text:
“ዘበነ ጸነተ፡ ዘበነ ዓወንወን፡ወይስ!! ዘበነ ቕልውላው”?
ክቡራት ኣንበብቲን፡ ተዓዘብትን ክሓትት ኣፍቁዱለይ?
ዘበን ድዩ፡ ሽግር ኮይኑስ?! ወይስ እዩ ኣብ ራህዋን!! ኣብ ሰላምን ንኽነብር ዘኽእል ዓቕሚ ስኢኑ? ደቂ ሰብ ዘርብሖምን፡ ዝጠቕሞምን፡ ብልቦናን፡ ብትዕግስትን፡ ብምክብባርን፡ ብምጽውዋርን፡ ተላዚቦምን፡ ሓቢሮምን ንኽነብሩ ምስ ዘይገብሩ እዩ ኣብ ሽግር ዘንብሮም ዘሎ?
ጽሑፈይ ብተባዕታይ ኣካል ገረ ስለ ዝጸሕፍኩ፡ ንኽቡራት ወዘራዝርን፡ ኣደታትን፡ ኣሕዋተይን፡ ምስ ምሉእ ኣኽብሮት ይቕረታ ይሓትት።
“ዓዲ ንግበር ተገራሪህና!! ዓዲ ነፍርስ ተጎራሪሕና” ምስላ ኣድከመ ምልጋእ ሰራየ።
“ወድ ሰብ ኣብ ምንታይ መነባብሮ ዓለም ይነብር ከምዘሎ ንኽፈልጥ? እታ ደቂሱላ ዝሓደረ ንእዲ ወይ ዓራት( ቤት) ቁሊሕ ኢሉ ይርኣያሞ!! ኣብ ምንታይ መነባብሮ ከምዘሎን፡ መን ምዃኑን ክፈልጥ ይኽእል” ኣብ ሳንጆርጆ መንደፈራ፡ መምህር ገብረሂወት ነባርይ ሓሊፊ ክፍሊ ትምህርቲ ኤርትራ 1970 ዓ.መ.ፈ.
“ወለድና ፍልስፍና፡ ኣይተማህሩን!!እንተኾነ ግዳ ፈላስፋታት እዮም ነይሮም” ካርዲናል ጳውሎስ ጽድዋ ካቶሊክ ቤተ ክርስትያን ኣብ “ወወክማ” ኣዲስ ኣበባ ግንቦት 1974.
1
እሞ!! ኣብ ዘለናዮ እዋን ዘበነ ጸነተ!!ዘበነ ዓወንወን!!!ዘበነ ቅልውላው!!! ከመይ ገርና ንሕለፎ? ከመይ ገርና ንስገሮ? ሽግር ስድራ ቤት ሽግር ዓዲ እዩ። ሽግር ስድራ ቤታት ድማ ሽግር እንዳታትን፡ እዩ።ሽግር ወረዳን፡ ሽግር እውራጃን፡ ብሓፈሻኡ ሽግር ሃገር እዩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ስድራ ቤት ንቡር ረኺባ እትነብር ኣብ ኤርትራ ኮነ ኣብ ስደት መነባብሮ ኤርትራውያን ቁሊሕሊሕ ኢልካ ምርኣይ ናይ ግድን እዩሞ!! እስከ ክቡራት ኣንበብቲ ብመጀመርያ፡ ኣብ ገገዛኹም፡ ከምይ መነባብሮ ከም ዘለኹም ብቕኑዕ ኣእምሮን፡ ብቕኑዕ ሕልናን፡ ሓቲትኩም መርሚርኩም ርኸብዎ፡ ሓባሪ ኣየድለየኩን። “ጎባጥ መደቀሲኡ፡ ባዕሉ ይፈልጣ” ምስላ ኣስማሪኖ ጎባጥ መንድዓት ዝሓዞ ሰብ እዩ። ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ዝርከብ ብቐዳምነት ጽምዋ ወለድኹም፡ ክኸውን እንከሎ! ስዒቡ ብእንዳቦኹም ዝቐርብኹም፡ ብእንዳ ኣዴኹም ዝቐርብኹም፡ ኣብ ዓዲ ኮነ፡ ኣብ ከተማታት ኤርትራ፡ ኣብ ጎረባብትኹም፡ ኣብ ምንታይ? ኩነታት ይነብሩ ኣለዉ? ምስ እትብሉ እኹል መልሲ ክርከብ ይካኣል።
ዘበነ ጸነተ!!!! ዘበነ ጸነተ? እንታይ ማለት እዩ? ዘበነ ጸነተ እምብኣር ደቂ ሰብ ኣብ ዘይ ግዜኦም፡ ክቕዘፉ ከለዉ እዩ። ኣብ ዘዘለዉዎ ዓዶም፡ ካብቲ ዝጸንሔ መነባብሮ፡ ዝኸፌን ዝሓሰምን እናኾነ ምስ ከደ፡ ደቂ ሰብ በቲ መነባብሮ ዘምጽኦ ተጽዕኖን፡ ሽግርን፡ ዒሕታን፡ ዓቕሊጽበትን፡ ገለገለ፡ ካብቲ ዝተፈጥረ ቅልውላው፡ ናይ ሕጊን ስርዓትን፡ ናይ ቁጠባን፡ ጽጥታን ምስተሓዋወሶም፡ ተስፋ ይቖርጽሞ!!! ኣብ ኣብዝተፈላለየ ምርጫታት ንኽውስዱ ይግደዱ።
1. ኣብ ዓደይ ክነብር ኣይካኣልኩን፡ ሕግን ስርዓት የለን፡ ተዛሪበ ዝረኸበ ይርከበኒ ኢሎም፡ ኣብ ዝግበር መጋባእያ ወይስ ኣኼባ ይዛረቡም!!! እቲ ኣጽናቲ ስርዓት ይኣስሮም ብዘይ ፍርዲ ሓቒቖም ይተርፉ።
2. ኣብ ሃገርይ ክነብር ኣይከኣልኩን ሃጽ ኢለ ክጠፍእ ይሕሸኒ። ካብዚ ዘለኽዎ ሃገር ዘይ ሓይሽ የለን። ንኽነብር ነብሰይ ኣትሒተ ይካኣል እዩ። ዘዕቁበኒ ኣይስእንን ኢሉ፡ ገዛኡ ንድሕሪት ገድፉ፡ ዝፈትዎም ወለዱን፡ ዝዓበየሉ መርየትን ራሕሪሑ፡ ብጸላም ነቒሉ፡ ዶብ ሃገሩ ንኽጥሕስ ይቀራረብ።
ስዒቡ፡ ናብ ዘይ ፈልጦ ጣሻን ገረብን፡ እንባን ኩርባን፡ሩባን ፡ ኣፍላግን ቃላይን ባሕርን፡ ሰሃርን ምድረ በዳን፡ ንኽሰግር ይቀራረብ። ዓዲ ሰብ ኣትየ! አንተ ደሓንኩ፡ ጽቡቕ!! እንተ ዘይኮነለይ ድማ፡ ፈቲኑ ሞይቱ ይሓይሽ ካብ ኣብ ጸላም፡ ብገዛ ሃገራ ባርያ ኮንካ ምንባር፡ ጥምየትን ዓጸቦን፡ ፍትሒ
2
ኣልቦነትን፡ ዕሽክርናን ክገላገል ይሓይሸኒ ኢሉ ቆራጽን ሓድገኛን ስጉምቲ ይወስድ። ኣብ ዓውት ንኽበጽሕ ወይ ንኸበጽሕ 50% ዕድል አዩ ዘለዎ።
3. ገለገል ሰብ ድማ፡ ዓደይ ገዲፈ ኣይኸይድን፡ ዝረኸበት ትርከበኒ፡ እንተ ዋርድያ ክኸውን ብረት ዓጢቐ፡ እንተ ክነብር ተጸቒጠ፡ ፍትሒ ኣልቦነት፡ ኣሎ፡ ጭቖና ኣሎ፡ ጥምየት እሎ፡ እንተ ይጽዓኑኒ ከም ኣድገ በቕሊ፡ እንተ ይቕተሉኒ፡ ኢሉ ዝነብር ዝበዝሕውን ክኸውን ይኽእል፡ ኣብ ዓዱ ይጽንሕ!!!
4. ናይ ዕዳጋ ምዝንባልን፡ ዝፈጠሮ ሽግራት ዕድመኡ የሕጽሮ። ዘይተመጣጠነ ዋጋ ናህሪ፡ ኣብ ዝደለኻዮ ዘይርከብ ሸመታ መነባብሮ፡ ሕክምናን መድሃኒትን፡ መጎዓዓዚን፡ ማይጽምእን፡ መብራህትን፡ ሓበራታ ዓለም ዘይምህላውን፡ …ወዘተ ተድማሚሩ ኣብ ኣእምሮ ጭንቀት የሕድር፡ ብሓፈሻ ናይ ጥዕና ጸገማት ይፈጥርሞ!! ኣብዘይ ዕድሚኡ ይቕዘፍ።
5. ደቂ ሰብ ኣብ ዘይ ዕድሚኦም ይቕዘፉን ይጸንቱን። ከምዘለዉ ንኹሉ ብሩህ ኮይኑ ኣሎ።
6. ገዛኻ ንድሕሪት ገዲፍካ፡ ግዳም ሓደር ኮንካ፡ ካብ ሓደ ዓዲ ናብ ሓደ ዓዲ፡ ካብ ሓደ ሃገር፡ ናብ ሓደ ሃገር ኣብ ምስግጋር፡ ዝገጥም ጸገማት ብዙሕ እዩ ኢልካ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ኣብ ዶብ ምርሻን፡ ብተመን ተነኺሱ ዝሞተ፡ ብዓሶ ተለኺፉ ዝሞተ፡ ብመግቢ ተቖላፍይዎ ዝሞተ፡ ክሰግር ውሕጅ ዝወሰዶ፡ ክሰግር፡ ራሻይዳ፡ ዝቐንጸሎ፡ ኣብ ሲናይ ኮላሊቱን ልቡን ንመሸጣ ቀሪቡ ዝተሰጠየን፡ ምድረበዳ ብማይ ጽምኢ ዝተኾልፈን፡ እዚ ኩሉ ተወዲኡ ብዳዕሽ ክሳዱ ዝተቖርጸን፡ ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉን ክንደይ ክንብሎ።
7. ኣብ መዕቆቢ ምስ በጽሔ፡ ዘይክውንነት ትምኒት ወይ ትጽቢት፡ እኹል ሓበረታ ዘምህላውን፡ ንስደት ኣቃሊልካ ምርኣይን ዘምጽኦ፡ ቅልውላው፡ ኣብ ኣእምሮ ምንዋጽን፡ ነብሰ ቕትለትን የብጽሕ። ገለገል ድማ ክንድሰብ ኣኺሎም ከምዘለዉ ይርስዕዎሞ!!! ኣብ ዕሸልነት ኣተሓሳስባ ተቖሪኖም፡ ንምንታይ ገዛኦም ከምዝሓደጉ ረሲዖም ኣብ ዳግማይ ጸገምን ሽግርን ዝኣትዉ ኣለዉ። ስድር ቤት ሃኒጾም ኣብ ዘለዉዎ ሃገር ክነብሩን፡ ክፈርዩን ከምዝግብኦም ይርስዑ እዙይውን ድርብ ጸነተ ንሕብረተ ሰብ እዩ። ካብቲ ዘሎ ሽግራት ድርብ ሽግር ኮይኑ አዩ ዝርከብ።ጸነተ ኣብ ርእሲ ጸነተ እናኾነ ይኸይድ ኣሎ።
8. ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ፡ ሽግራ ብደቂ ሃገራን፡ ኣብ ስደትን ብዝጋጥማ ጸገምን መከራን፡ መሰታ የብሉን ። ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ በቲ ዘጋጥማ ዘሎ መከራን ሽግርን፡ ዘራይ ዘይብላ፡ ኮይና ትርከብ ኣላ። ኣብ ሃገራ፡ ቆላዑ ኮረነላትን ጀነራላትን ተሰኪማ፡ ኣብ ስደት ብረሻይዳ፡ ብበደዊን፡ ብደላሎ፡ መሰጋገርቲ ተዓሚጻ ዘይትደልዮ ህዝጻን ከተዕቢ ተገዲዳ ትነብር ኣላ።ንምላጥ ኣብ ገገዛኻ ቁሊሕሊሕ ምባል ይሓይሽ። ቀጺሉ ዝስዕብ፡ ጓል ኤርትራ ዝምርዓዋ ከይረኸበት ዕድሚኣ እተሕልፍ ዘላ ኣብ ሃገርን ኣብ ስደትንውን፡ ብቐሊሉ ዝርኤ ኣይኮነን። እዚውን ኣብ ገገዛኡ ሰብ ይመርምር እዩ እቲ መልሲ። ተካኢ ወለዶ ዘይርከቦ ሕብረተ ሰብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ህዝቢ ጥራሕ እዩ እናጸነተ ኮበሮ ዝወቅዕ ዘሎ።
ዘበነ ዓውንወን!!!!!
ዘበነ ዓውንወን፡ እንታይ ማለት ኮን ይኸውን? ዓውንወን ዝብል ሰብ እንታይ ምስ ዝኸውን እዩ? ዝዕውን ሰብ ወዘሮ ጸሃይቱ በርኺ ከምዚ ትብል፡ “ዓዱ ዝሓደገ ልቡ ይጠፍኦ፡ መንገዲ ይጋገ”። ኣቶ በረኸት መንግስታኣብ ኣስዕብ ኣቢሉ፡ “ ወድ ሰብ ኣይኺድ ኣብዘይ ዓዱ፡ ጸጊብካ ይብልዎ ኣብ ጥራሕ ከብዱ፡ ተረቲዕካ ይብልዎ ከይፈረዱ” ይብለና። እሞ ስደት እንታይ እዩ፡ ዝሓዝካዮ ኣይተኽብሮን፡ ዝሰኣንካዮ ወይ ገዲፍካዮ ዝመጻእካ እና ዘከርካ ኣይንቕዲምት ኣይንድሕሪት ይገብረካ ማለት ዶ!! ይኸውን ሓቢርና ንርኣዮ።
ዓወንወን ዝብል ሰብ ኣተሓሳስብኡ ካብ ሓቅን፡ ካብ ክውንነት ክርሕቕ እንከሎ ጥራሕ እዩ።
1. ህዝቢ ኤርትራ ከም ኩሉ ህዝቢ ዓለም ፍጡር፡ እይ። ናይ ሰብ ባህርይ ዘለዎ፡ ናይ ሰብ ዓቕሚ፡ ዘለዎ፡ ከም ኩሉ ህዝቢ ዓለም ኣብ መርየቱ ሓሪሱ ጓስዩ ኩዒቱ ክነብር መሰሉ እዩ። እንተ ኮነ ኣብ ጉዕዞ ተጋድሎ ቃልሲ ካብ 1947 ዝተዛብዔ፡ ታሪኽን ኣተሓሳስባ፡ ብመንነትካ ዘይምሕባንን፡ ዘይምኹራዕን፡ ንጓና ምኽባርን፡ ንገዛእቲ ምምላኽን ኣጉል ትምህርትን ፡ዝንቡዕን ኣተሓሳስባን፡ ሰነፍን ስንኩፍን ዝኾነ ስብከት ነገሰ።
2. እዚ ህዝቢ እዚ፡ ልዕሊ ሽዱሽተ ወይ ሸውዓት ሽሕ ዘበን ነይሩ ኣብዚ ሰፈር ይነብር ከም ዝነበረ ጭብጥታት ኣሎ። ወለድና ኣሰር ገዲፎም ከይዶም፡ ኣብ ዘዝነብሩሉ ኣከባቢብ ብሕግን ስርዓትን ይመሓደሩ ነበሩ። ሕጊ እንዳባ እኩል መወከሲ እዩ። ስለምንታይ ድኣ ኣቦታትካ ዘጽኑሕልካ ገዲፍካ ኣብ ልመና ትኣቱ?።
3. ናዚ ዘለናዮ እዋን መራሕትን፡ ወነንትን ዝኾነ ስለ ዝደለይዎ እዩ። ኣገዲድካ ንህዝቢ እዚ መሪጸልካ ኣለኹ ተቐበል ወይ ትቕንጸል ዝብል ትእዛዛዊ መምርሒ እይ እቲ መልሱ። ውጽኢቱ እንሆ ኣብ ዓውንወን ክነብር ተገደደ ተደልየን። ገዛእቲ ዝዘርእዎ ይሓፍሱ ኣለዉ። እንተ ህዝቢ ኣቐዲሙ ስልዘይጠርጠረ ወይ ስለ ዝፈርሔ፡ ሓውን ወዲ ዓዱን እና ተቐትለ ስቕ ኢሉ ስለ ዝረኣየ፡ ቀስ እናበለ ከም ሓው ኽቕዘፍን፡ ክቕንጸለ ይርከብ ኣሎ። ወዲ ሕግን ስርዓትን ከምዘይነበረ፡ ከም ጠለ በጊዕ፡ በብተራ፡ ይሕረድን፡ ይቕንጸልን ኣሎ። ዘበነ ዓወንወን ዘበነ ጸነት ኣፍርየ።“ ገረብ ብሓኽላ” ሃገር በረሰ፡ ህዝቢ ጸነተ።
ዘበነ ቕልውላው!!!!!
ዘበነ ቕልውላው፡ ኣደ! ክትሓርስ እንከላ ዝስምዓ ዓቕሊ ጽበት ግዜ ቅልውላው ይባሃል። ኣደ ምስ ሓረሰት ከኣ ተገላጊላ ነብሳ ረኺባ ይባሃል። እምበኣር ኣደና
ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ቕልውላው ኣላዶ???? ደቃ ደቂ ኤርትራ ከም ሰብን ከም ስድራቤትንከ ኣብ ቕልውላው ኣለናዶ??? ከም ሕብረተ ሰብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቕልውላው ኣሎዶ??? ኣብ ሃገር ዘሎ ሽፍታዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ቕልውላው ኣሎዶ??? ኣብ ስደት ዝነብር ሕብረተ ስብ ኤርትራ ኣብ ቕልውላው ኣሎዶ????
ቅልውላው!!! ኣብ ኣእምሮ ደቂ ኤርትራ ጥዑይ፡ ወይ እሩም ፡ ወይ ኩውንነት፡ ብጭብጢ ዝድገፍ ንኸይሓስቡ፡ ኣብ ሰንፈላልንን፡ ኣብ ዘይተኣማመነሉን፡ ኣብ ዘይንከባበረሉን፡ ሕብረተሰብ ኮና ኣለና። ሓደ ዜጋ ኣብ ርእሲ ሓደ ዜጋ ተነዓዒቖም ንኽነብሩ ገይርዎም ዘሎ ኣተሓሳስባ ቅልውላው ኮይኑ ይራኣየኒ። ኣድከም ምልጋእ ክምስሉ “ኣይርጉኦ ኣይጸባ” ይብሉ እንታይ ማለት ኮን ይኸዉን? ኣይ ረጌኡ ሓቑንካዮ ጠስሚ ኣየውጽእ፡ ተመሊስካ ከም ጸባ ኣፍሊሕካ ከይትሰትዮ ጸባ ዘይኸውን ማለት እዩ ትርጉሙ።
ኤርትራውያን፡ ኣብዚ ሰዓት እዚ ተኸፋፊሉ ይርከብ። ገለገለ፡ ሰብ ባጀላ ከይተርፉ፡ ኣብ ኤርትራ ጸሓይ ዓሪባ እናርኣዩ፡ ፍርቂ መዓልቲ እዩ ዘሉ ኢሎም ዝምሕሉን ዝጥሕሉን ኣለዉ። ቀጺልካውን፡ አዚ ህግደፍ ዝባሃል ዘይገብሮ ተኣምር የብሉን፡ ንግመል ከንፍራ ጀሚሩ። ኢዱ ነዋሕ እያ! ኣብ ገዛኻ ኣትያ ሓኒቓ ተውጻኣካ። ዋል ኣብ ስደት ንዝነብር ተርክበሉ አያ።ኣብ ስደት ህግደፍ ከም ተኾርባ ኣብ ዓለም ተዚሪኣ እያ ዘላ። ዝብል ብ03 ዝስደድ መንፍሕን፡ ብሰብ ባጀላ ዓው ኢልካ ብምድግጋምን ሓቅነት ዘለዎ ክመስል ይኽእል።
መምህር ኣማኑኤል ሳህለ ኣብ ጽሑፉ፡ “ትምህርቲ ሻዕብያ፡ ተዘይቀተለ፡ የዕነኒ” ብሓቂ፡ ሰብ ገዝኡ ሓዲጉ፡ ግዳም ሓደር ኮይኑ፡ ዑቕባተኛ ተባሂሉ፡ ኣብ ስደት፡ ከም ስደተኛ ተቆጽሩ ከብቕዕ!!!! እንታይ ረኸቦ ድኣ ናብ ኤርትራ ኤምባሲ ወይ ናብ ህግደፍ ወከልቲ ተጣዒሰ ኢሉ፡ ተደፊኡ ዝልምን????
ባርነት ስለ ዝናፈቐዶ ይኸውን ትብሉ??? ወይስ ናይ ኣእምሮ ቅልውላው????
ኤርትራ ከም ሃገር፡ ካብ ሱዳን ኣይትበልጽ፡ ካብ ስሪላንክ ኣይትበልጽ፡ ካብ መክሲኮ ኣይትልዕል፡ ካብ ኣውስትራልያ ኣትትሕት፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ከም ኩለን ሃገራት ማዕረ መንበር ኣለዋ።
እንታይድኣ!! እዩ?? ኤርትራ!!! ኤርትራ!!! ፍልይቲ ዘግብራ? ብህዝባ ስለ ዘይትግደስ፡ ደቃ ክትሸይጥ ስለ እትዉዕል፡ ጀነራላታ መናእሰይ ክቐዝፉ ስለ ዝዉዕሉ፡ ደቂ ደቆም ንዝኾና ደቂ ኣነስትዮ ክብረን ጊሂሶም!! ኣጥኒሶም ኣብ ንብዓት ዓለም ስለ ዘንበሩ፡ ድዩ??? ኤርትራ ከም ሃገር ፈራዪ መርየት፡ ፈራዪ ባሕሪ፡ ፈራዪ ማዕድናት፡ ጥዕም ንፋስ ንወድሰብ ሂወት ዝህብ ሃገር ዘልዋ ህዝባ ንኸይረብሕ፡ ኣብ ድንቁርናን፡ ጥምየትን ኣእትያ፡ ገዛዉቱ እናፍረሰት፡ ኣብያተ ንግዱ እናዓጸወት፡ ንብረቱ እንኸተረት እትነብር ሃገር፡ ፍትሒ ኣልቦነት ዝነገሳ፡ ኣብ ዓለም ብህውከትን ብጭቆናን እትፍለጥ ሃገር ኤርትራ ኤርትራ ኢልካ ምጭዳርሲ!!ነብስኻ ምትላልዶ ኣይኮነን? እንተዘይኮነ ካብዚ ንላዕሊ እንትይ ቕልውላው ኣሎ?????
እምበኣር፡ ህዝቢ ኤርትር ካብዚ ዘበነ ጸነት፡ ዘበነ ቕልውላው፡ ዘበነ ዓወንወን
ኽገላገል ኮይኑ! ከም ሰብ ቅኑዕ ሕልናን፡ ቅኑዕ መንፈሰ፡ ሕግን ስርዓትን ተኸቲሉ ክነብር ከም ዝኽእል ክፈልጥ ይግባእ። ብኣተሓሳስባኡ ክውንነትን፡ ካብ ሆሆ!!! ወጺኡ፡ ዓቕሙ ፈሊጡ፡ ከም ኩሉ ህዝቢ ዓለም ናቱ ሓልዩ፡ እንዳማቱን ከይደለየ፡ ልዕሊማንምን፡ ከምዘይኮነ፡ ካብ ማንም ከምዘይትሕት ፈለሊጡ፡ ክነብር ከምዘለዎ ብነብሱ ክተኣማመን ክፈልጥ ይግባእ።
ሽላ መጸካ፡ ነብሪ ደገምካ፡ ሕንጉጉ መጸካ እናተባህለ፡ ኣብ ፍርሒ ዓለም ክነብር ተገሩ ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ፈጠራ ሓሶት ኣብ ርእሲ ሓሶት ብሽፍታዊ ስርዓት ዝንዛሕ ወርን መምርሕን እዩ። እዚ ከነለልዮ፡ ክንፈልጦን ዝግባኣን ሓቂ እዩ።ኩሉ ዜጋ ክቃለሶ ሓላፍነት እዩ። ዜጋ ሓልፍነቱ ፈሊጡ ድማ ንሕግን ንፍትሕን ክደልያን፡ ከኽብራን፡ ካብ ዘበነ ጸነተ ክናገፍን፡ ካብ ዘበነ ዓወንወን፡ ክሰናበትን፡ ካብ ዘበነ ቕልውላው፡ ክገላገልን፡ ተገላጊሉ፡ ሰላም ራህዋን፡ ከንግስ ሓላፍነቱን ግደቱኡን እዩ።
ብቐዳምነት ነብሱ ክምርምርን፡ ክሰርዕን ኣስዒቡ ኣብ ገዛኡ፡ ኣብ ስድራ ቤቱ፡ ኣብ ቤተ ሰቡን፡ ኣብ ዓዱን፡ ኣብ እንዳኡን፡ ኣብ ወረዳኡን፡ ኣብ ከተማታቱን፡ ኣብ ኣውራጃታቱን፡ ሕግን ፍትሕን ስርዓትን ንክህልዎ ክጽዕር ይግባእ። ኣብ ሃገሩን ሰላም ንኸስፍን፡ ህዝቡ ብሕልናዊ፡ ስነ ምግባርን፡ ሞራላዊን፡ ክሕደትን ጥልመትን ሓዲጉ፡ ብኣላዝቦን፡ ብኣኻእሎን፡ ብኣፍልጦን፡ ብምክብባርን፡ ብምትሕልላይን፡ ብሓቢርካ ምንባርን፡ ኣዕሚቑ ፈሊጡን ኣለልዩ ክነብር ይምሕጸን። ዓለም ደቂሳ እናሓደረት ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ሃገሩ ኮነ ኣብ ስደት ኣብ ዓለም ንኽነብር ከም ዕንቂ ክትጸቦስ፡ ኣብ ምንትምንታይ ኮን ይቑጸር?????
“ንሕማቅ መዓልቲ የለኹላ በላ” ምስላ ኣድከም ምልጋእ
ሃይለ ገብረትንሳኤ
ዘብሄረ ሰራየ
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና
4 ለካቲት 2018


