text:
ቃልሲ ህዝቢ ኣይዕገትን
ቃልሲ ህዝቢ ኣይዕገትን
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ሰላም ከመይ ቀኒኹም የሕዋት ተኻታተልቲ ወይብ-ሳይታት፡ሎሚ’ዉን ከም ወትሩ ‘’ቃልሲ ህዝቢ ኣይዕገትን’
ዝብል ኣርእስቲ ሒዝና ፣ ሓሳብና ከነካፍል ምምጻእንና፡ መስከረም ወርሒ ናይ ባዕዲ-ግዝኣት፣ካብ ሃገርና
ተባሕጒጉ ዝውጸሉ፣ብረታዊ ቃልሲ ዝተጀመርሉን፡እቶም ንግዝኣተ ሕጊን፣ስልጣን ናብ ዋኑኡ ህዝቢ ክዋሃብ፣
ብቅዋም እትማሓደርን ፍትሕን ዲሞክራስን ጉዑዙኡ ክጅምር ዝሓተቱ፣ ዝተሓየሩሉ ምዃና እትዝከረሉን፡ኩሉ
ደምበ ፍትሒ ዝዋሳእ ነናቱ መዘከርን፣ምሕጽንታን፣ለበዋ፣ጽዊዒት ዘማሓላልፈሉ እዋን ኮይኑስ፣ባዓጀባን
ትኩርነት መልእኽቲ ሰሚዕናን ንሰምዕ ኣሎና።
ንሕና’ውን እዋኑ ዝጠልቦ ብምዃኑ መጠን ‘’ቃልሲ ህዝቢ ኣይ ዕገትን’’ ዝብል ኣርእስቲ ብምልዓል ታሪኽና
መምህር ህይወት ቃልስና ስለ ዝኾነ ከምቲ ኣቐዲምና ጺሕፍናዮ ዝነበርና ‘’ እቲ ዘየደቅስ ስኽፍታ’’ ብምክታል
ኣሰር ኣቦታትና ክንክተልን ኣቐዲሙ ተጻሒፉ ዝነበረ እንደገና ብምድጋም መሰረትናን ምዕራፍናን ካብ ‘’ሓድሽ
ልደት ሓርነት’’ ብምውሳድ ከምቲ ዘለዎ እናቕረብና፤ ናትና ሓጺር ገምጋምን ቃልሲ ህዝቢ ኣይዕገትን፤ስለምንታይ
ዝብል ከነቕርብ ክንፍትን ኢና።ክትካተቱልና ልባዊ ምሕጽንታ ነቕርብ፡፡
መሰረትን ምዕራፍን ‘’ሓዲሽ ልደት ሓርነት’’
እዚ ዓቢይ ትምህርትን ኣምርን ‘’ሓድሽ ሓርነት ’’ ኣብ ሓርነት ምስ እንህሉ ብቐሊሉ ክርድኣና
ዝኽእልን ብሩህን ይኸዉን’ምበር፡ሱቕ ኢሉ ብምልኡ ኣብ ኣእምሮ ሰባት፣ እሞኽኣ ኣብ
ኣእምሮ’ቶም ኣብ ክንዲ ኣብ ሓቀኛ ትዕዝብቲ እተሞርኮሰ ሳይንሳዊ ርእይቶ፣ፕሮፖጋንዳ ከምግቡኡ
ዝጸንሔ ብቐሊሉ ክሰርጽ ኣይካኣልን፡፡
እቲ ደላይኡ ዝክኣሎ እንተፈተነ’ዉን፣ እቶም ተጻባቱ’ዉን ትም ኢሎም ዝርእይዎ ኣይኮኑን።
መብዛሕትና ዝሰማዕናዮ ተራ ደርፊ ዝመስል፡’’ካልእ ሓርነት የለን’’ ዝብል ብጓይላ፣እተሸፈነ
ምስጢር ትምህርቲ ህ.ግ.ደ.ፍ. እምብኣር ነቲ ሊንከናዊ ኣምር ‘’ሓድሽ ሓርነት’’ብልክዕ ንምህራም
እኳ እንተዘይተባህለ፡ተማሳሳሊ ስነ-ሓሳብ ኣብ ህዝብና ከይበቁል፣ወይ’ቲ ንኣምር ‘’ሓድሽ ሓርነት’’
ዝመስል ድሮ በቚሉ ዘሎ ስነ-ሓሳብ ድማ ከይስስን ኣቐዲሙ ዝተዳለወ ተጻይ እዩ፡፡ ምናልባት
ገለ ገርህታት’ዉን ‘’ሓንቲ ሃገር ካብ ባዕዳዊ ገዛኢ ሓርነት ምስ ወጸት ከም ብሓድሽ ከም ሓዳስ
ክትውለድ ማለት እንታይ ማለት’ዩ ?’’ ዝብል ገርሂ ሕቶ ከምዝልዓል ክግበር ይፍትን። ካልእ’ውን
‘’ሃገር ሓራ ካብ ትኸዉን ዕስራ ዓመት ገይራ’ዶ(29 በጺሑ ኣሎ) ኣይኮናን ንብል፡ሓድሽ ሓርነት’ከ
እንታይ ማለት’ዩ ? ኢሎም ክሓቱ ይኽእሉ እዮም፡፡
ዕላማታትና
መልስና፡ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ተጻይ-ሓርነት ስነ-ሓሳብን ፡ ንሲዒቡ ዝትጠቅሰ ሕቶ
ገርህታትን ሕጂ’ዉን ኣብ መደረ ሊንከን ንረኽቦ። ድሓን ናትና ግዳ ዕስራ ዓመት(29 ዓመት)፣
ሊንከን እቲ መደረ ኣብ ዘስመዓሉ ዝነበረ እዋን፡ሃገሩ ሓርነት ካብ ትእውጅ ዝያዳ ሰማንያ ዓመታት
ገይራ ነይራ፡ከም ሓዳስ ሃገር ክትውለድ ማለቱ፣ንዘመን ንድሕሪት ክምለስ ወይ ስዓት ክጠዊ
ዘይኮነስ ናብቲ ደኮንቲ ሃገሩ ዝነበሮ መሰረታዊ ዕላማታትን እምነትን ሓርነት ንምምላስ ማለቱ’ዩ
ዝነበረ፡፡
ኣብዚ እዋን’ዚ ሃገርና ኤርትራ መሬታዊ ናጽነት፣ካብ እትእውጅ ዕስራ ዓመት(29 ዓመት)
ጥራይ እያ ገይራ ዘላ፡ እተሰርዐ ቃልሲ ንሓርነት ካብ ዝጅመር’ውን ዳርጋ ፍርቂ ዘመን ብዕድመ
ሰባት ነዊሕ ግዜ እኳ እንተመሰለ፤ ብመነጽር ሃገርን ሃገርነትን ግን ክንድቲ ኣይኮነን። መልስና
ብመነጸር’ቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ኣብነት ሊንከን ምስ እንርእዮ ድማ፣ ናብቲ ፈላሚ ቃልሲ ሓርነት
ኤርትራ ዘቋመትዎ ዕላማ ምምላስ ማለት’ዩ፡፡
ንምዃኑ ፈለምቲ ቃልስና ዘቋመትዎ ዕላማ እንታይ ነበረ ? እቲ ንሳቶም ዘቋመትዎ ዕላማ ኪኖ
መሬታዊ ናጽነትን፣ ምሕደራ ኤርትራ ብኤርትራውያንን ዝካየድን፣’ምምላስ ክብሪን፣ምንጻግ
ዓይነት ባርነት’ ዝመሰረቱ’ዩ ነይሩ። ንሱ ድማ’ዩ እቲ ክንበጽሖ ዝድለ ዘሎ፡፡
ዕላማታት ቃልስና ብቓላት ኤርትራውያን ሓርበኛታት ከምዚ ይብል፡
‘’ ቃልስና ዕላማኡ ክብሪ’ዩ ‘’
ብቓል ሓርበኛ ዓብደልቃድር መሓመድ ሳልሕ ከቢረ ከምዚ ይብል፡፡
‘’{ቓልስና}ዕላምኡ ክብሪ ኢዩ፡ዋጋ ክብሪ ድማ ህይወት እዩ። ዋጋስ ክኽፍሉ ኢዮም፡እቲ ዋጋ ግን
ሕሱር ኣቕሓ ፣መሸጣ ኣይኮነን። እቲ ዝልዓለ ውድ-ሰብ ዝውንኖ፣ ክቡር ዋጋ ኣልቦን ደሙ ኢዩእዚ ድማ፣ኣብ ምዕራፍት ናይ’ቲ ንፍትሒ ዝካየድ ኣህጉራዊ ቓልሲ፡ሓንቲ ገጽ ንምጽሓፍ ኢዩ
ዝኽፈል።እቲ ዕላማ ፍትሒ ምጭባጥ ወይ እናፈተንካ ምማቲዩ።ዕላማና ኸኣ ፍትሒ ኢዩ።’’
ክብሪ ማለት፡ኣብ ገዛእ ቤትካን ዓድኻን ሃገርካን ከም ሰብ ምኽባር፣ መሰል ካልኦት
እናኽበርካ፣መሰልካ’ዉን ክቡር ምዃኑ ምርግጋጽ፣ነዚ ድማ ከም ሰባት ኩቡራት ክንከዉን
ሰብኣውያን ፍጡራን ምዃንና ጥራይ እኹል ምዃኑ፡’’ኣብዚ ነይርካ’’ ‘’ኣብዚ ኣይነበርካን’’
ብምባል ክቡር ሰብ ብዘይ ሕጊን ፍትሕን ክዋረድ ከምዘይብሉ ማለት’ዩ። ክብሪ ማለት ነቶም
ንክብሪ ሰባት ዝትንከፉ ፍትሒ ምውጻእ ማለት’ዉን ኢዩ።በዚ ድማ’ዩ እቲ ቃልስና ዕላማኡ ክብሪ
እዩ። ኢሉ ዝጀመረ ጽሑፍ ከቢረ፤ ዕላማና ፍትሒ እዩ፣ኢሉ ዝውድእ፡፡ ምኽንያቱ ከምቲ ብዘይ
ክብሪ ፍትሒ ዘየለ፡ብዘይ ፍትሒ ድማ ክብሪ የለን፡፡
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣሕዋትናን ኣሓትናን፣ፍንጫል መሰንገልናን ኣብ ጎዳጉዲ ሳዋን ኣድርሰርን፣
ትራክ-ቢ ማይ ሰርዋን፣ ዳህላክ ናኽራን፣ኣብ ፈቐዶ መዓስከራት ስደተኛታት፣ኣብ ምድረ ሰህራን
ማእከላይ ባሕርን እናተሰዱ እንከለዉ፡ከቢርና ክንብል ኣይንኽእልን።ብማዕሬኡ ድማ ፍትሒ’ውን
ኣይረኸብናን። ህዝብና ፍትሒ ክሳዕ ዘይረኸበ ዕላማ ቃልስና ኣይበጻሕናዮን፤እቲ ምንታይ ስለዘይከበርና፡፡
‘’ ንባርነት ዘበለ ኩሉ ጸላእቱ ኢና ’’
ዕላማ ቃልስና ብቓል ሓርበኛ ወልድኣብ ወልደማርያም ድማ ከምዚ ዝስዕብ ተጻሒፉ ንረኽቦ።
‘’ ኣነ ግና፡ብጀካ ናይ ደቂ ኤርትራ ሓርነት ጉይትነትን ብቅልጡፍ ምርኣይስ ካልእ ሃረርታን
ዕላማን የብለይን።እታ ሃገር ኣቦታተይ፣ሃገረይ፣ብሓርነት ክትነብር፡ብደሞክራሲያዊ ኣጋባብ
ክትምሓደር፡መሰታ እተን ዓበይትን ሱሙያትን መንግስታት ዓለም እዉን ክትከዉን ወርትግ ሃረር
ምባል፡ካባይ ክፍለ ዘይኽእል ባህርያዊ ናፍቖት ኢዩ’ሞ፡ሓደ’ኳ ኻብዚ ኸምዚ ዝበለ ጸሎትን
ሃረርታን ክፈልየኒ ኣይክእልን።”
‘’ ክሳዕ ሎሚ፡ንዝኮነ ይኹን ናይ ባዕዳዊ ስልጣን ኣገልጊለን ተላኢኸን ኣይፈልጥን። ንባርነት
ዘበለ ኹሉ ጸላኢኡ እየ፤ዝኾነ ይኹን ሕብሩን መልክዑን። ዝኾነ ይኹን ሰብ፡ኤውሮጳዊ ይኹን
ኣፍሪቃዊ፡ኣብ ዝኾነ ይኹን ኣርዑት ባርነት ንምቑራን ክግድደኒ ኣይኽእልን።ዘይመሰለካን
ዘይተሰማዓካን ነገር ግበር ኢሉ ንምቕታለይ ድፍረት እንተ ኣሕደረ ኸኣ ኣነ’ውን ስለ ፖለቲካዊ
እምነተይን ስለ ሓርነት ሃገረይን ስለ ኡነተኛ ጥቕሚ ኣሓተይን ንሙማት ትብዓት ኣሕዲረ ኣለኹ።
እዚ ትምኒት ድላይ ጽቡቕ ዝኾነ ሓደ ሰብ ጥራይ ዘኮነ፡ንኹላትና ዘመልክት፣ ኣን ትሕቲ
ባርነት ከይንቑረን ዘተሓሳብ፣ዘይመስለናን ዘይስማዓናን ከይንገብር፣እንገብሮ ኩሉ ድማ ምእንቲ
ፖለቲካዊ እምነትና ሓርነት ሃገርና፣ሓቀኛ ጥቕሚ ኣሕዋትና ክኸዉን ከምዘለዎ ዘምልክት
ምሕጽንታ እዩ፡፡ ሎም ግና፣ዘይከም እቲ ሓርበኛ ወልድኣብ ወልድማርያም ዝበሎን ህይወቱ ኣብ
ኣፍ ሞት ኣንቢሩ ዝተቓለሶን፣ህዝቢ ኤርት፣ በገዛእ ኣሕዋቱ፡ከምኡ ኣፍሪቃውያን ስጋኡ
ኤርትራውያንን፣ኣብ ኣርዑት ባርነት ተቖሪኑ ይርከብ፡፡
……. …. ….
ነዘን ኣብ ላዕሊ እተጠቕሳ ክልተ ቀንዲ ዕላማታት፡ብከቢረን ወልድኣብን እተደግማ፡
ምምላስ ክብሪን፡ካብ ኣርዑት ባርነት ምንጋፍን እምብኣር ክሳዕ ሎሚ ዘይበጻሕናየን ጫፋት
ህረት/ጤረር እምባ ሓርነት እየን፡፡ ስለዚ ናብዘን ዕላማታት ንምብጻሕ ንካልኢት’ኳ ድንን
ኣይበልናን፤ ናብ ዕላማና ኣተኲርና እናጠመትና ከይረብረብና ምጓዓዝ ግዲ ከድልየና ኢዩ። ኣብ
መገድና ብዙሕ ድኻማን ዕንቅፋትን ከጋጥመና’ዩ። ልሙጽ መገዲ ሓርነት የለን። እንተኾ፣ከምቲ
ሓርበኛ ከቢረ፡ብቃልን ተግባርን ህይወቱ ንዕላማኡ ብምሓብ ዝመሃረና፡ከምቲ ሓርበኛ
ወልድኣብ፣ዋላ ድሕሪ ኣብ ርእሲኡ እተጻወደ ሻድሻይ ፈተነ ቅትለት’ዉን ‘’ስለ ኡነተኛ ጥቕሚ
ኣሕዋተይ ንሙማት ትብዓት ኣሕዲረ ኣለኹ’’ ዝበሎ፡ኣብ ዘለናዮ ኮይና ትብዓት ክነሕድር የድሊ፡
፡ ኸምቲ ከቢረ ዝጸሓፎ ድማ እቲ ንፍትሒ ዝቃለስ፡እቲ ንፍትሒ ክጭብጥ እናፈተነ ዝበለየን፡ገና
ዝበሊ ዘሎን፤ኣብ ምእራፍ ናይ ፍትሒ ዝካየድ ኣህጉራዊ ቃልሲ ብኩቡር ደሙ ታሪኽ ይጽሕፍ
ከምዘሎ ኣሚናን፣ ብኡ ዝመጸ ክንቀስን ይግባእ፡፡
ዘይሓልፍ ሰብ ከም ዘየለ ዓለምና ባዕላ ምስክር ኢያ፤ዘይሓልፍ ታሪኽ ከም ዘሎ ድማ
ታሪኽ ከቢረ፡ወልድኣብ ይኹን ሊንከን፡ከምኡ ድማ ታሪኽ ኩሎም እቶም ኣብ ቃልሲ ንፍትሒ፤
ቃልሲ ኣንጻርባርነት ዝተሳተፉ ሰባት ምስክር እዩ፡፡
መደምደምታ
ነታ መልዓሊት ነገር ዝኾነት ኣብ ‘’ እቲ ዘየድቅስ፡ስኽፍታ’’ ዓንቀጽ እተላዕለት ሕቶ ‘’እዛ
ሃገር ከምቲ ኣብ ልቢታት እተሓስበቶን እተወፈየቶን ኮይና ክትቅጽል ትኽእል’ዶ ? ‘’ ትብል ሕቶ፡
ክንሓትት እንከሎና እምብኣር ‘’ ብርግጽ ‘’ ኢልና ክንምልስ ኣሎና። እንተኾነ፣ኣካይዳና ከም
ህዝብን ሃገር ክንቅየርን፡ሃገርና ዳግም ብሓድሽ ሓርነት ክትውለድን፣ባርነት ነጺግና ክብርናን ክብሪ
ኣሕዋትናን ክንምልስን ፍትሒ ክንጭብጥ ክንቃለስ ይግባእ።እዚ ምስ ዘይንገብር፡መልስና
ኣጠራጣሪ ይኸዉን፡ቀጻልነትና ከም ፍትሓውያን ሕብረተሰብን ሃገርን ድማ ከምኡ ናብ ምጥርጣር
ነውድቖ ኣሎና፡፡
ቀጻልነቱ ዘየረጋገጸ ሕብረተሰብ ጸኒቱ ይብሃል። እዚ ምጽናት’ዚ ከጋጥመና ዝኽኣል ሓደጋ
ምኹኑ ከነስተብህል ይግባእ። ነዚ ንምርዳእ ምቕጻልን ምጽናትን ሕብረተሰባት፡ኣብዚ ዘለናዮ
መበል ዕስራን ሓደን ክፍለዘመን ብኸመይ ከም ዝግለጽ ንርአ።
ክብሉ ኣዳለውቲ መጼሔት ሓድሽ ልደት ሓርነት ካልኣይ ዓንቀጽ ጽሕፎም ይድምድሙ።
ብወገና፣ካብዚ ዓንቀጽ’ዚ እንታይ ታሪኻዉን ፖለቲካዉን ምህርቲ ቀሲምና፣ግደናን ግደ ኩሉ ኣብ ደምበ ፍትሒ
ዝቃለስ ታሪክ ኣቦታቱ ዓቂቡን ዝተማሓላለፎ ሕድሪ፡ብኸመይ ክማላእ ይግባእ? ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎ
መስርሕ ፖለቲካ፣ንሕድሪ ኣቦታትና በቒዕናዮ’ዶ ? ኣይኮነን እንተኾይኑ እቲ መልሲ፤እንታይ ምስ ዝግበርን፣
መበገስን መዕረፍን ፍትሓዊ ቃልስና እንታይ ምትዕርራይ የድልዮ ? ንዝብል ሕቶ ብሕጽር ዝበለ ናትና
ትዕዝብትን ሓሳብን ከነቕርብ ክንፍትን ኢና፡፡
ኩላትና ከም እንዕዞቦን እንርድኦን፣ ታሪኽ ቃልስና ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ንሓድነት ህዝብን ልእላውነት
ሃገር ንምርግጋጽ፣ ብዙሕነት ኣብ ሓድነት፣ከም ዝኾነ ብተዳጋጋሚ እንዛረቦን፡ ናብ መስርሕ ሓድነት ንምብጻሕ፣
ዝተፋላለዩ ጻዕርታት ተበግሶታት ከም ተገብረን ይግበር’ዉን ከም ዘሎ ንኩላትና ጎሊሑ ዝርአ ዘሎ እዩ።
ኮይኑ ግን ግብራዉን ኣወንታዉን ውጺኢት ስለ ዘይሃበ ኣብ ፈተነን ዳህሳስን ንርከብ ኣሎና። ብሕጽር ዝበለ
እታ ናብኡ እተብጽሕ ኪነት/ብልሓት ገይና ኣብ ልምምድ/ምምኳር ኢና ንርከብ ዞሎና ክንብል ንደፍር፡፡
እቲ ዝገርመካ ህላወ ናይ ደምበ ፍትሒ ልክዕ ዕድሚኡ ምስ’ዚ ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳያስ፡ይኹን እምበር ብሽም
ዲሞክራስን መሰልን ዕለት ብዕለት ክጫጫሓን፣ ዝተፋላለዩን በቢዓይነቱ ውድባት ህላውነት ክእውጃ ወይ-ክኣ
ብሓደ ጸኒሐን ክፋላለያ ክትሰምዕ ከለኻ፣ እዋእ፣እንተ-ደኣ ልእላውነት ሃገር፣ሓድነት ህዝቢን፣ፍትሕን
ዲሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን ኮይኑ፡ዕላመአን እንታይ ኣድልየ ምፍንጣሕን ሓደሽ ውዳበታት ምምስራት ፡፡
ንዓና ኮይኑ ዝርኣየና፡ ኣንነት ዘጥቃዓና(egocentric)፣ባዕላዊ ፍርዲ እንህብ፡ ንዲሞክራሲ ከም መስርሕ
ተቒምና ንግርጭት ክንፈትሕ ብቕዓት ዘየጥረና፡ ቅድም ኣነን ነቲ ዝዋሳኣሉ ውድባት፣ስቪካዉን ህዝባውያን
ማሕበራት፣ ምንቅስቓሳት ዋላ ሰብ ሞያን ሙሁራትን ምትእኽኻብ፣ከይተረፋ ብሓቂ ድልየትን ብቑኑዕ መገዲ
ንህዝቢ ምግልጋ ቁርብነትና ዘየራጋግጽና እንተ በልና ካብ ሓቂ ዝርሓቕና ኣይመስለናን፡፡
ምኽንያቱስ እንተ ደኣ ብ-ዓይኒ ፍትሓዉያን ዲሞክራስያውያን ክንርእዮ ኺኢልና፡ክፍታሕ ዘይኽእል ግርጭት
ክህሉ ኣይ-ምተኻእለን ክንብል ንደፍር፡፡
ከም ተርድኦና ዋላ’ኳ ድልየትና ትምኒትና ሓቢርና ክንሰርሕ ንብል ኑኹን’ምበር፡ነዚ ንምብጻሕ ኣዋዳድባና፣ወይ
ምጥርናፍና እቲ ኣቋዋውማናን፡ብኑጹር ዓንድታት ዲሞክራሲ፡ስለ ዘይጥቀማን/ ዘየንጽፋን ኮይኑ ይርኣየና፡፡ኣብ
ውድባትን ምንቅስቃሳትን ብኸመይ ክካናወን ይኽእል ዝብል ሕቶ ክላዓል ይኽእል ይኸውን፡፡
ብሪኢቶና፣እዘን ዓንድታት ዋሕስ ናይ ኣጋባብ ዲሞክራስያዊ ውዳበ ስለ ዝኾና እየን እኮ ካብ ስርዓተ ዲሞክራሲ
ክቃላቐል ዝጀመረሉ ብኑጹር ክቕመጣ ተገይሩ፡፡ንሕና እዉን ቅድሚ እታ ፍትሓዊትን ደሞክራስያዊት ሃገር
ምትካል ምብጻሕና፡ኣብ ኣዋዳድባና ክንጥቀመሉ ዘሎና ኣጋባብ ምስ ዝኸዉን ልምድን ባህሊ ዲሞክራስነት፡
ክንጥቀመሉ ዘሎና ኣጋባብ ምስ እነተግብሮ፡ባህሊ ደሞክራስነት፡ሙሉእ ስነምግባር ናይ ተሓታትነት ጉሉጽነት፡
ዝተነጸረ ክኸዉን ከሎ እዩ ጹፉፍ ኣጋባብን ስሩዕ ኣሳራርሓ ነካይድ ኣሎና ክንብል ንኽእል፡፡
እቲ ክግበር ኣለዎ እንብሎ፣ናብ ባይቶታት ንምብጻሕ፡ካብ መሰረታት ተወኪሎም ንኽመጹ፡ኣጋባብ
ኣማራርጽኦም ብሕገ ምርጫ፣ክካየድ ክኸዉን ከሎ፣ኩሉ ክሳተፍ ምእንቲ፡ተማጣጣኒ(Proportional) ዝዓይነቱ
ሕጊ ተመሪጾም ኣብ ጉባኤ ይሳተፉ፡፡
ጉባኤ እቲ ዝላዓለ ኣካል ስለ ዝኾነ፣ንዕኡ እተካይድ ብኽእለቶም ዘመስከሩ፣ካብ ጉባኤ ትምረጽ። እዛ ሰክረታሪያ
ካብ ኩሉ ካልእ ስርሓት ነጻ ኮይና ድሕሪ ጉባኤ ቀጻልነታ ዝተራጋገጸን ስርሓታ ንምምዝጋብን ምንዳፍን
ጉባኤታት ክኸዉን ከሎ፣ ኣብ ናይ ባይቶን ፈጻሚ ኣካል እናተሳተፈት ቃል ኣኸበታት እትስንድን፣ዝሓለፉ
ውሳኔታት ብደምቢ ሰሪዓ ናብተን ዝምልከተን ኣካላት እተማሓልፍ ኮይና ቡጉቡኡን ሙዱብ ኣሰራርሓ
ይካናወን፡፡
ጉባኤ ብማእከልነት ሰክረታርያ፡ሽማግለ ምርጫ ይመርጽ። ስራሕ ናይዛ ሽማግለ’ዚኣ ቁጽጽር፣ናይ መረጽትን፣
ንሕጸ ዝቐርቡ ምምዝጋብን ምክትታልን፣ብጉቡእ ሕጊ ምርጫ ምክያዱ ትካታተል፡ ስጋብ ምፍጻም ጉባኤ ሙሉእ
ምትሕግጋዝ ምስ ሰከርታርያ ይህልዋ፡፡ ኣብዚ ቀዳምነት ነቶም ብወለንትኦም ንስራሕ ቁሩባት ኢና ዝብሉ፡ኣብ
መዝገብ ውድድር ኣስፊራ፣እቲ ጉባኤ ዝወሰኖ ቁጽሪ እንተ ዘይበጺሑ ካብ ጉባኤ ብምርቋሕ፤ናቱ ተቀባልነት
ምስ ተራጋገጸ ንሕጽይነቱ ዝድግፉ ብውሕዱ ክልተ ሰብ ክህለዉ ዝዓይነቱ ኣጋባብ ይኽተል፡፡በዚ ዓይነት ኣጋባብ
ኣባል ባይቶ ይምረጹ። ጉባኤ ካብ ኣባላት ባይቶ ኣቦ ወንበን ክልተ ተሓባበርቱ ይመርጽ። እዚ ምስ ተኻየደ ካብ
ኣባላት ባይቶ ነጻ ዝኾኑ ጉባኤ ንፈጻሚ ኣካል ዝኮኑ፤ኣቦ መንበር፣መኸትል ኣቦወንበር፣ ዋና ጸሓፊ፣ተሓዝ ገንዘብ
፣ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሓላፊ፣ ሓላፊ ማህበራዊ ጉዳያት፡ ናይ ዜናን ሓበረታን ሓላፊ ቡጉሉጽነት ኣብ ጉባኤ
ይምረጹ።
ከም ዘቕረብናዮ እዘን ክልተ ዓይነት ምምሕዳራት ኣብ ባይቶ ብኑጹርን ጉሉጹን ተመሪጸን፤ኣብ ነንሕድሕድካ
ምክትታል ኣጋባብ ዝብል መስርሕ ይማላእ፡፡
ስራሕ ሓጋጊ ኣካል፡- ነቲ ብፈጻሚ ኣካል ዝቐርብ መደበ ስርሓ፣ባጀት የጽድቕን፡ንኩሉ ዝውሰድ ስጉምትን
ዘካናወን ስርሓት፣ፈጻሚ ኣካል ይካታተል።ንዝጎደለ ስርሓት ብወኸሳ መልክዕ ብምቕራብ ኣዕጋቢ መልሲ
ክረክብን፣አብ ዝተወሰነ ግዜ ጸብጻብ ስርሓት ዝቕበልን፤ ንመስርሕ ዝጠቅም ኣብ ቕዋም ተመርዂሱ ሕግታት
ይስንድ፡፡
ስራሕ ፈጻሚ ኣካል፡-ነቲ ባይቶ ዘጽደቕሉ መደበስርሓት ይትርጉም፡ካብ ፕሮግራምን ሕግታት ማሕበር ከይወጸ፣
ነጻ ኮይኑ ፖለቲካዊ ቁጠባዊ ማሕበራዊ ተብግሶ ይወስድ፤እንተ ደኣ ዝምድናታትን፣ውዑላት ምስ ሃገራውያን
ውድባትን፣ኣህጉራውያን ምንቅስቓሳት ድርጅታት ክግበር ኮይኑ ብቐዳምነት ባይቶ ንዘቕርቦ ሰነድ ክጸድቕ
ይግባእ። ብሃጺሩ ክልቲኡ ትካላት ናይ ተሓታትነትን ጉሉጽነትን መስርሕ ክኽተላ ምስ ዝኽእላ እቲ መስርሕ
ዲሞክራሲ ይካናወን አሎ ክትብል ትኽእል።
ብተወሳኪ ኣገዳስን ክትህሉ ዘለዋን ኣብ ጉባኤ እትምረጽን፡ዕርቅን ገምጋሚ ኮሚተ(Supervisor)፤ኣማኻሪት
ክትብሃል ትክኣል ስርሓታ ኸኣ፦ ንዝፍጠሩ ግርጭታት ኣብ እዋኖም እትፈትሕ ስልጣን ማዕረ ደረጃ ባይቶ
እትግመት(ከም ፈራዲት ኣካል እትሕሰብ) ተኻታታሊት ስርሓትን ኣጋባባቱን ብደምቢ እትምጥንን ኮይና፡
ብጉቡእ ፍልይ ዝበለ ጸብጻብ ናብ ባይቶ ተቕርብ፡፡ኣብ ዕላዊ ጉባኤ ክኣ ናታ ገምጋምን ርእይቶን ንጉባኤኘታት
ከተቕርብ መበትን ጉቡኡን ዘለዋ ክትከዉን ከላ ውሕስነት እትህብ ክባሃል ይካኣል፡፡ ኣብ ርእሲኡ ክኣ ናይ
ንብረትን ገንዘብን ዝቓጻጸር ፍልይቲ ኣካል ክትህሉ ከሎ፡ስርሓት ኣጋባቡ ዝሓዘን ስርዓተ ሕጊ ዝክተል ከብለካ
ይካአል። ምስኡ ኣብ ዓበይቲ ጉባኤታትን ዕላዊ ሙሉኣት ኣባላትካ ዝሳተፍዎ ኣኼባ ክካየድ ከሎ እተን ናጻ
ማዕክናት ክሳተፋ ምስ ዝግበር ጉሉጽነት ክራጋገጽ ይካኣል፡፡ ጕባኤ እቲ ዝላዓለ ኣካል ካብ ተባህለ ኩሉ ስርሓት
ኣቡኡ ክውዳእን ክሳሰን ክካናወን ይግባእ ዝብል ራኢ ኣሎና፡፡
ከምዚ ዝበለ ዓይነት ኣጋባብ ክንክተል እና ተማሕጸና፣ንመጀመርያ ህዝባዊ ባይቶ ኤርትራዊያን ዋሽንግተን ዲሲ
ከምዚ ዓይነት ኣጋባብ ኣካይድና ዝብሉ መግለጺ ምሃቦም ሑጉስ ግንዛቤ ኣሕዲሩልና፣ጥራይ ዘይኮነስ እወ ክግበር
ይካኣል ክንብል ንበቅዕ፡፡
ቀጺልና፡ “ እቲ ሓቃዊ ፖለቲካ ኢማኑወል ካንት (Immanuel Kant) ካብ ዝጻሓፎ፡ “ ዋላ ሓንቲ ሱጉምቲ
ንቕድሚት ክትከይድ ኣይትኽእልን ኢኻ፡ሞራል ቅድሚ ኩሉ እንተ ዘይሰሪዕካዮ ‘’ እዘን ክልተ ቅጽላት ፖለቲካን
ሞራልን ናይ መብዛሕትኦም ደቅሰብ ባህጊ እዩ።ጽነ-ሓሳብ ናይ ፕሮፈሰር ኪንግስበርግ፡ ንሓቂ ምድላይን፣ናጽነት
ምጭባጥን፡ሰላም ምርካብን ናይ መጠረሽታ ወዲ ሰብ ክብጽሓ ዝድለያ ምዕራፍ እየን እናበለ ይገልጽ። እዚ
ዓይነት ሓሳብ መብዝሕትኦም ፍላስፋታት ቁቡል ይኹን’ምበር ሞራላዊ ጉቡእ ቅድሚ ሕረያ ፖሊቲካ ክህሉ
ይግባእ እኳ ይብሉ እንተኾኑ፡ኣብ ምርጫ ደቂ ሰብ ግን እቲ ዉሑድ ጉድኣት ዘስዕብ እዮም ዝመርጹ እናበሉ
የስምሩሉ፤ማክስ ወይበር(Max Wiber) ገለ እዋናት ክገበሩ ዘይብሎም እኳ ይኹን’ምበር ተገዲድካ መፋራርሒ
ዝኸዉን ወይ ንጹቡቕ ክትካላኸል ክትብል ዓጻቕ ስጉምቲ ክትወስድ ትግደድ፤ምኽንያቱ ምስ ዘይትወስዶ ሳዕበኑ
ኣዚዩ ጎዳኢን ሰረት ዝገድፍ ስለ ዝኾነ ይብል። ልክዕ ከምዚ ኣብዚ እዋን እዚ ህዝብና ክወስዶ ዘለዎ ስጉምቲ፣
ኣብ ርእሲ ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳያስን ጉጅሉኡን፡ኣብ ምፍሳስ ደም እትግድደሉ እዋን ማለቱ እዩ። ንፍትሕን
ዲሞክራስን ግዝኣተ ሕግን ንምምጻእ እቲ ዝኽፈል ከፊልካ ክራጋገጽ ስለ ዘለዎ፡፡
ኣብ ሞራልን ፖለቲካን ዘሎ ዘታዊ/ሞጎታዊ ዝምድናታት ነዊሕን ሰፊሕን ክትዓት በቢዓይነቱ መብሪሂታት እኳ
ይሓሉ እምበር ብሕጽር ዝበለ ንሕና ኣብ ደምበ ፍትሒ እንዋሳእ ብፍላይ እቶም ሓላፍነት ተሰኪሞም ዘለዉ
ዓበይቲ/በሃራት ነዘን ክልተ ኣምር፣ሞራልን ፖለቲካን ኣዋሃሂዶም ነቲ ክብጽሕዎ ዝደልዩ ሃገር ምድሓን፣ሓድነት
ህዝቢ ምሕላው ክጥቀምሉ’ዶ ይፍትኑ ? እዚ ነባሪ ውጥረት ኣብ ሞንጎ ምሒር ድልየት/ባህጊ ኣምር፡ዘድሊ
ምምሕያሽ ፣ እዩ ድፊኢትን ድልየትን/ወኒ ን-ማሕበራዊ ምዕባለ፡ፖለቲካን ሞራልን፡ክህብ ከሎ ብወገኑ ንምዕባሌ
ንሰፊሕ ምርጫ(ኤቲክ ሞራል)ዘጣጥሕ ባይታ እዩ፡፡
እዚ ዓይነት ኣጋባብ እና ተኸተልና ሞራል/ኤቲክ፤ፖለቲካን ክዋሃሃድን፡ንእነካይዶ ኣጋባብ መስርሕ ዲሞክራሲ
ክንክተል እና ኣማሕጸና ነዚ እነቕርቦ ሓሳብ ርእይቶ ክትህብሉ ነማሕጽን፡፡
ሕጂ’ውን ንሕሰብ ነስተውዕል ንማራመር ንባራበር
ኣዳለውቲ ፍትዊ ክፍለ ምድ ብዙ ቡቱኞሊ


c: text/html

text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንሓበሬታ ሰብ ሞያ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ ቀውሲ የመን ክሰምዕ ምዃኑ ተገሊጹ።
እዚ ሓበሬታ’ዚ ዝስማዕ ዘሎ ሩስያ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝሓለፈ ውሳነ ድሕሪ ምእጋታ’ዩ። እቲ ውሳነ ኢራን ኣብ ልዕሊኣ ዝተነብረ እገዳ ምትሕልላፍ ኣጽዋር ንተቓወምቲ ሑቲ ክትቆጻጽር ኣይክኣለትን ብዝብል እዩ። እንተኾነ ሩስያ ኣብቲ ቤት ምኽሪ ብዘለዋ ዓብላሊ ድምጺ ነቲ ውሳነ አጊታቶ’ላ። ቦልቭያ ንውሳነ ሩስያ ክትድግፍ ኸላ ቻይናን ካርዛኪስታንን ድማ ድምጺ ካብ ምሃብ ተዓቒበን።
ስለዚ ድማ እቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ነቲ ብሩስያ ዝሓለፈ ውሳነ ነቲ ኣብ ልዕሊ የመን ዝጸንሓ እገዳ ንሓደ ዓመት ክቕጽልን ነቲ ኩነታት ዝከታተል ጉጅለ ሰብሞያ ስርሑ ከሓድስን ዝብል ከምተቐበሎ ኣፍሊጡ’ሎ።
ልዑኽ ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኬሊ ኩሪ እዚ ውሳነ ሩስያ፡ ኢራን ኣብ ዘይምርግጋእ እቲ ዞባ ተካይዶ ጻዕርታት ዘጋድድ እዩ ኢሎም።
እቲ ጉጅለ ሰብ ሞያ ኣብ ቀረባ ዘካየዶ ምክትታል ምትግባር እገዳ መሰረት ዝገበረ ጸብጻብ ፡ ኢራን ንተቓወምቲ ሑቲ ዝመሓላለፍ ኣጽዋር ደው ከተብሎ ከምዘይከአለት ሓቢሩ’ሎ።
ብተወሳኺ ብስዑዲ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት’ውን ናብታ ሃገር ዝኣተው ሰብ ኣዊ ሓገዝ ከምዝተዓናቐፉን ገለ ካብቲ ዘካየድዎ ደብዳብ ነፈርቲ’ውን ንዓለምለኸ ሰብኣዊ ሕግታት ዝጥሕስ ምኳኑ ገሊጾም ኣለው።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሰነዳት
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ሰባት ኣብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ምዝገባ ቃልኪዳን ይኣስሩ ፡፡ እዚ መንግስታዊ መርዓ ይባሃል። ኣብ ጀርመንውን ከምኡ እዩ። ብተወሳኺ ውን ሰብ ኣብ ቤተክርስትያን ውን ቃልኪዳን ይኣስር እዩ። ናይ ቤተክርስትያን ቃልኪዳን ድሕሪ ናይ መንግስቲ መርዓ ይካየድ።
ኣብ ጀርመን ክትምርዖ ዶ ትደሊ ? ኣብ ከባቢኻ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕዝባዊ ምዝገባ ኣመልክት፡፡ ንመመልከቲ ዝድልየካ ገለ ዶኩመንትታት ናይ ነባርነት ሰነድ ናይ መንነት ወረቐት ወይ ፓስፖርት ናይ ልደት ምስክር ወረቐት እያተን። ምስ መጻምድኻ ወይ መጻምድኺ ቆልዓ ኣለካዶ ? እቲ ዶኩመንት ናይ ደቕኻ ክተምጽኦ ይግባእ። ነቲ ዶኩመንት ወይ ሰነድ ናብ ቋንቋ ጀርመን ክተተርግሞ ኣለካ፡፡ ትኽክለኛ ትርጉም ከምዝኾነ ኖታዮ ይፍርመሉ። ነቲ ትርጉም ብቕዓቱ የረጋግጽ።
ምስተመርዓኻ ካብ ቤት ጽሕፈት ሕዝባዊ ምዝገባ ሓደ ሓድሽ ሰነድ ይወሃበካ፡ ናይ ሰብ ቃልኪዳን ወይ ውን ናይ ሰብ ሓዳር ምስክር ወረቐት እዩ። እንተደሊኻ ውን ናይ ስድራ ቤት ደብተር ሓረገ ትውልድ ዝምልከት ሓበሬታ ዝሓዘለ ሰነድ ይወሃበካ።
ኣብ ሃገርካ ድሮ ተመርዒካ ዲኻ ? ከምዚ ኣንተ ኮይኑ ፡ ብርግጽ ሓደ ሰነድ ኣለካ ማለት እዩ። እዚ ሰነድ እዚ ናይ ወጻእተኛታት ምስክር ቃልኪዳን ወይ ሰነድ ሰብ ሓደር እዩ። ነቲ ሰነድ እቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ሕዝባዊ ምዝገባ ብምኻድ ናይ ጀርመን ብቕዓቱ ተመስክረሉ።
መርዓ
መብዛሕትኦም ሰባት ኣብ መርዕኦም ዲቕ ዝበለ ጓይላ ይገብሩ፡፡ እታ መርዓት ጻዕዳ ናይ መርዓት ክዳን ትኽደን፡፡ ብዙሓት መርዑ ናይ መርዓ ቀለበት ይዕድጉ፡፡ ኣብ መርዓ እቲ መርዓዊ ነታ መርዓት ቀለበት ትገብረሉ ። ንሳ ድማ ካብቲ ሰብኣያ ቀለበት ትወስድ። ንዛያዳ ሓበሬታ ነዚ ዝምልከት ኣርእስቲ ‚‚Internationale Eheschießung‘‘ ኣብ Internetseiten des Auswärtigen Amts ‚‚Ehegattennachzug‘‘ ‚‚Willkommen in Detuschland‘‘ BAMF ተመልከት።
ዝደጋገሙ ሕቶታት
Further questions? Write us via the contact form. We will forward your questions anonymously to the advisors of the youth migration services.Contact form


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 21 መስከረም 2020 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ኦስትሪያ ካብ ዝርከብ ብመሃድምቲ ህማም ዝተጠቕዑ ሕጻናት ዝኣለይ ማእከል ሶነንሻይን ዝመጹ ሕጻናትን መንእሰያትን ኣለይቶምን ኣባላት ኣባይቲ ስድራኦምን ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፥ “ቤትኩም ናይ ጸሓይ ብፍርሃን ዝንጸባርቐሉ ዘደንቕ ዕምባባ ዝጥጥዓሉ ስፍራ እዩ፥ ንስኻትኩም ናይቲ ማእከል - ዕንባባታት ኢኻትኩም” ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኤማኑኤላ ካምፓኒለ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስቶም ብመሃደምቲ ሕማም ዝተጠቕዑ ሕጻናትን መንእሰያት ንኽራከቡዎምን ከአንግድዎምን ዓቢይ ሓጉስ ከምዝስምዖንም፥ “ኣብ የዕንትኹም ምሳይ ንኽትራኸቡ ዘለኵም ድላይ አስተውዕል” እንክብሉ ነቶም ሕጻናትን መንእሰያትን ወለዳቶምን ኣለይቶምን ቅርበቶም ገሊጾም፥ “ቤትኩም ዕንባባታት ዘጠጥዕ ናይ ጸሓይ ብርሓን ዝንጸባረቐሉ ናይ ኣታኽትሊ ስፍራ እዩ ዝመስል፥ እቲ ዝጥጥዕ ዕንባባ ንስኻትኩም ኢኻትኵም” እቲ ሶነንሻይን ዝብል ናይቲ ማእከል መጸውዕ ስም ትርጉሙ ብልጭታ ጸሓይ ማለት ምዃኑ እውን ዘኪሮም፥
እዚ ንእግዚኣብሔር ተመስገን ዝብል እዩ፡ እጹብ ጸሎት! እዚ ዓይነት ኣገባብ ጸሎት ንእግዚኣብሔር ባህታ እዩ!
ፍሉይነትን ጽባቔን፥ ነፍሲ ወከፍ ዕምባባ ናብ እግዚኣብሔር ዘቕርቦ ሞሳ ኣሎዎ ዝብል ሓሳብ ናይቲ ቅዱስነቶም ዘስምዕዎ ቃል መርሕ ሓሳብ እዩ፥
እግዚኣብሔር ንዓለም ብህብርኣውነትን ብዙሕነትን ጸገዋን ዝተፈላለየ ሕብሪ ዘለዎ ዕምባባታት ኣንበረላን፡ ነፍሲ ወከፍ እምባባ ናይ ገዛእ ርእሱ ፍሉይ ጽባቔ ዘለዎ እዩ፡ ከምኡ እውን ነፍሲ ወከፍና ኣብ ቅድሚ የዕንቲ እግዚኣብሔር ጽቡቕን ጽባቔን እዩ፡ ይፈትወና እዩ። እዚ ኸኣ ንእግዚኣብሔር ተመስገን ንምባል ዘለዎ ኣድላይነት ክስምዓና ዝገብር እዩ፡ ተመስገን ስለ ናይ ሕይወት ጸጋን ተመስገን ስለ ኩሉ ፍጥረትን!
ቅዱስነቶም ኣስዒቦም ንእግዚኣብሔር ናይ ምስጋና ጸሎት ንምቕራብ ከምዘድልን እዚ “ባህ ዘብል ጸሎት” ንእግዚኣብሔር ባህ የብሎ፡ ሕቶ ዘሰነየ ጸሎት እውን እንተኾነ ናይ ምስጋና ጸሎት ንእዚኣብሔር ባህታ እዩ፥
ንኣብነት፡ ሕያዋይ ኢየሱስ ንወለድና ኣብ ዕዮኦም ሓግዝ፡ ንበሓጎታትናን ኣደሓጎታትናን ደግፎም? ዝብላዕ መግቢ ንዘይብሎም ንዙሓት ሕጻናት ዓለም መግቢ? ወይ ከኣ ኢየሱስ ር.ሊ.ጳ. ንቤተ ክርስቲያን ብጽቡቕ ንኽርእዩን? እዚ ኹሉ ሕቶ ንስኻትኩም ብእምነት ንጐይታ እንተድኣ ኣቕሪብኩምዎ ብርግጽ ክሰምዓኵም እዩ።
ምስ በሉ ቅዱስነቶም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ቅድሚ ምስንባቶም፡ እቲ ብመሃድምቲ ሕማም ዝተጠቕዑ ሕጻናት ዝኣልይ ማእከል ምእንቲ እቶም ብእምንቶ ንዝተወሃብዎም ሕጻናት ኣሰነይቲ ዘነቓቕሕዎ ተበግሶታት ኣፍልጦ ብምሃብ፡ “ኵሉ እቲ ንስኻትኩም ነዞን ንኡሳን እንተቕርብዎ ኣገልግሎት ንኢየሱስ ከም ዝገበርክምዎ እዩ” እንክብሉ ዘስምዎ ቃል ከምዘጠቓለሉ ካምፓኒለ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 17 July 2020
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፤ ኣብ ዞባ ዳርፉር ናይ ሱዳን ኣብ ዝርከብ መዓስከር ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ኮኒኑ።
ነበርቲ ዳርፉር ዘለዎም ናይ ጸጥታ ኩነታት ብምቅዋም ተኸታታሊ ሰላማዊ ሰልፍታት ከካዪዱ ጸኒሖም እዮም። ሰበስልጣን ካርቱም ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ንምዝርራብ ዳርፉር ኣብ ዝኣተዉሉ እዩ፤ እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ተኻዪዱ።
ኣብቲ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት ከምዝተኻየደ ዝተገልጸ መጥቃዕቲ፤ ብውሑዱ 9 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፤ ልዕሊ 20 ከኣ ቆሲሎም።
እቶም ዕጡቓት፤ ኣባይቲን ዕዳጋታትን ከቃጽሉ እንከለዉ፤ ኣብቲ ከባቢ ዝነበራ ጥሪት ከኣ ከምዝዘመቱወን፤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት።
ኣብ ዘበነ ስልጣን ኣልበሽር ልዕሊ 300 ሽሕ ተወላዶ ዳርፉር ከምዝተቐትሉ እዩ ዝግለጽ። ካብቲ ህልቂት ሃዲሞም ኣብ መዓስከራት ኣብ ልዕሊ ዝተዓቖቡ እዩ እዚ መጥቃዕቲ’ዚ ዝፍጸም ዘሎ።


text:
ውሳኔ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት-ሃገራት ኣብ ልዕሊ ማፍያ ህግደፍ
ውሳኔ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት-ሃገራት ኣብ ልዕሊ ማፍያ ህግደፍ
ኩቡራት ኣንበብቲ መደብ ንሰላም፡ ብሕጽር ዝበለ ኣገባብ መረዳእታ ህዝብና ክርደኦን ክፈልጦም ኣለዎ ኢልና ዝሓሰብናዮ ካብቲ ነዊሕ ጹማቛት ጽሑፋት ሓጺር መረዳእታ ንኸይስልችወኩም መታት ብሕጽር ዝበለ ጽሑፍ ነቕርበልኩም።
እቲ ብባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ማፍያ ህግደፍ ዝተወሰደ ውሳኔ ናብ ኩለን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘጣቓለለ ማሕበራት እቲ ውሳኔ ተዋሂቡሎ። ናይዞም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓቢ ታራ ዘለዎም ማሕበራውያን ማለት እቶም ሹዱሽተ ( Organization – ኦርጋኒዛሹን ) ኣካላት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መሓውር እዮም። ንሳቶም ከኣ በዞም ሹድሽተ ኣካላት ሓቢሮም ጉባኤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝባሃሉ ኢዮም።
ንምፍላጦም መኖም ምዃኖም ኣዚዮም ኣገደስቲ ስለ ዝኾኑ ንኣፍልጦ ሓፈሻዊ መረዳእታ ንኽህልወና ሓጋዚ ስለ ዝኾነና ንሳቶም እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፡-
- ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓፈሻዊ ጉባኤ ጀነራል ኣሰምፕሊ ( General Assembly )
- ዓለማዊ ናይ ሕጊ ቤት-ፍርዲ ኢንተርናሽናል ኮውርት ጃስቲስ ( International Court Justice )
- ቤት ምኽሪ ባይቶ ጸትታ ሰኩሪቲ ካውንስል ( The Security Counsil )
- ቤት-ምኽሪ ኤኮኖሚያዊ ማሕበራዊ ጉዳያትን፡ ኤኮኖሚ ሶሺያል ካውንስልን ( Economic Social Council )
- ቤት-ምኽሪ ባዓል ሓደራ ተወኪሉ ዝሰርሕን ዘተግብርን ትራንስፈር ሽፕ ካውንስል ( Transfer Chip Council )
- ቤት-ምኽሪ መዛግብን፡ ጽሕፈትን፡ ሰግረታሪያትን እዮም።
በዞም ኣብያተ ምኽርታት እዚኣቶም ተማሓላሊፉ ዝስራሕ መስርሕ ነንዝምልከቶም ጉዳዮም ኢሪኡን ኢውስኑን ኢሰርሑን። በብጉዳዮም ንናብናይ ገበናት ብዝተፋላለየ ሰብኣውነት መሰላት ኣብ ዝጋሃስሉ እዋን ናብዚኣቶም ኢዩ ዝማሓላለፍ። በዚ መሰረት በቲ ልሙን ኣሳራርሓን ተሞክሮን ናይ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት መስርሕ ኢካየድ።
ብቀትታ ናብ ባይቶ ጸትታ ኢኹን ናብ ኤኮኖሚያዊ ማሕበራዊ ጉዳያትን ካልኦትን ኣካላት ዝሓልፍ መስርሕ የለን። ኩሉ በብመስርሑን ብሕግን ብስነስርዓትን ዝኾነ ኣጋባብ ኢዩ ዝኸይድ።
ብዛዕባ እቲ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ምግሃስ መሰላት ኣብ ኤርትራ ከም ዝተፈጸመ ኣብ ጉዳይ ማፍያ ህግደፍ መስርሕ እንተወሲድና ካብዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ ሹዱሽተ ኣካላት ማኽበራውያን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብዚኣቶም እቲ ናይ ቤት ምኽሪ ባይቶ ጸትታ ወይ ሰኩሪቲ ካውንስል ( The Security Counsil ) ኢዩ። ስለዚ ናይ ማፍያ ህግደፍ ገበን ምስ ጸትታ ዝታሓሓዝ ስለ ዝኾነ።
እቲ ኣብ ጀነቫ ዝሓለፈ ሪዞሎሹን ( Resolution ) ማለት ቢይን ወይ ውሳኔ ናይ ማፍያ ህግደፍ ክሲ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ መስከረም ኣብቲ ኣብ ኒዩዎርክ ዝጋባእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ናብ ጀነራል ኣሰምፕሊ ኢዩ ክቐርብ። ሓፈሻዊ ጉባኤ ናብተን ሹዱሽቲኤን ማኽበራውያን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክዝርጎሖ ኢዩ።
ኣብዚ ክርዳኣና ዘለዎ ሓደ ነገር ኣሎ ብሩህ ኮይኑ ከነስተውዕለሉ ይግባእ። ጉዳይ ማፍያ ህግፍደፍ ብሓድሽ መስርሕ ወይውን ሓድሽ ፋይላት ዝኽፈት ጉባኤ የለን፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ነዚ ጉዳይ እዚ ክርደኦ ኣለዎ።
እቲ ንመራሕቲ ህግደፍን ገበናቶምን ሳዕቤናቶምን ዝምልከት ኣብ መበል ሳላሳን ክልተን ኣኼባ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ጀነቫ ብኹለን ኣባላት ሃገራትን ብመርማሪት ኮምሽነርን ዝተወሰነን ዝጸደቀን ዝሓለፈን ጉዳይ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ጉባኤ ኣብ ኒዩዎርክ ዝጋባእ፡ ነታ ጉዳይ ወይ ነታ ፋይል ብቐትታ ናብ ቤት ምኽሪ ባይቶ ጸትታ ሰኩሪቲ ካውንስል ኢዩ ነታ ጉዳይ ንኽመርሓ ዘማሓላልፋ።
ቤት ምኽሪ ባይቶ ጸትታ ሰኩሪቲ ካውንስል ነቲ ብኣባላት ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ብመርማሪት ኮምሽንን ኣብ ጀነቫ ዝሓለፈ ጉዳይ ጸዲቑ ዝመጾ ውሳኔ በቲ ልሙድ ኣሳራርሑን ተግባርነቱን ከከምዘለዎ ኢዩ ዝቕብበሎን ዘጽድቖን ንትግባረ ዝመርሖን። ኣብዚ መስርሕ እዚ ንዝተፈላለያ ሃገራት ብኣብነት እንተወሲድና ናይ ሲድ-ኮሪያ ክረኤ ኢካኣል’ዩ ብኾምኡ ከኣ’ዩ እቲ መስርሕ ዝሳላሰል።
ብተወሳኺ ሓደ ካብቲ ኣብ ጀነቫ ዝሓለፈ ሪዞሎሹን Resolution ማለት ቢይን ወይ ውሳኔ ኣብ ጉዳይ ውሳነ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ንቤት ፍርዲ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ናይ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ገበናዊ ቤት-ፍርዲ ( African Union Court of Justice ) ከምኡውን ናይ ሮም ውዕል ( Rome Statute ) የሕሊፉ ኣሎ። ሃገራት ኣፍሪቃ እተን መብዛሕትኤን ዝኸተማሉ ውዕልን ዝተሰማማዓሉ ዓለም ለኻዊ ኣባል ኣፍሪቃዊ ማሕበራት ናይ ኣባልነት ኣወዳድባ ዘለወን ኢየን።
ሓደ ካብኡ፡-
- ኣብ ሕጋዊ ቤት-ፍርዲ ናይ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን Africa Union court of Justice
- ብሮም ውዕል Rome Statute ዝፍለጥ ንሰብኣዊ መሰላት ዘኽብር ሕግን ቤት-ፍርድን ( International Criminal Court ICC ) ኢንተርናሽናል ክሪሚናል ኮውርት ኣይሲሲ ዘጠቓለለ ኢዩ።
ማፍያ ህግደፍ ኣብዚ ኣባልነት ናይዚ ማሕበር እዚ ከምዘይ ፈረሙን ኣባል ከምዘኮነን ተፈሊጡሎ።
ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኣፍሪቃ ዝግበሩ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት በዚ ትካል ኣቢሉ ኢዩ ንኽካታተልን ንኽሰርሕን ዝውስንን። ውዕል ሮም ( Rome Statute ) ብኢንተርናሽናል ክሪሚናል ኮውርት ኣይሲሲ( International Criminal Court ICC ) ዝፍለጥ ብዛዕባ መሰል ሰብኣውነት ዝምልከቱ ጥርዓናትን፡ ዝሰምዕ፡ ዝጣበቕ፡ ዝሕግግን፡ ንዳንነት ዝመርሕን፡ ኣባልነት ዝኸተማሉ ሃገራት ኣፍሪቃ ስምምዕን፡ ኣባታት ዘለዎ ሃገራት ዓለም ዝተሰማማዓሉን ኢዩ። እዚ ኸኣ ኣብ ወርሒ መስከረም 2002 ዓ.ም. ሕጋውነቱ ነዲፉን ኣጽዲቑን ዝሰርሕን ዝቖመ ትካል ኢዩ።
ማፍያ ህግደፍ ኣባልነት ስለዘይብሉ ስለዝኾነ እዩ ብቐትታ ብባይቶ ጸትታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣቢሉ ናብ ኣህጉራዊ ገበናት ቤት-ፍርዲ ኢንተርናሽናል ክሪሚናል ኮውርት ኣይሲሲ ገበናቶም ክማሓላለፍ ዝተገደደ።
ቤት ምኽሪ ባይቶ ጸትታ ሰኩሪቲ ካውንስል ኣብቲ ወርሒ መስከረም ኣብ ኒዩዎርክ ዝጋባእ ጉባኤ ነቲ ናይ ማፍያ ህግደፍ ጉዳይ ኣጽዲቑ ናብቲ ናይ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ቤት-ፍርዲ ክመርሖን፡ ቤት-ፍርዲ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ከኣ ብዑቱብ ክታሓዞን ማዓልኡ ከብጾሖን ምክትታል ዘይፍለዮ ናይ ባይቶ ጸትታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘለዎ ኢዩ።
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ጉዳይ ብመሰረት እቲ መርማሪት ኮሚሽነርን፡ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላትን ዘሕለፍዎ ውሳነ ኣብናይ ኒዮዎርክ ጉባኤ በታ መርማሪት ኮሚሽነርን ናይ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት እቲ ናይ ክልተ ዓመት ስርሓ ዓጺያ ወዲኣያ። ንልዕሊ ክልተ ዓመት ማንደት ወይ ትሰርሖ ሓላፍነት የብላን።
እቲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብመራሕቲ ህግደፍ ዝኸይድ ዘሎ ክሳብ ዘየቋረጸ፡ ክሳብ መወዳእታ እግሪ እግሮም እንዳኸደት እትከታተሎም ሓንቲ ማሕበር ኣላ። እታ ስፐሽያል ራፖርተስ (Special Reports ) ናይ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኢያ። እዛ ስፐሽያል ራፖርተስ እዚኣ ውሱን ግዜን ዕለንት ዓመትን ገደብ የብላን። እቲ ግህሰት ክሳብ ዘሎ እዛ ስፐሽያል ራፖርተስ ንፉልይ ማፍያ ህግደፍ ጉዳይ ክትከታተል ክትህሉ ኢያ። ምክትታልን ዘሕለፈቶ ጸብጻባትን ናብ ሰኩሪቲ ካውንስል ( The Security Counsil ) ኢያ ከተማሓላልፎ።


text:
ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ ቀደም ፕሬዝደንት ታቦ እምቤኪ ካብ ኣፍሪካ በቢ ዓመቱ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ንዝወፅእ 50 ቢልዮን ዶላር ብዝዓበየ ናይ ብዙሓት ሃገራት ኩባንያታት ተሓተቲ እዮም ክብሉ ገሊፆም።ታቦ እምቤኪ ነዚ ዝገለፁ ነዚ ገበናዊ ምንቅስቓስ ደው ንምባል ዓሊሙ ንሓደ ዝለዓለ ጉጅለ ልኡኽ መሪሖም ኣብ ናይሮቢ ኬምያ ኣብዝተረኸብሉ እዋን እዩ።
ታቦ እምቤኪ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መገልፂ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ካብ ኣፍሪካ ናብ ወፃኢ ብዛዕባ ዝውሕዝ ዘሎ ገንዘብ ናይታ ኣህጉር ዝለዓለ ፎረም ክሪኦ ጀሚሩ’ሎ ኢሎም።
እቲ ዝሃድም ዘሎ ገንዘብ ብዙሕ ምስ ምዃኑ ኢድ ዓለምለኸ ኩባንያታት ክህልዎ ናይ ግድን’ውን እዩ፡ብናይ ብዙሓት ሃገራት ኩባንያታት ይፍፀም ዘሎ ምዃኑ ግልፂ እዩ ኢሎም።
ብናይ ገሊኦም ግምት በቢዓመቱ ካብ ኣፍሪካ ዝጠፍእ ዘሎ 50 ቢሊዮን ዶላር ብዝውውር ሓሺሽ፡ግብሪ ንዘይምኽፋል ብዝፍፀም ምሕባእን ብካልኦት ዘይሕጋዊ ናይ ገንዘብ ዝውውርን ሓዊሱ ከምዝኾነ ታቦ እምቤኪ ሓቢሮም።መጠን እዚ ገንዝብ እዚ እታ ኣህጉት በቢዓመቱ ካብ እትረኽቦ ናይ ልምዓት ሓገዝ ብክልተ ኢድ ከምዚበዝሕ’ውን እምቤኪ ወሲኾም ሓቢሮም።
ግሎባል ፋይናንሻል ኢንተግረቲ ዝተብሃለ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመደብሩ ትካል ምርምር ኣብ ቀረባ ኣብ ዘውፅኦ ሪፖርት እቲ ዝተለምደ ዶብ ሰገር ዝውውር ገንዘብ ዝፍፀም ብዓለምለኸ ንግዲን 60 ሚእታዊ ዘይሕጋዊ ዋሕዚ ገንዘብ ብዝሽፍን ዘይሕጋዊ ምምሕልላፍ ገንዘብን/Money Laundering/ ምዃኑ ይሕብር።
ብመሰረት እቲ መፅናዕቲ ካብቲ ዘይሕጋዊ ዋሕዚ ገንዘብ ብሰበስልጣን መንግስቲ ዝፍፀም ግዕዝይና ሰለስተ ሚእታዊ ጥራሕ እዩ።
ነቲ ዋሕዚ ጠጠው ንምባል ኣብዝግበር ፃዕሪ ፅምብዶ መንግስቲ እንታይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ንምዝርራብ እቲ ዝለዓለ ልኡኽ ትማሊ ሰሉስ ምስ ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ምዋይ ኪባኪን ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፋይናንስ እታ ሃገርን ተራኺቡ’ሎ።
መንግስታት ኣፍሪካ ነዚ ንምግታእ ስጉምቲ ከምዝወስዱ ዘለዎም እምነት’ውን ገሊፆም ኣለው ታቦ እምቤኪ።
እቲ ብደገፍ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኢኮኖሚያዊ ኮሚሽን ኣፍሪካን ብሕብረት ኣፍሪካን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ዝተጣየሸ ዝለዓለ ፎረም ተመሳሳሊ ኣኼባ ከካይድ እዚ ንስልሳይ ግዜ እዩ።


text:
‘ትማሊ ሰንበት ኣብ ሊብያ ዝተፈፀመ ቅትለት ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ነውራምን ኣረመኔያዊን ግብሪ ስለዝኾነ ብፅኑዕ ዝኹነን’ዩ’ ይብል ማሕበረ-ሰብ ዓለም።
ቢሮ ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ሎሚ ከምዝሓበሮ ‘እቲ ብቪድዮ ዝተዘርገሐ ስእሊ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ተፃርዩ እቶም ግዳያት ኢትዮጵያዊያን ምኻኖም ተረጋጊፁ’ሎ’ ይብል።
እቲ መንግስታዊ መግለፂ ወሲኹ ብጠንቂ’ቲ ቅትለት መሪር ሓዘን ከምዝተሰመዖን ንቤተሰብ ሕዙናት ፅንዓት ይሃብኩም ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ብወገኑ ‘ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ዝወሰዶ ስጉምቲ ጨካንን ኣረሜናዊን’ ክብል ኮኒንዎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታ፣ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ነቲ ግፍዒ ኮኒኖምዎ። ከምኡውን ኣማኻሪ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ 'ግዳያት ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኢትዮጵያዊያን ወይ ክርስትያን ጥራሕ ኣይኮኑን።ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ግፍዒ'ዩ' ኢሎም።


text:
መግለጺ ፈጻሚ ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ኣብ እዋናዊ ፖሎቲካዊ ኩነታት ሃገርና፥
I. ህዝቢ ኤርትራ፡ ‘ይኣክል’ ዝብል ረዚንን እዋናውን ሃገራዊ ጭርሖ ተሓንጊጡ፡ ንጨካን ገባቲ ስርዓተ ምሕደራ ኢሳያስን ደገፍቱን ንሓንሳእን ንሓዋሩን ክኣሊ፡ ናብ ውዑይ ናይ ቃልሲ ማዕበል ኣትዩ ይርከብ። እዚ ምንቅስቓስ’ዚ፡ እኩብ ድምር ናይ’ቲ ን27 ዓመታት፡ ብሓደ ዕሉል ውልቀ መላኺ ዝምራሕ ገባቲ ጉጅለ፡ ብዘይ ሃገራዊ ቅዋም ክግዛእ፣ ብዘይ ሕግን ፍርድን ክእሰር፡ ኣብ ጋህስታት ክማስን፡ ንሓዋሩ ክሓቅቕ፣ መንእሰያት ደቁ እናተመንጠለ ብሽም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ንሞት፣ መቕሰልትን ጊላዊ ዕዮ ክቃልዑ፣ ገንዘቡ ኣብ ባንኪ ተዓሺጉ ትኳቦ መንግስቲ ክጽበ …..ወዘተ፡ ናይ ዘሕለፎ ከርፋሕ ሂወት ውጽኢት ጥራሕ ኣይኮነን። ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ብመሰረት ስምምዕ ሰላም ክልቲኦም መንግስታት፡ ዶብና ብውሳኔ ኮምሽን ዶብ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክምልከት እናተገበኦ፡ ነዚ ህጹጽ ፍታሕ ዝጠልብ ሕቶ ዕሽሽ ብምባል፡ ነታ ከም ብሌን ዓይኑ ዝርእያ ልዑላውነትን ናጽነትን ሃገሩ፡ ንባዕዲ ኣሕሊፉ ክህባ ዝደናደን ሕቡእ ሸርሕታት፡ ብኢሳይያስን ደገፍቱን ክፍጸም፡ እንዳተመልከተ ብምምጽኡ፡ ናብ ዝለዓለ ጥርዙ ዝደየበ እዩ። ስለዝኾነ’ውን እዚ ‘ይኣክል’ ዝብል ሓያል ኒሕ ዝተመልኦ ሃገራውን ህዝባውን ጭርሖ፡ ኣብ ቅድሚኡ ዘጋጥሙዎ ብደሆታት ብዘየገድስ፡ ገባቲ ኢሳይያስን ስርዓቱን ከይጸረገ ዝዕገት ኣይኮነን።
እዚ ተወሊዑ ዘሎ ናይ ቃልሲ ማዕበል፡ ናይ ህዝብና ድልየታትን ትጽቢታትን ብዘተኣማምን ኣማሊኡ ክዛዘም ድማ፡ ናይ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ዝተወሃሃደን ብቑዕን ኣመራርሓ፡ መተካእታ የብሉን ኢሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ይኣምን። ይኹን’ምበር፡ ኣብ ክሊ’ዚ ‘ይኣክል’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ሃገራዊ ጨርሖ ተወሊዑ ዘሎ ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዝዋስኡ ሓደ ሓደ ወገናት፡ ንተራን ኣበርክቶን ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዘናኣእሱን፡ ተሳትፎኦም ንጎድኒ ብምጉሳይ፡ ብዘይ ስጡምን ብቑዕን ፖሎቲካዊ ኣመራርሓ፡ ክጓዓዝ ዝደፍኡ ምህላዎም ኣብ ባይታ ዝርኤ ዘሎ ግሁድ ሓቂ ኢዩ። በዚ ኣንፈት’ዚ ዝኸይድ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ድማ፡ ዘየድሊ ጊዜ ዝበልዕ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝሓትት፡ ከይዱ ከይዱ ድማ፡ ብቐንዱ ኣብ ኢድ’ቶም ጉጅላዊ ረብሓኦምን ልዕልነቶምን ጥራሕ ዘገድሶም ጉጅለታትን ባእታትን ክወድቕ ዝገብር እዩ። እዚ ድማ፡ ነቲ ይኣክል ዝብል ሰፊሕ ምንቅስቓስ ህዝብና፡ ውጽኢቱ ”መለሳ ቆሎስ ጥጥቖ” ከይኸውን ክንጥንቀቕን ኣርሒቕና ክጥምት ይህልወና።
ስለዝኾነ’ውን ኣብ’ዚ ‘ይኣክል’ ዝብል ሰፊሕ ሃገራዊ ምንቅስቓስ፡ ብዘይ ዝኾነ ኣፈላላይ፡ ኩሎም ፖሎቲካዊ ሓይልታት፣ ሲቪክ ማሕበራትን መላእ ደላዪ ለውጢ ህዝብናን ዓቕምታቶም ኣስሚሮም፡ መቐላ ዕዮኦም ብምንጻር፡ ርሑቕ ዘማዕደወ ንጹር ራእን ተልእኮን፡ ቅኑዕ ዕላማን ኣተሓሳስባን ሰኒቖም፡ ንኢሳይያስን ደገፍቱን ካብ’ቲ ብሒቶሞ ዘለዉ ጨቋኒ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምእላይ ክቃለሱ ይግባእ። ነባራት ይኹኑ ሓደስቲ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣብ ክሊ’ቶም ተሸኪሞም ዝጸንሑ ወድዓዊ ጸገማት ኮይኖም፡ ናይ ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስ ዝተፈላለዩ መልክዕ ዘለዎም ተጻብኦታት እናጠሓሱ፡ ነዚ ሎሚ ተወሊዑ ዘሎ ሰፊሕ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ባይታ ኣብ ምጥጣሕ፡ መሪርን ዝተሓላለኸን ቃልሲ ዘካየዱን ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈሉን ብምዃኖም፡ ንኣወንታዊ ኣበርክቶኦም ግቡእ ክብሪ፡ ንዘርእዩዎም ድኽመታት ድማ፡ ሃናጺ መኣረምታ ሓጋዚ ነቐፈታ ብምልጋስ፡ ከም ፖሎቲካዊ ሓይልታት ክስገር ዘይክእል መሪሕ ተርኦም ክጻወቱ ከምዝኽእሉ ምእማንን ምቕባልን የድሊ ኢሉ፡ ኤሃግ ይኣምን።
II. ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ደላዪ ለውጢ ህዝብና፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዓለም ኮይኑ፡ ይኣክል ዝብል እዋናዊ ጭርሖ ክብ ኣቢሉ፡ ናብ ውዑይ ቃልሲ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ካብ ፍርቂ ወርሒ ሚያዝያ 2019 ጀሚሩ፡ ኣብ ሃገረ ስዊደን ብ2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ዝተሰመየ ናይ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ውድባት፣ ሲቪክ ማሕበራትን ነጻ ኣካላት ህዝብናን መጋባእያ ተኻይዱ ኣሎ፡፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ሎንዶን ዓዲ እንግሊዝ፡ ናይ ሙሁራት ኤርትራውያን ኮንፈረንስ ተሰላሲሉ እዩ።
ብእምነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ዕምሪ ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስ ዘሕጽር፡ ነቲ ብደለይቲ ለውጢ ተላዒሉ ዘሎ ሰፊሕ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ፡ ቅኑዕ ማኣዝን ዘትሕዝ፣ ጠቐምቲ ሓሳባት ዝልግስ፣ ይዕበ ይንኣስ ኤርትራዊ መድረኽ ብኣወንታ ዝርእዮን ደጋፊኡ ምዃኑን የረጋግጽ። ይኹን’ምበር፡ ኣብ ተሳትፎ መዳይ ብዙሕነታዊ ክውንነት ህዝብና ኣብ ግምት ምእታው፡ ኣብ ሕሉፍ ተሞኩሮ ቃልስና ዘሕለፍናዮም ኣሉታዊ ተሞኩሮታት ተገንዚብካ ብቕንዕና ንምስጋር ወትሮ ድሉውነትን ትብዓትን ምውናን ኣማራጺ ዘይብሉ ምዃኑ ጽኑዕ እምነቱ እዩ፡፡
በዚ መንጽር ክረአ እንከሎ፡ እቲ ብሽም 18 ፖሎቲካዊ ውድባት ነብሱ ዘላለየ፡ ብቐንዱ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ኤ.ዲ.ኪ. እናተመርሐ ዝመጸ፡ ሓደ ሸነኽ ካብ ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባት ኤሃባደለ፡ ምስ መሻርኽቱ ወገናት፡ ኣብ ስዊደን ናብ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ክኣቱ ዝተኸተሎ ኣንፈት፡ ጸቢብ ውልቃውን ጉጅላውን ሒሳባት ማእከል ዝገበረ፡ ሕገ ህንጻ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ ዝጠሓሰ፣ ጸረ ዲሞክራስያውን ኣግላልን ምንባሩ እምነት ኤሃግ እዩ።
ከም ዝፍለጥ፡ ኣብ መስርሕ ቅድመ ምድላው 2ይ-ሃገራዊ ጉባኤ፡ ኣብ ሞንጎ ኣሰናዳዊት ሽማግለ፣ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ሰክረታርያ ባይቶን ዝተፈጠረ ፍልልይ ዝወለዶ ፖሎቲካዊ ቅልውላው፡ ንኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባት ኤሃባደለ፡ ብኣሉታ ዝጸለወ ምንባሩ ዘይከሓድ እዩ፤ ስለዝኾነ’ውን ነዚ ጸገም’ዚ ካብ ሱሩ ብምፍታሕ፡ መስረቲ ኤሃባደለ ዝነበሩ ጥራሕ ዘይኮኑስ፡ ካብኡ ወጻኢ ዝጸንሑ ፖሎቲካዊ ውድባት’ውን ተሳተፍቲ ዝኾኑሉ ቅኑዕ ኣንፈት ንምኽታል ዝነበረ ድልየትን ዝተኻየደ ጻዕርን፡ ብላዕለዎት መራሕቲ ኤዲኪ ዝእለ ሸነኽ፡ ”ንሕና ዝበልናኩም ትቕበሉ ወይ ድማ ትተርፉ” ዝብል ኣንፈት ተኸቲሉ፡ ንዝቐረበሉ ፖሎቲካዊ ፍታሕ ነጺጉ፤ ክንክተሎ ዝግባእ ሕጋዊ ኣገባብ ጥሒሱ፤ ካብ ዕቱብን ሓላፍነታውን ዘተ ርሒቑ፡ በታ ንሱ ዝመረጻ መንገዲ ጥራሕ፡ ናብ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ክኣቱ ብምውሳኑ፡ ነቲ ዝተኸሰተ ብኩራት ተሳትፎ ዝተወሰኑ ኣባላት ውድባት ኤሃባደለ ቀንዲ ተሓታቲ እዩ።
ኣብ ቅድመ ምድላው ይኹን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተራእዩ ዓበይቲ ጸገማት ይኹን፡ ኣብ መስርሕ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤን ድሕሪኡን ዝነበሩ ዓመታት ዘሕለፍናዮም ዝተሓላለኹ፡ ናብ ዘይምትእምማን ዘውደቑና ናይ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ፍልልያት ከይፈታሕካ፡ መንፈስ ምትእምማን ከይሃነጽካ፡ ብመንፈስ ህልኽን ምንጽጻግን ናብ ተበተብ ምእታው፡ ናይ ዝተወሰኑ ኣካላት ውልቃውን ጉጅላውን ሒሳባት ንምምላእ’ምበር፡ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ብቐዳምነት ብምስራዕ ከምዘይነበረ፡ እምነት ኤሃግ እዩ። እነሆ ድማ ንጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓ ውሱናት ላዕለዎት መራሕቲ፡ ምእዙዛት ኣይኮኑን ዝተባሃሉ ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ. ብምግላል ዝተኻየደ ጉባኤ ስዊድን፡ ብዙሕነታዊ ተዋጽኦ ተሳተፍቲ ጉባኤ ይኹን፡ ኣቃውማ ሃገራዊ ባይቶን ፈጻሚት ቤት-ጽሕፈትን ክረአ እንከሎ፡ ክስገር ዘይግበኦ ብሄራውን ሃይማኖታውን ተዋጽኦ ህዝብና ዘየንጸባርቕ ኮይኑ ተዛዚሙ ኣሎ። ብርክት ዝበሉ ፖሎቲካዊ ውድባት፣ ሲቪክ ማሕበራትን ናጻ ወከልቲ ህዝብን ዝተሳተፉዎ ጉባኤ ሰፊሕ ጽላል፡ ኣብ ኣቃውማ ላዕለዎት መራሕቱ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ክወጽእ ዝገበሮ ምኽንያት ንጹር መብርሂ ምሃብ፡ ብቐንዱ ንኣባላት ጉባኤ ስዊድን ዝረብሕ ኮይኑ፡ ብተወሳኺ ንመጻኢ ሰፊሕን ሓባራውን ቃልስና ጠቓሚ እዩ። ንላዕለዎት መራሕቲ ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ.፡ ብብሄራዊ መንነቶምን ሃይማኖታዊ እምነቶምን ዘይኮነስ፡ ብስርሖም ክፍረዱ ኣሎዎም ዝብል ግብረ-መልሲ፡ ምስ ብዙሕነታዊ ክውንነትና ዘይሳነ፡ ኣቃልቦ ህዝብና ዘይስሕብ ብምዃኑ፡ ኪሳርኡ ንኩላትና ምዃኑ ክነስተውዕለሉ ይግባእ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤ.ሃ.ግ.)፡ ህዝብና ይኹን ኣባላት ፖሎቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ጉባኤ ስዊድን ንምዕዋት፡ ዘበርከቱዎ ገንዘብ፣ ፍልጠት፣ ጉልበትን ጊዜን፡ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝተወፈየ ክቡር ዋጋ ብምዃኑ፡ ዝለዓለ ክብርን ናእዳን ከምዘሎዎ የረጋግጽ፤ ጉባኤ ስዊድን ብሰላም ተጀሚሩ፡ ምዝዛሙ ድማ እንቋዕ ሓጎሰኩም ይብል፤ ኣብ መጻኢ ጉዕዞና፡ ዘለዉና ፍልልያት እናማሓደርና፡ ናይ ህዝብና ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ብዓወት ንምዝዛም፡ ኩላትና ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ዘራኽቡና እዋናዊ ሓባራዊ እምነታት፡ ኣብ ሰፊሕ ሃገራዊ ልፍንቲ ተማሓዚና ዓቕምታትና ኣወሃሂድና መሪሕ ተራና ክንጻወት ዘብቃዓና፡ ሃናጺ ዘተ ንምስልሳል፡ ቅሩብ ምህላዉ የረጋግጽ።
III. ብተመሳሳሊ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ 2019፡ ኣብ ሎንዶን ናይ ሙሁራት ኤርትራውያን ኮንፈረንስ ከምዝተኻየደ ተኸታቲልና ኢና። ዘተ ዝተኻየደሎም መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ፡ ብቐንዱ ድሕሪ ውድቀት ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ሃገርና ክትከተሎም ዘለዋ ፖሊሲታትን ኣንፈታትን ዝእንፍቱ ምዃኖም ተገንዚብና ኣሎና። ህዝብና፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት፥ ካብ ሙሁራት ደቁ ክረኽቦ ዝግባእ ውጽኢት መጽናዕትን ምርምርን ዝኾኑ ጠቐምቲ ሓሳባት ቦኺሩዎ ክሳቐ ምጽንሑ፡ ካብ ኩሉ ዝተሰወረ ኣይኮነን። በዚ መንጽር ክረአ እንከሎ፡ እዚ ጅማሮ’ዚ ብኣወንታ ዝረአ እዩ፡፡ እንተኾነ ግን፡ ሙሁራትና ወትሩ ክሰግሩዎ ዘይብሎም፡ ተሳትፎ ብዙሕነታዊ ክውንነት ኣካላት ህዝብና ምህላዉ ክነመልክት ንደሊ። ኮንፈረንስ ሎንዶን በዚ ዓይኒ’ዚ ክምዘን እንከሎ፡ ብሄራውን ሃይማኖታውን ተዋጽኦ ሙሁራትና ዘማልአ ከምዘይነበረ ኤሃግ ይግንዘብ፡፡ ስለዝኾነ’ውን፡ ንመጻኢ ዝሰላሰሉ ናይ ሙሁራት መድረኻት፡ ብሄራውን ሃይማኖታውን ተዋጽኦ ዝሓለወ ክኸውን ከምዘሎዎ የዘኻኽር። ብተወሳኺ፡ ሙሁራትና፡ ብደረጅኦም ኣብ መጽናዕትን ምርምርን ዝተመስረቱ ዓበይቲ ናይ ስትራተጂን ናይ ፖሊሲን ሕቶታት ዝምልሱ ዘተታት ከካይዱ ግቡእ ኮይኑ፡ ኣብ ህሉው ኩነታት ሃገርና፡ ነዚ ይኣክል ኢሉ ናብ ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣትዩ ዘሎ ህዝብና፡ ምስ ኩሎም ፖሎቲካዊ ሓይልታቱን ሲቪክ ማሕበራቱን ተወሃሂዱ ዝቃለሰሉ፡ መፍትሒ ሓሳባት ኣብ ምንጻር ይኹን፡ ማኣዝን ናይ ምእማት ዝለዓለ ሓላፍነት ስለዘለዎም፡ ተሳትፎ ወከልቲ ፖሎቲካዊ ውድባትን፡ ርእይቶኦም ምስማዕን ኣድላዪ ምዃኑ ክግንዘቡ ይግባእ። ምኽንያቱ፡ ሃገርና ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ኢሳይያስ ክትክተሎም ዘሎዋ ቅኑዓት ስትራተጂታትን ፖሊሲታትን ኣብ ባይታ ዝትግበሩ፡ እዚ ናይ ይኣክል ሃገራዊ ምንቅስቓስ፡ ንስርዓት ኢሳያስን ደገፍቱን ኣልዩ፡ ብዘተኣማምን ዓወት ክዛዘም እንተኽኢሉ ጥራሕ ብምዃኑ እዩ። ስለዚ ድማ፡ ውድቀት ገባቲ ስርዓት ኢሳይያስን ደገፍቱን ንምርግጋጽ፡ ሙሁራት ኤርትራውያን ብተወፋይነት ክቃለሱ፡ መፍትሒ ሓሳባት ብቐጻሊ ክእምቱ ከምዝግባእ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤ.ሃ.ግ.) የዘኻኽር።
ኣብ መደምደምታ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤ.ሃ.ግ.)፡ ተወሊዑ ዘሎ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ብዘተኣማምን ክዕወት፡ ኣብ ጎድኒ ደላዪ ለውጢ ህዝብና ተሰሊፉ፡ ምስ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ተወሃሂዱ፡ ምስ ሙሁራት ናይ ቀረባ ልዝብን ምምኽኻርን እናካየደ ክቃለስ ዘለዎ ድሉውነት የረጋግጽ።
ብዙሕነታዊ ሓድነትና ውሕስነት ዓወትና!!
ፈጻሚት ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) .
ግንቦት 2019 ዓ.ም.


text:
ክብረ በዓል ገዳም ቅድስቲ ድንግል ማርያም ደብረሲና(ደብረሲሓት)
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
“መፍትው ትትሌዓል ደብረሲሓት ማዕዘንተ ገዳማት በጽድቅ፡ጸሓያ ወንጌል ሰረቀ ኣኮኑ እም ደብረሲና ምስራቅ”
“ኣብ ምብራቕ ደብረሲና ጸሓይ ወንጌል ክርስትና ወጺኡ እዩ እሞ ደብረሲሓት ካብ ኩለን መኣዝን ገዳማት ክትዓቢይ ብሓቂ ይግባእ እዩ”
ወዲ ሰብ ንኽነንብር ማይ ፡መግብን መጽለልን የድልዮ።በዚ መሰረት ካኣ ዝተዝፈላለዩ ሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታን ዝተፈላለየ መግብን እና ተመገቡ ይነብሩ።ይኹን እምበር ወዲ ሰብ ንኽነብር ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ካብ ኣድለዮ ፡ምንባር ኣብዛ ዓለም እዚኣ ግን ግዝያዊ መንብሮን ኮንቱን ምኻኑ እዩ። ስለዚ እዮም ካኣ ቅዱሳነ እግዚኣብሔር “ እቶም ምእንቲ ጽድቂ ዝጠምዩን ዝጸምኡን ብጹኣን እዮም” (ማቴ5፡6) ዝብል ቃል ተረዲኦም በቲ ዝተዋህቦም ጸጋ ከም ደረጃ ብቕዓቶም ጥጥቖ፡ኣቑጽልቲ ገዳምን መናን እና ተመገቡ ፡ነቶም ኣብ ዓለም ዝነብሩ እሞ በቲዝ ተዋህቦም ጸጋ ድማ ንእግዚኣብሔር ዘገልግሉ ድቂ ኣምላኽ ብጸሎት እና ደገፉን እና ተራድኡን ኣብ ጽምዋ በረኻ ማለት ኣብ ገዳም ፡ጉዕዞ ሂወቶም ኣብ ዓውዲ እዛ እንነብረላ ዘሎና ዓለም ብቅድስና እና ቀለሱ ፡ካብ ኩሉ ውዲ ሰብ ፍልይ ብዝበለ ኣነባብራ ንኽነብሩ ዝመረጹ ።
ኣግኣዚት ሃገረ ኤርትራ ድማ ሓንቲ ካብተን ስፍራ ቅዱሳን ክትከውን ዝበቕዔት ሃገር ኮይና ኣስታት ኣርባዓ ዝኣኽሉ ናእሽቱን ዓበይትን ገዳማት ሓቑፋ ትርከብ።
እምበኣርከስ ክርስቶሳውያን ብጥንታውነቱ ሓደ ካብቶም ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ገዳማት ንገዳም ኣቡነ ሊባኖስ (ሃም) ፡ገዳም ኣቡነ መርቆሬዎስ (ጻዕዳ ጸበሉ)፡ ገዳም ኣቡነ ፍሊጶስ( ደብረቢዘን) ኣኸቲሉ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ጥንታውን መሰረት ሃይማኖት ክርስትና ዝተነብረሉን ገዳም ደብረሲና እዩ።
ገዳም ደብረሲና 70ኪሎ ሜተር ካብ ኣስመራ ናብ ዒላበርዕድ፡ካብ ዒላበርዕድ ድማ ንየማን ብእግሪ መንገዲ ክልተ ሰዓት ድሕሪ ምጉዓዝ ኣብ ውሽጢ ዞባ ዓንሰባ ከባቢ መንሳዕ ዝርከብ ኮይኑ ብ328-330(ዓመተ ምሕረት ግዕዝ) ዘሎ ግዜ ብኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ድሕሪ ምምስራቱ 474 ዓመተ ምሕረት ግዕዝ ብኣባ ዮሓኒ ተገዲሙ ማለት ከም ገዳም ስሩዕ ኣገልጉለቱ (ስርዓተ ጳኪሚስ) ዝጀመረ ዓቢይን ጥንታውን ገዳም እዩ።ይኹን ኣምበር ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ስርዓተ ኣምልኾ ይፍጸመሉ ከም ዝነበረ ይግለጽ።
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ገጽ ንጉስ ሄሮድስ ማለት ካብ ቤተልሔም ናብ ግብጺ ኣብ ዝትሰደደትሉ ግዜ ንእትበልዖ ንመግቢ ይኹን ንእትሰትዮ ማይ ምስ ሰኣነት ፍቁር ውላዳ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተባረኹን ዝተሓርዩም ህዝቢ ተቐበልቲ ኣጋይሽ ኣብ ወገን ደቡብ ከም ዘለዉ ንኣዲኡ ብምምልካት ኣብ ዘመን ንጉስ ባዜን ብሓደ ግንቦት ምስ ዮሴፍን ሰሎሜን ብምድረ ናግራን (ናቕፋ) ኣቢላ ፡ኣብ ደብረሲና ኣብዛ ሕጂ ቤተ መቕደስ ኮይና ዘላ በዓቲ ወለንሳ ፡ጎይታ ብኢዱ ብምድህሳስ ብተኣምራት ኣፍ ደጌን መስኮትን ምስ ከፈተላ፡ኣብኣ ተቐመጠት ።ሎሚ እዛ በዓቲ ቤተ መቕደስ ኣፍደጌኣ ክልተ እግሪ ከም ዘይብሉ መንበር እያ እትመስል ።ብምስትውዓል ንዝርእያ ካኣ መሬት ዝተንከፈት ኣይትመስልን።
ንጉስ ባዜን ምምጻእ ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ኤርትራ ( ደብርሲና) ብሕልሚ መልኣኽ እግዚኣብሔር ምስ ነገሮ ፣ሰራዊቱ ኣኸቲሉ ካብ ኣኽሱም ናብ ደብረሲና መጸ፣፣ኣብ ውሽጢ እቲ ብተኣምራት ዝተኸፍተ በዓቲ ምስ ረኣዮም ካኣ ብገጹ ተደፊኡ ሰገደሎም በቲ ዝረኸቦ ናይ በረኸት ሱታፌ ድማ ብሓጎስ ንኣምላኹ ኣመገነ፣፣ብዙሕ ሽግ ( መብራህቲ) ብምውላዕ እውን ዓቢ ድግስ ገበረ ፣፣ደብርሲና ገዳም ቅድት ድንግል ማርያም ክትከውን ድማ ፈቐደ፣፣ኣብ ደብርሲና ኣርባዕተ ወርሒ ተቐሚጣ ናብ ኢትዮጵያ ክትከይድ ከላ ንንጉስ ባዜን በቲ ዝገበረላ ሰናይ ተግባር ብኢድ ውላዳ ባረኸቶ ፣፣እዛ ኣዕሪፈላ ዝቐነኹ ቦታ ዝተባረኸትን ዝተቐደሰትን ትኹን ! ብስመይ ታቦት ክኣትዉ እዩ ! ናይ ቅዱሳን ድኣ እምበር ናይ ዓለማውያን ስፍራ ከይትኸውን እውን ሓልዋ! ናይ ወድይ ጠሊ ምሕረት ካኣ ኣይክፍለያን እዩ! ካብ ርሑቕ ቦታ መጺኡ ዝሰገደላ ኣብኣ ተቐሚጡ እውን ዝጽልን ዘገልግልን በረኸት ስጋን ነፍስ ክረክብ እዩ! ብምባል ካኣ ባሪኻ ተፋነወቶ፣፣ ንጉስ ባዜን ድማ እዚ ዓቢ ትስፋ ምስ ሰምዔ ንኣምላኹ ኣመስገነ፣፣ኣብ ምድሪ ተደፊኡ እውን ሰገደ፣፣ነታ ተኣምራትዊት በዓቲ ድማ ኣብ ዙርያኣ ብዙሕ ኣእዋም ብምትካል ብዙሓን ዓለም ዝመነኑ (ዝነዓቑ) መነኮሳት ከም ዝቕመጥዋ ገበረ፣፣በዚ መሰረት ካኣ ብ 328-330 ዘሎ ግዜ ዓ.ም.ግ ኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ብማርሳ ተኽላይ ኣቢሎም ናብ ኤርትራ( ደብረሲና ) ኣተዉ ፣፣ጥምቀት ክርስትና ካኣ ኣብዚ ቦታ እዚ ጀመረ ፣፣ንኣርባዓ መዓልቲ ብዘይ ምቁራጽ ካኣ ብዙሓት ኣመንቲ ኣጠመቑን ወንጌል ኣስተምሃሩን፣፣ነገስታት ናይቲ ዘመን እቲዝነበሩ ኣብርሃ ወኣጽብሃ ድማ ምምጻእ ኣቡነ ሰላማ ናብ ደብረሲና ምስ ተበሰሩ ፣ናብ መድረሲና መጹ፣፣ብኢድ ኣባ ሰላማ ድማ ንሶምን ካልኦት ሸውዓተ ተኸተልቶምን ተጠምቁ፣፣ድሕሪ ኣቡነ ሰላማ ካኣ ብ474 ዓ.ም.ግ ኣብ ዘመን ሃጸይ ገብረመስቀል ወዲ ካሌብ፣ኣባ ዮሃኒ(ዮሓንስ) ካብ ግብጺ ምስ ታቦትን ምስ ብዙሓት መነኮሳት ኣቡነ ሊባኖስ ዝርከብዎም ናብ ደብረ ሲሓት (ደብረሲና) ምስ መጹ ን21 ሰነ ነቲ ሒዞሞ ዝመጹ ጽላት ብሱታፌ ሓጸይ ኣልኣሜዳ፣ጳጳስ ኣባ ናሆም ባሪኾም ኣብ ውሽጢ ቤተ መቕደስ ኣንበርዎ፣፣
ኣባ ዮሓኒ ኣብዛ ሕጂ በዓቲ ቤተ መቕደስ ቆይሙ ክጽሊ ከሎ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምቲ ቀደም ኣብ ደብረ ምጥማቕ (ግብጺ) ዝተገልጸት ካብ ጸሓይ ሸውዓተ ግዜ በሪሃ፣መላእክት፣ሰማእታትን ጻድቃንን ፣ብየማናን ጸጋማን ኣኸቲላ ተገልጸት እሞ ከምዚ ክትብል ካኣ ተዛረበቶ፣ “ ስመይ ዝጸውዔ ፣ብስመይ ኣብዛ ገዳም ዝጸለየ ጸሎቱ ክስማዕ ፣ናብዛ ገዳም እዚኣ እውን ዝነገደ ናብ ጌተ ሰማኒ መቓብረይ ከም ዝነገደ ክቑጸረሉ እዩ’’ ብምባል ብዙሕ ቃል ኪዳን ኣተወትሉ፣፣ንሱ ድማ ብኣምሳል ደብረ ምጥማቕ ዓቢ በዓል ገበረ፣፣ዳግም እውን ድሕሪ ወርሒ ብ20 ሰኔ ጎይታ ምስ ኣዲኡ 12 ሃዋርያትን ቅዱስ እስጢፋኖስን ከምቲ ቀደም ኣብ ፊሊጵስዮስ ዝሰርዖ ቅዳሴ ቅዱስ ቁርባን ክሰርዕ ከሎ ምስ ረኣየ ዓቢ በዓል ገበረ፣፣በዚ ምኽንያት ካኣ 21 ግንቦትን 20- 21 ሰኔን ዓመታዊ በዓል ክኸውን ተሰርዔ፣፣
ብ480 ዓ.ም.ግ. ኣብ ዘመን መንግስቲ ኣልኣሜዳ ወዲ ሰልዓዶባ ተስዓቱ ቅዱሳን ሮማውያን ኣቡነ ኣረጋዊ ( ዘሚካኤል) ዝርከብዎም ምእንቲ ፍቕሪ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሃገሮም ሮማ ናብ ኤርትራ ምስ መጹ ኣብ ኣግዓሮ ፊት ገዳም ደብረ ሲሓት (ደበረሲና)፣ከምቲ ነቢይ ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና ዝረኣዮ ብርሃን ኣብ ደብረ ሲሓት ( ደብረ ሲና) ዝተተኽለ ዓምደ ብርሃን ምስ ረኣዩ ደብረሲና ኢሎም ሰመይዋ ፣፣እቲ ብርሑቕ ዝረኣይዎ ትኹል ዓምደ ብርሃን ምስ ቀረቡ ይስወሮም ሰለ ዝነበረ ካኣ ድሕሪ ሰለሰተ ግዜ ምምልላስ ፣ኣብ መበል ሳልሳይ ግዜ ኣቡነ ኣረጋዊ ካብ ኣግዓሮ ክሳዕ ደብረ ሲና ዓበይቲ ኣእማን እና ጨርሑ ምስቶም ሸሞንቱ ቅዱሳን ናብቲ ብርሃን ዝዓሰሎ ገዳም ኣተዉ ፣፣ንመጀምርታ ካኣ እቲ ትኹል ዓምደ ብርሃን ንኣቡነ ኣረጋዊ ተገልጸሎም እሞ ኩሎም ካኣ ረኣይዎ፣፣በዚ ዝረኣይዎ ብርሃን ካኣ ኣዝዮም ተሓጎሱ ንእግዚኣቤር እውን ኣመስገኑ ፣፣እቲ ሽዑ ዝገበርዎ ምልክት ጭርሒ ድማ ክሳዕ ሕጂ ኣሎ፣፣
ቤተ መቕደስ በዓቲ ወለንሳ መሰረት ዘይብሉ ብፍቓድ ኣምላኽ ዝቖመ እኳ እንተ ኾነ ፣ውሕጅ ናብ ውሽጢ ብምእታው የሽግር ስለ ዝነብረ ሎሚ ብዙርያ ተነዲቑ ኪንኡ እውን ብ1951 ዓ.ም.ግ. ንማህሌት ዘገልግል ምስቲ በዓቲ ቤተ መቕደስ ለጊቡ ዝተሃንጸ ዓቢይ ቤተክርስቲያን ንኽትርእዮ ኣዝዩ ዝምስጥ ናይ ምስጋና ማሕደር ኮይኑ ኣሎ፣፣በዚ ድማ ስፍራ ብዙሓት መነኮሳት ክኸውን ከኣለ፣፣ብ1889 ዓ.ም.ግ መምህር ኣባ ኣስራተ ማርያምን ብ1941 ዓ.ም.ግ መምህር ኣባ ፍስሓ ቦኽረይን ናይዚ ገዳም እዚ ኣበምኔታት( መራሕቲ ገዳም) ካብ ዝነበሩ ኮይኖም ብኢዶም ዝጸሓፍዎ ዓቢ ብራና ተኣምረ ማርያም ክሳዕ ሎሚ ነቲ ገዳም ክብሪ ሂብዎ ይርከብ፣፣ብድሕሪኦም ካኣ ቁጽሪ መነንቲ እና ሰሰነ ብምኻድ ፣በቲ ኣባ ዮሓኒ ዝሰርዕዎ ስሮኣተ ጳኲሚስ ፣እዚ ናተይ እዚ ናትካ ዘይብሉ ብሓድነት እና ተአምርሑ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንዝመጽዎ መነንቲ ብማዕረ ይቅበል ኣሎ፣፣
ተጻብዖ ናይዚ ገደም እዚ ኲኖ እቲ ናይ ኣጋንንቲ ተጻብዖ ብ1527 ዓ.ም መሓመድ ግራኝ ዘብሔረ ዛይላ (ሶማል) ብዙሓት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም ዘቃጸለ ፣ካልእ እውን ብዙሓት መሳፍንቲ ዓቢይ ሽግር ከም ዘውረድሉ ይግለጽ እዩ፣፣ብኣንጻሩ ድማ ብዙሓት ነገስታት እኒ በዓል ንጉስ ባዜን ነግሰታት ኣኽሱም ኣብርሃ ወኣጽብሃ፣ሓጸይ ኣላሜዳ፣ሓጸይ ዮሓንስ፣ራእሲ ወልደሚካኤልን ራእሲ ኣሉላን ንበረኸት ዝኾኖም ብወርቂ ዝዓደግዎ ኣብ ብዙሓት ዓድታት ርስተ ጉልቲ ከም ዘበርከቱ ታሪኽ ይነግር፣፣
ሎሚ እዚ ጥንታውን ተባሃግን ገዳም እዚ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ማለት 21 ግንቦትን 20-21 ሰኔን በዓል የኽብር ኣሎ፣፣ኣብዘን በዓላት እዚኤን ካኣ ብዝተፈላለዩ ሕማማት ዝሳቐዩ ከምኡ እውን ብኻልእ ነገራት ዝሽገሩን ናይ ልመና ጸሎት ክጽልዩ እተን ውላድ ዝሰኣና ድማ ኣብ ልዕሊእምኒ ወለንሳ ደይበን “በዓልቲ ወለንሳ ሓዳጊት ኣበሳ በዓልቲ በዓቲ ክፉእ ዘይትዝቲ” እና በላ መሪር ልመናዊ መዝሙር ፣ኣብራኸን ደም ክሳዕ ዝሰርብ እና ዘወራ ፣ጎድኒ ጎድኒ ምስቶም ንሰማዒኡ ኣዝዩ ዝምስጥ ያሬዳዊ ማህሌት እና ቃነዩ ዘብጽሑ ሊቃውንቲ ኣቦታት መዓልትንለይትን ክዝምራ ድሕሪ ምሕዳር ፣ብሓባር መብጽዓ ይኣትዉ/ዋ እሞ ድልየቶም ምስ ተፈጸመሎም ካኣ ካብ ዓመት ናብ ዓመት መብጽዕኦም ንምፍጻም ቀጻሊ ይነግዱ፣፣እቶም ኣስታት 45 ሽሕ ተኻፈልቲ በረኸት ንምዃን ዝነግዱ ኣመንቲ ክርስትናን ማስልምናን እውን ከይተረፉ ዓመት መጸ ብቑጽሪ እና ሰሰኑ ናብዚ ተኣምረታውን ታሪኻውን ገዳም ደብረ ሲና ክውሕዙ ይረኣዩ፣፣ንሕና እውን ከምዛ ኢየሩሳሌማዊት ገዳም ደብረሲና ተጋቢእና ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ክንካፈል ምእንቲ ብሓይሊ ጸሎታ ሓይሊ ኣጋንንቲ ኣዐጊሳ ኣእጋርና ናብ ማሕደር ቅዱስ ስፍርኣ ክስጉማ፣ ባዕላ ትሓግዘናን ትደግፈናን፣፣ስለቲ ኩሉ ነገር ካኣ ነቲ ጸጋውን ርሕሩሕን ዝኾነ ኣምላኽ ቅዱሳን ኣቦታትና ክብርን ምስጋናን ይኹኖ፣፣
Leave a comment
ናይ ስለሴ ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ናይ ቅዱሳን ተረዳእነት ኣይፈለየና፣፣ኣሜን፣፣


text:
Radio Erena: 03 January 2021
ግብጺ፣ ንጉዳይ ምምላእ ዲጋ ተሃድሶ፣ ውሽጣዊ ጸገማታ ንምሽፋን ትጥቀመሉ ኣላ ብምባል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝሃቦ ቃል፣ ነጺጋቶ።
ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ግብጺ ዝነበረ ዲና ሙፍቲ፣ መንግስቲ ግብጺ፣ ኣቓልቦ ህዝቡ ንምጥምዛዝ ዝጥቀመሉ ዘሎ ጉዳይ ፈለግ ናይል ከምዘተሓሳሰቦ ድሕሪ ምግላጹ፣ መንግስቲ ግብጺ ንፈጻሚ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣብ ሃገሩ ብምጽዋዕ ወግዓዊ መብርሂ ሓቲትሉ እዩ።
ኣብ ውሽጣዊ ቅልውላው ተሸሚማ ዘላ ኢትዮጵያ እያ ክብል መግለጺ ዘውጸአ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ፣ ኢትዮጵያ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ተደራራቢ ፍሽለት ኣጋጢሙዋ ኣሎ ኢሉ።
ከምዝፍለጥ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብጉዳይ ዶብ ተሰሓሒበን ናብ ወተሃደራዊ ጎንጺ ኣብ ዘምራሓሉ እዋን፣ ግብጺ ኣብ ጎድኒ ሱዳን ከምእትስለፍ ብወግዒ ኣፍሊጣ’ያ።
ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሓደገኛ ዝምድና ተጸሚዱ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዶባዊ ግጭት ሱዳንን ኢትዮጵያን ጸግዒ ሒዙ ኢድ እንተእትዩ፣ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከንጸላልዎ ዝጸንሐ ሓደጋ ክወድቆን፣ ሓድሽ ኣንፈት ብምሓዝ ናብ ዝገደደ ጥፍኣት ክሽመም ከምዝኽእል ዲፕሎማሰኛታት የጠንቅቑ።
====================


text:
Radio Erena: 27 January 2019
ኣብ ድሬዳዋ ኢትዮጵያ ዝጀመረ ናዕቢ ገና ይቕጽል ከምዘሎ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ሓቢሩ።
ብዕለት 21 ጥሪ ሃይማኖታዊ በዓል ጥምቀት ኣብ ዝኽበረሉ ዝነበረ እዋን ዝጀመረ እዚ ዳሕረዋይ እብረ ግጭት ሓድሕድ፣ ብተራ ባእሲ መንእሰያት ጀሚሩ፣ ናብ ፖለቲካዊ ተቓውሞ ከምዝተሰጋገረ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ይገልጻ።
ናዕበኛታት፣ ኣብታ ከተማ ዘሎ ምምሕዳራዊ ምቕረሐ ስልጣን፣ ኣብ ብሄራት ኣድልዎ ኣለዎ ዝብል ጠለብ እዮም ዘቕርቡ ዘለዉ።
ብፍላይ ብሓሙስን ዓርብን እቶም ናዕበኛታት ንቀንዲ ጎደናታት እታ ከተማ ብዝቃጸል ጎማታትን ኣእማንን ዓጽዮም።
ብኻልእ ወገን፣ ኣብ ዞባ ሶማሊ ናይ ኢትዮጵያ 46 ሰባት ብገበን ቅትለት ተኸሲሶም ጽባሕ ሰኑይ 28 ጥሪ ጉዳዮም ኣብ ቤት ፍርዲ ክረአ እዩ።
እዞም ተኸሲሶም ዘለዉ ውልቀሰባት፣ ገበኖም ምስቲ ኣብ ኣርባዕተ ከባቢታት ዞባ ሶማሊ ልዕሊ 400 ሰባት ዝተቐብሩሉ ጋህስታት ዝተሓሓዝ ከምዝኾነ ይግለጽ።
እዚ መርመራ ገበናት ቅትለትን ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮን፣ ፕረዚደንት እቲ ዞባ ዝነበረ ዓብዲ ማሕሙድ ዑመር ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዉ እዩ ጀሚሩ። ንሱ ኣብ 2008 ፕረዚደንት እቲ ዞባ ኮይኑ ቅድሚ ምምዛዙ ሓላፊ ጸጥታ’ቲ ዞባ እዩ ኔሩ።
ክልል ሶማሊ ናይ ኢትዮጵያ፣ ነታ ሃገር ዓመታዊ ናይ 7 ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ከርክባ ዘኽእል ባህርያዊ ጋዝ ዘለዎ ዞባ’ዩ።


text:
እስራኤል ንነፍሲ ወከፍ ናብ ሩዋንዳ ዝጣየስ ሓታቲ ዑቕባ ወይ ስደተኛ ንመንግስቲ ሩዋንዳ 5,000 ዶላር ከምትህብ ኣፍሊጣ፡ ነቐፍቲ እዚ ስጉምቲ ናይዚ ዘመን’ዚ ግልያነት’ዩ ክብሉ ብተሪር ይነጽጉ።
ኣብ ዝመጽእ ኣዋርሕ እቶም ኣብ እስራኤል ዝርኸቡ ኣስታት 40,000 ሓተቲ ዑቕባ ምጥራስ ወይ ድማ ማእሰርቲ ክመርጹ ክግደዱ እዮም።
መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመጹ እዞም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታት ቅድሚ ኣሰርተታት ዓመታት እዮም ናብ እስራኤል ኣትዮም። እንተኾነ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ስነ-ህዝቢ እታ ሃገር መሰናኽል ዝፈጥሩ እዩም ብማለት ነዞም ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሓተቲ ዑቕባ ማሕበራዊ ኮነ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ከይረኽቡን ናይ ስራሕ ፍቓድ ከይወሃቦም ክኽልኽል ጸኒሑ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ነዞም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ዘንጸላልዎም ዘሎ ሓደጋ ምጥራዝ ከምዘተሓሳሰቦ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ። ብዙሓት ካብቶም ኣፍሪቃዊያን ማሕበረሰብ ድማ ናብ ሃገራቶም እንተተመሊሶም ሞት ከምዝጽበዮም ይገልጹ። ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እስራኤል ነቲ ነዞም ስደተኛታት ክጥርዝ ዘሕለፈቶ ውሳኔ ክትቕይር ይጽውዑ።
“ናብ ሃገረይ እንተተመሊሰ ህይወተይ ጥራይ ዘይኮነ ነቶም ካብ ሃገር ክወጽእ ዝሓገዙ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ማእከል ሱዳን ዝርኸቡ ስድራ ቤተይ’ውን ኣብ ሓደጋ ከእትው እየ። ስለዚ እንተተመሊሰ ዝገጥመኒ እዚ ስለዝኾነ ናብ ሱዳን ክምለስ ኣይደልይን” ዝበለ ሓሰን ሳኹር ዝተባህለ ኣብ እስራኤል ዝነበር ሓታቲ ዑቕባ ሱዳናዊ እዩ።
ኣብ ክንዲ እዞም ሓተቲ ዑቕባ ዝሰርሑ ሰብሞያ ሕጊን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ እስራኤል ንሓተቲ ዑቕባ ንምኽልኻልን ምስ ክብሮም ክነብሩ ዘኽእሎም መሰሎም ክትህልው ዘለዋ ናይ ሞራልን ሕጋዊ ግዴታ ከተማልእ ይጽውዑ ኣለው።


text:
ሓድነታዊ መግለጺ ናይ ሰለስተ ኣሓት ውድባት
ሓድነታዊ መግለጺ ናይ ሰለስተ ኣሓት ውድባት
ሃገርና ኤርትራ ኣብ ከቢድ ኩሉ መዳያዊ ጸገም ኣትያ ከም ዘላ ዓለም ምሉእ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። ዝዀነ ይኹን መባእታዊ ቀረብ ክረክብ ዘይተዓደለ፣ ፖለቲካ ንውሑዳት ኣካላት ጥራት ዝምልከት ኰይኑ ንኻልኦት ኤርትራውያን ገበን ዝዀነሉ፣ መሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላቱ ዘይተኸብረሉ፣ ብዘይሕግን ፍርድን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝዳጐነሉ፡ ብሕጽር ዝበለ ፍርሒ፡ ጥመት፡ ድንቁርና ወዘተ ዓብሊሎም ንህዝብና ከሳቕዩ ይርኣዩ ኣለዉ። ንሱ ከይኣክል እዚ ቋንቋ ውግእ ወረ ውግእ እምበር ቋንቋ ዲፕሎማሲ ዘይፈልጥ ጉጅለ ህግደፍ፡ ነጸብራቕ ውሽጣዊ ፖሊስኡ፣ ወግሐ ጸብሐ ነጋሪት ናይ ውግእ ኣዋጅ እንዳሃረመ ምስ ኩለን ዝዳወባና ሃገራት ውግእ ከፊቱ፣ ንህዝብና ኣብ ዘይረብሓሉ ውግኣት ክኣቱ ክስዋእን ክስንክል ክስደድን ክበታተንን ይርአ ኣሎ።
ቀንዲ ጠንቂ ናይ’ዚ ኩሉ መዓትን መከራን ሃገርና ከኣ መራሕቲ ጃንዳ ህግደፍ ምዃኖም ይፍለጥ። ጉጅለ ህግደፍ ብሕጊ ዘይኰነስ ብዊንታ ሓደ ሰብ ዝውሰን በብግዜኡ ዝወጽእ ኣዋጃት እዩ ንኤርትራ ዝመራሕ ዘሎ። ጉጅለ ህግደፍ ከይተኣለየ ዝዀነ ይኩን ፖለቲካውን ሰብኣውን መሰላት ኣብ ኤርትራ ክኽበር፡ ቁጠባዊ ዕብየት ክዓቢ፡ ማሕበራዊ ጠለባት ህዝብና ክረጋገጽ ኣይክእልን እዩ። ብምዃኑ እቲ እንኮ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ጉጅለ ህግደፍ ስለ ዝዀነ ኩሉ ዓቕምናን ሓይልናን ኣንጻር ህግደፍ ዝጠመተ ክኸውን ይግባእ ዝብል እምነት ኣለና። ህዝብና ተደጋጋሚ ክጽውዖ ዝጸንሐ ሓድነትን ሓቢርካ ምስራሕን ብምኻኑ፡ እቲ ብተናጸል ክነካይዶ ዝጸናሕና ቃልሲ ጽምኣት ሓርነት ሓፋሽ ህዝብና ዘርዊ ኮይኑ ብዘይምርካቡ፡ እነሆ ኣብዚ ዘለናዮ ፈታኒ መድረኽ ህሉው ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ዝምልስ ሓድነት ሰለስተ ውድባት ፈጺምና ንርከብ። ኣስማት ዝሰመራ ሰለስተ (3) ኣሓት ውድባት፡-
- ውድባ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ
- ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
ካብ ዕለት 28 ለካቲት 2021 ጀሚረን ሰሚረን ሓደ ውድብ ከም ዝዀና ንመላእ ህዝብና ከነበስር ከለና ሓጎስ ይስመዓና። ህዝብና’ውን ነዚ ተበጺሑ ዘሎ ሓድነት ከም ዘሕጉሶ ንርዳእ። ስም ናይ’ዚ ዝሰመረ ውድብና ከኣ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ይበሃል። ናብ’ዚ ዕዉት ስምረት’ዚ ንኽንበጽሕ ዝሓገዙ ረቛሒታት ክንጠቅስ ኣገዳስነት ዘለዎ ይመስለና። ብመጀመርያ ነቲ ናይ ክድዓት መግለጺ ኢሳያይስ “ኣይከሰርናን”፡ “ሓደ ህዝቢ ኣይኰነን ዝብል ነቲ ሓቂ ዘይፈልጥ’ዩ” ብምባሉ ሓያል ናይ ህዝብና ተቛውሞ ብሓደ ወገን፣ ብካልእ ወገን ድማ ናይ “ይኣክል” ምንቅስቓስ ከም ናይ ህዝቢ ጠለብ ኣዕሚቕና ክንሓስብ ከም ዘለናን ዝሓገዘናን ምዃኑ ክንጠቅስ ንደሊ። ቀጺሉ ኣብ ሚነሶታ ዝርከብ ናይ “ተምፖ ኣፍሪቕ” ትካል ንኹሎም ተቛውሞ ዓዲሙ ናይ ዘተ መኣዲ ምፍጣሩን ስልጡን ናይ ዘተ ምክያዱን ተራ ከም ዘለዎ ነመልክት። ስዒቡ ንቕሎ ኣዴታት ዝብል ምንቅስቓስ ዓቢ ተርኡ ከም ዘበርከተ ይፍለጥ። እዞም ዝተጠቕሱ ማዕረማዕረ እንዳሰርሑ ከለዉ ዋዕላ ሎንዶን ብምድላው ዝተገበረ መጸዋዕታን ምትብባዕን ኣገዳሲ ረቛሒ ነይሩ። እኩብ ድምር ናይ’ዞም ኩሎም ምንቅስቓሳት እቶም መራሕቲ ሰለስቲአን ውድባት ተራኺቦም ናይ ዘተ ሽማግለታት ብምቛም ካብ ወርሒ ነሓሰ 2020 ዘተ ክካየድ ድሕሪ ምጽናሕ እነሆ ሎሚ ኣብ መደምደምታ በጺሑ ናይ ሓድነት ብስራቱ ይእውጅ ኣሎ። እቶም ነዚ ክዉን ንምግባር ዘበርከቱ ኣካልትና ምስጋናና ነቕርብ። ምስ’ዚ ኣተሓሒዝና ነቕርቦም መጸዋዕታታት ከኣ ኣለዉና፡-
- ዝኸበርኩም ኣባላት ውድባትና ነዚ እንገብሮ ዘለና ተበግሶ ኣብ መዓርፎኡ ንኽበጽሕ ብዝገበርኩሞ ኣበርክቶ ምስጋና ይብጻሕኩም። ብዓቢ ሞራል ክሳብ ዓወት ክትከናኸንዎ ከኣ ንላቦ፣
- ዝሰመረ ውድብና፡ ኩሉ ፖለቲካውን ቁጠባውን ስልጣን ዝገበተ፡ህዝብን ሃገርን ዘብርስ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍን ኣተሓስሳብኡን ንምእላይ ዘለና ዕቑር ሓይሊ ኣብ ነወሃህደሉን ነበራብረሉን ዘለናሉ እዋን፣ኩሉ መዳያዊ ዘይተቘጠበ ደገፍ ህዝብን ሲቪላዊ ማህበራት ኤርትራ ከይፍለየና ነማሕጽን፣
- መሓዙት ውድባትና ብሸነኾም ነዚ ተወሲዱ ዘሎ ተበግሶ ብምድጋፍ ክጽንበርዎን ተመሳሳሊ ስጉምትታት ክወስዱን ነተባብዕ።
ህግደፍ ዝፍለጠሉ ቀንዲ ሕላገት ውግእን ዕንወትን ጥራይ እዩ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ህዝብና ብሓፈሻ መንእሰያትና ድማ ብፍላይ ጽምኢ ደም ኢሳያይስ ንምርዋይ ኣብ ዘይምልከቶም ውሽጣዊ ኲናት ሕድሕድ ኢትዮጵያ ኣትዮም ክቕዘፉ ንርኢ ኣለና። ነዝን ካልእን ኣመልኪቱ ዝሰመረ ውድብና ነዚ ዘለናዮ ተረኽቦታት ኣብ ትግራይን ካልእ ኣብ ግምት ብምውሳድ ዘቕርቦም ለበዋታትን ምሕጽንተታትን እዞም ዝስዕቡ እዮም፡-
- ነዚ ብጉጅለ ህግደፍ ተወሲዱ ዘሎ ምእታው ሰራዊት ኣብ ኢትዮጵያን ዘስዕቦ ዘሎ ሰባውን ንዋታውን ዕንወት ኣጥቢቑ ይኹንን፣
- ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ልዑላውነት ሃገርና ዝደፍር ስለ ዝዀነ ብቕልጡፍ ካብ ሃገርና ክውጽእ ንጽውዕ፣
- ሰራዊት ኤርትራ ድማ ብቕጽበት ካብ ቦታ ውግእ ትግራይ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ይጽውዕ፣
- ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ኢ-ሰብኣዊ ኩሉ እንተናዊ መቕዘፍቲ ኣጥቢቑ ይኹንን። ሕብረተ-ሰብ ዓለም ከኣ ነዚ ኣመልኪቱ ትዂረት ክገብረሉ ንምሕጸን፣
- ኣህጉራዊ ሕብረተ-ሰብ ኣብ ኤርትራ በኹሩ ዘሎ ፍትሕን፣ ክብሪ ሰብኣዊ መሰላት ቆላሕታ ክገብርሉ ንጽውዕ፣
- ሃገራውያን ይኹኑ ኣህጉርውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንዘይፍትሓዊ ማእሰርቲ ዝያዳ ድምጺ ከኻዕብቱ ነተባብዕ፣
ኣፈወርቂ ኪዳነ ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ዑቚባዝጊ ድቡስ
ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ግንባር ሃገርዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
ንፍትሒ (ውሓድፍ) ለውጢ (ውሓዲለ) (ግሃድኤ-ሕድሪ)
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንኩሎም ስውኣትና
ዓወት ንተቓላሳይ ህዝብና
ኤርትራ ብነጻነታን ክብራን ንዘለኣለም ትንበር!!!
28 ለካቲት 2021Hits: 418


text:
ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ብዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ልዕሊ 30 ሰባት ከምዝተቐትሉ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣፍሊጡ።
ምክትል ኣቦ መንበር ፈደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ: እዞም ኣብቲ ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምዝተቐትሉ 15 ሰባት ኣብ ከተማታት ክልል ኦሮምያ ምዃኖምን ብስምን ከተማን ናይቶም ዝሞቱ ብምግላጽ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ሂቦም።
ትካላት መንግስቲ ነቲ ሰልፊ ዕላዊ ኣፍልጦ ብዘይምሃብን ንሕቶታቶም ከምዝዕፍኑ ዝገለጹ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ: " ቀዳማይ ሚኒስተር: ፕረዚደንት ክልል ኦሮምያን ኣማኸርቶምን ብዝፈሰሰ ደምን ዝተፈጥረ ግጭት ልዕሊ ዝኾነ ከተሓሳስቦም ምተገብአ" ድማ ኢሎም።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ባህርዳር ብዝተኻየደ ተመሳሳሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ምክትል ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ነገሰ ተፈረደኝ ኣፍሊጦም።
ንሶም ሰማያዊ ፓርቲ ዝወደቦ ሰልፊ ፍቓድ ብዘይምርካቡ'ኳ እንተተረፈ: ህዝቢ ግን ባዕሉ ሰልፊ ምውጽኡ ሓቢሮም። ቁጽሪቶም ኣብቲ ሰልፊ ዝወጹ ሰባት ካብቲ ኣብ ጎንደር ዝወጸ ከይበዝሐ ከምዘይተርፍ ኣቶ ነገሰ ተፈረደኝ ብተወሳኺ ገሊጾም።
ዳይረክተር ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን ናይቲ ክልል ኣቶ ንጉስ ጥላሁን ኣብ ባህር ዳር ሸውዓተ ሰባት ምቕታሎ ዘረጋገጹ ክኾኑ እንከለው፤ ካብቶም ሰልፊ ዝወጹ ተፈንጀርቲ ቦምባ ኢድ ዝሓዙ ምንባሮም ጠቒሶም። ብመሰረት ሓበሬታ ኣቶ ንጉስ ጥላሁን እቶም ዕጡቓት ሰልፈኛታት ኣብ ልዕሊ ኣኽበርቲ ጸጥታን ትካላት መንግስትን መጥቃዕቲ ምፍጻሞምን ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ድማ " ሕጊ ናይ ምኽባር ስጉምቲ ወሲዶም " ኢሎም።
ኣብቲ ዝተኻየደ ግጭት ልዕሊ ሓምሳ ሰባት ምቚሳሎም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
የመላ ኢትዮጵያ ኣንድነት ድርጅት ዝተባህለ ፖለቲካዊ ሰልፊ መንግስቲ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ምውሳድ ከቋርጽ ብምትሕስሳብ ነቲ ኣብ ባህርዳር ዝተወስደ ስጉምቲ ከምዝኾነኖ ገሊጹ።
ኣቶ ሙልጌታ ኣበበ ዝተባህለ ምክትል ፕረዚደንት ናይቲ ሰልፊ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ከምዚ ዝበለ ስጉምቲ ነታ ሃገር ንባዕላ ናብ ካልእ ኣንፈት ክመርሓ ከምዝኽእል ኣጠንቂቖም።


text:
ነቲ ጸሊም ደበና መን ይቐንጥጦ? – 1ይ ክፋል (ውሕሉል ፈዳይ ንጉስ)
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡


text:
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኢጋድ ዳግም ቅድሚ ምጽንባሩ፣ ንተበግሶ ሰላም እቲ ዞባ ክድግፍ መንግስቲ ኬንያ ጸዊዑ።
መንግስቲ ኬንያ ነዚ ዝጸውዐ፣ ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ በየነ ርእሶም ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝተላእከ ደብዳበ ናብ ፕረዚደንት ምዋይ ኪባኪ ኣብ ዘብጽሓሉ እዋን’ዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብቲ ናብ ፕረዚደንት ኬንያ ዝልኣኾ ደብዳበ፣ ኤርትራ ናብ ኢጋድ ብወግዒ ንኽትምለስ ደገፍ ኬንያ ንምሕታት’ዩ።
እንተኾነ ፕረዚደንት ኬንያ ምዋይ ኪባኪ፣ ኤርትራ ናብ ኢጋድ ክትምለስ ዘለዋ ድሌት ዝቕበሎ እኳ እንትኾነ፣ ቅድም ቀዳድም ግና ንተበግሶ ሰላም እቲ ዞባ ዘለዋ ደገፍ ከተርኢ ጸዊዑ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብቲ ረብሓ የብሉን ኢሉ ብምንሻው ዝጠንጠኖ ዞባዊ ውድባት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኢጋድን ኮሜሳን ንምምላስ ብስቱር ዝገብሮ ዘሎ ጻዕሪ፣ ውጽኢት ናይቲ ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ብፍላይ ድማ ባይቶ ጸጥታ ዝገብረሉ ዘሎ ጸቕጢ ምዃኑ ተንተንቲ ይሰማምዑ።
ብፍላይ ኬንያን ኡጋንዳን፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ሶማልን ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራት ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃን ጣልቓ እናኣተወ ንሰላም እዚ ዞባ ይዘርግ ኣሎ ዝብል ደምዳሚ መረዳእታ ከምዘለወን ዝፍለጥ’ዩ።
ኬንያ፣ ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ልዕሊ ኤምባሲ ኤርትራ ጸቕጢ ብምግባር ምስ ዕጡቓት ሶማል ርክብ ኣለዎም ንዝበለቶም ክልተ ዲፕሎማሰኛታት ኤርትራ ናብ ሃገሮም ከምዘባረረት ኣይርሳዕን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ዜጋታት እዚ ዞባ ብናጻ ንምንቕስቓስ ብኬንያን ኡጋንዳን ዝተወስደ ብዘይ ቪዛ ናይ ምንቕስቓስ መስርሕ፣ መንግስቲ ኬንያ ናብ ሃገሩ ንዝኣትዉ ኤርትራውያን መእተዊ ቪዛ ንኽጥቐሙ ክውስን ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ኣቐዲሙ ብሬድዮ ኤረና ከምዝተገልጸ፣ ኬንያን ኡጋንዳን ናብ ሃገርን ንዝገሹ ኤርትራውያን ብዙሕ መሰናኽልን ዕንቕፋታትን ክገብራ ጸኒሐን’የን።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶም፣ ኣብቲ ምስ ፕረዜንት ኬንያ ዘካየዶ ርክብ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ እዚ ብምልዓል፣ ኬንያ ከም ቀደማ ንኤርትራውያ ማዕረ’ቶም ካልኦት ዜጋታት እዚ ዞባ ብዘይ መእተዊ ቪዛ ማለት ኤትሪ ቪዛ ክትቕበል ከምዝሓተተ’ውን ኬቢኤስ ዝተባህለ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ሓቢሩ።
እንተኾነ ፕረዚደንት ኪባኪ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ነቲ ኣምባሳደር ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ እቲ ንኤርትራውያን ጥራይ ተወሲኑ ዘሎ ናይ መእተዊ ቪዛ ጉዳይ ብዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ተታሒዙ ምህላዉ ብምሕባር፣ ንጻውዒት ኣምባሳደር በየነ ርእሶም ኣይተቐበሎን።
ኡጋንዳ’ውን ኣሰር ኬንያ ብምስዓብ ንኤርትራውያን መእተዊ ቪዛ ክትሓትት ተኽእሎ ከምዘሎ’ዩ ዝሕበር።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከም ዘራጊ ሰላም ተጠሚቱ ብኹለን ሃገራት እዚ ዞባ ተነጺሉ ምስ ምህላዉ፣ እዘን ሃገራት ንንግድን ካልእ ጉዳያትን ንምትብባዕ ኢለን ዘተኣታትውኦ ናይ ናጻ ንምንቕስቓስ ንዜጋታት ኤርትራ ብኣሉታ ይጸልዎም ምህላዉ ብተደጋጋሚ ክጥቀስ ጸኒሑ’ዩ።


text:
ሕቶ
ንኣምላኽ መን ፈጢርዎ ? ኣምላኽ ካበይ መጸ??
መልሲ
/እምነት ኣምላኽ ዘይብሎም/ኢዘሃርያንን ተጠራጠርትን ዘምጽእዎ ተራ ምጒት ፡ ንኲሉ ነገር መበገሲ ዘድልዮ እንተዀይኑ፡ ግድን እዩ ከኣ ንኣምላኽ መበገሲ ከድልዮ። እቲ መደምደምታ ከኣ ፡ ንኣምላኽ መበገሲ ዘድልዮ እንተኾይኑ ፡ እሞ ኣምላኽ ኣይኰነን (ኣምላኽሲ ኣምላኽ እንተዘይኰይኑ፡ግድን እዩ ኣምላኽ የልቦን)። እዚ ዝተራቐቐ መልክዕ ናይቲ ሰረታዊ ሕቶ ንኣምላኽ መን ፈጢርዎ ? ይኸውን ኣሎ። ገለ ነገር ካብ ዘየለ ነገር ከምዘይመጽእ ዝዀነ ሰብ ዝፈልጦ እዩ። ስለዚ ፡ ኣምላኽ ከም ሓደ ነገር እንተዀይኑ ፡ መበገሲ ክህልዎ ግድን እዩ ፡ ኣይኰነን ድዩ ?
እዚ ሕቶ መታለሊ እዩ ፡ ከመይሲ ናብ ግጉይ ግምት እዩ ዘምርሕ ፡ ኣምላኽ ካብ ሓደ ነገር መጺኡ ፡ ሽዑ ካበይ መጺኡ ኢሉ ከኣ ይሓትት። እቲ ሕቶ ትርጒም ዘይብሉ ምዃኑ እዩ እቲ ምላሽ ዝህብ ። ሰማያዊ ሕብሪ እንታይ ይጨኑ ? ኢልካ ከም ምሕታት እዩ ፡፡ ሰማያዊ ሕብሪ ኣብ ተርታ ዝጨንዉ ነገራት ኣይኮነን ዝስራዕ ፡ ስለዚ እቲ ሕቶ ጣቋ የብሉን ፡፡ ብተመሳሳሊ ፡ ኣምላኽ ኣብ መስርዕ መፈጠርን መበገስን ዘለዎም ኣይኮነን ዝምደብ። ንኣምላኽ መበገሲ የብሉ፡ መፈጠር የብሉ -- ኣብኡ ከሎ እዩ ዝነብር ፡፡
ከመይ ጌርና ኢና ነዚ ንፈልጦ ? ካብ ዋላ ሓንቲ ዋላ ሓንቲ እዩ ዝመጽእ ። ዋላ ሓንቲ ዘይነበረሉ ግዜ ኣብ ህላወ እንተኔሩ ፡ ዋላ ሓንቲ ነገር ናብ ህላወ ኣይምመጸን ኔሩ። ነገራት ግና ብህላወ ይነብሩ። እምበኣርከስ ፡ ብፍጹምነት ዋላ ሓንቲ ዝነበረሉ ግዜ ስለዘይነበረ ፡ ሓደነገር ኣብ ህላወ ወርትግ ክጸንሕ ኔርዎ ። እቲ ኲሉሳዕ ብህላወ ዝነብር ኣምላኽ ኢልና ንጽውዖ። ኣምላኽ ንኲሉ ነገር ናብ ህላወ ክመጽእ ዘበገሰ ንእኡ ግና ዘበግሶ ዘይብሉ መንነት እዩ ። ኣምላኽ ንኣድማስን ንኲሉ ኣብኡ ዘሎን ዝፈጠረ ፡ እቲ ዘይተፈጠረ ፈጣሪ እዩ።
English
ንኣምላኽ መን ፈጢርዎ ? ኣምላኽ ካበይ መጸ??


text:
ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ካምፓላ ተሰዊሮም ምህላዎም መንግስቲ ኡጋንዳ ኣረጋጊጹ። ኣብ ግጥማት ሴካፋ ንምስታፍ ብ24 ሕዳር 2012 ናብ ኡጋንዳ ዘምርሐት ተጻወቲ፣ ኣሰልጣኒ ተሓጋጋዚ፣ ሓኪም ጋንታን ኣወሃሃድትን ዝርከብዎም 22 ኣባላት ዝሓቝፈት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ግጥማት ሴካፋ ገና ከይተዛዘመ 18 ኣባላታ ምስዋሮም ኣብ ናይ ትማሊ ዜና ሬድዮ ኤረና ቀሪቡ’ዩ። ብተደጋጋሚ ህድማ ተጻወቲ ዝተዳኸመት ሃገራዊት ጋንታ፣ ኣብዚ ናይ ሴካፋ ግጥማት ክትሳተፍ ድያ ኣይክትሳተፍን፣ ዝብል ሕቶ ኣዘራራቢ ኮይኑ ድሕሪ ምጽናሕ’ያ ብውሳኔ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንትን ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራን ናብ ኡጋንዳ ዘምርሐት። እንተኾነ ኣብዚ ብስም ‘ዋንጫ ቱስካር’ ዝተኻየደ ግጥማት ምብራቕን ማእከላይን ኣፍሪቃ፣ ዝተሰርዓላ ሰለስተ ግጥማት ድሕሪ ምክያዳ፣ ተጻወታ ፋሕፋሕ ኢሎም ዑቕባ ንምሕታት ከምዝተሰወሩ ተሓቢሩ። ኣብ ምድብ ‘ሐ’ ዝተሰለፈት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣ ምስ ዛንዚባር 0 ብ 0 ክትፈላለ እንከላ ምስ ማላዊ ኣብ ዘካይውደቶ ግጥም ድማ፣ 3 ብ 2’ያ ተሳዒራ። ብ ሓደ ታሕሳስ ምስ ርዋንዳ ኣብ ዘካየደቶ ናይ መወዳእታ ግጥማ 2 ብ 0 ዝተሳዕረት ሃገራዊት ጋንታ፣ ካብቲ ግጥም ድሕሪ ምግላፋ፣ ናብ ኣስመራ ንምምላስ ኣብ ዝነበራ መደብ፣ እቶም 17 ተጻወትን ሓኪም ጋንታን ብኡ ንእቡ ኣብ ከተማ ካምፓላ ክስወሩ እንከለዉ፣ ኣሰልጣኒ ነጋሽ ተኽሊት ዝርከቦም እቶም ኣርባዕተ ኣባላት እታ ጋንታ ግና ናብ ኣስመራ ንምምላስ ናብ መዓርፎ ነፈርቲ ኤንተበ ከምዘምርሑ ተፈሊጡ። ካብቶም ዑቕባ ንምሕታት ኣብ ካምፓላ ዝተሰወሩ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ከም 1-ሓላው ልዳት ዳንኤል ጎይትኦም 2- ቅያር ሓላው ልዳት ሳሙኤል ኣልኣዛር 3-ፍጹም ቀላቲ ሳልሳይ ቅያር ሓላው ልዳት 4-ኣብ ማእከላይ ሸነኽ ምክልኻል ዝስለፍ ዮውሃንስ ነጋ 5-መስመር ምክልኻል ዮሃንስ ጥላሁን 6-መስመር ምክልካል እሰይ ክፍሎ 7-መስመር ምክልኻል መኮነን ክብሮም ዝኣመሰለኡ ብሉጻት ተጻወቲ ይርከብዎም። መንግስቲ ኡጋንዳ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ካምፓላ ተሰዊሮም ምህላዎም ድሕሪ ምርግጋጽ፣ ወግዓዊ ዑቕባ ንምሕታትን ኣብ ትሕቲ ጽላል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምምዝጋብን ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ጉዳዮም ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ከቕርቡ’ውን ትጽቢት ይገብር። ኣብ 2007 ሃገራዊት ጋንታ ኣብ 2009 ግጥማት ጎባልል ክለባት ኣፍሪቃ ዝተሳተፈት ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኤርትራ፣ ብድምር 24 ተጻወቲ ዑቕባ ንምሕታት ኣብ ኬንያን ታንዛንያን ከምዝተረፉ ኣይርሳዕን። ሓያሎ ካብኣቶም’ውን ኣብ ኣውስትራልያ ምስ ዝርከባ ክለባት ተጸንቢሮም ጽቡቕ ስም ኣጥርዮም ምህላዉ ማዕከናት ዜና ስፖርት ይሕብራ። ብኣዛዚ ከቢድ ብረት ዝነበረ ሜጀር ጀነራል ሮሞዳን ዑስማን ኣውልያይ ዝምራሕ ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ፣ ሓደ ብርጋዴር ጀነራልን ብርከት ዝበሉ ኮለነላትን ከምዘመሓድርዎ ይፍለጥ።
ተጻወትቲ ሃገራዊት ጋንታ ምስዋሮም መንግስቲ ኡጋንዳ ኣረጋጊጹ
Newer Postሚኒስተር ዑስማን፣ ኣብ እስራኤል ምስጢራዊ ዑደት ኣካይዱ
Older Postኣመሪካ ዜጋታታ ናብ ኤርትራ ከይገሹ ተጠንቅቕ
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
Radio Erena: 17 October,2014
ትማሊ ሓሙስ 16 ጥቕምቲ ምሽት ኣብ ከተማ ፓሪስ ኣብ ዝተኻየደ መኽፈቲ ንስቓይ ኤርትራውያን ኣብ ሲናይ እትንጸባርቕ ባርባራዊ ጉዕዞ ‘voyage en Barbarie’ ዘርእስታ ፊልም፣ ድሕሪ’ቲ መኽፈቲ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ዘተ መድረኽ፣ ጠንቒ ስደት ኤርትራን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት’ዩ ንዝብል ሓሳብ ተቓውሞኣ ንዘቕረበት ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ሃና ስምኦን ካብ ጋዜጠኛታት ተሪር ተቓውሞ ገጢምዋ።
ኣምባሳደር ሃና ስምኦን፣ ድሕሪ’ቲ መኽፈቲ ሰሲልን ደልፊንን ብዝተባህላ ኣዳላወቲ ናይታ ፊልም ፈረንሳውያን ጋዜጠኛታትን ቀንዲ ተሓባባሪት ናይታ ፊልም ጋዜጠኛ ሬድዮ ኤረና ሜሮን እስቲፋኖስን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሕቶን መልስን እዋን’ያ ኤርትራውያን ካብ ሃገሮም ዝስደድሉ ዘለዉ ምኽንያት ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት’ዩ ንዝብል ሓሳብ ክትቓወሞ ፈቲና።
እንተኾነ እታ ኣምባሳደር፣ ንዘቕረበቶ ሓሳብን መንግስቲ ኤርትራ ዲክታቶርያዊ ከምዘይኮነ ንምብራህ ዝወሰደቶ ተበግሶን ምሉእ ብምሉእ ከይዛዘመት ብተቓውሞ ጋዜጠኛታትን ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተረኽቡ ፖለቲከኛታት ፈረንሳን መደርኣ ኣብ መንጎ ደው ከተብል ዝተገደደት።
ኣብ መኽፈቲ እታ ባርባራዊ ጉዕዞ- ዘርእስታ ፊልም ዝተረኽቡ ኤርትራዊ ናይ ኣንትሮፖሊጂ ምሁር ፕሮፌሰር ኣስመሮም ለገሰ ብወገኖን፣ ነታ ንጉዳይ ኤርታውያን ስደተኛታት ኣብ ሲናይ ክትከታተሎ ዝጸንሐት ጋዜጠኛ ሜሮን እስቲፋኖስ ስለቲ ድምጺ ናይቶም ድምጺ ዘይብሎም ኤርትራውያን ምዃና ድሕሪ ምምስጋን፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይኹን ካልኣት ኣካላት ማሕበረ ሰብ ዓለም ክሳብ ሕጂ ዝገበርዎ ኣበርክቶ እንተሎ መብርሂ ክወሃቦም ሓቲቶም።
ጋዜጠኛ ሬድዮ ኤረናን ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላትን ሜሮን እስቲፋኖስ ኣብ ዝሃበቶ መብርሂ ከኣ፣ ብዛዕባ ስቃይ ኤርትራውያን ኣብ ሲናይ ኣብ ፈለማ ካብ ዓይኒ ማሕበረሰብ ዓለም ተኸዊሉ ከምዝነበረ ብምጥቃስ ኣብዚ እዋን’ዚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይኹን ካልኦት ማሕበራትን ትካላትን እኹል ኣፍልጦ ከምዘለዎምን በብዝተፈላለየ ኣገባባት ከኣ ንምግትኡ ይጽዕሩ ምህላዎምን ገሊጻ።
እዛ ንስቓይ ኤርትራውያን ኣብ ሲናይ እትገልጽ ባርባራዊ ጉዕዞ ዘርእስታ ፊልም፣ ብክልተ ፈረንሳውያን ጋዜጠኛታት ተዳልያ ብመደበር ቴሌቪዥን ባይቶ ፈረንሳ -ፑብሊክ ሰና ዝቐረበት’ያ።
እታ ፊልም ኣብ መደበር ቴሌቪዥን ባይቶ ፈረንሳ ፈረንሳ ንቀዳምን ሰንበት ክትርአ’ያ
ኣቐዲሙ’ውን ድምጺ ስቕይት – Sound of Torture ዘርእስታ ተመሳሳሊ ፊልም ተዘርጊሓ ኣብ ሓያሎ ሃገራትን መደባራት ቴሌቪዥንን ምቕራባ ዝፍለጥ’ዩ።
==================================================


text:
ወሃብ ቃል ሓይልታት ትግራይ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ንራያ ሓራ ንምውጻእ ሓድሽ ወተሃደራዊ ወፍሪ ምጅማሮም ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ሓቢሮም። እዚ ወተሃደራዊ ወፍሪ ክልተ ሰሙን ድሕሪ መንግስቲ ዝወሰዶ በይንኣዊ ናይ ምቍራጽ ተጻብኦታት ስጕምቲ’ዩ።
ኣብ እዋን ጻውዒት ቴለፎን ኣብታ ሓራ ዘውጽኡዋ ከተማ ኣላማጣ ምንባሮም ዝሓበሩ ኣቶ ጌታቸው ረዳ፡ ንሰራዊት ፈደራልን ሚሊሻ ኣምሓራን “ንሃድኖም” ኣሎና ኢሎም። እቶም ወሃብ-ቃል፡ ኣብቲ ብሰኑይ ከም ዝጀመሩዎ ዝገለጹ ወተሃደራዊ ወፍሪ ንሰፊሕ ደቡባዊ ክፋል ዳግም ከም ዝተቖጸጸሩዎ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ሓቢሮም።
ብሰንኪ ብዅረት መስመራት ቴለፎንን ካልእ መራኸቢታትን ነቲ ዝተባህለ ሓበሬታ ብናጻ ምንጪ ምርግጋጹ ኣይተኻእለን። ንቤት-ጽሕፈት መራኸቢታት መንግስቲ ምርካብ’ውን ኣይሰለጠን።
ብ 4 ሕዳር ብትእዛዝ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝጀመረ ወታሃደራዊ ወፍሪ፡ ንገዛኢ ሰልፊ ትግራይ (ህወሓት) ካብ መዝነቱ ምእላይን ነቶም “ገበነኛታት” ዝበሎም ሰበ-ስልጣን’ቲ ውድብ ኣብ ቀይዲ ንምእታውን’ዩ ነይሩ።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሕዳር ከተማ መቐለ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር መንግስቲ ድሕሪ ምእታዋ፡ እቲ ስርሒት ከም ዝተወድአ፡ ማእከላይ መንግስቲ ደኣ ይግለጽ እምበር፡ እቲ ኲናት’ሲ ንሸሞንተ ኣዋርሕ ቀጺሉ’ዩ።
ብ28 ሰነ ሓይልታት ትግራይ ዳግም ንርእሰ-ከተማ መቐለ ድሕሪ ምቍጽጻሮም ድማ፡ ፈደራል መንግስቲ በይንኣዊ ተበግሶ ምቍራጽ ተጻብኦታት ወሲዱ።
ሰኑይ ዝጀመረ ወፍሪ እምበኣር ነቲ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ክልልኣምሓራ ዘሎ ደቡባዊ መሬት ንምምላስ’ዩ። ኣቶ ጌታቸው ረዳ ድማ “ነፍሲ-ወከፍ ስድሪ” መሬት ትግራይ ከምልሱ ምዃኖም ጠቒሶም።እቶም ወሃብ-ቃል ቦታ ደኣ ኣየነጽሩእምበር፡ ንሱዳንን ኤርትራን ኣብ ዘዳውብ ምዕራባዊ ወገን ኲናት ይካየድ ምህላዉ’ውን ሓቢሮም ኣለው።


text:
ንዓኻ ብገበን ዝተጠቓዕካ
ናይ ክፍሊት መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ
እንድሕር ብገበን ተጠቒዕካ ናይ ክፍሊት መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። ሰለስተ ዝተፈላልየ ዓይነት ክፍሊት ኣሎ፡ ካብ ገበነኛ ካሕሳ፡ ናይ ካሳ ውሕስነት ክፍሊት ከምኡ’ውን ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ካብ መንግስቲ፡ ዋላ እውን እቲ ገበነኛ ዘይፍሉጥ ኮይኑ ካብ ካሳ ውሕስነትን ካብ ናይ ገበን ማህሰይትን ናይ ክፍሊት መሰል እውን ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ካሕሳን ናይ ውሕስነት ክፍሊትን
እንድሕር ሓደ ፍርዲ ተኻይዱ ናይ’ቲ ኣብ ልዕለኻ ዝተፈጸመ ገበን እቲ ገበነኛ ክንደይ ዝኣክል ካሕሳ ክኸፍል ከምዘለዎ እቲ ቤት ፍርዲ እዩ ዝውስን። ምእንቲ ንካሕሳኻ ክትክፈል ሓገዝ ናብ ኣፈጸሚ ሕጊ ክትውከስ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት ብናይ ገዛኻ ውሕስነት ወይ ብመንገዲ ውሕስነታት ናይ ማሕበር ሰራሕተኛን ወሃብ ስራሕካን ገይርካ እውን ካሕሳ ንኽትወሃብ ኣኽእሎ ኣሎ።
ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት
እንድሕር ካብ’ቲ ገበነኛ ወይ ብመንገዲ ካሳ ውሕስነት ምሉእ ክፍሊት ክትረክብ ዘይክኢልካ መሰል ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ካብ መንግስቲ ክህልወካ ይኽእል እዩ። ምእንቲ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት መሰል ክህልወካ ነቲ ገበን ናብ ፖሊስ ኣመልኪትካ ክትከውን ኣለካ። እንድሕር እቲ ገበነኛ ዘይፍሉጥ ኮይኑ ኣብ ልዕለኻ ሓደ ገበን ከምዝተፈጸመ ዘርእይ ሓደ መርመራ ንኣብነት ኣፈናዊ ገበናዊ መርመራ ክህሉ የድልይ። እንድሕር እቶም ፖሊስ እቲ ገብነኛ ሰብ መን ከምዝኾነ ዝፈልጡ ኮይኖም ምእንቲ ናይ ገበን ማህስሰይቲ ክፍሊት ክትወሃብ ክትክእል ኣብ’ቶም መብዛሕትኦም ጉዳያት ሓደ ሓላፍነት ዘሰክም ፍርዲ ክህልው ኣድላዪ እዩ።
ኣቲ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ነቲ ኣብ ሽወደን ዝተጓነፈ ገበን እዩ ዝምልከት። እንድሕር ኣብ ሽወደን ዲኻ ትቕመጥ ወይ ንግዝያዊ ኢኻ ኣብ ሽወደን ዘለኻ ንኣብነት በጻሒ ወይ ተመሃራይ ብዘየገድስ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። እንድሕር ኣብ ሽወደን ትቕመጥ ኾይንካ ዋላ ኣውን ኣብ ወጻኢ ገበን ኣብ ልዕለኻ ተፈጺሙ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ናይ ምንታይ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ክወሃብ ይኽእል?
ንኣብነት ናይ’ዞም ዝስዕቡ ክፍሊት ክትወሃብ ትኽእል፡
• ኣዝዮም ናይ ውልቃዊ ክብረታትካ ግህሰታት፡ ንኣብነት እንድሕር ማህረምቲ፡ ዘይሕጋውያን ምፍርራሓት፡ ምድፋር፡ ወሲባዊ ገበንን ስርቅን ኣብ ልዕለኻ ተፈጺሙ
• ዝኸፈልካዮ ዋጋ ናይ ንኣብነት ናይ ሕክምና ክንክን፡ መድሃኒትን ናይ ዝርርብ ፍወሳን
• ዝኸሰርካዮ ኣታዊ
• ምልዳይን ቃንዛን፡ ንኣብነት ናይ ቃንዛ ምምካር ወይ ኣብ ግዜ ሕማም ስቅያት
• ቀወምቲ ማህሰይትታት፡ ንኣብነት ስምብራት፡ ናይ ምርኣይን ናይ ምስማዕን ትሑት ዓቕሚ
• ዝተባላሸወ ክዳውንትን መነጸርን ወይ ክትህሰ እንከለኻ ምሳኻ ዝነበረ ዝማሳሰል ኣቑሑት.
ኣብ ፍሉይ ኩነታት ንኣብነት ዝተባላሸው ወይ ገለ ሰብ ዝቐሸሸካ ዝተሰርቁ ነገራትን ገንዘብን ክፍሊት ክትወሃብ ትኽእል ኢኻ።
ብዛዕባ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ብኸመይ ገይረ እየ ዘመልክት?
ካብ ናይ ገበን ግዳይ በዓል መዚ ሓደ ፍሉይ ፎርም ብምምላእ ወይ ብኢንተርነት ገይርካ ኢኻ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ተመልክት። እቲ ገበን ኣብ ውሽጢ ሰለስት ዓመት ድሕሪ ምፍጻሙ፡ እቲ ኣፈናዊ ምርመራ ተሰሪዙ ወይ እቲ ፍርዲ ድሕሪ መጎተ ይግባይ ክበሃል ዘይተኻኢሉ፡ ነቲ መመልከቲኻ ናብ ናይ ገበን ግዳይ በዓል መዚ ክትሰዶ ኣለካ። ኣብ ልዕሊኦም ገበን ዝተፈጸመ ቆልዑት ክሳብ 21 ዓመት ዝመልኡላ መዓልቲ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ኩሉ ግዜ ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም።
እንድሕር ብዛዕባ ናይ ገበን ማህሰይቲ ክፍሊት ዝያዳ ክትፈልጥ ደሊኻን ከመይ ከምእተመልክትን፡ ምስ ናይ ገበን ግዳይ በዓል መዚ በዚ ቁጽሪ ስልኪ 090-70 82 00 ርክብ ግበር። ምስ ናይ ገበን ግዳይ ተረኛ፡ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ተረኛ ወይ ካልእ ወለንታዊ ማሕበር ርክብ ብምግባር ናይ ምምልካት ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ደገፍን ሓገዝን ካበይ ክወሃብ ይኽእል?
ክሕግዙኻን ክድግፉኻን ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ሰብ መዚ ኣለዉ። ፖሊስን ኣኽባር ሕግን ብዛዕባ ናይ ገበን ግዳይ መሰላት ክሕብሩ ከምኡ’ውን ካሕሳ ንኽትጠልብ ክሕግዙኻ ኣለዎም። እቲ ናይ ኮሙንካ ናይ ምሕበራዊ ኣገልግሎት ንስኻ ኣብ ልዕለኻ ገበን ዝተፈጸመን ስድራኻ ደገፍን ሓገዝን ንኽትወሃቡ ሓላፍነት ኣለዎ። ምስ ናይ ጥዕናን-ናይ ሕማምን ክንክን ወይ ምስ ካልእ ናይ ወለንተኛ ማሕበር ንናይ ገበን ግዳይ ደገፍ ምሃብ ዝሰርሓ እውን ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።


text:
Radio Erena: 29 June 2018
ካብ ገማግም ሊብያ ኢጣልያ ተበጊሶም ናብ ኢጣልያ ንምእታው ዝሓለኑ ኣስታት 100 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝጠሓሉ ሓለዋ ገምግም ባሕሪ ሊብያ ሓቢሩ።
ኣፈኛ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሎሚ ዓርቢ 29 ሰነ ኣብ ዘካየድዎ ህይወት ናይ ምድሓን መስርሕ ዛጊት ናይ 14 ሰባት ጥራይ ብህይወት ከምዝጸንሕዎም ብምርግጋጽ እቶም ዝተረፉ ሞይቶም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ሓቢሩ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ምብራቓዊ ገምጋም ባሕሪ ጣራብሎስ፣ ከባቢ ኣል ሓምዲያ ዘጋጠመ ሓደጋ ምጥሓል፣ ሬሳ ናይ ሰለስተ ህጻናት ዝርከብዎም 10ታት ሰባት ተረኺቡ ከምዘሎ እቲ ኣፈኛ ጠቒሱ።
ዜግነት ናይቶም ናብ ሎሚ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ጥሒዞም ዘለዉ ኣስታት 100 ሰባት ዛጊት ኣይተሓበረን።
እዚ ሓደጋ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ፣ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምቁጽጻር ኣብ ገማግም ማእከላይ ባሕሪ ግዝያዊ ናይ መጻሪ መዓስከር ንምቛም ኣብ ዝተሰማምዓሉ ዕለት’ዩ።
ኢጣልያ፣ ስደተኛታት ጽዒነን ናብ ገማግም ባሕራ ንዝጽግዓ መራኽብ ትካላት ህይወት ኣድሕን ከይጽግዓ ድሕሪ ምኽልካላ፣ ሃገራት ኤውሮጳ ህጹጽ ኣኼባ ከካይዳ’የን ተገዲደን።
ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት ሓደ ሽሕ ስደተኛታት ዝጸዓና ሰለስተ መራኽብ ናብ ገማግም ባሕሪ ከይጽግዓ ድሕሪ ምኽልካለን፣ እቲ ክልተ ናብ ስጳኛ ከቕንዓ እንከለዋ እታ ሓንቲ ከኣ ናብ ማልታ ከምዝተመልሰት ይፍለጥ።
====================


text:
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህውሓት/ ልዕሊ 2,500 ኣባላቱን ልዕሊ 200 ድማ ካብ ኣባል ውድባት ኢህወዴግን ካልኦት ክልላትን ይሳተፍሉ ዘለው ውድባዊ ኮንፈረንስ ትማሊ ኣብ ከተማ መቐለ ተጀሚሩ’ሎ።
እዚ ህውሓት ን35 ማዕልታት ዘካየዶ ገምጋምን ናይ መሪሕነት ለውጥን ከምኡ እውን ኢህወዴግ ን17 ማዕልታት ዘካየዶ ገምጋም ስዒቡ ዝካየድ ዘሎ ኮንፈረንስ ላዕለዎት መራሕቲ ውድባይ ይሳተፍሉ ዘለው ዋዕላ እዩ።
ኣብዚ ንልዕሊ ሸሞንተ ማዕልታት ዝፀንሕ ኮንፈረንስ ትፅቢቶም እንታይ ከምዝኾነ፣ኣብ ባይታ ክልወጥ ዝደልዩዎም እንታይ ምዃኖም፣ህዝቢ ዝደልዮ መሰረታዊ ለውጢኸ ይመፅእዶ ይኸውን ዝብሉ ሕቶታት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝነጥፉን ንናይታ ክልልን ሃገርን ፖለቲካዊ ኩነታት ዝከታተሉን ሰለስተ ኣጋይሽ ሪኢቱኦም ይህቡ።ኣቶ ደጋፊ ጎድፋይ ካብ ከተማ መቐለ፣መንእሰይ ባሻ ደስታ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባን ኣቶ ገብረስላሰ ኣርአያ ድማ ካብ ስዊድንን እዮም።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ድሕሪ መጋረጃ ተሓቢእኻ ፡ ተልእኾ ምፍጻም ብ ክብሮም ግረኔት
ድሕሪ መጋረጃ ተሓቢእኻ ፡ ተልእኾ ምፍጻም
ኣብዛ እንነብረላ ዘሎና ዓለም ብኣሸሓት ዝቁጸሩ ጋዜጠኛታት ተዋፊሮም ይርከቡ ። ስርሖም ከኣ ብቁርጡው ኣጋባብ ሓቀኛ ዜና ናብ ህዝቢ ዓለም ምዝርጋሕ እዪ ። ኣብዚ ዘሎናዮ መድርኽ ይኹን ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘናቁት ሓቅነት ዘይብሉ ወሬ ወዲ ወሬ እናዘርግሑ ወዲ ሰብ ከምዝሃልቅ ዝገበሩን ይገብሩ እውን ኣሎው። ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ዝወፍሩ እሞ ብስነ ምግባር እተሃንጹ ኣብ መንጎ መንግስቲ ህዝብን ዘሎ ርክብ ኣብ ምድልዳሉ ዓቢይ ተራ ኣሎዎም ። ኣብ ኣሜሪካ ዝበዝሑ ኣብ ምሕደራን ፊናንስ ዝፍጸሙ ገበናት ናብ ቓሊዕ ዘውጽኡ ህዝባዊ መድያታት እዮም ። ስለዚ ከኣ እዮም ከም 4ይ ትካል መንግስቲ ዝርኣዩ።
እምበኣርከስ ሎሚ ርእይቶ ክህብ ዝደረኸኒ ፣ ሓንቲ ኣርእስቲ ብሓደ ማቴዎስ ዘልኣለም ዝብሃል እተደርሰት ኾይና ኣብ ዘዋሪ ትሕቲ መስመር ተዘርጊሓ ትርከብ ። ኣርእስታ “ ፈሲ ናይ እተምልኾ ሰብ ኣይሽትተካን እዩ “ ትብል ።እቲ ኣርእስትን እቲ ከርሲ ናይቲ ጽሑፍ ከዛምዶ ፈቲነ ግን ከኣ ክጥዓዓመለይ ኣይክኣለን ። ማቴዎስ ዘልኣለም ዝብሃል መግለጺታቱ ዝፍንወሉ AAN MEDIA ምዃኑ ይፍለጥ ። ማቴዎስ ዘልኣለም ናይ ብርዒ ሽም እዩ ዝብሉ ሰባት እውን ኣሎው ። ስለዚ AAN MEDIA ማቴዎስ ዘልኣለም ዝብሃል ደራሲ ወይ ጋዜጠኛ እንተ ኣሎኹም ብወግዒ ምስ ህዝቢ ኣፈልጥዎ ። ብርዒ ሽም ዝጥቀሙ ሰባት ኣብ ከርሲ ጸላኢ ዝነብሩ ኣብ ህወቶም ሓደጋ ናይ ሞት ዘንጸላልዎም እዮም ። ምክንያቱ ዝኾነ ጋዜጠኛ ዝግዝኣሉ ሕጊ ኣሎዎ ። ዝኾነ ዝዝርግሖ ሓበሬታ ካብ ክልተ ንላዕሊ ብዝኾኑ ሰባት ከረጋግጾ ኣሎዎ ። እዚ ከኣ ነቲ ሞያ ብዓብኡ ከኣ ነቲ ጋዜጠኛ ክብሪ ይህቦ ። ከምኡ እንተ ዘይገይሩ ግን ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር እቶም ኣብ ልዕሊኦም ጸለመ እተፈጸመ ዜጋታት ፍትሒ ክጠልቡ ናይ ግድን ይኸውን ።
ማቴዎስ ዘልኣለም ኣብ ጉዳይ ብልሽውና ንዘቅረቦ ትንተና ኣይኾንኩን ዝነቅፍ ዘሎኹ።እንታይ ደኣ ኣብቲ ኣቓራርባኡ ንተጋ.መስፍን ሓጎስ ገንሸል ንምግባር ምድፋሩ እዩ ። ማቴዎስ ዘልኣለም ተጋ መስፍን ሓጎስ ኣብ ስደት ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ኢሉዎ ዝብሎ “ ኢሳያስ ናይ ስልጣን ምግባት ህርፋን እምበር ካብ ብልሽውና ነጻ” እዩ ከም ዝበለ ይጠቅስ። እንተኮነ መብሪሂ ናይ ዝተባህለሉ መዓልቱን ዕለቱን ብታኡን ምስ መን እቲ ናይ ሕቶን መልስን ከም እትገብረ ኣይገልጽን ። ከምኡ እውን ድምጺ ናይቲ እተባህለ ሕቶን መልስን ንህዝቢ ከይኣቅረበን ፡ ብድፉኑ ግን እመኑኒ መስፍን ሓጎስ ንህዝቢ ኤርትራ ጉጉይን ኣዳናጋርን ሓበሬታ ኣማሓላፉ ክብል ይኽስስ ።ብተወሳኪ እውን መስፍን ሓጎስ ብዛዕባ ብልሽውና ዓሚቕ ፍልጠት ኣይነበሮን እናበለ ይገልጽ ።
ካብቲ ኣርእስቲ እንተ ተበገስና እውን ተጋ መስፍን ሓጎስ ንእሳያስ ኣፈወርቂ ስለ ዘምልኾ ኢሳያስ ብልሽው እንክሎ ተጋ መስፍን ሓጎስ ክሽትቶ ወይ ክፈልጦ ኣይከኣለን ዝብል መረዳእታ ወይ መደምደምታ ኢካ ተበጺሕ ። ተጋ መስፍን ሓጎስ ኣሉታውን ኣውንታውን ተግባራት ኢሳያስ ኣፈውርቂ ኣብ ድምጺ ሓርነት ገሊጹዎ እዩ ። ሓደ ፍትሓዊ ዝኾነ ሰብ ኣሉታዊ ተግባራት ጥራሕ ተንቲኑ ደው ኣይብልን ፣ እንተላይ እቲ ኣውንታዊ እውን ክግለጽ ኣሎዎ ። ኢሳያስ ኣፈውርቂ ዝገብሮ ኩሉ ኣብ ህዝባዊ ግምባር ዘሎ መርሕነት ይፈልጦ እዩ ዝብሉ ሕደት ኣይኾኑን ። ማቴዎስ ዘልኣለም ቅድሚ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ወፍሪ ትወፍር ፡ ቁጽሪ ስልኪ መስፍን ሓጎስ ኣጣይቅካ ንጉድይካ ሽፋን ክትገብረሉ ሓደ ካብ ሞያኻ እዩ ነይሩ።
ተጋ መስፍን ሓጎስ ጆርናሊዝም ከጽኒዕ ኣይኾነን ብ1967 ናብ በረኻታት ኤርትራ ኣብ ሰዊት ዕድሚኡ ዝወፊረ ፣ ነቲ ዝወፈረሉ ዕላማ ከኣ ኹናት ኣፍዓበት 1988 ብዘደንቅ ትልሚ 22,000 ሽሕ ሰራዊትን 80 ታንክታት ናዶው ክድምሰስ እንክሎ ፡ እንደገና ምስ ብጾቱ ብ1991 ግምባር ደቀምረ መሪሑ ጸላኢ ደርዒሞም ኤርትራ ነጻ ካብ ዘውጽኡ ጀጋኑ ሓደ እዩ ። ሎሚ ኮር ተገምጠል ኾይኑ ፡ ዝኮነ ኣፍ ዘውጽኤ ክዳፈር ምርኣይ ብጣዕሚ ዝሕዝን እዪ ። ኤርትራውያን ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ታሪኽና እንዝክሮም ጅጋኑ ተጋደልቲ ክህሉውና እዮም ። ነዚ ዝክሕዱ ታሪክ ዘይብሎም በተኻት እዮም ምጥቓሶም እውን ኣየድልን ።
ኣበው እንታይ ይብሉ” ኣናፋፍራ ቆቓሕ ዘይፈልጥ ኣይሃዳናይን “እዚ ድርሰት እዚ ኾነ ተባሂሉ መድረኽ ሓሊዩ እተገብረ ጉዳይ እዩ ። ስለ ምንታይ እዩ እዚ መላግቦ ናይ ኢሳያስን መስፍን ብስእሎም ተሰኒዩ ከም ኣብነት ክመጽእ ተደልዩ ? ሎሚ ክንዛረበሉ ኣይንክእልን ንኸውን ግን ምቅናይ ጽቡቕ እዩ ። መስፍን ሓጎስ ኣባል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን እዩ ። ስለዚ ኣባል ውድብና ከምኡ እውን ዝኾነ ኤርትራዊ መርትዖ ብዘይብሉ ጸለመ ኣብ ልዕሊኡ ክፍጸም ሱቕ ምባል ከም ምርጫ ክውሰድ ኣይከኣልን እዩ ።
ኣብ መወዳእታ
ኣዚ ሎሚ ዘሎናዮ መድረኽ ሃገርና ካብ ኣትያቶ ዘላ ሓደጋ ንምድሓን ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ መስሪሕ ናይ ሓድነትን ናይ ሓባር ጽላልን ኣብ ምምስራት እናሰርሓ ፣ ከምኡ እውን መንግቲ ኣብ ስደት ንምምስራት ዝቀረበ ሓሳብ ኣብ ክትዕ ወሪዱሉ ኣብ ዘለወሉ እዋን ከምዚ ዝኣመሰለ ወፍሪ ጸለመ ንረብሖ መን እዩ ክኸውን ? እዚ ሓቂ ዘይብሉ ዘይሓለፍነታዊ ትግባር እዩ ። መስፍን ሓጎስን ብልሽውናን ዝፍለጥ ሰብ ኣይኾነን ። ብልሽውና ንምግላጽ መስፍን ሓጎስ ክትጥቀም ባይታ የብልካን ። ይቅሬታ ምሕታት የዋጸኣኻ ይኽውን ።
ብ ክብሮም ግረኔት
12 ሚያዝያ 2021


text:
Radio Erena: 12 June 2018
ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ኣብ ዘካየደቶ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስርሒት ሓደ ወትሃደራ ክቕተል እንከሎ ኣርባዕተ ከኣ ከምዝቖሰሉ ንኣዘዝቲ ሰራዊት እታ ሃገር ብምጥቃስ ወትህደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ብዓርቢ 8 ሰነ፣ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ሶማል ዝተኻየደ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስርሒት ኣመሪካ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ኣልሸባብ ንምጥቃዕ ምንባሩ ተገሊጹ።
ምስ ወትሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ብሓባር ናብቲ ስርሒት ዝወፈሩ እቶም ኣመሪካውያን፣ ካብ ዕጡቓት ብዝተፈነወሎም ናይ ሞርታርን ፈኮስቲ ጠበናጁን መጥቃዕቲ፣ እቲ ሞትን መውጋእትን ከምዘጋጠመ ሰበ ስልጣን ፔንታጎን ይጠቕሱ።
ሰራዊት ኣመሪካ ብናይ ስለያ ነፋሪት ተሰንዩ ነቲ ስርሒት የካይዶ እኳ እንተነበረ፣ ነቲ ሞርታርን ጠበናጁን ዝተኮሰሉ ዝነበረ ቦታታት ከልልዮ ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
ሞትን መቑሰልትን ናይዞም ወትሃደራት፣ ኣመሪካ ኣብ ሶማል ናይ ኣጋር ወትሃደራዊ ስርሒታት ተካይድ ከምዘላ ዘቃልዕ’ዩ።
ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ደብዳብ ከተካይድ ምጽንሓ ይፍለጥ።
=====================


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
እዚ ብቁጠባዊ ዓይኒ ምስ ዝርአ፣ ደቂ ሰባት ኣብ ምክፋል ዕዳ ተፈጥሮኣዊ ዕቃበ (EOD) ይኣትዉ ከምዘለዉ ዘመልክት ኮይኑ፣ ብሕጽር ዝበለ ደቂሰባት ልዕሊ መጠን ወይ ካብ ዘድልዮም ንላዕሊ ባህርያዊ ሃብቲ ተፈጥሮ ከምዘህልኹ ዘዘኻኽር ዓመታዊ መዓልቱ ዕለት 29 ሓምለ 2019ዓምፈ ከምዝውዕል ተፈሊጡ።
እዚ መዓልቲ’ዚ ብግሎባዊ መርበብ ኣሰር (Global Footprint Network) ዝተጸንዐ ትካልን ብብዙሓት ካልኦት መኽሰብ ኣልቦ ማሕበራት፣ ከም ግሎባዊ መጽናዕቲ ሓበሬታ መርበብ ኣሰርን (Information about Network calculations)፣ ሃገራዊ ዕቃበ ተፈጥሮኣዊ ኣሰርን (National Econlogical footprint) ዝኣመሰሉ ተኽተልቶም ተሓጊዞም ቀጻሊ ጎስጓስ ከምዝገብሩ ይፍለጥ።
ድሕረ ባይታ
ናይ መጀመርያ ዳህሳሲ ናይ’ዚ መዓልቲ-ሃልኪ ልዕሊ-ዓቕሚ-መሬት (Earth overshoot) ዝብል ኣምር፣ ብብርጣንያዊ ኤንድሪው ሲምስ ዝበሃል መስራቲ ናይ ሓድሽ ቁጠባ መሰረት ፎልቂ ፍጥረት (Think thank new economics foundation) ዝተባህለ ትካል ኢዩ። ግሎባዊ መርበብ ኣሰር (Global Footprint Network) ምስ ቁጠባዊ ሓድሽ መሰረት (New Economics Foundation) ዝበሃላ ትካላት ሓቢረን ጎስጓስ ብምግባር ብዛዕባ`ዚ ጉዳይ ማለት ኣብ’ዛ መሬት ዝተወሰነን ብግዜ ዝውዳእን ባህርያዊ ሃብቲ ከምዘሎ መላእ ህዝቢ ዓለም ኣፍልጦ ንኽህልዎ ዝሰርሓ ትካላት ኮይነን፣ ትካል ግሎባዊ መርበብ ኣሰር (Global Footprint Network) ኣብ ሃልክን ቀረብን ባህርያዊ ኣገልግሎትን ኣተኲሮም ናይ ኣፍልጦ ኣገልግሎት ብምሃብ፣ ኣብ ካብ 8 ኣዋርሕ ዘይበዝሕ ጊዜ ነቲ ዓመታዊ መሬት ክትህቦ እትኽእል ናይ ዝሕደስ ባህርያዊ ሃብትን ዝተበከለ ኣየርን (CO2) ከምዝሃልኽ ይሕብሩ።
ኣብ መብዛሕትኡ ታሪኽ ዓለምና ደቂሰባት ንከተማታትን ትሕተቅርጽን፣ ንመግብን ካልኦት ምህርትታትን ከምኡ`ውን ምስ ዓቕሚ መሬት ዝሳነ ካርቦንዲኦክሳይድ ንምፍራይ፣ ባህርያዊ ሃብቲ ይጥቀሙ ከምዝነበሩ ዝዝከር ኮይኑ፣ ይኹን እምበር ካብ ምጅማር 1970ታት ጀሚሩ ሃልክታት ብናይ 2 ዕጽፊ ዓቐን ብምውሳኽ ነቲ ቀይሕ መስመር ሰጊሩ፣ ካብ`ቲ መሬት ዓመታዊ እተፍርዮ ንላዕሊብ 1.5 ብምዝያድ ክሃልኽ ከምዝጀመረ ተፈሊጡ። እዚ ማለት ድማ ቅድሚ መፋርቕ 21 ክፍላዘመን ፕላኔት መሬት ዓመታዊ ኣብ 2 ዓመት እተፍርዮ ባህርያዊ ሃብቲ ከተህልኽ ትግደድ ምህላዋ ዝፍለትጥ ኮይኑ፣ ደቂ ሰባት ኣብ ዓመት 2 ክንዲ መሬት ዝኾና ፕላኔታት ዝፈርይኦ ባህርያዊ ሃብቲ ክሃልኩ ከምዝኾኑ የመልክት። ጎስጎስቲ ናይ ሃልኪ ልዕሊ ዓቐን መሬት (EOD) ከምዘመልክትዎ፣ ልዕሊ መጠን ሃልኪ ናይ ባህርያዊ ሃብቲ፣ ሳዕቤኑ ካብ ግዜ ናብ ጊዜ እንዳ ጎልሐ ይኸይድ ከምዘሎ ዘመላኽቱ ከም ምልውዋጥ ክሌማ፣ ለምዕታት ብፍጥነት ጋዝ ብምትፋእ ልዕሊ ስሕበት ኣግራብን ውቅያንሳትን ምዃን፣ ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ምብራስ ኣግራብ፣ ምጽናት ዘርኢ፣ ፍረ ኣልቦ ምግፋፍ ዓሳ፣ ናህሪ ዋጋታትን ሕብረተሰብኣዊ ዘይምርግጋእን የስዕብ።
ነቀፌታ
ብሬክ ሱሩ (Breakthrough) ዝተባህለ ተቍዋም ብዛዕባ ልዕሊ መጠን ሃልኪ መሬትን (Earth overshoot Day) ክንደይ ዓቕሚ ናይ ክንዲ መሬት ይሃልኽ ንዝብል ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት መጽናዕቲ ተበጊሱ፣ ኣግራብን ምግፋፍ ዓሳን ገለ ካብቶም ብቅልጡፍ ዝትክኡን፣ ካብ ዝነበርሉ ንላዕሊ ክስስኑ ዝኽእሉ ምዃኖም ብምሕባር፣ እቲ መጠን ዕቤት ናይ ዝሕረስ መሬትን ንመጋሃጫ ዝፍለን’ውን እንተኾነ ማዕረ’ቲ ንኸምኡ ተፈልዩ ዘሎ ቦታታት እምበር፣ ልዕሊ መጠን ዝኸይድ ከምዘይኮነ ብምግልጽ፣ ነቲ ብልዕሊ መጠን ሃልኪ መሬት (EOD) ብዛዕባ መሬትን ማይን ዝተጠቅምሉ ኣገባብ መጽናዕቲ ቅኑዕ ከምዘይኮነ ክሕብሩ እንከለዉ፣ እቲ ወድሰብ ዝተፍኦ ዝተበከለ ኣየር (CO2) ግን ልዕሊ ስሕበት (absorb) ከምዝኾነ ኣስሚርሉ። እዚ ማለት ደቂ ሰባት ካልእ ነዚ ዝተበከለ ኣየር ከሓድስ ዓቕሚ ዘለዎ በግራብ ዝመልአ መሬት የድሊ ብምባል ይገልጹ።
ግሎብዊ መርበብ ኣሰር (Global Footprint Network) ብዛዕባ ንናብራ ደቂ ሰባት ዘድልዮ ጠለባትን ቀጻልነት ደቂሰባት ዘውሕስን ኣመልኪቶም ክዛረቡ እንከለዉ፣ ድምር ናይ ኩሎም ኣብ’ዚ መድሪ ዘለዉ ጠለባት፣ ልዕሊ እታ ፕላኔት ከተሕድሶን ቀጻልነቱ ከተውሕሰሉን ትኽእል ዓቕሚ ከምዝኾነ ይገልጹ። ገለ ድማ ነዚ ሓቤሬታ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምሉእ ኣይኮነን፣ መኽንያቱ እዚ ኣብ ግምት ኣትዩ ዘሎ ንኹሎም ጠለባት ደቂሰባት ኣየጠቓለለን፣ ብተወሳኺ’ውን ልዕለ-ግምት ናይ ባህርያዊ ትሕዝቶ ማለት እዚ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ፍርያት ክሳብ ክንደይ ንናይ ኣብ መጻኢ ዝህሉ ፍርያት ይጸልዎ፣ ማለት ከም ልዕሊ መጠን ትሕተ መሬታዊ ማይ ምጥቃምን ፍግረመሬትን ኣብ ናይ ቀጻሊ ፍርያት ዘስዕብዎ ሃስያ ብትኽክል ምፍላጥ የድሊ ይብሉ። ስለ’ዚ ኣብ’ዚ ጉዳይ ዘሎ ህልው ኣረኣእያ ናይ’ዚ ጊዜ’ዚ ብሓፈሻ ተፈጥርኣዊ ብርሰት ወይ ግሎባላዊ ሃልኪ ዘካተተ ኮይኑ ኣብ 2 ምዕራፋት ናይ ሩትለጅ ናይ ዘላቕነት መሓበሪ (Routledge Sustainability Indicator) ወከርናገል አን ቢን (Wackernagel A and B) ዝብል መጽሓፍ ብዕምቆት ተተንቲኑ ከምዝርከብ ሓቢሮም።
ስለ`ዚ ተፈጥሮኣዊ ኣሰር (Ecological footprint) ዝበሃል መዓቀኒ ናይቶም ዝተሓቱ ናይ ዘላቕነት ባእታታት ደኣ’ምበር ንመሰረታውያን መለኪዒታት ወይ ባእታታት ናይ ዘላቕነት ዘተቓልል ኣይኮነን ብምባል ይገልጹ።
መስራትን ፕረሲድንትን ናይ ግሎባላዊ መርበብ ኣሰር (Global footprint Network) ዝኾነ ማቲስ ዋከርናገል ከም ግብረ መልሲ ንናይ ብብሬክ ሱሩ ዝፍለጥ ተቊዋም፣ ጉዳይ ናይ ሕርሻ መሬት, ኣብ ተፈጥሮኣዊ ኣሰር (Ecological footprint) ብምክታት ኣብ ውሽጢ ሓቤሬታ ናይ ልዕሊ-መጠን-ሃልኪ-መሬት (Earth Overshoot Day) ክጠቓለል ከምስኽእል ክሕብር እንከሎ፣ ብዛዕባ ምዕባለታቱ ብዝምልከት ግን ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ውጻኢ ዝኾኑ ሓበሬታት ከምዘድልይዎን ናብ ዝዓበየ ግሎባላዊ ናይ ልዕሊ መጠን ሃልኪ ከምዝዝርጋሕን ብምስማር፣ ከም ናይ ልዕሊ መጠን ምግፋፍ ዓሳ ዝኣመሰሉ ሓቤሬታታት ካብ ናይ ደገ ሓቤሬታታት ከውሰዱ ከምዝግብኦም ግሊጾም።


text:
Radio Erena: 20 October 2019
መራሒ ተቓዋሚ ሓይሊ ደቡብ ሱዳን ሪክ ማቻር፣ ዘተ ሰላም ንምቕጻል ናብ ከተማ ጁባ ከምዝኣተወ፣ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ወሃብ ቃል’ቲ ውድብ ፒተር ማናዋ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሪክ ማቻር ብቀዳም 19 ጥቅምቲ ናብ ከተማ ጁባ ከምዝኣተወን ንክልተ መዓልታት ክጸንሕ ምዃኑን ኣረጋጊጹ።
ኣብቲ ምስ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ማያርዲት ዝግበር ዘተ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ግዚያዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም ንዝቐረቡ ቅድመ-ኩነት ክዝተየሎም መደብ ከምዘሎ እቲ ወሃብ ቃል ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ሪክ ማቻር ከም ቅድመ ኩነት ዘቕረቦም ነጥብታት፣ ንጸጥታን ብዝሒ ዞባታት ወይ ግዝኣታት ዝምልከቱ ከምዝኾኑ ኣቐዲሙ ተገሊጹ እዩ።
ብኻልእ ወገን ልኡኽ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ናብ ከተማ ጁባ ብምምራሕ በብውልቂ ምስ ክልቲኦም መራሕቲ ክዘራረብ ምዃኑ ተገሊጹ።
ሪክ ማቻር ኣብ ወርሒ ሓምለ ናይ 2016 ንህይወቱ ብምፍራሕ መጀመሪያ ናብ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ ቀጺሉ ከኣ ናብ ሱዳን ብምህዳም እዩ ዑቕባ ሓቲቱ ዝነብር ዘሎ።
ብመሰረት’ዚ ኣብ 2018 ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም፣ ሪክ ማቻር ሓደ ካብ ኣርባዕተ ቦታታት ምኽትል ፕረዚደንት ክሕዝ ምዃኑ’ዩ ዝንገር። ድሕሪ’ቲ ስምምዕ ሰላም ናብ ሃገሩ ብቕጽበት ከይምለስ ግና ‘ንህይወተይ ውሕስነት ክወሃበኒ ኣለዎ’ ብምባል ክሳብ ሕጂ ኣብ ሱዳን እዩ ዝነብር ዘሎ።


text:
Radio Erena: 29 January 2020
ወትሃደራት ሱዳን ኣብ ከባቢ ወደ ‘ል ሒሉ ብዝኸፈትዎ ቶኽሲ ሓደ ሰበ ከምዝቐተሉ ምንጭታት ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
እቶም ወትሃደራት፣ ኣብ ከባቢ ገዳርፍ ኣብ እትከብ ወደ’ል ሒሉ ብመኪና ንዝንቀሳቐስ ዝነበረ ሰብ ብሰኑይ 27 ጥሪ ብዝኸፈትዎ ቶዅሲ ዝቐተልሉ ምኽንያት፣ ብዘይሕጛዊ መንገዲ ካብ ኤርትራ ዝሰገረ ስለዝመሰሎም ምዃኑ እቶም ምንጭታት ኣገንዚቦም።
ሬድዮ ዳባንጋ ብወገና ብዘቕረበቶ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣዛዚ ናይቲ ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት ኣብ ሓለዋ ተዋፊሩ ዝርከብ ክፍለ ሰራዊት 11 ብርጋደር ሳሊም ሓራሽ፣ እቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ኣብ ሓለዋ ዝነበሩ ሰራዊት ብዝኸፈትዎ ቶዅሲ ምዃኑ ንስድራቤት መዋቲ ገሊጹሎም።
ቶኽሲ ዝኸፈቱ ኣባላት ሓለዋ ዶብ’ውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ዳባንጋ ነቲ ኣዛዚ ብምጥቃስ ኣመልኪታ።
ይኹን’ምበር እቲ ቅትለት ኣብ ነበርቲ እቲ ከባቢ ብፍላይ ዓድታት ወደ’ል ሒሉን ቓሺም ጊርባን ተቓውሞታት ኣለዓዒሉ’ዩ።
ኣብቲ ዞባ ምስ ዘሎ ምትፍናን ካብ ቀቢላታት ቤጃ ዝኾኑ፣ ተወላዶ ሃደንደዋን ቤንዓሚርን ናብ ዝበኣሰ ከይዓርግ ዝሰግአ መንግስቲ ተወሰኽቲ ሓይልታት ናብቲ ቦታ ከምዘዋፈረ ተሓቢሩ።
ኣብ ዶብ ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዘይጋዊ ምስግጋር ሰብን ንብረትን ዝተዋፈሩ ነበርቲን ተወላዶ ዓድታት እቲ ከባቢን፣ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳንን ኤርትራን ተደጋጋሚ እዋን ከምዝጋጨዩ’ዩ ዝጥቐስ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
==================


text:
እዚ ጉዳይ ኢሜይል ሂላሪ ክሊንተን ሓድሽ ጉዳይ ምቅልቓሉ’ዩ። እተን ሕጽይቲ ፕረዚደንት ፓርቲ ዲሞክራት ሂላሪ ክሊንተን ኣብ እዋን ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ዝነበራሉ ኣብ አጠቓቕማ መልእኽትታት ኢሜይል ኣብ ኽንዲ መንግስታዊ መስመር መተሓላለፊ ብናይ ውልቐን ስለዝተጠቕማ እዩ። ዳይሬክተር ፈደራል ቢሮ ምርመራ ቕድሚ ሒደት አዋርሕ ኣብዚ ጉዳይ ሕጊ ከምዝተጣሕሰ መርትዖ የለን ኢሎም እንተነበሩ’ኻ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ግን እቲ ጉዳይ እንደገና ክምርመር ምኻኑ እዮም ኣፍሊጦም።
ዲሞክራት ኮነ ሪፖብሊካን ግን ፕረዝደታዊ ምርጫ ክኻየድ መዓልታት ኣብ ዝተረፈሉ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ምውዳስ ዘይሕጋዊ እዩ ይብሉ ኣለው።
ዳይሬክተር ፈደራል ቢሮ ምርመራ ጄምስ ኮመር ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ንቤት ምኽሪ እታ ሃገር ኣብ ዝጸሓፍዎ ደብዳበ ኣብ ኮምፒተር ቀንዲ ተሓጋጋዚት ሂላሪ ክሊንተን ዝኾነት ሁማ አበዲን ንዘሎ ኢሜይል ክንምርምር ኢና ክብሉ አፍሊጦም።
እዚ ዝኾነሉ በዓል ቤት ሁማ አበዲን ምስ ትሕቲ ዕድመ አዋልድ ዘይግቡእ ጾታዊ መልእኽትታት ተለዋዊጡ እዩ ብዝብል ምርመራ ኽካየድ ድሕሪ ምውሳኑ ኽከውን ኸሎ ሰብ ሞያ ሕጊ ግን እቲ ደብዳብ ምርጫ ክካየድ መዓልታት ኣብ ዝተረፈሉ ምውጽኡ ዘይሕጋዊ እዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኤርትራ ወደባ ንደቡብ ሱዳን ዝውዕል ናይ ምግቢ ረድኤት መራገፊ ክኸውን ፈቒዳ።ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ንወደብ ኤርትራ ክጥቀም ካብ 2006 ጀሚሩ እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ።
1,100 ሜትሪክ ቶን ናይ ምግቢ ረድኤት ዝፀዓነት ብተነፃፃሪ ንእሸተይ መርከብ ኣብ ወደብ ምፅዋዕ ኣብ መጀመሪያ ወርሒ ሰነ ምስተራገፈት እቲ ረድኤት ናብ ኮስቲ ሱዳን ተጋዒዙ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ወሃቢት ቃል ፕሮግራም ምግቢ ዓልም ቻሊስ ሚክዶኖፍ ምሸላ ከም ሓደ ናይ ምግቢ ረድኤት ክኸውን ምስተገብረ ናብ ደቡብ ሱዳን ተጋዒዙ’ሎ።ዝሓለፈ ዓመት ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት እቲ ዞባ 190 ሽሕ ሜትሪክ ቶን ኣብ ደቡብ ሱዳን ተኸፋፊሉ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ኩነታት ኣዚዩ ዝተሓላለኸ ከቢድ ኩነት ከምዝኾነ ይዛረባ ሚክዶኖፍ።
ንሰን: "ኣዚዪ ዝተሓላለኸ ኩነታት እዩ ዘሎ።ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው እዩ ኣጋጢሙ ዘሎ፤ዘድሊ ቀረብ ናብ ሰባት ንምልኣኽ እውን ኣፀጋሚ ቦታ እዩ" ኢለን።
ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ከባቢያዊ ምትሕብባር የድሊ እዩ ይብል።እቲ ትካል ወደባት ጅቡቲ፣ሞምባሳ ኬንያን ብምጥቃም ምግቢ ናብ ደቡብ ሱዳን ልኢኹ እዩ።ነፈርቲ እውን ካብ ኢትዮጵያ እናተልዓላ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ምግቢ ካብ ሰማይ ደርቢየን እየን።
ብምፅዋዕ ኣቢሉ ረድኤት ምቕራብ ዕዉት ከምዝነበረን ኣብቲ ኣዚዩ ፈታኒ ዝኾነ ከባቢ ካሊእ ኣማራፂ መንገዲ ከምዝኸውን ሚክዶኖፍ ይገልፃ።ንወደብ ምፅዋዕ ምጥቃም ኣብ ካልኦት መተሓላለፊታት ዘሎ ፅቕትቕጥ ክንኪ እዩ፤ወደብ ጁቡቲ ድማ ኣዚዩ ምፅቕቓጥ ዝበስሖ እዩ ኢለን።
ይኹን እምበር ሚክዶኖፍ: ምስ ካልኦት መተሓለፊታት ክነፃፀር ከሎ ብኤርትራ ዝልኣኽ ረድኤት ዘንጊዑ ከምዝበፅሕን ብዋጋ እውን ክባርን እዩ ይብላ።
ኤርትራ ኣብ 1991 ኣ/ፈ ነፃነታ ካብ እትእውጅ ጀሚሩ ምስ ሰብኣዊ ትካላት ወጥሪ ዝበዝሖ ርክባት እዩ ዘለዋ።
ኣብ ሓምለ 2005 ኣ/ፈ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ትካል ዓለምለኸ ልምዓት USAID ስርሑ ጠጠው ኣቢሉ ካብ ኤርትራ ክወፅእ ሓቲታ።ካልኦት ዓለምለኸ ትካላት እውን ኣብ 2006 ኣ/ፈ ካብታ ሃገር ሰጊጓተን።
ምፅዋዕ ክጥቀምሉ ምፍቃዳ ኤርትራ ማዕፁኣ ትኸፍት ከምዘላን ምስ ዓለም ፅምዶ ክህልዋ ድልየት ከምዘለዋን ዘርኢ መርትዖ እዩ ይብላ።
ኣስመራ ኣብዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ሓላፊ ቆንሱላ ሉዊዝ ማዜል እዚ ነታ ሃገር ኩሉ ተዓዋቲ ዝኾነሉ/win-win/ ኩነታት ዝፈጥር እዩ ይብሉ።ኣብቲ ወደብን ኣብ ኢንዱስቱሪ መጎዓዚያን ስራሕ ናይ ምፍጣር ተኽእሎ ኣለዎ፣ዞባዊ ውህደት እውን ዘተባባዕ እዩ ይብል።
ማዜል ኣብ ናይቲ እምባሲ ናይ ፌስቡክ ገፅ ኣብ ዝፅሓፎ መልእኽቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ምቕራብ ኤርትራ ኣካል እቲ ፍታሕ እንተድኣ ኮይና ናይ ምግቢ ረድኤት ኣብ ደቡብ ሱዳን ክበፅሕ ይኽእል እዩ ይብሉ።
ምፅዋዕ ንከምዚ ዝበለ ስራሕ ንነዊሕ ግዜ ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ኮይኑ ብምፅንሑ እቲ ፈተነ ኣድላዩ እዩ ነይሩ ይብላ ሚክዶኖፍ። " ናይቲ ወደብ መሳለጥያታት፣መሰረተ ልምዓት ኣባይትን መጎዓዚያን ከመይ ከምዝኾነ ክንፍትኖ ነይሩና" ድማ ኢለን ።
ሰበስልጣን ኤርትራ እቲ ሬድኤት ምግቢ ኣብ ምፅዋዕ ምርጋፉ ኣብ መንጎ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ዝህሊ ርክብ ክዓቢ ዘኽእል እዩ ይብሉ።
ምንስቴር ሓበሬታ ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ካልኦት ዞባዊ ምትሕብባራት ይስርሐሎም ከምዘለውን 24 ሓምለ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ሰሙናዊ በረራ ክህሊ ናይ ስቪል ኣቪየሽን ስምምዕ ተፈራሪመን ኣለዋ ክብሉ ኣብ ቲዊተር ፅሒፎም ኣለው።


text:
ተዓዋቲት ክልተ ብሩር መዳልያ ውድድር ጉያ ዓለም፡ ኬንያዊት ኣግነስ ቲሮፕ ኣብ ገዛኣ ሞይታ ምርካባ ፈደረሽን ኣትለቲክስ ኬንያ ሎሚ ረቡዕ ኣፍሊጡ።
ፈደረሽን ኣትለቲክስ ኬንያ ምኽንያት ሞት ናይታ ጓል 25 ኣትለት ኣብ ምጽራይ ከም ዘሎ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ዛጊት ብዝናፈስ ዘሎ ወረታት ግን እታ ኣትለት ብበዓል ቤታ ከም ዝተቐትለት’ዩ።
ኣብ ዓለማዊ ውድድር ጉያ 10 ሽሕ ሜትሮ 2017 ከምኡ’ውን 2019 ተሸላሚት ብሩር መዳልያ ዝዀነት ቲሮፕ፡ ኣብ ውድድር ሓሙሽተ ሽሕ ሜትሮ ቶክዮ ኦሎምፒስ ራብዓይቲ ወጺኣ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ድማ ብደቀንስትዮ ኣብ ውድድር 10 ኪሎሜተር ተታሒዙ ዝነበረ ዓለማዊ ክብረወሰን ሰይራ ነይራ።
ቲሮፖ ኣይተን ኣብ ዝብሃል ምዕራባዊ ከተማ ኬንያ’ያ ሞይታ ተረኺባ። ብመሰረት ጸብጻበት ማዕከናት ዜና ኬንያ፡ ብዙሕ ናይ ካራ ማህረምቲ ይጽነሓያ ደኣ’ምበር፡ ፖሊስ ንምኽንያት ሞታ ኣመልኪቶም ዛጊት መግለጺ ኣይሃቡን።


text:
ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣመሪካ ዝነበረ ግርማይ ሳንቲም፡ ብመንግስቲ ኣመሪካ ድሕሪ ምስጓጉ ካብ ዋሺንግተን ዲሲ ክወጽእ ርዑኡ ጠቕሊሉ ተዳልዩ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ነቲ ህዝባዊ ተቐባልነቱ ኣንቆልቍሉ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ንምርዳእ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ኤርትራውያን ብደርፊ ንምጕስጓስ እቲ ስርዓት ብዘውጽኦ መደብ መሰረት ናብ ኣውስትራልያ ነቒሎም ዝነበሩ ኤርትራውያን ሙዚቀኛታት መንግስቲ ኣውስትራልያ መእተዊ ቪዛ ከምዝኸልኦም፡ ካብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣርዲኡ።
እቲ ኣብ ህዝቢ ባይታ ስኢኑ እናተነጸለ ዝኸይድ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነበር ህዝቢ ብስምዒት ንምሓዝን መደልደሊ ዲክታተርያዊ ስርዓቱ ዝኸውን ዶላራት ንምጥርቓምን ኣበጊሱዎ ኣብ ዘሎ ፕሮፖጋንዳዊ ባህላዊ ጎስጓስ ክጥቀመሎም ዝሓረዮም ደረፍቲ ብመንግስቲ እንግሊዝ መእተዊ ቪዛ ስለዝተኸልከሉ ብሓሶት ናይ ዲፕሎማት ፓስፖርት ኣውጺኡ ብምድንጋር ቪዛ የሳልጠሎም ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
እታ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ወርሒ ለካቲት 2006 ናብ ባጽዕ መጺኣ ብፕረሲደንት ኢሰያስ ዝተመረቐት፡ 350 መደቀሲ ክፍልታት ዘለዋ፤ኣብ ሓደ እዋን 2800 ገያሾ ከተእንግድ እትኽእል፤ኣብ ዝባና እውን ሄሊኮፕተር እተዕልብ ምዃና ዝተነግረላ ናይ መጓዕዝያ መርከብ፡ ዋላ እኳ ዞባዊ መገሻታት ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ፡ ሃገራዊ መገሻታት ድማ ናብ ዓሰብ ክትገብር ምዃናን፡ ስርሓ ካብ ጂዳ ናብ ባጽዕ ብእትገብሮ ጉዕዞ ከምትፍልሞን ተሓቢሩ እንተነበረ፡ ብኣግኡ ከምዝተሰወረት ምንጪታት ውሽጢ ኣረጋጊጾም።
ኣብ ዞባ ደቡብ ኣብ መስርዕ ተቓውሞ ጸኒዖም ዘለዉ ጀጋኑ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ነቶም ገንዘብ ዘይከፈልኩም ተባሂሎም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ መንግስቲ ተቐይዶም ዝጸንሑ 618 ወለድን ስድራቤታትን ብሓይሊ ብረት ነጻ ከምዘምጽኡዎም ምንጭታትና ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
﷽ብሓቂ ንእሱር መሳርሕትኹም ክትሕግዙ ድልየት እንተልዩኩም፡ ብዛዕብኡ ንእትዝርግሕዎ ጽሑፋት ንዅነታቱ ከማሓይሽ ዝኽእል እንተዀይኑ ክትሓስብሉ ዘሎኩም ኢዩ። ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ብተሌፎን mበዛዕባ ጕዳይ ዳዊት ኢሳቕ ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ ኢዩ። ብኻልእ ወገን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐርብ ነቐፈታ፡ ነቲ ሕብረት ኤውሮጳ ንምዕባለ ኢላ ንመንግስቲ ኤርትራ እትህቦ ሓገዝን ዝርድኦ እመስል። ኮሚሽን ሓገዝ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ኣብ ዓለም ብምልካውነቱ ኣዝዩ ዝተለለየ መንግስቲ ኤርትራ ሓገዝ ክግበረሉ ከሎ፡ ምስ መሰል ሰብኣውነትን ጠለብ ምፍታሕ ጋዜጠኛ ሽወደናዊ ኢሳቕን ግን እዚ ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ክሰማማዕ ኣይደልን።
“ብሓቂ ንእሱር መሳርሕትኹም ክትሕግዙ ድልየት እንተልዩኩም፡ ብዛዕብኡ ንእትዝርግሕዎ ጽሑፋት ንዅነታቱ ከማሓይሽ ዝኽእል እንተዀይኑ ክትሓስብሉ ዘሎኩም ኢዩ። ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ብተሌፎን mበዛዕባ ጕዳይ ዳዊት ኢሳቕ ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ ኢዩ።
ብድሮ ናይቲ መሓመድ ሳልሕ መሓመድ ሓጎስ ዝተቐትለሉ ምሸት ምስኡ ዘምሰየ ተወልደ ዝተባህለ መንእሰይ፡ ኣብታ ምሸት
‘ቲኣ ተፈላልዮም ነናብ መካይኖም ክኸዱ ኸለዉ ተወልደ ሰለስተ ዝኾኑ ሰባት ብሓይሊ እናኣስገደዱ ናብ መኪና
ክሰቕሉዎ ስለዝረኣየ፡ ሽዑ ካብቲ ቦታ ተሰዊሩ፡ ግን ብዛዕባ’ቲ ዝረኣዮ ንዝምልከቶም ሰባት ይሕብር፡ እቶም ሓበሬታ
ዝረኸቡ ሰባት ከኣ ንፖሊስ የመልክቱ።
ብመንግስቲ ኤርትራ ተኣሲሮም ንልዕሊ ክልተ ዓመት ብዘይፍርዲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ ሰለስተ ሓለፍቲ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኤርትራ፡ ኣቶ ተወልደ ገብረመድህን፡ ምናሰ ዓንደጼን ከምኡ ‘ውን ሃብቶም ወልደሚካኤል ከምዝተፈትሑ ካብ መርበብ ሓበሬታ IUF ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ኣብ ኣገልግሎት ቋንቋ ኣምሓርኛ ክዓዪ ዝጸንሐ ጋዜጠኛ ኢዮብ ከሰተ ብወገን ኢትዮጵያ ዶብ ክሰግር ክብል ተታሒዙ ብመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤትማእሰርቲ ማይ ሱርዋ ተኣሲሩ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ንሃለዋቱ ብዝምልከት ከቢድ ስግኣት ከምዝስምዖ ‘ሪፖርተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ’ ሎሚ 6 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
50 ኤርትራውያን ተቐማጦ ዓዲ እንግሊዝ፡ ሎሚ 31 ግንቦት ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ዓዲ እንግሊዝ፡ ለንደን ተረኺቦም ንማእሰርቲ መእመናን ብመንግስቲ ህግደፍ ዝዅንን ተቓውሞ ከምዘስምዑ ‘ኢንስፓየር መጋዚን’ ገሊጻ።


text:
ናትና ተዓዘብቲ ተቐጥቂጦም ዝተሰጎጉሉ ምርጫ ስለዝነበረ፡ ውጽኢቱ ኣይንቕበሎን ዝበሉ ኣቦ መንበር መኢኣድ እንጂነር ሃይሉ ሻውል፡”ናይ ህዝቢ ተዓዛቢ ኣብ ዘይብሉን፡ ናይ ፓርቲ ተዓዛቢ ኣብ ዘይብሉን፡ መን ቆጺሩ መን`ዩ ውጽኢት ዝነግር” ክብሉ ሓቲቶም።
ተመሳሳሊ ትሕዝቶ ዘለዎ መግለጺ`ውን፡ ብመድረኽ ቀሪቡ ኔሩ።ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፈሰር በየነ ጰጥሮስ “ብደረጃ ዓለም ኮነ ብደረጃ ሃገር ክርአ ኸሎ፡ ምርጫ ዘይኮነስ፡ ኢህወደግ ዝሰርሖ ድራማ ስለዝኾነ፡ ተዓዘብቲ ኣብ ዝተረኸብሉ ክድገም ኣለዎ” ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ መንበር መድረኽ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ብወገኖም፡ ” ኣብ ቅድሜና ንርእዮ ዘለና ነገር፡ ናይ ሓደ ፓርቲ ውልቀመላኽነት ወይ tyranny ነጊሱ ከምዘሎ`ዩ፡ ምኽንያቱ ንድሕሪት ዝተመልሰ ናይ ሓደ ፓርቲ ኣገዛዝኣ ተመስሪቱ`ሎ” ኢሎም።
ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ወኪላትና ናይ ዝለኣኽዎ ጸብጻባት ምሉእ ትርጉም፡ ኣብ`ቲ ናይ ድምጺ ምልክት ብምጥዋቕ ስምዑ።


text:
እምቢታ፣መስርሕ ምዝገባ ንምርጫ፣ኣብ በርሚግሃም፣ኣብ ዳላስ፣ካሊፎርንያ፣ ሜምፍስ ዝተፈፀመ ቅትለት።ኩሎም ንብዓት ዘፍሰሱ ፍፃመታት፣ንሓቦኦም ኣይቀተሎን።
ሳላ ንሳቶም ናብ ሰልፊ ዝወፁ፣ናብ ምርጫ ዝወሓዙ፣ኣብያተ-ምኽሪታት ኣሜሪካ ተለዊጦም፣ኣሜሪካ ዝያዳ ናፃ ወፂኣ።ኩሉ ህዝቢ እስላም፣ ክርስትያን፣ኣይሁድ ንኩላትና ተሪፎም‘ዮም ኢሎም።
እቶም ዝተዓወቱ ተቃለስቲ ተስፋ ክቆርፁ ምኻኣሉ።ግና ኣይመረፁን።ኣብ ዓውዲ ኲናት ፍትሒ፣ንኩላትና ናፃ ዘውፀአ ፍፃመ ተመዝጊቡ።ኩላትና ርሂውናሉ ኢና ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ።ኣብ መላእ ዓለም ሓያል ሃገር‘ውን ክትምስረት ሓጊዙ‘ዩ።
ግን ንእሽተይ‘ዩ እቲ ለውጢ ዝብሉ ሰባት ኣለው።እቶም ዝሓለፉ ግና ብከንቱ ኣይሓለፉን።ዓወቶም ተረጋጊፁ‘ዩ።ነቲ ዝተረኸበ ዓወት ንምዕቃብ፣ ምምራር ዘይኮነስ ተጊህካ ምስላፍ‘ዩ ዘዋፅእ።ትብዓት’ዩ ዝሓትት ኢሎም።
ንጊዚኡ‘ውን ዋጋ ክንከፍል ኣለና።ሰባት ካብ ዝመፁ ይምፅኡ ዋጋ ከፊሎም‘ዮም።ኣብ ገለ እዋን፣ሲቪላዊ መሰላት ክጋሃሱ እንተኾይኖም ካልኣይ ወፍሪ ዝሓትት ክኸውን ይኽእል‘ዩ።ከምኡ ክንብል ከለና ዘይጋሃድ ነገር ኣይንሓትትን ዘለና።ንቁጠባዊ ዕድላት ኢና ንሓትት ዘለና።ናፅነት ምስ ሰብ ዝተኣሳሰር‘ዩ ክባሃል ከሎ፣ዕድላት ክፍጠሩ ኣለዎም ክባሃል ከሎ፣ሓድሽ ነገር ኣይኮነን ኢሎም ፕረዚደንት ኦባማ።


text:
Tigrinya
ክታበት ብሓፈሻ
ንሰብ ካብ ተላጋቢ ሕማም ንምክልኻል ዝወሃብ ናይ ክታበት ናውቲ፣ ክታበት ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ። ካብ ሓደ ሓደ ሕማማት ንምክልኻል ስብ ቀጻሊ ክኽተብ ኣለዎ (ንምሳለ፡ ቴታኑስ)። ካብ ካልኦት ሕማማት ንምክልኻል ሓንሳብ ወይ ክልተ ጊዜ ምኽታብ እኹል እዩ (ንምሳለ፡ ፖሊዮ ወይ ኮሮና)።
ክታበት ነቲ ኣብ ውሽጢ ኣካል ሰብ ዘሎ ተፈጥሮኣዊ መከላኸሊ የበራብር። እዚ ናይ ኣካል መከላኸሊ ስርዓት እውን ተባሂሉ ይጽዋዕ። ክታበት ነቲ ናይ ኣካል መከላኸሊ ስርዓት ናቱ ዝኾነ ካብ ሕማም መከላኸሊ ናውቲ ንኸምርት የበራብሮ። እዚ ናውቲ መከላኸሊ ኣካል ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ክታበት ብሕማም ናይ ምጥቃዕ ሓደጋ የጉድል እዩ። ቫይረስ፣ ባክተሪያ ወይ ድማ ዕሰ ኣብ ውሽጢ ኣካል እንተ ኣትዩ፣ ረኽሲ ከም ዘሎ ዝተፈጠረ እዩ ዝፍለጥ። ሓደ ሓደ ረኽስታት ከኣ ክሳብ ንሙማት ከብጽሓ ይኽእላ እየን። ክታበት ረኽሲ ከም ዘይፍጠር ክገብር ይኽእል እዩ፣ ከምኡ እውን እቲ ሓደ ሓደ ጊዜ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ክፍጠር ዝኽእል ናይ ጥዕና ምብልሻው ይከላኸል።
ብሓፈሽኡ ብዛዕባ ካብ ኮሮና ንምኽልኻል ክታበት
ኣብ ጀርመን ፍቓድ ዝተወሃበን ክታበታት ብትካል ቢዮንቴክ ዝምረት („Comernaty“)፣ ሞደርና፣ ኣስትራ ዜኒካ („Vaxzevria“) ከምኡ እውን ጆንሶን & ጆንሶን እየን።
ኩለን ክታበታት ነቲ ኣብ ኣካል ዘሎ መከላኸሊ ስርዓት ዘበራብራ እየን፣ ነቲ ካብ ሕማም ዝከላኸል ኣገባብ ተባሂሉ ዝጽዋዕ፣ በዚ ከኣ እቲ ኣካል ካብ ቫይረስ መከላኸሊ ይህልዎ። በዚ ከኣ እቲ ኣካል ናቱ ዝኾነ መከላኸሊ ይፈጥር፣ እዚ ዝተፈጠረ ነቲ ኣካል ካብ ቫይራስ ይሕሉ። እቲ ኣካል በዚ ክታበት ንነፍሱ ካብ ሕማም ንምክልኻል “ይመሃር”።
ኩለን እዘን ክታበታት ሰብ ብኮቪድ-19 ሕማም ብኸቢድ ንኸይጥቃዕ ወይ ድማ በዚ ሕማም ንኸይመውት ጽቡቕ ገይረን እየን ዝከላኸላ። ኣብዚ እዋን ዘሎ ፍልጠት ከም ዝሕብሮ ኣብ ሞንጎ እዘን ክታበታት ንጹር ዝኾነ ናይ ኣድማዕነት ፍልልይ የለን። ኩለን እዘን ክታበታት ድሕሪ ናይ መጀመርታ ክታበት ጽቡቕ ገይረን ከም ዝከላኸላን ድሕሪ ካልኣይ ክታበት ድማ ብጣዕሚ ኣጸቢቐን ከም ዝከላኸላን፣ ርጉጽ እዩ።
ኣብ ጀርመን ብፍላይ እቶም ዕድሜኦም ትሕት ዝበለ ማለት ካብ 16 ክሳብ 59 ዓመት ዝዕድሜኦም BioNTech ኣዮም ዝኽተቡ። ኣብዚ እዋን BioNTech ኣብ ማሕበር ኤውሮጳ ዕድሜኦም ካብ 12 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ ቆልዑን መንእሰያትን እውን ተፈቒዱ ኣሎ። ኩሎም ዕድሜኦም ካብ 12 ዓመት ንላዕሊ
ዝኾኑ ሰባት ወይ ድማ እቶም ቅድሚ ሕጂ ብሕማም ተጠቒዖም ዝነበሩ ሰባት ጥራሕ ክኽተቡ ዘለዎም እንተኾኑ ንምፍላጥ፣ ሕጂ ናይ እቲ ቀዋሚ ናይ ክታበት ኮሚሽን ለበዋ ትጽቢት ይግበሮ ኣሎ።
ኣብዚ እዋን ሞደርና ንካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ ሰባት እዩ ተፈቒዱ።
ብትካል ኣስትራዜኒካ ዝምረት ክታበት Vaxzevria እውን ንካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ እዩ ዝፍቀድ። እቲ ቀዋሚ ናይ ክታበት ኮሚሽን ነዚ ክታበት ዕድሜኦም ካብ 60 ንላዕሊ ንዝኾኑ ሰባት እውን ይላቦ እዩ።
ንናይ ጆንሶን & ጆንሶን ክታበት እውን ዝወውሃቡ ካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ ሰባት እዩ፣ ነዚ ክታበት ሓንሳብ ጥራሕ ምኽታብ ይኣክል እዩ። ነዚ ክታበት እውን ነቶም ዕድሜኦም ካብ 60 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ ሰባት ንኽወሃብ እቲ ቀዋሚ ናይ ክታበት ኮሚሽን ይላቦ እዩ። ባዮንቴክ፣ ሞደርናን ናይ ኣስትራዜኒካ (Vaxzevria) ክታበታት ግን ክልተ ጊዜ፣ ኣብ ሞንጎ ክልቴኤን ክታበታት ከኣ ክልተ ሰሙን ፍልልይ ኣብ ዘለዎ እዋን ክኽተባ ኣለወን።
ኣይፋልን፣ ምምራጽ ኣይከኣልን እዩ። ግን ማንም ሰብ ነቲ ተቐሪቡ ዘሎ ንኽኽተብ ኣይግደድን እዩ። እቲ ናይ ኮሮና-ክታበት ቀረብ ኣብ ጀርመን ብድልየትካ እዩ።
ድሕሪ ክታበት እንታይ እዩ ዝፍጠር?
እቲ ኣካል ነቲ ክታበት መልሰ ተግባር ይህብ እዩ ከምኡ እውን ናቱ ናይ ጸረ ጓና መከላኸሊ ይፈጥር። በዚ ምኽንያት ሓደ ሓደ እዋን ባህ ዘይብል ስምዒት ዘለዎ ናይ ኣካል ግብረ መልሲ ይህሉ እዩ። ናይዚ ክታበት ግብረ መልሲ መብዛሕትኡ ጊዜ ቅልል ዝበለን ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ድማ ዝጠፍእን እዩ። እቲ ከጋጥም ዝኽእል ግብረ መልስታት: ኣብቲ ክታበት ዝተገብረሉ ኣካል ቃንዛን ስምዒት ጸቕጥን፣ ምቕያሕ ቆርበትን ሕበጥን። ከምኡ እውን ብርቱዕ ድኻም፣ ሕማም ርእሲ፣ ረስኒ፣ ምንቅጥቃጥ፣
ስግድግድን ቃንዛ ቀላጽምን ከጋጥም ይኽእል እዩ።
ናትና ኣካላት ዝተፈላለየ እዩ። በዚ ምኽንያት ድማ አዩ ኣካላትና ዝተፈላለየ ግብረ መልስታት ዘለወን። በዚ ምኽንያት ድማ እዩ ሓደ ሓደ ሰባት ነቲ ናይ ክታበት ግብረ መልሲ ኣጸቢቑ ዝስምዖም፣ መብዛሕትኦም ድማ ቀሊል ይስምዖም ሓደ ሓደ ድማ ብፍጹም ኣይስምዖምን።
ናይ ክታበት ግብረ መልሲ ጽቡቕ ምልክት እዩ። እሱ ዘርእየና፣ እቲ ክታበት ክሰርኽ ከም ዝጀመረ እዩ ከምኡ ድማ እቲ ኣካልና ንነፍሱ ክከላኸል ከም ዝጀመረ እዩ ዘርእየና።
ጎድናዊ ሳዕቤናት ጽቡቕ ኣይኮነን ከምኡ እውን ሓደገኛ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። እዚኣቶም ግን ብጣዕሚ ሳሕቲ እዮም ዘጋጥሙ። ሓደ ፍሉጥ ዝኾነን ግን ሳሕቲ ዝፍጠር ናይ ክታበት ጎድናዊ ሳዕቤን ንምሳለ ኣለርጂ እዩ።
ድሕሪ ክታበት ንምሳለ ንሓደ ሰብ ረስኒ እንተ ኣጋጠሞ እሞ እዚ ረስኒ ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ እንተ ዘይጠፍኤ፣ እቲ ሰብ ናብ ሓኪም ክኸይድ ኣለዎ። ከምኡ እውን ድሕሪ በቲ ናይ ትካል ኣስትራ ዜኒካ ክታበት Vaxzevria ብርቱዕ ሕማም ርእሲ እንተ ኣጋጠመን ንብዙሕ መዓልታት ድማ እንተ ዘይገደፈ፣ ቀልጢፍካ ናብ ሓኪም ምኽያድ የድሊ።.
ከጋጥማ ዝኽእላ ናይ ክታበት ግብረ መልስታት: ኣብቲ ክታበት ዝተገብረሉ ኣካል ቃንዛን ስምዒት ጸቕጥን፣ ምቕያሕ ቆርበትን ሕበጥን። ከምኡ እውን ብርቱዕ ድኻም፣ ሕማም ርእሲ፣ ረስኒ፣ ምንቅጥቃጥ፣ ስግድግድን ቃንዛ ቀላጽምን ከጋጥም ይኽእል እዩ።
ኩለን ጎድናዊ ሳዕቤናት ብጣዕሚ ሳሕቲ እየን ዘጋጥማ! ብኹለን ክታበታት ንምሳለ ኣለርጂካዊ ዝኾነ ግብረ መልሲ ሓሓሊፉ ከጋጥም ይኽእል እዩ። ብክታበታት ናይ ኣስትራዜኒካን ጆንሶን & ጆንሶንን ብጣዕሚ ሳሕቲ ብዝኾና ጉዳያት ናይ ደንም ምርጋእ ኣጋጢሙ እዩ። ኣብዚ እዋን ሓደ ሓደ ናይ ልቢ ቀላጽም ረኽሲ ጉዳያት፣ ብክታበት ቢዮንቴክ ዝሰዓበ እንተኾነ ንምፍላጥ፣ ምርመራ ይግበር ኣሎ። ብዘይ ብኡ እውን ሓደ ሓደ ናይ ገጽ ነርቭ ምልማስ ይስትውዓል ኣሎ፣ ኩለን እዚአን ዝተረኣያ ግን ድሕሪ ቁሩብ ሰሙናት ናብ ቀደሙ ተመሊሱ እዩ። እዚ ግን ብርግጽ ምስ ክታበት ዝተተሓሓዘ ምዃኑ፣ ክሳብ ሕጂ ርጉጽ ኣይኮነን።
እዚ ክሳብ ሕጂ ብትኽክል ይጽናዕ ኣሎ። በዚ ምኽንያት ክሳብ ሕጂ ሙሉእ ብሙሉእ ርግጸኛ ዝኾነ ነገር የለን። ኣብዚ እዋን ዝፍለጥ፣ እቲ ናይ መጀመርታ ክታበት ሓደ ጽቡቕ ክሳብ ብጣዕሚ ጽቡቕ ዝኾነ ምክልኻል ካብ ከቢድ ዝኾነ ምሕማም ወይ ሞት ከም ዘሎ እዩ። እዚ ግን ንውሑዳት ሰሙናት ወይ ድማ ኣዋርሕ እዩ ዝከላኸል፣ ስለዚ (ብጀካ ናይ ጆንሶን & ጆንሶን፣ እዚ ሓደ እዋን ምኽታብ እዩ ዘድልዮ) ኩሉ ጊዜ እቲ ካልኣይ ክታበት ክኽተል ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ ክታበት ክግበር ከሎ ነቲ ካልኣይ ክታበት ቆጸራ ይወሃብ እዩ።
እቲ ካልኣይ ክታበት ነቲ ናይ ክታበት ኣገባብ ዝዓጹ እዩ (ብጀካ ናይ ጆንሶን & ጆንሶን፣ እብዚ ሓደ እዋን ምኽታብ ይኣክል)። እሱ ናይ ግድን ክኽተል ኣለዎ፣ ምኽንያቱ ብዘይክኡ እቲ ብቐዳማይ ክታበት ዝተጠረየ ምክልኻል፣ ድሕሪ ቁሩብ ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ እንደገና ስለ ዝንኪ።
እዚ ክሳብ ሕጂ ብትኽክል ይጽናዕ ኣሎ። ሰብ ሙያ ከም ዝብልዎ፣ ድሕሪ እቲ ካልኣይ ክታበት ሓደ ሰብ ብውሑዱ ንፍርቂ ዓመት ብጣዕሚ ጽቡቕ መከላኸሊ ከም ዘለዎ እዩ። ምናልባሽ እውን እቲ ክታበት እንደገና ክሕደሽ ይህልዎ ይኸውን። ናይ ቲታኑስ ክታበት እውን ልክዕ ከምኡ እዩ። እቲ ክታበት ኣብ 10 ዓመት ክሕደስ ኣለዎ።
እወ። ዕድመ እንዳወሰኸ ክኸይድ ከሎ፣ እቲ ናይ ኣካል ተኸላኻሊ ስርዓት እውን እንዳደኸመ እዩ ዝኸይድ። ኣብዚ እዋን ሕጂ ብዛዕባ እዚ ክታበት ተፈሊጡ ዘሎ እንተ ኾይኑ ግን፣ በተን ኣብ ኤውሮጳ ተፈቒደን ዘለዋ ክታበታት፣ እቶም ዕድሜኦም ክብ ኢሉ ዘሎ እውን ብቑዕ ዝኾነ ምክልኻል ኣሎ።
እወ። እቲ ኣጋጣሚ ብጣዕሚ ዝወሓደ ይኹን እምበር፣ ምልጋብ ይከኣል እዩ። ክሳብ ሕጂ ተፈሊጡ ከም ዘሎ እቶም ዝተኸተቡ ውልቀሰባት ዝህልዎም ሕማም ብጣዕሚ ቀሊል እዩ።
እወ፣ ግን ንኸምዚ ዓይነት ጉዳይ ክታበት እንተ ቀልጠፈ ድሕሪ 6 ኣዋርሕ እንተተገበረ እዩ ዝምዓድ፣ ነቲ ኣብ ኣካል ዘሎ ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ቫይረስ ሕማም መከላኸሊ እንደገና ንምብርባር።
እወ፣ እቲ ሕጂ ኣብ እዋን ኩነታት ተላባዕ ዘሎ ናይ ባህርይ ሕግታት ቀጺሉ እዩ ዘሎ። ድሕሪ ክታበት እውን ኮሮና ንኻልኦት ከላግብ ይኽእል እዩ። ስለዚ እቲ ናይ ውሕስና መምርሒታት ቀጻሊ የገልግል እዩ።
ካብ እቲ ብርቱዕ ዝኾነ ናይ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣገባብን ካብ ምሟትን ተኸላኺልኩም ኣለኹም።
በቲ ክታበት ምኽንያት ብኮሮና-ቫይረስ ንኽትተሓዙ ዘሎ ኣጋጣሚ ብጣዕሚ ዳርጋ የለን።
እስኹም ባዕልኹም ንሓደ ካልእ ሰብ ኮሮና-ቫይርስ ክተላግቡ ዘሎ ተኽእሎ ዳርጋ የለን።
ካብ እቲ ናይ ጥዕናዊ ጥቕምታት ዝሓለፈ እውን ብዙሕ ናይ ዕረፍቲ ጊዜ ተግባራት ክትሳተፉ ትኽእሉ ኢኹም፣ ነዚ ብዘይ ክታበት ሕጂ ክግበር ዘይከኣል እዩ። ከም ዝተኸተብኩም ከተረጋግጹ እንተ ኽኢልኩም፣ ናብ ካፌ ከም ቀደም ክትኣትዉ ትኽእሉ፣ ምስ ኣዕሩኽኩም ክትራኸቡ እዋን ዕረፍትኹም ክትሕጎሱሉ ትኽእሉ።
እንታይ ሓደጋ ኣሎ?
ኣረገውትን ሕሙማት ሰባትን ብኮቪድ 19 ሕማም ብርቱዕ ክሳቐዩ ወይ ድማ ክሞቱ ዘኽእል ክብ ዝበለ ተኽእሎ ኣለዎም። ምስ ካልኦት ሰባት ብዙሕ ዝራኸቡ፣ በዚ ሕማም ናይ ምትሓዝ ኣጋጣሚኦም ክብ ዝበለ እዩ። ምስ እዚኦም ዝቑጸሩ ንምሳለ ሓኻይም፣ ነርስታት፣ ወይ ድማ ኣብ ሓደ ናይ ሓባራዊ መንበሪ ዝነብሩ ሰባት፣ ፖሊሳት ወይ ድማ መምሃራን እዮም።
ቀዳምነት ማለት፣ ሓደ ነገር ብፍላይ ኣገዳሲ ማለት እዩ። ምስ ኮሮና ተተሓሒዙ ቀዳምነት ማለት፣ እቶም ብጣዕሚ በዚ ሕማም ኣብ ሓደጋ ክወድቁ ዝኽእሉ ሰባት፣ ኣቀዲሞም ምክልኻል ክግበረሎም ኣለዎ ማለት እዩ።
እቶም ኣብ ሓባራዊ መንበሪ ዝነብሩ ሰባት ምስ ብዙሓት ሰባት ኣብ ጸቢብ ገዛ ስለዝነብሩ፣ ብኮሮና-ቫይረስ ንኽሓሙ ዘለዎም ኣጋጣሚ ብጣዕሚ ክብ ዝበለ እዩ። ኣብኡ ርሕቀት ንምሕላው ብጣዕሚ ኣጸጋሚ እዩ። በዚ ምኽንያት ነዞም ሰባት ካብ ሕማም ምክልኻል ብጣዕሚ ኣገዳሲ እዩ።
ኣይፋልን! እዘን ክታበታት ቅድሚ ነዊሕ እዋን ድሮ ኣብ ዝደለዩ ዝተፈተኑ እዮም። ክሳብ ሕጂ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዳርጋ ክልተ ቢሊዮን ኣፋውስ ንክታበት ተዋሂበን ኣለዋ። ካብ ሓደ ቢሊዮን ንላዕሊ ሰባት፣ እዚ ማለት ዳርጋ ሓደ ስብዒት ህዝቢ ዓለም፣ ሙሉእ ብምሉእ ተኸቲቦም ኣለዉ።
እወ፣ ከምኡ እንተ ዀንኩም ምናዳ ክትክተቡ ኣለኩም፣ ምኽንያቱ ንስኹም ብርቱዕ ዝኾነ ኣገባብ ናይ ኮቪድ-ሕማም ንኽህልወኩም ዘሎ ተኽእሎ ብጣዕሚ ክብ ዝበለ እዩ። በዚ ምኽንያት ድማ እዩ፣ ኣብ ጀርመን እቶም ቅድሚ ሕጂ ብርቱዕ ሕማም ሒዝዎም ዝነበሩ፣ ኣቐዲሞም ዝኽተቡ።
ኣብዚ እዋን ብሓፈሽኡ ኣብ እዋን ጥንሲ ክታበት ኣይምዓድን እዩ፣ ምኽንያቱ ከኣ ኣብዚ እዋን ናይ ኮቪድ-19-ክታበት ኣብ እዋን ጥንሲ ብዝምልከት ምንም ሓበሬታ ስለዘየለ። ቅድሚ ሕጂ ብዝነበረ ሕማም ምኽንያት ናይ ኮቪድ-19 ሕማም ብርቱዕ ዝኾነ ኣገባብ ሕማም ንኸጋጥም ኣብ ክብ ኣብ ዝበለ ሓደጋ ንዘላ ጥንስቲ ሰበይቲ፣ ብውልቃዊ ብጥንቃቐ ጥቕሙን ጉድኣቱን ተመዚኑን ድሕሪ ሰፊሕ ዝኾነ መብርሂን ክታበት ክወሃብ ይኽእል እዩ።
ናይ ትካል ቢዮንቴክ ምህርቲ ዝኾነ ክታበት ኣብዚ ቀረባ ጊዜ ዕድሜኦም ካብ 12 ክልተ ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ ቆልዑን መንእሰያትን ተፈቒዱ ኣሎ። ካብ ቀዋሚ ኮሚሽን ክታበት ግን ክሳብ ሕጂ ነዚ ለበዋ የለን። ኣብ መጀመርታ እዋን ነቶም ቅድሚ ሕጂ ብብርቱዕ ሕማም ተጠቒዖም ንዝነበሩ ንቆልዑን መንእሰያትን ንኽወሃብ ለበዋ ክመጽእ እዩ ተባሂሉ ይግመት ኣሎ።
እቶም ሕማም ዝስምዖም ንምሳለ ልዕል ዝበለ ሙቐት ዘለዎም ሰባት፣ እንደገና ክሕሾም ከሎ እዮም ክኽተቡ ዘለዎም።
ኣይፋልን፣ እዚ ክታበት መኻን ይገብር እዩ ዝብል ምንም ሳይንሳዊ መረጋገጺ የላን።
ብሓደ ሓደ ክታበታት ከጋጥም ዝኽእል ውስብስባት ኣቐዲሙ ብትኽክል ክጽናዕ ስለዝነበሮ፣ ናይ ክታበታት ደው ምባል ተገቢሩ ነይሩ። ናይ ኩሎም ሰባት ውሕስነት ኩሉ ጊዜ እቲ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ። በዚ ምኽንያት እዩ ብትኽክል ክጽናዕ ዘለዎ።
ከመይ ገይረ እየ ክኽተብ ዝኽእል?
እወ፣ ኣብ ኒደርዛክሰን ንምምዝጋብ ብዙሕ መገድታት ኣሎ:
ናይ ህጹጽ መስመር ቁጽሪ: 0800 99 88 665
ኣብዚ ህጹጽ መስመር ካብ ሰኑይ ክሳብ ቀዳም ካብ ሰዓት 8 ክሳብ ሰዓት 20 ክድወል ይከኣል እዩ።
ሰንበትን ኣብ መዓልቲ ኣውደኣመትን ህጹጽ መስመር ዕጹው እዩ።
ብኢንተርኔት ናይ ክታበት ገጽ:
https://www.impfportal-niedersachsen.de
ካብኡ ብዝተረፈ ብቐጥታ ኣብ ናትኩም ሓኪም ወይ ድማ ኣብ ከባቢኹም ኣብ ዝርከብ ሓኪም ተሌፎን ክትድውሉ ትኽእሉ። ብዙሓት ሓኻይም ኣብ እቲ ናቶም እንዳ ሓኪም ክታበት ኮሮና ይኸትቡ እዮም። ከም ግቡኡ ኣብኡ እውን ኣቐዲምኩም ክትምዝገቡ ኣለኩም ከምኡ እውን ናይ ሰሙናት እዋን ትጽቢት ኣሎ። ኣብ እቲ መንበሪ ስደተኛታት ዘለዉ ማሕበራዊ ሰራሕተኛታት ኣብ ምምዝጋብ ይሕግዙ እዮም።
ኣብ ናይ ሕክምና ሓበሬታ ቤት ጽሕፈት ናይ ኒደርዛክሰን ዝተፈላለያ ቋንቋታት ዝዛረቡ ሓኻይም ክድለ ይከኣል እዩ: https://www.arztauskunft-niedersachsen.de
ቅድሚ ክታበት ነፍሲ ወከፍ ሰብ ምስ ሓደ ሓኪም ንምኽሪ ክማየጥ መሰል ኣለዎ። እዚ ኣብ ኩሉ ክታበት ዝግበረሉ ቦታ፣ ኣብ ናይ ገዛ ሓኻይም ይኹን ኣብ ማእከል ክታበት እውን ከምኡ ይግበር እዩ። ኩለን እተን እስኹም ዘለዋኩም ሕቶታት ኣብ ምይይጥ ይኣትዋ እየን። እስኹም ክትክተቡ ዘይወሰንኩም እንተ ዀንኩም፣ ናብ ናይ ገዛ ሓኪምኩም ንኽትማየጡ ክትውከሱ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣብ ጀርመን ዝኸትቡ ኣብ ማእከል ክታበት ከምኡ እውን ተንቀሳቐስቲ ናይ ክታበት ጉጅለ፣ እንዳ ሓኪም ዘለዎም ናይ ገዛ ሓኻይም ከምኡ እውን ናይ ፍሉይ ሙያ ሓኻይም፣ ካብ ዕለት 7.6.2021 ጀሚሮም ድማ ኣብ ትካላት ዘለዉ ሓኻይምን ውልቃዊ ሓኻይምን እዮም።
ተንቀሳቐስቲ ጉጅለ ክታበት ናይ ማእከል ክታበት ኣካል እዮም ከምኡ እውን ጉጅለ ሓኻይም እዮም፣ እሳቶም ንምሳለ ኣብ ገዛውቲ ተኣለይትን ኣረጋዊያንን፣ ኣብ ናይ ሓባር መንበሪ ገዛውቲ ስደተኛታት ወይ ድማ ኣብ ጸቢብ ቦታ ብዙሕ ሰባት ዝነብርዎ ኣከባቢ ይኸዱ። እሳታቶም ኣብ እቲ ዝኸድዎ ቦታ ብሕክምናዊ ኣገባብ ይኸትቡ።
ዝበዝሐ ሓበሬታ ኣብዚ ይርከብ:
https://www.niedersachsen.de/Coronavirus https://www.zusammengegencorona.de/
www.impfen-gegen-corona.eu
ሕጋዊ ሕቶታት
እወ፣ ሓደ ሰብ ክኽተብ እንተ ደለየ ይኹን እንተ ዘይደለየ፣ ኣብ ጀርመን ኩሉ ጊዜ እቲ ሰብ ባዕሉ እዩ ዝውስን።
ኣይፋልን፣ ማንም ሰብ ኣይቅጻዕን እዩ። እቲ ምኽታብ ብድልየትካ እዩ።
ኣይፋልን፣ ሓደ ሰብ እንተ ተኸተበ ወይ እንተ ዘይተኸተበ፣ ኣይቅጻዕን እዩ ከምኡ እውን ኣብ እቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ዑቕባ ኣገባብ ጽልዋ የብሉን።
እቲ ቀዋሚ ናይ ክታበት ኮሚሽን (STIKO) ንጀርመን ናይ ክታበት ለበዋ እዩ ዘሰስን። እዚ ኮሚሽን 16 ፈቓደኛታት ዝኾኑ ሰብ ሙያ ዘለዎ እዩ። ናይ እዚ ኮሚሽን ዕማም ንመከላኸሊ ክታበታትን ተላጋቢ ሕማማትን ንዝምልከት ሕቶታት የጽንዕ ከምኡ እውን ለበዋ ይህብ።


text:
ትግርኛ
ምርካብ ዜግነት ከም መሰረታዊ መሰል ፦ መግለጺ ዘመናዊት ስዊዘርላንድ
ካብቶም ኣብ ስዊዘርላንድ ዝነብሩ ሸሞንተ ሚልዮን ሰባት ክልተ ሚልዮን ናይ ስዊዘርላንድ ዜግነት የብሎምን ። ናይዚ ሳዕቤን ከኣ ፖለቲካዊ ተነጽሎ ኢዙ።
ስዊዘርላንድ ክሳዕ ሕጂ ሓንቲ ኻብተን ዝኸበደ ዜግነት ናይ ምርካብ ዕድል ዘለወን ሃገራት ኤውሮፓ እያ ። ኣብዚ ብዙሕነት ከም ቀንዲ ረቛሒ ናይ ዕለታዊ ሂወት ኮይኑሉ ዘሎ እዋን፡ ዕድላትን መሰላትን ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላውን ዓውድታት ብዘይ ማዕረ ተመራቒሑ ይርከብ።
እዚ ከኣ ኣብ ዲሞክራሲ ዓብዪ ጕድኣት ስለ ዘውርድ ሓድሽን ትብዓት ዝመልኦ ማሕበራዊ መደብ የድልየና ኣሎ።
ሓደ መሰረታዊ መሰል ናይ ተሳትፎ
ኩሎም ደቅሰባት ናጻን ማዕረን ኮይኖም ምስ ክብሮምን መሰላቶምን እዮም ዚውለዱ ።
ነብሲ ወከፍ ኣብ ስዊዘርላንድ ዝነብር ሰብ ኣብ ፖለቲካውን ሕብረተስባዉን ምሉእ ናይ ተሳትፎ መሰል ኣለዎም ። ነዚ ናይ ተሳትፎ መሰል ቀንዲ ረቛሒ ከኣ ስዊዛዊ ዜግነት ምህላው ኢዩ። ዜግነት ምስ ዝህልወካ ከኣ መሰል ኣብ ምርጫታት ምስታፍን ድምጽኻ ምሃብን፡ ዉሑስን ወግዓውን መንበሪ ፍቓድ ምርካብን፡ ልዕሊ ዅሉ ድማ ምሉእ ኣባል ማሕበረሰብ ምዃንካ ወግዓዊ ተፈላጥነት ትረክብ ። ስለዚ ኸኣ ኢና ዅሎም ሰባት ኣብታ ንሓዋሩ ዝነብሩላ ሃገር ዜግነት ናይ ምርካብ መሰረታዊ መሰል ከም ዘለዎም እንኣምን።
ንሓደ ሓቀኛ ዲሞክራሲ
ብዙሑነት ብምምጻእ ስደተኛታት ዝተረክበ ክፍሊ ባህላዊ ሃብቲ ስዊዘርላንድ ኢዩ ። ናይ ሓደ ሰብ መበቆል ሃገር፡ ስነ-ምግባራዊ እምነቱ ከምኡውን ማሕበራዊ ኣቕዋማቱ ኣብ ውሳኔ ሲቪላዊ መሰላት ናይ ምርካብ ግደ ኽህልዎ የብሉን። ዋላ ሓደ ሰብ ምስ ኵነታት ተወሃሂዱ ዜግነት ኪረክብ ኣየድሓርሕርን እዩ። ማዕረ ተሳትፎ ኸም ዚህሉ ዜተኣማምን መብጽዓ ክትኣትወሉ እትኽእል እንኮ መንገዲ እዚ ጥራይ እዩ ፣ ኵሎም ኣብ ስዊዘርላንድ ዚነብሩ ሰባት ከኣ በዚ ኸምዚ ጥራይ እዮም ንሓበራዊ ጥቕሚ ዝካኣሎም ዘበለ ጻዕሪ ክገብሩ ዚኽእሉ ።
ዜግነት ናይ ምርካብ መሰል ንኽሰፍን ብንጥፈት ምስራሕ
ሃገራዊ፡ ዞባዊ ከምኡውን ከባቢያዊ ምምሕዳራት ንጥቕሚ ናይ ሓቀኛ ዲሞክራሲ ኢሎም ናይ ዜግነት መሰል ንኽህሉ ብንጥፈት ክሰርሑ ኣለዎም። ሎሚ ዘሎ ኣሰራርሓ ንምምራጽ ዝዓለመ ዀይኑ ሓደ ሰብ ናቱ ዘይኰነ ነገር ኪሓትት ይኽእል እዩ ኣብ ዚብል ጥርጣረ እተመርኰሰ እዩ። እዚ ኣረኣእያ እዚ ክቕየር ኣለዎ ። ኣብ ስዊዘርላንድ ዝነብሩ ዜግነት ዘይብሎም ሰባት ሓንጐፋይ ኢሎም ኪቕበልዎምን ክሕገዙዎምን ዜግነት ንኽወሃቡ ክዕድምዎምን ኣለዎም ። ሓደ ውጽኢታዊ ናይ ደገፍ ስጕምቲ፡ንኣብነት ናይ ስራሕ ዕቤት ንምርካብ ካብ ግብሪ ወይ ቀረጽ ምኽፋል ነጻ ክኾኑ ምግባር ።
ዕላማ ዘለዎ መለክዒታትን ፍትሓዊ ኣሰራርሓታትን
ኣብ ስዊዘርላንድ ንኣርባዕተ ዓመት ዝተቐመጠ ነፍሲ ወከፍ ሰብ፡ ዓይነት መንበሪ ወረቐቱ ብዘየገድስ ዜግነት ናይ ምርካብ መሰል ክህልዎ ኣለዎ ። ግዜኡ ዝሓለፎን ዘይግቡእን ካብ ሰነምግባር ወጻኢ ዝኮነ መለክዒታትን ክውገድ ኣለዎ ። እንተዘይ ኮይኑ እዚ ብዞባዊን ከባቢያውን ምምሕዳራት ዚህሉ መንበሪ ፍቓድ ብቕዓት ክህልዎ ኣይክእልን ኢዩ። ኩሎም ማሕበራዊ ሓገዝ ዚግበረሎም ሰባት መሰል ዜግነት እንተ ተነፊጉዎም ኣድልዎ ኢዩ ዝግበር ዘሎ። መሰል ዜግነት ብሓደ ምምሕዳራዊ ትካል ብቕልጡፍን ጽፉፍን ናይ ፍቓድ መስርሕ ክዋሃብ ኣለዎ ።
ኣብ ስዊዘርላንድ እተወልደ ሰብ ዜግነት ክወሃቦ ኣሎዎ
ኣብ ስዊዘርላንድ ዚውለዱ ቆልዑ ስዊዛዊ ዜግነት ክዋሃቦም ኣለዎ ። ከምዚ ዝበለ እናማዕበለ ዝኸይድ መምርሒ ካሎኦት ሃገራት እውን ብተግባር ዝፈልጠኦ ኮይኑ፡ ንኹሎም ኣብዚ ሃገር ዝተወልዱ ቘልዑ ማዕረ ዕድላት ይኸፍተሎም፡ ንናይ ህዝቢ ብዙሕነት ኣብ ግምት የዐቱ፡ ስዊዘርላንድ ማዕርነትን ፍትሕን ከም ዘለዋ እትዛረብ ህያው ዲሞክራሲያዊት ሃገር ንኽትከውን ድማ ይሕግዛ።


text:
ኣብ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣዋርሕ ዝናብ ካብ ዝጅመር ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ብርቱዕ ዝናብ ዘስዓቦ ምዕልቕላቕ ልዕሊ 200 ሰባት ሞይቶም ኣለው።ሙቐት ማይ ህንዳዊ ውቅያኖስ ክሳብ ክልተ ድግሪ ሰንቲግሬድ ክውስኽ ዘኽእልን ዝለዓለ ናይ ማይ ሃፈታ ብምውሳኹ ኣብ ወሰን ማያት ምብራቕ ኣፍሪቃ መጠን ዝናብ ኣብ ህንዲ ውቅያኖስ ብዝተፈጥረ ዲፖል ዝተብሃለ ሓይሊ ከምዝውስኽ ክኢላታት ይገልፁ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ክሳብ ሰለስተ ሚሊዮን ሰባት ብዝናብ፣ውሑጅን ምንሽርታት መሬትን ኣብ ቀረባ መዓልታት ተሃሲዮም ኣለው።እዚ ብርቱዕ ዝናብ፡ምዕልቕላቕ ውሕጂን ምንሽርታት መሬታን ካብ ዘጋጠሞም ከባቢታት ሓደ ኣብ ኬንያ’ዩ። ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ሓንቲ ንእሽተይ ደሴት ተቐርቂሩ ዝፀንሐ ኬንያዊ ገፋፊ ዓሳ ቪንሰት ሙሲላ ንዘጋጠሞ ብከምዚ ክብል ይገልጽ።
“ዓርቢ ዓሳ ክገፍፍ ናብኡ ወፊረ ነይረ።ማይ ኣይነበረን።ብሃንደበት ውሑጅ ኣዕለቕሊቑ፤ኣብ ውሽጢ ክልተ ደቓይቕ ተኸቢበ ክወፅእ ኣይክኣልኩን።”
ኣባይቲ ዓኒዮም፣ዘርእቲ በሪሶም።ፅርጊያታትን ድልድያትን ብሰንኪ ዝወረዶም ዕንወት ናብ ገጠር ንምጉዓዝን ረድኤት ንምቕራብን ኣፀጋሚ ኮይኑ።
ኣብ ቀረባ ንበዓልቲ ቤቱ ዝቐበረ ጆሴፍ ኦቲየኖ ውሑጅ ንሬሳ በዓልቲ ቤቱ ካብቲ መቓብር ከየውፅኦ ስግኣቱ ይገልፅ።
“ምናልባሽ ሎሚ ተወሳኺ ዝናቡ እንተ ወቒዑ ሬሳ በዓልቲ ቤተይ ካብ መቓብር ክነውፅኦ ንግደድ ንኸውን።እቲ ናይ ሬሳ ሳንዱቕ ከይወፅእ ኣብ ልዕሊኡ ዓበይቲ ኣእማን ነቐምጠሉ ኣለና።”
ኣብ መላእ እቲ ዞባ ሕፅረት መግቢ ኣጋጢሙ’ሎ።ገዝኡ ብውሑጅ ዝተወስዶ ዴቪድ ኣጉኮ ከምዚ ይብል።
“ሎሚ ዘበን ግራውትና ጠፊኡ’ዩ።ከብትና ከይተረፋ እየን ብውሕጅ ተወሲደን።ኣብ ዓብይ ሽግር ኣለና።”
ከቢድ ዝናብ ኣብ ገለ ኽፋላት ደቡብ ሱዳን ከቢድ ጉድኣት ኣውሪዱ’ሎ።ብግጭት ዝተመዛበሉ ማሕበረሰባት ደጊሞም ብውሑጅ ከባቢኦም ክልቁ ተገዲዶም ኣለው።ኣብ ደቡብ ሱዳን ፍሉይ ልኡኽ ሕብራት ሃገራት ዴቪድ ሺረር ትካሎም ኣብ ኣኮቦ በዚ ባህርያዊ ሓደጋ ንዝተጎድኡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት መሰረታዊ ዝኾኑ ኣገልግሎታት ንምቕራብ ከምዝተጸገመ ይገልጹ።
“እዚ ከባቢ እዚ ዓሚቕ ቦታ እዩ።ካብ ኢትዮጵያ ከይተረፈ እዩ ውሑጅ ዝመፅእ ዘሎ።ኣዚዩ ዘሕዝን እዩ።ምስ ሰብኣዊ ሓገዝቲ ክንዘራርበሉ ኢና።”
ዴቪድ ሺረር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ብኦክስፋም ኣቢሉ ገለ ሓገዝ መግቢ ይልእኽ ኣሎ።ዘድልይ ሓገዝ ካብቲ ሰብ ዝግምቶ ንላዕሊ እዩ ይብሉ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ካብ ጥቅምቲ ክሳብ ታሕሳስ ዘሎ እዋን ዝናብ ይወቅዕ እዩ፤ከምዚ ናይ ሎሚ ግን ኣይኮነን።ተመራመርቲ ናይዚ ዓመት ዝናብ ዝተፈለየ ዝገብሮ ኣብ ህንዲ ውቅያኖስ ዋዒ ማይ ብምውሳኹ እዩ ይብሉ።


text:
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኾነ ኻልእ ወገን ዝበፅሖ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ተፅዕኖ ከምዘየለ አፍሊጡ።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ነፃ ኾይኑ ንኸገልግል ብአዋጅ ብዝተመስረተሉ ሕግን ቻርተርን ዝምራሕ ምኻኑ ገሊፁ'ሎ።
ጊዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፅዕንቶ ከምዘይወረዶ'ዮም ገሊፆም።
ሚስተር ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ንሰማዕቱ ዝተማለአ ሚዛናዊን ተአማንን ሓበሬታ ዝህብ ዜና ናይ ምዝርጋሕ ሓላፍነት አለዎ ኢሎም።
አብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ሓላፊት ክፍሊ ኣፍሪቃ ጉዌን ዲላርድ ብወገነን ስራሕ መሓውራት ዜና ምቹእ ኣብ ዘይኾነለን ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝበላ ከባቢታት ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘየወላውል'ዩ ሓላፍነትና አይቅየርን'ዩ ኢለን።
ክልቲኦም ሓለፍቲ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ብዛዕባ ውሽጣዊ አሰራርሓ'ቲ መደበር ሬድዮ ዝምልከት ክስምዑ ንዝፀንሑ ሪኢቶታትን ክልዓሉ ዝቀነዩ ሕቶታትን መልስን መብርህን ሂቦም'ለው።


text:
Götene
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 11 2019
እቲ ኪነኩለ እተባህለ ጎቦ ናይቲ ኮምዩን ሓበን እዩ፡ ዚዕምብብ ጎቦ ድማ ይብሃል።
ዮተነ ኣብ ቨስትራ ዮታላንድ ጥቓ ናይ ቨነርን ደቡባዊ ገምገም ትርከብ፡ ንከተማታት ዮተነ፡ ሀለኪስ፡ ሸልቢን ሉንድስብሩንን ድማ ተጠቓልል። ኣብ ዮተነ ኮምዩን 1,400 ዋኒናትን 190 ንጡፋት ማሕበራትን ይርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ13,257
ስፍሓት መሬት405 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skara 18 ኪሜ
- Lidköping 20 ኪሜ
- Mariestad 32 ኪሜ
- Skövde 40 ኪሜ
- Göteborg 144 ኪሜ
- Stockholm 337 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ኣብያተጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ኣለዋ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባያቲ፡ ዮተነቡስተደር፡ ካብ ኩሉ ዝዓበየ እዩ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ገለ ካብቶም ኣብ ዮተነ ዚዝረቡ ቋንቋታት፡ ዓረብኛ፡ ዳሪ፡ ፋርሲ፡ ካረን፡ ፓሽቶ፡ፋርስኛ፡ ሶማልኛ፡ እስጳንኛ፡ ሩስያኛን እንግሊዝኛን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ዮተነ ኮምዩን ኣስታት 190 ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብኡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ናይ መርከብ ክላባት፡ ናይ ስፖርት ክላባት፡ ናይ ጥሮተኛታት ማሕበራት፡ ስካውት፡ ማሕበር ስንኩላን፡ ፖለቲካውያን ማሕበራት ወዘተ. ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ዮተነ ሰንተር እዘን ዚስዕባ ይርከባ፤ ቤትጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ መሐምበሲ፡ ኣብያተክርስትያን፡ ኣርቲፊሻል ሳዕሪ ዘለዎ መጻወቲ ኵዕሶ፡ ጂም፡ ካፈን ኣብያተመግብን። ኣብ ዮተነ ሰንትሩም ዝበዝሕ ግዜ ኣብቲ ናትና ቡቲክ እዩ ዚዕድግ። ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን ዘለዎ ናይ ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኣሎ።
ምስ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ቆጸራ ክትሕዝ ትኽእል ኢኻ፡ ሽዑ ናብ ዮተነ ይመጹ። ቤት ጽሕፈት ኣብ ሊድሾፒንግ ይርከብ። ምስ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ብመንገዲ ኮምፕዩተር ምዝርራብ ይከኣል እዩ። ቤት ጽሕፈቶም ኣብ ስካራ ይርከብ። እዚ ኮምዩን ነቶም ስራሕ ዘይብሎም ደገፍ ዚህብ ሓደ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሃዱን ከምኡ'ውን ስደተኛታት ስድራን ብዘይወለዶም ንዝመጹ ስደተኛታት ቈልዑን ዝቕበል ሓደ ናይ ስደተኛታት መቐበሊን ኣለዎ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ዮተነ፡ ሀለኪ፡ ሉንድብሩንን ሸልቢን ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ ናይ ስድራቤት መዕረፊ ገዛንናጻ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ኣሎ። ኣብ ዮተነ ሰንትሩም እቲ ማእከል ስድራቤት እተባህለ ናጻ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ዮተነ ነቶም ኣብ መንጎ 6-15 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን መደበኛ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ሀለኪስን ሸልቢን ሉንድስብሩንን ነቶም ኣብ መንጎ 6-15 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብተን ናይ ከባቢ ከተማታት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ዝበዝሑ ተመሃሮ ንካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ናብ ሊድሾፒን ወይ ስካራ ይኸዱ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ዮተነ ኮምዩን ንሽወደን ንስደተኛታት፡ ኤስኤፍኢ፡ ወይ ንትምህርቲ ንዓበይቲ ብዚምልከት ምስ ሊድሾፒን ኮምዩን ይተሓባበር። ነቲ ኮለጅ ትምህርቲ ዘቕርብ ሊድሾፒን ካምፓስ ይካፈሉዎ። እቲ ዝቐረበ ኮለጅ ኣብ ኾቭደ ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ዮተነ ሰንተርሁሰት ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ነርሀልሳንስ ማእከል ጥዕናን ኪነኩለ ሀልሳንስ ማእከል ጥዕናን። ኣብኡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ናይ ስኒ ሓኪምን ኣለዉ። ሆስፒታል ወይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ኾቭደን ሊድሾፒን ይርከቡ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብኹሉ ቋንቋታት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ዮተነ ኮምዩን ኣብ E 20 ኣብ መንጎ ማሪስታድን ስካራን ይርከብ። እቲ ሪክስቨግ 44 ካብ ዮተነ ናብ ሊድሾፒን ይወስደካ ቀጺሉውን ናብ ኡደቫላ። ኪነኩለቶገት ኣብ ሸልቢን ሀለኪስን ደው ይብል። ካብኡ ክሳዕ የተቦሪን ስቶክሆልምን ምኻድ ይከኣል። ኣውቶቡሳት ብዮተነ ሸልቢን ሉንድስብሩን ገይረን ናብ ሊድሾፒን፡ ስካራን ማሪስታድን ይኸዳ፡ ካብኡ ካልእ ኣውቶቡስ ወይ ባቡር ብምልዋጥ ጕዕዞ ክትቅጽል ይከኣል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ዓበይቲ ናይ ዕዮ ቦታታት ኣሎ። ዮተነ ጥቓተን ናይ ዕዮ ቦታ ዘለወን ከተማታት እያ እትርከብ።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ሚያዝያ – 27.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣብ ወንጌል ዮሓንስ እንተርኤና እግዝኣብሔር ክርስቶስ ከም መንገዲ ኮይኑ ይቀርብ። ክርስቶስ እቲ ሓደ ናብ እግዝኣብሔር ዝወስድ መንገዲ ኢዩ። ንሱ ምስ ኣብኡ ብርቱዕ ርክብ ስለ ዝነበሮ ካልእ ሓሳብ ኣይነቦሮን፤ መግቡ ድላይ ኣብኡ ምፍጻም ኢዩ ዝነበረ። በዚ ዝተሓጐሰ ኣብኡ ብኣኻ ዝተሓጎስኩ ፍቁር ወደይ ንስኻ ኢኻ ብምባል ንዑኡ ክንሰምዖ ከም ዘሎና ይነግረና። ንክርስቶስ ምስማዕ ማለት ከኣ እቲ ንሱ ዝተመላለሶ መንገዲ ምኽታል ማለት ኢዩ። መንገዲ ክርስቶስ ከአ መስቀል ኢዩ፡ መስቀሉ ፀይሩ ደድኅረይ ዘይስዕብ ዘበለ፥ ወዲ መዝሙረይ ኪኸውን አይክእልን እዩ። ንሕና እምበአር አሰር ክርስቶስ መገዲ ክርስቶስ ወይ መገዲ እምስቀል ብምስዓብ ናብ ትንሳኤ ብምስጋር ናብ ኣቦ ንበጻሕ ።
“እቶም ዝስዕብዎ እምበኣር ናይ ሞቶምን ትንሳኤኦም ትርጉም ንሱ ምኳኑ ኣሚኖም ናብ ኣቦ ክጉዓዙ ይግበኦም። ክርስቶስ እቲ ሓዲሽ ሙሴ ክሳብ ኣብ እግዝኣብሔር እነዕርፍ ይመርሓና – የሰንየናን ናብኡ ይስሕበናን (ዕብ 2፡10-11)። ንሱ ካብ ኣብ መጺኡ ተመልስውን ናብ ኣብ ክኸይድ ኢዩ(ዮሓ 16፡28) ስለዚ እቲ ንዓኡ ዝስዕብ ኮቶ ኣይክጠፍእን ኢዩ። መንገዲ ክርስቶስ መንገዲ ቀራኒዮ መገዲ መስቀል ኢዩ። እቶም ንዕዑ እንስዕብ መዓልቲ መዓልቲ መስቀልና ክንሽከም የድሊ። ክርስቶስ ኣብዚ ዓለምና ብምምጻእ ድላይ ኣብኡ ኣብ ዝፈጸመሉ እዋን እግዝኣብሔር መን ምኳኑ ኣነጺሩ ክንብል ንክእል። እቲ ንሱ ዝኣተዎ ኪዳን፤ ዝተዛረቦ ቃል፤ ኣብ ወዱ ፈጺምዎ፡ ንዳሕሮት ወለዶ ንኽመሓላለፍ’ውን ተልእኮ ወዱ ኣብ ቤ/ያን ኣመሓላለፈ።
ብኽርስቶስ ዝፍጸሙ ዝነበሩ ሥራሓት ንመደብ ድሕነት ንምምስካር ኢዩ። “ኣነ ነሓቂ ክምስክር ኢየ ዚተወለድኩ፡ ምእንቲ’ዚ እውን’የ ናብ ዓለም ዝመጻእኩ (ዮሓ 18፡37)። ንሓቂ ፍለጥዋ ንሳ ከኣ ነጻ ከተውጽኣኩም ኢያ (ዮሓ 8፡32) ይብለና። ንሓቂ ምፍላጥ ከኣ ኣብ ክርስቶስ ዝተፈጸመ ፍቅሪ ዝመልኦ ሓልዮትን ድሕነትን ኣምላኽ ምፍላጥ ማለት’ዩ። እቲ ውጽኢት ሓቂ ዝኾነ ነጻነት ከኣ ካብ ሓጢኣት ነጻ ምኳን የስምዕ (8፡34)
መገድን ሓቅን ሕይወትን ኣነ ኣየ”
ካብ ሓጢኣት ነጻ ምኳን ብክርስቶስ ዝመጸና ሕሉፍ ጉንዖ’ዩ። “ወልድ ሓራ እንተኣውጺኢኩም ብሓቂ ውጽኣት ሓራ ክትኮኑ ኢኹም (8፡36) ሓቂ እምበኣር እቲ (ብምሉኡ(ኩሉ) ወልድ ካብ ኣቦ ሰሚዑ ዝገለጾ ነገራት ኢዩ ዘስምዕ።
“እቲ ካብ ርእሱ ዚዛረብ ክብረት ርእሱ ኢዩ ዝደሊ፡ እቲ ነቲ ዝለኣኾ ኬኽብር ዚደሊ ግን ንሱ ሓቀኛ ኢዩ (7፡18)። ምኽንያቱ “ኣነን እቲ ዝለኣኸኒ ኣብን ኢና እምበር በይነይ ኣይኮንኩን እሞ ኣነ እንተፈረድኩ ፍርደይ ሓቂ ኢዩ (8፡16) ይብለና። ሓቂ ምስ ባሕሪኡን ምስ መደብ ኣምላኽን ዝሰማማዕ ኢዩ። ምክንያቱ እቲ ቃል ንርእሱ ብጸጋን ብሓቅን ተመሊኡ ኢዩ ኣብ ማእከልና ድንኳኑ ዝተኸለ (1፡14)። ሕጊ ብሙሴ ጸጋን ሓቅን ግን ብክርስቶስ ተዋህበ (1፡18) እቶም ነሓቂ ዝተቁበሉ ከኣ ናብ ብርሃን ይመጹ፡ ግብሮም’ን ነቲ ሃቀኛ ብርሃን ዝኾነ ክርስቶስ ይምስክሩ። ሓቂ ምግባር ማለት ከኣ ብኽርስቶስ ዝተረኽበን ዝተገልጸን ቅኑዕ መንገዲ ምምልላስ ማለት ኢዩ። ንሓቂ ዝኽተል ኩሉ ጊዜ ድምጺ ጐትያኡ ይስምዕ (10፡3, 16፡27)። ብካልእ ወገን እቲ ንሓቂ ዝቅበል ዳግማይ ካብ ላዕሊ ከም ሓዲሽ ሰብ ብሓይሊ መንፈስ ዝተወልደ የስምዕ። ብመንፈ ቅዱስ ዝተሓደሰ ሰብ (ማኅደር) ናይቲ ሓቂ ብርእስ ዝኾነ ክርስቶስ ማኅበር ይኸውን። “እቶም ነታ ሓቂ ዚፈልጥዋ ዘበሉ ኵላቶም ድማ ዜፍቅርዎም። ምኽንያት ምፍቃርና ከኣ ስለታ ኣባና ዘላ ንዘለዓለም ከኣ ምሳና እትነብር ሓቂ ኢልና ኢና (2ዮሓ 1-2)።
ክርስቶስ ንሓቂ ክምስክር ከም ዝመጾ ከምኡ መንፈስ ሓቂውን ንክርስቶስ ይምስክር። ሓዋርያት ነዚ ሥራሕ ምስክርነት ንኽበቅዑን ንኽቅጽሉን ከኣ ክርስቶስ “ብሓቂ ቀደሶም”። “ከምቲ ኣነ ናይ ዓለም ዘይኮንኩ ንሳቶም’ውን ናይ ዓለም ኣይኮኑን በቲ ሓቂ ቀድሶም፡ ቃልካ ሓቂ ኢዩ።….ንሳቶም ብሓቂ ምእንቲ ኪቕደሱስ ኣነ ንርእሰይ ምእንትኦም እቅድስ ኣሎኹ (17፡16-17፡19)። እናበለ ይናገር። ሓቂ ክርስቶስ ብርእሱ ክይኑ፡ እቶም ኣመንቲ ክርስቶስ ዝኾና ተኸተልቱ ከአ በዛ ሓቂ ተቀዲሶም ንሓቂ ኪነብሩን ክምስክሩን ይግባእ። ብኽርስቶስ ዝተረኽበ ተገልጾ ኣብ ልቦም ብዝተዓደልዎ ብርሃን ብሓቀኛ ኣነባብራ ሕይወት ንኣምላኽ ይሰግዱሉ። “ብዛዕባ እቲ ኻብ መጀመርታ ዝነበረ፡ ንሕና ዝሰማዕናዮ፡ በዕይንትና ዝረኣናዮ፡ ዝጠመተናዩ፡ በእዳውና ዘረስረስናዮ ቃል ሕይወት ንነግረኩም ኣሎና። ሕይወት ተገሊጻ ኢያ፡ ንሕና ከኣ ርኢናያ ኢና፡ ንምስክር’ውን ኣሎና። እታ ንኣና ዝተገልጸት፡ ምስ ኣቦ ዝነበረት፡ ዘለዓላማዊት ሕይወት ድማ ንነግረኩም ኣሎና (1ዮሓ 1፡1-2)። ብማለት ክርስቶስ ብሓቂ ሕይወት ምኳኑ ዝኣመነሉን ዘስተማቅሮን ዮሓንስ ይዛረብ።
ኣይሁዳውያን ብፍላይ ምሁራት ኣካል ኣብ መጽናዕት ቅ.መጽሓፍ ብሓቂ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ዚወስድ መንገዲ ክርከብ ከም ዚከኣል ኣሚኖም ንቅ.መጽሓፍ ኣድቂቆም ይፍትሽዎ ነበሩ። እዚ ኣብ ግዜ ክርስቶስ ዝኾውን ዚነበረ ኢዩ። ክርስቶስ ነዞም ከምዚ ዘኣመሰለ እምነት ዝነበሮም’ሞ ዘየለለይዎ ከምዚ እናበለ ይዛረቦም።“እቲ ዝለኣኸኒ ኣቦይ ባዕሉ መስኪሩለይ ኣሎ። ንስኻትኩም ድምፁ ከቶ እይሰማዕኩምን፡ መልክዑውን ከቶ ኣይረኣኹምን። በቲ ንሱ ዝለኣኾ ስለ ዘያኣመንኩም፡ ከኣ ቃሉ ኣባኹም ኣይኃደረን። ናይ ዘልዓለም ሕይወት ኣብኣተን ክትረኽቡ እትረኽቡ መሲልኩም ነተን ቅዱሳት መጻሕፍቲ ትምርምርዎን ኣሎኹም፡ ግዳሰ ንሳተንውን ነኣይ ኢየን ዚምስክራለይ።
ሕይወት ምእንቲ ክትረኽቡ ናባይ ክትመጹ ኣይትደልዩን ኢኹም (ዮሓ 5፡37-40) መንገድን ሓቅን ሕይወትን ኣነ እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ አቦ ዚመጽእ የልቦን (14፡6)። ናይ ክርስቶስ ኣብ ዓለምና ምምጻእ፡ ዋና ትርጉሙ፤ ዋና ዕላማኡ ንሕና ነፍሲ ወከፍና ሕይወት ምእንቲ ክንረክብ ኢዩ። ምልኣት ዘለዎ ሕይወት ምእንቲ ክንረክብ (ዮሓ 10፡10) ኢዩ። ምልኣት ሕይወት ክህብ ክእለት ዘለዎ ኸኣ – ንሱ ዘለዓለማዊ ቃል ካብ መጀመሪያ ምስ እግዝኣብሔር ስለ ዝንበረን ንርእሱ ቃል እግዝኣብሔር ስለ ዝነበረን ኢዩ። ንሱ ከም ኣምላኽ መጠን ንሕይወቱ ከም ድላዩ ክገብራ ይኽእል፡ “ከምቲ ኣብ ናይ ባዕሉ ሕይወት ዘለዎ ወልድ’ውን ናይ ባዕሉ ሕይወት ኪህልዎ ሥልጣን ሀቦ (ዮሓ 5፡26)። ማርታ ንኣልኣዛር ከተንስኦ ክእለት ከም ዘለዎ ከእምና፤ “ትንሳኤን ሕይወትን ኣነ ኢየ፡ እቲ ብኣይ ዚኣምን እንተሞተኳ ብሕይወት ክነብር ኢዩ። እቲ ብኣይ ዘኣምን ሕያው ዘበለ ኵሉ ንዘልዓለም ኣይኪመውትን ኢዩ፡ እዚዶ ትኣምኒ ኢኺ፧ በላ። ንሳ ድም “እወ ጐይታይ ንስኻ እቲ ናብ ዓለም ክመጽእ ዘለዎ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ከም ዝኽዕንካ እኣምን ኢየ በለቶ (ዮሓ 11፡25-26) ብሓቂ ክርስቶስ ምንጪ ሕይወት ብምኳኑ ንሞት ሲዒሩ ናብ ናይ ቅድሙ ክብሪ ተሳጊሩ ኢዩ።


text:
ሎሚ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ከነኽብር ካብ ርሑቕን ቀረባን ብፍላይ ድማ ምስተን ዝነውሐ ጉዕዞ ሰጊረን ኣብ ማእከልና ዝርከባ ዘለዋ ኣሓት ኣብዚ ኣደራሽዚ ክንራኸብ ምብቃዕና ብስም ተበግሶ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዝላዓለ ምስጋናን ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታ ከቕርብ ብትሕትና እሓትት።
ተወሳኪ ሐቤሬታ
መደብ በዓል 8 መጋቢት ዓለም-ለኸ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ
ከተማ ፍራንክፎርት ጋሉስ ቫርተ
ሃገረ ሱዳን ተቀባሊት ጋሻ ኢያ : ብፍላይ ናዓና ንኤርትራዉያን ኣብ ብረታዊ ተጋድሎና ሓብሒባ ዘቃለሰትን ኣብ ኣጋ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ንናጽንት ኣርትራ ዝኣመነትን ብኣማኢት ኣሻሓት ስደተኛ ህዝብና ዘዕቆበትን ሃገር ኢያ::
አብ ከተማ ሎራኽ(ጀርመን)ን አብ ከተማ ባዝል(ሰዊዘርላንድ)ን ከባቢታትን ንቕመጥ ኤርትራውያን ብቀዳም 15 ጥሪ ዘዳለናዮ መጠነ ሰፊሕ ኣኼባ-ህዝቢ ብድሙቕ ዓወት ተደምዲሙ፡፡
ትማሊ ቀዳም 11 ታሕሳስ 2010 ድሙቅ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ። ኣብ‘ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ካብ ዝተፋላለየ ከም ፍራንክፎርት፣ ስቱትጋርት፣ ካስል፣ ማንሃይም፣ ካርልስሩሀ፣ ከለን፣ ወዘተ…. ዝኣመሰላ ከተማታት ጀርመን ዝመጹ ኤርትራውያን ተኻፊሎም።
ዝሓለፈ ሰንበት 26 መስከረም አብ ከተማ ከሎን ዕቱብ ኣኼባ ንተቐማጦ ምምሕዳር ቨስቲፋልያ ተኻይዱ፡፡ ነቲ ኣኼባ ዝጸውዐት ሽማግለ እታ ዝነበረት ናይቲ ቦታ ተሓጋጋዚት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ዋዕላ ነይራ፡፡
ኣብ ከተማ ቦን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ዓርቢ ዕለት 17.09.2010 ኢዩ።
ግዱሳት ኤርትራውያን ተሓባበርቲ ኣሰና ካብ ከለን፡ ጀርመን
ንሰንበት ዕለት 30.05.2010 ዓ.ም.ፈ.፡ እንሆ ልኡኽ ኣሳናዳኢት ኮሚተ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ኣብ ሃገር ጀርመን፡ ምስ ተቐማጦ ከተማ ኰሎን‘ን ከባቢኣን፡ ክፉት ኣኼባ ናይ ህዝቢ ክገብር፡ ግዱሳት ኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ኰሎን-ን ከባቢኣን፡
ሃገረይ፣ ሰላም አብ ውሽጠይ አሕድርለይ ክንሳሕ ንዝፍጽሞ ባዕለይ ሸለውለው ከይብል ርግኣት ወስኽለይ፣ ሃገረይ፡ ናይ መወዳእታ ፈትኒ ጸሎት ግበርለይ ኣደ እየ’ሞ ከይሕለል ልበይ ወይ ደቀይ እንዳተገፍዑ ከይስዕስዕ አብ መቓብር ሰኣን ልበይ ጽቡቕ አለዉ ኢለ ከይብል ድምብርብር
ብዕለት 11.10.2009 ኣብ ከተማ ካርልስሩሀ ኣኼባ ኣካየድቲ ሽማግለታት ናይተን ኣባላት መርበብ በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ኤውሮጳ ዝዀና ኤርትራዊያን በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ ሃገር ጀርመን ተኻይዱ።
ኩሉ ኤርትራዊ ከም ዝዝክሮ 18 መስከረም 2001 ኣብ ሃገርና ኤርትራ መራሒ ጉጅለ ስርዓት ህ ግ ደ ፍ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ላዕለዎት ሰበስልጣን ናይ መንግስትን ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ወነንትን ኣሳናዳእቲ ናይ ብሕቲ ጋዘጣታትን ተመሃሮ ዩንቨርስትን ኣሲሩ ካባ ዲክታተርነት ዝኣወጀሉ ዕለትዩ;
hr ዝብሃል ዓቢ መንግስታዊ ሚድያ ጀርመን ነቲ ኣብ ፍርናክፈርት ብኤርትራውያን ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ዝገበረሉ ናይ ቴለቭዥን ሸፈነ ተመልከቱ።
ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብኤርትራውያን ተቐማጦ ፍራንክፈርት ጀርመን ናይ ዝተኻየደ ሰላማዊ ስልፊ ስእላዊ ምግለጺ
እዘን ኣብ ስእሊ እትርእዩወን ዘለኹም ሰበይቲ ኣብ ፍራንክፈርት ሰላማዊ ሰልፊ ይገብር ንዝነበረ ዜጋ ስለዝሃረማ ብፖሊስያ ጀርመን ተኸሲሰን ከምዘለዋ ካብ ፍራንክፈርት ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት። ብዛዕባ ቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝርዝር ትህዝቶ ምስ በጽሓና ከነቕርበልኩም ኢና።
ኤምነስቲ እንተርናሽናል(ai) ነቲ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዘጋታት ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ክቃወምን ስክፍታኡ ክገልጽን ጸኒሑ።
ሰደኤ ጨንፈር ጀርመን ንህሉዊ ጸገማት ሰልፊ ደሞክራሲ እትፈትሕን ህጹጽ ጉባኤ ንምክያድ እተሳልጥን ፡መሰጋገሪት ኮሚተ ብምምራጽ ኣኼባኡ ብዓወት ኣቃኒዑ።


text:
እቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝጀመረ ውግእ ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ድሕሪ ምልሓኹ፣ ንጠለብ ሰብኣዊ ረድኤት ዝያዳ ኸም ዜዛየዶ፣ ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ስቴፈን ዮሪክ ትማሊ ገሊጹ። ኣብ ክልቲኡ ክልላት ልዕሊ 1.7 ሚልዮን ሰባት ናይ መግቢ ውሕስነት ከምዘይብሎም ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣብ ክልል ዓፋር ልዕሊ 140,000 ሰባት ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም፣ ልዕሊ 233,000 ሰባት ድማ ኣብ ክልል ኣምሓራ ናብ ከተማታት ደሴን ኮምቦልቻን ተመዛቢሎም እዮም።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ካብ 5 ክሳዕ 7 መስከረም ኣብ ዘሎ ጊዜ፣ 147 ረድኤት ዝጻዓና ዓበይቲ መካይን ናብ ክልል ትግራይ ከምዝኣተዋ፣ ካብ 22 ነሓሰ ክሳብ 5 መስከረም አብ ዝነበረ ጊዜ ግና ናብ ክልል ትግራይ ክኣትዋ ከምዘይካኣላ ሕቡራት ሃገራት ጠቂሱ።
ሕቡራት ሃገራት እዚ ምዕባለ እዚ ባህ ዜብል እኳ እንተዀነ መግብን ነዳድን ዝጻዓና 100 ዓበይቲ መካይን ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ናብ ክልል ትግራይ ክኣትዋ ከምዝግባእ ሎሚ’ውን ምዝኽኻር አገዳሲ እዩ ይብል ።
ብካልእ ምዕባለ ይብል ሕ/ሃ፣ ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ፈላማይ ነፈርቲ ትካላት ግብረ - ሰናይ፣ 7 ሜትሪክቶን ሃነጽቲ መግቢ ሒዘን ብ11 መስከረም ናብ ክልል ትግራይ ከምዝኣተዋ ተፈሊጡ።
ካብ አዲስ አበባ ንመቀለ ዝበራ ናይ ሕ. ሃ. ነፈርቲ ከምቲ ዝተመደበለን፣ ክሳብ ሎሚ ኣብ ሰሙን ክልተ ጊዜ በረራታት ካብ ምግባር ኣየቋረጻን።


text:
ውድድር ቅድድም ኣግማል ንዝኽሪ ብሩራዊ ...
ውድድር ቅድድም ኣግማል ንዝኽሪ ብሩራዊ
ኢዮቤልዩ ምድምሳስ ናደው እዝ
ካብ 17-19 2013 ብድምቀት ንዝተዘከረ ብሩራዊ ኢዮቤልዩ ምድምሳስ እዚ ናደውን ምሕራር ኣፍዓበትን ንምድማቕ ብፈደረሽን ቅድድም ኣግማል ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ-ባሕሪ ዝተዳለው ውድድር ቅድድም ኣግማል ብ 18 መጋቢት 2013 ኣብ ከተማ ኣፍዓበት ተኻይዱ።
ኣብቲ ኣብ ሰለስተ ደረጃታት ተኸፋፊሉ ዝተኻየደን ንሓያለ ነጋድያን ዝኽሪ ጽንብል ምድምሳስ እዚ ናደው ዘዘናግዐን ቅድድም፣ Read more
ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ኣብ ሻምፕዮና ትሕቲ...
ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ኣብ ሻምፕዮና ትሕቲ ዕድመ
ኣትሌታት ኣፍሪቃ 2013
by Dirar Fessahaye | 10 ኣትሌታት (ሓሙሽተ ካብአን ደቀንስትዮ) ዝሓቖፈት ሃገራዊት ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ትሕቲ ዕድመ ኣትሌታት ካብ 28-31 መጋቢት 2013 ኣብ ዝካየድ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ውድድር ትራክን ፊልድን ትሕቲ ዕድመ ኣትሌታት ( 1st African youth Athletics Championship) ንምስታፍ ሰንበት 24 መጋቢት ናብ ናይጀርያ ኣምሪሓ። እዛ ብኣሰልጣኒ በርሀ ኣስገዶም እትእለ ናይ ትሕቲ ዕድመ ሃገራዊት ጋንታ ኣትሌቲክስ ኣብቲ ኣብ ከተማ ዋሪ (ናይጀርያ) ዝካየድ ኣህጉራዊ ውድድር፦ Read more
ዕውት ሰለማዊ ሰልፊ ማሕበረኮም ሽወደን ኣንጽር...
ዕውት ሰለማዊ ሰልፊ ማሕበረኮም ሽወደን
ኣንጽር ዘይሕጋዊን ዘይፍትሓዊን
መበል 12 ምርኢት መጻሕፍቲ ኤርትራ “መጽሓፈይ...
መበል 12 ምርኢት መጻሕፍቲ ኤርትራ
“መጽሓፈይ መሓዛይ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ተኸፊቱ።
መበል 12 ምርኢት መጻሕፍቲ ኤርትራ፣ “መጽሓፈይ መሓዛይ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ብ22 መጋቢት ኣብ ኣዳራሽ ኤክስፖ ሚኒስተር ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም መሪቑ ከፊትዎ።
ኣወሃሃዲ ናይ’ቲ መደብ ኣቶ ይስሓቅ ዮሴፍ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ እቲ ምርኢት ኣብ ዝሓለፉ 11 ዓመታት ብዝተኻየደ ጻዕሪ ርኡይ ምዕባለ የመዝግብ ምህላዉ፤ ናይ ሎሚ ዓመት ጽፉፍ ውዳበ ድማ ነዚ ዘነጽር ምዃኑ ብምምልካት፣ ኣብ ኩለን ዞባታት ክቐረብ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ’ዚ ክሳብ 31 መጋቢት ዝጸንሕ መደብ፣ ካብ ህጻናት ክሳብ ተማሃሮ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዘገልግል ምጽሓፍቲን ካልእ ፍርያት ሕትመትን ንምርኢት ቀሪቡ’ሎ። Read more
ኤርትራውያን ተቐማጦ ቶሮንቶ ኣብ ቍጠባዊ ወፍሪ...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ቶሮንቶ
ኣብ ቍጠባዊ ወፍሪ ብዝለዓለ
ከምዝሳተፉ ኣረጋጊጾም
Read the full PDF here


text:
ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ኣንቶንዮ ጉተረዝ ‘ኣብ ኣፍሪቃ ሓድሽ ንፋስ ተስፋ ይነፍስ ኣሎ’ ክብሉ ከለው ‘ራኢዮም ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንዝተበጽሐ ታሪኻዊ ስምምዕነት ወሳኒ ተራ ከምዝነበሮ’ ጠቐሱ።
ላዕለዋይ ኮምሽነር ጉዳይ ስዱዳት ፍሊፖ ግራንዲ ‘እቶም ቀ/ሚ ሰላም ናብ ሃገሮምን ኣብ’ቲ ዞባን ንክዓስል ንዝገበርዎ ኣበርክቶ ኣፍልጦ ዝሃበ’ዩ’ ኢሎም።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ‘እቲ ሽልማት ፍረ ጻማ ኣብ ጻዕሪታት ሰላምን ዓለም-ለኻዊ ርክባትን ነቲ ምስ ኤርትራ ዝነበረ ግጭት ናይ ዶብ ንከብቕዕ ስለዝሓገዙ’ ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ኣፍሪቅ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ኬረን ባስ ብወገነን ‘ንቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ እንኳዕ ኣሓጎሶም ምስ በላ፣ እቲ ንኡስ መራሕ ኣብ ኢትዮጵያን መላእ እቲ ዞባን ሰላምን ዕርቅን ንክምለስ ንዘለዎ ጻዕሪ ዝግበኦ’ዩ’ ኢለን።
መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ ሽልማት ኖቬል ሰላም ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ዛጊድ የለን። ናብ ዝምልከቶም መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ደዊልና’ውን ኣይሰለጠናን። እንተኾነ ኣብ ጃፓን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ እስጢፋኖስ ኣፈወርቂ ‘ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ሽልማት ኖቬል ሰላም ስለዝተዓወትካ እንኳዕ ደስ በለካ። ህዝቢታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብደሞም፣ ራሃጾምን ንብዓቶምን ኣብ ልዕሊ ክፉእ ተዓዊቶም’ዮም’ ዝብል መልእኽቲ ብትዊተር ፈንዮም።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ግንቦት – 17.2018
ዮሓ.17:20-26
‘ምእንቲ እቶም ብቓሎም ብኣይ ዚኣምኑ ድማ እምበር ምእንቲ እዚኣቶም ጥራይ ኣይኮንኩን ዝልምን ዘለኹ። ኦ ኣቦ! ንስኻ ከም ዝለኣክካኒ ዓለም ምእንቲ ኽትኣምንሲ፥ ኩላቶም ሓደ ምእንቲ ኺኮኑ፥ ከምቲ ንስኻ አባይ ዘሎኻ አነውን አባኻ፥ ከምኡ ድማ ንሳቶም አባና ም እንቲ ኺኾኑ፥ እልምን አሎኹ። ንሕና ሓደ ኸም ዝኾንና ንሳቶምውን ሓደ ምእንቲ ኺኾኑ እቲ ዝሃብካኒ ኽብሪ ሃብክዎም። እዚ ድማ ኸምቲ አነ አብአቶም ንስኻውን አባይ ዝኾንካ፥ ንሳቶምውን ብሓድነት ፍጹማት ምእንቲ ኪኾኑ፥ ከሙኡ ድማ ንአይ ከምዝለአኽካኒ፥ በቲ ዘፍቀርካኒ ፍቕሪውን ንአአቶም ከም ዘፍቀርካዮም ዓለም ምእንቲ ክትፈልጥ እዩ። ኦ ኣቦ፥ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ስለ ዘፍቀርካኒ፥ እዞም ዝሃብካኒ ኸአ ነቲ ዝሃብካኒ ኽብሪ ምእንቲ ኺርእዩ፥ አብቲ አነ ዘለኽዎ ንሳቶምውን አብኡ ኺህልዉ እደሊ አሎኹ። ኦ ጻድቕ አቦ! ዓለም አይፈለጠትካን፥ አነ ግና ፈሊጠካ አሎኹ። እዚአቶምውን ንስኻ ኸም ዝለአኻኽካኒ ፈሊጦም አለዉ። እታ ንአይ ዘፍቀርካኒ ፍቕሪ አብአቶም ምእንቲ ኽትህሉ፥ አነውን አብ አቶም ምእንቲ ኽነብር፥ ስምካ አፍሊጠዮም አሎኹ፥ ከፍልጦምውን ኢየ።


text:
ስራሕን ድሕንነትን
መብዛሕትና ኣብ ደሞዝ ዘለና ስራሕ ንዋፈር ምዃና ንመንግስቲን ኮሙነን ልዑል ኣታዊ ቀረጽ ከምዝረኽቡ ይገብር። እዚ ንሕብረተሰብና ብብዙሕ መገድታት ኣወንታዊ እዩ፣
- ቤት ትምህርቲ፣ጽላት ጥዕና፣ መገድታት ወዘተ ዝያዳ ገንዘብ ይረክብ።
- ንረብሓታት ድሕንነት ከነመሓይሾ ዝያዳ ገንዘብ ንረክብ።
- መንግስታዊ ወጻኢታት ይንኪ ( ን ሽቕለት-ኣልቦነት ዝኽፈል ገንዘብ ዘድልዮም ይውሕዱ፣ መንግስታዊ ናብዮት፣ ድሕንነታዊ ክፍሊት ወዘተ)
ካብ መወዳእታ 1960-ታት ኣትሒዛ ኖርወይ ነዳዲ ዘለዋ ሃገር ኮይና። ነዳዲ ዘለዋ ሃገር ክበሃል ከሎ ኣብታ ሃገር ነዳዲን ኢንዳስትሪ ነዳዲን ኣገዳሲ ጽላት ክኸውን ከሎ እዩ።
መንግስቲ ኖርወይ ብሰደድ ነዳዲን ጋዝን ልዑል ኣታዊ ኣለዎ። ብዙሓት በዚ ገንዘብ እዚ እያ ኖርወይ ድሕንነታዊ ሕብረተሰብ ክትምስርት ክኢላ በሃልቲ እዮም። እዚ ግን ቅኑዕ ድዩ፧
ኣታዊ ፍርያት ነዳዲን ጋዝን ንምምዋል ድሕንነት ሕብረተሰብ ተራ ይጻወት እዩ። ከባቢ ሓደ ርብዒ መንግስታዊ ወጻኢታት በዚ ኣታዊ ይሽፈን። ዝተረፈ መንግስታዊ ወጻኢታት ብ ቀረጽን ግብርን ይሽፈን።
ኣብ ስራሕ ምውፋርና ሕብረተሰብና ጥራሕ ኣይኮነን ዝረብሓሉ።ንመብዛሕትኦም ዓበይቲ ሰባት ስራሕ ክወፍሩ ኣወንታዊ እዩ።
ስራሕ እዚ ዝስዕብ የበርክተልና፣
- ቁጠባዊ ዕድላት
- ርእስኻ ምኽኣልን ትርጉም ዘለዎ መዓልታዊ ሂወትን
- ማሕበራዊ ደረጃን ማሕበራዊ ዝምድናታትን
- ክእለትን ዓቕሚን ክትጥቀመሉ ዕድል ምርካብ
- ንሕብረተሰብና እጃምና ነበርክት ንጠቅም ኣለና ዝብል ስምዒት ከኣ ነሕድር።


text:
Radio Erena: 02 March 2017
ኤርትራ ንወፍሪ ዕድና ካብ ዝስሕባ ቀዳሞት 10 ሃገራት ኣፍሪቃ ኮይና ከምዘላ ኣብ ዕደናን ወፍርን ዘተኮረ ዝተፈላለየ መጽናዕታት ይሕብር።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ልዕሊ 16 ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ኣብ ዕደና ዝተፈላለየ ማዕድናት ተዋፊረን ከምዝርከባ ዝፍለጥ’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ሓደ ካብቶም ዕውታት ናይ ዕደና ኩባንያታት ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ኔቭሰን ናይ ካናዳ፣ ኣብ ትሕቲ ኩባንያታት ህንጻ ናይ ህግደፍ፣ ሰገንን ካልኦትን ብሃገራዊ ኣገልግሎት ተመዲቦም ንዝመጽጽዎ ኣማኢት ኣብ ናይ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ኣዋፊሩ ብዝብል ክሲ ተመስሪትሉ ይርከብ።
ኩባንያ ኔቭሰን፣ ኣብ ቢሻ ካብ ዝዕድኖ ዘሎ ወርቂ ፍርያቱ ናብ ዕዳጋ ምቕራብ ካብ ዝጅምር ኣብዚ ሓሙሽተ ዓመታት ንመንግስቲ ኤርትራ ኣስታት 700 ሚልዮን ዶላር ጽሩይ መኽሰብ ከምዘረከበ ይገልጽ።
እንተኾነ፣ ካብ ኩባንያ ዕደና ኔቭሰንን ካእሎትን ንዝርከብ ኣታዊት መንግስቲ ኤርትራ ብዘይንጹርን ተሓታትነት ብዝጎደሎን ኣተሓሕዛ ብምስጢር የሰጋግሮ ብምህላዉ፣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ለውጢ ከምጽእ ከምዘይክኣለ’ዩ ዝንገር።
ብመሰረት ናይ 2017 ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም ልምዓት፣ ኤርትራ ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ካብ ዝርከባ ሰለስተ ቀዳሞት ሃገራት ዓለም ሰሪዑዋ ይርከብ።
ብዕደና ሃብታማት ዝኾና ከም ኮንጎ ዝኣመሰላ ሃገራት፣ ህዝበን ብትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ዝሳቐየሉ ዘሎ ኣውራ ምኽንያት፣ ካብ ዕደናን ካልእን ዝርከብ ኣታዊታት፣ ናብ ረብሓ ህዝቢ ከይውዓለ፣ ኣብ ምዕጣቕ ተቓወምቲ ጎረባብቲ ሃገራትን ብብልሽናን ስለዝጠፋፋእ ምዃኑ ይሕበር።
ንወፍሪ ዕደና ካብ ዝስሕባ ሃገራት ኣፍሪቃ ተባሂላ ምስ ቀዳሞት ተሰሪዓ ዘላ ኤርትራ’ውን፣ ትኽተሎ ዘላ ኣካይዳ ካብዘን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዘይፍለ ብምዃኑ፣ ህዝቢ ካብ ኣታዊታት ዕደና ምዕሩይ ረብሓታት ክረክብ ከምዘይክእል ሓያሎ ወገናት ይሰማምዑ።
ብዘይካ’ዚ’ውን መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወፍሪ ዕደና ጥራይ ብምድሃቡ፣ ከም ኢንዱስትሪታት ዓሳን ሕርሻን ኣድህቦ ስኢኑ ምህላዉ ይግለጽ።
======================


text:
ብሚንስተር ባህልን ቱሪዝምን ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ብዙነሽ መሰረት ዝተመርሐን ጉጅለ ባህሊ ኢትዮጵያ ሎሚ 16 ታሕሳስ 2019 ኣጋ ምሸት ኣስመራ ኣትዩ`ሎ።
እቲ ጉጅለ ባህሊ ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ረድዋን ሑሴን፡ ላዕለዎት ሰበ ሰልጣን መንግስቲ ኤርትራን ገዳይምን መንእሰያትን ስነ-ጥበበኛታትን ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሮሙሎም ኣለዉ።
ልዕሊ 50 ኣባላት ዝሓዘት ጉጅለ ሎሚ ዝኣተወት ክትከውን ከላ ካልእ ከባቢ 15 ኣባላት ዝሓዘት ጉጅለ ባህሊ ድማ ዝመጽእ ሰሙን ከምትኣትው ተፈሊጡ’ሎ።
ጉጂለ ባህሊ ኢትዮጵያ ኣብ ከረን ምጽዋዕን ኣስመራን ባህላውን ዘመናውን ሙዚቃዊ መሰናድኦታት ከምዘቕርብ ተሓቢሩ`ሎ።
ቅድሚ ሎሚ ናይ ኤርትራ ጉጅለ ባህሊ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ከተማታት ኣዲስ ኣበባ፡ ባህርዳር፡ ኣዳማን ሃዋሳን ምርኢታት ከምዘቕረበት ይዝከር።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 27.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 23.1-13
ድኅርዚ ኢየሱስ ነቶም ሕዝብን ንደቀ ማዛሙርትና ከምዚ ኢሉ ተዛረቦም፦ “ መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ኣብ መንበር ሙሴ ተቐሚጦም ኣለዉ። ስለዚ ንሳቶም ዚብሉኹም ኩሉ ግበሩን ሓልውን፥ ግናኸ ይብሉ ደአ እምበር አይገብሩን እዮም እሞ ከምቲ ዚገብርዎ አይትግበሩ። ከቢድ ምፅዋሩ ዘይምሹእ ፆር ጠሚሮም ንሰብ አብ መንኩቡ የሰክምዎ፥ ባዕላቶም ግና በጻብዖም ኪትንክፍዎ እካ አይፈትውን። ኩሉ ግብሮም ሰብ ምእንቲ ኺርእዩም ይገብሩ፥ ክታባቶም ይዝርግሑ፥ ዘፈር ክዳውንቶምውን የግፍሑ። አብ መአዲ ዝለዓለ ሥፍራ፥ አብ ቤት ጸሎቶም ድማ አብ ክብ ዝበለ መናብር ይቕመጡ። አብ ዕዳጋታት ሰብ ኢድ ኪነስአሎምን “ መምህር” ኢሉ ኺጽውዖምን የፈትዉ።
“ ንስኻትኩም ግና መምህርኩም ሓደ እዩ እሞ መምህራን አይትበሃሉ፥ ንስኻትኩምሲ ኹሉኹም አኅዋት ኢኹም። አብ ሰማይ ሓደ አቦ ስለ ዘሎኩም፥ አብ ምድሪ ንሓደ እካ አቦ ኢልኩም አይትጸውዑ። መራሒኩም ሓደ ክርስቶስ እዩ እሞ፥ ንስኻትኩምሲ መራሕቲ አይትብሃሉ። እቲ ርእሱ ዜልዕል ኪሓስር እዩ፥ ርእሱ ዜትሕት ከአ ልዕል ክብል እዩ እሞ እቲ ኻባኻትኩም ዝዓበየ አገልጋኹም ይኹን።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላክ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንነፍሲ ወከፍና አብቲ እንእውጆ ቃል አምላኽን ሕይወትናን ንጹርነትን ሓቅነትን ክህልወና ይምህረና። ብቃላትና ምስ ክርስቶስ ብሕይወትናን ተግባራትናን ግና ከም መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ነቲ ንምህሮን ንእውጆን ዘይንገብሮ ከይንኸውን።
ክርስቶስ እምበአር ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ከም ሓዋሪያቱን ተኸተልቱን ነቲ ናቱ አብነት ተኸቲልና ነቲ ወንጌሉ ብሕይወትና ክነብሮን ይደልየና። ከምቲ ሕይወት ክርስቶስ ንመንግስት አምላኽ ብሕይወቱን ቃላቱን ክሰብኮ ዝተረኽበ ነፍሲ ወከፍ ሓዋሪያ ከአ ልክዕ ከምኡ። ስለዚ ንሕና ነቲ እነአምኖን እንሰብኮን እንምህሮን ቃላት – ነቱ ሕይወትና ዝገልጽ ክኸውን አለዎ። እዚ ብፍላይ ነቶም ብፍሉይ መገዲ ነዚ ተልእኾ እዚ ተጸዊዕና ዘለና ክምልከት ኮሎ፡ ከም ክርስቲያን ግና ንኹሉና ዝምልከት ኢዩ። ምኽኒያቱ ብጥምቀትና ነፍሲ ወከፍና ንቃል አምላኽ ክነብሮን ብሕይወትና ክንምስክሮን ዝተጸዋዕና ስለዝኾና። ሓዋሪያ ክርስቶስ ነቲ ዝምህሮ ቃል አምላኽ መጀመርታ ባዕሉ ክፍትኖን ክስከሞን ክነብሮን አለዎ። ቀጺሉ ንኅዋቱን አኃቱን ነቲ ትምህርቲ ሓቅን ቅድስናን ዝኾነ ቃል አምላኽ ክሕብሮም ይኽእል። ክርስቶስ መጀመርታ መስቀሉ ይስከም። ድሒሩ መስቀልና ክንስከም ይዕድመና። ክርስቶስ መማህራን ናይ ካቴድራል ክንከውን አይደሊን እንታይ ደአ መማህራን ሕይወት፡ መማህራን ሓቂ፡ ሓቀኛታት ጋሶት ነብሳት ።
ክርስቶስ መሪሕነት ስልጣን ይቕበል። በዚ ምኽኒያት ኢዩ ከአ “ንሳቶም ዚብሉኹም ኩሉ ግበሩን ሓልውን፥ እናበለ ዝምህር። ቀጺሉ ግና “ግናኸ ይብሉ ደአ እምበር አይገብሩን እዮም እሞ ከምቲ ዚገብርዎ አይትግበሩ። ገለ መማህራን ሕጊን ፈሪሳውያንን አብ ልዕሊ ሕዝቦም ክቢድ ሕጊ ይጽዕንዎም። ንሳቶም ነቲ ሕጊ ጽቡቕ ጌሮም ኢዮም ስፈልጥዎ ግና አብ ግብሪ አየውዕልዎን ነበሩ። ኩሉ ግብሮም ሰብ ምእንቲ ኺርእየሎም ይገብሩ፥ ክታባቶም ይዝርግሑ፥ ዘፈር ክዳውንቶምውን የግፍሑ መማህራን ተባሂሎም ክጽውዑ ኸአ ይደሊዩ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ኩሉ ኢቲ እንቕበሎ ሓላፍነት ብፍላይ አብ ቤተክርስቲያን ይኹን አብ ካሊእ ቦታ ናይ ሕይወትና ከም ሓዋሪያት ክርስቶስ ንአገልግሎት አኅዋት ክኸውን ከምዘለዎ ሎሚ ብቃላቱ ይምህረና አሎ። እቲ ርእሱ ዜልዕል ኪሓስር እዩ፥ ርእሱ ዜትሕት ከአ ልዕል ክብል እዩ እሞ እቲ ኻባኻትኩም ዝዓበየ አገልጋኹም ይኹን። “ንስኻትኩም ግና መምህርኩም ሓደ እዩ እሞ መምህራን አይትበሃሉ፥ አብ ምድሪ ንሓደ እካ አቦ ኢልኩም አይትጸውዑ።
መራሒ ነጸብራቅ እቲ ትሑት አገልጋሊ አምላኽ ክኸውን አለዎ፤ እዚ ክንብል ከለና እቲ አብ ክርስቶስ ዝነበረ ሕይወት ክለብስ አለዎ ማለትና ኢዩ። ንሱ ንጉሰ ነገስታት እካ እንተነበረ ነዚ ኩሉ ልዕልናኡ ገዲፉ ትሕት ክብል መሪጹ፤ አረካ ደአ ከምቲ ቁዱስ መጽሓፍ ዝብሎ ስጋብ ሞት ትሕት በለ ተአዘዘ። ጳውሎስ ናብ ፈሊጵስዮስ አብ ምዕራፍ 2.5 ክጽሕፍ፦ እቲ አብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዝነበረ አተሓሳስባ አባኻትኩም ይሃሉ፦ ንሱ ብባሕርዩ አምላኽ እካ እንተኾነ፥ ነቲ ምስ አምላኽ ዝነበሮ ማዕርነት” “ አይገድፍን” ኢሉ አይተኸራኸረን። እንተኾነ ሰብ ብምኻን ፥ መልክዕ ባርያ ብምውሳድ፥ ብገዛ ፍቃዱ ንርእሱ ድኻ ገበረ። ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፥ አረ እካ ደአ ክሳብ አብ መስቀል ሙማት፥ ተአዘዘ። ፊሊ. 2:1-8
“እቲ ካባኽትኩም ሓለቃ ኺኸውን ዝደሊ ልኡኽኩም ይኹን። ከመይ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ኬገልግልን ሕይወቱ ምእንቲ ብዙኃት በጃ ኪህብን እምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” ። ማቴ.20:20-28 እዚ እምበአር መዓልታዊ ጸዋዕታ ናይ ነፍሲ ወከፍና አብ ጉዑዞ ክርስቲያናዊ ሕይወትና። ርእስና ብምትሓት ን እግዚአብሔር አምላኽና ንኅዋትና ክነገልግል። ብቃላትና ጥራይ ዘይኮነ ንቃል አምላኽ ብሕይወትና ክነብሮን ክንምስክሮን።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር