text:
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ንጉዳይ ባህሪያዊ ጸጋታትናን ምትእትታው ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ዝምልከት ዘዳለኹዎ ጽሑፍ ንግዚኡ ኣወንዚፈ፡ ከምቲ ልሙድ ገለ እዋናዊ ዛዕባታት ስለዘለው ንሎሚ ኣቐዲመ ክፍንወልኩም፡፡
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት… ብዛዕባ ሕማም ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣብ ዝተፈለለዩ መዓኽናት ዜና ክቃላሕ ቀንዩ ኣሎ፡፡ ብርግጽ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ንዓመታት ብሕዱር ሕማማት ጸላም ከብድን ዋሕዲ ሽኮርን ክሳቐ ጸኒሑ’ዩ፡፡ ብሰንኪ እዘን ሕዱራት ሕማማቱ ኣብ ቀጻሊ ሰንከልከል ዝርከብ ኢሳይያስ፡ ኩሉ ግዜ ካብ ቤ/ጽሕፈቱ ምስ ዝተርፍ፡ ኣብ ኩብረራ ዓዲሃሎ ምስዘይረአ፡ ገለ ዑዶታት ምስዘይገብርን ኣብ ኤረ ቲቪ እንተዘይተረኣዩን፡ እቶም ብጀካ ውልቃዊ ገምጋምን ናይ ርሑቕ ሓበሬታን ካልእ ምንጪ ዘይብሎም ገለ ሚዲያታት አእግሩ እንዳሰዓቡ፡ ፈለማ ዜና ሕማሙ፡ ቀጺሎም “ኢሳይያስ ሞቱ” እንዳበሉ ክዛረቡ ምርኣይን ምስማዕን ዳርጋ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ’ሎ፡፡ ንኣባጓይላ ጥፍኣት ሞት ምምናይ ዋላ ነውሪ እንተዘይኮነ፡ ምስ ገለ እዋናዊ ትርእዮታት ኣሲኒኻ ዘይኮነ ሓበሬታ ንህዝቢ ምቅላሕ ግን ዘይሓላፍነታዊ እዩ፡፡ ስለዚ ትንፋስ ኢሳይያስ ክትሓልፍ ዘይተርፍ ስነሞጎታዊ ሓቂ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ጉዳይ ሃገርና ኣድሂብኩም እትነጥፉ መዓክናት ሚዲያ ኢሳይያስ ካብ መዓክናት ዜና ህግደፍ ስለዝረሓቐ ኣብ ዓዲሃሎ ስለዘይተርኣየን መሰረት ብምግባር ሕማሙን ሞቱን ካብ ምእዋጅ እንተትቑጠቡ ዝሓሸ ‘ዩ፡፡ እቲ ምንታይሲ ዜናታት ሞት ኢሳይያስ፡ መናውሒ ዕድመ ጉጅለ ህግደፍን፡ ዘይተኣማንነት ሚዲያታት ደለይቲ ፍትሒን የስዕብ ስለዘሎ፡፡ ብዝኾነ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ እውን ኢሳይያስ ጥዕና ኣይረኸበን፡፡ ብፍላይ ሕማም ጸላም ከብዲ ዚያዳ ስለዝሃሰየቶ ምክትታላት ሓካይም ኣይተፈለዮን፡፡
ጥዕና ኢሳይያስ ንክፉእ ዘብጽሕ ስለዘይኮነ ካብ ምድዋል ቴሌፎንን ትእዛዛት ምውራድን’ውን ኣይተፈለየን፡፡ መብዛሕትኡ ስርሓት ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ድማ፡ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ጀነራል ስብሓትን የማነ ገብረኣብ (ማንኪን) ክዓይዎ ጸኒሖም፡፡ እምበኣር ከስ ንሎሚ “ብቐንዲ ወኪል” ፕረሲደንት ዝኾነ፡ ጀነራል ፍሊጶስ ዝተዘርግሑ እዋናዊ ሰርኩላራትን መምርሒታትን ከምዚስዕብ ከቕርበልኩም፡፡
-
ስርኩላር ወሰኽ ደሞዝ
ኣፈኛታት ህግደፍን እሙናት ኣልገልቱን ኣብዝሓለፈ ቅንያት ከምተዓዘብኩምዎ፡ ነጋሪት ወሰኽ ደሞዝን ምንካይ ዋጋታት ነዳድን ክሃርሙ ቀንዮም፡፡ ከምቲ ልሙድ “መንግስቲ መስተርሆት ህዝቢ ንምፍጣርን ከም ኣካል ቅርጡው መደባት ልምዓታዊ ፖሊሲታትን” እንዳተብሃለ፡ ክጉስገሶሉ ዝቐነየ ጉዳይ ወሰኽ ደሞዝ፡ ኢሳይያስ ንሓድሽ ዓመት 2016 ኣምለኪቱ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት “2016 ልዕሊ ኩሉ ዋኒን ወሰኽ ደሞዝን ምጽፋፍ ሚዛን ብቕዓት ሰራሕተኛታት መንግስቲ ዝፍጸመላ ዓመት ክትኮውን ኢያ” ኢሉ ንዝተዛረቦ መጽብዓ ንምፍጻም ዝተተግበረ ሓደ ካብቶም ብሉያት መናውሒ ዕምሪ ስልጣን መምርሒታት ኢዩ፡፡ ያኢ ንኹሉ ዜጋ ብርትዓውነት፡ ዘርብሕ ወሰኽ ደሞዝ ክትግበር ዝጸልእ ዋላ ሓደ ዜጋ የለን፡፡ እንተኾነ “ካብያ ዘገልገለስ ሚሐ ዘቕበለ” ከምዝብሉዎ ለባማት ብዙሕ ዝተሃውተተሉ ብጀነራል ፍሊጶስ ዝወረደ እዋናዊ መምርሒ ወሰኽ ደሞዝ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ምስ ዝርዝር ትሕዝቶኡ ዝስዕብ’ዩ፡፡
ርእሲ፡ ሓድሽ ወሰኽ ደሞዝን ዝርዝር ኣፈጻጽምኡን
ናብ፡ ኩለን ኣካላት መንግስትን ሓይልታት ምክልኻልን
መንግስቲ ኤርትራ ንዓመታት ተወንዚፉ ዝጸንሐ ጉዳይ ወሰኽ ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ንምፍታሕ ልዑል ጠመተ ሂቡ ዘይተሓለለ ጻዕርታት ኣብ ምትግባር ይርከብ፡፡ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ብዘጽደቖ ውሳነ መሰረት እንሆ ካብ ወርሒ 7/2015 ጀሚሩ ዝሕሰብ ወሰኽ ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ምስ ዝርዝር ኣፈጻጽምኡ ዕላዊ ጌሩ ኣሎ፡፡” ብምባል ዝጅምር‘ዚ ሰርኩላር ኣብ ትሕዝቶታቱ ኣፈጸምቲ ኣካላት መምርሒ ወሰኽ ደሞዝ ኢሉ ዝረቑሖም ኣካላት መንግስቲ፡ ቤ/ጽ ፕረሲዳት ጨንፈር ምምዕባል ጸጋ ሰብ፡ ጨንፈር ምምሕዳር ሚኒስትሪ ፋይናንስን ስታፍ ምምሕዳር ሚ/ሪ ምክልኻል ‘ዮም፡፡
ኣብ ዝርዝር ትሕዝቶታቱ እዚ ተገይሩ ዘሎ ወሰኽ ደሞዝ “ናይ መወዳእታ ዜኮነስ ክሳብ እኹል ምጽፋፍ ዝግበር ዝተኣታተወ” ምኻኑ ብምሕባር
ሀ) ትሕዝቶታት ኣፈጻጽማ ወሰኽ ደሞዝ ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል
-
ሓድሽ ወሰኽ ደሞዝ ዝተፈቕደሎም ሕግን ስርዓትን ኣኽቢሮም ግቡኦም ኣብ ምፍጻም ዝርክቡ ካብ 1ይ – 29 ዙርያ ዝርከቡ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት ቅድሚ ሕጂ መበገሲ ክሳብ 800 ናቕፋ ደሞዝ ዝወስዱ ንዝነበሩ ብማዕረ 1,800 ናቕፋ ክኾውን ተወሲኑ’ሎ፡፡
-
ቅድሚ ሕጂ መበገሲ ደሞዞም ካብ 1,156 ንላዕሊ ዝወስዱ ዝነበሩ ካብ ምክትል ተለንተ ክልተ (2) – ንታሕቲ ንዘለው ኣባላት እውን ክሳብ “ግድምንኦም፡ ሓላፍነቶምን መዓርጎምን ዝምጥን” መጠን ደሞዝ ዝውሰነሎም ከምቶም ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት መበገሲ ደሞዝ ብማዕረ ናብ 1,800 ናቕፋ ክብ ኢሉ ኣሎ፡፡
-
ካብ ምክትል ተለንተ ሓደ (1) ንላዕሊ – ናይ ዝርከቡ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ገዳይም ተጋደልትን ወሰኽ ደሞዞም፡ ኣብ መስርሕ ምጽፋፍ ስለ ዝርከብ፡ በቲ ዝጸንሐ መጠን ክቕጽል ተወሲኑ ኣሎ፡፡
-
ብተመሳሳሊ ብጻውዒት መንግስቲ ብምሕረት ዝተመልሱ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ጸብጻባቶም ብተመላለስቲ ዝተተሓዙ፡ ኩብሉላትን ስድራ ስውኣትን ዝምልከት መጠን ደሞዝ ግቡእ መጽናዕቲ ተገይሩ መዓልቦ ክሳብ ዝግበረሉ በቲ ዝጸንሐ መመርሒ ይቕጽል… ዝብሉ ዝርዝር መምርሒታትን ካልኦት ተለቀብቲ ሓሳባትን ዝሓዘ ብ6 ገጻት ዝተዳለወ ሰርኩላር ቤ/ጽ ፕረሲዳንት፡ ብተወሳኺ ካብ ወርሒ 9/2016 ጀሚሩ፡ ኣብ ሃገራዊ ግቡእ ንዝተሰውኡ ኣባላት ስድራቤት ክኸፈል ዝጸንሐ 5,000 ናቕፋ ናብ 10,000 ናቕፋ ክብ ክብል ከምዝተወሰነን እዚ ሓድሽ መምርሒ ዶብ ክሰግሩ ሞት ንዘጋጥሞም ከምዘይምልከት የነጽር፡፡
-
“ምምቕራሕ ወሰኽ ሓድሽ ደሞዝ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ክፋል ድማ፡ ዝርዝር ኣፈጻጽማ ወሰኽ ደሞዝ ብኣሃዛዊ መልክዕ የነጽር፡፡ ብመሰረት እዚ ከኣ እቶም ደሞዞም ናብ 1,800 ናቕፋ ክውስኽ ዝተፈቕደሎም ኣባላት ስርዓተ ክፍሊቶም ከምዚስዕብ ‘ዩ፡
-
610 ናቕፋ ብተቖራጺ ንስድራቤት ክተሓዝ፡ ስድራ ንዘይብሉ ኣብ ባንኪ ክውህለሉ
-
300 ናቕፋ ብተቖራጺ ንሎጂስትክሳዊ መዓላ (ወትሃደራዊ ልባስን ወርሓዊ መቑነንን) ክተሓዝ
-
224 ናቕፋ ንግብሪ መንግስቲ
-
180 ናቕፋ ንመስርሒ መንበሪ ገዛ
-
100 ናቕፋ ንመመቕርቲ
-
90 ናቕፋ ንጥሮታ
-
5 ናቕፋ ንደበስ ስውኣት
-
10 ናቕፋ ንስፖርት
-
3 ናቕፋ ንኣባልነት ህግደፍ ተቐናናሲ ኮይኑ ንነፍሰ ወከፍ ኣባል ወርሓዊ ኣብ ኢዱ 278 ናቕፋ ክወሃቦ ተወሲኑ ‘ሎ፡፡
ገና ብኣግኡ ምስ ወሰኽ ደሞዝ ብምትእስሳር ሕቶታት ሰራዊት ከምዚዛይድ ስለ ዝተገመተ ወኪል ፕረሲደንት ጀነራል ፍሊጶስ፡ ንኹሎም ኣዘዝቲ ግንባራት ንሕቶታት “ሰራዊት ብምኽንያት ወሰኽ ሓድሽ ደሞዝ” ክወሃቡ ዝግበኦም መልስታት ሓቢሩ ኢዩ፡፡ ብመሰረት እዚ ከኣ ኣዘዝቲ ግንባራት ብሰንሰለት ኣብ ትሕቲኦም ናብ ዝርከቡ ኣዛዘቲ ኣመሓላሊፎምዎ’ዮም፡፡ ጀነራል ፍሊጶስ ብዘውረዶ መምርሒ መሰረት
-
ምስ ናይ ቅድሚ ሕጂ ክፍሊት ብምንጽጻር፡ ማለት ኣብ ኢዶም ካብ 669 ክሳብ 1,156 ናቕፋ ዝበጽሖም ዝነበሩ ኣባላት ምስቲ ሓድሽ ክፍሊት (278 ናቕፋ) ከልዕልዎ ንዝኽእሉ ሕቶታትን ስሚዒታትን ንምብዳህ “መንግስቲ ሓሻሺ ባህሪ ሰራዊት ብምርዳኡ፡ ከምኡ እውን ኣብ ዓውደ ግንባር ዝርከቡ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ካብ ንሳሙና ዝሓለፍ ወጻኢታት ስለይብሎም፡ ብሓልዮት መንግስቲ ማሕበራዊ ፍታሕ ንኽሰፍን ንዓመታት ዘይተመለሰሎም ሕቶ መንበሪ ኣባይቲ ንኽምልስ ዝወሰዶ ስጉምቲ ምኻኑ ንኽኣምኑ ኣድላይ ጎስጓሳት ክካየደሎም” ኣዚዙ፡፡
-
እቶም ኣብ ሓድሽ ወሰኽ ደሞዝ ዘይኣተው፡ ካብ ተለንተ ሓደ (1) ንላዕሊ ዝርከቡ ሓለፍትን ገዳይም ተጋደልትን ምስ ክሕድርዎ ዝኽእሉ ጽልዋታትን ስምዒታትን ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ቀረባ “ትር ጉም ዘለዎ ሞሳ” ከም ዝግበረሎም ክሕበሮም ብምግባር ከተሃዳድእዎም ከምዝግባእ መምርሒታት ኣውሪዱ ኣሎ፡፡
ለ) ግብረ መልሲ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ንሓድሽ ወሰኽ ደሞዝ
ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ህዝባዊ ግንባር፡ ሓድሽ መምርሒታትን ውሳነታትን ንታሕቲ ከውርድ እንከሎ ብዛዕባ እቲ ዝወረደ ውሳነታት ኣምልኪቱ ዝሰዓበ ሕቶ፡ ርእይቶ፡ ምዕዝምዛማትን ስምዒታትን ብወግዓዊን ዘይውግዓዊን ኣገባባት የተኣኻኽብ እዩ፡፡ ንጉዳይ እዋናዊ ወሰኽ ደሞዝ ኣመልኪቱ ካብ ጸብጻባት ዝምልከቶም ሓለፍትን ተጸናጸንትን ዝተኣኻኸበ ግብረ መልሲ ብቐጥታ ናብ ጀነራል ፍሊጶስ ክብጽሕ ተገይሩ እዩ፡፡ ብሓፈሻ እቲ ብዙሕ ነጋሪት ዝተሃርመሉ ወሰኽ ደሞዝ ከምቲ ዝተደለየ ዓይነት ውጽኢት ከምዘይተረኸቦን፡ ብኣንጻሩ ኣብ ሰራዊት ሓያል ቁጠዐን ነድሪን ከምዘስዓበ ዝገልጹ ግብረ መልስታት ናብ ማእከላይ ቤ/ጽ ሚ/ሪ ምክልኻልን ቤ/ጽ ፕረሲደንትን ተላኢኾም ኣለው፡፡ ገለ ኣብነታትን ተርእዮታትን ዝስዕቡ ‘ዮም፡፡
-
ዳርጋ ኣብ ኩለን ኣሃዱታት በቢጽፍሑ፡ ኣብ ዝተኻዱ ኣኼባታት ነቲ ሓድሽ ወሰኽ ደሞዝ ከም ዘይተቐበልዎን ብፍላይ ከኣ ኣብ ምምቕራሕ ዝተወስደ ውሳነታት ከቢድ ሕርቃን ከምዘስዓበ ብምግላጽ ዘይንጹር፡ ዘይቅርጥው፡ ርትዓውነት ዝጎደሎ ወሰኽ ደሞዝ ምኻኑ ብምሕባር ንዘገልገለን ዘውደልደለን ብማዕረ ዝጥምት ዝንቡዕ ውሳነ ምኻኑ ተገሊጹ፡፡
-
ንኩነታት ዕዳጋን ናህሪ ዋጋታትን ኣብ ግምት ዘይእተወን መሰልን ዋንነት ደሞዝ ሰራዊት ዝግህስን ካብቲ ዝነበረ ብዝኸፍኡ መምርሒታት ዝተቐየደ ምኻኑ ተገሊጹ፡፡
-
ካብ ማእከልነት ብርጌድ ንላዕሊ ዝርከቡ ሓለፍቲ ሰራዊት ከምዝዘይተቐበልዎን ነቲ ዝመርሕዎ ሰራዊት ጎስጊሶም ንምእማን ሞራልን ተበግሶን ከምዝሰኣኑ ብወግዒ ሓቢሮም፡፡
-
ካብ ተራ ኣባል ክሳብ ማእከልነት ቦጦሎኒ ብዚያዳ ኣብ ሓደ ህርመት ክጥሕል ዝገበረ፡ እዝን ቁጽርን ዘዛብዕ፡ ንሰራዊት ካብ ምጥርናፍ ናብ ምብትታን ዘመርሕ ውሳነ ምኻኑ ተገሊጹ፡፡
-
ብደረጃ ግንባር ብፍላይ ከኣ፡ ካብ ማእከላይ እዚ ዝተልኣኸ ግብረ መልሲ ከምዘረጋግጾ፡ እቲ ሓድሽ ወሰኽ ደሞዝ ዘለዎ ጸገማትን ዘስዓቦ ስሚዒታትን ብምትንታን ብፍላይ ኣብ ትሕትኦም ኣብ ዝርከባ ክፍላተ ሰራዊታት ልዕሊ 50 ሚእታዊት ብምሕረት ዝተመልሰ፡ 10 ሚእታዊት ተመላላሲ፡ 9 ሚእታዊት ከኣ ካብ ተለንተ ሓደ (1) ንላዕሊ ዝተመዝኑ ምኻኖም ብምሕባር እቲ ዝወጸ መምርሒ ወሰኽ ደሞዝ፡ ኣብቲ ግንባር ካብ ዝርቡ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ነቶም 30 ሚእታዊት ጥራይ ከምዝምልከት ብዝርዝር ገሊጾም፡፡ ብተወሳኺ እቶም ኣብ ወሰኽ ዝኣተው ኣባላት እውን፡ ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ጸገማት ኣልዒሎም ብምባል ጠቒሶም፡፡ ኣዛዚ ማእከላይ እዚ ዝነበረ ሜ/ጀነራል ሃይለ ሳሚኤል ቻይና ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ ኣቢሉ ብኢደ ዋኒኑ ስርሑ ክሓድግ ካብ ዝገበሮ ምኽንያታት እቲ ቀንዲ፡ ምስ ፕረሲደንት ዝነበሮ ምስሕሓብ ኮይኑ (ብዛዕባ እዚ ሓደ መዓልቲ ብዝርዝር ከቕርበልኩም እየ) ብተወሳኺ “መጽብዓታቱ ዝተጠልመን ደሞዝ ዘይብሉን ሰራዊት ኣይመርሕን” ኢሉ ብወግዒ ተዛሪቡ ነይሩ፡፡
-
ብተወሳኺ መሬት ክወሃበኩምን መንበሪ ኣባይቲ ብመንግስቲ ክሰርሓልኩም፡ ብዝብልን ንዓመታት ክጽበዩ ዝጸንሑ ገዳይም ተጋደልቲ መጽብዕኦም ተጠሊሙ ምስተረፈ ሕጂ ከኣ ካባና (ካብ ተራ ኣባላት) ንመስርሒ ገዛ ብዝብል 180 ናቕፋ ክቑረጽ ምግባሩ ዘይቅኑዕ ምኻኑ ብምግላጽ 180 ናቕፋ ኣብ ክንደይ ዓመት ተዋህሊሉ እዩ ገዛ ዝሃንጽ; ብምባል ሕቶታት ከምዝተልዓለ ተገሊጹ፡፡
-
ተቖራጺ ንስድራ ቤት ብምባል ዝውሰድ 610 ናቕፋ እውን፡ ሰራዊት ከይፈለጠ ብላዕሊ ምውሳኑ ዘይፍትሓዊ ምኻኑ ብምጥቃስ ነቶም ስድራ ዘይብሎም ድማ ኣብ ባንኪ ክወሃለለሎም ምኻኑ ምግላጹ “ኣሽካዕላል” ምኻኑን ልክዕ ከምቲ ኣብ 1996 ካብ ነፍሰወከፍ ተጋዳላይ ኣብ ልምዓታዊ ብርክታት ክዋፈርልኩም ብዝብል ዝተመንዘዐ 2,000 ብር (ሽዑ ብብር ስለዝነበረ) ሕጂ ‘ውን ከም ትማል ዝድገም ዘሎ ውሳነ ምኻኑ ርእይቶ ዘቕረቡ ኣባላት ከምዘለው ተጸብጺቡ፡፡
-
ከም ፍሉይ ተርእዮ ኣብ ትሕቲ ምዕራባዊ እዚ ዝርከባ ገለ ኣሃዱታትን፡ ኣብ ማእከላይ እዚ ዝርከባ ሜካይዝድ ኣሃዱታት 42ን 49ን ከምኡ እውን ፍሉይ ሓይልታት 84 ንወሰኽ ደሞዝ ኣምልኪቱ ኣብ ዝተወሃበ መግለጽታት ተሳተፍቲ ብዝሓደሮም ቁጠዐ ማዕረ ዝኽረ ሰማእታት ከይገበሩ ከምዝተባታተኑ ኣብ ጸብጻባት ግብረ መልሲ ሰፊሩ ኣሎ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ከምቲ ባዕላቶም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ዝገለጽዎ እቲ ብዙሕ ዝተሃውተተሉ መሳርዕ ሰዓብቲ ህግደፍ ብውቅብ ቃላት ከጸባብቕዎ ዝቐነዩ “ጉዳይ ወሰኽ ደሞዝ” እውን ሓደ ካብቶም ን25 ዓመታት ዘይተተግበሩ ብሉያት ሜላታት መናውሒ ዕምሪ ስልጣን ህግደፍ መጽብዓታት ምኻኑ፡ ዛጊት ተጋሂዱ ኣሎ፡፡ ብዙሕ ከየስልክየኩም ምስ ወሰኽ ደሞዝ ለጊቦም ኣብዚ ቅንያት ዝተርኣዩ እዋናዊ ጉዳያት ወሲኸ ጽሑፈይ ክዛዝም፡፡
ካብቶም ኣብዚ ዘመነ ውራውራ ዝትግበሩ ዘለው፡ ናይ ሃታ ሃታ መደባት ሓደ ዓቕሊ ጽበት ዘንቀሎ ተኽሊጥን ምቅይያራት ሓለፍትን ኮይኑ ኣብዚ ቅንያት ድማ ዘስደምም ምቅይያራት ሓለፍቲ ተኻይዱ ኣሎ፡፡ ሜ/ጀነራል ሃይለ ሳሚኤል ቻይና ብኢደ ዋኒኑ ምስ ራሕረሖ ንኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ ብዘይ ኣዛዚ ዝጸንሐ እዚ ማእከል፡ ካብ ተወርዋሪ እዚ ብርጋዴር ጀነራል ሓድሽ ኢፍሬም ተሳሒቡ ኣዛዚ እዚ ማእከል ኮይኑ ተመዚዙ ኣሎ፡፡ ንቦትኡ ክትክእ ከኣ ስራሕ ፈቲሑ ፈቐዶ ባራት ክዛውን ዝጸንሐ፡ ብ/ጀነራል ፍጹም ገብሪሂወት (ወዲ መምህር) ተሳሒቡ’ሎ፡፡
ጉርሕን ሽርሕን ኢሳይያስ ንዘይርዳእ ሰብ ምናልባት፡ እዚ ጉዳይ ተራ ምቅይያር ሓለፍቲ ክመስሎ ይኽእል፡፡ እቲ ሓቂ ግን ብ/ጀነራል ሓድሽ ኢፍሬም ናብ እዚ ማእከል ክምደብ እንከሎ ኣብ ትሕቲኡ ካብ ዘመሓድሮም ሕዱር ጽልኢ ዘለዎምን፡ ብግድምና ወይ ብብቕዓት ካብ ዝበልጽዎ ሓለቓ ስታፍ ማእከላይ እዚ፡ ብ/ጀ ስምኦን ዕቕቡ (ርእሲ ምራኽን) ኣዛዚ ክ/ሰ 19 ብ/ጀ ጸሃየ ካሕሳይን (ሂላል) ንክጸናጸን ኮነ ተባሂሉ ዝተገብረ ውዲት ምኻኑ እዩ፡፡ ገና ብኣግኡ ከኣ ኣብ ሞንጎኦም ዝነበረ ምስሕሓብ ተጓሃሂሩ ኣሎ፡፡ (ብዛዕባዚ ተኸታቲለ ከቕርበልኩም እየ)
ብተወሳኺ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈቱ ኣብ ከተማ ዓሰብ ኣብ ዝደኮነ እዚ ምብራቕ፡ ንብዙሓት ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘስደመመን ዘስሓቐን ምቅይያራት ተኻይዱ ኣሎ፡፡ መዋእሉ ጫት ክበልዕን ትንባኾ ክሰፍፍን ዘሕለፈ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ሜጀር ጀነራል ዑሞር ካሪካረ፡ ኣብ መብል 79 ዓመቱ ተወሳኺ ስልጣን ተመጢውሉ ኣሎ፡፡ ካሪካረ ኣብ ሜዳ ዝነበሮ ኣበርክቶ ዘይናዓቕ ዋላ እንተነበረ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዝተመደበሉ ሓ/ባሕሪ ዝዕመሙ ስርሓት ብቐንዱ ምስኡ ብዝተመደቡ ሓላቓ ስታፋት ከም በዓል ብ/ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህርን) ኮ/ል መልኣከ ተስፋማርያም (ወዲ ፊውቶራሪን) ክዕመሙ ብምግባር ኮነ ተባሂሉ ስኒ ዘይብሉ ኣንበሳ ክኾውን ተገይሩ’ዩ፡፡
ዕለታዊ እቶቱን ጫቱን እምበር ካልእ ጉዳይ ዘይዓጦ ካሪካረ፡ ዕለታዊ ፒሲ 51 ተባሂላ ትጽዋዕ ጃልባ፡ ናብ የመንን ጁቡትን እንዳለኣኸ ማእለያ ዘይብሉ ጫት ዓዲጉ ንባዕሉን ንነብርቲ እቲ ከባቢን ክጸልውን ከማእዝኑን ንዝኽእሉ ገለ ዜጋታት (መካባና ወይ መራሕቲ ቀቢላታት ዓፋር) እንዳ ዓደለ ስማዊ ኣዛዚ ሓ/ባሕርን ኣባል ላዕለዋይ ሓይሊ ዕማም ጸጋታት ባሕሪ ኮይኑ ብምጽናሕ፡ ኣብዚ ቅንያት ከኣ ኣብ ከባቢታት ዓሰብ ብምትእታው ኪዳን ሃገራት ኣዕራብ ኣብ ህዝቢ ዓፋር ዝሰዓበ ምዕዝምዛማት ንምትህድዳእ፡ ብተወሳኺ ኣዛዚ እዚ ምብራቕ ኮይኑ ከም ዝተሾመ ዝገልጽ ደብዳቤ ኣብ ቤ/ጽሕፈቱ ዘይኮነስ ኣብ ናይ ጫት መኣዲ እንከሎ በጺሑዎ ኣሎ፡፡ መስደመም ግብረ ተንኮል ዕሉል ኣባጓይላ ኢሳይያስ ዋላ ኣብ ዓራቱ እንከሎ ብኸምዚ ዓይነት መገድታት ኣብ ምቅጻል ይርከብ፡፡
ካልእ ጽሑፋት ኣወንዚፈ፡ ሎሚ ብእዋናዊ ዛዕባ ዝፈነውኩልኩም ሓበሬታ ከጠቓልል እንከለኹ፡ ንእዋናዊ ኣሽካዕላል “ወሰኽ ደሞዝ” ኢሳይያስ ኣመልኪተ፡ ምስ ሓደ ተዘክሮይ ኣተኣሳሲረ ጽሑፈይ ክዛዝም፡፡ ይዝከረኒ ብ20 ግንቦት 1993 “ባዶ ካዝና ስለዝተረከብና ተጋደላይ ን4 ዓመታት ብዘይደሞዝ ክጸንሕ ኢዩ” ዝብል ኢሳይያሳዊ መምርሒ ምስ ወረደ፡ ጅግና ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር፡ ገና ብኣግኡ ነገር ነዚ ዕሉል ጸላኢ ህዝብና ዝኾነ ውልቀ ሰብ ተረዲእዎ ግዲ፡ ከካብ ኣሃዱታቱ ተኣኻኺቡ፡ ብእዝኑ ወጢጡ ናብ ችቸሮ ወሲዱ ከፋጥጦን ውሳንኡ ከቕይሮን ኪኢሉ፡፡ ተንኮለኛ ኢሳይያስ ከይወዓለ ከይሓደረ ኣብ ሞንጎ ኣብጋገስቲ ሕምብርጅሉ ኣእቲዩ፡ ፍርቆም ኣደስኪሉ፡ ንገሊኦም ሓዬሩን ኣሕቂቁን ነቲ ዘንጸላለዎ ሓደጋ ብዙሕ ከየድሃብናሉ ኣሊዩዎ፡፡ ሎሚ ከኣ ድሕሪ 23 ዓመታት ካብኡ ዝበኣሰ ጥልመት ተፈጺሙ፡ ህዝብና ወናኒ ታሪኽ ብርሰት፡ ስደት፡ ሞትን ውርደትን ኣብ ዝኾነሉ እዋን፡ ንዓመታት ዝተደጎለ ሕቶ ደሞዝ ሰራዊት ብኸምዚ ዓይነት ብሉይ ኢሳይያሳዊ ኣሽካዕላል ክምለስ እንከሎ፡ ኣበይ ደኣ ኣለኻ ኣንታ መንእሰይ??? ውላድ ናይቶም ትማል ምእንተ ናጽነት ዘይንሶም መሲሎም ኣስመራ ዝኣተው፡ መሰሎም ክገሃስን ሕቶኦም ምስ ዘይምለስን ንኣባጓይላ ብትብዓት እዝኑ ወጢጦም ናብ ባይቶ ናይ ዘቕረቡ ውላድ ናይ’ቶም ጀጋኑ ደቂ ኤረ ‘ዶ ኣይኮንካን???


c: text/html

text:
ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብ መሬቱ በቚሉ፣ ኣብ መሬቱ ከኣ ዝዕንብብ፣ ንባህልታቱን መንነቱን ቅዱስ እምነቱን ዘንጸባርቕን፣ ንኣገባብ መነባብሮኡ ዝሰርዕን፣ ባዕሉ ዝውንኖ ሃገራዊ ሓድጊ፣ ስነ-መስርዕን ኮይኑ፣ ካብ እዋን ኣብ እዋን እንዳተዋራረስን እንዳተቐርጸን ዝመጸ፣ ሕግን ስርዓትን፣ መሬት ዓደቦን ዝነበሮ እዩ። ሕጊ እንዳባ ኤርትራ፣ ካብ 13 ክፍለዘመን ጀሚሩ፣ ኣብ ሰነዳትን ስነጽሕፋትን ዝሰፈረ እዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ደረጃ ስልጡን ህዝቢ ዓለም ኣደይቡ ድማ፣ ሚዛን ታሪኻዊ ምዕባሌን፣ ቀይድን ልጓምን ህዝባዊ ትካላትን ኮይኑ ክሳብ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ዝመጹ ምሉኣ እገልግሎቱ፣ ብፍላይ እኳድኣ ኣብ ገጠራት ኤርትራ ከበርክት ጸኒሑ እዩ። ሎሚ ግና ብወሮ-በላ ወይ ብወራሪ ወይከኣ ሽፍታ ህግደፍ፣ ስለተመንጠለ፣ ኣብ ሰሊም ተሸኺሉ መዋጽኦ ዘናድየሉ ዘሎ እዋን እዩ።
ሕጊን ስርዓትትን እንዳቦ ኤርትራ፣ ዋላኳ ካብ ብዙሕ ዘመናት ጀሚሩ እንዳተወራረሰ፣ እንተመጸ፣ እቶም ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ባዕዳውያን ወረርቲ፣ እንዳተባራረዩ በብዓይነቶም ሃሰይቲ ስምብራታት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንኸይምዕብል ዓበይቲ ዕንቅፋታት ፈጢሮምሉ እዮም።ንሳቶም ድማ፣ ወራር መሕመድ ግራንኝ፣ ንመላእ ኢትዮጵያ ዳርጋ ዳርጋ ኣመስሊሙዋ እዩ ነይሩ፣ ግንከኣ ብሳላ ጅግና በሓርነጋሲ ኢሳቕ ጎይታ ኣትራውዂን (ቱርኪ) ምስ እንዳ ናይብ ተሻሪኾምን ወኪሎምን፣ እንዳ ናይብ ካብ ቀደም ጀሚሮም ወከልቲ ቱርክን ግብጽን ኮይኖም ንህዝቢ ከበሳ እረብሪቦሞ እዮም።ናይብ ማለት ብዓረብኛ ቋንቋ ወኪል ማለት እዩ። ስለዚ ወከልይት ቱርክን ግብጽን ኮይኖም ንህዝቢ ከበሳ ዘይተኣደነ ዕንቅፋታ ኣስዒቦምሉ እዮም። ብህጀጋኑ ደቂ ከበሳ ተጸፊዖም ግና ቅሂሞም። ልኡኽ መላኺ ድማ ሎሚ ቀንዲ መሳርሒኡ ገሩ ዝጥቀመሎም ዘሎ ደቂ ናይብ እዮም። ግንከኣ ጅግና በሓርነጋሲ ኢሳቕ ምስ ፖርቱጋላውያን ተላፊኑ፣ ንኢትዮጵያ ካብ ባርባራዊ መሓመድ ግራኝ ሓራ ኣውጺእዋ። ወራር ግራኝ ድማ ነበረ ኮይኑ ቅሂሙ ተረፈ። ኢትዮጵያ ድማ ሳላ በቶም ብባሕረነጋሲ ዝምርሑ ዝነበሩ ደቂ ምድረ ብሓሪ ንወራር መሓመድ ግራኝ ደምሲሱዎ እዩ። ከምኡውን፣ ክስሓት ዘይብሉ ሓደ ታሪዊ ሓቂ፣ ቱርኪ ካብ ኤርትራ ብኤርትራውያን ጀጋኑ ኣቦሓጎታትና ባሕረነገስታት ተጸፊዖም እዮም ዓሪቦም። እወ፣ ወራር ቱርኪ ብደቂ ናይብ ተመሪሑ፣ ካብ ገማግም ባጽዕ ንከበሳ ክወጽእ ክብገስ ከሎ ድማ ብባሕረነጋሲ ኢሳቕ ዝምራሕ ሓይሊ እዩ ጸፊዑ መሊሱው።
ወራር ግብጺ ድማ ብጀጋኑ ኤርትራውያን ኣብ ጎዳጒድን፣ ኣብ ጕራዕን፣ ኣብ ኲዓቲትን፣ ጉንደትን መላስ ኣውያት ዘይብሎም ስዒሮሞም እዮም። ንመረዳእታ፣ ኣብቲ ኣብ ጎዳጒዲ፣ ዝነበረ ድሎ ከይትዕሎ ኲናት “ሎሚ ዘይከተተ ኣብ ጎዳጕዲ ነዲኡ ይኾነን ሰሕታት መጒዲ” እንዳዝመሩ እዮም ነቲ ጀጃዊ ሰራዊት ግብጺ ደርዒሞሞ። ኣብ ኲናት ጕፍራዕ ድማ “ሎሚ ዘይከተተ ኣብ ጉራዕ ነዲኡ ይኾነን ሰሕታት ቍራዕ” እንዳበሉ ንግብጻውያን መላስ ኣውያት ዘይብሎም ገሮም ስዒሮሞም። ኣብ ኩዓቲት እንተኾነውን ግብጻውያን ዘይፈልጡዎ መጽፋዕቲ፣ “ሎሚ ዘይከተተ ኣብ ኲዓቲት ነዲኡ ይኾነን ቍራዕ ሰኽታቲ” እንዳዝመሩ እዮም ደቂ ምድረባሕሪ ደምሲሶሞ።
ኣብ ጉንደት ዝነበረ ከቢድ ኲናት ግና ወዲ ንጉስ ግብጺ ብዙሓት ሰራዊትን ከቢድ መሳርያን ዓጢቑ ንዶብ ትግራይ ንጊንደት ስለዝበጽሐ፣ ንጉስ የውሃንስ ንንግስነቱን ሃይማኖቱን ንኸድሕን ሰራዊቱ ሒዙ ምስ ኤርትራውያን ከቲቱ። ኣብቲ ኲናት ጎዳጉድን ጉራዕን ግና ትግራዎት ኣይነበሩን። ኣብ ኲዓቲት ግና ተኻፊሎም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ዝኾነ ኮይኑ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምስ ትግራዎት ተሰሊፎም፣ ንግብጻውያን ኣብ ጉንደት መላስ ኣውያት ዘይብሉ ፋሕ ብትን ከምዝብል ገበርዎ።
ኣስተብህል፣ ኣብቲ ዝነበረ ኩሉ ወራራት ቱርክን ግብጽን ማህድን፣ ብዘይካ ትግራዎትን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ኣይተኻፈሉዎንብደቂ ምድረባሕሪ ኣጓኒፉዎምን። ትግራዎትን ኤርትራውያንን ኣንጻር ቱርክን፣ ግራኝ፣ ግብጽን ማህድን እንተዘይምክቱ ነይሮም ግን ሎም ህዝቢ ኢትዮጵያ መስሊሙ ምሃለው።
ወራር ማህዲ ዶርቡሽ፣ ካብ ሱዳን ንመተማ ምስወረረ ብትግራዎትንኤርትራውያንን ጥራይ እዩ ተሳዒሩ። ወራር ኮሎንያል ጣልያን እንተኾነውን፣ ቅድም ኣብ ዶጋሊ 27.ጥሪ 1887 ዓ.ም.ፈ.ብኤርትራውያን ተደምሲሱ። ኣብ ዓድዋ ድማ ብመብዛሕትኦም ጀጋኑ ኤርትራውያንን ትግራዎትን እዩ ተሳዒሩ።
ብሰንኪ እዚተጻብኦ ባዕዳውያን ድማ፣ ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ሕግናን ስርዓትናን መታን ከይምዕብል፣ ከቢድ ዕንቅፋታት ረኺብና ኢና። እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ፣ ዘይሓሰብካዮ ርኸብ ኣይመርገም ኣይምርቓ ከምዝብሃል፣ ዝሓለፈስ ሓለፈ ሎሚ ዘሎ ሕገኣልቦ ህግደፍ ድማ ትንፋስ ሰብ ድኣ ኣሕለፈ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን፣ ካብዞም ኩሎም ባዕዳውያን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረዱዎ ሓደጋ ዝገደደን መዋዳድርቲ ዘይብሉን፣ እዚ ብድያብሎስ ኢሰያስ ዝምራሕ ጭፍራ ማፍያ ህግደፍ ዘውረዶ ጥራይ እዩ።ንሱ ድማ ብጽዮናውያን ተመልሚሉን፣ “ገረብ ብሓኽላ” ዝብል ፕሮጀክት ተዳልዩሉ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ኣላሽ ንከብል፣ ነታ ሃገር ኣሕሊፉ ንባዕዳውያን ክህብ፣ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሩ ምስ ኮራዅሩ ዝተዓስበ እዩ።
እዚ ንንቡር ከጥፍእ ብጽዮናውያን ዝተማህዘ፣ ኣብ ንቡር ጸረ-ንቡር ዘይንቡር ዝብል ፎርሙላ ዝተሰረተ፣ ውድብ ሻዕብያ፣ ድሓር ድማ ጭፍራ ህግደፍ፣ ነቲ ባዕዳውያን ጸላእቲ ዝፈጠሩዎ ጉድኣት ብምቕጻል፣ እቲ ዝገደደ፣ ሕግን ስርዓትን፣ መሬት ዓደቦ፣ ጥሒሱ መሬት መንግስቲ ኢሉ ገቢቱዎ። በየናይ ሕጊ ? ኢሉ ንዝሕተተ ሃገራዊ ድማ ቀዳማዩ ንናዅራ ዳሕራዩ ከኣ ንዓዲ ኣቤቶ ይእሰር። እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ፣ ጭፍራ ህግደፍ ፣ ፍርሕን ራዕድን ስነመንነት ኣብ ሓንጎል ደቀባት ከእቱ ገልዳሕ ምባሉ እዩ። ዳርጋ ንብዙሓት መንኢሰያት ደቂ ሃገር ከኣ፣ ኣብ ሰዊት ዓድሚኦም፣ ኣብ መዓስከር ሳዋ ዳጒኑዎም፣ ኣብ ክንዲ ብሕጊ እንዳባ ዝኾርዑን ዝሕበኑን፣ ንዕኡ እናቆናጸቡ፣ መንነት ዘረስዕ ፍልስፍና ኣብ ኣእምርኦም ኣስሪጹ፣ ኣብ ሓዲግ-መዲግ ኣውዲቑ ዘርምዘርሞ ስለገበሮም፣ ንስደት የምርሑ ምህላዎም ዩ።
ቅድሚ ብዝዕባ ሕገ-መንግስቲ ወይ ህንጻ-መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣልዒልና ምጽሕፍና፣ ነቲ ኣብታ ካብ ጥንቲ ብምድረ-ባሕሪ ትፍለጥ ዝነበረት፣ ኮሎንያል ጣልያን ከኣ፣ “ኤርትራ” ኢሉ ዘጠመቓ፣ ሎሚ ድማ በቲ ሕገ-ኣልቦ ግዛያዊ መንግስቲ ህግደፍ “ሓዳስ ኤርትራ“ ኢሉ ሰናኒዑዋ ዘሎ ጥንታዊትን ታሪኻዊት ዓዲ ፍትሓውያንን ጀጋኑን ሃገር ዝነበረ ሕገ-እንዳባ፣ መእተዊኡ ወይ ኣብቲ መቕድም እንታይ ከምዝብል ከነቕርቦ ኢና። ግንከኣ ንኹሉ ዘይኮነስ፣ ካብተን ሕግታት 3 ኣውራጃታት፣ ሓማሴንን፣ ኣከለጉዛይን፣ ሰራየን ጥራይ፣ ከም መረዳእታ፣ ኣብቲ መእተዊ ወይ መቕድም፣ እባሓጎታትና፣ ሕጊ ከጽድቑን ከርግኡን ከለው፣ እንታይ ኢሎም ክምዝጅምሩ ብመጠኑ ንምርምር ዝኣክል ክንጠቅስ ኢና።
እቲ ቀንዲ መኽንያት ነዚ ጽሑፍ እዚ ምቕራብና ድማ፣ እቲ ጥንታዊ ሕጊ እንዳባ ኤርትራ፣ ፍልልዩ ካብቲ ሕገ-መንግስቲ ወይ ህንጻ-መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያን፣ እንታይ ከምዝነበረን፣ ምስዚ ሎሚ ዘሎ ሕገ-ኣልቦ ግዛያዊ መንግስቲ ህግደፍ ድማ ብኸመይ ከምዝወዳደር ንምፍላጥ፣ እንታይ እዩ እቲ ፍልልዩ? ኢልና ንምፍላጥ ነቕርቦ ዘሎና እዩ። እወ፣ ሎሚ ሃገርና ኤርትራ ብሉዕ ፈድያ ዘላ። ይኣይ ትግራይን ኢትዮጵያንሲ፣ ዓዲ ሕጊእንዳባ ኮይነን፣ ኤርትራ ከኣ ካብ 13 ክፍለዘመን ዝጀመረቶ ሕግንዳባ ብሰንኪ ማሕበር ድያብሎስ ህግደፍ ተሓሲሙዋስ፣ ብሕገኣልቦ ጭፍራ ህግደፍ ትግዛእ ኣላ።
መኽንያቱ እዞም ፋዛዛት ጭፍራ ህግደፍ፣ ነቲ ወግዓዊን ጥንታዊን ሕጊ እንዳቦና፣ ሓኺኾም፣ ምኽርን ምዕዶን ጽዮናውያን ኣሚኖም፣ ንህዝቢ ኤርትራ ሕጊ ከምዘይነበሮን፣ ስርዓተ ሕጊ ከምዘይፈልጥን ገሮም ኣፍዚዞሞ ኣለው። ብፍላይ ድማ ነዞም መንእሰያት፣ ብህግደፍ ሓንጎሎም ተሓጺቦም፣ ኣብ መንጉ-መንጎ ወይ ኣብ ሓዲ-መዲግ ዛህዚሑዎም ዘሎ፣ ካብቲ ዓዘቕቲ ህግደፍ ወጺኦም፣ ብዛዓባ ጥንታዊ ታሪኽ ኣቦሓጎታቶምን፣ ብኣቦ-ኣባሓጎታቶምን፣ ብኣባሓጎታቶም፣ ዝተሓንጸጸን፣ ዝጸደቐን ዝረግአን ሕጊ እንዳባ፣ መወዳድርቲ ዘይብሉ ከምዝነበረ፣ ንምዝኽኻር ን፣ ንዕኡ ፈሊጦም፣ ብብቕዓት ነቲ ትምህርቲ ድያብሎስ ህግደፍ ፎእ! መታን ክብሉዎን፣ካብ ዝብል ኣምር ተበጊስና ኢና፣ ነዚ ዓምዲ እዚ ከነቕርቦ ተገዲድና።
መቕድም ሕጊ ለጎ ጭዋ፣ሓማሴን፣ንመዘኻኸሪ፣ ኣብ ሓማሴን 6 ሕጊንዳባታት እዮም ነይሮም፣ ንሳቶም ድማ፣ 1.) ሕጊ ዓዲ ቆንጺ፣ ስርዓት ሃብተስሉስ፣ 2.) ሕጊ ለጎጭዋ፣ 3.) ሕጊ ድንበዛን፣ 4.) ሕጊ ካርነሽም፣ 5.) ሕጊ 7 ዓንሰባ፣ 6.) ሕጊ ስሓርቲ። ካብዞም ኩሎም ግና ንመረዳእታ ዝኸውን ሕጊ ለጎጭዋ ወሲድና። “በስመ ኣብ ወወልድ፣ ወመንፈስ፣ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ። ንሕና እንዳቦ ሎጎጭዋ፣ ነቲ ሥርዓትናን ሕግናን መታን ንዘልኣለም ክጸንዓልና፣ ብስም እቲ ኩሉ ዝኽእል፣ እግዚኣብሔር ኣምላኽና፣ ተጸጊዕና፣ ንጅምሮን ንፍጽሞን ኣሎና”። “ስለዚ ብስም እግዚኣብሔር ነቲ ብ1484 ዓ.ም.ፈ. ዝቖመ ሕግና፣ ሎም ብ1935 ዓ.ም.ፈ. ብ7 ሰኔ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ንሕግና ክንእርሞን፣ ከነብልጾን፣ ምሉእ ፍቓድ ስለዝሃበና፣ እናኣመስገና ክንሰርሕ ጀመርና“። እዘን ክልተ ደብተራት (ሰነዳት) ከኣ ኣብቲ እንዳቦ፣ ላዕልዋይ ለጎን፣ ጭዋን ከበሳ ጭዋን፣ ዝኣምንዎ፣ብዓል ዓቢ ዓዲ ኮነ፣ ብዓል ቍሸት፣ ብሓደ ለባም እንዳቦ ዝሓረይዎ፣ ኩሎም ዓሌታት፣ ዝመረጹዎ እየን እናዞራ aየን ዝቕመጣ ዝነበራ።ሎሚ ግና ግዝያዊ መንግስቲ ህግደፍ ከካብ ሕቡቦታታት እንዳ ኣኻኸበ ዘሚቱ ሰሪቑዎ እዩ።
ካብ ሥርዓት ካርነሽም ዝተቀድሐ: “ስርዓት ይነብር ተዛዊሩ፣ ሕጊ ይነብር ተተኺሉ” ሕጊ ድንበዛን፣ “መሬት ተመቲሩ፣ ገባር ተቖጺር፣ ኣብ ሸሸውዕተ ዓመት፣ መረት ዓድን ባሕርን ቍሸትን ንህዝቢ ድንበዛን ብማዕረ ይደላደል”።
መቕድም ሕጊ ኣድግና ተገለባ፤ ኣከለጉዛይ “ፍጥረታት ዝፈጠረ ህግታት ዝሰርዐ፣ እግዚኣብሔር ብጥንተ ባህርዩ፣ ስሩዕ ስለዝኾነ፣ ብመጀመርያ ፍጥረት ሰማይን ምድርን ፈጠር፣ በብቦታኦም ፈልዩ ድማ፣ ወሲኑ ኣቚሙ፣ ካብ ዕለተ ሰንበት፣ ክሳብ ዕለተ ዓርቢ፣ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ክነብሩ ስርዓቶም ክሕልዉ ስርዓቶም ከኣ ክገብሩ ኣዘዘ”።ኣብ ወረቐት እተጻሕፈ ሕጊ፣ዘይኮነ ብሕጊ ልቦና ክነብር ዝተፈጥረ ሰብ ፣ ብሕጊ ልቦና ክነብር፣ ስለዘይከኣለ፣ሕጊ ንጽሓፍ ብሙሴ ተጀመረ፣ መፍቀሬ ስብእ እግዚኣብሐር ህዝቢ ዝናበረሉ፣ሕጊ ባዕሉ ንሙሴ ኣጽሓፎ። ኦሪት ዘፀኣት ም.34 ቕ.27። ኩሉ ሰብ ብዘይ ሕጊ ክነብር ኣይክእልን። ምንምኳ ብሃገርን፣ ብቋንቋን፣ ብሃይማኖትን፣እንተተፈላለየ፣ ብእግዚኣብሔር ዝተፈጥረ ሰብ ኩሉ፣ ብሕጊ ተፈጥሮ፣ሓደ ከም ምዃኑ መርሚሩ የስተውዕል።እዚ ሕጊ እዚ ከኣ፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን፣ ፍትሓ ነገስትን፣ብምኽባርና፣ ቀዳሞት ኣቦታትና፣ ምዔም መሓዛ ቢሎም ንዝሰየምዎ ሕጊ፣ተኸታቲልና፣ ነቲ ብልማድ ከተተኻኸለ፣ምስ ግዜና ዘሰማምዓና፣ትኽክለኛን ቅኑዕን ሕጊ ኣቝምና”።
መቕድም ሥርዓት ኣድከመ ምልጋእ ኣውራጃ ሰራየ፣ንሕና ኣድከመ ምልጋእ ኩልና ነዞም ዝስዕቡ፣ ዓበይትን መኳንንትን፣ ብብዙሕ ሃልዮቶም፣ ነቲ እንምነዮ ዝነበርና፣ ሕግን ሥርዓትን ኣቦታትና፣ክጻሓፈልና በቒዑ፣ ስልዝተሓትመ ድማ ምሉእ ምስጋናን ነቕርበሎም ኣሎና። ሥርዓታ ኣድከመ ምልጋእ፣ ብቓል ጥራይ ዝነበረ ከይመስለኩም፣ ኣቦታትናን ኣባሓጎታትናን ከምዘዘንተውልና፣ ብጽሕፍ እዩ ተሰኒዱ ዝነበረ፣ ምቕማጡ ድማ ኣብ ደብረ ኣቡነ ዮናስ እዩ ዝነበረ። ብኲናትን ህውከትን ጠፊኡ ይብሃል። ሕገ ኣድከመ ምልጋእ ዋና መኽንያት ጽሬቱ ድማ፣ኣቦታትና ሃይማኖቶም ጽኑዕ ስለዝነበረ፣ ምሉእ ፍርሓት እግዚኣብሔር ኣኽበርቲ ንጉስን ዝነበሩ ስለዝኾኑ እዩ። ነቲ ሕጊ ከርግኡዎን ከጽድቍuዎን ከለው ድማ፣ ምስ ቃንዳ መለኮቶም፣ ብከበሮን ብመለኸትን፣ ህዝቢ ኣድከመ ምልጋእ፣ በብጋንታኡ ተሰሊፉ፣ ስማ! ስማ ! እናበሉ ካብ ታሕታይ ሰልፊ፣ ንላaላይ ሰልፊ፣ በርበረ ዝመስል ዘንጊ ሒዞም፣ ኣናዞሩ ስምዑ ዓደቦና! እዚ ደንጊግናይ ዘሎና ሕጊንዳባ፣ኣብ ልብኹም የሕድሮ ኣናበሉ ብምሳር መላእኽቲ ዝተጸርበ፣ ልሳኖም ገሮም፣ ነቲ ህዝቢ የስምዑዎን፣ የውርሱዎን ነበር። ህዝቢ ድማ ይስመሩዎ እናበለ፣ብሓጎስ እናተሰናበተ ነንዓዱ ይኸድ ነበረ። ካብ መቕድም፣ ሕጊ ኣድከመ ምልጋ ዝተቐድሐ።
እስከ እምብኣር፣ ነቲ ኣብ እዋን ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ፣ ህንጻ መንግስቲ ኤርትራ ድማ፣ ምስቲ ኣብ ሕጊ እንዳባ ጥንታዊት ምድረ-ባሕሪ ሎሚ (ኤርትራ) ከምዝነበረ ከነወዳድሮ።
“ብስም ኩሉ ዝኽእል እግዚኣብሔር፣ ንሱ ንኤርትራ ሰላምን ስኒትን፣ልምዓትን ከምዝህባ፣ እቲ ፈደራስዮን ኣርትራ ምስ ኢትዮጵይያ ከኣ፣ ስምምዕን ጽቡቕ ፍረን ዝመልኦ ከምዝኸውን እናተኣመና፤- ንሕና ባይቶ ኤርትራ፣ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ኰንና፣ ኣብ ትሕቲ ላዕለዋ ሕቡራት መንግስታት፣ ኤርትራ ውስጠ ነጻ-ሃገር ኣብቲ ላዕለዋይ ዘውዳዊ ስልጣን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ፈደራስዮን ከተቕውም፣ ህንጻ-መንግስታ ከኣ፣ ኣብ መሰረታዊ ስርዓት ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ክምስረት ስለ ዘማሕጸንና ሞሳና እናገለጽና“። ሎሚ ኣብዛ “ሓዳስ ኤርትራ” እትብሃል፣ ብጽዮናውያን ተመልሚሉን ሰልጢኑን ዝተላእከ፣ ኢሰያስ ኣፈወርቂ እትግዛእ ዘላ ሃገር፣ ህጊን ስርዓትን ዘይብላ፣ ብሕገ ኣልቦ ን27 ዓመታት ብግዝያዊ መንግስቲ ትግዛእ ስለዘላ፣ ከም መወዳደሪ ሕጊ ወይ ስርዓት ከነቕርብ ኣይከኣልናን።
ኣብ እዋን ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ፣ ህንጻ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝነበረ ትፈልጡዎዶ?
ህንጻ መንግስቲ ኤርትራ
መቕድም
ብ10 ሓምለ 1952 ዓ.ም.ፈ.፣ ባይቶ ልኡኻት ህዝቢ ኤርትራ (ፓርላሜንት) ዘርግኦ ውሳኔ
ማሕተም መንግስቲ ኤርትራ
ብመጠን ውሳኔ ዓንቀጽ 12 እቲ ብታሕሳስ 1950 ዓ.ም.ፈ. ጠቕላሊ-ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ብዪን፣ ብምስለኔ ሕቡራት መንግስታት ኣቶ ማተንሶ ዝተዳለወ ህንጻ-መንግስት ኤርትራ።
መቕድም
ብስም ኩሉ ዝኽእል እግዚኣብሔር፣ ንሱ ንኤርትራ ሰላምን ስኒትን፣ልምዓትን ከምዝህባ፣ እቲ ፈደራስዮን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵይያ ከኣ፣ ስምምዕን ጽቡቕ ፍረን ዝመልኦ ከምዝኸውን እናተኣመና፤- ንሕና ባይቶ ኤርትራ፣ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ኰንና ኣብ ትሕቲ ላዕለዋ
ንሕቡራት መንግስታት፣ ኤርትራ ውስጠ ነጻ-ሃገር ኣብቲ ላዕለዋይ ዘውዳዊ ስልጣን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ፈደራስዮን ከተቕውም፣ ህንጻ-መንግስታ ከኣ፣ ኣብ መሰረታዊ ስርዓት ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ክምስረት ስለ ዘማሕጸንና ሞሳና እናገለጽና።
ጥብቂ ዝኾነ ፖለቲካዊን ኤኮኖሚካዊን ማሕበር ምስ ኢትዮጵያ ብምእታው፣ መሰል ኩሎም ወገናት ህዝብታት ምኽባር፣ትካላቶምን፣ ያታኦምን፣ ሃይማኖቶምን፣ ቋንቋታቶምን፣ ብምሕላው ድማ፣ ሃረርታ ህዝቢ ኤርትራ ክንፍጽምን፣ ጽቡቕ ናብራኦም ድማ ከነረጋግጽን እናተኣመና።
ዝኾነ ይኹን መንፈስ ምፍልላይ ክንከላኸልን፣ኣብ ትሕቲ ሓርነትን ትኽክልነትን፣ ዝኾነ ናብራ ከኣ፣ ነቶም ዝተፋላለዩ ግንከኣ፣ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ዓሌታትን፣ ሃይማኖታትን፣ ሕውነታዊ ምትዕያይ፣ ከነረጋግጽ ከምኡ’ውን፣ ኤኮኖምያዊን (ማሕበራዊን ሶሻላዊን) ምዕብልና ምእንቲ ከነነቓቕሕ፣ ሓሲብና ቆሪጽና።
ኣብቲ ጎይታ ኵሉ ፍጥረት ዝኾነ እግዚኣብሔር፣ ምሉእ እምነት ኣንቢርና። ነዚ ህንጻ-መንግስቲ እዚ፣ ከም ህንጻ-መንግስቲ ኤርትራ ገርና ንበሎ ኣሎና።
1ይ ክፍሊ
ጠቕላሊ
ዓንቀጽ 1
ንፌደራላዊ ውሳኔ ምቍባልን ምርጋእን።
1.ህዝቢ ኤርትራ ብልኡኻቱ ገቢሩ፣ ነቲ ብ2 ታሕሳስ 1950 ዓ.ም.ፈ. ብጠቕላላ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት እተመደበ፣ፌደራላዊ ውሳኔ ይቕበሎን የርግኦን ኣሎ።
2.ንሱ (ህዝቢ ኤርትራ) ንውሳኔታት እቲ ብዪን ብጥንቃቐ፣ ክሕልዎ ይመባጻዕ ኣሎ።
1ይ ምዕራፍ
ሕጋዊ ኵነታት ኤርትራ
ዓንቀጽ 2
መሬት ኤርትራ። መሬት ኤርትራ፣ ምስ ደሴታቱ ቅድም ናይታ ብኮሎንያል ጣልያን ትግዛእ ዝነበረት ኤርትራ እዩ።
ዓነጽ 3
ውስጠ-ነጻነትን ፈደራስዮንን።
ኤርትራ ኣብቲ ላዓለዋይ ስልጣን፣ ዘውዳዊት ኢትዮጵያ፣ ብፈደራስዮን ምስ ኢትዮጵያ ዝሓበረት ውስጠ-ነጻ ሃገር እያ።
ዓንቀጽ 4
ስልጣናት፣ ምሕጋግን ምፍራድን ምፍጻምን።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ስልጣኑ ንዝርከቡ፣ ጉድያት ምሕጋግን ምፍራድን ምፍጻምን ክእለት ኣለዎ።
ዓንቀጽ 5
ኣብ ስልጣን ኤርትራ ዝኣተው ጉዳያት።
1 ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዘይካ’ቲ ብፌደራላዊ ውሳኔ ንፌደራላዊ መንግስቲ እተዋህቦ፣ ኣብ ኩሎም ካልኦት ጉዳያት ይዝርጋሕ።
እዚ ልጣን እዚ ከኣ ኣብዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ይዝርጋሕ።
ሀ.) በብዓይነቶም ዝኾኑ፣ ክፍልታት ሕጊ (ከም ፍትሓ-ሕጊ፣ ፍትሓ-ብሔር ሕገ-ንግዲ) ወዘተረፈ…ኣመሰሉ።
ለ.) ምስራዕ ህዝባዊ ኣገልግሎት።
ለ.) ውሽጣዊ ፖሊሲ
ሐ.) ኣገልግሎት ጥዕና
መ.)ኣገልግሎት ትምህርቲ
ሰ.) ህዝባዊ ረዲኤት ሓለዋ ንብረት ሓድሕድ (Social Security)
ሸ.) ሓለዋ ስራሕ
ቀ.) ምፍራይ ባህርያዊ ሃብትታትን (ጸጋታት) ምስራዕ ኢንዱስትሪን ትካላትን (Industry) ውሽጣዊ ንግድን ሸቐጥን ዓይነታት ዕዮ
በ.) ኣገልግሎት ሕርሻ
ተ.) ውሽጣዊ ኣገልግሎት መማላለሲ (መጕዓዝያ)
ነ.) ብፍላይ ንኤርትራ ዘርእዩ ህዝባዊ ጥቕሚ ዘለዎም ኣገልግሎታ
ኘ.) ኤርትራዊ ሚዛን ገንዘብ፣(Budget) ከምኡ’ውን፣ ነት ኣብ ኤርትራ ኣብ ህዝቢ ዝፍጸም ኣገልግሎት፣ ዘድሊ ገንዘብ ንምርካብ፣ ግብሪ ምስላዕን ምውጻእን (ፈሰስ)
ንምዃኑኸ ሕጊ ኣብ ኤርትራ እሎ ድዩ? ስለምንታይ ግና ኣብ ኤርታ ብፍላይ ኣብ እዋን መግዝእቲ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ፣ ሕጊ ከይጸደቐን ከይረግአ ድሮ ብግዝያዊ መንግስቲ ጥራይ ዛጊት 27 ዓመታት ሓሊፉ ?? ሎሚ ኣብ እዋን ግዝያዊ መንግስቲ ህግደፍ እንታይ ዓይነት ሕጊ እዩ ዘሎ ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ምርጫን ተሳትፎን
ኣብ ምርጫ ብዙሓት ሰባት ክሳተፉ ምርኣይ፡ መርትዖ ናይቲ ኣብ ፖለቲከኛታትን ኣብቲ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ዘለዎም እምነት እዩ። ባይቶ፡ መርሕነት ዞባታትን ኮምዩናትን ብልክዕ ከም ወከልቲ ህዝቢ ጌርካ ክትቆጽሮም ዝበዝሁ ናይቶ ናይ ምድማጽ-መሰል ዘለዎም ሰባት ኣብ ዝግበር ሓፈሻዊ ምርጫ ክሳተፉ ኣለዎም። ኣብቲ ኣብ ሽወደን ኣብ ዓመተ 2014 ዝተኻየደ ባይቶኣዊ ምርጫ 86% ናይ ህዝቢ ሽወደን ተሳቲፉ። ኣብቲ ናይ ዞባን ኮምዩናትን ምርጫ ግን ተሳትፎ ቁሩብ ውሕድ ይብል ኔሩ። ኣብ ምርጫ ክትሳተፉ እንከለኹም ክምቲ ናትኩም ሓሳብ ዘለዎም ሰባት ብሓንሳብ ኮይኖም ንሕብርተ-ሰብ ዝጸልዉሉ መንገዲ ናይ ምፍጣር ተኽእሎታት ዓቢ ይኸውን።
እተፈላለዩ ሰባት እተፈላለየ ናይ ምስታፍ ባህርይ ኣለዎም። ትሑት እቶትን ትሑት ትምህርትን ዘለዎም ሰባት ካብቶም ልዑል እቶትን ልዑል ትምህርትን ዘለዎም ሰባት ዝተሓተ ተሳትፎ ኣለዎም። ካብ ነኣሽቱ ድማ ብብዝሒ ዓበይቲ የድምጹ። ኣብቶም ኣብ ወጻኢ እተወልዱ ድማ እቲ ተሳትፎ ትሑት እዩ። እቲ ኣብ ምድማጽ ናይ ምስታፍ ዝንባሌ ኣብ ሽወደን ብዙሕ ዓመታት ምስ እትቕመጥ እናለዓለ ይኸይድ።
ሓፈሻዊ ምርጫ
ኣርባዕተ ዓይነት ሓፈሻዊ ምርጫ’ሎ:-
- ምርጫ ሃገራዊ ባይቶ
- ምርጫ ኣውራጃዊ ባይቶ
- ምርጫ ኮሙናዊ ባይቶ
- ምርጫ ኤውሮጳዊ ባይቶ
እቶም መራጾል ንሓደ ፓርቲ ይመርጹ ኣብኡ ኸለዉ ድማ ንሓደ ኣብቲ መድመጺ ካርድ ዘሎ ሰብ (ሕጹይ) ኪመርጹ ይኽእሉ። ኩሉ ሰብ ነቲ ዝደልዮ ሰልፊ ይመርጽ።
ስርዓተ ምርጫ ሽወደን ሚዛን ዝሓለወ እዩ። እተን ሰልፍታት ብመጠን ብዝሒ ድምጺ ኣብቶም እተመርጹ ጉጅለ ወኪላት ይህሉወን።
ሰባት ዘድምጹሉ ናይ ምርጫ ነቝጣ ስእሊ
ስእሊ: Claes Grundsten/Scanpix Bildhuset
ባይቶኣዊ፡ ኣውራጃውን ናይ ኮምዩን ምርጫታት ኣብ ኣረርባዕተ ዓመት ሓንሳብ፡ ኣብ ወርሒ መስከረም ይካየድ። ምርጫ ኤውሮጳዊ ባይቶ ኣብ ሓሓሙሽተ ዓመት ይግበር። እዞም ምርጫታት ኩሎም ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ይካየዱ። ናብ ፕራላማ ኣውሮጳዊ ሕብረት ዝቐንዐ ምርጫታት ኣብ ሓሙሽተ ዓመት ሓንሳብ፡ ከምቲ ልሙድ ኣብ ወርሒ ሰነ ይካየድ።
ህዝባዊ ረፈረንደም
ህዝባዊ ምርጫ ነቶም ኣብ ሃገራውን ኣውራጃውን ወይውን ዞባዊ ጽፍሕታት ዘለዉ ሰብ ፖለቲካ ህዝቢ ብዛዕባ ሓደ ፖለቲካዊ ጉዳይ እንታይ ርእይቶ ከም ዘለዎም ንምፍላጥ ዕድል ይህቦም። ኣብ ሽወደን ክልተ ዓይነት ህዝባዊ ረፈረንደም ኣሎ፣ ምኽሪ ዚህብ ህዝባዊ ረፈረንደምን ንቅዋም ዚምልከት ሕቶ ንምምላሽ ዚግበር ህዝብዊ ረፈረንደምን። እቲ ምኽሪ ዚህብ ረፈረንደም ኣሳሪ ኣይኮነን። እቶም ሰብ ፖለቲካ ነቲ ውጽኢት ረፈረንደም ዚጻረር ውሳነ ኪህቡ እውን ይኽእሉ እዮም። እቲ ንቅዋም ዚምከት ረፈረንደም ምስ ባይቶኣዊ ምርጫ ብሓደ ይኸይድ ኩሉ ግዜ ድማ ኣሳሪ እዩ። ከምዚ ዓይነት ምርጫ ኣብ ሽወደን ተገይሩ ኣይፈልጥን።
ኣብ ሽወደን ዝተኻየደ ናይ ቀርረባ ዝበሃል ረፍረንደም እቲ ብ2003 ዓ.ም. ዝተኻየደ እዩ ኔሩ። እቲ ረፈረንደም ዝተገብረሉ ጉዳይ ከኣ፡ ባጤራ ሽወደን (ክሮና) ብባጤራ ኤውሮ ይተካእ‘ዶ ዚብል‘ዩ ኔሩ። እቲ ዓብላኢ ድምጺ ከኣ ኣይፋል ዝብል እዩ ኒሩ። ብደረጃ ከተማ ክርአ እንከሎ፡ ዳርጋ ዓመታዊ ኣብ ሓንቲ ወይ ውን ብርክት ዝበላ ኮምዩናት ረፍረንደም ይካየድ እዩ። ንዝኾነ ሕቶ ብዝምልከት፡ ንምኽሪ ዝዓለመ ረፍረንደም ምእንቲ ክካየደሉ፡ እቲ ጉዳይ ብውሑዱ 10% ዝኾኑ ናይ ምድማጽ መሰል ዘለዎም ሰባት ከልዕልዎ ኣለዎም። እዚ ኸኣ ህዝባዊ-ተበግሶ (folkinitiativ) ይበሃል። ክልተ-ሲሶ ናይ ኣባላት መርሕነት ከተማ ወይ ዞባ ነቲ ዝለዓል ሓሳብ ምስ ዝቃወምዎ ረፍረንደም ክካየድ ኣይክእልን እዩ።
መሰል ድምጺ
እንተደኣ ሽወደናዊ ዜግነት ዘለካን 18 ዓመት ዝመላእካን ኮይንካ ኣብ ምርጫ ባይቶ ሽወደን ከተድምጽ መሰል ኣለካ ።
እንተደኣ 18 ዓመት ዝመላእካን ኣብ ሓንቲ ሃገር ኤውሮጳዊ ሕብረት ዜጋ ኮይንካ፡ ኣብ ምርጫ ኤውሮጳዊ ባይቶ ከተድምጽ መሰል ኣለካ።
እቶም 18 ዝመልኡ ኣብ ሽወደን ብውሑዱ 3 ዓመት ዝተቐመጡ ሰባት ኣብ ናይ ዞባን ከተማን ምርጫታት ክሳተፉ መሰል ኣለዎም። ኣብዚ ምርጫታት ንምስታፍ ሽወደናዊ ዜጋ ምዃን ኣይሓትትን እዩ።
ብዓል-መዚ ምርጫ (Valmyndigheten) ቅድሚ ምርጫ ናብቶም ከድምጹ መሰል ዘለዎም መድመጺ ወረቐት ይልእኽ። መድመጺ ወረቐት ናብ‘ቲ ዝተመዝገብካሉ ኣድራሻኻ ይለኣኽ። ከተድምጽ መድመጺ ወረቐትን ወረቐት መንነትካን ክትማላእ ኣለካ።
ከተድምጽ መሰል እንተለካ: ንፖሊቲካዊ ዕማም ክትምረጽ‘ውን መሰል ኣለካ። እዚ ማለት ከኣ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ: ኣብ ኣውራጃዊ ባይቶን ኮሙናዊ ባይቶን ክትምረጽ ትኽእል ኢኻ ማለት‘ዩ።
ኣብ ሽወደን ምርጫታት ብስቱር መልክዕ እዩ ዝካየድ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነየነተን ሰልፊ ድምጺኹም ሂብኩም ምዛራብ ኣየድልየኩምን እዩ መለት እዩ። እቶም ንመስርሕ ምርጫ ዘመሓድሩን ድምጽኹም ዝቕበሉኹምን ሰባት ውን ኣየነይቲ ሰልፊ ከም ዝሓረኹም ክበጽሕዎ ኣይክእሉን እዮም።
ዕንቅፋት ንንኣሽቱ ሰልፍታት
ሓንቲ ሰልፊ ኣብ ባይቶ ክትውከል፡ 4% ሃገር-ለኸ ድምጺ ወይ ውን 12% ድምጺ ካብ ሓደ ናይ ምርጫ-ዞባ ክትረክብ ኣለዋ። ሓንቲ ሰልፊ ኣብ ዞባ ወይ ውን ኣውራጃ ክትውከል ምእንቲ 3% ድምጺ ክትረክብ ኣለዋ። ኣብ ፓርላማ ኣውሮጳዊ-ሕብረት ንምውካል ውን ከምቲ ናይ ባይቶ 4% ድምጺ የድሊ። ኣብቲ ኣብ ዓመተ 2018 ዝካየድ ምርጫ ናይ ኮምዩናት ንነኣሽቱ ሰልፊታት ዝምልከት ሓድሽ ናይ ትሑት-ድምጺ ገደብ ክተኣታቶ እዩ። እቲ ገደብ 2 ወይ ውን 3% ድምጺ ምርካብ ክኸውን እዩ። 2 ወይ 3% ዝኾነሉ ከኣ ኣብ ቁጽሪ ናይቶም ኣብቲ ኮምዩን ዝርከቡ ናይ ምርጫ-ዞባታት ዝተመርኮሰ እዩ።
ኣብ ባይቶ ሽወደን ቦታ ዘይብለን ግን ኣብ ኮሙናትን ኣውራጃታትን ኣባላት ዘለወን ሰልፍታት ኣለዋ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ
>
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
መዓልቲ ስንኩላን ኣብ ከተማ ከለን ብዓወት ተዛዚሙ
ኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ከተማ ከለን ብዕለት 3 ታሕሳስ መዓልቲ ስንኩላን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብቲ እዋናቱ ከተግብርኦ ስለዘይጠዓመን ብ11.01.14 ግን ምስ ውዳቤታት ከተም ከለንን ብምትሕብባር ሰፊሕ ተስትፎ ኤርትራውያን ነባሮ ከተማ ከለንን ከባቢኣን ዘነበሮ ዕዉት መደብ ኣካይደን። እዚ ድማ መቐጸልታ ናይቲ ኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ንኡስ ጨንፈር ጀረመን ኣብ በብከተምኤን ዘካይድኦ ንስንኩላን ኤርትራውያን ካብ ማሕበራዊ ጸገም ንኽገላገሉ ኣብ ውሽጣ ብዝገበረቶ ሰፊሕ መረዳእታን ስምምዕን መሰረት ካብ 2009 ዓ.ም. ጀሚራ ኣብ ን/ጨንፈር ሃ.ማ.ደ.ኤ.ዝርከብኦ ከተማታት 3ታሕሳስ መዓልቲ ስንኩላን ብምዝካር ኣብታ ዕለት ዝተረኽበ ኣታዊ ንስንኩላን ዝውፈ እዩ። እዚድማ ኣብቲ ማሕበር ስንኩላን ኤርትራውያን ኣብ ሽቱትጋርት ጀርመን ምስቲ ብመንግስቲ ኤርትራን ብማሕበር ስንኩላን ኵናት ተጋደልቲ ኤርትራ (ማ.ስ.ኵ.ተ.ኤ) ንዝካየዱ ፕሮጀክትታት ንኽውዕል ዝዓለመ’ ዩ ።
ኣካየድቲ ኣካላት ኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ከተማ ከለን ወ/ሮ ኣብርሀት ገ/ንጉስ ፡ ወ/ሮ ለተብርሃን ጸጋይን ወ/ሮ ጽገወይኒ ምናሰን መደብ ብዝኽሪ ሰምእታት ብምኽፋትን ፡ መግለጺ 3 ታሕሳስ መዓልቲ ስንኩላንን መደብ ናይታ ዕለት ኣቕረባ። ስዒቡ ኣቶ እድሪስ ዑመር ኣቦ መንበር ማ/ኮም ከለንን ኣቶ እስቲፋኖስ ወልደ ኣቦ መንበር ህ.ግ.ደ.ፍ. ጉጅለ ከተማ ከለንን ንኣብነታዊ ዓላማ ብምምጓስ ከም ወትሩ ኣብ ጎኒ ብጾቶም ኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ከተማ ኮይኖም ኣብ ኩሉ ሃገራዊ መደባተን ንምሕያል ድልዋት ምዃኖም ብሽም ኣባላት ማ/ኮምን ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ. ከለንን ናይ ውህደትን ደገፍን መልእኽቲ ኣተሓላልፉ። ብድሕሪዚ ተሳተፍቲ ብዓል ኣብቲ ብኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ማ/ኮምን ህ.ግ.ደ.ፍ. ከለንን ተወደበ ባህላውን ዘመናውን መዘናግዒ መደባት ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ብምውሳእ፡ ነዛ ክብርቲ ዕለት ብቐጻሊ ኣበርክትኦም ንኸዕዝዙ ድልዋት ምዃኖም ቃል ብምእታው ፤ መደብ መዓልቲ ስንኩላን ኣብ ከተማ ከለን ብዓወት ተዛዘመ።
ካብ ከተማ ከለን ነዚ ቅዱስ ዓላማ ንምዕባይ ሃ.ማ.ደ.ኤ. ከተማ ከለን ኣብ 2012 ዓ.ም. 800€ ኣብ 2013 ዓ.ም ድማ 1500€ ፡ ካብ ኣባላት ማሕበረኮም ከለንን ከባቢኣን ዝተዋጽኤ ድማ ኣብ 2013 ዓ.ም 2000€ ብመገዲ ማሕበር ስንኩላን ኤርትራውያን ሽቱትጋርት ንማሕበር ስንኩላን ኵናት ተጋደልቲ ኤርትራ (ማ.ስ.ኵ.ተ.ኤ) ተወፍዩ።
ዓወት ንሓፋሽ
ክፍሊ ሓበሬታ ሃ.ማ.ደ.ኤ. ን/ጨ. ከለን


text:
ደቡብ ኣፍሪካዊያን ሃገሮም ፈላማይ ምሉእ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ዘካየደትሉን ኔልሰን ማንዴላ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመረፅሉን መበል 21 ዓመት ሎማዕንቲ ሰኒ ኣኽቢሮም።ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ ፅልኢ ህውከት፣ሸቕሊ ኣልቦነ ብምኽንያት ሕፅረት መሰረታዊ ድልየታት ተቓውሞ ኣብዝሓየለሉን እዋን እዩ እቲ ብዓል ዝኸበር ዘሎ።ኣብዚ ናይ ነፃነት ዕለት መደረ ዘስምዑ ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ኣብ ህዝቢ ኣሎ ንዝበልዎ ኩራ እውን ኮኒኖም።:
ሎማዕንቲ ሰኒ ዝተኸብረ ብዓል ነፃነት ደቡብ ኣፍሪካ ብደርፊ፣ሳዕስዒትን ፖለቲካዊ መዝሙርን ዝተዓብለለ ነይሩ።ኣሽሓት ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍላት እታ ሃገር ብምትእኽኻብ ንናይታ ሃገር ናይ 21 ዓመታት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ከሞጉሱ ውዒሎም ኣለው።
ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ኣብ ፕሪቶሪያ ኣብዝርከብ ቤተ መንግስቲ Union Buildings ንዝተኣከቡ ኣሽሓት ኣብዘስምዕዎ መደረ መንግስቶም ንሚሊዮናት ዜጋታት ማይ፣ትምህርትን ክንክን ጥዕናን ኣቕሪቡ እዩ ኢሎም።
ዝበዝሕ መደርኦም ንህይወት ሸውዓተ ሰባት ዘጥፍአን ንኣሽሓት ወፃእተኛታት ዘመዛበልን ኣብ ቀረባ ንዝተፈፀመ ናይ ፅልኢት ህውከት ብምኹናን እዩ።
ፕሬዝዳንት ዙማ ሃገራት ነቲ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ንደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ክንዲ ምንቃፍ ዜጋታተን ንምንታይ ኣብ ሃገሮም ዘይነብሩ ዘለው ኢለን ክሓታ ኣለወን ክብሉ ነቒፎም።
ኣብ ዘለውና ናይ ባዕልትና ፀገማት ኣሓት ሃገራት እውን እናወሰኻሉ እየን ዝበሉ ንስሞም ብምስዓብ ‘’ዜጋትታ ንምንታይ እዮም ኣብ ሃገሮም ዘይነብሩ ዘለው?ኩሉ ንደቡብ ኣፍሪካ ይነቅፍ ኣሎ፤ግን እዞም ስደተኛታት እዚኦም ናብ ደቡብ ኣፍሪካ ክመፁ ዘገድዶም ዘሎ እንታይ እዩ?’’ኢሎም ይሓቱ።
ኣብ ጉዳያት ገበናትን ትሑት ቀረብ ኣገልግሎትን ንዝቐረቡ ተቓውሞታት ፕሬዝዳንት ዙማ ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪካዊ ኮራዪ እዩ ኢሎም ብምግላፅ ካብ ናይታ ሃገር ዝሓለፈ ጭቆና ዝተፈጥረ ቁጠዐ ንምሕዋይ ሓገዝ ክሓቱ ኣለዎም ኢሎም።
ኣብ ሕብረተሰብና ብዙሕ ቁጥዐ ኣሎ።ስነ-ኣእሙራዊ መድሓኒት የድለና።ኣብቲ ተራ ህዝቢ ጥራሕ ኣይኮነን፤ዋላ ኣብ ውሽጢ ፓርላማ እውን ሓሚምና ኢና ዘለና፤ክንፍወስ ኣለና እውን ኢሎም ብምውሳኽ።
ብዙሓት ደቡብ ኣፍሪካዊያን ጠንቂ ተቓውሞታት ካሊእ እዩ ይብሉ።ኣብ ዝኽሪ ናይ ነፃነት በዓል ዝተሳተፉ ብዙሓት እታ ሃገር ካብ ዘመዝገበቶ ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ክንዲ ተረባሕቲ ንኸውን ተረሲዒና፤ብዝዓበየ ዝጥቀሙ ዘለው ፖለቲካዊ ልሂቃን እዮም ይብሉ።
ናይታ ሃገር መጠን ሸቕሊ ኣልቦነት 24 ሚእታዊ እንተኸውን ካብ 54 ሚሊዮን ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪካ ልዕሊ 10 ሚሊዮን ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ይነብር።
ክፍሊት ትምህርቲ እውን እናንሃረ ይኸይድ ኣሎ።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ዝነበረ ብትሽዓተ ሚእታዊ ወሲኹ’ሎ። ፖለቲከኛታት ንዞም ፈተናታት እዚኦም ፍታሕ እንተድኣ ዘይሂቦምሉ ዜጋታት ናብ ህውከት ክኣትው እዮም ይብል 28 ዓመት ዝዕድሚኡ ሶሊ ማቩሶ።
ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ መንግስቶም ኣብ መናእሰይን ድኻታትን ደቡብ ኣፍሪካዊያን ዘሎ ስምዒት ምቑራፅ ተስፋን ምፅባብ ዓቕሊን ንኸብቅዕ ኣበርቲዑ ከምዝሰርሕ ቃል ኣትዮም ኣለው።


text:
ናና ኣኩፎ-ኣዶ መራሕቲ ኣፍሪካ፣ኣጋይሽን ኣሽሓት ጋናዊያንን ኣብ ዝተረኽብሉ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ፓርላ እታ ሃገር ቃለ ምሓላ ፈፂሞም ኣለው።ጋናዊያን ናይ እዋኑ ቁጠባዊ ፀበባ ከብቅዕ ትፅቢት ይገብሩ።
እቶም ሓድሽ ፕሬዝዳንት ዝወረስዎ ድኹም ቁጠባ፣ዝለዓለ ዕዳን ዝቕባበን ሓዊሱ ከዐርዩ ኣብ ቅድሚኦም ከቢድ ስራሕ ይፅበዮም ኣሎ።
ፕሬዝዳንት ኣኩፎ-ኣዶ ንኩሎም ጋናዊያን ብልፅግና ከስፍን እየ ክብሉ ኣብ ስነስርዓት ፅምብል ተመፃቢዖም።’’ኣብ ሃገርና ሃፍቲ ክንፈጥርን ፍስሃ ናብ ዝነብሮ ክንመልስን ኢና’’ዝበሉ ንሶም ‘’እዚ ክስራሕ ዝክኣል ግን ኣብ ቁጠባ ዓለምለ ዝወዳደር ዝተምሃረን ዝሰልጠነን ህዝቢ ክህለወና ከሎ ጥራሕ፤ኣድማስና ብምስፋሕ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ከም ወሰንቲ መሳርሕታት ክንወስዶም ይግባ’’ኢሎም።
ገሊኦም ጋናዊያን መናእሰይ ካብ መንግስቲ ኣኩፎ-ኣዶ ዝለዓለ ትፅቢት ይገብሩ።ሳሊፉ ፋቱ ዝተብሃለ ኣብ ስራሕቲ መሸጣ ዝተዋፈረ ወሃቢ ሪኢቶ ድልየት መናእሰይ ስራሕን ዝሓሸ ደመወዝን ስለዝኾነ እቶም ሓድሽ ፕሬዝዳንት ብዙሕ ስራሕ ከፈጥሩ ኣለዎም ይብል።
ፋዲላቱ ኣሕመድ ብወገና ቁጠባ እታ ሃገር ብዙሕ ከምዘሻቕላ ትዛረብ።’’ትፅቢተይ መንግስቲ ወይ ሓድሽ ፕሬዝዳንትና ኣብ ቁጠባ ክሰርሑ እዩ፤ንዕኦም ዝመረፅኩሉ ምኽንያት እውን እዚ እዩ።ቁጠባ ሃገርና ኣዚዩ ሕማቕ ኣሎ፤ናይ ገንዘብና ዋጋ ኣዚዩ ወሪዱ’ሎ’’ኢላ።
ካልእቲ ወሃቢት ሪኢቶ እውን ናይ ትምህቲ ክፍሊት ክወርድ ተስፋ ኣለዋ።


text:
ዓወት ንጋንታና ደም ንህዝብና!
ዜጣዊ መግለፂ ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ምስ ቤት ፅሕፈት ጥዕና ከተማ መቐለ ብሓባር ብምዃን ልዕሊ ሓደ ሽሕ ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ዝሳተፍሉ ናይ ደም ልገሳ ወፍሪ ከካይድ ተሊሙ!! ሎመዓንቲ 15 ጥሪ 2010 ዓ.ም ድሕሪ ቐትሪ ስዓት 10፡00…
ስፖርት ንሰላምን ፍቕርን!
(ድምፂ ወያነ ትግራይ) መእተዊ ———— ስፖርትን ኪነ-ጥበብን እዮም ካብቶም ቅድሚት ዝስርዑ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ወይ ህዝቢ መሰረት ሰላምን ፍቕርን። ብስፖርት ሰላምን ፍቕርን ይዓቢ፤ ይስራሕ። ብኪነ-ጥበብ’ውን ከምኡ። ብርክት ዝበላ ሃገራት’ውን ከም መንግስቲ ዝቖመ ኣካለን ፈላማይ ስርሑ ኣብዞም ክልተ ዓበይቲ ማሕበራዊ ማዕኸናት…
መንፈስ ጋንታ መቐለ፤ ክኸውን ዘለዎ…..
መልእኽቲ ካብ ማኔጅመንት ግዕዝ ሚድያ! ከምቲ ዝፍለጥ ካብ ቀረባ እዋን ናብዚ ስፖርት ትግራይ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ይወፅእ ኣሎ። ብፍላይ ድማ ኩዕሶ እግሪ ሕዚ ሕዚ ኣብ ዘሐጉስ ኩነታት ኣሎ ምባል ይከኣል። ኣብዚ ፅቡቕ ስጉሚ ተጠቃሳይ ግደ ዝፃወት ዘሎ ድማ ጋንታ መቐለ…
የወልድያው ነውጥ እና የብአዴን ሴራ!
(ክብሮም ግደይ እንፃፈው) እግር ኳስን ሽፋን በማድረግ በወልዲያ የታየው ኣሳፋሪ ነውጥ የብአዴን ትምክህተኛው ክንፍ ሴራ ነው! ውልድያ ውስጥ የተፈፀመው ድርጊት ምንድን ነው? -በወልድያ ኳስን ተገን አድርጎ የተከሰተው እውነተኛ ክስተት በአጭሩ ሲታይ ከጎንደርና ባህርዳር የተውጣጡ ትምክህተኞች ከብአዴን ትምክህተኛው ክንፍ የተሰጣቸውን ፖለቲካዊ…
ሂስ ኣብ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከተማ መቐለ ዝተሰራጨዩ ሎጎታት
ሂስ ኣብ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከተማ መቐለ ዝተሰራጨዩ ሎጎታት ብርክት ዝበሉ ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ከተማ ሕጋዊ ሎጎ እታ ጋንታ ካብ ዘይምፍታወሙን ሳሓቢ ካብ ዘይምዃኑ ዝተልዓለ ኣብ መርበባት ሓበሬታ ከምኒ ፌስቡክ ዝኣመሰሉ ብስም ጋንታ መቐለ ዝተሰርሑ ዝተፈላለዩ ሎጎታት ንዕዘብለና ፣ ካብዚ…
አትሌት አልማዝ አያና በዓመቱ ምርጥ አትሌቶች ምርጫ የመጨረሻዎቹ 3 ሴት እጩ አትሌቶች ውስጥ ተካታለች
አትሌት አልማዝ አያና በዓመቱ ምርጥ አትሌቶች ምርጫ የመጨረሻዎቹ 3 ሴት እጩ አትሌቶች ውስጥ ተካታለች አትሌት አልማዝ አያና የ2017 በዓለም ምርጥ አትሌት ምርጫ የመጨረሻዎቹ ሶስት ምርጥ አትሌቶች ዝርዝር ውስጥ ገብታለች። ዓለም አቀፉ አትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበር በዛሬው እለት በሴቶችና ወንዶች የዓመቱን ምርጥ…
ሎሚ ጋንታ ወልዋሎ ዓዲግራት ዮንቨርሲቲ ምስ ፋሲል ከነማ ኣብ ከተማ ዓዲግራት ኣብ ዘካየድኦ ፀወታ ማዕረ 2 ብ 2 ወፂአን።
ትማሊ ኣብ ኣርባምንጭ ጋንታ መቐለ ምስ ኣርባምንጭ ተፃዊተን
ኣብዝተገበረ ኩዕሶ እግሪ ፀወታ ማዕረ ባዶ ንባዶ ብዝኾነ ውፅኢት ተዛዚሙ። ጋንታ መቐለ 1 ነጥቢ ኣመዝጊባ ኣላ። ግዕዝ ሚዲያ- 26/2/2010 ዓ.ም
ብዳንኤል ኣስመላሽ ዝቐረበ ጋንታ መቐለ ንዮሃንስ ሳህለ ኣሰልጣኒ፣ንመምህር ሽፈራው ኣካያዲ ስራሕ ጋንታ መቐለ ገይራ ሾይማ። ኣቶ ዮሃንስ ሳህለ ኣብ ፈፃሚ ስራሕ ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ንምውድዳር ዝነበሮ ተስፋ ምስ ቐበፀ፣ቀፃሊ ኣሰላጣኒ ጋንታ መቐለ ንምዃን ውዕሊ ሓደ ዓመት ኣሲሩ ። ማሕበር…
ኣብ ስዊዘርላንድ ከተማ ዙሪክ ፍፃመ ውድድር ድያመንድ ሊግ ተኻይዱ።
ብ5000ሜ ደቂ ተባዕትዮ ትፅቢት ዝተገበረሉ ንሕንሕ ብዓወት እንገሊዛዊ ሞ ፋራህ ተዛዚሙ:: ታዓዋታይ ሻምፕዮና ኣትሌቲክስ ዓለም። እቲ ርሕቀት እዚ ዓመት ሙክታር እድሪስ ብኣሜሪካዊ ቸሎሞ ተዓንቂፉ ወዲቁ 2ይ ደረጃ ሒዙ ውድድሩ ዛዚሙ። ትውልዲ ኬንያዊ ኣሜሪካዊ ቸሊሞ ብዝፈፀሞ ጌጋ ውፅኢቱ እንትስረዝ ዮሚፈ ቀጀልቻ 3ይ…


text:
ኣብ ሃይቲ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ እዋን’ዞ ናይታ ሃገር መንግስቲ ናይ ነዳዲ ዋጋ ካብቲ ዝነበሮ ክብ ክብል ምግባሩ ዘቖጠዖ ሕዝቢ ዘለዓዓሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘስዓቦ ዓመጽ ክግታእን መንግስቲ ድኽነትን ምግብረ ብልሽውናን ንምውጋድ ዝድግፍ መደብ ከተባብዕ ጻውዒት ተቕርብ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ሃይቲ መንግስቲ ናይ ነዳዲ ዋጋ ክብ ክብል ንዝወሰዶ ውሳኔ ብምቅዋም ዝተለዓዓለ ህዝባዊ ዓመጽን ውጥረትን ዋላ’ኳ ድሓር መንግስቲ ነቲ ኣመሓላሊፍዎ ዝነበረ ውሳኔ ሰሪዘ እንክብል መግለጺ እንተመሓላለፈ፡ ሕጂ እውን እቲ ኣድማ ይቕጽል ከምዘሎ ይንገር፡ እቲ ዕለት 6 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ዝተበገሰ ህዝባዊ ዓመጽ ብዙሕ መጉዳእቲ ከምዘስዓበን፡ ዕለት 7 ሓምለ መንግስቲ ዋጋ ነዳዲ ክብ ከብል ዘገደዶ ናይ መንግስቲ ኤኮኖሚ መድሎ ንምትሓዝ ብዝብል ምኽንያት ምዃኑ ኣፍሊጡ እውን እንተነበረ ድሕሪ እቲ ዝተፈጥረ ህዝባዊ ዓመጽ ነቲ ውሳኔ ከምዝሰረዘ እንከልፍጥ፡ ኣብ ልዕሊ መሸጣ ኣባይትን መእንገዲ ኣባይትን ዘመተ ይካየድ ከምዘሎን ዓመጽን ኣልቦ ማሕበራዊ ጸጥታን ይተኣታተው ኣሎ።
ኣይፋል ንዓመጽ
ኣብ ሃይቲ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሁከትን ማሕብራዊ ውጥረት ክውገድን ማሕበራውን ናይ ግልን ንብረት ምጉዳእን መቕተልትን ዘመተን ዝኣመሰሉ ተግባራት ሁከትን ውትረትን ዘበኣእስ እምበር መፍትሒ ኣይኰነን፡ ስለዚህ እቲ ስራሕ ዝፍፈጥር ኤኮኖሚ ንሓደጋ ዘቃልዕ ናብ ዝገደደ ድኽነትን ውጥረትን ዝድርኽ ብዘተ ክፍታሕ ይግብኦ፡
ብዙሕ ዝተሳቐየ ሕዝቢ ሃይቲ
ስለዚህ እቲ ብዙሕ ዝተሳቐየ ህዝቢ ሃይቲ ዘጋጥሞ ዘሎ ኤኮኖሚያዊ ብድሆከሰንፍ ዘኽእሎ ዕድላት ክፍጠረሉ ዝሓትት ሓሳብ ዝተነብሮ መልእኽቲ ጻውዒት ቤተ ክርስቲያን፡ ዝዀነ ይዅን ጸገም ብዓመጽን ሁከትን ዘይኰነ ብዘተ ጥራሕ ዝፍታህ ምዃኑ ናይ ሃይቲ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ላኡናይ ስቱርነ ዕለት 27 ሰነ 2018 ዓ.ም. ሃይቲ ንቅድስቲ ማርያም ዝተወከፈትሉ ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ምኽንያት በዓለ ረዳኢተ ማርያም ሓላዊት ቅድስቲ ሃይቲ ኣብ ርእሰ ከተማ ፖርት ኣው ፕሪንስ ኣብ ዝርከብ ናይ ስፖርት ሜዳ ናይታ ሃገር ርእሰ ብሔር ጆቨነል ሞሴን ካልኦት ናይ መንግስቲ ላዕለዎት ኣካላት ዘሳተፈ ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ገሊጾም፡ ኣብ ሃይቲ ዝርአይ ዘሎ ኢፍትሓውነት ምግባረ ብልሽውናን ኰኒኖም ሕዝብን መንግስትን ነዚ ማሕበራዊ መንሽሮ ንምጥፋእ ሓቢሩ ክዓዪ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ካብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሃይቲ ዝወጸ መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ሃማደኤ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ደቂ-ኣንስትዮ’ቲ ዞባ ኣብ ኩሉ መዳያት ዘመዝገባኦ ዓወታትን ዝተሓልፈ ብድሆታትን ብምግምጋም፡ ናይ መጻኢ ውጥናት ንምስኣል ዝሕግዝ ዓወደ-ዘተ ኣካይዱ።
እቲ፡ “ምዕባለ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብ21 ሕዳር ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ዓውደ-ዘተ፡ ንዘሎ ሕጽረታት ብግቡእ ኣለሊኻ ኣብ መጻኢ ዝያዳ ቈላሕታ ክግበረሉ ዘድሊ መዳያት ንምፍላጥን ንዓኡ ዝሕግዝ ባይታ ንምጥጣሕን እውን ዝዓለመ እዩ።
ኣብ’ቲ ዓወደ-ዘተ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ተሳታፍነተን ኣብ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ትምህርቲ ተዋዳዳሪ ኮይኑ ከምዘሎ፡ ኣብ ምጥፋእ መሃይምነት ብኣብነት ዝጥቀስ ለውጢ ከምዘመዝገባ፡ ጐዳእቲ ልምድታትን ድሑር ባህልታትን ንምውጋድ ብዝተኻየደ ጻዕርታት ኣብ ህይወተን ለውጢ ከምዝመጸ፡ ኣብ እዋን ሕርሲ ዘጋጥመን ዝነበረ ሞት ብዝሰረጸ ንቕሓት ከምእተመሓየሸ፡ ከምኡ’ውን ሓያሎ ደቂ-ኣንስትዮ ብመንግስቲ እናተደገፋ መሬት ወሲደን ኣብ ልምዓት ጀራዲንን ምርባሕ ጥሪትን ብምንጣፍ መነባብሮአን ከምዘመሓየሻ ተሓቢሩ። ናይ ልቓሕ ዕድላትን ስልጠናታትን ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ እውን ተጠቒሱ።
ኣካያዲ ስራሕ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ክብሮም ዓንደሚኪኤል፡ ኩነታትን ገስጋስን ደቂ-ኣንስትዮ ንምፍታሽ ዝተኻየደ ጻዕሪ ብምምጓስ፡ ብዝግባእ ተሰኒዱን ክውንነታዊ ትንተና ተዋሂብዎን ናብ ወሎዶታት ንኽሰጋገር፡ ተሳተፍቲ ብዝግባእ ክዋስኡ ኣዘኻኺሩ።
ኣደ-መንበር ሃማደኤ ወይዘሮ ተኽኣ ተስፋሚካኤል ድማ፡ ኣብ ምኽባር መሰላት ደቂ-ኣንስትዮ ብቐሊል ዘይጥመት ገስጋስ ተመዝጊቡ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ብዝረኸባኦ ባይታን ዕድላትን ከይተዛነያ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ብግቡእ ክጥቀማሉ፡ ሞያውያን ደቂ- ኣንስትዮ ድማ ኣብ ስራሕ ብዝለዓለ ክነጥፋ ብምዝኽኻር፡ መርዓ ትሕቲ ዕድመን ካልእ ንምዕባለ ደቂ-ኣንስትዮ ዝዕንቅፍ ጉዳያትን ዓገብ ክበሃሎ ጸዊዓ።


text:
ሱና ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ንፕረዝደንት ዑመር ኣልበሽር ብምጥቃስ: እቶም ፕረዝደንት ምስ ኣሜሪካ ዘተን ልዝብን ንዘካይድ ዝነበረ ኮሚተ ደው ክብል ውሳኔ ምሕላፎም ገሊጹ’ሎ።
ፕረዝደንት ነበር ባራክ ኦባማ: ኣቐዲሞም ኣብ ልዕሊ ሽዱሽተ ሃገራት ማእከላይ ኣፍሪቃ ዝነበረ እገዳ ብኸፊል ንሽዱሽተ ወርሒ ክለዓል ዝብል ውሳኔ ምፍራሞም ይፍለጥ። ፕረዝደንት ትራምፕ እዚ ውሳኔ ምሉእ ንምሉእ ከልዓል ወይ ከይለዓል ውሳኔ ከሕልፉ ዘለዎም ጊዜ በጺሑ’ሎ።
ንሶም ግን እቲ ግዝያዊ ምልዓል እገዳ ንዝመጽእ ሰለስተ ወርሒ ክናዋሕ ወሲኖም ኣለው።
ኣብ 1997 ዓ.ም ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዝተነብረ እገዳ መራሒ ጉጅለ ኣልቓዒዳ ግብረ ሽበራ ኦሳማ ቢን ላዲን ኣብ ካርቱም ሱዳን ይነብር ብምንባሩን ፡ ሱዳን ንግብረ ሽበራ ትድግፍ እያ ብዝብል ክሲ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ ዳርፉር ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ተፈጺሙ’ዩ ብዝብል ተወሳኺ እገዳ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ምንባሩ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዝጸንሓ እገዳ ምሉእ ብምሉእ እንተተላዕለ’ኳ ኣብ ልዕሊ መራሒኣ ዝጸንዓ እገዳን ክስታት ምፅናት ዘርእን ከምዘለዎ ከምዝቕጽል ይግለጽ ኣሎ።


text:
ከም ዝፍለጥ ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ብስም ምቅያር ባጤራ፡ ኩሉ ኣብ ኢድ ህዝቢ ዝነበረ ገንዘብ ናብ ባንክታት መንግስቲ ከም ዝኣቱ ብምግባር፡ ኣብ ልዕሊ ገንዘብ ህዝቢ ርኡይ ዝምታ ተኻይዱ ዩ ። ባንክ ኤርትራ ኣብ እዋኑ ከም ዝሓበሮ 40 ሚኢታዊት ካብቲ ኣብ ኢድ ህዝቢ ዝነበረ ገንዘብ ጥራይ እዩ፡ ኣብቲ ዝተወሰነ ናይ ግዜ ሰሌዳ ክቕየር ተኻኢሉ ፡ እዚ ማለት ከኣ 60 ሚኢታኢውት ናይቲ ኣብ ዕዳጋታት ሃገርና ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ገንዘብ ገለ ብመጠን ንብረት ገለ ከኣ ከይተቐየረ ትርጉም ኣልቦ ኮይኑ ተሪፉ ማለት እዩ።
ካብዚ ብምቅጻል ተገልጋሊ ህዝቢ ገንዘቡ ኣብ ባንክታት ጅሆ ተታሒዙ፡ ኣብ ወርሒ ዝተወሰነ መቁነን (5000 ናቅፋ) ካብ ገንዘቡ ጥራይ ከውጽእ ብምድንጋግ፡ ኣብ ዕዳጋን ዕለታዊ መነባብሮን ህዝቢ ከቢድ ተጽዕኖ ፈጢሩ ኣሎ። ንሱ ከይኣክል ኩሉ ልዕሊ 3000 ናቅፋ ዝግበር ናይ ንግዲ ምልውዋጥ ብቼክ ክካየድ ብምግባር ( ዝተጻሕፈ ቼክ'ውን ብምኽንያት እቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቅሰ ድንጋጌ ብጥረ ገንዘብ ክወጽእ ስለዘይክእል፡ ስማዊ ምዝውዋር ገንዘብ ካብ ሕሳብ ናብ ሕሳብ ከም ዝካየድ ይኸውን፡ መወዳእታኡ ድማ እቲ ገንዘብ ኣብ ኢድ ባንክታት ጅሆ ይተሓዝ) ኣብ ልዕሊ ኩሉ ገንዘብ ምሉእ ምቑጽጻር ወኒኑ። ኣብዚ'ውን ጠጠው ኣይበለን፡ ኣባላት ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ብምውፋር፡ ነብሲ ወከፍ ናይ ንግዲ ትካላት (እንኮላይ ንኣሽቱ ናይ ሸቀጠ-ሸቀጥ ትካላት ከይተረፈ)፡ ብዛዕባ ድሕሪ ባጤራ ምቅያሩ ዘኻዕበተኦ ኣታዊ? ክንደይ ካብኡ ናብ ባንክታት ኣትዩ? ከምኡ'ድማ ክንደይ ገንዘብ ካብ ባንክታት ኣውጺኦም ዝምልከት ምፍርራህን፡ ጸቅጥን ዝተሓወሶ ሰፊሕ ምቁጽጻር ይካየድ ኣሎ። ሕጂ'ውን ተወሳኺ ዝምታ ኣብ ልዕሊ ገንዘብ ህዝቢ ንምክያድ፡ ባንክታት ሓድሽ ምልክታ ኣውጺአን ኣለዋ። ብመሰረት እዚ ምልክታ፡ "ኣብ ልዕል'ቲ ብዓማዊል ናብ ሓድሽ ባጤራ ናቅፋ ክቅየር ናብ ባንክ ኤርትራ ዝተስተለመ ገንዘብ ፡ ወነንቱ 2% ክሳብ 4% ዝዝርጋሕ ናይ ኣገልግሎት ክፍሊት ከፊሎም ከውጽእዎ ተወሲኑ ‘ሎ"። እዚ ማለት ህዝቢ ነቲ ኣብ ባንክታት ጅሆ ተታሒዙ ዘሎ ገንዝቡ ግብሪ ክኸፍለሉ እዩ ማለት'ዩ። ብተወሳኺ ምስቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ድንጋጌ ልውውጥ ዕዳጋ ብቼክ ጥራይ ክኸውን ዝቅይድ ድንጋጌ፡ ኣብ ባንክታት ብዙሕ ምጥፍፋእን ምትላልን የጋጥም ብምህላዉ፡ ባንክ ኤርትራ ልዕሊ ኣብ ባንክ ዘሎ ሕሳብካ ቼክ ምጽሓፍ፡ ምስ ምዝርጋሕ ዘይሕጋዊ ገንዘብ (currency forging) ዝመዓራረ ገበናዊ ጥሕሰት ከምዝቆጽሮ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ብስእነት ስርዓተ ሕግን መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ሓይሩ ክሳቕዩ ዝጸነሐ ህዝብና፡ ሎሚ ከኣ በቲ ሓሚሙ ክሕከመሉ፡ ጠምዩ ክዕንገለሉ፡ ዓሪቑ ክኽደነሉ፡ ካብ ኣፉን ኣፍ ደቁን ኣሕዲጉ ዘዋህለሎ ሒደት ገንዘብ ሃጊሩ ዳግማይ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝበኣሰ ኩነተ መነባብሮ ክሽመም ፈሪድዎ ‘ሎ።
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት


text:
ፖለቲካዊ ስድነት፡-
ካብ ልዕልና ህዝብን ሕግን ዝሃደመ
ንተግባራት ግዳማዊ መግዛእቲ ከምዘለዎ ዝደገመ
ኣብ ነበርና ዝነብር በረኣእያ ዝሓመመ
ኣብ ነብሱ ዘይተኣማመን ንዝኣመኖ ዝጠለመ።
ንሃገራዊ ፖለቲካዊ ምስልና ዝዓየነ
ንውጉኣት ሓርነት ዝጨፍጨፈ ርእሲ ዘድነነ
ኣይ ብኣካል ኣይ ብሓሳብ እንተ በለ ኣነ ኣነ
ድሑር ናይ ድሑራት መሲልዎ ዝማዕበለ ዝሰልጠነ።
ክሕደት ዝሰረቱ ጽልኢ ዝምህርቱ
ኣየድምዕ ኣይስምዕ ኣብኩሉ ከንቱ
ሓስዩ ተጃሂሩ ከምስል ነቢሑ ሃውቲቱ
ኣብ ዘዝኣጎዶ ኲናት ተደሲቑ ምስ ረገፈ ኮራርምቱ
ኩርሚይ ቀባሕባሕ ኣብዛ ጸባብ ደሴቱ፡ ቤቱ።
ግን …
ኣይስከፍ ኣይሓፍር ይጀሃር ተሳዒሩ
ልክዑ ምፍላጥ ስኢኑ ብትምክሕቲ ዓዊሩ
ኣብ ናይ ደገ ጎይቶት ተኣማሚኑ ተስፋ ገይሩ
ህዝቢ ከይተኣማመን ውዲት ኣሊሙ ጉድጓድ ፍሒሩ
ከዳዕ ክንሱ ህዝባዊ ክመስል ቃና ቀይሩ
ኣይትእመኑ ይብለና ትማሊ ኣምሓሩ፡ ሎሚ ተጋሩ።
ይብል ንሕና ሰላም፡ ንሕና ፍትሒ
ብላዕ ውስተ ኩሉ ጽጋብ ሜዳ ሰውሒ
ህዝቢ ወደዓከር እናበልዐ ብዘይጸብሒ
ኲናትን ጽልእን እናራበሐ ከይጻሒ
ዝኣረገ ካሴታት እናሰሓበ ካብ ከብሒ
ወትሩ ከደናግር ይፍትን’ሞ ይላተም ምስ ከውሒ።
ልጓም ኣልቦ ፖለቲካዊ ስድነት
ዘገርም ተፈጥሮ ተሳዒሩስ ኣነነት
ንሓርነት ቀቲሉ ኣንጊሱ ባርነት
መን ከማና ይብል ከም ናይ ጽቡቕ ኣብነት።
ካብ ዛራ ማና
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 28-03-2018


text:
ካብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኡን ከምኡ’ውን ካብ ፔንስለቫኒያ ከምዝተኣኻኸቡ ተፈሊጡ’ሎ። ካብቶም ሰልፈኛታት ሓደ ዝተኣከብሉ ምኽንያት ከምዚ ክብል ይገልጾ።
‘ኣብዚ ዝተረኸብናሉ ምኽንያት ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ዝፍጸም ዘሎ ጭፍጨፋን ቕትለትን ብምቅዋም ድምጽና ንምስማዕ እዩ።ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ውግእ እናተኻየደ እዩ። ህጻናት፣ብዕድመ ዝደፍኡን ሰራሕተኛታትን ከይተረፈ በብመዓልቱ ይቕተሉ ኣለዉ።መንግስቲ ነቲ መቐተልቲ ደው ከብሎን ንህዝቢ ዓለም እውን ድምጽና ንምስማዕን ኢና ኣብዚ ተረኺብና ዘለና።’
ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ በርሊን ጀርመንን ኖርወይን ተመሳሳሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ከምዝተኻየደ ዝበጽሐና ዜና ሓቢሩ።
ብኻልእ ዜና ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዝኣት ሚኒሶታ ኣባል ቤት ምኽሪ እታ ክፍለ ግዝኣት ዝኾና ሬና ሞራን ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮሚያ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ብዝምልከት ሓደ ረቂቕ ናብ ናይቲ ክፍለ ግዝኣት ባይቶ ኣቕሪበን።
ሬና ሞራን ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ዘቕረብኦ ረቂቕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንሰላማዊ ሰልፈኛታት ዝሃቦ ከቢድ ምላሽ ኣተሓሳሲቡኒ ይብል።
ኣሰሓሓቢ ማስተር ፕላን ኣዲስ ኣበባ ብምቅዋም ኦሮሞ ተማሃሮ ተቓውምኦም እንተስምዑ እውን መንግስቲ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሙ እንተወሓደ 78 ሰባት ሞይቶም፣ብኣማኢቲ ዝቁጸሩ ቆሲሎምን ኣሽሓት ድማ ከምዝተኣስሩን እቲ ረቂቕ ይዝርዝር።
ኣባላት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሚኒሶታ ድማ ነቲ ረቂቕ ክፍርምሉ ሓቲተን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሰኾታ ክብላ ኡሰውድ ግርጋ እዲናይ ቀሓትድ
ፋሪዕ እክባ ሙርቋ ብሊን ኤርትርያ/ሆደ ሱኲሳዅ።
ሰኾታ ክብላ (8 መጋቢት) 1910ዓም ኡሰውድ ግርጋ ድግም ድርጝ ያዂድ ኒስ ተከኲ። ኡሰው ፋበሪካትሊ ከደመው ኣሜሪኪል ኣኽኒ ኤዉሮቢል ና ማህየት ኣኽን ና ክብር ሸቓላይሰና ብሪል ጠዓሞ ገንሺን መናብረትልድ ግናይሲ ኪድ ያዂ ሰጘዂ። ንድኻ ሽቃሎ ኡሰው ኣመሪኪ ቑር፡ እኩላ ክድመትድ እኩላ ኣረኻ ስዱቕዅ! ይነ ፊዃ ግርጋት ከበርስሮና! ሽኹሽትነን ይነ ሓቅ ተከውስሮ ሻዅዂ! የው ዲ ኤሪው ናት ተከወው ፖሎቲካ ዲ ሺቃንዲት ኣትጋውሕደው ታበላታት ምዂርኖ፡ ሰኾታ ክብለትል ጨርግል ገምኖ፣ እኺርኺረ ናንትትሲ ሻኽኖ፣ ና ቖል ዲ ና ወንቀራዲት ድንጋሕድ ዋስስነሪ ግርጋ ጝን።
ኡሰዉ እና ወክት 19 ጅዊራ (century) ብርፍል ኣዳምርሰና ሓሰብሱኑ ሰጘኒ። ግርወስ ኒ ሸንሄትሲ እሲቶኽር ኡቶኽር ተርእቶርኽር ፈጠርስረሪ እራኳ እሲና ቛሉኑላ ሰጘንኲ። እና ንኪ ኡሰዉ ኣኻ ክድመትልክ ቋልነዉ ኣማና ናዉ ኣሰነዉዲ ናዉ ኣሰግነዉ ክደምዲ ሰርዓትድ ኤርእስቶ እና ስርዕ ኒልድ ፋነንኻ ንሽወዲ ክትካዲ ክረዲ ና መናብረት ሰጘኲ። እና ሻኽዳ መኸላ ኡሰዉዂ ናን ኣኽራሲክ ዪነልኽር ዪና ኣጉዋርልኽር እዲናይ ቀሓትድ ህንበኲ።
ኡሰውድ ጋብኑ ዪን ብሊን ኡሰሪ ብሊና ንርሰርጎዲ ንር ኣልባሳዲ ንርወደንዲ ንር መንቐዲ ንርቑርዲ ዪና ጃብል ሰኤልሰቲና። ገነዲ ሻኒዲ እቊረዲ ሓልቲዲ ታኽሪዲ ተኒዲስኽር ጋብነት ተለይትኖና ሳድነኲን። ኡሰሪ እክባከዋዂድ፣ (ማሕበረ ሰብ) ነብረዲ፣ ብረዲ፣ ኪኒሩኹ ኣኽኒ ጃሩዂ ልጝንዲ ጝን ዪነን እምንልድ ፍኒ። ኮዶ ንሪ ዋኒግራዂ ክድመዲ ለመለምዲ ኣረኻ ክሚገት ናዋክ ኣርእናዂ እምን ጝን። ኡስሪ ንር ምራድድ ክኻንሲቶኽር ባህ ያዂላ ወቐይ ክድመቱኹሲ ፍሪርቶኽር ክድመትል ግርዋ መጡ ከፍለስቶኽር ንር ዋጅብ ጝን። እና ናይ ንሩኹሲ ሓረማዂ ውሪ ጏለላዂ ሙርቛ ውሪ ኮሊ ዓመርድኖ ሓሰብሰጋዂ ጝን።
ዕቡብድ ኡሰው ኤርትሪዉ ጀብረት ደንቢ፣ እና ደከው 25 ኣመረስ፣ ላ ኣዳም ኢሰያስ ኣፎወርቂ ኮሊትክ ኒሹቱ ቋሎላ፣ ወንቀረዲ ፍሪርዲ እንገድ፣ ሻኻ ግንብድ መቅራሓኩላ ኣኸውድ፣ ኡሰሪ ኤርትሪር እና ወክት ንሰና ዓመጭስሮኽር ምኺርስሮኽር ሰዳቕስሮኽር ኤርድላ። ዪን ኤርእነዉ ዪነ ወረቢል ፍትሕ ወንቐርድኖ ቦሊስ ልጝል ፈረዉ፣ ሰጃ ሰዓት ደንቢ እንታቚራ ክርቲ እንታ ሬሳ ከለብራ ዪሰዉ ኣቑቱ ከው ኣኽኒ። እና ህግድፍ ዳልየትል ዓባርዲ ጋይትነዲ ሓርብዲ ንስኮት መጨጨዉ ቋልሶ አላ ናዉኻ ሰልፍ ኡሰሪት ጎተት ኤርእስታዂ ጝን።
እና ሻኽደ በኽት እስረ በዳን ወክትሊ እዃርስሮ ህንበረሪ ኤርትርይ ቊራ ኡሰሪ፡ “ሃገራዊ ኣጎልግሎት” ይስታኽሊ ገንጂና ናሪ ኣኽሮ ህንበቲ። ህ.ግ.ደ.ፍ. ሪ ፍሻለታት ጀረበነንኻ ኣደሓ ከዳሚት ናሪ እሲነላ፡ ብራ ጨልመቶ ሰናኻ ንርምራድ እንገት ቀስብድ ንርዲ ገንጀኖክ። ሓሰብስጋኽ ንርጨር ሽኽዳ ዲ ዕድርዲ ጀረብስጋኽ ሕኖትዲ ውላዲር ገና ኣከቲ። እማ ንርሕሲ ኣኽን ንርዓመልሲ እሹሩ ድባሕ ምቅላ እርዱክ የው ኣንገት ስርዱ ከብተቲ። ኡሰው እና ገንጅናር ድጝስተጋኽ መረሮለን፡ ጂባ ኒልድ እግርኖ ናርሕ ደኤንድድኖ ና ገሽ ሱዳን ኣኽራሲክ ሄረበነን፡ ኒሲጝ ጂባኽ ዕምጭ ዲ ጂባዲ ጎፍ የክለን። እዲና ኒል ና እኻርስነስ እንጠረና ወክትሊ ግን ናውህንበናኽ፡ እማ ንኪ ሰዀታ ክብላ 2017 ኢዲናይ ቃሓትድ ጂጝስትኑ፡ ኤርትርይ ቊራ ኡሰሪ ኮልዲ ከደንዲትል ንሪ ደኲስራዅ ጨገም ኒን ግን ይሮ ደገምሮ ዱጙሰጋዂ ጝን። እና ንሪ ገምሮ ህንብራኽ ሓለትልድ ፍቶ ኣክረን፡ ንኪኽር እንር እማኒስና ንርሻን ዲ ማእኮት ትሮ ሓለልስግሪ ለመለም ይቶ ሻኽቲ።
ፋሪዕ እክባ ምርቋ ብሊንዂ ናይ ኡሰዉዂ ኒ ገሽ ጃብራ ፈርዶ ለመለም ያዂ ዕሙጫን ሒል ጝን። ኒ ኣታቲንሲ በሎቲከድ ኣኽኒ ሸቓን ኒሰና እክባከዋዂድ (ማሕበረ ሰብ) ኣዋሃበ ጃብትራ ያዂሲ ኒ ወቐይል (ቁዋምል) ገምዶ ፈረኲ፣ እና ንኪር ባሕሮ 8ክብሊሪትል ኮዶ ኒ ምእክር ሲ ሓደስዶኲ። ፋሪዕ ደርብድ ልውታ ዋኒሮ ለመለም የው እከክ፣ ናውክ ዕቡብድ ኩሱሰንኻ ዓመጭሶ ህንቦው ኡሰው ኤርትሪይ ቊር፡ እና ግርጋ ታርኽ ሻኽረሪ ዲ ካብሪ ዲትል፡ ዪና ለመለሙዂ ማእኮትሲ ላድ ሓደስድኖ ኤባይ ሰልፉዂሲ ለብድኖ ሽጝነኲን።
ሰዀታ ክብላ ኡሰውድ ግርጋ እዲናይ ቅሓትድ ዲመሲ ከበርዶ መንደርትርንኒሪ!
ይነ ሰውረት ዓውተር ወክት ሺራላ!
ማዓኛ ህ.ግ.ደ.ፍ. ሩ ሃገግናው!
ፈራዕ እክባ ምርቋ ብሊን ኤርትርያ/ሆደ/
ሰዀታ ክብላ 2017 bilineritrea@gmail.com


text:
ኣገልግሎት ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ኣባ ፋቢዮ ባጆ፡ ቅድስቲ መንበር ንግድ ሰብ የብቅዕ ብዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ዘነቓቕሓቶ መደብ ጐስጓስ ኣመልኪቶም ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እቲ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝግህስ ገበን ንግድ ሰብ ንኽውገድ ቅዱስ ኣቦና ብዘካይድዎ ጸረ ንግድ ሰብ ጻዕሪ ሓላፍነት ማሕበረሰብ ኣብሪሆም እዮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ንግድ ሰብ የብቅዕ፡ ኣገልግሎት ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ሓልዮ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሓልዮ፡ መላእ ዓለም ብዛዕባ እቲ እዋናዊ ጊልያነትን ንግድ ሰብን ግንዛቤ ክህልዎን ነዚ ጸረ ሰብኣዊ ክብሪ ዝዀነ ዘስካሕክሕ ተግባር ብሓባር ንምውጋእ ብምኽንያት እቲ ብውሳኔ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዕለት 30 ሓምለ ተሓሲቡ ዝውዕል መዓልቲ ጸረ ንግድ ሰብ ምኽንያት ፍልዩ ጐስጓስ ከምዘነቓቕሔ እንክሕበር፡ እቲ ኣገልግሎት ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ዘነቓቐሖ ጐስጓስ ነቲ ዓቢይ ዕውሉም ዝዀነ ብዙሕ ዘይንገረሉ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ዝዀነ ንግድ ሰብ ንምውጋድ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ መርሓ ግብርታት ክሕንጸጹን መላእ ሕዝቢ ዓለምን መንግስታትን ኣብዚ መዳይ ብምሉእ ሓይልን ኣቕምን ፍልጠትን ክዋፈሩ ንምንቕቓሕ እዩ።
ፍሉይ ጻዕሪ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 29 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ፍርቂ መዓልቲ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጐም ምስ ኣብቅዑ ዕለት 30 ሓምለ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጸረ ንግድ ሰብ ምዃኑ ዘኪሮም፡ በቶም ብሓድሽ ጊልያነት ዝተጠቕዑን ዝሳቐዩን ኣሕዋትን ኣሓትን ዘኪሮም፡ ማንም ሰብኣዊ ፍጡር ከም ግኡዝ እናተራእየ ዝልወጥን ዝሽየጥን ምህርቲ ኣይኰነን፡ ብዙሓት ሰብኣዊ ክብሪ ዝግህስ ናይ ግብረ ስጋን ናይ ዘይሕጋዊ ዕዮ ጊልያነትን ጠቒሶም፡ በዚ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር’ዚ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ከይተረፉ ኣደዳ ምዃኖምን ገሊጾም፡ ኩሉ ኣብ ጸረ ሓድሽ ጊልያነት ክነጥፍ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ኣባ ባጆ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣዘኻኺሮም፡
ቅዱስ ኣቦና ገና ናይ ቡወኖስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳሳት እንከለዉ መደባት ጸረ ንግድ ሰብ ብምንቕቓሕ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘይወርድ ምዃኑ ብምዝኽኻር ካብ ኣርጀቲና ሓሊፎም ኣብ መላእ ላቲን ኣመሪካ ብምንቕቓሕ ብዙሕ ፍጻሜታት ዘበራትዑ ምዃኖም ኣባ ባጆ ዘኪሮም፡ ዓለም ሓቆፍ ጸረ ንግድ ሰብ መደባት ክሰፍሕ ዝብል ዝነበሮም ድላይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ተሓርዩ፡ ከይወዓሉን ከይሓደሩን ክውን ገይሮምዎ እዮም፡ ዛዕባ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ድኻታትን ዝተናዕቁን ከም ውዳቕ ዝሕሰቡን ዝተነጸሉን፡ መሰልን ክብርን ትሕቲ ዕድመን ኣረጋውያንን መንእሰያትን ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልው ኣገልግሎቶም ማእከል ገይሮም፡ ዓለም ብሓባር ኣብ ጸረ ንግድ ሰብ ክነጥፍ ከይተሓለሉ ይምዕዱ ኣለዉ ኢሎም።
ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጸረ ንግድ ሰብ ኣብ ቤተ ክርስቲያን እውን ጸሎትን ኣስተንትኖን ዝግበረሉ ዕለት ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ዕለት 29 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣብ ዘመሓላለፍዎ ጻውዒት ኣብ ዓለምን ኣብ ከተማይ ሮማን ንግድ ሰብ ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ ቢሎም፡ ኣብ ንግድ ሰብ ዝዋፈሩን ተገልገልቱን ኵሎም ተሓተትቲ ምዃኖም እውን ገሊጾም፡ ደቀ ንስትዮን ሕጻናትን መንእሰያትን ከም መጋበርያ ሩካቤ ስጋ ምጥቃም ዓቢይን ዘስካሕክሕን ጸረ ሰብኣዊ ተግባር እዩ፡ ሰብኣውነት ሰብ ዘጥፍእ ምዝመዛ ዓመጽን ናይ ወሲብ ዓመጽን ንምውጋድ ናይ ኩሉ ሓላፍነት ምዃኑ ከምዘተሓሳሰቡ ገሊጾም፡ እቲ ቅድስቲ መንበር እተካይዶ ጸረ ንግድ ሰብ ጐስጓስ ብመራኸቢ ብዙሃንን ብዝተፈላለዩ መደባት ኣቢያተ ክርስቲያንን ኣቢላ ነቲ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ምዅናን ጥራሕ ዘይኰነ ዜጋታትን መንግስታትን ነዚ ሕዝብታት ዘሳቕይ ጸያፍ ተግባር ብምስትውዓል ክዋግኦ ዘተባብዕ እውን እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ኣብ ዶብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከባ ከተማታት ናይ ሎማዕንቲ ኩነታት ብተነፃፃሪ ዝሃድአ ዋላ እንተኾነ እውን ኣሽሓት ነበርቲ ብምኽንያት እቲ ግጭት ናብ ኢትዮጵያ ወይ ኣብ ቀረብኦም ናብ ዝርከቡ ከባቢታት ከምዝሃደሙ ነባሪ ሞያለ ዝኾነ ጉዮ ሓቢሩ።
ንዝሓለፈ ሓደ ወርሒ ክጎሃሀር ዝፀንሐ ህውከት ትማሊ ብኢሱዎ ናብ ከተማታት ኦዳ፣ኤሉ፣ኣኑቱቱ፣ፋናን ኒያታ፣ማንያታ፣ቡርጂን ናብ ካልኦት ከተማታትን ተስፋሕፊሑ ኣባይቲ ተባሪዖም፣ንብረታት ዓኒዮም፣ናይ ዕዳጋ መደብራት ተዘሪፎምን መቑሰልቲ’ውን በፂሖምን እዮም ኢሎም ኣባል ፓርላማ ሞያለ ሮባ ዱባ።
ዋና ኣማሓዳሪ ማርሳቤት ኡኩሩ ያታኒ ምስ ናይ ኬንያ ደይሊ ኔሽን ኣብ ዝካየድዎ ቃለ ምልልስ ቁፅሪ ዛጊድ ናይ ዝሞቱ ሰባት 20 ምብፅሑ ገሊፆም።
ምኽንያት እቲ ግጭት ይምርመር ከምዘሎ እውን ወሃቢ ቃል ፖሊስ ሞያለ ሓቢሮም።
ኣባል ፓርላማ ሞያለ ዳብ ምስ ቪኦኤ ኣብዘካየድዎ ናይ ስልኪ ቃለ ምልልስ እቲ ግጭት ኣብ መንጎ ቡርጅን ጋባራን ብሓደ ገፅ ቦረና ድማ በቲ ካሊእ ገፅ ምዃኑ ይገልፁ።ምኽንያት እቲ ግጭት ‘’መንግስታዊ ምምሕዳር ማርሳቤቲ ዓሌት ቦረና ይጥቀምሉ ካብ ዝነበሩ መሬት ከውፅኦም ብዝሓዞ ኣጀንዳ እዩ።’’
ኣማሓዳሪ ሞያለ ያታኒ ግን ነቲ ኽሲ ይነፅግዎ።


text:
ተሳተፍቲ ጋንታታት ዙር
ኤርትራ 2013 ኣስመራ ኣትየን
ካብ 16-24 ለካቲት 2013 ዝካየድ ሰለስተ ብዩ.ሲ.ኣይ ነጥቢ ዝተሓዞ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ኤርትራ ዝሳተፋ ሃገራውያን ጋንታታት ብሽክለታ ሩዋንዳ፣ ኣልጀርያ፣ ምስሪ፣ ሱዳንን ኮቲነንታል ክለብ GSP- ኣልጄርያን ብ 13 ለካቲት ኣስመራ ኣትየን።
ብዘይካ’ዚ ነቲ ውድድር ክትኣሊ ብዓለማዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ u.c.i ዝተመዘዘት ፖርቱጋላዊት ኮሚሽነር ኢዛቤላ ማርያ ፍራንኮ ፈርናንደዝ ትማሊ ሓሙስ ኣስመራ ምእታዋ ክፍለጥ እንከሎ እቲ ውድድር ብዝተታሕዘሉ መደብ ቀዳም 16 ለካቲት ነቲ ብ Fenkil Northern Red-sea ዝስመ ናይ ክልተ መድረኽ ውድድሩ ካብ ሕርጊጎ ናብ ጊንዳዕ ብዝተሰርዐ ቅድድም ክፍልም ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ፣ ንጽባሒቱ ሰንበት 17 ለካቲት 2013 ድማ ኣብ ውሽጢ ከተማ ምጽዋዕ ብዝካየድ ናይ ቹርኪቶ ወድድር ( Massawa Circuit ) ክቕጽል’ዩ። ስዒቡ ካብ 19-22 ለካቲት ካብ መንደፈራ ተበጊሱ ክሳብ ተሰነይ ዝበጽሕ 4 መድረኻት ዘጠቓለለ ውድድር ዙር ኤርትራ ድሕሪ ምስልሳሉ ድማ 24 ለካቲት 2013 ኣብ ውሽጢ ከተማ ኣስመራ ናይ ቹርኪቶ ውድድር ( Asmara Circuit ) ብምክያድ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ሰሪዕዎ ዘሎ ሰለስተ ኣህጉራዊ ውድድር ፍጻሜ ክረክብ’ዩ።
ኣዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ 14 ተቐዳደምቲ ብምጥርናፍ ስሩዕ ልምምዳታት ከተካይድ ዝጸንሐት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድን ብሽክለታ ኤርትራ ኣብቲ ውድድር እሳትፈን ክልተ ጋንታታት መምያ ንውድድር ቀሪባ ምህላዋ ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣቶ ሙሴ ኣስሄል ረቡዕ 13 ለካቲት 2013 ኣማስያኡ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ገሊጹ። በዚ መሰረት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራን ጋንታ ሬድሲ-ካሜልስን እትሓቑፎም ምሩጻት 12 ተቐዳደምቲ እዞም ዝስዕቡ እዮም፣-
ሃ/ጋ/ኤርትራ
1- መርሃዊ ቅዱስ
2- ተስፎም ዑ/ማርያም
3- ሜሮን ኣማኑኤል
4- ሜሮን ተሾመ
5- መኽሰብ ደበሳይ
6- በረኸት የማነ
ጋንታ ሬድሲ-ካሜልስ
1 ተስፋይ ኣብርሃ
2- ኤሊያስ ኣፈወርቂ
3- ሰለሞን ሃብተ
4- ዓወት ገ/መድህን
5- ናሆም ደሳለ
6- ኪድሽሕ ደበሳይ
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ


text:
ሲልቭያ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘይርሳዕ ስራሕ ፈፂማ
ዕለት 6/2/2018 ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ፍልይቲ መዓልቲ ዝገብራ ኵነታት ኣሎ። እቲ ኵነታት'ቲ ንቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብሓፈሽኡ፡ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ይትንክፍ።
ኣዋጅ ህዝባዊ ውክልና 1918፡ ልክዕ ቅድሚ 100 ዓመታት፡ ኣብ ግብሪ ዝኣተወሉ መዕላቲ'ዩ። እቲ ኣዋጅ'ቲ ድማ'ዩ ንደቂ'ንስትዮ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ንመጀመርታ ጊዜ ንኸድምጻ ዕድል ዝኸፈተለን።
ኣብ ሞንጎ'ተን ቀንዲ ተቓለስቲ ሓንቲ "ኢትዮጵያዊት" ኣሎዋ - ሬሳኣን ድማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ቤተ-ክርስትያን ቅድስቲ ስላሴ ይርከብ።
ቃልሲ "ሳፍረጀት"
ኣብ'ቲ እዋንቲ ደቂ'ንስትዮ ሰላሳ ዓመት ምስ ዝመልኣ፡ ምስኡ ኸኣ ናይ ንብረት ምውናን ብቕዓት ምስ ዝህልወን፡ ንኸድምጻ ተፈቕደለን። ንደቂ ተባዕትዮ ግን ኣብ 21 ዕድሚኦም።
ደቀ'ንስትዮ ከድምጻ ዝተፈቕደለን ምኽንያት ብጻዕሪ ናይ'ተን ብ"ሳፍረጀት" ዝፍለጣ - ተሓለቕቲ መሰል ምርጫ - እዩ።
"ሳፍረጀት" ዚብል ቃል ክጥቀስ ከሎ እተን ናይ ሽዑ ተቓለስቲ፡ ብሓፈሻ፡ ግናኸ ሓደ ስድራ-ቤት ብፍላይ'ዩ ዚዝከር። እቲ ስድራ-ቤት ፓንክሀርስት ብዚብል ስም ይጽዋዕ። ሓንቲ ኣደን ሰለስተ ደቃን ሕመረት ናይቲ ቃልሲ ነበራ።
ምንቅስቓስ "ሳፍረጀት" ን "ኣዋጅ ህዝባዊ ውክልና 1918" ብኸመይ ጸለዎ? ምስ ኢትዮጵያን ኤርትራንከ ብኸመይ ይተኣሳሰር?
ብፈለማ እቲ ቀዳማይ ሕቶ ንመልስ። እቲ ናይ "ሳፍረጀት" ምንቅስቓስ ነቲ ኣዋጅ ናይ 1918 ብብዙሕ መንገድታት ንኽእወጅ ደፋፍኦ - እቲ ማዕበል ጠረር ሞገድ ብምፍጣር፡ ናብ ቀልቢ መድያ ዝጠለፈ እወታ ስለ ዘድሃበ፡ ናይ ሓፋሽ መርሻ ዘኸተለ፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ርእሲ ኣሰብኡት ከም ዝዓስል ስለ ዘኽኣለ፡ ከምኡ'ውን ኣብ መኣድታት ስድራ-ቤታት መዛረቢ ዛዕባ ስለ ዝዀነ።
እቲ ምንቅስቓስ ብሓያል ደገፍ እንዳ ፓንክሀርስት ዕቱብ ክንክን ረኺቡ።
እንዳ ፓንክሀርስት
ኤመሊን ዝበሃላ ኣደ ምስ ሪቻርድ ዝበሃሉ በዓል ቤተን ኣዝዮም ብማሕበራዊ ጕዳያት ኣዝዮም ንቑሓት ነበሩ፣ ሰለስተ ዝመስላኦም ንቑሓት ኣዋልድ ከኣ ወለዱ። ንሳተን ከኣ፡ ብቀደም ተኸተል (ትውልዲ ዓመት)፡ ክሪስታበል፡ ሲልቭያ፡ ኣደል ይበሃላ።
ኤመሊን ንሰለስተ ደቀንን ካልኦትን ኣኸቲለን ብማዕርነት ደቂ'ንስትዮ ብዝተደራጀወ መልክዕ ክቃለሳ ብ1905'የን ጀሚረን። ድንብርጽ ዘይብለም እሕሕ በሃሊት'የን ነይረን (militant)። ኣብ'ቲ እዋን'ቲ ብድዐ ደቂ-ተባዕትዮ ሕሉፍ'ዩ ነይሩ። ኤመሊን ብዙሕ ማእሰርትን ግፍዕን'ያ ኣሕሊፈን'የን። ኣይሰነፋን ግን!
ካብ'ተን ሰለስተ ኣሕዋት ሲልቭያ እታ ዝሓየለት፡ ምስ ሓዘት ዘይትፍኑ፡ ክምስ ዘይብል ባህሪ ነበራ።
እታ ዘይትግታእ ሲልቭያ
እቲ ፓንክሀርስት ዚብል ስም ምስ ሱር-ነቀላዊ ናይ ሰላሳታት ሕብረተሰባዊ ተቓውሞ'ዩ ዝተኣሳሰር። ምናዳ ስም ናይ ሲልቭያ። ንዕላማኣ ዉፍይቲ፡ ስራሕ እንተዘይኰኑ ካልእ ህይወት ኣይነበራን። ሪቻርድ፡ ህይወቱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘሕለፎ ዉላዳ፡ "ነደይ ህይወት ማለት ስራሕ ማለት'ዩ፣ ስራሕ ማለት ከኣ ህይወት'ዩ" ኢሉ ይገልጻ። መለኮታዊ ትርኢት ዘለዋ ተቓላሲት ግን ጸላእቲ ብቐሊሉ እተጥሪ ሰብ ነበረት።
ሲልቭያ ፓንክሀርስት ብ 5 ግንቦት 1882 ኣብ ማንቸስተር ዝበሃል ከተማ ዓዲ እንግሊዝ ተወልደት። ምስ ጎበዘት ምስ ክሪስታበል ዓባይ ሓብታን ኣዲኣን ኰይና ናይ ደቂ'ንስትዮ ማሕበራውን ፖለቲካውን ክበብ ብምፍጣር ቃልሳ ጀመረት። ኣብቲ እዋንቲ ኵነታት ቀልባ ብጸጋማዊ ክንፊ ፖለቲካ ተዓብሊሉ ነበረ።
ዉፍይቲ "ሳፍረጀት" ስለ ዝነበረት ከኣ ዘንት-እለት ኣብ ግርጭት፡ ኣብ ናይ ጥሜት ኣድማ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ትርከብ ነበረት።
ዋላ'ኳ ኣዝዩ ጸጋማዊ ዝንባሌ ይንበራ፡ ምስ ቭላድሚር ለኒን ኣብ ንትርኽ ምእታው ድሕር ኣይትብልን ነበረት።
ድሕሪ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ጸጋማዊ ዝንባሌኣ ገዲፋ ፓሲፊስት (ተሓላቒት ሰላም) ኰይና ምስ ኣሕዋታ ክተሰማማዕ ኣይከኣለትን። ኣብ መጀመርያ ሰላሳታት ከኣ ካልእ ዘመተ ጀመረት - ኣንጻር ፋሺሽትን ባዕዳውያን ገዛእትን።
ኣብ ህይወታ ብርክት ዝበሉ ዘመታት'ያ ኣካዪዳ - እታ ናይ መወዳእታ ግን ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ ስለ ዝነበረ ብኣኡ ኣቢላ ድማ ምስ ንጉስ ሃይለ ስላሴ ተፋለጠት።
እቲ ፍልጠት'ቲ ክሳብ መጠረሽታ ህይወታ ብምዕቃብ ን20 ዓመታት ተቓለስትሉ።
ሲልቭያ / ጃንሆይ / ኤርትራ
ብ1935፡ ጥልያን ንኢትዮጵያ ምስኣጥቅዐት፡ ሲልቭያ ተቘጥዐት። ነቲ ጕዳይ ከኣ ተበገስትሉ። ጃንሆይ ኣብ ጂኒቫኣብ ቅድሚ ማሕበራ ሃገራት (ሊግ ኦፍ ነይሽንስ) ዘቕረቡዎ ኣቤቱታት ሰምዐት፡ ተመሰጠት ከኣ። ጽንሕ ኢላ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዘዕቘብሉ እዋን ከኣ ብኣካል ረኸበቶም።
ንድሕነት ኢትዮጵያ ዓቢ ዘመተ ጀመረት። ሽዑ'ያ እቲ ዉዕዉዕ ሰሙናዊ ጋዜጣኣ "ዘ ኒው ታይምስ ኢትዮፕያ ኒውስ" ዝበሃል ሰሙናዊ ጋዜጣ ክትሓትም ዝጀመራ።
ጃንሆይ ንኢትዮጵያ ብ1941 ተመልሱ፣ ሲልቭያ ኸኣ ቃልሳ ደው ኣየበለትን። ክትብል-ክትብል ምስ መንግስቲ እንግሊዝ ገጠመት። ኢትዮጵያ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ጥልያን'ኳ ትገላገል ጽግዕተኛ እንግሊዝ'ያ ነይራ።
ኣብቲ እዋንቲ ኵነታት ኤርትራ ኣብ ዓቢ ናይ ሕቶ ምልክት ስለ ዝኣተወ ሲልቭያ ኢዳ ከተእቱ ጀመረት። መንግስቲ ጥልያን ተሳዒሩ'ኳ ይንበር ዜጋታት ጥልያን ኣብ ኤርትራ ጌና ዓቢ ጽልዋ ነይሩምዎም'ዩ።
እንግሊዝ ጕዳይ ኤርትራ ኣወጊኖም ክወጹ ደለዩ፣ ገሊኦም ኤርትራውያን ንናጽነት ክቃለሱ ገሊኦም ከኣ ምስ ኢትዮጵያ ይሕሸና ዝብሉ ነይሮም'ዮም። እቶም ኣብ ኤርትራ ዝሰረቱ ዜጋታት ጥልያን ከኣ ናብ ዝነበረቶ ክትምለስ፡ ማለት ብጣልያን ክትመሓደር፡ ይፈታትኑ ነይሮም'ዮም።
ኣብዚ እዋንዚ ሲልቭያ ድልየታት ጃንሆይ ብምቕላሕ ዳግም ሆ! ክትብል ጀመረት። ምስ'ቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን ብምሽራኽ ከኣ ድልየቶም - ንሕብረት - ኣቃልሐት። ኣንጻር በዓል ወልደኣብ ወልደማርያም ከኣ ገጠመት።
ኣብ መጠረሽትኡ ድልየት ጃንሆይ ክሰምር ከኣለ፣ ብኡ ምኽንያት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ሲልቭያ ጽቡቕ ታሪኽ የብላን፣ ብዓይኒ ኢትዮጵያውያን ግን ኣንጻሩ'ዩ።
ሲልቭያ ኣብ ኣገልግሎት ጃንሆይን ህዝቢ ኢትዮጵያ ን20 ዓመታት'ያ ሰሪሓ። ብ1956 ናብ ኣዲስ ኣበባ ንኽትግዕዝ ጃንሆይ ዓደምዋ። ጽቡቕ ገዛ ተዋሂባ ሓድሽ ህይወት ጀመረት። ዋላ'ኳ ዕድሜ የርክባ ሓዲስሽ "ኢትዮፕያ ኦብዘርቨር" ዚብል ወርሓዊ ምሕታም ጀመረት።
ርክባ ምስ ጃንሆይ ጽኑዕ ስለ ዝነበረ ቀንዲ ኣማኻሪኦም ኰይና ኣገልግሎታ ቀጸለት - ኣብ ዝደለየቶ እዋን ኣብ ቤተ-መንግስቲ ትኣቱን ትወጽን ነበረት።
በቲ እዋን'ቲ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደራላዊ ስምምዕ ተጻሚዳ ነበረት።
ብ1960፡ ክልተ ዓመት ቅድሚ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ምጽንባራ፡ ስልቭያ ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልየት።
ጃንሆይ ዝተኻፈልዎ ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓት ብክብ ዝበለ ኣገባብ ተፈጸመ፣ ሲልቭያ ኢትዮጵያዊት'ያ ኢሎም ድሕሪ ምዝራብ ከኣ ብኽብሪ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተቐብረት።


text:
ነብስ ወከፍ ዜጋ ምስ ምጽንባል ሃገራዊ ነጻነት፡ ኣብ ገዛእ ነብሱ ናይ ሓሳብ ሓርነት ክእውጅ ይግባእ፡
እንርከበሉ ሰሙን ቅኒያት ዕለተ ነጻነት’ዩ። መግዛእታዊ ሰራዊት ካብ ምድሪ ኤርትራ ዝተነቕለላ፡ ዓመጸኛ ብዝርደኦ ቋንቃ ስነ-መጎት ሓይሊ መልሲ ዝረኸበላን ጉዕዞ 30 ዓመት ቃልስን መስዋእትን ብድሙቕ ዓወት ጀጋኑ ኤርትራውያን መኸተምታ ዝተግብረላ መበል 27 ዓመት ነጻነት 24 ግንቦት እንጽንብለሉ ዓቢ ሃገራዊ በዓል’ዩ። ዕለተ ነጻነት 24 ግንቦት እንክንዝክር፡ ቀዳሞት ወለድና ካብ ኣርበዓታት ዝጀመርዎ ሃገራዊ ፖለቲካዊ መንነትን ሰብኣዊ ሓርነትን ዝጠለብ ሰላማዊ ቃልሲ፡ ኣብ መድረኹ ዝገጠሞም ባዕላዊ ሕጽረታትን ወድዓዊ ዕንቅፋትን፡ ንክልቲኡ ባዕላዊ ወድዓውን ብደሆ ኣብ ምስጋር ዝኸፈልዎ መስዋእትን ዘርኣይዎ ጽንዓትን ኣብ ጸብጻብ ብምእታው ክኸውን ይግባእ። ስለምንታይ፡ ብሓደ መዳይ እቲ ናይ ሃገራዊ መንነትን ህዝባዊ ሓርነትን ሕቶ ሱር መሰረቱ ካብኡ ስለዝጅምር፡ በቲ ካልእ ከኣ፡ ካብኡ ክንወስዶ ዝግባእ ኣወንታዊ ታሪኻዊ ትምህርቲ ስለ ዘሎ። ንኣብነት ብሃይማኖት ምኽንያት ኣብ መንጎ ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን ጸላእቲ ዝኣትውሉ ቀዳድ ከይርከብ ስጋ ሓቢሮም ዝበልዕሉን ከይፈላለዩ ዝተመሓሓልሉን ወርቃዊ ሓሳብ።
ሰላማዊ ሕቶ ብዝተዋደደን ዝተወሃሃደን ውዲት ጸላእቲ በርዒኑ፡ ናብ’ቲ ኣቐዲሙ ዘይተመርጸ ግን ከኣ፡ ካልእ መተካእታ ዘይነበሮ ምጅማር ዝተናወሐ ብረታዊ ቃልሲ ምስተኣትወን ኣብ ባሕቲ መስከር 1961 ብመሪሕነት ሓምድ ኢድሪስ ዓወተ ምስተኣወጀን፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጠሮ ተስፋ፡ ኣብ ልዕሊ ጸላእትን ኣጆኹም በሃልትን ዘሕደሮ ስግኣት፣ ዓንጺ ዓንጾ ንማዕጾ ከም ዝበሃል ኣብ ስቪል ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ ሃይማኖት ምስልምና ድማ ብፍላይ ዝተፈጸመ ጃምላዊ ግፍዒ፣ ኣብ ሱሳታት ኣብ ውሽጢ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ናይ ኣረኣእያ ዘይንጹርነትን ዘይብቕዓት ምሕደራን ዝፈጠሮ ጸገማት፡ ውልደት ህዝባዊ ሓይልታት ደሓር ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ካብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ንምፍላይ ዘቕረቦ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ሰረት ዘይብሉ ድሑር ምኽንያት፣ ብተግባር ዝጠቕመሉ ኣገባብ፡ ኣብ ሕቶ ሓድነት ዘእተዎ ንፋስን ክንዝክርን ክንመሃረሉ ይግባእ።
ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ንሃገራዊ መንነትን መሰረታዊ ሓርነታዊ መሰላት ህዝብን ክንሱ፡ ኣብ ሕቶ ሓድነትን ፖለቲካዊ ደሞክራስን ዝነበረ ግጉይ ኣገንዝቦን ካብኡ ዝነቐለ ጸረ-ደሞክራስያዊ ደማዊ ኣፈታትሓ ግርጭት፡ በዚ ግጉይ ኣፈታት ግርጭት ምኽንያት ዝጠፍአ ህይወት፡ ዝተፈጥረ ናይ ዘይሓድነት መንፈሳትን ዝሕታለ ሃገራዊ ስምዒትን፣ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ናይ ሎሚ ጸረ-ህዝቢ መንግስታዊ ጉጅለ ህግደፍ፡ ሜዳ ኤርትራ ምስ በሓተ፡ ኣብ ውሽጢ ውድቡን ህዝብን ዘተኣታተዎ ዝተዛበዐ ፖለቲካን ኣረኣእያን ራዕድን ምዝካር የድሊ። ስለምንታይ’ሲ ሕጂ ንሓልፎ ዘለና ሕሱም ፖለቲካዊ ቁጠባዊ ማሕበራውን ዲፕሎማስያውን ተነጽሎ፣ መብዛሕቲኡ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ መትከላዊ ንጹርነት ዝጎደሎ ዝተደዋወሰ ናይ ዘይሓድነት ተጠራጣሪ መንፈሳት፡ ናቱ ሰረት ምዃኑ ፈሊጥና ክንመሃረሉን ብደሞክራስያዊ ንቕሓትን ብቕዓትን ንምዕጻው መታን ከኽኣለናን። ምኽንያቱ ዕለተ ነጻነት 24 ግንቦት ሰራዊት መግዛእቲ ዝተነቕለላ ሓደ ካብ ሕቶና ዝተመለሰላን ዕለት ደኣምበር፡ ነቲ ነዊሕ ዕድመ ዘቑጸረን ብደማዊ ኲናት ሕድሕድ ክዕጾ ዝተፈተነን ሕቶ ሓድነትን ፖለቲካዊ ደሞክራስን ዝመለሰት ዕለት ብዘይምዃና፡ ዝተሓፍሰ ድሙቕ ወተሃደራዊ ዓወትን ዘይተመለሰ ዘቤታዊ ፖለቲካዊ ናይ ኣተሓሳስባን ተግባርን ዕማማትን እናነጻጸርናን መፍትሒ ሓሳባት እናኣመትናን ክንጽብላ ኣለና።
ዕለተ ነጻነት 24 ግንቦት ብቃልስን መስዋእትን ዝተረኽበት ሃገራዊት በዓል ትኹን ‘ምበር፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ 27 ዓመት ኣብ ልዕሊ ዜጋታትን ህዝብታት ኤርትራን ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራን ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን ክሕደት፡ ፈጢርዎ ዘሎ ፖለቲካዊ ውድቀትን ምብትታንን ታሪኻዊ ድሕረ ባይታኡ ከይፈተሽካን ጠንቁ ከየነጸርካን ኣብ ከመይነት ምፍዋሱ ገለ ከይበልካን፡ 30 ዓመት ኣንጻር መግዛእቲ ዘካየድናዮ ቃልስን ዝሓፈስናዮ ዓወትን ብዝብል ጥራሕ ክሕለፍ ቅኑዕ ኣይከውንን። እዛ ዕለት ብመንጽር ኣጋጢሙና ዘሎ ዘቤታዊ ጭቆና ማንታ ተልእኾ’ዩ ዘለዋ። በቲ ሓደ መግዘታዊ ስርዓትን ዓንገልቱን ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ዝፈጸምዎ በደል፡ ከምኡ’ውን ተባዓት ተጋደልቲ ኤርትራ ካብ ህዝቦም ብዝረኽብዎ ዝነበሩ ኩሉ ሸነኻዊ ደገፋት ተሓጊዞም ኣብ ዓውደ ውግኣት ብዘርኣይዎ ጽንዓትን ሓርበኝነትን ሰራዊት መግዛእቲ ሓንሳብ ንሓዋሩን ካብ መሬት ኤርትራ ዝተባረረላ፡ ህዝቢታት ኤርትራ ብቋንቃኦም ክመሓደራኡ ዝጀመሩላን ዕለት ብምዃና፡ በቲ ካልእ ከኣ ካብ ኣርበዓታት ዝጀመረ ሕቶ ሓድነትን ፖለቲካዊ ደሞክራስን መልሲ ዘይተረኽበሉ፡ ሃገራዊ ዛዕባና ድሕሪት ተመሊሱ “መለሳ ቆሎ ጥጥቖ” ከም ዝበሃል፡ ብዘይዕረፍቲ ካብ ግዳማዊ መግዛእቲ ናብ ዘቤታዊ መግዛእቲ ዝተሰጋገርናሉን ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ንርከበሉ ዘለናን ወቕቲ ብምዃኑ፡ ንክልቲኡ ኣብ ጸብጻብ ብዘእተወ ኣገባብ ክንጽብላ ይህልወና።
እቲ ኩሉ ቃልስ ተኻይዱን መስዋእቲ ተኸፊሉን ኣብ ከምዚ ዝበለ ንህላወን ቀጻልነትን ዘሰክፍ ዝሩግ ፖለቲካዊ ኩነታት ክንወድቕ ዝገበረ ቀንዲ ምኽንያት፡ ኣብ ኣተሓሳስባና ዘሎ ጸገም ምዃኑ ብርግኣት እንመዝነሉ፡ ኣብ ነገራት ካብ ዘለና ግባራዊ ኣናብባ፡ ባዕላውን ወድዓውን ጸገማት እናመዛዘና ክንሪአሉ ናብ እንኽእል ብሱል ኣተሓሳስባ ንሰግረሉ ባይታ ንፈጥረሉ ክኸውን ኣለዎ። ብመሰረቱ ካብ’ዚ ኣቲናዮ ንርከብ ፖለቲካዊ ሰለሎ ክንወጽእ እንተደኣ ኮይና ካብ ዝተደዋወሰ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ክንድሕን ኣለና። ህዝባዊ ዝኾነ ፈታውን ጸላእን ዝፈልጦ ንጹር ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ክንውንን ንምዕዋቱ ድማ ብዘይተጎላባነት ብጽንዓት ክንረባረበሉ ድልዋት ክንከውን ኣለና። ካብ ዝተዘባረቐ ኣረኣእያ ከይወጻእናን ኣብ ገዛእ ነብስና ውሽጣዊ ሓርነት ከይኣወጅናን ከም ዜጋታት ከም ህዝቢ ምሉእ መስተርሆት ንረክብ ማለት ዝሕሰብ ኣይኮነን። ስለዚ ነፍስ ወከፍ ካብ መስርዕ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ወጻኢ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ምስ ምጽንባል ሃገራዊ ነጻነት 24 ግንቦት፡ ኣብ ገዛእ ነብሱ ናይ ሓርነት ኣዋጅ ከመሓላልፈላ ዘለዎ ዕለት ኮይና ክትጽንበል ይግበኣ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 21-05-2018


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ሰሜን ወሎ ኣብ ከተማ ቆቦ ንክልተ መዓልታት ኣብ ዝተኻየደ ተቃውሞን ጎንጽን ዛጊት 7 ሰባት ሞይቶም ክብሉ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነበርቲ ገሊጾም።
ካብ መንጎ’ቶም ዝሞቱ ሓደ ትሕቲ ዕድመ ቆልዓን ክልተ አባላት ሰራዊት ምክልኻል እዮም ክብሉ እውን ሓቢሮም።
እቲ ጎንጺ ዝተላዕለ ኣብ ወልድያ ንጹሃት ሰባት ዝቐተሉ ዕጡቓት መንግስቲ ናብ ፍርዲ ይቅረቡ፡ ኣብ ቆቦ ዝተአሰሩ መንእሰያት ይፍትሑ ዝብሉ ነበርቲ’ታ ከተማ ናብ አደባባይ ኣብ ዝወጽሉ ምኳኑ ነበርቲ ይገልጹ።
ርእይቶ ምምሕዳር ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።
እቲ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ከተማ ቆቦ ዝተኻየደ ተቓውሞ ናብ ህውከት ተቐይሩ ትካላት መንግስቲ፡ መካይን፡ ትካላት ልምዓት ሕርሻ፡ ኣብያተ ጽሕፈት ፓርቲ፡ ንብረት ሰብ ሃብቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ምንዳድ ንብረትን ኣብያተ ንግድን ምፍጻሙ ነበርቲ ገሊጾም ኣለው።


text:
ኣብ ትግራይ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓማውቲ ዝተጀመረ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ሓሪስካ ምዝራእ ሓረስቶት ይለምድዎ ኣለዉ። ኣብ እቲ መደብ ኣብ ወረዳታት ደጉዓ ተምቤንን ዓዲጉዶምን ንፈተነ ብ 2005 ዓ.ም እዩ ተጀሚሩ። ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ሓረስቶት ኣብ ዓመት ካብ ሰለስተ ናብ ሓደ ግዜ ምሕራስ ተሰጋጊሮም ኣለዉ።
ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ጣብያ ኣይንምብርከኽን ዝነብሩ ሓረስታይ ኣባ ገብረክርስቶስ ገብረማርያም ሓደ ካብቶም ግራውቶም ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ሓሪሶም ዝዘረኡ ሓረስታይ እዮም። “ብቲ ዝተወሃበኒ ምህሮ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ሓሪሰ ስገም፣ስርናይ፣ዓተርባሕሪን ሓንፈፅን ዘሪአ ብጣዕሚ ጽቡቕ ውጽኢት ረኺበ” ኢሎም።
ሓረስታይ ሃይለኪሮስ ካሕሳይ ብግዲኦም “ኣብ ዓመት ኣብ እዋን ዘርኢ ሓደ ግዜ ጥራሕ ክሓርስ ዝራኣዩኒ ግራተይ ደጋጊመ ስለዘይሓረስኩ እዚ ግራት እዚስ እምበር ዶኸ ባዓል ዋና ኣለዎ ኣይሓርሶን ድዩ ኢሎም ዓድና ተገሪሞም ነይሮም” ይብሉ።
ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ብምሕራሶም ግራውቶም ብውሕጅ ከይጉሕጓሕ ኣድሒኖም። ኣብ እዋን ዓጺድ ሲሶ ቀሪም ኣብቲ ግራት ስለዝገድፉን ዘርኢ እናቐያየሩ ስለዝዘርኡ ግራቶም ክረጉድ ከምዝኻኣለ ይዛረቡ።
ኣብዚ ሜላ እዚ መፅናዕትን ምርምርን ዝገብሩ ዘለዉ ኣይተ ተስፋይ ኣርኣያ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕርሻ እንትኾኑ እቲ ምርምር ነቲ ኣብ ቤልጅየም ጌንት ዩኒቨርሲቲ ዝሰርሕዎ ዘለዉ መደብ ፒ ኤች ዲ ዝምልከት እዩ።


text:
ዲጋ ባደሚት፣ ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ልዑል ኣስተዋጽኦ ክህላዋ ምዃኑ ተገሊጹ።
ኣብ ከባቢ ኦምሓጀር ትህነጽ ዘላ ዲጋ ባደሚት፣ ኣብ መደባት ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ክህልዋ ምዃኑ፣ ኣመሓዳሪ ሓውሲ ከተማ ኦምሓጀር ኣቶ ሽመንዲ ወልደገርግሽ ሓቢሩ።
ኣቶ ሽመንዲ፣ ኣብ መስርሕ ህንጸት እትርከብ ዲጋ ባደሚት ምስ ተዛዘመት፣ ካብ ሩባታት ማዕሎባ፣ ገርገፍን ካልኦትን ብዙሕ ማይ ክትክዝን ትጽቢት ከምዝግበረላ ጠቒሱ፣ ብኹሉ መለክዒታት ነቲ ከባቢ ጥራይ ዘይኮነ ብደረጃ ሃገር’ውን ምንጪ ዝዓበየ ጸጋ ክትከውን ከምእትኽእል ጽኑዕ እምነቱ ገሊጹ።
ኣብ ኩባንያ ብድሆ ሓፈሻዊ ህንጸት ሓላፊ ፕሮጀክት ዲጋ ባደሚት ኣቶ ሓድሽ ፍጹም ንኣሳልጦ’ቲ ስራሕ ኣመልኪቱ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቲ ስራሕ ከቢድ’ኳ እንተኾአ፣ እኹል ማሺነሪታትን ዓቕሚ-ሰብን ተዋፊሩ ለይትን መዓልትን ሓያል ጻዕሪ ብምክያድ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ዝምስገን ዕማም ተሳሊጡ ከምዘሎ ብምምልካት፣ ኣብቲ ዝተመደበላ ግዜ ንምዝዛማ ውሁድ ስራሕ ይዕመም ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ኣብ ኩባንያ ህንጻ ብድሆ መራሒ ስራሕ ኣቶ ክፍለየሱስ ተስፋጽዮን ብወገኑ፣ ኣብ ሓጺር እዋን እቲ ስራሕ ብናህሪ ክስጕም ምኽኣሉ፣ ንተወፋይነት ኣባላትን ህዝብን ዘነጽር – ዕግበት ዝፈጥር ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ከም መካኒክ ኮይኑ ዝነጥፍ ዘሎ መንእሰይ እስማዒል ማሕሙድን መራሒ ግሬዴር መንእሰይ ሰመረ ሃይለን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ኣቐዲሞም ብዝሰርሕዎ ጽቡቕ ተመኵሮ ከምዝደለቡ ብምጥቃስ፣ ካብ ማእከል ሞያዊ ስልጠናታት ሳዋ ዝጽንበርዎም መንእሰያት ነቲ ስራሕ ቀልጢፎም ክመልክዎ ምርኣይ፣ እቲ ዝያዳ ዘቕሰኖም ከምዝኾነ ብምሕባር፣ ኣገዳስነት’ታ ዲጋ ዓቢ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ኣብ ከባቢ ኦምሓጀር ትስራሕ ዘላ ዲጋ ባደሚት፣ ምስ ተዛዘመት 32 ሚልዮን ሜተር ኲብ ማይ ናይ ምኽዛን ዓቕሚ ከምዝህልዋ ተፈሊጡ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም ርክብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንሃገራት’ቲ ከባቢ አብነት ክኸውን ይኽእል’ዩ ብምባል እተን ሃገራት’ቲ ከባቢ ብቅልጡፍ ውህደት ክፈጥራ ተላብዮም።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብቲ ናይ ትማሊ መግለጺኦም አብ ሓባራዊ ከባቢያዊን ርክባቶምን ትኹረት ሂቦም ኣብ ሓባራዊ ርኽቦም ብንግዲ ንምትእሳሰር ስምምዕ ከምዝተፈራረሙን ብመንገዲ ቴሌኮሚኬሽን፡ ቀረብ ጸዓትን ምዝርጋሕን መስመርን ዝአመሰሉ ዝተጀመሩ ስርሓት ዝተሓንጸጸ ውጥናት ዘርዚሮም።
ብኻልእ ወገን ብሚኒስተር ወጻእን ፕረዝደንታዊ አማኻሪን ዝተመርሓ ጉጅለ ልኡኻን ኤርትራ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ደቡብ ሱዳን ምብጻሕ ጌሩ’ሎ።
ብሚኒስተር ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕን አማኻሪ ፕረዝደንት የማነ ገብረአብ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኻን ኤርትራ አብ ጁባ ደቡብ ሱዳን ምስ ፕረዚደንት ሳልቫኬር ብሶኑይ ከምዝተራኸቡ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ሓቢሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኩነታት ቁጠባ ኣፍሪቃ ዝሓለፈ ዓመት ብፍላይ ምስ ምስፍሕፋሕ ከተማታትን ኢንዱስትሪን ብምትእስሳር ዝተገምገመሉ ሪፖርት ትማሊ ወግዓዊ ኮይኑ’ሎ።ብናይ ሕቡራት ሃገራት ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ወግዓዊ ዝተገብረ እዚ ሪፖርት ከምዝሓበሮ 2016 ዓ.ም ንቁጠባ ኣፍሪቃ ፅቡቕ ኣይነበረን፡ዝተመዝገበ ዕብየት ኣብ 2015 ዓ.ም ካብ ዝተመዝገበ ትሕቲ ፍርቂ ምዃኑ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ኣፍሪቃ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ሓላፊ ክፍሊ ትንበያ ኻሊድ ሑሴን ምኽንያት እቲ ምውራድ ዕብየት ከምዚ ክብሉ ይገልፁዎም።
“ዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣለው፤ገሊኦም ውሽጣዊ ገሊኦም ድማ ደጋዊ።ዝተዳኸመ ቁጠባ ዓለም፣ብዓለምለኸ ደረጃ መጠን ወሊድ ምውሳኽን ዋጋ ናይ ሸቐጥ ኣቑሑት ምውራድን እዮም።ውሽጣዊ ምኽንያታት ድማ ተለዋዋጢ ኩነታት ኣየር፣ፀጥታን ኣብ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተርኣዩ ናይ ፖለቲካዊ ዘይምርግግኣትን እዮም።”
ምንቁልቋል ቁጠባዊ ዕብየት ዝተርኣየለን ሃገራት ኣፍሪቃ ናይጀሪያ፣ደቡብ ኣፍሪቃ፣ኣንጎላ፣ኣልጀሪያ፣ግብፂ፣ሞሮኮን ካልኦትን ሃገራት ኣፍሪቃ ይጥቀሳ።ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ግን ዝሓሸ ዕብየት ተመዝጊቡ’ሎ።
“ብዝሒ ህዝቢ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዓመታዊ ብማእኸላይ ገምጋም 5.5 ሚእታዊት ኣብ ዓመት ብቕልጡፍ ምዕባዩ ቀፂሉ’ሎ።እቲ ዕብየት ብዝዓበየ ዝመፅእ ዘሎ ብቕልጡፍ ይስፋሕፋሕ ብዘሎ ሃገራዊ ዕዳጋን ኣብ መዳያት መጎዓዚያን ናይ ፀዓት ምምንጫው ዝለዓለ ምኽንያት እዩ።”
ኣብቲ ሪፖርት ዝተገልፀ 5.4 ሚእታዊት ቁጠባዊ ዕብየት ኢትዮጵያ ብመንግስቲ ካብዝተገልፅ ዝወሓደ እዩ።ስለምንታይ ከምዚ ዝበለ ኣፈላላይ ይመፅእ ከምዘሎ ዝተሓተቱ ኻሊድ ሑሴን እቶም ግምታት ኣብ ግምት ዘእትውዎም መሰረታዊ መፍለዪ ኣብነታት ዝተፈላለዩ ኣብነታት ስለ እንወስድ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣሃዛዊ መደምደምታ ንበፅሕ ኣለና፤ኩሎም ግምታት ግን ናብ ተመሳሳሊ ኣንፈት እዮም ዝጉዓዙ ዘለው ኢሎም።ዝኾነ ኮይኑ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብቕልጡፍ ይዓቢ ዘሎ ናይ ኣፍሪቃ ክፋል እዩ ኢሎም።
እዚ ፀብፃብ ምስፍሕፋሕ ከተማታት ምስ ምስፍሕፋሕ ኢንዱትሪታት ብምትእስሳር ዝዳህሰሰ እውን እዩ።ኣብታ ኣህጉር ምስፍሕፋሕ ከተማታትን ኢንዱስቱሪን ተነፃፂሎም እናተጉዓዙ እዮም ይብል እቲ ፀብፃብ።ናይቲ ኮሚሽን ዋና ፀሓፊት ጆቫኒ ቢሃ ከምዝበልኦ ኣብ ዝቕፅሉ 20 ዓመታት ኣብዘይመልእ እዋን ብዝሒ ህዝቢ ከተማን ገጠርን ተቐራራቢ ክኸውን እዩ ይብላ።
“ኣብ 2035 ዓ.ም ኣብ ከተማ ዝነብር ህዝቢ ኣፍሪቃ 49 ሚእታዊ ክኸውን ይግመት።እዚ ዕድል ስራሕ ናይ ምርካብ ድልየትን ኣገልግሎትን መሰረት ልምዓትን ክማልኡ ናይ ምሕታት ፈተና የስዕብ።ብተመሳሳሊ ንቁጠባዊ ዕብየት እውን ዕድላት ክፈጥር እዩ።”
ኣብ ኣፍሪቃ ዕብየት ከተማታትን ኢንዱትሪታትን ተነፃፂሎም ይጉዓዙ ከምዘለውን ከተማታት ኣፍሪቃ ኣብዝተበላሸው መሰረት ልምዓት ይስፋሕፍሓ ከምዘለዋን ፀገም ቀረባት ኣገልግሎትን ከምዘሎን ወሲኸን ሓቢረን።


text:
ሶማልያ፣ ንልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ ተኻይዱ
Radio Erena: 02 October 2018
ኣብ ሶማል፣ ከተማ ሞቛድሾ፣ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ልዕሊ ዝጸዓነት መኪና መጥቃዕቲ ተኻይዱ።
በቲ ብሰኑይ፣ 1 ጥቅምቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዝወረደ ጉድኣት ከምዘየለ ሮይተርስ ሓቢሩ።
በቲ መጥቃዕቲ፣ ባንዴራ ኢጣልያን ሕብረት ኤውሮጳን ዝተሰቕላ መኪና ገለ ክፋላ ዓንንያ ክትልዓል ከምዝርኣዩ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ።
ነቲ ልኡኽ ዝዓጀባ ድሩዓት መካይን ተመራሪሐን ኣብ ዝጓዓዛሉ ዝነበራ እዋን፣ ነታጕ ዝተጻወዳ መኪና ብምፍንጃር ርእሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ንምክያድ ውጥን ከምዝነበሮ ኣልሸባብ ብመንገዲ ኣፈኝኡ ገሊጹ።
ዝርዝር ናይቲ መጥቃዕቲ ክሕብር ምዃኑ'ውን እቲ ጉጅለ ሓቢሩ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ሓደ ካብ ኣውራ መወልቲ ናይቲ ኣብ ሶማል ተዋፊሩ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ፣ ኣብ ወትሃደራዊ ስለያን ርክብን ስልጠናታት ከምዝህብ'ውን ይግለጽ።
====================


text:
ብዓል ነጻነትዶ ብዓል ባርነት ?
እንዳ ህግደፍ፣ ኣብታ ብ1890 ዓ.ም.ፈ. ኮሎንያል ጣልያን ዋና ከተማ ኤርትራ ኢሉ ዝደኮና፣ ከምኡን ብዋና ከተማ እውራጃ ሓማሴን እንዳተፈልጠት ክሳብ ህግደፍ ዝቕልቀልሉ ከተማ ደቀባትን ደቂ ማእከልን ኮይና ዝጸንሐት፣ ሎሚ ግና እቶም እኽብካብ ደቂ ወሰን፣ ጭፍራ ህግደፍ፣ ንደቂ ማእከል ሰጒጎም፣ ንሶም ደቂ ማእከል ኮይኖም ዝላገጹላ ዘለው ከተማ ኣስመራ፣ መበል 27 ብዓል ነጻነቶም ኣብዒሎም።
እዛ ዕለት 24 ግንቦት ኢዚኣ፣ ህዝቢ ኤርትራ ደሙን ኣዕጽምቱን ከስኪሱ ዘምጽኣ ስለዝኾነት፣ ዝንየተላን ዝኾርዓላን ክትከውን ከላ፣ ብኣንጻሩ ግና እቶም ነጻነት ኤርትራ ዘይኣምኑን፣ ገና ከኣ ዘይተዋሕጠሎምን ጽዮናውያንን ኮራኹሮም እንዳ ህግደፍን እንዳ ወያኔን ግና ዝሓፍሩላ ዕለት እያ!!
መኽንያቱ እቲ ታሪኻዊ ጅግንነት ዝፈጸመ ህዝቢ ኤርትራምበር ባዕዳውያን ስለዘይኮኑ፣ እንሆ እምብኣር ባዕዳውያን ብህልኽ ነታ ህዝቢ ኤርትራ ዘምጽኣ ነጻነት፣ ብዘገምታዊን ግንከኣ ብወፍሪ ስነኣእምራዊ ሽበራን ደምሲሶም፣ ባዕሎም ዝመሃዙዋ ሓዳስ ኤርትራ ንኽምስርቱ ብውዲት ገረብ ብሓኽላ ይረባረቡ ኣለው።
https://youtu.be/jsolJvprTRY
https://youtu.be/gnHRMvVuoXU
ህዝቢ ኤርትራ ግና ኣንጻር ዝተፈላለዩ ገጀፍቲ ወራራርት ካብ 600 ቅ.ል.ክ. ክሳብ 1991 ዓ.ም.ፈ. ብጅግንነት መኪቱ ዝሰዓረ ህዝቢ እዩ፣ ብምንም ተኣምር ክድምሰስ ዘይኽእል ንቡር ታሪኽ ከኣ ጽሒፉ። እዚ ስለዝኾነ ከኣ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ዋላኳ ከምቲ ዝሓሰቦ እንተዘይኮነ፣ ነዛ ብህግደፍ ተጨውያ ዘላ ነጻነት ደም እንዳጠዓሞ ምስ ህግደፍ ኮይኑ ዓመት ዓመት መላገጺ መደረ ኢሰያስ ዝሰምዕ ዘሎ። እዚ ላግጽን ኣራባራብን ኢሰያስ ምስኣብቅዐ ግና፣ ህዝቢ ኤርትራ ብግቡእ ዝኾርዓሉን ዝሕበነሉን መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ሓደ መዓልቲ ከብዕሎ እዩ። እወ፣ ነዚ ሎሚ ብሰላዪን ኣባል መሃንድሳት ጽዮናውያ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተጨውዩ ብህግደፍ ዝብዓል ዘሎ፣ ዝተሰናንዐ ብዓል ደምሲሱ፣ ዓሚቕን ሃገራዊ መንነትን መሰረታዊ ሓርነታዊ መሰላትን ዝሓቕፈ፣ ትርጉም ህዝባዊ ቃልሲ ዝገልጽ መዓልቲ ነጻነት ሓንቲ መዓልቲ ከብዕል እዩ። በትሪ ሓቂ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን እያ።
ኣብዚ እዋንዚ፣ እዚ ሰብዚ፣ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈውርቂ፣ መሃንድሳት ጽዮናውያን ብረቂቕ ስነኣእምራዊ ውዲት ኣዳልዮም ዝምሃዙዎ ፍልስፍና ማፍያ ተኸቲሉ ንህዝቢ ኤርትራ እኳ ኣእምሮኡ ሰሊቡን ኣደንቊሩን ኣላሽ ከብሎ እንተፈተነ፣ እቲ መኸተን መንነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ግና ንሓዋሩ ቅሂሙ ማለት ዘበት እዩ። ከምዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ሃጓፍ መድረኽ እኳ ቅድሚ ሎሚ ካብ 600 ክሳብ 1300 ቅ.ል.ክ. ብኣዕራብን ኣስላምን፣ ኣብ ኤርትራ ገጂፍ ሃጓፍ መድረኽ ተኸሲቱ ነይሩ እዩ። ነቲ ብሰንኪ ባርባራውያን ኣስላም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምድረባሕሪ ዝተፈጸመ ዘይተኣደነ ሃጓፍ መድረኽውን ህዝቢ ምድረ ባሕሪ ሰጊሩዎ እዩ። እዞም ካብ ኣምሆዘመን ጀሚሮም ህዝብና ብገርሁ ከሎ፣ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ተመልሚሎም ዝሰልጠኑ፣ ካብ ብኣእምርኦም ከኣ ብኸብዶም ዝሓስቡን፣ ንረብሓ ጽዮናውያን ጥራይ ድማ ብዋጋ ደም ህዝቢ ኤርትራ ዝኽድሙን፣ ኢሰያስ ኣፈወርቅን፣ የማነ ማንኪን፣ ስብሓት ኤፍሬምን፣ ኣብርሃ ካሳን ስምኦን ገብረ ድንግልን፣ ካልኦት ኮራኹሩን፣ ሎሚ ገረብ ብሓኽላ ዝብል ውዲት ተጠቒሞም ንወለዶ ህዝቢ አርትራ የጽንቱ ኣለው። እዚ ድማ ሓደ ዓቢ ሃጓፍ ኣብ መድረኽ ምቕጻል ህዝቢ ኤርትራ ፈጢሩ ኣሎ። ንህዝቢ ኤርትራ ክኣ እዚ ኢህግደፍ ፈጢሩዎ ዘሎ ሃጓፍ ሓዲሽ ስለዘይኮነ ሓንቲ ምዓልቲ ሓንቲኣ ኣላ ክሰግሮ እዩ።
ብኻልእ እገላልጻ እቲ ብ600 ክሳብ 750 ዓ.ም.ፈ. ዝነበረ ታሪኽ ኣራዊታዊ ወራር ኣዕራብ፣ ግንከኣ ብኣኽረርቲ ኣመንቲ ምስልምና ዘውረዱዎ ዕንወት፣ ወራር መሓመድ ግራኝ፣ ወራር ቱርኪ፣ ወራር ግብጺ፣ ወራር ማህዲ፣ ወራር ኮሎንያል ጣልያንውን ተሰጊሩ እዩ። ሎሚ ግና እኩብ ድምር ወፍሪ ባዕዳውያን ብገረብ ብሓኽላ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝሓንጸጽዎ ረቂቕ ውዲታዊ ፕሮጀክት፣ ብህግደፍ ይድገም ኣሎ። “ዘይወግሕ መሲሉዋ ኣብ ቦኽራ ትጽሕጽሕ” ከምዝብሃል ግና፣ እዞም ፈዛዛት (ዞምቢ) ህግደፍውን ዋላኳ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን እንተ ተሓለው፣ ንሶምውን መድረኾም ምሳኣኸለ ክጠፍኡ እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነቲ ብህግደፍ ዝተደጋገመ ሃጓፍ መድረኽ ግድነት ሓደ እዋን ክሰግሮዩ፣ ከድግመሉ ከኣ እዩ!!
ንመዛናግዒ ካብቲ መደረ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ
ካብቲ ንኢሰያስ ብክኢላታት ተዳልዩ ዝቐረበሉ፣ ኣብ ብዓል ነጻነት ህግደፍ ከኣ ተጠሊዑ ዘንበቦ ጽሑፍ እስከ ነስተብህለሉ፣ “ንርዱእ ምኽንያታት፡ ናይ ክልተ-ቐጽራዊ ዓለማዊ ስርዓት፡ ናፍቖት ኪህልወና ኣይክእልን“….ይብል ኢሰያስ
መንገዲ ጽርግያ ሓዲሽ ዓለማዊ ሥርዓት (New World Order) ዝጸርግ ዘሎ ድኣ እቲ ኣባል ሓዲሽ ዓለማዊ ሥርዓት ኮይኑ ዝተኸትበ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ከይከውን?
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈለጠስ ኣይሃዳናይን።
“ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ስለዝሰገርናዮ”……ይብል ኢሰያስ ኣፈወርቂ aaብቲ መደረኡ
ጸማም ሓደ ደርፉ። ሕድሪ ስውኣት ካብ ዝጥለም ድኣ 27 ዓመታት እንድዩ ገሩ።
“ግዝኣተ-ጫካ ውሑዳት ገበትቲ ወጻኢ“ ይብል ኢሰያስ…….
እዚኦም ድኣሞ ጽዮናውያን ጎይቶት ኢሰያስ፣ ባህርያዊ ጸጋ ሃገርና ከም ዕደና ወርቂ ብሻን፣ ዛራን ዝዘምቱ ዘለው ዘይኮኑን? ህዝቢ ኤርትራ ማይ ተሳኢኑ መብራህቲ ጸልሚቱ ክብል እንዳውዓለን እንዳሓደረንሲ፣ ብኸመይ ድኣዩ እሞ “ገበቲ” ኢሉ ነቶም ጎይቶቱ ዝውንጅሎም ዘሎ፣ ሸቃሊኦም ደይኮነን? ንመን ከዓንጅል እዩ ድኣ ዕንክሊል ዘብል ዘሎ?
“ልዑላዊነትን ፍትሒን ዝኸብረሉ ስርዓት ኪኸውን፡ ናይ ኩሉ ህዝቢታት ዓለም ሕርያ’ዩ“። ይብል ኣብቲ መደረኡ ኢሰያስ ኣፈወርቅ
ኣብ ኤርትራ ድኣሞ ድሮ 27 ዓመታት እንድዩ ሓሊፉ፣ ብግዝያዊ ምንግስትን፣ ብዘይ ሓጋጊ ኣካልን፣ ፈራዲ ኣካልን፣ ፈጻሚ ኣካል ደይኮነትን ኤርትራ ትግዛእ ዘላ? ብኸመይ ድኣዩሞ ኣብ ኤርትራ “ልዑላዊነትን ፍትሒን ዝኸብረሉ ስርዓት ኪኸውን“
ኣየላግጺ ኣየ ክእለት ዘረባ!!!!
ፍጹም ነጻነትን ሓርነትን ንህዝቢ ኤርትራ!
ፍሽለት ንጽዮናውያንን ኮራኹሮም ህግደፍን ወያኔን!!!!!
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ 26 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
ኣብ ኤርትራ ቤትምህርቲ ንኽመሃር ብእግረይ ናብ ርሕቕ ዝበለት ዓዲ ይኸይድ ኔረ። ምዕባይ ሓወይ ንነዊሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ኣገልግሎት ሰለዝገበረ ንስድራና ከኣልዮም ተገዲደ። ንስድራና ኣብ ምእላይ ነዊሕ ግዜ የወስደለይ ሰለዝነበረውን፤ትምህርቲ ክነፍዕ ኣይከኣልኩን። ኣብ ፲ ክፍሊ ድማ ተሪፈ። ካልኣይ ግዜ ክደግም ስለዘይከኣልኩውን ናይ ሃገራዊ ኣገልግሎት መጸዋዕታ ብተደጋጋሚ ስለዝመጻኒ ፈሪሐ ካብ ኤርትራ ንኽወጽእ ተገዲደ።
ኣብመወዳእታ ብሓገዝ ደላሎን ሰምሰርቲ ቡዙሕ ሰልዲ ከፊለ ካብ ኤርትራ ብዘይሕጋዊ መገዲ ወጺአ። ናብ ሱዳን ክሳብ ንበጽሕ 6 መዓልታት ወሲድለይ። ካብ ኤርትራ ምስወጻኹ ቐልጢፈ ናብ ኤውሮጳ ኣትዬ ስድራይ ክሕግዝ ዝኽእል መሲሉኒ ኔሩ።እዚ ግን ክኸውን ኣይከኣለን ምኽን ያቱ መገዲ ሊብያ እንዳኸፈኣ መጺዩ፤ሰልድውን ዝሰደለይ ስድራ ኣይረኸብኩን። ጥዕናይውን ጽቡቅ ሰለዘየሎ ኣብ ሱዳን ካምፕ ክነብር ይኹን ጉዕዞ ክቅጽል ኣይከኣልኩን።
Eritrean refugee in Shagarab Sudan
ሱዳን ካብዝኣትው ገና ሓደ ወርሒ ኮይኑኒ። ኣብ ኢድ ሰምሰርቲ ዘሕለፍክዎ ስቃይን መከራን ጥምየትን ኣዝዩ ዘስካሕክሕ እዩ። ካብ ኢድ ሰምሰርቲ ንኽወጽእ ስድራይ ኣሻሓትዮ’ም ከፊሎም።ኣብ ጉዕዞና 3 ኣዋልድን 2 ኣወዳትና ኔርና። ዶብ ሱዳን ንምብጻሕ ከባቢ 3 መዓልቲ ወሲዱልና። ስደተኛታት መብዛሕቱ እዋን ኣብዶባት ግዳያት ሰምሰርቲዮም ዝኾኑ።
ካብ ኤርትራ ምስወጻኩ ከምድልየተይ ዝንቀሳቀስን ዝሰርሕንዩ’ መሲሉኒ ኔሩ። እቲ ክውንነት ግን ካልእዩ ኮይኑ።ክሳብ ሎሚ ኣብ መዓስከር ሱዳንየ ዘለኹ። ንነዊሕ እዋናት ኣብ መዓስከር ዝጸንሑን ክሰርሑ ዘይክእሉ ሰባት ክርእይ ከለኹ ናይ በሓቂ ዩ ዘተሓሳስበኒን ጭንቀት ይፈጥረለይ። ኩሉ ነገራት ካብትጽቢተይ ንላዕሊ ዝተሓላለኸ ኮይኑ ረኺበዮ። ሙሉእ ህይወተይ ኣብ ካምፕ ከሕልፎ ፈቓደኛ ኣይኮንኩን። ኣብዚ ካብዝነብር ናብ ኤውሮጳ ክኸይድ እንዳፈተንኩ ክመውት የመርጽ።
ይብል መንእሰይ ኤርትራዊ።
Eritrean refugee in Shagarab, Sudan


text:
ብግርማይ ካሕሳይ ዝቐረበ
ጉዳይ በለስ ፍታሕ ንኽረክብ ከመይ ተፅዕኖ ንፍጠር?
(ፌስቡክ አብዚአ ለውጢ ንምምፃእ እንተዘይተተጠቀምናሉ ካሊእ ለውጢ ከምፅእ እዩ ኢልካ ምሕሳብ አይከአልን::)
ቃላይ ጣና ካብ ወፃኢ ብዝመፀ እምቦጭ ዝተብሃለ ፃህያይ ተወሪሩ ነበርቲ እቲ አከባቢ ኾነ መንግስቲ ሱቅ ኢሎም ይሪእዎ ምንባሮምን ሐዚ አብ ዘተሓሳስብ ደረጃ በፂሑ ሓይሊ ሰብ እቲ አከባቢ አተሓባቢርካ እውን ክፍታሕ ዘይከአለን ሐዚ እቲ ጉዳይ በርካታ ሚልዮን ባጀት ዝሓትት ጉዳይ ኮይኑን ይርከብ:: ብሓቂ ንሓንቲ ድኻ ሃገር ንዘይረብሕ ፃህያይ ብሰንኪ ስንፍናና ዘየድሊ ኪሳራ ምስጥሑ ዘሐዝን ጉዳይ እዩ:: ነዙ ፃህያይ እዙይ ዝወፅእ ዘሎ ወፃኢ ንኽንደይ ቤት ትምህርትታት መስረሐ ወይ እውን ክንደይ ሓብሓቢ ዝሰአኑ ወገናት ችግሮም ምቀረፈሎም?ብዝኾነ ግን ዋላ እንተዘንገዐ ክልላዊ መንግስቲ አምሓራ ናይቲ ችግር ኩነታት ተረዲኡ እቲ ፃህያይ ንምጥፋእ ሕብረተሰቡን ሰብ ሃፍትን እናተሓባበረ ይርከብ:: እዙይ ብምግባሩ ድማ መንግስቲ አምሓራ ናእዳ ይግበኦ::
ብአንፃሩ ድማ አብ ክልልና ዘሎ ብርሰት በለስ ብልዑል ብርኪ እናተስፋሕፈሐ እናኸደ እናሃለወ ብመንግስቲ ይኹን ሕብረተሰብና ትኹረት እንተይተገበረሉን ፀኒሑን ሐዚ እውን እንተኾነ ካብ ጎረቤትና እውን ክንመሃር አይከአልናን:: ነቱ ሓሰኻ ንምጥፋእ ወይ ዝርግሕኡ ንምዕጋት ዘኽእል ምርምራት ክካየዱ ዝግባእ ዋላ እንተነበረ እቲ ጉዳይ ግን ትኹረት አይረኸበን:: አብ ፌስቡ ገለ ወገናት ጥራሕ ስለ እዙ ጉዳይ ተገዲሶም ክፅሕፉ ንርኢ:: ካብዙይ ዝዘለለ ግን ምንም ዓይነት ተግባራዊ ምንቅስቃስ አይተገበረን::
ረብሓ በለስ ክንድቲ ክንጥቀመሉ ዝግባእ ደረጃ ብኢንዳስትሪያላይዘሽ አደጊፍና ዋላ እናተጠቀምናሉ አይንምፃእ ብተለምደአዊ ግን በለስ ንስኡናት ቀለብ ክረምቲ ንርኹባት ድማ መአንገዲ ጋሻን መጠናኸሪ ምሕዝነትን እናኾነ ዝመፀ ፍሉይ ፀጋ ክልልና እዩ:: ካብዙይ ብዝበለፀ ግን ሓረስታይ ክልልና አብ ሓጋይን አብ ድርቅን ግዜ በለስ ቃለብ ኸፍቲ ኮይኑ ከምዘገልግልን አብ ምህርታማነት እንስታት ድማ ልዑል ረብሓ ከም ዘለዎን መብዛሕቲኤና እንግንዘቦ ጉዳይ እዩ:: ብኻሊእ ወገን ግን በለስ አብ ዝዓበያ ዓድታት ምህርታማነት በለስ ብቴክኖሎጂ አደጊፈን ዝለዓለ ኢኮነምያዊ ረብሓ ከም ዝህብ መረዳእታታት ይሕብሩ::
መንግስትና ግን እዙ ሃፍቲ እዙይ እናበረሰ እናረአየ ኢዱን እግሩን አጣሚሩ ኾፍ ኢሉ ይርከብ:: ብተመሳሳሊ ሕብረተሰብና እውን መፍትሒ እቲ ፀገም ክፈልጦ ስለዘይከአለ እናበረሰ እናረአየ ደም ዓይኑ እናመልአ ብንዴት ይዕዘቦ አሎ::
ሐዚ እዙ ፀገም እዙይ ተረዲእና ካብ ጎረቤትና ተማሂርና ሙሁር ሓይሊ፣ ሕ/ሰብናን ሰብ ሃፍትን አተሓባቢርካ ዘላቂ መፍትሒ ክነምፅእ ይግባእ ይብል:: እቶም መፍትሕታት ድማ ከምዝስዕብ ይኸውን::
1 እቲ ሓሰኻ ከምቲ ዝተሓሰበሉ አብ ረብሓ ዝውዕለሉ መንገዲ ምእላሽ::
2 መከላኸሊ መድሓኒት እንተሃሊዩ ከም መማረፂ ምርአይ
3 እቲ ዝሓመመ በለስ ብወፍሪ ሙሉእ ብምሉእ ብምቅፃል በለስ ከም ብሓዱሽ ክትከል ምግባርን ምስ እዙይ አተአሳሲርካ ቴክኖሎጂታት አተአታቲኻ ዳግማይ ውልደት በለስ ምርግጋፅን የድሊ:: በለስ ፍረ ንኽህብ 3ተ ዓመት እንተነአሰ የድልዮ::
እቲ መፍትሒ እዙይ ካብ ኮነ መንግስቲ ቆላሕታ ንኽገብረሉ ከመይ ኢና ተፅዕኖ ክንፈጥር እንኽእል ዝብል ክምለስ ዝግበኦ ሕቶ ይመስለኒ::
አብ ፌስቡክ እንነጥፍ ሰባት ብዋናነት ዓብዪ ሓላፍነት አለና:: እቲ ቀዳማይ ነገር አብ ፔጅና ብምልጣፍን ፕሮፋይል ፎቶና ብምቅያርን፣ ፊርማ ብምስብሳብ ንዝምልከቶ አካል ትኹረት ንክግበረሉን ትምክሕተኛታት ከም ክፍተት ተጠቂሞም ንሓድነት ህዝብና ብዘናግዕ መልክዑ ክሰርሕሉ ስለዝኽእሉ ግንዛበ ክፍጠር ምግባርን የድሊ::
መዓዝ ናብ ተግባራዊ ምንቅስቃስ ንሸጋገር ዝብል ብውይይት ድሕሪ ምስተስማዕማዕናሉ ይውሰን::
መንእሰይ ትግራይ ካብቶም ዘልዕሎም ዘሎ በርካታ ሕቶታት ነዛ ፀገም ፍታሕ ክረክብን ትኹረት ክረክብን ፈለማ ፃዕርታትን ነሐይል:: ካልኦት ሕቶታትና ድማ ብተመሳሳሊ ምላሽ ክወሃቦም ምግባር የድሊ::
የቀንየለይ !!!!


text:
ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣጋይሽ ኣብ ምቕባልWritten by Festival committee
“ብሓባር ንስራሕ ከነድምዕ፡ ብሓባር ነድምጽ ከነስሞ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ፡ ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበርን ጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ኣብ ምስንዳእ ዝጸንሐ፡ ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ምድላዋቱ ወዲኡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ካብ ሽወደን፡ ኖርወይ፡ ደንማርክ፡ ፈረንሳ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ካብ ኣመሪካን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ጀርመንን ዝመጹን ዝመጻን ኣጋይሽ ምቕባል ጀሚሩ ይርከብ። ብዘይካዚ ክልተ ካብቶም ንሕና ምስ ህዝብና ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት ተራኺብና በታ እንኽላ ሞያ ከነሐጉሶ ድሉዋት ኢና ዝበሉ ኣባላት ኪነት እውን ካብ ስዊዘርላንድ ፍራንክፎርት ምብጽሖም ተረጋጊጹ ኣሎ። ካብዚኣቶም ሓው ዓሊቶ ኣርባዕተ ካብ ቋንቋታት ኤርትር መሊኹ ዝጻወት ከምዝኮነውን ተገንዚብና ኣለና።
ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማግለ እንተኮነ እውን ብዕለት 02.08.2018 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ቦታ ፈስቲቫል ተረኪቦም፡ ሰዓታት ዝወሰደ ኣኼባ ገይሮም እቲ ዝግባእ ምስንዳእ ከምዘጠናቐቁን፡ ቁጽሪ ተወከልቲ ተቓወምቲ ውድባትን ምንቅስቓሳትን፡ ወሲኩ ምህላዉን፡ ናይቶም ብኣካል ክሳተፉ ዘይካኣሉ ማሕበራትን ትካላትን ድማ ብጽሑፍን ብቃልን ዝተሰነ ናይ ደገፍ መልእክትታት ዝመጸ ምህላዉ ብምግንዛብ፡ ኣብተዳልዩ ዝጸንሐ ፕሮግራም ፈስቲቫል ምምሕያሻት ገይሮም ከምዘለዉ ተነጊሩ።
ኣብ ተክኒካውን ምምሕዳራውን ጉዳያት እንተኮነ’ውን፡ ኣደራሽ ተሰሪዑ፡ ንፈስቲቫል ዘድሊ መዘናግዒ ንብረት ኣብ ክልተ ኣደራሻት ተዳልዩ ከምዘሎ እውን ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ብጽቡቕ የራኽበና!!
ቦታ ፈስቲቫል፡ Merton str. 26 – 28
Frankfurt am Main- Bockenheimer warte.
Vital Eritrean Dialogue Expected to Take Place at Festival 2018 in FrankfurtWritten by EPDP Information Office
Prominent veterans of the prolonged Eritrean struggle for freedom and democracy will be among the presenters at this year's Eritrea Festival 2018 scheduled to be held between 3 and 5 August inside the Johann Wolfgang Goethe University at Bockenheimer Warte section of Frankfurt, the financial capital of central Europe.
Among the expected senior speakers at this year's Eritrea Festival include Mr. Hussein Khalifa, chairman of the Eritrean Liberation Front (ELF); Ambassador Andebrhan Weldegiorghis, Executive Committee member of the Forum for National Dialogue (FND/Medrek); Dr. Yusuf Berhanu Ahmedin, chairman of the Eritrean National Salvation Front (ENSF) and their host, Mr. Menghesteab Asmerom, chairman of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP).
Other senior representatives expected to make position statements from the Festival podium on 4 August will include delegates of the following movements:
Ø United Eritreans for Justice (UEF), a coalition founded in Israel representing several organizations and associations;
Ø the Eritrean National Salvation Front - Hidri (ENSF-Hidri);
Ø the Eritrean Democratic Party (EDP);
Ø the Eritrean Federal Democratic Party (EFDP);
Ø the Eritrean Nahda Party;
Ø Eritrean Women's Movement;
Ø Eritrean Democratic Unity Front (EDUF- Sagem)
Ø Eritrean Revolutionary Democratic Front (ERDF-Sedege'e)
Ø Dialogue for Eritreans;
Also so far confirmed Festival speakers will include a representative of CDU, the ruling party in Germany, and the German Green Party.
The annual Eritrea Festival is organized by the Germany-based Eritrean Democratic Association (EDA) in close collaboration with Europe branches of the EPDP. Organizers expect this year's festival to be unique of its kinds because of the new political developments in the Horn of Africa region. Eritrean political participants are expected to have an extended dialogue on the situation.
ዜና ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ምዕብልናታቱንWritten by Festival committee
ብኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ መኽሰብ ኣልቦ ማሕበን ብጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ዝዳሎ ፈቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣብ ከተማ ፍራክፎርት ቦከንሃይመር ቫርተ Mertonstr. 26 - 28 Frankfurt am Main ካብ ዕለት 03 ክሳብ 05 ነሓሰ 2018 ኣብ ሓድሽ ኲነታት ሃገርና ክካየድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ዝተሓበረ እዩ። ካብኡ ዝነቐለ ንፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣብዚ ቅንያት እዚ ኣካቢብዎ ዘሎ ሓድሽን ኣዝዩ ዘደንጹን ተደራቢ ፍሉይ ኲነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ፡ “ድሕሪ ሕጂ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ክልተ ኣህዛብ እዩ ዝብል እንተሎ፡ ሓቂ ዘይፈልጥ እዩ” ዝብል መበገሲ ዝገበረ፡ “ካብ ሕጂ ንዳሓር ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፡ እዚ ንቐላዓለም ዝብሎ ዘለኩ ዘይኮነስ ብሓቂ እዩ” ክብል ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፣ ነቲ ዋንነት ህዝቢ ኤርትራ ክነሱ ብኢደ ወነኑ መንዚዑ ሃገርን ህዝቢን ክረግጸሉን ከብርሰሉን ዝጸንሐን ዘሎ፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ክናቈተሉን ዝጸንሐ በትረ-ምልኪ ንቀዳማይ ምኒስተር ኢትዮጵያ ከረክብ ዝተሰለመ ፈረስ ምስራኣየ ናይ ዕብዳን ቃል ዝኣተወሉ እዋንዩ ዝካየድ ዘሎ። ሽማግለታት ህዝቢ ሃዋሳ ዝተሰለመ ፈረስ ንኢሳያስ ከቕርብሉ እንከለዉ ምናልባሽ ዝፈተዉዎ መሲልዎ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ኣብ ባህሊ ህዝቢ ሃዋሳ ግን ካብ ዕርቂ/ሽምግልና ሓንጊዱ ንዝኸደ፡ ዝተሰለመ ፈረስ ኣምሪሖም እዮም ኣብ መንገዲ ዝኽርፍዎ። ብሓጺሩ እስኪ ሕለፋ ዝብል ካልእን ዓብይን ትርጉምን እዩ ዘለዎ።
ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፣ ንጠባያትን ፖለቲካዊ ሃምን ኢሳያስ ዘንጊዑ፣ ማዕረ ኢሳያስ ኣብ ደልሃመት ይኣቱ እዩ እኳ እተዘይተባህለ፣ ኩሎም መለኽቲ ግደፍዶ ስልጣን ብፍቶቶም ንካልእ ከረክቡስ፣ ህዝቢ ኣገዲዱ ምስ ሳዓሮም እውን፣ ብኣኣ ክግነዙ ከምዝጽዕሩ ዝፍለጥ እዩ። ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ድማ፣ ነቲ መራሒ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግዲፍ ዝመጣጠሮ ዘሎ ብሂላት ብሓባራዊ ርድኢትን ተበግሶን ክዓጽፎ ኣብዚ ሰፊሕ መድረኽ ፈስቲቫል ኤርትራ ጅማርኡ ከርኢ ትጽቢት ይግበረሉ ኣሎ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ማሕበር ኣብ ጀርመንን ጨናፍር ሰዲህኤ ኣብ ኤውሮጳን ድማ፣ ይንኣስ ይዕበ ዘይኮነስ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዘንጸላሉ ዘሎ ጥልመት ደው ንምባል፡ እወንታዊ ጅማሮታት ስለዝብህግ እዩ፣ ኣብ ከባቢኡ ንዝርከቡ ተወከልቲ ፖለቲካዊ ሓይልታትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ህዝባዊ ምንቅስቃሳትን ንኸሳትፍ ክጽዕር ዝጸንሐን ዘሎን።
ንኣገዳስነት ናይዚ ንነብረሉ ዘለና ፖለቲካዊ ኲነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ግምት ብምእታው ድማ፡ ብዙሓት ካብ ዕዱማት እወንታዊ መልስታት ለጊሶም ኣለዉ።
በዚ መሰረት፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይዘን ዝስዕባ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ምንቅስቓሳትን ኣብ ፈስቲቫል 2018 ክሳተፉ ምዃኖም ዘመልክት ሕድሽ ሐበሬታ ዝተረኽበ ምህላዉ ተረጋጊጹ ኣሎ።
- ሰልፊ ኣልናህዳ ኤርትራ
- ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓ ኤርትራ
- መድረኽ ኤርትራውያን ንዘተ
- ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ
- ድሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ
- ምንቅስቓሳት ደቂ ኣንስትዮ
-
ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
ኣብዝሓለፈ ዜና ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ከምዝጠቐስናዮ፡
- ሰውራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሕን ክሳተፉ ምዃኖም እውን ሓቢርና ምንባርና ዝዝከር እዩ። ነቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ክሳብ ሎሚ ዘይመለሱ እንተኮነ እውን፣ እቲ ውራይ ሓባራዊ ስለዝኾነ ፡ ኣብ ዝተመደበ ሃገራዊ ጉዳይ ግዲኦም ከበርክቱ ዳግማይ ጸዋዒት ዘድሊ ኣይመስለናን።
ብዘይካዚ፡ተወከልቲክልተጀርመናውያንሰልፍታት፣CDU Frankfurt Fraktionvorsitzender Herr Michael zu Löwenstein und Gießen Bundinis 90 die Grünen vertreter Herr. Dr. Klaus Dieter Gothe ኣብ ፈስቲቫል 2018 ክሳተፉ እዮም።
ድሕሪ ቀዳማይ ፖለቲካዊ ዕማም ፈስቲቫል 2018 ምፍጻሙ፡ ካልኣይ መደብ ፈስቲቫልና ባህልን ልምድን ህዝብና ምዕቃብን ምዝውታርን ስለዝኮነ ወናማት ሙዚቐኛታትን ገጠምትን ብዘቕርብዎ ዜማታትን ሙዚቓን ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ክዘናግዑ ምዃንም ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ብደሓን የራኽበና!!!
Eritrea Festival 2018 in Frankfurt Making Exceptional Preparations for Eventful YearWritten by EPDP Information Office
Eritrea Festival 2018 in Frankfurt Making Exceptional Preparations for Eventful YearWritten by EPDP Information Office
The fast unfolding and still unclear Ethio-Eritrean relations will be the main agenda of the Public Discussion on Saturday, 4 August, at the annual Eritrea Festival in Frankfurt which is expected to conduct various political and cultural activities between 3-5 August 2018.
Organized by the Eritrean Democratic Association (EDA), a non-profit charity in Germany, in collaboration with Europe branches of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP), the 2018 Festival is expected to be unique of its kind.
Mr. Tesfamariam Kibreab, the EDA chairman, announced recently that a good number of Eritrean political organizations and civil society movements have positively responded to invitations to take part in the Festival Panel as represented by high-level delegations.
The Panel will dwell on the mixed messages being received from Eritrea and Ethiopia these days. The absolute dictator in Eritrea has been doing whatever he wanted for decades in the past. Now, the big question to be answered is: who and how can the Eritrean dictator be stopped from making hard-to-reverse deals affecting the sovereignty and territorial integrity of Eritrea?
Besides panel talks, Eritrean political and civic figures attending the festival are expected to hold bilateral and group consultations on what is to be done to confront the pending dangers to the nation in the hands of the dangerous one-man dictatorship.
Cultural, Artistic Events
Eritrea Festival 2018 will not only be long political presentations and friendly chit-chats.
Singers, musicians and persons of artistic caliber are announcing their determination to be at the Festival to entertain and educate. Among the so far reported entertainment personalities coming from Germany include Artist Eyob Haile, known for his traditional songs with his 'krar/wata' instrument and Ahmed (Hamada) Ibrahim, who will be expected to come with moving poetic narrations of what is going on between the hopeless dictator in Eritrea and the new-found 'saviour' Ethiopian friend, Dr. Abiy Ahmed, who appears to be willing to appease and go along (at the cost of the entire Eritrean nation) with a person accused of perpetrating crimes against humanity. Other musicians/singers coming from other places will include two young men from Switzerland - Tesfai Jentile and Aliton.
EPDP Australia Addressed by EC Members; Joins Party Renewal PassionWritten by EPDP Stringer in Australia
Following a chain of meetings with regional and local EPDP chapters in recent weeks, the EPDP leadership took time on 15 July 2018 to address party members in Down Under (Australia) to brief them on latest developments in the political and organizational spheres relevant to Eritrea and the party.
Reaching EPDP members in five urban centres in Australia via electronic media, party chairman, Menghesteab Asmerom, and the head of organizational office, Tesfai Woldemichael (Degiga), made extensive presentations on current affairs and responded to various questions raised during the meeting.
One of the key issues raised and discussed at the meeting was the urgency of strengthening the EPDP to enable it to effectively play its much expected role in the struggle for change in Eritrea and the subsequent hard work in build a state of reliable democratic institutions.
The immediate response was a fund-raising drive started with pledges of six colleagues for $3,500 and the commitment to continue the drive throughout Australia.
It is to be recalled that, during the past three months, substantial amounts were collected in EPDP North America and Europe following the project of funding a successful mission to Israel, and the plan of expanding such missions to regions where Eritreans reside in big numbers.
ኣባላት ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ምስ ጨንፈር ኣውስትራልያ ኣኼባ ኣካይዶምWritten by ወኪል ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ጨንፈር አውስትራልያ
ብዕለት 15 ሓምለ 2018፡ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ኣቶ መንግስተኣብ አስመሮምን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ፡ ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካአልን ዝመርሕዎ ኣኼባ ኣባላት ሰዲህኤ ጨንፈር አውስትራልያ ተኻይዱ። እዚ ብመስመር ኢንተርነት እተኻየደ ኣኼባ አብ ሓሙሽተ ከተማታት አውስትራልያ ዝርከቡ አባላት እተሳተፍዎ ኮይኑ፡ አብ ህልው ፖለቲካውን ውድባውን ጉዳያት ዘትኮረ ነይሩ፤
ብመራሕቲ ኣኼባ ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካውን ውድባውን ኩነታት መግለጽን ሓበሬታን ድሕሪ ምቕራቡ፡ ብኣባላት ንዝቐረበ ሕቶታት መብርሂ ተዋሂቡ። ርእይቶን ለበዋታትን አባላት ውን ቀሪቡ።
ጨንፈር አውስትራልያ ነቶም ንጉዕዞ ልኡኽ ሰልፊ ንእስራኤል መታን ክዕወት ገንዘብ ዘወፈዩ ኣመስጊኑ። ገንዘብ ዘዋጽኡ እዞም ዝስዕቡ አባላት እዮም፤
1- መብራህቶም ፍትዊ $1500
2- ደስታ ተኽለ $1000
3- ሃይለ ገብሩ $500
4- ጸጋይ ተስፋይ $200
5- ብንያም ሃይለ $200
6- ካሕሳይ አስፍሃ $100
እቲ ወፈያ ጌና ቀጻሊ እዩ፤ ስርሓት መሪሕነት ክዕወት ጨንፈር ኣውስትራልያ ኩሉ ዝከኣሎ ክገብር እዩ።
አብ መወዳእታ አባላት ነቲ ብመርሕነት ዝቐረበ ሓበሬታን መብርህን ድሕሪ ምምስጋን፡ ንስራሕ ጨንፈር ናህሪ ዝውስኽ ተወሳኺ ጻዕርታት ክገብሩ ተመባጺዖም።
ወኪል ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ጨንፈር አውስትራልያ
ፈስቲቫል 2018 ፍራንክፎርትን ምድላዋቱንWritten by Festival committee
ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018፡ ኣብ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ ንህዝቢ ኣብ ምፍላስ ዝጸንሓ ሓይልታት ናይ ዕርቅን ሰላምን ተበግሶታት ክወስዱ፣ ኣብ ጉዳይ ኢትዮ-ኤርትራ ዝጸንሐ ኣይውግእ ኣይሰላም ኲነታት ድማ ብፍላይ ንረብሐ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዳኣ ይግበሮ እምበር፡ ህጸት ዘሰነዮን ሓድሽን ሞብልናታት ኣብ ዝራኣየሉ ዘሎ እዋን እዩ ካብ ዕለት 03 – 05 ነሓሰ 2018 ክካየድ ኣብ ምድላው ዘሎ። እቲ ጉዕዞ ነቲ ብጸሓይ ባድመ ምሒሉ ዝገዘተን ቅድሚ ዶብ ምሕንጻጽ ዘበት ምዝታይ ዝብል ዝነበረ መድሓኒ ቆርበት ስልጣኑ ገይሩ ክወስዶ ይኽእል ይኸውን፡ ኣብ ህዝብናን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ግን፣ ብዙሕ ምጥርጣራት ዘልዕል ብምዃኑ፡ ልኡላውነት ሃገርና ዝዕቅብን፡ መሰላት ህዝብና ዘረጋግጽን መስመር ንምውሓስ ተቓላሳይ ህዝቢ ክድቅሰሉ ዘለዎ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ጉጅለ ህግደፍ ዶብ ሃገርናን መሬትናን ዘድፈረን ኣሕሊፉ ዝሃበን ሓደን ንሱን ጥራሕ እዩ።
ስለዚ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ በርጌሳውያን ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን፡ ኣገደስቲ ውልቀ-ሰባትን ኮታስ መላእ ናይ ለውጢ ኣካላት፣ ካብዚ ተፈጢሩ ዘሎ ስምዒታዊ ከቢድ ደበና ንደመር፣ ህዝቢ ቅኑዕ መንገዲ ንምትሓዝ፣ ኩሉ ገዲፉ ልዕሊ ዝኮነ ይኹን ግዜ ክብገሰሉን ሓቢሩ ክምክተሉን ዘለዎ ዕድል ሕጂውን ከምልጦ የብሉን።
በዚ መሰረት፡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018፣ ንህልዊ ኵነታት ብዝገጥም ኣገባብን ዕላማን ክስራዕ፡ ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ሓሳባቶም ዘዋሃህድሉን ሓባራዊ ናይ ግጥምያ መስርሕ ዝፈጥርሉን መኣዲ ክኸውን ኩሉ ዝካኣላ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ ትርከብ ኣላ። ኣብ ከባቢኣ ንዝርከቡ ተወከልቲ ውድባትን ምንቅስቃሳትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ዕድመታታ ዘርጊሓ፡ ዝተዘንግዐ እንተነይሩ እውን ኣስዒባ ብምልኣኽ ኣጠናቒቓ ምህላዋ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ብሸነኽ ዕድመኛታት እንተኮነ እውን፡ ኣገዳስነት ናይቲ መድረኽ ተገንዚቦም ብኣግኡ፣ ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ክሳተፉ ምዃኖም ዘፍለጡን ዘቕርብዎ መግለጺ ምህላዉን ብጽሑፍ ዝሓበሩ ምህላዎም ኣቦ-መንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ሓው ተስፋማርያም ሓቢሩ ኣሎ። ሰውራዊ ዲመክራስያዊ ግንባር ኤርትራን፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን፡ ኣወንታዊ መልስታቶም ካብ ዘቐደሙ ውድባት ክኮኑ እንከለዉ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ እውን፡ “ነቲ ዘለና ናይ ቃልሲ ዝምድና ንምዕዛዝ ላዕለዋይ ሉኡኽና ኣብ ፈስቲቫልኩም ክንርከብ ምዃኑ ክንሕብረኩም ደስ ይብለና” ክብሉ ኣወንታዊ መልሲ ኣቅሪቦም ምህላዎም ተሓቢሩ።
ብዘይካዚ ሓድንት ኤርትርውያን ንፍትሒ፡ ቀንድን ሓያልን መበገሲኦም ኣብ እስራኤ ዘሎ መንእሰይ ኮይኑ፡ ብፍሉጥ ኲነታት ሃገርና ግን መንእሰይ ኤርትራ ዘይተብተኖ ሃገር ኮነ ክፍለ-ዓለም ስለዘየለ፡ ኣባል መሪሕነትን ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሓላፍን ምንቅስቃስ መንእሰያት ንፍትሒ ሓው ኣቤል ሃይለ ካብ ኖርወይ፣ ኣነውን ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት ተረኺበ ንመንእሰያትና ዝኸውን መልእኽቲ ኣለኒ ይብል ብምህላዉ፡ ፈስቲቫል 2018 ተወሳኺ ድምቀት ክትረክብ እያ።
እዚ ጥራሕ መኣስ ኮይኑ፡ ንሕና ቀደም ተቓለስቲ ሕጂውን ተቓለስቲ ኣብ ሃገርና ፍትሕን ርትዕን ክሳብ ዝረጋገጽ ድማ ክንቃለስ ስለዝኮና፡ ከም ሃገራውያን፡ ኣባላት ደምበ ተቓውሞ ዝገብርዎ ውራይ፣ ናትና ኢዩ ኢልና ስለእንኣምን፡ ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ድማ እጃምና ከነበርክት ድሉዋት ኣለና ካብ ዝበሉ ስነ-ጥበበኛታት ሓው ኢዮብ ሃይለን፡ ኣሕመድ (ሓማዳ) እብራሂምን ካብ ጀርመን፡ ዓሊቶን ተስፋይ ጀንትሊን ሙዚቐኛታትን ድማ ካብ ስዊዘርላንድ ክሳተፉ ምዃኖም ተረጋጊጹ ኣሎ። ልቦና ስነ-ጥበበኛታትና ድማ ኩሉ ተቓላሳይ ክስዕቦን ክብገሰሉን ትስፉዋት ኢና ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኩልና ክንስዕቦ ዘለና ኣወንታዊ ባህሊ ምዃኑ ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ።
ካብዞም ኣርባዕተ ሓደ። ሓው ሓማዳ ኣብራሂም ካብ ዝልለየሉ ስነ-ጥበብ ድማ፡ ወኒ ናይ ቃልሲ ዘበራብር መድረኻዊ ግጥምታቱን ንባቡን ምስ ምቅርራብ መድረኽን ምዃኑ ተሳታፊ ፈስቲቫላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ - ሰውርዊ ባይቶ ካብ ዝምስክሮ ሓቕታት ምዃኑ ከይዘከርካ ዝሕለፍ ኣይኮነን።
ንሎሚ ዜና ፈስቲቫል 2018 ኣብዚ ወዲእና ኣለና፡ ዝስዕብ መደባትናን ሓበሬታ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ድማ ኣብ ዝመጽእ ከነካታትለኩም እያ።
ርክብና ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ይኹን።
ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን መብርሂ ሂቡWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብጻይ መንግስተኣብ ስመሮም ብ7 ሓምለ 2018 ናይ መላእ ኣባላት ሰልፊ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብዚ ኣኼባኡ ብዛዕባ ኣብዚ ከባቢና ዝረአ ዘሎ ምዕባለታትን ኣብዚ ኩነታት ግደ ኤርትራዊ ሓይሊ ተቓውሞን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ኣብቲ መብርሂኡ መሪሕነት ሰዲህኤ ነቲ ምዕባለ በብደራጃኡ ክከታተሎ ከም ዝጸንሐ ጠቒሱ፡ ኣረዳድኣ መሪሕነት ሰዲህኤ ኣብዚ ዝርአ ዘሎ ምዕባለ ምስ ዘርዘረ ናይቲ ኣኼባ ቀንዲ ዕላማ ከኣ ኣባላት ሰልፊ ነቲ ሚዛን ዝያዳ ንከህብትምዎ መድረኽ ምኽፋት ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎን ኣብ ኤርትራ እውን ጽልዋ ዘሕድር ምዕባለ ድፍኢት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዓብይ ከም ዝጸንሐን መንግስቲ ኢትዮጵያ ውሽጡ ንክርኢ ከም ዘገደዶን ገሊጹ። ካብቲ ምዕባለታት እቲ ዝያዳ ጐሊሑ ዝረአ እቲ ደስኪሉ ዝጸንሐ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምብርባሩ ምዃኑ ጠቒሱ፡ እዚ ኩነታት መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ልኡለውነትና ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ጉዳይ ዶብ ከይተሓንጸጸ ኣይዛተን እየ ክብሎ ዝጸንሐ ጐስዩ፡ ኣብቲ ካልእ ክሕሰሞ ዝጸንሐ ኣገባብ ምድሃቡ ናይ ክሳብ ሕጂ ኣካይዳኡ ናይ ሓሶት ምንባሩ ዝተቓለዓሉ ኩነታት ከም ዝተጋህደ ኣብሪሁ። እዚ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ኩሉ ግዜ ቀዳምነቱ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ምዃኑ ከም ዘርኢ ተወሳኺ መረጋገጺ እዩ ኢሉ። ምስዚ ኣተሓሒዙ እዚ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ህዝቢ ተሓቢኡን ንናይ ህዝብና ናይ ሰላም ህርፋን መዝሚዙን ዝኸዶ ዘሎ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ከየውድቖ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ንሕና ግና ከም ወትሩ ምስ ህዝብና ኮይና ልኡላውነት ሃገርናን ቀጻሊ ሰላም ህዝብናን ንምርግጋጽ ቃልስና ቀጻሊ እዩ ኢሉ።
ብጻይ መንግስተኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብብን ብዘይቅመ ኩነታ ምቕባሉ፡ እሱራት ምፍትሑ፡ ንተቓወምቱ መድረኽ ምኽፋት ብዝምልከት ዝወሰዶም ስጉምትታት ኣውንታዊ ምዃኖም ጠቒሱ፡ እቲ ምስኡ ክዛመድ ዝደልዮ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ግና ኣንጻር ኩሎም እዞም ኣብ ኢትዮጵያ ዝተወዱ ስጉምትታት ስለ ዝኾነ ናይቲ ዝምድና ቀጻልነትን ኣድማዕነትን ክሳብ ክንደይ ምዃኑ ከም ዘዘራርብ ብምጥቅስ፡ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ሰላም ምርካብ ግና ሰዲህኤ ዝድግፎ ጥራይ ዘይኮነ ክቃለሰሉ ዝጸንሐ ምዃኑ ኣብሪሁ።
ብጻይ መንግስተኣብ ምስዚ ኣተሓሒዙ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ሓድሽ ምዕባለ ከይተራእየ’ውን ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓባር ንክሰርሕ ደጋጊሙ ክጽውዕ ከም ዝጸንሐ ብሰፊሑ ኣብሪሁ፡ እዚ ዝረአ ዘሎ ምዕባለ ከኣ ኤርትራዊ ሓይሊ ተቓውሞ ብሓባር ንክንሰርሕ ዝያዳ ከም ዝድርኽን ሰዲህኤ ብኣኡ መሰረት ጸዋዒቱን ጻዕሩን ክቕጽለሉ ምዃኑ ኣብሪሁ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ህዝቢ ኤርትራ ወትሩ በቲ ኢሳይያስ ዝመርሖ ጉጅለ ክጥለም ክነብር ከምዘይግበኦ ተረዲኡ ቃልሲ ኣንጻር ወጽዓ ከዛይድ ግዜኡ ምዃኑ ጸዊዑ።
ነዚ እዋናዊ መግለጺ ብጽምና ዝተኸታተሉ ተሳተፍቲ ኣኼባ፡ ናይ መሪሕነት ናይ ክሳብ ሕጂ ኣተሓሕዛ ንኢዶም፡ ንመጻኢ ክውሰድ ብዛዕባ ዝግበኦም ጉዳያት ሓቢሮም። ተሳተፍቲ ዝያዳ ዘተኮርሉ፡ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ነዚ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ተሓቢእሉ ዝጸንሐ መመሳመሲ ራሕሪሑ ኣብ ካልእ ኣጀንዳ ዝኣትወሉ ዘሎ ኩነታት ብሓባር ክሰርሕሉ ከም ዝግባእ ብምጥቃስ እዚ ኣድማዒ ክኸውን ንሓቢርካ ምስራሕ ዝምልከት ሓሳብ ሰዲህኤ ካብ ወረቐት ናብ ግብሪ ዝሰግረሉ ኩነታት ንክፍጠር ካብኣቶም ዝደለ ዘበለ ከበርክቱ ድሉዋት ምህላዎም ኣነጺሮም።
ኣብ መወዳእታ ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ገምጋም መሪሕነት፡ መላእ ኣባላት ሰዲህኤ ኣብ ሓደ ዓይነት ርኢቶ ከም ዘለዉ ዘመልክት ምዃኑ ጠቒሱ፡ መሪሕነት ነቲ ኣብ ኣኼባ ዝቐረበ ሃናጺ ሓሳባት ብግቡእ ክሰርሓሉ ምዃኑ ብምጥቃስን ናይ መላእ ኣባላት ሰልፊ ደገፍ ወትሩ ቦታኡ ምዃኑ ከም ዝተኣማመን ብምጥቅስ ኣኼባ ዛዚሙ።
EPDP Evaluates Regional Developments; Calls Upon Eritrean Opposition to Do its Own HomeworkWritten by EPDP Information Office
Following an emergency meeting, the EPDP Executive Committee on 2 July issued a strong statement forewarning the new Ethiopian Prime Minister not forge any hasty relation with the unreliable regime in Eritrea which failed to reconcile with its people that it abused and wronged for so long. The EPDP leadership also sent an urgent call to sister Eritrean organizations to meet and see what can be done at their level.
The statement further wished to remind Dr. Abiy Ahmed of Ethiopia that "the repressive and anti-people ruling clique in Asmara, now showing unlimited enthusiasm to befriend itself with Ethiopia, is not reconciled with the Eritrean people in abused and wronged, and that the relation wanted by that regime with Ethiopia can be both dangerous and short-lived."
The EPDP leadership also repeated its call to the international community "to give appropriate attention to the suffering of the Eritrean people and not to unwind its scrutiny over the repressive regime because of the reported pledges for rapprochement between Eritrea and Ethiopia".
(Printed below is the full text of the 2 July statement of the EPDP EC)
****
EPDP Statement on Regional Developments
And a Call to the Eritrean Opposition Camp
The EPDP Executive Committee finds it appropriate to once again look into the continually growing developments in our region whose impact is felt beyond Eritrea and Ethiopia. The huge importance of the winds of change in the region drew early on the attention of the EPDP whose EC welcomed on 27 May 2018 the fast unfolding phenomenon in fraternal Ethiopia. The EC action was followed on 24 June by the EPDP Chairman's public statement clarifying the extent of the party's support to the well-intended gestures. Now, backed by additional evaluation of the situation, the EPDP EC finds it absolutely necessary not only to take position on the new Ethiopian initiative related to Eritrea but also to make an urgent call to sister organizations in the Eritrean opposition camp to start thinking of what must be done at their level.
First and foremost, the Executive Committee repeated its commendation to the Ethiopian decision to end the "no-peace-no-war" stalemate by fully supporting the final and binding ruling of the Eritrea-Ethiopia Boundary Commission (EEBC), a wise step and right position which the EPDP also supported and struggled for in the long past relentlessly.
It is true that there has not been any reason for the one-man dictatorship in Asmara to cause untold suffering to the steadfast people by depriving them of rule of law and most basic human rights because of an unresolved border conflict. Based on the Algiers Agreement, the EEBC expected the two sides to expeditiously implement the final and binding ruling with the support of UN experts. This could not be achieved because, contrary to EBBC ruling, Ethiopia asked "dialogue" prior to the start of demarcation process. Nevertheless, Ethiopia's full acceptance of the EBCC ruling after 16 years and its seeming determination to implement demarcation without prior dialogue is a major step promising the hope for peace and stability in our troubled region.
Amidst this good tidings, what utterly surprised Eritreans and the watching world was the unexpected reactions of the Eritrean regime, which until recently bragged of making no contact whatsoever until a start of a process for demarcation, hastily sent its delegation to Addis Ababa. This was done before it even knew the extent of the Ethiopian call for action, and without the knowledge of the guarantors of the Algiers Agreement. It is becoming apparent that the regime was less concerned with Eritrea's national sovereignty; and may be the very destructive border war itself was not war because of the border issue. Therefore, it is time for us Eritreans to be fully aware of the dangers that can befall to Eritrean sovereignty because of the actions of the regime in Asmara.
We know there existed problem related to the Ethio-Eritrean border before Eritrea's independence, an issue which could have been solved easily soon after 1991. It indeed was a mistake to leave it unaddressed till 1998. Today, the regime's border related second betrayal, and the possible dangers of not resolving it now are grave concerns. It distresses all forces of change and peace because it is not a concern of only one political force or one social group. Only to stress, the danger of not resolving the border problem is the burden of all Eritrean political and civic associations and interested citizens. And as a follow up of previous proposals for joint work, the EPDP once more comes with this highly important call to the Eritrean opposition camp to meet as a matter of urgency and address the ever disquieting Eritrean situation and avert additional dangers to the country and its people.
We in the EPDP are fully aware of the fact that the entire nation, nowadays including pro-regime sections, are shocked by the sudden decision of the regime to send its envoys to Addis Ababa after having held all Eritreans hostage of its excuses about the border issue. We do not only want peace between the peoples of Eritrea and Ethiopia but we have been struggling and paying heavy price for its sake, including irreparable damage to the social fabric and the generations. The misplaced language and theatrics of the regime's delegation in Ethiopia raise many big questions. The well placed fear of many Eritreans is that the Asmara regime could be bent at yet unknown betrayal of Eritrean sovereignty by allowing the underhand of alien interests. Our people therefore should no longer allow the regime to find other hiding corners for its betrayal of people's interests. Nor will the agenda of the Eritrean struggle end with resolution of the border issue. In fact, the main Eritrean agenda is winning and guaranteeing peace, democracy and prosperity for the long deprived nation. Therefore, it is time for the entire nation, including the defense forces and other organized groups, to make a united stand and solve their national problem.
The EPDP, which relentless struggled for the implementation of the ruling of EBBC, warmly and promptly welcomed the determined right step taken by the Government of Ethiopian Prime Minister Dr. Abiy Ahmed to end the border conflict without further delay believing that it serves the best interests of our two peoples.
The EPDP feels it as a duty to remind the Ethiopian Prime Minister that, compared to what prevailed in Ethiopia, the Eritrean situation was an all-round disaster. We therefore are inclined to believe that the Ethiopian Prime Minister is not bent at denying Eritreans the democracy and good governance that he wants to prevail in Ethiopia. Therefore, we wish tell Ethiopian PM Dr. Abiy Ahmed to be fully aware of facts: that the repressive and anti-people ruling clique in Asmara, now showing unlimited enthusiasm to befriend itself with Ethiopia, is not reconciled with the Eritrean people in abused and wronged, and that the relation wanted by that regime with Ethiopia can be both dangerous and short-lived.
Likewise, we ask the international community to give appropriate attention to the suffering of the Eritrean people and not to unwind its scrutiny over the repressive regime because of the reported pledges for rapprochement between Eritrea and Ethiopia.
Voicing Together, We Get Heard!
Working Together, We Get Effective!
The EPDP Executive Committee
2 July, 2018
More...
መግለጺ ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ኣብ ህልዊ ኩነታት ከባቢናን ጻውዒት ንደንበ ተቓውሞንWritten by ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብዚ መመሊሱ ዝጐሃሃር ዘሎን ጽልዋኡ ካብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓሊፉ ኣብ ከባቢና ከንጸባርቕ ዝኽእል ምዕብልናታት ዓሚቝ ገምጋም ኣካይዱ። ነዚ ኣወንታዊ ምዕብልናታት ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ብ27 ግንቦት ሚዛናቱ ከም ዘንበረሉን፣ ብ24 ሰነ 2018 ከኣ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ዝርዝራዊ መግለጺ ናብ ህዝቢ ከም ዘመሓላለፈ ዝዝከር ኢዩ።
ብምቕጻል፡ ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ ተወሳኺ ገምጋማት ድሕሪ ምክያድ፡ ኣብቲ ዝኸይድ ዘሎ ምዕብልናታት ሚዛኑ እናን'በረ፡ ብወገን ተቓውሞ ኤርትራ እውን ክግበር ኣሎዎ ንዝብሉ ርእይቶን ጻውዒትን ዝወሰኸ ህጹጽ መግለጺ ከውጽእ ኣድላይ ምዃኑ ርእዩ።
ፈጻሚ ሽማግለ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንነዊሕ ዓመታት ዝጸንሐ ኩነታት “ኣይውግእ ኣይሰላም “ በቲ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሃቦ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን መሰረት ክትግበር ክጽውዕን ክጽዕርን ከም ዝጸንሐ ብምዝካር፡ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ቀረባ ንዝተራእየ ካብቲ ደውታ ናይ ምውጻእ ቅሩብነት መጎሱ ገሊጹ።
ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን መሳርሒኡ ዝኾነ ንኡስ ጒጅለ ህግደፍን፡ ብናይ ዶብ ሕቶ ምስምስ ንተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ ግዝኣት-ሕግን መባእታዊ መሰላትን ከሊኦም ኣብቲ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ሕማቕ ሃለዋት ክሸምዎ ብፍጹም ምኽኑይ ኣይነበረን። ብመሰረት ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ፡ እቲ ኮሚሽን ዶብ ይግባይ ዘየፍቅድ ናይ መወዳእታን ቀያድን ፍርዲ ድሕሪ ምሃቡ፡ ክልቲኤን ሃገራት ብሓገዝ ክኢላታት ኣቢለን ኣብ ዝቐልጠፈ ናይ ዶብ ምጥራር/ዲማርከሽን መስርሕ ክኣትዋ ኢዩ ነይሩ። እዚ ግን ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድሚ ምጅማር መስርሕ ናይ ዶብ ምጥራር ዘተ ብምሕታታ እቲ ጒዳይ ከይተዓወተ ተሪፉ። ግንከ ድሕሪ 16 ዓመት'ውን ይኹን፡ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ውሳኔ ብምልኡ ተቐቢሉ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ዘየወላውል ድልውነት ምግላጹ፡ ንዞባና ሰላምን ቅሳነትን ክህብ ተስፋ ዝንበረሉ ስጒምቲ ኢዩ።
ግንከ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኤርትራ፡ ነቲ "ዶብ ከይተሓንጸጸ..." እናበለ ክፍክሮ ንዝጸንሐ ዕሽሽ ኢሉ፣ ከምኡ'ውን ናይቲ እተጠቕሰ ሰናይ ተበግሶ ኢትዮጵያ ትርጉምን ኣተገባብራን ብግቡእ ከይተነጸረ፣ እሞ ከኣ ጒዳይ ስምምዕ ኣልጀርስን እቲ ውሳኔ ዶብን ዝምልከቶም ኣካላት ዘይብሉ፡... ንኹሉ ጠንጢኑ ህዝብናን ሕብረተሰብ ዓለምን ብዘይተጸበዮ ናህርን ቅልጣፈን ዳርጋ ንመስርሕ ምሕንጻጽ ዶብ ዝረሰዓ ብዝመስል መልክዑ ናብ ኣዲስ ኣበባ ልኡኽ ልኢኹ።
ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ቅድሚ ናጽነት ዝጀመረ ጸገማት ከም ዝነበረ ኣይከሓድን። ድሕሪ ናጽነት ክፍታሕ ይከኣል ነይሩ፣ እቲ ጸገም ሸለል ተባሂሉ ክሳዕ 1998 ምጽንሑ ከኣ ዓቢ ጌጋ ነይሩ። ሎሚ እዚ ንሃገርናን ህዝብናን ኣንጠልጢልዎም ዘሎ ናይ ዳግመ-ጥልመት ሓደጋ ንዝተወሰነ ውድብ ወይ ክፍሊ ሕብረተሰብ ኤርትራ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነ፡ ንኹልና ሓይልታት ለውጥን በሃግቲ ሰላምን ዘሻቕል ከም ዝኾነ ንርዳእ። ስለዝ ነዚ ሓደጋ ንምምካት ኣብ ቅድሚ ኩልና ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ውዳበታት፡ ሲቪላዊ ማሕበራትን ግዱሳት ዜጋታትን ዝምልከት እዩ። በዚ መሰረት ከም መቐጸልታ ናይቲ ቅድሚ ሕጂ ከነቕርቦ ዝጸናሕና ናይ “ብሓባር ንስራሕ” እማመ ሕጂ እውን ነዚ ህልዊ ኩነታት ንምብዳህን ሃገርናን ህዝብናን ካብ ሓደጋ ንምድሓንን ብቕልጡፍ ተራኺብና መፍትሒ ንክንረክብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ህጹጽ መጸዋዕታ የቕርብ።
መላእ ህዝቢ ኤርትራ ደገፍቲ ጉጅለ ህግደፍ እውን ከይተረፉ፡ እቲ ብናይ ዶብ ምኽንያት ንደቅኻ ኮነ ኩሉ መነባብሮኻ ጀሆ ሒዙ፡ ንኹሉ መሰረታዊ ሕቶታትካ ብናይ ዶብ ኩነታት ኣመሳሚሱ ሓንጊዱ ዝጸንሐ ጉጅለ ህግደፍ ሃንደበት ናብ ኣዲስ ኣበባ ምኻዱ ከም ዝደንጸወካ ተገንዚብና ኣለና። እቲ ሰላም ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንደልዮ ጥራይ ዘይኮነ ክንቃለሰሉ ዝጸናሕና እዩ። እንተኾነ ወዮ ኣሸሓት መንእሰያት ዝሓለፍሉ፡ ብዙሓት ቤተሰብ ዝተመዛበልሉን ምግማቱ ዘጸግም ንብረት ዝዓነወሉን ከቢድ በሰላ ውግእ ደኣ “መዓስን ኣበይን ተዘትይሉ ተፈቲሑ?” እዩ ናብዚ ዝተዓዘብናዮ ወዛሕዛሕ ተበጺሑ? ዝብል ሕቶ ከም ዘሕድረልካ ፍሉጥ እዩ። እዚ ኩነታት ምናልባት እውን ጉዳይና ብዘይፈለጥናዮ ናይ ካልኦት ኢድ ኣትይዎ ንሉኡላውነትና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ናብ ዘውርድ ኣቕጣጫ ይኸይድ ከይህሉ ተገንዚብካ ኣንጻርቲ ሸርሕታት ዝተሓወሶ ዝመስል ኣካይዳ ህግደፍ ክትለዓል ንጽወዓካ። ህግዲፍ ተሓቢእሉ ዝጸንሐ ተቐሊዑ ስለ ዘሎ ደጊም ካልእ መሕብኢ ምስምስ ክምህዝ ዕድል ክንህቦ ኣይግባእን። ጉዳይና ምስ ኢትዮጵያ ዘሎ ጸገም ብምፍታሕ ዝድቅስ ዘይኮነ እቲ ቀንዲ ጉዳይና ዜቤታዊ ሕቶ ሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ምዃኑ ከኣ ክትዝንግዕ ኣይግበኣካን። ሓይልታት ምክልኻልን ካልኦት ውዱባት ኤርትርውያንን እውን ኣብ ጐድኒ ህዝቦም ክስለፉ ንጽወዖም።
እቲ ብቐዳማይ ሚኒስተር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ በቲ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መዓርፎኡ ንምብጻሕ ዝወሰዶ ተበግሶን ዘርኣዮ ቅሩብነትን ምስቲ ንዓመታት ዝተቓለስናሉ ኣተሓሕዛ ዝሰማማዕ ስለ ዝኾነ፡ ናእዳና ንገልጽ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ እቲ ስጉምቲ ንክልቲኡ ህዝብታት ብማዕረ ዘርብሕ ምዃኑ ንኣምን። ኣብዚ እዋንዚ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ክወዳደር እንከሎ፡ ኣብ ኣዝዩ ከቢድ ጭቆናን ዓፈናን ዘሎ ምዃኑ ዝፈልጦ እኳ እንተዀነ ደጊምና ከነዘኻኽሮ ግን ሓላፍነትና ኢዩ። እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክረጋገጽ ዝውጥኖ ዘሎ ዲሞክራሲ ንህዝቢ ኤርትራውን ይነፍጎ እዩ ዝብል እምነት ከኣ የብልናን። ስለዚ እቲ ምስኡ ክመሓዞ ዝደናደን ዘሎ ጉጅለ ህግዲፍ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተዓርቀን ኣዝዩ መላኺ፡ ጨቋንን ጸረ ህዝብን ምዃኑ ክርዳእን ናይቲ ክግበር ዝድለ ዘሎ ዝምድና ሓደጋን ዘይቀጻልነትን ክርዳእ ነተሓሳስብ። ሕብረተሰብ ዓለም እውን በቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነፍስ ዘሎ ናይ ሰላም ተስፋ ጥራይ ከይቀሰነ፡ ነቲ ብሰንኪ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ በደል ግቡእ ኣቓልቦ ክገብረሉ ነዘኻኽር።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሃቢርና ነድምጽ ከነስምዕ!
ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ
2 ሓምለ 2018
ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ሰፍ ዘይብል ቀጻሊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ኣቃሊዑWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ወይዘሮ ሸይላ ቢ ኪታሩት ፍልይቲ ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ሓሙሻይን ናይ መወዳእታን ጸብጻበን ናብቲ ብ26 ሰነ 2018 ኣብ ጀነቫ ዝተጋበአ መበል 38 ኣኼባ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ኣቕሪበን። ኣብዚ ጸብጻበን ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝጸንሐ ቀጻሊ ግህሰት ኣቃሊዐን።
እቲ ኣገራሚ ጸብጻበን ኣብታ ኩሉ መሰረታዊ መሰላት ዝተኣገደላን ግፍዒ፡ ዓመጽ፡ ዓማሚ ማእሰርቲ፡ ክሳብ ሞት ዘብጽሕ ኣተሓሕዛ እሱራት ዝዝውተራን ኤርትራ ዝኾነ ንሰብኣውን ፖለቲካውን መሰላት ዝምልከት ለውጢ ከምዘየለ ኣቃሊዑ።
ንሰን እቲ ዘሕዝን ኩሉቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰልን ካልእ በደላትን፡ ግቡእ ግምት ይወሃቦ ይወሃቦ የለን ኢለን። ኣተሓሒዘን ከኣ ኣብዚ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ዓመጸኛ ጉጅለ 90 ጋዜጠኛታት ኣሲሩስ ገሊኦም ክሳብ ሕጂ ዳርጋ ኣብ ዘይፍለጡ ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ይሓቁ ኣለዉ ኢለን።
እዘን ዳርጋ ናይ ሽዱሽተ ዓመት ናይ ኣገልግሎት ግዜአን ዝውደኣ ዘለዋ ወይዘሮ፡ ሕቡራት ሃገራት ተልእኮ ናይቲ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝምልከቶ ኣካል ንከናውሕ ጸዊዐን። ምስዚ ኣተሓሒዘን ከኣ እቲ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ነቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ነቲ ኣሰካፊ ኩነታት ኤርትራ ዝምልከት ውሳነታትን ለበዋታትን ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ንከተግብር ጸዊዐን። ኣብቲ ኣኼባ ይሳተፉ ካብ ዝነበሩ ናይ ብዙሓት ሃገራት ልኡኻት ነቲ ናይ ወይዘሮ ኪታሩዝ ጸብጻብ ዝድግፍ ርኢቶታት ሂቦም፡ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ኣብ መጻኢ ዝያዳ ኣቓልቦ ንክግበረሉ ተላብዮም።
ኣብዚ መበል 38 ኣኼባ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ዝነጥፉ ኤርትራያን ተሳቲፎም፡ ቆላሕታ ክወሃቦም ዝግበኦም ኤርትራዊ ጉዳያት ከኣ ኣጕሊሖም።
ብኻልእ ወገን ከኣ ብ25 ሰነ 2018 ብዶ/ር ዳንኤል ረዘነ ዝተማእከለ ተዛማዲ ኣኼባ ተኻይዱ። ኣብዚ ኣኼባ ክሳብ ሕጂ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝተዐመመ ስረሓትን ኣብ መጻኢ ኣብዚ መዳይዚ ከጋጥም ዝኽእል ብደሆታትን ዝምልከት ዳህሳስ ተኻይዱ። ካለኦት ኤርትራውያንን ንጉዳይ ኤርትራ ዝሕግዙን ወገናትን ከኣ ብኣቶ ረዲ ኣብዩ ካብ ዓባይ ብሪታንያ እናተመርሑ ብ26 ሰነ 2018 ኣኼባ ኣካይዶም። ኣብዚ ኣኼባዚ ንኤርትራ ዝምልከት ሓደስቲ ምዕብልናታት ብማሕሙድ ኣደምን ኢብራሂም ካቡሽን ካብ ማሕበር መታሕት ኤርትራ ከምኡ እውን ብእስማዒል ገባይታ ካብ ማሕበር ሰብኣዊ መሰል ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ መብርህታት ተዋሂቡ። ኣብዚ መብርሂ ቆላሕታ ዝተዋህቦ ጉዳይ መሬት ኣብ ክልቲኡ ከባቢ ክኸውን እንከሎ ብሓፈሻ ኣብ መላእ ኤርትራ ጉዳይ መሬት ቆላሕታ ዘድልዮ ምዃኑ’ውን ተጠቒሱ። ውይዘሮ ቢ ኪታሩዝ ከኣ ኣብዚ ጐኒንጐኒቲ መበል 38 ኣኺባ ባይቶ ዝተኻየደ ክልቲኡ ኣኼባታት ተኣስቲፈን።
ኣብ መወዳእታቲ ናይ 26 ሰነ 2018 ኣኼባ ብዙሓት ኤርትራውያን ግዱሳት ምስ ወይዘሮ ኪታሩዝ ናይ ድራር እንግዶት ኣካይዶም። ኣብዚ ናይ ድራር እንግዶት ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝነበሩ ኤርትራውያን ብስም ኩሎም ኣበርቶአን ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝንእዱ ሕቋፍ ዕንበባን ንኤርትራ ዘንጸባርቕ መዘከርታን ሂቦም።
UN Report Exposes Eritrea's Continued Gross Violations of Human RightsWritten by EPDP Information Office
Ms Sheila B. Keetharuth, UN Special Rapporteur on Human Rights in Eritrea, on 26 June presented her fifth and final report about the persisting "climate of repression" in Eritrea to the 38th Session of the UN Human Rights Council currently meeting in Geneva.
The bleak report underlined the fact that nothing is changing in the political and human rights situation in Eritrea where severe restriction of all basic freedoms, torture, rape, arbitrary arrests, ill treatment of prisoners and incommunicado detentions until death are ongoing crimes being committed in the country.
Sadly, all perpetrators of the extreme abuses of other humans in Eritrea are not being made accountable for their acts at home and abroad, she stressed. During the past years, the regime in Asmara arrested 90 journalists, some of whom are still languishing in little known prisons.
Ms Keetharuth, who is ending a six-year term on the Eritrea mandate, has urged the UN Council to extend this mandate of the UN Special Human Rights Rapporteur and do more to implement the Council's previous resolutions and recommendations on the alarming situation in that country.
Many country delegates and civil society activists made short interventions supporting her report (http://webtv.un.org/search/id-sr-on-human-rights-in-eritrea-17th-meeting-38th-regular-session-human-rights-council-/5801987527001/?term=&lan=english) and strongly recommending for more attention to the little changing Eritrean situation.
In the meantime, Eritrean human rights and pro-democracy activists attending the 38th Session of the UN Human Rights Council, continued holding side-events to highlight major human rights concerns in Eritrea.
Besides, the side-event moderated by Dr. Daniel Rezene on 25 June assessing achievements in the past few years and Eritrea's human rights challenges head, other Eritreans and supporters also organized another side-event on 26 June. Moderated by Mr. Redi Aybu of UK, the latter event was addressed by representatives of Eritrean Lowlands League (Messrs Mahmoud Adem; Ibrahim Kabushi) and the Red Sea Afar Human Rights Organization (Ismail Gabayta). They highlights the land property abuses of the regime in their respective regions and called for the attention and support of other Eritreans in addressing the land problem in post-dictatorship Eritrea. Both side-events were attended by Ms Keetharuth.
Later in the evening hours of 26 June, a number of Eritrean activists organized dinner in honour of Ms. Sheila B. Keetharuththe outgoing Eritrea Sepcial Rapporteur who attended the event dressed in Eritrean traditional costume. The Eritrean friends presented her a bouquet of flowers and a symbolic gift in the name of all Eritreans who appreciated her hard and good work on human rights in Eritrea.
ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ኣኼባ ኣካይዱWritten by ሽማግለ ጨንፈር
ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ወርሓዊ ኣኼባኡ ብዕለት 24.06.2018 ኣካይዱ። እቲ ኣኼባ ሰዓት 02፡00 ድ.ቀ. ብሰናይ ምንዮት ኣቦ-መንበር ጨንፈር ድሕሪ ምስ ተኸፈተ፡ ነቲ ዕለት ናብ ዝተታሕዘ ኣጀንዳታት ተእትዩ።
ኣጀንዳታት ኣኼባ- ከም ወትሩ ዲሲፕሊን ሰልፊ ምኽባርን፡ ሰልፍኻ ምፍላጥ ዝብል ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ እዃ እንተነበረ፡ ኣብዚ ኣኼባዚ ግን፣ ምስዘሎ ምዕብልናታት ንምጉዓዝ ዝዓለመ፣ ሓበሬታ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ዞባናን፡ከምኡውን ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ውደባ መንእሰያት ኣብ ዲያስፖራን ዝብሉ እዮም ብሰፊሕ ዝተታሕዙ ነይሮም።
እቶም ኣጀንዳታት ሓደ ብሓደ ተኣትዮም፡ ለውጢ ብውሽጣዊ ዲሲፕሊንን ሰልፍኻ ምፍላጥን ስለ ዝጅምር መግለጺ ድሕሪ ምቕራብ፣ ኣብቲ ዝስዕብ ኣጀንዳ ሓበሬታ ውሽጣዊ ንጥፈታት ሰልፍን ዞባናን ተኣትዩ። እቶም ቀንዲ ግዜ ዝወሰዱ ምርድዳኣት ድማ ኣብ ዞናና ዝካየድ ዘሎ ሃድሽን ቅልጡፍን ምቕይያራትን ስርርዓት ፍግደፍ ኣብመንእሰያትን ዝብሉ ሰፊሕ ናይ ልዝብን ሓሳባት ምልውዋጥን ዝወሰዱ እዮም ነይሮም። ኣኼበኛ ነቲ ሰልፍና በብእዋኑ ዝወስዶ ዘሎ ዲፕሎማስያውን ፖለቲካውን ንጥፈታትን ምምዕባል ፖለቲካዊ ባህልን ኣሞጒሱ። ብተወሳኺ‘ውን ተቓወምቲ ሓይልታት፡ ነቲ ህግደፍ ብጓይላን ጃህራን ዘብዕሎ ዘሎ መዓልቲ ነጻነት ዝመሳሰል ኣበዓዕላ ዘይኮነስ፡ ብሰሚናር ጌርካ ምብዓሉ ብዝብል ኣተሓሳስባ፡ ህዝባዊ ምጥርናፍ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ኣብ ፍራንክፎርት ሓባራዊ ህዝባዊ ሰሚናር ብምውዳብ ዘካየዶ ጻዕሪ፡ ንቃልስና ናህርን ኒሕን ምጥርናፍን ዘዛይደሉ ብምዃኑ ኣኼበኛ ኣሞጒሱ።
ነዚ ሕጂ ብሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝውሰድ ዘሎ ኣወንታዊ ስጉምትታት ናይ ሓድሽ ኣተሓሳስባን ግሉጽነትን ተሓታትነትን፡ ከምኡ‘ውን ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣኼበኛ ኣሞጒሱ። ሰልፍና‘ውን ነዚ ሕጂ ብዶ. ኣቢይ ዝግለጽ ዘሎ ናይ ምትግባር ውሳኔ ኣልጀርስ ንነዊሕ ግዜ ብጽሑፋቱን ብኣኼባታቱን እናገለጾ ክመጽእ ጸኒሑ‘ዩ። መላኺ ኢሳያስ ግን፡ እዚ ብኢትዮጵያ ዝውሰድ ዘሎ ናይ ዶብ ጉዳይ ምትግባሩ ከይመለሰሉ ን2 ሰሙን ኣጽቂጡ ኔሩ፣ ኣብ መዓልቲ ዝኽረ ስዉኣት ድማ ኣተንፊሱ። ። ስለምንታይ እዚ መጸዋዕታ‘ዚ ንኢሳያስ ካብቲ ንልዕሊ 20 ዓመታት ተሓቢኡሉ ዝጸንሐ በዓቲ ናይ ምስምስ ውግእ-ዶብ ቀሊዑ ዘውጽእን ኣብ መሓንቖ ዘእትዎን ስለ ዝኾነ። እቲ ህዝቢ ክጽበዮ ዝጸንሐ ናይቲ መጸዋዕታ ምቕባል መልሲ ግን፡ ጎቦ-ጎቦ እዩ መሊሱዎ። ነቲ ዶብ ከይተሓንጸጸ ኣይንዛተን ኢና ትብል ዝነበርት መልሓሱ ተቐርጢማ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ኩነታት ዘጽንዕ ልኡኽ ክሰድድ ምዃኑን፡ ንወያኔ ብምጽራፍን እዩ ገሊጹዎ። ምስ ኢትዮጵያ ክረዳዳእ ምስ ወያኔ ግን ክጻረፍ እንከሎ ግን ወያኔ‘ውን ኣካል ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዃኖም ብርሳዕ‘ዩ። እዚ ግን ኣየገርመናን‘ዩ፡ ምልካውያን ረብሕኦም ኣብ ሰላም ዘይኮነስ ኣብ ውግእን ጽልእን ስለ ዝኾነ። እዚ ምንጥልጣል ናይ ዶብ ጉዳይ ሓደ ካብቲ ዓበይቲ ምኽንያታት ናይ ኢሳያስ መናውሒ ስልጣን ስለ ዝኾነ ቅልጡፍ ፍታሕ ክርከበሉ ይግባእ። ሽግር ኤርትራውያን ግን ጉዳይ ዶብ ጥራሕ ኣይኮነን። ቅድሚ ጉዳይ ዶብ ምጅማሩ ብ20 ሰነ 1991 ኣብ ናይ መጀመርያ በዓል መዓልቲ ነጻነት‘ውን ንህዝቢ ኤርትራ ምልካዊ ስርዓት ከም ዘቚውም ሓቡሩዎ እዩ። ብድሕሪኡ‘ውን ንህዝቢ ኤርትራ እናጨፍጨፈ‘ዩ ብፍርህን ራዕድን ምብትታንን ክገዝእ ጸኒሑ። ስለዚ ሕጂ‘ውን ጉዳይ ዶብ ጥራሕ ስለ ዘይኮነ ጸገምና ምልካዊ ስርዓት ከልግስ ከሎ ጥራሕ‘ዩ እቲ መሰረታዊ ፍታሕ። ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ስርዓት እንተዝትከል ኔሩ እቲ ምስ ጎረባብቲ ምንቛት‘ውን ኣይምሃለወን ኔሩ። ስለዚ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጥረ ብዅረት ዲሞክራስያ‘ዩ ነቲ ምስ ጎረባብቲ ዘሎ ጸገም ፈጢሩዎ እምበር ብኣንጻሩ ኣይኮነን። እዚ ስለ ዝኾነ፡ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ብምልጋስ ጥራሕ ስለ ዝኾነ መሰረታዊ ለውጢ ዝመጽእ፡ ተጠርኒፉ ተቓውሞኡ ከሐይል ከም ዘለዎ ኣኼበኛ ተማሕጺኑ።
ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ ስርዓት ህግደፍ ንኣብ ወጻኢ ዝተወልዱ ብጀካ ንዙሮት ብምኻድ ንኤርትራ ዘይፈልጡዋ መንእሰያት ሂትለራዊ ውደባ እናወደበ ሓንጎሎም ብምሕጻብ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ መንእሰያት ንከርዕድ መሳርሒ ንክኾኑዎ ዝገብሮ ዘሎ ገበን ኣኼበኛ ይነጽግ። ብተግባር‘ውን ኣብ ሆላንድ፡ ስዊትዘርላንድ፡ እስራኤልን ዓዲ እንግሊዝን ዝተገብረ ምስ ከምኦም መንእሰያት ኤርትራውያን ምጭፍጫፍ ተራእዩ‘ዩ። ስለዚ መንእሰያት ነዚ ናይ ስርዓት ህግደፍ ገበን ክነቕሑሉን ሓቢሮም ክቃወሙዎን መንእሰያት ለበዋኦም ኣቕሪቦም።
ኣኼባ ድማ ኣብ ሰዓቱ ብዝኽረ-ሰማእታት ተደምዲሙ።


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ሶሉስ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ኮሚሽንር ኮሚሽን ሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር እስማዒል ቸሩጉኡይ ሊቢያ እትርከበሉ ኩነታት ንኩላትና ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ ኢሎም።
“መንግስቲ ሊቢያ ንህዝቢ መሰረታዊ ዝኾኑ ኣገልግሎታት ክህብ ኣይክኣለን።ኣብዛ እንዘራረበላ ሰዓት ኣብ ሊቢያ ቅልውላው ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣሎ።ናይ ሕክምናን ካልኦትን ኣገልግሎታት የለን።እዚ ነቲ ዘሎ ኩነታት ዘጋድድን ፍታሕ ንምርካብ እውን ዘጸግም እዩ።”
ሕብረት ኣፍሪቃ ፀገማት ሊቢያ ንምፍታሕ ዝተፈላለዩ ስራሓት ይሰርሕ ከምዘሎ እቶም ኮሚሽነር ብምግላፅ መራሕቲ ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሊቢያ ዝለዓለ ኮሚቴ ብምጥያሽ ዝተፈላለዩ ውሳነታት ወሲኑ’ሎ ኢሎም።
እቶም ኮሚሽን ኮሚሽነር ኣብ ሊቢያ ንኹሉ ዝሓቖፈ መንግስቲ ናይ ምምስራት ኣገዳስነት እውን ኣፅንኦት ሂቦምሉ ኣለው።
“ንኹሉ ዝሓቖፈ መንግስቲ ወይ ምምሕዳር ምፍጣርን እዚ ምምሕዳር ብቤት ምኽሪ ወከልቲ ተቐባልነት ክረክብን የድሊ።እቲ ምምሕዳር ምስ ደሕንነት ዝተኣሳሰሩ ፀገማት ጥራሕ ከይኮነስ ልምዓት ሓዊሱ ንድልየታት ህዝቢ ሊቢያ ዝምልስ እውን ክኸውን ኣለዎ።”
ኣምባሳደር እስማዒል ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ኣብ ማእኸላይ ኣፍሪቃ፣ኣብ ሶማልን ኣብ ዓበይቲ ቀላያትን ዝርኣዩ ናይ ሰላምን ደሕንነትን ፈተናታት ብምዝርዛር ገለ ሃገራት ዘወፍይኦ ኣበርኽቶ ብምዝኽኻር ዘተኣማምን ሰላም፣ምርግጋእን ብልፅግናን ንምርግጋፅ ዓለምለኸ ምትሕብባር ክሕይል ፀዊዖም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና እቲ ጉባኤ መራሕቲ ንናይ ቻድ ሚኒስትር ወፃኢ ሙሳ ፋኪሙሃማት ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ንክኾኑ መሪፁዎም ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ
ኣብ ዙር ኣልጄርያ ዓወት ተመዝግብ
ብድራር ፍሰሃየ- ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ መኽሰብ ደበሳይ ብ 12 መጋቢት 2014 ኣብ ዝተኻየደ 4ይ መድረኽ ቅድድም ዙር ኣልጄርያ ቀዳማይ ብምውጻኣ ኣገዳሲ ዓወት ብምምዝጋብ ብጫ ናይ ክብሪ ማልያ ክጭብጥ ክኢሉ።
ኣብቲ ተቐዳዳማይ መኽሰብ ደበሳይ ልዑል ብቕዓት ዘርኣየሉ ውድድር ነቲ ኣቀዲሙ ብጫ ማልያ ወድዩ ዝነበረ ሞሮካዊ ተቐዳዳማይ ኣገዳሲ ደቓይቕ ክኸስበሉ ብምኽኣሉ ብጫ ናይ ክብሪ ማልያ ክወዲ በቒዑ ኣሎ። ኣብቲ ውድድር ዝተሳተፉ ኣባላት ሃ/ጋ/ኤርትራ ኣማኑኤል ገ/ሔር 3ይ፣ በረኸት የማነ ድማ 10 ደረጃ ብምሓዝ ኣብ ዓወት ሃ/ጋ/ኤርትራ ልዑል ተራ’ዮም ተጻዊቶም። ተቐዳዳማይ መኽሰብ ደበሳይ ሓሙስ 13 መጋቢት 2014 ኣብ ዝዛዘም ውድድር ድማ ኣንጺፍዎ ዘሎ ናይ 52 ካልኢት ፍልልይ ምስዝዕቅብ ዕዉት ዙር ኣልጄርያ ክኸውን ክኽእል’ዩ። ኣብ 2012 ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ዙር ኣልጄርያ ተቐዳዳማይ ናትናኤል ብርሃነ ጎብለል ናይቲ ውድድር ብምዃን ብጫ ናይ ክብሪ ማልያ ምውናኑ ዝዝከር’ዩ።
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ


text:
መድሃኒት ስርናይ ዘጥቅዕ ቀታሊ ሕማም ተረኺቡ
ተመራመርቲ ስነ ዘራእቲ ነቲ ንውሕስነት መግቢ ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ንስርናይ ዘጥቅዕ ሕማም ዝፍውስ መድሃኒት ንምምሃዝ ኣብ ዝገብርዎ ጻዕሪ ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት ከምዝሰጎሙ ኣፍሊጦም።
ስርናይ ካብ እንምገቦ መግቢ ሓደ ሕምሲት ካሎሪ እንረኽበሉ ቀንዲ እኽሊ'ዩ። እንተኾነ ግን እዚ እኽሊ'ዚ ኣብ መብዛሕትኡ ክፋል ናይ ዓለም ብምምራት ቃንጫ ስርናይ
(ስተም ራስት ወይ ብላክ ራስት) ተባሂሉ ብዝፍለጥ ፋንጋስ (ኣብ ኣታኽልትን ዝመሽመሸ ነገራትን ለጊቡ ዝበቁል ቆጽልን ዕምባባን ዘይብሉ ተኽሊ) ይጥቃዕ ኣሎ።
ካብ ብሪጣንያ፣ ኣሜሪካን ኣውስትራልያን ዝተዋጽኡ ተመራመርቲ ሓደ ዓይነት እኽሊ ብምምራት ቃንጫ ተጠቒዑ ክመውት ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ክሕብሮም ዝኽእል ናይ ዘርኢ (መፈጠር) ሓበሬታ ረኺቦም ኣለዉ።
ንሳቶም ናይ ስርናይ ናይ ተፈጥሮ ነብሰ-ምክልኻል ዘርኢ ወይ መፈጠር ኣብቲ ፋንገስ ረኪቦም። ናይ ስርናይ ተፈጥሮኣዊ ሕማም ናይ ምክልኻል ክእለት (ኢሚዩን ሲሲተም) ዘበራብር መንገዲ'ውን ተሪኺቡ'ሎ።
እቲ ኣብ ሳይንስ ዝተባህለ ጋዜጣ (ጆርናል) ሰፊሩ ዘሎ ናይ ምርምር ውጺኢት ንኣትክልቲ ካብቲ ቀታሊ ዝኾነ ሰበብ ናይ ሕማም (ፓቶጀን) ንምክልኻል ዝሕግዝ ሓዲሽ ሓባሪ'ዩ።
ምምራት ቃንጫ ንዘመናት ዝኣክል ኣእካል እናጥቀዕ ዓጸቦ ኣስዒቡ'ዩ።
ምምራት ቃንጫ ኣብ 1950ታት ኣብ ምሉእ ሰሜን ኣሜሪካ ብምዝርጋሕ 40 ሚእታዊት ኣእካል ኣጥፊኡ። ተመራመርቲ ድማ ካብ ሽዑ ኣትሒዞም ምምራት ዝጻወሩ ዓይነት ኣእካል እናፈጠሩ ናይ ስርናይ ፋንገስ ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ክብ ኣቢሎሞ።
እንተኾነ ግን እቲ ሰበብ ናብ ሕማም ኩሉ ጊዜ ይምዕብል ወይ ይዓቢ።
ሓደ ፍሉይን ሓያልን ዓይነት ዘርኢ (ስትረይን) ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ተቐልቂሉ፡ ብንፋስ እናተሕገዘ ድማ ናብ ካልእ ክፋላት ዓለም ከይላባዕ'ውን የፍርሕ።
እዚ ሓዲሽ ናይ ምርምር ውጽኢት እቲ ሕማም ከይህልዎ ንዝተጠርጠረ ስርናይ ቅልጡፍ ናይ ዲ ኤን ኤ ምርመራ ጌርካ ኣብ ገርሁ ጸረ-ባልዕ ንምንስናስ ይሕግዝ።
"ንፈለማ ጊዜ፡ ኤስ ኣር50 (Sr50) ተባሂሉ ብዝፍለጥ ኣብ ዝለዓለ ናይ ፍርያት ክእለት ዘለዎም ዓይነት ስርናይ ዝፍተን ዘሎ ናይ ዲ ኤን ኤ፡ ኣብ ዝኾነ ክፋል ናይ ዓለምና ምርመራ ኣካይድካ ነቲ ምምራት ቃንጫ ዝጻወር ዘርኢ ወይ መፈጠር ናይ ስርናይ ከጥቅዕ ይኽእል ድዩ ኣይካልን ንምልላይ ክከኣል'ዩ" ኢሉ ሓደ ካብቶም ተመራመርቲ ዝኾነ ሮበርት ፓርክ ናይ ሲድኒ ዩኒቨርሲቲ።
"እዚ ድማ ሓደ ዓይነት ተኽሊ ኣብ ውሽጢ ሰሙን ኣእኻል ከዕኑ ካብ ዝኽእል ምምራት ቃንጫ ንምክልኻል ክቡር ጸረ-ባልዕ ምንስናስ የድልዮ ድዩ ኣየድልዮን ንምልላይ ይሕግዝ" ኢሉ ንሱ።
እዚ ውጽኢት መጽናዕቲ'ዚ ተመራመርቲ ኣብ መጻኢ ሓደሽቲ ዘርኢ ወይ መፈጠር ዘለዎም ዓይነት ስርናይ ብምፍጣር ሓደ ስጉምቲ ካብቲ ቀታሊ ሰበብ ናይ ሕማም (ፓቶጀን) ቀዲምሞ ክኸዱ ተስፋ ዝህብ'ዩ።
"ሕጂ ምዕባለ ናይቲ ፓቶጀን ክንከታተል ንኽእል ኢና" ኢሉ ምስቲ ምርምር ርክብ ዘይምብሉ ዶክተር ማቲው ሞስኲይ ናይ ሳይንበሪ ላቦራቶሪ ኣብ ኖርዋይ።
"ሕጂ ተጽዕኖ ናይቲ ሕማም ቃንጫ ኣብ ስርናይና ክንግምት ንኽእል ኢና። ኣብ መጻኢ ድማ ውሕሉል ምርባሕ ነዚ ሕማም'ዚ ክጻወሩ ዝኽእሉ ኣትክልቲ ከነካይድ ክንክእል ኢና" ድማ ኢሉ ንሱ።