c: text/html

text:
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ዝተጠቕሱ ብዙሓት ናይ እምነት ኣቦታት ዝዀኑ ጀጋኑ ተጠቒሶም ኣለዉ። እዞም ሰባት ብፍርሓት ኣምላኽ መሊኦም ኣብ እምነት ጸኒዖም ብሕጋግቱ ተመሪሖም ንፍቓዱ ነቢሮም ንኽብሩ ደው ኢሎም ብመከራ ተፈቲኖም ነቲ ዝተጸውዕሉ ኣብ ፍጻሜ ኣብ ጺሖም ኣብ ፍቕሩ ጢሒሎም ኣብ ግዜ ድኻሞም ኣብ ሓይሊ ኣምላኽ ተኣሚኖም ኣብ እዋን ውድቀት ሓጥያቶም ብንስሓ ናብ ፈጣሪ ዝተመላለሱ ሰባት እዮም። ታሪኽ እዞም ናይ እምነት ሰባት ኣብቲ ቑዱስ ጹሑፍና ጋህ ኢሉ ተቐሊዑ ኣሎ። ንሎሚ እምብኣር ከም ኣብነት እሞ ድማ ንቤተሰብና ዓቢ ኣርእያ ዝዀነና ብዛዕባ ማርዶካይ ክንርኢ ክንፍትን ኢና።
ማርዶካይ ኣብ እዋን እቲ ብርቱዕ ጸበባ ተማሪኹ ካብ ሃገሩ ናብታ ብንጉስ ኣሕሽዌርስ ትግዛእ ዝነበረት ምድር ናብ ሱሳን ዝኣተወ ሰብኣይ እዩ። ማርዶካይ ኣብ ዘመን ህይወቱ ንኣምላኽን ንህዝቢ ኣምላኽን ነቲ ዝነብረሉ ዝነበረ ምድሪ ስደት ንበረኸትን ንታሪኽን ኰይኑ ዝሓለፈ ብርቱዕ ናይ ኣምላኽ ሰብ እዩ። እዚ ካብ ገዛእ ርእሱ ዝወጸ ንኣምላኽ ጥራይ ዝነብር ዝነበር ማርዶካዮ ኣብዚ ዘመን እዚ ንዓና ንቤተሰብ ኰነ ንኻልእ ዘመሓላልፎ ሓደ ረዚንን ከቢድን ዝኰነ መልኣኽቲ ኣለዎ። ሰብ ኣብዛ ምድሪ ብዙሕ ዝጽዋዓሉ ነገር ኣሎ እዩ። እዚ ሰብ ዝዝከረሉ ኩሉ፡ ሓደ መዓልቲ ነበረያ ነበረ ክኸውን ከሎ፡ ንኣምላኽ ኢልካ እትገብሮ ዘበለ ኩሉ ግና ኣብ መዘከርታ ኣምላኽ እዩ ዝጸሓፍ። ነዚ እዩ እቶም ንኣምላኽ ዝፈርሑ ንሓድሕዶም ተዘራረቡ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብ መዘከርታ መጽሓፍ ጸሐፎ ተባሂሉ ተጻሒፉ ዘሎ። ሎሚ ባህጊ ድሌትናን ጸሎት ልማኖናን ኣብዛ ምድሪ ከሎና ንኣምላኽ ዝኾነ ታሪኽ ሰሪሒና ምሕላፍ ክኸውን ኣሎዎ። እምብኣር ኩቡራት ኣሕዋት ብምቕጻል ካብ ህይወት ማርዶካይ ገለ ነጥብታት ክንርኢ ኢና።
ኣቐዲምና ከም ዝበልናዮ ማርዶካይ ተሰዲዱ ዘይኮነ ብጸላኢቲ ተማሪኹ እዩ፡ ኣብ ዓዲ ጓና ዝቕመጥ ዘሎ። ህይወት ሓደ ምሩኽ ክሳብ ክንደይ ክፉኡ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ብገዛእ ርእሱን ፍቓዱን ህይወቱ ንምምራሕ ዘለዎ ተኽእሎ የሎን ተበልን ምግናን ኣይኰነን። ኣብ ማእከል ጸላእቲ ዀንካ ክትነብር ዘሎ ሓርጎጽጎጽን ተስፋ ምቑራጽን እምብዛ ከቢድ እዩ። ኣብዚ ከምዚ ዝኣምሰለ ውርደት ዝመልኦ ናብራ ህይወት ብዕላማ ክትመላለስ ራእይ ሒዝካ ክትጓዓዝ ከቢድ እዩ። መብዛሕቱ እዋን’ውን ዘይከኣል እዩ። ኣብዚ ከምዚ ዝኣመስለ ህሞት ተዓዊቶም ዝወጹ ሰባት ክትርኢ ኸሎኻ ብርቂ ነገር እዩ ዝዀነካ። መብዛሕትኦም እቶም ኣብ ልቦም ንኣምላኽ ዘንገሱ ሰባት ግና ኣብዚ ከምዚ ዝኣመስለ ኣዚዩ ጹንኩር እዋን ኣብ ዘይኰን ቦታ ኣብ ቦታ ኽብሪ ትቐሚጦም ዓቢ ዕዮ ኣምላኽ ሰሪሖም ንበረኸት ኰይኖም ዝሓለፉ ባሮት ኣምላኽ ሒደት ኣይኰኑን። ካብ ዮሴፍ ጀሚርካ ንባርነት ብኣሕዋቱ ዝተሸጠ እሞ ድማ ንህዝቡን ግብጺን ንዓቢ ምድሓን ዝዀነ፣ እኒ ዳኒኤል ኣብ ግዝኣት ባቢልዮን ንስም ኣምላኽ ዘሰምዩ ወሲኽካ ማርዶካይ’ውን ኣሰሮም ብምስዓብ ናይ ዕላማ ሰብ ኰይኑ ሓሊፉ።
ብኸመይ ኢና ግና ማርዶካይ ናይ ዕላማ ሰብኣይ ንብሎ ዘሎና። ማርዳካይ ሓንቲ ኣስቴር እትብሃል ዘኽታም ጓል ሓወብኡ ኔራቶ። ማርዶካይ ነዛ ኣዚያ መልከዔኛ ዝኰነት ዘመዱ ሓላፍነት ወሲዱ፡ ከም ጓሉ የዕብያ ነበረ። ኣብ ግዝኣት ንጉስ ኣሕሼዌሮስ ንግስቲ ዋሽቲ ሰበይቱ ንንጉስ ምዃና እዩ። ኣብ ልዕሊኡ ዓመጽ ስለ ዝገበረት ካብ ስልጣን ተኣልያ ነበረት። ንንጉስ እትኸውን ሰበይቲ ድማ ትድለ ነበረት። ማርዶካይ ነዚ ነገር እዚ ምስ ሰምዔ ስቕ ክብል ኣይከኣለን። ከምይሲ እዚ ሰብኣይ’ዚ ብዓላም ኣሪሒቕ ዝርኣዮ፡ ራእይ ስለ ዝነበረ እዩ። ነዚ ድማ እዩ ንኣስቴር ኣብ ኢድ እቲ ሓላዊ ኣንስቲ ዝንበረ ንሃጋይይ አሒሊፉ ዝሃባ። እቲ ዘገርም እዚ ኣብ ምድሪ ሰደት ኰይኑ ንሩሑቕ ገጹ ዝጥምት ዝነብረ ማርዶካይ፡ ኣብ ኢድ እቲ ሓላፊ ኣንስቲ ሂቡ ጥራይ ኣይኰነን ስቕ ኢሉ።
ዕላማን ራእይን ዘለዎ ንሓደ ነገር ድማ ኣብ መዕረፊኡ ከብጽሕ ዝጋደል ሰብ ስቕ ኢሉ ኢዱ ኣጣሚሩ ኣይጽበን እዩ። ነዚ ድማ’ዩ እቲ ቓል “ማርዶካይ ከአ ንኣስቴር ደሓን ምህላዋን እንታይ ከም ዚገብርዋን ኪፈልጥ፡ ኩሉ መዓልቲ ኣብ ቅድሚ መካበብያ ቤት ኣንስቲ ይመላለስ ነበረ።” ማርዶካይ ንኣስቴር ኣብ ምድሪ ጸላኢ ንዓቢ ስራሕ ኣምላክ እዩ ዘዳልዋ ዘሎ። ነዚ ዝከውን መምርሒ ሓሳብ ድማ የስንቓ ነበረ። “ብኻልይቲ ጊዜ ድማ ደናግል ምስ ዚእከባ፡ ማርዶካይ ኣብ ደገ ንጉስ ኮፍ ይብል ነበረ። ኣስቴር ከምቲ ምስኡ ተዐቑባ ኸላ፡ ንትእዛዝ ማርዶካይ ትገብሮ ዝነበረት፡ ኣስቴር ከምቲ ማርዶካይ ዝአዘዛ፡ ወለደኣን ህዝባን ገና ኣይነገረትን ነበረት። ነዚ ኰይከነ ኣይተርፍን ህዝቡ ኣብ ዓቢ ጸባብን መከራን ምስ ወደቐ ንኣስቴር ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ምድሓን መጺኺ ተዀንኪ መን ይፈልጥ ብምባል ዝተዛረባ። ብርግጽ ኣስቴር ነቲ ኣምላኽ ብማርዶካይ ኣቢሉ ዘዳለዋ ዓላማ ኣብ ሸቱኡ ኣብጺሕቶ። ማርዶካይ እዚ ኩሉ ክገብር ከሎ እሞ ኸኣ ካብ ካልእ ዓሌት ማለት ኣይሁድ ምዃኑ እንተ ተፈሊጡ ዘኽፍሎ ዋጋ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ግና ኸኣ ነቲ ኣርሒቑ ዝረኣዮ ክብሪ ክብል ክኸፍሎ ድልዊ ነበረ።
ሎሚ ነፍሲ ወከፍና፡ ሰብኣይ ኰነ ሰበይቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ነዕብዮም ዉሉድ እንታይ ዓይነት ዓላማ ወይ ራእይ ኣሎና ንምንታይ ነዳልዎም ኣሎና? ንሕና’ኸ ከም ማርዶካይ ሰብ ዓላማ ኰይና፡ ብዓላማን ራእይን እናተመላለስና ኣሪሒቕና ንምርኣያ ኣዒንትና ብመንፈስ ኣምላኽ ኩሑላት ዲየን? ከምቲ ማርድካይ ክንዮ እቲ ዘለዎ ኩነታት ሓሊፉ ካልእ ብሉጽ ነገር ርእዩ ንምድሓንን ክብርን ዝጠመተ ንሕናኸ እዚ ዓይነት መንፈስ ኣብ ውሽጥና ኣእቲና ክንዮ እቲ ዘይክየድ ዝመስል ክንዮ እቲ ዘይብጻሕን ዘይስገርን ዝመስል ሃዋህው ኣርሒቕና ክንከይድ ሎሚ ብዓላማን ብራእይን ንመላለስ’ዶ? ኣብዚ ከምእንርእዮ ዘሎና ህሉው ኩነታት ቤተሰብ ማርዶካይ፡ እታ ምርኽቲ ከም ጓሉ ዘዕበያ ኣስቴር ናብ ንግስነትሲ ክትመጽእ ይትረፍ ገረድ ንጉስ እኳ ንምዃን ዘይሕሰብ እዩ ዝነበረ። ግና ምስ ኣምላኽ ዀንካ ዘይብጻሕን ዘይከኣለን ነገር ስለ ዘየለ እዚ ኩነት ክውን ኰይኑ ማርዶካይ ከኣ ክሳብ መወዳእታ ነዚ ዕላማ ነቢሩ። ኣብ ልዕሊ ኣስቴር ድማ እቲ ክገብሮ ዝግባእ ኩሉ ጌሩ።
ሎሚ ነቲ ኣምላኽ ኣብ ውሽጢ ስድራናን ቤተሰብናን ክንበጽሖ ዘሎና ክቡር ነገር ንምብጻሕ ነዚ ዘሎ ህልዊ ኩነታት ከይረኣና ብዕላማን ብራእይን ንመላለስ’ዶ? ምናልባት ኩነታት ገዛና ክንርኢ ከሎና እቲ ባይታ ካልእ ክኸውን ይኽእል እዩ። ግና ኣምላኽ ንቤትና ንህዝቢ ኣምላኽ ንምድሓንን ንበረኸትን የዳልዋ ከም ዘሎ ነስተውዕል። ኣምላኽ ሓደ ግዜ ደገ ክኸፍትለና እንተደልዩ ሎሚ’ዩ ዘዳልወና ስለዚ ከም ማርዶካይ ብዓላማ ዀይና ብራእይ ተሰኒናን ንኹነታትና ከይጠመትና ንቤትና ንኹቡር ምድሓን ኣምላኽ ነዳልዋ።
ካብቲ ዝሓለፈ ክፋል ከምዝረኣናዮ፡ ማለት ማርዶካይ ናይ ዓላማን ራእይን ሰብ፡ ሕጂ ድማ ቀጺልና ማርዶካይ ሰብኣይ ዓላማ ዀይኑ ንምድሓን ህዝብ ጥራይ ዘይኰነ፡ ነቲ ማሪኹ ዝወሰዶም ንጉስ ከይተረፈ እዩ ካብ ኢድ ጸላኢ ኣድሒንዎ። “በተን መዓልትታት እቲኤን ከአ ማርዶካይ ኣብ ደገ ንጉስ ኮፍ ኢሉ ኸሎ፡ ቢግታንን ቴረሽን፡ ክልተ ናይ ንጉስ ስሉባት፡ ካብቶም ነቲ ደገ ዚሕልው ዝነበሩ፡ ንንጉስ ተቖጥዕዎ፡ ኣእዳዎም ናብ ልዕሊ ንጉስ ኣሐሽዌሮስ ኬልዕሉ ሓሰቡ። እቲ ነገር ግና ኣብ ማርዳኮይ ተፈልጠ፡ ንሱ ኸአ ንንግስቲ ኣስቴር ነገራ። ኣስቴር ድማ ብስም ማርዶካይ ንንግስ ነገረቶ። እቲ ዘረባ ኸአ ተመርመረ እሞ ሓቂ ኾይኑ ተረኸበ። ክልቲኦም ከአ ኣብ ጉንዲ ተሰቕሉ፡ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ድማ ኣብ መጽሓፍ ዜና መዋእል ተጻሕፈ።”
ማርዶካይ እዚ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ከቕርብ እንከሎ ንኽብሪ ገዛእ ርእሱ ኢሉ ወይ ድማ ካብ ዘለዎ ህልዊ ኩነታት ክሞልቕ ኢሉ ኣይኰነን ጌርዎ። ከምኡ ተእንተዝኸውን ኔሩ ብሃማን ዓቢ ውዲት ክፍጸመሉ ከሎ ኣብ ቕድሚ ንጉስ ቀሪቡ፡ ኣነ እኳ ከምዚ ጌረ ኣድሒነካ እየ ኢሉ ክጣበቕ ምኸኣለ ኔይሩ። ሓደ ግዜ ኣብ ምዱብ ግዜ ኣምላኽ መጽሓፍ ዜና መዋእል ከፊቱ ታሪኹ ተነቢቡ ናብ ክብሪ ከም ዘምጾ ስለ ዝፈለጠ፡ እቲ ክገብሮ ዝግብኦ ነገር ጥራይ ንምግባር ናተይ ኢሉ ተተሓሒዝዎ ነበረ። ንእግረ መንገድና እንገብሮ ዘበለ ኹሉ ንኽብሪ ኣምላኽ ብክርስቶስ የሱስ ደኣ ንገብሮ ኣሎና እምበር ብሰብ ክንነኣድን ክንከብርን ኣይኰነን። ኣብ ውሽጢ ቤትና እንገብሮ ዘበል ኹሉ ግቡእናን ሓለፍነትናን ምዃኑ ፈሊጥና ካብ ሓደ ክብርን ሞሳን ከይተቐበልና ንግበሮ ኣምላኽ ድማ ኣብ ግዚኡ ክኽሕሰና እዩ።
ማርዶካይ ንንጉስ ምድሓኑ ነቲ ብኣስቴር ኣቢሉ ክግበር ዝሓሰበ እሞ፡ ሰይጣን ድማ በዞም ሰባት ኣቢሉ ንዕላማ ኣምላኽ ክቐጽዮ ዝደለየ ነገር እዩ ኣፍሽልዎ። ዕላማ ሰይጣን ነቲ ብኣስቴር ኣቢሉ ኣምላኽ ክገብሮ ዝሓሰበ እምበር ጥራይ ንንጉስ ኣሕሽዌሮስ ኣይኰነን ክቕንጽል ሓሲቡ። ነዚ ግና ማርዶካይ ነቒሒሉ። ሎሚ ሰይጣን ኣብ ቤትናን ኣብ መጻኢናን ዘጻውዶ፡ ነቲ ኣምላኽ ብኣና ኣቢሉ ክፍጽሞ ዝሓሰቦ ንምትዕንቓፍ ወትሩ ምስ ተዓጥቀ እዩ። ነዚ እዩ ቓል ኣምላኽ ኣብ 1ጴጥሮስ 5፣8-9 “ድያብሎስ፡ እቲ መጻርርትኹም፡ ዚውሕጦ ደልዩ ኸም ዚጓዝም ኣንበሳ ዀይኑ ይዘውር ኣሎ እሞ፡ ተጠንቀቑ፡ ንቕሑ። እዚ ሓሳረ መከራ እዚ ነቶም ኣብ ዓለም ዘለዉ ኣሕዋትኩም ይበጽሖም ከም ዘሎ እናፈለጥኩም፡ ብእምነት ጸኒዕኩም ተቓወምዎ።” ይብልና። ሎሚ ነቲ ሰይጣንን ጭፍርኡን ዘሳበብዎ እሞ ድማ ኣብ ውሽጢ ቤትና ክኣግድዎ ዝደልዩ ውዲት ንምቕልዑ ክነቅሕ ይግባኣና እዩ። ሰይጣን ኩሉ ግዜ ነቲ ብኣና ኣቢሉ ጐይታ ክገብሮ ዝደሊ ነገር ከይተዓመ፡ ኣጉል ሓዲግ መዲግ፡ ተሪፉ ክርእዮ እዩ ዝደሊ። ነዚ ብዝግባእ ስለ ዘይንፈልጥ ኢና፡ ብዙሕ ግዜ ቤትና ንሰይጣን ጋህ ዝበለ ክፉት ንሓድጎ። እቲ ዘገርም ማርዶካዮ መዓስ እዩ ነቲ ውዲት ፈሊጦ እንድሕር ኢልና፡ ኣብ ኣፈ እቲ ንጉስ ምስ ተቐመጠ እዩ። ንሕና ድማ፡ ወትሩ ኣብ ትሕቲ ዝፋን እቲ ልዑል ጐይታ እንተ ተቐሚጥና ምስኡ እንተ ዀይና፡ ነቲ ውዲት ጸላኢ ክንስሕቶ ኣይንኽእልን ኢና። ሃዋርያ ጳውሎስ ክዛረብ ከሎ “ኣጽዋር ውግእና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንምፍራስ ጽኑዕ ዕርድታት ብርቱዕ እዩ እምበር፡ ስጋዊ ኣይኰነን፡- ብእኡ ኸኣ ሓሳባትን ምስ ፍልጠትን ኣምላኽ ንዚጻላእ ልዕል ዝበለ ነገር ኲሉን እናፍረስና፡ ኲሉ ኣእምሮውን ንምእዛዝ ክርስቶስ ንማርኸሉ ኢና።” ስለዚ ብዘሎ ኣጽዋር ኣምላኽ ለቢስና ነቲ ሰይጣን ኣኣብ ውሽጢ ቤትና ሰሊኹ ከእትዎ ዝደሊ ዘበል ኩሉ ነላልዮ። ንሱ ሕንፍሽፍሽ ከእቱ ድሌቱ ስለ ዝኰነ ወትሩ ኣብቲ ኣምላኽ ዝተኸሎ ጽቡቅ ዘርኢ ክርዳድ ከእቱ ሃረርታኡ ስለ ዝዀነ ኩሉሳዕ ንውዲቱ ንምግጣም ከም ማርይም ኣብ ትሕቲ እግሪ መድሓኒ ንኹን።
ማርዶካይ ኣብ ዓዲ ጓና ኣብ ማእከል እቶም ንኣምላኽ ዘይፈልጡን ክብሪ ዘይህቡን፡ እሞ ኸኣ ጣኦታትን ካልኦት ኣማልኽቲ ኣብ ዘምልኹ ህዝብን እዩ ዝነብር ኔሩ። ኣብቲ መንፈሳዊ ምንቕቓሕ ዘለዎ ሕጊ ኣምላኽ ድማ ከም ዝግባእ ዝገዝኣሉ ስፍራ፡ ንኣምላኽ ምምላኽ እምብዛ ከይከብድ ይኽእል እዩ። ኣብቲ መንፈሳዊ ድንቁርና ዝነገሰሉን ዝዓበየሉን ሞራልዊ ውድቀት ዝበዝሓሉ ናብራን ሓዳርን ቤተሰብን ትርጉም ዝሰኣነሉ ስፍራ ዀንካ ግና ንኣምላኽ በይኑ ክትነብር ምውሳን ዘኽፍለካ መስዋእትነት ቀሊል ኣይኰነን። ማርዶካይ ግና ኣብዚ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋን ንሱን ቤትሰቡን ንእምነት ሓሊዋ፡ ሰናይ ገድሊ እምነት ተጋዲሉ፡ ንኣምላኽ ብኽብሪ ኣስሚሩ ሓሊፉ። ንጉስ ኣሕሽዌሮስ ንሃማን ኣጋጋዊ ክብ ኣቢልዎ ነበረ፡ ፍጡሩ ኩሉ ድማ ይንብርከኸሉን ይሰግደሉን ነበረ።
እዚ ብሰይጣን ዝተገዝኣ ኣምልኾ ድም ዝደሊ ዝነበረ ሃማን፡ ማርዶካይ ከም ዘይካልኦት ክሰግደሉ ዘይምርኣዩ፡ ክሩኡ እምብዛ እዩ ነዲዱ። እቲ ቓል ክዛረበና ከሎ “እቶም ኣብ ደገ ንጉስ ዚቕመጡ ኹላቶም ገላው ንጉስ ንሃማን ፍግም ኢሎም ሰገደሉ፡ ከመይሲ ብዛዕባኡ ንጉስ ከምኡ ኢሉ ኣዚዙ ነበረ፡ ማርዶካይ ግና ፍግም ኢሉ ኣይሰገደሉን። ሽዑ እቶም ኣብ ደገ ንጉስ ዚቕመጡ ዝነበሩ ገላው ንጉስ ንማርዶካይ፡ ስለምንታይ ኢኻ ንስኻ ትእዛዝ ንጉስ እተፍርስ፡ በልዎ። ኮነ ኸአ፡ ንሳቶም መዓልቲ ንመዓልቲ ነጊሮምዎ ምስማዕ ምስ ኣበዮም፡ ኣይሁዳዊ ምዃኑ ነጊሮምዎ ምስማዕ ምስ ኣበዮም፡ ኣይሁዳዊ ምዃኑ ነጊሮምዎ ነበሩ እሞኦ፡ ግብሪ ማርዶካይ ዚጸንዕ እንተ ኾይኑ ምእንቲ ኸርእዮ፡ ንሃማን ነገርዎ። ሃማን ድማ ማርዶካይ ፍግም ኢሉ ኸም ዘይሰገደሉ ምስ ረአየ፡ ብቑጥዓ መልኤ።” ማርዶካይ ክሰገድሉ ዝተኣዘዘ ንኣምላኽ ሰማይን ምድርን ጥራይ እዩ፡ ማርዶካይ ከኣ ዋላ ሞት ይኩን እምበር ንኻልእ ኣይሰግድን እዩ። ነዚ ሓቒ እዚ እዩ እምባኣር ክነብረሉ ወሲኑ። ንእምነቱ ኣብ ዋጋ ዕደጋ ኣየኣትዎን። ክሳብ እቲ ዝኽፈል ክኸፍል ተዳሊዩ። ከም ብጸቱ ሲድራቕ ሚሳቕ ዓብድኔጐ ንኣምላኽ እምበር ንኻልእ ኣይሰግድን ብምባል ጸኒዑ። እዚ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ብምውሳዱ ኣብ ቅድሚኡ ፈተና መከራ ሞት እዩ ተደቂኑ። ሃማን ድማ ንህዝቢ ኣምላኽ ከጽንት ብዝከኣሎ ኩሉ ተዳልዩ። የግዳስ ኣምላኽ ጣልቃ ብምእታው ክብሩ ብኣስቴርን ብማርዶካየን ገሊጹ። እቲ ሓደ ግዜ ሓዘንን ጓህን ዝዀነ እዋን ኣምላኽ ብእልልታን ሓጐስን ቀይርዎ።
እምበኣር ናብ ገዛእ ርእስንን ቤትናን ንምጻእ፡ ኣነን ቤተይን ንኣምላኽ ኢና እነገልግል ክንብል እንከሎና። ብካልእ ኣዘራርባ እንትርፎ ንዓኻ ንኻልእ ኣይሰግድን ኣይንብርከኽን ኢና ንብል ዘሎና። ሎሚ ዝረኣዩን ዘይረኣዩን ነገራት ክንሰግድሎም እሞ ካብታ ኣብ ቤትና ዝኣተወት ፍቕሪ ክርስቶስ ክፈልዩና ዝጋደሉ ብዙሓት እዮም። ብፍላይ እዃ ደኣ ጽድቒ ዝመስል ሓጢኣት፡ ኣብ ቤት ኣምላኽ ኣትዩ ኣሎ። ቤተክርስትያን ካብ ብውሽጢን ማለት ብስሕተት ትምህርትን ካልእን ብደገን ድፊኢት ሰይጣንን መሳርሕቱን፡ ክሳብ ዓቕልና ዘጽቡቡልና ክንምብርከኸሎም ይደልዩናን ይብህጉን። ኣብዚ እዋን እዚ ግብረ መልስና ከም ግብረ መልሲ ማርዶካይ ክኸውን ይግብኦ። ብሰንኪ ዘይምስጋድናን ዘይምብርኻክናን ንቤትና ንግዚኡ ዝደቀኖ ፈተና ክህሉ ይኽእል እዩ፡ ግና እዚ ንግዜኡ እዩ ደሓር ግና ንዓቢ ኽብሪ እዩ። ኣምላኽ ነቶም ዝእምንዎ ኣሓፊርዎም ኣይፈልጥን እዩ። ነቶም ንዕኡ ጥራይ ዝሰግዱ ኣኪብርዎም እምበር ኣሕሲርዎም ኣይፈልጥን እዩ። ዋጋ ኽብሪ ንኣምላኽ፡ በይኑ ምግዛእ እዩ።
ሎሚ ንኣምላኽ ጥራይ ክንሰግድ ስለ ዝበልክም ቤትኩም ኣብ ዓቢ ሓደጋ ዘላ ኣጆኹም ኣምላኽ ገፋዒ ኣምላኽ ስለ ዘይኰነ መሳኹቲ ሰማይ ንዓኩም ኩፉት እዩ፡ ታሪኽኹም ኩሉ ኣብ መዝገብ ኣምላኽ ጹሑፍ እዩ። ኣብ ቅድሚ እቶም ተጻረርቲ ተኣሚንክምዎ ኢኹም እሞ ከምቲ ማርዶካይ ብሃማን በቲ ጸላኢኡ ዝኸበረ ኣብ ድዃ እግሩ ድማ ዝሰገደ እዚ ታሪኽ እዚ ኣምላኽ ነቲ መጽሓፍ ዜና መዋእል ምስ ከፈቶ ኣባኹም ክውን ክኸውን እዩ። ኩሉ ንሃማን ክሰግድ ይኽእል እዩ፡ ንሕና ግና ንኣምላኽ ደኣ ንንበር። ንሱ ዘይጠልም መንበሪ እዩ። ቤትናን ስድራናን ንዓላማ ኣምላኽ እናነበረት ራእይ ዝተሓንገጠ ትኹን። ንውዲት ጸላኢ ንምልላይ ነቲ ኣብ ውሽጢ ቤትና ኣትዩ ነገር ዝጽሕትር ንምእላይ ወትሩ ኣብ ትሕቲ ዱዃ፡ ንጉስ ጐይታና የሱስ ንኹን። ክብሪ ኣምላኽ ኣባና ክግለጽ ብጎደና መከራን ስቓይን ሓሊፍና ናብ ዓቢ ዓወት ንምስጋር ሎሚ ንኣምላኽ ሰማይ ጥራይ ንስገድ፡ ንሃማን እምቢ ኣይሰግድን ንበሎ፡ ኣምላኽ ብነገር ኩሉ ኣብ ኩሉ እዋን ጸግኡን ሓይሉን የብዝሓልና።
እዚ ናይ ማርዶካይ ናብራ ህይወት ክንለማመድ ጸግኡ ይሃበና።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 28 March 2017
ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ዋሕዲ ሞያውያን መማህራን ንምትካእ፣ ካብ ሳዋ ኣማኢት ተዓላሞ ንምስልጣን ምድላዋት ይካየድ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሚኒስተሪ ትምህርቲ ኤርትራ፣ ካብዞም ኣብ ናይዚ ዓመት እዚ ኣብ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ዝተኻፈሉ ተማሃሮ፣ ማእከላይ ነጥቢ ዘምጽኡ ብእኩብ ናብ ምምህርና ንምምዳቦም፣ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ናይ ስልጠና ማእከላት ኣዳልዩ ይርከብ።
ህሉው ኩነታት ኤርትራ፣ ከም ኩሉ ጽላታት፣ ንሞያ ምምሃርን ምስትምሃርን’ውን ብኣሉታ ጸልይዎ ስለዝርከብ፣ ዓመታዊ ኣማኢት መማህራን፣ ዶባት እናሰገሩ ናብ ስደት ከምርሑ’ዮም ዝርኣዩ።
እቲ መንግስቲ ነቲ ኣብ ላዕላዋይ ደረጃ ዝርአ ዋሕዚ መማህራን ንምትካእ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም ልምዓት ብዝገብሮ ሓገዝ ካብ ህንዲ፣ ኬንያን ካልኦት ሃገራት ሞያውያን መማህራን ክቖጽር ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ግና፣ ነቶም በብእዋኑ ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለው መማህራን ንምትካእ ኣጸጊሙ ስለዝርከብ፣ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝርከባ ሓያሎ ኣብያተ ትምህርቲ ክሳብ ምዕጻው ዝበጽሕ ምስንኻል ከጋጥመን ይርአ።
መንግስቲ ፊንላንድ፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተዳኸመ ንዝመጽእ ዘሎ ጽላት ትምህርቲ ኤርትራ ንምብርባር፣ ዓመታዊ ክሳብ 3 ሚልዮን ኤውሮ ወጻኢታት እናገበረ ሞያውያን መማህራን ንምስልጣን ፕሮጀክት ሓንጺጹ ይርከብ።
=======================


text:
ነባር ፖለቲከኛ ኢትዮጵያ ልደቱ ኣያሌው ክፍታሕ ኣብ ብሸፍቱ ዝርከብ ቤት-ፍርዲ ኣዚዙ። መራሒ ኢዴፓ ዝነበረ ኣቶ ልደቱ ኣያሌው፥ ድሕሪ ቅትለት ኣርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ፥ ግጭት ኣብ ምልዕዓል ኢድ ኔሩካ ብዝብል ፖሊስ ኣሲርዋ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ኢትዮጵያ ዞባ ደቡብ፥ ዞባ ኮንሶን ፍሉይ ወረዳ ኣሌን ከምኡ`ውን ኣብ ዞባ ጉረጌ ወረዳታት መስቃን ማረቆን፡ ግጭት ከምዝፍጠር ጌሮም፥ ብዙሓት ከምዝቕተሉን ንብረቶም ከምዝዓኑን ጌሮም ዝተባህሉ 34 ኣባላት መሪሕነትን ሰብ-ሞያን ከም ዝኣሰረ ቤት-ጽሕፈት ፓርቲ ብልጽግና ክልል ደቡብ ኣፍሊጡ።
ኣብ ውሽጢ ብልጽግና ፓርቲ ኮይኖም፥ ናይ ኣተሓሳስባን ናይ ሓድነትን ጸገም ዝተራእዮም፥ ከምኡ`ውን ካብ ውሽጢ ኮይኖም ንትርምስ ምኽንያት ዝኾኑ ኣባላት ኣመራርሓ ስጉምቲ ከምዝተወስደ ሓላፊ`ቲ ቤት ጽሕፈት ጸጥታ ደቡብ ኣቶ ጥላሁን ከበደ ሓቢሩ`ሎ። ኣብቲ ከባቢ ኩነታት ጸጥታ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተመሓየሸ ከምዝመጸ`ውን ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ`ሎ።


text:
ንኣስታት 2 ኣዋርሕ ብኣሰጋገርቲ ደቂሰባት ተጨውዮም ዝነበሩ 6 ደቅኣንስትዮ ዝርከብኦም 14 ኤርትራውያን ስደተኛታት ብኣባላት ጸጥታ ምንግስቲ ሱዳን ነጻ ወጺኦም ኣለዉ።
እቶም ኣብ ሽወክ ዝበሃል ቦታ ብኣሰጋገርቲ ደቂ ሰባት ተጨውዮም ዝጸንሑ ስደተኛታት ነፍሲ ወከፎም ኣስታት 7 ሽሕ ዶላር ኣመሪካ ክኸፍሉ በቶም ኣሰጋገርቲ ኽሕተቱ ከም ዝጸንሑ ካብቶም 14 ስደተኛታት እቶም 3 ድሮ ገንዞቦም ከፊሎም ከም ዝጸንሑ ኣፍሊጦም። ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ድሒሮም ብዘካየድዎ መጽናዕቲ ኣብ ሽወክ ሰደተኛታት ይጭወዩ ኸም ዘለዉ ምስ ኣረጋገጹ እዮም ነቲ ናይ ነጻ ምውጻእ ስርሒት ዘካየዱ።
ዘሰኒ ዘይብሎም ኤርትራውያን ህጻናት ስደተኛታት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ
ስእሊ፦ UNHCR/K.Ringuette
ሽወክ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ኣስታት 40 ኪሎሜተር ንሸነክ ደቡብ ርሒቃ እትርከብ ዓዲ ዀይና፡ ቀንዲ መናሃርያ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰባት ኰይና ዘላ ዓዲ እያ። ብፍላይ ካብ ከም በዓል ሸገራብ ተጨውዮም ዝመጹ ስደተኛታት፡ ከምኡ ድማ ካብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ካብ ማዕስከር ሕጻጽ ዝመጹ ዘለዉ ስደተኛታት ዝዳጐኑላ ዓዲ ዀይና እቶም ስደተኛታት እቶም ኣሰጋገርቲ ዝሓትዎ ገንዘብ ክኸፍሉ ዝግደዱላን፡ ካብ ሓደ ናብ ካልእ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰባት ከም ኣቕሓ ዝሽየጡላን ዓዲ እያ።
ኣብቲ ኸባቢ ቕድሚ ሕጂ ቀንዲ መናሃርያ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰባት ዝነበረት ሓጀር እትበሃል ዓዲ ኮይና ኣብ መንጎ እቶም ኣሰጋገርቲን ንሓድሕዶምን፡ ከምኡ ድማ ምስ ምንግስቲ ሱዳን ተደጋጋሚ ረጽሚ ሰለ ዝተኻየደሉ እቶም ኣሰጋገርቲ ኣብዚ ግዜ’ዚ ንሽወክ ከም ቀንዲ መናሃርያ ይጥቀሙላ ኣለዉ ።


text:
Author: Admin
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጋምቤላ ካብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ 92 እሱራት ሃዲሞም
Radio Erena: 17 April 2019 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዞባ ጋምቤላ፣ ካብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ፣ 92 እሱራት ከምዝሃደሙ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሃገር ሓቢሩ። ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ዝተፈጥረ ሓድሕዳዊ ግጭት፣ እቶም እሱራ [...]
ኣፍሪቃ፣ ነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ፣ ድሕሪ በሺር ስዒቡ ዝእለ መን’ዩ? ኣብ ዝብል ኣርእስታት ትንታነታት ይቐርብ
Radio Erena: 16 April 2019 ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት በሺር፣ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝርከቡ መራሕቲ፣ ስዒቡ ዝእለ መንዩ'? ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፣ ሓያሎ ማዕከናት ዜናታት ትንታነታት የቕርባ ኣለዋ [...]
ሱዳን፣ ውድቀት ስርዓት በሺር ንቱርኪ የሻቕል
Radio Erena: 16 April 2019 ኣብ ሱዳን ንፕረዚደንት በሺር ዝኣለየ ወትሃደራዊ ዕልዋ ድሕሪ ምክያዱ፣ ቱርኪ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጸንሓ ጽልዋ ከይትስእን ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ከምዘላ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም። [...]
መሰጋገሪ ውትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ፈላሚ ዑደቱ የካይድ
Radio Erena: 16 April 2019 ንፕረዚደንት በሺር ዝኣለየ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ። እቲ ብጀነራል ጀላለዲን ኣል ጣይብ ዝምራሕ፣ ናይ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወሉ፣ ምስ ወከል [...]
“ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመ ተደናጉዩ ኣሎ ክንብል ንኽእል ኢና፣” ኣቶ የማነ ገብርኣብ
Radio Erena: 15 April 2019 "ናይ ዶብ ሕቶ ወይ ድማ ምስሓብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመ ተደናጉዩ ኣሎ ኢልና ክንዛረብ ንኽእል ኢና" ክብል ኣቶ የማነ ገብርኣብ ገሊጹ። ኣቶ የማነ ነዚ ዝገለጸ፣ ኣብ ስዑዲ ዓ [...]
ስዑዲ ዓረብ፣ ንፕረዚደንት በሺር ካብ ስልጣን ዝኣለየ ወትሃደራዊ ጉጅለ ዘለዋ ደገፍ ገሊጻ
Radio Erena: 15 April 2019 ስዑዲ ዓረብ፣ ንፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ዝኣለየ ወትሃደራዊ ጉጅለ ዘለዋ ደገፍ ብወግዒ ገሊጻ። እታ ሃገር ብስም ንጉስ ሳልማን ኣብ ዝዘርግሓቶ መግለጺ፣ [...]
ነፈርቲ ውግእ ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ዘካይድኦ ዘለዋ ደብዳብ ይቕጽል
Radio Erena: 15 April 2019 ነፈርቲ ውግእ ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ዘካይድኦ ዘለዋ ደብዳብ ብዝልዓለ መልክዑ እናሓየለ ይመጽእ ኣሎ። ኣመሪካ፣ ኣብ ልዕሊ ሶማል ከተካይዶ ዝጸንሓት ደብዳብ ብዝልዓለ መልክዑ ትቕጽል [...]
ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ጸኒዑ ዝጸንሐ እዋን እቶ እቶ ኣልዒሉ
Radio Erena: 14 April 2019 ድሕሪ ምእላይ ኣልበሽር ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ጸኒዑ ዝጸንሐ እዋን እቶ እቶ ከምዘልዓሎ ኣፍሊጡ። እቲ ቆንስል ብ11 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ [...]
ኢትዮጵያ፣ 59 ሰበስልጣን መንግስቲን ነጋዶን ብክሲ ብልሽውና ተኣሲሮም
Radio Erena: 14 April 2019 ኣብ ኢትዮጵያ 59 ሰበስልጣን መንግስቲን ነጋዶን ምስ ብልሽውና ብዝተሓሓዝ ጉዳይ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም። ፈደራል ኣኽባር ሕጊ ኢትዮጵያ ብሓርቢ 12 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቶም [...]
ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን ዋዕላ ሃገራዊ ባይቶ የካይድ
Radio Erena: 14 April 2019 ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት የመን ዓቡልራቦ መንሱር ሓዲ፣ ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ሃገራዊ ባይቶ ተሳቲፉ። ቅልውላው የመን ካብ ዝጅምር ንፈለማ እዋን ዝጋባእ ዘሎ ሃገራዊ ባይ [...]


text:
ሓያል ሓድነት ንምርግጋጽ፡ ሓይሊ የድሊ
ሓያል ሓድነት ንምርግጋጽ ሓይሊ የድሊ። ፖለቲካዊ ሓይልታት ተበታቲኑ፡ ንሓደ ዕላማ እንተጨርሐ፡ ኣብ ሓደ ከስምሮ ዝኽእል ውሳኔ እንተዘይብሉ ሓይሊ የብሉን ማለት’ዩ። ሓድነት እንዳበለ እንተጨርሐ’ውን ብዘይተግባራዊ መስርሕ ክዕወት ኣይክእልን።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ከባቢና ከምኡ’ውን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኣህዛብ ናብራ ሂወት ንምጥጣሕ ንምምዕርራይ ወትሩ ካብ ሓደ ሰብ ንላዕሊ ዘድልዮ ዕማም ብምትሕግጋዝ ዝፍጽምዎ ስርሓት የዘውትሩ። ኣብ ሃገርና ኤርትራ ብወፈራ ዝፍለጥ ውሩይ ሓባራዊ ስራሓት ደቂ ዓዲ ክሳብ ኣብ ሕጊ እንዳባ ዝሰፈረ መምርሕን ስነ ስርዓትን ኣኽብሮትን ዘለዎ ህጻናት፡ መንእሰያት፡ ኣቦታት ኣደታት፡ ሽማግለታት ሙሉእ ዓዲ ዝሳተፎ ኩሉ በብዓቕሙ ዘበርክተሉ ወግዒ ሰናይ ባህሊ’ዩ።
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ዝተፈላልየ ከባቢ፡ ወፈራ ክበሃል እንከሎ፡ ኣብ ባይቶ ይኹን ውራይ ካልእ ብብዝሒ ህዝቢ ዝርከበሉ ቦታ ይንገር’ሞ፡ ኩሎም ግዱሳት ንዝተመደበ ስርሓት (ወፈራ)፡ ዘድሊ ናውቲ (ናይ ውልቆም ናውቲ) ሒዞም ይወፍሩ። እቲ ስራሕ ማሕረስ፡ ዓጺድ፡ መኸዳ፡ ህድሞ ምህዳም፡ ኣብ መርዓ ኮነ ሓዘን ንጽጉማት ደቂ ዓዲ ንምሕጋዝ ዝዓለመ መደብ ክኸውን ይኽእል፡ ካልእ ንሙሉ ዓዲ ዝምልከት ጉዳያት ከኣ ከም ዒላ፡ ሓጽቢ ምድራት ማይ ይኹን ንዓዲ ዘእቱ መንገዲ ምጽራግ ምትዕርራይ ዝተመሳሰለ ስርሓት ብሓባራዊ ወፈራ ይካየድ።
እዚ ወፈራ ተባሂሉ ዝካየድ ስርሓት ቀንዲ ሃብታም ባህሊ መርኣያ ሓባራዊ ስርሓት ህዝብና፡ ከይዱ ከይዱ መሰረት ሓድነቱ ዝገልጽ፡ ኣብ’ቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ክሳብ ብደረጃ ሃገር ዝግለጽ ወፈራ ኤርትራውያን ዝተመስከረሉ፡ ኣብ ሕጊ ዝሰፈረን ንፖለቲካዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ዝመለሰ ሕቶ ኮይኑ’ዩ። ብረታዊ ተጋድሎና ህዝቢ ኤርትራ፡ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ዘካየዶ ቃልሲ ዓብይ ታሪኻዊ ሃገራዊ ወፈራ’ዩ ነይሩ ክበሃል ዘይከኣል ኣይኮነን። ኣብ’ዚ ጉዳይ ከኣ ዓብይ ንእሽቶ፡ ኣደ ኣቦ፡ ዓሌት፡ሃይማኖት፡ጾታ ኣፈላልይ ብዘይብሉ ተሳቲፉ መስዋእቲ ከፊሉ።
ሓድነት ሓይሊ’ዩ ኢልና’ኳ እንተጨራሕና፡ሓድነት ንምምጻእ ከኣ ሓይሊ የድሊ። ሓድነት ምድላይን፡ ሓድነት ንምርግጋጽ ዝኸፈል ዋጋ ኣብ ሓደ ባይታ እንተመጹ ከኣ፡ እቲ ንምዮን ንደልዮን ሓድነት ይረጋገጽ። ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝተገልጸ ሓደ ኣብነት ኣሎ፡ ብሕድሪ’ቲ ንሙሉእ ዓዲ ወፈራ ዘጸውዕ ምኽንያታት ገዲፍና፡ ህድሞ ንምስራሕ ይኹን ግራት ንምስራሕ ወፈራ ዓዲ ክበሃል ኩሉ ዘድሊ ናውቲ ሒዙ ኣብ’ቲ ደቂ ዓዲ ክርከቡ ዝተሓበርሉ ቦታ ዝመጽእ እቲ ድሌትን ሓይልን ዘለዎ’ዩ። እቲ ሓይሊ ግን ብጉልበት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብምኽሪ ብጸሎት ዘሎ ዓቕሚ ዝዋፈር ምንጪ ሓይሊ’ዩ። ነዚ ከኣ ነቲ ወፈራ ብዓወት ክዛዘም ብውሽጣዊ ሓይሊ ዝተበገሰ፡ ዘርኢ ሓያል ሓድነታዊ ስርሓት’ዩ።
እወ፡ ከም’ቲ ንወፈራ ዝዋደድ ሓይሊ፡ ሓድነት ሓይሊ’ዩ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ሓድነት ንምርግጋጽ ከኣ ሓይሊ ተበግሶ፡ ተወፋይነት፡ ሕድገት፡ ብሓባር ምስራሕ ባህሊ ምዝውታር ቀዳምነት ክሕሰበሉ ዘለዎ፡ ኣቦሓጎታትና ኣቦታትናን ዝተዓወትሉ ታሪኽ፡ ሎሚ ከኣ ምስ’ዚ ምዕቡል ግዜ ብምልዛብ ብምስምማዕ ነገራት ብምትዕርራይ ወፍሪ ህዝባዊ ሃገራዊ ድሕነት የድሊ ኣሎ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ነቲ ሓድነት ሓይሊ ዝብል ራእይ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ናብ’ቲ ሃገራዊ ሓድነታዊ ሓይሊ ባይታ ንምብጻሕ ሓይሊ ክንድልብ፡ ሓሳባትና ከነወሃህድ የድልየና።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ኩሉ መዳያት ምሕድራ ዝፈሸለ፡ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና፡ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ንምትካል ኣብ ዘካይዶ ቃልሲ ዘድልዮ ኣብ ሓድነት ዝተሞርኮሰ ንቅሓት ፖለቲካዊ ዕጥቂ ሓያል ሓድነት ንምምስራት፡ ሓይሊ ዘድልዮ ምዃኑ ምእማንን፡ ይዕበ ይንኣስ ዝሓዘ ሒዙ ዓቕሙን ክእለቱ ኣዋሂዱ፡ድልውነቱ ምርግጋጽ ከኣ ግዜ ይጠልብ ኣሎ።
ካብ ዓሚ ሎሚ ከም ዝበሃል፡ ደላይ ፍትሒ ህዝብና በዚ እዋን ዝኸዶ ዘሎ መስመር ቃልሲ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ እቲ ንወፈራ ዝዳሎ ዘሎ ውሽጣዊ ሓይሊ፡ ጽባሕ ኣብ ሓያል ሃገራዊ ሓድነት ዝልወጥ ወይ ዝቕየር ውሽጣዊ ዕቍር ፖለቲካዊ ስርሒታት’ዩ።
ዘይተወደብ ህዝቢ ክዕወት ስለ ዘይክእል ከኣ፡ ኩሉ ብዝመስሎ ኣንጻር ህግዲፍ እንተ ወፊሩ፡ ከይዱ ከይዱ ነቲ ሃገራዊ ሓድነት ከረጋግጽ ስለ ዝኽእል፡ ካብ ምንጽጻግ ጸለመን ክስታትን ወጺእና፡ ነቲ ሒዝናዮ ዘሎና ሃገራዊ ወፍሪ ንምዕዋት ምስራሕ ከዕውት ይኽእል። ምኽንያቱ ሓደ ሃገራዊ ዕላማ ስለ ዝኾነ። ቀዳማይ መድረኽ ቃልሲ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ብዓወት ተዛዚሙ ኣሎ። ነዚ ከኣ’ዩ እቲ ”ንሓይሊ ሓድነት ሓይሊ የድልዮ” ዝበልናዮ። ሓይሊ ምክብባር፡ ሓይሊ ምስማዕ፡ ሓይሊ ምዝታይ፡ ሓይሊ ብሓባር ምስራሕ ኮይኑ፡ ኣብ’ዚ ካልኣይ ደረጃ ተበጺሑ፡ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኣብ ዘተ ይርከብ፡ ህዝባዊ ምልዕዓላት ይኣክል፡ ሲቪካዊ ማሕበራት በብዘለዎ ሃገራት ተሰሪዑ፡ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ከም እሳተ ጎመራ ዝተፍኦ ዘሎ ሃልሃልታ ድሌት ክብሪ ልዕላውነት ሃገሩን መሰል ህዝቡ ምልክት ንሓይሊ ሓድነት ዘረገጸ ሓይሊ’ዩ።
ቀደም ሓዊ ተኣጕዱ ክትሞቆሉ፡ ቡርኵታ፡ ብእምኒ ሩባ ጸባ ኣብ ጓጉድ ከተፍልሓሉ ወዘተ ንፈልጥ እንተነበርና፡ ሎሚ ንባዕሉ ሓዊ ከምይ ኢሉ’ዩ ዘሙቆና፡ መግብና ዘብስለልና’ና ንክሓስብ፡ ምሁራትን ፈልጣትን ” ሓዊ ክፍጠር ካብ ሰልስተ ነገር ሓይሊ ዘድልዮ ምዃኑ ይሕብሩ’ሞ ”ሙቀት፡ኦክስጂን፡ፈሓም ወይ እንጸይቲ ” ይብሉ። ምእንቲ’ዚ ፋሓም በይኑ፡ ኦክስጂን በይኑ ወይ ሙቀት በይኑ ሓዊ ኮይኑ ከምውቅ ወይ መግቢ ከብስለሉ ከም ዘይንኽእል ይገልጹ። ምእንቲ’ዚ እዚ ሰልስተ ነገራት ነቲ ንጥቅምና ነውዕሎ ሓይሊ፡ ሓይሊ ከም ዘድልዮ’ዩ። እዚ ከኣ ሓቅነት ዘለዎ ኣብነታዊ መስርሕ’ዩ።
ኣብ ውሽጢ ደምበ ተዋሞ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና፡ ዓቕሚ ኣሎ፡ ክእለት ኣሎ፡ ድሌትን ተበግስቶታትን ኣሎ። እዚ ኩሉ ከኣ ብሓደ እንተደኣ ተሓባቢሩን፡ ብሓደ ወፊሩ፡ ነቲ ሓይሊ ሓድነት ዘረጋግጽ ሓይሊ ፈጢሩ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። በዚ መሰረት ከኣ ሎሚ ውድባት ማሕበራት ብዓብይ ዝጥመት ዘይኮነ፡ እቲ ንበይኑ ኮይኑ ኣብ ገዝኡ ዘዕዘምዝም ዘሎ ከይተረፈ ውልቀ ሰብ ሓይሊ ሓድነት ንምርግጋጽ ሓይሊ ስለ ዝኾነ፡ ከም’ዚ ሕጂ ተስፋ ተነቢርሉ ዘሎ ህዝባዊ ወፈራ ንሕጋዊ፡ ቅዋማዊ ህዝባዊ መንግስቲ ክቅጽል ኣርሒቅና ምጥማት፡ ትዕግስቲ ዝሓተና እዋን ምዃኑ ምርዳእ ኣገዳሲ’ዩ።
ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ይደልድል
ዜናን ሓበሬታን ው.ሓ.ዲ.ለ
1 መጋቢት 2020


