text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሚያዝያ – 24.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ. 10:22-30
ሽዑ አብ ኢየሩሳሌም እቲ ዝተሓደሰ ቤት መቕደስ ዝተመረቐሉ በዓል በጽሐ፥ ጊዜኡ ኸአ ኽረምቲ ነበረ። ኢየሱስ ድማ አብ ቤት መቕደስ አብ ገሊላ ሰሎሞን ይመላለስ ነበረ። ሽዑ አይሁድ አኽበብዎ እሞ “ ክሳዕ መአዝ ኢኻ ሰንፈላል እትገብረና፧ ንስካ ኽርስቶስ እንተ ደአ ኾንካ አግሂድካ ንገረና” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ ነጊረኩም አይአመንኩምንን። ንአይ ዚምስክረለይ እዚ ብስም አቦይ ዝገብሮ ዘሎኹ ግብርታት እዩ። {ንስኻትኩም ግና ከምቲ ዝበልኩኹም} ካብተን አባጊዐይ ስለ ዘይኮንኩም አይትአምኑን ኢኹም። እተን አባጊ ዐይ ግና ድምፅይ ይሰምዓ እየን፥ አነ ኸአ ናይ ዘለዓለም ሕይወት እህበን፥ ንዘለዓለም ድማ አይጠፍአን እየን፥ ካብ ኢደይውን ዚምንዝዐን ሓደ እካ የልቦን። እቲ ንአአተን ዝሃበኒ አቦይ ካብ ኩሉ ይዓቢ እዩ፥ ካብ ኢድ አቦይ ክምንዝዐን ዚኽእል ከአ ሓደ እካ የልቦን። አነን አቦይን ሓደ ኢና” እናበለ መለሰሎም።
ኣይሁዳዊያን ነቲ እንታይነት ናይ ክርስቶስ ክፈልጡ ድልየት ከምዘለዎም ንኽፈልጡ። ክሳብ መዓስ ኢኻ ሰንፈላል ክትገብረና ንስኻ ክርስቶስ እንተ ደኣ ኮንካስ ኣግሂድካ ንገረና እንዳበሉ ይሓትዎ። መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ነጊረኩም ኣይ ኣመንኩምንን። ንኣይ ዚምስክረለይ እዚ ብስም ኣቦይ ዝገብሮ ዘለኹ ግብርታት እዩ። ንስኻትኩም ግና ከምቲ ዝበልኩኹም ካብተ ኣባጊዐይ ስለዘይኮንኩም ኣይትኣምንኑን ኢኹም ይብሎም። እተን ኣባጊዐይ ግና ድምጸይ ይሰምዓ እየን፡ ኣነ ከኣ ኣለልየን፡ ንሳተንውን ይስዕባኒ። ኣነ ከኣ ናይ ዘለዓለም ሕይወት እህበን።
ስለዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሓጺሩ እቲ ምስክሩ እቲ ብስም እግዚኣብሔር ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ተኣምራት ከምዝኾነ ይዛረብ። ነዚ ምስክርነት እዚ ግና ኣይሁድ ኣይቅበሉዎን። ምኽንያቱ ከምቲ ባዕሉ ጎይታን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝበሎ ካብ ኣባጊዑ ስለዘይነበሩ ኣይሰምዑዎን። ኣባጊዕ ክርስቶስ ግና ድምጺ ጎይታኣን ይሰምዓ። እቲ ንሱ ዝመህረንን ዝሕብረንን መገዲ ይስዕባ። ኣብ ውሑስ ቦታ ከኣ ይመላለሳ። ምኽንያቱ ሓለዋ እግዚኣብሔር ኣብን ወልድን ስለዘለዎን። ምኽንያቱ እዞም ክልተ ኣካል ናይ ስላሴ ብኅብረት ስለዝነብሩ፡ ሓደ ስለዝኾኑ። ባዕሉ ኣብ ፍቕዲ 30 ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና እናበለ ይዛረብ። ኣብኦም ከኣ ሕይወት ይረኽባ። በዚ ቃል ክርስቶስ እንታይነቱ ይገልጽ። እዚ ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና ዝብል ቃል ክርስቶስ ኣብ እዝኒ ሰማዕቲ ዕንቅፋት ኮነ። ሰብ ኮሎኻ ገዛእ ርእስኻ ኣምላኽ ብምግባርካ እንዳበሉ ክኸሱዎ ተረኽቡ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ወንጌል እምበኣር ክርስቶስ ብየውሃንስ ወንጌላዊ ገሩ ዘመሓላልፈልና ትምህርቲ፡ እንታይነት ሕዝበ እግዚአብሔር ምስ ክርስቶስ ክህልወን ዘለዎ ርክብ ኢዩ። ንሕና ኣባጊዕ መጋሰ ሕዝበ እግዚአብሔር ኢና። ጋሳና ከኣ ባዕሉ ክርስቶስ ኢዩ። ምስ ጋሳና እንታይ ዓይነት ርክብ ኢዩ ዘለና፡ ወይ ከኣ እንታይ ዓይነት ርክብ ኢዩ ክህልወና ዘለዎ። ኣባጊዕ ወይ መጋሰ ክርስቶስ ምኻና ብኸመይ ኢዮም ሰባት ዘለሉዩና።
ጎይታን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣይሁዳዊያን እንታይ ኢዩ ዝበሎም፥ ኣባጊዐይ ድምጸይ ይሰምዓ እየን፡ ኣነ ኸኣ ኣለልየን፡ ንሳተንውን ይስዕባኒ። ንዘለዓለምውን ኣይክጠፍኣን ኢየን። ስለዚ መለለይና ከም ኣመንቲ ወይ ኣባጊዕ ክርስቶስ ንቃል ኣምላኽ ሰሚዕኻ ምኽኣል ኢዩ። ድምጺ ክርስቶስ ምስማዕ ኢዩ። አበይ ኢና ድምጺ ክርስቶ እንሰምዕ፡ል ዕሊ ኹሉ አብቲ ስቕታን ተመጽጦን ዝመልኦ ጸሎት – አብ አስተንትኖ ቃል አምላኽ – አብ ተሳትፎ ስርዓት አምልኾ። ንሱ ዝበለኩም ግበሩ ትብለና ድንግል ማሪያም። ነቲ ንሱ ዝብለና ኩሉ ምግባር ኢዩ። ምኽንያቱ ኩሉ ነገር ካብ ምስማዕ ኢዩ ዝመጽእ። ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፥ እቲ ንቓለይ ዚሰምዕ፥ በቲ ዝለኣኸኒውን ዚኣምን ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣላቶ፥ ይብለና የውሃንስ ኣብ ሞራፍ 5፡24 ስለዚ እቲ ቃል ኣምላኽ ስዝሰምዕ እዩ እቲ ሓቀኛ ናይ ክርስቶስ አብ መጋሰ ክርስቶስ ክነብር ዝኽእል።
ኣሕዋት ንኽርስቶስ ምስማዕ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ፡ ንዕኡ ምስዓብ ማለት ኢዩ። ብትብዓት ከም ጴጥሮስ ጎይታይ ንስኻ ናይ “ ዘለዓለም ህይወት ቃል ኣሎካ ናብ መን እሞ ኽንከይድ፡ ንሕናስ ንስኻ እቲ ቕዱስ ናይ ኣምላኽ ምኻንካ ኣሚናን ፈሊጥናን ኣሎና” ኢልካ ምኻኣል ኢዩ። ንሱ እምበኣር ህያዋይ ጋሳ ኢዩ። ምእንቲ ኣባጊዑን ሰማዕቱን ሕይወቱ ኣሕሊፉ ዝህብ ፈቃርን ርሕሩሕን ኣምላኽ ኢዩ። ንሓዋሪያቱ ናብቲ ኣነ ዝኸዶ መገዱ ትፈልጥዎ ኢኹም ምስበሎም ኣብ የውሃንስ 14:6 ቶማስ ከኣ “ጎይታይ ናበይ ከምእትኸይድ ኣይንፈልጥን ኢና፡ ነቲ መገዲ ደኣ ኸመይ ጌርና ኢና እንፈልጦ” ምስበሎ ኢየሱስ “ መንገዲን ሃቅን ሕይወትን ኣነ ኢየ” እንዳበለ ይምልሰሉ። እቲ ድምጺ ስጋስዮ ዝሰምዕን፡ ዝስዕብን ናይ ዘለዓለም ሕይወት ይህልዎ።
ብሓት ንአብን ንወልድን …………::


c: text/html

text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 12.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ. 6: 20-26
ኢየሱስ ናብ ደቂ መዛሙርቱ እናጠመተ ኸምዚ በሊ፦
“ አቱም ድኻታት፥ መንግሥቲ አምላኽ ንአኻትኩም እያ እሞ ብፁዓን ኢኹም። አቱም ሕጂ እትጠምዩ፥ ኽትጸግቡ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። አቱም ሕጂ እትበኽዩ፥ ክትስሕቁ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። ብምኽንያት ወዲ ሰብ ሰባት እንተ ጸልኡኹም፥ እንተ ፈለዩኹም፥ እንተ ጸረፉኹም፥ ሸምኩኩምውን እንተ አነወርዎ ብፁዓን ኢኹም። እንሆ አቦታቶም ድማ ንነብያት ከምኡ ይገብርዎም ነይሮም እዮም እሞ፥ ዓስብኹም አብ ሰማይ ብዙኅ ኪኸውን እዩ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ባህ ይበልኩም ብሓጎስውን ተሰራሰሩ። አቱም ሃብታማት ግና ሓጎስኩም ወዲ እኩም ኢኹም እሞ ወይልኹም። አቱም ሕጂ እትስሕቁ፥ ክትበኽዩን ኽትሓዝኑን ኢኹም እሞ ወይሉኹም። አቦታታቶም ንነብያት ሓሶት ከም ኡ ገይሮም ዎም ነይሮም እዮም እሞ፥ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ እንተ ተዛረበልኩም ወይልኹም።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ብጽዓን ክነስተንት ንዕደም። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ እናጠመተ “አቱም ድኻታት፥ መንግሥቲ አምላኽ ንአኻትኩም እያ እሞ ብፁዓን ኢኹም። እናበለ ይዛረቦም። እዚ አዋጅ ወይ ትምህርቲ እዚ ነቲ ማሕበራዊ ሕይወት ሓዋሪያት ዝገልጽ ነበረ። ንሳቶም ድኻታት ኢዮም ነሮም። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ መንግሥተ ሰማይ የተስፍዎም። እዚ ተስፋ እዚ ናይ መጻኢ ሕይወቶም አይኮነን ነሩ እንታይ ደአ እቲ ዝተጠቀመሉ ቃል ነቲ ግዜን ሰዓትን ዘመልክት ነበረ። መንግሥተ አምላኽ ድሮ ናታቶም ከምዝኾነት የበስሮም። አብ ወንጌል ማቴዎስ “ ብመንፈስ ድካታታ ዝኾኑ መንግሥተ ሰማያት ናቶም ኢያ” ይብል። 5፡3 እቶም ድኻታት ኢዮም እቲ መንፈስ ክርስቶስ ዘለዎም፡ ምኽኒያቱ ከም ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ወላሓንቲ ክእክቡ አይደሊዩን፡ ክርስቶስ ንዑ ሰዓቡኒ ምስ በሎም ዘለዎም ኩሉ ገዲፎን ክስዕብዎ ተረኽቡ። ከምቲ ግብረ ሓዋሪያት ሕይወት ቀዳሞት ክርስቲያን ዘዘንትወልና ኸአ “ሓደ ልብን ሓደ ሓሳብን ኮይኖም ብኹሉ ብርኪ ኮይኖም ይነበሩ ነበሩ፥ ሓደ እካ ነቲ ገንዘቡ፥ “ እዚ ናተይ እዩ፥ “ ዚብል አይነበሮምን። ነቲ ዝነበሮም ብሕውነትን ምምቕቓልን ይነብሩ ነበሩ።
አቱም ሕጂ እትበኽዩ፥ ክትስሕቁ ኢኹም እሞ ብፁዓን ኢኹም። ብምኽንያት ወዲ ሰብ ሰባት እንተ ጸልኡኹም፥ እንተ ፈለዩኹም፥ እንተ ጸረፉኹም፥ ሸምኩምውን እንተ አነወርዎ ብፁዓን ኢኹም። እቲ ሎሚ እንነብሮ እንሳቐዮን መጨረሽታ አይኮነን፡፤ እቲ ሎሚ አብ ሕይወትና አብዚ ምድሪ ብሓይሊ መንፈስ ክርስቶስ እንኃንጾ ዘለና መንግሥተ አምላኽ . መንግሥተ አምላኽ ንምህናጽ ስደትን ስቅያትን ከምዘለዎ የረድአና፡፤ ሓደ ነገር ግና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ የተስፍወና ዓስብኹም አብ ሰማይ ብዙኅ ኪኸውን እዩ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ባህ ይበልኩም ብሓጎስውን ተሰራሰሩ። በዚ ቃል ክርስቶስ ሉቃስ ነቲ ናይ ግዚኡ ማሕበር አመንቲ የተስፍዎም። ሎሚውን ነቶም ብሓቂ አብ ሕይወትና ነቲ ቃል አምላኽ ቃል ወንጌል ተቐቢልና እሙናት ሓዋሪያት ክርስቶስ ኮይና ክርስቲያናዊ ጉዑዞና ምስ እንቅጽል አብዚ ምድሪ እዚ ስደትን ውርደትን ከምዘጋንፈና ክንፈልጥ ይግበአና፤ እዚ ጊና ግዚአያዊ እምበር ዘለዓለማዊ አይኮነን። አብዚ ጸዋዕታ እዚ እሙናት ኮይና ምስ እንርከብ ክርስቶስ ጎይታና ዓስብና አብ ሰማይ ብዙኅ ከምዝኸውን፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ባህ ከምዝብለና ብሓጎስውን ከም እንሰራሰር” የተስፍወና፡፤ በዚ ተስፋ ተጸናኒዒና ኢና እምበአር አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና እሙናት ኮይና ክንጎዓዝ እንዕደም።
አቱም ሃብታማት ግና ሓጎስኩም ወዲ እኩም ኢኹም እሞ ወይልኹም። አቱም ሕጂ እትስሕቁ፥ ክትበኽዩን ኽትሓዝኑን ኢኹም እሞ ወይሉኹም። ክርስቶስ አብዚ ንሃብታማት ክኽኑኖም ይርከብ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ድኽነትና ነቲ አብ እግዚአብሔር አምላኽና ዘለና እምነት መግለጺ ክኸውን አለዎ። ሓደ ምልክት ነቲ በዚ ናይዚ ዓለም ሃብቲ ወይ ነገራት እዚ ክትሕጎስን ክታዓግብን ዘይተረኽበት ነብሲ እምነታን ተስፋአን ሃብታን ሓጎሳን አብ እግዚአብሔር ፈጣሪአ ትገቢር ማለት ኢዩ። እዚ ምስ እንገቢር ሕይወትና ብፍቕሪ አምላኽ ይመልእ፤ ነሕዋትናን አኃትና ፍቕሪ ክንልግስ ንርከብ። እቲ ኻሊእ መግለጺ ድኽነት ሓደ ክርስቲያን ከአ ነቲ ዝተዋህቦ ጸጋ አምላኽ ነቶም ቀዳሞት ክርስቲያን ብምኽታል ሚስ አሕዋቱ ተኻፊሉ ዝነቢር ኢዩ። እቲ ካብ እግዚአብሄ ዝረኸቦ ሓጎስ ነሕዋቱ ዘካፍል፡ ነቲ ዝተዋህቦ ነገራት ሃብቲ ተጠቂሙ አብ ምፍታሕ ጸገም አኅዋቱ አኃቱ ዘውዕሎ እዩ፡:
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ታሪኻዊ ምዕባለ
ቅድሚ 150 ዓመታት ሕርሻ፣ ጫካን ምግፋፍ ዓሳን ቀንዲ ኣገደስቲ ጽላታት ኣብ ኖርወይ ኔረን። ካብኡ ንንዮ ብዙሕ ዝተቐየረ ነገር ኣሎ። ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለዘመን ፋብሪካታት ተሰሪሑ፣ ብዙሓት ከኣ ናብ ከተማታት ግዒዞም ኣብ ኢንዳስትሪ ክሰርሑ ጀሚሮም። ኣብ ቀዳማይ መፋርቕ 20 ክፍለዘመን ብዙሕ ሕድሽ ናይ ኢንዳስትሪ ስራሕ ተፈጢሩ። ጎኒ ጎኑ ከኣ ብዙሓት ኖርወጃውያን ናብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ግዒዞም ኣብኡ ሰፊሮም።
ኣብ 1950 20 ሚእታዊት ህዝቢ ኣብ ሕርሻ ይዋፈር ኔሩ፣ ሎሚ እዚ ብጽሒት ተጓዲሉ ትሕቲ 3 ሚእታዊት በጺሑ ኣሎ። ይኹን ደኣ እምበር ኣብ ኖርወይ ካብ ቀደም ሕጂ ዝፈሪ መግቢ ይበዝሕ። ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ሎሚ ማሺናት ምህላዉ እዩ ንሕርሻ ዘቃልልን ዘሳልጥን።
ኣብዘን ዝሓለፋ 30 ዓመታት ኣብ ዕዳጋ ስራሕ ኣብ ኖርወይ ብዙሕ ለውጥታት ተራእዩ ኣሎ። ኣብ ኢንዳስትሪ ዝሰርሑ ሰባት ብጣዕሚ ምጉዳሉ ሓደ ካብኡ እዩ።
ኣብ መወዳእታ 1960-ታት ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ነዳዲ ምስ ተረኽበ፣ ፍርያት ነዳዲን ጋዝን ኣገዳሲ ክፋል ናይ ኢንዳስትሪ ኖርወይ ኮይኑ። ነዳድን ጋዝን ኣብ ኢንዳስትሪ ኖርወይ ዓቢ ተራ እዩ ተጻዊቱ። ጌና ውን ብሕጂ ተራ ክህልዎ እዩ፣ ዋላ ኳ ኣብ መጻኢ ብምኽንያት ክሊማዊ ብድሆታት ንኣከባቢና ዘይሃሲ ዓይነት ጸዓት ምጥቃም ዝያዳ ኣተኩሮ ዝወሃቦ እንተኾነ።
ዝበዝሐ ስራሕ ኣብ ጽላት ኣገልግሎት ንረኽቦ፣ ኣብዚ ከባቢ 1,8 ሚልዮን ሰባት ይሰርሑ። ስለዚ ኣብ ኖርወይ ክሰርሕ ዝደሊ ሰብ ንኣብነት ኣብ ድኳን፣ጽላት ጥዕና፣ቤት ትምህርቲ፣ ኣጸደ ህጻናት ወይ መጓዓዝያ ተሳፈርቲ ስራሕ ክረክብ ልዑል ዕድል ኣለዎ። ብዙሓት ውን ኣብ ምምዕባል ኮምፕዩተር (ኣይቲ) ስራሕ ክረኽቡ ይኽእሉ።


text:
ናይ ደንበኛታት ቻርተር ናይ ደንበኛታት ቻርተር
ራእይ
መንግስታውን ኢ-መንግስታውን ናይ መርበብ ሓበሬታ ግልጋሎታት ዝለዓለ መማረፂ ክኾን ንምግባር ፡
- ንቐጥታዊ(online) ግልጋሎታት ማእኸላይ መራኸቢ ምኻን
- ሓደስቲ ቴክኖሎጂታት ብምትእትታው መረዳእታ ወሃብቲ ኣሳተፍቲን ናይ ገንዘብ ዝውውርን(ቐጥታዊ(online) ክፍሊት ዘጠቓለለ) ግልጋሎታት ንምሃብ
- ምስ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሽግግርን ዕብየትን ስትራተጂያዊ ራእይ 2015 ክስማዕማዕ ምግባር
- ህዝቢ ምስ ማሕበረሰብን ናይ ግሊ ግልጋሎታትን ብናይ ብአሌክትሮኒክስ ዝተደረኸ ግልጋሎት ንተገልገለቲ ኣቢሉ ብምርኻብ እቲ ዝለዓለ መማረፂ ምኻን
- ተገልገልቲ ኣብ ናይ መንግስቲ ፖሊሲታት ተሳተፍቲ ንክኾኑን ዘለዎም ሪኢቶታት ክገልፁ ዘኽእሎም ኩነታት ምፍጣር
ዕላማ
- 24 ሰዓት ብ 7 መዓልቲ ግልጋሎት ወሃቢ ምኻን
- ኣብ መወዳእታ 2010 ዓም ናብ 200 ዝኾኑ ናይ ቐጥታዊ(online) ግልጋሎታት ምሃብ
- ንመንግስታዊ ግልጋሎታት ምእኹል ኣገልጋላይ ምኻን
- ንደንበኛታት ዝበለፀ ናይ ዘይመንግስታዊ ኣገልግሎታት መድረኽ ምኻን
- ማእኸላይ ዝኾነ ከም ናይ ምይይጥ ፎረማትን ወይድማ ዓምዲታት ንዜጋታትን ቢዝነሳት ምቕራብ ምእንታን ኣብ ፖሊሲን ኣብ ናይ ህዝቢ ጉዳያት ክሳተፉን ሪኢቶ ክህቡን
ደንበኛታት
- ኣብ ኢትዩጵያ ዝርከቡ ኩሎም ዜጋታትን ነበርትን
- ቢዝነሳት
- ናይ መንግስቲ ሓድነትን ተቆፀርቲን
- ጎብነይቲ


text:
Kungsbacka
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 9 2020
ኩሉ ሰብ ናብ ኩንግስባካ እዩ ዚጎዓዝ። ኩንግስባካ ሓደ ካብቶም ኣብ ምሉእ ሽወደን ዚሰፍሑ ዘለዉ ኮምዩናት እዩ። ናብ የተቦርይ ብምቕራቡን ዕድላት ስራሕን ትምህርትን ብምህላዉ ንስደተኛታት ናይ ሕልሞምን ዕላማኦምን ፈጻሚ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ83,805
ስፍሓት መሬት1,473 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Göteborg 29 ኪሜ
- Halmstad 114 ኪሜ
- Jönköping 147 ኪሜ
- Helsingborg 190 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ጎረቤትካ ወይ ካብ ወጻኢ ዝመጸ ወይ ሽወደናዊ እዩ። እቲ ኣብ ኩንግስባካ ዘሎ ናይ ስደተኛታት ቤትጽሕፈት ምፍልላይ ዓሌት ከይፍጠር ኣቐዲሙ ይከላኸል። ኤክስታን ኣራናስን ምስ ናይቲ ከባቢ ናይ ኪራይ ቤትጽሕፈት ኮይኖም ኣብ ኩሉ ናይ ከተማ ክፋላት ኣባይቲ ይቕርቡ፡ ምስ ሽወደናውያንን ካብ ደገ ዝመጹ ስድራቤትን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቶም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ህጻናት ብናይ ኣደኦም ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃቦም ይኽእል።
ስለዚ በዘን ዚስዕባ ናይ ኣደ ቋንቋታት ትምህርቲ ንቕርብ፣ ዓረብ፡ ቦስንያ፡ ሰርብ፡ ክሮኣት፡ እንግሊዝ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳ፡ ግሪኽ፡ ጣልያን፡ ቻይና/ማንዳሪን፡ ሊቱዋንያ፡ ነዘርላንድ፡ ፋርስ፡ ፖላንድ፡ ፖርቱጊዝ፡ ሩስያ፡ ስፓኛ፡ ታይላንድ፡ ጀርመን፡ ሩማንያን ቸክን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኩንግስባካ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን ልዕሊ 200 መኽሰብ ዘይደልያ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
እቲ ኮምዩን ኣድላዪ ኣገልግሎት ይህብ። እተን ነንሓድሕደን ቀረባ ዝኾና ትካላት ነቲ ሓድሽ መጻእተኛ የገልግላ።
ኩንግባካ ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ናይ ንግዲ ቦታታት እያ። ፍሪፖርት 50 ድኳናት ኣለዋ፡ ኩንግስመሳን 90 ድኳናት። ኣብ ናይ ኩንግስባካ ሰንትሩም ናይ ዘገልገለ ኣቕሑ ዚሸጣ ድኳናትን ብሕሱር ዚሸጣ ድኳናትን ኣለዋ። ኣብ የተቦርይ ካብ ኩሉ ዓለም ዚብላዕ ዘምጽኣ ኣህጉራውያን ድኳናት ኣለዋ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኩንግስባካ ንናይ ህጻናት ናይ መጻኢ ጽቡቕ ዕድልን ቅሳነትን ፍልጠትን እተወፈዩ መምህራን ዘለወን እተፈላለያ ኣብያተትምህርቲ ህጽናት ኣለዋ። ውላድካ ትብዓትን ተኣማንነትን ንኺህልዎ ዝኾነ ኩሉ ንገብር።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ትሕቲ 16 ዓመት ዝዕድመኦም መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዎም። ደቂ 16-19 መንእሰያት ሽወደናዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣለዎም። ኩለን ኣብያተትምህርቲ ንኹሉ ናይቲ ተመሃራይ ድሌት ዘማልኣ ብቕዓት ዘለወን እየን።
እቶም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ህጻናት ብናይ ኣደኦም ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃቦም ይኽእል። ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን እቲ ቋንቋ ኣደ ከም ሳብጀክት ይቐርብ። ተመሃሮ ኣብ ገሊኡ ሳብጀክት እውን ብናይ ኣደ ቋንቋ ሓገዝ ይወሃቦም እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ከም በጽሒ ናይ ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ይወሃበካ እዩ። ኣቐዲሙ ትምህርቲ እንተ ነይሩካ እዚ ኣዚዩ ጠቓሚ እዩ። እንተ ዘይብልካ ግን ኣብዚ ኴንካ ክትውድኦ ትኽእል። ነፍስወከፍ ህጻን መንእሰይ ወይ በጽሒ ነናቱ ቅድመኩነት ኣለዎ።
ውልቃዊ ናይ ትምህርቲ መደብ ነቲ ውልቀሰብ ናብ ዕላማኡ ኪበጽሕ ይሕግዞ። ኣብ መዓልታዊ ህይወትካን ኣብ ስራሕን ቤትትምህርትን ቋንቋ ሽወደን ክትርዳእን ክትዛረብን ይግባእ። ብዛዕባ ማሕበረሰብ ሽወደን ክትፈልጥ ኢኻ። ከምኡውን ናይ ስራሕ ህይወትን መሰልካን ግዴታኻን። ካብ ስራሕን ሞያዊ ህይወትን እተፈላለዩ ሰባት ክትረክብ ኢኻ።
ኣገልጎት ጥዕና
መታን ጥዕና ኪህልወካ መድሃኒት ንኽትረክብ ክንሕግዘካ ኢና። ናይ ኩንግስባካ ማእከል ጥዕና ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ናብ ክሊኒክ መጺኦም ኪዘራረቡን ኪምርመሩን ምስ ዘድሊ ድማ ምስ ክኢላታት ኪራኸቡን ይዕድም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ትካላት ወይ ኣብያተጽሕፈት ናይ ትርጉም ሓገዝ ኣሎ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ኩንግስባካን የተቦርይን ኣብ ረርብዒ ሰዓት ዚኸይድ ባቡር ኣሎ፡ 25 ደቓይቕ ይወስደሉ። ፍየትቶገን ዚብሃል ባቡር ኣብ ፈፍርቂ ሰዓት ይኸይድ። ኣብ ናይ ቨስትራፊክ ወብሳይት ሰዓታትን ዋጋን ትረክብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኮምዩንና ምስተን 7611 ንጡፋት ዋኒናት ናይ የተቦርይ ኣውራጃ ክፋል እየን። ቀልጢፉ ዚዓቢ ዘሎ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ንናትካ ብቕዓትን ሞያን እዩ ዚጽበ ዘሎ።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮዕለት 28 ሓዳር 2019 ዓ.ም. ሃገረ ቫቲካን ንወግዓዊ ምብጻሕ ንዝኣተዋ ናይ ኤስቶኒያ ርእሰ ብሔር ካልጁላይድ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን፡ ኣብቲ ክሌኣዊ ርክብ፡ ር.ሊ.ጳ. ኣብ 2018 ዓ.ም. ኣብታ ሃገር ኣካይዶምዎ ዝነበረ ወግዓዊ ምብጻሕን ናይ ሓባር ረብሓታትን ናይ ከባቢ ምስራቅ ኤውሮጳን ብጠቕላላ ናይ ኤውሮጳን ዓለም ሓቆፍ ህልው ኩነታን፡ እዋናዊ ጉዳይ ኡክራይንን ብድሆታት ንመጻኢ ኤውሮጳን ኣብ ዝምልከቱ ኣርእስታት ምይይጥ ከምእተኻየደ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣብ ሓዋርያዊ መንበሮም ንናይ ኤስቶኒያ ርእሰ ብሔር ከርስቲ ካልጁላይድ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን ርእሰ ብሔር ኤስቶኒያ ድሕሪ እቲ ክሌኣዊ ርክብ ም ር.ሊ.ጳ. ካብ ቅዱስነቶም ተሰናቢተን ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፖውል ሪቻርድ ጋላገር ከምእተራኸባ ዝሓበረ ናይ ቅድስ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ኣብቶም ዝተኻየዱ ርክባት፡ እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ኤስቶኒያን ዘሎ ሰናይ ርክብን፡ ኣብ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ሃገራዊ ናጽነት ኤስቶኒያ ኣብታ ሃገር ኣካይዶምዎ ዝነበረ ሓዋርያዊ ምብጻሕን ከምኡ እውን ኣብ ናይ ሓባር ረብሓታትን ኣብ ዝምልከት ናይ ቤተ ክርስቲያን ግደ ኣብ መዳይ ሕንጸትን ማሕበራዊ ፍትሕን ምክንኻን ፍጥርትን ኣብ ዝምልከቱ ነጥብታት ምይይጥ ከምእተኻየደን፡ ስዒቡ እውን ብዛዕባ ኤውሮጳን ዓለም ለኻውን ጉዳያትን ሰላምን ጸጥታን ደሕንነትን ብደረጃ ብዝሓ ጐናዊ ግጭትን ምስሕሓባት ብዓንተዉ መፍትሒ ምርካብ ብዝብል ሜላ ውሑስ ምግባርን፡ ሰላማዊ መፍትሒ ነቲ ኣብ ኡክራይን ዘሎ ውጥረትን ዛዕባ ብድሆታት ናይ ኤውሮጳ መጻኢ ኣብ ዝብምልከቱ ነጥብታት ሰፊሕ ምይይጥ ምክያዱ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 21 June 2016
ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ዘለዎ ተቓውሞ ንምግላጽ ሎሚ 21 ሰነ ኣብ ጀኔቫ ሰለማዊ ሰልፊ የካይዱ ኣለዉ።
እቶም ካብ ኣመሪካ፣ ካናዳን ኤውሮጳን ዝተኣኻኸቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ፣ ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ብምትእኽኻብ፣ ንመርማሪት ኮሚሽንን ጸቕረበቶ ጸብጻብን ኮኒኖም።
እቲ “ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ” ዝብል ጸብጻብ ከኣ፣ ፖለቲካዊ ዕላማ ዘለዎ’ዩ ክብሉ ነጺጎሞ።
ኣብዚ ደገፍቲ ህግደፍ ዘካይድዎ ሰለማዊ ሰልፊ ካብ ዝሓለፈ እዋናት ፍሉይ ዝገብሮ፣ ቁጽሪ ተሳተፍቲ ንምዕባይ ኣማኢት ኢትዮጵያውያን ተቓወምቲ ብዝተገብረሎም ጻውዒት ምሳታፎምን፣ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝተኻየደ ሰልፊ ከኣ ብቋንቋ ኣምሓርኛ መደረታት ምስምዖምን’ዩ።
ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣባላት ግንቦት ሸውዓተን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ኣብቲ ሰልፊ ክሳተፉን፣ ኣንጻር ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ኣብ ዝተላእከ ናይ ጥርዓን ደብዳቤታት ክኽትሙን ብሓለፍቶም ተደጋጋሚ ጻውዒት ክካየድ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
መርማሪት ኮሚሽን ዘዘራረበቶም ኣማኢት ኤርትራውያን መንነቶም ዘይፍለጥ’ዩ ክብል ዝነጸጎ ህግደፍ፣ ነቲ ጸብጻብ ዘለዎ ተቓውሞ ንምግላጽ ግና ኣማኢት ኢትዮጵያውያን ክሳተፉ ምዕዳሙ ንኤርትራውያን ዘገረመ ፍሉይ ክስተት’ዩ።
እዚ ድማ ፣ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝብል ክሲ፣ ንሰበ ስልጣን ህግደፍ ማዕረ ክንደት ኣሻቒልዎም ከምዘሎ ዘነጸረ፣ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ፍሉይ ፍጻሜ ኮይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዚ ሰለማዊ ሰልፊ ብቀጥታ ብኤሪ-ቲቪ የመሓላልፎ።
ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ’ውን ፣ ንጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽን ኣብ ኤርትራ ንዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንምቅዋምን ካብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ናብ ከተማ ጄኔቫ ይውሕዙ ኣለዉ።
ኣብቲ ሓሙስ 23 ሰነ ዝካየድ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ክሳተፍዎ ትጽቢት ኣሎ።
========================


