text:
እቲ ወግዒ መንግስቲ እዩ ከም መሰረታዊ ሕጊ ሽወደን ብኸመይ መገዲ ክትምራሕ ከም ዘለዋ ዚውስን። በቲ ’ኩሉ ህዝባዊ ስልጣን ካብቲ ህዝቢ እዩ ዚለዓል’ ዚብል መምርሒ ከኣ ኣለዎ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ ኩሉ ኣብ እተፈላለየ ጽፍሕታት ሕብረተሰብ ዚግበር ውሳነታት ኣብቲ ናይቲ ህዝቢ ሽወደን ርእይቶን ዝንባለን እዩ ዚምስረት ማለት እዩ።
ናይ ቬስትራ ቤትምኽሪ ኣብቲ ወሓዚ የንጸባርቕ፡ ትርኢቱ ብምዕራብ
ስእሊ: Melker Dahlstrandt
ኣብ ሽወደን ብሰለስተ ፖለቲካዊ ጽፍሕታት እዩ ውሳነ ዚሓልፍ። ንሳተን ድማ ኮምዩናውን ኣውራጃውን መንግስትን እየን። ሽወደን ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ብምዃና ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ዚውስን ከኣ ኣሎ። ኤውሮጳዊ ሕብረት 28 ሃገራት ዘጠቓለለ ምትእኽኻብ እዩ። ኣብኡ ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ብህዝቢ እተመርጹ ፖለቲከኛታት ኣለዉ። እዚኣቶም ኣባላት ባይቶ ይብሃሉ። ንሳቶም ኣብቲ እተመርጹሉ ኪውስን ዚኽእል ክልል ይቕመጡ። ኣብ ኮሙናዊ ባይቶ (kommunfullmäktige): ኣውራጃዊ ባይቶ (landstingsfullmäktige) ከምኡ‘ውን ኣብ ሃገራዊ ባይቶ (riksdagen) ከምኡውን ኤውሮጳዊ ባይቶ።
ኣብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንብልሽውናን ንናይ ስልጣን ምጥቃምን ዝቆጻጸር ኣካል ኪህሉ ኣገዳሲ እዩ። ነዚ ንምግባር ድማ ነቲ ስልጣን ኣብ እተፈላለዩ ኣተግበርቲ ምምቃል እዩ። በዚ መገድዚ ድማ ሓድሕዳዊ ምቍጽጻር ኪህሉ ይከኣል። ኣብ ናይ ሽወደን ደሞክራስያዊ ስርዓት ነዚ ዚምልከት ብዙሕ ኣብነታት ኣሎ። ሓደ ኣብነት ከኣ ኮምዩናትን ወረዳታትን ናይ ባዕለን ኣመራርሓ ኣለወን። እዚ ድማ ነቲ ክቱር ማእከላውነትን ናይ መንግስቲ እንኮ ውሳነን ይምክቶ። ካልእ ኣብነት ከኣ እቲ መንግስታዊ ስልጣን ኣብቲ ሓጋጊ ኣካል ዝኾነ ባይቶን ኣብቲ ፈጻሚ ኣካልን ኣብቲ ፍርዲ ዘሕልፍ ኣብያተፍርድን ይምቀል። እቲ ባይቶ ንመንግስቲ ይቆጻጸር። እቲ መንግስቲ ብስርዓት ምስ ዘየመሓድር እቲ ባይቶ ንኺወርድ ይግድዶ። እቲ ቅዋም ነቲ ህዝቢ፡ ሽወደን ከመይ ከም እትመሓደር ስእሊ ይህቦ። እዚ ኹሉ ንሽወደን ከም ካልኦት ሃገራት ብብልሽውናን ብናይ ስልጣን ምጥቃምን ከይትጥቃዕ ኣስተዋጽኦ ይገብር።
ሃገረ-መንግስቲ
እቲ ሃገረ-መንግስቲ ብባይቶን ብመንግስትን ብኣስታት 350 መንግስታዊ ትካላትን ቦርድን በዓልመዝን እተመስረተ እዩ። እቲ ባይቶ ብዛዕባ ኣብቲ ሕብረተሰብ እንታይ ኪግበር ከም ዘለዎ ይውስን፡ መንግስቲ ነቲ ምስ ቤትምኽሪ መንግስትን ሰብመዝን ኮይኑ ነቲ ውሳነ ኣብ ግብሪ የውዕሎ።
ባይቶ ሽወደን
ባይቶ ሽወደን ሕግታት ዘውጽእ ኣካል እዩ። ብደረጃ ሃገር ክርአ እንከሎ፡ ባይቶ እቲ ዝዓበየ ናይ ምውሳን ስልጣን ዘለዎ ኣካል እዩ። ኣባላት ፓርላማ እቶም ህዝቢ ሽወደን ብደረጃ-ሃገር ዝመረጾም፡ ወከልቲ ህዝቢ ዝኾኑ ፖለቲከኛታት እዮም። እዞም ፖለትከኛታት ወከልቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትውን ስለዝኾኑ፡ ፖለቲካዊ-ስልጣን ሃገር ፖለቲከ-ሰልፋዊ ምትእስሳር ኣለዎ። ባይቶ ሽወደን 349 ወከልቲ ዝሓቁፍ ኮይኑ፡ እቶም ወከልቲ ኣባላት ባይቶ ከኣ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኣርባዕተ ዓመት ይምረጹ።
- ሓደስቲ ሕግታት ምውጻእን ነቲ ኣረጊት ደው ምባልን
- ባጀት ምውሳን፡ ማለት ናይቲ ሃገር ዓመታዊ ኣታውን ወጻእን (ግብርን ክፍሊትን)
- መንግስትን ትካላት መንግስትን ከመይ ከም ዚሰርሓ ንምቍጽጻር
- ነቲ መንግስቲ ዘቕውም ጠቕላሊ ሚኒስተር ምምራጽ
መንግስታውያን ትካላት
መንግስቲ ናይ ምርግባር ስልጣን ኣለዎ። እዚ ማለት ከኣ፡ መንግስቲ ምስ ምምራሕ ሃገር ዝተተሓሓዘ መዓልታዊ ስራሕ የማእክል ማለት እዩ። ኣብ ሃገራዊ ባጄት ውጥን የቕርብ፡ ንኣጠቓቕማ ኣታዊታት ሃገር ብዝምልከት መምርሒታት የውጽእ፡ ንምክልኻል ሃገር ምምራሕ፡ ምስ ባይቶ ኮይኑ ንናይ ወጻኢ ፖሊሲታት ሃገር ሓላፍነት ምውሳድን ዝብሉ ገለ ካብቶም መንግስቲ ዘማእክሎም ዕማማት እዮም። ነዚ ኹሉ ተሰኪሙዎ ዘሎ ዕማማት ንምስልሳል፡ መንግስቲ በቲ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ዝሓቁፍ ቤት/ጽ መንግስቲ (Regeringskansliet) ይድገፍ።
እታ ዓብላሊ ድምጺ ዝረኸበት ሰልፊ ወይ ውን ብዙሓት ልፍንቲ ዝመስረታ ሰልፊታት እየን መንገስቲ ዘቁማ። እቲ መራሕ-ሃገር (statsminister) ኮይኑ ዝምረጽ ፖለቲከኛ ኸኣ`ዩ ነቶም ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሜዳታት ዝመርሑ ሚንስተራት ዝመጽር። ነፍሲ-ወከፍ ኣባል መንግስቲ ዝኾነ ሚኒስተር ዝመርሖ ፍሉይ ጨንፈር (departement) ኣለዎ። እቶም ጨናፍራት፡ ኣብ ትሕቲኦም ንዝተፈላላየ ሜዳታት ኣመልኪቶም ዝሰርሑ ነኣሽቱ ክፍሊታት ኣለዎም። ክፍሊ-ትምህርቲ ንኣብነት፡ ንምህሮን ቤት-ትምህርትን ዝምልከት ሕቶታት ማእከል ጌሩ ክሰርሕ እንከሎ ክፍሊ-ባህሊ ከኣ ንባህላዊ ሕቶታት ማእከል ጌሩ ይሰርሕ።
ሃገራዊ መንግስታዊ ትካላት
እቶም መንግስታዊ ኣብየተ-ጽሕፈታት፡ መንግስቲ፡ ኣብየተ-ፍርድን ምምሕዳራዊ ተልእኾ ዘለዎም መንግስታዊ ትካላትን እዮም። ገለ ካብዚኣቶም ንምጥቃስ፡ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነትን በዓል-መዚ ትራፊክን (Trafikverket) እዮም። መንግስቲ ኣብ ስርሓት ናይዞም ዝተጠቕሱ መንግስታዊ ኣካላት ኢዱ ኣየእቱን እዩ። ንኣብነት ኣተርጓጒማ ሕግታት ወይ ውን ምስላጥ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ብዝምልከት። እዞም ትካላት ርእሶም ዝኸኣሉ ወይ ነጻ እዮም እኳ እንተተባህለ፡ ሕጊ መሰረት ብምግባርን መንግስቲ ዝሓንጸጾም መምርሒታን ብምኽታልን እዮም ግን ክሰርሑ ዘለዎም። ኣብ ብዙሓት ካልኦት ሃገራት ስልጣን ዘለዎ ሚኒስተር ውሳኔ ተጠቂሙ ኣብ ስርሓት መንግስታዊ ትካላ ጠብሎቕሎቕ ክብል ልሙድ እዩ። ኣብ ሽወደን ከምዚ ዓይነት ነገር የለን። ንስልጣን ሚኒስተር ዝድርት ሕግታት ኣሎ እዩ።
ሽወደን ከመይ ትምራሕ ንዝብል ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ መንግስቲ www.regeringen.se ኣቲኹም ኣንብቡ።
ፍትሒ
ኣብ ፍትሒ እተን ንውሕስነት ፍርድን ርግጸንት ፍርድን ሓላፍነት ዝወስዳ መንግስታውያን ትካላት ይርከባ። ኣብያተፍርዲ ናይ ፍትሒ መሰረት እየን። ኣብቲ ፍትሒ ድማ ናይ ምክልኻል ገበንን ናይ ምርመራ ትካልላት ማለት ከም ፖሊስትን ናይ ግዳይ ገበን ትካላትን ኣለዋ።
ናይ ሽወደን ኣብያተፍርዲ 80 ዝኾና እተፈላለያ ትካላትን ቦርድታትን ኣለወን። ኣብ ሽወደን ሰለስተ ዓይነት ኣብያተፍርዲ ኣለዋ፣ ህዝባውያን ኣብያተፍርዲ፡ ምምሕዳራዊ ኣብያተፍርዲ፡ ፍሉይ ኣብያተፍርዲ። ኣብያተፍርዲ መቕጻዕቲ ይውስና፡ ንባእሲ ድማ ይፈትሓ። እተን ህዝባውያን ኣብያተፍርዲ ብወረዳዊ ቤትፍርዲ፡ ናይ ይግባይ ቤትፍርዲ፡ ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ዝቖማ እየን። እተን ህዝባውያን ኣብያተፍርዲ ንገበን ነቲ ምስ ቤተሰብ እተኣሳሰረ ጉዳያትን ነቲ ኣብ መንጎ ዋኒንን ውልቀሰብን ዚለዓል ጉዳይን ይርእያ። እተን ምምሕዳራዊ ኣብያተፍርዲ፡ ብምምሕዳራዊ ፍርዲ፡ ናይ ይግባይ ቤትፍርዲ ከምኡውን ብላዕለዋይ ምምሕዳራዊ ቤትፍርዲ ዝቖመ እዩ። ምምሕዳራዊ ቤትፍርዲ ንባእሲ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ትካላትን ውልቀሰባትን ይውስን። ንግብሪ፡ ንናይ ወጻእተኛን ዜጋን ጉዳይ (ናይ ሚግረሽን ቤትፍርዲ)፡ ነቲ ምስ ውሕስነት ካሳ ወይ ምስ ኮምዩን ዚካየድ ባእሲ ውሳነ ይህብ።
ፍሉይ ቤትፍሪ ኣብ እተፈላለየ ፍሉይ ጉዳያት ይውስን፡ ንኣብነት ኣብ ናይ መሰላት ስራሕ ወይ ናይ ተጠቃማይ ጉዳያት።
ብዛዕባ ነዘን ኣብያተፍርዲ ዚምልከት እተፈላለየ ጉዳያት ኣብቲ ናይ ሽወደን ናይ ኣብያተፍርዲ ወብሳይት ተመልከት
www.domstol.se.
ጉዳይካ ኣብ ቤትፍርዲ ብዘይ ኣድልዎን ብናጻ መገድን ንኺረእየልካ ንኹሉ ኣብ ሽወደን ዚነብር ሰብ መሰረታዊ መሰሉ እዩ። ብመሰረት ቅዋም ሽወደን እቲ መስርሕ ቤትፍርዲ ብሕጊ እዩ ዚምራሕ፡ ግን ከኣ ናጻ እዩ። ኣባል ባይቶ ይኹን ወይ ሚኒስተር ነቲ ናይ ቤትፍርዲ ውሳነ ኪጸልዎ ኣይክእልን።
ስርዓተ-ሓጊ ማለት፡ ኩሎም ሰባት ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ እዮም ዝብል መትከል እዩ። ዝኾነ ሰብ ብቤት-ፍርዲ ክሳብ ገበኑ ተራእዩ ፍርዲ ዝወሃቦ ከም ንጹህ ወይ ገበን ዘይፈጸመ እዩ ዝቊጸር። ስርዓተ-ሕጊ፡ ሓደ ካብ ኣገደስቲ የዕኑዳት ደሞክራሲ ኮይኑ፡ ንሕጋዊ ዝምድናታት ኣብ መንጎ ውልቀሰባትን ሃገርን ዝምልከት ከኣ`ዩ። ስርዓተ-ሕጊ ኸኣ`ዩ፡ ሰባት፡ ብኻልኦት ሰባት፡ ወነንቲ-ስልጣን ወይ ውን ብሕብረተ-ሰብ ወጽዓ ከይወርዶም ዝከላኸለሎምን ነጻነቶምን መሰላቶምን ዝወሕሰሎምን። ሕግታት ንጹር ክኸውን ኣለዎ፦-እንታይ`ዩ ሕጋዊ እንታይ`ዩ`ኸ ዘይሕጋዊ ብንጹር ዝሰፈረ ክኸውን ኣለዎ። ገበን ዝፍጽም ሰብ፡ ሳዕቤናት ናይቲ ገበን እንታይ ምዃኑ ብንጹር ክርድኦ ክኽእል ኣለዎ።
ቤትጽሕፈት ውሕሰነት ካሳ ወይ ኮምዩን ግጉይ ውሳነ ምስ ሂቡ ኢሉ ዚኣምን ሰብ ይግባይ ኪብል ይኽእል እዩ። እቲ ውሳነ ዚህብ ኣካል ከመይ ጌርካ ይግባይ ከም ዚብሃል ይሕብር እዩ። እቲ ሓበሬታ ኣብቲ መወዳእታ ክፋል ናይቲ ብጽሑፍ እተዋህበ ውሳነ ይርከብ።
ጁስቲስያ፡ ናይ ፍትሒ ጣኦት ኣብ ሮማዊ ያታ። እቲ ሚዛን ንፍትሒ የመልክት፡ እቲ ሴፍ ንስልጣን የመልክት። እቲ ናይ ዓይኒ ሽፋን ድማ ንሳ ኣብ መንጎ ሰባት ኣድልዎ ከም ዘይትገብር የመልክት። እዚ ድማ ኩሉ ሰብ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ ምዃኑ የመልክት
ስእሊ: Colourbox
ኮምዩናት
ኩሎም ተቐማጦ ሽወደን ኣብ ከተማታት ወይ ኮምዩን ይቕመጡ። ኣብ ሽወድን 290 ኮምዩናት ኣለዋ። ኩላተን ከኣ፡ ነብሰን ባዕለን የመሓድራ። ሓደ ኮምዩን በቲ ህዝቢ ዝመረጾ ባይቶ-ከተማን (kommunfullmäktige) ንሱ ዝመዘዘን ካልኦት ኮሚተታትን (styrelser) ተጸዋዕትን (nämnder) ይምራሕ። ኣብ ሕጊ-ኮምዩናት (kommunallagen) ዞባታትን (landsting/regioner) ኮምዩናትን እንታይ ሓላፍነታትን ግቡኣትን ኣለወን ብንጹር ሰፊሩ ይርከብ። ኣብ ሽወደን እተን ዝዓበያ ኮምዩናት፡ ስቶክሆልም፡ ዮተቦሪን ማልመን እየን። ሎሊ 100000 ተቐማጦ ዘለወን ብዙሓት ኮምዩናት ኣለዋ። ኮምዩናት ከተማታት ተባሂለን ውን ክጽውዓ ይኽእላ እየን።
እተን ኮምዩናት ከም መዋእለ ህጻናት: ኣብያተ መጻሕፍቲ: ናይ ኣረጋውያን ኣገልግሎት ገዛ: ነቶም ሓገዝ ዝደልዩ ድማ ክንክን ንኺህሉ ይነጥፋ። ከምኡውን መጥፋእቲ ሓውን ሓለዋ ጽሬትን ዚኣመሰሉ ንኺህሉ፡ ከምኡውን ጽርግያን መንበሪ ኣባይትን ማይን ኤለክትሪክን ንኺህሉ ውጥን የውጽኣ። ንሳተን ነዚ ኹሉ ንኺገብራ ገንዘብ ኪህልወን ኣለዎ። ንሳተን ነቲ ገንዘብ ብናይ ኮሙናዊ ግብሪ፡ ክፍሊትን ካብቲ ካብ መንግስቲ ዚርከብ ሓገዝን ይረኽባኦ። እቶም እቶት ዘለዎም ኣብቲ ኮምዩን እተመዝገቡ ነበርቲ ግብሪ ይኸፍሉ። መጠን ናይቲ ዝኸፍሉዎ ግብሪ ኣበናይ ኮምዩን ከም እትነብርን መጠን ደሞዝካን ይውስኖ።
ምምሕዳር፡ ኣውራጃን ወረዳን
ኣብ ሽወደን 21 ወረዳታት ኣለዋ። ኣብ ነፍስወከፍ ወረዳ ድማ ኮምዩናት ኣለዋ። ነፍስወከፍ ወረዳ ናቱ ምምሕዳር ኣለዎ። እቲ መንግስቲ ነቲ ወረዳ ዚመርሕ ናይቲ ቦታ ሹም ይምዝዝ። መራሕቲ ወረዳ ናይቲ መንግስቲ ወኪላት እዮም። እቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ስርሖም ነቲ ብባይቶን ብመንግስትን እትወሰነ ዕላማ ንምትግባር እዩ። ከምዚ ኪገብሩ ኸለዉ ናይቲ ወረዳ ኩነታትውን ይከታተሉዎ እዮም።
ኣብ ሽወደን ምምሕዳራትውናሎ (ገለ ምምሕዳራት ከም ኣውራጃታትን ይፍለጣ እየን)። ምምሕዳራት ከምቲ ናይ ወረዳ ጀዮግራፍያዊ ስፍሓት ዘለወን ፖለቲካውያን ውድባት እየን። ንሳተን ግብሪ የኽፍላን ነቲ ናይ ማሕበረሰብ ክፍሊት ድማ ይቆጻጸራ እየን። ብቐዳምነት ንጥዕናን ክንክንን ብዚምልከት። ነቲ ናይ ባህልን ዞባዊ መጎዓዝያን ዞባዊ ውጥንን ጉዳያት እውን ይከታተላኦ እየን። ኣብዚ ግዜዚ ኣብ ሽወደን 20 ምምሕዳራት ወይ ኣውራጃታት ኣለዋ። ንሳተን በቲ ብህዝቢ እተመርጸ ጉባኤ፡ በቲ ኣውራጃዊ ባይቶን በቲ ምምሕዳራዊ ባይቶን ይምርሓ። ንኣብነት ከባቢ ቨስትራዮታላንድ ብሕጊ ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ናይ ወረዳ ምምሕዳር እዩ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU)
ኤውሮጳዊ ሕብረት (ኤኡ) ኣብ መንጎ ገለ ኤውሮጳውያን ሃገራት ዘሎ ቁጠባውን ፖለቲካውን ዝምድና እዩ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ መንጎ በልጅዩምን ፈረንሳን ጣልያንን ሉክስምበርግን ሆላንድን ሽዑ ዝነበረት ምዕራብ ጀርመንን እተመስረተ ቁጠባውን ፖለቲካውን ምትሕብባር እዩ። ኤውሮጳዊ ሕብረት ነቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝሰፈነ ሰላም ንምዕቃብን ንግድ ኣብ መንጎ ሃገራት ኤውሮጳ ንምትብባዕን’ዩ ተተኺሉ። እቲ ቀንዲ ሓሳብ ኩላተን ብቑጠባዊ መገዲ ሓንቲ ካብታ ሓንቲ እትድሊ ኮይነን ግጭት ዘይብለን ንኺኾና እዩ። ብሓጺሩ ነፍስወከፍ ሃገር ነቲ ናታ ስልጣን ብምጕዳል ብሓባር ኮይነን ኣብ ዓለም ዓቢ ጽልዋ ንኺህሉወን እዩ እቲ ሓሳባተን።
ኤውሮጳዊ ባይቶ ብሩክሰል
ስእሊ:
www.europaparlamentet.se
ሽወደን ኣብ 1995 ዓ.ም. ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ኮይና። ሕጂ እቲ ሕብረት 28 ኣባላት ኣለዎ። ንሳተን ድማ ኣብ ናጻ ናይ ኣቕሑ፡ ኣገልግሎት፡ ርእሰማልን ሰብን ምንቅስቓስን ናይ ኣከባቢ ዕቃበን ንጸጥታን ምክልኻልን ዚምልከቱ ጉዳያትን ይነጥፋ። መብዛሕትአን ኣባላት ነቲ ሓባራዊ ዝኾነ ባጤራ ኤውሮ ይጥቀማ። ሽወደን ግን ኣይትጥቀመሉን እያ።
ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሕግታት ዚሕግጋ ሰለስተ ዓበይቲ ትካላት ኣለዋ:- ኤውሮጳዊ ኮምሽን (Europeiska kommissionen): ኤውሮጳዊ ባይቶ (Europaparlamentet) ከምኡ‘ውን ቤት ምኽሪ ኤውሮጳዊ ሕብረት (Europeiska unionens råd)። ሰለስቲአን ትካላት ኣብ ዋና ከተማ በልጁም ብሩሰልስን ኣብ ሉክሰምበርን ይርከባ። እዘን 28 ኣባል ሃገራት ብሰለስተ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ይተሓባበራ:-
-
ልዕለ-መንግስታዊ ጽፍሒ (Överstatlig nivå)
ኵላተን ኣባል ሃገራት ግድን ዚኽተሎኦ ውሳነ። እቶም ኤውሮጳዊ ሕብረት ዚሕግጎም ሕግታት ምስ‘ዚ ይጽብጸቡ። ሕጊ ኤውሮጳዊ ሕብረት ልዕሊ ኵላቶም ሕግታት ኣባል ሃገራት‘ዩ። ብዙሓት ሕግታት ንግድ: መገሻን ስራሕን ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ንምቅላል‘ዮም ዚሕገጉ። ንሕጊ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዚምልከት ርእሱ ዝኸኣለ ቤትፍርዲ‘ሎ። ቤትፍርዲ ኤውሮጵዊ ሕብረት ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ መደበሩ ኸኣ ኣብ ሉክሰምበሪ‘ዩ።
-
በይነ-መንግስታዊ ጽፍሒ (Mellanstatlig nivå)
ሕግታት ዘይክተል ብወለንታዊ ኣገባብ ኣብ መንጎ 28 ኣባል ሃገራት ዚግበር ምትሕብባር። ንኣብነት ኤውሮጳዊ ሕብረት ብዛዕባ ፖሊቲካ ጕዳያት ወጻእን ወተሃደራዊ ዕማምን ውሳነ ከሕልፍ ከሎ ብበይነ- መንግስታዊ ጽፍሒ‘ዩ ዚካየድ።
-
ሃገራዊ ጽፍሒ (Nationell nivå)
ነፍሲ-ወከፍ ኣባል ሃገር ኣብ ጕዳያ ክትውስን መሰል ኣለዋ። ግን ኵላቶም እዘን ሃገራት ዚውስኖኦም ሕግታትን መምርሕታትን ምስ‘ቶም ብጽፍሒ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝሓለፉ ሕግታትን መምርሕታትን ኪሳነዩ ኣለዎም።
እቲ ስልጣን ኣብ ብዙሓት ይከፋፈል
ሽሕኳ እቲ ወግዓዊ ስልጣን ኣብ እተፈላለየ ጽፍሕታት ይከፋፈል እንተ ኾነ፡ ማለት ኮምዩን፡ ምምሕዳርን ሃገረ-መንግስትን አኡን፡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ነቲ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኣገዳሲ ዝኾነ ብዙሕ ናይ ስልጣን ማእከላት ኣሎ። እቲ መርኸቢ ብዙሃንን ዕዳጋን ሲቪላዊ ማሕበረሰብን ኣብ ሓደ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ ኣገደስቲ ተዋሳእትን መድረኽን እዮም።
መራኸቢ ብዙሃን (ጋዜጣታት፡ ራድዮ፡ ቲቪን ኢንተርነትን) ምስቲ መንግስታዊ ስልጣን ዝምድና የብሎምን። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ ናጻ ኾይኖም ይሕብሩን ንፖለቲካውያንን ካልኦት ሰብ ስልጣንን ድማ ይግምግምዎም ማለት እዩ። ኣብቲ ንሕብረተሰብ ዚምልከት ጉዳያት ክትዕ ንምክያድ ድማ መራኸቢ ብዙሃን ኣገዳሲ ዕማም ኣለወን።
ናይ ሽወደን ራድዮን(SR) ተለቪዥንን (SVT), በተን ካብ መንግስቲ ናጻ ዝኾና ትካላት እዩ ዚውነን። እቲ ስራሕ በቲ ንቲቪን ራድያን ብህዝቢ ዚኽፈል እቶት እዩ ዚካይድ። እዚ ድማ ቲቪ ሊሰንስ ይብሃል። እተን ቻነላት ብረክላም ወይ ብናይ መንግስቲ ኣበርክቶ ኣይኮናን ዚምወላ ስለዚ ፓብሊክ ሰርቪስ ይብሃላ። ዕማመን ኣድልዎ ብዘይብሉ ደሞክራስያዊ መሰረት ዘለዎ ስራሕ ምክያድ እዩ። ኣብ ሽወደን ብዙሓት ብረክላም ዝምወላ ናይ ቲቪን ረድዮን ቻነላት ኮይነን ንሰበስልጣን ዚግምግማ ኣለዋ፡ ንኣብነት ቲቪ 4።
እቲ ዕዳጋ በቶም ብሓባር ነቲ ናይታ ሃገር ቁጠባን ዕዳጋ ስራሕን ዚጸልዉ ካፒታላውያን ዋኒናትን ኣህለኽትን ዝቖመ እዩ። እቲ ቁጠባዊ ናይ ቢዚነስ ዕብየት ነቲ ናይ መንግስቲ ናይ ግብሪ እቶት ይጸልዎ እዩ።
ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ኪብሃል ከሎ ክፋል ናይቲ ብዘይ ጣልቃ መንግስቲ ነንሕድሕዱ ዝተሓባበር ሕብረተሰብ እዩ። እቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ከም ዋኒናት ንምምራሕ ዘገልግሎ ገንዘብ የብሉን። እቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ሓድሓደ ግዜ ከም እቲ ብሉጽ ስክቶር፡ ወለንታዊ ሰክቶር ወይ ሲቪል ሰክቶር ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ። ከም ናይቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ኣብነት፡ እዘን ዚስዕባ ኪጥቀሳ ይኽእላ፣ ግብረሰናይ ወድብ፡ ናይ ስፖርት ማሕበርን ፖለቲካውያን ሰልፍታትን። እዚኣተን ብቐጥታ ብመንግስቲ ኣይምወላን ገንዘብ ንምኽሳብውን ኣይሰርሓን።
ናይ ሽወደን ህዝባዊ ምንቅስቓሳት፡ ከም ናይ ሰራሕተኛታት ናይ ኣከባቢ ወይ ናይ ዓቂንካ ምስታይ ምንቅስቓሳት፡ እቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ኣብቲ ሕብረተሰብ ናይ ስልጣን ረቛሒ ኪኸውን ከም ዚኽእል ኣብነት እየን። ኣብዚ ኸኣ መንግስቲ ይኹን ወይ ዕዳጋ ዚደፍእ ሓይሊ የብሉን። ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ናይ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ ክፍል እዩ። ንስኻ ድማ ኣብኡ ኴንካ ነቲ ሕብረተሰብ ክትጸልዎ ትኽእል።
ኣብተን ደሞክራስያውያን መሰላት፡ ከም ናይ ሕትመትን ርእይቶን መሰላትን ናይ ማሕበር ምምስራት መሰላትን ነቶም ተቐማጦ ኣብ ፖለቲካ ንኺሳተፉ ዚድርኽ ዘይቀጥታዊ ጠለብ ኣሎ። ሰባት ብእተፋላለየ መገዲ ኣብ ፖለቲካ ኪሳተፉ ይኽእሉ፡ ንኣብነት ኣብ ፖለቲካዊ ሰልፊ፡ ውድባት ወይ ማሕበራት ብምጥርናፍ ብዙሕ ኣርእስታት ኣልዒሎም ክዋስኡ ይኽእሉ። ሰባት ኣገዳሲ ዝብልዎ ጉዳያት ንምልዓል፡ ንመራኸቢ-ብዙሃን ከም ናይ ምቅላሕ መስኖ ክጥቀሙሉ ኣለዎም። ምስ ጋዜጠኛ ኣብ እትገብርዎ ርክብ መንነትኩም ናይ ምዕቃብ መሰል ኣለኩም። ብዜካ`ዚ፡ ሰባት፡ ምስቶም ኣብቲ ዝነብሩሉ ከተማ ዝነጥፉ ፖለቲከኛታት ተራኺቦም ንዝተወስደ ውሳኔታት ዝምልከት ዘለዎም ርእይቶን ሓሳብን ከቕርቡ ይኽእሉ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


c: text/html

text:
ተጽዕኖ ዝፈጥር መኻርን ምኽሪ ዝሰምዕ ወለዶን ዘይብሉ መድረኽ፡
ከም ሎም ከይኮነ እቲ ቀደም ቀደም ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ክብሪ ነይርዎም። ብዕድመ ዓበይቲ ስለዝኾኑ ጥራሕ ዘይኮነ ፈሪሓ እግዝኣብሄር ነይርዎም። ቅኑዓትን ሓላፍነታውያንን ነይሮም። ናይ ጽቡቕ ደኣምበር ናይ ሕማቕ ኣብነት ከይኾኑ ይጥንቀቑ ነይሮም። ንደቆም ደቂ ደቆም ጽልእን ደምን ከይገድፉሎም ሓላፍነታዊ ፍርሒ ይፈርሑ ምንባሮም፡ ድሕሪ ድራር ብፍላይ ወርሒ ኣብ ትወጽኣሉ እዋን ኣብ ገበላና ተኣኪብና፡ ካባና ብዕድመ ዝሰጎሙ ከዘንትውልና ንሕና ጽን ኢልና ክንከታተል ይዝከረኒ። ድሕሪት ተመሊሰ ክዝክሮ እንከለኹ ከኣ ይናፍቕ። እቲ ብሓውሲ ዕላል ጸወታ ዝንገረና ዝነበረ ዛንታ ንቐጻሊ ህይወትና ስንቂ ዝኾነና ትምህርቲ’ዩ ነይሩ። ንሕና እቶም ኣብ’ቲ ግዜ’ዚ ዝነበርና ቆልዑ ታሪኽ ወለድና ክንፈልጥ እሞ፡ ካብ ሓሶት ስርቂ ጭካነ ገበን ክሕደት ነፍሰ ፍትወት ሓራ ኮይና፡ ባህልናን ሃይማኖትናን ኣኽቢርና ከምኦምን ልዕሊኦምን ክንከውን እናተሃንጠና ዘረባኦም እናቋረጽና ዘይተረደኣና ወይ ክበርሃልና ንደልዮ ነገራት እናተቐዳደምና ክንሓትት ትዝ ይብለኒ።
ልዑል ፈሪሓ እግዝኣብሄርን ክብሪ ዓበይትን ኣብ ኣእምሮና ስለዝተቐርጸ ድማ፡ እግዝኣብሄር ኣይፈትዎን ተባሂሉ ዝተነግረና ነገር ከይንገብር፡ ማለት ከይንሕሱ፣ ከይንሰርቕ፣ ጨካናት ከይንኸውን’ሞ ከይንኹነን ንጥንቀቕ ነይርና። ካብ ፍቓድ ወለድና ከይንወጽእ’ሞ ከይረግሙና፡ ካብ ገዛ ክንወፍር እንከለና ምኽሪ ተቐቢልና ተመሪቕና ንኸይድ፡ ክንምለስ እንከለና ብርኪ ወለድና ተሳሊምና ብዛዕባ ውዕሎና ነዘንቱ ኔርና። “ሳእንና ማዕረ እግርና” ከም ዝበሃል፡ ድሌትና’ውን ማዕረ ትሕዝቶና ስለ ዝነበረ ብዙሕ ንጭነቐሉ ግዜ ኣይነበረን።
ደርቂ ኮይኑ ኣዝርእትናን እንስሳናን ረጊፉ ዝብላዕ ዝስተ ብቐረባ ኣብ ዘይርከበሉ ኩነታት ከይተረፈ፡ ድሓን እግዝኣብሄር ከርህዎ’ዩ፡ ተስፋ ክንቆርጽ መንነትና ክንሸይጥ የብልናን ዝብል ሕልናዊ ዕግበት ስንቂ ይኾነና ነይሩ። ዝባና ብዕርቑ ከብድና ብጥምዩ፡ ቆፎና ገረውረው ኢሉ፡ ገዛና ኣብ ክንዲ መግቢ ዝሽትትን ምቖት ዝህበናን ከም በዓቲ ቀዝሒ ስሒቡ እናንፈጥፈጠናን እንከሎ “ሃሪ ሓላፋዩ ሃሪ መንነትካ ምቕያር ነውሪ” እናበልና ንደርፍ ምንባርና ክዝክር እንከለኹ፡ ምስ’ዚ ናይ ሎሚ ሃረምረም ሕሉፍ ስስዐ ብምንጽጻር ይገርመኒ። ናብኡ ከይምለስ ሕጊ ተፈጥሮ ኣይፈቅድን። ሎሚ ከምኡ ዓይነት ኣተሓሳስባን ኒሕን ከይህነጽ ነገራት ተገላቢጡን ብስሱዓት ተዓብሊሉን። እንታይ ደሊኻ እንታይ ከም ትገብር፡ ምስመን ክትማኸር ከም ዘለካ ዘይትፈልጠሉ፡ ዓሻ ቦታ ለባማት ዝበሓተሉ፡ ዜና ጭካኔን ሞትን ጥራሕ ትሰምዓሉ ናይ ክፉእ ክፉእ መድረኽ ብምዃኑ፡ ናይ’ዚ ሕብረተ-ሰብ መጻኢ ዕድል እንታይ ክኸውን’ዩ ኢለ እሓስብ’ሞ ተስፋ እስእን ይጽልምተኒ።
ገለ ገለ ግዜ ዓበይቲ፣ ምሁራት፣ ሰብ ተመክሮ፣ ንስለ ክብርን መሰል ወዲ-ሰብ ክብሉ ዝተጋደሉ ኢለ ኣብ ኣእምሮይ ሰብ ቅኑዕ ሕልና’ዮም፡ ቁም-ነገር ክገብሩ ይኽእሉ’ዮም ኢለ ፉሉይ ቦታ ዝሃብክዎም ሰባት፡ ቀሪበ ከዕልሎም እንከለኹ ወይ ተግባሮም ክሰምዕ እንከለኹ ኣካሎም ዓንዲፉ ክንሶም ኣተሓሳስባኦም ግን ዘይበሰለ እንታይ ይብሉ ከም ዘለው ዘይርደኦም ኮታ ዝነፈሶም ኮይኖም ይጸንሑኒ’ሞ እሓዝን።
በቲ ካልእ ገጹ ከኣ፡ ታሪኽ ካብ ሰብ ታሪኽ ክመሃሩ፡ ብፍልጠትን ሞያን ክህብትሙ፡ ብኣወንታዊ ስነ-ምግባር ክህነጹ ዝግበኦም ገና ኣብ ናይ ንእስነት ዕድመ ዝርከቡ ወገናት፡ ኣይ ካብ ብቑዕ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ፣ ኣይ ካብ ሞያዊ ክእለት፣ ኣይ ካብ ባህላዊ ክብሪ፣ ኣይ ካብ ሃይማኖት፣ ኣይ ካብ ስራሕ ኣይሰምዑ ኣይስምዑ ምናምን ዝተረፉ፡ ዕድመ ንእስነት ሕጂ ብስነ-ፍልጠት ብተክኖሎጂ ከም ዝጀመረ፡ ቅድሚኦም ከም ዘይነበረ ኣብ እንዳ መስተን ስዲ ጾታዊ ርክብን ተኣሊኾም፡ ውሽጠ ባዶ ክንሶም ለባማት መሲሎም ንለባማት ክንዕቁ ከቆናጽቡ እሰምዕ’ሞ መርገም ድዩ ወይስ ናይ ኣተሓሳስባ ድኽነት ንምፍላዩ እጽገም። ቁም ነገር ዘይብሎም ክንሶም ንቑም ነገርካ ክሰምዑ ፍቃደኛታት ዘይኮኑ፡ ህግደፍ ብመደብ ኣብ ዘስነቖም ኣብ ጽልእን ጭካኔን ዝተመስረተ ብፖለቲካውን ህዝባውን መትከል ዘይዕቀን ላህመታዊ ፍቕሪ ሃገር፡ ብተጸባይነት መቑሕ ተቐይዶም ክንሶም መን ከማን ኢሎም ክጀሃሩ እንከለው፡ እሓሳብ ኣስተንትን እጭነቕ’ሞ ኣይንሰምዕን እይንምከርን እንተኢሎም ደኣ ኣብኣ ይረኽብዋ እብል።
ምኽንያቱ ኣነ እንተ ብጽቡቕ እንተ ብሕማቕ ዕድመይ ከይዱ’ዩ። ከም ሰብ ብሞት ክሓልፍ’የ። ሎሚ ዘቐንዝወኒ ዘሎ ሕጂ ንዓይ ንኽጥዕመኒ ጥራሕ ኣይኮነን። ብቐንዱስ ገና ነቶም ዘለው ህጻናትን መንእሰያትን ድሕሪኦም ዝመጽእ ወሎዳታትን መታ ክሕሾ ካብ ዝብል’ዩ። ነዚ ቅኑዕ ሕልናዚ ዘይመዝን ምኽሪ ዘይቅበል ግን ከኣ ብኣነነት ዝሰኸረ ወለዶ፡ ዕረ እናጠዓመኒ ክብሎ ዘለኒ፡ “ዓር ይብለኪ ኪር ይበልኪ እንተኣበኺ ንውኻርያ ይበኪ” ዝብል ምስላ’ዩ።
ለታይ ገብረንጉስ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ዓዲ-ሓርሽ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 07-05-2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንነዊሕ ሰዓታት ኮፍ ምባልን ኣካላዊ ምንቕስቃስ ዘይምግባርን ንሞት ዘጋድድ’ዩ መፅናዕቲ
መቐለ ነሓሰ 15/2009(ድወት) ኣብ ዓበይቲ ሰባት ዝረአ ንነዊሕ ሰዓት ዝፀንሕ ኮፍ ምባልን ኣካላዊ ምንቕስቓስ ዘይምግባርን ንሞት ዘጋድድ ፅልዋ ከምዘለዎ ተመራመርቲ ገሊፆም፡፡
ተመራመርቲ ከምዝገለፅዎ ዕድመኦም ካብ 65 ዓመት ንልዕሊ ኣብ ዝኾኑ ሰባት ዝረአ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ምባልን ተኸታታሊ ኣካላዊ ምንቕስቃስ ዘይምግባርን ሙሉእ ኣካላቶም ክሸማረርን ተኽእሉኡ ዝለዓለ’ዩ፡፡
መምርሒ ኣካላዊ ምንቅስቃስ ኣሜሪካ ከምዝገለፆ ድማ ካብ 18-64 ዓመት ዘለው ሰባት ብውሕድ ኣብ መዓልቲ ካብ 150 ደቂቃ ዘይውሕድ ማእኸላይ ኣካላዊ ምንቅስቃስ ክገብሩ ትፅቢት ዝግበረሎም ዋላኻ ተኾነ ዕድመኦም ካብ 65 ዓመት ንላዕሊ ዝኾኑ ሰባት ግና እዚ ከተግብሩ ስለ ዘይግደዱ ንሞት ናይ ምቕላዕ ዕድሎም ልዑል’ዩ፡፡
ብምዃኑ ኣብ ክል ልዕሊ 65 ዓመት ዝርከቡ ዓበይቲ ሰባት ነዚ መምርሒ መበገሲ (መሰረት) ብምግባር ብውሕድ ዓቅሞም ዝኸኣሎ ኣካላዊ ምንቕስቓስ ክገብሩ ኣለዎም፡፡ካብ ዝኮነ ንላዕሊ ድማ ኣብ ሓደ ዝተቐመጥሉ ቦታ ነዊሕ ሰዓታት ካብ ምፅናሕ ክቑጠቡ ኣለዎም ዝብል’ዩ፡፡
ብፍላይ እቲ ሓዱሽ መፅናዕቲ ከምዘረጋገፆ ድማ ኣብ ሓደ መዓልቲ ንልዕሊ 9ተ ሰዓታት ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ዝብሉ ወይ ድማ ዕለታዊ ምንቕስቃስ ዘይገብሩ ዓበይቲ ሰባት ነዚ ሓደጋ ናይ ምቕላዕ ዕድሎም ልዑል’ዩ፡፡
ካብቶም ተመርመርቲ እቲ ዓውደ ሓደ ዝኾኑ ተመራማሪት ጥዕና ዩኒቨርስቲ ዳል ሃውስ ካናዳ ዶክተር ኦልጋ ቲው ከምዝገለፅኦ እዚ ኣሉታዊ ዕልዋ ዘለዎ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ምባልን ኣካላዊ ምንቅስቃስ ዘይምግባርን ዓበይቲ ሰባት ብዝግባእ ዝተፀንዐን ኣብ ብርክት ዝበሉ ሰባት ዝረአን ብምዃኑ ሰባት ብፍላይ ድማ ዕድምኦም ካብ 65 ንላዕሊ ዝኾኑ ዓበይቲ ሰባት ዓቅሞም ዝፈቐደ ኣካላዊ ምንቕስቃስ ብምግባርን ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ሓደ ኮፍ ዝበልዎ ቦታ ብዘይምፅናሕን ጥዕንኦም ውሕስ ካብ ምግባር ብዝሰገረ ንዘጋጥሙዎም ሳዕቤን ሞት’ውን ክፃወርዎ ይኽእሉ’ዮም ይብል ድረ-ገፅ ሜዲካል ኒውስ ቱ ደይ ውፅኢት እቲ መፅናዕቲ ድማ ኣብ መፅሄት ካናድያን ሜዲካል ኣሶሰሽን ተሓቲሙ ይርከብ፡፡ ፍልፍል www.medicai news today.com