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ቢዛንታይን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኡክራይን (ብወግዒ ናይ ግሪክ ስርዓት እትኽተል ዝብል መጸውዕ ዘለዋ) ኣብ ኢጣሊያ ንዝቕመጡ ምእመናን እታ ቤተ ክርስቲያን መንበረ ጳጳስ ከምዘቖሙ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ክሕብር እንከሎ፡ ቅዱስነቶም ነቲ ሓዋርያዊ መስተናብር ኣብ ኢጣሊያ ንዝቕመጡ ናይ ቢዛንታይን ስርዓት ንናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኡክራይን ንናይ ሰበኻ ሮማ ንቕዱስነቶም ሓፈሻዊ ሓዋርያዊ ተራዳኢ ንሰበኻ ሮማ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ዶናቲስ ከምዝሰመይዎም መግለጺ ቅድስቲ መንበር ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ግክሪስ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኡክራይን (ናይ ቢዛንታይን ስርዓት እትኽተል) ብዝብል ወግዓዊ መጸውዕ እትፍለጥ ኣብ ኢጣሊያ ዝቕመጡ ናይ ቢዛታይን ስርዓት ሰዓብቲ መእመናን ተወለደቲ ኡክራይን ኣብ ኢጣሊያ ምእታው ዝጀመሩ ቅድሚ 20 ዓመታት ክኸውን እንከሎ፡ ንኣኣቶም ኣገልግሎት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ስደተይናታ ንዝከታተል ቤት ጽሕፈት ተዋሂቡ ከምዝጸንሔን ንናይ ኡክራይን ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ ሓዋርያዊ ወኪል ኣብ ኢጣሊያ ናይ ምእመናን ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኡክራይን ብፁዕ ኣቡነ ዲኦኒሲኦ ላቾቪችዝ ከምዝዀኑ ናይ ቅድስቲ መንበር መግለጺ ይሕብር።
ሎሚ እታ ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ኣብ ኢጣሊያ ኣብ 145 ማሕበረሰብ ዝተወደበት ብጠቕላላ 70 ሺሕ ምእመናን እትሓቁፍ ከምዝዀነትን ብ 62 ካህናት መንፈሳዊ ድጋፍ ዝወሃቦም ከምዝዀነን ናይ ኤክሳርካጦ መንበር ኣብ ሮማ ዝርከብ ቁምስና ቅዱሳት ሰርጆን ባኮን ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንዕለቱ ከም ቀዳማይ ንባብ ካብ ኢሳ 40.1 ‘ንህዝበይ ኣጸናንዑ፡ ኣጸናንዑ፡ ይብል ኣምላኽኩም። ንልቢ ኢየሩሳሌም ተዛረቡ፡ ጸበባኣ ኸም እተፈጸመ፡ ኣበሳኣ ኸም እተሐድገላ፡ ስለ ዂሉ ሓጢኣታ ድማ ካብ ኢድ እግዚኣብሔር ካዕበት ከም ዝረኸበት ኣውጁ’ ዝብል ኰይኑ ምጽኣት መሲሕ ዝእውጅ ነበረ።
ቅዱስነቶም ንኩሉ ዘጠቃልል ‘እግዚአብሔር ከመይ ቢሉ የጸናንዕ ከመይ ቢሉኸ ይገንሕ!’ ብማለት ይሓቱ እሞ ጐይታ ንሕዝቡ ከም ሕያዋይ ጓሳ ይመርሕ የጸናንዕ ከምኡ እውን ብርሕራሔ ኣቦ ይገንሕ ይቀጽዕ። ክጸናናዕ ንዝደሊ የጸናንዕ ኢሎም።
ጐይታ ክጸናናዕ ንዝደሊ የጸናንዕ!
መጠን ነፍሲወከፍ ካባና ንክጸናናዕ ልቡ ዝኸፈተ ፍቃዱ ዝሃበ መጠኑ ከኣ እግዚአብሔር የጸናንዖ። ብምጽንናዕ ይገንሖ።
ዝንሳእ ሰብን ታሕጓስ እግዚሔርን!
ቅዱስነቶም ነቲ ምሳሌ ናይ ጠፊኣ ዝተረኽበት በጊዕ ብካልእ ምሳሌ ንምርጓድ ናይቲ ጥፉእ ወዲ ምሳሌ ይጠቅሱ እሞ እቲ ጥፉእ ወዲ ክምለስ ከሎ ኣቦኡ ብማዕዶ ይርእዮ። እዚ ዘመልክት ከኣ እቲ ወዱ ካብ ዝኰብለላ ዕለት ጀሚሩ ሓፍ ኣብ ዝበለ ቦታ ኮይኑ ወዲ ሎሚዶ ይምለስ ጽባሕ እናበለ ዓይኑ ክሳብ ዝቚልዕ ዕለት ዕለት ይጥምት ከምዝነበረ የመልክት። ልቢ ሕያዋይ ኣቦኸስ እዚ እዩ ይብሉ።
ቅዱስነቶም ናብቲ ናይ ዕለቱ ምሳሊ ምልስ ይብሉ እሞ እቲ ሓንቲ በጊዕ ዘጥፍኤ ነተን ተስዓን ትሽዓተን ኣብ መሮር ገዲፉ ነታ ዝጠፍአት ከናዲ ክንደይ ሩባን ኲርባን ሰጊሩ ምስ ረኸባ ኣብ መንኩቡ ተሸኪሙ ናብ እኖታታ ይሕውሳ። ካብተን ዘይጥፍአ በታ ጠፊኣ ዝተረኽበት ብጣዕሚ ይሕጐስ። እግዚአብሔር እውን ከምኡ ካብቶም ንስሓ ዘይድልዮም ኣብዝሓ ናብ ልቡ ተመሊሱ ብዝንሳሕ ሓደ ሓጥእ ይሕጐስ የጸናንዕ ይርሕርሕ። ስለዚ ዕሚም እናበለ ምጉርምራም ነቋርጽ ከመይ ጐይታ ወትሩ ሓጢኣትና ይምሕረና።
ኣይነጒረምርም! ጐይታ ወትሩ ንሓጢኣትና ምስ መሓረ እዩ!
ቅዱስነቶም ኣብ ናብራና ምልስ ይብሉ እሞ ካብ ክነመስግን ዕሚም እናበልና ክነጒረምርም ከምዝቀለና ምናዳ ኸኣ ቊሩብ ክብድ ክብለናን ክጨንቀናን እንከሎ። ኣብዚ ይብሉ ቅዱስነቶም ዲያብሎስ ሥራሑ ከምዘይገድፍ ክንዝክር እዚ ከኣ ንሕና ክንሕጐስ ጨሪሱ ስለዘይወሓጠሉ ወትሩ ንክንሓዝን ክነማርር ወላ በቲ ንሱ ደፋፊኡ ዘፈጸመና ሓጢኣት ከይትረፈ ተስፋ ቈሪጽና ክንሓዝን እዩ ዝጽዕር ኢሎም።
ጐይታ ከጸናንዓካ ምሳኻ ኣሎኹ ቀረባ እየ ብማለት ብሕያወነትን ርሕራሔን ይቀርበና። እቲ ከኣል ኩሉ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ እግዚአብሔር እቲ ጅግና እግዚአብሔር ሓውና ኰይኑ ከማና ኰይኑ ምእንታና መስቀልና ተሸኪሙ ዝሞተ ሎሚ እውን እንተኾነ ኣይትብከ ዕሚም ኣይትበል ይብለና ኣሎ። ስለዚ ከምታ ከይሓተቶ ቀሪቡ ረሳ ወዳ ተንኪፉ ኣተንሲኡ ‘ኣይትብከዪ’ ኢሉ ዘጸናንዓ መበለት በዓልቲ ናይን ንሕና እውን እግዚአብሔር ከጸናንዓና ነፍቅደሉ።


text:
ዕለት 10 ሕዳር 2019 ዓ.ም ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ መንፈሳዊ ነጋድያን ኣብ ዝተረኽብሉ መሪሖም ምስ ኣዕረጉ፡ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ኣብ ደቡብ ሱዳን ሓዋርያዊ መገሻ ከካይዱ ከምዝዀኑ ገሊጾም፡ ህልዉ ኩነታት ቦሊቪያ እውን ዘኪሮም፡ ምእንቲ ቦሊቪያ ክጽለይን ተላብዮም፡ ዕለቱ ስለ ጻማ መሬትን ዕዮን ናይ ምስጋና መዓልቲ ምዃኑ ዘኪሮም፡ ናይ ኢጣሊያ ናይ ፖለቲካ ኣካላት ናይ ስራሕ ዕድል ኣብ ምፍጣር ክተግሁ ሓደራ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ማርኰ ጉወራ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ደቡብ ሱዳን ርእሰ ብሔር ሳልቫ ኪር ኣብ ሃገረ ቫቲካን ወግዓዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ቅዱስነቶም ናብ ደቡብ ሱዳን ንኽበጽሑ ድላይ ኣሎኒ እንክብሉ ገሊጾምሎም ከምዝነበሩ ክዝከር እንከሎ፡ ዕለት 11 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣብ 2020 ዓ.ም. ኣብ ደቡብ ሱዳን ሓዋርያዊ መገሻ ከካይዱ ድላይ ከምዘለዎ ብወግዒ ከምዝሓበሩ ዝገለጹ ጉወራ ኣስዒቦም፡ ቅዱነቶም ንሕዝቢ ደቡብ ሱዳን ዘኪሮም ኣብታ ሃገር ሰላም ጭቡጥ ክኽውንን ብምኽንያት እቲ ኣብታ ሃገር ዝተኸስተ ምዕልቕላቕ ማይ ብዘስዓቢ ከቢድ ሓደጋ 490 ሺሕ ዝግመቱ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ብዘይ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ይርከቡ ከምዘለዉ እውን ገሊጾም፡ ነቲ ሕዝቢ ሰብኣዊ ድጋፍ ክቐርበሉ ጻውዒት ኣመሓላሊፎም፡ ኣብታ ሃገር ናይ ሃገራዊ ሓድነት መንግስቲ ንምቛም ኣብ መንጐ ርእሰ ብሔር ሳልቫ ኪርን ናይ ተቓወምቲ ሓይሊ ነበር መራሒ ሪክ ማቻር ዘካይድዎ ናይ ሓባር ዘተ ሰንፈላል ከይኑ ከምዘሎን፡ እቲ ናይ ሓባር ዘተ ክብገስ ሓደራ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
እቲ ብዙሕ ዝተሳቐየ ፍቑር ሕዝቢ ደቡብ ሱዳን ብዓብይ ሓንቀውታ ብሉጽ መጻኢ ይጽበይ ኣሎ፡ ብፍላይ እቲ ኣብታ ሃገር ዝረአይ ዘሎ ሕድ ሕዳዊ ግጭት ከብቅዕን ነባሪ ሰላም ውሑስ ክኸውንን፡ እቶም ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ናይ ፖለቲካ ኣካላት ከይተሓለሉ ንናይ ሓባር ዘተ ዘተባብዕ ህርኩት ጻዕሪ ከሳልጡን ናይ መላእ ሃገርን ሕዝብን ናይ ሓባር ረብሓ ከማዕድዉን፡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ደቡብ ሱዳን እተካይዶ ኣብ ዘላ ጉዕዞ ብሔራዊ ዕርቂ ከሰንያ ኣምሕጸን፡ ኵላትኩም ምእንቲ እታ ወትሩ ፍቕራ ዝስምዓኒ ሃገረ ደቡብ ሱዳን ክትጽልዩ እላበው
ከምዝበሉ ጉወራ ሓቢሮም።


text:
ቁጠባ በቲ ዝድለ መእንታን ክዓቢ፣ኣብ ማክሮ-ኢኮኖሚ ክተኣታተቶ ዘለዎም ፖሊሲታት ኣመልኪትና ብቀፃልነት ምስ መንግስቲ ኢትዮዽያ ንዘራረብ ኣለና ይብሉ ወካላይ ሃገራት መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ (DAG) ኣምባሳደር ገርት ጉት።
መብዛሕተኦም መዐቀኒታት ማክሮ-ኢኮኖሚክስ ቁጠባ ኢትዮዽያ፣ኣብ ክሊ መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ኣሎ።ዋላ‘ኳ ናይ ሎም-ዘበን ትሕት እንተተበለ፣ኣብ‘ተን ዝሓለፋ ሸሞንተ ትሻዓተ ዓመታት፣መጠን ዕብየት ኢትዮዽያ ባዓል ድርብ ኣሃዝ ኮይኑ‘ዩ ተመዝጊቡ ኢሎም ኣምባሳደር ገርት ጉት።
እቲ ኣብ ኢትዮዽያ ይትግበር ዘሎ ፖሊስን ግብራውነቱን ኣመልኪቶም ክዛረቡ ከለው ድማ ”ንዓይ ምዕባለ ማለት ብነብሱ ኪኢሉ ሸቶ ኣይኮነን። ምዕባለ ውፅኢት ዝተነፀረ ፖሊሲ‘ዩ።መንግስቲ ዝነፀሮም ፖሊሲታት፣መሰረት ዘደንቁ ምዕባለታት ከምዝኾውን‘ዩ።ግን ርግፀኛታት ምኻን ኣይካኣልን።ንሕናን ምንስትር ፋይናንስ ከምዝበልናዮ፣ግዳማዊ ፀላዊ ረቋሒታት‘ውን ኣለው። ዓለም-ለኸ ቁጠባዊ ቅልውላው‘ሎ።ደርቂ፣ከጋጥም ይኽእል።ጊዚያዊ ሒቅታ ከስዕብ ዝኽእለሉ ኩነታት ክህሉ ይኽእል‘ዩ።ብዝኾነ ነቲ ኢትዮዽያ ዝወሰደቶ ተባዕ ስዳሮታት ግና ካብ ምንኣድ ዓዲ ኣይንውዕልን” ኢሎም።


text:
ኣባል ባይቶ ኣመሪካ ካረን ባስ ኣበርክቶ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ኒብሲ ሃስል ኣብ ባይቶ ኣመሪካ ብነባርነት ክዝርከር ከምእትሰርሕ ኣፍሊጣ።
ካረን ባስ ወኪል ዞባ 37 ካሊፎርንያ ማለት ኒብሲ ሃስል ዝዓበየሉ ከባቢ ዘጠቓልል ደቡባዊ ክፋል ሎስ ኣንጀለስ ብምውካል ኣብ ባይቶ ኣመሪካ እትሰርሕ ዘላ ፖለቲከኛ ኣባል ሰልፊ ደሞክራት እያ።
ካረን ባስ፤ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ኒብሲ ሃስል ንዝዓበየሉ ከባቢ ብምሕጋዝን ወፍሪ ገይሩ ብምምዕባልን ዝገበሮ ኣበርክቶ ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ክምዝገበሉ ዘኽእል ስራሕ ከምእትፍልም እያ ብመገዲ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሐቶ ሓበሬታ ኣረጋጊጻ።
ኣባል ባይቶ ካረን ባስ ኣቐዲማ ንሳ ዝመርሓቶን ሓደስቲ ወከልቲ ህዝቢ ማለት ካብ ኮለራዶ ዝተወከለ ካብ ኤርትራውያን ስድራ፡ቤት ዝውለድ ኮንግረስማን ዮሴፍ ንጉሰን ካብ ሶማልያውያን ትውለድ ኮንግረስዉማን ኢልሃን ዑማርን ዝሓቖፈ ጉጅለ ልኡኽ ሒዛ ኣብ ኤርትራ ዑደት ገይራ ምንባራ ይዝከር።


text:
ተመራመርቲ ደን፣ምጭፍጫፍ ዱር ቀንዲ ምንጪ ደርቂ ምኻኑ ገሊፆም።ኣብ ዳግመ-ምትካል ዝያዳ ትኹረት ንክግበር‘ውን ፀዊዖም።
ኣብ ኢንዶኔዥያ ዝርከብ ዓለም-ለኸ ማእከል ምርምር ዱር ዝሰርሕ ቴርይ ሳንደርላንድ፣ጫካ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ደራኺ ግደ ኣለዎም፣መግቢ ስለንረኽበሎም ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሚዛናውነት መጠን ማይ‘ውን ኣበርክቶ ስለዘለዎም‘ዩ ይብል።
”እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣጓኒፉ ዘሎ ፀገም ምናልባሽ‘ውን ኣብ ደቡባዊ ኣፍሪቃ ዝተኸሰተ ደርቂ፣ጫካታት ስለዝተቆረፁ‘ዩ።ከም‘ቶም ኣብ ትሮፒካዊ ዞባ ዘለው ዱራት ጠሊ ዝህቡ ስለዘይኮኑ፣ድሕሪ ምቁራፆም ንፍግረ-መርየት ዝተሳጠሐ‘ዩ እቲ ከባቢ።ከምሳዕቤኑ ድማ እኽሊ ተዘሪኡ ንከፍሪ ዘይካኣል ይገብሮ።ስለዚ ኣብ ሞንጎ ሽፋን ዱርን ጠሊን ቀጥታዊ ምዝማድ‘ዩ ዘሎ። ብሓፂሩ፣ተኽሊ ክቁረፅ ከሎ፣ጠሊ ይጠፍእ፣ዑደት ማይ ይቋረፅ ከምኡውን ደርቂ ይስዕብ” ይብል ንሱ።
ሚስተር ሳንደርላንድ፣ውሕስነት መግቢ ዘይረጋገፀሉ ምስጢር ንምፍላጥ ኣፀጋሚ ኣይኮነን‘ዩ ዝብል።እቲ ዑደት እንተተቋሪፁ፣ሰባት ዝምገብዎ ይስእኑ ንደርቂ ይሳጥሑ ይብል።ኣብ ምብራቅን ደቡባዊን ኣፍሪቃ ዘሎ ርኡይ ፀገም፣ዕንፀይቲን ፋሓምን ኣብ ምብሳል መግቢ ኣብ ጥቅሚ ምውዓሉ ኣሉታዊ ፅልዋ ዘምፅእ ምኻኑ‘ውን ሓቢሩ።
ስለዚ፣ዳግመ-ምትካል ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ወሳኒ ተራ ኣለዎ ዝብል ገምጋም ኣለዎ ሚስተር ሳንደርላንድ።ተመሳሳሊ ዘርኢ ብዘይምዝራእ እውን ንሓፈሻዊ ቅብፀት ምሕራር ዘርኢ ምክልኻል ከምዝካኣል ይዛረብ።
ሚስተር ሳንደርላንድ ወሲኹ ”ምስ ደርቂ ተኣሳሲሩ ዘሎ ፀገም፣ሰባት እታ ዘላቶም ጥሪት ኣብ ሓደ ስፍራ ምዕቋሮም‘ዩ።ንኣብነት መሸላ ጥራሕ እንተዘሪእካ፣እዚ እኽሊ‘ዚ ብደርቂ ዝጥቃዕ ስለዝኾነ ውሕስነት መግቢ ኣብ እዋን ደርቂ ንምርግጋፅ ከቢድ‘ዩ ዝኾነካ።ሓረስቶት ደቡባዊን ምብራቅን ኣፍሪቃ ነዚ እኽሊ‘ዚ ብሰፊሑ‘ዮም ዝዘርኡ።ስለዚ ኩነታት ኣየር ምስ ዝቅየር ናብ ፀገም‘ዮም ዝኣትው” በለ።
ጭፍጨፋ ኣግራብ ንደርቂ ጠንቂ ይኸውን ኣሎ ተባሂሉ
ዳግም ምትካል ኣግራብ ክተኣታተው'ውን መፀዋዕታ ቀሪቡ
ተመራመርቲ ደን፣ምጭፍጫፍ ዱር ቀንዲ ምንጪ ደርቂ ምኻኑ ገሊፆም።ኣብ ዳግመ-ምትካል ዝያዳ ትኹረት ንክግበር‘ውን ፀዊዖም።


text:
ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ዘልዕሎ ዘሎ ናይ ኩናት ስግኣት፡ ህዝቢ ዝገጥምዎ ዘለዉ ጸገማት ንኸየልዕል ዝግበር ዘሎ`ዩ ዝበሉ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ሻዕቢያ ኣብ ኢትዮጵያ ዓቢይ ናይ ምንጋዕ ለውጢ ክገብር ዓቕሚ ከምዘይብሉ ተዛሪቦም።
ንሉዓላዊ ረብሓ ኢትዮጵያ ዘኽብር ክሳብ ዝኾነ፡ ኣብ ፈለግ ኣባይ ዓቢ ዲጋ ንኽስራሕ ኣይንቃወምን ዝበሉ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ እንተኾነ እኹል ዲፕሎማሲ ተሰሪሕሉ ድዩ? እኹል ናይ ምክልኻል ጉዳይ ተገይርሉ ድዩ? እቲ ኩንትራት ተዋሂቡ ዘሎ ሳሊኒ ንዝተባህለ ኩባንያ`ዩ፡ እዚ ሳሊኒ ዝብሃል ኩባንያ ድማ እንታይ ዓይነት ትካል ምዃኑ ይፍለጥ`ዩ ኢሎም።
ካልእ ኣብቲ ናይ መቐለ ኣኼባ ዝተላዕለ ጉዳይ፡ ንብልሽውና ዝምልከት`ዩ ኔሩ። ኢትዮጵያ ብብልሽውና ትፍለጥ ሃገር ኾይና`ላ ክብሉ`ውን ተዛሪቦም። “ስርቂ፡ ምጥፍፋእ ሰማይ በጺሑ`ሎ፡ እዞም ዝእሰሩ ዘለዉ`ኸ ምስ`ቶም ታሕተዎት ሰበ-ስልጣን ጥራሕ ድዩ ምትእስሳር ኔርዎም?”
ንምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
ኣህጉራዊ ጥምረት እገዳ-በረራ ሊብያ ካብ በንጋዚ ናብ ክሊ ኣየር ትሪፖሊ የስፍሖ`ሎ። ደገፍቲ ጋዳፊ ድማ ጸረ-ነፈርቲ ብረት ምትኳሶም ቀጺሎም ኣለዉ። ሓንቲ ነፋሪት ኣመሪካ ኣብ ሊብያ ተሓምሺሻ`ላ፡ ጠንቁ ግን መካኒካል`ዩ ዝመስል ይብል ወተሃደራዊ ሓይሊ ዩናይትድ ስቴትስ።
ቻይና፡ ህጹጽ ውዕል ምቁራጽ ተኹሲ ክግበር ትጽውዕ፡ እቲ ግጭት ሰለማዊ ፍታሕ ክድለየሉ`ውን ትደሊ። ሊግ ዓረብ`ውን ተዓቅቦታቱ ክገልጽ ጀሚሩ።
ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፕረሲደንት ጃኮብ ዙማ፡ ንመራሒ ሊብያ ብሓይሊ ምውራድ ኣይንድግፍን ኢሎም። ግዳማዊ ጣልቃ`ውን ተቓዊሞም። ”ንሕና ከም ደቡብ ኣፍሪቃውያን፡ ኣይፋሉን ንቕትለት-ሲቪላት፡ ኣይፋሉን ንምቕያር መንግስቲ ከምኡ`ውን ንግዳማዊ ጎበጣ ሊብያ ኣይፋሉን ንብል ኣለና”።
ናይ ዚምባብወን ኡጋንዳን ፕረሲደንትታት`ውን ተቓውሞኦም ኣስሚዖም ኣለው። ናይ ናይጀርያ ሚንስተር ወጻኢ`ውን ከምኡ።
ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ሎማዕንቲ ኣብ ክሊቭላንድ ዝተኸፍተ ናይ ሪፓብሊካዊያን ዋዕላ ኣብ መወዳእታ እዚ ሕዚናዮ ዘለና ሰሙን ንዶናልድ ትራምፕ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ፓርቶም ንክኾኑ ብወግዒ ክመፅርፁዎም እዮም።
ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኦሃዮ ከተማ ክሊቭላንድ ሎማዕንቲ ሰኒ ዝተኸፍተ ዋዕላ ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ኣብ ሃገራዊ ፀጥታን ኢሚግሬሽን ዘተኮረ እዩ።ኣቢ ዋዕላ መደረ ዘስምዑ ናይ ቀደም ናይ ቴክሳስ ኣማሓዳር ሪክ ፔሪ፣ኣደ ሓደ ኣብ ቤንጋዚ ሊብያ ዝተቐትለ ኣሜሪካዊ፣ናይ ቀደም ናይ ኒው ዮርክ ከንቲባ ሩዲ ጂዩሊያኒን ብዓልቲ ቤት ትራምፕ መላኒያን ይርከቡዎም።
ምስ CBS 60 ደቓይቕ ዝተብሃለ ፕሮግራም ትማሊ ሰንበት ምሸት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ትራምፕ ብዛዕባ ኩነታት ዓለም ንዝቐረበሎም ሕቶ መሊሶም።ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ሕፅይቲ ዴሞክራስያዊ ፓርቲ ሂላሪ ክልንቴንን ዘቕንዐ ነቐፌታ ኣቕሪቦም ኣለው።
ፅንዓት የድልየና እዩ ዝበሉ ዶናልድ ‘’ኦባማ ድኹም፣ሂላሪ ድኽምቲ ሕግን ስርዓትን የድልየና’ሎ፤ፅኑዕ ዶባት ንደሊ ኢና’’ ኢሎም።
ትራምፕ ኣብ ዶብ ዩናይትድ ስቴትስን ሜክሲኮን ሓፁር ክስራሕ ኣለዎ፤ሙስሊማት እውን ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ከይኣትው ክኽልከሉ ኣለዎም ኢሎም ነይሮም።ኣብ ናይ ትማሊ ቃለ ምልልሶም ግን ሙሲልም ይትኣገዱ ዝብል መርገፂኦም ኣለስሊሶም ኣለው።
ካብ ተነሲ ናብ ክሊቭላንድ ዝተጉዓዘት ደጋፊት ትራምፕ ጆሃና ቡውሌን ንትራምፕ ዘይድግፉ ሓቀኛ ዓቃባዊያን ኣይኮኑን ትብል።
ኮድ ፒንክ ንዝተብሃለ ጉጅለ ካብ ዝመስረቱ ሓንቲ መዲያ ቤንጃሚን ብምኽንያት ዘርኣዊ መደረታቶምን የሕልፍዎ ዝነበሩ ፅልኣትን ንምቅዋም ናብ ክልቪላንድ ከምዝመፀት ትዛረብ።
ትራምፕ ዝቕፅል ሓሙስ ህፁይ ሪፓብሊክ ብምዃን ብወግዒ ክቕበሉ እዮም።


text:
ትንታነ ድሕረ-ሞት (Postmortem) ንፍልጠትን ልቦናን ኣገዳሲ’ዩ።
ኣብ ለካቲት 1975 ተወሊዱ፡ ብሄራዊ መሰል ህዝቢ ትግራይ ኬረጋግጽ ዘንቀደ ህወሓት፡ ኣብ 46 ዓመቱ፡ ዝልከም ለኪሙ ሓመድ ድበ ይለብስ ኣሎ። ዘሕዝን ታሪኽ እዩ። ከመይሲ፡ ህወሓት፡ ህዝቢ ትግራይ “ባህግና ከዐውት ይኽእል’ዩ” ብዝብል እምነት ተወፍዩ ዝሰርሓሉን ህይወት ኣሽሓት ዝገበረሉን ውድብ’ዩ። ብስለትን ብቕዓትን መሪሕነት ወያነ ግን፡ ማዕረ’ቲ ዕላማን ዝተኸፍሎ ክቡር ዋጋን ኮይኑ ኣይተረኽበን።
የግዳስ፡ ሕጂ’ውን፡ ወያነ እንተብቅዐ ህዝቢ ትግራይ ነባሪ እዩ። ባህጉን ዕድላቱን፡ ብውደቀት ወያነ ተቘጽዩ ዝተርፍ ኣይኮነን። ንወያነ ናብ ጉሓፍ-ታሪኽ ዝደርበየ ስትራተጂያዊ ጌጋታት ግን፡ ህዝቢ ትግራይ ጥራይ ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢታት ኢትዮጵያ ብሕልፊ ድማ ፖለቲከኛታት ክመሃርሉ ዝግባእ እዩ።
ልቦና ንምዕባይ፡ ካብቲ ብዙሕ ጠንቂ ሕልፈት-ወያነ ነቶም ዓበይቲን ጉሉሓትን ክንጠቅስ፦
- ወያነ፡ ንቃልሲ ክወፍር እንከሎ፡ ኣብ ማኒፊስቶ 1968 (1976) ዘስፈሮ፡ ኣብ መንጎ ምምስራት ናጻ ሪፑብሊክን ብሄራዊ ማዕርነትን ዝላኻዕ ኣጓጉል ዕላማ፡ እቲ መሰረታዊ ጠንቂ ውድቀቱ እዩ። ወያነ፡ ምሉእ ናይ ቃልሲ ዕድመኡ፡ ንጹር መርገጺ ከይሓዘ፡ በዚ ማንታ ኣተሓሳስባ’ዩ ተመሪሑ።
- ህ.ግ.ሓ.ኤ. ኣብ ለካቲት 1985፡ ዝምድናኡ ምስ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኢትዮጵያ ንምንጻር ዘውጽኦ መግለጺ ንኣብነት፡ ወያነ፡ ለኻዕካዕ ገዲፉ፡ ክውንነታዊ ዕላማ ኣነጺሩ፡ ንማዕርነታዊ ሓድነት ህዝብታት ኢትዮጵያ ክቃለስ ዝምዕድ እዩ ነይሩ። ግን፡ ኣይመረጾን።
- ኣብ 1993፡ ወያነ ዝጸሓፎ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ምንጩ ማኒፊስቶ 1968 እዩ። ሽዑ’ውን ህዝባዊ ግንባር፡ ብኸምኡ ዓይነት ዓሌታዊን ከፋፋሊን ፖለቲካ፡ ስሙርን ምዕቡልን ሃገር ምፍጣር ከምዘይክኣል መርገጺኡ ኣፍሊጡ እዩ። ውጽኢቱ ከኣ፡ ብግብሪ ተራእዩ።
- ወያነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸተሎ ቁጠባዊ ፖሊሲ፡ “ደው በለለይ ክብለጸልካ” ዝዓይነቱ ግባበ እዩ። ብደም ንጹሃን ተጋሩ መንበረ-ስልጣን ምስ ጨበጠ፡ ንባህጊን መስዋእቲን ህዝቢ ትግራይ ጠሊሙ፡ ውልቃዊን ስድራቤታዊን ማሕፉዳ ከኻዕብት ኣህነፍኒፉ። ንናይ ውሽጥን ግዳምን ሰረቕቲ ምቹእ ባይታ ፈጢሩ፡ ሃገር ኣብ ዓዘቕቲ ዕዳ ሸሚሙ።
- ክድምና ካልእ ዝዓበየ ታሪኻዊ ጌጋ ወያነ እዩ። ኣብ ክንዲ ክብረትካ ሓሊኻ፡ ንረብሓ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢታት ኢትዮጵያን ጎረባብቲ ህዝብታትን ተጊህካ ምስራሕ፡ ትኳቦ ሰኒቕካ ዞባዊ ጎብለል ናይ ምዃን ጥሙሕ፡ መወዳእታኡ ናብ ጸድፊ ኣምሪሑዎ። “ዘየትሓድር ኣየማሲ” ከምዝበሃል ድማ፡ ዝኣመኖም ኣሸቀልቱ፡ ካብ ቁጥዐ ህዝቢ ከድሕንዎ ኣይከኣሉን።
- ህዝቢ ትግራይ ዘይናቱ ዘይምነ ጭዋ ህዝቢ እናኾነ፡ ወያነ ብሕልሚ ምስፍሕፋሕ፡ ርስቱ እንዳማቱ ክጥርር፡ ምስ ደቂ-ሃገሩ ህዝብታት ኣምሓራን ዓፈርን ከምኡ’ውን ምስቲ መናብርቱን ቀንዲ ጸግዑን ጎረቤቱን ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ግጭት ምሽማሙ እቲ ካልእ ስትራተጂያዊ ጌጋ እዩ።
- ወያነ ኣብ 1998 ብነድኢ ግዳማውያን ሓይልታት፡ “ባድመ ናትና እያ” ብዝብል ጻዕዳ ሓሶት፡ ንህዝቢ ትግራይን ኢትዮጵያን ኣታሊሉ፡ ብሃብቲን ህይወትን ህዝቢ ኢትዮጵያ ምጥልዑ እቲ ዝገደደ ኣበሳ እዩ።
- ብግዜ ወራር፡ ንኤርትራውያን ነበርቲ ኢትዮጵያ፡ ብዘስካሕክሕ ግፍዒን ራስያን ምብራሩ፡ ብወራር ክበጽሖ ኣብ ዝኸኣለ መሬት ኤርትራ ድማ፡ ምስ ጭውነት ህዝቢ ትግራይ ዘይከይድ፡ ክሳብ ምፍሓር መቓብር ሰማእታት ዝበጽሐ ጽዩፍ ተግባራት ምፍጻሙ፡ ካልእ ዓቢ በደል እዩ።
- ኣብ 2002፡ ጉዳይ ዶብ ፍርዲ ምስተዋህቦ፡ ወያነ “ባድመ ወሲኽካ ዝሓተትናሉን ዘይሓተትናሉን መሬት ተዋሂቡና” ብዝብል ዳግማይ ሓሶት፡ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ሬሳታት ናይቶም ብድሑር ስልቲ ውግእ ዘህለቖም ኣስታት 100,000 ንጹሃን ደቁ ከምዝጭፍር ገይሩ ኬብቅዕ፣ ድሕሪኡ ን20 ዓመታት ትግባረ ብይን ዓንቂጹ፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣይሰላም-ኣይኲናት ሃዋህው ፈጢሩ፡ ንህዝቢታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ግዜን ዕድላትን ኣኽሲሩዎም እዩ።
- ኣብ 2018፡ ወያነ “Game Over!” ተባሂሉ ካብ ስልጣን ምስ ተኣልየ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ክትግበር ዝወሰዶ ውሳነ ተቐቢሉ ጌጋኡ ክእርም ዕድል ረኺቡ ነይሩ። እንተኾነ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ተሓቢኡ፡ ንግሩሃት ተቐማጦ ዶብ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክገብሩ እናደፍአ፡ ኣብቲ ዝተጎብጠ መሬት ኤርትራ ሓደስቲ ሰፋሮ እናወሰኸ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ዶብ ከይስሕብ እናዓገተ፡ ዕንቅፋት ክኸውን ፈቲኑ።
- ኣብ መወዳእታ “ዓሻስ፡ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት” ከምዝበሃል፡ ካብ ተሓታትነት ንምምላጥ ያኢ፡ ነቲ ክሰርቕ ከሎ ኣበይ ኣለኻ ዘይበሎ ህዝቢ ትግራይ ብሓሽከት ጸላእቲ ከምእተኽበ ኣምሲሉ ብምድንጋር፡ ኣብ ሕዳር 2020፡ ብግጉይ ወተሃደራዊ ቅማረ፡ ታሪኻዊ ስሕተት ፈጺሙ. . . ግብኣተ መሬቱ ኣቀላጢፉ።
ህዝቢ ትግራይ፡ ከም ኩሉ ካልእ ህዝቢ፡ ደላይ ሰላምን ልምዓትን እዩ። ካልእ ዝተፈልየ ባህጊን ጥሙሕን ክህልዎ ኣይክእልን። ስለዚ ድማ፡ ካብዚ ዝተጠቕሰን ዘይተጠቕሰን ታሪኻዊ ጌጋታት ትምህርቲ ብምቕሳም፡ ነዚ ውድቀት ዘስዓበ ኣተሓሳስባ ምስ ሳንዱቕ ሬሳ ወያነ ኣፋንዩ፡ ከም ኢትዮጵያዊ ምስ ኣሕዋቱ ከምኡ’ውን ምስ ህዝቢ ኤርትራ ብሰላም ክነብርን ኣብሊጹ ክረብሕን ሕርያ ዘይኮነ ግድን እዩ። ንድሕነት ቁንጣሮ ገበነኛታት፡ ንኸንቱ ዝሃለቐ ህይወት ተጋሩ ይኣክል!


text:
Radio Erena: 07 May 2021
ኣብ ሶማል፣ ኣብ መንጎ ርእሰ ምምሕዳራትን ፕረዚደንት መሓመድ ፋርማጆን ተፈጢሩ ብሰንኪ ዘሎ ምክፍፋል፣ እታ ሃገር ናብ ዝበኣሰ ምብትታን ከይትወድቕ ተሰጊእሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ቀጠር፣ ንተተፋነንቲ ሓይልታት ንምቕርራብ ዘንቐደ ፍሉይ ልኡኽ ሰዲዳ።
እቲ ብላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር፣ ሙልታቕ ኣልቃሕታኒ ዝተመርሐ ፍሉይ ልኡኽ፣ ብ01 ግንቦት ናብ ሶማል ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ሓሰን ሮብለ ኣብ ሞቛድሾ፣ ምስ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ሙሰ ቢሐ ድማ ኣብ ከተማ ሃርጌሳ፣ ከምዝተራኸበ ተፈሊጡ ኣሎ።
ምስቶም ቀንዲ ተቓወምቲ ፕረዚደንት ፋርማጆ ዝኾኑ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን ግና ዛጊት ርክብ ከምዘየካየደ ማዕከን ዜና ጋሮወ ንምንጭታቱ ብምውካስ ጠቒሱ።
እንተኾነ፣ ፍሉይ ልኡኽ ቀጠር፣ ምስ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ኣሕመድ ማዶበንን ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ሰይድ ዓብዱላሂ ደኒን፣ ኣብ ከተማታት ጋሮወን ኪስማዮን ርክባት ከምዘካየደ ዝጠቕሱ ምንጭታት ዜና’ውን ኣለዉ።
ፍሉይ ልኡኽ ቀጠር፣ ምስዞም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ኣብ ኬንያ፣ ከተማ ናይሮቢ ምስጢራዊ ርክብ ከምዘካየደ’ውን ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ነቲ ሓበሬታ ክልቲኦም ወገናት ነጺጎሞ።
መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን፣ ምስ ፕረዚደንት ፋርማጆ ዘተ ምክያድ ትርጉም የብሉን ናብ ዝብል መደምደምታ ስለዝበጽሑ፣ ብመንጎኝነት ፍሉይ ልኡኽ ቀጠር ዝካየድ ርክብ’ውን ፍረ ከምዘይህልዎ ተንተንቲ ፖለቲከ ሶማል የረድኡ።
እዞም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት፣ ነቲ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ስልጣኑ ድሕሪ ምብቅዑ፣ ብዘይምርጫ ንክልተ ዓመታት ከናውሕ ዝወሰነ ፕረዚደንት ፋርማጆ ኣፍልጦ ከምዘይህብዎ’ዮም ገሊጾም።
ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ኣንጻር ውሳኔኡ ድሕሪ ዝተላዕለ ፖለቲካዊ ተቓውሞታትን ግጭትን፣ ምስ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ብምዝታይ፣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ምርጫ ክካየድ ጸዊዑ።
ቀጠር ድማ ነዞም ተተፋኒኖም ዘለዉ ሓይልታት ሶማል ናብ መኣዲ ዘተ ንምቕርራቦም’ያ ፍሉይ ልኡኻ ናብታ ሃገር ሰዲዳ ዘላ።
======================


text:
ጳጳሳዊ ዓለም ሓቆፋዊ ናይ ስነ ማርያም መጽናዕታዊ ተቕዋም ንዘቑሞ ናይ ትንተናን መጽናዕትን ናይ ገበን ጉጅለታትን ጉጅለ ማፍያን ክፍሊ መጽናዕቲ ምኽንያት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸኮ ዕለት 15 ነሓሰ 2020 ዓ.ም. መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን ቅዱስነቶም፥ ተክለ ሰብነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ካብ ጽልዋ ናይ ገበን ጉጅለታት ናጻ ምግባር ኣዚዩ ህጹጽን ኣገዳስን ምዃኑ ከምዘመላኸቱ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኮ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብዛዕባ እቲ መልእኽትን እቲ ዝቐውም ሓድሽ ናይ መጽናዕቲ ጨንፈር ኣመልኪቶም ናይቲ ጳጳሳዊ ተቕዋም ኣቦ መንበር ኣባ ስተፋኖ ቸኪኒ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ተዋፋይነት ንማርያም ናይ ሃይማኖትን ባህልን መንፈሳዊ ውርሻ እዩ፡ ስለዚህ እዚ መንፈሳዊ ውርሻ እዚ ንናይ ካብቲ ወንጌላውን መንፈሳውን ማእዝናቱ ብምርሓቕ ናይ ገበን ጉጅለታት ካብ ዝፈጥርዎ ጽልዋ ናጻ ምግባር ወሳንን ናይ ቤተ ክርስቲያን ሓላፍነትን እዩ፡ ጉጉይ ኣጠቓቕማ ተክለ ሰብነት ማርያም ንምቅላዕን ካብ ጽልዋ ናይ ገበን ጉጅለታት ናጻ ንምግባር እቲ ዝቐውም ሓድሽ ናይ ትንተናንን መጽናዕትን ጨንፈር ምኽንያት ዕለት 18 መስከረም 2020 ዓ.ም. ናብ ዝካየድ ፍሉይ ዓውደ መጽናዕት ኣሰናዳእትን ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ቃል ዘስምዑን ናይ ምርምር ጽሑፍ ዘቕርቡን ነቲ ዓውደ መጽናዕቲ ዘነቓቕሑን ቅዱስነቶም ምስጋና ኣቕሪቦም ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራን ማርያማውያን ኣባይቲ መቕደስ ናይ ጸሎትን ናይ ወንጌላዊ ተግባርን ናይ ምልዋጥን ስፍራ ከምዝኾነ የዘኻኽሩ።
ብዙሓት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ጽልዋ ንኽገብሩ መንፈሳዊ ውርሻታትን መንፈሳዊ ባህልታትን ከም መጋበርያ ከምዝጥቀሙን እዚ ኣጠቓቕማ እዚ ንምቅላዕን መንፈሳዊ ውርሻን ባህልን መጋበርያ ጥንቆላን ማሪትን ከይኸውን ምሕባር የድሊ፡ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝፍጽምዎ ጸረ ሰብኣዊ ተግባራቶም ምኽንያታዊ ከምስሉን ብዙሓት ሰባት እውን ናይ ገበን ጉጅለታት ግሊያ ክኾኑን ንናይ ገበን ጉጅለታት ዕላማ ከም ቅኑዕ ክቕበልዎን ክነብርዎን ዝጥቀምሉ ሜላ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ተክለ ሰብነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ካብ ናይ ገበን ጉጅለታት ጽልዋ ናጻ ምግባር ኣገዳሲ ምዃኑ የብርሁ።
እቲ ዕለት 18 መስከረም ዝካየድ ዓውደ መጽናዕቲ ጳጳሳዊ ዓለም ሓቆፋዊ ናይ ስነ ማርያም መጽናዕታዊ ተቕዋም ንዘቑሞ ናይ ትንተናን መጽናዕትን ናይ ገበን ጉጅለታትን ጉጅለ ማፍያን ክፍሊ መጽናዕቲ መርሓ ጐደና ዝሕንጽጽ ከምዝኾነ እውን ሓቢሮም፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዕለት 13 ግንቦት ናይቲ ዝቐውም ክፍሊ መጽናዕቲ ተበጽሖታትን ውጽኢትን ብወግዒ ዝቐርበሉን ዝሕበረሉን ዓለም ሓቆፍ ዓውደ መጽናዕቲ ዝካየደሉ ዕለት እውን ከምዝኸውን ኣዘኻኺሮም፡ ተክለ ሰብነት ቅድስቲ ድንግል ማርያን ካብ መጋበርያ ንውልቃዊ ረብሓን ካልኦት በዚ ኣገባብ እዚ መጋበርያ ክኾኑ ብዝተፈላለዩ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝፍጸምዎ ተግባር ምእመንን ማሕበረሰብን ኣፍልጦ ክህልዎም ዝድግፍ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ንመስርሕ ዕርቀ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ስዒቡ ናብ ወደባት ቀይሕ ባሕሪ ዝወስዱ መንገዲታት ምኽፋት ቐዳምነት ዝወሃቦ ምዃኑ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሕመድ ሺሃድ ምግላጹ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ድሕሪ’ቲ ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ውጥረት ክልቲኣን ሃገራት ሶኑይ ሓምለ 9,2018 ኣብ ኣስመራ ብዝተፈረመ አዋጅ ሓባራዊ ሰላምን ምሕዝነትን ምብቕዑ ድሕሪ ምግላጹ ክልቲኣን ሃገራት ኤምባሲታተን ክኽፈቱ፡ ምንቅስቃስ ሰባት፡ ምኽፋት ወደባትን በረራ ከምዝጅመር ምግላጸን ይፍለጥ።
እዚ ታሪኻዊ ዝተባህለ ፍጻሜ ነቲ ተአፋፊ ዝኾነ ፖለቲካንን ጸጥታን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝልውጥ ምኳኑ ይግለጽ ኣሎ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሕመድ ሺሃድ ብረቡዕ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ምኽፋት ናብ ወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ዝወስዱ ክልተ መንገድታት ንመላእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣወንታዊ ጥቕሚ ዝህብ’ዩ ኢሎም።
“እዚ ዝረአ ዘሎ ምዕባለታት ንህዝብታት ክልቲኦም ሃገራት ጥራይ ዘይኾነ ንመላእ’ቲ ዞባ ዝጠቕም’ዩ” ክብሉ ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ዘካየድዎ ዑደት ምሕባሮም መርበብ ሓበሬታ ኤርትራ ሻባይት ገሊጹ’ሎ።
ሰብ ሞያ ብወገኖም ምኽፋት ወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ኢትዮጵያ ፍርያታ ንወጻኢ ንምልኣኽን ሸርፊ ናይ ወጻኢ ባጤራ ክትረኽብ ከምዝሕግዛ ይገልጹ።
ኣስታት 100 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ንዘለዋ ኢትዮጵያ ኣብ ወደባት ጅቡቲ ክትውከል ዝጸንሓት ኮይና ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር አብይ አሕመድ ናብ መዝነት ካብ ዝመጹ ግን ንወደባት ሱዳን ክጥቐሙ ኣብ ስምምዕ ከምተበጽሓ ይፍለጥ።


text:
- ኣብ ጀርመን ዝተመስርሑ ሰነዳት ንኤርትራ ዝለኣኹ ከም መረጋገጺ ኩነታት ሓዳር፡ ኣታዊታትን ካልእን ብመጀመርያ ኣብ Notar ወይ ክኣ ኣብ Amtsgericht ወይ ክኣ ኣብ Regierungspraesidium ተረጋጊጹ እቲ ቀንዲ መበቆል ሰነድ (ኦርጅናል) ይቐርብ። ብድሕሪኡ እቲ ሰነድ ተረጋጊጹ ማሕተም ምስ ሰፈሮ ጥራይ ኣብ ኤርትራ ብመገዲ ቆንስላዊ ጉዳያት ምስተረጋገጸ ኣብ ኤርትራ ሕጋውነት ለቢሱ ኣብ መንግስታዊ ይኹን ህዝባዊ ኣብያተ ጽሕፈት ተቐባልነት ይረክብ።
- ብኮፒ ወይ ብፋክስ ዝመጸ ሰነድ ኣይረጋገጽን እዩ።
- ኣብ ኤርትራ ዝተመስርሐ ሰነድ ግድን ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቆንስላዊ ጉዳያት ተረጋጊጹ ምስ መጸ ጥራይ እዩ ኣብ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ፍራንክፈርት ተረጋጊጹ ቅቡል ዝኸውን
- ዝረጋገጹ ሰነዳት፡ ኩነታት ሓዳር፡ ሰነድ ትምህርቲ፡ ዕለተ ልደትን ካልእን
- ክፍሊት 45.00 ኤሮ
ክሊራንስ 2% ከምተኸፍለ መረጋገጺ ሰነድ


text:
አባላት ተቓዋሚ ፓርቲ ኬንያ ሎሚ ሶሉስ ናብ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ዝርኸብ ጎደናታት ብምውጻእ ኣብቲ ጥቕምቲ 26 ዝኻየድ ዳግማይ ምርጫ አባላት ኮሚሽን ምርጫ ብሓደሽቲ ክትክኡ ዝጠልብ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አካይዶም።
ተቓዋሚ ፓርቲ እታ ሃገር ኣባላት ኮሚሽን ምርጫ እንተዘይተቀይሮም ኣብ እዋን ምርጫ ኣድማ ከምዘላዕሉ እንተገለጹ’ኳ ገዛኢ ፓርቲ ግን ነዚ መፈራርሒ ይነጽግ።
ድምጺ ብፖሊስ ኬንያ ዝትኮስ ዘንብዕ ጋዝን ነናብ ዝተፈላለየ ኣንፈት ዝብተኑ ዝነበሩ ተሳተፍቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንሰማያት ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ሎሚ ንግሆ መሊኦሞ ኔሮም። ተሰለፍቲ ናብ ሕንጻ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ ንምጽጋእ ኣብ ዝፈተንሉ ብፖሊስ ተበቲኖም።
እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንኣመሓዳሪ ኮሚሽን ምርጫ ኢዛ ቺሎባ ወሲኹ ንኣባላት ኮሚሽን ምርጫ ካብ መዝነቶም ክእለዩ ጸቕጢ ንምፍጣር ብመራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ዝተጸውዓ ስሩዕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
“እቲ ኮሚሽን ምርጫ ኣቐዲሙ ዝነበረ ዘይንቡርን ዘይሕጋዊ ኩነታት ተሓተቲ ዝኾኑ አባላቱ ክሳብ ዘለው ቕኑዕ ምርጫ ከረጋግጽ ኣይኽእልን እዩ። ስለዝኾነ ድማ ሎሚ ብህዝባዊ ጸቕጢ ካብ መዝነቶም ክእለዩ ዝጽውዕ ነዚ ሰላማዊ ዘመተ ጀሚርና አለና። እዚ ምስ ዝኸውን ድማ ኢና ፍትሓዊ ዝኾነ ውጽኢት ምርጫ ክንረኽብ ንኽእል።”
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ነቲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ ምርጫ ንምንታይ ውዱቕ ከምዝገበሮ ምሉእ መግለጺ ሂቡ’ዩ። እቲ ቤት ፍርዲ ዋላ’ኳ ንወልቒ ሰብ አባላት እቲ ኮሚሽን እንተዘይጠቐሰ ነቲ ኮሚሽን ግን ካብ ምውቓስ ግን ኣይተቆጠበን። እቲ ኮሚሽን ካብ ኩለን ኑቑጣታት ዝመጽእ ቆጸራ ቅድሚ ምእኻቡ ንኮምፒተራቱ ንቤት ፍርዲ ክፉት ኽገብር ዝብል ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ከምዘይተቐበሎ’ውን ተገሊጹ’ዩ።
ቅድሚ እዚ ሎሚ ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አቦ መንበር ራይላ ኦዲንጋ ዝመርሕዎ ፓርቲ ኦራንጅ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ጆን ናዲበ፡ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ንናይ ጸጥታ ሓበሬታ መወደዳርቶም ራይላ ኦዲንጋን ካሎንዞ ሙሳኦካ ኣልዮም እዮም ክብሉ ተሰሚዖም’ዮም።
ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ግን ቅድሚ ቅዋማዊ ቀውሲ ኣብታ ሃገር ምልዓሉ ፖለቲከኛታት ፍልልያቶም ክፈትሑ ይጽውዑ።


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፥ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ልዕልና ሕጊ ናይ ምኽባር ስራሕ ኣብ ሓጺር ግዜ ክውዳእ`ዩ ኢሉ።
ኢትዮጵያ ነቶም ሻቕሎቶም ዝገለጹ መሓዙታ ተመስግን ዝበለ ዶ/ር ኣቢይ ፥ እቲ ስርሒት ሓንቲ ልዑላዊት ሃገር ንውሽጣዊ ጉዳያታ ተመሓድረሉ ዓቕሚ`ዩ ኢሉ።
ብደብዳብ ነፈርቲ ዝተሰነየ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ኩናት ኣብ ዝቐጸለሉ እዋን፥ ኣባል ፈጻሚ ኮሚቴ ህወሓት ጌታቸው ረዳ፥ ሓንቲ ነፋሪት ውግእ ኣውዲቕና ክብል ከሎ፥ ወሃቢ ቓል ሚንስትሪ ምክልኽል ኢትዮጵያ ጀነራል መሓመድ ተሰማ ንድምጺ ኣሜሪካ ክዛረብ ከሎ ድማ፥ ነቲ ዝተባህለ ብምንጻግ ኩለን ነፈርትና ኣማን`የን ዘለዋ ተልእኮኣን ድማ ብዝግባእ ይፍጽማ`ለዋ ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ትማሊ ሰንበት ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ፥ ሓዲሽ ኣዛዚ ሰራዊት፡ ሓዲሽ ሓላፊ ስለያን፥ ሓዲሽ ሚንስተር ጉዳያት ወጻእን ሸይሙ`ሎ።
ብኻልእ ወገን፥ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ኢትዮጵያ፥ ብቐዳም ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ፥ ፈደራል መንግስቲ ኣብ ክልል ትግራይ ግዚያዊ መንግስቲ ከቕውም ኣዚዙ`ሎ። ብቤት ምኽሪ ፈደረሽን ዝተመሓላለፈ ውሳነ 359/2003 ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ክልላዊ መንግስቲ ንሕገመንግስታዊ ስርዓት ኣብ ሓደጋ ስለዘእተወ መንግስቲ ብመሰረት ሕገመንግስታዊ ዓንቀጽ 62/9 ናብቲ ክልል ኣትዩ ሕጊ ከኽብር ኣለዎ ይብል።


text:
ቃል ሓዘን
ደሓን ኩን ጽኑዕ ! ብጻይ ብርሃነ መንነት ሰብ መርገጽ`ዩ ፤ንመርገጽ ዝኽፈል ዋጋ ኸኣ ኣሎ ። እቲ ዝዓበየ መርገጽ ከኣ ንናይ ሓባር ረብሓ ትወስዶ መርገጽ`ዩ፤ መኻይዱ ኸኣ ዓበይቲ ዝኸፍልዎ ዋጋ ኣሎ ። ጸብጺብካ ዘይውዳእ ዋጋ። ሓደ ካብኦም
ደሓን ኩን ጽኑዕ !
ብጻይ ብርሃነ መንነት ሰብ መርገጽ`ዩ ፤ንመርገጽ ዝኽፈል ዋጋ ኸኣ ኣሎ ። እቲ ዝዓበየ መርገጽ ከኣ ንናይ ሓባር ረብሓ ትወስዶ መርገጽ`ዩ፤ መኻይዱ ኸኣ ዓበይቲ ዝኸፍልዎ ዋጋ ኣሎ ። ጸብጺብካ ዘይውዳእ ዋጋ። ሓደ ካብኦም ነርካ። ዓቢ ሰብ ።
ካብቲ ኣጸቢቁ ዘዕብየካ ኸኣ ንኤርትራዊ ጂኦ ፖለትካ ዝጾሮ ኩሉ ዓይነት ፍልልያት ሰቲኻ ኣብ ነፍስኻ ነቲ ብዙሕ ከም ሓደ ከተርእዮ ዝኸኣልካ ምንባርካ`ዩ።
ተጋዳላይ ብርሃነ ገሹ ፡ ኩሉ`ዩ ዝመውት፤ እቲ ዘሕዘነኒ ግና ኣብ ዕብየትካ ሃገርካ ክትሓቅፎካ ዘይምኽኣላን፤ ብደገ ደገኻ ክትሰናበተና እንኮለኻን`ዩ።
እዚ እቲ ንዓይ ዝስማዓኒ`ዩ፤ እንተ ንስኻ ንቃልሲ ሓርነት ዝተቀየሰ ግዜን ዕድመን ከምዘየለ ካብ ሰብካ ንላዕሊ ትፈልጦ ጉዳይ ስለ ዝነበረ ክምህ ከይበልካ ኢኻ ኸድካ። እዚ ኣከያይዳኻ`ዚ`ዩ ኸኣ ከጸናናዓና።
ብሰላም ዕረፍ
ጽንዓት ንቤተ ሰብ ፈተውትን ኣቶ ብርሃነ ገሹ
ኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ


text:
ኣርባዕተ ኢትዮዽያውያን መናእሰይ፣ዝመፅእ ሰሙን ኣብ‘ቲ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ምስ 120 ኣፍሪቃውያን መናእሰይ ዝራኸብሉ መድረኽ መፃኢት ኣፍሪቃ ንክሳተፉ ናብ ዋሽንግተን ዲሲ ክመፁ‘ዮም።ካብኦም ሓደ መንእሰይ ዮሃንስ መዝገበ‘ዩ።
መንእሰይ ዮሃንስ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ምክትል ኣቦ-መንበር ማሕበር መናእሰይ ፓን ኣፍሪቃ'ውን'ዩ።ንሱ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-ምልልስ፡መራሕቲ መናእሰይ ኣፍሪቃ ስሙር መርገፂ ሒዞም ናብ ዋዕላ ዋሽንግተን ዲ-ሲ ንክመፁን ምስ ፕረዚደንት ኦባማ ንክዘራረቡን ዛጊድ ፃዕሪ ጀሚረ'ለኹ ይብል።
መንእሰይ ዮሃንስ መዝገበ ኣብ ተበግሶ ፕረዚደንት ኦባማ ክሳተፍ'ዩ
- በትረ ስልጣን
ፕረዚደንት ኦባማ ነቲ ዝጀመርዎ ከየቓርፅዎ ክሓትት'የ'ውን ይብል
ኣርባዕተ ኢትዮዽያውያን መናእሰይ፣ዝመፅእ ሰሙን ኣብ‘ቲ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ምስ 120 ኣፍሪቃውያን መናእሰይ ዝራኸብሉ መድረኽ መፃኢት ኣፍሪቃ ንክሳተፉ ናብ ዋሽንግተን ዲሲ ክመፁ‘ዮም።ካብኦም ሓደ መንእሰይ ዮሃንስ መዝገበ‘ዩ።


text:
ዓመታዊ ነሓሰ 16 ኣዋልድ ትግራይ ዘኽብረኦ በዓል ኣሸንዳ ሃይማኖታዊ መሰረት ኣለዎ፡፡ ኣብ ከተማ መቐለ እንዳ ሚኪኤል ዝነበሩ ሊቀ ሊቃውንቲ ያሬድ ካሳ ብዛዕባ እዚ ይገልፁ፡፡ “ነሓሰ 16 ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ሰማያዊ መንግስቲ ዝዓረገትሉ ዕለት’ዩ፡፡ ምስ ሞተት ኣብ ሳልሳይ ማዓልቲ ከም ወዳ ናብ ሰማይ ዓሪጋ’ያ፡፡ ሻቡ ፃድቃን፣ ሰማእታት፣ ነብያት፣ ሃወርያት፣ ደናግል ቅዱሳን ኣንስቲ ብዕልልታን ዝማሬን ዓጂቦም ሰንዮምዋ፡፡ በዚ ድማ ኣዋልድ ይመከሓላን ይሕበናላን፡፡ ነዚ ንምዝካር ድማ ዓመታዊ ኣሸንዳ ይብላ” ኢሎም፡፡
እቲ ኣሸንዳ ዝብል መፀውዒ ድማ ካብቲ ኣብ ሽምጢ ኣዋልድ ዝእሰር ኣሸንዳ ዝበሃል ገፊሕ ቆፅሊ ወይ ድማ ሳዕሪ ዝተወሰደ ምዃኑ ኣቦና ያሬድ ካሳ ይዛረቡ፡፡
ኣብ ቅንያት ኣሸንዳ ኣዋልድ ናፅነተን ዝእውጃሉን ካብ ወጋሕታ ክሳብ ፀሓይ ዓራርቦ ዝፃወታሉን ዝሕምብጣሉን በዓል’ዩ፡፡
ኣዋልድ ካብ ካልእ እዋን ዝያዳ ብባህላዊ ኣልባሳት ማዕሪገንን ተፈሻሺለን ስለዝቐርባ ድማ “ቆልዓ ኣሸንዳ ሪኢኻ ኣይትታሓፀ” ይባሃል፡፡


text:
Radio Erena : 25 May 2015
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ንበዓል ናጽነት ብዝተፈላለየ ስምዒታት ከምዝጸንበሉ ወከልቲ ሬድዮ ከካብ ቦትኡ ሓቢሮም።
በዚ መሰረት ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ካብቲ ብኤምባሲ ኤርትራ ዝተኻየደ ጽምብል ተፈልዮም ኣብ ዝወደብዎ መደብ፣ ኣብ ክንዲ ብጓይላን ዳንኬራን ኣብ ህሉው ኩነታት ዘተኮረ ዘተ ኣካይዶም።
እቲ ትርጉም ናጽነት፡ ሕድርን ለበዋን ሰማእታት ብምትግባር’ዩ ዝምዘንን ዝግለጽን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኻየደ ጽንብል፡ ብዘይካ’ዚ ንህሉው ኩነታት ብዘንጸባርቕ ዝተፈላለየ ቋንቋታትን ስነ ጥበባዊ ፍርያትን ዝተፈላለየ ደርፊታ ከምዝተኸብረ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ገሊጹ።
በንጻር እዚ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ንደገፍቱን ነቶም ካብ ኤርትራ ዝመጹ ደረፍቲን ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ነቶም ኣብ ቀጽሪ’ቲ ጓይላ ዝካየደሉ ዝነበረ ኣደራሽ ተረኺቦም መንግስቲ ብዛዕባቶም ኣብ ባሕሪን ምድረበዳን ዝሞቱ ዘለዉ ዜጋታት ከተኩር ብምጥላብ ‘ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ብዳንኬራን ሳዕስዒትን ክበዓል ኣይግባእን’፡ እናበሉ ዝቃወሙ ዝነበሩ ደለይቲ ፍትሒ፡ ‘ኤርትራውያን ኣይኮኑን’ ክብል ናይ ዓዘራ መግለጺ ምሃቡ እቲ ወኪል ኣረጋጊጹ።
ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ዜና ኣብ ሽወደን ከተማ ስቶኮልም’ውን ብኤምባሲ ኤርትራ ተወዲቡ ንዝተኻየደ ናይ ጓይላን ሳዕስዒትን መደብ ካብ ደለይቲ ደሞክራስዊ ለውጢ ተቓውሞ ከምዘጋጠሞ ተሓቢሩ።
ኣብ ሽወደን ዝርከቡ ኤርትርውያን ደለይቲ ፍትሒ ኣብ 23 ግንቦት ኣብ ዘካየድዎ ጽምብል መዓልቲ ናጽነት ኣብ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ‘ዮም ዘትዮም።
ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ጀርመን፣ ብሪጣንያ፣ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ፣ ኣመሪካን ካናዳን ‘ውን መዓልቲ ናጽነት ብዝተፈላለየ ስምዒታት’ያ ተጸንቢላ።
ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ንመበል 24 ዓመት ጽምብል ናጽነት ኤረትራ ኣብ ክልተ ደምበ ማለት ኣብ መንጎ ደገፍቲ ህግደፍን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢን ተገማሚዖም ይጽንብልዋ ምህላዎም ኣቐዲሙ ተገሉጹዩ።
===============================


text:
ሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፈርት
22.09.2009
እቲ ብሓባር ኣብ መላእ ዓለም ክካየድ ተምዲቡ ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት በቲ ተምዲብዎ ዝነበረ ዕለት ማለት 18.09.2007 ተኻይዱ። ብኹሉ ድማ መግለጺታቱ ዕዉት ምንባሩ ተሓቢሩ። እታ ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ብኹሉ መዳይ መደባ ኣዋዲዳ ትቀራረብ እኳ እንተ ነበረት እቲ ዝቐርብ ዝነበረ መግለጺታትን ሓባሪ ስእልን ናይቲ ዛጊድ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍታት ብፍላይ ኣብ ሃገር ሽወድን ገለ ሓበሬታ ስለ ዝሃበና ድማ መልክዕን ቅርጽን ናይቲ ብዕለት 22.09.2007 ዝካየድ ሰላማዊ ሰልፊ ኣቐዲማ እታ ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ነቲ ሓርፋፍ ገምጋም ክህልዋን ነቲ ዛጊድ ተሊማቶ ዘላ መደባት ኣብ ንጹር ከተቐምጥን ዕለት 20.09.2007 ተኣከበት። እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ኤውሮጳ ዝተኻየደ ሰልፊ እውን ብዙሕ ጦብላሕታት ኢዩ ወፍዩላ።
ከምቲ ዝተሓንጸጸ ነቶም ተሳተፍቲ ሰዓት 10.00 ቅድሚ ቀትሪ ብኹሉ መሐበሪ ተዋሂቡ ስለ ዝነበረ እቶም ተሳተፍቲ ግን ብኹሉ መዳያት ነፍስ-ወከፍ መደባት ከመዓራርዩ ስለ ዝጸንሑ ካብቲ መጸዋዕታ ሰዓት ነቲ መራኸቢ ቦታ ከዕለቅልቕዎ ተራእዮም። ኣብ ሰዓትና ከም ንጅምር እውን ተረዳእና። እቲ ነታ ካብ ሲቭካውያን ማሕበራትን ደንበ ተቓወምቲ ውድባትን ዝቖመት ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ንኹሉ መደባታ ሰሪዓ ክትጓዓዝ’ውን ቀሊል ሕቶ ኣይነበረን። እቲ ናይ ተሳተፍቲ ቁጽሪ ካብቲ ዝገመትናዮ ኣዝዩ ከም ዝዓቢ ክርድኣና ክኢሉ። ስለ’ዚ ካብ ጸጥታ ጀሚሩ ክሳብ ኣሰራርዓ ምስቶም ናይ ጀርመን ፖሊስ ዝጠለብ ክወሃሃድ ከም ዘለዎ ኣመትና።
ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ካብ ዕለት 18.09.2007 ናብ ቀዳም ዕለት 22.09.2007 ኪመሓላለፍ ዝተገብረ ክልተ ዓበይቲ ምኽንያታት ኣብ ግምት ብምእታው ኢዩ ዝነበረ። ብመጀርያ ድማ እታ ቀዳመይቲ ዕለት ኣብ ናይ ስራሕ መዓልቲ ትውዕል ስለ ዘላ ንተሳተፍቲ ኣብ ክሳተፍሉ ዝኽእልሉ ዕለት እንተተፈጸመ ኣድማዒ ከም ዝኸውን ገምጊምና። ካልእ እውን ቀንዲ መገበሪና ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንገብረሉ ቦታ ምስ ካብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ጀርመን ኮነ ካብ ሃልኦት ሃገራት ዝመጹ ቱሪስት ብሓባር መረዳእታን ኩነታት ሃገርና ከም መግለጺ ንምቕራብ እቲ ካልእ ሰላማዊ ሰልፊ ገርካ ምቕራብ ኣድማዒ ኢዩ ስለ ዝበልና ኢና መደብና ናብ ዕለት 22.09.2007 ምቕያር ተሰማሚዕና።
ሰለስተ መዓልታት ቅድሚ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተኻየደሉ ዕለት ሕጊ-ግደፍ ከም መርዓድን ዓንቃፍን ውጥን ተባሂሉ ሓደ ጽሑፍ ናብቶም ምስ ኮምፕዩተር ርክብ ዘይብሎም ኣባላቱ ክብትኑ ቀንዮም። ኣብ ጽሕፎም ገለ ግብረ መልሲ ክወስዱ ጠለባት ኣንቢሮም። ነዚ ኮነ ወይ ካልእ ሸርሖም ኣብ ግምት ኣእቲና ኢና ተበጊስና።
ቅድሚ ምብጋስና ምስቲ ምምጻእ ናይ ተሳተፍቲ ካብ ካልኦት ከተማታት ማለት ካብ ሽቱትጋርት ከለን ካስል ማንይም ሃይደልበርግ ብዋሕዚ ብመጠኑ ካብ ዝተፈላለየ ገጠራት ቅድሚ እቲ ዝተሓሰበ እዋን ተዛዚሙ ተወድአ። ኩለን ተቓወምቲ ውድባት ሲቪካውያን ማሕበራትን እውን መሳለጥያ ሰላማዊ ሰልፈን ታበላታተን ሒዘን ቀሪበን ተዳለዋ። ካብቲ ተጸበናዮ ንላዕሊ መጉልሕ ድምጽታት እውን ቀረባ። ምስ ፖሊስ መንግስቲ ጀርመን ድሕሪ ምዝርራብ ድማ ግዕዞና ናብቲ ዕሙር ህዝቢ ዝርከበሉ ከባቢ ሮመር (RÖMER) ተጀመረ። ክንብገስ ከለና ብዕድመ ዝሸምገላን ዝሸምገሉን ከምኡውን ኣደታት ኣብ መንኮርኮር ቆልዑ ዝተወጥሑ ሒዘን ስለ ዝነበረ ስክፍታታት እውን ነበረና። ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ተሳታፊ ቁጽሪ ክውስኽን ክብ ክብልን ጽቡቕ ትምኒት ይንበረና እንበር ካብቲ ናይ ቀደም ዝነበረ ኣሃዝ ብክግመት ዘይክእል ክዓቢ ምስ ተመልከትና ንኹሉ ሞራልና ኣዝዩ ክብ በለ። ልዕሊ ካልኦት እውን ሓለፋ ክግበረለን ኣይደለያን ጥራይ ዘይኮነስ ኣበርክቶአን በዳህን ህጡርን ነበረ። ቁጽረን ድማ ካብቲ ካልእ ጾታ እንተ ወሓደ 50% ይኸውን ወይ ይበዝሕ። እቲ እንጎዓዘሉ ሰዓት መስርሕን ክእቶ ስለ ዝነበረን ዝኣኸለን እቲ ህዝቢ ተሰሪዑ ክኸይድ ተበገስ ካብ ካይዘር ሽርታሰ ጀመረ። ንጎዓዘለን ጎደናታት ከም ካይዘር-ሽትራሰ፣ ቫይስ-ፍራወን-ሽትራሰ፣ ቪሊብራንት-ብራንት ፕላትዝ፣ በትማን ሽትራሰ (Kaiserstr., Weisfrauen Str., Willy Brandt Platz, Bettmann Str., Römerplatz) ኣብቲ ዋና ቤት ጽሕፈት ከንቲባ ፍራንክፈርት ዝርከቦ ሮመር ፕላትስ ዝበሃል ቦታ ምስ በጻሕና ድማ ብክቢ ተሰሪዕና መበገሲ ናይቲ ዘግበረና መግለጽን መደረታትን ንምስማዕ ኢዩ ነይሩ። ኣብ እቲ ጎደናታት እዘን ዝስዕባ ጭርሖታት ብመጉልሕ ድምጺ ኮነ ብድምጺ ነፍስ-ወከፍ ኣስማዕና።
ብቋንቋታት ትግርኛን ጀርመን ከምዚ ዝስዕብ ነበረ፣-
፥ ሽዱሽተ ዓመታት ብዘይ ፍርድን ፍትሕን ኢሰባሰን ዝተኣስሩ ይፈትሑ።
፥ ጋዝጠኛታትና፣ ናይ ሃይማኖት መራሕትና፣ ዝተኣስሩ ወለድን መንእሰያትን ብዘይ ቅድመ ኩነት ይፈትሑ።
፥ ፍትሕን ሕግን ዝዓሰላ ኤርትራ ኢያ ኤርትራና ንብላ።
፥ ህዝብና ሰላም እንበር ናይ ውግእ ባህጊ የብሉን።
፥ ሽግር ዶብና ብቕልጡፍ ሰላማዊ መዕለቢ ይገበረሉ።
፥ ቅድሚ ልዑላውነት መሬት ልዑላውነት ህዝቢ ይኽበር።
፥ ተቓውምቲ ውድባት ኣብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ክጥርነፋ እዋኑ ሕጂ ኢዩ።
ዝብል ጭርሖን ሳምዕን ኢዩ ዝጭራሕ ዝነበር። ኣብቲ ሮመር ዝበሃል ቦታ ምስ በጻሕና ድሕሪ ነቲ ሰለዳታት ናይቶም እሱራትን ኣብ ቀይዲ ዘለዉን ዝሓዘለ ታበላታት ገጉቡእ ቦታት ምስሓዘ ምስቲ ጭርሖታት ዝተጻሕፎ ነዋሕቲ ዕላማታት ንመደረን ተራ ተዋህበ።
እቶም መደርቲ ድማ በብታራ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብምምጓስ ነቶም ኣወሃሃድቲ ሽማ
ግለ ምስጋናን ናእዳን በብታራ ኣቕረቡ፤ ቃልስና ክድንፍዕን ክዓብን ኣብ ገዛ ትምኒትን ሃረርታን ጥራይ ዘይኮነስ ብውዕዉዕ ተሳታፍነትን ስንና ነኺስና ክሳብ ነዚ ዘሎ መዕነዊ ሕጊ-ግደፍ ከይሰልከና ኢደይ ኢድካ ኢልና ኪኖ ሓጹር ክንድርብዮ ኢዮም ዝገለጹ።
1 ካብ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ኣቶ ንጉሰ ጸጋይ
2 ካብ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኣቶ ዓብደልዓዚ ሳልሕ
3 ካብ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ኣቶ ባህታ ሃይለማርያ
4 ካብ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ኣቶ ብርሃነ ገብረእግዚኣብሄር (ብራሽ)
5 ካብ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣቶ ተስፋይ ተኽለ
6 ኣባል ሰልፊ ናህዳ
7 ካብ ስዊድን ዝመጸ መንእሰይ ከሰተ ሰመረ
8 ካብ ኦርተደክሳዊት ቤተ ክርስትያን ቐሺ ኣብርሃም
9 ካብ ሲቪክ ማሕበራት ኣብ ጀርመን ተስፉ ዘውደ
ኩሎም ጽቡቕን መዓድን መስመርን ኣኻኻብን መደርኦም ኣስምዑ። እቲ ብወገን ሕጊ-ግደፍ ክካየድ ዝተቐረበ ጸይቀ-ግኑን ኣመልን ተግባርን እውን ብኣዝዩ ንኡስ ማለት ብሰለስተ (3) ሃሱሳት ስእልታት ስኢሎም ከቕርቡ ተዳልዮም ነይሮም። ኣብ ገለ እዋን እውን እቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ልዕሊኦም ኣብ መቕርቦምን ግፍዒ ዝተፈጸሞም ርስን ዝበለ ግብረ-መልሲ ክህቡሉ ፈቲኖም ግን በቲ ካብ ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ዝተዋህቦም መእለይን ማዕዳን ክእለ ተኻኢሉ። ኩሉ ፈተነታቶም ድማ ጠርባሽን ድኹምን ሙዃኑ ተራእዩ። እዚ ቅድሚ ምእላዮምን ምውዳቖም ዝመጽእ ምልክት ከም ዝኾነ ብሩህ ነይሩ። ምስቲ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሕቶታትና በቶም ናይ ቤተ-ክርስትያን ዝኾኑ ኣቦና ዝቐረበናን ዝተዋህበናን ማዕዳ ንኹላህና ኣመንቲ ኣላህን እግዚኣብሄርን መሳጢ ብምንባሩ ካህናትና መሻይኽና ኣብ ጎኒ ህዝቦም ከበርክትዎ ዝኽእሉ ዓቢ እጃም ከም ዘሎ ተዓዘብና። ኣብዚ ናይቲ ዝተኻየድ ኩሉ ስእላዊ መግላጺ ድማ ብሰፊሑ ከም ዝቐርብ ንሕብር። ቁጽሪ ተሳተፍቲ ኣዝዩ ዓብን ብርኩትን ካብ ምባል ሓሊፍና ኣብቲ ዝወጽእ ስእልታት ተራእዩ ነፍስ ወከፍ ናቱ ግምታት ክህበሉ ይኽእል።
ኣብ ምውዳእ ናይቲ ሰላማዊ ሰልፊ ድማ ኣቐዲምና ነዘን ዝስዕባ ናይ መንግስቲ ጀርመን ኣካላት ሰላማዊ ሰልፊ ንክንገብር ዝደረኸና ምኽንያትን እነቕርቦ ጠለባትን ዘቕረብናዮ ጽሑፋት ዘተዋህበና ዘሐጉስ ምላሽ ተነበ። እተን ትካላት መንግስቲ እዘን ዝስዕባ ኢየን፡-
1 Bundesministerium für Wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung
ሚኒስተር ቁጠባ ኮነ ንዝምዕብላ ሃገራት ተራድኦን ሓገዝ ዘበርክት ክፍሊ።
2 Abgeornetenahaus von Berlin ናይ ሃገረ ጀርመን ባይቶ ኣብ በርሊን
3 Auswärtiges Amt ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ጀርመን
4 Beauftragter Ost / Horn von Afrika ክፍሊ ምብራቕን ቀርኒ ኣፍሪቃን
5 Beautragter Menschenrechte ቤት ጽሕፈት ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል
6 Deutsche Bundestag ናይ ህዝቢ ጀርመን ፓርላመንት።
እቲ ዝተዋህበ ምላሽ ድማ ንሰላማዊ ሰልፍና ዕዉት ክኸውን ኣብ ልዕሊኡ ድማ እተን ዝምልከተን ትካላት ንጠለብና ተመልኪተን ብወገነን ክካየድ ዝኽእል ኩሉ ዝኣኽለን ከም ዘካይዳ ገሊጸን።
ንተዛረብቲ ቋንቋ ብጀርመን ምስ ተነበ ናብ ቀጻሊ ጉዕዘና ገጽና መረሽና። ከምቲ ኣበጋግሳና ድማ ብጽብቕ ኣንዳመረሸና መልእኽትና ዛዘምና። ድሕሪ ብዙሕ ናይ ሓባር ስእልታት ምስ ጽቡቕ ድልየትን ንክንዕወት ትምኒትን ቀጻሊ ቃልስና ከነበርክት ለበዋ ብምቕባል ዛዘምናዮ። መደምደምታ ሰላማዊ ሰልፍና ዕዉትን ኣወንታዊ ከም ዝነበረ ንገልጽ።
ኣዋሃሃዲት ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ጀርመን።
ፍራንክፈርት 22.09.2009
ሰላማዊ ሰልፊ ዘዳለዋ
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ (Eritrean People´s Movement)
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (Eritrean National Salvation Front)
ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ (Eritrean Peoples Democratic Front
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (Eritrean liberation Front)
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ – ሰ.ባ.(Eritrean liberation Front RC)
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ (Eritrean Democratic Party)
ስኒት ሰላም ፍራንክፈርት ጀርመን (Senit Selam Frankfurt)
ኤርትራዊ ማሕበር ንሰላም ሽቱትጋርት ባ.ቩ.(Eritrean Civil Society for peace Stuttgart BW)
ኤርትራዊ ማሕበር ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል ሽ.ባ.ቩ.(Eeritran Civil Society for Human rights Stuttgart BW)
መቓልሕ-ኤሪትራ.ኦርግ (Mekaleh-Eritra.Org)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1105


