text:
ብዕለት 11 ሕዳር 2017 ብብዝሕን ብዙሕነትን ተሳተፍቱ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ መዳርግቲ ዘይረኸበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ኦስሎ ኖርወይ ተኻይዱ። ሊዕሊ ሰለስተ ርብዒ ተሳተፍቲ ናይዚ ሰላማዊ ሰልፍዚ መንእሰያት ኮይኖም፣ ተራእዩ ዘይፈልጥ ቁጽሪ ደቂ ኣንስትይዮን፣ ሰብ ዕድመ ኣደታትን ኣቦታትን እውን ብብዝሒ ተረኺቦም ነይሮም። ተሳተፍቲ ካብ ኦስሎን ከባብን ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ርሑቕ ከተማታት በርገን፣ ስታቫንገር፣ ሽየን፣ ሶገንዳል፣ ድራመንን ካልኦትን ብብዝሒ ተወዲቦም ሊዕሊ ሸውዓተ ሰዓታት ብምጉዒዝ ተሳቲፎም ከምዝነበሩ ምንጭታት ሓበረታ ሓርነት ኦርግ ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ሰልፍኛታት ልክዕ ሰዓት ክልተ ድሕሪ ቕትሪ ካብ ዝተመደበሎም ነቆጣ ብፈረሰኛታት ፖሊስ ተዓጂቦም ብምብጋስ፣ ድሕሪ ናይ ፍርቒ ሰዓት ጉዕዞ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ በጺሖም። ኣብ ጉዕዞ ሰልፊ ኮነ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ሰልፈኛታት ብቋንቋታት ኖርወይ፣ ኢንግሊዝ፣ ዓርብን ትግርኛን ብልዑል ድምጺ ብምጭራሕ፣ ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍን ኩሉ እከይ ተግባራቱን ዝኹንን፣ ማሕበረሰብ ዓለም ድማ ንምኽባር ኤርትራዊ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሊዕሊ ስርዓት ኣስመራ ዘድሊ ስጉምቲ ንኽወስድ ዘዘኻኽር ጭርሖታት ኣስሚዖም።
ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ባይቶ ኖርወይ እውን ቃል ኣዳላዊ ሽማገለ ሰላማዊ ሰልፊ ብቋንቋታት ትግርኛ፣ ዕረበኛን ኖርወይን ምስተሰምዐ፣ ቀጺሉ ብቋንቋታት ትግረ፣ ትግርኛን ዓረበኛን ብርክት ዝበሉ ረዚን መልእኽቲ ዘለዎም ግጥምታት ብደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ተነቢቦም።
ብምቅጻል ሰልፈኛታት ኣብ ዝተዳለወሎም ኣድራሽ ኣትዮም፣ ዝተቐረበሎም እኽለ ማይ እንዳተመገቡ ድማ ንልዕሊ ሰለስተ ሰዓታት፣ ርእይቶታትን ለበዋታትን ተመጋጊቦም፣ ዝተፈላለየ ግጥምታት ብቋንቋታት ሳሆን፣ ዓፋርን፣ እውን ተነቢቦም፣ ሓያለይ መደረታትውን ተሰሚዕም።
ናይቲ ኹሉ ዝተፈላለየ ርእይቶታትን ለበዋታትን ትሕዝቶ ድማ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ህዝባውን ሓባራውን ምንቅስቃስ ቃጻልነት ክረክብን፣ ኣድማዒ ኮይኑ ኣብ ዓወት ከብጽሓናን ኩሎም ሰብ ዕድመ ኣቦታትን ኣደታትን ኣብነት ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ተኸቲሎም ንሓቅን ፍትሕን ክሕለቁን ክማጎቱን፣ ኩሎም መንእሰያት ድማ ወረስቲ ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኮይኖም ንስለ ሓቒ ደው ዝበሉ ክኾኑ ዝጽውዕን ዘዘኻክርን ነበረ። ኣብ መወዳእታውን ኣብ ዘዘሎናዮ ከባቢ ሓያል ውዳቤታት መስሪትና ብምንቅስቃ፣ ኣብ ዘሎናዮ ሃሊና ንመሰልና ሓደ ድምጺ ኮና ክንማጎት፣ ሓደ ኢድ ኮና ድማ ክንቅለስ ለበዋን ምሕጽንታን ቀሪቡ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ንባዕሉ፣ ብውህደትን ማዕረ ተሳታፍነትን ናይ ሊዕሊ ዓሰርተ ዝኾና ፖለቲካውያንን በርገሳውያንን ማሕበራትን ግዱሳትን ውልቀሰባትን ተዳልዩ፣ ዕዉትን ኣድማዕን ስራሕ ኮይኑ ስለዝተረኽበ፣ ሓደ ኣብነት ናይ ሓድነት ኣብ ብዙሕነትን፣ መርኣያ ውጺእት ሓቢርካ ምስራሕን ከምዝነበረ ምንጭታት ሓርነት ኦርግ ካብቲ ቦታ ጠቂሶም።
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ!
ክብርን ሞገሰን ንስዉኣትና!


c: text/html

text:
26/12/2017 13:48 PM
ካብ ዕለት 18-11-2017 ክሳብ ዕለት 07-12-2017 ንኢትዮጵያ፣ ምስ ክልተ ደቀይ፣ ንዙረት ከይደ። መኪና ተኻሪና ኽኣ ሓደ 2700 ኪሎ መተር ዝኸውን ጉዕዞ፣ ንሰሜን፣ ንደቡብ ከምኡውን ንምብራቕ ኢትዮጵያ ተጓዒዝና። ዘሕለፍናዮን ዝርኣናዮን ኩነታት ከዕልለኩም (ከካፍለኩም) መሪጸ።
ኤርትራ ሃገርና ነጻ ሃገር ምስ ተባህለት፣ ምስ ጎረበትና ሃገረ ኢትይጵያ ሰላም ኮይኑ ምስ ተባህለ። ክልተ ትምኒታት ነይረናኒ።
1. ነቲ ኣብ ሜዳ፣ ካብ ባርካ ክሳብ ደንካሊያ ዝንቀስቐሰሉ ዝነበርኩ ቦታታትን ዝራኸቦም ዝነበርኩ ገባርን ተመሊሰ ክርእዮም።
2. ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኮይነና፣ ካብ ኣስመራ ናብ ኣዲስ ኣበባ ንመላለሰሉ ዝነበርና መንገድታትን ዓድታትን ከተማታትን ተመሊሰ ንምርኣይ።
ነዚ ትምኒት እዚ ንምፍጻም ዝነበረኒ መደብ፣ ብኤርትራ ኣቢለ ናይ ምፍጻም መደብ ስለ ዝነበረ፣ በዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣረሜናዊ ስርዓት ክዳናጎይ ተገዲዱ። ከም መብዛሕትኡ ኤርትራዊ፣ ሎሚ ጽባሕ ለውጢ ክመጽእ እዩ ክብል ጊዜ ሓሊፉ።
ሕጂ ግን ዕድመ እንዳነውሐ ስለ ዝኸደ ኣይ እታ ቀዳመይቲ ትምኒተይ ኣይ እታ ካልኣይቲ ትምኒተይ ከይፈጸምኩ ሓዲግ ከይከውን ብምባል እንተውሓደ ነታ ካልኣይቲ ትምኒተይ ክፍጽማ ኣሎኒ ብምባል ተበገስኩ።
ኣብዚ መደብ’ዚ ሕሳስልደ ጓለይን ከምኡውን ምንኣሳ ንቦኽሪ ጓለይን ምሳይ ነቲ ትምኒተይ ናይ ምፍጻም መደበይ ከሰንያኒ ስለ ዝሓተታኒ መርሓባ ብምባል ኣብ ጉዕዞይ ምሳይ ንኽጉዓዛ ተሰማማዕና።
ኣነን ሕሳስልደ ጓለይን ዕለት 17-11-2017 ምሸት ካብ ፓሪስ ክንበገስ ከሎና፣ እታ ካልኣይቲ ጓለይ ግን ኣብ ኣውስትራልያ ስለ ትቕመጥ ዕለት 17-11-2017 ካብ ሲድነይ ትብገስ። ንሕና ዕለት 18-11-2017 ንጉሆ ኣዲስ ኣበባ ኣቶና። ካብ ሲድነይ ዝተበገሰት ጓለይ ክኣ ዕለት 19-11-2017 ሰንበት ኣቶወት፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ጽኒሕና ኽኣ ተቐበልናያ። ሰኑይ ዕለት 20-11-2017፣ ንጉዕዞና እትኾነና መኪና (ቶዮታ ላንድ ክሩዘር ዝዓይነታ) ምስ መራሒኣ ክራይ ረኺብና ንጽባሒቱ ሰሉስ ኣንጊህና ጉዕዞና ብደብረብርሃን ኣቢልና ንሰሜን ኢትዮጵያ ኣምራሕና።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ የዕሪፍናሉ ዝነበርና ሆቴል ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ስለ ዝነበረ ካብ መንገዲ ቦሌ ተበጊስና መንገዲ ኣስመራ ዝብሃል ጽርግያ ሒዝና ካብ ኣዲስ ኣበባ ንደብረብርሃን ገጽና ኣምራሕና። ካብ ኣዲስ ኣበባ ክንወጽእ ብዙሕ ግዜ ወሲዱልና። እቲ ምኽንያት ክኣ እታ ከተማ ብፍላይ በዚ ሸነኽ እዚ ብጣዕሚ ሰፊሓ ስለ ዘላን በቲ ሓደ ወገን ክኣ (ዋላኳ ኣንጊህና እንተተበገስና) ብዝሒ መካይን ስለ ዘሎን እዩ።
ካብ ኣዲስ ኣበባ ወጺእና ንደብረብርሃን ምስ ኣምራሕና፣ እቲ ናይ ሓመድ ጽርግያ ዝፈልጦ ዝነበርኩ ኣብ ካርታመ ተቐይሩ ረኸብኩዎ። ብየማነ ጸጋምና ዝተፈላለዩ ትካላት ከሰንዩና ጀመሩ። ንጉሆ ስለ ዝነበረውን ተመሃሮ ዩኒፎርም ዝተኸድኑ ወሰና ወሰን እቲ ጽርግያ ብዝሓለፍናዮ፣ ይዕበ ይንኣስ ዓድታት፣ ክንርኢ ጀመርና።
ከባቢ ስዓት ዓሰርተ ኣቢሉ ይኸውን ደብረብርሃን ኣቶና። ቡን ክንሰቲ ጠጠው በልና። ደብረብርሃን ምዃና መራሕ መኪና እንተዘይሕብረኒ ኣይምፈለጥኩዋን። ኣብ ደብረብርሃን ተሃኒጾም ዘለዉ ህንጻታት ንርኣይኦም ዘደንቑ ህንጻታት ኮይኖም ንኸማይ ቀደም ዝፈልጥዋ ኽኣ እወ እታ ዝፈልጣ ከተማያ እያ ንምባል የሸግሮም።
ኣብ ደብረብርሃን ዝኣቶናዮ ባር (እንኮላይ ሆቴልዩ) ባህላዊ መልክዕ ዘለዎ ህንጻ ኮይኑ ብዘመናዊ ኣቑሑ ዝተሰርሐ፣ እተዉ ኣይትግደፉኒ፣ ዝብል ባር ኮይኑ ረኸብናዮ። ኣብ ውሽጢ ምስ ኣቶና፣ ባህላዊ ቡን ንዝመርጹ ዝተዳለወ ኩርናዕ ብሓደሸነኽ፣ ብኻልእ ሸነኽ ክኣ ናይ ማሺን ቡን ንዝመርጹ ዝተዳለወ ቦታ ጸንሓና።
ኣነን ደቀይን ባህላዊ ቡን ስለ ዝመረጽና ናብተን ናይ ባህሊ ክዳውንተን (ዙርያ) ተኸዲነን ዘሳስያ ዝነበራ ኣምራሕናሞ፣ ብሰቲ ዝተዓጀበ መነባብር ስለ ዝነበር ኣብቲ መነባብር ኮፍ በልና። ኣብ ፊትና ሓንቲ ቀያሕ መልክዐኛ ወይዘሮ መንከሽከሻ ገይራ ቡን ከሽከሽ ከተብል ጀመረት። ቡን ተቖልዩ ምስ ተወድአ ኽኣ ብድድ ኢላ ንዓይን ንደቀይን፣ ምሳና ንዝነበረ መራሕ መኪናን፣ ናይቲ ዝተቖልወ ቡን ሃፋ ኣብ ትሕቲ ኣፍንጫና ገጻ ብምቕራብ ኣጭነወትና። ብደሕሪኡ ቡን ኣብ ጀበና ፈሊሑ ተዓደላናሞ ሰቲና ኣመስገንና። ደቀይ ነተን ዘሳስያ ዝነበራ ስእሊ ከልዕለአን ምስ ሓተተአን፣ ጸገም የለን ስለ ዝበላ፣ ስእሊ ድሕሪ ምልዓል እንዳ ኣመስገንና ወጻእናሞ ጉዕዞና ንደሴ ገጽና ቀጸልና። ኣብ መንገድና ንሓልፈን ዝነበርና ይዕበያ ይንኣሳ ከተማታት ምውቕ ዝበለ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ኢኻ እትርእየለን። ኣብቲ ውሽጢ ከተማታት ይኹን ኣብ ነንሕድሕደን ዝቀራረባ ከተማታት ንህዝቢ ዘንቀሳቕሳ መጎዓዝያ ሰለስተ መንኮርኮር ዘለወን፣ ካብ ህንዲ ዝመጻ፣ ቨስፓ ንብለን ዝነበራ ኣብ ኤርትራ፣ (ኣብ ከባቢ ካተድራለ ታክሲ ኮይነን ዝሰርሓ ዝነበራ) ብብዝሒ ኢኻ ትርእይ። ከባቢ ፍርቂ ምዓልቲ ምስ ኣኸለ ኣብ ከምሴ እትብሃል ከተማ ክንምሳሕ ደው በልና። እዛ ከተማ እዚኣ ተመሃራይ ኮይነ ኣብ ዝሓልፈሉ ዝነበርኩ ጊዜ ኣይፈልጣን እየ። ኣብዛ ከተማ እዚኣ ዝርኣናዮ ሆቴላትን ቤት መግብታትን ዘገርም እዩ።
ምሳሕ ተመሲሕና ጉዕዞና ንኮምበልቻ ገጽና ኣምራሕና።
ድሕሪ ናይ ቁሩብ ጊዜ ጉዕዞና ሓድሽ ዝተሰርሐ መንገዲ ባቡር ጎኒ ጎንና ክኸይድ ጀመረ። ንመራሕ መኪና፣ ካበይ ናበይ ዝኸይድ መንገዲ ባቡር ድኣዩ እዚ ንርእዮ ዘሎና ኢለ ተውከስኩዎ። ዝረኸብኩዎ መልሲ ኽኣ፣ « እዚ መንገዲ ባቡር እዚ ካብ ጂቡቲ ተበጊሱ ንመቐለ ክኣቱ ዝስራሕ ዘሎ እዩ። ክሳብ ኮምበልቻ ጎኒ ጎንና ከሰንየና እዩ « ይብለኒ። ከምታ ዝበላ ኽኣ ካብ ዓይንና ከይተፈለየ ኮምበልቻ ኣቶና።
ኮምበልቻውን ፈጺማ ተቐይራ ጸንሓትኒ። ብዘመናዊ ህንጻታት ተዓጂባ ህዝባ ላዕልን ታሕትን ክብል ተዓዘብኩዎ። ደጋጊመ እንኳዕ ካብቲ ንዓና ወሪዱና ዘሎ መዓት ድሓንኩም እንዳበልኩ ኣድንቖተይ ኣብ ውሽጠይ ሒዘ ንደሴ ጉዕዞና ቀጸልና።
ኣብ ደሴ ሰሉስ ዕለት 21-11-2017 ድሕሪ ቀትሪ ኣቲና። እዚ ክብል ከሎኹ ኣብ ፈቐድኡ ደው እንዳበልና እንተዘይንኸይድ ኔርና ካብ ኣዲስ ኣብባ ተበጊስና ምሳሕና ኣብ ደሴ ምኾነ።
ኣብ ደስየ መሕደሪና ዝኸውን ሆቴል ምስ ሓዝና፣ ነቲ ሆቴል ምስ ተዓዘብኩ፣ ወይ ጉድ!! ኢሳያስ፣ ኣብ ኣስመራ ኢንተር ኮንቲነንታል እትብሃል ሆተል ኣስሪሐ ኢሉ ዝጅሃር ድኣ እቶም ማዕረ ማዕሪኡ ተጋዲሎም ንሃገሮም ኢትዮጵያ ሓራ ዝገበሩ፣ ኣብ ደሴ ከይተረፈ ኢንተር ኮንቲነንታል ጥራሕ ዘይኮነስ ኢንተር ኮንቲነንታላት ገይሮም ዘለዉ እንታይ ክብሉዮም ብምባል ምስ ደቀይ የዕለልኩ። ሓደ ካብቲ ናይ ጉዕዞይ መደብ እቲ ኣብ ደሴ ነዕርፈሉ ዝነበርና፣ ብታኒካ ወዲ ታኒካ ተሰሪሑ ዝነበረ ሆቴላት፣ እቲ ብጭቃ ምቃ ልብና ዘጥፍኣልና ዝነበረ መዓርፎ ኣውቶቡሳት ንምርኣዩ ወይ ክኣ ከመይ ተለዊጡ ምህላዉ ንምፍላጥ ስለ ዝነበረ፣ ነቶም ሰራሕተኛታት ሆቴል ኣበይ ቦታ ምህላዉ ክሓቶም መደብኩ።
ቅድሚ 44 ዓመት ብደሴ ሓሊፈ ነይረ። ኣብቲ ግዜቲ መዓርፎ ኣውቶቡሳት ዝነበረ በየን ከምዘሎ ምሓበርኩምኒዶ በልኩዎም።
መጀመሪያ ሲሒቖም። ድሓር፣ ንሕና ድኣ ኣብዚ እዋን ነጻነት ዝተወለድና ስለ ዝኾንና ትብልዎ ዘሎኹም ቦታ ታሪኹውን የብልናን ቦሉኒ።
ብድሕሪኡ ምስ ደቀይ ንኸተማ ደሴ ክንድህስስ ተበገና። እቲ ማርሻፔዲ ብተንቀሳቐስቲ ኣጋር መሕለፊ የብሉን። እንዳተናጎጽካ ኢኻ ትኸይድ። እቶም ኣብኡ እትርእዮም ሰባት፣ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኮይኖም ዕድሚኦም ኣብ መንጎ 19ን 35ን እዩ።
ኣብ ሓደ ቦታ ቡዙሓት መንእሰያት ተኣኪቦም ስለ ዝርኣና ምስ ደቀይ ንኺድ ንርኣዮም፣ እንታይ ዝኾኑዮም በልና። ቀሪብና ምስ ርኣናዮም ዓበይቲ ሰሌዳታት፣ ናይ ስራሕ ኣዋጃት ወረቓቕቲ ዝተጠቅዖም፣ የንብቡ ምህላዎም ተገንዘብና። እዚ ብምርኣየን ደቀይ፣ ፓፓ ኣብ ኤርትራ ዘለዉ መናእሰይ ከምዚ ዕድልዚ መዓስ እዮም ክረኽብዎ በላኒ። ቀሪቦምዮም፣ እቲ ንኤርትራ ኣጸልሚትዋ ዘሎ ሰብ እንተስ ብሕማም እንተስ ብገለ ጀጋኑ፣ መዓልታቱ ይቑጸራየን ዘለዋ በልኩወን።
ብድሕርዚ ንደሴ ኮለል ኢልናያ ነቲ ቀደም ኣናጹ እንዳ ኣሰናያና ንድቅሰሉ ዝነበርና ሆቴል ከይረኸብናዮ ናብ ሆቴልና ተመለስና።
እቲ ዝነበርናዮ ሆቴል ሬስቶራንቴኡ ኣብቲ ቀዳማይ ደረጅኡ ኮይኑ ነታ ከተማ ደሴ ብሰፍሓ ከርእየካ ዝኽእል ስለ ነበረ፣ ድራርና ኣብዚ ሆቴል ይኹን በልና። ምሸት ስለ ዝነበረ ኽኣ ህንጻታት ደሴ ብመብራህትታት ተሰንዩ ነታ ከተማ ጽባቐ ወሲኹላ ረኸብናዮ። ኣስደሚሙኒስ ከተማ ኣስመራ ተራእያትኒ። ብጸልማትን፣ ጭቃን፣ ኣናጹን፣ ዝተሰነየት ዝፈልጣ ዝነበርኩ ከተማ ደሴ እንኳዕ ኣብዚ ኣብጽሓኪ፣ ኣስመራይ ክኣ ኣብቲ ዝነበርክዮ ብርሃንክን ጽርየትክን ፍሽኽታ ተቐማጦኽን ክትምለሲ ብህርፋን እጽበ ኣሎኹ ክብል ሕንቕንቕ በልኩ።
ንጽባሒቱ ደቀይ ላሊበላ እትብሃል ከተማ ክንርእያ ንደሊ ኢና ስለ ዝበላኒ ጉዕዞና ብወልድያ ጌርና ንላሊበላ ኣምራሕና።
ወልድያ ምስ በጻሕና ክንምሳሕ ኢልና ኣብ ሓንቲ ሆቴልን መግብን ዘለዋ ህንጻ ኣላገስና። ወልድያ እትብሃል ከተማ ቀደምውን ስለዘይፈልጣ ብዙሕ ከወዳድሮ ዝኽእል ነገራት ኣይራኣኹን። ግን ከምተን ኩለን ብዘመናዊ ህንጻታት ተሰኒየን ናህሪ ዘለዎ ምዕብልናታት ዘርእያ ዘለዋ ከተማታት ኢትዮጵያ ሓንቲ ኮይና ረኸብኩዋ።
ካብ ወልድያ ተበጊስና ሓደ 40 ደቓይቕ ዝኸውን ብካርታመ ዝተሰርሐ ጽርግያ ምስ ተጉዓዝና ናብቲ ቀድም ዝፈልጦ ዝነበርኩ ብሓመድ ዝተሰርሐ ጽርግያታት ኢትዮጵያ ኣቶና። እቲ ጉዕዞ ብሓርጎጽጎጽን ዶሮናን ዝተሰነየ ኣድካሚ ጉዕዞ ነበረ። ካብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ንብገስ ንመጀመርያ ግዜና ናይ ሓመድ ጽርግያ ኣጋጢሙና።
ላሊበላ ክንኣቱ ምስ ቀረብና ጽርግያ ዝሰርሓ ከበድቲ መካይን ርኣና። መራሕ መኪና ከም ዝሓበረኒ ሓደስቲ ጽርግያ ኣብ ምስራሕ ከም ዘለዉ ፈለጥኩ።
ላሊበላ ኣብ በረኽቲ ጎቦታት ዝተሃንጸት ከተማ እያ። እቲ ሆተላት ክኣ ዘመናዊ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብቲ ኣዚዩ ዘዝበረኸ ቦታታት እዩ ተሰሪሑ ወይ ዝስራሕ ዘሎ። ምሳሕና ኣብ ሓንቲ ካብቲ ዝበረኸ ቦታታት ዝመረጸት ቤት መግቢ ስለዝገበርናዮ፣ ኣብ ቅድሜና ዝነበረ ባህርያዊ ምርኢት ብትግርኛ ምግላጹ ኣሸጋሪ ኮይኑኒ።
ኣብ ላሊበላ ዘሎ ታሪኻዊ ቤተክርስትያን ደቀይ ንኽርእይኦ መደብ ስለ ዝነበረን ንሳተን ነቲ ቤተ ከርስትያን ኣብ ዝርእያሉ ዝነበራ ጊዜ ኣነ ምስቲ መራሕ መኪና ነቲ ዝስራሕ ዘሎ ሓድሽ ጽርግያ ክርእይ ተንቀሳቐስኩ። ዘገርም ኣሰራርሓዩ። ናይ ቻይና ትካል እያ እትሰርሖ ዘላ። እቲ ጽርግያ ካብ ላሊበላ ተበጊሱ ብእንትጨው ኣቢሉ ንመቐለ ዝኣትው እዩ። ኣብ ላሊበላ ሓዲርና ንጽባሒቱ ጉዕዞና ንመቐለ ኣምራሕና። እቲ ሓድሽ ጽርግያ ጌና ስለ ዘይተወድአ እንደገና ንወልድያ በቲ ዘይጥጡሕ መንገዲ ዝመጻናዮ ተመለስና።
ካብ ወልድያ ባኣላማጣ ኣቢልና ንመቐለ ንኸይድ መሲሉኒ፣ ኣላማጣ ከመይ የዐርዮሞ ይኾኑ ኢለ እንዳተጸበኹ፣ መራሕ መኪና ይብለኒ፣ ኣላማጣ ካርታመ ገይሮሞ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣግፊሖሞውን እዮም ይብል፣ ግን ነቲ ኣጻድፍ ገዲፎም ጎልጎል ጎልጎል ዝኸይድ ሓድሽ ጽርግያ ሰሪሖም ስለ ዘለዉ ብኡ ኢና ንኸይድ ይብለኒ። ገሪሙኒን ኣስደሚሙንን ክኣ፣ ኣብ ዓድና ኤርትራ፣ ኢሳያስ ዘይከፍለሉ ጉልበት ተመሃሮን መንእሰያትን ኤርትራ ተተቒሙ ኣብ ምፍራስ ሃገር ተዓጢቑ፣ እዚኦም ክኣ ዝነበረ ኣማሓይሾም ዘይነበረ ሃኒጾም ህዝቦም የማዕብሉ ኣለዉ በልኩ። በቲ ሓድሽ ጽርግያ ጉዕዞና ንቕጽልሞ ሓደሽቲ ከተማታት ብዘመናዊ ህንጻታት ተሰንየን ዝቦቖላ ርአኹ። ከምቲ ኣቐዲመ ጠቒሰዮ ዝነበርኩ ፈቐዶ መንግድታት ተመሃሮ ሓደ ዓይነት ክዳን ዝተኸድኑ ወይ ናብ ቤት ትምህርቲ ወይ ካብ ቤት ትምህርቲ ዝመላለሱ ካብ ምርኣይ ኣየዕረፍናን።
ቅድሚ ጸሓይ ዕራርቦ ኸኣ መቐለ ኣቶና። መቐለ ክትኣቱ ከሎኻ ኣብ በሪኽ ቦታ ዝተሃንጸት ዩኒቨርሲቲ መቐለን ዓለም ለኻዊ መዓርፎ ነፈርቶምን እዩ ዝቕበለካ። ካብቲ ዩኒቨርሲቲ ሕልፍ ኢልና ከነንቆልቁል ምስ ጀመርና ርእየያ ዘይፈልጥ ከተማ መቐለ ቅልቅል በለትና።
ነቲ መራሕ መኪና ዝገበርና ጌርና እታ ቀደም ዝፈልጣ መቐለ ክንረክባ ኣሎና በልኩዎሞ ኣይትሸገር ናብኡውን ከብጽሓካየ በለኒ። ኣብ ውሽጢ ከተማ ምስ ኣቶና ደረጃታቱ ናይ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ጹሩራ ዝኾነ ሆቴላት ከም ምምራጽና ኮነ። መጨረስትኡ ኣኽሱም ሆቴል ዝብሃል መሪጽና ኣብኡ ሃደርና። መቐለ ብምሸት ምስ ደቀይ ተዛዊርናያ፣ ብዝሓለፍናዮ ቦት ናይ ኣድንቖትን ምግራምን መንፈስ ዊሒጡኒ ዝተቓልስኩላ ሃገረይ ኣንዳተራእየትኒ፣ እንኳዕ ፍረ ቃልስኩም ዝረኸብኩም፣ እንኳዕ ኩልና ሓደ ኣይገበረና ካብ ምባል ኣይዓረፍኩን። ንጽባሒቱ ንጉሆውን ብመኪና ጌርና እቲ ኣሎ ዝብሃል ጎደናታት ምስ በጻሕናዮ ናብታ ተመሃራይ ከለኹ ዝፈልጣ መዓርፎ ኣውቶቡሳት ዝነበረት ኣደባባይ ኣምራሕና፣ እታ ኣደባባይ ከምታ ዝፈልጣ ዝነበርኩ፣ እተን ነዕርፈለን ዝነበርና ሆተላት (ኣብ ኣስመራ ዕዳጋ ሓሙስ፣ ብሸነኽ ዕዳጋ ከብቲ ዝርከብ መረባብዕ ዝመስላ ገዛውቲ እየን) ከምኣይለን ጸንሓኒ።
ዓዲ ግራት
ራብዓይ መዓልትና ንዓዲ ግራት ገጽና ኣምራሕና። ኩሉ ጊዜ ንጉዓዘሉ ጽርግያ ብካርታመ ዝተሰርሐ እዩ። ኣብ መንጎ መቐለን ዓዲ ግራትን ዝርከባ ይዕበያ ይንኣሳ ዓድታት ውዕዉዕ ናይ ምጣኔ ሃብታዊ ምንቅስቓስ ኢኻ ትርእየለን። ዓዲ ግራት ከባቢ ስዓት ዓሰርተ ኢና በጺሕና። ሕጂውን መሊሱ ኣድንቖተይ በርቲዑ። ኣነ ዓዲ ግራት ዝፈልጣ፣ ሃመማ ብብዝሒ ከሸግሩና፣ ለማኖ ኣካለ ስንኩላን ቆልዑ ሒዞም ክልምኑ እንተዘይኮይኑ ካልእ መዘከርታታት ኣይነበረንን።
ሕጂኸ ! ክትኣቱ ከሎኻ ዝቕበሉኻ ጎደናታት ነቲ ቀደም ንፈልጦ ጽቡቕ ጎደናታት ኣስመራ ዝመስሉ፣ መን ነገረካ ዘብሉ ዘመናውያን ሆቴላት፣ ወዮም እንተቐተልካዮምውን ዘይሞቱ ዝነበሩ ሃመማ፣ ሃሰው ኢልካ ንኽትረኽቦም ትሽገር ኮይና ጸንሓትኒ። ኣብቲ ማእከል ከተማ ከነዕርፍ ዝሓሰብናዮ ንመራሕ መኪና ኣብቲ ውሽጠ ውሽጢ ውሰደና በልኩዎ። መራሕ መኪና ናብቲ ውሽጠ ውሽጢ ወሰደናሞ፣ ብጀበና ዝፈልሐ ዝስተየሉ እንዳ ቡን ረኸብና። እቲ እንዳ ቡን ኣብ ማርሻፔዲ መነባብር ተዳልዩ፣ ኮፍ ኢልካ ቡን ዝስተየሉ ቦታ ስለ ዝነበሮ፣ ኣብ ደገ ኮፍ ኢልና፣ የማንና ጸጋምና ኩሉ ንኽትርእዮ ደስ ዘብል ከባቢ እንዳረአና ቡንና ክንሰቲ መደብና። ወዮም ሃመማ ዝነበሮም ብዝሒ ጠፊኡ ገለ ገለ ተቐልቀሉ ግን ምስቲ ቀደም ዝፈልጦ ሰማይን ምድርን ነበረ። ንደቀይ ከስሕቐን ኢለ እቶም ዝብለክን ዝነበርኩ ሃመማ ንኤርትራ ገጾም ከይዶም ከይኮኑ እፈርህ ኣሎኹ በልኩወን።
ድሕሪ ናይ ሓደ ስዓት ዝኸውን ዙረትና፣ ካብ ዓዲ ግራት ንዓድዋ ገጽና ጉዕዞና ኣምራሕና። ዓድዋ ከምተን ካልኦት ከተማታት ኢትዮጵያ ኣብ ምምዕባል ትርክብ ኣላ፣ እንተኾነ ግን ከም ሓንቲ ኣብ ጉዕዞኻ ከተዕርፈላ እትምረጽ ከተማ ኣይትመስልን። ብርኢቶይ ኣኽሱም ካብኣ ብዙሕ ሪሒቓ ስለ ዘይትርከብ ገያሻይ ንኣኽሱም ከይዱ ታሪኻዊ ሓወልታት ንኽርእይ ግዚኡ ኣብኡ ከሕልፍ ዝመርጽ ይመስል።
ኣኽሱም ኣብ እዋን ምሳሕ ኢና ኣቲና። ኣብ ኣኽሱምውን ዘመናውያን ሆተላት ከም ምርጫኻ ኮይኑ ረኸብኩዎ። ኣብ ሓንቲ ናይ ሃገር ባህሊ እተዳሉ ቤት መግቢ ኬድና ኸኣ ተመሳሕና። ኣኽሱም ኬድካ ሓወልታታ ከይርኣኻ ክትሓልፍ ጸገም ስለ ዝኾነ ኣብቲ ሓወልታት ዘለዎ ቦታ ኬድና ከም ኩሉ ገያሻይ ነቶም ነቲ ሓወልትታት ዝቐረጹ ጥንታውያን ኢትዮጵያውያን ኣድንቖትና ኣበርከትና። ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝሓለፍናየን ከተማታት ብዘይካ ኣብ ስራሕ ዝተጸምደ ህዝቢ እምበር ከምቲ ቀደም ኣብ ናይ ልመና ስራሕ ዝተጸምደ ኣይራኣናን ኔርና። ኣብ ኣኽሱም ግን ኣብቲ ከባቢ ሓወልቲ፣ ዘሸግሩ፣ ኣብ ናይ ልመና ስራሕ ዝተጸምዱ ቆልዑ ረኸብና። ቀደም ዝፈልጣ ኢትዮጵያ ኣዘኻኺሩኒ። ካብኡ ብመኪና ጌርና ነቲ ኣብ ውሽጢ እታ ከተማ፣ ዝስራሕ ዘሎ ሓደሽቲ ጽርግያታት ከምኡውን ብሽረ ዝመጽእ ናብታ ከተማ ዘእቱ ሓደስቲ ጽርግያ ምስ ርኤና፣ ናብቲ ናይታ ከተማ ዩኒቨርሲቲ በጻሕና።
ኣብ ኣኽሱም ሓዲርና ዙረትና ምስ ወዳእና ንሽረ ገጽና ኣምራሕና።
ሽረውን ከም መቐለ፣ ዓዲግራት፣ ኣኽሱም ምዕባለኣ ምስ ዩኒቨርሲቲኣ ተደንቕ ኮይና ጸኒሓትኒ። ነቲ ማእከል ከተማ ቀዲዱ ብዘመናዊ ናይ መብራህቲ የዕኑድ ተሰኒዩ ንመካይን ዘዕጅብ ጎደናታት ብዓይነይ ርእየ ደጊመ ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ፣ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክኣ ብሓፈሻ፣ እንኳዕ ፍረ ቃልስኹም ረኸብኩም፣ ንዓና ኽኣ ከማኹም የማስለና በልኩ። ኣብ ሽረ ተመሲሕና ንከተማኣን ዩኒቨሲትኣን ምስ ዞርና ጉዕዞና ንደባርቕ ገጽና ኣምራሕና። ካብ ሽረ ውጺእና ገለ እዋን ምስ ተጉዓዝና እቲ ህዝብና ተዓቚቡሉ ዘሎ መደበር ስደተኛታት፣ ኣብቲ ንደበርቕ ዝኸይድ ገማግም ጽርግያ ተተኺሉ ክንርእይ ጀመርና።
ነታ ቀዳመይቲ መደበር ምስ ሓለፍናያ፣ ኣብታ ካልኣይቲ ምስ በጻሕና፣ ማይ ጸብሪ ትብሃል፣ ንመራሕ መኪና ናብቲ መደበር ስደተኛታት ከላግሰና ሓተትኩዎሞ ኣብኡ ኣላገስና። ኣብ ሓንቲ ቤት መግብን መስተን ክኣ ኣቶና።
መስተ ኣዚዝና እንዳሰተና እንከሎና ክልተ ቆሉዑ (ዕድሚኦም ከባቢ 11 ወይ 12 ኣቢሉ ይኸውን) ኣብኡ መግቢ ክበልዑ ርኣና።
ካበይ መጺእኩም ክብል ሓተትኩዎም። ካብ ዓዲ ዃላ፣ ይብለኒ ሓደ ካብኦም። ካብ ዓዲ ዃላድኣ ምስ መን መጺእኩም እብሎ።
ንበይንና ይብለኒ። ክንደይ ጌርኩም ኣብዚ ቦታ እብሎ። ክልተ ዓመት ይብለኒ። ትምህርቲኸ ትምሃሩዶ እብሎ። እወ ይብለኒ። ንሓንቲ ካብተን ደቀይ ገለ ገንዘብ ክትህቦም እሓታሞ፣ ገንዘብ ኣውጺኣ እንኩመ ትብሎም። እቶም ቆሉዑ ኣይንቕበልን ይብሉ። ብድሕሪኡ በጃኹም ሓፍትኹምያ ተቐበልዋ ኢልና ምስ ደፋእናዮም ተቐበልዋ። ብድሕሪዚ ናብታ ካልኣይቲ ጓለይ ገጸይ ቁሊሕ ምስ በልኩ ዘርባዕባዕ ኢላ የዒንታ በርበረ መሲለን ምስ ርእኹዋ ኣነ ኽኣ ምስኣ ተተሓሒዘ ሕነቕንቕ ኢለ ዓቕልይ ጸበበኒ።
ዝገብረሎም ዘይብለይ ኣብዚ ምድንጓይ ንኽሽገር እንተዘይኮይኑ ፍረ የብሉን ዝብል ሓሳብ ስለ ዝዓብለለኒ ንኺድ በልኩ።
መንገድና ንደባርቕ ክኣ ቀጸልና።
ኣብ ጉዕዞና ሓቂ ይሓይሽ ቀደም ዘየስተውዕለሉ ዝነበርኩ ኣጻድፍ ኣብቲ ናይ ተከዘ ሩባ ዝርከብ ጽርግያ መን ነገረካ ዘብል ኮይኑ ረኸብኩዎ። ካብኡ ደባርቕ ገጽና ክንቀርብ ከሎና ዓቐበት ለማልሞ ተቐበለና። እዚ ዓቐበት እዚ ካብ ቀደም ፍሉጥ ሓደገኛ ዝኾነ ዓቐበት እዩ። ግንከ ምዕራይ ዘይኮነስ እቲ ካርታመ እውን ኣይረኸበን። መራሕ መኪና ሓቲተዮ ዝሃበኒ መልሲ እቲ ቦታ ከይፈርስ ስለ ዝፍራህ ከነዕርዮ ኣሸጋሪ እዩ ዝብል መልሲ እዩ ዘሎ ይብል። ደባርቕ ኣቲና፣ ንደባርቕ ከለልያ በየን ኣቢለ። ከምተን ካልኦት ከተማታት ዋላኳ ዘደንቑ ዓበይቲ ህንጻታት እንተዘይረኸበት ምስታ ብታኒካ ማኒካ ዝተሰርሑ ገዛውቲ ዝነበርዋ ደባርቕ ሰማይን ምድርን ኮይና ጸኒሓትኒ። ናብቲ ሰመን ፓርክ ዝብልዎ ቦታ ኬድና ዝርኣናዮ ሆቴላት ግን ዘመናዊ ጥራሕ ዘይኮነስ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ኣተሃናንጻ ስለ ዝሓዘ ዋላ ካብ ምዕራብ ዓለም ዝመጹ ገያሾውን ካብ ምግራምን ምደናቕን ከቖጥቦም ኣይከልን። ምሳሕና ኣብ ሓንቲ ካብዘን ሆቴላት ስለ ዝበላዕና፣ ዘዳልውዎ መግብታት ካብ ባህላዊ መግቢ ጀሚርካ ዝተፈላለየ ናይ ኣውሮጳውያን መግብታትውን ስለ ዘለዎም ደቀይ ፈስትአን ረኺበን እንተበልኩ ዝተጋነነ ኣይመስለንን። ኣብ ደባርቕ ሓዲርና ንጽባሒቱ ነቲ ሰሜን ፓርክ ዜርና (ገንዘብ ከፊልካዩ ዝእቶ። ውጋ መእተዊ ንደቂ ሃገርን ንወጻእተኛታትን ዓቢ ፍልልይ ኣለዎ) ንጎንደር ገጽና ኣምራሕና።
ኣብ ጎንደር ኣብ ሓንቲ ብባህሊ ሃገር ዝተሰነየት ቤት ብልዒ ክንምሳሕ ኣቶናሞ ብዙሓት ጸዓዱ ጸንሑና። ጎንደር ብዙሕ ተቐያይራ ጸኒሓትኒ። ኣብቲ ዝበረኸ ቦታ ናይታ ከተማ እዚ ዘይብሃል ሆቴልን ቤት መግብን ተሰሪሑ ጥራይ ዘይኮነስ ካብቲ ከተማ ናብኡ ዝኣቱ ብካርታመ ዝተሰርሐ ከመይ ዝበለ ጽርግያ ተሰሪሑ ረአኹ። ናብኡ ኬድናኽኣ ተደረርና። ኣብ ደገ ኮይንና ክንድረር መረጽና ምኽንያቱ ጎንደር ዳርጋ ብምልእታ ኣብ ትሕቲ እግርና ጌርና፣ ኣብ ቅድሜና ኽኣ ንላዕሊ ገጹ ዝፍልፍል ማይ ብዝተፈላለየ ሕብርታት ዝተሰነየ ይገማጠል ስለ ነበረ። ብተወሳኺ ክፉት መሐምበሲ ኣብ ቅድሜናውን ስለ ዝነበረ ምስ ስድርኦም ዝመጹ ቆሉዑ ፈስትኦም ረኺቦም ይሕምብሱን ይጻወቱን ነበሩ።
ንጽባሒቱ ኽኣ ንባህርዳር ገጽና ኣምራሕና።
ባህርዳርውን እንተኾነት ካብ መጠን ንላዕሊ ተቐያይራ ጸንሓትና። ኣብዛ ከተማዚኣ ተሃኒጾም ዘለዎ ዘመናውያን ሕንጻታት መልክዖም ጥራይ ዘይኮነስ ብዝሖምውን ዘገርምዩ። ባህርዳር ሓደ ለይቲ ሓዲርና ብዝግባእ ድሕሪ ምዛርና። ነቲ ናይ ጻና መንጫዕጫታውን ኬድና በጺሕናዮ።
ደቀይ ካብ ባህርዳር ንኣዲስ ኣበባ ብነፋሪት ክኸዳ ስለ ዝመረጻ፣ ኣነ ግን ተሪፉ ዘሎ ኣብ መንጎ ባህርዳርን ኣዲስ ኣበባ ቦታታት ክርእዮ መደበይ ስለ ዝነበረ ብመኪና ጉዕዞይ ክቕጽል መረጽኩ። ንደቀይ ከፋኑ ናብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ናይ ባህርዳር ምስ ከድኩ፣ ጽርይቱን ጽባቐኡን ኣደኒቑንስ ንመዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዘለዎ ኩነታት ዘኪረ ካብ መጠን ንላዕሊ ጉሃኹ። መዓልቲ ክህልወናዩ ኢለውን ተደዓዓስኩ። ደቀይ ንግሆ ኣፋኒየ ደጊመ ንባህርዳር ክዞራ ጀመርኩ። ስዓት 10 ቅድሚ ቀትሪ ምስ ኮነ ኽኣ ጉዕዞና ምስ መራሕ መኪና ናብ ደብረ ማርቆስ ኮነ።
ኣብ መንጎ ባህርዳርን ደብረ ማርቆስን ቀደም ንኣሽቱ ዓድታትየን ነይረን ዝኾና፣ ሕጂ ክትርእየን ከሎኻ ካበይ ዝቦቖላ ከተማታት ድኣየን ክትብል ትግደድ።
ይቕረታ ኣስማተን ከይሓዝኩዎ ተመሊሰ። ኣብ መንገዲ ተመሲሕና ድሕሪ ቀትሪ ደብረማርቆስ ኣቲና። ደብረማርቆስውን ከም ኩለን ከተማታታት ዝርኣኹወን ብዘመናዊ ህንጻታት ተሰኒያ እቲ ዝፈልጦ ዝነበርኩ መልክዓ ጨሪሱ ተቐያይሩ ጽንሓኒ። ኣብ ደብረማርቆስ ሓዲርና ንጽባሒቱ ንኣዲስ ኣበባ ኣምራሕና። ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ምጉዓዝና፣ ኣብቲ ናይ ኦሮሞ ክልል ዝብሃል ቦታ ምስ በጻሕና ሓዊ ዝነደዳ መካይን ክንርእይ ጀመርና። መራሕ መኪና ትውልዱ ካብ ኦሮሞ ኮይኑ ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ከም ዝተወልደ ይሕብረኒ። ክገልጸለይ ከሎ ኽኣ ነዚ ኩሉ ሽግር ጠንቂ ዝብሃሉ ባዕሎም ካብቶም መራሕቲ ክልል ኦሮሞ እዮም ይብል። ኣብ ተለቪዥን ክዛረቡ ከለዎ ጥዑያት ይመስሉ፣ ብሕቡእ ግን ንጉሩሃት መንእሰያት ኣብ ሓዊ የእትዉ ይብል። መንግስቲ እንታይ እዩ ሕቶኹም ኢሉ ኣብ ዝሓቶም ጊዜ፣ መልሲ ይስእኑ። ስለዚ ይብለኒ፣ ሰላም እንተዘየሎ ድኽነት ኣሎ፣ ሰላም እንተሎ ኽኣ ስራሕ ኣሎ ድኽነት ክኣ ይርሕቕ ማለትዩ። ንኣብነት ሰላም እንተዘይነብር ኣብዚ እዋንዚ ንስኻትኩም ኣይምመጻኹምን፣ ኣነ ኽኣ ስራሕ ኣይምረኸብኩን ይብለኒ። ኣብ መንጎ ደብረማርቆስን ኣዲስ ኣበባን ብወገን ክልል ኦሮሞ እተን ዓድታት ምስቲ ካልእ ቦታታት ዝርኣኹዎ፣ ዝርአ ምዕብልና የለን ክብል እደፍር። ኣብ ከባቢ እዋን ምሳሕ፣ ኣዲስ ኣበባ ንበጽሕሞ ምስ ደቀይ ተራኺበ ድሕሪ ምምሳሕና፣ ንደቡብ ኢትዮጵያ እንገብሮ ጉዕዞና ምስ መራሕ መኪና ተረዳዳእና።
ድሕሪ ክልተ መዓልቲ ንኣዋሳ እትብሃል ከተማ ክንከይድ መደብና። ደቀይ ኣብተን ክልተ ምዓልታት ዘድልየን ኣስቤዛ ምስ ኣዳለዋ ዓርቢ ኣንጊህና ጉዕዞና ንኣዋሳ ገበርና። ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓደ 40 ኪሎመተር ዝንውሓቱ ናይ ሃይወይ፣ 3 መስመር ብየማን 3 መስመር ብጸጋም፣ ዘለዎ መንገዲ ሒዝና ተጎዓዝና። ኣብቲ ሃይወይ ክንኣቱ ከለና ቲኬት ወሲድና ኣቲና። ክንወጽእ ከሎና ኽኣ ቲከትና ኣርኢና ገንዘብ ከፊልና ወጻእና።
ኣብ ፈረንሳ፣ ናይ ሃይወይ ተጠቀምቲ ሰብ መካይን፣ ሓደ ዓይነት ኣገባብ ስለ ዝጥቀሙ ኣብ ፈረንሳ ዘለኹ ኮይኑ ተሰምዓኒ። እቲ ሃይወይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተበጊሱ ኣብ ኣዳማ እትብሃል ከተማ ይውድእ። እዚ ዝጠቐስኩዎ ሃይወይ ንኣዋሳ ንኽበጽሕ እቲ ስርሓት ይቕጽል ኣሎ። ዳርጋ ስጋብ ኣዋሳ ንበጽሕ እቲ ዝካየድ ዘሎ ስርሓት ጎኒ ጎንና ኣማዕዲና ንርእዮ ኔርና። እዛ ጉዕዞ እዚኣ ብምልእታ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ክልል ኦሮሞ ዝርከብ ቦታታት ዝሓዘት ጉዕዞ እያ ኔራ።
ኣብ ዝሓለፍናዮ ከተማ ከምዚ ዝስዕብ ጽሑፋት ንርእይ ኔርና፣
Hoteelaa ሆቴል
Kaaffee እንዳ ካፈ
Barii ባር Baankii ባንክ ወዘተ
ኣብ ጉዕዞና ብዙሓት ትካላት ወይ ናይ መንግስቲ ወይውን ናይ ወጻኣተኛታት ዝመስላ ንርኢ ኔርና። ኣብ ሕርሻ ዝተመርኮሰ ንጥፈታት ዘለወን ክኣ ይመስላ። ሕጂውን እንተኾነ ክሳብ ኣዋሳ እንበጽሕ ዝሓለፍናየን ከተማታት ይኹና ዓድታት ዘደንቕዩ ዝብሃል ህንጻታት ኣይርኣኹለንን። ዋላውን ሸሸማነ፣ ከምቲ ቀደም ዝነበራ ወረ፣ ምስ ካልኦት ከተማታት ኢትዮጵያ ዝገበርኦ ለውጥታት ኣዋዳዲርካ ዝምስገን ኣይኮነን። ኣዋሳ ምስ ኣተና፣ መጀመርያ ኣብ ኢትዮጵያ ዲና ዘሎናስ ወይስ ኣብ ሓንቲ ኣውሮጳዊት ከተማ በልና። ብድሕሪኡ መራሕ መኪና፣ ኣብ ኢትዮጵያ ከም ዘለና ኣረጋገጸልና።
ከተማ ኣዋሳ ህንጻታታ ድዩ ጎደናታታ ብደረጃ ኣውሮጳውያን መዐቀኒ ዝተሰርሐት እያ ትመስል። ሓደ ካብቲ ፍልይ ዘብላ ኮይኑ ዝተራእየኒ፣ ንብረት ዘመላልሳ ካሮሳ ንኽኽልክልወን ስለ ዘሸገሮም ጎኒ ጎኒ እቲ ጎደናታት ወይ ጽርግያታት ዝኸይድ ፍሉይ ንዕአን ጥራሕ ዘገልግል መስመር ገይሮሙለን። ኣየገርመኩምንዶ !!! ንዓይ ብጣዕሚ ኣገሪሙኒ። ማለት ብዓይኒ ምጣኔ ሃብታዊ (Economy) ወጻእን ብዓይኒ ንመካይንን ንካሮሳን ዝኸውን ቦታ ምርካብን ምድላውን ከየደነቕኩዎም ክሓልፍ ኣይደለኹን። ምሳና ዝነበረ መራሕ መኪና ከም ዝገለጸለይ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ናይ ከተማታት ዓመታዊ ውድድር ስለ ዘሎ፣ ተቐማጢ ከተማ ኣዋሳ ከተምኡ ቀዳመይቲ ኮይና ክትነብር ዝገብሮ ተሳታፍነት ሓያልዩ ይብል።
እቲ ምምሕዳር ናይታ ከተማውን ተሳትፎ ተቐማጦ ሓያል ንኽኸውን ብዙሕዩ ዝሰርሕ ይብል።
ኣብ ኣዋሳ ሓደ ለይቲ ሓዲርና፣ ነታ ከተማ ብዝግባእ ዜርና፣ ንኣዲስ ኣበባ ክንምለስ ተዳሎና።
ቀዳም ንኣዲስ ኣብባ ተመሊስና፣ ሰንበት ዊዒልና፣ ሰኑይ ጉዕዞና ንዲረዳዋ ኣምራሕና።
ምስቲ ንፈረንሳ ንኽንምለስ ተሪፉና ዝነበረ ግዜ፣ ማለት 4 መዓልታት፣ ዲረዳዋ ምኻድ ብነፋሪት እንተዘይኮይኑ ብመኪና ኣይከኣልን በልና። ስለዚ ብነፋሪት ሰኑይ ንጉሆ ተበጊስና ዲረዳዋ ስዓት ትሽዓተ ናይ ንጉሆ ኣተና። ኣብ ዲረዳዋ ሆቴልና ሒዝና ድሕሪ ምምሳሕና መኪና ምስ ኣውቲስትኣ ተኻሪና ንሃረር ኣምራሕና።
ኣብ መንጎ ዲረዳዋን ሃረርን ዘሎ ዓድታት ይኹን ከተማታት ኣብ ትሕቲ ምምህዳር ኦሮሞ እዩ ዝረከብ። ክሳብ ሃረር ንኣቱ እውን ኣብ ታቤላታት ተጻሒፎም ንርእዮም ዝነበርና ጽሑፋት ብኦሮምኛ፣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ጠቒሰዮ ዝነበርኩ፣ ብናይ ላቲን ፊደላት ዝተጻሕፉ እዮም ነይሮም። ከተማ ሃረር ክንኣቱ ከለና ብዓቢ ጽሑፍ ዝተጻሕፈ ታቤላ፣
HARAR CITY OF PEACE
ዝብል ጽሑፍ ተቐበለና።
ከተማ ሃረር ተመሃራይ ከሎኹ ብ1972 ሓደ ምዓልቲ እየ ርእየያ ነይረ። ብዙሕ ህንጻታት ዝተሰርሑን ኣብ ምስራሕ ዘለዉን ተዓዚበ። ኣብ ሃረር ካብቲ ደስ ዘብለካ ነገራት፣ ኣብ ርእሲ እቲ ሰላማውን ተቐባል ጋሻን ህዝባ፣ እቲ ናይ ቀደም ወይውን ኣረጊት ሃረር ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዞና እዩ። ጎደናታት ናይዚ ሰፈርዚ፣ ኣብ ስፓኛ (SPAIN) እትርከብ ከተማ ፓልማ (PALMA) ፣ ዘለዉ ጎደናታት ኣዘኪሩኒ። እዞም ጎደናታት እዚኣቶም ብየዕራብ ዝተሃንጹ ጸበብቲ፣ ብየማነ ጸጋሞም ክኣ ብደዃኩን ዝተዓጀቡ ጎደናታት እዮም። ብጽረየት ዝተሰነዩ ስለ ዝኾኑ ኽኣ ንኾለል ክብል ዝደሊ ሰብ፣ ብዙሕ ድኻም ከይተሰምዖ ንስዓታት ዝኣክል ጊዚኡ ኣብ ኮለል ከሕልፎ ይኽእል እዩ።
ሓደ Arthur Rimbaud ዝብሃል ፈረንሳዊ ገጣማይ (poet) ኣብ መበል 19 ዘመን ንሓደ 10 ዓመት፣ (ካብ 1880 ክሳብ 1891) ኣብዛ ከተማዚኣ ተቐሚጡ ነበረ። እታ ዝተቐመጠላ ገዛ፣ ሓንቲ ካብተን ኣብ ሃረር ብ UNESCO ሃብቲ ህዝቢ ዓለም ተባሂላ ክንክን ዝግበረላ ገዛ እያ። ኬድናውን በጺሕናያ። ህዝቢ ሃረርውን ሓደ ካብቲ ሃብትታቱ ምዃኑ ኣስተውዒሉ፣ ካብ ቀደም፣ ብኽንክን ሒዙዋ ከም ዝርከብ ከነስተውዕል ኪኢልና።
ብድሕሪኡ፣ ደቀይ፣ ካብቲ ኣብታ ናይ ቀደም ወይ ኣረጊት ሃረር ዝርከብ ደዃኩን፣ ንመሓዙተን ዝኸውን መዘከርታ ክዳውንቲ ድሕሪ ምግዝአን ንዲረዳዋ ተመለስና። ኣብ ዲረዳዋ ሓደ ለይቲ ሓዲርና። ዲረዳዋውን ከምተን ካልኦት ከተማታት ነቲ ዝነበራ ናይ ቀደም ጽባቔኣ ኣብ ምምዕባል ትርከብ። ብድሕሪኡ ሰሉስ ንኣዲስ ኣበባ ተመለስና። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ረቡዕ ዊዒልና ሓሙስ ናይ ምሸት ናብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣምራሕና። ሓሙስ ክኣ (07-12-2017) ናይ መጨርስታ መዓልቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኮይና ብሰላም ናብዚ ንነብረሉ ሃገር፣ ፈረንሳ ኣቶና። ትዕዝብታተይ
1. ምጣኔ ሃብታዊ (ናይ ኤኮኖሚ) ምዕብልና ኣብ ኢትዮጵያ ኣብታ ርእሰ ከተማ፣ ኣዲስ ኣበባ፣ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ ሰሜን፣ ደቡብ፣ ምብራቕ ኢትዮጵያ ምዃኑ ብዓይነይ ክርእይ ኪኢለ። መብዛሕትኡ ጊዜ ብፍላይ ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት፣ ምዕብልንአን ኣብ ርእሰ ከተማታተን ተወሲኑ እዩ ዝርአ።
2. ዝርገሐ ናይ ኤለትሪክ መስመር፣ ኣብ ኩሉ ዝበጻሕናዮ ቦታታት፣ 2700 ኪሎሜተር፣ ክርእይ ኪኢለ።
3. ኣብ ኩሉ ዝሓለፍኩዎ ክልላቶም፣ ኣምሓራ፣ ትግራይ፣ ኦሮሞ፣ ሃረር፣ ህዝቢ ኣብቲ ምጣኔ ሃብታዊ ምዕብልና ተሳትፎኡ ልዑል ይመስል።
4. ንመንግስቲ ንምንቃፍ ከይፈርሁ ክዛረቡ ናይ ምኽኣሎም ዓቕሚ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይኹን ኣብተን ካልኦት ከተማታት ዘዛረብኩዎም ኢትዮጵያውያን ብዘይፍርሂ ርእይቶኦም ይህቡኒ ነይሮም።
5. ናይ WIFI መስመር ኣብ ዝኣቶናዮ ሆቴል ወይ ቤት መግቢ ስለ ዝነበረ ብኣይሞ (IMO) ዝብሃል መስመር ተለፎን፣ ምስ ብዓልቲ ቤተይን ዝተረፋ ደቀይን ርክብና ቀጻሊ ነበረ።
መዐቀኒ መግለጺታተይ ብደረጃ ኣፍሪቃዊ ዓቕሚ ምዃኑ ክሕብረኩም እፈቱ።
ብ'ሰመረ ፍስሃየ። ፈረንሳ
1ይ ክፋል (04 Dec 2016)፡ 2ይ ክፋል (11 Dec 2016)፡ 3ይ ክፋል (18 Dec 2016)፡ 4ይ ክፋል (08 Jan 2017)፡ 5ይ ክፋል (22 Jan 2017)፡ 6ይ ክፋል (29 Jan 2017)፡ 7ይ ክፋል (05 Feb 2017)፡ 8ይ ክፋል (12 Feb 2017)፡ 9ይ ክፋል (19 Feb 2017)፡ 10ይ ክፋል (26 Feb 2017)፡ 11 ክፋል (05 Mar 2017)፡

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንልዕሊ ክልተ ዓመት ምስ ብዙኅ ድኻምን ጻዕርን ድኻማትንክካየድ ዝጸንሐ፥ ናይ ክልተ ዓመት ናይ ስነ መለኮት ትምህርቲ ቀዳማይ መደቡ ዛዚሙ ኣሎ። ከመ መጀመርታ ነዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና ክንበጽሕ ብዙኅ ሃጓፋት ጸኒሑና እዩ። ሕጂ ግን ብረድኤት ኣምላኽ፥ ኩሉ ምድላዋት ተጻፊፉ ኣሎ።
ካልኣይ ዙር መዝገባ ካብ ዕለት 1 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ክሳብ 15 ጥሪ 2018 ክካየድ እዩ።
በዚ መሠረት ተመሃሮ ነዚ ዝስዕብ ኣገባብ ተኸቲሎም ካብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ናይ መዝገባ መደባቶም ከካይዱ ነዘኻክር።
1. ክልተ ዓመት ብዘይምቁራጽ ዝተመሃርኩም፥ ኩሉ ዓይነት ትምህርቲ ዝወሰድኩም፥ ምምዝጋብ ኣየድልየኩን ውጽኢት ትምህርትኹምን ምስክር ዲፕሎማኹምን ኣብ ምዱብ ጊዚኡ ክበጽሓኩም እዩ።
2. ብሉይ ኪዳን ክፍሊ 1 (old testament 1)፥ ሠረተ-እምነት ትምህርቲ ዶግማ (Dogmatic Theology)፥ ትምህርቲ ጉስነት (pastoral Theology)፥ ዝወሰድኩም ፈተና ዝተፈተንኩም፥ ሕጂ ዳግማይ ምምሃርን ምምዝጋብን ኣየድልየኩምን እዩ።
3. ኣብ ዝሓለፈ ተመሃሮ ኮንኩም ክትቅጽሉ ዝጸናሕኩም፥ ከም ሓዲሽ ክትምዝገቡ ግዴታ እዩ።
4. ሓደሽቲ ተመሃሮ፥ ዝማላእ ምሉእ ቅጥዕታት ኣማሊእኩም ኣብ ውሽቲ እዚ ተመዲቡ ዘሎ ጊዜ ክትምዝገቡ ትኽእሉ።
5. ትምህርቲ ዝወሃብ ናይ ርሕቀት ስለ ዝኾነ ዝኮነ ናይ ኮምፒተር ጸገም ዘለዎ ሰብ ክመሃር ስለ ዘይክእል ክምዝገብ የብሉን።
6. ናይ ክፍሊት ጸገማት ዘሎኩም ብቐጥታ ኣብቲ እትመልእዎ ቅጥዒ ግለጽዎ።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ፥ ኣሓዱ ኣምላክ፥ ኣሜን።
ን2017 ዓመተ ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ ቁ. 2
(ንነባራትን ሓደስቲ ተመሃሮን ይምልከት)
ኣብ ዝተፈላለየ ክፍለ ዓለም እትነብሩ ነባራትን ሓደስትን ተመሃሮ፡ ንኽሉ ውልቃዊ ጸገማትን፡ ህሉዊ ጽንኩር ኩነታት ሕዝብናን ተጻዊርኩም ንትምህርቲ ስነ-መለኮት ተውሕዶ እተርእይዎ ዘሎኹም ግብረ መልሲ ካብ ትጽቢትና ወጻእን ኣዝዩ ኣተባባዕን ምዃኑ ደጊምና ንምስክር። መፍትሒ ናይቲ ውህሉልን፡ ስቓይ ኮይኑና ዘሎ እዋናውን ፈተና ቤተክርስቲያንና ድሕረት ትምህርቲ ምዃኑ ስለ ንኣምን፡ ትምህርቲ ንምስፋሕ ዝኣክል ሕድገታት ክንገብር ከምዘሎና ንግንዘብ። እቲ ብዝሒ ተመሃሮ ሓደ ዓወት ኮይኑ፡ ጽርየት ትምህርቲ ንምሕላውን፡ ዕቱብ ተሳትፎ ተመሃሮ ንምዕባይን ግን ኣገዳሲ ብምኻኑ፡ ኣብዚ እዋን ልዕሊ ዓቕምና ተመሃሮ ንመዝገባ ይሓቱ ስለ ዘለዉን ተመሃሮ ከማልእዎ ዘሎዎም ረቛሒታት ከነቐምጥ ተገዲድና ኣሎና።
- 1. ኣብ 2017 ዓመተ ትምህርቲ ካብ ሚያዝያ 1, 2017 ክሳብ ነሓሰ 31, 2017 እዘን ዝስዕባ ክፍልተ-ትምህርትታት ኪውሃባ እየን። ታሪኽ ቤተክርስቲያን (Church History)፤ ቀኖና ቤተ ክርስቲያን (Church Canon)፤ ሓድሽ ኪዳን 2ይ ክፋል (New Testament II)።
- 2. ብግቡእ እናተኸታተልኩም ኣብ 2016 ዓመተ ትምህርቲ ፈተና ዝወስድኩም ተመሃሮ፡ ን2017 ዝውሃብ ትምህርቲ፡ ዳግማይ ምምዝጋብ ኣየድልየኩምን። ክልተ ዓመት ናይ ሰርቲፊኬት ፕሮግራም ንምውዳእ ዝተረፈኩም ክፍለ-ትምህርቲ እንተልዩ ብቕልጡፍ ምስ ጉዳያት ተመሃሮ ኪትራኸቡ ንሓትት።
- 3. ንሓደስትን ነባራትን ተመሃሮ ብሓባር፡ ኣብ ሓደ ሰመስተር $100 ክፍሊት ክሳብ ሚያዝያ 30, 2017 ከፊልኩም ወድኡ። ክፍሊቱ ዘየማልአ ተመሃራይ፡ ካብ ዕለት 30, ሚያዝያ, 2017 ንድሓር ናብ መርበብ ሓበሬታ እትዩ ትምህርቲ ኪከታተል ከምዘይክእልን እቲ ሓድሽ ተኣታትዩ ዘሎ ስይስተም ከምዘየፍቅደሉን ንሕብር።
- 4. ኣብ እስራኤል እትርከቡ ተመሃሮ፥ ኣስማትኩም ኣብ ቅድስት ድንግል ማርያም ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምምሕዳር ቀሪብኩም ኣስማትኩም ትህቡ ብዝርዝር ኣስማትኩም ምስ በጽሓና ብጥርኑፍ መልእኽቲ ክንሰደልኩም ኢና።
Read more: ን2017 ዓመተ ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ ቁ. 2 (ንነባራትን ሓደስቲ ተመሃሮን ይምልከት)
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም እትርከቡ፡ ብዙሓት ውሉደ ክህነት፡ መማህራንን ተመሃሮን ቤት ትምህርቲ ሰንበትን፡ ንትምህርቲ ስነ መለኮት ኮለጅ ተዋሕዶ ዘርኣኹምዎ ግብረ መልሲ ካብ ትጽቢትና ወጻእን ብዙሕ ዘተባብዕን እዩ። ብፍላይ ንኹሉ ዓይነት ጸገማት ተጻዊርኩም፡ ካብ ዓድና፡ ካብተን ንኣሽቱ ከተማታት ሃገርና ከይተረፈ፡ ትምህርትኹም ትከታተሉ ምህላውኩም ኣዝዩ ዘሐጉስ እዩ። እቲ ትምህርቲ ደረጃኡ ክሕሉ ስለዝግባእ ግን ተመሃሮ ክስዕብዎ ዝግባእ ሓበሬታ ንህብ።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ፥ ኣሓዱ ኣምላክ፥ ኣሜን።
ን2017 ዓመተ ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ
(ንኹሎም ኣብ ትምህርቲ ስነ መለኮት ዝምሃሩ ይምልከት)
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም እትርከቡ፡ ውሉደ ክህነት፡ መማህራንን ተመሃሮን ቤት ትምህርቲ ሰንበት፡ ምእመናንን ምእመናትን ሰላም ኣምላኽ ምሳኹም ምስ ሴተሰብኩምን ይኹን። ንኹሉ ውልቃዊ ጸገማትን፡ ዘይንቡር ህሉዊ ኩነታት ሕዝብናን ተጻዊርኩም ትምህርቲ ስነ መለኮት ኮለጅ ተዋሕዶ ትከታተሉ ንዘሎኹም ንንእድ። ብወገን ምምሕዳርን መማህራንንውን ብትሕዝቶኡ ሃብታም፡ ኣብ ኣገባብ ኣመሃህራውን ዘይከቢድ ኪኸውን፡ ብቐጻሊ ምምሕያሻት ንምግባር፡ ምዕቡል ተክኖሎጂ ሃሰው ኣብ ምባል ከም ንርከብ ንሕብር። ን2017 ዓመተ ትምህርቲ ዝምልከት ተመሃሮ ዝኽተልዎ ሓበሬታ ነመሓላልፍ።
1. ኣብ 2017 ዓመተ ትምህርቲ ካብ መጋቢት 15, 2017 ክሳብ ሓምለ 31, 2017 እዘን ዝስዕባ ትምህርትታት ኪውሃባ እየን። ታሪኽ ቤተክርስቲያን (Church History)፤ ቀኖና ቤተ ክርስቲያን (Church Canon)፤ ሓድሽ ኪዳን 2ይ ክፋል (New Testament II)።
Read more: ን2017 ዓመተ ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ (ንኹሎም ኣብ ትምህርቲ ስነ መለኮት ዝምሃሩ ይምልከት)


