲ ኩሉ ፍጡር እግዝኣብሄር ዝሰርዓላ ቛርፍ ወይ(ዕለታዊ ምግባ) እናማእረረት ሰላማዊ ናብራአ ትሕልፈሉ ኣብ ዝነበረት ጊዜ ወደይ ኢላ ትንየተሉ ዝነበረት በቲ ሰላማዊ ናብራአ ዘይታሓጎሰ ዉላዳ፡ሰላማዊ ናብራአ ንምዝራግን ንምኹላፍን መጺኡ እተን ኣምላኽ ዝዓደላ መናፍራ ነጽዩ ቆርበታ መሊጡ ሰደዳ። ወያ ዶርሆ እዚ ኩሉ መግፋዕትን ጭካነን ኣብ ነብሳ ወሪድዋ ክንሳ ዝዉር ኢላ እንደገና ናብኡ ተመልሰት።
ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ኣሰና ከምዝተቐስናዮ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብጥምየት ኣመኽንዩ ንህዝቢ ካብቲ ንዘበናት ዝነበረሉ፡ ኣብያተ ክርስትያኑን መሳጊዱን ዑና ኣቦታቱን ዝተተኽሎ ዓድታት ብግዴታን ምትላልን ከፈናቕሎ ዝሓንጸጾ ውጥን ህዝቢ ይቃወሞ ‘ኳ እንተሎ ብወለንታ ኣምሲሉ ከተግብሮ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተ ከካይደሉ ጀሚሩ ‘ሎ።
ቀሊለን ድየን እተን ፊደላትኪ
ኩናት ኩናት ኢሉ ኩሉ ዝደጋግመኪ
ዝሰንከሉ ድዮም ውሒዶም ተናፌቅኪ
ሕጂ ኸ መን’ዩ ክኽፈል ተባሂግኪ::
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ሰላም ኣልጀሪስ ንኹሉ ወይ ብኸፊል፡ ንግዚኡ ወይ ንሓዋሩ ክስርዞ ይሓስብ ምህላው፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዘፍለጦ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።


text:
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭን ሎሚ ረቡዕ ሚያዝያ 27 ኣብ ከተማ ሞስኮ ተራኺቦም:ተመያይጦም።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ: ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝተመርሐን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተረኽብዎ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሞስኮ ርእሰ ከተማ ሩስያ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮም ኣብ ዘካየድዎ ርክብ: ክልቲኦም ወገናት ኣብ ፖለቲካዊ፤ ዲፕሎማስያዊ ፤ ንግድን ወፍርን ከምኡ'ውን ኣብ ጉዳያት ትምህርትን ምልውዋጥ ባህልን ኣመልኪቶም ኣብ ሓባራዊ ምርድዳእን ከምዝበጽሑን ንምቅንዖም ድማ ጭቡጥ ስጉምቲ ክወስዱ ከምዝተሰማምዑ ገሊጹ።
ልኡኽ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ዩክሬን ብዝምልከት ንመርገጺ ኤርትራ መብርሂ ከምዝሃበ ብተወሳኺ ተሓቢሩ። ኣብቲ ክልቲኦም ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ዝሃብዎ መግለጺ ድማ ልኡኽ ኤርትራ - ሩስያን ዩክሬንን ነቲ ግጭት ሓባራዊ መፍትሒ ከናድዩሉ ጸዊዑ። ንጉዳይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፍላይ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ድማ ብሓፈሻ ኣብ ዝምልከት ኣርእስቲ ድማ ክልቲኦም ወገናት ዘለዎም መረዳእታታቶም ገሊጾም።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ ብወገኑ: ንግጭት ዩክሬን ኣብ ዝምልከት ኣመዓባብላ እቲ ግጭት ዕላምኡን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን ንልኡኽ ኤርትራ መብርሂ ሂቡ።
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሩስያ ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ዘካይድ ዘሎ ብዕድመ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርገይ ላቭሮቭ ምዃኑ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረ መስቀል ካብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።


text:
ካብ 183 ሃገራት ዝመፁ ዳርጋ 24 ሽሕ ተኻፈልቲ ንሰሙን ኣብ ልዕሊ ሳይንሳዊ ማሕበረ ሰብአዊን መሪሕነታውን አኹአባታት ዘተኮሩ 194 አኺኣባታት ድሕሪ ምክያድ መበል 19 ዓለም ለኸ ጉባኤ ኤድስ 2012 ዋሽንግተን ዲሲ ሎሚ ተዛዚሙ'ሎ።
ተኻፈልቲ'ቲ ጉባኤ ዝተፈላለየ ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኾነ ዝርጋሐኡ ንምግታእ ክግበር አለዎ ዝብልዎ ሓሳባት ተለዋዊጦም'ዮም።
ገለ ካብቲ ን'ኤች ኣይ ቪ ንምቁፅፃር ኾነ ዝርጋሐኡ ንምግታእ ክግበር አለዎ ዝብልዎ ሓሳባት ግዝረት ደቂ ተባዕትዮን ፡ ቀረብ ማይን ፅርየትን ፡ ከምኡ'ውን ሓደ ምስ ሓደ ምውሳን ዝብሉ ናይ ባህሪ ለውጢን ብዙሕ ወፃኢ ዘይሓቱ ግን ዓብይ ግደ ዘለዎም ምኻኖም ተዘሪብሉ'ሎ።
ኣብዚ ሊቃውንቲ ተመራመርቲ ዲፕሎማት መራሕቲ ፖሎቲካ ተሓላቅቲ ሕሙማት ኤድስ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ዘለዎም ዘይብሎም ልዕሊ 20-ሽሕ ሰባት ዝኻፈልሉ ዘለው ጉባኤ ህንጡይነትን ተስፋን ዝተሓዋወሶ ስእሊ ይንጸባረቆ'ሎ። ዓለም ኣብ መወዳእትኡ ኤድስ ክተወግድ ትኽእል`ያ ዝብል ተስፋ`ውን ኣሕዲሩ'ሎ።
ካብ ኤድስ ነፃ ዝኾነ ወለዶ ንኽመፅእ ኣሜሪካ ውፍይቲ'ያ ክብላ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሂለሪ ክሊንተን ነቲ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ምግላፀን ይዝከር።
ሙሉእ ፀብጻብ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
Radio Erena: 08 Febraury 2022
ኣብዚ ዓመት’ዚ፣ ምስ ዓበይቲ ጋንታታት ዎርልድ ቱር ቲም ናይ ዝተሓቑፉ ብዝሒ ኤርትራውያን ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ ካብ ሓሙሽተ ናብ ሰለስተ ወሪዱ።
ብዝሒ ናይቶም ምስ ጋንታታት ዎርልድ ቱር ቲም ተጠርኒፎም ዝነበሩ ኤርትራውያን ናብ ታሕቲ ዝወረደሉ ምኽንይታ፣ ካብ 2019 ኣትሒዙ ምስ ፈረንሳዊት ዎርልድ ቱር ቲም ኮፊዲስ ክቀዳደም ዝጸንሐ ናትናኤል ብርሃነ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ Al Shafar Jumeirah ምስ ዝተባህለ ብደረጃ ክለብ እትነጥፍ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ጋንታ ከምዝተጸንበረ ብወግዒ ድሕሪ ምግላጺ’ዩ።
ኣቐዲሙ፣ ሄኖክ ሙሉብርሃን፡ ዎርልድ ቱር ቲም ኲቤካ ኣሶስ ብምፍራሳ፣ ሓደ ደረጃ ወሪዱ ናብ ኮንቲነንታል ቲም ባይክ አይድ ክሰጋገር ከምዝተቐሰበ ይዝከር።
ኣብ’ዚ እዋን ምስ ጋንታታት ዎርልድ ቱር ቲም ተጠርኒፎም ውድድሮም ኣብ ምስልሳል ዝርከቡ ሰለስተ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፡ መርሃዊ ቅዱስ፡ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄርን ቢንያም ግርማይን ጥራይ ‘ዮም።
ኣብ መሳልል ደረጃ ዩሲኣይ፣ ኣብ ናይዚ ወርሒ’ዚ ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ ዘላ ኤርትራ፣ ተቐዳደምቲ ክታበት ኣንጻር ኮቪድ ክወስዱ ብዘይምኽኣሎም፣ ካብ ዙር ርዋንዳ 2022 ክትበኩር ምስ ምዃና፣ ናይ ፕሮፌሽናል ዕድላት ክጽበዩ ንዝጸንሑ ተካእቲ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዓቢ ሃስያ ከይከውን ኣብ ብዙሓት ኣፍቀርቲ ቅድድም ብሽክለታ ስክፍታ ፈጡሩ ይርከብ።
====================


text:
ኤልሳ ጭሩም :ተራ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ምዕዋት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ
መደረ ኤልሳ ጭሩም ኣብቲ ብዕለት 25/03/11 ኣብ ለንደን ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ
ተራ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ምዕዋት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ኩልና ከምንፈልጦ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ 1991 ናጽነታ ክትዓትር ዝኸኣለት ሳላ እቲ ዘይሕለለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ድማ መንእሰያት ኣዋልድን ኣወዳትን ደቃ እዩ። ይኹን እንበር ተቃለስቲ መሲሎም ብናይ ካልኦት ደምን ዓጽምን ተመኹልዮም ኣብ ስልጣን ዕድል ዝረኸቡ ገለ ጠላማት፣ እቲ ሕልምን ራእን ኤርትራውያን መንዚዖም፣ ብኢደ ዋኒኖም ነቲ ለውጢ ከምጽእን ሃገር ክቕይርን ዝኽእል መንእሰይ ወለዶ ኣደዳ ዘይእውጅ ባርነት ስደትን ሞትን ክኸውን ፈሪዶሞ። እዚ ናይ ሎሚ ምዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ እንበኣርከስ እቲ ብቐንዱ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከብ ሰፍ ዘይብል ኣርዑት ጭቆና ተጻዒኑ ዘሎ ህዝብና ንምድሓን እኳ እንተኾነ፣ ብዓቢኡ ግን ነቲ ብብሱልን እዋናዊ ኣተሓሳስብኡን ሃገር ክቕይርን መጻኢ ወለዶ ከውሕስን እምነት ዝንበረሉ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ትምህርቲ ኣብ ስራሕ ኣብ ንግድን ኣብ ኩሎም እቶም ወዲ ሰብ ክረኽቦም ዝግብኦም መሰረታዊ መሰላትን ተጠቃሚ ዝኾነሉን ሃገር ከም ሃገር ክትህቦ ዝግብኣ ናይ ዜግነት ክብሪ ክረኽበሉ ዝኽእል ዕድል ንምፍጣር እዩ።
እዚ ክንድዝኾነ ድማ እዩ ካብ ማንም ጊዜ ንላዕሊ ኣብዚ ሎሚ እዋን ተራ መንእሰይ ኤርትራ ክዓዝዝን ከም ቆፍኡ ዝተተንከፎ ንህቢ ምእንቲ ድሕነት ሃገሩ ክጓዝምን ሃገራዊ መጸዋዕታ ዝቐርበሉ ዘሎ። ኣብዚ ሎሚ እዋን ብጉጅለ ተፈላሊኻ ክርከብ ዝኽእል ዓወት ከምዘየሎ ድሮ እዚ ኣብ ከባቢና ከም ውሕጅ ኣዕለቕሊቑ በዚ ዕለት እዚ ይኸዱ እዮም ዘይበሃሉ ዕሉላት መለኽቲ ሓሸምሸም ኣቢሉ ኣብ ናይ ታሪኽ ጎድፍ ዝጉሕፎም ዘሎ። መንእሰያት ኤርትራ ነዚ ከም ኣብነት ዘይወስዱሉን ኣርኣያ መንእሰያት ናይ ካልኦት ሃገራት ኣጽኒዖም ኣብ ሃገሮም ንክጥቐሙሉ ሃንቀው ዘይብሉሉን ምኽንያት ዋላ ሓንቲ የለን።
ምስቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኣንኳይ’ ዶ ክትነብረሉ ክትዛረበሉ እኳ ኣዝዩ ዝኸብደካ ዓይነት ናብራ ኣወዳዲርና ምስ ንጥምቶ’ ሞ፣ መንእሰያት ካልኦት ሃገራት ዘይኮኑስ፣ ንሕና ንኻልኦት ኣብነት ክንከውን ምተገብእ። ድሕሪ ናይ ሰላሳ ዓመት መሪር ቃልሲ ዝተረኽበ ዓወት፣ መንእሰያት ኤርትራ ትሕቲ እንስሳ ብዝቁጸር ኣተሓሕዛ ኣብ ሃገሮም ክሳቐዩ፣ ከም ሃገር ዘይብሎም ፋሕ ብትን ኣቲዎም ኣዛብእ ሳህራ ክመናጠሉሎም፣ ሬስኦም ኣብ ዘይርከበሉ ዓሙቕ ባሕሪ ቀለብ ዓሳታት ክኾኑ ምስ ምንታይ ይቑጸር? ከምዚ ኢልካ ምንባርን ብዝወረደካ ሽግር ምስቁርቋርን ጥራሕ’ ከ መፍትሒ ሽግርና ክኸውን’ ዶ ይኽእል?
ሓደ ካብቲ ጽቡቕ ባህልታትና ኣብ መንገዲ ንትበኪ ጓለንስተይቲ ኩሉ እዩ ኣቡኣ ዝብል እዩ ዝነበረ። እዚ ምዃኑ ተሪፍ ኣዋልድና ኣብ ኤርትራ ኣቦታተን ብዝኣኽሉ ሰብ ሓዳር ሓለፍቲ ሰራዊት እንዳተደፍራ ከምዘይርኣናን ከምዘይሰማዕናን ስለ ዝሓለፍናዮን ስለ ዘይተጣበቕናለንን ኣብዚ ሎሚ እዋን ካብ ሃገር ሓሊፍ ኣብ በረኻ ሲናይ ጠሪዕካ ፍትሒ ኣብዘይትረኽበሉ ኣእዊኻ ኣብ ዘይትስምዓሉ ጸምጸም በረኻ ከም ከብቲ ብሓደ ዘይኮነስ ብብዙሓት ሕጋዊ ክብረን እንዳተደፍረን መዕገቢ ድሌት ሸፋቱ ኮይነን ጥራይ ዘይኮነስ ወዲ መንዩ ዘይበሃለሉ ቆልዑ ይወልዳን ጥንሲ ይሽከማን ኣለዋ። ኣጓብዝ ኣወዳት መንእሰያትና’ ውን ካብ ሃገሩ ዝወጸ ዘኽብሮ ስለዘየለ፡ ናይ ተመሳሳሊ ዓመጽ ግዳያት ይኾኑ ኣለው።
እቲ ክትሰምዖ ዘሰምብደካን ብወዲ ሰብ ይፍጸም እዩ ኢልካ ዘይትጽበዮን ዘግናኒ ተግባር ግን፣ ነቶም ንዝተሃተትዎ ገንዘብ ብእዋኑ ክከፍሉ ዓቅሚ ዘይረኸቡ መንእሰያት ኤርትራውያን ህይወቶም እንዳሰምዑ ኣብ ቅድሚ’ ቶም የሕዋቶም ከም ከብቲ ኣጋዲሞም ዓዕ እንዳበሉ ብኻራ ክሓርዱዎምን ከም መቀያየሪ ኣቁሑት ከም እኒ ኩሊት፣ ልብን ካልእ ኣካላቶምን እንዳመዝሓቁ ኣውጺኦም ኣብ መሸጣ ዕዳጋ ከውዕሉዎ ምጅማሮም እዩ።
እዚ ገበን እዚ ህይወት ብዙሓት መንእሰያት ይቐዝፍ ኣብ ልዕሊ ምህላው፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ብህይወት ዝተርፍ’ ውን ዘሕድሮ ዘሎ በሰላ ኣብ ሎሚ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብታ ኩላህና ንጽበያ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ከኸትሎ ዝኽእል ቅልውላው ካብ ሕጂ ጀሚርካ ዘሻቕል እዩ። እሞ ክንድዚ ዝኣክል ጸበባ ነሕልፍ ዘለና ኤርትራውያን ካብ ጸበባ እንወጸሉ ወሰንቲ ዕድልና ባዕላትና ንኾነሉ እዋን ኣብ ምቅልጣፍ ዝዓግተና ዘሎ እንታይ እዩ?
ንሕና ብብዙሕ መስገደልን መከራን ዝሓለፍና ሽግራትና’ ውን ሳላ መንፍዓትና ዝፈታሕና ህዝቢ’ ዶ ኣይኮናን? ሎሚ ካባና ኣዝየን ዘይርሕቃ ሃገራት ዘካይድኦ ዘለዋ ሰውራ ኣቕኒእና ንሕና’ ውን ደቂ ሃገር ከም ምዃንና መጠን ዕዮ ገዛና ብኻልኦት ክስራሓልና ከይተጸበና ነዚ ንውርደት፣ ንስደትን መከራን ኣቃሊዕና ዝርከብ ጠላም ስርዓት መንኪልና ኣብ ክንድኡ ዘገልግለናን ዝሰምዓናን ስርዓት ንምትካል ኩላህና ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ሃይማኖት ጾታን ዕድመን ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ንሓርነት ክኽፈል ዘለዎ ዋጋ’ ውን እንተሎ ከፊልና እዚ ሃገራዊ ሽግር ብሃገራዊ ምትእኽኻብ ንፍትሓዮ።
ኩሉኹም መንእሰያት ኣብ ሃገርኩም ዘይምህላውኩም ንገሌኹም ዓቢ ብድሆ ኮይኑ ክስምዓኩም እኳ እንተኽኣለ፣ ነዚ ብድሆ እዚ ብምስትውዓልን ብረቂቕ ኣተሓሳስባን ሰጊርኩም፣ ኣብ ዘዘለኹሞ ኮይንኩም ምስቶም ኣብ ትሕቲ እቲ ስርዓት ዘለው ሰሚርኩም ትቃለሰሉ ኣገባብ ምፍጣር ንጽባሕ ዝግደፍ ዘይኮነስ ሕጂ ክጅመር ዘለዎ እዩ። በዚ መሰረት ነብስወከፍኩም ካብ ኤርትራ ቅድሚ ምውጻእኩም ምስ ኣብ ኤርትራ ዝገደፍኩሞም የዕሩኽትኹም ብቴሌፎንን ብኻልኦት ናይ’ዚ ዘመን’ዚ መራኸቢታትን እንዳተጠቐምኩም ንክቃለሱ ኣበራብሩዎም።
እቶም ነዚ ስርዓት’ዚ ዘውግዙ፣ ወጽዓ እዚ ህዝቢ’ ዚ ከም ወጽዖም ዝርእዩን ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ዘለው ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብኹሉ ኣገባብ እንዳተራኸብና ሓቦን ተስፋን ንሃቦም። ንዕላምኦም ዘሳልጥ ኩለንታዊ ደገፍ ድማ ንግበረሎም።
ነቶም ዕላማ የሕዋቶም ረሲዖም፣ ካብ ድሌት ህዝቢ ርሒቆም፣ ነዚ ጊዜያዊ ስልጣን ተጎልቢቦም፣ ኣብ ህዝቢ ግፍዒ ዝፍጽሙ ንዘለው፣ ንዓኻትኩም መንእሰያት’ ውን እንተኾነ ሃገርኩም ራሕሪሕኩም ሃጽ ኢልኩም ፎቆድኡ ክትስደዱ ዘገደዱኹም ሱሱዓት ሓለፍቲ ኣብ ልቦም ንክምለሱን ወጽዓን ሕሰምን ህዝቦም ክሰምዑን ንምከሮም። ንምኽርና ኣይንሰምዕን ኢሎም ንዝቅጽሉ ድማ እዚ መሪር እዋን’ ዚ ሓሊፉ ዘመነ ፍትሕን ሰላምን ምስ ነገሰ ስለ እቲ ሕሉፍ ገበኖም ህዝቢ ክጸባጸቦም ምዃኑ ነዘኻኽሮም።
ካብቲ ትሕቲ ሲኦል ዝግመት ግፍዒ ዝፍጸመሉ ኤርትራ ወጺእኩም ኣብ’ ቲ መሰልኩም ዝኽበረሉ ዲሞክራሲያውያን ሃገራት ምዕቛብኩም ቅሳነት ክህበኩም ዘይኮነስ ከማኹም ሰላም ዝምነዩን ነጻ ህይወት ንክህልዎም ሃረር ዝብሉን ኣሕዋት ኣቦታትን ኣዴታትን ኣብ ድሕሬኹም ገዲፍኩሞም ምምጻእኩም ዘክሩ።
እቲ ኣባኹም ዝወረደ መስተርሆት ኣብኣቶም’ ውን ንክህልው እኣብዘለኹሞ ከባቢ ንዝርከቡ ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያዊ መሰላትን ናይ ሕጊ ሰብ ሞያን ናይ መራኸቢ ብዙሃንን ስለ ኤርትራን ጸበባኣን ካብ ምቅላሕ ኣይትቆጠቡ። ብዓቕሞም ክገብሩዎ ዝኽእሉ ሓገዛት እንተሎ’ ውን ጥለቡ። እዞም ዝጠቀስኩዎምን ካልኦት ብመሃዝነትኩም ዝፈርዩ ጥበባት እንዳተኽተልኩም ብስምረት እንተመሪሽኩም እዚ ቦኽቢኹ ዘሎ ስርዓት ኣብ ውሽጢ ሓጺር ጊዜ ሃደሽደሽ ኣቢልኩም ወነንቲ መሰልኩምን ዓድኹምን እትኾኑሉ እዋን ርሑቕ ኣይክኸውንን እዩ።
ኣሕዋት ክሰምሩ ጸላኢ የባርሩ፣ ንርስቲ ይዋግኣላ ኣንስቲ ዝብል ዓሙቕ ልቦና ዝነበሮም ኣቦታትና፣ እዚ ሳላ ዝገበሩ እዩም ወለዶ ካብ ወለዶ እንዳዓቀቡ ኣብዚ ደለናሉ መድረኽ ኣሰጋጊሮምና’ሞ፣ ኣባና ክበጽሕ ወለዶና ከይበርስ ኣብ ምዕቃቡ ከምቶም ዝሓለፍ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ሰሚርና ንዕየይ።
ውድቀት ንመለኽቲ!
ዓወትን ሰላምን ንህዝቢ ኤርትራ!
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና!
ኤልሳ ጭሩም, 25 መጋቢት 2011, ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ


text:
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝመደብሩ ተሓላቒ መሰላት ፍረደም ሃውስ፣ ናይ 2016 ኣ/ፈ ናይ ዓለም ደረጃ ነፃነት ፕሬስ ዕላዊ ገይሩ።
መፅናዕቲ ካብ ዝተገበረለን 65 ሃገራት ነፃነት ፕሬስ ብምግዳብ ኢትዮጵያ ራብዐይቲ፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪካ ድማ ቀዳመይቲ ምዃና ገሊፁ’ሎ። ቻይና ካብ ዓለም ቀዳመይቲ ኮይና’ላ።
ፍረደም ሃውስ ‘’Freedom on the Net 2016’’ ብዝብል ኣርእስቲ ዕላዊ ኣብዝገበሮ ሪፖርት ኣብ ዓለም ናይ ኢንተርኔት ዓፈና ይውስኽ ኣሎ ይብል።
መፅናዕቲ ካብ ዝተኻየደለን 65 ሃገራት 35 ሚእታዊ ነፃነት ኢንተርኔት ፈፂመን ዘይብለን፣29 ሚእታዊ ብኽፋል 24 ሚእታዊ ድማ ነፃነት ዘለወን ምዃነን ይሕብር።
ንኩነታት ኢንተርኔት ኣብ ኢትዮጵያ ዘፅንዓ ናይ ፍሪደም ሃውስ ፕሮግራም ማነጀርን ሓላፊት መፅናዕቲ ጉዳያት ኣፍሪካን ማይ ትራንክ ኣብ ኢትዮጵያ ሎሚ እቲ ዓፈና እናብኣሰ ከምዝኸደ ይገልፃ።
ዝተሓተ ሽፋን ኢንተርኔት ከምዘሎ ዝገለፃ ንሰን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንቴሌኮም ምሉእ ብምሉእ ስለዝቆፃፀሮ እዩ ኢለን።


text:
ኣብ ፈረንሳ ናይ ፍትሕ መስርሕ ምጅማር
እንታይ ኢዩ?
እዚ ወረቐት እዚ ነቲ ኣብ ፈረንሳ ክፋታሕ ዝደሊ ዕቑር ሰብ ዝምልከት እዩ። ኣብ ፈረንሳ 4 ናይ ፍትሕ ተርእዮታት ኣለዉ፤
- 1 " ዘይከራኸር" ፍትሕ ማለት ብዘይ ናብ ዳኛ ምምልካት : እዚ ብናይ ሓባር ስምምዕ ፍትሕ እዩ።
- 3 ፍትሕታት ናይቲ " ኣካታዒ" ዓይነት፡ ማለት ምስ ምምላስ ዳኛ : ፍትሕ ብበደል ፡ ፍትሕ ንውዱእ ምቕያር ናይ ሓዳር ምትእስሳር ወይ ፍትሕ ንመትከል ምብትታን ምቕባል .
እቲ ቀዳማይ ኣገዳሲ ስጉምቲ ኩሉ ዘድሊ ስጉምቲ ዝወስድ ጠበቓ ምቑጻር እዩ ። ብዘይ ጠበቓ ምፍታሕ ዝከኣል ኣይኮነን ዋላ ብናይ ሓባር ስምምዕ ፍትሕ እንተጋጢሙ።
ነፍሲ ወከፍ መጻምድቲ ናይ ገዛእ ርእሱ ጠበቓ ክህልዎ ኣለዎ ፡ እንተላይ ብናይ ሓባር ስምምዕ ፍትሕ።
ኣብ ፈረንሳ ዝርከቡ ናይ ጠበቓታት ማውጫ ኣብ መርበብ ሓበሬታ Conseil national des barreaux ብምውካስ ጠበቓ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም ። ናይ ሕጊ ሓገዝ ምሕታት ይከኣል እዩ።
ምፍላጡ ዘገድስ!
: ኣብ Réfugiés.info እውን ኣንብብ ፡ "ሕጋዊ ሓገዝ ምርካብ"።
ኣስተውዕል፣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ንዝድመጽ ፍትሕ : ኣብ OFPRA ምምዝጋብ ዝከኣል ድሕሪ ፍሉይ መርመራ ብቤት ፍርዲ ጥራይ እዩ (ምኽባር ንምፍታሽ)። ነዚ ንምግባር ድማ፤
ሚስተር ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ቤት ፍርዲ ፓሪስ
ቤት ፍርዲ ቅድሚት ቤት ፍርዲ
ክፍሊ AC1 – ኩነታት ሓዳር
75859 ፓሪስ ሴዴክስ 17
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ብናይ ሓባር ስምምዕ ዝፍታሕ ጉዳይ
Configurez votre étape
ቅድመ ኩነት : መጻምድቲ ኣብ ፍትሕን ኩሉ ሳዕቤናቱን (ምክፍፋል ንብረት፡ ስልጣን ወለዲ፡ መናበዪ ኣታዊ፡ ካሕሳ ዝህብ ኣበል) እንተተሰማሚዖም።
እቶም መጻምድቲ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ምኻድ ኣየድልዮምን እዩ። እቲ ናይ ፍትሕ ስምምዕ ብጠበቓን መጻምድትን ይነድፍ። ኣብቲ ናይ ምቕማጥ ምስክር ወረቐት ዝህብ ኖታሪ ምቕማጥ ጥራይ እዩ ዘለካ።
ንመትከል ምብትታን ንምቕባል ዝምልከት ናይ ፍትሕ ጉዳይ
Configurez votre étape
ቅድመ ኩነት : መጻምድቲ ንኽፍትሑ እንተተሰማሚዖም፡ ግን ከኣ ኣብ ሳዕቤናት ፍትሕ እንተዘይተሰማሚዖም (ምክፍፋል ንብረት፡ ስልጣን ወለዲ ወዘተ)።
እቶም መጻምድቲ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ንጉዳያት ስድራቤት፡ ፍርዳዊ ወይ ከባብያዊ ቤት ፍርዲ ክኸዱ ኣለዎም። እቲ ሕቶ ብጠበቓ ሓደ ካብቶም መጻምድቲ ዝቐርብ እዩ። ዳኛ ቅድሚ ፍትሕ ምእዋጁ ግዝያዊ ስጉምትታት ክእዝዝ ወይ ድማ ነቲ ሕቶ ክነጽጎ ይኽእል።
ምፍላጡ ዘገድስ!
: ኣብቲ መስርሕ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ እቶም መጻምድቲ ኣብ ሓባራዊ ስምምዕ እንተበጺሖም፡ ብሓባራዊ ስምምዕ ፍትሕ ክሓቱ ይኽእሉ።
ጉዳይ ፍትሕ ብበደል
Configurez votre étape
ቅድመ ኩነት : ሓደ መጻምድቲ መጻምድቱ ምስ ሓዳር ዝተኣሳሰር ግቡኣትን ግዴታታትን ከቢድ ወይ ዳግማይ ጥሕሰት እንተፈጺሙ ፍትሕ ክሓትት ይኽእል እዩ ( ንኣብነት: ዝሙት፡ ጭካነ፡ ጸርፊ፡ ምግዳፍ ገዛ ሓዳር ወዘተ )።
እቶም መጻምድቲ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ንጉዳያት ስድራቤት፡ ፍርዳዊ ወይ ከባብያዊ ቤት ፍርዲ ክኸዱ ኣለዎም። እቲ ሕቶ ብጠበቓ ሓደ ካብቶም መጻምድቲ ዝቐርብ እዩ። ዳኛ ቅድሚ ፍትሕ ምእዋጁ ግዝያዊ ስጉምትታት ክእዝዝ ወይ ድማ ነቲ መመልከቲ ክነጽጎ ይኽእል።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: ኣብ ዝኾነ እዋን ኣብቲ መስርሕ፡ እቶም መጻምድቲ ብሓድሕዳዊ ስምምዕ (ኣብ ሓባራዊ ስምምዕ እንተበጺሖም) ወይ ድማ ነቲ ናይ ሓዳር ምትእስሳር ንውዱእ ምቕያር ወይ ንመትከል ምብትታን ንምቕባል ፍትሕ ክሓቱ ይኽእሉ።
ናይ ፍትሕ ጉዳይ ንሓዋሩ ምቕያር ናይ ሓዳር ምትእስሳር
Configurez votre étape
ቅድመ ኩነት : መጻምድቲ እንተወሓደ ን1 ዓመት ምስ ዝፈላለዩ።
እቶም መጻምድቲ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ንጉዳያት ስድራቤት፡ ፍርዳዊ ወይ ከባብያዊ ቤት ፍርዲ ክኸዱ ኣለዎም። እቲ ሕቶ ብጠበቓ ሓደ ካብቶም መጻምድቲ ዝቐርብ እዩ። ዳኛ ቅድሚ ፍትሕ ምእዋጁ ግዝያዊ ስጉምትታት ክእዝዝ ወይ ድማ ነቲ መመልከቲ ክነጽጎ ይኽእል።
ምፍላጡ ዘገድስ!
: ኣብ ዝኾነ እዋን ኣብቲ መስርሕ፡ እቶም መጻምድቲ ብሓባራዊ ስምምዕ (ኣብ ሓባራዊ ስምምዕ እንተበጺሖም) ወይ ንመትከል ምፍልላይ ንኽቕበሉ ፍትሕ ክሓቱ ይኽእሉ።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ኦፍፕራ ነቲ ፍትሕ ይምዝግቦ
እቲ ጠበቓ ኣድላዪ ስጉምትታት ይከናኸን፣ ብፍላይ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ኣብ ትሕዝቶ ክርክር ዓይነት ፍትሕ።
እቲ ፍትሕ ብዳኛ ምስተኣወጀ ወይ ኣብ ቅድሚ ኖታሪ ምስተመዝገበ፡ ናይ መወዳእታ ባህሪ ናይቲ ፍትሕ ዘረጋግጽ ሰነዳት ምስ ኣቕረበ ብኦፍፕራ ይምዝገብ።


text:
ስነ ስርዓት ምረቕኦም ኣብ ዩኒቨርቲ መቐለ ፈፂሞም ይጉዓዙ ዝነበሩ ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ኣብ ክልል ትግራይ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ወረዳ ወጀራት ዓዲ መስኖ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ 11 ለካቲትት 2013 ዓ\ም ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ዝተመረቑ ተምሃሮ ሓዊሱ ትሽዓተ ሰባት ከምዝትቐተሉ ካብቲ መጥቓዕቲ ዘምለጠ ንቪኦኤ ገሊፁ።
6 ለካቲት 2013 ዓ\ም ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ዝተመረቑ ተምሃሮ ናብ ቤተሰቦም ይጉዓዙ ኣብ ዝነበርሉ እዋን መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀሞም ካብቲ መጥቓዕቲ ዝተረፈ ተምሃራይ ናይ ዓይኒ ምስክር ንቪኦኤ ይገልፅ።
11 ለካቲት 2013 ዓ\ም 44 ተምሃሮ ምስ ክልተ ኣባላት ፌደራል ፖሊስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ጉዕዞ ከምዝጀመሩ ይሕብር።
ንሒዋነ ምስ ሓለፉ ናብ ማይጨውን ኣላማጣን መፈላለዪ መንገዲ ኣብ ጥውይዋይ፣ጎቦን ፀድፍን ዘለዎ ቦታ ዓዲ መስኖ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ መንገዲ ብእምኒ ተዓፂዩኣብ ጎኒ እቲ ዘዋሪ መኪና ስለዝነበሩ ክልተ ኣባላት ፌደራል ፖሊስ ወሪዶም ቶኽሲ ከምዝተጀመረ እቲ ናይ ዓይኒ ምስክር ሓቢሩ።
ካብዚ መፂኦም ዘይብሃሉ ሚሊሽያታት ካብቲ ጎቦ ነታ መኪና ብጥይት ምውቃዕ ከምዝጀመሩ ወሲኹ ይሕብር።
‘’ንሕና ኣብ ውሽጢ መኪና ኮይንና ነእዊ ነይርና።ንሕና ተምሃሮ ኢና እናበልና ድምፅና ኣስሚዕና።ካብቲ ጎቦ ወሪዶም ምትኳስ ምስ ጀመሩ እቲ ዘዋሪ ኣውቶቡስ ቆሲሉ ነይሩ ከም ገለ ኢሉ ካብ ጥይት ንምኽዋል ነታ መኪና ናብቲ ጎቦ ግልብጥ ኣቢሉዋ።ተገልቢጣ እናሃለወት እውን ምትኳሶም ምስ ቀፀሉ ተምሃሮ ኢና ምስ በልና ነቲ ቶኽሲ ጠጠው ኣቢሎም ውረዱ ኢሎምና’’ ይብል።
እቲ ናይ ዓይኒ ምስክር ብምውሳኽ ተምሃሮ ሓዊሱ ኣብታ ኣውቶቡስ ዝነበሩ ትሽዓተ ሰባት ህይወቶም ሓሊፉ ይብል።
ኩሉ ኣቑሕቶም ኣብ ውሽጢ እንከሎ ነታ መኪና ኣቃፂሎምዋ ኢሎም። ’’ነቲ ሬሳ የውጽእዎ ኣየውፅእዎ ንፈልጦ ነገር የለን’’ ዝበሉ ንሱ እቲ ዝተረፈ ተምሃራይ ኢዱ ንላዕሊ ገይሩ ወፂና ዓጂቦም ናብቲ ጎቦ ወሲዶም፤ናእቶም ምልሻታት ክሓቱና ጀሚሮም፤ንሕና ኣይፈለጥናን ኢሎምና ኢሉ።
ድሕሪ ናይ ስዓታት ሕቶ ከምዝሰደዱዎምን ብዝተረኸበ መጎዓዚያ እናቆራረፁ ቆቦ ከምዝኣትውን እቲ ናይ ዓይኒ ምስክር ገሊፁ ኣሎ።
ኣካያዲ ስራሕ ሓፈሻዊ ሆስፒታል ቆቦ ካሳሁን ኣዲሱ ጉድኣት ዝወረዶም ተምሃሮ ኣብቲ ሆስፒታል ከምዝተሓከሙ ገሊፆም ኣለው።
እቶም ዝቖሰሉ 12 ተምሃሮ ምዃኖምን ካብኣቶም ክብድ ዝበለ ጉድኣት ዝወረዶም ሰለስተ እዮም ኢሎም።እቶም ዝተረፉ መጠነኛ ጉድኣት ዝወረዶም ኩሎም ብጥይት ከምዝተወቕዑን ኩሎም ድማ ተምሃሮ35 ምዃኖም ሓቢሮም።
ንኹሎም ናይ ሕክምና ሓገዝ ከምዝተውሃቦም ወሲኾም ገሊፆም።
ዩኒቨርስቲ ወልዲያ ንቶም ዝሰንበዱ ተምሃሮ ካብ ምርግ ጋእ ሓዊሱ ጉድኣት ዝወረዶም ብምሕብሓብን ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ምስናይን ተሳትፎ ከምዝገበሩ ፕሬዝዳንት ናይቲ ዩኒቨርስቲ ዶክተር ኣበበ ግርማው ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 03 June 2018
ሕብረት ኤውሮጳ ዋሕዚ ስደተኛታት ምብራቕን ምዕራብን ኣፍሪቃውያን ንምግታእን ኣብ ጠንቂ ዋሕዚ ስደት መጽናዕቲ ንምግባርን ዘኽእሎ ናይ 467 ሚልዮን ዩሮ ባጀት ሰሊዑ።
እቲ ሕብረት ኣብ ትሕቲኡ ንዝመሓደር ‘ህጹጽ ረዲኤት ማዕከን ኣፍሪቃ’ ነዚ ባጀት ኣብ ዝስልዓሉ ዘሎ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣቐዲሙ ሰሊዑሉ ዝጸንሐ ናይ 147 ሚልዮን ዩሮ እዩ።
ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ሓድሽ ዝስላዕ ዘሎ ባጀት፣ ካብ ምብራቕን ቀንኒ ኣፍሪቃን ንዝስደዱ መንእሰያት ኣብ ሃገሮም እንከለዉ ቁጠባዊ ደገፍ ብምሃብ፣ ከምኡ’ውን ብወለንትኦም ካብ ኤውሮጳ ናብ ሃገሮም ንዝምለሱ ስደተኛታት መጣየሲ ከገልግል ከምዝኾነ ካብ ቤት ጽሕፈት’ቲ ሕብረት ዝተዘርገሐ ዜና የመልክት።
ነዚ ተሓንጺጹ ዘሎ ዕማም ንምስላጥ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ’ውን ሕብረት ኣፍሪቃ ብሓባር ብዝቐውም ሓይሊ ዕማም ክኸውን’ዩ ክብል እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
ፈደሪካ ሞገሪኒ ንሕብረት ኤውሮጳ ወኪላ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፣ ኣብ መንጎ’ዘን ዓበይቲ ውድባት ብከምዚ ዓይነት ሽርክነት ክስራሕ እዚ ናይ ፈለማ ግዜ ምዃኑ ድሕሪ ምብራህ፣ ዕዉት ንምዃኑ ዘጠራጥር ከምዘይብላ ገሊጻ።
ንሳ ብተወሳኺ፣ 1,287 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ጫድ ምግዕዓዞም፣ ኣብ ሊብያ ዝነበሩ 150 ሶማላውያን ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ምምላሶም ከም ኣብነት ጠቒሳ።
ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ዋሕዚ ስደት ቀንዲ ዛዕባ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ ኣብዚ እዋን’ዚ ንመንግስቲ ሱዳን ናይ ኣማኢት ሚልዮናት ዩሮ ሓገዝ ብምሃብ ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝስደዱ ኣብ ሱዳን እንከለዉ ንምግታእ ዝካየድ ፈተነ፣ ዕዉት ከምዘይኮነ፣ ብኣንጻሩ ከበድቲ ገበናት ንምፍጻም ኣፍደገ ምርሓዉ ብሓያሎ ተጣበቕቲ መሰላት ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
=======================


text:
Radio Erena: 09 March 2015
ሚኒስተር ምክልኻል ዦን ኢቭ ለ ድራ ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ጅቡቲ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽም’ዩ።
ዕላማ ዑደት እቲ ብሚኒስተር ምክልኻል ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ፣ ነቲ ኣብ መንጎ ፈረንሳ ጅቡትን ዘሎ ወትሃደራዊ ምትእስሳር ዝያዳ ንምድልዳሉ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ ዝሓለፈ ውንያት ምስ መጽሔት ዠን ኣፍሪክ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ፈረንሳ ኣብ ጅቡቲ ዝነበራ ኣተኩሮ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ካልእ ዘቢሉ ክብል ድሕሪ ምንቃፉ፣ እዚ ናይ ሚኒስተር ምክልኻል ዑደት ይስራዕ ምህላዉ’ውን እታ መጽሔት ኣብ ናይዚ ሰሙን እዚ ሕታማ ኣስፊራ።
ብላዕለዋይ በዓል ስልጣን ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ጅቡቲ ዑደት ከካይድ ካብ 2004 ንደሓር ድሕሪ 11 ዓመት እዚ ንመጀመርያ ግዜ’ዩ።
ፈረንሳ ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ክህልዋ እንከሎ፣ ምስዚ ኣብ የመንን ሶርያን ዘሎ ኩነታት ዝተተሓሓዘ ድማ ሓንቲ ካብ ዓበይቲ መራዅብ ኵናታ ናብ ወሽመጥ ዓደን ኣንቀሳቒሳ ምህላዋ ብወግዒ ኣፍሊጣ።
ነታ 25 ነፈርቲ ውግእ፣ ሄሊኮፕተራትን ኣስታት 2 ሽሕ ሰራዊትን ጽዒና እትንቐሳቐስ ‘ሻርል ዲ ጎል’ ዝተሰምየት መርከብ ዝዓጀባ ጭፍራ መራኽብ፣ ገሊኤን ክሳብ ወደብ ጅቡቲ ክጽግዓ ምዃነን’ውን ተሓቢሩ።
ኣብ ፓሪስ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝተኻየደ ሽበራዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ የመን ዝመደበሩ ሽበራዊ ጉጅለ ከምዝፈጸሞ ብወግዒ ሓላፍነት ከምዝወሰደ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ድማ ሓንቲ ፈረንሳዊት ሰራሕተኛ ትካል ግብረ ሰናይ ኣብ የመን ተጨውያ ምህላዋ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብ የመን ተኸሲቱ ዘሎ ኵነታት፣ ነተን ካብን ናብን ኤውሮጳን ኤስያን ንዝካየድ ንግዳዊ ምንቅስቓሳተን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝምርኮስ ፈረንሳን እትርከበን ሃገራት ዓለም ስኽፍታ ፈጡሩለን ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
እዚ ሚኒስተር ምክልኻል ፈረንሳ ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ’ውን ኣብቲ ኣብ መጀመርያ ወርሒ ለካቲት ዘካይዶ ታሪኻዊ ዑደት ኣብዚ ነጥብታት እዚን ካልእ ጉዳያትን ክዝቲ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
===================================