text:
• እግዚአብሔር “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ/ ከም መልክዕናን ኣምሳልናን ሰብ ንግበር” ኢሉ ንሰብ ካብ ሓመድ መሬት ፈጠሮ። እዚ ብናይ አብ ልቢ ሓሲቦም፤ ብናይ ወልድ ቃል ተዛሪቦም፤ ብናይ መንፈስ ቅዱስ እስትንፋስ ንዝፈጠርዎ ሰብ ምስ ወደቐ፡ “ንግበር ሰብአ” ኢሉ ዝተዛረበ ቃል ናብ ኣዳም መጽአ። ካብ መሬት ንኣዳም ዝገበረት ኢድ ድማ ተዘርግሐ። (መዝ. 144፡7)
• “ኦ ኣዳም መሬት አንተ ወትገብእ ውስተ መሬት / ኦ ኣዳም መሬት ኢኻ እሞ ናብ መሬት ከኣ ክትምለስ ኢኻ” ኢሎም ነቲ ሥላሴ ብናይ አብ ልቢ ሓሲቦም ፡ ብናይ ወልድ ቃል ፈሪዶም፡ ብናይ መንፈስ ቅዱስ ሕያውነት ኣጽኒዖሞ ዝነበሩ ፍርዲ ንኸልዕል እቲ ዝፈረደ ኣካላዊ ቃል ናብ ኣዳም መጽአ።
• ኣዳም ብሰንኪ ኃጢኣቱ ንድምፂ እግዚአብሔር ፈሪሁ ይነብር ነበረ። “. . . ድምፅኻ ኣብ ገነት ሰሚዐ ፈራሕኩ፡ . . .” (ዘፍ. 3፡10-13) ከምዝብል። ሕዝቢ እስራኤል ኣብ ከረን ሲና ንነቢይ ሙሴ ኣብ ዝተዛረበሉ ጊዜ፦ “ንሰምዕ ኣሎና ንስኻ ባዕልኻ ተዛረበና፡ ኣምላኽ ግና ምእንቲ ከይንመውት ኣይዛረበና” (ዘፍ. 20፡19) በልዎ። በዚ ድማ እግዚአብሔር ነቲ ኣብ ደቂ ሰብ ዝነበረ ፍርሒ ኃጢኣት ንኸርሕቕ ሰብ ኾነ። ኣማኑኤል ቋንቋ ሰብ እናተዛረበ ሕጊ ጠባይኣውን መጽሓፋውን እናፈጸመ ብሥርዓት ሰብ ተመላለሰ። ንድምፁ ሰሚዑ ኣብቲ በለስ ንዝተኃብአ ኣዳም ደልዩ ረኸቦ። (ሉቃ. 15፡4-7)
• ሰብ፡ ነቲ ዝተዋህቦ ትእዛዛትን ሕግታትን ኪፍጽም ኣይከኣለን። በዚ ኸኣ እግዚአብሔር ናባና መጺኡ፡ ኣተግቢሩ፡ ሠሪሑ ሓዲስ ሕገ ወንጌል ሃበና።
እግዚአብሔር ሰብ ኮይኑ ንሰብ ብኸመይ ኣድኂንዎ፧
“እግዚአብሔር ንዓለም ካብ ዝፈጠረሉ ጥበብ፡ ሰብ ኮይኑ ንዓለም ዘድኃነሉ ጥበብ ዝያዳ የደንቕ’ ይብል ቅዱስ ቄርሎስ። ከመይ! ሰብ ንምድኃን ንሕሊና ዘደንቕ ምሥጢር ተፈጺሙ እዩ።
• ኣዳም ካብ ኅቱም መሬት ተፈጢሩ ኪኃጥእ ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ግና ካብ ኅቱም ድንግልና ኣዴና ድንግል ማርያም ተወሊዱ ንኣዳም ኣድኃኖ።
• ኣዳም ካብ ንጹሕ መርገም ካብ ዘይብሉ መሬት ተረኺቡ ክብድል ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ግና መርገመ ሥጋን መርገም ነፍስን ካብ ዘይብላ እግዝእትነ ማርያም ተወሊዱ ኣድኃኖ።
• ኣዳም ካብ ዓለመ መላእክቲ ተሰዲዱ ኣብ መንጎ እንስሳታት ተረኸበ፡ መድኃኔ ዓለም ግና ኣብ መብልዕ ማል ተወልደ።
• ኣዳም ብበደሉ ካብ ገነት ናብ ሲኦል ተሰዲዱ እዩ። መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ድማ በደል ዘይብሉ እንከሎ ካብታ ብገነት ትምሰል ምድረ እስራኤል ናብታ ብሲኦል ትምሰል ምድረ ግብጺ ተሰደ።
• ኣዳም ወዲ 30 ዓመት መንእሰይ ኮይኑ ተፈጢሩ፡ 7 ዓመት ኣብ ገነት ነቢሩ፡ ብኽፉእ ምኽሪ ሰይጣን ተታሊሉ ውልድነቱ ክስእን ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ግና ኣብ 30 ዓመቱ ተጠሚቑ ኣድኃኖ።
• ኣዳም ብምኽንያት ብልዒ ካብ ገነት ኪስጎግ ከሎ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ድማ “ሰብ ብቃል እግዚኣብሔር እምበር ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብርን እዩ።” ኢሉ ንፍቓድ ሥጋን ስስዕትን ሰዓሮ።
• ዲያብሎስ ንኣዳም ኣብታ ካብ ምድሪ ተፈልያ ንእትርከብ ገነት ብብልዒ እንተሰዓሮ፡ ጐይታ ድማ ናብታ ካብ ከተማ ርኂቓ እትርከብ ናብ ገዳመ ቆሮንቶስ ከይዱ ብጾም ሰዓሮ።
• ኣዳም ሕጊ ጥሒሱ ካብ ጸጋ እንተ ዓረቐ፡ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ድማ ጸጋ ኣዳም ኪመልስ ዕራቑ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተሰቕለ።
• ኢድን እግርን ኣዳም ናብ ዕፀ በለስ ከምርሑ ኸለዉ፡ ኢድን እግርን መድኃኔ ዓለም ግና ብቕንዋት ኣብ መስቀል ተሸንከረ።
• ዕዳ ኣዳም ፍጡራን ክኸፍልዎ ኣይኸኣሉን። ወልደ እግዚአብሔር ሕያው ወወልደ ማርያም ሥግው ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና ሰብ ኮይኑ ዕዳና ከፈለልና። ኣዳም ኪቕበሎ ዝግብኦ ኵሉ ባዕሉ ተቐቢሉ ንኣዳም ናጻ ኣውፅኦ።
• ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍጹም ካሕሳ ክሓሰና። ኣብቲ ዓፅሚ ኣዳም ዝዓረፈላ ጐልጐታ ተሰቒሉ፡ ካብ ሞት ኣድኃነና። ኃይሊ መቓብር ስዒሩ፡ ርኂቕና ንዝነበርና “ደቀይ” በለና። (ማቴ. 27፡33፣ 1ይ ቆሮ. 15፡56) ዝተዓጽወት ገነት ተኸፍተት፡ ምሉእ ዕድሚኡ ኣብ ባሕሪ ኃጢኣት ጥሒሉ ዝነበረ ፊያታዊ ዘየማን ዓቢይ ብሥራት ተነግሮ፦ “ሎሚ ምሳይ ኣብ ገነት ኣሎኻ” (ሉቃ. 23፡43) ዝብል። ገነት፡ ነቶም ካብ ኃጢኣት ናብ ጽድቂ ተመሊሶም ኣብ የማኑ ንዝቘሙ ምኽፉታ ኣበሠረና።
“እግዚአብሔር ሰብ ኮነ ክንብል ከሎና ብኸመይ እዩ፧”
ወልደ እግዚአብሔር ናብዛ ዓለም መጺኡ፡ ብሥጋ ማርያም ተገሊጹ ክበሃል ከሎ ኣብ ዙርያኡ ብዙኅ ክንፈልጦ ዝግብኣና ኣሎ።
ቅድሚ ዓለም ብዘይ ኣደ ካብ ናይ ባሕርይ ኣቦኡ አብ፡ ድኅሪ ዓለም ድማ ብዘይ አቦ ካብ ድንግል ማርያም ብሥጋ ዝተወልደ ወልደ እግዚአብሔር፡ ሥጋ ተዋሒዱ ሰብ ዝኾነሉ ምሥጢር ዓቢይ እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያ ጴጥሮስ “ንስኻ ኸውሒ ኢኻ፡ ኣብ ልዕሊ እዚ ኸውሒ እዚ ድማ ንቤተ ክርስቲያነይ ክሓንፃ እየ” ዝበሎ፡ መሠረት ሃይማኖት ዝኾነ ትምህርቲ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው እግዚአብሔር ኢኻ።” ዝብል እዩ። (ማቴ. 16፡16-18) ኣብ ቅድሚኡ ቘይሙ፡ ወልደ አምላኽ ናይ ባሕርይ ወዲ ኢኻ ኢሉ ስለዝጸውዖ ብፁዕ ተባህለ።
ሎሚ’ውን ንሕና መለኮት ምስ ሥጋ ፍጹም ከምዝተዋሓደ ኣሚንና፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ እዩ፡ ንአብ ናይ ባሕርይ ወዱ እዩ ኢልና ምእማን ይግባእ። እቲ ዓስቢ ብፅዕና ዘውህብ እዚ ሃይማኖት እዚ እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ሎሚ ካብ ሰይንት ፍሎርስ ናብ ኣልቢ ኣብ ዝተኻየደ 217 ኪሎሜተር ዝሽፍን 10ይ መድረኽ ቅድድም ብሽክለታ ቱር ዲ ፍራንስ 2019: ተቐዳዳማይ ናትናኤል ብርሃነ ብዘርኣዮ ብሉጽ ጸወታ መጥቃዕቲ ዕውት ሽልማት ኣንታርጋዝ መጥቃዕቲ Antargaz Combative Prize ኮይኑ ኣብ መድረኽ ተዓወቲ ቱር ዲ ፍራንስ ክድይብ በቒዑ።
ሻምፕዮን ዙር ኤርትራ 2019 ዝኾነ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ: ኣብዚ ናይ ሎሚ ዝተገብረ ቅድድም ኣብ ዝተፈላለየ ዝተሰርዐ ናይ መድረኽ ውድድራት ንመጋጥምቱ ራሕሪሑ ተደጋጋሚ ዓወታታት ብምሕፋሱ’ዩ ኣብ መድረኽ ተዓወቲ ቱር ዲ ፍራንስ ዝበቕዐ።
ብመሰረት ካብ ጋንታ ኮፊደስ ዝተረኽበ ሓበሬታ: ዓወት ናትናኤል ድሕሪ ተመሳሳሊ ዓወት ወዲ ጋንትኡ ስተፈን ሮሰቶ ኣብ ቀዳማይ መድረኽ ነቲ ዓወት ይጎናጸፍ ብምህላው ተገሊጹ። ናትናኤል ድሕሪ’ቲ ዓወት ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ 6ይ መድረኽ ጸወታ: ነዚ ናይ ሎሚ ዓወት ክሓፍስ ትጽቢት ገይሩ ምንባሩ ብምሕባር ይኹንምበር እቲ ዓወት ሎሚ ክቐንዖ ከምዝኸኣለ ጠቒሱ። ብውጽኢቱ ድማ ኣመና ምሕጓሱ መርበብ ሓበሬታ ክለብ ኮፊደስ ብተወሳኺ ገሊጻ።
ኣብ ናይ ሎሚ ውዕሎ ቱር ዲ ፍራንስ ይ መድረኽ ቤልጅማዊ ውት ቫን አርት ብኣዝዩ ረቂቕ ብልጫ መሪሕነት ሒዙ ነቲ ውድድር ፈጺምዎ ኣሎ። ብሓገዝ ፎቶ ፊኒሽ ዝተባህለ ተክሎኖጂ ተጠቒሞም መሪሕንት ቤልጅማዊ ውት ቫን አርት ዝተረጋገጸ ክኸውን እንከሎ ኢልያ ቪቭያን ከምኡውን ኣውስትራልያዊ ካለብ እዋን ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ሒዞም ናይ መድረኽ ዓወት ተጎናጺፎም ኣለው።
ኣብ ሓፈሻዊ ውህሉል ነጥቢ ድማ ዛጊት ፈረንሳዊ ጁልያን ኣላፍሊፐ ካብ ዱችኒክ ክዩክ ስተፕ፤ እንግሊዛዊ ግራይንት ቶማስ ካብ ክለብ ኢነዮስ ከምኡ’ውን ወዲ ጋንትኡ ኢጋን በርናል ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ኣብ ዘሎ ደረጃ ተሰሪዖም ይመርሑ ኣለው።


text:
ኣብ ባይቶ ኣመሪካ ጉዳያት ወጻኢ ኮሚተ ጉዳያት ኣፍሪቃ ንኤርትራ ብዝምልከት ቃለ ምስክርነት ተዋሂቡ።
ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኤርትራን ክህሉ ብዛዕባ ዝከኣል ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ጉዳይ ስደተኛታትን ዝጠመተ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ቃለ ምስክርነት ሰሚዑ።
ሓንቲ ካብቶም ኣብ ቃለ ምስክርነት ዝተሳተፈት ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ክኾና እንከለዋ ኣብቲ ቃለ ምስክርነት 3.5 ሚልዮን ካብ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብኣሽሓት ብኣዝዩ ሓደገኛ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ይጉዓዙ ምህላዎም ድሕሪ ምጥቃስ: መንግስቲ ዝገብሮ ኣሎ ዝበልኦ ምግሃሳት ሰብኣዊ መሰላት ዘርዚረን።
ብዘይካዚ ንሰን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ርክብ ንምምሕያስ ብመንግስቲ ኤርትራ ክግበር ኣለዎ ዝበለኦ ዘርዚረን።
ኣብቲ ቃለ መስክርነት ብዘይካ ተሓጋጋዚት ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝኾነ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ፤ ኣባ ሃብቱ ገብርኣብ ዳይረክተር ርክባት ወጻኢ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኣብ ወጻኢ፤ ዶክተር ካልድ በሺር ኣባል ቦርድ ዓዋተ ፋውንደሽንን ሚስ ብራውኒ ብሩቶን ምክትል ዳይረክተር ማእከል ኣፍሪቃ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣትላንቲክ ተረኺቦም ቃሎም ሂቦም። ብዘይካዚ ካብ ኣባላት ባይቶ ንዝቐረበሎም ሕቶታትውን መልሲ ሂቦም።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መጋቢት 9-2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር.12:28-34
ካብቶም መምህራን ሕጊ ኽርክሮም ሰሚዑ፥ ጽቡቕ ከም ዝመለሰሎም ከአ ር እዩ፥ ቐረበ። “ካብ ኩለን ትእዛዛትሲ አየነይቲ እያ ቐዳመይቲ፧ ኢሉ ድማ ሓተቶ። ኢየሱስ ከአ “ እታ ቐዳመይቲ እዚአ እያ፥ ‘ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና ንሱ በይኑ እግዚአብሔር እዩ። ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ። እታ ቀዳመይቲ ትእዛዝ እዚ አ እያ። እታ ንአአ እትመስል ካልአይቲ ድማ፥ ‘ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ አፍቅሮ’ እትብል ኢያ። ካብዚ አተን እትዓቢ ትእዛዝ የልቦን”” ኢሉ መለሰሉ። እቲ መምህር ሕጊ ኸአ “ መምህር፥ ብሓቂ ጽቡቕ ተዛረብካ፤ አምላኽ ሓደ እዩ፥ ብዘይካኡ ድማ ኻልእ የልቦን። ‘ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ አ እምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን ከተፍቅሮ፥ ንብጻይካውን ከም ነፍስኻ ከተፍቅሮ’ እዚ ካብ ኩሉ ዚሓርር መሥዋዕትን ካብ መሥዋዕቲ ሕሩድን ዚ ዓቢ እዩ” በሎ። ኢየሱስ ድማ ብምስትውዓል ከም ዝመለሰ ምስ ረአየ፥ “ንስኻስ ካብ መንግሥቲ አምላኽ ር ሑቕ አይኮንካን” በሎ። ደጊሙ ኺሓቶ ኸአ ሓደ እካ አይደፈረን።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ርክብ አብ መንጎ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስን መምሕር ሕጊ አይሁድን ንረክብ። መምህር ሕጊ ካብ ክርስቶስ ጎይታ እታ ዝዓበት ወይ ቀዳመይቲ ሕጊ እግዚአብሔር አየነይቲ ምኻና ክፈልጥ ይሓቶ። ሎሚውን አብዚ ዘለናዮ ዘበንን ግዜን ብዙሓት ነዚ ሕቶ ዘቕርቡ አመንቲ አለዉ፡፡ አብቲ ግዜ እቲ አይሁዳውያን ብዙሕ ሕግታት ነሪዎም ነቶም ፲ ትእዛዛት እግዚአብሔር ብዝግባእ ንኸይሕልዉ ዕንቅፋታት ዝኾኑዎም። እዚ መምህር እምበአር ብዛዓብ እዚ ርእይቶ ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክሰም ዕይደሊ። ኢየሱስ ነቲ ሕትኡ ካብ ኦሪት ዘዳግም 6፡ 4-5 ብምውሳድ ከምዚ እናበለ ይምልሰሉ “እታ ቐዳመይቲ እዚአ እያ፥ ‘ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና ንሱ በይኑ እግዚአብሔር እዩ። ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ። አይሁዳውያን አብ ግዜ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ትእዛዝ ከም ጸሎቶም ጌሮም አብ መዓልቲ ሰልስተ ግዜ ይደግምዎ ነበሩ። ፍቕሪ አምላኽ እምበአር እቲ ቀዳማይ ካብ እግዚአብሔር ዝተቀበልናዮ ትእዛዝ ኢዩ።
ክርስቶስ ቀጺሉ ካብ ብሉይ ኪዳን ዘሌዋውያን ምዕራፍ 19፡18 ብምጥቃስ” ‘እታ ንአአ እትመስል ካልአይቲ ድማ፥ ‘ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ አፍቅሮ’ እትብል ኢያ። ብምባል ንሕትኡ ይምልሰሉ፡ ዝከበርኩም አኅዋትን አኃትን ፍቕሪ እግዚአብሔር ካብ ፍቕሪ ብጻይ ኢዩ ዝውለድ። አብዚ አየናይ ኢዩ ኢቲ ክነፍቅሮ ዝግበአና ሓውና ኢልና ክንሓትት ንኽእል ኢና። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኃውና ኢዩ። ንኹሉ ነቲ ብአርአያ ስላሴ ዝተፈጥረ ሰብ ክነፍቅር ትሑዛት ኢና። ነዚ አብ ሕይወቱ ከምቲ ዝግባእ ዝነብር ወይ ዝፍጽም ከአ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ይሳገር። ነዚ ክርስቶስ ብተግባር አብነቱ ሂቡና ኢዩ። ካብዚ ዝዓቢ ፍቅሪ የለን እናበለ ምእንቲ ደቂ ሰባት አብ መስቀል ክመውት ኪኢሉ፡ አብ መስቀል ብሙማት ከአ እግዚአብሔር እቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ ገሊጹልና። ስለዚ ንሕና ኸአ ነሕዋትና ክነፍቅር ይዕድመና። በዚ መንገዲ ጥራይ ኢና ንኽርስቶስ ክንስዕቦ እንኽእል። ነዚ ሓቂ እዚ ብምቅባል ጥራይ ኢና ንመንግስተ አምላኽ ክንወርስ እንኽእል።
ብዛዕባ እዚ ቅዱስ አጎስጢኖስ ከምዚ እናበለ ይምህር፦ “ አብቲ ምስኡ ክትነብር ኢልካ ትኸዶ ዘሎኻ ም እንቲ ክትበጽሕ፤ ነቲ ምሳኻ ኃቢሩ ዚጎዓዝ ዘሎ ብጻይካ ሓግዝ። ንብጻይካ እሞ አፍቅር፡ አብ ውሽጥኻ አቲኻ ከአ፡ ምንጪ ፍቕሪ ብጻይካ፡ እግዚአብሔር ምኻኑ ክርድአካ ኢዩ። ፍቕሪ ብጻይ ካብ ፍቅሪ አምላኽ ኢዩ ዚመጽ እ። ንብጻይና ብምፍቃር ንእግዚአብሔር አምላኽና ብኃውና ጌርና ነፍቅሮ አለና ማለት ኢዩ። እዚ ማለት ከአ ንሕና ፍቕሪ እግዚአብሔር አምላኽና እንገልጽ ንኃውና ብምፍቃር ጥራይ ኢይቱ። ብኃጺሩ ነቲ ዝረአ ኃውና ዘይፍቀርና ነቲ ዘይርአ አምላኽ ነፍቅር ኢና ክንብል አይንኽእልን።
እቲ መምህር ሕጊ ኸአ “ መምህር፥ ብሓቂ ጽቡቕ ተዛረብካ፤ አምላኽ ሓደ እዩ፥ ብዘይካኡ ድማ ኻልእ የልቦን። ‘ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን ከተፍቅሮ፥ ንብጻይካውን ከም ነፍስኻ ከተፍቅሮ’ እዚ ካብ ኩሉ ዚሓርር መሥዋዕትን ካብ መሥዋዕቲ ሕሩድን ዚዓቢ እዩ” በሎ። ኢየሱስ ድማ ብምስትውዓል ከም ዝመለሰ ምስ ረአየ፥ “ንስኻስ ካብ መንግሥቲ አምላኽ ርሑቕ አይኮንካን” በሎ። ካብ ኩሉ ደጊሙ ኺሓቶ ኸአ ሓደ እካ አይደፈረን። ፍቕሪ ንሕና ቅድሚ ዝሓርር መስዋዕትን ክብርን ምሃብና ንሓውና ክነፍቅር እግዚአብሔር አምላኽና ይእዝዘና አሎ። ነቲ ብአርአያ ስላሴ ዝተፈጥረ ሓውና ክነፍቅሮ ትሑዛት ኢና። ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል ተበጊስና እምበአር እግዚአብሔር አብ ፍቅሪ እግዚአብሔር ፍቕሪ ብጻይን እሙናት ኮይና ንኽርከብ ክሕግዘና ንለምኖ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Category: ዜና
ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ግዒዞም
Radio Erena: 22 October 2021 ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝገዓዙ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። ካብ ሓሙስ 16 መስከረም ክሳብ ሰሉስ 20 [...]
ሽወደን፣ ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ ንሰሚናር ህግደፍ ምክራያ ከምዘጣዓሳ ገሊጻ
Radio Erena: 22 October 2021 ኣብ ሽወደን ከተማ ስቶኮልም እትርከብ ናይ ኣመንቲ ጴንጠቖስጣል ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ፣ ሰበ ስልጣን ህግደፍን ሰዓብቶምን ንዘካየድዎ ሰሚናር ምክራያ ከምዘጠዓሳ ከምዝገለጸ [...]
ሱዳን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ዝድግፉ ኣሽሓት ሰባት ሰለማዊ ሰልፊ ጀሚሮም
Radio Erena: 21 October 2021 ኣብ ሱዳን፣ ነቶም ወትሃደራዊ ዕልዋ ዝድግፉ ሰለፈኛታት ንምቅዋምን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ንምድጋፍን ዝዓለም ሰለማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ። እቶም ኣብ21 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ሓድሽ [...]
ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ንዝኽሰስ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ኣስፊራቶ
Radio Erena: 21 October 2021 ኣኽባር ሕጊ ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ግኑን ስም ንዘለዎ፣ ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ዝተባህለ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ሰባት ኣስፊርዎ። [...]
ኤርትራ መበቆል ዘለዋ ነርስ ኣብ ብሪጣንያ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ቃልሲ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና ተሸሊማ
Radio Erena: 21 October 2021 ኤርትራ ዝመበቆላ፣ ምብራቕ ገብረህይወት፣ ኣብ ብሪጣንያ ብእትሰርሓሉ ሞያ ነርስ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ሓያል ጻዕሪ፣ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና፣ ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ቦ [...]
ወደብ ፖርት ሱዳን፣ ብሰንኪ ኣድማ ኣብ ሓደ ወርሒ ናይ ልዕሊ 80 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘጋጠሞ ተገሊጹ
Radio Erena: 19 October 2021 ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ወደብን ኣውራ መንገድታትን ብምዕጻው ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ኣድማ፣ ኣስታት 83 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘስዓበ ሚኒስትሪ ሃብቲ እንስሳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። [...]
ኦሎምፒካዊ ኣትሌት ህዝቅኤል ተወልደ፣ ክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ሰይሩ
Radio Erena: 19 October 2021 ህዝቅኤል ተወልደ፣ ብኤርትራውያን ኣትለታት ተታሒዙ ንዝጸንሐ ክብረወሰን ማራቶን ሰይሩ። እቲ ኦሎምፒካዊ ኣትሌት፣ ንክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ክሰርብ ዝኸኣለ፣ ብሰንበት 17 ጥቅ [...]
ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ደብዳብ ከምዘካየዳ ተገሊጹ
Radio Erena: 18 October 2021 ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ተደጋጋሚ ደብዳብ ከምዘካየዳ ዝተፋለለያ ማዕከናት ዜና ገሊጸን። ብሚሊሻታት ዝተፈላለያ ክልላት ተደጊፉ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ኵናት [...]
ድምጺ ውጹዓት ኤርትራውያን ንምዃን ዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል
Radio Erena: 17 October 2021 ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቶም ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ዜጋታቶም ድምጺ ንምዃን ዘካይዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል ኣሎ። እዞም ኣብ ሃገራ [...]
ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይና ክትቅጽል ዳግማይ ተመሪጻ
Radio Erena: 17 October 2021 ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይና ክትቅጽል ዳግማይ ተመሪጻ። ኣብ ጀኔቫ ዝመደበሩ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ብዕለት 14 ጥቅምቲ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኤርትራ እ [...]