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ምኽትል ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣንጀሎ በቺዩ እቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ቀዋሚ ድቁና ንደቂንስትዮ ዝብል ዝገለጽዎ ሓሳብ ብዕምቀት ክጽናዕ ደኣ እምበር ፍቑድ ይኹን ዝብል ከምዘይኰነ ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ንመላእ ደናግል ማሕበር ላዕለዎት ኣሕሉቕ ጉባኤ ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ገሊጽምዎ እዮም። ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ስልኪ ደዊሎም እቲ ድርገት ክቐውም ኣለዎ እንክብሉ ደጊሞም ከምዝገለጽሎም ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኣመኪቶም መግለጺ ዝሃቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ኣባ ፈደሪኰ ሎምባርዲ፥ በቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ሓሳብ መሰረት ዝተፈላለያ መራኸቢ ብዙሓን ንዝህባሉ ዘለዋ ትንታኔ ኣመርኵይዞም ድማ፡ ቅድም ቀዳድም እቲ ቅዱስ ኣቦና ምስ ናይ ደናግል ማሕበራት ላዕለዎት ኣሕሉቕ ዘካየድዎ ርክብ ብሓቂ ደስ ዘብልን ኣብ ተልእኾን ኣገልግሎትን ዘተባብዕን ኣብ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ግደ ማሕበራት ውፉያን ሕይወት እንታይ ተመስሎኡን ምዃኑንን ዝገልጽ ብዙሕ ነጥብታት ዝዳህሳሰ ምንባሩ ሓቢሮም፡ ነቲ ርክብ ኣብቲ ሓደ ነጥቢ ምፍቃድ ወይ ድማ ዘይምፍቃድ ቀዋሚ ድቁና ንደናግል ኣብ ዝብል ሓደ ነጥቢ ምጥቕላል ዓቢይ ጌጋ ጥራሕ ዘይኰነስ ንገዛእ ርእሱ ናይቲ ርክብ መንፈስ ዘይምፍላጥ እዩ ዘረጋጽ ኢሎም።
እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ሓሳብ ቀደም እውን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝቐርብ ዝነበረ ሓሳብ እዩ ኣብ ፋልማ ቅዋሜ ቤተ ክርስቲያን ዲያቆናት ደቀንስትዮ ከምዝነበራ ናይ ቤተ ክርስቲያን ታሪኽ ዝገልጾ እዩ። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ዝተገብሩ ብዙሕ ናይ መጽናዕቲ ሰነዳን ጽሑፋታ እውን ኣሎ፡ ኣብ 2002 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ናይ ቲዮሎጊያ ድርገት እውን ዝተመያየጠሉ ሓሳብ እዩ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ደናግል ማዕርገ ክህነት ይቀበላ ኣይኰነን ዝበሉ ብዛዕባ ማዕርገ ክህነት ንደቂንስትዮ ዝብል ሓሳብ ጠሪሾም እውን ኣይተዛረቡን በንጻሩ ስብከት ኣብ ቅዳሴ ንሰራኤ ካህን ዝምልከት ምዃኑ የነጽሩ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ማዕርገ ድቁና ንደቂንስትዮ ከምዝፈቐዱ ወይ ድማ ክፈቕዱ እዮም ቢልካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ናይ መደምደምታ ሓሳብ ምሃብ ጌጋ እዩ ኢሎም።


text:
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ታሪኽ ተምሃሮ ዓብዪ ታራ ነይሩዎም።ናይ ሎሚ ተምሃሮኸ? መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኻሊእ ሓሙሽተ ዓመት ዘመን ስለጣን ስዒሩ’ሎ።ኢህወዴግ ዴሞክራሲያዊ ኣይኮነን ብዝብል ይንቀፍ።ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያ ንቑሕ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ተምሃሮ የጋጥሞም ነይሩ።ናይ ሎሚ ተምሃሮ ግን ብዙሕ ኣይዋስኡን ዘለው።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሕጊ ተምሃራይ ዝኾነ ናትናኤል /ሽም ኣቡእ ክገልፅ ፍቓደኛ ኣይኮነ/ ናቱ ወለዶ ተምሃሮ ንቑሓት ተሳተፍቲ ዘይምዃኖም ይሰማማዕ።
ናይ ቀደም ተምሃሮ ንዝኸፈልዎ መስዋእቲ ኣድናቖት ከምዘለዎ ዝገለፀ ናትናኤል ናተይ ወለዶ መናእሰይን ተምሃሮን ከምቶም ዝሓለፉንቑሕ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ዘይገብርሉ ምኽንያት ናብ ሓደ ከተኣኻኽቦም ዝኽእል ነጥቢ ስለዘይብሎም እዩ ዝብል እምነት ኣለዎ። ‘’ሎሚ ኣብ መንጎ መናእሰይ ምክፍፋል ኣሎ’’ ዝበለ ናትናኤል ኣስዒቡ ‘’ብምኽንያት ዓሌት ወይ ኣብ መንጎ ሃፍታምን ድኻን ብዘሎ ፍልሊ መነባብሮ ክኸውን ይእኽል እዩ። ኣፈላላዮም ናብ ጎኒ ገዲፎም ኣብ ሓደ ነጥቢ ክተኣኻኸቡ ኣይክእሉን’’ይብል።
ካብዚ ብተወሳኺ ብዙሓት ተምሃሮ ሪኢቱኦም ብነፃ ንምግላፅ ኣፀጋሚ ኮይኑ ከምዝረኸብዎ ይገልፁ።ፖለቲካ ኣልዒሎም ዝዘራረቡ ምስ ናይ ቀረባ ኣዕርኹቶምን ቤተሰቦምን ጥራሕ ምዃኑ ይዛረቡ።
ናይ ኢኮኖሚክስ ተምሃራይ ዝኾነ ምኒልክ ናይ ሎሚ ተምሃሮ ኣብ ፖለቲካዊ ምቅስቓሶም ዘርእይዎ ዘለው ዝሕታለ ምኽንያት ንባዕሎም እምበር ንኻሊእ ክወቕሱ የብሎምን ይብል።ምኽንያቱ እዋኑ ናይ ሓበሬታ እዋን ስለዝኾነ ይብል።እቲ ምክፍፋል ንከይውደቡ ዕንቅፋት ምዃኑ እውን ይዛረብ ምኒልክ።
ናይ ቀዳም ናይ ኢትዮጵያ መራሒ መንግስቱ ሃይለማሪያም ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ተምሃሮ ጨካን ነይሩ።ብሰንኩ ብዙሓት ክስደዱ፣ብሕቡእ ክንቀሳቐሱ ወይ ናብ ዕጥቓዊ ቓልሲ ክዋፍሩ ተገዲዶም።
ከም ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ዝበሉ ተምሃሮ ንናይ 17 ዓመት ዕጥቓዊ ቓልሲ መሪሖም እዮም።
ተምሃሮ ንፖልሲታት ኣፄ ሃይለስላሴ እውን ይቃወሙ ነይሮም።ያእቆብ ሃይለማሪያም ኣብ1966 ኣ/ፈ ፕሬዝዳንት ሃገራዊ ማሕበር ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ነይሮም።ኣፄ ሃይለስላሴ ፍፁም ብዝኾነ ዘውዳዊ ስርዓት ይመርሑ እንተነበሩ እውን ተምሃሮ ኣንፃር ዋንነት መሬት ኣብ ዝኣመሰሉ ጉዳያት ይቃወሙ ነይሮም ይብሉ።ናይ ተምሃሮ ተቓውሞ ብጭካነ ኣይጭፍለቕን፤ ሰፊሕ ማእሰርቲ እውን ኣይፍፀምን ነይሩ ይብሉ።
ናይ ሎሚ ወለዶ ተምሃሮ ኣብ ጉዳያት ሃገሮም ብውዕውዕ ክንቀሳቐሱ ድልየት ኣለዎም ያእቆብ ሃይለማሪያም።
ኣብ 2005 ኣ/ፈ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ምርጫ ስዒቡ ኣብዝተልዓለ ተቓውሞ ተምሃሮ ብበዝሒ ተሳቲፎም ነይሮም።
ትፅቢት ከምዝተገበረሉ ናይ 2015 ኣ/ፈ ውፅኢት ምርጫ ዕላዊ ምስኮነ ናይ ተምሃሮ ተቓውሞ ኣይተርኣየን።ኢህወዴግን ኣጋር ፓርትታትን ዛጊድ ካብ 547 መናብር ፓርላማ ን546 ስዒሮም ኣለው።


text:
ትማሊ ምሸት ኣብ ዝፀሓፍኩዋ "ምኽሪ ሓው- ንተጋሩ ኣሓትን... - Save Adna-Ztseat- My Perspective
ትማሊ ምሸት ኣብ ዝፀሓፍኩዋ "ምኽሪ ሓው- ንተጋሩ ኣሓትን ኣሕዋትን" ዝብል ኣርእስቲ ዝሓዘት ፅሑፈት ክልተ ተጋሩ ወገናተይ ምርር ዝበላ፣ ብኽፋል ምስቲ ዝበልኩዋ ሓሳብ ዝሰማማዓ፣ ብኽፋል ድማ ንሓሳበይ ዝቃወማ ርኢቶታ ሂቦምኒ፤
ብወገነይ ምስ ርኢቶታቶም ብወሳኒ መልክዑ ኣይሰማማዕን፤ ከም ሓሳብ ግን ርኢቶኦም የኽብር፤ ብወገነይ ኣብዚ እውን ክንዘራረበለን ስለዝደለኹ ኣምፂአየን ኣለኹ፤
"የማይሆን ኣይሆንም" ከምዚ ይ(ት)ብል፤
"ኣነሲ ኣብ ኣዲስ ካብ ዘለው ተጋሩ እንተነኣሰ 2 ዓበይቲ ፀገማት ተዓዚበ፡፡
1፥ ነቲ ኣብ ትዕሊኡ ዝውፈር ዘሎ ናይ ፅሊኢት ወረ ብምፍላጥ ይኹን ብዘይ ምፍላጥ ኣብ ክንዲ ብዓቅሙ ጌጋ ምኻኑ ከረድእ ዝሙክር ዘይገመትካዮ ካብቶም ፀላእቲ ንላዕሊ ተመሳሲሉ እናደገፎ ትረኽቦ፡፡ናይ መንግስቲ ችግር ከምዘለዎ ኮይኑ ግን እቲ መድሓኒቱ ከምቶም ፀላእቲ ዝሓስብዎ ክኾን ከምዘይብሉ ኩሉ ትግረዋይ ኣሚኑ ናይ መንፈስ ሓድነት ክሕዝ ኣለዎ፡፡ ሐዚ ሐዚ እቲ ፀላእቲ ዝፈርሑና ዝነበሩ ሓድነትና ዳርጋ ሓሶት ኮይኑ ይረኽቦ ኣለኹ፡፡ካብዚ ብተፃራሪ ግን እቲ ችግር ንኹልና ተጋሩ ሓመድ ዘቁሑም ኣካይዳ ምኻኑ ዘይምርዳእ ኣሎ፡፡
2፥ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ ዝበዝሕ ትግረዋይ "ዝብኢ" እንተበልናዮ የሐይሽ!!! "ብድሕረይ ደንዴር ኣይትብቆል" ኢሉ ዝሓስብ ህዝቢ ኮይኑ ኣሉ፡፡ማሕበራዊ ርክቡ ዝተበጣጠሰ ፣ ኩሉ ግዜ ኣጉል ሃፍቲ ክእክብ ሃርኮትኮት ዝብል ዝብኢ ወጋሕታ እዩ፡፡ ማሕበራዊ ርክብ ኣብ መንጎና ብዘይ ምህላው ድማ መንዛዕቲ ሓይልታት ከም ድላዮም ክኣትውን ክወፁን ይፈቅድ፡፡ ፅባሕ ኣብ ዝመፀካ ፀገም ሰኣን ሓድነትን ቅልጡፍ ሓበሬታን ካብ ጥቅምታት ተጎሲና ንቀሪ ኢሉ እውን ተጠቃዕቲ ንኸውን፡፡ኣብ ክንዲ ሻሂ ሒዙ ብዛዕባ ሃገራዊ ፣ ክልላውን ወገናውን ችግራት ተዛትዩ ዝፈትሕ ወይ ዝፀገሞ ወገን ካብ ችግር ዘውፅእ ፤ "ጃንቦ ተሓቂፈ ኣፈይ እንተዘይኣግፊሐ እንታይ እለዮ ናብራ!" ኢሉ ዘይተመጣጠነ ስሚዒት ይፈጥር፡፡ ስለዚ ሕብረት ዘይብሉ ትግረዋይ ብምኻኑ መጥፊኢኡ ቀሊል እዩ፡፡ ኣብ ውሽጥና ብዙሓት በላሕቲ ትግረዎት ብችግር ተፀቂጦም መተንፈሲ ሲኢኖም ዓቅሞም ኮንቱ ክቀሪ ዝበለ ተጋሩ ኣለው፡፡ግን ሎሚ እዚኦም ድጋፍ እንተረኺቦም ናይ ፅባሕ ችግር ፈታሕቲ ዘይኾንሉ ነገር የለን ፡፡ ግን ብሓፈሻ ተጋሩ ኣዲስ ኣበባ ስጋዊ መንፈስ ጥራሕ ውሒጥና ኣብ ቀልቀል ፀድፊ እንጭፍር ኣዛብ ኢና፡፡ extereme egoistic behaviour የጥቀዐና ኣሎ፡፡ ፅባሕ ፀላእቲ ብመስኮት ኣትዮም ንዓመታት ዘዋህለልናዮ ከሽዐ ብኣፍና ምሰውፅእዎ እንተባህረርና ዋጋ የብሉን፡፡ ብሓፈሻ Materialist ጥራሕ ኣይንኹን፡፡ዘላቂ ዝኾነ ናይ ርእሲ ስራሕ እውን ይሃልወና፡፡ንኽብርኹምን ንባህልኹምን ጥንቁቃት ኩኑ፡፡ ገንዘብኩም ኣጓላት ካብ እተባርርሉ ወገንኩም ሓጊዝኩም ናይ መንፈስ ዕግበት ዓድጉ፡፡
Getachew Akbet ድማ ከምዚ ይብል፤
"ዘፀአት ሓውና ታምኽርካ ምንም እኳ ወርቂ እንተኾነት ውዳበ እትበሃል ነገር ግን አይተረደአትንን። ፅፁያት ተጋሩ ምሥ ግዑዝያት ተጋሩ ፈፂሞም ክውደቡ አይክእሉን። ከምታ ዝበልካያ ከባብያ ሃያ ሁለት ዘለው ተጋሩ ብብዙሕ ነገር ለኪሞምና አለው። አብ ቅዱስ ገብርኤል ሆስፒታል ለይቲ ለይቲ ብስካርን ብስራሕቲ ፍይቶትን ተፈናኪቶም ዝሕከሙ እንመን ከምዝኮኑ ዳታ እታ ሆስፒታል ከይድካ ብቀሊሉ ትርዳእ ትክእል ኢካ። እሞስ ምስ እዚኦም መፅረፍቲ ዓዲ ልኮኑ ሰባት ተወዲብካስ ዓዲ ክተቅንዕ። አብዚ ክገልፆ ዘይደሊ ብዙሕ ነገራት ስለዝሎ ሓዲገየ አለኩ።በቃ ብሓፂሩ እማ አብዚ ሕዚ እዋን ትግራዋይ አሻሓት Role models የድልይዋ እዮም። The religious , cultural norms and intelectuality of the Tigray people are now a days breached and devasted by the hooligans ,culprits and gamblers of 22 and Bole. That is why the blood of innocent Tigrians was shedding on behalf of the aforementioned people. ብስሩውን በዚ ሕዚ እዋን influencial እትብሎ ትግራዋይ ንምርካብ እኮ ዓቀበት ይኮነና አሎ። ካልእ ብናይ ስርቂ ገንዘብ አብ ትግራይ invest ምግባር ንዓይ ትርጉም አይክህልዎን።
...............
እስቲ ንዘራረብ፤ ንቕበሎ ንቀበል፤ ንነፅጎ ድማ ንንፀግ፤ ጌጋ እንተሊዩ ንኣርም። ንዘራረብ፤ እሂን ምሂን ንበሃሃል።