text:
አብዚ እዋን እዚ ራዕድን ሽበራን ቅንጸላን ከም ቀንዲ መሳርሒ ስልጣኑ ገይሩ ዝጥቀም ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ኣብ ወጻኢ ወይጦታቱን ሃሱሳቱን እንዳኣዋፈረ መነባብሮ ህዝቢ ርፉታ ከሊኡ ይነብር ኣሎ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 17 መጋቢት ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዘጋብኦ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ሲቪላዊ ህልቂት ደው ንምባል፡ ኣብ ሊብያ፡ ካብ በረራ ነጻ ዝኾነ ዞባ ክኽለል፡ ከምኡ ‘ውን ኩሉ ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ክውሰድ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
መርበብ ምትሕግጋዝ መንእሰያት ኤርትራውያን ስዊዘርላንድ
አብዚ አብከባቢና ዘለዋ ሃገራት ዐቢ ጩራ ለውጢ ዝቐላቀለሉ ዘሎ እዋን ወላ ን አይተ ኩሉ ባዕሉ አየቕሰኖን አሎ። ከመይ ኢሉ ሞ ክቀስን;፡ እቲ ዘይምቅሳን ካአ ሕማቅ አሎ ጽቡቅ ናብ ቀጠር ብስራሕ ምክንያት( ማዓንጣ ምስ ተዘርገ) ኢዩ ዘንቅሳቅሶ። እዚ መገሻታት እዚ ክልተ ትርጉም ኢዩ ዘለዎ፡
ብፖለቲካዊ ተነጽሎን ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ተጠቒዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ “ ካብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ዝኸደ ኤርትራዊ ብሓፈሻ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ኣፍቂድና ኣለና” ዝብል ጎስጕስ ብኣኼባታት መልክዕ ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብፖለቲካዊ ተነጽሎን ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ተጠቒዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ “ ካብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ዝኸደ ኤርትራዊ ብሓፈሻ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ኣፍቂድና ኣለና” ዝብል ጎስጕስ ብኣኼባታት መልክዕ ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
በቲ ለባማትን ከኢላታትን ሃገራዉያን ባይታ ዘተ ዘጣጥሑልና ተጠቒምና ኣሰር ናታቶም ሒዝና ይሓይሽ እንብሎ ኣካይዳ እዋናዊ ቃልሲ ክንዝቲ ኣብዚ ምብቃዕና ሓጎስ ኩልና ምኻኑ ንኣምን ።
ስርዓት ህግደፍ ሎሚ “እዚ ሰማይ ምድርን ዘላግብ ሓሶት እዩ፡ ኣይወዓልኩዎን ኣይገበርኩዎን” ብምባል፡ ግዳይ ዓለምለኻዊ ውዲትን ቅጹዕ ኣመሪካን መሲሉ፡ ናይ ሓምሳታት ታሪኽ ብምግንጻል ከይተረፈ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ህዝቢ ከሰልፈሉ ንዝጸንሐ ክሲ፡ ኣብ ትሕቲ ጣውላ ተሓቢኡ ክእመነሉ ንምርኣይ ሳልስቲ ምቕናይ ጥራይ እዩ ዘድልየካ።
ፋሽሽቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. አንጻር ሕግን ፍትሕን አንጻር ደሞክራሲን ሰላምን፤ አሳሪ ህዝቢ ዓማጺ ህዝቢ፤ ኩሉ ተወላዲ ሃገር ተገዲዱ ዓዱ ገዲፉ ናብ ስደት ወጺኡ ክጠፍእ እከይተግበራቱ ከም ቀዳማይ ዕላማ ሒዙዎ ይርከብ፡፡
ከም ኩሉ ዝፈልጦ ኣብ ዝሓልፈ ግዜ ብዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ብውዱብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ጸጥታ ጉጅለ (UN Security Council) ኣብ ልዕሊ ሃገረ ኤርትራ ናይ እግዳ ውሳኔ ከምዝሓለፈ ርዱእ ኢዩ። እዚ እገዳ እዚ ድማ ኤርትራ ምስ ናይ ሶማልያ ግብረ-ሽበራ ተንቀሳቐስቲ ትተሓጋገዝ ከምዘላን ከምኡ’ዉን ነቲ ዕላማ ቅዱስ ዕላማ ከምዃኑ ስለትኣምነሉን ኢዩ።
ኣብ ታሪኽ ደቅሰባትን ዓለምናን፡ወጽዓ ምስፍትሒ፤ቃልሲ ምስ መግዛእቲ፤ሓቂ ምስ ዓመጽ፤ ምልኪ ምስ ሓርነት፤ኣይግዛእንየ ምባል ምስ ምምብርካኽ፤ናጽነት ምስባርነት ወዘተ እንዳተበራረዩ እዮም ዝኸዱ። ታሪኽን ዛንታን ኩሎም ህዝብታት ዓለም በዚ መስርሕዚዩ ሓሊፉ ገናውን ዝሓልፍ ዘሎ።
ኣብ ውሽጢ፡ እንተላይ ኣብ ወጻኢ ብዝነብር ህዝቢ ኤርትራ መንነቱ እናተፈልጠን እናተኻዕበን ዝመጸ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብልቢ ዝቐርቦን ከም ናይ ቀደም ዝምእዘዞን ብምስኣኑ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ኣተኲሩሉ ዘሎ ዕዮ፡ ብናይ ውሽጢ ሃገር ጸገማት ዘይተጸልዉን፡ ንኤርትራ ብመገሻ ጥራይ ዝፈልጥዋን ገርህኛታት ምምልማል ኢዩ።
ብፈለማ ደቒ ሃገር ኩሉኩም ከመይ ኣለኩም። መበገሲ ጽሑፈይ ኣብ መስከረም ዶት ነት ዝበሃል መርበብ ሓበሬታ ብ”ኣፍን ግብርን መራሕቲ ኪዳን ክቕላዕ መን እሰይ ኤርትራ ተሰራዕ” ዝብል ኣርእስቲ እዩ። መብዛሕትኡ እኳ ዝሰማምዓሉ ነጥቢ እንተሃለወ ኣብ’ቲ ዘይተሰማማዕኩሉ ነጥቢ ወስ ከብል እሞ ናብ ሓናጺ ዝኮነ ልዝብ ምእንቲ ክንኣቱ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ቀያሕቲ ደቁ ከፊሉ ዝረኸቦ ናጽነት፡ ክበር ንበር ዝብሎ እምበር ኣብቲ ዘይሓወየ ቑስሉ ብሓለንጊ ዝገርፎ መራሒ ክረክብ ብሓቂ ኣይጻምኡን ኔሩ።
ዳማይ ወራር ብዓወት ኢሰያስ ድሕሪ ምዝዛሙ፡ መንግስታት ኣመሪካን ርዋንዳን ዘበገስዎ ኣርባዕተ ነጥብታት ዝሓዘ
እማመ ሰላም ቀሪቡ። ንሱ ድማ ክልቲአን ሃገራት ካብቲ ዘከራኽረን ቦታታት ክስሕባን፡ ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት
ድማ ዶበን ክሕንጸጽ ዝብል እማመ ኣቕሪበን።
ኣብ ጅቡቲ ዶብ ጥሒሱ ቅሉዕ ወራር ከምዝፈጸመ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ከቕርብኦ ቀንየን ኣለዋ። ምስዚ ፍጻመታት
ብምትሕሓዝ እምበኣር፡ ኢሰያስ ንምንታይ ዕላማ ነቲ ብጎነጽ ፈጺሙ ክፍታሕ ዘይክእል ዶባዊ ግጭት ንምንህሃሩ
ከምዝጎይን፡ እንታይ ዕላማ ንምውቃዕ እቲ ግጭት ከምዝምህዞን እዚ ዓንቀጽ ክትንትኖ ፈቲኑ ኣሎ።
እዚ ንኣትዎ ዘለና ዓመተ 2008 ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ከም ነበልባል እናተወልዓ ዝኸይድ ዘሎ ሕቶ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምምስራት ብዝያዳ ዝሕይለሉ ዓመት ንክኽውን ኩላትና ክንሰርሓሉ ዘለና ዓመት እዩ።
እዚ ሰለ ዝኾነ ከኣ እቲ ኣሜርካ ወጢኖሞ ዘለው ውሳኔ ንመንግስቲ ኤርትራ ናብ መወልቲ ግብረ ሽበራ ምስራዕ ንጭኹን ህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ከምዘይኾነ ኩሉ ክፈልጦ ዘለዎ ሓቂ’ዩ ፡፡ ውልቀ ሰብ ወይ ጉጅለ ወይ ድማ ስርዓት ኣካል ግብረ ሽበራ ክኸውን ይኽእል’ዩ ህዝቢ ኤርትራ ግን ኣካል ግብረ ሽበራ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ፡፡


text:
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ክሰግሩ ቅድሚ ሰሙን ዝተበገሱ ዳርጋ ኩሎም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝንገረሎም 335 ስደተኛታት ደሃይ ኣጥፊኦም ከምዘለዉ ገለ ቤተሰቦም ምስኣቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን ምስናይ ከቢድ ጭንቀትን ስግኣትን ሓቢሮም።
እዚ ጽሑፍ እዚ Fabrizio Gatti ከምኡ ድማ Claudio Pappaianni ዝተባህሉ ኢጣልያውያን ጋዜጠኛታት ንረብሓዊ ሽርክነት ኢሳያስን በርሉስኮኒን ኣመልኪቶም ኣብ L’espresso ዝተባህለ ጋዜጣ ብ30 መስከረም ዘሕተሙዎ እዩ። ኣግዳስነቱ ብምስትብሃል ከኣ ካብ ጥልያን ናብ ትግርኛ ኣስተርጕምናዮ ኣለና። ነቶም ኣብ ምትርሙ ዝተሓባበሩና ግዱሳት ስለ ኣበርክቶኦም ብስም ኣሰናን ተኸታተልቲ ኣሰናን ነመስግኖም።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታ ኤርትራ ኮለኔል ስምኦን ገብረድንግል ድሕሪ ዝተኸየደሉ ፈተነ ቅትለት ብምስጢር ካብ ኤርትራ ወጺኡ ደሃዪ ተሓቢኡ ዝቐነየ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ወዱን ሓደ ሓለዋኡን ኣብ ቦለኛ ዓዲ ጥልያን ከምዝተራእየ ምንጭታትና ካብ ዓዲ ጥልያን ሓቢሮም።


text:
እቲ ማእኸል ብፕሬዝዳንት ኣሜሪካ ዝካየድ ትልሚ ህፁፅ ሓገዝን ተራድኦን ኤይድስን (PEPFAR) ዓለምለኸ ማእኸል ትምህርትን ስልጠናን (I-TECH) ብምትሕግጋዝ እዩ ብኣስታት 12 ሚልዮን ቕርሺ ኣብ ውሽጢ ሆስፒታል መቐለ ዝህነፅ ዘሎ።
ኣብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ፈፃሚት ጉጅለ (Case Team) ምክልኻል ሕማማት ወ/ሪት ፅገ ማርያም ተኽሉ “ዓመታዊ 11 ሽሕ ሰባት ብሰንኪ ሕማም ዓባይ ሳዓል ኣብ ዝጥቅዑላ ትግራይ እቲ ማእኸል ምህናፁ ኣድላይነቱ ዝላዓለ እዩ” ይብላ።
ብፍላይ ምስ መድሓኒት ዝተላመደ ሕማም ዓባይ ሳዓል ንምክልኻል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ሆስፒታል ቅዱስ ጴጥሮስን ኣብ ጎንደርን ጥራሕ ሕክምና ይዋሃብ ምንባሩ ተገሊፁ’ሎ።
ብመሰረት መረዳእታ ውድብ ጥዕና ዓለም ኢትዮዽያ ኣፍተን ብሕማም ዓባይ ሳዓል ብዝኸፈአ ዝጥቅዓ ሃገራት ኣብ መበል ሻምናይ መደዳ ትርከብ። ካብ ኣፍሪካ ድማ ሳልሰይቲ እያ።
ብተወሳኺ ምስ መድሓኒት ዝተላመደ ዓይነት ሕማም ዓባይ ሳዓል ካብ ዘጥቅዐን 27 ሃገራት ዓለምና ኢትዮዽያ መበል 15 ብርኪ ሒዛ ትርከብ።
እቲ ኣብ ውሽጢ መረባ ሆስፒታል መቐለ ዝህነፅ ዘሎ ማእኸል ሕክምና ህንፀቱ ናዓመታ ለካቲት ክዛዘም እዩ ተባሂሉ’ሎ።


text:
ዋህዮ መምህራን፡ ንዕቑበኛታትን ካልኦት ተሰደድትን ብምምሃር ዓብዪ ተመክሮ ብዘለዎምን፡ ነቶም ኣብቲ ወፈራ እተጠቐሱ ቴማታት ኣብ ነብሶም ብዝፈተኑን ዝቖመ እዩ። እቶም መምህራን ብዛዕባ ዝቐርቡ ነጥቢታት ሰፊሕ ፍልጠት ዘለዎም ኣብ ልዕሊ ምዃኖም፡ ኣብዚ ወፈራ‘ዚ ከገልግሉ ናይ እተዳለዉ መምሃሪ መሳርሒታት‘ውን እኹል መተኣታተዊ ተዋሂቡዎም እዩ።
ኣብ ነብሰ ወከፍ ኮርስ ክልተ ኣቕረብቲ ኣርእስቲ (መምህራን) ይህልዉ። ሓዲኦም ብዛዕባ ዝዝረበሉ ኣርእስቲ ዓብዪ ፍልጠትን፡ ንዝምልከቶም ተኻፈልቲ ንዝመስሉ (ኣባላት ንኡሳት ዓሌታት) ናይ ምምሃር ተመክሮን ዘለዎ እዩ። ነቶም ናይቲ ኮርስ ተኻፈልቲ ዝመስሎም መምህር ምህላዉ ሓጋዚ ክኸውን ስለ ዝኽእል፡ እቲ ካልኣዩ ብመበቈሉ ኣባል ንኡስ ዓሌት እዩ።
ከምዚ ብምግባር፡ እቶም መምህራን ነቶም ብቐዳምነት ዝምልከቶም ተኻፈልቲ ኮርስ (ኣጋይሽ ወይ ኣብ ሃገር ዝጸንሑ ዕቑበኛታትን ካልኦት ተሰደድትን፡ ውሉዳቶምን፤ ሰብኡት፡ ኣንስቲን ንኡሳንን) ከራኽቡሎም ይኽእሉ።
ክልቲኦም መምህራን ንዝምህርዎን ፡ ንዝምህርዎምን ከም ዝሳማምዑ ኰይኖም ይጽመዱ።
We use cookies to ensure that we provide you with the best possible experience of our website. If you continue to use this site, we will assume you agree with it.


text:
ንኹሉኹም ኣብ ስደት እትርከቡ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ኤርትራ፡
ገምጋም ናይ ዝሓለፈ ቃልሲ ምግባር። መንጠሪ ባይታ ናብ’ታ ንሓልማ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ድኣ ‘ምበር። ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታት ውድብ ንምውንጃል ኣይኮነን፣ ኩሉ ገምጋም ናይ እዋን ገድሊ ይኹን፡ ዓመታት ናጽነት።
ገምጋም ናይ ዝሓለፈ ቃልሲ ምግባር። መንጠሪ ባይታ ናብ’ታ ንሓልማ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ድኣ ‘ምበር። ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታት ውድብ ንምውንጃል ኣይኮነን፣ ኩሉ ገምጋም ናይ እዋን ገድሊ ይኹን፡ ዓመታት ናጽነት።
ናይ ማይን ከባብን ሚኒስተር ነበር፡ ወልደሚካአል ገብረማርያም ኣብ መንጎ ሰራዊትን ፕረሲደንት ኢሳያስን ዝርከብ ምፍሕፋሕ ንምህዳእን፡ ጠለብ ሰራዊት ተቐባልነት ንኽረክብን፡ ምርግጋእ ክሰፍንን፡ ብዘርእዮ ተሓባባርነትን ቆራጽነትን ኣብዚ ጊዘዚ ኣብ ውሽጢ ህዝብን ሰራዊትን ዓቢይ ህቡብነት ስለዘጥረየ ፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ በዚ ህቡብነትዚ ከምዝተሻቐለን ሓሓሊፉ ድማ ኣብ ልዕሊ ወልደሚካኤል ዝውርወር ዘለፋ-ሓዘል ዘይእርኑብ ቃላት ከስምዕ ከምዝተራእየን ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም፡፡
ውልቀ መላኺ ኣቶ ኢሳይያ ኣፈወርቂ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ማለት ካብ 1976 ኣትሒዙ ዝተኣከበን ዝተጸንዐን ዝተሰነደን ንታሪኽን ቋንቋን ባህልን መበቆልን ሃይማኖትን ሃብቲ ባሕርን መሬትን ያታዊ-ሕግታትን ዘጠቓለለ፡ ብድምር ክሳብ ዓሰርተ ሓሙሽተ ሽሕ ገጻት ዝሓዘ ሰፊሕ መዝገብ፡ ዝኾነ ይኹን ቅዳሕ ከይተርፍ ኣጻርዩ፡ ብምሉኡ ነቲ ሰነድ ካብ ቤት ጽሕፈት መጽናዕትን ስነዳን ምርምርን ናብ ቤትጽሕፈቱ ብምውሳድ፡ ፡ ንኸይሕተም ከምዝኣገዶ ምንጭታትና ምስናይ መሪር ሓዘን ገሊጾም።
ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳ ኣብ ናይ ህግደፍ ሕሳብ ባንክ ዝርከብ ገንዘብ ናይ ውልቀ ኤርትራውያንን ማሕበረ-ሰባትን ክሰሓብ ተወሲኑ፣
ፕረሲደንት ኢሰያስ ንህዝቢ ኤርትራ ወሰን ኢልካ ናይ ምጽናት መደብ ዝተተሓሓዞ ይመስል።
ልክዕ ከምቲ ሂትለር ንኣይሁዳውያን ’’ጥጡሕ ቦታ ተዳልዩልኩም ኣሎ’’ ብዝብል ጉልባብ ምልዮናት ህዝቢ እስራኤል ናብ ኮንሰንትረሽን ካምፕ ወሲዱ ዘጥፈኦም፡ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ድማ ኣብዚ ቀረባ እዋን “ናብ ልሙዕ መሬት ክወስደኩም የ“ ብዝብል ጉልባብ፡ ኣብ 88 ዝተፈላለያ ዓድታት ንዝርከብ ህዝቢ ናብ ጋሽ ባርካ፡ ዲጋ ገርሰት፡ ብሓይሊ ንምግዓዝ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባር ይሸባሸብ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ህሉው ኩነታት ሃገርና ብደቂቅ ድሕሪ ምምዛን፡ ኣብ ጀርመን እንርከብ ሃገራውያን: ምትእኽኻብና፡ ጸረ ውልቀ መላኺ ዝዓለመ ህዝባዊ ኣገልግሎት ምውፋይ ጥራሕ፡ ከምዝኾነ ኣቐዲምና እናሓበርና ፡ ነዚ ዝስዕብ ውሳኔ ነመሓላልፍ፡፡
ከምቲ ኣብ ካልኣይ ክፋል ዝተጠቕሰ ህዝባዊ
ሓይልታት ንህዝቢ ምኽባርን፣ እቲ ህዝቢ ድማ ወሳን ዕድሉን ክኸውን ዝጠልቦ ጠለባት ከተተግብር ኣይተማህረትን ምባለይ ዝዝከር
ኢዩ። ኣዚ ኣበሃህላ እዚ ነቲ መራሕን ነታ ብምትላል ዝሃነጻን ናይ ብሕቱ ሰልፊን እንበር፣ ነቶም ኣብታ ሰልፊ ካብ ትህነጽ
ዝተሳተፉ ኣይምልከትን።
ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝገለጽክዎ ተመክሮ
መራሒ ህግደፍ ምስ ኩሉ መዳያት ማሕበራውን ኩንነታውን ሓቅታት ኣብ ባይታ ተዓዚቡ ዝኸይድን ነቲ ዝርዝራትን ገምጊሙ ዝንቀሳቐስ
ሰብ ኣይነበረን።
ውልቀ- መራሒ ህግደፍን መበቆል እታ ሰልፍን። – ብተስፉ ዘውደ


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ሶማሌ ክልተ ዜጋታት ሽወደን ዝኾኑ ጋዜጠኛታት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዊዒሎም።
ብናይ ሶማል ፑንትላንድ አቢሎም ዶብ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ዘቅንዑ ጋዘጠኛታት ፎቶግራፍ ብዓጃብነት ዕጡቃት ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ተሰንዮም ዶብ ክሰግሩ ክብሉ ብሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ተታሒዞም።
23 ሰነ ኢትዮጵያን ፑንትላንድን ብዘዳውብ ዶብ ብጋልቃዮ አቢሎም ክልቲኦም ሽወደናውያን ጋዜጠኛታት ብዕጡቃት ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን ክልኦት ሓገዝቶምን ተሰኒዮም ክጋዓዙ ኸለው ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ብዝበፅሖም ሓበሬታ መሰረት'ዮም ተኸታቲሎምም።
"ሽዑ ተኹሲ ተኸፊቱ በቲ ተኹሲ 15 አሸበርቲ ተቀቲሎም 6 ተማሪኾም ብተወሳኺ እቶም ሽወደናውያን ተታሒዞም " ክብሉ አቶ በረኸት ስምኦን ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆምሉ።
ብፑንትላንድ አቢሉ ነቶም ጋዜጠኛታት ንምሕላፍ ዓጀብቲን መራሕቲን ከም ዝለአኸ ዝገለፀ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምስቶም ጋዜጠኛታት ዝነበሮ ርክብ ካብ 24 ሰነ ከም ዝተቃረፀን ሓይልታት ኢትዮጵያ ነቶም ሓገዝቶም ቀቲሉ ነቶም ሽወደናውያን አሲሩ ክብል ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ አፍሉጡ።


text:
Radio Erena: 10 October 2021
ኣብ ትግራይ፣ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ምስ ስድራቤታቶም ተዓቝቦም ዝጸንሑ ሰለስተ ኤርትራውያን ህጻናት ከምዝሞቱ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም ብ30 መስከረም፣ ኣብ መዓስከር ማይ ዓይኒ፣ ብሰንኪ ዓጸቦን ጥሜትን ህወቶም ዝሓለፈ ህጻናት፣ ክልተ ካብ ስድራቤት ብርኽቲ ኣረፋይነ፣ ሓደ ድማ ካብ ስድራቤት ኣቶ ኣሸብር’ዮም።
ኣብ ትግራይ፣ ብሰንኪ ኵናትን ከበባን ተኸሲቱ ብዘሎ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው፣ ሚልዮናት ሰባት ንጥሜት ተቓሊዖም፣ ሓያሎ’ውን ይሞቱ ምህላዎም ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ’ዩ።
ኣብ መንጎ ክልተ ኵናት ተቐርቂሮም፣ ግዳያት ክልተ ሓዊ ክኾኑ ዝጸንሑ፣ ኣብ መዓስከራት ዝነበሩ ስደተኛታት ኤርትራ’ውን ካብ ቀንዲ ግዳያት እዚ ኣብ ትግራይ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው’ዮም።
ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ክበጽሕ እንተዘይክኢሉ፣ ኣብዚ መዓስከራትን ኣብ ሓያሎ ክፋላት ትግራይን፣ ሞት ህጻናት ብዝተዓጻጸፈ ክዛይድ ምዃኑ መጠንቐቕታ ይቐርብ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝመደበሮም ሓለፍቲ ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት UNHCR፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ናብ ክልል ትግራይ ምብጾሖም ተፈሊጡ ኣሎ።
ብዛዕባ ዕላማ ዑደቶም ግን ዝተፈልጠ የለን።
ኣብ ኢትዬጵያ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኣብ መዓከራት ስደተኛታት ተዓቒቦም ዘለዎ ኤርትራውያን ብመትከላት ሕቡራት መንግስታት ጉዳይ ስደተኛታት፣ መሰሎም ክኽበርን ናብ ውሑሱን ካብ ናይ ኩናት ዞና ናጻ ዝኾነ ስፍራን ክግዕዙ ወይ’ውን ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ዝጣየስሉ መስርሕ ክቀላጠፍ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ገጅለታትን ማሕበራት ጥርዓናት ክቐርብ እኳ እንተጸንሐ፣ ኣብ ባይታ ዘምጸኦ ለውጢ የለን።
ነዚ ሲዒቡ’ውን፣ ነቲ ዝተዓፈነ ስቅያት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዬጵያ ብፍላይ ነቶም ብሰንኪ ሕጽረት መራኸቢታት ናይ መግብን ማይን ይኹን ሕክምናዊ ኣገልግሎት ተሓሪምዎም ዝርከቡ ግዳያ ድምጾም ንምስማዕ ተደጋጋሚ ሰለማዊ ሰልፊታት ተኻይዱ’ዩ።
ስእሊ፦ ካብ ኣርካይቭስ UNHCR
============================


text:
Author: amanuel
ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ግዒዞም
Radio Erena: 22 October 2021 ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝገዓዙ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። ካብ ሓሙስ 16 መስከረም ክሳብ ሰሉስ 20 [...]
ሽወደን፣ ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ ንሰሚናር ህግደፍ ምክራያ ከምዘጣዓሳ ገሊጻ
Radio Erena: 22 October 2021 ኣብ ሽወደን ከተማ ስቶኮልም እትርከብ ናይ ኣመንቲ ጴንጠቖስጣል ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ፣ ሰበ ስልጣን ህግደፍን ሰዓብቶምን ንዘካየድዎ ሰሚናር ምክራያ ከምዘጠዓሳ ከምዝገለጸ [...]
ሱዳን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ዝድግፉ ኣሽሓት ሰባት ሰለማዊ ሰልፊ ጀሚሮም
Radio Erena: 21 October 2021 ኣብ ሱዳን፣ ነቶም ወትሃደራዊ ዕልዋ ዝድግፉ ሰለፈኛታት ንምቅዋምን፣ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ንምድጋፍን ዝዓለም ሰለማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ። እቶም ኣብ21 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ሓድሽ [...]
ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ንዝኽሰስ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ኣስፊራቶ
Radio Erena: 21 October 2021 ኣኽባር ሕጊ ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ግኑን ስም ንዘለዎ፣ ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ዝተባህለ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ሰባት ኣስፊርዎ። [...]
ኤርትራ መበቆል ዘለዋ ነርስ ኣብ ብሪጣንያ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ቃልሲ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና ተሸሊማ
Radio Erena: 21 October 2021 ኤርትራ ዝመበቆላ፣ ምብራቕ ገብረህይወት፣ ኣብ ብሪጣንያ ብእትሰርሓሉ ሞያ ነርስ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ሓያል ጻዕሪ፣ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና፣ ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ቦ [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከባቢ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ሰለስተ ቆልዑ ከምዝቐተለ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ
Radio Erena: 20 October 2021 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሰኑይ 18 ጥቅምቲ፣ ኣብ ከባቢ መቐለ ኣብ ዘካየዶ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ሰለስተ ቆልዑ ከምዝተቐትሉን ሓደ ድማ ከምዝቖሰለን፣ ንሰራሕተኛታት ትካላት ጥዕና ብምጥ [...]
ብሪጣንያ፣ ዝስጎጉ ስደተኛታት ምቕባል ዝኣበያ፣ ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ናይ ቪዛ እገዳ ከተተግብር ምዃና ኣጠንቂቓ
Radio Erena: 20 October 2021 ብሪጣንያ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ስደተኛታትን ጉዳዮም ዝተነጽገ ሓተቲ ዑቕባን ንምስጓግ ብዘውጽኣቶ መደብ መሰረት፣ ዜጋታተን ምቕባል ንዝኣበያ ሃገራት ፣ ናይ ቪዛ መቕጻዕቲ [...]
ክታበት ኣንጻር ኮቪድ ዘይጀመራ ሃገራት ዓለም ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ተሪፈን
Radio Erena: 20 October 2021 ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ክታበት ኣንጻር ኮረና ቫይረስ ዘይጀመራ ሃገራት ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ከምዝተረፋ ንጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ። ምስዘ [...]
ወደብ ፖርት ሱዳን፣ ብሰንኪ ኣድማ ኣብ ሓደ ወርሒ ናይ ልዕሊ 80 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘጋጠሞ ተገሊጹ
Radio Erena: 19 October 2021 ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ወደብን ኣውራ መንገድታትን ብምዕጻው ኣብ ዝቕጽል ዘሎ ኣድማ፣ ኣስታት 83 ሚልዮን ዶላር ክሳራ ከምዘስዓበ ሚኒስትሪ ሃብቲ እንስሳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። [...]
ኦሎምፒካዊ ኣትሌት ህዝቅኤል ተወልደ፣ ክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ሰይሩ
Radio Erena: 19 October 2021 ህዝቅኤል ተወልደ፣ ብኤርትራውያን ኣትለታት ተታሒዙ ንዝጸንሐ ክብረወሰን ማራቶን ሰይሩ። እቲ ኦሎምፒካዊ ኣትሌት፣ ንክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ክሰርብ ዝኸኣለ፣ ብሰንበት 17 ጥቅ [...]


text:
ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዘሎ ጎንፂ ኣብ መንጎ ክልተ ክልላት ዝካየድ ዘሎ ዘይኮነስ ኣብ መንጎ ፌደራል መንግስቲን ንሶም "ኣሸባሪ" ክብሉ ዝፀውዑዎ ህወሓትን እዩ ክብሉ ኣመሓዳሪ ክልል ሶማሌ ሙስጠፌ መሓመድ ዑመር ተዛሪቦም።
ንሶም ወሲኾም ማሕበረሰብ ዓለም ፌደራል መንግስቲ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ኣዊጁ እናሃለወ ህወሓት ግን ውግእ ዘይምቁራፁ ክኹነን ዘይምኽኣሉ ነቂፎም ።
ህወሓት ሕጂ'ውን በብክልሉ ምስሌናቱ ብምቅማጥ ወይ'ውን ንፌደሬሽን ብምፍርራስ ዕድላት ካልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ ክውስን ዝገብሮ ዘሎ ፃዕሪ ፈፂሙ ዘይኸውን'ዩ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ብኽልል ዓፋር ኣቢለን ናብ ትግራይ ረዲኤት መግብን ዝተፈላለዩ ሓገዛትን ሒዘን ይጉዓዛ ዝነበራ መኻይን ብምኽንያት ኣብቲ ኸባቢ ይካየድ ዘሎ ኲናት ክሕልፋ ከምዘይከኣላ ኮምሽን ሃገራዊ ምክልኻል ስግኣት ሓደጋ ኢትዮጵያ ሓቢሩ።
"ንሕና ኣካል እቲ ፌደራል መንግስቲ ኢና ።እቲ ሓይሊ ከኣ ሕገመንግስቲ ከፍርስ ዝደሊ ዘሎ ሓይሊ ምዃኑ ግልፂ እዩ ። ኣብዚ ሰሙን እንታይ ዓይነት ዕላማ ከምዘለዎም ግልፂ ይኸውን ኣሎ ። ንኽልል ዓፋር ኣጥቂዖም ኣለዉ ፤ጉዳይ ዓቅሚ ኮይኑዎም 'ምበር እንተኺኢሎም ናብ ክልል ሶማሌን ቤንሻንጉልን'ውን ሓሊፎም ከጥቅዑ ይደልዩ እዮም ። ስለዝኾነ ካብ ክልላት ዝሰገረ ምዃኑ ግልፂ እዩ ።ትማሊ ዝተመንዝዕዎ ስልጣን ሎሚ እንተዘይኣምለስኩ ፤ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣትየ ክውስን እንተዘይ ኪኢለ ኢትዮጵያ ኣይትረጋጋዕን ኢሉ ዝኣምን እዩ። ስለዝኾነ ኩላትና ተሓባቢርና ካብ ምምካት ዝሓለፈ ካልእ ኣማራፂ የብልናን ናይ ትማሊ ታሪክ ክምለስ ኣይንደልን።"
ንቅድመ ምድላው ስራሕቲ ሕርሻ ክጥዕም ተባሂሉ ፌደራል መንግስቲ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ኣዊጁ ካብ ክልል ትግራይ ምውፅኡ ትኽክለኛ ውሳነ እዩ ኢሎም ዝኣምኑ ኣቶ ሙስጠፌ መሓመድ ይኹን'ምበር ህወሓት ነዚ ዕድል ብሓይሉ ዝረኸቦ ዓወት ኣምሲሉ ካልእ ኲናት ምክያዱ ጌጋ እዩ ይብሉ ።ኣብ ቀረባ ኣብ በዓል ራያ ፣ፀለምትን ክልል ዓፋርን ዝበሉ ኸባቢታት ዝካየድ ዘሎ ኲናት ንሶም"ኣሸባሪ"እናበሉ ዝፅውዕዎ ህወሓት ዝቀስቀሶም እዮም ኢሎም። ይኹን እምበር መንግስቲ ሕጊ ምኽባር ኢሉ ዘካየዶ ወፍሪ ብተደጋጋሚ ተኹሲ ጠጠው ከብል ይሓቱ ዝነበሩ ማሕበረሰብ ዓለም ህወሓት እቲ ኲናት ናብ ካልኦት ክልላት ከሰጋግሮ እናረኣዩ ሱቅታ ምምራፆም ነቒፎም።
ህወሓት ዝተፈላለዩ ዘይሰብኣዊ ገበናት ዘይፈፀመሉ ክልል የለን ዝበሉ ኣቶ ሞስጦፌ ቅድም ክብል ኣቶ ጌታቸው ረዳ ሕሳብ ከነወራርድ ኢና ምባሎም ጠቂሶም ዝወራረድ ዕዳ እንተሎ ህወሓት ዝያዳ ካልእ ዕዳ ኣለዎ ኢሎም።
"27 ዓመታት ንህዝቢ ክቀትል ዝፀንሐ ውድብ እዩ ። ኣብ ዕድመ ስልጣኑ ዘየመዛበሎ ፣ዘይደፈሮ ፣ዘይቀተሎ ናይ ኢትዮጵያ ብሄር ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን ። ኩሉ ክልል ክበሃል ይከኣል ስለዝኾነ ኣብዚ ሸሞንተ ኣዋርሕ ተበዲለ እየ እዩ ዝብል ዘሎ 27 ዓመት ክብድል ዝፀንሐ ውድብ እንታይ ዓይነት ሕሳብ እዩ ከወራርድ ዝደሊ ዘሎ ኣይርደኣንን።"
ህወሓት ሎሚ'ውን ከምቲ ቅድሚ 30 ዓመት ዝገበሮ ዕድል ካልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ ኣነ እየ ዝፈልጠልኩም ዝብል ቅዋም እዩ ዘለዎ ዝበሉ ኣቶ ሙስጠፌ ሎሚ ግን እዚ ክከውን ኣይኽእልን ኢሎም።
ንምምሕዳር ድሬዳዋ ሓዊሱ ኩለን ክልላት ፌደራል ሓይልታተን ናብ ሰሜን ኢትዮጵያ ይልእኻ ምህላወን ስዒቡ ትማሊ ኣዲስ ኣበባ ዝበፅሑ ፍሉይ ሓይሊ ሶማሌ'ውን ኣቀባብላ ተገይሩሉ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ ጎንደር ዝተረኽቡ ኣመሓዳሪ ክልል ኦሮምያ ሽመልስ ኣብዲሳ "ኣሸባሪ " ክብሉ ዝፅውዑዎ ህወሓት ዝወለዖ ኲናት ኣብ ሓድነት ኢትዮጵያ ዘነፃፀረ ብምዃኑ ኢትዮጵያውያን ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ብምልዓል ክምክትዎ ከምዝግባእ ምዝራቦም ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢሩ። ኢዜኣ ወሲኹ መንግስትን ህዝብን ኦሮሚያ ናይ ኢትዮጵያ ሓደጋ ኣብዝኾኑ ጉዳያት ምስ ኣሕዋት ህዝብታት ኮይኑ መስዋእቲ ንምኽፋል ድሉዊ እዩ ምባሎም ገሊፁ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኮምሽን ምክልኻል ሓደጋ ብክልል ዓፋር ኣቢለን ረዲኤት መግብን ካልኦት ሓገዛትን ሒዘን ናብ ትግራይ ይኸዳ ዝነበራ መኻይን ኣብቲ ኸባቢ ይካየድ ብዘሎ ዂናት ምትእጉጓለን ሓቢሩ ።ኮምሽነር መምርሒ ስራሕ ሃገራዊ ስግኣት ሓደጋ ምትኩ ካሳ ንኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ከምዝበልዎ ኣብዝሓለፉ ሰለስተ መዓልታት መግብን ካልኦት ሰብኣዊ ሓገዛት ፅዒነን ናብ ትግራይ ይሓልፋ ዝነበራ 189 ዓበይቲመኻይን ነቲ ዘሎ ጥቅ፟ዓት ብምስጋእጠጠው ክብላ ተገዲደን እየን ኢሎም ።
እቶም ኮምሽነር ነቲ መንግስቲ ካብ ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ካልኦት ለገስቲ ትካላትን ዝመፀ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ ክልል ትግራይ ክበፅሕ ዘመዓራረዮ መንገዲ ንሶም "ኣሸባሪ" ክብሉ ዝፀውዑዎ ህወሓት ኣብ ክልል ዓፋር ዞባ 4 ወረዳ ፈንቲ ረሱ ያሎ ብዝኸፈቶ መጥቃዕቲ ዝነበረ መተሓላለፊ መንገዲ ምዕጻውን ምብፃሕ ረዲኤት'ውን ምትዕንቓፉን ይዛረቡ ።
ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ሰመራ 115 ኪ.ሜ ርሒቑ ናብ ክልል ትግራይ መግቢ ሒዘን ይጉዓዛ ኣብ ልዕሊ ዝነበራ 10 ዓበይቲ መኻይን ሓደጋ በፂሑወን ክብል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ቅድሚ ትማሊ ምግላፁ ዝዝከር እዩ።ንግዚኡ ብምክንያት ፀጥታ እቲ ኸባቢ ረዲኤት ዝፀዓና መኻይን ከይንቀሳቀሳ ዝወሰነ ምዃኑን ቀንዲ መበገሲ እዚ ዕንቅፋት መን ምኳኖም ንምፍላጥ እውን ምስ ሰበስልጣናት እቲ ኸባቢ ይሰርሑ ምህላዎምገሊፁ።
ኣብ ዓፋር ወረዳ ያሎ ዝነብሩ ኣርባሕቲ እንስሳ ዓፋር ከምዝበልዎ እቲ ውግእ ካብዝጅመር ዳርጋ ሓደ ሰሙን ከምዝኾኖን ብኸበድቲ ኣፅዋር ዝተሓገዘ ምኳኑን ይዛረቡ።
"ኩሉ ህዝቢ ተመዛቢሉ እዩ ።ናብ ጨፍራን ቦሪ ሁዋ ወረዳ ኣለሌ ተፈናቂሉ እዩ ። ስጋብ መዋሰኒ ኣምሓራ ተመዛቢሉ እዩ።እቲ ኲናት ኣዝዩ ከቢዱና እዩ ዘሎ።"
ኣቶ ኣሎ ዝተባህሉ ነባሪ በቲ ናብ ትግራይ ዘእቱ ከባቢ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ስዒቡ ብርክት ዝበሉ ነበርቲ እቲ ኸባቢ ካብ መንበሪኦም ከምዝተመዛበሉን እቲ ኲናት ህዝቢ እቲ ኸባቢ ጥራሕ ዘጥቀዐ ኣይኮነን ይብሉ ።
"በዚ ኲናት ህዝቢ ትግራይ ጥራሕ ኣይኮነን ዝጉዳእ ዘሎ ኣብቲ ከባቢ ዝሎ ብኣምሓራ ኮነ ብኸባቢ ዓፋር ሰሜናዊ ዞባ ዘለዉ መዋሰኒ ከባቢታት ስልኪ የብሎምን ፣ ባንኪ የለን ን8 ኣዋርሕ ተዓፅዩ እዩ ዝርከብ እዚ ኸባቢ ዞባ 4 ዘሎ መንገዲ ናብ ትግራይ ዝቀረበ እዩ ። ንሱ እዮም ዓፅዮሞ ዝርከቡ ። ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ማሕበረሰብ ንጥምየት እዩ ዝቃላእ ዘሎ እዚ ድማ ሃገራዊ ጉድኣት እዩ:: "
ነበርቲ እቲ ኸባቢ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ዘሎ ኩነታት ተረዲኡ ክበፅሐልና ይግባእ ከምኡ'ውን ኩሉ ህዝቢ ኢትዮጵያሓገዝ ክገብረሎም ፀዊዖም ።ብዛዕባ ተመዛቢሎም ዝተባህሉ ክፋላት ማሕበረሰብ ኮነ ሓፈሻዊ ኩነታት ፀጥታ እቲ ከባቢ ሓበሬታ ንምርካብ ናብ ክልልላዊ ምምሕዳር መንግስቲ ዓፋር ዝገበርናዮ ተደጋገምቲ ፈተነታታ አይሰለጠን።"ኣሸባርን ጁንታን "ክብል ንህወሓት ዝፀዎዖ መንግስቲ እቲ ክልል ኣብ ዞባ ረሱ ወረዳ ያሎ ኣብ ልዕሊ ኣርባሕቲ እንሰሳ ክልል ዓፋር መጥቃዕቲ ምኽፋቱ ምግላፁ ዝዝከር እዩ።
ኣባል ኣመራርሓ መንግስቲ ትግራይን ውሃቢ ቃል ሓይልታት ኮማንድ ትግራይ ጌታቸው ረዳ ብዘይ ኣገባብ መሬትና ተወሪሩና እዩ ዝበልዎ መሬት ናጻ ካብ ምውፃእ ሓሊፉ ግዝኣት ናይ ምስፋሕ ኮነ ካልእ ኣጀንዳ ከምዘይብሉ እዮ ዝዛረቡ ። ከምኡ'ውን አብ ትዊተሮም " ሓረስቶት ነናብ ዝመፁሉ ከባቢ ምምላስና ክንቅፅል ኢና ። ንሰራዊት ትግራይ ምምላስ ዘይከኣል ምኳኑ እናፈለጡ ሓረስቶት ዘዋፍሩ ዘለዉ ከእርነቡ ይግባእ ።ንሕና ምስ ጭቁን ህዝቢ ኣምሓራ ኮነ ህዝቢ ኦሮሞ ወይውን ምስ ካልኦት ህዝብታትን ሚልሻን ባእሲ የብልናን ። ባእስና ምስ ኣዴታት ትግራይን ህፃናት ትግራይን ተዘይጨፍጨፍኩ ኣይድቅስን ዝበሉ ሓይልታት እዩ ። ንሳቶም ንህዝብና ስግኣት ምዃኖም ስጋብ ዘየቋረፁ ስጉምትና ጦሮም ኣብ ዘልዓልሉ ቦታ ኩሉ ክቅፅል እዩ ክብሉ ፅሒፎም እዮም።


text:
ኣሰፋው ኣበራ፡ ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት ኣቢሉ፡ ካብ መንበሪ ገዛኡ ምስ ወጸ፡ንሱዳን’ዩ ኣምሪሑ። ነቲ ዘይምቹእ ቦታ ብእግሩ ኣብ ዝጓዓዘሉ ዝነበረ እዋን ድማ ወታሃደራትን ተቓወምቲ ትግራይ ካብኡ ብዙሕ ኣብ ዘይረሓቐ ቦታታት ይዋግኡ ነይሮም።
ተወላዲ ብሄረ ኣምሓራ ዝኾነ ኣሰፋው፡ ንዓዱ ዝምለሰሉ እዋን ካብ ምምዕዳው ደኣ ኣየዕርፍ እምበር፡ ንሰላሳ ዓመታት ዝኸውን ኣብ ካርቱም ኣብ ስራሓት ጽሬትን ካልእ ዕለታዊ ሸቕሊን’ዩ ክነጥፍ ጸኒሑ።
ዝሓለፈ ወርሒ ግን ሕልሙ ሰሚሩሉስ ምስቶም ብመንግስቲ ክጣየሱ ዝተጸውዑ ስደተኛታት ንሑመራ ተመሊሱ። ነቲ ብንእሽቶኡ ዝገደፎ ዘራእቲ መሸላን ሰሊጥን ምስ ረኣየ ድማ ብምድፍናቕ ነቢዑ።
ምጥያስን ምምላስን ከም በዓል ኣሰፋው ዝኣመሰሉ ተወላዶ ኣምሓራ፡ ነቲ ኣብ ከባቢ ሑመራ ብተወላዶ ትግራይ ተዓብሊሉ ዝነበረ ብዝሒ ንምስትኻኻል’ዩ ዕላማኡ።
እዚ መደብ’ዚ እምበኣር ድሕሪ’ቲ ንኣሽሓት ዜጋትት ንስደት፡ ሞት፡ ምምዝባልን ደርቂን ዝመርሐ ኣስታት ሸሞንተ ኣዋርሕ ዝወሰደ ኲናት’ዩ ዝካየድ ዘሎ።
ሓይልታት ትግራይ፡ ንወተሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲ ስዒሮም ንዋና-ከተማ መቐለ ድሕሪ ምቍጽጻሮም ንዓለም ኣደኒቖም’ዮም። ሕጂ ከኣ ጠመተኦም ንኸም በዓል ኣሰፋው ዝኣመስሉ “ወረርቲ” ኢሎም ዝፅውዕዎም ንምቅላስ’ዩ። ብኣገላልጻኦም “ነፍሲ-ወከፍ ስድሪ መሬት” ትግራይ ናጻ ክሳብ ትኸውን ደው ኣይክብሉን’ዮም።
“ዘነቓንቐና ኣካል የለን”
ልሙዕ መሬት ምዕራባዊ ትግራይ፡ ንመን ከም ዝብጽሖ ንኣምሓራን ተጋሩን ወትሩ ምስ ኣከራኸረ’ዩ። ክልተ ተመዓደውቲ ሓይልታት ድማ ንሰለኡ “ህይወቶም ክኸፍሉ” ድሉውነቶም የርእዩ።
ኣሰፋውን እቶም ምስኡ ካብ ሱዳን ዝተመልሱ ኣስታት 15,000 ስድራቤታት ተወላዶ ኣምሓራ እምበኣር ካብቶም ህይወት ክህቡ ቅሩባት ዝኾኑ’ዮም።
ኣሰፋው ኣብቲ ምስ በዓልቲ-ቤቱን ሸውዓተ ደቁን ዝነብሮ ዘሎ ሓድሽ ናይ ሑመራ ገዛኡ ኮይኑ፡ ነቲ ብሓይልታት ትግራይ ዝፍኖ ዘሎ ዘረባታት ዋጋ ከም ዘይህቦ ይጠቅስ። “ሓግሒጎም ከውጽኡና ምዃኖም ይፍክሩ ኣለዉ። ዝመጸ ይምጻእ ግን ካብዚኣ ዝነቕለና የለን። ሳለ ፈጣሪ ግዜና መጺኡ’ዩ፡” ክብል ድማ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ገሊጹ።
ኣሰፋው ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት ኣቢሉ ካብ ገዛኡ ክወጽእ እንከሎ፡ ኣንጻር ናይቲ ቅድሚ ወርሒ ብሓጎስ ዝተመልሶ’ዩ ነይሩ። ኣብ ፈለማ 90ታት ክወጽእ እንከሎ፡ ሰራዊት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ነቲ ብመንግስቱ ሃይለርማርያም ዝምራሕ ስርዓት ንምእላይ ኣብ ምቅርራብ’ዮም ነይሮም። ኣብ 1991 ድሕሪ ምኣላዮም ድማ ንዝመጽእ 27 ዓመታት ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ዓብላሊ ቦታ’ዩ ጸኒሑዎም።
ህወሓት ካብ ዘተኣታተዉዎ ለውጥታት ነታ ሃገር ናብ ትሸዓተ ክልላት ምምቃልን ንሑመራ ዘጠቓልል ምዕራባዊ ክፋል ድማ ናብ ክልል ትግራይ ምእታውን’ዩ ነይሩ።
ነቲ ሓድሽ ቅርጺ ምምሕዳር፡ ተወላዶ ኣምሓራ፡ ከም ምምንዛዕ መሬት ደኣ ይርኣዩዎ እምበር፡ ተቓውሞኦም ከስምዑ ግን ኣይከኣሉን። ሎሚ፡ ሓያሎ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝቕመጡ ተወላዶ ኣምሓራ፡ ንምምሕዳር ህወሓት፡ ቋንቋ ኣምሓርኛ ንምዝራብ’ውን ዝፈርሑሉ ዝነበሩ ግዜ ሽቝረራ ኢሎም ይገልጹዎ።
ምዕራባዊ ክፋል ናብ ክልል ኣምሓራ ክኣቱ ኣለዎ ኢሎም ዝጕስጕሱ ተወላዶ ኣምሓራ ምፍርራሕ፣ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ማእሰርቲ’ዩ ዝጽበዮም ነይሩ።ተደጋጋሚ ግዜ ኣደዳ ማእሰርቲ ምዃኑ ዝሓበረ ሓደ ካብቶም መራሕቲ ተወላዶ ብሄረ ኣምሓራ ሲልታል ኣድማሴ “ክንደይ ስቓይ ርእየ’የ። እንታይ ከም ዝገበሩኒ ክሓስብ’ውን ኣኻእሎ የብለይን፡” ይብል።
“ሓድሽ ምዕራፍ”
ኣንጻር መንግስቲ ዝካየድ ተቓውሞ በርቲዑ፡ ኣብ 2018 ኣቢይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጻኡ ግን ሚዛን ሓይሊ ህወሓት’ውን ዘጢጡ።
ኣብ መንጎ’ቶም ንዓመታት ኣብ ፖለቲካዊ መሪሕነት ዝጸንሑን ሓደስቲን ብዝተፈጥረ ፍሕፍሕ ድማ ኣብ ወርሒ ሕዳር ናብ ኲናት መሪሑ። ኣብ መንጎ’ዚ መሪር ኲናት ንሑመራን ከባቢኣን መን ተቖጻጸሮ’ዩ።
ሓይልታት ትግራይ ድሕሪ ምንስሓቦም፡ ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ምምሕዳሮም ክተኽሉ ግዜ ኣይወሰዱን።
ነቲ ብህወሓት ዝቖመ ሓወልቲ ኣፍሪሶም፡ ንወተሃደራዊ መዓስከራት’ውን ደምሲሶም። ነባሪ ህዝቢ ናብ ክልል ኣምሓራ ግብሪ ዝኽፍለሉ ቅርጺ ቆይሙ፡ ንህጻናት ብቛንቋ ኣምሓርኛ ዝምህራ ኣብያተ-ትምህርቲ’ውን ተመስሪተን።
ካበየ ርሑቕ ሰፈር ይምጽኡ ብዘየገድስ ድማ ንተወላዶ ኣምሓራ መሬታን ኣባይቲን ብኣሽሓት ዓዲሎም። ኣሰፋው እምበኣር ሓደ ካብቶም በዚ መስርሕ’ሲ ዝተጣየሰ’ዩ።
እቲ ሃንደበት ዝመጸ ለውጢ ንገሊኣቶም፡ ካብ ክቱር ተሓጓስ ክኣምኑዎ’ውን ኣጸጊሙዎም’ዩ። ስዩም በሪሁ ዝተባህለ ሓረስታይ “ዳግም ከም ዝተወልደ” ኢዩ ዝነግር። “ወዲ 58 ዓመት ደኣ ይዅን እምበር፡ ሕጂ እውለድ ከም ዘለኹ’ዩ ንነብሰይ ዘእምና። ዝሓለፈ ህይወተይ ረስዓዮ፡ ትርጕም ኣይነበሮን። እዚ ምግንና ኣይኮንነ፡ ናይ ብልበይ’የ ተሓጒሰ” ክብል ድማ ይገልጽ።
“ሞትን ህይወትን”
ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ተወላዶ ኣምሓራ ኣብ ዝኣተዉሉ፡ ክንድኦም ዝኾኑ ተጋሩ ድማ መንበሪኦም ገዲፎም ንሱዳን ወይ ድማ ውሑስ ናብ ዝበለዎ ካልእ ቦታታት ትግራይ ግዒዞም።
እቲ ምብዳም ህዝቢ ኣዝዩ ኣሻቓሊ ኮይኑስ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፡ ኣንቶኒ ብሊንከን’ውን ኣብ ወርሒ መጋቢት “ምጥፋእ ዓሌት ይፍጸም ኣሎ” ክብሉ ንባይቶ ኣመሪካ ተዛሪቦም ነይሮም።
ላዕለዎት መራሕቲ ኣምሓራ፡ ነቲ ክሲ ይንጸጉዎ ደኣ’ምበር፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ምዕራባዊ ትግራይ ምምሕዳሩ ምስ ክልል ኣምሓራ ምዃኑ ይዛረቡ።
ጋዜጠኛታት ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ሑሙራ ኣብ ዝበጽሑሉ እዋን’ውን፡ ኣምሓደርቲ ኣምሓራ፡ ነቲ ዘሎ ሰላማዊ ኩነታት ከርእዩ ፈቲኖም’ዮም። ንተጋሩ ክወጹ ዘገድዶም ኣካል ከም ዘይነበረ ንምርኣይ ድማ ኣብቲ ዓዲ ተሪፎም ዘለዉ ተወላዶ ትግራይ ንምርኣይ ጽዒሮም።
ወዲ 67 ዓመት ተስፋዬ ወልደገብርኤል ሓደ ካብቶም በቲ ኲናት ኣመና ተሻቒሎም ዝነበሩ’ሞ ዝኾነ ጸገም ከም ዘየጓነፎም ዝዛረቡ ትግራዋይ’ዮም። ሰበ-ስልጣን ኣምሓራ ብዝኣተዉሎም ናይ ውሕስነት ቃል ምጽናሖም ድማ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳይ ሓቢሮም። እቶም ዝሃደሙ ተጋሩ ምስ ህወሓት ኢድ ዘለዎም ምዃኖም ከኣ ይዛረቡ።
“ሓደ መንግስቲ ከይዱ ካልእ መንግስቲ ክመጽእ እንከሎ፡ ብሓጐስ ክትቅበሎ ኣለካ” ድማ ይብሉ።
ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ግን ዝተፈልየ ስእሊ’ዩ ዝህብ። ተደጋጋሚ መጥቃዕቲን ተዅሲን ዕረፍቲ ኣይሃበን። መራሕቲ ትግራይ’ውን ደቂሶም ከም ዘይሓድሩ ተዛሪቦም’ዮም።
መራሒ መንግስቲ ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል፡ ኣብ ናይ መወዳእታ ቃለ-መሕተቶም፡ ናብቲ ናይ ቀደም ዶባት ክሳብ ዝምለስ ክቃለሱ ምዃኖም ኣመልኪቶም ነይሮም።
“እቶም ንብረት መንግስቲ ትግራይን ውልቀሰባትን ዝዘረፉ ኣካላት ቀልጢፎም ከመልሱዎ ንጽውዕ፡” ኢሎም ነይሮም እቶም ፕረዚደንት’ቲ ክልል። “እንተ ዘይኰነ ድማ ብሓይሊ ክንምለሶ ኢና” ኢሎም።
ብምውሳኽ ሓይልታት ሰራዊት ፈደራል ፍናኖም ክብ ኢሉ ዘሎ ዝመስል መራሕቲ ክልል ኣምሓራ’ውን ክምህ ከም ዘይብሉ ካብ ምርኣይ ኣይበዀሩን። ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ዝኾኑ ኣገኘሁ ተሻገር፡ ብህወሓት ክመጽእ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ንምምካት ህዝቢ ዓቕሙ ከበርክት ይጽውዑ ኣለዉ። ከምኡ ንምግባር ድማ ሓገዝ ዝጣረቐመሉ ናይ ባንክ ሕሳብ እዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ትዊተር ኣካፊሎም። እቲ ኲናት “ሞትን ህይወትን” ክኸውን ምዃኑ ድማ ሓቢሮም ኣለዉ።


text:
ኣሜሪካ ነዚ ዝኣወጀት ዝሓለፈ ቀዳም ንወፃኢ ሃገራት ዝውሃብ ረድኤት ንምንካይ ክዛረቡ ዝፀንሑ ፕረዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ብቑጠባ ናይ ዝማዕለባ ሃገራት ጉጅለ 20 ኣኼባ ኣብ ዝተሳተፍሉ ጀርመን እዩ።
ካብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ንድሓር እቲ ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው እዩ ዝበሉ ፈፃሚ ዳይረክተር ናይ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዴቪድ ቢስለይ ከምዚ ኢሎም።
“መንግስቲ ኣሜሪካ ንሚሊዮናት ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቕራብ 639 ሚሊዮን ዶላር ተወሳኺ ሓገዝ ከምዝህብ ኣፍሊጡ’ሎ።ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ናይጀሪያ፣ሶማልን የመንን ብህውከትን ድርቅን ንዝተተንከፉ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቕራብ ክውዕል እዩ።ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ናይጀሪያን የመንን ብሰንኪ ሰብ ዝሰርሖ ግጭት ከምኡ እውን ኣብ ሶማል ዝቐፀለ ግጭት ከቢድን ዝተናውሐን ድርቂ አጋጢሙ’ዩ።”
ንሶም ብተወሳኺ ረድኤት ኣብ ገለ ከባቢታት ደቡብ ሱዳን፣ኣብ ሶማልን የመንን ዓፀቦ ምውጋድ እንተተኽኣለ እውን ሓፈሻዊ ውሕስነት መግቢ ግን እናሓመቐን ንህይወት ዘስግእ ጥምየት እውን እናሰፍሐን እዩ ኢሎም።
እዚ ተወሳኺ ረድኤት ኣሜሪካ 2017 ዓ.ም. ካብ ዝጅመር ነዘን ኣርባዕተ ሃገራት ዝሃበቶ ሓገዝ ናብ 1.8 ቢሊዮን ዶላር ኣደይቡዎ ኣሎ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ክዛረቡ ከለው ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሃዋህው እናኸፍአ ይኸይድ ኣሎ።ተወሳኺ ሓገዝ እንተዘይቀሪቡ ቕዝፈት ከስዕብ ይኽእል እዩ ኢሎም።ኣብ ኢትዮጵያ ህፁፅ ረድኤት መግቢ እናተፀንቀቐ ከምዝኾነ ሕቡራት ሃገራት የጠንቅቕ ኣሎ፤ዝሓለፈ ዓመት መንግስቲ ኢትዮጵያ ንልዕሊ 10 ሚሊዮን ሰባት ብእዋኑን ብዕቱብን መግቢ ንምቕራብን ዝሃቦ ግብረ መልሲ ኣብዚ ዓመት እዚ እውን ብተመሳሳሊ ክሰርሕ ኣለዎ ኢሎም።እዚ ኮይኑ ግን ኣሜሪካ ንጉዳይ ኢትዮጵያ ትርስዖ ኣላ ማለት ኣይኮነን ኢሎም።
“እዚ ንእውጆ ዘለና ሓገዝ ንዘን ብቅልውላው ዝተጠቕዓ ኣርባዕተ ሃገራት ጥራሕ ዝምልከት እንተኾነ እውን እዚ ማለት ግን ንኢትዮጵያ ንርስዓ ኣለና ማለት ኣይኮነን።ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ እውን የሰክፈና እዩ። ኣሜሪካ እታ ዝዓበየት ሓጋዚት ኮይና ክትቕፅል እያ።መንግስቲ ኢትዮጵያን ካልኦት ለገስትን ዘጋጠመ ክፍተት ንምምላእ ተወሳኺ ሓገዝ ክህቡ ብፅኑዕ ነተባብዖም ኣለና።”
ዴቪድ ቢስለይ ኣሜሪካ ኣብዚ ዓመት እዚ ኣስታት 252 ሚሊዮን ዶላር ንኢትዮጵያ ከምዝሓገዘትን እቲ ሓገዝ ከምዝቕፅልን ገሊፆም ኣለው ።
‘’Bread for the World’’ ናይ ዝተባህለ ኣብ ዋሽንግተን ናይ ዝመደብሩ ናይ ክርስቲያን ትካል ፕረዝደንት ሬቨረንድ ዴቪድ ቤክማን ኣብ ዘውፅኡዎ መግለፂ “ፕረዝደንት ትራምፕ ንዓለምለኸ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝሃብዎ ጠመተ ሓንጎፋይ ኢልና ንቕበሎ፤ግን እዚ ተኣዊጁ ዘሎ ረድኤት ኮንግረስ ቅድሚ ኣዋርሕ ዘፅደቖን ምምሕዳሮም ከይፍፀም ኣደናጉዩዎ ዝነበረን እዩ’’ ኢሎም ።
ፕሮግራም መግቢ ዓለም ብወገኑ ኣብ መጀመሪያ እዚ ዓመት ካብ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ቃል ዝተኣውዎ ሓገዝ እንተድኣ ዘይበፂሑ ኣብ ናይጀሪያ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ዝጠመዩ ሰባት ረድኤት ክቋረፆም ይኽእል እዩ ክብል ኣብ መጀመሪያ እዚ ዓመት ኣጠንቂቑ ነይሩ።


text:
ኬንያን ሱምሊያን ኣንፃር ሽብር ንምውጋእን ንኣል-ሸባብ ንምስዓርን መንገድታት ይደልዩ ኣብዘለውሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ምኽትል ዋና ፅሓፊ ሕቡራት መንግስታት ጄን ኤሊያሰን እቲ ስግኣት ሽብር ብዛዕባ ምቕታልን ዕንወትን ጥራሕ ከይኮነስ ንመሰረታዊ መሰላት ህዝቢ እውን ስግኣት እዩ ኢሎም።
እዚ ስግኣት እዚ ኢሎም ‘’ኣንፃር ጠጠው ዝበልናሎም፣ኣንፃር ኣብ ሕገ መንግስትኹምን ኣብታ ኩልሻዕ ካብ ኢደይ ዘይትፍለን ቻርተር ሕቡራት መንግስታትን ኣብ ውሽጢ ሰፊሮም ዘለው ክብርታትን መትከላትን እውን ዘንፀላለወ ስግኣት እዩ’’ኢሎም።
ካብ ማእኸል ዕዳጋታት ንኽርሕቑ ንዓደግቲ ናይ ቴሌፎን ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ/ text messages/ ድሕሪ ምዝርግሑ ኬንያ ኣብ ማእኸላት ዕዳጋ ናይሮቢ ሓለዋ ፀጥታ ኣሐይላ ትርከብ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ኣል-ሸባብ ኣብ ናይሮቢ ኣብዝርከብ ማእኸል ዕዳጋ ዌስትጌት መጥቓዕቲ ብምፍፃም ልዕሊ 60 ስቪላት ቀቲሉ 75 ንዝኾኑ ሰባት ድማ ኣቑሲሉ እዩ።
ስግኣት ኣል-ሸባብ ብጭቡጥ ወታደራዊ ፃዕሪ እናቓሃመ ክኸይድን ሱማሊያ ድማ ንኽትረጋጋእን ሕቡራት መንግስታት ተስፋ ኣለዎ ኢሎም ኤሊያሰን።
መናእሰይ ተስፍ ንኽሪኡን ካብ ዝኣተውዎ ሓደገኛ ምንቅስቓሳት ሽብር ንኽወፁን ብጭቡጥ ዝሰርሑ ትካላት ኣብ ምህናፅ ማሕበረሰብ ዓለም ንሱማሊያ ክሕግዝ ኣለዎ እውን ኢሎም ኤሊያሰን።


text:
Radio Erena : 07 January 2015
ኣብ መፋርቕ ወርሕ መስከረም 2014 ብመንገዲ ቅሮራ ናብ ሱዳን ንምስጋር ኣብ ዝፈተናሉ እዋን ሞይተን ናይ ዝተረኽባ ሰለስተ ኤርትራውያን ኣሕዋት ሬሳ ኣብ መበቆል ዓደን ሓመድ ኣዳም ለቢሱ።
ወለዲ ናይቶም ኣብቲ ብመንገዲ ቕሮራ ንምስጋር ዝሞቱ ብቅሕዱ 13 ኤርትራውያን መንእሰያት፣ ኩነታት ደቆም ንምጥያቓ ኣዋርሕ ኮለል ከምዝበሉ ክፍለጥ እንከሎ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ሞይቶም ከምዝተረኽቡ ብመንግስቲ ኤርትራ ከምዝተሓበሮም ይዝከር።
ይኹን’ምበር ክሳብ ዝሓለፈ ሰሙን ሬሳ ከይተረከቡ’ዮም ጸኒሖም።
ዝሓለፈ ሰሙን ግና ናይተን ኣርያም፣ ሪታን፣ ሆሳንን ዝተባህለ ሰለስተ ኣሕዋት ሬሳ፣ ኣብ ከባቢ ሓደግቲ ኣብ ዝርከብ ሓድሽ ዓዲ ኣብ ዝተባህለ መበቆል ዓዲ ኣቡአን ተጋዳላይ ተስፋሃንስ ሓጎሶ ሓመድ ኣዳም ምልባሱ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣረጋግጾም።
ኣብቲ ኣብ ዞባ ደቡብ ከባቢ ሰገነይቲ፣ ኣብ ሓደግቲ፣ ሓድሽ ዓዲ ኣብ ዝተባህለ ዓዲ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ቀብሪ፣ ነበርቲ ዓድን ናይ ቀረባ ኣዝማድን ጥራይ ኣብ ዝተረኽብሉ ብዘይምውዕዋዕ ክቕበር ከምዝተገብረ’ዩ ዘመልክት እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ።
ነዘን ኣብ ጉዕዞ ስደተን ምስ 10 ብጾተን ዝሞታ ሰለስተ ኣሕዋት ኤርትራውያን ንምዝካር’ውን ብ 3 ጥሪ 2015 ኣብ ኣመሪካ ሎስ ኣንጀሎስ ፍሉይ መደብ ከምዝተኻየደ ን ዳይረክተር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ወይዘሮ ኤልሳ ጭሩም ኣብቲ ኣጋጣሚ መልእኽቲ ምትሕልላፋን ተፈሊጡ።
ኣብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ናይ 2014 ብመንገዲ ቅሮራ ናብ ሱዳን ንምስጋር ካብ ዝፈተኑ 16 ኤርትራውያን ሰለስተ ኣሕዋት ዝርከኦም 13 ሞይቶም ከምዝተረኽቡን ድሕሪ ናይ ኣስታት ሰለስረ ወርሒ ግዜ ከኣ ስድራቤታቶም ከምዝተረድኡን ኣብ ኣስመራን ወጻእን ኣብ ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዓበየ መዘራረቢ ኮይኑ እኳ እንተቀነየ፣ ንኣማውትኦም ዝምልከት ግና ንጹር ሓበሬታ የለን።
ሓያሎ ወገናት ካብ ምክትታል ሓለዋ ዶባት ብዝተተኮሰለን ጥይት ከምዝተቐትላ ክገልጻ እንከለዋ፣ ካልኦት ከኣ ዘስግረን ዝነበረ ሰበ ሓዲግወን ስለዝጠፍአ ብጽምእን ጥሜትን ተሰኒፈን ህይወተን ከምዝሓለፈ ይጠቕሱ።
=====================================


text:
Radio Erena: 08 September 2019
ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ደርቂ ቅድሚ ምጥቅዑ ንምክልኻል ዘኽእለን ተክኖሎጂካዊ ምርምር ዘካይዳሉ ናይ ሓባር ስምምዕ ገይረን።
ንክልተ መዓልታት ዝጸንሐ ኣብ ከተማ ናይሮቢ ዝተኻየደ ኣኼባ ኢጋድ ከምዘመልክቶ፣ ደርቂ ዘስዕቦ ጉድኣት ዘጥቅዖ ከባቢታትን ብኣግኡ ተፈሊጡ ምክልኻል ክግበረሉ ዘኽእል ብእዋኑ ሓበሬታ ዘመሓላልፍ መሳርሒታት ተክኖሎጂ ንምዝርጋሕ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ የነጽር።
እቲ ብዓርቢ 7 መስከረም ዝተዛዘመ ኣኼባ ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ ደርቂ ንምክልኻል ዘኽእል መደባትን መርሓ ሕንጻጻትን እውን ከምዘጽደቐ ካብ ናይሮቢ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ኣኼባ፣ ንጉዳይ ስደትን ምምዝባልን፣ ግርጭታት፣ መንእሰያት፣ ደቀንስትዮን ህጻናትን ከምኡ’ውን ኣካለ ስንኩላን ፍሉይ ቆላሕታ ከምዝተዋህቦ ይግለጽ።
ኣብ መወዳእታ፣ ኣባል ሃገራት በብወገነን ጸብጻባት ከቕርባ፣ ቅልጡፍ ሓበሬታ ናይ ምልውዋጥ መስርሕ ከካዪዳ እንተኽኢለን፣ ብፍላይ ሰብኣዊ ዓቕሚ ኣብ ምምዕባልን ዞባዊ ባህርያዊ ሓደጋታት ኣብ ምክልኻልን ዕዙዝ ተራ ክህልዎ ከምዝኽእል ብምእማን ንትግባረኡ ጻዕርታት ክካየድ ለበዋ ቀሪቡ።


text:
ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ብመሰረት ትማሊ ዝዘርገሖ መግለጺ፣ ሶማል ክልተ ኣብያተ ምኽሪ ክህልዋ’ዩ። 275 መናብር ዝህልዎ ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ፣ 54 መናብር ዝሕዝ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ። ታሕተዋይ ቤት ምኽሪ ብመሰረት 4.5 ፎርሙላ ዝህዝ ውክልና ነገዳት፣ መናብር ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ድማ ብክልላት ዝታሓዝ’ዩ።
ካብ’ቶም 54 መናብር ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ፣ ብማዕረ ንክልላት ዝከፋፈል ኮይኑ ከምኡ’ውን እቶም 6 መናብር ንሶማሊላንድን ፑንትላንድን ክኸውን’ዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ሶማል 30 ሚእታዊት መናብር ክሕዛ’የን።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ኣካል ምሕንጻጽ ሕገ-መንግስቲ ሶማልያ ዝነበረት ፑንትላንድ፣ ነቲ ኣብ ነገድ ዝተመስረተ ምምቕቓል መናብር ቤት ምኽሪ ነጺጋቶ’ላ።
ንምትግባር ምርጫ ኣብ ሶማል ብመራሕቲ’ታ ሃገር ስለዝተነጸረ ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ታሕጓሶም ገሊጾም።ንመራሕቲ ሶማል እንዃዕ ኣሓጎሰኩም ዝበሉ ሚስተር ባን ኪሙን፣ እቲ ስምምዕነት ኣብ ሶማል ሰላማዊ ስግግር ስልጣን ንክፍጸም ሓጋዚ’ዩ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ብሕልፊ ውክልና ደቂ-ኣንስትዮን ንውሑዳንን ዘረጋገጸ ስለዝኾነ ፍሉይ ናእዳ ይግባእ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 09 September 2018
ኤርትራን ጂቡቲን፣ ኣብ መንጎአን ዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ ብሰላማዊ መንገዲ ክፈትሐኦ ኣብ ስምምዕ በጺሐን።
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ ጂቡቲ ድሕሪ ዘካየዱዎ ዑደት፣ ፕረዚደንት’ታ ሃገር እስማዒል ዑመር ገለ ብዘርኣዮ ቅሩብነት፣ እቲ ዶባዊ ምስሕሓብ ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕ ምስምምሞዖም ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጂቡቲ ድሕሪ’ቲ ዘተ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ክልቲኤን ሃገራት ዘለወን ምስሕሓብ ብሰላማዊ መንገዲ ንኽፈትሓ ባይታ ንዘጣጠሓ ኢትዮጵያን ስዑዲ ዓረብን ኣመስጊኑ።
ሚኒስተር ማሕሙድ ዓሊ ዩሱፍ ብተወሳኺ፣ ‘ኣብ መንጎ’ዘን ጎረባብቲ ሃገራት ሰላም ክፍጠር እዋኑ’ዩ’፣ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ፍልልያት ዘምጽእ ዘሎ በበይኑ ጉዳያት ግዚኡ ሓልዩ ፍታሕ ክርከቦ’ዩ፣ ኢሉ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ወርቅነህ ገበየሁ እውን ብወገኑ፣ እዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡቲን ዝጅምር ዘሎ ዘተ ሰላም ታሪኻዊ ዓወት ኣብ ዲፕሎማሲ’ዩ ክብል ገሊጹዎ።
ኣብ ወርሒ ግንቦት ናይ 2008 ዝጀመረ ዶባዊ ግጭት ኤርትራን ጂቡቲን፣ ኣብ 2010 ክሳብ 2017 ቐጠር ብመንጎኝነት ሒዛ ኣብቲ ዘሰሓሕብ ከባቢታት ራስ ዱሜራ 450 ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኣዋፊራትሉ ኔራ። እንተኾነ ኣብ ሃገራት ዓረብ ብሰንኪ ዝተፈጥረ ፍልልይ፣ ኤርትራ ኣንጻር ቐጠር ብምውጋና፣ ቐጠር ሰራዊታ ምስሓባ ዝዝከር’ዩ።
ፕረዚደንት ኤርትራ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዘካየዶ ሓድሽ ስምምዕ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣንቢሩዎ ዘሎ እገዳ ክለዓል ክጽዋዓ እንከለዋ፣ ጂቡቲ ግና እቲ እገዳ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽብ የብሉን ብምባል ክትቃወም’ያ ጸኒሓ።
ዞባዊ በይናዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ማለት ኢጋድ፣ ንዕርቀ-ሰላም ኤርትራን ጂቡቲን ብሓጎስ ከምዝቕበሎ ድሕሪ ምግላጽ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ሰፊኑ፣ ኩለን ሃገራት ብሓባር ናብ ምዕባለ ዝግስግሳሉ እዋን በጺሑ’ዩ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 06 August 2017
ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል የመን ብዘካየዶ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ብውሑዱ 12 ሰላማውያን ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣገልግሎት ዜና ሳባ ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
ኣብቲ ብዓርቢ ዕለት 4 ዝተኻየደ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ብፍላይ ኣብ ከተማ ኣል ሳፍራ ኣብ መንበሪ ኣባይቲ ብዝዓለበ ቦምባ፣ ኣርባዕተ ህጻናት ዝርከብዎም ትሽዓተ ሰላማውያን ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፣ ኣብ ሓንቲ መኪና ዝነበሩ ካልኦት ሰለስተ ሰባት ከምዝሞቱ ተሓቢሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኣብ የመን ዝነጥፍ ዘሎ ጉጅለ ኣልቃዒዳ እትገብሮ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ ክትቅጽሎ ምዃና ካብ ፐንታጎን ዝወጸ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ወሃብ ቃል ፐንታጎን ካፕቴን ጀፍ ደቪስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ውሑድ ዝቑጽሩ ሰራዊት ኣመሪካ ምስቲ ብስዑዲ ዝምራሕ ዘሎ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ኣብ ምትሕልላፍ ስለያዊ ሓበሬታ ይነጥፍ ከምዘሎ ድሕሪ ምሕባር፣ ኣብ ልዕሊ ኣልቃዒዳ ዝግበር መጥቃዕታት ነፈርቲ ግና ብዝያዳ ክሕይል ምዃኑ ኣፍሊጡ።


text:
18 ባሕረኛታት ኤርትራ ብሓንቲ ጃልባ ናብ የመን ብምስጋር ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
18 ባሕረኛታት ኤርትራ፣ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሖም ብሓንቲ ጃልባ የመን ድሕሪ ምስጋር ኣብ’ታ ሃገር ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም። ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ በኸምዚ ዝኣመሰለ ጥርኑፍ ኣገባብ ናብ የመን ኮነ ስዑዲ ዓረብ ኢዶም ክህቡ ሎሚ
18 ባሕረኛታት ኤርትራ፣ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ራሕሪሖም ብሓንቲ ጃልባ የመን ድሕሪ ምስጋር ኣብ’ታ ሃገር ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ በኸምዚ ዝኣመሰለ ጥርኑፍ ኣገባብ ናብ የመን ኮነ ስዑዲ ዓረብ ኢዶም ክህቡ ሎሚ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን።
ብዘይካ ‘ቶም በብወርሑ መሳርዕ ሓይልታት ምክልኻል ራሕሪሖም ናብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘምልጡ ዘለዉ ኣባላት ሓይሊ ምድሪ ኤርትራ፣ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ይኹን ሓይሊ ባሕሪ ነቲ ምልካዊ ስርዓት ብቐጻሊ ረሕሪሖሞ ይኸዱ ምህላዎም፣ እቲ ስርዓት ካብ መጠን ንላዕሊ ተኣማንነት ስኢኑ ተጸይኑ ከምዘሎ ዘመልክት እዩ።
እቲ ምልካዊ ስርዓት ብኹሉ ተፈንፊኑ ምህላዉ ኣውንታዊ ኳ እንተኾነ፣ ብሰንኪ ‘ቲ ዓማጺ ስርዓት ሞያዊ ዓቕሚ ሰብ ኤርትራ ተዘቝቑ ናብ ስደት ይበታተን ምህላዉ ግን ንሃገርና ዓቢ ክሳራ እዩ። እዚ ድማ ዕድመ ስልጣን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብዝነውሐ መጠን ዕንወት ሃገርና ኤርትራ ዝብኣሰ ከምዝኸይድ ዘምልክት እዩ።


text:
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ዋይት ሃውስ ነቲ ምርቋሕ እዞም ዳኛ ወግዓዊ ኣብ ዝገበርሉ እዋን ጋርላንድ በሊሕ ናይ ሕጊ ፍልጠት ዘለዎም ሰብ እዮም ኢሎምዎም።
‘ነዚ ኣድካሚ መስርሕ ወዲአ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ውሳነ በጺሐ ኣለኹ።ንሕጸ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ብብዙሓት ተቐባልነት ዝረኸበ ናይ ኣሜሪካ በሊሕ ናይ ሕጊ ፍልጠት ዘለዎ ሰብ ብምዃኑ ጥራሕ ከይኮነስ ምቕሉልነት፣ቅንዕና፣ትሕትናን ዓብዪ ክእለትን ናብቲ ስራሕ ሒዙ ዝመጽእ ዘሎ ሰብ እዩ።’
ለዘብተኛ መርገጺ ከምዘለዎም ዝዝረበሎም ወዲ 63 ዓመት ጋርላንድ ዋና ዳኛ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሰማዒ ጥርዓን ኮይኖም ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።
ሓድሽ ዝሽወም ዳኛ ናይቲ ቤት ፍርዲ ስነ ሓሳባዊ ኣመለኻኽታ ወይ ኣይዶሎጂ ናብ ለዘብተኛ ወይ ዓቃባዊያን ከመዝን ስለዝገብር እዩ እቲ ሽመት ዘሰሓሕብ ዘሎ።ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ናይ መወዳእታ ናይ ስልጣን ዓመቶም ስለዝርከቡ ንዝጎደለ ዳኛ ክመልእ ዘለዎ እቲ ዝቕጽል ዳኛ ክኸውን ኣለዎ’ውን ይብሉ ሪፓብሊካዊያን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሓደ ካብ ኣሉታዊ ሳዕቤን ቅልውላው ለበዳ ኮቪድ19 ኣዕናዊ ለበዳ ጥምየት ክኸውን ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ። እቲ ትካል ኣብዚ ዓመት 265 ሚሊዮን ሰባት ሓደጋ ውሕስነት መግቢ ከጋጥሞም ከምዝክእል ወሲኹ ገሊፁ ኣሎ።
ብመሰረት ትንታነ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣብዚ ዓመት ብሰንኪ ቫይረስኮሮና ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣስታት 265 ሚሊዮን ሰባት ከቢድ ፀገም ውሕስነት መግቢ ከጋጥሞም ከምዝክእል ይሕብር። እቲ ኣሃዝ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከጋጥም ይኽእል እዩ ተባሂሉ ካብ ዝተገመተ 130 ሚሊዮን ብዕፅፊ ዝዓበየ እዩ።
እቲ ለበዳ ኣቐዲሙ ዘፍርሕ ዝነበረ ኩነታት ጥምየት ዘጋድድ እዩ።ሕጂ 1 ካብ 9 ሰባት ዝብላዕ የብሉን፤820 ሚሊዮን ሰባት ብቀፃሊ ይጠምዩ ኣለው ማለት እዩ።
ኣብ ኒው ዮርክ ዝመደብሩ Hunger Project ናይ ዝተባህለ ተበግሶ ወሃቢት ቃል ሳራ ዊልሰን ኣጋጢሙ ዘሎ ካብ ናይ ጥዕና ለበዳ ንላዕሊን ናይ ጥምየት ቅልውላው እናኾነ ይኸይድ ኣሎ ኢላ። ምስ ለበዳ ኮቪድ-19 ተኣሳሲሩ ዝህልዉ ‘’ለበዳ ጥምየት’’ ብሰንኪ ቁጠባዊ ሽግር፣ናህሪ ዋጋን ምቁራጽ ሰንሰለት ቀረብ መግብን ዝፍጠር እዩ።
ፈፃሚ ዳይረክተር ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ዴቪድ ቢስለይ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሃቡዎ መብርሂ ‘’ዓፀቦ ገና የለን’’ ኢሎም። ‘’ግን ኣብ ሓፂር እዋን ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ከምዝሰፈሩ ብርክት ዝበሉ ዓፀቦታት ከጋጥም ይኽእል እዩ’’ ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም እዋናዊ ሸቕሊ ብምስንኻሉ ሰራሕተኛትታ ዝልእኹዎ ገንዘብ ኣብ ሃይቲ፣ኔፓልን ሶማልን ሓዊሱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ከንቆልቁል ትፅቢት ይግበር ኢሎም ። ኣብ ዙሪያ ዓለም ብሰንኪ ዝተነብረ እገዳ ጉዕዞ ካብ በፃሕቲ ዝርከብ ገንዘብ ኣይህሉን።ቱሪዝም ካብ ሓፈሻዊ እቶት ውሽጢ ሃገር 9.4 ሚእታዊት ዝሽፍነላ ኢትዮጵያ ዓብዪ ሃሰያ ከስዕብ’ዩ: ናብ ወፃኢ ካብ እትልእኾ ሰደድ 98.8 ሚእታዊት ነዳዲ ዝኾነት ደቡብ ሱዳን እውን ምውዳቕ ዋጋ ነዳዲ ኣብ ብቁጠብኣ ከቢድ ጉድት ከስዕበላ እዩ።
ናይ ኮቪድ-19 ሳዕቤን ነዊሕ ክጸንሕ ትፅቢት ስለዝግበር መራሕቲ ሃገራት ብኩሉ መዳይ ነዚ ሓዱሽ ንቡር ክዳለው ከምዘለዎም ሰበስልጣን ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ካልኦት ውድባትን ይምዕዱ።


text:
ማእከል መራኸቢ ስድራ ቤት
ማእከል መራኸቢ ስድራ ቤት (Familjecentralen) ወለዲ ምስ ደቆም ካብ 0 ክሳብ 6 ዓመት ንዘለዉን ጡንሳትን ዝእከብሉ ናይ ኣኼባ ቦታ እዩ። ንጥፈታት ብነጻ ኮይኑ ምስጢር ናይ ምዕቃብ ከኣ ዉሑስ እዩ።
ማእከል መራኸቢ ስድራ ቤት ክፉት ናይ ቤት ትምህርቲ መዋእለ ህጻናት (Öppna förskolan)፡ ክፍሊ መወልዳን (barnmorskemottagning)፡ ማእከል ጥዕና ህጻናትን (barnhälsovården, BVC) ናይ ስነ ኣእምሮ ሓኪምን (kurator) ይርከቦ።
ክፉት ቤት ትምህርቲ መዋእለ ህጻናት (Öppna förskolan)
እብዚ መጺኦም ቖልዑን ዓበይትን ክጻወቱን ምስ ካልኦት ክራኸቡን ይዕድም። መጻወቲ ንቖልዑ 0-6 ዝዕድሚኦም ኣሎ ከምኡ ውን ኩሉ ግዜ ሓደ ሰብ ዝዛረብ ውን ኣሎ። ወለዲ ወይ ወኪል ቖልዓ ሒዝዎ ዝመጸ ምስ ቖልዓ ክጻወት ኣለዎ።
ናብ ክፉት ቤት ትምህርቲ መዋእለ ህጻናት ንምምጻእ ምምልካት ኣየድልን እዩ። መግብን መስተን ንዝተማልአ ፍርጅን መውዓይን ድልው ኣሎ። ንዓበይቲ ቡን ሻሂ ፓኒኖ ንሸይጥ ኢና ንቖልዑ ግን ብነጻ እዩ።
እዚ ዝኽፈተሉ ዝተፈላለየ መዓልቲ ንዝተፈላለዩ ዕድመ እዩ።
ኣብዚ ተመልከቱ ዝኽፈተሉ ሰዓታት ኣብ ሶደርሃመን።
ህጻናት ቕድሚ መዋእለ ህጻናት ምጅማሮም ክጻወቱ ይፍቐዶም እዩ ቕድምን ድሕርን ምቕራብ ናብ ማእከል ሕክምና ህጻናትን (BVC) መወለዳንን (barnmorskemottagning) እንድሕር ሓደ ወኪል ምስኦም ዝሪኦም ኣሎ ኮይኑ።
ኣብ ክፉት መዋእለ ህጻናት ሓገዝ ክትረኪብ ትኽእል ናይ ክንክን ቆልዑ።
ክፍሊ መወልዳን (Barnmorskemottagningen)
ክፍሊ መወለዳን ኣብ ግዜ ጥንሲ ይከታተልን ንናይ ወሊድ ጊዘ ይቐራረብን ምኽሪ ብከመይ ወለዲ ትኸውንን ይዕድም። ምርመራ ጥንስን ምኽሪ ብዛዕባ መከላኸልን መርመራ ጸታዊ ርክብ ተላገብቲ ሕማማትን ትራይ ውን ክትገብር ይከኣል እዩ። እዚ ድማ ብነጻ ኮይኑ ቖጸራ ክትገብር ግን የድልይ።
ሓኪም ስነ ኣእምሮ (Kurator)
ሓኪም ስነ ኣእምሮ ምኽሪ የዳሉን ነቶም ወለዲ ዝኮኑ ሓሳባዊ ትምህርቲ ይህብን ወለዲ ምስ ደቖም ካብ 0-6 ዝዕድሚኦም ኣብ ምምሕዳር ሰደርሃምን ይዕድም።
ትገብርዎ ርክብ ብነጻ ኮኢኑ ምስጢር ናይ ምዕቓብ ሓላፍነት ድማ ዘለዎ።
ማእከል ጥዕና ህጻናት (Barnavårdscentralen)
ሕክምናዊ ኣገልግሎት ንህጻናት ብድሌትን ብነጻ ኮይኑ ኣብ ሕክምና ኣብ ዝቐረበሉ ግዜ ጥዕናዊ ዝርርብን ምዕባለዊ ለውጢ ግምገማን ይግበረሉ።ማእከል ጥዕና ህጻናት ንስኻ ባዕልኻ ኣብትደሊዮ ክትመርጽ ትኽእል።
ካብ 0 ክሳብ 6 ዓመት ዝርከቡ ህጻናት ብሃገራዊ መደብ ብምግባር ምንክብኻብ ዝግበረሎም እዩ።
ርክብ ምስ: ነ = ነርስ; ዶ= ነርስ ምስ ዶክተር
1-3 ሳምንቲ: ነ, ቕዳማይ ርክብ ምስ ማእከል ጥዕና ሕጻናት (första kontakt BVC). ሓኪም ኣብ ገዛኻ ምብጻሕ (hembesök)
4 ሳምንቲ: ዶ, ሕክምናዊ መርመራ (läkarundersökning)
6-8 ሳምንቲ: ነ, ምኻድ ናብ ማእከል ጥዕና ሕጻናት (BVC-besök)
3 ኣዋርሕ: ነ, ክታበት (vaccination)
5 ኣዋርሕ: ነ, ክታበት (vaccination)
6 ኣዋርሕ: ዶ, ሕክምናዊ መርመራ (läkarundersökning)
8 ኣዋርሕ: ነ, ሓኪም ኣብ ገዛኻ ምብጻሕ (hembesök)
10 ኣዋርሕ: ነ, ምኻድ ናብ ማእከል ጥዕና ሕጻናት (BVC-besök)
12 ኣዋርሕ: ዶ, ሕክምናዊ መርመራ (läkarundersökning), ክታበት (vaccination)
18 ኣዋርሕ: ነ, ክታበት (vaccination)
2,5-3 ዓመት: ዶ, መርመራ ኣዘራርባ ህጻን (tal-och språkbedömning), ሕክምናዊ መርመራ (läkarundersökning)
4 ዓመት: ነ, መርመራ ናይ ዓይንን እዝንን (syn- och hörselundersökning)
5 ዓመት: ነ, ክታበት (vaccination) , ዝርርብ ባይ መወዳእታ ርክብ (avslutande samtal)
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ንባምቡላ ባርቢ ዘይፈልጥ ሰብ ወይ ዘይረኣየ ክህሉ ኣይክልን`ዩ። ምኽንያቱ ነፍሲ ወከፍ ቆልዓ እትውንና መጻወቲ ስለ
ዝኾነት። ዛጊት ክሳብ እዛ መዓልቲ ከባቢ ሓደ ቢልዮን ባርቢ ኣብ ዕዳጋ ከምዝወረዳ ይንገር። እዚ ቁጽሪ ግን ካብ ሰብ ናብ ሰብ
ዝሰጋገራ ባርቢ ዝውክል ኣይኮነን፣ ኣብ ሓደ ካልኢት ድማ 3 ባምቡላ ባርቢ Barbie dols ይሽየጣ። እዛ ጽሑፍ ከተንብባ
ዝወስዳልካ ሒደት ደቓይቕ ከኣ 540 ባርቢ ክሽየጣ ይኾና`የን። ምስ ምምሕያሽ ቁጠባ ዓለም ከኣ እዛ ባምቡላ ዓመታዊ ልዕሊ
12% ዕብየት ናይ መሸጣ ተርኢ ኣላ።
ቅድሚ 62 ዓመታት ብ1959 ኣመሪካዊ ትካል Matte ናይ ፈለማ ባርቢ ንዕዳጋ ኣውሪዱ። Barbie ካብ Barbara ዝብል ስም ጓል ናይ ምክትል ሓላፊት ትካል መፍረ ባምቡላ ማልት Ruth Handler ዝተራዕመ`ዩ። ንሳ ጓላ ባምቡላ ትፈቱ ስለ ዝነበረት`ያ ነዚ ስም መሪጻቶ።
ኣብ 1980 ከኣ ንኣፍሪቃውያን ናብ ዕዳጋ ንምእታው ተባሂሉ ጸላም ዝሕብራ ባርቢ ክትተኣታቶ ክኢላ። ኣብ 2000 ዓ.ም ድማ ስፖርታዊ ቅርጺን ሕምብርቲን ዘለዋ ኮይና ተማሓይሻ
ናብ ዕዳጋ ተዘርጊሓ።
ንባርቢ ከም ሰብኣያ/በዓል-ቤታ ባድላ ገይሩ ኣብ ጎድና ዝቕመጥ ባንቡላ ድማ ከን/ken ይበሃል። እዛ ባምቡላ ኣብ 2004 ምስ ሰብኣይ ተፈላልያ። ባርቢ ሓንቲ ንዓለም ካብ ዝለወጣ ምህዞታት`ያ ይበሃል፣ ብዙሓት ድማ ነዚ ስነ-ሓሳብ ይሰማምዕሉ።
Ruth Moskowicz እትበሃል እስራኤላዊት ጎርዞ ልክዕ ንባርቢ ትመስል ብምዃና ጥራይ ኣብ መላእ ዓለም
ፍልጥቲ ክትከውን ክኢላ`ያ። ኣብዚ ግዜ`ዚ ከኣ ብዙሓት ጎራዙ ናይ ፕላስቲክ መጥባሕቲ ብምግባር ነዛ ባምቡላ ክመስላ ይጽዕራ ኣለዋ።
ወይ ጉድ….
መዘከርታ ወናኒት ብዙሓት ባርቢ ዝኾነት ጓል ሓፍተይ ዮላንዳ ትኹነለይ።


text:
ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ሓደ ካብ ዝበዝሐ ኣቓልቦ ዝሰሓበ ፍርዳዊ መስርሕ ዘሕለፈ ህቡብ ኣመሪካዊ ስፖርተኛን ተዋሳኣይን ኦጀ ሲምፕሶን ብምሕረት ክልቀቕ ተወሲኑ።
ኦጀ ሲምሶን ብረት ብዝተሰነየ ክትራንን ስርቅን ተኸሲሱ ንዝሓለፈ ትሽዓተ ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምጽናሕ: ሎሚ ኣብ ዝወዓለ ዳግማይ መጋባእያ ብምሕረት ክልቀቕን ዝተረፈ ግዜ ማእሰርቱ ድማ ኣብ ካብ ማእሰርቲ ወጻኢ ክፍጽሞን ብይን ተዋሂቡ ኣሎ።
ብመሰረት እዚ ተዋሂቡ ዘሎ ብይን: 70ዝዕድመኡ ኦጀ ሲምሰን ካብ ዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክልቀቕዩ።
ኣዝዩ ብዙሕ ቁጽሪ ዝነበረን መደበራት ቴለቪዝን ነቲ ብይን ብቐጥታ ዘመሓላለፍኦ ክኾና ከለዋ፡ ኦጀ ሲምፕሰን ኣርባዕተ ዝኣባላቱ ቦርድ ነቲ ናይ ምልቃቕ ብይን ድሕሪ ምሃቦም፣ እናነብዐ ርእሱ ኣድኒኑ ምስጋና ክህብ ኣቃሊሐን።
እቲ ቦርድ: ካብ ኣርነልያ ዝተባህለ ዓባይ ጓል ኦጀ ሲምሰንን ብሩስ ፍሮሞንግ ዝተባህለ ብሓይሊ ብረት ዝተዘርፈን ቃለ ምስክርነት ድሕሪ ምስማዕ፤ ሲምሰን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘርኣዮ ጠባይን ምእዙዝነትን ብፍላይ ድማ ሕግታት ቤት ማእሰርቲ ኣብ ምኽባር ዘርኣዮ ተገዳስነትን ኣብ ግምት ብምእታው ብምሕረት እንተተለቒቑ ንሕብረተሰብ ሓደገኛ ኣይከውንን’ዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ብምብጽሑ ብምሉኦም ኣባላት እቲ ቦርድ ነቲ ውሳነ ከምዘመሓላለፉ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኦጀ ሲምፕሰን ቅድሚ 20 ዓመት ብድርብ ቅትለት ተኸሲሱ ኣብ ኣሜሪካን ኪኖ ኣመሪካን ንብዙሓት ኣቓልቦ ብዝሰሓበ መስርሕ ፍርዲ ሓሊፉ ናጻ ምውጽኡ ይፍለጥ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም 27.2018
በዓለ መስቀል
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ዮሓ. 19.25-27
አብ ጥቓ መስቀል ኢየሱስ ከአ አዲ ኡን ኃብቲ እንኡን፥ ማሪያም ሰበይቲ ቀለዩጳን ማሪያም መግደላዊትን፥ ደው ኢለን ነበራ። ኢየሱስ ነዲኡ፥ ነቲ ዚፍቅሮ ወድ መዝሙርውን አብ ጥቓአ ደው ኢሉ ምስረአየ ነዲኡ “አቲ ሰበይቲ! እንሆ ወድኺ” በላ። ነቲ ወደ መዝሙር ከአ “ እንሃ አዴኻ” በሎ። እቲ ወድ መዝሙርውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ ቤቱ ወሰዳ።
- አስተንትኖ
መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብቲ ግዜ መሪር ስቃያቱ ነዲኡ ይሓስብ፡ ነቲ ዘፍቅሮ የውሃንስ ይሓስብ። ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ክሃስብ ይርከብ። ንማሪያም ከኣ ኣብዚ ሞት ፍቁር ወዳ ሓደ ሓደራ ትቕበል = “እንሆ ወድኺ” ከምኡ ንረድኡ” እንሃት ኣዴኻ ብማለት ማርያም ኣደ ኩሎም ኣመንቲ ክትኮውን ከም ዘለዋ ሓደራ ይገድፈላ።
ማርያም እምበኣር ነታ ክርስቶስ ንተልእኽኡ ክትቅጽል ዝሓረያ ቤተ ክርስትያን ነዲኡ ይሓድገላ። “ብመለኮታዊ ፍቃድ ምስቲ ቦኵሪ ወዳ ብብርቱዕ ሓዘን ተሳቒያ፡ ኣብቲ እናታዊ ልባ ንወፈያ ወዳ ምስ ርእሳ ብምውህሃድ ከኣ ንመሥዋዕቲ እቲ ካብኣ ዝተውልደ ብፍቕሪ ሕራይ ኢላ ተቐበለቶ። ክሳብቲ ኣብ ጥቓ መስቀል ደው ብምባል ምስ ወዳ ዝንበራ ሓድነት ብእምነት ሓለወቶ። ኣብ መጨረሽታ ከኣ፡ በቲ ኣብ መስቀል ዝመውት ዝነበረ መድሓኒና” ኣደ ኵላ ቤተክርስትያን ንክትኮውን ሓደራ ምስ ተዋባ ተቐበለቶ። ማርያም ንመደብ ድሕነት ኣምላኽ ብሙሉኡ ተሳቲፋቶ ኢያ፡ ኣብ መስቀል ምስ ወዳ ምእንቲ ሓጢኣትና ዝረኸበቶ መከራ ኣቐዲሙ ስምዖን ነቢይ ተነቢዩላ ነይሩ ኢዩ። ምስ ወዳ ምእንቲ ድሕነትና ንሳውን እቲ መሪር ሓዘን ንልባ ከም ሰይፊ ክስንጥቖ ተረኺቡ ኢዩ
ሎሚ መስቀል ክነብዕል ከለና
ኣይሁድ ምልክት ይልሙኑ፡ ግሪኻውያን ድማ ጥበብ የደልዩ፡ ንሕና ግና ነቲ ንኣይሁድ ዕንቅፋት፥ ንኣሕዛብ ከኣ ዕሽነት ዝኾነ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ንሰብኽ ኣለና ይብል ጳውሎስ ኣብ ቀዳማይ መልእኽቱ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ክጽሕፍ ከሎ። ብዛዕባ እዚ ክዛረቡ ከለዉ ክርስትና ብዘይ መስቀል ክርስትና ኣይኮነንን። ኣብ ሕይወቱ ንመስቀል ዘይቅበል ክነብር ኣይክእልን፡ ሕይወቱ ክመርሕ ኣይክእልን ንሱ ብባህርኡ ኣምላክ እካ እንተኾነ፥ ነቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ማዕርነት፥ ኣይገድፍን ኢሉ ኣይተኸራኸረን። እንተኾነ ሰብ ብምኻን፥ መልኽዕ ባርያ ብምውሳድ፥ ብገዛእ ፍቓዱ ንርእሱ ሞት፥ ኣረ እካ ደኣ ክሳብ ኣብ መስቀል ሙማት፥ ተኣዘዘ። ነዚ ምስጢር እዚ ሽዑ ኢየሱስ ንደቂ መዛሙርቱ ኪስዕበኒ ዚደሊ ሕይወቱ ይመንን። መስቀሉ ኣልዒሉ ድማ ይስዓበኒ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና መለኮታዊ ባሕርይ ከልብሰና ቢሉ፡ ሰብአዊ ስጋና ለበሰ። ንሕና ካብ ኩሉ ኹኔነ ነጻ ኮይና ምእንቲ ኽንርከብ ንሱ አገልጋሊና ኮይኑ ተረኽበ። አብ መጨረሻ ንሕና ምእንቲ ክንጸድቕ ክንድኅን ንኃጢአትና አብ መስቀል ጾሮ። ንሕና ሕይወት ም እንቲ ኽንረክብ ምእንቲ ነፍሲ ወከፍና ሞተ። ናአና ንፍጡራቱ ኸአ “ ኪስዕበኒ ዚደሊ ሕይወቱ ይመንን። መስቀሉ ኣልዒሉ ድማ ይስዓበኒ” እናበለ ይጽው ዕ። ስለዚ ንጎይታና አምላኽና ንምስዓብ መዓልቲ መዓልቲ መስቀልና ክንሽከም የዲሊ። ም እንቲ ፍቕሪ ኢየሱስ ኢልና አብ ክርስቲያናዊ ጉዑዞና ንዘጋጥሙና ጽቃይን መከራን ብትሕትና ክንቅበሎም ይግበአና። መስቀልና ብምሽካም ናይ መንፈስ ሓጎስ ንረክብ። ስለዚ እግዚአብሔር አምላኽና ንፍቃዱ እናመላእና መስቀልና ብምሽካም መዓልታዊ ክንስዕቦ ፍቕርና ክንገልጸሉ ብመንፈስ ቅዱሱ ይሓግዘና። ርሑስ በዓለ መስቀል ይግበረልና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :


text:
ከም ጽብጻብ ሪፖርተር ሰናይት ሃብቱ ፡መኽፈቲ ውድድር CECAFA 2010 ብውዕውዕ ስነስርዓት`ዩ ተኸፊቱ።ስታድየም ኣስመራ ካብ ቀረባ ዓሰርተታት ዓመታት ኣትሒዙ ንመጀመርያ እዋን ዝበዝሑ ተዓዘብቲ ከምዘተኣናጋደት`ውን ተገሚቱ`ሎ። ኣብ`ቲ መኽፈቲ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ዝተጋጠማ ሃገራውያን ጋንታታት ታንዛንያን ኤርትራን ክኾና ኸለዋ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ንታንዛንያ ሓደ ንባዶ ስዒራታ።እታ ሸቶ ቅድሚ ዕረፍቲ ኣብ መበል 43 ደቒቕ፡ ሓለቓ ጋንታ ኣብርሃም ቴድሮስ ብዘመዝገባ ፍጹም ቅላዕ`ያ ተመዝጊባ። ይኹን`ምበር ኣብ ካልኣይ እብረ ናይቲ ጸዋታ ብሃገራዊት ጋንታ ታንዛንያ ተዓብሊላ ኔራ።
ዝቐጸለ ውድድር CECAFA ትማሊ ሰንበትን ሎምን`ዩ ትኻይዱ። ትማሊ ጋንታ ዛንዚባር ምስ ዕድምቲ ጋንታ የመን፡ ከምኡ`ውን ሶማል ምስ ጋንታ ሱዳን ተጋጢመን ኔረን። ዛንዚባር ንየመን ክልተ ንሓደ ክትስዕራ ኸላ፡ ሱዳንን ሶማልን ድማ ማዕረ ባዶ ወጺአን።
ሎሚ ሰዓት 5ተ ድሕሪ ቐትሪ ጀሚሩ ኣብ መንጎ ጋንታታት ኡጋንዳን ርዋንዳን ተኻይዱ ኔሩ። ኡጋንዳ ነቲ ጸወታ ብምዕብላል 3ተ ንሓደ ብዝኾነ ውጽኢት ስዒራላ`።
ሓሙስ፡ ታንዛንያ ምስ ሶማልያ፡ ኬንያ ምስ ሶማል ክጋትጠማ`የን።


text:
ላዕለዋይ ፌደራል ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ኣባላት ኣመራርሓ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ዝሃቦ ብይን ብምቅዋም ዓቃቢ ሕጊ ንዘቕረቦ ጥርዓን ዝሰምዕ ጠቕላሊ ፌደራል ቤት ፍርዲ ሎሚ እውን ውሳነ ከምዘይሃበሉ ተፈሊጡ።
ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ሎሚመዓልቲ ውሳነ ዘይሃብሉ ምኽንያት ታሕተዋይ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ብይን ዝሓዘ ሰነድን ዓቃቢ ሕጊ ዘቕረቦም መርትዖታትን ስለዘይበፅሖ ምዃኑ ገሊፁ’ሎ።
ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ብይን ንምሃብ ቖፀሮ ክህብ እዚ ንሳልሳይ ግዜ ኽከውን ኸሎ እቲ ሰነድ ን29 ጥቅምቲ 2008 ዓ/ም ንክቐርብ ኣዚዙ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ኣመራርሓ ናይ ቀደም ናይ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣቶ ሃብታሙ ኣያሌውና ኣቶ ዳንኤል ሺበሺን፣ኣባል ኣመራርሓ ዓረና ትግራይ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ፣ኣባል ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ዳንኤል ሺበሺ ከምኡ እውን ኣቶ ኣብርሃም ሰለሞን ብሽበራ ዝኸሰሶም ኽከውን ኸሎ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ግን እቲ ገበን ዝተፈፀመ ንምዃኑ ከረድእ ኣይክኣለን ክብል ምክልኻል ከየድለዮም ክሰናበቱ ምውሳኑ ይዝከር።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ጨንፈር ሊብያ ብዓርቢ 10 ጥሪ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ክልተ ኤርትራዊያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ብዝተተኾሰሎም ጥይት ምሟቶም ይሕብር።
እቲ ትካል ኣብ መግለጺኡ እቶም ስደተኛታት ካብቶም ኣስታት 4,000 ዝኾኑ ኣብ ትሕቲ’ቲ ትካል ተመዝጊቦም ብውልቆም ኣብ ከተማ ዝነብሩ ምዃኖም’ውን ይገልጽ። ይኹን ደአ እምበር ጠንቂ ሞት ኮነ ኣብቲ ህሞት ብዛዕባ ዘጋጠመ ኩነታት ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን።
እዞም ክልተ ኤርትራዊያን ካብ ኣቡ ሰሊም ዝተባህለ መዳጎኒ ማእከል ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ 2019 ናብቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት መአከቢን መበገሲን ማእከል (GDF) ዝአተው ምኻኖም ይኹን ደአ እምበር ካብ ወርሒ ሕዳር 2019 ጀሚሩ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ጨንፈር ሊብያ እቲ ቦታ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ሰባት ሒዙ ምህላውን እኹል ቀረብ መግብን ማይን እውን ብዘይምህላው ኣብ ከተማታት ወጺኦም ክነብሩ ብምግዳዱ ካብቲ መዓስከር ወጺኦም ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ንኣስታት ሓደ ወርሒ ክነብሩ ዝጸንሑ’ዮም።
እቶም ክልተ ኤርትራዊያን ኣብ ገርጋርሰክ ዝበሃል ከባቢ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ምስ ካልኦት 12 ሰባት ኣብ ሓደ ገዛ ይነብሩ ከምዝነበሩን ኣብቲ ገዛ ምስኦም ዝነብር ዝነብረ ሳሚ ዝተባህለ ኤርትራዊ መንእሰይ ይገልጽ። ንሱ ብተወሳኺ ብዛዕባ’ቲ ኩነታት ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብቲ እቶም ስደተኛታት መወዳእታ ተዓቑቦምሉ ዝነበሩ መአከቢን መፋነዊን ማእከል (GDF) ዝርከቡ ስደተኛታት ብሰንበት ነቶም ዝሞቱ ናይ ዝኽሪ ስነ ስርዓት ድሕሪ ምክያድ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብ ናብ ከተማታት ምውጻእ ዝሓሸ አማራጺ ከዳልው ጻውዒቶም ብደብዳበ ኣቕሪቦም ኣለው።


text:
ዋይት ሃውስ ዳይረክተር ጄሚስ ኮሚ ዝተባረርሉ ብዙሓት ምኽንያታት ሂቡ’ሎ።
ኣብ ካፒቶል ሂል ቃለ ምስክርነቶም ዝሃቡ ግዚያዊ ዳይሬክተር ኤፍ ቢ ኣይ ኣንድሪው ማካቤ ግን ምስክርነቶም ካብዚ ዝተፈለየ እዩ።
“ዳይሬክተር ኮሚ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ውሽጢ ኤፍ ቢ ኣይ ሰፊሕ ተቐባልነት ነይሩዎም”ኢሎም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብቲ ናይ መባረሪ ደብዳብኦም ምስ ሩሲያ ተኣሳሲሩ ኣብ ዝካየድ ምርመራ ዒላማ ኣይኮንካን ኢሉ ኮሚ ኣብ ሰለስተ ኣጋጣሚታት ነጊሩኒ ንዝበልዎ ኣባላት ሰኔት ኣብ ምልክት ሕቶ ኣእትይዎም ኣሎ።
ግዚያዊ ዳይሬክተር ኣንድሪው ማካቤ እውን ኣብ ልዕሌኻ ምርመራ ይካይድ ኣሎ ኢሉ ኤፍቢኣይ ምዝራቡ ልሙድ እንተኾይኑ ኣይፈልጥን እየ ኢሎም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ኔንቢሲ ዝተባህለ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ ኣብቲ ደብዳቤ ዝፀሓፉዎ ደጊሞምዎ ኣለው።
ዲሞክራሲያዊያን ግን መባረሪ ምኽንያት እዚ ኣይኮነን እዮም ይብሉ።ኣብ መንጎ ናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ወፍሪን ሩሲያን ንዝነበረ ምትእስሳር ምርመራ የካይዱ ስለዝነበሩ እቶም ፕረዝደንት ንኮሚ ዘባረሩዎ ምስዚ ብዝተኣሳሰረ እዩ ዝብል ስነሞገት ኣልዒሎም ኣለው።
ገለ ሪፓብሊካዊያን እውን እቶም ፕረዝደንት ናይ ምብራር ምሉእ ስልጣን’ዃ እንተሃለዎም እዋኑ ግን ዘተሓታት እዩ ይብሉ።
ግዚያዊ ዳይሬክተር ኤፍ ቢ ኣይ ኮሚ እንተተባረሩ እውን እቲ ትካል ግን ምርመርኡ ክቕፅል እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
ሚኒስተራት ጉዳያት ወፃኢን ልምዓትን ጉጅለ ብቁጠባ ዝማዕበላ ሃገራት G-7ን ላዕለዋይ ወኪል ሕብረት ኣውሮጳን ድሕሪ ዘካየድዎ ኣኼባ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ኣቐዲሞም ኣብ 2 ሚያዚያ 2021 ንኩነታት ትግራይ ብዝምልከት ዘውፅኡዎ መግለፂ ብምዝኽኻር ሎሚ እውን ብዛዕባ ዝቐጸለ ህውከትን እናገደደ ዝመፀ ቅልውላዋት ሰብኣውነትን ሰብኣዊ መሰላትን ኣዚዩ የተሓሳስበና ኣሎ ኢሉ።
እቲ መግለፂ ንቕትለት ስቪላት፣ፆታዊ መድፈርትን ፆታዊ ምዝመዛን፣ዕንወትን ስርቅን ሃይማኖታውን ባህላውን ሓድግታት፣ብኣስገዳድ ምምዝባል ኣሽሓት ትግራዎትን ኤርትራዊያን ስደተኛታትን ንኹንን ይብል ።
እቲ መግለፂ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ናይ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላትን ንጥሕሰትን መግሃስታትን ሰብኣዊ መሰላት ንምምርማር ዝተበጽሓ ስምምዕ ብሓጎስ ከምዝቕበሉዎ ብምግላፅ ኩሎም ወገናት ንስቪላት ንምክልኻልን ሰብኣዊ መሰላትን ዓለምለኸ ሕጊ ንምርግጋፅ ብዘይ ውዓል ሕደር ተፃብኦታት ጠጠው ክብል ፀዊዖም።ፆታዊ ዓመፅ ሓዊሱ ንሰብኣዊ መሰላት ዝጠሓሱንዝግሃሱን ክሕተቱ ፀዊዑ ኣሎ ።
ኣብቲ ግጭት ይሳተፉ ዘለው ኩሎም ኣካላት እናገደደ ይኸይድ ዘሎ ሕፅረት መግቢ ኣብ ግምት ብምእታው ዘይተገደበ ሰብኣዊ ተበፃሕነት ንምቕራብ ክፈቕዱ ንፅውዕ ኢሉ።
ኣብ ትግራይ ሃለዋት ናይ ወፃኢ ሓይልታት ኣዚዩ ዘሰንብድን ምርግጋእ ዘስእንን እዩ ዝበለ እዚ መግለፂ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓይልታት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወፁ እዮም ኢሎም ምእዋጆም ከምዝፍለጥ እንተኾነ ግን እዚ ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ ዘሻቕል እዩ ኢሉ።ብመሰረት እቲ መግለፂእቲ መስርሕ ምውፃእ ቅልጡፍ፣ ብዘይ ቅድመ ኩነትን ክረጋገጽ ዝኽእልን ክኸውን ኣለዎ ።
ኣብ ትግራይ ግልፅን ንኹሉ ዝሓቖፈ ፖለቲካዊ መሰርሕ ክጣየሽ ንፅውዕ ዝበለ እዚ መግለፂ ንግዝኣታዊ ሓድነት ኢትዮጵያ ዘለዎም ቅሩብነት ሓቢሩ።ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ኢትዮጵያ ተኣማኒ ምርጫ ሰፊሕ ሃገራዊ ዕርቅን ንምርግጋፅ ንኹሉ ዝሓቁፍ ፖለቲካዊ መስርሕ ንፅውዕ ኢሉ።
ሚኒስተራት ጉዳያት ወፃኢን ልምዓትን ጉጅለ ብቁጠባ ዝማዕበላ ሃገራት G-7ን ላዕለዋይ ወኪል ሕብረት ኣውሮጳን ብሓባር ዘካየዱዎ ኣኼባ ስዒቡ ዘውፅእዎ መግለጺ ብዛዕባ ናይ ወፃኢን ድሕነትን ፖሊሲ ናይ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ናይ ብዙሓት ሃገራትን ዞባታት፣ክፉት ማሕበረሰባትን ነባሪ ዳግመ ሕውየትን ዝብል ዝሓቖፈ እዩ።


text:
ንባባት፡ ሮሜ 12፡1-2፥ 2ጴጥ 3፡10ፍ፥ ግ.ሓ. 9፡110፥ ማቴ 16፡21-227 ምስባክ፡ እግዚአብሔር ገሀደ ይመጽእ ወአምላክነሂ ኢያረምም እሳት ይነድድ ቅድመሁ፥ እግዚአብሔር ብግሁድ ክመጽእ እዩ፥ አምላኽና ስቕ አይብልን እዩ፥ አብ ቅድሚኡ እሳት ይነድድ” መዝ፡ 50፡3።
ባሕቲ ጳጕሜን ጀሚርና አሎና። አብ መወዳእታ ዓመተ ዮሓንስ ኢና ዘሎና። አብዚ ዓመት ንኹሉ አምላኽ ዝሃበና ዝገበረልና ርኢና ተመስገን ክንብሎ ነዚ እንአትዎ ሓዲስ ዓመት ዓመተ ማቴዎስ አብ እንጅምረሉ ብሓዲስ መንፈስን ምስ አምላኽን ሰብን ዘሎና ርክብ ገምጊምና ብንጹሕ መንፈስን ድለትን ክንአትዎ ዘዘኻኽር ቅዱስ እዋን እዩ።
ዓመት ሓሊፉ ዓመት አብ ዝጅምረሉ እዋን ንአና ንክርስትያን ፍሉይ እዩ። ንቀለዓለም አይኮናን እነብዕል ዘሎና ብሓቂ አብ ውሽጥና ክንአቱ እሞ ክንሕደስ ሕይወትና አብ መገዲ አምላኽ አሎዶ የለን ኢልና ምስ ርእስና አብ ዘተ ክንአቱ ዝሕግዘና እዩ።
እዚ እዋን ንፍሉይ ነገራት እና አዘኻኸረ ንፍሉይ ለውጢ ዝሓትት እዩ፡
- አብ ዓድና ንግሆ ንግሆ ተንሲእና ማይ ጳጉሜ ንሕጸብ። ናይ ምንጻሕ ምሕዳስ ምልክት እዩ። ከምኡ ነቲ አብ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበልናዮ ጸጋ እናአዘኻኸረ ዓመትና አብ ዕርቅን ንስሓን አቲና ብሓዲስ መንፈስ ዓመትና ክንጅምር ዝሕግዝን ዘሰንዱን ፍሉይ እዋን እዩ።
- እዋኑ ዝተዘርአ አብ ሰዊትን ፍረን በጺሑ ንሰብን ንእንስሳን ዋሕስ ሕይወት ዘበስር፥ ጸባን ምዓርን ክልተ ዓበይቲ ህያባት አምላኽ እንቅበለሉ ናይ ምስጋናን ተስፋን ጊዜ እዩ። አብ መንፈሳዊ ሕይወትና ማዕረ ማዕሪኡ ፍረ ዘልኦ ሕይወት ለቢስና ንድላይ አምላኽ ከምቲ ዝበለናን ዝሃበናን ክንመርሕ ዘዘኻኽረና እዋን እዩ።
- ተመሃሮ አብ ዓውደ ትምህርቲ ዝጅምሩሉ፥ ንሓዲስ ዓመት ብግልን ብሓባርን ዝተፈላለየ ዓመታዊ መደባት ዝሕንጸጸሉ ጊዜ እዩ። መንፈሳዊ መደባት ብግልን ብሓባርን ንዓመት መመላእታ እነውጽአሉ ብፍሉይ ከአ ደቅና ብጥበብን ፍቕሪ አምላኽን ሰብን ክዓብዩ ሓላፍነትና እንሕድሰሉ፥ አብ ፍቕርን ሰላም አፍረይቲ ክንከውን ከምዘሎና መብጽዓና እንሕድሰሉ እዋን እዩ።
ሓዲስ ዓመት ክአቱ እንከሎ እምብአር አምላኽ አብ ኩሉ ዝነግሰሉ ተስፋ ፍቕሪ ሰፊኑ ጽልኢ ትዕቢት ኩሉ ክፍአት ዝጠፍአሉ ንሓዲስ ዓመት ብሓዲስ ሕይወትን ርክብን እትጅምረሉ ንእነብራ ዓለም ከአ ብኡሳት ዝዕረቝሉ ጽጉም ዝዕንገለሉ፥ እሱር ዝፍትሓሉ ፍሉይ ጊዜ ምዃኑ አሚና ነፍሲ ወከፍና አብ ውሽጥና አቲና ክንክእል እሞ ነቲ ክንገብሮ ዝግብአና ክንገብር ፍቓደኛታት ንኹን።
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ አብ ሓደ ሓሳብ እዮም ዘመልክቱ ንሱ ኸአ ሕይወትና ብምልእ ንክርስቶስ ከይነወፊ ንዝዓግቱና ሸለልትነትን መኸላእታን አሊና ነቲ ሓቀኛ መገዲ ሒዝና ብምሉእ ክንቅበሎ የዘኻኽሩና። ንክርስቶስ ብምሉእ ምቕባልን ምስኡ ምውህሃድን።
ቅ. ጳውሎስ አብ ሰብ ሮማ ዝጸሓፋ (ሮሜ 12፡1-2) ከምቲ ኩሉ ጊዜ አብ ጽሑፋት ዝገብሮ ብምኽርን ማዕዳን እዩ ዝጅምሮ ግን ቅድሚ ዝኾነ ነቲ አምላኽ ዝገበረሎም ምሕረት ርእዮም ክኽእሉ እሞ ንገዛእ ርእሶም ባህ ዘብልን መሥዋዕትን ገሮም ከቕርቡ ይላበዎም። ከምዚ ኸአ ይብሎም “አኅዋተይ ሰብነትኩም ሕያውን ቅዱስን ንአምላኽ ባህ ዘብልን መሥዋዕትን ጌርኩም ክተቕርብዎ ብምሕረት አምላኽ እልምነኩም አሎኹ”። አብ ጊዜ ጳውሎስ እዚ አበሃህላ ንግሪኻውያን ክቕበልዎ ከቢድ እዩ ምኽንያቱ ግዙፍ ሰውነት ማእሰርቲ ቤት ናይ እቲ መንፈስ ወይ ነፍሲ እዩ ዝብል ርድኢት ስለ ዝነበሮም ክቕበልዎ ይኸብዶም ነሩ፥ ንክርስትያን ግን ሰውነት ልክዕ ከም እታ ነፍሲ ፍጥረት አምላኽ እዩ። ክልቲኡ ንአገልግሎት አምላኽ ዝተፈጥረ እዩ፥ ነፍስን ሥጋን ብሓደ ክርአያ ይግብአን። ነፍሲ እቲ አርአያን አምሳልን አምላኽ ዝገብረና ዝርከባ፥ ሥጋና ኸአ እቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ከድሕነና ንአና መሲሉ መጋበሪ ድሕነትና ዝተጠቕመሉ ፍሉይ ምንጪ ጸጋ ምስጢራት አምላኽ አብ ግብሪ እንጥቀመሉ እዩ፥ ስለዚ ክልቲኡ ንሰብ ሰብ ዘብሎ ስለ ዝኾነ ተመላሊኡ ደቂ አምላኽ ክንከውን ዘብቅዓና ህያባት አምላኽ እዮም።
አብ ሰውነትና አተኲርና ክንርኢ ከሎና ማኅደር መንፈስ ቅዱስን መጋበሪ ድሕነትና ብኡቢሉ መንፈስ ቅዱስ አባና ፍሉይ ጸጋ ዝዕድለና መጋበሪ እዩ። ልዕሊ ዝኾነ ካልአይ አካል ቅ. ስላሴ ሥጋ ሰብ ክለብስ እንከሎ ክብሪ ሰውነትናን መጋበሪ ድሕነትና ክኸውን ዝመረጾ ፍሉይ ህያብ አምላኽ እዩ፥ በዚ ኸአ እዩ አብ መስዋዕቲ መጋበሪ ክኸውን ዝድለ። ቅ. ጳውሎስ ንሰውነትኩም ከም መስዋዕቲ አቕርቡ ክብለና እንከሎ ንኹሉ ብሓላፍነት ውሰድዎ ንኹሉ ክትገብርዎ ዝግባእ ክትገብሩ ጽዓሩ እዚ ኸአ ሥራሕኩም፥ ቤት ጽሕፈትኩም፥ ቤትኩም ኮታስ ኵሉ ናትና እትብልዎ አብ ክብሪ አምላኽን ድላዩን አውዕልዎ ማለት እዩ።
አብ ሓዲስ ኪዳን ክርስትያን አብ ቅድሚ አምላኽ መስዋዕቲ ከቕርቡ ከምዘለዎም ጽዉዓት እዮም ግን ከም ናይ ብሉይ ኪዳን ዝነበረ ናይ እንስሳ መስዋዕቲ ዘይኮነ ናይ ገዛእ ርእሶም እዮም ክስውዑ ዘለዎም። እዚ ሓዲስ መስዋዕቲ ከምቲ ኢየሱስ ነታ ሳምራዊት ሰበይቲ ዝበላ አብ ክንዲ ጽሩይ ግዙፋዊ ወይ ንዋታዊ ነገር ሕያው ቅዱስ ግዳማውን ወግዓውን ዘይኮነ ንአምላኽ ዘሕጉስ ሓዲስ መንፈሳዊ መልክዕ ዝለበሰ ክኸውን አለዎ (ዮሓ 4፡23)። ኵሎም ምእመናን ሓደ ቅዱስን ንጉሣውን ክህነት የቝሙ። ብኽርስቶስ ጌሮም ናብ እግዚአብሔር መንፈሳዊ መሥዋዕቲ የቕርቡ” (፪ይ ቫቲካን መዓርገ ክህነት 2)።
አብዚ አምልኾ ዝብል ክንርኢ ንኽእል። እዚ ቃል አብ ቋንቋ ግሪኽ ክርአ እንከሎ መበቆሉ ንጽቡቕ ክትክፈል እትገብሮ ስራሕ እዩ ዘመልክት ነሩ ቀስ ብቐስ ግን ትርጉም ክቅይር ጀሚሩ። ሰራሕተኛታት በቲ ዝሰርሕዎ ዝልዓለ ክኽፈሉ እንከለዉ የስምዕ ነሩ፥ ጽንሕ ኢሉ ምግልጋል ዝብል ትርጉም ክለብስ ጀሚሩ ቀጺሉ ሓደ ምሉእ ሕይወቱ ከወፊ እንከሎ ከስምዕ ጀሚሩ። ንአብነት ሓደ ምሉእ ሕይወቱ አብ ጽባቔ አተኲሩ ሕይወቱ ከሕልፍ እንከሎ። አብዚ ንሓደ ነገር ኢልካ ሕይወትካ ምውፋይ። አብ መጨረሻ ነቶም አማልኽቲ ኢልካ ዝግበር አገልግሎት ከስምዕ ጀሚሩ። አብ ቅዱስ መጽሓፍ ካብ መጀመርያ ንአገልግሎት ሰብ ጨሪሹ የስምዕ አይነበረን ኩሉ ጊዜ አምልኾን ንአምላኽ ጥራሕ እዩ ዘስምዕ ነሩ። አብዚ እምብአር አምልኾ ክንብል ከሎና ኩሉ እቲ ሰብ ብሰውነቱ መዓልታዊ ንአምላኽ ዘወፍዮ እዩ። ሓቀኛ አምልኾ እቲ አብ ስርዓት ልጡርግያ እንገብሮ ጥራሕ አይኮነን ወላ እኳ ጽቡቕን ትርጉም ዘልኦን እንተኾነ፥ ሓቀኛ አምልኾ መዓልታዊ ሕይወትካ አብ አምላኽ ክተወፊ እንከሎኻ እዩ። አብ ቤተ ክርስትያን እንፍጽሞ ስርዓተ አምልኾ ብርግጽ ዓቢ ትርጉም አልኦ እንተ ኾነ ሕይወትና ብምልኡ አብ አገልግሎትን አምልኾን ክነውዕል እንከሎና እዩ እቲ ሓቀኛ ትርጉም አምልኾ።
መስዋዕቲ ወይ ስርዓት አምልኾ ብካህን እዩ ዝዓርግ፥ ነፍሲ ወከፍና መስዋዕት ክነዕርግ ጽዉዓት ኢና በዚ ኸአ ኩልና ካህናት ኢና። መሰረት ናይ ክህነታዊ ትርጉም ናይ ክርስትያናዊ ሕይወት አብቲ አባላት ሰውነት ክርስቶስ ክንከውን ዘብቅዓና ምስጢረ ጥምቀት እዩ። ብጸጋ ጥምቀት ኵልና ካህናት ናይ ሕይወትና ኮና ኢና “አብ አምላኽ ቅቡል ዝኾነ መንፈሳዊ መሥዋዕቲ ምእንቲ ክተቕርቡ ሳላ ክርስቶስ ቅዱሳት ካህናት ኮንኩም” (1ጴጥ2፡5) ይብለና። ኩሉ እንገብሮ መግለጺ ተአዝዞና ንድላይ እግዚአብሔርን ምቕጻልን ተልእኮ ናይ እቲ ሰብ ዝኾነ አምላኽ እዩ።
ክርስትያን ዕለት ዕለት አብቲ ዝዓርግ መስዋዕቲ ቅዳሴ ርእሱ ምስ ክርስቶስ ክውፊ አለዎ። ከምቲ ፕዮስ XII አብ Mediator Dei 25 ዝብልዎ እቲ ዝዓርግ መስዋዕቲ ብቝዕን ቅቡልን ክኸውን ከምቲ ክርስቶስ አብ ሰማያዊ አብኡ ዘቕርብ ኩሎም አመንቲ ገዛእ ርእሶም አብ ኢየሱስ ክርስቶስ ከስውዑ ከቕርቡ ይግባእ”። መስዋዕቲ ክርስቶስ አብ ሕይወት ነፍሲ ወከፍና ለውጥን ተሓድሶን ከምጽእ እንተ ድአ ኾይኑ ናታትና ተሳትፎን ምቕባልን ዓቢ ግደ አለዎ።
ሎሚ ጳውሎስ ንአና እውን ንአምላኽ ብምሉእ ብዘይምቅዋምን ዕቃበን ክንቅበሎ ይነግረና። ሰውነትና ንአምላኽ ምቕራብ ክንብል እንከሎና ክእለትናን ምሉእ ሕይወትና ምውፋይ፥ ኵልንትናኻ ኵሉ አብ ትሕቲ አምላኽ ምግባር እዩ። እዚ ብምሉእ ሕይወትካ ንአምላኽ ምውፋይ እንብሎ ዘሎና ቀንድን አድላይን አብቲ ቕኑዕ፥ ሕጉስ፥ ሰላምን ብክርስቶስ ክትዕወት እተካይዶ ሕይወት መሰረት እዩ።
ሕይወትካ ብምልኡ ንአምላኽ ምውፋይ ማለት ንኹሉ ነቲ ምስኡ ዝመጽእ ጸገማትን ፈተናን መኸላእታትን ተቐቢልካ ብሓቅን ቅንዕናን ምምራሕ ማለት እዩ። ቅ. ጳውሎስ አብ ካልአይ ምሕጽንትኡ “አእምሮኹም ብምሕዳስ ተለውጡ እምበር ነዛ ዓለም እዚአ አይትምሰልዋ” ይብል። ሕይወትና ብምልኡ ንአምላኽ ምስ አወፈና ጥራሕ ኢና ብምሉእ ምስ ክርስቶስ ክንውሃሃድ እንኽእል። ምስ ክርስቶስ ምውህሃድ ማለት ከአ ከም ክርስቶስ ኮንካ ምንባር ማለት እዩ። አብ ሕይወትን ሞትን ክርስቶስ ብምስታፍ፥ አዕንቲና አብቲ ግርማኡ አተኲርና እና ጠመትና ምስኡ ሓደ ክንከውን አሎና። እዚ ማለት ክርስቶስ ሎሚ እውን ብመንፈስ ቅዱስ አቢሉ ምሳና ይነብር ብአና አቢሉ እውን ይዓዪ አሎ (ገላ 2፡20) እዩ። እዚ እዩ ኩሎም ቅዱሳን አብ ሕይወቶም ዝገበርዎ ንሕና እውን ክንገብሮ እንሕተት ዘሎና። ንሶም ብምልኡ ዘልኦም ዘበለ ብምልኡ ንክርስቶስ አረኪቦም ምስኡ ተወሃሂዶም በዚ ኸአ አብ ሕይወቱን ሞቱን ትንሣኤኡን ተሳተፍቲ ኮይኖም። ሕጂ ተሳተፍቲ ግርምኡ ኮይኖም አለዉ።
ቅ. ጳውሎስ ሎሚ እውን ንነፍሲ ወከፍና ክርስትያናዊ መንነትና ከይነጥፍእ ይምሕጸነና። ክርስትያናዊ መንነት ዝጠፍእ ንአረመናዊ ባህሊ ክንቅበል እንከሎና፥ ነቲ አምላኽ ካብ መጀመርያ ዝሃበና ሕጊ ተፈጥሮን ትእዛዝን ብናትና ትርጉምን ርድኢትን ክንትክኦ እንከሎና እሞ ካብ አምላኽን ሰብን ዝፈልየና መገዲ ጸጋም ሒዝና ክነብር ከሎና እዩ።
ክርስትያናዊ መንነትና ክሕደስ ከምቲ አምላኽ ዝገለጸልና ገርና አእምሮና ክንሕድስ አሎና። ሓዲስ አእምሮ ክህልወና ይግባእ እዚ ኸአ አተሓሳስባና ከምቲ ናይ ኢየሱስ ክኸውን እምበር ከምቲ አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ዝሰማዕናዮ ናይ ጴጥሮስ ክኸውን አይግባእን። ንነፍሲ ወከፍና “ኪስዕበኒ ዝደሊ ሕይወቱ ይመንን መስቀሉ አልዒሉ ድማ ይስዓበኒ፥ ከምይ እቲ ንሕይወቱ ኬድኅና ዚደሊ ሌጥፍአ እዩ፥ እቲ ንሕይወቱ ምእንታይ ዜጥፍአ ኸአ ኪረኽባ እዩ” እናበለ ክንጉዓዞ ዘሎና ሕይወት ይሕብረና አሎ።
እምብአር በዚ ብሩኽ ናይ ዓመት መጨረሻ ሰንበት ነዛ ዓመት ብሓጎስ ክንፍጽም ንዘብቅዓና አምላኽ እናአመስገና ነዛ እንአትዋ ዘሎና ዓመት ከአ ናይ ሰላምን ፍቕርን ምሕረትን ክገብረልና እናለመና ነፍሲ ወከፍና አብ ንስሓ አቲና ልብና ነንጽሕ ንአምላኽ ዘሕጉስ ሕይወት ንልበስ ንሓውናን ሓፍትናን ነፍቅር።
ብሩኽ ሰንበት
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ሓላው’ታ ወርቃዊት ገረብ እትብል መጽሓፍ ድሕሪ ምምባበይ ንደንከል ዝምልከት ዝተጻሕፈ ታሪኽ ሪኢቶይ ንኽህበሉ ሕልናይ ስለ ዝደረኸኒ ንሓውን ብጻይን ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ፍቓድ እሓትት::
ሓው ሰመረ ፣ “ኮፍ ከይበላስ ቌቕ ኣበላ“ ከይከውን በቲ ኣወንታዊ ሸነኽ ናይ ጻዕርኻን ትብዓትካን ክጅምር እፈቱ::
መጽሓፍካ መብዛሕትኡ ጊዜ፣ ካብ ገዛ ንስራሕ ካብ ስራሕ ንገዛ ኣብ ዝመላለሰሉ እዋን እየ ኣንቢበያ:: መብዛሕትኡ ምዕራፋት (ናይ ደንከል ገዲፍካ) መልክዕ ልብ ወለድ ዝሓዘ ታሪኽና ስለ ዝኾነ ኣንብበኒ እምበር ግደፈኒ ዝብል መጽሓፍ ኣይኮነን:: ሓደ ሓደ እዋን ካብ ገዛ ናብ ስራሕ ጉዕዞይ ክርሕቀለይ ዝምነየሉ እዋን ነይሩ:: ምኽንያቱ ከምቲ ናይ ሱዳን ሕከያ “ዎ ባዕደን“ ምስ በሎ “ባዕደን ኡምሃ ጃት“ ይኾነኒ ስለ ዝነበረ::
ብጻይ ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ኣብ ምምሕዳር ትሽዓተ ንሓጺር እዋን እኳ ብሓደ ንንበር እምበር ብዙሕ ምስ ኣባላት ሻዕብያ ተራኺብና ንካታዓሉ ዝነበርና ኩነታት ከተዘኻኽረኒ ዝኸኣለት መጽሓፍ ምጽሓፍካ ምስጋናይ ደረት የብሉን::
እንተኾነ ግን ኣብቲ ንደንከል ዝምልከት ምዕራፍ ምስ በጻሕኩ መጀመርያ ተደናጊረ:: ዓይነይ ድዩስ ወይስ ብሓቂ ዝሰፈረ ጽሑፍ እዩ ብምባል ተሸጊረ:: ደጋጊመ ምስ ኣንበብኩዎ ግን ብሓቂ ዝሰፈረ ጽሑፍ ምዃኑ ከረጋግጽ ኪኢለ::
ኣብ ቅድመይ ዝመጹ ሕቶታት፣ ሓው ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ናይ ሕጊ ምሁር እዩ:: ከመይ ገይሩ ንታሪኽ ዝምልከት ክስታት ካብ ብዙሓት ሰባት ከየጻረየ ክጽሕፍ ኪኢሉ: ዝውከሶም ሰባት ሲኢኑ ይኸውን ከይብል ካባይ ተበጊስካ ክረኽቦም ዝኽእል ኣብ ዳንካልያ ዝነበሩ ተጋደልቲ ውሑዳት ኣይኮኑን:: ኮታ መልሲ ይኹን ምኽኒት ንኽረኽበሉ ኣሸገረኒ::
መጀመርያ ስጉምተይ ምስ ብጻይ ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ብተለፎን ምርኻብ ኮነ:: ብተለፎን ነዊሕ ድሕሪ ምዕላል ሪኢቶይ ክህበሉ ምዃነይ ሓቢረዮ::
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ ቅድሚ ንኩነታት ዳንካላያ ዝምልከት ርኢቶይ ምሃበይ መን ምዃነይ ከላልየኩም እመረጽ:: ሰመረ ፍስሃየ እብሃል:: ኣብ ዳንካልያ ኣብ መንጎ መወዳእታ 1977 – 1980 ዝነበረ እዋን መጀመርያ ወኪል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ቀጺለ ኽኣ ወኪል ምጣኔ ሃብቲ ቤት ጽሕፈት ኮይነ ኣገልጊለ:: ንዳንካልያ ዝተመደብኩሉ ምኽንያትን ኩነታትን ከምዚ ዝስዕብ ነበረ::
1977 ሓንቲ ካብተን ናይ ፋሉል ዓመታት ኮይና ፋሉል ዝጠፍኡላን ሓደገኛ ስጉምታቶም ዝወሰዱላን ዓመት እያ ነይራ:: ሓደ ካብቲ ሓደገኛ ስጉምታቶም ኣብ ዳንካልያ ምቕታል ብጾት ዓብዱል ቓድር ሮመዳንን ዓሊ መሓመድ ኢብራሂምን ምስኦም ዝነበሩ ተጋደልትን እዩ:: እዚ ከቢድ ኩነታት ምስ ተፈጥረ ንዓይን ካልኦት ሓሙሽተ ካድራት ናይ ዝተፈላለያ ቤት ጽሕፈትን ብህጹጽ ንደቡብ ደንከል ክንከይድ መሪሕነት ውድብ መደበ:: ዕላምኡ ኸኣ ነቲ ኩነታት ምህዳእ ነበረ:: ምሳይ ተመዲቦም ዝተበገሱ ብጾት
- ስዉእ ሓድገምበስ ካድር ቦጦሎኒ
- ስዉእ ዓዋተ ኣብርሃም ካድር ዜና
- ስዉእ ፍስሓጽዮን ሚኪኤል ካድር ዜና
- ብጻይ ጃብር ካድር ጸጥታ
- ብጻይ ተስፋንኪኤል ወዲ ቐሺ ካድር ጸጥታ
እዮም::
ቅድሚ ምብጋሰይ ኣብ መንሱራ ሰለስተ ኣባላት መሪሕነት (ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ) ውድብ ጸዊዖም ኩነታት ደቡብ ደንከል ብሓፈሻ ይሕብሩኒ:: ንሳቶም ክኣ ብጻይ ዓብደላ ኢድሪስ፣ ብጻይ ኢብራሂም ቶቲል፣ ስዉእ ብጻይ መልኣከ ተኽለን እዮም:: ብብጻይ ዓብደላ ኢድሪስ እተጻሕፈት ንስዉእ ሳልሕ ሹም እትምልከት ደብዳበ ይህቡኒ:: ምስ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስኩዎም ብጾት ካድራት ክኣ ጉዕዞና ንደቡብ ደንከል ንጅምር::
ምምሕዳር 10ን ምምሕዳር 11ን ጢሒስና ወርሒ 12 ናይ 1977 ኣብ ደቡብ ዳንካሊያ በጻሕና:: ምስ ስዉእ ሳልሕ ሹም ተራኺብና ዝሃብኩዎ ደብዳበ ምስ ኣንበባ ፍሽኽ በለ:: ቀጺሉ ኽኣ ብጻይ ሰመረ ንስኻ ከም ኣባል ለይበር ፓርቲ መጠን ምሳይን ምሳኻን ፍሉይ ዝምድና እዩ ዘሎ ይብል::
ካብዛ ዕለት እዚኣ ክሳብ ዕለት መስዋእቱ ኣብ ስትራተጂካዊ ውሳነታት ምምሕዳር ሽግር ከየጋጠመና ብሓባር ተጎዓዝና::
ኣነ ዝነበርኩሉ ኣብ መጽሓፍ ንዝተጠቕሱ ኣገደስቲ ነጥብታት ሪኢቶይ ብኽምዚ ዝስዕብ እህበሎም::
- ውግእ ብሕቲ ፣ ብሕቲ ነጻ ንምውጻእ ዘካድናዮ ውግእ ምኽንያት መወሰኒኡ ከምቲ ኣብታ መጽሓፍ ተገሊጹ ዘሎ እዩ:: እንተኾነ ግን ዝወሶኖ ኣካል ስዉእ ሳልሕ ሹም (ከምቲ ኣብ ገጽ 335 ዝተገልጸ) ንበይኑ ዘይኮነስ ኣባላት ክፍሊ ምምሕዳርን ከም ስዉእ ዓሊ ዛይድ ዝመሰሉ ላዕለዎት ካድራት ዝተሳተፍዎ ውሳኔ እዩ ነይሩ:: ኣብቲ ኣኼባ ካብቶም ዝወሰናዮም ውሳኔታት ሓደ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ: ነቲ ውግእ እቶም ኣብቲ ኣኼባ ዝነበርና ኣባላት ምምሕዳርን ላዕለዎት ካድራትን ክንመርሖ ዝብል ነበረ:: ነዛ ሪኢቶ እዚኣ ስዉእ ሳልሕ ብዙሕ ኣይደፍኣላን:: ኣነን ስዉእ ዓሊ ዛይድን ኣትሪርና ስለ ዝደፋእናላ ግን ዝተረፉ ብጾት ንኽቕበልዋ መረጹ:: ኣብ ዘካየድናዮ ውግእ ብዙሓት ብጾት ብጅግንነት ተሰዊኦም:: ስለዚ እንተድኣ ምስታፍ ኣባላት መሪሕነትን ካድራትን ጌጋ ነይሩ እቲ ክሲ ንዓይን ንስዉእ ዓሊ ዛይድን እዩ ዝምልከት::
- ብስም ባዓስ ፓርቲ ካብ ዒራቕ ዝተበገሰት ጉጅለ (ገጽ 335-336) እዛ ጉጅለ እዚኣ ብጅግንነቶም ዝተፈልጡ ገዳይም ተጋደልቲ ውድብና ዝቖመት ኮይና ዕላምኣ ንምምሕዳራት 12ን 11ን 10ን ክትቆጻጸር እዩ ነይሩ:: መሪሕነት ውድብ መደባት እዛ ጉጅለ ምስ ፈለጠ ንስዉእ ሳልሕ ይሕብሮ:: ስዉእ ሳልሕ መጀመርያ ንዓይ ከም ኣባል ፓርቲ መጠን ይሕብረኒ:: ቀጺሉ ኽኣ ንብጻይ ኣሕመድ ኣሓው ይሕብሮ:: ብጻይ ኣሕመድ ኣሓው ኣቐዲሙ ዝተሓበረሉ ምኽንያት፣ ኣብ ልዕሊ እቲ ነቕ ዘይብል ውድባዊ እምነቱ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ:: እታ ጉጅለ ብደቡብ ዳነካልያ ንኽትኣቱ ምስ መደበት ዕላምኣ ንኣባል ሰውራዊ ባይቶ ተጋዳላይ ዓሊ ምሓመድ እስሓቕ ኣማኸረቶ:: ንሱ ኽኣ ምስ መሪሕነት ውድብ ድሕሪ ምርድዳእ ሕራይ ምሳኹም ኣሎኹ ይብሎም:: ተጋዳላይ ዓሊ ምሓመድ እስሓቕ ነታ ጉጅለ ባዓስ ከምዚ ዝስዕብ ይብላ “ብወገነይ ኣብ መዳ ተጋዳላይ ኣሕመድ ኣሓው ኣሎኒ ንሱ ኽኣ ነቶም ዓበይቲ ዓዲ ሒዙ ንኹሎም ገባርን ንዓና ዝኣምኑ ተጋደልትን ክሕዘልና እዩ”:: እምብኣር ብሜዳ ስዉእ ሳልሕ ፣ ኣነ ፣ ከምኡውን ተጋዳላይ ኣሕመድ ኣሓው ፣ ብደገ ኽኣ ዓሊ ምሓመድ ኢስሓቕን ምሓመድ ሽፋን (ኣብ የመን ወኪልና ዝነበረ) ነቲ ጉዳይ ክንከታተል ጀመርና:: ሓደ ካብቲ መደባት ጉጅለ ባዓስ ንብጻይ ስዉእ ሳልሕን ንዓይን ዝምልከት ስጉምቲ ነበረ ፣ ንሱ ኽኣ ንብጻይ ስዉእ ሳልሕ ማእሰርቲ ንዓይ ክኣ ፍቓደኛ እንተኾይነ ንወጻኢ ከፋንዉኒ እንተ ኣበየ ኽኣ ንክርስትያን ደቂ ከበሳ ሒዙ ንኸበስኡ ይፋኖ ዝብል ነበረ:: ጉጅለ ባዓስ ፓርቲ ፣ ኣብ የመን ምስ በጽሐት ንእሙናት ካድራት ክንሕብር ጀመርና:: ስጉምቲ እትወስድ ጋንታ ኣዳሎና:: ኣባላት ጋንታ መብዛሕትኦም ተጋደልቲ ደቂ ቦታ ክኾኑ መረጽና:: መራሒኣ ግን ብትውልዱ ምስ ኣባላት ጉጅለ ባዓስ ዝራኸብ ካድር ተጋዳላይ መደብና:: እዚ ካድር እዚ ሓደ ካብቶም ንስዉእ ሳልሕ ገስጋሲ ቃልሱ ዝኣምኑ ካድራትና ነበረ:: ጉጅለ ባዓስ ኣብ ሜዳ ትኣቱ ካብ ገባር ዝተዋጽኡ ሽማግለታት ይቕበልዋ:: ብጻይ ስዉእ ሳልሕ ፣ ኣነ ፣ ከምኡውን ብጻይ ኣሕመድ ኣሓው ኣብ ከባቢ እቲ ቦታ ብምዃን ነቲ ኩነታት ንከታተል:: ኣብ መወዳእትኡ ኽኣ ኣብቲ ዝተመደበ ቦታ ምስ በጽሑ እቲ ናይ ሞት ፍርዶም ንኽውሰድ ተገብረ:: ብድሕሪኡ መራሕቲ ሓይሊ ከምኡውን መራሕቲ ጋንታ ዝነበሩ ተጋደልትና(ብትውልዶም ምስ ጉጅለ ባዓስ ዝራኸቡ) ብዝተፈጸመ ስጉምቲ ሓዚኖም ውድብ ገዲፎም ንየመን ሃደሙ:: ነዚ ኩነታት እዚ ኣብ ዓወት ንምብጽሑ ዝነበረ ተራ ስዉእ ብጻይ ሳልሕ ሹም መዘና የብሉን:: ኣብ 1982 ዘጋጠመ ናይ ውድብና ፋሕፋሕ ኣብ ኮረኮን ኮይነ ምስተዓዘብኩ መጀመርያ ዝተራእየኒ ኩነታት ጉጅለ ባዓስ ነበረ:: ምኽንያቱ ውጽኢት ቃልስና እዚ ምዃኑ ናይ ምፍላጥ ዕድል እንተዝነብረናስ ብዓል ዑመር መሓመድ ዝኣመሰሉ ጀጋኑ ተጋደልቲ ብ 1973 ኣብ ማእከል ኣስመራ ቀትሪ ምድሪ ንጀነራል ናይ ኢትዮጵያ ቀቲሉ ድሕሪ ምውግኡ ዝተማረኸ ጅግና ተጋዳላይ ኣይምቐተልናዮምን በልኩ::
- ኣብ ልዕሊ ናይ ፋሉል ባእታታት ዝተወሰነ ፍርዲ:: ውሳኔ ፍርዲ ብብጻይ ስዉእ ሳልሕ ጥራይ ዘይኮነስ ብኩሎም ኣባላት ክፍሊ ምምሕዳር ብሓባር ዝተወሰነ ፍርዲ እዩ:: ንውሳኔና ዝሕግዝ ጸብጻብ ካብ ክፍሊ ጸጥታን ካብ ወተሃደራዊ ቤት ጽሕፈትን እዩ ቀሪቡ:: ፍርዲ ተፈሪዱ ከመይ ኢሉ ኣብ ግብሪ ይውዕል ንዝብል ሕቶ ምስ ብጻይ ስዉእ ሳልሕ ድሕሪ ኣስፊሕና ምርኣይ ንባርካ ንኽኸዱ መደብና:: ንመሪሕነት ውድብ እውን ሓበርና:: እንተኾነ ግን ተጋዳላይ ኣቡ ደናኑ ነዚ ሓበሬታ እዚ ምስ ሰምዐ ኣብ ገባር “ደቅኹም ዝቐተሉ ክርስትያን ንባርካ ሊኢኾም ነጻ ክሰድዎም እዮም” ዝብል ወረ ነዝሐ:: ኣብ ገባርን ገለ ገለ ተጋደልትን ትሒም ትሒም መጸ:: ብወገነይ ንህዝቢ ክእክብ መደብ እገብር:: ቅድሚ ኣኼባ ምግባረይ ፣ ብጾት ኣሕመድ ኣሓውን ናፍዕ ጅኑብን እቲ ኩነታት መን የራስኖ ምህላዉ ድሕሪ ምሕባሮም ካብ ህዝቢ ንኸጋጥመኒ ዝኽእል ርኢቶታት ንኽዳለወሉ የማኽሩኒ:: ትሕዝቶ ኣኼባይ ኣብ ዕላማ ውድብናን ተመክሮ ቃልስናን ዘተኮረ ኮይኑ ኣብ ዳንካልያ እንርከብ ተጋደልቲ ኽኣ ሃይማኖትና ይኹን ትውልድና ብዘየገድስ ነቲ ቁዱስ ዕላማ ውድብና ኣብ ዓወት ንምብጻሕ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ ኣኼባይ እውድእ:: እቲ ኣኼባ ብዘይ ገለ ሽግር ይፍጸም:: እንተኾነ ግን ሐደ ሰንካም ዝኾነ ናይ ዓበ ወረዳ መራሒ ምስ ኣቡ ደናኑ ብሓባር ነዚ መርዛም ኩነታት ኣሳወርዎ:: ደጋጊሞምውን ንስዉእ ሳልሕ ኣሸገርዎ:: ካብዚ ብምብጋስ ምስ ስዉእ ሳልሕን ብጻይ ኣሕመድ ኣሓውን ብምርድዳእ ንመሪሕነት ንኽንውከስ ንምድብ:: መሪሕነት ውድብ ክኣ እቲ ናይ ሞት ውሳኔ ኣብ ደንከል ንኽትግበር ይእዝዝ:: ስለዚ ውሳኔን ስጉምትን ኣብ ልዕሊ ብፋሉላዊ ገበን ዝተኸሱ ኤርትራውያን መጀመርያ ንመራሕቲ ክፍሊ ምምሕዳር ቀጺሉ ኽኣ ንመሪሕነት ውድብ እዩ ዝምልከት::
- 4. ካብ ናይ ፖለቲካ ኮምሽነር ናብ ወኪል ምጣኔ ሃብቲ ዝቐየርኩሉ ምኽንያት:: ሓደ ካብቶም ንምምሕዳር ደቡብ ዳነካሊያ ካብ ካልኦት ምምሕዳራት ፍልይ ዘብላ ረቛሒ፣ ዝምድና ተጋደልትን ህዝብን ብመንጽር ስንቂ ነበረ:: ከም ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልስና እንፈልጦ ዝበዝሕ እዋን ሰራዊት ሓርነት ስነቁ ካብ ገባር ኤርትራ እዩ ዝነበረ:: ኣብ ደቡብ ዳንካልያ ግን ብዙሓት ጽጉማት ገባር ስንቂ ካብ ተጋደልቲ እዮም ዝጽበዩ ነይሮም:: ገለ ገለ ናይ ወረዳ ሓለፍቲ፣ ንኣብነት ናይ ወረዳ ዓበ ሓላፊ (መማኽርቲ ተጋዳላይ ኣቡ ደናኑ) ነዚ ኩነታት እዚ ተጠቒሞም ንገባር ይኹን መለሻ ምስ ውድብ ከም ዝጽግዑ ንምግባር ወይ ክኣ ኣንጻር ውድብ ከም ዝትስኡ ምግባር መሳርሒ ይጥቀምሉ ነበሩ:: ኣብቲ ካልኣይ ፍርቂ ናይ 1979 ገባር ናይ እኽሊ ንግዲ ኣብ መንጎ የመንን ደቡብ ደንከልን ይጅምሩ:: ነቲ ኣብ ወደባት ዝራገፍ ንብረቶም ናብ ወረዳታት ንምብጻሕ መካይን ውድብ ብነጻ ይጥቀሙ:: ሓደ ካብቶም ነዚ ኩነታት ዝብለጽሉ ዝነበሩ ገባር ክኣ ሓላፊ ወረዳ ዓበ ነበረ:: ኣብ ደቡብ ዳንካልያ ካብ ወደብ ናብ ማእከል መሬት ዝወስድ ጽርግያታት በቲ እሳተ ጎመራ ዝፈሰሶ መሬት ከም ካራ ዝተሓረድ ስለ ዝነበረ ናይ ጽዕነት መካይን ጎምአን ይኹን ካልእ ኣቕሑተን ኣብ ሓጺር ጊዜ ይበላሾ እሞ ቅያር ንምርካብ ሽግር ኮነ:: ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ኣባላት ምጣኔ ሃብቲ ከም ክፍሊ ስንቂ ይኹን ክፍሊ ጋራጅ ኣብ ብዙሕ ሽግር ይኣትዉ:: ብጻይ ኣሕመድ ኣሓው ምስ እዞም ናይ ገባር ሓለፍቲ ብፍላይ ክኣ ምስ ናይ ወረዳ ዓበ ሓላፊ ኣብ ግጭት ንኸይኣቱ ይሽገር:: ኣቡ ደናኑ ንገባር እዚ ውድብ ናትኩም እዩ ፣ ንዓኹም እዩ ስለ ዝኾነ ኽኣ ይግብኣኩም እዩ ብምባል የረሳስኖም:: እምብኣር ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ኢና ምስ ብጻይ ሑሰን ከሊፋ ኩነታት ድሕሪ ምምዛን ኣነ ንምጣኔ ሃብቲ ቤት ጽሕፈት ክመርሕ ብጻይ ኣሕመድ ኣሓው ክኣ ንፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ክመርሕ ዝወሰንና:: ኣብ ምጣኔ ሃብቲ ቤት ጽሕፈት ምስ መጻእኩ እዘን ዝስዕባ ሕግታት ድሕሪ ምድላው ኣብ ግብሪ ምውዓለን ንጅምር::
- ኩሉ ገባር ናይ ንግዲ ጽዕነቱ ብክፍሊ ንግዲ ብዝተተመነሉ መሰረት ገንዘብ ከፊሉ ክጥቀም::
- ስንቂ ንዝሓቱ ሽጉራት ገባር ዝግብኦምን ዘይግብኦምን ብሓለፍቲ ክፍሊ ስንቂ ይውሰን::
- ካብ መራሕቲ ሰራዊት ሓርጭ ንእከለ ሃቡ ኢሎም ዝእዝዙ ዝነበሩ ትእዛዛቶም ከቋርጹ::
እዘን ውሳነታት እዚኣተን ንገለ ገለ አብ ብርጌድ ሓለፍቲ ዝነበሩ ተጋደልቲ ሽግር ይፈጥራሎም:: ምኽንያቱ ኣብ ቅድሚ ገባር ተሰማዕነቶም ዘዳኽማ ውሳነታት ስለ ዝነበራ:: እቶም ናይ ንግዶም ጥቕሚ ዝተተንከፈ ገባር እውን ብጣዕሚ ስለ ዝተቖጥዑ ምስ ጸላኢ ብምርኻብ ንኸጥቁዑና ተዓጠቑ:: ነዚ ዕላማ እዚ መራሒ ኮይኑ ዝተረኽበ ናይ ወረዳ ዓበ ሓላፊ ዝነበረ ገባር ኮነ:: ከምቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ ቀንዲ ተሓባባሪ ተጋዳላይ ኣቡ ደናኑ ነበረ::
ክቡራት ኣንበብቲ ኣብ መንጎይን መንጎ ብጻይ ስዉእ ተጋዳላይ ሳልሕ ሹም ከም ሓላፊ መጠን ኣነ እውን ከም ሓላፊ መጠን ኣብ ገለ ገለ ኣተገባብራ ውሳነታት ፍልልይ ኣይነበረናን ማለት ኣይኮነን:: ፍልልይና ግን ንስትራተጂ ውድብ ወይ ዕላማ ውድብ ዝምልከት ወይውን ንድሕረታት ሕብረተሰብና ዝምልከት ኣይነበረን::
ስዉእ ተጋዳላይ ሳልሕ ሹም ጸላኢ ንዕዲ ምሓዝ ኣብ ዝገበሮ ውግእ ብጅግንነት ተሰዊኡ::