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣስታት ኣርባዕተ ሚሊዮን ህዝቢ ካብ ዓፀቕቲ ድኽነት ዝወፀ እንተኾነ እውን መሰረት እቲ ዕብየት ግን ኣጠራጣሪ እዩ ተባሂሉ ብመሰረት ሓደ መፅናዕቲ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ኣብ ፍልልን ሓድነትን ትልሚ ቁጠባዊ ዕብየትን ትራንስፎርመሽን ኢትዮጵያን ፖሊሲ ሓምለዋይ ቁጠባን ክፅናዕ ገይሩ’ሎ።ነቲ መፅናዕቲ ዝመርሑ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ኽፍሊ ቁጠባ ዶ/ር ታደለ ፈረደ እዮም።
ዶ/ር ታደለ ንውፅኢት እቲ መፅናዕቲ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ መአከቢ ኣዳራሽ ሕቡራት መንግስታት ኣቕሪቦም ኣለው።
ኣብታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ቁጠባዊ ለውጢ ምውፃእ ወይ ምትናን ካርቦን ክንደይ ዝኣክል ነኪዩ ንዝብል ሕቶ መልሲ ንምሃብ ኣፀጋሚ እዩ ኢሎም ዶ/ር ታደለ።እንተኾነ ግን ናይ ካርቦን ምትናን ንምቕናስ መንግስቲ ዘካይዶም ሰፋሕቲ ምንቅስቓሳት ኣለው ኢሎም።
ብመሰረት ትልሚ ቁጠባዊ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ኢትዮጵያ ብሚሊዮናት ዝቑፀር ህዝቢ ካብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ከምዝወፀ ካብ መንግስቲ ንዝወፁ ፀብፃባት ብምጥቓስ የረድኡ ዶ/ር ታደለ።
‘’2005 ዓ/ም ምስቲ ቅድም ኢሉ ዝነበረ እዋን ክነፃፀር ከሎ እንተወሓደ ናብ ኣርባዕተ ሚሊዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ካብ ዓዘቕቲ ድኽነት ወፂኡ’ሎ ዝብል ፀብፃብ’ሎ’’ ምስ በሉ ‘’እዚ ኣብ ሰፊሕ መረዳእታ ዝተመስረተ መፅናዕቲ እዩ’’ኢሎም።
ክንዲዚ ዝኣክል ህዝቢ ካብ ድኽነት ፀፍሒ ንላዕሊ ምምፅኡ ኣብታ ሃገር ካብ ዝርኣዩ ምስፍሕፋሕ መሰረት ልምዓትን ደቅቕትን ኣናሽቱን ተቛማትን ዝፈጥርዎ ዕድል ስራሕ እዩ ይብሉ።
ኣብ ኢትዮጵያ 2005 ዓ/ም 80 ሚእታዊ እንተነበረ እውን ሎሚ ግን ከባቢ 72 ከምዝበፅሐ ሓቢሮም።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ቁጠባዊ መሓውር ዝተወሰነ ደረጃ ኣሎ ይብሉ።ቀንዲ ሕቶ ግን ትኹረቱ ኣበይ ይኹን ዝብል እዩ ይብሉ።
ናይ ሕቡራት መንስግታት ናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮምሽን ኣብ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ዓሰርተ ሃገራት ኣፍሪካ እውን ተመሳሳሊ መፅናዕቲ የካይድ ከምዘሎ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ጉባአ ይኣክል፡ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚትSaturday, 07 August 2021 11:24 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ተረኺቡ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ከነታት ዘብቃዓሉ ፖሊሲ ሒዙ ምምጽኡ ንህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ብስራት ነይሩ። ኣብ ግብሪ ክውዕል ድማ ኩሉ ኤርትራዊ ተጸብይዎ። እንተኾነ እዚ ናብ ሰላም መእተዊ ዝመስል ዝነበረ ትጽቢት፡ ዉልቀ መላኺ ኢሰያስ መተግበሪ ሕቡእ ኣጀንድኡ ኢሉ ከምዝተቐበሎ በቲ ኣብ 20 ሰነ 2018 “ገይም ኦቨር ወያነ” (ጸወታ ተውዲኡ) ዝበሎ ብዘየማትእ መንገዲ ኣረጋጊጽዎ ኢዩ። ቁሩብ ከይጸንሐ ብብዙሓት ወገናት ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ምዃኑ ዝተመዝነ፡ ኣብ ጠቕሚ ህዝብን ልዑላውነት ሃገርን ኣሉታዊ ሳዕቤን ዘኸትል መንገዲ ሓዘ። ክሳብ ሎሚ ካብ ኣፍልጦ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸዊሉ ዝኸይድ ዘሎ ዘይቅዱስ ዝምድና ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይውዕል ጋህዲ ኢዩ።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝረኸቦ ኣጋጣሚታት ንመራሒ ሃገር ዘይምጥን ንክብሪ ህዝቢ ኤርትራ ዘዋርድ፡ ንልዑላውነት ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘእቱ መግለጺታት ምሃብ ናተይ ኢሉ ተታሒዝዎ ጸኒሑ። እዚ ዝሓዞ መስደመም መንገዲ ኣብ ፈቐዶ መድረኻት በቲ ክቡር ዋጋ ዝተኸፍሎ ልኡላውነት ኤርትራ ምጥላዕን ምሕጫጭን ነይሩ። እዚ ጸረ ህዝብን ሃገርን ተግባር ናይቲ ዲክታተር ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ነቲ መንእሰይ ወለዶ ዘቖጠዐን ዘነደረን ኢዩ ነይሩ። ነዚ ብምቅዋም ከኣ ኩሉ፡ ዋላ ካብ ሰዓብቲ ህግደፍ ዝነበሩ ደጊም “ይኣክል” ብዝብል ድምጺ ብናህሪ ተላዒሉ። ዓለምለኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ኤርትራውያን ከኣ ናይዚ ህዝባዊ ቁጠዐ መርኣያ እዩ።
ምንቅስቓስ ይኣክል ኣብ ትሕቲ ሓደ ጭረሖ ኣብ በበይኑ ኩርነዓት ዓለም እዩ ተላዒሉ። ኣብዚ ጉዕዘኡ ዋላ ዓበይቲ ብድሆታት እንተገጠምዎ ካብ ዝሓለፉ ተመኩሮታት ተማሂሩ እዚ ህዝባዊ ምልዕዓል ውደብኡ ቀጻሊ ንክኸውን ጽዒሩ። ኣበየክፍላተ ዓለሙ ተበታቲንካ ምድማዕ ከምዘይከኣል ተገንዚቡ፡ ዓቕሙ ናብ ሓደ ጥርናፈ ንምምጻእ ኣዝዩ በዳሂ ቃልሲ ከካይድ ጸኒሑ። እዚ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ 11 ሃገራት ዝርከቡ ጨናፍሩ ዝተሳተፍዎ "ሳቮያ ንድሕነት ሃገር” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ጭረሖ፡ መስራቲ ጉባአኡ ኣካይዱ። ኣብዚ ጉባአኡ ዝምረሓሉ ሰነዳት ከጽድቕን መሪሕነቱ ክመርጽን ምኽኣሉ ንሓደ ካብቲ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ከጋጥም ዝጸንሐ ተኸኣኢልካ ብሓባር ክትቃለስ ናይ ዘይምብቃዕ ብደሆ ክሰግሮ በቒዑ ዘብል እዩ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ዮሃና ንብሎ፣
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል፡ ዝዓሞ ዘሎ፡ ምስ ዕማማቱ ዘሳኒ ኮይኑ ስለዝረኸቦ ካብ መጀመርታኡ ደጊፍዎን ኣተባቢዕዎን እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ብመሰረት ቅዋም ሰዲህኤ፡ ኣባላቱ ምስ ፖለቲካዊ መትከላቱ ኣብ ዘይጻረር ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ማሕበራትን ክዋስኡ ዘፍቅድ ብምዃኑ ምስ ኣብ ከባቢኦም ዝርከቡ ኣካላት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ክሳተፉ ጸኒሖም እዮም። ብመንጽርዚ እቲ ናብ መስራቲ ጉባአ ዓለምለኻዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ናይ ምብጻሕ ዓወት ከም ናይ ኩላትና ጌርና ንቖጽሮ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ንሓያለ ብድሆታት ሰጊሩ፡ ንመጻኢ ናይ ቃልሲ ባይታ መድሚዱ ኣብዚ ደረጃዚ ምብጻሑ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ኢዩ። ኣብ መስርሕ ቃልሲ ቆላሕታ ሂቡ ከማልኦም ዝግበኦ ዝተረፍዎ ከምዘለዉ’ውን ኣዳዕዲዑ ይርደኦ እዩ ዝብል እምነት ኣለና። ስለዚ በቲ ሓደ ወገን ንገዛእ ርእሱ ናብ ኣድማዒ ተጽዕኖ ናይ ምፍጣር ደረጃ ክድይብ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብሓደ ዝሰርሕሉ ኩነታት ንምፍጣር የካይድዎ ኣብ ዘለዉ ጻዕሪ ምሕጋዝ ኣብ ቅድሚኡ ካብ ዘለዉ ዕማማት ገይሩ ክወስድ ይግበኦ።
እዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ከባቢና ውዑይ ፖለቲካዊ ምቅይያራት ክረኣየሉ ዝጸንሐ፡ ብማዕረኡ’ውን ክንዋሳእ ዝነበረና ብምኽኒያት ቀዛፊ ሕማም ኮቪድ-19 ብደረጃ ዓለም ምንቅስቓሳትናን ርክባትናን ዝዛሕተለሉ ናይ ጸገም ግዜ ኮይኑ እዩ ጸኒሑ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ በዳሂ እዋን ኣይኮነንዶ ተረሓሒቕካ ብኣካል ተራኺብካ እውን ዘይከኣል ዝመስል በዲህካ፡ ብደረጃ ጉባአ ተመያይጥካን ትካላዊ ምልክዕ ሒዝካን መጻኢ መደባትካ ሓንጺጽካ ምውጻእ ዓብይ ግምት ዝወሃቦ ተግባር እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ድሌትን ቅሩብነትን እንተልዩ ዘይከኣል ዝመስል ምትግባር ከም ዝከኣል’ውን ከም ኣብነት ዝውሰድ ተመኩሮ እዩ።
ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ኣዝዩ ተሃዋስን ጽኑዕ ምትእምማን ዘይተጠርየሉን ኩነታት፡ ኣብ ህዱእን ጥጡሕን ሃላዋት እውን ፍጹምነት የለን። ምንቅስቓስ ይኣክል ብዓንዳ ርእሱ ኮነ መስራቲ ጉባአኡ ሕጽረት ክህልዎ ከም ዝኽእል ውሁብ እዩ። ብመሰረቱ’ውን ፍጹምነት ኣብ መስርሕ ዝረጋገጽ እምበር፡ ብሓንሳብ ዝጥረ ኣይኮነን። እቶም ካብ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ወጻኢ ዘለዉ ኣካላት እውን ኣብ ክንዲ ንናእሽቱ ጉድለታት ምትዕብባይ፡ በቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ኣወንታታቱ ኣተባቢዖም ንዝህልዎ ጉድለታት ክምልእ ክሕግዝዎ ይግባእ።ይኣክል’ውን ካብኡ ወጻኢ ህዝባዊ ምንቅስቕሳት ምህላዎም ተረዲኡ ንዝያዳ ብቕዓትን ብዙሕነታዊ ኣሳታፍነትን ክሰርሕ ናይ ግድን ምዃኑ ተረዲኡ ክነጥፈሉ’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። እዚ ንይኣክል ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነ፡ ንዝኾነ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ዝስጉም ኣካል፡ ምስ ኩሉ ሕጽረታቱ እናተባባዕካ ጉድለታቱ ከእርም ከኣ ምዝኽኻሩን ምሕጋዙን ከም ሃናጺ ተግባር ክውሰድ ዝግበኦ እዩ።
መስራቲ ጉባአ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ከምቲ ኣብ ደምዳሚ ኣዋጁ ዘመልከቶ፡ ንምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኤርትራዊ ብዙሕነታዊ ኣሳታፍነት፡ ኣድላይነት ህዝቢ ዝመሰረቱ ሰፊሕ ጥርናፈ፡ ግደ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ወሳንነት ህዝቢ ኤርትራን፡ ንህግደፍ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ሜዳ ምቅላዕን ምስዓርን፡ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝሓልፍዎ ዘለዉ ስቓይን፡ ዝምድና ብሓፈሻ ምስ ጐረባብትና ብፍላይ ከኣ ምስ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝምልከቱ ዛዕባታት ውሳነታት ኣሕሊፉ ኣሎ። ካብዚ ውሳነታቱ እቲ ዝያዳ ቆላሕታ ዝወሃቦ ከኣ እቲ “ዘለናዮ መድረኽ፡ ናይ ህጹጽነትን ዕትበትን ዝጠልብ፡ ስለዝኾነ፡ ዓለም-ለኻዊ ምንቕስቃስ ይኣክል ኤርትራውያን ንኹሎም ተቓለስቲ ፖለቲካዉያን ውድባትን ሰብ-ብርክን ከም ናይ ቃልሲ መዛኑን መሻርክትን፡ ብናይ ስራሕ ውዕልን ምትሕብባርን፡ እናተመላላእና፡ ክንቃለስን፡ ንቕድሚት ብሓድነት ክንስጉምን ይጽውዕ።” ዝብል እዩ።
ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ንጉጅለ ህግደፍ ኣወጊድካ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ናይ ምትካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓላፍነት ንምዕዋት፡ ናይ ኩልና ኤርትራውያን፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ማሕበራት፡ ምንቅስቓሳት፡ ናይ ዜና ማዕከናትን ክኢላታትን ሓይልታት ውሁድ ናይ ለውጢ ጻዕሪ ዝሓትት እዩ። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ቅድም ነናትና ዕዮ ገዛ ክንሰርሕን ክንውግንን ስለ ዝግበና፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) እውን ነዚ ናይ ይኣክል ከም ተመኩሮ ወሲዱ ናብ ዝበረኸ ደረጃ ክድይብ ይግበኦ።
ጉዕዞና በበይንኻ ዝኽየድ ኣይኮነንSaturday, 17 July 2021 14:40 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ኤርትራውያን፡ ኤርትራ ሃገርና ኣብዚ ሎሚ ዘላቶ ንክትበጽሕ ነዊሕን ኩርኳሕን መንገዲ ተጓዒዝና ኢና። እንተኾነ እቲ ጉዕዞ ሎሚ እውን መልክዑ ቀይሩ ቀጻሊ እምበር ኣብቲ ክበጽሖ ዝግበኦ ብራኸ ኣይበጽሐን። እቲ ቅድሚ ሕጂ ብፍላይ ክሳብ ግዜ ናጽነትና ዝመጻእናዮ ጉዕዞ ዕዉት እዩ ነይሩ። ዕዉት ጥራይ ዘይኮነ፡ ኤርትራውያን ዘይከኣል ዝመስል ናይ ዝኸኣለ ጽኑዕ ህዝቢ ኣብነት ኮይና ዝተነኣጽናሉ’ውን ነይሩ። ናብዚ ናይ ምብቃዕና ምስጢር ከኣ ከምቲ ኩሉ ግዜ እንገልጾ ምስ ኩሉ ካብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ጀሚርካ፡ ዝነበረና ፍልልያትን ሓጐጽጐጽን፡ ነቲ ዓቢይ ጉዳይ ሃገር ቀዳምነት ሂብና ስለ ዝተቓለስና ኢና።
ጉዕዞና ኣብዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ምእንቲ ዲሞክራሲ፡ ሰላምን ልምዓት ሒዝናዮ ዘለና፡ ጸረ ዘቤታዊ ወጽዓ ቃልሲ ግና ምስቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ክወዳደር እንከሎ፡ ካብቲ ክኾኖ ዝግበኦ ንላዕሊ ዘገምታዊ እዩ። ዘገምታዊ ጥራይ ዘይኮነ ብብዙሓት ባዕልና እንፈጥሮም ደውታታት ዝተመልአ እውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ቃልስና ተበግሶ ወሲዱ ኣብ ክንዲ ዘጥቅዕ፡ ደድሕሪ እቲ ኣንጻሩ ንቃለስ ዘለና ወጻዒ ጉጅለ ኢሳያስ ዝፈጥሮ ተረኽቦታት ናይ ምስዓብ ኩነታት ዝረኣዮ ኮይኑ ጸኒሑ። ናይዚ ነካይዶ ዘላና ቃልሲ ባህሪ፡ ብብዙሕ ኩርነዓት ክረአ እንከሎ፡ ካብቲ ኣንጻር መግዛእቲ ዘካየድናዮ ዝፍለን ዝረቐቐን ምዃኑ ንተኣማመነሉ እዩ። ኩሉ ገዲፍና ኣብ ሕድሕድ ኤርትራውያን ዝካየድ ናይ ኣተሓሳስባ ቃልሲ ምዃኑ ጥራይ ዝተሓላለኸን ዝያዳ ጥንቃቐን ኣተኩሮን ዝሓትትን ይገብሮ።
ነዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ጉዕዞ ናብ መሰረታዊ ለውጢ፡ በበይንና ተጓዒዝና ክንበጽሖ ከምዘይንኽእል ብክለሰ-ሓሳብ ዘይኮነ ብተግባር ንሓልፎ ዘለና እዩ። ኣብ ሓደ መድረኽ ውድባት ወይ ናይ ውድባት ልፍንቲ ሰንጢቖም ክሓልፉ ዝፈተንሉ ነይሩ እዩ። እንተኾነ ኣይከኣሉን። ምኽንያቱ ሓደ ኣካል ካባኻ ዝሓሸ ኩነታት ፈጢሩ ክሓልፍ ንዝፍትን፡ ዋላኳ ውጽኢቱ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን እንተኾነ፡ ኣብ ክንዲ ምትብባዑን ንኣካይዳኡ ከም ኣብነት ምውሳድን “ምዕንቃፉ” ዝብል ሕማቕ ባህሊ ሳዕሪሩ ስለ ዝጸንሐ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከም ምርጫ ዝተወስደ እምበር፡ ንኹልኻ ኣብ ዘማእክል ኣብ ውሱን ዛዕባታት ዘትከለ ሰፊሕ ናይ ቃልሲ ሰረጋላ ምስፋር እዩ። እቲ ውሱን ዛዕባታት “ዘይህዝባዊ ምምሕዳር ጉጅለ ህግደፍን ናይ ጭቆና ትካላቱን ምውጋድን ህዝቢ ይኾነኒ ብዝበሎ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካእን” ዝብል ክኸውን ይኽእል። እንተኾነ ነዚ እውን ስለ ዘይበቓዕናዮ፡ እቲ ብሓባር እምበር በበይንኻ ዘይክየድ ጉዕዞ ቃልሲ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ እንከሎ ጌና ንጠማመት ኣለና።
እቲ ኣዝዩ ዘገርም ከኣ እቲ ጸገምና እንታይ ምዃኑ እንዳፈለጥናዮ፡ ካብኡ ክንወጽእ ዋጋ ክንከፍል ዘይምብቃዕና እዩ። ካብቲ ብዙሕ ጸገማትና፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ዘሰማመዓና ዝያዳ ከነህጥር እንጽዕር ነቲ ዝፈላልየና ከነተዓባብን ምርሕሓቕ ከነስፍሕን ህርድግ ንብል ምዃና እዩ። ከምቲ ግቡእ ኣይኮነንዶ ገዚፍ ዘሰማምዕ እንዳሃለወና ነቲ ዘፈላልየና ከነራጉድ ንጽዕር፡ እቲ ዘሰማመዓና ኣዝዩ ንኡስ እንተዝነብር’ውን ንዓኡ ከነጉልህ ክንጽዕር መተገበኣና። ዝያዳ ንምብራህ፡ ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኩነታ ከም ዘሎ፡ ናይ ሽግሩ ጠንቂ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑን እቲ መዋጸኦ ከኣ ነዚ ጉጅለ ምውጋድ ምዃኑን ኣይኮነንዶ ንዓና ንሕብረተሰብ ዓለም እውን በሪሁ ዘሎ እዩ። “እቲ ኩነታት ከምዚ ካብ ኮነ ሓቢርና ህግደፍ ኣሊና ራህዋ ዘይነምጽእ?” ኢልካ ምስ ሓተትካ ኣብቲ መልሲ ዕንይንይ ይመጽእ። “ነዚ ክኸውን እንደልዮ ክንገብር ዘኽእል ዓቕሚኸ ኣለናዶ የብልናን?” ዝብል ሓሳብ’ውን ይኽተል። ናይዚ መልሲ ድማ “ዓቕምና ክንመዝን ክንበቅዕስ መዓስ’ሞ ነቲ ዝርካቡ ብግቡእ ተጠቒምናሉ” ዝብል እዩ ዝኸውን።
ሓቂ እዩ ኣይኮነንዶ ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ኮይና፡ ውልቀሰብ እውን ኣብ ቃልሲ ካብ ሃለወ መጻኢ ዘማዕዱ ፖለቲካዊ ሕሳብ ክህልዎ ግድን እዩ። ከምኡ እንተዘይኮኑ’ሞ “ዘይሓስብ ኣይንገድ” ክኸውን’ዩ። ስለዚ ንሕናውን ነናትና ሕሳባት ኣለና። ኣብ መጻኢ እዚ ሕሳባትና ክዕወተልና ምድላይና ድማ ሓጥያት ኣይኮነን። እንተኾነ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ጽኑዕ ባይታ ኣጣጢሖም ክሳብ ዘይረገጹ፡ ናይ ኩልና ሕሳባት “ኣብ ሰማይ ዘሎ ደበና” እዩ ዝኸውን። “ሰልፈይ ወይ ውድበይ ስልጣን ክሕዝ፡ ኣተሓሳስባይ ሕገመንግስታዊ ልዕልና ክረክብ፡ ባህለይን ቋንቋይን ክዕንብብ……..ወዘተ” ኢልካ ምሕላን ጸገም ኣይኮነን። እዚ “መዓስን ኣብ ከመይ ኩነታትን’ዩ ዝረጋገጽ?” ዝብል ሕቶ ኣብ ዘይተመለሰሉ ምሕላኑ ሕልሚ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ።
ካብዚ ዘለናዮ ደውታ መዋጸኦ ዝኾነና፡ ነቲ ኩሉ ግዜ፡ ንምድሮ፡ ንጭረሖ፡ ንኽትሞን ንእውጆን ምትግባር እምበር ካልእ ተኣምር ኣይኮነን። እተኾነ ነቲ ኣብ መንጎ ምባልን ኣብ ባይታ ምትግባርን ዘሎ ሃጓፍ ከነወግዶ’ኳ እንተዘይከኣልና ከነጻብቦ ግና ቅሩብነት እንተልዩና ዘይክኣል ኣይኮነን። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ንዝሓለፈን ሎሚ ዘየስርሕን ጉዳይ ንቕድሚት ዘይምምጻእ፡ ኣብ ክንዲ ውልቃዊ፡ ሰልፋውን ውድባውን ጸቢብ ስምዒታት ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ከነቐድም እንተ በቒዕና ዝከኣል’ዩ።
ሓደሓደ ግዜ ኣብ ዝረአን ዝድህሰስን ሓቂ ዝፈላለየሉ ዕንቅፋት’ውን ኣሎ። ንኣብነት ብዛዕባ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ኢድ ምእታዉ፡ ክንዝቲ እንከለና፡ “እቲ ጉጅለ ናብ ትግራይ ዝኣተወሉ ምኽንያት ካብ መቐለ ናብ ኣስመራ ሚሳይል ስለ ዝተደርበየ እዩ” ዝብሉ ብዙሓት እዮም። እቲ ካብ ቅድም ኢሳያስ ቀንዲ ተዋሰኣይ ኣብ ጉዳይ ትግራይ ኮይኑ ዘዕገርግሮ ዝነበረ እሞ ይጽነሓልና፡ ቅድሚ ናብ ኣስመራ ሚሳይል ምድርባዩ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብወገን ሕሞራ ኣብቲ ውግእ ምእታዉ’ኳ ክንእመን ኣይንደልን። ካልእ መተዓዛዘቢ መጐተ ከኣ “ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ናብ ትግራይ ዝኣተወ፡ ብቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ኮሚሽን ዶብ ንኤርትራ ዝተዋህበ መሬት ንምምላስ እዩ” ክበሃል እውን ይስማዕ’ዩ። እዞም ከምዚ ዝብሉ ወገናት ኢሳያስ፡ ድሕሪ ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ምሽራኹ፡ ንጉዳይ ዶብ ኣዋዲቕዎ፡“እቶም ኣብዚ እዋንዚ ጉዳይ ዶብ ዘልዕሉ እቶም ምስ ኢትዮጵያ ጀሚርናዮ ዘለና ምቅርራብ ክዘርጉ ዝደልዩ እዮም። ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ እዩ።” ክብል እንከሎ፡ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብወገኑ ምስ ኢሳያስ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ብዛዕባ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓቲቱ “ኣዝዩ ንኡስ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ኣየልዓልናዮን” ኢሉ ከም ዝመለሰ ኣይፈልጡ እዮም ማለት ድዩ?፡ ኮታ ህግደፍሲ ሃገር ከየጥፍእ እትሰግኦ እምበር፡ ዶብ ከምልስ እምነት እተንብረሉ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ኣብ ርኡይ ጉዳያት ምፍልላይ’ውን ነቲ ብሓባር እምበር በይንኻ ዘይብጻሕ ጉዕዞና ይሓላልኾ ከምዘሎ ይሰቆረና።
ሻቕሎት 5 ነባራት ኣንበሳድራት ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያTuesday, 06 July 2021 08:17 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ዝተፈላለዩ ግዝያት ኣንበሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ኮይኖም ዘገልገሉ 5 ግዱሳት፡ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ትግራይ ዝሓደሮም ሻቕሎት ከም ዝገለጹ ኤርትራዊ ማእከል ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ። እቶም ነባራት ኣንበሳድራት ዳቪድሺን፡ ቪክ ጀይ ሃድለስቶን፡ ፓትሪክ ኤም ሃስላች፡ ኣውረሊያ ኢ ብራዚልን ቲልቦር ፒ ናጂን፡ ዝተባህሉ እዮም። እዞም ኣንበሳድራት ካብተን ንሓለፋ 25 ዓመታት ኣብተን 13 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዘገልገሉ ኣንበሳድራት መግለጺ ከውጽኡ እንከለዉ ተበግሶኦምኳ ንኣፍሪቃ ብዝምልከት እንተነበረ፡ እንተኾነ ዝያዳ በቲ ኣብ ትግራይ ክካየድ ዝጸንሐ ውግእ ክግደሱ ከም ዝተገደዱ ሓቢሮም።
ንሳቶም ኣብቲ መግለጺኦም፡ “ንሕና እዞም ኣስማትና ዝተጠቕሰ በብግዜኡ ኣብ ኢትዮጵያ ንኤሜሪካዊ ዲፕሎማስያዊ ስረሓት ዝመራሕና፡ ነቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ክንከታተሎ ጸንሕና ኣለና” ኢሎም። ኣተሓሒዞም ከኣ እቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ጸገም ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር 2020 ከም ዝጀመረ ብምጥቃስ፡ እቲ ጸገም በቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣውጅዎ ዘሎ ተኹሲ ጠጠው ምባል ክውዳእ ዘለዎም ተስፋ ኣስፊሮም። ኣከታቲሎም ከኣ እዞም ዝስዕቡ መፍትሒ ዝበልዎም ንክትግበሩ ተማሕጺኖም።
- • ኩሎም ኣብ ውግእ ትግራይ ክሳተፉ ዝጸንሑ ኣካላት ነቲ ተኹሲ ተጠው ናይ ምባል ኣዋጅ ብዘይውልውል ክቕበልዎ።
- • ኩሎም ሰብኣዊ ትካላት ንጽጉማት ህጹጽ ሓገዝ ከየቕርቡ ዝዓግትዎም ምስሕሓባት ቀልጢፎም ክፍትሑ።
- • ናይ ወጻኢ ሓይልታት ካብቲ ናይ ጐንጺ ዞባ ቀልጢፎም ክወጹ።
- • ኩሎም ኣብቲ ጐንጺ ተሳተፍቲ ኣካላት፡ ነቲ ተኹሲ ጠጠው ናይ ምባል ዕድል ተጠቒሞም ብዛዕባ ቀጻሊ ሰላም ምውሓስን መጻኢ ዕድል ትግራይን ክመያየጡ።
- • ሰላምን ዕርቅንን ንክፍጠር ብዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብን፡ ተደራራቢ ሓላፍነት ካብ ዘለዎም ሲቪላዊ ትካላት፡ እንተላይ ብኣዕሩኽን ጐረባብትን ኣድላይ ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ክግበር። ሰላምን ምርግጋእን ምስ ተረጋገጸ ከኣ፡ ቀልጢፍካ ኮንፈረንስ ወዲብካ ክልቲኦም ሰብ ጉዳይ ናይ ሓባር መሊስካ፡ እግሪ ምትካልን በቲ ጸገም ዝተሃስዩ መዳያት ናብ ንቡር ምምላሶምን።
- • ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ኮምሽንን ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ሰብኣዊ መሰልን፡ ኣብ ትግራይ ብኹሎም ኣካላት ዝተፈጸመ ግህሰታትን ዓመጻት ብሓባር ናይ ምጽራይን ምምርማርን ዕማማት ንከካይዱ ምትብባዕ።
“ደቀይ ኣበይ ኣለዉ?” በል፡ ህዝቢ ኤርትራFriday, 02 July 2021 23:38 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ኣቦ ጽንዓትን፡ “ንመግዛእቲ ኣይጸዓድን” በሃላይን ከም ዝኾነ ኣይኮነንዶ ፈተውቱ ጸላእቱ’ው ዘይክሕድዎ እዩ። እዚ ናይ ጽንዓት መለለይኡ ብቃላት ጥራይ ዝዝንቶ ናይ ርሑቕ ግዜ ዘይኮነ፡ ናይዚ ቀረባ ግዜን ብተግባር ዝተራእየን፡ ካልኦት ምእንቲ መሰሎም ክሕርኑ ኣበራቢሩ ኣብቲ ዝደልይዎ ንክበጽሑን ዘተባበዐ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከምዚ ሕራነ ኣትዩ ክቡር ዋጋ ዝኸፈለ፡ ከምቲ ገለ ስዑራት ዘዘንትዉዎ፡ ናይ ውግእን ጐነጽን ህርፋን ስለ ዝነበሮ ዘይኮነስ፡ ኩሉቲ ዝሓሸ ምርጭታት ምስተዓጽዎ ዝመረጾ ውሳነ እዩ። ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ንናይ ህዝቢ ሓያልነት ትሕቲ ዕጥቅን ትዕቢትን ሰሪዖም ከንበርክኽዎ ፈቲኖም ኣይተዓወቱን። “ኤርትራ መሬታ እምበር ህዝባ ኣየድልየናን’ዩ” ዝብል ፖሊሲ ክተግብሩ ፈቲኖም ኣይኮነሎምን። ኣሰር’ቲ ጭካነኦም ግና ክሳብ ሕጂ እውን መሊኡ ኣይሃሰሰን። እዚ ክሳብ ክንድዚ መኪቱ ኣብቲ ዝደለዮ ዝበጸሐ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሎሚ ግና ኣብቲ ዝያዳ ክምክተሉ ዝግበኦ ግዜ ንድሕሪት ዝተመልሰ መሲሉ፡ ኣብነት ንወጽዓ ኣብ ክንዲ ዝቃለሶ ዝረዓሞ ህዝቢ፡ እንዳተባህለ ይጥቀስ ኣሎ። እዚ ኩነታት ነቶም ተወዲብና ንቃለስ ዘለና ኤርትራውያን ሓይልታት’ውን “ብጽሒትና ኣብዚ ኩነታትዚ እንታይ’ዩ?” ክንብል ዘገድደና እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ብግፍዒ ገዛእቲ ዘይምንብርካኹ ብምጭባጥ ናጽነቱ ኣረጋጊጽዎ እዩ። ካብዚ ነቒሉ ኣብ ናይ ሓርነት ቃልሱ ናብ ከምዚ ሕጂ ወዲቕዎ ዘሎ ደረጃ ክወርድ’ዩ ኢሉ ዝገመተ ኣይነበረን። ብግብሪ ግና ኣብ ከመይ ከምዘሎ ካልእ ዝነግበሮ ዘይኮነ፡ ባዕሉ ዕረ እናጠዓሞ ዝሓልፎ ዘሎ ህይወቱ መስካሪ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ቀደም ንመግዛእቲ “ሓንጐፋይ” ኢሉ ዘይተቐበለ፡ ንወጽዓ ህግደፍ እውን ከምዘይቅበሎ ዝርዝር ምቕራብ ዘድልዮ ኣይኮነን። እቲ ሎሚ ዘዛርብ ዘሎ ግና ምስቲ ኩሉ ዝተደለበ ተመኩሮኡን ጽንዓቱን ነዚ ህልዊ ዘቤታዊ ወጽዓ ክስዕሮ ዘይምኽኣሉ እዩ። ህዝብና ናብቲ ዘይተርፍ ዓወት ዘይምብጽሑ ምኽንያት ሰፊሕ ዘርዝር ከም ዘለዎ ርዱእ እዩ። ኣብቲ ዝርዝር ጐሊሑ ዝረአ ከኣ “ኣብ ግዜ ቃልሲ ሓብሒበ ኣብ ዓወት ዘብጻሕኩዎን ሕድሪ ዘሰከምኩዎምን ኣካል ኣይክጠልመንን እዩ” ዝብል እምነቱ ክኸውን ከምዝኽእልን ብሩህ እዩ። ዝኣመንካዮ ክኽሕድ እንከሎ፡ ክሳብ ክንደይ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ከም ዝኸውን ከኣ ምስክርነቱ እዚ ንርእዮ ዘለና እዩ። “ዝኣመንካዮ ኣይጥለምካ፡ ዘኾለስካዮ ኣይንከስካ” ዝበሃል ከኣ ከምዚ ምስኣጋጠመ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ከም ዝብህግ ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ። ክሳብ ክንደይ ምእንቲ ህልውና ሃገሩን ቀጻልነት ናጽነቱን ዝተሓቶ ዋጋ ከም ዝኸፍልን’ውን ኣጸቢቑ ይርዳእ እዩ። ካብዚ ኣፍልጦኡ ነቒሉ እዩ ከኣ ኣብ ስልጣን ንክነብር ንናይ ህዝብና ጹረትን ሓልዮትን ኮነ ኢሉ ዝምዝምዞ። ህዝቢ ኤርትራ እቲ እምነት ዘንበረሉ ጉጅለ ይጠልሞ ከም ዝነበረ ተረዲኡ፡ “እዚ ኣካይዳኻ ምርጫይ ኣይኮነን” ንክብል ግዜ ከም ዝወስደሉ ርዱእ ነይሩ። እቲ ሎሚ ብግብሪ ዝረአ ዘሎ ግና ካብ ምጽማምን ምጽባይን ሓሊፉ “ምስ ወጽዓ ክነብር ከም ዝመረጸ” ናብ ዝመስል ደረጃ ዝደየበ እዩ። ከምኡ ኢሉ ንሓዋሩ ክነብር ግና ባህርያዊ ኣይኮነን። ህዝብና ኣንጻር ምምሕዳር ህግደፍ ድምጺ ኣልቦ ተቓውሞ ካብ ዘሕድር ነዊሕ ግዜ ኮይኑ’ዩ። ናብ ግሁድ “እምቢ ብሃልነት” ክድይብ ግና ግዜ ወሲድሉ። እቲ ወጽዓ ከኣ እነሆ ማዕረቲ ስቕታ መመሊሱ ይመርር።
ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ፍሉይ እዩ። ፍሉይ ዘብሎ ከኣ ኣብ ኩሉመዳያት ህይወት ዝርአ ምዃኑ እዩ። ሃገሩ ናይ ምምሕዳር መሰሉ ገፊፍዎ። ፍትሕን ስርዓትን ኣስኢንዎ። ክትገልጾ ብዘጸግም ኣድክይዎን ኣደንቊርዎን። ኣብ ሃገሩ ከይነብር ዓቕሉ ኣጽቢቡ ናብ ስደት ደፊእዎ፡ ንመንእሰይ ዓለም “ዘመናዊ ባርነት” ምዃኑ ኣብ ዝተቀበለቶ ገደብ ግዜን ስሩዕ ክፍሊትን ኣብ ዘየብሉ ግዱድ ውትህድርና ቆሪንዎ። ሕሉፍ ሓሊፉ ከኣ ብናይ ሓደ መስመሩ ስሒቱ ሰንከልከል ጀሚሩ ዘሎ ውጹእ ዲክታተር ውሳነ ኣብ ኤርትራዊ ኣጀንዳ ዘይኮነ ውግኣት ጠቢሱ የህልቖ ኣሎ። እዚ ጉጅለ ካብ ሱዳን ጀሚርካ ክሳብ ጅቡቲ ካብ የመን ጀሚርካ ክሳብ ኢትዮጵያ ሎሚ ከኣ ኣብ ትግራይ ንኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ውግኣት ኣእትዩ ኣህሊቕዎ። ኣብ’ዚ ኤርትራዊ ኣጀንዳ ዘይነበሮን ገለ ብጉጅለ ህግደፍ ዝዓበዱ ኤርትራዊ ወገናት ኣመላኺዖም ምኽንያታዊ ከምስልዎ ዝፈተኑን ውግኣት፣ እቲ ጉጅለ ናይ ብዙሓት ኤርትራውያን መንእሰያት ህይወት ቀዚፉን ምስሊ ኤርትራ ኣበላሽዩን። ኤርትራዊ ኪኖቲ ብህግደፍ ዝንገሮ ናይ ሓሶት ምኽንያታት “ሰለምንታይ ደቀይ ኣብ ፈቐድኡ ይጠፍኡ?” ኢሉ ካብ ምሕታት ዓዲ ኣይወዓለን። እንተኾነ ነቲ ጉጅለ ብዝውጥር ደረጃ፥ ናይ ሕቶኡ መልሲ ክረክብ ኣይደፈአን። ነቲ ጉጅለ ከኣ እዚ’ዩ ኣሻዲንዎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ስለምንታይ ናብ ውግእ ትግራይ ከም ዝኣተወ፡ ብመንጽር ኤርትራዊ ረብሓ መሚኻ ዋላ ሓንቲ ምኽንያት ከም ዘየብሉ ብሩህ እዩ። ብመንጽር እቲ ጉጅለ ዝበሎ’ውን ካብ ህልኽ፡ ቅርሕንቲ፡ ቅንእን ኣብ ህውከት ናይ ምንባር ወልፍን ወጻኢ ኣይኮነን። እቲ ንኢድ ኣእታውነቱ ንምምልኻዕ ምስ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምትሕሓዙ ዝግበር ሃቐነ’ውን መስመሩን ኣገባቡን ዝሰሓተ እዩ። ሰማይ ንሃገርኩምሲ “ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ እዩ” ዝጭረሖኡ መራሒ እየ በሃላይስ ተሓላቒ ዶብን ልኡላውንትን ክኸውን ዘይመስል እዩ። ብዓብይኡ ጸረ ልኡላውነት ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑኸ ተዘንጊዑ ማለት ድዩ። ምናልባት እቲ ግብራዊ ምኽንያቱ ናይቲ ናብ ውግእ ትግራይ ምውፋሩ፡ ከምቲ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ በዓል ዕጥሩን ዝነገሩና ዝምታ ንብረትን ምዕናው ትካላትን ትግራይ ነይሩ ክኸውን ይኽእል።
እቲ ኢድ ኣእታውነት ብልቦናን ሓላፍነትን፡ ንጉጅለ ህግደፍን ንህዝቢ ኤርትራን ፈላሊኻ ብምርኣይን “ዝገበረኒ ክገብርስ ዓዲ ነየጋብር” ንዝብል ብምስትውዓል እንተዘይተራእዩ፡ ሳዕቤኑ ክሳብ ክንደይ ሃሳዪ ከም ዝኸውን ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ንካለኦት እውን ብሩህ እዩ። እቲ ሎሚ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ እምበኣር፡ እዚ ጽሉል ጉጅለ ብዓንተብኡ ብሓያል ናይ ህዝቢ ዓቕሚ ተገኒሑ እንተዝኸውን ሎሚዶ ኣብዚ መበጸሐ ዝብል እዩ። ንመጻኢ እውን ነቲ ሰዲህኤ ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይ ምጅማሩ፡ “…… ህዝቢ ኤርትራ እዞም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ተኣጒዶም ዘለዉ ደቁ ብዝቐልጠፈ እዋን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ብኹሉ ዝከኣሎ መገድታት ክቃለስ ጻውዒትና ነቕርብ።” ኢሉ ዝኣወጆ ብምስትብሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቲ “ጎንደር ኬድክን እንታይ ኣምጻክን” ዝበሃል፡ ነቲ ጉጅለ “ኣበይ ኣለዉ ደቅና” ክብሎ ክተብዕ ንምሕጸኖ።
እቲ መፍትሒ ደኣ እሞ እንታይ’ዩ?Sunday, 27 June 2021 08:56 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ህዝቢ ኤርትራ “እቲ መፍትሒ ደኣ እሞ እንታይ’ዩ? ምስ ዝብል ዘይተመለሰ ሕቶ ካብ ዝነብር፣ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ’ሎ። ሎሚ እውን ጋና ካብዚ ብሂልዚ ወጺኡ፡ ናይዚ ሕቶዚ መልሲ ረኺቡ ኣደልዲሉ ክስጉም ዝተርፎ ዋኒን ኣለዎ። እዚ ሕቶዚ ክፍታሕ እንዳተገበኦ እንከሎ፥ ዘይተፈትሐ ግድል ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዘሎ ዘመልክት እዩ። ከምቲ “ዝጸገመ ነገር ንብጻይካ ንገር” ዝበሃል ከኣ፡ ኤርትራዊ ብዛዕባቲ ዘይተፈትሐ ግድል ሃገሩን ህዝቡን፤ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ተራኺቡ ክዝትን ክዕልልን እንከሎ ዝለዓል እዩ። ኣብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ገዲፍካ፡ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚሩ፡ እናገደደ ክመጽእ ዝጸንሐ ኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያን፡ ገሊኡ ግላዊ፣ ገሊኡ ከኣ ናይ ሓባርና ምዃኑ ርዱእ እዩ። እቲ እንዳኹሉ ዘሎ ግላዊ ወይ ስድራቤታዊ ጸገማት ኣዝዩ ሰፊሕን ብቐሊሉ ሓንቢስካ ዘይትውጻእ ባሕርን ስለ ዝኾነ፡ ምዝርዛሩ ኣጸጋሚ እዩ። ስለዚ ናብቲ ከም ኤርትራውያን ናይ ሓባርና ዝኾነ ብደሆታት ከነተኩር ተመራጺ ኣተሓሕዛ እዩ።
እቲ ናይ ሓባርና ጸገም እውን፡ ነዊሕ ሱር ዝሰደደን ብብዙሕ መልከዓት ዝግለጽን ንምፍታሑ በዳህን እዩ። ስለዚ እቲ ንጠቕሶ ንኣብነት ዝኣክል እምበር፡ ብምልኡ ንምዝርዛር ኣይኮነን። ህዝቢ ኢርትራ ሎሚ፡ ብዘይ ሕግን መንግስታዊ ትካላትን ክምሓደር። ቆጽሊ ብዘየውደቐሉ ኢደወነናዊ ዲክታቶር ክግዛእ። መሰረታዊ መሰላቱ ምሉእ ብምሉእ ክገህስ። ናይ ሕሳብካ ምግላጽን ምውዳብን መሰሉ ክምንዛዕ። ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ከይቀርብን ነብሱ ዘይከላኸልን። ምስ ፈጣሪኡ የራኽበኒ ኢሉ ዝኣመነሉ ሃይማኖት ከይክተል። ጉጅለ ህግደፍ ካብ ቀኖናዊ ሕጊ ወጻኢ መራሕቲ ሃይማኖት ክመርጸጸ። ኣብ ሃገሩ ሰሪሑ ናይ ምንባርን ተጠቃሚ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታት ሃገሩን ከይከውን። መንእሰይ ኣብ ሃገሩ ተማሂሩን ስድራ መስሪቱን ሓቀኛ ተካኢ ወለዶ ኣብ ክንድዚ ዝኸውን ክስደድ ኣብ ዝተቐሰበሉ። …… ወዘተ መግለጺ ሕሰም ኣብ ዝተሸኸልሉ ህሞት እዩ ዝርከብ ዘሎ። እዚ ከኣ ክሳብ ክንደይ ሱር ዝሰደዱን ዘይተፈትሑ ብዙሓትን ግድላት ኣብ ቅድሜና ተገቲሮም ከም ዘለዉ መስካሪ እዩ።
ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ከምዚ ዝተገለጸ ጸበባ ከም ዝኣተዉ፡ ኣብ ምቕባልን ምእማንን ኣብ ሕድሕድና ኤርትራውያን ፍልልይ ነይሩ እዩ። ገለ ወገናት ንኩነታት ኤርትራ ኣብ ክንዲ በቲ ባዕሉ ዝዛረብ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ፡ በቲ ጉጅለ ህግደፍ ካብ ዘየለ ኩነት ነቒሉ ወይ ነቲ ሓቂ ጠማዚዙ ዝብሎ ነቒሎም “ጽቡቕ ኣለና” ዝብሉ ነይሮም። ገለ ከኣ ከምቲ “ተጽግበኒ ቅጫስ ኣብ መቑሎኣ እንከላ እፈልጣ” ዝበሃል፡ ንኣካይዳ ህግደፍ ካብ ንግሆኡ ተዓዚቦምን ካብቲ ዝበሃል ዘይኮነ፡ ካብቲ ዝድህሰስ እንዳ ኩሉ ኤርትራዊ ማዕጾ ዝኩሕኩሕን ሓቂ ነቒሎም “ኣብ ህጹጽ መፍትሒ ዘድልዮ ሕማቕ ኩነታት ኢና ዘለና” ክብሉ ጸኒሖም። ድሕሪ ዝተወሰነ ግና እቲ ዘይነበረ ግና ዝድረፈሉ ዝነበረ “ናይ ህግደፍ “ጽቡቕ ኣለና” በቲ ዝረአን ዝድህሰስን ወጻዒ ተግባራቱ ተቓሊዑ፡ ህግደፍ ኣብ ጐልጐል ዝወግሖ ዝብኢ ኮይኑ። ሎሚ ኣብ ኣረዳድእ ጉጅለ ህግደፍ ናይ ጃላነት ግዜ ሓሉፉ፡ ኣይኮነንዶ ህዝቢ ኤርትራ መላእ ሕብረተሰብ ዓለም እውን ተርዲእዎ፡ ወጽዓ ህግደፍ ተወዳዳሪ ዘይብሉ ናይ ሕማቕን ጭካነን ኣብነት ምዃኑ ተገንዚብዎ እዩ። ካብቶም እንተ ንሱ ሓቂ ኮይኑ ተራእይዎም፡ ወይ ብመርዛም ስብከቱ ተደናጊሩም፡ ንህግደፍ ዝድግፉ ዝነበሩ ብዘይካብ ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ዝዓበዱ፡ ካብታ “ኣንታ ንበረልና ጥራይ” ዝዝምሩላ ዝነበሩ ባቡር ተራጊፎም፡ ንቡር ቦታኦም ኣብ ዝሓዝሉ ደረጃ በጺሕና ኣለና። ብኸምዚ ደርጃ ጸገምካ ተርዲእካ ህዝባዊ መስርዕካ ምሓዝ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ንዓወት እዩ። ናብ ምፍታሕ ጸገምካ ክትበጽሕ ግና ድሕሪዚ እውን ክኽየድ ዝግበኦ ወሳኒ ርሕቀት ከም ዘሎ ምስትውዓል ግደን’ዩ።
ሎሚኳ ጉጀለ ህግደፍ ባዕሉ’ውን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ቀሪቡ፡ “ጽቡቕ ኣለና” ናይ ምባል ሞራሉ ኣዝዩ ኣብ ዝጐደለሉ ደረጃ ኢና እንርከብ። ብኣንጻሩ ኣምጺእዎ ዘሎ ቅዲ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘይሕባእ ጸገማት ይቕበሎ’ሞ፡ እቲ ፍታሕ ከምጽእ ዝግበኦ ንሱ ክነሱ ተገልቢጡ “ሓታታይ ኮይኑ ናይ ምቕራብ” ስልቲ ይኽተል። ንኣብነት “ማይ፡ ኤልትሪክን ካልእ ቀረባትን ካበይ ይምጻእ?” ኢሉ ይሓትት። እቲ ካልእ መደናገሪ ስልቲ ከኣ ንኤርትራ ምስ ካብኣ ዝሓሻ ዘይኮነ፡ ምስ ብሰንኪ ከም ኢሳያስ ዝኣመሰሉ መራሕተን ካብኣ ኣብ ዝኸፈአ ደረጃ ዝርከባ ሃገራት እናወዳደረ፡ “ኣብ ሰላም ኢና ዘለና” እናበለ ከደዓዕስ ይፍትን። ንኣብነት ኣብ ኤርትራ ከም ኣብ ዒራቕ፡ የመን፡ ሶርያን ሊቢያን ቀጻሊ ተኹሲ ስለ ዘይስማዕ ንኤርትራ ከም ደሴት ሰላም ጌርካ ብምቕራብ ንትርጉም “ሰላም” ዘይመልክዑ የትሕዝ። እንኮ መዕቀኒ ሰላም ብጥሪኡ ተኹሲ ዘይምህላው ጌርካ ምውሳድ ክሕበኣሉ ካብ ዝፍትኖ እዩ። ንምስዋር፡ ምጭዋይን ብዘይፍርዲ ምቕታልን ዜጋታት እውን ናይ ሰላም መግለጺ ምዃኑ ኣምሲልካ ከተቕርብ ከም ምህቃን ማለት’ዩ።
ድሕሪ ኤርትራ ብኣዝዩ ብዙሕ ጸገማት ተወጢራ ኣብ ቀረና መንግዲ ምህላዋ ምርዳእ ዝመጽእ “መዋጸኦ ሃሰስ ምባል” ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ ኤርትራውያን “እሞ እቲ መፍትሒ ደኣ እንታይ’ዩ?” ኢልና ብቐጻሊ ክንሓትት ንግደድ ዘለና። እዚ ሕቶዚ ናይ ግድን ክምለስ ከም ዝግበኦ ናይ ኩልና ኤርትራውያን ተረድኦ እዩ። ኣብ ዝርዝር እቲ መልስታትን ናይ ኣመላልሳኡ ኣገባባትን ግና ፍልልያት ይረአ። ገለ ወገናት ነቲ “ኳሕኩሕ እሞ ክኸፍተካ እየ” ዝብል ቅዱስ ኣበሃህላ ዘንጊዖም፡ ጉዳይና ግዜ ዝፈትሖ እዩ ኢልካ ምጽባይ ዝመርጹ ኣለዉ። ገለ ወገናት ከኣ እቲ እንኮ መዋጸኦ ንህግደፍ ሓቢርካ ተቓሊስካ ምውጋድ ምዃኑ ይቕበሉ። እንተኾነ እዚ ኣገባብን ምርጫን እዚ ተፈቲኑ ከም ዘይተዓወተ ወሲዶም፡ ተስፋ ቆሪጾም ጠጠው ዝብሉ ኣይሰኣኑን። በቲ ኮነ በዚ ግና፡ ናይቲ “እቲ መፍትሒ ደኣ እሞ እንታይዩ?” ዝብል ሕቶ መልሲ ብዘየማትእ ንጉጅለ ህግደፍ ተቓሊስካ ምስዓር እዩ። እዚ ክሳብ ሕጂ ናይ ዘይምዕዋቱ ምስጢር ከኣ እቲ መዋጸኦ ንሱ ስለ ዘይኮነ፡ ዘይኮነስ ኣብ ኣተገባብራኡ ዝጐደሎ ከም ዘሎ ምርዳእን ነቲ ዝጐደለ ምምላእን ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ንሓቢርካ ክትቃለስ ምብቃዕ ግቡእ ትኹረት ምሃብ ከኣ ዘይስገር እዩ።


text:
እቶም ካብ ኣፍሪቃ ዝመጹ ልዕሊ 100 መንእሰያት ኣቐድም ኣቢሎም ምስ ምኽትል ምንስተር ወጻኢ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ጆኒ ካርሰን ኣብ ምንስትሪ ወጻኢ U.S ተራኺቦም ኔሮም። መጻኢ ዕድል ኣፍሪቃ ኣብ ኢድኩም`ዩ ዝበሉ ጆኒ ካርሰን፡ ንዝሓሸት ኣፍሪቃ ክትብሉ ትሰርሕዎ ስራሕ ንንእድ ኢሎም። ካርሰን ብዛዕባ ፕረዚደንት ኦባማ ነቶም መንእሰያት ዘቕረብሎም ዕድመ ክዛረቡ ኸለዉ “እዚ ፍሉይን ታሪኻውን ኣጋጣሚ`ዩ፡ ኣብ ታሪኽ ንመጀመርያ ግዜ ናይ ኣመሪካ ፕረዚደንት ንመንእሰያት ኣፍሪቃውያን መራሕቲ፡ ንዋሽንግቶን ክበጽሑን ኣብ ዋይት ሃውስ ምስኦም ክራኸቡን ብወግዒ ዓዲሞም” ኢሎም።
ጆኒ ካርሰን ንፕረዚደንት ኦባማ ብምጥቃስ፡ እዚ ሓዲሽ ምዕራፍን ሓዲሽ ተስፋን`ዩ ድሕሪ ምባል፡ ነታ መጻኢት ኣፍሪቃ ዝውስኑ እቶም ዓበይቲ ዝበሃሉ መራሕቲ ኣፍሪቃ ዘይኮኑስ እቶም ተስፋ፡ ዓቕምን ተበላሓታይነትን ዘጥረዩ መንእሰያት`ዮም ኢሎም። ኣተሓሒዞም ነቶም መንእሰያት ከምዚ ክብሉ ተዛሪቦም “ብዘይካኹም ንሕና ኣይመኾናን፡ ንሕናን ንስኻትኩምን ኣብ ሓባራዊ ምርኮሳ ዝተመስረትና ኣብ ልዕሊ ምዃና፡ እንርከበሉ ግሎባላዊ ማሕበረሰብ ሓደ ንናይ`ቲ ሓደ ጸገማት ዕሽሽ ኽንብል ዘፍቅደልና ኣይኮነን” ኢሎም።
ብኻልእ ወገን፡ እቶም ኣፍሪቃውያን መንእሰያት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ምስ ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ ዋይት ሃውስ ተራኺቦም ሓሳብ ተለዋዊጦም`ዮም።
ኣብ`ቲ ዝካየድ ዘሎ መደባት፡ 4ተ ካብ ኢትዮጵያ ዝመጹን ሓንቲ ካብ ኤርትራ ዝመጸትን ይሳተፉ`ለዉ።
ንምሉእ ትሕዝቶ`ቲ ሎሚ ዝተመሓላለፈ ፕሮግራም ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ምልክት ድምጺ ብጥዋቕ ስምዑ።


text:
"ናብ ኩሉ ኩርናዓት ክልል ትግራይ ብዘይደረት ሰብኣዊ ቀረባት ንክባጻሕ" ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ጸዊዑ።
ብመሰረት ሕቡራት ሃገራት ይብል አምነስቲ "2.3 ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ህይወት ኣድሕን ህጹጽ ሓገዝ ተጸባዪ ኮይኑ ኣሎ። እንተኾነ ብሰንኪ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ዘንበርዎ ደረትን ምጉታትን፣ ሰብኣዊ ረድኤት ይባጻሕ የለን" ይብል።
እቲ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝሳዓበ፣ ብሰንኪ ኣብ ሞንጎ ፌደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ንክልል ትግራይ ዘማሓድር ዝነበረ ፓርቲ ህወሓትን ዝሓለፈ ሕዳር ዝተላዓለ ውግእ ከምዝኾነ’ውን አምነስቲ ጠቂሱ ኣሎ። እቲ ውግእ ሎሚ’ውን ኣብ ብርክት ዝበሉ ዞባታት ከምዝቀጸለ ኣምነስቲ ጠቂሱ ኣሎ።
ጭፍጨፋ ኣብ ልዕሊ ሲቪላት፣ ብኣልማማ ደብዳብ ምፍጻም፣ ከየጻረኻ ምቅታልን ስርቂን ከምዝተፈጸሙ ዝሕብሩ ሓያሎ ጭብጢታት ኣለው ዝበለ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ልዕሊ 450 ሽሕ ሰባት ካብ መነባብርኦም ከምዝተፈናቀሉ’ውን ገሊጹ።
ክልል ትግራይ መጽለሊ ልዕሊ 96 ሽሕ ስደተኛታት ከምዝኾነት፣ እንተኾነ፣ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽን ሽመልባን እቲ ውግእ ካብ ዝጅምር ንደሓር ሓገዝ ምቅራብ ከምዘይተካኣለ፣ ካብ ሕጻጽ ዝሃደመ ሓደ ስደተኛ "ንምንባር ኢልና ቆጽሊ ሸማጢጥና በሊዕና፣ ማይ ካብ ጎዳጉዲ ሰቲና ከምዝበለ" ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሓቢሩ ኣሎ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም "ናብ ክልል ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዝኣክል ይኣቱ የለን ዝብል መግለጺ፣ ተቀባልነት ዘይብሉ እዩ" ኢሎም። እቶም ወሃቢ ቃል፣ ሰራዊት ዝዕጅበሉ ከባቢታት ኣሎ ከምዝበሉ’ውን ዝመጸና ዜና ጠቂሱ።


text:
ዓሚል ዲኻ ውሉድ ?
እዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን፡ ዘመነ Consumerism (ሃላኽነት) እዩ። እዚ ማለት ምዕዳግ ሃላኺ ነገራት ከም ክዳን፣ ጫማ፣ ተለፎን ወዘተ ኣብ መዓልታዊ ሂወት ናይ ሰባት ኣዝዩ ጸላዊ እንዳ ኾነ ይመጽእ ኣሎ። ዓበይቲ ትካላት ቀንዲ ኣታዊኤን ካብ ዓማዊለን ምዃኑ ስለ ዝፈልጣ፣ ዓሚል ክሕዛ ዘይገብርኦ ነገር የብለንን። ዓሚል ንጉስ እዩ( «Customer is King») ወይ ዓሚል ኩሉ ግዜ ትኽክል እዩ (Customer is always correct) ዝብሉ ብሂላት መሪሕ ሓረጋት ዳርጋ ናይ ኩለን ዓበይቲ ትካላት እዩ። ዓማዊልውን እቲ ዝግበረሎም ክንክን ከም ውሁብ ጌሮሞ ኣብ ዝኸድዎ ትካላት ውሕሉል ኣቀባብላን ክንክንን እዮም ዝጽበዩ። እዚ ምስ ዘይከውን ግና ናብ ካልእ ትካል ከይዶም እቲ ዝደለይዎ ክዕድጉ ድሕር ኣይብሉን እዮም። እዚ ናይ ኮንሱመሪዝም ስነ ሓሳብ ነዛ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ዘላ ማሕበር ኣምላኽ ኣዝዩ ጸልይዋ ከም ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ እዩ። ሓደ ኣማኒ ኣብ ኣገልግሎት ናይ ሓንቲ ማሕበር ውዒሉ እንተ መጺኡ ብዙሕ ርእይቶ ክህብ ኢኻ ትሰምዖ፡ «እቲ ሰባኻይ ከምዚኣ ክብል ኣይነበሮን» ወይ «ኣምልኾ ቁሩብ ዝሕል ኢላ» ወዘተ ዝብሉ ርእይቶታት ትሰምዕ። ኣብቲ ማሕበር ፍሉይ ኣቀባብላን ክንክንን እንተ ዘይተጌርሎም ካብ ማሕበር ዝጠፍኡ ወይ ናብ ካልእ ማሕበር ዝኸዱውን ኣይተሰኣኑን። እዚ ጽልዋ Consumerism ኣብታ ማሕበር እዩ ዘርእየካ። ኣማኒ ንርእሱ ከም ዓሚል ናይ ሓንቲ ማሕበር ጌሩ ዝርእያ እንተ ኾይኑ ልክዕ ከምቲ ካብ ካልኦት ንግዳዊ ትካላት ዝጽበዮ ክንክን ካብታ ማሕበርውን ክጽበ እዩ። እዚ ምስ ዘይከውን ድማ ናብ ካልእ ማሕበር ክኸይድ ድሕር ኣይብልን። እንታይ እዩ እቲ ጸገም? ናይ Consumerism መንፈስ ኣብታ ማሕበር ኣትዩ ኣሎ። ስለዚ ድማ ኣማኒ ምስኡ ዝሰማማዕ ሰባኺ ይመርጽ፡ መዝሙር ይመርጽ፡ ማሕበር ይመርጽ፡ ሃዋርያን ነብያትን ይመርጽ። እዚ ኩሉ ዝኽወን ድማ እንት ብፍላጥ እንተ ብዘይ ፍላጥ ንርእሱ ከም ዓሚል ስለ ዝቆጸራ እዩ። መራሕቲ ማሕበራትውን «ዓሚል» ክሕዙ ከልበትበት ክብሉ ከለው ትርኢ። ሎሚ ብዙሕ ብሽም ጉስነት ዝግበር ንጥፈታት «ዓሚል» ንምሓዝ ዝግበር ገልታዕታዕ እዩ። ስለዚ ብዙሓት ኣመንትን መራሕትን ከይተፈለጦም ነዚ ናይ Consumerism መንፈስ ከም ዝሰተይዎ ትግንዘብ። መጽሓፍ ቅዱስ ክነግረና ከሎ ኣብታ ማሕበር ዓሚል ዘይኮነ ንጉስ ኢየሱስ ጥራይ እዩ ንጉስ። ኩሉም ናብታ ማሕበር ዝእከቡ ድማ ውሉድ ናይዚ ንጉስ እዮም። ስለዚ ሎሚ ንርእስና ክንሓታ ኣለና፡ ዓሚል ዲኻ ወይ ውሉድ? ንመልሲ ክሕግዝ ገለ ባህርያት ናይ ዓሚልን ውሉድን ከነነጻጽር ኢና።
√ ውሉድ የተባብዕን ይዓይን፣ ዓሚል ብዝጎደለ ጥራይ የማርር
√ ውሉድ ነታ ማሕበር ዋጋ ይኸፍል ፣ ዓሚል ዘይገበሩለይ እንዳበለ የስተማስል
√ ውሉድ ሓቢሮም ይዓዩ፣ ዓማዊል ይወዳደሩ
√ውሉድ የገልግል፣ ዓሚል ይግልገል ግና ኣይዓግብን
√ውሉድ ዘለዎ ይህብ፣ ዓሚል ክወሃብ ይጽበ
√ውሉድ ፍቅሪ ኣሕዋቱ ኣለዎ፣ ዓሚል ፍቅሪ ነገራት ኣለዎ
ወዘተ
ብሓጺሩ ዓሚል ማእከል(Center) ናይ ኩሉ ንሱ ክኸውን እዩ ዝደሊ(ኣነ፣ ንዓይ፣ ናተይ . . . ) ውሉድ ኣምላኽ ግና ንክርስቶስ ናይ ኩሉ ማእከል ይገብሮ። ስለዚ ነቲ ክርስቶስ ዝሃበና ክቡር ናይ ውሉድነት ቦታና ሓዲግና ነቲ ዓለም ዘምጻቶ ሕሱር ቦታ ምሓዝ ካባና የርሕቆ።
"ዓሚል ዲኻ ውሉድ፧"
'ብሓደ ግዱስ ዲያቆን' ዝተጻሕፈ


text:
Radio Erena: 13 January 2016
ኣብ ብሪጣንያ፣ ከተማ ሊቨርፑል፣ ንጓል 21 ዓመት መንእሰይ ዝዓመጸ ኤርትራዊ ስደተኛ ን10 ዓመታት ክእሰር ተፈሪዱ።
እቲ መብራህቶም ኣብርሃ ዝተባህለ ወዲ 25 ዓመት ኤርትራዊ ስደተኛ፣ ነታ መንእሰይ ኣብ ማእከል ከተማ ሊቨርፑል ብ ፓርክ እናሓለፈት እንከላ ን10 ደቓይቕ ዝኣከል ድሕሪ ምክትታሉ፣ ተጸናትዩ ኣብ ጽምዋ ከምዝዓመጻ ንቤት ፍርዲ እታ ሃገር ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ብሪጣንያ ሓቢረን።
እታ ምሉእ መንነታ ዘይተሓበረት መንእሰይ፣ ድሕሪ’ቲ ዝበጽሓ ጾታዊ ዓመጽ ስነ-ኣምእሮእውንፍርሒን ሕፍረትን ስለዝተሰምዓ ማሕበራዊ ተነጽሎ ኣጋጢሙዋ ከምዘሎ ንቤት ፍርዲ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ጠቒሳ።
ቤት ፍርዲ’ውን ነቲ ኩነታት ብናይ ጎደና ካሜራ ተሰንዩ ድሕሪ ዘካየዶ ምጽራይ፣ መብራህቶም ነታ መንእሰይ ድሕሪ ምዕማጽ፣ ኣካላውን ስነ ኣምሮኣውን ጉድኣት ኣስዒቡ ክሃድም ከምዝፈተነ’ዩ ደምዲሙ።
መብራህቶም ብ19 ሓምለ 2015 ኣብ ልዕሊ እታ መንእሰይ ጾታዊ ዓመጽ ድሕሪ ምፍጻም፣ ካብ ከተማ ሊቨርፑል ሃዲሙ ኣብ ከተማ በርሚንግሃም’ዩ ክሕባእ ፈቲኑ።
እንተኾነ እቲ ፍጻሜ ኣብ ማዕከን ዜና ቢቢሲ መደብ ኣተኩሮ ኣብ ገበን- ቢቢሲ ክራይምዋች ድሕሪ ምቕራቡ፣ ኣብ ጥቅምቲ 2015 ብፖሊስ ተታሒዙ ጉዳዩ ኣብ ቤት ፍርዲ ክረእ ጸኒሑ።
ቤት ፍርዲ ከተማ ሊቨርፑል ነቲ ገበን ድሕሪ ምጽራይ ድማ ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ ብሪጣንያ መብራህቶም ኣብርሃ ንን10 ዓመታት ክእሰር ወሲኑ።
ካብ ኤርትራ ወጺኡ ኣብ ብሪጣንያ ድሕሪ ምእታዉ ኣብ 2014 ናይ ሓሙሽተ ዓመት ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝተዋህቦ መብራህቶም ኣብርሃ፣ ብመንገዲ ጠበቕኡ ኣብ ዘመሓለለፎ መልእኽቲ ብዝገበሮ ዓመጽ ከምዝተጣዕሰ ሓቢሩ ኣሎ።
====================


text:
ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ካብ ዝቐረቡ ሰለስተ ሕፁያት ንዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣቦ መንበር ገይሩ መሪፁዎም ኣሎ።ዶ/ር ነጋሶ ህዝቢ መሰሉ ንምኽባር ምልዓሉ ኣይተርፍን ክብሉ ንገዛኢ ፓርቲ ኣጠንቂቖም ኣለው።ፓርቲ ሓድነትን ፓርቲ ብርሃንን’ውን ሓደ ኮይኖም።
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካብ ዝቐረቡ ሰለስተ ሕፁያት 179 ድምፂ ብምርካብ ናይ ፕሬዝዳንትነት ምርጫ ስዒሮም ኣለው።ፓርቲ ሓድነት ኣብመጠቓለሊ ኻልኣይ ስሩዕ ጉባኤኡ ውፅኢት ምርጫ ፕሬዝዳንትነት ዕላዊ ምስኮነ ናይቲ ፓርቲ ኣቦመንበር ኮይኖም ዝተመረፁ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ቃለ-መሓላ ብምፍፃም ሓፂር ዘረባ ኣስሚዖም።እቲ ዝመርሕዎ ውድብ ካብ ውሽጢ ብሓይሊ ሰብን ገንዝብን ድኹም ከምዝኾነ ብምሕባር ንኽጠናኸር ከምዝፅዕሩ ተዛሪቦም።
ቅድሚ ሕዚ ዝረኽበዎም ተሞክሮታት ብፍላይ ድማ መትከል እንካ ሃባን ኣሳታፊነትን ብምጥንኻር ምስ ካልኦት ሓቀኛ ፖለቲካዊ ውድባት ዝበለፀ ምቅርራብን ብሓባር ናይ ምስራሕን ኩነታት ንኽፍጠር ክንዲ ዝክኣሎም ከምዝሰርሑ ኣረጋጊፆም ኣለው።
መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ኣመራርሓ ውድቦም የብፅሖ ዘሎ ዝበልዎ ፅዕንቶ ካሊእ ናይ ፓርቶም ፈተና ምዃኑ ዶ/ር ነጋሶ ሓቢሮም።ብምቕፃል ከምዚ ኢሎም ነይሮም ‘’ መንግስቲ ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲና ንዝኾኑ ንኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌን ናትናኤልን ወሲኹ ንኻልኦት ንፁሃን ዜጋታት ብጉልባብ ግብረሽበራ ሰላማዊ ምንቅስቓስ ንምዕፋን ዝገብሮ ዘሎ ጉያን ናይ ፓርቲና ፅቡቕ ሽምን ዝናን ንምብልሻው ዝሰርሖ ዘሎ ተግባርን ክዕገት ኣለዎ።’’
ሓድነት ኣብሕገ መንግስታዊነትን ኣብልዕልነት ሕግን ፅኑዕ እምነት ከምዘለዎ ዝገለፁ ናይ ቀደም ፕሬዝዳንት ፈዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ሕዚ ድማ ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ፓርቶም ተኸታሊ ሰላማዊ ቃልሲ ከምዝኾነ ብኣፅንኦት ተዛሪቦም።
እዚ ንምግባር ድማ ይብሉ ዶ/ር ነጋሶ እቲ ገዛኢ ፓርቲ ናይ ፖለቲካ ሃዋህው ከመዓራሪ ኣልዎ ኢሎም።ኢህወደግ እዚ እንድሕር ዘይገይሩን እቲ ዘሎ ኩነትታ በዚ እንተቐፂሉን ዝፍጠር ፍፃመ ዘይምረፅ ከምዝኾነን ሓድነት ነዚ ተሓታቲ ከምዘይኸውንን ካብ ብሕዚ ኣጠንቂቖም ኣለው።
ኣብዚ ስሩዕ ጉባኤ እዚ ክልቲኦም ፓርትታት ሓድነትን ብርሃንን ናብ ሓደ ምፅምባሮም ዕላዊ ኮይኑ።ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ንፕሬዝዳንትነት እቲ ፓርቲ ዝሰዓሩ ምስ ዶ/ር ናግት ኣስፋውን ኢንጂነር ዘለቀ ረዲን ብምውድዳር እዩ።
ናይ ክልቲኦም ፓርትታት ሓደ ምዃን እውን ንናይ ሓድነት መፀውዒ ሽም ኣይቀየሮን።ኣብቲ ጉባኤ ተወካሊ ቦርድ ሃገራዊ ኮምሽን ምርጫ ከምዝተረኸውቡ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ዓቢ ኤርትራዊ ጋዘጠኛን ሓርበኛ ተቓላስን ኣቶ ብርሃነ ወልደገብሪኤል ብዝሓደሮ ከቢድ ሕማም ብሰኑይ ዕለት 26/10/2020 ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩና።
እቶ ብርሃነ ወልደገብሪኤል (ብብርሃነ ሱዳን ናው ዝፍለጥ) ምእንቲ ህዝቡን ሃገሩን ደኺመ ከይበለ ንነዊሕ ዓመታት ክቃለስ ዝጸንሐን፣ ሓደ ካብ’ቶም ዓቢ ኣስተዋጽኦ ዝገበሩን ሃገራውያን ሓርበኛታት ኢዩ። ሞት ከምዚ ዓይነት ውፉይን ሓላይ ህዝብን ምሁር ኣካል፣ ንቤተ ሰቡ ጥራሕ ዘይኮነስ ንኤርትራ ብሓፈሻ ንተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብፍላይ ዓቢ ክሳራ ኢዩ።
ሃገራዊ ተራ ሓርበኛ ብርሃነ ወልደገብሪኤል ኣብ ካርቱም ንስደተኛታት ብምጥባቕ ዝፈለመ ኾይኑ፡ ኣብቲ ከም ሳጓኡ ዝፍለጠሉ Sudan Now ዝብሃል ዓቢ መጽሔት ፍሉጥ ዓምደኛ ብምዃን ይሰርሕ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዝጀመሮ እዩ።
ብሞያ ጋዜጠኛ ዳኣ ይኹን እምበር ዕድሚኡ ምሉእ ደኺመ ዘይብል ተቓላሳይን ተጣባቓይ ሰብኣዊ መሰላትን'ውን እዩ ኔሩ።
ነፍስሔር ብርሃነ ወልደገብሪኤል፡ ንምውህሃድ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዝዓለመ ኣብ ዝሓለፈ መጋቢት 2020 ኣብ ከተማ ሎንዶን ክካየድ ዝተሓስበ፡ ድሒሩ ግን ብምኽንያት ምስፍሕፋሕ ኮቪድ-19 ብቨርቹዋል ርክብ ዝተሰላሰለ ዋዕላ ኣብ ምዕዋቱ ኣድማዒ ግደ ከም ዝነበሮ ኣብ መዛግብ ታሪኽ ህዝብና ንዘልኣለም ተዘኪሩ ክነብር ኢዩ።
ክቡር ሓውና ብርሃነ ኣብዚ ተሃዋሲ መድረኽ’ዚ ብሞት ክፍለየና ንሃገርና ኤርትራ ብቐሊሉ ዘይትካእ ዓቢ ክሳራ ኢዩ። ነቶም ንነዊሕ ዓመታት ዝተቓለሰሎም ዕላማታት ንምዕዋት ቃልስና ቀጻሊ ምዃኑ ብምርግጋጽ፣ ኣምላኽ ነፍሱ ይምሓር፡ ንስድራቤቱን ኩሎም ብጾቱን ፈተውቱን ድማ ጽንዓትን ኣኻእሎን ይሃበና።
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ
30 ጥቅምቲ 2020Hits: 334


text:
ፍናን ሓንቲ ቅርሲ ኤርትራ ዝኾነት መጀመርያ ብ1948 ዝተሓትመት መምሃሪት መባእታዊ ትግርኛ ዝኾነት ዓርኪ ተምሃራይ ትብሃል መጽሓፍ ዳግማይ ክትሕተም ኣብዚ እዋን ፍናን ተዳልያ ኣላ። ፍናን ብኣባላታ ኣቢላ ድሕሪ ነዊሕ ጻዕሪ መጀመርያ ብኹሉ ትሕዝቶኣ ንኽትርከብ፡ ስዒቡ ብኹሉ መንፈሳን ሕብራን ከምታዝነበረታ፡ ዕድል ጌርና ብ ኣ ኣ ናይ መባእታ ትምህርትና ዝተዋህበና፡ ንደቅና ኣዝያ ኣገዳሲት መምሃሪት ንባብ ትግርኛ ክትከውን ትኽእል ካብ ዝብል መንፈስ ፍናን ኣዳልያ ወዲኣታ ኣላ።
ንኽትሕተም ግን ናይ መሕተሚ መበገሲ ካፒታል ስለዘድለየ፡ ኣባላት ማሕበረሰብና ፡ ዓዓቕምና ከነወፊ ንላቦ። ነዚ ምስ እንገብር እቲ ኩሉ ንምነዮ ደቅና ብታሪኾም ብመንነቶም ክሕበኑ ኣዝዮ ይሕግዝ፡ ዓርኪ ተምሃራይ ብዓይኒ ምምህርና ክትርአ እንከላ፡ ማዕረ ክንደይ ቀዳሞት ኣቦታትና ኣስተውዓልትን መሃርትን ከምዝነበሩ፡ ንዝመጽእ ወለዶ ከነውርስ ትሕግዝ። ተሓቲማ፡ ብርትዓዊ ዋጋ ኣብ ዕዳጋ ውዒላ፡ ኩሉ ኣታዊ ኸኣ ንካልኦት ንዓርኪ ተምሃራይ ዝ ኣመሰሉ መጽሓፍቲ ፍናን ህይወት ከት ስኩዕ ተበጊሳ ኣላ እሞ፡ ኢደይ ኢድካ ትብለኩም ፍናን።
በዚ ኣጋጣሚ ፍናን ንኹሎም ኣብዚ ዝጸዓሩ ተመስግን፡ ብሕልፊ ኸኣ ንኩለን ገጻት ክርከባ ኣዝዮም ዝጸዓቱ ኣቦና ኣቶ እምነቱ ተስፋይ ኣመስጊና ነመስገንቲ ተቕርብ።


text:
ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ተታሑዙ ዝነበረ ትሽዓተ ፖለቲካዊ ፓርትታት ዘዳለውዎ ኣኼባን ሰልፍን ስዒቡ ኣባልቱ ከምዝተቐጥቀጥዎምን ከምዝኣሰሩዎምን ኣባላት ኣመራርሓ እቲ ፓርቲ ገሊፆም።ዝተኣሰሩ ኣባላት ፓርትን ካልኦትን ትማልን ሎማዕንትን ኣብ ክልተ ኣብያተ ፍርዲ ምቕራቦም ምኽትል ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ስለሺ ፈይሳ ገሊፆም።ኢንጂነር ይልቃል ጌትነት ሓዊሱ ናብ 70 ዝኾኑ ኣብ ኣራዳ ቤት ፍርዲ ምቕራቦ ተፈሊጡ’ሎ።27 ዝርከቡዎም ካልኣይ ጉጅለ ኣባላት ተቓወምቲ ድማ ኣብ ካሊእ ቤት ፍርዲ ቐርቢቦም ኣለው።ኣባልት ትሽዓተ ተቓወምቲ ፓርትታት 27 ሰባት ከምዝቐረቡ ተፈሊጡ’ሎ።
ናይ ኣደባባይ ኣኼባን ሰልፍን ካብ ዘዋደዱ ፓርትታት ሓደ ናይ ዝኾነ ናይ ሰማያዊ ፓርቲ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኣቶ ዮናታን ተስፋዬ ዕጡቓት ካብ ሰኒ ጀሚሮም ንቤት ፅሕፈቶም ብምኽባብ ምእታውን ምውፃእን ከምዝኸልከሉዎምን ኣብ ድሮ እቲ ሰልፊ ድማ ዝሓለፈ ዓርቢ ማለት እዩ ንገለ ኣባላት ኣመራርሕ ከምዝተኣሰሩዎም ከምዝኣሰሩዎምን ሓቢሮም።
ብመሰረት ናይ ቀዳም እቲ ትልሚ ብሰለስተ ኣንፈታት ናብ ኣደባባይ መስቀል ንምእታው መደብ ከምዝነበረ ብግላፅ ዝተወሰኑ ሰልፈኛታት ናብ ኣደባባይ መስቀል እትዮም እንተነበሩ እውን ኢሎም ኣቶ ዮናታን ኣስዒቦም ‘’ብሓግዚነት ፖሊስ ፌደራል ብካድሬታትን ኣባላት ፀጥታን እናተለቐሙ ናብ ማእኸል ኤግዝብሽን የግዕዝዎም ነይሮም’’ኢሎም።
ካብቲ ቤት ፅሕፈት ዝተልዓሉ እውን ብዙሕ ከይርሓቑ ፖሊስ ብዘይዝኾነ ይኹን መጠንቀቕታ ብበትሪ ከምዝቐጥቀጥዎም ካብ መንጎ ዝተውቕዑ ማራሕቲ ኢንጅነር ይልቃል ጌትነት ብማህረምቲ ኢዱ ከምዝተጎደአ ሓቢሮም።
ድሕሪኡ ንኹሎም ኣኪቦም ስድስተኛ ናብ ዝተብሃለ ቦታ ከምዝወሰድዎምን ፀኒሖም ድማ ናብ ጨርቆስ ፖፑላረን ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ናብዝብሃን ከምዝወሰዱዎም ቀዳም ብኸምዚ ከምዝሓለፈ ዘርዚሮም።
ተቓወምቲ ፓርትታት መድረኽን ፓርቲ ሓደነትን ኣብ ልዕሊ እቶም ተቓወምቲ ተፈፂሙ ንዝበልዎ ኮኒኖምዎ ኣለው።


text:
ኣብ ኬንያ ካብ ዋና ከተማ ናይሮቢ ናብ ከተማ ካካመጋ ትጉዓዝ ዝነበረት ኣውቶቡስ ብዘጋጠመ ሓደጋ 50 ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ።
ፖሊስ’ቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ከባቢ እቲ ኣውቶቡስ 63 ተጉዓዝቲ ጽዒና ምንባራን መራሕ መኪና እቲ መንገዲ ጸዳፍን ቁልቁልን ብምዃኑ መኪና ክቆጻጸር ብዘይምክኣሉ እቲ ሓደጋ ምግጣሙ ሓቢሮም ኣለው። ካብቶም ዝሞቱ 31 ደቂ ተባዕትዮ፡ 12 ደቂ ኣንስትዮን 7 ድማ ህጻናት ምኳኖም ፖሊስ ሓቢሩ’ሎ።
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ በቲ ሓደጋ ንዝተጉድኡ ግዳያትን ቤተሰቦምን ምጽንናዕን ብምምናይ እቲ ኩነታት ንምጽራይ ምሉእ ምርመራ ከምዝኻየድ ገሊጾም።
ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ንሰበ ስልጣን ማእከል ስታትስቲክስ ኬንያ ብምጥቃስ ኣብ ዘውጽኦ ሓበሬታ ኣብ ኬንያ ኣብ ዓመት 3,000 ሰባት ብሓደጋ ትራፊክ ከምዝሞቱ እንተሓበረ ትካል ጥዕና ዓለም ግን እቲ ቁጽሪ ክሳብ 12,000 ክበጽሕ ከምዝኽእል ይገልጽ።


text:
“እቲ ልዑልን ከሃሌ ኵሉን ብጸጋ ሰላሙ ይባርኸናን ኣባና እውን ሰላም ኣብ ምንቕቓሕ ዘይስልክይ ጻዕሪ የነቓቕሕ” ዝብል ሓሳብ ዝተማእከሎ ብምኽንያት ዓመታዊ በዓል ሮሽ ሓ ሻና (ናይ ኣሁድ ሃይማኖት ሰዓብቲ ርእሰ ዓመት)ን ዮም ኪፑርን ሱኮትን (በዓል ዳሳት) ናብ ናይ ሮማ ማሕበረሰብ ኣይሁድ ዓቢይ መምህር ሪካርዶ ሰኚ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ኣይሁድ ሃይማኖት ዓበይቲ በዓላት ሮሽ ሓ-ሻናሕን ዮም ክፑርን ሱኮትን ምኽንያት ቅዱስ ኣቦና ናብ ናይ ሮማ ናይ ኣይሁድ ሃይማኖት ዓቢይ መምህር ሪካርዶ ሰኚ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ በዚ ናይ ኣይሁድ ሃይማኖት ዓበይቲ በዓላት ኣብ ዝበዓለሉ እዋን ንመላእ ሰዓብቲ ሃይማኖት ኣይሁድን ንኣኹምን ናይ እንቋዕ ኣብጽሓኩም መልእኽትይ ከመሓላልፍ ዝዝምዓኒ ሓጐስ ወሰን የብሉን ቢሎም እቲ ልዕሉ ፈጣሪ ስለ እቲ ዝዓደሎ ጸጋታት ንኹሉ ማሕበረሰብ ኣይሁድን ንመላእ ዓለምን ናይ ሰላምንን መንፈሳዊ ምጽንናዕን ክኸውን ዝመነዮ ስለ እቲ ኩሉ ጸጋታቱ ምስጋና ዝቐርበሉ በዓል እዩ፡ እሞ ምሳኹም ሓቢረ እግዚኣብሔር ስለ እቲ ኵሉ ለውሃቱ እናመስገንኩ “ነቲ ኣብ መንጐና ዘሎ ምሕዝነትን ስለ ናይ ኵሉ ሰናይን ነቲ ናይ ሓባር ዘተ ድላይ ቀጻልነቱ ዝውሕስ ይኹነልና” ቢሎም ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ብእብራይስጥ ቋንቋ ሻሎም ኣለከም (ሰላም ምስ ኵለ ኵሙ) እንክብሉ ኣጠቓሊሎም።


