text:
Tigrinya (ትግርኛ)
ብምኽንያት ውግእ፣ ፖለቲካዊ ግፍዒ፣ (ጾታዊ) ዓመጽ ወይ ካልእ ኣሰቃቒ ተመክሮታት
መበቆል ዓዶም ክገድፉ ዝተገደዱ ስደተኛታት ናብ ማእከል ማሕበረ-ስነ-ኣእምሮ
ስደተኛታት „ረፉግዮ ቱሪንገን“ ይመጹ። ኣብ ጀርመን ብዙሓት ካብ‘ዞም ስደተኛታት
ብተዘክሮታት ናይ ዝሓለፍዎም ተመክሮታት ከምኡ‘ውን ኣብ መበቆል ዓዶም ብዘሎ
ሓደገኛ ኩነታት ብኣሉታ ይጽለው። ሽሕ‘ኳ እዚ ተመክሮታት ኣብ ዝሓለፈ እዋን
እንተጋጠመ፣ ጸኒሑ ብዝመላለስ ቀጻሊ ተዘክሮታት ይሳቐዩ። ስለ‘ዚ ብተመሳሳሊ መስርሕ
ከም እንደገና ዝሓልፉ ዘለው ኮይኑ የስምዖም። ኣብ ገለ እዋናት፣ ጭንቀት ወይ ሕርቃን
ክስምዖም ይኽእልዩ፤ ልቢ ብቕልጡፍ ትሃርም ወይ ቃንዛ ርእስን ካልእ ኣካላዊ ቃንዛን
ይስምዖም። ብሰንኪ እዞም ቃንዛታት መብዛሕትኡ እዋን ኣብ ሓካይም ይበጽሑ፤ እቲ
ዝወሃብ ከኒታት ግን ኩሉ ግዜ ኣይሕግዝን። ኣብ ገለ ስደተኛታት ምሸት ክትድቅስ
ዘይምኽኣልን ምብህራርን የጋጥም‘ዩ። እዞም ኩሎም ዝተጠቕሱ ምልክታት ንቡር ግብረ-
መልስታት ንዘይንቡር ፍጻመታት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ረፉግዮ ቱሪንገን፣ ናይ ስነ-ኣእምሮ ክኢላታትና ስነ-ኣእምሮኣዊ ምኽሪ ይህቡ።
ኣማኸርቲ ማሕበራዊ ጉዳያት ድማ ምስ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ድሕነት (ሶሻልኣምት)
ከምኡ‘ውን ቤት-ጽሕፈት ወጻእተኛታት (ኣውስላንደርቢሆርደ) ብምርኻብ፣ ኣብ ሕቶታት
መስርሕ ዑቕባ፣ መንበሪ ፍቓድ፣ መንበሪ ገዛ ከምኡ‘ውን ኣብ ሕቶታት ሕማም፣ ስራሕ፣
ቆልዑ ከምኡ‘ውን ትምህርቲ ምኽርታት ይልግሱን ይሕግዙን። ብተወሳኺ፣ ሕክምናዊ
ምኽሪ፣ ኣካላዊ ክንክን ከምኡ‘ውን ብመልክዕ ኣርት (ስነ-ጥበብ) ዝወሃብ ኣገባብ ፍወሳ ኣብ
ኣብያተ-ትምህርቲ ንህብ።
ኣብ ረፉግዮ ቱሪንገን፣ ህልው ጸገማትን ኣሰቀቕቲ ተመክሮታትን ዝፍትሕሉ ኣተኣማማኒ
ሃውህው ንፈጥር። ንሰምዕ፣ ግዜን መረዳእታን ንህብ። ናይ ሓባር መንገዲ ንምርካብ
ዕድላት ንፈጥር።
ብኽብረትኩም ቆጸራ ንምሓዝ ኣቐዲምካ ብምሕባርን ብምውዳብን ጥራይ እዩ ዝከኣል።
ሰራሕተኛታትና ናጻ ቦታ ኣብ ዝረኸቡሉ እዋን ብቕልጡፍ ክሕብሩኹም እዮም። ውልቃዊ
ሓበሬታትኩም ብሚስጢር‘ዩ ዝተሓዝ። ናይ መጀመርያ ናይ ምኽሪ መደብ ንምስራዕ፣
ብሰንኪ ዘሎ ልዑል ድሌት ናይ ምኽሪን ጠለብ ናይ ፍወሳ ማእከላትን፣ ክሳብ ገለ ኣዋርሕ
ክወስድ ይኽእል‘ዩ። ክትርዱኡልና ድማ ብትሕትና ንሓትት።
ኣድራሻኹም ምስ ዝቕየር ወይ ኩነታት ጥዕናኹም ምስ ዝኸፍእ ንዓና ሓብሩና። እቲ
ዝወሃብ ምኽርን ክንክንን ብጥርሑ (ብዘይክፍሊት) እዩ። ናይ ጉዕዞ ወጻኢታት‘ውን
ይሽፈን‘ዩ። ተርጎምቲ‘ውን ኣብ ጎድንኹም ኣለው። ኣብ‘ዚ፣ እቲ ናይ መመዝገቢ ፎርም
ክርከብ ይከኣል‘ዩ (ብኽብረትኩም ነቲ ፎርም ብቛንቋ ጀርመን ወይ እንግሊዘኛ ምልእዎ)።
ኣድራሻ
ላሳለሽትራሰ 8
07743 የና
ተሌፎን፣ (03641) 22 62 81
ፋክስ፣ (03641) 23 81 98
ሺለርሽትራሰ 44
99096 ኤርፉርት
ተሌፎን፣ (0361) 60 26 80 79
ፋክስ፣ (0361) 74 42 95 66
ኣድራሻ ናይ ሰራሕተኛታት ኣብ‘ዚ ክርከብ ይከኣል‘ዩ (መርበብ)።
ዝኾነ ርእይቶ ወይ ነቐፌታ ብዛዕባ ስራሕና ወይ ሰራሕተኛታት ኣለኩም ድዩ? እቲ
ዝወሃብ ሓበሬታ ብምስጢርን ስም ብዘይምጥቃስን ይተሓዝ። የቐንየልና ንእትህብዎ ግብረ-
መልሲ።
ብኽብረትኩም ነዚ ዝስዕብ ተወከሱ፣
ተሌፎን፣ 03641/ 226281
ኢመይል፣ koordination@refugio-thueringen.de


c: text/html

text:
ምንስትር ወፃኢ ሱዳንን መራሕቲ ቻይናን፣ኣብ ጉዳይ ምስሕሓብ ክፍሊት መተሓላለፊ ነዳዲ ደቡብ ሱዳን፣ከምኡውን ኣብ ጉዳይ ድሕነት ቻይናዊያን ኣብ ሱዳን ተዘራሪቦም።
ምንስትር ወፃኢ ሱዳን ዓሊ ኣሕመድ ከርቲ፣ኣብ ቻይና ናይ ክልተ መዓልቲ መገሻ ኣብ ዝፈፀምሉ እዋን፣ቻይና ነቲ ኣብ ሞንጎ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ክፍሊት መተሓላለፊ ነዳዲ ኣብ ምድቃስ ንክተሐግዝ ፀዊዖም‘ዮም።
“ኩባንያታት CNPBCን ፔትሮናስን‘ውን፣ኣብ ምትዕራቅ ሪኢቶኦም ንክልግሱ ዓዲምናዮም ኢና።ቻይና፣ማሌዥያን ህንድን‘ውን ኣብ ምፍታሕ እቲ ምስሕሓብ ሪኢቶአን ንክልግሳ ተዓዲመን‘የን” ኢሎም እቶም ምንስትር ወፃኢ።
ደቡብ ሱዳን ብመሰረት ቅድሚ 7 ዓመት ዝተኸትመ ውዕል ሰላም፣ዓሚ ንናፅነት ከምዘድመፀት ዝዝከር‘ዩ።እቲ ምፍታሕ ዝበዝሐ ፀጋታት ነዳዲ ኣብ ግዝኣት ደቡብ ሱዳን ክኣቱ ገይሩ‘ዩ።እንተኾነ እቲ ነዳዲ ናብ ወፃኢ ሃገር ንክሽየጥ ብሱዳን ኣቢሉ‘ዩ ዝሓልፍ።
ቻይና‘ያ እታ ኣብ ክልቲኤን ሃገራት ዝዓበየት ኣብ ዘፈር ነዳዲ ዝተዋፈረት ሃገር።ደቡብ ሱዳን መሸጣ ነዳዲ ቅድሚ ምንካያ ኣብ ዝነበሩ ኣዋርሕ፣ቻይና ካብ‘ቲ ዞባ ትረኽቦ ዝነበረ መጠን ነዳዲ ሓሙሽተ ሚእታዊ ካብ ሙሉእ ጠለባ ነይሩ።
ወሃቢ-ቃል ምንስትር ወፃኢ ቻይና ሆንግ ሌይ፣ምስ ምንስትር ወፃኢ ሱዳን ዝተሳለጠ ዝርርብ፣ንኩነታት ፀጥታ ከምኡውን እቲ ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሱዳን ይሕይል ዘሎ ውጥረት ዘማእከለ ነይሩ ኢሎም።
ቻይና ንክትዓርቀና ሓቲትና'ያ ኣለና ይብሉ ምንስቲር ወፃኢ ሱዳን
ጉዳይ መተሓላለፍ ነዳዲን ድሕነት ቻይናውያን መዘራረቢ ነጥቢ ነይሩ
ምንስትር ወፃኢ ሱዳንን መራሕቲ ቻይናን፣ኣብ ጉዳይ ምስሕሓብ ክፍሊት መተሓላለፊ ነዳዲ ደቡብ ሱዳን፣ከምኡውን ኣብ ጉዳይ ድሕነት ቻይናዊያን ኣብ ሱዳን ተዘራሪቦም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ስነ ስርዓት ቀብሪ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ነበር ግርማ ወልደጊዮርጊስ ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ መንበረ ጸባኦት ቅድስት ስላሰ ካቴድራል ተፈጺሙ።
ፕረዚደንት ግርማ ወልደጊዮርጊስ ኣብ መሪሕነት ኣብ ዝነበርሉን ቅድሚኡ ዝነበረ ጉዕዞ ህይወቶም ዓብይ ኣበርክቶ ከምዝገበሩ ኣብቲ ስነ ስርዓርት ቀብሪ ተገሊጹ።
ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሪ ንኢትዮጵያ ን12 ዓመታት ብፕረዚደንትነት ዘገልገሉ ፕረዚደንት ግርማ ወልደጊዮርጊስ ፕረ. ሳህለወርቅ ዘውዱ፡ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድን ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስቲን ኣብ ዝተረኽብሉ ሎሚ ተኻይዱ’ሎ።
ፕረዚደንት ግርማ ወልደጊዮርጊስ ብተሓላቂ ሓለዋ ከባቢ ስርሓት ሰናይ ግብሪን ዝፍለጡ ዓበይቲ ሃገራዊ ስርሓት ከምዝበርኽቱ ኣብቲ ስነ ስርዓት ቀብሪ ተገሊጹ።
ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ኣብቲ ስነ ስርዓት ቀብሪ ዘስምዖ መደረ ንሓላፍነት ፕረዚደንትነቶም ብምጥቃስ መጸዋዕታ ኢትዮጵያ ዝተቐበሉ አቦ ክብላ ገሊጸኖም።


text:
ዋዕላ መናእሰይ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሎሚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ኦምኒ ሾርሃም ተኸፊቱ።
ነቲ ዋዕላ ብመደረ ዝኸፈቱ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ኬርይ‘ዮም።ንሶም ኣብ ዘረበኦም ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ኢትዮዽያ መገሻ ኣብ ዝፈፀምሉ እዋን ንዝተፋለጥዋ ንእስቲ ሃሌታ ግደይ ብስም ጠቂሶም ”ካብ ፍሉጥ ዩኒቨርስቲ ዝተመረቀትን፣ዝደለየቶ ዓይነት ሞያ ክትሕዝ ተኽእሎ ዘለዋን፣ብዙሕ ገንዘብ ክትረክብን ናይ ዓለም ኮርፖሬሽናት ክትኣቱ ዓቅሚ ዝፈጠረትን‘ከ ንሳ፣ ኣብ ክንድኡ ኣብ ልዕሊ ህፃናትን ኣደታትን ንዝፍፀም ዓመፅ ንክትምክት ዝመረፀትን” ኢሎም ንኢዶምዋ።
ጆን ኬርይ ወሲኾም ”መናእሰይ ኣፍሪቃ ንፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ሃገራትኩም ናብ መራሕቲ ብምቅራብ ልዝብ ክትዓትን ከምኡውን ፍታሕ ኣብ ምርካብ ኣበርክቶ ክትገብሩ ትፅቢት ይግበረልኩም” ኢሎም።
ኣብ‘ቲ ኣዳራሽ ትርከብ መሳርሕትና ምንያ ኣፈወርቂ ከምዝሓበረቶ፣መራሒ ኣሜሪካ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ንመናእሰይ መራሕቲ ኣፍሪቃ መደረ ከምዘስምዑን ድሙቅ ኣቀባብላ ከምዝተገበረሎምን ሓቢራ።ፕረዚደንት ኦባማ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ፀጋታት ዘይዋሓደ ክኸውን ይኽእል ግን መሰረታዊን ሰብኣዊን ፖለቲካዊን መሰላት እንተዘይተረጊፆም ግና ዝቅልበስ ምዕባለን ኣዎንታዊ ለውጥታትን ከጓንፍ ይኽእል‘ዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 10 March 2017
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጽኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተወከለ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሰርብያ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ ይፍጽም ከምዘሎ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሓቢሩ።
ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ሰርብያ ኢቪካ ዳቺች ኣብ ከተማ ቤልግረድ ብምርካብ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት ዘትዩ።
ዕላማ ዑደት እቲ ልኡኽ፣ ኣብ መንጎ መንግስታት ክልትኤን ሃገራት ብዛዕባ ትምህርቲ፣ ንግድን ወፍርን ክህሉ ንዝኽእል ናይ ምትሕግጋዝ ዕድላት ንምድህሳስ ዝብል መግለጺ እኳ እንተተዋህቦ፣ ወትሃደራዊ ንዋት ንምሽማት ኣማራጺ ሃገራት ንምንዳይ ካብ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕርታት ምዃኑ’ውን ተንተንቲ ግምታቶም ይህቡ።
ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎ ኣጋጢምዎ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ወትሃደራዊ ንዋት ንምሽማት ዝሓሸ ኣማራጺ ንምንዳይ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከቛምት ከምዝጸንሐ ይፍለጥ።
ኣብ 2009 ከምኡ ድማ 2011 ክልተ እዋን እገዳ ሸመተ ኣጽዋር ዝተነብረሉ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብምስጢር ወትሃደራዊ ንዋት ንምሽማት ምስ ሃገራት ዞባ ባልካን፣ ጸሊም ቀላይን ርሑቕ ኤስያን ርክባት ከምዘካየደ ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት የመልክት።
እቲ መንግስቲ፣ ብመንገዲ’ቲ ኣብ ማሊዥያ ዝርከብ ምስ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ዘለዎ ኩባንያ ግሎኮም ኣቢሉ፣ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት ንምሽማት ምስ ሰሜን ኮርያ ምስጢራዊ ስምምዕ ከምዝኸተመ ንጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ ሮይተርስ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ምቅልዑ ይዝከር።
========================


text:
ፖሊስ ከተማ ላስ ቬጋስ ክፍለ ግዝኣት ኔቫዳ ትማሊ ምሸት ሰንበት ሓደ ወልቀሰብ ኣብ ሓደ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ብዝኸፈቶ ተኹሲ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 58 ሰባት ሞይቶም ካልኦት ልዕሊ 500 ሰባት ድማ ምቕሳሉም ተገሊፁ።ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኣሜሪካ ዝኸፍአ ተግባር ቅትለት ተባሂሉ’ሎ።
ፖሊስ ላስ ቬጋስ 64 ዓመት ዝዕድሚኡ ነባሪ እታ ክፍለ ግዝኣት ስቲፌን ፓዶክ ኣብ ኣፍደገ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ይከታተሉ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ልዕሊ 22 ሽሕ ሰባት ካብ መበል 32 ደብሪ ሆቴል ማንድለይ ቤይ ቶኽሲ ብምኽፋት እዩ እዚ ኩሉ ጥፍኣት ኣውሪዱ።
ፖሊስ እቲ ቀታሊ ይትኩሰሉ ንዝነበረ ክፍሊ ሰይሮም ምስኣተው ሞይቱ ከምዝረኸቡዎን ንርእሱ ቀቲሉ ዝብል እምነት ከምዘሎን ፖሊስ ጆፌፍ ላምባርዶ ሓቢሮም።ናይ ግብረሽብራ መጥቓዕቲ ኢሎም ኣይፀውዕዎን።
“ቅድሚ ኹሉ መለዓዐሊ ምኽንያት ክንፈልጥ ኣለና።ህይወት ብዙሓት ዘጥፍእ ኣእምርኡ ዝተረበሸ ሓደ ሰብ ካብ ዝፍፅሞ ንላዕሊ ህይወት ብዙሓት ንምጥፋእ ምስ ዘንቀለ ግብርሽበራዊ ምኽንያት ዝተኣሳሰረ እዩ።ቅድሚ ከምኡ ኢልና ምምዳብና ናይ መስርሕ ጉዳይ እዩ ክኸውን።”
ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ሶኑይ ንህዝቢ ኣሜሪካ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል እቲ መቕተልቲ ንፁር ሰይጣናዊ ተግባር እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
“ፖሊስ ላስ ቬጋስን ቀልጢፎም ኣብቲ ቦታ ዝበፅሑን ህይወት ብዙሓት ንዘድሓነ ተባዕ ፃዕርታቶም ከመስግኖም እፈቱ።ተኣምራዊ ቕልጣፍኦም ተወሳኺ ምጥፋእ ህይወት ከይወርድ ተኸላኺሉ እዩ።እቲ ቀታሊ ፈላማይ ቶኽሲ ምስ ከፈተ ኣበይ ከምዘሎ ብህፁፅ ምፍላጦም ኩልሻዕ ዝምስገን እዩ።ሞያዊ ብቕዓቶም ዘርኢ እዩ።”
ነቲ መጥቓዕቲ ዳዕሽ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ፤ንኣብሃህልኡ ዝድግፍ ዝኾነ ይኹን መርትዖ ግን ኣየጠቐሰን።


text:
Radio Erena: 23 March 2020
ብሰንኪ ስግኣት ምስፍሕፋሕ ኮረና ቫይረስ፣ ካብን ናብን ሃገራት ዝካየድ መገሻታት ደው ኣብ ዝብለሉ ዘሎ እዋን፣ ሰለስተ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ መመረቕታ ሓድሽ ፕረዚደንት ናሚብያ ንምስታፍ ናብታ ሃገር ምጋሾም ብትሪ ተነቒፎም።
መራሕቲ ኣንጎላ፣ ቦትስዋናን ዚምባብዌን ብ21 መጋቢት ናብ ናሚብያ ከተማ ዊንዶሆ ተጓዒዞም፣ ኣብ ስነ ስርዓት መመረቕታ ፕረዚደንት ሃግ ጊያንጎብ’ዮም ተሳቲፎም።
ብፍላይ ኣንጎላን ቦትስዋናን፣ ብሰንኪ ስግኣት ምስፍሕፋሕ ኮሮና ቫይረስ ዶባተን ከምዝዓጸዋ እኳ እንተኣወጃ፣ ንዘውጽአኦ እዋጅ ዝጠሓ ባዕላቶ መራሕተን ኮይኖም ኣለዉ።
ምስፍሕፋሕ ኮረና ቫይረስ ንዓለምና ኣሻቒሉዋ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ብደረጃ ዓለም ኣገደስቲ ዝብሃሉ ምትእኽኻባት ክስረዙ እንከለዉ፣ ብኣንጻሩ ንኻልኣይ ግዜኡ ከምዝተዓወተ ዝተነግረሉ ወዲ 78 ዓመት ፕረዚደንት ናሚብያ ጊዮንጎብ፣ ኣብ መመረቕታ ስልጣኑ ኣሽሓት ህዝቢ ምእካቡ፣ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ስልጣኖም ደኣ’ምበር ድሕነት ህዝቢ ከምዘየገድሶም ዘግሃደ ሓደ ኣብነት’ዩ እናተባህለ ይንቀፍ ኣሎ።
ምስፍሕፋሕ እዚ ቫይረስ ንምግታእ ክውሰድ ካብ ዘለዉ ስጉምታት፣ ምትእክኻብ ህዝቢ ዝዕድም ፍጻሜታት ወይ ኣጋጣሚታት ምውጋድ’ዩ።
መራሕቲ ኬንያን ሶማልያን፣ ከካይድዎ ዝወጠኑ ርክብ ብሰንኪ ስግኣት ኮረና ቫይረስ ከምዝሰረዙ ኣቐዲሙ ተጠቒሱ’ዩ።
ምስፍሕፋሕ ኮረናቫይረስ ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ከምዝተራእየ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ እታ ኣህጉር ንመኸተ ለበዳ እቲ ቫይረስ ድልውቲ ክትከውን ውድብ ጥዕና ዓለም የዘኻኽር።
ኣብ ኣፍሪቃ ምልክታት ኮረና ቫይረስ ዝተራእዮም ብዝሒ ሰባት ልዕሊ 1 ሽሕ ክበጽሕ እንከሎ፣ ቡርኪናፎሶ፣ ሚኒስተራት ዝርከብዎም 64 ሰባት ብምምዝጋባ ኣብ ቀዳማት ደረጃ ተሰሪዓ ኣላ።
============


text:
ናይ ሱማሊያ ዓርሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ናይ ባዕላ ሓድሽ ማእኸላይ መንግስቲ ንምፍጣር ብዝብል ምስ ማእኸላይ መንግስቲ ሱማሊያ ዝነብሩዋ ኩሎም ርክባት በቲኻ።ተንተንቲ ግን ንነዊሕ እዋን ሽግር ንዘየተፈላያ ሱማሊያ ሰላም ንምምፃእ ንዝገብሩ ፃዕርታት ካሊእ ዕንቅፋት እዩ ክብሉ የጠንቅቑ ኣለው።
ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ወርሒ መንግስቲ ሱማሊያን ካብ ማእኸላይ ዞባታት እታ ሃገር ዝተወከሉን መራሕቲ ዞባታት ጋልጉዱድን ሙዱግን ሓድሽ ምምሕዳር ንምምስራት ሓደ ሰነድ ተፈራሪሞም ነይሮም።
ኣብ ሱማሊያ ፍሉይ ልኡኽ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ዝኾኑ ኒኮላስ ከይ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ነቲ ስጉምቲ ደገፎም ብምግላፅ እንተኾነ መራሕቲ ንቕድሚት ፈተናታት ከጋጥሞም ከምዝኽእል እውን ኣጠንቂቖም ነይሮም።
ዘለዎም ኣፈላላያት ንምፍታሕ ንመራሕቲ ነገዳት፣ደቂ ኣንስቲዮን ጉጅለታት ስቪላ ማሕበረሰባትን ብምስታፍ ልዝብን ድርድርን ከካይዱ ፀዊዕም።
ድሕሪ ማዕልታት ፑንትላንድ ምስ መንግስቲ ሞቓድሾ ዘለውዋ ኩሎም ርክባት በቲኻ’ላ።
ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝኾና ዞባታት ናይ ባዕለን ፌደራል መንግስቲ ከጣይሻ ከምዝኽእላ ሕገ መንግስቲ ሱማሊያ ይፈቅድ።ጋልጉዱድ ኣብ ውሽጢ ግዝኣት መንግስቲ ሱማሊያ እትርከብ ዞባ እንትኸውን ሙዱግ ግን ኣብ ኽልተ ዝተመቐለት እያ።እቲ ሓደ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፑንትላንድ፤እቲ ካሊእ ድማ ምስ መንግስቲ ሱማሊያ ርክብ ብዘለዎም ከባቢያዊ ሰበስልጣን ትመሓዳደር።
ፖለቲከኛ ፑንትላንድ ዝኾኑ መሓመድ ዓሊ ሓሺ ሙዱግ ኣብ ክልተ ዝተመቐለት ቅድሚ 20 ዓመታት ኣብ መንጎ ክልተ ነገዳት ደም ሰፍሰሰ ግጭት ድሕሪ ምክያዱ ስለዝኾነ ናብ ሓደ ንምምፃእ ቀሊል ኣይኸውንን ይብሉ።
ቅድሚ እቲ ውሳነ ኣቐዲሞም ክስርሑ ዘለዎም ብዙሓት ነገራት ኣለው፤እንተ ድኣ ተሰማሚዖም ፀገም የለን።እንድሕር ዘይተሰማሚዖም ግን ክተገድዶም ኣይትኽእልን ይብሉ።
ሓድ ሓደ መራሕቲ ዓሌትን ከባቢያዊ ጉጅለታትን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንዝተፈረመ ስምምዕ ተቓዊሞምዎ ምንባሮም መራኸቢ ብዙሃን ሱማሊያ ፀብፂበን ኣለዋ።
ሓድሽ ፌደራላዊ መንግስቲ ንኽምስረት ዝድግፉ ፖለቲከኛ ማእኸላይ ሱማሊያ ዓሊሓሺ መሓመድ ሳሓል ህዝብን መራሕትን ክልቲአን ዞባታት እንታይ ዓይነት መንግስቲ ከምዘድልዮም ባዕሎም ክውስኑ ኣለዎም ይብሉ።
ኣብ ጉዳይ ፖለቲካ ዘማኽሩ ኣብ ሞቓድሾ ናይ ዝመደብሩ ትካል ሓላፊ ዝኾኑ ዓብዲራሕማን መሓመድ ሓድሽ መንግስቲ ንምፍጣር ዝግበር ፃዕሪ ንማእኸላይ መንግስትን ንግዚያዊ ሕገ መንግስቲ ፌራልን ፈተና እዩ ይብሉ።
ኣብ መንጎ ፖለቲከኛታት መወዳእታ ኣልቦ ጭቕጭቕ ዋላ እንተሃለወ እውን ሕቡራት መንግስታትን ማሕበረሰብ ዓለምን ከይዲ ፌደራሊዝም ዝተረጋገአትን ሰላማዊትን ሱማሊያ ኣብ ምፍጣር ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ ክብሉ ብተደጋጋሚ ይደፍእሉ ኣለው።


text:
ቛንቋ ።(ቋንቋ)
ብሙሴ በኪት።
August 15, 2019
ቛንቋ ማለት ስምዒትካን ሓሳብካን ብድምጺ(vocal)ዝቃላሕ ናይ መራኸቢ መሳርያ (instrument of communication) ኮይኑ ከም ናይ ቃላት “ኣካል “በቲ ዝናገሮ ሕብረተ ሰብ ይግለጽ። ብቛንቋ እብራይስጢን (ዕብራይስጢ)ግሪኽን “ልሳን” ቀጥታ ንቛንቋ ከመልክት ከሎ ብትግርይናን፣ (ትግሪኛ) ኣምሓሪይና፣ (ኣምሐርኛ)ትግሬን፣ ከም ካልኣዊ ወይስ ከም ተመሳሳሊ “ቛንቋ “ ክንብል እንተደኣ ደሊና እንጥቀመሉ ክዙን ቃል እዩ። ንኣብነት፡ ” ብዙሕ፡ነሰስል፡ተሀገው “ ብዙሕ ልሳናት ተናገሩ (ተዛረቡ) ክንብል ንኽእል ኢና። ቛንቋ ብቃላት ኣቢሉ በዞም ዝስዕቡ መሳሪሒታት (instruments) ጎረሮ፡ መልሓስ ፡ ከንፈር፡ ስኒን ኣቢሉ ይፍኖ ።ንኣብነት፡ጎረራውያን ኣደማምጻ ቃላት ወይ ፊደላት ብሱር መልሓስን፡ትንሓግን፡ ዝድመጹ፡ ሀ ፣ ሐ ፣አ ፣ዐ እዮም። ትንሓጋውያን ፡ ብማእከል መልሓስን ትንሓግን ዝድመጹ፡ ሸ ፣ቀ፣ ኸ፣ከ ፣ገ ፣ጀ ፣የ ፣ዠ ፣ቐ ። ማእከላውያን ፡ ብመልሓስን ኣብ መንጎ ትንሓግን ኣስናንን እናተናኸፍካ ዝድመጹ፡ ለ ፣ረ፣ ነ ፣ እዮም ። ስናውያን፡ መልሓስን ስኒን እናተናኸፍካ ዝድመጹ፡ ሰ ፣ ጸ ፣ደ ፣ጠ፣ዘ፣እዮም። ከንፈራውያን፡ ብከንፈርን ስኒን ዝድመጹ፡ በ፣መ፣ጰ፣ፈ፣ፕ ፣እዮም። ከንፈር” ብእብራይስጢ” ቛንቋ” ማለት ከም ዝኾነ ክሕብር ይፈቱ። ብቛንቋ ትግሬ ግን ከም ዘረባ(ሂጋ) እዩ ዝቑጸር ። ንኣብነት፡ “ ከንፈረኒ” ጸሪፉኒ ሕማቕ ዘረባ ተዛሪቡኒ ወይ ኣስሚዑኒ ከም ማለት እዩ። እቲ ፍልልያቱ ከንፈር ብእብራይስጢ“ቛንቋ”“ ከመልክት ከሎ ብትግሬ ድማኒ ዘረባ ( ሂጋ ) የመልክት። ኣተሓሳስባን ቃላትን ሓቢሮም ይጓዓዙ ።ሓሳብ ኣብ ኣእምሮ “ይጥነስ” ብቃላት ድማ “ይውለድ” እቲ ቃላት ተደሚሩ ድማኒ ቛንቋ ይበሃል። “ቛንቋ “ናይ ደቂ ሰብ ረቂቕ ምስጢርን፡ መለኮታዊ፡ ህያብን ተኣምራትን እዩ።” መወከሲ፡( Journal of Semitic studies, Manchester 1956.P.11 )ቛንቋ ብዘይ ድምጺ (without vocal or sound)ብዝተፈላለየ ምልክት ናይ ኣካላትና ይመሓላለፍ እዩ። ንኣብነት፡ ንሓደ ሰብ ንከይዛረብ ዓይንኻ ጽቕጥ(ቅጽብ ወይ ቅልጽ) ተብለሉ፡ወይ ጽብዒትካ ኣብ ከናፍርካ ኣልግብ ኣቢልካ ተርእዮ ንከይዛረብ ወይ ርእስኻ ንየማንን ጸጋምን እናወዛወዝካ ወይ ርእስኻ ከም ጠበቕ ላዕልን ተሓትን (nodding) እናኣነቓነቅካ ክዛረብ ወይ ድማ፣ እቲ እተዛረቦ ልክዕ ከም ዝኾነ ኣፍልጦ ትህቦ።( እግሪ መገደይ ሓንቲ ደርፊ ትዝ ኢላትኒ ፡ከምዚ ድማ ትብል” ስለምንታይ ብጎቦ ዓይንኺ ትጥምትኒ ንዓኺ ዝፈጠረ ንዓይ እውን ፈጢሩኒ “ ናይ ጌታቸው ኣብዲ ኣብ ሰብዓታት ምቕማጡ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ደራፋይ ወሎዬ)። ብዓቢኡ ድማኒ እቲ sign language ዝበሃል ናይ ምልክት ቛንቋ በቶም ክሰምዑን ክዛረቡን ዘይኽሉ ሰባት ብናይ ኣጻብዕትን፡ከናፍርን፡ኣዒንትን፡ ውዝዋዘ ዝዕጀብ ናይ ምልክት ቛንቋ ንዘክር። እምበኣርከስ ቛንቋ ማለት እንታይ ማለት ከም ዝኾነ ኣዝዩ ሕጽር ብዝበለ መልክዑ ክነዋግዕ ጸኒሕና። ሕጂ መቦቆል ናይተን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሰሜን ኣፍሪቃን ዘለዋ ቛንቋታት ንርኤ። ቅድም እተን ቀንዲ 5 ደምበ(ደንበ) ንርኤ። ( 1) ኣፍሮ ኤሻቲክ ( 2) ኣፍሮ ኩሺቲክ (3) ኣፍሮ ሃመቲክ (4)ኣፍሮ ዓረብያ (5)ናይሎ ሳሃራ። ኣብ ትሕቲ ኣፍሮ ኤሻቲክ ዝምደብ ቛንቋታት እብራይስጢ፡ ሃገር(እስራኤል) ኣራማይስጢ፡ (ኣራማይክ)ሃገር እስራኤልን ፡ሶርያን፡ ባቢሎንን፡ ዓረብኛ፡ ሃገር( ኩለን ሃገራት ኣዕራብን፡ ሊባኖስን)።(ሊባኖስ ሃገረ ፊንቄ(Phoenicians) ደቂ ከንኣን እዩ። ኡጋርስት፡ሃገር (ሶርያ) ግእዝ(ኣግኣዚ)፡ሃገር(ኤርትራን፡ ኢትዮጵያን) ትግሬ፡ ሃገር(ኤርትራ) ትግርኛ፡ ሃገር(ኤርትራን፡ ኢትዮጵያን ትግራይ ክልል) ጉራጌ ፡ኣደረ- ሃረሪ፡ ወይ (ጀይሲና)፡ኣምሓርኛ፡ ሃገር (ኢትዮጵያ) ኣካድያን፡ሃገራት( ማእከላይ ምብራቕ) መልቲዝ ፡ ሃገር(ማልታ ወይ መሊጠ) እያ’ተን ።ኣብ ትሕቲ ኣፍሮ ኩሺቲክ ዝምደብ ድማኒ፡ ኣፋን፡ ናይ ኦሮሞ ቛንቋ ሃገር (ኢትዮጵያ)ሽም ናይቲ ፊደላቶም ላቲን ከሎ “ቁበ” ይበሃል ። ዓፈርኛ፡ሃገር (ኢትዮጵያን ፡ ኤርትራን ) ሶማሊ፡ ሃገር(ሶማልያን፡ ኢትዮጵያን) ኣገወኛ ፡ሃገር (ኢትዮጵያ) ብሊን፡ ሃገር (ኤርትራ) ሲዳማ፡ ሃድያ፡ካምባታ፡ ሃገር(ኢትዮጵያ) ሳሆ፡ ሃገር (ኤርትራ)። ኣብ ትሕቲ ኣፍሮ ሃመቲክን፡ ኩሺትክን ዝምደብ ቛንቋ በርበር፡ ሃገር (ሞሮኮን ፡ሊብያን)ብዳውየት፡ ቛንቋ ሕዳረብን ብጃን፡ ሃገር (ኤርትራን ፡ሱዳንን)። ኣብ ትሕቲ ኣፍሮ ዓረብያ ዝምደብ፡ ኮፕቲክ፡ ጥንታዊ ቛንቋ ግብጺ። ኣብ ትሕቲ ናይሎ ሰሃራ ዝምደብ ድማኒ ቛንቋ ኩናማ ፊደላቱ ላቲን፡ሃገር(ኢትዮጵያን፡ ኤርትራን )እዩ። እግሪ መገደይ ናይ ኤርትራ ዓፈርን ፡ኩናማን፡ ናይ ኢትዮጵያ ዓፈርን፡ ኩናማን፡ ከም ዘለዉ ክሕብር ይፈቱ። “ኩናማ” ሽም ናይቲ ቛንቋ ክኸውን ከሎ ሽም ናይቲ ዓሌት ባዜን (ደቂ ንጉስ ባዛ/ባዜን) እዮም።ንጉስ ባዜን ግዝኣቱ ካብ ኣክሱም ክሳብ ባርካ ነሩ እዩ። ኮንቲሮሲ ዝተበሃለ ናይ ታሪኽ ጸሓፊ ከም ዝበሎ ነገደ ባርያን፡ ኩናማን፡ ኣብ ከበሳታት ኤርትራ ይነብሩ ከም ዝነበሩ ሰኒድዎ ኣሎ። ”ባዛየ ባዛ “ ዘርእስታ ደርፊ ጸሃይቱ በራኺ ንዘክር ።ባዜን (ባዛ) ብእንዳታት ተመቓቒሎም ይናበሩ። ነፍስወከፍ እንዳ ድማኒ፡ ምልክት ኣለዎ። ንኣብነት፡ እንዳ ሺያ፡ ዝበሃሉ ቀርኒ ዓጋዘን ምልክት ኣለዎም። እንዳ ጉማ፡ ምልክት ሓርማዝ “ ኣቢና”ይበሃል።እንዳ ጋርካ ፡ምልክቶም ወርሒ እዩ “ታራ” ይበሃል። እንዳ ሰማ፡ ምልክቶም ሓርሽ እዩ “ጋቡዣ” ይበሃል ።ናይ ኩናማ (ባዜን)ኣምላኽ “አና”ይበሃል።ኣብ ትሕቲ አና ብርክት ዝበሉ ኣማልኽቲ ኣለዉ።ንኣብነት፡ናይ ዝናም ኣምላኽ “ኣውላ ማና”ይበሃል። ካብ ኣንበጣ ዝከላኸል” ኣኡላ ማና” ይበሃል። ካብ ጨራሩ ዝከላኸል “ሹርካ ማና” ይበሃል። ካብ ናይ ሕርሻ ሓሳኹ ዝከላኸል”ቢኢዓ” ይበሃል። ካብ ጽንጽያ ዝከላኸል “አታና ማና” ይበሃል።እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣምልኾን ባህልን ኣብ ዝኾነ ማሕበረ ሰብ ኣሎ። መወከሲ፡ (ታርኽ ወለዶ ሕዝቢ ኤርትራ ገጽ 12 )። ብተወሳኺ ቛንቋ ትግሬ ዝዛረቡ ነገደ ባዛ(ኩናማ)ካብ ኣቁርደት ኣስታት 30 ኪሎ ሜትር ሪሒቖም ዝቕመጡ ኣለው።ኩናማ ደቂ ንጉስ ባዜን ኣብ 4 ዓበይቲ ዓሌት ይምቐሉ ። (1)ኩናማ ማርዳ (2/) ኩናማ ቲካ(3)ኩናማ ላክቱኩራ (4) ኩናማ ባርካ። ምናልባት እቶም እንተላይ ቛንቋ ትግሬ ዝዛረቡ ኩናማ፡ ኩናማ ባርካ ከይኾኑ ኣይተርፉን እዮም ዝብል ግምት ኣሎኒ። በዓል መምህር ኒቖዲሞስ እድሪስ ዝዛረብዎ ዝነበሩ ትግሬ ይበል እዩ ነሩ! ቛንቋ ዓረብ፡ ቛንቋ ዓረብኛ 30 እዩ ዓይነቱ። ንኣብነት፡ ኣብ ዓማን ዝዝረብ “ስኩር” ይብልዎ። ኣብ የመን ድማኒ “ለይስ” ይበሃል። ኮፕቲክ፡ ኮፕቲክ ኣዝዩ ጥንታዊ ቛንቋ ግብጺዝነበረ ጨሪሹ ብዓረብኛ ተተኪኡ። ጥንታዊ ኮፕቲክ ምስ ኣገወኛን ብሊኒን ቁሩብ ይዛመድ እዩ ይብሉ ፈላጣት ታሪኽ። ቛንቋ ዓረብ ፈጺሙ ኣይተበለለን፣እኳ ድኣ ገለ ኣዝዩ ጥንታዊ ቃላት ናይ እብራይስጢ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝነበረ ንምርዳእን ንምምሕያሽን ምግላጽን ግደ ነርዎ እዩ። (ኢንሳይት ገጽ 141) ኣረማይስጢ፡ ዘመናዊ ኣረማይስጢ ሎሚ ኣብ ኣልዕራቅን፡ ሶርያን፡ ይዝረብ እዩ። ኣራማይስጢ ምስ እብራይስጢ ብቐረባ ዝዛመድን ሓደ ዓይነት ፊደላት እውን ዝጥቀም ሴማዊ ቛንቋ እዩ። ኣብ ፈላማ ብኣራማውያን ይዝረብ ነበረ። ጸኒሑ ግና ኣብ ትሕቲ ግዝኣታት ኣሶርን፡ ባቢሎንን፡ ኣህጉራዊ ቛንቋ ንግድን መረዳድእን ኰይኑ ነበረ። ወግዓዊ ምምሕዳራዊ ቛንቋ ግዝኣት ፋርስ (ናይ ሎሚ ኢራን)እውን ኰይኑ ነበረ።(ኣራማውያን ደቂ ኣ’ራም ወዲ ሴም እዮም)ኣብቲ ቀደም ኣ’ራም ዝበሃል ዝነበረ ደሓር ሶርያ ዝተባሃለ ዓዲ እውን ይቕመጡ ነሮም። እቲ ብኣራማይስጢ ዝተጸሓፈ ጥንታዊ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ጽሑፋት “ካሊዲ” ይበሃል ነሩ። ቛንቋ እብራይስጢ፡ እብራይስጢ ጥንታውን ዘመናውን ቛንቋ ኣይሁዳውያን እዩ። እብራይስጢ ካብታ “እብረ “ እትብል ስም ንኣብራሃም ካብቶም ጎረባብቱ ኣሞራውያን ምእንቲ ክፍለ ዝተወሃቦ ስም እዩ። ”እብረ”(pass ; pass by; pass over; cross)ሕለፍ ፡ተሳገር፡ እዩ። (ኢንሳይት ገጽ 1065- 1066 ) ቛንቋ ኡጋርስት፡ኡጋሪስት ሴማዊ ቛንቋ ክኸውን ከሎ ኣብታ ብሸነኽ ሰመን ምዕራብ ሶርያ “ኡጋሪት “ትበሃል ዝነበረት ናይ ወደብ ከተማ (ናይ ሎሚ ዑናታታ ብራስ ሸምራ ይፍለጥ) ዝዝረብ ዝነበረ ቛንቋ እዩ ነሩ ። ብ 1200 ቅድሚ ልደት ክርስቶስ እንተ ብመዓት እንተ ብገዓት ወደብ ከተማ ኡጋሪት ምስ ህዝባ (ሕዝባ)ተደፊና። ይኹን እምበር ብ1929 ድሕሪ ልደት ክርስቶስ ብሓደ ፈረንሳዊ ኣርክዮሎጅስት እቶም ኣሞራውያን ዝበሃሉ ዝነበሩ ተቐማጦ እታ ከተማ ዝዛረብዎ ዝነበሩ ቛንቋ “ኡጋርስት” ፊደላቱ ኣብ ጽላት (ታብለት) ተጻሒፉ ረኸቦ። ሴማዊ ቛንቋ ኮይኑ እውን ተረኽበ። ፊደላት ኡጋሪስት ነዚ ከምዚ ኣብ ታሓቲ ዘሎ ይመስል ።
ቛንቋ ግእዝ፡ ግእዝ ናይቲ ካብ ደቡብ ዓረብ ናብዛ ናይ ሕጂ ኢትዮጵያ መጺኡ ስርወ መንግስቲ ኣክሱም ዝመስረተ ናይ ህዝቢ (ሕዝቢ) ኣግኣዝያን ቛንቋ እዩ። ቛንቋ ግእዝ ነቲ ቅድሚኡ ዝጸንሔ ቛንቋታት ብምዕብላል መንግስታዊ ቛንቋ ኮይኑ የገልግል ከምዝነበረ ይንገር። ደሓር ግን ኣብ ኣብያተ ክርስትያናት ጥራሕ ተሓጺሩ ተረፈ። ኣብዚ ሓደ ነገር ክጠቕሶ ዝደሊ ኣብ መንጎ ጥንታዊት ኢትዮጵያ ኣብ ብሉይ ኪዳን 45 ግዜ ተጠቒሳ ዘላን እዛ ናይ ዘመንና ኢትዮጵያ ዘሎ ፍልልያት እዩ። እታ ኣብ ብሉይ ኪዳን መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቂሳ ዘላ ኢትዮጵያ እቲ ምድረ “ኩሽ” ዝበሃል ዝነበረ ካብ ደቡብ ግብጺ ጀሚሩ ናይ ሎሚ ሱዳን ናይ ሎሚ ኤርትራን፡ ትግራይን ክሳብ ሞዛምቢቅ(ሞዛምቢክ) ዘጠቓልል ዝነበረ ምድረ” ኩሽ(ወይ መሬት ኣስራዚ) እዩ ነሩ። ኣብቲ ገዲም ጽሑፋት ናይ ግብጻውያን ድማኒ ” ኪሽ”ይብሎ። ይኹን እምበር ናይ ሰብትዋጅንት(Septuagint) ናይ ብሉይ ኪዳን (Old Testament) ትርጉም ግሪኽ ምስ ወጸ እቶም ኣስተርጐምቲ ኣብ ክንዲ እቲ “ኩሽ” ዝብል ቃል እብራይስጢ እቲ ናይ ግርኽ ቃል “ኣይታይኦፕያ “ ( Ai-thi-o-pi-a) (ደሓር ኢትዮጵያ ዝተበሃለ)ዝብል ተጠቕሙ። ትርጉሙ ድማኒ ግዝኣት ናይ ዓዲ ሕሩራት ገጽ ወይ ጸለምቲ ማለት እዩ። (እዚ ኣጸቢቅኩም ትፈልጥዎ ኢኹመ) እቲ ትርጉም ካብ እብራይስጢ ናብ ግሪኽ እዩ ነሩ። ናይ ኪንግ ጀምስ ቨርዥን ግን “ ኩሽ “ዝብል ቃል እዩ ተጠቒሙ ዘሎ። ነዛ ናይ ዘመንና ኢትዮጵያ “ኢትዮጵያ “ዝብል ሽም ዝተወሃባ ብዘመን ስርዌ መንግስቲ ኣክሱም ክርስትና ምስ ኣተወ እዩ ይበሃል። “Septuagint” ሰብትዋጅንት ድማኒ ሰብዓ ወይ ሰብዓን ክልተን ኣስተርጐምቲ ማለት እዩ።
ቛንቋ ትግሬ፡ ትግሬ ካብ ግእዝ እተወልደ ቛንቋ እዩ ዝብሉ ኣለው፣ የለን ካብ ቛንቋ ግእዝ ገለ ቃላት ወሪሱ ርእሱ ዝኸኣለ ሓው ቛንቋ ግእዝ እዩ ዝብሉ ናይ መጽናዕቲ መበቆል ቛንቋታት ሊቃውንቲ እውን ኣለዉ።
ኣብ ሰብዓታት ካብ ኣስመራ ዝፍኖ ዝነበረ መደብ ራድዮ ትግርኛን ትግሬ፡ ቛንቋ ትግሬ ተፈታዊ፣ ላዛ፣ ዘሎዎ ፣ንክትሰምዖ ደስ ዘብልን ብዛዕባ እንታይ ይዛረብ ከም ዝነበርኩ ይርደኦም ከምዝነበረ ደቂ ከበሳ ተዛረብቲ ትግርኛ ይሰዱለይ ዝነበሩ ደብዳቤታት ትዝ ይብለኒ እሞ እናስተንተንኩ “ ትዝታ በፖስታ “ እትብል ደርፊ ብዙነሽ በቀለ ክደርፍ ይጅምር። ስለዚ ድርብ ሰማዕቲ ነሮምኒ ክብል ይኽእል።
ቛንቋ ትግርኛ፡ ትግርኛ ካብ ግእዝ (ግዕዝ ኣግኣዚ) እተወልደ ምዃኑ ልሳነ ዘእም ግርማ ኣብቲ መጽሓፎም ሰኒዶሞ ኣለው። ቛንቋ ትግርኛ ከበሳታት ሃገረ ኤርትራን ክልል ትግራይን ሓዊስካ ልዕሊ 7 ምልዮን ዝዛረብዎ ቋንቋ እዩ። ቛንቋ ትግሬን ትግርኛን ሓደ ዓይነት ቃላት ሓደ ትርጉም ዘለዎ ኣለዎም ።እዚ ኣብቲ ዝመጽእ ግዜ(ጊዜ) ክነዋጋዓሉ ኢና። ቛንቋ ኣምሓርኛ፡ ኣምሐርኛ ድሕሪ ትግሬን ትግርኛን ዝተቐልቀለን ብዘመን ሃጸይ ይትባረክ (ነገደ ዟጔ )ኣብ መወድእታ 13 ክፍለ ዘመን ናይ ቤተ መንግስት ምስጢራዊ ቛንቋን ናይ ወተሃደራት ምስጢራዊ ቛንቋ ነሩ ይበሃል። ኣምሓርኛ ካብ ትግሬ ዝያዳ ንትግርኛ ይቀርብ። ትግርኛ ድማ ዝያዳ ንትግሬ ይቀርብ። ብርግጽ ብዙሕ ቃላት ናይ ትግሬን ኣምሓርኛን ሓደ ዓይነት ኮይኖም ሓደ ዓይነት ትርጉም ዘለዎም ኣለዉ። ንኣብነት፡ እሳት ብትግሬ ብኣምሓርኛ እሳት እዩ።ጉድፍ ፣ብኣምሓርኛ ብትግሬ ግድፍ። ከንፈር፣ብኣምሓርኛ ብትግሬ ከንፈር ወዘተ።
ቛንቋ ብሊን፡ ቛንቋ ብሊንን፡ ኣገውን ፡ኣዝዩ ዝተቀራረበ እዩ። ንኣብነት፡ “ጃን” ብብሊንን ፡ኣገወኛን፡ ሓርማዝ ማለት እዩ። ስለዚ እቲ “ጃን-ሆይ” ዝብል ቃል” ሓርማዝ ሆይ “ ማለት ምኻኑ ኣረጋጊጸዮ ኣለኹ። ብሊን ካብ ቛንቋ ትግሬ ብዙሕ ቃላት ኣለዎ ። ንኣብነት፣” ኣዳሓ” ፍርቂ መዓልቲ። “ከሮት” ጓጉድ ንመሕለብ ጸባ ዝኸውን ዓይነት መትሓዚ፣ኵሮ፣ ዳጉድ ማለት እዩ ብትግርኛ። “ኣላት “ መሳርሒ ናይ ቡን ። “ ድርክን” ድጒሪ ብኽልተ ጐኒ ናይ ማሕረሻ ገጢሙ ዚርከብ ካብ ኦም ዝተጸርበ ንነግሒ ዚስንጥቕ ክፋል ናውቲ ማሕረስ። “ዳንዳ” ብዕንጨይቲ እተሰርሐ ፡እኽሊ ምስ ተዓጽደ ዝቕመጠሉ መርበቢ። “እራራ “ ሐረስቶት ኣብ ልዕሊኡ ተሰቒሎም ወንጭፍ ሒዞም ካብ ኣዕዋፍ መሸላ ዝሕልዉሉ ብባላታት እተሰርሔ በሪኽ ቦታ እዩ። ተዛረብቲ ቛንቋ ብሊን “ብሊን” ይበሃሉ። ንሐደ ሰብ ግን ኣንስታይ ይኹን ተብዓታይ “ብሊና” ይበሃል።
እስቲ ፊደላትና ምስቶም ይዛመድውዎም እዮም ዝበሃሉ ናይ ሴማውያን ፊደላት ብቅርጽ ዝመሳሰሉ ምዃኖም ዘርኢ ጥንታዊ ሰሌዳ ንመልከት። ኣብዚ ሰለዳ “ኘ” ወይ “ኛ” ዝድመጽ ፊደል የልቦን ዳሓራይ እዩ ተለቂቡ ። ስለዚ ብኡ እዩ ሐድ ሐደ ግዜ “ትግርንያ/ኛ ፡ኣምሓርንያ/ኛ ዝጸሓፍ። እዚ ፡” ኘ” ዝብሃል ፊደል፡ናይ መንን መዓስ ከም ዝመጸ ብድሕሪ ሕጂ ሃሰስ ክብሎ እየ።
መደምደምታ።
እዚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ብትግርኛ ክጽሕፎ ዝመረጽኩሉ ምኽንያት ነቶም ቍሩብ ትግሬ ዝጻንዖም ኣሓትናን ኣሕዋትናን ኣውራ ኣውራ ኣብ ዝባነይ ተሸኪመዮም ንዓለም 7 ግዜ እንተ ዝዞራ ዘይደኽመኒ፡ ኣዋልድ ሃይገት ዝተመርዓዉን የሕዋትና ደቂ ከበሳ ከምኡውን ኣዋልድ ደቂ ከበሳ ዝተመርዓዉ ውላድ ሃይገት ኣባላትን ጌና ኣባላት ዘይኮኑ ስለ ዘለዉናን ዘለዋናን ከኽብሮምን ክዝክሮምን ደልየ እየ። “ስጋይ ስጋኻ ዘይብል ጥቃ ሓራስ ኣይቕረብ “ ኣብ መወደእታ ንዳክተር ሻሮን ሮዝ ኣብ ዩሲኤስዲ (UCSD) ናይ ክፍሊ መበቈል መጽናዕቲ ቛንቋታት ዲረክተርን ናይ ቛንቋ ትግረን ፣ ትግርኛን ፣ጉራጌን፣ ዓረብን፣(ናይ ሱዳን) ክኢላ (ኤክስፐርት) ክትእርመኒ ዝተወከስክዋን ፣ፕርፈሰር ገረዝግሄር በኪትን ንዝኾነ ይኹን ጽሑፍ “ ዓንቀር ዝኸልእ “(edit)የመስግኖም ። “ ኣቶ ማእከለ ክልተ ንደቁ ክልተ ንኣሕዋቱ መቐለ” ኣነውን ካብቲ ዝተመሃርክዎ ዘይኮነስ ካብቲ ዘንበብክዎን ዝተመከርክዎን የማቕል ኣለኹ።ዓይኒ ብዙሓት “ዓይኒ ዓራት” እዩ እሞ፡ ጌጋ ምእራም ፣ ነቐፌታ ፣መወሰኽታ፣መደረብታ፣ናይ ኣንባቢ ግደ እዩ። ዝኾነ ይኹን ጽሑፍ ሓቤረታ እዩ ድኣእምበር ንሱ ንባዕሉ ፍጹም ኣይኮንን ።


text:
እንታይ ይምህረና መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ መላአኽቲ
ብቢንያም ዮሃንስ
(ሳልሳይ ክፋል)
5.መንነትን ሓይልን ጥበብን
ካብ ኣምላኽ ካብቲ ሓያል ዝኾነን ዝመጸን ዝወጽን ከመይ ከም ዝኾነ ዘይማትእ ሓቂ እዩ። ስለዝኾነ ድማ መላአኽቲ ናቶም ዝኾነ ውህበት አለዎም።
መ.ዳዊት 103፥20 “ኣቱም መላአኽቲ ንድምጺ ቃሉ እትእዘዙ
ንቃሉ እትፍጹሙ ሓያላት ስልጣንን ንእግዝኣብሄር ባርኽዎ።”
2ጴጥ 2፥11 “መላአኽቲ እኻ ብሓይልን ብስልጣንን ዝበልጹ ክነሶምሲ
አብ ቅድሚ ጎይታ ናኣታቶም ዚጻረር ፍርዲ ኣየምጹኡን እዮም።
6.ኣስማት
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝበዝሓ ጊዜ መላአኽቲ ሰራዊት /host / ኢሉ እዩ ዝስምዮም
ኣብ ውሽጢ እዚ ግን ብአስማቶም ተጠቂሶም ንረኽቦም መላኣኽቲ ሓሙሽተ እዮም፥-
1. ገብርኤል (GABRIEL)
ትርጉሙ /man of God or strength of God/ ናይ ኣምላኽ ሓይሊ ወይ ናይ ኣምላኽ ሰብ
አብ ሓድሽ ኪዳን 2 ጊዜ ተጻሒፉ አሎ ሉቃስ 1፥19
ሉቃስ 1፥26
ንቤት ዘካርያስ ዘበሰረ እዩ።
ት.ዳንኤል 9፥21 “ገብርኤል እቲ ቅድም ብራእይ ርእየዮ ዝነበርኩ ስብኣይ
ቀልጢፉ ነፉሩ (fly) ኣጋ ጊዜ መስዋእቲ ምሸት ተንከየኒ።”
አብ ብሉይ ኪዳን 2 ጊዜ ተጻሒፉ አሎ ት.ዳንኤል 8፥16
2.በዓል- ዜቡብ/ብዔል ዜቤል (BAAL ZUBUB)
ትርጉሙ Lord of the flies
ኣብ ብሉይ ኪዳን 4 ጊዜ ተጻሒፉ አሎ 2ነገስት1፥2
አብ ሓዲሽ ኪዳን 7 ጊዜ ተጻሒፉ አሎ ማቴዎስ 10፥25ማርቆስ 3፥22
ሉቃስ 11፥15 ገሊኦም ግና ነጋንንቲ ብብኤል-ዜቡል
በቲ ሓለቃ ኣጋንንቲ እዩ ዜውጽኦም ዘሎ በሉ።
3.ሚካኤል (MICHAEL)
ትርጉም how is like God/ መን ከም ኣምላኽ/ ማለት እዩ።
ሚካኤል ሊቀ መላአኽቲ /Archangel/ ማለት ዓቢ መላአኽ ወይ ብዓል ስልጣን ማለት እዩ። Arch ማለት ብግሪክ ሊቀ፡ ብዓል ስልጣን (chief, first) ማለት እዩ።
arch’an’gel ማለት An Angel of high rank
ት.ዳንኤል 10፥13 “እንሆ ኽአ ሚካኤል ካብቶም ኣውራታት መሳፍንትን
ሓደ ንምንጋፈት መጸ ኣነ ውን ኣብኡ ምስቶም ነገስታት እኔኹ”
ይሁዳ 1፥9 “ግናክ ሚካኤል ሊቀ መላአኽቲ ብዛዕባ ሬሳ ሙሴ ምስ ዲያብሎስ ኪከራኽር ከሎ
እግዚአብሄር ይግናሓኻ ድኣ በሎ እምበር ብጸርፊ ኺኹንኖ ኣይደፈረን።”
በሓድሽ ኪዳን 2ጊዜ ተጻሒፉ አሎ ራእይ የሃንስ 12፥7
በብሉይ ኪዳን ድማ 13 ጊዜ ተጻሒፉ ንረኽቦ።
4.ኣባዶን (ABADDON OR APOLLYON)
ኣባዶን በእብራይስጥ
ኣጳልዮን በግሪክ
ትርጉም (destroyer) ኣዕናዊ
ራእይ የሃንስ 9፥11. ….. ንሱ መላአኽ መዓሙቅ እዩ ስሙ ኣባይን/ኣጳልዮን እዩ።
5.SATAN/LUCIFER/ሰይጣን ወይ ዲያብሎስ
ትርጉሙ bearer of light ስይጣን በብሉይ ኪዳን 15 ጊዜ ሓዲሽ ኪዳን 34 ጊዜተጻሒፉ ንረኽቦ።
ዲያብሎስ ብብሉይ ኪዳን የለን ብሓድሽ ኪዳን ግን 27 ጊዜ ተጻሒፉ ንረኽቦ።
ብኻልእ ስም ውን ተጠቂሱ ብመጽሓፍ ቅዱስ ውሺጢ ንረኽቦ።
ራእይ የሃንስ 12፥9…….እቲ ንብዘላ ዓለም ዜስሓተ ዘሎ
ድያብሎስን ሰይጣንን ዝብሃል ዓብይ ገበል
እቲ ናይ ጥንቲ ተመን ተድርበየ፡
ናብ ምድሪ ተደርበየ፡ መላአኽቱውን ምስኡ ተደርበየ።
ይቅጽል ….


text:
ልዑኽ ሕ/ሃ እስማዒል ኦሉድ ቸክይ ኣሕመድ እቲ ስምምዕ ጽቡቕ ምዕባለ ምኳኑ ገሊጾም ንተቃወምቲ ሁቲ ሽዒትን ደገፍቶምን ነቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝድገፍ መንግስቲ ኣብዱ ራቦ መንሱር ሓዲን በቲ ስምምዕ ክቕየዱ ጸዊዖም። ብተወሳኺ እዚ ስምምዕ ተኹሲ ደው ምባል ናብቲ ሚያዝያ 18 ዝጅመር ዝርርብ ሰላም ዘምርሕ ኽከውን ተስፋ ተነቢሩሉ’ሎ።
እቲ ዝደሓረ ጻውዒት ንስምምዕ ደው ምባል ተኹሲ ዝተኻየደ ድሕሪ ናይ ሓሙስ ርኽብ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ምስ መዘናኦም ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ስዑዲ ዓረብ ኣብደል ኣል-ጁቤር ኣብ ባሕሬን’ዩ። ኣብ የመን ብዝተካየደ ኩናት ልዕሊ 6000 ሰባት ክሞቱ ከለው ነታ ሃገር ኣብ ዝለዓለ ሰብኣዊ ቅልውላቅ ሸሚምዋ ይርኸብ።
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ኣብቲ ርኽብ ከምዚ ኢሎም።
‘ኣሜሪካ ነቲ ብስዑዲ ዓረብን ካልኦት ወገናትን ነቲ ኣብ ኣገደስቲ ቦታታት እታ ሃገር ዘሎ ተጻብኦታት ደው ንምባልን ንጠቕላላ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ብሚያዝያ 10 ዝዓለመ ጻዕርታትን ነቲ ሚያዝያ 18 ዝጅምር ዝርርብ ሰላም ትድፍግ’ያ። እዚ ድማ ንዝተወሰነ ጊዜ ክንሰርሓሉ ዝጸናሕና ኮይኑ ኣብታ ሃገር ኮነ እቲ ዞባ ዘድልዮ ሰላምን ጸጥታን ንምስፋን ነባሪ ዝኾነ ፖለቲካዊ መፍትሒ ድማ ክርከብ ይግባእ።’
ሚስተር ኬሪ ብተወሳኺ ብመንገዲ ፕሮግራም መግቢ ንሰላም ኣስታት 140 ሚሊዮን ዶላር ሰብኣዊ ሓገዝ ንየመን ክወሃብ ቃል ኣትዮም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ልዕሊ 80 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ የመን ማለት ልዕሊ 21 ሚሊዮን ኣብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝውኸል ኮይኑ እዚ ድማ ነቶም አስታት 3 ሚሊዮን ካብ ቤት ንብረቶም ዝተመዛበሉ የመናዊያን ወሲኹ’ዩ።
ዋላ’ኳ ናይ ቅድሚ ሕጂ ስምምዕ ተኹሲ ደው ምባል እንተዘይተዓወቱ እዚ ናይ ሕጂ ስምምዕ ግን ክዕወት’ዩ ዝብል ተስፋ ተነቢርሉ’ሎ ምክንያቱ ክልቲኦም ወገናት ንምቁራጽ ተጻብኦታትን ንዝወሃብ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝከታተሉ ኮሚተ ብምምስራቶምም’ዩ።
ኣብ ጉዳይ’ቲ ዞባ ተመራማሪ ዝኾኑ ኣሚን ሳይከል ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል እዚ ናይ ሕጂ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ክዕወት ይክእል’ዩ ዝተባህለሉ ምክንያት መቕጸልታ’ቲ ስምምዕ ምቁራጽ ተጻብኦታት ሶርያ ብምኻኑ’ዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ላቲን ስርዓተ ኣምልዀ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ድሕሪ በዓለ ልደት ዘእግዚእነ ዕለት 26 ታሕሳስ ዓመታዊ በዓለ ቅዱስ እስጢፋኖስ ቀዳሜ ሰማዕት ከምዘብዓለት ዝፈለጥ ኰይኑ ምስቲ በዓል ተተሓሒዙ እቲ ኣብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ክርስቲያን ዝወርድ ኣሳዶን ዓመጽን ምሕሳብ ግድን ይኸውን፡ ሎሚ ካብ ቀደም ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝፍጸም ዓመጽ ክብ ይብል ከምዘሎን እቲ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝፍጸም ዓመጽን ኣሳዶን መቕተልትን ክውገድ ዝተፈላለዩ ተበግስቶታት ዘነቓቕሕ ርሁው ማዕጾ እተሰምየ ዓለም ሓቆፍ ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበር፥ ኣብ ዘውጸኦ ናይ 2019 ዓ.ም. ጸብጻብ ሓቢሩ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃአረ ቫቲካ
ኣብ ግብረ ሓዋርያት ምዕ. 7 ናይ ቅዱስ እስጢፋኖ ቀዳሜ ሰማዕት ታሪኽ ነንብብ፡ እቲ ኣብ 36 ዓ.ም. እስጢፋኖስ ብእምነቱ ምኽንያት ዝተቐበሎ ሰማዕትነት ኣብ ታሪኽ ክርስትና እውን ቀዳሜ ሰማዕት ክኸውን ከምዝገበሮን፡ ኣብ ክርስቶስ ዘለዎ እምነትን ሰባት ክልወጡ ብቓልን ሕይወትን ዝተሰነየ ዘቕርቦ ብዝነበረ ኣስፍሆተ ወንጌልን ምስክርነት እምነትን ምኽንያት ከምእተቐትለን እዚ ቀዳሜ ሰማዕት’ዚ ኣብ መላእ ዓለም እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ከከም ስርዓትን ግጻዌን ከምእተብዕሎን፡ ሰማዕትነት ክርስቲያን ዝነበረ ታሪኽ ጥራሕ ዘይኰነ ሎሚ እውን ኣብ ዝተፈላለየ ኵርናዕ ዓለም ዝፍጸም ዘሎ ታሪኽ እዩ፡ ብዙሓት ንኽርስቶስ ዘለዎ ፍቕሪ ክሳብ ናይ ደም ሰማዕትነት ዘብጽሖም ኰይኑን፡ ክርስቲያን ስለ ዝዀኑ ጥራሕ ዝቕተሉን ኣደዳ ዓመጽን ኣሳዶን ዝዀኑን ማሕበረ ክርስቲያን ብዝሒ ክብ ይብል ከምዘሎ ናይቲ ርሁው መዓጹ ኣተሰምየ ማሕበር ኣሳዶን መከራን ማሕበረ ክርስቲያን 2019 ዓ.ም. ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ የመላኽት።
እቲ ኣብ 60 ሃገራት ጨንፈር ቤት ጽሕፈት ዘለዎ ርሁው መዓጹ እተሰምየ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር፡ ነቶም ብእምነቶም ምኽንያት ኣደዳ ኣሳዶን መከራን ንዝዀኑ ማሕበረሰብ ክርስቲያን ዝተፈላለዩ ድጋፍ ዘቕርብ ምዃኑ ናይቲ ማሕበር ጨንፈር ኢጣሊያ ዋና ኣመሓዳሪ ክርስቲያን ናኒ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም፡ በሸሓትን ሚሊዮናትን ዝቑጸሩ ዜጋታት ኣብ ገዛእ ሃገሮም ናይ ሃይማኖት ናጽነት ተነፊግዎምን እዚ ከይኣክል እውን ንኽስደዱ ከምዝግደዱን ብእምነቶም ምኽንያት እውን ከምዝቕተሉን ኣዘኻኺሮም፡ ኣብ ሊቢያን የመንን ህልው ኩነታት ማሕበረ ክርስቲያን ብሓቂ ዘሰንብድ እዩ ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዝለገስዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፡ ኣሳዶ ክርስቲያን ኣብ ኤውሮጳ እውን ብባህላዊ ደረጃ ዝፍጸም ከምዝዀነን፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢ ዓለም ዝፍጸም ጸረ ክርስቲያን ዓመጽን ኣሳዶን ብሱቓታ ዝሕለፍን ልሙድ እናዀነን ይርአይ ኣሎ፡ ካብ ዘይተገዳስነት ምልቓቕ የድሊ፡ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን መሰረት እዩ ከምዝበሉ እቲ ጸብጻብ የዘኻኽር።
ዕለት 30 ሰነ 2014 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፡ ኣብ ብዙሓት ከባቢ ሃገራት ኤውሮጳ ማሕበረ ክርስቲያን ተነጺሉ ንኽነብር ዝግደድ ኰይኑ ከምዘሎን፡ ኣብ ዓለቐይናነትን ዘይምቕባልን ዝብል ናይቲ ሃይማኖትን ግብረ ገብን ዘጓንይ ባህሊ ዘስፍሖም ጸረ ክርስቲያን ተግባራት ልሙድ ይኸውን ኣሎ ከምዝበሉ ዘዘኻኸሩ ናኒ ኣስዒቦም፥
እቲ ማሕበር ርሁው መዓጹ ናይ ላስቲን ስርዓተ ኣምልዀ ኣብ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕለት 26 ታሕሳስ ቅዱስ እስጢፋኖስ ቀዳሜ ሰማዕት ኣብ ዘብዓለትሉ ዕለት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣሳዶ ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ክርስቲያን ከብቅዕ ጻውዒት ዘቕርብን ህልው ኩነታት ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ዓለምን ዝሕብር ዝተፈላለዩ ጐስጓሳት ከምዘካየደን፡ ኣብ ጀርመን፥ ብናይታ ሃገር ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ውሳኔ መሰረተ፥ ብሔራዊ መዓልቲ ጸሎት ምእንቲ ዝሳደዱ ማሕበረ ክስቲያን ከምእተፈጸመን፡ ኣብ ካልኦት ሃገራት እውን ማሕበረሰብ ዓለምን መንግስታትን ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝፍጸም ኣሳዶ ክብ ይብል ከምዘሎ ኣስተውዒሎም ኣብ ምክልኻል ናይ ሃይማኖት ናጽነትን መሰልን ክተግሁን ጻውዒት ዘቕርቡ ዝተፈላለዩ መፈሳውን ባህላውን መደባት ከምእተኻየደ ገሊጾም።


text:
Skip to content
ካልኣይ ክፋል. . .
ዓራዪ ሰዓት፡ ብስፍሓት ሓሳባታን ኣነዳድቃን በቲ ሓደ ወገን፡ ብወሓዚ ሓሳባታን በቲ ስዲ ንባባዊ ግጥማን ድማ በቲ ካልእ፡ እትህቦ ወይ እተስምዖ ኣመት ዝያዳ ከም እትሓስብን እተስተንትንን ትገብር ዛንታ ኢያ።
ዛንታ ዓራዪ ሰዓት፡ ብትሕዝቶን ቅድን ዝተፈልየት ኰይና፡ ብትልሚ-ኣልቦ (Plotless story) ዝተዓየት ስራሕ ኢያ። ንስእሊ’ዚ ወለዶ ድማ፡ ምስቲ ናይ ቀደም ወለዶ ብምዝማድ፡ ‘ሓወልቲ ንእስነት ይህልዎዶ ይኸውን?’ ብምባል ክድህስሶ ኢዩ ዝፍትን። ዋላ’ኳ ኣብቲ ዝርርብ ‘ሰዓት’ዚ ወለዶን ሰዓት እቲ ሕሉፍ ወለዶን’ እናበለ፡ ብዛዕባ ብሉጽነት ወይ ነባርነት ሰዓታት እንተተዛረበ፡ ንወለዶ ሎሚን ንወለዶ ቐደምን፡ ካብ ምግንዛብን ምውድዳርን ግን ኣይተዓግተን።
ሓደ ዓራዪ ሰዓት፡ ዕድመ ድፍእ ዘበለ ፍልስፍናዊ ኣተሓሳስባ ዘዘውትር ፈጠራዊ ገጸ ባህሪ ኢዩ። ንሓደ መንእሰይ ናይ ስራሕ መንፈስ፡ ርኣይን ጠመተአን ኣብ ግዜ ብምልካዕ ደው ክብል ከም ዘይብሉ፡ ንሕማቕ ኣመል ባህሊ ናይ ምሕላፍ ልምዲ ክጠፍእ ከም ዘለዎ፡ ተግሳጻዊ ማዕዳ እናኣመሓላለፈሉ ይርእ።
“ሰዓተይ ፡ ግዜ ምፍቃድ ምስ ኣበየት፡ ‘ሕራይ’ እንተ በለቶ ኢለ’የ፡ ናብኡ ዝወሰድኩዋ።”
ይብል እሞ፡ ግን ከኣ፡ ግዜ ከም ዝበልዕ ዘረባ ከም ዘብዝሕ፡ ትርጕም ሰዓትዶ ፍልስፍናዶ እና’ምጸአ ከየዋጥረኻ እምበር ገንዘብ’ኳ ድሓን’ዩ፡ ከም ዝበልዎ፡ ኣቐዲሙ ብምዝንታዉ፡ ናብቲ ኣራዪ ሰዓት ክኸይድ ከም ዝወሰነ፡ ኣስዒቡ የዘንይወልና።
“‘ናብኡ ይሕሸኒ…፡ ቅድሚ ሕጂ ሰዓተይ ዝኸፈተ ዓራዪ ሰዓት፡ ሰዓተይ ኣዘንቢሉለይ እዩ፡’ ምስ በልክዎ፡ ምሓሽን ዘይምሓሽን ዘይኰነስ፡ ዘረብኡ ከይከብደካ፡ ‘ሰዓት ንምንታይ እያ ተድልየካ…? ብዘይ ሰዓት ክትነብር ትኽእልዶ…? ሰዓት ዘይብሉ መንገዲ…?’እናበለ ብሰዓት እናተፈላሰፈ፡ ከዋጥረካ እዩ…’ ክብል ብወረ’ቲ ዓራዪ ሰዓት ዝሃጠረ ዓርከይ ነገረኒ።”
እቲ ኣዘንታዊ ከምዚ ቢሉ ምስ ኣዘንተዎ፡ ዓራዪ-ሰዓት ደኣ፡ ከመይ ዝበለ ፍልስፍና ወይ ስውጠተ-ሓሳባት ኢዩ ክሓትት? ዝስትንተን ትንፋስ ዘለዎ፡ ኣባህላ ንሰዓት ብመገዲ ህይወት ብምትስፋር ክዛረብ ዝሕእል? ኪንዮ ‘ፈንጣሕኹ፡ ኣዕረኹ?’
ኣዘንታዊ ብዕላል ዓርኩ ከይተሰከፈ፡ ዝያዳ እኳ ደኣ ፍልስፍና ዝዛረብ እንተዀይኑስ ‘ዘረብኡ ይንዋሕ ይብዛሕ’ ብምባል ናብ እንዳ ዓራዪ-ሰዓት ክኸይድ ተደፋፊኡ ኢዩ። ብተወሳኺ እውን ካብ ካልኦት ዕላላት ዝሰምዖ ኣብቲ ዝኽሩ ብኸምዚ ተጻሒፉ ኣሎ።
“. . . ንሱ. . . ክዛረብን ክሰምዕን እዩ ዝደሊ. . . ”
ኣንባቢ ኣቃልቦኡ ዝያዳ ደፋእ ኢሉ ከንብባን ንነብሱ ድማ፡ ‘ኣነ ኸ ክዛረብ ጥራይ ድየ ዝደሊ፡ ወይ እውን ክሰምዕ እውን እደሊ ኢየ?’ ንኽብል ትደፋፍእ። ካብቲ ድሑር ኣተሓሳስባ ብምግላል፡ ምስ ሰብ ግዜን ኣብ ሰብ ግዜን ዘለዎ ናይ ሓሳብ ምሃብን ምቕባልን ክፉት ጌሩ ዝሃነጾ ጠባይ፡ ብሞያኡ ኣቢሉ ንኹሉ መገዲታት ህይወት ኣብ ናይ ሰዓት ግዜ እናእተወ ክእልዮን ከማእዝኖን እረአ።
ንፍልስፍናኡን ሕልሙን እተብርህን እትመስል ድማ ኣብ ሓደ ኵርናዕ ናይቲ ዝሰርሓሉ ገዛ ከምዚ ዝስዕብ ጥቕሲ ይንበብ!
“ብሰዓቱ ዝበርህ መዓልቲ፡ ብሰዓቱ ዝሽፈን ለይቲ፡
ብሰዓቱ ዝምራሕ ህዝቢ፡ ግርማ ኵሉ ሕብርታት ሕጊ።”
ንሕጊ-ተፈጥሮ ኣብ መቓን ሰዓት ብምእታዉ፡ ንእብረታት ምድሪ ብሰዓታት ተማእኺሎም ከም ዝፍጸሙ እናኣመተ፡ ነቲ ፈጣሪ ሰዓት ዝኾነ ህዝቢ ድማ፡ ብስዓቱ ከም ዝምራሕ ኢዩ ዘብርህ። ንትልሚ ግዜኡ፡ ንመጻኢ ራኢኡ፡ ንተልእዀ ዕምሩ፡ ንሕሰመ-ጣዕሙ፡ ንምምራሑ ይኹን ምግራሑ እናኣማእዘነ፡ ናብታ ‘ግርማ ኵሉ’ ኢሉ ዝኣምነላ ዓለሙ ድማ፡ ‘ሕብርታት ሕጊ’ ዝያዳ ምኳኑ ይእምት።
(. . . )
“ናይ ቀደም ሰዓት ጽብቕቲ እያ።”
‘እወ ናይ ቀደም እያ. . . ‘
“ከምዚኣተን ሎሚ… ፈጺምካ ኣይትረክብን ኢኻ፡ ርግጸኛ እየ እዚኣ ብውሑዱ ካብ ኣቦሓጐኻ ዝወረስካያ መዘከርታ እያ…”
‘በቃ ናይ መዘከርታ ጥራይ እየን…፡ ኣሰርዶ ኣለወን እዩ?. . .’
“‘ሓርማዝ እናርኣዩስ ኣሰራ እደልዩ!’ ንዝብል ምስላ ዋናኡ ኢኻ ‘መስለኒ’ ካብ ኣሰሩ ሱሩ ዘሳፍሐ እንከሎስ፡ ኣሰርን መእሰርን ትሓትት…!”
ዓራዪ-ሰዓት፥ ኵሉ ዘረባኡን ኣጋውልኡን፡ ነቲ ዝሓለፈ ወለዶ ምስ’ዚ ዘሎ ወለዶ፡ ኣብ ቅማረ ሰዓት ብምእታዉ ገለ ክብል ዝደለየ እመስል። ስለምንታይ ግን ነቲ ገዲም ጽሩይ፡ ነቲ ዘመናዊ ዝራግ ጌሩ ዝቖጽሮ? ናይቲ ዝሓለፈ ወለዶ ዝነበራ ሰዓት ምጽራየን፡ ናይዚ ወለዶ ዘለዋ ሰዓት ድማ ዘይ ምጽራየን ከ ከመይ ኢዩ? ስዓታትን ወለዶታትን ከ ብኸመይ ኢዩ ክመሳሰል?
“ኵሉ’ኮ ነንግዜኡ እዩ ዝመስል። ናይዚ ወለዶ ሰዓት እንተ ርኢና ሕጂ ኣብቲ ወለዶ እየን ጠፊአን ዝተርፋ። . . . እዚ ናይ ሕጂ ወለዶ ናብቲ ዝቕጽል ወለዶ ዝሓልፍ መዘከርታ የብሉን፡ እንተ ደለየ እውን ጠፋሽ እዩ።”
ውህደት ተመስጦ ሓሳባት እናስምዐ፡ ገለ ምልክት (Symbolism) ኣብ ኣእምሮ ዝገድፍ ወሓዚ ድማ ኣለዎ። ሓሳቡ ኣይወድአን፡ ካብ መዘከርታ ኣልቦ እዚ ወለዶ ድማ፡ ሓወልቲ ዝኽሪ ኣለዎዶ የብሉን፥ ንምርግጋጽ ሃሰስ ክብል እርአ። ግን ነቲ ጠፋሽ ወለዶ ዝብሎ? ጠፋሽ ሓወልቲ ጥራይ’ዩ ክሃንጽ ዝኽእል ዝብሎ ከ ኣበየናይ መድረኽ ዘሎ ወለዶ’ዩ?
“ሎሚ. . . ንመዘከርታ ተባሂሉ ዝስራሕ ሓወልቲ ርኢኻ ትፈልጥ ዲኻ? . . . ሓወልቲ ቀደም ተሰሪሑ ተወዲኡ ኢዩ። ብግመን ዛዕዛዕታን ተነዲቑ፡ ክሳዕ ረፍዲ ዝሰትር እንተ ዘይ ኮይኑ፡ ዝነብር፡ ናብ ወለዶታት ዝሰግር ማለት ግን ፍጹም ሓሶት እዩ። ሓመድን ሓጺንን ጥራይ ተዀሚሩ እኮ ኣይኰነን ሓወልቲ ዘስርሕ። ብኸምዚ ዝርድኦም እቶም ዕቡያት እዮም። ብትዕቢት ዝተነድቀት ሓወልቲ ከኣ ኣብ ዛንታ ዓለም ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን እዩ። ሓወልቲ’ኮ . . .፡ መልክዑ፡ ጽባቐኡን ትርጕሙን ንቕድም ኣብ ውሽጥኻ እዩ ክህነጽ ዘለዎ። ንዓይ ሕጂ ሓወልቲ ሰዓት ኣሎ ኣብ ውሽጠይ፡ ገሊኡ ሰብ ሓወልቲ ሰልዲ ይህልዎ፡ ገሊኡ ሓወልቲ ኮረሻ፡ ገሊኡ ከኣ ቀበጥበጡ ዝዝክረሉ ሓወልቲ ይህልዎ እኸውን። እቲ ዝበዝሕ ግን ዓቕሚ ዝኽርን ውርሻን ስለ ዝሓጽሮ ሓወልቲ ውሽጢ የብሉን። ሎሚ. . .፡ ኣብ ኣደባባይ ወጺእኻ ‘ትርጕም ሓወልቲ?’ ኢልካ እንተ ሓቲትካ፡ ባቢሎን ጥራይ ዝርኣዮም ብዙሓት እዮም።”
ወግዒ ዓራዪ ሰዓትን በዓል ሰዓትን ካብ መስርሕ ሰዓትን ዙርያ ሰዓትን ኣይውጹኡ ደኣ እምበር፡ እቲ ጥልቀትን ዕምቆት እናወሰኸ ክኸይድ እንከሎ ግን፡ ብንባብ ምስቶም ጠባያት ትረስን፡ ተሓወሶም እመጸካ። ንሓወልቲ ደገን ንሓወልቲ ውሽጢን ብምርኣይ ከኣ፡ ሓወልቲ ውሽጢ ይኹን ሓወልቲ ግዳም ብትዒቢት ከም ዘይህነጽን ከምዘይ ደምቕን ብምግላጽ፡ ትርጕም ሓወልቲ ድማ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ከም ዝፈላለ ብምትንባህ፡ ዓራዪ-ሰዓት ንነብሱ ሓዊሱ ክሳብ እቶም ናፈቕቲ ወምበርን ገበትቲ ወምበርን ዘለዎም ሓወልቲ ውሽጢ ብምጥቃስ ኣብዚ ሕጂ ‘ትርጕም ሓወልቲ’ ንምግላጽ፡ሓወልቲ ንምትካልን ጠፋሽ እምበር ትርጕም ዘለዎ ነባሪ ሓወልቲ ከም ዘይክኣል ኢዩ ዘእምት። ትርጕም ሓወልቲ እኒ ባቢሎን ዝጭበጥ ጥራይ ከም ዘይኰነ ከኣ የብርሃልና።
“. . . ናይ ሕጂ ሰብ፡ ዝዝከር ክሓድግስ ይትረፍ ንምንታይ ከም እተፈጥረ ዝገልጽ መዝገብ’ውን የብሉን። ንታሪኽ ምምጽኡ ኣብ ኣፍ-ደገ ልቡ’ውን ኣይሓደረሉን…! ታሪኽ ዘፍርሕ ግዲ ኰይኑስ፡ ታሪኽ ክሰርሕ ዝብገስ ይትረፍ ታሪኽ ዘንብብ’ውን ኣይሰማዕናን። . . . ”
“. . . ብጅምላ’ሞ ከመይ ኢልና፡ ‘ኣብዚ ወለዶ. . .፡ ሓይሊ ዝኽርን ሓወልትን ባዶ እዩ!’ ኢልና ክንደፍር ንኽእል?. . . ”
“ምፍራሕን ምድፋርን’ኮ ኣይኰነን. . . ፡ ዕርቃን ትሕዝቶ እነውጽኣሉ ትሕዝቶ’ምበር። ዓመጽ፥ ግብረ-እከይ፥ ስስዕቲ፡ ሸብዳዕዳዕ፡ ርኽሰት፡ ግብዝነት፡. . . እንታይ ዓይነት ሓወልቲ ኣለዎ ኢልና ኢና’ሞ ክንደፍር. . .? ካልእ’ሞ ግደፎ፡ ኣብዚ ሰዓት እዚ ክስዋእ ዝብህግ ሰብ ኣሎ?”
ነቲ ዳሕረዋይ ወለዶ እናረፋተተ ነቲ ኣሰጋጋሪ ወለዶ እውን፥ ግብዝነቱ፡ ስስዐኡ፡ ሃርጐምጐሙ ብዘይ ምሕባእ ምስቲ መንእሰይ ክመላለስ ይርአይ። ገለ ነገር ኣብ ውሽጡ ዘሳጽዮ ከም ዘሎ ድማ፡ ኣብ ገለ ገለ በጨቕ ዝብሉ ሓሳባቱ እረኣዩ። ነቲ ዘሎ መንእሰይ ድማ ክስዋእ ክቃለስ ናይ ምባል ባህሊ ከምዘይብሉ ‘ዝጠፈሸ ወለዶ’ ምዃኑ አብርህ።
“… ትሰምዕ ኣለኻ፡ ንልዕሊ ሰለስተ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚኢቲ ሽሕ ሰዓት እንዳ ሰዓት ሰሪሐ፡ ገዛኢ ግዜ ዝበሃል ርእየን ሰሚዐን ኣይፈልጥን እየ። . . . ዘሰክፈኒ ግን እዞም ከምዚኦም ዓውደ-ዓመትን ዓውደ-ኣዋርሕን ጥራይ እምበር ዓውደ- ሰዓት ስለ ዘይፈልጡ እዩ። . . . ምዃን ኣብ ክሳዶም እውን መስቀሊ ሰዓት የብሎምን። ኣብ ምንታይ ክንሰቕለሎም ወሪዱና. . .! ቀደም’ኮ ንመዓተብካ ኢልካ ሓቀኛ ኩን! ቅኑዕ ኩን! ኣይትጥለም…! ተባሂሉ ማሕላ ይጽናዕ ነይሩ። ሎሚ. . . ከምኡ ትብሎም፡ ክላ . . . ማዕተብ ኣይንፈልጥ መዕተብ! እናበሉ እዮም ዘባጭዉልካ። . . . መጽንዒ ማሕላ ዝኸውን ማዕተብ ቀደም ተበቲኹስ፡ መስቀሊ ሰዓት ክርከብ ምጽባይ ሎሚ ጽሉል’ዩ ዘጸውዕ። ግድን እንተ ኢሎም ግን መስማር ሸኺልካ ምተፈተነ፡ ምፍታን መዓስ ነውሪ ኰይኑ፡ የግዳስ ይትረፍ’ቲ ልቦም፡ እቲ ኣፍ-ልቦም’ውን ጸዋር ኣይኮነን።”
ዓራዪ-ሰዓት ንጕዕዞ ስራሕ ዓለሙ ኣብ ክንዲ ብዓውደ ኣዋርሕ ወይ ዓውደ ዓመታት ዝድምሮ፡ ብዓውደ ሰዓት ተርጕሙ ከዘንቱ እስማዕ! እዚ ወለዶ እዚ ድማ፡ ኣብ ጕዕዞኡ፡ ኣብ ናብራኡ፡ ኣብ ንጥፈታቱ ንግዜኡ ብሰዓት ከማዕትቦን ኣዕቲቡ ክሕዞን ክሃንጾን ከም ዘለዎ እናኣመተ፡ ቃንዛኡ ግን ብዘይ ምህባእ ክድርጉሖ እርአ።
“ዝተወለድካሉ ሰዓት ትብሎም ኣይነግሩኻን እዮም። ከይሓቱ እውን ከፍርሖም መዓት እዩ። ሰዓት-ልደት፡ ደቒቕ-ልደት፡ ካልኢት-ልደት ኣብ መዛግብቶም ኣየስፍርዎን እዮም። . . . ዕድሚኡ ብሰዓት ክነግር ዝኽእል ሰብ ርኢኻ ትፈልጥ…?
“ካብ ዝውለድ ፍርቂ ሚልዮን ዝኸውን ሰዓት ጌረ ኣለኹ እንተ ዝብለካ፡ ኣበይ ከም እተሽርፎ መሓርበተካ። ብግምተይ ናይ ሓደ ርብዒ ሚልዮን ሰዓት ዝኸውን ዕድመ ኣለካ፡ እንተ ዝብለካ እውን ኣይምሓሰብካሉን። ካብዚ ወጺእኻ ምስ ከማኻ ማሕቢርካ ግን ጽሉል መውጻእኻለይ ትኸውን. . . ሓቀይዶ. . .?”
እዛ ብትልሚ ኣልቦ ዝተዓየት ዛንታ፡ ነቲ ዛዕባን ጥልቀትን ዓራዪ ሰዓት እናኸተንብብ፡ ንስነ ጥበብ ምስ ሳይንስ ኣተሓናፊጹ ውቃበ ዘለዎ ዕዮ ከርኢ ይፍትን። ዓራዪ ሰዓት ዕድሚኡ ብሰዓታት ክነግረና ኣፍትም በዚ ድማ ኣብ ሓምሳታት (57) ከም ዘሎ፡ እቲ መናሰይ ድማ ኣብ ዕስራታት ከም ዘሎ እናግረና። ከምዚ ቢሉ ዓራዪ ሰዓት ንድሚኡ ምንጋሩ ግን ከም ጽላለ ከም ዝውሰድ ኣይሓበአን። እሞ ብልክዕ ጽላለዶ እኸውን ወይስ ልክዕለት?
“መንእሰያት እንከለና ‘ኣዝማሪኖ ሰዓት ኣይኣስርን እዩ!’ እናበልና ኢና ንፍክር ነይርና። ናይ ገለና ድኽነት ክኸውን እኽእል እዩ። ኵሉ ዓይነት ድኽነት። እቲ መብዛሕትኡ ወደ’ስመራ ግን ንካቴድራል ተኣማሚኑ እዩ ከም ፋሽን ወሲድዎ ከምኡ ዝብል ዝነበረ። ሎሚ፡ እቶም ቅኒት ደወል ካቴድራል ዘይውስተማቕሩ’ውን ከምኡ ክብል ትሰምዕ’ሞ ትሓፍር። ደቅና ከኣ ይወኣዮም እቲ ኵሉ ከይፈለጡስ ፈኸራ ጀሚሮም. . .፡ እንታይ ጌርካን ሰሚዕኻን ኢኻ በል ክትፍክር፡. . .”
‘ዓሻ ዝተኸሎስ ለባም ነይነቕሎ፥’ ዶኾን ኰይንዎም እኸውን? ኣንባቢ ክምልሶን ከስተንትኖን ክገድፈሉ።
“ኣነ ግን ትውረዲአዮዶ. . .? ሓይሊ ማዕበል ሓሳባቱ ኣህዲአ ከንሳፍፍ፡ ገፈጥ መፈጥ ንዝመልአ ውሽጠይ ዘጽሪ መዀስተር ክሓስብን ፋሕ-ብትን ንዘበሎ ጣቛ ገፋጊፈ ቀለበይ ክገብርን ክብል. . . ፡ ዕግርግር በለኒ።” ብምባል ዋና ኣዘንታዊ ዛንታ ዓራዪ ሰዓት። ነቲ ዛንታ እድምድም!
ብትልሚ ኣልቦ ዝተዓያ ሓጸርቲ ዛንታታት ብዙሓት ዝጥቀሳ’ኳ እንተ ዘይሃለዋ፡ “ጽሓፍ” እትብል ሓጻር ዛንታ መለስ ንጉሰ ግን፡ በዚ ቅዲ’ዚ ዝተዓየት ግርም ስራሕ ኢያ። ኣብ ኣቃውማን ዋሕዝን ምስቲ ስዲ ንባባዊ ግጥሚ ድማ ኣዝዩ ከብ ዘመሳስለን ኢዩ። (ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ 12 ሓጸርቲ ዛንታታት ተወከስ፥)
ዛንታ ዓራዪ ሰዓት ምስ ዛንታ “ዓራዪ ሰዓት ደንቤንፉ” ብዙሕ ዘመሳስል ኣለወን፡ ነናተን ጽባቐን ርቀትን ሒዘን ብምምጻእ፡ ከምኡ እውን ነናተን ባህልን ልምድን ስለ ዘንጸባርቓ እቲ ዘመሳስለን ብዙሕ ኣይከውንን!
ኣብ ዛንታ ኣኸደር ኣሕመዲን ጽልዋ ናይ በየነ ሃይለ ግን ተዓዚበ። ቍንቝኛን ቋንቋን ኣሰፋፍያ ሓሳባትን ኣጸቢቑ ናብ በየነ ዝቐረበ ኢዩ። ብፍላይ እኳ ንመጽሓፍ ‘ድኳን ትበርህን ትጽቢት ባህጉን’ ኣብቲ ቴክኒካዊ ኣተሃናንጻ ነዘን መጽሓፍቲ ዝቐረበት ኢያ።
***
ይቕጽል. . .
ተስፊት ኣብርሃም
Like this:
Like Loading...
Related


text:
ኣብ መነባብሮና እነካይዶም ውልቃዊ ምርጫታት ብሕማም መንሽሮ ካብ ምጥቃዕ ወይ ነቲ ሕማም ንምኽልኻል ኣገዳሲ ተራ ከምዝጻወቱ እዞም ተመራመርቲ ይገልጹ።
ሰባት ካብ ዘርኢ ሓረጎም ብዝወርሱዎም ንገሊኦም ዓይነታት ሕማም መንሽሮ ዝተቓልዑ ይገብሮም ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆን ሆፕኪንስ ተመራማሪ ዶ/ር ዊሊያም ኔልሰን። ንሶም ብተወሳኺ ክኢላታት ተመሓላለፍቲ ሕማማት ሰባት መምስዝነብርሉ ከባቢ ኣብ ሕማም መንሽሮ ፍልልይ ከምዘሎ ኣረጋጊጾም ኣለው ክብሉ ይሕብሩ።
‘ቻይና ጽቡቕ ኣብነት እያ።ኣብ ገጠራት ቻይና ዝነብሩ ሰባት ብሕማም ካንሰር ከብዲ ወይ ጸላም ከብዲ ናይ ምሕማም ዕድሎም ዝለዓለ እዩ።እዞም ዓይነታት ካንሰር ኣብ ኣሜሪካ ልሙዳት ኣይኮኑን።ቻይናዊያን ደቂ ተባዕቲዮ ብናይ ብልዕልቲ ካንሰር/prostate cancer/ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብናይ ጡብ ካንሰር ናይ ምትሓዝ ዕድሎም ዝተሓተ እዩ።ኣብ ኣሜሪካ ግን እዚኦም ልሙዳት እዮም።ናብ ኣሜሪካ ዝተሰደዱ ቻይናዊያን ብፕሮስቴትን ጥቡን ካንሰር ናይ ምትሓዝ ዕድሎም ይውስኽ፤ናይ መዓንጣን ጸላም ከብድን ካንሰር ድማ ይንኪ።’
ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆንስ ሆፕኪንስ ክኢላ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝኾና ኤልዛቤት ፕላትዝ ብኽለት ኣከባቢ፣ምርጫታትን መነባብሮ፡ ውልቃዊ ልምድታትን ሓዊሱ ንሕማም ካንሰር ክትሓምም ወይ ከይትሓምም ቀንዲ ረቛሒታት እዮም ይብላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኦ! ጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ!
ካብ ጀነራል ክሳብ ኮፕራል፣ ተጋዳላይን ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎትን፤ ብዝተፈላለየ ማዕረግን ሓላፍነትን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንዕድመ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣብ ምድልዳልን፣ ስቅያት ገዛእ ርእስኻን ህዝብኻን ኣብ ምንዋሕን ብዘይ ድሌትካ ተዕወንውን ዘለኻ ጅግና ኤርትራዊ!
ንስኻ ዲኻ ወዲ ኣፈወርቂ ኣማንካቱ ዎን ንሕና ብዘይ ደሞዝ ኣርባዕተ ዓመት ክንሸቂ ፈሪድኩምና ንስኹም ኣብ ቪኢላታት ኤሪትርያ ትቕመጡ ኣበይ ሃሎ እቲ ናይ ህዝባዊ ስልጣን ናይ ህዝቢ ድተባህለ ኣይትሓፍሩን ባዕልኩም ጠላማት ከሓድቲ ዎ ንሰብ ካሓዲ ትብልዎ ሕጂ ተራኪብና ኣለና ከም’ዛ ንሕና ብቁሪ ንሕለባ ደለና ኣብ’ዚኣ ምሳና ቁሪ ክትሕለብ ኢካ ሾዑ ስልጣን ጥዑም ምዃኑ ይረደኣኩም ናይ ህዝቢ ተሓስቡ፣
ሰራዊት ጽዒና፡ ካብ ተሰነይ ተበጊሳ ናብ ኣስመራ ትጓዓዝ ዝነበረት ዓባይ መኪና ኣብ ሓጋዝ ብነታጕ ድሕሪ ምቅጻላ ኣብኣ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል 30 ክሞቱ ከለዉ፡ ብርክት ዝበሉ ከምዝቖሰሉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ኣስታት 150 ኣባላት ዝሓዘት ኣሃዱ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ምስ መራሕ ሓይላ ዝሓለፈ ሰኑይ 31 ነሓሰ ብምሉኣ ሱዳን ኣትያ ኢዳ ከምዝሃበት ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
መራኸቢ ብዙሃን የልምዕ መራከቢ ብዙሃን ድማ የጥፍእ። ክንዲ ዝኾነ መራኸቢ ብዙሃን ሚዛናዊን ሓቀኛን ኪኸውን ይግባእ።እንተኾነ ብዙሓት ቴክኖሎጂ ብዝፈጠሮ ምዕባለ ተጠቒሞም ሕሱር ፕሮፖጋንዳ የካይዱ። ካብ ኩሉ ዘስደመም ድማ ብኣፎም ጸፍ ዝብሉ ወይ ብኻልኦት ዝወራዘዩ ምዃኖም ኢዩ።ገለ ዉሑድ ካብቲ ብዙሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ።
ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ነቲ ስርዓት ህግደፍ 88 ዓድታት ብሓይሊ ንምፍንቓል ዘውጽኦ ኣዕናዊ መደብ ኣብ ጎድኒ ህዝቦም ኮይኖም ክቃወሙዎ ጀሚሮም ከምዘለዉ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ዓመተ 2008 ኣብ ምዝዛማ ኣብ ልቢ ኹልና ኤርትራውያን ዓቢ ተስፋ ዘሪኣ እያ ሓሊፋ። ዓመተ 2009’ውን ኣነስ መዓስ ሓሚቐ ክትብል ነቲ ተስፋ መመሊሳ’ያ ተጓዕፍሮ ዘላ። ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ከም መንዳዓት ኮይኑ ዘሳቕየና ዝጸንሐን ዘሎን ትፋእ ታሪኽ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ መሓውራቱ ብቕሉዕ ክለምስ ጀሚሩ’ሎ።
እቲ ሰራዊት ኣልዒሉዎ ዘሎ ሕቶ ፡ መሰረታዊ ጠለብ ህዝቢ ‘ምበር ሕቶ ደሞዝ ከምዘይኮነ ኮሚተ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣፍሊጡ።
ዘበገስካዮ ዕላማን ትጽቢት ህዝብኻን ይሰማማዕ እዩ። ሕሉፍ ተሞክሮኻን ሕጽረታቱንዉን ኣይትዝንግዖን ኢኻ። ኣብ ቅድሚት ተጸፍዩ ዘሎ መንደላይዉን ካብ ክሻፋኻ ዝስወር ኣይመስለንን። ዝጫጭሖም ኣትማንዉን ኣብትሽትሽካ ከምዘለዉ ኣሚንካ ትድህለል ኣይመስለንን ። ከምዚ ሕጂ ኣልዒልካዮ ዘሎኻ ተባዕ ሕቶ ዘልዓሉ ምእንቲ ህዝቢ ዝተጣበቑ መራሕትኻዮም ንሸዉዓተ (7) ዓመታት ኣብ ትሕቲ ጉድጓድ ዝሳቐዩ ዘለዉን፤ ብሕማም ማሲኖም ናይ ሞት ሓደጋ ዘንጸላልዎም ዘሎን።
ካብ 11 ዝተፈላለያ ክፍላተ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተሓርዩ ዝተዋጽአ ብ”ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ” ዝፍለጥ ብመኮንናት ዝምራሕ ኮሚቴ፡ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣቕሪቡዎ ዘሎ ተቓውሞን መሰረታዊ ጠለባትን ብዝተወደበ መልክዕ ምስ ላዕለዎት ልኡኻት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዘተየሉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ዲክታቶር ኢሳያስ አብ ገድሊ አብ ውሽጢ ሰራዊት አብ መራሕቲ ውድብ፤ ላዕለዎት ካድራትን አብ ዝተፋላሰየ ጊዜ ንገለ ከቕርብ ንገለ ክፈሊ ከሎ አብ ውሽጢ መሰረታው ያን ሐይልታት’ውን ከም ሐላይን ውፉይን ተመሲሉ ብምቅራብ ፈላላይ ጥበቡ ካብ ንሐድነትን ንሰላምን ምእንቲ ስልጣኑ አንጻር ሐድንት ዝተቃለሶ ይዓቢ፡፡
ኣብ ዞባ ደቡብ ኣብ መስርዕ ተቓውሞ ጸኒዖም ዘለዉ ጀጋኑ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ነቶም ገንዘብ ዘይከፈልኩም ተባሂሎም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ መንግስቲ ተቐይዶም ዝጸንሑ 618 ወለድን ስድራቤታትን ብሓይሊ ብረት ነጻ ከምዘምጽኡዎም ምንጭታትና ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
እቲ ብአኹም ብሰራዊት ኤርትራ ዝተላዕለ፣ ንመላኺ መንግስቲ ህግደፍ ዝቐረበሉ ዝተፈላለየ ጠለባት ዘበገሶ ምልዕዓልን አበያን፣ አብ መላእ ሃገርን አብ ኩሉ ኩርናዓት ናይ ዓለምን ዝርከብ ህዝብኹም፣ ጀሚርኩሞ ዘለኹም ምንቅስቓስ እንተስ ውልዕ ኢሉ ክቕህም ፣እንተስ ባርዕ ሽግ ቀዪርኩሞ ወጋሕታ ብርሃን ከበስር፣ ናበይ ገጹ ከም ዘምርሕ ወግሔ ጸብሔ እዝኑ ጸልዩ፣ ዓይኑ አፍጢጡ ብጽሞና ይከታተለኩም አሎ።
ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዉሽጢ ዓሰርተ ሸዉዓተ ዓመታት ዘስካሕክሕ ፋሽሽታዊ ምሕደራ ህግደፍ: ኣብ ኩሉ ኣካላት ሕብረተሰብና ዝወረደን ገና እዉን ዝወርድ ዘሎ መጠን ዘይብሉ በደላትን ጭቆናን ጸብጺብካ ዝዉዳእ ኣይኮነን:: ነዚ ሕጂ ብሰንኪ ስርዓት ኢሰይያስ ኣፍወርቅን ሰዓብቱን: ሃገርናን ህዝብናን ካብ ደገን ዉሽጥን ኣብ ዝኾነ እዋን ክነቱግ ብዝኽእል ሓደጋ ክንቃላዕ ገሩና ዘሎ ስርዓት: ብኣጋኡ ምስዘስተባህሉሉ ኤርትራዉያን ባእታትን ሓይልታትን ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ብማሃብ ንለዉጥን ፍትሕን ደው ኣብ ምባል ስለዝደንጎና ምኻኑ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣብ ቅድሚ እዛ ሎሚ ማሃነና ጠፊእዋ ንኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ተሳጢሓ ዘላ ሃገረ ኤርትራ ምስ ሕልንኡ ሙጉት ክገጥም ግቡእ እዩ::
ነዚ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ተፍጢሩ ዘሎ ምንቅስቓስ ንምብትታኑ ዝዕለመ: ብፕረዚደንት ኢሰያስ ዝተላእኩ ኣባላት ናይቲ ብማዕበል ሰውራ ዝፍለጥ ሓለዋ መንግስቲ ናብ ኩለን እተን ዝቃወማ ዘለዋ ኣሃዱታት ስለያዊ መርበብ ይዝርግሕ ከምዘሎን ዕላምኡ ኸኣ ዘይተደለየ ሓድሕዳዊ ደማዊ ኲናት ምብራዕ ዝዓለመ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ጥምረት ናይቲ ኣሃዱታት ንምብትታን ተባሂሉ መራሕተን ክቕንጽል ቀዳማይ ዕማማቱ ከምዝተለመ ተፈሊጡ ኣሎ::


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተንይ ብልንክን ሎሚ ሰሉስ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ከምዝተዘራረቡ ተገሊጹ።
ብመሰረት’ቲ ዜና "እቶም ሚኒስትር ወጻኢ፣ ብዛዕባ ኣገዳስነት ህጹጽ፣ ነባሪን ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ምቁራጽ ተጻብኦን ብኩሎም ተዋጋእቲ ሓይልታት ኣስሚሮምሉ" ኣለው።
እቶም ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ናብ ትግራይ ዘስግሩ ድልድላት ምስባሩን ካልኦት ዕንቅፋታትን ኮኒኖም። ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ፣ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ቅድሚ ኣርባዕተ መዓልታት ዝዘተየሉ ኣጀንዳ ተገዳስነት ከርእዩ ኣንተንይ ብልንክን ጸዊዖም።
ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራን ሓይልታት ክልል ኣምሓራን ካብ ክልል ትግራይ፣ ሙሉእ፣ ውሑስን ዕንቅፋት ዘይብሉን ምብጻሕ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ይጽበ ዘሎ ህዝቢ፣ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ግፍዒን ዝፈጸሙ ብነጻ ኣካል ንክጻረን ፈጸምቱ ናብ ፍርዲ ንክቀርቡ፣ከምኡ'ውን ውሽጣዊን ደጋዊን ዶብ ኢትዮጵያ ብዝኾነ መልክዕ ብሓይሊን ንሕገ መንግስቲ ብዝጣሓሰ መገዲ ክልወጥ ከምዘይግባእን ኣዘኻኪሮም።
ብተወሳኺ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተንይ ብልንክን፣ ኩሉ ሓቆፍ ፖለቲካዊ ልዝብ ምስላጥ ዘለዎ ኣገዳስነት ብምጉላህ፣ ኢትዮጵያ ንዘጋጠማ ዓሌታዊን ፖለቲካዊን ምክፍፋል ንምፍታሕ ዘለዎ ተራ ኣትሪሮም ገሊጾም ኣለው ።


text:
ሰላማዊ ሰልፊ ብደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ንደገፍ ንመርማሪት ኮሚሽን መሰል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ቅድሚ ህንጻ ሕቡርታት መንግስታት ዓለም፡ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ እዩ። 27 ጥቅምቲ 2016
29 መስከረም 2016
መግለጺ፡
ንኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡
ብኣሰናዳዊ ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ኒው ዮርክ ዝወጸ መግለጺ።
ኣሰናዳዊ ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ኒው ዮርክ፡ ብልዕሊ 30 ከተማታት ናይ ሰምየን ኣመሪካ ዝቖመት እያ።እዚ ብከተማታት ደለይቲ ፍትሒ ዝግበር ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ህንጻ ሕቡራት መንግስታት ዓለም፡ንዕለት 27 ጥቅምቲ 2016 እዩ።
ዓላማኡ፡ ነታ ብሕቡራት መንግስታት ዝተመዘት መርማሪት ኮሚሽን፡ እተቕርቦ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝፍጸም ዘሎ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ንኽቐርቡ ንምድጋፍ እዩ።ሕጊ ኣልቦነት ኣብ ኤርትራ ከብቅዕን እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ መዓልቲ፡ ህዝብና ካብ ኤውሮጳን፡ ካናዳን፡ ሕቡራት ስተትስን ተኣኪቡ፡ ምእንቲ ህዝቡ ዓውውው!!!! ኢሉ፡ ብኽያቱን፡ መከራ፡ ስቓይን፡ ፍትሒ ኣልቦነትን፡ ጥምየትን፡ ጉድለት ጥዕና ብምስኣን፡ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ብሰላም ንኸይነብር ይግዛእ ስለ ዘሎ፡ ንመራሕቲ ዓለም ንምግላጽ እዩ።
ብድሓን ምጹ!!!!!!!
ኣውሃሃዲት ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ኒው ዮርክ።


text:
ካብ ኣልጀርያ (ባሕሪ ሜዲትራኒያን) ናብ ኤርትራ (ቀይሕ ባሕሪ) ኣብ ንግስነታት ስዑዲያን ሕቡራት ዒማራት ዓረብን ( ወሽመጥ ፋርስ) ዝርከቡ ህዝብታት መንኦም ብዓውታ ብወግዒ፡ መንኦም ብሰላሕታ፡ ግን ከኣ ብዘተኣማምን ውሽጣዊ ሚስጥራዊ ውዳቤ፡ ሓርነት ኣብ ምድላይን ምጥባቕን ኣንጻር ጨቆንቶም ሓኾት ክብሉ ይረኣዩ ኣለው።
መለኽቲ ብወገኖም ናይ ፈረንሳን ኣመሪካን ስለያዊ መርበባት ዝኣከብሎምን ዘረከብዎምን ሓበሬታ ምርኩስ ጌሮም ምልካዊ ትካላቶም ኣብ ምጽናዕ ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለው። ኣብነታት ክቐርቡ ይእኽእሉ’ዮም። ጀኔራል ዓብደል ፋታሕ ኣል ሲሲ ነቲ ኣብ እዋን ጽዲያ ዓረብ (ኣብ 2011) ተባዕ ህዝቢ ምስሪ ብደመ ረሃጹ ዘረጋገጾ ድሙቕ ዓወት ጨውዩ፡ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ተደጊፉ ተተባቢዑ ኣብ’ታ ሃገር ዲቕ ዝበለ፡ ነዊሕ ግዜ ክቕጽል ዝኽእል ውልቀ ምልኪ ንኽተክል መደባቱ ኣጻፊፉ ክነጥፍ ንሪኦ ኣለና።
ካልኦት ኣብነታት ሶርያ፡ ባሻር ኣል ኣሳድ ባዕሉ ጸዊዑ ኣብ ዘምጸኦ ዑና ሶርያ ስርዓተ ምልኩ የስፍሕን የትርር ኣሎን።
ሱዳን፡ ዖመር ሓሰን ኣልበሽር ሳላ ህዝቢ ሱዳን ዝገበሮን ዝገብሮ ዘሎን ቀጻልነት ዘለዎ ሓያል ህዝባዊ ተቓውሞ ካብ መንበረ ስልጣኑ ተኣልዩ ኣሎ።
ኤርትራ፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ቅዋም ቅዋማዊ ኣካይዳን ህዝባዊ ምርጫታትን ያኢ መልኣከ ሞት ተረኺቡስ ብእምቢታ እነሆ ን28 ዓመታት ብኢደ ወነኑ ብግፍዒ ከም ቃሕታኡ ይገዝእ ኣሎ።
ኣልጀርያ፡ ዓብደል ዓዚዝ ቡታፍሊቃ ብሕማም ተደኒሱ ክንሱ፡ ሓንሳብ ሕራይ ሓንሳእ እምቢ እናበለ ህዝብን ሃገርን ኣንፈቶም ከጥፍኡ ገይርዎም ጸኒሑ፡ ኣብ መወዳእታ ግን ብምቢታን ተቓውሞን ህዝቢ ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ ኣሎ።
ንመለኽቲ ዝምልከት ጠመተ ክግበር ዘለዎ ካልእ ዞባ ወሽመጥ ፋርስ’ዩ። ኣብ’ዚ ከባቢ ዝርከቡ ነገስታት ብቐንዱ ብስዑዲያ’ዮም ዝምርሑ። ኣብ ልዕሊ ህዝብታቶም ዝፍጽምዎ መሰረታዊ ጥሕሰት ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ደረት ኣልቦ’ዩ። ፈጺሞም ዝኣረሙ ዘመሓይሹ ድማ ኣይመስሉን።
እዞም ኣብ ግፍዒ ኣብ ጭቆና ተሓንበለ ዝነብሩ ስርዓታት፡ ነገስታት ኢማራት ክእረሙ ከመሓይሹ እንተዘይከኣሉ ንዓታቶም’ዩ ዝገዶም። ኣብ ግብጺ ኣብ ሶርያ ኣብ ኣልጀርያ ኣብ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ህዝብታት ኣይተዳህሉን። ኣይተታለሉን። ጠለባቶም ብዛዕባ ቅዋም ቅዋማዊ ኣካይዳ ተሓታትነት ደሞክራሲ ሓለዋን ክብረትን ተፈጥሮኣዊ ኮነ ማሕበራዊ መሰላት …ወዘተ ክሳብ ዝኾነ’ኸ እንታይ ዘድህል ዘስግእ ምኽንያት ኣለዎም።
ንግስነት ደሴት ባሕሬን ( ድሕሪ ጽዲያ ዓረብ 2011) ንግስነት ስዑዲያ ( ድሕሪ ቅትለት ጋዜጠኛን ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላትን ጀማል ካሾኪ ኣብ ከባቢ መወዳእታ ዓመት 2018 እዞም ማይቤታት ኣብ ብመስትያት ዝተሰርሑ ኣደራሻት ፖላሶታት ይነብሩ ምህላዎም ኣጸቢቑ ዝረኣየና ዘሎ ምዕባሌታት’ዩ።
ካብ’ዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ዛጊት ካብ ስልጣን ዝተገለፉ ዓመጸኛታት ቡታፍሊቃን ዖመር ኣል በሽርን’ዮም። እዞም መለኽቲ ስርዓታት ካብ በሽር ኣል ኣሳድ ናብ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ካብ ናብ ስዑዲያ ንጉስ ቢን ሳልማን ኮነ ናይ ባህሬን ኣሚር ክዝክርዎ ዘለዎም ሓደ ዓቢ ጉዳይ ኣሎ። እቲ ናይ ተቓውሞ ተኽሊ ነቒጹ ሓዊ ነኺሱስ ተቓውሞታት ኣበጊሱ ምህላው’ዩ።
ናይ’ዞም ዝተጠቕሱ ስርዓታት ሓደ ዓቢ ጸገም ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናትና ዝብልዎ ሞዴል፡ ሰላም ደሞክራሲ ልምዓት…ወዘተ ከማዕብሉ ብዘይምኽኣሎም’ዩ። ምስ ሩስያ ፈደሬሽን’ዮም ከይትብሎም ኣይኮኑን። ምስ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና ከይትብሎም ኣይኮኑን። እቶም ናብ ዋሽንግቶን ዝጎዛጎዙ ነገስታትን ኣሚራትን ስለ ዘለዋኦም ማለት ከይዕለው ካብ ስልጣን ከይግለፉ ጥራሕ’ዩ።
እዞም ስርዓታት ነግስታት ኣሚራት፡ ቃላያት ባሕሪ ሜዲትራኒያን ቀይ ባሕርን ኮነ ወሽመጥ ፋርስ ጨቆንቲ ጥራሕ ኣይኮኑን። ኣዝዮም ብልሽዋት እውን’ዮም። ሕግታት ወፍሪ ዝምልከት ንኣብነት ወይ ከም ቃሕታኦም ክትርጉምዎም ይፍትኑ እንተዘየለ ዕድላት ወፍሪ ክሕሸሽ ይገብሩ። ከም ሳዕቤኑ ኣብ’ዞም ዝተጠቕሱ ዞባታት ስራሕ ኣልቦነት ብሕልፊ ኣብ መንእሰያት ኣዝዩ ልዑል’ዩ። እዞም ጨቆንቲ ትብዓት ስለ ዝጎድሎም ነዚ ዝምልከት ስታቲስቲካዊ ሓበሬታ ከቕርቡ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን።
ናይ ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ፖሊሲኡ ብዘይካ ናይ ሶርያ ፕረሲደንት ነቶም ዝተረፉ ካልኦት መለኽቲ ስርዓታት ዘተባብዕ’ዩ። ማሕተታት ህዝባዊ ተቓውሞ ግን ይያሕይል ጥራሕ ‘ምበር ምስተ በገሰስ ዝመልሶ የልቦን።ዶናልድ ትራምፕ ከኣ ሓደ ካብ’ዞም ዓበይቲ ከሰርቲ ከይኮነ ኣይተርፍን’ዩ።
ትርጉም ዓ.ኢ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰልማን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 15-04-2019


text:
ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ብኸመይ ብመን ?
ሳልሳይ መወዳእታ ክፋል
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
25 ነሓሰ 2010
ሳልሳይ መወዳእታን ክፋል ዋዕላ፡ ኣብ ትሕቲ እዚ ኣርእስቲ ከኣ ተሓታትነት ወይ ከኣ ሓላፍነት ኮሚሽን ዋዕላ ዝምልከት’ዩ። እዚ ተሓታትነት ኮሚሽን ዋዕላ፡ እንታይ ዓይነት ቅርጽን ኣካይዳን’ዩ ክሕዝ ምዃኑ እዩ ዘይተፈልጠ’ምበር ትሕዝትኡ እንታይ ምዃኑ ይውሓድ ይብዛሕ ፍሉጥ ‘ዩ ዝነበረ። ጉዳይ ሓላፍነት ዋዕላ ልክዕ ከም’ቲ ካልእ ኣብ ቅድሚ ዋዕላ ዝተላዕሉ ኣገደስቲ ሕቶታት ከኣ ዝተእሳሰር’ዩ። ምኽንያቱ ኮሚሽን ዋዕላ ኣብ ዋዕላ ዝተመርጸ ኣካል ስለ ዝዀነ።
ኮሚሽን ዋዕላ ኣብ ኢዱ ከም መምርሒ ሒዝዎ ዘሎ ናይ ስራሕ ሰነድ ኣብ ዋዕላ ዝተወሰኑ ኮይኑ ንትግባሬኡን ኣፈጻጽምኡን ንዝምልከት ከኣ ክሳብ ሓደ ዓመት ናይ ስራሕ መደባት ከፋፊሉ ክሰርሕ መደባት ኣውጺኡ። እቲ ሓቂ’ውን ንሱ’ዩ።
ኮሚሽን ዋዕላ ኣብ ቅድሚኡ ብርክት ዝበሉ ስርሓት ከም ዘለዎ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። እቶም ስርሓትን መደባትን፡ ኣውራን እቲ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ጽንኩር ኩነታትን ምስኡ ተታሓሒዙ ደምበ ተቃውሞ ዘለዎ ኩነታት፡ ሳልሳይ ኮሚሽን ናይ ባዕሉ ኩነታት ተደሚሮም ዓበይቲ ብድሆታት ኣብ ቅድሚኡ ኣለዉ።
ኮሚሽን ቅዋም ውጽኢት ዋዕላ ስለ ዝዀነ፡ ነቲ ኣብ ቅድሚ ዋዕላ፡ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ክሕተተሉ ዝጸንሐ ሕቶታት ግና ኸ ምላሽ ከይሃበሎም፡ ፍታሕ ከይቐረበሎም፡ ናብ ኮሚሽን ዋዕላ ምትሕልላፉ፡ ኣብ ካልእይ ዙሪያ ብተመሳሳሊ ዕማም ጉዕዞ ጀሚሩ ምህላዉ’ዩ። ኮሚሽን ቅዋም ብተግባር ክርኤ እንተደኣ ኮይኑ፡ ኣብ ዋዕላ ተሓርዩ ተባሂሉ ሽም ቀይሩ ደኣ’ምበር፡ ሕጂ’ውን ቦታ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዋዕላ ሒዙ’ዩ ዝቅጽል ዘሎ። ካብ’ቲ ክሳብ ሕጂ መዲብዎ ዘሎ ስርሓትን ኣካይዳን ከኣ ብግዙፍ ዝልለ ተምሳል ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዋዕላ’ውን ኣለዎ። ኮሚሽን ዋዕላ ናይ ኣካል ወይ ባእታታት ምቕይያር’ዩ ገይሩ’ምበር፡ ሕጂ’ውን እንተዀነ ከም’ቲ ኣብ ቅድሚ ዋዕላ ዝፈጸሞን ዝሰርሖን ቅዲ ሒዙ ዝኸይድ ዘሎ። ዘይተሳተፈ ህዝቢ፡ ዘይተሳተፉ ማሕበራት እንዳሃለዉ፡ ነቲ ንዓመት ዝኣክል ክመሓላለፍ ዝተደለየ ዋዕላ፡ ግዜ ቆጸራ ክማሓላለፍ ዘይተርፎ ክነሱ፡ ነቶም ድሕሪ ዝተረፉ ኣካላት ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣካላት ደምበ ተቓውሞን፡ ኣካላት ኤ.ዲ.ኪ፡ ኣካላ ሲቪል ማሕበራት ዕድል ክህብ ኣይተጸበየን፡ ከም’ታ ኣብ ታሕሳስ ዝተገብረት ኣኼባ ዝዓይነታ ስርሒት’ያ ተደጊማ፡ ሕጂ’ውን ዝወሰኑ ምስ ወሰኑ’ዮም ነቶም ዝተረፉ ከርክቡ፡ ክጽንበሩ ዝሓቱ ዘለዉ ማለት’ዩ። መለሳ ቆሎስ ጥጥቆ እዩ ኮይኑ ነገሩ።
ኣብ’ዚ ልዕላውነት ሕጊ፡ ፍትሕን ሰላምን ክነግስ ንቃለሰሉ ዘሎና መድረኽ፡ ጸረ ልዕላውነት ሕግን፡ ምእዙዝነት ሕጊ ብዘጠፍአን ዝበዀረሉን መስርሕ፡ ጥሕሰት ስምምዕ ዝተፈጸመሉ መስርሕ፡ ነቲ ኣብ ደመበ ተቃውሞ ዘሎ ዘይምርድዳእ ክሕምስ ዝነብር ኩነታት፡ ንድሕሪ ክጎትት ዝነብር ኣሰራርሓ መን ክቅበሎ ይኽእል። ዝቕበሎ እንተሃለወ ከኣ ንግዜኡ ደኣ ከም ዝተዓወተን ዝሰዓረን ክምድር ነፍሱ ዘተዓሻሹ’ምበር እቲ ነባር ኣካይዳ ህዝብና፡ ህሉው ኩነታት ስጉምቲ ፍሕት ክብል ዕድል ከም ዘይህቦ ፍሉጥን ርዱእ እዩ።
ዋዕላ ሓንቲ ከይገደፈ እቲ ኣብ ህዝብና ዘሎ ጸገም፡ እቲ ሽግራት፡ እቲ ዘይምትእምማን’ኳ ተዛሪብሉን ዘቲሉን’ዩ። እንተዀነ ዋዕላ ናይ እንቋዕ ተራኸብና ዝብል ኣፋዊ መብጽዓታት ገይሩ፡ ናብ’ቲ ዋዕላ ዝጀመረሉ መድረኽ ዝተመልሰ’ምበር፡ ነቲ ዝተዘርበሉ፡ ነቲ ዋዕላ ዝተመያይጠሉ ዝብሎ ኣነጺሩ፡ ኣዋጃቱ ኣየውጽኤን። ብኣንጻሩ ብድብድቡ ዋዕላ ተዓዊቱ ኢሉ ዝወጸ።
ከም’ቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝጠቐስክዎ፡ ጉዳይ ሃይማኖትን ብሄርን፡ ሓደ ንህዝቢ ኤርትራ ክንገሮ ዘለዎ፡ ብዝነተጸረ ኣውጅ፡ ምስክርነት ሰነዱ ከኣ ኣውራ ነቲ ሕቶ ከልዕሉ ዝጸንሑ ኣካላት እሞ ኣብ ዋዕላ ዝተሳተፉ ዝውድእዎ’ምበር ዋዕላ ባዕሉ ዝውድኦ ነገር ኣይኮነን።
እቲ ኣብ መንጎ ውሳኔታት ዋዕላን፡ ግሉጽነት ኩለን ሃይማኖታውያንን፡ ብሄራውያን ውድባትን ንህዝበን ሰሚዔን ክምልሳሉ ዘለወን ጻዊዕት ዘሎ ግዜ ሓጺር’ኳ እንተተባህለ፡ መሰረት ኣብ’ቲ ውሳኔ ዋዕላ’ውን ነዚ ክምልስ ዘይክእል ታኼላ ዘለዎ’ዩ።
ኣብነት….
ዋዕላ ግንባር ብሄራት ኣብ ቦትኡ ገዲፍና ብዛዕባ ብሄራትን ካልእ ኣብ ባይቶ ዋዕላ ዝተወሰን እስከ ንረአ። ኣብ ዋዕላ ኣብ ናይ 9 ነሓሰ 2010 ዘውጽኦ ኣውጅ ውሳኔታት ዋዕላ ዘይተነጸረ ጉዳያት ኣለዎ። ሓደ ዘይኮነ ከኣ ኣብ ዓንቐጽ 2.3.4.5. እዩ። ነዚ ዓንቐጻት ከም መወከሲ ወሲድኩም፡ ውሳኔ ማዕረ ክንደይ ክንጸር ከም ዝግባእ ክትግንዘቡ ትኽእሉ። ዝዀነ ውሳኔ እንተዘይተነጺሩ ከኣ ኩሉ ግዜ ካብ ክትዕ ዘዕርፈካ ኣይኮነን። ኣብ ሓደ ዓንቐጽ ዝሰፍር ውሳኔ፡ እሞ ከኣ ውሳኔ ናይ ብዙሓት ሓጺርን ንጹርን’ዩ ክኸውን ዝግብኦ ክነሱ ብዙሕ ትርጉም ሒዙ ዝወጸ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ከኣ ነቲ ዋዕላ ተዓዊቱ ዝብል ንኩሉ ንምሕጓስ ተባሂሉ ዝተገብረ ይመስል። ኣብ’ዚ ዝስዕብ ኣሰራርዓ ውሳኔ ንርአ……. መስመር ናተይ።
- ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ወለንታዊ ድሌትን ርድየትን ዝተመስረተ፡ ንብዙሕነት ባህላውን ሃይማኖታውን ብሄራውን ክውንነት ህዝብና ዘኽብርን መሰል ኩሉ ኣካዋውና ሕብረተ-ሰብና ዝሕሉን ምዃኑ ብድሕሪ ምርግጋጽ፡ ነዚ መሰረት ብምግባር ዋዕላ ንምክብባርን ንምድልዳልን ብዙሕነት ሕ-ሰብና ክሰርሕ ወሲኑ።
ቁ. 2
ሀ- ወለንታዊ ድሌት ርድየትን ዝተመስረተ
ለ- ሃይማኖታውን ብሄራውን ክውንነት
ሐ- ኣካውና ሕብረተ ሰብና ዝሕሉን ብድሕሪ ምርግጋጽ …….
- ኣብ ጸረ ባዕዳዊ መግዛእታዊ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተረጋገጸ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ምትራር፡፡ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ብሄራዊ ወጽዓ ምህላዉ ብምርግጋጽ፡ ሕቶ ብሄራት ደሞክራስያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ፡ ስለዝኾነ ኸኣ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ብሄራት አብ ትሕቲ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ፡፡ ከምኡ‘ውን እቲ መሰል አብ መጻኢት ኤርትራ ብደረጃ ቅዋም ክርአ ከምዘለዎ ዋዕላ ወሲኑ።
ቁጽሪ 3
ሀ- ሓድነት ምትራር
ለ- ሕቶ ብሄራት ደሞክራሲያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ
ሐ- መሰል ርእሰ ውሳኔ ብሄራት
መ- ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ምርግጋጽ። ይብል
4. ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ብ1991 አብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ ንኩሎም ሃይማኖታትን እምነታትን ህዝብና ብዝተፋላለየ ደረጃታት ወጽዓታት ምብጽሑ ብድሕሪ ምርግጋጽ፡ አብ ኤርትራ መሰልን ነጻነትን ኩሎም ሃይማኖታትን እምነታትን ክኽበር ዋዕላ ወሲኑ።
ቁ 4
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ንኩሎም ሃይማኖታትን እምነታት ዝተፈላያየ ደርጃ ወጽዓታት ኣብጺሑ ክብል ኣሚኑ፡ ስለ’ዚ ወጽዓ ህዝቢ ኤርትራ ደረጃታቱ ድሮ ፈልዩ፡ መን ዝያዳ ከም ዝተወጽዔ ከኣ ኣይገለጸን።
5. ኩለን ቋንቋታት ኤርትራ ማዕረ ኮይነን ሃገራውያን ቋንቋታት ትግርኛን ዓረብኛን ዕላውያን ምዃነን ዋዕላ ኣረጋጊጹ።
ቁ 5
ሀ- ኩለን ቋንቋታት ኤርትራ ማዕረ እየን
ለ- ዕላውያን ቋንቋታት ኤርትራ ዓረብን ትግርኛን እየን።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎና፡ ኣብ ታሪኽ ደምበ ተቃውሞ ውዕላት ክፍረሙ፡ ውዕላት ክስረዙ ሪእና’ና። እንተዀነ ኣብ እዋኑ ብዛዕባ ዉዱእ ነገር ክንዛረብ፡ ኣብ ታሪኽ ከኣ እውጅ ጉዳይ ኣብ ማሕደር ታሪኽ ክንዕቅብ ኣኽኢሉና’ዩ። ሎሚ ከኣ ንክልተ ሸነኹ እንተ እቲ ሓቐኛ ዓወት ሰሪሩ ሓቢርና ክንቅጽል፡ እንተስ ነቲ ሓቐኛ ሚዛን ውሳኔ ክንዕቅብን ኣብ ማሕደር ታሪኽን ክምዝግብ ኣይተኻእለን ኣሎ። እወ ታሪኽ ጽቡቕን ሓቐኛ ጥራሕ ኣይኮነን ዝዕቕብ፡ ግን በዚ ሎሚ ህዝብና ዝርከበሉ ዘለዎ ሃለዋት ባህግናን ድሌትና ኣብ ክውን ዝተመርኮሰ ታሪኽ፡ ሓቐኛ ታሪኽ፡ ዘተኣማምን ታሪኽ፡ መስርሕ ታሪኽ ክንሰርሕ ስለ ዝተደለየ ጥራሕ’ዩ እቲ ሓሳብ ናብኡ ዛዝዩ ክዝረበሉ ዝድለ።
ኮሚሽን ዋዕላ ይፍተውዎ ይጽልእዎ ናይ’ዚ ተቐቢሎሞ ዘለዎ ሓላፍነት ተሓተቲ’ዮም፡ እዚ ስለ ዝዀነ ከኣ ነቲ ብድሕሪ ሕጂ ዝመጽእ ሕቶታት፡ ብቅንዕናን ግሉጽን ክምልሽዎ፡ እንተደኣ ኮይኖም። ተሓታትነቶም ከነጽሩ ይግባእ።
ግዜ ንግዜ ኣይትክኦን’ዩ። ቀዳመይ’ቲ መዓልቲ እንተሓሊፋ ካልኣይቲ መዓልቲ’ያ ትስዕባ። ኣሉታዊ መድረኽ ግን ብሓደ ኣውንታዊ መድረኽ ክትካእ ይኽእል፡ ክእረም ይኽእል፡ ክሕደስ ይኽእል። ነቲ ግጉይ ኣሰራርሓ ብሓደ ቅኑዕን ሕጋውን ኣሰራርሓ ንምቕያሩ ይከኣል፡ ነቲ ኣረጊት ኣሰራርሓ ብሓደ ሓድሽ ኣሰራርሓ፡ ነቲ ዘገምታዊ ኣሰራርሓ ብሓደ ቅልጡፍን ንጥፉን ኣሰራርሕ ክትካእ ይኽእል። ኣብ’ዚ መስርሕ ከኣ ዕግበት ኣብዝሓ ክረጋገጽ ይኽእል።
ሕጊ ማእከል ዝገበረ ኣሰራርሓ፡ ስምምዕ ማእከል ዝገበረ ኣሰራርሓ፡ ህድኣት ዘለዎ ኣሰራርሓ፡ ነቶም ክንበጽሖም እንደሊ ዕላማታት ከነለሊ ዕድልን፡ግዜ፡ ሓሳብ’ውን ስለ ዝረክብ ኣብ መዕረፊኡ፡ ሰላም፡ ሕብረት፡ ስኒት ከም ዝጽበዮ፡ ሓድነቱ ኣትሪሩ ከም ዝወጽእ ዘካትዕ የብሉን።
ብኣንጻር ናይ’ዚ ግን ሕጊ ማእከል ገይርና፡ ስምምዕ ማእከል ገይርና ስለ ዘይተበገስና፡ ምስ ኩሉ ናይ ሓድነት ድሌትና፡ ንሓድነት ዘድምዕ፡ ዘይሕይል ኮይኑ ንስለ ዘይቕረበ ኣብ መስርሕ ሓደ ሓያል ውሳኔ፡ ኩሉ ዝዓግበሉ ውሳኔ ሒዙ ክወጽእ ኣይክኣለን። እዚ ኩነታት እንተዘይቀኒዑ ከኣ ተሓታትነት ኮሚሽን ዋዕላ ኣዝዩ ከቢድ ክኸውን’ዩ።
ንሱ ጥራሕ ኣይኮነን፡ ሽማግለ ዋዕላ ብጥርኑፍ ንዓመታታት ዝኣክል ዋዕላ ክንብል ክነብር ኣይኮነና ዝብል ርእይቶ ካብ ባይቶ ምርብራብ ዘይብሉ፡ ነቲ ኣብ ህዝቢ ዝዝረብ ዝነበረ ዘረባ ተሓንጊጡ ምስ ጎየየ፡ ኣብ መድረኽ ዋዕላ በጺሑ ሓንቲ ክግበር ኣይከኣለን። እወ ዓመታት ተጸቢና እንታይ ንግበር ኣይበለን። እቲ ሕቶ ሽዑ እንተዝመጽእ ነቱ ጉዳይ ኣይመኽበዶን።
ሕጂ ህዝብና ብዛዕባ ዋዕላ ነቒሑን ተዳልዩን ስለ ዘሎ፡ እዚ ዝመጽእ ዋዕላ ዝባሃል’ውን እንተዀነ ካብ’ቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ ዋዕላ ዝዝረብ ዝነበረ ዝሓየለን ዝተረረን፡ ብኡ መሰረት ከኣ ሓያል መሪሕ ስለ ዘድልዮ ነቲ ኮሚሽን ተራ ሕቶ ወይ ሓላፍነት ኣይኮነን።
ካልኣይ ዋዕላ፡ ይትረፍ ኣብ ህዝብና ኣብ ደመበ ተቃውሞ፡ ኣብ ሲቪካዊ ማሕበራት ፍልልይ እንዳሃለወ እንዳፈለጡ፡ ነዚ ኮሚሽን ከም ወኪሉን ወኪል መላእ ተቃውሞ፡ ዋዕላ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ገይሩ ቆጺሩ ዝሃቦ ሓላፍነት ንገዛዕ ርእሱ ናይ ባዕሉ ዝኸፍሎ ዋጋ ኣለዎ። እቲ ዝኸፍሎ ዋጋ፡ ኣብ’ቲ ኣቲ ውሳኔ ከስርሕ ከም ዘይክእል ኣብ ዝፈለጠሉን፡ ኮሚሽን ዋዕላ ንመላእ ደመበ ተቃውሞን ዘይውክል ምዃኑ ክርዳእ ኣብ ዝጀመረሉ ግዜ’ዩ። ኮሚሽን ዋዕላ ህዝቢ ንምእካብ፡ ሓላፍነት ዝተዋህቦ’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ’ቲ ውሳኔ ክፉት ናይ ሓሳባት ቦታ፡ ነቲ ውሳኔ ከፍርስ ዝኽእል ወይ ክቕይር ዝኽእል ቦታ ስለ ዘይብሉ እዚ’ውን ተመሊሱ ውሳኔታቱ ክግምግም ዝገብሮ’ውን እዩ። እዚ ስለ ዘሎ ከኣ’ዩ ነቶም ክንበጽሖም ንደሊ ዕላማታት መደያይቦ ንፍጠረሎም ዝተባህለ፡ ብልሓት ሓድነትና ምስ ሕጊን ስምምዓትን ንእሰሮም ዝተባህለ፡ ምስ ሕጊን ስምምዓትን ዘይተኣሰረ ናይ ቃል መብጽዓ ግን ነዊሕ ከሰጉም ዝኽእል’ውን ኣይኮነን።
ሳልሳይ ጉዳይ ኪዳን ኣሎ። ኪዳን ኣብ ቅድሚ ኮሚሽን ዋዕላ እንታይ’ዩ። ኮሚሽን ኣብ ዋዕላ ከም ዝተመርጸ ሕጋዊ ተሓታትነቱ ንዋዕላ’ዩ። ግን ከኣ ነዚ ኩሉ ፍጻሜታት ዘብጽሔ ሓደ ክፋል ኪዳን ኣሎ። እዚ ጉዳይ ኣብ’ዚ ዝመጽእ ግዜ ብኸመይ ክሰርሕ’ዩ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ካብ ስርሓት ኮሚሽን ዋዕላ ክኸውን’ዩ። እዚ ነገር ኣብ ዋዕላ ዝተዘርበሉ ጉዳይ’ውን ኣይነበረን። ሕጂ ኸ ከመይ ክቅጽል’ዩ ሓደ ካብ’ቲ ኣገዳሲ ክፋል ስርሓት ኮሚሽን ክኸው’ን’ዩ።
ራብዓይ ብጉዳይ ኪዳን እንተተላዒሉ፡ ኣብ ኪዳን ንዋዕላ ብዝድግፉ ጥራሕ ዝቆመ ኣይኮነን፡ ኣብ ኪዳን በቲ ዋዕላ ዘሕለፎም ውሳኔ ዘይቕየዱ፡ ዘይንዓቕ ሓይሊ ኣሎ። እዚ ብወገኑ ነቲ ኮሚሽን ኣብ ውሽጢ ኪዳን ሕጓ ድዩ ክፈጥርስ ወይ ነቲ ጉዳይ ከም ዘለዎ እዩ ክፍጽም። ዝርአ ናይ ኣሰራርሓ፡ ኣሳልጦ መንገዲ ሓድነት ክሰልጥን ክዕወት የኽእል ዶ ዝብል ሓደ እቲ ኮሚሽን ዋዕላ ክምልሶ ዘለዎ ኮይኑ ቅድሚ ዝዀነ ስጉምቲ ኣስተብህሎ ክግበረሉ ዘለዎ’ዩ።
ሓምሻይ ኮሚሽን ዋዕላ ስርርዓቱ፡ ዲፕሎማሲያዊ ንጥፈታት ክሰርዕ ግድነት’ዩ። እቲ ውሳኔታት ዋዕላ ነዚ ጉዳይ ንምፍጻም ዘዋሳውስ ብዝወሓደን ዝሓጸረን ንድፊ ቅዋም፡ ፖለቲካዊ ኣንፈት ዘለዎ መምርሒ’ውን የብሉን። ስለ’ዚ ሕጂ’ውን ኣብ ገገለ ሓይሊ ጉባኤ ዋዕላ፡ ሓላፍነት ዋዕላ ሒዝካ ኣብ ውሳኔ ምብጻሕ ክህሉ ምዃኑ ዋዕላ ዘቐመጦ ናይ ሓደ ዓመት ዕድመ ስርሓትን ሓላፍነት ኣሎ። በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ ነቲ በዚ ዋዕላ ዘይቕየድ ሓይልታት ኣብ ናይ ሓባር ስርሓት ንምጽማድ፡ ሰባት ንምኽሳብ፡ ሓደ ሓባራዊ ኣሰራርሓ፡ ኣብ ዘይሓባራዊ ውሳኔ ክተኣታቶ’ዩ። ኣብ’ዚ ከኣ ኮሚሽን ዋዕላ ንመወከሲ ንድሕሪ ክምለስን፡ ኣብ ብኩራት ባይቶ ዋዕላ ወይ ናቱ ውሳኔ፡ ወይ ናይ ተደጋገፍቱ ኣባላት ኪዳን ውሳኔ ክወስድ ቀሊል ዘይኮነ ሓላፍነት’ዩ። ኮሚሽን ዋዕላ ካብ ሓደገኛ ዝዀነ ፈላልዩ ሜላ ክጥንቐቕ ኣገዳስነት ዘለዎ’ዩ።
መደምደምታ
ሓደ ካብ ፈለማ ዘይቐንዐ፡ ወይ ገምጋም ተግይሩ ንግጉይ ኣካይዳ ክእርም ዘይከኣለ ኣብ’ቲ ዝቕጽል መስርሕ’ውን ጌጋታት እንዳእኻኸበ’ምበር እንዳኣጉደለ ከም ዘይኸይድ ርዱእ’ዩ። ሎሚ’ውን ኣብ ቅድሚ ሰፊሕ ደሞክራሲያዊ ዋዕላ ክብጻሕ እንተዀይኑ፡ በዚ ሕጂ ዋዕላ በጺሕዎ ዘሎ ውሳኔ ኣይኮነን። እቲ ኤርትራዊ ርክብ ከም ኣውንታዊ፡ ኣቲ ዝተዘርበ፡ ንምቅርራብ ዝሓለነ ተስፋ ዝነበሮ ኢልና ሓሊፍና፡ ነቲ ውሳኔታት ሰሪዝና፡ ኣብ’ቲ ዋዕላ ዘልዓሎም ጉዳያት ንጹር ውሳኔታት ከንሕልፍ ድልውነት ምስ ዝህልዎ ጥራሕ’ዩ። ሎሚ ብዝተፈላልዩ መዳያት፡ ኣብ ዋዕላ ፍልልያት ከም ዝነበሩ ዘመዝገበ ሓሳብን ኣበሃህላን ብዝተፈላልዩ ሸነኻት ሓቂ ከም ዝዀነ ተፈሊጡ ኣሎ። ምእንቲ’ዚ በዚ ጉዳይ ምጽሓፍ ኣብ ዋዕላ ብዘይምንባርካ ብሓሶት ክኸስስ ዝኽእል እቲ፡ ነፍሱ ከተዓሻሹ ዝደሊ፡ ክእረም ዘይደሊ፡ ነቐፈታ ክቅበል ዘይደልን ኣሉ በሃሊን ጥራሕ’ዩ።
ነዚ ከኣ ብዓይንና ኣንቢብና፡ ብእዝንና ዝሰማዕናዮን፡ ቅድሚ’ዚ ቢሂላት ከኣ መበገሲ ሚዛንን መወከስን ስለ ዘሎና ዘገርም ኣይኮነን። ግን ከኣ ነዚ ጉዳይ ንምዕራዩ ድሌትን ቅሩብነትን ኣሎ። ሕጂ’ውን ካብ ምስ ጌጋታቱ፡ ተኣሪሙ ክቅጽል ንምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ካብ ስሩ ምሒና፡ ኣብ ክንድኡ ከኣ ሰላምን ቅሳነት ዝነገሳ፡ ሓድነት ህዝባን መሬታ ዝዓቐበት፡ ራህዋን ሰላምን ዝሰፈና ሃገር ንምትካል ዝብል ሓሳብ ኩሉ ግዜ ዘሎ’ዩ። ኣብ መሰረቱ ግን ተሓታትንት ኮሚሽን ዋዕላ ካበይ ናበይ ክንጸርን ባዕሉ ከነጽርን፡ ኣብ ዘይምልከቶ ኢዱ ከይተኣታቱን ሓላፍነቱ መንገዱን ክፈልጥ ቀንዲ’ዩ። ንግዜኡ ብዛዕባ ውሳኔታት ዋዕላን፡ ተሓታትን ኮሚሽን ዋዕላ፡ ሓላፍነት ሲቪካዊ ማሕበራት ዝነበረኒ ሓሳብ ኣብ’ዚ እድምድም።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1440


text:
ዳርጋ ኣብ ኩለን ኣህጉር ዓለም እዚ ናይ UN-መሰል ደቂሰባት ኣሎ።
ንሱ ከም ዝብሎ: ኩሉ ሰብ ክቡርን ኣገዳስን ብማዕረ ይርእን።
እተን ሃገራት ድማ ከምቲ ግቡእ ንኽሉ ሰብ ብሓደ መልክዕ ክርእይኦ ይግባእ።
እዚ መሰል ደቂ ሰባት እንኮላይ ንህጻናትን ትሕተ-ዕድመን ይምልከት።
ይኹን ደኣምበር ህጻናት ዝያዳ መሰላት እውን የድልዮም እዩ።
ንዚ ዝምልከት ውዕል መሰል ህጻናት ኣሎ።
ኩሎም ህጻናት ብጽቡቕ ክዓብዩ መሰል ኣለዎም።
ኩሎም ህጻናት ብውሕስ ክዓብዩ ኣለዎም።
ኩሎም ህጻናት ክተባብዑ ይግባእ።
ርእይተኦም ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ኩሉ ግዜ ክስምዑ ይግባእ።
እዚኦም ድማ እቶም መሰላት ህጻናት እዮም።
እዞም መሰላት ህጻናት ዳርጋ ኣብ ኩለን ኣህጉር ዓለም የገልግሉ።
እዞም መሰላት ድማ ህጻናት ካብ ዝውለዱ ኣትሒዞም ክሳብ 18 ዕድመ ዝገብሩ የገልግሉ።
ዓበይቲ ድማ ነዞም መሰል ህጻናት ኣብ ተግባር ንኽውዕሉ ሓላፍነት ይወስዱ።
ኣብ ጀርመን እውን መሰል ህጻናት ኣገደስቲ መሰላት እዮም።
ኣዋልድን ኣወዳትን ከኣ ሓደ መሰል ኣለዎም።
ኩሉ ሰብ ኣብ ጀርመን ድማ መሰል ህጻናት ክሕሉ ይቕየድ።
ከም ትሕተ-ዕድመ መጠን እንታይ መሰል ኣለካ/ ኣለኪ?
ባዛዕባ እዚ ኣብ ካልእ እዋን ክንገልጾ ኢና።


text:
ቃል ሓዘን ብመስዋእቲ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም
Date: 21/02/2021
ቃል ሓዘን
ብመስዋእቲ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም
ሓርበኛ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ብሕማም ምኽንያት ካብ’ዛ ዓለም ምፍላዩ፡ ንህዝብናን ንደምበ ተቓዉሞናን፡ ከቢድ ክሳራ እዩ።
ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ሓደ ካብ’ቶም ምሉእ ህይወቱ ንህዝቡን ብትብዓት ዘገልገለን፡ ብተወፋይነት ተቓሊሱን ዘቓለሰን ልሉያት ሓርበኛታት ኤርትራዉያን ኮይኑ፡ ፈታዉ ሃገሩ ምንባሩ ከኣ ታሪኹ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ።
ኣብ ጉዳይ ሃገር፡ ዘራኽበናን ዝፈላልየናን ሓሳባት ብዘየገድስ፡ ኣብ ምጥርናፍ ተቓዉሞ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ዝተኻየደ ጻዕርታት ዝነበሮ ልዑል ተራ፡ ከምኡ’ዉን ኣብ ምምስራት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለዉጢ ዘበርከቶ ግደ፡ ካብ ቅኑዕ ሃገራዊ መስመር ዝነቐለ መርገጽ ተረድኦን ምንባሩ ምስክርነት ዘድልዮ ኣይኮነን።
ኣብ ኤርትራ ፡ ሱር ነቀል ለዉጢ ኣረጋግጽካ፡ ብልጽግቲ ዝኾነት ዲሞክራስያዊት ሃገር ንምህናጽ ዝነበሮ ባህግን ሕልምን፡ ካብ ንእስነቱ ኣትሕዙ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ፡ ከይተሓለለ ንድሕነት ህዝቡን ሃገሩን ዝተቓለሰን፡ ፍትሕን ማዕርነትን ዝሰፋና ሃገር ንምህናጽ ጽኑዕ እምነት ዝነበሮ ሓርበኛ እዩ።
ብመስዋእቲ ሓርበኛ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝተሰመዓና ሓዘን መሪር ምዃኑ ብምግላጽ፣ ብስመይን ብስም ኩሎም ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን፡ ተኻፈልቲ ናይ’ዚ ሓዘን’ዚ ምዃና፡ ንክቡራት ስድራቤቱን ንብጾቱ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን ንደምበ ተቓዉሞን፣ ከም’ዉን ንኹሎም ኤርትራዉያን ደለይቲ ለዉጥን፡ ጽንዓት ይሃብኩም እናበልኩ፡ ንስዉእ ነፍስሄር መንግስተ ሰማያት የዋርሶ።
ክብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ስዉኣትና
ዶር. ዩሱፍ ብርሃኑ
ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ግሃድኤ


text:
ዝኾነ ሰብ፡ ኣብ ምድሪ ክሳብ ዝነብር ዘሎ፡ ድሌታት ኣለዎ። ናይ ወዲ-ሰብ ውሽጣዊ ሃረርታ ምፍላጡ ድማ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ሽሕ እዃ ከቢድ እንተኮነ፡ እተን ክልተ ውሽጣዊ ሃረርታና ከም ደቂ-ሰባት እንታይ ምዃነን መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና እዩ። እምበኣር፡ እተን ክልተ ውሽጣዊ ሃረርታና እንታይ እየን፧
. . . ናብ ማሕበር ሰብ ተሰሎንቄ፡ ብእግዚኣብሄር ኣቦናን ብጐይታና የሱስ ክርስቶስን። (2ተሰ 1.1)
እዛ ኣብ ላዕሊ ዘላ ጥቕሲ፡ ብ -እግዚኣብሄር ኣቦን ብ-ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ብምባል እያ እትጅምር። እቲ ኣብ ናይ ትግርይና ቛንቛ፡ – ብ – ተባሂሉ ዘሎ ትርጓሜ ኣብ መበቆለይና ትርጉሙ፣ “ኣብ ውሽጢ” ዝብል ሓሳብ እዩ ዘለዎ። ኣብ ውሽጢ እግዚኣብሄር ኣቦን፡ ኣብ ውሽጢ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ – ከምዘላ ማሕበር ተሰሎንቄ ድማ ይነግር።
ንሕና ከም ማሕበር – “ኣብ ውሽጢ” እግዚኣብሄር ኣቦን “ኣብ ውሽጢ” ጐይታና የሱስ ክርስቶስን ኢና ዘሎና፣ እዚ ግና እንታይ ማለት እዩ፧
እቲ “ኣቦ” ዝብል ቃል – ጠዋሪ፡ ሓብሓቢ፡ ኣላዩ፣ መንበሪ፡ ዑቕባን ኣዳብን ዝብል ኣምራት የስምዕ። ስለዚ “ኣብ ውሽጢ” እግዚኣብሄር ኣቦ ኣሎና ማለት፣ ብቀንዱ ኣብ ውሽጢ ርሕራሔን ኣብ ትሕቲ ዑቕባ ሰማያዊ ኣምላኽ ምህላው ማለት እዩ።
ኣብዛ ጥቕሲ እቲ ካልኣይ ተጠቒሱ ዘሎ ማዕርግ ድማ፡ “ጐይትና” ዝብል እዩ። እቲ ጐይታ ዝብል ቃል – ብቀንዱ ንስልጣን፡ መሪሕነትን ዋንነትን ዘመልክት እዩ። ስለዚ “ኣብ ውሽጢ” ጐይታ ኣሎና ማለት – ብቀንዱ ኣብ ውሽጢ ምቁጽጻሩ፡ ኣብ ትሕቲ ስልጣኑ፡ ኣብ ዋንነቱ እቲ ዝዓበየን ዝበርትዐን ጐይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ኣሎና ማለት እዩ።
ስለዚ ሃዋርያ ጳውሎስ ንሰብ ተሰሎንቄ፣ ብከምዚ መገዲ ሰላምታ ምሃቡ፡ ሰብ ተሰሎንቄ ስድራቤት ምዃኖም (ስድራቤት እቲ ሓላዪ ኣቦን) ከምኡ’ውን ኣገልገልቲ (ኣገልገልቲ ኣብ ትሕቲ ጐይታን) ምዃኖም የዘኻኽሮም ኣሎ። እዘን ክልተ ኣምራት፡ መግለጺ እግዚኣብሄር ከም ኣቦን ከም ጐይታን እየን። እዚ ድማ ማሕበር ክርስቶስ ስድራቤት ኣምላኽ እያ፡ ኣገልጋሊት ጐይታ ድማ እያ። እዚ እቲ ዘይነጻጸል ድሌታትና እዩ።
ነፍሲ-ወከፍ ካባና፡ ደገፍ ክረክብ ይደሊ እዩ። ሓገዝ ካልኦት ዝደልየሉ እዋን’ውን ኣሎ። በቲ ካልእ ወገን ስማ፡ ዓላማን ትርጉም ህይወትን ድማ ንደሊ ኢና። እዞም ነገራት ማለት ሓገዝ ምድላይናን ጉዝጓዝ መመርኮሲ ምእላሽናን በቲ ሓደ፡ ናይ ዓላማ ሰባት ኮይንና ትርጉም ዘለዎ ህይወት ክንነብር ምድላይና፣ ሓቢርና እምበር ተፈላሊና ከምዘይኮነልና እዩ ዘርኢ።
- ነቲ ናይ ሰማይ ኣቦና ፡ ካብ ኩሉ ሓጢኣትናን ሕመቕናን መከራናን ኩሉ ግዜ ክድንግጸልናን ክረድኣናን ንደልዮ ኢና። ኣብ ኩሉ እዋን ክሕግዘናን ብኩሉ መገድና ክድግፈናን ንደልዮ፡ ምኽንያቱ ድማ ንሕና ኣዚና ድኹማትን ብኩሉ መዳይ ቅሉዓት ኢና።
- ብካልእ ድማ ሰማያዊ ጐይታና፡ ብኩሉ ሸነኽ ህይወትና ክመርሓና፡ ብጥበበይና መገዲ ከርእየና፡ ዓብዪን ትርጉም ዘለዎ ክሳብ እንፍጽሞ ሓይሊ ዘዕጥቅ መሪሕነት ገይሩ ከሳልየና፡ ምኽንያት ምንባርና ብምዃን ጠቐምትን ኣፍረይቲ ኮይና ከምቲ ብእግዚኣብሄር ዝተፈጠርናሉ ዓላማ ንክንነብር ይገብረና። ኣብ ትሕቲ ኣቦነት እግዚኣብሄር ኣምላኽ ጥራይ ብምንባር ርሕራሄኡ ብምርካብ ውሕስነት ክህልወና ጥራይ ኣይኮነን። ዋላ እዃ ኣብ ትሕቲ ርሕራሄኡ ምንባር ኣዝዩ ዝምእምእን ጥዑም እንተኮነ፣ ነቲ ዝተፈጠርናሉ ዓላማ ንክንነብር ዝደፍእ ቀንዲ ደራኺ ሓይሊ ኣሎ።
መሓሪ ኣቦ ክህልወና ኢና እንደሊ፡ ምእንቲ ክከላኸለልና። ኩሉ ዝኽእል ጐይታ፡ ጐይትና ክኸውን ኢና እንደሊ፡ ምእንቲ ክስዕረልና፡ ትእዛዛቱ ናይ ምዕዋትና ምኽንያት ምእንቲ ክኸውን። ስለዚ ጳውሎስ ኣብዚ ጥቕሲ 1 ዝብሎ ዘሎ፡ ንስኻትኩም ማሕበር ኣምላኽ “ኣብ ውሽጢ እግዚኣብሄር ኣቦን ጐይታና የሱስ ክርስቶስ” ኢኹም ዘለኹም፡ ይብለና ኣሎ። በዚ ንዓርፍ፡ ረዲኤትና ካብ ኣቦና እግዚኣብሄር ይመጸና! ንካልእ ዝኸውን ትብዓት ንዕጥቕ ትርጉም ምንባርና ንፈልጥ – ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ!


