text:
ሕቶ ህዝብና፡ ብጓይላን ዳንኬራን ኣይምለስን’ዩ2022-08-08 20:46:37 Written by EPDP Information Office Published in EPDP Editorial Read 506 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሕቶ ናጻነትን ልኡላውነትን ዘንቀሎ እዩ ነይሩ። ናይቲ ሕቶ መልሲ ምርካብ ቀሊልን ኣብ ሓጺር ግዜ እተረጋገጸን ከምዘይነበረ ታሪኽ ቃልስና ዝመስከሮ እዩ። እዚ ሕቶዚ ናብ ባዕዳውያን ገዛእትን ናይ ረብሓ መሻርኽቶምን ዝቐርበ ስለ ዝነበረ፡ መልሱ ካብኣቶም ምርካብ ኣጸጋሚ ነይሩ። ኣጸጋሚ ጥራይ ዘይኮነ ዘይከኣል ምንባሩ እውን ተረጋጊጹ። ዘይከኣል ዝኾነሉ መሰረታዊ ምኽንያት ከኣ ነዚ ሕቶዚ ግቡእ መልሲ ምሃብ ምስ መሰረታዊ ረብሓ ናይቶም ክምልሱ ዝተሓተቱ ግና ዘይመለሱ ኣካላት ዝጻረረ ስለ ዝነበረ እዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣይተዓሸወን እምበር፡ ናይቲ ሕቶኡ መልሲ ብዝመስል ምስምሳት ንምዕሻዉ ብዙሕ ፈተነታት ተኻይድዎ እዩ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብኸፋፋልን ጠባርን ውዲታት ኣላሽ ከይበለ፡ ንኹሉ ናይ ሓሶት ምህዞታት ጠሓሒሱ ስኑ ነኺሱ ቃልሱ ሳላ ዝቐጸለ ናይ ሕቶኡ ሓቀኛን መሰረታውን መልሲ ባዕሉ ክረክብ በቒዑ። ብናጽነት ከይተጠበረ ከኣ ብመንገዲ ረፈረንደም ልኡላውነቱ ሓንሳብን ንመወዳእታን ኮሊዑ። ናይዚ ቀዳማይ ምዕራፍ ሕቶ ምሉእ መልሲ ምርካብ ግና ናይቲ ዝተናውሐ ቃልሲ መወዳእታ ዘይኮነ፡ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ቃልሲ ዘሰጋግር ስለ ዝነበረ፡ እነሆ እቲ ቃልሲ መልክዑ ቀይሩ ቀጻሊ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ናይ ናጽነትን ልኡላውነትን ሕቶኡ መልሲ ንምርካብ እቲ መስርሕ ቃልሲ ልሙጽ ዘይነበረ፡ ሎሚ እውን ኣብ ዝያዳ ኩርኳሕ፡ ክቡር ዋጋ ዘኽፍልን ረቂቕን ንሕቶኻ ባዕልኻ መልሲ ናይ ምርካብ መስርሕ ቃልሲ ተጸሚዱ ኣሎ። እቲ ናይ ቀዳማይ መድረኽ ቃልሲ ሕቶኡ መልሲ ዝጽበየሉ ዝነበረ ኩነታትን ናይ ሎምን ዝተፈላለዩ እዮም። እዚ ናይ ሎሚ ሕቶ ናብ ኤርትራዊ ሓይሊ ቀሪቡ መልሲ ዝሰኣነ እዩ። እቲ ዘመሳስሎም ናይ ክልቲኡ መድረኻት ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ፡ መልሲ ምርካብ በቶም ጸረ ህዝቢ ሓይልታት ምስተነጽገ፡ ንምርግጋጹ ተመሳሳሊ ካብ ህዝቢ ክቡር ዋጋ ዝሓቱ ዝነሩን ዘለዉን ምዃኖም እዩ። ናይቲ ሕቶታት ትሕዝቶ ግና ይፈላለ። እቲ ናይ ቅድም ሕቶ ንናጻን ልኡላዊትን ሃገር ነይሩ። ናይ ሎሚ ድማ ሰፊሕ ዘርዝርን ረቂቕ ትርጉምን ዘለዎ፡ ንልኡላውነትን ሓርነትን ህዝቢ እዩ።
ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ መልሲ ዝጽበ ዘሎ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ፡ “ሰለ ምንታይ፡ ብሕገ-መንግስቲ ዘይንመሓደር?፡ ብውሳኒ ድምጽና ብእነደይቦን ኣነውርዶን ኣካል ዘይንምራሕ?፡ ብሕገ-መንግስትን ኣህጉራዊ ሕግታትን ዝተዋሕሱ፡ ናይ ምዝራብ፡ ምጽሓፍ፡ ምውዳብ፡ ምቅዋምን ሰላማዊ ሰልፍታት ምክያድን መሰል ዘይህልወና?፡ ብዝመርጽናዮ ሃይማኖት ዘይነምልኽ?፡ መጀመርታኡ’ምበር መወዳእታኡ ኣብ ዘይፍለጥ ግዱድ ውትህድርና ክንኣቱ ንግደድ?፡ ካብን ናብን ሃገርናን ዓለምን ብናጻ እንንቀሳቐሰሉ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዘይህልወና?፡ ናይታ ብዋጋና ህልውነኣ ዝተረጋገጸት ሃገርና ጸጋታት ብማዕረ ተጠቀምቲ ዘይንኸውን?፡ ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ቀሪብካ ነብስኻ ናይ ምክልኻል መሰል ዘፍቅድ መስርሕ ፍትሒ ዘይህልወና?፡ ብዘይ ድሌትና ክንስደድ ንግደድ?” ……..ወዘተ ንኣብነት ዝጥቀሱ ኮይኖም፡ ናይቲ መልሲ ዝተነፍጎ “ስለምንታያት?” ዝርዝር ኣዝዩ ነዊሕ እዩ።
እዚ ሕቶታትዚ ናብቲ ኣመጻጽኣኡን ባህሪኡን ርዱእ ዝኾነ፡ ንይምሰል “ንኤርትራ የመሓድራ ኣለኹ” ዝብል ጉጅለ እዩ ቀሪቡ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ንባህሪ እዚ ጉጅለ ካብ መጀመርታኡ ኣይርደኦን ነይሩ’ኳ እንተዘይተባህለ፡ ድሕሪ ናጽነት ንሓጺር ግዜ “ሕቶይ ክምልሰለይ እዩ” ዝብል እምነት ኣንቢርሉ ከም ዝነበረ ዝከሓድ ኣይኮነን። እንተኾነ ከምቲ “ሕኑቕ እንታይ የውጽእ ዓፍራ” ዝበሃል፡ ህግደፍ ናይ ባህሪ ጉዳይ ኮይንዎ፡ ኣይኮነንዶ መሰረታዊ ሕቶ ህዝብና ክምልስ ናብኡ ዝቐርብ ሓሳብ እውን ከምጽእ ከምዘይኮነ ቀልጢፉ እዩ ባዕሉ ምልክታት ኣርእዩ። “ንፖለቲካዊ መሰል፡ ብውድባት ሓሸውየ የለን፡ ንክብሪ ዕድጋ ሰንበት ሰንበት ዲና ኣባጊዕ ክንሓርደሎም ድዮም ደልይምና፡ ንሕቶ ዝስተ ማይ፡ ማይ ትኸዶ እምበር ኣይመጸካን እዩ፡ ንውጉኣት ሓርነት፡ ሓንቂቖም” ዝበሎም ናይ ደሓን ከምዘይነበሩ ንዘቕለበሉ ብሩህ መልእኽቲ ጥልመት እዩ ነይሩ። እነሆ ከኣ ሕቶ ዝምልስ ዘይኮነ፡ ሕቶ ኣብ ልዕሊ ሕቶ ዝድልብ ጸማም መንገዲ መሪጹ ክሳብ ሎሚ ኣብኡ የዳኽር ኣሎ። ንሓንሳብስ ተመሊሱ ሓታታይ ዝኾነሉ’ውን ኣሎ። ንመጻኢ እውን ካብዚ ሓዲርዎ ዘሎ ጽላለ ወጺኡ ንሕቶ ህዝቢ ቦታ ዝህብ መንገዲ ደሓን ክሕዝ እትጽበዮ ኣይኮነን።
ጉጅለ ህግደፍ መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ንዘይምምላስ ዝጥቀመሉ ሜላታት ብዙሕ እዩ። ሓደ ካብኡ፡ ብቐጥታ ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከትን መድረኻውን ዘይኮነ ዛዕባታት ፈጢርካ ምህውታቱ እዩ። መሰረታዊ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ኣነኣኢስካን ግዜ ዘይሓለወን ኣምሲልካ ምቕራብ ከኣ ካልእ መደንዘዚ ስልቱ እዩ። እተን ሎምስ ከም ሳሙና ሓቒቐን ተወዲአን ዘለዋ “ኣብ እገዳ ሓያላት ኢና ዘለና፡ ብምሕላው ልኡላውነት ተጸሚድና” ዝብላ ሓረጋት እናመጠጠ ንነዊሕ ግዜ ሸቂጡለን እዩ። “ዲሞክራሲ ቀዳማይ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነን። ዲሞክራሲ ብምርጫ ኣይዕቀንን እዩ።” ዝብሉ መህደሚ ኣበሃህላታት ድማ ካልእ ህግደፍ ዝሕበኣሎም ዝኣረጉ ካርድታት እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ሓላፍነቱ ዓሚሙ ዘጣጥሐ መሲሉ ብምቕራብ፡ ምስ መሰረታዊ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዝምድና ዘየብሎም፡ ናይ ደገደገ ሓደገኛ ፖለቲካዊ መደዓዓሲ ዛዕባታት ምፍጣር ካልእ ተንኮሉ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ “ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ዩክረይን ምስ ሩሲያ፡ ኣብ ጉዳይ ታይዋን ምስ ቻይና ዝተሰለፈት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር” ተባሂላ ትጽወዓሉ ዘላ ተረኽቦ ነዚ ዘርእየና እዩ።
እቲ ካልእ ህዝቢ ብጓይላን ዳንኬራን ኣረሳሲንካን ናይ ሓሶትን ጽልእን ኣጀንዳታት ፈጢርካ፡ ነቲ ቀንዲ ጉዳዩ ቦታ ከምዘይህቦ ምግባር እዩ። ናይዚ ሎምስኳ ኣይኮነንዶ ኤርትራውያን ካለኦት እውን ነቒሐምሉ ዝጻረርዎ ዘለዉ ናይ ዳንኬራን ሳዕሳዒትን ፈስቲቫላት ተልእኮ፡ ኣብ ርእሲቲ ምንጪ ኣታዊ ምኽዕባት ምዃኑ፡ ንህዝቢ መስመር ኣስሒትካ ሓቀኛ መልሲ ናይ ሕትኡ ኣብ ክንዲ ምሃብ ዝተማህዘ መህደሚ ሜላ እዩ። እዚ ተረኽቦ ጉጅለ ህግደፍ ትወቕሰሉን ትኹንነሉን ጥራይ ዘይኮነ፡ እቶም ከም ሰብ ምሕሳብ ስኢኖም፡ ከምቲ ናይ ቅድም “ንኺድ ጥራይ” ሎሚ ድማ ከም እንስሳ “እምባሕ በል” ክብሉ ጀሚሮም ዘለዉ ወግናት ጽባሕ ኣብ ታሪኽ ቀንዲ ተሓተትን ሓፈርትን እዮም። እቶም ስለ ንቃወሞ ኣብቲ ፈስቲቫላት ዘይወዓልና እውን፡ ብኩራትና ጥራይ እኹል ኣይኮነን። ስለዚ ንኣሽካዕላል ጉጅለ ህግደፍ ተግባር ብዝተሰነየ፡ “ሕቶ ህዝብና መልሱ ጓይላን ዳንኬራን ኣይኮነን” ክንብልን፡ ኣሽካዕላል ብፈስቲቫል ከይድገምን ጸኒዕናን ተኣማሚናን ምምካት ኣብ ቅድሜና ዘሎ መድረኻዊ ሓላፍነት እዩ።


c: text/html

text:
ህወሓት ካብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ምልኡ ብምሉእ እንተድኣ ዘውይወፂኡን የካይዶ ዘሎ መጥቓዕቲ ጠጠው ተዘየቢሉን ዝኾነ ይኹን ድርድር ክካየድ ከምዘይኽእል ምንስቴር ፍትሒ ኢትዮጵያ ዶክተር ጌዲዮን ጢሞትዮስ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ኣመልኪቶም ንምንስቴር ጉዳይ ወፃኢን ካልኦት ትካላትን ኣብ ዝሃቡዎ መብርሂ ገሊፆም።
ህወሓት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከተማታትን መጥቓዕቲ ንፍምፃም ይኣልም ከምዘሎ ጭቡጥ ናይ ድሕንነት ሓበሬታ ከምዝበፅሖም ዝገለፁ ንሶም ኣዋጅ ህፁፅ እዋን ምእዋጁ ተወሳኺ ሓይሊ ንምውዳብ ዝሕግዝ እዩ ኢሎም።
ብመርበብ ሓበሬታ በቨርችዋል ኣቢሉ ኣብዝተውሃበ መግለፂ ሓደ ዓመት ዘቑፀረ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ይካየድ ዘሎ ኵናት መንቀሊኡ ንምንስቴር ጉዳይ ወፃኢን ዓለምለኸ ሚዲያን መብርሂ ሂቦም ኣለው።
ምስ ህወሓት ድርድር ንምክያድ እንተነኣሰ ‘'ህወሓት ንንፁሃን ዜጋታት የሳቕየሉ ካብ ዘለው ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ክወፅእ ኣለዎ።ብተወሳኺ ድማ እንተወሓደ ዝፀንሐ ህውከትን መጥቓዕትን ብድልየቱ ጠጠው ከብል ኣለዎ’’ኢሎም።
ወሃቢት ቃል ቀዳማይ ምንስቴር ብል ለኔ ስዩም ብወገነን ‘’ፌደራል መንግስትን ህወሓትን ብማዕረ ምርይ ዝተጋገየ ኣመለኻኽታ ኣሎ፤ብዝኾነ ይኹን ኣብ መንጎ ተመሳሰልቲ ኣካልት ዝግበር ርክብ ተገይሩ ክውሰድ የብሉን ብሕገ መንግስቲ ሓላፍነት ዝተውሃቦ መንግስቲ እዩ።ብሕጊ ናይታ ሃገር ኣሸባሪ ዝተብሃለ ዕጡቕ ጉጅለ ብብቑዕ ዘይኹንን እዩ ‘’ኢለን ይብል ፀብፃብ ስመኝሽ የቆየ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፍሉጥ መራሒ ተቓወምቲ ኤርትራ ዝነበረ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ኣብ መበል 75 ዕድሚኡ ዝሓለፈ ዓርቢ ምሸት ኣብ ኒው ዮርክ ዓሪፉ።
ካብ 1972 ጀሚሩ ኣብ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ክሳብ ኣዛዚ ሰራዊትን ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሓላፍነትን ዘገልገለ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ድሕሪ ናጻነት ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንድናቭያን ድሓር ድማ ኣብ ናይጀርያ ኣምባሳደር ኤርትራ ኮይኑ ሰሪሑ`ዩ።
መሳርሕቱ ኣብ 2001 ካብቶም ብ ጉጅለ-15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ፓርትን ዝርከብዎም ንምምሕዳር ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተቓወሙን ሕገ-መንግስቲ`ታ ሃገር ኣብ ስራሕ ክውዕል ዝጸውዑን ሓደ`ዩ ኔሩ ይብሉ ።
ድሕሪኡ ክሳብ ዕለተ-ሞቱ ኣብ ወጻኢ ኮይኑ ነቲ ሽዕኡ ዘልዓልዎ ሕቶ ደሞክራሲ ክቕጽሎ ምጽንሑ ብጾቱ ይገልጹ።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም በዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ቆልዑትን `ዩ። ስነ-ስርዓት ቀብሩ ዝመጽእ ቀዳም 27 ለካቲት 2021 ኣብ ከባቢ ዋሺንግተን ዲሲ ከምዝፍጸም ክፍለጥ ተኻኢሉ`ሎ።
.


text:
ኢትዮጵያ ካብ ቅልውላው ንምድሓን ብዘኽእል መልክዑ ምምሕዳራዊ፥ወታሃደራዊን ፖለቲካውን ውሳነታት ዝህብ ብቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ኮሚቴ ተጣይሹ ይስራሕ ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ቀ/ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ፕሬስ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ቀ/ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ዓርቢ ምስ ላዕለዎት ሓላፍቲ ክፍሊ ፀጥታ፣ፍትሕን ምስ ዝምልከቶም ሰበስልጣን ክልልን ኣብ ዘካየድዎ ምይይጥ ኣብዚ ሰሙን ዝተፈጥረ ኩነታት ገምጊሞም ኣለው ኢሎም።
ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ወሲኾም መንግስቲ ድሕሪ ሎሚ ናይታ ሃገር ሰላም፣ ፀጥታን ምርግጋእን ዝህውኽ፣ህልውና ኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ናይ ህዝቢ ደሕንነት ኣብ ስግኣት ዘእቱን ሃገር ንምፍራስ ዝሰርሕን ንዝኾነ ይኹን ኣካል ትዕግስቲ ከምዘይህልዎ ተወሲኑ ኣሎ ኢሎም ።
ኣብ ምብራቕ ኦሮሚያ ብሞት ሃጫሉ ብዝተላዓለ ተቓውሞ ብርክት ዝበሉ ሰባት ብሓይልታት ፀጥታ ይእሰሩ ከምዘለው ተፈሊጡ ኣሎ።ኣብ ዞባታት ምብራቕን ምዕራብን ሃረርጌ ኣስታት 13 ሰባት ከምዝተቐተሉ ተሓቢሩ ኣሎ።
ነበርቲ ሃሮማያ፣ድሬዳዋን ጭሮን ከምዝገለፁዎ ኣብቶም ዝሓለፍ መዓልታት ዝተላዓለ ተቓውሞ ብምቕፃል ብዙሓት መናእሰይ ይእሰሩ ከምዘለው ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።ሓደ ነባሪ ሃሮማያ ሎሚ እውን ሓይልታት ፀጥታ ብዝወሰዱዎ ስጉምቲ ህይወት ጠፊኡ ኣሎ ኢሎም።
‘’ሎሚ ንጉሆ ሓይልታት ፀጥታ ንነበርቲ ይቕጥቅጡ ነይሮም፤ኣብ ገንደ ቆሬ ብዝወረዶማህረምቲ ሓደ ገባር ህይወቱ ሓሊፉ ኣሎ’’ ነቲ ቕትለት ዝፈፀሙ'ውን ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ እዮም ኢሎም ።
ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ኣብ ምብራቕ ሃረርጌ እንተወሓደ 9 ሰባት ብሓይልታት ፀጥታ ተቐቲሎምን ብዙሓት ድማ ተኣሲሮም ዝበሉ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነባሪ: ኣብ ድሬዳዋ እውን ኣብቶም ዝሓለፉ መዓልታት ህይወት ሰብ ምጥፍኡ ብዙሓት ድማኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ሓደ ነባሪ ንክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ድምጺ ኣሜሪካ ገሊጹ ።ብፍላይ ኣብ ቀበሌ 04 ካብ 10 ንላዕሊ መናእሰይ ምእሳሮም ሓቢሩ።
ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ እውን ሓይልታት ፀጥታ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ዝተኻየደ ሰልፊ ብዝወሰዱዎ ስጉምቲ ልዕሊ 36 ሰባት መጥቓዕቲ ወሪዱዎም ካብ መንጉኦም እቶም 5 ሽዑ ንሽዑ ህይወቶም ከምዝሓለፈ እቶም ነበርቲ ሓቢሮም።
ኣብ ከተማ ኣወዳይ እውን 4 ሰባት ከምዝተቐተሉ ተዛሪቦም።ናይታ ከተማ ከንቲባ ወይዘሮ ንሂማ ሙሳ ግን ክልተ ሰባት እዮም ዝተቐትሉ ኢለን።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ፀጥታ ምብራቕ ሃረርጌ ዝኾኑ ኣቶ ኣሕመድ ነጂ ኣቡበክር በቲ ተቓውሞ ህይወት ሰብ ሓዊሱ ጉድኣት ወሪዱ ኣሎ ኢሎም።ብዝሖም ዘይተፈልጠ ሰባት እውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ሓቢሮም። ንሶም ወሲኾም ኣብቲ ዞባ ዝተፈፀመ ቕትለት ዘፃሪ ኮሚቴ ተጣይሹ ናይ ምፅራይ ስራሕ ጀሚሩ ኣሎ እውን ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ብሞት ሃጫሉ ሁንዴሳ ስነስርዓት ምውላዕ ሽምዓ፣ ዝኽሪን ናይ ተቓውሞ ሰልፍታትን ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኣሜሪካ፣ ካናዳን፣ብሪጣንያን፣ጀርመን፣ስዊድንን ኔዘርላንድን ንሳልሳይ መዓልቲ ከምዝቐፀለ ተፈሊጡ። ትማሊ ምሽት ኣብ ሚነሶታ ዝተኻየደ ግን እቲ ዝዓበየ እዩ ተባሂሉ ኣሎ። ኣብቲ ስነስርዓት ናይታ ክፍለ ግዝኣት ኣማሓዳሪን ከንቲባታትን ሓዘኖምን ደገፎምን ገሊፆም።
ብኻልእ ዜና ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ ኢትዮጵያ ይምዕብል ዘሎ ኩነታት ብቐረባ ይከታተሉዎም ከምዘለው ወሃቢ ቃሎም ስቴፈን ዱጃሪክ ገሊፆም።
ንስድራ ሃጫሉን ኣብቲ ዕግርግር ህይወቶም ዝስኣኑን ሓዘኖም ገሊፆም ኣለው። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቶም ገበነኛታት ብቕልጡፍ ናብ ሕጊ ንምቕራብ ዘርኣዮ ድልውነት ብሓጎስ ተቐቢሎምዎ ኣለው።
ኩሎም ወገናት ነቲ ወጥሪ ካብ ዘጎሃህር ስጉምቲ ክዕቀቡን ህድኣት ክዓስልን እቶም ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ፀዊዖም ኣለው።


text:
ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣስታት ፍርቂ ሚሊዮን ህዝቢ ንዝነብረላ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተቖፃፀሩል 19 ሕዳር 2013 ዓ\ም ኣብታ ከተማ ብዝተኻየደ ደብዳብ ከቢድ ብረት 22 ዝሞቱን ካልኦት 40 ድማ ዝቖሰሉን ስቪላት ናብ ዓይደር ሪፈራል ሆስፒታል ጥራሕ ከምዝመፁ ኣብቲ እዋን ላዕለዋይ ክኢላ መጥባሕቲን ዲን ቤት ትምህርቲ ሕክምናን ዓይደር ዝነበረ ዶክተር ፋሲካ ዓንደስላሴ ይገልፅ።ዶክተር ፋሲካ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጊዚያዊ ሓላፊ ቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ኮይኑ ተሸይሙ ኣብ መዳይ ጥዕና ዘሎ ‘’ከቢድ’’ ዝበሎ ፀገም ንምፍታሕ ፃዕርታት ይካየድ ኣሎ ኢሉ።
ኣብ ከተማ መቐለ ኤሌክትሪክ ጠፊኡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ሆስፒታ ዓይደር ኣብ ከቢድ ፀገም ወዲቑ ከምዝነበረ ይገልፅ። ‘’ሕሙማት ብሰንኪ ስኣን መድሓኒን ኦክሲጂን ዝሞቱ ነይሮም’’ይብል።መድሓኒት ጥራሕ ከይኮነስዝብላዕ ስለ ዝተወድአ ሕሙማትጠሚዮም ከምዝነበሩን ኣብቲ ከባቢ ሆስፒታል ዝነብሩ ውልቀሰባት ብስኩትን ካልእ ምግብን ንሕሙማት ይሕግዙ ከምዝነበሩን ሓቢሩ።
ኣብቶም ዝሓለፈ ማዕልታት ብኣካል ናብ ውቕሮን ዓዲግራትን ከምዝኸደ ዝገለፀ ዶክተር ፋሲካ ኣብ ሆስፒተላታን ማእኸላት ጥዕናን እተን ከተማታት ማእለያ ዘይብሉ ወራር ንብረትን ጥፍኣትን ምውራዱ ሓቢሩ።


text:
ዓውደ ምርኢት ስራሕቲ ዳቪንቺ ኣብ ፈረንሳይ ተኸፊቱ
ንዝኽሪ መበል 500 ዓመት ዕለተ ሞት ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ ዝተዳለወ ዓውደ ምርኢት ንህዝቢ ክፉት ኮይኑ። እዚ ምርኢት ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝኸበሩ ዓውደ ምርኢታት ኮይኑ፡ ንምደላዉ ከባቢ ዓሰርተ ዓመት ወሲዱ።
እዚ ምርኢት ንኸይከየድ ብዝተፈላለዩ ዲፕሎማስያዊ ጉዳያት ክተዓናቐፍ ጸኒሑ እዩ።
ስእሊ ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ ዝኾነት ሞናሊዛ እትርከበሉ ቤተ መዘክር ሎቭረ፡ ኣብ ዘበነ ተሃድሶ ኣውሮጳ ዝተስኣሉ 160 ስእልታት ሒዙ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ ንበጻሕቲ ክፉት ኮይኑ። ገሊኦም ስእሊታት ካብ ንግስቲ ኤልሳቤጥ ክልተን ቢልን ሚሊንዳ ጌትስን ብልቓሕ ዝተረኸቡ እዮም።
እቲ ኣብ ዝቕጽሉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ልዕሊ ኣርባዕተ ሚልዮን ሰባት ክርእይዎ ተስፋ ዝግበረሉ ዓውደ ምርኢት፡ ውልቀ መዛግብቱ፣ 'ቴክኖሊጂ ኢንፍራሬድ ኢሜጂንግን ቨርችዋል ሪያሊቲን' ብምጥቃም ኣብ ስራሕቲ ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ ዓሚቕ ርድኢት ንምፍጣር ዝዓለመ እዩ።
ኣብ ልዕሊ ገለ ፍሉጣት ስእሊታቱ ዝዓረፈ 'ኢንፍራሬድ ላይት'፡ ኣብ ትሕቲ እቶም ውዱኣት ስራሕቱ ዝዓረፉ ድርብራብ ስእሊታት ዝሓዙ ምስጢራት ከርእይ ክኢሉ እዩ።
ብተመሳሳሊ መገዲ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ፡ ሰብ ሞያ፡ 'ዘ ቨርጅን ኦፍ ዘ ሮክስ' ኣብ ትሕቲ ዝብል ስእሊ ሊዮናርዶ፡ ንድፊ ህጻን እየሱስን መልኣኽን ረኺቦም እዮም።
ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ፡ ኣብ ቅርጸ ሰብን ባህርያት እንስሳትን ኣትክልትን ፍሉይ ባህታ ዝነበሮ መሃንዲስ፣ በዓል ሞያ ንድፊ፣ ተመራማርን ኢደ-ጥበበኛን እዩ ነይሩ።
ሊዮናርዶ፡ ካብ ከይዲ ዕብየት ኣትክልቲ ክሳብ ምንቅስቓስ ኣዕዋፍ ዘለዉ ዝተሓላለኹ ስርዓታት ኣጽኒዑን ብስእሊ ሰኒድዎምን እዩ። ኣብ በረራ ብዝነበሮ ፍሉይ ተመስጦ፡ ኣብ መንፈር መንካዕ ተመስሪቱ ንድፊ መብረሪ መሽን ስኢሉ እዩ። ገሊኦም ስእሊታት ኣብዚ ዓውደ ምርኢት ቀሪቦም እዮም።
ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ ንድፊ ዝተፈላለዩ ኣጽዋር፡ መሳርሒታትን ኣቑሑትን ሰሪሑ እዩ፤ ብተወሳኺ ትርጓመ ዝተፈላለዩ ጥበባት ኪነ ህንጻ ኣብ ውልቀ ሰነዳቱ ይርከብ።
'ቪትሩቭያን ማን' ካብቶም ብልቓሕ ዝመጹ ስእሊታት ሓደ እዩ። እቲ ስእሊ ካብ ጥልያን ከይወጽእ ብዙሕ ፈተነታት ተገይሩ ነይሩ።
ካብ ኣሰናዳእቲ እቲ ዓውደ ምርኢት ሓደ ዝኾነ ቪንሰንት ደሉቪያን፡ እቲ ስእሊ ኣብ መንጎ ስነ-ጥበብን ሳይንስን ዘሎ ዝምድና ዘርእይ እዩ ይብል።
''ከም መጠን ኣርቲስት ከመይ ከምዝነበረ፣ ከመይን ንምንታይን ጠቓሚ ከምዝነበረን ክነርኢ ንደሊ። ንጹርን መበቆላውን ዝኾነን ኣብ ሳይንስ ዝተመስረተን ኣሰራርሓ እዩ ተጠቒሙ'' ይብል።
ካብቶም ፍሉጣት ስራሕቲ ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ ዝኾነት ስእሊ ሞናሊዛ፡ ኣብዚ ዓውደ ምርኢት ብቐጥታ ኣይክትረኣይን እያ። ኣብ ውሽጢ ቬትሮ ኮይና እያ ክትረኣይ።
ኣሰናዳኢ እዚ ምርኢት 'ቪቫ ኣርትስ' ከምዝሕብሮ፡ እዚ ኣብ ሎቭረ ዝቐርብ ዘሎ ፈላማይ ኣቀራርባ ማንዛ ክውንነት(ቨርችዋል ሪያሊቲ) ብዓይኒ ዘይረኣዩ ሓድሕዳት እቲ ስእሊ ከርኢ ዝኽእል ሳይንሳዊ መጽናዕቲ ዝሓዘ እዩ።
ብሳላ ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዝለኣኸቶም 24 ስእሊታት ምሩጻት እስሊታት ሊዮናርዶ ከርእዩ ከምዝኸኣሉ ደሊዩቪን ብኣድናቖት ይዛረብ።
ስእላዊ ጽንዓት ኢድን ርእስን ሊዳን ጽውጽዋያዊ ስእሊ ኣዶ ሄለን ትሮይን ካብቶም ስእሊታት እዮም።
እቲ ዓውደ ምርኢት ፍሉይነት ስራሕቲ ሊዮናርዶ ንምርዳእ ዝሕግዙ ካልኦት ኣብ ዘበነ ተሃድሶ ኣውሮጳ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ካልኦት ስነጥበበኛታትን ቅርጻቅርጽን ከምዝቐረቡ ቤተ መዘክር ሎቭረ ገሊጹ።
ብምኽንያት ብዝሒ እቶም ስራሕቲ፡ ኣብ ፓሪስ ከባቢ 600 ሽሕ ሰባት ክርእዩዎም ተስፋ ከምዝግብር ደሊዩቨን ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ኣብ 1452 ዓ.ም.ፈ ኣብ ቱስካኒ ዝተወለደ ሊዮናርዶ፡ ኣብ ዝበነ ተሃድሶ ኣውሮጳ ዝነበረ ሰኣሊ፣ ቀራጺ፣ ክኢላ ስነ ህንጻን ናይ ሒሳብ ምሁርን እዩ ነይሩ። ቅድሚ ኣብ 1519 ምሟቱ ኣብ ዝነበሩ ናይ መወዳእታ ዓመታት፡ ጋሻ ንጉስ ፍራንሲስ ቀዳማይ ብምዃን ኣብ ፈረንሳ ተቐሚጡ እዩ።


text:
93 ዝዕድምኦምን ናይ ዓለምና ብዕድመ ዝደፍኡ መራሒ ምዃኖም ዝግለጸሎም ፕረዚደንት ዚምባብወ ሮበርት ሙጋበ: ብወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ማሕዩር ገዛ ድሕሪ ምውዓሎም ስልጣን ንመሰጋገሪ መንግስቲ ምርካብ ከምዝኣበዩ ምንጭታት ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ ኣብ ትሕቲ ናይ ገዛ ማሕዩር ክኣትው ዝኸኣሉ: ብላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ዚምባብወ ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺወንጋ ዝተመርሑን ታንክታትን ካልኦት ድሩዓት ወተሃደራውያን መካይን ዝዓጠቑን ሰራዊት እታ ሃገር ዝሓለፈ ሰሉስ 14 ሕዳር ቅልጡፍ: ዝተወሃሃደን ደም ምፍሳስ ዘይተራእዮን ወተሃደራዊ ስርሒት ኣካይዶም: ንመንግስታዊ መራኸቢ ብዙሓን ዝርከብዎ ኣገደስቲ ቦታታት ድሕሪ ምቁጽጻሮም እዩ። በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ እታ ሃገር ኣንፈቱ ኣብ ዘየፍለጠ ቅልውላው ከምዘላ ጸብጻባት ካብታ ሃገር ይሕብሩ ኣለው።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ: ኣቐዲሙ ዝተባረረን ጠንቂ ናይዚ ህልው ኩነታት ምዃኑን ዝእመነሉ ምክትል ፕረዚደንት ዚምባብወ ነበር ኢመርሶን ምናንጋግዋ ምስ ቀንዲ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ዝኾነ ሞርጋን ስቫንጋሪን ክልቲኦም ካብ ስደት ናብ ዚምባብወ ተመሊሶም ኣብ ምምስራት መሰጋገሪ መንግስቲ ይሸባሸቡ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ኩነታት ዚምባብወ ናብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ሃንደበት ክዓርግ ዝኸኣለ ላዕለዋይ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ዚምባብወ ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺወንጋ ኣቐዲም ኣቢሉ ፕረዚደንት ዚምባብወ ንደገፍቲ ምናንጋግዋ ኣቖጢዑ ካብ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ዛኑ ፒኤፍ ዝፈሊ ተግባራት እንተዘይተቖጢቦም ኢዶም ክመልሱ ምዃኖም ብምጥንቃቑ'ዩ። እዚ መጠንቀቕታ ድሕሪ ምትሕልላፉ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ድማ ብታንክታት ዝተሰነየ ወተሃደራዊ ስርሒት ተኻይዱ።
ፕረዚደንት ሙጋበ ንምክትሎም ኢመርሶን ምናንጋግ ሕዳር 5 ድሕሪ ምብራሮም: ካልኦት ብርክት ዝበሉ ሰበስልጣን እውን ከምዘባረሩ'ዩ ዝሕበር ዘሎ። እቶም ፕረዚደንት ነዚ ስጉምቲ ምብራር ዝወሰዱ ንበዓልቲ ቤቶም ግረስ ሙጋበ ኣብ ቦታ ዝተባረረ ምክትል ፕረዚደንት ንምሻም መደብ ከምዝነበሮም እውን ይግለጽ ኣሎ። እዚ ድማ ንሶም ብእርጋን ተሰኒፎም መሪሕነት ክቕጽሉ ኣብ ዘይክእልሉ ወይድማ ብሞት ምስ ዝፍለዩ በዓልቲ ቤቶም ግረስ ሙጋበ መራሒት ሃገር ኮይና ክትቅጽል ዝዓለመ ምንባሩዩ ዝጥቀስ።
ወታሃደራዊ ሓይልታት ዚምባብወ እቲ ስጉምቲ ዕልዋ ከምዘይኮነ ክገልጹ ከለው ሓያል ምኳኑ ዝንገረሉ ምትእኽካብ ገዳይም ኩናት ድማ “ደም ምፋስስ ዘይብሉ ምትዕርራይ’ዩ” ክብሉ ገሊጾም ኣለው እንተኾነ እቲ ዝበሃል ክውን ኽከውን ብዘይ ግጭት ዝእለ መራሒ ንዚምባብወ የድልያ ኣሎ።


text:
ዓመተ 2018 ፡ ረዚን ክብሪ ሰማእታትና መሊሳ ዘበረኸት ዓመት
ህዝቢ ኤርትራ መዋእሉ ንኽብሪ ነጻነቱን ልዑላውነት ሃገሩን ፡ ንሰላምን ብልጽግናን ፡ ምስ ኣብ ጎደቦኡ ዘለዋ ሃገራት ከምጽእ እዩ ከይሰልከየ ክቃለስ ጸኒሑን ዝቃለስ ዘሎን።
እንተ ዀነ ድሕሪ 1991 ፡ ነታ ናይ 30 ዓመታት መሪር ተጋድሎ የሕሊፉ ዝጨበጣ ነጻ ልዑላዊት ሃገር ፡ ንዓመታት ተዳሂኻ ስለዝጸነሐት ናብ ንቡር ክመልስ ብዘለዎ ዓቅሚ ኣብ መስርሕ ህንጻ ሒዂ እናበለ ኸሎ ፡ ኣብ ግንቦት 1998 ብደመኛን መንቀኛን ህዝቢ ኤርትራ ዝዀኑ መራሕቲ ወያነ ትግራይ ፡ ብዶብ ኣሳቢቦም ሃንደበታዊ ኲናት ካብ ዝኸፍቱልና ንነጆ ዝትሓልፈ ሓሳረ-መከረ ክትጽብጽቦ እንከሎኻ ፡ ንህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝኸፍአ ዛንታ ዀይኑ ፡ ኣብ ተዘክሮኡ ከይሃሰሰ ዝነብር በደል ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ኰይኑ ዝነብር እዩ።
ከም’ዚ ዘብለኒ ግን ፡ ንምስቁርቋር ወይ’ውን ነዚ ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ሰላም ዘይደገፍክዎ ኰይነ ዘይኰነስ ፡ ነዚ ኣብ ጎደቦና ዝቕልቀል ዘሎ ለውጢ ንሰላም ብጽሞናን ብምግራምን ክዕዘቦ ድሕሪ ምጽናሕ እዩ። ብፍላይ ከኣ እቲ ብ9/11/2018 ኣብ ከባቢ ዛላ’ምበሳ ኣብ ዝተገብረ ናይ ዶብ ምኽፋት ዝነበረ ጽንብል ድየ ክብሎስ ዋላ ስነ-ስርዓት ዝነበረ ተርእዮታት ተመሊሰ ናብ’ቲ ግንቦት 1998 ዘነበረ ሃዋሁው ዝያዳ ትኹረት ክንገብረሉን ንነፍሰይ’ውን ብሕቶ ዘጨነቕኩላ ህሞት እዩ ኔሩ።
“እቲ ብ1998-2000 ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብወያነ ትግራይ ዝተወለዐ ኲናት ፡ ከም ትምኒት ዓለምን ሕልሚ ወያነን ኩላ ኢትዮጵያን ክዉን እንተዝኸውን ነይሩ ፡ ከም ኤርትራዊ ኣበይ ምሃለኹ ነይረ፧” ንነፍሰይ ሓተትኹ። ቕድሚ ዝዀነ ነገራት ግን ብናይ ሓበንን ኩርዓትን ኣዒንተይ ቅጽርጽር እናበለኒ ኣብ ከቢድ ዝኽርታት ዝተዓዘርኩላ እዋን ደጋጊማ ነዛ ናይ ትማሊ ተርእዮ “ከመይ ኢላ መጺኣ፧ ብኸመይ ተከሲታ፧” እቲ መልሲ ኣዝዩ ነዊሕን ፡ ክትዕ ምስ ገዛእ ነፍሰይን እዩ ኔሩ።
ድሕሪ እዚ ኹሉ ብሓሳባት ምዉንጫፍ ግን ፡ ብዘይ ነግ ፈረግን ብዘይሻሙ መንገዲን ነዛ ዘለናያ እዋን ክዉን ዝገበሩ ፡ እቶም እንኮ ህይወቶም ሂቦም ድሙቕ መብራህቲ ዘብርሁ ብጹኣትን ሓላላትን ሰማእታትን ኤርትራን ፤ እቶም ክቡር ኣካላቶም ከፊሎም ፡ ዘይጽወር ቃንዛን ሕማምን ተጻዊሮም ዝነብሩ ዘለዉ ስንኩላት ኲናትን እዮም።
እንተላይ ብሳላ እቶም ንነዊሕ እዋን ኩሉ ዓይነት ንመነባብሮ ወዲ ሰብ ዘድሊ ተሓሪሞም ፡ “መሪርና ኰነ ጸጊሙና” ከይበሉን ፡ ከይሰልከዩን ፡ ለይቲ ምስ መዓልቲ ፡ ሃገር ኣብ ምሕላውን ምህናጽን ደሞምን ርሃጾምን ዘንጠብጠቡ ዘለዉ ፡ ኣብ ምኽልካል ሃገር ተዋፊሮም ዘለዉ ጀጋኑ መንእሰያት ደቂ ሃገር።
ብሳላ እተን ካብ ግዜ ቃልሲ ኣትሒዘን ፡ ንዓመታት ንቡር መነባብሮ ህይወት ስድራቤታት ተደፊንወን እንናሃለወ ፡ ወዲ ሰብ ዘይጻወሮ ኩሉ ዓይነት ሽግራት ተጻዊረን ብጽንዓት ዝሓልፋ ዘለዋ ማእለያ ዘይብለን ሰድራቤታት ሃገርና።
ብሳላ እተን ብሰሪ መግዛእቲን ኲናትን ፡ ብሰንኪ ሽርሕን ዉዲትን እቶም ደይ መደይ ኢሎም ንምብራስና ዝሃቀኑ ደመኛታትና ካብ ዝፈትወኦ ሃገረንን ህዝበንን ተፈልየን ናብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ፡ ከም ደቂ ዛግራ ፡ ፋሕ ኢለን ፡ ግዳይ ስደት ፡ ማህሰይቲ ህይወትን ምኹላፍ ዕድልን ኰይነን ከብቅዓ ፡ ሃገራውነት ፡ ኒሕ ፡ ሓቦ ፡ ተወፋይነትን ኩሉ ክብርታት ህዝበን ዓቂበን ፡ ብጽንዓት ኣብ ጎድኒ ሃገረን ህዝበንን ደው ዝበላ ስድራቤታት ኤርትራ።
ከምኡ’ዉን ብሳላ ኣብዚ ዝሓለፈ ነዊሕ እዋን ፡ ራእይ ሃገሮምን ህዝቦምን ብሓላፍነት ተሰኪሞም ፡ ንኻልኢት’ዉን ሰለም ከይበሉ ነቲ ዝነበረ ዕረፍቲ ዘይህብ ከቢድ ናይ ደገን ዉሽጥን ተጻብኦታትን ጠቀነን ተጻዊሮም ፡ ተቓሊሶም ዘቃለሱና ጽኑዓትን ተባዓትን መራሕቲ ናይ’ዛ ሓላል መሬት።
ብሓፈሻ ህዝበና ከይሰልከየ ብቕንዕና ስለ ሃገርን ሰላምን ሳላ ዘጸለየን እተማህለለን ፡ ነዚ በጺሕናዮ ዘሎና መድረኽ ኽንርኢ በቂዕና ኢና እሞ ፡ ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ፡ “እንቋዕ ናብ ዓስቢ ጽንዓትካን ምጽማምካን ኣርኣየካ። ካሕሳ ከርተትካን ስቓይካን ይሃብካ። ብዓቕሊ ስንኻ ነኺስካ መኪትካን ተጋዲልካን ኢኻ’ሞ ነባሪ ሰላምን እፎይታን ይግበረልካ” ክብል እደሊ።
ነዚ ሳላኦም ንኽብል ዘዘከረኒን ዝያዳ ክዀርዓሉ’ውን ዘንቀለኒ ቀንዲ ምኽንያት ፡ ኣብ ዓመተ 2018 ክነፍስ ዝጸንሐ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ዝተፈላለየ ናይ ሰላምን ሕውነትን መልእኽቲ ፡ ብፍላይ ካኣ እዛ ናይ ዛላ’ምበሳ ኣጋጣሚ ዘበግስቶ ንጣብ ሓሳባት እዩ ነይሩ። ከመይ’ሲ ኣብ’ቲ ዶብ ምኽፋት ዝነብሩ መራሕትን ህዝቢን ትግራይ ዘርእይዎን ዘስምዕዎን ዝነበሩ ቃላትን ነዛ ሕጂ ተበጺሓ ዘላ እዋን ዝያዳ ኣጸቢቕና ክንሓስበላን ክንማሃረላን ዝግባኣና ኰይኑ ይስማዓኒ። ምኽንያቱ ተመሊሰ ነቲ ኣብ 1998-2000 ዝነበረ ሕማቕ ኩነታት ፡ ዝያዳ ብደቂቕ ንኽውከሶ ዝገደደኒ ተርእዩ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዜ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ንበይኑ ከም ዘኽታም ህጻን ጠዋሪ ዘይብሉ ኰይኑ ንመራሕቲ ወያነ “ኣይፋልኩሙን ኲናት ሕማቕን ኣዕናዊን እዩ ፡ ብሰላማዊ መንገዲ ንፍታሓዮ” ኣብ ዝብሃልሉ ዝነበረ እዋን ፡ ወያነ ቅልጽማ የሕቢጣ ፡ ዘይትሓመሉ ህዝብታት ኦሮሞን ደቡብ ኢትዮጵያን ገፊፋ ፡ ኣብ ዝርያ ተኣማሚናን ፡ “ኣይታሓዙኒ” ብምባል ፡ ብሓያላን ሃገራት ንዝተማህዘን ዝተደገፈን እኪት ግብሪ ብመሪሕነት እዛ ኣብ ትግራይ ዝቦቖለት ወያነ እትምራሕ ፡ ሃገር ኢትዮጵያ ፡ “ዓሰብዶ ኤርትራ ክንመልሰልኩም ኢና” ተባሂሉ ፡ ኣብ ጎና ጥሙሕ ምስፍሕፋሕ ዘይበለየሎም ኩሎም ኣኽቲታ ፡ ኣየ’ወ ከምዚ ሕጂ ከይኰነ (ወያነ ሌባ) ኣንጻር መትከላዊ ዝዀነ ህዝቢ ኤርትራ ተኸታትሊን ዕረፍቲ ዘይህብን ንህዝቢ ኤርትራ “ነበረያ ነበረ” ንምግባር ዝሓለነ ኣስታት 135,000 መሳኪን ህዝብታት ደቡብ ኢትዮጵያ መጽሃዪ ነተጉቲ ኰይኖም ዝረገፍሉ ፡ ኤርትራ ድማ ልዕሊ 19,000 ብሉጻት ደቃ ዝኸፈለትሉ ኲናት ፡ ከም’ዛ ትማሊ ኰይኑ ኣብ ዓይነይ ቅጅል ኢሉኒ ፡ ሓደ ብሓደ ዘከርኩ።
ሕልሚ ወያነ : ትምኒት ዘራያታን : ህርፋን መስፋሕፋሕቲን ክዉን ነይሩ እንተዝኸውን ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ ኣበይ ምሃለወ፧ ወይ መላስ ኣውያት ዘይብሉ ምጠፈአ : ወይ ከኣ ሓላው ዑና ዘይብሉ ፈቐድኡ ፋሕ ብትን ኢሉ ፡ ዘካሪን ተሓላቕን ዘይብሉ ምተረፈ ነይሩ፡፡ ስለዚ እየ ኸኣ ንሰማእታተይ ልዕሊ ዝዀነ መድሕነይ ዝብሎም : ሳላ እቶም በጃና ዝሓለፉን ህይወቶም ዝሃቡን ሓላላት ፡ እቶም ትማሊ ንከይንህሉ ዝተመነዩን ኩሉ ዝክኣሎም ዝገበሩን ፡ ርእሶም ኣድኒኖም ፡ ሕጂ “የሕዋት ኢና” እናበሉ ክመጻደቑን ክመሻኸኑን ክንሰምዕ ዝበቓዕና።
እቲ ኣብ ዛላ’ምበሳ ዝነበረ ጉዳይ ምስ ራኣኹስ ንነፍሰይ ብስክፍታ ኣዋጢረያ። “ኣነ ኣብቲ ናይ ትግራይ ቦታ ነይረ እንተዝከውንሲ እንታይ ምገበርኹ፧” እናበልኩ። ን20 ዓመታት መመላእታ ፡ ንኤርትራ ሃገራን ህዝባን ንምጥፋእ ፡ ኩሉ ዝካኣለኒ ገይረ ፡ ፈቐዶ መናገሻታት እናኸድኩ ዓጢረ ፡ ጠቒረ ፡ ኣጣቝሰ ፡ ኤርትራ ተረዂሚሻ ክትቅበርን ተመንየ ፡ ህዝባ “ስዩም” ኢሉ ተንበርኪኹ ክሰግደለይ ተጸብየ ምስላጥ ምስ ኣበየኒ ተመሊሰ ፡ “ኣሕዋተይ” ክብሎም ፡ ሰላም እየ ዝደሊ ኢለ ክማባጻዕ ፡ ዝዀነ ድፍረት ኣይምሃለወንን ፡ ትብዓት’ውን ኣይምረኸብኩን።
እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸምዎ በደል ተመሊሶም ዘኪሮሞዶ ይዀኑ፧ ትማሊ ኣብ ዛላ’ምበሳ “ሓውና ህዝቢ ኤርትራ” ክብሉ ኸለዉ ተመሊሶም ን1998 ይዝክርዎዶ ይዀኑ፧ እሞኸ ደኣ ፡ እዞም ሰባት ብኸመይ እዮም ደፊሮም “ኣሕዋት ኢና” ዝብሉ ዘለዉ፧ እቶም ትማሊ ኣብዛ ኣምላኽ ዝሃበና ሃገርና ንኸይንነብር ምስ ሓያላን ዘራያት ኰይኖም ፡ ንኸይንህሉ ዝፈረዱናስ ፡ ከመይ ኢልና ኢና ሕጂ ብሓደ ረፍዲ ኣሕዋቶም ኰይና፧ ብኸመይ፧ እዚ’ውን ኻልእ ሕቶ እዩ።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ብመስዋእቲ ደቁ ካብ’ቲ ሓደገኛ ኲናት ሰሪሩ ከይኣክል ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ፡ ኣብ ዓለም ሽሙን መሰለቱን ክድወን ፡ ክብሩን ባህሉን ክንወር ምስ ናይ ዓለም ሓያላን ተሻሪኾም ኣደዳ ሞትን ስደትን ንኽኸውን ፡ ኣብ ዘይፈልጦ ሽግርን መከራን ክሽመም ከይሰልከዩ ክሳብ መሬት ትዓርቦም ዝጻዓሩስ ፡ ሕጂ ዓይኒ ሕፍረት ዘይብሉ “ብቛንቋ ፡ ብሃይማኖት ፡ ብታሪኽ ሓደ ኢና” ክብሉ ኸለዉ ፡ “ናይ ልቦም ድዩ ወይ ኣሳዓዕማን ሰላምታን ይሁዳ” ኢዩ ኢልካ ሰኸኽ ከም ትብል ይገብረካ። እወ ንስለ ሰላም ኢልካ ክትሓድግን “ይቕረየልኩም” ክትብል ይክኣል ይኸውን። ታሪኽ ምርሳዕ ግን ንመጻኢ ንኽድገም ምዕዳም ስለ ዝዀነ ፡ ክርሳዕ የብሉን። ኣበደን። ምናልባት ካልኦት እንተረሳዕና ፡ እቶም በቲ ትማሊ ጽምብል ዝተገብረሉ መገዲ ዛላ’ምበሳ ፡ የማነ-ጸጋሙ ብነተጉቲ ብዝሓጸርሉ መገዲ ፡ ብኸውታ ለይቲ ፡ ኣብ ድቕድቕ ጸልማት ፡ ካብ ኢትዮጵያ ዝሰጎጉዎም ግዳያት ወያነ ዝዀኑ ዜጋታሲ ዝርስዕዎ ኣይመስለንን።
እሞ ሕጂ ዝረገጽዋ ባይታ ምስ ጠለመቶም ፡ ነቲ ኹሉ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘውረድዋ ኣበሳታት ረሲዖም ፡ ብዘይ ዋላ ሓንቲ ናይ ይቕረታን ጣዕሳን ፡ “ኣሕዋት ኢና” ክብሉስ ከመይ ገይሩ የምሕረሎም፧ ከመይ ጌርካ እዩኸ ኣብ ልዕሊ እዚኣቶም እምነት ክህሉ፧ እዚ ሕጂ ክዝምርዎ ዝፍትኑ ዘለዉ ዜማ ሰላም ፡ ንግዚኡ ካብ’ቲ ኣትዮምዎ ዘለዉ ሰልሚ ንኽወጹ ፡ ስጋብ ዝደልዎም ንምሕንካስ እዩ፧ ዋላስ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተኻየደ ፡ ንኤርትራ ንምጽናት ዝተገበረ ኣዕናዊ ፈተነ ፡ ንኢትዮጵያውያን ብሓፈሻ ፡ ንወያነን ህዝቢ ትግራይን ብፍላይ ፡ ምሕዝነታዊ ግጥም ኹዕሶ እግሪ እዩ ነይሩ፧
ኽቡራት ደቂ ሃገር ፡ ነዚ ክብል ዘገደደኒ ፡ ብጽሞና ክትከታተሎ ከሎኻ ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝወረደ ግፍዒ ዀነ ዝሓለፈ ሕማቕ ገጽታ ታሪኽ ፡ ክዝክር ዝደሊ ኢትዮጵያዊ ውልቀ ሰብ ይኹን ፡ ኣብ መሪሕነት ሃይለስላሰ፡ ደርጊ ፥ ዋላ ወያነ ዝነበሩ ፡ “ጌጋ እዩ ነይሩ ፡ ጣዕሳ ይግባእ እዩ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይቕረ ይበለልና” ዝብል ዋላ ሓደ የለን፡፡ ብኣንጻሩ ፡ ምንሊኽ ኣብ ልዕሊ ኦሮሞ ዝገበሮ በደል፥ ሃይለስላሰ/ደርጊ ኣብ ልዕሊ ኦሮሞን ትግራይን ዝፈጸሞ ግፍዒ፡ ወያነ ኣብ ልዕሊ ኦሮሞን ኣምሓራን ዝወዓልዎ ኣበሳ ክጻባጸቡ ጥራይ ኢኻ ትሰምዕ። ተኸታተልቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝገበርዎ በደል ዝዝክር ኢትዮጵያዊ ግን ብወገነይ ክሳብ ሕጂ ኣይሰማዕኹን። ብዘይ ይቕረታ ፡ ጣዕሳን ኻሕሳን ዝመጽእ ሰላም ምሉእ ክኸውን ዘለዎ ተኽእሎ ክንደየናይ ኢዩ፧ ደቂ ኤረይ፡ እዚ ስክፍታ ዘበገሶ ሕቶን መልስን ምስ ነብሰይ አዩ ኔሩ።
ናዓና ኤርትራውያን ሰላም እንታይ ምዃና ዝዀነ ፍጡር ኣብ’ዚ ዓለም ዝምህረና ዀታ የሎን። ምእንቲ ንምንታይ ፡ ሕሉፍ ህይወትና ሰላም ዝተሓረመና ብምዃና ፡ ልዕሌና ንሰላም ዝደልያ ፡ ዝብህጋን ዝቃለሰላን የለን እንተበልኩ’ውን ዝተጋነን ኣይመስለንን። የግዳስ ናይ በይንኻ ድሌት ሰላም ዘላቕነት ስለ ዘይብሉ ፡ ምስ ጎረባብትካ ብሓባር ሰላም ከተስፍን ክትሰርሕ ናይ ግድን እዩ። “እንተ ቀሲንካ ከትድቅስ ፡ ጎረቤትካ ይደቅስ” እንዲዩ ፡ ካብ ሕሱም ውልቀሰብ ጎረቤት ፡ ገዛ ግዒዝካ ከትርሕቕ ትኽእል ኢኻ ፡ ካብ ሕሱም ጎረቤት ሃገር ግን ፡ ናይ ግድን ንሰላም ክንሰርሕ ኢዩ ዘሎና። ካልእ ምርጫ የለን። “ልብን ሳዕርን እንዳሓደረ ይቦቍል” እዩ እሞ ፡ ከምኡ’ውን ኣምላኽ ኽገብር ፡ ጎረባብትና ልቢ ክገብሩ ይሓግዞም። እቲ ዝሓለፈ ሕማቕ ናይ ከባቢና ህይወት ንኹላትና ጽቡቕ ናይ መምሃሪ ተመክሮ ክዀነና ኣብ መወዳእትኡ’ውን “ለባም መባእስቲ የጋጥምካ” ዝባህልሲ ፡ ጎረቤትካ ለባም እንተዀይኑ ለባም መባእስቲ ይዀነልካ። እዚ ግን ንሕና በይንና ንገብሮ ዘይኰነስ “ኣምላኽ ይትሓወሶ” እዩ ዘብል። ልዕሊ ዝዀነ እዋን ግን ከም’ቲ ዝዕበየናን ባህልናን ፡ ሓዳጋት ፡ ገዳፋትን ፡ ይቕረ በሃልቲን ንኹን። ረሳዕቲ ንኸይንኽውን ግን ክንጥንቀቕ የግብኣና። ዳሕራይ ኣብ ዘይንወጾ ጣዕሳ ከይንወድቕ።
ኣብ መወዳእቱ ፡ በጺሕናዮ ዘሎና መድረኽ ኣዝዩ ትስፍዉ ፡ መጻኢና ዝበለጸ ከምዝኸውን ዝእምት ኣዩ ዝመስል ዘሎ። ካብ ሕሉፍ ተመክሮና ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምሉእ ብምሉእ ኣሚንካ ክትከይድ የጸግም እንድዩ ፡ ግን ንሕና ኤርትራውያን’ውን ምስ እዚ ዝመጽእ ዘሎ ሓድሽ ለውጢ ዝሳነ ከም ወትሩ ካብ’ቲ ኣዝዩ ጽንኩር በዳሂ ነዊሕ እዋን ዘሳገሩና ኤርትራዊ ክብርታት (ሓድ-ሓዳዊ ፍቕሪ ፡ ሓድነት ፡ እምነት ፡ ቅንዕና ፡ ምትሕልላይ ፡ ምትሕግጋዝ ፡ ምጽውዋር ፡ ጽንዓት ፡ ሓቦ ፡ ብጋህዲ ምዝራብ ፡ ምስራሕ ፡ ጻዕሪ) ካብ’ዚኣቶም ከይታኣለና መጻኢና ሰላም ዝበዘሖ ክኸውን ንምግባር ክንሰርሕ ይግብኣና።
ገሌና “መግለጺ የድለየና ኣሎ” ፡ ዝብል ካብ ስክፍታ ዝተበገሰ ስምዒታት ኣሎ። “ዝኸይድ ዘሎ ምዕባሌታት ኣይተረዳእናን ፡ ናይ ዶብ ጉዳይ ከይተወደኣ እንታይ እዩ እዚ ጉዳይ” ዝብል ብዙሕ ናይ ስክፍታት ስምዒታት’ውን ኣሎ። ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሌና ዘለዋ ናይ ክሕደት ተመክሮ ፡ ናይ ግድን እዩ ክንስከፍ ፡ ባህርያዊ እዩ። እቲ መግለጺ’ውን ኣብ ኣእዋኑ ከመጸና ኸሎ ነቲ ራእይና ዝያዳ እዩ ዘሐይሎ። እንተዀነ ግን “ትኣምኖ ሊእካስ እንታይ ተረፈ ኣይትበል” እንዲዩ እቲ ነገሩ ፡ እቲ ንውጥን ዘይትኣደነ ምትእትታው ሕብረት ሶቬት ኣምኪኑ ፡ ስታራተጂካዊ ምዝላቕ ኣተግቢሩ ፡ ንሻዱሻይን ካልኦት ሾብዓተ ወራራት ክምህ ከይበለ መኪቱ ዘፍሸለን ፡ ንኹሉ ሽርሕታት ሸምገልቲ ኣምኪኑ ፡ ነጻነትን ልዑላውነት ሃገር ዘምጽአ ፡ ሰለስተ ወራራት ወያነ ስዒሩ ፡ ኣብ መጋብእያ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ሞጒቱ ዝስዓረ ፡ ብሽም እገዳን ጸለመ ክሲ ግህሰት ሰብኣዊ መስላት ንኸምጽእ ተሓሊኑ ዝነበረ ከበባ ፈንጢሱ ዝወጸ ፡ ኤርትራዊ ግምባርን ፡ መሪሕነቱን ሕጂ’ውን “ከም ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ” እናበሉ ጸኒዖም ይሰርሑ ኣለዉ ። መንግስትና ድማ ንኹሉ ኣህዛብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘርብሕ ናይ ነባሪ ሰላም ሃዋሁ ክፈጥር ከይታሓለለ ይሰርሕ ኣሎ። ካባና ዝድለ ካብቲ ቀንዲ ራእይና ከይታኣለና ፡ ክሳብ ወግዓዊ መግለጺታት በቲ ዝምልከቶ ኣካል ዝመጽእ ፡ ንሕና ከም ህዝቢ ፡ ኣብ ጽላል ክብርታትና ኣጽሊልና ፡ ናይ መጻኢ መደባትና መጻኢ ወለዶና ሓያል ዝዀነሉ መንገዲታት ምፍጣር እዩ። ከይተሃመልናን ከይተዛነናን ተቐልቂሉ ዘሎ ሰላም ምሉእ ንኽኸውን ከም ቀደምና ብትብዓት ንመክት።
ዓወት ንሓፋሽ
ዳኒኤል ገብረመድህን
መስከረም 2018


text:
ጅግና ሓርበኛ ኢዮብ ብስራት ኣብ ልብና ንዘልኣለም ክትነብር ኢኻ
ሓርበኛ ተጋዳላይ ኢዮብ ብስራት ድሮ ካብ ዝስዋእ 6 ዓመታት እነሆ ሓሊፉ። ብጻይ ኢዮብ ብዕለት 24 ታሕሳስ 2009 ኢዩ ተሰዊኡ፡ ብዕለት 07 ጥሪ 2010 ከኣ ብብጾቱን ፈተውቱን ከምኡ’ውን ብኣማእት ዝቝጸሩ ሃገራውያንን ተዓጂቡ ብዓቢ ስነ ስርዓትን ዝተፈነወላ ዕለት ኢያ።
ብጻይ ኢዮብ፣ ካብ ግዜ ንእሰነቱ ኣትሒዙ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ፣ ልዑል ፍቕሪ ህዝቡን ሃገሩን ተዓጢቑ፣ ንነብሰይ ይጥዓመኒ ከይበለ፣ ኣብ ቃልስና ሓደ ካብ’ቶም ልሉይ ግደ ዘበርከቱ ጀጋኑ ሓርበኛታት ሃገርና ኢዩ። ግደን ታሪኽን እዚ ምቕሉል ተቓላሳይ ንድሕሪት ምልስ ኢልና ክንግምግም እንከሎና: ውድብና ግ.ሃ.ድ.ኤ ዘይትካእ ዓቢ ኣብነታዊ ተቓላሳይ ከም ዝኸሰረ ንርኢ ። እዚ ዓቢ ክሳራ እዚ ግን አብ ውድብና ጥራሕ ተሓጺሩ ዝተርፍ ዘይኮነስ፡ መንጸብረቅትኡ አብ መላእ ደምበ ተቓውሞን ብዓቢኡ ድማ ኤርትራ ሃገርናን ህዝባን ዓቢ ምኩር ሃገራዊ ተቓላሳይ ከም ዝኸሰረት ብዙሓት ሃገራውያን ዝሰማምዕሉ ጉዳያ ኢዩ ዝብል እምነት ኣሎና። ብጻይ ኢዩብን ካልኦት ጀጋኑ ስዉኣትና ዘበርከትዎ ልዑል ሃገራዊ ኣስተዋጽኦ ንወሎዶታት ተዘኪሩ ክነበር ምዃኑ ፈጺምና ኣይንጠራጠርን።
ጀጋኑ ስዉኣትና ዝተቓለሱሎም ዕላማታትን ራኢታትን ናብ ሸቶኦም ንክበጽሑ መብጻዓ ኩሉ አባል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ምዃኑ ብምርግጋጽ፡ ነዚ መብጻዓ እዚ አብ ማዕርፍኡ ንምብጻሕ ሓያል ቃልሲ ዝጠልበና ምዃኑ ርዱእ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ’ዚ ዘለናዮ ዝተሓላለኸ ናይ ቃልሲ ህሞት ግን፡ ከም ኢዮብ ብስራት ዝኣመሰሉ ሓድነታውያን መራሕቲ ክፍለዩኻ ግን ነቲ እተካይዶ ቃልሲ ክሳብ ክንደየናይ ከቢድ ከም ዝገብሮ ንኩሉ ተቓላሳይ ብሩህ ኢዩ።
ቅሰን ኩቡር ብጻይናን ኣብነታዊ መራሒናን ኢዮብ ብስራት፣ ብጾትካ ብዙሕ መጻወድያታትን ውዲትን ሰጊሮም፣ ኣብ’ቲ እስኻን ኩሎም መትከላውያን ብጾትካን ዝተኸልኩሞ ዕላማታት ቀጥ ኢሎም ምእንቲ “ድሕነት ህዝብን ሃገርን” ከይተሓለሉ ይረባረቡ ኣለዉ። ነቲ ብሓባር ዝተላምናዮ ሃገራዊ ዕላማታት ኣብ መዓርፍኡ ከነብጽሖ ምዃንና ድማ መብጻዓና እነሆ ነሐድስ ። ብኣካል’ኳ እንተ ተፈለኻና፡ እቲ ዝገበርካዮ ልዑል ሃገራዊ ኣስተዋጽኦ ንዘልኣለም ተዘኪሩ ክነብር ኢዩ።
ክብርን ዝኽርን ንኹሎም ጀጋኑ ስዉአት !!
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ”
ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ዕለት፡ 24-12-2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10046


text:
ትምህርቲ ንምውሳድ
ምስ ብ UniR ሓገዝ ድጋፍ ምርካብ
እንታይ ኢዩ?
ብውልቃዊ\ት ዝግበር ናይ ድጋፍ ሓገዝ ትምህርቲ ንምቅጻል፣ ስዴተኛታት ናይ ረፍጂ ዑቕባ ዝረኸቡ\ባ ወይ ሓተቲ ዑቕባ ምትእታው ኣብ ኣካዳሚክ ትምህርቲ ንምቅጻል
ንጥፈታት ዝካየዱ ብዝተፈላለዩ ዓይነት ኣገባብ ተመዲቦም ኣለው ::
•ድሕረ ባይታን ደረጃ ትምህርቲን ናይ መበቆል ሃገር ምፍላጥ
ደረጃ ቃንቃ ፈረንሳይ ገምጋም ድምግባር
ብሓባር ኮንካ\ኪ ናይ መጻኢ ምሕንጻጽ ወይ ምምዳብ፣ ትምህርቲ ቃንቃ ፈረንሳይ ፣ ናብ ዪንቭርስቲ ንምእታው ናይ ውድድር ዶሴ ምቅራብ ፣ ናይ ሞያዊ\ት ስልጠና ኮርስ ትምህርቲ ምውሳድ
ኣብዚ መደብ ዝተፈላለዩ ዓይነት ኣማራጺ ንምርካብ ኣገድስቲ ሓበሬታት ምስ ናትኩም\ክን ደረጃ ዝዛመዱ ምኽሪ ምሃብ ::
ድሕሪ`ዚ ዩኒር ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈት ፣ ዶሴ ናይ ውድድር ንምድላው ፣ ንምምዝጋብ ፣ ቃል መሕትት ንምድላው፣ ሲቪ ንምጽሓፍ ::
ናብዚ መደብ ንምስታፍ ናይ ረፍጂ ወረቐት ክህልወካ\ኪ ኣለዎ፣ ን ኣብነት መከላኸሊ ናይ ሱብሲደር ወይ ናይ ሓታቲ\ት ዑቕባ ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ኣብ ፓሪስን ከባቢኣን ተቀማጢ\ት ክ\ት\ኸውን ኣለዎ\ዋ ፣ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ዩንቨርስቲ ብውሑድ ዓቕሚ፣ ከምኡ`ውን ደረጃ ቃንቃ ፈረንሳይ A ክህልወካ\ኪ ኣለዎ ::
ዕላማ ናይ ዩኒር እንታይ ኢዩ ?
ኣብዚ መደብ ረፍጂ ስዴተኛታት ትምህርቲ ንምቅጻል ንጥፈታት ብምድላው ናይ ሓገዝ ድጋፍ ምግባር ፣ ሓበሬታት ናይ ኪእላታት ሰብ ሞያ ምሃብ ፣ ተወሳኺ ናይ ቃንቃ ፈረንሳይ ምሃብ፣ ዩኒር ናትካ\ኪ ድሕረ ባይታኻ\ኺ ክብሪ ምሃብ፣ ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ኣብ ምውህሃድ ናይ ሓገዝ ድጋፍ ምግባር ::
ዪኒር ሓደ መደብ ናይ ሓፍሽ ጥቅሚ ኢዩ፣ ከም ኡውን ኣብ ናይ ቁጠባ ዓቢ ተራ ጽልዋ ኣለዎ ፣ በመንገዲ ናይ ትምህርቲ ናይ ዝተፈላልዩ ዓይነት ሞያዊ\ት ሓደ ዕድል ናይ ማዕጾ ክኸፈተልና ይኽእል ::
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ንናይ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳራት ኣብ ምስላጥ ምቅላል
ኣብ ሓደ ሓደ ክብድ ዝበሉ ኣብ ናይ ምምዝጋብ ብ ዩኒር ናይ ኣስልጦ ሓገዝ ወይ ድጋፍ ምርካብ ::
ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚታት ዝርከቡ ዕድላት ናይ ምኽሪ ሓገዝ ሓበሬታት ምርካብ ::
ካብ ናትና ግሩፕ ምስ ናትኩም\ክን ምስ ድሕረ ባይታኹም\ኽን ዝዛመድ ዘድሊ ሓበሬታት ድሕሪ ምርካብ ፣ ከ ከም ኵነታቱ ምኽሪ ሓበሬታት ክህብኹም\ኽን ይኽእሉ ::
በዚ ኣጋጣሚ ንተመሃሮ ምስ ናቶም ዝኸይድ ናይ ሞያዊ\ት መደብ ብቅልጡፍ ሓበሬታ ክረኽቡ\ባ ይሕግዞም\ዘን ::
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርክብ ግበሩ\ራ ምስና
ዝያዳ ተወሳኺ ሓበሬታት ንምርካብ
ንናትኩም\ክን ሕቶታት ወይ መደብ
በዚ ዝስዕብ ኢመይል ኣድረስ ለኣኹ\ልኻ contact@uni-r.org
- ወይ በዚ ቁጽሪ ተሌፎን ደውሉ\ላ 07 67 14 02 63.07 67 14 02 63.
ቆጸራኹም\ኽን ኣብ ናትና ዌብ ሳይት ኢንትርነት ይኹን
ኣብዚ ጠውቕ\ቒ


text:
ኣብ የመን ዘጋጠመ ሰብኣዊ ቅልውላው ንምግጣም፥ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ስዑዲ-ዓረብ ናይ ገንዘብ ምትእኽኻብ መደብ ይቃናዕ ኣሎ። ሰራሕተኛታት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ልዕሊ 2.4 ቢልየን ዶላር ይሓቱ`ለዉ።
የመን- ብቐደሙ`ውን ኣብ ሕማቕ ድኽነትን ግጭትን ዝጸንሐት ሃገር`ያ -ሕጂ ድማ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ተደሪብዋ። ኣብ መንጎ ብስዑድያ ዝምርሑ ሓይልታትን ብኢራን ዝድገፉ ዕጡቓት ሑቲን ተቐርቂራ ትሳቐ ዘላ የመን- ተወሳኺ ለበዳ ሕማም ክትጻወር ኣይትኽእልን። ብመሰረት ሓበረታ ኣሶሼትድ ፕረስ ኣብታ ሃገር ዝነበሩ ትካላት ረድኤት- -ብሰንኪ ግጭት 75 % ፕሮግራሞም ክዓጽዉ ተገዲዶም ዝህብዎ ራሽን’ውን ነኪዮም-።
ኣብ የመን ኣተሓባባሪት ሰብኣዊ ረድኤት ሊሳ ግራንደ፥ ንሓደ ስድራ ገጹ እናረኣኻ- ይቕረታ እቲ ንኽትነብር ዘድልየካ መግቢ ብፍርቂ ክቑረጸካ`ዩ ክትብሎ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ትገልጽ።
ብዘይካ’ዚ ካብ ሆስፒታል ዝተመለሱ ሕሙማት ቫይረስኮሮና ከምዘለዉ ይንገር- ምኽንያቱ-ዝኣክል ስርዓት ሕክምና የለን። ከም ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት፥ ኣብ የመን ካብቶም ብኮቪድ-19 ዝሓመሙ እቶም 20 % ይሞቱ፥ ብደረጃ ዓለም ግን እቲ ቁጽሪ- 7 %`ዩ።
ሕቡራት ሃገራት ድማ ነቶም ንርእሰ-ከተማ ሰንዓ ዝቆጻጸሩ ሑቲ፥ ንቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝተታሕዙ ኣትሒትኩም ትሕብሩ ኣለኹም ኢሉ-ይኸሶም- ሑቲ ግን ነቲ ክሲ ይነጽግዎ።
እቲ ንዕጡቓት ሑቲ ንምስዓር ዝዋጋእ ብስዑድያ ዝምራሕ ጥምረት ድማ፥ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ ዘካይደሉ እዋን፥ ሓደ ሓደ ግዜ ንሆስፒታላትን ኣብያተ-ትምህርትን ከምዝሃርም`ዩ ዝግለጽ።
ሕጂ 80 % ሲቪላት የመን ረድኤት መግቢ እንተዘይረኺቦም- ጥምየት ከምዝጽበዮም`ዩ ዝግለጽ። ነዚ`ዩ ድማ ኣብ`ቲ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ስዑዲ-ዓረብ ዝግበር ዘሎ ናይ ገንዘብ ምትእኽኻብ መደብ፥ ሰራሕተኛታት ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ልዕሊ 2.4 ቢልየን ዶላር ይሓቱ ኣለው።


text:
Radio Erena: 13 July 2020
ሰለስተ ኢትዮጵያውያን ሰበስልጣን ነበር፣ ብመንግስቲ ዝተዋህቦም መንበሪ ኣባይቲ ከምዝተሓደጉ፣ ዘ ሪፖርተር ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣመልኪቱ።
ብመሰረት’ቲ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ነበር ኣቶ ስዩም መስፍን፣ ከምኡ’ውን ዳይረክተር ሰላምን ጸጥታን ዝነበረ ኣቶ ስብሓት ነጋ፣ ብመንግስቲ ተዋሂቡዎም ዝነበረ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣባይቶም፣ ናብ መንግስቲ ተመላሲ ኮይኑ’ሎ።
ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ኢትዮጵያ ዘሕለፎ ውሳኔ ምዃኑ ዝንገረሉ፣ እዚ ጥሮታ ንዝወጹ ሰበስልጣን ነበር ዝወሃብ ሓለፋታት ተመላሲ ዝገብር ሕጊ፣ ቅድሚ ሓያሎ መዓልታት ከምዘሕለፎ እዩ ዝግለጽ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ካብ ስልጣና ዝተኣልየት ሚኒስተር ኢዱስትሪ ነበር ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገብረእግዚኣብሄር እውን፣ ተዋሂቡዋ ዝነበረ መንበሪ ገዛ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ከምዝኸውን ተገይሩ ኣሎ።
ብመሰረት ጸብጻብ ዘ ሪፖርተር፣ እቶም ሰለስተ ሰበስልጣን ነበር፣ ዝተዋህቦም ኣባይቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክነሱ፣ ንሳቶም ግና መነባብሮኦም ኣብ ትግራይ ብምዃኑ፣ እቲ ናይ መንግስቲ ኣባይቲ ኣዝማዶም ክነብሩሉ ከምዝጸንሑ’ዩ ዝግለጽ።
ቤት ምኽሪ ኢትዮጵያ፣ እዚ ምምላስ ንብረት መንግስቲ ካብ ሰበስልጣናት ነበር፣ ሓላፍነት ዝወስደሉ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ምዃኑ ኣብ ወርሒ ሰነ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ምውሳኑ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ስልጣን ናይ መንግስቲ ዘገልገሉ ውልቀ ሰባት፣ ብምኽንያት ጡሮታ ካብ ስልጣኖም ኣብ ዝፋነዉሉ እዋን፣ ዝነብሩሉ ዝነበሩ ኣባይቲ፣ ናይ ገዛ መኪናን፣ ናጻ ሕክምናዊ ኣገልግሎትን ክረኽቡ፣ ዝብሉ ሓለፋታት ይግበረሎም።
===================


text:
ጥዕና ንኹሉ ፍጡር ከምዜድልዮ ሓደኳ ዚጠራጠር የልቦን። ካብ ዝሓመመ ኣካል ወይስ ሰብ ውጽኢታዊ ዝኾነ ህይወትን ጥዑይ ፍረን ክትረክብ ኣዝዩ ዜሸግር ምዃኑ ድማ ርዱእ ሓቂ እዩ። ጥዕና ግና ንኹሉ ፍጡር እዩ ዜድልዮ። ስለዚ ኸኣ እዩ ፍጡር ዘበለ ኹሉ ንጥዕናኡ ዚጻረር ነገር ኪገጥሞ ኸሎ፣ ንምክልኻል ወይስ ካብኡ ንኺድሕን ዓቕሙ ዜፍቅዶ ኹሉ ጻዕሪ ዚገብር። ኣካላትና ሓደ ካብዚ ኮይኑ ናይ ርእሱ ናይ ምክልኻል ስርዓት ብምምዕባል ካብ መጥቃዕቲ ጸረ ጥዕና ዝኾኑ ኣካላት ይከላኸል። ጥዕና እንተተሳእነ ግና እቲ ዘይተርፍ ሞት ቀልጢፉ ኪመጽእ ባህርያዊ ነገር እዩ።
ሕጂ ክንዛረበሉ ዝደለና ጉዳይ ናይ ሓደ ሰብኣዊ ኣካል ጥዕና ጥራይ ኣይኮነን። ሓደ ሓባራዊ (ኮርፖረይት)ኣካል ኣልዒልና ኢና ብዛዕባ ጥዕና ሕብረተሰብ ክንዛረብ። ሓንቲ ዓዲ ብሰብኣዊ ኣካላት ማለት ፍጡራት ደቂ ኣዳም ዝቖመት እያ እሞ እቲ ኣብ ውልቀሰብ ዘሎ ኣድላይነት ጥዕና ኣብኣ ድማ ብሓባራዊ መልክዑ ኪህሉ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ከምቲ ንውልቀሰብ ካብ ውሽጡን ካብ ደጊኡን ዚመጽእ ጸረ ጥዕና ዝኾኑ ኣካላት ከም እኒ ቫይረስ፣ ባክተርያ፣ መንሽሮኣዊ ዋህዮ ወዘተ ዜጥቅዑዎ፣ ንሓደ ሕብረተሰብ ድማ ካብ ውሽጡን ደጊኡን ዚለዓል ንጥዕናኡ ዚጎድእ ነገራት ኣሎ።
ደቂ ሰብ ብሓደ ሓቢሮም ኪነብሩ ካብ ዚጅምሩ፣ ብኸመይ ኪነብሩ ከምዘለዎም ዝተፈላለየ ኣመለኻኽታታት ስለዝነበሮም ብዙሕ ተኻቲዖም፣ ተባኢሶም፣ ተቓቲሎም፣ ደሓር ድማ ኣብዚ ዘለናዮ ደረጃ ሓቢርካ ብተጸዋርነት ናይ ምንባር ደረጃ ኪበጽሑ ክኢሎም። ነዚ ዓይነት ኣነባብራ ኣመልኪቱ ቶማስ ሆብስ “ማሕበራዊ ውዕል”(ሶሻል ኮንትራክት)ኢሉ ጸውዖ። ሰባት ብሓባር ንኺነብሩ ዜድሊ ዘበለ ኹሉ ናይ ህይወት ደርጃታት ማለት ስነቁጠባዊ፣ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ጥዕናውን ትምህርታውን ነገራቶም ኪጥዕየሎም ስለዘለዎ ዚገብሩዎ እዩ። እንተዘይኮነ ናይ ሓባር ናብርኦም ነውጽን ባእስን ዝመልኦ ናብ ሞት ዜብጽሕ ሕሙም ዝምድና ይኸውን። በዚ ኸምዚ ድማ ህይወት መራር ትኾኖም። ንሓድሕዶም ብምጥፍፋእ፣ ሽግሮም ኪፈትሑ ድማ ናይ መጨረሻ ኣማራጺ ይወስዱ። ተርእዮ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይዚ ኣብነት እዩ።
እዚ ክንጠቕሶ ዝጸናሕና ናይ ሓባር ምንባር ውዕል፣ ካብቲ መሰረታዊ ናይ ሰብ ባህርይ ንሱ ድማ ሰብኣዊ ርእሰ-ፍትወት ዚብገስ እዩ። ሰብ ብመጀመርያ ካብ ርእሱ ሓሊፉ ንኻልእ ኬፍቅር ሓይሊ ወይስ ዓቕሚ የብሉን እሞ፣ ብሓደ ክትነብር ከለኻ፣ ዝያዳ ንኻልኦት ከተፍቅር ኢልካ ምጽባይ ከንቱ እዩ ዚኸውን። ካብዚ እተላዕለ እዩ ክርስቶስውን “ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ፍቶ” ኢሉ ዚእዝዝ። እዚ ኸኣ ምንጪ ንኻልእ ሰብ ምፍቃር ንርእስኻ ድማ ቅኑዕ ዝኾነ ፍቕሪ ኪህልወካ ከም ዜድሊ የርእየና። ኣብ ሕብረተሰብ እምበኣር፣ ጥዕና ዘለዎ ዝምድናታት ኪህሉ እንተኾይኑ ንሰብ ከም ሰብ ዚርኢ ኣመለኻኽታ ኪህሉ የድሊ። ንውልቀሰባት ከም ፍቓድን ስምዒትን ዘለዎም ኣካላት ዘይርኢ እንተኾነ ሓደ ሕብረተሰብ ብጥዕና ኪነብር ኣይከኣሎን እዩ። ከመይሲ፣ ንሰብ መጀመርያ ከም ርእሱ ዜፍቅር ሰብ ጌርካ ዘይምርኣይ ናይ ሕብረተሰብ መንሽሮ እዩ። ካብኡ ድማ እዩ እቲ ካንሰራዊ ዝኾነ ክስተታት ዚላባዕ።
እዚ ክንብሎ ዝጸናሕና ናብ ሓደ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣርእስቲ የእትወና። ጥዕና ሓንቲ ምድሪ ሕሉው ኮይኑ ዚነብር፣ እቲ መሰረታዊ ሓቂ ብዛዕባ ሰብን ዝምድናታቱን ኣብ ግምት ምስዚኣትው እዩ። ብገለ መዳዩ ተሃስዩ እንተተረኽበ፣ እቲ ኪትኮረሉ ዘለዎ ነገር እቲ “መሰረት” ናይ ህይወት እታ ምድሪ እዩ፣ ከመይሲ ሓደ ማእሰር (ፋብሪክ) ናይ ሕብረተሰብ ተወቒዑ ኣሎ። ኣብ መጽሓፍ መዝሙር “መሰረታት እንድሕሪ ፈሪሱ እቲ ጻድቕ እንታይ ኪገብር ይከኣሎ፣” ዚብል ጽሑፍ ኣሎ። (መዝሙር 11፣3) እዚ ማለት ዝፈረሰ መሰረት ሓደ ከቢድ ሽግር ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ምዃኑ ዜርኢ እዩ። መሰረት፣ ከም ዓንዲ ሕቖ ናይ ሓደ ሰብ ክንወስዶ ይከኣል። እዚ እንተተነቓኒቑ ወይስ እንተዘይቀንዐ፣ እቲ ሰብ ብጥዕና ኪመላለስ ኣይክእልን እዩ።
ሓንቲ ዓዲ ኸኣ መሰረታ ኪፈርስ ፈጺሙ ዜዋጽኣ ኣይኮነን። እቲ ዓንዲ ሕቖ ናይ ህይወታ “ኣብ መንጎ ሓድሕድ” ዚህሉ ምትእምማን፣ ፍቕሪ ሕብረተሰብን እዩ። ካብ ምሩጻት ዓንቀጻት ኣቶ ወልደኣብ እንተርኤና እታ ብዛዕባ “ፍቕሪ ሃገር” ዝጸሓፉዋ ኣዝያ ቅንዕቲ ጽሕፍቲ እያ። ፍቕሪ ሓንቲ ምድሪ ፍቕሪ ሰባት እዩ። እዚ ድማ ካብ ፍቕሪ ገዛእ ርእስኻ ዚብገስ ምዃኑ ኣተንቢህና ኣሎና። ብዛዕባ እተሳእነ ወይ ዘጋጠመ ማሕበረ ቁጠባዊ ወይስ ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ሓንቲ ምድሪ ካብ ኣልዓልና እቲ ኪመጽእ ዘለዎ ነገር “ፈውሲ መሰረት” እዩ። እዚ ማለት ከኣ ላዕላይ ላዕላይ ናይ ህይወት ሓንቲ ምድሪ ጥራይ ርኢና ኣይኮንናን፣ እዚ ኪኸውን ይግባእ፣ እዚ ድማ ኪግበር ኣለዎ ኢልና መፍትሒ ናይ ኩሉ ዘጋጠመ ጸገማት ክንዛረብ ዚግበኣና። ናብቲ መሰረት መጺና ደኣ ኢና ናብቲ ሱር ናይ፣ ዝኾነ እተራእየ ሽግራት ሓደ ሕብረተሰብ፣ ክነጽንዕን ብዛዕብኡ ድማ መሰረታዊ ዝኾነ ፈውሲ ከነምጽእን ዚግበኣና።
ብዙሓት ሰባት ምንጪ ማሕበራዊ ሽግራቶም ኣብ ርእሶም ክንዲ ዚደልዩዎ ኣብ ካልኦት ከምዘሎ ይኣምኑ እሞ ንኻልኦት ይጥምቱ። ካብዚ እተላዕለ ነቲ “ሰይጣን” ኣብ ካልኦት የናድዩዎ። ካብዚ ድማ እዮም ዝተፈላለየ ፍታሓት ዚፍትኑ። ግናኸ ኣብ መሰረት እንተዘይቀናዕካ ኣብ ካልእ እተምጽኦ ፍታሓት ክትቀንዕ ኣሸጋሪ እዩ። ስለዚ ሰባት ከምኡውን ሕብረተሰባት ብሓፈሻ ካብ ባዕሎም ዜምጽኡዎ እተጠውየ ፍታሕ እተላዕለ፣ ምስ ሽግራቶም ነዊሕ ኪጎዓዙ የገድዶም። ንኻልኦት ጠቒስካ ብዛዕባ ሽግራትካ ምጒርምራም ናብ ነፍሰ-ምትሓት እዩ ዚመርሓካ። ነፍሰ-ምትሓት ድማ ሱር ውድቀት እዩ።
ግናኸ ፈውሲ ናይ ሓንቲ ምድሪ ኣመልኪትና ክንዛረብ ከለና ናብቲ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ዘሎ ሽግር ከተማዕዱ እዩ ምንጪ ፈላሚ ፈውሲ ናይ መሰረት። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብዚ ቐረባ ቅንያት ሓደ “ጽልኣት ወጻእተኛታት”(ዜኖፎብያ)ተላዕሉስ ገለ ወጻእተኛታት ብጸለምቲ ደቀባት ተቐትሉ። እዚ ዋላ ደኣ ብቕትለታት ኣይሰነ እምበር ኣብ ብዙሓት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ ንርእዮ ሓቂ እዩ። ካበይ መጸ እንተተባህለ ግና ሕጂውን ካብ ሕማም ሕብረተሰብ እዩ። ምንጪ ሽግራትካ “ካልኦት” እዮም ዚብል ኣመለኻኽታ ስለዘሎ እዩ። ብሓቂ ግና ከምኡ ድዩ?
ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማም እዩ’ዚ ቅድሚ ዝኾነ ካልእ ምዃኑ። ንማሕበረ-ቁጠባዊ ጸገማትካ ክትብድህ ስለዘይከኣልካ “ተረካቢ” ስኬፕጎት)ተናዲ። እዚ ምስገበርካ ግና ሽግርካኸ ይፍታሕዶ? ከመይ ኢሉ! እቲ መሰረት እንድዩ ፈሪሱ! ዜኖፎብያ መፍትሒ ኣይኮነን፣ ሕሉፍ ሃገራውነት መፍትሒ ኣይኮነን፣ ሰውራ ወይስ ሪቮልዩሽን መፍትሒ ኣይኮነን። ነፍስኻ ምፍታሽ እዩ እቲ ዝያዳ ፍታሕ ኬምጽእ ዚኽእል። ቀጺልና እምበኣር ነቲ መሰረታዊ ሽግርን ፈውሲ ምድርን ኣመልኪትና ክንርኢ ንፈትን።
እዚ ጽሑፍ እዚ ሓደ “እምንቶ” ማለት “ፕረሚስ” የቕርብ። ንሱ ድማ “ሕብረተሰብ ብማሕበራዊ ውዕል ዝቖመ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ ፍቕሪ ማለት ‘ፍቕሪ ርእስኻን ፍቕሪ ብጻይካን’ እተመስረተ እዩ። ክርስቶስ ‘ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ኣፍቅሮ’ ከምዝበለ፣ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ ኩለንትናዊ ፈውሲ ዚረክብ ንደቂ ሰብ ከም ክቡራት ፍጥረት ኪርእዮም ምስዚጅምር እዩ።” ነዚ እምንቶ እዚ ብገለ ሓሳባት ከፋፊልና ክንርእዮ ኢና ሕጂ።
• ኣብ ቅድስና ናይ ህይወት እትኣምን ሃገር ኣዝያ እተባረኸት እያ።
ህይወት ልዕሊ ኹሉ ምዃኑ ኩሉ ሰብ ብቓላት ከናፍሩ ዚብሎ ነገር እዩ። ኣብ ምድርና እንርእዮ ሓቂ ግና ህይወት ወዲ ሰብ ከም ብገንዘብ እትዕቀን፣ ኣብ ገሊኡውን ከም መርገም ኪቑጸር ኢና እንርኢ። በዚ ድማ ብሓቂ ሰባት ኣብ ህይወት ዘለዎም ኣመለኻኽታ ኣዝዩ ትሑት ምዃኑ ንርዳእ። ሓደ ሕብረተሰብ ኣብ ከምዚ ደረጃ ናይ ኣመለኻኽታ እንተወዲቑ፣ ንህይወት ዘለዎ ክብሪ ትሑት እንተኾይኑ፣ እታ ምድሪ ብጥፍኣት ሰባት ዝመልአት፣ ብኻልእ ከም እኒ ቅትለታት፣ ምውራድ ጥንሲ ካልእ እኩይ ነገራትን ዝመልአት ኮይና ንረኽባ።
እዚ ሓጢኣትን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጽዩፍን ዝኾነ ነገራት ፈጺሙ ነታ ምድሪ ኾነ ነቲ ሕብረተሰብ ሕማምን መንቅን የምጽኣሉ። ካብኡ እተላዕለ ድማ እታ ምድሪ ብዝተፈላለየ እኩይ ነገራት እተወቕዐት ኮይና ንረኽባ። ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃን እስያን እዚ ናይ ህይወት ክብሪ ጎዲሉ እንረኽበሉ እዩ። ከመይሲ ህልቂት ሰባት ብኣሽሓት እንርእየሉ ኩነታት ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ሰባት ንሽግራቶም ብምርድዳእ ዘይኮነስ ብሓይሊ ብረት ኪፈትሑ እዮም ዚደልዩ። ብኸንቱ ከኣ ህይወት ትሓልፍ። ከመይ ኢልና ኢና ነታ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣመለኻኽታ ሰባት ዘለዋ ዓዲ እተባረኸት ክንብላ ንኽእል!
ብኣንጻር’ዚ ግና እታ ንህይወት ክብሪ እትህብ ዓዲ፣ ምድራን ህዝባን እተባረኸ ይኾነላ። እዚ ባዕሉ ዚፍጸም ትንቢትውን እዩ። ማለት፣ ሰባት ንህይወት ዜኽብሩ እንተኾይኖም፣ ኩሉ’ቲ ምስ ህይወት እተተሓሓዘ ሓጢኣታትን ካልእ ክፉእን ካብታ ምድሪ ይርሕቕ። እቲ ህዝቢ ንህይወት ካልኦት ኣኽቢሩ ይሕዝ። ሞት ሰባት ድማ ክቡር ነገር ይኸውን፣ ከመይሲ ህይወት እያ እትሓልፍ ዘላ። እዚ ሓንቲ ምድሪ ፈውሲ ረኺባ ክትበሃል ዜኽእላ ነገር እዩ።
• ሓንቲ ምድሪ ክብራ ኣብ ስነሓሳብ ዘይኮነስ ኣብ ህዝባ እንተገበረት ንምብልጻግ ቀረባ እያ።
ንሓንቲ ምድሪ ዜቑሙዋ እቶም ህዝባ ወይስ ሕብረተሰባ እዮም። ንሶም ድማ ሓባራዊ (ኮርፖረይት) ህልውና ጥራይ ኣይኮነን ዘለዎም። ንሶም በብውልቆም ነናቶም ህይወት ዘለዎም ኣካላት ሕብረተሰብ እዮም። ንሶም በብቲ ድሌታቶምን ኣከባቢኦምን ንጥፈታቶም እናነበሩ ኸለዉ ድማ እዮም ንሕብረተሰብ ዜቑሙ። ሕብረተሰብ ኪበሃል ከሎ ከምቲ ስሙ “ሕብረ - ተ - ሰብ” እዩ። ናይ “ዝተፈላለየ” ህይወት፣ ኣመለኻኽታ፣ ባህርያት፣ ክእለታት፣ ድሌታት፣ ኣቃውማ፣ እምነት ዘለዎም ሰባት ውህደት እዩ። ሕብረተሰብ ኪበሃል ከሎ “ሓደ-ነት” (ሆሞጂኒቲ) ኣየመልክተናን እዩ። እምበኣርከ ሓደ ሓሳብ ኪኾኑ ኣይክእሉን። እዚ ካብ ኮነ ድማ “ብስነ ሓሳብ” ጥራይ ኪጥመሩ ኣይክእሉን። ግናኸ ብፍታው ኮነ ብግዲ ፍልላያቶም ከም ሃብቲ ኪውሰድ የድሊ። እዚ እዩ ኸኣ ምንጪ እተፈወሰ ሕብረተሰብ።
መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ኣመልኪቱ ኪዛረብ ከሎ “ኣምላኽ፣ ካብ ሓደ ሰብኣይ ኩሉ ዓሌት ሰብ (ህዝቢ) ፈጠረ፣” ይብል (ግብረ ሃዋርያት 17፣26)። ኣብ ካልእ ድማ “እቲ ልዑል ንሕዝብታት ምስ ኣረስተዮም፣ ንደቂ ኣዳም ምስ ፈላለዮም፣ ከም ቁጽሪ መላእኽቲ ዶባት ሕዝብታት መደበ።” (ዘዳግም 32፣8) ዮሃንስ ዌስሊይ ድማ ብዛዕባ እዚ ጽሑፋት ኪዛረብ ከሎ እግዚኣብሄር “ናይታ መንበሪት ሰባት ዝኾነት ዓለም ብሓፈሻ ድማ ናይ ኩለን ሃገራትን ህዝብታትን እዛ ምድሪ ዶባት ኣቖመ።” እዚ ነቲ ንሕና ደቂ ሰብ ብምሉእና ጥራይ ዘይኮነስ ነንውልቅናውን ፍልልያት ከምዘሎና ዜመልክት እዩ። እዚ ፍልልይ ከነብዕሎ ደኣ እዩ ዚግበኣና እምበር ምንጪ ምጉጅጃልና ኪኸውን ኣይግባእን። ባእስን ምፍልላይን ዚመጽእ ግና ካብ ዝሓመመ ኣእምሮ እዩ። ስለዚ ፈውሲ ምድሪ ዚርከብ ሕብረተሰብ ካብ ጸቢብ ፖለቲካዊ ኮነ ማሕበረ-ቁጠባዊ ስነ-ሓሳብ ፈጺሙ ዝረሓቐ፣ ግናኸ ኣብ ክብሪ ደቂ ሰብን ፍልልያቶምን ዜድህብ ኣመለኻኽታ ኬማዕብል ከሎ እዩ።
• ናይ ሓደ ጥዑይ ሕብረተሰብ ማእሰር፣-
ሕብረተሰብ ብዝምድናታት ዝቖመ ምዃኑ ርኢና ኣሎና። እዚ ዝምድናታት ከምቲ ንሓደ ህንጻ ከም መላግቦ ኮይኑ ዜገልግል ሑጻን ስሚንቶን ጥረ ነገር ናይ ሕብረተሰባዊ ህይወት እዩ። ወይውን ከም ንሓደ እተጠልፈ ክዳን ዜተሓሕዝ ፈትሊ ወይ ጅማት (ፋብሪክ) ኮይኑ ንሕብረተሰብ ንሓድሕዱ የዋስቦ። ካብቲ ቀንዲ መሰረታዊ ማእሰር ናይ ሕብረተሰብ ቀጺልና ንርአ፣-
• ክብሪ ናይ ስድራቤት
ስድራቤት እታ ዝነኣሰት ካብ ዝምድናታት ደቂ ሰብ እያ። ሕብረተሰብ ድማ ብስድራቤታት እተሃንጸ እዩ። ነቲ ሕብረተሰብ ክትሃንጽ እንተደሊኻ እምበኣር ነታ ስድራቤት ከተደልድላ ይግበኣካ። ኣብ መንጎ ኣባላታ ጽኑዕ ዝኾነ ምትእምማን፣ ፍቕሪ፣ ስድራቤታዊ ዕላማ ምእንቲ ኺህሉ ዚከኣል ዘበለ ኹሉ ምግባር የድሊ። እዚ መጀመርያ ካብ እንታይነት መርዓ ይጅምር። መርዓ ኣብ መንጎ ሓደ ሰብኣይን ሓንቲ ሰበይትን ምዃኑ እዚ መሰረታዊ ክብሪ ስድራቤት እዩ። ቀጺሉ ኣቦን ኣደን ናይ ሓንቲ ስድራቤት ኣብ ውሉዳታ ካብ ኣምላኽ ቀጺሉ ዝለዓለ ስልጣን ከምዘለዎም እዚ ምግንዛብ የድሊ። ኣብዚ ነገር’ዚ ጣልቃ ምእታው መሰረታዊ ጠንቂ ዘይምጥዓይ ስድራቤት ብኡ ኣቢሉ ድማ ሕብረተሰብ እዩ። ስለዚ ሓንቲ ምድሪ ፈውሲ ክትረክብ እንተኾይና ናይ ስድራቤታት ክብሪ ኪምለሳ ብግዲ እዩ ዜድሊ።
• ስነምግባር ሕብረተሰብ
ካልእ ማእሰር ሕብረተሰብ ስነምግባር (ኤቲክስ) እዩ። ሓደ ህዝቢ ክቡር ዝኾነ ኤቲካዊ ኣመለኻኽታ ንኼማዕብል ዚረድኦ ሚዛናዊ መትከላት እንተዘይሃልዩዎ ስዲ ኪኸይድ ንቡር እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ “ራእይ ዜልቦ እንተኾነ ፣ ህዝቢ ስዲ ይኸይድ” ይብለና። (ምሳሌ 29፣18) እዚ ዘለናዮ ዘመን “ኤቲካዊ” ህይወት እተወቕዓሉ ዘመን እዩ። ሰባት ኣብ ዓብዪ ሞራላዊ ውድቀት ዚርከቡሉ እዋን እዩ። ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 3፣1-4 እዚ ተጻሒፉ ንረክብ፣- “ኣብተን ዳሕሮት መዓልትታት ግና ክፉእ ዘመን ከም ዚመጽእ፣ እዚ ፍለጥ። ሽዑ ሰባት ፈተውቲ ርእሶም ኪኾኑ እዮም እሞ፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ ተጀሃርቲ፣ ዕቡያት፣ ተጻረቲ፣ ንወለዶም ዘይእዘዙ፣ ዘየማስዉ፣ ርኹሳት፣ ፍቕሪ ንስድራ ቤቶም እኳ ዜብሎም፣ ተቐየምቲ፣ ሓመይቲ ቀለልቲ፣ ጨካናት፣ ሰናይ ዘይፈትዉ፣ ኣሕሊፎም ዚህቡ፣ ህዉኻት፣ ተፈኽነንቲ፣ ካብ ንኣምላኽ ምፍቃርሲ ኣዕዚዞም ተድላ ዚፈትዉ፣ …።“
ሕጂ እምበኣር እተፈወሰን ዝጠዓየን ሕብረተሰብ ኪህሉ እንተኾይኑ ንስነምግባራዊ ህይወት ግዲ ክንገብረሉ የድልየና።
• ንኣምላኽ ዚወሃብ ክብሪ (ሪስፐክት & ኣነር)
“እዚ ብስመይ እተሰምየ ህዝበይ ከኣ ትሕት እንተበለ፣ እንተለመነ፣ ገጸይውን እንተደለየ፣ ካብ ክፉእ መገዱ ድማ እንተተመልሰ፣ ሽዑ ኣነ ኻብ ሰማይ ክሰምዕ እየ፣ ሓጢኣቶም ከኣ ይቕረ ኽብለሎም፣ ምድሮምውን ክፍውሰሎም እየ።” (ዜና መዋእል 7፣14)
እዚ ቃል እዚ፣ ኣብ ምድሪ ሕጂውን ዚገዝእ ዘሎ ቃል እዩ። ሰባት ወይስ ሕብረተሰባት ኣብ ምድራዊ ዝምድናታቶም ንኣምላኽ ረሲዖም ኪመላለሱ ካብ ዚጅምሩ ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። እንተኾነ ካብዚ እተላዕለ ክሳዕ ጥርዚ ዚበጽሕ ክፉእ ነገር ኬጋጥም ይነብር ኣሎ። ኣብ ሓንቲ ዓዲ ብመጠን ካብ ኣምላኽ ዝረሓቐ ህይወትን ፍጻሜታትን ዝበዝሓላ፣ ብመጠን እቲ ምፍሳስ ደምን ካልእ ሓጢኣትን ዝበዝሓሉ እታ ምድሪ ሰናይን ሰላምን ክትረክብ ዘይሕሰብ እዩ። እዚ ድማ ካብቲ ካብ ኣምላኽ ምርሓቕ ዚመጽእ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና።
እምበኣርከ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕሰም ዝበዝሓ ምድሪ ናይ ኣምላኽ ምሕረትን ፈውስን ኪመጽእ ልዕሊ ኹሉ ዜገድስ እዩ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ካብ ምምላስ ናይ ህዝቢ፣ ካብ ገጹ ምድላይ፣ ካብ ናይቲ ህዝቢ ሰናይ ምርጫን ንክፉእ ምሕዳግን ተበጊሱ “ምድሮም ክፍውሰሎም እየ” ኢሉ ተስፋ ሂቡ።
• ንፍልልይ ዚህሉ ተጸዋርነት
ኣብታ ምድሪ ርእይቶ ናይ ሰባት ብኸመይ ይረአ? ሰባት ፍልይ ዝበለ ኣመለኻኽታ ሒዞም ኪነብሩ ይፍቀደሎምዶ? ከመይሲ ንሕና ደቂ ሰብ ከም ብዝሕና ዚኸውን ፍልልይ ናይ ሓሳባት ኣሎና። እዚ እንተኾይኑ እምበኣር ሰባት ብምኽንያት ርእይትኦም ግዳያት ኪኾኑ ፍትሓዊ ዘይምዃኑ ቅዱስ ሓቂ እዩ። ፈውሲ ናይ ሓንቲ ምድሪ እምበኣር ብመሰረት እቲ ሰባት ንሓድሕዶም ኪጸዋወሩ ምኽኣሎም እዩ ዚመጽእ።
• መሰረታዊ ሓርነታት
ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ብማዕረ ዝኾነ ህይወት እዩ ፈጢሩና። እንተኾነ፣ ካብቲ ኣብ ደቂ ሰብ ዘሎ ስስዐ እተላዕለ፣ ሰባት ኣብ ልዕሊ ሓድሕዶም ኪጉይተቱ ይደልዩ። ካብኡ ተበጊሶም ድማ ሓርነት ካልኦት ንኺወስዱ ኢሎም ደቂ ሰብ ነዚ ዕዮና ኢሎም ይሕዝዎ። እዛ ምድሪ ንኹሎም ከም ዘይትኣኽሎም ገይሮም ድማ ይወስዱዋ። ዝያዳ ካብ ካልኦት ስለዚደልዩ፣ ንሰባት ይዕምጹ። እዚ ድማ ነታ ምድሪ መርገም ይኾና።
ሓርነታት ናይ ወዲ ሰብ ብመሰረት እቲ ኣምላኽ ዝሃቦ ቅዱስ ህይወት ብኸምዚ ዘርዚርና ክንርእዮ ንኽእል፣-
• ሓርነት ብህይወት ንምንባር
• ሓርነት ብዘይ ፍርሃት ናይ ባዕልኻ መገድኻ ንምምራጽ
• ሓርነት ንምዝራብን ምግላጽን
• ሓርነት ንኣምልኾ
ወዲ ሰብ ብዘይ እዚ ሓርነታት ህይወቱ ኪመርሕ ኣሸጋሪ እዩ። ዝያዳ እቲ ሓርነቱ ዚውሰደሉ መገዲ ድማ፣ ብናይ ካልኦት ስስዐ እዩ። እዚ ስስዐ ኸኣ ዝተፈላለየ ስነሓሳባዊ ቃላት ይወሃቦ። ኣብነታት ንምጥቃስ፣ ዲሞክራሲ፣ ኮምዩኒዝም፣ ናሽናሊዝም፣ ካፒታሊዝም ወዘተ። እዚ ኹሉዶ ንሰብ የንብሮ ይኸውን? ኣይፋሉን፣ ንደቂ ሰብ “ቅኑዕ ፍትሒ” (ንኹሉ ከም ድኻሙን ከም ግቡኡን ከም ጻዕሩን ምሃቡ) ከምዜንብሮ ሓደኳ ዚቃወሞ ዘሎ ኣይመስለናን። እንተኾነ ነዚውን ሰባት ካብ ቃል ሓሊፎም ኪትግብሩዎ ዓቕሚ ወይስ ድላይ የብሎምን። ስለዚ ድማ ኢና ሓቀኛ ፍቕሪ ርእስኻን ፍቕሪ ካልኦትን “ኣመለኻኽታት” ክንረክብ ኣሸጋሪ ዝኾነ። እምበኣርሲ ፈውሲ ናይ ሓንቲ ምድሪ ካብ ምትእምማን ዝመልኦ ርእስኻ ምግታእ ዘለዎ ህይወት ዚብገስ እዩ። ነዚ ኺገብር ዚኽእል ግና ብዘይካ እቲ ንኣምላኽ ዚፈርህ ኪርከብ ይኽእልዶ?
እምበኣርከ ፈውሲ ዝረኸበ ሕብረተሰብ ኪህነጽ እንተኾይኑ፣ ከምኡውን ሓርነቱን ምሉእ ሓላፍነቱን ዘረጋገጸ ህዝቢ ኪህሉ ዚኽእል፣ እቲ ድምጺ ኣምላኽ ተባሂሉ ዚፍለጥ “ሕልና” ዝመልኦ ውልቀሰብ ኪህልዋ ኣለዎ ንሓንቲ ዓዲ። ካብዚ ተበጊስና ኸኣ ኢና ክብርታትን ኤቲካዊ ስነምግባርን ሓንቲ ዓዲ ኺሕሎ እንተኾይኑ ውልቀሰብ ቅድሚ ኹሉ ኪጥዒ ኣለዎ ንብል ዘሎና። ውልቀሰብ ከይበልካ ሕብረተሰብ ክትብል ኣይከኣልን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስውን ካብዚ ተላዒሉ እዩ ንምድሓን ወዲ ሰብ ብዝለዓለ ደረጃ ብምድሃብ ኩሉ ዓሌት ሰብ ኪጥዒ ዕላማ ዚገብር። ከመይሲ ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ ኣምላኽ “ካብ ሓደ ሰብ” እዩ ዓሌታት ኩላ ምድሪ ናብ ምድሓን ኪመጽእ መዲቡ። (ግብረ ሃዋርያት 17፣26)
• ሓደ ሕብረተሰብ ብናይ ሓላፍነት ሕልና ምህናጽ
እዚ ክንጠቕሶ ዝጸናሕና ነገር ኣብ መጽሓፍ ነህምያ ጎሊሑ ንረኽቦ። ህዝቢ እስራኤል ኣብ ውሽጢ ምርኮ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ነገስታት ሃጸይነት ባቢሎንን ኣሶርን ንመንነት እቲ ህዝብን ንክብሩን ፈጺሞም ካብቲ ዝነበሮ ፍርሃት ኣምላኽ ኪኣልዩዎ እዩ ነይሩ ዕላምኦም። እዚ ኣብ ውሽጢ ሰብዓ ዓመታት ምሉእ ብምሉእ ዳርጋ ተፈጸመ። ነህምያ ኸኣ ነዚ ኪመልስን ነቲ ህዝቢ ንጥዑይ ዘበለ ኩሉ ምህሮ ኪነቅሕን በይኑ ጥራይ ኣብ ዓለም ከምዘየሎ ድማ ኬርእን እዩ ተሓድሶ ሒዙ መጺኡ። ካብ ምድሪ ፋርስ ሒዙዎ ዝመጸ ኣይሁዳዊ ነገራት ጥራይ ኣይነበረን። ኩሉ ፋርሳዊ ባህሊ ኮነ ኣመለኻኽታ ድማ ኣይኮነን ሒዙ ተመሊሱ። ሚዛኑ ዝሓለወ ተሓድሶ ሒዙ ደኣ ተመልሰ።
ብሓፈሻኡ ክንዛረብ ከለና ንሓደ ሕብረተሰብ ፍጹም ዕጹው ኪኸውን ከምኡ ድማ ፈጺሙ ዓንዲ ማእከል ዘይብሉ ኪኸውን ኣይኮነን እቲ ቅኑዕ። እዚ ኣብ ቦታኡ ሃልዩ እምበኣር፣ ሓንቲ ዓዲ ጥዑይ ዝኾነ መንነትን ማሕበረሰብን ኪህልዋ እንተኾይኑ፣ እዚ ዓይነት ውልቀሰብ የድልያ፣-
• ኣብ ኩሉ ክሊ ዕድመ ብኣካል እተሃንጸ ኪኸውን
• ንቑሕ ዝኾነ ኣእምሮን ኣዎንታዊ ኣመለኻኽታን ዘማዕበለ ኪኸውን
• መንፈሳዊ ጥዕና ዝመልኦ ኪኸውን
እዚ ኣብ ላዕሊ ክንዝርዝሮ ዝጸናሕና ጥዕና ናይ ሕብረተሰብ ብቐሊሉ ዚርከብ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ዘመንና ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ሃገራትን ህዝብታትን ብማሕበረ ቁጠባውን ፖለቲካውን ቅልውላው ኣብ ዝሳቐያሉ እዋን ኢና ዘሎና እሞ ጥዕና ኪመጽእ ኣዝዩ የድሊ ኣሎ። ብሓቂ ጥዕና መጀመርያ ኣብ ውልቀሰብ ኪጅምር ኣለዎ። ንሱውን ምሉእ (ሆሊስቲክ) ምስዚኸውን እዩ ንምሉሕ ሕብረተሰብ ጸልዩስ ፈውሲ ምድሪ ዚኸውን። እምበኣርከ ሕጂ እስከ ነዚ ነገር እዚ ብመሰረቱ ንኺማላእ ዜድሊ ነገራት ንርአ። ገለ ወይ ኩሉ ካብቲ ማእሰር ሕብረተሰብ እንተዓነወ እሞ ፈውሲ ኪመጽእ እንተተደልየ እዚ ዚስዕብ የድሊ፣-
• ጸሎት የድሊ (ዚበዝሕ እዋን ብጾም እተሰነየ)
ጸሎት፣ ናብ ኣምላኽ ዝቐንዐ ሓቀኛ ምህለላ ማለትና እዩ። ንኣምላኽ ከም ምንጪ ህይወትን ጥዑይ ህዝብን ክንእመኖ ዘየማትእ ግቡእ እዩ። ምስ ኣምላኽ ምጽላእ ምስ ገዛእ ርእስኻ ምጽላእ እዩ። ሰብ ኣምላኽ ረሲዑ ኪመላለስ፣ ነቲ ኩሉ ሰናይ ዘበለ ኣብኡ ተጠቕሊሉ ዘሎ ካብ ሓሳበ-ሕሊናኡ ሰጒጉ ኪመላለስ ከሎ ሰላም ከምዚስእን፣ ሕብረተሰብ ድማ ንኣምላኽ ኪሓድግ ዘየወጻጽእ ነገር እዩ። እምበኣርከ ሓንቲ ዓዲ ብጸሎት ናብ ኣምላኽ ክትመጽእ ከላ ሓቀኛ ቦታኡ ትህቦ ኣላ ማለት እዩ እሞ፣ ኪቐንዓ ብግዲ እዩ ክንብል ንደፍር። ስለዚ ጸሎት ንሓደ ሕብረተሰብ ዚፍውስ ሓይሊ እዩ።
• ናብ ኣምላኽ ምንሳሕ ንሓድሕድካ ድማ ምእማን
እዚ ድማ ንሓቀኛ ኩነታትካ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምእማን ማለት እዩ። “ገበኑ ዚኽውል ኣይሰልጦን፣ እቲ ዚናዘዘሉ እሞ ደጊሙ ዘይገብሮ ግና ምሕረት ይረክብ” ይብል መጽሓፍ ቅዱስ። ንስሓ ንሃገራት ነነዌ፣ እስራኤል (ብዘመን ነህምያን እዝራን)፣ ኡጋንዳ፣ ዌልስ፣ ኣርጀንቲና ወዘተ ዝጠቐመ ነገር እዩ። ኣብ ሓንቲ ምድሪ ዝኾነ ዓይነት ቅልውላው ኪወርድ ከሎ፣ እቲ መንፈሳዊ ሸነኹ ድማ ከነድህበሉ ዚግበኣና እዩ። እዚ እንተዘይጠዓየ ንኻልእ ኩሉ ድማ ስለዚልክም፣ ንሽግራትና ማሕበረ-ቁጠባዊ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣውራ እኳ ደኣ መንፈሳዊ መፍትሒ ከነናድየሉ ኣሎና። ንስሓ ድማ ሓደ ወሳኒ ብቐጻሊ ከነድህበሉ ዘሎና ነገር እዩ።
• ምሕረት መሰረታዊ ነገር እዩ
ሓድሕዳዊ ምምሕሓርን ዕርቅን ኣብ ሕብረተሰብ ሓደ ካብቲ ምንጪ ፈውሲ ምድሪ እዩ። ኣብነት ዚኾነና ብዴዝሞንድ ቱቱ እናተመርሐ ዝተኻየደ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዕዮ ኮሚሽን ሓቅን ዕርቅን እዩ። ብርግጽ ኣብቲ ሕብረተሰብ መሰረታዊ ጥዕና ዘምጽአ ምዃኑ ዘይነዓቕ ሓቂ እዩ። እዚ ኣብ ርዋንዳውን ተፈቲኑ ብኸፊል እተዓወተ ነገር እዩ። እዚ ነተን ብጃምላዊ ህልቂት ወይስ ኣፓርታይድ እተወቕዓ ጥራይ ኣይኮነን ዚምልከት። ንሓደ እተቐሓሓረ ሕብረተሰብ ምንጩ ብዘየገድስ የድልዮ እዩ። እዚ ግና መጀመርያ ጥራይ እዩ። ኪንዮኡ ድማ ማሕበረ-ቁጠባዊ ፍትሒ ምምጻእ እቲ ቀጺሉ ኪመጽእ ዘለዎ ነገር እዩ። እንተዘይኮነ ተመሊስካ ናብ ጭቃ እዩ ዚኸውን።
• ሓድሽ ኣንፈት ንምምሓዝ ሞራላዊ ቅንዕና የድሊ
ሓደ ካብቲ ንህዝብታት ዚጎድኦም ዘይምትእምማን፣ እኩይ ሃቐና፣ ቅንኢ፣ ምፍልላይ ከምኡውን ጽልኢ ዝኣመሰሉ ኣሉታዊ ሞራላዊ ጉዳያት እዮም። እዚ ነገራት እዚ ከም መንቂ ኮይኑ ንሕብረተሰብ ይበልዖ፣ የጨኻኽኖ ማእሰሩ ድማ ይብትን። ነዚ ከተወግድ ሓያል ዝኾነ ምውሳን የድሊ። ሕብረተሰብ በዚ ነገር እዚ ምእንቲ ከይልከፍ ወይውን ተጠቒዑ እንተጸንሐ ንኺሓዊ ውልቀሰባት ብሞራላዊ ጥዕና ኪምልኡ የድሊ። ኣብ መጽሓፍ ምሳሌ ነዚ ዚምልከት ሰፊሕ ሃናጺ ዝኾነ ምኽርታት ንረክብ። ክንደየኖት ኢና ከም መምርሒ ህይወትና እንሕዞ ግን ንርእስና ንሕተት።
• ቅኑዕን ሃናጽን ራእይ ዝመልኦ ኩሉ ሸነኻዊ መሪሕነት የድሊ
በዓል ራእይ ማለት ኪንዮ እቲ ጥርዚ (ሆራይዘን) ኪርኢ ዚኽእል እተለዓዓለ መሪሕነት ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ። ከመይሲ ካብ ካልኦት ሰባት ጸብለል ኢሉ መራሒ ዚኸውን እቲ ብድሕሪ እቲ ሕጂ ዚረአ ዘሎ ኩነታትን ሃዋህውን ኪጥምት ዚኽእል፣ ኣንፈት ኣኻይዳ ዘመን ኬስተብህል ዚኽእል፣ ካብ መዛኑኡ ብጥበባዊ ኣመለኻኽታ ጎሊሑን ዚረአ ጥራይ እዩ። ምንጪ መሪሕነት ራእይ እዩ ክንብል ንኽእል። እዚ ዓይነት መሪሕነት ምርካብ ማለት ድማ ፈውሲ ምድሪ እዩ። ብሓቂ ትንቢታዊ ሓቂ እዩ እዚ ቃል እዚ።
• ኣብ ኣእምሮ ናይቲ ህዝቢ (ዜጋታት) ተስፋን ክብርን ኪምለስ ኣለዎ።
ምድሪ እንተዘይጠዓየት፣ ህዝባ ከም ቃየል ቀባሕባሓይ እዩ ዚኸውን። (ዘፍጥረት 4 ርአ) እዚ ድማ ነብሰ ምትእምማን ኣብ ዘጥፍአ ጥራይ እዩ ዚርከብ። ነፍሰ ምትሓት ስለዚስምዖ ድማ ተጠራጣሪ፣ ፈራህ፣ ተሸባሪ ከምኡውን ርእሱ ኬልዕል ዘይክእል እዩ ዚኸውን። ብዙሓት ካብ ደቂ ሓንቲ ዓዲ በዚ ኸምዚ ዝበለ ኣመለኻኽታ ዚመላለሱ እንተሃልዮም እታ ዓዲ ብዛዕባ ርእሳ ክትሓስብ የድልያ። ከመይሲ እዚ ንቡር ኩነተ-ኣእምሮ ኣይኮነን። እዚ ሕዱር (ትራውማ) ኪኸውን ይኽእል። ብሓቂ ብመሰረት እቲ ተስፋ ዚህብ ኣምላኻዊ ቃል ኪፍወስ ዜድልዮ ነገር እዩ።
• ንኽትዓብን ክትምዕብልን ክዉንን ቅኑዕን ዝኾነ ድሌት ኪህሉ የድሊ።
ብዛዕባ ፈውሲ ምድሪ ክንሓስብ ከለና ነቲ ዘሎ ኣሉታዊ ነገር ንምእላይ ኢልና ጥራይ ክንሓስብን ኣይግበኣናን። ብርግጽ እቲ ኣሉታዊ ነገራት ኪእለ መሰረታዊ ዝኾነ ኣድላዪ ነገር እዩ። ግናኸ እቲ ፈውስስ ኪንዮ ዚጥምት እዩ ኪኸውን ዚግባእ። ንኽትዓቢ፣ ንኽትምዕብል ክትህቅንን ዕላማ ክትገብርን የድልየካ። ሓደ ሕብረተሰብ ሽግራት ኣብ ምፍታሕ ጥራይ ኬድህብ ዜዋጽኦ ኣይኮነን እሞ ብዛዕባ መጻኢኡ ብቕኑዕ ስእሊ ኪምራሕ የድልዮ። እቲ መወዳእታ ኪብጻሕ ዘለዎ ብኹለንትናእይ ዝረሃዎ ሕብረተሰብ ምህናጽ እዩ ኪኸውን ዚግባእ። እዚ ፈውሲ ድማ ኣብ ኩሉ ቀጸላታት ናይታ ምድሪ ኪሰርጽ ይግባእ፣-
• ኣብ ፖለቲካ
• ኣብ ቁጠባ
• ኣብ እምነት (ሃይማኖት)
• ኣብ ማሕበራዊ ህይወት
• ኣብ ህዝባዊ ኣገልግሎት
• ኣብ ትምህርትን ጥዕናን
• ኣብ ሰራዊት
ኣብ መወዳእታ ኣብዚ ክንዝንግዓ ዘይብልና ነገር ግጉይ ኣመለኻኽታ ኣብ ጥዕና ዝመልኦን ዝረሃዎን ሕብረተሰብ ከይህልወና እዩ። ፈውሲ ምድሪ ማለት ምዕባለ ናይህዝቢ ማለት ጥራይ ኣይኮነን። እዝስ ሓደ ክፋል ናቱ ጥራይ እዩ። ዝረሃዎ ህዝቢ ማለት ድማ ብዘመናውነት እተሃንጸ ህዝቢ ማለት ኣይኮነን። ዘመናውነት ንባዕሉስ በረኸት ኣይኮነን። ራህዋ ወይስ ጥዕና ሕብረተሰብሲ ኩለንትናዊ እዩ። እምበኣርስከ ነዚ ንዓልም፣ ነዚ ንምጭባጥ ድማ ተስፋ ኣምላኽ የድልየና። ከመይሲ ተስፋ ዓንዲ ሕቖ ናይ ሕብረተሰብ እዩ!


text:
ሮሚዮ ኤድሚድ ወዲ ክልተ ዓመት ኸሎ’ዩ ናይ ዓይኑ ብርሃኑ ዝስኣነ፡ምሉእ ናብራ ካብ ምምራሕ ዝዓገቶ ነገር ግን የለን።ናብ ኮለጅ ኣቲዩ ብጋዜጠኝነት ሰልጢኑ ብዛዕባ ከተማ ኒው ዮርክ ብድምጽን ቪዲዮን ፖድካስት ይፍኑ።ንካልኦት ስምዒት ኣካላቱ ተጠቒሙ ንህይወት የስተማቕራ።
ንሱ ብተወሳኺ ከምዚ ይብል።
‘ንስፖርት ዝለዓለ ፍቕሪ ኣለኒ።ኩዕሶ እግሪ(ናይ ኣሜሪካዊያን)ኣዚየ እየ ዝፈቱ።ንስፖርት ብድምጺ እየ ዘስተማቕሮ።”
ኣብ ኒው ዮርክ ንዝርከቡ ብሉጽ ውጽኢታት ስነ ጥበባት ከስተማቕሮ ግን ኣይኽእልን።ኣብ ሓደ እዋን ምስ ኣዲኡ ብምዃን ንሓደ ቤተ-መዘክር ንምዕዛብ ኣብዝኸደሉ እዋን ዘጋጠሞ ከምዚ ክብል ይዝክሮ።
‘ዘወርወር ኢለ ንሓደ ነገር ክትንክፍ ጀመርኩ።ብሃንደበት ደወል ጻውዒት ሓደጋ ተወሊዑ ሓላዊ’ቲ ቤተ መዘክር መጺኡ ይሕዘኒ ኣደይ ነቲ ኩነታት ከተረድእ ብዙሕ ከምተጸገመት ይዝከረኒ።’
ኣብዚ ሕጂ እዋን ሳላ ሓድሽ ቴክኖሎጂ ኣብ ዙሪያ ዓለም ዝርከቡ ቤተ-መዘክራት ዘለው ስእልታት ኣብ ጎኖም ወይ ኣብ ጥቕኦም 3D ምስሊ ዝተዳለወ ተሰቒሎም ክርኣዩ ክኽእሉ’ዮም። ምርኣይ ንዝሰአኑ ድማ በዚ ቴክኖሎጂ ስነ-ጥበብ ክዕዘቡ ከስተማቕሩን ክኽእሉ’ዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 18 February 2018
ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ተቐባልነት ዘለዎ ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ መውሃቢ ክኸውን ከምዝግባእ፣ ቤት ፍርዲ እስራኤል ወሲኑ።
ቤት ፍርዲ እስራኤል ኣካል ዩኒቨርሲቲ ተልኣቪቭ ዝኾነ ንመሰል ስደተኛታት ዝጣበቕ ማሕበር ብዝቐረበ ጉዳይ ኣብ ዝወዓሎ መጋባእያ፣ ኤርትራውያን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ እስራኤል ዑቕባ ክረኽቡ መሰል ከምዘለዎም ኣረጋጊጹ።
መንግስቲ እስራኤል ካብ ዝመጽእ ወርሒ ሚያዝያ ስደተኛ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክጥረዝ ወይ ከኣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎን ብዝብል ዘውጸኦ ሕጊ መሰረት፣ እቲ ናይ መምልኢ ቅጥዒ ገና ይዕድል’ኳ እንተሎ፣ ልዕሊ ፍርቂ ካብዞም ኤርትራውያን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበሩ ስለዝኾኑ፣ ብውሑዱ ነቲ መስርሕ ምጥራዝ ከደናጉዮ ከምዝኽእል’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ ሰበስልጣን እስራኤል ንውሳኔ’ዚ ቤት ፍርዲ ስዒቡ ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺ፣ ብወለንትኦም ናብ ኤርትራ ዝተመለሱ ስደተኛታት ከምዘለዉ፣ ክልተ ሚእታዊት ካብ ኣታዊኦም እንተኸፊሎም ከኣ ወላሓንቲ ጸገም የብሎምን ብምባል፣ ብመሰረት ውዕል ጀኔቫ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብቑዕ ምኽንያት ኣይከውንን’ዩ ኣብ ዝብል ውሳኔ’ዮም ጸኒዖም ዘለዉ።
ተጣበቕቲ መሰላት እስራኤል ብወገኖም፣ እዚ ውሳኔ ቤት ፍርዲ ከም ዓቢ ዓወት ከምዝርእዩዎ፣ ንኣሽሓት ኤርትራውያን ከኣ ዓቢ ፍታሕ ከምዝኸውን ይገልጹ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል 15 ሽሕ ናይ ዑቕባ ሕቶ ቀሪቡሉ ክነሱ፣ ናይ 6500 ጥራይ እዩ ርእዩ። ካብኦም ከኣ ንዓሰርተ ኤርትራውያንን ሓደ ሱዳናዊን ጥራይ መሰል ዑቕባ ከምዝሃበ መዛግብቲ’ታ ሃገር የመልክቱ።
እዚ ብዩኒቨርሲቲ ተልኣቪቭ ቀሪቡ ብቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ተቐባልነት ረኺቡ ዘሎ ጉዳይ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ናይ ዑቕባ መሰልን ግብራዊ እንተኾይኑ፣ ኣብታ ሃገር ዘለዉ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ተቐባልነት ክረኽቡ ምዃኖም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እስራኤል ይገልጹ።
ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ባርነት ብዝመሳሰል ኣተሓሕዛ’ዩ ዘካዪዶ ብምባል ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ከም ቅቡል ናይ ዑቕባ መሰል እየን ክርእዮኦ ጸኒሐን።
==================


text:
January 2, 2022
ሰውራ ኤርትራ ብዘይዝኾነ ደገፍ፡ ምስ ሓያላት ተረባሪቡ፡ ናጽነት ኤርትራ ከረጋግጽ ዘኽኣሎ ምስጢር እንታይ’ዩ ነይሩ? እንተድኣ ኢልና፡ እቲ ረቂቕ ሓይሊ፡ ማለት ፖለቲካዊ ብቕዓት ተቓላሳይ ህዝብና እዩ ነይሩ። ሓይሊ ገንዘብ ኣይኮነ፡ሓይሊ ኣጽዋር። ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ኣብ ልዕለና ዝተፈተነ ወተሃደራዊ፡ ጸጥታዊ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያውን መልክዓት ዝነበሮ እልቢ ዘይብሉ ተጻብኦታትን ሽርሒታትን እውን፡ ሳላ’ቲ ኣብ ነዊሕ ቃልሲ ዝተሃንጸ፡ ብዙሓት ሃገራት ክውንንኦ ዘይክኣላ ረቂቕ ሓይሊ፡ ሃገራዊ ጥምረትን ንቕሓትን ኢና፡ ብልዑል ተጻዋርነትን ተወፋይነትን ክንምክቶን ክንሰግሮን ክኢልና። እዚ ረቂቕ ሓይሊ’ዚ እምበኣር፡ ካብ ገንዘብን ዝተራቐቐ ኣጽዋርን ንላዕሊ፡ ብሉጽ ህዝባዊ ዕጥቂ ምዃኑ ኣመስኪሩ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ምስናይ ኩሉ ተጻብኦታት፡ ውሽጣዊ ጸጥታኡን ሰላሙን ዓቂቡ፡ ብርእሰ ተኣማንነት ክጓዓዝን፡ ነቶም ብዓቕሚ ኣዝዮም ጸብለል ዝብልዎ ሓይልታት ኣረብሪቡ፡ ወትሩ ዕዉት ኮይኑ ክወጽእን ወሳኒ ግደ ክጻወት ዝጸንሐ ድማ`ዩ። ናትና ታሪኽ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ካልኦት እውን ከምዘረጋግጾ፡ ኣብ እዋን ኲናት ይኹን ሰላም፡ ንሓይሊ ሓደ ሕብረተሰብ ዝውስኑ፡ ብዙሓት ረቛሒታት እኳ እንተለዉ፡ ኣይከም ፖለቲካዊ ብቕዓትን። ዕዉት ህዝቢ፡ እቲ ጸግዒ ዘለዎ፡ ወይ ገዚፍ ሰብኣዊን ንዋታዊን ጸጋታት ዝውንን ዘይኮነ፡ እቲ ስሙርን ብሉጽ ሃገራዊ ክብርታትን ልዑል ፖለቲካዊ ብቕዓትን ዘለዎ ህዝቢ እዩ። ኣብዚ ጎዶቦና ሓይሊ ሚዛኑ በሪኹ ክወጽእ ምኽኣሉ ኸኣ፡ነዚ ሓቂ’ዚ ደጊሙ ኣድሚቕዎ ኣሎ። ሕጂ`ውን ኣብዚ ናይ መኸተ፡ ንቕሓትን ልምዓትን እዋን፡ብሕልፊ ተረከብቲ


text:
Radio Erena: 18 March 2018
ኣብ ኤርትራ ዝነጥፍ ኣውስትራልያዊ ትካል ዕደና፣ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንጉዳይ ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ዝዘተየሉ እዋን፣ ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ኤርትራ ደው ምባሉ፣ ንሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከምዘቖጠዐ ተገሊጹ።
እቲ ትካል ዕደና፣ መንግስቲ ኤርትራ ክሳብ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝኸይድ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ፈጺሙ ተባሂሉ ምስ መርትዖታቱ ኣብ ዝቐርበሉ ዘሎ እዋን፣ ኣታዊታቱ ንከኻዕብት ጥራይ ኣብ ጎድኒ’ቲ መንግስቲ ደው ምባሉ ንርእሱ ብገበን የሕትቶ’ዩ ክብሉ’ዮም እቶም ተጣበቕቲ መሰላት ዝኸሱ።
ኣቦ ወንበር’ቲ ኣውስትራልያዊ ትካል ሰያሙስ ኮርነሊየስ ኣብ ዕደናዊ ስርሓቱ፣ ብግዱድ ዕስክርና ዝካየድ ከምዘየለ ድሕሪ ምግላጽ፣ ንድሕነትን ጥጡሕ ናይ ስራሕ ሃዋሁን ብዝምልከት ኣብ ዝተሓተተሉ እዋን ግና ዝኾነ መተኣማመኒ ክህብ ከምዘይክእል’ዩ ሓቢሩ።
እቲ ትካል ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብሽርክነት ስለዝሰርሕ፣ ካብ ግዱድ ዕስክርና መኽሰብ ይረክብ እንተሎ፣ ምስ ዓማጺ ኣተሓሕዛ ዘለዎ መንግስቲ ምስራሕ ዝህልዎ ሳዕቤንን ካልእን ከይተወከሰ ንጥፈታቱ የሰላስል ብምህላዉ ጥራይ ተሓባባሪ ገበን ይገብሮ ብምባል’ዮም እቶም ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ዝኸሱ።
ከምዝፍለጥ ኣብ ተመሳሳሊ ንጥፈታት ዝርከብ ካናዳዊ ትካል ዕደና፣ ኣብ ትሕቲኡ ብዝሰርሑ ዝነበሩ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ቤት ፍርዲ ብሪቲሽ ኮሎምቢያ ክሲ ቀሪቡሉ’ዩ።
=================


text:
ልኡኽ ቶሮንቶ ናብ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ድሕሪ ናብ ቶሮንቶ ምምላስ፡ ኮሚቴ ቶሮንቶ ብዛዕባ ውጽኢታት ሃገራዊ ዋዕላ መብርሂታት ክህብን ዘተታት ከካይድን ስለዝኾነ ከምኡ’ውን ናይ መጻኢ ዕማማት ክቕይስ መደብ ስለዘለዎን ኩሉኹም ኤርትራውያን ናብዚ መኣዲ ዘተ ብኽብሪ ትዕደሙ ኣለኹም።
‘መንግስቲ ኤርትራ’ ከም ኣመሓዳሪ ኣብ ስልጣን ዘቐመጦ ይፍታሄ ዲመጥሮስ ዝተመርሖ፡ ኣባ ዶስቆሮስ ዝርከቦ ልኡኽ፡ ቅድሚ ሕጂ ውን ብመርበባት ዜና ኤርትራ ተዘአርጊሑ ከምዝነበረ፡ ድሕሪ ብዙሕ ተኣንጎት ተሸብሸብ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝጀመሮ ዑደት፡ ብኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን ድሕሪ ዘጋጠሞ ተቓውሞታት ከምዝፈሸለ ተፈሊጡ።
ብኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ተጋዳላይ ተወልደ ገብረስላሴን ኣባል ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ሽማግለን ተጋዳላይ ኑር መሓመድ እድሪስ ዘካይድዎ ዘለው ናይ ሰሜን ኣመሪካ ዑደት ብምቅጻል ጥቅምቲ 18 ኣብ ከተማ ኣትላንታ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኬባ ኣካይዶም።ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ትኹረት ዝተዋህቦም ናይ ምይይጥ ነጥብታት (ዛዕባታት) ብሓጺሩ ከምዚ ዝስዕቡ ነበሩ።
ባይቶ ጸጥታ ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከብቅዕ ትማሊ ውሳኔ ድሕሪ
ምውሳዱ፡ እቲ ውድብ ነቲ ናይ ምውጻእ ውሳኔ ሎሚ ሓሙስ ከተግብሮ ከምዝጀመረ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ሓቢሮም።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ናይ ሎሚ 31 ሓምለ መጋብኣያኡ፡ 26 ሽሕ ወተሃደራትን ፖሊስን ዝሓቍፍ ሓባራዊ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ናብ ዳርፉር ክለኣኽ ብምሉእ ድምጺ ወሲኑ።


text:
ናይ ጭምብልን ቀጠልያ መሕለፍን ኣጠቓቕማ ብዝምልከት ሓደሽቲ ሕግታት (decreto del 17 marzo 2022): ካብ 1 ኣፕሪል 2022 ጀሚሩ ኣብ ስራሕ ዝውዕሉ ቀንዲ ነገራትን ሓደሽቲ ደምብታትን ኣብዚ ኣለዉ።
ኣብ ማርች 31 – 2022 እቲ ንኮቪድ – 19 ዝወጸ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ከብቅዕ እዩ።
ጭምብላት
ክሳብ ኣፕሪል 30 – 2022 ናይ ኤፌፍፒ2 (FFP2)ጭምብል ምጥቃም ናይ ግድን እዩ፦
- ኣብ ናይ ህዝቢ መመላለስቲ ኣገልግሎታት
- ንህዝቢ ክፉት ኣብ ዝኾነ ምርኢት ዝረኣየሉ ቦታታት
ኣብ ስራሕ ቦታ፡ ናይ መተንፈሲ መከላኸሊ መሳርሕታት ምጥቃም እኹል እዩ (ኤፍኤፍፒ2 ጭምብላት ምልባስ ናይ ግድን ኣይኮነን)።
ናይ ቀጠልያ መሕለፊ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ
ካብ 1 ኣፕሪል ጀሚሩ ኩሎም ሰራሕተኛታት በቲ መሰረታዊ ቀጠልያ መሕለፊ ናብ ስራሕ ቦትኦም ክኣትዉ ይኽእሉ። ካብ መይ ንደሓር ጀሚሩ ግን ግድን ኣይኮነን።
እቲ ክትባት ክሳብ ዲክሰምበር 31 – 2022 ፡ ናይ ጥዕና ሰብ ሞያታት፣ ኣብ ሆስፒታላትን፣ ኣብ ናይ ኣረጋውያን መንከባኸቢ ውሽጢ ንዝሰርሑ ሰራሕተኛታትን ናይ ግድን ኮይኑ ይጸንሕ፤ ነዚ ግዴታ ዘየማልኡ ሰራሕተኛታት ግን ካብ ስራሕ ምእጋዶም ይቕጽል።
ቀጠልያ መሕለፊ ክሳብ 31 ዲክሰምበር ኣረጋውያን ንዝበጽሑ (RSA)ናብ ሆስፒታላትን ናይ ሆስፒታል ክፍልታትን ንዝኸዱ ናይ ግድን ኮይኑ ይጸንሕ፥ ግን ካብ ኮቪድ ንዝሓወዩን ግሪን ፓስ ንዝሓዙን ታምፖነ ምግባር ኣየድልዮምን።
ቤት ትምህርቲ
ንመዋእለ ሕጻናት፣ ቀዳማይ ደረጃን መለስተኛ ደርጃ ቤት ትምህርትታትን፣ ከምኡ ድማ ኩለን ናይ ካልኣይ ደርጃ ቤት ትምህርትታት: ብውሕድ 4 ኣዎንታዊ ወይ ፖዚቲቭ ኣብ ዝርከብሉ ግዜ እቲ ምክትታል ኣብ ዘለውዎ ኮይኖም ይቕጽሉ፤ ከምኡ ድማ ካብ 6 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾኑ ተመሃሮ፡ ኣብ ማእከሎም ፖዚቲቭ ዝኾነ ምስ ዝርከብ፡ ካብታ ናይመወዳእታ መዓልቲ ርክብ ንዓሰርተ መዓልታት ናይ ኤፍኤፍፒ2 ማስኬራ ክጥቀሙ ኣለዎም። ኩሎም ብኮቪድ ዝተጠቕዑ ተመሃሮ ምስ ዝልለዩ፡ ብናይ ሕክምና ወረቐት ምስ ዝረጋገጽ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ (DAD) ክከታተሉ ይኽእሉ። ናይ ቅልጡፍ ወይ ሞሎኩላር ኣንቲጀን ምርመራ ጌሮም ኣሉታዊ ወይ ኔጋቲቭ ውጽኢት እንተለዎም ናብ ክፍሎም ክምለሱ ይኽእሉ።
ምግላልን ኳራንቴናን
ካብ ኣፕሪል 1 ጀሚሩ ብኮቪድ ፖዚቲቭ ምስ ዝኾነ ሰብ ርክብ ዘለዎ ዝኾነ ሰብ ንባዕሉ ከግልል ወይ ክንጸል የብሉን። ስለዚ እቲ ክግለል ኣለዎ ዝብል ተሰሪዙ ግን ነብስኻ ምቁጽጻር ከምዘድሊ የረጋግጽ፤ ከም ዝተተሓዝኩም ምልክት እንተሎ ድሕሪ 5 መዓልታት ታምፖነ ወይ ምርመራ ምግባር ኣድላዪ እዩ፡ ኣድላይ ጉዳይ እንተሎ ጥራሕ ምውጻእ ይከኣል።
ብኮቪድ ውጽኢቶም ፖዚቲቭ ዝኾኑ ሰባት ክግለሉ ኣለዎም፡ ኣሉታዊ ወይ ኔጋቲቭ ውጽኢት ክሳብ ዝረኽቡ ድማ ኣብ ገዘኦም ክጸንሑ ኣለዎም።
ካልእ ሓደሽቲ ዜናታት
ብተወሳኺ ናይ 17 ማርች ኣዋጅ ዘፍልጦ:
- ናይ ዞናት ናይ ቀለም ስርዓት መወዳእታ
- ካብ ኣፕሪል 1 ጀሚሩ ካብ ገዛ ወጻእን ኣብ ገዛ ውሽጥን ዘለዉ ናይ ስፖርት መገልገልታት ናብ 100% ኣገልግሎቶም ይምለሱ።
2,033 Visite totali, 9 visite odierne


text:
ከም ቴለኮምኒኬሽን ዝበሉ ዘፈራት ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኮይኖም ክቕፅሉ እዮም፤ነዚ’ውን ዘእምን ምኽንያት ኣለና ክብሉ ብምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ማዕረግ ኣተሓባባሪ ዘፈር ኢኮኖሚ ዝኾኑ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ኢንፎርመሽን፣ኮሚኒኬሽንን ቴክኖሎጂን ምንስቴር ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ኣፍሊጦም።
ናይ ኢትዮ-ቴለኮም ምምሕዳር ካብ ናይ ፈረንሳይ ፍራንስ-ቴለኮም ናብ ኢትዮጵያዊያን ምዝውዋሩ ዕላዊ ኣብዝገበርሉ ዶ/ር ደብረፅዮን ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ ናይቲ ትካል ኣመራርሓ ብምምሕያሽ ጥራሕ ለውጢ ምምፃእ ከምዝክኣል ተራእዩ እዩ ኢሎም።
ቅድም ክብል ናይ ኢትዮጵያ ቴሌኮምኒከሽን ኮርፐሬሽን ብዝብል ስም ይፅዋዕ ዝነበረ ምምሕዳር ኢትዮ-ቴለኮም ናብ ናይ ፈረንሳይ ፍራንስ-ቴሌኮም ዝተመዛወረ ቅድሚ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ነይሩ።እቲ ናይ ምምሕዳር ኮንትራት ዝሓለፈ ሰሙን ኣብቂዑ’ሎ።ነዚ ዕላዊ ዝገበሩ ብምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ማዕረግ ኣተሓባባሪ ዘፈር ኢኮኖሚ ዝኾኑ ናይ ኢንፎርመሽን፣ኮሚኒኬሽንን ቴክኖሎጂን ምንስቴር ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል እዮም።
ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ኣብ መወዳእታ 2007 ዓ/ም እንትዛዘም ቁፅሪ ተጠቀምቲ ተንቀሳቓሲ ስልኪ 40 ሚሊዮን ንኽበፅሕ ትልሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝኾነን ኣብዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ካብ ዘፈር ቴለኢኮምኒኬሽን 12 ቢልዮን ቕርሺ ኣታዊ ምርካቡን ዶ/ር ደብረፅዮን ኣረዲኦም።ቅድሚ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ግን ሸውዓተ ቢልዮን ብር ከምዝነበረ ኣዘኻኺሮም።
ኣብ ምስፍሕፋሕ ክንድዚ ዝኣክል እንተተሰርሐ’ውን ኣብ ፅርየት ሽግራት ምስትውዓሎም ገሊፆም ኣለው።ኣብ ዝቕፅል እውን ብምምሕዳር ኢትዮጵያዊያን ሰብሙያ ኣብ ፅርየት ትኹረት ከምዝውሃብ ተዛሪቦም።
ቴሌኮምኒኬሽን ንናይ ውልቂ ዘፈር ክፉት ዝኾነሉ ዕድል ከምዘየለ’ውን እቶም ምንስቴር ኣፍሊጦም።ዓለምለኸ ትካላትን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥቡቕ ርክብ ዘለወን ሃገራትን ቴሌኮምኒኬሽን ዝኣመሰሉ ትካላት ንናይ ውልቂ ዘፈራት ክፉት ክኾኑ ከምዘለዎም ኣብ ዝተፋላለዩ ኣጋጣሚታት ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።ቅዋም መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣይልወጥን ኢሎም ዶ/ር ደብረፅዮን።
‘’እዚ ናይ ቴሌኮም ዘፈር ልክዕ ከም መንገዲ፣ሓይሊ መብራህቲ፣ከም ሃብቲ ማይ፣ትምህርቲ፣ ጥዕና ንኹሉ ሕብረተሰብ ደረጃ ብደረጃ ተረባሒ ክንገብሮ ኣለና ዝብል እምነት ኣለና።ንልምዓትና ኣብ ምድጋፍ ዘለዎ ጊደ’ውን ዓብዪ እዩ።’
’
ናይ መንግስቶም መዐቀኒ ዘዋፅእ ድዩ ኣየዋፅን ብዝብል ናይ ዕዳጋ ሕጊ ኣብ ከትማታት ኦፕሬተራት ብምስፍሕፋሕ ከይኮነስ ንልምዓት ብዝህቦ ኣገልግሎት ኣብታ ሃገር ኣብዝርከባ ኩለን ገጠራት እቲ ሽፋን ንቕባፃሕ ምግባር እዩ ኢሎም።
ሎሚ ናይ ገጠር ሽፋን ብዝለዓለ ደረጃ ስለዝዓብየ 73 ሚእታዊ ከምዝበፅሐ እዚ’ውን ናይ ቴሌፎን ኣገልግሎት ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ኢንተርኔት’ውን እዩ ኢሎም።
ምስ ልምዓትና ብዘለዎ ምትእስሳር ዓብዪ መሳርሒ ስለዝኾነ መንግስቲ ሒዝዎ ክጉዓዝ ኣለዎ ምስበሉ መሻርኽቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዝኾና ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን ብዛዕባ ዝመፅእ ድፍኢት እንትምልሹ ‘’ንሕና ዘእምኑ ምኽንያታት ኣለውና።ካብ ድኽነት ንናገፍ ኢና ዘለና።ዘለና ፀጋ ኣዋዲድና ድኽነት ንምቕራፍ፣ልምዓት ንምርግጋፅ ክንጥቀም ኣለና።’’ኢሎም።
ዋንነት ዝምልከት ቅዋም መንግስቲ ኢትዮጵያ ግልፂ ዝስልዝኾነሎም መሻርኽቲ ሃገራትን ዓለምለኸ ትካላትን ደጋጊሞም ዘልዕልዎ ሕቶ ከምዘይኮነ ሓቢሮም።ኣብ ከተማ ንተመሳሳሊ ረብሓ ሰለስተ ኣርባዕተ ናይ ቴሌኮምኒኬሽን ኦፕሬተራትን ኔትወርክን ብምህናፅ ብዙሕ ገነዘብ ከምዝባኽንን መንግስቲ ስለዝሓዞ ግን ብኽነት ሃብቲ ሃገር ከምዝንክን ሓቢሮም።
በቲ ዝግባእ ደረጃ ኣገልግሎት ከምዘይተስፋሕፍሐ ዝገለፁ ዶ/ር ደብረፅዮን እዚ’ውን ምስ ምምሕዳር እቲ ካልእ ዝርአ እምበር ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር መንግስቲ ብምዃኑ ኣይኮነን ኢሎም።ኣብ መወዳእታ 2002 ዓ/ም 6.4 ሚሊዮን ተጠቃሚ ዝነበረ ናይ ተንቀሳቓሲ ስልኪ ሎሚ 20 ሚሊዮን ከምዝበፅሐ ገሊፆም።ናብ 6.4 ሚሊዮን ተጠቃሚ ንምዝርጋሕ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ከምዝወሰደሎምን ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ግን ስለስተ ዕፅፊ ከምዝዓበየን እቲ ዋንነት ከይተቐየረ ምምሕዳሩ ብምልዋጥን ውፅኢታዊ ኣመራርሓ ብምግባርን እቲ ውፅኢት ከምዝመፀ ኣብሪሆም እቶም ምንስቴር።
ኣብ መንጎ ኢትዮ-ቴለኮምን ፍራንስ-ቴሌኮምን ድሕሪ ሕዚ ዝህሊ ናይ ስራሕ ርክብ ኣብኣጋርነት፣ኣብምሃብ ደገፍን ምኽርን ጥራሕ ከምዘተኩር ኣብቲ መገልፂ ተገሊፁ’ሎ።በዚ መሰረት እውን ዋና ፈፃሚ ስራሕ ብሩኖ ዱትዋ ሓዊሱ ገለ ኣካላት ፍራንስ ቴለኮም ንክሽዑ ኣብ ሓላፍነት ከምዝፀንሑ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣባላት ቤት ምኽሪ ሩሲያ ኣብ ኣፍጋኒስታን ንወታደራት ዩናይትድ ስቴትስ ክቐትሉብታሊባን ንዝድገፉ ሚሊሽያታት ገንዘብ ኸፊላቶም ዝብል ዜና ቕልጡፍ ምርመራ ክግበረሉ ትማሊ ሶኑይ ፀዊዖም።ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ብዛዕባ እዚ ካብ ማሕበረሰብ ስለያ ዩናይትድ ስቴትስ ምሉእ መብርሂ ኣይተውሃቦምን ክብል ዋይት ሃውስ ነቲ ፀብፃብ ነፂጉዎ ኣሎ።
ሓንቲ ወታደራዊ ኣሃዱ ሩሲያ ኣብ ኣፍጋኒስታን ብታሊባን ዝሕገዙ ሚሊሺያታት ንወታደራት ዩናይትድስቴትስ ንክቕትሉ ገንዘብ ምኽፋሎም ዝምልከት ማሕበረሰብ ስልያ ዩናይትድ ስቴትስ ንትራምፕሓበሬታ ኣብፂሖምሎም ይብል ፀብፃብ ጋዜጣ ኒው ዮርክ ታይምስ።
ዋይት ሃውስ ነቲ ናይ ታይምስ ፀብፃብ ሓሶት ኢሉዎ ኣሎ።ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ከይሊ ሚክናኒኣብ ውሽጢ ማሕበረሰብ ስለያ ሓባራዊ ምርድዳእ ኣይነበረን፤የግዳስ እቲ ሓበሬታ ክሳብ ዝረጋገፅ ናብ ፕሬዝዳንት ክብፅሕ የብሉን ዝብል ሪኢቶታት እውን ኣብ ውሽጦም ነይሩ ክትብል ገሊፃ።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ነቲ ዝብሃል ዘሎ ኣይሰማዕኹን ክብሉ ብናይ ትዊተር መልእኽቶም ምግላፆም ስዒቡ ዴሞክራት ኣባልት ሰኔት እዚ ሰበብ እዩ ኢልምዎ ኣለው።ዴሞክራትሰኔተር ቻክ ሹመር ‘’ፕሬዝዳንት ትራምፕ ብኽልቲኡ ከሲርኹም ኢኹም’’ ምስ በሉ ‘’ኣብዚ ኣገዳሲ ጉዳይ እዚ መብርሂእንተ ዘይተዋሂቡኩም፣ክንድዚ ዝኸውን ኣገዳሲ ነገር ናባኹም ከይበፅሐ እንተተሪፉ ከመይገይርኹም ክተመሓድሩ ትኽእሉ? ብዛዕብኡ መብርሂ ተዋሂብኩም እንተኾይኑን ዝወሰድኩምዎስጉምቱ ዘየለ እንተኾይኑ ድማ ዝኸፍአ እዩ። ክትሓፍሩ፣ክትሓፍሩ ኣለኩም’’ ክብሉ ነቒፎምዎ።
ሪፓብሊካዊያን ኣባላት ቤት ምኽሪ እውን ስለምንታይ እቶም ፕሬዝዳንት መብርሂ ዘይተውሃቦም እናበሉ ይሓቱን ነቲ ክሲ ብኽብደት ክሪኢዎን ይፅውዑ ኣለው።
ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑቲን ፅኑዕ ዘይምዃኖም ተወሳኺ መርትዖ እዩ ይብሉዴሞክራት።
ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ከይሊ ሚክናኒ ግን ነቲ ነቐፌታ ነፂጋቶ ኣላ።’’ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ሩሲያ ኣዚዩ ብርቱዕ መርገፂ እዩ ዘለዎም።ኣብ ልዕሊ ኣማእቲ ሩሲያዊያን ወልቀሰባት እገዳ ኣንቢሮም፣ንዓሰርተታት ዲፕሎማሰኛታት ኣባሪሮምን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ስጉምታት ወሲዶምን እዮም’’ ኢላ።
ክልቲኦም ሩሲያን ታሊባንን ገንዘብ ተኸፊሉ ንዝብል ሪፖርት ኣሉታ ሂቦምሉ ኣለው።እቲ ናይ ኒው ዮርክ ታይምስ ፀብፃብ ግን ብናይ ብሪታኒያ ስለያ እውን ተረጋጊፁ ኣሎ።ሹመርን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪዩናይትድ ስቴትስ ናንሲ ፐሎሲን ኩሎም ኣባላት ኮንግረስ ብዛዕባ እዚ ናይ ስለያ ሓበሬታን እቶምፕሬዝዳንት ማዕረ ክንደይ ኣፍልጦ ኣለዎም ዝብሉን ምሉእ መብርሂ ክወሃቦም ፀዊዖም ኣለው።


text:
ተማሃሮ ካብ ወተሃደራት ናብ`ቲ ሕብረተሰብ ከምዝሃደሙን፡ ወተሃደራት ድማ ኣምጽእዎም እናበሉ ይትኩሱሎም ከምዘለዉን ሓደ ተመሃራይ ንቪኦኤ ገሊጹ`ሎ። “ መከላኸሊ ሰራዊት ተኹሲ ከፊቱ።ብዙሓት ብጥይት ተሃሪሞም። ሕጂ`ውን ተኹሲ ይስማዕ ኣሎ። ባድመ`ዩ ዝመስል። ሓረስቶት`ውን መህረሚ ሒዞም በብዘለውዎ ንምምካት ይፍትኑ`ለዉ።”
ኣብ ምብራቕ ወለጋ ድማ፡ ተማሃሮ፡ ዝተኣሰሩ ከይተፈትሑ ኣይንምሃርን ኢና ኢሎም፡ ነበርቲ`ውን ምስ ተማሃሮ ተጸንቢሮም ሰልፊ ወጺኦም ውዒሎም ይብሉ ምንጭታት ካብ`ቲ ከባቢ። “ ሰራዊት ኣግኣዚ ካብ ከተማ ጊዳ መጺኡ ንተመሃሮ ለቒሙ ናብ ቤት ማእሰርቲ ወሲድዎም….ኣንስቲ ከይተረፋ ተኣሲረን ይቕጥቀጣ ኣለዋ።”
ንሰበ-ስልጣን`ቲ ኸባቢ ንምዝርራብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰመረን።
ብኻልእ ወገን፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ንዝዓደሞም ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር ወጻኢ ቴድሮስ ኣድሓኖም፡ ብዛዕባ ኩነታት ተቓውሞ ኦሮሞን፡ ኩነታት ደርቅን ኣትሪሩ ክሓቶም ሁማን ራይትስ ዋች ጸዊዑ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 06 May 2021
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ጀፍሪ ፌልትማን፣ ብዛዕባ’ቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ተመያይጡ።
እቲ ፍሉይ ልኡኽ፣ ኣብቲ 05 ግንቦት ኣብ ካይሮ ዘካየዶ ምይይጥ፣ ኣመሪካ ነቲ ኣብቲ ዞባ ሓደ ካብ ዓበይቲ ብድሆታት ኮይኑ ዘሎ ምስሕሓብ፣ መፈትሒ ኣብ ምንዳይ እጃማ ከተበርክት ቅርብቲ ምህላዋ ኣረጋጊጹ።
ጀፍሪ ፌልትማን፣ ዝሓለፈ ሰሙን ፍሉይ ልኡኽ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኑ ድሕሪ ምምዛዙ፣ ናይ ፈለማ ዑደቱ ብ04 ግንቦት ብግብጺ ፈሊሙ ናብ ኤርትራ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብምብጻሕ ምስ መራሕተን ክዝቲ’ዩ።
ንሱ ኣብቲ ምስ መራሕቲ ናይዚ ዞባ ኣብ ዘካይዶ ርክባት፣ ኵናት ትግራይ፣ ዶባዊ ምስሕሓብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ምስ ሱዳንን ግብጺን ፈጢሩላ ዘሎ ምስሕሓብን ኣውራ ኣጀንዳታቱ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ሱዳንን ግብጺን ኣብ ጉዳይ እቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት፣ ኣመሪካ፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ከም ሸምገልቲ ክሳተፉ ክጠልባ እንከለዋ፣ ኢትዮጵያ ግና ስሉሳዊ ዘተ ጥራይ ክቕጽል’ያ ትጠልብ።
===================


text:
Radio Erena: 27 February 2020
ዝሓለፈ ሰንበት ዝጀመረ ዙር ርዋንዳ 2020፣ ሎሚ ሓሙስ’ውን ንሓሙሻይ መዓልቱ ቐጺሉ ኣርፊዱ።
ኣብ’ዚ ብዝናብ ተሰንዩ ዝተኻየደ ናይ ሎሚ ቅድድም፣ ተወዳደርቲ ካብ ሩባቩ ናብ ሙሳንዘ 84.7 ኪሎ ሜትር ተጓዒዞም ብሓባር ኣብ መዛዘሚ ቅጽበታዊ ውድድር ኣብ ዝበጽሕሉ:፣ ኮሎምብያዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ኣንድሮኒ ጂዮካትሊ፣ ዮናታን ሬስትሬፖ፣ ንፈረንሳዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ዲረክት ኤነርጂ፣ ሮማይን ካርዲስ ኣኸቲሉ ክዕወት ከሎ፣ ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ናትናኤል ተስፋጽዮንን ሄኖክ ሙሉብርሃንን ኸኣ፣ 3ይን 4ይን ብምዃን ተመራሪሖም ኣትዮም።
ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ካብ ኒፖ ዴልኮ 6ይ፣ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዓወት ገብረመድህን ካብ እስራኤል ሳይክሊንግ ኣካዳሚ 8ይ፣ ኤርትራዊ መኽሰብ ደበሳይ ካብ ባይክ አይድ ብወገኖም 10ይ ተርታ ብምሓዝ ውድድሮም ፈጺሞም።
ብውህሉል ግዜ ብልዕሊ 2 ደቓይቕ መሪሕነት ጨቢጡ ዘሎ ናትናኤል ተስፋጽዮን ናብ’ዚ ጽባሕ ካብ ሙሳንዘ ናብ ሙሃንጋ 127.3 ኪሎ ሜትር ዝዓምም 6ይ መድረኽ ዙር ርዋንዳ፣ ትማሊ ንዝጠርነፈን ብጫ ማልያ፣ ጻዕዳ ማልያን ከምኡ’ውን ማልያ ብሉጽ ኣፍሪቃዊ ተቐዳዳማይን ሒዙ ክኣቱ እዩ።
ዳዊት የማነ ብወገኑ ቀጠልያ ማልያ ቅጽበታዊ ውድድር ሒዙ ከም ዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብ ትሕቲ ምቑጽጻር ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዘየላ፣ ማልያ ንጉስ ዓቐብ ጥራይ እያ።
ብደረጃ ጋንታ’ውን እንተኾነ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ እዚ ውድድር ካብ ዝፍልም ኣትሒዛ ቀዳማይ ተርታ ሒዛ ንዝተሸለመታ ማልያ ዛጊት ንኻልኦት የሕሊፋ ኣይሃበትን ዘላ።
=============


text:
Radio Erena: 28 April 2019
ኣብ ምልዕዓል ህዝቢ ሱዳን ብመሪሕነት ዝዋሳእ ዘሎ ሓይሊ ናጽነትን ለውጥን፣ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝካየድ ዋዕላ ዝሳተፉ ወከልቱ መሪጹ።
እቶም ዝተመርጹ ወከልቲ፣ ምስቲ ግዚያዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ቆንስል ብሓባር ንሱዳን ወኪሎም ኣብቲ ዋዕላ ክሳተፉ ምዃኖም ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመኪቱ።
ባይቶ ጸጥታ ሕብረት ኣፍሪቃ ንወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን፣ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግሮ ናይ 15 መዓልታት ግዜ ከምዝሃቦ ዝፍለጥ’ዩ።
ወከልቲ ሓይሊ ናጽነትን ለውጥን ብዓርቢ 26 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቡዎ መግለጺ፣ ምስ ወተሃደራዊ ቆንስል ብምትሕብባር፣ ግዚያዊ ሲቪላዊ መንግስቲ ንምትካል ስርሖም ብቕጽበት ክጅምሩ ምዃኖም ገሊጾም።
ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን፣ ኣብቲ ዝምስረት ሓድሽ መንግስቲ ቦታ ክህልዎም ክጠልቡ እንከለዉ፣ ንህዝባዊ ምልዕዓል ህዝቢ ሱዳን ዝመርሑ ዘለዉ ማሕበራት ከኣ፣ ስልጣን ካብ ኢድ ወተሃደር ወጺኡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ኢድ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክኣቱ’ዮም ክጠልቡ ጸኒሖም።


text:
Radio Erena: 21 December 2020
ኣብ ኣስመራ፣ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብዝብል፣ ንኣስታት ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣገልግሎት ህዝባዊ መጓዓዝያን ታክስን ደው ምባሉ፣ ህዝቢ ብሽክለታ፣ ካሮሳን ዓረብያን’ዩ ዝጥቀም ዘሎ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብወግዒ ዘንበሮ ኣዋጅ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርትን ምዕጻውን ብወግዒ ከየልዓሎ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣቕጺሩ ኣሎ።
ይኹን’ምበር ህዝቢ፣ ነቲ ዝተናወሐ ኣዋጅ ብምጥሓስ ዕለታዊ መነባብርኡ ንምእላው ኣብ ዝጋደለሉ ዘሎ ግዜ፣ ሓደ ካብ ዓበይቱ ብድሆታት መጓዓዝያ ኮይኑ ምህላዉ ይጥቀስ።
ህዝቢ፣ ነዚ ነዚ ከመተካእታ፣ ብሽክለታ፣ ብኢድ ዝድፋእ ዓረብያን ብፈረስ ዝጎተት ካሮሳን ከም ኣማራጺ ክጥቀመሉ’ዩ ዝርአ።
ምስዚ ተተሓሒዙ፣ ብዝሒ ሓደጋታት ብሽክለታ የጋጥም ምህላዉ መዓልታዊ ዝቐረብ ዘሎ ሓበሬታ’ዩ።
ህዝቢ፣ ናብ ዕዳጋ፣ እንዳጠሓኒት፣ ሕሙማት ምምልላስ፣ መርዓን ካልእን ብብዝሒ ዝጥቀመሉ ዘሎ መጓዓዝያ፣ ብልምዲ ካሮሳ እናተባህለ ዝጽዋዕ፣ ብፈረስ ዝጉተት ዓረብያ’ዩ።
ኣስመራ፣ ስእነት ማይን ኤሌክትሪን ተደሚሩዋ፣ ዓረብያ ፈረስን ካሮሳን ብብዝሒ ክመላለሱ እናኽትርኢ፣ ኣብ 21 ክፍለዘመን እትርከብ ዘይኮነት፣ ምዕባላ ዝጎሰያ ጥንታዊት ከተማ’ያ መሲላ ክብሉ ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት ጠቒሶም።
ስእሊ፣- ካብ ገጻት ፌስቡክ
=========


text:
ስራሕ ናብ ምርካብ ዝግበር ሓገዝ ወይ ምስናይ፣
ምስ ብምትሕብባር ቭዋ አ ቬር ላ ኣምፕልዋ (voix-e vers l'Emploi) ምስ ዝበሃል ናይ ምስናይ መደብ፣
እንታይ ኢዩ?
ቭዋ አ ቬር ላ ኣምፕልዋ (voix-e vers l'emploi) ምስ ዝበሃል መደብ ስራሕ እትረኽባሉ መንገዲ እንዳጣጠሐ ማዕረ ማዕሪኡ ድማ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ደረጃ ክእለትክን እተደንፍዓሉን እተማሓይሻሉን መደብ ኣለዎ፣
ክፍለጥ ዝግበኦ ኣገዳሲ ሓበሬታ!
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዊ እዚ መደብ እዚ ብቐዳምነት ንደቐንስትዮ ዕድል ዝህብ መደብ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ናይ ሲር (le CIR ) ዝተባህለ ኮንትራት ወይ ስምምዕ ዝፈረምኩም ክትኮኑ ይግበ ኣኩም።
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
2 መዓልቲ ኣብ ሰሙን
ናይ ሲር (le CIR ) ዝተባህለ ኮንትራት ወይ ስምምዕ ዝፈረምኩም ክትኮኑ ይግበ ኣኩም።
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
2 መዓልቲ ኣብ ሰሙን
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ደረጃ ክእለትክን ክብ ምባል።
ንስራሕ ዝጠቕምኩም ናይ ሞያ ቋንቋ ፈረንሳ ዘምህር 150 ናይ ስልጠና ሰዓታትን፣ ብዛዕባ ናይ ቴክኒክ ዓውደ ሞያ ዝምልከት ምምሃር ዘጠቓልል መደብን እዩ።
ናይ ውልቀ ሞያዊ መጻኢ መደባት ምሕንጻጽ፣
እቲ ፍርቂ ናይ ስልጠና ጊዜ ማለት እቲ ሓምሳን ኣርባዕተን ሰዓታት (54) ኣብ ምምሳርትን ምህናጽን ናይ ውልቂ ሞያዊ መጻኢ መደባትኩም ኣተኮረ መደብ እዩ።
ብቐሊሉ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድል።
ብቐሊሉ ስራሕ ናይ ምርካብ እትኽእሉሉ ዝሕግዝ ናይ ስራሕ ኣደላልያ ሜላታት ክትመሃሩ ኢኹም።
ንናይ ስራሕ ልምድታትኩምን ተመኩሮታትኩምን ክብ ኣብልዎን ክብሪ ሃብዎን።
ኣብዚ መደብ ኣብ ሃገርክን ንዝነበረክን ብቕዓት ዋጋ ሂቡ ተቐባልነት ከም ዝህልዎ ይገብሮ ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና፣
ብዛዕባ ናይ መጻኢ መደባትና ንምውካስን ኣብዚ መደብ ንምስታፍ ኽትምዝገቡን ምስእትደልዩ፣ በዚ ዝስዕብ ናይ መርበብ ሓበሬታ ኣድራሻና ማለት ኢመይልና
unevoix-everslemploi-grenoble@afpa.fr ተጠቒምኩም መልእኽቲ ለኣኹልና።


text:
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ነርወይ ናይቲ ንኤርትራ ናብ ገፋሕ ቤትማእሰርቲ ዝቐየረን ኣብ ዓለም ካብቶም ዝኸፍኡ ብምግሃስ ሰብኣዉን ደሞክራሲያዉን መሰላት ዝፍለጥ ስርዓት ህግደፍ ደጋፊ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያት ህግደፍ YPFDJ ኣብ ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝወሰዶ 400,000 ነርወይ ክሮነር ንምምላሱን ብሕጊ ዝሕተትሉ መንገድን ኣብ ምስልሳል ይነጥፉ ከምዘሎዉ ኣፍሊጦም፡፡
ኣብ ሃገረ ኖርወይ ኣብ ቀረባ ማዓልታት ዓመታዊ ጉባኤ ብምግባር መሳርሒ ዉልቀመላኺ ኢሰይያስ ዝኾነ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ንመንግስታዉያንን ዘይመንግስታዉያንን ትካላት ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ዝተረኽበ ገንዘብ ምዃኑ ኣገልግሎት ቴሊቪዥን ነርወይ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣቃሊዑ ኣሎ፡፡
ኣብቲ ብመሪሕነት የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ ኣብ ነርወይ ዝተኻየደ ኣኼባ YPFDJ ዝተሳተፉ ሰለስተ ኣባላት ማእከላይ ቤትጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ከምኡ ‘ውን ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራን ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ጽባሕ 19 ሚያዝያ ካብ 2፡00-5፡00 ኣብ ስታቫንገር ተኣኪብና ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኤርትራውያን ኣብ ርእሲ ምዝካር ብዓቢኡ ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ክንዝቲ ስለዝኾና፡ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብ ቲ ኣኼባ ክትሳተፉ ንዕድም።
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ብሰንኪ ‘ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ ስጉምትታን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ኣምባሳደራት ኤምባሲታት ከፊተን ክዓያ ዝጸንሓ ሃገራት ኤምባሲታተን ክዓጽዋ፡ ገሊአን ናብ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ጥራይ ክሓጽሮኦ፡ ገለ ድማ ብተንቀሳቓስቲ ኣምባሳደር ቆንስላዊ ቤት-ጽሕፈተን ከስርሓ መደብ ሒዘን ከም ዘለዋ ንዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓሳት ናይቲ ከባቢ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና፡ ሓንቲ ኣብ ኦስሎ እትነብር ኣባል ናይቲ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ከም ሃሱስ ዘዋፍሮ ብ YPFDJ ዝፍለጥ ጉጅለ መንእሰያት ዝኾነት ኤርትራዊት ዝሰደደትልና መልኽቲ፡ ኣብ ናይ ትማሊ ረቡዕ መደብና፡ ብምኽንያት ሕጸረት ሰዓት-ፈነወ ጽማቝ መልእኽቱ ጥራይ ኣቕሪብናልኩም ኔርና። ትርጉም ምሉእ ትሕዝቶኡን እቲ ብእንግሊዝኛ ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ከምዘለዎን ከኣ ነቕርበልኩም።


text:
ቤት ፍርዲ ኔዘርላንድስ ነቲ ኣብ መወዳእታ 1970ታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ብ”ቀይሕ ሽብር” ዝፍለጥ እዋን ገበናት ኩናት ፈጺሙ’ዩ ዝበሎ ኢትዮጵያዊ ኔዘርላንዳዊ አባል ስርዓት ደርግ ነበር ንናይ ሕልፈት ማእሰርቲ ፈሪዱ።
ዳኛ እቲ ኣብ ዘ ሄግ ዝተጋብአ ቤት ፍርዲ ማርተ ረንቸክንስ “ወዲ 63 ዓመት እሸቱ አለሙ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ሃገሩ ገበናት ኩናት ብምፍጻምን፡ ክነብሩ ዘይክእልሉ ኩነታት ብምፍጣር ዝብሉ ክስታት ገበነኛ እዩ” ኢለን።
ይኹን ደአ እምበር እቲ ቤት ፍርዲ ውሳነ ኣብ ዝሃበሉ መጋባእያ ክሱስ ኮነ ጠበቓታቱ ከምዘይተረኽቡ ዝተፈልጠ ኮይኑ ዳኛ ረንቸክንስ ብወገነን ነቲ ኩነታት “ዘሕዝን’ዩ” ክብላ ኮኒነን።
ኣብቲ መጋባእያ ዝተረኽቡ ቤተሰብ ግዳያት ግን ፍትሒ ተረኺቡ ክብሉ ሓጎሶም ብጣቕዒት ክገልጹ ተራእዮም’ዮም።
አኽበርቲ ሕጊ፡ ክሱስ እሸቱ አለሙ ላዕለዋይ አመሓዳሪ ኣውራጃ ጎጃም ኣብ ዝነበረሉ እዋን ገበናት ኩናት ኣብ ልዕሊ ነበርቲ’ቲ ከባቢ ፈጺሙ እዩ ክብሉ ይኸሱ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣኽበርቲ ሕጊ ኔዘርላንድስ ኣብቲ ዝቐረበ ኣርባዕተ ክስታት ገበናት ኩናት ስም ዝርዝር ኣስታት 321 ግዳያት ዝተገልጸ ኮይኑ፡ እቲ ክስታት “ብሃውሪ ምእሳር፡ ጨካን ወይ ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያንን ሰባትን ኢዶም ዝሃቡ ተጋደልቲ” ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣብቲ መጋባእያ ምስክርነቶም ዝሃቡ ውልቀሰባት ኣብ እዋን ስርዓት ደርጊ ነቲ ስርዓት ዝቃወሙ ዝእሰርሉ “ ናይ ጸልማት ክፍልታት” ዝበልዎን ዝነበረ ኣተሓሕዛን ገሊጾም።
ሓደ ካብቶም ምስክርነቶም ዝሃቡ ወርቁ ዳመነ ይፍሩ ወዲ 16 ዓመት ኣብ ዝነበረሉ እዋን ተአሲርሉ ኣብ ዝነብረ ቤት ማእሰርቲ ከተማ ደብረ ማርቆስ ጎጃም ናይ ብዙሓት ሰባት መቓብር ክፈሓር ከምዝረአየ፡ ክሱስ እሸቱ አለሙ ድማ ወታሃደራቱ ንኣስታት 80 ሰባት ቀቲሎም ኣብቲ መቃብር ክድርብዩ ከለው ይዕዘብ ከምዝነበረ ሓቢሩ።
ክሱስ አለሙ እሸቱ ናይ ደርግ አባል ምንባሩ እንተአመነ እኳ ንዝቐረበሉ ክስታት ግን ኣይተቐበለን። ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ዝነበረ መጋባእያ “ተንበርኪኹ ንኩሎም ቤተሰብ ግዳያትን ህዝቢ ኢትዮጵያን ይቕሬታ ከምዝሓተት” እንተገለጸ ንዝቐረበሉ ክስታት ግን ብውልቂ ሓላፍነት ከምዘይወስድ ሓቢሩ ኔሩ።


text:
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት 5 ሚያዝያ 2020 ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ተመሳሳሊ ሕብሪ ዘለዎ ናይ ቤትማእሰርቲ ልብሲ
በቲ ዝላባዕ ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዓቕሎም ዝጸበቦም እሱራት ቤትማእሰርቲ ሰምበል ትማሊ ሰንበት 5 ሚያዝያ 2020 ማዕጾ ቤትማእሰርቲ ሰይሮም ከምእተበተኑ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ተመሳሳሊ ሕብሪ ዘለዎ ናይ ቤትማእሰርቲ ልብሲ ዝነበሮም እሱራት እቲ ብምኽንያት ገደብ ምንቅስቓስ ኮረናቫይረስ ጸምዩ ዘሎ ከባቢታት ሰንበል ሓጊዙዎም ብዙሓት ከምዝሓዙ ኳ እንተተፈልጠ ክንደይ ከምዘምለጡ ብልክዕ ኣይተፈልጠን።
23 እሱራት በቲ ንሕስያ ዘይብሉ ማህረምትን ጎነጽን ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ተሃስዮም ኣብ ሕክምና ክዕቆቡ ከለዉ፡ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ውሑዳት ምዉታት `ውን ከምዘለዉ እቲ ሓበሬታ ኣሚቱ።
ቤትማእሰርቲ ሰምበል ኣሽሓት እሱራት ዝርከቡዎ ቤትማሕቡስ ኳ እንተኾነ፡ ቁጽሪ ናይቶም ነቲ ምንቅስቓስ ዘበገሱ፡ ዘምለጡ ይኹን ዝተተታሕዙ ክንደይ ምዃኑ ዛጊት ዝተረጋገጸ ሓበሬታ የልቦን።
ኮረናቫይረስ ኣብ ዓለም ምልባዕ ካብ ዝጅምር፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ መንግስታት፡ እንተላይ ኢራንን ኢትዮጵያን ኣሽሓት እሱራት ከምዝፈትሑ ብማዕከናት ዜና ዓለም ክንገር ከሎ፡ ኣብቲ እሱራት ተጨቓጪቖም ተመቚሖምሉ ዘለዉ ልዕሊ 350 ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ዘለዉ ዜጋታትና ከቢድ ጉድኣት ክስዕቦም ስለዝኽእል ክፍትሑ ብብዙሓት ኤርትራውያን ኮነ ኣህጉራዊ ተጣበቕቲ መሰላት ን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወሲኽካ ተደጋጋሚ ጠለባት ክቐርበሉ ኳ እንተጸንሐ ፡ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቲ ጻውዒታት ክሳብ ሕጂ ጸማም እዝኒ ሂቡዎ ይርከብ ኣሎ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ እቶም እሱራት በቲ ኢሰብኣዊ ምልካዊ ስርዓት ንጅምላዊ ሕማምን ሞትን ኣብ ዝተኾነኑሉ እዋን፡ እቶም ከም ሰቦም ህይወት ዝሓዙ እሱራት ፈንጢሶም ከምልጡ ምፍታኖም ከኣ ዘገርም ኣይኮነን።


text:
ትውፊት ወለድና!
እቲ ቅርሲ ቀዳሞት *ስድቢ ኣቦታትና *ብዋዕላ ዓዲ ዝጸደቐ ቅዋም ወይ ሕጊ
ሃብቲሙን ማዕቢሉን ብጻዕሪ ምሁራትና
ህዝቢ ተዛትዩ ምስ በሎ 'ይርሓሰና'
ኣብ ቀይዲ ኣእቲዩዎ መላኺ ሃገርና
ፍርዲ ከይረኸበ ከምቶም ጀጋኑና
ኣብ ማሕዩር በልዩ ሙማቱ ኣርዲኡና!
ወሎዶኡ ካብ ሰረት ጸብጺቦም
ምስ ታሪኽ ገድልና ኣዋሲቦም
ምሁራት ምስ ህዝቢ ተላዚቦም
ብኹሉ ሸነኻት ሕጊ፡ ተዓዚቦም
ብባይቶ ዘጽደቑዎ ተኣኪቦም
ምልኪ ቀቲሉዎ
ኣገናዕ ወደብቲ መደብ፡ ‘መዓልቲ ልደት፡ ምስ ኤርትራውያን ስድራቤት ኣብ ሎንዶን’
ካብ ሓውኹም ዮውሃንስ ጸጋይ፡ ሎንዶን፡ 22 December 2014
መርሓባ ደቂ ኤረ!
ደስ ዘብል ቅዱስ መደብ’ዩ!
ኩሉ ኤርትራዊ ቤተሰብ፡ ብዘይኣፈላላይ ወገን፡ ዓሌት፡ ሃይማኖትን ፖለቲካን፡ ክንሳተፎ ኣገዳሲ ኢዩ። ሓደ ንኹልና ኤርትራውያን ጎዲሉና ዘሎ ዓበይ ነገር፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ዕድላት ብዘይምህላዉ ኢዩ። ብሰንኪ’ዚ
“ድዱዕ”
ድዱዕ ክንብል እንከለና ብናይ ሓባር መጸውዒ ከም ፈለኽለኻን ሓሰኻን ኣባ ጮጋራን ጻጸን ተመሳሳላይ ንእስ ዝበለ ፍጥረት እዩ። ሰብ ክንብል እንከለና ከአ ንኹሉ ደቂ ሰባት ሕብሮምን ቃንቋኦምን ዓሌት መነባብሮኦምን ብዘይገድስ ናይ ሓብር መጸዊዒ እዩ። ግና ኩሉ ናይ ሓባር መጸውዒ ዘለዎ ብተግባሩን ባህሩን ሐደ ዓይነት ክኸውን
መልቀስ
ንዝኽሪ ላምባዱስ!!!!!!!!!!
ወየ!!!!ወየ!!!!ወየ!!!
ኢለ ክዝክሮ ዘይተርኽቦ ደበሳ!!!
ክንዝክሮ ዝመረረ!!!ሓዘን ላምባዱስ
ዝኸበደ ሓዘን ዘይብሉ ደበሳ
ወዲ ኮነ ጓላ ክንደይ ተረሚሳ
ወላዲት መናእሰይ ከብዳ ተሓሚሳ
ኮይናዶ ተርፈት ሃገርና ዘይብላ ዝደበሳ።
ክንደይ ይመርርር መዓንጣኻ ዘሕረረ
ገሪሙኒ ኣነስ ሓዚነ ሓሪረ
ብሓደ እዋንዶ እዚኹለ መረረ
ዓለም ሓዚና መዕንጣኣ ተኾምተረ
ሕልፈት ኤርትራ ኣብ ዓለም ተነግረ
መንሞ ተሪፉ ሓዚኑ ዘይዘረ።
ኣብ ቦስተንን! ኣብ ኣትላንታን!!!
ሓደረ ክወቕዑ ከበሮ
ክንደይ
ሓጺር ታሪኽ ህይወት
ሓው ኣብርሃም ገብረጊዮርጊስ (MIT)!
*ስፊሕ ኣእምሮ፡ ሕያዋይ ወላዲ፡ እሙን ዓርኪ፡ ጽኑዕ መትከል!*
ሓው ኣብርሃም ካብ ወላዲኡ ነፍስሄር ኣቶ ገብረጊዮርጊስ ገብረዮሃንስን ካብ ወላዲቱ ነፍሰሄር ወ/ሮ ሰበነ ካሕሳይን ብ 7 ሓምለ፡ 1949 ኣብ ዓዲ ዃላ ተወሊዱ። ምንም`ኳ ወለዲ ኣብ ኣስመራ/ኣብ ዕዳጋ ዓርቢ ይቕመጡ እንተ ነበሩ፡ በቲ ኣብቲ
እተን ዋዓሩ ዐለት 8 መጋቢት 2014
ኣለኹ 1 በሊ ተባዕ ዋዕሮ ፡
ሞያኺ በየን እየ’ሞ ክጅምሮ፡
ጽላል ሕብረተሰብ ዓባይ ዳዕሮ፡
ንስኺ ዘይብሉ ኩሉ ይቖሮ።
እቲ ኒሕ መሊኡ ክፈስስ ከሎ፡
ዘይነፍስኺ ጸርኪ ገፊሕ ክዳን ዝኸዎሎ፡
እወ ነርኪ!
ኣብ’ቲ ዘብዘብ ታሓናነቕ ዉዕሎ፡
ሕፃን ተወጊኡ ኣብ ከብድኺ ከሎ፡
ከማኺ መን ኣሎ’ሞ ዝኽእሎ? ።
ኣዝመራ’ኺ ትወን ናይ ክረምቲ፡
ኣደ ሽሻይ ከም
ታሪኽ ኣብ ምዝንታው ቅንዕናን ልቦናን የድሊ
ኣነ ተጋዳሊት ህዝባዊ ግንባር እየ። ጓል ገዛ ባንዳ ስለዝኾንኩን እቲ ብርኽቲ ጓል ብርጅዋን ጽገወይኒ ጓል ላንጋኖን ዝዛረባሉ ዘለዋ ናይ ደቂ ገዛውትና ግዜን ኩነታትን ኣጸቢቑ ስለዝዝከረኒ ኸኣ እየ ቃለይ ክሕውስ ደልየ።
ጠባያት ጓል ብርጅዋ ከምቲ ጓል ላንጋኖ ገሊጻቶ ዘላ እዩ። ቅድሚ ኹሉ
ብምኽንያት በዓል ሓድሽ ዓመት ማሕበረሰብ ከሎንን ከባቢኣን ድሙቕ ዝኾነ ባህላዊ ምሸት ብወናማት ዝኾኑ ደረፍቲ ዝተሰነየ ኣዳልዩ ንኹሉ ጉድስ ኤርትራዊ ኣብዚ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ ዕለትን ኣድራሻን ብኽብሪ ይዕድም ኣሎ ።
ዕለት ቀዳም 4 January, 2014
ሰዓት ካብ ሰዓት 17,00
ኣድራሻ Turm str. 3 -
ይበሃላሎ ዕርቂ ምስ ህግደፍ ጸይቂ
Tesfamariam W/giorgis
19/12/2013 Norway
ህግደፍ ኣብ ዘብሎ ጠፊኡዎ
ጸሓይ ከላ ብቐትሩ ጸልሚቱዎ
ዓዕበድቢዲሎ ጭንቀት ሓዲሩዎ
ለሚኑ ምስ ኢትዮጵያ ክዓርቅዎ
ተንኮለኛ ህግደፍ ውላድ ሻዕቢያ
ካብ መዓስ ድኣዩ ንሰላም ዝደልያ
ምስ ወደቐ ናተጓሕፈ ኣብ ጽርግያ
ዓሻ ድዩ በራኺ ዓሻድያ ኢትዮጵያ
ልዕሊ 30ዓመት ዝኣኽለካ ተጻሪፍካ
ብሓባር ምስ ናይ ስደት ኣኽላባትካ
ወያኔ ገርካያ መዓልታዊ በስምኣብካ
ኩሉ በደል ንወያኔ
[gview file="http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2013/10/መዓልቲ-ሰኑይ_poem.docx"]
[gview file="http://demo.archive.assenna.com/wp-content/uploads/2013/10/public-event-Orthodox.pdf"]
ብሰንኪ’ቲ ብዕለት 03/10/13 ኣሰቃቒ ዝኾነ ናይ ብዙሐት ሂወት ዝበልዐ ሕማቕ-ተረኽቦ (ቅዝፈት) ካብ ልብያ ዝተበገሰት ልዕሊ 500 ሰባት ዝሓዘት መርከብ ናብ ላምፕዱዛ -LAMPEDUSA- (ኢጣልያ) ንምስጋር ኣብ ጉዕዞ ከም ዝጠሐለት: ምሉእ ዓለም ክግንዘብን ክስንብድን ኮይኑ:: ነዚ ብምግንዛብ ስለ እቶም ሂወቶም ዝሓላፉ ሰማእታት: ንምዝካር: ብዕለት 09.10.2013 ኣብ ከተማ
ብዕለት 17 ጥሪ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ጐንደር 46 ገያሾ ሒዛ ትጓዓዝ ኣብ ዝነበረት ኣውቶቡስ ምስ ምስ ወላዲት ኣዲኡ ወ/ሮ ወርቄ መለስ ዝጓዓዝ ዝነበረ ኤርትራዊ ዜጋ ጌታቸው የሕደጐ ዑቕባዝጊ ፣ ኣብ ኣጻድፍ ኣባይ ጥቓ ድልድል ሕዳሴ፣ ብዘጋጠመ ሓደጋ ምስ ኣዲኡን 43 መጓዕዝቱን ከምዝሞተ ቤተሰቡ ሓቢሮም።
እታ
ብዘጋጠመ ሃንደበታዊ መቕዘፍቲ ሞት ጓለይ ጽገሃና፡ ፈተውትን ኣዕሩኽትን ቤተሰብን፤ ተቐማጦ ሃምቦርግን ካስልን ክምኡ‘ውን ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ጀርመን እትነብሩ ኤርትራውያን፤ ሂወተይ ምቁጽጻር ኣብ ዘይክእለሉ ስዓት ብመሪር ሓዘን እናተሓቖንኩ ከለኹ ብመግለጺ ንብዓትኩም ተኻፈልቲ ሓዘነይ ብምዃን ንምቕናስ ሓዘነይ ዘድሊ ምጽንናዕን ከምኡ‘ውን፤ ብገንዘብ ሓገዝ ዘድሊ ኣበርክቶ ብምግባር፡ ጓለይ ኣብ
ሎሚ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ከነኽብር ካብ ርሑቕን ቀረባን ብፍላይ ድማ ምስተን ዝነውሐ ጉዕዞ ሰጊረን ኣብ ማእከልና ዝርከባ ዘለዋ ኣሓት ኣብዚ ኣደራሽዚ ክንራኸብ ምብቃዕና ብስም ተበግሶ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዝላዓለ ምስጋናን ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታ ከቕርብ ብትሕትና እሓትት።
Miriam Zehaie became the first Eritrean American to win Homecoming Queen from the University of Texas in Arlington on February 26, 2011.
- ኩነታት ቤተክርስትያን ተዋህዶ ኣብ “ስዊዝ”
ኣብ ዘመነ ህግደፍ ዘይርኤ ክፉእ ነገር ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ግናይ ጭፍራ እኽብካብ ህግደፍ፡ ሕድሪ ጀጋኑና ብምጥላም፡ ንሃገርናን ህዝብናን ክግለጽ ዘይከኣልን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥን ኣደራዕ ኣውሪዱሉን የውርደሉን አሎ።
ሃገረ ሱዳን ተቀባሊት ጋሻ ኢያ : ብፍላይ ናዓና ንኤርትራዉያን ኣብ ብረታዊ ተጋድሎና ሓብሒባ ዘቃለሰትን ኣብ ኣጋ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ንናጽንት ኣርትራ ዝኣመነትን ብኣማኢት ኣሻሓት ስደተኛ ህዝብና ዘዕቆበትን ሃገር ኢያ::
ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ እምቢ ንምልኪ ዝብሉ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ይዕንብቡ ኣለዉ ።
ብርሃነ ገ/ንጉስ
እዚኣ ነዊሕ ግዜ ይገብር ካብ ሓደ ሓው ደበሰኣብ ወልዳይ ዝተባህለ ኣብ ሓንቲ ካብዘን ወብሳይታት ዝረኸብኩዋ ዓባይ ምስላ እያ። ካብታ ግዜ እቲኣ ጀሚራ ከኣ ካብ ኣእምሮይ ምንም ኣይጠፍአትን።
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፍና ገለ ውሑድ ተረክቦታት መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ምድረ ግብጺ ጠቒስና ኔርና። እቲ ጉዳይ ብሰፊሑ ኣቓልቦ ንኽረክብ ብማለት ከኣ ከም ኣገዳሲን ጭቡጥን ሓበሬታ መጠን ጽሟቕ ትሕዝቶኡ ብቛንቋ እንግሊዝ ተተርጕሙ ንገለ ካብቶም ብጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ዝግደሱ ፈተውቲ ከምዝበጽሕ ተጌሩ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
እዛ ተባሃጊት ዓለምና ኣብዚ ዘለናዮ ዘመን ካብቲ ቀደም ዝነበረቶ ዝያዳ ዝጸበበትን ዝነኣሰትን ትመስል። እዚ ዝኾነሉ ግን ጂኦግራፍያዊ ኣቃውማኣ ፡ ስፍሓታ ወይ’ውን ዙርያኣ ስለ ዝነኣሰ ወይ ዝነከየ ኣይኮነን።
ኣሰና ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ‘ርሑስ ዒድ!’ ብምባል ሰናይ ትምኒታ ትገልጽ።
ኣሰና !
ካልእይ መወዳእታ ክፋል
መንግስቲ ፈልስጢን ኣየድልን እዩ። መንግስቲ እንተደለዩ ከኣ ምስ ህዝቢ የርዳኖስ ሓደ ኮይኑ መንግስቲ መስሪቶም ክቅጽሉ ይግባእ ኢሉ ኢሰያስ ኣፈውርቂ። ጕዳም ዘረባ። ጽቡቕ ንባብ።
እታ ጋዜጣ ድሕሪ ነ’ዚ ኣርእስቲ ኣብ ዓምዳታት ምስፋር ካብ ትምስረት ድሕሪ 45 ወይ 47 ዓመታት ካብ እትህቦ ዝነበረት መንፈሳዊ ማሕበራውን ፍልጠታውን ፈልፋሊ ትምህርቲ ብምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝተኣገደት ነባር ካብ ቀዳሞት፡ ቀዳመይቲ ዝተኣገደት ጋዜጣ’ያ።
ሰኑይ 22 ለካቲት ንኹሎም ፈተውቲ ሃገርን ህዝብን ዝኾንና ኤርትራውያን ካብተን ዝሓለፋ ሰኑያት ዘይትፍለይ ሰኑይ እያ ኔራ። እንተ ነቶም ህግደፋውያንን ኢሰያስያውያንን ግና ከም ፍልይቲ መዓልቲ እዮም ክጽበይዋ ቀንዮም። ንህዝቢ ዝረኸበ ረኺብዎም መዓንጣ ከብዶም ተሓሚሶም እዮም ወሪሖም። ግና ዘይተርፍ ሓመድ ድበ ስለ ዝኾኖም ቅባጸት ንኽቀብጹ ከምቶም መሰልቶም በሃማት ልኡኽ ከብጽሑ ኣብ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ዝርከብ (city hall) ሲት ሆል ተኣኻኸቡ። ዕላማ መምጺኢኦም ነቲ ብውድብ ሑቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዝተወሰነ ኣገዳ ንምቅዋም እዩ።
ብሞት ኩቡር ብጻይናን ሓውናን ኣቦናን ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና ኢዮብ ንስድርኡ ጥራሕ ኣይኮነን ሞይቱ፣ ኩልና ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ኣንቃለስ ዜጋታት ኢና ከሲርናዮ።
መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ንኹሎም ኣመንቲ ምስልምና ርሑስ ዒድ ኣል-ኣድሓ ትብል።
ኩሉኹም ኣመንቲ ክርስትና ርሑስ በዓል ቅዱስ-ዮውሃንስ ይግበረልኩም! ኣሰና !
ኣሰና ንስድራቤት ጽንዓት ይሃብኩም ትብል
ምሕረታኣብ ማሪቆስ ተስፋይ ዝተባህለ፡ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቓልሲ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ዜጋ ድሕሪ ናጽነት 1991 ናብዚኣ ኣትዩ ከይተባህለ ደሃዩ ስለዝጠፍኣና ሃለዋቱ ዝፈልጥ ሰብ እንተሎ ክትተሓባበሩና ብትሕትና ንሓትት።
ጠበቓ ኣቶ ከሰተ ሃይለ ገብረስላሰ ብንዝወረዶም ጽኑዕ ሕማም ኣብ ሃገር ጀርመን ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ሕክምና ክካየደሎም ድሕሪ ምጽናሕ፡ ፍቓድ ኣምላኽ ኮይኑ ሓሙስ መዓልቲ ብዕለት 26.02.2009 ዓ.ም.ፈ ብሰላም ዓሪፎም።
ኣብ ከባቢ ፍራንክፎርት ባድሶደን ሃገረ ጀርመን ተጸንቢሉ ዊዒሉ፡፡


text:
ብሰንኪ ወረርቲ ዘመናዊ እታወታት ልምዓት ሕርሻ ትግራይ የለን
ፋሽስታውያን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብዘንበርዎ ክባን ዕፅዋን ዘበናዊ ዱኽዒ ፣ ምሩፅ ዘርኢ ፣ #ኬሚካላትን ካልኦት እታወታት ሕርሻን ከምዘየለ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ኣፍሊጡ፡፡ ናይ ሎሚ ዓመት #መፍረያይነት ወሳናይነቱ ብምርዳእ ዘለና ዓቕሚ፣ ፍልጠትን ባህሊ ምትሕግጋዝን ብምጥቃም ዝሐሸ ማእቶት ክህሉ ክስራሕ ከምዝግባእ ድማ እቲ ቢሮ ኣገንዚቡ፡፡ ፋሽስታውያንን ወረርትን ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘንበርዎ ክባን ዕፅዋን መዳበርያ ፣ ምሩፅ ዘርኢ ፣ ኬሚካላትን ካልኦት እታወታት ሕርሻን ከምዘየለን ሓረስታይ ትግራይ እቶቱ ንምድንፋዕ ዝፀንሐ ባህላዊ ሜላታት #ሕርሻ ብምጥቃምን ብምትሕግጋዝን እዛ ፀባብ እዋን ክሰግራ ከምዝግባእ ሓላፊ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ #ዶክተር ኣትንኩት መዝገበን ሓላፊ ኢንስትትዩት ምርምር ሕርሻ ትግራይ ዶክተር #እያሱ ኣብርሃ ገሊፆም፡፡ ናይ ሎሚ ዓመት መፍረያይነት ሕርሻ ወሳንነቱ ብምርዳእ ኣብ ባዕልና ተደሪኽና ወነን ሓቦን ብምስናቕ ዘለና ዓቕሚ ፣ ውህሉል ፍልጠትን ባህሊ ምትሕግጋዝን ብምጥቃም ዝሐሸ ማእቶት ክህሉ ክንሰርሕ ከምዝግባእ ድማ ዶክተር ኣትንኩትን ዶክተር እያሱን ሓቢሮም፡፡ ስራሕቲ ምዕቃብ ጠሊ ፣ ምድኳዕ ድኹዒ ፣ ምልስላስ መሬትን ካልኦት ተግባራትን ብእዋኑ ብምፍፃም መፍረያይነትና ንምዕባይ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ብዕቱብ እንሰርሐሉ እዋን እዩ ድማ ኢሎም ዶክተር ኣትንኩትን ዶክተር እያሱን፡፡ ብራሄል ኣረጋዊ


text:
ጾታዊ ምጭናቕSexuella trakasserier - tigrinska
ጾታዊ ምጭናቕ ሓደ ሰብ ካልእ ሰብ ዝጸልኦ ንኣካላት ወይ ጾታዊ ርክብ ዝምልከት ነገር ምስ ዝዛረብ ወይ ምስ ዝገብር እዩ። ጾታዊ ምጭናቕ ብፍጹም ቅቡል ኣይኮነን። ገበን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ስዒቦም ገለ ኣብነታት ናይ ጾታዊ ምጭናቕ ተዘርዚሮም ይርከብ፣
- ንካልእ ሰብ ደስ ብዘይብሎ/ላ መገዲ ምጥማት ወይ ምፍጻይ።
- ደስ ብዘይብሎ/ላ መገዲ ብዛዕባ ኣካላቱ/ታ ርእይቶ ምሃብ።
- ናይ ሓደ/ሓንቲ ሰብ ኣካላት ንሱ/ንሳ ብዘይፈትዎ/ዘይትፈትዎ ኣገባብ ምሓዝ
- ብ ንሱ/ሳ ዘይፈትዎ/ዘይትፈትዎ ምስ ጾታዊ ርክብ ዝተኣሳሰር ስም ምጽዋዕ።
- እቲ/ታ ሰብ ዘይደልዮ/ዘይትደልዮ ጾታዊ ሓሳብ ምሃብ።
- ብዛዕባ እቲ/ታ ሰብ ኣካላትን ጾታዊ ርክብን ዝምልከት ወረ ምዝርጋሕ።
- ንሱ/ሳ ዘይደልዮ/ዘይትደልዮ ንጾታዊ ርክብ ዝምልከት መልእኽቲ፣ ስእሊ ወይ ተንቐሳቓሲ ስእሊ ምስዳድ።
- እቲ/ታ ሰብ ዘይደልዮ/ዘይትደልዮ ስእሊ ምዝርጋሕ።
ንስኺ ንምጭናቕ ዝተቓላዕኪ ሰብ ምጭናቕ እንታይ እዩ ባዕልኺ ትውስኒ
ሓደ ሓደ ግዜ ገለ ነገር ደሓን ምኻኑን ዘይምኻኑን ምፍላጥ የጸግም። ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ መጀመርያ ጽቡቕ ይስምዓኪ ድሒሩ ግን ዘይምቹእ ይኸውን።
ኣብ ገዛእ ስምዒትኪ ተሞርከሲ። ሓደ ነገር ዘይምቹእ እዩ ኢልኪ እንተሓሲብኪ፣ ኣኸለ ዘይምቹእ እዩ።
እንተተቓሊዕኪ ብፍጹም ናትኪ ጌጋ ኣይኮነን
ንጾታዊ ምጭናቕ እንተ ተቓሊዕኪ እንታይ ከም ትገብሪ ምፍላጥ ክኸብድ ይኽእል እዩ። ምናልባሽ ገለ ጌጋ ከም ዝገበርኪ ክትሓስቢ ትኽእሊ ኢኺ። ድሕሪ ግዜ ሕማቕ ክስምዓኪ ይጅምር፣ ንኣብነት ቓንዛ ርእሲ ወይ ከብዲ፣ ትሓዝኒን ወይ ጭንቐት ትገብሪ።
ግና ብፍጹም ናትኪ ጌጋ ኣይኮነን። እቲ/ታ ሰብ ክገብሮ ዘይግብኦ ነገር ጌሮም። ብዘየገድስ እንታይ ትመስሊ፣ እንታይ ተኸዲንኪ ኣለኺ ወይ ኣየናይ ዓይየት ዝምድና ኣለኩም። ብዘየገድስ እቲ ሰብ ሕማቕ ሓሲብ ኔሩ ተኾይኑ ዋላ’ውን እንተዘይኮይኑ።
ንጾታዊ ምጭናቕ እንተተቓሊዐ እንታይ ክገብር ይኽእል?
ስዒቦም ገለ ሓሳባት ቐሪቦም ኣለዉ:
- ብንጹር ንጸግዮ
ንኣብነት ”መቐመጫይ ሒዝካኒ፣ እዚ ዘይምቹእ እዩ፣ ከተቋርጾ ይደሊ ኣለኹ።” ክትብሊ ትኽእሊ ወይ ”ከምዚ ዓይነት መልእኽትታት ክትሰድድ ደስ ኣይበለንን”። እንተደሊኺ ንካልእ ሰብ ንኽዛረበልኪ ንክሕግዘኪ ሕተቲ።
- እቲ ምጭናቕ እንተ ዘይኣቋሪጹ ንካልእ ሰብ ንገሪ
ንዓርክኺ፣ ንትኣምንዮ ልዕሊ ዕድመ ሰብ፣ ንመምህር፣ መሳርሕትኺ ወይ ንካልእ ሰብ ንገሪ። ከ ከም እቲ ምጭናቕ ዘጋጠመሉ ቦታ፡ ብሓንሳብ ኮይንኩም ንርእሰ መምህር፣ ሓለቓ ወይ ካልእ ሰብ ክትነግሩ ትኽእሉ።
- ሓገዝ ሕተቲ
ንኣብነት ኣብ ኣውቶቡስ ወይ ባር እንተኣጋጢሙ ገለ ኣብኡ ዝሰርሕ ክሕግዘኪ ዝኽእል እንተ’ሎ ርአዪ። ወይ ካብ ካልእ ሰብ ሓገዝ ሕተቲ። ንገበን ተቓሊዐ ኢልኪ እንተኣሚንኪ ናብ ፖሊስ ደውሊ።
- ብሓባር ዄንኩም ብንጹር ንጸግዎ
ብዙሓት ሰባት ዲኽን ንኸምዚ ዝተቓላዕክን? ብሓባር ኴንክን ምዝራብ ዝቐለለ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንርእሰ መምህር፣ ሓለቓ ወይ ካልእ ሰብ ንገራ፣ ከ ከም እቲ ምጭናቕ ዘጋጠመሉ ቦታ።
- ጽብቕ ንክስምዓኪ ሓገዝ ተቐበሊ
ዝበዝሕ ግዜ ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመ ክትዛረቢ ጽብቕ እዩ። ንክሊኒክ መንእሰያት፣ ማእከል ክንክን ጥዕናና ወይ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ሓገዝ ተወከሲ። ናብ ርእሲ መምህር ወይ ኣብ ዩኒቨርስቲ ወይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምርህቲ ትመሃሪ እንተ ኴንኪ ንስቱደንትሄልሳን (ኣብ ዩኒቨርስቲ ወይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምርህቲ ዝርከብ ናይ ክንክን ጥዕና ሰራሕተኛ) ተወከሲ።
- ኣብ ቤት ትምህርቲ ፣ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ወይ ስራሕ ዘጋጠመ ምጭናቕ ኣመልክቲ
ምጭናቕ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ እንተ ኣጋጢሙ ንመምህር፣ ርእሰ መምህር ወይ ንካልእ ሰራሕተኛ ተወከሲ። ድሕሪ ምዝራብኪ እቲ ምጭናቕ እንተ ቐጺሉ ንወኪል ህጻናትን ተመሃሮን ተወከሲ።
ምጭናቕ ኣብ ስራሕ እንተ ኣጋጢሙ ንሓለቓ፣ ወሃቢ ስራሕ ወይ ወኪል ድሕነት ተወከሲ። ድሕሪ ምዝራብካ እቲ ምጭናቕ እንተ ቐጺሉ ንወኪል ኣድልዎ ተወከሲ ።
ጾታዊ ምጭናቕ ገበን ክኸውን ይኽእል እዩ
ጾታዊ ምጭናቕ ገበን ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ብዘይ ድልየታ ንካልእ ሰብ ጾታዊ ስእልታት ምልኣኽ፣ ጾታውነታ ምርኣይ፣ ወይ ኣካላታ ምሓዝ ገበን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ንገበን እንተተቓሊዕኪ ንፖሊስ ከተመልክቲ ትኽእሊ ኢኻ። ገበን ድዩ ኣይኮነን ርግጸኛ እንተዘይኮንኪ ኣብ ዝኾነ ግዜ ምስ ፖሊስ ክትዛረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ጾታዊ ምጭናቕ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ስራሕ
ዝኾነት ሰብ ኣብ ቤት ትምህርቲ፣ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ወይ ናይ ስራሕ ቦታ ንጾታዊ ምጭናቕ ክትቓላዕ የብላን። ብዛዕባ እዚ መምርሕን ሕግን ኣሎ። ርእሰ መምህር ወይ ወሃቢ ስራሕ እንተፈሊጦም ምጭናቕ ከም ዘቋርጽ ክገብሩ ይግደዱ።
ቤት ትምህርታት፣ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ወይ ወሃቢ ስራሕ ምጭናቕ ከቋርጽ እንተዘይሰሪሖም ኣድልዎ ክኸውን ይኽእል።
ንካልእ ሰብ ናብ ጾታዊ ምጭናቕ ኣቃሊዕካ ዲኻ?
ካልእ ሰብ ዘይፈትዎ ምስ ኣካላት ወይ ጾታዊ ርክብ ዝተኣሳሰር ዝኾነ ነገር ክትዛረብ ወይ ክትገብር ብፍጹም ቅብል ኣይኮነን። ገለ ጾታዊ ምጭናቕ ገበን እዮም።
ብዘየገድስ ንስኻ ዕቱብ ኔርካ ወይ ላግጺ ሓሲብካዮ፡ እታ ዘቓላዕካያ ሰብ፣ እዚ ኣዝዩ ዘይምቹእ እዩ ኢላ ክትሓስብ ትኽእል ኢያ።
ንኣካላት ሓንቲ ሰብ ክትሕዝ ወይ ብዛዕባ ኣካላታ ርእይቶ ንክትህብ ብጥንቓቐ ቅድም ቅቡል ምኻኑ ኣረጋግጽ።
ብዛዕባ ዝገበርካዮ ትርበሽ ወይ ሕማቕ ይስማዓካ ኣሎ? ንኣማኻሪት ቤት ትምህርቲ፣ ክሊኒክ መንእሰያት ወይ ማእከል ክንክን ጥዕና ተወከስ።
ሓደ ሰብ ንካልእ ሰብ ንጾታዊ ምጭናቕ ኣቓሊዕዎ እንተ ሪኻ ብንጹር ክትዛረብ ኣገዳሲ እዩ። ጾታዊ ምጭናቕ ቅቡል ከም ዘይኮነ ኣርእይ።


text:
ሓገዝ ምርካብ ኮምፒተርካ ኽትጥቀመሉ ክትክእል መታን፥
ምስ ኣድራሻ መርበብ ሓበሬታ " ዌብ ሳይት ናይ ኢንተርኔት እዩ " ፥ Solidarite-numerique.fr
እንታይ ኢዩ?
ኣጠቓቕማ ኮምፒተርካ ብዝምልከት ንምውካስ ዝሕግዙኻ ባእታታት ብመጀምርያ ቁጽሪ ተሌፎን፤ ኣድራሻ መርበብ ሓበሬታ ወይ ዌብ ሳይት ናይ ኢንተርኔት፤ከም ኡ ድማ ናይ መርበብ ሓበሬት ወይ ኮነክሽን ናይ ኢንተርኔት የድልዩኻ ማለት እዩ።
ኣብ ግላውን ኣብ ሞያውን ሂወትኩም ንዘጋጥሙኹም ሕቶታት መልሲ ኣዳልዩ ኣሎ፤
•ንምስላጥ መንግስታዊ ስራሓት ፤ንኣብነት ምምዝጋብ ኣብ ናይ ደለይቲ ስራሕ ማሕበር ማለት ፖል ኣምፕልዋ፥ ምእዋጅ ዓመታዊ ግብሪ ወይ ዴክላረ ሌዛምፖ ከም ኡውን ካለኦት ኣዝዮም ብዙሓት ጉዳያት፣ " declarer les impots....፣
•ምልውዋጥ ሓበሬታታት ማለት ኢመይልካ ተጠቒምካ መልእኽቲ ምልኣኽን ምቕባልን፥
•መዓልታዊ ፍልጠት ንምድላብ ንኣብነት መርበብ ሓበሬታ ተጠቒምካ ከም መጻሕፍቲ ምንባብ፥ ንደቅኻ ኣብ ገዛ ብዛዕባ ትምህርቶም ምሕጋዝን ከምኡውን ካልእ ነገራትን ምግባር፣
•ኣጠቓቕማ ኮምፒተርካን ናይ ኢድካ ሞባይል ቴሌፎን ብዝምልከት ማለት እዩ ከመይ ጌርካ ሓደ ሰነድ ካብ ኢንተርኔት ከምተውርድን፣ኣቀያይራ ናይ ምስጢር ሽምን ወይ ሞ ደ ፓስ ወይ ኮድካ ማለት እዩ ኣዝዩ ካልእ ብዙህ ነገራትን፤
•ብዛዕባ ጥዕና ብዝምልከት ምስ ሓኪም ብቪደዮ ዝግበር ናይ ጥዕናኻ ጉዳይ፥ ከም ኡውን ኩሉ ኣንጽር ኮ ቪድ ኣብ ዝብል ምስታፍ ከም ኡውን ኣዝዮም ካለኦት ኣዝዮም ብዙሃት ነገራት ምግባር ይከኣል እዩ፤
•ኣብ ገዛኻ ኾይንካ ብቴሌፎን ወይ ብመርበብ ሓበሬታ ብራሕቂ ዝስራሕ ስራሓት ምስራሕ ንኣብነት ምድላው ብቪደዮ ዝግበር ኣኼባን፣ነዚ ንምግባር ዝጠቕሙና ጽቡቓት መሳርሒ ምሕራይ ምኽኣል፥
•ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ነቲ ክንሰርሖ እንደሊ ዘለና ጉዳይ ዘብርህ ቀሊልን ግልጽን ዝኾነ ሓበሬታ ተቐሪቡልና ኣሎ፣ ምናልባት እቲ መብርሂ ናይቲ ሓበሬታ ንምርድ ኡ ከቢድ እንተኾይኑ ብቐጥታ መስመር ቴሌፎን ክሕግዙኹምን ክተሓባበሩኹምን ዝኽእሉ ሰባት ኣለዉልኩም።
ንመን ኢዩ ፧
ኣብዝኾነ ይኹን ጊዜ ገለ ሓገዝ ወይ ሓበሬታ ምስ እትደልዩ፧
ዝኽፈሎ ናይ ቴሌፎን መስመር ግርኩም ክትድውሉ ትኽእሉ ኢኹም ኣስተውዕሉ ብነጻ ግን ኣይኮነን፤
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ኣብዝኾነ ይኹን ጊዜ ገለ ሓገዝ ወይ ሓበሬታ ምስ እትደልዩ፧
ዝኽፈሎ ናይ ቴሌፎን መስመር ግርኩም ክትድውሉ ትኽእሉ ኢኹም ኣስተውዕሉ ብነጻ ግን ኣይኮነን፤
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ንዓኹምን ንቤተሰብኩምን ብዝምልከት ኣብ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ ዘድልየኩም ምስላጥ ግበሩ\ራ ::
ናይ መንግስቲ ናይ ገንዘብ ሓገዝ መሰል ዘለካን ዘለካን ዘየብልካን ንምፍላጥ ማለት ናይ ኤረሳ ኣፐ ኤል ናይ ላ ካፍ ሓገዝ፥ ናይ ላ ካፍን ናይ ስራሕ ደለይቲ ቤት ጽሕፈት ማለት ፖል ምፕልዋን ኣታዊታትካ ምእዋጅ፤ መረጋገጺ ወይ ምስክር ዝኾነኩም ወረቐት ምውራድን ንደቅኹም ድማ ኣብቲ ናይታ ከተማኹም ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ምምዝጋብ።
ናብ ሓኪም ኬድካ/ኪ ትረኤ።
ብኢንተርኔት ቆጸራ ምሓዝን ብቪደዮ ምስ ሓኪም ዝግበር ናይ ጥዕና ድህሰሳ ጉዳይ።
ብራሕቂ ካብ ገዛኻ ናይ ትምህርቲ ዕድል ስለዘሎ ምስታፍ።
ንደቅኹም ዝጠቕሙ ዝተፈላለዩ ናይ መርበብ ሓበሬታ ኣገልግሎታት ክትረክቡ ትኽእሉ ኢኹም፤ ከም ኡ ድማ ምስ ቤት ትምህርቲ ናይ ደቅኹም ብመርበብ ሓበሬታ ክት ዝትዩን ሓበሬታት ክትለዋወጡን ትኽእሉ ኢኹም።
ብሩህን ግልጽን ዝኾነ ሓበሬታ ምውህላል።
ኣዝዩ ጠቓሚ ምዕዶ ናይዚ መርበብ ሓበሬታ፥ ኣብ መዓልታዊ ሂወትና ኮምፒተርን መርበብ ሓበሬታን ኣብ ግቡእ መዓላ ንምውዓል ንጹርን ቀሊልን ዝኾነ ሓበሬታ ምቕራብን ምሃብን።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ንተወሳኺ ሓበሬታ በዚ ኩጽሪ ቴሌፎን ደውሉ 01 70 77 23 72.
ቴሌፎን ክትድውሉ እንተደሊኹም ኣብ ናይ ስራሕ ሰዓታትና ማለት ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ ካብ ሰዓት 9 ናይ ንግሆ ክሳዕ ሰዓት 6 ናይ ምሸት በቆጻጽራ ፈረንሳ ድማ ካብ ሰዓት 09 ናይ ንግሆ ክሳዕ ሰዓት 18 ናይ ምሸት ማለት እዩ ።
ዋጋ ናይ እዚ እትድውሉሉ ቁጽሪ ቴሌፎን ተወሳኺ ግብሪ ዘይክፈሎ ግን ዋጋ ናይ ልሙድ ናብ ሓደ ናብ ገዛ ወይ ቤት ጽሕፈት ዝድወሎ ዋጋ እዩ እሞ ንምድዋል ድሕር ኣይትበሉ።


text:
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ኣፍደገ ዓበይቲ መስጊዳት ከተማ ካርቱም ሎሚ ዓርቢ ብምትእኽካብ ጸረ መንግስቲ ጭርሖታት ብምስማዕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘካየዱ ዜጋታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምትዃሶም ተፈሊጡ።
ኣብቲ ኣፍደገ ኣል ሰይድ ዓብድልራህማን ኣል ማህዲ ዝተባህለ ኣብ ኡምዱርማን ዝርከብ መስጊድ ዝተኻየደ ሰልፊ ምስ ተቓዋሚ ፓርቲ ኡማ ፓርቲ ብዘለዎ ምትእስሳር ዝዓበየ ከምዝነበረን እዚ ቦታ ካብ ታህሳስ 19,2018 ጀሚሩ መዓልታዊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ካብ ዝረአየሎም ቦታታት ሓደ ምዃኑ ተገሊጹ።
ሰልፈኛታት እቲ እንኮ ሕቶኦም ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ካብ መዝነቶም ክወርዱ ጥራይ ምዃኑ ንምግላጽ “እቲ ሰውራ ምርጫ ህዝቢ’ዩ”፡ “ውድቐት ጥራይ” ዝብሉ ጭርሖታት ምስማዖም ተገሊጹ።
እቲ ኣብታ ሃገር ንዘጋጠመ ናህሪ ዋጋታት ንምቕዋም ዝጀመረ ተቓውሞታት ፕረዚደንት ኣል በሽር ካብ መዝነቶም ክወርዱ ብምጥላብ ኣብ ኣስታት 30 ዓመታት ስልጣኖም ዝገጠሞም ዓብይ ብድሆ ኮይኑ’ሎ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ተቓውሞ ካብ ዝጅምር ክሳብ ሕጂ ኣስታት 60 ሰባት ምሟቶም ክገልጹ ከለው ሰበ ስልጣን ግን ብዝሒ ዝሞቱ ሰለስተ አባላት ጸጥታ ሓዊሱ 32 ምዃኑ ይገልጹ።
ሓይልታት ጸጥታ ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጠያይትን ከምዝተኾሱ ከምኡ’ውን አባላት ተቓወምቲ ወድባት፡ ኣክቲቪስትን ጋዜጠኛታት ዝርከብዎም ብዙሓት ሰባት ምእሳሮም ይፍለጥ።
ፕረዚደንት ኣል በሽር ምስ ኣብ ዳርፉር ዝተፈጸመ ምጽናት ዓሌት ብዝተሓሓዝ ብዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ዝድለዩ ኽኾኑ ከለው ንሶም ግን ነዚ ክስታት ይነጽግዎ። ብተወሳኺ ሱዳን ኣብ ዝርዝር ግብረ ሽበራ ካብ ዝድግፉ ሃገራት ሓንቲ ብምዃና ወፍሪን ፋይናንሳዊ ሓገዝ ናብታ ሃገር ከይኣትው ብምዕንቃፉ ፕረዚደንት ኣልበሽር ሃገሮም ካብዚ ዝርዝር ሃገራት ንምውጻእ ክጽዕሩ ጸኒሖም’ዮም።


text:
ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ኣብ ባሕሪ መዲትራኒያን 500 ስደተይናታት ኣሳፍሪ ናብ ኢጣሊያ ትጓዓዝ ዝነበረ ጀልባ ብዘጋጠማ ሓደጋ ባርዕ ተገልቢጣን 368 ስደተይናታት ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘጋጠሞም ዝዝከር ከይኑ ሎሚ ኣብ ላምፐዱዛ ተመሳሳሊ ሓደጋ ዳግም ከይኽሰትን እቶም ዘሰቕቕ ሕልቂት ዘጋጠሞም ከይርስዑን ብዝብል መንፈስ ዝኽሪ ሻድሻይ ዓመት ተፈጺሙ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ንዝኽሪ ሻድሻይ ዓመት ዘሰቅቕ ሕልቂት 368 ስደተይናታት ካብ 20 ሃገራት ኤውሮጳን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኢጣሊያን ዝተዋጽኡ ዜጋታት ላፐዱዛ ከምዝኣተዉን፡ ብመምሃራኖም ዝተሰንዮም 200 ተመሃሮን ካብቲ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ዝተረፉ ስደተይናታትን ኣብቲ ተዝካር ሻድሻይ ዓመት ከምእተሳአፉ ልኡኻት ጋዜጠናታት ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኤማኑኤላ ካምፓኒለን በነደታ ካፐሊን ኣፍሊጠን።
ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ኣብ ባሕሪ መዲትራኒያን ከባቢ ኣፈት ባሕሪ ላምፐዱዛ 368 ስደተይናታት ኣደዳ ሓደጋ ባሕሪ ዝዀኑሉን፡ ልክዕ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 13 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ተሓረዩ ቀዳማይ ሓዋያርያዊ መገሻኦም ኣብ ላምፐዱዛ ፈጺሞምን ኣብ ማየ ባሕሪ ከባቢ ላምፐዱዛ ንዝኽሪ እቶም ግዳይ ዝዀኑ ኣሕዋትን ኣሓትን ጸሎት ኣዕሪጐምን ቁኑን ዕንባባ ከምዘንበሩን ኣብ ዝኽሪ ቀዳማይ ዓመት ኣደዳ ባሕሪ መዲትራኒያን እውን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ካብ ሞት ሓደጋ ዝተረፉን ኣባይቲ ስድራኦምን ኣባይቲ ስድራ ምዉታትን ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ክዝከር እንከሎ፡ ብምኽንያት ዝኽሪ ሻድሻይ ዓመት ኣደዳ ባሕሪ መዲትራኒያን ካብ ላፐዱዛ ወጻኢ እውን ኣብ ካልኦት ከተማታት ኢጣሊያ ብጸሎትን መዓልቲ እንገዳን ብዘነቓቕሕ መንፈሳዊ መርሓ ግብሪ ተሓሲቡ ከምዝወዓለ ልኡኻት ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ይሕብራ።
ካብ ሞት ሓደጋ ዝተረፉ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዘካየድዎ ርክብ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ዕለት 1 ጥቅምቲ 2014 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ነቶም ካብቲ ናይ ዕለተ 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ናይ ሞት ሓደጋ ዝተረፉ ዝውክሉን ኣባይቲ ስድራኦም ብጠቕላላ 37 ኤርትራውያን ዝርከብዎም፡ ናይቲ ድሕሪ እቲ ዘጋጠመ ናይ ሞት ሓደጋ ዝቖመ ዕለት 3 ጥቅምቲ ናይ እተሰምየ ማሕበር ኣባላትን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኤውሮጳ ዝተዋጽኡ ኣባላት ስድራ ግዳያን ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ይዝከር።
ክንየው ፍልልያት ምባል
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ላፐዱዛ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን፡ ንመጀመሪያ ግዜ፥ ዘይምግዳስን ንሓውኻን ብጻይካን ሸለል ናይ ምባልን ጐዳኢ ባህሊ ኣብ ዓለም ይሰፍሕ ምህላዉ ገሊጾም፡ ዓውሎማዊ ዘይተገዳስነት፡ ዝብል ቃል ብምጥቃም እዚ ከኣ ምልክታ ድንዛዜ ሰብኣውነት እዩ ቢሎም፡ ዘይነብዕ ልቢ፥ ኣብ ቅድሚ ስቓይ ካልእ ዘይነብዕ ልቢ፡ ሎማዊ ሰብ ምንባዕ ስለ ስቓይ ሓው ብዝሓክሽ ባህሊ ዝተኸበ ከይኑ ኣሎ፡ ነዚ ኵሉ ዘስተንት ካብቲ ዘይተገዳስነት ባህሊ ንምልቓቕ ምእንጋድን ምክልኻልን ምንቕቓሕን ኵለንተናውነትን ዝብሉ ኣርባዕተ ቃላት ከም ሓሳብ ኣቕሪቦም፡ ነዚ ሓሳብ እዚ ኣብቲ ናይ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ስደተይናታን ተመዛበልትን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቶም ብሰፊሕ ይትንትንዎ።


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ውዒልኩም!
ናይዛ ሰንበት እዚኣ ቃለ ወንጌል (ማቴ 15,21-28) ኣብ መንጎ ኢየሱስ ሓንቲ ከናዓናዊት ሰበይትን ዝተገብረ ዝርርብ የቅርበልና። ኢየሱስ ምስ ሓዋርያቱ ካብቲ እናዓጐጐ ብዙሕ ዘሸግሮ ዝነበረ ሕዝቢ ቊሩብ ግልል ክብል ስለዝደለየ መሬት ባዕዲ ኢሎም ኣብ ዝሓስብዎ ኣብ ሰሜን ገሊላ ነበረ። ኣብዚ ቦታ እንከሎ እዩ እምበኣር ሓንቲ ጓላ ዝሓመመታ ሰበይቲ ሓገዝ ካብኡ እናለመነት ትስዕቦ። ‘ኦ ጐይታ ራሕርሓለይ’ እናበለት ትስዕቦ። እቲ ልመናዶ ክንብሎ ገዓር ናይዛ ሰብ እዚ ካብ ስቃይ ዝተወልደ ሓንቲ ኣደ ኣብ ቅድሚ ትሳቀ ዘላ ጓላ እሞ ኸኣ ምንም ክትገብረላ ዘይትኽእል ተስምዖ ቊዘማ ዝተሓወሶ ልመና ነበረ። ኢየሱስ መጀመርያ ከምዛ ዘይሰምዓ ሱቊ ኢሉ መንገዱ ይቅጽል ዳርጋ ዕሽሽ እውን ይብላ እንተ እታ ሰበይቲ ብጽንዓት ልመናኣ ትቅጽል። ሽዑ እቶም ሓዋርያት ኣፋንዋንዶ ዚዓይነቱ ማለት በቲ ልመና እታ ሰበይቲ ዝተጨነቁ እንክመስሉ ምስ ሓተትዎ ‘ ናብተን ዝጠፍአ ኣባጊዕ እስራኤል እየ’ ዝተላእኽኩ ክብል ተልእኮኡ ይገልጸሎም። እዚ ማለት ከኣ ናብ ኣረማውያን ኣይኮነን ንክብልን እታ ሰበይቲ ኣረመን ከምዝነበረትን ንምግላጽ ነበረ። ንሳ ግን ኣብየቱታኣ ትቅጽል ሽዑ ንሱ ሓንቲ ሕይል ዝበለት ምሳሌ ብምሃብ ይፍትና ማለት ‘ንእንጌራ ውሉድ ኣልዒልካ ንኣኽላባት ምሃብ ጽቡቅ ኣይኮነን’ ይብላ። እታ ብስቃይን ሓዘንን ተዋሒጣ ዝነበረት ሰበይቲ ብኡ ንብኡ ‘እወ ሓቅኻ ጐይታይ እንተኾነ ኣኽላባት እውን ካብ መኣዲ ጐይቶቶም ዝወደቀ ርፍራፍ እዮም ዝበልዑ’ በለት።
በዘን ቃላት እዚአን ገራ እዛ ኣደ እዚኣ ነታ ጸገም ዝኾነ ፍጥረት ንምርዳእ ስንድውቲ ዝኾነት ኣብ ኢየሱስ ዘላ ሕያውነት ልዑል እግዚኣአብሔር ከምዝተረደኤት ተመልክት። እዚ ምሉእ ምትእምማን ዝመልኦ ጥበብ እዚ ንልቢ ኢየሱስ ይትንክፎ እሞ ናይ ኣድናቆት ቃላት ወሲኹ ‘ኣቲ ሰበይቲ እምነትኪ ዓቢይ እዩ ከምቲ እትደልይዮ ይኹነልኪ’ ይብላ። እዛ ዓባይ እምነት ትበሃል ዘላ እምነት ኣየንቲ ኮን ትኸውን እንተበልና! ንቊስልታትካ ከይሓባእካ እትግለጽ ታሪኽ ሕይወታ ኣብ እግሪ ጐይታ ደኒና ብምዝንታው ንከሕውየላ ትርጉም ንክህባ ምልማን ዓቢ እምነት እዩ። ነፍሲወከፍና ታሪኽ ሕይወትና ብዙሕ ግዜ ዘይጽሩይ ብዙሕ ጸገማት ዘለዎ ብዙሕ ስቃይን መከራን ሓጢኣትን ዘለዎ ታሪኽ ሕይወት ኣሎና። ናብ ገዛእ ርእስና ምልስ ንበል እሞ ነዛ ታሪኸይ እንታይ እገብራ! እሓብኣዶ! ኣይፍልካን ከምዘላታ ደኣ ናብ ቅድሚ ጐይታ ኣምጻኣያ እሞ ‘ጐይታይ እንተደለኻ ክተሕውየኒ ትኽእል ኢኻ’ ንበል። እዛ ንፍዕቲ ሰበይቲ እዚኣ እዚኣ እትምህረናኸስ እዚ እዩ ንታሪኽ ሕይወትካ ንስቃያትካ ኣብ ቅድሚ ኢየሱስ ኣብ ቅድሚ ሕያውነትን ርሕራሔን እግዚኣብሔር ንክትድሕድሖ ትብዓት ምህላው። ናይዛ ታሪኽ እዚኣ ናይዛ ጸሎት እዚኣ መቅረት እስኪ ንፈትኖ ነፍስወከፍና ታሪኽ ሕይወቱ እስከ የስተንትን። ኣብ ታሪኽ ሕይወት ብዙሕ ግዜ ሕማቅ ነገራት ይርከብ እዩ። ናብ ኢየሱስ ንኺድ እሞ ማዕጾ ልብኡ እናኳሕኳሕና ‘ጐይታየ እንተደለኻ ክትሕውየኒ ትኽእል’ ንበሎ። ኣብ ቅድሜና ኢየሱስ ስኢልና ንጐዓዝ እንተኾና ነዚ ወትሩ ክንገብሮ ንኽእል! ልቢ ኢየሱስ ክርስቶስ ክሳብ ክንደይ ሕያዋይን ርሕሩሕን ምዃኑ ንርዳእ እንተዀና ስቃያትና ዝጸውር ለዋህ ልቢ ንኩሉ ሓጢኣትናን ጌጋናን ውድቀትናን ዝጸውር ልቢ ከምኾነ እንተተሰቈረና ነዚ ክንገብር ንኽእል።
ዝገርም እዩ ልቢ ኢየሱስ ከምኡ እዩ ከምዘሎናይ ብዘይምንም ምስትምሳል ዘፍቅረና ልቢ እዩ። ‘ጐይታየ እንተደለኻ ክተሕውየኒ ትኽእል ኢኻ’። ብዚ ከምዚኸስ ንኢየሱስ ክንርድኦ ምሳኡ ኣፍልጦ ክህልወና ክንዛመዶ ግድን እዩ። ናብታ ወትሩ ዝህበኩም ምዕዶ ምልስ ክብል ኣፍቅዱለይ። ሓንቲ ንእሽቶ ወንጌል ኣብ ጅባኻ ወይውን ቦርሳኻ ሒዝካዮ እትጐዓዝ ወትሩ ምሳኹም ሓዙ ዕለት ዕለት ከኣ ንእሽቶ ክፍሊ ኣንብቡ። እዚ ሎሚ ኣብ ተለፎናትኩም እውን ሒዝኩሞ ክትከዱ ትኽእሉ። ኣብኡ ኢየሱስ መን ምዃኑ ከመይ ምዃኑ ብከመይ ከምዝቀርበና ነቲ ብዙሕ ዘፍቅረና ኢየሱስ ክትረኽቡ ኢኹም። ነታ ጸሎት ዘክርዋ ‘ኦ ጐይታይ እንተደለኻ ክተሕውየኒ ትኽእል ኢኻ’። ብጣዕሚ ጥዕምቲ ጸሎት። ጐይታ ንኩልና ይሓግዘና! ነዛ እዛ ተኸታሊት ክርስቶስ ዘይኮነት ዕብራዊት እውን ዘይኮነት ሓንቲ ኣረሜን ኣደ እትምህረና ጽብቅቲ ጸሎት ንምጽላይ ጐይታ ይሓግዘና።
ድንግል ማርያም ብጸሎታ ገራ ኣብ ልቢ ነፍሲወከፍ ጥሙቅ ታሕጓስ እምነት ኪዓቢ ነዚኣ ከኣ ተግባሩን ቃሉን ሓደ ዝኾነ ሕይወት ብምንባር ንክምስክራን ተማልደልና። ነፍሲወከፍ ጥሙቅ ናብ ኢየሱስ ንክቀርብ እሞ ‘ጐይታየ እንተደላኻ ክተሕውየኒ ትእኽእል ኢኻ’ ኢሉ ንክጽሊ ትብዓት ተማልደልና።


text:
ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ኢትዮጵያ ዝነበራ ወ/ሮ ኬርያ ኢብራሂምን ካልኦት 16 ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበርን ኣመራርሓ ትካላት ንግዲን፣ ሎሚ ኣብ ዝነበሮም ውዕሎ ቤት ፍርዲ፣ ሕቶ ዋሕስን መጸውዒ ምብጻሕ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን ኣካታዒ ኮይኑ ከምዝነበረ፣ ጠበቃኦም ኣቶ ሃፍቶም ከሰተ ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጹ።
ኣቶ ሃፍቶም ፖሊስ፣ አካል ትካል እግሪ ምትካል ትግራይ (ትእምት) ዝኾና ሱር ኮንስትራክሽን፣ መስፍን ኢንዳስትርያል ኢንጂነሪንግን ትራንስ ኢትዮጵያን ብዝምልከት መጸውዒ ንከብጽሕ ከምዘይካኣለን ጉድለታት ኣሪሙ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝወሰነ ክገልጽ ከሎ፣ ዘይፍጽመሉ ምኽንያት እንተሎ ግና ኣብ ቀጻሊ ንቤት ፍርዲ ከፍልጥ እየ ከምዝበለ ሓቢሩ።
ተኸሰስቲ ሎሚ ካብ ሞንጎ ዘቅረብዎ ጥርዓን፣ ብዋሕስ ንክንፍታሕ ዓሚ ግንቦት ተፈቂዱልና ነይሩ እንተኾነ ካብ ማእሰርቲ ዓዲ ስለዘይዋዓልና፣ ንዋሕስ ዘትሐዝናዮ ገንዘብ ይመለሰልና ዝብል ከምዝነበረ፣ ቤት ፍርዲ ብይን ንምሃብ፣ ንድሕሪ 14 መዓልታት ቆጸራ ከምዝሃበ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ዝላኣኸቶ ሪፖርት ይገልጽ።


text:
ኢትዮዽያ ኣብ ምትህድዳእን ሰላምን‘ቲ ዞባ ሒዛቶ ዘላ ግደ ዝናኣድ‘ዩ ኢሎም ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ኬርይ።ሃገሮም ንኢትዮዽያ 800 ሚልዮን ዶላር ከምዝመደበት‘ውን ጠቂሶም።
መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ንቅድሚት ንክቅፅል፣ሃገራት‘ቲ ዞባ ናብ ሓደ መድረኽ ክጥመሩን ውዕል ምቁሩፅ ተፃብኦ ንክፍረምን ተፃባእቲ ወገናት ክላዘቡን ኢትዮዽያ ሓጊዛ‘ያ።ኣብ ሶማልያ ይኽሰት ንዘሎ ስግግር‘ውን ኣበርክቶ ኣለዋ ኢሎም።
ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም፣ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ለውጢ ኣየርን ምርግጋፅ ውሕስነት መግብን ሓቢረን ይሰርሓ‘ለዋ ኢሎም።ከምኡውን ስግኣት ኮይኑ ዘሎ ፀገም ግብረ-ሸበራን ፅንፈኝነትን ሓቢረን ይምክታ‘ለዋ ይብሉ እቶም ቀ/ሚ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ጆን ኬርይ ምስ መራሕቲ ኢጋድ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ፣ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታን ፕረዚደንት ኢስማይል ኦማር ጉሌህን ብዛዕባ ደቡብ ሱዳን መኺሮም።


text:
Radio Erena: 30 March 2016
ኣብ ጅቡቲ ተታሒዞም ዘለዉ 19 ምሩዃት ኵናት ኤርትራ፣ ኩለንትናዊ ሓገዝ ንክረኽቡ ኤርትራውያን ክጽዕርሎም ተላብዮም።
እቶም ን8 ዓመታት ኣብ ጅቡቲ ተታሒዞም ዘለዉ ምሩዃት ኵናት ኤርትራ፣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ጥዕና ከምዘለዉ ብምዝክኻር፣ ኤርትራውያን ወገናቶም ይኹን ማሕበረ ሰብ ዓለም ቆላሕታ ብምግባር ሓገዙ ከበርክተሎም ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ተማሕጺኖም።
ንሳቶም ምስ ምልቓቕ ናይቶም ብኤርትራ ተታሒዞም ዝጸንሑ ኣርባዕተ ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ኣመልኪቶም ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኤርትራ ካልእስ ይትረፍ ንህላዊኦም ምክሓዱ’ውን ከምዘሕዘኖም ገሊጾም።
ናብቲ ዝኸሓዶም መንግስቲ ክምለሱ ድሌት ከምዘይብሎም’ውን ኣረጋጊጾም።
ይኹን’ምበር ወገኖም ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ፣ ካብዚ ተካሒዶምሉ ዘለዉ ሕማቕ ኩነታት ንኽወጹን ክሳብ ናጻ ዝወጹ ኸኣ ዝከኣል ዘበለ ካልእ ሓገዛትን ከበርክተሎም ሓቲቶም።
መንግስቲ ጅቡቲ፣ ብኤርትራ ተታሒዞም ንዝነበሩ ምሩዃት ኵናት ክልቐቑ፣ ክሳብ ባይቶ ጸጥታ ክሲ ከቕርብ እንከሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ንፖለቲካዊ መኽሰባቱ ጥራይ ክብል ህላዌ ምሩኻት ክኽሕድ ጸኒሑ’ዩ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ’ቲ መንግስቲ እግግግገዳ ድህሪ ምንባሩ፣ ኣብ ወርሒ ሰነ ከኣ ኣብ ልዕሊ ሰበ ስልጣናት እቲ መንግስቲ ክሲ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ብዝምልከት ናብ ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ክቐርብ ምዃኑ ብወግዒ ኣብ ዝተፈልጠሉ፣ እቲ መንግስቲ ክኽሕዶም ካብ ዝጸንሐ ምሩዃት ጅቡቲ ከምዝለቐቐ ይፍለጥ።
ካብ 10 ክሳብ 13 ሰነ 2008 ኣብ ከባቢ ራስ ዱሜራ ኣብ ዝተኻየደ ኵናት፣ 20 ኤርትራውያን ብጅቡቲ ከምዝተማረኹን፣ ሓደ ካብኣቶም ከኣ ብዝነበሮ ከቢድ መውጋእቲ ከምዝተሰውአን ይፍለጥ።
እቶም ዛጊት ብጅቡቲ ተታሒዞም ዘለዉ’ሞ መንግስቲ ኤርትራ ግና ዝኸሓዶም ኣባላት ሓይልትታት ምልኻል ኤርትራ ካብ ክፍላተ ሰራዊት 25 ከምኡ ድማ 15 ኮይኖም እዞም ዝሶቡ’ዮም
1- ሃይለ ገብረመድህን፣ ካብ ዓዲ ባሪ፣ ንኡስ ዞባ ማይ ዓይኒ፣ ዞባ ደቡብ
2- ተኽለወይኒ ሓድጉ፣ ካብ ማይ ጎርዞ ንኡስ ዞባ ማይምነ፣ ዞባ ደቡብ
3- ኣስፋሃ ኣርኣያ ካብ እምባ ደርሆ፣ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ፣ ዞባ ማእከል
4- ሺሻይ ዘካርያስ ካብ ዓደ-ኣውዓለ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፣ ዞባ ደቡብ
5- ዮናስ በረኸታኣብ ካብ ዓዲ ገብሩ ንኡስ ዞባ ዓዲ ተከሌዛን፣ ዞባ ማእከል
6- ፍሻለ ክብሮም ካብ ዓዲ ኩቱር ንኡስ ዞባ ዓዲዃላ፣ ዞባ ደቡብ
7- ከሰተ ስብሃቱዓዱ ካብ ገረንፊት ንኡስ ዞባ ላዕላይ ጋሽ፣ ዞባ ጋሽ-ባርካ
8- ንጉሰ ማና ካብ ዓናጉለ ንኡስ ዞባ ጎኚ፣ ዞባ ጋሽ-ባርካ
9- ቢንያም መንግስ ካብ ዓዲወግሪ ንኡስ ዞባ መንደፈራ፣ ዞባ ደቡብ
10- ተስፉ ወልደሚካኤል ካብ ዓዲ ንእዲ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፣ ዞባ ደቡብ
11- ኣሕመድ ማሓመድ ካብ ዋዝንተት ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፣ ዞባ ዓንሰባ
12- እዮብ ሓይላኣብ ካብ ጋላ ነፍሒ፣ ንኡስ ዞባ ዓርበረቡዕ፣ ዞባ ማእከል
13- በራኺ ተኽላኣብ ካብ ዓዲ ጣፍንፋስ፣ ንኡስ ዞባ እምኒ ሓይሊ፣ ዞባ ደቡብ
14- ኩባጃ ሃይለሚካኤል ካብ መቓርጽ ኣልባ፣ ንኡስ ዞባ ማይምነ፣ ዞባ ደቡብ
15- ዓፋ ሓምድ ማሕሙድ ካብ ዓዲ ሕጻጽ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፣ ዞባ ዓንሰባ
16- መርሃዊ ተኽለ ካብ ሰላዕ ዳዕሮ፣ ዞባ ማእከል
17- መሓመድ ማሕሙድ ካብ ደምሒና፣ ንኡስ ዞባ ዓዲ ቀይሕ፣ ዞባ ደቡብ
18- ተስፉ በየነ ካብ ማይሓ ፣ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ፣ ዞባ ደቡብ
19 ተስፉ ህብትዝጊ ካብ ዓዲ ሽሓ፣ ንኡስ ዞባ መንደፈራ፣ ዞባ ደቡብ’ዮም።
==========================


text:
Radio Erena: 25 July 2017
ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም (UCI) ኣብ ዝወጸ ደረጃታት ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ ብደረጃ ሃገርን ብውልቂ ተቐዳደምቲን ቀዳማይ ቦታ ሒዛ።
ብደረጃ ሃገር፡ 1,645 ነጥቢ ኣመዝጊባ ዘላ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ሞሮኮ ናይ 602 ገፊሕ ናይ ነጥቢ ጋግ ፈጢራ፡ ንመስርዕ ሃገራት ኣፍሪቓ ዝተቖጻጸረት ክትከውን ከላ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ሩዋንዳ፡ ኢትዮጵያ፡ ኣልጀርያ፡ ናሚብያ፡ ኣይቮሪኮስት፡ ቡርኪናፋሶን ቱኒዝያን ድማ፡ ካብ ሳልሳይ ክሳብ ዓስራይ ንዘሎ ደረጃ ተማሲሐንኦ ኣለዋ።
ብውልቂ’ውን፣ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ሜሮን ኣብርሃም፣ በቲ ማሕበር ኣብ ዝወጸ ደረጃታት ተቐዳደምቲ ብሽክለታ ቀዳማይ ደረጃ ሒዙ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ሻምፕዮን ውድድር ጽርግያ ኤርትራ ብምዃን፡ ጋማ ዓወት ዝኣሰረ፡ ተቐዳዳማይ ክለብ ኤሪ ቴል፡ ሜሮን ኣብርሃም (ሸቃ) ነዚ ክብሪ’ዚ ዝበቕዐ፣ ንደቡብ ኣፍሪቃዊ ዊለም ጃኩብስ ስሚትን ሞሮካዊ ኣሕመድ ኣሚን ጋልዶውንን ብምብላጽ’ዩ።
ቅድሚ ክልተ ሰሙን፡ ካብ ስሚት ብ29 ነጥቢ ድሒሩ፡ ብ251 ነጥቢ ሳልሳይ ደረጃ ተሰሪዑ ዝነበረ ሜሮን፡ ኣብ’ዚ እዋን ነጥቡ ናብ 344 ክብ ኣቢሉ፡ ኣብ ልዕሊ ስሚት ናይ 64 ነጥቢ ፍልልይ ኣንጺፉ ይርከብ።
ብዘይካ ሜሮን ኣብርሃም፡ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፡ ሜሮን ተሾመ ካብ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ አይድ ብ247 ነጥቢ ራብዓይ፡ ዘመንፈስ ሰለሙን ካብ ክለብ ኤሪ ቴል ብ175 ነጥቢ ሓሙሻይ፡ ተስፎም ዑቕባማርያም ካብ ጃፓናዊት ክለብ ኢንተርፕሮ ብ160 ነጥቢ ሻብዓይ፡ ዓወት ሃብቶም ካብ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ-አይድ ብ148 ነጥቢ፡ ታሽዓይ ተርታ ብምሓዝ፡ ምስ ቀዳሞት 10 ተቐዳደምቲ ተሰሪዖም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ኢትዮጵያ እትርከብ ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ስደተኛታት ኤርትራ፣ ጽቡቕ ንጥፈታት ተሰላስል እኳ እንተላ፣ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ቅድድማት ንምስታፍ ፍቓድ ክወሃባ ትሓትት።
ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ – AFP ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ሓደ ካብ ሓያላት ተቐዳደምቲ ዝኾነ ዳኒኤል ተኽላይ ዝሓቖፈት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ስደተኛታት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ ቅድድማት ንምስታፍ እትሓቶ ዘላ ፍቓድ፣ ፊናንስያዊ ሓገዝ ከበርክቱላ ዝኽእሉ ኣካላት’ውን ተናዲ ኣላ።
=================


text:
In-depth
ውግእ ከተማ፣ ሓፂር ሓተታ ሕጊ
ኣብ ቀረባ እዋን አብ ከተማ ወልድያ ዝተርአየ ሕጋውን ወተሃደራውን ጉዳያት ዘልዕል፤ ነገራት ዘተሓላልኽ ዝመስል ተጓንፎ ከም መልዐሊ ብ ምግባር፤ አብ ከተማታት ዝግበር ውግእ ብ ዝምልከት ዘለዉ ሕጋዊ ማዕቐፋት እንታይ ከም ዝይመስሉ ሓፂር መብርሂ ከም ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ።
ኣብ ቀረባ እዋን አብ ከተማ ወልድያ ዝተርአየ ሕጋውን ወተሃደራውን ጉዳያት ዘልዕል፤ ነገራት ዘተሓላልኽ ዝመስል ተጓንፎ ከም መልዐሊ ብ ምግባር፤ አብ ከተማታት ዝግበር ውግእ ብ ዝምልከት ዘለዉ ሕጋዊ ማዕቐፋት እንታይ ከም ዝይመስሉ ሓፂር መብርሂ ከም ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ።
ከተማታት ካብ ዘለወን ኢኮኖምያውን ወተሃደራውን ረብሓ ብ ተወሳኺ መንነት ሓደ ህዝቢ ዝግለፀሎም ብዙሓት ሓድግታት ዝሓዛ እየን፡፡ ብምዃኑ’ውን ንነዊሕ ዘመናት ግዳያት ኲናት ኮይነን ፀኒሐን እየን። ዕድመ ዝፀገባ ከተማታት አውሮፓ ከም ኣብነት ምስ እንርኢ ዙርያ ምላሸን ብዕርድታት ዝተሓፅራ ምንባረን ናይዙይ መርኣያ እዩ። መሳርሒ ኲናት እናዘመነ፣ ብ ርሑቕ ምድብዳብ ምስተኽኣለ ግን እዞም ዕርድታት ብዙሕ ጥቕሚ ዘይብሎም ኰይኖም። ብኻሊእ ገፅ ክዓ ሕጊ ኲናት እናማዕበለ፣ ቅቡልነት እናረኸበ መፂኡ፣ ከተማታት እውን መድሕነን ብቐንዱ ሕጊ አብ ዝህበን ከለላ ዝተደረኸ ኰይኑ። ኣብ ከተማታት ዝግበር ኲናት ልዑል ሓደጋን መስዋእትን ዘኽፍል እዩ። እዚ ሓደጋ ንነባሪ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኰነስ እኹል ሓበሬታ ንዘይብሉ መጥቃዓይ ሓይሊ እውን ብዙሕ ዋጋ የኽፍል። ብካሊእ ገፅ ኣብ ከተማ ዓሪዱ ዝይከላኸል ሓይሊ ዝሐሸ ሽፋን ሓበሬታን ሃፍትን ስለዝህልዎ ንመጥቃዓይ ናብ ሓደጋ ብ ምቅላዕ ፀብለልትነት ክይረክብ ይሕግዞ። ስለ ዝዀነ ንውግእ ከተማ ዝገዝኡ ሕግታት ብዋናነት ንእዞም ዝተዘርዘሩ ወድዓዊ ሓቅታት ኣብ ግምት ዘእተዉ እዮም።
ብመሰረት መግለፂ ዘመናዊ ሕጊ ኲናት ዝኾኑ ውዕላት ሄግን ጀኔቫን ንእዞም ውዕላት መሰረት ገይሮም ዝወፅኡ መምርሕታት (Geneva Protocols) ከታማታት ይኹና እኩብ ሰብ ዝነብረሎም ካልኦት ቦታታት ብግልፂ ተረቚሖም ኣብ እዋን ውግእ ካብ መጥቃዕቲ ከለላ ከም ዝይረኽቡ የቐምጡ። በዚ መንገዲ ሓደ ከተማ ካብ ጥቕዓት ሕጋዊ ከለላ ክይረክብ ዝይኽእል (ኣብ ልዕሊ እቲ ከተማ ወተሃደራዊ ስርሒት ንከኢይውሰድ ብሕጊ ክልኩል ዝይኸውን) እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ብሓበራ እንትማልኡ ምዃኑ ሕግታት ኲናት የቐምጡ።
- ነቲ ቦታ ሒዝዎ ዝፀንሐ ኣካል ከምዘኢይከላኸሎ ብግብሪ ወይ እውን ብመግለፂ ነቲ ንክየጥቅዕ ዝይዳሎ ዘሎ ሓይሊ እንትገልፅ፤
- ኵሎም ተዋጋእትን ክይንቀሳቐሱ ዝይኽእሉ ተተኮስትን ካልኦት ወተሃደራዊ መሳርሕታትን ካብቲ ቦታ እንትወፁ፤
- ህንፃታት ወይ እውን ካልኦት ቀወምቲ ወተሃደራዊ ቦታታት ትንኮሳ ወይ መጥቃዕቲ ንምፍፃም ኣብ ጥቕሚ እንተ ዘኢውዒሎምን
- ኣብቲ ከተማ ወይ ክዓ ህዝቢ ዝነብረሉ ቦታ ነቲ ካብቲ ከባቢ ለቒቑ ንዝኸደ ሓይሊ ዝይሕግዝ ርኡይ ወተሃደራዊ ምንቅስቓሳት እንተ ዘኢተገይሮምን እዮም፡፡
ካብ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተሓበሩ ነጥብታት ከም እንዕዘቦ ከተማታት ጥቕዓት ንኸይወርደን ክማልኡ ዘለዎም ሕጋዊ መስርሓት ርዱኣት እኳ እንተ ዀኑ ብዙሕ ግዘ ዘኢይማልኡ እዮም። ስለዝዀነ እውን ኣብ መንበሪ ገዛታትን ካልኦት ህንፃታትን ኮይኑ ዝትኩስ ሓይሊ ዝሐዘ ከተማ ብሽፍኑ ኸለላ ክይወሃቦ ኣይይኽእልን። ብኻሊእ ኣዘራርባ ሓይሊ ፀላኢ ቀዲሙ ካብ ከተማ መሊኡ እንተ ዘኢወፂኡ ወይ ክዓ ኣብ ማእኸል ህዝቢ ብምዃን ተዂሲ እንድሕር ዝኸፍት ኰይኑ እታ ዝዓረደላ ከተማ/ቦታ ዝህልዋ ሕጋዊ ከለላ ትስእን ማለት እዩ። ሓይሊ ፀላኢ እንትንብል ብስሩዕን ብዘይስሩዕን ነታ ከተማ ምስ ዝከላኸል ሓይሊ ዝሰርሕ ወይ ዝሕግዝ ዕጡቕ ከም ዝየካትት ኣብ ግምት ክይኣትው ኣለዎ። ብሓፂሩ ከተማታት ጥቕዓት ንከኢበፅሐን እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቀሱ ነጥብታት ከማልኣ ይግባእ።
እዞም ሕግታት እቲ ኲናት ውሽጣዊ ይኹን ዓለም ለኻዊ ብዘኢየግድስ ተፋፃምነት ዘለዎም እንትዀኑ፣ ብ ቐንዱ አብ እዋን ኲናት ዒላማ ክይግበሩ ብዛዕባ ዝይኽእሉ ነገራት (military objcetives) ብ ዝምልከት ካብ ዝይድንግጉ ካልኦት ሕግታት ዝቕድሑ እዮም። ብምዃኑ እውን ንዝሐሸ ርድኢትን ትግባረን ብሓደ ክይንበቡ ኣግባብ ይህልዎ። እዙይ ዛዕባ ኣብ እዋን ኲናት ወሳኒነት ዘለዎ ምዃኑ ኣብ ግምት ብ ምእታው መብርሂ ምሃብ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ቅድሚት ካብ ዝስርዑ መትከላትን ሕግታትን ኲናት ሓደ ወተሃደራዊ ዒላማ ወተሃደራዊ ዒላማ ካብ ዘኢኰነ ነገር ምፍላይ ዝይብል እዩ። እዙይ ማለት ተራፀምቲ ወገናት ናብቲ ኲናት ዝየእተዎም ምኽንያት ብ ዘኢየገድስ ኣብ እዋን ውግእ ክየጥቅዕዎ ዝይኽእሉ ወታደራዊ ዒላማ ጥራሕ እዩ። ብመሰረት ሕጊ ኲናት ወተሃደራዊ ዒላማ ከም እዙይ ዝይስዕብ ተተርጒሙ ንረኽቦ።
- ወተሃደራዊ ዒላማ ዝይብሃል ብ ተፈጥርኡ፣ ኣቀማምጥኡ፣ ዝይህቦ ጭቡጥ ኣገልግሎት ወይ ክዓ ንሓዋሩ ክይህቦ ካብ ዝተሓሰበ ግሁድ ጥቕሚ ዝተለዓለ ንወተሃደራዊ ግጥም ርኡይ ኣበርክቶ ዝይህብ እንተ ኰይኑ ብምሉእ ወይ ክዓ ብክፋል ምዕናው፣ ምምራኹ ወይ እውን ጥቕሚ ከኢይህብ ምግባሩ ኣብቲ ገዛኢ ግዘ ጭቡጥ ወተሃደራዊ ረብሓ ዝይህብ እንትይኸውን እዩ።
ብ ተፈጥርኡ ወተሃደራዊ ዝዀነ እንትብሃል ንወተሃደራዊ ተብሂሉ ዝይስለፍ ወይ ዝይስራሕ ማለት እንትዀን ኣባላት ሓይሊ ፀላኢ፣ ኵሎም ተተኮስቲ፣ ወተሃደራዊ መሳርሕታት፣ መጋዝናት፣ ቦታታት ስልጠና፣ ማእኸላት እዚ፣ መፍረዪ ወተሃደራዊ ኣቑሑትን ተተኮስትን፣ ወተሃደራዊ መሳርሕታት መራኸቢ ፣ ወተሃደራዊ መጓዓዝያን ዝኣመሳሰሉን ይሓውስ። እዙይ ማለት እቲ ረፅሚ ክሳብ ዝቐፀለ ኣብ ዝዀነ እዋን ዒላማ ክይግበሩ ይኽእሉ እዮም ማለት እዩ።
ብ ተወሳኺ ሓደ ነገር ብ ተፈጥርኡ/ኣሰራርሕኡ ዋላ ወተሃደራዊ ኣይይኹን፣ ብ ምኽንያት ኣቀማምጥኡ ግን ወተሃደራዊ ዒላማ ንክዀን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ፀላኢ ድሕሪ ሓደ ወተሃደራዊ ዘኢኰነ ህንፃ ወይ ቅርፂ ኰይኑ ዝይዋጋእ እንተ ደኣ ኰይኑ፤ እቲ ቅርፂ/ህንፃ ኣብ መንጎ ክልተ ተፃባእቲ ሓይልታት ብ ምርካቡ ኣብ ልዕሊኡ ስጉምቲ ብ ምውሳድ ወተሃደራዊ ረብሓ ዝየርክብ እንተ ዀይኑ ዒላማ ክይግበር ይኽእል እዩ። ብ ተመሳሳሊ መንገዲ ፀላኢ ህዝባዊ ትካላት ናብ መጋዘን ወይ ክዓ መዕቆቢ ወተሃደር እንድሕር ደኣ ቀይርዎም እቶም ህዝባዊ ትካላት ንፀላኢ ብ ዝይህብዎ ኣገልግሎት ምኽንያት ናብ ወተሃደራዊ ዒላማ ይቕየሩ ኣለው ማለት እዩ። ብ ኻሊእ ወገን ኣብ ከይዲ ምስራሕ ዘሎን ገና ኣብ ጥቕሚ ዘኢወዓለን ግን ድማ ክይህቦ ዝተሓሰበ ጥቕሚ ብግልፂ ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጠ ትርጉም ወተሃደራዊ ዒላማ ዘማልእ እንተ ዀይኑ ጥቕዓት ክይግበረሉ ይኽእል እዩ። ንኣብነት ፀላኢ ንመተኮሲ ከበድቲ መሳርሕታት ዝዀን ቦታታት እንትየደላድል፤ መፍረይ ተተኮስቲ እንትይሃንፅ ወይ ክዓ ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ቦታታት እንትይሃንፅ ብገንኡ ዒላማ ምግባር ይከኣል እዩ፡፡
ምስ እዙይ ተተሓሒዙ ካብ ዝይልዓሉ ምስ ኵናት ከተማ ቅርበት ዘለዎ ዛዕባ ሓደ ህዝቢ ዝይጥቀመሎም ግን ክዓ ሓይሊ ፀላኢ እውን ዝይግልገለሎም ነገራት ዒላማ ምግባር ይከኣል ዶ ዝብል እዩ። ንኣብነት ከም መዕርፎ ነፈርትን ድልድላትን ይጥቀሱ። ከም መትከል እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጠ ትርጉም ወተሃደራዊ ዒላማ እንተ ተማሊኡ ኣብ ልዕሊ ከም እዚኦም ዝኣመሰሉ ክልተኣዊ ኣገልግሎት ዝይህቡ ነገራት እውን ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክይውሰድ ይከኣል እዩ ዝይብል ርድኢት ኣሎ። እንተ ዀነ ግን ብምኽንያት ዘለዎም ሲቪላዊ መልክዕ እዙይ ኣብ ምፍፃም ብንእሱ እዞም ዝይስዕቡ ኣብ ግምት ክይኣትዉ ይግባእ።
- መጥቃዕቲ ክይፍፀመሉ ዝተሓሰበ መሰረተ ልምዓት ንሓይሊ ፀላኢ ብጭቡጥ ጥቕሚ ዝይህብ ዘሎ ምዃኑ ምርግጋፅ ወይ ክዓ ንወተሃደራዊ ጥቅሚ ንምውዓል ዝየርእዩ ጅማሮታት ብ ግልፂ ክይህልዉ ይግባእ። ንሓዋሩ ፀላኢ ክይጥቀመሉ ይኽእል እዩ ብዝብል ስልሒት ጥራሕ ዒላማ ምግባር ግን ኣይይከኣልን።
- ህዝቢ ዝይጥቀምሉ መሰረተ ልምዓት ዒላማ ምግባር ዝይከኣል እቲ ዒላማ ንምግባር ዝይሕሰብ ነገር ንህዝቢ ዝህቦ ጥቕምን መጥቃዕቲ እንተ ተወሲድዎ ዝይርከብ ወተሃደራዊ ጥቕምን ብ ምንፅፃር ዝይርከብ ወተሃደራዊ ረብሓ ዝዛይድ እንተ ዀይኑ ጥራሕ እዩ።
ኣብ እዙይ ክይለዓል ዘለዎ ካሊእ ነጥቢ ኣብ ከይዲ መጥቃዕቲ ሓደ ወተሃደራዊ ዒላማ ንፁሃን ሰባት እውን ግዳይ ናይ ምዃን ዕድል ልዑል ኣብ ዝዀነሉ እዋን ተግባራዊ ዝዀኑ ሕግታት ምፍላይ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ። ንኣብነት ኣብ ሓደ ንፁሃን ሰባት ዝይርከብሉ ህንፃ ወተሃደራት ፀላኢ ኣትዮም እንትትኩሱ ምውሳድ ይከኣል። ካብ እቶም ብ ዕሊ ዝይፍፀሙ ገበናት ወፃኢ ብዙሕ ግዘ ክስታት ገበን ኲናት ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ዝይፍፀም መጥቃዕቲ ከም ዝይቐርቡ ይፍለጥ። ብ መሰረት ሕግታት ኲናት ፈለማ እቲ ስርሒት ዝይመርሕ ኣዛዚ ሰራዊት ክንዲ ዝተኽኣለ ሓበሬታ ብ ምእካብ ዝይህሉ ወተሃደራዊ ዒላማን ብ ምኽንያት እቲ ስርሒት ኣብ ንፁሃን ክይበፅሕ ዝይኽእል ጎናዊ ጉድኣትን ክየስልሕ ይግባእ። እዚ ኸይዲ ብ ዝይምልከት መዝጊቡ ምሓዝ እውን ንሕጋዊ መስርሓት ልዑል ግደ ኣለዎ። ንኣብነት ኣብቲ ህንፃ ዝዓረደ ላዕለዋይ መራሒ ሓይሊ ፀላኢ እንት ዀን ኣብቲ ስርሒት ርኡይ ለውጢ ይፈጥር። ብ ኣንፃር ግዘ እንትርአ ጥቕዓት ከኢፈፀምካ ብ ምፅናሕ ዝይሰኣን ወተሃደራዊ ረብሓ፤ ስርሒት ብ ምድንጓዩ ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ወገን ዝየብፀሖ ሓደጋ በቲ ሓደ ገፅ፤ ብፍላይ ንፁሃን ካብቲ ኸባቢ ንኽርሕቑ ዕድል ምሃብ ድማ በቲ ካሊእ ገፅ ኣብቲ ግምት ክይኣትዉ ካብ ዝይግብኡ ገሊኦም እዮም።
ብ እዙይ መሰረት ጥቕዓት ምፍፃም ዝይህቦ ወተሃደራዊ ረብሓ ክይስዕብ ካብ ዝይኽእል ጎናዊ ጉድኣት ዝዛይድ እንድሕር ኰይኑ እቲ ዝይውሰድ መጥቃዕቲ ተቀባልነት ይህልዎ። ይኹን እምበር እዙይ ናይ መወዳእታ መማረፂ ኣይኰነን፡፡ ብተወሳኺ ኣብ ከም እዙይ ኩነታት ሓደ ወተሃደራዊ ሓላፊ መጥቃዕቲ ንክይውሰድ ትእዛዝ ቅድሚ ምሃቡ ንፁሃን ካብቲ ኸባቢ ንክይወፁ ዕድል ክይህልዎምን፤ ክንዲ ዝተኽኣለ ቅድመ መጠንቐቕታ ክይህብን ሓላፊነት ኣለዎ። እቲ ከይዲ ክይምዝገብ፤ ክንዲ ዝተኻእለ ካልኦት ክይፈልጥዎ ምግባር ሓጋዛይ እዩ፡፡ ብዙሕ ግዜ እዙይ ዝይፍፀም እቲ ጉድኣት ክይበፅሖ ዝይኽእል ሕብረተሰብ ክይሰምዖ ብዝኽእል ብ መጉልሂ ድምፂ፣ ሬድዮ ወይ ተሌቪዥን ቅድመ መጠንቕቕታ ብ ምሃብ እቲ ስርሒት ክይፍፀም ኣለዎ። ተሓታትነት ሕጊ እንትመፅእ ወተሃደራዊ መራሕቲ እዞም ከይድታት ከም ዝፈፀሙ ክየረድኡ ግድን ይኸውን፡፡
ብ ካሊእ ገፅ ዕጡቕ ኣብ ልዕሊ ዘኢኰነ ህዝቢ ክይበፅሕ ዝይኽእል ጉድኣት ንምቕናስ ዝይወሃብ ቅድመ መጠንቀቕታ ኣብቲ ስርሒት ዘምፅኦ ርኡይ ጉድኣት እንተ ሃሊዉ ክሕለፍ ይኽእል እዩ ዝብሉ ገለ ውሳነታት እውን ኣለው። ንኣብነት መከላኸሊ ሓይሊ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ዓበይቲ መራሕቲ ሓማስ መጥንቀቕታ ከኢሃበ ኣብ ዝይገብሮ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ኣመልኪቶም ናብ ኣብያተ ፍርዲ ኣብ ዘምርሑ ጉዳያት ምርኣይ ይከኣል፡፡ እቲ ጥቕዓት ብ ሃንደበት ብ ምውሳዱ ዘምፅኦ ልዑል ወተሃደራዊ ረብሓ ከምዘለዎ ብ ዝይግባእ ብ ምርኣይ (ንኣብነት ልዑል ወተሃደራዊ ሓላፊ ዒላማ ንምግባር ወይ ክዓ ፀላኢ ብዘይገመቶ ቦታን ሰዓትን ናብ ልዑል ረብሓ ዝህብ ዒላማ ንምፅጋዕ) ቅድመ መጠንቀቕታ እንድሕር ክይወሃብ ኰይኑ እቲ ስርሒት ዝይፈሽል እንተኰይኑ እቲ ዝውሰድ ስርሒት ዋላ ኣብ ንፁሃን ጉድኣት የብፅሕ ሕጋዊ ዝዀነሉ ዕድል ኣሎ።
እዚ ሓተታ ናብ ከተማታትት እንትንምልሶ፤ ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ፀላኢ ዝዓረደላ ከተማ ውግእ ንከኢይውላዕ ዝይኽልክል ሕጊ የለን ማለት እዩ። እዚ ማለት ግን ሙሉእ ከተማ ከም ዒላማ ተወሲዱ ክይድብደብ ኣለዎ ማለት እውን ኣይኰነን፡፡ ፀላኢ ዝዓረደሎም ቦታታት ጥራሕ እዮም ከም ዒላማ ክይውሰዱ ዝይኽእሉ፡፡ ብተወሳኺ ንፁሃን ዒላማ ክይዀኑ ኣይይግባእን ክይበሃል ከሎ ሓደ ሰብ ንፁህ ኰይኑ ክሳብ ዝቐፀለ ጥራሕ ዝይህሉ ከለላ እዩ። ምትኳስ ሓዊሱ ቀጥታዊ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ክይገብር የብሉን ማለት እዩ። ኣብ እዙይ ከይዲ ንዝይሳተፍ ዝዀነ ይኹን ኣካል ግን ልክዕ ከምቲ ካሊእ ስሩዕ ኣባል ሓይሊ ፀላኢ ዒላማ ይግበር። ይኹን እምበር ኣብ ኲናት ከተማታት ልሙድ ዝዀነ፤ ሓደ ንፁህ ሰብ ናብ ሓይሊ ወገን ቶኲሱ እንተ ሃዲሙ ድሕሪ ግዘ እንድሕር ተታሒዙ ከም ወተሃደራዊ ዒላማ ተራእዩ ስጉምቲ ክይውሰደሉ ኣይይኽእልን። መሰል ዘይብሉ እናሃለወ ኣብ ኲናት ብምስታፉን ንዝፈፀሞም ካልኦት ገበናትን ግን ብሕጊ ይሕተት፤ ልክዕ ከም ካሊእ ብገበን ዝጥርጠር። ኣብ እዙይ ንፁህ መን እዩ ዝይብል ሕቶ ንምምላስ ብዙሕ ሕጋዊ ትንታነ ዝየድልዮ እኳ እንተ ዀነ ብ ሓፂሩ ንሓይሊ ወገን ኣብ ዝረኣየሉ ህሞት ወተሃደራዊ ክዳን ዘኢገበረ ግን ዝተዓጥቀን ኣብቲ ረፅሚ ዝሳተፍን ወይ እውን ዕጥቁ ብግልፂ ንዘይምርኣይ ዝሞከረን (ከም ኩነታቱ መንነቱ ንምቕያር ዝሞኰረ) ዝብል ሓፈሻዊ መለክዒ ክንወስድ ንኽእል፡፡ ብ ካሊእ ገፅ እቲ ሰብ ስሩዕ ኣባል ሓይሊ ፀላኢ እንተ ዀይኑ እሞ ንፁህ ንምምሳል ሙከራ እንተ ዘኢኣርእዩ ምሩኽ ኲናት ኰይኑ ክሳብ እቲ ተፃብኦ ዕልባት ዝይረክብ ብእሱር ክይተሓዝ ይኽእል። ሓደ ሰብ ዝሕተት ኣብ ጎንፂ ብ ምስታፉ ዘኢኰነስ (እዚ መሰል ሓደ ወተሃደር ስለዝዀነ) ኣብ ከይዲ ዝፈፀሞም ገበናት ኲናት እንተሃልዮም ግን ብ ሕጊ ተሓታቲ ክይኸውን ይግበር።
ንምጥቕላል ዝኣክል ከተማታትን ካልኦት ህዝቢ ዘለዎን ከባቢታትን ጥቕዓት ክይኽፈተለን ኣይኽእልን ዝይብል ፍፁማዊ ሕጋዊ ክልከላ የለን። ሓይሊ ፀላኢ መሊኡ እንተ ዘኢወፂኡን ካልኦት ካብቲ ከተማ ዝለዓሉ ወተሃደራዊ ትንኮሳን ጥቕዓትን ክሳብ ዘሎ ተመጣጣኒ ስጉምቲ ምውሳድ ይከኣል እዩ። ኣብ እዙይ ከይዲ እዙይ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ክይበፅሕ ዝይኽእል ጎናዊ ሓደጋ ንምክልኻል ወይ ክዓ ንምቕናስ ኣብ ህልዊ ኹነታት ዝተደረኸ ሓበሬታ ክንዲ ዝተኽኣለ ብ ምእካብ ዝይርከብ ወተሃደራዊ ረብሓን እቲ መጥቃዕቲ ስዒቡ ክይመፅእ ዝይኽእል ሓደጋን ብ ምንፅፃር፤ ከም እውን ንፁሃን ካብ እቲ ቦታ ንኽይርሕቑ ዕድልን ቅድመ መጠንቀቕታ ብምሃብን ክይፍፀም ይግባእ። እዙይ ኸይዲ መዝጊብካ ምሓዝን እንተ ተኽኢሉ እውን ማሕበረሰብ ዓለም ክይፈልጦ ምግባርን ልዑል ጥቕሚ ኣለዎ።
ኣብ መወዳእታ ሓደ ተጋጣሚ እዞም ሕግታትትን ክልከላታትን ብምምሕልላፉ፤ እቲ ካልኣዋይ መጋጥምቲ እውን ከም እዙይ ዓይነት ስጉምቲ ንኽይወስድ ከምዘኢይኽእል ምዝኽኻር ኣድላዪ እዩ።
1 Comment
-
ዱቄት አርገናቸዋል ብለውን አልነበር እንዴ ፥ከመቸው ደብረዘይት ደረሱ አሁን የት ናቸው? ብልጥግና የውሸት ቋት አገር ሻጭ ፥ እንጭጭ ስብስብ ነው Turkey, UAE,and Russia should be subjected to war crime investigation against Oromo, Tigray and including Amhara innocent civilians. Amhara elites supported by modern day colonialists, Russia, UAE and Turkey which are exporting genocidal machines to prosperity party leaders, Amhara elites and their steerin wheel, እቡይ አመድ (በተለምዶ ዓቢይ አህመድ). The military machines imported from these countries(Turkey, UAE,and Russia) caused human causalities among all ethnicities in Ethiopia. recently reports are emerging that Amhara people are killed by ENDF who were intending to kill TDF. As usual, ENDF and its genocidal government of Abiy is putting all the blame on TDF and accusing Tegarus for all the killings of amhara and non amhara in Ethiopia. Stop killing your own people and accusing TDF at atime. Abiy and his Prosperity party members should be brought to ICC , including warmongers in overseas, Amhara elites! vIctory to TDF and OLA and all other tribes who are struggling to topple down the genocidal regime of Amhara elites, beggars in overseas and shamlessly acting as if they are master of all nations and nationalities in Ethiopia.
Пoбeдa Hapoдy Aфapa, Tыrpaя и OpoMo


text:
Radio Erena: 19 September 2021
18 መስከረም ምእሳር ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን፣ ብኤትራውያን፣ ፈተውቲ ኤርትራን ዝተፈላለዩ ኣህጉራውያን በርጌሳውያን ማሕበራትን ተዘኪራ።
እዞም ዝኾነ ፍርዲ ይኹን ናብ ቅድሚ ሕጊ ከይቀረቡ ኣብ ማዕሙቕ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ዝርከቡ ዜጋታት 20 ዓመታት ኣቑጺሮምሉ ኣብ ዘለዉ እዋን እውን እንተኾነ፣ ደሃዮም ጠፊኡ ይርከብ።
መስከረም 2001፣ ጸሊም ነጥቢ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዝመዝገበት ወሪሒ’ያ ክብሉ ዝገለጹዋ ፖለቲከኛታት ኤርትራ፣ ብተመሳሳሊ ናጽነት ፕረስ እውን ምስ’ቶም ጋዜጠኛታት ዝተኣስረሉ እዋን’ዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ ብምዕፋን ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ዘይርከቦ ዝኸፈአ ደረጃ ሒዙ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ንዜጋታቱ ዝኣበስዎ ዘይብሎም ብከምዚ ዓይነት ጭካነ ን20 ዓመታት ክስውሮም፣ ምስ ኣረሜንነት ዝስራዕ ስጉምቲ’ዩ ክብሉ ተጣበቕቲ መሰላት ምረቶም ይገልጹ ኣለዉ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ጋዜጠኛታት ብዘይዶብን ዝርከብዎም ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት፣ ብኢሰያስ ኣፍወርቂ ዝምራሕ መንግስቲ ኤርትራ ካብዚ ሕሱም ጭካነ ወጺኡ፣ ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ክወስድ ንጽውዕ ኢሎም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ቤት ማእሰርታት፣ ግቡእ ጽሬት ዘይብሉ፣ ዋሕዲ ማይን ካልእ ኣገልግሎታትን ዘጥቀዖ፣ እኹል ቀረብ መግብን ሕክምናዊ ኣገልግሎታትን ዘይብሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ልዕሊ ዓቕሙ እሱራት እውን ዝሓዘ እዩ ክብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይገልጾ።
ብፍላይ’ቶም ኣርካናት ጋዜጠኛታት 20 ዓመት ኣብ ሸላላታት ተቐዪዶም እንዳሃለዉ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ምልክትን ኣርማን ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ተቖጺሮም ኣብ ምህናጽ ደሞክራሲን ስርዓተ ሕጊን ከም መራሕቲ ክረኣዩ ካብ ዝጅምሩ ዓመታት ተቖጺሩ ኣሎ።
======================


text:
ኣብ ዞባ ማእከል፡ ንመስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ብኣሉታ ዝጸልዉ ጉዳያት ብንጹር ስለእተለለዩ – ቅልጡፍ ፍታሕ ክናደየሎም ጻውዒት ቀሪቡ።
ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ብ9 መጋቢት ኣብ ዘካየዶ ገምጋም፡ መስርሕ ምርግጋጽ ብቕዓት ትምህርቲን ምሕያል ውጽኢት ተመሃሮን ኣብ ሓያሎ ረቛሒታት ስለዝምርኰስ፡ ነቶም ቀንዲ ጸገማት ንምፍታሕ ዝተወጠኑ መደባት ብውህደት ክትግበሩ ከምዘድሊ ብሰፊሑ ተዘትዪሉ።
ሓለፍቲ ኣብያተ-ትምህርቲ ንኡሳን ዞባታት ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻባት፡ ናይ ሎሚ ዓመት ኣጀማምራ ትምህርቲ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ዝሓሸ ከምዝነበረ፡ ቀረብ ናውቲ ትምህርቲ’ውን ብኣጋ ከም እተቐረበን ከምእተኸፋፈለን ክሕብሩ እንከለዉ፡ ዝተመደቡ መማህራን ብኣጋ ናብ ቦታኦም ዘይምብጽሖምን ጽገና ዘድልየን ኣብያተ-ትምህርቲ ዘይምጽጋነንን፡ ካብ’ቲ ቈላሕታ ዘድልዮ ጉዳያት ምዃኑ ገሊጾም።
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ኣቶ ገብረዮውሃንስ ወልደገርግስ፡ ኣብ ትምህርቲ ዝርአ ድኽመታት በበደረጃኡ ንምምሕያሽ፡ ኩሉ ዝምልከቶ ኣካል ብዓቢኡ ድማ ሕብረተ-ሰብ ብዕቱብ ክሰርሓሉ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።


text:
Radio Erena: 18 February 2022
ካብ 2017 ኣትሒዛ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ብዘይዋና ተንሳፍፍ ዘላ መርከብ፣ ዝጸዓነቶ ኣስታት ሓደ ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ናብ ካልእ መርከብ ንምግዓዙ፣ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ኮሚሽንበር ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ ጉዳያት፣ ማርቲን ግሪፍትስ፣ እቲ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ፣ ብ15 ለካቲት እኳ እንተረጋገጸ፣ ዝርዝር ሓበሬታ ግና ኣይሃበን።
ብዛዕታ እታ መርከብ ብዝምልከት ምስ ሑቲን መንግስቲ የመንን ዝተኻየደ ዘተ፣ ተስፋ ዝህብ ምዃኑ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ገሊጹ ኔሩ’ዩ።
መንግስቲ የመን፣ እቲ ነዳዲ ናብ ካልእ መርከብ ክግዕዝ ኣብ ዝብል ነጥቢ ክሰማማዕ እንከሎ ሑቲ ድማ፣ ነቲ ኩነታት ንምፍታሕ ብሕቡራት ሃገራት ንዝተወስደ ተብግሶ ዘለዎ ደገፍ ምግላጹ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣነጺሩ።
እታ ሞተራታ ደው ኢሉ፣ ን5 ዓመታት ብዘይዋና ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ናይ የመን እተንሳፍፍ ዘላ መርከብ፣ ንክሊ ማያት ኤርትራ እትርከቦ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክይበከለት ክትልዓል ወይ ክትጽገን ንዓመታት ዝተኻየደ ጻዕርታት ኣይተዓወተን።
ሑቲ፣ ኣብ 2015 ንዝበዝሐ ክፋል ገማግም ወደብ ሖደይዳ ኣብ ዝተቖጻጸረሉ፣ እታ ዋንነት መንግስቲ የመን ዝነበረት FSO Safer ዝተባህለት ነዳዲ እትመላልስ መርከብ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ኣእትዩዋ።
እንተኾነ፣ ነዊሕ ከየገልገለት ኣብ 2017፣ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ጽዒና፣ ካብ ወደብ ሖደይዳ ኣብ ዝተበገሰትሉ፣ ሞተራታ ደው ኢላ ምንቅስቓስ ስኢና፣ ነዳዲ ከተልሑኽ ከምዝጀመረት ተገሊጹ።
ዋንነት እቲ ነዳዲ ዝጠለብ ሑቲ፣ ኣስታት 80 ሚልዮን ዝግመት ዋጋኡ ክምለሰሉ ክሓትት እንከሎ፣ ዝበዝሐ ኣካሉ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን ብወገኑ ተመሳሳሊ ሕቶ ‘ዩ ኣቕሪቡ።
እታ መርከብ እንተተፈንጂራ፣ ኣብ ክሊ ማያት ኤርትራ፣ ጂቡቲን፣ የመንን ስዑዲ ዓረብን ገዚፍ ናይ ኣከባቢ ብከላ ከስዕብ ከምዝኽእል ግሪን ፒስ ዝተባህለ ኣህጉራዊ ተጣባቒ ኣከባቢ የጠንቅቕ።
=================


text:
Skip to content
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ አሜን!!!
ዓውደ ዓመት “ሓድሽ ዓመት”
መስከረም መጀመርያ ወርሒ ናይ ዓመት ኢያ “ብላዕ በሃፈ ገጽከ” (ዘፍ 3፡18)። እግዚኣብሔር ንኣዳም ዝነገሮ ቃል ከም ሕገ ተፈጥሮ ኮይኑ ደቂ ሰባት ላዕልን ታሕትን ኢሎም፡ ሓሪሶም፡ ኮስኪሶም ጽዒሮም እንጌራ ዝበልዑ ኮኑ። በዚ መሰረት ድማ ዘርኢ ዘሪኦም፡ ተኽሊ ተኺሎም ዝነብሩ ሓረስቶት ብክረምቲ ዝዘርእዎ ዘራእቲ ሸዊቱን ፈርዩን መሬት ብለምለም ተሸሊማ እንስሳታት ለምለም ሳዕሪ ግሂጾም ጽሩይ ማይ ሰትዮም ጸጊቦምን ጸቢቆምን ዝርኣይሉ ናይ ለምለምን ናይ ፍረን ወርሒ እዩ።
“ሓወጽካ ለምድርብ ወኣርወይካ ወኣብዛህኮ ለብዕላ….ንምድሪ ትሓልየላ፡ ዝናብ ሰዲድካ ከኣ ተጽግባ፡ ፍርያምን ሃብታምን ትገብራ ንርባታት ብማይ ትመልኦ።…….”(መዝ 65፡9-13)።
ወርሒ መስከረም ዓመት ሓሊፉ ንዓመት ዝትክእ መለወጢ ዓመት እዩ።
“ወትባረክ አክሊለ ዓመት ምሕረትከ/ ንዓመት ብሳህልኻ ትኽልላ ንስኻ ኣብ
ዘለኻዮ ጽጋብ ኣሎ”(መዝ 65፡11)። ቤተ ክርስቲያን ድማ ንዓመታት ብሰላምን ብፍቕርን ንዝባረኾ ንእግዝኣበሔር ምስጋና ብምቕራብ ቅዱስ ዮሓንስ ብዝብል ስያመ ኣኽቢራቶ ትነብር።
ሓድሽ ዓመት ብስም ቅዱስ ዮሓንስ ዝተሰመየሉ ምኽንያት “ካብ ኣንስቲ ዝተወለዱ ዘበሉ ካብ ዮሓንስ መጥምቕ ዝዓቢ ሓደ እኳ ከም ዘይተንስአ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ”(ማቴ 11፡11)ተባሂሉ ከም ዝተነግረሉ፡ ዮሓንስ ናይ ሰማዕታትን ናይ ጻድቃናትን ርእሲ (ቦኽሪ) ከም ዝኾነ፡ ብዓለ መስከረም ድማ ናይ በዓላት ቦኽሪ እዩ።
ዮሓንስ ካብ ነቢያት መወዳእታ ካብ ሓዋርያት ድማ መጀመርታ ዝኾነ ካብ ሰማያት ክወርድ እዩ፡ ካብ ድንግል ክውለድ እዩ ምባል ሓዲጉ “እነሆ ሓጢኣት ዓለም ዘርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ” (ዮሓ 1፡29) ኢሉ ሓድሽ ዘመን ከም ዝመጸ ሰበኸ። ወርሒ መስከረም ድማ ናይ ዓመት መለወጢ ሓድሽ ዘመን መቑጸሪ እዩ።
ድሕሪ ዕርገት ጐይታ ኣብ 180 ዓ/ም ንናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳት ቅዱስ ድሜጥሮስ መንፈስ ቅዱስ ተገሊጽሎም ባሕረ ሓሳብ ብዮሓንስ ጀሚሮም ደሪሶም፡ “ርእሰ ኣውድኣመት ዮሓንስ ወላዴ መጥቅዕ ወኣበቅቴ” ዝተባህለሉ በዚ ምኽንያት እዩ።
Leave a comment


text:
ፕረዚደንት ኦባማ፣ኣብ‘ቲ ፍርቂ ሰዓት ዝወደአ ስነ-ስርዓት‘ዮም ንቃለ-መሓላ ፈፂሞም።ኣብ ፕረዚደንታዊ ቤት ፅሕፈት(ዋይት ሃውስ)።
ባዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ ሚሸል፣ደቆም ማልያን ሳሻን ከምኡውን ሒደት ጋዜጠኛታት ተዓዘብቲ ኣብ ዝነበሩሉ ስነ-ስርዓት ዋና ዳኛ ፈዴራላዊ ቤት ፍርዲ ጆን ሮበርትስ፣ነቲ መሓላ መሪሖምዎ።
ብድሕሪ‘ቲ ስነ-ስርዓት፣ፕረዚደንት ኦባማ ንዳኛ ሮበርትስ ድሕሪ ምጭባጦም፣ንባዓልቲ-ቤቶምን ንደቆምን ስዒሞም፣ታሕጓሶም ገሊፆም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ምክትል ፕረዚደንት ጆ ባይደን‘ውን ዳኛ ፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ሶንያ ሶቶማየር ኣብ ዝመርሐኦ ስነ-ስርዓት ንቃለ-መሓላ ፈፂሞም‘ለው ትማሊ ሰንበት።
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ሎሚ ሶኒ ኣብ ቅድሚ ኣማኢት ኣሻሓት ተዓዘብቲ ቃለ-መሓላ ፈፂሞም’ለው።
ህዝቢ ናብ‘ቲ ኣደባባይ ካብ ኣጋወጋሕታ ጀሚሩ‘ዩ ምውሓዝ ጀሚሩ።ኣዝዩ ቆራር ንጉሆ‘ውን ነይሩ።ክሳብ ሸሞንተ ሚእቲ ሽሕ ህዝቢ ነቲ ኣደባባይ ዓብለቅለቅ ኣቢልዎ ነይሩ ዝብል ግምት ኣለዎም ሰበ-ስልጣን።
ፕረዚደንት ንካልኣይ ዘመን ስልጣኖም ዝቅበሉ ዘለው፣ተስፋ ጥርጣረን ሕውስዋስ ስምዒት ኣብ ህዝቢ ኣብ ዝፈጠሩሉ እዋን‘ዩ።
መራሕቲ‘ዛ ሃገር ፖለቲካዊ ኣረኣእየኦም ንጎኒ ገዲፎም ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣርን ንፋይናንሳዊ ፀገማት‘ዛ ሃገር ኣብ ምፍታሕን ከተኩሩ ድልየት ኣሜሪካውያን‘ዩ።


text:
ኣዝዩ ዘሕዝን ከቢድ ጕዳይ፣ ሞት ክቡር ብጻይን ሓውን ገብረመድህን ዘገርጊሽ (ዳያን)
ኣዝዩ ዘሕዝን ከቢድ ጕዳይ፣ ሞት ክቡር ብጻይን ሓውን ገብረመድህን ዘገርጊሽ (ዳያን)
ብዕለት 21 ታሕሳስ 2019 ሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ገብረመድህን ካብዛ ዓመት ብሞት ምሕላፉ ሰሚዕና፣ ክትቅበሎ ዚኸብድ መሪር ሓዘን።
ንንብረመድህን ወላዲኡ (ማለት ኣቦይ ዘገርጊሽ) ብህጻኑ ፈላሲ ኮይኖም ናብ ደብረብዜን ስለ ዝነበሩ ንሱ’ውን ኣብ ደብረብዜን ምስኦም ይቕመጥ ስለ ዝነበረ ከብቲ ናይ ፈለስቲ ደብረብዜን እናጓሰየ’ዩ ዓብዩ። ናይ ኮተቴ ዕድመ ምስ በጽሐ ምጕሳይ ስለ ዘጽልኦ ናብ ከተማ ኣስመራ ናብ ኣንስቲ ጥልያን ዚነበራ ክልተ ዓበይቲ የሕዋቱ ከይዱ። ከምቲ ዚደልዮ ትምህርቲ ግና ኣይተገባገበሉን፣ ይኹን’ምበር ምስ ሓንፈጽ ዚኾነት ጓል ሓብቱ ክቕመጥ ጀመረ። እዚ’ውን ድሕሪ ግዜ ስለ ዚተመነዎ፣ ምስ ሓደ በዓል ትግሬቶ ዕንጨይቲ ንምጽዓን ናብ ከባቢ ጋሕቴላይን እምባትካላን ብስራሕ ክመላለስ ጀመረ። ኣበኡ ከአ ተጋደልቲ ይራኸብዎምን ይሰብክዎምን ስለ ዝነበሩ፣ ሓደ መዓልቲ ኣብ ክፍላ 1969 አብ ሳልሰይቲ ክፍሊ ተሰሊፉ።
ድሕሪ ወተሃደራዊ ታዕሊም ከአ መጀመርያ አብ ሕክምና ተመዲቡ ክሳዕ አብ መወዳእታ ናይታ ዓመት ጸንሓ። ድሕሪኡ ምትሕንፋጽ ናይ ውሕዳ-ስላስያ ስለ ዚኾነ ገረመድህን’ውን ንሸነኽ ባርካን ሰኒሕትን ተሳፈረ። ከም ኣባል ሓይልታት ኰይኑ ክሳዕ 1974 ድሕሪ ምግዳሉ ከአ፣ካብኡ ኣባል ክፍሊ ብረት ኮይኑ ምስ ምእታው 1975 ኣብ መደበር ዕጥቂ ኣብ ከበሳ – ከባቢ መቐርካ (ዓንሰባ) – ሰፈረ። ኣብኡ ምስ ሓንቲ ጓል’ቲ ዓዲ ዝኾነት ኤርትራዊት ብሓዳር ቃል-ኪዳን ኣሰረ። ብድሕሪኡ ብረት እናተዓራረየ ከሎ ብሓንቲ ጥይት ኮሊሳ ዝነበረት ጠብመንጃ ተፈንጅራቶ ካልኣይቲ ዓይኑ’ውን ሻቡ አብ መወዳእታ 1977 ጠፍኣት።
ኣነ ንገብረመድህን ካብኡ ንድሓር አብ ሕክምና አብ ካርቱም (ሱዳን) ኣብ 1978 እየ ዝፈልጦ። ኣብ ካርቱም ኰሎና ከአ ብዓልቲ ቤቱ ወዲ ከም ዝተበኮረት ተበሲሩ። ገብረመድህን ኣዝዩ ኣፍካ ዘየኽፍተካ ተጻዋታይ ብጻይ’ዩ ነይሩ። ዕላሉ ዘይውዳእ ጥራይ ዘይኰነስ፣ ብነብሱን ብቃልሱን ስለ ዘዕልል ንጭንቀትን ቃንዛን ብጾቱ ቀንጢጡ ንክትሰምዖ ዘገድድ ባህሪ’ዩ ነይርዎ። ኣነ ምስኡ አብ ካርቱም ይኹን አብ ካይሮ ንኣስታት ክልተ ዓመት ስለ ዝተቐመጥኩ ከአ ዛንትኡ ከም ናተይ ኰይኑ’ዩ ዚስማዓኒ። ድሕሪ ካይሮ ናብ ስዑድያ ካብኡ ከአ ናብ ኤመሪካ ስለ ዚኸደ ርክብና አብ ስልኪ ኴይኑ ተሪፉ። ገብረመድህን ዋላ ትምህርቲ እንተዘይወፈረ አብ ርእሲ ትግርኛን ትግረን ሳሆን፣ ዓረብኛን እንግሊዘኛን ጽቡቕ ገቢሩ’ዩ ዝመልኽ።
ሓደ ግዜ ኣብ መወዳእታ ናይ 1978 አብ ሕክምና ተሓኤ ኣብ ካርቱም ከሎና፣ መንግስቱ ሃይለማርያም ናብ’ታ ርእሲ ከተማ ሱዳን ይመጽእ ስለ ዚነበረ ንዅሉ ኤርትራዊ ምግፋፍ ነይሩ። ከም ውጽኢቱ ከአ ናባና ናብቶም ውጽዓት – እስማዒል ?፣ ሰመረ ገብረገርግሽ፣ ገብረመድህን ዘገርግሽ፣ ተክልሰንበት ተኽላይ (ኣነ ማለት’ዩ) – ምስ በጽሑ ናብተን ኣብ ኣፍደገ ዚነበራ መካይን ክንከይድ ኣባትሮም እናዋጣወጡ ያላ ይብሉና። ሰመረ ከም ሰብ ሓይለ-ጽንዓት ስለ ዝነበሮ ግና ከአ ጥር ትብል ቃል-ዓረብኛ ስለ ዘይዛረብ ብትግርኛ ደለውለው እናበለ፣ “ገብረመድህን ንዓ’ሞ ተርጉም ከስምዖም’የ ነዞም ….” ምስ በለ፣ ገብረመድህን ከአ ኣነ ኣይርእዮም’የ ይብሎ’ሞ ካብኡ ሰመረ ከአ ኮርዩ፣ ኣነ ተዛረበለይ እየ ዝበልኩ እምበር ርኣየለይ መኣስ ኢለካ ይብሎ። ብዝኾነ ገብረመድህን ፍቓደኛ ኣይነበረን፣ ካብኡ ኣነ ንሰመረ ብዝሓሸ የስምዖ ስለ ዝነበርኩ ስቕ ክብል ኣተሓሳሲበ፣ በተን ዝነበራኒ ዓቕሚ ነቶም ወተሃደራት ምስ ዓራታውትና ክሰቅሉና እንተዘይኰይኑ ካልእ ዓዲ ውዒል ኢና እለ ክራዳዳእ ከአልኩ። ብዝኾነ ነቶም ኩሎም ካልኦት ብጾትና ንመደኒ ኣቢሎም ከጕዕዙዎም ከሎዉ ንኣና 4 ሰባት ግና ናብ’ቲ ዝነበርናዮ ክልኒክ ብሰላም ገደፉና። ድሓር ሰመረ ንገብረመድህን፣ “ንስኻ’ከ እንታይ ኴንካ ኢኻ ምስትርጓም ዚኣቤኻ” ክብል ምስ ሓተቶ፣ ዋእ ወስ ክብሉ’ኳ ክርእዮም ዘይክእልሲ መን ኣጆኻ ምስ በለኒ’የ ናትካ ምስኣታቶም ዚነበረ ምንህሃር ዝትርጉም በሎ’ሞ፣ እቲ ነገር ከአ ሓሊፉልና ስለ ዚነበረ …ሰሓቕና።
ንብጻይን ሓውን ገበረመድህን ዘገርግሽ ኣምላኽ አብ ዝፋኑ ይቀበሎ!
ንበዓልቲ ቤቱን ደቁን ካልኦት ቀረቡን ከአ ኣምላኽ ጽንዓት የውርደሎም!
ተክልሰንበት ተኽላይ
ቦን/ሃገረ-ጀርመን
30 ሕዳር 2019
መተሓሳሰቢ፦ ዋላ’ኳ ንኩሎም ብልቢ ዝፈተዎም መቃልሰተይ እንተኾኑ ምስ ግዜ ምንዋሕ ምሉእ ስሞም እንተዘይዘከርኩ ኣቐዲመ እቕሬታ እሓትት።
ኮፍ ካብ ዚበሉ ብየማን ዑቕባይ(ሓዉ ንሰመረ’ዩ፣ ካብ ስድራ ተላኢኹ ሓዉ ክኣሊ ዝመጸና’ዩ)፣ ኣብ
ማእከል ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢሉ ዘሎ ሰመረ ገብረገርግሽ፣ ብጸጋም ዘሎ ኣስመሮም ተስፋይ፣ ፍርቂ ደው ኢሎም ካብ ዘሎዉ ብጸጋምን ልዕሊ ኣስመሮም ዘሎ ብጻይ ተክለ ገብረመድህን (ናትና ነርስ ዚነበረ’ዩ)፣ ብየማን ልዕሊ ዑቕባይ ዘሎ ጸሃየ ኢዩ ስሙ ክመስለኒ፣ ካብኡ ብድሕሪት ደው ኢሎም ዘሎዉ ብጸጋም ቆቡዕ ጌረ ዘሎኹ ተክልሰንበት ተኽላይ (ኣነ’የ)፣ ጥቓይ ደው ኢሉ ዘሎ ተኽለ ወልደምካኤል ይበሃል እመስለኒ፣ ካብኡ እቲ ጉልቡት ናይ ጸሓይ መረጼን ዝገበረ ገብረመድህን ዳያን’ዩ፣ አብ የማናይ ወሰን ክንፊ ዘሎ ኣውቲስታና ዚነበረ ተጋዳላ’ዩ ወልደንክኤል ይበሃል እመስለኒ።