text:
ምርጫ ህዝብና፡ ወትሩ ሰላምን ዕቤትን’ዩ2022-07-10 19:57:01 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 404 times
- font size decrease font size increase font size
ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ናጽነቱ ንሰላሳ ዓመታት፡ ብቐጻሊ፡ ኣንጻር ሓይልታት መግዛእቲ ትንፋስ ዘይህብ ወተሃደራዊ ግጥማት ኣካይዱ። ህዝብና ኣብዚ ክትኣምኖ ዘጸግም ነዊሕ ጉዕዞ ውግእ ዝተጸምደ ከምቲ ጸላእቲ ኣብቲ እዋን ቃልሲ ዝብልዎ ዝነበሩ፡ ናይ ውግእ ህርፋንን ትምክሕትን ዝደፍኦ ወይ ናይ ካለኦት ልኡኽ ስለ ዝነበረ ዘይኮነ፡ ናጽነቱ ብቓልሱ ካብ ምጭባጥ ሓሊፉ፡ ካልእ መተካእታ ስለ ዘይነበሮ እዩ። ዘካየዶ ቀጻሊ ውግኣት ፍትሓዊ ስለ ዝነበረ ከኣ ዝወሰዶ ግዜ ወሲዱ ክቡር ዋጋ ምስተኸፍሎ ተዓዊቱ። ምሳልያዊ ኣበሃህላ፡ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ከኣ ብግብሪ ኣመስኪራ። ኣብቲ ነዊሕን መሪርን መስርሕ ዝተኸፍለ ዋጋን ዝተራእየ ጽንዓትን፡ ከምቲ ገለ ወገናት “ኣብ ሽፍትነት ዘጋጠመ ሞት” ገይሮም ክገልጽዎ ዝፍትኑ ዘይኮነ፡ እቲ መስርሕ ሓርበኝነት እቲ ዋጋ ከኣ ክቡር መስዋእትነት ምንባሩ ኣብ ቅድሚ ዋናኡ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኣእምሮ ብዙሓት ብኽብሪ ሰሪጹ፡ ናይ ብዙሓት ተቓለስቲ መወከሲ ኮይኑ ተመዝጊቡ ዘሎ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ናብ ውግእ ክኣቱ ዘገድዶ ኩነታት ክፍጠር እዩ ዝብል ትጽቢቱ ኣይነበረን። ብግብሪ እውን ኣየጋጠመን። እቲ ዘሕዝን ግና ክሳብ ሕጂ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ዋጋ ውግእ ካብ ምኽፋል ዓዲ ዘይምውዓሉ እዩ። ዋጋ ምኽፋሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ተመኩሮ ቃልሱ ኣሉታዊ ኮይኑ ተመዝጊቡ ምህላዉ እዩ። እቲ ውግእ ኣንጻር ኣብ ግዜ ቃልስና ምእንቲ ናጽነትና ዝከኣለን ዝገበራን ሰውራናን ህዝቡን ዘዕቆባን ጐረባብትና ሃገራት ዘድሃበ ምንባሩ ከኣ ዝያዳ የሕዝን። ኣብዚ ንውረድ ደይብ ተመኩሮ ዝምድና ኤርትራ ምስ ሱዳንን የመንን ድሕሪ ናጽነት ከም ኣብነት ዝውሰድ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ጉጅለ ህግደፍ እንተዘየሳውሮ ከጋጥም ናይ ግድን ዘይነበረ ውግኣት ኣንጻር ጐረባብቲ ዝኸፈሎ ዋጋ፡ ካብቲ ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዝኸፈሎ እንተዘይበዚሑ ዝውሕድ ኣይኮነን። እቲ ነዚ ዳሕረዋይ ዋጋ ዝያዳ ዝመረረ ዝገበሮ ድማ ብሰንኩ መጻኢ ዕድል ኤርትራን ህዝባን ጌና ኣሰካፊ መልክዕ ሒዙ ምህላዉ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ እቲ ናጽነት ዘግሃደ ነድሩ፡ ትብዓቱን ተወፋይነቱን ዝሒሉ ደሃይ ኣጥፊኡ “ስቕታ ስለ ዝመረጸ”፡ ገሪምዎም ብዙሓት ናይ ቅድም ትብዓቱን ጽንዓቱን ዝፈልጡ ወገናት፡ “እዚ ንሓይልታት መግዛእቲ ዘይተጻዕደ ህዝቢ እንታይ እዩ ዓዚምዎ?” ክብሉ ዝጸንሑን ዘለዉን ብዙሓት እዮም። ህዝቢ ኤርትራ፡ ህግደፍ ካብቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ብናቱ ዋጋ ዝተኻየደ ቀዳማይ ውግእ ኣንጻር ጐረባብትና ሃገራት ኣብ ክንዲ ዝመሃር፡ ሓሓሊፉ ዳግማይ ኣንጻር ጐረባብቲ ሃገራት ክወፍር እንከሎ፡ ስርዓት ህግደፍ ስለምንታይ ከምኡ ከም ዝገብር ስለ ዝርድኡ፡ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣጻብዖም ናብ ህዝቢ ኤርትራ እዮም ከመልክቱ ጸኒሖም። ገለ ወገናት ህዝቢ ኤርትራ ብቕሉዕ፡ “ኣይፋል ንሓሓሊፍካ ውግእ” ዘይምባሉ፡ ነቲ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ምትንኳሕ ከም ዝደገፎ ገይሮም ክርድእዎ እንከለዉ፡ ዘየግሃዶ ምኽንያት ደኣ ይህልዎ እምበር፡ ወዮ “ብዛዕባ ውግእን ክሳርኡን ኣዝዩ ዓሚቕ ተመኩሮ ዘለዎ ህዝቢ ኤርትራስ ውግእ ክድግፍ ዘይመስልዩ” ዝብሉ ወገናት እውን ኣለዉ። እቲ ምስጢር ስቕታኡ ከኣ ብሓባር ኣንጻር ህግደፍ ዓው ኢሉ ኩነኔኡ ዘይምስምዑ እዩ።
ህግደፍ ኣንጻር ጐረባብቲ ንዝኣጐዶ ውግኣት ዓው ኢሎም ዝድግፉ ዝነበሩ ኤርትራዊ ወገናት፡ በብግዜኡ ካብታ ጃልባ ክወርዱ ከም ዝጸንሑ ዝተዓዘብናዮ እዩ። እዚ ብፍላይ ድሕሪ 2001 ጐሊሑ ዝተራእየ ነይሩ። እንተኾነ ክሳብ ሎሚ ኣንጻር ሓቀኛ ረብሓ ህዝብና ተሰሊፎም፡ “ናብ ውግእ ንኺድ ጥራይ” ዝብልዎ ዘይሓላፍነታውያን ኣይተንጸንቀቑን። እዞም ወገናት፡ ሎሚ’ውን ካብቲ ብተኸታታሊ፡ ኣንጻር ሱዳን፡ የመን፡ ጅቡትን ዝተፈላለዩ ዙራት ኣንጻር ኢትዮጵያን ካብ ዝተኻየደን በብዓይነቱ ክሳራታት ዘኸተለን ውግኣት ተመኲሮም ኢደ-እግሮም ዘይምእካቦም ናይ ጥዕና ከምዘይኮነ ብሩህ እዩ። እዞም ወገናት ኣብ ኣእምሮኦም ሓይልን ዓመጽን ከም ናይ ብቕዓትን ብልጫን መመዘኒ ኮይኑ ዝሰረጾም እዮም። እዚ ስምዒት እዚ ኣብ ኤርትራዊ ደንበ ለውጢ እውን ሓሓሊፉ ይንጸባረቕ እዩ። ጠንቁን ሳዕቤኑን ከይመርመርካን ምስ ህልዊ ኩነታት ከየመዛዘንካን ኣብ ኤርትራ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ዝያዳ ናብ ሓይሊ ዘዘንበለ ምርጫ ጥራይ እንተዘይተኸተልና፡ ንዝብሉ ዝያዳ ኣጉሊሕካ ንምቕራብ ዝረአ ኣድህቦ ናይዚ ስምዒት መግለጺ እዩ። ስለዚ እቲ ኣብ ክንዲ ንናይ ኣተሓሳስባ ብስለት፡ ውድዕነትን ቀጻልነትን ምግንዛብ፡ ኣብ ሓይሊ ምምላኽ ምስ ህግደፍ ጥራይ ተሓጺሩ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ግጉይ ኤርትራዊ ባይታ ዘለዎ ምዃኑ’ውን ምግንዛብ የድሊ። ንምርጫ ህግደፍ ምርጫኻ ናይ ምግባሩ ዝንባለ ዘለዎ’ውን ይመስል።
ብሰንኪ መንገዲ ሰላምን ርጉእ ጉርብትናን ጓስዩ፡ ዘይሓላፍነታዊ ውግእን ዕንደራን ዝመረጸ ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ሞት፡ ምምዝባል፡ ስደትን ዕንወትን ከጋጥም ጸኒሑ እዩ ጌና’ውን ቀጻሊ ኣሎ። ነዞም በብግዜኡ ዘጋጠሙ ዕንወታት ከም ሳዕቤን ኣጉሊሕካ ምቕራቦም ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ጠንቂ መን ከም ዝሕተተሎም ኣዕሚቕካ ምግንዛብ ናይ ግድን እዩ። ህግደፍ ግና ናቱ ጠንቅነት ንምሕባእ፡ ነቲ ሳዕቤን ኣጉሊሑ ነቲ ተሓታትነት ካብኡ ንምርሓቕ እዩ ዝጽዕር። ብሰንኪቲ ኣብ 1998-2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደን ጌና ደበናኡ መሊኡ ዘይተቐንጠጠን መንቀሊኡ ካልእ ክነሱ፡ “ናይ ባድመ” እናተባህለ ዝጽዋዕ ውግእ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰጐጉሉ ጠንቅን ሳዕቤኑን ካብኡ ንምርሓቕ ህግደፍ ዝገብሮ ጻዕርን፡ ዝጻሕተሮ ጽልእን ከም ሜላ መናውሒ ዕድመ ኣብ ስልጣን ዝተጠቕመሉ ንኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ብዘይካቲ ህግደፍ ሓሓሊፉ ዝኣጐዶ ውግኣት ዝጠፈአ ኤርትራዊ ህይወትን ዝዓነወ ንዋትን፡ ንሓፈሻዊ ዕቤት ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ከኣ ንድሕሪት መሊስዎ ኢልካ ኣብ ዝግለጸሉ ደረጃ እዩ ዘሎ። እዚ መራሒ ህግደፍ እውን በብግዜኡ ተጠሊዑ ዝተኣመነሉ እዩ። ድሌት ህዝብና ግና ቅድም፡ ሎሚ ኮነ ኣብ ንመጻኢ፡ ድሕሪ ናጽነት ሰላም ሰፊኑ ዕቤት ክብርኸሉ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ኢና እምበኣር “ምርጫ ህዝብና፡ ወትሩ ሰላምን ዕቤት’ዩ” ኢልና እንጭርሕ።


text:
ሰብ ሞያ ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ‘ሰላምን ዕርቅን ንክሰፍን ዝተፈረመ ሰነድ፣ ብፈረምቲ’ቲ ውዕል ስለዝተጣሐሰ ኣብ ሓደጋ ይርከብ ክብሉ ኣፍሊጦም። እታ በዓልቲ ሞያ ኣብዚ ጉዳይ ንዘዳለወቶ ሪፖርት ናብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ኣቕሪባ ኣላ።
ሰበ ስልጣን ማእከላይ ኣፍሪቃ፣ መንግስቲ ምስ 14 ዕጡቓት ጉጅለታት ዝኸተሞ ውዕል፣ ተስፋ እታ ብኹናት ዝተሃሰየት ሃገር ከምዝኾነ’ዩ ዝኣምን።
መራሒት ናጻ ኣካል ኪኢላታት ሜርይ ተርዛ ኬይታ ቦኩም ብወገና፣ እቲ ውዕል ‘ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ስራሕ መንግስቲ ንክሳተፉ’ ዝዕድም’ዩ ትብል። እንተኾነ፣ ኣብ ፓኦ ዝተባሃለ ከባቢ ብዕጡቓት ዝተፈጸመ ቅትለት ንመሰረት’ቲ ውዕል ከምዘፍረሶ ትሕብር፣
“እዞም ዕጡቓት ኣብ’ቲ መስርሕ ቦታ ኣለና ኢሎም ዝሓስቡ እንተኾይኖም፣ ንህውከት ብቕጽበት ደው ከብሉ ኣለዎም። ክዝክርዎ ዘለዎም ሓደ ነገር ኣሎ፣ ኣብ’ዚ ግፍዓዊ ተግባር ኢዶም ዘእተው ውልቀ ሰባት ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ከምዝኽእሉ። ከምኡ እንተዘይኮይኑ፣ መስርሕ ሰላም ክተዓናቐፍ’ዩ።”
ንሳ ወሲኻ ‘ኣካላት ፍትሒ ማእከላይ ኣፍሪቃ ዘተኣማምን ስለዘይኮነ ትጽቢት ህዝቢ ንምምላእ ክማሓየሽ ይግባእ። ኢላ
ሕ/ሃ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝጸንሃ ውግእ ሕድሕድ ማእከላይ ኣፍሪቃ ንኣሻሓት ሰባት ቀቲሉ፣ ን642,000 ሰባት ካብ መነባብሮም ኣፈናቒሉ፣ 575,000 ሰባት ድማ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ክስደዱ ኣገዲዱ’ዩ ይብል ።
ኣብ ጄኔቫ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃ ‘ንልእኽቶ ማእከላይ ኣፍሪቃ’ ሕጋዊ ድጋፍ ዝልግስ ሰርጌ ሂርቭ ሳቦሮ ብወገኑ ‘ብናጻ ኪኢላታት’ ዝተፈጸመ ስራሕ ዝናኣድ ምኳኑ ገሊጹ ኣሎ።
ንሱ መስርሕ ሰላም ማእከላይ ኣፍሪቃ ብኩሎም ወገናት ክኽበር ኣለዎ፣ ዕጡቓት ብረቶም ከውርዱ፣ ፍትሒ ንክነግስ፣ ናብ ዕርቂ ከምርሑን ልዕልና ሕጊ ንክረጋገጽን’ውን ጸዊዑ ኣሎ።


text:
‘The Princeton Years of the Ethiopian Patriarch Abuna Paulos’ ናይ ኢትዮጵያ ፓትሪያሪክ ኣቡነ ጳውሎስ ናይ ፒሪንስተን ዓማውቲ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዝኣት ኒውጀርሲ ዝርከብ ፍሉጥ ዩኒቨስቲ ፕሪንስተን ናይ ኢትዮጵያ ፓትሪያሪክ ንዝነበሩ ብፁእ ኣቡነ ጳውሎስ ዝዝክር ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ናይ ሰለስተ ማዕልታት ናይ ዝኽሪ ሰሚናር ኣካይዱ’ሎ።
ኣብቲ ስነርስዓት ናይ ኣቡነ ጳውሎስ ብዝርክት ዝበሉ ስእልታት፣ኣብ 1988 ኣ/ፈ ንናይ ዶክትሬት ድግሮም ዝፅሓፉዎ ፅሑፍ፣ባዕሎም ነቲ ዩኒቨርስቲ ብህያብ ዘበርከቱሎም ታሪኽን ያታን ኦሮቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ዝገልፁ መፃሕፍቲ፣ኣብ 1992 ኣ/ፈ ናብ ኢትዮጵያ ምምላሶም ዝዝንቱ ኣብ ጋዜጣ New York Times ዝወፀ ፅሑፍን ካልኦትን ንምሪኢት ቀሪቦ ነይሮም።
ኣቡነ ጳውሎስ ናይ PhD ጽሑፎም ክሰርሑ ከለው ዘማኸሩዎም Dr. Karlfried Froehlich፣ኣማሓዳሪ ኣብ ሲያትል ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ደብረሰላም ቅዱስ ሚካኤል፣ኣብ ሎሳንጀለስ ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሚካኤል ኣቡነ ኣረጋዊ ኣገልጋሊ ኣባ ሙሴ በርሀን ንእሽቶ ሓዎም ንኣቡነ ጳውሎሱ ዲያቆን ተወልደ ገብረዮሃንስ ካብ ቦስተን ኣብቲ ስነስርዓት ኣብዝተፈላለየ ኣርእስቲ መደረ ኣስምዒዕም ኣለው።
ብሽም ኣቡነ ጳውሎስ ናይ ስኮላርሽፕ ትምህርቲ ንምሃብ ምንቅስቓስ ከምዝተጀመረ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ሰውራ ትኽሎ
Tigrinya
Akedir Ahmedin
ጸሓፊ፥ ንጕጊ ዋ ትያንጎ
ትርጕም፥ ኣኸደር ኣሕመዲን
ኣብ ጥንታዊ መዋእል፡ ወዲ-ሰብ ልክዕ ከምቶም ካልኦት እንስሳታት ብኣርባዕተ መሓውሩ ይኸይድ ነበረ ይበሃል፣ ካብ ነብሪ፡ እራብን ማንቲለን ከኣ ይቕልጥፍ ነበረ። እዞም መንቀሳቐሲኡ ዝዀኑ ኣእዳውን ኣእጋርን ዝያዳ ካብቶም ካልኦት ክፍለ-ኣካላት ሰብ ተመሳሳልነት ዘለዎም እዮም። መላግቦታቶም፡ መንኵብን ምሕዅልቲን፡ ብርኪ-ኢድን ብርኪ-እግሪን፡ ጉምቦ-ኢድን ዓንካሪቶን፡ ኣእዳውን ኣእጋርን ነፍስወከፎም ሓሙሽተ ጸፋራት ኣጻብዕቶምን ካብቲ ዘመሳስሎም እዩ። ብተወሳኺ እዞም ኣጻብዕቲ – ኣብ ኢድን እግርን – ካብ ዓባይቶ ክሳብ ሕንጥቢቶ’ውን ተመሳሳሊ ኣቃውማ ነበሮም። ኣብቲ እዋናት’ቲ ዓባይቶ ናይ ኢድ ልክዕ ከምቶም ኣጻብዕቲ እግሪ ምስ ኣሓታ ልግብቲ እያ ዝነበረት። በዚ ምኽንያታት’ዚ ከይኰነ ኣይተርፍን ድማ፡ ኣእዳውን ኣእጋርን ንሓድሕዶም ኣመና ዝቀራረቡን ከም መቕርብ ዝረኣኣዩን ዝነበሩ።
እዞም ህዋሳት ንሓድሕዶም ተደጋጊፎም፡ ብፍቕርን ሓድነትን ንምሉእ ኣካል ሰብ ብምስካም ናብ ዝደለዮ ዕዳጋ፡ በረኻ፡ ገረብ፡ ጎቦ . . . ንሓያለ ዓመታት ኣጓዓዓዙዎ። ኣብ ምድሪ ጥራይ’ውን ዘይኰነ ኣብ ማይ’ውን ሰብ ከም ዝደለዮ ክሕንብስ፡ ከንሳፍፍ ወይ ክጠልቕ ብሓባር ተገዚኦሞ እዮም። ርክቦም ድማ ፍትሓውን ማዕርነታውያን ነበረ። ካብ ካልኦት ክፍለ-ኣካላት ሰብ’ውን ዝደለዩዎ ኣገልግሎት ሓቲቶም ይጥቀሙ፣ ንኣብነት፡ ምዝራብ ካብ ኣፍ፡ ምስማዕ ካብ እዝኒ፡ ምሽታት ካብ ኣፍንጫ፡ ምርኣይ ካብ ዓይኒ. . . እናተገልገሉ፡ ዕማሞም የሳልጡ ነበሩ።
እንተዀነ፡ እዚ ስሙርን ኣበር ኣልቦን ዝነበረ ሓድነቶም፡ ንኻልኦት ክፍለ-ኣካላት ከቕንኦምን ክተናኾሉዎም ዝገብርን ደኣ ኰነ። እዞም ቅንኢ ዝሓደሮም ክፍለ-ኣካላት ነዞም ዝፋተዉ መቕርብ ብነናይ ገዛእርእሶም ፍሉይ ክእለታት ከም ዘገልግሉዎም ምግባሮም ከጣዕሶም ጀመረ። ብቕንእን ጽልእን ዓዊሮም ድማ፡ ኣንጻሮም ተንኮል ክፍሕሱ ድቃስ ሰኣኑ።
ወያ ለውላው መልሓስ ድማ፡ እቲ ነዚ ሓድነት ዝሓቍን ኣብ ሓንጎል ዝተወጠነ ውዲት ከተቃልሕ ተጓየየት። “መንኦም እዩ ዝያዳ ኣገዳሲ? ናይ መን ኣበርክቶ እዩ ብቝዕን ዝያዳ ሚዛን ዝወሃቦን?” እናበለት ንተዛማዲ ዓቕሚ ናይዞም መሓውር ኣብ ሕቶ ዘእቱ ዘረባታት እናልዓለት ነገር ከተሳውር ላዕልን ታሕትን በለት። እቶም፡ ብዛዕባ ህላወ ይዅን ኣበርክቶ ካልኦት ክፍለ-ኣካላት ምንም ዘይግድሶም ዝነበረ መሓውር፡ ግርህነቶም ኣጥፊኦም፡ “ኣነ’ባ ደኣ ኣነ!” እናበሉ ኣብ ንሓድሕዶም ክከራኸሩ ጀመሩ። እዚ ድማ ብኡ ንብኡ፡ ናብ ጉዳይ ክብሪ ተጠምዘዘ። ኣእዳው በተን ምልሙላት ነዋሕቲ ኣጻብዕተን እናተሓበና፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሓጸርትን ክርኩማትን ኣጻብዕቲ እግሪ ምንሻው ጀመራ። ኣእጋር’ውን ስቕ ኢሎም ክሰምዑ ኣይደለዩን፡ ኣብ ዘረባ ምእንቲ ከይርትዑ፡ ብዛዕባ ቅጥንን ተነቃፍነትን ኣጽብዕቲ እናላገጹ፡ ንጽባቐኦምን ሓይሎምን ተታዕኒኖም መደሩሉ። መሳኪን መሓውር መበገሲኡ ብዙሕ ከየስተብሃሉ ምትፍናኖም ንመዓልታት ቀጸሉዎ’ሞ፡ ነቲ ግሩም ዝነበረ ተሓባቢርካ ናይ ምስራሕ ክእለቶም ቀስ ብቐስ ጸለዎ። ኣብ መወዳእታ እቲ ሕቶ፡ ናይ ‘መን ዓብለለ?’ መልክዕ ክሕዝ ስለ ዝጀመረ፡ ንሽምግልና ናብቶም ካልኦት ክፍለ-ኣካላት ተመርሐ።
ኵሎም ክፍለ-ኣካላት ነዚ ጉዳይ ክዝትዩሉ ኢሎም ምስ ተኣከቡ፡ ሓሳባት ብመገዲ መልሓስ ኣቢሉ’ዩ ዝተሰምዐ። መልሓስ፣ “ኣብ መንጎኦም ቅልስ ይካየድ’ሞ ሰዓሪ ብቐሊሉ ይፍለ፡” ዝብል ሓሳብ ቀዲማ ኣቕረበት። እቲ ሓሳብ ደገፍ ብዙሓት’ኳ እንተረኸበ፡ “እንታይ ዓይነት ቅልስ?” ዝብል ሕቶ ከኣ ኣዋጣሪ ኰነ። ገለኣቶም ጕስጢ ክብሉ እንከለዉ፡ ገለኣቶም ብዋልታን ጭማራን ዝግበር ከምዚ ናይ ኲናት ዓይነት ቅልስ ክካየድ ሓሳብ ሃቡ። ሕልኮ፡ ኣኹድር ዝኣመሰለ ቅልስ ክካየድ ዝበሉ’ውን ነበሩ። እንተዀነ፡ ነፍስወከፍ ዝተኣመመ ቅልስ ምስ ተገምገመ፡ ንሓደ ዝምችእ ነቲ ካልእ ዘግድዕ ዘይርትዓዊ ምዃኑ ተፈልጠ። ኣብ መወዳእታ ግን መልሓስ ካብ ሓንጎል ሓሳብ ተለቂሓ ፡ “ተኸራኸርቲ ባዕላቶም ሓሓደ ግድል ሒዞም ይቕረቡ፡” ዝብል ውሳነ፡ ቦታን መዓልቲን ቆሪጻ ደምደመት። ኢድን እግር ድማ ተሰማምዑ።
መዓልቲ ኣኺሉ፡ ነቲ ዓብይን ወሳንን ቅልስ ንምዕዛብ፡ ኵሉ ናብቲ ቦታ ቅልስ ክኸውን ዝተወሰነ ዓብይ ሩባ ዝሓልፎ ጫካ ኣምርሐ። ኵሎም ክፍለ-ኣካላት፡ ኣብ ልዕሊ ሰብ ክወርድ ዝኽእል ሓደጋታት ይዅን ክኽሰት ዝኽእል ሓድሽ ነገራት ንምቍጽጻር ኣብ ተጠንቀቕ ነበሩ። በዚ ከኣ ኣብ ውሽጣዊ ቃልሲ ተጸምዱ። ኣዒንቲ ክሳብ’ቲ ዝደቐቐ ካብ ቀረባን ርሑቕን ክስዕብ ዝኽእል ሓደጋ ንምርኣይ፡ ኣርሒቐንን ኣስፊሐንን ከቋምታ ጀመራ። ኣእዛን ብወገነን ንተመሳሳሊ ዕማም፡ ንሓሸሽ’ውን ንምጽንጻን ኵር በላ። ኣፍንጫ’ውን ብኣዒንቲ ዘይተራእየ፡ ብኣእዛን ዘይተሰምዐ ሸቲቱ ንምፍላይ ፊን-ፊን በለ። መልሓስ ከኣ ኣብ እዋን ሓደጋ ህጹጽ ረድኤት ንምርካብ ምእንቲ ወጪጫ ከተቃልሕን ንዅሉ ከተስምዕን ካብ ሰፈራ እትው ውጽእ ትብል ነበረት።
ንፋስ፡ ንወረ ናይቲ ቅልስ ናብ ኣርባዕተ ማእዝን ናይቲ ጫካ፡ ከምኡ’ውን ናብ ማይን ኣየርን በተኖ። ካብ ተዓዘብቲ፡ እቶም ኣርባዕተ ዝመሓውሮም እንስሳታት ቀዲሞም ኣርከቡ። እቶም ገዘፍቲ እንስሳታት፡ ብሰላም ከም ዝመጽኡን ቦታኦም ከም ዝሓዙን ንምሕባር ካብ ኣግራብ ሰሰሊዖም ዝሓዙዎ ኣቝጽልቲ እናኣወዛወዙ ሰላምታ ሃቡ። እቲ፡ እንበሳ፡ ነብሪ፡ ሓርገጽ፡ ሓርሽ፡ ዝብኢ፡ ሓርማዝ፡ ዘራፍ፡ ገመል፡ ከብቲ፡ ዓጋዘን፡ እራብ፡ ማንቲለ፡ ሙጹጹላይ፡ ኣንጭዋን ካልኦትን ዝተኣከቡሉ ጎልጎል ሕብራዊ ግርማ ለበሰ። ክልተ ዝኣእጋረን ኣዕዋፍ፡ ሰገን፡ ዑፍ-ጥዋስ… ብውዕዉዕ ስምዒት ኣኽናፈን እናኣወዛወዛ ምምጽአን ሓበራ። ጭቝጩቝታ ጨራሩ ካብቲ ኣግራብ ተሰምዐ፡ ዕንጭራር ብዘይምቍራጽ ጭጭ በለት። ሳሬት፡ ዓራዛዝነ፡ ዕንቅርቢት ዝኣመሰሉ’ውን፡ ኣብቲ ኣግራብ እናተንፋሓኹ ቦታኦም ኣጣጥሑ። ነፋሒቶ፡ ብህድኣትን ብጥንቃቐን ክትጓዓዝ እንከላ፡ ጠበቕ ኣብ ሓደ ቦታ ምርጋእ ስኢኑ ናብዝን ናብትን ኣዕለበጠ። ህበይ፡ ወዓግ፡ ጋውና ካብ ሓደ ገረብ ናብቲ ካልእ እናነጠሩ ነዊሕ ተጓዒዞም ኣብ መወዳእታ፡ ንምርኢት ዝምችኦም ቦታ ሒዞም ጸጥ በሉ።
ኣብ ቅድመ-ምጅማር እቲ ቅልስ፡ እዚ ዝስዕብ መዝሙር ካብ ኣፍ ተቓልሐ፤
ንሓጐስና እንዳኣሉ
ንሓጐስና እንዳኣሉ
ንሓጐስና እንዳኣሉ
እቲ ምንታይሲ ኵሉ
ስለ ምዃኑ
ሓደ ፍጥረቱ።
ኣእድውን ኣእጋርን፡ ንውጽኢት ናይቲ ቅልስ፡ ብዘይዝዀነ ይዅን ቅድመ-ኵነት፡ ምዕዝምዛም፡ ቁጥዐ፡ ንሓድሕድካ ምውንጃልን ምጥቕቓዕን ነጺሆም ብምሉእ ልቢ ንክቕበሉዎ ኣብ ቅድሚ’ቲ ኣኩብ ተዓዛቢ ቃለ-ማሕላ ፈጸሙ።
ብዝተገብረ ዕጫ፡ ኣእዳው ጀመርቲ ኰይነን ሓሲበናኦ ዝመጽኣ ቅልስ ወይ ግድል ከፍልጣ ተሓተታ። “ቁራጽ ዕንጸይቲ ናብ መሬት ምድርባይ፡” ዝብል ምዃኑ ከኣ ኣፍለጣ። ብመሰረት መምርሒ ናይቲ ዝቐረበ ግድል፡ ነታ ዝወደቐት ዕንጸይቲ የማናይ ይዅን ጸጋማይ እግሪ ወይ’ውን ክልተኦም ብሓባር፡ ብግቡእ ኣልዒሎም ዝተወሰነ ርሕቀት ክስንድውዋ ዝብል እዩ። ክልተኦም ኣእጋር ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝተዋህቦም ግዜ ክመኻኸሩ ይኽእሉ፣ ኣጻብዕቶም’ውን ብእኵብ ይዅን በብሓደ፡ ንዝተዋህቦም ግድል ንምፍጻም ይጥዕመና’ዩ ብዝበሉዎ መገዲ ክጥቀሙሎም ከም ዝፍቀድ ተነግረ።
ኣእጋር ነታ ዕንጸይቲ ከልዕሉዋ ፈተኑ። እንተዀነ ዝፈተኑ እንተፈተኑ፡ ዝገበሩ ውህደት እንተገበሩ ብግቡእ ከልዕልዋን ክቈጻጸሩዋን ኣጸገሞም። ድሕሪ ዝገበሩዎ ምምኽኻር ከኣ ኣብ መወዳእታ፡ ንምንቅስቓሳ ዝሓሸ ኣገባብ’ዩ ኢሎም ብዝሓሰብዎ ኣማራጺ ቀሊዖም ዝተወሰነ ርሕቀት ኣንቀሳቐሱዋ። ነዚ ዝረኣያ ኣጻብዕ ኢድ ከኣ፡ ብመገዲ ኣፍ ኣቢለን ካርካር ኢለን ናይ ልበን ብምስሓቕ ሕጫጨአን ገለጻ።
ኣእዳው ተውዛሕዛሕ እናበላ፡ ነቲ ቅጥንጥን ዝበለ ቅርጸንን ዝተፈላለየ ምውህሃደንን እናርኣያ፡ ነታ ዕንጸይቲ ኣልዓላኣ። ኣርሒቐን ናብቲ ጫካ ብምስንዳው ከኣ ካብ መቀናቕንተን ይዅን ካብ ተዓዛብቲ ዓብይ ኣድናቘት ረኸባ። ብዘይካ’ዚ ካልእ መሳጢ ክእለታት’ውን ኣርኣያ፣ ምልቃም ንኣዝያ ደቃቕ ጸጸር ካብ ዓይኒ-ዓተር፡ ምስሉኽላዅ መርፍእ ኣብ ውሽጢ ዓለባ፡ ምንቅስቓስ ዓብይ ዕንጸይቲ ብንእሽቶ ፑሊ ምስራሕን ምውርዋርን ጭማራ፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ኣጻብዕቲ እግሪ ክሓስቡዎ’ውን ዘይክእሉ ግብርታትን ምንቅስቓሳትን ኣርኣያ። ኣእጋር ኮፍ ኢሎም ነዚ ውሕልነትን ምትዕጽጻፍን ናይዘን ጎራሓት መቕርቦም ክዕዘቡ ጥራይ ዝኽእሉ ነበሩ። ኵለን ኣእዳው ተዓዘብቲ፡ ንተወዳደርቲ ኣእዳው ዘለወን ደገፍ ንምግላጽ ነጎዳ ዝጥዕም ጣቕዒት ኣንጎድጎዳኦ። እዚ ከኣ ንኣእጋር ዓብይ ቍጥዐ ፈጠረሎም። እቲ ዝረኣዩዎ ተስፋ ዘቝርጽ’ኳ እንተ መሰለ ፡ ኣይጃጀዉን። ብወገኖም ከዐውተና ይኽእል’ዩ ዝበሉዎ ግድል ሒዞም ቀረቡ።
ግድሎም ክገልጹ ምስ ተፈቕደሎም፡ ዝፈዀሰ ምዃኑ ኣፍለጡ። እዚ ከኣ ኣእዳው ንበይነን ንምሉእ ኣካል ሰብ ተሰኪመን ኣብ ሓደ ክቢ ከዝራኦ ዝብል ነበረ። “እንታይ ዝበለ ፈንጤጋር ግድል ደኣሉ እዚኸ?” ብምባል ኣእዳው ጕሪምሪም በላ። እቲ ኵነታት ዘስሕቕ ነበረ። ብመሰረት’ቲ ግድል ኵሉ ክፍለ-ኣካላት ተገላበጠ። ኣእዳው መሬት ሓዛ፣ ኣዒንቲ ናብ ምድሪ ቀረቡ’ሞ፡ ኵርናዕ ጠመተኦም ጸበበ። ኣፍንጫ ደሮና ኣትዩዎ ህንጥሸው ኰነ፡ ኣእጋር ንላዕሊ ኣንቃዕሪረን ጠልጠል በላ። ተዓዘብቲ ወጨጩ፡ ከምዚ እናበሉ ድማ ዘመሩ፤
ንያዮ ንያዮ ጁ
ሃኩና ማታታ
ፉዋታ ንያዮ
ሃኩና ማታታ
ትሩከኒ ኣንጋኒ
እንተዀነ፡ ኣድህቦኦም ናብ ኢድን እግርን ነበረ። እቶም ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ ክእመን ዘይክእል ክእለት ዘርእያ ዝነበራ ህዋሳት፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ልዅስስ-ልዅስስ ኢለን ስድሪ’ውን ትዅን ምስጓም ሰኣና። ኣእዳው ብቓንዛ ዝኣክል ‘ፊቕ!’ ኢለን ኣምሪረን በኸያ። ምኽኣል ስለ ዝሰኣና ድማ ረድረድ ብምባል ንኣካል ራዕ ክብል ፈነዋኦ። ቍሩብ ኣዕሪፈን ድማ ካልኣይ ፈተነ ገበራ። ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ “ሓይሊ እንተ ረኸብና!” ብምባል ምእንቲ ከጣጥሓ ተዘራጊሐን መሬት ሓዛ። ዓባይ-ዓባይቶ ጥራይ ከኣ ኣመና ተፈንቲታ ተዘርግሐት።ሽዕኡ’ውን ምኽኣል ሰኣና። ኣብ መወዳእታ መዅረር’ኳ እንተ ተጠቕማ፡ ኣብ ትግባረኡ ግን ንኣእጋር’ውን ስለ ዘሓወስ፡ ተሰረዘ። ኣእጋር ከኣ ብግደኦም ክስሕቁ ጀመሩ። ጭደራኦም ካብቲ ኣቐዲሙ ዝተሰምዐ ወጫጪ ድምጺ ኣእዳው ንምፍላይ ርጕድ ዝበለ ቃና ተጠቒሞም ታሕጓሶም ገለጹ። ነዚ ዝሰምዓ ኣእዳው፡ ብሕርቃን ጣዕ ክብላ ደለያ። ሓንቲ ናይ መወዳእታን ቀቢጸ-ተስፋን ፈተነ ኣካየዳ’ሞ ሓንቲ ስጕምቲ’ውን ክስጕማ ኣይከኣላን። ረሸሽ ኢሉወን ከኣ ኣቋረጻ። ኣእጋር ድማ ነቲ ኣትለቲካዊ ክእለቶም ንምርኣይ ዕድል ተዋህቦም’ሞ ተሓጐሱ። ንኣካል ጸይሮምን ከየውደቑን፡ ዘብዘብ፡ ጕያ፡ ዝላ ልዕለትን ርሕቀትን ዓይነታት ምርኢት ኣቕረቡ። ኵሎም ኣእጋር ተዓዘብቲ ከኣ ደገፎም ንምግላጽ ብሓባር ንመሬት ደሰቑዎ። ነዚ ዝተዓዘባ ኣእዳው ካብ ስፖርታዊ ጭውነት ወጻኢ ምዃኑ ብምግላጽ ተቓውሞአን ኣስምዓ።
እታ ሰብነት ብግቡእ ንምስካምን ንምጥጣሕን ምእንቲ ክጥዕም ተዘርጊሓ ዝነበረት ዓባይ-ዓባይቶ፡ ካብተን ካልኦት ኣጻብዕቲ ተፈልያ ብዝርግሕታ ተረፈት፣ ኵሎም፡ እንተላይ እቶም ተዓዘብቲ ከኣ ፍሉይ ክስተት ብምንባሩ ተገሪሞም ተዓዘቡዎ። እቶም መተሃላልኽቲ ህዋሳት፡ ካልእ ነገራት ኣስተብሂሎም ሰሓቕ ክስዕሮም ደለየ። ክንዮ’ቲ ብሰንኪ ምፍላይ ዓባይ-ዓባይቶ ኣእዳው ዘይውጽኢታውያን ዝዀናሉ ምኽንያት፡ ብኣንጻሩ ነገራት ጨቢጥካ ናይ ምሓዝ ዓቕመን ኣሐየሎ። እንታይ ይብሃል’ዚ? ሕንዳለ! ሓደ ዓቕሚ ናብ ካልእ ዓይነት ዓቕሚ ይሰጋገር? ኵሉ ገረሞ።
ዕዉት ንምፍላይ ኣብ መንጎ’ቶም ክፍለ-ኣካላት ሓሙሽተ መዓልታት ዝወሰደ ውዕዉዕ ክትዕ ተኻየደ። ዝተፈላለየ ርእይቶታትን ሓሳባትን ውሒዙ፣ ተዛተይቲ’ውን ዝከኣሎም እንተ ገበሩ፡ ሓደ ብዘይ እቲ ሓደ ዋላ ሓንቲ ክገብር ስለ ዘይክእል ዕዉት ንምፍላይ ኣመና ከም ዘጸግም ደምደሙ። ካብዚ ብምብጋስ ከኣ ፍልስፍናዊ ትዕዝብቲ ዘበገሶ ሓድሽ ክትዓት ተላዕለ። “ብመሰረቱ ኣካል ዝብሃል እንታይ እዩ?” ናይ ኵሎም ሕቶ ነበረ። ኣካል ማለት ድማ ኵሎም ብሓባር ማለት ምዃኑ ክርድኦም ጀመረ። ነዚ ንምብራህ ከኣ ህላወን ተግባርን ናይቲ ሓደ ንህላወን ተግባርን ናይቲ ካልእ መሰረታዊ ምዃኑ፡ ሓደ ብዘይቶም ካልኦት ክነብር ከም ዘይክእል፡ ዝብል ናይ ሓባር መረዳእታኦም ኰነ።
ኣብ መጻኢ፡ ከምዚ ዓይነት ህልኽን ምጥምማትን ምእንቲ ከይፍጠር ግን፡ ኣእዳው ንላዕሊ ክዀና፡ ኣካል-ሰብ ከኣ ብእግሪ ደው ኢሉ ክኸይድ ወሰኑ። ኣካል (ሰብነት) በቲ ውሳነ ታሕጓሱ ድሕሪ ምግላጽ፡ መበቈሎም ንኽፈልጡ ግን ቈልዑ ብኣርባዕተ መሓውሮም ክኸዱ ክፍቀድ ኣተሓሳሰበ። ብድሕሪ’ዚ ምክፍፋል ዕዮ ብምግባር፡ እግሪ ምሉእ ሓላፍነት ምስካም ኣካል ክወስድን ካብን ናብን ከጓዓዕዝን፡ ኣብቲ ዝድለ ቦታ ምስ ተበጽሐ ከኣ ኣእዳው ክእለተን ተጠቒመን ኣቝሑ ምሓዝን ምዕያይን ዝኣመሰለ ዘድሊ ዕዮ ከካውና፡ መግቢ ድማ ከቐብላ ተገብረ።
ኣስናን ብወገኖም፡ ነቲ መግቢ ሓይኾም ንጐረሮ ከቐብሉ፡ ጐረሮ ከኣ ኣብ ከስዐ ከም ዝበጽሕ ይገብር። ከስዐ ብስርዓተ መሕቀቒኡ ኣቢሉ ከም ዝሓቕቕን ናብ ኵሉ ውሻጠታቱ የብጽሕን፡ ኣብ መዓላኡ ከም ዝወዓለ’ውን የረጋግጽ። እቲ ዘየድሊ ክፋል መግቢ ከኣ ናብ ስርዓተ መጕሓፊ የብጽሕ። ኣብ ሓመድ ከም ዝክዖ ብምግባር ድማ ተመሊሱ ንፍርያምነት እቲ ሓመድ የሀብትም። ብእኡ ድማ ኣታኽልቲ ይዓብዩን ዝያዳ ይፈርዩን። እንደገና ድማ ኣእዳው ስርሐን ይሰርሓ፡ ንዝበሰለ ፍረ ይለቕማኦን ከም ዝብላዕ ይገብራኦን። ዑደት ህይወት ድማ ከምዚ እናበለ ይቕጽል።
ጸወታ፡ ምዝንጋዕን ሰሓቕን’ውን ብተመሳሳሊ ኣገባብ ምክፍፋል ተኻይድሉ ከም ዝፍጸም ተገብር። ደርፊ፡ ሰሓቕን ዘረባን ዕማም ኣፍ ጥራይ ክኸውን፣ ጉያ፡ ጸወታ ኵዕሶ፡ ከኣ ዝያዳ ኣእጋር ሓላፍነት ክወስዱሉ፣ ኵዕሶ መርበብን ኵዕሶ ሰኪዐትን ንኣእዳው ጥራይ ክግደፍ፣ ኣብቲ ጕያን ምንቅስቓስ ዘድልየሉ ሸነኽጥራይ ግን ኣእጋር ክዋስኡ፣ ኣብ ጸወታታት ኣትለቲክስ እቲ ሜዳ ዳርጋ ኵሉ ንኣእጋር ክግደፍ ዝብል’ዩ። እዚ ንጹር መምርሕን መደብ ዕዮን ከኣ ኣካል ወዲ-ሰብ ሓደ መስተንክራዊ ዝዀነ ህይወታዊ ማሽን ክኸውን ኣኽኣሎ። እቶም ዓበይቲ እንስሳታት ከይተረፈ ንዝገብሩዎ ብመጠንን ጽፈትን ክበልጾ ኣብቅዖ።
እዚ እናዀነ ግን ክፍለ-ኣካላት፡ እዚ ቀዋሚ ስርርዕ’ዚ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ስምዒታትን ምትፍናንን ክፈጥር ከም ዝኽእል ስክፍታ ክስምዖም ጀመረ። “እቲ ኣብ ላዕሊ ደው ዝበለ ርእሲ፡ ካብቲ ኣብ ታሕቲ ክኸውን ዝተወሰነሉ እግሪ ዝበልጽ ምዃኑ፡ ዝተረፉ ኵሎም ኣብ ትሕተኡ ዘለዉ ክፍለ-ኣካላት’ውን፡ ኣገልገልቱን ብናቱ ሓሳብን መምርሒታትን ጥራይ ዝንቀሳቐሱን ገይሩ ክርእዮምን ክንዕቆምን ይኽእል’ዩ ዝብል ትሒም-ትሒም፡ እናሓደረ ዳርጋ ዓው ኢልካ ክዝረብ ጀመረ። ካብዚ ነቒሎም ድማ፡ “ንኣቃውማ ክጥዕም እንተ ዘይኰይኑ፡ ብዓይኒ ስልጣን እንክርአ፡ ኵሎም ህዋሳት ማዕረ እዮም!” ዝብል መግለጺ ብወግዒ ኣስምዑ። እዚ ማለት ድማ፡ ሓጐስ ይዅን ቃንዛ ናይ ሓደ ህዋስ፡ ንኻልኦት’ውን ብማዕረ ከም ዝብጽሖምን ክስምዖም ከም ዝግባእን ኣስመሩሉ። መልሓስ ከኣ ብፍላይ፡ ዝዀነ እትዛረቦ ዘረባ፡ ንምሉእ ኣካል ዝውክል እምበር ንበይና ጥራይ ዝምልከት ከም ዘይኰነ ምስናይ ተሪር መጠንቀቕታኡ ኣተሓሳሰቡ። ብሓባር ድማ ከምዚ ዝብል መዝሙር ኣስምዑ፤
ኣብ ኣካልና
የለን ኣገልጋሊ
ኣብ ኣካልና
የለን ተገልጋሊ
ኣገልገልቲ ባዕልና ተገልገልቲ
ንሕና ብንሕና የብልናን መቓሊ
ሓዙኒ ሓዙና
መልሓስና ልሳንና
ከነጥዒ ኣካልና
ሓድነት መልክዕና።
ሓዙኒ ሓዙና
ሓባር’ዩ ግብርና
ንኣካል ጥዕና
ሓባር’ዩ ዕዮና
ሓድነት ሓይልና።
እዚ ድማ ወግዓዊ መዝሙር ኣካል ኰነ። ኣካል ድማ ነዛ ካብ ካልኦት እንስሳታትን ሰውራ ትኽሎ ዝተሓሰሙን ኵሎም ዝፍለየላን ብቕዓቱ ዝገልጸላን መዝሙሩ ክሳብ ሎሚ ይዝምራ ኣሎ። ካልኦት ኣርባዕተ ዝመሓውሮም እንስሳታት ከምዚ ዓይነት ሰውራ ኣየካየዱን። ምድራፍ ንዓታቶም ኣይንታዮምን እዩ። ኣፍ ማለት ከኣ መብልዒ ጥራይ እዩ። ጸኒሖም ድማ ናይ ተፈጥሮ ‘ዓቃባዊ ሰልፊ’ መስረቱ። ኣብ ናቶም ክውንነት ጸኒዖም ድማ ልምዶም ምቕያር ኣበዩ።
ሰባት፡ ካብ ስርዓተ ዕዮ ክፍለ-ኣካላት ክመሃሩ እንከለዉ ግብሮም ጽቡቕ እዩ። እንተዀነ፡ ኣብ ከም ውግእ ዝኣመሰለ ኵነታት፡ ንኣብነት ርእሲ፡ ርእሲ ካልኦት ክኸውን፡ ክፍለ-ኣካላት ተጎራሪሖም፡ ሓደ ኣብ ርእሲ’ቲ ካልእ ኰይኖም ክርኣዩ እንከለዉ፡ ሰባት ነቶም ሰውራ ትኽሎ ዝነጸጉ ናይ ቀረባ ደቂ ሓወቦታቶም’ዮም ዝመስሉ።
Akedir Ahmedin is a short story writer, playwright, and engineer by profession. He has published a book of short stories and a translation of Nikolai Gogol’s, The Inspector General.
What's Your Reaction?
A pan-African writers' collective and publisher


text:
ቀ/ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፡ ንፕረሲደንት ክልል ኣምሓራ ዝነበረ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው፡ ሚንስተር ወጻኢ ጌሩ ክሸሞ ከሎ፡ ንፕረሲደንት ኦሮሚያ ዝነበረ ለማ መገርሳ ድማ ምንስተር ምክልኻል ጌሩ ሸይምዎም። ሚንስተር ምክልኻል ዝነበረት ዓይሻ መሓመድ ድማ፡ ሚስንተር ህንጻን ልምዓትን ኮይና ተሸይማ`ላ።
ዲረክተር `ተበግሶ-ጉዳይ ኣፍሪቃ` ዝተባህለ ማህበር ኣቶ ክቡር ገና፡ እቶም ቀንዲ ኣንቀሳቐስቲ ለውጢ፡ ናብ ፈደራል መንግስቲ ምምጽኦም፡ ንቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝያዳ ሓይሊ ከምዝኾንዎ ይገልጽ። ንሱ ኣተሓሒዙ፡ እዚ ድሕሪ`ቲ ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ዝተኻየደ ጉባኤ ኢህወደግ ዝመጸ ስለዝኾነ፡ ምቅርራብ ክልታት ኣምሓራን ኦሮሞን ዘንጸባርቕ ክኸውን ከሎ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ ክልል ትግራይ ካብ ክፍፍል ስልጣን ዝያዳ ዝረሓቐሉ ኩነታት ዘርኢ `ዩ ይብል፡-
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክእል፡


text:
ነቲ መግለጺ ዘውጽአ ጉጅለ ሕወሓት፡ ብምኽንያት ለውጢ፡ ረብሕኡ ዝተቛረጾን፡ እቲ ዝነበረ ግፍዒ ንኽምለስ ዝምነ ዘሎን`ዩ` ኢሉ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ሓላፊ ፕረስ ቤት-ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስተር. ኢትዮጵያ
ኣብ ኢህወደግ ዘለዉ ውድባት ናብ ሓደ ክውሃሃዱ ንምግባር ዝግበር ዘሎ ኣካይዳ፡ ንኢህወደግ ዝብትንን፡ ካብኡ ሓሊፉ`ውን ሃገር ዘፍርስ ኣካይዳ`ዩ ክብል ሕወሓት ተቓዊምዎ`ሎ።
ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ን7 መዓልታት ዘካየዶ ኣኼባ ድሕሪ ምዝዛሙ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ዓዲ ንምምራሕ ሓላፍነት ዘይተዋህቦ ሓዲሽ ፓርቲ ክምስረት`ዩ ዝግበር ዘሎ ኢሉ።
ነዚ ምላሽ ዝሃበ ቤት ፅሕፈት ኢህወደግ ብወገኑ፡ እቲ ውህደት፡ ሃገራዊ ሓድነት ዝፈጥር ሙኻኑ ዘካየድናዮ መፅናዕቲ ዘርኣዮ`ዩ ይብል::
እዚ መግለጺ`ዚ ካብ`ቲ ነቲ ለውጢ ዝቃወም፡ ንህዝቢ ዘይውክል ኣካል ዝወጸ`ዩ ዝበለ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስተር ሓላፊ ፕረስ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን፡ “ነቲ መግለጺ ዘውጽአ ጉጅለ፡ ብምኽንያት ለውጢ፡ ረብሕኡ ዝተቛረጾን፡ እቲ ዝነበረ ግፍዒ ንኽምለስ ዝምነ ዘሎን`ዩ ኢሉ። ኣተሓሒዙ፡ ሕወሓት ብዛዕባ ውህደት ኢህወደግ ኣመልኪቱ ኣውጺእዎ ዘሎ መግለጺ፡ ካብ`ቲ ንዓመታት ዘንጸባርቖ ዝነበረ መርገጺኡ ዝተፈለየ`ዩ ኢሉ።
ሙሉጌታ ኣፅብሃን እስክንድር ፍሬውን፡ ዝለኣኽዎ ጸብጻብት ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡-


text:
ህወሓት ኣብ መበል 12 ውድባዊ ጉባኤኡ ነቲ ውድብ ብላዕለዋይ ዝመርሑ 45 ማእከላይ ኰሚቴ መሪፁ። ካብዚኦም ድማ 9 ኣባላት ኮሚቴ ስራሕ ፈፀምቲ ኰይኖም ክመርሑ ብማእከላይ ኰሚቴ ተሓርዮም።
ወይዘሮ ኣዜብ መስፍን ኣባል ኮሚቴ ስራሕ ፈፀምቲ ኰይነን ኣለዋ።
ካብቶም ዝተመረፁ 45 ማእከላይ ኰሚቴ ዶ/ር ደብረጽዮን፣ ወይዘሮ ኣዜብን ወይዘሮ ፈትለወርቅን ዝለዓለ ድምፂ ረኺቦም።
ማእከላይ ኰሚቴ ህወሓት ንኣይተ ኣባይ ወልዱ ኣቦ መንበር ንዶክተር ደብረጽዮን ድማ ምክትል ገይሩ ዳግም ሰይምዎም’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንተሎ እቲ ውድብ ንኣርብዓተ ነባራት መራሕቲ ብካልኦት ተኪኡ’ሎ፤ ካልኦት ሰለስተ ብተመሳሳሊ ነባራት መራሕቲ እቲ ውድብ ድማ ብገዛእ ፍቓዶም ክሰናበቱ ሓቲቶም እዮም። ብመሰረት እዚ ትማሊ ኣብ ዝተዳለወ መዛዘሚ እቲ ጉባኤ ሸዓቲኦም ብክብሪ ተሰናቢቶም።
ኣይተ ኣባይ ፀሃየ፣ ኣይተ ኣባዲ ዘሞ፣ ኣይተ ቴድሮስ ሓጐስን ኣይተ ጸጋይ በርሀን እዮም፤ ብሰናይ ድልየቶም ዝተሰናበቱ ወይዘሮ ሮማን ገብረስላሴ፣ ኣይተ ተኽለወይኒ ኣሰፋን ኣይተ ተወልደ በርሀን እዮም።
ቅድሚ ሎሚ ኣባል ማእከላይ ኰሚቴ ነይሮም ሎሚ ካብ ዘይተመረፁ ወይዘሮ ትርፉ ኪዳነማርያምን ዶክተር ክንደያ ገብረህይወትን ይርከብዎም።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ብዛዕባ’ቲ ጉባኤ ሪኢቶ ዝሃበ ወሃቢ-ቃል ዓረና ትግራይ ኣቶ ዓንዶም ገ/ስላሴ ‘ኣመራርፃ መሪሕነት ህወሓት ንህዝቢ ኣቖጢዑ’ሎ፣ ኣብ መፃኢ ዘበን ስራሕ ድማ መራሕቲ’ቲ ውድብ ኣብ ክንዲ ንሃገር ዝረብሕ ኣብ ሞንጎኦም ንዝተፈጠረ ፖሊቲካዊ ምስሕሓብ’ዮም ክነጥፉሉ’ ይብል።
ሪኢቶኦም ዝሃቡ ገለ ነበርቲ መቐለ ብውፅኢት ምርጫ’ቲ ጉባኤ ዕጉባት ኣይኮናን ኢሎም።


text:
ብቀዳምነት ዕዙዝ ሰላምታና ይብጻሕኩም ::
ዕላማ ትሕዝቶ ጽሕፈትና አብ ሞንጎ ሕዝብታት ኣፍሪቃ ብሓፈሻ አብ ሞንጎ ሕዝብታት ኤርትርና ብፍላይ
ብዛዕባ ክህሉ ዝኸእል ድህነት ስለዘሰክፈና ነባራዊ ሰላምን ርግኣትን ዝመልኣ ሃገር ብሓባር ንምውሓስ
ምእንቲ ክከኣል ዜጋታት ሃገረ ኤርትራ ሓባራዊ መረዳእታ ንክህልወና አገዳሲ ኮይኑ ይስምዓና.
ካብዚ ሓባራዊ መረዳእታ ብምብጋስ ሕዝብታት ኩናማን ናራን ሓባራዊ መርገጺ ብምዉሳድ ነዚ ብኣግኣዝያናዊ
ዝብል ስነሓሳብ ሒዙ ኣንጻር ሕዝቢ ኤርትራ መርዛምን ሓደገኛን ጎስጓስ ክገብር ዝጸንሐን ዘሎን ጉጅለ ብሕዉነታዊ
ምኽሪ ዓገብ ክንብል ንግደድ አለና.
እዚ ስነ ሓሳብ ኣግአዝያን ካብቶም ጠገለ ዘይብሉ አኽራሪ ብምዃኑ ብዘይካ እቲ ናቱ ስነሓሳብ ንካልኦት ዘይጻወር ብምዃኑ ንዝኾነ አካል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብዘይ ንሕስያ ከጥቅዐ ጸኒሑ.
ካብቶምብ ሓደገኛን ኣስጋእቲ ንብሎም ገለ ንምጥቃስ፤
ሀ. ሃይማኖታዊ ኣኽራርነት :
ኣብ መፈለምታ ናይቲ ምንቅስቃስ ኣጋዝያን ሓላፍነት ብዝጎደሎን አብ ታሪኽ ኤርትራ ተራእዩን ተሰሚዑን ብዘፍለጥ ጸረ
ሃይማኖታት ኤርትራ ተጎስጒሱ.ከም ኣብነት ብተፋጽዮን ዝቀርብ ዝነበረ መደባት ንኣስላማይ ክሳዱ ብሴፍ እንዳ ቐንጸልና” : ወይውን ኣኪብና ኣብ ሓደ መዓስከር ( concentration camp ) ዳጉንና ከነብሮም ኢና ዝብሉ መደረታት ::ከምኡውን
ንተኸተልቲ እምነት ካቶሊኽን ከኒሻን ዝኾኑ ብሄረ ትግርኛ ክጽሉን ክጠፉኡን ከምዘሎዎም ገርካ ምጉስጓስ.
ለ. ገባትን ኣግላሊን ሰነሓሳብ :
እዛ ሃገረ ኤርትራ ብናይ ብዙሓት ብሄረሰባት ሓባራዊ መሪር ቃልስን መስዋእትን ዝመጸት ኮይኑ: ሓደ ካብቲ ሓደ ብዘይበልጽ
ንኹልና ብማዕረ ትብጽሓና : ይኹን እምበር መንበሪ ገዛ ናይ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ምዃና ድሮ ተረሲዑስ: ኣብ ክንዲ ኣብ ብዙሕነት ምእማን ተሪፉስ : ብሓንቲ ብሄር ብሄረ ኣግኣዝያን ጥራይ ከም እትውነን ጌርካ ብምጉስጓስ: ሳሆን ዓፋርን ሶማላዊያን እዮም፤ ህዳርብን ቤንዓምርን ሱዳናዉያን እዮም:ኩናማ ካብ ዳርፎር መጺኦም: ብሌን ኣገው እናበልካ መስል ድቂኣባትነቶም ገፊፍካ: ካብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣገሊልካ : መሬቶም ንምግባት ዝግበር ዘመተታት
ምክያድ: ትማሊ ምሳኻ ኣብ ጎድንኻ ተሰሊፉ መስዋእቲ ከፊሉ ሃገር ዘምጸኤ : ዳግማይ መሊሱ ዶባታ ብመስዋእቲ ዘውሓሰ
ህዝቢ: ጌና ናይ ትማሊ ቁስልና ከይሓወየ : ሎሚ ተገምጥልካ ምስቲ ደመኛና ዝነበረ ወጊንኩም : አንጻር የሕዋትኩም ደው ምባልኩም :ዘሕንኽ ተግባር ጥራሕ ዘይኮነ ካብዚ ዝኸፍአ ክሕደትን ጥልመትን ኣብ ዓለም የለን ኣይተርኣየን ::
ሐ. ሉእኡላውነት ሀገር ዘይምኽባር
እቲ ቀንዲ ውሽጣዊ ኣጀንዳታትኩም ብዙሕ ዘይፍለጥ እንተኾነዉን፤ ግን ካብቲ ኣብ መደረታት እንሰምዖ ካብ ኢትዮጵያ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ተጋሩ ናብ ኤርትራ እናምጻእኻ ነቶም ካልኦት ሕብረትሰባት ኤርትራን ምዕብላልን ምውሓጥን ዝዓለመ ንምስምዑ ዘስደምም ስብከታት እዩ.
ሃገረ ኤርትራ ብሓባራዊ ቓልሲን መስዋእቲን ደቃ: ከምኡውን እወ ንናጽነት ብዝብል ሓባራዊ ድምጺ ህዝቢታታ ዝመጸት ሉኡላዊት ሃገር እያ :ተጋሩ ኸኣ ወላ ሽሕኴ ተዛረብቲ ትግርኛ ይኹኑ እምበር ኢትዮጵያውያን
ኮይኖም ብኢትዮጵያውነቶም ዝኾርዑን ዝሕበኑን ኣህዛብ እዮም :ከም ጎሮባብቲ ሃገራት መጠን : ተኸባቢርና ብሰላም ክንነብር ሰናይ ድሌታትት ክልቲኡ ህዝብታት ከም ዝኾነ ንኣምን : ብኣገባብ ውዕላትን ስምምዓትን ክልቲኦም ህዝብታት ኸኣ
ንሓባራዊ ጥቕሚታት ክንሰርሑ ነውሪ የብሉን :: ካብዚ ሓሊፉ ግን ዕላምኡ ንጹር ዘይኮነ ሽርሒን ተንኮልን ዝመልኦ ኣጀንዳ
ሒዝካ ዘይሕጋዊ ናይ ሕዝብታት ሰፈራ ምግባር ብሕጊ የሕትት እዩ.
መ. መደረ ምንሻውን ምንእኣስን ሕዝብታት ኤርትራ
ሰውራ ኤርትራ አብ ቆላታት ኤርትራ ጀምሩ አብኡ ተወዲኡ.ብፍላይ ምዕራባዊ ቆላታት ንሳላሳ ዓመት ዓውደ ኩናት ብምጽንሑ ዕድል ናይ ትምህርቲ ይኹን ካልእ ናይ መዕባለ ንጥፈታት ኣይጸንሐን.ኣብ ዘላታ ተወሰኸታ ኮይኑ ብዶብ ታሳቢቡ ዝተወለዐ ደማዊ ኲናትዉን አብ መሬት ኩናማን ናራን ኮይኑ ናይቲ ብርሰት በሰላ ክሳብ ሕጂ አይሃሰሰን.ጉጅለ አግአዝያን ነዚ ሕሰም ህዝብና ከም ድኽመት ቆጺሩ ቀቢላ፤ ዕንዳ፤ሰሓብቲ ግመል እናበለ ከናሹን ከላግጽን ጸኒሑን አሎን.
መደምደምታ
አብ መጨረሻ ክንብሎ እንደሊ ሕዝብታት ኤርትራ ብዓሌት ይዂን ብሃይማኖት ከይተገራጨወ ብፍቅርን ስኒትን ዝነብር ክቡር ሕዝቢ እዩ. እዚ ኸኣ ተፈጥሮኣዊ ኤርትራዊ ጸጋ እምበር ሰብ ዝገበሮ ስለዘይኮነ ብቀሊሉ ዝፈርስ ኣይኮነን.
ኣብ ሃገርና ዘሎ እንኮ ጸገም እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጂለ ህግደፍ ኮይኑ ንሕዝቢ ኤርትራ በኣልማማ የሳቅዮ ኣሎ.
ካብዚ ናይ ህግደፍ ኣደራዕ ክንገላገል ኣብ መሪርን ጽንኩርን ኩነታት ንርከብ.ስለዚ አባላት ምንቅስቃስ የሕዋት ኣገአዝያን ጥንታዊ ስርዓተ ክብርታት፤ባህልታትን ስልጣነታትን ኣብ ምዕቃብ እትገብሩዎ ጻዕሪ ዝነኣድ እዩ.ግና እቲ ዘሎን ዝነበረን
ስርዓተ ክብርታት ይኹን ስልጣነታት ናይዚ ከባቢ ህዝቢ እምበር ናይ ኣገአዝያን ወይ ናይ ትግርኛ ጥራሕ አይኮነን.ዝበለየን ሓደገኛን ስነ ሓሳብ ሕዝካ ኣብ ዕዳጋ ወጺእካ ቅተሎ ሕረዶ ሳዕቤኑን ሓላፊነቱን ከቢድ ስለዝከዉን ካብዚ ዘይየዋጽእ
ጎደና ክትምለሱ ንላቦ.እቲ ንቃለሰሉ ኣለና እትብሉዎ ሕዝቢ ትግርኛ ኣብ ኤርትራ ትግራይን ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሙሉእ ዓለም
ፋሕ ኢሉ ብሰላም ሰሪሑ ይነብር አሎ.ስነ ሓሳብ ኣገአዝያን ነዚ ኣብ ፎቆዱኡ ፋሕ ኢሉ ዝነብር ሕዝበ ትግርኛ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከእቱዉን ስለዝኸእል ሰላም ክትህቡዎ ደጊምናን ደጋጊምናን ንላቦ. ካብ የሕዋት ብሄራት ኤርትራ ኩናማን ናራን
https://www.972mag.com/the-far-right-nationalist-movement-roiling-eritreans-in-israel


text:
February 29, 2020
ካልሹም መሓመድ ደባስ
ኣግእዞ
ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ (ሃማደኤ) በብመድረኹ እናተለወጠን እናማዕበለን ዝመጸ ማሕበር’ዩ። ክጅምር ከሎ ምሉእ ብምሉእ ብኣላይነትን ደገፍን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ እዩ ተተኺሉ። ኣብቲ ዝደልደለሉ እዋን ድማ ሃገር ናጻን ልኡላዊትንኮይና፡ ማሕበር እውን ርእሱ ክኽእል ፋሕተርተር ክብል ነይርዎ። ኣብቲ መድረኽ’ቲናይ ሎሚ ሚኒስተር ቱሪዝም ተጋዳሊት ኣስካሉ መንቆርዮስ ኣደመንበር ናይቲ ማሕበር እያነይራ። ወይዘሮ ኣስካሉ ኣብ መወዳእታ 1974 ናብ ህዝባዊ ግንባር ተሰሊፋ። እቲ እዋን’ቲመንእሰይ ኤርትራ ንናጽነት ካብ ምቅላስ ምእንቲ ክሰናበድ፡ ስርዓት ሃይለስላሰ፡ ነቶምኣብ ኢድ ጸላኢ ዝወደቑ ተጋደልቲ ኣብ ዕዳጋ ሓሙስ (ኣብዚ ሕጂ መዋፈሪ ኣውቶቡሳት ኮይኑ ዘሎ ናይ ሽዑ ዕዳጋ ከብቲ) ብማሕነቕቲ ቀቲሉ፡ ህዝቢ ነቲ ክፉእ ትርኢት ከምዝዕዘቦ ዝገብረሉ ዝነበረ እዋን እዩ ዝነበረ። ጦር ሰራዊት “እምቢ ያለ ሰው ጥይት ኣጉርሰው! ኣፈር ኣልብሰው” (እምቢ ዝበለ ጥይት ኣኾልሶ፡ ሓመድ ኣልብሶ) እናበሉ ህዝቢ ከርዕዱ ዝራገጹሉን ዝፍክሩሉን ዝነበሩ ግዜ። ኣብቲ እዋን’ቲ እያ ተማሃሪት ኣስካሉ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርታ ኣብ ኣስመራ ዛዚማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክትከይድ ዝተገደደት። ዩኒቨርሲቲ


text:
ግዳይ ናይ ቤተሰብኩም ወይ መጻምድኹም ምስ እትኾኑ
ምስ ሓበሬታ ብዛዕባ ዓመጽ ናይ ደቀንስትዮ!
እንታይ ኢዩ?
ንካብ ናይ ሓዳረን መጻምድቲ ወይ ካብ ስድራኤን ኣካላዊ ማህረምቲ ከምኡውን ጉልበታዊ ጾታዊ ርክብ በደል፣ ( ማህረምቲ፣ መቑሰልቲ) ፣ ዓመጽ፣ናይ ቃላት ጸርፊ፣ ወይ ስነ ኣእምሮ ኣዊ መጉዳእቲ፤( ብሓይሊ ኣብ ዓራት ምድፋር፣ ጸርፊ)፣ ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ፣ ንዝበጽሔን፣ ናይ ነጻ ቁጽሪ ቴሌፎን፣ ተዳልዩ ኣሎ።
እንተደኣ ሽግር ኣለኩም ምስ እትድውሉልና
*ን ሰምዓኩም
* ን ሕብረኩም
*ዝሕግዝኹም ማሕበራት ንምርካብን ንምሕጋዝኩምን ድማ ንኽእል።
እቲ ቁጽሪ ፣ 17 ኮይኑ ግን ከኣ ናይ ሓደጋ ዘይኮነስ ንዕኡ ጥራይ ኢሉ ዝተሓዝአ እዩ። ኣብኡ ስምኩም ክትነግሩ ኣይትግደዱን ኢኹም
ንመን ኢዩ ፧
እዚ ቁጽሪ እዚ ናይ ህጹጽ እዋን መደወሊ ቁጽሪ ኣይኮነን።
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
እዚ ቁጽሪ እዚ ናይ ህጹጽ እዋን መደወሊ ቁጽሪ ኣይኮነን።
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ብቴሌፎን ሽግርኩምን ንሰምዕን ፍታሕ እውን ነምጽ ኣልኩምን ንሕግዘኩምን ኢና።
ሰሚዖሙና ብቴሌፎን ዝወሃብ ሓገዝን ምኽርን ዝህብ ኣገልግሎት ቴሌፎን ኣይኮነን፣ እንታይ ደኣ ምስደወልኩም ሓደ ሽግርኩምን ጉዳይኩምን ዝሰምዕ ሰብ ይምድቡልኩም፣ ኣብ ከባቢኹም ዝርከቡ ሓገዝ ወሃብቲ ማሕበራት እትረኽቡሉ ጽፉፍን ንጹርን ሓበሬታ ይህበኩም ናባታቶም ድማ ይመርሓኩምን ይሳልየኩምን።
ናይ ነጻን ቁጽሩ ዝተሓብኤን ናይ ሚስጥር ቁጽሪ ቴሌፎን እዩ።
በዚ ቁጽሪ እዚ ክትድውሉ ከለኹም ገንዘብ ምኽፋልን ሽምኩም ምንጋርን ኣየድለየኩምን እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
በዚ 3919 ቁጽሪ ቴሌፎን ደውሉ ።
እዚ ቁጽሪ ቴሌፎን እዚ ንኣገልግሎት ካብ ሰኑይ ካሳብ ቀዳም፣ ንግሆ ካብ ሰዓት 9 ክሳዕ ምሸት ሰዓት19 እዩ
ናይ ህጹጽ እዋን ቁጽሪ ቴሌፎን ክትድውሉ እንተደሊኹም በዚ 17 ደውሉ።
ምናልባት ዘየላቡ ሽግር እንተኣጋጢምኩም፣ ቁጽሪ ቴሌፎን 17 ብምጥቃም ናብ ፖሊስ ወይ ናብ ዦንዳርም "ማለት ፍሉይ ሓይሊ ፖሊስ"
ብምድዋል ረድ ኤት ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኩም።
ቆልዑ እብ ብሕማቕ ኣተዓባብያን ብሕማቕ ኣተሓሕዛን ትነብርን ትሓልፍን እንተለኻ ወይ ኣብ ከምዚ ዓይነት ስቓይ ዝነብር ህጻን ትፈልጡ እንተኾይንኩም በዚ 119 ቁጽሪ ቴሌፎን ደዊልኩም ሓብሩEnfance maltraitée


text:
Åtvidaberg
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 16 7 2020
ኦትቪዳባሪ ምሩጽ ኣቀማምጣ ሃልይዋ፡ ኣብ መንጎ ገምገም ባሕሪን ዓበይቲ ከተማታትን ትርከብ። ሃብታም ተፈጥሮኣዊ ኣከባቢ፡ ባሕሪ፡ መሐንበሲ ቦታታት፡ እንስሳዊ ሃብትን ጽሩይ ኣየርን ገለ ካብ መለለዪ ጸጋታት ኦትቪዳባሪ እዩ። ብዜካዚ ኦትቪዳባሪ ብኡንድስትርን ኩዕሶ እግርን ውን ሃብታም ታሪኽ ኣለዋ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,503
ስፍሓት መሬት780 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Linköping 37 ኪሜ
- Norrköping 64 ኪሜ
- Stockholm 221 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ንመንበሪ ኣባይቲ ዝምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወኩም ንሓላፊ ናብዚ ዝስዕብ ቁጽሪ-ስልኪ ወረዳ (ኮምዩን) ብምድዋል፡ መስርሕ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ክትውከሱ ትኽእሉ።
ቁጽሪ ስልኪ 0120-830 00
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብመሰረት ስምምዕ ምስ ምምሕዳር ኣውራጃ እዚ ከተማ'ዚ ኣብ ዓመት 20 ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ይቕበል። እቶም ተዛረብቲ ናይ ዘተፈላለየ ቋንቋታት ዝኾኑ ኣብዚ ዝርከቡ ጉጅሌታት ምስ ምምጻእን ምግዓዝን ብዝተተሓሓዘ ቁጽሮም ክንእስን ክዓብን ይኽእል። ኣብዚ ቦታ ዝርከቡ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወኩም ንሓላፊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሕተቱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ማሕበራት ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ዓበይቲ ከተማታት እምበር ኣብዚ ቦታ ህልዋት ኣይኮናን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ ኦትቪዳባሪ ድኳናት መዓልታዊ ሃለኽቲ፡ ነኣሽቱ ቡቲካት፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ ድኳን ሓራጅ ንብረት፡ ቤት-ትምርህቲ ህጻናት፡ መባእታን ካልኣይን ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት፡ ኣገልግሎት ፖስጣ ይርከብ። ዓበይቲ ናይ ክዳውንቲ ቡቲካት ኣብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ዓበይቲ ከተማታት ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማታት ኦትቪዳበሪ፡ ግረቡን ብዩርሰተርን ኣብየተ-ትምርህቲ ወይ መውዓሊ ህጻናት ኣሎ። መውዓሊ ናይ ህጻን ቦታ ንኽትረክብ ኣስታት 4 ወርሒ ኣቢሉ ይወስድ። ንመውዓሊ ህጻናት ዝምልከት ሓበሬታ ካብ ሓላፊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብ ማእከል
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ማእከል ከተማ ናይቲ ከባቢ ዝኾነ ኦትቪዳባሪን ከምኡ ውን ኣብ ዓዲታት ግረቦን ብዩርሰተርን መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ኣሎ። ኣብ ኦትቪዳበሪ ከኣ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ኣለዋ። እዛ ቤት-ትምህርቲ ዚኣ ስሩዕ ሓፈሻዊ ዓይነት ትምርህቲ ካልኣይ ደረጃ ተአንግድ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብ ኦትቪዳበሪ ኣሎ። ንኣብነት ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ከምኡ ውን ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ውን ኣብዚ ቦታ ይእንገድ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኦትቪዳበሪ ማእከል ጥዕና፡ ማእከል ክንክን ኣዴታት፡ ሕክምና ቆልዑ ከምኡ ውን ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ እትራኸቡሉ ግዜ ናይ ቋንቋ ድጋፍ ብተርጓማይ ይግበረልኩም እዩ። ተርጎምቲ ብቀሊሉ ብተለፎን ክግበር ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ኦትቪዳበሪ መሳለጥያ መጎዓዝያ ብዝምልከት ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ኣለዋ። ንኣብነት ካብን ናብን ኦትቪዳበሪን ሊንሾፒንን ዘጎዓዕዛ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ባቡራት ውን ብተመሳሳሊ ካብ ኦትቪዳበሪን ሊንሾፒንን ከምኡ ውን ኣብ መንጎ ኦትቪዳበሪን ቨስተርቪክን ኣለዋ።
ንሰዓታት ንቅሎ ወዘተ ብዝምልከት ኣብዝ ዝስዕብ መርበብ ሓበሬታ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ምብራቕ ዮታ ናይቲ ዞባ ብምእታው ትረኽብዎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መብዛሕትኦም ዓበይቲ ኣስራሕቲ ኣብቲ ኣብ ጥቓና ዝርከብ ከተማ ሊንሾፒን እዮም ዝርከቡ። ኣብ ኦትቪዳበሪ ከኣ፡ ብዙሓት ወነንቲ ነኣሽቱ ትካላት ወይ ነኣሽቱ ኣስራሕቲ ኣለዉ። ሽቕለት ኣልቦነት ኣብ ኦትቪዳበሪ ዳርጋ ከም ካልኦት ትመሳሳሊ ዕብየት ዘለወን ከተማታት ሽወደን እዩ።


text:
Radio Erena: 28 April 2020
ኣብ ሶማል፣ ከተማ ሞቛድሾ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ንዝተኣወጀ ሰዓታት እቶ እቶ ዝጠሓሱ ክልተ ሰባት፣ ካብ ፖሊስ ብዝተተኮሰሎም ጥይት ተቐቲሎም።
እቲ ነቲ ቅትለት፣ ብ25 ሚያዝያ ዝፈጸመ ኣባል ፖሊስ፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ነቲ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዛየደ ዝመብጽእ ዘሎ ብዝሒ መልከፍቲ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ፣ ኣብ ከተማ ሞቛድሾ፣ ካብ ሰዓታት ናይ ምሸት ክሳብ ወጋሕታ ዝጸንሐ ሰዓታት እቶ እቶ ኣዊጁ ይርከብ።
ሶማል፣ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ኣስታት 390 ሰባት መዝጊባ ኣላ። ምስቲ ሕማም ብዝተሓሕእዝ ድማ ክልተ ሰባት ሞይቶም።
ሓያሎ ሃገራት፣ ተመሳሳሊ ኣዋጃት ኣብ ግብሪ ድሕሪ ምውዓለን፣ መነባብሮ ዝጸገሞ ህዝቢ፣ ክጥሕሶ ስለዝተራእየ፣ ሓይልታት ፖሊስን ጸጥታን ክሳብ መቕተልቲ ዝበጽሕ ስጉምታት ክወስዱ ይርኣዩ ምህላዎም፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት በብወገኖም የመልክቱ።
==========


text:
Radio Erena : 07 October 2015
ኣብ እስራኤል ብኣቦጊዳ እትፍለጥ ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኤርትራውያን ናይ ዓመተ 2014-2015 ኣካዳምያዊ ትምህርታ ዛዚማ።
ኣብዚ ንኣስታት 9 ወርሒ ክካየድ ዝጸንሐ ስሩዕ ትምህርቲ፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ናይ ባእታ ደረጃ ትምህርቶም ዝተኸታተሉ 38 ቆልዑ፣ ወለዲን ግዱሳትን ኣብ ዝተረኸቡሉ ወግዓዊ ናይ መዘዛሚ ስነ ስርዓት ተኻይዱ።
ኣብቲ ብሰኑይ 5 ጥቅምቲ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ፣ ኣብ ተልኣቪቭ ሃሃገና ጎደና ክሂላት ኒውዮርክ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ምዝዛም፡ ወለዲን ግዱሳት ኤርትራውያንን ተረኺቦም ነቲ ስራሕ ዘለዎም ኣድናቖት ከምዝገለጹ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
እቲ ስነ ስርዓት፡ ብሃገራዊ መዝሙርን ካልእ ብተምሃሮ ዝቐረበ ድራማታትን ተሰንዩ ዝተኻየደ ኮይኑ፣ ኣብ መሪር ናብራ ስደት እስራኤል ንዝነብሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ወለዲ ልዑል ተስፋ ዘሕደረ ምንባሩ’ውን እቲ ወኪል ትዕዝብቱ ገሊጹ።
ትምህርቶም ብስሩዕ ንዝዛዘሙ ቆልዑ ምስክር ወረቐት ክዕደሎም እንከሎ፣ ከካብ ክፍሎም ጸብለል ንዝበሉ ኸኣ መተባብዒ ሽልማት ተዋሂብዎም።
ብንጥፈታት እታ ቤት ትምህርቲ ዕጋበቱ ዝገለጸ ኣቶ ሚኬለ ፍትዊ ዝተባህለ ኤርትራዊ መንእሰይ’ውን፡ ንብምሉኦም ተማሃሮ እታ ቤት ትምህርቲ ዘገልግል ምሉእ መምሃሪ ጥራውዝትን ቢሮን ከወፊ እንከሎ ኣብ ስፖርታዊ ንጥፈታት ንምድሃብ’ውን ሰለስተ ኮዓሳሱ ኣበርኪቱ።
እታ ሰለስተ ክፍልታት ዘለዋ ቤት ትምህርቲ ኣቡጊዳ፣ ብዘይ ናይ ዝኾነ ትካል ሓገዝ፣ ብወለዲ እትካየድ’ያ።
ድሕሪ ናይ ክልተ ወርሒ ዓመታዊ ዕረፍቲ’ውን ናይ ራብዓይ ክፍሊ ደረጃ ትምህርቶም ንዝቕጽሉ ተማህሮ ንምትእንጋድ ትዳሎ ከምዘላ ኣካየድታ ይጠቕሱ።
ተወሰኽቲ ተማሃሮ ንምትእንጋድን መደባታ ንምስፋሕን ጻዕርታት ትብር እኳ እንተላ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ቀዋሚ ቦታ ክትረከብ ብዘይምኽኣላ ዓቢ መሰናኽል ኮይኑዋ ምህላዉ’ውን እቶም ኣካየድቲ የመልክቱ።
=============================


text:
አዲስ ኮርኖቫቫስ - 10 ጠቃሚ ምክሮች ለመፈለግ
CORONAVIRUS - 10 COMPORTAMENTI DA SEGUIRE
www.ufsp-coronavirus.ch / Infoline coronavirus: +41 58 463 00 00
1. ኩሉ ጊዜ ኢድኩም ብማይን ብሳሙናን ተሓጸቡ ወይ ድማ ኣልኮል ብዘለዎ መጽረዪ ኢድ ኢድኩም ኣጽርይዎ።
2. ኣብ ናይ መተንፈሲ ኣካል ብሕማም ዝሳቐዩ ወይ ብኢንፈክሽን ካብ ዝሳቐዩ ሰባት ጥብቕ ዝበለ ርክብ ኣቋርጹ
3. ዓይንኹም፣ ኣፍኩም ወይ ኣፍንጫኹም ብኢድኩም ኣይትሓዙ
4. ከ ሀንጥሰኩም ወይ ከስዕለኩም እንከሎ ኣፍኩም ብሶፍት ሸፍንዎ፡፡ ሶፍት እንተዘይሒዝኩም ድማ ናብ ቅልጽም ኢድኩም ጌርኩም ስዓሉ፡፡
5. ብሓኪም ዝተኣዘዘልኩም እንተዘይኮኑ፡ ብባዕልኹም ንቫይረስ መከላኸሊ ይኹን ካልእ ኣንቲባዮቲክ ኣይትውሰዱ
6. ትጥቀሙሉ ኣቑሑ ብኣልኮል ወይ ብክሎሪን ዘኣመሰሉ ዝተዳለዉ ከሚካላት ኣጽርዩ
7. ከምዝሓመምኩም እንተተጠራጢርኩም ወይ ዝሓመሙ ተልዕሉ እንተኾንኩም ጥራሕ ናይ ኣፍን ናይ ኣፍንጫን መሸፈኒ ማስከራ ተጠቐሙ
8. ኣብ ቻይና ዝተሰርሑ ኣቚሑ ወይ ካብ ቻይና ትቕበልዎ ኣቕሓ ሓደገኛ ኣይኮነን
9. ምስ ሰብ ሓቢሮም ዝነብሩ ናይ ገዛ እንስሳት ናይ ኮሮና ቫይረስ ኣየተሓላልፉን
10. ዝኾነ ጥርጣረ እንተሃልይኩም ናብ ክፍሊ ሓደጋ ኣይትኺዱ ኮታስ ምስ ናይ ቤተሰብኩም ሓኪም ብቴሌፎን ተዛተዩሞ እቲ ሓኪምኩም ዝህበኩም ሓበሬታ ተግባራዊ ግበሩ።


text:
ስራሕ ንምርካብ ዘኽእል ደገፍ ንምርካብ፣
ምስ ሎ ፓሴያ ምስ ዝበሃል መደብ( le PACEA)፣
እንታይ ኢዩ?
ሎ ፓሴያ (Le PACEA) ብሚስዮን ሎካል (Mission Locale) ዝተባህለን ኣብ ክሊ ዓሰርተ ሽዱሽተን ስጋብ ዕስራን ሓሙሽተን ዕድመ ንዘለዎም መንእሰያት ምስ ኩነታቶም ዝኸይድን ዝሰማምዖም ዓይነት ስራሕ ኣብ ምርካብን ዝሕግዝን ዘሳልን ትካል ኮይኑ፣
ከምኡ'ውን ነዞም ኣብዚ ዝተጠቕሰ ክሊ ዕድመ እዚ ንዝርከቡ መንእሰያት ናብ ሞያዊ ሂወት ኣትዮም ወይ ተጸምቢሮም ርእሶም ዝክእሉሉ መንገድን ኩነታትን ዘጣጥሕን ኣብዚ መስርሕ እዚ ንኽዕወቱ ዘሳሊን መደብ እዩ።
ንነፍሲ ወከፍ ኣብዚ መደብ እዚ ዝሳተፍ መንእሰይ ሚስዮን ሎካል ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ስራሕ ኣብ ምርካብ ብውልቃዊ ዝኾነ ኣገባብን መዳይን ሓገዝን ምስናይን ይገብረሉን፣
ናይ ነፍሲ ወከፍ መንእሰይ ኩነታትን ድልየታትን ተራእዩን ተጸኒዑን ድማ ስጋብ ኣርባዕተ ሚእትን ቴስዓን ትሽዓተን ኢዩሮ ማለት ናይ ገንዘብ ሓገዝ ክሕገዝን ክወሃቦን ምዃኑ የፍልጥ (497€ እዚ ሓገዝ ክረክብ ዝግበኦ ወይ ዝምልከቶ መንእሰይ ግን ዝኾነ ይኹን ካልእ ሓገዝ ፈጺሙ ዘይወስድ ሰብ ክኸውን ይግበኦ)።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ን 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ን 12 ኣዋርሕ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምስ ናይዚ መደብ ዝካየደሉ ግዜ ዝኸይድ ናይ ምስናይን ሓገዝን መደብ፣
ሓደ ናይ ሚስዮን ሎካል ኣባል ድማ ርእስኹም ኣብ ምኽኣልን ስራሕ ኣብ ምርካብን ከሳልየኩምን ክሕግዘኩምን እዩ።
ቁጠባዊ ሓገዝ ናይ ምርካብ ተኽእሎ እውን ኣሎ።
ቁጠባዊ ኩነታትኩም ተጸኒዑ ድማ ገንዘባዊ ሓገዝ እትድገፉሉ መንገዲ ኣሎ እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምስ ሚስዮን ሎካል (Mission locale!) ንምዝታይ ቆጸራ ውሰዱ።
ምስ ሓደ ኣማኻሪ ተራኺብኩም ንምዝታይ ቆጸራ ግበሩ።
በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ስልኪ 03.80.92.36.23 ብምድዋል እውን ናብታ ኣብ ከባቢኹም እትርከብን ኣዝያ ቀረባኹምን ዝኾነት ማእከል ናይ ሚስዮን ሎካል ወይ ቤት ጽሕፈት ቆጸራ ክትገብሩ ከምእትኽእሉ ክንሕብረኩም ባህ ይብለና።
በዚ እትርእይዎ ዘለኩም ስነ ካርታ ተሓጊዝኩም ማለት ብሓገዝ እቲ ቀይሕ ነቑጣ ወይ ነጥቢ ተመሪሕኩም፣ ድማ እታ ኣብ ከባቢኹም እትርከብን ኣዝያ እትቐርበኩምን ማእከል ናይ ሚስዮን ሎካል ብኣካል ብምኻድ ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም።


text:
ሓበሬታ ኣሰና ብዛዕባ ህግደፋዊ ናይ ሳይበር መጥቃዕቲ
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና፡ እቲ ብሓሶት ክናበር ዝደሊ ሓቂ ምጽዋር ዝሰኣነ ስርዓት ህግደፍ ናይ ሳይበር ሃሱሳትን ዕሱባትን ብምውፋር ንመርበብ ሓበሬታኹም demo.archive.assenna.com ካብ ገጽ ኢንተርነት ክሓክኽ ቀጻሊ መጥቃዕትታት ከካይድ ድቃስ ስኢኑ ከምዘሎ ምልክታቱ ድሮ ከተስተብህሉሉ ቀኒኹም ኳ እንተለኹም፡ ደጊምና ነረጋግጸልኩም። እዚ ጸጸኒሑ ዘጋጥመና ዘሎ ምቍራጽ ኣገልግሎት ተክኒካዊ ጸገም ዘይኮነ ተጻብኦ ህግደፍ እዩ። ኩሉ ሃሱሳዊ ንጥፈታቱ ድማ ብሰነድን ጭብጥን ተታሒዙ ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና፡ እቲ ብሓሶት ክናበር ዝደሊ ሓቂ ምጽዋር ዝሰኣነ ስርዓት ህግደፍ ናይ ሳይበር ሃሱሳትን ዕሱባትን ብምውፋር ንመርበብ ሓበሬታኹም demo.archive.assenna.com ካብ ገጽ ኢንተርነት ክሓክኽ ቀጻሊ መጥቃዕትታት ከካይድ ድቃስ ስኢኑ ከምዘሎ ምልክታቱ ድሮ ከተስተብህሉሉ ቀኒኹም ኳ እንተለኹም፡ ደጊምና ነረጋግጸልኩም። እዚ ጸጸኒሑ ዘጋጥመና ዘሎ ምቍራጽ ኣገልግሎት ተክኒካዊ ጸገም ዘይኮነ ተጻብኦ ህግደፍ እዩ። ኩሉ ሃሱሳዊ ንጥፈታቱ ድማ ብሰነድን ጭብጥን ተታሒዙ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 27 April 2020
ኤርትራ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እታ ዝወሓደ ብዝሒ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፊ ሰባት ዝመዝገበት ሃገር’ያ።
እታ ሃገር ዕለታዊ ብእትህቦ ዘላ ጸብጻብ መሰረት፣ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ 39 ሰባት ክትምዝግብ እንከላ፣ ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ዝጸንሑ 13 ሰባት ድማ ሓውዮም ናብ ገዝኦም ከምዝተፋነዉ’ያ ትጠቕስ።
ልዕሊ 5 ሚልዮን ዝግመት ብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ኤርትራ፣ መዓልታዊ ክንደይ ሰባት መርመራ ይካየደሎም ግና ዝፍለጥ ነገር የለን።
ብኣንጻር እዚ ኣብ ጂቡቲ፣ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ልዕሊ 1 ሽሕ ከምዝበጽሑ ሰበ ስልጣን ጥዕና እታ ሃገር ኣፍሊጦም።
ዛጊት ናይ ክልተ ሰባት ሞት መዝጊባ ዘላ ንእሽቶ ሃገር ጂቡቲ፣ ካብቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ዝሓወዮም ድማ 373 ምዃኖም’ያ ትገልጽ።
ኣስታት ሓደ ሚልዮን ጥራይ ዝግመት ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ንእሽቶ ሃገር ጂቡቲ፣ ዝያዳ’ተን ብዝሒ ህዝቢ ዘለወንን ሰፋሕትን ጎረባብታ ሃገራት ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ምምዝጋባ፣ ጠንቂ’ቲ እታ ሃገር እትኽተሎ ዘላ ኣካይዳ ምዃኑ ዝገልጹ ወገናት ኣለዉ።
ካልኦት ድማ፣ እታ ሃገር፣ ዝያዳ’ተን ካልኦት ጎረባብታ ሃገራት መርመራ ክትገብር ብምኽኣላ’ያ ብዝሒ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ረኺባ ዘላ ዝብል ምጉት የቕርቡ።
ኣብ ጂቡቲ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ውልቃዊ ጥንቃቐታት ክግበር ምኽርታት ይልገስ እኳ እንተኾነ፣ ህዝቢ ኣብ ኣባይቱ ክዕጾ ይኹን ምፍንታት ከዘውትርን ዘገድድ ኣዋጅ ኣብ ግብሪ የውዕሎ ከምዘሎ’ዩ ዝሕበር።
ጎረቤት ጂቡቲ ዝኾነት ኢትዮጵያ፣ ካብታ ሃገር ዝምለሱ ዘለዉ ዜጋታት፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ከየላብዑ ስግኣት ብወግዒ ገሊጻ ኣላ።
ሓንቲ ሃገራት፣ ብዝሒ ብኮረና ቫይረስ ዝተለኽፍ ሰባት ብልክዕ ክትፈልጥ እንተኾይና፣ ነባሪ እታ ሃገር ዝኾነ ነፍሲ ወከፍ ሰብ መርመራ ምስ ዝግበረሉ ጥራይ ምዃኑ’ዮም ክኢላታት እዚ ዓውዲ ዘረጋግጹ።
==============


text:
ውድብ ጥዕና ዓለም ቅድሚ ፍርቂ ዝቕፅል ዓመት ናይ ኣውርፓዊያን ብበዝሒ ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ውሑስን ውፅኢታውን ክታበት ኮሮናቫይረስ ክህሊ ኣይመስልን ኢሉ።
ሰባት ትፅቢቶም ከትሕቱ ሰበስልጣን ጥዕና የተባብዑ ኣለው።ውሑስን ውፅኢታውን ክታበት ኣብ ጥቕሚ ንምውዓል ግዜ ዝወስድ ስለዝኾነ ብደፋእ ደፋእ ኣይኸውንን ይብሉ።ፀብፃባት ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ መወዳእታ እዚ ዓመት ዘደንቕ ምዕባለ ምርኣዩ ይግልፁ።እንተወሓደ ካብ ሰለስተ ክሳብ ትሽዓተ ሕፁያት ክታበታት ኣብ ሳልሳይ ምዕራፍ ናይ ሕክምና ፈተነ ከምዝርከቡ ሓቢሩ ኣሎ።
ወሃቢት ቃል ውድብ ጥዕና ዓለም ማርጋሬት ሃሪስ ብዙሓት ኣሽሓት ሰባት ኣብቲ ዝለዓለ ጥንቃቐ ዝተገበረሉ ፈተነታት ምስታፎም ገሊፀን።ክታበት ህዝቢ ክጥቀመሉ ቅድሚ ምፅዳቑ ካብ ዝተፈተኖም እንተወሓደ 50 ምኢታዊ ኣብቶም ፈተነ ዝተኻየደሎም ውሑስን ካብ ኮሮናቫይረስ ዝከላኸል ምዃኑን ክረጋገፅ ኣለዎ ኢለን።
ኣብ ኩሎም ደረጃታት ናይቲ ምርምር ንድሕንነት ናይቲ ክታበት ክትትል ክግበረሉ ስለዘለዎ እቲመስርሕ ነዊሕ ይገብሮ እውን ኢለን ሃሪስ ብምውሳኽ።


text:
Värmlands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 2 2021
ኣብ ቨርምላንድ ወረዳ ኣስታት 274,300 ተቐማጦ ኣለዉ። መብዛሕትኦም ኣብቲ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየት ከተማ ካርስልታድ ይነብሩ። ቨርምላንድ ግሩም ተፈጥሮ ዘለዎን ናብ ዱርን ማያትን ቀረባ ዝኾነን ቦታ እዩ። ኣብኡ ክትሕምብስን ዓሳ ክትገፍፍን ብመርከብ ክትጎዓዝን ኣብ ክረምቲ ድማ ኣብ በረድ ክትንሸራተትን ትኽእል።
ኮሙንናት ኣብ Värmlands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Värmlands län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ገለ ናይቲ ወረዳ ኮምዩናት ናይ ገዛ ሕጽረት ኣሎ። እቲ ዝሓሸ ኣብ ንእስ ዝበላ ከተማታት መንበሪ ኣባይቲ ምድላይ እዩ። መብዛሕትኦም ተቐማጦ ቨርምላንድ ኣብ ሓደ ቦታ እናተቐመጡ ኣብ ካልእ እዮም ዚሰርሑ ወይ ዚምሃሩ። ኣብ መንጎ መብዛሕትአን ናይቲ ወረዳ ከተማታት ግሩም ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን መስመራት ኣሎ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ኣብቲ ወረዳ ዓቢ ያታዊ ናይ ወረቐትን ሓጺንን ኢንዱስትሪ ኣሎ። ናብ IT ናብ ምጥቕላል ወይ ምዕሻግ፡ መግቢ፡ ንግዲ፡ ቱሪዝምን ባህልን ዘትኮሩ ሰክተራትውን ኣለዉ። እዚ ኮምዩንን ዞባን ካልኦት መንግስታውያን ትካላትውን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዮም።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ቨርምላንድ ብዙሕ ዓይነት ትምህርቲ ተቕርብ። ብዘይካቲ 18 ናይ ካልኣይ ደረጃ ሃገራውያን መደባት ስልጠና፡ ኣብ ካርልስታድ ዩኒቨርሲቲ ዝለዓለ ናይ ስልጠናን ምርምርን ንጥፈታት ኣሎ። ክልተ ነኣሽቱ ኮለጃትውን ኣለዋ፤ Bergskolan ከምኡውን Gammelkroppa skogshögskola
ኣገልግሎት ጥዕና
ናይ ቨርምላንድ ዞባ ምስ ክንክንን ጥዕናን ከምኡ'ውን ምስ ሕክምና ስኒ ብምትሕብባር ይሰርሕ። ኣብኡ 7 000 ሰራሕተኛታት ኣለዉ። ኣብቲ ወረዳ ኣስታት 30 ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ኣብ ኣርቪካን ካርልስታድን ኣብ ቶሽቢ ኮምዩንን ድማ ሆስፒታል ኣሎ። እቲ ናይ ካርልስታድ ማእከላዊ ሆስፒታል ኣብቲ ወረዳ ዝዓበየ እዩ። ኣብ ቨርምላንድ ኣስታት 40 ናይ ስኒ ክሊኒካት ኣለዋ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ቨርምላንድ ነቶም ኣብ ባህልን ታሪኽን ሙዚቃን ስፖርትን መዘናግዕን ተፈጥሮን ዚግደሱ ሰባት ሃብታምን እተፈላለየ ንጥፈታት ኣሎ። እቶም ዓበይቲ ቀላያት ብግዜ ሓጋይ ንምግፋፍ ዓሳን ንምሕምባስን ምጅላብን ይዕድሙ፡ ብግዜ ክረምቲ ድማ ኣብ ሰሜን ቨርምላንድ ግሩም ናይ ምንሽርታት ስፖርት ኣሎ። ቨርምላንድ ብዙሕ ናይ መዛወሪ መገድታትን 160 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእትን ኣለዋ፡ ስለዚ ነቶም ኣብ ተፈጥሮ ብእግሮም ኪዛወሩ ዚደልዩ ግሩም ቦታ እያ። እቲ ኮምዩን ካብ ዘመን እምኒ ዝጅምር ታሪኻዊ ቦታታት ኣለዎ። ኣብ ስፖርትን መዘናግዕን ዘተኮረ ማሕበራዊ ህይወት ከኣ ኣለዎ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ቨርምላንድ ኣብ ጉዳያት ስደተኛታትን ምውህሃድን እተዋፈራ ብዙሓት ውድባትን ማሕበራትን ኣለዋ። ገለ ካብኣታተን ንምጥቃስ፤ ረዳ ቦርነን Rädda Barnen, ሚግራሹንሰንተርMigrationscenter, Internationella Qvinnoföreningen, ቀዪሕ መስቀል Röda Korset።


text:
2 ቆሮ 2፣ 14-16
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ ካብ ታሪኽ ያእቆብን ደቁን ብምብጋስ፣ ደቁ ብዝፈጸምዎ ሕማቅ ተግባር ጨናኦም ኣብ ከባቢኦም ከም ዝኸፍአ ገሊጸ ነይረ። እቲ ዝኸድዎ መገዲ ካብ ቑጥዓን ጉርሕን ምትላልልን ዝተላዕለ ስለ ዝነበረ፣ ን”ሕማቅ ጨና” ምኽንያት ከም ዝዀኑ ገይርዎም። ብምቅጻል ድም ምስኡ ኣተሓሒዝ፣ ብዛዕባ ማንነትን እንታይነት ኣመንቲ ክርስትያናት ክጽሕፍ እየ።
“ብክርስቶስ” ብምእማና፣ ዝዀናዮን ዝተቀብልናዮን ማንነት ብዙሕ እዩ። ብሓጢኣት ዝጠፍእ ኣረጊት ሰብ፣ ኣዳማዊ ባህርይ፣ ኣብ መሰቀል ቀቲሉ፣ ብመልክዑን ምስሉን ዝተፈጥረ ሓድሽ ሰብ ኣልቢሱና። ብሓዳስ ህይወት ክንመላለስ ምስኡ ሞይትና፣ ምስኡ ድማ ተንሲእናን። ናይዚ “ሓድሽ ሰብ” ማንነት ድማ ከም ናይ ኣምላኽ ዝበለ፣ ናይ ኣምላኽ ህይወት ክነብር ዓቅሚ አለዎ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብዙሕ ሳዕን ብብዙሕ መገድን ተገሊጹ ንረኽቦ። ኣብ መጽሓፍ ኤፌሶን ጥራይ ልዕሊ 32 ግዜ ዝኸውን “ብ” “ኣብ” ክርስቶስ ዝብል ተጠቂሱ ንረክብ። እዚ ኸኣ በቲ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ ስራሕ ዝረኸብናዮ ዝዓብየ በረኸት እዩ። ኣብ 2ቆሮ2፣ 14-16 እንተነቢብና ድማ ከምዚ ዝብል ንረክብ፣ “ንገሊኦም ካብ ሞት ናብ ሞት፣ ንገሊኣቶም ድማ ካብ ህይወት ናብ ህይወት ነሰጋግር መኣዛ ክርስቶስ ኢና”። እዚ ብክርስቶስ ብምእማና ዝረከብናዮ ሓድሽ ማንነት እዩ። ኣዝዩ ዘደንቅ ዕምቆት ድማ ኣለዎ።
ኣቀድም ኣቢልና እንተነቢብና፣ “እ/ሔር ብክርስቶስ ኣቢሉ ኩሉ ግዜ ናብ ዓወት ከም ዝመርሓና” ብምርዳእ ሃዋርያ የመስግን። እዚ ኣብ ትግርኛ “ናብ ዓወት ዝመርሓና” ኢልዎ ዘሎ፣ ኣብ ካልእ ቋንቋ “ብክርስቶስ ጌሩ ንዓወት ዝገበረና” ዝብል ሓሳብ ሒዙ ንረኽቦ። ፍልልዩ ድማ ዓቢ እዩ። ምስቲ ኣብ ቆሎ2፣15 ዘሎ ሓሳብ ዝሰማማዕ ትርጉም ኣለዎ። እቲ “ንሕልቅነትን ስልጣንን ኣጽዋሮም ገፊፉ ብግልጺ ኣስተሓፈሮም” ኢልዎ ዘሎ፣ ኣብ ናይ እንግሊዘኛ ቛንቛ “ ኣብ ልዕሊ ሕልቅነትን ስልጣናትን ምስ ተዐዊቱ ብግልጺ ኣስተሓፈሮም” ዝብል ትርጉም ይህቦ። እዚ ማለት ክርስቶስ ኣብ መስቀል ብሙማቱ፣ ነቶም ጸላእቱ ስዒሩ ኣስትሓፊርዎም። ብተመሳሳሊ መገዲ ድማ የሱስ ብሞትን ትንሳኤን ንሓይሊ ጸልማት ስዒሩ፣ ንዓናውን ብፍቅሪ ስለ ዝሰዓረና፣ ካብቲ ገዚኡና ዝነበረ ሓጢኣት ሓራ ጌሩና። ንሕና ድማ ኢድና ብምሃብ ንዕኡ ተማሪኽና። እዚ ድማ “ዓወት” ናይ መስቀል ስራሕ ኣባና የመልኽት። እዚ ኸኣ ንኻልኦት ናይ “መስቀል ዓወት” ንምንጋርን ንምእዋጅን ንህይወትና ብቁዕቲ ይገብራ። እዚ ኸኣ “ሽቶ ክርስቶስ” ክንብሃል ዘኽኣለና። ብፍላይ ድሕረ ባይታ ናይቲ ሓሳብ እንተተመልኪትና፣ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝዛረበሉ ዘሎ ሓሳብ ብቀሊሉ ክርድኣና ይኽእል።
እዚ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 2ቆሮ2 ዝዛረበሉ ዘሎ ሓሳብ፣ ሮማውያን ኣብ ውግእ ስዒሮም ክምለሱ ከለው ዝኸውን ዝነበረ ስርዓት እዩ። ሓደ ሮማዊ ጀነራል ካብ ውግእ ስዒሩ ናብ ከተማ ክምለስ ከሎ፣ እቶም ዝማረዀም ጸላእቱ ደድሕሩ እናሰዓብዎ ብኣደባባይ ይስነ ነበረ። መስዋእትን ዕጣንን እናተሰዋኣሉ ብኽብሪ እናተዓጀበ ይሓልፍ። እዚ ድማ ናይቲ ጀነራል ምልክት “ዓወት” እዩ። ስለዚ በቲ ቦታ ዝሓልፍ፣ ነቶም ምሩኻትን ነቲ ዝተክኽ ዕጣንን መስዋእትን ምስ ዝርኢ፣ ናይ ዓወት በዓል ይግበር ከም ዘሎ ብቀሊሉ ክርዳእ ይኽእል። ናይቲ ቦታ “ሽቶ” እኹል ምስክር እዩ። ብምኽንያት ጽምብል ዓወት ኣብቲ ቦታ ዝጨኑ ሽቶ ብቁዕ መግለጺ ዓወት እዩ። ንሕና’ውን ንፍቕሪ ክርስቶስ ምሩኻት ብምዃና፣ የሱስ ከም ዝተዓወተ ምስክር ኢና። ባህርይን ማንነትን ናይ ኣምላኽ ሒዝና ምስ እንመላለስ፣ ህይወትና ናይቲ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝገበሮ ስራሕ መግለጺ ይኸውን። ህይወትና ብናይ መስቀል ሓይሊ ስለ ዝተለወጠ፣ ክርስቶስ ከም ዝሞተን ድማ ከም ዝተንስአን ሰብ ክንገሮ ኣየድሎዮን። ኣነባብራና ቅኑዕ መግለጽን መልእኽትን ይኸውን። ከምቲ ዕጣን ሓዊ ምስ ቀረቦ ዝተክኽ፣ ይተክኽ ከም ዘሎ ድማ ካብ ርሑቅ ስለ ዝሽትት ኣቃልቦ ሰባት ዝስሕብ፣ ብሓይሊ ወንጌል ዝተለወጠ ህይወት ድማ ከምኡ ይኸውን።
ኣብዛ ምድሪ ክነብር ከለና፣ ንሕና “ሽቶ፣ መኣዛ” ክርስቶስ ኢና። “መስቀል ክርስቶስ ነቶም ዝኣመኑ ሓይሊ ኣምላኽ ንምድሓን እዩ” ከም ዝተባህለ፣ ሓጢኣትን ፍርሒ ሞትን ብናይ መስቀል ስራሕ ከም ዝተሳዕረ፣ ክርስቶስ ድማ ንጽድቅና ከም ዝተንስአ እንገልጽ “መኣዛ” ዘለና ኢና። ምናዳ እኳ ንገዛእ ርእስና ሞይትና፣ ነቲ ስሌና ዝሞተን ዝተንስአን ክርስቶስ ክንነብር ከለና፣ እቲ ግሩም ዝዀነ ባህርይ ኣምላኽ ኣባና ስለ ዘንጸባርቅ፣ ንኣምላኽ ዘሕጉስ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኰነ ኣብ ቅድሚ ሰባት ጽቡቅ መኣዛ ስለ እንኸውን፣ ሰባት ኣሉ ክብልሉ ዘይክእሉ ቅኑዕ ምስክር “ናይ መስቀል ዓወት” ንኸውን። ሃዋርያት ምስ ክርስቶስ ከም ዝነበሩ ወልሓደ ክይነገሮም ፈርሳውያን ዘለለይዎም፣ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝበቅዕ ህይወት ምስ ዝህልወና፣ ብናይ መስቀል ስራሕ ካብ ሓይሊ ሓጢኣትን ፍርሒ ሞትን ሓራ ከም ዝወጻና፣ ነቲ ስሌና ዝሞተ ከም ዝዀና፣ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ብዙሕ መግለጺ ኣየድልዮምን። ክርስቶስ ኣባና ንኸይርእይዎ ብኸፈር ግብሪ ስጋ እንተዘይተኸልኪሎም፣ ኣብ ሓጢኣት ምህላዎምን ክርስቶስ ድማ ከም ዘድልዮም ግሉጽ መልእኽቲ እዩ። ስለ ዝዀነ ነቶም ፈትዮም ንወንጌል ዝቅበልዎ ካብ ህይወት ናብ ህይወት፣ ነቶም ፈትዮም ዝነጽግዎ ከኣ ብዘይ ምኽንያት ንኽዀኑ እንገብር “ሽቶ፣ መኣዛ” ዘለዎ ህይወት ይህልወና። እዚ ኸኣ እዩ ናይ ሓቂ ማንነትና።
ከም ደቂ ያእቆብ ብቁጥዓን ብጉርሕን ዘይኰነ ብለውሃትን ድንጋጸን እንተተመላሊስና፣ ጨናና ንኻልኦት ዝስሕብን ደስ ዘብልን ይኸውን። ስለምንታይ እዩ ጨናኦም ኣብ ማእኸል እቶም ምስኦም ዝነበሩ ኣህዛብ ዝኸፍአ ግዲ? ብይቅሬታን ምሕረትን ፍቅርን ስለ ዘይተመላለሱ’ዶ ኣይኰነን? ብሰላምን ብዘይ ፍርሃት ንኽመላለሱ ጨናኦም ከጸብቁ ነይርዎም። ብሓርቆቶም በረዀዳ ስለ ዝሰበሩ፣ ብግርሖም ድማ ኣጉባዝ ስለ ዝቀተሉ፣ “ጨናኦም” ኸፊኡ። ሰብ ክቀርቦም ኣይፈተወን። ሕማቅ ጨና ዘልዎ መን ክቀርቦ ይፈቱ? ኣብ ቅድሚኦም ምንባር ብሓጎስን ብናጽነትን ዘይኰነ፣ ብስቅቅታን ስክፍታን ኰይኑ። ኣብ ዓንኼል ናብርኦም ማንም ሰብ ክጽንበር ኣይደለየን። ካልኦት ከም ዝፈርህዎምን ዘክብርዎም ኣይኰኑን። መንግስትን ካህናትን ክዀኑ ተጸዊዖም ክነሶም፣ ባህርይ ኣምላኽ ለቢሶም ስለ ዘይተመላለሱ፣ ሰባት ነቲ ዘድሓኖምን ዝመርሖምን ክርእይዎ ኣይከኣሉን። ካብ መንጉኦም ከርሕቅዎም፣ ካብ ከባቢኦም ክኣልይዎም ደለዩ። ከምቲ ህይወት ስድራቅ ሚሳቅ ኣብደኔጎ ብሓዊ ሓሊፉ ጥዑም መኣዛ ዘሽተተ ህይወቶም ንምስጋና ዝዀነ፣ ህይወት ደቂ ያእቆብ ግና ከምኡ ኰይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ ከባቢኦም ተጸይፍዎም። ፍቅሪን ይቅረታን ኣብ ህወቶም ኣይነገሰን። ንዝበደልዎም ኣይሓደጉሎምን። ድንጋጸ ዘበለ ካባታቶም ሃደመ። ንመስበርቲ ካልኦት ፋዕራኦም ኣይገበሩን። ድኻም ካልኦት ርእዮም ኣደንገጹን። ብኣንጻሩ ንምጥቓዕን ምብራስን ተጠቒሞምሉ። “ጨናኦም” ስለ ዝኸፍአ ህይወቶም ናብርኦምን ሰሓቢ ኣይኰነን። ስለዚ ድማ ሰባት መጎሶም ኣይደለዩን። እዚ ኸኣ ውድቀት እዩ።
ኣብ መወዳእታ ክንሓቶ ዘለና ሕቶ ድማ፣ “ሽቶ ክርስቶስ” ናይ ሓቂ ማንነትና እንተኰይኑ፣ ጨናና ተገሊጹ ሰባት ክርስቶስ ኣባና ከሽትትዎ እንታይ ንግበር? እቲ ኣባና ተኸዚኑ ዘሎ “መኣዛ” ሃነን ዝብለሉ መገዲ ብኸመይ እዩ? ዝብል እዩ።


text:
ግ.ሃ.ድ.ኤ. ጨንፈር ስዊስ ጨንፈራዊ ጉባኤኡ ኣሰላሲሉ
ኣብ ትሕቲ “ መሪሕ ጭርሑ ወድብና ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ ንምትግባር ቃልስና ነዕዝዝ” ዝብል ጭርሖ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ስዊስ ብዕለት 28/09/2014 ጉባኤ ጨንፈር ኣሰላሲሉ። ኣብ’ዚ ካብ ሰዓት 04.00 ክሳብ 20.30 ኣብ ሓደ ካብ ኣዳራሻት ዮኒቨርስቲ ጅነቭ ዝተኻየደ ጉባኤ: ካብ ዝተፈላለዩ ካንቶናት ክሳተፉ ከለዉ፡ ገለ ድማ ብምዕቡል ናይ መራኸቢ ኣገባብ ኣብ ጉባኤ ከም ዝተሳተፉ ንጉባኤ ጨንፈር ዓቢ ክብደት ሂብዎ።
ኣብ መኽፈቲ ጉባኤ፡ ከይዲ ጨንፈር ስዊስ ኣብ ዝሓለፈ እዋን እንታይ ይመስል ከም ዝነበረን ዘጋጠሞ ድኽመታትን ብኣባላት ሽማግለ ጨንፈር ሰፊሕ መግለጺ ቀሪቡ። ብተወሳኺ፡ ውድብና ካብ 2ይ ጉባኤኡ ኣትሒዙ ክሓልፎ ዝጸንሐ ቅልውላውን፡ ካብኡ ንምውጻእ ዝተኻየደ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶን፡ ድሒሩ ዝተራእየ ተስፋ ዝህብ ንጥፈታት ውድብ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለምን ብዝምልከት ሰፊሕ ክትዕ ተኻይዱ። ጉባኤኛታት፡ ነቲ ብድሪኺት ውፉይ መሰረታትን መትከላውያን ኣባላት መሪሕነትን፡ ኣብ ህንጻ ሕጊ ወድብ ብምምርኳስ ነቲ ውድብ ንምብታን ዝዓለመ ተግባራት ክእርም ምኽኣሉ፡ ኣመጕሶም። ካብ ዝሓለፈ ቅልውላውን ብዛዕባ’ቲ ዘይተጸንዐ ሓድነታት ዝፈጠሩ ጽልግልግን ትምህርቲ ክንቀስም ከም ዝገባኣና፡ ጉባኤ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ጨንፈር ስዊስ ርእዩ።
ኣብ መደምደምታ፡ ናይ ዝመጽእ ግዜ ኩሉ መዳያዊ መደባት ብምስራዕን፡ ሓዳስ ሽማግለ ጨንፈር ብምምራጽን፡ ፍናን ኒሕን ብዝመልኦ ኣገባብ፡ ጉባኤና ስራሓቱ ብዓወት ዛዚሙ። ውድብና ግ.ሃ.ድ.ኤ. መሪሕ ሃገራዊ ግዴኡ ንክጻወት ካብኦም ዝጥለብ ኩሉ ንከማልኡ ድሉዋት ምዃኖም ጉባኤኛታት ኣረጋጊጾም።
ቀጥታ ድሕሪ ምዝዛም ጉባኤ፡ እታ ዝተመርጸት ሽማግለ ጨንፈር ናይ ስራሕ ምምቕቓል ብምግባር፡ ቀጥታ ኣብ ምትግባር ውሳኔታት ጉባኤ ከም ዝኣተወተ ንሕብር። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ምስ መሓዙት ፓለቲካውን በርጌሳውን ውድባትን መሕበራትን ከምኡ’ውን ምስ ገለ ኢምባሲታት ድሮ ሃናጺ ርኽክባት ከም ዝተኻየደ’ውን ብተወሳኺ ንሕብር።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ !
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ !
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና!
ክንዕወት ኢና !
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ስዊስ
04/10/2014
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8952


text:
መቓልሕ ርእሰ ዓንቀጽ
ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ሓደጋ
እዘን መርኣያ ንግስነት ዲሞክራሲያዊ ሃዋህው ሃገርና ኮይነን ዘሎዋ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኤርትራ፡ ኣብ ህዝቢ ልዑል ተቐባልነት ረኺበን ምህላወን ናይ ኪዮስክታት ምስጢር ኮይኑ'ሎ። ንጋዜጣ ተነባቢ ዝገብሮ ኣገዳስነት ናይቲ ኣብኡ ዝጽሓፍ ጽሑፋትን ዝህል ዎ ህዝባዊ ተኣማንነት'ዩ። ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ጋዜጣታት ልዕሊ ዝኾነ ይኹን እዋን እናዓዘዘ ምምጽኡ፡ መርኣያ ናይቲ ክንሃንጾ እንሕልን ዘሎና ኣሳታፊ ዝኾነ ህዝባዊ ሊበራላዊ ዲሞክራሲ'ዩ። እንተኾነ፡ እዚ ዓይነት ዲሞክራሲ ክውን ዝኸውን፡ ብሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ፡ ሰራዊት፡ መንግስትን ብልዑል ናይ ስራሕ ተወፋይነት ጋዜጠኛታትን እዩ።
ተሳትፎ ህዝብናን ሰራዊትናን ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ዘተባብዕ ኮይኑ፡ እቲ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምህናጽ ተበጊሰ ኣሎኹê ዝብል ዘሎ መግንስትና ግን፡ ነቲ ዓንዲ ሕቶ ዲሞክራሲ ዝኾነ ፕረስ ሃገርና ኣብ ክንዲ ምትብባዕ፡ ክሃስይ ዎ ዝኽእሉ ስጉምትታት ኣብ ምውሳድ ይርከብ ኣሎ።
ንኣዳለውቲ ጋዜጣታት ኣብ ቤት ፍርዲ ብብርክት ዝበለ ጉዳያት ምኽሳስ፡ ሰራዊት ኤርትራ(እቲ ቀንዲ ጉዳይ ሃገሩ ናይ ምውሳን ብቕዓትን ሓላፍነትን ዘለ ዎ ) ኣብ ብሕታውያን ጋዜጣታት ንኸይጽሕፍ ምእጋድን ገለ ካብቲ ዓንቃጺ ስጉምትታት ኣብ ልዕሊ ጋዜጣታት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝኸፍአ ግን፡ መንግስቲ ንኹሎም ኣባል ጋዜጣታት፡ ንዋና ኣዳለውቲ(ተሓተትቲ) ወሲኽካ ኣብ ክተት ክጸንሑ ብምእዛዝ ህላውአን ኣብ ኣዝዩ ዘስግእ ኩነታት ከም ዝወድቕ ገይሩ'ሎ።
እዘን ተሓቲመን ዝወጻ ዘሎዋ ጋዜጣታት ብሕቲ ኣብ ኢድ ነበብቲ ክትርእየን እንከሎኻ ብዙሕ ጸገም ዘለወን'ኳ እንተዘይመሰላ፡ ንነፍሲ ወከፍ ሕታም ናብ ኣየር ንምብቃዕ ዝሕለፍ ዘሎ መሰናኽላት ግን ተተሪኹ ዝወዳእ ኣይኮነን። እቲ ጉዳይ ከምዚ ዝኸዶ ዘሎ እንተድኣ ቀጺሉ ድማ እቲ ዘጋጥመን ዘሎ ጸገም ዓዚዙ ደው ዝብላሉ ግዜ ክመጽእ'ዩ። ንኹሉ'ቲ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝጉዓዝኦ ዘሎዋ መንገዲ ዝጸንሕ ገዚፍ ደናጉላ ከሊለንኦ ይሓልፋ ኣለዋ። ሓደ መዓልቲ ግን ካብቲ ደናጉላ ክእለያ ክብላ ክጸድፋ ሙዃነን ርዱእ ኮይኑ'ሎ።
ዝበዝሕ ጋዜጠኛ፡ ሞራልን ሓቦን ሰኒቑ ይምርሽ ኣሎ። ስለዝኾነ ድማ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ይበጽሓ'ለዋ። ብኸምዚ ዘለውኦ ክቕጽላ ድየን፡ ክማሓየሻ፡ ደው ክብላ ድየን ክዕንብባ ግን ኣብቲ መንግስቲ ዝኽተሎ ፖሊሲ ዝምርኮስ መጻኢ ጥራይ'ዩ ዘለወን።
ሃገርና ኤርትራ ካብ ወያነ ንዝተፈነወላ ወራር ንምምካን ኩሉ ሸቂሉ'ዩ። ገለ ብሂወቱ ክሽቅል እንከሎ፡ ገለ ድማ ብጉልበቱ፡ ብኽእለቱን ብንብረቱን ሸቂሉ'ዩ ደው ኣቢል ዎ ። ጋዜጠኛታት ኤርትራ ድማ፡ ብዘይካ'ቲ ንወያነ ንምፍሻል ዘበርከት ዎ ሞያዊ መኸተ፡ ምስ የሕዋቶም ብምስላፍ ኣብ ግንባራት ደው ኢሎም እዮም። እዚ ድማ ሓደ መርኣያ ናይ'ቲ ኣብ ልዕሊ ሃገሮምን ህዝቦምን ዘለ ዎ ም ፍቕሪ'ዩ።
ኣብዚ እዋን'ዚ ግን ሃገርና ብተዛማዲ ኣብ ዝሓሸ ናይ ሰላም ኩነታት ትርከብ ስለ ዘላ፡ መደብ ምጥያስ ተነዲፉ ይርከብ ኣሎ። ብዘይካ'ዚ ገለ ገለ ትካላት ኣገዳሲ ዝኾነ ዓቕሚ ሰበን ክስሕባ ክኢለን ኣሎዋ። እዚ ነቲ ዝበዝሐ ዓቕሚ ሰቡ ከቲቱ ዝርከብ ዓውዲ ብሕታዊ ጋዜጠኝነት ተነፊግ ዎ 'ዩ ዘሎ።
ኣብ ሃገርና ብርክት ዝበላ ክለባት ኩዕሶ እግሪ ኣሎዋ። እዘን ክለባት እዚኣተን ብዝወሓደ ንዓሰርተው ሽዱሽተ ሰባት ዝኸውን መንቀሳቐሲ ወረቐት ክህባ ወይ ካብ ግንባራት ንዝደለይኦ ክስሕባ ዕድል ተዋሂብወን ኣሎ። ብርክት ዝበሉ ኣብ ባህሊ ዝነጥፉ ሰባት፡ ማለት ሙዚቀኛታት፡ ደረፍትን ተላሃይትን እውን ፍታሕ ተገይርሎም ኣብ ኣስመራ ይነጥፉ ኣሎዉ። ኣብ መዳይ ብሕታውያን ጋዜጠኝነት ግን ዋላ'ውን ንሓደ ሰብ ከምዚ ዓይነት ፍታሕ ክረክብ ዘይምብቅዑ ንህላወ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ሓደ ዓቢ ናይ ሕቶ ምልክት የእትይ ዎ ይርከብ ኣሎ። ስለዚ፡ ነተን ኲኖ'ዚ ፍታሕ ካልእ ናይ መንግስቲ ሓገዝን ምትብባዕን ዝጽበያ ዘሎዋ ጋዜጣታትና ንምድሓን መንግስቲ ኣብ ልዕሊአን ዘለ ዎ ኣተሓሕዛ ከማሓይሽ ንጽውዕ።


text:
Radio Erena: 05 January 2015
ኤርትራዊት መንእሰይ ዝተመርዓወ ወዱ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ነበረ፣ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ሞይቱ ተረኺቡ።
እቲ 39 ዓመት ዝዕድሚኡ ፊደል ኦዲንጋ ዝተባህለ ወዱ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ነበረ ራይላ ኦዲንጋ፣ ቀዳም ምሸት ኣብ ደገ ኣምስዩ ናብ ገዝኡ ድሕሪ ምእታዉ፣ ናብ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ከምዝሞተ’ዩ ጸብጻብ ፖሊስ ኬንያ ዝሕብር።
ጠንቒ ሞቱ ዛጊት ክፍለጥ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ፖሊስ ኬንያ ነታ ልዋም ጌታቸው ዝተባህለ ኤርትራዊ በዓልቲ ቤቱን ካልኦት ዝቐርብዎ ሰባትን መርመራ ከካይድ ጀሚሩ ምህላዉ’ዩ ይጥቐስ።
ፊደል ኦዲንጋ ምስ ቀዳማይቲ በዓልቲ ቤቱ ቬሮኒካ ዋንጅሩ ድሕሪ ምፍትሑ፣ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶምን ካልኦት ኤርትራውያን ኣብ ዝተዓደምሉ ኣብ 2012 ምስ ልዋም ጌታቸው ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ቃል ኪዳን ከምዝኣሰረ ማዕከናት ዜና ኬንያ ይሕብራ።
ብሞት እቲ ሃብታም ነጋዳን ፖለቲከኛን ዝነበረ ፊደል ኦዲንጋ፣ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ዝርከቦም ሓያሎ መራሕቲ ሃገራትን ዲፕሎማሰኛታትን ናብ ስድራቤት ቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ነበረ ራይላ ኦዲንጋ ናይ ሓዘን መልእኽታት ይሰዱ ኣለዉ።
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንታ ከኣ፣ ኣብ መንበሪ ቤት ሞዋቲ ብምብጻሕ ንበዓልቲ ቤቱ ልዋም ጌታቸውን ንወለዱን ጽንዓት ይሃብኩም ኢሉ።
ራይላ ኦዲንጋ ካብ 2008 ክሳብ 2013 ቀዳማይ ሚኒስተር ኬንያ ኮይኑ ከምዘገልገለ ይፍለጥ።
==============


text:
ፕረዚደንት ዘይቅሱን ክልል ጋምቤላ ኢትዮዽያ፣ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ኣብ ዝተፈፀመ ዓሌታዊ ቅትለት ኢዶም ከምዝሓወሱ ድሕሪ ምእማኖም፣ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።
ፕረዚደንት‘ቲ ክልል ኦማድ ኦቦንግ ኦሉም፣ካብ ስልጣን ኣቦ-መንበርነት ገዛኢ ፓርቲ ዴሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ህዝቢ ጋምቤላ ከምዝወረዱ፣ክልተ ጋዜጣታት ኢትዮዽያ ገሊፆም።እቲ ፓርቲ ምስ ኢህወዴግ ዝውግን ፓርቲ ምኻኑ ይፍለጥ።
ኣቶ ኦማድ ኦቦንግ ካብ ክልላዊ ፕረዚደንት ዝወርዱ እንተኾይኖም ግና ተወሳኺ ሓበሬታ የለን።ኣብ‘ቲ ኣሃዳዊ ስርዓተ-ፓርቲ ትኽተል ኢትዮዽያ፣ ስልጣን ናይ ፓርቲ ካብ መንግስታዊ ስልጣን ዝያዳ ይረብሕ።
ብርክት ዝበሉ ኣባላት ፈፃሚ ስራሕ ዴሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ህዝቢ ጋምቤላ‘ውን ከምዝተወገዱ ተገሊፁ‘ሎ።
እዚ ምብራር ዝተፈፀመ፣ድሕሪ ንሰሙን ዝዘለቀ ግምገማ መንግስታዊ ስራሕቲ ምኻኑ‘ውን እቲ ዜና ይሕብር።መገምገሚ ነጥቢታት፣ግዕዝይና፣ኣሰሓሓቢ ኪራይ ሰፊሕ መርየት ሕርሻ ንወፃእተኛ ኢንቨስተራት፣ከምኡውን ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ኣብ ልዕሊ ውሑዳን ዓሌት ኣኝዋክ ተፈፂሙ ኣርባዕተ ሚእቲ ሰባት ምቅታሎም ዝብሉ’ዮም።
ክፍሊ ኣምሓርኛ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ናይ ጋምቤላ ምንጭታቱ፣እቲ ብምስጢራዊ ዝተካየደን ዝተቃለዐን ቃለ-ምስክርነት፣ዓውታ ፈጢሩ‘ሎ ይብል።ኣብ‘ቲ ዝተቀርፀ ድምፂ፣ኣቶ ኦማድ ኦባንግ ኣብ‘ቲ ቅትለት ኢድ ከምዝነበሮም ይኣምኑ፣ብውልቆም ተሓታቲ እንተኾይኖም፣ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ‘ውን ክሕተቱ ኣለዎም ከምዝበሉን እቲ ዜና ይሕብር።
ኣብ ሁማን ራይት ዋች ዝሰርሕ ቤን ራውለንስ፣ኦማድ ኦባንግ ዝሃብዎ ቃለ-ምስክርነት፣እቲ ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ዝተፈፀመ ቅትለት ከምብሓድሽ ንክግምገም ዝዕድም‘ዩ ኢሎም።
“ሁማን ራይት ዋች ነቲ ቅድሚ ትሻዓተ-ዓሰርተ ዓመት ኣብ ጋምቤላ ዝተፈፀመ መርሚሩዎ‘ዩ።ንክፃረ‘ውን ፀዊዑ‘ዩ።ስለዚ ኣብ‘ዚ እዋን ከምኡ እንተይሎም፣ኣብ‘ቲ እዋን እንታይ ከምዝተፈፀመ ንምምርማርን መን ተሓታቲ ምኻኑን ንምፍላጥ ዕድል ክህበና‘ዩ“ ይብሉ።
ኣብ‘ቲ ዝተቀርፀ ድምፂ፣ኣቶ ኦሞድ ኦባንግ ናይ‘ቶም ዝተቀትሉ ኣኝዋክ ዝርዝር ስም፣ምስ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ስለዝተራኸቡ፣በቲ ቅትለት ሓላፍነት‘ዶ ትወስድ ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ ገምገምቲ ኣሚኖም ተቀቢሎም ይብሉ ሙሉእ ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ኣቶ ኦቶው፣
ሚስተር ኦቶው ብዛዕብኡ ክዛረቡ ከለው ”እወ ጊዜ ሃቡኒ‘ሞ፣ፅባሕ ንሕቶኹም መልሲ ሒዘ ክመፅእ ኢሎም። ንፅባሒቱ፣ሓቂ‘ዩ ነቲ ዝርዝር ስም ሂበ’የ።ነገር ግን፣ኣነ ኣይቀተልክዎምን ኢሎም።ዝቀተሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ‘ዮም።ምኽንያቱ ኣኝዋክ ንክቅተሉ ዝወሰኑን ትእዛዝ ዝሃቡን ንሶም‘ዮም።ስለ̎ዚ ኣነ ክሕተት እንተኾይነ፣ ንሶም‘ውን ክሕተቱ ኣለዎም።ነቲ ገበን ንምኽዋል ይመስለኒ፣ኣቶ ኦሞድ ኦባንግ ንተወሳኺ ሽዱሽተ ወርሒ ኣብ ስልጣኖም ንክፀንሑ ዝተወሰነ” ኢሎም።
ብዛዕባ‘ዚ ምዕባለ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ምንስትር ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ብወገኖም ”እቲ ቅድሚ ዓመታት ዝተኸሰተ ቅልውላው፣ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ተፈቲሑ‘ዩ።ኣብ ሞንጎ ደቂ‘ቲ ከባቢን ካልኦት ተቀመጥቲ‘ቲ ከባቢን ግጭት ተወሊዑ፣ግን ሳላ ትኩር መንግስታዊ ጣልቃ ምእታው፣እቲ ፀገም ተፈቲሑ‘ዩ” ኢሎም።
ኣቶ በረከት ስምኦን፣ንሁማን ራይት ዋች ዘውፀኦ መግለፂ መልሲ ክህቡ ተሓቲቶም ከምዚ በሉ፣
ንሶም ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ”ወረያ ወረን ኣካል‘ቲ ሁማን ራይት ዋች ዘካይዶ ወፍሪ ፀለመን‘ዩ።እዚ ቅልውላው ዘጓነፈሉ እዋን፣ቅልውላው ዳርፉር ኣብ ዝተኸሰተሉ ወቅቲ‘ዩ ነይሩ።ግን ብመንፅር ኣብ ዳርፉር ዝተፈፀመን ኣፈታትሕኡን፣እቲ ኣብ ጋምቤላ ዝተፈፀመ ከምዘይዳረጎ ምርኣይ ይካኣል።እቲ ፀገም ተፈቲሑን፣ ተዓፅዩን‘ሎ።ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለዩ ዓሌታት ንዝተኸሰተ ቅርሕንቲ ፈቲሕናዮ ኢና።ብሰላም‘ውን ይነብሩ‘ለው።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ቁስሊኻ እናሓከክኻ ናብ ብቀላ ምምላስ ዘድሊ ኣይመስለንን” ይብሉ።
ቅድሚ 7 ዓመት ሪፖርት ዘውፀአ ሁማን ራይት ዋች፣ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ ሰፊሕ ቅትለት፣ፆታዊ ዓመፅን መግረፍቲን ኣብ ልዕሊ ዓሌት ኣኝዋክ ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ፈፂሙ ከምዝበለ ይዝከር።ስዒቡ ዝተካየደ መንግስታዊ ምርመራ ግና፣ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ነቲ ዝተቃለሐ ክሲ ኣይፈፀመን ኢሉ ናፃ ኣውፂእዎ‘ዩ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ሁማን ራይት ዋች፣ሎሚ ሰሉስ ብዛዕባ ጋምቤላ ካልእ መግለፂ ከውፅእ‘ዩ።እቲ መግለፂ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ንህዝቢ‘ቲ ከባቢ ኣፈናቂሉ ንንግዳዊ ሕርሻ ንምክራይ ኢሉ ኣስገዳድ ሰፈራ ምጅማሩ ዝነቅፍ ምኻኑ‘ውን ምንጭታት ይጠቅሱ።ካብ‘ቶም ሰብዓ ሽሕ ሰፈርቲ፣መብዛሕተኦም ኣባላት ሰበኽ ሳግም ኣኝዋክ‘ዮም።
ምንስትር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ግና፣ሁማን ራይት ዋች ኣብ ጉዳይ መርየትን ሰፈራን መሰረት ዘይብሉ ሪፖርት ብተኸታታሊ ዓመታት ከምዘውፀአን፣ንዓና ይብሉ ንሶም፣ሕቶ ሰብኣዊ መሰላት ዘይኮነስ፣ ፖለቲካውን ኣረኣእያዊን መንቀሊ ዘለዎ‘ዩ ምስ በሉ፣
ኣቶ በረኸት ”እዛ ሃገር ኣብ‘ቲ ከባቢ ገና ኣብ ጥቅሚ ዘይዋዓለ ሰፋሕቲ መርየት ኣለዋ። ስለዚ መንግስቲ ኣብ ሕርሻ ዝዋፈሩ ኢንቨስተራት ውሽጢ ሃገርን ወፃኢን የተኣላልሽ‘ዩ ዘሎ።ፀጋታታ ክትምዝምዝ ዘለዋ ድኻ ሃገር‘ያ ዘላትና።ሓደ ካብ‘ቶም ፀጋታትና ድማ መርየት‘ዩ።እንተኾነ እቲ ዝጠቀስዎ ኣሃዝ ኣዝዩ ዝተጋነነን፣ክሳብ ሎሚ ኣብ ሙሉእ ኢትዮዽያ፣450 ሽሕ ሄክታር መርየት ኢና ፈቂድና” ባሃላይ‘ዮም።
ካብ‘ቲ ኢትዮዽያ ዘለዋ 3 ነጥቢ 4 ሚልዮን ሄክታር ተሓራሳይ መርየት፣ ዛጊድ ኣብ ጥቅሚ ዝዋዓለ መርየት 42 ሽሕ ሄክታር ማለት ሓደ ነጥቢ 5 ሚእታዊ ምኻኑ፣ኣብ ኢትዮዽያ ዝርጋሐ መሓውራዊ ቅርፅታት የለን ክብል ዘውፀኦ መግለፂ ሓሶት ምኻኑ ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ዶናልድ ቡዝ፣ኣብ ጋምቤላ ነቲ ነዊሕ ትፅቢት ዝተገብረሉ ናይ ክልተ መዓልቲ መገሻ ፈፂሞም ኣለው።ካብ ኤምባሲ ዝተረኽበ መግለፂ፣ኣምባሳደር ቡዝ፣ምስ ክልላዊ ፕረዚደንት ኦማድ ኦባንግ ተራኺቦም፣ብዛዕባ ክልላዊ ምዕባለን ንግዳዊ ሕርሻ ከምዝተዘራረቡን ኣፍሊጡ።እቲ መግለፂ ወሲኹ፣ሚስተር ቡዝ፣ምስ ትካል ስደተኛታት ሕ/መ‘ውን ተራኺቦም ይብል።
ፕረዚደንት ክልል ጋምቤላ ኣብ ዓሌታዊ ጭፍጨፋ ኢድ ከምዘለዎም ምእማኖም ድሕሪ ምስተጸብጸበ ካብ መሪሕነት ፓርቶም ተፋንዮም
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ፡ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ቁስሊኻ እናሓከክኻ ናብ ብቀላ ምምላስ ዘድሊ ኣይመስለናን ይብሉ
ፕረዚደንት ዘይቅሱን ክልል ጋምቤላ ኢትዮዽያ፣ቅድሚ ትሻዓተ ዓመት ኣብ ዝተፈፀመ ዓሌታዊ ቅትለት ኢዶም ከምዝሓወሱ ድሕሪ ምእማኖም፣ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።


text:
375 ሜጋዋት ናይ ምምንጫው ዓቅሚ ዘለዎ ካልኣይ ተርባይን ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ሎሚ ስርሑ ከምዝጀመረ ተፈሊጡ።
እቲ ካልኣይ ተርባይን ስርሑ ዘጀመሩ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እቲ ግድብ ዝርከበሉ ደረጃ፣ ምዕባለ ኢትዮጵያ ዓጋቲ ከምዘይብሉ ሓባሪ እዩ ኢሎም።
ጽውጽዋይ ዝነበረ ግድብ ህዳሴ ናብ ክውንነት ምልዋጡ ዘኹርዕ እዩ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ፣ ንኩሎም ኢትዮጵያዊያን እንኳዕ ኣሓጎሰኩም ኢሎም። ንሶም ወሲኾም ሱዳንን ግብጽን፣ ካብ ልዝብ ወጻኢ ዝወስድዎ ዝበልዎ ካልኦት ኣማራጺታት ከምዘየዋጸአን ተረዲኤን፣ ናብ ልዝብ ንክዳለዋ’ውን ኣተሓሳሲቦም።
ግብጺን ሱዳንን፣ እቲ ግድብ ዝተፈላለዩ ጉድኣታት ከስዕበልና እዩ ብምባል ተቓውሞኣን ከስምዓ ምጽንሓንን ግብጺ ንሳልሳይ ዙር ምምላእ እቲ ግድብ ዝቃወም መግለጺ ኣብ’ዚ ቀረባ ናብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ከምዝላኣኸት ይዝከር።
እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ ሳልሳይ ዙር ምምላእ እቲ ግድብ ይቅጽል ከምዘሎ ዝጠቀሱ ኣካያዲ ስራሕ’ቲ ግድብ ኢንጂነር ክፍሌ ሆሮ፣ ህንጸት’ቲ ግድብ ኣብ ውሽጢ ዝቅጽላ ክልተ ዓመታት ክዛዘም ምዃኑ'ውን ሓቢሮም።