text:
Radio Erena: 12 January 2017
ኣዛዚ ጸጥትን ሃገራዊ ድሕነትን ሱዳን፣ ጅነራል መሓመድ ዓጣ ኣልመውላ ዓባስ፣ ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ ብምፍጻም ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ክልትኣዊ ጸጥታዊ ጉዳያት ከምዝተዘራረበ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ጀነራል፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ ካብ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ዝተላእከ ደብዳቤ ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብጺሑ።
ጀነራል ዓጣ፣ ብዛዕባ’ቲ ሓያሎ ተቓወምቲ ሰልፍታት ዝተሳተፍዎ ሃገራዊ ዘተ ሱዳንን ውጽኢቱን ከምኡ ድማ ምምስራት ሓድሽ ምምሕዳር መንግስቲ ሱዳንን ብዝምልከት ንፕረዚደንት ኢሳይያስ መብርሂ ሂብዎ።
ኣብቲ ርክብ፣ ኣምባሳደር ሱዳን ኣብ ኤርትራ ማጂድ ዮሱፍ’ውን ከምዝተረኽበ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
ኣዛዚ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ሱዳን ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝፍጽም ዘሎ፣ ወትሃደራውያን ዝርከብዎም ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ቀጠርን ቱርኪን ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብኢ እዋን’ዩ።
==============


text:
በቲ ናይ ዘይሕጋዊ ምልዋጥ ኣድራሻ ዕገት ዚብል ኢ-ሸንስተን ጌርካ ዘይሕጋውያን ሰባት ኣድራሻኻ ከይቅይሩዎ ክትዓግቶም ትኽእል።ኣብቲ ሸንስተን ነቲ ብኢ-ለጊሚታኹን ዚግበር ምልዋጥ ኣድራሻ፡ ስካተቨርከት ጥራይ ከተጽድቖ ብማለት ክትመርጽ ትኽእል። ከምዚ ምስ ዚግበር እቲ ንምጥፍፋእ ወይ ንምትላል ዚግበር ናይ ውልቃዊ ሓበሬታኻ ናይ ምስራቕ ተኽእሎ ኪቕንስ ይኽእል።
ብኢ-ሸንስተን ዚግበር ንዘይሕጋዊ ምልዋጥ ኣድራሻ ምዕጋት፡ ንውልቃውያን ሰባት ጥራይ እዩ ዘገልግል። ንዋኒናት ኣየገልግልን እዩ።
ነቲ ናይ ሸንስተን ኣገልግሎት ተጠቃማይ ንምዃን 18 ዓመት ዝመላእካ ክትከውን ይግባእ።
ነቲ ናትካ ኣድራሻ ብዘይሕጋዊ መገዲ ከይልወጥ ምስ ዓገትካዮ፡ እቶም ኣባላት ስድራቤት እውን ብወገኖም ምሳኻ ኮይኖም ኣድራሻታቶም ኪልውጡ ይኽእሉ እዮም፡ ማለት ኢ-ለጊቲማኹን ዚጥቀሙ እንተ ኾይኖም። ኣባል ስድራቤት ኪብሃል ከሎ ከም በዓልቲቤት፡ በዓልቤት፡ ምዝጉብ መናብርቲ፡ ህጻናትን ወለድን መናብርትን (ሓባራዊ ውላድ ምስ ዚህልወኩም) ማለት እዩ።(ኣድራሻኻ ብናጻ ከም ዚሕሎ ግበር)


text:
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ Eritrean Orthodox Tewahdo
ደብረ ሰላም መድሓኔዓለም ቤተክርስትያን MedhanieAlem kerk
ምስተልፌን- ኣምስተልላንድ Amstelveen -Amstelland
ሆላንድ ። Holland.
16 ግንቦት 2009 ዓ.ም .ግ.
24 mei 2017 ዓ.ም .ፈ.
ናብ ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን
ምእመናን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራውያን፡
ብስም ኣብ፡ ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላክ ኣሜን።
እቲ ንዕለት 25 ግንቦት 2017 ዓ.ም.ፈ. (በዓለ- ዕርገት)፡ ጒዕዞ ናብ ገዳም ናይ ሶርያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኣብ ነዘርላንድ ኣመልኪትና ክንምዝግቦ ዝጸናሕና ካብ 23-05-2017 ምዝገባ ጠጠው ኢሉ ኢዩ።
1- እቲ ምኽንያት ከኣ መዓልቲ ኣብ ምእካሉ ተመዝጋቢ ሰብ ስል ዝብዝሐ፡ እሞ ነቲ ዝተጸበናዮ ስለ ዝሓለፎ ኢዩ። እቐዲምካ ዝተታሕዛ ኣውቶቡሳት 2 ነናይ 60 ኢየን ነይረን። ኣስታት 120 ንዝኸውን ኢዩ ተሓዚኡ ነይሩ። ሃንድበት ተምዝጋቢ ክበዝሕ ምስ ጀመረ ነቶም ዋናታት ኣውቶቡስ ተወኪስናዮም። ብውሑዱ ሓንቲ ኣውቶቡስ ክውስኹና ካብኡ ዝተረፈ ሓንቲ ናይ 82 ሰብ እትሕዝ ክገብሩልና ግን ኣይተኻእለን። ብዓል ስለ ዝኾነ ኩለን ኣውቶቡሳትና ተኻርየን ኢየን ኢሎም።
2- በዚ ምኽንያት እቶም ዝምዝግቡ ኣሕዋት፡ ጠጠው ክም ዘብሉ ተሓቢርዎም ካብ ሰበኻ ጉባኤ።
3- ነቲ ዘሎ ብዝሒ ምዝገባ እውን ካብ እቲ ዓቐን ንላዕሊ ስለ ዝኸደ፡ ነቲ ካብ ዓቕምና ንላዕሊ ዝዀነ ነገር ክርዳኡና ብምሕታት ኣባላት ትምሕርቲ ሰንበት ኣልክማር፡ ብዙሕ እንዳ ተሰማዓና፡ ክኸዱ ከም ዘይክእሉ ተነጊሩዎም ኣሎ። ብወገን ኣምስተርዳም ክግበር ዝጸንሐ ናይ ምእመናን ዓበይቲን፡ ናእሽቱን፥ ሰብኡትን ኣንስትን ነቲ ብዝሒ ሰብ ክመልኦ ምስ ጀመረ ኢዩ፡ ብኸመይ ነዚ ካብ ዓቕምና ዝዀን ነገር ንፍታሓዮ ተባሂሉ ተዘሪብሉ። ዳግማይ ይቕሬታ እንዳ ሓተትና ትምህርቲ ሰንበት ኣልክማር ምናልባት ኣብ ከባቢኹም ብንጥፈት ናይ ኩልኹም ማሕበር ምእመናን እውን ገለ ፍታሕ ኣናዲኹም ኣውቶቡስ ረኺብኩም ክትኰኑ ተስፋ ንገብር። 4
4- እቶም እቐዲምኩም ዝተመዝገብኩም ኣብ ኣምስተርዳም፡ ኣብ ናይ እቶም 3 ኣሕዋት መዝገብቲ ኣፍሊጦም ሒዞሞ ዘለዉ ሊስታ ዘለኹም፡ እንብገሰሉ ቦታ፡ ካብ ኣምስተል ስታስዮን (ትራም 12 ጠጠው እትብለሉ ኣብ ታሕቲ)። እንብገሰሉ ጊዜ፥ ሰዓት 8:30። ካብ ገዳም ናብ ኣምስተርዳም ምምላስ፡ ሰዓት 16:00 ኢዩ። ብጊዜኹም ኣብ ኣውቶቡስ ተረኸቡ። ብጊዜኹም እንተዘይተረኸብኩም እሞ እንድሕር ጊዜ ኣሕሊፍና € 80.00 ክንከፍል ንግደድ ኢና። ስለዚ ዝደንጐየ ብናቱ ሓላፍነት ናብ ገዙ ከም ዝምለስ ምፍላጥ የድሊ። ብጊዜኹም ተረኸቡ ሓደራ።
5- ኩሉሓደ ንካለኦት ሰባት ክሕብር ነተሓሳስብ። ኣብ ወብሳይትና ዝወጽእ ኣገዳሲ ሓበሬታን ዜናን ክትከታተሉ ብኽብሪ ነተሓሳስብ።
ምስ መንፈሳዊ ሰላምታ
ስለ እዚ
ታረቀ ትኳቦ (ዋና ጸሓፊ)
ሰበኻ ጉባኤ ደብረ ሰላም መድ ሓ ኔ ዓ ለ ም
Email:
debreselammedhaniealem@gmail.com
Amstelveenseweg-965
1081 JG Amsterdam
Nederland


text:
ምንቅስቃስ ህወሓት “ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ዮም ዝብሎም ፈደራላዊ መንግስቲ ግን ተዋጋእቲ ኣካል’ቲ ኣሸባሪ ዝተሰምየ ውድብ ዝብሎም ሓይልታት ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ኣብ ዝቀጸለሉ እዋን፣ ሰብኣዊ ኩነታት ክልል ትግራይ ሎሚ’ውን ምግማት ዘይካኣልን ተአፋፍንን ኮይኑ ከምዘሎ ቢሮ ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ኩነታት ሕ/ሃ(ኦቻ) አፍሊጡ።
ናብ’ቲ ክልል ንምእታው ሎሚ’ውን ኣጸጋሚን እቲ እንኮ መተሓላለፊ ብወገን ክልል ዓፋር ኮይኑ ከምዘሎ፣ ሰብኣዊ ጠለባት ንምምላእ፣ ዕለታዊ 100 ናይ ጽዕነት መካይን ክብገሳ ከምዝግባእን ኦቻ ሓቢሩ።
ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ ሓደ ወርሒ 318 ናይ ጽዕነት መካይን ጥራሕ ናብ ክልል ትግራይ ከምዝኣተዋ ዝጠቅስ ኦቻ፣ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ገዚፍ ብድሆ ንምቅላል ብመንጽር ዘሎ ጠለብ ኣዝዩ ዝታሓተ እዩ ይብል።
ብዘይካ'ዚ፣ ሰብኣዊ ስራሕ ብሕጽረት መጠን ክዙን መግቢ፣ ገንዘብ፣ ኣገልግሎት ባንኪ፣ ነዳዲን ቴለኮሚኒኬሽንን ምሒር ተጎዲኡ ከምዘሎ ተሓቢሩ'ሎ።
ሳላ ካብ አዲስ አበባ ንመቀለ አዲስ አበባ ዝተኸፈተ ኣገልግሎት በረራ ነፈርቲ ሕቡራት ሃገራት ግና ምቅይያር ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ተማሓይሹ ኣሎ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ 457 ሰራሕተኛታት ሕ/ሃ አለው ኣብ ክልል ትግራይ ምህላዎም ይግለጽ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ካብ ክልል ዓፋር ናብ ክልል ትግራይ ዝብገሳ ሰብኣዊ ሓገዛት ዝጻዓና መካይን፣ ብሰንኪ ዝተናወሐ መስርሓት ፍተሻን ፈቃድ መሕለፊን የጋጥመን ከምዘሎ ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ስቴፈን ያሪክ ገሊጹ።
ስቴፈን ያሪክ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ "ኣብ መዓልቲ ክሳብ 30 ዝኾና መካይን መስርሐን ወዲኤን ክሓልፋ ከምዝኽእላ፣ ደጋጊምና ከምዝበልናዮ፣ ክኾን ዝነበሮ ግና 100 መካይን ናይ ጽዕነት መዓልታዊ ናብ v ትግራይ ክንቀሳቀሳ እዩ ድልየትና" ኢሎም። ንሶም ነቲ ወሪዱ ዘሎ ሰብኣዊ ጠለብ ንምምላእ ምስ መሻርኽትና ሓቢርና ንምስራሕ ቅሩባት ኣለና ይብሉ ።
29 ተንቀሳቀስቲ ማእከላት ሕክምናን መግብን መሰረታዊ ኣገልግሎት ይልግሳ ከምዘለዋ፣ ልዕሊ 50 ሽሕ ሰባት ሕክምናዊ ምኽሪ ኣብ 72 ትካላት ሕክምና 47 ካምፕታት ውሽጣዊ ተመዛበልቲ ሓገዝ ይልግሳ ከምዘለዋ ተሓቢሩ ።


text:
ቃል ሎሚ: መስመር
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "መስመር" in Tigrinya መስመር Tigrinya nom.2 ናትኻ መስመር Indefinite article: መስመር Definit
ቃል ሎሚ: ርቡዕኩርናዕ
p>ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ርቡዕኩርናዕ" in Tigrinya ርቡዕኩርናዕ Tigrinya nom.2 ርቡዕኩርናዕ ኣርባዕተ ተአለዎር Indefinite
ቀሊል ቅርጺታት
Learn new vocabulary from the Tigrinya Library Book Series 30. Books in this series teach you the wo
ቃል ሎሚ: ዓንኬል
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ዓንኬል" in Tigrinya ዓንኬል Tigrinya nom.2 ቅርጺ ዓንኬል ን መስመር Indefinite article: ዓንኬል D
ቃል ሎሚ: ስሉስኩርናዕ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ስሉስኩርናዕ" in Tigrinya ስሉስኩርናዕ Tigrinya nom.2 ስሉስኩርናዕ ሰለስተ ተአለዎር Indefinite artic
ትምህርቲ ቤት
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ትምህርቲ ቤት" in Tigrinya ትምህርቲ ቤት Tigrinya nom.2 ናትኻ ትምህርቲ ቤት Indefinite article:
ትምህርቲ ስለ ሁሉምሰብ
ውሳኔ ንህና ቈልዓታት ይኣምሂሩር. ውሑድ ቈልዓታት ሰነድታት አለዎ. ኣበይ?: Makhanda, Eastern Cape. መኣስ?: ሓሙስ. ታሕሳስ 12, 2019.
ቃል ሎሚ: ኣንበሳ
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ኣንበሳ" in Tigrinya ኣንበሳ Tigrinya nom.2 ኣንበሳ ጭራ ተአለዎር Indefinite article: ኣንበሳ De
ቃል ሎሚ: ሳሬት
ፍቕሪ ማህ, ኵሉ መዓልቲ.: "ሳሬት" in Tigrinya ሳሬት Tigrinya nom.2 ንሳ ሳሬት Indefinite article: ሳሬት Definite art


text:
እሞ እንታይ ይሓይሽ?
አብ ክውንነት ኤርትራዊ ተቓውሞ ሓድሕድ ምብላዕ ናይ ግዜና ብልሓት ኴይኑ‘ሎ። አብ ስራሕ አቢልና አብ ዘዝተበገስናሉ ከአ ንድሕሪት አቢልና ከነንሸራትት ንርአ። ከምዚ እናገበርና ለውጢ ከምጽእ‘የ ምባል ከአ አብ ሕልሚ ምንባር‘ዩ። ንዘዐወትናዮም ነገራት ዓንቀፍቲ ክህልዉ ውሁብዩ፤ እቶም ደለይቲ ለውጢ ባዕሎም ንባዕሎም ክዕንቅፉ ምርኣይ ግና ንጕዳያት ስጊንጢር ይገብሮም። ነዚ መደምደምታ ምሃበይ ንኣንባቢ ግር ከም ዘብል ይርድኣኒ‘ሎ፤ ክንዲ ዝዀነ ድማ ንትዕግስትኹም እምሕጸን።
አብ‘ዚ ቅንያት ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ናብ ቦሎኛ (ኢጣልያ) ብምኻድ አብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዓወት አመዝጊቦም። ዓወታትና ከይ-ኣስተማቐርና ከአ ድሮ ሓድሕድና ክስን ማልሳ-ክስን ፈጢርና ህንክቲ ንበሃሃል አሎና። እሞ እዝ‘ሲ ስለምንታይ ተደልዩ?
ናይ‘ሎሚ ጠንቂ ንኣምባሳደር ኤርትራ ነበር፤ ማለት ንሓው ዓንደብርሃን፤ ድሕሪ ሰላማዊ ሰልፊ አብ ፒያሳ ማጂዮረ (Piazza Maggiore Bologna-Italy) መግለጺ ካብ ምሃብ ምግታኡ ዘበገሶ‘ዩ ዚመስል ዘሎ። የግዳስ፣ መበገሲ ሓድሕድካ ምፍላስ፣ ካልእ‘ውን ክኸውን ይኽእል ነይሩ‘ይ። ንዓይ ከም ዝመስለን ካብ ተመክሮይን፣ እቲ ጠንቂ ዝኾነ ሰብ ወይ ዛዕባ ክኸውን ይኽእልዩ። ዘይብቕዓት ክሳዕ ዘሎ ከአ ዝኾነ ኮረር ዚብል ተርእዮ ከፋልሰና ግድን‘ዩ። ስለዚ ንጹራት እስትራተጂታትን ንምርሓሎም ተረርቲ ውሽጣዊ ሕግታትን ክህሉዉናን ብዕትበት ክንምርሓሎምን የድሊ‘ሎ። ሰሪሕካ ምፍንጣሕ አብ ደምበ ተቓውሞ ቀይዱ ሓሊኹና‘ሎ።
እቲ ንሓው ዓንደብርሃን አጋጢሙ ዚብሃል ተረኽቦ ንዕኡ ጥራይ ዘይኮነስ ንዅሉ ደላይ ለውጢ ከጕሂ ይግባእ። ክንድዚ ዝኣክል ምሁር መጺኡኳስ ክትከስበሉ ዘይምኽኣል ስንፍና‘ዩ። ወዮ ድኣ ነቶም ዚምልከቶም ኣሳሰይቲ‘ቲ መዓልቲ ቀዲመዮም ይዛረብ ኣሎኹ‘ምበር፣ ንዓይ ከም ዝመስለኒ፤ ንሓው ዓንደብርሃን ክዛረብ ዘይተፈቕደሉ ምኽንያት ሃንደበታዊ ኣመጻጽኣኡ ኢዩ። አብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣይነበረን፤ ስለዚ ዝዀነ-ሰብ ካባና‘ውን ጽምብር ኢሉ ክዛረብ እንተ‘ኢሉ ኣዳለውቲ ኣይካኣልን ክብልዎ መሰሎም ሕሉው ኢዩ። ካልኦት ብጎኒ እዚን እትን ርእይቶ ሂቦም ንዝበሃል ከአ ነቲ ዝነበረ ሰልፈኛን ነቶም መራሕቱን ብቀጥታ አይምልከቶምን። ስምዒታውያን ውልቀ-ሰባት መፈናፈኒ-ቋንቋ ምዝውታሮም ዓገብ እንተተባሂሉ ጸገም የለን፤ ንባዕልኻ አብ ከምኡ ዚበለ ስምዒታዊ ጥርዚ ኴንካ ምንቃፍ ግና ሓባል ከይበለትኪ ቀድምያ ከም ምባል‘ዩ ዘስምዕ።
ብሓጺሩ ኵላትና አብ ተቓውሞ ዘሎና ኤርትራውያን ጸጸጸርና ክንድርቢ ዘኽእል ኣገባብ ከነማዕብል፡ ካብ ውልቀ ህልኽ ወጺእናን ብቕዓት ተሓንጊጥናን ንበገስ። ጌጋ ኵሉ ግዜ ምሳና ምስ ደቂ ሰባት ስለ ዝኾነ ድማ ጌጋታት ካብ ምቝቛል ፍታሓት አብ ምጽዓድ አቢልና ኣትኵሮና ንግበር።
ተክልሰንበት ተኽላይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8704


text:
ክንክንን ጥዕናን
እንተ ደኣ ሓሚምካ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት ኣለካ ክንክን ትረክበሉ።
ናይ ሂወት ክንክን ፍቃድ የማልእ እዩ - 112 ገርኩም ደዉሉ!
እንተ ደኣ ናይ ሂወት ክንክን ፍቃድ ዘይኮይኑ ክትረክቦም ትክል ነቶም ናትካ ማከል ጥዕና ወይ በዚ 1177 ተለፎን ቁጽሪ ናብ ክንክን መምርሒ ክድዉል ትኽእል።
ማእከል ጥዕና ኣብ Söderhamn ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 08:00 ቅድሚ ቀትሪ ክሳብ 17:00 ድሕሪ ቀትሪ ኣገልግሎት ይህብ።
እንተ ደኣ ማእከል ጥዕና ተዓጺኩም በዚ ተለፎን ቁጽሪ 1177 ናብ ክንክን መምርሒ ደዊልኩም ሕክምናዊ ረዲኤት (Familjeläkarjouren) ትረኽቡ ትኽእሉ ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 17:00 ድሕሪ ቀትሪ ክሳብ 20:00 ናይ ምሽት ከምኡዉን ካብ ቀዳም ክሳብ ሰንበት ካብ ሰዓት 10:00 ቅድሚ ቀትሪ ክሳብ ሰዓት 18:00 ድሕሪ ቀትሪ።
ናይ ክንክን መምርሒ ብተወሳኺ የመልክተልካ ናብ ህጹጽ ረዲኤት ናብ Bollnäs ወይ Hudiksvall።
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ሱዳን ሰላማውን ዝተረጋግአን ማሕበረሰብ ንምምስራትን ዘስካሕክሕ ውርሻ ህውከትን በደልን ከብቅዕን ሰብኣዊ መሰላት ህዝባ ከተኽብር ናይ ሕቡራት ሃገራት ክኢላታት ሰብኣዊ መሰላት ጸዊዖም።ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ንላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ብምውካል ብዛዕባ ኩነታት ሱዳን መብርሂ ሂቡ’ሎ።
ሓጋዚ ዋና ፅሓፊ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ኣንድሪው ጊልሞር ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብ መንጎ ሓይልታት ንናጽነትን ለውጥን መሰጋገሪ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ ብዝተበጽሓ ስምምዕ ተተባቢዕና ኣለና ብምባል ሕብረት ኣፍሪቃን ኢትዮጵያን ንዝተፃወትዎ ጊደ ንኢዶም።
ንሶም ብተወሳኺ እቲ ስምምዕ ክሰርሕ ግን ብዙሕ ትዕግስትን ቅንዕናን ይሓትት ኢሎም።
“ፕረዚደንት ኣል-በሽር ካብ ስልጣኖም ምስ ተወገዱ ላዕለዋይ ኮሚኒሽነር ኣብ ሱዳን ዝተፈጥረ ቅልውላው ምንጩ ኣተሓሕዛ መሰላት፣ዘይተመለሰ ቁጠባዊ ሕቶ፣ማሕበራዊ፣ስቪላውን ፖለቲካውን መሰላት ምዃኖም ኣስሚሮምሉ እዮም።መፍትሒኡ ኸኣ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት እዩ።”
ጊልሞር ቐጺሎም ዘይምዕዳል ኮይኑ ናይ በሽር ምውራድ ኣብታ ሃገር ህውከት ወይ በደል ከብቕዕ ኣይገበረን፡6 ሰነ 2019 ልዕሊ 100 ሰላማዊ ሰልፈኛታት ብሓይልታት ፀጥታ ተቐቲሎም ኢሎም ።
ኣብ ልዕሊ ንወታደራዊ መሪሕነት ዝቓወሙ ሰፊሕ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዓፈናን ክፍፀሙ ፀኒሖም።ኩሎም ሱዳናዊያን ፀገሞም ብልዝብ ክፈትሑን ዝተፈፀመ በደል ብነፃ ክምርመርን ፍትሒ ክረጋገፅን ጊልሞር ፀዊዖም ኣለው።
ሚንስትር ፍትሒ ሱዳን ዑስማን ሑመይዳ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
“ሱዳን ኣብ ባይታ ብዝተፈጥረ ህዝባዊ ለውጢ ኣብ ናይ ብሓቂ ናይ ስልጣን ስግግር እያ ዘላ።ኣብዚ ሓዱሽ ምዕራፍ ሱዳን ኣብ ኩሉ መዳያት ንዘጋጠሙዋ ፈተናታት ንምስዓር ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ምትሕብባርን ሓገዝን እያ ትፅበ።”
ሑመይዳ ወሲኾም ሱዳን መንገዳ ትልውጥ ስለዘላ ኣብ ልዕሊኣ ዝተነብረ ሃሳይ ማዕቐብ ክልዓለላን ሃገራትን ሓላኺ ናይ ወፃኢ ዕዳ ክስርዛላን ወሲኾም ፀዊዖም።


text:
ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ መቃብር ስውኣትና ምሻጥ’ዩ ተሪፍዎ ዘሎ
ስርዓት ህግደፍ፡ እቲ “መሬት ኤርትራ ብወያነ ተጎቢጡ’ሎ” እናበለ ቅዋም ንኸይንደፍ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክቅጽል ከም መመኽነይታን ንብልሹው ምምሕዳሩ ከም መጎልበብን ንዓመታት ክዋጥዮ ዝጸንሐ መጣልዒ ወረቀት ምስተወድኦ፡ ሎሚ ድማ ምስታ “ብድጎማ ኣመሪካ ትነብር፡ ምስ ሃብታ ዝደኸየት ሃገር”
ስርዓት ህግደፍ፡ እቲ “መሬት ኤርትራ ብወያነ ተጎቢጡ’ሎ” እናበለ ቅዋም ንኸይንደፍ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክቅጽል ከም መመኽነይታን ንብልሹው ምምሕዳሩ ከም መጎልበብን ንዓመታት ክዋጥዮ ዝጸንሐ መጣልዒ ወረቀት ምስተወድኦ፡ ሎሚ ድማ ምስታ “ብድጎማ ኣመሪካ ትነብር፡ ምስ ሃብታ ዝደኸየት ሃገር” ኢሉ ከናሽዋ ዝጸንሐ ግብጺ፡ ከም ዕዳጋኣ ዝዓመረላ በዓልቲ ስዋ ወደኽደኽ ክብል ይርኣ’ሎ። እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ናህሩ እናወሰኸ ኣብ መንጎ መንግስታት ግብጺ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ዝምዕብል ዘሎ ምትፍናን ሓድሽ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘይምልከቶ እቶን ክጥብሶ ምዕልባጡ ግን ድቃስ ዝህብ ኣይኮነን። እዘን ሓንሳብ ብጉዳይ ፈለግ ኒል ካልእ እዋን ድማ ብዶብን ምዕጣቅ ተቃወምትን ንሓድሕደን ዝካሰሳ ሃገራት ግብጺ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዎ ዓመታት ዘወሰደ ምትፍናን መዕለቢ ከይገበረ ምስ ሱዳን ካልእ ግንባር ምፍጣሩ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ኣብ መንጎ ክልተ ከውሒ ተቀርቂራ ትዓቢ ኣኺታ ገይሩዎ’ሎ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ንመሬት ሱዳን፡ ንኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ንምህዳን፡ መሰጋገሪን መሸጥን ዘይሕጋዊ ንብረት፡ ኣጽዋርን ንግዲ ሰባትን ክጥቀመላ ከምዝጸንሐ ምስጢር ኣይኮነን። ጠንቂ ምዕጻው ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ብርግጽ ዝፍለጥ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ናይ ጸላኢአይ ጸላኢ ፈታውየን ዝዓይነቱ ሕሱር ሜላ ይኽተል ከምዘሎ ግን ዘካትዕ ኣይኮነን። ብፍልስፍና ስርዓት ህግደፍ፡ ዝኾነ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቃወም መንግስቲ፡ ውድብን ውልቀ ሰብን፡ ዘኸትሎ መዘዝ ዕሽሽ ኢሉ ሓገዝ ክህብን ዘይቅዱስ ቃልኪዳን ክምስርትን ድሕር ኣይብልን’ዩ። ስርዓት ህግደፍ፡ ነተን ኣብ የመን ንውልቃዊ ረብሓታተን ክብላ ሓዊ ውሊዐን ንህዝቢ የመን ዘድምያን ንብረቱ ዘዕንዋን ዘለዋ ሃገራት ስዕድያን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን፡ ብዘይ ኣፍልጦ ህዝብና መሬትን ባሕርን ኤርትራ መዕንደሪ ግዳማዊ ሓይልታት ኮይኑ’ሎ።
ለባማት መራሕትን ዲሞክራስያውያን ስርዓታትን፡ ኣብ ሃገሮምን ህዝቦምን ዕርቅን ሰላምን ክሰፍን፡ ድኽነትን ድሕረትን ክውገድ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክሰፍሕን፡ ዘይምዕሩይ ስርዓተ ቁጠባ ክጸብብን’ዮም ወትሩ ዝሓልሙን ዝሰርሑን። ብህዝቢ ዝተመርጹን ኣስሓኮ ዘለዎምን ሰበስልጣን፡ ጥብ ትብል ርሃጽን ትሃልኽ ሳንቲምን ኣብ ረብሓ ህዝቦም ክትውዕል ይጽዕሩ። ኣብ ኤርትራ፡ እቲ ዝተኸፍለ ረዚን መስዋእቲ፡ ዝጠፍአ ገንዘብን ግዜን ነዚ ክብ ኢሉ ዝተጠቅሰ ቅዱስ ዕላማን ዕድላትን ንምውሓስ’ ዩ ነይሩ። ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍን ሕመቅናን ግን፡ ጽቡቅ ትምኒትና ነበር ኮይኑ። ዓስቢ መስዋእትናን ድኻምናን ዘይምርካብናን ግን፡ ብቀንዱ ዘይምጥርናፍናን ዘይምትባዕናን እምበር ዝተረገምናን ብዓለም ስለዝተዘረናን ኣይኮነን። ካብ ስርዓት ህግደፍ ውርደትን ድኽነትን እምበር ፍትሕን መሰልን ከምዘይርከብ ብተግባር ተረጋጊጹ’ዩ። ንኣብነት እቲ ጽዩፍን ጨካንን ስርዓት ህግደፍ፡ ብ4 ጥሪ 2018፡ በቲ ሃገራዊ ድሕነት ዝብል ቅጽል ስም ዘለዎ መርበብ ሓበሬታኡ ኣቢሉ፡ “እቶም ምስ ትግራዎትን ወያነን ኮይንኩም ኣንጻር ሃገርኩም ዝሰራሕኩም ዝገዓርኩም ሕጂ ቀልጢፍኩም መእተዊኹም ድለዮ ከመይሲ ወያነ ትጽልምታ እያ ዘላ፡ እንተ እቶም ምስ ሃገርኩም ደው ኢልኩም ዝነበርኩምን ዘለኹምን ግና እዛ ሓላል መሬት ኣገናዕ ኢላ ክትቅበለኩም ምዃና ትፈልጡ ኢኹም፡ ከምቶም ካብ እስራኤል ብወለንታ ዝተመለሱ ደሓር መንግስቲ ንደቡብ ሱዳን ከይዶም ክሽቅጡ ዘፍቀደሎም ንስኹም እውን ከምኡ ዕድል ከምዘለኩም ክትፈልጡ ኣለኩም፡ ብሰላም ክትምለሱ ተስፉ ንገብር!” ክብል ገሊጹ። እቶም ኣብ እስራኤል ክእሰሩ ወይ ብዘይ ፍታዎም ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክጥረዙ ፍርዶም ዝጽበዩ ዘለዉ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራውያን፡ ካብ ጸበባን ሕሱር መነባብሮን ዘናግፎም ኣለኹልኩም ዝብሎም መንግስቲ’ዮ ዝብህጉ’ምበር፡ “መእተዊኹም ድለዩ” ኢልካ ምፍርራሕን ናብታ ብኩናት ሓድሕድ ትሕመስን ህዝባ ዝስደድን ዘሎ ደቡብ ሱዳን፡ ሸቂጦም ክነብሩ ፍቃድ ከምዝወሃቦም መግለጺ ምሃብ፡ ሓላፍነት ዝጎደሎን ኣሽካዕላልን’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መዋእሉ ኣጋጢምዎ ዘይፈልጥ ሕሰምን ግህሰትን ስለዝረኣየ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ወካሊኻየ እናበለ ብምቁራት ቃላት ዘታልል ስርዓት ህግደፍ ዝነበሮ እምነትን ተስፋን ቅሂሙ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ህይወት ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ኣገዛዝኣ ስርዓት ህግደፍ፡ ውርደትን ጸበባን እምበር ክብረትን ራህዋን ቦታ ከምዘይብለን ኣዳዕዲዑ ስለዝፈልጥ “እምቢ ንዓመጽን ምልክን” ኢሉን መሰሉን ህላወኡን ብመስዋእቱ ከረጋግጽን ንመጻኢ ወለዶ ጥጡሕን ሕፉርን ሕብረተሰብ ከሰጋግር ስጉምቲ ክወስድ ኣለዎ። እቲ ሓቂ፡ ባድመ ብኢትዮጵያ ተታሒዛ ስለዘላ ኣይኮነን ህዝቢ ኤርትራ ዝስደድ፡ ብዘይ ፍርዲ ንዓመታት ዝእሰርን ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክቁረን ዝግደድ ዘሎ። ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስለዘይተሓንጸጸ ኣይኮነን ኣብ ኤርትራ ቅዋም ዘይተነድፈ፡ ምርጫ ዘይተኻየደን ህዝቢ ዝውክሎ መንግስቲ ዘይተተኽለን። ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ስለዘንበረ ኣይኮነን ህዝቢ ኤርትራ ብሕጽረት ማይ፡ መብራህቲ ብልሽውናን ዝሳቀ ዘሎ። ኣሽሓት ኤርትራውያን፡ ኣብ ሃገሮም ፍትሕን ክብረትን ስለዝሰኣኑ’ምበር ፈትዮም ኣይኮኑን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጥሕሉ፡ ኣብ ምድረበዳ ሳህራን ካልእ ቦታታትን ዝሃልቁ ዘለዉ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ሕጊ ስለዝጠሓሰ ኣይኮነን መንበሪ ኣባይቱን ንግዳዊ ትካላትን ዝፈርስን ዝዕጾን ከምኡ’ውን ንብረቱን ገንዘቡን ዝሕረጅን ዝግበትን ዘሎ። መራሕቲ ሃይማኖት ገበን ስለዝፈጸሙ ኣይኮኑን ዝእሰሩን ቅዱስ ቦታታቶ ዝራኸስን ዘሎ። በጃ ህዝቦምን ሃገሮምን ዝሰንከሉን ንእሰነቶም ዝሕለፉን ተጋደልቲ ኣብ ኤርትራ ድኽነት ስለዘሎ ኣይኮነን ብሕማምን ሕሰም መነባብሮን ዝሳቀዩ ዘለዉ። ጠንቂ ናይዚ ዝተጠቅሰ ተስፋ ዘቁርጽን ሕልና ዝጎደሎን ኣሰራርሓ፡ ስርዓት ህግደፍ እምበር ዝኾነ ኣካል ብሓላፍነት ክሕተት ኣይክእልን’ዩ።
ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ን30 ዓመታት ዘካየድናዮ መሪር ብረታዊ ቃልሲ፡ ንፍትሕን ናጽነትን እምበር ኣብ ዳግማይ መግዛእቲ ክንኣቱ፡ ናብ ስደት ክንበታተን፡ ኣብ ገዛእ መሬትና ጓኖት ክንከውን፡ ምስ ጸጋታትና ጾምና ክንሓድር፡ ክንዓርቅን “ዓሕ! ንኸንቱ ተሰዊእና” እናበልና ከነስተማስን ኣይነበረን። ኣብ ዝሓለፈ ናይቲ ንስሙ ናጽነት ዝብሃል ብተግባር ግን ናይ ባርነት ዓመታት፡ እንታይነትን ኣካይዳን ስርዓት ህግደፍ ብዛዕባ ስልጣኑ እምበር ንህዝቢ ኤርትራ ቅንጣብ ሓልዮት ከምዘይብሉ ብተግባር ተዓዚብናዮ ኢና። ህዝቢ ኤርትራ ግን ኣብ ስርዓት ህግደፍ ጥራይ ኣይኮነን እምነት ኣጥፊኡ ዘሎ። ነዚ ኣብ ኤርትራ ሰራውሩ ሰዲዱ ከም ሓዊ ዓይና ንህዝብና ዘማስን ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብምጭጫሕ ተቃወምቲ ውድባትን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምፍካርን ፍታሕ ከምዘየምጽእ’ውን ኣረጋጊጽና ኣሎና። ዘይምጥርናፍን ንጹር ዕላማ ዘይምህላውን ናይ ደለይቲ ፍትሒ፡ ንስርዓት ህግደፍ ኣሰዊድዎን ትንፋስ ከምዝረክብን ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ህዝብና ኣብ ደለይቲ ፍትሒ እምነትን ተስፋን ከምዘጥፍእን ምስ ስርዓት ህግደፍ ክመሳሰልን ተቀሲቡ’ሎ።
እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ማሕበረ ቁጠባዊ ጸገማትን ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ተበታቲኑ ዘሎ ህዝብና ዘጋጥሞ ዘሎ ከልበትበትን፡ ብዘይካ’ቶም ተሰከምቲ’ቲ ኣደራዕ ካልእ ኣካል ክፈትሖ ዘበት’ዩ። መላኺ ኢሳያስ ንቅዋም ከም ኣስሓይታ ቁሪ’ዩ ዝፈርሓ። ህዝቢ ኤርትራ ክብረት ስውኣቱ እናተደፍረን መጻኢ ወለዶ ኣብ ህጉም እናኣተወን ብስቅታ ዝሓልፎ እንተኾይኑ፡ ነብሱ ክወቅስ እምበር ነቲ ኣቡኡን ኣዲኡን ዘፍለጠ ብስቃይን ሕሰምን ህዝቢ ኤርትራ ፍስሃን ባህታን ዝስምዖ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ክኸስስ ኣይግብኦን’ዩ። ንምንታይሲ፡ መላኺ ኢሳያስ፡ “ብበላሕ ሴፈይ ክሳድካ ክቆርጸካ ይመጸካ ኣለኹ” እናበሎ እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣእዳዉ ኣጣሚሩ ይጽበዮን እናስሓቀ ይመውትን ስለዘሎ’ዩ። ምልካዊ ተግባራት ስርዓት ህግደፍ፡ ዝገትኦን ያዕ ዝብሎን እንተዘይረኺቡ፡ ሃብትና ኣብ ምጉሕጓሕ፡ ልኡላውነትና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምእታውን መጻኢ ወለዶ ኣብ ምጽናትን ጠጠው ዝብል ኣይኮነን። ህግደፍ፡ ብህይወት ዘሎ ኤርትራዊ ብማእሰርቲ፡ ብስደትን ጥሜትን ኣጽኒቱ፡ መቃብር ስውኣትና ምሻጥ ጥራሕ’ዩ ተሪፍዎ ዘሎ። ስርዓት ህግደፍ፡ ሃብቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ጸጥታዊ ትካላትን መራኸቢ ብዙሓንን ኣብ ኢዱ ስለዘሎ፡ ንዝለዓል ህዝባዊ ተቃውሞ ንምቁጻይን ሕሱር ዘመተ ንምክያድን ብልጫታት’ኳ እንተለዎ፡ ብቀንዱ ስርዓት ህግደፍ ክስውድ፡ ቃሕ ዝበሎ ክፍጽምን ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕን ምኽኣሉ ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ መሳርዑ ስለዘየስመረ፡ ስለዝለመሰን ምስ ቅንፍዝ ክነብር ስለዝመረጸን’ዩ።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ 14 ጥሪ 2018
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
Radio Erena: 10 September 2017
መንግስቲ ሱዳን፣ ዶብ ጥሒሶም ክኣትዉ ተታሒዞም ዝበሎም 15 ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
እቶም ብሓለዋ ዶብ ሱዳን ዝተታሕዙ ኤርትራውያን ኣብ ከሰላ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ተቐዪዶም ከምዘለዉን ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናብ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ምዃኖምን እቲ ሓበሬታ የመልክት።
መንግስቲ ሱዳን ሕብረት ኤውሮጳ ብልምዓትን ምዕባለን ምስምስ ብኣማኢት ሚልዮናት ዝቑጸር ዩሮ ሓገዝ ዝረኸበሉ ቀንዲ ዕላምኡ ሱዳን ቀንዲ መተሓላለፊት ናብ ኤውሮጳ ንኽኣትዉ ዝፍትኑ ስደተኛታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኮይና ስለዘላ፣ ዶባታ ንምቁጽጻር ዝዓለመ ምዃኑ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ንምሕደራ ስደተኛታት ምምሕያሽ ብዝብል እውን ሕብረት ኤውሮጳ ናይ 40 ሚልዮን ዩሮ ንሱዳን ሓገዝ ከምዝሃበ ይፍለጥ።
ነዚ ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን ሱዳንን ዝተኣትወ ውዕል ንምትግባር መንግስቲ ሱዳን ንኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምጥራዝ ብሰፊሑ ተተሓሒዙዎ ይርከብ።
ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ መንግስቲ ሱዳን ናብ ሃገሮም ዝጥርዞም ዘሎ ኤርትራውያን ስደተኛታት ግቡእ ናይ ስደተኛ መስርሕ ዘይሓለፉ’ዮም ክብል ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘለዎ ሻቕሎት ምግላጹ ይዝከር።
ኣብ ወርሒ ነሓሰ ጥራይ መንግስቲ ሱዳን ‘’ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሱዳን ኣቲኹም’’ ብምባል ን104 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክጥርዞም እንከሎ ካልኦት ሓያሎ ከኣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዩ ይርከብ።
መንግስቲ ሱዳን፣ እቶም ኤርትራውያን ጉዳዮም ብተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይተጻረየ ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱ ምግባሩ፣ ንኣህጉራዊ ውዕል ስደተኛታት ዝጥሕስ’ዩ ክብል ዩ.ኤን.ኤች.ሲ.ኣር. ምኽሳሱ ዝዝከር’ዩ።
=======================


text:
ኣብቲ ትማሊ መዓልቲ ዝተጀመረ፡ ዝሓለፈ ዓመት ክካየድ ዝነበሮ፡ ናይ ዓመተ 2020 ውድድር ኦሎምፒክ፡ ወጋሕታ ኣብ ቶክዮ ጃፓን ዝጀመረ ኮይኑ፡ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝርከቡዎም ኣፍሪቃውያን ተወዳደርቲ፡ ኣብ ዕለት 23 ሓምለ 2021 ዝተጀመረ ዓለምለኻዊ ውድድር፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስፖርት ዝወዳደሩ ኮይኖም ገለ ዓይነት ስፖርት፡ ኣብ ኣፍሪቃ ከይተለመደ ዝጸነሐን ሓድሽን እዩ። ገለ ኣትሌታት ኸኣ ንመጀመርታ ግዜኦም ኣብዚ ዓቢ ውድድር ይሳተፉ ከምዘለዉ፡ ካብ ቶክዮ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እዞም ኣትሌታት፡ ንዝተፈላላየ ዞባታት ኣፍሪቃ ዝውክሉ ኮይኖም፡ ንሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብምዉካል ኣብቲ ኣህጉራዊ ዉድድር ዝተጓዕዙ ተወዳደርቲ ድሮ ኣብ ጃፓን ኣትዮም ከምዘሎዉ ይንገር።
ኣብቲ ብኤርትራዉያን ዕዙዝ ተፈላጥነት ከምዘለዎ ዝንገረሉ ዓይነት ስፖርት፡ ዉድድር ቅድድም ብሽክለታ፡ ዝወዳደሩ ተወዳደርቲ ኣብ ከተማ ቶክዮ፡ ኩነታት ኣየርን መወዳደሪ ቦታታትን ንምልላይ ናይ ልምምድ ምንቅስቓሳት ክገብሩ ከምዝተራእዩ እዉን እቲ ንኣፍሪቃዉያን ተወዳደርቲ ኦሎምፒክ ዝከታተል ማዕከን ዜና ክፍሊ ኣፍሪቃ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ ሃገረ ኤርትራ፡ ኣብ ውድድር ምሕንባስ ንፈለማ ግዜ ክትሳተፍ ምዃና ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ካብ 1980ታት ጀሚሩ ዝኾነ ይኹን ሰብ ናይ ሓሽሽ ገበን እንተፈፂሙ ነዊሕ ማእሰርቲ ይፅበዮ ብመሰረት ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስ።ማሕበር ሰብ ሙያ ሕጊ ኣብ ሳንፍራንሲስኮ ትማሊ ሰኒ ኣብ ዘሰላሰሎ ኣኼባ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስ ኤሪክ ሆልደር ገበን ሓሽሽ ዝፈፀሙ ትሕቲ ዕደመ ቀንዲ ኣዛወርቲ ሓሽሽ ብዝኽሰስዎ ዓይነት ገበናት ንኸይኽሰሱ ዓቀብቲ ሕጊ ንኸረጋግፁ ምእዛዞም ሓቢሮም።
ኣብ ከይዲ ገበናዊ ፍርዲ ዝርአዩ ኣብ ዘርኢ ዝምስረቱ ፍርድታት ንምፍታሕ መፍትሒ ሓሳባት ንኸውፅኡ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ንዝርከቡ ዓቀብቲ ሕጊ እውብ ኣዚዞም እቶም ዋና ዓቃቢ ሕጊ። ’’ እዚ ዘይቕቡል ጥራሕ ከይኮነስ ዘሕፍር እውን እዩ።ንዓባይ ሃገርና ዘይጠቅም እዩ፤ንዝፀንሐ ዓብይ ናይ ሕጊ ታሪኽና እውን ዘይረብሕ እዩ።’’
ኣብ ናይ ሓሽሽ ገበን ንዝሳተፍ ሰብ ይውሃብ ዝነበረ ዘይተርፍ ማእሰርቲ ተዓፃፃፋይነት ስለዘይብሉ ንብዙሓት ሰባት ንነዊሕ እዋን ኣብ ማእሰርቲ ዝዳጉን እዩ ክብሉ ሰባት ክንቀፉ ፀኒሖም እዮም።
ንመስርሕ ፍርዲ ካብ ምልዋጥ ብተወሳኺ ኣብ ክንዲ ማእሰርቲ ሕክምናን ኣብ ማሕበረሰብ ኣገልግሎት ምሃብን ሓዊሱ ከም መፍትሒ ክኽተሉ ኣተባቢዖም ሆልደር።
ኣብ ናይ መንግስቲ ጉዳያት ምኽሪ ዝሰርሓ ሞሊ ጊል እቶም ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዘስምዕዎ መደረ ቅድም ክብል ክዝረብ ዝነበሮ እዩ ይብላ።
ናይ ሓሽሽ ገበን ዝፈፀመ ሰብ ናይ ግድን ክእሰሮ ዝግባእ ማእሰርቲ ኣብ ጎነፃዊ ገበናት ዘይተሳተፈ እንተኾይኑ ክተርፍ ምግባር ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝጠፍእ ገንዘብ ከምዘቃልልን ፀጋታት እታ ሃገር ገበናት ንኸይፍፀሙ ንዝከላኸሉ ፕሮግራማት ከምዝሕግዝን ገሊፀን።
ነቲ ሕጊ ብምምሕያሽ ንዩናይትድ ስቴትስ ቢሊዮናት ዶላር ካብ ምውፃእ ከምዘድሕና ዋና ዓቃቢ ሕጊ ኤሪክ ሆልደር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ሓቢሮም ኣለው።


text:
ካልኣይ ጉባኤ ሰልፋ ናህዳ ኤርትራ ጀሚሩ
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ካብ ዕለት 18/10/2012 ጀሚሩ ካልኣይ ሰልፋዊ ጉባኤኡ የካይድ ኣሉ። ኣብቲ “ኩሉ ዓቕሚታትና ንምድሕነት ህዝብን
ሃገርን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ዝካየድ ዘሎ ጉባኤ፡ ኣብ’ቲ ናይ መኽፈቲ ስነ-ስርዓት፡ ኩሎም’ቶም ተጋባእቲ ግቡእ ቦትኦም ምስ ሓዙ፡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ቃላ ብምስማዕ ከፊታቶ።።
ስዒቡ ኣቦመንበር ሰልፊ ኢንጂኒር ኑር እድሪስ መደረ ከስምዕ ኣብ ዝተዓደመሉ፡ ንተሳተፍቲ ናይቲ ጉባኤ እንኳዕ ደሓን መጻእኩም ብምባል፡ ሱታፌኹም ምልክት ዓወት ጉባኤና’ዩ ክብል ንዕዱማት ኣመስጊኑ። ኣገዳስነት ናይ ሓባር ስራሕ ኣመልኪቱ ክዛረብ እንከሎ’ውን ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ኣብዚ ዘሎናዮ ግዜ ናይ ሓባር ስራሕ ካባና ካብ ኩላትና ይጥለብ ኣሎ ብምባል ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ከነበራብሮን ኣብ ትሕቲ ጽላሉ ኮይና ሓቢርና ክንሰርሕን እዋኑ ሕጂ’ዩ ኢሉ። ቀጺሉ’ውን ኣባላት ሰልፊ ናህዳ ንጨፍላቒ ስርዓት ንምእላይን ፍትሒን ማዕርነትን ንምርግጋጽ ቆሪጾም ተላዒሎም ከምዘለዉ ሓቢሩ። መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ስለ’ቲ ንህዝቢ ኤርትራን ደምበ ተቓውሞኡን ዝገብርዎ ዘለዉ ዓቢ ደገፍ ኣሞጊሱን ኣመስጊኑን ኣብ መወዳእታ ድማ ንኣሰናዳኢት ሽማግለ ስለ’ቲ ጻዕሮምን ምድላዋቶምን ምስጋና ኣቕሪቡ።።
ኣስዒቡ ኣብ’ቲ ናይ መኽፈት ስነስርዓት ዝተረኸቡ፡ ወከልቲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ፡ ወከልቲ ፖለቲካውያን ውድባት፡ ስምረት መንኣሰያት ንድሕነት ሃገር፡ ሲቪክ ማሕበራትን ውልቀ-ሰባትን ወከልቲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዑዱማትን ኣጋይሽን ተረኺቦም በብሓደ ቃሎም ኣስሚዖም።
ዝቐጸለ ካልኣይ መዓልቲ፡
ኣብ ዕለት 19/10/2012 ዝቐጸለ ጉባኤ፡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዘዳለወቶ ጸብጻብ፡ ብኣቦመንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣቶ እድሪስ ኑሩ ድሕሪ ምንባቡ፡ እቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ስርሓ ካብ ዝጀመረትሉ ስጋብ ናብ ጉባኤ እትኣትው ዝዓመመቶም ስረሓትን ዘጓነፍዋ መሰናኽላትን፡ ንምስጋሮም ዝወሰደቶ ስጉምቲን ኣመልኪቱ ሓደ ብሓደ ብደቒቕ ዘብርሄ ክንዲ ዝነበረን፡ ተሳተፍቲ ኣስፊሖም ክርድእዎ ብምኽኣሎምን፡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ካብ ተጋባእቲ ኣድናቖትን ምስጋናን ክትረክብ በቒዓ።
ቀጺሉ ነቶም ኣብ ስርሖም ንጡፋት ብምዃን፡ ነቲ ዝተወሃቦም ሓላፍነት ብግቡእ ኣብቲ ዝግባእ መዕለቢኡ ዘንበሩ ኣባልት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዝርከቡዎም ብርክት ዝበሉ ኣባላት ሰልፊ ናህዳ ናይ መተባብዒን ምስጋናን ምስክር ወረቐት ተዋሂብዎም።
ካብኡ ብምቕጻል ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ንጉባኤ እትመርሕ 5 ዝኣባላታ ሰክረታርያ ተመሪጻ ጉባኤ ንኽትመርሕ ሓላፍነት ተሰኪማ፡ ንሳቶም
ኸኣ፡
- ሓው፡ ሙሳ በሺር (ኣቦመንበር)
- ሓው፡ ስዒድ ኑሩ (ምክትል ኣቦመንበር)
- ሓው፡ ኣቡ ሱለይንማን (ተሓጋጋዚ)
- ሓው፡ ኣቡ ራእድ (ተሓጋጋዚ)
- ዶ/ር በድሪያ (ተሓጋጋዚ)
ተጋባእቲ ብወገኖም ነቶም ዝተመርጹ ኣባላት ሰክረታርያ፡ ነቲ ጉባኤ ተጠንቂቖም ብምምራሕ ናብ ዕዉት መዛዘሚ ከብጽሕዎ ተላብዮም።
ዝቐጸለ ሳልሳይ መዓልቲ።
ጉባኤ ኣብ ዕለት 20/10/2012 እውን ቀጺሉ ውዒሉ። ኣብ ፈለማ ብመሰረት እቲ ዝወጸ መደብ፡ ናይ ኣርባዕተ ዓመት ጸብጻብ ብኣቦ መንበር ሰልፊ ናይ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣቕሪቡ። ብምቕጻል ካብ ተጋባእቲ ንዝቐትረበሉ ሕቶታት ግቡእ ምላሽ ድሕሪ ምሃብ ተጋባእቲ ነቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ኣመልኪቶም ምይይጥን ክትዕን ብምክያድ፡ ንዝነበረ ድኽመታት ንምእላይን ነቲ ሓያል ጎኑ ድማ ንምዕቃቡን ንምሕያሉን ዝጠቕሙ ሓሳባት እናፍሰሱ ሕውነታዊ መንፈስን ትዕግስትን ብዝዓሰሎ ኣገባብ ቃል ንቃል ክወሃሃቡ ድሕሪ ምውዓሎም ኣብ ብሩህ መጻኢ ዘአንፍት ሓሳባትን መደባትን ኣተኲሮም ኣብ ስምምዕ ክበጽሑ ክኢሎም።።
ኣብ ሞንጎ’ቲ ኣኼባ ሓሓሊፉ ካብ ኣባላትን ፈተውቲን ደገፍቲን ናይ ሰልፊ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ክመሓላለፉ ውዒሉም። ገለ ካብቲ ጎሊሑ
ዝረኤ መልእኽቲ ናይ መምህር ግርማይ ኪዳነ (ወዲ ፍሊጶ) ቃል ዓወት ናይ ጉባኤና ዝተተምነየ ናይ ደገፍ መልእኽቲ ይርከቦ።።
ቀጻሊ ጸብጻብ ኣብ ዝመጽእ ይስዕብ…..
ዓወት ንኻልኣይ ሰልፋዊ ጉባኤና
ክፍሊ
ዜና
20/10/2012
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7868


text:
ርእይቶ ብዛዕባ ክንክን ጥዕና
ርእይቶኻ ከም ሕሙም ወይ ድማ ናይ ሕሙም ቀረባ ዘመድ ንዝወሃብ ክንክን ጥዕና ርእይቶኻ ንኽትገልጸልና ንደሊ።እቲ እተቕርቦ ርእይቶ ንዓና ንስራሕና ብጽቡቕ ኣገልግሎት ንኽንህብብጣዕሚ ኣድላዪ እዩ።
ሳሕቲ ዘይምዕጋብ ወይ ድማ ዘይምቕሳን ክፍጠር ስለዝኽእል፤ ንሕና ብዝተኻእለና መጠን ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ንኽንፈትሖ ንፍትን።
እንተድኣ ዝተገብረልካ ክንክን ምስዘየዕገበካ ብመጀመርያ ርክብ ምስ ሰራሕተኛታት ክፍሊ ሕክምና ወይ ድማ ምስ ሓላፊ ናይቲ ክፍሊ ሕክምና ርክብ ትገብር፤ ብኸመይ ኣገባብ ርክብ ንኽትገብር ኣብ ነብሲ ወከፍ ክፍሊ ሕክምና ኢንተርነት ኣሎ።
ኢቮ (ተኸታተልቲ ብዛዕባ ክንክንን ጹረትን)
እንተድኣ ምናልባት ሓደ ሰብ ምስዝጉዳእ፤ወይ ጉድኣት ክወርዶ ከምዝኽእል ፍርሓት ምስዝህልወካ፤ ምስ ኢቮ (ተኸታተልቲ ብዛዕባ ክንክንን ጹረትን) ርክብ ትገብር፤ሓበሬታ ወይ ክሲ ድማ ተቕርብ።
ኢቮ (ተኸታተልቲ ብዛዕባ ክንክንን ጹረትን) ነቲ ጎዲሉ ዘሎ ዘየዕግብ ኩነታትን ክትትል ጌሮም ነቲ ዘሎ ሸግር ንክፍሊ ክንክን ክዕረ የማሕጽኑ።


text:
ጽዕነት ህይወት ካብ ክትስከሞ እትኽእል ንላዕሊ እንተኸቢዱ፡ ትመርሖ ዘለኻ ናብራ ኣጽሊኡካ ዘይሕሱብ ክትሓስብ፡ ኣብ ዘይማዋድቖኻ ክትወድቕ በቲ ሓደ ሸነኽ፡ “ኣይ ደሓን እንተሰሪሐን እንተተጸሚመን ክሓልፎ እኽእል እየ!” እናበልካ፡ ዋላ እቲ ዝመረረ ህይወት ክስገር ከም ዝኽእል ኣሚንካ ብስራሕ ክትስዕሮ ክትፍትን በቲ ካልእ፡ ዘይከሓዱ ገጻት ህይወት ክሳብ ዝኾኑ፡ ደቒ ሰባት ኣበየናይ ጫፍ ኣነባብራ ንነብር፡ ዝበዝሐ እዋን ምርጫና ዝውስኖ ይኸውን። እዚ መሰረታዊ ስልቲ ምንባር መጻኢ ዕምሪ ጻንሖት ኣብዛ ምድሪ ዝውስን ብምዃኑ፡ ዘርከበ ፍጡር ኣብ ትዕበ-ትንኣስ ዓይነት ስራሕ ተጸሚዱ ክትርኢ ዝኾነ ፍሉይ ነገር ከምዘይብሉ ንርዳእ። እቲ ምንታይ፡ ክሰርሕ እየ! ንዝበለ ሰብ፡ ኣይ!! ኣይፋልካን ኣይትሰርሕን ኢኻ! ዝብል ደላይ ጽቡቕ ስለዘየለ።
መጀመሪያ ብፍቕሪ ስራሕ’ሞ ተሳወሩ ደሓር ብመዝሙር ስራሕ ተቓኒኹም ንነብስኹም ኮንኩም ንሃገርኩም ኩኑ ዝብል፡ ሓላል ምርቓ ዝልግስ መንግስቲ ብዘይምህላውና ግን፡ ወጽዓና ተደራሪቡ ሕሰምና በዚሑ ግዳይ ንምጽዋዩ ዘሸግር ስደትን ከርተትን ኮይንና ንርከብ ኣለና። እምበር ንስራሕሲ ኣምበይ ምሓመቕና ኔርና!፡ ሕሱም ኣተሓሕዛ ዜጋታት ውሽጢ ዓዲ “ኣይ ስራሕ፥ ኣይ በዓል!” ጌሩ፡ ምስ ዓይነ-ብርክና ከለና ድዉያት ክገብረና ካብ ዝሕልን ቐሊል ግዜ ኣይሓለፈን። ካብ ሱግሚ እግርና፡ ክሳብ ኩሉ ካልእ መሰረታዊ ንጥፈታትና ክቖጻጸርን ከፈራርሕን ክኣስርን ዝፍትን መንግስቲ፡ እንታይ ከይንጽበ?። ነገረ ጣቛ ስለዘይኮነ፡ ካብዚ ዝተባህለ ግናይ ህይወት ንምህዳም ዘይተገብረ የለን። ኣብ መስርሕ እዚ ዓቕሊ ጽበታዊ ስጉምትታት ዘጋጥም ዘሎ ኩሉ ዓይነታዊ ሽግራት ከኣ፡ ዓበይቲ ማሕበራዊ ሰለሎታት እናሓደገ ይሓልፍ ምህላዉ፡ ካብ ካልእ እዋን ንላዕሊ ኣሻቓልን ኣተሓሳሳብን ይገብሮ። ስድራ ቤታት ተበታቲኖም ኣደዳ ዘይሕሱብ መከራን ዝኽትምናን ኮይኖም ክትርኢ ወይ ክትሰምዕ ከለኻ፡ ካልኣይ ዘይብሉ ቓንዛ ይኾነካ።
ካብ ከባቢ ኣራት ኪሎ ናብዚ ሕጂ ዘለኹዎ ሰፈር ድሕሪ ምቕያረይ ንቑሩብ ግዜ ዝተላለኹዎ ስደተኛ እዩ። ከም ከማይን መሰልተይን ስደተኛ’ኳ እንተነበረ፡ ብዓቕሙ ጽጉማት ስደተኛታት ይሕግዝ ምንባሩ መዳቕስቱ ዝነበረ እዩ ነጊሩኒ። ዝጀመሮ ፕሮሰስ ኣኺሉ ዝጥቐስ ሌላ ከይገበርና ኣርሒቑ ምስዳዱ፡ ናይ ብሓቒ እዩ ዘጣዕሰኒ። ብኸመይን እንታይ ዓይነት ሓገዝን ይገብር ምንባሩ ክፈልጥ ብልቢ’ኳ እደሊ እንተነበርኩ፡ ብቐረባ ክረኽቦ ዘይምኽኣለይ ሕማቕ እናየሰምዓኒ፡ እንተከፍአ ክሓትት ወሰንኩ። መዳቕስቱ ዝነበረ ዓርኩ፡ ድሮ ካብዚ ኣነ ዝቕመጠሉ ዘለኹ ሰፈር ናብ ካልእ ቦታ ምቕያሩ ዘይወሓት ካልእ ነገር ኮነኒ። ዝተጠቕሰ ገባሪ ሰናይ ሰመረ እዩ ሽሙ። ብዙሕ እዋን ናብ ቤተ-ክርስትያን ክኸይድ እየ እናበለ፡ ኩሉ ብስቱር ይገብሮ ከምዝነበረ፡ ካብ ገለ ቐረብቱ ነጊሮሙኒ እዮም። ካብ ዝሕግዞም ዝነበረ ስደተኛታት፡ ናይ ሓንቲ ኣደ ክልተ (2) ቖልዑት ሰበይቲ ዳርጋ ምስታሩ ግዲ የሸግሮ ኔሩ ኮይኑ፡ ዝበዝሑ ካብ ኣዕሩኽቱ ብዕላል ፈሊጦማስ፡ ከከም ዓቕሞም ብመገዱ ጌሮም ክሕግዝዋ ይፍትኑ ምንባሮም ኣይሓብኡለይን። ኩነታት’ቶም ካልኦት ስደተኛታትን ኣበይነቶም ክፈልጥ ብዙሕ’ኳ እንተፈተንኩ፡ ቐረብቱ ይኹን መዳቕስቱ ዝነበረ ሰመረ፡ ዝኾነ ሓበሬታ ከምዘይብሎም ምስ ነገሩኒ ዘይምፍላጥ ምሓሸኒ ኢለ ዘንጸርጸርኩሉ እዋን ኔሩ እዩ። እንተውሓደ ግን ገለ ክብል ስለዝወሰንኩ ነዚ ጉዳይ ኣልዒለዮ።
ካልእ ኩሉ ተሪፉ ግን ብዛዕባ እዛ ዝበዝሑ ካብ መሓዙት ሰመረ ብዕላል ዝፈልጡዋ ኣደ ክልተ(2) ቖልዑት ሰበይቲ ከጣይቕ ደለኹ። ሓደ መዓልቲ ናብቲ ዮውሃንስ ዝቕመጠሉ ዝነበረ ሰፈር ከይደ ተወከስኩዎ፡ ብመሰረት መዳቕስቲ ሰመረ ዝነበረ ዮውሃንስ፡ ዝተጠቕሰት ስደተኛ ኣብ ከባቢ መድሃኔ ኣለም ቤተ ክርስትያን ትልምን ከም ዝነበረትን፡ ድሕሪ ምኻድ ሰመረ ዝኾነ ደሃይ ከምዘይብሉ ነጊሩ፡ ክረኽባ ዝሕግዘኒ ሓበሬታ ሂቡ ኣፋነወኒ። ዝርካቡ ብጣሽ ሓበሬታ ሒዘ ከናድያ ፈተንኩ፡ ብዘይካ ኣብቲ ከባቢ ቤተ ክርስትያን ንውሑዳት ኣዋርሕ ምጽንሓ ዘረጋግጽ፡ ዝኾነ ካልእ ርጡብ ደሃይ ምርካብ ተሳእነ። ነታ ሽማ’ኳ ዘይፈልጣ ሰበይቲ ኣበይነታን ክፈልጥ ዝከኣለኒ’ኳ እንተገበርኩ ክሰልጠኒ ግን ኣይከኣለን። ብሽም ትኸውን እያ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ እናተሓበርኩ ዝከኣለኒ ፈተንኩ፡ ዝገበርኩዎ ድልያ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተመጠጠ ብምኻዱ፡ ብዘይ ሓንቲ ፋይዳ ዝለዘትረፈኒ ምቕባሉ ከበደኒ። ልበይ ኣብ ዝተንከፈኒ ዛንታ’ዛ ኣደ ቖልዑት ስበይቲ፡ ቕድሚ ኣብዚ ዝተባህለ ምልማን ምእታዋ፡ ስሩዕ ናብራ ስደተኛ እናመርሐት ደቓ ትኣሊ ምንባራን፡ ምጥርናፍ በዓል ቤታን ደቓን ክትርኢ እናተጸበየት ከላ፡ ሃንደበታዊ ሞት በዓል ቤታ ኣብዚ ኩሉ ሽግር ከም ዝኣተወት እዩ። መዋቲ በዓል ቤታ ኣብ ሃገረ ፈረንሳ እናሰርሐ ሓዳሩ ይኣሊ ምንባሩ፡ ገለ ካብቲ ዮውሃንስ ካብ ዕላላት ሰመረ ዝሰምዖ ዝነበረ ምዃኑ ምስ ተገንዘብኩ፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ’ዛ ስድራ ቤት ብዓቢኡ ከኣ ዕድል’ቶም መሳኪን ህጻናት ከሳቕየኒ ጀመረ።
ስደት ኩርኳሕ ምርጫ’ኳ እንተኾነ፡ ጓሲስዎም ዝመጽእ ነገራት ሓለፋ ካልእ ኣጋጣሚታት ህይወት፡ ከበድትን ምንባር ዝፈታተኑ ተርእዮታት ኮይኖም ክትረኽቦም፡ ኪኖ ንዝጎነፈካ ሽግራት ፍታሕ ከተናዲ ላዕልን-ታሕትን ምባል፡ ካልእ ምርጫ ዘይህቡ ምዃኖም እቲ ካልእ ጽዕነት ናብራ ስደት ይገብሮ።