text:
ሳልሳይ ክፋል
ሓረጎት ዕጥቑ ፈቲሑ ናብታ ክትቃፀል ዝጀመረት ገዛ ኣትዩ ክልተ ህፃናት ሓቑፉ ኣብ ማእኸል መረባ ኣቐሚጡ እንደገና ተመሊሱ ናብቲ ብሓዊ ዝተትሓሓዘ ኣጉዶ ክኣቱ እንትብል ኣርከብክዎ። ኣነ እውን ዕጥቀይ ፈቲሐ ሓቢርና ኣተና። ኣብ ማእኸል ብሓዊ ክቃፀል ዝጀመረ ገዛ ክልተ ቆርዑት ኣብ ንኣዲ ተኾዲሞም እናበኸዩ፣ ቀምሻ ብሓዊ ክነድድ ዝጀመረ ሰበይቲ ድማ ደቃ ክተውፅእ ሸኾርተት እናበለት ፀንሐት። ነታ ሰይቲ ምስ ደቃ ካብቲ ክቃፀል ዝጀመረ ገዛ ኣውፂእና ናብቲ ቀፃሉ ዝነበረ ገዛ ከድና።
ኣብ ንእዲ ዝነበሩ ክልተ ሰብኡት ተገዲሞም ይረኣዩ። እቲ ሓደ ሓሊፉ እዩ። እቲ ካልኣይ ግን ብህይወት ኣሎ። መውጋእቱ ግና ክብድ ዝበለ እዩ። ትሕቲ መዓንጥኡ እዩ ተወቒዑ። ንክልቲኦም ኣውፂእና ናብቲ ቀፂሉ ዝነበረ ክነምርሕ እንትንብል፣ “እዙይ ንሕና ንኽእሎ ኢና….. ኣብ ኢድ ፀላኢ ከይትወድቁ ንስኻትኩም ክውል በሉ” በለና።
“ነዚኦም ነትርፍ እምበር ደጊምዶ ንሕና ወፂእና “ በለ ሓረጎት። “ግዲ የብልኩምን ኣነ ክመርሓኩም እየ ዝብለኩም ስምዑ ጥራሕ” በሉ ሃለቃ በየነ። ጎረባብቲ ተኣኻኺቦም ነቶም ብጥይት ፀላኢ ዝተጎድኡ ስድራታት ክኣልይዎም ምስጀመሩ ወዲ ዓዲ ስለዝኾነ ሕጋታት ይፈልጡ እዮም። ደድሕሪ ሃለቃ በየነ እናሰዓብና ብሓፁር እቲ ዝተቓፀለ ገዛ ሸሉኹና ወፃእና።
ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝስማዕ ድምፂ ተኹሲ ኣየቃረፀን። ኣብ ቅድሜና ዝፀንሐ ወተሃደር ፀላኢ ኣይነበረን። ካብቲ ቦታ ቁሩብ ተጋዒእና ናብ ሓደ ገዛ ኣተና። እቲ ዝኣተናዮ ገዛ እንዳ ሃለቃ በየነ እዩ። “እቲ ከዳዕ ባንዳ እንተዘይመሪሕዎም ናብዚኣ ዝመፅእ የለን። እንተመፀ ድማ ንክፋእ መዓልቲ ኢለ ዝሰራሕኽዋ ሰብ ዘይፈልጦ ቦታ ኣሎ” በሉ እናደጋገሙ፤ ነፀልኦም ኣብ መዓንጠኦም ድግዲግት ተዓጢቖም።
ብግምት ሰዓት ኣርባዕተ ናይ ምሸት ኣቢሉ ኮይኑ እዩ። ኣብታ ቁሸት ዝንቀሳቐስ ሰላማዊ ሰብ ኣይረኣይን። ብወገን እቲ ቤት ክርስትያን ግና ናይ ብዙሕ ሰብ ድምፂ ይስማዕ ነበረ። መብዛሕቲኡ እቲ ዘረባ ብኣምሓርኛ ስለዝነበረ እቶም ተዛረብቲ ወታሃደራት ከምዝኾኑ ገመትና። ነፍሲ ወከፍ ገዛ እታ ቁሸት ኣብ ፍፁም ፀጥታ እኳ እንተነበረ ብተኩሲ ጠያይት ዝበርገጋ ጥሪት በብገዝኡ ዓሕ እምባሕ ክብላ ይስማዓ። ኣኽላባት እውን እናደጋገሙ ይነብሑ። ኣማሲያ ዝወፀት ጭልቓ ወርሒ ከዋኽብቲ ሓዚላ ክትዛውነ ገመረት። ነቲ ከባቢ እውን መጠናዊ ድምቀት ሃበቶ።
ወተሃደራት ዝፀዓና መኻይን እውን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ከኹዱዳ ይስመዓ። “እንታይ እዩ ዝኹሉ ገልጠምጠም” በለ ሓረጎት ምንቅስቓስ እተን መኻይን እናፀናፀነ።
“ከምቲ ብለይቲ ሸሊኹ ይወፅእ ይህሉ እምበር። በየናይ ሓሞቱ ክውዕል ክሓድር? በሉ ሃለቃ በየነ። እቲ ዘጉዘምዝም ድምፂ ናባና እናቐረበ መፀ። ንሰንሳትና ምስተጠማመትና ሃለቃ በየነ፣ “እስቲ ፅንሑ ክርኢ” ኢሎም ናብ ሰቐላ ደይቦም የማነ ፀጋም ቁልሕ ቁልሕ ኢሎም ምስ ኣቋመቱ፣ “ነገር ኣሎ”በሉ። ኣነእውን ናብታ ሰቐላ ደይበ ኣመዓደኹ። ዓሰርተ ዝኾኑ ቁምጣ ስረ ዝዓጠቑ ነጭለባሽን ስሩዓት ወተሃደራትን ንገ/መድህን ኣማእኺሎም ናብቲ ዝነበርናሉ ቦታ እንትመፁ ረኣኹ። እቲ ዝረኣኽዎ ንሓረጎት ነገርክዎ።”እክብ ድዮም ኢሎም” በለ ሓረጎት።
ሃለቃ በየነ ቀዲሞም “እወ” በልዎ።
“ቦንባ ዘየለ እምበር፣ ሓንቲ ቦምባ እንድያ ፈውሶም ነይራ” በለ ሓረጎት ብሕርቃን ስኑ እናሕጨምጨመ።
“ንሕማቕ መዓልቲ ኢሉ ዘቐመጥክወን ክልተ ቦንባ እለዋኒ” በሊ ሃለቃ በየነ። “ፅቡቕ እምበር የምፅእወን” በልክዎ።
ብዘይካ እቲ ሓልሓሊፉ ዝስማዕ ድምፂ ኣኸላባትን ዓሕ እምባሕ ናይተን ብተኹሱ ጠያይት ዝበርገጋ ጥሪትን ኣብታ ቁሸት ዝስማዕ ድምፂ የለን። ነፍሲ ወከፍ ገዛ ኣብ ፍፁም ፀውታ እያ ተዋሒጣ። ፀው ኣበ ዝበለ ለይቲ ኩሉ ነገር ፀው ኢሉ እዩ። እታ ቅርፂ ጭልቓ ዝሓዘት ወርሒ ሰማይ ባናእ ዘርጊሓ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ምድሪ ሰማይ ኣድሚቓቶ እያ።
ኣነን ሓረጎትን ነተን ካብ ሃለቃ በየነ ዝተቐበልናየን ክልተ ቦምባ ሓደ ሓዴና ተማቒልና፣ እተን ዝተረፋና ጠያይት ምስ ሻምባቆ ብረት ኣዋዲድና ሃለቃ በየነ ይሕሽ እዩ ዝበልዎ ከውሊ ሒዝና ኣዝገብና። እታ ዝዓረድናላ ቦታ ፈላጢ ወሸጢ እንተዘይፈሊጥዋ ማንም ሰብ ክረኽባ ኣይኽእልን። ምስቲ ሰቐላ ኣዳራሽ ለጊቡ ኣብ ዝተሰርሐ ናሕሲ ብላዕሊ ተሃዲማ ብኽልተ ገፅ ንመርኣዩ ዝኸውን ማፋ ዘለዋ እያ። ሃለቃ በየነ “ንሕማቕ እዋን ኢለ ዝሰራሕኽዋ ሰብ ዘይፈልጣ መዕቆቢት” ክብልዋ ሓቆም እዮም፣ ናይ እማን ፅብቕቲ መዕቆቢት እያ።
ወተሃደራት ፀላኢ ናባና ገፅ እናቐረቡ እዮም። ሃለቃ በየነ ቦታ ኣትሒዞምና ናብ ገዛ ኣትዮም ናብ ሰድራኦም ተሓወሱ። እቶም ብገ/መድህን ዝተበሃለ ክዳዕ እናተመርሑ እክብ ኢሎም ክማኸሩ ዝፀንሑ ወተሃደራት ፀላኢ የማነ ፀጋም ዝርእ ኢሎም ነቲ መረባ ምስከበቡ ብፀግዒ ፀግዒ ድነ ተኸዊሎም ናባና ገፅ ቀረቡ። ኣብቲ ዛሬባ ተፀጊዖም ንነዊሕ ደቓይቕ ምዩቕ ምዩቕ ክብሉ ድሕሪ ምፅናሕ ሓደ ነጭለባስ መካበቢያ ዘሊሉ ናብቲ መረባ ኣተወ። ተመላጠጥ ሳእኒ ዝገበረ ሓደ ነጭለባሽን ቖፅለዋይ ክዳን ዝተኸድኑ ክልተ ስሩዓት ወተሃደራት እውነ ሰዓብዎ።
“መሬት ዝወለደት ክትወልድ ምንጥል ምንጥልዶ ከብሎም” ነለ ሓረጎት ኣፈሙዝ ብረቱ እናስተኻኸለ።
“ግደፍ እዞም ስድራ ከይልከሙ” በልክዎ ድምፀይ ኣልሕልሕ ኣቢለ።
እቲ ዝነበርናዮ ቦታ ከውሊ ኣብ ርእሲ ምኻኑ ብወገን ፀላእቲ ንዝግበር ነፍሲ ወከፍ ምንቅስቓስ ንምቁፅፃር ምችው እዩ። ፈላጢ ውሽጢ እንተዘይሓቢርሎም እቲ ፈፂሞም ክረኽብዋ ኣይኽእሉን። ሃለቃ በየነ እውን፣ ይትረፍዶ ካሊእ ሰብ ብዘይካ በዓልቲ ቤቶም ካልኦት ኣባላት ስራኦም እውን ከምዘይፈልጥዎ ኣረጋጊፆምልና እዮም።
ሓረጎት ወተሃደራት ፀላኢ ምስ ረኣየ ደሙ እናፈልሐ ነብሲ ምግባር ኣበዮ። ኣነ እውን ሓልዮት ስድራ ሃለቃ በየነ ሒዙኒ እምበር ኣይምገደፍኩን። ክሳብ መወዳእታ ብዓቕሊ ምፅባይ፣ ዝኸፍእ ነገር ዝመፅእ እንተመሲሉ ግን ኩሉ ዓይነት ስጉምቲ ክንወስድ ተገዳዳእና።
እቲ መሪሕዎም ዝኣተወ ባንዳ በቲ ደንበ እንዳ ኣምራኹት ገይሩ ፀግዓ ፀግዒ ኣብ ኣፍ ደገ በሪ ኣዳራሽ ተፀገዐ። ቦምባ ኣብ የማናይ ኢዱ ጨቢጡ፡ “ክፈት” እናበለ ነቲ ማዕፆ ብእግሩ ደብደቦ። ንዓና ዘይስመዓና ዘረባ ካብ ውሽጢ ገዛ ምስ ሰምዐ ምይቕ በለ። እዞም ምስኡ ዝነበሩ እውን ገዲፎምዎ ንድሕሪት ፈንትት ፈንትት በሉ።
ሃለቃ በየነ “እንታይ ዝኾንኩም እኹም” እናበሉ ካብቲ ኣዳራሽ ወፁ። “ወንበዴዎች የት ደበቅካቸው” በሎም እቲ ድሒሩ ዝፀንሐ ቆፅለዋይ ክዳን ዝተኸደነ ወተሃደር ኣፈሙዝ ብረቱ ናብ ሃለቃ እናነፃፀረ። “እንታይ እዩ ወንበዴ…” በሉ ሃለቃ ብድፍረት
“እቶም ሒዝካዮም ዝመፃእኻ ተሓህት ኣበይ ኣለው” እቲ ነጭልባስ ዓይኑ እናፍጠጠ ተዛረበ። ብርሃን ወርሒ ኣብ ልዕሌኦም ስለ ዝዓለበ ምንቅስቓስ ኣካላቶም ብግልፂ እዩ ዝረኣ።
“ተሃህት ናባይ እንታየ ክገብሩ መፂኦም” በሉ ቁጥዕ ኢሎም።
“ሓቢእኻዮም ኢኻ”
“ኣበይ እየ ዝሕብኦም”
“ኣብ ውሻጠ” በለ እቲ ነጭለባሽ ኣብ ማእገሮም ኣወንዚፎም ዝነበሩ ነፀላ ቀንጢጡ ከጋፍዖም እናፈተነ።
“ንባዕለይ ሽማግለ እንታይ ዋኒኑ ኣለኒ ተሓህት ዝሓብእ”በሉ እቲ ወተሃደር ስሕብ ኣቡሉ ዝቐንጠጦም ነፀላ ጀዲድ እናወንዘፉ።
“እሺ ምራሕ ክንፍትሽ ኢና” በለ። ንሃለቃ ከም መከላኸሊ ኣምራሕዎም ኣብ ዝባኖም ልሕግ ኢሉ እናኣተወ። እቶም ዝተረፉ እውን ረድረድ እናበሉ ስዒቦም ኣተው።
ድሕሪ ዝተወሰነ ደቓይቕ እቲ ድሒሩ ዝኣተወ ወተሃደር ሕምባሻ እናኾለሰ ካብቲ ገዛ ወፀ። ካልኦቶም እውን እናኾምስዑ ወፁ።ኣረጋግፃ እግሮም ቀልጢፎም ንክወፁ ዝተሃወኹ ምኻኖም እዩ ዝሕብር። ግዴታ ኮይንዎም እምበር ፈሪሖም እዮም።
ሃለቃ በየነ ክሳብ ደገ በሪ ሰዓብዎም። እቶም ኣብ ውሽጢ ዝፀንሑ ምስቶም ኣብ ደገ ዝፀንሑ እክብ ኢሎም ድሕሪ ምዝርራብ ቁልሕ ምልሕ እናበሉ በታ ዝመፁላ መንገዲ ከዱ። ሃለቃ ኣብ ደገ በሪ ጠጠው ኢሎም ጠመትዎም። ኣርሒቆም ምኻዶም ምስ ረኣዩናባና ግልፅ በሉ። ተመሊሶም ከይመፁ ዝሰግኡ እዮም ዝመስሉ።
ደርሆ ነቆ ክሳበ ዝኸውን ብዘይካ እቲ ብናህሪ ዝሸብብ ንፋስ ቀውዒ ኣብታ ቁሸት ዝስማዕ ድምፂ ኣይነበረን። እቲ ሓልሓሊፉ ዝስማዕ ዝነበበረ ድምፂኣክላባት እውን ህድእ ኢሉ ነበረ። መሬት ወገግ ክብል ዋሕታ ባና ፀላኢ ጠቕሊሉ ይወፅእ ከም ዘሎ ኣውዲቑ ውዒሉ ሓዲሩላ ኣይፈልጥን።
እታ ዘይናታ ሰብ ተሸኪማ ኣብ ልዕሊ ባህላዊ ፀገማት ተፈጥሮ ፅልመት ደርጊ ተኸዲና ዝሓደረት ለይቲ በርሃው በለት። ፀሓይ ካብ ምብራቓዊ ሓድጊ ሰማይ ተቐልቒላ ነቲ ጠሊ ቀውዒ ስሒቡ ዝዘሓለ መሬት ክተማውቕ ጀመረት። ኩሉ ነባሪ እቲ ቑሸት እውነ ኣብ ከባቢ ገዝኡ ኮይኑ “እታ ኣለኻትኩም’ዶ “እናበለ ክጠያይቕ ጀመሩ።
“ኣታ እዞም ብፆት ከመይኮን ኮይኖም ይኾኑ” በልክዎ ንሓረጎት።
“በዓል ጀማል ድኣ እንደዒ እምበር ምሳና ዝነበሩ ካ ብደሓን ዝወፁ እዩ ዝመስለኒ” በለ በጎፈጋፍ ጭሕሚ ዝተሸፈነ ሕብሪ ዘለዎ ገፁ እናደራረዘ።
ርፍድፍድ ምስ በለ። ነባሪ እታ ቁሸት ይኹን ንንግደትን ኩስሚን ዝመፀ ጋሻ ዘወርወር ክብል ይረኣ። ሃለቃ በየነ ደገ ወፂኦም ኩነታት ክዕዘቡ ድሕሪ ምፅናሕ፡ እንካዕ ደስ በለኩም ዞም ደቀይ ኣሕዋትኩም መፂኦምብፆት ኩም መፂኦም? በሉና። እቲ ብሩህ ገፆም ብታሕጋስ ብዝበለፀ በሪሁ እናተረኣየ።
ናብቲ ብፆት ዘለውዎ ቦታ ከድና። ጀማል ደፍተራ ፅጋብ ፋፃይት ምኡዝ ሸራሮ ፀጋይ ሳግላን ካልኦትን ኩሎም ኣባላት መስርዕና ኣለው። ንሕና ምስ ተረፍና ተሰዊኦም እዮም ኢሎም ቀቢፆምና ስለ ዝነበሩ ምስ ረኣይና ታሕጋስ ብታሕጋስ ኮኑ። ብፍላይ ፅጋብ ፋፃይት እናጎየየት መፂኣ ንዓይን ንሓረጎትን ተጠምጠመትና።
“ወዲ ተስፋይ ሓመድ እባ መሲልኪ ሓዲርኪ እዘን ጨምጫማት ኣዒንትኺ መሊኣን ጠፊኣን ሓዲረን”እናበለት ብጋዕፋር ጨጉረይ ሒዛ ነውነወትኒ። ኣነ ደቆቕ ስለ ዝኾንኩ ይኹን ወይስ ፅጋብ ልዕሊ መጠንስለ ዝገዘፈት ቅርብ ክትብለኒ እንተላ ኣንቃዕሪረ እየ ዝሪኣ። ፅጋብ ንዓይ ገዲፋ ናብ ሓረጎት ቁልሕ እናበለት፡ “ኣታ ፍልሖ ከመይ ዓቕሊ ረኺብካ ኣብ ሕቁፊ ፀላኢ ሓዲካ ላኪን ምስ ወዲ ተስፋይ ኢኻ” ኢላ ዘረበኣ ከይወደኣት ገዲፋትና ከደት። ፅጋብ ዕረፍቲ የብላን ምስ ብዙሓት ክትስሕቕ፡ ምስቲ ሓደ ክትፃወት፡ ከም ካልእ ክትጋደል እያ እትውዕል። ኣብ ጥቓኣ ሰብ እንተስኢና ድማ ትፋፂ።
ከካብ ከባቢኡ ዝመፀ ህዝቢ ንዓና ከቢቡ ከም ንህቢ መስከረም ዓሰለና። ንዘረኣዩ ተጋዳላይ እናዛረበ፣ ብዛዕባ ተጋድሎ እናጣየቐ። ደቆም፡ ኣሕዋቶም፡ እሕዋተን፡ ሰብኡተን ኣብ ተጋድሎ ዘለውዎም፡ ዘለውዎን ኣዴታት፡ ኣቦታት፡ ኣሕዋት፡ ኣሓት…..”እከለ ዶ ትፈልጥ…. እከሊት ዶ ትፈልጥ..?” እናበሉ፡ እናበላ ክጥይቑና ወዓሉ። ንሕና እውን ህዝቢ ናብ ዝተኣከበሉ ከባቢ ቤተክርስትያን ከይድና ብዛዕባ ውድብና መግለፂ ሃብና። እቲ ቀንዲ ናብዚ ቦታ ዘውፈረና ዕላማ እውን እዙይ ስለ ዝነበረ ዐላማና ኣሳኺዕና፣ ምስ ህዝብና ተቐራሪብና ፣ ፍቕርን ሓልዮትን ህዝብና ሰኒቕና ናብቲ ሓይልና ዝዓረፈትሉ ከባቢ ከድና።
ኣብ ከባብታት ማእኸልን ምብራቕን ትግራይ ንብዙሕ ኣዋርሕ ዝፀንሐት ሓይልና ንምዕራብ ክትብገስ መልእኽቲ ሬድዮ ርክብ ከምዝመፃ ዝሰማዕና እውን ኣብኡ ምስ በፃሕና እዩ። ኣብቲ እዋን ሰራዊትና ምስ ዝነበሮም ናይ ዕጥቂን ስንቅን ፀገም ኣብ ምብራቕ ትግራይ ምስ ደርጊ፣ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ምስ ኢዲዩ ለይትን ቀትርን፣ ሓጋይን ክረምትን ብዘይ ዕረፍቲ ዝቓሻመደሉ ዝነበረ እዋን እዩ። ይኹን እምበር ውግእ ኣብ ልዕሊ ውግእ፣ ፀገም ኣብ ልዕሊ ፀገም ተደራሪቡ እቲ ዓወት ብዓወት ዝኾነሉ ዝነበረ እዋን እዩ።


text:
14/01/2012
ምስ ቴክኖሎጂን እዋናዊ ምዕባሌታትን ንምስጛምን፣ ጠለባት ናይ ክቡራት ዓማውልና ንምምላእን፣ ኣል-ማሳር መርበብ-እንተርነት ንቴክኖሎጅካዊ ሰውራ ተጠቕማ፣ ንኣንበባታን ተጠቕምታን ብሓድሽ ቕዲ ተዳልያ ከምዘላ ብሓጎስ ተበስር። ከምኡ'ውን ተውሳኺቲ ኣገልግሎታትን ሓድሽቲ ቴክኖሎጅካዊ መሳሌጥያታት ብምርዓም ሓይሊን ዓቕሚታትን ብምውህሃድን ስሉጥን ማራኺን፣ ንኽጥቀመሉ ቀሊልን ዝኾነ ዉሁድ ሜላታት ኣዳሊያ ትርከብ።
እዚ መርበብ እንተርነት፣ በዚ ሓድሽ መልክዑ ኣነበብቲ ብቀሊሉ ኣገልግሎታትን መልእኽታት ብመገዲ ኢ-መይል ክሰዱን ወይ FACEBOOK ወይ Twitter፣ ከምኡ'ውን ክሓትሙን ካልኦት ኣገልግሎታት ክረኽቡ እዮም። ብተወሳኺ እዚ መርበብ፣ መጋባእያ ዘተ (ምምይያጥ) ክህልዎን፣ በዚ መስኮት'ዚ ድማ ኣብ መንጎ ተኻታተልትን በጻሕትን ናይ'ዚ መርበብ ብዛዕባ ዝተላዒሉ ዛዕባታት ሓሳባት ክለዋወጡን ርእቶኦም (ታዕሊቕ) ክጽሕፉን እዮም። ብተወሳኺ፣ ኣንበብቲ ኣብ Google ወይ gmail ወይ blogger ዘድሊ ቕጥዕታትን ስጉምታትን ብምምላእ ናይ ገዛእ ነፍሶም መዝገብ ብምኽፋት፣ መዝገበ-ዕለታቶም ክጽሕፉ ክኽእሉ እዮም።
ኣል-ማሳር ወግዓዊ ልሳን ናይ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ኣብ መርበብ-እንተርነት እዩ። ኣብ 2007 ዓ.ም ዝተጀመረ ይኹን እምበር ። ብሰንኪ ተክንካዊ ጸገማት ተቓርጹ ድሕሪ ምጽናሑ፣ ዳግማይ ብ ግንቦት 2010 ተጀምሩ። እዚ ኣብ ትሕዝቶን ድዛይንን ዝተገብረ ምምሕያሻት ድማ ናይ ፈለማ እዩ።
ብመሰረት ዝተወጠነ ምዕባሌ፣ እዚ መርበብ ብ 3 ቛንቛታት ማለት ትግርኛ፣ እንግሊዘኛ፣ ዓረብኛን ክዳሎ እዩ። ትግርኛን ዓረብኛን ከም ወግዓውያንን ዝውቱራትን ቛንቛታት ኣብ ኤርትራ መጠን ኣብ ግመት ብምእታው፣ እንግሊዘኛ ድማ ከም ዓለም-ለኻዊ ቛንቛ መጠን፣ ዜናዊ ሓቤረታና ናብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንምዝርጋሕ ክሕግዘና ተባህሉ ንጥቐመሎም ኣሎና።.
ኣብቲ ፍለማ፣ እዚ መርበብ ብቛንቛታት እንግሊዘኛን ዓረብኛን ጀምሩ፣ ድሕሪ ዘድሊ ረቛሒታት ምምላእ ድማ ቛንቛ ትግርኛ ከምዘጠቓልል ተጌሩ፣ በዚ መሰረት ድማ ኣል-ማሳር መርበብ እንተርነት፣ ዝተለሞም እስትራትጅካዊ ሽቶታቱ ውቕዑ።


text:
ከም ነባሮ ከተማ ቨኔስ ምሉእ ቀረባት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣለኩም። ብናይ ትምርህቲ ዕድላት ብዝምልከት ከተማ ቨኔስ፡ ካብ ኣዚለ ክፍሊ ክሳብ ደረጃ ዩኒቨርስቲ ናይ ምምሃር ሰፊሕ ኣማራጺታት ዝሓዘለት ከተማ እያ። እቲ ኣብዚ ዝወሃብ ናይ ትምርቲ ዕድላት ምስ ድልየታት ነኣሽቱ ህጻናት ዘለዎም ስድራ-ቤታት ዝሰማማዕን ኣብ መዳይ ልዑል ደረጃ ትምርህቲ ዘሎ ዕድላት ውን ክንደይ መንእሰያት ዝስሕብ ሃብታም ባህላውን መሳጥን ዝኾነ ትምርህታት ኣብ ከተማ ኡምዮን ይርከቦ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ቬነስ ንመንበሪ-ኣባይቲ ብዝምልከት ዝተፈላለየ ዕድላት ንኣብነይ ንምርካይ ወይ ውን ንምግዛእ ውን ኣሎ። ንመንበሪ ዝኸውን ቪላ ምስ እትደልዩ፡
ንደላሎ ኣባይቲ ኣብ ኣውራጃ ቬስተርቡተን ተወከሱ። እቲ ብምምሕዳር ከተማ ዝወነን ትካል ክራይ-ባይቲ፡
ቨኔስ-ቡስቴደር ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ትካል'ዚ፡ ኣብ ቨኔስ ከባቢኡን ዝርከብ ኣስታት 400 ኣባይቲ ይውንን የመሓድርን። ብዜካ'ዚ ብምምሕዳር ናይቲ ከባቢ ዝውነን፡ ኣብ ቨኔስ ብርክት ዝበላ ናይ
ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ውን ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ቨኔስ፡ ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡- ዓረበኛ፡ ኢንግሊዘኛ፡ ፊንላንድ፡ ቻይና፡ አኤንኪለይ፡ ኢራነኛ፡ ሶማለኛ፡ ስፓኛ፡ ቋንቋ ምዕራብ-ሳመ፡ ታይላንድ፡ ጀርመንን ኡመ-ሳምን። ብዜካ'ዚ ካብቲ ኣብቲ ቦታ ብሓደስቲ ዓበይቲ ወይ ኣባጽሕ ዝዝረበሎም ቋንቋታት ትግርኛ፡ ኣምሓሪኛን ፈረንሳየኛን ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ቨኔስ ኣስታት 150 ዝኾና ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን፡ ኣብ ባህልን ስፕርታዊ ንጥፈታትን ኣተኵረን ዝሰርሓ እየን። ከገድሳኹም ዝኽእላ ማሕበራት ኣብቲ ቦታ ኣለዋን የለዋን ንምፍላጥ ኣብ
መዝገብ-ማሕበራት ኣቲኹም ሃሰው ክትብሉ ትኽእሉ። ኣብ ምምህዳር ከተማ ቨኔስ ምስ
ቤተ-ክርስትያንን ሽወደን ምትእስሳር ዘለወን ዝተፈላለያ ሃይማኖታዊ ስበኻታት ኣለዋ። ኣብ ከተማ ኡምዮ ብተመሳሳሊ ብዜካ ቤተ-ክርስትያን ሽወደን
ማሕበር ሽወደናውያን ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ኡምዮ ከምኡ ውን
ካቶሊካዊ ቤተ-ክርስትያን ይርከብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ ቨኔስ፡ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ ድኳናት ክዳውንቲ፡ ፋርማሲ፡ ሓኪም-ዓይኒ፡ ንእሽቶይ ድኳን ዘገልገለ ኣቝሑ፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-መግቢን ሻሂ-ቤትን ይርከብ። ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከም ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊን)፡ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት፡ ከምኡ ውን ቤት-ጽሕፈት ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ውን ኣብ ማእከል ከተማ ቨኔስ ይርከብ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ቨኔስ ብምእታው ክተንብቡ ትኽእሉ።
ኣብ ከተማ ኡምዮ ኩሉ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዝርከብ ነገራት ብቐሊሉ ክትረኽብዎ ትኽእሉ። ንኣብነት በዓል-መዚ ቀረጽን ቆጸራ ህዝቢ (ስካተቨርከት)፡ ማዕከን ማሕበራዊ ውሕስነት (ፎርሸክሪንግስካሳ) ከምኡ ውን ቤት-ጽሕፈት በዓል-መዚ ኢሞግረሽንን ይርከብ። ኣብ
ሓባራዊ መርበብ-ሓበሬታ ኡምዮን ከባቢኡን ብምእታው ዝተፈላለየ ሓበሬታታት፡ ንኣብነት ንባህላዊ ንጥፈታት፡ በዓላት፡ ካትራ ከልእ ንጥፈታትን ብዝርዝር ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ቨኔስ፡ ንህጻናትን ወልድን ዝዓለመ ዝነኣድ ኣገልግሎታት ክንክንን ትምህርትን ዝተዋደደ እዩ። እዚ ኣገልግሎታት'ዚ፡ መውዓሊ-ህጻናት፡ መዘናግዒ ማእከላት ንህጻናት፡ ማእከል ምኽርን ሓበሬታን፡ ማእከል ርኽክባት ወለድን ህጻናትን፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናትን ካልእን የጠቓልል። እተን ኣብዚ ቦታ ዝርከባ
መውዓሊ-ህጻናትን ወይ ኣብያተ-ትምህርታት ህጻናትን ኣብዚ ብምእታው ክትረኽብወን ትኽእሉ።
ምስ ውላድኩም ኣብ ዕርፍቲ እትርከቡ ወለዲ ናብ
ክፉት ቤት-ትምርህቲ ወይ መውዓሊ ህጻናት ብምኻድ ብሓገዝ ናይ መምህራን ተሰኒኹም ነቲ ንደቕኹም ዝጽበዮም ትምህርታዊ ብድሆታት ክትርድኡ ትኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ቨኔስ፡
6 መንግስታዊ ሓንቲ ድማ ነጻ ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ይርከባ። ኣብ ኩለን እዘን 6 መንግስታዊ ኣብያተ-ትምርህታት ናይ ክንክን ኣገልግሎታት ይወሃብ እዩ። ማእከላይ ድረጃ ትምርህቲእታ ኣብ ቨኔስ እትርከብ ናይ ማእከላይ-ደረጃ ቤት-ትምርህርቲ፡
ሊልያስኩላን ተባሂላ ትጽዋዕ። እዛ ቤት-ትምህርቲ እዚኣ ካብተን ኣብ ከባቢ ኡምዮ ዝርከባ ተመሳሰልቲ ኣብያተ-ትምህርታት ዝዓበየት ኮይና፡ ካብቲ ከባቢ ወይ ውን ካብ ካልእ ከባኢታት ዝመጹ ኣስታት 1200 ተመሃሮ ኣለዉዋ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምርህቲ ኣባጽሕ ወይ ውን ዓበይትን ከምኡ ውን ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ብሊልጃስኮላን ይምእከል። ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኢስ.ኤፍ.ኢ ) ድሕሪ ምዝዛምኩም፡ ቋንቋ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ (ሳስ) ዝብል ዝለዓለ ናይ ቋንቋ ትምርህቲ ክትቕጽሉ ትኽእሉ ኢኹም። ብዜካ'ዚ፡ ኣብ ሊልያስኮላን ካልእ ዘተፈላለየ ዓይነት ትምህርታዊ ዕድላት፡ ማለት ክልስ-ሓሳባውን ሞያውን ኣንፈታት ዘለዎ ትምህርቲ ይወሃብ እዩ። ኣብ ርሕቀት ናይ 5 ማይል ካብ ከተማ ቨኔስ፡
ህዝባዊ ማእከል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ስትሮምበክስ ይርከብ። እቲ ኣስታት 36000 ካብ ኩሎ ኩርነዓት ዓለም ዝመጽ ተመሃሮ ኣኣንጊዱ ዝርከብ
ዩኒቨርሲቲ ኡምዮ ውን ካብ ቨኔስ ርሑቕ ኣይኮነን ዝርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ቨኔስ፡
ዞባዊ ማእከል-ጥዕና ከምኡ ውን
ህዝባዊ ሕክምና-ስኒ ይርከብ። ብዜካ'ዚ ውልቃዊ ሓካይም ስኒ ውን ኣለዉ። ንህጹጽ ወይ ውን ፍሉይ ሕክምናዊ ክንክን ናብ
ሕክምና ዞባ ሰሜናዊ ሽወደን ምኻድ የድሊ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት ተርጓሚ ክግበረልኩም ይከኣል'ዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ኡምዮን ቨኔስን፡ መዓልታዊ (ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ) ኣስታት 30 ግዜ ዝኾና ዝጎዓዓዛ
ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ኣለዋ። ካብ ቨኔስ ናብ ኡምዮ ብባኡር ኣስታት 25 ደቒቕ ክወስድ እንከሎ ብኣውቶቡስ ከኣ ኣሳታት 35 ደቓይቕ፡ ወይ ውን ካባኡ ንላዕሊ ማለት ገለ ምስ ዘጋጥም፡ ይወስድ። መብዛሕትአን ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ብመንገዲ ሕክምና ሰሜናዊ ዞባ ሽወደን ኣቢለን ይሓልፋ።
ካብ ቨኔስ ናብ መዕርፎ-ነፈርቲ ሽወደን ኣስታት 3.5 ማይል ኣቢሉ ይኸውን። መስመር በረራ ኡምዮ ስቶክሆልም ኣብዚ እዋን ብሰለስተ ናይ በረራ ትካላት ተባሒቱ ይርከብ። ናብ ስቶክሆልም ብነፋሪት ሓደ ሰዓት ዘይወስድ ግዜ ይወስድ። ብዜካ'ዚ ውሽጣዊ ናይ በረራ መስመር፡ ካብ ኡምዮ ናብ ዝተፈላለየ ክፋላት እውሮጳ ውን ናይ በረራ ኣገልግሎት ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቶም ኣብ ዞባ ቨስተርቦተን ዝዓበዩ 25 ስራሕቲ
ኣብዚ ብምጥዋቕ ክተርኽብዎም ትኽእሉ። ኣብ ዓመተ-2015 ብኢኪያ ዝፍለጥ ዓቢ ድኳን ኣቝሑን ንብረትን ገዛ፡ ክኽፈት መደብ ኣሎ።