text:
መስራቲ ጉባኤ ባይቶ ይኣክል ሽወደን
መስራቲ ጉባኤ ባይቶ ይኣክል ሽወደን
26-27 ጥቅምቲ 2019 ስቶክሆልም ሽወደን
መስራቲ ጉባኤ ይኣክል ሽወደን ቀዳማይ መዓልቲ ዕለት 26 ጥቅምቲ 2019 ቅድሚ ቀትሪ ካብ ኩለን ከተማታት ሽወደን ዝተወከሉ ተሳተፍቲ ጉባኤ መደባቶም ሰሪዖም ስርሓቶም ፈጺሞም። ድሕሪ ቀትሪ ከኣ ምስ ዕዱማትን ህዝብን ብዛዕባ ተደላይነት ጥርናፈን መኸተን መሰልን፡ ነፍስኻ ምኽኣልን ዝተፈላልየ ኣስተምህሮታት ተዋሂቡ።
ብኣሕዋት ኣርሀ ሓምድ ናካን ሙሴን ኤፍሬምን ተኻይዱ። ከምኡ’ውን ዶ/ር ሙስጣፋ ብዛዕባ ኤርትራ ምጣነ ሃብታዊ ትሕዝቶን ሃገራዊ ፍርያትን ሰፊሕ መግልጺ ኣቅሪቡ። ብተወሳኺ ሓፍትና ኤልሳ ብዛዕባ ንቅሎ ኣደታት ኣብ ኤውሮጳ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ መግለጺ ኣቅሪባ።
ካልኣይ መዓልቲ ሰንበት ዕለት 27 ጉባኤ ቀጺሉ ባይቶ ይኣክል ሽወደን መሪሕነት ንምምራጽን፡ ንድፊ ዓንዲ ሕጊ ማሕበርን ኣሰራርሓን ንምውሳን ነዊሕ ግዜ ዝወሰደሉ፡ ዓሚቕ ክትዕ ዝተኻየደሉ መዓልቲ ነበረ። ድሕሪ’ዚ ከኣ መሪሕነት ቆይሙ ምስ ወድአ ከም’ቲ ብዕለት 26 ዝተኻየደ መስርሕ ብኣስተምህሮ ዝተሰነየ ጽምብል ዘዛሚ መደባት ተስሪዑ ብዙሕ ህዝቢ ሃንቀውታ ዝሕደሩ ነበረ።
ኣብ’ዚ ኣጋጣሚ ብዙሓት ፍሉጣት መንእሰያት ደረስቲ፡ ስነ ጥበባውያን፡ ስነ ጽሑፍ፡ ደረፍትን፡ ከምኡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ዝነጥፉ ጋዜጠኛታት ዝተረኽብሉ፡ Radio Erena: Aan: Tv Sened ከምኡ ካልኦት ስም ግዱሳት ደቂ ሃገር ዝተረኸብዎን፡ ተጣባቂ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ሃገር ጣልያን መንእሰይ ኣብርሃም ተስፋይ ብፍሉይ ክጥቀሱ ካብ ዝኽእሉ ፍሉይን ዕዙዙን ንዋዕላ መስራቲ ጉባኤ ይኣክል ሃገር ሽወደን ድምቐት ንምሃብ ዝተሳተፉ ምንባሩ ጥራሕ ዘይኮነ ህዝብና ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ኣልዒልዎ ዘሎ ጭርሖን መስርሕን ኣብ መወዳእታ ክበጽሕ ዝካየድ ዘሎ ምልዕዓል ህዝቢ’ውን ዘመልክት’ዩ።
ዜና ሓበሬታን
ውድብ ሓድነት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ
27 ጥቅምቲ 2019


text:
ዜና ቫቲካን
ቅዱስነቶም ከምቲ ደጋጊሞም ኣብዚ ግዝያት እዚ ዝገብርዎ ነቶም ብተለቪዥንን መራኸቢ ብዙሓንን ንዝከታተልዎምስ ይኹን ነቶም ምስኦም ዝቅድሱ ቁሩብ ቊራቦ ናይ ዕለቱ ሓሳብ ጸሎት ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ ግሐ 8.26 ኰይኑ ብዛዕባ እቲ ሕጽው ህንደኬ ንግሥቲ ኢትዮጵያ ብሓዋርያ ፊሊፖስ ዝተገብረሉ ሓገዝን ጥምቀትን ዝገልጽ ኰይኑ እቲ ህጽው ነቲ ነቢይ ኢሳይያስ 'ከም ናብ ማሕረዲ ዝውሰድ በጊዕ` ኢሉ ዝንበየሉ መን ምዃኑ ምፍላጥ ተጸጊሙ ኣብ ዝነበረሉ ፊሊጶስ ብመንፈስ ተመሪሑ እንክገልጸሉን ኣብ ማይ ምስ በጽሑ ክጥመቅ ሓቲቱ ከምዝተጠምቀ ዝገልጽ ክፍሊ ነበረ። ናይ ዕለቱ ወንጌል እውን ዮሐ 6.44 ኰይኑ ኢየሱስ 'እቲ ዝለኣኸኒ ኣቦይ ዝሰሐቦ እንተ ዘይኰይኑ፡ ናባይ ኪመጽእ ዚኽእል የልቦን። ኣነ ድማ በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ከተንሲኦ እየ' ድሕሪ ቢሉ ንሱ እቲ ሓቀኛ መና ሕብስቲ ሕይወት ከምዝኾነን ነዚ ሕብስቲ እዚ ዚበልዕ ከኣ ንዘለዓለም ከምዝነብር እዚ ከኣ ሥጋኡ ከምዝኾነ ዝገለጸሉ ኩነት ዝትርኽ ነበረ።
እዘን ክልተ ንባባት እዚአን ዝተሓሓዛሉ ቀንዲ ጉዳይ ንኢየሱስ ምፍላጡ ምስ ፈለጥካዮን ምስ ረኸብካዮን ንካልኦት ክተፍልጦ እዚ ከኣ ነቲ ኢትዮጵያውን ፊሊጶስን ዘተኣሳስር ምሥጢረ ክርስቶስ ምብሳር እዩ። ከመይ ብዛዕባ ኢየሱስ ክርስቶስ እንክትሰምዕ ልብኻ ይንቀሳቀስ ዝገልጸልካ እንተዘይብልካ ኸኣ ጸገም እዩ። እቲ ኢትዮጵያዊ በቲ ዘንብቦ ዝነበረ ልቡ ክህወጽ ጀመረ እዚ ኣቦ ናብ ወዱ ይስሕቦ ነበረ ማለት እዩ። ስለዚ እግዚኣአብሔር ኣቦ ንሰባት ናብ ኢየሱስ ክስሕብ ምልማኑ የድሊ ምስኡ ከኣ ምስክርነት ክንህብ የድሊ። ብዘይ ጸሎትን ምስክርነትን ክንሰብኽ ኣይንኽእልን። እንተዘየሎ ብዘይ ጸሎትን ምስክርነትን ዝሰበኽና እንተሰበኻና ዝረዳእና እንተረዳእና ንሰባት ናብ ኢየሱስ ክንስሕቦም ኣይንኽእልን። ዓንዲ ማእከል ስብከተ ወንጌልናኸስ እግዚአብሔር ንሰባት ናብ ወዱ ክስሕብ ምጽላይን ብሕይወትና ምስክርነት ምሃብን እየን። ንሰባት ክትሰድዕ ንስኻ እትኣምኖ እምነት ኪኣምኑ ምቅላስ ማንም ክልውጥ ኣይክእልን እንክብሉ ነዚ ዚስዕብ ስብከት ኣቅሪቦም።


text:
ዜና ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣብ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዕለቱ ኣማስያኡ በቲ ሓጸርቲ መልእኽታት ዘመሓላልፉሉ ትዊተር ብዝበሃል መራኸቢ ብዙሕን ‘ሎሚ ኣብ ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ኣቶሚካዊ ዕንወት ሂሮሺማ እንክንዝክር እቲ ንዕንወት ዝኸውን መጋበሪ ውግእ ንምምሓዝ ዝተጠቀምናሉ ሃብቲ ንኩለንትናዊ ሰብኣዊ ምዕብልና ደቂሰባትን ኣከባቢና ንምክልኻልን ክንጥቀመሉ ነሩና’ እንክብሉ ዝኽሪ ደብዳብ ኣቶሚካዊ ቦምብ ሂሮሺማ ሎሚ እውን እንተኾነ ክንመሃረሉ ዘሎና ጉዳይ ካብ መዕነዊ ዝኾነ ኣጽዋር ውግእ ክትዕድግ ምቅድዳም ንሰብኣዊ ሕንጸትን ሓለዋ ተፈጥሮኣዊ ኣከባብን እንተንኸፍሎ ብዙሕ ውጺኢታውን ጥዕናውን ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።
ኣብታ ንገዛኢ ሂሮሺማ ዝጸሓፍዋ መልእኽቶም ልባዊ ሰላምታ ነቶም ንዝኽሪ 75 ዓመት ዕንወት ሄሮሺማ 1945 ዘሰናደው ኣቅሪቦም ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ሕዳር ኣብቲ ንጃፓን ኣብ ዝገበርዎ ሓውጾተ ኖልዎ ነዘን ክልተ ከተማታት ብምብጻሖም ዝተሰምዖም ክብሪ ወትሩ ኣብ ልቦም ከምዝዝክዎ ሓቢሮም። ነቲ ሽዑ ዝበልዎ ማለት ኣብቲ ቦታ ኣብ ዝርከብ ናይ ሰላም ቤተመዘክር ብዕለት 24 ሕዳር 2019 ዓም ዝሃብዎ ቃል ‘ኣቶሚካዊ ጸዓት ንውግእ ምውዓል ኢሞራላዊ እዩ ከምኡ እውን ኒክሎሳዊ ኣጽዋር ምሓዝ ኢሞራላዊ እዩ። ከመይ ናይዚ ኣጽዋር እዚ ዕንወት ኣብዘን ክልተ ከተማታት ርኢናዮ ኢና።’ ዳግም ብምግዋሕ ሕጂ ነቲ ውጻእ መዓት ናይዚ ዝኾኑ ዘንቀሳቅስዎ ሰላም ብምድጋፍ ሰላም ንዓኹም ይኹን እንክብሉ ሓዋርያዊ ቡራኬ ብምሃብ መልእኽቶም ዛዘሙ።


text:
ፕሮረጀኽት ንምዕባለ ዝከታተል
ዝጀመረሉ ግዜ ጥሪ 2016 እዩ። እቲ ፕሮጀኽት ንምዕባለ ዝከታተል ናይ ካሪካስ ንምቅላል ምዕባለ ናይ ስደተጃታት ተቀመጥቲ ናይ ካንቶን ቮ (vaud) የተኩር። ሓደ ወይ ሓንቲ ተሓጋጋዚ ነቅርበልኩም ናይ ምዕባለ ኣከያይዳ ዝከታተል። እቶም ተከታተልቲ ብሓንሳብ ይተሓባበሩ ምስቶም ቨነቮል (ማለት ብድለቶም ዝሕጉዙ አዩ)
እቲ ዕላማ ንምዕቃብ ምዕባለኦምን ሓባራዊ ሂወትኦምን ሞያን እዩ ።
ከምኡ ዉን ጽቡቅ ኽእለት ምፍጣር ርእሰ ተኣማንነት ምስ ሕብረተሰብ ሓደ ከፈተት ወይ ኣጋጣሚ ናይ ምቅይያር ባህላዊ ሃብቲ ናቶም ዝራከቡ ሰባት እዩ።እቶም ቨነቮለ ተቀመጥቲ ኣብ ሓደ ከባቢ ምስቶም ስደተኛ እዮም።ኣብ ሰሙን ካብ 1ከሳብ3ሰዓት ከራከቡ እዮም። ከምኡ ዉን
ብዝወሓደ ን3 ወርሒ ክከዉን እዩ።
ዝከታተል
---ምዝራብ ብፈረንሳ
---ከመይ ገርና ገዛ ንደሊ ነቲ ወረቃቅቲ ብከመይ ኣብ ጀራንሰ ነብጽሖ
---ምርዳእ ኣሰራርሓ ናይ እንሱራንሰ ሕማም(assurance maladie)
---ምምዕባል ኣብ ዝቅመጠሉ ቦታ ኣከያይዳ ሂወት ፍልጠት ምዕባይ ኣብ ከባቢኡ
ተካታታሊ
---ፍልጠቱ ከመሓላልፍ
---ክላለ ምስ ሓድሽ ባህሊ
---ከም ስድራ ምካን ምስ ጸገማት ሰደትን ህሉዉ ባህልን
---ንከምኡ ተመዲብና ቨነቮል
ሓበሬታ ወይ ሕቶ ምስ ዥልወኩም
Tél. 021 317 59 80 - e-mail :


text:
ብበረኸት ኪሮስን ካርላ ጂመነዝ-ማግዳለኖን
መዘኻኸሪ: ዓለም-ለኻዊ ለበዳ COVID-19 ነቲ ጸዓዱ ዘይኮኑ ሕብረተሰባት ዘጋጥሞም ዘይምዕርዩነት ኣጉሊሕዎ እዩ። ህዝባዊ ሓለዋ ጥዕና ከምዚ ከጋጥም ምዃኑ ኣብ መጀምርያ 2020 ተገንዚቡ ነይሩ፡ ምኽንያቱ ለበዳዊ ሕማማትን ጽፍሓዊ ዓሌትነንት ኣብ ዝደራረቡሉ እዋን ኩሉሳዕ ከምኡ ስለዘጋጥም። ካብ’ዚ ብምብጋስ - ከምኡ’ውን ርእይቶታት ንምፍላጥን ኣብ ኩሉ ክፍልታት ዝወርድ ጽልዋታት ንምምካትን – ብዛዕባ ዓለምለኻዊ ለበዳ ንኮምዩኒቲታት እተማኽር ጉጅለ (a Pandemic Community Advisory Group) ተፈጢራ። ኣቃውማ ናይ’ዛ ጉጅለ፡ ንናይ ቅድሚ ሕጂ ተመክሮ ኪንግ ካውንቲ ዘንጸባርቕ እዩ። መራሕቲ ኮምዩኒቲታት፡ ኣብያተ ንግዲ፡ ክፍሊ ትምህርትን ኮርፖረሽናትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብትካላዊ ስርዓት ናይ ዝተገለላ ኮምዩኒቲታት መራሕቲ፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ስደተኛታት ከምኡ’ውን ናይ ጸለምትን ደቀባትን ጸዓዱ ዘይኮኑ ሕብረተሰባትን መራሕቲ ዘጠቓለለ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት “ዓሌትነት ህዝባዊ ቅልውላው ጥዕና እዩ” ተባሂሉ ምስተኣወጀ፡ ንኹሉ ዓሌታት ብማዕረ ዝጥምት ጸረ COVID-19 ግብረመልሲ ንምሃብን ንመሰረታዊ ጠንቂ ዓሌትነት ኣቓልቦ ሂብካ ፍታሕ ንምንዳይን ኪዳን ብምእታው ኣካል ናይ’ቲ Pandemic and Racism Community Advisory Group (ብዛዕባ ዓለምለኻዊ ለበዳን ዓሌትነትን ናይ ኮምዩኒቲታት ኣማኻሪ ጉጅለ) ኮይኑ።
For ንበረኸት ኪሮስ፡ እዚ ዓመተ ዓለም-ለኻዊ ለበዳ ኣድካሚ እኳ እንተነበረ ዘገርም ግን ኣይነበረን።
ብገለ ሸነኻት፡ ኪንግ ካውንቲ ካብ ካልኦት ቦታታት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝፍለ ኣይኮነን። ኣብ መጀመርያ 2021፡ ክታበት COVID-19 ኣብ ዝጀመረሉ እዋን፡ እቲ ዝተፈላለየ ሕብረተሰብ (ዳይቨርስ ኮምዩኒቲ) ዝነብረሉ፡ ደቡብ ኪንግ ካውንቲ፡ ዝለዓለ ጾር COVID-19 ዝተሰከመ ኣከባቢ ክነሱ፡ ብብዝሒ ጸዓዱን ሃብታማትን ዝነብሩሉ ቦታታት – ከም ብዓል ቫሾን ኣይላንድን ኖርዝ ስያትልን ዝለዓለ መጠን ብዝሒ ተኸተብቲ ነይርዎ። COVID-19 ኣብ ኪንግ ካውንቲ ኣትዩ ኣብ ዝተባህለሉ፡ እዚ ብተደጋጋሚ ዝርአ (ግን ከኣ ክውገድ ዝካኣል) ዓሌታውን ደርባውን ዘይምዕሩይነት ከጋጥም ምዃኑ በረኸት ተጸብይዎ ነይሩ። ግን ከም ኮምዩኒቲ ብሓፈሻ ሕብረተሰብና ብምዕሩይ ኣገባብ ናብ ንቡር ክምለስ ናይ ምሕጋዝ ዓቕሚ ኣለና ኢሉ ይኣምን።
በረኸት ቁሩብ ድሕሪ’ታ ናይ መጀመርያ ሕሙም COVID-19 ዝተረኽበላ’ዩ ናብ ናይ ኪንግ ካውንቲ Pandemic and Racism Community Advisory Group (PARCAG) ተጸምቢሩ። ጉጅለ PARCAG፡ ንዓለምለኻዊ ለበዳ COVID-19 ንዓሌትነንት ክገጥም ብመንግስቲን ኮምዩኒቲ-ዝመሰረተን ማሕበራትን ዝቖመ ሽርክነት እዩ።
በረኸት፡ ከም ኣቦመንበርን መስራትን Coalition of Immigrants, Refugees, and Communities of Color (CIRCC) ከምኡ’ውን ከም ኣቦመንበር COVID-19 Community Response Alliance (The Alliance— ልዕሊ 17 ዓሌታት፡ ባህልታትን ቋንቋትን ዝጠርነፈ ማሕበር) መሰረት፡ ናይ ብዙሕ ዓመታት ተመክሮ ምቛም ኮምዩኒቲ ሒዙ እዩ ናብ PARCAG መጺኡ።
ምስ በረኸት ዝተራኸብኩሉ ምኽንያት፡ በረኸት ከም ኣባል ኮሚቴ PARCAG ዝቐሰሞ ተመክሮ፡ እቲ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ ብኸመይ መገዲ ነዚ ዓለምለኸ ለበዳ ብመነጽር ጸረ-ዓሌትነት ብምጥማት ንክገጥሞ ከምዝሕግዝ ኣፍልጦ ንምቕሳም እዩ ነይሩ።
እዚ ቃለ መሕትት፡ ነቲ መልእኽቲ ኣብ ምንጻርን ንውሕ ንዝበለ ኣብ ምሕጻርን ምምሕያሽ ተገይሩሉ እዩ።
ኣቶ በረኸት፡ ብዛዕባ ነብስኻ እንዶ ገለ በለና። ብኸመይ እዩ ተመክሮ ሂወትካ ናብ PARCAG ንኽትጽምበር መሪሑካ?
በረኸት ኪሮስ: ኣብ ኢትዮጵያ እየ ተወሊደ፡ ኣብ 1985 ናብ ሚልዋኪ ቅድሚ ምምጽአይ ከኣ ዝበዝሕ ዕድመ ንእስነተይ ኣብ ኤውሮጳ ካብ’ቲ ሓደ ናብ’ቲ ሓደ እናተጓዓዝኩ ኣሕሊፈዮ።
ኣብ ሚልዋኪ ኣብ መንጎ ዓሌታት ዝነበረ ወጥሪ ብጣዕሚ ዘሰምብድ እዩ ነይሩ። ገለ ካብ’ቲ ዝዝከረኒ፡ ሓደ ኤሽያዊ-ኣሜሪካዊ – ኣባል’ታ ስፖንሰር ዝገበረትኒ ማሕበር ካቶሊክ – መጺኡ ካብቲ መዓልቦ ነፈርቲ ናብ ጸለምቲ ብብዝሒ ዝነብሩሉ ኣካባቢ ወሲዱኒ። ኣብኡ ምስበጻሕና “ኣብ’ዚ ኣይክትነብርን ኢኻ!” ኢሉኒ። ን6 ኣዋርሕ ኣብኡ ስለዘቐመጠኒ ከኣ ብጣዕሚ ይስከፍ ነይሩ።
ኣሜሪካ ብስግኣት ተዓብሊላ ብምንባራ ክምለስ’ዶ ዝብል ሓሳባት ይቀላቐለኒ ነይሩ። እቲ ዝነበረ ዓሌታዊ ምፍልላይ (segregation) ክትኣምኖ ዘጸግም’ዩ። ካብ ኣሜሪካ ኣይወጻኹን ግን ክምሃር ኢለ ኣብ 1991 ናብ ስያትል መጺየ። ኣብ’ታ ዓመት እቲኣ እየ ኸኣ ማእከል ኮምዩኒቲ ትግርኛ ክህሉ ዝተመነኹ። ድሕሪ ምምጽአይ ብዙሕ ከይጸናሕኩ ከኣ ሓንቲ ኣቑምና፡ ኣብ ስያትል ካብ ዝተመስራታ ኮምዩኒቲታ ምብራቕ ኣፍሪቃ ካልኣይቲ ምዃና እዩ። ብንእሽተይ ብምጅማር፡ ንሕብረተሰብ ኣገልግሎት እናሃብና ምዕሩይ ናይ መንነት/ዋንነት ስምዒት ዝዓብየሉ ቦታ ከምዝህሉ ጌርና።
ኣብ ካልኦት ፕሮጀክትታት’ውን ብምስታፍ ማሕበር ዋሽንተን ኣፍሪቃዊ ሜድያ (Washington African Media Association) መስሪተ። ናይ ባዕልና መራኸቢ ብዙሓን እንተዘይብልና ምስ ኣባላት ሕብረተሰብና ምርኻብ ኣጸጋሚ ስለዝኸውን። ብድሕሪኡ ን12 ዓመታት ምስ ምምሕዳር ከተማ ስያትል ሰሪሐ። ኣብ’ኡ እየ ከኣ ብዛዕባ “ማሕበራዊ ፍትሒ” ፍልጠት ዝቐሰምኩ። እዚ እዩ ከኣ፡ ናብ ትምህርቲ ንኽምለስ – ናይ MBA – እሞ ፍልጠተይ ተጠቒመ ድምጺ ሕብረተሰበይ ክኸውንን ንኻልኦት ኣርኣያ ብምዃን ከኣ ንኽሳተፉ ከተባብዕን ዝደረኸኒ።
ከም ኣባል PARCAG ለውጢ ክህሉ ኣብ እትጣበቐሉ እዋን፡ ውልቃዊ ተመክሮኻ ብኸመይ ይጸልዎ?
ኣብ ምብራቕ ከምኡ’ውን ምዕራብ ብዘሕለፍክዎ ዓመታት ዘጥረኽዎ ትዕዝብቲ፡ ኣብ ደቅሰብ ዝነበረኒ ኣጠማምታ ከምዝቕየር ገይሩ እዩ። ተሳትፎ ዘዕዝዝ ስራሕ ክሰርሕ ከምኡ’ድማ ናብ ሓደ ዘምጽኣና ሓባራዊ ረቛሒታት ኣብ ምልላይ ከተኩርን ሓጊዙኒ እዩ። ኣህዛብ ናይ ባዕሎም ድምጺ ክህልዎም ኣለዎ፡ ክስምዑ ድማ ኣለዎም።
ኣብ ምዕራብ፡ ለውጢ ከተምጽእ ምፍታን ዳርጋ ናብ ኲናት ትወፍር ከምዘለኻ ኮይኑ’ዩ ዝስምዓካ።
ኣብ PARCAG፡ ባዕልና መን ምዃንና ክንገልጽ ኪንግ ካውንቲ ነጻ ገዲፉና እዩ። መብዛሕትአን ዓበይቲ ትካላትን ኮርፖረሽናትን ነብሰን ክገልጻ ዝኽእላ እየን። ክኢላታት ይልእካ፡ ዳህሳስ የካይዳ፡ ሕቶታት ይሓታኻሞ ንዓኻ ወኪለን ብዛዕባኻ ክኢላታት ኮይነን ይቐርባ። ከም’ዚ ኣገባብ ምኽታል ብዙሕ ኣይሓገዘን።
PARCAG፡ ናይ ኮምዩኒቲና መልእኽተኛ ኮይነ ክዛረብ ሓጊዙኒ። ናይ ክልቲኡ ወገን – ናይ ሓተትትን ተሓተትትን ልዝብ ከምዝህሉ ዝገበረ እዩ። ፓቲ ሀይስ [ናይ ህዝባዊ ሓለዋ ጥዕና ሓላፊት ነበር] ናብ ኣኼባ ትመጽእ እሞ ናይ COVID-19 ሓበርቲ ነጥብታት ድሕሪ ምክፋል ገጢሙና ዘሎ ብድሆታትን ክቕጽል እንጽበዮ ኩነታትን ትገልጽ።
እዚ ጽቡቕ ተበግሶ እዩ፡ ምኽንያቱ PARCAG እንተዘይህሉ ኣብ ጥቓ’ዘን ዓበይቲ ትካላት ኮይንካ ክትስማዕ ኣጸጋሚ ምኾነ ነይሩ። እዚ፡ ኣብ መንጎ’ቲ ስርዓትን ኣህዛብን ልዝብ/ርክብ ዝፍጠረሉ ናይ መጀመርያ ግብራዊ ስጉምቲ እዩ።
PARCAG ብኸመይ መገዲ መልእኽተኛ ኮምዩኒቲ ንኽትከውን ሃዋሁ ከምዝፈጠረልካ ኣብነት’ዶ ክትህበና ትኽእል?
ኣብ ፈለማ፡ ኪንግ ካውንቲ ኮነ ምምሕዳር ከተማ ስያትልን ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ዋሽንተንን ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ኣገባብ ምእካብ ሓበሬታ (ዳታ) COVID-19 ተስፋ ዘቑርጽ’ዩ ነይሩ።
ኣብነት ክኾነና፡ ኣባል SCAN study ኣብ ዝነበርኩሉ 17 ገጽ ዝሓዘለ ዳህሳስ ተዋሂበ። ብሰብ ዝተዳለወ’ውን ኣይመስልን – ብዛዕባ’ቲ መጽናዕቲ ክገልጸልካ/መገዲ ከትሕዘካ ዝኽእል ሰብ ኣይነበረን። ኣብ መጨረሻ ኸኣ እቲ ዘቕረብክዎ ውጽኢት ኣብ መደምደምታ ከብጽሕ ዘኽእል ኣይነበረን። ከም ተማሃራይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ነበር፡ እቲ መጽናዕቲ ንዓይ እኳ ዘጸገመንስ ንኻልኦት ድኣ ከመይ ክኸውን’ዩ! እዚ መጽናዕቲ ነተን ሕብራውያን (ጸዓዱ ዘይኮና) ሕብረተሰባት ንምሕጋዝ ክትጥቀመሉ እንተደሊኻ ቅልል ብዝበለ መገዲ ክቐርብ ይግባእ። ሓደ ካብ’ቲ ሽግር፡ መብዛሕትኦም ሓለፍቲ ናይ’ዚ መጽናዕቲ ጸዓዱ ብምንባሮም እዩ።
ኣባል PARCAG ብምንባረይ፡ ኣብ’ዚ ኣገባብ ምእካብ ሓበሬታ ዘለኒ ዕቃበ ብቐጥታ ንዶ/ር ጀፍ ዳችን ከቕርብ ክኢለ። ንሱ’ውን ነቲ ርእይቶ ተቐቢልዎን ካብኡ ዝበልጽ ስራሕ ክንፍጽም ንኽእል ምንባርና ተኣሚኑን። ዶ/ር ዳችን ነቲ ኩነታት ተገንዚቡ ምስ ዩኒቨርሲቲን ወከልቲ እቲ መጽናዕትን እናተራኸበ ለውጢ ንኽግበር ጽዒሩ። PARCAG እንተዘይነብር እዚ ለውጢ ኣይምመጸን ነይሩ።
ብኸመይ መገዲ PARCAG፡ ነቲ ምምሕዳር መንግስቲ ንለበዳ COVID-19 ዝህቦ ዝነበረ ግብረ-መልሲ ለውጢ ንኽገብር ጸልይዎ ትብል?
ለውጢ ቀስ ኢልካ እዩ። ንሕና ግን ዓቕሊ የብልናን። ካብ ትዕዝብተይ ለውጢ ቀስ ኢሉ ስለዝመጽእ ዓቕሊ ጌርካ ብቐጻሊ መጠኑ ዝሓለወ ድፍኢት ምግባር ይበልጽ።
ኣብ PARCAG ኩልና እንሰማምዓሉ ጽቡቕ መስመር ርክብ ከምዝህሉ ጌርና። መልእኽቲ ሕብረተሰብና ናብ’ቶም ኣብ ውሳኔ ጽልዋ ዘለዎም ከምዝበጽሕ ንገብር ኔርና። እዚ ሓደ ካብ’ቲ ዓበይቲ ስራሓት ናይ PARCAG ነይሩ።
ከመይ ጌርካ ካብ ጽፍሒ ናብ ጽፍሒ ትሰጋገር’ውን ምፍላጥ የድሊ። ባጀት ከኣ ብጣዕሚ ኣገዳሲ እዩ፡ ንለውጢ ምስ ባጀትካ ኣጣሚርካ እንተዘይርኢኻዩ (ባጀትካ ንለውጢ ኣብ ግምት ዘየእቱ እንተኾይኑ) ዝልወጥ ነገር ኣይክህሉን እዩ።
እቲ ዓለም-ለኻዊ ለበዳ ኣብ ዝጀመረሉ፡ ናብ ኪንግ ካውንቲ ዝለኣኽክዎ ኢመይል፡ ነዘን ሕብራውያን (ዘይጸዓዱ) ሕብረተሰባት ንምሕጋዝ ዘኽእል መበቆል ሃገር ዘጠቓለለ (ኣብ ርእሲ ካልእ ረቛሒታት) ብቑዕ ሓበሬታ ክውሃበኒ ዝሓትት እዩ ነይሩ። እዚ ግን ነተን ብ COVID-19 ኣብ ሽግር ዝርከባ ኮምዩኒቲታት ብዘየግልል መገዲ ክኸውን ክኸውን ነይርዎ። ነዚ ሓበሬታ ኣብ ምጽናዕን ምግምጋምን ኣዚና ክንጥንቀቕ ይግባእ።
ኣብ PARCAG ብዙሓት ማሕበራት ኮምዩኒቲ ተወኪለን ብምህላወን፡ እዚ ጉጅለ ዓቢ ጽልዋ ክገብር ይኽእል እዩ።
ተመሪጾም ኣብ ስልጣን ዝርከቡ ጽን ኢሎም ይሰምዑና እዮም። ማሕበራትና ኣብ PARCAG ካብ ዝተጸምበራሉ እዋን ጀሚሩ ካብ ስያትል ፋውንደሽን ይኹን ካብ ኪንግ ካውንቲ ብርክት ዝበለ መንቀሳቐሲ ዝኸውን ገንዘብ ክንረክብ ክኢልና። ሕብራውያን ኮምዩኒቲታት፡ መሳርሒ ገንዘብ ይኹን ምንጪ ካልእ ዓይነት ደገፋት ንኽረኽባ ድምጸንን መንኮርኮረንን ኴንና። እዚ ገንዘብ ንዓበይቲ ትካላት ዝዋሃብ ዝነበረ እዩ፡ ሕጂ ግን ኮምዩኒቲታትና ይቕበልኦ ኣለዋ።
መንግስቲ COVID-19 ንምምካት ዝህቦ ዝነበረ ግብረ መልሲን ናይ ሕብረተሰብ ድልየትን ኣይጋጠምን እዩ ነይሩ፡ ብዛዕብኡ’ዶ ገለ ምበልካና?
ገለ ካብቶም ኣብ ክንዲ ኮምዩኒቲታት እንጣበቕ ብወለንታና ደኺመ ከይበልና ጽዒርና። ነዚ ድማ ብውልቅና ስለዝኣመንናሉ ኢና ጌርናዮ። እቲ እንሰርሖ ስራሕ ግን ህዝባዊ ኣገልግሎት እዩ፡ ስለኾነ ከኣ ንመንግስቲ ክንሕግዝ ይድለ እንተድሃልዩ ዓስብና ክንክፈል ይግብኣና።
ሕብራውያን (ዘይጸዓዱ) ማሕበራትን ኣባላተንን ብዙሕ ተገዳስነት ስለዘለወን ከይተኸፍላ ነቲ ስራሕ ክፍጽምኦ እየን ዝብል ትጽቢት ኣሎ። እንተኾነ ግን መንግስቲ ነዞም ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ኣገልገልቲ መኽፈሊ ዝኸውን ባጀት ክስልዕ ይግብኦ። ስድራቤታትና ክንሕግዝ ስለዘለና። እመነኒ ኣዝዩ ኣድካሚ ስራሕ እዩ።
በቲ ኮይኑ በቲ፡ ናብ ኮምዩኒቲ እተውዕሎ ዘበለ ኩሉ፡ ንመጻኢ እዛ ሃገርን መጻኢ እቶም እትፈትዎም ሕብረተሰብን ለውጢ ንምምጻእ ኢኻ እተውዕሎ ዘለኻ።
ድሕሪ’ዚ ዓለምለኻዊ ለበዳ እንታይ ክስዕብ/ክኸውን እዩ ኢልካ ትሓስብ?
ኣብ ዝቕጽል ዓመት እቲ መንግስቲ ድሮ እንታይ ከምዝስዕብ ተገንዚቡ ኣሎ፡- ንኮምዩኒታት ምጥባቕ። ለውጢ ንኸይግበር ዝዕንቅጽ ምንም ምኽንያት የለን።
ናይ ኣማኢት ዓመታት ጭቆና ብሓደ ሰሙን ወይ ሓደ ዓመት መፍትሒ ክረክብ እዩ ኢለ ኣይኣምንን እየ። ግን ኣዎንታዊ ለውጢን ዝተማሓየሸ መስመር ርክብን ክንርኢ ንኽእል። ኣዎንታዊ ለውጢ ክብል ከለኹ ብመለክዒታት ዝተሰነየ፡ ገለ ተሓታትነት ዘርኢ ማለተይ እዩ። እቲ ዘምጻናዮ ለውጥታት ክንልክዖ ክንክእል ኣለና።
ብዙሕ ግዜ ኮምዩኒታት ነቲ ዝውሰድ ግብረ-መልሲ ክመርሕኦ ኣለወን ንብል ኢና፡ ከምኡ’ውን ኣብ ጉዳይ ጸረ-ዓሌትነት መሪሕ ክንከውን ይግብኣና ንብል ኢና። ብኸመይ ኣብ’ቲ ደረጃ ክንበጽሕ ንኽእል ኢልካ ትሓስብ?
ብሓባር ድምጽና ምስ እነስምዕ። ስለዚ እየ ድማ ምስ PARCAG ምስራሕ ዝፈቱ።
ንብዙሕ ዓመታት በብዘለናዮ ፋሕ ኢልና ነቲ ዘሎ ምንጭታት ደገፍ ክንረክብ ኣብ ሞንጎና ቁርቁስ ክንገብር ጸኒሕና። ሕጂ’ውን እንተኾነ ብሓባር ምስራሕ በዳሂ እዩ። ገለ ገለ’ውን እቲ መጠን ሕብረት ማዕረ’ዚ ዘለዎ ዓቢ ክኸውን ዘይደልዩ ኣለዉ። እንተኾነ ግን፡ ዋላ ሕጂ ብዙሓት ኮምዩኒታት ዝሰምዐን ዘይብለን ኣለዋ። ስለዚ ሓቢርና ክንሰርሕ ይግባእ።
ካብ ተመክሮኻ፡ ኮምዩኒቲኻ ብሓፈሻ እንታይ ክፈልጡ እዩ ድልየትካ? እቲ ካውንቲ’ኸ እንታይ ክግንዘብ እዩ ድልየትካ?
እዚ ዝዓቢ፡ ግን ከኣ ገና ኣብ መስርሕ ዘሎ ምዃኑ። እዚ ጀሚርናዮ ዘለና ምክትታልን ምስዓብን ዘድልዮ ምዃኑ። እዚ፡ ውልዕ-ጥፍእ ዝብል ናይ ሓደ እዋን ጥብቅና ዘይኮነስ ክቕጽል ዘለዎ ምዃኑ። ገና ኣብ መፈለምታ ከምዘለና ምግንዛብ የድሊ።
ኣባላት ኮምዩኒተይ ከኣ፡ ስልጠና/ምኽሪ (መንተሪን) ኣገዳሲ ምዃኑ ክፈልጡ ይደሊ። ዓሌትነት ኣብ ዘሎ ሃልዩ ካብ ኩሉ ጽፍሕታት ማሕበራዊ ትካላት ሓደ ብሓደ ካብ ሱሩ ተላዒሉ ክእለ ከምዘለዎ ክግንዘቡ ይደሊ። ቀጻሊ እዩ። ንኾነ ስራሕ ቀጻልነት እንተዘይብሉ ኣብ ፍረ ኣይበጽሕን እዩ። ካብ’ዚ ሕጂ እንሰርሖ ዘለና ስራሓት፡ ገለ ገሊኡ ብሂወት ከለና ውጽኢት ክንርእየሉ ኢና፡ ገሊኡ ግን ንሕና ምስሓለፍና ናብ መጻኢ ወለዶ ዝቕጽል እዩ።


text:
ኣብ ትግራይ ህዝቢ ንሓደጋት ጥምየት ተቃሊዑ ከምዝርከብ ብዝተፈላለዩ መዳያት ይግለጽ'ሎ ። ኣብዚ ሰባት ዝኽእልዎ ንምሕጋዝ ብውልቀ ኾነ ብማሕበር ክሕግዙ ይፍትኑ ብኻልእ መዳይ ድማ ነቶም ተግባራት ዝጻረሩተቓውሞኦም ከስምዑ ይረአዩ ። እዚ ስለምንታይ ኮይኑ ፣ እንታይ እዩ እቲ ምኽንያት ፣ ከመይ'ከ ይፍታሕ ኣብ ዝብል ኣጋይሽ ዓዲምና ኣለና ። ኣጋይሽና ሄቨን ብርሃኑን ተስፋይ ኑጉስን ይበሃሉ ።
- ሄቨን ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ሰብኣዊ ሓገዛት እትነጥፍ' ፣ ኣብ ተጣባቂት መሰላት ደቂ ኣንስትዮን ካብ መስረቲ ምንቅስቃስስ 'ይኾኖ ሓንቲ እያ ፣ ከምኡ'ውን ማስተርስ ዲግሪ ኣብ ሕጊ መሰል ደቂ ሰባት (In Human Rights Low ) ዝሰርሐትን ቅድም ክብል ኣብ ኣኽሱም ዩኒቨርስቲ መምህር ሕጊ ኮይና ክትሰርሕ ፀኒሓ ሐዚ ድማ ፕሬዝደንት ትንሳኤ ገበሪ ሰናይ ኮሚቴ እያ ።
- ተስፋይ ኑጉሱ ብተፈጥሮ ሳይንስ BA ዲግሪ ኣለዎ ከምኡ'ውን ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ዝነጥፍ ተጣባቃይ እዩ ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል::