text:
መላኽነት ወይ Dictatorship እንታይ’ዩ? – ዶር. ዮሃንስ ወ. ጉብሳ (አባል ስኒት ሚነሶታ ሕ .መ. ኣሜሪካ)
መላኽነት ወይ Dictatorship እንታይ'ዩ? ቕድሚ መላኽነት ወይ Dictatorship እንታይ'ዩ? ንዝብል ሕቶ ዝርዝራዊ መልሲ ምሃብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ወይ democratic system ኣንታይ ከምዝኾነ አሕጽር አቢልካ ምርአይ አገዳሲ ይኸውን። ዲሞክራስያዊ ስርዓት ወይ democratic system ካልእ ጫፍ ወይ አንጻር ናይ
መላኽነት ወይ Dictatorship እንታይ‘ዩ?
ቕድሚ መላኽነት ወይ Dictatorship እንታይ’ዩ? ንዝብል ሕቶ ዝርዝራዊ መልሲ ምሃብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ወይ democratic system ኣንታይ ከምዝኾነ አሕጽር አቢልካ ምርአይ አገዳሲ ይኸውን። ዲሞክራስያዊ ስርዓት ወይ democratic system ካልእ ጫፍ ወይ አንጻር ናይ መላኽነት ወይ Dictatorial system ኮይኑ፡ ህዝቢ ማእከል ጌሩ፡ አብ ሕገ መንግስቲ፡ ልዕልና ሕግን፡ ማዕርነት መሰል ዜጋታትን ተሰሪቱ፡ ህዝቢ ብቀጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ ብነጻ ድልየቱ ንየገልግሉኒ’ዮም ኢሉ ዘአመነሎም ወከልቱ መሪጹ ዘቁሞ ስርዓተ መንግስቲ’ዩ። በአንጻር’ዚ፡ መላኽነት ወይ Dictatorial system፡ መንግስታዊ ስልጣን፡ አብ ህዝቢ ዘይኮነስ አብ ውልቀሰብ ወይ ውሱን ጉጅለ ዝኹመረሉ ስርዓተ ምሕደራ’ዩ። ስለዝኾነ ከአ መላኽነት ሰለስተ ዓይነት ምልካዊ ቅርጻ መንግስቲ ወይ ስርዓተ ምሕደራታት የጠቃልል፥ ቀዳማይ ብመላኽነት ብዙሓን ወይ ድማ absolute democracy ወይ majoritarian dictatorship ተባሂሉ’ዝፍለጥ’ዩ። ካልአይ እቲ ብመላኽነት ውሑዳን ወይ collective authoritarian dictatorship ዝፍለጥ’ዩ። እቲ ሳልሳይ’ክአ ብውልቀ መላኽነት ወይ authocratic dictatorship ዝፍለጥ’ዩ።
1ይ. መላኽነት ብዙሓን ወይ ድማ absolute democracy ወይ majoritarian dictatorship
እዚ ስርዓተ ምሕደር’ዚ absolute democracy ወይ majoritarian dictatorship ዝብሃል፡ ስሙ ከም ዝእምቶ ካብቶም ካልኦት ክልተ ዝፈልዮ ብ50.1 ሚእታዊት ወይ ልዕሊኡ ዝሓቕፉ ዓብለልቲ ብሄራት ዓሌታት ወይ ጉጅለ ዘማእከለ ወይ ዝምሕደር ስለዝኾነ ብተዛምዲ ዝሓሸ ምልክነት’ዩ ክበሃል ይኽእል። እዚ ስርዓት’ዚ ብብዝሒ ዝዝውተረሉ ዝነበረ አብ ማእከላይ ዘመን ከም አቴንስ እኳ ኣንተኾነ፡ ዲሒሩ ውን ከም አብ ፈረንሳ ወይ french revolution ዝተራአየ ናይ ራዕዲ ዘመን ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ምልክነት ስርዓት’ዩ። majoritarian dictatorship አብ’ዚ ዘሎናዮ ዘበን’ውን ሓሓሊፉ ዝረኤ እንተኾነ፡ ብዝኽተሎ ዘይምዕሩይ አገባብ ደም ምፍሳስን ምንቛትን ስለዘኸትል ናዕብን ዘይምርግጋእን ብምፍጣር ቐጻልነቱ ኣየውሕስን ወይ ብሓጺር ይኹለፍ። ክም አብነት ናይዚ ካብ ሚያዝያ ስጋብ ወርሒ ሓምለ 1994አብ ሩዋንዳ ብዓብለልቲ ብሄረ ሁቱ አብ ልዕሊ የሕዋቶም ብሄረ ቱትሲ ዝተወስደ ናይ 800,000 ዜጋትት ሂወት ዝቀዘፈ ቅንጸላ ክጥቀስ ይከአል። አብ ዩጎስላቪያ ውን አብ 1998 አብ ኮሶቮ አብ መንጎ አልባንያውያንን ሰርብያውያን መቦቆል ዘሎዎም ዝተራእየ ጥፍአት ካልእ ኣብነት’ዩ።
2ይ. ምልክነት ውሑዳን ወይ collective authoritarian dictatorship
እዚ ብውሑዳን ጉጅለ ዝምሕደር ናይ ምልክነት ስርዓተ መንግስቲ’ዩ። እዚ ስርዓት’ዚ ናይቶም አብ ስልጣን ዘለዉ ብፖለቲካ፡ ብመቦቖል፡ ብዘርእን ካልእ ጥቅምታትን ዝተአሳሰሩ ዉሕዳት ድሌት ጥራይ ዝምእዘዝ’ዩ። ብዙሕ እዋን በዚ ስርዓት’ዚ ዝመሕደራ ሃገራት ሕገ መንግስትን ባይቶን’እኳ እንተሃለወን ናይቶም አብ ስልጣን ዘልዉ ብፖለቲካ ብመቦቖል ብዘርእን ካልእ ጥቅምታትን ዝተአሳሰሩ ዉሕዳት ድሌቶም ጥራይ ዘማልእ ይኸውን። አብነት ናይዚ ብንኡስ ብሄር ወይ ብሓደ ፖለቲካዊ ሰልፊ ወይ ብኮሚኒዝም ዝእለያ ሃገራት ወይ ድማ ርሑቅ ከይከድና ከም አብ ኢትዮጵያ ንርእዮ ዘሎና ምሕደራ’ዩ። ክልእ አብ ዞባና ምስ’ዚ ክቃራረብ ዝኽእል ኩነት ናይ ሶማልያ’ዩ። ምስ መላኽነት ብዙሓን ወይ ድማ ምልክነት ውሑዳን አተአሳሲሮም ብዙሓት ኤርትራዉያን ሓልዮት ዝመበገሲኡ የዋህነት ‘አዚ አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት እንተወዲቁ ሃገርና አብ ደም ምፍሳስን፡ ምንቛትን፡ ናዕብን፡ ዘይምርግጋእን አትያ ከም ኢትዮጵያ ወይ ሶማልያ ክትከውን’ያ’ ክብሉ ይስምዑ። እዚ አተሓሳስባ’ዚ አብ ኤርትራ ምኽኑይ አይኮነን ምኽንያቱ ቀዳማይ ህዝቢ ኤርትራ መግዛእቲ ዝፈጠሮ ኪኖ ዘርአውን መበቆላውን ፍልልያት ሰሚሩ ዝተቃለሰ ህዝቢ ስለዝኾነ፡ ካልአይ አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብውልቀ መላኺ ዝዝወር እምበር ብዓብለልቲ ብሄራት ዓሌታት ወይ ዝበዝሔ ህዝቢ ዝሓቁፍ ጉጅለ ዝምሕደር ስለዘይኮነን፡ እዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ንፍትሒ፡ አንጻር ጃንዳ ህግደፍን መራሒኡ ውልቀ መላኽን እምበር አንጻር ሓደ መቦቆል፡ ብሄር፡ ቀቢላ ወይ ዓሌት ዝውክል ስርዓት ስለዘይኮነ፡ ኣብ ኤርትራ ከምዚ ኣብ ካልኦት ሃገራት ከም ብዓል ሩዋንዳ፡ ሶማል፡ ሊብያ፡ ሶርያ፡ ዒራቕ፡ የመን፡ ዩክሬን ነንሓድሕዱ ብሃይማኖት ይኹን ብዓሌት ክፈላለን ክገራጮን ዘይሕሰብ ኢዩ። ስለዝኾነ ምእላይ ናይዚ አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ናብ ሕንፍሽፍሽን ደማዊ ጎንጺን ከየምርሕ ዝብል ስግአት ምኽንያታዊ አይከውንን።
3ይ. ብውልቀ መላኽነት ወይ authocratic dictatorship ዝፍለጥ
ስሙ ከምዝሕብሮ፡ ብሕጊ ዘይቅየድ ብሓደ ገባርን ሓዳግን ውልቀሰብ ዝዝወር ኮይኑ፡ ኣቲ ውልቀ መላኺ ስልጣን አብ ቤት ጽሕፈቱ ጥራይ ኮሚሩ፡ ንፖለቲካዊን ቁጠባውን ትሕዝቶ ሃገር፡ ዋላ ማሕበራዊ ሂወት ናይ ሓንቲ ሃገር ዜጋትት ዝምልከት ከይተረፈ ብሕጋዊ አገባብ ዘይኮነ ብዝመስሎን ስልጣኑ ብዘውሕሰሉን መገዲ ጥራይ ዝውስነሉ ስርዓት’ዩ። ስለዝኾነ ከአ፡ ሕገ መንግስቲ ወይ ንስልጣኑ ዝውስንን ዝድርትን ዝኾነ አገባብ አብ ጥቅኡ ከቅርብ አይደልን። ሓደ ሓደ እዋን ሓደ ውልቀመላኺ ጸቅጢ በዚሕዎ ሕገ መንግስቲ እንተፍቀደ’ውን፡ በቲ ንሱ ዝደልዮ አገባብ ጥራይ ክጽሓፍ ይደሊ ወይ ንዓንድታት አብቲ ሕገመንግስቲ ዝሰፈሩ ዓንቀጻት በብሓደ እንዳአዕነወ ስማዊ ጥራይ እምበር ተግባራዊ ዘይክውን ባዶ ሰነድ ይገብሮ። ውልቀ መላኺ፡ ስልጣኑ ደረት ስለዘይብሉ ዝወስዶ ስጉምትታት በይናዊ፡ ንድሕነት ሰባትስ ይትረፍ ንስነምግባራዊ ማሕበራዊ ወይ ሞራላዊ ሳዕቤናት’ውን ኣብ ግምት ዝእቱ አይኮነን። አነ ዝበልክዎ ወይ ቃለይ ጥራ’ዩ ሕጊ ስለዝብል አምሉኽኒ ወይ ከአ personality cult ወይ ብጀካይ ክመርሕ ዝኽእል የሎን ወይ አይተፈጥረን ዝብል አረአእያ ብዝቆጻጸሮ መራኸቢ ብዙሓን ወይ ካልእ ሜላታት አብ ህዝቢ ከስርጽ ህርድግ ይብል። ከም አብነት ናይዚ፡ አብ ምሕደራ ሂትለር “ቃል መራሒና፡ ሕጊ ናይ ጀርመን’ዩ” ዝብል’ዩ ኔሩ። አብ ዘለናዮ ዘመን አብ ከባቢና ቓዛፊ ናይ ሊብያ፡ ሙጋቤ ናይ ዚምባብዌ፡ ሳዳም ናይ ዒራቅ፡ መራሒ ናይ ሶርያን፡ መራሒ ናይ ኤርትራን ናይዚ ብውልቀ መላኽነት ዝግለጽ ስርዓት ይውክሉ።
ቕድም ኢሉ ከም ዝተገልጸ፡ ውልቀ መላኺ፡ ከም ባህርይ ካብ ዝጸልኦም ነገራት እቲ ናይ መጀመርያ ተሓታትነት ንህዝቢ ዝሰረቱን ንዕድመ ስልጣን መንግስቲ ዝውስን ዝኾነ ሕጊ፡ ንምሳሌ ሕገ መንግስቲ’ዩ፡ እቲ ካልአይ፡ ህዝቢ ዘማእከለ ስርዓትን አሰራርሓን ክህሉ አይደልን። ስለዝኾነ ክአ ንተራ ህዝቢ’ስ ይትረፍ ዋላ ዓበይቲ ዓድን ሙሁራንን እንታይ ሪኢቶታትን ምኽሪን ከምዘለዎም ንምስማዕን ንምቕባልን መድረኽ ንምፍጣርን ፍጹም አይቅበሎን’ዩ። ሓደገኛን ጨካንን አገባብ ስለዝኽተል፡ ዝበዝሔ ክፋል ጸጋት ሃገር አብ ወታሃደርዊ ዕንደራን አብ ስለያን ጥራይ የዋፍሮ። ንህዝቢ ብአፉ ብኽብዱን ብኢዱን ጠፊሩ ብምሓዝን ብምርዓድን፡ ንስልጣነይ ክፋታተነኒ ይኽእል’ዩ ዝበሎ ውልቀሰብ ወይ ጉጅለ ወይ ንህዝቢ ብአልማማ አብ ምድሃል፡ ምቅፋድን፡ ምቅንጻልን፡ ምጽናትን ይጽመድ። ብዙሕ እዋን ውልቀ መላኺ ንነብሱ ከም ወናኒ ሃገር ጌሩ ስለ ዘቀምጣ፡ አብ ዝኾነ ሃገራዊ ጉዳይ በይናዊ ስጉምቲ ጥራይ ይወስድ፡ ዋላ ንስም ሚኒስተራት እንተመዘዘ፡ ባዕሉ ዊን አብ ዝበሎ ዝሾሞም፡ ዝሶጎም፡ ተራ ዘይብሎምን ከምድላዩ ዝዝውሮምን፡ አነ ዝበልኩኹም ጥራይ ስምዑንን አተግብሩን ዝባሃሉ ይኾኑ። ኪኖ’ዚ ስልጣኑ ብዘየገድስ ዕምም ዝበለ በዓል መዚ፡ ይድስክል፡ ይቅፈድ ወይ’ውን ይቅንጸል። ብመንጽር’ዚ፡ ንአካይዳ ናይቲ ውልቀ መላኺ ዝረዓሙ ሰበስልጣን ስማዊ ሰብመዝታት ጥራይ ይኾኑ፡ ወይ ንስልጣን ናይቲ ውልቀመላኺ ብዘይትንክፍ፡ መዝነቶም አብ ክንዲ ንአገልግሎት ህዝቢ፡ አብ ብልሽውና ተሽሚሞም ንህዝቢ ይሳጽዩ። እቲ ውልቀ መላኺውን ነቲ ዘካይድዎ ብልሽውናን ዝረኽብዎ ጥቅምን፡ ከም ዓስቢ ይቆጽረሎም ወይውን ዕጥይጥይ እንተሎም ነዝን ካልእን ጠቂኑ ክአልዮም ከም ምስምስ ይጥቀመሉ ።
ከም ምልካዊ ስርዓት እምበአር፡ ውልቀ መላኽነት ምዕቃብ ስልጣን ኣንተዘኮይኑ፡ ህላውነትን ቀጻልነትን ሃገር፡ ሰላም ጸጥታን ምርግጋእን ህዝቢ፡ ብቕዓትን ኣፍራይነትን ዜጋታት፡ ብጠቅላልኡ ፖለቲካዊ ቁጠባውን ማሕበራዊ ውሕስነት ናይ ሓንቲ ሃገር፡ ታሪኽን ባህልን ክብርታትን ሃገር ከይተረፈ ብኻላአዊ ዝርኢ ወይ ዘቀምጥ ስርዓተ ምሕደራ’ዩ። ከም ሳዕቤን ናይቲ ዘዋደዶ ሕጊ አልቦ ምሕደራ፡ ልዕልና ሕግን ተሓታትነትን ባይታ ይስእን፡ ብልሽውናን ብስልጣን ምብዕላግን ይነግስ፣ ጸጋትት ሃገር አብ ስለያዊ ስርሓት፡ ወታሃደራዊ ዕንደራን ራዕድን አብ ምፍጣር ብኸንቱ ይባኸን፡ ህዝቢ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳርን ይስእን፡ ፖለቲካዊን ቑጠባዊን ሓርነት ይሕረሞ፡ ሰላምን ሕግን አውሒሱ ወፊሩ ሰሪሑ ክአቱ አይክእልን፡ ብልምዓትን ቁጠባዊ ዓቅምን ንድሕሪት ዝተረፈ ይኸውን፡ ጸጋትት አብዘይተሳእነ ህዝቢ ብድኽነት ይሳቐን ይጣራዕን፡ ስእነት ሰላም፡ ራዕድን፡ ፍርሕን ይበራረይሉ፡፣ አብ መጨረሻ ከአ ግዳይ ቀይድን ስደትን ይኸውን።
ከም መጣቃለሊ፡ እዞም 3 ዓይነታት ምልክነት ብሓባር ዘርእይዎ ባህሪ አለዎም። ብዙሕ እዋን፡ መለኽቲ ወይ dictators ብዲሞክራስያዊ አገባብ ዘይኮነ; ብዕልዋ መንግስቲ ወይ ሓደ ፍሉይ ታሪኻዊ ህሞት ናብ ስልጣን ይመጽኡ። ደረት ዘይብሉ ናይ ፖለቲካ ስልጣን ወይ ገባሪ ሓዳግነት አብ ሓደ ቦታ ወይ ሓደ ውልቀሰብ፣ ወይ ሓደ ጉጅለ ወይ ክፋል ሕብረተሰብ ጥራይ ስለዝኹመር፡ አብ ዓንዲ ሕግን ስርዓትን ዝተሞርኮሰ አሰራርሓ ወይ ቀዋሚ ሕጊ ዝበሃል አይፍለጥን፡ ሕጊ አሎ እንተተባህለ’ውን ውሕስነት ዘይብሉን ብሃውሪ ዝቃያየርን ይኸውን። ኩሎም ዓይነታት መለኽቲ፡ከም አሰራርሓ ንህዝቢ አየማእክሉን ጥራይ ዘይኮኑ ካብ ህዝቢ ዝመጽእ አማራጺ ሓሳብ’ውን አይቅበሉን። ብፍላይ ውልቀ መላኽነት አዚዩ ሓደገኛ ዝገብሮ አብ በትሪ፡ ምድሃልን፡ ምፍርራሕን ዜጋታት ጥራይ ስለ ዘተኩር፡ መሰል ዜጋታት ወይ መርበብ ድሕነት ፍጹም ቦታ የብሉን። ስለዝኾነ፡ ዜጋታት ብሰበ ስልጣን አብ ርእሶም ንዝወርዶም ዓመጽ ወይ ግህሰት መሰል፡ ዝከላኸልሉ ባይታ ፍጹም ስለዘይሕሰብ፡ ውልቀ መለኽቲ፡ ተቃውሞ አርእዩ ኢሎም ንዝሓስብዎ ዜጋ ኩሉ ብዘይ ንሕስያ ሰብአውነት ብዝጎደሎን አገባብ ይኽርድንዎ ወይ ጨውዮም ህጣሙ የጥፍእዎ። ነዚ ንምትግባር ናይ ስለያ መርበባቶም አብ ኩሉ ሕብረተሰብ የዋፍሩ፡ ነጻን ናይ ብሕትን መራኸቢ ብዙሓን አየፍቅዱን፡ ነቲ ዘሎ መራኸቢ ብዙሃን’ውን ምሉእ ብምሉእ ተቖጻጺሮም አብ ናቶም ፕሮፓጋንዳ ጥራይ ዘይኮነ ዘውዕልዎ ፡ ብሓሶት አብ ምጥባር ህዝብን፡ ንነብሶም አብ ምውቃብን ምሙጋስን ጥራይ ይሓጽርዎ። ከም ውጽኢት ናይዚ፡ አብ ትሕቲ ውልቀመላኺ ፖለቲካዊን ቑጠባውን ሓርነት፣ ሰብአውን ዜግነታውን መሰል፡ ፍትሕን ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ስለዘይፍለጥ፡ ጥርዚ ዘይብሉ ብልሽውና ይስውድ፡ ሃገር ብልምዓት ንድሕሪት ትተርፍ፣ ህዝቢ ሰላምን ራህዋን ይርሕቆ፣ ብስእነት ሰላምን ብድኽነትን ይሳቐ፣ አብ መጨረስታ ከአ ህዝቢ ተስፋ ቆሪጹ አላሽ ብምባል ሃገሩ፡ ቤት ንብረቱ፡ ስድርኡ፡ ራሕሪሑ ዕጭኡ ስደት መከራ ሕሰም ጥፍአት ወይ ዘልአለማዊ ሞት ጥራይ ይኸውን። እቲ አማራጺ ስኢኑ ብሂወት አብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ዜጋ’ውን ሕሰምን መከራን ጥራይ ዘይኮኑ ዝበራረይሉ ሃገሩን ክብሩን ብውሽጥን ብግዳምን ከይተረፈ ብማንም ተደፊሩ ኣሜን ኢሉ ብምቅባል ክሳዱ ከድንን ይቅሰብ ወይ ድማ ሳቮያ ኢሉ አንጻር ምልኪ ክለዓል ይግደድ።
እሞ ህሉው አካይዳን ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ካብዚ አብ ላዕሊ ተዘርዘረ ሓቅታት ብምንታይ ይፍለ? ንዝብል ሕቶ፡ ስቃይ ሃገረይን ህዝብን የሕመኒ’ዩ ንብል ዜጋታት ኩላትና ብግቡእ ክነስተንትኖን ግቡእ መልሲ ክንረኽበሉን እዋን ይሓተና’ሎ።
ዶር. ዮሃንስ ወ. ጉብሳ (አባል ስኒት ሚነሶታ ሕ.መ. ኣሜሪካ)


c: text/html

text:
“ክልተ ግጥሚ ብሐደ”
እዘን ክልተ ግጥሚ ብሐደ እዋን ምጽሓፈይ ጥራይ ዝሃብኩዎ ኣርስቲ ከይኮነ ንዓይ ዘገድሰኒ፣ ግዳስ እቲ መልእኽቲ ከመሓላልፎ ዝደለኹዎ ኣብ ተስፋን ኣብ ፍርሂ እቲ ተስፋ ከይጭወ ብዝተሰማዓኒ ውሽጣዊ ሻቕሎት ዝነቐለ ኢዩ። ከም ኩላህና ንርእዮ እቲ ስርዓት ህግደፍ
እዘን ክልተ ግጥሚ ብሐደ እዋን ምጽሓፈይ ጥራይ ዝሃብኩዎ ኣርስቲ ከይኮነ ንዓይ ዘገድሰኒ፣ ግዳስ እቲ መልእኽቲ ከመሓላልፎ ዝደለኹዎ ኣብ ተስፋን ኣብ ፍርሂ እቲ ተስፋ ከይጭወ ብዝተሰማዓኒ ውሽጣዊ ሻቕሎት ዝነቐለ ኢዩ። ከም ኩላህና ንርእዮ እቲ ስርዓት ህግደፍ ብኹሉ ሸነኹ ቀልጢፉ ይቡኽቡኽን ይገማማዕን አሎ። እዚ ከአ ባዕሉ ብዝፈጸሞ ናይ ነዊሕ ጊዜ ነፍሰ ቕተላ ጉዕዞ እንዳተዛዘመ ብምቕራቡ፣ ነቲ ዘይሓላፊነታዊ ስርሑ ከግድዶ እምበር ከዐርዮ ብዘይምኻሉ ኢዩ። ብዙሓት ግን ነቲ ብድኽመት ህግደፍ ምስ ጊዜ ዘይከይድ መደባቱ ከም መውደቒኡ ረቓሕታ ክንዲ ዝወስዱን፤ መእረምታ ናቱ ኣብ ቅኑዕ መሰረት ክተኽሉ ዝፍትኑ፣ ኣብ ዘይዘርእዎ ዓወት ክሓፍሱ ከም ቀደሞም ክጋየዩ ምርኣይ ሓዲስ ተርእዮ ወላ እንተዘይኮነ ዘሕዝን ኢዩ።
ብሓባር ዘቃልስ መደባትን ዕላማን ሓንጺጽካ ብሕብረት ክተተርጉሞ ክንዲ ብግብሪ ዝጻዓር፤ ኣብ ናይ ሕሉፍ ዕድሜኦም ዘሕለፍዎ ባህራዊ ጸባያት ክቆራቆሱ ጊዜ የሕልፍዎ። ኣብ ወጻኢ ዘለዉ መንእስያት ከአ ብዝዋሃቦም ርጡቡን ዘይርጥቡን ሓቤረታ ተደናጊሮም ብስሚዒታዊ ዘንቀሎ ፍናን ናይ ቃልሲ መገዲ ክጋዓዙ፤ ነንሕዶም ይገራጨዉ አለው። እዙይ ከአ ነቲ ቀሪቡ ዘሎ ተስፋ ናብ ፍርሂ ዝቕይሮ ዘሎ ውዲታት ክእርምዎ፣ ካብ ዓቕሚ ኮነ ካብ ድልየት ዝተበገሰ፣ ከምቶም ኣያታቶም ፍልልይ ከስፍሑ እምበር ከጽብብዎ ኣይከኣሉን።
ብሓፈሽኡ እቲ ርኡይ ጉድለት ዝብሎ፣ ኣብ ዲሞክራሳዊ መርሆ ዝቖመ ስምምዕ፣ ብግልጹነትን፣ ብሓላፊነትን፣ ተሓታትነትን፣ ዝእምን መትከላዊ ዕላማ ሓንጺጾም ክኸዱ ክሳብ ሕጂ ኣይተራእዩን። እቲ ዘይገርም ግን ናይ ሕሊና ተቓለስትን፣ ናይ በለጽ ኣጣቓዕትን ኣብ ዝኾነ እዋን ክስማምዑ ስለዘይክእሉ፣ ሐደ ሐደ ሰባት መፍትሒ ዝረኸብሉ ይመስል። እቶም ሰብ ሕሊና ንሕሊንኦም ኢሎም ስለዝቃለሱ፣ ነቶም ተበለጽቲ ግና ምስ ገንዘቦም ንቕድሚት ምምጻእ ኣብ ናይ ምዕቡል ዓድታት ቃልሲ ኣየሸገረን። እምብኣር ከስ ተስፋ ናብ ፍርሂ ብቐሊሉ ከምዝቕየር እዘን ክልተ ግጥሚ ክሕብራ ተስፋ እገብር።
“ጽባሕ ክርአ”
ደመና ዓጉጉ ጽሊሙ
ይነፍስ ንፋስ ሓይሉ
ሽውሽታ በዚሑ ድምጺ
ካብ ኩሉ መዳያት ከፋጺ
ማይ ግን ኣይሃረመን ገና
ኣይተርከሰን ኣይለምለመን መሬትና
ናብ ዓዱ ኣይወሓዘን ህዝብና
ምልኪ ጸልማት ብሓይሊ ከቀንጠጥና
ወጊሑ ክርአ ብርሃን ሓርነትና።
ምህራሙ ዘይተርፎ ደመና
ላዕሊ ኮይኑ ተሻቂልና
መሬት ነቒጻ ጠሚና
ፍትሒ ተረጊጻ ሓሚምና
ጽባሕ ንዝርአ ፍርድና
ሎሚ ህዝቢ ተሳቐየና
ደቂ ህዝቢ ሓቀኛታት ሲእና።
ማይ ክሃርም’ዩ ጽባሕ
መሬትና ክትትርክስ ለዋህ
አደ ምስ ወለደት ጀግና
ይኣክል ዝብል ንግፍዐኛ
መሰልና ዘኽብር ሓርበኛ
ክብርና ዘምልስ ቅኑዕ ዳኛ።
ከም ሓያል ነጎዳ በርቂ
ዝተጠንሰ አሎ ኣብ ሃገርና
ዘንጊ ፍትሒ ሒዙ ዝቖጽየልና
ንምልኪ ዝጉሑፍ ካብ ደምበና
ሃገርና ክትቀስን ክተሓቓቖፍ ህዝብና
ጽባሕ ክርአ ምዕባለ ዓወትና።
“ፈሪሀ”
ፈሪሀ ከም ሰብ
ልቢ ከም ዘለዎ ዝርህርህ
ፈሪሀ ተጨኒቐ ከም ሰብ
ኣእምሮ ከምዘለዎ ዝሐስብ
ፈሪሀ ተሻቒለ ከምሰብ
ከብዲ ከምዘለዎ ዝብቕቡቕ
ፈሪሀ ከም ጥዑይ ሰብ
ዝሓልይ ከምናቱ ንሰብ
ደልየ ካብ ጥልመት ክናገፍ
ልበይ ቀልበይ ከይተጨወ ብህግደፍ።
ህግደፍ ኣይረሰዐን ስርሑ
ነቶም ዓሻሹ ዝሕስዉ
ነቶም ብሕልሚ ዝስስዑ
ነቶም ኣብ ቀብሪ ዝስዕስዑ
ነቶም ብተስፋ ዝምግቦም
22 ዓመታት ሓሶት ዝቐለቦም
ትሑዛት ንብረቱ ዝውንኖም
ንዓቶም ደአ ! ! !
እንታይ ጊዜ ከጥፍኣሎም
ንእምኒ ሑጻ እንዳበሎም
ይድብሉ የመስግኑ መዋእሎም
ማዕበል ለውጢ መጺኡ ዝሓጽቦም
ምልኪ የምልኹ እምኒ ተሸኪሞም።
ንዓይ ግን ካልእ የፍርሃኒ
ዘይድህሰስ ዘይርኣይ ብዓይኒ
ንዓይ መሲሉ ዝስዕመኒ
ውጹዕ መሲሉ ዝሓንቀኒ
ኣለኹ እንዳበለ ዝጠልመኒ
ተዓጋሳይ ኮይነ ርእዩኒ
ሱቕ ምባል ሕሹኒ
ሕማቕ እንዳሰምዐ እዝኒ
ዝረኣኹዎ እንዳ ገረመኒ
ህግደፍ ይጠዋወ ከዘንጋዓኒ
ፈሪሀ ሶሊኹ ከይኣትወኒ።
ወዲቑ ክብሎ ክትንስእ
ተፈንፊኑ ክብሎ ክትካእ
ንዓይ መሲሉ ጸልኣየይ
መዝሚዙ ፈሊጡ ድለተይ
ክጻወት ክትስዕር ጋንታይ
ካፕተን መረጽናዮ መሳቱተይ
ዋንጫ ክወስዳ ንበይኑ
ብድኻምና ብዘረባ ኣእሚኑ
ፈሪሀ ኣእምሮና ኣዕወንዊኑ።
ሰለምን ብርሃነ ሠንጋል
“ሕልና – 05/27/13”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bengtsfors
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 3 2020
በንትስፉሽ ኮምዩን በቲ ውቁብ ናይ ተፈጥሮ ሃብታ እያ እትፍለጥ። ንሳ ሓሙሽተ ከተማታት ኣለዋ፣ በንትስፉሽ (ዋና ከተማ)፡ ቢሊንግስፉሽ፡ ስኮፓፉሽ፡ ባከፉሽን ዳልስ ሎንየድን ይብሃላ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,846
ስፍሓት መሬት890 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Karlstad 110 ኪሜ
- Göteborg 170 ኪሜ
- Oslo 180 ኪሜ
በንትስፉሽ ኮምዩን ኣብ ዳልስላንድ ኣብ መንጎ ናይ ሽወደን ዝዓብየ ቀላይ ቫነርንን ኖርወይን ትርከብ። እቲ ካብ የተቦርይ ናብ ኦስሎ ዚኸይድ መገዲባቡር ብደቡባዊ ሸነኽ ናይቲ ኮምዩን ይሓልፍ። ኣብዚ፡ ንኢኑስትሪን ክንክንን ጥዕናን ትምህርትን ዚምልከት ብዙሕ ስራሕ ኣሎ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ በንትስፉሽ ኮሙናዊ ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ውልቃውያን ኣካረይቲ እውን ኣለዉ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኖርዲካዊ ቋንቋታት (ኖርቨጅያን፡ ዳኒሽ፡ ፊንላን፡ ኢስላንድ)። ኤውሮጳዊ ቋንቋታት (ሮማኒ፡ ጀርመን፡ ጣልያን፡ ስፓኛ፡ ፖርቱጊዝ፡ ሰርቦክሮሽያ፡ ኣልባንያ፡ ሩስያ፡ ፍለሚሽ፡ ሆላንድ፡ በልጂዩም፡ ፖላንድ፡ ሩማንያ፡ ቡልጋርያ፡ እንግሊዝ፡ ቱርኪ)። ካልኦት ኣብቲ ኮምዩን ዚዝረቡ፤ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ኡዝበክ፡ ኪርጊዝ፡ ኩርዲስካ፡ ፋርስ፡ ኡርዱ፡ ፋርሲ፡ ማንዳሪን፡ ቪየትናም፡ ታይላንድ፡ ክሪዮ (ክረዮን ካብ ሲየራ ለዮነ)።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ በንትስፉሽ ሓያሎ ማሕበራት ኣለዋ። ካላስ ዚብሃል ማሕበር ዶብ ዘይብሉ ኮይኑ እተፈላለየ ባህልታት ዝሓቖፈ ማሕበር ባህሊ እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ቢሊንግስፉሽ እተፈላለየ ባህልን ቋንቋን ዘለዎም ሰባት ዝተኣኻኸቡሉን ዚነጥፉሉን፡ ኮምፕዩተር ዝልቅሑሉን ምስ ሚግራሹንቨርከት ዚራኸቡሉን መራኸቢ ቦታ ኣሎ።
ከምኡውን ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትንባብ (በንትስፉሽ፡ ዳልስ ሎንየድ፡ ባከፉሽ) ኣሎ። ረቱረን ዚብሃል ናይ ሰከንድሃንድ ድኳን ዝኣረገ ኣቕሑ ገዛ ይሸይጥ፡ ኣብ ካርልስ የርደ ወጻኢ ዳልስ ሎንየድ እውን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ዝኾነ ቦታ ናይቲ ኮምዩን ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብ በንግስፉሽ ወለዲ ምስ ደቆም ዚዘናግዕሉ ናይ ቤተሰብ ማእከል ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ በንግስፉሽ፡ ዳልስ ሎንየድ፡ ባከፉሽ ካብ 1-5 ትምህርታዊ ዓመት ዚኸይድ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ በንግስፉሽ ካብ 6-9 ትምህርታዊ ዓመት ዚኸይድ መባእታ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ከምኡውን ሰፊሕ ዓይነታት ሳብጀክት ዘለዎ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ በንግስፉሽ ነቶም ናይ ምምሃር ጸገም ዘለዎም ህጻናት ዚኸውን መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ በንግስፉሽ፡ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ንምክትታል ተኽእሎ ኣሎ። ንሱ እተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ዝሓዘ እዩ። በይንኻ ወይ ምስ ኮለጃት ወይ ካልኦት ትምህርታዊ ትካላት ብምትሕብባር ይካየድ። ኣብኡ ኤስኤፍኢ ወይ ሽወደን ንስደተኛታት ክትመሃር ትኽእል። ኣብ ዳልስ ሎንየድ ኣብ ናይ ኢድ ስራሕ ወይ ዲዛይን ዘተኮረ ኮለጅ ኣሎ - HDK ስተንቢ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ በንግስፉሽ፡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክ ዘለዎ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡውን ብዙሓት ሓከምቲ ስኒ ኣለዉ። ኣብ ባከፉሽ ቀጻሊ ኣገልግሎት ማእከል ዘለዎ ሆስፒታል ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩን ካብ ናይ ካርልስታድን ቨስትኦምሮደት ናይ ትርጉም ትካላት ስልጣን ዘለዎም ተርጎምቲ የምጽእ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናብን ካብን በንግስፉሽ፡ ብኣውቶቡስ ምንቅስቓስ ቀሊል እዩ። ቨስትትራፊክ እዩ ነቲ ናይ ከባቢ መስመራት ዘካይዶ። ባቡር ንምውሳድ ቅድም ናብ ዳልስ ኤድ ወይ ናብ ኦሞል ምኻድ የድሊ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ናትካ ትካል ምብጋስ ብዝያዳ ኣንብብ።


text:
ብዕለት 14 ግንቦት 2011 ኣብ ከተማ ኦስሎ፡ ኖርወይ፡ ሓድሽን ነጻን ማሕበረሰብ ኤርትራውያን ተመስሪቱ።
ኣብ ኖርወይ፡ ማሕበረሰብ ኤርትራውያን ክምስረት መጀመርያኡ ኣይኮነን። ናይ ሎሚ 25 ዓመት፡ በቶም ውሑዳት ኣብ ኦስሎን ከባቢኣን ዝቕመጡ ዝነበሩ ኤርትራውያን ተመስሪቱ ኔሩ ኢዩ።
ን ቀዳም ዕለት 21 ግንቦት 2011 ኣብ ሎንዶን ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ክካየድ ምዃኑ እንዳሓበርና ፣ ኹሉ ኤርትራዊ ፈታው ሰላምን ደላይ ዲሞክራሲያዊ ለውጥን ክካፈሎ ጻዊዒት ነቅርብ ።
ግዱሳት ኤርትራውያን ተቐማጦ ሸፊልድ ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጥሒሎም ዝሃለቑ ልዕሊ 330 ዝኣኽሉ ንጹሃት ኤርትራውያን ንምዝካርን ብዝወሰድዎ ተበግሶ ንክብሮም ናይ ሽምዓ ምብራህን ካልእን ንቀዳም 30/04/2011 መደብ ኣዳልዮም ኣለዉ። በዚ ምኽንያት ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ናይ ሃይማኖትን ካልእ ካልኣዊ ውልቃዊ ፍልልያትኩም ኣወጊድኩም ኣብዚ መደብ ክትሳተፉ ብክብሪ ትዕደሙ ኣለኹም።
ኤርትራውያን ተቀማጦ ሎንዶን ንካልኣይ ጊዜ ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝሃለቑ ከባቢ 400 ዝኣኽሉ ንጹሃት ኤርትራውያን ንምዝካርን ንዕኡ ብምምርኳስ ውን ሰፊሕ ዘተ ክካየድ ዝተዳለወ መደብ ንሰኑይ 25 ሚያዝያ ኣብ Abrar House, 45 Crawford Place, Off Edgware Road, London W1 4LP ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብትሕትና ነዘኻኽር ። ዝካየደሉ ሰዓት ካብ 2.00 – 6.00 ድ. ቐ እዩ።
ኤርትራውያን ተቀማጦ ሎንዶን ንካልኣይ ጊዜ ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝሃለቑ ከባቢ 400 ዝኣኽሉ ንጹሃት ኤርትራውያን ንምዝካርን ንዕኡ ብምምርኳስ ውን ሰፊሕ ዘተ ክካየድ ዝተዳለወ መደብ ንሰኑይ 25 ሚያዝያ ኣብ Abrar House, 45 Crawford Place, Off Edgware Road, London W1 4LP ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብትሕትና ነዘኻኽር ። ዝካየደሉ ሰዓት ካብ 2.00 – 6.00 ድ. ቐ እዩ።
ብዕለት 18 ምያዝያ ኣብ ሳንፍራንሲኮ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ካሊፎርንያ ዝመጹ ተቓወምቲ ዜጋታት ዝተሓወስዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተኻይዱ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዝወዓለ ዜጋ ብዕድመ ይኹን ብብሄራዊ መልክዑ ዝተዛነቐ ብምንባሩ፡ ምዉቕ መንፈስ ሃገራውነትን ሓደነትን ዘንጸባርቕ ሃዋሁው ክፈጥር ክኢሉ። ካብ ናይ ቀደም ሰላማዊ ሰልፍታት ዝያዳ ብርክት ዝበላ ደቀ-ኣንስትዮ እውን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣማዕሪገንኦ ውዒለን።
ኩለን ሲቪካውያን ማሕበራት ሓደ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ንዕለት 18.04.2011 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ሄሰን ክግበር መዲበን ኣለዋ።
ኣብ ሳንታ ሮዛ ዝወዓለ ኣኼባ ሽማግለ ንጉባኤ፡ ብጉዳይን ህዝብን ሃገርን ኤርትራን፡ ሃገራዊ ኮምሽን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን ዘትዩ። ኣብ ውሽጢ ምምሕዳር ሽማግለኡ ዝርከብ ስርርዓት፡ ዘለዎ ሓላፍነቱን ዝዓሞ ስርሓትን በብሓደ ምስ ኣኼበኛ ብምልላይ፡ ነቲ ኣኼባ ከፊትዎ።
ህዝባዊት ሽማግለ ፍራንክፈርትን ከባቢኣን ዘተ ምስ ህዝቢ ብዝብል ተበግሶ ብዕለት 05.02.2011 ምክያዳ ዝዝከር ኢዩ።
ነቲ ንቀዳም ዕለት 19/02/2011 ሰዓት 1፣30 ድ.ቀ. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከካይዶ ሓሲቡ ዘሎ ኣኼባ ምስ ህዝቢ ኣብ ከተማ ሸፊልድ ንምቅዋም:
ክቡራት ተቐማጦ ስዊዘርላንድ፣
ከም መቐጸልታ ነቲ ኣብ ከተማታት ስዊዘርላንድ ክካየድ ዝጸንሐ ኣኼባታት፡ ንምጥርናፍ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፣
ህዝባዊ ኣኼባ ንጉዳይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ብቀዳም ዕለት 18.12.2010 ኣብ ዝተገብረ ክፉት ኣኼባ ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን ኣብ መደብ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤን ንኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ዙሪክን ከባቢኣን መግለጺ ተዋሂቡ።
አብ ከተማ ሎራኽ(ጀርመን)ን አብ ከተማ ባዝል(ሰዊዘርላንድ)ን ከባቢታትን ንቕመጥ ኤርትራውያን ብቀዳም 15 ጥሪ ዘዳለናዮ መጠነ ሰፊሕ ኣኼባ-ህዝቢ ብድሙቕ ዓወት ተደምዲሙ፡፡
ትማሊ ቀዳም ታሕሳስ 18/2010 ካብ ሰዓት 2፡00 – ክሳብ 6፡30 ድ፡ቀ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብ ኮሎምቦስን ሲንሲናትን ካልኦት ንኣሽቱ ከተማታት ኦሃዮን ዝነብር ነቲ ሓያል ቁርን በረድን ተጻዊሩ ብጉዳይ ሃገሩ ክዝቲ ምዕባለ ኮሚሽን ክከታተልን ንመጻኢ ጉዕዞኡ ሓሳቡ ከፍስስን ብኣዝዩ ዘሐብን ቁጽሪ ንርባዕተ ሰዓት ዝኣክል ክዝቲ ዉዒሉ ።
ትማሊ ቀዳም 11 ታሕሳስ 2010 ድሙቅ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ። ኣብ‘ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ካብ ዝተፋላለየ ከም ፍራንክፎርት፣ ስቱትጋርት፣ ካስል፣ ማንሃይም፣ ካርልስሩሀ፣ ከለን፣ ወዘተ…. ዝኣመሰላ ከተማታት ጀርመን ዝመጹ ኤርትራውያን ተኻፊሎም።
ድሕሪ ናይ ዝሓለፈ ሓምለ 2010 ዋዕላ ፣ ደላይ ለውጢ ኤርትራዊ ብጉዳይ ተመዲቡ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ክዝቲ በብዓዱ ኣኼባታት የካይድ ኣሎ።
ኮሚሽን ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለዉጢ ዝመርሖ ህዝባዊ ኣኼባ ንዕለት 12/18/2010 ኣብ ከተማ ኮሎምቦስ ኦሃዮ ክካየድ ስለዝኾነ
ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ ቀዳም 14 ሕዳር 2010 ዋዕላን መጻኢ ሃገራዊ ጉባኤን ብዘርኢ ጉዳያት ህዝባዊ ኣኼባ ተካይዱ። ኣባላት ኮሚሽን ኣሕዋት ተኽላይ ኣብራሃን ዳንኤል ተወልደን ነቲ ኣብ ኒው-ዮርክን ከባብን ዝርከብ ህዝብና ኣገዳሲ ኣኼባ ኣካይዶም። ዛዕባ ናይ’ቲ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ውጽኢቱን ዕማማት ኮሚሽንን ዘጠቓለለ እዩ ነይሩ።
ሎሚ ሓሙስ 11 ሕዳር 2010፣ ብኦስሎ ማእከል ዝተዳለወ፣ ኣብ ትሕቲ ”ዘተ ምስ ጭቆንቲ ስርዓታት – ይሰርሕዶ፧ (Dialogue with oppressing regimes – does it work) ዝብል ኣርእስቲ ተኻይዱ።
ትማሊ ሰንበት ዕለት 7 ሕዳር 2010 ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ካብ ፖሊቲካዊ ውድባትን ብርገሳዊ ማሕበራትን፣ ውልቀ ሰባትን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ኮሚስዮን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተኻዪዱ።
ኣስመራ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ሕማቕ ኢያ ዘላ። ኣብ ግዜ ለይቲ ሓሓሊፉ ድምጺ ጠያይት ይስማዕ ኣሎ። ንግሆ ሓያሎይ ሰባት ቀታሊኦም ዘይተፈልጠ ከም ዝተጋጨወት መኪና ኣብ ኣንጎሎታት ሞይቶም ይርከቡ ኣለዉ።
ብቀዳም 30/10/2010 መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ምስ ኣቶ ዓንደብርሃን ተቐማጣይ ከተማ ማንቸስተር ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተሳተፈን ዜጋ ብምዃን ዕዉት ህዝባዊ ኣኼባ ምስ መንእሰያት ኣብ ከተማ ሊድስ ኣቃኒዖም።
ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ትማሊ ምሸት ቐዳም 23 ጥቅምቲ፡ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ነቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ ነሓሰ 9 ንዝተኻየደ ሰፊሕ ሃገራውን ህዝባውን ዋዕላ ብዝምልከትን፤ነቲ ኣብ መጻኢ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ንኹለን ውድባትን ማሕበራትን ህዝብን ዝሓቖፈ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ተካይድ ዞባዊ ሽማግለ ንምምራጽን ዝዕላሙኡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ ተጋቢኡ ኣምስዩ።
ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንኩሉኹም ግዱሳት ደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ዚኾንኩም ኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ በርሚንግሃምን ከባቢኣን ናብ ዘዳለናዮ ህዝባዊ ኣኼባ ንቀዳም 23/10/2010 ትዕደሙ።
እቲ ንዓመታት ብምስምስ ሃገራዊ ክተትን መኸተን ካልእ ውዲታዊ ወፈራታትን፡ ግዜኡን ገንዘቡን እናመዝመዙ ኣብ ነንሕድሕዱ ከይራኸብን ከይዋሳእን ከኣ ብወገንን ሃይማኖትን ፈላልዮም ኣኣብ ገዝኡ ተወሲኑ ክነብር ተገይሩ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ከተማ ሎስ ኣንጀለስን ከባቢኡን ትማሊ ቀዳም 9 ጥቅምቲ 2010 ብጉዳይ ሃገሩ ንኽላዘብ ልዕሊ 7 ሰዓታት ዝወድኤ ኣኼባ ገይሩ ውዒሉ።
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ብግዱሳት ኤርትራውያን ተቐማጦ’ቲ ከባቢ ብዝቐረበሉ ጠለብ መሰረት፣ ንቀዳም 9 ጥቅምቲ፣ ኣብ ሎስ ኣንጅለስ (Los Angles) ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ክገብር መዲቡ ኣሎ።
ንቀዳም ዕለት 30. 10. 2010፡ ሰዓት 1500 እቶም ካብ ህዝብን በርገሳውያን ማሕበራትን ፖለቲካውያን ውድባትን ተወኪሎም ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተሳተፉ ደቂ ሃገር፡ ሓቀኛ ስእሊ ውጽኢት ኤርትራዊ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ንተቐማጦ ካርልስሩሀን ካልኦት ናይ ባደን ከተማታትን ንምሕባር ተዳሊዮም ኣለዉ።
„መን ይንገር..? ዝዋዓለ። መን የርድእ..? ዝቐበረ።“ ከምዝብልዎ ስድራና፡ እንሆ ን-ሰንበት ዕለት 26. 09. 2010 ዓ.ም.ፈ.፡ እቶም ንኤርትራውያን ተቐማጦ Nordrhein Westfallen ወኪሎም ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተሳተፉ
ግህሰት መሰል ኤርትራውያን ንኸብቕዕን እቶም ኣብ ቤት ማእሰርትን ዘይተፈልጠ ጐዳጉድን ዝበልዩ ዘለዉ ኤርትራውያን እሱራት ንኽፍትሑን ዘመልከተ ኣብ ቦን ብ17 መስከረም 2010 ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፡
ኣብ ከተማ ቦን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ዓርቢ ዕለት 17.09.2010 ኢዩ።
ብዕለት 22 ጉንቦት መበል 19 መዓልቲ ናጽነት ሃገርና ኣብ ከተማ ከለን ብኽብ ዝበለ ድምቀት ተባዒሉ። እዛ ፍልይቲ ዕለት ኣብ ኣባላት ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን ዘለዋ ፍሉይ ሚዛን ካብቲ ዘአርእይዎ ናይ ብሃንቀውታ ምጽብባይ፡ ምሽብሻብ ኣብ ምድላዋት፡ ኣብ ገጽ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ዝርኤ ናይ ፍሽኽታን ባህታን ሓጎስን ፡ ዘለዎ ፍቕሪ ኣብዛ ህያው ዕለት ብቀሊሉ ይንበብ ነይሩ።
እቲ ብሲቭካዊ ማሕበር ኤርትራውያን ላስቬጋስ ዝተዳለወ ጽምብል መበል 19 ዓመት ዕለተ ነጻነት ሃገርና ብረቡዕ 26 ግንቦት 2010 አብ ኢታልያን አሜሪካን ክላብ ብዓቢ ድምቐት ተጸምቢሉ ሓዲሩ።
ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞራስያዊ ለውጢ ዓወት እምበር ካልእ ዘይሕፈሶ፡ ወሳኒ እምነ-መሰረት ደሞክርሳዊት ኤርትራ እዩ፡ ካብ ዝብል እምነትን ዕግበትን ተበጊስና እነሆና ኣብ ኦክላንድን ከባቢኣን እንነብር ጉዱሳት ኤርትራዉያን ነዚ ህዝባዊ ኣኼባ ንዕድም።
መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኩለን ሃገራት ዓለም ዝካየድ ዘሎ ኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ. ዝዓለመ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ትማሊ ብ25 05 2010 እውን ኣብ ከተማ ኦስሎ፣ ኖርወይ ብዓወት ተኻዪዱ:: እቲ ሰልፊ ንእከይ ግብሪ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘቓልዐ፣ ንኮራኵር ናይቲ ስርዓት ዘሰምበደ፣ ንሞራልን ተስፋን ናይቲ ውጹዕ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ዘሕነነ፣ ረዚን መልእኽቲ ዘለዎ ዕዉት ሰልፊ ነይሩ::
ዓመታዊ ብዓል ማርያም ደዓሪት ቀዳም ዕለት 22 ግንቦት 2010ዓም ኣብ ከተማ ጀኔቭ ስዊስ ክንገድ ስለ ዝኾነ ንኹልኽን/ም ብኽብሪ ንዕድም።
ንሰንበት ዕለት 30.05.2010 ዓ.ም.ፈ.፡ እንሆ ልኡኽ ኣሳናዳኢት ኮሚተ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ኣብ ሃገር ጀርመን፡ ምስ ተቐማጦ ከተማ ኰሎን‘ን ከባቢኣን፡ ክፉት ኣኼባ ናይ ህዝቢ ክገብር፡ ግዱሳት ኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ኰሎን-ን ከባቢኣን፡


text:
ሰለማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ 2015
ፈረጀት: መልበርን (ኣውስትራልያ)
ኣብ መልበረን ኣውስትራልያ ንክልተ መዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ ተኻይዱ። እዚ ብተቓወምቲ ኤርትራውያን ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ነቲ ዓመት መጸ ብህግደፍ ዝዳሎ ብስም ፈስቲቫል ዝጽዋዕ ፕሮፓጋንዳዊ ዳንኪራ ብምቅዋም፡ ነቲ ድምጹ ተዓቢሱ ኣብ ስቓይን ዓመጽን ህግደፍ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ድምጹ ብዓውታ ንምስማዕ ዝዓለመ ተቓውሞ እዩ ነይሩ።
እዚ ንመበል 12 ዓመት ካብ ኣጋምሸት ሰዓት 6፡00 ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ንኽልተ መዓልቲ ብተኸታታሊ ዝካየድ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ብመጉልሕ ድምጺ፡ ዓበይቲ ተንቀሳቐስቲ መብራህትታት (ፓውዛ) ጭሮሖታት፡ ድርፍታት ዝተሰነየ ኮይኑ ኣብ ኣፍ ደገ ናይ’ቲ ብህግደፍ ዝዳሎ ዉራይ ዝካየድ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዉራይ ህግደፍ ኣናጸመወ ስለዝመጸ ኣብ 2014 (ዝሓለፈ ዓመት) ኣቛሪጸሞ ነይሮም እዮም። ይኹን እምበር ህዝቢ ይስዕበና’ሎ ንዝብል ፕሮፓጋንዳ ቲቢ ኤረ (ቲቪ ኤረ) ዓቢ ሃጓፍ ስለዝፈጠረ፡ ንኸይተርፍ ብህግድፍ ጥብቂ ትእዛዝ ስለዝተመሓላለፈ ብሃታሃታ ዝገበርዎ ምዃኑ ዝበጻሓና ሓብሬታ የረጋግጽ።
ህግደፍ ሓበሬታት ዓጽዮም ብጸቢብ ነቶም ዝእምንዎም ኣባላት ጥራሕ ብምሕባር ምድላዋት ይገብሩ ከምዘለዉ ቅድሚ ክልተ ሰሙን’ዩ ተሰሚዑ። ይኹን እምበር ሰለፈኛታት ኣብ ሓጺር ግዜ ምድላዋቶም ገይሮም ነቲ ንእዋርሕ ምድላው ዝተገብረሉ ዳንኬራ ህግደፍ ዕርቃኑ ከምዝውጽእ ገይሮም እዮም። ሰለፈኛታት ነቲ ከቢድ ዝናብን ንፋስን ዝነብሮ ኣየር መልበርን ተጻውሮም ተልእኾኦም ከመሓላልፉ ምኽእሎም በዚ ኣጋጣሚ ከየመስገናዮም ክንሓልፍ ኣይንደልን።
ምሉእ ሓብሬታ ንኽህልወኩም ዝተሰነደ ተንቀሳቃስን ደርቕን ስእልታት 2015 ተቀሪብልኩም ኣሎ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9265


text:
”ኣንታ ኣሎ ድዩ? ነዚ ኹሉ ግዜ ጠፊኡ ኔሩ ድኣ ሎሚ እንታይ እዩ ክብል” ትብሉ ትኾኑ፡፡ ሓቅኹም፥ እንተበልኩም`ውን ልክዕ ኣለኹም ኣይተጋጌኹምን፡፡ ምኽንያቱ ሎሚ`ውን በቶም መንድዓት ቃልሲ ኮይኖም ዘለዉ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃሉ ዘስደምም ጽሑፍ ስለ ዘንበብኩ እምበር፡ ናይ ምጽሓፍ መደብሲ ኣይነበረንን፡፡
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ክትቃለስ ዝጸንሐት ወ/ሮ ምሕረት ገብረየሱስ፡ ካብ’ቲ ሰልፊ ክትሳናበት ናብ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ ወልዴሱስ ዓማር ወግዓዊ ምልክታ ከምዘቕረበት ምንጭታት ሓቢሮም።
ንዕለት 10 ጥቅምቲ 2010 ንኹሉ ግዱስ ዜጋ ዘሳትፍ ክፉት ህዝባዊ
ኣኼባ ብሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ኣብ ስያትል ብሓው ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ሓላፊ ክፍሊ ስርርዓዊ ጉዳያት ሰልፊ ንዕለት 9 ጥቅምቲ 2010(October9, 2010)
መሰጋገሪ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዕለት 19 ሚያዝያ 2010 ህጹጽ ኣኼባ ብምክያድ፡ ነቲ ኣካታዒ ኰይኑ ዝቐነየን ዘሎን ምስንዳኣት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከም ኣጀንዳ ብምውሳድ፡ ንዝቐረበሉ ጸብጻባት ኣጽኒዑ ኣድላይ ውሳኔታት ኣሕሊፉ።
ንመደምደምታ ስምረት ሰለስተ ውድባት ማለት ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን፡ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ. ዋዕላ ከካይዱ ምዃኖም ንሕብር። ቀንዲ ዕላማ’ ናይ’ቲ ዋዕላ፡ ኣባላት ሰልስቲኡ ውድባት/ሰልፍታት ነንሕድሕዶም ንኽላለዩን፣ ርኢቶን ለበዋን መሰረታት ኣብ’ቲ ናብ ኣባላት ተዘርጊሑ ዝወርሐ ንድፊ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮን ቅዋም ሰልፍን ጸሚቝካ ናብ’ቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ መጸናበሪ ጕባኤ ንምቕራብ እዩ።
መሪሕነታት ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ሓባራዊ ኣኼባኡ ብዕለት 11 ሚያዝያ 2009 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ጀሚሩ። ኣብ’ዚ ብብጾት መስፍን ሓጐስን ወልደሱስ ዓማር፡ ኣቦ መንበራት ላዕለዋይ ሓባራዊ ኣውሃሃዲ ኣካል ዝተመርሐ፡ 16 ኣባላት መሪሕነት ናይ ክልቲኡ ሰልፍታት ዝተሳተፍዎ ኣኼባ’ዚ፡ ሓፈሻዊ መእተዊ ብዛዕባ ክልቲኡ ሰልፍታት ዝሓለፎ መስርሕ ናይ ሓድነትን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን መግለጺ ቀሪቡ።
ብዕለት 7 ሚያዝያ ኣብ ኣሰና ብሚካኤል ኣብርሃ ንምሕረት ገብረየሱስ ብዛዕባ ሕብረት ኤውሮጳ ንርእሰ መላክን ቐታሊ ሰብን መንግስቲ ኢሳያስ ዝወሃብ ዘሎ ሓገዝ ኣመልኪቱ ዝገብረላ ቓለ መሕተት ኣንቢበዮ። ኣብ'ቲ ቓለ መሕተት ሓፍትና ምሕረት እቲ ዝተገብረ ጻዕሪ ቓልሲ ናይ ተቓወምቲ ንባዶሽ ከምዘይኮነ ግን ገለ ውጽኢት ወይ ዓስቢ ከምዝተረክበሉ እያ ተዛሪባ። ኣቦታትና ክምስሉ " ጸርፊ ዝገደፍና የብልናን ኣሓ ግን ተወሲደን እየን" ይብሉ ፤ እሞ ሰላማዊ ሰልፊን ካልእ ጎስጓሳትን ከምዝተገብረ ተሓቢሩ ኣሎ ግን ነተን ገንዘብ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ካብ ኢድ እቲ ቓታሊ ሰብ- ኢሳያስ ከነድሕነን ኣይከኣልናን።
ዝኸበርኩም ዕዱማት! ዕድመና ኣኽቢርኩም ኣብዚ ምህላውኩም ነመስግን፡ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ከኣ ንብል፡
ቃለ መጠይቕ ምስ መስፍን ሐጎስ — አቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ
አቕራቢ ጋዜጠኛ – ወልዱ ሚኪኤል
ኤርትራ ንኣህጉራዊ ዓቃብ ሰላም ካብ መሬታ ክውጽእ ምውሳና፡ ብሕጊ ምኽኑይን ብዲፕሎማሲ ሓጋዚንዶ ነይሩ፡ ወይስ ንናይ ኤርትራ ጉዳይ ሃሳዪ?
ኣህጉራዊ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፡ ኣብ ኤርትራ ክዕስከር ዝብል ውሳነ፡ ምስ ምሕንጻጽን ኣብ ባይታ ምምልካትን ናይቲ ሓድሽ ውሳነ ዶብ ብምትእስሳር ማለት ኢዩ’ምበር፡ ደረት ንዘይብሉ ግዜ ኣብ ኤርትራ ክጸንሕ ኣይኮነን። ኮሚሽን ዶብ ብይኑ ሂቡ። ኣብ ባይታ ከይተመልከተ እነሆ ዳርጋ ሽዱሽተ ዓመቱ ቀሪቡ። ውሳነ ኮሚሽን ዶብ፡ ኣብ ግዜኡ፡ ኣብ ባይታ ብምሕንጻጽ ተተግቢሩ ነይሩ እንተ ዝኸውን፡ ምስሕሓብ ዶብ ኣብቂዑ ምዀነ ነይሩ። ምስሕሓብ እንተ ኣብቂዑ፡ ዓቃብ ሰላም ክሳብ ሕጂ ዝጸንሓሉ ምኽንያት ኣይምነበረን። ዶብ፡ ኣብ ባይታ ክሳብ ዘይተሓንጸጸ፡ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኣብ ኤርትራ ክጸንሕ ኣለዎ ማለት ቅኑዕ ኣይመስለንን። በቲ ካልእ መዳይ፡ ሰራዊት ዓቃብ ሰላም ብድሌት ኣኣንጋዲ ሃገር ኢዩ ሰፊሩ። ኣኣንጋዲ ሃገር ኣይደለዮን፡ ይወጽእ። ብምውጻእ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ዝኽተል ሳዕቤን እንተ ሃልዩ፡ ናይቲ ሃገር ሓላፍነት ይኸውን።


text:
በቢ ዓመቱ ዕለት 27 ጥሪ ምስቲ ዕለት 27 ጥሪ 1945 ዓ.ም. ናይ ሶቪየት ሓይሊ ምክልኻል መዓጹ እቲ ስርዓት ናዚ ሕልቂት ዘርኢ ሰብ ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ናይ ኣይሁድ ሃይማኖት ሰዓምቲ በዘስካሕክሕ ተግባር ንሞት ዝዳርገሉ ዝነበረ መዳጐኒ ሰፈር ኣውሽዊዝ ዘውደቕሉን ኣብ ልዕሊ ስርዓት ናዚ ዓወት ዝተዓትረሉ ዕለት ብምትሕሓዝ ዝኽበር መዓልቲ ዝኽሪ ኣብ መላእ ሃገራት ኤወሮጳን ሃገራት ዓለምን ተዘኪሩ ከምዝወዓለ ክምልከት እንከሎ፣ ብመዓልቲ ዝኽሪ ምኽንያት ካብቲ ናዚ ስርዓት ዝፍጽሞ ዝነበረ ሕልቂት ኣውሽዊዝ ዝተረፉ ኢጣሊያ ናይ ኣይሁድ ሃይማኖት ሰዓቢ ኣልበርቶ ሜየሊ ድሕሪ 71 ዓመት እቲ ዘሕለፍዎ ገሃነማዊ ተመክሮ ንፋልማ ጊዜ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት እንክግለጹ፦ እቲ ዘሕለፍዎ ዘስካሕክሕ ተመክሮ ኣብ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ትምህርቲ እናተዘዋወሩ ከምዘዘንትውዎን እቲ ዝተፈጸመ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ከይርሳዕን እቲ ዘየሕለፎ ክርድኦ ዘጸግሞ እውን እንተዀነ ክፈልጦ ሰለምታይ ተመሳሳሊ ሕሊቅት ኣብ ልዕሊ ዘርኢ ሰብ ከይፍጸም ብዝብል ዕላማ መጻኢ ወለዶ ኣብ ናይ ሰላም ባህሊ ንምሕናጽ ታሪኽ ምዝንታውን ንመጻኢ ወለዶ ምትሕልላፍ ናይ ግድን እዩ።
በዛ ዕለት እዚኣ እቶም ካብቲ ሕልቂት ንምድሓን ዘይተዓደሉ ብጾተይን መማህርተይን እዝክር ቢሎም እቲ ኣብ ኣውሽዊዝ ዝተፈጸመ ብሕይወቶም በዕይንቶምን ዝረኣይዎን ዝነብርዎን ምዃኑ ድማ ገሊጾም፣ ሕጻናት ደቂ ሽዱሽተን ሸውዓተን ወርሒ ከም ጨራሩ ተሓዲኖም እዩም። ክትዝክሮን ክትሓስቦም ከምዚ ዓይነት ዘስካሕክሕ ሕልቂት ኣብ ልዕሊ ዘርኢ ስብ ከመይ ቢሉ ክፍጸም ከምዝኸኣለ ክትግምቶ ዘደንጽው እዩ። ሰብ ንሰብ ሰብ ኰይኑ ኣክድኒ ዝቐርብ ቀታሊ ኰይኑ ይቐርብ። ይዝከረኒ እቶም ወተሃደራት ናዚ ዕለተ ሰንበት በኣልኰላዊ መስተ ደንዚዞም 10 ድዩ 20 ሰባት ካብቶም ዝተዳጐኑ እናሓረዩ ይቐትሉ ከምዝነበሩን፣ ብምቕታል ናይ ካልእ ሕይወት ንሞት ብምሕላፍ ይዘናግዑ ከምዝነበሩን ገሊጾም፣ ንኻልእ ብምቕታል ምዝንጋዕ ክትርድኦን ክትሓስቦም ክትግምቶን እውን ዘይከኣል ሰይጣናዊ ተግባር እዩ። ኣነ ነዚ ዅሉ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ይብሉ ብዓይነይ ዝረኣኹ እየ። ኣብቲ እዋን እግዚኣብሔር ኣበይ ኣሎ? እቲ ዘለኣለማዊ ኣቦ ዝበሃል ፈጣሪ ኣበይ ኣሎ? እቲ ዅሉ ህልቂት ኣብ ልዕሊ ዘርኢ ሰብ ክፍጸም ከመይ ቢሉ ይፈቅድ? ኵሉ ዝከኣሎ እንተድኣ ኰይኑ ኣበይ ድኣ ኣሎ? ዝብል ናይ ህላዌን እምነትን ሕቶ ኣብ ኣእምሮኻ ይመላለስ፣ እዚ ሕቶ ኩላትና ኢና እነቕርቦ፣ ተመሊስና ግና ንጽልይን ነምልዀን፣ ሰብ መጋበርያ ሰላም ወይ ከኣ መጋበርያ ጥፍኣት ክኸውን ናቱ ምርጫ እዩ፣ እግዚኣብሔር ዝፈቕዶ ኣይኰነን ሓይልናን ብቕዓትናን ንሰናይ ምስ እንጥቀመሉ ጥራሕ ኢና ተዓወትቲ እንኸውን እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ መንጐ ሃገራት ሰላማዊ ምትሕብባርን ኣብ ውሽጢ ሃግራት እውን ማሕበራዊ ጥርናፈ ውሕስ ንኽኸውን ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ቅድስቲ መንበር እትህቦ ኣስተዋጽኦ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብ ኢስታንቡል ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ግብረ ሰናይ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ከምዘረጋገጹ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፍራንቸስካ ሳብቲነሊ ገሊጸን።
ኣብቲ ናይ ቱርኪ ርእሰ ብሔር ኤርዶጋን ብዘስምዕዎ ዘረባ ኣብ ዝተኸፍተ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ግብረ ሰናይ ዝተሳተፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ፥
ቅድስቲ መንበር ምርጋፍ ናይ ውግእ ኣጽዋን ግጭትን ውግእን ብዓንተውኡ ንምክልኻልን ነባሪ ሰላም ንምርግጋጽ ኣብ ዝግብር ጻዕሪ ብቐዳነት ክም ቀደም ልሚ እውን ከም እተገልግሎል ገሊጾም ብውግዓውን ዘይሓፈሻውን ርክባት ኣቢላ ምሉእ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዘኽብርን እቲ ውግእን ግጭትን ብዓንተውኡ ንኽውገድ ዝድግፍ ናይ ሃይማኖት መልለዪ ሰናይ ተግባር ክደምዕ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ናይ ሓባር ዘተ ብምርግጋጽ ናይ ሰላም ባህሊ ኣብ ምስፋሕ ቅድስቲ መንበር ተጊሃ ከምእተገልግል እውን ዝጠቐሱ ኣብቲ ጉባኤ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡካን ዝመርሑ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮልን ኣስዒቦም፥ ውግእ ብባህርይኡ ጸረ ሰብኣዊ እዩ፡ ሰለዚህ ድማ ብዓውንተውኡ ንምውጋድን ንምክልኻልን ሃገራትን ህዝብታትን ብምክብባር ከም ሓደ ስድራ ንኽነብሩ ዝድግፎም ብኹለ መዳይ ክሰፍሕን እቲ ንሰብኣውነትን ምትሕብባርን መሰረት ዝዀነ ስነ ምግባር ብብሔራውን ዓለም ለኻውን ደረጃ ክኽበር ሓደራ ከምዝበሉ ሳባቲነሊ ገሊጸን።
ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሲልቫኖ ማሪያ ቶማዚ
ሓደጋን ግጭትን ዝኣመሰሉ ጸረ ሰብኣውያን ተግባራት ብዓንተውኡ ንምውጋድ ቀዲምካ ናይ ምክልኻል ባህሊ ምቕባል የድሊ። ቅድስቲ መንበር ነዚ ባህሊ’ዚ ንምስፋሕ ዝድግፍ ናይ ዘተ ባህሊ ሕንጸት ብኹለ መዳይ ከምእተቕርብን ብፍላይ ድማ ናይ ውግእ ኣጽዋር ምርጋፍን እቶም ኣዚዮም ሓደገይና ዝዀኑ ዓይነት ውግእ ኣጽዋር ጠሪሹ ክውገድ ዝብል ውሳኔ ብብሔራን ዓለም ለኻውን ደረጃ ክጸድቕን ከኽበርን ድማ ኣብቲ ዋዕላ ኣባል ልኡካን ጉጅለ ቅድስቲ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ሲላቫኖ ማሪያ ቶማዚ ኣብቲ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ሓቢሮም፡ ኣብዚ እዋ’ዚ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ጸኣት ስደተይናታትን ጥሕሰት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝኣመሰሉ ዝረአይ ዘሎ ገበን ድሕሪ ዓበይቲ ውግኣት ዓለም ጠሪሹ መዳርግቲ ዘይብሉ ምዃኑ ድማ ገሊጾም፡ ክረጋግጽ ዘለዎ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓይሊ ድኣ እምበር ሓይሊ ናይ ምጥቃም መሰል ክኸውን የብሉን ከምዝበሉ ሳባቲነሊ ኣፍሊጠን።


text:
ኣብ ሽወደን ሱታፌ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ቅዋሜ ተሓድሶ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ሉተራናዊትን ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ኣሚቱ ንዝግበር ናይ ሓባር ዘተ ዓቢይ ትርጉም ዝህብን ነቲ ዘተ ዘተባብዕን ብዝተሓደሰ መንፈስ እውን ክቕጽል ድርዀት ከምዝኾነ ኣብ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ካቶሊካውያንን ሉተራናውያንን ናይ ክልቲኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን ዓውደ መጽናዕቲ ከምእተሰመረሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሊዛ ዘንጋሪኒ ኣመልኪተን።
ኣብቲ ዕለት 7 ሕዳር 2016 ዓ.ም. ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ ሮማ ኣብ ዝርከብ ናይ ቫልደዝ ቤተ ክርስቲያን መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ክርስትና ታሪኽ መምህር ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ መጋቤ ፕሮፈሰር ሎዛር ቮገል ነቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ሱታፌ ኣብ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ቅዋሜ ተሓድሶ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ንናይ ክልቲኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ዘተ ዘተባብዕን ቀጻልነቱ ዝውሕስ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዘንጋሪኒ፥ እቶም ምሁራት ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ጨናፍር ናይ ስነ ምርምር መጽናዕትታትን ናይ ሓባር ድልያ ናይቲ ሉተራናዊ ተሓድሶ መንፈሳውነት ብዝብል ኣርእስቲ ተሰንዩ ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ ዝመርሑ ኣብ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ናይ ቲዮሎጊያ ስነ መሰረት መምህር የኔታ ፕሮፈሰር ፒኖ ሎሪዚዮ እቲ ኣብ 1517 ዓ.ም. ሉተር ዘበገሶ ሕዳሴ፡ ኣብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምግምማዕ ዘንቀለ ብምዃኑ እቲ ኣብ ሽወደን ዝተኻየደ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ብጋሴ ተሓድሶ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን በዓል ተዘክሮ ናይ ምንጻሕ ሸቶ ዝነበሮ እዩ፡ ስለዚህ ዝሓለፈ ታሪኽን ተዘክሮታትንና እነንጽሓሉ በዓለ እምበር ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝተፈጥሮ ምክፍፋል ዘምጽኤ ድላይ ኣይኰነን እነብዕሎ ስለዚህ እንድስተሉ ዕለት ኣይኰነን። ናይ ኤውሮጳ ዘሎ እዋናዊ ጸገም ብዛዕባ እግዚኣብሔር ዘይኰነስ ክርስትናዊ ጸገም እዩ። ካብዚ ተበጊስና እምነት ክርስትና ንኤውሮጳዊ ክፍለ ዓለም መንፈሳውነት ዳግም ዘጎናጽፎ ከመይ ቢሉ እዩ ዝብል ሕቶ ከነቕርብ ግድን ይኸውን። ምእንቲ’ዚ እቲ ፍልላያትና ኣብ ይጽናሓለይ ቀኒፍና በቲ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘሎና ብናይ ሓባር ናይ እምነት ብርሃን ተመሪሕና ኩነታት ምምርማር ክሕሸና እዩ ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሽወደን ዘርአይዎ ኣመት ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ምንቅስቓስ ዕጹው ዘይኰነስ መቐጸልታ ናይቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ተዘክሮ ብኻልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ነንጽሕ ዝበልዎን ከምኡ እውን ምስቲ ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ ኤርፉርት ኣብ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ብሓባር ምስ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ ጽድቂ ዝሃብዎ ውሳኔን ከምኡ እውን ካብ ውጥረት ናብ ሱታፌ ብዝብል ኣርእስቲ ዝወጸ ናይ ሓባር ሰነድ ርክብ ዘለዎ ቀጻልነቱ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝረጋግጽ እዩ። እቲ ፍልይ ዘብሎ ማለት ቅዱስ ኣቦና እቲ ንሓድነት ኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ጉዕዞ ንሓድነት ዝብል ሕቶ ኣብ ናይ ሕዝበ እግዚኣብሔር ቲዮሎጊያ ብምስግጋር ብዓብይን ብጥልቅን ክሱጉም ይድርኹ ኣለዉ ዝበሉ ፕሮፈሰር ሎሪዚዮ ኣስዒቦም ቅዱስ ኣቦና ናብ ሽወደን ክኸውዱ ኣብ ሉንድ ኣብ ሉተራንዊት ካቴድራል ኣትዮም ኣብቲ ተዘክሮ ሉተራናዊ ሕዳሴ ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ምስታፎም ንኢትሃብራዊነት ይምሰል ዘይኰነስ ዓቢይ ናይ ሕውነትን መንፈስ ብጭቡጥ ንምቅላሕን ንምንባርን እዩ። ብፍላይ ድማ እታ ናይ ሓባር ጸሎት ዘዕረጉላ ሉትራናዊት ቤተ ክርስቲያን ድማ ብሓንቲ ጓለንስተይቲ ሉተራናዊትን ሊቀ ጳጳስ እትምራሕ ከንሳ ነታ ካቴድራል ምምራጾም ናይ ኣጋጣሚ ኣይኰነን። ስለዚህ ብዙሓት ነዚ ጉዳይ’ዚ ብዙሕ ዘስተውዓልዎ ምልክት ኣይመስልን። ብወገነይ ይብሉ ዓቢይ መልእኽቲ ሓዘል እዩ ክንትንትኖ ዝግብኣናን ከነጽንዖን ዝግብኣና ፍሉይ መልእኽቲ ዘለዎ ተግባር እዩ ኢሎም።
ፕሮፈሰር ሎሪዚዮ ይብሉ እቲ ንሶም ኣብ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ዝመርሕዎ ኵለን ሃይማኖታት ሓቆፍ ናይ ሓባር ናይ ስነ መጽናዕቲ ምርምር ኣብ 2017 ዓ.ም. ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ቅዋሜ ሉተራናዊ ተሓድሶ ዝካየድ ኣብ ሉተራናዊ ናይ ሕዳሴ መንፍሳውነት ዘማእከለ ታሪኻውን ቲዮሎጊያውን መልክዑ ዝምልከትን ሕዳሴ ቀጻልነት ቤተ ክርስቲያንን ቤተ ክርስቲያን ወትሩ እዋናውነታ የነጽር ብዝብል ሓሳብ ኣምሪሑ ዝዝትይ ውዓደ መጽናዕቲ ኣብ ውርሒ ሕዳር 2017 ዓ.ም. ከምዝካይድን ኣብቲ ዓውደ መጽናዕቲ ዝቐርቡ ኣስተምህሮታት ዝጥርንፍ ሰነድ እውን ከምዝወጽእ ኣቐዲሞም ከምዝሓበሩ ዘንጋሪኒ ኣፍሊጠን።
መጋቤ ፕሮፈሰር ቮገል ብወገኖም ሓደ ናይ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ፕሮፈሰር ኣብ ናይ ቫልደስ ቤተ ክርስቲያን መንበረ ጥበብ ክምህር ምስ ተዓደሙ ተማሃሮ ናይ ፍልስፍናን ቲዮሎጊያን ቫልዳውያን ብርቱዕ ተገዳስነት ከርእዩ ከምዘስተውዓሉ እውን ሓቢሮም ስለዚህ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊትን ሉተራናዊትን ቤተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ርክብ ካብቲ ናይቲ ብዓበይቲ ናይ ክልቴኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን መንፈሳዊ መራሕቲ ንሓድነት ኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ዘተ ብተወሳኺ ብተራ ኣባላት ናይ ክልቴኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን ዝፍጸን ርክብ ዝማላእ ምስ ዝኸውን እቲ ንሓድነት ኣሚቱ ዝግበር ናይ ሓባር ዘተ እዚዩ ይበራታዕን ይቀላጠፍን፡ እቲ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ሕዳሴ ሉተራናዊ ቤተ ክርስቲያን እቲ ሕዳሴ ብብርሃን ቃል ኣምላኽ ብሓባር ንምንባብ ዘተባብዕ እዩ ከምዝበሉ ዘንጋሪኒ ሓቢረን።


text:
ዕለት 4 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ ነቶም ካብ ምስሪ ዝመጹ ኣብ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዝተሳተፉ፥ ስደት ናብ ምስሪ ቅድስቲ ቤተ ሰብ “ኢየሱስ ማርያም ዮሴፍ” ዝገልጽ ቅዱስ ምስሊ ቅዱስነቶም ንኽባርኽዎ ነዘቕረቡ ስላምታኦም ብምቕራብ ቅድስቲ ቤተ ሰብ ካብ ናይ ሄሮዶስ ኢፍትሓውነት ኣምሊጣ ኣብ ምስሪ ኣብ ስደት ከምዝነበረት ጠቒሶም፡ ኣብ ግብጺ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን እታ ኢየሱስን ማርያምን ዮሴፍን ብዙሓት ነቢያትን ናይ እምነት ሰማዕታትን ዘእንገደትን ብዙሓት ቅዱሳት ዘፍረየት ለጋስን ለዋህን ሃገርኩም ተቐባሊት ጋሻን ናይ ታሪኽን ስልጣነን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሃገርን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ዝረአየላ ናይ ዘተ መሬት ምዃና ብቕረባ ዝራእይዎ ኩነት ምዃኑ ገሊጾም፥ እግዚኣብሔር ንኣኻትኵምን ሃገርኩምን መላእ ማእከላይ ምብራቕን መላእ ዓለምን ይባርኽ ካብ መንፈስ ክፍኣትን ካብ ዝዀነ ይዅን ግብረ ሽበራ ይዓቅበናን ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕትምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ እታ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተረኽበት ምስራዊት ጉጅለ ብናይ ምስሪ ናይ ባህላዊ መስህብ ጉዳይ ሚኒስትር ያሕያ ራሺድ ዝተመርሔት ምንባራ ጠቒሱ እታ ብሚስትር ራሺድ እትምራሕ ጉጅለ ሮማ መምጽኢኣ መንፈሳዊ ንግደት ኣብ ናይ ቅድስቲ ቤተ ሰብ ኣሰር ብዝብል መርሕ ቃል ናብ ምስሪ መደባት ንፈሳዊ ንግደት ንምንቕቓሕ ምዃና እውን ኣፍሊጡ።
እቲ ናይ ክልተ እልፈ ዓመታዊ ባህሊ ማርያምን ዮሴፍን ኢየሱስን ካብ ዓመጽ ሄሮዶስ ንምድሓን ናብ ምስሪ ዝፈጸምዎ ጉዕዞ ስደት ንኹሉ ዘራኽብ ታሪኽ እዩ ዝብል ናይታ ቅድስቲ ቤተሰብ ጉዕዞ ንኹሉ ዘራኽብን ዘሕብርን እዩ ብዝብል ናብ ግብጺ ቅዱሳት ስፍራ መንፈሳዊ ንግደት ዘነቓቕሕ መደብ ንምልላይ እታ ምስራዊት ጉጅለ ዕለት 4 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ምሸት ሰዓት ሸውዓተ በቆጻጽራ ሮማ ኣብ ከባቢ ሃገረ ቫቲካን ጎዳና ኮንቺላዚዮነ ኣብ ዝርከብ ሕንጻ ካርዲናል ቸሲ ዓውደ ጉባኤ ከምእተኻየደ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመልክት።
ናይ ምስሪ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ትውፊት ከምዝሕብሮን ኣብ ናይ ኢየሱስ እዋን ምድራዊ ሕይወት ናብ ፍልስጥኤምን ምስርን ዘብጽሑ ሰለስተ መገድታት ከምዝነበረን ኰይኑ ግና ቅድስቲ ቤተ ስብ ካብ ዓመጽን ኣሳዶን ሄሮዶስ ንምድሓን ናብ ምስሪ እንክስደዱ ብቐሊሉ ክልለዩ ስለ ዝኽእሉ ካብቶም ሰለስተ መገድታት ሓደ’ኳ ከምዘይመረጹ እንክሕብር፡ ምስ ናይ ዮሴፍ ማርያንም ኢየሱስ ጉዕዞ ስደት ዝተተሓሓዘ ዝተፈላለየ ክርስትያናዊ ኣምልዀታት ከምዘሎን ነዚ ኣብ ዮሴፍን ማርያም ኢየሱስን ጉዕዞ ዘተኰረ ስርዓት ኣምልኾ መሰረት ገይርካ ናይ ገዛእ ርእሱ መልክዓ መሬት ምሕንጻጽ ዝከኣል ከምዝኾነን፡ እዚ ድማ ካብ ገማግም ባህሪ መዲትራኒያን ዝብገስን ደለልታዊ ከባቢ ናይል ዘቋርጽን ናብ ደቡብ ገጺ ኣቢሉ ኣብታ እዋናዊት ከተማ ኣሲዩት ዝበጽሕ ታሪኽ መልክዓ ምድራዊ ጉዕዞ ስደት ቅድስቲ ቤተሰብ ዝገልጽ ክኸውን እንከሎ። ቅድስቲ ቤተ ሰብ ናብ ምስሪ ደሓር ካብ ምስሪ ናብ ቅድስቲ መሬት ኣብ ዝገበረቶ ጉዕዞ ዘዕረፍሉ ቦታ ዝምልከት ብዙሕ ዝግለጽ ታሪኽ እውን እንተዘይኰነ ከይኑ ግና ዘዕረፍሉ እናተባህሉ ብትውፊት ኣብ ዝግለጹ ቦታታት ቤተ ጸሎት ድዩ ገዳማትን ኣግራባትን ከምእተተኽለ ናይ ምስሪ ኦርቶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ኣብዞም ቦታታት’ዚኣቶም እውን መንፍሳዊ ንግደት ዝፍጽሙ ምዃኖም ይንገር።


text:
ዕለት 21 መስከረን 2019 ዓ.ም. ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምብጻሕ ዝጽበይ ናይ ከተማ ኣልባኖ ምእመን ጥራሕ ዘይኰነ መላእ ተቐማጦ ሕዝቢ ናይታ ከተማ ከምዝዀነን ንሶም እውን ምስ ናይ ሰበኻኦም ውልደ ክህነት ብሓባር ነቲ ምብጻሕ ቅዱስነቶም ክነብርዎ ብዓቢይ ሃንቀውታ ይጸበዩ ከምዘለዉ ይገልጹ።
መስዋዕተ ቅዳሴን ርክብ ምስ ውልዱ ክህነት
ኣቡነ ሰመራሮ ይብሉ፡ እቲ ቀንድን ማእከልን እቲ ዝዓርግ መስዋዕተ ቅዳሴ እዩ፡ ናይ ተሳታፊ ብዝሒ ብዓንተዉ ግምት ብምሃብ እውን እቲ ቅዱስነቶም ዘዕርገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ፒዪስ ታሽዓይ እዩ ዝኸውን ቢሎም፡ ኣባላት ውሉደ ክህነትን ምስ ናይ ሰበኻ ኣልባኖ ሓዋርያዊ ቤት ምሕደራ ሰራሕተይናታት ዘሳተፈ ርክብ ከካይዱን ብሓባር ክጽልዩን፡ ውሉደ ክህነት ኣልባኖ ምእንቲ ቤተ ክርስቲያን ክጽልዩ ብቕዱስ ኣቦና ክዕደምን፡ ምእንቲ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስን ካልእ ናይ ጸሎት ሓሳብ ክህሉ እዩ፡ ምስ ኣባላት ውሉደ ክህነት ሰላምታ ክለዋወጡ እውን ምዃኖም ሓቢሮም።
ቅዱስ ኣቦና ናብ ሰበኻ ኣልባኖ ላዚያዊ ምብጻሕ ንኸካይዱ ካብ ሃገረ ቫቲካን ብማኪና እዮም ዝነቕሉ፡ ስለዚህ እዚ ናይ ማኪና ጉዕዞ ‘ዚ ብጐደና ኣፒያ ዝፍጸም እዩ።
ዓመታዊ በዓል ናይ ኣልባኖ ካቴድራል ምኽንያ ኣብ ካቴድራል ምብጻሕ ከካይዱን፡ ኣብ ፊት እቲ ካቴድራል ኣብ ዝርከብ ኣደባባይ እውን ክበጽሑን ኣብታ ናይታ ከተማ እውራ ኣደባባይ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ኣደባባይ ፒዮስ ታሽዓ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን ስብከት ክልግሱን እዮም። ኣደባባይ ፒዮስ ታሽዓ ፊት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳዊ ሕንጻ እዩ ዝርከብ፡ ስለዚህ ምስ መንበረ ጴጥሮስ ዓቢይ ታሪኻዊ ምትእስሳር ዘለዎ ስፍራ እውን እዩ፡ ብተወሳኺ እቲ ብኢየሱሳውያን ዝምራሕ ናይ ሃገረ ቫቲካን ናይ ስነ ከዋኽብቲ ስነ ምርምር ተዓዛቢ ማእከል ዝርከበሉ ስፍራ እዩ፡ ዕጽዋት ማሕበር ደናግል ክላሪሰ ገዳም እውን ኣብ ፊቱ እዩ ገዳመን፡፡ እተን ደናግል ብመስኮት ናይ ገዳመን ኰይነን ነቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኣደባባይ ፒያ ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ክከታተላ እየን።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ኣልባኖ ምብጻሕ ዘካይዱሉ ዕለት መስከረም 21 እዩ፡ ዕለት 21 መስከረም 1953 ዓ.ም. ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ዕለት 18 ግንቦት 2013 ዓ.ም. ኣብ ዋዜማ በዓለ ጰራቅሊጦስ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል
ዕለት 21 መስከረም 1953 ዓ.ም. ኣብ ሕይወተይ ዓቢይ ዕለት እዩ፡ ወዲ 17 ዓመት እየ ዝነበርኩ፡ ኣብ ኣርጀንቲና ወቕቲ ጽድያ ዝኣትወሉ እዩ፡ ኣብ’ዚ ኣብ ኢጣሊያ ቀውዒ ዝጅምረሉ ኣዋን እዩ፡ ስለዚህ በታ ዕለት ተመሃሮ ምኽንያት ናብቲ ዝተዳለወ በዓል ቅድሚ ምኻደይ፡ ኣብታ ዝሳተፈላ ቁምስና ክኸይድን ምስጢረ ኑዛዜ ክቕበል ደለኹ ነዚ እውን ፈጸምኩ፡ እታ ዕለት ምስቲ ዝጽበየኒ ዝነበረ ጐይታ ዝተራኸብኩላ ዕለት እያ፡
እንክብሉ ዕለት 21 መስከረም ኣብ ሕይወቶም ዘለዋ ዓቢይ መንፈሳውን ሰብኣውን ጦብላሕታ ከምዝገለጹ ብፁዕነቶም የዘኻኽሩ።
በነዲክቶስ መበል 16 ዕለት 21 መስከረም 2008 ዓ.ም. ናይ ኣልባኖ ባሲሊካ ምስ ተሓደሰ ንምብራኽ መንበረ ታቦት ኣብታ ሰበኻ ተረኺቦም መንበረ ታቦት ባሪኾምን መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም፡ ካብኡ ንድሓር ዕለት 21 መስከረም ነታ ሰበኻ ዓቢይ ዕለት ኰይኑ ይቕጽል ኣሎ፡ ልሒቅ ር.ሊ.ጳ. መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት እውን ነቲ ባሲሊካ ሕዳሴ ዝተኸፍለ ሰብኣውን ንዋታውን መስዋዕቲ ኵሉ ኣድኒቖም፡ ናይ ቅድስተ ማርያም ኣደነት ጠቒሶም ኣብዚ እዋን’ዚ ቅድስተ ማርያም ብእናታዊ ሓልዮታ ትዓቅብኩም ሓድሽ ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ዝግለጽን ዝንበርን ብሕይወት ዝምስከር ቅድስትና ኣብ ምንባር ተዕብየኵም እንክብሉ ዘስመሩሉ ሓሳብ ዘኪሮም ብፁዕ ኣቡነ ሰመራሮ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ንሕና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንመልእኽቲ ስንኩላን ብጾት ደገፍና ንገልጽ!
ንሕና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፣ ነቲ ብሓርበኛታት ስንኩላን ተጋደልቲ ዝተዘርግሐ፣ ሕልና ዝቕስቅስ ነቐፌታ ሓዘል ረዚን መልእኽቲ፣ ታሪኻውን እዋናውን ምዃኑ ከም እንኣምንን ከም እንድግፍን ዝገልጽ መልእኽትና ብምኽንያት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ነመሓላልፍን
ንሕና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፣ ነቲ ብሓርበኛታት ስንኩላን ተጋደልቲ ዝተዘርግሐ፣ ሕልና ዝቕስቅስ ነቐፌታ ሓዘል ረዚን መልእኽቲ፣ ታሪኻውን እዋናውን ምዃኑ ከም እንኣምንን ከም እንድግፍን ዝገልጽ መልእኽትና ብምኽንያት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ነመሓላልፍን ንድሕነት ሃገርና ክንለዓል ቃል ንኣቱን ኣለና። እዚ እዋን እዚ ሓፋሽ ህዝብና ብድኽነትን ባርነትን ተዋሪዱ፣ ብኩነታት ሃገሩ ተስፋ ቆሪጹ፣ ክትኣምኖ ብዘጸግም ቁጽሪ ሃገሩ ገዲፉ ክበታተን ዝረአየሉ ዘሎ እዋን ጥራይ ዘይኮነ፣ ብኣስገዳድ ጠበንጃ ዓጢቑ በቲ ንህልቂቱ ዝዋደድ ዘሎ ናይ ጥፍኣት ኩናት ተሰናቢዱ ዘለወሉ እዋን’ውን ኢዩ። ኣብ’ዚ ህዝብና ዝጸንተሉ ዘሎ፣ ሃገርና ኤርትራ ናብ ምብዳም ገጻ ተማዕድወሉ ዘላ ጸልማት ወቕቲ፣ ስንኩላን ብጾትና ሕድሪ እቶም ገዲፍናዮም ዝኣተና ሰማእታት ቀስቂስዎም፣ ነዚ እዋናዊ መልእኽቲ ምዝርግሖም፣ ነቲ ኣብ ውሽጥና ክጓሃሃር ዝጸንሐ ናይ ለውጢ ምንቅስቓስ ደራኺ ናህሪ ወሲኾምሉን ንዘልኣለም ተዘኪሩ ዝነብር ታሪኽ መቐይሮ ክፍጽሙ በቒዖምን ከም ዘለው ምግላጽ ኣገዳሲ ኮይኑ ረኺብናዮ ኣለና።
ዝበዛሕና ብኩነታት ሃገርና ንሓምምን ንጭነቕን ተጋደልቲ፣ እናረኣናን እናሰማዕናን እዛ ዓዲ ትጠፍእ ኣላ፣ ህዝብና ይጸንት ኣሎ፣ ነዛ ሃገር እንታይ እንተ ገበርና ኢና ከነድሕናን ክንክሕሳን ንኽእል፣ እናበልና ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ምስ ነብስናን ምስ ብጾትናን ክንዝትን፣ ክንመያየጥን ዓመታት ኣሕሊፍና ኢና። ኣብ’ዛ ሃገር ሓደ መሰረታዊ ለውጢ ክመጽእ ግድን ከም ዘለዎ ሓያለ ተጋደልቲ ኣሚንናሉስ ንለውጢ ክንበጋገስ ጸኒሕና ኣለና።ኣብ’ዚ ኩሉ ወትሃደራዊ ቁጽሪ ዝሓዘ ዜጋ ናብ ቦበትኡ ንኽኸይድ ዝጽወዓሉን ዘይቁርዑይ ንፋስ ዝነፍሰሉን ዘሎ ፍሉይ መድረኽ፣ ለውጢ ብኹሉ ተጋደላይን ህዝብን ይጥለብ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። መን’ዩ ለውጢ ከምጽእ ዝግብኦ? ካብ ምንታይ ጀሚርካ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዘለዎ? ብኸመይ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዝኽእል? ዝብላ መሰረታውያን ሕቶታት ዳርጋ ንኹሉ ሕልና ዘለዎ ተጋዳላይ ከጨንቕኦን ሰላም ከሊኤን ከናውጽኦን ዝጸንሓ ሕቶታት ኢየን።
እዞም ነዚ ጹሑፍ ንዝርግሕ ዘለና ተጋደልቲ፣ ኣብቲ ስጋኻ መናጪቱ ኣዕጽምትኻ ዘዳቕቕ ሓርበኛታት ስንኩላን ብጾትና ዘመሓላለፍዎ ረዚን መልእኽቲ መልሲ ሕቶታትና ክንረክብ በቒዕና ኣለና። ኣብ’ቲ ንገዛእ ርእሶም ግዳያት ክሕደትና ክንሶም ናትና ገበን ተሰኪሞም፣ ንዘይበደልዎ በደል ምእንቲ ድሕነት ሃገርናን ህዝብናን ክብሉ ብትብዓት ይቕረታ ዝሓተትሉ መግለጺ፣ ‘ኣብ’ቲ ከም እዋን ሻዱሻይ ወራር፣ ሕጅ’ውን ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ዝተረፈ ኣካላትና ከነወፊ ድልዋት ኣለና፣ ሕጅ’ውን ብድሆ ንብል ኣለና’ ኢሎም ዘመሓላለፍዎ ወንኻ ዘበራብር መጸዋዕታ፣ እቲ ሃሰው ንብሎ ዝነበረና መልሲ ኣብኡ ረኺብናዮ ኣለና። እቲ ዝረኸብናዮ መልሲ ንኹሉ ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ ንኹሉ ተጋዳላይ ብሩህ ኮይኑ፣ ንለውጢ ምእንቲ ከንቀሳቕሶ ነዚ ጽሑፍ ክንዝርግሕ ተቐሲብና ንርከብ ኣለና።
እተን መሰረታውያን ሕቶታት ምስ መልሰን ከምዚ ዝስዕብ ጌርና ነቕርበን። መን’ዩ ለውጢ ከምጽእ ዝግብኦ? ንዝብል ሕቶ፣ ለውጢ ብውሽጢ ሃገር ክመጽእ እንተ ኽኢሉ ነባርን ውሑስን ፍታሕ ከምጽእ ከም ዝኽእል ኩሉ ዝኣምነሉ ኢዩ። እንተኾነ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብዘይካና ብዘይካ ተጋደልቲ፣ ሓደ ውዱብን ጥርኑፍን ሓይሊ ከም ዝህልው ስለ ዘይተገብረ፣ ናይ ለውጢ መራሕቲ ኮይንና ለውጢ ከነምጽእ ዝግበኣና ንሕና ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ምኻንና ክርድኣና ክኢሉ ኣሎ። ካብ ምንታይ ጀሚርካ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዘለዎ? ንዝብል ሕቶ ከኣ፣ ሓደ ሰብ ለውጢ ከምጽእ እንተ ኾይኑ፣ እቲ ለውጢ ካብ ገዛእ ርእሱ ክጅምሮ ከም ዘለዎ ንኹሉ ብሩህ’ዩ። ንሕና ተጋደልቲ ምእንቲ ንለውጢ ብቑዓት ክንከውን፣ ፈለማ ንነብስና ከም ተቓለስቲ ክንፈልጣ፣ ዕላማታት ቃልስና ኣብ ምዕራፉ ምእንቲ ከነብጽሕ ብዋጋ መስዋእትና ዝተሰከምናዮ ሃገርዊ ሓላፍነት ክንጸውር፣ ቃልሲ ገና ከም ዘይተዛዘመን ከም ዘይዛዘምን ክንኣምንን ናይ ቃልሲ መንፈስና ከነበራብርን ከም ዘለና ክበርሃልና ክኢሉ ኣሎ። ብኸመይ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዝኽእል? ንዝብል ሕቶ’ውን፣ ነዚ ዕላማታት ገድልና ከዲዑ፣ ኤርትራን ህዝባን ከጽንት ዝሕልን ዘሎ ውልቀ-ሰብ፣ ብዘይውዓል ሕደር ካብ ስልጣኑ ኣውሪድካ ናብ ፍርዲ ከም ዝቐርብ ምግባርን፣ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ቅዋማዊ ስርዓት ንኽትከል ባይታ ምንጻፍን ምኻኑ ንኹልና ግሉጽ ኮይኑልና ኣሎ።
እብ’ቲ ስንኩላን ብጾትና ኣቕሪቦሞ ዘለው ትንታነታት ተሞርኪስና፣ ናይ’ቲ ኣብ ድሕሪ ናጽነት ክንቃለሶ ዝነበረና ቃልሲ ንሓርነት ቀንዲ ጠንቂ ውድቀትና እንታይ ምዃኑ ክንምርምር ፈቲንና ኔርና ኢና። እቲ ውድቀት ንሕና ተጋደልቲ ንዕላማታት ገድልና ኣብ ምዕራፉ ምእንቲ ከነብጽሕ ብዋጋ መስዋእትና ዝተሰከምናዮ ሃገራዊ ሓላፍነት ስለ ዘውርድና፣ ሃገራዊ ጥልመት ስለ ዝፈጸምና፣ ቃልሲ ገና ከም ዘይተዛዘመን ከም ዘይዛዘምን ኩሉ ግዜ’ውን ቀጻሊ ምኻኑ ስለ ዝረሳዕና፣ ናይ ቃልሲ መንፈስና ስለ ዘዳኸምና፣ ተቓለስቲ ምኻንና ስለ ዝዘንጋዕናን ዘጋጠመ ምኻኑ ጎሊሑ ተራእዩና። ኩሉ’ቲ ኣብ አእዋኑ ንሕና ተጋደልቲ ጉድለትና ክንሽፍን ነቕርቦ ምኽንያታትን ትንታነታትን ሳዕቤን ንኻልእ ከምኡ ሳዕቤን ተተኪኡ ዝመጽእ ናይ ሳዕቤን ሳዕቤን ምኻኑ ኣሚንናሉ። ናጽነት ምስ ተረኽበት ቃልሲ ዝወዳእና መሲሉና፣ ኢሳያስ ናጽነትና ጨውዩ ናይ ውልቁ ጌርዋ፣ ጠሊሙና፣ ድልየትን ክውንነትን በበይኑ ኮይኑና፣… እዚኦምን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ምስምሳት ሓደ ናይ ቃልሲ መንፍስ ዓጢቑ ኣብ መትከሉ ጸኒዑ ዝቃለስ ተቓላሳይ ከቕርቦ ዝግብኦ ምስምሳት ኣይነበረን። ተቓላሳይ ንኹሉ ከጋጥሞ ዝኽእል ማሕለኻታት ሰጊሩ፣ ኣብ መትከሉ ጸኒዑ ዕላምኡ ክወቅዕ ጥራይ’ዩ ዝግብኦ ኔሩ።
ከም’ቲ ኣብ መልእኽቲ ስንኩላን ብጾት ዝተገልጸ፣ ዕላማታት ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ ተጋዳላይ ንጹር ኮይኑ፣ ክልተ ዘይነጻጸሉ ደረጃታት ኔሮሞ’ዮም። እቲ ቀዳማይ ድረጃ ቃልሲ ንናጽነት ሃገር’ዩ። እዚ ማለት ዘድሊ መስዋእቲ ከፊልካ ህዝብን መሬትን ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ናጻ ከም ዝወጽእ ብምግባርን፣ ብረፈረንደም ልዕላውነታ ዘረጋገጸት ሃገር ምውናንን፣ እቲ ካልኣይ ደረጃ ከኣ ቃልሲ ንሓርነት ክኸውን ከሎ፣ እዚ ማለት ብደሞክራስያዊ መገዲ፣ ብቕዋም ዝምእዘዝ፣ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን፣ ህዝባዊ ቅዋማዊ መንግስቲ ምቛም ኢዩ። ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከምና ነዞም ክልተ ዘይነጻጸሉ ደረጃታት እዚኦም ሓዲኦም ብዘይሓዲኦም ትርጉም ከም ዘይብሉ ተረዲእና፣ ንኽልቲኦም ዕላማታት ኣብ ምዕራፎም ንምብጻሕ’ዩ ኔሩ። ተቓለስቲ ዝኾንና ሓርነት ህዝቢ ብዘይናጽነት ሃገር ዘይሕለም ምዃኑ፣ ናጽነት ሃገር’ውን ብዘይሓርነት ህዝቢ ናጽነት ክብሃል ከም ዘይከኣል ተሰዊጡና፣ ምእንቲ ናጽነትን ሓርነትን ክንስዋእ ስለ ዝተወፈና ኢና። ናጽነት ሃገር ኣረጋጊጽና ከነብቅዕ፣ ህዝቢ ኤርትራ ሓርነቱ ክረከብ፣ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ህዝባዊ ቅዋማዊ መንግስቲ ክንተክል ዘይተባዕና ንምንታይ ኢና? ንዝብል ሕቶ መልሱ፣ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ፣ ንሕና ተጋደልቲ ካብ ሃገራዊ ሓላፍነትና ሃዲምና ሃገራዊ ጥልመት ስለ ዝፈጸምና፣ ናይ ምቅላስ መንፈስና ስለ ዘዕነናን ሃገርና ሓደ ውልቀ-ሰብ ድላዩ ክገብራ ስለ ዝፈቐድናን ኢዩ።
ትማሊ ኣብ’ቲ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪምና ንቃለሰሉ ዝነበርና እዋን፣ ውሽጥና ናብ ደርጃ እቲ ዝተሰከምናዮ ሓላፍነት ዓብዮ፣ መንፈስና ከኣ ነቲ ዝተሰከምናዮ ሓላፍነት ክውን ክገብር ዝኽእል ሃገራዊ ሓይሊ ክውንን ክኢሉ ኔሩ’ዩ። ሳላ’ቲ ዝለበስናዮ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ከም ሰብና ድኹማት ፍጥረት ክንስና፣ ልዕለ ሰብኣውያን ፍጡራት ሓያላት፣ ተጻወርቲ፣ ተባዓት፣ ተበላሓትትን በላሕትን ኮይንና ተኣምር ክንሰርሕ ክኢልና ኔርና ኢና። ሳላ’ቲ ዝተሰከምናዮ ሃገራዊ ሓላፍነት ዝለበስናዮ መንፈስ ቃልስን፣ ኣብ ፈታኒ ኩነታት ከይተዳህሉ ገጥ ዝብሉ፣ ዕላምኦም ኣንጺሮም ዘለልዩ፣ ጽንኩር መድረኻት ክስዕሩ ዝበቕዑ፣ ተባዓትን ቆራጻትን ተቓለስቲ ክንከውን ክኢልና ኔርና ኢና።
ሽዕኡ ነቲ ዝነበርናዮ መድረኽ ሰጊርና ንወሎዶታት ዝጥምት ኣዕይንቲ፣ ንሕሉፍ ንህሉዊን መጻእን ብግቡእ ዝመዝን ሃገራዊ ንቕሓትን ብስለትን ክንውንን በቒዕና ኔርና። ጠመተና ርሒቡ ስለ ዝነበረ፣ ብዛዕባ ሃገራዊ ሓድነትን ክብርታትን ክንሓስብ እንበር ንደቅቕቲ ፈላላይ ባእታታት ዕድል ክንህብ፣ እቲ ዝተሰከምንዮ ሃገራዊ ሓላፍነት ይፈቕደልና ኣይነበረን። ሳላ’ቲ ዝዓጠቕናዮ መንፈስ ተቓላሳይ ብፍቕሪ ዕላምኦም ዝቃጸሉ፣ ህርፋን ስልጣንን ንብሰ-ፍትወትን ዘይትንክፎም፣ ብስጋዊ ባህግታትን ብግዝያዊ ረብሓታትን ብልጭልጭን ዘይታለሉ፣ ንታሪኽ ዝነብሩ ረዘንቲ ሰባት ክንከውን በቒዕና ኔርና ኢና። ሳላ ዓጢቕናዮ ዝነብረና መንፈስ ቓልሲ፣ ብውሑድ ቁጽርን ቑንጣሮ ዓቕምን ብዘይዝኾነ ይኹን ደገፍ ነቲ ብርእሰ ሓያላን መንግስታት ዝሕገዝ ዝነበረ ገዚፍ ሰራዊት ስርዓታት ኢትዮጵያ ክንስዕር ክኢልና ኢና። ኣብ’ዚ ሕጅ እዋን ኮይንና ነቲ ከመይ ኢልና ተጻዊርናዮ፣ ካበይ ዝመጸ ሓይሊ ኢዩ ብጥሙይ ከብድናን ዕሩቕ ዝባናን ከምዚ ዓይነት ንዓለም ዘስደመመ ታርኽ ዝሰራሕና፣ እናበልና ብምግራም ንሓቶ ሕቶ፣ መልሱ ስላ እቲ ዕላማና ንኸነዕውት ዝለበስናዮ ወንን መንፈስን ተቓላሳይን ዝተሰከምናዮ ሃገራዊ ሓላፍነትን ዘዕጠቐና ሓይልን ጽንዓትን ኢዩ ኔሩ። ካልእ ምስጢር ኣይነበሮን።
ከም’ቲ ንሕና ተጋደልቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ዝነብርናዮ፣ ተቓላሳይ ንኽትከውን ዘለኻዮ ግዜን ቦታን፣ ዕድመን ጾታን፣ ብሄርን ሃይማኖትን ኣይዕንቅፈካን’ዩ። ዝኾነ ዜጋ ኣብ ዝኾነ መድረኽ ሃገራዊ ሓላፍነት ክስከምን ተቓላሳይ ክኸውንን ምሉእ ብቕዓት ኣለዎ። ሓደ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ዝወነነ ሰብ ክሳብ ብህይወት ዘሎ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ምእንቲ ህዝቡን ሃገሩን ግብራዊ ቃልሲ ክቃለስ ድልውን ብቑዕን ይኸውን። ሓያል መንፈስ ስለ ዝውንን ንዕኡ ኩሉ ነገር ቀሊል ይኾነሉ። ንኹሉ ናይ ቃልሲ ማሕለኻታት፣ ድኻም፣ ጽምኢ፣ ጥምየት፣ ዕርቃን፣ ምረት ናብራ፣ መውጋእቲ፣ ስንክልና፣ ክሳብ ናይ ህይወት መስዋእቲ ምኽፋል ከም ቀሊል ይሓስቦ። ተቓላሳይ ዝኾነ ሰብ ኣብ ዕላምኡ ከይበጸሐ ንድሕሪት ኣይምለስን። ብእንተታትን ጥርጣረታትን ጃጅዩ ካብ ዕላማኡ ኣየድሓርሕርን። ዓቕሙን ድሩትነቱን ኣይክልክልዎን።ንዕላምኡ ብልቡ እንበር ብየዕይንቱ ጠሚቱ ኣይዳኸምን። ኣይከኣልን’ዩ ዝብል ስንፍና ስለ ዘይዕንቅፎ ዝኸፈለ ከፊሉ ክዕወት ምኻኑ ይኣምን። ንስግኡ ገሪዑ ግዝእቲ ናይ መንፈሱን ዕላምኡን ክገብራ ሓይሊ ይውንን። ኩሉ ሰብ ማዕረ ምኻኑ ኣሚኑ ንዕላምኡን ንሕግን እንበር ንውልቀ-ሰብ ኣይግዛእን። ብመጥን’ቲ ዝተሰከሞ ሃገራዊ ሓላፍነት ኣብ ነብሱ ብርቱዕ እምነትን ስለ ዘሕድር ተጻብኦ ይሓይል፣ መሬት ትናወጽ፣ ማሕለኻታት ይጠናነግ ካብ ጉዕዞኡ ሰገጥ ኣይብልን። ንኹሉ ዕንቅፋት ዓይነቱ ከይገደሶ ክጥሕስ ብርእሰ ተኣማማንነት ይምርሽ። ከም’ቲ ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ ዝጸሪ ተጻብኦ ምስ ዝብርትዕ መሊሱ ይትርንዕን ይጸንዕን። ጉድለታቱ ኣለልዩ ቃልሱ የሐይል። ብዓወታት ኣይዕፍትውን ኣይዝቕብብን’ውን። ዋላ ኣብ’ቲ ናይ ውልቁ ህይወት’ውን ጻዕራም፣ ዕውት፣ ሕጉስን መኽበሪ ግዜኡን ዕላምኡን ይኸውን።
ንሕና ተጋደልቲ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚርና፣ ዝተቓለስናሉ ዕላማ ረሲዕና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ደርቢና፣ ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ኣዕኒና ኣብ ምስምሳት ሸንኮለል ክንብል ኢና ጸኒሕና። ብሰንክ’ዚ ባህርናን ኩሉ ኩነታቱናን ክቕየር ግድን ኮይኑ። መንፈስና ድኹም፣ ዓቕምና ድሩት፣ ሓይልና’ውን ከም ናይ ተራ ውልቀ-ሰብ ውሱን ክኸውን ክኢሉ። ሃገራዊ ሓላፍነትና ምስ ኣውረድና ኣብ ክንዲ ብዛዕባ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ንሓስብ ብኣውራጃ ሃይማኖት ዓሌትን ብሄርን ከንጽሎ ጀሚርና። ካብኡ ሓሊፍና’ውን ኣብ ጽንኩር ኩነታት ብቐሊሉ ንሰናበድ፣ ዕላማ ዘይብልና ወይ ዕላማና ኣነጺርና ዘይነለሊ፣ ሓቦን ኒሕን ዝተጸንቀቐና፣ ንለውጢ ክንጻወር ዘይንኽእል፣ ሓደ ውልቀ-ሰብ ኣፍሪሑን ኣጃጅዩን ዝደሃለና፣ ንሕሉፍን ህሉዊን መጻእን ብግቡእ ክንመዝን ዘጸግመና፣ ንቕሓትናን ብስለትናን ትሑት ኮይንና ተሪፍና ኣለና። ብሰንኪ ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ምዕናዉ፣ ንዝነብረናሉ ግዜ ሓሊፋ ንወሎዶታት ዘማዕዱ ዝነበረ ጠመተና፣ ነታ ዘለናላ መዓልቲ’ውን ብግቡእ ክግምግም ዓቕሚ ከም ዝስእን ኮይኑ። ዝገደደ ከኣ ብህርፋን ስልጣን ዝዓፍተና፣ ብነብሰ-ፍትወት ዝቦኽቦኽና፣ ብሓላፊ ስጋዊ ድሌታትን ብግዝያዊ ብልጭልጭን ዝተገዛእና፣ ንታሪኽ ዘይንበቅዕን ርዝነት ዝጎደለናን ሰባት ክንከውን በቒዕና ኢና። ድሕሪ ናጽነት ተቓለስቲ ኮይንና ክንቅጽል ዘይምፍታንና ልዕሊ ኩሉ ንነብስና ኢና በዲልና። ኣብ’ቲ ክንከብረሉን ከነዕርፈሉን ዝግባእ ዕደመ እርጋንና ጠበንጃ ተዓጢቕና ሓለዋ ንሓድርን ንከላበትን ኣለና። ነቲ ኩሉ ዝጸዓርናዮ ኮንቱ ኮይኑ። ንክብርና፣ ንስምና፣ ንታሪኽና፣ ንቅሳነት ሕልናና፣ ንኹሉ ስኢንና ካብ ኩሉ ባዶ ተሪፍና።
ዘይከም’ዚ ዝጸናሕናዮ ኣብ’ቲ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪምና ተቓለስቲ ዝነብርናሉ መድርኽ ብፍቕሪ ህዝብና ንነድድ ምእንቲ ህዝብና ህይወትና ንመውጋእትን ንመስዋእትን ኣሕሊፍና ከነወፊ ነንብስና ከም ዕድለኛ ንሓስብ ተቓለስቲ ኢና ኔርና። ሽዕኡ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ነቲ ኣብ ልብና ዝዕኾኸ ፍቕሪ ህዝብና ብዘቑጸልጽሉ ቓላት ወይ ብመቀናጀዊ ብሂላት ዘይኮነ ብዋጋ ህይወትና ኢና ነረጋግጾ ኔርና። ኣብ ጉዕዞ ገድልና ናይ ብዙሓት ብጾትና መስዋእቲ ንርኢ ኔርና ኢና። መስዋእቲ ብጾትና የሐብነናን የሐርነናን ከምኦም በጃ ህዝብና ክንሓልፍ ቅዱስ ቅንኢ የሕድረልና ደኣ እንበር ከም ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፍጸም ግፍዒ ብጓሂ መንፈስና ሰይሩ ብሓዘን ርእስና ከም ነድንን ይገብረና ኣይነበረን። ህዝቢ ብሳንጃ ተሓሪዱ፣ ኣዴታትን ህጻናትን ብታንኪ ተረጊጾም፣ ዓድታት ብሓዊ ተሃሚኸን ዝብል ብወረ ክንሰምዕ ወይ ተፈጺሙ ክጸንሓና ከሎ፣ ነቲ በጅኡ ክንስዋኣሉ ዝወጻእና ህዝቢ፣ ኣብ’ታ ብጸላኢ ዝቕዘፈላ ዝነበረ እዋን፣ ከነድሕኖ ዘይምኽኣልና ነብስና ክሳብ ንጸልእ ንጉሂ ነንሓድሕድና ክንጸናናዕ ክሳብ ንጽገም ብሓዘን ንልሎ ኔርና። ህዝቢ ዑና፣ በስጊድራ፣ ኣቑርደትን ሕርጊጎን ክሃልቕ፣ ህዝቢ ሽዕብ ብታንክታት ክጭፍለቕ፣ ዓድታት ከበሳ ኤርትራ ብሓዊ ክህሞኻን ህዝበን ክሕረድን፣ መንእሰያት ኣስመራ ብስልኪ ክሕነቑን ሬሳታቶም ኣብ ጎደናታት ክስጣሕን፣ ናቕፋን ባጽዕን ካልኦት ከተማታትን ቁሸታትን ኤርትራ ብደብዳብ ነፈርቲ ክዓንዋ፣ እዚ ኩሉ ግፍዕታት ክፍጸም ከሎ እኽለ-ማይ ብጎሮሮና ምሕላፍ ክሳብ ዝስእን ብጓሂ ንሕመስን ንንድርን ኔርና።
ሕጂ ኣብ’ዚ ሃገራዊ ሓላፍነትና ደርቢና ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ኣዕኒና ዘለናሉ እዋን ግን፣ ክብረት ነብስና ስለ ዘጥፋእና ክብረት ህዝብና ክርድኣና ኣይከኣለን። ህዝብና ኣብ ገዛእ መሬቱ ብድኽነትን ባርነትን ተዋሪዱ። ኣብያተ ማእሰርቲ ካብ ጎደናታትን ተጨውዮም ደሃዮም ብዘጥፍኡ ንጹሃት ዜጋታትና ኣዕለቕሊቐን። ኤርትራዊ ዘፍቅራ ዓዱ ገዲፉ እግሩ ናብ ዝመርሖ ተሰዲዱን ተበታተኑን። ዓለም በቶም ኣብ ምድረበዳ ሳህራን ልብያን ዝሃልቁ ዜጋታትና፣ በቶም ካብ ማዓሙቅ ብሕሪ ተዘፊፎም ዝወጹ ዘለው ህጻናትና፣ በቶም ኣብ ፈቐዶ ገማግም ማእከላይ ባሕሪ ተገፊዖም ዝርከቡ ዘለው ሬሳታት ኣዋልድን ኣወዳትን መንእሰያትና እናስከሕክሐት፣ ንሕና እቶም በድኒ ተቐይርና ዘለን ክብረትና ክብረት ኤርትራውያን ዝረሳዕና ተጋደልቲ ግን ከም ዘይምልከተና ኣጽቂጥና ነሕልፎ ኣለና። ናይ ቃልሲ መንፈሱ ዘሐደሰ ሃገራዊ ሓላፍነቱ ዝተሰከመ ተቓላሳይ ኮንካ፣ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዜጋታትና ዝወርድ ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ ብርሰት ክትዕዘብ እንከለኻ፣ ቐሊል መፍትሒ እናሃለዎ ብሰንኪ ናትካ ስንፍና ይፍጸም ከም ዘሎ ስለ ዝስወጠካ ንኽትጻወሮ ዓቕሚ ክሳብ ትስእን’ዩ ዘጉህየካ።
ኣብ’ቲ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ዝዓጠቕና ተቓለስቲ ዝነበርናሉ እዋን፣ ምእንቲ መቓልስትና በጃ ክንሓልፍ ድሕር ዘይንብል፣ ኣብ’ቲ ዝጸንከረን ዝመረረን ኩንታት ከይተረፈ ሬሳ ስውኣት ብጾትና ኣብ ኢድ ጸላኢ ንኸይወድቕ መስዋእቲ ንኸፍል መኽበርቲ ብጾትና ኢና ኔርና። ኣብ’ቲ ድቕድቕ ጸልማት ዘጎልቦቦ መረርቲ እዋናት ንብጾትና ዘይጠለምና ተቓለስቲ፣ ጸሓይ ናጽነት ምስ ኣብረቕና ግን ሃገራዊ ሓላፍነትና ረጥሪጥና ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ስለ ዘዕነና፣ እቲ ኩቱር ምትሕልላይ፣ ብደም ዝተጠምረ ብጻይነትን መግለጺ ኣልቦ ፍቕሪ ሓድሕድን ጸሓይ ከም ዝውቕዖ ኣውሊ ሃፊፉ ከም ዝተርፍ ጌርናዮ። ነቶም ኣብ ውዑይን ኣብ ዝሑልን ኩነታት ምሳና ዝምርሹን ዝጎዩን ዝነበሩ ኣካላቶም ከፊሎም ዝሰንከሉ ብጾትና ድራር ጥይትና ንኽኾኑ ፈሪድናዮም። ነቶም ምእንቲ መሰልና ደው ዝበሉን ዝተጣበቑን መቓልስትና ምእንታና እናተገፍዑን እናተኣስሩን ኣብ ነብሰይ ኣይትምጽኣኒ ኢልና ከነጽቅጥ ተራኢና።
ከም’ቲ ስንኩላን ብጾት ዝገለጽዎ፣ ብሰንኪ ዕላማ ቃልስና ከይወቓዕና ሃገራዊ ሓላፍነትና ምውራድናን ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ምዕናውናን፣ ፍርሕን ምጅጃውን ምስኡ ዝተሓሓዝ ባህርያትን ብመሰረቱ ባህሪ ኤርትራውያን ዘይክንሰን ባህርና ባህሪ ተጋደልቲ ጌርናየን ጸኒሕና ኢና። እንበር ኣብ ዘበነ ገድልና ደኣ ተጋዳላይ፣ ንትብዓት ብትብዓት የወዳድር፣ ንቖራጽነት ብቖራጽነት ይመዝን፣ ንቕያ ብቕያ ይረትዕ፣ ንጅግንነት ሓለፋ እንድዩ ዝደልየሉ ኔሩ። ሽዕኡ ንተጋዳላይ ፍርህን ምጅጃውን ካብ ርሑቕ ብጽንጽንታ ዝሰምዐን ኣመና ዘስደምምኦ ባህርያት ፍሉያት ሰባት ኢየን ኔረን። ‘እገሌ ብጻይና ደኣ ኣብ ከምዚኣ ኩነታት ፈሪሑ እንበር ኢሎሞ፣’ ዝብል ዕላል እንተ ሰሚዑ ተገሪሙ፣ ‘እንታይ’ዩ ፍርሒ ኢልካ ዘረባ’ኸ ተጋዳላይ’ዶ ይፈርሕ’ዩ’ ይብል ኔሩ። ፈርሒ ኣብ ኩሉ ሰብ ዝርአ ባህሪ ዘይኮነ ንገለ ኤርትራዊ ደም ዘይብሎም ሰባት ዘጓንፎም ጸገም ጌሩ’ዩ ዝወስዶ ኔሩ። ሰማይ ሓዊ እናተፈአት፣ መሬት መጋርያ እቶን ተቐይራ ከላ፣ ተጋዳላይ ንቕድሚት ናብ’ቲ ሞት መመሪጹ ዕሸላት ዝምንዝዓሉ መካነ መስዋእቲ ተወርዊሩ ይድቕደቕ እንበር፣ ፍርሒ ኣጃጂዎ ሰገጥ ኣይብልን። ከም ገለ ኩነታት ገዲድዎ ኣብ ኢድ ጸላኢ ወዲቑ እንተ ተማሪኹ፣ ክሩንኩሪት ተኣሲሩ ኣፈሙዝ ጠበንጃ ኣብ ግንባሩ ተተኺሉሉ ከሎ፣ ብኩቱር ትብዓት ነቶም ዝማረኽዎ ይጸርፍን ምራቑ እናተፈአ የስተናዕቕን እንበር ጃጂዩ መሽከንከን ዝብል ተጋዳላይ ኣብ ታሪኽ ተሰሚዑ ኣይፈልጥን።
እዚ ቆራጽነትን ትብዓትን እዚ ኣብ’ቲ ምእንቲ ናጽነት ሃገሩን ሓርነት ህዝቡን ኣብ ጎድኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ውጹዓት ዝተሰለፈ ተጋዳላይ ጥራይ ዘይኮነ፣ ዋላ’ውን እብ’ቲ ምስ ጸላኢ ወጊኑ ዝዋጋእ ዝነበረ ኤርትራዊ ዝርአ ባህሪ’ዩ ኔሩ። ምስ ጸላኢ ኣብ ዝግበር ዝነበረ ግጥማት እቶም ዓሳክር ጸላኢ ኤርትራውያን ወይ ከኣ ኤርትራዊ ዝመርሖም ወተሃደራት እንተ ኾይኖም እቲ ውግእ ፈታንን ሓያልን ይኸውን ከም ዝነበረ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ኣብ ኩናት ካብ ወትሃደራት ጸላኢ ዘጋጥመና ዝነበረ ተጻብኦ፣ እቲ ኣዝዩ ዝሓየለን ፍሉይን እቲ ካብ ኮማንድስን ፖሊስ ደቂ ሃገርን፣ ካብ ቀኝን ምልሻ ስርናይን ዘጓንፈና ዝነበረ መኸተ ምንባሩ ኣይንዝንግዖን ኢና።
ኣብ’ቲ ሃገራዊ ሓላፍነት ጼርና ንጓዓዘሉ ዝነበረ ጉዕዞ ገድሊ፣ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝፍጸም ነገር ከም ብሌን ዓይንና ንከታተሎ፣ በብውልቅና ዕላማታት ቃልስና ከነረድእ ንዘይነቕሑ ከነንቅሕ ከይትሓለልና ንጽዕር፣ ግብርናን ኣፍናን ኣስሚርና ምእንቲ ቃልሲ ንናጽነት ንጉስጉስ፣ ገድልና ንኽዕወት ልዕሊ ዓቕምና ንሃልኽ ኔርና። ድሕሪ ናጽነት ግን ብዛዕባ እቲ ተሪፉና ዘሎ ዕማም ምህናጽ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ቅዋማዊ ስርዓት ክንዲ ንሰርሕን ንጉስጉስን ካብ እዋናዊ ሕቶ ቃልሲ ንሓርነት ሃዲምና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ደርቢና፣ ኣብ እንታይ ገደሰኒ ተዓቑብና፣ ዕላማታት ቃልስና ከነዕኑ ጸኒሕና ኢና። ከም’ቲ ስንኩላን ብጾት ዝገለጽዎ እቲ ብኣና ብተጋደልቲ ዝተፈጸመ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ገበን፣ ነቲ ካብ ወለዶታት እናተሰጋገረ ዝመጸ መንፈስ ቃልስን ቃልሲ ንሓርነትን፣ ናብ ድሕረና ዘለው ወለዶ ከነሰጋግሮ ብዘይምጽዓርናን መስርዕ ጉዕዞ ቃልሲ ምብታኽናን ኢዩ። ብሰንኪ እዚ ጥልመት እዚ ኣብ ልዕሊ ሃገርናን በጅኣ ዝተኸፍሉ ሰምእታትን፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ተቓለስቲ ክኾኑ ዝግብኦም ወለዶን ከቢድ ገበን ፈጺምና ኢና።
ሓደ ዜጋ ጅግንነት ክስርሕን ብትብዓት ክቃለስን ብጽንዓት ክጻወርን ሓይሊ ዝረክብ፣ ዕላማ ምስ ዝህልዎ ጥራይ’ዩ ስለ ዝኾነ፣ ነዚ ዕላማ ገድልና ዘየውረስናዮ ወለዶ ከም’ቲ ዝግብኦ ኣብ ኣብ ዕላምኡ ጸኒዑ፣ ተቢዑ ምእንቲ መሰሉን መሰል ህዝቡን ክቃለስ ክንጽበዮ ኣይግባእን። እዚ ወለዶ እዚ ብቑዕ ሃገራዊ ዕላማ ዘይብሉ ወለዶ ክኸውን ፈሪድናዮ ኢና። ሕማም ደሓር ናይ’ቲ ንሕና ኣብ ልዕልኡ ዘውረድናዮ በደል፣ ኣብ’ቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኮንካ ክገበር ዝፍተን ዘሎ ቃልሲ ንድሕነት ሃገር፣ ከም ኤርትራውያን ተቓለስቲ መጠን ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪሞም፣ ውሁዳትን ንቑሓትን ኮይኖም ቀዳምነታቶም ኣለልዮም ብሓድነት ተጸዋዊሮምን ተወፍዮምን ክቃለሱ ኣይረኣዩን። ምስ እኹል ዓቕምኻን ብቕዓትካን ከለኻ፣ ሓላፍነት ህዝብኻ ተሰኪምካ፣ ንነብስኻ ከም መሪሕ ተቓላሳይ ሓሲብካ፣ ጸገምካን ጸገም ህዝብኻን ባዕልኻ ክንዲ ትፈትሕ፣ ካብ ቀንዲ ሕቶኻን ሕቶ ህዝብኻ ብመንፈስ ሃዲምካ ወይ ብኣካል ተሰዲድካ ጥኒን ክትብል ምንባርን ጸገመይ ዘይፈትሑለይ ኢልካ ንኻልኦት ክትውንጅል ምፍታንን ኣብ ብዙሓት ዝርአ ባህሪ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ከኣ ካባና ካብ ኣያታቶም ዝወረስዎ ናይ ድሕሪ ናጽነት ውርሻ ኢዩ። እቲ ካብ ጉዕዞ ገድልና ዝወረሶዎ ጅግንነት ደኣ ኣብ’ቲ ብዶብ ተሳቢቡ ዝተወልዐ ኩናት ሰልስተ ዓመታት ብግብሪ ከመስክርዎ ርኢና እንዲና። እቲ ዝገርም ዋላ ነቲ ቃልሲ ዝበሃል ኣምር ከይተረፈ ብተመኩሮ ተቓለስቲ ኤርትራውያን ግብእ ትርጉሙን ሚዛኑን ክህብዎ ኣይረኣዩን። ሓደ ተቓላሳይ ወለዶ ካብኡ ንላዕሊ ተቓላሳይ ወለዶ ከፍሪ እንተ ዘይክኢሉ እቲ በደል ናቱ ስለ ዝኸውን፣ ሕጂ’ውን እቲ በደል ናቶም ዘይኮነ ናትና ናይ’ቶም ኣብነት ክንኮኖምን ተቓለስቲ ክንቅይሮምን ዝግበኣና ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ኣዕኒና ሃገራዊ ሓላፍነትና ዝደርበና ተጋደልቲ ኢዩ።
ከም’ቲ ኣብ መልእኽቲ ስንኩላን ብጾትና፣ ብፍርሂ በድቢዱ ዝደንዘዘ ሕልናና ቀቢርና ኤርትራ ንመንእሰያት ደቃ ገሃነም ከም ትኸውን ጌርና ኣባዲምናያ ኢሎም ዝገለጽዎ፣ ኣብ ልዕሊ እዚ ወናኒ ናጽነቱ ክኸውን ዝግብኦ ወለዶ ዝፈጸምናዮ ገበን ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። እቲ ኤርትራውያን ዜጋታትና ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ጉዕዞ ስደትን ዝረኽብዎ ዘለው ኣደራዕ ብስንክና ዝወረዶም ምኻኑ ኣይንስሕቶን። ንሕና ተጋደልቲ ናይ ምቅላስ መንፈስና ዓቂብና ሃገራዊ ሓላፍነትና እንተ ንስከምን ኣብ ዕላማና እንተ ንጸንዕን፣ ንኹልና ዋሕስ ክኸውን ዝግብኦ ብድምጺ ህዝቢ ዝመራሕ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ብሃገራዊ ቅዋም ዝመሓደር ህዝባዊ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምተኸልና ደኣ እንበር፣ ብውልቀ ድልየት ግለ-ሰብ ዝናወጽ መንግስቲ ረኪዕና ክንሳቐ ኣይምነበርናን። እቲ ንህዝብናን ሃገርናን ኣብ ታኼላ ዝሸመመ ምስ ኢትዮጵያ ዘጓነፈና ናይ ዶብ ኩናት’ውን ኣይመጋጠመናን። ምናልባት ከም ገለ እንተ ዘጋጥም’ውን ብውሕሉል ኣገባብ ሃገራዊ ረብሓና ብዝሕሉ መገዲ ምተፈትሐ። ውጽኢቱ ከኣ ከም’ዚ ኣይምኾነን። ንመትከላት ቃልስና ቐዳምነት እንተ ንህብ፣ ህዝብና ብድኽነትን ባርነትን ኣይምተዋረደን፣ መንእሰያትና ናብ ስደት ኣይምተበታተኑን፣ መጻወቲ ደላሎ ኣይምኾኑን፣ ኣብ ሳህራን ሲናይን ኣይምጸነቱን፣ ድራር ዓሳ ማእከላይ ባሕሪ ክኾኑ ኣይምተፈርዱን። ክብረት ኤርትራዊ ዜግነት’ውን ከም’ዚ ኢሉ ባይታ ኣይምዘበጠን። ተጋደልቲ ኮይንና ሃገራዊ ሓላፍነት ስለ ዘይተሰከምና፣ ሓላፍነት ደቅናን ነብስናን ክንስከም’ውን ብቑዓት ክንከውን ኣይከኣልናን። ብሰንኩ ከኣ ደቅናን ደቂ ስውኣት ብጾትናን ቀንዲ ግዳይ እዚ ህልቂት ኮይኖም ኣለዉ።
ንሕና ነዚ መልእኽቲ ንልእኽ ዘለና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፣ ተቓለስቲ ምኻንና ንነብስና ኣእሚንና ዳግም ናይ ቃልሲ መንፈስና ነሐድስ ዘለና ተጋደልቲ ኢና። ተቓላሳይ ንዕላምኡ ኣጉሊሑ ንጸላኢኡ ከኣ ኣመና ኣቆናጺቡን ኣድቂቑን ዘርኢ ሓይሊ’ዩ ዝውንን። ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስና ንዓሳክር ጸላኢ ኣነኣኢስናን ኣቆናጺብናን ጾትኦም ቀይርናን ክንጽውዖም ከለና ልዕልና፣ ጸብለልትነትን ንዕቐትን ዝስመዓና ዝነበረ፣ ኣብ’ዚ ተቓለስቲ ኮይንና ንልእኮ ዘለና መልእኽቲ፣ ነቲ ሃገርና ዘጥፍእ ዘሎ ብኹሉ ነገሩ ንንዕቆን ንጽየፎን ስራሕ ሰብኡትን ጀጋኑን ዘይምልከቶ ጸላኢናን ጸላኢ ህዝብናን በቲ ዝግባእ ኣጸዋውዓ፣ ነታ ትምልከቶ ጥብቆ ስም ኣሰኒና ክንጽውዕ ግቡእ ኮይኑ ረኺብናዮ ኣለና።
ከም’ዚ ደጋጊምና ንገልጾ ዘለና ሃገር ናጻ ምስ ኮነት፣ ንሕና ተጋደልቲ ዕላማና ገድልና ከይዛዘምና ናይ ምግዳል መንፈስና ኣዕኒና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ኣውሪድና ተራ ሰባት ክንከውን ኢና ፈቲንና። ኢሳያስ ከኣ ነዚ ኩነታት መዝሚዛ በይና ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከመት ተቓላሳይ ኮይና ክትረአ ጀሚራ። ኣብ ጉዕዞ ገድልና ከም ንዝክሮ፣ ኢሳያስ ከም ወኻርያ ትሕሱን ትፈሱን ተላኽዕን ትተናኾልን እንበር ታሪኽ ጅግንነት ክትሰርሕ ርኢናያ ኣይንፈልጥን። ከም’ቲ ስንኩላን ብጾትና ዝገለጽዎ፣ ኢሳያስ ታሪኽ ሽርሕን ተንኮልን ታሪኽ ምትላልን ምድንጋርን እንበር ታሪኽ ጅግንነት ዝብሃል የብላን። ኣብ መስርሕ ብረታዊ ቃልስና ኩሉ ተጋዳላይ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪሙ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ወኒኑ ይቃለስ ስለ ዝነበረ፣ ንገዛእ ርእሱን ንውድቡን ክመርሕ ዘኽእሎ ብቕዓት ኣጥርዩ ኔሩ’ዩ። ሰውራና ብንጹር ፖለቲካዊ ዕላማታት ቃልሲ ከም ዝምርሽ ዝገበሩ፣ ንሓፋሽ ህዝብና ኣብ መሳርዕ ሰውራ ንኽስለፍ ዘላዓዓሉን ዝወደቡን፣ ነቒሖም ዘንቁሑ፣ ካብ መሃይም ዓዃይ ናብ ብሱል ካድር ዝቕይሩ፣ ምኩራት ናይ ፖለቲካ መምሃራን፣ ሰብ በላሕቲ ኣእምሮ ተቓለስቲ ፈርዮምልና ኔሮም ኢዮም። ኣብ ወተሃደራዊ ኩነታት፣ ተዋጊኦም ዘዋግኡ፣ ንውግእ ከም ጻዕዳ ኢዶም ዝፈልጥዋ፣ ፈጠርትን ሃንደስትን ቅዲ-ኩናት፣ ክኢላታት ጥበብ ውግእ፣ ምስጥር ጸልኢ ዝቐላልዑ መርመርቲ ስልያ፣ ምዑታት መምሃራን ትብዓትን ቆራጽነትን፣ ውፉያት ለገስቲ ብጻይነትን ሓልዮትን፣ ዝኾኑ ተቓለስቲ ብጾት’ውን ኔሮምና ኢዮም። ንተጋዳላይ ብፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ቃልሲ ከም ዝነቅሕ፣ ኣብ ወትሃደራዊ ኩነታት ተሳሒሉ ከም ዝበልሕ ዝገበሩ፣ በዛ ወኻርያ ኢሳያስ ቅድሚ ናጽነት ብቓጻ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ኣብ ማሕዩር ከም ዝቕዘፉ ኮይኖም ኢዮም። ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኢሳያስ ብምትንዃል ዝዓናቐፈቶ እንበር፣ ንሳ ዝፈጠረቶ ወይ ዝመርሓቶ ንቓልሲ ዘርብሕ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ይኹን ወተሃደራዊ ኩነታት ፍጹም የለን። ኢሳያስ ዝመረሐቶ ውግእ ኣይረኣናን። ንሳ ዘንቅሓቶ ተጋዳላይ’ውን የለን። ታሪኽ ቃልሲ እዛ ወኻርያ፣ እታ ጀጋኑ ብገርሆም ከለው ዝሓዘታ ስልጣን ንኽትሕሉ፣ ንጽህንኦም መዝሚዛ ጽልኢ እናሳወረት ነንሓድሕዶም ከም ዝብኣሱን ከም ዝናቖቱ ምግባር’ዩ ኔሩ።
ቃልስና ኢሳያስ ዝመርሐቶ ቃልሲ እንተ ዝነብር፣ ከም’ቲ ብውልቀ ውሳኔኣ ካብ 1998 ክሳዕ 2000 ዓ.ም ዝተኻየደ ህላወ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘውደቐ ኩናት፣ ከምኡ’ውን ከም’ዚ ካብ 2001 ዓ.ም. ክሳዕ ሕጂ ብሃሳሰ ለባም ንጓዕዞ ዘለና ዘስካሕክሕ ናይ ጥፍኣትን ህልቂትን ምብትታንን ጉዕዞ ምኾነ ኔሩ። ኢሳያስ ናይቶም ኣብ አእዋኑ ብስውር ዝቐንጸለቶም ምዑታት ተቓለስቲ ስም እናቐጠፈት፣ ብድሕሪ ኩሉ ዝፍጸም ዓወታት ንሳ ከም ዘላ ከተምስል ብባዶ ሰለስተ ስማ እናዕበየት፣ ተመጻዲቓ ታሪኽ እናተለቅሐት፣ ወኻርያ ክንሳ ፋረ ኣንበሳ ሰሪቓ ኣንበሳ መሲላ ክትረአ ትጽዕር ወሽላኽ ምኻና ንዝበዛሕና ተጋደልቲ ዋግዋጎ ኣይኮነን። ሰራሕቲ ቅያን ተኣምራትን ብረታዊ ገድልና እንበኣር ውፉይ ተጋዳላይን ምዑታት መራሕቱን ሓፋሽ ህዝብናን ደኣ እንበር እዛ ወኻርያ ኣይኮነትን።
ሳላ ጀጋኑ ደቂ ህዝቢ ዝሰርሕዎ ታሪኽ፣ ከም ኢሳያስ ብህዝቡ ተቐባልነት ዝረኸበን ድላዩ ክገብር ዕድል ዝተዋህቦን መራሒ ኣይነበረን። ህዝቢ ከም መድሓኒኡን መውጽኢ ሓርነቱን እናኣመነላ፣ ነቲ ዝረኸበቶ ዕድል ተጠቂማ ንዝፈጸመቶ ገበን ኣንጺሃ፣ ንመዋእል ስማ ዘጸውዕ ታሪኽ ክንዲ ትሰርሕ፣ እቲ ወኻርያዊ ባህርያታ ስለ ዘየፍቅደላ፣ ነቲ ኩሉ ዝተዋህባ ዕድል ነጺጋ፣ ታሪኽ ደቂ ህዝቢ ከተዕኑን ህዝቢ ናብ ጥፍኣት ገጹ ከም ዘምርሕ ክትገብርን ትጽዕር ኣላ። ንሓደ ጅግና ህዝቢ ሓደ ወሽላኽን ኣምሰሉን መራሒ’ዩ ንግዚኡ ዝጻወተሉ። ኢሳያስ ከኣ ካብ ቅድሚ ናጽነት ጀሚራ ክሳዕ ሕጂ፣ ነቲ ንጹህ እምነት ኤርትራዊ መዝሚዛ፣ ኣብ’ቲ ኣብ ናጽነት ሃገሩን ስውኣቱን ዘለዎ ክብረት ተኸዊላ፣ ተጋዳላይ ምስ ህዝቢ፣ ተጋዳላይ ምስ ተጋዳላይ፣ ተጋዳላይ ምስ ዋርሳይ፣ ህዝቢ ምስ ህዝብን ምስ ጎረባብቱን፣ ኣውራጃ ምስ ኣውራጃ፣ ብሄር ምስ ብሄር፣ ሓንቲ ሃይማኖት ምስ ገዛእ ርእሳን ምስ ካልእ ሃይማኖትን እናናቖተትን እናበኣሰትን ኢያ ዕድመ ስልጣና ከተናውሕ ጸኒሓ።
ኢሳያስ ነቲ ኣእላፋት ምሩጻት ብጾትና ዝተሰውእሉ መትከላት ውድብ ከዲዓ፣ ቁጠባ ውድብ ዘሚታ፣ ንውድብ ህዝባዊ ግንባር ናይ ውልቃ ትካል እናገበረቶ፣ ሓደ ተቓላሳይ ስለ ዘይነበረና ብጩቕ ዝብል ሰብ ክርከብ ኣይተኻእለን። እስከ ንነብስና ንሕተት፣ ኣየናይ ተጋዳላይ ኢዩ ዕላማ ህዝባዊ ግንባር መኣስ ከም ዝትግበርን ውድባዊ ጉባኤ መኣስ ከም ዝካየድን ክግምት ዝፍትን? ቁጠባ ውድብ ክንደይ ከም ዝበጽሕ ዝፈልጥ’ከ ኣለና ድዩ? መጻኢ ዕድል ውድብ ህዝባዊ ግንባር ይኹን ህዝቢ ኤርትራ ክንበ ዝፍትን እኳ ዘይብልና? ኢሳያስ ንኹሉ ከም ድሌታ’ያ ትጻወተሉ ዘላ። እዚ ኸኣ ንሳ ስለ ዝበርተዐትን ስለ ዝሓየለትን ዘይኮነ ንሕና እቶም ሃገራዊ ሓላፍነት ክንስከም ዝግበኣና ተጋደልቲ ስለ ዝሰነፍናን ስለ ዝሓመቕናን ዝፍጸም ዘሎ ጉዳይ ኢዩ። ንምኻኑ ህዝብናን ነብስናን ብድኽነትን ድሕረት ንሳቐየሉ፣ ዜጋታትና ብዘይፍትሒ ኣብ ማእሰርቲ ዝበልዩሉን ዝቕዘፍሉን፣ ስድራ-ቤታት ግዳይ ስደትን ምብትታን ዝኾናሉ፣ መንእሰያት ፈቐድኡ ዘሃልቅሉ፣ ሃገርና ትዓንወሉን ትባድመሉ ዘላ፣ ንምንታይ ምኽንያት’ዩ ኢልና’ዶ ንሓስብ? እዚ ኹሉ ንኸፍሎ ዘለና ዋጋ፣ ዕድመ ስልጣን ኢሳያስ ንኽናዋሕ፣ እዛ ወኻርያ ኣብ ስልጣን ንኽትጸንሕ ተባሂሉ’ዩ፣ ካልእ ምኽንያት እኮ የብሉን። ስልጣን ውልቀ-ሰብ ምእንቲ ክሕሎ ሃገር ብምልእታ ከነጥፍእ ከላስ እንታይ ክብሃል ይከኣል?
ከምቲ ስንኩላን ብጾትና ዝገለጽዎ ኤርትራ ብኣና ብተጋደልቲ ትምራሕ ስለዘላ፣ ናይ’ዚ ኩሉ ወዲቓቶ ዘላ ውድቀት ተሐተቲ ንሕና ኢና። ከነልምዓን ከነጥፍኣን ንኽእል ከኣ ንሕና ባዕልና ኢና። ንሕና ተጋደልቲ ዘበላሸናያ ሃገር ንሕና ጥራይ ኢና ክንውድና ዕድል ዘለና። ንኻልኦት ዜጋታትና ባይታ ስለ ዘይፈጠርና ንሕና ዘዕነናያ ሃገር ካልኦት ክዐርዩልና ኣይክእሉን ኢዩም። ኩሉ ሲቪላውን ጽፍሕታት መንግስቲ፣ ከምኡ’ውን ኩሉ እቲ ቀንዲ መሪሕ ኣድማዒ ለውጢ ክኸውን ዝኽእል ወትሃደራዊ ጽፍሕታት፣ ምክልኻል ሃገር፣ ሃገርዊ ጸጥታ፣ ኩለን ዓይነታት ስልያዊ ምንቅስቓሳትን ፖሊስን ኣብ ትሕቲ ምምሕዳርና ምምሕዳር ተጋደልቲ ኢዩ ዘሎ። ኢሳያስ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ዝበቕዐት’ውን ሳላና ሳላ ተጋደልቲ ኢያ። እዛ ወኻርያ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝጸንሐትሉ ግዜ ግን ኩነታት እዛ ሃገር ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ስለዘሎ፣ ሕጂ ኣብ’ዛ ግዜ ነዛ ወኻርያ ካብ ስልጣን ገሊፍና ንህዝብናን ሃገርናን ካብ ጥፍኣት እንተ ዘየድሒናዮ፣ ምስ’ዚ ዝኸይድ ዘሎ ናህሪ ስደት ኣብ ኤርትራ ዝተርፍ ኤርትራዊ ዜጋ ፈጺሙ ኣይክርከብን ኢዩ። ኤርትራ እታ ናጻን ዘልኣለማዊትን ንኽትከውን ወለዶታት ዝበሃግዋ፣ ኣሽሓት ዕሸላት ዝተበጀውላ ሃገር፣ ህዝቢ ዘይብላ በዱ መሬት ኮይና መጻወቲ ጸላእታ ክትከውን ምኻና ማንም ዝንበዮ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ’ዚ እዋን ወርሓዊ ዳርጋ 5,000 ኤርትራውያን ሃገሮም ገዲፉም ይስደዱ ኣልው። ካብ ህጽናት ክሳብ ደቂ ተስዓ ዓመት ዝዕድመኦም ኣሽሓት ዜጋታትና ኣብ መዓስከራት ስደኛታት ኢትዮጵያ ተመጽወቲ ኮይኖም ብትካቦ ይነብሩ ኣለዉ። ካብ’ዚኦም ከባቢ 10,000 ኣላይ ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት ኮይኖም ብደላሎ እናተሸጡ ኩሊቶም ናብ ዕዳጋ ይወርድ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለው ህጻናት’ውን ዝበዝሑ ብሰንኪ ስደትን ውጽኢት ስደትን ሓደ ወይ ክልቲኦም ካብ ወለዶም ስኢኖም ኣብ ዝኽትምና ይነብሩ ኣለው። ኤርትራ እታ መሰረት ሓንቲ ሃገር ዝኾነት ስድራ-ቤት ትባታተነላ ህጻናታ ዝዝኽትሙላ፣ ልሳኖም ዘየጽረዩ ቆልዑ ከይተወልዱ ናብ ስደት ዘማዕድውላን ግዳያት ስደት ዝኾኑላን ሃገር ጌርናያ ኣለና። ብሰንክና መንእሰያት ኤርትራ ጸኒቶም፣ ኣረጋውያንን ስድራ ስውኣትን ኣላይ ስኢኖም፣ ዓድታትና ባዲመን፣ ሬሳ ዘልዕሎ ስኢኑ ኣቕሽሽቲ መስቀሎም ገዲፎም ሬሳ ክጾሩ ንዕዘበሉ እዋን በጺሑ ኣሎ። ኤርትራ ሕጂ ካብ መንጋጋ ኣዛ ወኻርያ እንተ ዘየናጊፍናያ ነበር ኮይና ክትተርፍ’ያ።
እዛ ኮይንዋ ኣብ ዕብዳን ተሸሚማ ንጅግንነት ህዝቢ ኤርትራ ንዒቓ ብስቕታ ተጋዳላይ ሻዲና ዘላ ኢሳያስ ወኻርያ፣ ህዝቢ ኤርትራ ዝመስል ምሩጽ ህዝቢ ኣጥፊኣ ሓወልቲ ጅግንነታ ኣብ ልዕሊ እታ ትሓልማ ዑና ኤርትራ ክትተክል ዓቅማ ዘፍቅዶ ኩሉ ትጽዕር ከም ዘላ ክንዕዘባ ጸኒሕና ኢና። ዓርሞሹሽ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ርእሰ-ሓያላን ደገፍቶም፣ ዓሳ ከተጽንት ባሕሪ ኣንጽፍ እናበሉ ህላወ ህብዝና ኣብ ሓደጋ ከእትውዎ ዘይከኣሉ፣ እዛ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ተገልግል ኢያ ኢልና ጽዖት ክሳብ ዝወጻና ከም ኣርዑት ሓንጊርናያ ዝኣተና ኢሳያስ ግን ኣብ ሓደገኛ ደረጃ ኣብጺሓቶ ትርከብ ኣላ። ንሕና ናይ ቃልሲ መንፈስና ስለ ዘዕነና፣ ጀጋኑን ተባዓትን ክንስና፣ ካብ ወኻርያ ፈሪሖም ሪሞም ዘጥፍኡ ዘለው ዓሌት ኣናብስ መሲልና፣ ካብ ፈራሕ ፈሪሕና ታሪኽና ክንጽይቕን ህላወ ህዝብና ኣብ ሓደጋ ከነውድቕን ፈቒድና ጸኒሕና ኢና። ሕጂ ግን ይኣክል ንብለሉ ግዜ በጺሑ ኣሎ።
ሳላ ኣብ ስደት ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ ደቂ ሃገር፣ ኢሳያስን መሰልታን ብገበን ጸረ-ሰብኣዊ መሰላት ኣብ መጋባእያ ፍርዲ ሕቡራት መንግስታት ንኽቐርቡ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ። እዚ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት ክድፍኣሉን ክምጎስን ዘለዎ ኢዩ። እንተኾነ ገለ ገበነኛታት ምኻኖም ብቤት ፍርዲ ሕቡራት መንግስታት ዝተበየነሎም መራሕቲ፣ ሓንቲ ከይተተንከፉ ኣብ መንበር ስልጣኖም ኣራጢጦም ንህዝቦም እናሳቕዩ ክነብሩ ንዕዘብ ኣለና። ስለዚ እዚ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ምስ’ቲ ኢሳያስ ኣብ ሃገርና ትፍጸሞ ዘሎ ናህሪ ብርሰተ-ሰብን ብዶባዊ ምትኹታኽ ተመሳሚሱ ክልዓል ትሓልሞ ዘላ ናይ ህልቂት ውግእን ቅልጡፍ ፍታሕ ከምጽእ ትጽበዮ ኣይኮነን። ደለይቲ ፍትሒ በቲ ሒዞሞ ዘለው ኣገባብ ከይተሓለሉ ጻዕሮም ክቕጽሉ ንላቦ። ንሕና ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለና ተቓለስቲ ከም ተቓለስቲ ሕነ ህዝብና ባዕልና ክንፈዲ ደኣ እንበር፣ ካልኦት ስራሕ ገዛና ከካውንልና ክንጸበ ምስ ክብርና ዝኸይድ ከም ዘይኮነ ነስተውዕል። ካልእ ’ውን ምስ እዚ ኢሳያስ ንዕቐትን ጽልእን ሳዕሪርዋ ክትፍጽሞ ትሓስብ ዘላ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ናይ ውግእ ታኼላ ሸሚምካ ንሓዋሩ ከም ዝጠፍኡ ምግባር ዝብል ሓደገኛ ውጥን፣ ንሃገርናን ህዝብናን ምእንቲ ከነድሕን ምስ ግዜ ክንጓየ ከም ዘለና ክንስሕቶ ኣይግበኣን።
ነዚ ክብር ህዝብና ህዝቢ ኤርትራ መጻወቲ እዛ ወኻርያ እሳያስ ጌርና ወግዕን ክብረትን ዘይብሉ ሕሱር ህዝቢ ኮይኑ ንኽጸንት፣ ነቲ ክቡር ኤርትራዊ ዜግነት ከኣ ንኹሉ ግዜ፣ ንሕጅን ንመጻእን ብጎረባብቱን ብዓለምን ዝረኸሰ ዜግነት ኮይኑ ንኽነዓቕ ፈሪድናዮ ጸኒሕና ኢና። ንሕና ተጋደልቲ ሃገራዊ ሓላፍነትና ተሰኪምና ናይ ምቅላስ መንፈስና እንተ ደኣ ኣሐዲስና ከም ቀደምና ሰራሕቲ ቅያ ከም ምኻንና ነመስክረሉን፣ ነዚ ዝበደልናዮ ህዝቢ ንኽሕሰሉን እዋን ሕጂ ምኻኑ ክበርሃልና ኢዩ። ከም’ቲ ስንኩልን ብጾትና ዝገለጽዎ፣ ሕጂ ኢና ካብ ‘ኣነ እንታይ ገደሰኒ’ ዝብል ናይ ስኑፋትን ቦጅባጃትን መሕብኢ ወጺእና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ተሰኪምና ናብ ኤርትራውነትና ንምለሰሉን ምስ ታሪኽና ተዓሪቕና ኤርትራዊ ትምክሕትናን ሓቦንና ነሐድሰሉን። እቲ ኣብ ጉዕዞ ቃልስና ዝሰራሕናዮ ታሪኽ እዚ ሕጂ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ክቡር ንኽኸውን፣ እዛ ሕጂ ዘላ ኤርትራ ተሓፊራ ንኽትነብር ዝተሰርሐ ታሪኽ ስለ ዝኾነ፣ እዛ ሕጂ ዘላ ኤርትራ’ያ ነቲ ዘሕለፍናዮ ጉዕዞ ትገልጾ። ታሪኽ ጅግንነትና ነባሪ ምእንቲ ክኸውን ሕጂ ንኤርትራ ነባሪትን ክብርትን ክንገብራ ክንቃለስ ኣለና።
እቲ ኤርትራ ሃገርና ብሰንኪ ንሓንቲ ወሽላኽ ወኻርያ ሃገራዊ ሓላፍነትና ኣረኪብና፣ ፈሪሕናን ጃጂናን ዝተበደለቶን ዝተዳህከቶን ናብ ረብሓኣ እንቕይረሉ እዋን ሕጂ ኢዩ። ብሰንኪ ናትና ሃገራዊ ሓላፍነት ዘይምስካም ዘጋጠመ ተሳዓርነትን እዛ ጨካን ወኻርያ ዝፈጠረቶ ስርዓተ ምልክን፣ ኩሎም እቶም ኣብ ሸላታትን ኮንቴነራትን ኣብያተ ማእሰርቲ ብዘይፍትሒ ተሓይሮም ዝሳቐዩን ዝቕዘፉን ዘለዉ፣ ከምኡ’ውን ኩሎም እቶም ኣብ ውሽጢ ዶባትን ኪኖ ዶባትን ሃገርና ኣብ ጉዕዞ ስደት ዝሃልቑ ዘለው ዜጋታትና፣ ሰማእታት ደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኮይኖም ከም ዝዝከሩ ክንገብር ኣለና። ብሳላ ንሶም ንሰብኣዊ መሰልን ሓርነትን ዝኸፈልዎ ዋጋ ኣብ ኤርትራ ዝለዓለ ክብሪ ክወሃቦ ዘለዎ መሰልን ሓርነትን ዜጋታት ክኸውን ከም ዘለዎ ውሕስነት ክንከውን ኢና። ኤርትራ እቲ ኩሉ ብስንክና ብሰንኪ ተጋደልቲ ዝኸሰረቶ ምእንቲ ክትከሓስ፣ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መራሕትና መሪጽና ስልጣን ናብ ህዝቢ ነሰጋገርሉ ባይታ ከነንጽፍን ዕላማ ቃልስና ኣብ ምዕራፉ ከነብጽሕን ኢና። ታሪኽ ውድብ ህዝባዊ ግንባር በቲ ክኾኖ ዝግብኦ ምእንቲ ክዛዘም’ውን ነዛ ወኻርያ ኢሳያስን ህበይ መማኽርታን ክሽኦም ጎቲቶም ኣብ መጋባእያ ፍርዲ ሓፋሽ ከም ዝቐርቡ ክግበር ኣለዎ። ስርዓተ ሕጊ ምስ ነገሰ፣ ከም ጉዕዞኦም ብዓወት ዝዛዘምና ተቓለስቲ መጠን፣ ካብ ናይ ታሪኽ ተሓታትነት ሓራ ኮይንና ሕልናና ምእንቲ ከነንጽህ፣ እቶም ብገበን ንሕተት ንህዝብና ይቕረታ ክንሓትትን ብዝፈጸምናዮ ገበን ዝግበኣና ፍርዲ ክንቅበል ንነብስና ድልውቲ ክሳብ ምግባራ ትብዓት ክንረክብን ሰማእታትና ብዝቐስንሉ ታሪኽና ክንዛዝምን ኢና።
ከም’ቲ ኩልና ንፈልጦ፣ “ተኾርሚኻ ሞት ኣሳፊሕኻ ሞት’ዩ” ብትብል ቀላል ጭርሖ ተቓለስቲ ተመሪሑ፣ ፍርሕን ምጅጃውን ኣወጊዱ፣ ዕልምኡ ክወቅዕ ብትብዓት ዝምርሽ ተቓላሳይ፣ ሓደ ክንሱ ክንድ ሽሕ’ዩ። ንሕና’ውን ካብ’ታ ንነብስና ‘ካብ ሕጂ ንደሓር ኣነ ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከምኩ ተቓላሳይ ኢየ፣’ ኢልና ናይ ቃልሲ መንፈስና ዘሐደስናላ ደቒቕ ጀሚርና፣ ኩሉ እቲ ተጻዒኑና ዝጸንሐ ፍርሒ፣ ምጥርጣርን ነብሰ-ንዕቐትን ቅንጥጥ ኢሉ ክእለየልናን ነብስ-ወከፍና ሓደን ክንድ ሽሕን ምኻንና ክኽሰተልናን ኢዩ። ሽዕኡ ነዚ ዘሎ ጸላም እዋን ሰጊርና፣ ድሕሪ ኢሳያስ ካብ ስልጣን ምግላፋ ንጓዓዞ ጉዕዞ ሰላምን ራህዋን፣ ፍትሕን ደሞክራስን፣ ስርዓተ ሕግን ቅዋምን ከነማዕዱ፣ ንኤርትራ ብዓይኒ ባዕዲ ዘይኮነስ ብዓይንና ክንጥምታ ክንበቅዕ ኢና። ተቓለስቲ ምኻንና ኣሚንና ንመንፈስና’ሞ ናብ’ቲ ናይ ቀደሙ ናብ ዘበን ቃልሲ ንምለሶ፣ ኤርትራ ሰማእታታ ቀሲኖም ዝድቅሱላ፣ ዝሓየሉን ዝበለጹን ተቓለስቲ ወለዶታት ዝተኻኽኡላ፣ ኣብ ሃገሮምን ኣብ ዓለምን ንጹር ኣሰሮም ገዲፎም ዝሓልፉ ዜጋታት ዝፈርዩላ፣ ናይ ኤርትራውያን ሃገር ክንገብራ ኣመና ቀሊል ምኻኑ ክንጽረልና ኢዩ። ሽዕኡ ኤርትራዊ ዜጋ ካብ ውሽጣውን ግዳማውን ጸላኢ ሓራ ኮይኑ፣ ብኽብረትን ብሰላምን ምእንቲ ክነብርን ተቓላሳይ ክኸውን ከም ዘለዎ ካብ ተመኩሮና ክመሃር’ዩ። ካብ ቃልሲ ተፈሊኻ ክትነብር ምፍታን ዕላማን ትርጉምን ዘይብሉ ምናምን ህይወት ምሕላፍ፣ ምስ ውኖኻ ኸለኻ ናብ ሬሳ ምቕያር ምኻኑ ክበርሃሉን ንቓልሲ ክሳብ ሕልፈተ ትንፋሱ ንኸፍቅራ ምስ ነብሱ ቃል ክኣቱን’ዩ። ከመይ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪሙ ናይ ቃልሲ መንፈስ ዝወነነ ተቓላሳይ፣ ቀዳማይ ተጠቃሚ ናይ’ቲ ወኒንዎ ዘሎ መንፈስ ቃልሲ ንሱ ባዕሉ ስለ ዝኸውን።
ሓርበኛታት ስንኩላን ብጾትና ንርእሶም ግዳይ ክንሶም ነቲ ኩሉ ኣብ ነብሶም ዝወረደ ግፍዕን ጥልመትን ንጎድኒ ገዲፎም፣ ንበደልና ከንጽሁ፣ ንዘይበደልዎ በደል ምእንታና ክብሉ ንህዝቢ ይቕረታ ምሕታቶም፣ ከምኡ’ውን ከም ናይ እዋን ሻዱሻይ ወራር ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ዝተረፈ ኣካላትና ከነወፊ ድልዋት ኣለና ምባሎምን፣ ናይ ቃልሲ መንፈስና ንኽሕደስን ሃገራዊ ሓላፍነትና ንኽንስከምን ትብዓት ኣስኒቖምና ኢዮም። ታሪኾም ከኣ ብኽብሪ ተዘኪሩ ክነብር’ዩ። ነዞም ሓርበኛታት ብጾትና እዛ ወኻርያ ኢሳያስ በቲ ዝዘርግሕዎ መንፈስ ኩሉ ኤርትራዊ ዘበራበረ መልእኽቲ ተሰናቢዳ፣ ኣባላት ጸጥታ ልኢኻ ክትጸናጸኖምን ክትስልዮምን ከም ዝወርሐት ተዓዚብናያ ኢና። ኣብ 1994 ዓ.ም ኢሳያስ ንስንኩላን ምስ ደፈረት ንመሰልና ከም ዝደፈረት ዘኪርና፣ ነብስ-ወከፍ ኤርትራዊ ዝያዳ ከኣ ነብስ-ወከፍ ተጋዳላይ ናይ እዞም ምእንቲ ናጽነት ሃገርና ኣካላቶም ዝሰኣኑ፣ ሕጂ’ውን ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ከቢድ ዋጋ ዝኸፍሉ ዘለው ስንኩላን ብጾትና ድሕንነት ምሕላው ሓላፍነቱ ምኻኑ ነዘኻኽር።
እዞም ምእንቲ ናጽነት ሃገርና ኣካለ ጎደሎ ኮይኖም ዝተረፉ ብጾት፣ ንድሕነት ሃገርናን ንሓርነት ህዝብናን ሕጂ’ውን ብትብዓት ክንውፈ ኢና እናበሉ፣ ንሕና እቶም ምሉእ ኣካላት ዘለና፣ ከነድምዕ ንኽእል ብጾቶም ትም ኢልና ሃገርናን ህዝብናን ለኪምና ክንጠፍእ ግቡር ወይ ንቡር ኣይኮነን። ብሰንኪ ሓንቲ ውልቀ-ሰብ ብሰንኪ ኢሳያስ ወኻርያ ኢያ ኤርትራ ትመስል ሃገር ትጠፍእ ዘላ። ኩልና ንነብስና ለዊጥና ንለውጢ ንበገስ። ነብስ-ወከፍና ሕልናና ነበራብር፣ ነብስ-ወከፍና ሓላፍነትና ንሰከም። ተቓለስቲ ኮይንና ኢና ሃገር ኣምጺእና’ሞ ተቓለስቲ ኮይንና ሃገር ነድሕን። ብትብዓት ሕጅ’ውን ኤርትራ ወይ ሞት!! ሕጂ’ውን ሓርነት ህዝብና ወይ ሞት!! ንበል። እዚ መልእኽቲ እዚ ንነብስ-ወከፍ ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ ንነብስ-ወከፍ ተጋዳላይ ዝመሓላለፍ ዘሎ መልእኽቲ’ዩ። 20 ሰነ ነብስ-ወከፍና ካብ ሃገራዊ ጥልመት ተመሊስና፣ መብጽዓ ሰማእታትና ነተግብረላ፣ ተቓለስቲ ምኻናን ነመስክረላ፣ ንሃገር ካብ ጥፍኣት ንህዝብና ካብ ህልቂት ከነድሕን ቃል ንኣትወላ ዕለት ክትከውን ንጽዋዕ ኣለና።
ዘልአለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና!!!!
ዓወት ንሓፋሽ ህዝብና!!!
20 ሰነ 2016


text:
ዝኽሪ ንሓበን ህዝብን ሃገርን መብራህቲ ምእመናን ኣባ ማሪኖ
ሎሚ ሰኑይ 09 መስከረም 2013 ሚላኖ፡ ነቶም ንዓመታት ብትሕትናን እምነትን ዘገልገሉዋ ፍቱው ካህን ኣባ ተኽለማርያም ሃይለ - ኣባ ማሪኖ (መልኣኽ ባሕሪ) ርእሳ ኣድኒና ብኽብሪ ኣፋንያቶም። ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣብ ስደትን ዓድን ዝነብር፡ ዓቕምን ክእለትን ሞያን
ሎሚ ሰኑይ 09 መስከረም 2013 ሚላኖ፡ ነቶም ንዓመታት ብትሕትናን እምነትን ዘገልገሉዋ ፍቱው ካህን ኣባ ተኽለማርያም ሃይለ – ኣባ ማሪኖ (መልኣኽ ባሕሪ) ርእሳ ኣድኒና ብኽብሪ ኣፋንያቶም። ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣብ ስደትን ዓድን ዝነብር፡ ዓቕምን ክእለትን ሞያን ኣበርክቶን ኣባቴ ዝፈልጥን ዝሰምዐን ዜጋ ከኣ፡ ሓደ ክቡር ሃገራዊ ኣቦ ብምስኣኑ ከቢድ ሓዘን ተሰሚዑዎ፤ እቲ ኣብ ሓመድ ድበኦም ኪሳተፍ ዝኽኣለ ብኣካል እቲ ብሰንኪ ጂኦግራፊያዊ ራሕቂ ከርክብ ዘይከኣለ ከኣ ብመንፈስ ተፋንዩዎም።
ኣባ ተኽለማርያም ሃይለ ኣባ ማሪኖ፡ ብ21 መጋቢት 1942 ካብ ኣቡኦም ኣቶ ሃይለ ተስፋይን ኣደኦም ወይዘሮ ለተማርያም ብርሃነን ኣብ ዓዶም ዓዲ ፍኚዕ ወረዳ ጸንዓደግለ ተወሊዶም። ካብ ቁልዕነቶም ኣትሒዞም ነብሶም ንእግዚኣብሄር ብምውፋይ ኣብ ከተማታት ኤርትራን ወጻእን ኪሳዕ ዝለዓለ ደረጃ መንፈሳውን ዓለማውን ትምህርቲ ቐሲሞም። ከም ዝኾነ ሃገራዊ ዜጋ ብመግዛእታዊ ስርዓት ተሃዲኖም ካብ ሃገሮም ምስ ወጽኡ ከኣ፡ ኣብ ሃገረ ኢጣልያ ኣብ ከተማ ሚላኖ ንኤርትራውያን ኢትዮጵያውያንን ምእመናን መንፈሳዊ ኣገልግሎት እናሃቡ ዕድመኦም ብምውፋይ ብ03 መስከረም ብሃንደበታዊ ሓደጋ ዓሪፎም።
ኣባ ማሪኖ እግዚኣብሄር ጽላሉ ዘውደቐሎም ሕሩይ ጓሳን መንፈሳዊ ኣገልጋሊ ህዝቢን ኢዮም ነይርም። ከምቲ ንቑሕ ጓሳ ጥሪቱ ኪጸግባሉ ኣብ ለሰ ኣውዒሉ ናብ ጽሩይ ወሓዚ ሩባ ኣውሪዱ ዘርውየን፤ ንሶም ከኣ ህዝቦም ኣብ ጎደና ጽድቂ ኪሕደስ ብፍቕርን ፈሪሃ እግዚኣብሄርን ኪመላለስ ዝመሃሩን ዝመዓዱን፡ ጓሳ መንፈስን እምነትን፡ ጓሳ ፍቕርን ሕውነትን ኢዮም ነይሮም።
ኣባቴ፡ ከምቲ ቅዱስ ወንጌል “ጸጋመይቲ ኢድካ እትገብሮስ የማነይትኻ’ኳ ኣይትፍለጦ!” ዝብሎ፡ ገይረ-ሰሪሐ፡ ኣበርኪተ-ዊዒለ፡ ዘይብሉ፡ ደኒኖም ትሒቶም መንፈሳውን ማሕበራውን እጃሞም ዘበርክቱ ዕጉስ ኣቦ ኢዮም ነይሮም። ከም ኣገልጋሊ ህዝቢ ብትሕትና፡ ከም ካህን ብጾም ብሕትውና፡ ከም ኣቦን መምህርን ብልቦና፡ ከም መራሒን ጓሳን ብቕንዕና ንህዝቢ ዘገልገሉን ዝተላእኩን ኣባት ኢዮም።
ወዲ ሰብ ብኽብሪ ሰብ ዝግደስ እንተኾይኑ ንባዕሉ ክቡር ኢዩ።ሰብ ብፍቕሪ ሰብ ዝሕጎስ እንተኾይኑ ፍቱው ኢዩ። ወዲ ሰብ ብትሕትናን ቅድስናን ዝመላለስ እንተኾይኑ ህቡብ ኢዩ። ህቡብነት ናይ ኣባቴ ከኣ ካብዚ ረዚን ክብሮም ኢዩ ዝምንጩ።
ኣባ ማሪኖ ገይሮሞ ዝበሃል ነገራት ኪጽብጸብ እንተኾይኑ፡ ከምቲ መንፈሳውያን ሊቃውንቲ ንውዳሰ ማርያም ኪገልጹ እንከለዉ፡ “ሰማይ ክንዲ ወረቐት ዝናም ክረምቲ ከኣ ቀለም እንተዝኸውን እኳ..!” ዝበሉዎ ሞያን ግብርን ኣባቴ ኪትገልጽ እንተነቒልካ መጽሓፍ ዘይኮነ መጻሕፍቲ ኢኻ ኪትጽሕፍ ዘሎካ።
ኣባቴ ኩሉ እቲ ከመሓድርን ኪምርሕን እኽእል እየ ዝብል፡ ቀለም ዝጸገበን ፊደል ዝቖጸረን ዘይክእሎ፣ ትካል ዝሰረተን ንዋት ዝጓረተን ዘይገብሮ ዝገበሩ መንፈሳዊ ኣቦ ኢዮም። መልኣኽ ባሕሪ ኣባ ማሪኖ፡ ክንደይ ዝነብዓ አዕንቲ ዘይሓበሱ፤ ክንደይ ዝጎሃየ ሰብ ዘየረስረሱ፤ ክንደይ ዝተሸገራ ናእሽቱ ኣሓት ዝተጸገማ ኣዴታት ዘይሓገዙ ክንደይ ጽጉማት ናእሽቱን ዓበይትን መንእሰያት ዘይደገፉ፤ ተግባሮም ኪኖ እታ ዝነበሩላን ዘገልገሉላን ከተማ ሚላኖ፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ሓርነት፡ ኣብ ሜዳን ዓድን፤ ሕጂ ኣብ እዋን ስደትን ፍልሰትን ከኣ ኣብ ሰሃራን ባሕርን ኣብ ሲናይን እውን ጉሉሕን ድሙቕን ኢዩ።
ኣባቴ ከም ሃይማኖታዊ መራሒ ጥራሕ ዘይኮኑ ከም ሃገራዊ ኣቦ፡ ልዕሊ ሃይማኖታውን ኣውራጃውን ስምዒታት ልዕሊ ፖለቲካውን ውድባውን ፍልልያት ኮይኖም፡ ደጋፍን ተቓዋምን ከይበሉ፡ ንኹሉ ከም መርዓት ዓይኒ ብሓደ ብምርኣይ ብዝከኣሎም ንህዝቢ ዘገልገሉ እንሕበነሎም ኣቦና ኢዮም።
ሎሚ ኣባዛ ዕለተ ግብኣቶም ከኣ ኣባቴ ምስ ማሕበሮም ኮይኖም ብኣገልግሎቶም ዝናበዮዎም ኣማኢት ዘኽታማት ዕሸላት፤ ብመንፈሳዊ ውህበቶም ዝጠወሩዎም ጽጉማንን ሕሙማንን ብመንፈስን ዝኽሪ ብዓቢ ኽብሪ ኪፋነውዎም ኢዮም።
ኣባ ማሪኖ፡ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ካብ ሃገሮም ተሰዲዶም፣ ኣጻምእ ሰሃራ ሰጊሮም ኣብ ሊብያ፣ ባሕሪ ሜዲተራንያን ጨዲዶም ኣብ ማልታን ጥልያንን ምስ ኣተዉ ንዘጋጠሞም ሽግራት ንምፍታሕ ምስ ሓለፍቲ መንግስቲ እተን ሃገራት ብምርኻብ፡ እዞም መንእሰያት ዓለማዊ ውዑልን ሕግን ብዘፍቅዶ መሰረት ግቡእ ኣተሓሕዛ ኪግበረሎም ዝተኸራኸሩን ዝሞጎቱን ተባዕ ኣቦ ኢዮም። ንሶምን መሳርሕቶምን ግዱሳት ዜጋታት ብዘገብሩዎ ዲፕሎማሲያ ጻዕሪ ከኣ ኣብ ባይታ ብዙሕ ነገራት ተቐይሩ ኢዩ።
ኣባቴ ግን ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል ጥራሕ ኣይኮኑን። ሞባይሎምን ስልኮምን ወትሩ ኣብ ተጠንቀቕ ዝገበሩ ኣባል ቀዳማይ ረዲኤት ባሕሪ እውን ኢዮም።ብሰንኪዚ ኣብ ሃገርና ዝተኸስተ ጸገማት ዋሕዚ ስደት መንእሰያት ምስበዝሐ፤ ባሕሪ ሜዲተራንያንን እንኪሰግሩ ማዕበል ንዘጭነቖም ዜጋታት ኪረድኡ ኣውያት ርድኡና ኪምልሹ ምስ ዝምልከቶም ናይ ረዲኤት ኣካላትን መንስግታትን ኪደዋወወሉ ክንደይ ለይትታት ብኾፎም ዘይሓደሩ። ክንደይ ዕለታት ብጭንቂ ዜጋትቶም ዘይተኾምተሩ። ብሓጺሩ ኣበርክቶ ኣባቴ ቀዲሕካ ዘይውዳእ ባሕሪ ኣዘንቲኻ ዘይውዳእ ገድሊ ኢዩ።
ሎሚ ኣብ ዕለተ ቀብሮም፡ ነፍሲ ወከፍ እቶም ንኣባቴ ብቐረባ ዝፈልጡዎም ምኽሮምን ማዕዳኦምን ዝረኸቡ፡ ጸሎቶምን ቡራኬኦምን ዝተቐበሉ ምእመናን በብቲ ዝስመዖም ዘበለ ኪዝክሩዎም ኢዮም። ሎሚ እቶም ብስጋን መንፈስን ተጨኒቕካ ዘተሃዳድኡን ዘረጋግኡን፡ ተጸጊምካን ተገዲዕካን ዝረድኡን ዝሕግዙን ኣቦ ኪፋነዉ እንከለዉ እቲ ዕድለኛ ኮይኑ ኣብ ቀብሮም ኪሳተፍ ዕድል ዝረኸበን እቲ ብሩሑቕ መርድኦም ዝሰምዐን ብፍቕሪ ይነብዓሎም ኣሎ።
ኣባቴ ግን፡ ጓሳ እምነትን መንፈስን ኣገልጋሊ ካህን ጥራሕ ኣይነበሩን። ኣባቴ ባርያ ህዝብን ሃገርን ተጋዳላይ እውን ኢዮም ነይሮም። ኣብ ቓልሲ ሓርነት ብጸሎትን መንፈስን ጥራሕ ዘይኮነ ብስራሕን ግብርን ልዑል እጃም ዘበርከቱ ኣብ ዕድመ ህይወቶም ዘይተጸውየ ድሕሪ ሕልፈቶም ግን ኪዝንቶ ዘለዎ ዘይተኣደነ ኣበርክቶ ዝገበሩ ሃገራዊ ኢዮም። ኣባቴ ከም ካህንን መንፈሳውን ኣብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ኪሳተፉ ዘይግባእ እኳ እንተመሰለ ንሶም ግን ማዕረ እቲ መንፈሳዊ ኣገልግሎቶም ከም ተጋዳላይ ሃገራዊ እጃሞም ብልዑል ተወፋይነት ዘበርከቱ ሓርበኛ እውን ኢዮም።
ገዛእቲ ኢትዮጵያ ሰውራ ኤርትራ ንኤርትራ ዓረባዊት ሃገር ንምግባራ ዝቃለስ ዘሎ ምንቅስቓስ ኢዩ ብምባል ካብ ምዕራባዊ ዓለም ንኺንጽሎ ጽዑቕ ጎስጓስ ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ እዋን፡ ኣባቴ፡ ሰውራ ኤርትራ፡ ንመሰልን ናጽነትን ዝዋጋእ ሓይሊ እምበር ናይ ዝኾነ ይኹን ሃይማኖት ጸግዒ ዘይብሉ ንጹህ ሃገራዊ ቓልሲ ህዝቢ ሙዃኑ ብምእማን፡ ምስ ዓበይቲ መራሕቲ ሃይማኖታት ባቲካንን ሰበስልጣናት መንግስትን ፖለቲከኛታትን እናተራኸቡ፡ ነቲ ተደዊኑ ዝነበረ ምስሊ ብምትዕርራይ ነቲ ቓልሲ ልዑል ሞራላውን ንዋታውን ደገፍ ኣብ ምብርካት ዕዙዝ ተራ ዝተጻወቱ ኣቦ ኢዮም።
ኣባቴ ማሕበረ ረዲኤት ኤርትራ ኪቐውም እንከሎ ኣትሒዞም ኪሳዕ እግሪ ተኺሉ ዝድልድልን ንህዝብን ቓልስን ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ኣበርክቶ ንኺገብር ካብቶም ፊተ-መሪሕ ኮይኖም ብኹለንትናኦም ብምቅላስ ነቲ ማሕበር ሚልዮናት ገንዘብ ብምእካብ ዘበርከቱ ኣቦ እውን ኢዮም።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ምዝላቕ ሓርነታዊ ቓልሲ፡ ድምጺ ተጋደልቲ ደቁ ንኺሰምዕ ኣብ ዝተገብረ ፕሮጀክት ምቛምን ምዕባይን ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ፣ልዑል እጃም ዘበርከቱ ኤርትራና ዘፍረየቶም እንሕበነሎም ዜጋ ሙዃኖም ልዕሊ እቲ ካብ ሜዳ ኤርትራ ዝተላእከሎም ናይ ምስጋናን ኣኽብሮትን ደብዳበን ምስክር ወረቐትን ኣብ ልቢ መሳርሕቲ ውዕሎኦም ንዘልኣለም ዝተርፍ ሓበን ኢዩ።
ኣባ ማሪኖ ነቲ ኣብ ግምባራት ዓሪዱ ምስ ጸላኢ ዝጠማጠም ዝነበረ ልኡኽ ህዝቢ ተጋዳላይ፡ ንዝነበሮ ሕጽረታት ንምምላእ፡ ነብሳኻ ምኽኣል ብዝብል ሕልና ኣብ ሜዳ ዝተተኽለ ዝተፈላለየ ፕሮጀክታት ኢዶም ጸምቢሮሙሉ ኢዮም።
ከምቲ ክብ ኢሉ ዝተገልጸ ተራን ኣበርክቶን ኣባ ማሪኖ ባሕሪ ስለዝኾነ ኣብዛ ሓጻር ናይ ፋንዎ ዓንቀጽ ኪዝርዘር ዝከኣል ኣይኮነን። ኣባ ማሪኖ ብዝተፈላልየ ምኽንያት ካብ ሃገሮም ንእተሰዱ ኤርትራውያን፡ ኢትዮጵያውያን ሶማሊያውያን አሕዋት፡ ሰብኣዊን መንፈሳውን ምኽርን ሓገዝን ብምብርካት ኣብ ሃገር ስደቶም ኣቦ ኹሉ ዝነበሩ ሓብሓቢ ኢዮም። ኣባቴን ማሕበሮምን ዘካየዱዎ ዝተፈላልየ ማሕበራውን ሰብኣውን ማሕበራውን ፕሮጀክታት ኣብያተ ትምህርቲ ሆስፒታላትን ኪሊኒካትን ናብዮት ዘኽታማትን ተገልገልቱ ብኽብሪ ዝዝክሩዎ ዓቢ ስራሕ ኢዩ።
ስለዝኾነ ከኣ ኢዩ ምምሕዳር ከተማ ሚላኖ ብምኽንያት በዓል ቅዱስ ኣምብሮሲ ከተማ ሚላኖ፡ ብ07 ታሕሳስ 2012፡ ጎልደን ኣምብሮጂኖ ዝበሃል ኣብ ሕብረተሰብ ብሉጽ ስራሕ ንዘበርከቱ ብኽብሪ ዝወሃብ ወርቂ መዳልያ ዝሸለሞም።
እቲ ብኣባ ማሪኖ ዝመሓደር ማሕበር CAPSE ኣብ 1989 ከምኡውን 2009 ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣገልግሎቱ ኣብ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ተመሳሳሊ መዳልያን ናይ ሰላም ሽልማትን ተሸሊሙ ነይሩ ኢዩ። ኣባ ማሪኖ ብመንፈሳዊ ኣበርክቶኦምን ሞያኦምን ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ውልቀ ሰብ እውን እንተኾነ ምስ ዓቢን ንእሽቶን፣ ምስ ምሁርን ዘይተማህረን ብኣብነት ዝጥቀሱ ትሑትን ምቝሉልን፡ ለዋህን ቦቝባቑን ኣቦ ኢዮም ነይሮም።
ኣባቴ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኪሳዕ ዝርህዎን ዝሓልፈሉን ገና፡ ብጾምን ጸሎትን ብሓሳብን ምኽርን፡ ብኣስተምህሮን ኪለኣኹዎን ከገልግሉዎን እናበሃጉ፡ ደኺመን ሓሚመን እንከይበሉ ኪሳዕ ሕልፈቶም ኩለንትናዊ ዓቕሞም እናበርከቱ ዝሓለፉ እንሕበነሎም ዜጋን እንኾርዓሎምን ኣቦ ህዝቢ ኢዮም። ስለዝኾነ ከኣ፡ ዜና ዕረፍቶም ካብ ዝስማዕ ኪሳዕ ዕለተ ግብኣቶም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኣኽበርቶም፡ ከምኡ ‘ውን ሞየኦምን ስርሖምን ዝፈልጡ ዜጋታት፡ መሕዘኒ ዳስ ተኺሎም ብመንፈስ ብኽብሪ ይፋነዉዎም ኣለዉ።
ሎም መዓልቲ ሰኑይ 09 መስከረም 2013 ከኣ ኣብታ ንነዊሕ ዓመታት ዘገልገሉላን ዝዓረፉላን ከተማ ሚላኖ፡ ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝመጽኡ ኣማኢት ኣኽበርቶምን ፈተውቶም ብኽብሪ ኣፋንዮሞም። ስነ ስርዓት ቀብሮም ከኣ ንታሪኽ ህይወቶምን ኣበርክቶኦምን ብምሕቋፍ ብጸሎት ተፈጺሙ።
እዞም ዓብን ክቡርን ሕፉሩን ኣቦ፡ ኣባ ማሪኖ ብኣካል እኳ እንተተፈልዩና ብመንፈስን ዝኽርን ግን ወትሩ ምሳና ዝነብሩ ህያው ኢዮም። እግዚኣብሄር ከኣ ኣብ መንግስቱ ብኽብሪ ኪቕበሎም ኢዩ።
ንዐኦም ሰላምን ዕረፍትን ፤ንቤተሰቦምን ፈተውቶምን ከኣ ጽንዓትን ኣኻእሎን ክህቦም ንምነ!!
ኣኽበርቶም ግዱሳት ዜጋታት
09-09-2013


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ኣመራርሓ ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ልምዓት እቶት፣ ኮሙሽን ግምሩክን ፊደራል እቶትን ጨንፈር መቐለ ብሓባር መበል 45 ዓመት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ፓነል ዘተ ኣኽቢሮም፣
- Details
- Hits: 796
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ስርዓት ምምሕደራ ግብሪ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ ኣበርቲዑ ይሰርሕከም ዘሎ ኣፍሊጡ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ልዕልነት ሕጊ ብምርግጋፅ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ፍልፍል ዘላቂ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንኽኸውን ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ዳይሬክተር ዳይሮክቶሬት ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ኣገንዚቦም።
ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ካብ ምዃን ድሒኑ ፍልፍል ዘላቂ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንኽኸውን ኣብ ቀደማይ ርብዒ ዓመት 2012 በጀት ዓመት ኣብ ስራሕቲ ንግዲ ህንፃ መሳርሒ፣ ጅምላ ሸቀጣ ሸቀጥ፣ ግልጋሎት ወሃብትን እንዳ መስተን ኣብ ዝተዋፈሩ 621 ከፈልቲ ግብሪ ቅብሊት መሰረት ብምግባር ዳህሳስ ፅንዓት ዝተኻየደ ኾይኑ ካብቶም ዝተፀንዑ እቶም 500 ከፈልቲ ግብሪ ንተገልገልቲ ዓማዊል ናይ ዝተጠቀመሉ ግልጋሎት ቅብሊት ከም ዘይህቡ ተፀኒዑ እዩ። ካብቶም ዝተፀንዑ ከፈልቲ ግብሪ ኣብ ግድድ ኢሎም ልዕልነት ሕጊ ግብሪ ዝጠሓሱ 47 ከፈልቲ ግብሪ ነንሕድሕዶም 50,000 ብር ምምሕዳራዊ መቅፃዕቲ ብምቅፃዕ ብገበን እውን ክሕተቱ ይግበር ከም ዘሎ ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ገሊፆም።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንበይኑ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ግብርን ታክስን ከዳኽሞ ስለዘይኽእል ምስ መላእ ሕብረተሰብን መዳርግቲ ኣካላትን ተዋዲድካ ብምስራሕ ኣብ ዝኸፈአ ስወራን ምጭብርባርን ግብርን ታክስን ንዝተዋፈሩን ብተደጋጋሚ ሕጊ ዝጥሕሱን ከፈልቲ ግብሪ ግንዛበ ናይ ምዕባይ ስራሕቲ ብምቕዳም እቲ ሕጊ ዝፈቕዶ ስጉምቲ ከም ዝውሰደሎም ኣይተ ተስፋይ ታደሰ ብተወሳኺ ኣገንዚቦም።
ሃይላይ ኪሮስ
ላዕለዋይ ክኢላ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡


text:
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ሰብኣውን ማሕበራውን መሰላተን ንምርግጋጽ ብሓባር ተወዲበን ክቃለሳ ንክበቕዓ፡ ነቲ ዝከየድ ዘሎ ጻዕርታት ብምቕጻል፡ ካልኣይ ኣገዳሲ ኣኼባ ተዳሊዩ ተዳሊዩ ከም ዘሎ ክንሕብር ንፈቱ።
ንሕና ኣባላት ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ጨንፈር-ዓባይ ማንቸስተር እዋኑ እዋን ሓባራዊ ዘተን ተኣኻኸብን ተላዘብን ስለዝኾነ ብዛዕባ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ክንዘራረብን ከምኡን ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንምዕዋት ዝሕግዘና ምስ ራኢና ዝቃዶ እስትራተጂ ንምትላም ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ንጸው ኣለና::
ሽማግለ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ጨንፈር ዓባይ ብሪጣንያ ንዕለት 17/07/ 2011 አቦ ወንበር ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ተጋ/ ተወልደ ገብረስላሴ ምስ ተጋ/ በሽር ኢስሐቅ ሐላፊ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን
ሽማግለ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ጨንፈር ዓባይ ብሪጣንያ ንዕለት 16/06/ 2011 አቦ ወንበር ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ተጋ/ ተወልደ ገብረስላሴ ምስ ተጋ/ በሽር ኢስሐቅ ሐላፊ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ዝመርሕዎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ንምስልሳል መዲባ ስለ ዘላ ኩሉ ብሃገሩን ህዝቡን ዝግደስ ኤርትራዊ ተቀማጣይ በርሚንግሃምን ከባቢኡን አብዚ ተባሂሉ ዘሎ ዕለት ንኽሳተፍ ብኽብሪ ትዕድም።
ንኹልኹም ተቀማጦ ሎንደን ከባቢኣን ህዝባዊ ኣኼባ ትዕድመኩም።
ኣብ ክሊ’ቲ ደቒ-ኣንስትዩ ኤርትራ ተወዲበን ንማሕበራውን ሰብኣውን መሰላተን ንምርግጋጽ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታትን ተራኺብና አብ ሕብረተ-ሰብና ህያው ግደና ንምዕዛዝን ዘኽእለና ሓባራዊ መደባት ንምስራዕ ንኩለን ኣብ ስዕረት ምልካዊ ስርዓት ሃናጺ ኣስተዋጽኦ ክጻወታ ዝደልያ ኤርትራውያን ደቒ-ኣንስትዮ ኣብ ለንደን አብ ዝካየድ ክፉት ናይ ዝርርብን ምምይያጥን መጋብኣያ ብኽብሪ ንዕድም።
ኣብርሃም ተስፋገርግስ ወልደገብሪኤል ዝብሃል ኣብ ዓዲ-ኣብዑር (ዞባ ደቡብ)
ኤርትራዊ ማሕበረ-ሰብ ኮለንን ከባቢኣ
Eritreischer Sozialverein e.V. Köln und Umgebung
ባህላዊ ምሸት ብምኽንያት ባዓል ናጽነት።
ዝኽበርኩምን ዝኸበርክንን ኣሕዋትን ኣሓትን ደቂ ሃገር፡ ብቐዳምነት ኤርትራዊ ሰላምታና


text:
ዝኽሪ ንግዳያት
ዕለት፡ 23.04.15 ዝኽሪ ንግዳያት ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ብደቡብ ኣፍሪቃ ዝጀመረ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ስደተኛታት ዝቐንዐ ግፍዒ ከም ዝተፈጸመ ኣብ ማዕከናት ዜና ክንከታተሎ ቀኒና ኔርና። እንተኾነ፡ ንበዓል በርቂ ሓዊ ደብሶ ከም ዝብሃል ናይቶም መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን ካልኦት ዜጋታት ኣፍሪቃ
ዕለት፡ 23.04.15
ዝኽሪ ንግዳያት
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ብደቡብ ኣፍሪቃ ዝጀመረ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ስደተኛታት ዝቐንዐ ግፍዒ ከም ዝተፈጸመ ኣብ ማዕከናት ዜና ክንከታተሎ ቀኒና ኔርና። እንተኾነ፡ ንበዓል በርቂ ሓዊ ደብሶ ከም ዝብሃል ናይቶም መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን ካልኦት ዜጋታት ኣፍሪቃ ምንባሮም ዝንገረሎም ዜጋታት ደም ከይነቐጸ ከሎ፡ ብስም ዳዕሽ ዝፍለጥ ኣስላማዊ ምንቅስቓስ’የ ዝብል ጕጅለ፡ ኣብ መንጎኦም ሰለስተ ኤርትራውያን ዝርከቡዎ ሰለስተ ዜጋታት ከም ዝቐዘፈ ዘስካሕክሕ ቪድዮ ኣሰንዩ ገሊጹ። ኣብ ሳልስቱ ድማ 350 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከም ዝጠሓሉ ኣፈኛ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ። ኣብ ከምዚ ኵነታት ጽላል ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ነቶም ግዳያት መንግስተ ሰማይ የዋርሶም፡ ንቤተሰቦም ድማ ጽንዓት ይሃቦም ብምባል ልባዊ ሓዘኑ ይገልጽ።
ጠንቂ ናይዚ ዅሉ ስቓይን ኣረሜናዊ ምጥፋእ ህይወትን እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኢሰብኣዊ ምልካዊ ስርዓት ስለ ዝኾነ ድማ ኩላትና ደለይቲ ፍትሒ ቅልጽምና ኣተሓባቢርና ኣንጻር መላኺ ጭፍራ ህግደፍ ክንቃለስ ጻውዒቱ ነቕርብ።
ጽላል ኤርትራውያን ነበርቲ ኖርወይ ንደሞክራያዊ ለውጢ
ሙሴ ዳኘው ኣቦ መንበር


text:
ተወሃሂድካን ሓቢርካን እምበር ተጎራሪሕካ ኣየዕውትን2020-05-19 07:31:13 Written by ድራር መንታይ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 135 times
- font size decrease font size increase font size
እቲ ጭቆናን ግፍዕን ዝወለደ ምልኪ ክሳብ ዘይተወገደ፥ ነቲ ዝሓሸ ክንጥምትን ብቕኑዕ መገዲ ንምኻድ ክንሓሳብን፡ ናብ ዓወት ዘብጸሓና ጥሙር ሃገራዊ ሓሳብ እንርዕም፡ ቃልስና ቀጻሊ እዩ ክኸውን። ኣብ ጉዕዞ ቃልስና ዘይተጸበናዮ እዚ ዘይበሃሉ ኲርኳሓት ከጋጥሙና ይኽእሉ እዮም። እዞም ኩርኳሓት እዚኦም እንተስ ብወዝቢ እንተስ ብዝተጸንዐ መንገዲ ክምርሹ ከለዉ፥ ገለ ንረብሓና ገለና ከኣ ንጉድኣትና ዘስዕቡ እዮም። እቶም ንረብሓና ዝውዕሉ ከይተጠቐምናሎም እንተሓሊፎም ደጊሞም ኣይምለሱን እዮም። እቶም ንጉድኣትና ዝኾኑ ግን ዘስዕብዎ ኣሉታት ኣብ ክንወጸሉ ዘይንኽእል ዓዘቕቲ ኢዮም ዝሸሙና።
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ምልኪ፥ ብሓንቲ ለይቲ ዝማዕበለ ዘይኮነስ፡ ንዓመታት ክስረሓሉ ዝጸንሐ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ጠንቂ ናይ ምልኪ ድማ፥ ነቲ ህዝቢ ከሎ ገና ንናጽነቱ፡ መሰሉን ስልጣኑን ፈሊጡ ኣብ ግብሪ ንኸይውዕል ብራዕድን ዓፈናን ዓጊቱ ስለዝሓዞም እዩ። እነሆ ድማ፥ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምንታይ ሽግር ወዲቑ ከምዘሎ ንኹልና ብሩህ እዩ። ይኹን እምበር ሽግሩ ብምዝርዛር ጥራይ ራህዋን ቅሳነትን ክነምጸኣሉ ኣይንኽእልን ኢና። ነዚ ሽግርን መከራን ፈሊጥና ክንውግድ ነቶም ነዚ ጉዳይ እዚ ዲግድጊት ተዓጢቖም ዝቃለሱ ዘለዉ ፖለቲካውያን ሓይልታት ናይ ምሕብሓብን ምሕጋዝን ሓደ ካብቲ ቀንዲ ኣካል ናይቲ ፍታሕ እዩ።
እዞም ሰልፍታት፡ ማሕበራትን ውልቀሰባትን እምበኣር፥ ነዚ ምልኪ ኣልጊስና ህዝብናን ሃገርናን ክነድሕን ኢልና እንቃለስ ስለ ዘለና፡ ክነተግብሮ ዝግበኣና ምትግባር እዩ፡፡ መጀመርያ ንገዛእ ርእስና ካብዚ ምልካዊ ኣተሓሳስባ ክሳብ ክንደይናይ ናጻ ኢና ንነፍስና ምምርማር የድልየና። ኣብ ርእሲ እዚ ነቲ ስርዓት እንቃወም፡ እቲ እንኸዶ ጎደና ምፍላጥን፥ ነቲ ሃገራዊ ዕላማና በቲ ቅኑዕ ኣገባቡ ክንሕዞን ይግበኣና። ሳልሳይ ነጥቢ ፥ እቲ ናብ ዓወት ዘብጽሕ ሓሳብ ብጉርሒ ወይ ብምጥርጣራት ዘይኮነ፡ ሓቢርካን ተወሃሂድካን ምቅላስ። እቲ ራብዓይ ድማ፥ "ግዜ ከሎካ ግዜ ኣይትጸበ" ንዝብል ኣምር ተኸቲልና ነቲ ናብ ረብሓና ዝውዕል ዕድላት ብኣግኡ ክንጥቀመሉ ምስ እንኽእል እዩ።
ሎሚ፥ ኣብ ዓለምና ወሪዱ ዘሎ ቀዛፊ ሕማም ለበዳ ከሮና ቫይረስ (ኮቪድ-19) ንምምካት መላእ ዓለም ሓድነቶምን ምትሕግጋዛቶምን ኣሕይሎም ይሰርሕሉ ኣለዉ። እዚ ንዓና ነዞም ኤርትራዊ ደምበ ተቓውሞ; ህዝብና ክነድሕን ኩልና ደገፍትን ተቓወምትን ብሓባር ክንሓስበሉ ዘኽእል ተረኽቦ እዩ። ነዚ እውን እተን ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ማሕበራትን ብዘይወዓል ሕደር፥ “ቀሚሽ ኣደይ ሓንኲሉኒ” ከይበላ ብሓባር ዝሰርሓሉ ፍኖተ ካርታ ቀሪጸን ንቕድሚት ክስጉማ እዩ ዝግበአን። ሎሚ፡ መን ይመርሕ ወይ ናይ ስልጣን ሕቶ ዝለዓለሉ ግዜ ኣይኮነን።
ስለዚ ነቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ፍልልያት ናይ ዓሌት፥ ሃይማኖትን ብሄርን ተንከፍ ክሳብ ዘይኮነ፥ ብዲሞክራሲያዊ መስርሕ ክንፈትሖ ናይ ግድን ክኸውን ኣለዎ። ብካብዚ ሓሊፉ ኣኼባታት፡ ውዑላትን፥ መግለጺታትን፥ ወግሐ ጸብሐ “እዚ እባ እቲ” እናተበሃሃልና ህዝብናን ሃገርናን ካብ መመሊሱ ንሓደጋ ምቅላዕ ክነድሕኖ ኣይኮናን። እዚ ካብ ኮነ ሓቢርናን ተወሃሂድናን ክንሰርሓሉ ዘይንኽእል እንታይ እዩ እቲ ሽግርና፡ ንክንመሚ ብቕዓትን ድፍረትን ክህልወና ኣለዎ። እንተዘየለ እዚ ህልዊ ኩነት እዚ ምስቲ ግዜ እንተዘይተቐዳዲምናን እንተዘይሰሪሕናሉን፥ እቲ ግዜ ንገዛእ ርእሱ እንታይ ሳዕቤን ከምጸኣልና ምዃኑ ክንርደኦን ክንበጽሖን ኣብ ዘይንኽእለሉ ሃዋህው እዩ ከእትወና።
እዋኑ ነቲ ንኸይንሰማማዕ ቀይዱ ሒዙና ዘሎ ስውር ፍልልያት ብህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ ኩነት ምዃኑ ክንርዳእ ይግባእ። ነዚ ክንፈትሕ እንተዘይክኢልናን ናይ ሓድሕድ ፍቕሪ፡ ስኒት፡ ምትሕልላይን ተኣማንነትን እንተዘይኣጥሪና፥ ፍቕሪ ህዝብን ሃገርን ክህልወና ፈጺሙ ዘይከኣል እዩ። ብተወሳኺ ንኩነታት ናይ ምንባብ ሓባራዊ ግንዛቤ ክህልወና ስለዘይክእል፥ ንዝኾነ ይኹን ኣብ ምግጣም ግብረ-ኣልቦ ኢና ክንክወን። እዚ ከኣ ብወገኑ ነቲ ናይ ጽባሕ ተስፋና ከማህምኖን፥ ነቲ ዲሞክራሲያውን ፍትሓውን ሕብረተሰብ ንምህናጽ ገቲሩ ዝጋርደና እዩ ክኸውን። እቲ ጽባሕ ኣብ ሃገርና እንምነዮ ሰላምን ምርግጋእን ክህሉ እንተኾይኑ፡ ሎሚ እቲ ጽምዶና ናይ ስልጣን ምቁርቛስ ዘይኮነስ ኣብ ናይ መሰረታዊ ዲሞክራሲያዊ ኣዕኑድ ምትካል እዩ ክኸውን ዝግባእ።


text:
መጸዋዕታ ንኹሎም ኤርትራውያንን ኤርትራውያን ኣመሪካውያንን ኣብ ደቡብ ካሊፎርኒያ፡ ከባቢ ሎስ ኣንጀለስ፡ ኦረንጅ፡ ሳን በርናርዲኖ፡ ሪቨር ስይድ፡ ሳን ዲየጎ፡
መጸዋዕታ ንኹሎም ኤርትራውያንን ኤርትራውያን ኣመሪካውያንን ኣብ ደቡብ ካሊፎርኒያ፡ ከባቢ ሎስ ኣንጀለስ፡ ኦረንጅ፡ ሳን በርናርዲኖ፡ ሪቨር ስይድ፡ ሳን ዲየጎ፡ ናይ ሎሚ ዓመት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ አብ ትሕቲ ዝኽርና ክብሮም፡ ግብርና ደበሶም ዚብል ጭርሖ ሓቢርና ንምኽባር፡ ሃገራዊ ነጻነት
መጸዋዕታ ንኹሎም ኤርትራውያንን ኤርትራውያን ኣመሪካውያንን ኣብ ደቡብ ካሊፎርኒያ፡ ከባቢ ሎስ ኣንጀለስ፡ ኦረንጅ፡ ሳን በርናርዲኖ፡ ሪቨር ስይድ፡ ሳን ዲየጎ፡
ናይ ሎሚ ዓመት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ አብ ትሕቲ ዝኽርና ክብሮም፡ ግብርና ደበሶም ዚብል ጭርሖ ሓቢርና ንምኽባር፡ ሃገራዊ ነጻነት ንኸልብሱና ሰማእታትና ዚኸፈልዎ ዚኸበረ ዋጋ ንዘለኣለም ክንዝከርን ክነኽበርን ከም ዚኾነ: ንዝገድፉልና ሕድሪ ወትሩ እሙናትን ተማእዘዝትን ምዃና ንምርግጋጽ፡ ንቀዳም ሰነ 22፡ 2019 ካብ ሰዓት 1፡00 ክሳብ ሰዓት 5፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ
WESTCHESTER RECREATION CENTER
7000 W. MANCHESTER AVENUE
LOS ANGELES CA, 90045
ንኽትርከቡ ብትሕና ንዕድም
ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንዲሞክራሲ ኣብ ደቡብ ካሊፎርኒያ።


text:
Asmarino | Eritrea: Abeba Tesfaghiorgis መልእኽቲ ናብ በብዓይነቱ ሰበ ስልጣን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ትርከባ፡
መልእኽቲ ናብ በብዓይነቱ ሰበ ስልጣን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ትርከባ፡
ከመይ ትኾና ኣለኽን፡ ምዃን’ኳ ከምኡ ዳኣ ደብዳቤ ክትጽሕፍ ከለኻ ብኸመይ ኣሎኹም ከመይ ኣለኽን ዝጅመር ኮይኑ እምበር፡ ኣብ ስልጣን ስለ ዘለኽን፡ ኣጣቃቅማ ስልጣንክንን፡ ኣታሓሳስባኽንን፡ ትብልዕኦን ትሰትዮኦን ከይተረፈ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ’ዩ፡ ግን ጊዚኡ ዝጠልቦ ዘረባ ምሳኽን ስለ ዘለኒ ብኸመይ ኣለኽን ክጅምር።
እወ፡ ናይቲ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተጀሚሩ፡ ተፋሪቁ ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ዝተዛዘመ መርሒነት ኣብቂዑ ስልጣን ናብ ዋንኡ ናብ ህዝቢ ኤርትራ እንተዝማሓላለፍ፡ ማለት ቅዋማዊ ደመክራስያዊ ስርዓት እንተዝትከል፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ ስልጣኑ ግዝያዊ ኮይኑ፡ ብቅዋማዊ መሰረት ሓንቲ ጊዜ ምስ ኣገልገለ፡ ደጊም ይኣኽልኒ ካብ በረኻ ኣትሒዘ ኣገልጊለየ ኣይምረጽንየ እንተዝብል’ሞ ልማኖ ምስ በርትዖ ሕራይ ኢሉ ንኻልኣይ ጊዜ ጥራይ እንተዝቅጽል፡ ስውኣት - ኣብ ኩናት ዝተሰፍኡ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ደርጊ ኣሕዋቶም ኣሕሊፎም ከይህቡ ብምቅጥቃጥ ዝተሰዉኡ፡ ጎዳጉዶም ጉዒቶም ኣብ ከም በዓል EXPO ዝተረሸኑ ዝተሰውኡ፡ ሕድሮም እንተዘይጥለም፡ ስድራ ስውኣት ስእሊ ደቆም ጥራይ ዘይኮነ፡ ጭቡጥ ኽብሪ ተዋሂብዎም ጻማ መስዋቲ ደቆም ኣብ ህዝቦም እንተዝርእዩ እቶም ስልማት ህዝቢ ዝኾኑ ኣካለ ስንኩላን ኣብ ክንዲ ኣብ ሓደ ቦታ መቀሚጢኦም ተውስነሎም፡ መሰሎም እንተሓተቱ ድማ - ሕማቅ ታሪኽ - ብዝይ ምሕረት ብኢድ ገዛእ ኣሕዋቶም ጌርካ ትርሽኖም፡ ኣብ ማእከል ህዝቦም ኮይኖም ብትምህርቲ ኾነ፡ ብሕክምና፡ ብስራሕ፡ ብኩሉ መዳይ ሓለፋታት እንተዝግበረሎም፡ ሓረስታይ መጭዓንኡ ሒዙ ደድሕሪ ደቁ ክኽይድ መሬት ቆላሕታ ስኢና ዝበደመት እንተ ዘልምዕ፡ ዘመናዊ ሕርሻ ተኣታትዩ ከም ሓረስታይ ኤውሮጳን ኣመሪካን እንተዝኸውን፡ ስደተኛ ከምቲ ጀሚርዎ ዝነበረ ምስ ፍልጠቱን፡ ተምክሮኡን፡ ትሕዝትኡን ዓዲ ኣትዩ ምስቶም ኣሕዋቱን ኣሓቱን ብእዋን ደርጊ ግደ ሓሳረ መካራን ፍናቆትን ዝነበሩ ሰብ በቢዓይነቱ ሞያታትን ተመክሮታትን ሓቢሩ ህዝቢ ካብ ሓዘኑን ድኽነቱን ወጺኡ፡ ንመንገዲ ብልጽግና እንተዝጓዓዝ፡ ከምቲ ህዝባ ዝተጸበዮን ዝተኣማመሉን፡ ኤርትራ፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ጸጋ፡ ዓዲ ቅሳነት ነይራ እንተትኸውን፡ ንስኻትክን፡ ደቂ ኣንስትዮ ነቲ በብዓይነቱ ሕዝክንኦ ዘለኽን ስልጣን ህዝቢ ካብ ሓላፍነትክን ዝጽበዮ ዓቢ ኣዎንታዊ ለውጥታታ እንተትገብራ፡ እተን ስምክን ዝኸበደክን፡ ማለት ሓፍ ዘይብል ስልጣን ዘጸጉዕልክን ካብ ማህጸንክን ዝወጹ ቆልዑ’ኳ እንተዘይብልክን ኤርትራ ዝወለደቶም ከም ስርዓቱ ደቅኺ’ዮም። መንእሰያት ተማሂሮም፡ ንርእሶም ኮይኖም ንስድርኦምን ሀገሮምን ከገልግሉ ሕጊ ዝጠልቦ’ኳ እንተኾነ እቲ ሕጊ ኣብ ምትግባሩ ሸለልትነት ወይ ጌጋ ከይግበር፡ ኣብ ሕማቅ ሳዕቤን ዘለዎ ሓውሲ ባርነት ዝኾነ ገደብ ዘይብሉ ዕስክርና ከይኣትዉ፡ ሰብ ቤትፍርዲ ቀሪቡ፡ ገበነኛ ኮይኑ ምስ ዝረከብ ክእሰር ድኣ እምበር፡ ተጠርጢሩ ከይእሰር፡ እንተተኣስረ ድማ ዓለምለኻዊ ዝኾነ መሰል እሱር ክሕለወሉ እዝንኽን ኩር ኣቢልክን፡ ዓንኻን ኣፍጢጥክን እንተትርእያ፡
እቲ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ክጣበቅን፡ ደቂ ኣንስትዮ ፍሉይ ቆላሕታ ተገይሩለን፡ ትምህርተን ክቅጽላ፡ ተማሂረን ድማ፡ ኣብ ኩሉ ዓይነት ስራሓታውትን መሪሕነታትን ክካፈላን ባይታ ከንጽፈለን ከባራትዔን ዝቆመ ማሕበር፡ እተን ማራሕቱ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነበራ ዝነበር ምሁራትን፡ ሰብ ተምክሮን፡ ኣብ ወጻኢ ዝነብራ ዝነበራ ኤርትራውያን፡ ክኢላታት፡ ብዙሕ ዓይነታት ትምህርቲ ቀሲመን ዘመስከራ፡ ከምኡ’ውን ወጻእተኛታት፡ ኣብ ናይ ሓፈሻዊ ደቂኣንስትዮ ምዕበሌ ተገዳስነትን ተፈላጥነትን ዝነበረን - ከምቲ ብግብሪ ዝኣቱ ገንዘብ ኣይነበረ ገለ ኣይነበረ ጊዜ ገድሊ ምዃኑ’ዩ - ብጥራዩ ዘይኮነስ ብስርዓት ሰብ ደሞዝ ኮይነን፡ ክሰርሓ እንተተታባብዓ፡ ክንደይ ኮን ፍስሃ ወሰላም ምወረደ፡ ክንደይ ኮን ታሪኽን ምጸበቀ፡ ንሕና ደቂ ኣንስትዮ ኤረትራውያን ብኣኽን ምኾራዕና እዚ ዘይብሃል መንፈሳዊ ዕግበት ምተሰማዓና፡ ከመይ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ዝማሃራን፡ ዝግብኤን ክብሪ ምስ ዝረኽባ ፡ ምዕባለ ሃገር፡ ብሕልፊ ከም ሃገርና ዝኣመሰለት ህዝባ ዉሕድ ባህርያዊ ጸጋታታ ድማ ብዙሕ ኣብ ሓጺር ጊዜ ድኽነትን ድንቁርናን ነበረያ ነበረ ኮይኑ፡ ፍትሕን፡ ሰላምን፡ ራህዋን ነጊሱ ኤኮኖሚያ ዓወት ክስዕብ ዘየጣራጥር ሰለ ዝኾነ።
እሞ ኣትን ሰበ ስልጣን፡ ኣሕዋተይ፡ እንተ፡ እንተ፡ እንተ ምባል እንታይ ፋይዳ ኣለዎ። እንሆ ነቲ ሰይጣናዊ ስርዓት ሃንዳሲኡን መራሒኡ ኮይኑን ሕሪሕራይ ጌይሩ ጠሊሙ ምስምስ ናይ ልእላውነትና ምድፋር ጌይሩ ኣሽሓት መንእሰይ ንከንቱ ዘጥፍኤ። ምብትታን ስድራ ቤታትን፡ ምብሕጓግ ጽቡቅ ባህልን፡ ባህርያዊ ሃብትን መሊሱ ገዲዱ፡ ሃገር ኣብ ጥፍኣት፡ ሰባ ድማ ምስ ዉርደቱ ኣብ ምጽናት ዚኺዳ ዘሎ መሳርሒ ኮንክን ተገልግላ ኣለኽን። እዛ ትሕቆን ዘላ ዓለምና ወነንታ መሳርይኦም ክሸጡ ናትና ኣይኮነን ዝብልዎ ኣብ ማዕዶኦም ዝረከብ ወዲ ሰብ ኣብ ኩናት የእትዮም ቆልዓ ምስ ሰበይቲ ዘቅትሉ ኮይኖም እምበር ፕረዚደንት ኢሳያስ ብ እ-ሰብኣውነት - crime against humanity ተኸሲሱ ኣብ ቤት ፍርዲ ዓለም ቀሪቡ ክፍረድ እዩ ዝግባእ ዝነበረ።
‘ህዝቢ ኤርትራ ነጻነቱን ክበረትን ክጭብጥ ን ሰላሳ ዓመታት እቲ ትፈልጥኦ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ’ዩ። መጋድልትኽን ኣብ ቅድሜኽን ዓወት ንሓፋሽ እናበሉ እታ ሓንትን ክብርትን ህይወቶም ሂቦም እንድዮም፡ ንኻትክን ንርእስኽንሲ ጥይት ኒሒፋትክን እምበር ንመስዋእቲ ድልዋት እንዲኽን ኔርክን። እስከ ተሐታለይ ሕጂ ድኣ እንታይ ወረዱክን?
ኣትን ኣሕዋተይ፡ ኣብ ውሽጢ ኮንካ ዓዉ ኢልካ ምቅላስ ዘይክኣል እንተኾነ ይዕበ ይንኣስ መንግስቲ ዘጸጋዕልክን ስልጣን ገዲፍክን ንስደት እንተተምርሐ፡ ተቃውሞኽን ምገለጽክን። ጽምም ኢልክን ቅሩብ ትምህርቲ ምወሰኽን፡ በቲ ዝተማሃርክንኦ ስራሕ እንተረኸብክን ማሕረ፡ እንተዘይኮነ ድማ ስራሕ ስራሕ’ዩ ክብረት’ዩ፡ ኣብ ጽሬት ገዛውቲ እንተትዋፈራ ታሪኽክን ምጸበቀ። ግን ንስኻትክን ዊዕሉ ሓዲሩ ዘዋርደክን ሽመት ዝመረጽክን ኢኽን ትመስላ። ኢሳይስ ኣፈወርቂ ክገይሽን ክምለስን ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ምፍናውን፡ መራሕቲ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኮንኩን ንደቂ ኣንስትዮ ከምዕብላ ሞራለን ኣውዲቅካ ደርቂስካ፡ መነባብሮ ከቢድውን ደቀን ከዕብያ ኣብ መሸጣ ርእሰን ከም ዝኣትዋ ምግባርን፡ ኣብ ቅድመኽን ሕፍር ከይበሉ ዝዓብዱ ኣቦ ደቅኽን ሰብኡትክን ክብሪ ዝብሃል ፈጺሞም ዘይህቡኽን፡ ኣጋይሽ ሒዞም ቤት ምስ መጺኦ፡ ሰራሕተና ገዛ’ኳ ዝገደፈቶ ዘሕፍር ክዳን ተኺድንኪን፡ መፍላሕትን ዓደልትን ቡን ኮንክን። ገሌኽን ኣንስቲ እቶም ሰብኡትክን ዋና መሳርሒ እቲ ስርዓት ኮይኖም ህዝቢ ዘሳቅዩ ዘለው ኮንክን ኣብ ደቅ ዝበለ ንግድ ኣቲኽን! ሰብኮ ህብትም ዊዓሉ ህብትም እንተሓደረ፡ ካብ ሰለስቲ ጊዜ ኣብ ማዓልቲ ምባልዕን፡ ካብ ኣብ ሓደ ጊዜ ሓደ ክዳን ምኽዳንን - ኣብ ሓንቲ ዓራት ምድቃሳን ሒሊፉ ዝገብሮ የብሉን። ከምቲ ጥራዩ ዝተወልዶ ጥራዩ እዩ ኣብ ፈጣሪኡ ዝኸይድ።
እሞ ኣትን ኣሕዋተይ፡ ዝተገብረ ከም ዘይተገብረ ክትገብሮ ኣይትኽእል ኢኻ። ክዉን ነይምለስ ጓህሪ ነይምለስ ዝብል ምስላ’ውን ኣለና። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስኩልክን፡ ካልእ እንተተረፈ ተቃውሞኽን ንምግላጽ ነቲ ስርዓት ራሕሪሕካ ምውጻእ እዉን ጊዚኡ ሓሊፉ እዩ። ሕጂ ናይ መጨረሽታ ናይ ፈተነ ሰዓት’ያ። ልብኽን’ሞ ኣርሕዋ፡ ዓይኒ ሓንጎልክን’ሞ ክፈታ፡ እተን ንኣሽቱ ኣዋልድ ዝንገርንን ዘዳልወንን ዘይብለን ኣብ ሳዋን ኣብ ካልኦት ቤት ማእሰርትታትን ተኣሲረን ናይ ኣዴታታአን ንመጀመርታ ጊዜ መጺእወን፡ ክርዕዳ ገለ ሰባኣዊ ርህራህ ፈጺሞም ዘይጥፍኡ ሓለውቲ ጨርቂ ካብዝን ካብትን ቀዳዲዶም ከምጽኡለን፡ ድሓር ድማ ናይ ኣራዊት ስራሕ መዝሓል ውዕይ ናይ ሰበ ስልጣን ክኾና። ራዕዲ እቶም ኩሊቶም ልቦምን ኣብ ዕዳጋ ክወርድ ከም ዝኾነ ምስ ፈለጡ ዝነበሮም’ሞ ዘክራ፡ ካብታ ኣብ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ዝተለወጠት ሃገሮም ክወጹ ክብሉ፡ ጀልባ - ኣደታት ምስ ዕሸላት ደቀን ዝርከብኣ - ኣብ ምጥሓል ክትከይድ ከላ ዝነብሮም ራዕድን ስቃይን’ሞ ዘክራ። ጸላኢና ይጸብጽቦ ክንደይ ኢለ’ሞ ክጽብጽብ’የ። እተም ምሳኽን ዘለው ወለዲ ወላዳት መኻናት ኮይኖም ጸምይዎም ንመቃብሮም ሙኽዓት ሓይሊ ዘይብሎም ክስደዱ፡ ገዛውቶም ክዕጾ፡ ሓደስቲሔ ገዛዉቲ ክፈርስ፡ ቤት ትምሃርቲ ክዕጾ ቤት ማእሰርታት ፈቀድኡ ክኽፈት ርኣያ። ኣስተዕላ ድማ ነጋዶ ኤርትራ ኣብ ማዕዶ ኮይኖም ክዕዘቡ፡ ዶክቶር ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖም ኢትዮጵያውያን ድማ ኣብ ኤርትራ ክነግዱ፡ ኣብ ምጽዋዕ ክሸራሽደሩ ንዓስሰብ እንተ ክካረይዎ እንተ ክውንንዋ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ባሕሪ ዘይብሎም ወታሃደራት ከምጽኡ፡ ራኣያም እታ ጽርግያታት ና ብማይ ዝሕጸብ ዝንበረ ርእሲ ከተማና ሎሚ ጎዳጉዳ በዚሑ መሸቀጢ ቆሎ ኮይና።
ኣትን ኣሕዋተይ በብዓነቱ ስልጣን ኣለክን፡ ገለ ካብቶም ሓለፍቲ ወተሃደር ሰብኡትክንን፡ መጓጀምትኽንን፡ ንሳቶም ጓል ክስቶ ዝብሉኽን ንስኻትካን ድማ ወዲ ኩስቶ ትብልኦም እዮም። ሰብ ናይ ዓለም ሽመት ረኺቡ ርእሱ እንተኣጥፍኤ እንታይ ይዓብሱሉ? ኣይብጻሕክን ድኣ እምበር ሽመትክንክ ንመርገም’ዩ ኣቃሊዑክን። ፍጹም ሕልፈት ናይታ ንስኽንን ህዝቢ ኤርትራን ዝተጋደለላ፡ 70,000 ንልኡላውነትን፡ ክብረትን ህዝቢ ዝተስውኡላ፡ ልዕሊ 15,000 ድማ ህቡእ ሕልሚ ዝነብሮ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕጂ ብዘይኣጣራጥር ሕልሙ ክተግርብር ኮነ ኢሉ ኣብ ኩናት ኣኣትዮ ዘቅተለላ ስቅ ኢልክን ኣይትርኣያ፡ ሕልናኽን’ሞ ኣበራብርኦ፡ ተወከስኦ ተኣዝዝኦ ድማ፡ ክንድይ’ዩ ዕድሚኽንክ ዘይኮነስ ክንደይዩ ተሪፉክን ተባሂልክን ትሕተታሉ ጊዜ’ዩ። እዚ ኳዕናን ህዝቢ ኤርትራ ትንኩልና ዘይፈልጦ ጨካን ተንኮለኛ ዘጋጠሞ፡ እዚ ከምዚ ዓይነት ስቃይ እዚ ኣይምተገብኦን። እንተኾነ ነዚ’ውን ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝሓለፎ ክሓልፎ’ዩ። ሃየ ድኣ ተጓየያ፡ ተራኽን ውዕል ሕደር ከይበልኽን ግበራ፡ መዋዳእትኽን ኣጸብቃ።
ክብርን ምስጋናን ወትሮ ንዕኡ ንኣምልኽና ይኹን እናበልኩ ደብዳብይ እዛዝም ኣሎኹ።
ሓፍትኽን ኣበባ


text:
May 4, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
ኤርትራውያን፣ ምስ መነባብሮን ስነ-ኣእምራዊ ኩነታትን ሱዳን ክሳነዩ ብምኽኣሎም፣ ምስ ብዙሓት ዜጋታት ሰፋሕቲ ርክባትን ዝምድናታትን ክፈጥሩ ብምኽኣሎም፣ ኣብ ሱዳን ጓኖት ከም ዘይኮኑ ንነብሶም ክቖጽሩ ኣይተሸገሩን። ብዙሓት ካብኦም ኤርትራዊ መቦቖል ዝነበሮም፣ ዜጋታት ሱዳን ስለ ዝነበሩ፣ ኣካል ማሕበረ-ሰብ ሱዳን ስለ ዝኾኑ፣ ኣብ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ሱዳን ብወለንታ ብዘይ ገለ ዘርኣዊ፣ ቀቢላውን ሃይማኖታውን ረቛሕታት ወይ ግምታት እናተሳተፉ፣ ከምቶም ካልኦት ዜጋታት ኣብ ዝተፈላለየ ስርሓት ዋላ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሱዳን ዝተዘርገሐን ዝዓረደን ኣሃዱታት ሰራዊት ሱዳን ኣገልግሎቶምን ደገፋቶምን የበርክቱ ነበሩ። ብተወሳኺ’ውን፣ ኤርትራውያን ካብ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ከይተፈልዩ፣ ምስ ፖለቲካዊ ኩነታት ሱዳን ዓቕሞም ብዘፍቅዶ እናተዋስኡ ምስ ባህልን ቋንቛን ኣኣንገድቶም ክላለዩን ክጥቀሙን ግዜ ኣይወሰደሎምን። በቲ ኻልእ’ውን፣ ምስ’ቲ ኣብ ሱዳንን ኤርትራን ዝካየድ ዝነበረ ኩነታት ብኣሉታ ይኹን ብኣወንታ እናተጸልዉ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ሱዳን….


text:
በቢ ሰለስተ ዓመት ብጸሎትን መንፈሳዊ መደባትን መንፈሳዊ ንግደትን ኣብ መስዋዕተ ቅዳቅሴን ኣማእኪሉ ዕለት 11 ለካቲት ዝዝከር መዓልቲ ህሙማን ለምዘበን ኣብ ቅድስቲ መሬት ከተማ ናዝሬት ክበዓል ከምእተወሰነ ክዝከር እንከሎ፣ ብናይ ህሙናን ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕና ሓዋርያዊ ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዝይግሙንት ዚሞውስኪ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኻን ድሮ ኣብ ቅድስቲ መሬት ከምዝኣተዉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ገና መድሃኒ ብዘይተረኽበሉ ሕማም ዝተጠቕዑን ስነ ምግባርን ጻዕረ ሞትን
በምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ህሙማን ኣብ ቅድስቲ መሬት ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት መስዋዕተ ቅዳሴን መደባት ጸሎት ኣስተንትኖን ከምእተሰናደወን ምስ እዚ ተተሓሒዙ ድማ ብዛዕባ ገና መድሃኒት ዘይተረኸበሎም ሕማማትን ስነ ምግባር ኣብ ጉዳይ ጻዕረ ሞት ዝርከቡ ህሙማንን ዘተኰረ ዓውደ መጻናዕቲ ኣብ ኢየሩሳሌም ኣብ ዝርከብ ኖትረ ዳም ማእከል ካብ ዝተፈላለያ ሃገራታ ዝተዋጽኡ ናይ ሕክምናን ስነ ምግባርን ግብረ ገብን ቲዮሎጊያን ሊቃውንቲ ብዘሳትፍ መደብ ተሰንዩ ክካይድ ከምዝዀነ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፦
ህሙማን ዘሳተፍ
ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ኣባይቲ ሕክምና ጉዳይ ሓልዮ ጳጳሳዊ ስርዓት ኣባላት ሊቀ ጳጳሳትን ብፁዓን ኣቡናትን ኣብ ቅድስቲ መሬት ዝርከቡ ካቶሊካውያን መንፈሳዊ ማሕበራትን ገዳማትን ካህናትን ደናግልን ህሙማን ምእመናን ኣብ ዘሳትፍ መስዋዕተ ቅዳሴ ክሓብሩን ህሙማን ከሰንዩን ዘተሓሳስብ ናይ ምዕዳን መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ኣመልኪቱ።


text:
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ንፍትሒ
ዋሺንግቶን-ዲሲን ከባቢኡን
ኢመይል: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
ተሌፎን: (202) 677-5880
መበል 28 ናጽነት ኤርትራ
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ንፍትሒ ዋሺንግቶን-ዲሲን ከባቢኡን ንዝኽሪ መበል 28 ናጽነት ኤርትራ፡ ናይ ክልተ መዓልቲ መደብ ኣዳልዩ ከም ዝሎ ብሓጎስ ይገልጽ። እዚ ታሪኻዊ ፍጻመ ኣብ መላእ ኣሜሪካ ተመስሪተን ብዘለዋ ማሕበረኮም ኤርትራውያንን ጉጂለታትን ዝግበር ዘሎ እዩ። እዚ ንህላወ ሃገረ ኤርትራ ዘስግኡ ፍጻመታትን ክስተታትን ዝርኣየሉ እዋን ይግበር ስለ ዘሎ፡ ታሪኻዊ ፍጻመ የብሎ። ኣብ ሞንጎና ኣትዮም ክሓላልኹና ዝጸንሑ ፍልልያትና ገዲፍና፡ ናብ ዋሺንግቶን-ዲሲን ብምውሕዝ፡ ብዓውታ ይኣክል ንበል።
እቲ መደብ፡ ዓርቢ ግንቦት 24 ናይ ንግሆ፡ ብሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ፊት ኢምባሲ ኤርትራን ክጅመር እዩ። ድሕሪኡ ናይ ድሕሪ ቐትሪን፡ ንጽብሒቱ ቀዳምን ህዝቢ ዝዝትየሉ መደብ ኣሎ። ድሕሪ ናይ ዘተ እዋን፡ ህዝቢ ንምዝንጋዕ፡ ናይ ሙዚቃ ትልሂት፡ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዝውሰን ቦት ክግበር እዩ።
ክሳብ ሎሚ ኣብዘን ዝስዕባ ከተማታት ዘለዋ ማሕበረ ኮማትን ጉጂለታትን ወከልተን ናብቲ ብሰሜን ኣሜሪካ ዘወሃህድ ዘሎ ኮሚተ ሰባት ሰዲደን ኣለዋ።
በዚ ኣጋጣሚ፡ ማሕበረኮም ኤርትራውያን ንፍትሒ ዋሺንግቶን-ዲሲን ከባቢኡን ንኹሎም ኤርትራውያን ነዚ መደብ ንምዕዋት ክሰርሑ ንዝደልዩ ዜጋታት ይዕድም። ኣብ ዝግበር መደባት ኣብ ምድላውን፡ ምምራሕን ክትዋስኡ ትደልዩ ኣካላት፡ ብስልኪ ቁጽሪ ወይ ኢመይል ክትረኽቡና ብትሕትና ንሓትት።
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ንፍትሒ
ዋሺንግቶን-ዲሲን ከባቢኡን
መጋቢት 19, 2019


text:
ኣብ ሮማ ኣብቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ሞስኮን መላእ ሩሲያን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኪሪል ኣብ ኵባ ርእሰ ከተማ ሃቫና ዕለት 12 ለካቲት 2016 ዓ.ም. ዘካየድዎ ርክብን ዘጽደቕዎ ናይ ሓባር ናይ ውሳኔ ሰነድ ዘማእከለ ናይ ኢጣሊያን ሩሲያን ጥበብን ስነ ምርምርን እተሰምየ ናይ ሓባር ተቛም ናይ ታሪኽ ጉዕዞ ምስ ዝኽፈት ብዝብል እርእስቲ ኣምሪሑ ዘዳለዎ ዓውደ መጽናዕቲ ዕለ 24 መስከረም 2016 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ ኣብቲ ናይቲ ተቛም ሕንጻ ከምእተኻየደ ዘኒት ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ነቲ ዓውደ መጽናዕቲ ጳጳሳዊ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ዘተ ሓልዮ ምስ ናይ ሞስካ ፓትሪያክ ርክባት ጉዳይ ሓላፊ ኣባ ሃኣሲንተ ደስቲቨለን ናይ ሞስኮን ሩሲያን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ምስ ናይ ወጻኢ ኣቢያተ ክርስቲያን ርክባት ሓላፊ ሜጥሮፖሊታ ሂላሪዮን ከምዝዀኑ ዝሓበረ ዘኒት ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ብፁዕ ወቅዱስ ኪሪል ናይ ሓባር ናይ ስምምዕ ሰነድ ብዕምቆት መርሚሩ ብፍላይ ብዛዕባ ሕንጸትን ባህልን ስድራ ቤትን ስደተይናታት ታሪኻውን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ጎድንታቱን ሰላምን ዘመልክቶ ርእሰ ጉዳያት ብዑምቀት ዝተንተነ ምንባሩ የመልክት።
ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ ናይ ቅድስቲ ሮማዊት ቤተ ክርስቲያን ቤተ መዝገብ ልሂቅ ኣመሓዳሪ ብፁዕ ካርዲናል ራፋኤለ ፋሪና ከምእተረኸቡን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ድማ ፕሮኮሮቭ ዝደረስዎ ኣብ ናይ ዲዮኒጂ ሰነዳት ብፍላይ ናይ ሕጊ ጽሑፋቱ መሰረት ገይሮም ናይ ኤውሮጳ ክርስቲያናዊ መሰረት ዝትንትን መጽሓፎም ብወግዒ ንንባብ ቅድሚ ምቕራቡ ትሕዝቶኡን ጥልቂ ትርጉሙን ታሪኻው ተነብቦኡን ብዝብል ሓሳብ ቅድመ ትንተና ከምእተወሃበሉ ዝገለጸ ዘኒት ናይ ዜና ኣገልግሎ ኣስዒቡ እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ናይ ኢጣልያን ሩሲያን ጥበብን ስነ ምርምርን ተቛም ኣቦ መንበር ጁዘፐ ካርዲሎ ኣዛሮ ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ታሪኽ ስኒት ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ኣሞርኵይዞም ብዘቕረብዎ ኣስተምህሮ ከምእተዛዘመ ኣፍሊጡ።


text:
(ኤፍኤምመቐለ 28/12/2011) እቶም ኣባላት ኣብ ዝተዋፈርሉ ከባቢ ንዝነበሮም ተበግሶ፣ ንዝኸፈልዎ መስዋእቲን ሙያዊ ተጋድሎን ዝተወሃበ ኣፍልጦ ከምዝኾነ ድማ ተሓቢሩ።
ቤልደዋይን ኣብ ዝርከብ ዋና ቤት ፅሕፈት ኣሚሶም ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ዝተረኸቡ ኣዛዚ ሓይሊ ኣሚሶም ሌተናል ጀኔራል ጥጋቡ ይልማ፥ እቲ ሰራዊት ኣብ ሶማሊያ ከባበታት ማሃስ፣ ሃልጋን ካልኦት ዝተወፈረሎም ከባቢታትን ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ራዐዳወያን ከምዘሃደሙ ተዛሪቦም።
እቲ ከባቢ ሓራ ብምውፅኡ ሰራዊት ሶማሊያ ክርከቦ ይግበር ከምዘሎ ገሊፆም።
ሓይሊ ዓቃቢ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሶማልያ (ኣሚሶም) ኣበታ ሃገር ነዘወፈሩ ኣባላት ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ሂቡ።
(ኤፍኤምመቐለ 28/12/2011) እቶም ኣባላት ኣብ ዝተዋፈርሉ ከባቢ ንዝነበሮም ተበግሶ፣ ንዝኸፈልዎ መስዋእቲን ሙያዊ ተጋድሎን ዝተወሃበ ኣፍልጦ ከምዝኾነ ድማ ተሓቢሩ።


text:
ወዲ-ሰብ ንዘለዎ ኩነታት ምቕባል እንተተጸጊሙ ፡ ኣብ ሞንጎ ክልተ ምርጫታት እዩ ዝቕርቐር ፡ ንዘለኻዮ ኩነታት ክትቕይር ምፍታን እቲ ሓደ ክኸውን ከሎ ፡ እቲ ካልኣይ ኣማራጺ ከኣ ፡ ካብ ዘለኻዮ ኩነታት ምህዳም ወይ ምልጋስ’ዩ ። ኩነታት ኤርትራዊ ነዚ ካልኣይ ኣማራጺ ከም ሓደን ዘየወላውልን ምርጫ ተወሲዱ : መዓልታዊ እልቢ ዘይብሉ መንእሰይ ፡ ዓዱ ገዲፉ ፡ ዶብ ክሰግር ምርኣይ ዳርጋ ንቡር እናኾነ ይመጽእ ኣሎ ። ምስ ስደት ተተሓሒዙ ዝኸይድ ብዙሕ ነገራት እዃ እንተሃለወ ፡ እዚ’ዩ እቲ ናይ መጨረሽታ ክበጽሖ ዝደልን ፡ ዝኽእልን ክሳብ ዘይተባህለ ክኣ ፡ ዓቐን ንውሓት ግዜ ብዘየገድስ ”ዓቢ-ሰንፈላል” ክርአ ባህርያውን ንቡርን ኮይኑ ንረኽቦ ።
ከም ኩሉ ካልእ ኤርትራዊ ስደተኛ ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስደተኛ ፡ እዚ ዝተጠቕሰ ኩነተ-ሰንፈላልነት ፡ ንዝበዝሐ ኩነታቱ ዓብሊሉ ምዩቕ እናኣበለ ሰላም ካብ ዝኸልኦ ቐንዲ ምኽንያት ኮይኑ ንረኽቦ ። ኣምሳያ ናይዚ ከኣ ንዘለዎ ኩነታት ንምቕያር ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ክብል ንዕዘብ ። ዋላ’ዃ እቲ ዝውሰድ ስጉምትታት ካብ ‘ተባህለን ኢሎሞን’ ዝብገስ እንተኾነ ፡ ዓቕሊ-ጽበታዊ ፈተነታት ፕሮሰስ (process) ዘይክፈል ዋጋ ክሕተቱን ፡ ዝኾነ ይኹን ፍረ ከይተረኽቦ ኣደዳ ደላሎ (speculators) ኮይኖም ዝተረፉ ብቑጽሪ ውሑዳት ኣይኮኑን።
ከም ኣብነት ንምጥቓስ ፡ ዝኾነ ስደተኛ ከም ሃገር ይመርጸን’ዩ ንዝተባህላ ሃገራት ከም ኣመሪካ ፡ካናዳ ፡ኣውስትራሊያ ፡ኒው-ዚላንድ ካልኦትን እናጠቐስካን ፡ እናወናወንካን ፡ ከነሳልጠልካ እናተባህለ ክንደይ ገርሂ ተለኪሙ እዩ ። ዋላ’ዃ እቲ ዝሕተት መጠን ገንዘብ ዝፈላለ እንተኾነ ካብ 20-35 ሽሕ ዶላር ይበጽሕ ።ቕድሚ ዝኾነ ይኹን መስርሕ ምጅማሩ ፡ ንይምሰል ዓቐን ፓስፖርት ስእልታት ፡ ካልእ ፎቶ-ኮፒ ዝኾነ ዶኩመንታት ፡ ከተምጽእ ብምሕታት ፡ እቲ ዝበሃል ዘሎ መስርሕ ከም ዝጀመረ ኣምሲልካ ፡ ‘ ንመሳለጢ ዝኸውን ገንዘብ ሃበና ‘ እናተባህለ ፡ብዙሕ ሰብ ይድህለልን ፡ ኣብ ዘይትሓሰበ ካልእ ሽግር ክኣቱ ይርአ ። ካልእ ነዚ ዝመስል ምስዚ ተትሓሒዙ ዝኸይድ ጉዳይ ፡ ኣድላዩ ንዝበሃል ዶኩመንታት ፡ ከም ምስክር-ወርቐት ቓል -ኪዳን ፡ ልደት ፡ ከምኡ’ውን መንቐሳቐሲ ወረቐት ንምሓዝ ዝኽፈል መጠን ገንዘብ ጠገለ ዘይብሉ እናኾነ ይመጽእ ምህላዉ ፡ እዚ ከኣ ነቲ ” መርዓ ኣብ ኣብያተ – ምምሕዳራት ንግዚኡ ደው ኢሉ ኣሎ ” ዝብል ዘይተረጋገጸ ሓውሲ መምርሒ ዝመስል ሓበሬታ ብምምዝማዝ ዝግበር ዘሎ ጸደፍደፍ ኣሰካፊ ኮይኑ ትርኽቦ ።ዋላ’ዃ ርጉጽ ዝኾነ መረዳእታ ኣይሃሉ ፡ እዚ ዝተባህለ መምርሒ ዳርጋ ሓቒ ይመስል ። ካብ ኩሉ እቲ ዘሕዝን ፡ ኣብዚ ዝተባህለ ተርእዮታት ውሑድ ድኣ ይኹን’ምበር ኤርትራዊ ስደተኛ ኢዱ ሓዊሱ ክትርኢ ባህ ዘየብል ነገር ኮይኑ ኣሎ ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ኣስልጦ ፕሮሰስ(process) ፡ ዝሓሸ ዕድላት ኣለወን ዝበሃላ ጎረባብቲ ሃገራት እናጠቐስካን ወረ እናነዛሕካን ፡ ከም ኬንያ ፡ ኡጋንዳ ፡ ሱዳንን ካልኦትን ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስደተኛ ፡ ናብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ኣብ ምኻድ ዘይተኣደነ መጠን ገንዘብ ይሕተት ምህላዉን ርኡይ እዩ ።ከመ መርኣያ ናይዚ ዝበሃል ዘሎ ተርእዮታት ከኣ ፡ ብዙሕ ቑጽሪ ክኸውን ዝኽእል ስደተኛ መዓልታዊ ናብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ከምዝውሕዝ ግሁድ ሓቒ ኮይኑ ኣሎ ።
ንኣተሓሕዛ ስደተኛታት ብፋልይ ንኣብ ከተማ ዝቕመጡ ፡ ብይብጽሓና ዝብሃላ ትካላት መንግስቲ ኮነ ግብረ-ሰናይ ማሕበራት ድሓን’ዃ እንተኾነ ፡ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ግን ፡ ‘እንታይ’ዩ ዝግበር ዘሎ ? ‘ ዘብል ኩነታት ትዕዘብ ። ንኣብነት ዝኾነ ጉዳይ ሃልዩካ ናብ ቤት-ጽሕፈት ስደተኛታት (ARRA) ወይ UNHCR ምስ እትኸይድ ፡ ብዙሕ ባህ ዘየብል ተርእዮታት ትዕዘብ ፡ ዜርካ ዜርካ ‘ ኣበይ ከይበጽሑ ?’ ዝዓይነቱ ኣተሓሕዛ የምስል ። ብዙሕ እዋን ኣብ ነንበይኑ ኣጋጣሚታት እዚ ዝተጠቕሰ ሽግር ፡ ከም ቕሬታ ክልዓል’ዃ እንተተራእየ ፡ ኣዕጋቢ ዝኾነ ለውጢ ግን ኣይተራእየን ። ካልእ ኣብ ቤት- ጽሕፈት UNHCR ዝርአ ንንውሕ ዝበለ እዋን’ውን ከም ንቡር ተወሲዱ ፡ ንብዙሕ ስደተኛ ስክፍታ ዝፈጥር ዝነበረ ፡ verification letter ክውሃበካ ኣብ እትሓተሉ እዋን ናብ መዓስከራት ኬድካ ክውጻእ ከምዘለዎ ክግበር ተጸኒሑ ። እዚ ከኣ ነዛ ብጣሽ- ወረቐት ፡ ግን ከኣ ኣዝያ ኣገዳሲት ምስ ምዃና ፡ ብዙሕ ስደተኛ ይሽገር ምህላዉ ይስትውዓል ። ብውሑድ ዓቐንን ድሩት ዓቕምን ይኹን ድኣምበር ፡ ገለ ገበርቲ ሰናይ ማሕበራት ከም CRS ፡ ካልኦትን፡ በተኻት ዝኾኑ፡ ዝኾነ ይኹን ሓገዝ ዘይብሎም ስድራ-ቤታት ይኩኑ ውልቐ ሰባት ኣለሊኻ ዝግበር ናይ ሓገዝ ተበግሶታት ክምስገን ዝግብኦ’ዩ ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝጀመረ ዘይርጉእ ኩነታት እዛ ሃገር ፡ ንኣብ ከተማታት ዝነብር ስደተኛ ዝያዳ ካልእ ዜጋ ኣሰካፊን ፡ ጎቦ-ልቡ ካብ ዝገብሮ ካልእ ተርእዮ እዩ ። ዋላ እቲ ኩነታት ብሩኡይ እንተተመሓየሸ ፡ ነቲ ኔሩ- ኔሩ ዝርአ ደቐቕቲ ፍጻሜታት ፡ ካልእ መልክዕ ንከይሕዝ መዓልታዊ በጨቕ ዝብል ዕላል ጠረጴዛ ኮይኑ ንረኽቦ ።ኣብ ካልእ ጉዳይ ማሕበራዊ ሸነኽ ፡ ዋላ’ዃ እቲ 90% ዝኸውን ስደተኛ ብዘይስራሕ ዘወን ክብል ዝውዕል እንተኾነ ፡ ካብቲ ኣቐድም ኣቢሉ ዝተጠቕሰ ሰንፈላል ንምህዳም ብዝብል ምኽኒት ፡ ኣብ ኣብያተ-መስተ ፡ ሳሕቲ ንዘጋጥም ባእስን ዕግርግርን ፡ ሓደ ካብቲ ኣሰካፊ ተርእዮታት እዩ ። ብቐንዱ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ስራሕ- ምንዳይ ንዘሎ ኣተሓሕዛ ንጹር ዝኾነ መምርሒ’ዃ እንተዘይሃለወ ፡ ክሰርሕ ኢሉ ንዝወፍርን ዝፍትንን፡ ኣተባባዒ ከምዘይኮነ ተዓዚበ ኣሎኹ ። ካልእ ይትረፍ ፡ መምርሒ- ፍቓድ መኪና ይኹን ፡ ፍቓድ ዋኒን እታ ዝነኣሰት ትካል’ውን ትኹን ክትውንን ከምዘይፍቐድ እዩ ዝውረ ።ዝበዝሐ ስደተኛ ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ- ሻሂ ፡ ኢንተርነት ካፈታትን ፡ ካልእ መዘናግዒ ቦታታን ከምዘሕልፎ ርኡይ ኮይኑ ፡ ገለ ውሑዳት ግን ኣብ ንዓይ ትኾነኒ እያ ዝበሉዋ ዓይነት ስራሕ ተጸሚዶም ከትርኢ ፡ ባህ ዘብል ኣጋጣሚ ኮይኑ ትረኽቦ ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ መዓስከራት ኣሰካፊ ብዝኾነ መልክዑ ይቕጽል ምህላዉ ፡ እቶም ካብ መዓስከራት ናብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝኣትዉ ስደተኛታት ኣፎም መሊኦም ዝዛረብሉ ጉዳይ እዩ ። ዋላ’ዃ ኩነታት መነባብሮ ኣብ መዓስከራት ደሓን ምዃኑ እንተተዘርበ ፡ ኣብ ቐረብ መሰረታዊ ነገራት ከም ማይ ፡ መዕቐሊን ምስቲ ቕድም ኣቢሉ ዝነበረ ግዜያት እናኣነጻጸሩ ፡ ብርኡይ ከም ዝጎደለ ፡ ብፍላይ ኣብ ቐረብ ዝስተ-ማይ ኣብ ገለ መዓስከራት ፡ ስክፍቶም ክገልጹ ሰሜዐ ኣለኹ ። ካልእ ምስ ኩነታት መዓስከር ዝተኣሳሰር ፡ ወላ’ዃ ብዙሕ ዝጋነን ኣይኹን’ምበር ጉዳይ ወገነይ-ወገንካ ፡ ምስኡ ተትሓሒዙ ዝመጽእ ዘየድሊ ተርእዮታት ፡ ከም’ኡ ውን ናብ ዝነብሩሉ ከተማታት ብሓውሲ ለመምታ ሒዞሞ ከምዝመጹ ይስትብሃል ።
ካልእ ንኣብ መዓስከራት ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ህዝባዊን ሃይማኖታውን በዓላት ዝግበር ናይ ምጥርናፍን፡ ምውህሃድን መደባት ሓደ ካብቲ ደስ ዘብል ኣጋጣሚታት እዩ ። ኣብ ምፍጣር ዕድላት ትምህርቲ ዘሎ ኣተሓሕዛ ኣዝዩ ዝምስገን ኮይኑ ካብ መባአእታ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ክሳብ ቐዳማይ ደግሪ ፡ ዝኾነ ስደተኛ ክመሃር ዝፍቐደሉ ኮይኑ ፡ ንኣብ ካልኣይ ደግሪ ንምቕጻል ግን ፡ ዘይፍቐድ ምዃኑ ገለ ውሑዳት ቕሬትኦም ክገልጹ ሰሚዔ ኣለኹ ። ዝኾነ ይኹን ስደተኛ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ፡ ኩነታት’ታ ገዲፉዋ ዝመጸ ስድራ-ቤቱን ፡ ዓዱን ካብ ምጥያቕ ዓዲ ዝውዕል ኣይኮነን ፡ስለዚ እዩ ከኣ ነቲ ከም ጸጋ ዝቑጸር ፡ ኣብ አዱ ንዘሎ ኣገልግሎት ኢንተርነት ፡ ደሃይ ዓዱን ስድራ-ቤቱን ኣብ ምሕታት ዘውዕሎ ። ብዝተጋነነ መልክዑ ኣይኹን’ድኣ እምበር ፡ሳሕቲ ዘጋጥም ፖለቲካውን፡ ህሉው ኩነታት ሃገርን ፡ ዝግበር ክትዓት ይርአ እዩ ።ዋላ’ዃ ዕምቖት ዘይብሉን ላዕላይ-ላዕላይ ዝበዝሖን እንተኾነ ፡ ሓሳብ ንሓስብ ምልውውጥ ፡ እሂን-ምሂን ምብህሃል ክሳብ ዝኾነ ፡ ውጽኢቱ ብዘየገድስ ኣይጽላእን እዩ።
ብኣጠቃላሊ ክርአ ከሎ ህሉው ኩነታት ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ አትዮጵያ ፡ ኣብ ደሓን ዝኾነ ሃዋሁው ኣሎ ክበሃል ይከኣል ። እዚ ነቲ ኣቐድም ኣቢሉ ንዝተጠቕሰ ደቐቕትን ዓቐናዊ ናይ ኣሰራርሓ ጸገማት ኣብ ግምት ብምእታው ክኸውን ከሎ ፡ ከም ንቡርን ቕቡልን ተወሲዱ ማለት ግን ከምዘይኮነ ርዱእ ይኸውን።


text:
ናይ ስደተኛታት ፓስፕርት ግሪኽ = ሙሉእ ኣለያ ጥዕና ኣብ ኣብ ጀርመን?
ኣይፋል፡ ኣብ ግሪኽ ምዝጉባት ዑቕበኛታት ናብ ካልኦት ሃገራት ኦይሮጳ እንኮላይ ናብ ጀርመንን ክገሹሉ ዘኽእሎም ሰማያዊ ፓስፖርት ንኽወሃቦም ክሓቱ ይኽእሉ እዮም እዮም፡፡ንዑኡ ብምጥቃም ኣብ ውሽጢ 90 መዓልቲ ብዘይ ቪዛ ናብ ካልእ ሃገር ኦይሮጳ ኮምኡ ውን ጀርመን ክገሹ ይኽእሉ፡ እንተኾነ ግን ንመምጽኢኦምን ንመምለሲኦምን ዝኸውን እኹል ገንዘብ ምስ ዝህልዎም ጥራይ እዩ ዝኸውን። ንሱ ምስ ዘማልኡ እውን ናይ ኣለያ ጥዕና መሰላቶም ድሩት ኮይኑ ዑቕባ ክሓቱ ድማ ኣይክ እሉን እዮም።
ኣብ ግሪኽ ዘይተኣማመነ ወረ ይውረ ኣሎ። „ኣብ ግሪኽ ብዙሓት ዑቕበኛታት ናይ ስደተኛታት „ውዕል ጂነቫ 1951“ ዝብል ኣብ ዝባኑ ዝተጻሕፎ ሰማያዊ ፓስፖርት ይሓቱ እሞ“ ትብል ናብቲ ቦታ ዝተመደበት UNHCR „እዞም ሰባት ነዚ ፓስፖርት ምስ ተዋህቦም ብዕሊ ንጀርመን ከይዶም ኣብኡ ሙሉእ ናይ ሕክምና ኣገልሎት ዝግበረሎምን ክረኽቡ ዝኽእሉን ይመስሎም፡፡“
እዚ ወረ እዚ ዓቢ ኣሸጋሪ ኮይኑ ይርከብ። ንእሽቶይ ክፋል ናይቲ ትሕዝቶኡ ጥራይ እዩ ሓቂ። ብሓደ ሃገር ኦይርጳ ዝተዋህበ መጉዓዝያ ፓስፖርት ዝሓዙ ምዝጉባት ስደተኛታት፡ ብዘይ ቪዛ ናብ ሃገራት ኦይሮጳ ክገሹ ዝኽእሉ እኳ እንተኾኑ፡ ግን ነቲ ናይ ጉዕዞ መምርሒታት ምስ ዘማልኡ ጥራይ እዩ። ኣብ ግዜ መገሻኦም መቐነዪኦም ዝኸውንን፡ ንዓዶም – ማለት ንግሪኽ መምለሲ ዝኸውንን እኹል ገንዘብ ከምዘለዎም ከርእዩ ግድን እዩ። ንጀርመን ንኽኣትዉ እንተተፈቐደሎም፡ “ሙሉእ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ብነጻ“ ክረኽቡ ዝብል ወረ ሓቅነት የብሉን። ብናይ ስደተናታት ኣብ ውዕል ጂነቫ 1951 ዝተመርኮሰ ፓስፖርት ጌሾም ንጀርመን ዝመ‘ጹ ካብ ኣገልግሎት ረድኤታት ብሕጊ ግሉላት እዮም።
እኹል መእለይኻ ዝኸውን ገንዘብ ዘይብልካ ናብ ጀርመን መጺእካ፡ ብዕዳ መግስቲ ሕክምና ክትራክብ ምፍታን ሕጋዊ ኣይኮነን፡ ሕጋዊ ሳዕቤናት እውን ከስዕበልካ ይኽእል እዩ። ብዕሊ ዘይተደረተ መንበሪ ፈቓድ ዘለዎ ሰብ ጥራይ እዩ ሙሉእ ናይ መንበርን ናይ ሕክምናን ረድኤታት ክግበረሎ ዝፍቀድ። እኹል ገንዘብ ዘይብሎም ናብ ጀርመን ዝመጹ ሰባት ምስቲ ንነበርቲ ዜጋታት ዝወሃብ ክወዳደር ዘይክእል ትሑት ናይ ጥዕና ኣገልግሎት እዩ ዝግበረልም።
ኣብ ግሪኽ ምዝጉባት ስደተኛታት፡ ኣብ ግሪኽ ብዘይ ክፍሊት ብነጻ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ክረኽቡ ይኽእሉ ከምዝኾኑ ከስተብህሉ
ብኣቋራጭ ኣብ ጀርመን ክርከብ ዝኽእል መሰል ዑቕባ የለን።
እቲ ኣገዳሲ፡ ሰመያዊ ናይ ዑቕበኛታት ፓስፖርት ተጠቒሞም ንጀርመን ወይ ውን ናብ ካልኦት ሃገራት ኦይሮጳ ዝኣትዉ ስደተኛታት፡ ክፈልጥዎ ዘለዎም፡ ኣብኡ ናይ ዑቕባ ሓተታ ከቕርቡ ዘይከኣል ሙዃኑ እዮ። እዚ ምስ ዝስ ዝኸውን፡ ሓተትኦም ብቐጥታ እዩ ዝንጸግ፡፡ ከም ስደተኛታት አብ ዝተመዝገቡሉ ሃገር – ናብ ግሬኽ ንኽምለሱ ድማ ይግደዱ። ካብ ጀርመን ምልቃቕ እንተ አብዮም ድማ ብሓይሊ ክምለሱ ክግበር ይከኣል እዩ።


text:
ወዲ ባዓታይ፣ “ከመኡያ ዝገብርስ ከምኡ ይነግር”
ወዲ ባዓታይ፣ “ከመኡያ ዝገብርስ ከምኡ ይነግር” ኣብ ዕለት 11/02/2014 “መን ኢዩ ወዲ ዓሊ? ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ጭቆና ከናግፍ ካብ ስማይ ዝወረደ ንቢይ ድዩ?” ብዝብል ኣርእስቲ ብኣቶ ጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ (ወዲ ብዓታይ)፡ ዝረ ዝመበገሲኡ ፖለቲካዊ ኣልቦ ትሕዝቶ ጽሑፍ
ወዲ ባዓታይ፣ “ከመኡያ ዝገብርስ ከምኡ ይነግር”
ኣብ ዕለት 11/02/2014 “መን ኢዩ ወዲ ዓሊ? ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ጭቆና ከናግፍ ካብ ስማይ ዝወረደ ንቢይ ድዩ?” ብዝብል ኣርእስቲ ብኣቶ ጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ (ወዲ ብዓታይ)፡ ዝረ ዝመበገሲኡ ፖለቲካዊ ኣልቦ ትሕዝቶ ጽሑፍ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ተዘርጊሑ ሪእየ። ትሕዝትኡ ነቲ ኣነ ብዕለት 06/02/2014 “ዳሕራዮም’ምበር ገደደ” ኢለ ዝጸሕፍኩዎ ጽሑፍ ዝቃወም ዝመስል እኳ እንተኾነ፣ ብቐንዱ ግን እቲ ዒላማ ብመገደይን ብመገዲ እቶም ምሳይ ኣልሚሙ ከጸልሞም ዝፈተነ ኣሕዋት ኣቢሉ ንኻልኦት ክቃወሙና ይኽእሉ ኢዮም ንዝብሎም ዜጋታት በቲ ጽዩፍ ቃላቱ ንምፍርራሕን ከይብሉና ብምባል ካብ ምቅዋሞም ዓዲ ንኸውዕሎም ዝምሃዞ ሕሱር ምህዞ ምዃኑ ብዙሕ ምርምር’ውን ዘድልዮ ኣይኮነን። ካልእ ኣብ ጽሑፉ ከም መማቕርቲ “ክትበልዓያ ዝደለኻ ኣባ-ጉንባሕስያ ዛግራ በላ” ዝዓይነቱ ንመድረኻውያን ምንኣድን ምኩሕሓልን ከይኣኽሎ ኣብኡ ተሳቲፎም ንዝነበሩ ሰብ ሞያ ብፍላይ ክኣ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ብምምጓስ’ውን ክኸስቦም’ ፈቲኑ ‘ሎ።
ኣቶ ጴጥሮስ ብዛዕባ ጅግና ወዲ ዓሊ’ውን ምስ እቲ “ፍሽኽ ኢሉ፡ ኢሂ ደአ ኣሃዱ ዓዲንግሊዝ ምስ በለኒ፡ መንፈሰይ ሕድስ ኢሉ”) ኢልካ ዝጠቐስካዮ ዓንደብርሃን ምውድዳርካ ኣብ እግሪ እቲ ጽሑፍካ ብቡዙሓት ዜጋታት ሓያሎይ ግብረ መልሲ ስለ ዝተዋህበካ ኣይክዛረበሉን ኢየ። ባዛዕባ ሓው ወልዱ ተኽለን፡ ብጻይ ኢሳያስ ኣስፍሃን እውን’ተኾነ ካባይ ዝበልሑን ሰናፋትን ስለ ዘይኮኑ ኣይክትንክፎን ኢየ፣ ባዕላቶም ኣለዉዎ። ኣነ ክዛረበሉ ዝደለኹ ግን ሓው ጴጥሮስ “ ከመኡያ ዝገብርስ ከምኡ ይነግር” ዝበሃል ቢሂል ናይ ኣቦዋት ሰሚዕካዮ ክትከውን ተስፋ እገብር፡ ኣብ ጽሑፍካ ሓንቲ ጽብቕቲ ነገር እንተሊያታ እታ ንስኻን መሰላትካን ንንጹሃት ሰባት ከተቋናጽቡን ክትሓምዩን ብአውራጃ ክትከፋፍሉን ክትገማሙዑን ከም ‘ስራሕ ዝሰኣነት ፈላሲትስ ቆቢኣ ቀዲዳ ትሰፊ” ዝበሃል እንትርፎ ሒመታ ካልእ ስራሕ ስለ ዘይብልኩም፣ እንሆ ሕጂ ክኣ እታ ሓቂ ሰርኒቓትኩም እቲ ኣብ ውሽጥኹም ከተሰላስልዎን፡ከተብኩዑዎን እትውዕሉን እትሓድሩን ክፋእ ብኣኻ ኣቢሉ በጨቕ ኢሉ ነቲዑ ምውጻኡ አምስግንካ፡ እዚ በጨቕታ እዚ ክኣ ኣቶ ጴጥሮስ ናትካን ናይ መሰልትኻን መግለጺ እንታይነትኩም ኢዩ። እንቋዕ! ክኣ ካብቲ ተሓቢእካሉ ዝነበርካ ጉብጥሽ ኣውራጃውነት ወጺእካ ነብስኻ ኣቃላዕካ ክብለካ እደሊ! ደጊም ይኣክል! ምሳኻን ምስ ከምዚኸማኻን ዶ ምትእምማን ከይህሉ ።
ካልእ ኣነ ወላ እኳ ከም ኩሉ ኤርትራዊ ዝተጋደልኩሉን ዝሰንከልኩሉን ዕላማ እንተተጨውየ እቲ ብንጹህ ሃገራዊ መንፈስ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ዘሕለፍክዎ ጊዜ ወትሩ ብሓበን ኢየ ዝዝክሮ ። ኣነ ከምዚ ከማኻ እኮ ኣብ ቢለቓት ተዓሊመይ ከይዛዘምኩ ብምስምስ ዓይነይ ዶ ምሕኩልተይ ኢለ ማዛኖይን የዕሩኽተይን ንድሕሪት ገዲፈ ኣግዲዐ ንኤውሮጳ ኣይሃደምኩን። ወዲ በዓታይ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ሰብ ኢኻ’ኮ ትፈልጠኒ ። ኣነ ዝተጋደልኩሉ ዕላማ ንሓደ ህዝብን ንሓንቲ ሃገርን ምዃኑ፣ እንተኾነ እቲ ዘሕዝን ግን ቀደም’ውን ኣብ ቃልሲ ብኸምዚ ሕጂ ትብሎ ዘለኻ ጸለመ እቶም መሰልትኻ ንማእለያ ዘይብሎም ንጹሃት ሃገራውያን ዘጥፍእዎም ከይኣክል ሕጂ ክኣ ደግሲ፡ ንስኻ እቲ “ንቑሕን ምሁርን ኢየ” ብሃላይ ኣቶ ጴጥሮስ በዓታይ ከምታ ናይ መሰልትኻ ሜላ ክቃወመኩም ንዝፈተነ ንገለ ኣውራጃዊ ንገለ ጅሃዳዊ ብምባል ኣፉ ክትዓብስዎ ትፍትኑ ዘለኹም መግለጺ’ቲ ድሑርን ትሕተ ሃገራዊ ኣተሓሳስባኹም ስለ ዝኾነ በዚ ዝሰናበድ ሰብ ከም ዘየሎ ከዘኻኽረካ እፈቱ።
ኣብ መደምደምታ ኣቶ ጴጥሮስ ተስፋጊዮርጊስ (ወዲ ባዓታይ) ክብለካ ዝደሊዮ ነገር እንተሎ ኣብ ዝጸሓፍካዮ ጽሑፍ ኣመልኪቱ ዝወሃበካ ዘሎ comments ወይ ርእይቶ ኣንቢብካ ነብስኻ ክትመዝን እላበወካ፣፣ ብተወሳኺ “ምግጥጣም ሎንዶንን ዱባርዋን ኣጋጣሚ’ዶ ባህርያዊ” ብዝብል ኣርእስቲ ካብ ባልነኪ መበል 11 ክፋል ዝተጻሕፈ’ውን ከተንብብ እዕድመካ። እንተ’ቲ ኣነ ኣብ ዝጸሓፍኩዎ ጽሑፍ ገና ትሕዝትኡ ኣውራጃውነት ኣለዎ ትብል እነተኾንካ ግን፡ ኣብ ሓደ ከተማ ሓቢርና ስለ እንነብር ኣብ ዝኾነ ቦታ ክብድህካን ክጫበጠካን ቁሩብ ኢየ። ካበኡ ሓሊፈ ግን ንብድሕሪ ሕጂ ኣብ ከምዚ ናትካ ትሕተ-ሃገራዊ ዝኾነ ጽሑፍ ኣትየ፣ ታሕቲ ወሪደ ንእትጽሕፎ ጽሑፋት ክምልስን ክጨማለቕን ከምዘይኮንኩ በዚ ኣጋጣሚ ክገልጸልካ እፈቱ። ዎ!ድሓንካ።
ቴድሮስ ተኽለ
15/02/2014 ለንደን


text:
'ኣብ ወርኂ ታኅሣሥ ዕለቱ ሰኑይ፡ ሰዓቱ ሰዓት ፫ተ ብግዕዝ (9ተ)፡ ኣብ ቅድሚ ታቦተ ጽዮን ኣክሱም ደው ኢሉ ድምፁ ዓው ብምባል “ሃሌ ሉያ ለአብ፡ ሃሌ ሉያ... ይቕጽል
እቲ ብየማን ጐይታ ተሰቒሉ ዝነበረ ሽፍታ (ፈያታዊ ዘየማን)፡ ደመ ማኅተምን መርኆ ድኅነትን ተዋሂቡ ንኣቦና ኣዳም ቀዲሙ ናብ ገነት ከምዝኣተወ ቅዱሳት መጻሕፍት ይነግሩና። እዚ ሽፍታ ናብ... ይቕጽል
እዚ ቓል’ዚ ኣብ መቅድም ተኣምረ ማርያም ዝርከብን ወትሩ ዝንበብን ኮይኑ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ቅድሚ ንዓለም ምፍጣሩን ዘመን ምቝጻሩን፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ሕሊናኡ ከምዝነበረትን ነቲ... ይቕጽል
ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ከምዝሕብሮ፡ ድኅሪ ዘመነ ሓዋርያት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ኣብ ዝተፈላለየ ዘመናት ብደገ ብዓላውያን ነገሥታት፡ ብውሽጢ ድማ ብናይ ጽርኣውያን ፍልስፍናን፡ ትምህርቲ መናፍቕነትን ተፈቲና እያ።... ይቕጽል
“ርክበ ካህናት” ማለት ናይ ካህናት መራኸቢ፡ ጉባኤ፡ መተኣኻኸቢ፡ መዛተዪ . . . ወዘይመስሎ ዝብል ትርጕም ኣለዎ። ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ዓመታዊ ድኅሪ በዓለ ትንሣኤ ኣብ መበል... ይቕጽል
ክታብ ካብ ኣልፋ ወዖ እግዚአብሔር ኣምላኽ! ኣኽቢረ ብኣርኣያይን ብኣምሳለይን ዝፈጠርክኹም ደቀይ! ቅድሚ ኵሉ ሰላመይ ምስ ኵላትኩም ይኹን! ቅድሚ ሕጂ ብዙኅ ደብዳቤታት ሰዲደልኩም ነይረ። ኣቐዲመ ብነቢያት ልኢኸልኩም፡ ደኃራይ’ውን... ይቕጽል
ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ቡሩክ ግንቦት ያብጽሐነ እስከ ወርኀ ሰኔ በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ግንቦት ቡሩክ መዓልቱ ፲ወ፬ቱ ሰዓት ወእምዝ ይትዌስክ። ሎሚ ቡሩኽ ወርኂ ግንቦት ብሒትልና ኣሎ... ይቕጽል
ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ኣብ ሕሊና ኣምላኽ ዝነበረት፣ ገና ከይተወልደት ትንቢት ዝተነግረላ፡ ሱባኤ ዝተቘጽረላን ምሳሌ ዝተመሰለላን እያ። ሊቀ ነቢያት ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና... ይቕጽል
ልደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሃንደበታዊ ኣይኮነን። ካብ ፅንሰታ ክሳዕ ልደታ ኵሉ መስተንክር እዩ። ትንቢት ዝተነግረሉ፡ ሱባዔ ዝተቘጽረሉ፡ ምሳሌ ዝተመሰለሉ እዩ። ንቕድስት ድንግል ማርያም ኣቦሓጎታታ ቴክታን... ይቕጽል
ሓደ ካብ ጸሓፍቲ ኣርባዕቱ ወንጌል ቅዱስ ማርቆስ እዩ። ‘ዮሐንስ’ ዝብል ኻልኣይ ስም (ግብ. 13፡13) እኳ እንተሃለዎ ፍሉጥ ግና ‘ማርቆስ’ ዝብል እዩ። ትርጓሜ ስሙ ንመዋዕለ ሕይወቱ... ይቕጽል
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ለምኑ ክወሃበኩም እዩ፡ ድለዩ ክትረኽቡ ኢኹም፡ ማዕጾ ኳሕኵሑ ክረሓወልኩም እዩ” (ማቴ. 7፡7) ዝበሎ ኣምላካዊ ቃሉ መሠረት ብምግባር ቅድስት ቤተ ክርስቲያን “ኦ... ይቕጽል
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ትንሣኤኡ ቅድሚ ዕርገቱ ኣብ ዝጸንሓለን ኣርብዓ መዓልታት ንደቀ መዛሙርቱ ብጉባኤ ሠሪዑ ዝመሃረሉ ሓደ ኣብ ባሕረ ጥብርያዶስ እዩ። ዮሓ. 21፡1-3።
ሰማዕት ዝብል ቃል ‘ሰምዐ’ መስከረ ካብ ዝብል ግእዛዊ ግሥ ዝተረኽበ ኪኸውን ከሎ ምምስካር፡ ምስክር ማለት እዩ። “ብዛዕባ እቲ ኻብ መጀመርታ ዚነበረ ንሕና ዝሰማዕናዮ፡ በዕይንትና ዝረኣናዮ፡ ዝጠመትናዮን፡... ይቕጽል
ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ብኣይሁድ ተታኂዙ፡ መከራ መስቀል ተቐቢሉ፡ ብሥጋ ሞይቱ፡ ናብ መቓብር ወሪዱ፡ ድኅሪ ሠለስተ መዓልቲ ኸኣ ንሞት ስዒሩ ተንሥአ። እቶም ደቀ መዛሙርቱ ብፍርሂ... ይቕጽል
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ ሣልሳይ መዓልቱ ብኃይሊ ሥልጣኑን ግርማ መለኮቱን ንሞት ስዒሩ ተንሥአ። “ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ተንሥአ። በዚ ኸኣ ናይቶም ዝሞቱ... ይቕጽል
ብሓፈሻ “ትንሣኤ” ዝብል ቃል ዝተፈላለየ ትርጕም ኣለዎ። ንምሳሌ ፦ ‘ትንሣኤ ሕሊና’፦ ተዘክሮተ እግዚአብሔር ማለት እዩ። ‘ትንሣኤ ልቡና’፦ ቃለ እግዚአብሔር ምስማዕን ብንስሓ እናተሓደስካ ብመንፈሳዊ ሕይወት ምንባር እዩ። 'ትንሣኤ ዘሥጋ'፦ ንጊዜኡ... ይቕጽል
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ውሽጢ መቓብር ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ገይሩ መቃብር ክፈቱለይ መግነዝ ፍትሑለይ ከይበለ ሙስና መቓብር ኣጥፊኡ ተንሥአ። እዚ ኸኣ ወዲ ሰብ... ይቕጽል
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ርሑቕ ወፃኢ ሃገራትን ዘለኹም ክቡራን ሕዝበ ክርስቲያን ብሓፈሻ ኵልኹም ደቂ ሃገር እንቋዕ ናብ በዓለ ትንሣኤ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላም ኣብጽሓናን... ይቕጽል
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ሙስና መቓብር ኣጥፊኡ፡ መቓብር ክፈቱለይ መግነዝ ፍትሑለይ፡ ከይበለ፡ ኻብ ሕቱም መቓብር ተንሢኡ፡ በዅሪ ትንሣኤና ዚኾነሉ ዕለት እዩ። ማቴ፦ 28፡1, ዮሓ፦... ይቕጽል
“ነሥኣ ደዌነ ወፆረ ሕማመነ“ ኢሳ. ፶፫፡፬/ “ብሓቂ ንሱ ንሕማምና ጾሮ፡ ንስቓይና ኸኣ ኣብ ነፍሱ ጸዓኖ” ኢሳ 53፡4 ኣብ ሥነፍጥረት ብዕለት ዓርቢ “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ” ፡ ከም... ይቕጽል
ኣብ ሥነ ፍጥረት ብዕለት ዓርቢ “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ” ኸም መልክዕና ብምስልና ሰብ ንፍጠር። ዘፍ. 1፦26 ኣብ ዝበለሉ ኣዳም ተፈጥረ፣ ድኅሪ ሾብዓተ ዓመትን ኣርብዓን ሾብዓተን... ይቕጽል
ብዕለት ቀዳም ቅድመ ሥጋዌ “ወአዕረፈ እግዚእነ እምኵሉ ግብሩ ዘአኀዘ ይግበር” በታ ሻብዓይቲ መዓልቲ ኻብቲ ዅሉ ኺፈጥሮ ዝቐነየ ኣዕረፈ፣ ዘፍ፦2፣3 ይብል። ድኅረ ሥጋዌ ውን ናይ ኵሉ... ይቕጽል
ብዕለተ ኃሙስ ቅድሚ ሥጋ ምልባሱ “ለታውፅእ ባሕር ዘቦ መንፈሰ ሕይወት”። ዘፍ፦1፣20 ኣብ ዚበለሉ ጊዜ ንመግቢ ዝኾኑ እንስሳታትን ኣዕዋፍን ተፈጥሩ። ድኅሪ ሥጋዌ’ሥውን ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ... ይቕጽል
ወንጌላውያን ማቴዎስን ማርቆስን ጽሒፎምዎ ከምዘለዉ’ ኣብዛ ዕለት እዚኣ ዝተፈጸሙ ሠለስተ ነገራት እዮም። ንሳቶም ድማ እዞም ዚስዕቡ እዮም፦
ምእንቲ ጽንዓት እዛ ቤተ ክርስቲያን እዚኣን ምእንቲ ኵለን ብስም ቅዱሳን ኣቦታትና ዝተሰምያ ኣብያተ ክርስቲያንን፡ ምእንቲ ገዳማትን ኣብ ውሽጠን ዝነበሩ ኣረገውትን፡ ምእንቲ ሓለዋ ምሉእ ዓለምን፡ እግዚአብሔር... ይቕጽል
እዛ ዕለት እዚኣ ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብኣይሁድ ብዛዕባ ሥልጣኑ ዝተሓተላ ዕለት እያ። ብዕለተ ሰኑይ ነቶም ኣብ ቤት መቕደስ ዚሻየጡ ዝነበሩ ብምስግጓ “በየናይ ሥልጣን ኢኻ... ይቕጽል
ብዕለተ ሰኑይ ካብ ቢታንያ ናብ ኢየሩሳሌም ኪኣቱ ኸሎ ኽልተ ነገራት ፈጸመ። ንሱ ድማ፦
ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል ወልደ እግዚአብሔር ካብ ሰማየ ሰማያት ናብ ምድሪ ወሪዱ ሥጋና ዝተዋሓደ ንድኅነተ ዓለም እዩ። ንዝሞተ ከድኅን ንዝኃዘነ ከጸናንዕ እዩ። ነዚ ግብረ... ይቕጽል
ኣብ ነግህ (ሰዓት 7 ቅ.ቀ.)፡ ሠለስቱ (ሰዓት 9 ቅ.ቀ)፡ ስድስቱ (ሰዓት 12 ድ.ቀ.)፡ ተስዓቱ(ሰዓት 3 ድ.ቀ)፡ ዓሠርቱ ወአሐዱ (ሰዓት 5 ድ.ቀ.)፡ ዘሎ ሥርዓተ ጸሎት ወስግደት... ይቕጽል
ኣብ መፈጸምታ ዓቢይ ጾም ካብ ሠርከ ሆሣዕና ጀሚሩ ክሳዕ ምሸት ትንሣኤ ዘሎ መዓልታት ሰሙነ ሕማማት ይበሃል። ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ነዚ ሰሙን እዚ ሕማማት ኢላ ክትዝክሮ... ይቕጽል
ሆሳዕና ማለት ‘መድኃኒት ወይ ሕጂ ኣድኅን’ ተባሂሉ ይትርጐም። ብልማድ ኣጸዋውዓ ‘ኣጕሳዕና’ ይብሃል። በዓለ ሆሳዕና ቅድሚ ፋሲካ ወይ ትንሣኤ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዘላ ሰንበት ይኽበር።... ይቕጽል
ነበልባላዊ ዝኾነ እሳታዊ መንበሩ፡ ኣብ ልዕሊ ኪሩቤል ዘርጊሑ ብኣእላፍ እሳታውያን መላእኽትን ሊቃነ መላእኽትን ብምልኣተ ህላዌኡ ኪሥለስን ኪቕደስን ዝነብር ኣካላዊ ቓል፡ ንወዲ ሰብ ንምድኃን ብድኹም ኣርኣያ... ይቕጽል
እግዚአብሔር አምላኽ ቅድሚ ኵሉ ዝነበረ’ዩ። ሰማያት ከይተዘርግሑ፡ ገጹ መሬት ከይተራእየ፡ ጐቦታት ከይቆሙ፡ ቀላያት ከይዓመቑን ወሓይዝ ከይወሓዙን ንሱ ብባህሪኡ ዝነበረ እዩ። ብርሃናት ከይበርሁ፡ ጸልማት ከይተቐንጠጠ፡ ብርሃን... ይቕጽል
ኣብ ዓቢይ ጾም ካብ ዘለዋ ሸሞንተ ሰናብቲ፡ እታ ሻብዓይቲ ሰንበት ‘ኒቆዲሞስ’ ትብሃል። ኣብዛ ዕለት’ዚኣ ዚዝመርን ዚንበብን ዚወሃብ ትምህርትን ብዛዕባ ኒቆዲሞስ እዩ። ማኅሌታይ ቅዱስ ያሬድ ኣብ... ይቕጽል
ጐይታናን አምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ናብ ኢየሩሳሌም ክኸይድ ከሎ ብማእከል ሰማርያን ገሊላን ኃሊፉ፡ ናብ ሓንቲ ከተማ ኣተወ። ኣብዛ ከተማ ዓሠርተ ብሕማም ለምጽ... ይቕጽል
ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ምስ ኵልና ይኹን እሞ ኣብ መጽሐፈ ተአምረ ማርያም ካብ ዝሰፈሩ ተአምራት ሓደ ታሪኽ ኸምዚ ዝስዕብ ይብል፦
ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ምስ ኵልና ይኹን እሞ ኣብ መጽሐፈ ተአምረ ማርያም ካብ ዝሰፈሩ ተአምራት ሓደ ታሪኽ ኸምዚ ዝስዕብ ይብል፦ ‘በቴርጌላ... ይቕጽል
ቅዱስ ሲኖዶስ ብምኽንያት ሕማም ኮረና ቫይረስ ሓዲሽ መግለጺ ኣውጺዑ!
ሻዱሻይ ሰንበት ዓቢይ ጾም “ገብርኄር” ትበሃል። እዛ ሰንበት እዚኣ ‘ገብርኄር’ ዝተሰምየት፡ ማኅሌታይ ቅዱስ ያሬድ ኣብ ዝደረሶ ጾመ ድጓ፡ ብዛዕባ ቅኑዓት ኣገልገልትን፡ ጐይታ ነቶም ቅኑዓት ኣገልገልቲ... ይቕጽል
ኣብ ዓቢይ ጾም ኣብ ዝርከቡ ሸሞንተ ሰናብቲ እታ ሻድሸይቲ ሰንበትን ምስኣ ዘላ ሰሙን ገብርኄር ተባሂላ ትፍለጥ። ጐይታ ሠራዊት እግዚአብሔር ነዛ ኽብርቲ ዕለት ከምቲ ቓሉ እሙናት... ይቕጽል
ሀሎ አሐዱ ብእሲ በአሐቲ ሀገር እንተ ስማ ቡር ሀገረ መስቀል ዘስሙ ንዋየ እግዚእ ወስመ ብእሲቱ ኂሩተ ማርያም / ኣብ ‘ቡር ሃገረ መስቀል (እንዳ መስቀል)’ ትብሃል... ይቕጽል
ብመሪሕነት ቅዱስ ሲኖዶስን ብማእከልነት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ተማእኪሉ ዝካየድ ንግደት ናብ ሀገረ ቅድስት ኢየሩሳሌም፡ ናይ ሎሚ ዓመት 2012 ግእዝ... ይቕጽል
ኣብ ዓመት ብዛዕባ ዳግማይ ምጽኣት ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምኡ’ውን ኅልፈተ ዓለም ብፍሉይ እንዝክረሉ ሠለስተ ጊዜያት ኣለዉ። እቲ ሓደ ኣብ ወርኃ ጳጉሜን ክኸውን ከሎ፡... ይቕጽል
ዘለናዮ ቅንያት፡ ናይ ጐይታናን አምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጾም ኣብነት ብምግባር፡ ፈቃደ ሥጋና ብፈቃደ ነፍስና ኣግዚእና፡ ካብ አኃዜ ኵሉ ወብዙኀ ምሕረት ወርኁቀ መዓት ኣምላኽና ምሕረትን... ይቕጽል
10 መጋቢት 2012 ዓ.ም.ግ ኣብ ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ባጀታዊ ኣሠራርሓን ዘተኮረ ጉባኤ ብመራሕ ሥራሕ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ሊቀ ካህናት ዘርአ ኣስመላሽን ኃላፊ ክፍሊ ውጥንን ባጀትን ዲያቆን... ይቕጽል
ጐይታ ዓለማት ክርስቶስ፡ ዝተሰቕለሉ መስቀልምሥጢሩ ዓሚቝ’ዩ ታሪኽ እንተ ዝግንጸልእስራኤላዊ ቀሲኑ ምድረ ተስፋ ከይርኢ ኪለዓል ጀመረ ናይ ኣማሌቅ ጸብኢ
ነታ እግዚአብሔር ብደሙ ዝመሥረታ ቤተ ክርስቲያን፡ ብስብከቶምን መጻሕፍቶምን፡ ብገድሎምን ትሩፋቶምን ስለዝጓሰይዋ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንቅዱሳን ሓዋርያት ዓቢይ ክብሪ ትህቦም። ንኣብነት፦ ተጋድሎኦም ብምምሃር፡ በዓላቶም ብምኽባር፡ ብስሞም... ይቕጽል
ነዊኁካ ጊዜ፡ ምሥጢር ስኣን ምፍላጥ ካብ ሰብ ደሊኻዮ ትንሣኤ ካብ ዓራት ስኣን ሰብ ከኣ ኢልካዮ ነቲ 38 ዓመት ክርስቶስ ምሳኻ ከሎ ገሣፂ ኵሉ ዘመድ።


text:
ጓለንስተይቲ፡ ኣደ፣ ሓፍቲ፣ ሰበይቲ፣ ኣፍቃሪት እያ። ኣደ ኸኣ መብራህቲ ገዛ፡ ተስፋን ፍቕርን እያ። "ኣብዛ ዓለም ከም ወላዲት ዝልውህ ከም ወላዲት ዝርህርህ፡ ከም ወላዲት ዘፍቅር እንተዝነብር ጸገማትና ምተቓለለ" ይብል ንወላዲቱ እንክዝክር ንብዓት ዝቕድሞ ሃይለ ክብሮም።
ይኹን'ምበር ኣብ ዓለምና እቲ ዝበዝሐ ጭንቅን መከራን እትረክብ፡ ብዝወለዳ ሕብረተሰብ ተጨቊና፡ ብፍላይ ኣብቲ ብዙሕ መንቋሕቋሕታ (ኣፍልጦ) ትምህርትን ምዕባለን ዘይረኸበ ርሑቕ ገጠራት እትነብር ጓለንስተይቲ፡ ትሕቲ ደቂ-ተባዕትዮ ኣሕዋታ ከምእትረአ ተዛተይቲ እዚ ዕለት ኣልጋነሽ ገብረን ዘውዲ ተስፋማርያምን ይገልጻ።
እዛ ጭንቅን ጸገምን ደቃን ስድራኣን ንኽትኣሊ ብስራሕ እትድፋእ ጓለንስተይቲ እምበኣር፡ ልክዕ ከም አሕዋታ ደቂ ተባዕትዮ ክትክበር፣ ክትፍቀር ክትሕፈር ይግበእ።
ጓለንስተይቲ ማዕረ ዕድል እንተረኺባ፡ ከምቶም ተማሂሮም ናይ ዝተፈላለየ ዓውዲ ዶካትር፡ ህንጻን ድንድልን ዝሰርሑ መሃንዲሳት፣ መድሃኒት ዘቃምሙ ተመራመርትን ለይትን ቀትርን ዝፈላሰፉ ተመራመርትን ክትከውን ጸገም የብላን። ክሳብ ሕጂ ኸኣ ዓቕመንን ብቕዓተንን ንዓለም ብግብሪ ዘርኣያ ብኣብነት ዝጥቀሳ ደቀንስትዮ ውሑዳት ኣይኮናን።
ይኹን'ምበር ማዕርነት ደቀንስትዮ ብምልኣት ክረጋገጽን፡ ኩሉ ዓይነት ዘጋጥመን ዓመጽ ክውገድን፡ ገና ነዊሕ ጉዕዞ ከምዘድሊ ን25 ሕዳር ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ንዝወርድ ዓመጽን በደልን ንምውጋድ ከም መቃለሲትን መዘኻኸሪትን ዕለት ዝሓረያ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።
ኣብዚ ዛዕባ እዚ ዘተኮረ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት፡
- ሓንቲ ካብ ሰለስተ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ህይወተን ብመጻምድተን ወይ ቀረባ አዕሩኽተን ኣካላዊ ማህረምቲ ከምዘጋጥመን
- ኣብ ዓለም እተን 52% ኣብ ሓዳር ዝርከባ ደቀንስትዮ ጥራይ፡ ብዛዕባ ድሌት ጾታዊ ርክብ ኮነ፡ ምጥቃም መከላኸሊ ጥንስን ኣተዓባብያ ቖልዑን ብናጽነት ክውስና ከምዝኽእላ፡ ዝተረፋ ግን ካብቲ ስእሊ ወጻኢ ምዃነን
- ኣስታት 750 ሚልዮን ደቀንስትዮ፡ ዓቕመ ሄዋን ቅድሚ ምብጽሐን ከምዝምርዓዋ፤ ኣስታት 200 ሚልዮን ከኣ ብቑልዕነተን ከምዝኽንሸባ
- ኣብ ዓመተ 2017 ጥራሕ፡ ንኣብነት፡ ሓንቲ ካብ ክልተ ደቀንስትዮ ብአዕሩኽተን ወይ ብስድረአን ከምዝቕተላ፤ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ግን ሓደ ካብ 20 ጥራይ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከምዘጋጥሞ ይሕብር።
እዚ ኣሃዝን ቁጽርን'ዚ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ነብሲ-ወከፍ ብስታስቲክስ ዝተወከለት ጓለንስተይቲ ንዝወርድ ዛንታታት ዓመጽን ግህሰትን ኣይገልጾን እዩ።Image copyright AFP/Getty images
ኣብ ገሊአን ደቀንስትዮ ዝፍጸም ግፍዒ መጻሕፍቲ ዘይኣኽሎ'ውን ክኸውን ተኽእሎ ኣሎ። ኣብቲ ኣሃዝ እትሳቐ ጓለንስተይቲ፣ እትቑንዞ ኣደ ወይ ሓፍቲ፣ እትነብዕ በዓልቲ ቤት ኣላ። ኣብቲ ናይ ውክልና ቁጽሪ ብሰንኪ ኣብ ኣዴታቶም ኣሕዋቶም ዝፍጸም ዓመጽን በደልን ዝሳቐዩ ሕጻናት ቖልዑን ኣለው።
እዘን ነዚ ዕለት ኣመልኪተን ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ቃለ-መሕትት ዝገበራ ኣብ ጉዳይ መሰላት ደቀንስትዮ ዝነጥፋ፡ ኣባል ማሕበር ተበግሶ ደቂ-ኣንስትዮ ጀርመን፡ ኣልጋነሽ ገብረን ኣባል ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ስዊዘርላንድ ዘውዲ ተስፋማርያም ካብ ጄነቫ ስዊዘርላንድን፡ ንኣገዳስነት እታ ንምውጋድ ዓመጽን ግህሰትን ደቂ-ኣንስትዮ ዝተወከለት ዕለት ተመሳሳሊ ሓሳብ እየን ዝህባ።
ንሳተን፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ኣብ ቤትን ግዳምን ዝፍጸም ጾታውን ኣካላውን መጥቃዕቲ ኣብ ዓለምና ግኑን ምህላው፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኣ ኩለን በዚ ጉዳይ እዚ ዝግደሳ ኣባል ሃገራትን፡ ዝምልከቶም መሻርኽትን ነዚ ኣብ ልዕሊ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ዓለም፡ ኣብ ኣዴታት፣ ኣሓት፣ መናብርቲ፣ ሰብ ሓዳር ፍቑራት ዝፍጸም ግህሰት ጠጠው ንኽብል፡ ውሁድ ቃልሲ ንክግበር ከምዝጸወዐ ብምዝኽኻር፡ ንቕሓት ሕብረተሰብ ክሳብ ዝዓብን ዝብርኽን፡ ጉዳይ ደቂ ንስትዮ ከም ኣውደኣመት ኣብ ዓመት ሓንሳብ ዘይኮነ፡ ብቐጻሊ ክዝረበሉን ክጉስጎሰሉን ይግባእ ይብላ።
ደቂ-ኣስትዮ ኣሓት፡ ብሰንኪ እቲ ዘዕበየን ኣባታዊ (ፓትሪያርካል) ሕብረተሰብን ባህላዊ ጸቕጢን፡ ንዘጋጠመን ጸገም ከይተዛረባሉ፡ ብውሽጠን እናተሳቐያ ሰቲረንኦ ዝጓዓዛ ውሑዳት ኣይኮናን።
"ከብዲ እኽሊ ጥራሕ ኣይኮነን ዝዓቁር ስተርዮ ደኣ!" ስለዝተባህላ፡ ዘድልን ዝግባእን ሕክምናን ምኽርን ሓገዝን ከይረኸባ፡ ለይቲ ለይቲ ካብ ድቃስ ዘባህርረን ክንደይ ጸቕጥን ግፍዕን ሰቲረን ዝኸዳ ደቀኣንስትዮ ውሑዳት ከምዘይኮና፡ እዘን ተጣበቕቲ መሰላት ደቀንስትዮ ተዛተይቲ የረድኣ።
71 ሚእታዊት እተን ኣብ ግዳያት ንግዲ ደቂ ሰባትን ስውር ጾታዊ ምዝመዛን ዘጋጥመን ደቂ ኣንስትዮ እየን። ከምዝን ከምዝን ክንገብረልክን ኢና፣ ናብ ዝበለጸን ዝማዕበለን ዓለም ክንወስደክን ኢና። ሽዑ ሰሪሕክን ህይወትክንን ህይወት ስድራኽንን ትቕይራ ተባሂለን፡ ተደሊለን ካብ ቤተን ወጺአን ኣብ ኢድ ነጋዶ ደቂ ሰባትን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርትን ወዲቐን፡ ዳሕራይ ግዳይ ዘይደልየኦን ዘይመርጸኦን ወሲባዊ ስራሕ ኮይነን፡ ህይወተን ዝተበላሸወ ደቂ ኣንስትዮ ውሑዳት ኣይኮናን።
ኣብ ኣባታዊ ሕብረተሰብ "ጓል ኣንስተይቲ ሓንሳብ ዕድላ እንተተሰይሩ ኣኺሉዋ እያ" እናተባህለት ስለእትዓቢ፡ ጓለንስተይቲ ቅድሚ መርዓ ኮነ ኣብ ሓዳራ፡ ኣካላዊ ማህረምቲ እንተጋጢሙዋ'ውን ኣይትዛረበሉን።
እንተ ተዛረበት'ውን ብባህልን ሃይማኖትን እናተመኽነየ፡ ዝወለደት እንተኾይና ከኣ "ንዒ ነዞም ቆልዑ ረኣዪ ንዐኦም ክትብሊ ተጸቐጢ" እናተባህለት ወትሩ ኣብ ወጽዓ ከምእትነብር ዘውድን ኣልጋነሽን ኣረዲአን።
ይኹን'ምበር ሕጂ ኣብ ዓለም ተዛማዲ ንቕሓትን ኣፍልጦን ይዓቢ ስለዘሎ፡ ኣብዛ ዕለተ ዝኽሪ ግህሰት ደቀንስትዮ ብዙሓት ወጽዓን በደልን ዘጋጠመን ሓያሎ ደቀንስትዮ፡ ነቲ ዘጋጠመን ጸገማት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ወጺአን ይዛረባሉ ስለዘለዋ ዓቢ ንቕሓት ይፍጠር ኣሎ።
ኣብ ሆሊውድ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ጾታዊ ግህሰት ዘጋጠመን ደቀንስትዮ፡ '#ሚቱ' (#MeToo) 'ንዓይ እውን ኣጋጢሙኒ እዩ' ዝብል ጎስጓስ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንሰትዮ ንዝፍጸም ግህሰት ዓቢ ንቕሓት ደሪዑ እዩ።
ሎምዘበን'ውን ዝተፈላለያ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ሓዳር ንዘጋጥም ኣካላዊ ማህረምቲ፡ ዋላ'ውን ኣብ ሓዳርን ምስ መጻምድትኻን ብዘይ ፍታው ንዝስግደድ ጾታዊ ርክብ፣ ንጸርፍን ምንሻውን፣ ኣብ ጎደና ምልኻፍ፣ ብኣካል ምትንካፍ፣ ንምድላልን ምትላል ዝምልከት ጉዳይ ክዛረባሉ እየን።
ሕብረተሰብ ዓለም፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ዓጢቑ መታን ክቃለሶን ክጉስጉሰሉን ከኣ፡ ሕቡራት ሃገራት፡ ኩለን ኣባል ሃገራትን ዝምልከቶም መሻርኽትን፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ዓለም፡ ኣብ ኣዴታት፣ ኣሓት፣ መናብርቲ ሰብ ሓዳር፣ ፍቑራት ዝፍጸም ግህሰት ጠጠው ንክብል ውሁድ ቃልሲ ንክግበር ይጽውዕን የጎሳጉስን ኣሎ።
ኣብ መወዳእታ እምበኣር እተን ተዛተይቲ ኣሓት፡ ንነብሰን ሓዊሰን ደቀንስትዮ መሰልናን ክብርናን ንክረጋገጽ፡ ክንመሃር፣ ዓቕምና ከነዕቢ፣ ህሉው ፖለቲካውን ማሕበረ ቁጠባውን ከባቢናን ሃገርናን ክንፈልጥን ከነጽንዕ ይግባእ፡ ድሕሪ ምባል ጉዳይ መሰልን ክብርን ደቀንስትዮ ኣብ ዝኽሪ ኣህጉራዊ መዓልቲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብቐጻሊ ክዝረበሉ ከምዝግባእ ኣዘኻኺረን።
Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-50555181


text:
Radio Erena: 22 September 2019
ኤርትራ ተጠቃሚት ኣቶሚካዊ ጸዓት ንምዃን ዘኽእላ ስምምዕ ምስ ትካል ኣህጉራዊ ኣቶሚካዊ ጸዓት ስምምዕ ፈሪማ።
እቲ ስምምዕ ብዕለት 19 መስከረም ዝተፈረመ ክኸውን እንከሎ፣ ብወገን ኤርትራ ኣቶ ዓብደልቃድር በክሪ ሓምዳን፣ ብወገን ኣህጉራዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት ከኣ ምኽትል ዳይረክተር ጀነራል’ቲ ትካል ዳዙ ያንግ ክታሞም ከምዘንበሩሉ ተገሊጹ።
እዚ ካብ 2019 ክሳብ 2023 ዝጸንሕ ብ’Country Program Framework‘ ዝፍለጥ ስምምዕ፣ ተክኒካዊ ምትሕብባርን ኑክለራዊ ጸዓት ንምስግጋር ቀዳምነታት ዝግበኦም ጽላታት ኣብ ምልላይ ዝሕግዝ ከምዝኾነ ወግዓዊ ልሳን’ቲ ትካል ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ቀንዲ ዕላማ ኣህጉራዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት፣ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ንህንጸት ሃገር ዘድልየን መደባትን ሸቶታትን ኣብ ምልላይ ዝሕግዝ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብዚ ስምምዕ ብወገን ኤርትራ ቀንዲ ኣተኩሮ ተዋሂቡዎ ዘሎ፣ ኑክሌራዊን ናይ ጸርጊ ወይ ራድየሽን ድሕነት፣ መግብን ሕርሻን፣ ሰብኣዊ ጥዕና፣ ምምሕዳር ሃብቲ ማይ፣ መደባት ጸዓት፣ ከምኡ’ውን ኣከባብያዊ ማያትን ገማግም ባሕሪን ምዃኖም ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
ኤርትራ ካብ 2002 ዓመተ ምህረት ኣትሒዛ፣ ኣባል ኣህጉራዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት ሙዃና ይግለጽ።


text:
መግለጺ መሪር ሓዘን ብምኽንያት ሞት ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ቀሺ ካሕሳይ
ጥሪ 18, 2016, መግለጺ መሪር ሓዘን ብምኽንያት ሞት ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ቀሺ ካሕሳይ ፣ ክቡር ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ብዕለት 14 ጥሪ, 2016 ብዘጋጠሞም ናይ መኪና ሓደጋ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮሙና። ብሃንደበታዊ ሞት ናይ ቀሺ ሓይልኣብ ኣዝዩ ከቢድ ስንባደን
ጥሪ 18, 2016,
መግለጺ መሪር ሓዘን ብምኽንያት ሞት
ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ቀሺ ካሕሳይ ፣
ክቡር ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ብዕለት 14 ጥሪ, 2016 ብዘጋጠሞም ናይ መኪና ሓደጋ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮሙና። ብሃንደበታዊ ሞት ናይ ቀሺ ሓይልኣብ ኣዝዩ ከቢድ ስንባደን መሪር ሓዘንን ተሰሚዑና፤ ሞት ናይ ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ብዝያዳ ነቶም ክቡራት ስድራ ቤቶም ብፍላይ ብጣዕሚ መሪር እኳ እንተዀነ ፣ ብሓፈሻ ድማ ንኹሎም ሓቀኛ ኣመንቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያንን ደለይቲ ፍትሕን ብጣዕሚ ዓቢ ጥፍኣት እዩ።
ኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ ካብቶም ብጽንዓትን ጸሎትን ነቲ ዘይሕጋውን ዘይንቡርን ምልጋስን ምእሳርን መራሒ ጳጳስ ናይ ኦርቶዶክስ ኣትሪሮም ክቃወሙ ዝጸንሑ ተባዕ መንፈሳዊ መራሒ’ዮም። ብሰንኩውን ኣብ ሂወቶም ብዙሕ ፈተነታት ሽግርን ከጋጥሞም ጸኒሑ’ዩ። ንጉጅለ ህግደፍ ስለ ዘይተማእዘዙ ካብ ዘገልግልዎ ዝነበሩ ቤተ ክርስትያን ኣብ ከተማ ኦታዋ ኣባሪረሞም። ካብ ህልኽን ህውከትን ንምድሓን ድማ ሰላም ክረኽቡ ስድራ ቤቶም ሒዞም ናብ ኣልበርታ -ፎርት-ማክመሪ ዝብሃል ከተማ ጉዒዞም። ጽቡቕ መነባብሮ ሰሪቶም ሂወቶም ብሰላም ክመርሑ ድሕሪ ምጽናሕ እዚ ሃንደበታዊ ሞት ኣጋጢምዎም።
ቀሺ ሓይልኣብ ኩሉ ጊዜ ፍቕርን ስኒትን ዝሰብኩ ብናይ ህዝቦም ስቓይ ዝሓሙ ደላይ ፍትሕን ሰላምን እዮም ኔሮም። ኣብ መንፈሳዊ እምነቶም ጽኑዕ ከምቶም ስቓይ ህዝቦምን ግህሰት ሃይማኖቶምን ረሲዖም ብዓለማዊ ረብሓ ዝሰዓዱ መንፈሳዊ ጥልመት ዝፍጽሙ ኣገልገልቲ ጨካን ጉጅለ ህግደፍ ኣይነበሩን።
ንኣቦና ቀሺ ሓይልኣብ መንግስተ ሰማያት የዋርሶም ፣ ንስድራቤቶም ድማ ጽንዓት ይሃቦም ጠሊ ይሕደጉሎም ብምባል ናይ ሓዘኖም ተኻፈልቲ ምዃና ንገልጽ።
ካብ ደለይቲ ፍትሒ( ከተማ ኦታዋ)