text:
ኣብ ዞባ ደቡብ፡ ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒ ንምቊጽጻር ዝተሰላሰለ ዕማምን ዝተወስደ ስጒምቲን ጽቡቕ ውጽኢት ከምዝተረኽቦ፡ ንጥፈታት ሕርሻ ንምግምጋም ብ31 ሓምለ ኣብ ከተማ መንደፈራ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ተሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ሚኒስተር ሕርሻ ኣቶ ኣረፋይነ በርሀ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ኤፍረም ገብረክርስቶስ፡ ከምኡ’ውን ሰብ ሞያ ሕርሻ ዝተረኽቡሉ ኣኼባ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፡ ኣብ መዳያት ምዕቃብ ማይን ሓመድን፡ ሃብቲ እንስሳ፡ ልምዓት ብቝሊን ምግራብን ናይ ዝተዓሙ ንጥፈታት ጸብጻባት ቀሪቦም።
ሳጋሚ ባርኖስ ቀውዒ ንምቊጽጻር ኣብ 88 ምምሕዳራት ከባቢ፡ ኣብ 475 ሄክታር ተዘሪኡ ኣብ ዝነበረ ዕፉን ብዝተወስደ ናይ ምቅጻል ስጉምቲ፡ ተርእዮ ናይ’ቲ ባልዕ ናብ ዝተሓተ ደረጃኡ ከምዝወረደ፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ናይ ኣዝመራ ወቕቲ ዝተዘርአ ዕፉንን መሸላን ካብ’ቲ ባልዕ ናጻ ኮይኑ ክቕጽል ከምዝኸኣለ፡ ኣብ ዝቐረበ ጸብጻብ በሪሁ።
ንጥፈታት ምዕቃብ ማይን ሓመድን ብዝምልከት፡ ነበርቲ 12 ንኡሳን ዞባታት ብዘካየድዎ ወፈራታት፡ 2,359 ሄክታር ዛላታትን ከትርታትን ክስራሕ እንከሎ፡ 584 ሄክታር ናይ ሕርሻ መሬት ከም ዝተመድመደ፡ ኣብ ዓዲ-ቖዶን ቤትማርያን ድማ 3 ሚልዮን ናቕፋ ወጻኢታት ዝተገብረሉ ከትርታት ተሰሪሑ ኣብ ኣገልግሎት ከምዝወዓለ ተሓቢሩ።
ብዘይካ’ዚ፡ ብሰንኪ ሕጽረት መግቢ እንስሳን መድሃኒታትን፡ ንጥፈታት ሃብቲ እንስሳ ብኣሉታ ከምዝተጸልወ፡ ብፍላይ ምህርቲ ጸባ ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ ከምዝነከየ፡ ብዘመናውን ሓውሲ ዘመናውን ክእለያ ዝጸንሓ ደርሁ እውን ቊጽረን ብልዕሊ 38 ሚእታዊት ከምዝነከየ፡ ብዝርዝር ቀሪቡ።


c: text/html

text:
ፕረዝደንት ኦባማ፡ኣብ ጎኒ መበል 70 ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ዳዕሽ ንመንእሰያት ኣብ ምልዕዓልን ምምልማልን ዓቕሚ ንኸየሐይል፡ ክስራሕ ኣለዎ ክብሉ ኣዘኻኺሮም።
ብኻልእ ወገን ድማ ቑጽሪ ዝተመልመሉ መንእሰያት ምውሳኹ እናሻቐለ ምምጽኡ፡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ’ሙን ገሊጾም።
እስላማዊ መንግስቲ`የ ዝብል ጉጅለን ጽንፈኝነት ንዘሰጉሙ ጉጅለታትን ንምሽናፍ ዝተሓባበረ ምላሽ ምሃብ ይግባእ ኢሎም ባንኪሙን።
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ`ቲ እዋን፡ ኣብ ምቅላስ ግብረ-ሽበራ፡ ዲሞክራስን ናይ ምዝራብ ናጽነትን መሰረታዊ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።
“ሓቀኛ መንገዲ ቀጻልነት ዘለዎ ርግኣትን ዕብየትን፡ ብናይ ምዝራብ ናጽነትን፡ ናጽነት ሃይማኖትን ከምኡ`ውን ምኽባር ስርዓተ ሕጊን፡ ሲቪላዊ ማሕበረሰብን ዝግለጽ ዲሞክራሲ ምስ ዝህሉ ኣብ ምቅላስ ግብረ-ሽበራ ዓቢ ተራ ይጻወት”
ኣብ`ዚ ትማሊ ኣብ ኒውዮርክ ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ልዕሊ 100 ሃገራት ተሳቲፈን ኔረን። ካብ መንጎኤን ኢትዮጵያ ሓንቲ ኔራ። ልዕሊ 120 ዝኾኑ መራሕቲ ሲቪካዊ ውድባትን ናይ ውልቀ ዘፈርን መራሕቲ`ውን ተረኺቦም ኔሮም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ አብዚ ምስማዕ ይኸአል

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቋንቋን ስነ ጽሑፍን ቋንቋ ሳሆ ንምዕቃብ ይፃዓር’ሎ
"ዋዓግ-ማኮን" "ዪቢ~ሮህ ጺሞ~ኮ’ ዋ~ኒሳም ሊዮ ባጎ~ኮ’ ን" ዝበሃላ መጽሓፍቲ ተሓቲመን።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ብሄረሰብ ኢሮብ ዝጥቀመሉ ቋንቋ ሳሆ ካብ ቅድሚ 6 ዓመት ጀሚሩ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ከም ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ይወሃብ ኣሎ።
ባህልን ቋንቋን እቲ ማሕበረሰብ ንምዕቃብ ዛጊድ ብመልክዕ ጽሑፍ ዝተሰነዱ መጽሓፍቲ ውሑዳት` ኳ እንተኾኑ፡ ነቲ ፀገም ንምቅላል ካብ ዝካየዱ ጻዕራታት ሓደ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ክልተ ተወለድቲ ብሄረሰብ ኢሮብ ክልተ መጽሓፍቲ ምሕታሞም`ዩ
ብፍላይ ኣብ ስነቃል ብሄረሰብ ኢሮብ ዛጊድ ሓሙሽተ መጽሓፍቲ ዘበርከቱ ብሕታዊ ፀሓፊ መምህር በርሀ ዝግታይ ይበሃሉ።
ነዚ ፀገም እዚ ንምቅላል ኣብ ቀረባ እዋን ድማ ክልተ ተወለድቲ ብሄረሰብ ኢሮብ ክልተ መጽሓፍቲ ኣሐቲሞም ኣለዉ። መምህር ኣመሃ ዮሃንስን ፀሓፍን ድምፃውን ኣድሓኖም ገብራይን ይበሃሉ።
እተን መጽሓፍቲ ኣብ ምዕቃብ ያታን ስነቃልን ቋንቋ ሳሆ ልዑል ኣበርክቶ ከምዝህልወን እውን ይእመን።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኢንቨስተራት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኣፍሪካ 14 ቢሊዮን ዶላር ኢንቨስት ንምግባር ቃል ምእታዎም ዕላዊ ክገብሩ እዮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ነዚ ዕላዊ ዝገብሩ ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝካየድ መድረኽ ነጋዶ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን እዩ።እዚ ኣካል ፕሬዝዳንት ኦባማን 50 መራሕቲ ኣፍሪካን የካይድዎ ዘለው ናይ ሰለስተ ማዕልታት ጉባኤ እዩ።
እቲ ኢንቨስትንት ዓውድታት ኢነርጂ፣ባንኪ፣ህንፀትን ኢንፎርመሽን ቴክኖሎጂን ከምዝጠቓልል ሰበስልጣን ዋይት ሃውስ ኣፍሊጦም ኣለው።
ጉባኤ መራሕቲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ካብ ዞባዊ ፀጥታ ክሳብ ጥዕና፣ካብ ከባቢያዊ ሓለዋ ክሳብ ግዕዝይና ሓዊሱ ዝተፋለላዩ ጉዳያት ብምህድሳስ ትማሊ ሰኒ እዩ ተጀሚሩ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽትል ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን ኣፍሪካ ብኢኮኖሚ ኣብ ዓለም ብቕልጡፍ እናዓበየት እትርከብ ክፍለ ኣህጉር ስለዝኾነት ናይ ዓለምና መፃኢ ምዕባለ መልክዕ ክሕዝ እዘን ሃገራት እዚአን ክሕግዛ እየን ኢሎም።
ሎሚ ካልኣይ ማዕልቱ ኣብዝሓዘ ዋዕላ መራሕቲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ኣብ ንግድን ልምዓትን ኣፍሪካ ትኹረት ገይሩ’ሎ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድሚ ዝቕፅል ወርሒ ግንቦት 2007 ዓ/ም ዝካየድ ምርጫ ንመራኸቢ ብዙሃን ብስልታዊ ኣገባብ የንከላብቶም ኣሎ ክብል ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ Human Rights Watch ኸሲሱ።ሎማዕንቲ ሓሙስ ዝወፀ ሓድሽ ሪፓርት ኢትዮጵያ ካብ 2010 ኣ/ፈ ጀሚሩ ንነፃ ጋዜጠኝነት ከመይ ገይራ ከምዝደረት ብዝርዝር ኣውፂኡ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድሚ ናይ ግንቦት ምርጫ ንነፃ መራኸቢ ብዙሃንን ጋዜጠኛታትን ዘየናሕሲ እናኾነ ይመፅእ ኣሎ ይብል Human Rights Watch።
ኣብቲ ጉጅለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት መፅናዕቲ ዘካይዱ ፌለኪስ ሆርን መንግስቲ ካብናቱ ዝተፈለየ ኣረኣእያ ንዘለዎም ነፃ ጋዜጠኛታት ዝብድል ኣካይዳታት ይኽእተል ኣሎ ይብሉ።
ፀሓፍቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ምስ እምነታት መንግስቲ ክሰማማዕ ካብ ሰበስልጣን መንግስቲ፣ሰበስልጣ ፀጥታን ካድራትን ብቴሌፎን፣ብቴክስት ሜሰጅ ወይ ብኣካል መጠንቀቕታ ከምዝበፅሖም ብምግላፅ ዝቕፅል ደረጃ ድማ ንኣባላት ስድራ ምጥንቃቕን ምፍርራሕን ይፍፀሞም ኢሎም።’’ጋዜጠኛታት ፅሑፎም ባዕሎም ንባዕሎም ሳንሱር ክገበሩ ብሃበ ተረኸብ ምእሳርን ምፍርራሕን ይፍፀሞም’’ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’እዚ እንተድኣ ዘይሰሪሑ እቲ ቐፃሊ ስጉምቲ ብገበናት ይኽሰሱ’’ኢሎም።
እቲ ‘’ጋዜጠኝነት ገበን ኣይኮነን’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝወፀ ፀብፃብ ኣብ 2014 ኣ/ፈ ብምኽንያት ፅዕንቶ መንግስቲ ሽዱሽተ ነፃ ሓተምቲ ተዓፂዮም ይብል።22 ጋዜጠኛታት፣ብሎገራትን ሓተምትን ብገበን ተኸሲሶም ኣለው።ልዕሊ 30 ጋዜጠኛታት ድማ ካብታ ሃገር ከምዝሃደሙ እቲ ፀብፃብ ይሕብር።መብዛሕቲኦም ጋዜጠኛታት ብሰፊሑ ብዝንቀፍ ፀረ-ግብረሽበራ ሕጊ ዝተኸሰሱ እዮም።ኣባላት ዞን 9 ብዝብል ሽም ናይ ዝፅዋዕ ጉጅለ ብሎገራት እውን ተኸሲሶም ይርከቡ።
Human Rights Watch ዜጋታትን ታሕተዎት ሰበስልጣን መንግስትን ምስ መራኸቢ ብዙሃን ቃለ መጠይቕ ንምክያድ ይፈርሑ እዮም ይብል።እቲ ዓፈና ኢሎም ሆርን ብዛዕባ እቲ ዝመፅእ ምርጫ መማረፂ ኣረኣእታ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ከይዝተየሉ ዕንቅፋት ብምዃኑ ብዙሕ ክትዕ ኣይርአይን ዘሎ ይብሉ።
ኣብ ናይታ ሃገር ፖለቲካዊ ክትዕን ልዝብን ኣበርክቶ ክገብር ዝኽእል፣ኣገዳሲ ሓበሬታ፣ኣብ እዋናዊ ዛዕባታት ነቐፌታዊ ትንተነን ዝህብ ዕቱብን እናዓንበበ ዝኸይድን ነፃ ሚዲያ ክህሊ ወሳንን ኣገዳስን እዩ፤እቲ ዘሕዝን ግን ካብ 2010 ጀሚሩ ናይ ውልቂ መራኸቢ ብዙሃን እናጠፍኣ ይኸይዳ እየን ዘለዋ ኢሎም።
ፍሉይ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ’’HRW ብደገፍቱ ዋላ ከይተረፈ እምነት ካብ ዝስእን ነዊሕ ግዜ ስለዝገበረ ንናቶም ሪኢቶታት መልሲ ክንህብ ትርጉም የብሉን’’ ኢሎም።ብዛዕባ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት እንትምልሱ ኣቶ ጌታቸው ‘’ጋዜጠኛታት ይኹኑ ምስሉያት ጋዜጠኛታት ኣብ ገበን እንተተሳቲፎም ተሓተቲ እዮም’’ኢሎም።
Human Rights Watch መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝኣሰሮም ጋዜጠኛታትን ብሎገራትን ክፈትሖምን ፀረ-ሽብር ሕጊ ከምዝኣመሰሉ ኣዋጃት ከመሓይሾምን ፀዊዑ።


text:
ምስ ዘቤታውያን እንስሳ ዝፃወቱ ህፃናት ብሕማም ኣስሚ ናይ ምጥቃዕ ዕድሎም ይንኪ መፅናዕቲ።
12/07/2010(ድወት) ቅድም ኢሎም ዝወፁ መፅናዕቲታት ከም ዘመላኽትዎ ኣብ ውሽጢ ገዛ ዝነብሩ ከም ድሙን ከልብን ዝበሉ እንስሳ ዘቤት ምስ ህፃናት እንትፃወቱ ኣብ ምምዕባል ኣእምሮ ህፃናትን ሕጉሳት ምዃንን ፅቡቕ ኣበርክቶ ከም ዝነበረ እዩ ዝግለፅ። ሕዚ ወፅዩ ዘሎ መፅናዕቲ ከም ዘረጋግፆ ድማ እቶም ምስ እንስሳ ዘቤት ጥቡቕ ዝምድና ዘለዎም ትሕቲ ሸውዓተ ዓመት ህፃናት ምስቶም እንስሳት እንትታዓለቑን እንትፃወቱን ዝረኽብዎ ረብሓ እቲ ክሕዞም ዝነበረ ሕማም ኣስሚ ክንክየሎም ከም ዝኽእል ተመራመርቲ ጥዕና ዩኒቨርስቲ ዊስኮንሲን ማድሰን ገሊፆም ኣለው።
እዞም ኣሜሪካውያን ተመራመርቲ ጥዕና ከም ዝሓበርዎ ድማ ብፍላይ እቶም ብበዝሒ ንደገ ዘይወፁ ህፃናት ምስ እንስሳ ዘቤት ጥቡቕ ዝኾነ ርክብ ክህልዎም ይግባእ ኢሎም ኣለው። ምኽንያቱ ምስቶም እንስሳት ካብ ምዝንጋዕ ብዝዘለለ ጥዕናዊ ረብሓ ክህልዎ ስለ ዝኸኣለ እዩ ኢሎም ኣለው።
እዚ ኣብ Journal of Allergy and Clinical Immunology ዝተሓተመ ሓዱሽ መፅናዕቲ ከም ዘመላኽቶ ህፃናት ምስ እንስሳ ዘቤት ብፍላይ ድማ ከልብን ድሙን እንትፃወቱ እቲ ኣብቶም እንስሳት ሰውነት ዘሎ ደሮና ብተኸታታሊ ይስሕብዎ። በዚ ምኽንያት ነቲ ዶሮና ስለ ዝላመድዎ ድማ ብሕማም ኣስሚ ንኸይጥቅዑ ይግዞም ይብል። እዚ መፅናዕቲ ብተወሳኺ ወለዲ ኣብ ቅድሚ ትሕቲ ሸውዓተ ዓመት ደቆም ሽጋራ ዘትክኹ እንተኾይኖም ግን ንሕማም ኣስሚን ሓያል ጥንቀትን ብዕፅፊ ተቓላዕቲ እዮም ኢሎ ኣሎ።
ኣብዚ መፅናዕቲ ዝተሳተፉ ሜዲካል ዶካትር ኣንቶኒ ፋውሲን ጀምስ ገርን ህፃናት ምስ እንስሳ ዘቤት ንኽፃወቱ ንፍቀደሎም ብፍላይ ድማ እቶም ናብ ደገ ብበዝሒ ዘይወፁ ህፃናት ብዝበለፀ ተረባሕቲ እዮም ኢሎም ኣለው።
ፍልፍል healthstatus.com
ድምፂ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
ውጽኢት ዳግማይ ሃገራዊ ምርጫ ኬንያ ሎሚ ዓርቢ 27 ጥቅምቲ,2017 ዓ.ም ክግለጽ ጀሚሩ’ሎ።
ብመሰረት እዚ ውጽኢት 35 ሚእታዊት ኬንያዊያን ጥራይ ድምጾም ምሃቦም የመልኽት። ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ኬንያ ኣስታት 80 ሚእታዊት ድምጾም ምሃቦም ይፍለጥ።
ጻዊዒት መራሒ ተቓውሞ ፓርቲ ራይላ ኦዲንጋ ውጺኢታዊ ዝኾነ ይመስል ዝብሉ ወገናት’ውን ኣይተሳእኑን።
እዚ ፈላማይ ውጺኢት ዳግማይ ምርጫ ኬንያ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ነታ ብዓሌታዊ ጎነጽ ንዝሓለፈ ሰለስተ ወርሒ ክትሕመስ ዝጸንሃት ሃገረ ኬንያ ዳግማይ ክትሓብር ተክእሎ ኣለዎም ‘ዶ ዝብል ሕቶ’ውን ኣልዒሉ’ሎ።
እቲ ትማሊ ሓሙስ 26 ጥቅምቲ,2017 ዝተኻየደ ዳግመ ምርጫ ኬንያ ኣብ መንጎ ተቓወምቲን ፖሊስን ብዝተላዕለ ግጭት ኣብ ኣርባዕተ ክፍለ ግዝኣታት እታ ሃገር እቲ ምርጫ ንጽባሕ ቀዳም 28 ቀዳም 2017 ክመሓላለፍ ምግዳዱ ይፍለጥ።
ገለ መምረጺ ኑቕጣታት’ውን ብዘይ ዝኾነ ድምጺ ወሃቢ ዜጋ ከምዝወዓሉ ተሓቢሩ’ሎ።
ራይላ ኦዲንጋ ካብቲ ዳግማይ ምርጫ ኬንያ ንገዛእ ርእሶም ምግላሎም ንኡሁሩ ኬንያታ ምሉእ ዓወት ዝህብ እዩ።
እንተኾነ እዚ ሓድሽ ምርጫ ካልእ ብድሆታት ኣለዎ፡ እዚ ማለት ድማ ኬንያ ካልእ ዳግማይ ምርጫ ከተካይድ ልዑል ተኽእሎ ዘርእይ እዩ።


text:
ኣሻሓት ተወለድቲ ዓዲ ኢሮብን ነበርቲ ዓዲግራትን፣ ነቲ ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ንውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮምሽን ዶብን ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣመልኪቱ ዝሃቦ መግለጺ ሎሚ ሓሙስ ብሰልፊ ተቓዊሞም።
ንህዝቢ ዘየማኸረ ውሳነ ተቐባልነት መታን ከይረክብ ንመንግስቲ ኢትዮጵያን ዓለም ለኻዊ ትካላት ከምዝገልጹ’ውን ሓቢሮም። ንሰልፊ ዓዲግራት ካብ ሞንጎ ዘዳለው ሓደ ኣቶ ካሕሳይ ‘ኣብ ክልላት ከይወረደ፣ ናብ ቤት ምኽሪ ከይቀረበ፣ ኣብ ህዝቢ ከይወረደ፣ ኣብ ኣዲሳበባ ኮይኖም ሙሉእ ንሙሉእ ተቐቢልና ኣለና ዝብል ውሳነ ኮኒና ኣለና’ ኢሎም።
ኣቶ ካሕሳይ ‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ህዝቢ ነቲ ውሳነ ይቃወሞ ከምዘሎ ፈሊጡ ናብ ፓርላማ ኣቕሪቡ ንከየጽድቖ ንምሕታት’ዩ ዕላማና’ ኢሎም።
ካብ ካቶሊካዊ ቤተክርስትያን ኣባ ሓጎስ ዝተባሃሉ ብወገኖም ‘ከምዚ ዝዓይነቱ ራዕዲ ዘለዎ ውሳነ ምውሳን ናይ ህወሓትና ኣመል ኣይኮነን፣ ናይ ትግራይና ኣመል ኣይኮነን፣ ካበይ ከምዝመጸ ንጹር ኣይኮነልናን። ይቕረታ ክንሕተት’ዩ ዝግባኣና’ ኢሎም ኣለው።


text:
ሓቢርና ንውደቕ፡ ሚንዮት ድኹማት ሕልና’ዩ።
ኣብ መንጎ ደቂ-ሰባት ውድድር ዝነበረ ዘሎን ዝቕጽልን’ዩ። እቲ ውድድር መግለጺኡ ብዙሕ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር መተዓቢትን ደቂ ከባብን ኮይንካ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ፣ ኣብ ስፖርት፣ ኣብ ንግዲ፣ ኣብ ወፍሪ፣ ኣብ ሞያ፣….ወዘተ ውድድ ኣሎ። ኣብ ሰላማዊ፡ ደሞክራስያውን ሕጋውን ባይታ ዘለዎ ንህዝቢ ኣዕጊብካ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምምጻእ ዝግበር ውድድር ኣሎ። ካብኡ ውጽእ ምስ በልካ’ውን ብደረጃ ሃገራት፣ ዞባታት ኮነ ኣህጉራት ዝግበር ምትእስሳራትን ውድድራትን ኣሎ። እቲ ውድድር ሰላማዊ፡ ሕጋዊ፡ ብፍልጠትካን ብረሃጽካን ሕቶ ኣንጀራ ንምላስ ምስ ዝኸውን ከተተባብዖ ደኣምበር ክትነቕፎ ቅኑዕ ኣይከውንን። ኣወንታዊ ውድድር ንልግሲ ተፈጥሮ ናብ ረብሓኻ ንምቕያር ኣብ ዝግበር ሃለኽለኽ መሃዝነትን ናይ ስራሕ ዕድላትን ስለዝፈጥር ቅቡል’ዩ።
ብስንፍናኻ ሃገራዊ ሰላምካ ከተውሕስ፡ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ትካላትን ከተጣይስ፡ ሓድነትካ ከተደልድል፡ ሃገርካ ብግቡእ ከተመሓድር፡ ድሕረትን ድኽነትን ብትምህርትን ስራሓን ከተባርር ብዘይምኽኣልካ፡ ካልኦት ካብ ናትካ ዝሓሸ ምሕደራን ማሕበራዊ ህይወትን ከስተማቕሩ ንዝጀመሩ ውድቀት ምምናይ ግን ናይ ክፉእ ክፉእ ሕማም ምልክት’ዩ። ስለምንታይ ወዲቐ ወይ ወዲቕና ኢልካ ኣብ ክንዲ ምሕሳብን ምግምጋምን እከለ ስለምንታይ ካብ ናተይ ዝሓሸ ሰላም፡ ደሞክራስያዊ ባይታን ቁጠባዊ ዕቤትን ረኺቡ? ክበልጸኒ የብሉን። ምዕባለኡ ንድሕሪት ክምለስ ኣለዎ። ማዕረ ክንከውን ኣለና ኢልካ ክትሓልም፡ ጸሎት ክትገብር፡ ክንዲ ዝዓቕምካ ብተግባር ክትዕንፍ ምፍታን ብርግጽ እወ መድሓኒት ዘይርከቦ ክፉእ ሕማም ሕስድና’ዩ። ምኽንያቱ ኣይኮነን ደርባዊ ባህሪኻ ብዝዓደለካ ባዕልካ ወዲቕካ ሓሲርካን ተዋሪድካን፡ ኣብ ውድቀትካ ካልእ ኢድ እንተዝነብር’ውን፡ ከመይ ካብ ውድቀተይ ክትስእ ይኽእል ደኣዩ ክሕሰብ፡ መደባት ኣውጺእካ ብስራሕ ክልወጥ ዝግባእ ‘ምበር፡ “ኣነ እንተሞይተላ ዳንዴር ኣይትብቆላ በለት ኣድጊ” ከም ዝበሃል፡ ሓቢርና ንውድቀ፣ ሓቢርና ንድከ፣ ሓቢርና ንጥፋእ ዝዓይነቱ ሕልምን ጎስጓስን ብተግባር ዘፍርዮ ነገር’ኳ እንተዘይሃለወ ከም ርእይቶ ግን ንሰማዒኡ ዘገርም ምልክት ሕልናዊ ውድቀት’ዩ።
ናይ ኤርትራ ስእነት ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፣ድኽነትን ተነጽሎን በዓል ቤትን ተሓታትን ኢሳያስን ጉጅለኡን’ዮም። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብሓደ መዳይ ብነጻነት፡ ነጻነት ንምምጻእ ዝተኽፍለ ዋጋ፡ ዝተሓፍሰ ወተሃደራዊ ዓወት፡ ከም ፍረ ውጽኢት ናይ’ዚ ህዝቢ ናይ ሰላም ኣየር የስተንፍ ከም ዘሎ በሊዑን ሰትዩን ኣስተርዩ ይነብር ከም ዘሎ፡ ንዕኡ ኮይኑ ንካልኦት ኣብነት ዝኸውን ሰላምን ደሞክራስን ከም ዘሎ፡ በዚ ዝቐንኡ ጸላእትን ተጻባእትን ዕንቅፋት ይፈጥሩ ከም ዘለው፡ ብዘይዕረፍቲ ክምደር፡ ክስበኽ፡ ከበሮ ክድሰቕ ይስማዕ ኣሎ። በቲ ካልእ መዳይ ከኣ፡ ኣብ ግዜ ግዳማውያን መግዛእታዊ ስርዓታት ዝነበረ ተነጻጻሪ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ቁጠባዊ ምንቅስቓስ፣ ፍትሒ፣ ሕድሕድ ምትእምማን ጨሪሱ ዝሃጎጎሉ፡ ሰብ ከም ሰብ ዘይረኣየሉ፡ ብናቱ መደብ ናብ ስራሕ ዘይወፍረሉ፡ ናይ ፍርያቱ ወናን ተጠቃምን ዘይኮነሉ፡ ነዚ ሚሊዮናት ህዝቢ ሓደ ሰብ ከም ናይ ብሕቲ ንብረቱ ዝተቖጻጸረሉ፡ መንኮርኮር ምዕባለ ንድሕሪት ተዓጺፉ ኣሰካፊ ኩነታት ሰፊኑ ብዘይ ምቁራጽ ናይ እህህታ ቃንዛ ይስማዕ ኣሎ።
ናይ’ቲ ውድቀት ኩሉ ጠንቅን ተሓታትን ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ መስካሪ ኣየድልዮን። ኮይኑ ግን፡ ንሱ ከም ጉጅላዊ ትምክሕታዊ መንግስቲ፡ ከም’ዚ ክንገብር ኢና ክንፈጥር ኢና ብባዶ መብጸዓ ክሃልል ጸኒሑ።ብዙሓት ግሩሃት’ውን ናብ’ቲ ባዶ መብጸዓ ገጾም ከምባህቑ ጸኒሖም። እቲ ንምድንጋር ጥራሕ ተባሂሉ ዝተኣትወ ባዶ መብጸዓ ግን ኣይተተግበረን፡፡ ንነዊሕ ግዜ መሕብኢ ኮይኑ ክቕጽል ድማ ኣይከኣለን። ካብ ናይ ህግደፍ ባዶ መብጸዓ እንጀራ በሊዖም ክዕንገሉ ዘምባህቑ ዝነበሩ ግሩሃት ትጽቢቶም ሃፊፉ። ኣይኮነን ሓድሽ ምዕባለ ክረክቡን ሓድሽ ህይወት ክጅምሩን ዝነበሮም ስኢኖም። ኩሉ ነገር የለን የለን የለን ኮይኑ። ህዝቢ ከም ህዝቢ ተስፋን ሃፋን ኮይኑ። ተስፋኡ ከኣ ሃፊፉ።
ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ክንዲ ነብሱ ዝግምግም ጠንቂ ውድቀተይ በዓል እከለ’ዮም ብፍላይ ከኣ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ’ያ ክብል ጀሚሩ። ህዝቢ ዝስተ ማይን ዝብላዕ እኽልን ስእኑ፡ ብክቡር ዋጋ ንምግዛእ ኣብ መስርዕ እናወዓለን እናሓደረን፡ ሕብስ’ቲ (ባኒ) ግቡኡ ንዝገበረ ተባሂሉ ብቑጽርን ብፍቓድ ሓላፍነትን ብወረቐት ኣብ ዝወሃበላ ሃገር፡ እንታይ’ሞ ክንገብር ጸላእትን ተጻባእትን ቀኒኦምልና ሓሲዶምና እናበለ፡ ጠንቂ ውድቀቱ መንግስቲ ኢትዮጵያን ምዕባለ ኢትዮጵያን ገይሩ ክሰብኽ ጀሚሩ። ሰብኣዊ ክብሮም ዝቐንጠጠ ጠንቂ ኩሉ ሽግሮም ዝኾነ ጉጅለ እናረረው፡ ዝሓሰብእዎን ዝኣምንሉ ዘይኮነ ዝተባህልዎ ጥራሕ ዝደግሙን ዝትግብሩን፡ ኣምለኽቲ፡ ደገፍትን ወድዓውያን ተሓባበርትን ድማ ኣብ ክንዲ መን ብዘየገድስ ዝኾነ ህዝቢ፡ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፡ ቁጠባዊ ምዕባለ ብምርካቡ ምሕጓስን ቅዱስ ክንኢ ምሕዳርን፡ ብዝተፈላለየ መልከዓት ውድቀት ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውያንን ክምነዩ፡ ክምህለሉ ይስምዑ። ናይ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ዜና ክሰምዑ ኣይደልዩን። ናይ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውያንን ሕሰምን ውድቀት ክሰምዑ ይሕጎሱ። ይስሕቁ። ከም መግለጺ ሓጎሶም ከኣ ሰሚዕካ’ዶ ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ እናበሉ የራብሑ። እዚ ብርግጽ ነቲ ደላዪ ሰላምን ፍትሕን ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክል ኣይኮነን። ናይ ጉጅለ ህግደፍ ንሱ ኣእምሮኦም ዝሰለቦም፡ ኣብ ትሕቲ ምሕረቱ ዘእተዎም ሕጂ ኣይንላዕሊ ኣይንታሕቲ ኮይኖም ኣብ መሬት ዘንገርግሩ ናይ ዘለው ኣመልኽትን ወድዓውያን ተሓባበርትን ክፉእ ሕልናዊ ሕማም’ዩ።
ጥዑይ ሕልና ዘለዎ ሰብ ብምዕባለ ናይ ካልኦት ቅዱስ ክንኢ የሕድር። ካብ’ቲ ምዕባለኦም ተመክሮ ወሲዱ ክጥቀመሉ፡ ካብ ድኽነት ክወጽኣሉ፡ ካብ ውድቀቱ ክትስኣሉ’ዩ ዝጽዕር። ህግደፍን ህግደፋውያንን ግን ባዕሎም ምውዳቖም ከየሕፈሮም፡ ካብ’ቲ ዝወደቕሉ ከይተስኡ ንጥንቅልዒት ደቂሶም ኣንጻር ኢትዮጵያ ኣስናኖም ይሕርቅሙ፡ እከለ ዝተባህለ መራሒ ስንብታ ሓቲቱ። ኣብ እከለ ናዕቢ ተገይሩ። ህዝቢ ናብራ ከቢሩና ኢሉ ንመንግስቲ ሓቲቱ፡። ኣብ መንጎ እከለን እከለን ዞባታት ጽቡቕ መንፈስ የለን እናበሉ፡ ነቲ ህዝብን መንግስትን ብወግዒ ዝዛረብሉ ንምእላዩን ንምውጋዱን ዝሰርሕሉ፡ ከም ብምስጢር ዝረኸበዎ፡ ሃገር ትፈርስ ከም ዘላ ኣምሲሎም ይቀባበልሉ። ከምኡ ዝገብሩ ግን ሓቂ ስለ ዘለዎም ኣይኮኑን። ብሕማም ሕስድና ስለዝተጠቕዑ’ዮም። ኩሉ ናይ ምድንጋር ጉዶም ተቓሊዑ ተስፋ ስለዝቖረጹ’ዮም። ምኽንያቱ ልቦና ዝጎድሎን ተስፋ ዝቖረጽን ጥራሕ’ዩ፡ ነብሰ ቅትለት ዝፍጽምን ሓቢርና ንውደቕ ዝምህለልን። ሓቢርና ንውደቐ ሚኒዮት ድኹማት ሕልና’ዩ።
ካብ ስዒድ መሓመድ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 01-11-2017


text:
ዜና ኤርትራ
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዶብ እስራኤል ተጋሪዶም
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብቲ ናብ እስራኤል ዘእቱ ሓጹር ተጋሪዶም ንሽዱሽተ መዓልታት ብዘይመግብን ማይን ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቶም ኤርትራውያን በረኻ ሲናይ ኣቋሪጾም ናብ ዶብ እስራኤል ኣብ ዘሎ 240 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ሓጹር ድሕሪ ምጽግዖም፣ ወትሃደርታ እስራኤል ስለዝኸልከልዎም’ዮም ኣብቲ ናይ ሓጹር ቦታ ረዳኢ ስኢኖም ዘለዉ።
ኣብ ለንደን ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣንጻር እስራኤል ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም
ኣብ ለንደን ዝቕመጡ 10ታት ኤርትራውያን ኣንጻር እቲ እስራኤል ስደተኛታት ንምቕያድ ወጢናቶ ዘላ መደብ ተቓውምኦም ንምስማዕ ኣብ ቀጽሪ ኤምባሲ እስራኤል ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም ክብል ዋይ ኔት ነውስ ሓቢሩ።
ሬድዮ ኤረና ንምዕፋን ዝተማህዘ ተንኮል ካብ መ.ኤርትራ ምዃኑ ተፈሊጡ
ኣብ ዓራብ ሳት ንሰለስተ ሰሙን ኣጋጢሙ ዝጸንሐ ዓፈና፣ ካብ ኤርትራ ዝተፈነወ ምዃኑ ኣካየድቲ ስራሕ ዓራብ ሳት ኣረጋጊጾም።
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ስርሓ ደው ከተብል'ያ
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኣስመራ ንእትርከብ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ሓድሽ ናይ ስራሕ ውዕላ ከይተሐድስ ከልኪሉ።
እታ ናይ ነዊሕ ዓመታት ታሪኽ ዘለዋ ኣብ ኣስመራ እትደኮነት እንኮ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ፣ ኣብዚ ሓድሽ ዓመተ ትምህርቲ ኣብ መስከረም ኣብ ዝጅምረሉ ስርሓ ንኸይትጅምር ተኸልኪላትሉ ዘላ ምኽንያት፣ ኣካየድታ ካብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ መብርሂ ክወሃቦም ይሓቱ እኳ እንተለዉ፣ ንጹር መልሲ ዝህቦም ኣካል ግና ክርከብ ኣይተኻእለን።
ንሕማም ዓሶ ብዝምልከት ዋዕላ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ተኸፊቱ
ብሕማም ዓሶ ዝስዕብ መጠነ ሞት ናብ ዜሮ ንምውራዱ ዝዕላምኡ፣ ዞባዊ ዋዕላ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ታንዛንያ ከተማ ኣሩሻ ይካየድ ኣሎ።


text:
ዝጠፈአ ዝመስል ረመጽ ዳግም ከይበልዓኩም!
ዝጠፈአ ዝመስል ረመጽ ዳግም ከይበልዓኩም!
ብ ኣሸበሮም መሓሪ
ባህሪ ወይ ተፈጥሮ ኣብ ባዕላ ብእተካይዶ ናይ ግብርን ግብረ መልስን ውሽጣዊ ዕማም ወትሩ ኣብ ለውጢ ኢያ ትነብር። ወዲ ሰብ እውን ኣካል ባህሪ ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ፖሊቲካዊ ማሕበራዊ ኤኮኖምያውን … ወዘተን ካልእን መዳያቱ ኣብ ለውጥን ብለውጥን ኢዩ ዝነብር።
ንድሕሪት ግልጽ ኢልና ካብቲ ጥንታዊ ሕብረተሰብ (Primitive society) ክሳብ ዚ እዋን ወዲ ሰብ በጺሕዎ ዝርከብ ደረጃ ምዕባለ እንተሪኢናውን ኩሉ መዳያዊ ሂወቱ ካብ ባህሪያዊ ሕጊ ክሳብ ፖሊቲካዊ ሰልፊ መንግስቲ ማሕበር ውልቀ ሰብ……ወዘተ ብዝተፈላልዩ ገዛእቲ ለውጢ ሕጊ ዝሓለፈ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ሰባት ካብዚ ባህርያዊ ናይ ምዕባለ ሕጊ ነቂሎም ብናይ ዕድመ ጸጋ ዝኣኽሎም ግዜ ድሕሪ ምውሳድ ከም ውልቀ ኣብ ባዕላዊ ገምጋማት ተሞክሮታት ዝሓለፍዎ ኩሉ ሚዛን ይገብሩ: ንጥፈታቶም ከም ተራ ሰባት ይኹን ኣብ ሰልፊ ማሕበር ውድብ:ሃገራዊ መንግስቲ: ምቅይያራት ወይ ናይ ምትኽኻእ (transformation) ዝተኻየደ ዕማም ከም ውጽኢቱ ድማ ካብ ኣሉታታቶም እናተመሃሩ ብኣወንታ ናብ ምዕብልናንን ብልጽግናን ይምርሹ።
ዞባና ካብዘን ቀረባ ዝሓለፋ ኣዋርሕ ኣትሕዙ ኣብ ፈታኒ ናይ ለውጢ ጉዕዞ ይርከብ ኣሎ።ኣብ ሶማልያ ዝነበረ ምቅትታል ኣብቂዑ ናይ ሰላምን ደሞክራስን ንፋስ ይነፍስ ኣሎ። ኣብ ደቡብ ሱዳን እውን እቲ ሂወት ኣሽሓት ዘህለቀ ኲናት ሕድሕድ ኣብቂዑ ፍታሕ ንምርካብ ዝካየድ መስርሕ ኣብ ቀጻሊ ጻዕሪ ይርከብ። ክንዮዚ ካብ ዞናና ርሕቅ ኢልና ምስ እንርኢውን ኣብ ዝምባቤወን ኣንጎላን እውን ናይ ምልኪ ስርዓታት ኣልጊሶም ብሓዲሽ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንድሌታት ህዝቢ ዝገልጹ ስርዓታት ቆይሞም ሕገ መንግስታዊ ደሞክራሲ ይስስን ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጽያ ናይ ለውጢ ጉዕዞ ጀሚሩ። ብዘይዋጋ ዝረጋገጽ ለውጢ ስለዘየለ ግን ንውሽጣዊ ሓድነት እታ ሃገር ዝፈታትን ብድሆታት እናተራዩ ክመጹ ጸኒሖምን ኣለዉን። ነቶም ሃገር ጠቀስ ፈተንቲ ብዶሆታት ብናይ እንካን ሃባን ምርድዳእ ክፈትሕዎም ጻዕሪ ከካይዱ ድሕሪ ምጽናሕ ንዝያዳ ዘላቅን ዘተኣማምንን ፍታሕ ክረኽቡሎም ዳርጋ ኩለን ሰልፍታት ውድባት ኢትዮጽያ ኣብ ጉባኤታት ኣትዮም ቀኒዮም ብሰላም ዛዚሞም ኣለዉ። ህወሓት መበል 13 ጉባኤኡ ኣብ ናይ ኣመራረሓ መዳይ ሓዲሽ ደም ብምትእትታው ነባራት ብክብሪ ኣሰናቢቱ ካብቶም ዝሓለፉ ጉባኤታቱ ብዝለዓለ ዲሞክራስያዊ ትሕዝቶ ብዘለዎ መልክዕ ተሰላሲሉ።ውድብ በኤደን ናይ ክልል ኣምሓራን ካልኦት ውድባትን ጉባኤታተን ብሰላም ኣሰላሲለን።ብዓቢኡ ኢሂወደግ ከኣ ጉባኤኡ ኣዓዊቱ ዳግም ብሓዲሽ መንፈስ ንህዝቢ ኢትዮጽያ ክመርሕ ይሸባሸብ ኣሎ።
ጉዕዞ ህግደፍ ብመንጽር እዚ ክረአ ከሎ ብስም ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ዳንከራ ከካይድ ድሕሪ ምጽናሕ ዝኾነ ምቅይያራት መታን ከየካየደ ንቅድሚት ክሃድም ክብል ፕሮፓጋንድኡ ፖሊቲካዊ ዕዳጋ ስኢኑ ህዝቢ ነቲ ብምኽንያት ሰላም ዝተኸፍተ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጽያን ከም ዕድል ተጠቂሙ ንምሕደራ ህግደፍ ፈንጢሱ ጠንጢኑ ብቀጻሊ ክስደድ ይርከብ ኣሎ። ኣብ ፖሊቲካ ካብዚ ንላዕሊ ፍሽለት ወርደትን ሕስረትን ፈጺሙ ክህሉ ኣይክእልን። ነገር ህግደፍ ግን እንተዘይሓፈርካ እንታትይ ኣለዎ ድዩ ስለዝኾነ ቀደም ነቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ውግእን ወረውግእን እናኣማሓደረ ንዓመታት ድሕሪ ሁከት ተሓቢኡ ክኸይድ ጸኒሑ ሎሚ ድማ ሃዋርያት ሰላም ተመሲሉ ልቢ ኢትዮጽያውያን ዝነክእ ጉዳይ ባሕሪ ዘለዋ ዓባይ ኢትዮጽያ ንዝብል ዝኣረገ ስምዒታት ትምክሕታውያን ገዛእቲ ኣምሓራ ክቅስቅስ ይረአ ኣሎ። ኣብዚ መዳይ እዚ ህዝቢ ኢትዮጽያ ብሓፈሻ ህዝቢ ትግራይ ድማ ብፍላይ ከስተውዕሉሉ ዝግባእ ጉዳይ ኣሎ።
ኣብ መወዳእታ ሓምሳታት ኣመሪካውያን ንእስትራተጂካዊ ረብሖኦም ክብሉ ንኤርትራ ምስ ኢትዮጽያ ክትቁረን ጌሮም። ካብቲ ታሪኻዊ ስሕተት እቲ ህዝቢ ኢትዮጽያ ዋላ ሓንቲ ኣይረበሐን እኳ ደኣ ግዳይ ናይ ኲናትን ጥፍኣትን ህልቂትን ኮይኑዩ ተሪፉ። ኩሉ ጸጋታት ኢትዮጽያ ኲናት በሊዕዎ ህዝቢ ኢትዮጽያ ምዕባለኡ ን30 ዓመታት ንድሕሪት ተጎቲቱ ኣደዳ ድኽነትን ሕማምን ስእነትን ኮታ ብሰንኪ ብኩራት ማሕበራዊ ፍትሒ ከም ሕሱም ተጨፍጪፉ። ህዝቢ ኢትዮጽያ ብሓፈሻ ህዝቢ ትግራይ ድማ ብፍላይ ነቲ ዝወረዶ ሓሳረ መከራ ኣሜን ኢሉ ኣይተንበርከኸን ኣንጻር ፖሊሲታት ስርዓታት ሃይለስላሴን መንግስቱን ተላዒሉ ንዕኡ ዝውክል መንግስታት ኣቚሙ ኣብ ተዛማዲ ሰላም ጸኒሑ። ይኹን እምበር ዋጋ ሰላም ንቲ ቀደም ህዝብታት ኢትዮጵያ ከም ዘየዋጽእ ፈሊጦም ብዝሓለፉ ጉዳይ ኣፍደገ ባሕሪ ሎሚ ተመሊሶም ዓባይ ኢትዮጽያ ብዝብል ጉዳይ ዳግም ኣብ ፈተነ ይኣቱዉ ኣሎዉ።እቲ ፈተነ ህዝብታት ኢትዮጽያ ብሓፈሻ ህዝቢ ትግራይ ድማ ብፍላይ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ምዕማጽ ጉዳይ ለኪምዎም ብሰንኩ ንዓመታት ዝተጨፍጨፉሉ ታርኻዊ ስሕተት ሎሚ ክኣትውዎን ክነጽግዎን ኣብ ቅድሚኦም ተገቲሩ ይርከብ ኣሎ። ህዝቢ ኢትዮጽያ ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወረደ ዓመጽ ኣረኻኪብሎም እነተስ ኣብ ጎኒ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኖም ወይ ምስ ደርጊ ኮይኖም ኣብ በረኻታት ኤርትራ ከም ቆጽሊ ረጊፎም ኢዮም። ነዚ ዝሓለፈ ሕሱም ታሪኽ ረሲዖም ብዘይፍቃድ ንህዝቢ ኤርትራ ዝውክል ህዝባዊ ደሞክራድያዊ መንግስቲ ንህልኽ ውልቀ መላኺ ኣሚኖም ኣብ ጎርግሱም ክሕንብሱ እንተኾይኖም ኮሎ ጌና ኣይፋልኩምን ዝሕለፍኩሞ ሓሳረ መከራ ኣይትረስዑ ንድሕሪት ኣይትመለሱ ዝጠፈአ ዝመስል ኤርትራዊ ረመጽ ሕጅውን ዳግም ከይበልዓኩም ኢልና ማዕዳና ንልግሰሎም።


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከቡ ኣምባሳደራት ሃገራት ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ትራምፕ ብዛዕባ ሃገራት ኣፍሪቃ ተዛሪቦምዎ ንዝተባህለ ጽዩፍ ቃላት ብዝምልከት ምስ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኒኪ ሃሊ ተራኺቦም: ተዘራሪቦም።
ኣምባሳደር ኢኳቶርያል ጊኒ ኣብ ሕቡራት ሃገራት አንዶን ኤምባ ኣምባሳደር ኒኪ እቲ ኣገላልጻ ኣሉታዊ ጽልዋ ምስዓቡ ከምዘጉሃየ ገሊጸን።
ካብ 54 ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተዋጽአ ጉጅለ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ቃላት ፕረዚደንት ትራምፕ ዘቆጥዕ፥ ዓሌታዊ ጽልኢ ኣብ ልዕሊ ወጻእተኛ ዝፈጥር እዩ ክብል ድሕሪ ምግላጽ እቲ ዝተባህለ ክሰሓብን ይቅሬታ ክሕተትን ሓቲቱ።
ዝመጽእ 28ን 29 ጥሪ ኣብ አዲስ አበባ ዝካየድ ኣኼባ መራሕቲ ኣፍሪቃ መልእኽቲ ክልእኹ ሓሳብ ከምዝቐረበ ኣብቲ ኣኼባ ዝተኻፈሉ ሓያሎ ዲፕሎማት ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ምስ ኣምባስደር ኒኪ ሃሊ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣዝዩ ምሕዝነታዊ ግልጹነት ዝነበሮን’ዩ” ክብሉ መራሕቲ ኣፍሪቃዊ ጉጅለ ኡንዱንግ ኤምባ ኣፍሊጦም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ናብ ኣርቡጋ ክትግዕዝ ምስ እትደሊ ኣብኡ ብዙሓት ኣባይቲ ዘካርዩ ሰባት ኣለዉ። እቶም ዝዓበዩ ኣካራይቲ፡ ቢግናድስፊርማን ሉንድ፡ ቡቪስታን እቲ ናይ ኮምዩን ናይ ኪራይ ኣባይቲ ቤትጽሕፈትን እዮም። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት
ዝርዝር ኣካረይቲ ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኣርቡጋ ብዘይካ ሽወደን ዚዝረቡ ቋንቋታት እዚኣቶም እዮም፣ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ሶማሊ፡ ሰርብያ፡ ክሮኣሽያን ቦስንያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኣርቡጋ ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ካልኦት ናጻ ኣብያተክርስትያንን ይርከባ። ዝቐረበት መስጊድ ኣብ ኦረብሩ እያ እትርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ንጡፋትን ተሳተፍትን ማሕበራት ኣለዋ። ብዛዕባአን ኣብቲ
ደብተር ማሕበራት ኣንብብ።
ኣርቡጋ ኣብ ግዜ ክረምቲ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኣርቡጋ ብዙሕ ቡቲካትን ናይ መግቢ ድኳናትን ካፌታትን ኣብያተመግብን ኣሎ። ዘገልገለ ኣቕሑ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ብዙሓት ናይ ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣለዋ።
እቲ ቤትንባብ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ፡ ብእተፈላለየ ቋንቋታት እተጻሕፈ ሕታማት ከኣ ኣለዎ። ኣብቲ ቤትንባብ ኮምፕዩተር ክትጥቀም ትኽእል። ስፖርት ምስ እትደሊ ብዙሓት ናይ ስፖርት ማሕበራት ኣለዋ፡ ኣብቲ ሰንትሩም ከኣ መሐምበሲ፡ መጻወቲ ኵዕሶ፡ መንሸራተቲ፡ ናይ ስፖርት ኣድራሽን ናይ በረድ ኣደራሽና ኣሎ።
ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ኣርቡጋ ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ቤትጽሕፈት ቀረጽን ናይ መድህን ቢሮን ኣብ ሾፒን፡ካብ ኣርቡጋ 15 ኪሎመተር፡ ኦፊስ ኣለዎም።
ሓበሬታ ብዛዕባ ኣሃዱ ምውህሃድ ኣብቲ ናይ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ኣሎፍስፓርከን ኣብ ኣርቡጋ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኣርቡጋ ሓያሎ ናይ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ ከምኡውን ከም ናይ ወለዲ ኮኦፐራቲቭ ዚሰርሕ ቤትትምህርቲ ህጻናት። ክንክን ህጻን ምስ እትደሊ ኣርባዕተ ወርሒ ኣቐዲምካ ኣመልክት። ብቐጥታውን ብኢንተርነት ከተመልክት ትኽእል። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት እቲ
ቤትጽሕፈት ህጻናትን ትምህርትን ከመይ ከም ዚሰርሕ ዚገልጽ ሓበሬታን ተለፎን ቍጽሩን ክትረክብ ትኽእል።
ሽወደናዊት ቤትክርስትያን
ንህጻናትን ንወለዶምን እተፈላለየ ንጥፈታት ኣለዋ። ንኣብነት፤ 'ኦፐት ሺርኪስ፡ በይቢካፈ።
ኦርታጎርድስሺርካን እውን ናይ ህጽናት መደባት ኣለዋ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኣርቡጋ ሸውዓት መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓደ ካልኣይ ደረጃን ኣሎ። ሓሙሽተ ካብተን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ማእከል ከተማ እየን። ሓንቲ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣብታ ካብ ኣርቡጋ 12 ኪሎመትር ርሒቓ እትርከብ ዮትሉንዳ ኣሎ። ሓደ ከኣ ኣብታ ትሽዓተ ኪሎመትር ርሒቓ እትርከብ መድኦከር ይርከብ። ብዛዕባ
መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ኣርቡጋ፡ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ። እቲ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
ቫሳይምናስየት ይብሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኣርቡጋ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓብይቲ ኣሎ። ንሱ ናይ ኮምቩክስን ኤስእፍኢን ስልጠና የቕርብ። ኣብቲ
ሆግስኩለሰንትሩም፡ ኣብ ኣርቡጋ ኴንካ እትመሃረሉን ወይ ብርሑቕ እትመሃረሉን ዕድላት ኣሎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን
ናይ ምውህሃድ ኣሃዱ ንሓደስቲ መጻእቲ ዝዓለመ ናይ ሕብረተሰብ ምልላይ ዚብል መደብ ኣለዎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኣርቡጋ ክልተ ማእከላት ጥዕናን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ክሊኒካትን ኣለዋ። ከምኡውን ናይ ኮምዩንን ናይ ብሕትን ሕክምና ስኒ ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ ሾፒን እዩ ዚርከብ። ኣብ ቨስተሮስ፡ ኦረብሩን ኤስኪልስቱናን እውን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ናይ ኣርቡጋ ኮምዩን ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ ዝደሊ ካብቲ ናይ ቨስትማንስላንድ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት እዩ ዚጥቀም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ኣርቡጋ ምግያሽ ቀሊል እዩ። ናይ ኣርቡጋ ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን መዓርፎ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ ዚርከብ። እቲ ናይ መላርባናንን ስቨያላንድባናንን ንኣርቡጋ ስለ ዘገልግል፡ ካብ ኣርቦጋ ንሾፒን፡ ቨስተሮስ፡ ስቶክሆልም፡ ኤስኪልስቱና ኦረብሩን ዝኸዳ ባቡራት ብዙሓት እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቐት ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሎ። ንኦረብሩ 40 ኪ/መ እዩ። ንኤስኪልስቱና 44 ኪ/መ፡ ንቨስተሮስ ድማ 52 ኪ/መ።


text:
ስልጣን ንዘይብሉ ህዝቢ ተሓታትነት ዘሰክም ደፋር ስርዓት ምልኪ ህግዲፍ፡
ስልጣን ንዘይብሉ ህዝቢ ተሓታትነት ዘሰክም ደፋር ስርዓት ምልኪ ህግዲፍ፡
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ፈራሕ ድፍረት ዝተዓጠቐን፡ ካብ ፍርሒ ዝነቐለ ኩሉ ግዜ ኣብ ምጥርጣርን ክስን ጸለምን፡ ህዝቢ ኣብ ምፍልላይ ዘይቕኑዕ ሓበሬታ ኣብ ምትሕልላፍ ዝነበር ስርዓት። ካብ’ቲ ዝገርም ንኩሉ እከይ ተግባራቱ ብተዘዋዋሪ ኣምሲሉ ንህዝቢ ዝዝርግሕ፡ ክሳብ ህዝብና ሓቕነት ንምፍላጥ ዝጽግሞ ዝዓይነቱ ህውተታ ዝፈጥር ምንእንቲ ስልጣኑ ለይትን መዓልትን ዝበላሓት ዝነብር መላኺ ስርዓት እዩ።
ኤርትራ ብመስዋእቲ ደቓ ከም ሃገር ሙሉእ ነጻነት ረኺባ ኣባል ሕብረተ ሰብ ዓለም ዝኾነትሉ እዋን ኣትሒዛ ካብ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንግዜያዊ መንስግቲ ኤርትራ ዝተጸውዓሉ 5 ለካቲት 1994 እንሆ 27 ዓመት ኣቑጺሩ። ግዜያዊ መንግስቲ ኤርትራ ቅድሚ ምምስራቱ ገና ኣብ መሰጋግሪ መንግስቲ እንዳሃለወ ንሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ንምእታው ዝገበሮ ምድላዋት ብ29 ታሕሳስ 1993 6 ዓንቐጽ ዝሓዘ ቻርተር ተዘርገሐ፡ ካብ’ዚ መሰረት ዝገበረ 5 ነጥብታት ሒዙ ዝወጻ ባይቶ 4ይ ኣኼባኡ ብ2-4 ለካቲት ዝተኻየደ።
ካብ’ቲ ኣውራ ኣዋጃት
1. ምምሕዳርዊ ምክፍፋል ኤርትራ (ኣውራጃዊ ምምሕዳር ተሪፉ) ብካልእ መልክዕ ክትካእ፡
2. ኣቛውማ መንግስቲ፡
3. ሕጊ ፕረስ፡
4. ዋንነት መሬት፡
5. ኮሚሽን ቅዋም
.. ብተወሳኺ መዝነት ሚኒተራ ዝረቑሐ ኣኼባ ነበረ።
ንመንግስታዊ ቅርጻ ህንጸት ሃገር ተባሂሉ ድሒሩ 5 ዝጸደቐ ኣዋጃት ግዜያዊ መንስግቲ ኤርትራ ኣብ መሰጋገሪ እንዳሃለወ ዝወጸ ኣዋጅ እንተነበረ ብዕለት 1 መስከረም 1991 ሓዳስ ኤርትራ ቀዳማይ ሕታም ብምውጻእ መራኺቢ ህዝቢ ክትኸውን ። ብዕለት 6 ሕዳር 1991 ከኣ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝወጸ ነበረ። ኣዋጅ 6 ሕዳር 1991 ንሃገራዊ ኣገልግሎት መራሒ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብምስጢር ዝሓዞን ዝጎስጎሰሉን ምንባሩ ክሳብ እዚ ሕጂ ካብ’ቲ ቀንዲ ሕቶ ህዝባን ሃገርን ኮይኑ ምህላው ዕብየት ጽልዋ’ቲ ኣዋጅ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብተግባር ኣፍራይ ሓይሊ መንእሰይ ንምርማስ ዝተገብረ ገደብ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገ።ግሎት ዓብይ ሓደጋ ክበሃል ይከኣል።
ኣብ ውሽጢ መሰጋገሪ መንስግቲ ኤርትራ ብዝነበረ ድፍኢት ደላይ ለውጢ ድሕሪ 9 ምዱብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ፡ ዲሞክራስያዊ ኣሰራርሓ ንምትእትታው ዝተገብረ ጻዕርታት ኣብ መበል 12 ምዱብ ኣኼባኡ ዘቅረቦ ንድፊ ቀጺሉ ካብ 30 መስከረም ክሳብ 2 ጥቅምቲ 2000 ዓ.ም ዝተኻየደ ኣኼባኡ ኣጽዲቁ ኣብ 2001 ንዝካየድ ህዝባዊ ምርጫ፡ ብማሕሙድ ሸሪፎ ዝምራሕ ሽማግለ ኣቝሙ መግለጺ ኣውጺኡ ድልዉ ኮነ።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ ኣብ መወዳእታ ምዱብ ኣኼባታት 12ን 13ን ዘጽደቆ ውሳኔታት፡ ኣንጻር ስልጣኑ ምቋመት ምንባሩ’ኳ እንተፈለጠ፡ ግዜ ንምውሳድ ህዝቢ ከገርህን ከደናግርን ስቕ በለን ከም ዝተቀበሎ ኮይኑ ቀጺሉ። ካብ’ዚ ዝተበገሰ ከኣ’ዩ እቲ ትሪ ጠለብ ጠለብ ደለይቲ ለውጢ ምዱብ ኣኼባታትን ኣዋጅ ህዝባዊ ምርጫን ንባይቶን ሰልፍን ዝብል ሕቶ G15 ዝነቐለ፡ ኣብ ውሽጢ ኣባላት ባይቶን ላዕለዎ ሓለፍቲ መንግስቲ ዝኻይድ ዝነበረ ክትዓት ምምኽኻር ፍረ ስለ ዘይሃበን፡ በቲ መንግስታዊ ትካል መራኸቢ ሬድዮን ቲቪን ጋዜጣን ምትሕብባር ስለ ዘይረኸበን ብሓጺር ኣዘራርባ ከኣ ንስለ ዝተኸልከለ፡ ግደነት ከኣ ህዝቢ ክፈልጦ ሓላፍነቶም ንምውራድ ኣብ ብሕታውያን ጋዜጣታት ቃሎም ዝሃቡን፡ ንመራሒ መንግስቲ ኣገዳሲ ምልክት ዝገበሩ ድሕሪ’ቲ ብሰንኪ ዶባዊ ኵናት ተዳናጉዩን ማሕዲጉ ዝጸሐ ዋኒን ሃገር ንምብርባር ከም’ቲ ኣብ ህዝባዊ ኣኼባ ሃገር ጀርመን ንህዝቢ ዝቀረበ ምሕጽንታ ሓርበኛ ተጋዳላይ ሃይለ ወልደትንሳኤ ድሩዕ ዝበሎ፡ መበል 12ን 13ን ምዱብ ኣኼባታት ዝተኻየደ ክልተ ቅልጡፍ ዘሕለፎ ውሳኔታት ብንጹር ዘቀመጦ ምስኡ ዝተእሳሰረ ምንባሩ ዘይከሓድ’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብኣባላት ባይቶ ንዝተዋህቦ ምኽርን፡ ንዝሕለፎ ውሳኔን ኣብ ግብሪ ክይትርጎም ቀንዲ ዓንቃፊ ብምዃን ነቲ ሃገርን ህዝብን ዝረብሓሉ ህዝባዊ ምርጫን ምርጫ ሰፍልታትን ብካልእ ጠውዩ ጠዋውዩ ንረብሑ ከውዕሎ ንG15 ክኸስስን ከጽልምን ግዜ ኣይወሰደሉን ብሰፊሕ ከኣ ጎስጓስ ተኻየደሉን ንሰዓብቱ ምልዓዓልት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ካድረታቱ ብምልኣኽ ንግዜኡ ነቲ ሓቂ ንምሽጋን ሓይሊ ረኸበ።
ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ዘይመልእ ካብ ባይቶ ወጻኢ ዝካየድ ዝነበረ ድሌት ህዝብን፡ ድሌት ጃንዳ ህግዲፍ ነጺሩ ዝተራእየሉ፡ መላኺ ስርዓት ዘየዋጽኦ ምዃኑ ዝወሰዶ መርገጽ ግርህነትን ትንኩልናን ገጽ ንገጽ ዝተጠማመታሉ ተርኽቦ፡ ዕለት 18 መስክረም 2001 ግህዶ ኮነ። መላኺ ስርዓት ከይቀደሙኒ ክቅድሞም ብዝብል ሰንኮፍ ኣተሓሳስባ ካብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ኣትሒዙ ከኣ ንኣባላት G15ን ምስኦም ይተሓባበሩ ንዝበሎም ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ምጭዋይን ምእሳርን ተጓየየ። ብተወሳኺ ብመሰረት ኣዋጅ ሕጊ ፕረስ ኣብ ኤርትራ ዝነጥፋ ዝነበራ ጋዜጣታት ብምዕጻውን፡ ንጋዜጠኛታት ብምእሳር ነቲ ተስፋ ዝተነበረሉ ምንቅስቓስ ኣቕሃሞ።
ኣብ ዘበገሰና ኣርእስቲ ክንምለስ፡ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንስልጣን ዘይብሉ ህዝቢ ኤርትራ ተሓታቲ ክግበሮ ዘይሓልሞን ዘይምህዞን ኣይነበረን። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብ መሰጋገሪ መንስግቲ እንዳሃለወ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተኣወጀ። ልክዕ’ዩ ሃገራዊ ኣገልግሎት ግቡእ ኩሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ህዝቢ’ኳ እንተኾነ፡ መወዳእታን ገደብ ዘይብሉ ንሙሉእ ዕድመ መንእሰይ ዝበልዕ ሃገራዊ ኣገልግሎት’ዩ ኢሉ ዝኣምን ዘይምንባሩ ሓደ ሸነኽ፡ ዶብ ኵናት ብምጅማሩ ነቲ ጉዳይ ብቀጻሊ መልሲ ክረከበሉ ዘይክእል ንምምሳል ሃገር ዝረመሰ መደብ፡ መደብ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍን ተሓባበርቱ ምንባሩ ምስ ግዜ እንዳበርሀ መጸ ሓቂ ንምርድኡ ዘጸገም ኣይኮነን። ሎሚ ሎሚስ ሰላም እንዳተባህለ’ኳ መበል 32 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ’ቲ ብሚዛን ህግዲፍ ሰላም ዝበሃል ተሓሪሞም ኣብ መዓስከር ሳዋ ከም ዝኽዘኑ ተገይሩ ኣሎ። እዚ ከኣ ልክዕ ምስ’ቲ ኣብ 1991 ዝተኣዋጀ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘምሳስሎ ብዙሕ እከይ ግብሪ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ምኳኑ ግሉጽ ገይርወኦ ኣሎ።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ተሓታትነት ክሃድም ኩሉ ግዜ፡ ንመሳርሕቱ፡ ንህዝቢ፡ ንመንእሰያት፡ ንጎረባብቲ ሃገራት፡ ንኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም፡ ብፍላይ ከኣ ንመንግስቲ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን እንዳከሰሰ’ዩ 20 ዓመት ሓሊፍዎ።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ተጋግየ ዘይወጾ፡ ሕቶታት ደገፍቱ እንተበዝሐ ከኣ፡ ኩሉ ጌጋታት ካብ ነብሱ ብምግላል እወ በዓል ምን ምዃኖም ንፈልጦም’ና፡ ግን ኣብ ካልእ ሃገራዊ ዋኒን ስለ ዘለና ግን ሕቶኹም ቅቡል እዩ እንዳበለ፡ ዝእሰሩን ግዳይ ዝኾኑ ክሳብ ዝመርጽ ንጉድለታቱን ጌጋታቱን ብምሽፋን ሓሊፉ፡ መራሕቲ ክኣሰር ምስ ጀመረን፡ ሰባት ምስ ተኣሰሩ ደገፍቱ ኣባ ጎብየ ስርሑ ጀሚሩ እንዳበሉ ክንየቱ እንዳገበረ፡ ሎሚ ድማ ህዝቢ ዝጸንተሉ፡ ሃገር ትጠፍኣሉ መስርሕ ምድማር ብዘይ ዝኾነ ይኹን ሕጋዊ መስርሕ ክኸይድ ኩሉ ንዕዘቦ ዘሎ ጉዳይ’ዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንህዝቢ ኤርትራ ወሉዱ ሕሉቡን ከም ዘይሃበ ክኸስስ እንከሎ
ሀ/ ህዝቢ ማይ ፡
ለ/ መብራህቲ፡
ሐ/ ካብ ኣገልግሎት ይሃድም፡
መ/ 2% ዘይከፍል፡
ረ/ ብጸሊም ዝነግድ፡
ሰ/ ዝግረ ዶብ ዝኽየድ፡
ሸ/ ተቃውምቲ ሓይልታት ዘደፋፍእዎ፡
ወዘተ እንዳበለ፡ ኣብ ኣኼባታት ፈስቲቫላት ኣባላቱ ከይተረፈ ንስደት ተተባብዕዎም ዘለኹም ንስኹም ኢኹም ክብል ደፋር መደረ ዘቅርብ፡ ይትረፍ ንኣባላቱ ነቶም ብፖለቲካዊ ዕቝባ ንዜጋታት ኤርትራ ዘናብሩ ዘለዉ ሃገራትን ምንጪ ቀንዲ ቁጠባ 2% ህግዲፍ ዝኾነ ሓደ ሓደ መንግስታት ዘተባብዕዎ ነዛ ሃገር ንምህሳይን ንምጥፋእን እንዳበለ ዝበዝሕ ጋዜጣዊ መግለጺ ጃንዳ ህግዲፍ ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ግን ስልጣን ንዘይሃብካዮ ህዝቢ ተሰልቢጥካ ምሕታትን፡ ተሓታትነት ካብ ዝባንካ ንምርሓቕ ዝግበር ፈተነታት ሎሚ ሃገር ኤርትራ ትኸዶ ዘላ መንገዲ ሰላም ጉዕዞ ኣዲስ ኣበባን ሃዋሳን፡ ቡሬን ዛላምበሳን፡ ስምምዕ ቀጠርን ጂዳን ንካልኦት ከየጥብቀሎም’ዩ ዘፍርሕ። ብልክዕ ከኣ ናይ’ዚ ጉዕዞ ዋጋ ዝኸፍሉ መሳርሕቱ ክህሉው ምዃኖም ካብ ሕሉፍ ተሞክሮታት ዝፍለጥ’ዩ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ሰእውኣትና
ክንዕወት’ና


text:
ብቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ዕድመ ዝተገብረሎም ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደት ሎሚ ቀዳም ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም፤ ድሕሪ ዝተገብረሎም ናይ ምሳሕ እንግዶት ድማ ናብ ዋና ከተማ ደቡብ ክልል ዝኾነት ከተማ ኣዋሳ በጺሖም።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተውሉ እዋን ብቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ድሙቕ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ኣሎ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድን ከምኡ እውን ላዕለዎት ሰበስልጣን ክልቲአን ሃገራት ሎሚ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣብዝኣተውሉ እዋን ብብዙሕ ሽሕ ዝቑጸር ህዝቢ ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሩሎም።ንናይ ሃዋሳ ኢንዱትሪያዊ ፓርክ ከምዝተዓዘቡ'ውን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስተር ኣቶ ፍፁም ኣረጋ ኣብ ናይ ትዊተር ገፆም ሓቢሮም።
ልኡኽ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሓያሎ ሚንስትራት ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ዝሓቖፈ ምዃኑ ሚንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ናይ ትዊተር መልእኽቶም ገሊፆም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተውሉ ኣቀባብላ ካብ መንጎ ዝገበሩሎም ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣቦ ወንበር ህውሓትን ዝኾኑ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ክኾኑ ከለው: ኣማሓዳሪ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣቶ ለማ መገርሳ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ብናይ ኦሮሞ ባህሊ ዝለዓለ ክብርን ትርጉምን ዘለዎ ፈረስን ዋልታን ብህያብ አበርኪቶምሎም።


text:
እቲ ፕሮግራም ብተወሳኺ እቲ ኩነታት ክሳብ ዝቕጽል ቀውዒ ዝቕጽል ምዃኑ ይገልጽ።
ገለ ኣውራጃታት ደቡብ አፍሪቃ ዝኸፍኣ ብደርቂ ዝተጠቕኡ ቦታታት ተባሂሎም ተጠቒሶም አለው። ሕጽረት መግቢ ድማ አብ መላእ’ታ ሃገር የስግእ አሎ።
ዴቪድ ኦር ምስ ዓለም-ለኸ ፕሮግራም መግቢ ዝሰርሕ ኮይኑ ካብ ጆሃንስበርግ ብስካይብ አብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ማላዊን ዚንባብወን በዚ ኩነታት ብዝኸፍአ ዝተጠቕአ ሃገራት ምዃነን ይጠቕስ።
‘ነዘን ሃገራት ንምሕጋዝ ብሚሊዮናት ዶላራት ዝቁጸር ሓገዝ የድልይ። ንአብነት አብ ዝንባብወ 55 ሚሊዮን ዶላር የድልይ። 50 ሚእታዊት ናይዚ ሓገዝ ረኺብና’ኢና። ብጣዕሚ አሸጋሪ’ዩ። እቲ ዝዓበየ ብድሆ ንዓለም-ለኸ ፕሮግራም መግቢ ጥራይ ዘይኾነ ንኹለን ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት አብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዘሎ ህጹጽ ረድኤት ዘድልዮ ጉዳያት’ዩ። አብ ሶርያ፡ ኢራቕ፡ ደቡብ ሱዳንን የመንን፡ ኩለን ዓቢ ሰብዓዊ ሓገዝ ዘድልየን ሃገራት’የን’ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኮሚሽነር ሃገራዊ ኣመራርሓ ስግኣት ሓደጋ ኣቶ ምትኩ ካሳ 7.8 ሚሊዮን ህዝቢ ሓገዝ ከምዘድልዮ ካብ ዝግለፅ፣ካብ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ 262 ሚሊዮን ዶላር ጥራሕ ከምዝተረኸበን እዚ ድማ ዝወሓደ ምዃኑን ገሊፆም። ንሶም ብተወሳኺ ቅድሚ ሎሚ እንተዝኸውን ግን 40 ሚእታዊት ምተረኸበ ነይሩ ኢሎም።
ብዛዕባ’ዚ ውሑድ ሓገዝ ምክንያት ድማ ከምዚ ክብሉ ይገልጹ።
“ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ዓፀቦ ዝኣወጃ ሃገራት ስለዘለዋ ለገስቲ ሃገራት ክምጠጣ ገይሩወን እዩ።ካብዚ ዝተልዓለ እንታይ ኢና ክንገብር ንኽእል ኢልና እናፈተሽና ኢና ንርከብ።ክንድቲ እንደልዮ ረድኤት እንተድኣ ዘይረኺብና እንታይ ክንገብር ንኽእል ዝብሉ ኣማረፂታት ንሪኢ ኢና ዘለና።”
“እቲ ቀዳማይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሕብረተሰብ ኣሳቲፉ ክሳብ ክንደይ ክጉዓዝ ይኽእል ዝብል ሪኢዩ’ሎ።ካልኣይ ድማ ካብ ለገስቲ ማዕረ ክንደይ ክርከብ ይኽእል?እንተድኣ ዘይተረኺቡኹ?ኣብ መወዳእታ ኣብ እንግድዓ መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ እዩ ዝወድቕ።ብደረጃ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክንርኢ ከለና ካብ ዓሚ ጀሚሩ ፅቡቕ ምንቅስቓስ ኣሎ።ፌደራላውን ክልላውን መንግስታት እውን በጀት ይምድቡ እዮም።እቲ ሕብረተሰብ ብርእሰ ተበግሶ መግቢ ገዚኡ ንመጎዓዚያ ከፊሉ ብድርቂ ናብ ዝተጠቕዑ ማሕበረሰባት ዘቕርበሉ ኩነታት ኣሎ።”
ረድኤት ዘይረከብ እንተድኣ ኮይኑ ግን ንልምዓት ዝተመደበ ገንዘብ ናብ ረድኤት ብምዛር ናይ ዜጋታት ህይወት ናብ ምትራፍ ክኽየድ እዩ ኢሎም።እቲ ድርቂ ከምቲ ናይ ዝሓለፈ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ኣጋጢሙ ዝነበረ ዘይኮነስ እንስሳት ብምርባሕ ኣብ ዝናበሩ ደቡብን ደቡብ ምብራቕን ማሕበረሰባት ጥራሕ ብምዃኑ ናብቲ ደረጃ ኣይተበፅሐን ኢሎም።
ን7.8 ሚሊዮን ሰባት ዝውዕል ካብ ዝተሓተተ 1.13 ቢሊዮን ዶላር ዛጊት መንግስቲ ካብ ናይ ባዕሉ ባጀትን ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝተኣኻኸቦን ኣስታት 200 ሚሊዮን ዶላር ከምዝመደበን ካብ ለገስቲ ድማ 262 ሚሊዮን ዶላር ከምዝኾነ ብምግላፅ ብድምር 462 ሚሊዮን ዶላር ከምዝተረኽበ እንተኾነ ምስቲ ዝተሓተተ ክነፃፀር ከሎ ኣዚዩ ዝወሓደ ምዃኑን ወሲኾም ገሊፆም።
ናይ ዝሓለፈ ዓመት ግን ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ ኣብ ውሽጢ 50 ዓመታት ተራኢዩ ዘይፈልጥ ስለዝነበረ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ማሕበረሰብ ዓለም ዝለዓለ በጀት መዲቦምሉ ከምዝነበሩ ገሊፆም።
ኣቶ ምትኩ ካሳ እቲ ዓብዪ ፀገም ኮይኑ ዘሎ እቲ ድርቂ ንምምካት’ዃ ግዜ ከይሃበ ተኸታቲሉ ይበፅሕ ምህላው እዩ ኢሎም።
ሓገዝ ንሓትት ዘለና ቀዳማይ ነገር ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ምርግጋእ ክፍጠር ትፃወቶ ዘላ ተራ፣ብካልኣይ ደረጃ ድማ ኣብ ውሽጣ ልዕሊ 830 ሽሕ ስደተኛታት ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ምትእንጋድ ስለእትርከብ ናይ ንግድ ቁጠባዊ ዕብየታ ክቕፅል ኣለዎ፤ቁጠባዊ ዕብየታ ክቕፅል ድማ ክትሕገዝ ይግባእ ካብ ዝብል ምኽንያት ከምዝኾነ ኣቶ ምትኩ ክሳ ተዛሪቦም።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ኩነታት ኣየር ኤል ኒኖ ዝተፈጥረ ድርቂ ንዝተጠቕዑ ንምሕጋዝ ካብ እትልግሶ ናይ 97 ሚሊዮን ዶላር ህጹጽ ሓገዝ ብተወሳኺ ምስ ዝምዕብሉ ኩነታት ምላሽ ንምሃብ እውን ቅርብቲ እያ ኢለን ሓንቲ ላዕለዋይ ሓላፊት USIAD።
ኣብ USIAD ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ምግቢ ንሰላም ምብራቓዊ፣ ማእኸላይን ደቡባዊ ኣፍሪካን ራቸል ግራንት ኣብዝሃብኦ መግለጺ እቲ ሓገዝ ንተሓገዝቲ ዝውሃብ ብቐጥታ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ከይኮነስ መንግስታዊ ብዘይኮኑ መሻርኽቲ ትካላት እዩ ኢለን።
ንሰን ብተወሳኺ 'ኣብ ኢትዮጵያ ኩነታት ዓጸቦ ክፍጠር እዩ ኢልና ኣይንጽበን።ሎሚ ኣብ ባይታ ዝርከቡ መሻርኽትና ጥራሕ ከይኮኑስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይወስዶ ብዘሎ ውጽኢታዊ ምላሽ ንሳቶምን ማሕበረሰብ ዓለምን ብዝግባእ ተዳሊዮምን ግብረ መልሲ ይህቡ እዮም ዘለው።ስለዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዓጸቦ ክፍጠር እዩ ኢልና ኣይንጽበን እየን' ኢለን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ሃገራዊ መረፃ ኢትዮጵያ ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝነበረ ብዝለዓለ ብዙሓት ሕፁያት ምምዝጋቦም ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ገሊፁ።ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ካብ ገዛኢ ፓርቲ ቀፂሉ ብዙሓት ሕፁያት ዘቕረበ ፓርቲ ኮይኑ’ሎ።
ዋና ፀሓፊን ሓላፊ ቤት ፅሕፈትን ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣቶ ነጋ ዱፊሳ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ትማሊ ዝተዛዘመ ምዝገባ ሕፁያት ክሳብ ሎሚ ካብዝተኻየዱ ምርጫታት እቲ ዝለዓለ ኮይኑ’ሎ ኢሎም።1884 ሕፁያት ንሃገራዊ ቤት ምኽሪ፣4166 ሕፁያት ድማ ንኣብያተ ምኽሪ ክልላት ምምዝጋቦም ኣቶ ነጋ ሓቢሮም።
‘’ቅድሚ ሎሚ ኣብዝነብሩ ምርጫታት ዝዓበየ በዝሒ ሕፁያት ዝተመስገብሉ ኣብ 2002 ዓ/ም እዩ ነይሩ።2,200 ሕፁያት ተመዝጊቦ ነይሮም።ኣብዚ ናይ ሎሚ ግን 6,050 ሕፁያት ተመዝጊቦም ኣለው።ኣብ ናይ ሃገርና ናይ መረፃ ታሪኽ ኣዚዩ ብዙሓት ሕፁያት ዝተመዝገብሉ ምርጫ እዩ’’ኢሎም።
57 ፖለቲካዊ ፓርትታት ሕፁያቶም ኣመዝጊቦም ኣለው።ካብ ኢህወዴግ ቀፂሉ ብዙሓት ሕፁያት ዘቕረበ መደረኽ እዩ ኢሎም ኣቶ ነጋ።


text:
Date: Monday, 26 March 2018
Tigrigna article for posting. Thanks.
ብእንግሊዝኛ ደራሲ ፣ ዶ/ር ተስፋ ገብረመድህን ና ናብ ትግርኛ ተርጓሚ፦ገብረየሱስ ወልደሚካኤል
ግርጭት ኣብ መንጎ ብጠባያቶምን ዝንባሌታቶምን ክብርታቶምን ድልየታቶምን፡ ከምኡ'ውን በተሓሳስብኦምን ኣመለኻኽትኦምን ዝፈላለዩ ውልቀ-ሰባት ወይ ጉጅለታት ዝኽሰት፡ ንውድዓዊ ክውንነት ብዝተፈላለየ ዝትርጉምዎ ባህርያዊ ዘይምስምማዕ እዩ። ነዚ ንቡር ናይ ናብራ ክውንነት ብምግንዛብ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ኤርትራዊ ሕብረተ-ሰብና፡ ንባህርያዊ መለለይታቱን ማሕበራዊ ኣቀዋውምኡን ብዕቱብነት እንተመርሚርና፡ ነቲ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ኮይኑ ዘሎ ኮማትናን ዝተጎዛዘየ ሃይማኖታዊ ትካላትናን ብብርቱዕ ጓሂ ንዕዘብ። ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ተመስሪተን ዝነበራ ኣዚየን ብዙሓት ኮማትና ጨሪሰን ብዘይ ኣሰር በሪሰን ተሪፈን። ኤርትራዊት ኦርቶዶክስያዊት ቤተ-ክርትስትያን'ውን እንተኾነት ኣብ ክልተ ተመቒላ ትርከብ። (1) ነተን ንመንግስቲ ዝድግፋ ቤተ-ክርስትያናት ዝሓቖፈት ጉጅለ (2) ነተን ናይ መንግስቲ ኢድ ኣብ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያናት ምትእትታው ዝቃወማ ዝሓዘት ግጅለ እየን። ኣብ ወጻኢ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ብዓቢይ ሓጎስ ዝተመስረተት ቤተ-ክርስትያን፡ ቀዳማይ ዓመታ ቅድሚ ምጽምባላ ኩሉ ሳዕ ኣብ ክልተ ጉጅለ ትምቀል። ብኽልቲኡ ገጻቱ እንተ ተመልከትና፡ እተን ኣብ ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝምቀላ ቤተ-ክርስትያናት፡ ከምኡ'ውን እተን ኣብ ቅድሚ ዳኛ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪበን ንጉዳየን ዝኾነ ይኹን ፍታሕ ወይ ብይን ዘናድያ ቤተ-ክርስትያናት ዝበዝሓ ደገፍቲ መንግስቲ እየን። ኣብ ውሽጢ ኮማትናን ሃይምኖታዊ ትካላትናን ተፈላሊና ክንጐዓዝ ምዕዛብ ዘሕዝን እዩ። እቲ ኣዝዩ ዝግደደ ክኣ፡ እቲ ፍልልያት ኣብ ውሽጢ ስድራቤታትን ሓድሕዳዊ ዝምድናታት ከይተረፈ ምንጽብራቑ እዩ። ስለዝኾነ ድማ፡ ኣብ ወጻኢ ሓፈሻዊ ስእሊ ኤርትራዊ ማሕበረተ-ሰብና ዝናኣድ ኣይኮነን። ልምዳዊ ክብርታትናን ባህላዊ ውርሻታትናን ሃገራዊ መንነትናን ኣብ ዓቢይ ሓደጋ ወዲቑ ይርከብ። ኣብዚ እዋን'ዚ ገለ ደቅና ኣብ ዕጸ-ፋርስን ጎንጻዊ ገበናትን ብምክፋሎም ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ተዳጒኖም ኣለዉ። ትሕቲ-ዕድመ ክንሰን ነፍሰ-ጾራት ዝኾና ደቅና'ውን ኣሎዋ። ኣብ ኤርትራውያን መንእሰያት ቁጽሪ'ቶም በይኖም ቆልዓ ዘዕብዩ ዘለዉ ዓቐኑ ብዘሰንብድ መንገዲ ይውስኽ ኣሎ። ገሊኦም ቆልዑት ድማ ትምህርቶም ኣቋሪጾም ገዝኦም ራሕሪሖም ይኸዱ። ኣይማኖታዊ ትካላትናን ኮማትናን ንመንእሰያትና ዝኸውን ሃገራዊ መንነቶም ሓንጎፋይ ኢሎም ዝኹስኲስሉ፡ ሃገራዊ ባህሎም ዝሓቚፉሉን ዘማዕርግሉን፣ ከም ኤርትራውያን ኣዕሩኽን ምሓዙትን ተራኺቦም ነንሕድሕዶም ዝዋስእሉን ጥጡሕ ባይታ ክፈጥራ ብዘይምኽኣለን፣ ደቅና ምስ ካልኦት ዜጋታት ብምምርዓው ናብ ዘይፈልጥዎ ባህሊ ይርዕሙ ኣለዉ። ናብ ቤተ-ክርስትያን ክንመላለስ ከለና ከም እዱባት ክርስትያን ተወሃሂድና ብሰላም ናይ እምነትና ጉዳይ ጥራይ ክንገብር ትጽቢት ይግበረልና። ይኹን እምበር፡ በንጻሩ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ማሕበረ-ፖለቲካዊ ሃለውለው እንዳልዓልና፡ ባእሲ እንዳጽሕተርና፡ ኣብ ውሽጥና ሕንፍሽፍሽን ዕግርግርን ንፈጥር። ቤተ-ክርስትያናት ናብ ተጻብኦ ቦታታት ስለ ዝተቐየራ ደቅና ናብኡ ገጾም ክቕልቀሉ ኣይደፍሩን። ስለዚ ኣብዚ እዋን'ዚ ቤተ-ክርስትያናት፡ ዕድመ ዝደፍኡ ዜጋታት፡ ናብ መጨርሻ መዕለቢኦም ንክበጽሑ ንነዊሕ ጉዕዞ ዝቀራረቡለን መዕቆቢታት ኮይነን ትሓጺረን ተሪፈን። ንደቅና ካብዚ ኣብ ኮማትናን ሃይማኖታዊ ትካላትናን ፈጢርናዮ ዘለና ጎንጻውን መርዛምን ሃዋህው ከነድሕኖም፡ ሓድሕድና ክንጸዋወርን ክንከባበርን ኣድላይ ኣገዳስን ምዃኑ ነስተውዕል። ኣብ ወጻኢ ንነብር ኤርትራውያን ኲልና ነዚ መንእሰይ ወለዶ'ዚ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ድራማ ክንሰርዖ ሞራላዊ ግዴታ ኣሎና።
ናብዛ ዓለም እዚኣ ተፈላሊና፡ በበይንና መጺእና፡ ከምኡ'ውን ተፈላሊና፡ በበይንና ገዲፍናያ ክንከይድ ኢና። ይኹን እምበር፡ ከም ደቂ-ሰብ ኣብዛ ዓለም ከለና፡ ጐድኒ-ጐድኒ ብሓባር ክንነብር ትጽቢት ይግበረልና። ብዝተፈላለየ ተመኩሮታት ሂወት ስለ ዝሓለፍና፡ ዝተፈላለየ ጠባያት'ዩ ዘሎና፣ ሓቢርና ክንነብር ከለና ድማ፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ዝምድናታትን ኲነታትን ግርጭት ዘይተርፍ ነገር እዩ። ንደቂ ሰባት ዝጠምሮምን ዘቀራርቦምን ግርጭት እምበር ስምምዕ ዘይምዃኑ ምግንዛብ ክኣ ኣገዳሲ እዩ። ሀራክሊቱስ ከምዚ ይብል" ተፈጥሮ ዝመሳሰሉ ነገራት ዘይኮነስ ተጻረርቲ ነገራት ተጊሁ እንዳናደየ ንዖኦም ጠርኒፉ ውህደቱ የረጋግጽ"። ስለዚ ኣብ ሂወት ግርጭት ንኣወንታዊ ለውጥን ምዕባለን ዘጋጥም ዕድል ወይ ብድሆ እዩ። ስለዝኾነ፡ ኣብ ምዕቃብ ሰላም ግርጭት ዘይምህልው ዘይኮነስ፡ ጽቡቕ ፍረ ንምርካብ ንግርጭት ብሰላማዊ ኣገባብ ምእላይ እዩ። ነፍሲ-ወከፍ ባህሊ ናቱ ኣረዳድኣን መስርሕ ኣፈታትሓን ግርጭት ከም ዘለዎ ኣብዚ ክንጸር የድሊ። ገለ ባህልታት ባእሲ ብዉዕዉዕ ክትዓትን ብቅሉዕ ኣገባብን ክፍትሑ የተባብዑ። ካልኦት ድማ፡ ብተሪር ዲስፕሊናዊ ትሕትናን ውሕሉልን ጥንቁቕን ኣተሓሕዛ ዘይምስምማዕ ይመርጹ። ግርጭት ብውሕሉል ኣገባብ እንተድኣ ተታሒዙ ናብ ኣወንታዊ ለውጢ ከምርሕ ይኽእል። በገባብ እንተዘይተታሒዙን፡ ብፍላጥ ሸለል እንተተባሂሉን ግን፡ ንዝኾነ ዓይነት ዝምድና ኣዕናዊ ክኸውን ይኽል። ግርጭት ንገዛእ-ርእሱ ሕማቕ ወይ ጽቡቕ ኣይኮነን፡ ኣብ ኣተሓሕዝኡ ዝምርኮስ ጉዳይ'ዩ። ጽቡቕ ጠባይ ክሃንጽ ይኽእል፡ በንጻሩ ክኣ ቅልውላው ክፈጥር ይኽእል። ንግርጭታት ከመይ ጌርና ንጥቀመሎምን ንፈትሖምን ኣብ ብህሪያዊ ጠባያቶምን ናይ መወዳእታ ዕላማናን ወሳኒ ተራ ይጻወቱ። ግርጭት ኩሉ ሳዕ መናርቲ ሂወት ስለ ዝኾነ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ጉጅለ ሰባት ክህሉ ይኽእል። ብዝተፈላለዩ ጉዳያት ክኣ ክልዓል ይኽእል። ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክብርታትን፡ ስነ-ሓሳባትን፡ ዝውንኑ ውልቀ-ሰባት ክኸውን ይኽእል፣ ከምኡ'ውን ትጽቢት ናይ ሓደ ጉጅለ ካብቲ ክልእ ጉጅለ እንተዘይተማሊኡ ግርጭት ክልዓል ይኽእል። እቲ ካብ ኩሉ ዝኸፈአ ግርጭት ግን፡ ሓደ ቀሺ ኣብ ክንዲ መንፈሳዊ መራሒ ጥራይ ዝኸውን፣ ትሓዝ ንብረትን ኣቦ-መንበር ናይ ቦርድ ክኸውን ክመጣጠር ከሎ ኣብ መንጎ እቲ ቀሽን ኣባላት ቦርድ ቤተ- ክርስትያንን ዝኽሰት እዩ። ዝኾነ ኰይኑ፡ ኣብ ኮማትናን ሃይማኖታዊ ትካላትናን ዘሎ ግርጭት፡ ብንጹር ምስ ፖለቲካን ምስትውዓል ዝጎደሎ ዘተን ዝተኣሳሰር እዩ። ብሓቂ ብሕሱር ማሕበረ- ፖለቲካዊ ዕንደራ ተሃሚዂና ወይ ለሚስና ኢና። መብዛሕትና ነቲ ቀንዲ መባሲ ማሕበረ- ፖለቲካዊ ጉዳያት ፍልልያትና ንርዳእ ኔርና እንተንኸውን ትርጉም ምነበሮ። ብዙሓት ካባና፡ ሓደ ጉጅለ ወይ እቲ ካልእ ጉጅለ ነየናይ ሓሳብ ይጣበቕ ከምዘሎ ብንጹር ከየረጋገጽና ነቲ ዘለናዮ ጉጅለ ንድግፍ። ከም ሳዕቤን ናይዚ ድማ፡ ብዙሓት ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ንብዙሕ ዓመታት ኣዕሩኽ ዝነበሩ፡ ነንሕድሕዶም ክናቖቱ ጀሚሮም። ገለ ኣዝማድ'ውን ምስ ፖለቲካዊ ተቓውሞ ስለዝወገኑ፡ በዝማዶም ከም ጸላእቲ ተቖጺሮም። እቲ ሽግር ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ኣረኣእያን፡ በበይኑ ሃይማኖታዊ እምነትን ዘሎና ክንስና፡ ከም ቀደምና ኣዕሩኽን ኣዝማድን ኮይና ክንቅጽል ከምንኽእል ካብ ዘይምርዳእ ኢዩ። ፖለቲካዊ ዝምባሌና ወይ መርገጺና ብዘየገድስ፡ ብርግጽ ጥቡቕ ዝምድና ክንምስርት ዘኽእሉ ናይ ሓባር ሮቛሒታት ኣለዉና። ብሓባር ኮማትናን ሃይማኖታዊ ትካላትናን መስሪትና እንዳዀስኮስና፡ ነቶም ኣብዛ ህሞት'ዚኣ ንዓቢ ሓደጋ ተቓሊዖም ዝርከቡ ደቅና፡ ብሓደ ተጠርኒፍና ከነድሕኖም ንስራሕ። ነዚ መንእሰይ ወለዶ ዘሎና ብግቡእ ናይ ምምልማልን ወይ ምኹስኳስን ግዴታ ምዝንጋዕና ዘሕዝን እዩ።
ግርጭት ምፍራህ ልሙድ እዩ፡ ብዙሓት ሰባት ብፍላይ ድማ ምሁራትን ሞያውያን ኤርትራውያን፡ ካብ ግርጭት ክሃድሙ ክብሉ፡ ካብ ኮማውን ሃይማኖታዊ ትካላትን ንጥፈታት ምስታፍ፡ ንነብሶም ከግልሉ ዘይገብርዎ ጻዕሪ የልቦን። ግርጭት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ከይከውን እሞ ምስ ካልኦት ዘለዎም ጽቡቕ ዝምድና ከይባላሾ ስለዝሻቐሉ ክኸውን ይኽእል። ወይ ድማ በቲ በብግዚኡ ከም እሳተ-ጎመራ ዝትኮስ መወዳእታ ዘይብሉ ቆይቅን ባእስታትን ስለዝሰክሑ ይኸውን። ኣብ ንፍሲ-ወከፍ ቤተ-ክርስትያን ሓደ ብርግጽ ዝተቶኰሰ እሳተ-ጎመራ ኣሎ፡ ወይ ድማ ኣብ ቀረባ ግዜ ክፍንጀር ዝተደጐለ ከም ዘሎ ምዕዛብ ዘሻቕል እዩ። ብረንደን በርሻርድ ከምዚ ይብል"ንግርጭት ጎሲኻዮ ምሕላፍ፡ ካብ ናይ ቀረባ ግርጭት ንምምላጥ ዘተኣማምን ግዚያዊ ስትራተጂ ክኸውን ከሎ፣ ንዝተናወሐ ስቓይ ዘአንግድ ናይ ነዊሕ ግዜ ፍቱን ስትራተጂ እዩ።"እዚ ብፍላይ ኣብቶም ንጹሃት ደቅና ስንብራት ይሓድግ ኣሎ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ክኣ፡ክልተ ሓለፍነት ዝጎደሎም ወለዲ ክብኣሱ ከለዉ ኣብ መንጎ ዝሳቐ ኩሉ ሳዕ እቲ ምስኪናይ ቆልዓ እዩ። ዝኾነ ኮይኑ፡ ንግርጭት ጎሲኻዮ ምሕላፍን ንብስኻ ምንጻልን፡ ብዙሕ ግዜ ናብ ምፍትሑ ዘምርሕ ኣይኮነን። በንጻሩ እኳ ድኣ፡ ግርጭታት ብቕልጡፍን ውሕሉልን መንገዲ እንተዘይትኣልዮም በብደረጃ እንዳዓበዩ ናብ ትቓውሞን ቅርሕንትን ቂምን እዮም ዝምዕብሉ። ስለዚ ድማ እዮም፡ ከምዚ ዓይነት ግርጭታት ናብ ውልቃዊ ምስተቐየሩ ኣብ ምጨርሻ ምእላዮም ኣጸጋሚ ዝኸውን። ግርጭታት ኣብ ክንዲ ጎሲኻዮም ትሓልፍ፡ ግንባር ንግምባር ገጢምካ ናይ ምውጋዶም ጥቕሚ ምፍላጥ ኣድላዪ እዩ። ብዙሓት ግርጭታት ዝላዓሉ ካብ'ቲ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዘርእይዎ ድኹም ብቕዓት ናይ ዝርርብ ዘስዓቦ ዘይምርድዳእ ምዃኑ ብተደጋጋሚ ምዕዛብ ይክኣል። ብዙሕ ግዜ መዛርብትና ዝብሎ ብግቡእ ኣይንሰምዕን ጥራይ ዘኮነ፡ ብግቡእ ሓሳብ ንሓሳብ ኣይንለዋወጥን ኢና። ዝበዝሕ ግዜ መንቀሊ ግርጭት ዝኾኑ፡ ዝዛርቦ ዘለኹ ኣይስማዕን እዩ ዘሎ ዝብል ስምዒትን ዘይምርድዳእን እዮም። ስለዚ ኣብ ምፍታሕ ግርጭት፡ እቲ ቅዳማይ ሕጊ፡ ጽን ኢልካ ምስማዕን ነቲ ዝግለጽ ዘሎ ቀንዲ ስክፍታን መልእኽትን ክትርድኦ ምፍታንን እዩ። እዚ ነገር'ዚ ኩሉ ሳዕ ቀሊል ኣይኮነን፡ ኣብ ርእሲ'ዚ ድማ፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ናይ ኤርትራውያን ግርጭት፡ ውልቃዊ ስምዒትን ናህርን ስለ ዝውሰኹ ኣዚዩ ኣሸጋሪ ይገብሮ። ኣብ ምፍታሕ ግርጭት ብህድኣትን ትሕትናን ምክብባርን ምልዛብ ወይ ምዝርራብ ኣድላዪ እዩ። ንሰባት ዘቀራርቦምን ናብ ሓድነት ዘብጽሖምን ምዝርራብ ኢዩ። ኣተሃናንጻ ሓንጎልናን፡ ቅርጽን ኣሰራርዓን ኣካላትና ካብ ነንሕድሕድና ተፈላለየ ምዃኑ ናይ ምፍላጥ ኣድላይነት ምርግጋጽ፣ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እዩ ዝተፈላለዩ ጠባያትን ባህርያትን ኣራኣእያታትን ዘለውና። ከም ኩሎም ደቂ-ሰባት ኩልና ብብዙሕ መንገዲ ንፈላለ ኢና። ኮይኑ ግን ካብ ሓንቲ ሃገር ኤርትራ ዝመጽእና ጭዋታት ሰባት ክኣ ኢና። እዚ ድማ ኢዩ ንኩልና ብሓደ ዝጠምር ናይ ሓባር ንውንኖ ረቛሒ። ነቲ ኣብ ኣተሓሳስባን ኣመለኻኽታን ክብርታትን ድልየታትን ዘለና ፍልልያት፡ ከምቲ ብበዓይነቱ ሕብርታት ብዝሰማማዕ ኣገባብ ተሰሪዑ ተዋሃሂዱ ቆይሙ ዘሎ ጽቡቕ ቀስተ-ደበና ነድንቆ፣ ከምኡ ድማ ነቲ ክብ ኢሉ ተጠቒሱ ዘሎ ፍልልያትና ከነድንቖ ይግባእ።
ካብ ሓንቲ ምቕልልቲ ስድራቤት ወይ ድማ ካብ ደጎል ሓደ ቤት-ትምህርቲ ጀሚርካ፡ ክሳብ'ቲ ዝተራቐቐ ቦታ ቤት ዕዮ፡ ኣብ መዓልታዊ ደረጃ ሂወትና በብዓይነቶም ግርጭታት የጋጥሙናን ንምኰርን ኢና። ብሕልፊ ኣብዛ ናይ ሎሚ ተመቓቓለትን ተሓላለኸትን ድብዝዝትን ዓለም ትርከበሉ እዋን'ዚ፣ ኣብ መንጎና ንዝህሉ ግርጭት ናይ ምእላይ ክእለት ወይ ብቕዓት ምውናን ወሳኒ ናይ ሂወት ብልሓት እዩ። ናይ ስድራቤት ባእሲ ይኹን ወይ ናይ ሰብኣይን ሰበይቲን ባእሲ፡ ወይ ድማ ኣብ መንጎ ክልተ ኣዕሩኽ፡ ከምኡ'ውን ሓደ ጉጅለ ምስ ካልእ ጉጅለ ሰባት፣ ሕጋዊ ክሲ ኣብ መንጎ መእመናን ሓደ ቤተ ክርስትያን፡ ከምቲ ኣብ ውሽጢ ሃይማኖታዊ ትካላትን ኮማትን ሓደ ጉጅለ ምስቲ ካልእ ጉጅለ ብተደጋጋሚ ዝርኣዩ ባእስታት ዝኣምሰሉ፣ ቅድሚ ንገዛእ ርእሶም ናብ ቤት ፍርዲ ምቅልዖም፣ ነቶም ተባእሱ ኣካላት ወይ ጉጅለታት ረኺብካ ጉዳዮም ባዕላቶም ክፈትሑ ምትብባዕ ኣዚዩ ኣገዳሲ ነገር እዩ። ነዊሕ ዘይገብር፡ ኣብ ብዙሓት ቁሸታትን ከተማታት፡ ዝነብር ዝነበረ ኤርትራዊ ሕብረተ-ሰብና፡ ልዕሊ 98% ባእስታቱ ብተመርጹ ዓበይቲ ሽማግለታት ዝቖማ ኮሚቴታት ብምትሕብባር ቤተ-ክርስትያን ብልምዳዊ ኣገባብ ይዓርቕ ነይሩ። ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ዝውሰኑ ጉዳያት ካብ 2% ዝዋሓዱ እዮም ዝነበሩ። እንተኾነ፡ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ሕብረተ-ሰብና 98% ጉዳዩ ኣብ ቤት-ፍርዲ ክውሰን ከሎ፡ እቲ ዝተረፈ 2% ክኣ ብሽማግለታትን ቤተ-ክርስትያንን ፍታሕ ይግበረሉ። ከምዚ ስለ ዝኾነ ድማ፡ ብክልቲኦም ተባእሱ ወገናት ቅቡል ዝዀነ ናይ ክልቲኦም ድልየታት ዘዕግብ ርትዓዊ መፍትሒ ግርጭት ሃሰው ምባል በዳሂ እዩ። ዝኾነ ኮይኑ፡ ግርጭት ንምፍታሕ ክንጽዕር ከለና ክንማሃሮ ዝግባእ እዚ ልሙድን ምኽኑይን ዝኾነ ዝስዕብ ኣግባብ መፍትሒ ባእሲ ኣብ ግምት ምእታው እዩ።
መጀምርያ፡ ኣብ ኩሉ ባእሲ፡ ዋላ ኣብ ማሕበረ-ፖለቲካዊ ዘተ'ውን እንተኾነ፡ ክፉት ልዝብ ቀንዲ ወሳኒ እዩ። ካብ ሓቂ ከይርሓቕካ ብዛዕባ'ቲ ዘባኣሰ ኲነታት ዝምልከት፡ ከመይ ከም ዝስማዓካ ምግላጽ፡ ነቲ መባእስትኻ ብሓቂ ዕቱብነት ድልየትካን ተግባራትካን የፍልጦ። ነቲ ካልእ ሰብ ዝገበሮ ሓዲግካ፡ ኣብቲ ተኸሲቱ ዘሎ ሽግር ጥራይ ምትኳር፡ ካልእ ዘየድሊ ግጭት ከይፍጠር ንምግታእ ይሕግዝ። ከምቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝበሎ " ሰባት ነንሕድሕዶም ስለ ዝፈራርሁ ኣይሰማምዑን፡ ስለ ዘይፋለጡ ክኣ ይፈራርሁ፡ ዘይፋለጡ ድማ ነንሕድሕዶም ስለ ዘይዘራረቡ እዮም"። ሰባት ግዜ ወሲዶም፡ ቅድሚ ዝኣገረ፡ ንምጽራይን ምርዳእን ዝኣክል፡ ኣገደስቲ ሕቶታት ዝሓቱ ነይሮም እንተዝኾኑ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ዝርከቡ መብዛሕትኦም ዘይምርድዳኣት ክውገዱ ምኽኣሉ። ብቕንዕና ምዝታይን ንምትሕብባር ፍቓደኛ ምዃንን፡ ናብ ዕርቂ ንምብጻሕ ኣብ ዝግበር ጽዕሪ ኩል ሳዕ ሓገዝቲ እዮም። ኣብ ካልኣይ ዝስራዕ፡ ነቲ ካልእ ሰብ ዝብሎ ከይኮለፍካ ዘርብኡ ጽን ኢልካ ምስማዕ የድሊ። በቲ ባእሲ ዝትንከፍ ዘበለ ነብሲ-ወከፍ ሰብ፡ በብተራ ከይተኾልፈ ክዛረብን ርእይትኡ ክግልጽን ዕድል ክረክብ ይግባእ። ኣባላት ብዙሓት ኤርትራዊት ኦርቶዶክስያዊት ቤተ-ክርስትያናት፡ ኩሎም ባዕላቶም ክዕረቑ ተኽእሎ ከምዘይብሎም ልሙድ ትዕዝብቲ ኮይኑ'ሎ። ምኽንያቱ ድማ ንሕና ኣብ ወጻኢ ንነብር ኤርትራውያን፡ ዘተና ንምርድዳእ ዝዓለመ ዘይኮነስ፡ መልሲ ናይ ምሃብ ሽውሃትን፡ ናብ ምቊያቚን ወይ ንምትራኽን ዝቐንዐ ስለዝኾነ እዩ። ግቡእ ኣቓልቦ ምሃብን ጽን ኢልካ ምስማዕን፡ ናይቲ ባእሲ ባህርያትን ትሕዝቶን ምርዳእን፡ ነቲ ግርጭት ብግቡእን ርትዓውን መንገዲ ናይ ምፍታሕ ተኽእሎ ክብ የብሉ። ሳልሳይ፡ ንኹሎም ወገናት ዘርብሕ ፍታሕ ዕላማ ወይ ማእከል ዝገበረ መስርሕ ንምፍታሽ፡ ኩሎም ይኾኑ'ዮም ዝብሃሉ ምርጫታት ቀሪቦም፡ ብሓባር ኰንካ ክዝተየሎምን ክግምገሙን የድሊ። ብቕጽበት መልሲ ንምርካብ ዝድርኽ ስምዒት ክህሉ የብሉን። ኣድላዪ እንተኾይኑ ድማ፡ ጸግዒ ወይ ሻራ ዘይብሎም ርእይቶታት ንምርካብ ሳልሳይ ኣካል ምውሳኽ። ራብዓይ፡ እቲ ዘተ ብናይ ኩሎም ወገናት ዘዐወተ ፍታሕ ይዛዘም። እቲ ፍታሕ ናይቲ ሽግር ፍጹምን ብዘይጉድለትን ክኸውን እኳ እንተዘይክኣለ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ክብጻሕ ዘለዎ ስምምዕ ንኽልቲኦም ወገናት ብመጠኑ ዘዕግብ ምርጫ ይኹን። ሓደ ወገን ብምጐዕባዕን ብምህዋኽን እንተ ተዓዊቱ፡ ዘይርትዓዊ ወሳኔ እንተሓሊፉ፣ ወይ ድማ እቲ ካልኣይ ኣካል ኣልሽ ኢሉ ኢዱ ኣንተዳኣ ሂቡ፡ ብርግጽ እተወጽዐ ወይ ዝተሳዕረ ወገን ኣሎ። ከም'ዚ እንተኾይኑ ክኣ፡ እቲ ውጺት ወይ ፍታሕ፡ ነቲ መሰረታዊ ነገር መንቀሊ ግርጭት ኣየወገዶን እዩ ዘስምዕ።
ሕመረት ናይ ሓደ ግርጭት ተረዲእና፡ ብመሰረት'ዚ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ምስርሕ ብርትዓውን ፍትሓውን መንገዲ ክንፈትሖ፣ መጀመርያ ከተሓባብሩና ዝኽእሉ ብዙሓት ነገራት ወይ ጉዳያት ከምዘለዉ ምፍላጥ፡ ከምኡ'ውን ክፈላልዩና ዝኽእሉ ብዙሓት ነገራት ከምዘለዉ ምስትውዓል የድሊ። ይኹን እምበር፡ ዝበዝሕ ግዜ እቶም ከተሓባብሩና ዝኽእሉ ካብቶም ክፈላልዩና ዝኽእሉ ነገራት ዛይዶም ንረኽቦም። ሓድሕዳዊ ዝምድናናን ሓባራዊ ልዝብናን ክብ ክብልን፡ ቀጻልነት ክህልዎን፣ ኣብ ኣቀባብላ ከተሓባብሩና ዝኽእሉ ነገራት ነቶኰር። ሓደ ኣዚዩ ኣገዳሲን መሰረታውን ዝኾነ ንኹልና ከተሓባብር ዝኽእል ነገር፡ ሓልዮት ናይቶም ቀንዲ ግዳያት ፖለቲካዊ ባእስና ዝኾኑ ደቅና ኢዩ። ኣብ ምትዕራቕ ሓድሕዳዊ ዝምድናታትናን ሃይማኖታዊ ትካላትናን ዝኽሰቱ ጉጅላዊ ባእስታት፡ ቀንዲን ዝኸፍኡን ደረኽቲ ሓይልታት ዕንቅፋት ኮይኖም ዘለዉ፣ ከም ትዕቢት፡ ድርቅና፡ ስስዕ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ድንቁርና ዝኣምሰሉ ባህርያት ኢዮም። ብትዕቢትና ንሓፍረሉ፡ ስሰዐና ነወግደሉ፡ ድርቅና ኒዮው ንብለሉ፡ ኣተሓሳስባና ንቕይረሉ ግዜ ኣኺሉ'ዩ። ንነብስና ካብ ተነጽሎን ወይ ኣውራጃዊ ወገንነትን ሓራ ንውጽኣሉ፡ ሕጽረትን ደረትን ዓቅሚ ማሕበረ-ፖለቲካዊ ኣፍልጦና ንኣምነሉ ግዜ በጺሑ'ዩ። ብቕንዕናን ካብ ልብን፡ ንዕርክነትናን ምሕዝነትናን ንኹስኩሰሉ ፡ ከም ኩሎም ደቂ- ኣዳም ልኡማት፡ ንሓድሕድና ብትሕትናን ሕያውነትን ንዋሳኣሉ፡ ንኹሎም ኤርትራውያን ወገና ድማ ከም ነብስና ነኽብረሉ ግዜ ኣኺሉ ኢዩ። ኤርትራውያን ምሁራትን ሰብ ሞያን፡ ኣባላት ቤተ ክህነትን፡ ካብ ተሓብእሉ ቦታታት ናብ ቅርዓት ወጺኦም ኣብ ምፍታሕ'ቲ ውሪሩና ዘሎ ግርጭታት፣ ተበግሶ ወሲዶም ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ኤርትራዊ ሕብረተ-ሰብና መሪሕ ተርኦም ክጻወቱን፡ ፍረ ሰላምን ውህደትን ክዘርኡ ይግብኦም። ነፍሲ-ወከፍ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝነብር ኤርትራዊ፡ ኣብ ምህናጽ ዱልዱላት ኮማትን፣ ከምኡ'ውን ቤተ-ክርስትያናት ኣብ ክንዲ ናብ ተጻብኦታትን ጽልእን ቤት-ፍርዲ ዝቕየራ፡ ከምቲ ግቡአን ቤት-ኣምላኽ ኮይነን ክዕቀባ፡ ኣብ ስራሕ ተጊህና ንሳተፍ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ኮማትናን ሃይማኖታዊ ትካላትናን፡ ንግርጭትን ባእስን ባዕላትና ኣንተዘየሳዊርናዮምን ኣንበድቢድናዮምን፡ ቀጻልነትን ዕድመን ህላወን ከም ዘይብሎም ንገንዘብ።
ብሓፈሻ ንሕና ኣብ ወጻኢ ንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ፈላልዩና ዘሎ ሓጹር ኣፍሪስና፡ ነዚ ሒዝናዮ ዘለና ሓደገኛ ጉዕዞ ምኣዝኑ ወይ ኣንፈቱ ቀይርና፡ ንደቅና ሓዲሽን ዝበለጸን ደረጃ መነባብሮ ክንሃንጸሎም ዓቢ ብድሆ ይጽበየና ኣሎ። ኣብ ሓድሕዳዊ ዝምድናታትናን፡ ኮማትናን፡ ሃይማኖታዊ ትካላትናን፡ ምእንቲ ተቢዕና ፍቕርን ምክብባርን ብጻይነትን ከነተኣታቱን ከነማዕብልን፡ እታ ነጥቢ መቕይሮ ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ ክንረኽባ ኣሎና። ዕላማና ክንወቅዕን ቀጻልነት ጻዕሪ ዓወትና ክነረጋግጽን፡ ነቲ ዘልማዕናዮ ሓድሕዳዊ ዝምድናታትና ጻህያይ ከይውሕጦ ሸለል ክንብል የብልናን። ንጥፈታትን ጉዳያትን ኮማውን ሃይማኖታዊ ትካላትናን፡ ጽቢብ ኣረኣእያ ዘለዎም ብሃማትን፡ ዘጒባዕብዑ ደናቊርን ከካይድዎን ክመርሕዎን ኣይንፍቀድ። ንገለና ዕሽነት ንገለና ድማ ምርቓ መሲሉ ይርአ ይኸውን፣ ኣብ ወጻኢ ሃገር፡ ንኤርትራዊ ሕብረተ-ሰብ ሓድነትን ሰላምን ስምምዕን ከልብሶ ዝኽእል ዝበለጸ ኲነታት፣ፖለቲካዊ ጸቕጢ ካብ ጉዳያትን ንጥፈታትን ኮማውን ሃይማኖታዊ ትካላትን ጨሪሱ ክውገድ ከሎ እዩ። ኣምላኽ ይባርኸና!__


text:
እቲ ማእኸል ኣብ ካልኦት ኣብያተ መጻሕፍቲ ብዙሕ ዘይተለመደ ብርሃን ዓይኖም ንዝሰኣኑ ወገናት እውን ኣገልግሎት ብዝህብ መልክዑ ከምዝተሃነፀ ኣቦ መንበር እቲ ማሕበር መምህር ኣብርሃ ኣባይ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
እቲ ኣብ ኣሜሪካ፣ካናዳን ኣውስትራልያ ዝርከቡ ተወለድቲ ራያ ዘጣየሽዎ ማሕበር ካብ ኣባላቱን ደገፍቱን ብዝተዋህለለ ገንዘብን ናውትን ዝተሃነፀ ማእኸል ብርክት ዝበሉ መምሀሪ መጻሕፍትን ኮምፒውተራትን ከምዝተማልእሉ መግለፂ መምህር ኣብርሃ ይሕብር።
መምህር ኣብርሃ ኣባይ ምረቓ እቲ ማእኸል ሎሚ ቕነ ምስ በዓል ጥምቀት ተደሪቡ ብርክት ዝበሉ ኣጋይሽ ኣብ ዝተረኸብሉ ከምዝተኻየደን ኣብቲ እዋን ዝተፈጠረ ውዑይ ምንቅስቓስ ንዝያዳ ስራሕ ከምዘበራብርን ልዑል እምነት ኣለኒ ኢሎም ።
እቶም ኣቦ መንበር ነቲ ቤተ መጻሕፍትን ማእኸል ሓበሬታን ኣብ ምህናፅ ኣባላት እቲ ማሕበር ንዘርአይዎ ዘይሕለል ፃዕሪ ልዑል ምስጋና ኣቕሪቦም ።
"ማሕበር ረድኤትን ልምዓትን ራያ" ብናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ኣብ 2004 ኣብ ኣሜሪካ ዝተጣየሸን ንመኸሰብ ዘይሰርሕን ምግባረ ሰናይ ማሕበር ምዃኑ እቶም ኣቦ መንበር ገሊፆም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሓርበኛ ድንጉስ ኣረይ፡ ኣብ
መበል 103 ዓመት ዕድመኡ ተሰዊኡ
ካብ ጀመርቲ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ሓርበኛ ድንጉስ ኣረይ ናፍዕ፡ ትማሊ 31 መጋቢት ኣብ መበል 103 ዓመት ዕድመኡ፡ ኣብ ሞጎሎ – ዞባ ጋሽ-ባርካ ተሰዊኡ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት 1962 ናብ’ቲ ሽዑ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጥራይ ኣቚጺሩ ዝነበረ ሰውራ ኤርትራ ዝተጸንበረ ሓርበኛ ድንጉስ ኣረይ፡ ብዝነበሮ ብቕዓትን ተመኲሮን፡ ኣብ 1963 ኣዛዚ ጋንታ፡ ድሕሪኡ ድማ በብመድረኹ ክሳብ ደረጃ ኣዛዚ ቦጦሎኒ ዝበጽሐን ብኣብነት ዝመርሐን ተጋዳላይ እዩ ነይሩ።
ሓርበኛ ድንጉስ ኣረይ፡ ካብ’ቲ ኣብ ወርሒ መጋቢት 1963 ኣብ ቶጎሩባ ዝተኻየደ ቀዳማይ ወተሃደራዊ ግጥም ኣንጻር መግዛእታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀሚሩ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ስርሒታትን ውግኣትን ብጅግንነት ዝተዋግአን ዘዋግአን ሓርበኛ ምንባሩ፡ ሰነዳት ታሪኽ ሂወቱ የነጽሩ።
ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ዓዱ ሰላማዊ ሂወቱ ክመርሕ ብመንግስቲ ዘድሊ ደገፍ’ኳ እንተተገብረሉ፡ ሓርበኛ ድንጉስ ኣረይ ግን፡ “ዕድመ ደፊአ’የ – ከዕርፍ” ከይበለ፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ኣብ ሞጎሎን ከባቢኡን ኣብ ምእላይን ምሕደራን ህዝቢ ያታውን ኣባታውን ኣበርክቶ ክገብር ዝጸንሐን ዕምሩ ምሉእ ንሃገራዊ ቃልሲ ዝወፈየን’ዩ። ሓርበኛ ድንጉስ ኣረይ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ 11 ደቂን እዩ።


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | ቅድመ ትምህርቲ
- | መተኣታተዊ
መተኣታተዊ
ናይ ሓባር ስራሕ ምስ ኣላይ ወይ ምስ መባታዊ ቤትምህርቲ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ እቶም ኣለይቲ ምስ ደኮም ኪስዕቡዎም ይግደዱ ኣብ መጀመርታ ግዜ ክሳብ ደኮም ዝለምዱ ባዕሎም።
ሰዓታት
ንስኻ ከም ወላዲ መጠን ደቅኻ ተምጻሉን ትወስደሉን ግዜ ኪትጽሕፈልና ኣገዳሲ ኡ ነዓና ።
ምዱንጋይ ምስዘጋጥመካ ሓበረታ ሃብ ንሰራሕተኛታት።
ብዘይ ንስኻ ኻልእ ሰብ ምስ ትልእኽ ወድኻ ዝወስዶ ሓበረታ ሃብ።
ሓብር ንሰራሕተኛታት እንተ ደኣ ምቕይያር ናይ ቁጽሪ ተለፎን ወይ ኣድራሻ ወይ ስራሕ።
ተተጸሊኡካ ወይ ሓሚምካ
ወዲኻ ምስዝሓምም ሓበረታ ሃብ ንሰራሕተናታት። ኣገዳሲ ኡ አቲ ኮልዓ ሙሉእ ጥዕና ምስ ረከበ ን ትምህርቲ ክምለስ። ወድኻ ተምላስ እንድሕር ገርሉ 48 ሰዓታት ኣብ ገዛ ክጽንሕ ኣለዎ ። ወዲኻ ዚኮነ ኣለርጂክ ወይ ሓሳሲያ ተገሩሉ ሓበረታ ሃብ ንሰራሕተኛታት።
ክዳን ወይ ልባስ
ኣብ መባእታ ቤትምህርቲ መዓልታዊ ትወጽእ ደገ ብዘይየገድስ ኩነታት ኣየር። ኣገዳሲ ዩ ቅያር ክዳን ክህልዎ ክዳኑ ምስ ዝጥልቂ። ወለዶም ወይ ኣለይቶም ባሎም ይማልእሎም ብሎያ ንደኮም።
ናይምዕባለታት ዘተ ወይ ምይይጥ
ተማሃራይን ኣላይኡን ብዉሑድ ሓንሳብ ኣብ ነብሲወከፍ ሰሚስተር ጻውዒት ይረክቡ ኩነታት ምዕባለ ንምዕዛብ። ብናይ ዌብሳይት (webbverktyget Unikum) ብዝተፈለየእቲ ተማሃራይ ወይ ኣላይ ክከታተሎ ይኽእል እቲ ምዕባለታቱ ካብ መባእታዊ ትምህርቱ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ሎሚ ፍሉይ ኣኼባ ዘካየደ ፓርላማ ኢትዮጵያ ሓድሽ አቦ መንበር ኢህወዴግ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚንስትር ጌሩ ሸይሙ’ሎ።
እዚ ምስግጋር ስልጣን ስልጣን ሓድሽ ምዕራፍ ዝጀመረሉ’ዩ ክብሉ ቀዳማይ ሚንስትር ዶ/ ር ኣብይ ኣሕመድ ክንጥቀመሉ ይግባእ ክብሉ እውን ተላብዮም እዋናዊ ኹነታት ብዝምልከት በብጊዚኡ መስዋእቲ ንዝኸፈሉ ተሓለቕቲ መሰላት ፖለቲኸናታት ትሕቲ ዕድመ መንእሰያት ምሟቶም ይቅሬታ ሓቲቶም።
ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብተወሳኺ ምስ ኤርትራ’ ውን ንሰላም ቕሩባት ኣለና ኢሎም። ካብ ኤርትራ ተመሳሳሊ መርገጺ ክርእዩ ከም ዝጽበዩ ተዛሪቦም።
ካብ ወገን መንግስቲ ኤርትራ ብፍሉይ ነዚ ብቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ዝቐረበ ጻውዒት ሰላም ዝተዋህበ ምላሽ የለን፡ እንተኾነ ክሳብ ሎሚ ዝፍለጥ መርገጺ ኤርትራ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ`ቲ ጎቢጥዎ ዘሎ መሬት ከይወጸ ምዝርራብ የለን ዝብል ምዃኑ ይፍለጥ.
ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ትውልደ ኢትዮጵያዊያን መጸዋዕታ ሓቢርካ ምስራሕ ኣቅሪቦም እዚ መደረ’ቶም ቀዳማይ ሚንስትር ዘመናዊ መዓቀኒ መደረ ዘማለአ መልክዕ ዕድመን ዕርቂን ዘለዎ’ዩ ክብሉ’ውን አባላት ፓርላማን ምሁራትን ካልኦትን ርእይትኦም ገሊጾም ኣለው።


text:
ላምፒዱዛ ኣይረሳዕናን እቲ ቃንዛ
ኣደ ምስ ደቃ ከምዛ ዋዛ
ምስ 368 ርእሳ ኮይና ቀለብ ዓሳ
ህዝቢ ኤርትራ ሲኢኑ ጓሳ..
(ደቂ ኤረይ ሃየ ድምጽና ንዶክተር ኣልጋነሽ ክንህብ ንጓየ)
ምሕደራ ጭፍራ ህግደፍ ውጺኢቱ እዚ ምዃኑ እንዳ ረኤናዮ, እቲ መርጫ ክዛዘም እንዳ ተቓራረበ, እንታይ ንጽበ,ጉጅለ ኢሰያስ ቀደም ውን እንተኾነ, ጭርሖኦ ጸረ ዕላማይ ሃገራዊ ኣይኮነን, ንዕላማይ, ዘይጻረር ፈታዊየይ ዋላ ሸጣን ይኹን,,
ንዝኽርኹም ትኹን ኣዛ ግጥመይ
መግለጺ ሐዘነይ ከም ህዝበይ
ጽንዓት ያሃብኩም ያሃበና ደቂ ኤረይ,
ላምፒዱዛ ኣይረሳዕናን እቲ ቃንዛ
ኣደ ምስ ደቃ ከምዛ ዋዛ
ምስ 368 ርእሳ ኮይና ቀለብ ዓሳ
ህዝቢ ኤርትራ ሲኢኑ ጓሳ..
ኣስላማይ ክስታናይ ናይ ኤርትራ ህዝቢ
ፍትሐዊያን ከም ቆፉኡ ዝተሃረመ ንህቢ
ንዝኽሮም ንነብዕ ኣለና ኑኡስ ምስ ዓቢ
ላፒዱዛ ሕጂስ ያኣኽለና እባ
ኣሰሮም ክንደይ መንእሰይ ሲዒባ
ኤርትራዊት ኣደ ኣይረኸበትን ዓስባ,
ብጭፍራ ህግደፍ ኣብ ዓዱ ቅሳነት ሲኢኑ,
ህዝቢ ኤርትራ መዛረቢ ህዝቢ ዓለም ኮይኑ
ብህልቀት ላፒዱዛ ማሳና ነቢዑ ሐዚኑ
ገለ ክንዲ ዓገብ ኣብ ገዙኡ ነብዔ ደኒኑ,
ንመን ኣመኖ ርእሱ ክተድንኖ
ንህዝቢ ኤርትራ ወካሊት ክትኮኖ
ንሕልሚ ጋኔን ፋሕ ኣቢላ ክትብትኖ,,
ጽላኢና ጉጅለ ህግደፍ ዩ ነለልዮ
ብኽያትና ከብቅዕ ካላእ ትብከዮ
ብርዕና ናብ ዶክተር ኣልጋነሽ ነቕነዓዮ
ንዝኽሪ ላምፒዱዛ ብኸምዚ ዛዚመዮ..
ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ 52,ካብ መግዛእቲ ነጻ ክወጻ ከለዋ,እንግሊዝ ንሱዳናዊያን, ነጻነትኩም ክንበኩም ምስ በልዎም ባዕደል ፉጡር ኢሎም ይበሃል, ሕጂ ኸኣ ኤርትራውያን ናይ ቶም ህግደፋዊያን ስ, ደሐን,
እቶም ደለይቲ ፍትሒ እንታይ ንጽበ, ቁጽርና ኣኺልዎ ንሱ ጥራይ ድዩ, ንዶክተር ኣልጋነሽ ፍስሃ ጋንዲ, ዘይተድምጹ, ዶስ ከም ሱዳናዊያን ባዕደል ፉጡር ክትብሉ ኢኹም, ትጽበዩ ዘለኹም,,
ናይ ዶክተር ኣልጋነሽ ዓወት, ንቃልስና ሐደ ስጉምቲ ንቕድሚት, ንጃንዳ ህግደፍ ስዕረት,ካሳብ ሕጂ ክልተ ሽሕ ዘየብጻሕናዮ,መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮ ይመጽእ እዩ እሞ, ሃየ ላብቶብና, ከፊትና እቲ ፎሩም ንምላኣዮ,,ያኣኽለና ክሳብ ሎሚ ትም ዝበልናዮ, ምብላዕ ምብልዑ ዝብኢ ዓድና ይብላዓዮ, ዶክ ኣልጋነሽ ዋዕሮ, ኣብ ሑባራት መንግስትታት ወካሊታና ክትከውን,,ንጉጅለ ህግደፍ ከምቲ ደም ዘንበዓና ደም ነንበዓዮ,
ከም ትዕወት ኣራጋጊጸ, ሕጂ ውን ቪቫ ኤርትራዊት ዋዕሮ ወሲዳታ ክብል,,1681 መሊኣታ, ንክልተ ሽሕ ኢደይ ኢድካ ንበል እንዶታ,,
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና, ስዕረት ንህግደፍ, ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝብና, ,


text:
ኣቶ በቀለ ገርባ ሓዊሱ ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ተቓዋሚ ፓርቲ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ንቤት ፍርዲ ብምድፋር ገበን ተወሳኺ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ ተወሲኑዎም።ኣብ ዝሓለፈ ብተመሳሳሊ ገበን ምድፋር ቤት ፍርዲ ሽዱሽተ ወርሒ ተቐፂዖም ነይሮም።
ኣቶ በቀለ ገርባ፣ኣቶ ጉርሜሳ ኣያኖ፣ኣቶ ደጀነ ጣፋን ኣቶ ኣዲሱ ቡላላን ሎሚ ቤት ፍርዲ ኣብዝቐረብሉ እዋን መጋባእያ ንምስያም ቤት ፍርዲ ኣሽማት ተኸሰስቲ ክፅውዕ ከሎ ተኸሰስቲ ኮፍ ካብ ዝበልሉ ከይተልዓሉ ብኢዶም ምልክት ብምሃቦም ቤት ፍርዲ ምኽንያቶም ክገልፁ እንተሓተተ እውን ንምዝራብ ፍቓደኛ ከይኾኑ ተሪፎም።ጠበቕኦም መልሲ ክህቡ ኣዚዙ ዳኛታት ይሪኡና ኣለው፤ብኣእዳውና እውን ኣሪና ኣለና፤ኣብ ዝሓለፈ ቆፀሮ ዝተቐፃዕና ብምዝራብና ስለዝኾነን ምዝራብ ኣይድለየናን ብምባል ብጠበቕኦም ተዛሪቦም።
ብመሰረት ስነስርዓት መቕፅዒ ሕጊ ደው ክብሉ ዝግደድሉን ዘይግደድሉን ከምዘሎ ዝገለፁ ጠበቕኦም ኮፍ ካብዝበልሉ ብዘይምልዓሎም ንስነስርዓት ኣዋሃህባ ፍትሒ ናይ ቤት ፍርዲ ኣይትንክፍን እዩ ኢሎም።ቤት ፍርዲ ነቲ ርእይቶ ድሕሪ ምስማዕ ንቤት ፍርዲ ብምድፋር ሽዱሽተ ኣዋርሕ ቀፂዑዎም ኣሎ።ኣብ ዝሓለፈ ብተመሳሳሊ ዝተፈረደኦም ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብምኳኑ ብድምር ሓደ ዓመት ማእሰርቲ ኮይኑ’ሎ።


text:
ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላትን ከይዲ ዲሞክራሲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ንምትዕርራይ ዝዓለመ ረቂቅ ሕጊ ንውሳነ ከቀርብ ሓደ ተሰማዒነት ዘለዎ አባል ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ሓቲቶም።
ብኻልእ እወገን እዚ HR 128 ተባሂሉ ዝፍለጥ ንኢትዮጵያ ዝምልከት ረቂቅ ሕጊ ኮንግረስ ኣሜሪካ እንተጸደቀ’ውን ተጽዕኖ የለን ክብሉ ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ኣፍሊጦም።
እዚ ረቂቅ ሕጊ ንክጸድቅ ካብ መንጎ ዝሓቱ አባላት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኢትዮጵያዊያን ኣሜሪካዊያን ኮይኖም ብቀጻሊ ድምጾም ከስምዑ ጸኒሖም’ዮም ኢሎም አለው።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ኣብ ቅድሚ ኮሚቴ ኣርቃቂ ሕጊ ጉዳያት ወጻኢ ኮንግረስ ቀሪቡ ብምሉእ ድምጺ ናብቲ ባይቶ ዝሓለፈን ረቂቅ ልዕሊ 70 ዝኾኑ ዲሞክራትን ሪፖብሊካዊያን ዝደገፍዎ’ዩ።
ኣብ ኣሜሪካ ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ንነዊሕ እዋን ዘገልገሉ ናይ ኮሎራዶ ኮንግረስ ማን ማይክ ኮውፍማን ትማሊ ንምሉእ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ አባላት ኮንግረስ ነቲ ረቂቅ ሕጊ ውሳነ ክህብሉ ሓቲቶም።


text:
ፈስቲቫል መንእሰያት፡ ኣብ ሓድሽን ትስፉውን ሃዋህው
8ይ ሃገራዊ ፈስቲቫል መንእሰያት ኤርትራ፡ “መንእሰይ ጸዓት ዘላቒ ዕብየት” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቴማ፡ ካብ 13-15 ሓምለ፡ ኣብ’ታ ንመንእሰያት ብትምህርቲ፡ ብሞያ፡ ብጥዑይ ስነምግባርን ክብርታትን መልሚላ ናብ ልምዓት ሃገር እተዋፍር ሳዋ ይካየድ ኣሎ።
ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል መንእሰያት ኤርትራ፡ ሳላ ዘይጽዓድ መኸተን ጽንዓትን መንእሰያት ኤርትራ ተጋሂዱ ኣብ ዘሎ ሓድሽን ትስፉውን ሃዋህው እዩ ዝካየድ ዘሎ። መንእሰይ ኤርትራ፡ ነዚ ፈስቲቫል’ዚ ን20 ዓመት መመላእታ ብጽንዓት ዝመከተሉ ፍትሒ ናይ ምርግጋጽ ጉዳይ፡ መሊኡ ኣብ ዝተዓወተሉ፡ ዕዙዝ ኣጋጣሚ እዩ ዝጽምብሎ ዘሎ። እዚ ናይ ዓወት ሃዋህው’ዚ ድማ፡ ንፈስቲቫልና ዝያዳ ድምቀትን ርዝነትን ሂብዎ ኣሎ።
ከምዝፍለጥ ነቲ ብብዙሓት ዘይሕሰብን ዘይሕለምን ዝነበረ ብኣፈጻጽማኡን ቅያታቱን እጹብ ድንቂ ዝኾነ ሓርነታዊ ተጋድሎና ዘዐወተ ቀዳማይ ረቛሒ፡ እቲ ካብ መበቈላዊ ባህልን ልምድን ህዝብና ዝመንጨወ፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ንሓድሕዱ ተመላሊኡ ዝማዕበለ ብሉጽ ሃገራዊ ባህሊን ክብርታትን እዩ። ኣብ ድቕድቕ ጸላም ፍቕሪ ሃገር ዘብርህ ልቢ፡ ንጸበባ ናብ ራህዋ ዝቕይር ሓድሕዳዊ ሓልዮትን ምድግጋፍን፡ እምባታት ፈተነ ብጽንዓቱ በንቊሩ ዘጐልጒል ተወፋይነት፡ ኣብ እዋን ወጥሪ ዝያዳ ዝስውድ ትስፉውነትን ርእሰ-ምትእምማንን፡ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ብዝኾነ ካልእ ክስገር ዘይክእል መስገደላት ሰጊሩ፡ ዘይክኣል ዝተባህለ ተጋድሎ ብሓያል ተጻዋርነትን ተወፋይነትን ክኢሉ፡ ብኣንጸባራቒ ዓወት ናጽነቱን ልኡላውነቱን ክጭብጥ ኣብቂዕዎ እዩ።
እዚ ባህሊን ክብርታትን’ዚ ድሕሪ ናጽነት እውን ብተረካቢ ሕድሪ መንእሰይ ተወሪሱ፡ ከም ተኣምር ንናጽነት፡ ኣብ መኸተ ንልኡላውነትን ህንጸት ሃገርን እውን ደጊሙ ተኣምር ክሰርሕ ይርአ ኣሎ። ክብርን ሞጎስን ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን ዝርከብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ኣውራ ድማ መንእሰያት መድረኽ ናጽነት፡ ኤርትራ ገና እግራ ከይደልደለ ልኡላውነታ ንምቕላስ ዝተፈነወላ መጠነ-ሰፊሕ ወራራት ብተኣምራታዊ ጅግንነትን ጽንዓትን ናብ ማይ ቀይራ፣ ብኲናትን ሕጊን ረቲዓ፣ ፍትሒ ጓዕጺጽካ ዓሎቚ ንምንጋስ ዝተኣልመ ዓቕልኻ ዝፈታተን ማእለያ ዘይብሉ ሽርሒታትን ውዲታትን በጣጢሳ፣ ንመድረኽ ኣይኲናት ኣይሰላም ብስራሕን ጻዕርን ናብ ረብሓኣ ቀይራ፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ መኸተ ፍትሒን ጉዕዞ ልምዓትን ተዓዊታ ክትወጽእ ምኽኣላ፡ ነቲ ዘዂርዕ ታሪኻ መሊሱ ዘድምቕ ኣንጸባራቒ ታሪኽ ክትሰርሕ በቒዓ።
ከምዚ ኤርትራ ዝገጠማ ከቢድ ተጻብኦን ብድሆታትን ተጻዊሩ፡ ኣቓልቦኡ ከይተገዝዐ፡ ብዓቕሊን ትዕግስቲን ሽግራቱ እናፈትሐ፡ ኣንፈቱ ከየጥፍአ ዝጓዓዝ ህዝቢን መንግስቲን እንተተረኺቡ ኣዝዩ ውሑድ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ልዑል ጥምረትን ሓድነትን ብሉጽ ባህልን ክብርታትን ዘለዎ ሕብረተሰብ ጥራይ’ዩ ከምዚ ዓይነት ፈተነ ክሰግር ዓቕሚን ተጻዋርነትን ክህልዎ ዝኽእል። ዝኾነ ህዝቢን ሃገርን ዝጾሮ ኣይኮነን። ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ፡ ናብቲ ረዚን መስዋእቲ ዝተኸፍለሉ ሃገራዊ ዕላማን ራእይን ዘብጽሕ እንኮ መገዲ፡ ክንዮ ግዝያዊ ጽልግልግ ናብ ዝግሃድ ሓቀኛ ብርሃን ዘማዕዱ፡ ክንዮ ግዝያዊ ጸገማት ናብ ዘሎ ነባሪ ራህዋ ዘቋምት፡ ንጹርን ቅኑዕን ፖለቲካዊ መስመር ጸኒዕካ ምሓዝ ምዃኑ ብምእማን፡ ብዙሓት የዋሃት ኣየዋጽእን እዩ ዝበልዎ፡ ለኻዕካዕ ዘይብሉ ተሪር መገዲ ኪኽተል እዩ መሪጹ። እንሆ ድማ ምህርቲ ናይዚ ተሪርን ቅኑዕን ኣካይዳ ብግብሪ ክሕፈስ ንዕዘብ ኣለና። ኤርትራ፡ ብኩምራ ተጻብኦታትን ምትንዃላትን ተዳሂላ ወይ ርዒዳ ክብረታን ሓራ ፖለቲካዊ መስመራን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣይወደቐትን። ሳላዚ ጽንዓት’ዚ ከኣ ካብቲ ቅኑዕ ሓዲድ ንምንድልሃጻ ዝተገብረ ኩሉ ዓይነት ፈተነታት ሃደሽደሽ እናበለ ይፈርስ ኣሎ። ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ድማ፡ ቅኑዕነትን ተዓዋትነትን ሃገራዊ መስመርና ኣጸቢቑ ኣብ ዘግህድ ድልዱል ፖለቲካዊን ቁጠባዊን ባይታ ክንዓልብ ምዃንና ንጹር እዩ። እቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ብዝተፈላለየ መገዲታት ክግሃድ እንርእዮ ዘለና ናብ ረብሓና ዘዝበለ ምዕባለታት ገለ ካብ ውሑድ መርኣያታቱ ጥራይ እዩ። እቲ ዝዓበየ መኽሰባቱ ምስ ግዜ ብኻዕበት እናተሓፍሰ ክኸይድ ምዃኑ ድማ ርጉጽ እዩ።
እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽን ትስፉውን ሃዋህው፡ ብቐንዱ ውጽኢት፡ ልዑል ሃገራዊ ፍቕሪ ዝመጣምሩ ሓድነት፡ ጽንዓትን ተወፋይነትን ሃገራውያን መንእሰያት እዩ ክበሃል ይከኣል። ነዚ ሃገራውነት’ዚ ኣብ ምፍጣር፡ እቶም ንባህሊ ሕብረተሰብ ዘቘሙ ክብርታት ወሳኒ ተራ ተጻዊቶም እዮም። ክብርታትና እምበኣር ዓንዲ ማእከል ጥምረትናን ሓይልናን እዮም። ሃገርና፡ ንሓድነት ህዝቡ ዝቃለስ፡ ሃገራዊ ጉዳያት ብዕዙዝ ሱታፌኡ ዘዐውት፡ ብእኩብ ዝሓስብ፡ ምዕባለ ህዝቡን ሃገሩን ዝምነን ምእንቲ ሓባራዊ ረብሓ ዝዉፈን መንእሰይ ስለዘለዋ እያ፡ ነቲ ብመሪር ዋጋ ዝጨበጠቶ ናጽነት ከየድፈረት ብልምዓት ረሺዳ፡ ኣብ ጉዕዞ ምርግጋጽ ቁጠባዊ ሓርነት ብዓወት እትምርሽ ዘላ።
ዕዉትን ቀጻልነቱ ውሑስን ህዝቢ፡ እቲ ብዙሕ ዝቚጽሩ ወይ ገዚፍ ባህርያዊ ጸጋ ዝውንን ዘይኮነ፡ እቲ ብሉጽ ፖለቲካዊ፡ ባህላዊን ማሕበራዊን ክብርታት ዝውንን እዩ። ውሱን ዝዓቕሙ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዘይጽዓድ ሓይሊ ተቐይሩ፡ በይኑ ንርእሰ ሓያላን ስዒሩ፡ ከቢድ ውዲታት ሰጊሩ፡ ህላወኡን ቀጻልነቱን ከም ህዝቢን ሃገርን ከረጋግጽ ዘብቅዖ ብርቱዕ ዕጥቂ፡ ብሉጽ ባህሉን ክብርታቱን እዩ። ሓባራዊ ረብሓ ዘቐድም፡ በይነይ ይጥዓመኒ ዝብል ኣተሓሳስብ ዝፍንፍን፡ ወጽዓን በደልን ዘይቅበል፡ ሓቂን ቅንዕናን ዘፍቅር፡ ንስለ ፍትሒ ምስያፍ ዘድንቕን ዘኽብርን ኤርትራዊ ባህሊ፡ እቲ ዕውታት ኮይንና ክንወጽእ ዘኽእለና ዘሎ ማሕበራዊ ክብርታት እዩ። ክብርታትና፡ መንነትና ዝፈጠሩን ህላወናን ቀጻልነትናን ዘውሕሱን ረቀቕቲ ኣጽዋራትና እዮም። ክንዲ ዝኾነ፡ እዞም ብሉጻት ክብርታት ከይብረዙ፡ ከም ብሌን ዓይንና ክንሕብሕቦም፡ ክንዕቅቦምን ከነማዕብሎምን የድሊ። ከመይሲ ሕጂ እውን ከም ትማሊ ዋሕስ ህላወና ጥራይ ዘይኮነ፡ መርሓ ምዕባለና፡ ምንጪ ክብረትናን ስልጣነናን ንሳቶም እዩ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ክብርታት እምበኣር፡ ናጽነት ንምምጻእ ኣብ ዝተፈጸመ ቅያን ጅግንነትን ተኣምር ሰሪሑ፡ ናብ ወለዶ ልምዓት ብምስጋር ገና ተኣምር ዝሰርሕ ዘሎ እዩ። ቀጻልነቱ ክረጋገጽ ከኣ እናሻዕ እናተዀልዐን እናተሓደሰን ክኸይድ የድልዮ። ምኹላዕን ምሕዳስን ጥራይ ዘይኮነ፡ ብቐጻሊ ኣብ ቆልዑን መንእሰያትን እናሰረጸ ንክሰጋገር ብውጥን ሓያል ፖለቲካዊን ባህላዊን ስራሕ ክካየደሉ ይግባእ። ብሉጻት ክብርታት ሕብረተሰብና ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። የግዳስ ብኣጋጣሚ ሃገራዊ ፈስቲቫል መንእሰያት፡ ካብቶም ብዙሓት ክብርታት፡ እቶም ንሃገራዊን ሕብረተሰብኣዊን ድሕነትን ዕብየትን ኣዝዮም ወሰንቲ ዝኾኑ ክብርታት፡ ደጊምካ ምዝኽኻርን ምጉልሑን ኣገዳሲ ይኸውን።
ፍቕሪ ሃገር፦
እዚ ብቐዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ሃገራዊ ክብርንና እዩ። ርግጽ እዩ፡ ፍቕሪ ሃገርን መንነትን ኣብ ኩሉ ወዲ ሰብ ዘሎ እዩ። ምኽንያቱ መበቈሉ፡ ተወሊዱ ዝዓበየሉ ቦታን ሕብረተሰብን ዘየፍቅር የልቦን። መበቈልካ ምፍታው ጥራይ ግን፡ መግለጺ ፍቕሪ ሃገር ወይ ሃገራውነት ክኸውን ኣይክእልን። እቲ ፍቕሪ፡ ሓላፍነት ብዘሰክም ንቕሓት ክስነ እንከሎ እዩ ሓደ ካብ ዓበይቲ ክብርታት ዝኸውን። ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ እዋን ቃልሲ፡ ኣዝዩ ዘዂርዕን ዝሕበነሉን ታሪኽ ክፍጽም ዝኸኣለ፡ ድሕሪ ናጽነት እውን ልኡላውነቱ ንምድፋር ዘንቀደ መጠነ ሰፊሕ ወራራት ሓምሺሹ፡ ኩሉ ዓይነት ሽርሒታት መኪቱ ኣብ ትስፉው ጎደና ዕብየት ክረግጽ ዝበቕዐ፡ ብፍቕሪ ሃገርን ህዝቢን ዝነደዱ፡ ካብ ውልቃዊ ዕላማታት ንላዕሊ ሃገራዊን ህዝባዊን ባህጊ ንምጭባጥ ዘንቀዱ ብሉጻትን ንቑሓትን መንእሰያት ስለዝረኸበ እዩ። መጻኢ ጉዕዞኡን ተስፋታቱን እናለምለመ ክኸይድ እንተኾይኑ ከኣ፡ እዚ ዘሐብን ክብሪ’ዚ ተዓቂቡ፡ ናብ ንኣሽቱ እናተሰጋገረ ክቕጽል የድሊ።
ሃገራዊ ስኒት፦
ሃገራዊ ሓድነትን ስኒትን፡ ሓደ ካብቶም ብሉጻት ክብርታት ኤርትራዊ ሕብረተሰብ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ ከፋፋሊ ትሕተ ሃገራዊ ስምዒታት ሰጊሩ፡ ንካልኦት ህዝብታት ኣርኣያ ክኸውን ዝኽእል ስሙርን ስልጡንን ኣመለኻኽታ ከማዕብል ዝኸኣለ ንቑሕ ህዝቢ እዩ። ስእነት ሃገራዊ ስኒት ክሳብ ክንደይ ንህላወ ሕብረተሰብ ዝፈታተን ዕንወት ከምዝኾነ ተሞኩሮ ብዙሓት ህዝብታት ክዝርዘር ይከኣል’ዩ። ስለዚ ድማ፡ ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ማሕበራዊ ስኒት ከም ብሌን ዓይኑ ብምሕላው፡ ጉጅላዊ ኣተሓሳስባን ኩሉ መልክዓት ኣድልዎን ብትሪ እናነጸገ ወትሩ ንሃገራዊ ጥምረት ክሰርሕ ይግባእ።
ፍትወት ሓቂ፡ ፍትሒን ማዕርነትን፦
ሓደ ካብ ዓበይቲ ክብርታት ሕብረተሰብና ፍትወት ሓቂን ፍትሒን ማዕርነትን እዩ። ከምዝፍለጥ፡ ፍትሒ እቲ ቀንዲ መጣምር ሕብረተሰብ እዩ። ጥምረት ደቂሰባት ብፍትሒ እዩ ዝረጋገጽ። ፍትሒ ድማ መሰረቱ፡ ኣኽብሮት ሕጊን ስነምግባርን፡ ቅንዕናን ምዕሩይ ኣጠማምታን’ዩ። ፍትሒን ማዕርነትን ምስዝጥሓስ፡ ጥምረት እናዘለቐ ናብ ምብትታን እዩ ዘምርሕ። መንእሰይ እምበኣር፡ ኣገዳስነትን ወሳንነትን ናይዚ ብሉጽ ክብሪ’ዚ ብዕምቈት ተገንዚቡ፡ ፍትወት ሓቂ፡ ፍትሒን ማዕርነትን ባህሉ ገይሩ ክለብሶ የድሊ። ብዘይ ፍትሒ፡ ምርግጋእ ይኹን ብልጽግና ፍጹም ክመጽእ ከምዘይክእል ብምርዳእ፡ መንእሰይ ንማሕበራዊ ፍትሒ ምጥባቕ፡ ጾር ውጽዓት ወገናቱ ንምቅላል ብሓላፍነታዊ መንፈስ ምስራሕ፡ ኣድልዎ ጾታን ማሕበራዊ ቦታን ዘይብሉ ፍትሓዊን ማዕርነታዊን ኣጠማምታ ንምስፋን ምቅላስ መለልዪ ክብርታቱ ክኸውን ይግባእ።
ርእሰ-ምትእምማን፦
ርእሰ ምትእምማን ሓደ ካብ ጉሉሓት ክብርታት ኤርትራዊ ሕብረተሰብ እዩ። ብርሃጽካ ምንባር፡ ርእስኻ ምኽኣል፡ ተመጽዋቲ ዘይምዃን፡ ብባህልኻን መንነትካን ምኹራዕ እቶም ቀንዲ መርኣያታት ናይዚ ክብሪ’ዚ እዮም። ብኣተሓሳስባ ይኹን ብግብሪ ኣብ ነብስኻ ምትእምማን ኤርትራዊ ባህሊ እዩ። ኣብ ፖለቲካ፡ ካብ ኣምልኾ ናይ ግዳም ፍልስፍናታት ንላዕሊ ሃገራዊ ዕላማታትና ኢና እነቐድም፣ ኣብ ቁጠባ፡ ኣብ ውሽጣዊ ዓቕምና ምምርኳስን ንዕኡ ምምዕባልን ኢና እንመርጽ፣ ኣብ ባህሊ፡ ንገዛእ ባህላዊ ውርሻታትና ኢና እነድንቕ። ህዝቢ ኤርትራ ብህርኩትናኡን ጻዕረኛነቱን ዝልለ ህዝቢ እዩ። ፈታው ስራሕ ስለዝኾነ ድማ፡ እዚ ክብሪ’ዚ መሃዚን ተበላሓትን፡ ደላዪ ሞያን ትምህርቲን ክኸውን ደሪኽዎ እዩ። ብስራሕን ትምህርቲን ብቕዓትካ ክብ ምባል፡ ኣብ ስራሕ ዘይምግባዝ፡ ጸገማትን ሕጽረታትን ብብልሓትን መሃዝነትን ምፍታሕ ሓደ ካብ ብሉጽ ክብርታት ሕብረተሰብና እዩ። ንስራሕን ትምህርቲን ዝተዓደለ ኣእምሮ ከኣ፡ ብዘይካ ክገብር’የ ምባልን ብሉጽ ሕልምታት ምሕላምን፡ ካልእ ሰንኰፍ ሓሳባት ክሓስብ ኣይክእልን እዩ። እዚ ክብሪ’ዚ ብሕጂ እውን ብሓያል ፖለቲካዊን ባህላዊን ስራሕ ናብ መጻእቲ ወለዶታት እናተሰጋገረ ክኸይድ የድሊ።
ፈስቲቫል ድርዒ ክብርታትና
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ምስጢር ናይ ትማልን ሎምን ቅያታት ህዝቢ ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ነዊሕ መስርሕ እተሃንጸ ሓባራዊ ባህጊን መረዳእታን ኣብኡ ዝሰረተ ሓያል ሃገራዊ ስኒትን እዩ። ኣብ ቃልሲ ስለ ናጽነትን ምውሓስ ልኡላውነትን ተኣምር ዝሰርሐ፡ ሃገራዊ ጥምረትናን ስኒትናን እዩ። ናይ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዕማም መኸተን ህንጸት ሃገርን ብዓወት ክንከዶ ዘኽኣለና እውን ንሱ እዩ። ነዚ ረቂቕ ሓይሊ’ዚ ዝዀስኰሱ ብዙሓት ረቛሒታት ኣብ እንጽብጽበሉ ድማ፡ ግደ ሃገራዊ ፈስቲቫላትና ጎሊሑ ኣብ መዝገብ ዝሰፍር እዩ።
ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ኣብ ሜዳን ኣብ ወጻኢን ዝካየድ ዝነበረ ሃገራዊ ፈስቲቫላት፡ ናህሪ ብረታዊ ተጋድሎ ብምስላጥ፡ ዕምሪ መግዛእቲ ኣብ ምሕጻር ዝተጻወቶ ተራ ብቐሊል ዝግመት ኣይነበረን። ፈስቲቫል መንእሰያት ኮነ ካልኦት ባህላዊ ፈስቲቫላት መድረኽ ናጽነት ድማ፡ ሓባራዊ ራእይ ብምድማቕ፡ ኩለንተናዊ ህንጸት ሃገር ኣብ ምድራኽን ግዳማዊ ተጻብኦታትን ሸርሒታትን ኣብ ምምካትን ኣበርክቶኦም ልዑል እዩ ነይሩ። ሃገራዊ ፈስቲቫላትና ንባህላውን ታሪኻውን ቅርስታት ሃገርና ዘንጸባርቕ፥ ጽባቐ ባህላዊ ብዙሕነትና ኣጉሊሑ፡ ረብሓ ሓድሕዳዊ ምጽዉዋርን ጣዕሚ ሃገራዊ ስኒትን ዝምህር፥ ንዜጋታት ምስ ባህልን ኣነባብራን መላእ ሕብረተሰብ ዘላሊ፤ ሃገራዊ ስኒትና ዘንጸባርቕ፥ ወራሲን ኣውራሲን ወለዶታት ኣራኺቡ፡ ታሪኽን ክብርታትን ዘሰጋግር፥ ሓሳባትን ምህዞታትን ዘበራብር፥ ኮታ ምስሊ ህርኩትን ስሙርን ህዝቢ ዝዂልዕ መድረኽ እዩ።
ኣብ’ዚ ዘለናዮ ዘመነ ዓውለማ፡ ኣብ ብዙሓት ሕብረተሰባት ዝርከቡ ሓደስቲ ወለዶታት ዘጋጥሞም ዘሎ ባህላዊ ቅልውላው ቀሊል ኣይኮነን። ንመን ይመስሉ? ኣበየናይ ባህላዊ ባይታ ኮይኖም ኣንፈቶም የነጽሩን ጉዕዞኦም ይቕልሱን ዓቢ ግድል ዝኾኖም መንእሰያት ውሑዳት ኣይኮኑን። ብኣንጻሩ፡ ኤርትራ፡ ብመንነቶም፡ ታሪኾም፡ ባህሎምን ቋንቋኦምን ምሒር ዝሕበኑን ዝዀርዑን መንእሰያት እትውንን ሃገር ምዃና፡ ዓቢ ጸጋን ውሕስነት መጻኢኣን እዩ። ፈስቲቫልና ድማ፡ መንእሰያት ካብ ዓይኒ-ማይ ባህሎም ከይርሕቑ ማእከል ስሕበት ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ ኣገዳሲ መድረኽ ምትእኽኻብ ኮይኑ ኣብቲ ስሙር ኣመለኻኽታ ተወሳኺ ድርዒ እዩ።
281 total views, 2 views today


text:
ኤርትራውያን መንእሰያት ኣንጻር መግዛእትን ጭቈናን ምቅላስ ካብ ዝጅምሩ ድሮ ካብ ክልተ ወለዶ ንላዕሊ ሓሊፉ ኣሎ። ግንከ፡ ኣብዚ ተኣፋፊ እዋን’ዚ ተደናጊሮም ከም ዘለዉ ዘርእየና ብዙሕ ምልክታት ኣሎ። ስፍሕ ዝበለ መረዳእታ መታን ክህልወና ግን ኣዛሚድና ምርኣዩ ከድሊ እዩ።
መንእሰያት ኣብ ስሳታት
- ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ይነብሩ ስለ ዝነበሩ ምስቲ ዝነበረ መግዛእታዊ ጭቈና ሃገራዊ ስምዒቶም ኣብ ጥርዚ ዝበጽሐ፡ ማርክሰ-ሌኒናዊ ጽሑፋት ዘንብቡን ብኡ ዝምርሑን፡ ምስ ሰውራ ክደጋገፉ ዝጽዕሩን ነይሮም።
- ኣብ ማእከላይ ደረጃ ቤትትምህርትታት ዝነበሩ ብማሕበራት ክጥርነፉ ዝከኣል’ኳ እንተ ዘይነበረ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዝነበሩ መንእሰያት ግን ድልዱል ማሕበር ተመሃሮ ክምስርቱ ክኢሎም ነይሮም። ብመንገድ’ቲ ማሕበር ድማ ዓበይቲ ናይ ውዳበ ስራሓት የካይዱ ነይሮም። ሓደ ክፍለጥ ዘለዎ ነጥቢ፡ ሽዑ ኣብ ውሽጦም ኣትዩ ሕንፍሽፍሽ ዘእትወሎም ጸላኢ ኣይነበረን ጥራይ ዘይኮነ፡ ትምህርቲ ወዲእካ ስራሕ ምጅማር ዝብል ተርእዮ’ውን ብዙሕ ኣይነበረን።
ኣብ ከተማ ተወዲቦም ክሰርሑ ኣብ ዘይክእሉሉ ደረጃ ናብ ሰውራ ክጽንበሩ ጸገም ኣይነበሮምን። እኳ ደኣ ብጸላኢ ተፈሊጥና፡ ክኣስሩና ደልዮም ዝብል ምኽንያታት እናፈጠሩ ናብ ሰውራ ይውሕዙ ነይሮም።
- እቲ ኣብ ሰውራ ናይ ምጽንባር ተግባር፡ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሕሉፍ ሓሊፉ ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ሱዳን ኣቢልካ ናብ ባርካን፡ ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ሶማል፡ ዓደን ኣቢልካ ናብ ሰሜናዊ ሳሕል፡ ከምኡ’ውን ካብ ሃገራት ዓረብ፡ ኤውሮጳ፡ ኣመሪካ’ውን ነይሩ።
- ድሕሪ ምስላፎም፡ መንእሰያት ኣብ መሪሕነት ሰውራ ጕድለታት ከም ዘሎ ምስ ረኣዩ ገለ ብውሽጣዊ ቃልሲ ከዕርዩዎ ክፍትኑ ከለዉ፡ ገለ ድማ ተነጺሎም ናቶም ውድብ ክምስርቱ ተገዲዶም። በዚ ኢልካ በቲ፡ በቲ ዝነበረ መሪሕነታት ጸኒቶም’ምበር፡ ኣብቲ ምምራሕ ሰውራን ኣብቲ ናይ ምእራም ምንቅስቓስን ዓቢ ተራ ከም ዝነበሮም ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ። ኣብ ህሓሓኤ (ህግሓኤ) ድማ ብፍላይ እቶም ምሁራት መንእሰያት ከም ሕሱም ከም ዝጸንቱ ተገይሮም።
መንእሰያት ድሕሪ ነጻነት
- ሰውራ ከም ሓንቲ ባቡር ስለ ዝኾነት፡ እቶም ናይ ቀደም መንእሰያት ብዕድመ እናሸምገሉ ምስ ከዱ፡ ምስ ንውሓት ግዜ ዓቃባውያን እናኾኑ ክኸዱ ወይ ነብሶም ክፈትዉ ተራእዮም። ስለ ዝኾነ፡ እቶም ኣብ ህግሓኤ ዝነበሩ ነጻነት ዘምጽኡ መንእሰያት ይኹን፡ ኣብ ተቓወምቲ ውድባት ዝነበሩ ናብ ሽምግልና ገጾም ዝኸዱ መንእሰያት፡ ኣብ ክንዲ ብዛዕባ ሃገር ምሕሳብ ንውድባዊ ረብሓ ቀዳምነት ብምሃብ፡ ነቲ ኣንጻር ምልኪ ዝግበር ምንቅስቓስ ከምቲ ዝድለ ከንቀሳቕሱዎ ኣይከኣሉን። ብሰንክዚ ድርብ ታሪኻዊ ጕድለታት’ዚ፡ ምልኪ ከም ድላዩ ክዕንድር ዕሰፊሕ ዕድል ተኸፊቱሉ። እዚ መስርሕ’ዚ ንዝኾነ ህይወት ዘለዎ ፍጡር ጥራይ ዘይኮነ ንውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ስለ ዝምልከት ብዙሕ ዘገርም ኣይኮነን። ኣብ ብዙሓት ሃገራትውን ተራእዩ እዩ።
- ድሕሪ ነጻነት ሃገርና (1991) ሕጻናት ወይ ወርጠበታት ዝነበሩመንእሰያት፡ ነቲ ብምልካዊ ዊ ስርዓት ብዘገምታ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ክጸዓን ዝጀመረ ጸቕጥን ጭቈናን ከስተውዕሉሉ ኣይከኣሉን።
- ክጥርንፎም ዝኽእል ዕላማ ይኹን ኵነታት ስለ ዘይነበረ ዝኾነ ጸገም ከጋጥሞም ከሎ እሂን ምሂን ክበሃሃሉ ዕድል ኣይረከቡን። ነቲ ኣብ ልዕለኦም ዝተጻዕነ ከቢድ ጭቈና ድማ ካብ ሰራዊት ብምዅብላል ወይ ናብ ወጻኢ ብምስጋር ክፈትሑዎ ፈቲኖም።
- እቶም ተሞክሮ ከቕስሙዎም ዝኽእሉ ሓለፍቶም ጨቈንቲ ኮይኖም ስለ ዝተረኽቡ፡ እቲ ስርዓት ድማ ብኣዝዩ ረቂቕ ፖለቲካ ስለ ዝፈላልዮምን ኣብ ናቱ ማሕበር መንእሰያት ይኹን ስለያዊ መርበብ ስለ ዘሳትፎምን፡ ሓድነት ኣጥርዮም ኣንጻርቲ ጨቋኒ ስርዓት ዝቃለስሉ መድረኽ ክፈጥሩ ኣይከኣሉን።
- እቶም ናብ ወጻኢ ክሳግሙ ዝኸኣሉ መንእሰያት ብረታውን ፖለቲካውን ተሞክሮ ስለ ዝነበሮም፡ ብፍላይ ድሕሪ 2000 ዓ.ም ካብ ሃገር ዝወጽኡ መንእሰያት ኣንጻር ዲክታተራዊ ስርዓት ክቃለሱ ዝኽእሉ ድሉው ሓይሊ ነይሮም። እተን ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ከም ተቓወምቲ ዝፍለጣ ውድባት ጀብሃ ነበር ይኹን፡ ድሕሪ ምንቅስቓስ ጕጅለ 15 ብመራሕቲ ህግሓኤ ነበር ዝተፈጥራ ውድባት ግን ክጥርንፋኦምን ዝቃለሱሉ ባይታ ከጣጥሓሎም ኣይከኣላን። ስለ ዝኾነ ኣብ ፈቐዶ ሃገር ፋሕ ጨንገራሕ ክብሉ ተራእዮም።
- እቲ ናብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ዝሳገመ መንእሰይ ቍጽሩ ብተዓጻጻፊ በርኪቱ፡ ኵነታት ሃገርና ካብ ሕማቕ ናብ ዝኸፍአ ኣብ ዝኸደሉ ግዜ’ውን፡ ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ነንሕድሕደን ክወናጀላ እንተ ዘይኮይኑ ኣድማዒ ዕማም ኣይፈጸማን። ኣብ ከምዚ ኵነታት፡ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ መንእሰያት ናይ ገዛእ ርእሶም ውዳቤታት ጀሚሮምስ ኣብ ሓጺር ግዜ ኣንጻርቲ ስርዓት ንጡፍ ቃልስታት ከካይዱን ስምብራት ክፈጥሩሉን ተራእዮም። ውድባት ግን ክኸስባኦም እንተ ዘይኮይኑ ከተባብዓኦም ኣይተራእያን።
- ጥጡሕ ናይ ቃልሲ ስለ ዘየሎ ብዙሕ ብድሆታት ኣጋጢሙዎም። ህግደፍ ኣብ ውሽጦም ብዝፈጥሮ ሕንፍሽፍሽ ይኹን ካብ ጕድለት ተሞክሮን ግቡእ ኣወዳድባን፡ ቃልሲ ከምቲ ዝድለ ክስጕም ኣይተራእየን። በንጻሩ፡ ብርክት ዝበሉ መንእሰያት ተዓዘብቲ ምዃኖም ጥራይ ዘይኮነ ጕልበቶምን ገንዘቦምን ንጕጅለ ህግደፍ ብምውፋይ መሳርሒ ጭቈና ኮይኖም ኣለዉ።
- ኣብ ከምዚ ኵነታት ቴክኖሎጂ ዝፈጠሮ ፓልቶክ ንባዕሉ እወታዊ ተራ’ኳ እንተ’ለዎ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግቡእ ኣጠቓቕማኡ ካብ ዘይምፍላጥ ዝተላዕለ ነቲ ቃልሲ ኣንፈቱ ዘስሕቶ ነገራት ኣሎ። ተቓለስቲ ብዝኾነ መምዘኒ ብፓልቶክ ክወዳደቡ ኣይክእሉን’ዮም። መንእሰይ ስምዒታዊ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ፓልቶክ ከንፈሩ ክመጥጥን፡ ክነብዕን ጸኒሑ ንጽባሒቱ ኵሉ ረሲዑ ኣብ ጓይላ ህግድፍ ክርአ ንቡር’ዩ። ምኽንያቱ ፓልቶክ እንዳ እቶ በሎ ስለ ዝኾነ፡ መራከብን መምሃርን መዘናግዕን’ምበር ብዝኾነ መምዘኒ መወዳደቢ ክኸውን ኣይክእልን ።
- ብሰንክቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘይንቡር ኵነታት ብዙሓት መንእሰያት ክቃለሱ እናበሃጉ ከለዉ፡ ናይ ስድራ ጾር ስለ ዘለዎም ካብ ቃልሲ ክርሕቁ ይረኣዩ። ገለ’ውን፡ ዕረ እናጠዓሞም ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲታት ህግደፍ ውጥም ቅልቅል ክብሉን ምስ ወይጦታት ህግደፍ ክቀባጠሩን ይረኣዩ።
እቲ ፋሕ ኢሉ ዘሎ ኣረኣእያታት
- ገለ ሰባት፡ “ንውድባት ኣይትተንክፉልና፡ ብዘይካአን ዝኸውን ነገር የሎን፡ ግቡአን ይፍጽማ ኣለዋ፡ ንስኻትኩምከ እንታይ ጌርኩም?” ክብሉ ከለዉ፡ ገለ ድማ፡ “ዕስራ ዓመት ኣቝጺረን ገለ እንታይ ቍምነገር ገይረን? ነቶም ክቃለሱ ዝፈተኑ ምጕንዳብ ከይኣኽለን ኣብ ነንሕድሕደን ክወናጀላ ጥራይ መሬት ዓሪቡወን ኣሎ። ስለዚ፡ መራሕተን ንሓድሽ ወለዶ ስልጣን ክሓድጉ ኣለዎም፡ ንሕና ድማ ናይ በይንና ውዳበ ንግበር፡” ይብሉ። ገለ’ውን፡ “ንባዕላተን ደሞክራስያውያን ዘይኮናን ሕብረት ዘይብለንን ውድባት ህዝቢ ከሕብራ ኣይክእላን” ይብሉ።
- ስርዓት ህግደፍ ብውሽጡ መሽሚሹ ናትና ሕመቕ ጥራይ እዩ። ስለዚ፡ ንሕና ግቡእና ክንፍጸም እንተ ኽኢልና ግዜ ክወስድ ኣይክእልን እዩ ዝብል ርእይቶ ዘለዎም ከም ዘለዉ ምፍላጥውን ኣገዳሲ እዩ። ብተዘዋዋሪ መንገዲ ኢሳያስ ንተቓወምቲ ውድባት ሃጋዚአን ይኸውን ኣሎ።
- ንሕና ሓደ ዓቢ ውድብ ንመስርት፡ ብደረጃ ሃገር ንወደብ፡ መንእሰይ ብከተማታት ተጠርኒፉ ክወዳደብ ኣለዎ። ሓንጐልና ብህግደፍ ተሓጺቡ እዩ። ኣይፋሉን መንእሰይ እንታይ ዘይገበረ ዓቕሙ የበርክት ኣሎ፡ ማዕረ ብብረት ይዛበጥ ኣሎ፡ ካብኡ ንላዕሊ እንታይ ክገብር?? . . . ወዘተ።
- ገለ ውድባት ፈትየን ጸሊአን ብተግባር መሳርሒ ህግደፍ ኮይነን ኣለዋ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ መራሕተን ካብ ናይ ህግደፍ መራሒ ብዘይፍለ ንዕድመኦም ምሉእ ምሉእ ኣብ ስልጣን ኣራጢጦም ስለ ዘለዉ፡ እንታይ ዓይነት ደሞክራስን ለውጥን ከምጽኡልና ንጽበ?? ንሓደ ስርዓት ክትቃወሞ እንት ዄንካ ኣንጻሩ ክትቃለስ’ዩ ዘለካ።
እሞኸ ሕጂ እንታይ ይገበር?
- መንእሰያት ብኸምዚ ዝኸዱዎ ዘለዉ፡ ኣብ ፓልቶክ ትሓድር ንግሆ ናብ ስራሕ ወይ ትምህርቲ፡ ድሕሪኡ ናብ ፓልቶክ፡ ኣብ ኣዋርሕ ናብ ሓደ ሰላማዊ ሰልፊ ወይ ድማ ናብ ጓይላ እናኸድካ ቃልሲ ክተካየድ ኣይትኽእልን። መጀመርያ ተወፋይነት ዝብሃል ነገር ክህሉ ኣለዎ። ተወፋይነት ክህሉ እንተ ኾይኑ ድማ መደብ ክስራዕ ኣለዎ።
- መደብ ምስራዕ ማለት ካብ ፓልቶክ ምርሓቕ ማለት ዘይኮነ፡ ንፓልቶክ ከመይ ትጥቀመሉ ምፍላጥ ንባዕሉ ሓደ መደብ’ዩ። ፓልቶክ መንነትካ ሓቢእካ ንተቓለስቲ ካብ ቃልሶም ተጓናድበሉ፡ ኣድሚን ኮንካ ህቡብነትካ ተዕብየሉ፡ ተሳታፊ ብምዃን ክትፍለጥ ትጽዕረሉ መድረኽ ኣይኮነን። ስለዚ፡ ነፍስወከፍ ተሳታፊ ስሙን ኣድራሻኡን ገሊጹ፡ ብስነስርዓት ዝቐርበሉን፡ ዲሲፕሊን ተዓጢቑ ኣብ ቃልሲ እጃሙ ዝበርክተሉን መንገዲ ክፍጠር ክኽእል ኣለዎ።
- ውዳበ መንእሰያት ኣብ ክንዲ ዓርሞሸሻዊ ውድብ ዝኸውን ብከተማታት ብደረጃ ዋህዮ ጀሚሩ ናብ ሃገራዊ ውዳበ ዝሰግረሉ ኣገባብ ምፍጣር። በዚ መንገድዚ ሓድነትካ እናደለደለ ቃልስኻ ኣድማዒ እናኾነ ክስጕም ይኽእል። ድሕርዚ ድማ ብደረጃ ኤውሮጳን ዓለምን ውዳበ ክስዕብ ዝሓሸ ይመስል። ስለምንታይ እንተ ተባህለ፡ ነገራት ኵሉ ግዜ ካብ ታሕቲ ክምዕብሉ ከለዉ ከለዉ ዝያዳ ኣድማዒ ክኸውን ዝብል መልሲ ንረክብ። ብላዕሊ ክትውድብ ምፍታን ኵሉ ግዜ ኦዉት ኣይኮነን።
- ንውድባት ብዝምልከት፡ ነተን ብረታዊ ቃልሲ ዘካይዳ ዘለዋ ብዝከኣል መጠን ፖለቲካዊ፡ ቍጠባውን ሰብኣውን ሓገዝ ምልጋስ። ነተን ምሕባር ዝኣብያን ኣንጻር’ቲ ብዙሓት ዝድግፉዎ ኣረኣእያ ደው ዝብላ ድማ ብዝከኣል መጠን ካብ ጕድለተን ክእረማሉ ዝኽእላ መንገዲ ምፍጣርን ሰብ ከም ዘይስዕበን ምግባርን።
- ጕጅለ ህግደፍ ብቃልስና ዘይኮነ፡ ብሰንኪ ግጉይ ፖሊሲኡን ግፍዐኛ ኣመራርሓሑን ካብ ህዝቢ እናተነጸለ ከም ዝኸደ ብምእማን፡ ውዳቤናን ቃልስናን ብምጥንኻር ኣንጻር ጨቋኒ ግጅለ ህግደፍ ኣበርቲዕና ክንቃለስ ኣለና። ልዕሊ ዅሉ ግን ኣብ ክንዲ ኣብ ፓልቶክ ተሓቢእና ኣናብስ ምዃን፡ ኣብ ቃልዕ ወጺእና ጭቡጥ መብጽዓን ምግባር።
- ነቶም ንተቓለስቲ ብወገን ይኹን ብኣውራጃ እናፈላለዩ፡ ብተወፋይነት ንዝተሰውኡን ቃለሱን ዘለዉን ደቂ ኣውራጃኦም ተጋደልትን መንእሰያትን ኢደ ሰባራ ዝገብሩ ሰንኮፋትን ካብ ጓሶት ዘይሕሹን ሰባት ብዘይንሕስያ ክንቃለሶም ግቡእና እዩ። ልዕሊ ዅሉ ድማ ነቶም ብህግደፍ ተላኢኾም ይኹኑ ብሰንኪ ዕውንናኦም ንቓልሲ ጭቍናት ክዕንቅፉ ዝፍትኑ መንእሰያት ክንጥንቀቐሎምን ቀልጢፍና ኣብ ምልላዮም ክነጥፍን ይግብኣና።
- ኣእምሮና ንሓድሽ ነገር ክፉት ብምግባር ግጉይን ቅኑዕን ክንመሚ ምኽኣል፡ ተጻወርቲ ምዃን። ንመቃልስትና ምኽባርን ዘይምዝንጣልን። ኣብ ክንዲ ተሃዊኽና ፍርዲ ምሃብ ህዱኣትን ጽን በሃልትን ሰብ ክፉታት ኣእምሮን ብምዃን፡ ኣገባብ ቃልስና ክነመዓራሪ ኣገዳሲ እዩ።
- ኣብ ክንዲ ንሓደ ተጋዳላይ ነበር ወይ ሕጂ’ውን ገና ክቃለስ ዝደሊ ዝኾነ ሰብ ኣበይ ኔርካ? ስለምንታይ ከምዚ ዘይገበርካ? ኢልና ኣብ ክንዲ ምውጣር? መጀመርያ፡ “ኣነ እንታይ ገይረ? እንታይ ክገብርከ ይግብኣኒ? ስለምንታይ ደኣ ኣነ ኣብ ኤርትራ ከለኹ ከምዝን ከምዝን ዘይገበርኩ?” ኢልና ንነብስና ምሕታት።
ኣብ መጨረሽታ፡ ኣብ 2012 ብቓልሲ መንእሰያት ዝተሓፍሰ ዓበይቲ ዓወታት ክሕፈስ ከሎ፡ ኣብ ደምበ ምልካዊ ስርዓት ድማ ነቲ ቃልሲ ንቕድሚት ዝደፍእ ብዙሕ ምፍርኻሻት ተራእዩ። በንጻሩ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ይኹን ኣብ ምንቅስቓስ መንእሰያት ዘሰክፍ ኣሉታዊ ምዕባለታት ነይሩ። ስለዚ ኣብ 2013፡ ነቲ ኣወታዊ መዳያትና ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክብ ክነብሎ፡ ጕድለታትናን ሃጓፋትናን ኣማሊእና ድማ ንቕድሚት ንስጕመሉ፡ ኣብ ቃልሲ ንበልሓሉን ነድምዓሉን ኵነታት ንምፍጣር ልዑል ጻዕሪ ክነካይድ ከም ዝግብኣና ብምሕባር ጽሑፈይ እድምድም።
ርሑስ ሓድሽ ዓመትን በዓል ልደትን ይግበረልና!
ዓወት ንምንቅስቓስ መንእሰያት ንደሞክራስያዊ ለውጢ
እስጢፋኖስ ተሞልሶ
source
http://assenna.com/


text:
፮/6 ሚያዝያ ማርያም ግብጻዊት
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
፮/6 ሚያዝያ ማርያም ግብጻዊት
ማርያም ግብጻዊት ሃገራ እስክንድርያ እዩ። ኣቡኣን ኣዲኣን ብፍርሃት እግዚኣብሔር ይነብሩ ስለ ዝነበሩ ሰይጣን ብኦኦም ይቀንእ ነበረ። ንማርያም ድማ ብፍቕረ ዝሙት ኣታለላ። ን27 ዓመታት ድማ ብኣመንዝራነት ነበረት። እግዚኣብሔር ከድሕና ስለ ዝደለየ ድማ ከተስተውዕል ጀመረት። ሓደ መዓልቲ ቅዱሳን ቦታታት ክበጽሑ ዝኸዱ ዝነበሩ ሰባት ረኸበት እሞ ንሳ ድማ ንዕኦም ተኸቲላ ድማ ኸደት። ኣብ መርከብ ክሳፈሩ ኸለው ገንዘብ ስለ ዘይነበራ ምስቶም ዘስግሩ ዝሙት ብምፍጻም ነቲ ባሕሪ ሓለፈቶ። ኣብ መቃብር ጐይታናን መድሓኒናን እየሱስ ክርስቶስ ጎልጎልታ ምስ በጽሓት ኩሎም ምእመናን ክኣትዉ ከለዉ ንሳ ግን ክትኣቱ ኣይካኣለትን። ሽዑ ኣዝዩ ሓዘነት እሞ ኣብ ትሕቲ ስእሊ ቅድስት ድንግል ማርያም ወዲቓ ኣምሪራ በኸየት፡ ድንግል ማርያም ድማ ልማኖኣ ሰሚዓ ኣእተወታ፡ ኣብ መቓብር ጐይታ ድማ ተሳለመት። ማርያም ደስ ስለ ዝበላ ንቅድስቲ ድንግል ማርያም ብስጋይ ተዋሒስክኒ ኢኺ ንነፍሰይ ድማ ተዋሓስኒ ምእንቲ ክድሕን ዝገብሮ ነገር ንገርኒ ኢላ ለመነታ። ወላዲተ ኣምላኽ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ድማ ካብ ሰብ ተፈሊኺ ኣብ ገዳመ ዮርዳኖስ ንበሪ በለታ። ገንዘብ ስለ ዘይነበራ ድማ ስመ እግዚኣብሔር ጸዊዓ ብምልማን ቅሩብ ገዘብ ረኸበት በተን ዝረኸበተን ገንዘብ ድማ ክልተ ባኒ ገዚኣ ዮርዳኖስ ተሳገረት ድምጺ ሰብ ከይሰምዐት ሰብ ከይራኣየት ኣርበዓን ሸውዓተን ዓመት ገበረት። ነዚ ኹሉ ዓመታት ድማ ቆጽለ መጽሊ በሊዓ ማይ ሰትያ ተሕልፎ ነበረት። ቅድስቲ ድንግል ማርያም ንዘስማስ ዝተባህለ ሰብ ለኣኸትላ ክመጻኣ ከሎ ድማ ካብ ርሑቕ ረኣያ ጥራሓ ስለ ዝነበርት ምስ ረኣየቶ ሃደመት። ዘሲማስ ድማ በረኸት ሓሊፉኒ ብምባል ደድሕሪኣ ጎየየ፡ ካብኡ ምስ ራሓቐት “ዘስማስ ጥራየይ እየ ዘለኹ ምሳይ ክትዛራረብ እንተ ደሊኻ ጨርቅኻ ደርብየለይ” በለቶ። ካብቲ ተኸዲንዎ ዝነበረ ድማ ሃባ ንዕኡ ተኸዲና ድማ ሰላም ተባሃሃሉ። ንኹሉ ታሪኻ ድሕሪ ምንጋራ ንዓመትኡ ስጋን ደምን ጐይታ ኣምጺኡ ከቑርባ ተማሕጺና ኣፋነወቶ። ከም ቃሉ ኣብ ዓመቱ ምስ ተመልሰ፡ ዓሪፋ ንስግኣ ድማ ኣንበሳ ክሕልዎ ጸንሖ። ኣብ ሬስኣ ድማ “ኦ ዞሲማስ ንማርያም ቅበራ” ዝብል ጽሑፍ ጸንሖ። ንሱ ክገንዛ ከሎ እቲ ኣንበሳ ድማ መቓብር ፈሓረ። ቀቢርዋ ድማ ተምልሰ።
ንማርያም ግብጻዊት ዝተለመነ ኣምላኽ ንዓና’ውን ይለመነና ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!


text:
አብ ኢትዮጵያ ክሊ ዓፋር ይበዕሑ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ቱሪስት ኣብ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ተጨውዮም ዝተወስዱ ኤውሮጳውያንን ኢትዮጵያውያንን ንኽልቀቁ ንምግባር ብዓበይቲ ዓዲ'ቲ ከባቢ ፅዕሪ ይግበር ከም ዘሎ ሚኒስትሪ ወፃኢ ኢትዮጵያ አፍሉጡ።
ናይቲ ሚኒስተር ዳይሬክተር ጀነራል ህዝባዊ ዲፕሎማሲን ኮሚኒኬሽንን አቶ ጌታቸው ረዳ ሎሚ ን'ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ሬሳታት'ቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ክሊ ዓፋር ብዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ዝሞቱ 5ተ ቱሪስት ነናብ ሃገሮም ተላኢኹ'ሎ፡ እቶም ዝቆሰሉ. 3ተ ሰባት'ዉን ይምለሱ'ለው ኢሎም።
በቲ መጥቃዕቲ ዝተጨወዩ 2ተ ጀርመናውያን ቱሪስትን 2ተ ኢትዮጵያውያንን ንኽልቀቁ'ውን ብመሰረት ባህሊ ዓፋር ብዓበይቲ ዓዲ'ቲ ከባቢ ፃዕሪ ይግበር ከም ዘሎን አቶ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም።
አቶ ጌታቸው አብቲ መብርሂኦም "እዚ አጋጣሚ ምስ ተፈጥረ ዘይኮነስ ከይተፈጥረ'ውን ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ኣብቲ ከባቢ ይንቀሳቀሱ'ዮም፡ ኣብዚ እዋን'ቶም ሓይልታት ፀጥታ ሽማግሌታት ንዝገብርዎ ምንቅስቃስ'ዮም ዕድል ሂቦም ዘለው" ኢሎም።
ሙሉእ ፀብፃቡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ብመሰረት CPJ ዘውፅኦ ሓድሽ ሪፖርት ኣብ ሃገሮም ካብ ዝፍፀሞም ህውከት ወይ ዓፈና ዝሃድሙ መብዛሕቲኦም ጋዜጠኛታት ካብ ኢራንን ሱማሊያን ቀፂሉ ድማ ካብ ኢትዮጵያ፣ሶሪያን ኤርትራን እዮም።
ኣብ CPJ ናይ ምብራቕ ኣፍሪካ ኣማኻሪ ቶም ሮድስ ካብተን ቅድሚት ዝምደባ ሓንቲ ናይ ዝኾነት መንግስቲ ሱማሊያ ኣንፃር ጋዜጠኛታት ንዝበፅሕ ምፍርራሕ ክምርምር እየ ክብል ቃል ኣትዩ’ሎ ኢሎም።
ገለ መንግስታት ብፍላይ ድማ ኣብ ኵናት ዝርከቡ ጋዜጠኛታት ንፀጥታን ምርግጋእን ስግኣት እዮም ይብሉዎም።ገሊኦም መንግስታት እቲ ጉዳይ ኢኮኖሚያዊ መልክዕ ብምትሓዝ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ስጉምቱ ይወስዱ ይብሉ ሮድስ።’’ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ፕሬስ ፀረ ልምዓት እዩ ናይ ምባል ኣንፈት ኣሎ።’’ ቁፅፅርን ኽትትልን ኣብዘይብሉ ክትምዕብል ኣይትኽእልን ዝብል ሮድስ ነዚ ዝሰርሕ ድማ ፕረስ እዩ ኢሎም።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ከም ዋና ከተማታት ኬንያን ኡጋንዳን ናብ ዝኣመሰላ ከተማ ይሃድሙ።ናይ ስደተኛታት መዕረፎ ዝኾና ካልኦት ሃገራት ካብ ደቡባዊ ኣፍሪካ ሃገረ ደቡብ ኣፍሪካ ካብ ምዕራብ ኣፍሪካ ድማ ሰኔጋል እየን።
ስሙ ክግለፀሉ ዘይደለየ ኣብ ናይሮቢ ዝርከብ ኢትዮጵያዊያ ጋዜጠኛ ንኸይትሓዝ እናሰግአ ሪኢትኡ ይህብ።ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናሃለወ ንናይ መንግስቲ ፈነወ ይሰርሕ ነይሩ።ንሱ ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ንኽልተ ኣባላት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ካብ ናይሮቢ ናብ ኢትዮጵያ ወሲዶም ናብ ፍርዲ ከምዘቕረብዎምን እዚ ዘርእዮ ሓቂ ድማ ንዝደለዩዎ ክወስዱ ከምዝኽእሉን እዩ ኢሉ።ኣስዒቡ ‘’ከይሕዙና ንፈርሕ ኢና።እንተሒዞምና እንታይ ከምዝገብሩና እውን ኣይንፈልጥን።በዚ ምኽንያት ኣብ ብዙሓት ቦታታት ኣይንዘዋወርን።ናይ ሚዲያን ሰብኣዊ መሰላትን ስራሕትና እውን ክንቕፅል ኣይክኣልናን።’’
ኣብ ሕዚ እዋን ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ከተማ ሚንሶታ ዝነብር ሱማሊያዊ ጋዜጠኛ ኣሕመድ ኑር እቲ ምፍርራሕ ካብ ደገፍቲ ኣል-ሸባብ እውን ከምዝመፅእ ይገልፅ።
ኣብ ዋና ከተማ ኬንያ ንኣርባዕተ ዓመታት ዝተቐመጠ ኑር ምስ ናይ መንግስቲ ሕግታት ተኣሳሲሩ ጉዳያት ደሕንነት ሰሪሕኻ ንምንባር ኸቢድ ይገብሮ ይብል።


text:
ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ኣመሪካ ናብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብዝለሓዀ መልእኽቲ ሓበሬታታት (E-mail) ተናዊጹ ኣብ ዘለወሉ እዋን: ኣብ ከተማ ፊላደልፊያ ክፍለ ግዝኣት ፐንስልቫን ያ ዋዕላ ከቃንዕ ጀሚሩ።
ኣብቲ ሎሚ ዝተኸፍተ ዋዕላ: ኣደ መንበር ናይቲ ዋዕላ ደቢ ዋሰርማን ሹልዝ ቀዳመይቲ ግዳይ ናይቲ ዝለሓዀ መልእኽቲ ሓበሬታታት ብምዃን ካብ መዝነተን ተኣልየን ኣለዋ።
ቁጽሪቶም ዝለሓኹ ናይ መልእኽቲ ሓበሬታታት 20 ሽሕ ከምዝበጽሑ ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ድማ: ኣብቲ ዋዕላ ወግዓዊ ሕጹይነተን ክቕበላ ንዝተቐረባ ተወዳዳሪት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ዝኾና ሂላሪ ክሊንተን ብኣሉታ ከይጸለወን ኣይተረፈን።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ፤ ኣደ-መንበር ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ደቢ ዋሰርማን ሹልዝ ናብ ሂላሪ ክሊንተን ዘድሉ ስራሕ ምስርሐን ዘረጋግጽ ጽሑፋት’ዩ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ተበቲኑ። በዚ ድማ፥ኣብቲ ዋዕላ ቀንዲ መዛረቢ ኣርእስቲ ኣክንዲ ሕጹይነት ሂላሪ ክሊንተን ኮይኑ ዝዕብልል: እዚ ጉዳይ ዝለሓኾ ሓበሬታ መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ’ሎ።
ኣብ መባእታዊ ምርጫ ሰልፊ ደሞክራት ቀንዲ ተወዳዳሪ ሂላሪ ክሊንተን ዝነበሩ በርኒ ሳንደርስ “ኣቐዲመ እዚ ጉዳይ ተዛሪበሉ’የ ዝሰምዓኒ ግን ኣይረኸብኩን። ግዜ ግን ባዕሉ ኣቃሊዕዎ ስለዘሎ ንዓይ ሓድሽ ጉዳይ ኣይኮነን” ክብሉ መግለጺ ሂቦም ኣለው። እዚ ጉዳይ ንደገፍቶም ነቲ ዕረ እናጠዓሞም ዝተቐበልዎ ስዕረት መሊሱ ዝቖስቖሰ ጉዳይ ኮይኑ ተረኺቡሎ።
ደገፍቲ ሳንደርስ ንሻራዊ ኣልያ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ዝኹንን ተቓውሞ ከምዘካየዱውን ተፈሊጡ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ቤት ጽሕፈት ፈደራል መርመራ ኣመሪካ ማለት FBI ብኸመይ ሓበሬታ መልእኽቲ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ልሒዂ ንምፍላጥ መርመራ ከምዝጀመረ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
ኣብ ሞንጎ ኣስራሒት መምህር ብርሃ ንጉሰን፣መሃንዲስ ኣቶ ኣባይ ገብረድንግልን ብጠንቂ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ፣መሃንዲስ፣ኣብ ውሽጢ ዝተወሰነ እዋን፣ኣብ ከተማ ኣኽሱም ህንፃ ሰሪሑ ንከረክብ ተሰማሚዑ ስለዘይካኣለ፣ ኣስራሒት ንካልእ ኮንትራክተር ቆፂረን፣ነቲ ዝተረፈ ስራሕ ዛዚመነኦ።
እንተኾነ ተኸሳሲት መምህር ብርሃ፣ንዝፈረመኦ ውዕል ኣፍሪሰን ተባሂሉ፣ዕዳ ንክከፍላ ብቤት ፍርዲ ተበይንወን‘ሎ።እተን ተኸሳሲት ግና፣ኣብ ኢትዮዽያ ይኹን ኣብ ትግራይ፣ፍትሒ የለን ኢለን ንክድምድማ ከምዝተገደዳ ይዛረባ።ኣቶ ኣባይ ብወገኖም፣ንዘይገንዘቡ ዝጥቀም ዘተባብዕ ሕጊ ኣብ ኢትዮዽያ የለን ይብሉ።
መሃንዲስ ኣቶ ኣባይ፣ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ወርሒ፣ንመንበሪ ሃኒፆም ከረክቡ ድሕሪ ምስማማዖም፣ኣቋሪፆም ናብ ኣሜሪካ ከምዝኣተው፣መምህር ብርሃ፣ ኮንትራክተር ጠፊኡኒ እናበላ ከለዋ፣ኣቶ ኣባይ ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት ናብ ዓዶም ተመሊሶም፣ንዝተረፈ ገንዘብን ዝባኸነ ንብረት-ህንፀትን፣ክፈልኒ ኢሎም ከሲሶም‘ዮም።
ብመሰረት ቤት ፍርዲ ዘሕለፎ ብይን፣መምህር ብርሃ ንጉሰ፣ ንውዕል ስለዘፍረሳ፣ንዝተረፈ ዘይተኸፍለ ገንዘብ ምስ ዋጋ ካብ ጥቅሚ ወፃኢ ዝኾነ ንብረት ተደሚሩ ብዕዳ ተሓታቲት‘የን ኢሉ ንክኸፍላ ወሲኑ‘ሎ።ኣብ ቀፃሊ መደብና፣ካብ ዝምልከቶም ዘፈር ፍትሒ ወይ ሰብ-ሞያ ሕጊ ተወሳኺ መብርሂ ንምቅራብ ክንፍትን ኢና።


text:
ኣብ ስልጣን ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ስልኪ ብምድዋል እንኳዕ ኣሐጎሰኩም ኢሎምዎም ኣለው ንተዓዋታይ ሙሓማዱ ቡሓሪ።
ኮምሽን ምርጫ እታ ሃገር ተዓዋቲ ብዕሊ ኣይኣወጀን።እንተኾነ ግን ወግዓዊ ውፅኢት እቲ ምርጫ ቡሓሪ ብገፊሕ ኣፈላላይ ከምዝመርሑዎም ይገልፅ።ቡሓሪ ኣብ 36 ክፍለግዝኣታት ናይጀሪይ ኣብ መብዛሕቲአን ተዓዊቶም ኣለው።ብልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ድምፂ ይመርሑዎም ንጉድላክ ጆናታን።
ዓወት ቡሓሪ ን16 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝፀንሐ ህዝባዊ ዴሞክራሲታዊ ፓርቲ/PDP/ ዘብቅዕ እዩ።
72 ዓመት ዝዕድሚኦም ቡሓሪ ብመፍንቅለ መንግስቲ ኣብ 1983 ኣ/ፈ ስልጣን ብምሓዝ ን20 ኣዋርሕ ወታደራዊ መራሒ እዮም ነይሮም።ፀኒሑ ንሶም እውን ብኻሊእ ዕልዋ መንግስቲ ካብ ስልጣኖም ወሪዶም።
ደገፍቲ ሙሓማዱ ቡሓሪ ታሕጓሶም ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።
ሰራሕተኛ መጎዓዚያ ማቲ ካማራዲንን ካሊእ ዓርኩን ኣዚዮም ከምዝተሓጎሱ ይገልፁ።
ጓል 30 ዓመት ጆሃና ኣንድሪው ሕጉስቲ ምዃናን ቡሓሪ ከምዝስዕሩ ኣቐዲማ ከምዝፈለጠትን ትገልፅ።
‘’እቲ ውድድር ካብ ዝጅመር እዚ ሰብ እዚ ከምዝዕወት ርግፀኛ ነይረ’’ ዝበለት ንሳ ብምስዓብ ‘’ምኽንያቱ ቅድሚ ሎሚ ነታ ሃገር መሪሑዋ እዩ።ዋላ ህፃን እንተነበርኩ እውን ብዛዕብኡ ሰሚዐ እየ።ነዛ ሃገር ብዝግባእ መሪሑዋ እዩ።ግዕዝይና ኣይንበረን።ዝሕግዘካን ዝከናኸነካን ሰብ እዩ’’ትብል።
ሙርታላ ዝተብሃለ መምህር እውን እዛ ሃገር እዚኣ ለውጢ የድልያ እዩ ክብል ዕግበቱ ገሊፁ’ሎ።
ናይ ፕሬዝዳንት ቡሓሪ ዓወት ኣብ ስልጣን ናይ ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ካብ 1999 ኣ/ፈ ጀሚሩ ዝመርሕ ዝነበረ ፓርቶምን ዘብቅዕ እዩ።
ቡሓሪ እውን ድሕሪ 30 ዓመታት ናብ ስልጣን ደይቦም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ህዝቢ ናይጀሪያ ስቪካዊ መሰሎም ብምፍፃሞም እንኳዕ ኣሐጎሰኩም ኢሎም ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ጆሽ ኤርነስት።


text:
ብመሰረት ጸብጻብ ካብዚ ካብ ኣሜሪካ ዝፍነው NBC News እዞም ክልተ ኣሜሪካዊያን ግዳያት ካብቶም ኣብቲ መጥቓዕቲ ዝሞቱ ልዕሊ 30 ሰባት ምኳኖም ይገልጹ። ሓደ ስሙ ዘይተገልጸ በዓል ስልጣን ኣሜሪካ ኣስማት ኮነ መንነት እቶም ግዳያት ገና ወግዓዊ ከምዝይኮነን ንስድራ ቤቶም ንምንጋር ኣብ ምጽራይ ከምዝርኸቡን ሓቢሮም።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር በልጁም ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ መግለጺ ኣሜሪካ ኣብቲ መጥቓዕቲ ንዝሞቱ ኣሜሪካዊያን ወሲኻ ምስ ህዝቢ በልጁም ኣብ ሓዘን ምህላዎም ገሊጾም።
‘ኣሜሪካ ኣብዚ ዘሕዝን ኣጋጣሚ ኣብ ጎድኒ በልጁምን ሃገራት ኣውሮጳን ደው ትብል። ነቶም እቲ ሓደጋ ምስ ኣጋጠመ ሂወት ንምድሓንን ንዝቆሰሉ ንምሕካምን ናብቲ ቦታ ዝከዱ ኩሎም ድማ ነመስግን። ኣብቲ ነዚ ጭካነ ዝተመልኦ ተግባር ግብረ-ሽበራ ዝፈጸሙ ንምሓዝ ዝካየድ ምርመራን ንፈጸምቲ ናብ ሕጊ ንምቕራብ ዝካየድ መስርሕን ዘድልይ ሓገዝ ምብርካት’ውን ክንቕጽል ኢና።’
ሚስተር ኬሪ ብተወሳኺ ዳዕሽ ሓላፍነት እዚ መጥቓዕቲ ከምዝወሰደ ድሕሪ ምግላጽ ነዚ ጉጅለ ዝድግፍ መንግስቲ ኣብ መላእ ዓለም የለን ኢሎም። ብምቅጻል ንሶምን ሕብረት 60 ሃገራትን ፡ እዚ ጉጅለ ሽበራ ካብ ገጽ መሬት ክሳብ ዝእለ ከምዘየዕርፉ ገሊጾም።
ሚኒስተር ኬሪ ኣብቲ ናይ ብራስለስ ምብጽሖም ምስ ፕረዝደንት ኮሚሽን ኣውሮጳ ዥን ክላውደ ጃከር ድሕሪ ምርኻብ፡ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ንዝኽሪ ግዳያት`ቲ ናይ ሶሉስ መጥቃዕቲ ብራስለስ ዕንባባ ኣንቢሮም።
ሰበ-ስልጣን ቤልጁም ብወገኖም፡ እቲ መጥቓዕቲ ከመይ ከምተፈጸመ ኣመት ንምርኻብን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ኣብ መጥቓዕቲ ፓሪስ ዝተሳተፉ፡ ብራስለስ መሰረቶም ዝገበረ ዕጡቓት ንምርካብን ምርመራ ኣብ ምኽያድ ይረኽቡ።
ሰበ-ስልጣን ኣሜሪካ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ነቲ ናይ ሶሉስ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ክልተ ኣሕዋት ኢብራሂምን ካልድ ኢል-ባካሩ ኣብ ዝርዝር ሽም ጥርጡራት ሽበራ ኣሜሪካ ምጽንሖም ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ንሃርና ክብትኑ ዝኽእሉ ኣመለኻኽታታት ክወገዱ ኣለዎም ክብሉ ዘስምዕዎ ጥንክር ዝበለ መደረን መተሓሳሰቢን ልሙድ ዝብሃል ኣይኮነን።ኣብ ቋንቋ ዝተመስረተ ፌደራሊዝምን ናይ ክልላት ኣመዳድባን ካብ ዝነቕፉ ወገናት ከምዚ ዓይነት ሪኢይቶ ክስማዕ ፀኒሑ እዩ።
ብደረጃ ሃገር-ለኸ ምስ ዝተፈላለዩ ኽፋላት ማሕበረሰብ ብዛዕባ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር እንትዛረቡ ናይ ዜጋታት ተዘዋዊሮም ናይ ምስራሕ መሰሎም ዘይኽበሩሎም ቦታታት ኣለው ኢሎም።
‘’ኣብ ገለ ገሊኡ ቦታታት ናይ ካሊእ ብሄር ተወላዲ ከም ፀላኢ ዝርኣየሉ፣ከም ንምምዝማዝ ዝመፀ ኣራዊት ዝርኣየሉ’’ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ኣብ ገለ ገሊኡ ቦታ ድማ ኣነ ጥራሕ እየ ክሰርሕ ዝኽእል ካሊእ ዋጋ የብሉን ዝብሉ ኣዕናዊ ኣመለኻኽታታት ክውገዱ ኣለዎ’’ኢሎም።
ፀቢብነት ኢሎም ኣብ ዝፀውዑዎምን ኣብ ካልኦት ሽግራትን ሃገራዊ ምርድዳእ ምፍጣር ከምዘድሊ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ሓቢሮም።ኣብ ሕገመንግስቲ ከምኡ እውን ኣብ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ ምርድዳእ የድሊ እዩ ዝበሉ ንሶም እዚ ምርድዳእ እዚ ከይፍጠር ዕንቅፋት ንዝኾኑ ንምቅላስ እውን ኣብ ምርድዳእ ክነብፅሕ ኣለና ኢሎም።
ናይ ኪራይ ኣካቢነት ወኪላት ዝኾኑ ኣተሓሳስባታት ቀዳማይ ፀቢብነት፤ካልኣይ ትምክሕቲ ሳልሳይ ድማ ብሽፋን ሃይማኖት ዝካየድ ኣኽራሪነት እዮም።እዚኦም ንሃገርና ዝብትኑ ኣዕነውቲ ኣመለኻኽታት እዮም ኣብ ዝብል ምርድዳእ ክንፈጥ ኣለና ኢሎም።ንዝርዝሩ ይስምዑ።


text:
ሱዳን ብምኽትል ኣቦመንበር ፈፃሚ ቤት ምኽሪ ኬሚካላዊ ኣጽዋራት ናይ ዝኽልክል ትካል /OPCW/ ኮይና ምምራፃ ገለ ተንተንቲ ስኽፍትኦም ይገልፁ ኣለው።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ወርሒ መስከረም ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ጥሪ 2016 ዓ.ም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዳርፉር ከባቢ ጀበል ማራ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ተጠቒማ ዝብል ፀብፃብ ብምጥቓስ ስኽፍትኦም ይገልፁ።በቲ ኬሚካላዊ መጥቓዕቲ ህፃናት ዝርከቡዎም ኣስታት 250 ሰባት ተቐቲሎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ድማ ቆሲሎም ክኾኑ ከምዝኽእሉ እቲ ፀብፃብ ይሕብር።
እቲ ትካል ብዛዕባ እቲ ፀብፃብ ሓበሬታ ከምዘለዎ ብምግላፅ ነቲ ሪፖርትን ካልኦት ሓበሬታታትን ከምዝምርምሮ ኣብ ዝሓለፈ መስከረም ዝገለፀ ክኸውን ከሎ ብዛዕባ እዚ ናይ ሱዳን ሓላፍነት ግን ርእይቶ ካብ ምሃብ ተዓቂቡ’ሎ።
ማዲ ክራውዘር ኣብ ለንደን ናይ ዝመደብሩ ዌጂንግ ፒስ ዝተባህለ ትካል ሓላፊት እየን።እቲ ትካል ኣብ ሱዳን ንዝፍፀሙ መግሃስትታት ሰብኣዊ መሰላት ብምቅዋም ወፍሪ የካይድ።ሱዳን ምኽትል ፈፃሚት ስራሕ ቤት ምኽሪ ኬሚካላዊ አዝዋር ዝኽልኽል ትካል (OPCW) ኮይና ምምራፃ ንግዳያት እቲ መጥቓዕቲ ውርደት እዩ ይብላ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዶር ግን መንግስቶም ኬሚካላዊ ኣፅዋር ተጠቒሙ ንዝብል ክሲ ነፂጎምዎ ኣለው።ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ናይ ሓሶት ስእልታት እዩ ተጠቒሙ ክብሉ’ውን ተኸራኺሮም።
ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኬሚካላዊ አጽዋር ካሜሮን፣ ጋና፣ ኬንያ፣ ሊቢያ፣ ሞሮኮ፣ ናይጀሪያ፣ ሰኔጋልን ደቡብ ኣፍሪካን ሱዳንን እየን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
September 22, 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ደሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ፋርማጆን ብ5 መስከረም 2018 ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ናብ ኤርትራ ኣትዮም። ካብ ክልቲኦም መራሕቲ ቀዲሙ ናብ ኤርትራ ዝኣተወ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ እዩ። ንሱ ኣብ በይጂንግ ኣብ ዝተጋብአ ሳልሳይ ዋዕላ ምትሕብባር ኣፍሪቃን ቻይናን ድሕሪ ምስታፉ’ዩ፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዓሰብ ዝኣተወ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ሚኒስተር ጕዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ፍጹም ኣረጋን ዝርከብዎም ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፡ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዓሰብ ኣብ ዝኣተዉሉ፣ ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ሰበ ስልጣን መንግስትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ምውቕ ኣቀባብላ ገይሮምሎም። ብድሕር’ዚ ብመስመር ዓሰብ – ቡሬ ክሳብ ዶብ ኢትዮጵያ ብማካይን ተጓዒዞም፡ እቲ ጽርግያ ኣብ ጽቡቕ ኵነታት ከም ዘሎ ኣረጋጊጾም።
ብምቕጻል መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ልክዕ ፍርቂ መዓልቲ ብነፋሪት ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ምጽዋዕ ኣትዮም። ካብኡ ብቐጥታ ናብ ወደብ ባጽዕ እዮም ኣምሪሖም። ኣብ ወደብ ባጽዕ፡ ‘መቐለ’ እተሰምየት ዓባይ መርከብ ኢትዮጵያ ንጡፍ ስራሓ ኣብ ምስልሳል ጸኒሓቶም።
ኩባንያ ዕደና ቢሻ ዘፍረዮ ማዕድን ዚንጎ (zinc) ንምምልላስ ኣብ ዝወጽአ ኣህጉራዊ ጨረታ፡ ንግዳዊ መርከብ ኢትዮጵያ ስለ ዝተዓወተ እያ፡ እዛ መርከብ ስራሓ ንምፍላም ኣብ ወደብ ባጽዕ ዝኣተወት። እታ መርከብ ድሕሪ 20 ዓመት ናብ ወደብ ኤርትራ ዝኣተወት ናይ ፈለማ መርከብ ኢትዮጵያ ብምዃና ታሪኻዊት ይገብራ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚኒስተር ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ናብታ ኣስታት 180 ሜትሮ ንውሓት ዘለዋ ዓባይ መርከብ ብምድያብ፡ ተዛዊሮም ተዓዚቦምዋ። ብኣዘዝቲ ናይታ 20 ሽሕ ቶን ናይ ምስካም ብቕዓት ዘለዋ መርከብ ድማ፡ መብርሂ ተዋሂብዎም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ንጋዜጠኛታት ውሽጥን ወጻእን ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ “መርከብ ‘መቐለ’ ናብ ወደብ ምጽዋዕ ምእታዋ፡ እቲ ኣቐዲመን ክልቲኤን ሃገራት ዝኸተማኦ ስምምዕ፡ ኣብ ባይታ ይትግበር ምህላዉ ዘመስክር እዩ። ከምዚ ትርእይዎ ዘለኹም ድሕሪ ዕስራ ዓመት ‘መቐለ’ ዝተሰምየት መርከብ ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ ባጽዕ ስራሕ ጀሚራ ኣላ። ከምቲ ኣቐዲምኩም ዝተዓዘብክምዎ፡ ወደብ ዓሰብ ንኢትዮጵያ ኣገልግሎት ንኽህብ ኵሉ ኣድላዪ ዘበለ ምድላዋት ይግበረሉ ኣሎ። ኣብ ከባቢ ዘላንበሳ ዘሎ ጽርግያ ጸጊንና፡ ንናይ መሬት መጓዓዝያ ድሉው እንተ ገይርናዮ፡ ክልቲኤን ሃገራት ብመሬት፡ ብባሕርን ሰማይን ርክበን ብምድልዳል፡ ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ብኣቈጻጽራ ግእዝ፡ ንኽልቲኦም ህዝብታት ልዑል ተስፋ ዝህብ እዩ። እዚ ንዓና ጥራይ ዘይኰነ፡ ንምሉእ ዓለም ዓቢ ብስራት እዩ። ንሕና ኸኣ፡ ከም ነቲ ጕዳይ ዝጀመርናን ንምዕባለኡ እንከታተልን መራሕቲ መጠን፡ ንህዝብታት ክልቲአን ሃገራት ዮሃና ክንብሎም ንፈቱ። ከም ህያብ ሓድሽ ዓመት ክቘጽርዎ ድማ እደሊ።” ኢሉ።
ብድሕሪ’ዚ፡ ክልቲኦም መራሕቲ ናብቲ ብ‘ናጻ ንግዳዊ ዞባ’ ዝፍለጥ እዮም ኣምሪሖም። ነቲ ቦታ እናተመያየጡ ተዓዚቦምዎ። ካብኡ ናብቲ ናይ
ምሳሕ ዕድመ እተዳለወሎም ከባቢ ሆቴል ገርጉሱም ኣምሪሖም። እኹል ዕረፍቲ ምስ ወሰዱ፡ ብነፋሪት ናብ ኣስመራ ኣቕሪዖም።
ልክዕ ሰዓት ሸውዓተ ድሕሪ ቐትሪ ምስ ኰነ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይን ንፕረዚደንት ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ፋርማጆ ንምቕባል ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ኣስመራ ተረኺቦም። ብሓባር ብኽብሪ ተቐቢሎምዎ።
ካብኡ ብቐጥታ ፈስቲቫል ኤርትራ ንምዕዛብ ናብ ኤክስፖ ኣትዮም። ኣብኡ ዝጸንሐ ህዝቢ፡ ብዕልልታን ጣቕዒትን’ዩ ተቐቢልዎም። ነቲ ኣብ ፈስቲቫል ዝቐረበ ምርኢት እናተዘዋወሩ ክዕዘቡ እንከለዉ፡ ብኣቕረብቲ ሰፊሕ መብርሂ ተዋሂብዎምን ማእለያ ዘይብሉ ህያባት ተበርኪትሎምን።
ንምሸቱ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንኽልቲኦም መራሕቲ ኣብ ቤተ መንግስቲ ናይ ድራር ዕድመ ገይርሎም። ሰለስቲኦም መራሕቲ ድሕሪ ዘካየድዎ ሰፊሕ ምይይጥ፡ ኣርባዕተ ነጥቢ ዝሓቘፈ ኣገዳሲ ሓባራዊ ስምምዕ ከቲሞም።
ድሕሪ እቲ ታሪኻዊ ስምምዕ፡ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጕዳያትን ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ኣቶ የማነ ገብረኣብ ንጋዜጠኛታት ውሽጥን ወጻእን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ሎሚ ኣብ ሓደ መዓልቲ ክልተ ዓበይቲ ስራሓት ተፈጺሙ ክንብል ንኽእል ኢና። እቲ ቐዳማይ፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተጀመረ ናይ ምትሕብባር መደባት፡ ድሕሪ እቲ ክልቲኦም መራሕቲ ዝገበርዎ ናይ መጠረሽታ ርክብ ንዘሎ ምዕባለታት ንምግምጋም እዩ። እቲ ካልኣይ፡ ነዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘለና ነቲ መደባት ንምቅልጣፍ ማለት ነቲ ሓሙሽተ ዓንቀጻት ናይቲ ስምምዕ ንምቅልጣፍ ዝተገብረ ዘተ እዩ ነይሩ። እዚ ዘተ ኸኣ፡ ኣብ ሓደ ዕጽው ገዛ ኣብ ጠረጴዛ ኮፍ ኢልካ ጥራይ ዘይኰነ፡ ኣብ ባይታ ዘሎ ኵነታት ብምርኣይ እዩ ተኻይዱ።
“መጀመርታ ናይ ዓሰብ ዑደት ነይሩ። ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ዓሰብ በጺሑ። ክሳብ ዶብ ኢትዮጵያ እውን ተጓዒዙ። ወደብ ዓሰብ ገና ብዙሕ ስራሕ ዝሓትት እዩ። ኣብ ዝመጽእ ክልተ ወይ ሰለስተ ወርሒ ብዝወሓደ ከም ዝጅምር ይስራሓሉ ኣሎ። ንሕና ኣብ መሬትና እንዓምሞ ስራሕ ኣሎ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ መሬቱ ዝሰርሖ ኣሎ። ናይ ሓባር መደባት ብሓባር እንገብሮ ኣሎ። ኣብ ናይ ክልቴና ጥራይ እተሓጽረ ኣይኰነን። ካልኦት መሻርኽትን ኣውፈርትን ዝሳተፍዎ ሰፊሕ መደብ ኣብ
ዓሰብ ተጀሚሩ ኣሎ። ስለዚ በዚ ተጀሚርዎ ዘሎ ኣብ ሓጺር ግዜ ምብጋስ ናይቲ ስራሕ ክህሉ እዩ። ወደብ ዓሰብ ኣብቲ ዝድለ ደረጃ ንኽበጽሕ ግዜ ክወስድ ምዃኑን ዓቢ ወፍሪ ከም ዘድልዮን ምፍላጥ የድሊ። ጽርግያ ዓሰብ-ቡሬ ግን፡ ኣብ ኣዝዩ ጽቡቕ ኵነታት እዩ ዘሎ። ስለዚ ብእኡ ስራሕ ንኽጅመር ዋላ ሓንቲ ጸገም የለን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ክሳብ ቡሬ ንዘሎ ጽርግያ፡ ሓደ-ሓደ ጽርግያ ተበላሽዩ ስለ ዝነበረ፡ ንዕኡ ንምጽጋን ኣበርቲዑ ይሰርሕ ኣሎ። እዚ ንምጅማር ስራሕ ዝዕንቅፍ ኣይኰነን። እንተዀነ፡ ኣብቲ ሰፊሕ ኣገልግሎት ክንኣቱ እንተ ዄንና፡ እቲ ጽርግያ ክሰፍሕ ኣለዎ። ዓበይቲ ማካይን ኣብ ሓደ እዋን ከአንግድ ከም ዝኽእል ንምግባሩ መደባት ተታሒዙ ኣሎ። ብዘይካ’ዚ ካልእ ዓበይቲ መደባት ንወደብ ዓሰብ ንምምዕባል ዝተሓስበን ዝተበጋገሰን ኣሎ።
“ናይ ባጽዕ ዑደት እውን ነይሩ። ወደብ ባጽዕ ምስ ወደብ ዓሰብ ብምንጽጻር ኣብ ዝሓሸ ኵነታት ኣሎ። ወደብ ባጽዕ ነቲ ክዀኖ ዝግብኦ ስፍሓትን ዘመናውነትን በጺሑ ማለት ከም ዘይኰነ ንግንዘቦ ኢና። ከምኡ ንክኸውን ዓቢ ወፍሪ ዝሓትት እዩ። ብወገን ኤርትራ፡ ኢትዮጵን ካልኦት መሻርኽትን ዓቕሚ ተወሲኽዎ፡ እናዓበየ ክኸይድ እዩ። ብዘይካኡ ካብ ናይ ኣስመራ ዝበለጸን ዝሰፍሐን ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ባጽዕ ኣሎ። ንሱ እውን፡ ምሉእ ኣገልግሎት ክህብ ከም ዝኽእል ንምግባር እቲ ስራሕ ተጀማሚሩ ኣሎ። ኣብቲ ዘሎ ንእሽቶ ናጻ ዞባ ዝበሃል እውን፡ ክልቲኦም መራሕቲ በጺሖም ነይሮም። ንሱ እውን ኣብ ምብግጋስ ከም ዘሎ ንምርኣይ እምበር፡ ዓቢ ነገር ተሰሪሑ ማለት ኣይኰነን። እዚ ሓደ ኣካል ናይቲ ስራሕ ስለ ዝዀነ፡ ክልቲኦም መራሕቲ ክርእይዎ ክኢሎም ኣለዉ። ኣብ ዑደቶም ከኣ፡ ነዚ እናርኣዩ ነቲ ዘተን ምምኽኻርን ምግምጋምን መደብ ምውጻእን ምሕንጻጽን ብሓባር ተኻይዱ ማለት እዩ።” ብምባል ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
ብድሕሪ’ዚ ኣቶ የማነ ናብቲ ኣብ ኣስመራ እተኻየደ ንጥፈታት እዩ ሰጊሩ። “እቲ ቐንዲ መደብ ናይ መራሕቲ ሰለስቲአን ሃገራት ማለት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልን እዩ ነይሩ። ንሳቶም ብሰፊሑ ተዘራሪቦምን ተመያይጦምን ኣለዉ። ኣብዚ ኣብ ኣስመራ ናይ ሓባር ስምምዕ ናይ ሰለስቲአን ሃገራት ተፈሪሙ ኣሎ። እዚ ባህርያዊ ዝዀነ፡ እቲ ሓደ መቐጸልታ ናይቲ ካልእ ዝዀነ ናይ ሰለስቲአን ሃገራት፡ ብጂኦግራፍ ኣብ
ሓደ ዞባ ስለ ዝርከባ፡ ብሓባር እናተደጋገፍና እንተ ሰሪሕና ኣዝዩ ዓቢ ምግባለ ከነመዝግብ ንኽእል ኢና። ነዚ መሰረት ብምግባር እዩ እምበኣር፡ ፈለማ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስምምዕ ተገይሩ። ናይ ኤርትራን ሶማልን ስምምዕ እውን ስዒቡ። ሎሚ ኸኣ፡ ናይ ሰለስቲአን ሃገራት ስምምዕ ተኸቲሙ ዘሎ።” ድሕሪ ምባሉ፡ ኣብኡ ከም ዘይሕጸር ኣስሚርሉ። ጅቡቲ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን እውን ክዝጽንበራኦ ጻዕርታት ከም ዝግበር ሓቢሩ።
“እቲ ንቐርኒ ኣፍሪቃ ናይ ምቕያር፡ ምምዕባልን ምትሕብባርን ናይ ቀደም ራእይና ዝነበረ ተዓናቒፉ ጸኒሑ ክንብል ንኽእል ኢና። እንተዀነ፡ ሕጂ ናብቲ ቅኑዕ መስመሩ ዝምለሰሉን ፍረ ክረኣየሉ ዝጀመረን ደረጃ በጺሕና ኣለና። ገና ኣብ ምጅማር ከም ዘለና ዝዀነ ይኹን ሰብ ክዝንግዕ የብሉን። እቲ ምጅማር ናብቲ ክንበጽሖ እንደሊ ዝእምት እዩ። ሰለስቲኦም መራሕቲ ደጋጊሞም ከም ዝበልዎ፡ ንስለስቴና ሃገራት ዘለና ናይ ሰብ፡ ባህርያውን ካልእ ጸጋታትን ብሓባር ክነማዕብሎ እንተ ክኢልና፡ ልዕሊ ሰብና ክንበጽሓሉ ዘይንኽእለሉ ዋላ ሓንቲ ምኽንያት የለን” ክብል ኣቶ የማነ ገብርኣብ ገሊጹ።
ንሱ ብምቕጻል፡ “እዚ ሎሚ ተኸቲሙ ዘሎ ስምምዕ ምስቲ ኣቐዲሙ እተኸተመ ስምምዕ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምኡ’ውን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሶማልን ተመሳሳሊ እዩ። እዚ ዘረጋግጾ ሓቂ፡ እቲ ቐዳማይ ስለስቲአን ሃገራት ናይ ነዊሕ ምትእስሳር ናይ ጆኦግራፍ፡ ታሪኽ፡ ባህሊ፡ ቋንቋን ሃይማኖትን ዘለወን ሃገራት ምዃነን መሰረታዊ ዝዀነ ናይ ህዝብታተን ረብሓ ኸኣ፡ ሓደ ምዃኑ እዩ ዘረጋግጽ። እቲ ካልኣይ ድማ፡ ነዚ መሰረት ብምግባር ድልዱል ዝምድና ንምግባር ተበጊስን ከም ዘለዋ ዘረጋግጽ እዩ። እዚ ስምምዕ እዚ ድማ፡ ንናጽነት ግዝኣታዊ ሓድነተንን ልኡላውነተንን ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ከም ዘኽብራ ዘውሕስን ዘረጋግጽን ዓንቀጽ እዩ። ኣብ መጠረሽታኡ ግን፡ እቲ ስምምዕ እንታይ እዩ ዝብል? ሓደ ድልዱል ዝምድና ንኽገብራ ዘዘኻኽር እዩ። ዝምድናአን ንረብሓ ናይ ህዝብታተን ብዘውሕስን ብዘረጋግጽን መንገዲ ከማዕብልኦ ተዳልየንን ተሰማሚዐንን ከም ዘለዋ ይገልጽ። ካልኣይ፡ እዚ ስምምዕ እዚ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ባህላዊ፡ ማሕበራውን ጸጥታውን ሜዳታት ኣብ ክብ ዝበለ ምትሕግጋዝ ከምዝበጽሓ የረጋግጽ። እቲ ሳልሳይ፡ ኣብ ናተን
ዝምድና ጥራይ ከይተሓጽራ ንሰላም፡ ጸጥታን ምርግጋእን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ክንዮኡን ብሓባር ብምውህሃድ ክሰርሓ ምዃነን ይገልጽ። ኣብ መጠረሽታ ድማ፡ ነዚ ትግባረ ናይዚ መደብ ዝከታተልን ዘተግብርን ላዕለዋይ ሓባራዊ ኮሚተ ከምዘቝማ ዝገልጽ እዩ።” ብምባል ንትሕዝቶ እቲ ስምምዕ ኣነጺሩ።
ንሓላፊ ፖለቲካዊ ጕዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ብዛዕባ ጽልዋ እዚ ስምምዕ ከመይ ከም ዝኸውን ካብ ጋዜጠኛታት ሕቶ ቀሪብሉ ነይሩ። “ንሕና ኵሉ ሻብ ክንህወኽ ኣይንደልን፡ እቲ ጽልዋ እወታዊ ከም ዝኸውን ግን ከም ርጉጽ ገይርና ክንወስዶ ንኽእል ኢና። ጽልዋኡ ግን፡ ኣብ መጠረሽታ ብስራሕ ወይ ብተግባር እዩ ዝረጋገጽ። እዚ ስምምዕ እዚ ብግብሪ ክስርሓሉ ምስ ጀመረ፡ ውጽኢቱ ንዅሉ ህዝቢ ርኡይ ክኸውን እዩ። ኣብተን ሰለስተ ሃገራት ፈጢርዎ ዘሎ ተስፋ ብቐሊሉ ዝግመት ኣይኰነን። እዚ ዓቢ ሚዛን ዝወሃቦ እዩ። ሶማል ኣብ ዓቢ ብድሆ ከም ዝጸንሐት ኵላትና ንፈልጦ ኢና። እዚ ንባዕሉ ሶማላውያን ካብቲ ዝጸንሕዎ ሃዋህው ወጺኦም ብኽልተ እግሮም ደው ዝብልሉ ኵነታት ኣብ ምፍጣር ዓቢ እጃም ከም ዝህልዎ ከቶ ኣይንጠራጠርን። እቲ ዘገድስ ስራሕ ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝተሰማማዕናሉ ስለ ዝዀነ፡ ገና ኸኣ ኣብ ምጅማር ስለ ዘለና፡ ምቝሉል ብዝዀነ መንገዲ ክንሕዞን ኣብ ስራሕ ከነውዕሎን ኣለና።
“ካልእ ክንፈልጦ ዘለና፡ ጽልዋ ኢልካ ክትዛረብ እንከለኻ፡ እቲ ደላዪ ጽቡቕ ነዚ ምቅርራብ ናይዘን ሰለስተ ሃገራት ክሕጐሰሉ እዩ። እቲ ብጸቢብ ኣጠማምታኡ ዝግምግሞ ግዳ፡ ከቆናጽቦን ዘይመልክዑ ክህቦን እዩ። እንተ ኽኢሉ ክዕንቅፎ ክጽዕር ምዃኑ ክንጠራጠር የብልናን። እዚ ኸኣ ክገርመናን ከሰክፈናን የብሉን። ባህርያዊ እዩ። ሰብ ሓደ መንገዲ ክኸተል ጸኒሑ፡ እቲ ዝተኸተሎ መንገዲ ከም ዘይሰርሕ ብግብሪ ምስ ተረጋገጸ፡ ጌጋኡ ተቐቢሉ ናብ ቅኑዕ መንገዲ ዝመጽእ ኣሎ። ገለ ኸኣ፡ ኣብ ክንዲ ናብ ቅኑዕ መንገዲ ምምላስ፡ ናብ ምህዳም፡ ተወሳኺ ጌጋ ምፍጻም ወይ መመኽነይታ ዘቕርብ ኣሎ። ስለዚ ኵሉ ብቕኑዕ ጥራይ ክጥምቶ’ዩ ኢልና ክንሓስብ ኣይንኽእልን ኢና።
“እቲ ዝበዝሐ ግን፡ መጀመርታ ህዝብታት ናይ ሰለስቲአን ሃገራት ካብኡ ንላዕሊ እውን እቲ ሰላምን ምዕባለን ዝደሊ ህዝብታት ናይዚ ዞባን ክንዮ
እዚ ዞባን፡ በዚ ምዕባለ ሕጕስ ኣሎ። መሻርኽቲ ናይዘን ሰለስተ ሃገራት ከኣ፡ እጃመን ንምብርካት ድሉዋት ኣለዋ። ነዚ ዝምስክር ስጕምትታት፡ ኣብ ዝመጽእ ግዜ ብተግባር ክርአ እዩ። ስለዚ ጽቡቕ ምጅማር እዩ። እቲ ቐንዲ ነገር፡ እንድሕር ብዛዕባ ጽልዋን ትርጕምን ናይዚ ሕጂ ዘለናዮ ምኽንያት ክንዛረብ ዄንና፡ ከመይ ገይርና ኣብዚ በጺሕና? ኢልና ክንሓትት ክንክእል ኣለና። ኣብዚ ክንበጽሕ ዝኽኣልና፡ ብስራሕ፡ ጽንዓትን ቃልስን እዩ። ኣብ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልን ቃልሲ ስለ ዝተኻየደ፡ መስዋእቲ ስለ እተኸፍለ፡ ጽንዓት ስለ እተንጸባረቐ፡ …ኣብዚ ተበጺሑ። ድሕሪ ሕጂ እውን፡ ብዛዕባ ዝመጽእ ክትሓስብ እንተ ዄንካ፡ ገና እዚ ስራሕ፡ እዚ ጽንዓት፡ እዚ ቘራጽነት፡ … ከም ዘድሊ ክንጠራጠር የብልናን።” ክብል መብርሂ ሂቡ።
ብድሕሪኡ ንጋዜጠኛታት ቓለ መጠይቕ ዝሃበ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሶማል፡ ኣሕመድ ዒሳ ዓወድ እዩ ነይሩ። ቀዳመይቲ ዝቐረብትሉ ሕቶ፡ “ኤርትራ ኣብ ምርግጋእ እዚ ዞባ ኣብ እትኽተሎ ፖሊሲ እንታይ ርእይቶ ኣለካ?” እትብል እያ ነይራ። ሚኒስተር ኣሕመድ፡ “ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ምርግጋእ እዚ ዞባ ዘለዋ ፖሊሲ ኣዝየ ዕጉብ እየ። እዚ ዞባ ከምዚ ዓይነት መርገጺ እዩ ዝደሊ። እዚ ፖሊሲ ኤርትራ፡ ኣብዚ ዞባ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት እንሆ ሕጂ ክትግበር ይጅምር ኣሎ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ፋርማጆን ዓቢ ራእይ ዘለዎም መራሕቲ ስለ ዝዀኑ፡ ነዚ ዞባ ናብ ርህው ሃዋህው ከም ዘሰጋግርዎ ልዑል እምንቶ ኣለኒ። ህዝብታትና ሓደ ዓይነት ባህሊ እዩ ዘለዎም። ሕጂ ዘድልዮም ኣብ መዳይ ፖለቲካን ቍጠባን ምትሕግጋዝ እዩ። ህዝቢ ምስ ህዝቢ ክራኸቡ ኣለዎም። ሰላምን ምርግጋእን ክንፈጥረሎም ኣለና። መራሕትና ቃል ኣትዮምልና ዘለዉ እውን ንሱ እዩ። በዚ ድማ፡ ንመርገጺ ኤርትራ አድንቕ።” ኢሉ።
ብዛዕባ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ሶማልን ኣብ ዝተሓተተሉ ድማ፡ “ሕውነት ህዝብታት ኤርትራን ሶማልን ኣዝዩ ጥቡቕ እዩ። ኣነ ነዊሕ ዓመታት ኣብ ካናዳን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ተቐሚጠ እየ። ንሓደ ኤርትራዊ ብማዕዶ ክርኢ እንከለኹ ጥራይ፡ ነብሰይ ከም ገለ እዩ ዝገብረኒ። ውሽጠይ ባዕሉ ናብቲ ኤርትራዊ ከይደ ንኽሓቕፎ ይደፋፍኣኒ።
ስለዚ ንመዋእል ዝቐጸለ ሕውነታዊ ዝምድና እዩ ዘለና። ምናልባት ሓደ ወለዶ (ancestor) ክህልወና ይኽእል እዩ ዝብል ርድኢት እዩ ዘለኒ። ብዙሓት ሶማላውያን ናብ ኤርትራ ክበጽሑ ባህጊ ኣለዎም። ብኣንጻሩ እውን፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ሶማል ክትበጽሑ ክርእየኩም ልዑል ሃረርታ ኣለኒ።” ብምባል ስምዒቱ ገሊጹ።
ንጽባሒቱ ማለት ብ6 ነሓሰ እውን ኣብ ኤርትራ ዓቢ ፍጻመ እዩ ተሰላሲሉ። ንሱ ድማ፡ ምኽፋት ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ እዩ። ነዚ ልዑል ምድላው እተኻየደሉ መደብ፡ ብንግሆኡ ኣዴታት ብጓይላ፡ ኣባላት ማርሽን ባንድ ድማ ብሙዚቃ፡ ኣማሚቖሙዎ እዮም ኣርፊዶም።
ልክዕ ሰዓት ትሸዓተ፡ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚኒስተር ዶክተር ኣቢይን ነቲ ኣብ ኣፍደገ እቲ ኤምባሲ ዝነበረ ሪበን ብሓባር ብምቝራጽ፡ ምኽፋት ናይቲ ኤምባሲ ብወግዒ ኣበሲሮም። ብሓባር ድማ ብመዝሙር ኢትዮጵያ ተሰንዮም ንባንዴራ ኢትዮጵያ ኣብቲ ቐጽሪ ናይቲ ኤምባሲ ሰቒሎም። ካብኡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ መፍትሕ ናይቲ ኤምባሲ ንቐዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ከረክቦ እንከሎ፡ ኣብቲ ከባቢ ዝነብረ ዕዱም ልዑል ዕልልታን ጣቕዒትን ኣሰሚዑ። ክልቲኦም መራሕቲ ሃገራት ንኽፍልታት እቲ ኤምባሲ እናተዘዋወሩ ተዓዚቦምዎ። ብድሕሪ’ዚ፡ ንዶክተር ኣቢይ ንምፍናው ናብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣቕኒዖም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝመርሖ ጉጅለ፡ ሰዓት ዓሰርተ ቅድሚ ቐትሪ ብፕረዚደንት ኢሳይያስን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኤርትራን ብኽብሪ ተፋንዩ። ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ፈርማጆ፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ሶማል ኣሕመድ ዒሳ ዓወድ፡ ሚኒስተር ንግድን ወፍርን መሓመድ ዓብዱ ሓይር፡ ኣባል ፓርላማ ሶማል ዶክተር ዘካርያ መሓመድ ሓጅን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ሶማል ድማ፡ ከባቢ ሰዓት ሓደ ድሕሪ ቐትሪ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኤርትራን ብኽብሪ ተፋንዮም።


text:
ሃገራዊ ትካል ምርምር ሕርሻ-ሓልሓለ፡ ጐድኒ-ጐድኒ’ቲ ምሩጽ ዘርኢ ብምቕራብ ምህርቲ ሓረስቶት ንምዕባይ ዘካይዶ ምርምራዊ ስራሕ፡ ናይ ስራሕ ዕድል ኣብ ምፍጣር’ውን ኣበርክቶ ይገብር ከምዘሎ፡ ሓላፊ ምምሕዳርን ፋይናንስን ናይ’ቲ ትካል ኣቶ ይሃይስ በርሀ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ኣብ ሓሙሽተ ዞባታት ዝነጥፉ 200 ቀወምቲ፡ ልዕሊ 20 ብኩንትራትን ኣስታት 250 መዓልታዊን ሰራሕተኛታት ከምዘለዉዎ ዝሓበረ ኣቶ ይሃይስ፡ ነበርቲ ከተማ ድባርዋን ከባቢኣን እውን ኣብ እዋን ክረምትን ቀውዕን ኣብ’ቲ ትካል ክሰርሑ ዕድል ከምዝረኽቡ ኣረዲኡ።
ኣብ’ቲ ትካል ካብ ሓሙሽተ ወርሒ ክሳብ 15 ዓመት ዝሰርሑ ዜጋታት ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ ብዝተፈጥረሎም ዕድል ተሓጊዞም መነባብሮኦም ይመርሑ ከምዘለዉ ገሊጾም።
ኣብ 1995 ስርሑ ዝጀመረ – ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ሕርሻ ዝነጥፍ ሃገራዊ ትካል ምርምር ሕርሻ ሓልሓለ፡ ኣብ ዘራእቲ፡ እንስሳታት፡ ባህርያውን ተፈጥሮኣውን ጸጋታትን ሂወታዊ ብዙሕነትን ምርምራት የካይድ። ምሩጽ ዘርኢ ኣእካል፡ ኣሕምልትን ፍረታትን ኣብ ምዕቃብን ንሓረስቶት ኣብ ምቕራብን እውን ይሰርሕ።


text:
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ብዙሃን ድምፂ ዝስምዐሉን ዜጋታት ንባዕሎም ዝመርሕሉን ስርዓት ምፍጣር እምበር ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ቅትለት ምፍፃን ምእሳርን ከምኡ እውን ሰፊሕ ዓፈና ምክያድ ፍታሕ ኣይኮነን ኢሉ’ሎ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ትማሊ ሰሉስ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተቓውሞ ካብ ዝጅመር ልዕሊ 800 ሰባት ከምዝተቐትሉ ይገልፅ።
ብዛዕባ እቲ መግለፂ ተወሳኺ መብርሂ ዝሃቡ ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብዛዕባ ኢትዮጵያ መፅናዕቲ ዘካይዱ ኣቶ ፍስሃ ተክሌ ስግኣቶም ብምግላፅ ይጅምሩ።
“ናይ ኣምነስቲ ስግኣት እዞም ተቓውሞታት ንነዊሕ እዋን ፀኒሖም ኣለው።ኣብ ታሪኽ እታ ሃገር ከምዚ ዝበለ ስፍሓትን ቀፃልነት ዘለዎን ተቓውሞ ክካየድ ፈለማይ ስለዝኾነ ነዞም ሰላማዊ ተቓውሞታት መንግስቲ ብዝሃቦ ናይ ሓይሊ ምላሽ ብዙሓት ሰባት ዝተቐትለሉን ዝተኣስርሉን ዝቖሰልሉን ብምዃኑን ምጥፋእ ንብረትን ብኣፅዋር ዝተዓጀበ ግጭትን ዝነበሮ እዩ።”
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣምነስቲ ኢንተናሽናል ንዝሃቦ አሃዝ ኣብታ ሃገር ወይ ኣብ ባይታ ስለዘየለው ኣይቕበሎን።
መንግስቲ ዝኣወጆ ናይ ህፁፅ ኣዋጅ ዓለምለኸ መዐቀኒ ዘማልአ እንተኾይኑን ነቲ ኣዋጅ ዘፈፅም ኮማንድ ፖስት ዝተውሃቦ ስልጣንን ሰፊሕ ብምዃኑን ንምሉእ ነታ ሃገር ዝሽፍን ብምዃኑን ስግኣት ኣለና ኢሎም ኣቶ ፍስሃ።
እቲ ኣዋጅ ካብ ዘቐመጦም እገዳታት እውን ብሃበ ተረኽበን ብትሃድሶ ምሓዝን ዝብል ስለዘለዎ መብዛሕትኡ ግዜ ዝጥርጠሩ ሰባት ናብ ርሑቕ ወታደራዊ ካምፕታት ስለዝውሰዱ ምስ ስድርኦምን ጠበቓታትን ኣይራኸቡን ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ተቓወምቲ ውድባት ጋዜጣዊ መግለፂ ንከይህቡ ምኽልካሉ ንመሰረታዊ መትከል መሰላት ዝሽርሽርን ኣብ ስግኣት ዘውድቕን እዩ እውን ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ንዕለት 5 ነሐሰ ዝቀረበ ቃለ ወንጌል ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ወንጌል ዮሓንስ 6.22 “ሽዑ እቶም ሕዝቢ ኢየሱስ ኮነ ደቀ መዛሙርቱ ኣብኡ ከም ዘየለዉ ምስ ፈለጡ ናብተን ጃላቡ ደይቦም ንኢየሱስ ኬናድይዎ ናብ ቅፍርናሆም መጹ። ኣብ ስግር ባሕሪ ምስ ረኸብዎ ከኣ “መምህር! መኣዝ ደኣ ናብዚ መጻእካ?” በልዎ። ኢየሱስ ድማ “እተናድዩኒ ዘሎኹም እንጌራ በሊዕኩም ስለ ዝጸገብኩም ኢኹም እምበር፡ በቲ ዝረኣኹምዎ ትእምርቲ ከም ዘይኮነ ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። እምበኣር ምእንቲ እቲ ሓላፊ መግቢ ዘይኮነስ ምእንቲ እቲ ወዲ ሰብ ዚህበኩም ንዘለዓለማዊ ሕይወት ዚኸውን ምግቢ ጸዓሩ። ምኽንያቱ እዚ ሓቂ ከም ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣቦ ብማኅተሙ መስኪሩሉ እዩ” ኢሉ መለሰሎም። ስለዚ ንሳቶም “ፍቓድ ኣምላኽ ክንመልእሲ እንታይ ንግበር?” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ “ፍቓድ ኣምላኽ በቲ ንሱ ዝለኣኾ ክትኣምኑ እዩ” በሎም።” “ሽዑ ንሳቶም “ርኢና ክንኣምነካስ እንታይ ትእምርቲ ትገብር? እቲ እትገብሮኸ እንታይ እዩ? ከምቲ ‘ኪበልዑ ካብ ሰማይ እንጌራ ሃቦም’ ዚብል ተጻሒፉ ዘሎ ኣቦታትና ኣብ በረኻ መና በልዑ” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ “ነቲ ናይ ሓቂ እንጌራ ካብ ሰማይ ኣቦይ እዩ ዝሃበኩም እምበር ነቲ እንጌራ እቲ ካብ ሰማይ ዝሃበኩምሲ ሙሴ ከም ዘይኾነ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ምኽንያቱ እቲ ካብ ሰማይ ዚወርድ ንዓለምውን ሕይወት ዚህብ ናይ ኣምላኽ እንጌራ እዩ” በሎም። ሽዑ ንሳቶም “ጐይታይ! ነቲ እንጌራ እቲ እንዶ ኲሉ ሳዕ ሃበና?” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ ከምዚ በሎም፦ “ናይ ሕይወት እንጌራ ኣነ እየ፣ እቲ ናባይ ዚመጽእ ኣይኪጠምን፣ እቲ ብኣይ ዚኣምን ድማ ከቶ ኣይኪጸምእን እዩ።” ዝብል ነበረ።
ክንዮ ዕለታዊ መግብን ጭንቅን ምስጋር!
ቅዱስነቶም ነታ ምድላይ ኢየሱስ ትብል ቃል ወንጌል እንደገና ብምጥቃስ ንኢየሱስ ክንደልዮ ጥራይ ዘይኮነ ክንፈልጦ ከምዘሎና ብምምልካት ንኢየሱስ ምድላይን ምርካቡን ክንዮ እቲ ግዝያዊ ዕግበትን ፍታሕ ንዋታዊ ጸገማትን ክሰግር ከምዘለዎ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
ምስ እግዚብሔር ዘሎና ርክብከስ ርክብ ባርያ-ጐይታ ኣይኮነን!
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ዝስዕብዎ ዝነበሩ ሥጋዊ ጥሜት ምዕንጋል ጥራይ ዘይኮነስ መንፈሳዊ ጥሜት እውን ከርውን ከጽግብን ነቲ ዓሚቚ ጥሜት ዝዕንግል መንፈሳዊ መግቢ ይህቦም፣ እዚ ከኣ እቲ ንዘለዓለማዊ ሕይወት ዝወሃብ ዕለት ዕለት ከም ዕለታዊ እንጌራ ዝወሃበና ቃሉ ሥጋኡን ደሙን እዩ፣ ኮይኑ ግን እቲ ሕዝቢ ከምቲ ብዙሕ ግዜ ንዓና ዘጋጥመና ገና እቲ ትርጉም ኣይተረደኦምን ሕጊ ብምሕላውን ብባርነትን ዝርከብ መሲልዎም እዚ ግበር እዚ ኣይትግበር ዝብል ዝርዝር ብምንዳይ “ፍቓድ ኣምላኽ ክንመልእሲ እንታይ ንግበር?” በልዎ። ኢየሱስ ከኣ “ፍቓድ ኣምላኽ በቲ ንሱ ዝለኣኾ ክትኣምኑ እዩ” በሎም ይብል።
ግብሪ እግዚብሔር ንምፍጻም ብኢየሱስ ምእማን የድሊ!
ብዙሕ ግዜ ብባህርና ንኢየሱስ ምስ ሰማዕና ንእግዚአብሔር ከሐጒስ እንታይ እግበር ዝብል ሕቶ እዩ ዝመጸና! ኮይኑ ግን ሥራሕ እግዚብሔር ንምፍጻም በቲ ዝለኣኾ ወዱ ምእማን እዩ።
በዓለ ባዚሊካ ሳንታ ማርያ ማጆረ!
ዓመት መጸ ዕለት 5 ነሐሰ በዓለ ባዚሊካ ሳንታ ማጆረ ስለዝዝክር ቅዱስነቶም ነዚ በዓለ ድንግል ማርያም ብምዝካር እኖና ድንግል ማርያም ኣብ እንገብሮ ጒዕዞ እምነት ክትድግፈናን ወትሩ ኣብ ታሕጓስ መደብ እግዚብሔር ኣብ ሕይወትና ክትሕግዘናን ንለምና ድሕሪ ቢሎም ምስ ምእመናን ብሓባር ጸሎተ መልአከ እግዚብሔር ኣዕሪጎም፣


text:
ጅቡትን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ብጉዳይ ስምምዕ ወደብ ይሰሓሓባ
Radio Erena: 09 August 2018
ጅቡቲ፣ ብጉዳይ እቲ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ስምምዕ ወደብ ኣመልኪቱ ኣብ ብሪጣንያ ዝመደበሩ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ብይን ነጺጋቶ።
ሚኒስስትሪ ጉዳያት ወጽኢ ጅቡቲ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ናይ ዱባይ DP world ምስ መንግስቲ ጅቡቲ ኣብ ዝኣተዎ ውዕል ኣርባሒ ከምዘይኮነ ድሕሪ ምውሳኑ ኣህጉራዊ ሕግታት ተኸቲሉ ከቛርጾ ከምዝወሰነ ብምጥቃስ፣ ኣብዚ ቅነ'ዚ ኣብ ለንደን ዝርከብ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ብይን ኣፍልጦ ከምዘይህቦ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ኣገልግሎታት ወደብ ዝነጥፍ DP World ናይ ዱባይ፣ ምስ መንግስቲ ጅቡቲ ዝተፈተነ ናይ ዕርቅን ሽምግልናን መስርሓት ክዕወት ብዘይምኽኣሉ፣ ነቲ ጉዳይ ኣብ ለንደን ናብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ኣምሪሕዎ።
እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ ድማ፣ DP World ኣብ ወደብ ጅቡቲ ናይ ዝተኸሎ ስትራቴጃዊ መሳርሒታት ወደብ ዋንነት ከምዘለዎ'ዩ ጠቒሱ።
ይኹን'ምበር ጅቡቲ፣ ነቲ ናይ ፍርዲ መስርሕ ከምዘይትቕበሎ ብምጥቃስ፣ ብመሰረት እቲ ዝነበረ ስምምዕ፣ ንናይ ዱባይ ኩባንያ ዝግብኦ ካሕሳ ብምኽፋል፣ ኣብቲ ወደብ ዝኾነ ዋንነት ከምዘይህልዎ ኣረጋጊጻ ኣላ።
ብመሰረት'ቲ ጅቡትን DP Worldን ኣብ 2006 ዝኸተምዎ ስምምዕ፣ 67% ዋንነት ምሕደራ ወደብ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ጅቡቲ ክኸውን እንከሎ፣ 33% ናይቲ ኩባንያ'ዩ ኔሩ።
እንተኾነ፣ እቲ ናይ ሕቡራት ኢማራት ትካል፣ ናይ ዕዳጋ ዓብላልነት ንምርግጋጽ፣ ነቲ ወደብ ትሕቲ ዓቕሙ ከምዝሰርሕ ጌርዎ ብምባል'ዩ መንግስቲ ጅቡቲ ነቲ ስምምዕ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሰሪዝዎ።
========================


text:
ናይ ቀደም ምኽትል ፕሬዝዳንት ናይ ሎሚ ድማ መራሒ ሓይልታት ዓማፂያንን ሪያክ ማቻር ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ኣብዘሎ ልዝብ ካልኦት ወገናት ምእታዎም ነቲ ግጭት ጠጠው ንምባል ንዝካየዱ ፃዕርታት ዕንቅፋት ይኸውን ኣሎ ኢሎም።ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ዝምጣየሽ ናይ ሓድነት መሰጋገሪ መንግስቲ ካልኣይ ምኽትል ፕሬዝዳንት ንክኾኑ ንዘቕረብሎም ሓሳብ ከም ዘይቕበሉ እውን ማቻር ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ገሊፆም።
ካልኦት ተሓዊሶምሉ ካብ ዝካየድ ልዝብ ኣብ መንጎናን መንግስትን ዝካየድ ቀጥታዊ ዝርርብ ስሉጥ ውፅእታት ከምፅእን ኣብ ስምምዕ ሰላም ክብፃሕን ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ ኢሎም።
ክልቲኦን ወገናት ዝሓለፈ 10 ነሓሰ 2014 ኣ/ፈ ክራኸቡ ብዘይምኽኣሎም ኢጋድ እቲ ልዝብ ን28 ነሓሰ ኣናዊሕዎ’ሎ።ሪክ ማቻር ነቲ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ፍሽለት ንኣተዓረቕቲ ኢጋድ ወቒሶም።
‘’ብውልቀይ ንቶም ሸምገልቲ እየ ዝነቅፍ’’ ዝበሉ ንሶም ኣስዒቦም ‘’ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ነቲ ልዝብ ሰላም ኣብዝተፈላለዩ እዋናት ኣቛሪፆምዎ፤ቀንዲ ሸምጋሊ ናብ ኒው ዮርክ ኣብዝተጉዓዝሉ እዋን ነቲ ልዝብ ክንቕፅለሉ ንኽእል ነይርና ኢና’’ኢሎም።
ምስ መንግስቲ ቀጥታዊ ልዝብ ንምክያድ ድልየት እንተሃለዎም እውን እቶም ኣታዓረቕቲ ወገናት ንትካላት ስቪል ማሕበረሰብ፣ተኣሲሮም ንዝነበሩ ናይ ቀደም ሰበልጣንን ሓዊሱ ካልኦት ሓሙሽተ ኣካላት ኣብቲ ናይ ጠረጴዛ ዙሪያ ዝርርብ ክካከፉ ሸምገልቲ ይደፍእሉ ኣለው ኢሎም።
ጉጅልኦም ሱር ጠንቂ እቲ ግጭት ክፍታሕ ከምዝደልን ሃገራዊ ሰራዊት፣ስርዓተ ሕግን ስቪላውን ህዝባውን ኣገልግሎታትን ክመሓየሹ ፀዊዖም ኣለው ሪያክ ማቻር።


text:
ብጠንቂ ዘይፅፉፍ ሰነዳት ተባሂሉ ተታሒዛ ዝቀነየትን ሞት ዝተፈረዳን ሱዳናዊት ክርስትያን ሰበይቲ፣ሎሚ ሓሙስ እንደገና ከምዝተፈትሐት ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።
ጠበቃ 27 ዓመት ዝዕድሚኣ መርየም ኢብራሂም ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ፣ ወፃእተኛታት ዲፕሎማታት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ካርቱም ድሕሪ ዘሕደርዎ ፀቅጢ፣ሎሚ ሓሙስ ተፈቲሓ‘ላ ክብል ኣረጋጊፁ።መርየም፣ባዓል ቤታን ክልተ ደቆምን ተታሒዞም ከምዝቀነዮ ዝዝከር‘ዩ።
መርየም ኣቦኣ ሙስሊም ዘዕበየታ ወላዲታ ግና ክርስትያን ክትከውን ከላ፣ ሃይማኖታ ቀይራ ተባሂላ ብክሕደት ከምኡውን ኣብ ቤተ-ክርስትያን ደቡብ ሱዳን ንክርስትያን ሰብኣይ ተመርዕያ ተባሂላ‘ያ ተኸሲሳ ኣብ ሱዳን።
ኣብ ሱዳን ሙስሊም ደቂ-ኣነስትዮ ንክርስትያን ክምርዐዋ ኣይፍቀደለንን፣ ሰብኡት ግና ካብ ምስልምና ወፃኢ‘ውን ንክምርዐው ይኽእሉ‘ዮም።ውልዶም እውን ኣሰሮም ክስዕቡ ይግደዱ።
ኣብ ሱዳን ሃይማኖት ምቅያር‘ውን ክልኩል‘ዩ።መቅፃዕቲ ሞት የስዕብ።


text:
ንመንግስቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ነታ ሃገር ዘጥፍኡ ናይ ወፃኢ ፀላእቲ ኣለው ዝበሉ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኣቶ ጌታቸው ረዳ እቲ ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ክትግበር ዝተወሰነሉ ምኽንያት እዞም ፀላእቲ ኣበይ ደው ከምዝብሉ ስለ ዘይፍለጥ እዩ ኢሎም።
ንዝሓለፈ ሓደ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ዝፀንሐ ተቓውሞ ስዒቡ ዝተረኣየ ቅልውላው ምኽንያት ብምግባር ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ዝጀመረን ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝፀንሕን ህፁፅ ኣዋጅ ትማሊ ሰንበት ኣዊጁ’ሎ።እዚ ኣዋጅ ብቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ወግዓዊ ኮይኑ ኣሎ።
ብዛዕባ እቲ ኣዋጅ ንናይ ወፃኢ ጋዜጠኛታት ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ እቲ ኣዋጅ ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ምስ ዝተልዓሉ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳት ብዝተኣሳሰረ ኣይኮነን ኢሎም።
ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ትማሊ ንመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ዓዲ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣፈፃሚ ኮማንድ ፖስት እቲ ህፁፅ ኣዋጅ ንሕገ መንግስታዊ ስርዓት፣ንሰላምን ደሕንነትን ህዝብታትን ዜጋታትን ንምሕላው ኣድላዩ እዩ ኢሉ ይኣምን እዩ ዝበልዎ ዝርዝር ጉዳያት ከምዝፍፅም ሓቢሮም።
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ነቲ ኣዋጅ መርሚሩ ብክልተ ሲሶ ድምፂ ከፅድቖ ትፅቢት ይግበር።
ሸውዓተ ኣባላት ዝሓቖፈ መርማሪ ቦርድ ኣፈፃፅማ ህፁፅ ኣዋጅ ከምዘጣይሽ እውን ተገሊፁ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ናይ ሓደ ዓመት ናይ ኣቦ መንበርነት ግዝየይ ፈላማይ ተግባር ናይ ቀደም ውድብ ሓደነት ኣፍሪካ ናይ ሎሚ ሕብረት ኣፍሪካ መበል 50 ዓመት ናይ ወርቂ እዮቤል በዓል ኣከባብራ እዩ ምስበሉ ኢትዮጵያ ተዘዋዋሪ ናይ ኣደመንበርነት ሓላፊነት ኣብዚ ታሪኻዊ እዋን ምሓዛ ዘሐጉስ ምግጥጣም እዩ ኢሎም።
ጉዳይ ሰላምን ፀጥታን ኣህጉርና ቀንዲ ትኹረትና ኮይኑ ፀኒሑ ምስበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ብፍላይ ኣብ ቀረባ እዋን ዘተሓሳስቡ ኩነታት ከምዘጋጠሙ ብምሕባር ቅልውላው ደቡብ ሱዳንን ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካ ጠቒሶም።
እዘን ክልተ ኣሓት ሃገራት ካብ ዝኣተውኦ ዓዘቕቲ ንምውፃእ ህፁፅ መፍትሕታት ክንረክብ ይግባእ ምስበሉ እንተዘይኮይኑ ኢሎም ’’ንሰላምን ፀጥታን እዚ ዞባ ብሓፈሻ ድማ ንምሉእ ኣህጉርና ከቢድ ሳሕቤን ክህልዎ እዩ’’ኢሎም።
ብፍላይ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ኩነት ብናይ ምብራቕ ኣፍሪካ ናይ ልምዓት በይነ መንግስታት /ኢጋድ/ ኣደራዳሪነት ኣብ ምክያድ ዘሎ ፃዕሪ ንኽሰምር ክልቲኦም ወገናት ክሰርሑ ኣተሓሳሲቦም።
ዓለምለኸ ማሕበረሰብ እውን ደገፉ ንኽገብር ብምውሳኽ ፀዊዖም።
ኣብ ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካ ኣብ መንጎ ሰዓብቲ ምስልምናን ክርቲያንን ህውከት ንከይጋፋሕ ህፁፅ ስጉምቲ ክውሰድ ኣልዎ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብምስዓብ።
ሕብረት ኣፍሪካ ዝቕፅል ቀዳም ኣብ ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካ ንዝተዋፈረ ብኣፍሪካ ንዝምራሕ ዓቃቢ ሰላም ዝውዕል ገንዘብ ንምትእኽኻብ ናይ ለገስቲ ጉባኤ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከተኣናግድ እዩ።
ቀዳማ ምንስቴር ሃይለማሪያም ያለማሪያም ደሳለኝ ናይ ኣቦመንበርነት ስልጣኖም ንናይ ሞሪታኒያ ፕሬዝዳንት መሓመድ ኦውልድ ኣብድል ዓዚዝ ኣረኪቦም ኣለው።
እቲ ጉባኤ ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ሰላማዊ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ንዘካየደት ማዳጋስካር እውን ተቐቢሉዋ’ሎ።


text:
ኣብ ኤርተራ ቁጽሪ ሕሙማት ሳንቡእ(ቲቢ)ከምዝጎደለ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊት ሕማም ቲቢን ደዌን ሲስተር ሂወት ንጉሰ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢራ።
ካብ`ቶም ናብ ሕክምና ክመጽኡ ትጽቢት ዝተገብረሎም ሰባት: እቶም 33ሚእታዊት ከምዘይመጽኡ ዝሓበረት ሲስተር ሂወት፡ ነዞም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ትካላት ጥዕና ክመጽኡ ዘይከኣሉ ሰባት ናብ`ቲ ቦትኦም ብምኻድ መርመራን ምክትታልን ክግበረሎም መደብ ተታሒዙ ይስረሓሉ ከምዘሎ ገሊጻ።
ብደረጃ ሃገር 76 ምሉእ ኣገልግሎት ሕክምና ቲቢ ዝህባ ትካላት ጥዕና ከምዘለዋን ኣብ ውሽጢ 2 ሰዓታት ሕማም ቲቢ ዘነጽር ሓዲሽ መሳርሒ ተኣታትዩ ብምህላዉ ነቲ ሕማም ኣብ ምክልኻሉን ምጉዳሉን ዓቢ ኣበርክቶ ይገበር ከምዘሎን ዝገለጸት ሲስተር ሂወት፡ ነቶም ተጻዋርነት መድሃኒት ዘጥርዩ ሕሙማት ቲቢ፡ኣብ መርሓኖ ፍሉይ ቦታ ተዳልዩሎም ግቡእ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ይወሃቦም ከምዘሎ ወሲኻ ሓቢራ።
ብኻልእ ወገን ሕማም ቲቢ፡ መድሃኒትካ ከየቋረጽካ ብግቡእ ተኸታቲልካ ብምውሳድ ዝፍወስ ሕማም`ዩ ዝበለት ካብ`ቲ ሕማም ዝተፈወሰት ወ/ሮ ርሻን ዓንደ እያ።


text:
ከምቲ ጐይታ ኢየሱስ ዝደልዮ፥ ናይ ምሉእ ዕርቅን ሕውነታዊ ሱታፌን መጻኢ ንምህናጽ ህርኩት ናይ ሓባር ጻዕሪ ነበግስ፡ ነዚ ተግባር’ዚ ዘይምትጋህን ኣብዚ መዳይ ዘይምዕያይ እዚዩ እቲ ዝዓበየ ናይ እዋናዊ ገበን እዩ ዝኸውን ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራችንስኮ ዕለት 23 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኢየሩሳሌም ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ተኦፊሎስ ሳልሳይ ተቐብሎም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ክኸውን እንከሎ። ብፁዕ ወቅዱስ ተኦፊሎስ ሳልሳይ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ወርሒ ግንቦት 2014 ዓ.ም. ብፁዕ ወቅዱስ ተኦፊሎስ ሳልሳይ ቅዱስ ኣቦናን ብፁዕ ወቅዱስ በርጠለመዎስ ቀዳማዊ ብምስናይ ኣብ ባሲሊካ ቅዱስ መቓብር ዘእግዚእነ ንዘካየድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ሞሳ ምዃኑ ነቲ ዝተኻየደር ርክብ ዝተኸታተሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ቡሶሎ ገሊጾም።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘስሞዎ ዘረባ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲትያን ናብ ሓድነተ ኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ጉዕዞ እናማዕበለ ክኸይድ፡ ሓቀይና ድላይን ምሉእ ጻዕርን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ከምዘረጋገጹ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ቡሶሎ ኣስዒቦም፥ ነዚ ዘይምኽዋን እቲ ናይ ክርስቶስ ሕጹጽ ጻውዒትን ናይ ጊዜ ምልክታን ሸለል ምባል እዩ ዝኸውን ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ኣብ 2014 ዓ.ም. ኣብ ኢየሩሳሌም ሓዋርያዊ ንግደት ኣብ ዝፈጸምሉ እዋን ኣብቲ ናይ ጐይታና ባዶ መቓብር ቅዱስ ስፍራ ብሓባር ዘካይድዎ ጸሎትን መንፈሳዊ ንግደትን ዘኪሮም፡ እቲ ባዚሊካ ቅዱስ መቓብር ዝተገብረሉ ዳግመ ሕዳሴ ነቲ እውነተይና ጥንታዊ መልክዑን ኩነቱን ብትኽልል እሙን ከይኑ ዝተፈጸመን ብሓቂ ነቲ ካብቲ ባዶ መቓብር ዝምንጭው ምስክርነት ዘቓልሕ እውን እዮ፡ ንዳግመ ሕዳሴ እቲ ቅዱስ ስፍራ ናይ ግሪክ ስርዓት እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያንን ናይ ኣርመናዊት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ቅድስቲ መንበር ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ስፍራ ዓቃብን ብሓባር ዝፈጸምዎ ምዃኑ እውን ጠቒሶም፥ ኣስዒቦም እውን ንቕድስቲ መሬት ዘድምይ ዘሎ ልዕሊ ኣሰርተታት ዓመታት ዘቑጽር ዘሎ ግጭት ምኽንያት ንዝሳቐዩ ቅርበቶም ከምዘረጋገጹ ቡሶሎ ኣፍሊጦም።
እቲ ዘሎ ዘይርጉጽ ኩነትን ኣብ መንጐ ዝተፈላለዩ ወገናት ዘሎ ዘይምርድዳእ ዘይውሕስነትን መሰረታዊ ሰብኣዊ ክብርታትን ኣብ ምድራትን ናይ ገዛእ ርእስኻ ሃገርን ሓዲግካ ንምስዳድ ውሳኔታት ይድርኽ ኣሎ። ምእንቲ’ዚ ነቲ ኩነት እግዚኣብሔር ክልውጦ እናተማሕጸንኩ እቶም ኣብቲ ናይቲ ከባቢ ዘሎ ህልው ኩነታት ኢድ ዘለዎም ኩሎም ኣብ ፍትሕን ናይ ኵሉ ሰብአዊ ክብርን ኣፍልጦ ኣብ ምሃብ ዝጸንዔ ርጉጽ ሰላም ኣብ ምርግጋጽ ብብርቱዕ ክጽዕሩ እላበው።
ምእንቲ’ዚ ብምሉእ ድላይን ሓይልን ብጽንዓትን፡ ዝዀነ ይዅን ዓይነት ዓመጽን ኣድልዎን ጸረ ሰብእን ናይ ኣይሁድን ክርስቲያንን እስላምን ዝውክል ናይ ኣምልኾ ቅዱሳት ስፍራን ዓመጽ ምንጻግ የድሊ። ናይ ቅድስቲ መሬት ህልው ኩነት ኵሉ ብሰላም ዝነብረሉ ስፍራ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ እንተዘይኰይኑ ንዅሉ ናብ ስቓይ ዝዳርግ መዕለቢ ዘይብሉ ውጥረት እዩ ዝሰፍሕ ከምዝበሉ ቡሶሎ ኣመልኪቶም።
ቅዱስነቶም ነቶም ኣብ ቅድስቲ መሬት ዝነብሩ ወገናት ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይቲ ከባቢ ሕብረተሰብ ምሉእ ካብ ዝገብር ሓደ ክፋል ምዃኑ ኣፍልጦ ክረኽቡን ንናይ ሓባር ጥቕምን ሕንጸት ሰላምን ኣበርክቶ ዘለዎም ምዃኖም ምፍላጥ የድሊ። እዚ ኣበርክቶ’ዚ ድማ ስሉጥ ዝኸውን ኣብ መንጐ ኣብተን ኣብቲ ከባቢ ዘለዋ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ወትሩ ዝብርኽ ስኒት ምስ ዝህልው እዩ።
ክርስቲያን ኣባይቲ ስድራን ክርስቲያን መንእሰያትን ከባቢኦም ሓዲጐም ንኸይስደዱ ብሓባር ዝቐርብ ድጋፍ ምብርታዕን ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኵለን ሃይማኖታት ሕውነት ዘማዕብል ርክብ ክረጋገጽ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ብሓባር ኣበርክቶ ክህልወን ድማ ኣተሓሳሲቦም፥ ምእንቲ’ዚ “ንስኻ ከም ዝለኣኽካኒ ዓለም ምእንቲ ክኣምንሲ ኵላቶም ሓደ ምእንቲ ኽኾኑ” (ዮሓ. 17፡ 20-26 ተመል.) ዝብል ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ጸሎት ኣብ ጽርሓ ጽዮን ጠቒሶም ናብ ምሉእ ሓድነት ኩለን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ኣብ ዝግበር ናይ ሓባር ጉዕዞ፡ ቅዱስነቶም ሓቀይናን ምሉእ ጽዕርን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣረጋጊጾም፥ ሎሚ እውን እንተዀነ እቲ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ቁስሊ ኣብ ናይ ብዙሓት ኣእምሮ ኣሰር ሓዲጉ እዩ። ነቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ምቕያር ዝከኣል ኣይኰነን። እቲ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ብስእነት ፍቕሪ ዝተፈጸሙ ግድፈታት ናይ ምሉእ ዕርቅን ሕውነታዊ ሱታፌን መጻኢ ኣሚትና ነቲ ጐይታ ዝተመነዮ ከንፍጽም ብሓባር ንጽዓር። እዚ ዘይምፍጻም ግና ብሓቂ ሕጹጽ ናይ ክርስቶስ ለበዋን መንፈስ ቅዱስ ኣብ ጉዕዞ ቤተ ክርስቲያን ዝዘርኦ እዋናዊ መልክታን ዘየኽብር ዓቢይ ናይ እዋንና ገበን እዩ ዝኸውን ከምዝበሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣስዒቦም፥ እቲ ከም ግብረ መልሲ ዝተለዋወጥናዮ ሱቕታ ሓድ ሕዳዊ ምርስሳዕን ዝተለዋወጥናዮም ግዚታትን ክስታትን ንናይ ሎሚ ኩነት ሓደጋን ንናይ ዘይንጹር መጻኢ መሰረት ኰይኑ ንሓድነትን ውህደትን ንዝኣመተ ናይ ሓባር ጉዕዞና ከየሰናኽል ብሓባር ንጸልይን። ብሓባር ምእንቲ ምስፋሕ ወንጌልን ምእንቲ ድኻታትን ዝተናዕቁን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ንዕየይ ምስ በሉ ብሓባር ኣቡነ ዘበሰማያት ጸሎት ቅድሚ ምድጋም ቅዱስ ኣቦና ንክርስቲያን ኣሕዋት ኣብ ቅድስቲ መሬት ቅርበቶምን ነቶም ኣብቲ ከባቢ ዘለዋ ካልኦት ዓበይቲ ሃይማኖታት ፍቑር ምሕዝነቶምን ብምርግጋጽ፡ ኣብቲ ከባቢ ንኹሉ ነባሪ ዝዀነ ሰላም ክመጽእ እትስፈውን እጽልይን ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ቡሶሎ ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ተኦፊሎስ ሳልሳይ እቲ ዕለት 22 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ንሓዋርያዊ ምብጻሕ ብናይ ፓትሪያክ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ኣሪስታርኮስን ብሊቀ ዲያቆናት ማርኮስን ራሚ ሞግራቢን ዳአር ኤሊያስ ሞግራቢን ተሰንዮን ነቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ውርሒ ግንቦት 2014 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ መሬት ንዘካይድዎ ምብጻሕን ርክብን ሞሳ ዝኣተዉ ክዀኑ እንከለዉ፡ ኣብዚ ክሳብ ዕለት 25 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ዝቕጽል መደብ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ብፁዕ ቅዱስ ተኦፊሎስ ሳልሳይ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊንን ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ጉዳይ ርክባት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፖውል ጋላገርን ምስ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓድነት ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ኩርት ኮኽን ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ርክብ ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ዣን ልዊስ ታውራን ክራኸቡ ምዃኖም ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ቡሶሎ ኣፍሊጦም።


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
- | መእተዊ መደብ IM ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርቲ
መእተዊ መደብ IM ናይ 2ይ ደረጃ ትምህርቲ
ኣዚ መእተዊ መደብ ብፉሉይ ነቶም ብቑዓት ዘይ ኮኑ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዝዳሎ ሃገራዊ መደብ አዩ። መእተዊ መደብ IM ሓሙሽተ ክፋላት ኣለዎ፣ ዕላምኡ ከኣ ተማሃሮ ብቑዓት ኮይኖም ንስራሕን ንቤት ትምህርቲ ሞያን ምቕራብ አዩ።
Preparandutbildningen (IMPRE)
ምድላው ኮርስ
Programinriktat individuellt val (IMPRO)
መደብ ግላዊ ምርጫ የተኩር
Yrkesintroduktion (IMYRK)
መእተዊ ስራሕ
Individuellt alternativ (IMIND)
ውልቓዊ ምርጫ
Språkintroduktion (IMSPR)
ምእተዊ ቓንቓ
ዝተፈላለዩ ሕቶታትን መልስታቶምን ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ Staffanskolans ንIM ተማሃሮ፣
ተማሃራይ፣ መማህርተይ ናብ ንጥፈታት ምስ ዝኸዱ ኣነ ኣብ ገዛይ ኮፍ ይብል። ናይ ቤት ትምህርቲ ንጥፈታት ስራሕ ኮይኑ ስለ ዘይስመዓኒ።
መልሲ፣ ሰሙናዊ ናይ ስፖርትን ካልኦት ንጥፈታትን ብናይ ቤት ትምህርቲ ሕጊ ግዴታ ይፍጸም።
ተማሃራይ፣ ኣብ ናይ ግሩፕ ስራሕ ብውልቀይ ክሰርሕ ይመርጽ። አቲ ዝበለጸ ከኣ ይመስለኒ።
መልሲ፣ ንይ ሓባር ስራሕ ናይ ቤት ትምህርቲ ስራሕ አዩ ሞ ኩሉ ተማሃራይ ከኣ ክሳተፎ ኣለዎ።
ተማሃራይ፣ ኣብ ግዜ ስፖርት ምስ ደቂ ኣንስትዮ ጥራይ ክሰርሕ ይደሊ።
መልሲ፣ ክፍለ ግዜ ስፖርት መባአታ ኣተሓናብሳ የጠቓልል፣ ኣወዳትን ኣዋልድን ድማ ብዘይ ኣፋላላይ ብሓባር የሳትፍ።
ተማሃራይ፣ እግረይ ተቖንዝየ ናይ ስፖርት ክዳነይ ረሲዐዮ ስፖርት ክሰርሕ ኣይክእልን አየ።
መልሲ፣ ንስካ ኩሉ ግዜ ኣብ ናይ ስፖርት ግዝያት ክትርከብ ኣለካን ምስ መምህር ናይ ስፖርት ከኣ ክትዛራረብ ኣለካ።
ተማሃራይ፣ ሕጋጋት ካብ ክላስ ንዘብኮረ ተማሃራይ እንታይ እዮም፧
መልሲ፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ክፍለ ግዝያት ክትሳተፍ ኣለካ፣ ኣብ ግዜኻ ምርካብ ከኣ ብመምህርካ ይሕበር።
ተማሃራይ፣ ኣብ ክፍለ ግዜ መኣስ ቴለፎን ክትጥቐም ኣለካ፧
መልሲ፣ ቴለፎን መኣስ ክትጥቐም ኣለካ ወይ የብልካን ብመምህርካ ይውሰን።
ተማሃራይ፣ ባጅላ ወይ ዲፕሎም መዓስ አየ ዝወስድ፧
መልሲ፣ ኣብዚ ናይ IMSPR ዝተፈላለዩ ደረጃታት ተማሃር ኣለካ። ኩሎም ስደተኛታት ኣብ ስሉሰን (Slussen) ይጅምሩ።
ኣብ 1ይ ደረጃ ተጽንዕ (SVA) ክሳብ 3ይ ክፍሊ
ኣብ 2ይ ደረጃ ተጽንዕ (SVA) ክሳብ 6ይ ክፍሊ
ኣብ 3ይ ደረጃ ተጽንዕ (SVA) ክሳብ 9ይ ክፍሊ
ተማሃራይ፣ ደረጃ ትምህርቲ መዓስ ክሰግር ይፍቀደኒ፧
መልሲ፣ ብደረጃ ፍልጠት ተማሃሮ ናይ (SVA) ክፍለ ግዜ ምስ ተወድአ ክሰግር ይከኣል። መገምገሚ ብዝሒ ዝተወድአ መጻሕፍቲ ወይ ወረቓቕቲ ዘይ ኮነስ ተማሃሮ ብዝሕዝዎ ብቕዓት አዩ ዝምዘን።
ተማሃራይ፣ ኣነ መዓስ አየ ኣብ ናይ ሃገራዊ መደብ ትምህርቲ ዝጅምር፧
መልሲ፣ ኣብ ናይ ሃገራዊ መደብ ትምህርትን yrkesförberedandeን ክትሓትት ትከል ናይ 8ይ ክፍሊ ምስ ትወድእ ጥራይ እዩ። ኣብ ናይ ስሩዕ ትምህርቲ ድማ 12 ክፍሊ ምስ ትዛዝም ይፍቀደካ። ኣብዚ መደብ እዚ ካብዚ ወጻኢ ቦታ ክትረክብ ኣይከኣልን አዩ። ምስ ርእሰ መማህራን ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ።
ተማሃራይ፣ ክሳብ መዓስ አየ IM ክመሃር፧
መልሲ፣ ክሳብ ወዲ 20 ዓመት ትመልእ ክትመሃር ትኽእል አኻ።
ተማሃራይ፣ ኣነ ባጅላ ወይ ዲፕሎም አንተ ዘይ ብለይ መዓስ IM ይውድእ። እንታይ ከ ሳዕቤን ኣለዎ።
መልሲ፣ ሓበሬታ ካብ ረእሰ መማህራን ክወሃበካ አዩ።
ተማሃራይ፣ ብዛዕባ መጻእየይን ትምህርተይን ሕቶ ምስ ዝህልወኒ ምስ መን ይራኸብ።
መልሲ፣ ኣብ ሰዓታት ስራሕ ናይ IM ኣብ ዝመረጽካዮ ግዜ ምስ ርእሰ መማህራን ክትራኸብ ትኸል።
ተማሃራይ፣ ኣነ መዓስ ሓገዝ ገንዘብ (CSN) ይረክብ።
መልሲ፣ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዝህልወካን ምሉአ ሰዓታት ተተማሂርካን ሓገዝ ገንዘብ (CSN) ቐጥታ ክትረክብ ትኽእል። ካብ ዝኾነ ኣታዊ ተዘይ ብልካ ተወሳኺ ሓገዝ ንምርካብ ባዕልኻ ትሓትት። ሓገዝ ገንዘብ (CSN) ክትረክብ እንተ ደኣ ደሊኻ 100% ኣብ ትምህርትኻ ክትርከብ ኣለካ። ብዙሕ ብኩራት ምስ ዝህልወካ ግን ክትምንጠል(ክተርፍ) ይኽእል እዩ።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ብሰንኪ መንግስታዊ ቀይድታት ተንቀሳቃሲ ቴሌፎንን ኣገልግሎት ኢንተርነትን እቲ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ጸጥታ አቀዲምካ ክፍለጥ ናይ ዘይምኽኣል ባህሪ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ብዙሕ ክፍልታት’ታ ሃገር ዝህቦ ቆንስላዊ ኣገልግሎት ብዘይ ቅድመ መጠንቐቕታ ዝተገደበ ኽኸውን ይኽእል’ዩ ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ሰባት ከም ልሙድ ክሕሰብ ዝኽእል ርኽባት፡ ምኽትታል መራኸቢ ብዙሃን፡ኣኼባታት ምስ መንግስታት ወይ አካላት ወጻኢ ምኽያድ ሰዓታት እቶ እቶ ምጥሓስ ዝበሉ ተግባራት ንውልቀ ሰባት ክእሰሩ ዝፈቅድ ዓንቀጻት ዝሓወሰ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን 8 ጥቅምቲ 2016 ተግባራዊ ጌሩ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተአሰሩ ዜጋታት ኣሜሪካ ኣመልኪቱ ንኤምባሲ ኣሜሪካ ኣየፍልጥን’ዩ ዝበለ‘ቲ መጠንቐቕታ ምሉእ አዋጅ ትግባረ’ቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኤምባሲ ኣሜሪካ ምርኻብ ይኸአል ኢሉ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነብሩ ወይ ናብ ኢትዮጵያ ክገሹ ዝደልዩ ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ኣብዝምልከት ንዘሎ ሓበሬታ ደሕንነትን ጸጥታ ርእዩ ኢሉ’ሎ።
ኣብታ ሃገር ብዘሎ አቐዲምካ ክፍለጥ ዘይከአል ኩነታት መራኸቢ ሓበሬታ ብናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ወይ (SMS) ንኽረኽቡ ሞባይል ስልኮም ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ከምዝግቡ ዝመኸረ ቤት ዕዩ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣብ ፕሮግራም ስቴፕ(Smart Traveler Enrollerment Program) ክምዝገቡ’ውን መኺሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ መጠንቐቕታ መገሻ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ናብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ምንባብ ይከአል።
ብሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ቅድሚ ሕጂ ዝወጸ መጠንቐቕታ መገሻ ዜጋታቱ ናብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ምንባብ ይኸአል።


text:
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኮሙን ብሕሱር ዋጋ ዝሸይጥ ዘቤታዊ ዕዳጋ ኣለዎ፡ እቲ ክራይ ገዛውቲ ድማ ኣብታ ሃገር እቲ ዝሓሰረ እዩ። ብዙሕ ዓይነት መንበሪ ኣባይትን ቪላታትን ባይታዊ ኣፓርትመንት ወይ እኩብ መንበሪ ኣባይትን መንበሪ ገዛውትን ዝካረን ኮንዶሚንዩምን ኣሎ።
ኣብ ክሪስትያንስታድ ፍሉይ ቤትጽሕፈት ኣባይቲ የልቦን። ንብዝሒ ዓይነታት፡ ዘይተኻረየ ገዛውትን ናይ ምክራይ ተኽእሎን ዚምልከት ሓበሬታ ንምርካብ ነቲ ዝዓበየ ምምሕዳር ኣባይቲ ርኸቦ። ዝበዝሑ ናይ መስርዕ ሒዝካ ምጽናሕ ኣገባብ እዮም ዚኽተሉ።
ናይ ውልቅኻ ገዛ ክትሰርሕ ትደሊ እንተ ዄንካ ወይ ንቪላ ዘስርሕ ቦታ እንተ ደሊኻ እቲ
ናይቲ ኮሙን ቤትጽሕፈት ዜግነት ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቋንቋታት ዓረብ፡ ኣልባንያ፡ ቦስንያ፡ ፊንላንድስቨንስካ፡ ቻይና፡ ክሮዋት፡ ፖላንድ፡ ሰርቦክሮዋት፡ ሶማሊን ሶራኒን
ማሕበራትን ምትእኻባትን
እታ 500 መኽሰብ ዘይብለን ማሕበራት ዘለዋ ክሪስትያንስታድ ኮሙን ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። እቲ ምርጫ ኩሉ ዝጠርነፈን እተፈላለየን እዩ። ኣብኡ፡ ናብ ምኩራትን መንእሰያትን ንምቅስቓስን ዝጠመተ ባህላዊ ማሕበራት፡ ስካውት፡ ብረጋቢት ዚግበር ስፖርት፡ ማሕበራት ጃርዲንን፡ ማሕበራት ስፖርትን ኣሎ።
ኣብቲ ናይ
ማሕበራት ደብተርና፡ እተን እተፈላለያ ማሕበራት ዘቕርባኦ ናይ ንጥፈታት ኣማራጺታት ክትረክብ ትኽእል።
ኣብ ክሪስትያንስታድ
ከመይ ጌርካ ማሕበር ከም ዚጅመር ንምፍላጥ ሓበሬታ ምስ እትደሊ ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ሓበሬታ ኣሎ።
ማሕበር እንታይ ምዃኑ ንምፍላጥ ብተወሳኺ ኣንብብ። እቲ ሓበሬታ ብሓያሎ ቋንቋታት ኣሎ
Vad finns i närområdet
ናይቲ ኮሙን ዜግነት ማእከል ምስቲ ኮሙን ኣብ እትገብሮ ርክብ ከመይ ክትግብር ከም ዘሎካ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ። ኣብቲ ማእከል ዘለዉ ሰራሕተኛታት ብዙሕ ቋንቋታት እዮም ዚዛረቡ፡ ስለዚ ሓገዝ ተርጓማይ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብያተ ሸቐጥ
ክሪስትያንስታድ ናይ ንግዲ ከተማ ንምዃን ነዊሕ ያታዊ ተመክሮ ኣለዋ፡ ናይ ከተማ ማእከል ብምዃን እውን ተሸሊማ እያ። ኣብኣ፡ እተፈላለዩ ድኳናትን ናይ መግቢ ሸቐጥን ካፈታትን ኣብያተመግብን ኣለዉ። ኣብቲ ሰንትሩም ድማ ኣደራሽ ዕዳጋን (ጋለርያ) ኣሎ፡ ኣብቲ ከባቢ ከተማ ድማ ናይ ንግዲ ማእከል ኪስራሕ ትልሚ ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብቲ ኮሙን
ብዙሕ ናይ ሕርሻ ፍርያት ድኳናት ኣሎ።
እቲ ኣብ ክሪስትያንስታድ ዚርከብ ቤትንባብ
ኣብ ክሪስቲያንስታድ
ሓደ ማእከላይ ቤትንባብን 11 ጨንፈር ቤትንባብን፡ ክልተ መለቅሒ ነቝጣን ሓደ ኣውቶቡስ ቤትንባብን ኣሎ። እቲ ማእከላይ ቤትንባብ
ናይ ጋዜጣታት መንበቢ ክፍሊ ኣለዎ፡ ኣብኡ ኮፍ ኢልካ ድማ ናይቲ ዕለት’ቲ ጋዜጣ ተንብብ፡ መጽሔታት ትገናጽል ወይ ናይ ወጻኢ ጋዜጣታት ተንብብ፡ ኣብ ወረቐት ወይ ድማ ኣብ ኢንተርነት።
ስራሕን ሰናይ መነባብሮ (ሶሲያለን)
ደገፍ፡ ሓገዝን ምኽርን ምስ እትደሊ እቲ ኮሙን ብብዙሕ መገዲ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ውሕስነት ካሳን ቤትጽሕፈ ቀረጽን ኣብ ክሪስትያንስታድ ቤትጽሕፈት ኣለዎም። ኣብቲ ናይ ክሪስትያንስታድ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ ድማ ብዛዕባ ስራሕን ትምህርትን
ብዙሕ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። (እቲ ሓበሬታ ብብዙሕ ቋንቋታት እዩ)።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቶም ናብ ክሪስትያንስታድ ዝመጹ ሓደስቲ ስድራቤት ብመገዲ ናይቲ ስሉሰን Slussen ዚብሃል ናይቲ ኮሙን ዕማም ምስ ቅድመ-ትምህርትን መባእታዊ ትምህርትን ርክብ ኪገብሩ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ክሪስቲያንስታድ ንደቂ 1-5 ዝኸውን ቅድመ-ቤትትምህርትን ከምኡውን ጽድያዊ ሰመስተር ክሳዕ 13 ዓመት ዝመልኡ ንቐዳማይ ክፍሊ ህጻናት ዝኸውን ማእከል ትርፊ ግዜ ኣሎ። ማእከል ትርፊ ግዜ ቅድሚ ወይ ድሕሪ ትምህርትን ኣብ ግዜ ዕረፍትን ክፉት እዩ። ከምኡውን ከም ኣማራጺ ቅድመ-ቤትትምህርቲ ወይ ማእከል ትርፊ ግዜ ዝኾነ ትምህርታዊ ክንክን ኣሎ፡ ናብቶም ዕድመኦም ተጠቒሱ ዘሎ ህጻናት ዝቐንዐ ድማ እዩ። ኣብ ክሪስቲያንስታድ ናብ ደጋዊ ትምህርቲ ዝቐንዑ ቅድመ ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ፡ ከምኡውን ናብቶም ወለዶም ለይቲ ወይ ምሸት ዝሰርሑ ህጻናት ዝቐንዐ ለይቲ ዝኽፈት ቅድመ-ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ።
እቶም ኣብ ክርስትያንስታድ ሓደስቲ ዝኾኑ
ምስ ክንክን ህጻናት ርክብ ንምግባር
ብመገዲ ስሉሰን Slussen ሓገዝ ኪረኽቡ ይኽእሉ እዮም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ክሪስትያንስታድ ኮሙን ነቶም 6 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ቅድመትምህርቲ ኣሎ።
ገለ ናይቲ ኮሙን ኣብያተትምህርቲ ኣብ ፍሉይ ሸነኻት ከትኵራ መሪጸን ኣለዋ፡ ከም ኣብ ስፖርት፡ ባህሊ፡ ስእሊ፡ ውሑስ ምዕባለ፡ ተክኒክ፡ ኢምብረዛን ሞንተሶሪን።
ኣብ ክርስቲያንስታድ 12 ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ፡ ካብዚኣቶም ከኣ 5 ናይ ኮሙን 7 ድማ ናይ ብሕቲ እዮም። እቶም 5 ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲ 17 ካብቶም 18 ሃገራዊ መደባት የቕርቡ። ብተወሳኺ ብሃገር እተፈልጠ ናብ ኵዕሶ እግርን ኵዕሶ ኢድን ዝቐንዐ ናይ ስፖርት ስልጠና ኣሎ። ከምኡውን ናብቶም ኣካላዊ ስንክልና ዘለዎም መንእሰያት ዝዓለመ ሃገራዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
እቲ ብቛንቋ ኣደ ዚካየድ ትምህርቲ፣ ቋንቋ ኣደ ኣብ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ይኹን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ናቱ ካሪክሉም ዘለዎ ናይ ውልቂ ዓይነትትምህርቲ እዩ።
ኣብ ክርስትያንስታድ
ናብ ልምምድን ናብ ኣእምሮኣውን እተፈላለየን ስንክልናን ዝጠመተ ፍሉይ መባእታዊ ቤትትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣሎ
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ክሪስትያንስታድ ኮሙን ነቶም ምሉእ ዕድመኦም ኪምሃሩ ዚደልዩ ሰባት እተፈላለየ ምርጫታት ኣሎ። እቲ ኮሙን ነቲ ኣብ ኣባጽሕ ዘሎ ፍልጠት ንምድንፋዕን ነቲ ኢንዱስትርያዊ ህይወት ንኺበቕዑን ብንጡፍ ይሰርሕ፡
እቶም ዕድመኦም 18-64 ዝኾነ፡ ሓደስቲ ኣብ ሽወደን ዝኾኑ፡ ናይ መትከል እግሪ መደብ ዘለዎም፡ ወይ ስደተኛ ዘመድ ዘለዎምን ኣብቲ ኮሙን ንመጀመርያ ግዜ ድሕሪ ግንቦት 1-2013 እተመዝገቡ፡ ናይ ማሕበረሰብ ልልይ መደባት ይውሃቦም።
ልልይ ምስ ማሕበረሰብ ብናይ ኣደ ቋንቋ እዩ ዚውሃብ፡ እዚ ድማ ንኣኻ፡ ሓድሽ መጻእተኛ፡ ኣብቲ ናይ ሽወደን ናይ ስራሕን ማሕበራዊ ህይወትን ንምጽምባር የቃልለልካ። ብዛዕባ ኣብ ናይ ስራሕ ህይወትን ትምህርትን ጥዕናን ዘሎካ መሰላትን ግዴታን ፍልጠት ይህበካ።
እቲ ኮሙን፡ ቋንቋ ሽወደን ንስድተኛታት ዚብል ኮርስ ይህብ። ከመይ ጌርካ ከም እትምዝገብ ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ረአ
ቤትጽሕፈት ኣማኸርትን ማእከል ትምህርትን ብመገዲ ትምህርታውን ሞያውን ምኽሪ ሓገዙ የቕርብ። ኣብኡ ብዛዕባ ግምገማ ትምህርቲ እውን ክትሓትት ትኽእል።
ትምህርቲ ኣባጽሕ ነቶም ኣባጽሕ ዝኾኑ ብዙሕ እተፈላልየ ኮርሳት የዳሉ።
ህዝባዊ ዩኒቨርሲቲ ናይ ትምህርቲ ኮርሳትን ናይ ምድላው ኮርሳትን የቕርብ። እቲ ሓጺር መገዲ ዚብሃል ኣገባብ ነቶም ካብ ሽወደን ወጻኢ ዝኾነ ኣካደምያዊ ትምህርቲ ዘለዎም ሰባት ይምልከት።
እቲ ንስራሕ ዚምልከት ስልጠና ነቶም ንነዊሕ ግዜ ስራሕ ዘይብሎምን ኣብ ውሕስነት ስራሕን ምዕባለን ዘለዉን ወይ ድማ ስራሕ ዘይብሎም ኮይኖም ኣብቲ ናይ መንእሰያት ውሕስነት ስራሕ ዘለዉን ይምልከት
ናይ ሞያ ኮለጅ ትምህርቲ ድሕሪ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ዚውሃብ ስልጠና እዩ። ንሱ ንተምሃራይ ንኺጥዕም ብፍሉይ መገዲ ዚውሃብ ምስ ናይ ስራሕ ህይወት እተተሓሓዘ ስልጠና እዩ። ክልሰሓሳብ ምስ ተግባር ይሕወስ። ኣብቲ መብዛሕትኡ ስልጠናታት ናይ ስራሕ ተመክሮ ትረክብ።
ናይ ሞያ ኮለጅ ስልጠናታት ብናጻ እዩ፡ ካብ CSN ድማ ትምህርታዊ ልቓሕ ክትረክብ ትኽእል።
Lärlingsakademin Skåne Nordost ንኣባጽሕ ናይ ልምምድ ስልጠና ይህብ
ኣብ ክሪስትያንስታድ ኮለጅ ኣሎ።
ክሪስትያንስታድ ኮለጅ በቲ ናይ ቁጠባ፡ ስነኣእምሮን ስነመግብን ከምኡውን በቲ ናይ ስኒ ጥዕና መደባት ስልጠናታቱ ይፍለጥ። ካልእ ናይ ስልጠና መደባትን ኮርሳትን እውን የቕርብ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ስኮነ እቲ ረዩን ስኮነ እዩ ናይ ክንክን ሓላፍነት ዘለዎ።
ኣብቲ ናታቶም መርበብ ኢንተርነት ነቲ ኣብ ኩሉ ስኮነ ዚውሃብ ክንክን ክትረኽቦን ከተነጻጽሮን ትኽእል። ብዛዕባ ብሕታውን ህዝባውን ማእከላት ጥዕና፡ ክሊኒካት ኣደታት፡ ናይ ህጻናት ክሊኒካት፡ ናይ ህጹጽ ረድኤት ክሊኒካትን ናይ ስኒ ክንክንን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ትካላት መንግስቲ ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ናይ ተርጓማይ ሕገዝ ኣሎ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ባቡር ጌርካ ካብ ደንማርክ ወይ ካብ ብለኪንገ ናብ ክሪስትያንስታድ ብቕልጡፍ ክትበጽሕ ትኽእል። ኣብ ማእከል ከተማ ክሪስትያንስታድ ማእከል መንሃርያ ባቡራት ኣሎ፡ ኣብ ኦነስታድን ፍየልኪንገ ድማ ናይ ተመላለስቲ ባቡራት መነሃርያ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ክሪስትያንስታድ ምስቲ መነሃርያ ባቡር ዘራኽብ ናይ ኣውቶቡሳት መስመራት ኣሎ፡ ከምኡውን ኣብ መንጎ ናይተን ከተማታት ኮሙንን ወጻኢ ካብ ኮሙንን።
ኣብ ክሪስትያንስታድ ዚርከብ
Skånetrafiken ንባቡርን ኣውቶቡሳትን ዚምልከት የመሕድር። ኣብቲ መርበብ ኢንተርነቶም ናይ ሰዓታት ሰሌዳ ኣሎ
Arbete och företagande
እቲ ኣስታት 6000 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ኮሙን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ትረክብ። ኣብቲ መርበብ ኢንተርነት፡ ብዛዕባ እቲ ኮሙን ንኢንዱስትራይዊ ህይወት ናይቲ ኮሙን ዚህቦ ኣገልግሎት ትረክብ፡ ከምኡውን ናይ ውልቅኻ ኩባንያ ክትጅምርን ከተካይድን ምስ እትደሊ ነቲ ናይ ክሪስትያንስታድ ኮሙን ክትውከሶ ትኽእል ኢኻ።


text:
ቤተ ክርስቲያን ንጭቡጥ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ክኽወን ወንጌላዊ መልእክቲ ንኸተስፍሕ ምሕጋዝ ዝብል ጻውዒት ቅዱስ ኣቦና Fondazione Centesimus Annus – pro Pontifice - ማሕበር ምእተ ዓመት ደጋፊ ር,ሊ.ጳ.ብምኽንያት እቲ ብድላይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝቖመ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ምስረታኡ ኣብ ዘዳለዎ ዓለም ለኻዊ ጉባኤ ንተጋባእያንን ኣቕሪቦም።
ዕለት 24 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሮማ Fondazione Centesimus Annus – pro Pontifice - ማሕበር ምእተ ዓመት ደጋፊ ር,ሊ.ጳ. ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ምስረታኡ ምኽንያትዘዳለዎ ብዛዕባ ሓደስቲ ፖሊቲካን ኣገባብ ሕይወት ብስነ ኣሃዝ ኣብ ዝተራቀ መዋእል ብዝብል ኣርእስቲ ዝመያየጥ ዘዳለዎ ዓለም ለኻዊ ዓውደ ጉባኤ ሎሚ ዕለት 26 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንጉሳዊ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ነቶም 500 ተጋባእያን ተቐቢሎም ብዝለገስዎ ቃለ መዕዳን ከምእተድዛዘመ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ኤማኑኤላ ካምፓኒለ ሓቢረን።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን እቲ ኣዚዩ ዘሰክፍን ዘተሓሳስብን ኣብ ዓለም ዝሰፍሕ ዘሎ ሰብ ከምውዳቕን ጓሓፍን ዝሓስብ ባህሊ፡ ናይ ድኻታትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓት ንዘይብሎም ዜጋታት ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንምኽባር ዘይዓዪዓይነቲ ከይዲ ጠቒሶም፡
እቲ ብድላይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግምዊ ዝቖመ ድሮ መበል 25 ዓመት ቅዋሜኡ ዘብዕል ዘሎ ማሕበር ምእተ ዓመት ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ኣብ ምስፋሕ ዘካይዶ ጻዕሪ ምኽንያት ከመስግኖም እፈቱ፡ ድሕሪ ኣርባዕተ ዘመን ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ትምህርቲ ምስፋሕ ካብ ቀደም ሎሚ ኣዚዩ ኣገዳስን ሕጹጽን ከይኑ ኣሎ። ስለምንታይ ማሕበራዊ ብድሆታትን ናይ ቁጠባን ኤኮኖምን ከይድትታት ዝፈጥሮም ብድሆታት ዝጠልቦ ሕጹጽነት ስለ ዝዀነ፡
ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ካምፓኒለ ኣስዒበን፥ ኣብ ምስፋሕን ምርግጋጽን ዓውሎማነት ንገዛእ ርእሱ እቲ ሸልል ናይ ምባልን ንኻልእ ዘይምግዳስን ባህሊ ንገዛእ ርእሱ ይዕውልም ከምዘሎ ቅዱስነቶም ሓቢሮም፡
ብዙሕ እዋን እቲ ኣዚዩ ዘሕዝን ዓቢይ ሓደጋ ኰይኑ ዘሎ እቲ ኣብ መንጐ ናይ ሃይማኖታዊ ባህልና ክፍሊ ዝዀነ ስነ ምግባር ምስ እዋናዊ ትግባሬታት ናይ ቁጠባ ማሕበረሰብ ተጋራጫውነት ከምዘለዎ ዝገልጽ ናይ ሓሶት ባህሊ ክምዕብል ይረአይ፡ ብርግጽ ኣብ መንጐ መኽሰብን ማሕበራዊ ሓላፍነትን ዓውዳዊ ርክብ ኣሎ፡ ስለዚህ እዚ ኸኣ ኣብ መንጐ እቲ ሰብኣውነትን ናይ ሓባር ጥቕምን እውነተይና ዕማም ናይ ዝዀነ ይኹን ኤኮኖሚያውን ቁጠባውን ሜላ ዘይብተኽ ምትእስሳር ከምዘሎ የረጋግጽ ከምዝበሉ
ኣመልኪተን።
ስነ ምግባርን ጸኣትን
ብዙሓት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብተን ድኻታት ዝበሃላ ሃገራት ዘለዉ ጥራሕ ዘይኰነ ኣብተን ምዕቡላት ዝበሃላ ሃገራት እውን ዘለዉ ኣብ መንጐ ስነ ግባር ዝጠልቦም ሕቶታትን ዓለም ሓቆፍ ምንስቓስ ስደተይናታትን ሕጹጽ ርክብ ከምዘሎ የመላኽቱ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣተሓሒዞም፡ ዕዮን ሰውራ ብስነ ኣሓዝ ዝተራቐ ባህልን ዝብል ሓሳብ ጠቒሶም ንገዛእ ርእሱ ናይቲ ምእተ ዓመት ማሕበር ዓውደ ጉባኤ ሓደስቲ ፖሊቲካን ኣገባብ ሕይወት ብስነ ኣሃዝ ኣብ ዝተራቀ መዋእል ዝብል መርሕ ቓሉ ዘመላኽቶ እውን እዩ፡ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ከይዲ ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ዘለዎ ማሕታ እንከረድኡ፡
እቲ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2018 ዓ.ም. ንኽካየድ ዝተጸውዓ ጸዋዕታን መንእሰይን እምነትን ዘርእስቱ ናይ መላእ ብፁኣን ጳጳሳት ሲኖዶስ ንምስንዳው ኣብ ዝተኻየዱ ቅድመ ሲኖዶሳዊ ጉባኤታን ካብ ዘመልክቶም ሓቅታት እውን እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ተሓባባርነት ኵነት ኣገዳስነቱ ልዑል ምዃኑ ተመልኪቱ ኣሎ፡ እዚ ኸኣ ናይ ምእተ ዓመት ማሕበር ንኣባይቲ ስድራን መንእሰያትን ቀረባ ብምዃን ኣብ ዘቕርቦ ኵለንተናዊ ድጋፍ ይምስከር
ከምዝበሉ ካምፓኒለ ሓቢረን።
ብድሆታትን ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ምትሕብባርን
ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ቃል፥ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ብሓባር ዘቕርብኦ ድጋፍ ኣዚዩን ልዑል ኣገዳስነተ ኣለዎ፡ እዚ ከኣ ናይ ቁስጥንጥናይ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ በርጠለመዎስ ቀዳማዊ ኣብዚ ዓውደ ጉባኤ ምርካቦም ዝረጋግጾ ሓቂ ምዃኑ፡
ኣብዚ ጉባኤ ምርኻቦም ናይ ሱታፌን ናይ ሓላፍነት ኣብ ሱታፌን ትእምርቲ እዩ፡ ናይቲ ማሕበር ኣባላት እቲ ማሕበር ምእተ ዓመት ፍትሓዊ ማዕርነትን ዘይንጽሉ ንኹሉ ዝጥርንፍ ኤኮኖሚ ክሰፍሕን እዚ ፍትሃውን ማዕርነት ንዅሉን ዝብል ኤኮኖሚ ዓውሎማዊ ክኸውን ዘብቅዕ ባህሊ እትሃንጹ ኩኑ ኣብዚ መዳይ በርትዑ
እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ካምፓኒለ ገሊጸን።


text:
ገዲም ተጋዳላይ ዮውሃንስ ተኽለ ተኽለየሱስ፡ ብ10 ሰነ 2018 ብሕማም ኣብ መበል 62 ዓመት ዕድመኡ ተሰዊኡ።
ኣብ 1974 ናብ መሳርዕ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ዝተጸንበረ ገዲም ተጋዳላይ ዮውሃንስ ተኽለ፡ ክሳብ ዕለተ ናጽነት ኣብ ኢደ- ስራሓትን ኣሃዱታት ከቢድ ብረትን ብዝተፈላለየ ሞያን ጽፍሕታት ሓላፍነትን፡ ድሕሪ ናጽነት ድማ ፈለማ ኣብ ክፍለ-ሰራዊት 74 ብደረጃ ኣዛዚ ሓይሊ፡ ድሕሪኡ ኣብ ምምሕዳር ወደብ ዓሰብ፡ ኣብ መወዳእታ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ድማ ኣብ ምምሕዳር ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ፡ ንህዝቡን ሃገሩን ብተወፋይነት ዘገልገለ ሓርበኛ እዩ።
ገዲም ተጋዳላይ ዮውሃንስ ተኽለ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ክልተ ደቂን እዩ። ስነ-ስርዓት ቀብሩ ድማ፡ ትማሊ 11 ሰነ ሰዓት 4፡00 ድሕሪ ቐትሪ ኣብ መካነ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ተፈጺሙ።
ሚኒስትሪ መጓዓዝያን መራኸቢታትን ከምኡ’ውን ምምሕዳር ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ብመስዋእቲ ገዲም ኣባሎም ተጋዳላይ ዮውሃንስ ተኽለ ዝተሰመዖም መሪር ሓዘን እናገለጹ፡ ንስድራ-ቤቱ፡ መሳርሕቱን መቓልስቱን ጽንዓት ተመንዮም።


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ኣብ ከተማ አደን ዝርከብ መዳጎኒ ማእከል ብዘይ ማይን መግብን ናብ ሃገራቶም ክጥረዙ ይጽበዩ ከምዘለው ተገሊጹ።
መብዛሕትኦም ዝሓሸ ህይወት ንምምራሕ ናብ የመን ከምዝመጹ እንተኾነ ብሰበ ስልጣን የመን ተታሒዞም ኣብ መዳጎኒ ማእከል ብዘይ ማይን መግብ ከምዝርኸቡ ይሕብሩ።
እቶም ስደተኛታት ቅድሚ ቁሩብ መዓልታት ሰበ ስልጣን እታ ሃገር መግን ማይን ምሃብ ከምዘቋረጹ ይሕብሩ።
ካብ ጁቡቲ ከምዝመጸ ዝሕብር ሓደ ካብቶም ስደተኛታት ኣቐዲሞም ቁሩብ መግቢ ይህብዎም ከምዝነበሩ ድሒሮም ግን መግቢ ምሃብ ከምዘቋረጹን መግቢ እንተዘየሎ ድማ ክሞቱ ዘሎ ተኽእሎ ልዑል ምዃኑ ይገልጽ።
ንሱ ብተወሳኺ “ ካልእ መፍትሒ ከናድዩልና እንተዘይኽኢሎም ናብ ሃገርና ይጠርዙና” ኢሉ’ሎ።
የመን ካብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ እታ ዝደኸየት ሃገር ምዃና ብተወሳኺ ካብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝስደዱ ስደተኛታት ከም መሰጋገሪ ዝጥቀሙላ ሃገር እያ።
ብተወሳኺ የመን ካብ 2015 ጀሚራ ኣብ ኩናት ሓድሕድ ተሸሚማ ከምዘላን እቲ ጉዕዞ’ውን ሓደገኛ ምኳኑ ይገልጹ።
ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ካብ የመን ዝጥርዝ ትካል ዝነጥፍ ካልድ ኣልዋኒ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ጥራይ ኣስታት 15,000 ስደተኛታት ኣብ ዝተፈላለያ መፈተሺ ኑቕጣታት እታ ሃገር ከምዝተታሕዙ ይገልጽ።
ንሱ ኣቐዲሙ ብሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ካብ መዝነቱ ተባሪሩ ከምዝነበረን ምክንያቱ ድማ ስደተኛታት ዝጸንሕሉ መዳጎኒ ማእከል ዝሓሸ ኣተሓሕዛ ክህልዎ ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ብምንጻጉ ምኳኑ ይፍለጥ።
ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ኣብ ስደት ዝርኸብ መሪሕነት እታ ሃገር ንምምላስን ብኢራን ዝድገፉ ተቓወምቲ ሑቲ እታ ሃገር ንምስዓር ኣብ ኩናት ምህላው ይፍለጥ።