text:
Top
ባሕሪ ኣብ ጭልፋ
ደጀን ኪዳነ
ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ፡ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲና ይዝንቶ ከም ዘየሎን ሰብ ታሪኽ ብዝተኻእለ መጠን ንኽጽሕፉ ክተባብዑ ከም ዘለዎምን ይግለጽ’ዩ። ብመጀመርታ ክንሓቶ ዘለና ሕቶ፡ ንምዃኑኸ ታሪኽ ብረታዊ ቃልስና ኣይዝንተውን ድዩ ዘሎ? ኣብ ዓምድታት ማህደር ጀጋኑ፡ ብመንገዲ ቲቪ ኤረ ከምኡ’ውን ኣብ ናይ ሬድዮ መደባት ዝቐርቡን ኣብ ቀጻሊ ዝሕተሙ ዘለዉ መጽሓፍትን ብዙሕ ዛንታታት ይዝንቶ’ዩ። ካብዚ ብዝሒ ዛንታታት ክንደይ’ዩ ኣብ ኣእምሮ ብዙሓት ኣንበብቲ ጦብላሕታ ዝፈጠረ? ኢልና ክንሓትት ኣድላዪ እዩ። ብዘይካ ውሑዳት ድርሰታት፡ እቲ ዝበዝሐ ጽሑፍ ጽልዋኡ ኣብ ኣንበብቲ ከምቲ ክዀኖ ዝግባኦ’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን። ስለዚ፡ ዑምቀት ዘለዎ፡ ብመለክዒ ስነ-ጽሑፍ ላዕላዋይ ደረጃ ዝሓዘ ጽሑፋት ምድላው ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ።
“ካብ ባሕሪ ብጭላፋ” ዝብል ሓረግ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ሃገርና ኣዝዩ ልሙድ ኣበሃህላ’ዩ። ከም መእተዊን መወጽእን ናይ ዝተፈላለዩ ትረኻታት ኰይኑ ድማ ይቐርብ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ነቲ ዘይነጽፍ ታሪኻዊ ቅያታት ህዝቢ ኤርትራ ዝገልጽ ኰይኑ፡ “እዚ ደኣ እንታይ ኣለዎ፡ ካልእ ከማን ዘይተነግረ ቅያታት ኣሎ፡” ዝብል ይመስል። ብዘይካ’ዚ ጸሓፍቲ ትሕትና ንኸርእይሉ ዝጥቀመሉ ኣበሃህላ’ውን ክኸውን ይኽእል። “ኣነ ዘበርከትኩዎ እዚ’ዩ፡ ካልእ ክጽሓፍ ዝኽእል ዝዓበየን ዝበለጸ ስራሕን ከም ዘሎ’ውን ኣይስሕቶን፡” ዝብል ስምዒት’ውን ዝሓዘለ ኰይኑ ይስምዓኒ።
“ካብ ባሕሪ ብጭልፋ” ሓንቲ ሕቶ ከተልዕለ ትቕስበካ፥ “ኩላትና ሓሓንቲ ዓባይ ጭልፋ ሒዝና እንተ ንቐድሕ፡ እቲ ባሕሪ ምተቐድሐዶ?” እዚ ሓሳብ’ዚ ክትሓስቦ ደስ ዘብል’ዩ፥ ነፍሲ-ወከፍ ታሪኻዊ ፍጻመ ልክዕ ከም ኣብኡ ዝነበርና፡ ዳግም ተመሊስና ክንዘናግዓሉ፡ ከነስተንትን ከምኡ’ውን ክንመሃረሉ ምኸኣልና። ሽዑ እቶም ሰብ ታሪኽ ምስ ብጾቶም ተመሊሶም ብሓንሳብ ክስሕቁ፡ ክነብዑ፡ ከዋግዑ፡ . . . ምኸኣሉ። ካብ ኩሉ ድማ እቲ ንናጽነት ዘብጸሐ መብጽዓን መትከልን ቀጻሊን ህያውን ኰይኑ እናነበረ፡ ኣንፈትና ከይንስሕት፡ ሓባሪን ኣማእዛኒን ምዀነና።
ባሕሪ ታሪኽ ግን ኣይነጽፍን’ዩ። ወለዶ ድሕሪ ወለዶ ካብኡ ክቐድሑ ይኽእሉ’ዮም። ባሕሪ ታሪኽ ኣይነጽፍን’ዩ። ኣብ ገለ ጽሑፋትና ነቲ ባሕሪ ንምንጻፍ ዝዓለመ ዝመስል፡ ነቲ ኹሉ ታሪኻዊ ጒዕዞ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ መጽሓፍ ክትረኽ ዝፍተን ኣሎ። ኣብ ሓንቲ መጽሓፍ ማእለያ ዘይብሎም ፍጻሜታት ተጠቒሶም ይሓልፉ። እቲ ጸሓፊ’ውን ብድሕሪ’ታ መጽሓፍ ካልእ መጽሓፍ ዝጽሕፍ ኣይመስልን። ጭልፋ ብጭልፋኡ ገዚፍ ጭልፋ ምልዓል ከም ዝሓሸ ኣማሪጺ ስለ ዝተወስደ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ ውሱን ፍጻመ ኣተኲርና ብዕምቆት ምስ እንትርኽ፡ እታ ሓንቲ ፍጻመ ብዙሕ ሸነኻት ናይቲ ቃልሲ ክትገልጸልና ትኽእል። “ክልተ ቕነ ኣብ ድፋዓት” ከም ሓንቲ ኣብነት ክንወስዳ ንኽእል። እታ ዛንታ ኣብ ሓደ ፍጻሜ ዘተኰረት ክነሳ፡ ንብዙሓት ክብርታትን መለለዪ ሰውራ ዝዀኑ ባህልን ልምድን ተጋደልቲ ጠቒሳ ኣላ። ኣብዛ ሓጻር ዛንታ ብዛዕባ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ክንፈልጥ፡ ክንምሰጥ፡ ከነስተንትን ከምኡ’ውን ክንግረም ንኽእል። ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ’ቲ ዝነበረ ሃዋሁው እኹል ስእሊ ከም ዝህልወካ ትገብር። በዚ መንገዲ’ዚ፡ ነዛ መጽሓፍ ምንባብ ካብ ንብዙሕ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ዝሓዘለት ዕምቆት ዘይብላ ጽሕፍቲ ንላዕሊ ብዛዕባ ታሪኽ ጽንዓት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ንነጻነት ክንፈልጥ ንኽእል።
ኣብ ስነ-ጽሑፍ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሲ ሃገርና ንጥቀመሉ ቋንቋ’ውን ተመሳሳሊ እዩ። እቲ ዛንታ ሓንሳብ ሓንሳብ’ውን ዝደጋገም ዘሎ ኰይኑ ይስምዓካ። እቶም ገጸ ባህሪ ኩሎም ተመሳሰልቲ ኰይኖም ትረኽቦም። ተጋደልቲ ይዂኑ መኮንናት ስራዊት ኢትዮጲያ ኣብ ብዙሕ ጽሑፋትና ተመሳሳልነት ኣለዎም። ነዚ ንምውጋድ ኣብ ኣጸሓሕፋና ሓድሽ ኲርናዕ ጠመተ ክህልወና ኣድላዪ እዩ። እቲ ታሪኽ ብብዙሕ ኲርናዕ ምስ ዝዝንቶ፡ ብዝበለጸ ይግለጽ ኣሎ ማለት’ዩ። ንኣብነት፡ ተጋደልቲ ከም ተዋጋእቲ ጥራይ ዘይኰነ፡ ከም ሰብ፡ ኣብቲ ነዊሕ ቃልሲ ክጸንዑ ዘኽኣሎም እንታይ’ዩ? ኣብዚ ነዊሕ ቃልሲ እንታይ ዓይነት ብድሆ የጋጥሞም ነይሩ? ኣብ ውሽጦም ዝተፍጥረ ምስ ቃልሲ ይዂን ምስ ህይወቶም ዝተተሓሓዘ ሻቕሎትን ግጭትን ብኸመይ ይፈትሑዎ ነይሮም? ሰውራ’ኸ እንታይ ዓይነት መሰናኽል ሓሊፉ? እንታይ ዓይነት ጌጋታትን መእረምታን ይግበር ነይሩ? ሰራዊት ኤርትራ ምስ ከመይ ዓይነት ሰራዊት ገጢሙ’ዩ ተመኲሩ? ሰራዊት ኢትዮጲያ እንታይ ዓይነት ፍሉይ ብልጫታት ነይሩዎ? ወላስ ኩሎም ወተሃደራትን መኳንንቲን ደርግ ፈራሓትን ብልሒ ኣልቦ’ዮም ነይሮም? ነዚ ሕቶታት ምምላስ ንታሪኻዊ ስነ-ጽሑፍና ዑምቆት ዘለዎ፡ ተነባብን ተባህግን ክገብሮ ይኽእል።
ታሪኻዊ ስነ-ጽሑፋትና ብሉጽ ክኸውን ንኣንበብቲ ካልኦት ዜጋታት’ውን ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ይግባእ። ተተርጒሙ ንኻልኦት ዜጋታት ክምስጥን ክምህርን ከም ዝኽእል ኰይኑ ክቐርብ ኣለዎ። ካብ ባዕላዊ ስምዒታትን ኣድልዎ ዝሓዘ ቋንቋ ወጺእና ብናጻ ኣገላልጻ ምስ እንትርኽ፡ እቲ ናይ ካልእ ዜጋ ኣንባቢ’ውን ብዘይ ኣድልዎ ከንብቦ ይኽእል’ዩ። ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ማዕረ’ቶም ኣብ ዓለምና ዝዝንተዉ ሰውራታት ኣገዳሲ ክነሱ፡ ክሳብ ሕጂ ብዓለምለኻዊ ደረጃ እኹል ሸፈነ ክህልዎ ዘይከኣለሉ ምኽንያት ድማ፡ ስነ-ጽሑፍና እቲ ዝድለ ደረጃ ብቕዓት ስለ ዘይበጽሐ ክኸውን ስለ ዝኽእል ብዕቱብ ክትሓዝ ዘለዎ ጉዳይ’ዩ።
ስለዚ፡ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ምቕዳሕ ኣብ መወዳእታኡ ነቲ ባሕሪ ቀዲሕና ክንውድኦ ስለ ዘይንኽእል፡ እቲ ዝሓሸ ኣማራጺ፡ ባሕሪ ኣብ ጭላፋ ምእታው’ዩ። ባሕሪ ኣብ ስፍሓት ዓቢ ክኸውን ይኽእል’ዩ፣ ኣብ ዓይነት ግን ውሱን’ዩ። እታ ኣብ ጭልፋ ተቐምጣ ማይ ባሕርን እቲ ባሕሪ ብዓቢኡን ብዓይነት ሕደ ኢዮም። ልዕሊ 30 ዓመት ጒዕዞ ቃልሲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍጻሜታት ዝሓዘለ’ዩ፣ ነቲ ሰውራ ዘዐወቱዎ ክብርታትን ዘሕለፎም ብድሆታትን ግን ኣብ ፈጸምቱን ናይ ፍጻሜ ቦታን ግዜን ክፈላለ’ኳ እንተኸኣለ፡ ኣብ ዓይነት ግን ተመሳሳልነት ኣለዎ። ስለዚ ኣድህቦና ኣጽቢብና ኣብ ክንዲ ኣብ ብዝሒ ፍጻሜታት ኣብ ዓይነት ኣተኲርና፡ እቲ ሰውራ ዘሕልፎ ተመኲሮ ብዕምቆት ብምዝንታው፡ ዝተፈላለየን ፍሉይን ኲርናዕ ብምልዓል፡ ነቲ ባሕሪ ታሪኽ ዳህሲስና ክንውድኦ ዋላ እንተ ዘይከኣልና፡ ጽቡቕ ጌርና ከነስተማቕሮ ክንበቅዕ ኢና።


text:
ገበር | ብዛዕባ መጻኢ ኺፈልጥ ዚኽእል ኣሎዶ፧
ገሊኡ ተፈጸመ፡ መብዛሕትኡ ግና ፈሸለ
ብዛዕባ መጻኢኻ ኽትፈልጥ ትደሊዶ፧ ሓያሎ ሰባት ብዛዕባ መጻኢኦም ኪፈልጡ ይደልዩ እዮም። ዚንበዩ ሓያሎ ሰባት ድማ ኣለዉ። ብዛዕባ ውጽኢት ትንቢታቶም ግና ቀጺሉ ዘሎ ኣብነታት ንርአ፦
ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት እተራቐቐ መሳርሒ ተጠቒሞም፡ ብዙሕ ገንዘብ ድማ ኣውጺኦም፡ ብዛዕባ እተፈላለየ ነገራት ይንበዩ እዮም። ንኣብነት፡ ብከላ ንምድርና ብኸመይ ከም ዜበላሽዋን ጽባሕ ኣብ ከባቢኻ ዚዘንም እንተ ዀይኑን ይንበዩ እዮም።
ሞያውያን ተንተንቲ ብዛዕባ ኣንፈት ንግድን ፖለቲካን ይንበዩ እዮም። ዋረንት ባፈት ዝስሙ፡ ኣብ ዓለም ሓደ ኻብቶም ሃብታማት ዝዀኑ ሰባት፡ ብዛዕባ ኣንፈት ንግዲ እተነበዮ ነገራት፡ ብትኽክል ስለ እተፈጸመ፡ ነብዪ ዚብል ሳጓ ተዋህቦ። ነይት ሲልቨር ዚብሃል ካልእ ተንታኒ ድማ ኣሃዛዊ ጸብጻብ ብምትርጓም፡ ካብ ፖለቲካ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ኣትሒዙ ኽሳዕ ተሸለምቲ ፊልምታት ሆሊዉድ ዚምልከት እተፈላለየ ነገራት ተነብዩ እዩ።
ጥንታዊ ምንጭታት ከም ትንቢት ጌርካ ኺትርጐም ጸኒሑ እዩ። ገሊኦም ሰባት ነቲ ኣብ መበል 16 ዘመን ብሚሸል ዴ ኖትራዳም (ኖስትራዳመስ) እተጻሕፈ ዘይንጹር ጽሑፋት፡ ዘመናዊ ፍጻመ ዘለዎ ዀይኑ ይስምዖም እዩ። ገሊኣቶም ነቲ ብ21 ታሕሳስ 2012 እተዛዘመ ዓወደ ኣዋርሕ ማያ፡ መዓት ከም ዚወርድ ገይሮም ተርጒሞምዎ እዮም።
መራሕቲ ሃይማኖት ንሰባት ንኼጠንቅቑን ሰዓብቲ ንኼፍርዩን ኢሎም፡ ኣብ ዓለም ዜሕዝን ነገራት ከም ዜጋጥም ዚንበዩሉ ግዜያት ኣሎ። ነብዪ ምጽኣተ ዓለም እተባህለ ሃሮልድ ካምቢንግ ዝስሙ ሰብኣይን ደቀ መዛሙርቱን፡ ‘ዓለም ብ2011 ክትጠፍእ እያ’ እናበሉ ንብዙሓት ሰባት ነጊሮም እዮም። ዓለም ግና ኣይጠፍአትን።
ሳይክያተኛታት ንኺንበዩ ፍሉይ ክእለት ከም ዘለዎም ይገልጹ እዮም። ኤድጋር ከይሲን ጂኒ ዲክሶንን ገለ ኻብቲ ብዛዕባ መበል 20 ዘመን እተነበይዎ ነገራት ብትኽክል ተፈጺሙ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ነፍሲ ወከፎም፡ ዝፈሸለ ብዙሕ ነገራት እውን ተነብዮም ነይሮም እዮም። ንኣብነት፡ ዲክሶን ብ1958 ሳልሳይ ውግእ ዓለም ከም ዜጋጥም ተነብያ ነይራ እያ፡ ከይሲ ድማ ኒው ዮርክ ኣብ መፋርቕ 1970ታት ኣብ ውቅያኖስ ከም እትጥሕል ተንብዩ ነይሩ እዩ።
እሞኸ፡ ብዛዕባ ዚመጽእ ክንፈልጠሉ እንኽእል ዜተኣማምን መገዲ ኣሎ ድዩ፧ እዛ ሕቶ እዚኣ ኣገዳሲት እያ። ብዛዕባ ዚመጽእ ምፍላጥካ፡ ኣብ ህይወትካ ዓብዪ ጽልዋ ኣለዎ።


text:
ስለዝተረፈካ ዘይኮነስ ካብታ ዘላትካ ምዕቋር ኣብ ዝለዓለ ብርኪ የብፅሕ
ቅድሚ ሰለስተ ዓሰርተ ዓመታት ብሰንኪ ሰብ ስራሕን ተፈጥሮኣውን ሓደጋታት መግለፂ ፍግረ መሬት ዝነበሩ ዝተገየፁ ጎቦታትን ጉህምታትን ትግራይ ሎሚ ሳላ ፃዕራም ህዝቢ፣ መሪሕ ውድብን መንግስትን ኦምን ሳዕርን ኣብቊሎም መዓርን ጠስምን ይሕለቡ ኣለዉ። ኣብ ልዕሊኦም ብዝተሰርሑ ዝተፈላለዩ ጠሊ ዓቀብቲ ስራሕቲ ድማ ኣብ እግሮም ዓይኒ ማያት ፈልፊሎም፣ ወሓዝቲ ሩባታት ብምጉልባቶም ንልምዓት መስኖ፣ ሃፍቲ እንስሳን ምስሳን መፍረያይነትን ዓብዪ ዓቕሚ እናፈጠሩ ይርከቡ።
ሓረስታይ ትግራይ በብ ዓመቱ ን20 መዓልትታት ብነፃ ጉልበት ከቲቱ ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዝሰርሖም ስራሕቲ ክልልና ትግራይ ኣብ ባሕቲ መስከረም 2010 ዓ/ም ኣብ ሃገረ ቻይና ከተማ ኣርዶስ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ተሸላሚት ወርቂ “መፃኢ ፖሊሲ ዓለምና” ንምዃን ኣኽኢሉዋ እዩ። እዚ ሽልማት እዚ ምድረባዳነት ካብ ምክልኻል ብዝዘለለ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብምልማዕን ብምኽላልን ሕርሻና ናብ ዝለዓለ ብርኪ መፍረያይነት ምስግጋር ከምዝከኣል ዘመላኸተ እዩ። ኣብዞም ስራሕቲ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብፍላይ ካብ 1997 ዓ/ም ንነዘ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣበርክትኡ ዝዓዘዘ እዩ ክበሃል ይከኣል።
እዚ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስቶት ብሰንኪ ዝነበሮም ሕዱር ድኽነት ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ፣ ጥሪቶም ከይሸጡ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናሕወዩ፣ ሓበራውን ውልቀን ረብሓታት ኣብ ዘረጋግፁ ስራሕቲ ተዋፊሮም ብምራሕ ዘላቒ ረብሓታቶም ዘረጋግፅሉ ዘለዉ ፕሮግራም እዩ። ንሎሚ ኣብ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ትግራይ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኣብ ሓለዋን ክንክንን ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝሳለጡ ዘለዉ ስራሕትን ኣብ ዝለዓለ ፀገምን ድኽነትን ዝነበሩ ሓረስቶት ብምግቢ ዓርሶም ንምኽኣል ዝገብርዎ ዘለዉ ፃዕርን ዘርኢ ትሕዝቶ ኣቕሪብና ኣለና።
መራሒት ስድራ ወ/ሮ ስንዳዮ ዮሴፍ ነባሪት ወረዳ ድጉዓ ተምቤን ጣብያ ልምዓት እየን። እዘን ኣዶ “ጓል ኣንስተይቲ ዓርሳ እንተዘይኽኢላ ፀቓጢኣ ብዙሕ እዩ።” ብምባል እየን ወግዐን ጀሚረን። እዚ ዝበላሉ ምኽንያት ድማ፣ ቅድሚ ናብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ምሕቛፈን ብፀገም ዝተኸበበ ህይወት ከም ዘሕለፉ እየን ዝገልፃ። ገና ጓል 16 ዓመት እናሃለዋ ካብ ስድረአን ተፈልየን በቲ ግዜ እቲ ኣዝዩ ርሑቕ ቦታ ዝኸዳ ዝመሰለን ናብ ከተማ ዓብዪ ዓዲ ከይደን ኣብ እንዳሰብ ተቆፂረን ክሰርሓ ጀሚረን።
ኣብ እንዳ ሰብ ንስዋ ዝኸውን መጠቓ ብምስንካት፣ ማይ ንሰብ ብምሕዋርን ካልእን ጉልበተን ሂበን ን10 ዓመታት መነባብሮ እናመርሓ ድሕሪ ምፅናሐን ዘጠራቐመአን 600 ብር ሒዘን ናብ ንግዲ እኽሊ ተዋፊረን። ድሕሪ እዚ ኣብ ዝተዋፈራሉ ስራሕቲ ንግዲ ሓጋዚ እንተኾነኒ ኢለን ሓዳር መስሪተን። ሓቢረን ንምንባር ዝሓረየኦ ሰብኣይ ግን ከምልበን ክኾነለን ኣይከኣለን። ንሰን መፅለሊ ገዛ ንምስራሕ ኢለን ላሕ እንትብላ እውን ሰብኣይ ካብ ማዕልታዊ ሸቕሊ ዝረኸቦ ኣታዊ ሰትዩ ዘባኽኖ ከይኣኽሎ ንዐአንን ንደቀንን ሰትዩ ብምርባሽ ሓዳረን ናብዘይ ቕፅላሉ ብርኪ ኣብፂሕወን። “ዓገብ በሉለይ” እንተበላን ተደጋጋሚ ብዘመድ ሽማግለ ንክሰማምዑ እንተተፀዓረ እውን ኣይሰመረን። ስለዚ እውን ኣብ 2002 ዓ/ም ተፋቲሐን ሓሙሽተ ቆልዑ ሒዘን ኣብ ጥራሕ ኢደን ናብ ትውልዲ ዓደን ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ጣብያ ልምዓት ተመሊሰን።
ኣብ ትውልዲ ከባቢአን ተሓራሲ መሬት ስለዘይነበረን ካብ ሓደ ሃፍታም ንሓደ ወርሒ ካብ ሓደ ሚኢቲ ሓሙሽተ ብር ወለድ ዝኸፍላሉ 600 ብር ተለቂሐን እታ ዝለመደኣ ንግዲ እኽሊ ቀፂለን። ምስኡ ጎና ጎኒ መሸጣ ስዋ እውን ጀመራ ካብአን ንቖልዑ መምሃሪን ንምግቢን እናኸፈላ ምንባር ሓርቢቱወን ከም ዝነበረ ንድሕሪት ምልስ ኢለን ይዝክራ። “ፀድፊ እንትፈጥር መደያይቦ ይፈጥር” ከም ዝበሃል እታ ኣብ ከተማ ዓብዪ ዓዲ ረሃፀን ኣንጠብጢበን መፅለሊት እንተኾነትኒ ኢለን ዝሰርሐኣ ገዛ ሸይጠን ኣብ ደጉዓ ተምቤን ጣብያ ልምዓት መፅለሊ ክዕድገላ እንተበላ እውን ምስ ኣቦደቀን ዝነበረ ዘይምቅድዳው ክሰልጠን ኣይከኣለን። ድሕሪ ብዙሕ ምምልላስ እቲ ገዛ ተሸይጡ ብፅሒተን 16 ሽሕ ብር ተመቒለን። በተን 13 ሽሕ ብር ኣብ ጣብያ ልምዓት መሬት ዓዲገን ካብትን ካብዚን ወሳሲኸን መፅለሊት ብዕንፀይቲ ገዛ ምስ ደብሩ ይሰርሓ።
ጐና ጐኒ ምሻጥ ስዋ ካብቲ ስዋ ዝርከብ ሓተላ ንእንስሳ ክጥቀማሉ ብምሕሳብ ብተን ዝተረፈአን ሰለስተ ሽሕ ብር 300 ብር ወሲኸን ብ3300 ብር ላሕሚ ዓዲ ይዕድጋ። ድሕሪ እዚ ናታ ላሕሚ ሓተላ እናመገባ ኣብ ክልተ ወርሓ ምስ ሃጠረት ስራ ተምፅእ። ቀፂሉ ድማ ከስርረኣ ናብ ዕዳጋ ከፍቲ እናወሰደኣ “ትሸጣኣዶ” ዝብል ሓታቲ ይበዝሐን። ከም ዘይትሽየጥ እናገለፃ እንትኸዳ ኣሕዋተን “ሸይጥኪ ኣትሪፍኪ ካሊእ ዘይትገዝኢ” ምስ በልወን ብሓሙሽተ ሽሕ ብር ሸይጠን ካብቲ ዕዳጋ ከይወፃ ብ2300 ብር ላሕሚ ምስ ምራኻ ይዕድጋ። ካብዚ ምራኽን 2700 ብርን ድሕሪ ምትራፍ እንስሳ ዓዲክካ ምሻጥ ስለዝመቸወን በዚ መንገዲ እዚ እናሸጣን እናለወጣን ካብዚ ብዝረኸብኦ እቶት ዘይተመለአ ገዘአን ሰሪሐን ዝሓሸ መነባብሮ ክመርሓ ጀሚረን።
ፃዕሪ እተን ኣደ ዝተረድኡ ኣካላት ኣመራርሓ እታ ጣብያ ንድሕሪት ንኸይምለሳ ተሓራሲ መሬት እውን ስለ ዘይብለን ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ ሓዱሽ ራብዓይ ዙር ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ብኣርባዕተ ስድራ ተፀኒዐን ተረባሒት ክኾና ይገብሩ። ድሕሪ እዚ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢአን እናልመዓ ካብዚ ዝረኽብኦ ክፍሊት ንምግበን እናውዓላ ጐና ጐኒ ስዋ እናሸጣ ብተወሳኺ እቶት ቆልዑ የምህራ። ኣብዚ ኩነታት እዚ እናሃለዋ መድሕን ህፃናት (ሴቭ ዘ ችልድረን) ዝተብሃለ ትካል ደቀን ንዘምህራ መራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስትዮ ንምሕጋዝ ብመሰረት ዝሓዞ ኣንፈት ኣብ ፀባ ላሕሚ ተዋፊረን ንምስራሕ 26 ሽሕ ብር የለቅሐን። ድሕሪ እዚ ናይ ባዕለን ዘዋህለለኦ ኣርባዕተ ሽሕ ብር ወሲኸን ብ30 ሽሕ ብር ናይ ወፃኢ ዓሌት ፀባ ላሕሚ ምስ ምራኻ ይዕድጋ።
እዛ ላሕሚ ኣብዚ ሐዚ እዋን ሰለስተ ርእሳ ኮይና ብማዕልቲ 12 ሌትሮ ፀባ እናሓለባ ንዕዳጋ የቕርባ። ንሓደ ሌትሮ ብ15 ብር እናሸጣ ወርሓዊ እቶት ስለዝረኽባ ድማ ብር 5400 ካብ ፀባ ሽይጣት ጥራሕ ይረኽባ። ብቐፃሊ እውን ንመራብሒ ከፍቲ ዝኸውን መሬት እንተረኺበን ሓገዝቲ ቆልዑ እውን ስለ ዘለውወን ናብተን ዘለዋ ሰለስተ ኣላሕም ክልተ ምሩፃት ዓሌት ፀባ ከፍቲ ንምትእትታው ትልሚ ከም ዘለወን የረድኣ። ብምዃኑ ድማ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት መሰጋገሪ እንበር መጠወሪ ከም ዘይኮነ ስለዝፈልጣን ኣብ ናብረአን እውን ዝሓሸ ለውጢ ስለ ዘምፀኣን ተመሪቐን ንምውፃእ ድልውቲ ከም ዝኾና እየን ዘውገዓና።
ካልአይቲ ዘዘራረብናየን ነባሪት ወረዳ ደጉዓ ተንቤን ጣብያ መልፋ ዝኾና ወ/ሮ ሙሉ ወልደማርያም እየን። እዘን ኣዶ መዓል ክልተ ፅምዲ ተሓራሲ መሬት ኣለወን። ይኹን እምበር ከምዚ ሐዚ ብሰብ ሞያ ሕርሻ ዝተደገፈ ዘበናዊ ድኹዒ ኣብ ምጥቃም፣ ብመስመር ምዝራእ ዝብል ኣምር ስለ ዘይተረድኣ ዓመት ዘየብልዕ እቶት እናረኸባ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ክነብራ ተገዲደን እየን። ሓልሓሊፉ ሕፅረት ዝናብ እንተጋጢሙ ድማ እታ ዝርካባ እውን እትሳኣነሉ ኩነታት ስለ ዝነበረ ብምግቢ ዓርሰን ዘይከኣላ ተባሂለን ኣብ 1997 ዓ/ም ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፈን። ቀፂለን እውን ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢአን እናልምዓ ካብቲ መደብ ዝረኽብኦ ክፍሊት ክፍተት ምግበን እናዓበሳ 12 ደርሁት ዓዲገን ከራብሓ ጀሚረን። ካብ ሸይጣት እንቋቑሖ ኣብ ወርሒ ክሳብ ሰለስተ ሚኢቲ ብር እናረኸባ ጣጣ ጉጀን የማልኣ። በዚ መንገዲ እዚ ኣብ መነባብሮአን ምምሕያሽ ስለ ዘምፀኣ ካብቲ ፕሮግራም ብዓርሰ ድሌተን ተመሪቐን ከምዝወፃ ይገልፃ።
ካብዚ ፕሮግራም ተመሪቐን ምስ ወፃ ካብ ሕሉፍ ተመክሮ ብምውሳድ ንመዓል ክልተ ፅማድ መሬተን ብዝግባእ ሓሪሰን ኣለሳሊሰን ሓደ ኩንታል ዘበናዊ ድኹዒ፣ 50 ኪሎ ግራም ምሩፅ ዘርኢ ስርናይ ብመስመር ይዘርኣ። ቅድሚ 10 ዓመት ካብ ሓሙሽተ ኩንታል ዘይዛይድ ዝነበረ እቶተን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ብዓቐን መሬተን ዘበናዊ ድኹዒ ተጠቒመን፣ ብዝግባእ ፃህየን ካብ ተመሳሳሊ ስፍሓት መሬት 26 ኩንታል ስርናይ ሓፊሰን እየን። ሎሚ ዓመት እውን ቑሩብ ሕፅረት ዝናብ ስለ ዘሎ ክንኪ እዩ ዝብል ግምት እንተሃለወን እውን ዘድሊ እታዎታት ሕርሻ ተጠቒመን ስለ ዝዘርኣ 20 ኩንታል ከም ዘይስእና እየን ዝገለፃ። እዘን መራሒት ስድራ ብቐፃሊ እታ ናይ ዓዲ ላሕሚ ጨገሬታ ንምቕያርን 50 ደርሁ ዝኾና ንምርባሕን ትልሚ ሒዘን ከም ዘለዋ የረድኣ።
ከም መርኣዪ ነዘን ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ወሲደና እምበር ኣብ ፕሮገራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ዝረኸብዎ ክፍሊት ከም መሰጋገሪ ተጠቒሞም ጥሪት ኣብ ምጥራይ ሃፍቲ ኣብ ምውህላል ዝርከቡ ሓረስቶት ብዙሓት እዮም። ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኣብ 2009 ዓ/ም በቲ ፕሮግራም ዝተሰርሑ ስራሕቲ ንኣብነት እንተወሲድና 29 ሽሕን 775 ወገናት ተረባሕቲ እናኾኑ እዮም። ካብዚኦም እቶም 6754 ወገናት ሰሪሖም ክበልዑ ዘይኽእሉ ሰብ ፀጋ ዕድመ ኣረጋውያን፣ ፀገም ጥዕና ዘለዎም፣ ጉድኣት ኣካልን ደኻትም ህፃናትን ኮይኖም ዓመት ምሉእ ብቐጥታ ሓገዝ ተጠቐምቲ እናኾኑ ይርከቡ። እቶም ዝተረፉ 23 ሽሕን 21 ወገናት ድማ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ ሓበራዊ ረብሓ ኣብ ዝህቡ ስራሕቲ መፋስስ፣ ሓበራዊ ሆረየን ዔላን ህንፀት ኣብያተ ትምህርቲ፣ መንገዲን ካልኦት ስራሕትን ተዋፊሮም ብምስራሕ ተረባሕቲ ይኾኑ ኣለዉ።
ኣብ ስራሕቲ መፋስስ ዝለዓለ ትኹረት ብምሃብ 428 ሄክታር መሬት ዝተፈላለዩ መደባዊ ዛላታት፣ ኩጀታዊ ዛላታትን ፍርቂ ወርሕን ተሰሪሖም እዮም። ከምኡ እውን ኣብ ልምዓት መስኖ ዝነጥፉ ሓረስቶት ፍርያቶም ንዕዳጋ ንምቕራብ ዘኽእል ሸውዓተ ነጥቢ ሓሙሽተ ኪሎ ሜትሮ ዝንውሓቱ መንገዲ ገፀር ተፀሪጉ እዩ። ከልምዓ እናኸኣላ ሰኣን ዓቕሚ ጠጠው ንዝበላ 16 ደቂ ኣንስትዮ ድማ ሸሞንተ ባስካን ሸሞንተ ውልቀ ዔላን ተሰሪሑ ስለዝተውሃበን ናብ ልምዓት ኣትየን እየን።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣርባዕተ ክፍሊ ዘለዎ ሓደ ብሎክ ቤት ትምህርቲ፣ 160 ካሬ ሜትሮ ስፍሓት ሓፁር ኬላ ጥዕና፣ በዓል ክልተ ክፍሊ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ሓበራዊ ሽንት ቤት፣ ክልተ ቼክዳምን ክልተ ነጥቢ ሓሙሽተ ሜትሮ ዝንውሓቱ መትረብ መስኖ ተሰሪሑ ኣብ ረብሓ ውዒሉ ኣሎ። ነዞም ስራሕቲ ድማ 13 ሚልዮን 099 ሽሕን 460 ብብር፣ ብእኽሊ ድማ 17 ሽሕን 783 ኩንታል ንተጠቀምቲ ከም ዝተኸፋፈለ መተሓባበሪ ውሕስነት ምግቢ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኣይተ ገ/ስላሴ ገ/እግዚኣብሄር ይገልፁ።
እዚ ከምዚ እናሃለወ ቅድም ኢሎም ዝተመረቑ ወገናት ንድሕሪት ከይመለሱ ዘይተመረቑ ድማ ስልጠናን ልቓሕ ገንዘብን ወሲዶም ውሕስነት ምግቦም ኣረጋጊፆም ንኽምረቑ ኣብዚ ሓዱሽ ራብዓይ ፕሮግረም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ዓርሱ ዝኸኣለ “ምምሕያሽ መነባብሮ ሕብረተሰብ” ዝብል ፕሮግራም ተጣይሹ ይርከብ። ብመሰረት እዚ ኣብ ሕርሻ ኣብ ልምዓት መስኖ፣ ሃፍቲ እንስሳን ዝራእትን ተዋፊሮም ንዝሰርሑ 1204 ወገናት ንመስርሒ ዝኸውን ልዕሊ ሸውዓተ ሚልዮን ብር ልቓሕ ካብ ሕብረት ስራሕ ማሕበራትን ትካል ፍትሓዊ ልቃሕን ዕቋርን ደደቢት ወሲዶም ኣብ ምንቅስቃስ ይርከቡ። ከምኡ እውን ካብ ስራሕቲ ሕርሻ ወፃኢ ኣብ ሸኽላ ስራሕቲ ንግድን ሸቐጣ ሸቐጥን ተዋፊሮም ንዝሰርሑ 97 ወገናት ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሓደ ሚልዮን ብር ብልቓሕ ተዋሂብዎም ኣሎ። ን173 ወገናት ድማ ኣብ ምፅፃይ እምኒ (ክሬቸር) ጥሕኖ እኽልን ካልኦት ስራሕትን ተዋፊሮም ንምስራሕ ስራሕን ሰራሕተኛን ናይ ምርኻብ ስራሕ ከም ዝተሰርሐ እቶም መተሓባበሪ የረድኡ።
ኣብቲ ወረዳ ዝተመረቑ ሓረስቶት ንድሕሪት ከይምለሱ፣ ዘይተመረቑ ድማ ውሕስነት ምግቦም ኣረጋጊፆም ንኽምረቑ ልቓሕ ገንዘብ ክረኽቡ ብምግባር ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታትን ስራሕቲ ንግድን ክዋፈሩ ዝለዓለ ፃዕሪ ይግበር ኣሎ። ሐዚ እውን እቲ ፕሮግራም ኣብ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ይኹን ካልኦት ማሕበራዊ ግልጋሎት ዝህቡ ስራሕቲ ኣብ ምስራሕ ዝለዓለ ትኹረት ሂቡ ይሰርሕ ብምህላዉ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ንድሕሪት ንከይምለሱ ኣብ በቢ ከባቢኡ ዘለዉ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላትን በዓል ዋና ዝኾነ ህዝብን ኣድላዪ ክትትልን ቁፅፅርን ክገብሩ ይግባእ።


text:
እቶም ኣሃዱታት ንምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ከምዝሓበርዎ ምኽንያት ናይ ደሞዞም ዘይምኽፋሉ ዝኾነ ምኽንያት ከምዘይተዋህቦም ተሓቢሩ።
ከም ሳዕቤን ናይዚ ደሞዝ ዘይምኽፋል ብዙሓት ካብ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝጽበያ ስድራቤታት ምሸታዊ ኣብ ተኸዊልካ ምልማን ተዋፊረን ምህላወን ተገሊጹ።
ብኻልእ ወገን ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣብ ህዝቢ ዘሎ ከቢድ ናብራ መዝሚዙ ንቡዙሓት ስድራቤታት ናይ እዝኒ ኮይኖም ኪኽተቡ የስድዕ ምህላዉ ተሓቢሩ። በዚ መሰረት ብፍጹም ክግመቱ እውን ዘይክእሉ ብርክት ዝበሉ ቃርማታት ኣብ መላእ ሕብረተሰብ ተዘርጊሖም ምህላዎም ተፈሊጡ።
ናይዚ ተርእዮ ኣብዚ ቅንያት እዚ ብብዝሒ ቃርማታት ኣብ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን፤ ምምሕዳራት ንኡስ ዞባ፤ቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ተኸቲቦም ምህላዎም ተፈሊጡ። ብዘይካ እዚ ኣብ ቤተ ክርስታያን ተዋህዶ ብስም ሰራሕተኛታት ብዙሓት ቃርማታት ተኸቲቦም ምህላዎም ተገሊጹ።
ኣብ ለይታዊ ትልሂት ሰባት ሰኺሮም ዝዛረብዎ ዝምዝግቡ እውን ብብዝሒ ተዋፊሮም መዓልታዊ ኣብ ለይታዊ ትልሂት ይሓድሩ ምህላዎም እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ንህዝቡ ከይኮነ፡ ንነብሱ ከየድሓነ፡ ከም ግመ ዝበነነ…ዓብደላ ጃብር!!!
ካብቶም ሓሙሽተ ገበላት ህግደፍ ሓደ ነይሩ… ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዓብደላ ጃብር፡፡ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ብዓብደላ ጃብር ዝፈልጦ ሙሉእ ስሙ ዓብደላ ማሕሙድ መሓመድ ጃብር’ዩ፡፡ ኣብ ክፍሊ ስነዳን ምርምርን ህግደፍ ዝርከብ ሰነዳት ከምዘረጋግጾ ብ1952 ካብ ኣቦኡ ማሕሙድ መሓመድ ጃብር ካብ ኣዲኡ ፋጡማ ዑመር ኣብ ኣፍዓበት ተወሊዱ፡፡ ካብ 1ይ ክሳብ 11 ክፍሊ ኣብ ኣፍዓበትን ባጽዕን ምስወድአ፡ ብሱዳን ኣቢሉ ኣመሪካ ብምእታው ናይ ኮለጅ ትምህርቱ ኣብኡ ተኸታቲሉ፡፡ ካብ ኣመሪካ ናብ ህዝባዊ ግንባር ተሰለፈ ዓብደላ ጃብር ድሕሪ ናጽነት ውን ክሳብ ማስትሬት ቀጺሉ እዩ፡፡ ካብ ሜዳ ካብ ኣጋር ሓኪም፡ ጀሚሩ ክሳብ ዝለዓለ ጽፍሕታት በጺሑ እዩ፡፡
ድሕሪ ናጽነት ካብቶም ርኻብ ኢሳይያስ ረጊጾም ናብ ዝለዓለ ጽፍሒ ዝተኾየጡ ሓደ ኮይኑ ብኢሳይያስ ልዑል ተቐባልነት ዝነበሮ እዩ፡፡ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ምቕሉል፡ ምስ ሰባት ቀልጢፉ ዝረዳዳእ፡ ናይ ምውዳብ ክእለት ዝነበሮን ቋንቋታት ትግረ፡ ትግርኛ፡ ሳሆ፡ ዓረብ፡ ፈረንሳ፡ ኢንግሊዝ ኣቀላጢፉ ይዛረብ፡፡
ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ብምኻን ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ምጥንኻር ዕዙዝ ተራ ተጻዊቱ፡፡ ብፍላይ መንእሰያት ኤርትራ ካብ ዝተሓተት ሕመረት ክሳብ ላዕለዎት ካድራትን ሃማመተኤን ኣብ ምውዳብ፡ ምስ ሃገራት ኣዕራብ ምሕዝነት ኣብ ምፍጣር፡ ኣብ ምሽምጋል መንግስቲ ሱዳንን ተቐናቐንቲ ምብራቕ ሱዳንን፡ ኣብ ምድላውን ምቕራጽን ህግደፋዊ መጽናዕታትን ካልኦትን ተሳቲፉ እዩ፡፡
ዓብደላ ጃብር ምስ ተጋዳሊት ንጽህቲ ስቲፋኖስ ዘካርያስ (ኣብ ሚ/ሪ ትምህርቲ ሓላፊት ጨንፈር ምምሕዳር ዝነበረት) ሓዳር ገይሩ 5 ቆልዑ ወሊዱ፡፡ ብፋሉላዊ ባህርያቱ ግን ምስ በዓልቲ ቤቱ ጽቡቕ ዝምድና ኣይነበሮን፡፡
ኣብ 2010 ወርሒ 2 ኣቢሉ ኢሳይያስ ንብ/ጀ ስምኦን ገብረድንግልን ንኮ/ል ጋይም ተስፋንሚካኤልን ጸዊዑ “እዚ ሰብኣይ ሓሚመ፡ ጸሚመ የብዝሕ ኣሎ፡ ኣብ ባራት ብስኽራን የህትፍትፍ ከምዘሎ እሰምዕ ኣለኹ ተኸታተልዎ” ኢሉ ሓውሲ መምርሒ ሂብዎም፡፡ ብካልእ ወገን ከኣ ዓሊ ዓብዱ ናብ ቤ/ጽ ኣብ ዝመጸሉ ግዜ ብዛዕባ ዓብደላ ንኢሳይያስ ይሕብሮ ነይሩ፡፡ ዓብዳላ ጃብር ምስ ዓሊ ዓብዱ ፍሕፍሕ ነይርዎ እዩ፡፡
ኣምላኺ ኢሳይያስ ብምኻን ንዓመታት መጋበርያ ክፋእ ተግባራት ዝነበረ ዓብደላ ጃብር ብስም “ትሕተ ሃገራውነትን ጸለመ ኣንጻር ፕረሲደንትን” ጸብጻባቱ ናብ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ካብ 2010 ክውሕዝ ጀመረ፡፡
ብፍላይ ኣብ 2013 ዓብደላ ጃብር ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ሕሰምን ኣደራዕን ክስቆሮ ግዲ ጀሚሩ፡ ብፍንው “ኣንታ እዚ ህዝቢ ንብድሎ ኣለና! ጸቕጢ ኣብዚሕናሉ! ጻምኡን ሞስኡን ኣይረኸበን” እንዳበለ ኣብ ባራት ከይተረፈ ይዛረብ ነይሩ፡፡ ቅድሚ 21 ጥሪ 2013 (ስርሒት ፍርቶ) ኣብ ልዕሊ ዓብደላ ዝካየድ ዝነበረ ምክትታል ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ ነይሩ፡፡ ብ 07142136 ዝሓዛ ናይ ውልቁ ሞባይል ኣብ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ንሓላፊ ጨንፈር ጠላፋ (ነጥቢ 2) ኮ/ል ገሬ (ሊንጎ) ተዋሂቡ ኣብ መርበብ ጠለፋ ኣትዩ ኣብ ትሕቲ ምጽንጻን ጸኒሑ፡፡ ንቤ/ጽ ፕረሲደንት ዝተለኣኸ ጸብጻብ ክፍሊ ጠለፋ ከምዝሕብሮ ብጀካ ጸርፍን ጸለመን ኣንጻር ኢሳይያስ፡ ፍሊጶስ፡ ዓሊ ዓብዱን ወዲካሳን ካልእ ዝተወደበ ውዲት ከምዘይነበሮ የረጋግጽ፡፡ ኣብ ሓደ እዋን “ነታ ቁጽሪ ቴሌፎን ገዲፉ ብካልእ ቁጽሪ ይጠቀም ኣሎ” ዝብል ሓበሬታ ናብ ጨንፈር ጠለፋ በጺሑ ስለዝነበረ ድሕሪ ምክትታል ናይ ሓንቲ ምስኡ ትነብር ነብያት ትበሃል ጓል ይጥቀም ከምዘሎ ከምዝተረጋገጸ እቲ ጸብጻብ መሊሱ ይሕብር፡፡ ተወሰኽቲ ጸብጻባት ጠለፋ ከምዘረጋግጽዎ ዓብደላ ጃብር ምስ በዓል ኣብርሃም ኣስገዶም (ኣብ ደገ ዝነበር ሰብ) ፡ ብ/ጀነራል ኣማኒኤል ሃይለ (ሃንጀማ)፡ ጸሓፊ ኣለምሰገድ ተስፋይ፡ ካብ ቤ/ጽ ህግደፍ ዞባ ማእከል ኣሮን ታደሰ፡ ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ መስጦፋ ኑርሑሴን፡ ሓደ ዶ/ር ስርጅ ምስ ዝበሃል ሱዳናዊ ብቴሌፎን ከምዝደዋወል ይገልጽ፡፡
ቀንዲ ምኽንያት መእሰሪ ዓብደላ ጃብር ኣብ ስርሒት ፎርቶ (21 ጥሪ 2013) ብምስታፉ ኮይኑ ክሳብ እቲ ፍጻመ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ብዛዕባ እቲ ውዲት ኣፍልጦ ከምዘይነበሮ በዚ ኣጋጣሚ ክሕብረኩም እፈቱ፡፡ (ኩቡራት ኣንበብቲ ጉዳይ ስርሒት ፎርቶ ዝምልከት ምስ ኣጻፈፍኩ ብዘውጻእኹዎ ናይ ግዜ ሰሌዳ መሰረት ሓደ መዓልቲ ክፍንወልኩም ኢየ፡፡) ብዝኾነ ብኢሳይያስ ኣብ ጠመተ ኣትዩ ዝነበረ ዓብደላ ጃብር ድሕሪ ስርሒት ፎርቶ ብ22 ጥሪ 2013 ብኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ቀይዲ ውዒሉ፡፡ ዕለት 21 ጥሪ ምሸት ኣዛዚ ክ/ሰ 17 ነበር ኮ/ል ሳልሕ ዑስማን ኣብ ቀይዲ ምስ ኣተወ ኣብ መርመራ ንዓብደላ ጃብርን ካልኦትን ስለዝጠቆመ ብትእዛዝ ብ/ጀ ስምኦን ገብረደንግል ንጉሆ ሰዓት 10፡00 ብሜጀር ዓንደ ግደወልድ (ወዲ ጅዱ) ዝምርሑ 3 ኣባላት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ተላኢኾም ኣብ መንበሪ ግዝኡ ኣብ ቁጽር ኣእትዮም፡፡ ኣብቲ እዋን “ምስ ስርሒት 21 ጥሪ ኢድ ኣለዎም” ብዝብል ዝተጠርጠሩ ሓላፍቲ ካብ መላእ ሃገር ብኣባላት ሃ/ድሕነት ተለቒሞም ናብ ላዕላይ ደንጎሎ ተወሲዶም፡፡ ብመካይን ሃ/ድሕነት ተዓፊኖም ፈለማ ናብ ላዕላይ ደንጎሎ ምስ ዓብደላ ጃብር ዝተወስዱ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ኣሕመድ ሓጂ ዓሊ (ሚ/ር ጸዓትን መዓድንን ነበር ካብ ቤት ጽሕፈቱ ዝተውስደ) መስጦፋ ኑርሑሴን (ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ ነበር ኣብ መገዲ ዱባሩባ ተታሒዙ ዝተወስደ) እዮም፡፡ ብጽባሒቱ ብሜጀር ካሕሳይ በየነ ዝተመርሑ ኣባላት ወኪል ሃ/ድሕነት ናብ መንበሪ ገዛ ዓብደላ ጃብር ተመሊሶም ተፍትሽ ብምግባር ተፈለላየ ሰነዳት፡ ሽጉጥን ካልእ ኣገዳሲ ዝበልዎ ነገራት ወሲዶም፡፡ ብቀጻሊ መንበሪ ገዛ ዓብደላ ጃብር ኣብ ስውር ምክትታል ውሽጣዊ ጸጥታ ንክልተ ወርሒ ክጸንሕ ተወሲኑ ነይሩ፡፡
“ንዝኣመነ ብሴፍ ንዘይኣመነ ብሴፍ” ዝመትከሉ ኢሳይያስ ከምቶም ካልኦት ብጾቱ ውዒሉ ሓዲሩ ንዓብደላ ጃብር እውን ኣርኪብሉ፡፡ እቲ ትማል ህግደፋዊ ስነ-ሓሰባት ከስርጽ ጣውላ እንዳሃረመ ይህውትትን ይጉስጉስን ዝነበረ ዓብደላ፡ እቲ ቀንዲ ወዳቢ ተባሂሉ ካድራት ህግደፍ ዝጫጭሕ ዝነበረ ዓብደላ ጃብር፡ እቲ ብኢሳይያስ ተሓርዩ ናብ ሃገራት ኣዕራብ እንዳተልኣኸ ዲፕሎማሲያዊ ንጥፈታት ዝመርሐ ዓብደላ ጃብር በትሪ ኢሳይያስ ዓሪፍዎ ከምቶም ጀጋኑ (ጉጅለ 15) ኣብ ትሕቲ ምድሪ ካብዝኣቱ ዛጊት 3 ዓመት ኣቑጺሩ ኣሎ፡፡
ወኪል ሃ/ድሕነት ስርሑ ብምቕጻል ታሪኽ ዓብደላ ጃብር ንምብካል ፈለማ ብዘይስሩዕ መርበባት 03 ዓብደላ ጃብር ጽልዋታት እስላማዊ ጥሩፍነት ዘለዎ፡ ሕቡእ ሰላይ ሃገራት ዓረብ ከምዝነበረ ወረ ነዚሖም፡፡ ድሕሪ ክልተ ዓመትን መንፈቕን ኣቢሉ ከኣ ብየማነ ገብረኣብ ዝተዳለወ “እመን ኣይትእመን” ዝብል ርእሲ ዝተገብረሉ ጽሑፍ “ዓብደላ ጃብር ብሰበስልጣን ሱዑዲ ዓረብ ተውሃቦ ስለያዊ ተልእኾ” ከምዘለዎ ኣምሲሎም ተዘርጊሑ፡፡ እቲ ጽሑፍ ብናይ ዌክ ሊክስ ተለቃቢታት ኣሰኒዮም ኣውጺኦሞ፡፡ ጸቕጥታት ብምቕጻል ኣብ ልዕሊ ስድራቤት ዓብደላ ጃብር ፈለማ ንበዓልቲ ቤቱ (ንጽህቲ ስቲፋኖስ) ምኽንያት ተማሂዙ ካብ ስራሕ ክትድስክል ተገይራ፡፡ ኣብ ኮለጅ ዓዲቀይሕ ትመሃር ዝነበረት ጓሉ (ሶፍያ ዓብደላ) ካብቲ ኮለጅ ተሰጊጓ ኣብ ቀረባ ብወኪል ሃ/ድሕነት ሓላፊ ክፍሊ ሓበሬታን መጽናዕትን ኮ/ል ኣማኒኤል ልጃም (ወዲ ልጃም) ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከም መብዛሕትኦም ደቂ ኣባላት “ጉጅለ 15” ንሳ እውን ናብ ስደት ከምዘምርሐት ተጸብጺቡ፡፡ ገለድ ዓብደላ ዝበሃል ወዱ ኣብ መበል 26 ዙርያ ሳዋ ኣብ መደቀሲ ተዓለምቲ ተምሃሮ ብዝተደርበየ ቡምባ ተወጊኡ ናይ ሳንቡእ ጸገም ስለዝገበረ ንደገ ሪፈር ተባሂሉ ከብቅዕ ተኸልኪሉ እዩ፡፡
ታሪኽ ዓብደላ ጃብር ንድሕሪት ንዝተዓዘበ ሰብ ካብ 7 ኣሕዋት ንባዕሉ ተኣሲሩ፡ ዑስማን ማሕሙድ ዝበሃል ሓው ኣብ 2010 ብሃ/ድሕነት ተጨውዩ ደሃዩ ጠፊኡ፡ መሓመድዑሞር ዝተብሃለ ካልእ ሓው እውን ድሕሪ ምእሳር ዓብደላ ኣብ ትሕቲ ምክትታል ውሽጣዊ ጸጥታ ነይሩ ጠፊኡ ንደገ ተሰዲዱ፡፡
ኣብ ዜሮ ሰዓት ስቓይ ህዝቡ ተረዲእዎ ንእሽቶ ምዕይ ምስበለ ዝተቆጸየ፡ ንህዝቡ ከይኮነ፡ ንነብሱ ከየድሓነ፡ ከም ግመ ዝበነነ….. ዓብደላ ጃብር ነቶም ትማል ዝፈረዶም በዓል ጴጥሮስ፡ ድሩዕ፡ ሸሪፎን ካልኦትን ስቓዮምን መከረኦምን ክቋደሶ እንሆ ኣብ ጉድጓድ ኣተወ፡፡ ሕጂ እውን ካራ ኢሳይያስ ንዝኣመነን ዘይኣመነን ብማዕረ ክትሓርድ ስርሓ ትቕጽል ኣላ፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ ንሎሚ ዓብደላ ጃብር ኣብ ናቕፋ ንካድራት ዝምህሮ ዝነበረ ኮርስ በከፊል ይዝርግሖ ኣለኹ፡፡ ዘገድሰኩም እንተኾይኑ ብሙሉኡ ክፍንወልኩም ይኽእል እየ፡፡


text:
ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ፍልስጤም ትረኽቦ ዝነበረት ሓገዝ ጠጠዉ ክብል ከምዝኽእል ኣጠንቂቖም
ንሰላማዊ ዘተ ቅሩባት ንዘይኾኑ ፍልስጤማዉኣን ዝወሃብ ሓገዝ ኣሜሪካ ጠጠዉ ክተብሎ ትኽእል'ያ ኢሎም ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ።
ኣብ ትዊተር ገጾም ከምዘስፈሩዎ፡ ኣሜሪካ ብትህቦ ሓገዝ ካብ ፍልስጤም "ናእዳን ክብርን" ረኺባ ኣይትፈልጥን ኢሎም።
ኣብ ጉዳይ እየሩሳሌም ዝሃቡዎ መካትዒ ኣፍልጦ ንዘተ ሰላም እተን ሃገራት "ካብ ዙርያ ጠረጴዛ ክለዓል" ምኽንያት ኾይኑ'ዩ።
ፍልስጤም፡ ኣሜሪካ ንእየሩሳሌም ዝሃበቶ ኣፍልጦ ርእሰ ከተማነት፡ እታ ሃገር ዘይሻራዊት መዛተይት ክትኸዉን ከምዘይትክእል መላኽት'ዩ ኢላቶ'ያ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት፡ ፕረዚደንት ፍልስጤም መሓመድ ዓባስ ኣሜሪካ ተቕርቦ ሓዱሽ እማመ ሰላም ማእኸላይ ምብራቕ ኣይንቕበልን ኢሎም'ዮም።
ኣሜሪካ እየሩሳሌም ርእሰ ከተማ እስራኤል ገይራ ከምትቕበላ ዝሃበቶ መግለጺ፡ 128 ኣባል ሃገራት ዉድብ ሕቡራት መንግስታት ከምዝተቓወምኦ ዝዝከር እዩ።
ከተማ እየሩሳሌም እስራኤልን ፍልስጤምን ዝዋጠጣላ እንትኾን፡ ኣብቲ ዞባ ምኽንያት ጎንጺ ክኸዉን ይኽእል'ዩ እናተብሃለ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ንእየሩሳሌም ኣፍልጦ ሂበ'የ ኢሎም'ዮም።
ኣሜሪካ ኣብ ቴል ኣቪቭ ዘሎ ኤምባሲኣ ከይተረፈ ናብ እየሩሳሌም ከምተዛዉር ተዛሪቦም።
ፕረዚደንት ዓባስ፡ "ኣሜሪካ ንሰላም ኣብ ዝካየድ ዘተ እምንቲ መዛተይት ክትከዉን ከምዘይትኽእል ኣርእዩና" ኢሎም ንዉሳነ ትራምፕ እንትገልጹ፡ እየሩሳሌም ድማ "ዘለኣለማዊት ርእሰ ከተማ ፍልስጤም'ያ" ዝብል መግለጺ ሂቦም።
ናይ ትዊተር ጽሑፍ ትራምፕ ስዒቡ፡ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ኒኪ ሃለይ፡ ኣሜሪካ ፍልስጤማዉያን ስደተኛታት ንምሕጋዝ ኣሜሪካ ንኤጀንሲ ሓገዝ እቲ ዉድብ ትህቦ ገንዘብ ጠጠዉ ክተብል'ያ ኢለን።
እቲ ኤጀንሲ ፕሮግራማት ትምህርቲ፣ ጥዕናና ማሕበራዊ ጉዳያትን ዘመሓድር ኮይኑ ኣሜሪካ ኣስታት 370 ሚሊዮን ዶላር ተወፊ።