text:
ቅድሚ ኣስታት ክልተ ዓመትን ፈረቃን፣ሕላፍ ፍርቂ ለይቲ ናብ መንበሪኡ መፂኦም ዘረፋ ንክፍፅሙ ካብ ሞንጎ ዝፈተኑ ነቲ ሓደ ቀቲልካ ተባሂሉ ብቤት ፍርዲ ፑንትላንድ ተደጋጋሚ ናይ ሞት መቅፃዕቲ ዝተበየኖ ኢትዮዽያዊ ኣስመሮም ሃይለስላሴ ተፈቲሑ ምስ ቤተ-ሰቡ ተራኺቡ‘ሎ። ኣስመሮም፣ኣርባዕተ ጊዜ ምስ ሞት ተፋጢጡ ከምዘምለጠ‘ውን ንቪኦኤ ገሊፁ።
ስድራ ቤት መዋታይ፣ንሬሳ ኣስመሮም ይፅበዩ ኣብ ዝነበሩሉ ሰዓት፣ሃንደበት ናብ ዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ፑንትላንድ ሳላ ዝገበራ ፃውዒት ቴሌፎን፣ፅላሎት ሞት ክቅንጠጥ ከምዝካኣለ‘ውን ኣስመሮም ይዛረብ።
ኮኸብ ድምፃዊ ቴዲ ኣፍሮ ልዕሊ ሸውዓተ ሚእቲ ሽሕ ቅርሺ ጋር ነብሲ ከፊሉ ንክድሕን ንዝገበረሉ ፅቡቅ ነገር‘ውን ልዑል ምስጋና ኣቅሪቡ‘ሎ ኣቶ ኣስመሮም።
ንሙሉእ ቃለ-ምልልስ ምስ ኣስመሮም ሃ/ስላሰ ክተዳምፁ ኣብ የማናይ ኢድ ላዕሊ ንዘሎ ምልክት ናይ ድምፂ ጠውቁ።


text:
መለለዪ መዋፈሪ ስራሕ ማለት እውን ታፔላ እንድሕር ለጢፍና እሞ ድማ ብስምምዕ ውዕል ኣቲና ስራሕ እንተረኺብና ፖሊስ ትራፊክ ኣብ ዘይመዋፈሪኹም ውዒልኩም ብምባል እንተቐፀዐና እንታይ ውሕስነት ኣለና ብምባል ስግኣቶም ይገልፁ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኮንስትራክሽን፣መንገድን ትራንስፖርትን ዞባ መቐለ ኣቶ መሓሪ ገብረህይወት ብወገኖም ወነንቲ ባጃጅ ኣዲሞም ዝብል ሓበሬታ የብልናን ይብሉ። እንተኾነ ግና መንግስቲ ሕጊን መምርሕን ኣተግቢሮም ንህዝቢ ከገልግሉ ይሰርሕ ምህላዉ ይዛረቡ።
ኣቶ መሓሪ ብዛዕባ እቲ ዝወፀ መምርሒ ድማ ምስ ወነንትን ዘወርትን ባጃጅ ብተደጋጋሚ ተመያይጥናሉ ኢና፤ ነቲ ሕጊ ክቕበልዎ ስለዘይደሉ እምበር ኣይተመያየጥናሉን ምባል ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ይብሉ ።
ቀንዲ ዕላማ እቲ መምርሒ ነቲ ብምጭንናቕ መጓዓዝያ ተፀጊሙ ዘሎ ህዝቢ ንምጥቃም ምዃኑ ዝተዛረቡ ኣቶ መሓሪ እቲ መምርሒ ወነንቲ ባጃጅ ብኩንትራት ንኸይሰርሑ ኣይእግዶምን እውን ኢሎም።
ወነንትን ዘወርትን ባጃጅ መለለዪ መዋፈሪ ስራሕ ንኽልጥፉ ዝተወሃቦም ጊዜ ገደብ ድሕሪ ፅባሕ ክኣክል እዩ፤ ብድሕሪኡ እንታይ እዩ ክስዕብ ደሓር ዝረአይ ኰይኑ ወነንቲ ባጃጅ ግና ሐጂ እውን ፀገምና ብዘተ ንፍታሓዮ በሃልቲ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሕሰም ህዝብና ንሓዋሩ ከብቕዕ ዝመርሓና ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን
ሕሰም ህዝብና ንሓዋሩ ከብቕዕ ዝመርሓና ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ
ኣርኣያ ደበሳይ1
መእተዊ
ብመጀመርታ ናብዚ ዋዕላ ብምዕዳም ምስ ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ደለይት ፍትሕን ፡ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝደናገጹ ወጻእተኛታትን ንክራኸብ ዕድል ዝኸፈተይ ሜሮን ስመርዳር ከመስግን እፈቱ። ብተወሳኺ ከኣ፡ ንዩኒቨርሲቲ ሳንፍራሲስኮ ነዚ ዘተ ኣብ ምስንዳእ ብዝገበሮ ምትሕብባር፡ ንተዛተይቲ ብዘቕረብዎ መሃሪ መደረታት፡ ንካልኦት ተሳተፍቲ ከኣ ግዜኦም ወፍዮም ኣብዚ ብምርካቦም ምስጋናይ የቕርብ።
ኣብ መደረታት ተዛተይቲ ክንሰምዖ ከምዝጸናሕና፡ ኩነታት ህዝብና ኣብ ሕማቕን ዘይጽወረሉን ደረጃ ከምዝርከብ ዘየማትእ ሓቒ’ዩ። ኩነታት ሃገርና ክሳብ ክንደይ ተኻፊኡ ከምዘሎ፡ ሂወትካ ኣብ ሓደጋ ሞት ኣውዲቕካ ዝግበር ቆልዑን ኣንስትን’ውን ከይተረፉ ዝገብርዎ ቀጻሊን ሓደገኛን ስግረ-ዶብ ድሕሪ ምስማዕ ዝኾነ ሰብ ክግምቶ ዝኽእል’ዩ። ሂወትካ ንሞት ወፊኻ ብሰላም ዶብ ኤርትራ ምስ ተሰግረ’ውን ጌና ኣብ ኢድ በደዊንን ወዲቕካ ናውቲ ኣካላትካ ዕዳጋ ናይ ምውራድ ሓደጋ ይተርፍ። ዕድለኛታት ኮይኖም ካብዚ ኩሉ ሓደጋታት ዘምለጡ’ውን ኣብ መንገዲ ሰሃራ ብጽምኢ፡ ወይ’ውን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ይጽበዮም። እቲ ሓቒ እዚ እንከሎ፡ ብዙሓት ጌና ሂወቶም ኣብ ሓደጋ ብምውዳቕ ናይ ስደት መንገዶም ይቕጽሉ ኣለዉ። እዚ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ መሪር ሂወት ዝምስክር ብቑዕ ኣብነት እዩ። መርማሪት ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት’ውን ንዘጋጥም ዘሎ ግሁድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ብግቡእ ሰኒዳቶ ኣላ።
በዚ ህልው ኩነታት እዚ ቓንዛ ዘይስምዖ ኤርትራዊ ከምዘየሎ ዘካትዕ ኣይኮነን። ሃገሩ ብኣተሓሕዛ ህዝባ ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ ክትስመ ከላ (ብዘይ ምፍራይ ኔኩሌራዊ ኣጽዋራት) ፡ ውሑድ ብዝሒ ህዝባ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ስደተኛታት ብምፍራይ ቀዳመይቲ ክትከውን፡ ንሃገሮም ብጅግነት ዝተዋግኡ ደቓ ኣብ ማእሰርቲ ክበልዩ፡ ንጹሃን ጋዜጠኛታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ብዘይ ፍርዲ ክቕየዱ ከለው፡ ማይን ኤለትሪክን ዝኣመሰሉ መሰረታውያን ኣገልግሎታት ክስእኑ ከለው መን እዩ እሞ ሓዘን ዘይስመዖ። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት’ውን ብተዘዋዋሪ ኣገባብ ግዳያት ናይ ስርዓት ኢሳይያስ ኮይኖም እዮም። ንዓመታት ዘዋህለልዎ ነጊፎም ነቶም ኣብ ኢድ ሸፋቱ ወዲቖም ኣብ ሞንጎ ድቃሶም ይቐትሉና ኣለው’ሞ ኣድሕኑና ኢሎም ዝልምንዎም ቤተሰቦም ክረድኡ ንምኽፋል ጸንቂቖም’ዮም። ኣብዚ ንዛተ ካብ ዘለና ተጋባእቲ’ውን ብዙሓት ከምዚ ዓይነት ሽግር ከም ዘጋጠመና ርግጸኛ እየ።
እቲ ኣገዳሲ ሕቶ ግና ፡ እዞም ኣብ ወጻኢ ሃገራት እንነብር ኤርትራውያን ነዚ ኣብ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን ኣደራዕን ንምኽታም እንታይ ንገብር ኣለና እዩ። ናይ ሎሚ ኣርእስተይ እምበኣር “ምንዳይ ንስቓይ ኤርትራ ንምኽታም ዝድለ ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን” ዝብል እዩ ዝኸውን። ኣብዚ ናይ ሎሚ መደረይ ብዛዕባ ፖለቲካውያን ውድባት ፡ ተራ ኣብ ወጻኢ ንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣድላይነት ዓለምለኻዊ መሪሕነት ኤርትራውያንን መስርሕ ምምራጽ ሕጋዊ ተቐባልነት ዘልዎም ኤርትራውያን ድሕሪ ምዝራበይ ለበዋታተይ ናብ ተሳተፍቲ ብምትሕልላፍ ክዛዝም’የ።
ሀ) ፖለቲካውያን ውድባት ኤርትራ
ንእሽቶ ሃገር ከም ምዃንና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዙሓት ፖለቲካውያን ውድባት ኢና እንውንን። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግና እዘን ፖለቲካውያን ውድባት ብሓደ ድምጺ ሓቢረን ክሰርሓን መልእኽተን ከስምዓን ኣይከኣላን። መራሕቲ እዘን ውድባት ብዘይጥርጥር ዕድሚኦም ሰዊኦም ንህዝቢ ዝወፈዩን ክድነቑን ክኸብሩን ዘለዎም ምዃኖም ዘጠራጥር ኣይኮነን። እንተኾነ ሕጂ’ውን ሕብረት እንተዘይኣምጺአን፡ ካብ ዝተፈኛጨላ ውድባት ብዙሕ ምጽባይ ካብ ክውንነት ዝርሓቐ’ዩ። በዚ ኣጋጣሚ ን ዶ/ር ኣሰፋውን ናይ መድረኽ መሳርሕቱን ነዘን ውድባት ንምሕባር ንዘካይድዎ ዘለው ቃልሲ እናኣመስገንኩ ዓወት እምነየሎም።
ለ) ተራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንርከብ ኤርትራውያን
ኣብ ኒውዮርክ፡ ጀነቫ፡ እስራኤል፡ ኢትዮጽያን ካልኦት ክፋላት ዓለምን ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ብምድጋፍ ኣብ ዝተኻየዱ ሰለማውያን ሰልፍታት ምስ ድሩት ጸጋታቶም ክሳብ ክፍለዓለማት እናተሳገሩ ዝመጹ ኤርትራውያን፡ ኣብ ፓልቶክ ክቡር ግዜኦም ሰዊኦም ብዛዕባ ሃገር ዝዛተዩ ብርኩት ቑጽሪ ዘለዎም ኤርትራውያን ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ሓደ ዘየጋጊ መረዳእታ ኢኻ እትበጽሕ። ንሱ ከኣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ብኩነታት ሃገሮም ኣዝዮም ተሸጊሮም ምህላዎም’ዩ። ከምዚ ዓይነትን ብዝሕን ተገዳስነት ኣብ ቦትኡ እናሃለወ፡ ነዚ ገዚፍ ሓይሊ ብግቡእ ብምጥቃም ህዝብና ካብ መከራ ዝድሕነሉ ተግባር ንምውዓሉ ዝጠቕም ስትራተጂካዊ ውጥን ክሳብ ሕጂ ክርከብ ኣይተኻእለን።
ሐ) ኣድላይነት ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎ ዓለምለኻዊ መሪሕነት
ኣድላይነት ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ኤርትራውያን ርዱእ’ዩ። ብቐንዱ ኣብ ወጻኢ ንርከብ ኤርትራውያን ኣብ ሃገርና ዝድለ ኣድማዒ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ከነምጽእ ዘይከኣልናሉ ምኽንያት ተፈኛጪልና ንጥፈታትና ዘወሃህድ መሪሕነት ክንፈጥር ዘይምኽኣልና’ዩ። ስለዚ ሓይልን ጸጋን ኣብ ወጻኢ ናይ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ኣብ ግቡእ ጥቕሚ ከውዕል ዝኽእል መሪሕነት የድልየና ኣሎ።
መ) ተራ ዓለምለኻዊ መሪሕነት
ተራ ዓለምለኻውያን መራሕትና ነዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ምእላይን ናብ ዲምክራሲ ዘሰጋግር ባይታ ንምጥጣሕን ዝሕግዝ ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን ምሕንጻጽን እዩ። ብግብራዊ መለክዒታት ክረአ ከሎ ፡ እቲ ሓቀኛ ለውጢ ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ናይ ለውጢ ባእታታት ብምትሕብባር ጥራይ እዩ ዝመጽእ ዝኽእል። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ተቓለስቲ ድማ ብሕብረት ናይ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ እዮም ክተባብዑን ክሕይሉን ዝኽእሉ ኢልና ንርዳእ። ብቐንዱ ተራ ዓለምለኻውያን መራሕቲ ንዘለዋ ተቓወምቲ ውድባት ኣወሃሂዱ ጥጡሕ ምስግጋር ናብ ዲሞክራሲ ንምክያድ ዘማእዝን ውጥን ምድላው እዩ። ምርካብ ደገፍ ናይ ማሕበረ ሰብ ዓለምን ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ምስኡ ዝተሓሓዝ ሓላፍነቱ እዩ። ኣብ ደገ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ንምውካል ብሕጋዊ መንገዲ ዝምረጽ ክሳብ ዝኾነ ንኣብ ደገ ዝርከቡ ኤርትራውያን ወኪሉ ኣብ ዝኾነ መድረኽ ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጻዊ ሕብረትን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣዑቒበን ዘለዋ ካልኦት ሃገራትን ክዛረብን ክሰርሕን ሕጋዊ ስልጣን ክህልዎ እዩ። ኣድማዒን ጽዑቕን ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ብምጥቃም፡ ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ከቢድ ጸቕጢ ክገብር ድፍኢታት ገይሩ ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘለዉ ናይ ለውጢ ባእታታት ሞራላውን ንዋታውን ደገፍ ምሃብ ብውሑድ ክሳራ ንዝድለ መሰረታዊ ለውጢ ብስምምዕ ይኹን ብካልእ ስርሒታት ንምምጻእ ክጽዕት እዩ።
ብዙሓት ሃገራትን ብሓፈሻ ከኣ ማሕበረ ሰብ ዓለም ንኩነታት ሃገርና ዝግባእ ኣቓልቦ ከይገብረሉ ዝዕንቕጽ ዘሎ ቐንዲ ምኽንያት’ውን እዘን ውድባት ሓቢረን ክሰርሓን ድምጺ ውጹዕ ህዝበን ከስምዓን ዘይምኽኣለን እዩ። ዝኣምናሉን ዝድግፋኦን ናይ ተቓውሞ ውድብ ስለዘይረኸባ ኣብ ቀረባ ግዜ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ካልኦትን ሃገራት ምስ ስርዓት ኢሳይያስ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ውዕል ክገብራ ይፍትና ኣለዋ። ምስ ምምራጽ ብኩሉ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከብ ኤርትራዊ ደላዩ ፍትሒ ሕጋዊ ስልጣን ዝተዋህቦ ዓለምለኻዊ መሪሕነት፡ ዓለምለኻውያን መራሕትና ኣቓልቦ ማሕበረ ሰብ ዓለምን ክረኽቡን ኣብ ክንዲ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዘለናን ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጾም ተዓፊኑ ዘሎ ዜጋታትን ወከልቲ ኮይኖም ኣብ ዝኾነ መድረኽ ክዛረቡን ከረድኡን ምቹእ ባይታ ክረኽቡ እዮም።
ሰ) መስርሕ ምምራጽ ዓለምለኻውያን መራሕቲ
እዚ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንኣብ ደገ እንነብር ኤርትራውያን ንምውካል ሕጋዊ ተቐባልነትን ስልጣን ንክህልዎ ኩሉ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ ኣብ መስርሕ ምርጫ ክሳተፍ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን። እዚ ከኣ ብካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኣመተ ኣገባብ ንኩሉ ኤርትራዊ ዘሳትፍን ናይ መጻኢ ተቐባልነትን ደግፍን ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዘረጋግጽን ኮይኑ ክትግበር ይከኣል።
እዚ መስርሕ ኣብ ዝተሓተ ደረጃን ኣከባብን ዝጅምር ኮይኑ ፡ መጀመርታ ኣብ ኩለን ኤርትራውያን ዝነብሩለን ከተማታት ዝተወዓወዐ ጻውዒታት ንሓፈሻዊ ኣኼባ ክግበር ኣለዎ። እዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ንምርካብን ምውዳብን ድሕርሕር ዘይብሉ ወፍሪ ይሓትት። ንኹሎም ኤርትራውያን ብፍላይ ከኣ ንናይ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ሬድዮ መደባት ተጠቓምነት ተኽእሎ ዘይብሎም ዜጋታት ንምዕዳም’ውን ዕቱብ ዝኾነ ጻዕሪ ክካይድ ኣለዎ። ሰሓብን ዘእምንን ጎስጓስ ብትግርኛ፣ ዓረብን እንግሊዝን ተዳልዩ ብ ጽሑፍ፡ ሬድዩ፡ መርበብ ሓበሬታ፡ ናይ ቴለፎን መልእኽታት፡ ሰሚናራትን ኣኼባታትን ክዝርጋሕን ክመሓላለፍ’ውን የድሊ። ንህዝቢ ሓፈሻዊ ኣኼባ ምጽዋዕ ጥራይ ዘይኮነ ኣገዳስነት ተሳታፍነቱ ኣብ ድሕነት ሃገር ክፈልጥ’ውን ኣዝዩ ኣገዳስነቱ ዓቢ እዩ።
ህዝቢ በብከተምኡ ዝውክልዎ መራሕቲ ብሰፊሕ ተሳታፍነት ምስ መረጸ፡ ዝተመረጹ ወከልቲ ከተማታት ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ተኣኪቦም ናይታ ዝነብሩላ ሃገር መራሕቶምን ወከልቶምን ይመርጹ። እዚ መስርሕ’ዚ ብተማሳሳሊ ኣገባብ ኣብ ኩለን ሃገራትን ክፍለዓለማትን ይካየድ። ኣብ ሃሃግሮም ዝተመረጹ ወከልቲ ከኣ ኣብ መጻኢ ኣብ ዝውክልዋ ሃገር ኣብ ዝካየድ ንጥፈታት ኣብ ምውህሃድ ክተሓባበሩ ትጽቢት ይግበረሎም።
ኣብ መወዳእታ ኣብ ዝካየድ ዓለምለኻዊ ጉባኤ ብብሃገሩ ካብ ኩለን ክፍለዓለማት ኤውርጳ ፡ ሰሜን ኣሜርካ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኤስያ፡ ኣውስትራልያ፡ ኣፍሪቃን ደቡብ ኣሜርካን ዝተመረጹ መራሕቲ ፡ ሃገራዊ ባይቶ ንምምራጽ ይእከብ። ኣብዚ ጉባኤ ዝተመረጸ ሃገራዊ ባይቶ ከኣ ፈጻሚ ኣካል ወይ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ይመርጽ።
ኣብዚ መስርሕ ምርጫ’ዚ ነቶም ገንዘባውን ሎጂስቲካውን ጠለባት ዝሓቱ ብደረጃ ከባቢ፡ ዞባን ኣህጉርን ዝካየዱ ጉባኤታት ዘሳላስል ኣካል’ውን ከድሊ እዩ።
ንተውሳኺ ሓበሬታ ክኸውን፡ “ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” ተባሂሉ ንምድንፋዕ ዓለምለኻዊ መሪሕትነት ዝድግፍ ነጻ ጉጅለ ካብ ለካቲት 2016 ጀሚሩ ተመስሪቱ ኣሎ።
ዕላማን ተልእኾን እዚ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ኣብ ስደት ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኣመተ ኣገባብ ተኸቲሎም ዝውክሎም ዓለምለኻዊ ባይቶን መሪሕነትን ክምስርቱ ንምኽኣሎም እዩ። እዚ ምንቅስቓስ ግዝያዊ ኮይኑ ናይ ካልኦት ድሮ ዝጀመርዎ መስርሕ ቐዲሕካ ናይ ምድጋምን ዕላማ ዘይብሉ እዩ። ኣባላቱ’ውን ኣብ መጻኢ ኣብ ዝምረጽ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ስልጣን ናይ ምሓዝ ሕልሚን ሓሳብን ዘይብሎም እዮም።
ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ድሮ ልዑል ተቐባልነት ካብ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዝርከቡ ኤርትራውያን ይረክብ ከምዘሎ ብሓጎስ ክሕብረኩም እፈቱ። ገለ ገለ ከባቢታት ናይ ኤውሮጳን እስራኤልን ኣመሪካን ውን መስርሕ ምምራጽ ናይ ከባቢታቶም መራሕቲ ኣብ ምጅማር ይርከቡ። ልዕሊ 200 ሰባት ድሮ ልዑል ድገፎም ብፌርማ ክገልጹ ከለዉ፡ ገና እቲ ቂጽሪ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ንዝያዳ ዓወት ናይዚ ምንቅስቓስ ግን ዝተርፍ ስራሕን ደገፍን ኣሎ። ስለዚ ከኣ ካብዞም ኣብዚ እንርከብ ተዛተይቲን ካብዞም ዝስዕቡ ቀጸላታት ናይ ህዝቢ ኤርትራን ደገፍን ምሉእ ተሳታፍነትን ንደሊ ኣለና።
1. ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት
2. ኤርትራውያን መንእሰያት - ከም መስራቲን ፕረዚደንትን “Lead Eritrea” ሜሮን ስመርዳርን ካልኦትን ንመንእሰያት ኤርትራ መራሕቲ መጻኢኦም ክኾኑ ዝገብርዎ ዘለዉ ድፍኢታት ኣዝዩ ዘተባብዕ’ዩ።
3. ኤርትራውያን ደቀንስትዮ - መደረታት ኣድያም ሃይለን ኣልማዝ ይሕደጎን ኣዝዩ ኣተባባዒ’ዩ ኮይኑ’ዩ ረኺበዮ። ኣብ በይ ኤርያ ዝርከቡ መንእሰያት ኣብ ምውዳብ ዓቢ ተራ ክጻወታ ከኣ ተስፋይ ምሉእ’ዩ።
4. ኤርትራውያን ስነጥበባውያንን ሙዚቐኛታትን - ከም በዓል ኪሮስ ኣስፈሃ፡ ፍረሰላም፡ ፉኣድ ኣልኣሚን፡ ምሕረትኣብ ሚካኤል፡ ሚኪኤል እምባየን ካልኦትን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ሃገራት ዓለም ኮይኖም ዝገብርዎ ዘለዉ ኣበርክቶ ኣዝዩ ኣድማዒ’ዩ። ኣበርክቶኦም ኣብ ምዕዋት ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ዓቢን ወሳንን ክኸውን’ዩ።
5. ዉሑዳን ብሄራት ኤርትራ (Eritrean Minority Ethnic Groups)
6. ኤርትራውያን መራሕቲ ሃይማኖት - ኣባ ኣትናትዮስ ኣብ ናይዚ ወርሒ ኣኼባ ኮንግረስ ኣመሪካ ዝገበርዎ መደረን ፡ ከምኡ’ውን መራሕቲ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ኣብ ሰለማዊ ሰልፍታት ኒውዮርክን ጀነቫን ዝተጻወትዎ ተራ ኣዝዩ ዓቢ’ዩ ኔሩ። ኣባ መሴ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ዓዲ ጥልያን ክጻወትዎ ዝጸንሑ ተራን “ ሓውኻ ኣበይ ኣሎ” ዝብል ዓንቀጽ ዝጸሓፉ ተባዓት ኣቦታት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣቦታትን ዝገበርዎ ጽልዋን መራሕቲ ሃይማኖትና ስቓይ ህዝቦም ከኽትም ዝገብርዎ ዘለዉ ንጡፍ ኣበርክቶ ቀሊል ከምዘይኮኑ ምልክት እዩ።
7. ኣባላት ሲቪካውያን ማሕበራት - ከም በዓል ዓለምለኻዊ ስምረት ኤርትራውያንን መድረኽ ንሃገራዊ ዘተን ዝኣመሰላ ኣብ ኣሜርካ ከምኡ’ውን ኣብ ዜጋታት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከባ ማሕበራት’ውን ልዑል ትጽቢት ናይ ኣበርክቶ ኣሎ።
8. ኤርትራውያን መርበባት ሓበሬታ፡ ፕሮግራማት ሬድዮን ፓልቶልክን - ኩለን ኤርትራውያን ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ነንሕድሕደን ናይ ዘይምድግጋም ፕሊሲ እናሃለወን፡ ወግዓዊ መግለጺታት ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ሸፈነ ሂበን ብግቡእ ከቓልሖኦ ምኽኣለን ምስጋና ዝግበአን እዩ።
9. ኤርትራውያን ምሁራት ፡ ሞያውያን፡ ነጋዶ ፡ ጠበቓታት፡ ኣካዳሚያውያን፡ ናይ ሕክምና ዶክተራት
10. ኩሎም ካብ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ምንጣፍ ተስፋ ብምቑራጽ ተገሊሎም ዝርከቡ ኤርትራውያን
መደምደምታ
ኣብ ደገ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስቓይ ህዝቦም ንምኽታም ድሮ ተገዳስነቶም ኣብ ዝተኻየዱ ሰልማዊ ሰልፍታትን ዘተታት ፓልቶክን ጎሊሑ ተራእዩ’ዩ። ዝተርፍ ዘሎ ንንጥፈታትና ዘወሃህድ መሪሕነት እዩ። እዚ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንኣብ ደገ እንነብር ኤርትራውያን ንምውካል ሕጋዊ ተቐባልነትን ስልጣን ንክህልዎ ኩሉ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ ካብ ዝተሓተ ደረጃ ጀሚሩ ኣብ መስርሕ ምርጫ ክሳተፍ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን። እዚ ማለት ኤርትራውያን ብብዝሒ ኣብ ዝርከቡሉ ኩሉ ኣከባቢታት ተኣኪቦም ወከልቶምን መራሕቶም ክመርጹ ኣለዎም።
ዝተመርጹ መራሕቲ ምስ ዘለዋና ፖለቲካውያን ናይ ተቓውሞ ውድባትን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ናይ ለውጢ ባእታታን ብምትሕብባር ናብ ዲሞክራሲ ንምስግጋር ዘድሊ ስትራተጂካዊ ውጥን ብምድላው ስቓይ ህዝብናን ዕምሪ ውልቀ-መላኺን ዘኽትመሉ መንገዲ ክፈጥሩ ትጽቢት ይግበረሎም።
ኣብ መደምደምታ፡ ንኩሉኹም ኣብዚ ተኣኪብኩም ዘለኹምን ብርሑቕ ነዚ መድረኽ ዘተ ትከታትሉን ኤርትራውያን ኣኣብ ትርከብዎ ኣከባቢታት ንዝግበር ምርጫ ንጡፍ ተራኹም ክትጻወቱ እዕድም። ከምቲ ቀዲሙ ዝተጠቕሰ፡ ዕማም “ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” ንብደረጃ ከተማታት፡ ዞባታን ኣህጉርን ዝካይድ መስርሕ ምርጫ ምስላጥ እዩ። ናይ ኢመይል ኣድራሻ ናይ ኣባላት እዚ ምንቅስቓስ ኣብ ታሕቲ ክርክብ ስለዝኽእል ንዘለኩም ኩሉ ሕቶታትን ካልእ ዘድሊ ምትሕብባርን ክትረኽብዎም ትኽእሉ ኢኹም።
ነፍሲወከፍና ብብዘለናዮ ከባቢ ኣብ ዝካየድ ምርጭ መራሕትናን ወከልትናን አእጃምናን ሓላፍነትናን ከነልዕልን ሃገራዊ ግቡእና ክንገብርን ምሉእ ዘይጉዱል ተስፋ ኣሎኒ። እታ ኩዕሶ ኣብ ቀቅሜና ኣላ እሞ ፡ ተስፋ ህዝብና ከይነቕህም ሓደራ እብል። ሃገርና ኣሽሓት ደቓ ንናጽነትን ሓርነትን ዝኸፈለት ከምዝኾነት መጠን ፡ ዝተኸፍለ ዋጋ ከንቱ ኮይኑ ከምዘይተርፍ ከነረጋግጽ ኣለና።
“ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” ግዚኡ ዝኣኸለ ስቓይ ኤርትራ ዘኽትመሉ ዝሰለጠ ፡ ተግባራውን ንኩሉ ዘሳትፍን መስርሕ ዲሞክራሲ መስርሕ እዩ።
ጽን ኢልኩም ንዝሰማዕክሙኒ ኣዝየ አመስግን። ዘለኩም ሕቶታት ክምልስ ከኣ ቅሩብ ኣለኹ።
ናይ ኢመይል ኣድራሻ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ እዚ ዝስዕብ እዩ - This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
_______________________________
1ፕሮፌሰር ኣርኣያ ደበሳይ ካብ 1978 ጀሚሩ ናይ ኣተሓሕዛ ሕሳብን ናይ ምሕደራ ስርዓተ ሓበሬታን ፕሮፌሰር ኣብ ዩኒቨርሲቲ ደልዌር እዩ። ብተወሳኺ ኣብ 1993 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ በጻሒ ፕሮፌርሰር ብምዃን ብግዚያውነት ብውለንትንኡ ኣገልጊሉ እዩ። ፕሮፌሰር ኣርኣያ ንናይ ዶክትረይት ማህደረ ትምህርቱ ን ኣመሪካ ብ1974 ካብ ዝመጻሉ ጀሚሩ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ንጡፍ ተሳታፍነቱ ኣመስኪሩ’ዩ። ኣባል ናይታ ብ ጉጅለ 13 ምሁራት ትፍለጥ ኣብ 2000 ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብበርሊን ማኒፌስቶ እተሰመየት ደብዳቤ ብምጽሓፍ ቅዋም ከተግብር፡ ናጽነት ፕረስ ከኽብር፡ ፍሉይ ቤትፍርዲ ክዓጹን ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጽያን ብሰላም ክፈትሕትን ዝሓተት ጉጅለ’ውን እዩ። ብተወሳኺ’ውን መስራቲ ኣባል ዜጋታት ንሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራን መድረኽ ን ሃገራዊ ዘተ ኤርትራውያንን፡ ሕጂ ከኣ ንጡፍ ኣባል “ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” እዩ። ናይ ኢመይል ኣድራሽኡ እዚ ዝስዕብ’ዩ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
ኮ/ል ተስፋልደት ተኣሲሩ፡ ምቕናይ ጥራይ!
ኮ/ል ተስፋልደት ተኣሲሩ፡ ምቕናይ ጥራይ!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/ 05 ሓምለ 2015
ክቡራት ደለይቲ ፍትሒ፡ ግዜ ከም ሰተታ ንክግምጠል ዝቀራረብ ዘሎ ኢዩ ዝመስል’ሞ ምቕናይ ጥራይ። ኣከያይዳ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ እታ በብመዓልቱ ናብ ክሳድ መሳርሕቱ ዝውርውራ ገመድ መመሊሳ ኢያ እትሽንቆቕ ዘላ። ፍልስፍና ኢሳይያስ፡ “ብዘይ መጎትካዮ ተፈረድ፡ ብዘይ ደየብካዮ ውረድ” ኣብ ዝብል ሰረተ-እምነት ዝተመርኮሰ ኢዩ። ክንዲ ዝኾነ ድማ ኣብ እንዳ ኢሳይያስ፡ ቅዋም፡ ሕጊ፡ መጎተ፡ ጠበቓን ፍትሒን የለን። ብጸድፊ ደይብካ፡ ብጸድፊ ንክትወርድ ትፍረድ። ካብ ዘመነ ገድሊ ክሳብ ሎሚ፡ ብዘይካ ተኣሲሩ ዝብል ዜና’ምበር፡ ተፈሪዱ ወይ ተፈቲሑ ዝብል ወረ ኣይተሰምዐን።
ካብቲ ኩሉ ግዜ ንሰምዖ ዝነበርና ናይ ምእሳር ወረታት፡ ኣብዚ ቀረባ ኣዋርሕ ፍልይ ዝበለ ማእሰርቲ ሰሚዕና። ንሱ ከኣ ምእሳር ኣብ ቤት ጽሕፈት ገበነኛ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከም ሓላፊ ጸጥታ ዝፍለጥ ዝነበረ ኮሎኔል ተስፋልደት ተስፋስላሴ ኢዩ። ባህርያት ኢሳይያስ ንዘይፈልጥ፡ ንምእማኑ ዘጸግም ዜና ኢዩ ዝነበረ። እቲ ምንታይ፡ ዋና ተለኣኣኺ፡ ኣሳሪ፡ ቀጥቃጢን ሰላሕታዊ ቀታሊ ሰባትን ዝነበረ ሰብ ተኣሲሩ ክትሰምዕ እንከለኻ፣ ንምእማኑ ስለዘጸግም ኢዩ። ‘ህዉኽ ኣዳጉራ፡ ኣብ ቁራዕ እንከሎ የጥርጥ’ ከም ዝተባህለ፣ ኮ/ል ተስፋልደት ድማ ኣብተን ርኣዩኒ…ርኣዩኒ ዝብለለን ዝነበረ ህዉኻት ዓመታቱ፡ ንክንደይ ሰባት ዘየሽቆጥቆጠን ዘየጥረጠ!
ደሓር’ውን ኣብ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ደድሕሪ ምእሳር ሞት’ምበር ሂወት ዘይሕሰብ ስለዝኾነ፡ ቀንዲ መጋበርያ ገበነኛ ስርዓት ዝነበረ ተስፋልደት ምእሳሩ፣ ብድሕሪ ምእሳሩ’ውን ህጣሙ ምጥፋእ፣ እህምምምም! ከየበለ ኣይሕለፍን ኢዩ። ምእሳር እዚ ኮሎኔል እዚ፡ ኣብ ዘመነ-ህግደፍ ብዘይካ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዘይእሰር፡ ዘይድስክልን ዘይባረርን በዓል ስልጣን የለን ማለት ምዃኑ ኢዩ ዝነግረና ዘሎ። ‘ወይልኻ ጣላ ብዕራይ፡ ምስ ተረፍካ ዳሕራይ’ ከም ዝበሃል ከኣ፣ ወዲ ተካሊት! ነዞም ሎሚ ዘመናውያን ገበርቲን ሓደግቲን ዘለዉ ኮሎኔላትን ጀነራላትን’ውን ብመዓልቶም ከረኻኽበሎም ኢዩ። ኮ/ል ተስፋልደት ካብ ተኣስረ፡ ጉዳይ እቶም ካልኦት ቀንዲ ኢደ-በይዛ (ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍን ሃ/ድሕነትን፡ ጀነራላት፡ ኮሎኔላት፡ ወ.ዘ.ተ.) ከመይ ክኸውን ኢዩ? ኢልካ ምሕሳብ ሰዓቱ ዝኣኸለ ይመስል። እዚ ዕሉል ሰታዪ ደም፡ ነዚ ሜላ’ዚ ካብ ፈለማ ሰብዓታት፡ ክሳብ ሎሚ ይጥቀመሉ ኣሎ።
ኣብ ዘመነ ገበነኛ ኢሳይያስ፡ ምእሳር ብሞት ከም ዝትካእ፡ ጎዳጉዲ ሓለዋ ሰውራን ዒራዒሮን ምስክራት ኢየን። ብድሕሪ ምእሳር ጉጅለ 15፡ እቶም ቀንዲ ኣገልገልቲ ህግደፍ ዝነበሩ በዓል ዓብደላ ጃብር፡ ሙስጣፋ ኑር ሑሴን፡ ሜ/ር ጀነራል ዑመር ጠዊል፡ ተኣሲሮምን ጠፊኦምን ዝብል ዛንታ ኢዩ ስዒቡዎም። ንምእሳር ኮ/ል ተስፋልደት ብዝምልከት፡ ብዕለት 29 ሰነ 2015 መግለጺ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ክፍሊ ትግርኛ እውን ጸብጻቡ ተዘርዚሩ ኣሎ። ተስፋልደት፡ ሓደ ካብቶም ብኣጻብዕቲ ዝቑጸሩ ኣዝዮም እሙናት፡ ቀንዲ ደቂ ውሻጠ፡ መጋበርያ ህግደፍን የማናይ ኢድ ኢሳይያስን ምንባሩ ዘይፈልጥ ሰብ የለን። ስለዚ፡ ገመድ ዳሕረዎት ንምርኣይ ምቕናይ ጥራይ!
ከምቲ ‘ጭሕሚ ብጻይካ ክላጸ፡ ንጭሕምኻ ማይ ልኸ’ ዝበሃል፣ ምእሳር ኮሎኔል ተስፋልደት ማለት፡ ምንጽልላው መልኣከ-ሞት ነቶም ንኢሳይያስ ናይ ቀረባ ተለኣኣኽቲን ተግበርቲ ገበናት ዝነበሩን ዘለዉን ሰባት ኢዩ ዝነግረና ዘሎ።
ብድሕሪ ምእሳር ኮ/ል ተስፋልደት፡ ‘እንዳ ኣንጭዋ ቡቕሊ፡ እንዳ ጻጸ እኽሊ ኣይሰኣንን’ ከም ዝበሃል፣ እንዳ ኢሳይያስ ከኣ ወረታት ምእሳርን ሞትን መሊኡ ኢዩ’ሞ፤ ብድሕሪ ምእሳር እዚ ኮሎኔል እዚ መን’ዩ ኣሚኑን ደቂሱን ክሓድር? ምቕናይ ጥራይ! ኣብ ስርዓት ህግደፍ፡ ኢሳይያስ ብዘይካ’ቶም ብደምን ባዮሎጂን ኣሕዋቱ ዝኾኑ ሰበስልጣንን ኣባላት ደምህትህን ዝኣምኖ ሰብ ከም ዘየለ ኢዩ ዝነግር ዘሎ። ካብ ሎሚ ንደሓር እቶም ኣብ ደማስ፡ ጋዴንን ዓላን ዓስኪሮም ዘለዉ ወተሃደራት ደምህት፡ ኣብ ኤርትራ ገበርትን ሓደግትን ከም ዝኾኑ፣ ናይ ኣደባባዪ ምስጢር ኢዩ። ስለዚ ብኣቆጻጽራ ኢሳይያስ፡ ሰዓት ምፍናውን ምእሳርን ኤርትራውያን፡ ምሻምን ምስሳይን ደምህት ዝኣኸለ ኢዩ ዝመስል ዘሎ። ካብ ሕጂ ንደሓር ኣብ ኩሉ ምስጢራዊ ጉዳያቱ፡ ብዘይካ ኣሕዋቱ ደቂ ትግራይ፡ ኤርትራዊ ደም ዘለዎ በዓል መዚ ደጊም ኣየድልዮን ኢዩ። ነዚ ብወለዶ ዝልለ ኣገባብ ኣሰራርሓ ካብ ነዊሕ ዓመታት በብቁሩብ ክለማመደሉ ብድሕሪ ምጽንሑ፡ እዋሓስ፡ አግብእ! እነሆ ብጋህዲን ብጸሓይ ቀትሪን ይጥቀመሉ ኣሎ።
ኢሳይያስ ካብ ነዊሕ ዓመታት ዝጥቀመሉ ዝነበረ ካልእ ሜላ፡ ንሰባት ከም ዲስፖሳብል ስሪንጋ ተጠቒምካ ምቕያርን ምድርባይን ኢዩ። ወላ’ኳ ውሑዳት መኮንናት /ከም በዓል ብ/ጀ ኢዮብ ሓሊባይ/ ንራዕዲን ሽበራን ተኣሲሮም ይፍትሑ እንተነበሩ፡ ናብ ቀንዲ ኣማኒኡን ተግባሪ ውጥናቱን ዝኾነ ኮ/ል ተስፋልደት ገመድ ክዝርግሕ ግን ዘገርም ኢዩ። ወላ’ኳ ኣብ እምነት ኢሳይያስ “ምስጢራት ንዝፈልጡ፡ በብመዓልቶም ምጥፋእ” ዝብል ሰረተ-እምነት ዝኽተል እንተኾነ፡ ምእሳር ኮ/ል ተስፋልደት ግን ዝቐልጠፈ ይመስል። ብኣሰራርሓ ኢሳይያስ፡ ከም ተስፋልደት ዝኣመሰለ ቀንዲ እሙን ልኡኽን ፈላጢ ከበድቲ ምስጢራትን፡ ድሕሪ ምእሳሩ ብሂወት ናይ ምምላስ ዕድሉ ኣዝዩ ዝማህመነ ኢዩ።
ኮ/ል ተስፋልደት፡ ኣብ መዓልታዊ ምንቅስቓስ ኢሳይያስ ተጸሚዱ ዝከታተል ዝነበረ በዓል ስልጣን ኢዩ ነይሩ። ማዕረ’ቶም ካልኦት ደቂ ውሻጠ፡ ኣሎ ዝበሃል ምስጢራት ደብተራን መንግስቲ ህግደፍን ዝፈልጥ ዝነበረ ሰብ’ውን ኢዩ።
ተስፋልደት ኣብ ‘ንግስነት’ ኢሳይያስ ክሳብ መዓልቱ ዘእክል (ኤክስፓየር ዝኸውን) ገባርን ሓዳግን ዝነበረ፡ ንሙሉእ ሚኒስትሪ ምክልኻል ብድሕሪ መጋረጃ ዘመሓድር፡ ንኮሎኔላትን ጀነራላትን ስእሊ መራሒኡ ተሓንጊጡ ዝህድድ፡ ዘውርድን ዘደስክልን፡ ንኣሃዱታት ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝኽልጥን ዝቆጻጸርን ዝነበረ ኣዝዩ ተኣማኒ ሰብ ኢዩ። ተስፋልደት፡ ብሕጽር ዝበለ ኣገላልጻ፡ ሕንቁቕ ሕሳስ ልደ ህግደፍ ኢዩ ነይሩ እንተተባህለ፡ ምግናን ኣይኮነን።
ካብ ዝኾነ ሚኒስተር፡ ጀነራልን ኣማሓደርቲን ፍሉይ ሓለፋ ዝነበሮ ኮ/ል ተስፋልደት፡ ኣብ ኣስመራ ንምዕዳል ምሩጽ ቪላታትን መሬትን ቀዳማይ በዓል ስልጣል ኢዩ ዝነበረ። ብሰንኪ ንሱ ዝህቦ ዝነበረ ትእዛዛት ከኣ ብዙሓት ስድራ ቤታት ንነዊሕ ዓመታት ካብ ዝተቐመጥኦ ኣባይቲ ብወተሃደራት ተጓሒፈን ኢየን። ‘መርገም ወለዲ እንተዘይ ቀተለስ፡ የዕነኒ’ ከም ዝበሃል’ምበኣር፣ እቲ ብዝርንዝሕ ንብዓት ኣዴታት ዝተሰነየ፡ ናብ ሰማያት ክሳብ ኣርያም ዝዓረገ መርገም፡ እነሆ ኣብ ምእሳር ኮ/ል ተስፋልደት ኣሃዱ ኢሉ ይቕጽል ኣሎ።
ኣብ ዘመነ ኢሳይያስ፡ እዚ ትራጄዲ’ዚ ካፋ ኢዩ፣ ካብኡ ዝገድድ መሾምቦባ ድማ ምስዓቡ ዘይተርፍ ኢዩ። ከምቲ ‘ግደ ዓዳላይ ደልዳላይ’ ዝበሃል፡ ኮ/ል ተስፋልደት፡ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ሰለስተ ዓበይቲ ቪላታት ነበሮ። ሓደ ኣብ ጥቓ ጋራጅ ኦድዮን፣ ኣብ ከባቢ ማ/ ቤት ጽሕፈት ጉምሩክ፡ ምሉእ ፓላሶ፡ ካልኣይ ኣብ ከባቢ ቤት ጽሕፈት “ማሕበር ውጥን ስድራቤት” ጥቓ ኤምባሲ ግብጺ፣ ከምኡ’ውን ሳልሳይ፡ መቋመሪ፡ መስከሪን መዐመጺ ኣዋልድን ኣብ እንዳ ኮርያ ምሩጽ ገዛ ነበሮ። ንብረትን ሽመትን ኣብ ዘመነ ኢሳይያስ ግን፡ “ግራት ፈረቓን ሽመት ዓቓን” ኢዩ። ብድሕሪ ምእሳሩ፡ ሓንቲ ካብተን ቪላታቱ፡ ነቲ ሎሚ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን መነጽር ጀነራል ፊሊጶስ ወድዩ ‘መን ከማይ’ ዝብል ዘሎ ኣዛዚ ክ/ሰራዊት 59 ኮ/ል ‘ጆን-ዓሊ’ ተዋሂባቶ ከም ዘላ ይስማዕ ኣሎ።
ኣብ ዘመነ ህግደፍ፡ ብዘይካ ኢሳይያስ ንኮ/ል ተስፋልደት ዝሓትት ሰብ ኣይነበረን። ኩላቶም ጀነራላት ኣብ ትሕቲኡ ኢዮም ዝሰግዱን ዝንብርከኹን ዝነበሩ። እዚ በዓል መዚ እዚ በብመዓልቲ መካይን እናቀያየረ ዝዛወር ዝነበረ፡ ብኢሳይያስ ይወሃቦ ንዝነበረ ቅንጸላ ደቀባት ዝትግብር ዝነበረ ምዃኑ ኣብ ኣስመራ ይዝረበሉ ነይሩ ኢዩ። መንእሰያት ኣስመራ “ዓፋኝ ጓድ” ዝብል ሳጓ ሂቦሞ ነይሮም ኢዮም። ካብ ኣማውታ ገዲም ተጋዳላይ ዳውድ ማሕሙድ ራካ (ኣልኮሊዛቶ ገባእኩ) ክሳብ ኣማውታ ኮ/ል ሓድጉ ሃብተገርግሽ (ኮምሬድ)፡ ወዲ ምዒተ፡ ዓንደሚካኤል ካሕሳይ፡ መሓመድ ሓጎስ (እንዳ ኦሞ)፡ ከምኡ’ውን ክሳብ ኣብዚ ቀረባ ግዜ “ብብሃንደበታዊ ሕማም ሞይቶም” ብዝብል ምስምስ ብመርዚ ተሰሚሞን ዝጠፍኡ ዝነበሩ ደቀባትን መራግእቲ ሃገራውነትን ቀንዲ ተግባሪ ኮ/ል ተስፋልደት ምንባሩ ኢዩ ዝፍለጥ። ሰባት ኣብ ምጥፋእ ናይ ኢሳይያስ ኢደ-በይዛ ኮይኖም ዝሰርሑ ዘለዉ፡ ከም በዓል ብ/ር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) እውን ተረፍ ኣለዉዎ።
ኣብ ስርዓት ኢሳይያስ፡ እሕሕ ክብል! ሕነ ክፈዲ ይኽእል ኢዩ ተባሂሉ ዝተጠርጠረ፡ ወይ ንእሽቶ ተቓውሞ ዘርኣየ ዜጋ ብቕጽበት ኢዩ ዝጠፍእ። ሞት ሓው ዑቕበ ኣብርሃ፡ ሞት ሓው ዳውብ (ዳይረክተር ቤት ትምህርቲ ጃልያ ዝነበረ) ሞት ዶክተርር ፍስሃ ሃይለ (መምህርን ዲን ኤዲኬሽንን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝነበረ) ወ.ዘ.ተ… ካልኦት ኣዝዮም ብዙሓትን ተሰሚሞም ተቐቲሎም ኢዮም።
ኣብ ዘመነ-ኢሳይያስ ካብ ግዜ ቃልሲ ክሳብ ሎሚ በብዓመቱ ዝርሸኑን ዝጠፍኡን ዝነበሩ ሃገራውያን፡ ምኽንያት ብምፍጣርን ብኢደ-በይዛን’ምበር፣ ብኢድ ኢሳይያስ ዝተቐትለ ሰብ ኣይነበረን። ኢሳይያስ እቲ ቀንዲ ንኤርትራን ህዝባን ብጅምላ ንምጥፋእ ዝተጠቕመሉ ምኽንያት፡ ምብራዕ ኲናት ኣብ ባድመ ኢዩ። ካብ ወርሒ ግንቦት 1998 ክሳብ ለይቲ ሎሚ ዝጠፍኡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ መሪሕነት መንግስቲ ህግደፍን ህዝቢን ድማ ቆጺርካ ዝውድኡ ኣይኮኑን።
ኢሳይያስ ኣብ ቃልሲ ንውድብ ህዝባዊ ግንባር፡ ብድሕሪ ናጽነት ከኣ ንመንግስቲ ህግደፍ፡ ዘለቕለቕ ከም ዘይብለኦ ማዕረ ቁመቱ ገይሩ ኢዩ ሰሪሕወን። ወዳጄ ክኢላ ሳርቶ!! ብዘይክኡ ካልእ ዜጋ ቀሲኑ ክነብረለን ማለት ዘበት ኢዩ። ክንዲ ዝኾነ ኢዩ ድማ፡ ህድማን ስደትን ብእግሪ ኣያ ዑቕባይ ኮይኑ ዘሎ። ኣብ ዘመነ ኢሳይያስ፡ ብዘይካ ንሱን ናይ ባዮሎጂ ኣሕዋቱን መን ኣሎ ዘይሃድምን ክሃድም ዘይደሊን? ብርሃነ ወዱ’ውን ሓደ ካብቶም ክሃድም ፈቲኑ ዝተታሕዘ መንእሰይ ኢዩ። ብርሃነ ብሰንኪ ናብ ኣቡኡ ዘቕረቦ ሕቶ፡ ምስ ተቐጥቀጠ ኢዩ ምስ ራብዓይ ርእሱ ንህድማ ዝወጠነ።
ኣብ መወዳእታ፡ ‘ዳዕሮ ዕንክሊል፡ ገበልኡ ገዲፉ ዘይገበልኡ የጽልል’ ከም ዝበሃል፡ ኣንቱም ዓደቦኹም ክሒድኩም ምስ ልኡኽ ጥፍኣት ትስዕስዑን ተዳኽሩን ዘለኹም ጀነራላትን ኮሎኔላትን ህግደፍ፡ ኣብ ምስትውዓል ዘድልዮ እዋን ኢና ዘለና’ሞ፤ ከምዛ ናይ ኮ/ል ተስፋልደት መሸንቆቓ ገመድ ከይተደርበየትልኩም እንከላ ሕሰቡ። ’ህድግ ለነ ከመ ንሕነ ንሃድግ ለዘኣበሰ-ለነ’ ተባሂሉ ከም ዝጽለ፣ ህዝቢ ኤርትራ ጽንቃቕ ህድግ-ለነ ከይወድአ እንከሎ፤ ሎሚ ተጠዓሱ።
ከምቲ ህጣራ ስነ-ጥበባዊ ኣቶ ኣተወብርሃን ሰጊድ “ዝበላዕኩሞ ምለሱ ብዱላ ከይትኹልሰሱ” ዝበሎ፡ ብርግጽ ከኣ ዘመነ ፍዳ ክመጽእ ኢዩ። ህዝቢ ቅዋማዊ መንግስቲ ተኺሉ ዝመሓደረሉ፡ ሕነ’ቶም ፎእ ሞት ዝሞቱ ዜጋታቱ ዝፈድየሉ ዘመን ርሑቕ ኣይኮነን። ትማሊ በርቂ ኣብ ጀነቫ መስ-መስ-መስ! ኢሉ ኣሎ። ጽባሕ ቢጊሓት ከኣ፡ ሃሚን ማይ ኖህን ክወርድ ኢዩ። ኢድ ጸናሒት ሸናሒት ኢያ። እታ ውልፍቲ ደም ሰብ ዝኾነት ጋህሲ ዒራ-ዒሮ ኣፋ ሃህ ኣቢላ ነቶም ገበነኛታት ጭፍራ ህግደፍን ኣበ-ነፍሶም ኣባ-ከይሲ ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስን ትጽበዮም ኣላ።
ንሰፈር ዕንዱላይ ንየማን ገዲፉ ዘንቆልቁል ጽርግያ ዓናጉለ፡ ጥውይዋይ ሓራማጥል፡ ውርድ ምስ በልካ’ውን ኣጻድፍ ኣደይ ቅበጽኒ፣ ሞግኦን ሳቡርን ከኣ ደርጓዕጓዕ ዝብል ድምጺ ገበነኛታት ንክሰምዓ ተዳልየን ኣለዋ። ንኺድ ናብቲ ብሩህ ደረት-ትርኢት፣ ንደርዘን ዓመታት ሃንቀው ዝበልናያ ጸሓይ ሓርነት እትበርቀሉ ጥርዚ ክንርኢ ኢና’ሞ ምቕናይ ጥራይ!!
ሞት ክናና ንኢሳይያስ


text:
Radio Erena: 08 October 2021
ብድንገታዊ ሕማም ኣብ ሆስፒታል ተዓቑባ ብምጽናሕ ብ30 መስከረም ካብዛ ዓለም ብሞት ናይ እተፈልየት ተቓላሲት ንፍትሒ፡ ወ/ሮ ሂወት ገብረገርግሽ፣ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ብ7 ጥቅምቲ 2021፣ ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ከተማ ጀኔቫ ተፈጺሙ።
ኣብ 1962 ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ዝተወልደት ወ/ሮ ሂወት ገብረገርግሽ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ እጃማ ከተበርክት ኣብ 1978 ናብ ህዝባ ግንባር ተጸንቢራ።
ሂወት ገብረገርግሽ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ናይቲ ውድብ፣ ኣብ መጓዓዝያ፣ ሕርሻን ኣጋር ከቢድብረትን ተወዚዓ እናተቓለሰት፣ ኣብ 1985 ኣብ ምዝላቕ ካብ ባረንቱ ተወጊኣ ንሃገራ ደም ከፊላ።
ድሕሪ ናጽነት ኣብ መታሕት ኤርትራ ኣብ ንግዲ ተዋፊራ ሰሪሓ ክትነብርን ነብሳ ከተመሓድርን’ኳ ብምጽናሕ፣ ኣብ 2005 ናብ ሱዳን ተሰዲዳ።
ሂወት ገብረገርግሽ ስደታ ብምቕጻል ሂወታ ኣብ ሓደጋ ብምእታው ምድረበዳ ሰሃራ ሓሊፋ ብሊብያ ኣቢላ ማእከላይ ባሕሪ ብጀልባ ብምስጋር ካብ 2007 ኣትሒዛ ኣብ ስዊዘርላንድ ከተማ ጀኔቫ ክትቅመጥ ጸኒሓ::
ኣደ ክልተ ውሉዳትን ደቂ ደቃ ዝረኣየትን ወ/ሮ ሂወት ገብረገርግሽ፣ ‘ኣብ ስዊዘርላንድ ንዓይ ጥዒሙኒ እዩ እሞ በቃ’ ከይበለት፣ ክካየድ ኣብ ዝጸንሓ ቃልሲ ፍትሕንን ሓርነትን ዜጋታትን ምውሓስ ደሞክራስያዊት ኤርትራን ድምጺ ውጹዓት ብምኳን ግዜኣን ገንዘባን ከይበቐቐት፣ ክሳብ ዕለተ ዕረፍታ ተቓሊሳ።
ንመንእሰያት እትእብድን እትሕብሕብን ብምንባራ ‘ማማ ሂወት’ ዝብል ቅጽል ስም ዝተዋህባ፣ ወ/ሮ ሂወት ገብረገርግሽ ኣብ ኩሉ’ቲ ንስለ ፍትሒን ሓርነት ዜጋታትን ኤርትራ ክካየድ ዝጸንሐ ሰላማዊ ሰልፍታት ብኣካል ብምርካብ ድምጻ ከተስምዕ ዝጸንሓት ኤርትራዊት ሓርበኛ እያ።
ኣባላት ራድዮ ኤረና ንስድራቤትን ፈተውትን ሓርበኛ ወ/ሮ ሂወት ገብረገርግሽ ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።


text:
Radio Erena: 21 October 2020
ግብጺ፣ ኢትዮጵያ ንእትሃንጾ ዘላ ዲጋ ከተዕንዎ ከምእትኽእል፣ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ገሊጹ።
እቲ ፕረዚደንት ንምምስራት ዝምድና እስራኤልን ሱዳንን ብዝምልከት ምስ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዝገበሮ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ እዩ ነዚ ገሊጹ ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ቃሉ፣ ምህናጽ እቲ ዲጋ ንግብጺ ሓደገኛ ስለዝኾነ ከተዕንዎ ከምዘለዋ ምግላጹ፣ ካብ ሓያሎ ወገናት ነቐፌታ ይዘንቦ ኣሎ።
ኣብቲ ናይ ቴሌፎን ርክብ፣ ‘’ቅድሚ ሕጂ ኢለ’የ፣ ሕጂ’ውን ብንጹር ይብል ኣለኹ፣ ግብጺ ነዚ ዲጋ ከተዕንዎ እዩ ዘለዋ’’ ክብል ፕረዚደንት ትራምፕ ድሕሪ ምዝራቡ፣ ካብ ወገን ሱዳን ዝተዋህበ ምላሽ፣ እቲ ምስሕሓብ ብምሕዝነታዊ መንገዲ ምፍትሑ፣ ኣገዳሲ ከምዝኾነ እዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ጉዳይ ዲጋ ተሓድሶ ሰላማዊ መዕለቢ ክረክብ ኣመሪካ ዝፈተነቶ ጻዕሪ ድሕሪ ምምስጋን፣ ድሌቱ ሰላማዊን ምሕዝነታዊን ዝኾነ ፍታሕ ንምርካብ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ፕረዚደንት ትራምፕ፣ ‘ኢትዮጵያ ነቲ ዘቕረብኩዎ እማመ ምንጻጋ ዓቢ ጌጋ እያ ፈጺማ፣ ክሳብ ትቕበሎ ከኣ ሓገዝ ዝበሃል ኣይክትርእን እያ’ ምባሉ ሓያሎ ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝተፈላለየ መራኸቢ ብዙሓን ቁጠዐኦም ይገልጹ ኣለዉ።
ካብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝወጸ ወግዓዊ መግለጺ ብወገኑ፣ ምስሕሓብ ዲጋ ተሓድሶ ሰላማዊ ፍታሕ ንምርካብ ጻዕርታት ክቕጽል ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፣ እታ ሃገር ልኡላውነታ ኣብ ምክልኻል ከኣ ማዕረ-ማዕሪኡ ድልውቲ ከምዘላ ይገልጽ።
ነዚ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝሃቦ ቃል፣ ከም ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት ኲናት ምእዋጅ ዝረኣዩዎ ዲፕሎማስያውያን ሓይልታት፣ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘተ ኣብ መንጎ ግብጺ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝያዳ ድፍኢት ክግበረሉ ጸዊዖም።


text:
- ኣብ መንጎ ዘረባ ሕልና የብልካን ዲኻ ኢለዮ ስለዝነበርኩ ዝበደልክዎ ኮይኑ ተሰሚዑኒ።
- ንሕልና ዘይብሉ ሕልና ግበር ምባል ከቢድ ገበን እዩ።
ሓደ ደጋፊ ህግደፍን ኣብ ፈቐድኡ ጓይላታት ዝዕንድርን ዝፈልጦ ሰብ ኣለኒ። ስለንፋለጥ ድማ ኣብ ኣጋጣሚታት ንራከብ ኢና።
መቸም ተቓዋሚ ስለዝኾንኩ ብኣይ ሕጉስ ኣይኮነን። ኣነ’ኮ ደጋፊ ብሙዃኑ ሕሩር እየ ግና ደሓን ራህዋ ኣሎ ስለዝብል። እንተንሱ’ሞ በቲ ናቱ ኣገላልጻ “ጨምለቕለቕ ፖለቲካ” ኣየዋጽኣካን እዩ ክብል ኣፉ መሊኡ እዩ ዝዛረብ። የኣይ ሓው ስለዝኾንኩ ክመኽረኒ እዩ ሓሳቡ።
ናብቲ ቀንዲ ኣርእስተይ ክኣቱ
ሓደ እዋን ብተሌፎን ካልኣይ ድማ ብሓንሳብ ምስ የዕሩኽ ሻሂ ክንሰቲ ከለና ክልተ (2) ዘየድሊ ናብ ፐርሰናል ዝቐንዐ ዘረባ ኣብ ዝተፈላለየ ግዜያት ደርበየለይ እሞ፡ ብፍላይ እታ ዳሕረወየትቲ ኣብ ሓደ ኮፍ ኢልና ከለና ስለዝነበረት ስምዒተይ ክሓብእ ኣይከኣልኩን። እታ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝበለኒ ብቕጽበት ተዘከረትኒ እሞ፡ ቅድሚ ሕጂ ከምዚ ኢልካ ኔርካ ሕጂ ድማ ዚገደደ ደጊምካ በልክዎ።
ሰባት ስለዝነበሩ ድማ ተጋጊኻ በልዎ። ንዓይ’ውን ኣዝየ ስለዝሓረቁ ዓገብ በሉኒ። ብዝኾነ የዕሊልና ብሰላም ተፈላሊና። ካብኡ ገዛ ምስ ኣተኹ ናይ ይቕረታ መልእኽቲ ይጽሕፈለይ እሞ፣ ይቕረ ይኹንካ ግና ከሙ ክትብል ኣይነበረካን በልክዎ።
እተን ዝበለኒ ቃላት ፖለቲካዊ ሰረት ስለዝነበረን ድማ የኣይ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ረኺበ ኢለ እቲ ዝበሎ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ከምዝኮነ፡ ኣነ ምቅዋመይ ድማ ስቅያት ናይ የሕዋተይን ኣሓተይን ከምዝኮነ ገለጽክሉ።
ንስኻ እንታይ ከፊኡካ ትቃወም ክብል ድማ ወዮ ናብ ፖለቲካኡ ድርግም በለ።
ፐርሰናል ዝኾነ ዝወረደኒ በደል፡ ብፍላይ ምስ ናይ ስድራይ ዝተኣሳሰር ነገርክዎሞ፣ እዚ ንዓይ መስሓቅ እዩ ክብል ወዮ እቲ ኣረሜናዊ ባህርያቱ ዶርግሓለይ። ትም ኢልካ ኣብ ፖለቲካ ጨምለቕለቕ ኣይትበል በለኒ። ወዮ እቲ ይቕረታ ዝሓተቶ ካብ ልቢ ከም ዘይነበረ እንታይ ደኣ ስለዝሓረቕቁ ንይምሰል ከዝሕለኒ ዝበሎ ከምዝኮነ በርሃለይ።
እዚ ጥራሕ ኣይኮነን። ንሱ ደጋፊ ከምዝኾነ፣ 13 የሕዋቱ ድማ ሻዕብያ(ህግደፍ)ከምዝኮኑ ብኩርዓት ገለጸለይ። ዘስደምም ዘረባ።
ኣይሐፍርን እንድዩ ኸ ወደይ ኢለ ድሕሪ ምባል ስምዒተይ ንውሽጢ ጌረ ቁሩብ እንተተሰቆሮ ኢለ ብሰንኪ ኣብ ሃገርና ሰላም ዘይምህላው ኣቦይ ወላዲኤይ ሞይቱ ከሎ ኣብ ቀብሪ ኣይውዓልኩን በልክዎ። ነዚ ትፈልጥ ኢኻ በልክዎ።
ከም’ዚ ምባለይ ዘለኽዎ ኩነታት ብቀረባ ስለዝፈልጦን ካብቶም ከጸናንዑኒ ኢሎም ብኣካል ገዛይ ብምብጻሕ ሞራላዊ ንዋታዊ ከምኡ’ውን ግዜኡ ብዘይቀልዓለም ዝለገሰለይ ስለዝኾነ ክርድኣለይ ብዝብል ሓሳብ እዩ ኔሩ። ነገሩ ግና ንዴኻ ማይ ሕቆነላ ኮይኑኒ።
እዞም ደገፍቲ ህግደፍ ወላ ምሳኻ ኣብ ሓዘንካ ምሳኻ ውዒሎም ሓዘንካ ዘየገድሶም ኣረሜን በልኩ በዛ ልበይ። ህግደፍ ልቢ ክንደይ የሕሪሮም ከምዘለዉ ዘይፈልጡ ጥራሕ ዘይኮነስ ፈሊጦም ክምዝገብርዎ ዝረሳዕኩ መሰለኒ። ንምዃኑ ክንደይ ኣብ ባሕሪ እናጠሓሉ’ኮ ምንም ኣይተሰቆሮን። 24 ግንቦት ተሃን ሳዕስዒቱን ከብዱ ክመልእ ዝወዓለ ናተይ ሓዘን በየን ክስቆሮ። ኣነ ደኣ ውሽጠይ ብዘየገድስ ምስኡ ኮይነ’ኮ ይስሕቕን ይደዓዓስን ይርእየኒ ኣሎ።
ዝተዛረበኒ ሕማቕ ዘረባ ከምዘይሰማዕኩ ኮይነ:በስም ኣብ ወልደ መንፈስ ቅዱስ በልኩ’ሞ፣ ብሓቂ ኣነ እየ ጌገኛ ብምባል ተመሊሰ “ዝበደልኩኻ እንተሎ ይቕሬታ” በልክዎ።
ከመይሲ፥
እቲ ናይ ፐርሰናል ዝበለኒ ወላ’ኳ መጀመርታ እንተከበደንን እንተሕረቐንን ኣብ’ዚ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ረኪበ’ሞ ከረድኦ ዝበልክሉ እዋን ዝገደደ ኮይኑ ስለዝጸንሓኒ ቀደሙስ በልኩ።
ዎይ ግዜ ህግደፋውያን
ውዕሎ
ዕለት 04/06 ከሙ ድማ 06/06/2017


text:
Radio Erena: 14 June 2020
ሕብረት ኤውሮጳ ‘ድሕነት መንገዲ ኣየር’ ኢሉ ዓመታዊ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፣ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ውሕስነት ከምዘይብሉ ገሊጹ።
እቲ ጸብጻብ፣ ‘ሸንገን ዞን’ ተባሂለን ኣብ ዝፍለጣ ሃገራት ኤውሮጳ፣ በረራ ከካዪዱ ዝፍቀደሎምን ዝኽልከሉን መንገዲ ኣየራት ዘነጽር እዩ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ መንገዲ ኣየራት ኤርትራ፣ ጂቡቲ፣ ኪርጊስታን፣ ሊብያ፣ ዝርከብዎም 96 ትካላት ኣቭየሽን፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ መገሻ ከየካይዱ ተኣጊዶም ኣለዉ።
መንገዲ ኣየራት ቨንዙወላ፣ ሱሪናም፣ ኢራን፣ ዒራቕ ናይጀሪያን ዚምባብወን ከኣ መሰረታዊ ናይ ድሕነት ለውጥታትን ጽገናን ክገብሩ እንተኺኢሎም፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ መገሻ ከካዪዱ ክፍቀደሎም ምዃኑ ተገሊጹ።
ዕላማ’ቲ ጸብጻብ፣ ኣህጉራዊ በረራታት ዘካዪዳ ትካላት ኣቭየሽን፣ ዘለወን ናይ ድሕነት ደረጃ ከሐዪላን ጥንቃቐታት ክገብራን ዝሕግዝ እዩ ክብል’ዩ ኮሚሽነር መጎዓዝያ እቲ ሕብረት ዝገልጽ።


text:
Radio Erena: 27 March 2018
ብሚኒስተር መጓዓዝያን መራኸቢታትን ጃስም ቢን ሰይፍ ሲላይቲ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ቀጠር፣ ብሰንበት 25 መጋቢት ኣብ ሱዳን ወግዓዊ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር ካብ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ዝተላእከ ደብዳቤ ንፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣረኪቡ።
ንሱ ምስ ፕረዚደንት በሽርን ሚኒስተር መጓዓዝያ ሱዳን ማካዊ መሓመድ ኣል ዓዋድን ዝርከብዎም ሰበ ስልጣን ሱዳን ድሕሪ ምዝርራብ፣ ኣብ መንጎ’ዘን ክልተ ሃገራት ክካየድ ተመዲቡ ብዛዕባ ዘሎ ምትሕግጋዝ ብሰፊሑ ተመያይጡ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ምስ ቀጠር ንወደብ ሱዋኪን ንምሕዳስ ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎታት ተዘራሪቦም።
ሚኒስተር መጓዓዝያ ቀጠር ኣብ መወዳእታ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ዘሎ ወርሓት፣ ዝተፈላለየ ነገራት ዝጸዓና ሸውዓተ መራኽብ ካብ ወደብ ሓማድ ናይ ቀጠር ተበጊሰን ናብ ወደብ ፖርት ሱዳን ክኣትዋ ምዃነን ኣፍሊጡ።
እተን መራኽብ ናብ ሱዳን ዘራግፎኦ ነገራት ኣካል ናይቲ ኣብ መንጎ ሱዳንን ቀጠርን ዝተበጽሐ ስምምዕ ናይ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ፕሮጀክት’ዩ።
ኣሚር ቀጠር ላዕለዋይ ልኡኽ ናብ ሱዳን ዝሰድድ ዘሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ ቀጠርን ሱዳንን ብምዃን ኣንጻር ኤርትራ ሽርሕታት ይኣልማ ኣለዋ ክብል ኣብ ዝወቕሰሉ ዘሎ ኣጋጣሚ’ዩ።
==============


text:
በዓል መስቀል ንህዝቢ ኤርትራ በዓል ሰላምን ፍቅርን ሕድገታትን ክኸውን ከኣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይምነ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብዚ ሰሙን ‘ዚ ልዕሊ 20 ኣመንቲ ናይተን ዝኣገደን ሃይማኖታት ክርስትና ኣሲሩ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኩሉኹም ኣመንቲ ክርስትና ርሑስ በዓል ቅዱስ-ዮውሃንስ ይግበረልኩም! ኣሰና !
ስርዓት ህግደፍ ኣብቲ ኣብ ካብ ዓለም ዝለዓለ ሙቐት ከምዘለዎ ዝእመነሉ ወደብ ዓሰብ፡ ኣብ ትሕቲ መሬት ን ሽዱሽተ ዓመት መመላእታ ዝኣሰሮም ኣርባዕተ ኣመንቲ ክርስትና ተሳቕዮም ከምዝሞቱ CFC ዝተባህለ ንመሰል ናጽነት ሃይማኖት ዝጉስጕስ ማሕበር ንናይ ዓይኒ መሰኻኽር ጸብጻብ ብምጥቃስ ኣፍሊጡ። ካልኦት ኣርባዕተ ኣመንቲ ‘ውን ንሓያለ ኣዋርሕ ኣብ ጸላም ተኣሲሮም ድሕሪ ምጽናሕ ሃንደበት ናብ ብርቱዕ ብርሃን ብምቅልዖም ዓይኖም ከምዝዓወሩ እቲ ሓበሬታ ይጠቅስ።
ስርዓት ህግደፍ 80ታት ዝዕድሚኦም ሰለስተ ኣረጋውያን ኣመንቲ ክርስትና ካብ ወተሃደራዊ ቤትማእሰርቲ ከምዝፈትሐ ‘ቦስ ኒው ላይፍ’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ፡ ተጣበቕቲ መሰል እምነት ክርስትና ንዝሃቡዎ መረዳእታ ብምጥቃስ ኣፍሊጡ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ሃይማኖታዊ እምነቶም ምኽሓድ ንዝኣበዩ ሰለስተ ኣመንቲ ክርስትና ግዳይ ሞት ከምዝገበሮም፡ Christian Today ዝበሃል ማዕከን ሓበሬታ፡ International Christian Concern (ICC) ንዘቕረቦ ጸብጻብ ብምውካስ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሓድሽ ዓመት 2009፡ ብዕለት ሓደ ጥሪ ኣብ ከባቢ ማይ ጃሕጃሕ ጸሎት ይገብሩ ንዝነበሩ መብዛሕተአን ደቂንስትዮ ዝርከባኦም 54 ኣመንቲ ክርስትና ተጸናትዩ ከምዝኣሰረ ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ደርቅን ጥምየትን ንኽቃለሳ ንሃገራት ቀርኒ አፍሪቃ ንምሕጋዝ ናይ 17- ሚልዮን ተወሳኺ ረድኤት ከምትህብ አፍሊጣ።
ነዚ ዝገለፃ ሚኒስትሪ ወፃኢ አሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን፡ ካብቲ 17- ሚልዮን ዶላር እቲ 12-ሚልዮን ዶላር ናብታ ብደርቅን ጥምየትን ኣዝያ ተሃስያ ዘላ ሶማል ከምዝኸይድ አፍሊጠን።
ኣሜሪካ ዛጊድ 580- ሚልዮን ዶላር ሰብአዊ ረድኤት ነቲ ዞባ ሂባ'ያ። እዚ ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ዝገለፀቶ 105- ሚልዮን ዶላር ይሕውስ።
ሚኒስተር ወፃኢ አሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን ሎሚ ኣብ ዋሽንግተን ከምዝበለኦ እቲ ኣብ ቀርኒ አፍሪቃ ዘሎ ኩነታት አብዚ እዋን ኣብ ዓለም እቲ ኣዝዩ ፅንኩር ሰብአዊ ኩነታት'ዩ ኢለን።
ብኻልእ ዜና ሕቡራት መንግስታት ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ እቲ ኣብ ሶማል ዘሎ ኩነታት ጥምየት ገና ክገድድ'ዩ ክብል አጠንቂቁ።
ኣብ ሶማል ጥምየት ንምቅላል ብዙሕ ፃዕሪ እንተተገብረ'ካ በብመዓልቱ ሓደ ሽሕን ሓሙሽተ ሚእቲን ሶማልያውያን ናብ ኬንያ ይውሕዙ'ለው ኢሉ።
ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ኣቡ ዳቢ ብሓባር ምስ ናይ ምስሪ ናይ ኣል ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል ጣይብ ሰብኣዊ ሕውነት ብዝብል ኣርእስቲ ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰነድ፥ እቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ኣድልዎ፡ ሕውነት ብምስፋሕ እንነብረሉ መሬት ምንጻሕ ዝብል ሓሳብ መሰረት ገይሮም፡ ዕለት 14 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ፍጥረት ንምክንኻን ዓለም ሓቆፍ ውዕሊ ዝረጋገጽሉ ዕለት ክኸውን ዘተባብዕ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ሚከለ ራቪያርት ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ብዝተፈላለየ መልክዕ ብህብረ ቅልውላው በቢ ዕለቱ ምቅይያራት ዘስዕብ ብድሆ ንምግጣም ንዓለም ለኻዊ ማለት ንኵላዊ ምትሕልላይ ዝድርኽ ንሓልዮ ፍጥረ ዝኣመተ ሓድሽ ናይ ሕንጸት ውዕሊ ክረጋገጽን እዚ ውዕሊ እዚ ንምርግጋጽ ዕለት 14 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንኽካየድ ከምዝዓደሙ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራቪያርት ኣስዒቦም፡
ናይ እነብረላ መሬት መጻኢ ንምሕናጽ
እቲ ናይ እነብረሉ መሬት መጻኢ ሕንጸት እንስዕቦ ኣገባብ ንምሕዳስ ሓይልናን ዓቕምናን ንኸነዛትይ ቅዱስነቶም ዓዲሞም፡ ሓላፍነት ዝስምዖን ዝበሰለ ዜጋ ንምሕናጽ መታን ክከኣል ንዅሉ ዝጥርንፍ ውዕሊ ሕንጸት ንምክልኻል ተፈጥሮ ክኽወን ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ እዚ ውዕሊ’ዚ ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ናይ ሓባር ቤትና - መሬት ዝምልከት ክኸን እንከሎ፡ ንናይ ሓባር ቤትና ንምክንኻንን ንምኽርባን ዝድግፍ ውዕሊ ዝምልከት ከምዝዀነ ኣፍሊጦም።
በቲ ዝሰፍሕ ዘሎ ብስነ ኣሓዝ ዝተራቐ ምዕባለ ዝተደረኸ ርቡፅን ሕዉኽን ዓይነት ኣነባብራ ኣብ ዝረኣየሉን እዚ ንገዛእ ርእሱ እንውከሶም ማእከላውያን ቅዉም ሓሳባት ዝቐያይር ሓድሽ ቋንቋ ዝፈጥር እዩ፡ ነዚ ግምት ብምሃብ ኣብ ቅድሚ እቲ ብቐጻልነት ዝኽሰቱ ምቅይያራት መንነት ወይ መለለዪ ከይተረፈ ዝጸልው ምዃኑ ይሴባሕ ዓዋዲ መልእኽቲ ጠቒሶም ኣብሪሆም፡
ዓለም ቁሸት እናዀነ ይኸይድ ከምዘሎ ንኹሉ ዘጠቓልል ናይ ሕንጸት ቁሸት፥ ክፉትን ሰብኣዊ ርክባት ዘተባብዕ መደብ ሕንጸት ንኽረጋገጽ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ራቪያት ገሊጾም።
ሰብኣውነት ክማእከለ
ንምኽባር ፍጥረን ተፈጥሮን ኣብ ዝብል ከይዲ ዓለም ሓቆፋዊ ኣራኻቢ፡ ኣብ መጐ ምርምራትን ሕይወትን ኣብ መንጐ ትውልድን መምሃራንን ተመሃሮን ኣባይቲ ስድራን ማሕበረሰብን ኣብ መንጐ ዝተፈላለዩ ጨናፍር ስነ ጥበብን ርክባት ዝብል ሰብኣውነት ዘማእከለ ከይዲ ሕንጸት ዘተባብዕ ጻውዒት ቅዱስነቶም፡ ብቕዓት ምህዞን ሓላፍነትን ክጣመሩ ዝድግፍ ከም ኢየሱስ ኣብራኹ ዓጺፉ እግረ ኣርድእቱ ብምሕጻብ ዘርኣዮ ፍጹም ናይ ምግልጋል መንፈስ ብምስዓብ ንማሕበረሰብ ንምግልጋል ዝብሉ ክህልዉ ኣተባቢዖም መልእኽቶም ከምዘጠቓለሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራቪያት ሓቢሮም።


text:
ኣስተንትኖይ ምስ ግጥሚ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ”
ገጣሚ፣ ቦኽረ ገብረእየሱስ
ኣብ ከባቢታት ቀላይ ጋራጎሪ ጀሚሩ፣ ኣብ ሰፊሕ ምብራቓዊ ክፋል ኢትዮጵያ ተዃሊሉ፣ ዶብ ጅቡቲ ተንኪፉ፣ ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ብምምላስ፣ ኣብ ክልል ዓፋር፣ ቀላይ ኣብሐ(Abhe) ዘለኣለማዊ ዕረፍቱ ዘዕርፍ እዩ፣ ፈለግ ኣዋሽ። ሓደ ካብ ዝዓበዩ ፈለጋት ኢትዮጵያ። እዚ ፈለግ ሓደ ካብ ሒደት ኣፍላጋት ናይ ዓለም ኣብ ውሽጡ ዓዱ ጀሚሩ ኣብ ውሽጡ ዓዱ ጎዕዞኡ ዝዛዝም ፈለግ እዩ።
ከም ኣርማ እምነት፣ ልቦና፣ ትዕግስቲ ክውሰድ ዝኽእል ፈለግ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ።
ነዚ ዘስተብሃለ መስለኒ ገጣሚ ቦኽረ ገብረእየሱስ፣ ኣብዛ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ” ትብል ግጥሙ ውክልና ዝተጠቕመሉ። ውክልና ንትዕግስትን ምስጢርን ናይዚ ትዕግስቲ እዝን። እንታይ ዓይነት ምስጢር ምዃኑ እቲ መሬት ዓዱ ዘፍተዎ ሓቲትዎ። እንተኾይኑሉስ ምስጢሩ ተለቂሑ፣ ነቶም ካብ መሬት ዓደቦኦም ተተነቒሎም ኣብ “መን ዶ በልዎ” ዝዝረዉ ዘለዉን ግዳይ ባህርያውን ሰብ ሰርሖን ሓደጋታት ዝኾኑ ዘለዉን ደቂ ሃገሩ ከድሕነሉ።
“ዝብሎ፥ ዝገብሮ ምስ ጠፍኣኒ
ወዝቢ ዘኪረካ
ነቒለ ከብቅዕ ሓደ’ይለ ከንብበካ
ከቢድካኒ ኣዋሽ ገና ኣብ መቕድምካ፡፡”
የስተንትን እዚ ኣዘንታዊ። በቲ ዛራ ስደት ምስ ኣስካሕከሐን እንታይ ደኣ እዩ ዝግበሮ ኢሉ ምስ ሓሰበን። ጸገሙ ዝተረድአ ኣዋሽ ድማ፣ ከምዚ ብምባል ይምልሰሉ።
‘”ኣብ ባሕሪ ፈሲሱ፡
ታሪኸይ ምስ ተቘጽየ
ዝሞቶ’ማውታ ብኣጋኡ ርእየ
ጕዕዞይ ኣቋሪጸ፥ መሬት ዓደይ ሓርየ፡፡”‘
ከም ተርእዮ ዳርጋ ኩሎም ወይ ዝበዝሑ ኣፍላጋት ዓለም ነዊሕ ምስ ተጓዕዙ፣ ኣብ ባሕሪ ወይ ውቅያኖስ ፈሲሶም እዮም ዘብቅዑ። እዚ ከኣ ናይ ገዛእ ርእሶም ህላወ ንኻልእ ንምግልጋል ወይ ኣብ ካልእ ንምምርኳስ ምዃኑ ኣርእዩ፣ ምሉእነት የጥፍኣሎም። ወይ ብሰብ እንተመሲልናዮም ሓበን ዘይብሎም ይኾኑ። ኣዘንታዊ በዚ ኣቢሉ እንታይ እዩ ክብል ደልዩ? ኢልካ ድማ የሕስብ። ነቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ተኻዕዩ ዘኽትም ሂወት ኣሽሓት ኤርትራውያን ደኾን እዩ፣ ክፉእ ኣማውታ እዩ እሞ መሬት ዓድኹም እባ ሕረዩ ዝብል ዘሎ፣ ኢልካ ክትሓስብ ይገብር።
“በዓል ፍሕሹው ሓወይ – ተምሳሌት ናይ ፍቕሪ
ውላዳ ‘ና’ጥበወት ሓፍተይ ‘ታ ፍዮሪ፥
እቶም ደቂ ፍቕሪ
ከናድዩ ፍትሒ፥ ከናድዩ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!”
ኣብዛ ማይቤት ነቲ ግምት ናብ ርጉጽነት እዩ ይወስደና። ነቲ ኣስተንትኖ ወሊዱ ፍታሕ ንምንዳይ ምስ ፈለግ ኣዋሽ ክላዘብ ዝገበሮ ታሪኽ ይነግረና። ሓው፣ ሓፍቲ ህጻናት ከይተረፉ ዝጸንትሉ ዘለዉ ኣስካሕካሂ ትርኢት ንኸርእየና፣ ሓንቲ መስመር ግና ምስ ከቢድ ትርኢት እዩ ተጠቒሙ። ” ውላዳ ‘ናጥበወት ሓፍተይ’ታ ፍዮሪ” ትብል መስመር፣ እንታይ ዓይነት ጓል ኣንስተይቲ ትስእለልና? “ዘይሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ” ዝብል ከ ንምንታይ ኣምጺእዎ? “ኣብ መን ዶ በልዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ” ምባሉ ኸ? ነዞም ክልተ ባሕርታት ንምንታይ ኣነጻጸሮም?
ኣብ ዝስዕብ ማይቤት፣ ንዝዓበዩን ዝናውያንን ኣፍላጋት ዓለም እናጠቐሰ እዩ ምስ ኣዋሽ ዘነጻጽሮም። ሚሲሲፒ (ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ካናዳን ዝዝርጋሕ ብዝፈጥሮም ጨናፍርን ዘፍርዮ ሕርሻዊ እቶትን መትኒ ኣሜሪካ ተባሂሎም ካብ ዝጽውዑ ኣፍላጋት) ከምኡ ውን ኣማዞን ኣብ ደቡብ ኣመሪካ ካብ ዘለዉን ብዝሕዞ ዓቐን ማይ ኣብ ዓለምና ዝዓበየ ፈለግ ተባሂሉ ዝስመን እዩ። ፈለግ ኒል ድማ ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ጀሚሩ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝውድእ ብዝጒዓዞ ንውሓትን ዝሽፍኖ ዝርጋሐን ናይ ዓለም ዝነውሐ ፈለግ ይስመ። ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኤስያ ማለት ዒራቕ፣ ሶርያ፣ ቱርኪ፣ ስዑዲ ዓረብን ኲወይትን ዝዝርጋሕ፣ ብታሪኻውነቱን ጥንታውነቱን ኣብ ዓለም ብቐዳማይ ደረጃ ዝስራዕ እዩ ኢይፍራጢስ። ንምንታይ ነዞም ኣፍላጋት እዚኣቶም ጠቐሶም ኢልካ ምሕሳብ ባህርያዊ ይኸውን። ዝናን ብሉጽነትን ነቲ ከም ኣርማ ክጥቀመሉ ዝደለየ ፈለግ ኣዋሽ ንምዕባይ ግድን ነዚኦም ምጥቃስ የድልዮ። እዚ ገጣሚ፣ ኣርእዩ እምበር ነጊሩ ከምዘየእምን ውን ከም ሓደ ብልጫ ክውሰድ ዝከኣል እዩ። እዞም ናይ ዓለምና ጎባልል ዝኾኑ ኣፍላጋት እኳ ምስዚ ኹሉ ዓርሞሸሿዊ ሓይሎም፣ ከካብ መሬቶም ተነቒሎም ናብ ባሕርን ውቅያኖስን ካብ ምፍሳስ ኣይተናገፉን። ናትካስ በይኑ እዩ ኣዋሽ ክብል ዝደለየ ይመስል። እሙን ኢኻ ኣዋሽ ካብ መሬት ዓድኻ ዘይትወጽእ፣ ኢሉ ከድንቖ ዝደለየ ይመስል።
ኣብ መመዛዘሚ ናይታ ማይቤት ዝኾና ክልተ መስመራት ግዳ፣ ናብቲ ቀንዲ ዛንትኡን ኣስተንትኖኡን ይምለስ። “ጸግዑ ብዘይርኢ ዓይኒ ተጠሊመ / እነዂልካ ኣዋሽ / ከም ነዳይ ንመልኣኽ ኣብ ትሕቴኻ ቆይመ።” ብምባል፣ ምስጢር ናይ ዘይምውጻእ ካብ ዓዱ እንታይ ምዃኑ ክነግሮ ይምሕጸኖ።
ኣብ ዝሰዓበ ማይቤት ዛንታ ናይቶም ዘስተንትነሎም ዘሎ ኣሕዋቱ እዩ ዝነግር። ኣብዚ ከኣ ንነባቢ፣ ምሉእ ስእሊ ናይቲ ዝዛረበሉ ዘሎ ኩነታት ከትሕዞ ይፍትን። እዞም ዝዛረበሎም ዘሎ ሰባት መን እዮም? ንዝብል ሕቶ ይምልስ እሞ፣ መንነቶም ፈሊጥካ ምስኦም ክትደናገጽ ዝገብር ዛንታ ከኣ ይነግር።
“ካብ’ታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት
ኣስመራ ዓይኒ ማይ፥ እታ መበገሲት
ገስጊሶም ንምዕራብ ‘ናጠፍኡ
ኻርቱም ፉል ቀሚሶም
ካብ እንዱርማን ሰሜን እናበልዑ
ቃል ማእከላይ ባሕሪ እናሰምዑ
እናተበልዑ፥ እናተባልዑ
ብትእዛዝ ‘ቲ ባሕሪ እናተመንዑ፥
ኣብዛ ማይቤት መንነት እቶም ዘስተንትነሎም ዝሓዝነሎምን ዘሎ ሰባት ጥራይ ኣይኮነን ኣርእዩ። ጠንቂ ናይ ካብ ዓዶም ምብራሮምን ጒዕዞኦም እንታይ ይመስልን ውን የርኢ እዩ። “”ካብ’ታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት/
ኣስመራ ዓይኒ ማይ፥ እታ መበገሲት” ክብል እንከሎ፣ ስለምታይ እያ ጸረ-ነብሳ ኮይና? ጸረ-ነብሳ ክንሳ ደኣ ኸ ስለምንታይ “ተኸሳሲት” ትኸውን? ኢልካ ክትሓስብ ይቕስብ። ጸረ-ነብሳ ብዘይደቃ ኣብ ጽምዋ ትተረፍ ስለዘላ ኢለ እምልሶ ኣነ። ክንዲ ትሓቚፎም ተባርሮም ስለዘላ ከኣ ትኽሰስ ኢለ ድማ ይውንጅላ። ግዳ እንታይ ኮይና እያ ኣብ ክንዲ ትሓቚፎም ሲ ተባርሮም ዘላ? ብምባል ከተስተንትን ግን የገድድ።
“ንምዕራብ እናጠፍኡ” ክብል እንከሎስ ነቲ መኣዝን ድዩ ወይስ ካልእ ትርጒም ኣለዎ እዩ? ኢለ ካብ ምስትንታን ውን ዓዲ ኣይወዓልኩን። ነቲ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ዘሎ እምነት፣ “ኣብቲ መወዳእታ ዘመን ሰብ ንምዕራብ ክኸይድ እዩ እሞ ኣይምለስን ከኣ እዩ” ዝብል ዶ ደኣ ከዘክረና ደልዩ ኢለ ውን ዘይሓሰብኩ ኣይኮንኩን።
ጒዕዞም ከመይ ይመስል? እዚ ኣዘንታዊ ኣመራርጻ ኲርናዕ ድዩ ዝኽእል ወይስ ነቲ ጒዕዞ ነይርዎ እዩ፣ ከይደንጸወኒ ኣይተረፈን።
ኻርቱም፣ እታ ልዕሊ 13 ሚልዮን ነባሪ ዘለዋ ሱዳናዊት ከተማ፣ ኣብ ሂወት ኤርትራውያን ታሪኽ ክስንዶ ዘለዎ ጸዊኻ ዘይውዳእ ዛንታ እዩ ዘለዋ። ነዚ እዩ እዚ ኣዘንታዊ ኣብ ክልተ መስመር ዘርእየና ዘሎ። ጒዕዞ ሰሃራ ንምጅማር፣ ኣብ ኻርቱም ንጉሆ ፉል ቆሪስካ ትዳሎ እሞ፣ ኣጋግዜ ኡምዱርማን ብምምጻእ ኢኻ ነቲ ጒዕዞ ትጅምሮ። ንምንታይ ግዳ ከም ቁርሲ “ፉል” መረጸ? ኣብ ካርቱም ዝሓሰረን ዝኾነ ሰብ ብቐሊል ክረኽቦ ዝኽእልን መግቢ፣ ፉል እዩ። እዚ ኣዘንታዊ ንሕሰም ናብራ ናይቶም ተጓዓዝቲ ንምንጽብራቕ ዶ ይኸውን ፉል ዝመረጸ? ስእነቶም ዝመንቀሊኡ ደኣ ካብ ፉል ሓሊፎም እንታይ ክቖርሱ ይኽእሉ ዶኾን እዩ ዝብል ዘሎ? ወይስ ነቲ መሪር ጉዕዞ ናይ ምድረ-በዳ ሰሃራስ ፉል ጥራይ በሊዕካ ትነቕሎ፣ ብምባል እዩ ምድንጻዉ ዝነግር ዘሎ?
“እናተበልዑ፣ እናተባልዑ / ብትእዛዝ’ቲ ባሕሪ እናተመንዑ” ምባሉ ኸ? ነቲ ኣብ መንገዲ ዘጓንፎም ሓደጋታትን ብሰንኩ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ሞትን ካልእን፣ ኣብ መንጎኦም ዝፍጠር ባእስን ምጥልላምን ንምንጽባራቕ ዶ ኾን እዩ? ኢልካ ክትሓስብ የገድድ ከም ነባቢ። ነቲ፣ ፈጺሙ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ዝኾነ ሓደጋ ባሕሪ ግዳ፣ ኣነጺሩ ” ብትእዛዝ’ቲ ባሕሪ እናተመንዑ” ይብሎ እሞ ነቲ ከይሓሰብዎ ዝወርዶም ሓደጋ ኢዶም ሂቦም ክሃልቁ ይርኣዩኻ እዮም የሕዝን።
እሞ ደኣ፣ እቶም ዝናውያት ኣፍላጋት እኳ መወዳእትኦም ኣብ ባሕርን ውቅያኖስ ተዃዒኻ ምትራፍ ካብ ኮነ፣ እዚ ኹሉ ሓደጋታት ዝመልኦ ጒዕዞኡ እንታይ እዩ ሽንኑ? የስተንትን ኣዘንታዊ። ኣብዛ ትስዕብ ማይ ቤት
“ይትረፍ ፈለግ ምምሳል
ፈለግ ምዃን ጽዋ ንዘይብሉ
ክንዲ ዝኸደ ከይዱ ባሕሪ መቓብሩ፥
ንልቦና ፈለግ – ንመምሃሪ
ኣዋሽ ‘ናሃሎኻ እንኮ ዳኛ ምድሪ
ፈለግ ተቐይሮም
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!”
“ፈለግ ምምሳል” ብምባል ነቲ ዘየቋርጽ ጒዕዝኦም ከርእየና እንከሎ፣ ፈለግ ምዃን እኳ፣ ካብ ኣብ ባሕርን ውቅያኖስን ፈሲስካ ምትራፍ ካልእ ጽዋ የብሉን፣ ብምባል ምስ ተፈጥሮ እናነጻጸረ ይዛረብ። ነቶም ኣብ ላዕሊ ዘርኣየና ፈለጋት ምስቲ ዂሉ ሓይሎም፣ ኣብ ባሕርን ውቅያኖስን ፈሲሶም እዮም ዘብቅዑ ይብል እሞ፣ ናብቲ ኣርማ እምነትን ጽንዓትን ጌሩ ዝሰየሞ ኣዋሽ ይምለስ። “ንልቦና ፈለግ – ንመምሃሪ / ኣዋሽ ‘ናሃሎኻ እንኮ ዳኛ ምድሪ” ብምባል፣ ዓድኻ ምዃኑ ጥዑምስ ካባኻ ዶ ኣይመሃሩን ኣዋሽ! ዝብል ዘሎ ይመስል።
ነቲ ደው ዘይብል ዝመስል ሓይሊ ኣዋሽ ንምንጽብራቕ ድማ፣
ከም ዘይተጻደፍካ፥ ኣብ ጉራጌን ሽዋን
ከም ርቡጽ መጓቲ – ዝቀዳደም ንበትርን ነጸላን፥
ክልተ ሳዕ ሓሲብካ
ከይበደልካ ‘ይቕሬታ’ ንምባል
ርስትኻ ብሂግካ
ሓይልኻ ቀቲልካ
ደኒንካ ትነብር ኣብ ጫካ መሬት ዓፋር
ብሃበ-ተረኽበ ከንቱ ንዘይምድፋር፡፡” ይብሎ።
ምስዚ ዂሉ ሓይልኻ፣ ኣብ ድሌትካ ክትብጸሕ ትኽእል ኔርካ እንዲኻ፣ ግን ኣዋሽ፣ ልቦናኻ ድዩ ክልተ ሳዕ ክትሓስብ ጌሩካ እሞ ዝተፈጠርካሉ መሬት መሪጽካ ይብሎ። በዚ ኣቢሉ እቲ ኣዘንታዊ፣ ነቲ ዋሕዚ ስደት ዘለዎ ቅሬታ ውን ይገልጽ።
“ብሃበ-ተረኽበ ከንቱ ንዘይምድፋር” ኣብ ትብል መስመር ግና፣ ዝያዳ ቃንዝኡ ዘንጽር ዘሎ መስለኒ እቲ ኣዘንታዊ። ነቲ ኣብ ጒዕዞ ስደት ዘጓንፍ፣ ወጽዓታት ደኾን እዩ፣ ሰብ ካብ ዓዱ ምስ ወጸ ኲሉ እዩ ዝደፍሮን ዝብድሎን፣ ክብሩን ሓይሉን ኣብ ዓዱ ጥራይ እዩ፣ ድዩ ዝብል ዘሎ፣ ኢለ ክሓስብ እግደድ። ሓቁ እዩ ኢለ ውን ኣብ ትሕቲ መልሓሰይ የድምጽ እየ።
ነየናይ እዩ “ሰብ ሰርሖ ፈለግ ሰብ እንከስእነኒ” ዝብል ዘሎ? ኢልካ ተሕስብ መስመር እያ፣ ናይዛ ትቕጽል ማይቤት ቀዳመይቲ ነግሒ። ንስደት ሰብ ድዩ ፈጢርዎ? ኢልካ ክትሓትት ውን ተገድድ። ነዚ እናሓሰብኩ፣ ናብ 5ይቲ ማይቤት እታ እዛ ግጥሚ ክምለስ እየ ተገዲደ ብሓሳብ። ነቲ፣ “ካብታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት / ኣስመራ ዓይኒ ማይ እታ መበገሲት” ዝበሎ ኣስተንቲነዮ። ተኸሳሲት እታ ከተማ ዘይኮነት፣ እቶም ኣብኣ ኮይኖም ሰብ ዝሰጒ ዘለዉ እዮም፣ ነቲ ናይ ሰብ ፈለግ ዝሰርሕዎ ውን ንሳቶም እዮም፣ ኢለ ክድምድም ተገዲደ። ልክዕ ዶ ይኸውን?
ሰብ ዝሰርሖ ፈለግ፥ ሰብ እንከስእነኒ
ኣዋሽ መቕድምካ ውን ሰብ ምዃን ኣብዩኒ
ንሰብ ሰብነቱ ኣብ ዝተሓለሎ
ምስ ፈለግነትካ
ሰብ ምዃን ከመይ ከም ትኽእሎ
ስለምንታይ ዛንታኻ
ከም’ቶም ካልኦት፥ ብታህዲድ ከም ዘይተካፍሎ
ንገረኒ ኣዋሽ
ኪንዮ መቕድም፥ ብራናኻ መታን ክቕጽሎ፡፡
“መሬት ዓድኻ ምምራጽካ ከመይ ከም ዝኸኣልካዮ ንገረኒ እሞ፣ ኣነ ከኣ ክትግብሮን ኣሕዋተይ ክመኽረሉን እባ፣ በጃኻ ንገረኒ።” ነቲ ኣብ ቀዳማይ ማይቤት ዝጀመሮ ዕላል ምስ ፈለግ ኣዋሽ እዩ በዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ማይቤት ዝኣስሮን ቅርጺ ዘትሕዞን።
ከም ኣርማ፣ እምነት፣ ልቦናን ትዕግስትን ጌሩ ከቕርቦ እንከሎ ድማ በዚ ዝስዕብ ቃላት ኣቢሉ ይትንትኖ ንፈለግ ኣዋሽ።
ንልቦና፥ ንብልሒ
ንጅግንነት፥ ንለውጢ
ኣብ ቀረባ ከሎኻ መምሃሪ
ክሳብ መዓስ ድኣ ደቂ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!?
ንምጥቕላል፣ ግጥሚ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ” ብውሕልነት ዝተሃንጸት ግጥሚ ኮይና፣ በቲ ንነገራት ሰባዊ ባህሪ ኣልቢስካ ኣብ ሂወት ምውካሎም እሞ፣ ብኡ ኣቢልካ ብዝፍጠር ኣስተንትኖ መልእኽትኻ ምሕላፍ ዘሎ ጥበብ እያ ተሃኒጻ። እዚ ጥበብ እዚ ውዲ ሰብ ሂወቱ ከመይ ኣቢሉ በቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ተፈጥሮ ክውክሎ ከምዝኽእልን ካብኡ እንታይ ክመሃር ከም ዝኽእልን የርኢ። ብወሓለታት ጸሓፍቲ ምስ ዝትግበር።
እዛ ግጥሚ እምበኣር፣ ነቲ ምስ ጀመረ፣ ዛጊት ዝግ ዘይበለ ዘሎ ማዕበል ስደት ኤርትራውያን ከም ፈለግ እናመሰለት፣ ፈለግ ብፈለጉ ከኣ ከምቶም ኣብ ባሕሪ ወይ ውቅያኖስ ፈሲሶም ዝዓርፉ ኣፍላጋት ትገልጾ። ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኽኸውን ይኽእል ወይ ውን ኣብቲ ናይ ስደት ባሕሪ። ትዕግስቲ ጌርካ ኣብ ዓድኻ ኮፍ ምባል፣ ግዳ ከም ኣዋሽ፣ ምልክት ክብረትን ልቦናን ምዃኑ ከኣ ተስተንትን።
ኣብ መን ዶ በልዎ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ምጥሓልን፣ ናብቲ መንነትካ ተጥፍኣሉ ውቅያኖስ ስደት ኣቲኻ ካብ ምጥፋእን …………..
ፍቕረይ የማን
ብውልቂ ዝወሃብ ሓሳብ ምስ ዝህሉ ኣብ ፈይስቡክ (Fikrey Yeman) ኢልካ ምርካብ ይከኣል።
ንምሉእ ንባብ እንሀት እታ ግጥሚ፣
ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ
ዝብሎ፥ ዝገብሮ ምስ ጠፍኣኒ ወዝቢ ዘኪረካ
ነቒለ ከብቅዕ ሓደ’ይለ ከንብበካ
ከቢድካኒ ኣዋሽ ገና ኣብ መቕድምካ፡፡
“ኣብ ባሕሪ ፈሲሱ፡ ታሪኸይ ምስ ተቘጽየ
ዝሞቶ’ማውታ ብኣጋኡ ርእየ
ጕዕዞይ ኣቋሪጸ፥ መሬት ዓደይ ሓርየ፡፡”
በዓል ፍሕሹው ሓወይ – ተምሳሌት ናይ ፍቕሪ
ውላዳ ‘ና’ጥበወት ሓፍተይ ‘ታ ፍዮሪ፥
እቶም ደቂ ፍቕሪ
ከናድዩ ፍትሒ፥ ከናድዩ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!
ኣፍላጋት ናይ ዓለም ክድህስስ ዓሊመ
ብዝና ሚሲሲፒ ምስ ኣማዞን ፈሊመ
ትዕቢት ኢይፍራጢስ ኣኳሊመ
ንውሓት ናይል ክዕቅን ተዳኺመ
ጸግዑ ብዘይርኢ ዓይኒ ተጠሊመ
እነኹልካ ኣዋሽ
ከም ነዳይ ንመልኣኽ፥ ኣብ ትሕቴኻ ቄይመ፡፡
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፥
ካብ’ታ ጸረ-ነብሳ እታ ተኸሳሲት
ኣስመራ ዓይኒ ማይ፥ እታ መበገሲት
ገስጊሶም ንምዕራብ ‘ናጠፍኡ
ኻርቱም ፉል ቀሚሶም
ካብ እንዱርማን ሰሜን እናበልዑ
ቃል ማእከላይ ባሕሪ እናሰምዑ
እናተበልዑ፥ እናተባልዑ
ብትእዛዝ ‘ቲ ባሕሪ እናተመንዑ፥
ይትረፍ ፈለግ ምምሳል
ፈለግ ምዃን ጽዋ ንዘይብሉ
ክንዲ ዝኸደ ከይዱ ባሕሪ መቓብሩ፥
ንልቦና ፈለግ – ንመምሃሪ
ኣዋሽ ‘ናሃሎኻ እንኮ ዳኛ ምድሪ
ፈለግ ተቐይሮም
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!
ከም ዘይተጻደፍካ፥ ኣብ ጉራጌን ሽዋን
ከም ርቡጽ መጓቲ – ዝቀዳደም ንበትርን ነጸላን፥
ክልተ ሳዕ ሓሲብካ
ከይበደልካ ‘ይቕሬታ’ ንምባል
ርስትኻ ብሂግካ
ሓይልኻ ቀቲልካ
ደኒንካ ትነብር ኣብ ጫካ መሬት ዓፋር
ብሃበ-ተረኽበ ከንቱ ንዘይምድፋር፡፡
ሰብ ዝሰርሖ ፈለግ፥ ሰብ እንከስእነኒ
ኣዋሽ መቕድምካ ውን ሰብ ምዃን ኣብዩኒ
ንሰብ ሰብነቱ ኣብ ዝተሓለሎ
ምስ ፈለግነትካ
ሰብ ምዃን ከመይ ከም ትኽእሎ
ስለምንታይ ዛንታኻ
ከም’ቶም ካልኦት፥ ብታህዲድ ከም ዘይተካፍሎ
ንገረኒ ኣዋሽ
ኪንዮ መቕድም፥ ብራናኻ መታን ክቕጽሎ፡፡
ንልቦና፥ ንብልሒ
ንጅግንነት፥ ንለውጢ
ኣብ ቀረባ ከሎኻ መምሃሪ
ክሳብ መዓስ ድኣ ደቂ ፍቕሪ
ዘይ ሰብ ርሑቕ – ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ኣብ መን ዶ በሉዎ – ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!?
6/6/2016
Bokre Gebreyesus


text:
ፈስትቫል ኤርትራ ጀርመን 2016
ፈስትቫል ኤርትራ ጀርመን 2016
ኣወሃሃዲ ሽማግለ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ጀርመን ብዕለት 20.02.16 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ኣብ ዘቃንዓቶ ኣኼባ ንጥፈታት 2015 ዓ.ም ድሕሪ ምግምጋም ፡ ን2016 ዓ.ም. ብዝሓየለ ክስርሓሉ ዝኽእል ኣገባብ ስራሕን መደባትን ሰሪዓ።
ፈስቲቫል ኤርትራ ጀርመን 2016 ካብ ዕለት 02–03 ሓምለ (02-03/07/2016) ፡ ኣብ ትሕቲ ‘ርብዒ ዘመን ኣብ መኸተን ልምዓትን‘ ዝብል ጭርሖ ከም ዝካየድ ንኹሎም ግዱሳት ዜጋታት ብእዋኑ ትሕብር። ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል፡ ፍሉይ ዝገብሮ ምስ ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ኢዮበልዩ ይካየድ ምህላዉ ድርብ ጽንብል ኢዩ።
ፈስቲቫልና ኤርትራዊ መንነት ዝግለጸሉን፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ወጻኢ ተወሊዶም ዝዓብዩ ቆልዑን መንእሰያትን ምስ ባህሎምን ህዝቦምን ዝፋለጥሉ ኮይኑ ሃገራዊ ሓድነት ንምድልዳልን እዋናዊ መልእኽትታት ንምትሕልላፍ፡ መኸተና ንምሕያል፡ ነብስና እንግምግመሉ ብሃገር ደርጃ ዓቢ ኣቕልቦ ዝወሃቦ ሃገራዊ ንግደት ብምዃኑ መጠን፡ ማሕበራትን ውዳቤታን ንጥፈታተን ዘንጸባርቓሉን ፈስቲቫል ዘማዕርጋሉን ባይታ ንምፍጣር፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ፈስቲቫል ተሳትፎኹም ክረጋገጽ ድማ ድጊማ ተዘኻኽር።
ገለ ካብ መደባት ፈስቲቫል 2016፤
• ሰሚናር ንዓበይትን መንእሰያትን፡
• ባህላዊ ንጥፈታት፡
• ዝተፈላለዩ መደባት ብመንእሰያት፡
• ምምራቕ ዕዉታት መንእሰያት ተመሃሮ ኣብ 2015/2016፡ ብሞያ (Ausbildung)፡ ንዩኒቨርሲቲ መእተዊ ነጥቢ ዝረኸቡ ( Abiturabsolventen ) ብዩኒቨርሲቲ ዝተመረቑ (Uniabsolventen)
• መዘናግዒ ህጻናትን ውድድር ተመሃሮ ቋንቋ ኣደ
• ስእላዊ ምርኢትን ድራማን
• ስፖርት
• ኣገልግሎት
ፈስቲቫልና ብዘይ ንጡፍ ተሳትፈኹም ዕዉት ስለዘይከውን:ኣብዚ መደባት’ዚ ብማሕበር ወይ ብውልቀ ምስታፍ ከምዝከኣልን፡ ንዝኾነ እወታዊ ነቐፌታን ሃናጺ ምኽርን ለበዋን ብኸምዚ ዝስዕብ ክትሰዱልና ትኽእሉ:
ተለፎን፡ 0162 283 11 83 ወይ 0178 40 94 517
ብኢመይል፡ festivalgermany@googlemail.com
ፌስትቫል ወትሩ ዕዉት ንኽኸውን ወርቃዊ ግዚኦም፡ ኣእምሮኦም፡ ጉልቦቶም ዘወፈዩ፡ መንእሰያት፡ ማሕበረኮማት፡ ሽማግለታት መኸተ፡ ጉጅለታት ህግደፍ፡ ሃማደኤ፡ ጋንታታት ስፖርት፡ ትምህርቲ ቛንቛ ኣደ፡ ስነጥበባውያንን መድያን ከምኡውን እቶም ወግሐ ጸብሐ ብደርጃ ፈስቲቫል ጀርመን ዝካየድ ንጥፈታት ብተወፋይነት ብሞራልን ብጉልበትን ከየቛረጹ ዝደጋግፉናን ሰሪሖም ዘስርሑን ተዓዊቶም ዘዕውቱ፣ ግዱሳትን ኣብነታውያንን ሃገራውያንን ተቐማጦ ጀርመን፡ ከምኡውን ንኹሉኹም ተሳተፍቲ ፌስትቫል ኤርትራ ጀርመን፡ ብስም ሽማግለ ፈስቲቫል ዓቢ ምስጋና ነቐርብ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን መጐስን ንሰማእታትና !
ዓወት ንሓፋሽ
ኣወሃሃዲ ሽማግለ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ጀርመን


text:
ክሳብ ዕለት 29 መስከረም ዝቕጽል ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ቅዋሜ ውድብ ሕቡራት መግንስታት ዓለም ገሊኣቶም መራሕቲ ብኣካልን መብዛሕቲኦም ብመረብታዊ ርክብ ዘሳተፍ ዘሎ ዓውደ ኣኼባ መራሕቲ ዕለት 21 መስከረም 2020 ዓ.ም. ከምእተጀመረን ኣብቲ ዓውደ ኣኼባ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ካርዲናል ፓሮሊን ይሳተፉ ከምዘለዉን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 25 መስከረም 2020 ዓ.ም. ናብቲ ዓውደ ኣኼባ ካብ ቅድድም ውናኔ ኣጽዋርን ናይ ስደተይናታት መሰልን ክብረትን ህልው ቅልውላው ኤኮኖምን ቁጠባን ጽንሲ ምንጻል ዝኹንን ንመላእ ዘርኢ ሰብ መሰረታዊ ንሕይወት ኣድላዪ ዝኾነ ኩሉ ውሑስ ምግባር ዝብሉ ነጥብታት ዘማእከለ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ እዋናዊ ለብዒ ኣብ ቅድመና ናይ ምትሕብባር ወይ ከኣ ናይ ጓሓፋይ ባህልን ናይ ምካሐን መስቀለይና መገዲ ኣንቢሩልና ይርከብ፡ መላእ ዘርኢ ሰብ ኣየናይ መገዲ ክስዕብ ክውስን ዝጽውዕ እዩ፡ ምኽንያቱ ካብ ሓደ ቅልውላው ብሉጻት ወይ ከኣ ዝኸፍኡ ኮይንና ኢና እንወጽእ። እዚ ፈታኒ ጽንኩር እዋን’ዚ እንስዕቦ መገዲ እንሓረየሉ እዩ፡ እቲ ኣብ ዓለም ኣብ መንጐ ሃብታትማትን ድኻታትን ዘሎ ፍልልይ ዘዕብይ ነቲ ኢፍትሓውን ዘይተመዓራረየን ምብጻሕ ሃብቲ ዓለም ዘተኣታተው ህልው ቅልውላው ኤኮኖምን ቁጠባን ዳግም ንኽንምርምር ዝድርኽ ናይ ልወጢ ዕድል እዩ። ነዚ ዝበሉ ቅዱስነቶም ናብቲ ዕለት 24 ጥቅምቲ 1945 ዓ.ም. ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሳን ፍራንሲስኮ ከተማ ናይ ገለ ገለ ሃገራት ጉጅለ መራሕቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዝብል መጸውዕ ድሕሪ እቲ ኣብ ዓለም ከቢድ ህልቂትን ዕንወትን ዘስዓበ ቀዳማይን ካልኣይ ወግእ ዓለም ዘሕደሮ ዓቢይ ናይ ሰላም ድላይ ዕላማኡ ገይሩ ናብ ዝቖመ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ መራሕቲ ዓውደ ኣኼባ ብቛንቋ ስፓይኖሎም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእክቲ ክኸውን እንከሎ፡ ነቲ ብኮቪድ - 19 ናብ ዝገደደ ቅልውላው ዘብል ዘሎ ህልው ኩነታት ዓለም ዳህሲሶም፥ እቲ ደጋጊሞም ዘስመርሉ ክፍሊ ስልጣናዊ ትምህርቶም ምልስ ቢሎም እናሓሰቡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ “ኤኮኖሚያዊ ኢፍትሓውነት” ከብቅዕ ሓይሉ ከዋድድ ጻውዒት የቕርቡ። . . . እዚ ኸኣ ነቲ ናይ ሓባር ናብራ ሕመረት ዝኾነ ሕውነታዊ ሕብረተሰብ ምሕናጽ ኣገዳሲ ምዃኑ እንከመላኽቱ፥
ብዝተሓደሰ ዓለም ሓቆፋዊ ናይ ሓባራዊ ሓላፍነት መግለጺ ዝኾነ ብዝሓ ጉድናውነት፥ ኣብ ፍትሕን ሰላምን ሓድነት ሰብኣዊ ስድራን ዝጸንዔ ምትሕብባር፡ ብኻልእ መዳይ ከኣ ኣብ ርእሰ ብቕዓትን ብሔርተይናውነትን ሜላ ምክልኻላውነትን ኣነነትን ኢጐነትን ተነጽሎነትን ድኻታትን ተኣፋፍያንን ኣብ ደጋዊ ክፍሊ ከተማታትን ህልውናን ዝርከቡን ክፍሊ ሕብረተሰብ ኣብ ገዛእ ርእሶም ምሕዳግን ኣብ ቅድሚ ዝብሉ ክልተ ምርጫታት ንርከብ፡
ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ብሓድነትን ብቖራጽነትን ገቢር ክኸውን
ዓለም ሓቆፍ ዓውዲ ብውግእን ስግኣትን ሓደጋን ኢፍትሓውነትን ምልኩት ኮይኑ ከምዘሎ ቅዱስነቶም ገሊጾም ንሕቡራት መንግስታት ዓለም፥
እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ግጭት ዝርከብ ዓለምና ሕቡራት መንግስታት ዓለም ወትሩ ስሉጥ ናይ ዝኾነ ቤተ ሙከራ ሰላም ክኸውን ይጠልብ፡ ምእንቲ’ዚ ናይ ጸጥታን ድሕነትን ብፍላይ እቶም ቀወምቲ ኣባላት ብዝለዓለ ሓድነትን ቆራጽነትን ገቢራውያን ክኾኑ ይሓትት፡ ነዚ ግምት ብምሃብ እቲ እዋን ቅልውላው ዓለም ብቐጻልነት ኣብ ግብሪ ዘውዕል ናይ ኩሉ ሰናይ ፍቓድ ዝሓትት ክቡር ዝኾነ ዓውሎማዊ ውግእ ደው ውሳኔ ውሑስ ክገብር
ጻውዒት የቕርቡ።
ክትባት ጸረ ኮቪድ - 19 ብዅሉ ብፍላይ ብድኻታት ተበጻሒ ክኸውን
ቅዱስነቶም ብዛዕባ ናይ ክትባት መድሃኒት እናሓሰቡ፡ ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ናይ ግሊ ተቕዋማትን እቲ ናይ ክትባት ጸረ ኮቪድ - 19 መድሃኒት ብዅሉ ተበጻሒ ክኸውንን ህሙማን ንምእላይ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ስነ ሕክምና ዕደ ጥበብ ተጠቐምቲ ኣብ ምግባር ዝውሕሱ ክኾኑን ብቐዳምነት ናይ ኤኮኖምን ቁጠባን ዓቕሚ ንዘይብሎም ንድኻታትን ተኣፋፍያንን ክፍሊ ሕብረተሰብ ከምዝበሉ ዶኒኒ ኣፍሊጠን።
ንኑክለስ ኢድ ምንሳእ ዝብል ስነ መጐት ምርጋፍ
ናይ ሓባር ቤትና መጻእን ናይ ሓባር ውጥንን ዳግም ምስትውዓል ዝተሓላለኸ ብርቱዕ ጻዕሪ ዝሓትት እዩ፡ ኣብ መንጐ ሃገራት ምትሕብባር መታን ክህሉ ቅንዕናን ዘተን ዘድልዮ ከምዝኾነን፡ ብርግጽ እቲ ብድኽነትን ለብዕን ሽበራን ንስግኣት ዝቃላዕ ሕቶ ሰላምን ደሕንነትን ንኑክለሳዊ ኣጽዋር ቅድድም ዝብሉ ክብርታት ዕሽሽ ዝብል ክኸውን የብሉን፡ ብዝሓ ጐድናውነትን ክጐድል ዝርአይ ዘሎ ሓቂ እዩ፡ ብፍላይ ከኣ ብሓደስቲ ዝመሃዙ ኣጽዋር ውግእን ወተሃደራዊ ዕደ ጥበብን እናተራቀ ብዝኸይድ ብዘይ ሰብ ዝንቀሳቀሱ ዝመሓዙ ዘለዉ ናይ ውግእ ኣጽዋር ዘቕርቦ ስግኣት ዘርዚሮም፡ ቅድም ቀዳድም ንኑክለስ ኢድ ምንሳእ ዝብል ስነ መጐትን ንናይ ግሊ ደሕንነት ውሕስነት ብዝብል ምኽንያት ኣጽዋር ውግእ ምውናን ዝብል ተግባር ብውልቅን ብማሕበርን ምርጋፍ የድሊ፡ ምኽንያቱ ኣብ መንጐ ሕዝብታት ሕድ ሕዳዊ ምትእምማን ንኸይህሉ ዝዳርግን ንናይ ኣጽዋር ውግእ ኢንዳስትሪ ጥራሕ እዩ ዝጠቕም፡ ኑክለሳዊ ምክልኻል ኣብ ሕድ ሕዳዊ ናይ ምጽናት ስግኣት ዝጸንዔ ምዃኑ ኣብሪሆም፡ ዓለም ሓቆፋዊ ምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝድርኽ ዓለም ሓቆፋዊ ሕጊ ኣገዳሲ እዩ፡ ቅድስቲ መንበር ይብሉ - ዝመጽእ ዘሎ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ኣኼባ ነቲ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምርባሕ ድዩ ምምራት ዝኽልክል ውሳኔ ዳግም ዝምልከት ክኸውንን እቲ ሕዝብታት ዘይጻወርዎ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ሃገራት ዝተደንገገ ናይ ኤኮኖሚ ማዕቅብ ክጐድል ድዩ ክውገድ ኣብ ዝብል ጉዳይ እወታዊ ውሳኔ ዘቕርብን ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዝመክር ክኸውን ትምነይ።
ስድራ ቤት ብባዕዳዊ መግዛእትነት ስነ ህልዩ ንከቢድ ሓደጋ ተቓሊዑ ይርከብ
ብዙሕ እዋን_
ስድራ ቤት ናይቲ ተኣፋፊ ዝገብሮን ንኣባላት ኣባይቲ ስድራ ድዩ ነቶም ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻ ዓቕምን ብቕዓትን ዘይብሎም ሕጻናትን ኣረጋውያንን ዘኽታምነትን ካብ ኣናስሩ ዝምሕው ሓደጋ ናይቲ ባዕዳዊ ገዛኢ ህልዮ ውጽኢት እዩ፡ ናይ ሓባር ጸላኢ ብሓባር ንምብዳህ ዝግበር ጻዕቲ ዘጋጥም ዕንቅፋት ማሕበራዊ ምብትታን የተኣታትው ኣባይቲ ስድራ ንምፍንጫል ሓደጋ የቃልዕ!
እደ ጥበባዊ ምዕባለ ዝለዓለ ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጥር ክኸውን
ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ስራሕ ዝብል ኣምር ኣማእኪሎም ናይ ስራሕ ዓለም በቲ ሰብ መሃዞ ብልሓትን ብዘይርጉጽነትን ብጠቕላላ ኵሉ ዕዮ ብሰብ ሰርሖ መጋበርያታት ንምትካእ ብዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ንሓደጋ ተቓሊዑ ከምዝርከብን እዚ ኸኣ ትካላትን መኽሰብ ጥራሕ ዝደልያ ኮይነን ስለ ዝርከባ እዩ፡ ናይ ትካላት ቀንዲ ዕላማ ክኸውን ዘለዎ ንሰብኣዊ ፍጥረት ናይ ስራሕ ዕድል ምፍጣር ዝብል እዩ፡ እደ ጥበባዊ ምዕባለ ሰብኣዊ ክብረት ዘኽብርን ርግጹን ውሑስን ዘይጐዳእን ሰብኣውነት ዘይጽንቅቕን ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጥር ክሳብ ዝኸውን ጠቓምን ኣገዳስን እዩ።
ጓሓፋይ ባህሊ ጸረ ሰብኣዊ ዝፍነው መጥቓዕቲ
ለውጢ ንኽህሉ ዝድግፉ መጋበርያታት ኣለዉ፡ ይኹን ደኣ እምበር ነቲ ጓሓፋይ ባህሊ ንኽትሰግሮ ዘብቅዕ እትውከሶ ብርቱዕ ስነ ምግባራዊ መቓን ከምዘድሊ ቅዱስነቶም ኣመላኺቶም፡ ጓሓፋይ ባህሊ ሰለይ እናበለ ናብ ጸረ ሰብኣውነት መጥቃዒቲ እዩ ዘብጽሕ፡ እዚ ዝህልው ከኣ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት መሰረታዊ መሰልን ክብረትን ዝኽሕድን ናይ እዋናዊ ሕብረተስብ ክዕብልል ዝደልይ ድላይ ፍጹም ስልጣን ኣቢሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ዘነኣእስ ህልዮ ስለ ዝነቓቓሕ እዩ።
ክርስትያን ናይቲ ሰብኣውነት ዝግህስ ተግባር ግዳያት እያቶም
መሰረታዊ ሰብኣዊ መልን ክብረትን ብቐጻልነት ክገሃስን እዚ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር እውን ብሕጊ ግቡእ መቕጻዒት ዘይወሃቦ ኣናኾነ እዩ ዝኸይድ ዘሎ፡ ነዚ ዘረጋግጽ እውን ማእለያ ዘይብሉ ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ከምዝፍጸምን እዚ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ልሙድ ኮይኑ ዝረአይ ዘሎ እዩ ዝመስል፡ ኣብዚ ዘሕዝን ትርኢት’ዚ እቶም ናይ ሃያማኖታት ሰዓብቲ ብምኽንያት እምነቶምን ሃይማኖቶም ንስደትን ንጅምላዊ ቕትለትን ይቃልዑን ካብ ገዛእ መሬቶም እውን ገዛእ ርእሶም ንምድሓን ንስደት ይግደዱ።
ናብ መዳጎን ሰፈር ዝውሰዱ ስደተይናታት
ሰብኣዊ ቅልውላው ህልዊ ዅኔታ ይኸውን ኣሎ፡ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ውሑስ ዘይኾነሉን እቲ ልሙድ ዝኾነ ኣጽዋር ከይተረፈ መጋበሪያ ጅምላዊ ቅትለት ዝኾነሉን ከም ቅቡል ናብ ዝረአየሉ ኩነት ብፍላይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ናይ ውሽጢ ሃገር ስደተይናታትን ናይዚ ህልዊ ዅኔታ ግዳያት ከምዝኾኑ የብርሁ።
ብዙሓት ብመያት ባሕሪ እቢሎም ገዛእ ርእሶም ንምድሓን ዝስደዱ ናብቲ ንመግረፍትን ንኻልእ ዝተፈላለየ ዓመጽ ዝዳረግሉ መዳጎን ሰፈር ይውሰዱ፥ ብዙሓት ናይቲ ሓድሽ ጊልያነት ንግድ ሰብ ግዳያት ይኾኑ . . . እቲ ኵሉ ዘይቅቡል ጭቡት ኩነት፡ ዓለም ሓቆፋውነት ኣቃልቦ ዘይወሃቦ ልሙድ ተግባር ዝኾነ ይመስል!
ኣዋናዊ ቅልውላው ንው.ሕ.መ. ዓለም ዝያዳ ሕውነታዊ ማሕበረሰብ ንምሕናጽ ከም ዕድል
እቲ እዋናዊ ቅልውላው ክንየው እቲ ዘስዕቦ ስቓይ ንውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝተሓላለይን ዝበለጸ ሕውነታዊ ዝኾነ ሕብረተሰብ ንምሕናጽ ዝድርኽ ኣጋጣሚ እውን እዩ፡ . . . ነቲ ኣናሰፈሔ ዝኸይድ ዘሎ ዘይማዕርነትን ኣብ መንጐ ሃብታምን ድኻን ዝሰፍሕ ዘሎ ፍልልያትን ዘመዓራረይ መልሲ ምሃብ፡ ድጋፍ ዘነቓቕሕን ኤኮኖሚያዊ ምዕባለ ዝድግፍን ናይ ከባብን ብሔራውን ጸጋታት ንናይ ኩሉ ረብሓ ዝብል ስርዓት ኤኮኖሚ ምቛም የድሊ፡ . . .
ናይ ድኻታት ሃገራት ናይ ወጻኢ ዕዳ ምሕካኽን ግብሪ ዘይኸፈሎ መዋህለሊ ሃብቲ ገንዘብ ምእጋድን
ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነቲ ብዙሕ እዋን ከይሰልከዩ ዝለበውዎ፥ ናይ ድኻታት ሃገራት ኣብ ልዕሊ እቲ ናይ ድኻታት ውድን መነባብሮ ማእለያ ዘይብሉ ጸገም ዝፈጥር ናይ ወጻኢ ዕዳ ክስረዝን . . . ግብሪ ካብ ዘይምኽፋልን ረሳሕን ዘይሕጋን ሃብቲ ገንዘብ መዋህለሊ ብጭራሽ ከይህሉ ምግባር ወሳኒ እዩ፡ እዚ እዋን’ዚ ነዚ ተግባር ንምርግጋጽ ምቹእ እዩ።
መብጽዓታት ንበይኑ እዅል ኣይኮነን ውጽኢታውን ስሉጥን ተግባር የድሊ
ቅዱስነቶም ኣብ 2015 ዓ.ም. ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዘካየድው ምብጻሕ ዘኪሮም፥ ብዝሓ ጉድናውነትን ክሳብ 2030 ዓ.ም. ዝብል መደብ ልምዓትን ናይ ፓሪስ ውዕሊ ማሓድሮን ዝብሉ ነጥብታት ጠቒሶም፥
. . . ዝተበጽሑ ምዕባሌታት ከምዘለዉ ኣፍልጦ ምሃብ ዘድልዮ እውን እንተኾነ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ኣቢሉ ዝኣተዎ ቃል ከዕብር ከምዝረአይን ሕልናኻ ንምድዕዓስ ጥራሕ ውሳኔታት ምቕራብን መብጽዓታት ብርባሕ ካብ ዝብል ፈተና ምልቓቕ የድሊ፡ ተቛማትናን ስልጣናትን ውጽኢታውያን ክኾኑ መታን ምዕያይ የድሊ!
ኣማዞንን ብጠቕላላ ማሓድሮን ምዝባዕ ከባቢ ኣየርን ዝምልከት ጉዳይ እውን ዳህሲሶም እቲ ናይ ኪጋሊን ናይ ሞንትሪያልን ውዕሊ ክኽበር ቅዱስቲ መንበር ኣበርቲዓ ከምእትዓዪ የረጋግጹ።
ጽንሲ ናይ ምንጻል ተግባር ግዳይ ዝኾኑ ሕጻናትን ጉድለት ሕንጸትን
ቅልውላው ኮቪድ - 19ን ኣብ ልዕሊ ሕጻናትን ብዘይ ኣሰነይቲ ዝስደዱ ሕጻናት ስደተይናታትን ተመዛበልትን እናሓሰቡ፥ ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝፍጸም ዓመጽ ናይ ወሲብ ዓመጽን ዝኣመሰሉ ጸያፍ ዘስካሕክሕ ጸረ ሰብኣዊ ተግባራት ክብ ክብል ከምዝገበረን ብዙሓት ሕጻናት ናብ ኣባይቲ ትምህርቲ ናይ ምምላስ ዕድል ዘይብሎም ኮይኖም ከምዝተርፉን እዚ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ከጋጥም ዝኽእል ዓቢይ ስግኣት እውን እዩ፡ እዚ ስግኣት’ዚ ብዙሓት ሕጻናት ናብ ስራሕ ዓለም ክዳጎኑን ንኽምዝመዙን ናብ ዘገድድ ኩነት እዩ ዝቕየር፡
እቲ ዘሕዝን ብዙሓት ብሃገራትን ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ እውን ጽንሲ ምንጻል ሓደ ናይ ኣገልግሎት መውሃቢ ተግባር ክኸውን ብዝሕ ክዓይያ ምርኣይ እዩ፡ እዚ ዘሕዝን ሕይወት ምንጻል ዝብል ተግባር ከም መፍትሒ ክረአይ እንከሎ እዩ . . . መንግስታት ነዴታትን ንዝውለዱ ሕጻናትን ንምድጋፍ ካብ ምንቕቓሕ ጽንሲ ምንጻል ከም መፍትሒ ክመርጹ ይረአይ ኣሎ . . . መሰል ሕይወትን ክብርን ናይ ሕንጸት ክብርን መሰልን ይገሃስ . . .
ቢሎም ኣተሓሒዞም ናይታ መንእሰይ ማላላ ዩሳፍዛይ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ጉባኤ ተረኺባ፥ “ሓደ ሕጻን ሓደ መምህር ሓደ መጽሓፍ ሓንቲ ብዕሪ ዓለም ክልውጥ ይኽእል” ቢላ ዘስመረትሉ ሓሳብ የዘኻኽሩ።
ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝፍጸም ዓመጽ ብሱቕታ ምርኣይ ናይቲ ዓመጽይና ተግባር ተሓባበሪ ምዃን እዩ
ለምዘበን መበል 25 ዓመት ናይ ፐኪንግ ጉባኤ ዝዝከረሉ እዋን ብምዃኑ ቅዱስነቶም ናይ ደቀንስትዮ መሰልን ክብርን ክሕሎን ኣብ ሕብረተሰብ ዘለወን ልዑል ግደ ክስትውዓልን ኣብ ምርግጋጽ ናይ ሓባር ረብሓ ዘለዎ ዓቢይን ልዑልን ግደ ንጹር እዩ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ደቀንስትዮ ክምዝመዛን ክዕመጻን ብጠቕላላ እቲ ንደቀንስትዮ ዘሕስር ጸያፍ ተግባር ኩሉ ማሕበረሰብ ዓለም ብሓባር ክቃለሶ ይግባእ፥ ብሱቕታ ምርኣይ ናይት ዝወርደን ዓመጽ ተሓባባሪ ምዃን ማለት እዩ።
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ተሟራኾስቲ ከምዝኾንናን ንሓድ ሕድና ተደለያየይቲ ከምዝኾንናን ንኸነስተውዕል የተሓሳስበና ኣሎ፡ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ኣብ መንጐ ሕዝብታት ድልድል ንኽኸውን ዝቖመ እዩ ስለዚህ እቲ ዓቢይ ብድሆ ብሓባር እንታይ ዓይነት መጻኢ ኢና ክንሃንጽ እንደልይ ዝብል ምዃኑ ኣዘኻኺሮም ዘስምዕዎ መደረ ከምዘጠቓለሉ ዶኒኒ ሓቢረን።


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ደሓንዶ ውዒልኩም! ሎሚ ኣብ ሃገር ጣልያንን ካልኦት ሃገረኣት ብዓለ ጥቀ ቅዱስ ሥጋሁ ወክቡር ደሙ ብላቲን ኮርፑስ ዶሚኒ ሥጋ ጐይታ ዝፍለጥ ይበዓል። ኣብ ናይ ዕለቱ ካልኣይ ንባብ ቅዱስ ጳውሎስ (1ቆሮ 10.16) 'እታ ንሕና እንባርኻ ናይ በረኸት ጽዋእ ምስ ደም ክርስቶስ ሕብረት ዘለዋዶ ኣይኰነትን፧ እታ እንቘርሳ እንጌራስ ምስ ስጋ ክርስቶስ ሕብረት ዘለዋዶ ኣይኰነትን፧' እንክብል ኣብ ምሥጢራዊ ቊርባን ዘሎና እምነት የበራብረልና። ኣብቲ እንካፈሎ ጽዋዕን እንቈርሶ እንጌራን ዘሎ ምሥጢራዊ ሳዕቤንን ሕብረትን ኣጥቢቁ የዘኻክረና። እዘን ቃላት እዚአን ኣንይ ምሥጢረ ጥቀ ቅዱስ ቊርባን መንፈሳዊ ሳዕቤን ውህደት ይገልጻ፡ እዚ ውህደት እዚ ቅድሚ ዝኣገረ ብኅብስትን ወይንን ንድሕነት ኩልና ምስ ዝስዋዕ ክርስቶ ዘሎና ሓድነት እዩ። ኢየሱስ መግብና ምእንቲ ክኸውን ኣብ ቅዱስ ቊርባን ኣሎ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ንሕና ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ ውድቀት ወይውን ዕረፍቲ እንደገና ተንሲእና ጒዕዞና ንምቅጻል ሃረርታና ዳግም እናኣበራበርን እናፈጠረን ሓይሊ ዳግም ንክህበና መግብና ክኸውን ብኣና ክብላዕ ወትሩ ኣብ ቅዱስ ቊርባን ኣሎ። እዚ ግን ናትና ላይን ውሳኔን ይሓትት ማለት ኣታሕሳስባናን ኣሰራርሓናን ብኣኡ ክንልወጥ ፍቃደኛታት ክንከውን የድሊ እንተዘየለ እንገብሮም ሥርዓታት ቅዱስ ቊርባን ባዶሽ ዝኾነ ንማለቱ ዝፍጸሙ ሥርዓታት ይኾኑ። እቲ ዘሕዝን ብዙሕ ግዜ ሰባት ናብ ቅዳሴ ይኸዱ እንተኾነ ብልማድ ዝግበር ሓደ ክፍጸም ዘለዎ ሓደ ማሕበራዊ ግድነት ብምዃኑ ክገብርዎ ትዕዘብ። እንተኾነ ምሥጢር ቤተክርስትያን ካልእ ጉዳይ እዩ። ኢየሱስ እዩ ኣብኡ ዘሎ! ቀለብና ክኸውን ንሕና ክንምገቦ ዝመጽእ ህልው ዝኸውን ኢየሱስ እዩ ኣብኡ ዘሎ።
ካልኣይ ሳዕቤን ናይ ቅዱስ ቊርባን እቲ ቅዱስ ጳውሎስ (1ቆሮ 10.17) 'ካብ ሓንቲ እንጌራ ተማቒልና ኢና እሞ፡ ሓንቲ እንጌራ ኻብ እትኸውንሲ፡ ንሕና ብዙሓት ክነስና ሓደ ስጋ ኢና' እንክብል ዝገልጻ ንማሕበርና እትምልከት እያ። ኣብ መንጎ እቶም ቅዱስ ቊርባን ዝቅበሉ ክህሉ ዘለዎ ኅብረትን ውህደትን የመልክት። እዚ ከኣ ማንም ኅብረት ዘይኮነ ከምቲ ሓደ እንጌራ እንከሎ ተቈሪሱ ናብ ኩሉ ዝባጻሕ እቶም ኣባላት ሓደ ኣካል ሓደ ሥጋ ኣብ ናይ ምዃን ደረጃ ውህደት ክበጽሑ የድሊ። ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን እንቅለብ ሓንቲ ማሕበር ኢና። ኣብ ሥጋ ኢየሱስ ክርስቶስ ምስታፍ ምልክት ሓድነትን ውህደትን ምድግጋፍን ዘሎካ ምክፋልን እዩ። ኣብ ማሕበረ ሕውነት ብንጹሕ ዝኾነ ርክብ ኣብ ምትሕግጋዝ ከይነጠፍካ ኣብ ቅዱስ ቊርባን ክትሳተፍ ዘይከኣል እዩ። ጐይታና ሓይልታትና በይነን ነዚ ብቁዓት ከምዝይኮና ኣጸቢቁ ይፈልጥ እዩ። ከም ሓቁ ከኣ ኣብ መንጎ እቶም ተኸተልቱ ወትሩ ፈተና ውድድርን ቅንዕን ሕሜታን ቅድመ ፍርዳዊ ኩነታትን ምምቅቃልን ከምዝህሉ ኣጸቢቁ ይፈልጥ እዩ። ነዝስ ንሕና እውን ንፈልጦ ኢና። እዚ ስለዝኾነ ከኣ እዩ ወትሩ ኣብ ማእከልና ንክህሉ ነዚ ናይ ህላዌኡ ምሥጢር ዝገደፈልና። ከምቲ ኣብ ዮሓ 15,9 `ኣብ ፍቅረይ ንበሩ' ኢሉ ሓደራ ዝገደፈልና በዚ ናቱ ሓቀኛን ዝጭበጥን ቀጻልን ህላዌ ኣብ ማእከልና ገቢሩ ኩሉ ግዜ ምስኡ ሓደ ብምዃን ንውህበት ሕውነታዊ ፍቅሪ ክንቅበል ከም እንኽእል ኣረጋጊጹልና። ምስጋና ንጥቀ ቅዱስ ቊርባን ይኹን ኣብ ዕርክነትን ፍቅርን ክንነብር ንኽእል።
እዚ ድርብ ፍረ ቅዱስ ቊርባን ማለት እቲ ቀዳማይ ውህደት ምስ ክርስቶስ እቲ ካልኣይ ከኣ ውህደት ኣብ መንጎ እቶም ሥጋኡን ደሙን ዝቅለቡ ብቀጻሊ ንማሕበረ ክርስትያን ውህደት ሂቡ የሐድሰን። ንቅዱስ ቊርባን እትሰርዕ ቤተክርስትያን እያ እዚ መሠረታዊ ነገር እዩ ቅዱስ ቊርባን እትሰርዕ ቤተከታያን እያ ከመይ ገና ከየቆማ እንከሎ እዚ ዓቢ ጉዳይ እዚ ተልእኯኣ ምዃኑ ሓላፍነት ሂብዋ። ምሥጢር ውህደት ጥቀ ቅዱስ ቊርባንከስ እዚ እዩ። ንኢየሱስ እንክንቅበል ብቀዳምነት ውሳጣዊ ለውጢ ናይ ነፍሲወከፍ ኣካዩዱ ምሳኡ ከምእንወሃሃድ ይገብረና ቀጺሉ ከኣ ነንሕድሕድና ሓደ ክንከውን እምበር ከይንመቃቀል ንቅበሎ። ነዚ ኢየሱስ ክርስቶስ ምሥጢረ ቅዱስ ሥጋኡን ደሙን ኣብ መንጎና ብምግዳፍ ዝገበረልና ዓቢ ጸጋ እዚ ብዓቢ ኣድናቆቶን ምስጋናን ክንቅበሎ እኖና ቅድስት ድንግል ማርያም ትደግፈና።


text:
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣቦ መንበር ፈ/ቤት ጽሕፈት ኤሃባደለ ካብ ስልጣኑ ምውራድ ብዘርኢ ዘውጽኦ መግለጺ
ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ብዛዕባ እቲ ንዶር ዮሱፍ ብርሃኑ ካብ ኣቦ መንበርነት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ካብ ሓላፍነቱ ናይ ምውራድ ብመሪሕነት ባይቶ ብሓፈሻ፣ ብኣቦ መንበር ኣቶ ጸጋይ ዮሃንስ ከኣ ብፍላይ ዝተወስደ
ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ብዛዕባ እቲ ንዶር ዮሱፍ ብርሃኑ ካብ ኣቦ መንበርነት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ካብ ሓላፍነቱ ናይ ምውራድ ብመሪሕነት ባይቶ ብሓፈሻ፣ ብኣቦ መንበር ኣቶ ጸጋይ ዮሃንስ ከኣ ብፍላይ ዝተወስደ ሃንደበታዊ ስጉምቲ ንምዝርራብ ዓርቢ ነሓሰ 2, 2013 ህጹጽ ኣኼባ ኣካይድና ነዚ ዝስዕብ ውሳኔታት ከኣ ኣመሓላሊፍና።
- እዚ ስጉምትዚ ንሕገ-ህንጻ ባይቶና ስለዝጻረር ዘይሕጋዊ፣ ንኣባላት ባይቶ ብዘይ ምእካብን ብዘይ ምውካስን ስለ ዝተገብረ ዘይደሞክራስያዊ፣ ንሰብኣዊ መሰል ዶር ዮሱፍ ብርሃኑ ስለ ዝግህስ ከኣ ዘይፍትሓዊ፣ ክንብል ነጺግናዮ ኣሎና።
- ኣቦ መንበር ባይቶ ከም ኣሰራርሓ ኣብ ውሽጢ ሃገራዊ ባይቶ ኣተኣታትይዎ ዝጸንሐ ምልካዊ መኣዝን ዝሓዘ ባህልን፣ ግዝኣተ ሕጊ ዝጥሕስ፣ ዘይደሞክራስያውን፣ ዘይሕጋውን ኣሰራርሓ ንቃወም።
- ኣባላት ባይቶ ሰሜን ኣሜሪካ ሕገ ህንጻ ሃገራዊ ባይቶ ዓንቀጽ 52 ብምምርኳስ ኣብ ልዕሊ ኣቦመንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ብኣቦ መንበርን መሪሕነት ባይቶን ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ ዘይሕጋዊ ምዃኑን፣ ብዝቐልጠፈ እዋን ከኣ ክሰሓብ ከም ዘለዎን ነማሕጽን። ነዚ ዘይሕጋዊ ውሳኔ’ዚ ዝደገፉ ኣባላት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ከኣ ብሓልፍነት ተሓተትቲ ምዃኖም ነፍልጥ።
- ባይቶ ንህዝቢ ስለ ዝውክልን ብሕጊ ተቐይዱ ዝኸይድ ትካል ከኣ ስለ ዝኾነን፣ ህዝብና ሃገራዊ ባይቶን መሪሕነቱን ንረብሐኡ ክሰርሕ ክቆጻጸሮ ከም ዘለዎ ንጽውዕ።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ኤሃባደለ ሰሜን ኣሜሪካ
ነሓሰ 2, 2013


text:
Västmanlands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ቨስትማንላንድ ናይ ሽውደን ዝነኣሰት ወረዳ እያ። ንሳ 10 ኮምዩናትን ኣስታት 260,000 ተቐማጦን ኣለዉዋ። ፍርቆም ድማ ኣብ ቨስተሮስ ይቕመጡ። ቨስትማንላንድ ኣብ ማእከል ማላርረዮነን ትርከብ፡ ብተዛማዲ ድማ ናብተን ዓበይቲ ከተማታት ስቶክሆልምን ኡፕሳላን ኦረብሩን ኤስኪልስቱና ቀረባ እያ። ወረዳ ቨስትማንላንድ ክፋል ናይ ቨስትማንላድ ኣውራጃ እዩ። እቲ ወረዳ ነቲ ምብራቓዊ ክፋል ኣውራጃ ይጥርንፎ።
ኮሙንናት ኣብ Västmanlands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Västmanlands län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ናይቲ ወረዳ ኩነታት ኣባይቲ ካብ ኮምዩን ናብ ኮምዩን ይፈላለ እዩ። መብዛሕትአን ኮምዩናት ኣብቲ ዕዳጋ ኣባይቲ ማዕረ/ባላንስ ወይ ዝያዳ ከም ዘርእይ ይዛረባ። ግን ኣብቲ ማዕረነት ወይ ባላንስ ኣሎ ዚብሃለለን ኮምዩናትውን ናይ ገለ ዓይነት ገዛውቲ ሕጽረት ኣሎ። ዝያዳ ውጽኢት ዕዳጋ ገዝውቲ ኣሎና ዚብላ ኮምዩናትውን ቍጽረን ይንእስ ኣሎ። ስለዚ ብዛዕባዚ እንታይ ኪግበር ከም ዘለዎ ይዝተየሉ ኣሎ። ኣባይቲ ንምህናጽውን ውጥናት ይወጽእ ኣሎ።
ህዝቢ-ተቐማጦ
ቨስትማንላንድ ዓሰርተ ኮምዩናት ኣለዉዋ፤ ኣርቦጋ፡ ፈየርስታ፡ ሃልስታሃማር፡ ኩንግሰር፡ ሾፒንግ፡ ኖርበርይ፡ ሳላ፡ ሺንስካተበርይ፡ ሱራሃማርን ቨስተሮስን። ሺንስካተበርይ ናይቲ ዞባ ዝነኣሰት ኮምዩን እያ። ንሳ ልዕሊ 4,000 ተቐማጦ ኣለዉዋ፡ ቨስተሮስ ከኣ ናይ ሽወደን ሻብዓይቲ ዝዓበየት ከተማ እያ፡ ልዕሊ 142,000 ተቐማጦ ድማ ኣለዉዋ። ናይቲ ዞባ ቍጽሪ ተቐማጣይ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት እናበዝሐ ይኸይድ ኣሎ፡ ክሳዕ 260,000 ከኣ በጺሑ ኣሎ። ብቐዳምነት እቲ ናይ ቨስተሮስ ኮምዩን እዩ ዚዓቢ ዘሎ፡ ግን ከኣ ካልኦት ናይቲ ዞባ ኮምዩናት እውን ኣወንታዊ ናይ ህዝቢ ዕብየት የርእያ ኣለዋ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ቨስትማንላንድ ኣብ ዓለም ፍሉጣት ዝኾናን ዓበይትን ዋኒናት ኣለዋ። ንሳተን ኣብ ከም ኣውቶሞሽን፡ መገዲ ባቡር፡ ጸዓት፡ ማሕበራዊ ብልጽግናን ጥዕናን ይነጥፋ። እቲ ወረዳ ንነዊሕ ግዜ ኣብ ሰደድ ዘተኮረ ኢንዱስትሪታት ነይሩዎ እዩ፡ ናይ ስራሕ ዕድላትውን ፈጢሩ እዩ። ኣብተን ዓበይቲ ትካላት ናይ ምርምርን ምዕባለን ንጥፈታት ይካየድ፡ እዚ ከኣ ነቲ ናይ ኢንጂነራት ጠለብ ክብ የብሎ።
እዚ ኮምዩንን እዚ ዞባን ናይዚ ዞባ ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዮም። ኣብቲ ወረዳ ቍጽሪ ሰራሕተኛታት ብቐዳምነት ኣብቶም ኣብ ሽወደን እተወልዱ ብምኽንያት ዕድመ ይጎድል ኣሎ፡ ስለዚ እቶም ካብ ወጻኢ ዝመጹ ሰባት ንናይ ስራሕ ሓይሊ ውሕስነት እዮም።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ናይ ሜላርዳለንስ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ቨስተሮስን ኤስኪልስቱና ካምፓስ ዘለዎ ሓደ ካብቶም ናይ ሽወደን ዝዓበየ ዩኒቨርሲቲ እዩ። ንሱ 13,000 ተምሃሮን 900 ሰራሕተኛታትን ኣለዉዎ። ከምኡውን ብዙሕ እተፈላለየ ስልጠናታት ኣለዎ። እቲ ስልጠናታት ኣብ ኣርባዕተ መዳያት እተኸፍለ እዩ፤ ኤኮኖሚ፡ ጥዕናን መነባብሮን፡ ምምህርናን ተክኒክን። ኣብቲ ኣብ ሺንስካተባርይ ዚርከብ ስኩግስሜስታርስኩላንን ኣብ ስትሮምስሆልም ዚርከብ ሪድስኩላንን ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ኣሎ። ናይቲ ወረዳ ማእከላይ ቦታን ቅርበትን፡ ናብ ጎረባብቲ ወረዳታት ኬድካ ንኽትምሃር ኣቕሊሉዎ ይርከብ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ዞባ ቬስትማንላንድ 4 ሆስፒታላት ኣለዋ። ዞባ፡ ቬስተሮስ ሾፒንግን ሳላን ዘለዋ ሆስፒታላት ይውንን። ሆስፒታል ፋጌሽታ ብብሕታዊ ትካል ይመሓደር። ብዘይካ ሆስፒታላት፡ ብዙሓት ህዝባውን ብሕታውን ማእከላት ጥዕናውን ኣለዋ። ኣብ ኣውራጃ ቨስትማንላንድ ናብ ባዕልኻ እትመርጾ ማዕከል ጥዕና ክትከይድ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
እቲ ወረዳ ብዙሕ ኣገዳሲ ሕርሻታትን ጥንታዊ ኣደራሻትን ዘለዎ ዚዓቢ ዘሎ ከባቢ እዩ። ብደቡብ እቲ ብዙሕ ደሴታትን ገፊሕ መሬትን ዘለዎ ቀላይ ማላረን ኣሎ። ብሰሜን ድማ ኣኽራናትን ዱራትን ስንጭራታትን ዝበዝሖ ከባቢ እዩ። ናብ ተፈጥሮ ኬድካ ክትሕምብስን ዓሳ ክትገፍፍን ክትናፈስን ብጃልባ ክትዛወርን ቀሊል እዩ። ኣብ ወረዳ ቨስትማንላንድ 90 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእትን 50 መዘከርታ ህንጻታትን ኣሎ። ኣብኡ ነቶም ኣብ ታሪኽን ስፖርትን ስነጥበብን ሙዚቃን ትያትርን ዚግደሱ ሰባት ብዙሕ በብዓይነቱ ባህላዊ ንጥፈታት ኣሎ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ቨስትማንላንድ ነቶም ነባሮ፡ ብሕታውያንን ሰብ ዋኒናትን፡ ከምኡውን ንሓደስቲ መጻእቲ፡ ግሩም ሃዋህው ንምፍጣር፡ ኣብ መንጎ ዞባን ሰበስልጣንን ኮምዩናትን ዋኒናትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን ንጡፍ ምትሕብባር ይካየድ ኣሎ። ኣብ መንጎ ሽማግለ ዞባን ዞባን ኮምዩናትን፡ ንጉዳያት ምውህሃድ ብዚምልከት ዘላቕን ጽኑዕን ቀጻልን ምትሕብባር ንምፍጣር ጽሑፍ ውዕል ተገርይሩ ኣሎ።