text:
ቀዳማይ ክፋል ሕድሪ ካብ መቐለ
ሕንፍሽፍሽ ኣብ ውሸጢ ቃልሲ ሓደ ውድብ ብዝፍጠር ፖለቲካዊ ዝሕታለ ምኽንያት ዝፍጠር ዘይምርጋዕ ወይ ቅሳነት ምጉዳል እዩ። ኣብ ሓደ ውድብ ሕንፍሽፍሽ እንተነጊሱ ንቅድሚት ምስጓም ዝበሃል ስለዘይህሉ እናወዓለ እናሓደረ ናብ ደውታን ምብትታንን ከብፅሕ ዝኽእል ዘይምዕሩይ ኣካይዳ ቓልሲ እዩ።
ሕንፍሽፍሽ ከከም ኩነታቱ ኣብ ውሽጢ ውድብ ከምኡ ድማ ብሃገር ደረጃ ኣብ ህዝብን መንግስትን ክፍጠር ይኽእል እዩ። ባህሪ ሕንፍሽፍሽ ፀረ ዲሞክራሲ ጥርናፈ፣ ፀረ ወያናይ ስነ ምግባርን ተግባራት ፋሉሉነትን ዝረአይሉ ብኣውርኡ ድማ ኣንፃር ልዕልነት ሕጊ ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ተደጋጊሞም ዝስትውዐልሉ ተባሂሉ ክግለፅ ይኽእል እዩ። ከምዚኦም ዓይነት ባህሪታት ብሃንደበት ዝፍጠሩ ክኾኑ ኣይኽእሉን። ምኽንያቱ ቅድሚኡ ውሽጣ ውሽጢ ተነፂፎም ዝፀንሑ መላዓልቲ ሕቶታት እናተብላዕልዑ ድሕሪ ምፅናሕ ሓደ እዋን ዕንቅፋት ምፍጣሮም ዘይተርፍ እዩ። ስለዚ ሕንፍሽፍሽ ወይ ህውከት ብባህሪኡ ቅድሚ ኩሉ ንዲሞክራሲያዊ ኣሰራርሓን መስርሕን እናሸርሸረ ስለዝፀንሕ ንዲሞክራሲያዊ ትካላት ደረጃ ብደረጃ እናልመሰ ይኸይድ። ሕንፍሽፍሽ ብእዋኑ እንተዘይተኣሪሙ ነተን ውድባት ወይ ሃገራት ክሳብ ምፍራስ ዘበፅሕ ሓደገኛ ተግባር እዩ። እዙይ ብኽልስ ሓሳብ ጥራሕ ዝፍለጥ እንተይኮነስ ብተግባር ዘጋጠመ ሕዚ እውን ዘጋጥም ዘሎን ሽግር እዩ። ኣርሒቕና ከይድና ጉዳይ ሕንፍሽፍሽን ኣተኣላልይኡን ብቐረባ ካብ ተሞክሮ ውድብ ህወሓት ትምህርቲ ምውሳድ ይከኣል እዩ።
ጉዳይ ሕንፍሽፍሽ ወይ ህውከት ትኹረት ክገብረሉ ዝደለኹ ኣብዚ እዋን ኣብ ሃገርና ዝረአ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ምርግጋዕ ዘይምህላው ዝረኣየሉ ወቕቲ ብምዃኑ እዩ። ፖለቲካዊ ምርግጋዕ እንተዘይሃልዩ ድማ ሰላም ቅሳነት ስለዘየለ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ ህዝቢ ምዝባዕ ከስዕብ ይኽእል እዩ። ብልምዓት ይኹን ናብ ምዕባለ ዝወስዱና ካልኦት ተደመርቲ ተግባራት ንቕድሚት ምስጓም ዝብሃል ነገር ኣይህሉን። ኣብ ክንዲ ዕብየት ምንቁልቋል እውን እዩ ዘስዕብ። ስለዚ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ዝተረጋገዐ ስለዘይኮነ መንቀሊን ውፅኢት ናይቲ ሓደጋን ብምርኣይ ትክክለኛን ሳንይሳዊ መፍትሒ ንምቕማጥ ክሕግዝ እዩ ዝብል እምነት ብምሓዝ እዩ ተዘክሮ ሕንፍሽፍሽን ኣተኣላልያን ውድብ ህወሓት ንምቕራብ ዝደለኹ።
ኣብ ዝኾነ ይኹን ሰብ፣ ኩሉሻብ ተፃረርቲ ኣረኣእያታት ኣለው። ፍልፍሎም ድማ ዝተፈላለዩ ናይ ደቂ ሰባት ጥቕምታት እዮም። ደቂ ሰባት ኣብ ኩሉ ተመሳሳሊ ጥቕሚ ክህልዎም ኣይኽእልን። ነቲ ዝደልዩዎ ጥቕሚ ድማ ዝውስኖ እቲ ዝነብርሉ ማሕበራዊ ቦታ እዩ። ዝነብርሉ ማሕበራዊ ቦታ ንኣተሓሳስበኦም ይውስኖ። ንኣብነት ኣብ ሕቶ መሬት ተመሳሳሊ ኣተሓሳስባ የለን። ገሊኡ መሬት ብውልቀ ክውንን እንትደሊ ገሊኡ ናይ ሓባር ኣጠቓቕማ ክህልዎ ይመርፅ። ኩሎም ድማ ማሕበራዊ ጥቕሞም ብዝበለፀ ዝማለአሉ ኣንፈት ይመርፁ። ኣብ ሰብኣዊን ዲሞክራሲያውን መሰላት ኣጠቓቕማ እውን ተመሳሳሊ እዩ። ሓደ ንመሰላት ጉጅለ ቀዳምነት ክህብ እንትመርፅ ብኣንፃሩ ድማ እቲ ካሊእ መሰላት ውልቀ ከቐድም ይመርፅ። ኮታስ ማሕበራዊ ቦታ ንኣተሓሳስባ ምቕራፅ ወሳናይ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ።
ናብ ተሞክሮ ውድብ ህወሓት እንትመፅእ ገና ብዕሸላ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ኣትያ ዝነበረትን ንህልውናኣ ሓደጋ ዝኾኑ ፍፃመታት ሰጊራን ተፈቲናን ዝመፀት እያ። ግን እቲ ባህሪ ሕንፍሽፍሽ ሓደ ክልተ እናበለ ሕዚ እውን ኣብዚ በፂሕናዮ ዘለና ብርኪ ክሳብ እንበፅሕ ኣይተፈለየናን። ይኹን እምበር እቲ ሕንፍሽፍሽ ዝተወሰነ ዕንቅፋታት ካብ ምፍጣር ሓሊፉ ናብ ምብትታን ዝበፅሐ ሓደጋ ኣየጋጠመን። ከም ኣብነት እስኪ ነቶም ዘጋጠሙ ዓይነታትን ኩነታትን ሕንፍሽፍሽ ሓደ ክልተ እናበልና ንርኣዮም። ቀዳማይ ሕንፍሽፍሽ ኣብ 1967 ዓ/ም ኣብ ደደቢት ዝተርኣየ ኮይኑ ፍልፍሉ ህረፍ መዝነት እዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን ኣብ ኤርትራ ታዕሊም ወዲኦም ናብቶም ኣብ ደደቢት ዝነበሩ ተጋደልቲ ብፆቶም ምስተመለሱ ዳግመ ውደባ ተገይሩ። እተን ኣብቲ እዋን ዝነበራ ብረታት ጠርነፍቲ ኮይኖም ዝተሓረዩ ተምሃሮ ስለዝሓዝወን ኣብቶም ገባራት ፅቡቕ መንፈስ ኣይፈጠረን። ስለዚ ውሽጣ ውሽጢ እቶም ገባራት ተጋደልቲ ነቶም ተምሃሮ ከጥፍኡ ተማኺሮምን ተላዓዒሎምን። ይኹን እምበር እቲ ፀገም ብዘተን ዲሞክራሲያዊ ብዝኾነ ኣገባብን ብምፍትሑ ነዊሕ እንተይከደን ኣብ ልዕሊ እቶም ተንኮል ዝተሓሰቦም ተጋደልቲ ክሳራ እንተይበፅሐ ብኣግኡ ተኣልዩ። እቲ ኣንፀላልዩ ዝነበረ ሓደጋ ክቅህም ክኢሉ፤ እቲ ውድብ ብኣንፃሩ ተጠናኺሩ ወፂኡ እዩ።
ካሊእ ሕንሽፍሽፍ ኣብ 1969 ዓ/ም ዝተርኣየ ንውድብ ህወሓት ኣዐርዩ ፈታኒ ዝነበረ እዋን እዩ። እቲ እዋን ውድብ ምስ ኢድዩ፣ ኢህኣፓን ደርጊን ፃዕቒ ዝነበሮም ውጉኣት ዝተኻየደሉን ብዙሕ መስዋእትነት ዘጋጠመሉን ተጋዳላይ ብፅንኩር ኩነታት ዝፍተነሉ ዓመትን እዩ ነይሩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ናይቲ ውድብ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እውን ጥዕና ኣይነበሮን። ብምኽንያት እዚ ኣብቲ ውድብ ካሊእ ሕንፍሽፍሽ ነጊሱ። ውድብ ንምፍራስ ዝተሃቀነ ምንቅስቓስ ብስፍሓት ይካየድ ነይሩ። ናይ ውድብ ዓቕሚ ካብ ሸዱሽተ ሓይሊ ናብ ሰለስተ ሓይሊ ዝወረደሉ፣ እተን ዝነበራ ዕጥቅታት እውን እቲ ኩነታት ከቢድዎም በብእዋኑ ናብ ፀላኢ ሒዞመን እናሰለሙ ብምኻዶም እተን ዝነበራ ብረታት ዝዋሓዳሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። እቲ ሕንፍሽፍሽ ኣብ ገጠር ነቲ ሓረስታይ ኣብ ከተማ ድማ ነቲ ናይ ከተማ ነባራይ ብኣሉታ ዝፀለወን ነቲ ተለዓዒሉ ዝነበረ ወነ ቃልሲ ዝቐተለን ብድምሩ ንብዙሓት ተስፋ ክቖርፁ ዝገበረን እዩ ነይሩ። በዚ ድማ መብዛሕተኦም እቲ ቃልሲ ዝፈረሰ ጌሮም ዝተገንዘብሉ ኩነታት ተፈጢሩ ነይሩ።
መልዓሊ እቲ ሕንፍሽፍሽ ኣብዚ እውን ብተመሳሳሊ ውልቃዊ ህረፍ መዝነት ገለ ተጋደልቲ እዩ ነይሩ። ናይዚ መግለፂ እዞም ዝስዕቡ ነይሮም። “ኣብ ሓደሽቲ ተዓለምቲ ኣነ ጠርናፊ ዘይኮንኩ፣ ኣብ ነባራት ድማ ኣነ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ዘይኮንኩ፣ ኣወሃህባ መዝነት ፍትሓዊነት ይጎድሎ እዩ፣ ኣውራጃውነት ኣሎ” ወዘተ ዝብሉ ነይሮም። “ኩሎም መሪሕነት ህወሓት ደቂ ዓድዋ፣ ኣክሱም ሽረ እዮም። ካልኦት ኣውራጃታት ዝውክለን የለን” ወዘተ ዝብል ፕሮፖጋንዳ ውሽጢ ንውሽጢ ይንዛሕ ነይሩ።
ብተግባር እውን እንተኾነ እቶም ገለ ሓንፈሽቲ ፀረ ዲሞክራሲያዊ ጥርናፈን ፀረ ወያናይ ስነ ምግባርን ብግልፂ ምፍፃም፤ ብሰፊሑ እናቐፀልሉ ብምኻዶም እቲ ልሙድ ጥርናፈ እናጠፍአ ከደ። “ከይበላዕና ኣይንብገስን፤ ኣብዚ ዓዲ ኢና እንዓርፍ፣ ጉዕዞ ኣይንቕፅልን፤ ቃልሲ መሪር እዩ የቑምል” ይብሉ ነይሮም። ብዝኾነን ብዘይኮነን ምስ ጠርነፍቶም ይጨቓጨቑ። በዚ ድማ ኣብቲ ውድብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ሓዱሽ ተርእዮታት እናዓብለለ ክመፅእ ክኢሉ። ቆራፅነትን ትብዓትን ዝበሃል ነገር እናሃሰሰ መፅዩ። እዚ ብምዃኑ ድማ ብዙሓት ተጋደልቲ እናሰለሙ ናብ ከተማ ኣትዮም እዮም። ናብ ከተማ ምስኣተው እውን ኣብ ህዝቢ ብዙሕ ምድንጋር ብምፍጣሮም ክጋደሉ ናይ ዝደልዩ ወገናት ሞራል ክስበርን ሰንፍላልን ኣስዒቡ እዩ። ኮታስ ሕንፍሽፍሽ 1969 ዓ/ም ካብቲ ዝተሓበረ ብላዕሊ ብዙሓት መግለፂታት ነይሮምዎ እዮም። ንመርኣያ ዝኣክል ጥራሕ ኢና ነዚኦም ጠቂስና ዘለና።
እቲ ዝነበረ ሕንፍሽፍሽ ንህልውና እቲ ውድብ ኣዐርዩ ዝፈታተን ሽግር እኳ እንተነበረ ውድብ ህወሓት ነቲ ፀገም ንምእላይ ጥንቃቐ ዝተመልኦ መንገዲ እዩ ተኸቲሉ። ብዋናነት እቶም ሓንሸፍቲ ይፍለጡ እዮም ነይሮም። ግና ናብ ሓዞ ስደዶ፣ ቅተሎ ካብ ምእታው ተዓቂባ ዲሞክራሲያዊ ብዝኾነ መንገዲ እያ ክትኣልዮ መሪፃ። መጀመርያ ዘሎ ቅሬታታት ኣብ ግልፂ መድረኽ ክወፅእ እናተገበረ ሓንፈሽቲ ዝብልዎ መሰረት ዘይብሉ ሓሶት ምዃኑ ብጭቡጥ መረዳእታ እንዳቐረበ መብርሂ እንዳተውሃበ ክርአ ተገበረ።
በዚ ድማ ውድብ ህወሓት ድሕሪ ናይ ኢድህ ውግእ ፍፃመ ምርካቡ ኣቐዲምካ ንሕንፍሽፍሽ ብምእላይ ኣብ ፅሬት ዝተመስረተ ቀዳማይ ጉባኤ ህወሓት ምክያድ ተተለመ። መጀመርያ ወታደራዊ ባይቶ ካብ ኩሉ ተጋዳላይ ብዲሞክራሲያዊ መረፃ ተወፃፂኡ ክቐውም ተገበረ። እዚ ኣብ መስክረም 1970 ዓ/ም ዝተሳለጠ እዩ ነይሩ። እዚ ዝተመረፀ ኣካል፣ እቲ ጉባኤ ከመይ ክዳሎ፣ ከመይ ክቐውም ከምዘለዎ ኣርቂቑ ጉባኤ ዘዳሉ ኣሰናዳዊት ሽማግለ ምስተመርፀ ናይ ውድብ ናይ መጀመርያ ወፍሪ ፅሬት ተኣወጀ። በዚ ድማ በቢኸባቢኡ መድረኽ ዓርሰ ነቐፌታን ነቐፌታን ተኸፊቱ ፀረ ሓንፈሽቲ ቃልሲ ተኻየደ። እቲ ዘመተ ዕውት ነይሩ። ተሸፊኑ ዝተረፈ ነገር ስለዘይነበረ ኣብቲ ውድብ ናይ ኣረኣእያን ተግባርን ሓድነት እናተፈጠረ ከደ። በዚ መንገዲ ሓንፈሽቲ ኩሎም ካብቲ ህዝባዊ ቓልሲ ተተፊኦም ወፁ።
ህወሓት ነቲ ሕንፍሽፍሽ ካብ ካልኦት ብዝተፈለየ መንገዲ ክፈትሖ ንምንታይ ክኢሉ? ግግሓት ንዝተፃረርዎ ኩሎም ሓሪዱ፤ ብመርዚ ቀቲሉ፤ ኢህኣፓ እውን ንዝተቓወምዎ “ኣንጃ” እንዳበለ ጨፍጪፉ ፈቐዶ በረኻን ከተማን ቀንፂሉ፤ ደርግ ንዝቃወምዎ “የፍየል ወጠጤ” ብዝብል መለዓዐሊ ደርፊ እናዓጀበ ዜጋታት ጨፍጪፉ። ብድምር ኣብ ካልኦት ውድባት ዝነበረ ኣተኣላልያ ነቲ ጎንፅን ሽግርን ከይኣለዩ ብዓይኒ ዕሙተይ ስለዝኸድዎ እቲ ውሽጣዊ ፀገሞም ካብ እዋን ናብ እዋን ዕምቆት እናረኸበ ከይዱ። ተጋዲዱ እውን ኣብ መወዳእታ ንገዛ ርእሶም ተመላሊእዎም ከይዱ እዩ። ኣብዚ ክለዓል ዝኽእል ሕቶ ንምንታይ ድኣ እዩ ህወሓት ኣብ ክንዲ ዝዳኸም ሕንፍሽፍሽ ኣልዩ ተጠናኺሩ ክወፅእ ክኢሉ? ዝብል እዩ።
ህወሓት ካብ ካልኦት ዝፈልዮ እቲ ዝተኸተሎ ናይ ኣተኣላልያ መንገዲ እዩ። ወያናይ ዲሞክራስያዊ እምነታት ሒዙ ክቃለስ ዝወፀ ውድብ ብምዃኑ እዩ። ነቲ ኣብ ውሽጢ ውድብ ዝተፈጠረ ፀገም ፀረ ዴሞክራሲ ብዝኾነ መንገዲ ስለዘይኣለዮ እዩ። ካብ ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ባህሪኡ ተበጊሱ ብሰፊሕ ናይ ሓፋሽ ተሳትፎ ክኣልዮ ብምኽኣሉ እዩ።
ሓንፈሽቲ ኣሰራርሓ ውድብ ኣብ ሕቶ ክወድቕ፣ ስግኣትን ምፍርራሕን ኣብቲ ውድብ ክነግስ ገይሮም እዮም። ተጋዳላይና መትከልን ኣሰራርሓን ውድቡ ክጠራጠር ዲሞክራሲያዊ ጥርናፈ ተገዲፉ ናይ ሓድነት መንፈስ ክዝረግ፣ መደባት ከይፍፀሙ ብዙሓት እናሰለሙ ህዝቢ ክደናገርን፤ መሪሕ ውድብ ረኺበ ኢሉ ተስፋ ንዝረኸበ ህዝቢ ኣብ ሰንፈለል ክኣቱን ጌሮም እዮም። ነዚ ንምፍታሕ እውን ብዙሕ ጊዘን ፃዕርን ከምዝሓትት ናይቲ ውድብ ታሪኽ እኹል ምስክር እዩ። ሕንፍሽፍሽ ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ዘብፅሖ ሓደጋ ቀሊል ኣይነበረን። እንተዝቕፅል ከብፅሖ ዝኽእል ዝነበረ ሓደጋ ኣብ ህልውና እቲ ውድብ ኣዐርዩ ዝኸፍአ ክገብሮ ነይሩ እዩ። ኮይኑ ግና እቲ መፀገሚ ኩነታት ብመትከል ህወሓት ተሰጊሩ ኣብዚ መድረኽ በፂሕና ኣለና። ስለዚ ሕንፍሽፍሽ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ምፍትሑ ወያነና ካብ ምብታን ሓደጋ ድሒኑ ህዝቢ ትግራይ መሪሕ ውድቡ ሒዙ ክቕፅልን ብኡ ኣቢሉ ሒዝዎም ዝተገበሰ ዕላማታት ንኽፍፅም ብዓብይ ናህሪ ክንቀሳቀስ ኣኽኢልዎ እዩ።
ናይ ሎሚ ሕንፍሽፍሽ ናይ ፖለቲካ ዘይምርግጋዕ መግለፂኡ ኮይኑ ኣሎ። ከመይ ክፍታሕ ይግባእ? እዚ ዝምልከት ፅሑፍ ኣብ ቀፃሊ ሕታም ሒዘ ክምለስ እየ።


text:
ባህላውን ሃይማኖታውን ክብርታትን መትከላት ህዝባዊ ደሞክራስን
- Details
- Created: Friday, 26 January 2018 12:32
- Last Updated: Friday, 26 January 2018 12:32
ልሳን ህግደፍ እሩምን እርኑብን ኣይኮነን። ምድንጋር፣ ምቁንጻብ፣ ምህዳድ፣ ምጥቛስ፣ ትዕቢት፣ ሓሶት …ወዘተ መኻይዲ መናብርትን መለለይን ጉጅለ ህግደፍ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ወሳኒ መሪሕነታዊ ኣካሉ’ዩ። ኣብ ኩለን ብሄራትን ሃይማኖታትን ኤርትራ፡ ብዕድመ ንዝደፍአ/ዝደፍኣ፣ ንወለዲ ፍልጠት ማለት መማህራን፣ ንመራሕቲ ሃይማኖት፣ ህዝባዊ ሓደራ ተቐቢሎም ብቕንዕናን ብተኣማንነትን ንዝሰርሑ ሰበስልጣን፣ ዜጋታት ዝሕበንሉ ታሪኽ ንዝሰርሑን ብሕግን ብወግዕን ንዝተሸሙ ወተሃደራውያንን ሓለፍቲ፣
ካልኦት ብሞያኦም ኣብ ህዝቢ ፍሉይ ቦታ ንዘለዎም ሰባት ኣትን ኣቱም ብዝብል ናይ ኣኽብሮት ቃል’ዩ ዝጽዋዕ። ኣታ ኣቲ ኢልካ ምጽዋዕ ቅቡል ኣይኮነን።


text:
ስብሓት ለእግዚኣብሔር በሰማያት፣ ወሰላም በምድር
"ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ኣርያም፤ ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ።"
እዚ ቃል እዚ ዘለዓለማዊ ኣምላኽ፣ እግዚኣብሔር ወልድ ሥጋ ለቢሱ፣ ሰብ ኮይኑ፣ ዝተገልጸሉን ዝተራእየሉን መዓልቲ ዕለተ ልደት፣ እቶም ምስጋና ዝሥርሖም ቅዱሳን መላእኽቲ ኣብ ቤተ ልሔም ዝዘመሩዎን ዘመስገኑዎን ምስጋና ኢዩ።Read more....
...ጐይታ ግን ሓያል ኣምላኽ ብምዃኑ መቓብር ክፈቱለይ መጋንዝ ፍትሑለይ ከይበለ ንሓይሊ ሞት ኣሰኒፉ ተንሥአ፡ ንስሙ ምስጋና ይኹን። ሓለውቲ መቓብር ንርእሶም ከም ኣብድንቲ ኮኑ። እዚ ኸኣ ናይ ዳዊት ትንቢት “ሽዑ እግዚኣብሔር ከምቲ ካብ ድቃሱ ዝትንሥእ ሰብ ተንሥአ፡ ከምቲ ነቢት ሰትዩ ዝጭድር ጅግና ኮይኑ ተንሥአ፡ ንጸላእቱ ሃዲሞም ንድሕሪት ክሣዕ ዝምለሱ ሰዓሮም” ዝበሎ ክዉን ገበሮ። “ይትነሣእ እግዚኣብሔር ወይዘረዉ ጸሩ” ማለት “ኣምላኽ ይተንሥእ፡ ጸላእቱ ፋሕ ይበሉ፡ እቶም ዝጸልእዎ ኸኣ ካብ ገጹ ይህደሙ።” መዝ.78፡65, መዝ.68፡1. ዝተባህለ ኩሉ ተፈጸመ... Read More....
ነፍሰይ ንእግዚኣብሔር ተዕብዮ። ሉቃስ 1፡46
ልዑል እግዚኣብሔር ንወድ ሰብ ብመልክዑን ብምስሉን ክፈጥሮ ከሎ፡ ከመስግኖ ክውድሶ ክእዘዞ ከፍቅሮ መወዳእትኡ ድማ መንግሥቱ ከውርሶ ኢዩ። ስለ ዝኾነ ድማ እቶም ንዘለዓለም ብጽቡቕ ክዝከሩን ክለዓሉን ዝነብሩ ኣቦታት፡ ነቢያት ኮኑ ሓዋርያት፡ ጻድቃን ኮኑ ሰማዕታት፡ ተፈጥሮኦም ሓሊዮም፡ ብምስጋና፡ ብውዳሴ፡ ብመስዋዕቲ፡ ብቕኑዕ ኣምልኾ፡ ንእግዚኣብሔር ኣስሚሮሞ ኢዮም። ባህ ስለ ዘበልዎ ድማ ከምቲ ሓዋርያ ጳውሎስ “ዓይኒ ዘይረኣዮ፡ እዝኒ ዘይሰምዖ፡ ልቢ ሰብ ዘይሓለኖ፡ ኣምላኽ ነቶም ዜፍቅርዎ ኣዳልዩሎም ኣሎ።” ዝበሎ 1ቆሮ.2፡9 ኩሉ መንገዶም ኣምላኽ ዝሕጐሰሉ ጥራሕ ስለ ዝኾነ ንዘለዓለም ክሕጐሱ ይነብሩ ኣለዉ። ካብዞም ሕጉ ሓሊዮም ዝኸዱ ኣበው ዝተረኽበትን ዝተወልደትን ድማ ፍልይ ዝበለት ኣደ “እሞሙ ለኵሎሙ ሕያዋን Read more...
ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምቲ ኪውለድ ከሎ፡ መልኣኽ ንጓሶት “እነሆ ንኹሉ ሕዝቢ ዝኸውን ዓቢይ ሓጎስ አበሥረኩም ኣሎኹ’ሞ ኣይትፍርሁ እናበለ ዘበሠሮም ንሓደ ንኽልተ ዘይኮነስ ንኹሉ ዓለም ዝኸውን ሓጎስን ፍሥሓን ኢዩ። ቅድሚ ልደት ጐይታ ኩሉ ዓለም በታ ናይ ኣቦና ኣዳም ስሕተት ኣብ ግዝኣት ጸላኢ ክጸንሕ ከሎ፡ ጐይታ ምስ ተወልደ ግን፡ ብርሃን ፀሓይ ክቕልቀል ከሎ ጸልማት ከም ዝሃድም፡ ሥልጣን ጸልማት ርሒቑ ግዝኣት ሰይጣን ዓነውነው ኢሉ ፈረሰን ረሓቐን።“ነቶም ሕልቅነትን ሥልጣናትን ኣጽዋሮም ገፊፉ ብመስቀሉ ምስ ሰዓሮም ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ኣሕፈሮም” ይብል ቈላስይስ 2፡15። እዚ ልደት’ዚ Read More....
እዚ ቃል’ዚ እግዚኣብሔር ኣብ፡ ቅዱስ ፍቓዱ ኰይኑ ነቲ ሓደ ወዱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ክውለድ፡ ሥጋ ክለብስ ምስ ፈቐደ፡ ንመልኣኹ ልኢኹ ምስ ኣበሠራ፡ ንሳ ድማ እግዚኣብሔር ዝሃባ ጸጋን ክብርን ርእያ ኣቐዲማ ንፈጣሪኣ ከተመስግን ከላ፡- “ነፍሰይ ንእግዚኣብሔር ተዕብዮ፡ መንፈሰይ ከኣ ብኣምላኸይ በቲ መድሓንየይ ባህ ይብሎ።...” ኢላ ኣመስገነት እሞ ከምቲ መልኣኽ “ኣቲ ምልእተ ጸጋ ሰላም ንዓኺ ይኹን፡ ካብ እግዚኣብሔር ጸጋ ረኺብኪ ኢኺ'ሞ ባህ ይበልኪ ዝበላ፡ መንፈስ ቅዱስ ናብኣ ወሪዱ፡ ሓይሊ ልዑል ኣጽሊሉ፡ እቲ ካብኣ ዝውለድ ቅዱስ ወዲ ኣምላኽ ከኣ ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነብሳ ነብሲ ወሲዱ ምስ ተወሃደ፡ እቲ ኩሉ መጻኢ ነገራት ተገሊጹላ፡ “እነሆ ካብ ሕጂ ኩሎም ወለዶ ብፅዕቲ ኪብሉኒ ኢዮም” ኢላ ተነበየት።Read More....
ነቢይ ኢሳይያስ መንፈስ ቅዱስ ብዝገለጸሉ ብዛዕባ ልደት ጐይታ ብዙሕ ግሉጽን ብሩህን ትንቢታት ተነብዩ ኢዩ። ንሱ ድማ ጐይታ ዓለም ክርስቶስ ናይ ብሓቂ ብርሃን ከም ዝኾነ ተራእይዎ፡ “እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም።” ኢሳ.9፡2 ክብል ነቶም ኣብ ተስፋ ምቝራጽ ኣብ ክሕደትን ሓጢኣትን ዝነብሩ ንዝነበሩ ሕዝቢRead more .....
...ጐይታ ግን ሓያል ኣምላኽ ብምዃኑ መቓብር ክፈቱለይ መጋንዝ ፍትሑለይ ከይበለ ንሓይሊ ሞት ኣሰኒፉ ተንሥአ፡ ንስሙ ምስጋና ይኹን። ሓለውቲ መቓብር ንርእሶም ከም ኣብድንቲ ኮኑ። እዚ ኸኣ ናይ ዳዊት ትንቢት “ሽዑ እግዚኣብሔር ከምቲ ካብ ድቃሱ ዝትንሥእ ሰብ ተንሥአ፡ ከምቲ ነቢት ሰትዩ ዝጭድር ጅግና ኮይኑ ተንሥአ፡ ንጸላእቱ ሃዲሞም ንድሕሪት ክሣዕ ዝምለሱ ሰዓሮም” ዝበሎ ክዉን ገበሮ። “ይትነሣእ እግዚኣብሔር ወይዘረዉ ጸሩ” ማለት “ኣምላኽ ይተንሥእ፡ ጸላእቱ ፋሕ ይበሉ፡ እቶም ዝጸልእዎ ኸኣ ካብ ገጹ ይህደሙ።” መዝ.78፡65, መዝ.68፡1. ዝተባህለ ኩሉ ተፈጸመ... Read More....
ኣነ መንየ ኢልና ርእስና ንመርምር፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽና ሓጢኣትና ንዘክር
በደልና ኣሚንና ርእስና ኣትሒትና፡ በደልና ኣሚንና ንለምን ኣምላኽና /2/
ናይ ኣምላኽ ትእዛዛት ብኣና ተጣሒሱ፡ ብኽፍኣት ብሕሜት ኣካልና ረኪሱ
በደልና ኣሚንና ርእስና ኣትሒትና፡ በደልና ኣሚንና ንለምን ኣምላኽና /2/
ናይ ሥጋ ጥቕሚ ሪኡ ልብና ጸኒዑ፡ ሞት ክሣብ ዝወስደና ንምንታይ ዘንጊዑ
በደልና ኣሚንና ርእስና ኣትሒትና፡ በደልና ኣሚንና ንለምን ኣምላኽና /2/
ንንስሓ ዝኸውን ካብ ሃበና ዕድመ፡ ንመለስ ናብ ኣምላኽና ብርሃንና ከይጸለመ
በደልና ኣሚንና ርእስና ኣትሒትና፡ በደልና ኣሚንና ንለምን ኣምላኽና /2/
ኣሞጽ ኣብ ትንቢቱ ከም እተነበዮ፡ ነፍስና ከይትጠሚ ቃሉ ንስማዓዮ
በደልና ኣሚንና ርእስና ኣትሒትና፡ በደልና ኣሚንና ንለምን ንኣምላኽና /2/
ናይ ጻድቃን ሰማዕታት ናይ ድንግል ጸሎታ፡ ኣይፈለየና ኣብ ቅድሚ ልዑል ጐይታ
በደልና ኣሚንና ርእስና ኣትሒትና፡ በደልና ኣሚንና ንለምን ንኣምላኽና /2/
ዓመታዊ ክብረ-በዓል ኣስተርእዮ ደብረ ሰላም ቅድስት ማርያም ቤተ-ክርስቲያን ሽካጎ፡ ቀዳም 30 ጥሪ 2010 ብኽብ ዝበለ ስነ-ሥርዓት ብድምቀት ተኸቢሩ። እቲ በዓል ዓርቢ ናይ ምሸት ብዋዜማ ተጀሚሩ፡ ቀዳም ድማ ካብ ንግሆ ሰዓት 5 ጀሚሩ ሙሉእ መዓልቲ ብማኅሌት ብቅዳሴ ብመዝሙር ካልእ ውን ብዝተፈላለየ መደባት ተኸቢሩ። ኣብቲ በዓል ህዝቢ ሽካጎን ከባቢኣን ከምኡ ውን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝመጹ ካህናትን ምእመናንን ተረኺቦም ብድምቐት ኣኽቢሮሞ። ስእላዊ መግለጺ ንምርኣይ ኣብዚ ጠውቑ....
.....ናታ ኣማላድነት ቅልጡፍን ሕራይ ዘብልን ከም ዝኾነ ኣቐዲምና ርኢናዮ ኢና፡ ኣብቲ መርዓ ናይ ቃና፡ ወይኒ ተወዲእዎም ክጭነቑ ምስ ረኣየቶም በቲ ርህራሄኣ "ወይኒ እምበር የብሎምን" ኢላ ንጐይታ ምስ ለመነቶ፡ ጐይታ ኸኣ ልማኖኣ ሰሚዑ ንግዚኡ ነቲ ኣጋንእ ማይ ምልእዎ ኢሉ ናብ ወይኒ ለዊጡ ከም ዝሕጐሱ ገበሮም። "ወሥሉጥ ስምኪ በኀበ እግዚኣብሔር" ይብል። ቅድስት ማርያም በዚ ከምዚ ዝበለ ቅድስናን ንጽህናን ድሕሪ ምጽናሓ፡ ጐይታ ዓርቢ ስቕለት ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ክሰናበት ከሎ ንተመሃራዩ ዮሓንስ እነሃ ኣዴኻ፡ ንዓኣ ድማ እነሆ ወድኺ ብምባል ብዮሓንስ ኣቢሉ ንኹልና እነሃ ኣዴኹም ኢሉ ኣደን ኣማላዲትን ገዲፉልና ኢዩ። ድሕርዚ ምስ ዮሓንስ ን 15 ዓመት ጸኒሓ ካብ ዘርኢ ኣዳም ዝተወልደት ስለ ዝኾነት በቲ ንኣዳም ዝተኣዘዘ መጸዋዕታ ሞት፡ ኣብ መበል 64 ዕድሜኣ፡ በዚ ኦኣመት ዓመት እንዝክሮ ዘሎና ዕለት 21 ጥሪ ዓረፈት። "ኢያድለወ ሞተ ክርስቶስ ለሥጋ ኣባሉ" ብሞትስ ነዲኡ'ኳ ኣይነሓፋን ኣየዳለዋን ይብል ቅዱስ ያሬድ። ተወሳኺ ንባብኣብዚ ጠውቑ....


text:
ዋንነታ ናይ ሳይፕረስ ዝኾነት ናይ ንግዲ መርከብ ኣብ ክልተ መራኽብ ዝጉዓዙ ዝነበሩ 72 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓና ሓደ ትካል ግብረ ሰናይ ኣውሮጳ ገሊጹ።
እቲ ኣብ ብርሊን ዝመደበሩ ዘይመንግስታዊ ትካል ግብረ ሰናይ ኤስኦኤስ ሜዲተራኒ ቀዳም መጋቢት 3, 2018 ኣብ ክልተ መራኽብ ተጻዒኖም ዝጉዓዙ ዝነበሩ 72 ስደተኛታት ምድሓኖም ገሊጾም። ብመሰረት ሓበሬታ አባላት እቲ ትካል 30 ካብቶም ስደተኛታት ሓገዝ ረኺቦም ድሕሪ ምድሓኖም እቶም ዝተረፉ 42 ብካልእ ንእሽተይ ጀልባ ምህዳሞምን ድሒሮም ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ከምዝተረኽቡ ሓቢሮም።
ካብቶም 30 በቲ ኣውሮጳዊ ትካል ሓገዝ ዝረኸቡ ስደተኛታት 14 አላይ ዘይብሎም ህጻናት ምዃኖምን ዝበዝሑ ድማ ካብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝመጹ ምኳኖም ተገሊጹ።
ብመሰረት ካብቶም ዝደሓኑ ዝተረኽበ ሓበሬታ 21 ሰባት ምጥሓሎምን ካልኦት 90 ዝኾኑ ድማ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ናብ ትሪፖሊ ምምላሶም ሓቢሮም።
ካብ ወርሒ ሓምሊ ጀሚሩ ቁጽሪ ካብ ሊብያ ተበጊሶም ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ዝበጽሑ ስደተኛታት ምጉዳሉን ብሕቡራት ሃገራት ዝሕገዝ መንግስቲ ሊብያ ኣብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ምቁጽጻር ክገብር ጸቕጢ ይግበረሉ ከምዘሎን ኢጣልያ’ውን ብወገና ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ስደተኛታት ቅድሚ ምብጋሶም ኣብ ምዕጋት ዝገብርዎ ጻዕርታት ዝተፈላለየ ሓገዝ ከተበርኽት ምጽንሓ ይፍለጥ።
ብተወሳኺ ኢጣልያ ኣብ መዳጎኒ ስደተኛታት ሊብያ ኣብ ዘይሰብኣዊ ኩነታት ንዝጸንሑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ክተጣየስ ምጅማራ ይግለጽ።


text:
እዋናዊ ሓበሬታ ካብ ኣስመራNewsPosted by Admin Oct 30, 2012 22:58:50
1. ኣብ ኣስመራ ብጎንደራን ዝፍለጥ መኻዚኖ፡ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሎጂስትክስ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ምስ ምሉእ ንብረቱን ሰነዳቱን ከምዝተቓጸለ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እዚ ካብ ሰዓት 22፡00 ናይ ምሸት ዝጀመረ ቃጸሎ ንኣስታት 5ተ ስዓት ብዘይ ምቁራጽ ከምዝተባርዐን ዳርጋ ብምሉኡ ቤት-ጽሕፈት ሎጆስቲክስ ከም ዝተቃጸለ ብምልኡ ደኮመንትታትን ሎጆስቲክ ከም ዝተቃጸለ ተፈሊጡ። ካብ ሓይሊ ኣየር ዝተላእካ መጥፋቲ ሓዊ ኣብ ናይ መወዳአታ ሰዓት ስለ ዝመጹን መጥፋእቲ ሓዊ ምም\ ከተማ ኣስመራ ኣብ አዋኑ ተሌፎን ዘይምቕባሎም፡ ሓደ ካብ ኣዛራቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ፡ ጠንቁ ክሳብ ሕጂ እኳ እንተዘይተፈልጠ ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ይፍለጥ፡ ኣምሳያ ናይ`ዚ ቃጸሎ ኣብ ሓለዋ ናይ`ቲ መክዘንን ቤጽ-ሕፈትን ተዋፊሮም ዘለዉ ኣባላት ሓለዋ፡ ሓሙሽተ ተኣሲሮም ከምዘለዉ። ካብቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ሓለዋ እዞም ዝስዕቡ ዮም።
> ምክትል ኮርፖራል መርሃዊ ክፍልማርያም ሃገራዊ ኣገልግሎት። ተኣሲርሉ ዞሎ ቦታ ካርቸሊ
> ምክትል ኮርፖራል ሓመድ ዓሊ ማሕሙድ። ተኣሲርሉ ዞሎ ቦታ ካርቸሊ
> ኮርፖራል ክብርኣብ ተወልደ።ተኣሲርሉ ዞሎ ቦታ ካርቸሊ
> ኮርፖራል ኣስመሮም ሃብተስላሰ።ተኣሲርሉ ዞሎ ቦታ ካርቸሊ
> ወዲ 55 ዓመት ዑጡቅ ሰራዊት ኣቶ ሃብተገርግሽ ተስፋምካኤል ። ይርከብዎም
ቤት-ጽሕፈት ሎጂስቲክ ንግዚኡ ኣብ ከባቢ እንዳጎንደራን ኣብ ዝርከብ መኽዘን ኮይኖም ይሰርሑ ከምዘለዉን ኣብቲ ከባብ ንዝርከብ መካዝን እትሕሉ ኣብ ሰላዕ ዳዕሮ ዝነበረት ጋንታ ብጥብቂ ይሕሎ ከምዘሎ ተፈሊጡ ኣሎ።
2. ኣባላት ጸጥታ ኣረጋውያን ኣቦታት ይኣስሩ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ጎዳይፍን ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ቀሓውታ፡ ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ማይ ተመናይ፡ ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ገጀረት በስገዳድ ብረት ኣይንዓጥቕን ንዝበሉ ኣረጋውያን ኣቦታት ይኣስር፡ እዚ ኣብ ሓደ መዓልቲ ብመደብ ኣባላት ጸጥታ ዝተኻየደ ዘይሰብኣውን ዘይሕጋውን ምእሳር ዜጋታት፣ ገለ ምምሕዳር ከባቢታት ምዕጣቕ ኣብዮም እምቢታ ኣስሚዖም ነዚኦም ተዘይ ኣሲርኩሞም እቲ ካልእ ህዝቢ`ውን ኣይክሰምዓናን እዩ፡ ኪስንብድ ኣሎዎ አሎም ኣብ ዕለት 17.10.2012 ኣብ ኣዳራሽ ምም\ከተማ ኣስመራ ተኣክቦሙሉ ኣብ ዝወዓሉ ኣኼባ ብዛዕባ ምዕጣቕን ኣገባብ ኣተሓሕዛ ዕጡቓትን መብርሂ ንምሃብ ብ ብርጋደር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ ዝተኸፈተ ኣኼባ እዩ፡ ኣዚ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ተወሲዱ ዘሎ። ክሳብ ሕጂ ገለ ካብቶም ተኣሲሮም ዘለዉ በጺሑና ካብ ዘሎ ዝርዝር ኣስማት እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎም።
> ወዲ 65 ዓመት ኣማኒ ጅሆባ ዊትነስ ኣቶ ገብረልኡል ተኽለ
>ወዲ 63 ዓመት ኣማኒ ጀሆባ ዊትነስ ኣቶ ገብረቃል መንግስተኣብ
> ወዲ 61 ዓመት ኣቶ ኣብርሃ ቀሺ ተኽለማርያም \ ሕማም ሽኮርያ ብናይ ሓኪም ምስክርነት ዘሎዎም\ ብምኽንያት ጽኑዕ ሕማም ካብ ትካል ባራኮ ዝተሰናበቱ፣ኩነታቶም ከረዲኡ አኳ ክሳብ ምምሕዳር ዞባ እንተበጽሑ ሰማዒ ኣይረከቡን ብዕለት 20.10.2012 ኣብ መንበሪ ገዝኦም ገጀረት ኮሎዉ ሰዓት 06.00 ብኣባላት ጸጥታ ተኣሲሮም ምስ ተወሰዱ ድሕሪ ክልተ መዓልቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኮለዉ ስለ ዝሓመሙ ኣብ ሆስፒታል መካነ ሂወት ብጹኑዕ ሓሚሞም ይእለዩ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
> ወዲ 65 ዓመት ኣቶ በላይ ሃብተገብሪኤል
> ጥይስቲ ተጋዳሊት ጋል 56 ዓመት ለምለም ክፍለማርያም
> ወዲ 64 ዓመት አቶ ኣብርሃም ኪዳነ። ይርከብዎም ብጠቕላል በዚ ጉዳይ እዚ ተኣሲሮም ዘሎዉ 10 ሰባት ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ኣብ ሓደ አዋን ብጥርኑፍ ኣብ ቤት ማእሰቲ 6ይ መደር ፖሊስ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ኩነታት ቅልውላው ማይ ከተማ ኣስመራ
ኩነታት ቅልውላው ማይ ከተማ ኣስመራ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘሎ ህዝቢ ማይ ንምርካብ ኣብ ጎደና ንሰሙን ተዘርጊሑ ይውዕል ከምዘሎ ይፍለጥ፡ ምም\ዲክታቶር አስያስ ኣቓልቦ ዘይገብረሉ ኩነታት ዋሕዲ ማይ ኣብ ኣስመራ መረረ ህዝቢ ኣብ ጥርዙ ምስ በጽሔ ቲቪ ኤረ ኣብ ኣስመራ ዋሕዲ ማይን ሽግር ማይ ከምዘሎ ከምዘቃልሑ ኣዚ መንግስቲ አኩል ቀረብ ዘይገበረ ክንሱ ንምም\ንኡሳን ዞባታት እቲ ጉድለት ከስኪምን ይረኣ ከምዘሎ ይፍለጥ፡ ነዚ ሽግር ማይ ንምፍታሕ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ሚንስትሪ መጓዓዝያን ሚንስትሪ ማይን መሬትን ኣከባብን ምም\ዞባ ማእከል ምም\ንኡሳን ዞባታት ዞባ ማእከል ኣብ ኣዳራሽ ምም ኣስመራ ተኣኪቦም ነንሕድሕዶም ኪወናጀሉን አኹል ቀረብ ትቦታት መቐየሪ ማይ ከምዘየለን ኪሳብ ካብ ዱባይ ተዓዲጉ ዚመጽእ ነቲ ኩነታት ንምህዳእ ኣብ ሰለስተ መዐደሊ ንቑጣታት ማይ ብቦጥ ክዕደልን ነዚ ተወሃህድ ድማ ግዝያዊት ኮሚተ መዚዞም ኣኼባኦም ዛዚሞም፡ እንተኮነ መንግስቲ ኣብ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽ ዝሰርሕ ኣሎኩ አንዳበለ ለይትን መዓልትን በታ አንኮ መንግስታዊት ማዕከን ቲቪ ኤረ ገይሩ ኪግዕርን ከደናግርን ከምዘይ ወሓደ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ከምዘሎ ኣቁሑት ኣብ ምዕዳግ ጸገም ከምዘሎን ነዚ ኣጋጢሙ ዞሎ ጸገም ዝስተ ማይ ንምፍታሕ ብቅልጡፍ ካብ ዱባይ ተዓዲጉ ይመጽእ ከምዘሎ ክሕብሩ ፈቲኖም። ዘገርም ምሕደራ ህግደፍ ወርቂ ኣሎና ነብስና ኪኢልና ኢና ናይ ወጻኢ ሓገዝ ኣየድልየናን ዩ። ኢልካ ነብኻን ህዝብኻን ምትላል ካብ ቀንዲ መለለዪ ደክታቶርያዊ ስርዓት አሰያስ ኮይኑ ኣሎ።
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን EDC
- Comments(1)//news.selfidemocracy.net/#post60


text:
ብሃለፍታ ዝቐዝፋ … ሕጊ – ኣልቦ ትካላት (4ይ ክፋል)
(ግፍዕታትን ንግዳዊ መሓውራትን ፍሊጶስ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ)
ሎሚ ውን፡ ሕብሪ መዓሙቕ ባሕሪ ዘይኣኽሎ ተግባራት’ቲ ሕሱም በትሪ ኢሳይያስ ዝኾነ ጀነራል ፍሊጶስ ምስ ዝቕጽል፡ ብሓፈሻ ኣብ ኮር 161፡ ስርሒት ዞባ 02ን ኣብ ተወርዋሪ እዚን ዝነበሮ ገለ “ንጥፈታትን” ዝፈጸሞም ግፍዕታትን ብምውካስ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቀሓውታ ዝፍጸሙ ተግባራትን፡ ኣብ ገለ ሃገራት ዘለዎ ስውር ናይ ረብሓ መሓውር ዝምልከት ከኣ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ይፍንወልኩም፡፡
ኣብ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ፡ ብፍሊጶስ ትምራሕ ዝነበረት ኮር 161፡ ካብ ኦሞሓጀር ክሳብ ሻምቡቆ ዝነበረ ዕርድታት መረብ ሰቲት ሒዛ ኣብ ኩናት ዝተሳተፈት ኮይና፡ በቲ እዋን፡ ብፍላይ ኣብ “3ይ ወራር”፡ ካብ ዓውደ ውግእ ሃዲሞም ዝተብሃሉ ብዙሓት ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ተጋደልትን ኣጥፊኣ እያ፡፡ በቲ እዋን ናይ ምርሻን ስጉምቲ ክውሰድ ውሳነ ካብ ዘሕለፉ ላዕለዎት ኣዘዝቲ፡ ብቐዳምነት ዝጥቀስ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደየውሃንስ እዩ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን፡ ኣብ ነፍሲወከፍ ብርጌድ፡ 3 ዝኣባላታ ኮሚተ ቆይማ ምጽራይ ክትገብርን፡ ብኣዛዚ ብርጌድ ተማእኪላ ብደረጃ ክ/ሰራዊት ናብ ግንባር ኦርኒክ ክተመሓላልፍ፡ ካብ ኢሳይያስ ብዝወረደ መምርሒ መሰረት ብህጹጽ ተግባራዊ እዩ ኮይኑ፡፡
ነቲ ናይ መርሸንቲ መምርሒ ተቐቢሎም፡ ኣብ ግብሪ ዘውዓሉ ሓለፍቲ ዋላ እንተነበሩ፡ ብኣንጻሩ ብዙሓት ሓለፍቲ”ውን፡ ኣበያ ኣርእዮም ኔሮም፡፡ ፍሊጶስ ኣብ ዝመርሖ ግንባር መረብ ሰቲት፡ ዝነበሩ ብዙሓት ሓለፍቲ ክፍላተ ሰራዊት፡ ነቲ ውሳነ ክቕበልዎ ኣይከኣሉን ኔሮም፡፡ ካብኣቶም ኮ/ል ሓጎስ ተከስተ (ወዲ ተኸስተ)፡ ኮ/ል ገብረገርግሽ ደብረጽዮን (ቋንቁ)፡ ኮ/ል ተከስተ ገብረመድህን (ሸሪፎ) ይርከብዎም፡፡ ገሊኦም እውን፡ ተገዲዶመ ነቲ ስጉምቲ ክወስዱ ተገይሮም’ዮም፡፡ ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ኮር 161 “ኣበያ” ዘርኣዩ ዝተብሃሉ ሓለፍቲ፡ ድሕሪ 2001 ሓውሲ ድስኩላት ኮይኖም፡ ናብ ፍሉይ ቤት ፍርዲን ካልኦት “ድስኩላት” ኣካላት መንግስትን ስለዝተወዝዑ፡ ዕጫ እዞም 3 ኮሌኔላት’ውን ክሳብ ሕጂ ኣብ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኮይኑ ይርከብ፡፡ ብሰንኪ ትእዛዛት ኣባጓይላ “ፈሪሕኹም ሃዲምኩም” ተባሂሎም ብበዓል ፍሊጶስ ስጉምቲ ዝተወስድዎም ከብቅዕ ንወለዶም ድማ “ብስም ስዋኣት” ናይ ዝተረድኡ መንእሰያትን ተጋደልትን ሓበሬታ ንካልእ እዋን ሓዲገ፡ ንሎሚ ናብቲ ቀንዲ ጉዳይ ክሰግር፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ድሕሪ ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ፡ ወትሃደራዊ ኣቃውማ ሓይልታት ምክልኻል፡ ካብ ኮራት ናብ ስርሒታት ምስተለወጠ፡ ፍሊጶስ’ውን ካብ ኮር 161፡ ብቀጥታ ኣዛዚ ስርሒት ዞባ 02 ኮይኑ እዩ ቀጺሉ፡፡ ፍሊጶስ ድሕሪ ምስ ኩናት ኢትዮጵያ ኣብ ተወርዋሪ እዚን ኣብ ቤ/ጽ ጀነራል (ባለነኪ) ምስተመደበ ውን፡ ኣብ ሜዳን ኣብ ኩናት ምስ ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ሕሱም ተግባራቱ ዚያዳ ቀጺልዎ እዩ፡፡ መርኣያ ጭካንኡን ሕሱም ተግባራቱን ድማ፡ ኣብ ቀጽሪ ቤት ማእሰርታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይስርዋ፡ ማይሑጻ፡ ቀሓውታ፡ ዓላ፡ ሰረጀቓን ዓዲ ንፋስን ዝፍጸም ኢሰብኣዊ በደላት እዩ፡፡ እቶም ቀንዲ ጨካናት ኣፈጸምቱ ድማ፡ ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ዝጠቐስኩዎም መርመርትን ኣባላት ኮሚተ ፍርድን’ዮም፡፡
ብጀካ’ቶም መርመርትን ፈረድትን፡ ከም ሰብ፡ ናይ ፍሊጶስ ትእዛዛት ናይ ምስማዕ፡ በተዘዋዋሪ መገዲ ናይ ምፍጻምን ምፍላጥ ተኽእሎ ዘለዎም ካልኦት ናይ ጽባሕ መሰኻኽር ሓለፍትን ኣባላትን ድማ፡
- ሌ/ኮ ስምኦን ማርቆስ (ወዲ ማርቆስ)፡ ዓዱ እምባደርሆ ኣብ ሰነዳት ዝተረኸበ ወ/ቁጽሩ 75-2981 ኮይኑ ቀንዲ ጸሓፊ ጀነራል ፍሊጶስ’ዩ፡፡
- እዮብ ተኽለኣብ ፡ዓዱ ዓዲኣርዓዳ ኣባል 7ይ ዙርያን ኣሳላጢን ጸሓፊን ቤ/ጽ ቀሓውታ
- ዮናታን ተስፋማርያም፡ ኣባል 13 ዙርያ ጸሓፊ
- በኺት ኣደም፡ ዓዱ መንደፈራ ኣባል 13 ዙርያ ኣውቲስታ ጀነራል
- ኣንገሶም ፍስሃጽዮን፡ ዓዱ እንዳደቁ ኣውቲስታ ናይ ገዛ መኪና (ተጋደላይ)
- ዮሴፍ ግርማይ፡ ዓዱ ዓዲበዛሚት ኣውቲስታ ናይ ገዛ መኪና (ተጋደላይ ናይ 90)
- ነጋሲ በኹረጽዮን፡ ዓዱ ከባቢ ማይምነ ኣውቲስታ ረሻሽ ናይ ዝጸዓነት ማኪና ሓለዋ ጀነራል (ተጋደላይ)
- ስዒድ ነጋሽ (ዓዱ ባጽዕ) ኣውቲስታ ረሻሽ ናይ ዝጸዓነት ማኪና ሓለዋ ጀነራል (ተጋደላይ)
- ተለንተ ንጉሰ ገብረመስቀል (ማኢል)፡ ዓዱ ደቂሳባ፡ ሓላፊ ሓለዋ ቤ/ጽ ቀሓውታ (ተጋደላይ)
- ተስፋጋብር ተኽለማርያም፡ ዓዱ ከባቢ ካርኒሽም ኣዛዚ ሓይሊ ክፍሊ ሓለዋ’ዮም፡፡
ፍሊጶስ፡ ብሰንኪ ዝፍጽሞ ዘሎ በደልን ኣነዋሪ ተግባራትን፡ ካብ ህዝብን መዛናኡን ካብ ዝንጸል ዳርጋ ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ፡፡ ብጀካ እዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ኣባላት፡ እቶም ሕሱማት መርመርትን፡ ምስኡ ዝጣልዑ ገለ ሃብታማትን፡ ኣብዚ እዋን ፍሊጶስ ዳርጋ ዋላ ሓደ ፈታዊ ወይ ከኣ መቅርብ የብሉን፡፡ ምስ ፍሊጶስ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ከይተረፈ ተዓዲሞም፡ ቁማር ዝጻወቱ ነጋዶ፡ ፍትዊ ኣስረስ (ወዲ ኣስረስ)፡ ጊላይ ፈርኔሎ፡ በዓል ወዲ ጉማረ፡ ዓብዱ፡ ርስቶምን ዓብዳትን’ዮም፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ንምንብርካኽን ንምድሳቕን በትሪ ኢሳይያስ ኮይኑ ንጹሃት ዜጋታት ከጉስዕ ዝጸንሐ ፍሊጶስ፡ ኣብዚ እዋን”ዚ፡ ካብ ቤ/ጽሕፈቱ (ቀሓውታ/ባለነኪ) ናብ ገዝኡ፡ ሕልፍ ኢሉ ድማ፡ ናብ ኣስመራ ፓላስ ክሕምብስን ምስ ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድ ብኸውሊ ክብዕልግን ጥራይ እዩ ዝረአ ዘሎ፡፡
ፍሊጶስ ኣብ ኣስመራ ፓላስ ብኸውሊ፡ ብዙሓት ኣዋልድን (ገለ ስነጥበበኛታትን) ብምሓዝ፡ ዝጥቀመላ መኪና ER ኮድ 1- 17214 ዝብል ሰሌዳ ዘለዋ ሓዳስ ቶይታ ኮሬላ እያ፡፡ (ንኽብሪ እዘን ኣሓት ብምሕሳብ ካብ ምቅልሐን ተቖጢበ ኣለኹ፡፡) ብተወሳኺ EDF 3833 ላንድኩረዘር፡ EDF 3676 ሃይሉክስ፡ ER 03849 (ቶይታ) ዝብል ሰሌዳ ዘለወን መካይን እውን ይጥቀም እዩ፡፡ ብውልቁ Unknown Number ዘለዎ ቴሌፎን ዝሕዝ ኮይኑ፡ ኣብ ቤ/ጽሕፈቱ ድማ ብቁጽሪ ስልክታት 182088ን 181660 እዩ ዝጥቀም፡፡ ሳሕቲ ብናይ ወዱ (ስምኦን) ብ 07274901 ቁጽሪ ቴሌፎን ውን ይጥቀም ‘ዩ፡፡
ብኹሉ መምዘኒታትን ብጭቡጥ መርትዖታትን፡ ኣብ ሃገርና ኣብዚ እዋን ልዕሊ ፍሊጶስን ተኽለ ማንጁስን ሃብታም ወትሃደራዊ መኮነን የለን፡፡ ክልቲኦም ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዘዝተወዝዕሉ ጽፍሕታት፡ ብስርቅን ብሓይሎምን ዘይተኣደነ ሃብቲ ኣጥሪዮም፡፡ ካብ ሜዳ ጀሚሩ፡ ብምቾት መስተን ዝሙትን ዝፍለጥ ፍሊጶስ፡ ብባህሪኡ ፈታዊ ገንዘብ ብምንባሩ ንናጽነት’ውን፡ ብርክት ዝበለ ገንዘብ ኣዋህሊሉ ከምዝኣተወ ዝሕመ’ዩ፡፡
ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ኮር 161፡ ስርሒት ዞባ 02ን ተወርዋሪ እዚን ብቐጥታዊን ጎነጻዊን ኣገባባት፡ ካብ ኣፍረይቲ ትካላት፡ ሕርሻታት ዓዲ ዑመር፡ ካብ ኮንትሮባንድ፡ ካብ ምህጋር ወርቂ፡ ካብ ቤት ማእሰርታትን፡ ካብ መሸጣ ሎጂስቲካዊ ቀረባት ሰራዊትን፡ ዘይተኣደነ ሃብቲ ኣኻዕቢቱ’ዩ፡፡ ኩላትና ከምእንፈልጦ ብባህሪ ተጠራጣሪ፡ ጥንቁቕን ጎራሕን ዝኾነ ፍሊጶስ፡ ኣብ ኣጠቓቕማ ገንዘብ’ውን ስኡን ንኽመስል ብዙሕ ጥንቃቐታት ይገብር እዩ፡፡
ጀነራል ፍሊጶስ፡ ስልጣኑ ተጠቒሙ ዘይተኣደነ ሃብቲ ካብ ዘኻዕብተሎም ምንጭታት ንምጥቃስ፡
- ኣዛዚ ስርሒት ዞባ 02 እንከሎ ካብ ኣፍረይቲ ትካላት’ቲ ስርሒት፡ ማለት ካብ ሕርሻታት ዓዲ ዑመር፡ ብናጻ ጉልበት መንእሰያት ዝተሰላሰለ ምህርቲ ብምሻጥ፡ ካብ ድኳናት፡ ካብ መሸጣ ጥሪትን ጤለበጊዕን፡ ከምኡ’ውን ብስም መሳለጢ ስራሕን ወትሃደራዊ ስለያን ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ ኣኻዕቢቱ ‘ዩ፡፡
- ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ምስ ዝርከቡ ዓበይቲ ነጋዶ ብምትእስሳር፡ ብብሎኮታት ኦሞሓጀርን ዶባት ሱዳንን ንኽወጹ ፍቓድ መንቀሳቐሲ ብምዕዳል ብዙሕ ሃብቲ ወኒኑ’ዩ፡፡ (ኣማራጺ ስኢኖም ብግዴታ ብብላዕ ናይ ዝተዋፈሩ ኣስታት 14 መሳርሕቲ ፍሊጶስ ዝኾኑ ነጋዶ ዝርዝር ከምዘለኒ በዚ ኣጋጣሚ ክሕብረኩም እፈቱ)
- ብቀይሕ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ሱዳን ብዘይሕጋዊ መገዲ ጸጋታት ባሕሪ (ሕርካ፡ ሕድራን ጽፍሪ ባሕሪን) ምስ ዝሸጡ ነጋዶ ብሽርክነትን ብምህጋርን ብዙሕ ሃብቲ ኣጥሪዩ እዩ፡፡
- ካብ ከባቢታት ኮሰልዳ፡ ኣሾሺ፡ ተበልዲያ፡ ጎኘ፡ ቶለግምጃ፡ ዳሰን ተኾምቢያን ብባህላዊ መገዲ ወርቂ ካብ ዘውጽኡ ኣባላት ብሄረ ኩናማን ኩብሉላትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኣስመራ እንዳ ወርቂ ካብ ዝነበሮም ትግራዎት፡ ዝተሃገረ ማእለያ ዘይብሉ ወርቂ ብስውር መገዲ ብማዕርፎ ነፍርቲ ኣቢሉ ንዱባይ ሸይጡ እዩ፡፡ ኣብ ውሽጣዊ ጸጥታ ብኮ/ል የማነ ዓንደማርያም (ሶኮሎቭ) ብዝምርሑ ኣባላት ኣካል ብልሽውና፡ ብዛዕባ መሸጣ ወርቂ ፍሊጶስ ብዙሕ መጽናዕታት ዝርከብ ኮይኑ፡ ክሳብ ቀረባ እዋን ብናይ ኢሳይያስ ጸቕጥታት፡ ነቲ መስርሕ ትም ኢሎም ክዕዘቡ ጸኒሖም እዮም፡፡ ወረ ክላባዕ ምስጀመረ ግን፡ ኣብ ወርሒ 7/2017፡ ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ዝተሃገረ፡ 46 ኪሎ ናይ ጀነራል ፍሊጶስ ወርቂ፡ ብስም ወናኒት ጽጌረዳ ትራብል ኤጀንሲ ኣቢሉ፡ ብመገዲ ኣየር ኢማራት ክወጽእ እንከሎ፡ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ብ”ላዕሊ” ተኣዚዞም፡ ክተሓዝ ጌሮምዎ’ዮም፡፡ በቲ እዋን፡ ኣብቲ መስርሕ ተሳቲፎም ዝተብሃሉ፡ ወናኒት ጽጌረዳ ትራብል ኤጀንሲ፡ ከምኡ’ውን፡ ዓወትን ወይንን ዝተብሃሉ ኣባላት ግራውንድ ሰክሪቲን፡ ዓብዳት ዝተብሃለ ወኪል መገዲ ኣየር ኢማራትን፡ ኣብቲ ባዕሉ ፍሊጶስ ዝመርሖ ማይስርዋ ተኣሲሮም’ዮም፡፡ ነቲ ዓንዳት ዝበሃል ወኪል፡ ኣብ 7ተ ወርሑ ብሕማም ሽኮርያ ኣመኻኒዩ ክፍታሕ ጌርዎ እዩ፡፡ ንባዕሉ ንፍሊጶስ ግን ክሳብ’ዛ ዕለት ዝተንከፎ ሰብ የለን፡፡
- ኣብ ጋሽ ባርካ (ኣብ ተጎለል፡ መኸሰራትን ዓሊግደርን)፡ ምስ ሓላፊ ንግዲን መኻዚኖታት 09፡ ነስረዲን በኺት- ወዲበኺት (ኣብዚ እዋን ሚ/ር ንግድን እንዱስተትሪን) ብምትእስሳር ንዝሓረዮም ነጋዶ ስሉጥ ግልጋሎት ክረኽቡን ሓለፋታት ክግበረሎምን ይገብር ኔሩ፡፡ ንኣብነት ንፍሊጶስ ካብ ጓል ሓውብኡ ትብጸሖ ዝወለደ፡ ወናኒ ቤት መግቢ ሕርጊጎ፡ ተስፋብርሃን ኣብርሃም፡ ኣብ ክልተ ከባቢታት ጠርናፊ ባህላዊ ዕደና ክኸውን ፍቃድ ብምሃብ፡ ከምኡ’ውን ብስም ናይ ካቶሊክ ንብረት ዝኣተወ፡ ክልተ ኮንቴነር ስፔር ፓርት ብምህጋር ሸይጦም ብሓባር ክጥቀሙ ጌሩ’ዩ፡፡
- ካብ ኤርትራ ብሕጋዊ መገዲ፡ ብፓስፖርት ሰብ ክኣቱን ክወጽእን ካብ ዝፈቕዱን ዝእግዱን ሓደ ጀነራል ፍሊጶስ እዩ፡፡ ካልእ ይትረፍ ካብዛ መስርሕ’ዚኣ እኳ፡ ውልቃዊ ባህጊታቱ ከማልእ ብዙሕ ጽዒሩ እዩ፡፡ ኣስማተን ምግላጽ ብዘየግድስ፡ ብዙሓት ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጻ ኤርትራውያን ኣሓትና “ካብ ሃገር ኣይተወጻን” ኢሉ እንዳፈራርሀ፡ መርወይ ሽውሃቱ ጌርወን እዩ፡፡ ብርክት ዝበሉ ዓዶም ናፊቖም ዝመጹ ዜጋታት፡ ምስ ኣተው፡ ንገሊኦም ብዝተፈላለየ ምስምስ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ብምሕያር፡ ንገሊኦም ድማ፡ ካብ ሃገር ከይወጹ ብምእጋድ፡ ብተዘዋዋሪ መገዲ ዘይተኣደነ ገንዘብ ክኸፍሉ ገይርዎም’ዩ፡፡
- ብስም ኣባላት ወይ ከኣ ተሓባበርቲ ወጻእ ስለያ “ንኣድላይ ስራሕ” ብዝብል እንዳመኻነየ፡ ብቐጥታ ገንዘብ ኣኽፊሉ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝለኣኾም ሰባት’ውን ኣለው፡፡ ስም ከይገለጽኩ፡ ኣብ ቀረባ ክልተ ደቃ ብ450 ሺሕ ንነፍሲወከፎም ከፊላ፡ ናብ ካናዳ ዝለኣኸት ሓንቲ ኣደ ኣላ፡፡ ናይ 900 ሺሕ ናቕፋ ሸርፊ ብዶላር ተቐይሩ፡ ኣብ ኬንያ ንዝርከቡ መሳርሕቲ ፍሊጶስ ተኸፊሉ እዩ፡፡ (ፍሊጶስ ካብ ሃገር ከይወጹ ካብ ዝኣገዶምን፡ ገንዘብ ከፊሎም ዝወጹን፡ ከምኡ ውን ብስራሕ ኣመሳሚሱ ንወጻእ ካብ ዝለኣኾም ዜጋታት፡ ናይ ኣስታት 19 ዝኾኑ ኣስማት ከም ዝበጽሓንን፡ ከም ኣድላይነቱ ከምዝጥቀመሉን ክሕብረኩም እፈቱ)
- ከምዚ ሎሚ፡ “ኣንጭዋን ድሙን” ከይተቐየሩ፡ ባረንቱ ወያነ ሒዙዋ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ምስ ብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ተመሳጢሮም፡ ኣብ ትሕቲ ስርሒት ዞባ 01 ዝነበረት፡ ናይ ፋልኮን ኮርፕረሽን፡ ሙሉእ ንብረትን ማእለያ ዘይብሉ ናይ ህንጻ ማሽነሪታት፡ ስፔር ፓርትን ጥሪትን “ወያነ ወሲድዎ” ብምባል፡ በቲ እዋን ተራ ሰራሕተኛ ንዝነበረ እዝራ ስብሃቱ ዝተብሃለ ኣባል ኣእሚኖም፡ ናብ ሱዳን ክሽየጥ ጌሮምዎ’ዮም፡፡ ብሚሊዮናት ዝፍቀድ ገንዘብ፡ ስለ ዝተማቐሉ ድማ እዝራ ስብሃቱ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዞባ ጋሽባርካ ካብ ዝርከቡ ሃብታማት ሓደ ብምኻን ኣብ ተሰነይ ትካላት ጌሩ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ቀጻሊ ጠላዕ ክጻወት ይውዕል ኣሎ፡፡
- ክሳብ ወርሒ 03/2014 ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክለኻል ኮይኑ ዝተመዘሉ ዕለት፡ ፍሊጶስ ካብ ኣፍረይቲ ትካላት ተወርዋሪ እዚ፡ ብናጻ ጉልበት ሰራዊት ብመስኖኣዊን ክረምታዊን ሕርሻ፡ ካብ ሕርሻታት ማይሑጻ፡ ችችሮ ወሪድካ ካብ ትርከብ ጀርዲን፡ ዝሕፈስ ኣእኻልን ኣሕምልትን፡ ከምኡ’ውን፡ ካብ መከፋፈሊ መስተ ቀሓውታ፡ ካብ ክለባት ፓራዲዞን ራዳርን፡ ካብ ምስባሕ ስታላ ጻዕዳ ክርስትያን፡ ካብ ምርባሕ ደርሁት ቀሓውታን ብዘይ ተሓታትነት ከምድላዩ ክብሕትን ክርባሕን ጸኒሑ’ዩ፡፡ እቲ ዝገርም ፍሊጶስ ካብ ተወርዋሪ እዚ፡ ናብ ሓለቓ ስታፍ ክምዘዝ እንከሎ ውን እዘን ብሜጀር መሓሪ ተኽላይ (ወዲ ተኽላይ) ዝጥርነፋ ኣፍሪይቲ ትካላት ኣብ ትሕቲኡ (ባለነኪ) ክጥርነፋ ጌርወን’ዩ፡፡
- ካልኣዩ ንፍሊጶስ ብምኻን፡ ሓለቓ ስታፍ ተወርዋሪ እዚ ዝነበረ ብርጋዴር ጀነራል ኣብርሃለይ ክፍለ ውን፡ ዋላ ብካልእ ጉዳያቶም እንተዘይተቓደው፡ ፍሊጶስ ዝምእርሮ ኣታዊታት ኣንዳዕዲዑ ስለ ዝፈልጥ፡ “ሳግላ ብላዕ ኣይትቕላዕ” ኮይኑዎም፡ ንሱ’ውን ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ፡ ኣብ ከባቢታት ገርገፍ፡ ሲራክ ዝተብሃለ ወዱ ዝኣልዮ 150 ሄክታር መሬት ስምስም እንዳዘርአ ይርባሕ ኣሎ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ናይ ብ/ጀ ኣብርሃለይ ቁጽሪ ቴሌፎን 07 15 58 82 ከምዝኾነት ክሕብረኩም እፈቱ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ብዘይምግናን፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ካብ ዝርከቡ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ፡ ክንዲ ፍሊጶስ ርኹብን ዘይተኣደነ ሃብቲ ዘለዎ ጀነራል የልቦን፡፡ ፍሊጶስ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክልኻል ምስኮነ’ውን፡ ማዕረ ማዕረ ምርኽኻብ ወትሃደራዊ ሰነዳት፡ እተን ምንጭታት ሃብቲ ዝኾና ኩላተን “ትካላት” ውን ኣብ ትሕቲኡ ጠርኒፍወን’ዩ፡፡ ብጀካ ኣፍረይቲ ትካላት፡ ኣብ ትሕቲ ተወርዋሪ እዚ ዝነበራ ኩለን ቤት ማእሰርታት፡ ሓድሽ ስም ኣጠሚቑ፡ ኣብትሕቲ ቤ/ጽ ጀነራል ባለነኪ ክጥርነፋ ጌርወን እዩ፡፡ እዘን ቤት ማእሰርታት፡ “ትኪ ኣልቦ” ኢንዱስትሪ ዝኾና ምንጪ ናይ ዘይተኣደነ ሃብቲ ፍሊጶስ ብምኻን፡ ሕጂ ውን ይቕጽላ ኣለዋ፡፡ ካብኣተን ንሎሚ ድማ ብዛዕባ “መጻረይት” ቤት ማእሰርቲ ቀሓውታ ተወሳኺ ሓበሬታ ክህበኩም፡፡
ቤት ማሕቡስ መርመራን ምጽራይን ቀሓውታ
እዛ ቤት ማእሰርቲ፡ ኣብ ትሕቲ ፍሊጶስ፡ በቲ ሕሱም መርማሪ ሚኪኤለ ኢሳቕ ትእዘዝ፡ ብዙሕ ሰብ ዘይፈልጣ፡ ኣብ መፋርቕ 2012 ሚስጢራት ዓዲ ኣቤቶ ክቃላዕ ምስ ጀመረ ከም ፍታሕ ዝተደኮነት እያ፡፡ ኣብ ከባቢ ቅዱስ ኡራኤል ቤት ክርስትያን፡ ንቑልቁል 5 ደቓይቕ ተጓዒዝካ፡ ካብ ናይ ፍሊጶስ ቤ/ጽሕፈት ሓንቲ ኣንጎሎ ርሒቓ ዝተደኮነት፡ ቀደም ናይ ደናግል ካቶሊክ ቅዱስቲ ሉቺያ መንበሪ ዝነበረት፡ እታ ስሊቨር ሕብሪ ማዕጾ ዘለዋ ካንሸሎ እያ፡፡ ካብተን ደናግል ኣሕዲጎም ዝወሰድዋ’ያ፡፡
ኣብዚ እዋን፡ ብፍላይ “ገንዘብ ኣለዎ” ዝተብሃለ፡ ብሸርፍን ብምስግጋርን ዝተጠርጠረ፡ ከምኡ’ውን ብፍሊጶስ ኣብ ጠመተ ዝኣተወ ዝኾነ ዜጋ፡ ብስውር ዝመርመረላን ዝሳቐየላን ቤት ማእሰርቲ እዛ ኣብ ቀሓውታ ዝተደኮነት እያ፡፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ’ዛ ቤት ማእሰርቲ፡ ኩሎም ዓይነት ነብስኻ ግንብንብ ዘብሉ፡ ዘስካሕክሑ ስቅያት ይፍጸሙ ‘ዮም፡፡ ብጀካ ሚኪኤለ ኢሳቕን ሜሮን ተኪኤ ዝተብሃለ ኣባል 4ይ ዙርያን፡ ኣብ ቀሓውታ ንእሱራት ክምርምር ዝፍቀደሉ ሰብ የለን፡፡ ውሽጣዊ ቅርጺ እዛ ቤት ማእሰርቲ ምስእንዕዘብ፡ 5 ጸበብቲ ካሜራታት ዘለዋ ኮይና፡ ኣብ 1ይ ካሜራ ብምስግጋርን ምትሕብባርን ዝተጠርጠሩ ዜጋታት ይእሰሩላ፡፡ ኣብ 2ይ ካሜራ ብሸርፊን ሓዋላን፡ ኣብ 3ይ ካሜራ ብምሕጻብ መንቀሳቐሲ፡ ኣብ 4ይ ካሜራ ብዝተፈላለዩ ምስምስ ዝተጠርጠሩ፡ ከምኡ’ውን ኣብ 5ይ ካሜራ ጉዳዮም ናይ “ዘይተፈለጠ” ብፍሊጶስ ጥራይ ዝተለኣኹ ዜጋታት ብዘይ ፍርዳዊ መስርሕ’ዮም ዝዳጎኑ፡፡
ጉዳይ ስግረ ዶብ፡ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ እንዳኾነ ምስከደ፡ ኣብዚ እዋን፡ ብፍላይ ብስግረ ዶብ፡ ብምትሕብባርን ብኣስገርትን ዝተተሓዙ ዜጋታት፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቀሓውታ ብኸውሊ ተኣሲሮም ክጸንሑ ብምግባር፡ ብኣስገዳድ ምስ ዝተፈላለዩ ሰባት ቴሌፎን ክደዋወሉ ብምግባር፡ መሓውር ስግረ ዶብን ኣስገርትን “ንምምሓው” ብዝብል ጉልባብ ዝተዳለወት ቤት ማእሰርቲ’ያ፡፡ እቲ ክውንነት ግን በዓል ፍሊጶስ ነዛ ቤት ማእሰርቲ ምንጪ ዘይተኣደነ ርእሰ ማል ምግባሮም ‘ዩ፡፡
ብዛዕባ ቤ/ማእሰርቲ ቀሓውታ’ውን፡ ካብ ውሽጥን ካብ ወጻእን ንምጥርናፉ ዘጸግም፡ ማእለያ ዘይብሉ ሓበሬታ በጺሑኒ ኣሎ፡፡ ንኣብነት ኣብ ወርሒ 6/2017 ኣብ ቀሓውታ ካብ ዝተኣሰሩ እሱራትን ኩነታቶምን ንምጥቃስ፡
- ኣብ ካሜራ 4 ዶ/ር ሰመረን እድሪስ ኣቡሸዓለን ዝተብሃሉ፡ ካብ ባጽዕ ብመሸጣ ነዳዲ ተጠርጢሮም ዝተቐየዱ፣ ግርማይ እዮብ ዝተብሃለ፡ ኣብ እዋን ምቕያር ናቕፋ፡ ገዛን መኪናን ገዚእኻ ተባሂሉ ኣስታት ክልተ ዓመት ዝተቐየደ፣ ተስፋይን መሓመድን ዝተብሃሉ፡ ብሸርፊ ተጠርጢሮም ልዕሊ ዓመትን 6 ወርሒን ዝተኣሰሩ እሱራት ኔሮም፡፡ እቲ ግርማይ እዮብ ዝተብሃለ መንእሰይ ነባሪ ከባቢ ሰታንታኦቶ ኮይኑ፡ መንበሪ ገዝኡ፡ መኪንኡን 3 ሚሊዮን ናቕፋን ተወሪሱ እዩ፡፡
- ኣብ ካሜራ 5፡ ኣብርሃም፡ ሲራክ ከምኡ’ውን ዓወት (ኣባል ቤ/ጽ ጀነራል) ዝተብሃሉ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ተኣሰሮም ኣለው፡፡ ኣብዛ ካሜራ ኣባል ሜካናይዝድ 74 ዝኾነ ከሰተ ማርቆስ ዝተብሃለ እሱር ውን ኣሎ፡፡
- ኣብ ካልኦት ካሜራታት ካብ ዝርከቡ ወይ ከኣ ተኣሲሮም ካብ ዝወጹ እሱራት ምስእንርኢ፡ ኣብ 2016 መወዳእታ ኣብ ሃገርና ኮይኖም፡ ኣንጻር ወያነ ዝተፈላለዩ መጻሕፍቲ ካብ ዝጽሕፉ፡ ተስፋይ ገብረኣብ ዝተብሃለ ጋዜጠኛን ደራሲን፡ ኣብ ገለ ጽሑፉቱ “ብዛዕባ ኤርትራ ሕማቕ ጺሒፍካ” ተባሂሉ ብትእዛዝ ፍሊጶስ ንሓደ ወርሒ ተቐይዱ ተፈቲሑ’ዩ፡፡
- መምህር ኮለጅ ሓፈሻዊ ሕክምና ኦሮታ፡ ዶ/ር ክፍሎምን ሰበይቱ ሩታን፡ “ዶላር ኣሽሪፍኩም” ተባሂሎም፡ ኣብ ቀሓውታ ብምቕያድ፡ ኣብ ባንኪ ዝነበሮም 1.9 ሚሊዮን ናቕፋ ብሚኪኤለ ተወሪሶም’ዮም፡፡ በቲ እዋን፡ ኣቦይ ስምኦን ዝተብሃሉ፡ ብተመሳሳሊ ብሸርፊ ዝተጠርጠሩ ከም ሃገሮም 1 ሚሊዮን ናቕፋ ተቐጺም ወጺኦም’ዮም፡፡
- ኣብ 2017 ወርሒ 4 ካብ ጋሽ ባርካ ዝተተሓዙ ነጋዶ ጥሪት’ውን ኔሮም፡፡ ካብኣቶም ሃብተ ዓንደብርሃን፡ ጠዓመ ዘርኣይ፡ ኢሳቕ ተዓገስን ኣማኒኤል ግደን፡ ካብ ዝተብሃሉ ኣብ ኢዶም ዝተረኸበ ገንዘብ ተሃጊሮም ነፍሰ ወከፎም ልዕሊ 100 ሺሕ ናቕፋ መቕጻዕቲ ንሚኪኤለ ኢሳቕ ከፊሎም ‘ዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ብርክት ዝበሉ ሓበሬታታት ስለዘለው ቀስብቀስ ከቕርበልኩም ክፍትን እየ፡፡ ብኢንቦክስ ብተደጋጋሚ ካብ ዝበጹሑኒ ብናይ ባዕለይ መገዲታት ውን፡ ካብ ዘረጋገጽኩዎም ገለ ሓበሬታት ክውስኸልኩም፡፡
- ልዋም ዝተብሃለት ኣባል 26 ዙርያ ጓል ከረን፡ ኣብ ወርሒ 6/2016 ብናይ ሚኪኤለ ሕሱም ማህረምቲ ጥንሲ ከይዱዋ፡
- ገነት ዝትብሃለት ጓል ባጽዕ በዓልቲ ሓዳርን ኣዶ 5 ቆልዑትን፡ “ኣብ ገዛኺ ሰገርቲ ኣሕዲርኪ” ተባሂላ፡ ብምሒር ማህርምትን መርመራን ኣእምሮኣ ተናዊጹ፡ ናብ ቅድስቲ ማርያም ትመላልስ ኣላ፡፡
- ሸዊት ዝተብሃለት ሸቃጢት ጓል ዕዳጋ ሓሙስ “ሰብኣይኪ ሸርፊ የሽርፍ ኔሩ ካብ ዘለዎ ሃገር 50 ሺሕ ዶላር ይስደድ” ተባሂላ፡ ብሕሱም ተቐጥቂጣ ሕቖኣ ተሰይሩ 2 ናይ ገዛ መካይን’ውን ተሃጊረንኣ እየን፡፡
- ተስፋማርያም ዝተብሃለ ወዲ ዓዲጓዕዳድ ብኣስጋሪነት ተጠርጢሩ፡ ብማህረምቲ ሓደ ዓይኑ ጠፊኡ፡ መኪንኡ ውን ተሃጊራ እያ፡፡
- ቢንያም ዝተብሃለ ወዲ 4ተ ኣስመራ፡ 4ይ ዙርያ፡ ኣባል ቤ/ጽ ቀሓውታ ብኢንተርኔት ሓበሬታ ጺፍካ ተባሂሉ ብማህርምቲ ሰንኪሉ ‘ዩ፡፡
- ሰመረ ዝተብሃለ ኣባል 20 ዙርያ ወዲ እምባደርሆ፡ ብዘይሕጋዊ መገዲ ቼሜንቶ ዓዲግካ ተባሂሉ ብሕሱም ተቐጥቂጡ ንብረቱ ተወሪሱ’ዩ፡፡ (ነዞም ጭብጥታት ዝሓበርኩምኒ ዜጋታት የመስግን)
ብዝኾነ ቀንዲ መጋበሪያ ፍሊጶስ ዝኾነ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ኣብ ካልኦት ቤት ማእሰርታት ዘካየዶ ግፍዕን ስቅያትን ከይኣኽሎ፡ ሕጂ’ውን ኣብ ቀሓውታ ዘስካሕክሕ ስቅያት ኣብ ልዕሊ ዜጋታትና ይፍጽም ኣሎ፡፡ ኣብ ቀሓውታ፡ ብሚኪኤለ ተፈሪዶምን ናብ ዓዲ ኣቤቶን ማይ ስርዋን ዝሰጋገሩ እሱራት ብሚሒር ምቕጥቃጥ ኣትኪሎም’ውን መሬት ክረግጹ ዘይክእሉ ‘ዮም፡፡
ናብ ቀሓውታ ዝኣቱ ዝኾነ እሱር ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት፡ ብጸልማት ብናይ ፍሊጶስን ሚኪኤልን እሙናት ኣባላት ተሃዲኑ ዝመጽእ’ዩ፡፡ ኣብ መስርሕ ዓፈና ዝጥቀሙላ መኪና ‘ውን፡ ERG 1076 ዝብል ሰሌዳ ዘለዋ ብሉብላክ ፒክኣፕ ኮይና ንደገ ዘይተርኢ እያ፡፡
ገሊኦም ብወለንትኦም፡ ገሊኦም ተገዲዶም፡ ኣብ ምዕፋን፡ ምቕያድን ምቕትቃጥን እሱራት ዝሳተፉ ኣባላት ቀሓውታ ዝስዕቡ’ዮም፡፡
- ሜሮን ተኪኤ (ኣባል 4ይ ዙርያ) ኣብ ቀሓውታ ካልኣዩ ንሚኪአለን መርማሪን (ቅድሚ 6 ወርሒ ኣቢሉ ኣብ ከባቢ ዳማስ ናብ ዝተደኮነት ሓዳስ ቤት ማእሰርቲ ሓላፊ ኮይኑ ተመዲቡ ኣሎ)
- የዕብዮ ሓጎስ ኣውቲስታ ናይታ መዕፈኒት መኪናን ኣባል ሃ/ኣገልግሎትን
- ኣማን ኣሽተን (ኣባል 21 ዙርያ) ካልኣይ ኣውቲስታ
- ኣቤል ሓላ፡ መራሕ ጋንታ ኣባል ሓለዋ ቀሓውታ፡
- ጣሂር በሽር፡ መራሒ መስርዕን ተሓዚ መፍቱሕ ሓለዋ ቀትሪን፡
- ያሕያ ሓራራይ፡ መራሒ መስርዕን ተሓዚ መፍቱሕ ሓለዋ ለይቲን፡
- ጣሂር ያሲን፡ (ወዲ ኣናጹ) መራሕ መስርዕን እዮም፡፡
ብቐጥታ ብሚኪኤለ ኢሳቕ ዝእዘዙ፡ እዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቐሱ ሰባት፡ ኣብ ቀጽሪ ቤ/ማእሰርቲ ቀሓውታ፡ ኣብ ዝካየዱ ንጥፈታት ዝሳተፉን፡ እቶም እሱራት ዘይፈልጥዎ ፍርዲ ተዓዲልዎም ናብ ዓዲኣቤቶን ማይሰርዋን ክፋነው እንከለው ዘበጻጽሑን እዮም፡፡ ኣብ ቀሓውታ፡ ናይቶም ንዓመታት ጨቐቕ ኢሎም ብደሞምን ረሃጾምን ዘጥረይዎ ገንዘብን ንብረትን፡ ብሚኪኤለ ኢሳቕ “ካበይ ኣምጺኹምዎ? ኣመጻጽኡ ኣይበርሃልናን? ብስለያን ርክባት ምስ ወያነን ተጠርጢርኩም…?” እንዳተብሃሉ ገንዘቦምን ንብረቶም ንዝተወረሶም ዜጋታት፡ ኣብ መወዳእታ መዕለቢኡ ኣብ ጁባታት ፍሊጶስ’ዩ፡፡ ብዙሓት ሃብታማት ኣብ ቀሓውታ ገንዘቦምን ንብረቶምን ተሓዲጎም ጥራሕ ኢዶም ምስተረፉ፡ ብሰንኪ ጭንቀት ግዳይ ሕማማት ሽኮርያ፡ ጸቕጢ ደምን ናይ ኣምእምሮ ምዝባዕን ጌሮም’ዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ብኹሉ ሸነኻት፡ ባህሪያዊ ጸጋታት ሃገርናን፡ ሃብቲ ዜጋታትናን፡ ኣብ ምጉሕጓሕ ዝርከብ እቲ ሕሱም ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣብዚ ዘመነ ውራውራ፡ ኣብ ልዕሊኡን ኣብ ልዕሊ ስድራቤቱን ሓደጋ ከምዘንጸላለዎ ስለዝፈለጠ፡ ዝወነኖ ዘይተኣደነ ሃብቲ፡ ብስውር ናብ ዝተፈላለዩ ሃገራት የልግሶ ኣሎ፡፡ ብፍላይ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ሃገራት ደቡብ ሱዳንን ዩጓንዳን ምስ ዝርከቡ ነጋዶ ብኸውሊ ተሸሪኹ፡ ዝተፈላለዩ ወፍርታት የሰላስል ኣሎ፡፡
ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ፍሊጶስ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን፡ ስውር ናይ ረብሓ መሓውራት ፈጢሮም፡ ዘይተኣደነ ሃብቲ ዘኻዕበቱ ኣስታት 8 ሃብታማት ኣለው፡፡ ንሎሚ ንኹሎም ካብ ምርቋሕ ተቖጢበ ነዞም ሰብ ጸጋ “ኣብ ኢድኩም ዝርከብ ሃብቲ ብመስዋእቲ፡ ብደምን ረሃጽን ንጹሃት ዜጋታት ዝመጸ ምኻኑ ፈሊጥኩም፡ ጽባሕ ንጉሆ ንወለዶ ዝሓልፍ ረሳሕ ታሪኽ ከየሕለፍኩም፡ ልቢ ኣዕቢኹም፡ ኣብ ጎኒ እቲ ውጽዕ ህዝብኹም ወግኑ” እንዳበልኩ፡ ንሎሚ ኣብ ዩጓንዳን ደ/ሱዳንን ቀንዲ እሙናት ፍሊጶስ ኮይኖም፡ ናይ ፍሊጶስ ገንዘብ ካብ ዘንቀሳቕሱ፡ መንነት ናይ ገለ ሃብታማት ከቃልዕ መሪጸ ኣለኹ፡፡
ካብዞም ሃብታማት እቶም ቀንዲ ብሉሙድ ኣጸዋውዓ፡ “እንዳ እዝራ” ተባሂሎም ዝፍለጡ ተወለድቲ ጻዕዳ ክርስትያን እዮም፡፡ ቅድሚ ናጽነት፡ ኣብ ንግዲ ኮንትሮባንድ ይነጥፉ ኔሮም፡፡ ቀደም ኣብ ከባቢ ዕዳጋ ሓራጅ፡ መጠነኛ ናይ ቡን መሸጢ ድኳን ኔራቶም፡፡ ኣብ ንግዲ ዋላ ንጡፋት እንተነበሩ፡ ኣብ ከባቢ ሜዳ ኤርትራ ምስ ዝነበሩ ነጋዶ፡ ከም በዓል እንዳ ወዲ የማነ፡ ወዲ ፍጡር፡ እንዳ ቆራይን ካልኦትን ግን ስም ኣይነበሮምን፡፡ ኣብ ፈለማ ናጽነት ንኣዲስ ኣበባ ግዒዞም፡ ካብኡ ንኣስመራ ቡን እንዳምጽኡ ይሸጡ ኔሮም፡፡ ድሕሪ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ፡ ዳርጋ ጠቕሊሎም ናብ ኣስመራ ክኣትው እንከለው፡ ሓደ ካብኣቶም ገብረ እዝራ ዝተብሃለ፡ ንዩጓንዳ ግዒዙ፡ ካብ ኢትዮጵያን ኬንያን ዝመጸ ቡን የከፋፍል ኔሩ፡፡ ኣብ ዩጓንዳ፡ ምስ ካልኦት ስድርኡ ብምኻን፡ ጋራዥ ከፊቶም ዓበይቲ ማካይን’ውን የከፋፍሉ ኔሮም፡፡ እዚ ገብረ እዝራ ዝተብሃለ ነጋዳይ፡ ካብ ቀደም ጀሚሩ ምስ ፍሊጶስ ዚያዳ ምሕዝነት ዝነበሮ መቕርቡ እዩ፡፡
እምበኣር ከስ፡ ፍሊጶስ ካብ መላእ ሃገር ዝሰረቖ ሃብቲ፡ ኣብ ዩጓንዳን ደቡብ ሱዳንን ዘንቀሳቐሰሉ ቀንዲ ኣውፋሪ እዚ ገብረ እዝራ ዝተብሃለ ነጋዳይን ካልኦት 3 ሰባትን እዮም፡፡ እቶም ዝተረፉ 3 ድማ፡
- የዕብዮ ተኪኤ፡ ንቀዲሽ እዝራ ዝተብሃለተ ሓፍቲ ገብረ እዝራ ዝተመርዓወ፡ ዓዱ ከባቢ ደምበዛን (ደቂምሓረ) እዩ፡፡ ነታ ኣብ ዩጓንዳ International University of East Africa (IUEA) ዝተምሃረት ጓል ፍሊጶስ (ራሄል ፍሊጶስ) ዝቕበላን ሕጂ ውን ናብ ዱባይ እንዳተመላለሰ ንዓኣን ንኣዲኣን ረኺቡ ትእዛዛት ፍሊጶስ ዝቕበል፡ ወርሓዊ ኣሻሓት ዶላር መሻርፍ ዝልእኸለን ነጋዳይ እዩ፡፡
- ዮሴፍ ስምኦን ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ድሕነት/ ውሽጣዊ ጸጥታ ክፍሊ ኤርፖርት ሰኩሪቲ ዝነበረ ዓዱ ጻዕዳ ክርስትያን ብመገዲ የዕብዮ ኣቢሉ ምስ ፍሊጶስ ጽቡቕ ርክብ ዝሰረተ እዩ፡፡
- ክብረኣብ ስምኦን፡ ሓው ንዮሴፍ ስምኦን ‘ዮም፡፡
ካብዚኣቶም፡ የዕብዮ ተኪኤ ቅድሚ ናይ ፍሊጶስ ገንዘብ ምንቅስቓሱ፡ ምስ ሓደ እምባየ ዝበሃል ነጋዳይ (ኣብ ኢትዮጵያን ጀርመንን ሰራሕተኛ ቆንሰል ኤርትራ ዝነበረ) ተሻሪኾም፡ ካብ ጀርመን ቢራ የምጽኡ ኔሮም፡፡ ናይ ፍሊጶስ ገንዘብ ምስረኸበ ግን፡ ምስ እምባየ ዝነበሮ ርክብ ሓዲጉ፡ ናብ ዓበይቲ ወፍርታት ተሰጋጊሩ፡፡ ፈለማ ዓበይቲ መካይን ብምዕዳግ፡ ምስ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ስምምዕ ኣንቢሩ፡ ኣብ ፓሉጅ (Palogue) ዝተብሃለ ናይ ደቡብ ሱዳን ናይ ነዳዲ ቦታ ኣዋፊሩ፡፡ እዞም ሰለስተ ሰባት ካብ ግዜ ናብ ግዜ፡ ናይ ፍሊጶስ ገንዘብ ሃብቲ ተጠቒሞም፡ ኣብ 2010/11 ኣብ ደቡብ ሱዳን፡ ወፍርታቶም ኣስፋሕፊሖም ብሓንሳብ ሰማይ ተወንጪፎም’ዮም፡፡ ኣብዚ እዋን ኣብ ዩጓንዳን ደቡብ ሱዳንን ዳርጋ ነጋውስ ጥራይ ዘይኮኑስ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ‘ውን ሓያል ርክብ ፈጢሮም ኣብ ቀረብ ኤለክትሪክ ጁባ ውን ወፍርታት ኣሰላሲሎም ‘ዮም፡፡
ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዝረኸብዎ መኽሰብን፡ ብዝተፈላለየ መገድታት ካብ ፍሊጶስ ካብ ዝለኣኽ ኣታዊታት ተጠቒሞም፡ ኣብ ዩጓንዳ (ካምፓላ) ብሕጋዊ መገዲ፡ ኣብ 2015፡ ናይ 3 ሚሊዮን ዶላር ኣፓርትመንት ዓዲጎም እዮም፡፡ ኣብ ዕድግን ኣብ ዋንነትን ናይቲ ኣፓርትመንት ዝተሳተፉ ጓሉ ንፍሊጶስ ራሄል ሓዊሱ የዕብዮ፡ ዮሴፍን ገብረ እዝራን ‘ዮም፡፡
ኣብ ደቡብ ሱዳን (ጁባ) እውን 3ቲኦም ምስ ሓንቲ ኬንያዊት (ስማ ክገልጻ ኣይደለኹን)፡ ተሻሪኾም 5 ቦታታትን ሓደ ዓቢ ኣፓርትመንትን ዓዲጎም ኣለው፡፡ (ናይዚ ኣብ ጁባ ዘሎ ኣፓርትመንት ስእሊ ብተለቃቢ ኣቕሪብኩም ኣለኹ)
ፍሊጶስ ምስዞም ነጋዶን ካልኦትን ኮይኑ፡ ኣብዘን ሃገራት ማእለያ ዘይብሉ ንግዲ ከምዘዋፍር ቤ/ጽ ፕረሲዳንት እኹል ሓበሬታ ከምዝነበሮ በዚ ኣጋጣሚ ክገልጸልኩም እፈቱ፡፡
እዞም ሃብታማት፡ ኣብ ክልቲአን ሃገራት ዓበይቲ ወፍርታት ድሕሪ ምስልሳሎም፡ ብትእዛዝ ፍሊጶስ፡ ብጉልባብ ኣብ ቀረባ ኣብ ኣስመራ ገዛ ክዕድጉ ተሰማሚዖም ኔሮም፡፡ ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ኣብ ካምቦቦሎ በቲ ጣሊያናዊ እንዳ ኣጀካ ዝፍለጥ፡ ብውርሲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ኢድ 3 ሰባት ዝጸንሐ፡ ልዕሊ 10 ሺሕ ሜትር ስኬር ቦታ ክዕድጉ ወሲኖም፡፡ ኣብ ኣስመራ ምስ መጹ፡ እዞም ሰባት ካብ ዩጓንዳ ክሳብ ጁባ ዘሎ ምስ ፍሊጶስ ዘለዎም ርክብ ብ “መንግስቲ” ስለዝፍለጥ ብጉልባብ ብናይ የዕብዮ ተኪኤ ሰበይቱ ወ/ሮ ቀዲሽ እዝራ ስም ጌሮም ነቲ መሬት ብ100 ሚሊዮን ናቕፋ ዓዲጎምዎ፡፡
እቲ ንመሳለጥያን ክፍሊት መንግስትን ዝኸውን ብመልክዕ ናቕፋ ዝተሳለጠ ኮይኑ፡ ዝተረፈ ድማ ኣብ ወጻእ ብናይ ወጻእ ሸርፊ እዩ ተሰላሲሉ፡፡ ካብቶም ሸየጥቲ ሓደ ኣቶ ሚኪኤለ ዝተብሃለ ኮይኑ፡ ኩሉ ምስተጻፈፈ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ብሃገራዊ ድሕነት ብኣባላት ኣብርሃ ካሳ ኣቢሉ ነቲ መሬት “ካልእ ኣብ መስርሕ ዝርከብ ሕቶ ዋንነት ስለዘለዎን መሬት መንግስቲ ስለዝኾነን ክሽየጥ ክልወጥ ኣይክእልን” ብምባል ገለ ክፋል ናይቲ ኣብ ባንኪ ዝነበረ ገንዘብ ደው ኣቢሎምዎ፡፡ በቲ እዋን ኣብ ልዕሊ ፍሊጶስን እቶም ነጋዶን ዝተረኣየ ስንባደ ምናልባሽ ኣብ ዩጓንዳን ቀሓውታን ዝነበሩ ሰባት ዝዝክርዎ እዩ፡፡ በዓል ፍሊጶስን መሻርኽቱን፡ ኣብ ኤርትራ ብስውር ክዓምዎ ዝደለዩ መደብ ዋላ ኣይሳኸዓሎም’ምበር ሕጂ’ውን ካብ ንጹሃት ዜጋታት ብዝተመንጠለ ሃብቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘይተኣደነ ወፍሪ የሰላስሉ ኣለው፡፡ ኣባጓይላ ጥፍኣት ህዝቢ ኤርትራ ኢሳይያስ ውን ኩሉ እንዳፈለጠ ከምዘይፈለጠ ዕምሪ ስልጣኑ የናውሕ ኣሎ፡፡
——–ይቕጽል
ኣብ ቀጻሊ ክፋላት ኣብ ህልው ኩነታት እሱራት ማይስርዋ፤ ብምኽንያት ተቓዉሞ ኣኽሪያን ኣብ ቀብሪ ኣቦና ሓጂ ሙሳን ናይ ዝተኣሰሩ ዜጋታት ዝርዝር፤ ከምኡ ውን ርክባት ሓለፍቲ ክሳብ ሰምሰርቲ ሊቢያን ማእከላይ ባሕርን ዝምልከት ሓበሬታ ብተኸታታሊ ክፍንወልኩም እየ፡፡
ወደሓንኩም
እቲ ሓቂ ንኹሉ ክባጻሕን ስምረትና ክነሕይልን ኣብ ሼር ኣይትሕመቑ


text:
ስደት ከም ምርጫ ወላ ሓንቲ መዓልቲ ‘ውን ትኹን ኣብ ሓሳበይ መጺኡኒ’ኳ ዘይፈልጥ እንተኾነ፡ ኩነታት ገዛናን ክብደት መነባብሮን ግን ከም ሕማቕ ሕልሚ መዓልታዊ እናተመላለሰ ሰላም ካብ ዝኸኣኒ ዝነበረ ነገር ምኻኑ እዝክር። ካልኣይ ደረጃ ትምህርተይ ብብዙሕ ሰንከልከል’የ ወዲአ ፡ምናልባት ቑሩብ ሕልናዊ ዕረፍቲ አንተረኸብኩ ብምባል ክኣ ፡ኣብ ዝተፈላለዩ ካፈተርያታት ኣስመራ ከም ኣኣንጋዲት ኮይነ ንከባቢ 3(ሰለስተ) ዓመት ዝኸውን ሰሪሕ’የ።ዋላ’ኳ ዝጥቐስ እቶት አንተዘይነበሮ ፡ ”ብዓቕመይሲ ኩነታት ገዛና ኣብ ምምሕያሽ ኢደይ ከምዝሓወስኩ እዩ ዝርድኣኒ ኔሩ” ትብል መንእሰይ አልሳ ።ዓቕሚ ሄዋን ዝበጻሕኩ ከም ምኻነይ መጠን ካብ ብዙሓት ሰባት ናይ ሓዳር (መርዓ) ዕድመታት ፡ገለ ንገዛ ብምኻድ ገለ ከኣ ብውልቆም ኣብ ዝሰርሓሉ ዝነበርኩ አንዳመጹ የተንብሁለይን ይሓቱንን ነበሩ ። ” ቑሩብ ክጸንሕ” ፡ ንንውሕ ዝበለ አዋን ዝጥቐመላ ዝነበርኩ ምኽንያት እያ ።ሓደ መዓልቲ ግን ካብ ስራሕ ተፈዲሰ ንገዛ ምስ ኣተኹ ወላዲየይ ብፍልይ ዝበለ ኣጸዋውዓ ተዳህዩ ፡ኣብ ጥቓኡ ክቕመጥ ብምሕባር ፡እቲ ንሱ ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኢሉ ዝሓስቦ ኩነታት ብዝርዝር ከረድኣኒ ፈተነ።ዋላ’ኳ መጀመሪያ እምቢታይ ከስምዕ እንተፈተንኩ ፡ኣደይ ወላዲተይ ነቲ ጉዳይ ተሓዊሳ ብሓውሲ ምሕጽንታ ተዛረበትኒ።ምስ ዘይትፈልጦ ሰብ፡ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጥ ፡መርዓ ፡ ሓዳር ፡ከቢድ ጥራይ ዘይኮነ ፡ኣሰካፊ ውን እዩ ዝነበረ ፡ምኽንያቱ እቲ ሰብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዘይፍቐደሉ ምስ ምንባሩ ፡መርዓ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ክፍጸም ምኻኑ እዩ ተነጊሩኒ።
ነዊሕ ድሕሪ ምስልሳል ከኣ ፡ዘይብቐደሙስ ኩነታት ገዛና’ዩ ዘተሓሳስበኒ ዝነበረ ብምባል ንዕድመ’ቲ መርዓ ተቐበልኩዎን ፡ንስደት’ውን ኣእሙሮይ ብዝግባእ ኣዳለኹዎ።ናይ ወጻኢ በዓልቤተይ ኣብ ነንበይኑ አዋን ቴሌፎን ብምድዋል ሞራል ክህበኒን ከተባብዒኒን ፡ኩሉ ዝከኣሎ ኪገቢር ምኻኑን መብጸዓ ኣተወለይ። ” ሓቒ ይሓይሽ’ውን ፍናነይ በዚሑን ሞራለይ’ውን ክብ ክብል መዓልታዊ ይርደኣኒ ኔሩ ” ትብል መንእሰይ ኤልሳ ። ግዜ ትጽቢተይ ክሓጽር ብምምናይ ክኣ ፡ ቐልጢፈ ክወጽእ ተሃውጽኩን ተረበሽኩን።ድሕሪ 2 ወርሒ ዝወሰደ ናይ ቴሌፎንን ኢንተርነት ርክብን ክኣ፡ ምብጋስ ዜሮ ሰዓት ተነጊሩኒ ዓርቢ መዓልቲ ናብ መንደፈራ ተበገስኩ ፡ብኡ ንብኡ ውን ምስ ሓደ ከምዚ ከማይ ሰጋሪ ተደዋዊልና ተራኸብና ፡ኣብ ሓደ አንዳቤተሰቡ ሓዲርና ፡ከባቢ ሰዓት 3፡00 ድሕሪ ቐትሪ ፡ናብ ዓዲ-ኻላ ትበሃል ከተማ ብናይ ህዝቢ መጉዓዝያ ኣውቶቡስ ተበገስና ፡ነዊሕ ከይከድና ግን ኣብ ሓደ ዓዲ ክንወርድ ምኻንና አቲ ምሳይ ዝነበረ መንእሰይ ነጊሩኒ ስለዝነበረ ፡ ኣብቲኣ ዝተባህለት ዓዲ ምስ በጻሕና ወረድና’ሞ ፡ ብእግርና ንንውሕ ዝበለ መገዲ ብሓባር ተጉዓዝና ።መሬት ምስይስይ ምስ በለ ክኣ 7 ዝኾኑ መንእሰያት (5 ኣዋልድ 2 ኣወዳት) ናብ ዝነበሩዎ ዑና ተሓወስና፡ ቑሩብ ድሕሪ ምዕራፍና ክኣ ንቐል ኮነ።ሙሉእ ለይቲ ክንጉዓዝ ድሕሪ ምሕዳርና ከባቢ ሰዓት 7፡00 ንጉሆ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ተቐቢሎም ናብ ኣብ ጥቓኦም ዝነበረት ነቑጣ መቐበሊ ስደተኛታት ብሰላም ኣረከቡና ። ከምዚ ኢለ ክኣ ፡አንዳባ-ጉና ፡መዓስከር ስደተኛታት ማይ-ዓይኒ ብምሕላፍ ፡ኣዲስ ኣበባ ኣተኹ።
ኣብ 4 ወርሐይ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምእታወይ ክኣ ወግዓዊ ውዕል መርዓ ፈጸምና፡ን2 ወርሒ ብሓባር ድሕሪ ምጽናሕ ክኣ ናብ ዝቕመጠሉ ሃገረ ሽወደን ተመለሰ ። ንከባቢ 8 ወርሒ ዝኣክል ንሓንሳብ በዓል-ቤተይ ብዝልእከለይ ሓዋላ ንሓንሳብ ብመቕርብ ቤተሰብን፡ መሓዙትን ኣናተሓገዝኩ ናብራ ኣድስ -ኣበባ ብሓጎስ ክሳለዮ ጀመርኩ።ብሓገዝ ኢንተርነት ክኣ መዓልታዊ ርክብና አናዓበየን ሓልዮት ዝዓብለሎን እናኾነ መጸ። ኩነታት ጥዕናይን ኣብ ከብደይ ዝነበረ ዕሸልን አናተኸታተልኩ ክኣ 6 ወርሒ ሓለፈ።ዋላ’ኳ ኣብቲ ዝነበረ መዓልታዊ ዕላላትና ደሃይ ፕሮሰስ ይሓቶ እንተነበርኩ ፡ነንበይኑ ምኽንያታት አንዳጠቐሰ ፡ዝበዝሐ ካብቲ ምኽንያታት ርቱዕን ቕቡልን’ኳ እንተነበረ ፡ንዓይ ግን አናኣሰከፈንን እናኣሻቐለንን ካብ ምኻድ ዓዲ ኣይወዓለን።ንሓንሳብ ናይ መርዓ ፕሮሰስ ምቕባል ደው ኣቢሎም ኣሎዉ ፡ንሓንሳብ ቖጸራ ምሓዝ ንግዚኡ ደው ኣቢልናዮ ኣለና ኢሎሙኒ አንዳበለ ከረድኣኒ ይፍትን ኒሩ ፡ ትብል መንእሰይ አልሳ ።
ዝጥቐስ ናይ ጥዕና ጸገም’ኳ ኣጋጢሙኒ ዝፈልጥ አንተዘይነበረ ፡ኩነታት ጥዕናይ ድሕሪ ድቂ ምሓዘይ ግን ኣይግድን አናኾነ ክመጽእ ጀመረ።ብዘይካ እቲ ንቡር ምልክታት ሓንቲ ነፍሰ-ጾር ፡ዘይንቡር ቕርጸት፡ ጸጸኒሑ ዝርአ ሕጽረት ምስትንፋስን፡ካልእን ፡ኣሰካፊ አንዳኾነ ኣብ ዝመጸሉ እዋን ፡ናብ ኣብ ጥቓይ ዝነበረ መደበር ጥዕና ብምኻድ ፡ኩሉ እቲ ዝስመዓኒ ዝነበረ ኩነታት ከረድኦም ኣብ ዝፍትነሉ እዋን ፡ምስናይ ክቱር ሕጽረት ቛንቛ ፡ንቡር ምልክታት ጥንሲ ምኻኑ ኣረዲኦምን ኣደዓዒሶም ዝመለሱኒ እዋን ብዙሕ ምንባሩ ይዝክር ፡ በለትኒ አልሳ ብሓውሲ ምስትንታን።በዓል-ቤተይ ጥንሲ ምሓዘይ ይፈልጥ እኳ አንተነበረ ፡ንዘጋጥመኒ ዝነበረ ጥዕናዊ ጸገማት ክሓብኣሉ ይፍትን ነበርኩ ፡ሳሕቲ ግን ይጽልኣኒ ምንባሩን ዘሻቕል ከምዘይኮነን ኣረዲአ ይሰግሮ ነበርኩ ።ሓደ መዓልቲ ግን ዝነበረኒ ቕርጸት ክጻወሮ ኣብ ዘይክእል ደረጃ ምስ በጻሕኩ ፡ጎረቤተይ ዝነበረት ከምዚ ከማይ ስደተኛ ነጊረ ናብ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ሕክምና ከተሰንየኒ ተማሕጸንኩዋ’ሞ ናብቲ መደበር ጥዕና ብዝከድና ።መባእታዊ መርመራ ድሕሪ ምክያድ ናብ ክፍሊ-መወለዳን የሕለፉኒ ፡ኩሉ ኩነታት ፍጹም ባህ ስለዘይበለኒ ፡ጌና 7 ወርሒ ከምዘይመላእኩ ከረድኦም ፈተንኩ ።ይኹንእምበር ዕሸል ክወጽእ ከምዝቐረበን ፡ሙሉእ ኩነታት ሕርሲ ይርአ ከምዘሎን ሓቢሮም ፡ዘድሊ አእሙሮአዊ ምድላዋት ክገብር ኣተባብዑኒ ።ቑሩብ ጸኒሐ ዓራት ድሕሪ ምሓዝ ክአ ዝነበረኒ ቓንዛን ዘይንቡር ቕርጸትን ክጻወሮ ኣብ ዘይክእል ደረጃ ምስ በጽሐ ፡ፍጹም እውያትን ብኽያትን ኣሰንየ ሃለዋተይ ኣጥፋእኩ ። ከምኡ ኢለ’ውን ውዒለ ከምዝሓደርኩ ኣብ ጥቓይ ዝነበረት ጎረቤተይ ነገረትኒ።ብሓውሲ ሕንቕንቕ አናበለት ክኣ ካልእ ኣሰምባዲ ወረ ኣኸቲላ ”ምዉት-ዕሸል” ከምዝተገላገልኩ ኣርደኣትኒ።ካብ ዝነበርኩዎ ዓራት ክትንስእ’ኳ አንተፈተንኩ ሓይለይ ደኺሙኒ ፡ሩኽሙሽ በልኩ ፡ዝነበረኒ ዓቕሚ ብኽያት ጥራይ ኮነ ።ካብ ዝነበርኩዎ ሕክምና ኣብ ሳልሳይ መዓልተይ ዝነበረኒ ዝኽፈል ከፋፊለ ምስ ወጻእኩ መሬት ከም ዑንቒ ክትጸበኒ ተፈለጠኒ። ብዙሕ ነገራት’ኳ ናብ ኣእምሮይ እንተተመላለሰኒ ፡ ንዘጋጠመ ኩነታት ብኸመይን እንታይን ኢለ ንበዓል-ቤተይ ከምዘረድኦ ግን ኣቲ ዝኸበደ ነበረ። ጎረቤተይ ዋላ’ኳ ብህይወት ምትራፈይ ከም ዓቢ ውህበት ቖጺራ ከተደዓዕሰኒ ትፍትን አንተነበረት ፡ ንዓይ ግን ሞት እቲ ዝሓሸ ምንባሩ’የ ብተስፋ ምቑራጽ ዝምልሰላ ዝነበርኩ።
ከምዚ ኢሉ ሰሙን ዝከውን ምስ ሓለፈ ንዘጋጠመኒ ኩነታት ንበዓል-ቤተይ ነገርኩዎ ፡ኣብ መጀመሪያ ሰምቢዱን ከደዓዕሰኒን ፈተነ።ነዊሕ ከይጸንሐ ግን ምንጽርጻር ብዝተሓወሶ ቓና ኩሉ ወቐሳታት ኣብ ልዕለይ ኣዝነቦ።ዝብሎን ዝዛረቦን ጠፊኡኒ ክኣ ምብካይ ጥራይ ኮይኑ ስርሐይ።ብኸምዚ ክኣ ን2 ወርሒ ዝኣክል ብጭቕጭቕን ዘለፋን ጸናሕኩ።ናብራ እናኸበደኒን፡ዝሰድለይ ዝነበረ ወርሓዊ መቑነን እናተረፈ ብዝከደ መጠን ፡መነባብሮ ይኸብደኒ ከምዘሎ ከረድኦ ኣብ ዝፍትነሉ አዋን ብውሓሲ ምግቡዕባዕ ፡ ”ኣነን ንስኺን እንታይ’ዶ ኣለና እዩ ” እናበለ ይምልሰለይ ነበረ ።ዋላ’ኳ ንንውሕ ዝበለ እዋን ”ንግዚኡ ሓሪቑ’ዩ ፡ቑሩብ ምስ ጸንሐ ክርስዖ’ዩ ” አናበልኩ ንነብሰይ ክጥብር ይፍትን እንተነበርኩ ማዕረ ተለፎን ምዕጻውን ዘይምቕባልን ክበጽሕ ይኽእል’ዩ ኢለ ግን ወላ ሓንቲ መዓልቲ’ውን ትኹን ጠርጢረ ይፈልጥ ኣይነበርኩን።ሕሉፍ ሓሊፍዎ ትብል መንእሰይ አልሳ ፡ንዝቐየሮ ቑጽሪ ቴሌፎን ካብ መቕርብ ዘመድ ሓታቲተ ድሕሪ ምርካብ ፡ክድውለሉ ኣብ ዝፈተንኩሉ አዋን ”ኣይትፈልጥንን ኢኺ ፈቲሐኪ ኣሎኹ” ዝብል መልሲ ሂቡኒ ትብል ብድሕሪ’ዚ ንዘጋጠመኒ ሕማቕ ዕጫ-ህይወት ተቐቢለ ኣታ ሓንቲ ኽገብራ ዝኽእል ስራሕ ሃሰው ምባል ነበረት ። እንሆ ዓመተይ ኮይኑ ከም ኣሳሳይት ተቖጺረ ስራሕ ካብ ዝጅምር ኢላትኒ መከረኛ ኤልሳ።


text:
ካፍቲ ፈላማይ ተሃድሶ ክሳብ ሕዚ ዘለናሉ መድረኽ ዓመBቕ ተሃድሶ ዘመዝገብናዮም ዓወታት ብፅርየት መስመራትናን ውፅኢታውንት ፖሊሲታትን ስትራቴጅታትናን ጥራሕ ዝተረኸቡ ኣይኮኑን፡፡ የግዳስ ኣብ ዘበን እቶም ትልምታትን ብዓመታት ተመቒሎም ብዝዳለው ትልምታትን ብቕዓት ብዘለዎ ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ምኽንያት ዝተረኸቡ እዮም፡፡ በዚ መዳይ እዚ ስሉጥን ዘላቕነት ዘለዎን ልምዓት ብምምፃእ ድኽነት ንምጥፋእ ዝዓለመ ካብ 1995 – 2002 ዓ/ም ኣብ ክልተ ምዕራፍ ተኸፊሉ ዝተፈፀመ መደብ ዘላቒ ልምዓትን ምንካይ ድኽነትን ተጠቃሲ እዩ፡፡ ኣብዚ ዘበነ ትልሚ እዚ ዝተረኸበ ቅልጡፍ ምዕባለ መበገሲ ብምግባር ዝተቐረፀን ካብ 2003 – 2007 ዓ/ም ዝፀንሐን ፈላማይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን እውን እቲ ካልእ ውድብና ብቕዓት ዘለዎ ኣመራርሓ ዝሃበሉ ትልሚ እዩ፡፡ ፈላማይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ብሓፂር ግዘ ሸቶ ልምዓት ሚሊንየም /ምእተ ዓመት/ ብምዕዋት፣ ብነዊሕ ግዘ ድማ ኢትዮጵያ ኣብ 2025 ዓ/ም ማእኸላይ እቶት ምስዘለዎም ሃገራት ተርታ ንምብፃሕ ዝዓለመ እንትኾን ዋና ዓምዲ ኢኮኖሚ ንዝኾነ ዘፈር ሕርሻ ዓምዲ ናይቲ ኢኮኖሚ ኮይኑ ክቕፅል ብከይዲ ምፍራይ ሜካናይዜሽን ሕርሻ፣ ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ንኢኮኖሚ ሃገርና ብዝመርሐሉ ኣንፈት ዝተቐረፀ እዩ፡፡
እዚ ከምዘለዎ ኮይኑ እቲ ሕዚ እናፋረቕናዮ ንርከብ ካልአዋይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን /2008 – 2012 ዓ/ም / ድማ ዝተረጋገአ ማክሮ ኢኮኖሚ ብምኽታል፣ ኣብ ውሽጢ እቲ ኢኮኖሚ ክራኣዩ ንዝጀመሩ ናይ ሚዛን ክፍተታት ብምስትኽኻል ነቲ ኢኮኖሚ ብማእኸላይ ብ11 ሚኢታዊ ምዕባይ ዕላማኡ ዝገበረ እዩ፡፡ ኣብቶም ዝሓለፍናዮም ክልተ ናይዚ ዘበን ትልሚ ዓመታት ብሓፈሻ ሸቶታት ማክሮ ኢኮኖሚ ከም ሃገር ከይነዐውት ዕንቅፋት ዝኾኑና ናይ ድርቂ፣ ኣብ ውሱን ከባብታት ተፈጢሩ ዝነበረ ህውከትን ዓለማዊ ምዝሕሓል ኢኮኖሚን ዘጋጠሙ እንተኾኑ እኳ እዞም ዕንቅፋታት ኣብ ዘለውሉ እውን እንተኾነ ቁጠባና ኣብ ሓደ ሓደ ዘፈራት ካብቲ ዝሓለፈ ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ከመዝግብ ክኢሉ እዩ፡፡ ናይ ህዳሰና ጉዕዞ ኣንፈት ትኽክለኝነት ሓበርቲ ካብ ዝኾኑ ቁልፊ ፍፃመታት ማክሮ ኢኮኖሚ ውሽጢ፣ ዝለዓለ ምውህላል ንዋታውን ሰብኣውን ካፒታል፣ ዕብየት ምጣነ ቁጠባ፣ ከምኡ እውን ዝለዓለ ዕብየት ነፍሰ ወከፍ እቶት ዜጋታት ተጠቀስቲ ዓወታት እዮም፡፡
እዚ ብብርኪ ሃገር ብምኽንያት ካብ ተሃድሶና ዝፈልፈሉ ፖሊሲታትን ስትራተጅታትን ብቑዕ ኣመራርሓ ውድብናን መንግስትናን ዝተረኸበ ዓወትን ውፅኢትን ናብ ክልልና ወሲድና እንትንሪኦ ተመሳሳሊ ናይ ምፍፃምን ዓወታት ምምዝጋብን ውፅኢት ዝተረኸበሉ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ሓምሻይ ዘበን፣ ታሽዓይ ስሩዕ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ መፈለምታ ሰሙን ወርሒ ጥቅምቲ እንትካየድ ር/ም/ር ኣባይ ወልዱ ነዚ ዘጠናኽር መንግስታዊ ፀብፃብ እዮም ኣቕሪቦም፡፡ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ናይ ካልአዋይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ዓመታት ዘሎ ኣፈፃፅማ እንትርአ ዝገጠመና ድርቂ መኪትና 8 ነጥቢ 49 ሚኢታዊ ሓፈሻዊ ዕብየት ኣመዝጊብና ኢና፡፡ እዚ ዕብየት ድማ ንትልሚ 2010 በጀት ዓመት ከም ስንቂ ብምውሳድ ንቐፀልቲ ክልተ ዓመት መንጠሪ ዝኸውን ስራሕ እንሰርሐሉ ወሳኒ ዓመት ከምዝኾነ እዩ ዝተጠቐሰ፡፡
ካብዚ ብምብጋስ ትልሚ በጀት ዓመት 2010 ውሽጣዊ ዓቕምታትና ብቐፃልነት እንረጋገፅና ልዕልነት ክራይ ኣካቢ ፖለቲካ ኢኮኖሚ ብዝበለፀ ንምድኻምን ጉድለት ሰናይ ምምሕዳር ንምስትኽኻልን፣ ብፍላይ ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ከምዝተነፀረ ማኑፋክቸሪንግን ሰደድን ኣብ ምጉልባት ዝረኸብናዮም ተስፋታት ሰኒቕና፣ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት ጥራሕ እንተይኮነ ገጠር ይኹን ከተማ ትራንስፎርም ንምግባር ባይታ ምንፃፍ ዝተጀመሩ ስራሕቲ ምድልዳል ዘኽእሉና ሸቶታት ነፂሩ ኣሎ፡፡ እዚ ዓመት ብተወሳኺ ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዘለውና ጉድለታት ግዘ ከይወሰድካ ኣብ ምፍታሕ ዝረኸብናዮም ዓቕምታት ኣጠናኺርና ወሳኒ ርብርብ እነካይደሉ ዓመት ብምዃኑ ካብ ብሕዚኡ ዓብይ ምድላውን ትኹረትን ክንገብር ይግበአና፡፡
ትልሚ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ዝኣመቶም ሸቶታት ማክሮ ኢኮኖሚ ብዋናነት ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ናይቲ ዘበነ ትልሚ ብተኸታታሊ ዝተመዝገቡ በዓል ክልተ ኣሃዛዊ ዕብየት ናይ ምቕፃል ሸቶታት ዝሓዘ እዩ፡፡ ብመሰረት እዚ ኢኮኖሚ ብ11 ነጥቢ ሰለስተ ሚኢታዊ ክዓቢ ምግባርን ብፅሒት ዘፈር ሕርሻ 36 ነጥቢ ሸውዓተ ሚኢታዊ፣ ብፅሒት ኢንዱስትሪ 24 ነጥቢ ኣርባዕተ ሚኢታዊ ከምኡ እውን ኣገልግሎት 38 ነጥቢ ትሽዓተ ምብፃሕ፤ ብፅሒት ኢንዱስትሪ ክልዕልን መሓውራዊ ለውጢ ኢኮኖሚ ክረጋገፅን ንምግባር ድማ ማኑፋክቸሪንግ ብ24 ነጥቢ ኣርባዕተ ብምዕባይ ካብ ሓሙሽተ ናብ 6 ነጥቢ ሓሙሽተ ሚኢታዊ ብፅሒት ክህልዎ ክግበር እዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ መጠን ድኽነት ናብ ትሕቲ 18 ሚኢታዊ፣ መጠን ስራሕ ስእነት ናብ ትሕቲ 13 ሚኢታዊ ምውራድ፣ ክልላዊ ዓመታዊ መጠን ሰደድ 3 ነጥቢ 5 ቢልዮን ዶላር፣ ክልላዊ ዕቋር 28 ነጥቢ ሸሞንተ ቢልዮን ብር ከምኡ እውን ኢንቨስትመንት 116 ነጥቢ ሰለስተ ቢልዮን ብር፣ ክልላዊ ኣታዊና ድማ ናብ 4 ነጥቢ 33 ቢልዮን ብር ብምዕባይ ክልላዊ በጀትና ልዕሊ 17 ቢልዮን ብር ክበፅሕ ናይ ምግባር ሸቶታት ተቐሚጦም ኣለው፡፡
እዞም ዓበይቲ ሸቶታት ናይዚ በጀት ዓመት ውሽጣዊ ፅርየትና ብዝበለፀ ንምርግጋፅን ዓቕምና ንምድልዳልን ብዝድግፍ ኣገባብ ካብ ክልል ክሳብ ሕድሕድ ፈፃሚ ኣካል ክወርዱ እዮም፡፡ በዚ እውን እዚ ዓመት ኣብ ቃልሲ ክራይ ኣካብነት፣ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ምርግጋፅ መሓውራዊ ኢኮኖሚያዊ ትራንስፎርሜሽንን ዝላ ብምምዝጋብ ኣብቲ ተሪፉ ዘሎ ናይ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ጊዘ መሰረታዊ ዝኾኑ ዓወታት ክረጋገፅ ንምግባር ዝሕግዝ ብምዃኑ በብደረጃና ክንፍፅሞም ዝግባእ ዕማማት ክንደየናይ ከበድቲ ከምዝኾኑ ምግንዛብ ኣገዳሲ ይኸውን፡፡
ቁልፊ መደብ ትልሚ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ኣብ ኩሉ ኣካል ልምዓታዊ ሰራዊት ምፍጣር፣ ኣብተን ዝተፈጠረለን ግምባራት ድማ ብዝበለፀ ምድልዳልን ንልምዓት ገጠር ሕርሻ ማእኸል ዝገበረ ኩለመዳያዊ ልምዓታዊ ሰራዊት ምህናፅን ብምዃኑ ናይ ህዝቢ፣ ውድብን መንግስትን ውዳበታት ኣጣሚርናን ኣወሃሂድናን ክንኣቱ ይግበአና፡፡ እዚ ትልሚ እዚ ምፍፃም ዓቕምና ብዝበለፀ ኣሐይልና ክራይ ኣካቢ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ ክዳኸም ብምግባር መደባት ትራንስፎርሜሽን ንምዕዋት ዕላማ ዝገበረ ብምዃኑ ናይ ባዕሉ ፍሉይነት ኣብ ዘለዎ መድረኽ ግጥም ኣቲና ክንዋሳእ የገድደና፡፡ ብፍላይ ኣብ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ዓለም ለኸ ኣፍልጦ ዝረኸበ ብሉፅ ተሞክሮ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከም ወሳኒ ዕጥቅና ሒዝና ኣብ ሕርሻን ኢንዱስትሪን ከምኡ እውን ኣብ ገጠርን ከተማን መሓውራዊ ኢኮኖሚያዊ ለውጢ ዘረጋግፅ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ንምዕዋት ኣብ ዝግበር ኩለመዳያዊ ርብርብ ከምቲ ልሙድ ዕጥቅና ኣስጢምና ክንወፍር ኣለና፡፡


text:
ቀጠር፣ ወደብ ሱዋኪን ናይ ሱዳን ንምሕዳስ ብዝኣተወቶ መብጽዓ፣ ዝተፈላለየ መሳርሒታት ልኢኻ
Radio Erena: 03 May 2018
ቀጠር ንወደብ ስዋኪን ናይ ሱዳን ንምብርባሩ ብዝኣተወቶ መብጽዓ መሰረት፣ ናይ መጽዓንን መራገፍን መሳርሒታት ወይ ክሬይን ዝርከቦ ናውቲ ወደብ ከምዝልኣኸት ኣፍሊጣ።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሱዳን ዝኣተወ መሰረታዊ ናይ ወደብ መሳርሒታት፣ ኣካል ናይቲ ቀጠር ነቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ወደብ ንምብርባር ዝሰልዓቶ ኣርባዕተ ቢልዮን ዶላር ምዃኑ፣ ኣምባሳደር ቀጠር ኣብ ሱዳን ራሺድ ቢን ዓብዱል ራሕማን ኣል ኑኢያሚ ኣብቲ ናይ ምርኽኻብ ኣጋጣሚ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ቱርኪ ጣይብ ኤርዶዋን ኣብ ሱዳን ታሪኻዊ ምብጻሕ ድሕሪ ምክያዱ፣ ነዊሕ ዓመታት ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ኮይኑ ዝጸንሐ ወደብ ሱዋኪን ንምብርባሩ ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ስምምዕ ከምዝኸተመ ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ እቲ ንወደብ ስዋኪን ንምብርባር ዝተኸተመ ስምምዕ ብምውላ ቀጠር ከምዝትግበር ኣየነጸረን።
ድሒሩ ምስ ቀጠር ብዝተኻየደ ስምምዕ፣ ቀጠር፣ ወደብ ስዋኪን ደረጃ ብደረጃ ንምሕዳስ፣ 4 ቢልዮን ዶላር ከምዝሰለዐት ብወግዒ ገሊጻ።
ቀጠር ነዚ ተበግሶ ትወስድ ዘላ፣ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንዝርከብ ወደባት ተሻምየናሉ ኣብ ዘለዋ ግዜ'ዩ።
ስዋኪን፣ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመታት ምሉእ ብምሉእ ምስ ተዛዘመ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝሰፍሐ ወደብ ከምዝኸውን'ዩ ዝግለጽ።
=======================


text:
እዋናዊ ዛዕባ
ሓድሽ ውዳቤታት ግዝያዊ መንግስቲ ኢሳይያስ ካብ ዓዲሃሎ
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት!
ቅንያት ቅዱስ ዮውሃንስ ከመይ ሓሊፉ? ርሑስ ቅንያት ኣውደኣመት ክኾነልኩም ደጊመ ይምነ፡፡ ሎሚ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ከም እዋናዊ ዛዕባ ክፍንወልኩም መሪጸ ኣለኹ፡፡
ኣብ ታሪኽ ሃገራት ዓለም፡ ካብቶም ኣዚዮም ግፍዐኛታት ዝበሃሉ ውልቀ መለኽቲ ሓደ፡ ሶላዝ ሳር ወይ ድማ ብሳጉኡ ፖል ፖት ዝተብሃለ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢሲያዊት ሃገር ካምቦድያ ነበር’ዩ፡፡ ካመር ሮግ ተባሂሉ ንዝፍለጥ ሰውራ መሪሑ ብ17 ሚያዝያ 1975 ንርእሰ ከተማ”ታ ሃገር ፖነም ፐነህ ምስተቆጻጸረ ኣብ ታሪኽ’ታ ሃገር ተራእዩ ዘይፈልጥ ግፍዕታትን ስቅያትን ፈጺሙ ዝሓለፈ መራሒ ኔሩ፡፡ ብስም ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ “ብናጻ ጉልበት” ዘተኣታተዎ መደብ “ጥሙር ሕርሻ” (Collective farms through forced labour) ነታ ሃገር ናብ ዝኸፍአ ደልሃመት ኣጥሒልዋ እዩ፡፡ ነቲ ዝተሓንጸጸ ፖሊሲ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ዳርጋ ኩሎም ዜጋታት’ታ ሃገር ካብ ከተማታት ኣውጺኡ፡ ናብ በረኻታት ብምስፋር፡ ግዳይ ሞት፡ ስቓይ፡ ማእሰርትን መግረፍትን ገይርዎም’ዩ፡፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ብኣዚዩ ዘስካሕኽሕ ፍጻመታት ዝተሰነደ ሰውራ ካምቦድያ፡ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ውን ታሪኽ ሰውራ ካምቦዲያ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንስልጠና ካድራት ከም ኣብነት ይጥቀመሉ ነይሩ፡፡ ኣነ’ውን ኣብ ሳሕል ካምቦድያ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ወታሃደራዊ ክዳን ንተጋደልቲ ይዕደል ከምዝነበረ ይዝክር፡፡ እዚ ብፍላይ ድሕሪ “ምፍቃድ መርዓ” ተጋደልቲ ኣብ ሜዳ ክምርዓው እንከለው ነቲ ካምቦዲያ ክዳን ገልቢጦም ይኽደንዎ ነይሮም፡፡
“ታሪኽ ንባዕሉ ይደግም” ከም ዝበሃል፡ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ድማ፡ ኣብ ሃገርና ምስ ፍጻመታት ሰውራ ካምቦድያ ዝመሳሰሉ ተግባራት ክረኣዩ ጀሚሮም ኣለው፡፡ ክሳብ ቀረባ፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ስሩዕ ቤ/ጽሕፈቱ ሓዲጉ፡ ኣብ በረኻ ዝሰፈረ መራሒ ሃገር፡ መራሒ ሰውራ ካምቦዲያ ፖል ፖት ጥራሕ ነበረ፡፡ ካብ 2013 ጀሚሩ ድማ ኣባጓይላ ኢሳይያስ ታሪኽ ፖል ፖት ክደግም፡ ምውዓል ምሕዳሩ ኣብ ዓዲሃሎ ጌሩ፡ ካልእ ታሪኽ ይስንድ ኣሎ፡፡ ክልቲኦም መራሕቲ ዝፍጽምዎም ዓይነት ስውር ገበናትን፡ ዝኽተልዎም ፖሊሲታትን፡ ዳርጋ ሓደ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ፡፡ ኢሳይያስ ከም ኣካል “ልምዓታዊ ዞባታት” ኢሉ ዝጽውዖ ፖሊሲ፡ ኣብ 2014 ኣብ ዘካየዶ ቃለመሕተት፡ “ሰብ ናብ ማይ ዘለዎ ይኸይድ’ምበር፡ ማይ ናብ ሰብ ኣይከይድን እዩ” ድሕሪ ምባሉ፡ ዘላቒ ፍታሕ ቀረብ ማይ ህዝቢ ኣስመራ ዝፈትሕ ንክመስል፡ ባዕሉ ናብ ማያት ክወርድ ጀመረ፡፡ ወረ! ነቲ ማያዊ ወፍሪ ዝተዓዘቡ ዜጋታት፡ ኣብ መናድቕ ፌስቡክ “መዋእሉ ኣብ ዕቋር ማያት ክሰኣል ግዚኡ ዘሕልፍ መራሒ” ክብሉ ክጨርቅሉ ተሰሚዖም’ዮም፡፡ ብዝኾነ ኢሳይያስ ቤ/ጽ ጣባ ሓዲጉ፡ ናብ ዓዲሃሎ ካብ ዝሰፍር እንሆ ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ፡፡
ቤ/ጽ ዓዲሃሎ ውን፡ ንቤ/ጽሕፈታት ጣባን ጎርጉሱምን ተኪኣ፡ ዕዮ ካብ ጀመረትሉ ዕለት ጀሚሩ ሳጓ ወጺኡላ፡ “ታባ ኢሳይያስ” ተሰሚያ ኣላ፡፡ ዝኸበርኩም ኣሕዋት! ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ዝሰማዕናዮም “ፖሊሲታት” ምቕያር ወረቐታዊ ባጤራ፡ “ዓለም ለኸ ኤርትራዊ መኸተ ንፍትሒ”፡ “ድየሳ መሬት”፡ “ውዕል ኣካራይን ተኻራይን”፡ “ምሕያል ግንባር”ን ካልኦትን ካብ ታባ ኢሳይያስ ዘዓዲሃሎ ዝተፈነው’ዮም፡፡ “ንምስሳን ጽሩይ ዝስተ ማይ ህዝቢ ኣስመራን መጋቢ ማይ ንዲጋ ማይነፍሒ” ተባሂሉ ኣብ 2013 ወርሒ 10 ዝተበጋገሰ ዲጋ ዓዲሃሎ ካብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ሓሊፉ፡ መኸወሊ ኢሳይያስ’ውን ኮይኑ ኣሎ፡፡
ኣብ ዓዲሃሎ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ምልስ ኢልና ምስ እንዕዘብ፡ ምስ ፍጻመታት 2001 ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ምምስሳል ከምዘለዎ ይበርሃልና፡፡ ኣብ 2001 ድሕሪ ፍጻመ ጉጅለ-15፡ ኢሳይያስ ብዝሓደሮ ክቱር ፍርሕን ራዕድን፡ ሲቪላዊ ምምሕዳራት ጎሲዩ፡ ኣብ ወትሃደራዊ ጎባልል ክዕቆብ ተራእዩ ነይሩ፡፡ በቲ እዋን ዝተወጥሑ፡ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ እንሆ ክሳብ ዘለናዮ ዓመት፡ እቶም ኣብ ምክልባት ህዝብናን ምጉሕጓሕ ጸጋታትናን ዝተዋፈሩ’ዮም፡፡ ሕጂ ድማ ድሕሪ 16 ዓመታት፡ ዓለማዊ ተነጽሎ ኣብ ዝሓየለሉን፡ ህዝባዊ ተቓዉሞታት ኣብ ዝበረኹሉ እዋናት፡ ከምቲ ኣብ 2001 ዝገበሮ ኣብ ዓዲሃሎ ኮይኑ ሓዱሽ ዘይእውጅ ውዳቤ መንግስትን ግንባርን ሓንጺጹ ኣሎ፡፡
ብመሰረት’ዚ “ሓዱሽ ውዳቤ መንግስቲ” ኣብ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ስርሓት፡ ኣብ ሚዛን ሓለፍቲ፡ ኣብ ምምሕዳር ዓቕሚ ሰብን ፋይናንስን፡ ኣብ ርክባት ምስ ፕረሲዳንትን ምምሕዳራዊ ጽፍሒታትን፡ ሃገርና ናብ ፍጹም ወትሃደራዊ እዝን ቁጽጽርን ናብ ዘስጋግር መስርሕ ተሸሚማ ኣላ፡፡ ሙሉእ ትሕዝቶ ሓዱሽ ውዳቤ “መንግስቲ ኢሳይያስ” ዝስዕብ’ዩ፡፡
ሀ) ላዕለዋይ ሓይሊ ዕማም ንሃገራዊ መርሓ
ኣብ ትሕቲ ኢሳይያስ ብቐጥታ ንኹሎም ሃገራዊ መደባትን ዕዮታትን ክመርሑ 5ተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ተመዚዞም ኣለው፡፡ እዞም ሓለፍቲ፡
1. ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ (ዋና ጸሓፊ ህግደፍ)
2. የማነ ገብረኣብ (ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ)
3. ዑስማን ሳልሕ (ወጻኢ ጉዳያት ሚኒሰተር)
4. ወልደሚካኤል ኣብርሃ (ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር)
5. ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ (ሓላቓ ስታፍ ሓ/ም/ኤርትራ) እዮም፡፡ እዞም ሓለፍቲ ንኹሎም ሃገራዊ ዕማማት ክዓሙን ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ኩሎም ሚኒስተሪታት፡ ቤት ጽሕፈታት፡ በዓል መዚታትን ኣገልግሎታትን፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ክሳተፉ ተመዚዞም ኣለው፡፡ በቲ ዝወጸ ሓዱሽ ሰርኩላር መሰረት፡ ‘ቶም ካልኦት ኣብ መላእ ሃገር ዝርከቡ ሓለፍቲ ግንባርን ሚኒስትሪታትን ብቐጥታ ምስዞም ሓለፍቲ’ምበር ምስ ኢሳይያስ ክራኸቡ ኣይፍቀደሎምን፡፡
ኣብ ትሕቲ’ዚ ሓዱሽ ላዕለዋይ ሃገራዊ መርሓ ድማ ብስም “መኸተ ዞባታት” ዝተረቖሐ ካልእ ፍሉይ ኣወዳድባ ተፈጢሩ ኣሎ፡፡ ኩሎም ሃገራዊ መደባት ናብ 4ተ ዞባታት ተመቒሎም ክሰላሰሉ ተገይሩ ኣሎ፡፡ እተን ሓደስቲ ዞባታትን ዝተመዘዙ ሓለፍትን ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. “መኸተ ዞባ ምብራቕ”
በቲ ዝጸንሐ ኣወዳድባ፡ ዞባ ደቡባዊን ሰሜናዊን ቀይሕባሪ ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ካብ ወትሃደራዊ ክሳብ ሲቪላዊ መደባት ጠርኒፉ ብሓላፍነት ክመርሕ ዝተመዘ ሜጀር ጀነራል ሑመድ መሓመድ ካሪካረ ‘ዩ፡፡ ብውጽኢቱ ድማ ካሪካረ፡ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ (4 ዞባታት ባሕሪ)፡ ምብራቓዊ እዚ (8 ክፍላተ ሰራዊትን ሓደ ሞቶራይዝድ ብርጌድን)፡ ኣማሓዳሪ 2ተ ዞባታትን 14 ንኡሳን ዞባታትን ብምኻን ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ትሕቲ ሜ/ጀነራል ካሪካረ ዝርከቡ ኣዛዝቲ፡ ክፍላተ ሰራዊት 12፡ 15፡ 16፡ 25፡ 32፡ 38፡ 67፡ 47ን ብርጌድ 50 ድማ ከም ኣማሓደርቲ’ተን ንኡሳን ዞባታት ኮይኖም ንዝጸንሑ ሓለፍቲ ይጥርንፉ፡፡ ምምሕዳር ዓድታት ድማ ኣብ ትሕቲ ኣዘዝቲ በራጊድ ክጥርነፍ ተገይሩ ኣሎ፡፡
2. “መኸተ ዞባ ማእኸል”
በቲ ዝጸንሐ ኣወዳድባ፡ እዚ ክፋል ንዞባ ማእከል፡ ዞባ ደቡብን መብዛሕትኡ ክፋል ዞባ ዓንሰባን ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ንኹሎም ሃገራዊ ዕማማት ኣብቲ ዞባ፡ ክመርሕ ዝተመዘ ሓላፊ፡ ብርጋዴር ጀነራል ሓዱሽ ኢፍሬም (ወዲ ኢፍሬም) እዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ሓዱሽ ኢፍሬም ኣዛዚ ማእከላይ እዚ፡ ተወርዋሪ እዚ፡ ኣማሓዳሪ 3ተ ዞባታትን 26 ንኡሳን ዞባታት ኮይኑ ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ትሕቲ ሓዱሽ ኢፍሬም ዝርከቡ ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት 11፡ 13፡ 17፡ 19፡ 22፡ 27፡ 29፡ 31፡ 36፡ 38፡ 42፡ 49፡ 53፡ 55፡ 59፡ 63፡ 525ን ሞቶራይዝድ ብርጌዳት 51፡ 52 ድማ ኣብ ዘዝቖምሉ ከባታት ዝርከባ ንኡሳን ዞባታት የማሓድሩ፡፡
3. “መኸተ ዞባ ምዕራብ”
እዚ ሓዱሽ መኸተ ዞባ፡ በቲ ዝጸንሐ ኣወዳድባ ንዞባ ጋሽባርካን ገለ ከባቢታት ዞባ ዓንሳብን (ክሳብ ሓጋዝ) ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ንኹሎም ምምሕዳራዊን ወትሃደራዊን ጉዳያት ብሓላፍነት ክእዝዝ ዝተመዘ ሓላፊ ድማ ብርጋዴር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ) እዩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ተኽለ ማንጁስ፡ ኣዛዚ ምዕራባዊ እዚን ምክትታል ዶባትን፡ ኣማሓዳሪ ዞባ ጋሽ ባርካን ከፊል ዓንሰባን (18 ንኡሳን ዞባታት)፡ ኮይኑ ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ኣብ ትሕቲ ተኽለ ማንጁስ ዝእዘዙ ኣዘዝቲ ክፍላተ ሰራዊት 18: 21: 23: 26: 33: 35: 37: 46: 48: 57: 65ን ኣሃዱታት ምክትታል ዶባትን ድማ ኣብ ዘዝርከቡለን ከባቢታት ዘለዋ ንኡሳን ዞባታት የማሓድሩ፡፡
4. “መኸተ ዞባ ወጻእ”
ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶን ኣህጉራዊ ጉዳያትን፡ ብቐንዱ ብየማነ ገብረኣብን ብ “ስማዊ” ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕን ዝዕመም ዝነበረ መደባት፡ ከም ብሓዱሽ ክመዓራረ ተገይሩ ኣሎ፡፡ ሕጂ’ውን ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ “ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት” ተባሂሉ ዝተመዘ ወግዓዊ ሓላፊ ባዕሉ ዑስማን ሳልሕ ኮይኑ፡ ኣብ ኩሉ ሸነኻት ጽምዶን፡ ምክትታል ዜጋታትን፡ ምስኡ ብሓባር ክዓዩ ክልተ ሓለፍቲ ተመዲቦም ኣለው፡፡ ንሳቶም ድማ ሓላፊ ፖ/ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብን ሓላፊ ክፍሊ ወጻኢ ስለያ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ኮሎኔል ጋይም ተስፋንኪኤልን’ዮም፡፡ ኣብ ትሕቲ’ዚ “መኸተ ዞባ ወጻእ” ተባሂሉ ዝቖመ ውዳቤ ካብ ዝተዘርዘሩ 19 ዕዮታት፡ ብኮሎኔል ጋይም ዝዕመሙ ተባሂሎም ዝተጠቕሱ መደባት፡ ምክትታል ተቓወምቲ ጉጅለታት ኤርትራን ኣገድስቲ ውልቀ ሰባትን፡ መሓውራት ጸጥታ ማሕበረ ኮማትን መንእሰያት ህግደፍን፡ ምንቅስቓሳት ጎረባብቲ ሃገራት (ብፍላይ ኢትዮጵያ፡ ጁቡቲትን ክልቲአን ሱዳንን) ዝብሉ ይርከብዎም፡፡
ሓዱሽ “ወትሃደራዊ ኣወዳድባ ስርዓት ህግደፍ” ብዓይነቱን ብትሕዝቶኡን ምስ እንዕዘብ፡ ኢሳይያስ ክንደየኡናይ ኣብ መጻብቦ ከምዝኣተወ ይበርሃልና፡፡ ንኹሎም ሃገራዊ ዕማማት ንምፍጻም ኣብ ዝግበር መሓውራት ርክብ፡ ምደባ ዓቕሚ ሰብን ምስላዕ ባጀትን ድማ ኣብ ታሪኽ ብዙሕ ኣበርክቶ ብዘይነበሮም ብሓደስቲ እሙናት ቆጣቑጢ ክምራሕ ይገብር ኣሎ፡፡ ኣብ ኣርባዕቲኦም “መኸተ ዞባታት” ዝተመደቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ እቶም ንኢሳይያስ ኣብ ዓዲሃሎ ብቐጥታ ክረኽብዎ ዝተፈቕደሎም እዋናውያን ጎባልል እዮም፡፡ ኣብ ስርዓተ ቁጽጽርን ኣመዳድባ ዓቕሚ ሰብ፡ ባጀትን ቀረብ ጠለባትን ድማ ኣብ ቀጽሪ ዓዲሃሎ፡ ገጀረትን እንዳኮርያን ቤትጽሕፈታት ተፈሊዩሉ፡ ሓጎስ ኪሻ በይኑ ብሒትዎ ንዝነበረ ስልጣን ክሻመ ዝተመደበ ሓላፊ ተለንተ ቴድሮስ ተመልሶ ይበሃል፡፡
ተለንተ ቴድሮስ ተመልሶ፡ ኣባል ቤት ትምህርቲ ሰውራ ነበር ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ ሃሎ ብዝቖመ ሓዱሽ ሃገራዊ ኣወዳድባ “ሓላፊ ሃገራዊ ምውህሃድ ሞያዊ ጸጋ ሰብን ስርዓተ ምሕደራን” ተባሂሉ ዝተመዘ’ዩ፡፡ ኣብ ኩሎም ሚኒስትሪታት እንኮላይ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ዝርከብ ጸብጻብ ዓቕሚ ሰብ፡ ስርዓተ ክፍሊትን ምሕደራን ኣብ ትሕቲ ፕረሲዳንት ብምኻን ክቆጻጸር ተመዲቡ’ሎ፡፡ እዚ ውልቀ ሰብ ብርክት ንዝበሉ ዓመታት ኣብ ትሕቲ ሜ/ጀነራል ተኽላይ ሃብተስሉስ ተወዚዑ፡ ተሓዚ ገንዘብ ማሕበር ምትሕግጋዝ ማእከል ስልጠና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለ’ዩ፡፡
ክብራት ኣንበብቲ!!
ዛጊት ብወግዓዊ መገዲ ንህዝቢ ዕላዊ ከይተገብረ፡ ኣብ ግብሪ ዝውዓለ፡ “ሓዱሽ ሃገራዊ ኣወዳድባ መንግስቲ” ዝምልከት ሓበሬታ ብሓፈሻ ነዚ ይመስል፡፡ እዚ ከምቲ ልሙድ ንገለ ሓለፍቲ “ሰንፈላል” ንገሊኦም ድማ “ናብ ሰብ ግዜ” ዝለወጠ ሓዱሽ ኣወዳድባ፡ ብኣግኡ ብዙሕ ጸገማትን ምትፍናንናን ይፈጥር ኣሎ፡፡ ኣብዚ ሓዱሽ መስርሕ፡ ካብቶም ንግዚኡ ብ”ሰንፈላል” ክቕንዩ ዝተደለዩ ቤ/ጽሕፈታት ሓደ፡ ብብርጋዴር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ዝምራሕ ሃገራዊ ሓይልታት ፖሊስን ጸጥታን እዩ፡፡ ብጀካ’ቶም ዝተመዘዙ ሓለፍቲ “መኸተ ዞባታት” ንኢሳይያስ ብቐጥታ ኣብ ዓዲ ሃሎ ክረኽቡ ዝተፈቐደሎም ኣካላት ጸጥታ፡ ብ/ጀነራል ኣብርሃ ካሳ፡ ብ/ጀ ጠዓመ ጎይቶኦም (መቐለ)ን ኮ/ል ጋይም ተስፋንሚካኤል ጥራይ’ዮም፡፡
ብሓፈሻ ኢሳይያስ ከምቲ ኣብ 2001 ኣብ መጻብቦ ክጥሕል እንከሎ፡ ኣብ ትሕቲ ወትሃደራውያን ጎባልል ክዕቆብ ዝፈተነ፡ ሕጂ ‘ውን ግዜ ቆጺሩ ንዘጓነፎ ህዝባዊ ተቓዉሞታትን ዓለም ለኻዊ ተነጽሎን “ንምምካት” ብስም “መኸተ ዞባታት” ዘንቀደ ካልእ መኸወሊ በዓቲ ኣዳሊዩ ኣሎ፡፡ እምበኣር ከምቲ ልሙድ ሕጂ ‘ውን ኣብ ኣጋ ዕርበት ካብ ታባ ዓዲሃሎ ብዝገሃዱ፡ “ኢሳይያሳዊ መናውራታት” ከይተዳህለልና “ጫቒት ጻሕቲራ ንትረኽቦም” ሽጣራታት ሰሚርና ክንብድሆም እላቦ፡፡
ወደሓንኩም!
share and like as much as you can


text:
ህዝብን ኣመሉ ዘይገድፍ መንግስትን
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ ዝኾነ፡ ህዝቢ ወይ እኩብ ሰብ ዚነብረሉ ክልል፡ ስርዓትን ርግኣትን ንኺህሉ፡ ህዝቢ ድማ ብሰላም ሓሪሱን ነጊዱን መታን ኪነብር፡ ሓደ ብላዕሊ ኾይኑ ዘመሓድር “ኣያ”ን ንኣኡ ምስ ታሕቲ ዘራኽቡዎ ደገፍትን ኣውታራትን ኪህልዉ ግድን እዩ። እዚ ድማ መንግስቲ ይብሃል። እንስሳታት ከይተረፉ፡ ብወገኖም ከም ዕስለ ወይ ጉጅለ ኮይኖም ኪነብሩ ኸለዉ፡ ሓደ ዚመርሖም ሽደን ወይ ኣያ ይደልዩ እዮም። ብዘይ መራሒ፡ ዝኾነ ናይ ሰብ ይኹን ናይ እንስሳታት ማሕበራዊ ህይወት ወይ ንጥፈት ኪካየድ ኣይክእልን።
ሽሕኳ ብምኽንያት ትሑት ደረጃ ምስትውዓሎም፡ እንስሳታት መንግስቲ ኪህሉዎም እንተ ዘይከኣለ፡ ኣብ ገሊኣቶም፡ ንኣብነት ከም ኣብ ንህብን ኣብ ጻጸን ግን ብመጠኑ ምዕቡል ዝኾነ ምምሕዳራዊ ኣንፈታት ወይ ኣሰራት ይረኣዩ እዮም። ከምዚ ኪኸውን ዝኸኣለ ድማ፡ ኣብቲ ዕስለ ወይ ኣብቲ እኩብ ንህቢ ወይ ጻጸ፡ ሕንፍሽፍሽን ህውከትን ኪለዓል ስለ ዘይተደልየ እዩ። ኪበኣሱን ኪናጠቑን ዚውዕሉ ንህቢ፡ መዓር ኪሰርሑ ኣይክእሉን፡ ሓድጊ ከይገደፉ ንኺጠፍኡ ዘለዎም ተኽእሎ ድማ ብዙሕ እዩ። ኪቃተሉ ዚውዕሉ ጻጸ ድማ፡ ጕላ ኪሰርሑ ኣይክእሉን፡ ብጸላእቲ ኪጥቅዑ ዘለዎም ዕድል ድማ ክብ ዝበለ እዩ። ኩላቶም በቲ እተወሰነሎም መገዲ፡ ሕጊ ተኸቲሎምን ንመሪሕነት ተኣዚዞምን ይሰርሑን መግቦም ይምእርሩን። ንዘመናት ድማ ከምዚ እናገበሩን ብዙሕ ለውጢ ከየርኣዩን ይነብሩ ኣለዉ።
ይኹንምበር፡ ኣእምሮ እንስሳታት ብደመነፍሳዊ (instinct) መገዲ ስለ ዚሰርሕ፡ ብሕጊ ደመነፍስ ድማ፡ ተቓሊስካ ምንባርን ዘርእኻ ምትሕልላፍን ግዜ ዘይወሃቦ ህጹጽ ጉዳይ ብምዃኑ፡ እቲ እንስሳታት ዚኽተሉዎ ምሕደራ፡ ንኣምባገነንነት እምበር ንደሞክራሲ ዘፍቕድ ኣይኮነን። ብመሰረት ናይቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ሓሳባትን ኣብነታትን፡ መንግስቲ፡ ናይቲ ዘመሓድሮ ህዝቢ ብሰላም ምቕጻልን ምብልጻግን ዋሕስ እዩ ክንብል ንኽእል። ግን ከኣ ኣብዚ፡ ሓደ ክንሓልፎ ዘይብልና ግንዛበ ኣሎ፥ ንሱ ድማ ወድሰብ ኣብ ውሽጡ ናይ እንስሳታት ተረፍ ዝኾነ ደመነፍስ (instinct) ስለ ዚውንን፡ ኣብቲ መንግስቲ ኢሉ ዘቑሞ ስርዓት፡ ኩሉ ግዜ ናይ ሽደንነትን እምባገነነትን ገባትነትን ኣሰራት ከም ዚርአ ክንርስዕ ኣይግባእን።
ደሞክራስን ተማኻኺርካ ወይ ተመያዪጥካ ምምሕዳርን ናይ ወድሰብ መሰረታዊ ወይ ጥንታዊ ኣካይዳ ኣይኮነን። እዝስ ቀስ እናበለ እተበጽሐን እተጠርየን ዓይነት ምሕደራ እዩ። ወድሰብ ብጥንቲ፡ እቲ ምምሕዳሩ ካብቲ ናይቶም ኣብ ከባቢኡ ዝነብሩ ዝነበሩ እንስሳታት ብዙሕ ዚፍለ ኣይነበረን። ደሓር ግን ቀስ እናበለ (ማለት፡ ካብቲ ደመነፍሱ ንላዕሊ፡ ንኣእምሮኡ ኪኽተል ምስ ጀመረ) ኣብቲ ሓደ ህዝቢ ብመጠኑ ኪሳተፈሉ ዚኽእል ዓይነት ምሕደራ ኪበጽሕ ክኢሉ። ይኹንምበር፡ ሓሓሊፉስ እቲ ናይ ደመነፍሳዊ ናይ ኣባላላዕ ወይ ጠሊፍካ ሓይሊ ናይ ምግባት መንፈስን ድራኸን ኣብቲ መንግስቲ በጨቕ ካብ ምባል ኣቋሪጹ ኣይፈልጥን።
ወድሰብ ገና ንእሽቶ ወይ ህጻን ከሎ፡ ነቲ ልዕሊኡ ዘሎ ሰብ ወይ ነቶም ወለዱ ኪእዘዝ ወይ ብኣታቶም ኪምራሕን ካባታቶም ድማ ምኽሪ ኪቕበልን ኣማራጺ ዘይብሉ መገዲ እዩ። ከምዚ ምግባር ድማ ስምዒት ውሕስነትን ድሕንነትን ይህቦ፡ ብከባቢኡ ከይተዳህለ ኪዓቢ ዕድል ይረክብ፡ ብምሩዝ ኣታኽልትን ብመንጠልቲ ኣራዊትን ዕምሩ ከይሓጸረ ድማ ዘርኡ የተሓላልፍ። እምበኣር፡ እዚ ናይ ወድሰብ ኣብ ላዕለዎት ኣካላት ወይ ኣብ ሰበስልጣን (authority) ናይ ምምርኳስ ባህርይ፡ ምስ ወድሰብ እተፈጥረን ኣብ ኢቮሉሽናዊ ጕዕዞኡ ድማ ሓጋዚ ዝነበረን ረቛሒ እዩ ነይሩ ክንብል ንኽእል። ይኹንምበር፡ እቲ ህጻን ምስ ዓበየን እኹል ተመክሮ ምስ ኣጥረየን ነቶም ከም ሰበስልጣን ገይሩ ዚወስዶም ዝነበረ ወለዱ እናተኣዘዘ ኪነብር ኣይደልን። እናዓበየ ምስ ከደን ናይ ባዕሉ ህጻናት ምስ ኣጥረየን፡ ባዕሉ እዩ ነቲ ናይ በዓልስልጣንነት ተራ ዚጻወቶ። ከምዚ እናበለ ድማ እቲ ወለዶታት ይቕጽል።
ነቲ ከም በዓል ስልጣን ኮይኑ ዚነጥፍ ወላዲ ናይ ምእዛዝ ድራኸ፡ ኢቮሉሽናዊ ምኽንያት እኳ እንተለዎን፡ እቲ ውላድ ባዕሉ ደቂ ምስ ወለደ ድማ ከቋርጽ እንተ ነበሮን፡ ከም ባህሊ ኾይኑ ግን ኺቕጽል ክኢሉ እዩ። እዚ ባህልዚ ኣብቲ ናይ ወድሰብ ባህርይ ብምእታው ነቲ ንህዝቢ ኪመርሕ ተባሂሉ ዚምስረት በዓል ስልጣናዊ መንግስቲ እውን ከገልግሎ ክኢሉ እዩ። እዚ ናይ ምእዛዝን ምምላኽን ባህልዚ ካብዚ ሓሊፉ ኣብቲ ምስ መንግስቲ ዚወዳደር ቤተክህነት ኪሰግር ግዜ ኣይወሰደሉን። በዚ መሰረትዚ ድማ ንስድራኻ ምድፋርን ንመንግስቲ ወይ ንመራሒኻ ዘይምእዛዝን ንቤተክህነት ዘይምንብርካኽን ከም ዓቢ ሓጢኣት ተቖጺሩ ንዘመናት ቀጺሉ።
ኣብዚ ጕዕዞዚ፡ እቲ ቤተመንግስቲ ምስ ቤተክህነት ብምምሽጣር፡ ኣብ መበል 18 ክፍለ ዘመን ኤውሮጳ፡ መለኮታዊ መሰል ነገስታት (divine right of kings) ዚብል ኣምር ብምምጻእ፡ ነቲ ህዝቢ ንመንግስቲ ምድፋር ልክዕ ከም ንኣምላኽ ምድፋር ገይሩ ኣእሚኑን ኣፈራሪሁን ንነዊሕ ዓመታት ተጓዒዙ እዩ። ስለዚ ብሓደ ወገኑስ፡ ምቕጻል እምባገነንነት፡ ናይ ቤተክህነት ኢድ ከም ዘይተፈልዮ ንምግማት ዘሸግር ኮይኑ ኣይስመዓንን። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ዝኾነ ዓይነት መንግስቲ ብብዙሕ መገዲ ሓይሉ ከደልድልን ብእተፈላለየ ስልትታት ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ስጋውን መንፈሳውን ስልጣኑ ከስፍንን ኣውታራቱ ኪዝርግሕን ንምቕላስ ኩሉ ዓይነት ሜላታት ከም ዚጥቐም፡ ኩሉ ናይ ትንተናን ትዕዝብትን ተውህቦ ዘለዎ ሰብ ኪፈልጦን ኪግንዘቦን ከም ዚኽእል ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ኣብዚ ናይ ቤተክህነት ሓይሊ ወይ ስልጣን እናሃሰሰሉ ዚኸይድ ዘሎ ዘመንዚ፡ ጥሩፋውያን ጨንፈራት ሃይማኖትን ዘይተኣደነ ሃብቲ ዚውንና ብዝሐ-ብሄራዊ (multinationals) ትካላትን ባንክታትን፡ ኣብቶም ምሕደራውያን ወይ መንግስታውያን ኣውታራት ጽልዋ ብምግባር ናይ ባዕላተን ኣጀንዳታት የገስግሳ ከም ዘለዋ ንኹሉ ዘስተውዕል ሰብ ግሁድ እዩ። ብፍላይ እተን ጥሩፍነት ዚኽተላ ምንቅስቓሳት፡ ብጥቕሚ ተደሪኸን ነቲ መንግስታዊ ስልጣን ወይ ሓይሊ ይድግፋኦን ዕምሩ የንውሓሉን፡ ናይ ኣምላኽ ተሓለቕቲ ብምምሳል ድማ፡ ሓይለን ንምድልዳል ናይ ልዕለ-ተፈጥሮ ዝንቡዕ ተስፋን፡ ናይ ርሱን ስምዒት መንፈስን ከምኡውን ናይ ሂስ-ኣልቦ ኣተሓሳስባን (irrationality) ኣብቲ ህዝቢ ከም ዚሰርጽ ብምግባር ናይ ኣእምሮ ምልማስን ናይ ተገዛእነት ዕሩብ ሕልናን ፈጢረን እየን፡ ቀጻሊውን ይፈጥራ ኣለዋ።
ብመሰረት እዚ ኣብ ላዕሊ እተባህለ፡ መንግስቲ ብመሰረቱ ብቐሊሉ ዘይልወጥን ብድኽመትን ብግርህነትን ህዝቢ ዚጻወትን ዕምሩ ዘንውሕን ጨቋንን ገባትን ትካል ምዃኑ ክንግንዘብ ንኽእል። መንግስቲ ብመሰረቱ ዓብላልን ጨቋንን ብምዃኑ ነቲ በብዘመኑ ዚለዓሎ ተቃውሞን ብድሀን ንምግታእን ጸኒሑ ድማ ንምሕምሻሽን፡ እተፈላለየ ሜላን ስልትን ብምጥቃምን ምስ ዘርብሖ ኩሉ ብምሽራኽን ከም ነፋሒቶ ሕብሩ ኪቀያየርን ከም ኣሜባ ቅርጽታቱ ኪለዋወጥን ከም ዚፍትን ንኹሉ ተዓዛቢ ግሁድ ኪኸውን ይግባእ።
እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ግን፡ እቲ ንህዝቢ ከገልግል ተባሂሉ ዚገሃድ መንግስቲ፡ ወላውን ኣብተን ደሞክርስያውያን ዚብሃላ ሃገራት፡ ነቲ ዓብን ቀንድን መሰረታውን ዝኾነ ናይ ምፍልላይ ሓይልታት ኣምር፡ ማለት ናይ ፍርድን ኣፈጻምን ሓጋግን ኣካላት (the separation of powers: legislative, executive, and judiciary) ደረት ብምጥሓስን፡ ነቲ ቀንዲ ተቓላሳይ ዝኾነ ናይ መራኸቢ ብዙሃን ትካላት ብምፍርራህን ነቲ መሰረታዊ ባህርያቱ ዝኾነ ናይ ጭቆናን ናይ ምግባትን ድራኸታቱ ገና የተግብሮ ብምህላዉ እዩ። ወድ ድሙ ነይገድፍ ግብረ እሙ፡ እኮ ተባሂሉ እዩ። እሞኸ ናይ ሓደ መንግስቲ መሰረታዊ ባህርይ ከምዚ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ካብ ኮነ፡ ከመይ ጌርካ ደኣ ጥዑይ መንግስቲ ኪምስረት ይከኣል፡ ዚብል ሕቶ ኪለዓል ይከኣል።
ጥዑይ መንግስቲ ብሓደ ለይቲ ወይ ብሓደ መውጽእ ሓራ ዚምስረት ምሕደራ ኣይኮነን። ጥዑይ መንግስቲ ብሓያል ኣእምሮኣውን (intellectual) ጽሑፋውን ብረታውን ቃልስታት ዚጥረ ምሕደራ እዩ። ዓንድታቱ፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ትምህርትን ንቕሓትን እዮም። ተጻረርቱ ድማ ዕዉር እምነትን ጥሩፍነትን ደረት ዘይብሉ ሃገራውነትን ኣውራጃውነትን እዮም። ጥዑይ መንግስቲ ንምምስራት፡ ኣብ ኩሉ ኣብያተትምህርቲ ናይ ደሞክራስን ናይ ሂሳዊ ኣተሓሳስባን (critical thinking) ናይ ምሕድራን ስልጠና ኪወሃብ ይግባእ። እዚ ድማ ብተዮሪን ብተግባርን ኪካየድ ይኽእል እዩ። ተምሃሮ ማሕበራቶም ምስ ዚምስርቱን ብደሞክራስያዊ መገዲ ድማ መራሕቶም ምስ ዚመርጹ፡ ሽዑ እዩ እቲ ናይ ደሞክራሲ ባህርያት ኣብ ኣእምሮኦም ዚስኳዕ፡ ኣብ ደሞም ድማ ዚሰርጽ።
ኣብ ልዕልዚ፡ ናይ ሃይማኖትን ሃገርን ምፍልላይ (separation of state and religion) ኣምር፡ ከይወዓለ ከይሓደረ ኣብቲ ቅዋም ኪሰፍርን፡ ንመተግባሪኡ ዘገልግል መካኒዝም ኪቕየስን ይግባእ። ዝኾነ መንግስቲ ስቕ ኢልካ ምስ እትርእዮ፡ ናብቲ ጥንታዊ ባህርያቱ፡ ማለት ናብቲ ጫካዊ ምሕደራ (the law of the jungle, survival of the strongest) ገጹ እዩ ዚኸይድ። ስለዚ እቲ መንግስቲ ብገለ ናይቲ ህዝቢ ድኻምን ገርህነትን ናብቲ ጥንታዊ ባህርያቱ ንኺምለስ ዕድል ንኸይረክብ፡ እቲ ዘድሊ መድሃኒታትን መጥባሕትታትን ብኣጋኡ ኪወሃብ ወይ ኪካየድ ኣማራጺ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ።
እዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ስርዓት ግን፡ ኣብቲ ጫካዊ ባህርያቱ ካብ ዚእለኽ ነዊሕ ስለ ዝገበረ፡ ንኺዕረ ዘለዎ ተኽእሎ ኣዚዩ ውሑድ ኮይኑ ይስመዓኒ። ካብ ምፍንቃሉ ሓሊፍካ ዚግበር ድማ የልቦን። ይኹንምበር፡ ዝሓለፈስ ሓሊፉ፡ ነታ መጻኢት ኤርትራ ግን፡ ኣብ ከምዚ ዝበለ ደልሃመት ንኸይትጥሕል ከንገብሮ ዘሎና ስራሕ ወይ ኣበርክቶ፡ ሕጂ እዩ። ነቲ ጸገማትና ኣብዚ ወለዶዚ ከነዐርዮ ምስ ዘይንፍትን፡ እቲ ዚጽበየና ኩነታት ካብዚ ናይ ሕጂ ዝኸፍአ ኪኽውን ይኽእል እዩሞ፡ ኣዕሚቝና ክንሓስበሉ ይግባእ!!
ኣማኒኤል ሳህለ


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ብምምሕዳት ናይቲ ከባቢ እትውነንን ክሪስቲናሃምን-ቡስቴደር፡ ከምኡ ውን ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣለዋ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡
ዝርዝር ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣብዚ ዞባ’ዚ፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ብርክት ዝበሉ ካልኦት ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ወይ ነባሮ ይርከቡ። ገለ ካብተን ኣብዚ ከባቢ ብብዝሒ ዝዝረበለን ቋንቋታት ንምጥቃስ፡ ዓረበኛ፡ ሶማለኛ፡ ኢራነኛን እንግሊዝኛን፡ ይርበአን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ኣብ መዳያት ስፖርትን ባህሊን ካልእን ዝነጥፋ፡ ኣስታት 200 ማሕበራት ይርከባ። እዚ ዝተጠቕሰ ቁጽር፡ ኣብ ሰፊሕ ሜድታት ዝዋስኣ ምትእኽኻባት፡ ኣብየት-ክርስትያናትን፡ ዝሓወሰ እዩ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን ንኹሉ ክሊ-ዕድመ ዝሓቁፍ ንጥፈታት ኣለወን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ
መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው፡ ቁጽሪ-ስልኪ ናይተን ማሕበራትን፡ ካልእ ተወሳኺ ዝርዝራትን ትረኽቡ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት) ከምኡ ውን ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንካሳን) ኣገልግሎት ዝህቡሉ ቤት-ጽሕፈታት ኣለዎም። ንግዳዊ ሃዋህው ናይ’ዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ ንብዙሕ ጽላታት ክትንክፍ ኮይኑ፡ ነኣሽቱን ዓበይትን ድኳናት፡ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይቲ ምምሕዳር ከተማ ይርበኦ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቶም ስድራኦም ዝመሃሩ፡ ዝሰርሑ ውይ ወን ስራሕ ኣብ ምድላይ ተጸሚዶም ዝርከቡ ሰባት፡ ንደቆም ናይ መውዓሊ ህጻናት ኣገልግሎት ክወሃቦም ይኽእል። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡
መውዓሊ-ህጻናት፡ ግዝያዊ መጻንሒ ህጻናት፡ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኣዚለ ክፍሊ ከምኡ ውን መዘናግዒ ማእከል ህጻናትን፡ ይርከብ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ ውን ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ኣሎ። ክፉት መውዓሊ ህጻናት፡ ነቶም ዕረፍቲ ወላዲ ወሲዶም ኣብ ገዛ ምስ ደቆም ዝርከቡ፡ ዝዓለመ እዩ። ወለዲ ምስ ደቆም ከኣ ናብዚ ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ክመጽኡ ይኽእሉ። ናብዚ ቦታ’ዚ መጺእኩም ክትበጽሑና ወትሩ ፍሱሃት ኢና።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን 11 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ይርከባ። እዘን ኣብያተ-ትምህርታት ካብ ኣዚለ ክሳብ 9 ክፍሊ ትምህርቲ ኣብ ምሃብ ይነጥፋ። ተወሳኺ ዝርዝር ብዝምልከት፡
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ክተንብቡ ትኽእሉ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ክልተ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ኣብያተ ትምርህታት ይርከባ። ንሳተን ከኣ፡ ብሩጎርድስ-ጂምናስየትን ፕረስተሩድስ-ጂምናስየትን እየን። ኣብዘን ክልተ ኣብያተ-ትምህርታት፡ 14 ዝተፈላለየ ዓውዲታት-ትምርህቲ ይወሃብ። እታ ንናይ ምምሃር ጸገማት ዘለዎም ተማሃሮ እተአንግድ ፍልይቲ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ከኣ፡ 5 ዝተፈላለየ ዓውዲ-ትምህርቲ ዘዋደደት እያ። ተወሳኺ ዝርዝር ብዝምልከት፡
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ክተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ኣብ መደብ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) ክትሳተፉ ትኽእሉ። እዚ ትምህርቲ’ዚ፡ ነቶም ብዕድመ ካብ 16 ንላዕሊ ዝኾኑ፡ ኣብ መዝገብ ቆጸራ ህዝቢ ናይዚ ከተማ’ዚ ዝተመዝገቡን ሓደስቲ ስደተኛታት፡ ዝምልከት እዩ። ብዜካ’ዚ ውን እቶም ኣብዚ መደብ ትምህርቲ’ዚ ክሳተፉ ዝደልዩ ኣሰር መሰረታት ቋንቋ ሽወደን ዝይብሎም ውን ክኾኑ ኣለዎም። ትወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ’ዚ፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣለኩም።
ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ፡ መእከል ትምህርቲ-ንዓባይቲ ውን ይርከብ። እዚ ማእከል’ዚ፡ ክልስ-ሓሳባውን ሞያን ኮርሳት ኣብ ምሃብ ይነጥፍ። ተወሳኺ ዝርዝር፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣለኩም። ካብዚ ከባቢ’ዚ፡ ብቐረባ እትርከብ ዩኒቨርስቲ፡ እታ ኣብ ከተማ ካርልስታድ እትክረብ እያ። ናብዛ ከተማ እንዳተመላለስካ ኣብታ ዩኒቨርስቲ ንምምሃር ዝሕግዝ ውን፡ ስሉጥ መዓልታዊ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን፡ ብርክት ዝበላ መእከላት-ጥዕናን ክሊኒካት ስኒን ኣለዋ። ኣብዚ ከተማ’ዚ ዝርከብ፡ ማእከል-ስድራቤታት፡ መኣዲ-ርክብ ናይቶም ወለዲ ክኾኑ ዝቐራረቡ ዘለዉ ሰባትን ነኣሽቱ ህጻናትን እዩ። ኣብ’ዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ፡ ጥዕናዊ-ማእከል ህጻናትን፡ ኣዴታት፡ መንእሰያትን፡ ማእከል ጥዕናዊ ምኽርን፡ ክፉት መውዓል-ህጻናትን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት፡ ምምሕዳር ከተማ ክሪስቲነሃምን ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናብተን ኣብ ኣውርጃ ቫርምላንድ ዝርከባ ከተማታትን ነኣሽቱ ዓዲታትን ክትንቀሳቐሱ ምስ እትደልዩ፡ ኣውቶቡሳትን ባቡራት ኣለዋኹም። እዘን ኣውቶቡሳትን ባቡራትን፡ ብትካል መጎዓዝያ ቫርምላንድ ይመሓደራ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይዚ ትካል (ቫርምላንድስ-ትራፊክ) ብማእታው፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ፡ ትኽእሉ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ውን
ዝርዝር ሰዓታት-ንቕሎ ናይተናብዚ ከባቢ ዝንቀሳቐሳ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምምሕዳር ከተማ፡ ንትካላት ምቹእ ዝኾነ፡ ዕዳጋዊ ሃዋህው ኣለዎ። ኣብዚ ቦታ’ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ዝነጥፋ፡ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱን ዓበይትን ትካላት፡ ይርከባ። ጠቕላላ ኣስታ 1500 ትካላት ይርከባ። ከተማ ክሪስቲነሃምን ማእከላይ ጀኦግራፊካዊ ኣቐማምጣ ስለዘለዋ፡ ዳርጋ ንብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት፡ ተጎዝጒዛ ትርከብ። ናትኩም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትምስትሩ መደን ምስ ዝህልወኩም፡ ምስ
ክፍሊ ትካላዊ ንጥፈታት ምምሕዳር ከተማ፡ ክትዘራረቡ ትኽእሉ።


text:
ላዕለዋይ ኣመራርሓ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ንከያኒ ኪሮስ ኣለማየሁ፣ ንሰር ቦብ ጌልዶፍ ከምኡ እውን ንሰብ ሓዳር ካትሪን ሮቢንሰንን ማክስ ሮቢንሰንን ልዑል ማዕርግ ዶክትሬት ከምዝሃበ ኣፍሊጡ’ሎ።
እቲ ጽምብል ኣወሃህባ ማዕርግ ሰነ 27 ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ኣዳራሽ ሓወልቲ ሰማእታት ኣብ ዝካየድ ስነ ስርዓት ምረቓ ተምሃሮ እቲ ዩኒቨርሲቲ ክፍፀም እዩ።
ኪሮስ ኣለማየሁ ንዕብየት ኪነት ትግራይ ብተግባር ንዘመዝገቦ ስራሕ ክብሪ ምሃብ ይግበኦ እዩ፤ በዚ ድማ ስድርኡ ተሓጕስና ኣለና ይብል ሓደ ካብቶም ደቁ ሚልዮን ኪሮስ።
ኪሮስ ንጥበብ ትግራይ ዘበርከቶ ሽሻይ ኪነትን ዘሕለፎም ፀገማትን ዘዘንትው መጽሓፍ ኣብ ቀረባ እዋን ፅሒፉ ንሕትመትን ንባብን ዘብቀዐ መንእሰይ ጸሓፊ ሰለሞን ገብረእግዝኣብሔር ብወገኑ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሐዚ ዝሃቦ ክብሪ ፅቡቕ እዩ፤ ኰይኑ ግና ደንጕዩ እዩ ዝብል ርእይቶ ኣለዎ።
ካትሪን ሮቢንሰንን ማክስ ሮቢንሰንን በቲ ዝተወሃበና ማዕርግ ልዑል ኩርዓት ይስመዐና እቲ ክብሪ ድማ ንበይትና እንተይኮነስ ንኹሎም ሓገዝትናን መሳርሕትናን እውን ዝግባእ እዩ ብምባል ተዛሪቦም።
ሰር ቦብ ጌልዶፍ ብምኽንያት ስራሕ ኣብ መቐለ ከምዘይርከብ ገሊፁ ኣብ ክንድኡ እታ ኣብ ድርቂ 1977 ካብ ኢድ ሞት ንሕንጢጥ ዘምለጠት ብርሃን ወልዱን ንሓላፊ EYES ማለት እውን ትካል ትምህርታዊ ሓገዝ ንመናእሰይ ኢትዮጵያ ኣይተ ብስራት መስፍንን ነቲ ክብሪ ክቕበልሉ ወኪሉዎም’ሎ።
ኣይተ ብስራት መስፍን ዩኒቨርሲቲ መቐለ ንቦብ ክብሪ ብምሃቡ ልዑል ኩርዓት ተሰሚዑና’ሎ ይብል።


text:
ድሕሪ ናይ ክልል ኣምሓራ ተቓውሞ ኣብ ዝተኻየደ ናይ መጀመሪያ ናይ ስልጣን ምምቕራሕ ካቢኔ ካብ ዝተሸሙ 22 እቶም 12 ሓደሽቲ እዮም።ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸውን ምኽትሎም ኣቶ ብናልፍ ኣንዱኣለም ኣብቲ ዝፀንሕሉ ስልጣን ከምዝቕፅሉ ተሓቢሩ’ሎ።ትሽዓተ ነባር ሓለፍቲ ቢሮ እውን ኣብ ዝነበሩዎ ስልጣን ክቕፅሉ እዮም።
ዝርዝር ሹመኛታት ዘቕረቡ ኣማሓዳሪ እቲ ክልል ኣቶ ገዱ ሓደሽቲ ምሁራን ብምሻም እቲ ካብኔ ብዝተማሃረ ሓይሊ ንምሕያል ተፈቲኑ’ሎ ኢሎም።እቲ ሓድሽ ካብኔ ንሕቶታት ህዝቢ ዝምልሽ ዝህብን ክሳብ ታሕቲ ዘለው መሓውራት ምምሕዳር እውን ንሕቶታት ህዝቢ ብዝምልስ ኣገባብ ከምዝውደብን ገሊፆም ኣለው።
“ብደረጃ ክልል፣ዞባታት፣ወረዳታትን ጣቢያታትን ዳግመ ውዳበ መሪሕነትን ምሽግሻግን ክካየድ እዩ።እቲ ሕብረትሰብ ዘልዕሎም ሕቶታት ብብቕዓት ንምምላስ ብዝኽእለሉ ደረጃ ስራሓት ዳግመ ውዳበ ክስርሑ እዮም።”
ስልጣን ንመጥቀሚ ውልቃዊ ረብሓ ናይ ምውዓል ዝንባለ ሓደ ሽግር ምዃኑ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ዓመት ምግላፁ ይዝከር።በዚ መሰረት ካብዚ ሒዝናዮ ዘለና መጀመሪያ ዓመት ናይ ለውጢ ስጉምትታት ከምዝውሰዱ ብምሕባር ኣብ ክልል ኦሮሚያን ፈደራላዊ መንግስትን ናይ ካብኔ ምሽግሻግ ተኻይዱ፤እዚ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝተኻየደውን አካል’ቲ ብሃገራዊ ደረጃ ዝኻየድ መስርሕ እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ኣሜን!!
ናብ ፍርቂ ጾም ዘብጽሓና ልዑል እግዚኣብሔር ኣብ ትንሳኤኡ ብሰላም የብጽሓና!!
ናይ ማቴዎስ ወንጌል 24
፩ - ኢየሱስ ካብ ቤተ መቕደስ ወጺኡ ኸደ፡ ደቀ መዛሙርቱ ድማ ህንጻ ቤተ መቕደስ ኬርእይዎ ናብኡ ቐረቡ።
፪ - ንሱ ግና መሊሱ፡ እዚ ዅሉስ ትርእይዎዶ ኣሎኹም? ኣብዚ ዘይፈርስ እምኒ ኣብ ልዕሊ እምኒ ኣይኪተርፍን
ኢዩ፡ እብለኩም ኣሎኹ፡ በሎም። ፫ - ኣብ ደብረ ዘይቲ ተቐሚጡ ኸሎ፡ ደቀ መዛሙርቱ ብሕት ኢሎም፡ እዚ
መኣዝ ኪኸውን ኢዩ? ትእምርቲ ምምጻእካን መወዳእታ ዓለምንከ እንታይ ኢዩ? እስኪ ንገረና፡ እናበሉ ናብኡ
ቐረቡ። ፬ -ኢየሱስ መሊሱ በሎም፡ ሓደ እኳ ኸየስሕተኩም ተጠንቀቑ። ፭ -ኣነ ክርስቶስ እየ፡ እናበሉ ብዙሓት
ብስመይ ኪመጽኡ ኢዮም እሞ፡ ንብዙሓትውን ኬስሕቱ ኢዮም። ፮ -ውግእን ወረ ውግእን ክትሰምዑ ኢኹም።
ርኣዩ፡ ኣይትሰምብዱ፡ እዚ ዅሉ ኪኸውን ብግዲ ኢዩ፡ ግናኸ መወዳእታ ገና ኢዩ። ፯ - ህዝቢ ናብ ህዝቢ፡
መንግስቲውን ናብ መንግስቲ ኺለዓል ኢዩ። ኣብ በቦታኡ ድማ ጥሜትን ፌራን ምንቅጥቃጥ ምድርን
ኪኸውን ኢዩ። ፰ - እዚ ዅሉ ግና መጀመርታ ቕልውላው ኢዩ። ፱ - ሽዑ ንመከራ ኣሕሊፎም ኪህቡኹምን
ኪቐትሉኹምን ኢዮም። ብዛዕባ ስመይ ከኣ ኣብ ኵሎም ኣህዛብ ጽሉኣት ክትኰኑ ኢኹም። ፲ - ሽዑ ብዙሓት
ኪዕንቀፉ፡ ንሓድሕዶም ኣሕሊፎም ኪዋሃህቡ ንሓድሕዶምውን ኪጻላልኡ ኢዮም። ፲፩ - ብዙሓት ነብያት ሓሶት
ኪትንስኡ፡ ንብዙሓትውን ኬስሕቱ ኢዮም። ፲፪ - ዓመጻ ስለ ዝበዝሔ ድማ፡ ናይ ብዙሓት ፍቕሪ ኽትዝሕል ኢያ።
፲፫ - እቲ ኽሳዕ መወዳእታ ዚዕገስ ግና ኪድሕን ኢዩ። ፲፬ - እዚ ወንጌል መንግስቲ ኸኣ ንምስክር ኵሎም ኣህዛብ
ኣብ ብዘላ ዓለም ኪስበኽ ኢዩ፡ ሽዑ መወዳእታ ይመጽእ።
፲፭ - እቲ ብነብዪ ዳንኤል እተባህለ ናይ ጥፍኣት ርኽሰት ኣብታ ቅድስቲ ስፍራ ቘይሙ እንተ ርኤኹም፦
እቲ ዜንብብ የስተውዕል፦
ልዑል እግዚኣብሔር ይመስገን! ማቴዎስ 24 እኹል፡ምሉእ፡ ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ትምህርቲ እዩ፡
ዓይነ ልቦናና ይኽፈተልና!!


text:
ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ
ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ ክፉት ሃገራዊ ሰሚናር ፖለቲካውያን ሓይልታትን ህዝብን ብዓወት ተዛዚሙ።
ትማሊ ቀዳም 22 ሓምለ 2017 እቲ ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ፡ ሃገራዊ መዛተይ መድረኽ (ሰሚናር) ኣብ ትሕቲ ብሓድነትና ንድሕነት ህዝብናን ሃገርናን
ዝብል እዋናዊ ቴማ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንሓደ ማዓልቲ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ መዛተይ ዛዕባታት ጉዳይ ሃገርና ኤርትራ ዝሰርዐ ሰሚናር ኣሰላሲሉ። ኣብ መኽፈቲ ሰሚናር ቃል ኣዳላዊት ሽማግለ ሰሚናር ኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው የኑስ ኢድሪስ ካብ ዘስመዖ መደረ፡ ’’ኣብዚ ሰሚናር 22 ሓምለ ንኹሎም ሃገራዊ ዛዕባታት ማለት ህሉው ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን፡ ኣታሃላልዋ እቲ ግበታዊ ስርዓት ኩነታት ደምበ ተቓውሞ በቲ ዕላማ ሰሚናር ዝድለ ዕዉት ትጽቢቱ ንምትግባር ኣበርክቶ ሓርበኛታት ኣቦታት ኣብ ሕሉፍ ቃልሲ እቲ ዘይመውት ራእያ ዝዓሰሎ መወከሲ ብምግባርን ክሰላሰል መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ፡
ብስነ-ጥበባውያን ዝተዳለወ ንውዕለት ረዚን ዝክሪን ሕድርን ቀዳሞት ሓርበኛታ ዝምጥን ናይ ግጥምን ማሰን መሳጥን መሃርን ኣላዓዓልን ብዝኮነ ኣገብ ድሕሪ ምቕራቡ፡ ናብቲ ስሩዕ መደብ ሰሚናር ብመራሕቲ ኣኬባ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃን ኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ሓው ሑሴን ዓብድልዋስዕን ቦታ ብምሓዝ፡ ናብቲ ቀዳማይ ኣጀንዳ ብሓው ዶ/ር መሓመድ ብርሃን ዝቀረበ ናይ ተራ ቃልሲ ኣብ ታሪኻዊ ገድላዊ ሓርበኛዊ ቃልሲ ናይ ኣርባዓታት ዘተኮረ መጽናዕታዊ ጹሑፍ እኩል ግዜ ብምሃብ ድሕሪ ምምያጥ፣ ቀጺሉ ብምክትል ኣቦ ወንብር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ኣብ መንቀሊ ቃልሲ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ፖለቲካዊ ራእያን ሃገራዊ ራእያን ብሰልፊ ተታሒዙ ዘሎ ዕላማ ሕቶ ብሄረ ጀበርቲ እምነትን ኣገዳስነቱን ኣብዚ ቃልሲ ዘተኮረ መሃሪ መጽናዕታዊ ጹሑፍ ድሕሪ ብምቕራብ ተሳተፍቲ ሰሚናር ካብ ውልደት ክሳብ ሎሚ ኣመለኻኽታ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ዝነበሮም ብግሉጽ ኣቐሚጦም፡ ኣብ ሃገራዊ ዕላማታት፡ ውድባዊ ዕላማታት ሕቶ ብሄርን ብሄረ ጀበርትን ኣገባብ ቃልሲ መጻኢ ራእያታት ዝምልከቱ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ብጉቡእ ምላሽ ሂቡሎም።
ቀጺሉ ኣብ ድሕሪ ቀትሪ ብሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ዝቀረበ ዛዕባ ናይ ፖለቲካዊ ኩነታት ዞባና ሓድሽ ምዕባሌታትን ንኤርትራን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘእቱ ናይ ቀረባ ግዜ ሓደጋ ዘነጽር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ተርእዮታትን ጽልዋታትን ኣብ ደምበ ፍትሕን ኩነታት ብሰንኪ ግበታዊ ህግደፍ ክንዮ ኣጋጢምና ምብትታን ህዝቢ ሕጂ እውን ብዝላዓለ ደረጃ ጉዳይ ሉኣላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ይሳጣሕ ምህላዉን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሓደጋ ከምዘሎ ዝድህስስ መጽናዕታዊ ጹሑፍ ብተሳተፍቲ ሰሚናር ብዕምቆት ድሕሪ ብምዝታይ ብኹልና ደለይቲ ፍትሒ ብክፉት ዓይኒ ክረኤ ዘለዎ ጉዳይ ሙዃኑ ኣስሚሩሉ፡ ኣብ መወዳእታ ዝቐረበ ዛዕባ ብሓው ዮሃንስ ኣስመላሽ ኣቦ ወንበር ኤስዲለ ፡ ንዝቐረበ ኩነታት ደምበ ተቓውሞን ብደሆታቱን መጻኢ ዕድላቱን ዝብል ገምጋማዊ መጽናዕቲ፡ ብፍላይ ንኣተሃላልዋ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ብንጹር ገላጽን ስእሊ ኣብሪሁ፡ ነቲ ዘቕረበ ሰነድ ተዛተይቲ ሰሚናር ዝሰማሞሉ ምንባሩን፡ ካብቲ ዝተገልጸ ጸገማት ንክወጽእ እቲ እንኮ መፍትሒ እቲ ሕጂ እውን ናይ ሓባር ቃልሲ ሙኳኑ ብምስማር፡ ኣብ ነቲ ተሰኪምዎ ዘሎ ኩለመዳይ ጸገማት ብኸመይ ክወጽእን ህዝቢ ንምድሓን ቁሩብነቱ ከረጋግጽን ንዝብል ዝተኻየደ ዘተ ናይ ሓባር ርእቶ ሒዙ ወጺዩ።
ኣብ መዛዘሚ ሰሚናር ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ንኩሎም ነዚ ዕደመ ሰሚናር ተቀቢሎም ንምዕዋት ሃገራዊ ዘተ ኣብዚ ኣደራሽ ዝተረክቡ ውድባትን ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝመጹ ናይ ፖለቲካ ንጡፋትን ውልቀ ሰባትን ብምምስጋን ነቶም ኣብዚ ዘይተረኽቡ ዘይካኣሉ እውን ኣብ ዝቕጽል ከምዚ ዓይነት መድረኻት ቀሪቦም ከበርክቱ ብምምናይ፡ ሎሚ ብሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተወሰደ ተበግሶ ንምርኻብን ንምዝታይን ደለይቲ ፍትሒ ዝተካየደ ብመሰረት ርእቶታት ኣብዚ ሰሚናር ክባሃል ዝዋዓለ እቲ ተበግሶ ብልቅን ብሓባርን ናይ ውድባት ንምቕጻሉን ነቲ ኣብ ጹቡቕ ኩነታት በጺሁ ዘሎ ኩነታት ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ሓጺር እዋን ኣብ ቦቱኡ መሊስና በዚ ድማ እቲ ውጺኢት ቃልሲ ደለይቲ ፍትሒ ብምብራኽ ናብቲ ንደልዮ ዓወት ከሰጉመናን ወጽዓናን ውጽዓ ህዝብናን ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክንቀርፍ ከምዘቀላጥፈልና እምነቱ ገሊጹ።
ክፍሊ ዜና ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
22 ሓምለ 2017


text:
Afar Kilil People & Government representatives donated over 10 million birr to displaced Tigrians
By Gebremichael Kidu, September 24, 2016 (Mekelle):
12 ኣባላት ዘለውዎ ንመንግስትን ህዝብን ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ዓፋር ዝወከለ ጉጅለ ልኡኽ ህዝብን መንግስትን ዓፋር ኣብ ጎንደርን ከባቢኣን ብሰንኪ ዝተፈጠረ ናይ ፀረ ሰላም ሓይልታት ተግባር ዝተመዛበሉ ተጋሩ መሕገዚ ዝውዕል 10 ሚልዮንን 266 ሽሕን ብር ደገፍ ንምግባር ሎሚ 14 መስከረም 2009 ዓ.ም መቐለ ኣትዩ ኣሎ፡፡
ነቶም ተወከልቲ ፣ ኣፈ ጉባኤ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ወ/ሮ ቅዱሳን ነጋን ካልኦት ላዕለዎት ኣመራርሓ ክልል ትግራይን ኣቀባብላ ገይሮምሎም እዮም፡፡
እቲ ካብ ኣመራርሓ መንግስቲ ዓፋር፣ ቤት ምኽርን ዓበይቲ ዓድን ዝተወከለ ጉጅለ ልኡኽ ፀረ ሰላም ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ንዘብፅሕዎ ዓልየት ፈሊኻ ናይ ምጥቃዕ ተግባር ብትሪ ዝኾነነ ምዃኑ ኣብ መግለፂኡ ኣብሪሁ ኣሎ፡፡
15 መስከረም 2009 ዓ.ም ድማ ምስ ዓበይቲ ዓዲ መቐለ፣ ተመዛበልቲ ወገናትን ላዕለዎት ኣመራርሓ ትግራይን ሓበራዊ ናይ ምይይጥ መድረኽ ከም ዝህሉ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ፡፡
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
እስራኤል ካብ አፍሪቃ ንዝመፁ ዋሕዚ ስደተኛታት ሰራሕተኛታት ንምግታእ ስሩምታት ትወስድ'ላ።
በብወርሑ 2-ሽሕ አፍሪቃውያን ስደተኛታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ እስራኤል ይአትዉሉ ኣብ ዘለውሉ ኣብዚ እዋን ካብኔ'ታ ሃገር ነዚ ይዓቢ ከም ዘሎ ስግአት ዝረአዮ ኩነታት ንምግታእ ሓደ ፕሮግራም አጽዲቁ'ሎ።
እዚ ኸአ አብቲ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ስደተኛታት ናብ እስራኤል ዝአትውሉ ምስ ግብፂ ዘዳውብ በረኻ ሲና ብቅልጥፍ ናይ ፀጥታ ሓፁር ብ'167 ሚልዮን ዶላር ናይ ምስራሕ ውጥን ክቀላጠፍ ዝፅውዕ'ዩ።
ብተወሳኺ ስደተኛታት ዝተሓዝሉ ሓውሲ አብያት-ማእሰርቲ ዝዓይነቶም መሳለጥያታት ምስራሕ ክጋፋሕ'ዩ፣ ነቶም ስደተኛታት ንዘስርሕዎም'ውን ብገንዘብ ክቅፅዑ'ዩም።
መብዛሕትኦም ካብ ሱዳንን ኤርትራን ገለ ኢትዮጵያውያንን ዝርከብዎም ልዕሊ 40-ሽሕ ስደተኛታት አፍሪቃውያን ኣብታ ሃገር ከምዝአተው ይንገር።
ኣብኡ ዝርከቡ ስደተኛታት እቲ ኩነታት ኣዝዩ ከም ዘሻቀሎምን ተሸቁሪሮም ከም ዘለዉ ይገልፁ'ለው።
ንምሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ምልሰታዊ ጉያ
23/04/2010 ደቡብ ኣፍሪካዊ ‘‘ኦሰካር ፒስተርየስ’’ ሰዲሩ ናብ ዝደለዮ ዝበፀሐለን ክልተ ኣእጋሩ ተፈጥሮ እንተከልከሎ ብዝተገጠመሉ ሰብ ሰራሕ እግሪ ተሓጊዙ ኣብ ጉያ ሓፂር ርሕቐት ኦሎምፒክ ኣትሌትክስ ሻምፒዮና ዓለም ሃገሩ ከፀዉዕ ክኢሉ እዩ።
ኦስካር ንፈለማ ግዘ ንዉድድር እንትቐርብ ንመብዛሕቲኡ ህዝቢ ዓለም ኣገሪሙ እዩ።
ኣብ ዝተሳተፈሎም ዉድድራት ዉን እግሪ ካብ ዘለዎም ኣትሌታት ብዘይነኣአስ ደረጃ ብርቱዕ ተነሓናሒ ኮይኑ ፀንሑ እዩ።
ስካይ ኒዊስ ዝተብሃለ ድረ-ገፅ ኣብዚ ሰሙን ንንባብ ካብ ዘብቀዖም መዘናገዕቲ ፅሑፋት ድማ ከም ‘ኦስካር ፒስተርየስ’ ኣብ ኦሎምፒክ ኣትሌትክስ ሻምፖዮና ዓለም ተሳታፊ ድኣ ዋላ ኣይኹን እምበር ኣብ ሃገረ ታይላንድ ከልቢ ብተመሳሳሊ ሰብ ሰራሕ እግሪ ተገጢሙሉ ዳግም ምንቅስቓስ ኪኢሉ ዩ’ ይብል።
እቲ ሓበሬታ ከም ዘመላኽቶ እቲ ኮላ ዝተብሃለ ታይላንዳዊ ከልቢ ማእኽላይ ጥፍኣት ኣጥፊኡ ብሓደ ዉልቀሰብ ብዝበፅሖ መዉቃዕቲ ክልቴኤን ናይ ቅድሚት ኣእጋሩ ብምስኣኑ ከም ቀደሙ ምንቅስቓስ ኮነ ምጉያይ ተሳኢኑዎ ነይሩ።
እዚ ኮላ ዝተብሃለ ከልቢ ብሰብ ብዝበፅሖ መዉቃዕቲ ክልተ ኣእጋሩ ዋላ እንተሰኣነ ሶይ ዝተብሃለ ናይታ ሃገር ናይ ኣኽልብቲ ሕክምና ዉሃቢ ትካል ብዝገበረሉ ሕክምና ክልቴኤን ኣእጋሩ ብሰብ ሰራሕ እግሪ ተተኪኤናሉ ምዝላል ጀሚሩ ኣሎ።
ብዓል ዋና እቲ ከልቢ ዝኾነ ሚሰተር ጆን ዴሊ እቲ ነቲ ከልቢ ዝተገጠመሉ ሓዱሽ ሰብ ሰራሕ እግሪ ሚዛኑ ሓልዩ ንክከይድ ካብ ምግባር ብተወሳኺ ከም ልቡ ንክጎይይ እዉን ኣኽኢልዎ እዩ ክብሉ ገሊፆም እዮም።
ልዕሊ ኹሉ ድማ እቲ ከልቢ እቶም ሓደሽቲ ኣእጋሩ ልክዕ ከም ናይ ተፈጥሮኣዊ ኣእጋሩ ቀልጢፉ ክላመዶም ምኽኣሉ መገረሚ እዩ ክብሉ እዮም ገሊፆም።
እቲ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ እቲ ነቲ ከልቢ ዝተገጠመሉ ሰብ ሰራሕ እግሪ ምንልባት ዉን ካብ ናይ ኢንግሊዛዊ ተቀዳዳሚ ፓራ ኦሎምፒክ ‘ጆኒ ፒኮክ’ እግሪ ቀፂሉ ክባር ከይኾነ ከም ዘይቐሪ እዩ እናተገለፀ ዝርከብ።
ናይቲ ከልቢ ሰብ ሰራሕ ኣእጋር ከም ልቡ ንምንቅስቓስን ንምጉያይን ዘየፀግሞ፤ ብፍላይ ድማ ክዘልን ክጎይን እንተሎ ኣየፀግመሉን’’ ብምባል ብዓል ሞያ ዓፅምን ናይቲ ከልቢ እግሪ ዝገጠሙሉን ሚስተር ቴዲ ፋገርስቶርም ገሊፆም ይብል መርበብ ሓበሬታ ስካይ ኒዊስ።
ካሕሳይ መሰለ ሳሙኤል @ድወት


text:
ዓለምለኸ መርመርቲ ሓምለ 2014 ኣ/ፈ ኣብ ምብራቓዊ ዩክሬይን ዝወደቐት ናይ መጎዓዚያ ነፋሪት ካብ ሩሲያ ብዝመፀ ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ ብዝውንጨፍ ሚሳይል ተወቒዓ እያ ክብሉ ኣረጋጊፆም።
እቲ ሎማዕንቲ ረቡዕ ዝወፀ ምርመራ ቅድም ክብል ናይ ዶች ቦርድ ደሕንነት ቁፅሪ በረራ MH17 ናይ ማሌዥያ ነፋሪት ብሩሲያ ሰራሕ ቡክ ሚሳያል ተወቒዓ እያ ወዲቓ ንዝብል ሪፖርት ዘረጋግፅ እዩ።
ኣብ ናይ ዶች ሃገራዊ ፖሊስ ዝሰርሑ ዊልበርት ፓውሊሰን ብሩሲያ ዝሕገዙ ናይ ዩክሬይን ዓመፅቲ እቲ ሚሳይል ፐርቮማይስ ናብ ዝተብሃለ ከባቢ ምብራቓዊ ዩክሬይን ንኽጉዓዝ ንሩሲያ ከምዝሓተቱ መርትዖ ደምዲሙ’ሎ ኢሎም።
ሩሲያ ግን ነቲ ብዶች ዝምራሕ ምርመራ ነፂጋቶ’ላ።
ኣብታ ነፋሪት ተፃዒኖም ዝነበሩ ኩሎም 298 ሰባት ሃሊቆም እዮም።እታ ነፋሪት ካብ ኣምስተርዳም ናብ ኩዋላ ሉምፑር ማሌዢያ እያ ትጉዓዝ ኣብዝነበረትሉ እዋን እያ ተወቒዓ ኣብ ሰማይ ዝተበታተነት።


text:
ትንታነ ዜና 08-03-2018
ሃገርን ኣደን ልክዕ ከም ክልተ ገጻት ናይ ሓንቲ ሳንቲም’የን ክብሉ ንምምስሳል ኣደን ሃገርን ዝገልጹ ሙሁራት የብርሁ፡፡
ሰላም ወሰናይ ክቡራትን ክቡራንን ሰማዕቲ ማሕበረሰባዊት ሬድዮ ድምጺ ወጋሕታ ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ከመይ ቀኒኹም
ኣብ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኮይንና ናባኹም እነብሎ ትሕዝቶ ትንታኔ ዜናና፡ ንተራ ኤርትራዊት ኣዶ ናባኹም እነብሎ ትሕዝቶ ትንታኔ ዜናና፡ ትማልን ሎምን ኣብ ሃገራዊ ጉዳያት ዝድህስስ ክኸውን’ዩ፡ ክሳብ ፍጻሜ ትሕዝቶና ብሓደ ንቐጽል፡፡
ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ ዘመዝገበቶ ኣንጻባራቒ ዓወት፡ ንካልኦት ኣፍሪቃውያን ደቀንስትዮ ርእሰን ከቕንዓ ዓቢ ተራ ከምዝነበሮ መዛግብቲ ታሪኽ የዘንቱ፡፡
ኣብ ገዛ ንዘሎ ኩሉ ዓይነት ስራሕቲ ካብ ምዕማማ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊኣ ንዝነበረ ማሕበረሰባዊን ባህላውን ጸቕጢ በዲሃ ኣንጻር ጨቋኒ ስርዓት ደርጊ ይካየድ ኣብ ዝነበረ ቃልሲ ተጸምቢራ ዝተጋደለትን ዘጋደለትን ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ፡ ድሕሪ እቲ ብመስዋእታን ስንክልንኣን ዝተረኽበ ናጽነት ግና በቲ ብኢዳ ዝበልዐ ተነኺሳ፡ ብዝሓብሐበቶ ተጠሊማ ትደሃኽ ከምዘላ ብዙሓት ዜጋታትና ይገልጹ፡፡
“ፍልጠት ዝዕጠቓ፡ ርእሶም ምትእምማን ዝሕላጋታ ካብ ኩሉ ኣድልዎ ናጻ ዝኾነት ጓለንስተይቲ ምህናጽ’’ ዝብል ሓረግ እቲ ቀንዲ መሳርሒ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ኮይኑ ዘሎ ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ ሃማደኤ ቀንዲ ተልእኾይ ኢሉ ኣብ ወረቐት ዘስፈሮ ግን ድማ ዘየተግበሮ’ዩ፡፡ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ኣብ ዘመነ ስልጣን ህግደፍ ዘይበጽሓ በደል ከምዘየልቦ ብዙሓት ዜጋታትና ይሰማማዓሉ፡፡
ሓደ ካብ ኣደለውቲ ኤርትራን ኒውስ ኔትዎርክ ዝተባህለ ማዕከን ሓበሬታ ብዛዕባ ኤርትራዊት ጓለንስተይትን ህሉዉ ኩነታትን ምስ ዝሓለፈ ከነጻጽሮ እንከሎ ሎሚ ኣብ ዝሓሰመ ኩነታት ከምእትርከብ የነጽር፡፡
እዚ ከኣ ቃልን ተግባርን ክንፊ መላኺ ጉጅለ ህግደፍ ዝኾነ ሃማደኤ ንሓድሕዱ ዝጋጮ ከብድን ሕቖን ከም ዝኾነ ብዙሓት ደለይቲ ፍትሒ ይሕብሩ፡፡
መንእሰይ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ሰምሃር ገብረስላሴ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ምስቲ መርበብ ኣብ ዘካየደቶ ን8 መጋቢት ዝምልከት ቃለመሕትት ኤርትራዊት ኣደ ትማሊ ንናጽነት ከቢድ ዋጋ ከምዝኸፈለት ብምዝኽኻር፡ እንተኾነ ዝኸፈለቶ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ሓርነት ከይተጎናጸፈትሉ ብህግደፍ ስለዝተጨውያ ሕጂ’ዉን ከይተሓለለት ኣብ ምድላያ ሃለኽለኽ ትብል ምህላዋ ገሊጻ ነይራ፡፡
ወይዘሮ ኣስገደት ተስፋዮሃንስ ኣብ ሆላንድ ካብ ዝነብሩ ዘለዉ ዜጋታትና ሓንቲ ኮይና ንለውጢ ኣብ ምቅላስ ዕምሪኣ ሙሉእ ዘወፈየት ኣብነታዊት ኣደ’ያ፡፡
ንጉዳጉድ መላኺ ኢሳይያስን ጉጅልኡ ህግደፍን ኣብ ምቅላዕ ቅድሚት እትስራዕ ወይዘሮ ኣስገደት፡ ትማሊ ኩሉ ነገራታ ንናጽነት ዝወፈየት ኤርትራዊት ኣደ ሎሚ ካብ መላኺ ህግደፍ መግለጺ ኣልቦ ሰፍ ዘይብል ኣደራዕ ይወርዳ ከምዘሎ ምስ ሬድዮና ኣብ ዘካየደቶ ቃለመሕትት ኣረጋጊጻ፡፡
ዝበለዓሉ ጻሕሊ ዝሰብር፡ ንዘኾለሶ ኢድ ዝነክስ፡ ክብሪ ንዝሃቦ ዝንዕቕ ኣብነት ምግላጽ እንተደልዩ ልዕሊ ህግደፍ ካልእ ክህሉ ኣይክእልን ዝብሉ ዜጋታትና ድማ ኣዝዮም ብዙሓት’ዮም፡፡
ንዝኸፈለቶ መስዋእቲ፡ ስንክልና ኮታስ ኣብ ኤርትራ ንዘለዋ ኣበርክቶ ርኢኻ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ኣብ ወርቂ ዙፋን እንተትቕመጥ’ዉን ዝበዝሓ ኣይኮነን ዝብሉ እቶም ዜጋታትና እንተኾነ ብመላኺ ህግደፍ ዝበጽሓ ዘሎ በደላት ግን ንዓለም ከይተረፈ የሕዝና ምህላዉ ይገልጹ፡፡
እቶም ዜጋታትና ኣብ መወዳእታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ዝበጽሕ ዘሎ በደል ክግታእ ዝኽእል ፡ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ጾታ፡ ዕድመ፡ ብሄርን ሃይማኖትን ዘይፈሊ ቃልሲ ምስ ዘካይድ’ዩ፡ ኣብዚ መዳይ ድማ ግደ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ልክዕ ከምቲ ንናጽነት ኣብ ድልያ ንሓርነት’ዉን ክብርኽ ኣለዎ በሃልቲ’ዮም፡፡


text:
ፋብሪካ መድሓኒት ኣዲስ መሸጥኡ 3 ቢልዮን ቅርሺ ንምብፃሕ ተሊሙ
መቐለ ለካቲት 09/2009(ድወት) ፋብሪካ መድሓኒት ኣዲስ ኣበባ (ዓድግራት) ኣብ 2017ዓ.ም መጠን መሸጥኡ ናብ 3 ቢልዮን ቅርሺ ንምዕባይ ተሊሙ ኢሉ፡፡
ፋብሪካ መድሓኒት ኣዲስ ካብ ዝጣየሽ 20 ዓመት ዘቁፀረ እንትኾን ን12 ዓመታት ኣብ ኪሳራ ዝፀንሐን ካብ 2001ዓ.ም ናብዚ ግን ብስትራቴጂ ምድሓን ትእምት ካብ ኪሳራ ወፅዩ ኣብ ምዕባለ ክልልናን ሃገርናን እጃሙ ዘበርክት ዘሎ ትካል’ዩ፡፡
ሓላፊ መምርሒ ምርግጋፅ ፅሬት ፋብሪካ መድሓኒት ኣዲስ ኣይተ ወልደንጉሰ መሓሪ ከምዝገለፅዎ እቲ ትካል ዘመነዎት ቴክኖሎጅታት ካብ ምትእትታው ብሓይሊ ሰብን ናውትን ካብ ምጥንካር ብዝዘለለ ኣብ ህንፀት ሓይሊ ሰብ ብዝገብሮ ፃዕሪ’ዩ ዕውት ኮይኑ ዘሎ፡፡
ፋብሪካ መድሓኒት ኣዲስ ኣብዚ ሐዚ እዋን ብክልተ እግሩ ቖይሙ ኣብ ቁጠባውን ማሕበራውን ምንቅስቃሳት እዛ ክልልን ሃገርን ርኡይ ኣበርክቶ ዝገብር ዘሎ ትካል’ውን’ዩ ኢሎም፡፡
ከምውፅኢቱ ድማ ኣብ 2011ዓ.ም ዝዛዘሙ 2ተ ግዙፋት ፋብሪካታት ይሃንፅ ዘሎ እንትኮን ፈዋሳይነቶምን ብቅዓቶምን ተወዳደርቲ ኣፋውስ ብምፍራይ ኣብ 2017ዓ.ም መሸጥኡ ናብ 3 ቢልዮን ቅርሺ ከዕቢ መደብ ከምዘለዎ ሓቢሮም፡፡
ጎና ጎኒ ድማ ናብ ዕዳጋ ወፃኢ ተወዳዳሪ ክከውን ምንቅስቃስ ከምዝጀመረ ኣይተ ወልደንጉስ ገሊፆም፡፡


text:
ተማሃሮ ካልኦት ቤትምህርትታት አኽሪያ ድጋፎም ይገልጹ
ተወሳኺ ምዕባለታት ድሕረ-ተቃውሞ ኣኽርያ
ሓይልታት ጸጥታን ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ምስቲ ተቃውሞ ምትእስሳር ኔርዎም ኢሎም ዝጠርጠርዎም ሰባት ዝወስድዎ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ይቅጽል ኣሎ።
በዚ መሰረት እዞም ዝስዕቡ ኣባላት ፈጻሚት ኮሚተ ቤትትምህርቲ ዲያእ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ይርከቡ።
1. ኢብራሂም ሽፋ
2. ማሕሙድ ዓብደልቃድር
3. ዓብደልዋስዕ ኣሕመድ
4. መሓመድ ኑር
5. ኣይተፈልጠን
ምስዚ ኣብዝተኣሳሰር'ድማ እቲ ስርዓት ነቲ ኣንጻሩ ዝተላዕለ ተቃውሞ ከም ኣመሉ ናይ ሓደ ወገን ንምምሳል ዝገብሮ ዘሎ ኸይኣክል፡ ዝተፈላለየ ስውር ስርሒታት ይገብር ኣሎ።
ምንጭታት ዓርቢ ሓርነት ካብ ቤትምህርትታት ከም ዝሓበርዎ፡ እቲ ስርዓት ብፍላይ ኣብ ኣኽርያ ኣብ ዝርከባ ቤትምህርትታት ዝርከቡ ተማሃሮ ከይሓብሩ ዝሰገአ፡ ኣብ ውሽጦም ፍልልይ ብምፍጣር፡ እቲ ምንቅስቃስ ናይ ሓደ ሃይማኖት ብምዃኑ፡ ነቶም ኣብ ክፍሎም ዝርከቡ ኣመንቲ ምስልምና ከይቀርብዎምን ከይጽንበርዎምን ብመንገዲ ኣብ ምምሕዳራት ዝርከቡ ብ "ኣባላት" ዝፍለጡ ዕሱባቱ ኣቢሉ፡ ብመንገዲ ወለዶም ጸቅጢ ከምዝፍጠረሎም ይገብር ኣሎ።
የግዳስ እቶም ተማሃሮ ነዚ ጸቅጢ ጥሒሶም ኣብ ሞባይላቶም ስእሊ ናይ ሓጂ. ሙሳ ጠቂዖም ይረኣዩ ከምዘለው፡ በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ መወዳእታ ኣኽርያ(ዝባን ምህራም ጭራ) ዝርከቡ ተማሃሮ ናብ ቤት ትምህርቲ ሞባይል ተሌፎን ሒዞም ከይመጹ ከቢድ መጠንቀቅታ ተዋሂብዎም ኣሎ።
በዚ ምኽንያት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት፡ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ስርዓት ኣንጻሩ ክለዓል ዝኽእል ምንቅስቃስ ንምምካን ኩሉ ጸይቅታትን ሜላታትን ክጥቀም ምዃኑ ፈሊጡ ኣቀዲሙ ክነቅሓሉ የተሓሳስብ።
ኣንጻር ምልኪ ዝግበር ቃልሲ ክዕወት'ዩ።


text:
በሰመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ልደተ ማርያም
ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ኣብ ሕሊና ኣምላኽ ዝነበረት፣ ገና ከይተወልደት ትንቢት ዝተነግረላ፡ ሱባኤ ዝተቘጽረላን ምሳሌ ዝተመሰለላን እያ። ሊቀ ነቢያት ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና ኣባጊዑ እናሓለወ ኸሎ፡ ነበልባል ምስ ሓመልማል ተዋሓሒዱ፡ እቲ ነበልባል ነቲ ሓመልማል ከየቃጸሎ፡ እቲ ሓመልማል ድማ ነቲ ነበልባል ከየጥፍኦ ርኣየ። (ዘፀ 3:2) እቲ ቐንዲ ምሥጢሩ ነበልባል ናይ መለኮት፡ ሓመልማል ናይ ትስብእት ምሳሌ ኾይኑ ተዋሕዶ መለኮትን ትስብእትን የረድእ። ከምኡ’ውን ከምቲ ቅዱስ ኤፍሬም ዝመሰሎ እቲ ነበልባል ምሳሌ መለኮት ኪኸውን ከሎ እቲ ሓመልማል ድማ ምሳሌ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ። (ውዳሴ ማርያም ዘሠሉስ ወዘኃሙስ)።
ነቢይ ኢሳይያስ’ውን ካብ እግዚአብሔር ብዝተዋህቦ ጸጋ ትንቢት “ትወፅእ በትር እምሥርወ ዕሤይ ወይዐርግ ጽጌ እምጕንዱ/ ካብቲ ጕንዲ ዕሤይ ሓደ ጠጥዒ ኪጭብጭብ እዩ፡ ሓደ ጨንፈር ከኣ ካብ ሡሩ ፍረ ክፈሪ እዩ።’ ኢሉ ተነብዩ ነበረ። (ኢሳ 11:1) ብበትሪ ወይ ጠጥዒ ዝተመሰለት ቅድስት ድንግል ማርያም እያ፣ ዕንባባ ወይ ፍረ ዝተባህለ ድማ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ኣብዚ ምድራዊ ዓለም መድኃኔዓለም ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ከምዚውለድ ዘመልክት ትንቢት እዩ።
ከምቲ ሡር ንላዕሊ ይዓቢ ንታሕቲ’ውን ይወፍር እዩ። ንላዕሊ እንተበልና ዕሤይ፡ ንታሕቲ እንተበልና ኸኣ ኢያቄም መራኸቢኦም ዳዊት እዩ። ወለዲ እግዝእትነ ማርያም ኢያቄምን ሃናንን ብሕጊ መውስቦ ምስ ተመርዓዉ ነባሪ ዘይኮነ ጊዜያዊ ምምካን ኣጋጢምዎም ነበረ። በዚ ምኽንያት እዚ ኣብ ርእሲ እቲ ውላድ ምስኣኖም፡ መባኦም ስለዘይቅበሉሎም ዝነበሩ ኅዙናት ነበሩ። “እግዚአብሔር እንተ ዝፈትወኩም ውላድ ምሃበኩም ነይሩ ግና ብእግዚአብሔር ዝተጸላእኩም ስለ ዝኾንኩም ንሕና ውን ክንፈትወኩም መባእኩም ክንቅበለኩም ኣይግበኣናን” ይብልዎም ነበሩ።
እንተኾነ ኢያቄምን ሃናንን ብተስፋ ናብ ቤተ እግዚአብሔር ከይዶም እናጸለዩ ዓመታት ኣኅለፉ። ጸሎቶም ሰሚዑ ከምዘሥመረሎም ብምእማን፡ ቡሩኽ ውላድ ኪህቦም እሞ ወዲ ኾነ ጓል እንተ ወለዱ ናብ ቤተ እግዚአብሔር ከገልግል ክህብዎ ምዃኖም ተመባጽዑ።
እንሆ ድማ እግዚአብሔር ረዲእዎም ሓደ ዕፁብ ራእይ ረኣዩ። ሓና ዝረኣየቶ ራእይ ንኢያቄም ክትነግሮ ከላ “ ምዕሩግ ግምጃ ክትዕጠቕ፡ በትርኻ ድማ ለምሊማን ዕምቢባን ፈርያን ንፍሬኣ ኸኣ ኣብ ዓለም ዘሎ ፍጡር ኪምገቦ ኸሎ ረኣኹ” በለቶ። ኢያቄም ድማ ብወገኑ “ኣነ ውን ሓንቲ ፃዕዳ ርግቢት ሾብዓተ ሰማያት ሰንጢቓ ኣብ ርእስኺ ኮፍ ክትብል ርእየ” በላ ። እዚ ራእይ’ዚ ናይ ውላድ ሰለዝነበረ፡ ኣብ ሾብዓተ ነሓሴ ቅድስት ድንግል ማርያም ተፀንሰት። ኣብ ማሕጸን ኣደኣ ሓና ኸላ ብዙኃት ድዉያን ኣሕውያን ንምዉት ኣተንሢኣን እያ። እንሆ ድማ ባሕቲ ግንቦት መሠረተ ሕይወት ቅድስት ድንግል ማርያም ተወልደት። እዛ ዕለት እዚኣ ካብ ኵለን በዓላታ ዝኸበረት እያ።
ሓደ ባሕታዊ ካብ ፍቕራ ዝተላዕለ “ካብተን ሠላሳን ሠለስተን በዓላትኪ ነየነይቲ ከኽብሩልኪ ትፈትዊ፧” ምስ በላ፡ “ነታ ካብ ጸቢብ ናብ ርኂብ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዝወፃእኩላ፡ በዓል ልደተይ ከኽብሩለይ እፈቱ” በለቶ። (ነገረ ማርያም)
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ድማ ነዛ ዕለት እዚኣ ብውዳሴን ቅዳሴን ስብሐተ ማኅሌትን ክትዝክራን ከተኽብራን ትነብር ኣላ።
ልደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጊዜኡ እኳ ንኣቦኣን ኣደኣን ይኹን እምበር ንሓዋሩስ ንዅሉ ዓለም ጸጋን ሃብትን ሓጐስን ተስፋን እዩ። ጸጋን ሃብትን (መድኃኔዓለም) ዝተረኽበላ፡ ብኣማላድነታ በረኸት ሥጋን ነፍስን እተውህብ ንኣና ኣደ ክትኮነና ዝተዋህበት እያ። (ዮሓ. 19:27)
ስለዚ ንበዓላት እግዝእትነ ማርያም ምኽባር ማለት ነቲ ዘኽበራን መኅደሪኡ ክትከውን ዝመረጻን እግዚአብሔር ምኽባር ስለዝኾነ፡ ነዚ በዓለ ልደታ ‘ ዮም ፍሥሐ ኮነ በእንተ ልደታ ለማርያም’ እናበልና ብሓጐስ ከነኽብሮ ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ጸሎታን በረኸታን ምሕረት ፍቁር ወልዳን ኣብ ኵልና ጸኒዑ ይንበር፡ አሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ምሥጢረ ሥጋዌ ማለት ካብ ሠለስተ ኣካላት ሓደ ኣካል ወልደ እግዚአብሔር ብፍሉይ ኣካሉ ሥጋ ዝለበሰሉን ሰብ ዝኾነሉን ምሥጢር እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንኣዳምን ንሔዋንን ካብ ኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋ፡ ኃሙሻይ ባህርየ ነፍስ ኣዋሓሒዱ ንኣዳም ናይ ፴/30 ዓመት ጐበዝ፡ ንሔዋን ከኣ ናይ ፲፭/15 ዓመት ጐርዞ ጌሩ ኣኽቢሩ ፈጠሮም። ብጀካ ዕፀ በለስ ካብ ኵሉ ኣብ ገነት ዘሎ ብልዑ ግዝኡ ኢሉ ክብሩ ክወርሱ ስሙ ክቕድሱ ፈቐደሎም (ዘፍ. ፪፥፲፮/ 2:16)። እዚ ኸኣ ናቱ ኣምላኽነት ናታቶም ፍጡርነት ናቱ ገዛኢነት ናታቶም ተገዛኢነት ኽፈልጡን ሥርዓት ንምግባርን ትእዛዝ ንኽቐውምን እምበር ዕፀ በለስ ዝኸልኦም በቒቑሎም ኣይኮነን። ብእኡ ኣቢሉ’ውን ሥርዓተ ጾም ንምምሃር ነበረ። ንሳቶም ግና ነዚ ትእዛዝ እዚ ምስ ኣፍረሱ ሞተ ሥጋ ፡ ሞተ ነፍስ ተፈሪድዎም (ሮሜ ፭፥፲፩/5፡11) ካብ ገነት ተሰጉ ። (ዘፍ. ፫፥፩-፳፫/3:1-23)።
እግዚአብሔር ርኅሩኅ መፍቀሬ ሰብ መሓሪ ብምዃኑ ኣዳምን ሔዋንን ብዝገበርዎ ኣዝዮም ስለዝተጣዕሱ ንስሓኦም ተቐቢሉ ብኽያቶም ሰሚዑ “ድኅሪ ኃሙሽተ መዓልትን ፈረቓን ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድኅነካ እየ” ዝብል ቃል ተስፋ ሃቦ። (መጽሓፈ ቀሌምንጦስ ገጽ ፲፫/13, መዝ. 89፡1, 2ይ ጴጥ. ፫፥፰/3፡8, ገላ. ፬፥፭/4፡5)
ነቶም ወረስቲ ተስፋኡ ውን ብመሓላ ኣጽንዓሎም (ዕብ. ፮፥፲፯/6፡17)፣ እቲ ዝተጠቕሰ ኃሙሽተ ሽሕን ኃሙሽተ ሚእትን ዓመት ምስ ተፈጸመ፡ ዝተዛረቦ ዘይርስዕ ዝሃቦ ተስፋ ዘይከልእ ጐይታ ከምቲ ሱባኤ ዝተቘጽረሉ ትንቢት ዝተነግረሉ ካብ ኣዴና እግዝእትነ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ተዋሒዱ ኣብ ዘመነ ዮሐንስ መጋቢት ፳፱/29 ብዕለተ እሑድ ብኅቱም ድንግልና ተፀንሰ። ድኅሪ ፱ተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ኣብ ዘመነ ማቴዎስ ታኅሣሥ ፳፱ ብዕለተ ሠሉስ ፍርቂ ለይቲ ብኅቱም ድንግልና ተወልደ።
ኣምላኽ ንምንታይ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ሕማምን ሞትን ተቐበለ፧
“ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ኵሉ ዝከኣሎ ኣምላኽ እንከሎ ንምንታይ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ብዘይካ ኃጢኣት ሰብ ዝፍጽሞ ዘበለ እናፈጸመ ንሕማምን ሞትን ተቐቢሉ ንሰብ ከድኅን መሪጹ እንተበልና፧” እዚኦም ዝስዕቡ መረድኢታት ካብ ብዙኅ ብውኁዱ ንረክብ።
1. ብኣርኣያኡን መልክዑን ዝፈጠሮ ሰብ ምስ ተጋገየን ምስ ተጣዕሰን ግዙእ ኃጢኣት ኮይኑ ኪነብር ኣይኃደጎን እንታይ ደኣ ካብ ኃጢኣትን መርገምን ኵነኔን ዝድኅነሉ ተስፋ ሂብዎ ስለዝነበረ ንኪፍጽሞ’ዩ። (ዘፍ. ፫፥፲፭/3፡15, ፫፥፳፪/3፡22, ቀሌ. ገጽ ፲፫/13)።
2. እግዚአብሔር ዝገብሮ ኵሉ ብመደብን ሥነ ሥርዓትን ስለዝኾነ እዩ። (1ይ ቆሮ. ፲፬፥፴፫-፵/14፡33-40)
3. ዝበደለ ሰብ በጃ ኮይኑ ከንጽሕ ስለዘይክእል ንሱ ባዕሉ ነዚ መደብ እዚ ብንጽሕናን ብቕድስናን ካብ ዝተሓለወት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ፍጹም ሰብ ኮይኑ ንኺውለድ ምእንታና ክሒሱ ንኽዓርቀናን ንኽዕረቐናን ግድን ኮነ። “ካብ ድኻም ሥጋ ሕጊ ክፍጸም ንዘይከኣለ ብምሳሌነት እግዚአብሔር ወዱ ልኢኹ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣት ፈረደ” ከምዝበለ። (ሮሜ ፰፥፫/8:3)
4. ብምኽንያት ሰብ (ኣዳም) ኃጢኣት ናብ ዓለም ኣተወ ብምኽንያት ኃጢኣት ውን ሞት፥ ብሓደ ሰብ ውን (ክርስቶስ) ሕይወት መጽአ። (ሮሜ ፭፥፲፪-፲፰/5:12-18)
ቀዳሚሁ ቃል ውእቱ (ብመጀመርታ ቓል ነበረ)
ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሓንስ በዚ ኣገላልጻኡ ቃል ቅድሚ ዅሉ ከምዝነበረ፡ ቅድምናኡን ህላዌኡን የረድኣና። ንቕድምናኡ ኸኣ ጥንቲ ወይ መበገሲ የብሉን። ፍጥረት ዘበለ ኵሉ መበገስን መፈጸምታን፡ መጀመርታን መወዳእታን ኣለዎ። መበገሲ ኵሉ ወይ መምጽኢ (አምጻኤ ዓለማት) ፈጣሪ እግዚአብሔር ግና ቀዳማዊ እዩ። ንእኡ ግና መበገሲ ወይ መጀመሪ ዘይብሉ ኣልፋ (ቀዳማዊ) እዩ። ከምኡ ውን ፍጻሜ ዘይብሉ ዘለዓለማዊ እዩ። (መዝ. 102፡25-27)
ስለዚ እዩ ድማ ወንጌላዊ ዮሐንስ ነቲ ቅድመ ሥጋዌኡ ዝነበረሉ መንነት ህላዌን ኵነታትን ኪገልጽ ከሎ ቃል ቀዳማዊ ኢሉ ቅድምናኡ ዘረጋገጸ። እዚ ቓል እዚ ድማ ከም ቃል ፍጡራን ዝርው (ኣካል ዘይብሉ) ዘይኮነስ ኣነ በሃላይ ገባሬ ኵሉ ኣካላዊ ቃል ምዃኑ ንኸረድእ “እቲ ቓል” ኢሉ ጸውዖ (ገለጾ)። በዚ ድማ ቃል ዝተባህለ ወልደ እግዚአብሔር ክርስቶስ ምዃኑ ክሕብር “እቲ ቓል’ውን ኣምላኽ ነበረ” ኢሉ ጸሓፈ። ኣብ ዳኅረዋይ ዘመን ድማ ብፍሉይ ኣካሉ ሥጋ ከምዝለበሰን ከምዝተወሓሓደን ከረድኣና ኸሎ “እቲ ቓል ሥጋ ኾነ” በለ (መዝ. 32፡6, ዮሓ. ፩፥፩-፲፬/1፡1-14, ዕብ. ፩፥፪-፫/1፡2-3, ቈላ. ፩፥፲፪-፲፯/1:12-17)
ነአምን በክልኤቱ ልደታት (ብኽልተ ልደታት ነኣምን)
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ አብ ናይ ባህርይ ወዱ እዩ። ቅድመ ዓለም ካብ አብ ብዘይ ኣደ፡ ድኅረ ዓለም ብዘይ ኣቦ ብግብረ መንፈስ ቅዱስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዝተወልደ በዚአን ክልተ ልደታት ነኣምን (ሕዝ. ፵፬፥፩-፫/44፡1-3, ማቴ. ፩፥፲፰/1፡18, ምሳ. ፰፥፳፫፥፳፭/8፡23-25)
ተዋሕዶ
ተዋሕዶ ማለት ቃልን (መለኮትን) ሥጋን (ትስብእትን፡ ሰብእነትን) ካብ ክልተ ኣካልን፡ ክልተ ባህርይን ብተዋሕዶ ሓደ ኣካልን ሓደ ባህርይን ከምዝኾነ ዘረድእ ምሥጢር እዩ።
ቅዱስ ቄርሎስ ብዛዕባ ተዋሕዶ ቃልን ሥጋን ከምዚ ይብል፦ “ቃል ሥጋ ኮነ ኪበሃል ከሎ ቃል ተለዊጡ ሥጋ ኾይኑ ማለት ኣይኮነን፡ ሥጋውን ናብ ኣምላኽነት ተለዊጡ ማለት ኣይኮነን” ብዘይምርመር ምሥጢረ ተዋሕዶ ሃብቲ ቓል ንሥጋ፡ ሃብቲ ሥጋ ንቓል ኮነ እምበር፡ እዚ ማለት ድማ ገንዘብ መለኮት ብተዋሕዶ፡ ገንዘብ ሥጋ ብተዋሕዶ ገንዘብ ቃል ኮነ ማለት’ዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ ንቓል ዝንገር ዝነበረ ንሥጋ ይንገረሉ፡ ንሥጋ ይንገር ዝነበረ ንቓል ይንገረሉ። እዚ ማለት ቀዳማይን መወዳእታን ክበሃል ዝግብኦ ቃል ክኸውን ከሎ ሥጋ ግና ንገንዘብ ቃል ብተዋሕዶ ናይ ባዕሉ ጌሩ’ሎ እሞ ቀዳማይን መወዳእታን ኣነ እየ ክብል በቒዑ እቲ ዘመን ዘይቍጸረሉ ዝነበረ ቓል ውን ሥጋ ሃብቱ ስለዝገበረ ዘመን ተቘጽረሉ። ወዲ ፲፪ ዓመት ወዲ ፴ ዓመት ተባህለ።
ቅድሚ ተዋሕዶ ክልተ ኣካል ክልተ ባህርይ ዝተባህሉ መነ መን’ዮም፧
መለኮታዊ ኣካል፦ ረቂቕ፣ ዘይጭበጥ፣ ዘይድኅሠሥ፣ እሳታዊ፣ ምሉእ፣ ስፉሕ፣
ሥጋዊ ኣካል፦ ግዙፍ፣ ውሱን፣ ጸቢብ፣ ዝድኅሠሥ፣ ዝጭበጥ፣
መለኮታዊ ባህርይ፦ ቀዳማይን ዳኅራዋይን፣ መጀመርታን መወዳእታን፣ ፈጣሪነት፣ ኵሉ ክገብር ዚኽእል፣ ዘለዓለማዊ፣ ዘይመውት፣ ዘይሓምም፣ ዘይጠሚ፣ ዘይጸምእ።
እምበኣር ወልድ ንደቂ ኣዳም ካብ ዝወደቑሉ መንጸፈ ደይን፡ ካብ ዝተገዝኡሉ ባርነት ሰይጣን ናፃ ንኽገብሮም ምስ መጽአ ቃል ምስ ሥጋ ተዋሓሓደ። እዚ ማለት ከኣ መለኮታዊ ኣካልን ሥጋዊ ኣካልን ከምኡ ውን መለኮታዊ ባህርይን ሥጋዊ ባህርይን ተዋሓሓዱ። እቲ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልደ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ክልተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ ብዘይምልዋጥ ብተዋሕዶ መለኮት ንመለኮት ከይለቐቐ ሥጋ ንሥጋነቱ ከይለቐቐ በተዓቅቦ ካብ ክልተ ባህርይ ሓደ ባህርይ ኮነ። በዚ ድማ ምንታዌ (ክልተነት) ጠፍአ። ስለዚ ኸኣ እዩ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ዝበሃል።
ትንታነ ቅዱስ ቄርሎስ ብምሳሌ ሓጺንን ሓውን
ንተዋሕዶ መለኮትን ሥጋን ቅዱስ ቄርሎስ ብሓጺንን ሓውን መሲሉ ይዛረብ። ሓጺን ናብ ሓዊ ኣትዩ ምስ ሓዊ ኪወሓሓድ ከሎ መጠኑ፡ ቅርጹ፡ ርጕዱን ቁመቱን ከይለቐቐ ባህርይ ናይቲ ሓዊ ወሲዱ ኵለንትናኡ ፍጹም ሓዊ ከምዝኸውን እቲ ሓዊ ውን ናይ እሳትነት (ሓዊነት) ባህርይኡ ከይገደፈ ብመጠን እቲ ሓጺን ንቕርጺ እቲ ሓጺን ከምዝኅዝ ዳኅራይ’ውን ሓጓዳይ ብመዶሻ ኺወቕዖ ብመጋዝ ኺቝርጾ ኸሎ ኣብ መንጎ ሓጺንን ሓጺን ምንም ፍልልይ ከምዘይረአ፡ ኅድረት ምልዋጥ ዘይብሉ ተዋሕዶ መለኮትን ሥጋን ውን ከምዚ’ዩ ኢሉ ኣረዲኡና።
ስለዚ ነቲ ሓደ ክርስቶስ ከፊልካ ሥጋ ናይ ሥጋ ሥራሕ ይሠርሕ፡ መለኮት ናይ መለኮት ሥራሕ ይሠርሕ ምባል ጊጉይ ትምህርቲ እዩ።
ይቕጽል . . .
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!