text:
Nynäshamn
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 7 2020
ኣብ ኒነስሃምን ከተማን ገጠርን ባሕርን ይራኸብ። ኣብኡ ናብቲ ናይ ህይወት ኣገዳሲ ነገራት ቀረባ ኢኻ። ነቲ ናይ ንእሽቶ ከተማ ውሕስነት ምስቲ ናይ ዓቢ ከተማ ተኽእሎታት ትሕውሶ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ28,686
ስፍሓት መሬት1,301 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Södertälje 52 ኪሜ
- Stockholm 58 ኪሜ
- Uppsala 131 ኪሜ
ጥቓ ባሕሪ ዝኾነ ከባብን ግሩም ባህልን፡ ናብ ደሴታት ዝቐረበ፡ ኣብ ክፉት መሬትን ዘደንቕ ተፈጥሮን ዘለዎ ከባቢ መንበሪ ቤት ንኽትረክብ ተኽእሎ ይህበካ። ንሕና እቶም ቀልጢፍና እንዓቢ ዘሎና ክፍሊ ሽወደን ኢና። ብተመላለስቲ ባቡራትን ናይ መኻይን ዓበይቲ መገድታትን እተሰነየ መጎዓዝያታት ናብቲ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዘሎ ኣማራጺታትን ክፉት ስራሕን ክትከይድ የኽእለካ። ነታ ባሕርን ህይወትን ዚራኸቡላ ኒነስሃምን ዳህስሳ!
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኒነስሃምን ኮሙን 27500 ሰባት ኣብ እተፈላለየ መንበሪ ኣባይቲ ይቕመጡ። ገሊኦም ጥቓ ባሕሪ፡ ገለ ድማ ኣብ ገጠራት፡ ካልኦት ድማ ኣብ ነኣሽቱ ከተማታት ከምኡውን ኣብ ከባቢ ከተማታት ይቕመጡ።
ኣብ ኒነስሃምን ነኣሽቱ ገዛውትን ኣፓርትማን ይርከብ። እቲ ኮሙን ናቱ ናይ ተራ መጸበዪን ናቱ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕን የብሉን፡ ኒነስሃምንስቡስተደር ዚብሃል ናቱ ወኪል ገዛውቲ ኣለዎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኒነስሃምን እቲ ማሕበራዊ ህይወት ዓቢ ኾይኑ ንእተፈላለየ ዝዕድመኦም ተገደስቲ ኣብ ሙዚቃን ስነጥበብን ኣተሓሕዛ እንስሳን ክንክን ጥዕናን ወዘተ.የሳትፍ። ኣብቲ ናይ ኒነስሃምን ኮሙን ደብተር ማሕበራት ነተን ንኣኻ ዚሰማምዓኻ ማሕበራት ክትረኽበን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ኮሙን ናይ ኮሙን ሓበሬታን ናይ ማሕበረሰብ ኣገልግሎትን ትረክብ። ኣብቲ ፎልከትስሁስ፡ ቤትንባብ ኣሎ፡ ከምኡውን ኣብ ኣብያተትምህርቲ ኦስሞን ሶሩንዳን። ኣብ መብዛሕትኡ ናይቲ ኮሙን ክፍልታት፡ ናይ መግቢ ድኳናትን ኣብያተመግብን ካፈን፡ ከምኡውን ሓደስትን ኣረጊትን ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን መጻወትን ዚሸጣ ድኳናትን ይርከባ።
ኣብ ኒነስሃምን ከተማ ብዙሕ ፋርማሲታት፡ ባንክታት፡ እንዳ መነጽርን ካልእን ኣሎ። ናይ ኒነስሃምን ሰንትሩም ኣብቲ መርበብ ኢንተርነቱ ብዙሕ ድኳናትን ናይ ኣገልግሎት ኩባንያታትን የቕርብ።
ንድኳናት መግቢ ብዚምልከት ኣብቲ ኮሙን ብብዝሒ ኣሎ
ኣብ ኒነስሃምን ከተማ እዘን ዚስዕባ ሱፐርማርከታት ኣለዋ፣ ኩፕ ኒነስሃምን፡ ዊሊስ ንነስሃምን፡ ሊድል ኒነስሃምንን ማክሲ ኢካ ስቱርማክናድ ኒነስሃምን።
ኣብ ኦስሞ፡ ኢካ ሱፐርማርከት፡ ኣብ ሶሩንዳ ድማ ኩፕ ነራ ስፖንግቡ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቲ ኮሙን ነቶም ደቂ 1-5 ዝኾኑ ህጻናት ከም ኣጸደ ህጻናትን ስድራቤታዊ ኣጸደ ህጻናት ዝኣመሰለ ትምህርታዊ ንጥፈታት ኣለዎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
እቲ ኮሙን ክሳዕ 9ይ ክፍሊ ዚድይብ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ኣለዎ። ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ብዛዕባ ናይቲ ኮሙን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ዝያዳ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ንኒነስሃምን ኮሙን ኣብቲ ናይ ኒነስሃምን ዪምናስዩም በዚ ዚስዕብ መደባት ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ይህብ:
- ምህናጽን ቅርጽን
- ቁጠባ
- ኤለክትሪክን ጸዓትን
- ስነጽባቐ
- መተኣታተዊ
- ተፈጥሮኣዊ ሳየንስ
- ቤትምግብን መሸጣ ጥረ መግብን
- ማሕበራዊ ሳየንስ
- ተክኒክ
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ናይ ኒነስሃምን ኮምፐተንስ ሰንትሩም - NKC ናይ ኒነስሃምን ኮሙናዊ ቤትትምህርቲ ኣባጽሕ እዩ። ኣብኡ ነቶም ትምህርቲ ኣባጽሕ ንትምህርትን ሞያን ዚምልከት ትምህርታዊ ምኽሪ ዚደልዩ ዕድላት ኣሎ። NKC ኣብቶም ናብ ሽወደን መጺኦም ሽወደን ኪምሃሩ ዚደልዩ፡ ሞያ ኪቕይሩ ዚደልዩ ወይ ኪሰርሑ ዚደልዩ ዝጠመተ እዩ።
ቤትትምህርቲ ባህሊ ናይ ኒነስሃም ኣገዳሲ ናይ ባህሊ ክፍሊ እዩ፡ ንህጻናትን መንእሰያትን ኣባጽሕን ድማ ንጡፍን ትርጉም ዘለዎን ናይ ትርፊ ግዜ ስራሓት ይህቦም።
እቲ ናይ ተፈጥሮ ቤትትምርቲ ኣብ ተፈጥሮ/ኣከባቢ ከምኡውን ናይ ኢንተርነት ተክኖሎጂ ትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ደገ ኴንካ ምምሃር ካብ ዚብል ሓሳብ ዝመንጨወ እዩ።
ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ኮሙን እተፈላለየ ናይ ክንክን ጥዕና ቅርጽታት ኣለዎ። ኣብኡ፡ ንኹሉ ጉዳያት ዚርእይ ማእከል ጥዕናን ክንክን ህጻናትን ኣደታትን፡ ክንክን ስንን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብን ዘይትርዳእን ምስ እትኸውን ኣብቲ ምስ ሰበስልጣን፡ ኮሙንን ሕክምናን ዚካየድ ምርኻብ ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ንኺህልወካ መሰል ኣሎካ። እዚ ድማ ኣቐዲሙ በቶም ዝምልከቶም ኣካላት ይተሓዘልካ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ብ ናይ SL ፐንደልቶግን ኣውቶቡሳትን ካብን ናብን ኒነስሃምን ብ ክትጎዓዝ ትኽእል።
ኣብቲ ኮሙን ሓሙሽተ ናይ ፐንደልቶግ/ተመላለስቲ ባቡራት መነሃርያ ኣሎ፡ ሰለስተ ድማ ኣብቲ ከተማ ይርከብ። ብፐንደልቶግ ንስቶክሆልም ብኣስታት ሓደ ሰዓት ትበጽሕ።
ካብ ኒነስሃምን ካብን ናብን ዮትላንድ ከምኡውን ደሴታት ኖታሮ፡ ኣስፖ፡ ኖሮ፡ ሮኖን ኦሎን ብቭክስሆልም ኩባንያ ጌርካ ክትጎዓዝ ይከኣል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብዙሓት ናብተን ጎረቤት ኮሙናት ይመላለሱ ብዙሓት ድማ ንኺሰርሑ ክሳብ ኒነስሃምን ኮሙን ይኸዱ።
ኣብቲ ኮሙን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ፡ ኒነስሃምን ኮሙን፡ ኒናስ ኦ.ቤ፡ ለግቪሲተን ኦ.ቤ፡ ከዮሊስ ስቨርየ ከምኡውን ቶታልፈርሽቫረት ናይ ምርምር ኢንስቲቱት FOI እዩ።
ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ነቶም ኣብቲ ኮሙን ዘሎ ኢንዱስትርያዊ ስራሓት ዚግደሱ ሓበሬታ ኣሎ።


text:
ናይ ምግዓዝ ሓበሬታ ምስ ሃብካ፡ ኣብቲ ስካተቨርከት/ቤትጽሕፈት ቀረጽ ብልክዕ ኣድራሻኻ ኢኻ እትምዝገብ። ከምዚ ብምግባርካ ድማ ንኣከፋፍላን ንሓገዘን ሓለፋታትን ዚምልከት መሰላት ኣገዳሲ እዩ። እቲ ስካተቨርከት ነቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ናብ ብዙሓት ትካላትን ዋኒናትን እዩ ዚዝርግሖ። ካልእ ተቐቢሉ ዚልእኽ ኣድራሻ ምስ እትደሊ ግን ገንዘብ ከፊልካ ኣብቲ ናይ ሽወደን ናይ ፖስታ ለውጢ ቤትጽሕፈት ከተግብሮ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ውሽጢ ሽወደን ኮይነ ክግዕዝ ከሎኹ እንታይ ክሓስብ ይግበኣኒ?
ኣብቲ እተመዝገብካሉ ኮሙን ኢኻ ቀረጽ እትኸፍል። ምዝገባኻ ነቲ ንኣብነት ምህናጽ ገዛውቲ፡ ናይ ኣረጋውያን ክንክንን ኣብያተትምህርትን ይጸልዎ እዩ።
ናይ ምግዓዝ ሓበሬታ ምስ ሃብካ፡ ስካተቨርከት ነቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ናብ ብዙሓት ትካላትን ኮሙናትን ወረዳታትን ይዝርግሖ።
ብዙሓት ዋኒናት ከም ዓበይቲ ባንክን ናይ ውሕስነት ድረጅታትን እውን ነቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ይወስዱዎ እዮም።
ንብሕታውያን ሰባትን፡ ኣባል ዝኾንካለን ማሕበራትን ውድባትን፡ ንዓሚል ዝኾንካለን መጽሔታትን ነቶም ሓድሽ ኣድራሻኻ ብርግጽ ኪህሉዎም እትደሊ ዋኒናትን ነቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ክትሕብር ትኽእል ኢኻ።
ተቐቢልካ ዚለኣኽ ፖስታ ማለት፡ እቲ በቲ ኣረጊት ኣድራሻኻ ዚለኣኽ ፖስታ ናብቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ኪለኣኽ ከሎ ማለት እዩ። ተቐቢልካ ምልኣኽ ግን ነቲ እተመዝገብካሉ ኣድራሻ ኣይቅይሮን እዩ። ፖስታኻ ተቐብሊሎም ኪሰዱልካ እንተ ደሊኻ ኣብቲ ናይ ሽወደን ናይ ምልዋጥ ኣድራሻ ከፊልካ ኣግብሮ። እቲ ፖስታ ኣብ ውሱን ግዜ እዩ ዚለኣኸካ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ውሽጢ ዓመት


text:
Radio Erena: 16 June 2019
ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ሱዳን፣ ዘተ ሰላም እታ ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ተሳማሚዖም ዝተባህለ ሓቅነት ከምዘይብሉ ኣፍሊጡ።
እቲ ንህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ዝመርሕ ዘሎ ሓይሊ፣ ኢትዮጵያ ዘተ ሰላም ክትሽምግል ተሳማሚዑ ደኣ’ምበር፣ እቲ ዘተ ካብ መሬት ሱዳን ወጻኢ ክካየድ ከምዘይተሳማመዐ ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ ግዚያዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቶም ተቓወምቱ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክዛተዩ ምድላዮም፣ ንጉዳይ ሰላም ሱዳን ዕቱብ ኣቓልቦ ዘይምሃቦም ዘርእይ እዩ ብምባል ነቒፉዎም እዩ።
እንተኾነ ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ብዓርቢ 14 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝመዘዛ ጉጅለ፣ ኣብ ካርቱም ብዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣቢላ ነቲ ዘተ ከተካዪዶ ከምዝተሰማመዐ’ዩ ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ኣብ መንጎ ወተሃደራዊ ቆንስልን ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ናይ ሽምግልና ሓላፍነት ክወስዱ ድሕሪ ዘቕረቡዎ ጠለብ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ብዕለት 8 ሰነ ናብ ሱዳን ዑደት ድሕሪ ምክያዱ ክልቲኦም ወገናት ከምዝተቐበልዎ ይዝከር።


text:
ኣብ እዋን ኣዝመራ ብውሑድ መጠን ዝጀመረ ዝርግሐ ዝናብ ካብ ወርሒ ሰነ ጀሚሩ ኣብ ዝሰፍሐ ከባቢታት ኤርትራ ንቡርን ልዕሊ ንቡርን ዝርግሕ ዝናብ ይቕጽል ከምዘሎ ሚኒ/ሕርሻ ኤርትራ ገሊጹ።
ኣብ ዝበዝሑ ነቑጣታት ካብ’ቲ ዓመታዊ ዝድለ ማእከላይ ገምጋም ዝናብ ንላዕሊ ከምእተመዝገበን እቲ ዝናብ ፈኵስን ህዱእን ብምንባሩ ዘራእቲ ኣብ ዝሓሽ ኩነታት ከምዝርከብን ኣብ ሚኒ/ሕርሻ ኤርትራ ክኢላ ሕርሻዊ ሜትሮሎጂ ኣቶ ተኸስተ ወ/ገብርኤል ንቪኦኤ ገሊጹ።
ምስ ምብዛሕ ዝናብ ዝኽሰቱ ሕማማትን ባልዓትን ከምዘለዉ ዝሓበረ ኣቶ ተኸስተ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ኣብ ጎረብብቲ ሃገራት ዝተርኣየ ኣንበጣ ምድረ-በዳ ናብ ኤርትራ ናይ ምስጋም ተኽእሎታት ክህልዎ ስለዝኽእል ሓረስቶት ኣብ ግራቶም ኮለላን ምክትታልን ከካይዱን ፍሉይ ነገር ምስ ዝዕዘቡ ኣብ ከባቢኦም ንዝርከቡ ክኢላታት ሕርሻ ክሕብሩን መኺሩ’ሎ።
ኣብ እዋናዊ ወቕቲ ክራማት ብዝምልከት ምስ ክኢላ ሕርሻዊ ሜትሮሎጂ ኣቶ ተኸስተ ወ/ገብርኤል ዝተገበረ ቃለ-መሕትት ይስዕብ።


text:
Radio Erena: 03 February 2020
ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ፣ ብዛዕባ ምስጓግ ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኤርትራውያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ብምዝልከት ንምዝርራብ ናብ ኡጋንዳ ኣምሪሑ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ዘካይዶ ናይ ሓደ መዓልቲ ዑደት ብዘይካ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ ዝህልዎ ርክብ፣ ምስ ፕረዚደንት ርዋንዳ፣ ፖል ካጋመን ከልኦት መራሕቲ ሃገራት እቲ ዞባን’ውን ክመያየጥ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ንሱ፣ ሎሚ ሰኑይ 3 ለካቲት ናብ ኡጋንዳ ኣብ ዝተበገሰሉ፣ “ኣብዚ ሰለስተ ዓመትን መንፈቅን፣ ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ክገይሽ እዚ ንሓሙሻይ እዋነይ ‘ዩ፣ ሕጂ ግና ጽቡቕ ዜና ሒዘልኩም ክምለስ ተስፋ ኣሎኒ” ከምዝበለ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ካብ ዘሰነዩ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እስራኤል፣ ሓላፊ ሞሳድ- ክፍሊ ስለያ እታ ሃገር፣ ዮሲ ኮሀን ይርከቦም።
እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣስታት 30 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ንምስጓጎም ዝርርባት ከተካይድ ምጽንሓ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ፣ ኣንጻሩ ድሕሪ ዝተኻየደ ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት፣ መንግስታት ርዋንዳን ኡጋንዳን፣ ብድሌቶም ንዝመጹ እንተዘይኮይኖም፣ ብግዴታ ንዝስጎጉ ኣይንቕበልን ከምዝበላ ኣይርሳዕን።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ርዋንዳ፣ ኣብ ሊብያ ካብ ዘሎ ሕማቕ ኵነታት ንዝምለሱ ኣሽሓት ስደተኛታት ንምቕባል ዝወሰደቶ ተበግሶ ከም ዕዉት ስለዝተራእየ ‘ዩ፣ እስራኤል ድማ ንዝጀመረቶ ተመሳሳሊ መደባት ትደፍኣሉ ዘላ ክብሉ ሓይሎ ወገናት ትንታነታቶም ይህብሉ።
ፍርቂ ናይቶም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ሓተቱ ዑቕባ ኣብታ ሃገር መንበሪ ፍቓድ ክወሃቦም፣ እቶም ፍርቆም ድማ ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ክጣየሱ ዝብል ስምምዕ መንግስቲ እስራኤልን ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ሓደ መዓልቲ ከይጸንሐ’ዩ ብትእዛዝ ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንያሚን ናታንያሁ ተሰሪዙ።
መንግስቲ እስራኤል ናብቲ ስምምዕ ክምለስ ሕቡራት ሃገራት ክጽውዕ እንከሎ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ናታንያሁ ብኣንጻሩ ካልእ ናይ ምስጓግ ኣማራጺታት ንምንዳይ ናብ ኡጋንዳ ኣምሪሑ ይርከብ።
በብእዋኑ ካብ እስራኤል ናብ ርዋንዳ ዝተመልሱ ኣማኢት ኤርትራውያን፣ ዝተኣትወሎም መብጽዓታት ብዘይምትግባሩ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኡጋንዳ እናሰገሩ ካልእ ጎደና ስደት ክመርጹ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
==================


text:
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኢሳይያስ ንዓሊ ዓብዱ ብጥርሙዝ ቢራ ገጹ ስለዝጨደዶ፡ ንኽልተ ሰሙን ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሉ ቀንዩ። ክሳብ ‘ዚ እንዋን’ዚ ኸኣ ኣብ ዝኾነ ቦታ ኣይተራእየን። ኢሳይያስ ስለምንታይ ንዓሊ ከምዝሃረሞ ዛጊት እቲ ምኽንያት ንጹር ኣይኮነን። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ ቀጻሊ ክስዕብ እዩ።
ኣፈኛ ናይቲ ጠንቂ ዕንወት ጸጋን ሰብን ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ ህግደፍ ፡ ግዝያዊ ሚኒስተር ዜና ህግደፍ ዓሊ ዓብዱ፡ “ነታ ደሓን ኩን” ዝበለቶ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ “እንኳዕ ደሓን ተመለስኪ” ክንብላ ኢና፡ ክብል ኣላጊጹ።
እቶም ብ13 ሰነ ብህግደፍ ካብ ኣባይቶም ተለቒሞም ዝተኣስሩ ሽማግለታት ኣቦታት ሓሰን ኬክያን ዓብዱ ዮኑስን ድሕሪ ናይ ሓደ ወርሒ ማእሰርቲ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተፈትሑ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብቐዳም 13 ሰነ ብህግደፍ ካብ ኣባይቶም ተለቒሞም ዝተኣስሩ ሽማግለታት ኣቦታት ሓሰን ኬክያን ዓብዱ ዮኑስን ኣብ ኣስመራ፡ ሓሙሻይ መደበር ፖሊስ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣፍሊጦም።
ሰማንያታት ዝዕድሚኦም ፍሉጣት ሽማግለ ኣቦታት ሓሰን ኬክያን ዓብዱ ዮኑስን ትማሊ ቐዳም 13 ሰነ ብህግደፍ ካብ ኣባይቶም ተለቒሞም ከምዝተኣስሩ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካብ 1967 ኣትሒዙ ኣብ ገድሊ ንናጽነት ብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝተጋደለ፡ ድሕሪ ናጽነት ከም ኣዛዚ ክፍለሰራዊት፡ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ድማ ከም ኣዛዚ ስታፍ "ስርሒት ሓደ" ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ ብሪጋደር ጀነራል ዓብዱ መሓመድ ዑመር (ረመጭ) ትማሊ 29 ግንቦት ብሕማም ከምዝዓረፈ መራኸቢ ብዙሃን ህግደፍ ኣፍሊጡ። ኣሰና - ንቤተሰቡ ጽንዓት ይሃብኩም
….ሎሚ’ውን ሓድሕድ ተኻባቢርና: ሓሳባትና ተሰማሚዕና ንነዊሕ ዝጠመተ ልቦና ዝመልኦ ኣካይዳ ክሳብ ዘየማዕበልና መጻኢና ቀሊል ከምዘይከውንን እዚ ወልቀመላኽነት ከኣ ከምቶም ኣብ ኩሉ ክፋል ዓለምና ዝተራእዩ ምልክታት ኣብ ሓጺር ጌዜ እንተሓድሓድ ተበላሊዑ እንተ ብሰንኪ ዓንዳሪ ኣካይዱኡ ነዊሕ ከምዘይጸንሕን ክፈራኸስ ምኻኑን ገፋዕቲ ድማ ጽባሕ ኣብ ፍርዲ ክቐርቡ ምኻኖም ደጋጊምና ክንዝክርን ከነዛኻኽሮምን ይግባእ::


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ- ግፍዒ መሬት
ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፍጽሞ ዘሎ ደረት ዘይብሉ ሕሱም ግፍዒ ምስቲ ኣብ ሃገርና ጽተፈጸመ ተኸታታሊ መግዛእታዊ ገበን ክወዳደር ከሎ ፍጹም መዘና የብሉን። ነዚ ምልካዊ ምሕደራ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ዝበሃል ኣምር ትርጉም የብሉን።
ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ሕብረተሰብና ዝርከብ ዜጋ ግዳይ ናይ ክግመት ዘሸግር ኣረሜናዊ ጭቆና ኮይኑ መንእሰያት ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዲዕ ዝበለ ባርነት ጥሒሎም ማንም ሰብ ሓሪሱ ነጊዱ ወይ ብዝመስሎ ኣገባብ ሰሪሑ ሂወቱን ሂወት ቤተ ሰቡን ክመርሕ ብዘይምኽኣሉ ኣደዳ ድኽነትን ጥሜትን ኮይኑ ከርተት ይብል ኣሎ። እዚ ተራእዩ ዘይፈልጥ ጨካን ውልቃዊ ምሕደራ ንምትግባር ኣብ ሕብረተሰብና ዘይሐዊ ስነ ኣእምሮኣዊ ስምብራት ከምዝገድፈሉ ኣየጠረጥርን ከም።
እዚ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዒ ከይኣክል ነቲ ፍሹል ቁጠባዊ ሜላታቱ ንምሽፋን ድኽነትን ጥሜትን ህዝብና ሳዕቤን ዋሕዲ ዝናብ ጥራሕ ንምምሳል ኣሬሜናዊ ተግባራቱ ብምቕጻል ንጥንታውያንን ታሪኻውያንን ዓድታት ምፍንቃልን ደቀባት ምብትታንን ዘውጽኦ መደብ ንምትግባር ምድላው የካይድ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ።
ንነባሪ ወዲ ዓዲ መሬቱ ኣሕዲግካ ንኻልእ ብሐይሊ ካብ ኣበሐጎታቱ ዝወረሶ ዓድን መነባብሮን ኣዘንቢልካ ኣብቲ ብሕገአልቦ ኣገባብ ዝተወስደ መሬት ስፈር ማለት ነቲ ቀዳማይ ከም ካልአይ ደረጃ ዜጋ ምውሳድ ነቲ ካልአይ ከኣ ከም ተሐባባሪ ናይዚ እከይ ውጥን ጌሩ ከቅርብ ዝኽእል ኣዕናዊ ፖልቲካዊ ሜላ ምኻኑ ክዝንጋዕ የብሉን። እዚ መደብ ዚ እንተተግቢሩ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ ጽልእን ቅርሕንትን ፈጢሩ ንሓድነት ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነ ንህልውና ልዑላውነት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ከምዘውድቅ ኣየከራኽርን። ሕጂ ድማ ብዝስፍሐን ዝዓበየን ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ንምህሳስን ንምድምሳስን ልዕሊ 88 ዓድታት ካብ መቦቆል በታኦም ንኽለቁ መደባት ኣውጺኡ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ኣሎ::
ነዚ እከይ ተግባራት ናይ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ : መርበብ ሲቪካዊ ማሕበራት ኣብ ኤውሮጳ ኣጥቢቑ ይቃወሞን ይኹንኖን፡ ኩሉ ኤርትራዊ ድማ ክቃወሞን ክኹኑኖን ግብራዊ ስጉምቲ ክወስድን ይጽውዕ ። ንምፍሻሉን ምብሮዓኑን ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃገራዊ ሓላፍነት ምኻኑ የተሓሳስብ።
ዓወት ንሐርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ውድቀት ንስርዓት ህግደፍ
መርበብ ሲቪካዊ ማሕበራት ኣብ ኤውሮጳ :
መጋቢት 19, 2009


text:
ሕቶ
ስለምንታይ ኣብ ዘፍጥረት ዘለዉ ሰባት ንነዊሕ መዋእል ነቢሮም?
መልሲ
ኣብ ቀዳሞት ምዕራፋት ዘፍጥረት፡ ዝርከቡ ሰባት፡ ስለምንታይ ንነዊሕ ዕምሪ ነቢሮም፡ ዝብል ዳርጋ ምስጢር እዩ። ብናይ መጽሓፍ ቅዱስ ምሁራን ዝተቐመጡ፡ ብዙሓት ክልሰ-ሓሳባት ኣለዉ። ኣብ ዘፍጥረት 5 ዘሎ፡ ስነ-ትውልዲ፡ - ንክርስቶስ ዝፈረየ ክኸውን ዝኽእል መስመር ሓረግ - ናይ ሴት ሓረግ ወለዶ ዝኾኑ ናይ ኣምላኽ ሰባት ጸብጺቡ ኣሎ። ከም ውጽኢት ንኣምላኽ ምምላኾምን ምእዛዞምን፡ ነዞም መስመር እዚኦም፡ ብፍሉይ ሰብ ነዊሕ መዋእል ገይሩ፡ ኣምላኽ ዝባረኾም ክኸውን ይኽእል። እዚ እቲ ክበሃል ዝኽእል መግለጺ እኳ እንተኾነ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ግን፡ ኣብ ዘፍጥረት ምዕራፍ 5፡ ናይቶም ዝተጠቕሱ ውልቀ-ሰባት ምንዋሕ ዕምሪ፣ ብንጹር ኣይደረተን። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ኣብ ዘፍጥረት 5፡ ብዘይካ ሄኖክ፡ ካልኦት ውልቀ-ሰባት፡ ሃይማኖተኛታት ምንባሮም ኣይገልጽን እዩ። በቲ እዋን፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ፡ ንዝተፈላለየ ኣማኢት ዓመታት ዚነበረ ይመስል። ነዚ ከኣ፡ ዝተፈላለዩ ሮቛሒታት፡ ኣበርኪቶም ይኾኑ።
ኣብ ግዜ ማይ ኣይሂ፡ ንዕምሪ ሰባት ዘሕጽር፡ ገለ ነገር ኣጋጢሙ ነይሩ እዩ። መዋእል/ዕምሪ፡ ናይ ቅድሚ ማይ ኣይሂ ዝነበሩ (ዘፍጥረት 5:1–32)፡ ምስ ብድሕሪ ማይ ኣይሂ ዝነበሩ ሰባት፡ (ዘፍጥረት 11:10–32) ኣነጻጽር። ድሕሪ ማይ ኣይሂ፡ ቅጽበታዊ ዕድመ ሰባት ብዘገርም ኣንቆልቆለ፡ ካብ ሽዑ ንደሓር’ውን ምንቁልቋ ቀጺሉ። ኣብ ዘፍጥረት 6:3: “ እግዚኣብሄር ከኣ፡ ንሱ ስጋ እዩ እሞ፡ መንፈሰይ ንሓዋሩ ምስ ሰብ ኣይጻረርን፡ ስለዚ ዘበኑ ሚእትን ዕስራን ዓመት ይኹን።’” ዝብል ጥቕሲ ኣውራ ነጥቢ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዙሓት ሰባት፡ ንዕድመ ሰብ፡ “ሓደ ሚእትን ዕስራን” ክኸውን፡ ከም ሓድሽ መለኮታዊ ደረት ዕድመ ዝተወሰነሉ መወከሲ ገይሮም ይርእይዎ። ብዘበን ሙሴ (እቲ 120 ዓመታት ዝነበረ)፡ መዋእል ሰብ ኣመና ወሪዱ ነይሩ። ድሕሪ ሙሴ፡ ንልዕሊ 120 ዓመት ናይ ዝነበረ ሰብ፡ ጸብጻብ’ውን የብልናን።
ስለምንታይ ናይ ዘፍጥረት ሰባት፡ ንከምዚ ዝበለ ነዊሕ ዕድመ ነቢሮም ዝብል፡ ሓደ ክልሰ-ሓሳብ፡ ሸፈነ ማይ፡ ንዙርያ ምድሪ ይጉልብባ ምንባሩ፡ ኣብ ዝብል ሓሳብ ምርኩስ ዝገበረ እዩ። ብመንጽር ክልሰ-ሓሳብ ጉልባብ-ማያት “ልዕሊ ጠፈር ዘሎ ማያት” (ዘፍጥረት 1:7, KJV) ንምድሪ ሓምላይ መጎልበቢ ፈጢሩ፡ ንኩነታት ውልቃዊ ናብራ ሰብ ዝጸለው ዘሎ፡ ነቲ ሕጂ ንምድሪ፡ ዝሃርም ዘሎ ጮራ ዓጊትዎ ነይሩ። ኣብ ዘበን ዕልቕልቕ ማይ፡ እቲ መጎልበቢ፡ ናብ ምድሪ ስለዝተኻዕወ፡ (ዘፍጥረት 7:11) ውጽኢቱ ድማ ምውዳእ ምቹእ ኣከባቢ ኮይኑ። ሎሚ ክልሰ-ሓሳብ ሸፈነ፡ ብብዙሓት ፍጥረታውያን ተነጺጉ እዩ።
ድሕሪ ፍጥረት ናይ እቶም ቀዳሞት ሒደት ወለዶታት፡ ኣብ ጀነቲካዊ ኣቃውማ ሰብ፡ ሒደት ጉድለታት ማዕቢሉ ዝብል ካልእ ግምት እዩ። ኣዳምን ሄዋንን ፍጹማት ኮይኖም እዩም ተፈጢሮም። ንሕማምን ምጽልላእን ብርግጽ ብዝለዓለ ደረጃ ተጻረርቲ ነይሮም። እቶም ትውልዶም ድማ፡ ብትሑት ደረጃ ነዞም ጥቕምታት፡ ወሪሶም ነይሮም። ድሕሪ ግዜ፡ ብምኽንያት ሓጢኣት፡ ናይ ሰብ ጀነቲካዊ ኮድ [ኣቃውማ] እናዛየደ ተበላሽዩን ደቂ ሰባት ድማ፡ ኣመና ኣመና ንሞትን ሕማምን ተጠቓዕቲ ኮይኖም። እዚ ድማ ብዓቢኡ ምጉዳል ዕምሪ፡ ኣምጺኡ።
English
ስለምንታይ ኣብ ዘፍጥረት ዘለዉ ሰባት ንነዊሕ መዋእል ነቢሮም?