text:
ካብ ከባቢ ዓለም
ኣትኵሮ ኣብ ስድራ ቤት
ስድራ ቤታት ብዙሕ ብድሆታት እዩ ዜጋጥመን፣ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ግዜ ዘይሓልፎ ጥበብ ግና ነዚ ብድሆታት እዚ ብዕዉት መገዲ ንኺዋጽኣሉ ኺሕግዘን ይኽእል እዩ።
ኣፍሪቃ
ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ሓንቲ ኣደ ንውሉዳ ኻብታ እተወልደላ ሰዓት ኣትሒዛ ንሽዱሽተ ወርሒ ዚኣክል ከተጥብዎ ኣለዋ። ብኣንጻር እዚ ምኽሪ እዚ ግና፡ “ብጡጦ ዚውሃብ ጸባ ልክዕ ከም ጸባ ኣደ እዩ” ዚብል ናይ ሓሶት መወዓውዒ ገና ይቕጽል ከም ዘሎ፡ ኣብ ምብራቕን ደቡብን ኣፍሪቃ ኣማኻሪ መኣዛዊ ምግቢ ዩኒሴፍ ገለጸ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧ “ገርሂ ሰብ ንዅሉ ቓል ይኣምን፡ ለባም ግና ንስጕምቱ ይጥንቀቐለን።”—ምሳሌ 14:15።
ካናዳ
ኣብ ሞንትርያል ዚርከቡ ተመራመርቲ፡ ካብቶም ኣብ ትሕቲ ፍቕርን ተግሳጽን ዚህቡ ወለዲ ዚዓብዩ ውሉዳት፡ ኣብ ትሕቲ እቶም ደረቕ ሕግታት ዜውጽኡን ንውሉዳቶም ብዙሕ ፍቕሪ ዘየርእዩን ተረርቲ ወለዲ ዚዓብዩ ውሉዳት፡ ንኪኽርሹ ዘለዎም ኣጋጣሚ ብ30 ሚእታዊት ክብ ከም ዚብል ገለጹ።
ትፈልጥዶ፧ እቲ ወለዲ ንውሉዳት ዜዕብዩሉ ኣዝዩ ጠቓሚ ዝዀነ ኣገባብ ኣተዓባብያ፡ ካብ ነዊሕ ዘመናት ኣትሒዙ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ይርከብ እዩ።—ቈሎሴ 3:21።
ነዘርላንድስ
ኣብ ነዘርላንድስ፡ ኣብተን ክልቲኦም ወለዲ ሰራሕተኛታት ዚዀኑለን ስድራ ቤታት እተገብረ መጽናዕቲ ኸም ዚሕብሮ፡ እቶም ንሓላፍነታት ስራሖምን ስድራ ቤቶምን ፈላልዮም ብግቡእ ዚሕዝዎ ወለዲ፡ ካብቶም ስራሖም ነቲ ኣብ ስድራ ቤቶም ዘለዎም ሓላፍነት ዕንቅፋት ኪኸውን ዜፍቅዱ ወለዲ ንላዕሊ ምስ ደቆም ዝሓሸ ርክብ ኣለዎም። ንኣብነት፡ እቶም ድሕሪ ሰዓታት ስራሕ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ንሓላፍነት ስራሖምን ስድራ ቤቶምን ብሓንሳእ ኬማልኡ ኢሎም ኣብ ቤት ኰይኖም ምስ ስራሕ ዚተሓሓዝ ተሌፎን ዚድውሉ ወለዲ፡ ንደቆም ዜድልዮም ቈላሕታ ንኺገብሩሎም ኬጸግሞም ይኽእል እዩ።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ‘ንዅሉ ነገር ገጊዜኡ ኣለዎ’።—መክብብ 3:1።


text:
ኣብ መንጎ እቶም ተቃለስቲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ወይ ድማ ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክርስያዊ ስርዓት ንምትካል ዝጓነፎ ውሽጣውን ግዳማውን ተጻብኦታት፣ ከምቲ ፕሮፈሶር ሃንቲንግቶን ኣብቲ ብዙሕ መጽናዕትታቱ ኣብ ሳልሳይ ማዕበል ኣብ ዝብል ጽሑፉ ከም ዝገልጾ፣ኩሉ እቲ ዝሓለፈ ማዕበላት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዙሕ ሓጐጽጐጽን ዕንቅፋታትን ስለዝገጠሞ ገሊኡ ዝተዓወተ ገሊኡ ድማ ኣብ መንጎ ከይተዓወተ ዝፈሸለ ኣሎ ይብል ንኣብነት ኣብቲ ሳልሳይ ማዕበል ብ 1974 ኣብ ሃገረ ፖርቱጋል ኣንጻር ምልክነት ቀጺሉ ድማ ኣብ ሃገራት ደቡብ ኤውሮፓ ከም ንኣብነት፣ ስፓንየን ድሓር ድማ ኣብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ካብ 1970ክሳብ 1980 ዝተኻየደ ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከም ሳልሳይ ማዕበል ክጽዋዕ ብዙሓት ተመራመርቲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይሰማምዑሉ።
The post ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስን ኤርትራዊ ፖሊቲካዊ ሰነ-ኣእምሮን appeared first on Farajat English Page.


text:
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ ኢትዮጵያ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት ዝተፈላለዩ ዓወታት ኣመዝጊባ ክብሉ ከለው፣ ተቃወምቲ ግና ብሕልፊ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ዝባኸና ዓመታት ኢሎም ይገልፁወን።
ብምኽንያት’ቲ በዓል ምስ ጋዜጠኛታት ውሽጢ ሃገር ቃለ-መጠይቅ ዘካየዱ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ 20 ግንቦት ምዕራፍ ሰለስተ ፍፃመታት’ያ ኢሎም።
‘20 ግንቦት ኣብ ሃገርና መሰረታዊ ስርዓታዊ ለውጢ ዘምፀአት ዕለት’ያ። ናፃ ዕዳጋን ካፒታሊስታዊ ቁጠባን ዝተኣታተወሉ፣ ንድልየታትን ትምኒታትን ብዙሓት ህዝቢታትን እምነታትን ዘተኣናግድ ስርዓተ ዴሞክራሲ ዝተተኸለሉ፣ ኣድልዎን በደልን ተወጊዱ፣ ህዝቢታት ማዕረ ዕድል ረኺቦም ተረባሕቲ ዝኾንሉ ስርዓት ዝተዘርገሐላ ዕለት’ያ።
ተቃወምቲ ግና፣ ዝሓለፉ 25 ዓመታት፣ ዘበን ዓወት ከምዝኾነ ኣይኮነን ዝግምግሙ። ካብ መሪሕነት መድረክን ፈደራላዊ ኮንግረስ ኦሮሞን ዶ/ር መረራ ጉዲና፣ ኢህወዴግ ብኩሎም መለክዒታት ከሲሩ’ዩ ይብሉ።
ኣቶ ልደቱ ኣያሌው ብወገኖም ‘ኣብ ህንፀት ትሕተ ቅርፂ ሪኣቶ ዘይትፈልጥ ምዕባለ ዝረኸበትሉ። ብኣሉታዊ ጎኑ፣ ሓንቲ ሃገር ዝነበረት ኢትዮጵያ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኾነትሉ፣ ሃገር ወደብ ኣልባ ዝኾነትሉ’ውን’ዩ 20 ግንቦት። ሰብኣዊን ዴሞክራሲያዊ መሰላት፣ ካብ ወረቀት ሰጊሮም ዘይተተግበሩሉ እዋን’ዩ ዝሓለፈ 25 ዓመታት’ ኢሎም።


text:
ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ሰብኣዊ ክብሩን መሰሉን ኣብ ዘካየዶ ኣዝዩ ነዊሕን መሪርን ሰውራ ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ንልዕሊ 30 ዓመታት ዘካየዶ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ልዕሊ ጸላእቱ ሓርበኛዊ ተጋድሎ ብምክያድ ንዓለም ዘስደመመ ታሪኽ ሰሪሑ ናጽነት ኣምጺኡ’ዩ፡፡ ናጽነት ንምምጻእ ኣብ ዘከየዶ መስገደል ቃልሲ ከቢድ መስዋእቲ ከፊሉ፡፡ ኣካሉ ዝሰንከለ ተጋዳላይን ህዝቢን ኤርትራ ኣብቲ ኵናት ዝዓነወ ንብረትን ጉልበትን ከይጸብጸብካ ልዕሊ 60 ሽሕ ምእንቲ ናጽነት መስዋእቲ ተኸፊሉ’ዩ፡፡
እዚ ዝተኸፍለ ከቢድ መስዋእቲ ዝሓለፈ መሪር ህይወት ናጽነት መጺኡ ባርነት’ዩ ወሊዱ፡፡ ዝተኸፍለ ዋጋ ኣብ ማሕበረ ቁጠባውን ፖለቲካዊ ርጉእነትን ብዝኾነ መለክዕታት ክዕቀን ከሎ ካብቲ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ እዋን ዝገደደ’ምበር ዝሓሸ ለውጢ ኣይመጸን፡፡ እዚ ስለምንታይ ኮይኑ ዝብል ሕቶ ምልዓል ኣገዳስነት ዘለዎ ሕቶ’ዩ፡፡
ብኢሳይያስ ዝምራሕ ጸቢብ ጉጅለ በትረ ስልጣን ብዓመጽ ካብ ዝሕዝ እዋን ጀሚሩ ስልጡን ስርዓተ ምሕደራ ከየተኣታቱ ስለዝሓንገደ’ዩ፡፡ እቲ ኣብ በረኻ ዝነበረ ባህርያቱ ብዝኸፍአ መልክዑ’ዩ ቀጺልዎ፡፡ ኢሳይያስ ኣብቲ በረኻ ጀሚሩ ከበድቲ ጸረ ዲሞክራሲያዊ ባህርያቱን ተግባራትን እዩ እናፈጸመ ኔሩ፡፡ ንዲሞክራሲ፡ ንኣፈላላያት ሓሳባት ብምይይጥን ዘተን ንክፈትሕ እዝኒ ኣይነበሮን፡፡ ንኩሎም ሕቶታት ብሓይሊ ጠበንጃ እናጨፍለቐ ዝመጸ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ብዝኸፍአ ዝቐጸለሉ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ’ዩ፡፡
ኢሳይያስ ንዝጠርጠሮን ባህ ንዘይበሎን ወይ ፍልይ ዝበለ ሃናጺ ሓሳብ ንዘቕርብ እናረሸነ መጺኡ፡፡ ነዚ ተግባር ዘሳልጠሉ ኣብ በረኻ ሓለዋ ሰውራ ኔርዎ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ልዕሊ 360 ኣብያተ ማእሰርቲ ሃኒጹ ብዓሰርተታት ኣሸሓት ኤርትራውያን ግዳይ ስቅያትን ህልቂትን ንክኾኑ ዝገበረ ገበነኛ ውልቀመላኺ’ዩ፡፡ ኣብ ናጽነት ባርነት ሳዕሪሩ ሓርነት ተጨውዩ ስቅያት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ቅድሚ ናጽነት ብዝነበረ ጸዋግ ክፉእ ዘመን ብዝኸፍአ ተኸላቢቱ፡ ተኣሲሩ፡ ተሰዲዱ፡ ጊላ ኮይኑ፡ ተሸይጡ፡ ተረሺኑ ኣብ ናጽነት ዝተራእየ ለውጢ እንተሃልዩ እዚ ዝተገልጸ ሓሳረ መከራ፡ ኣደራዕን ሕሰምን’ዩ፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ኤርትራዊ መንነቱ ተቐንጢጡ ሰብኣዊ ፍጡር ክጻወሮ ዘይክእል ኣደራዕ እናወረዶ ኤርትራ ከም ምድራዊት ገነት ሰላም ዝዓሰላ ንዜጋታታ ዘቕሰነ ሃገር እናተገበረት ብኢሳይያስን ጉጅልኡ ወግሐ ጸብሐ ብፕሮፖጋንዳ ኤርትራዊ ንክጸምም ተጌሩ፡፡ ብዛዕባ ናጽነት ዳንኬራን ጓይላን ይድስቕ ንናጽነት ጥሩምባ ሓሶት ይንፍሓሉ፡፡ ናጽነት መሸቀጢ’ዶ ሃገራዊ ክብሪ? እዚ ህዝቢ ኤርትራ ክምልሶ ዝግባእ ሕቶ’ዩ፡፡


text:
መስርሕ ምጽጋን ናይ ሓመድ ጽርግያ እንዳገርግስ – ማይ-ምነ፡ ኣብቲ ዝተመደበሉ ግዜ ንኽዛዘም ተራኦምን ኣበርክቶኦምን ከምዘዕዝዙ፡ ነበርቲ ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ ገሊጾም።
እቶም ዜጋታት ነዚ ዝገለጹ፡ ትግባረ መደባት 2017 ብምግምጋም ኣብ መደባት 2018 ንምዝታይ ምስ ምምሕዳር’ቲ ንኡስ ዞባ ኣብ ዘካየድዎ ርክብ’ዩ።
ወከልቲ 17 ምምሕዳራት ከባቢ ኣብ ዝተረኽቡሉ ብ4 ጥሪ ኣብ ዝተቓንዐ ኣኼባ፡ ኣካያዲ ስራሕ ንኡስ ዞባ ማይ- ምነ ኣቶ ኪዳነ ፍሩይ፡ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት መደባት – እቶም 80 ሚእታዊት ዕዉታት ምንባሮም ገሊጹ።
ምዝርጋሕን ምዕባይን ጸዓት ኤለክትሪክ ሓውሲ ከተማ ማይ-ምነ፡ ትግባረ መስርሕ መለሳ መሬት፡ ምህናጽን ምጽጋንን ትሕተ-ቅርጺ ኣገልግሎት ትምህርቲ፡ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ከምኡ’ውን ምግራብ – ካብቶም ብግቡእ ዝተተግበሩ መደባት ምዃኖም ድማ ዘርዚሩ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ። ኣብ መዳያት ጥዕና። ትምህርቲ። ሕርሻን ማሕበራዊ ድሕነትን ናይ ዝተዓሙ መደባት ጸብጻባት ቀሪቦምን ዘተ ተኻዪዱሎምን፣
ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ – ብሕርሻ፡ መጓሰን ንግዲን ዝናበር ልዕሊ 60 ሽሕ ህዝቢ ኣለዋ።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
11 ኰነ ድማ፡ ኣብ ሓደ ቦታ ኺጽሊ ጸኒሑ ምስ ወድአ፡ ሓደ ኻብ ደቀ መዛሙርቱ፡ “ጐይታይ፡ ከምቲ ዮሃንስ ንደቀ መዛሙርቱ ዝመሃሮም፡ ምጽላይ ምሃረና” በሎ።
2 ንሱ ኸኣ ከምዚ በሎም፦ “ክትጽልዩ ኸለኹም፡ ከምዚ በሉ፦ ‘ኣቦና፡ ስምካ ይቀደስ። መንግስትኻ ትምጻእ።
3 ናይ ዕለት እንጌራና በብመዓልቱ ሃበና።
4 ንሕና ንዝበደሉና ዅሎም ንሓድገሎም ኢና እሞ፡ ሓጢኣትና ሕደገልና፣ ኣብ ፈተና ድማ ኣይተእትወና።’”
5 ከምዚ እውን በሎም፦ “ሓደ ኻባኻትኩም ዓርኪ ኣለዎ ንበል፣ ፍርቂ ለይቲ ናብኡ ኸይዱ ድማ፡ ‘ዓርከይ፡ ሰለስተ እንጌራ ኣለቅሓኒ፣
6 ፈታውየይ ገይሹ መጺኡንስ፡ ዝቕርበሉ የብለይን’ ይብሎ።
7 እቲ ኸኣ ካብ ውሽጢ፡ ‘ኣይተሸግረኒ። ማዕጾ ድሮ ተሸጒሩ እዩ፡ ደቀይ ከኣ ምሳይ ኣብ ዓራት እዮም ዘለዉ፣ ተንሲአ ኽህበካ ኣይክእልን እየ’ ኢሉ ይምልሰሉ።
8 እብለኩም ኣለኹ፦ ዓርኩ ስለ ዝዀነ ተንሲኡ እኳ እንተ ዘይሃቦ፡ ላሕ ስለ ዘበሎ ግና ተንሲኡ ዝደለዮ ይህቦ።
9 ከምኡ ድማ፡ እብለኩም ኣለኹ፦ ብቐጻሊ ለምኑ እሞ፡ ኪውሃበኩም እዩ፣ ብቐጻሊ ድለዩ እሞ፡ ክትረኽቡ ኢኹም፣ ብቐጻሊ ዃሕኵሑ እሞ፡ ኪኽፈተልኩም እዩ።
10 ከመይሲ፡ ዚልምን ዘበለ ይቕበል፡ ዚደሊ ዘበለ ይረክብ፡ ዚዅሕኵሕ ዘበለ እውን ይኽፈተሉ እዩ።
11 ካባኻትኩምከ እንታዋይ ኣቦ እዩ ወዱ ዓሳ እንተ ለሚንዎ፡ ኣብ ክንዲ ዓሳስ ተመን ዚህቦ፧
12 ወይስ እንቋቝሖ እንተ ለሚንዎ፡ ዕንቅርቢትዶ ይህቦ፧
13 እምበኣር፡ ንስኻትኩም እኩያት ክነስኹም፡ ንደቅኹም ብኸመይ ጽቡቕ ውህበት ከም እትህቡ ኻብ ፈለጥኩም፡ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦ ግዳ ንዚልምንዎ ኽንደይ ኣብዚሑ መንፈስ ቅዱስ ዘይህቦም!”
14 ዓባስ ጋኔን ድማ የውጽእ ነበረ። እቲ ጋኔን ምስ ወጸ ኸኣ፡ እቲ ዓባስ ተዛረበ። እቶም ህዝቢ ድማ ተገረሙ።
15 ገሊኣቶም ግና፡ “ንኣጋንንቲ ብብኤል-ዜቡል እቲ ሓለቓ ኣጋንንቲ እዩ ዜውጽኦም” በሉ።
16 ካልኦት ከኣ፡ ኪፍትንዎ ኢሎም፡ ካብ ሰማይ ትእምርቲ ኼርእዮም ደለዩ።
17 ንሱ ግና ሓሳባቶም ፈሊጡ፡ ከምዚ በሎም፦ “ንሓድሕዳ እተኸፋፈለት ኵላ መንግስቲ ትጠፍእ፣ ንሓድሕዳ እተኸፋፈለት ቤት እውን ትወድቕ።
18 ኣነ ንኣጋንንቲ ብብኤል-ዜቡል ከም ዘውጽኦም እትብሉስ፡ ሰይጣን እንተ ተኸፋፊሉ ደኣ፡ መንግስቱ ኸመይ ኢላ ትቐውም፧
19 ኣነ ንኣጋንንቲ ብብኤል-ዜቡል ዘውጽኦም እንተ ዀይነ፡ ደቅኹም ደኣ ብመን እዮም ዜውጽእዎም፧ ስለዚ ኸኣ፡ ንሳቶም ፈራዶኹም ኪዀኑ እዮም።
20 ኣነ ንኣጋንንቲ ብኣጻብዕ ኣምላኽ ዘውጽኦም እንተ ዀይነ ግና፡ መንግስቲ ኣምላኽ መጸትኩም።
21 ሓደ ኣጽዋር ዝዓጠቐ ሓያል፡ ቤቱ ምስ ዚሕሉ፡ ንብረቱ ብሰላም ይነብር።
22 ካብኡ ዚሕይል መጺኡ ምስ ዚስዕሮ ግና፡ ነቲ ዚእመኖ ዝነበረ ኣጽዋሩ ይገፍፎ፡ ነቲ ዝዘመቶ እውን ይማቐሎ።
23 እቲ ምሳይ ዘይኰነ ይጻረረኒ፣ እቲ ምሳይ ዘይእክብ ከኣ ይዘሩ።
24 “ርኹስ መንፈስ ካብ ሰብ ምስ ወጸ፡ መዕረፊ ደልዩ ብኣጻምእ ይሓልፍ፣ ምስ ሰኣነ ኸኣ፡ ‘ናብታ ዝወጻእኩላ ቤተይ ደኣ ኽምለስ’ ይብል።
25 ናብኣ ምስ በጽሐ ድማ፡ ተዀስቲራን ተሰሊማን ይረኽባ።
26 ድሕሪኡ፡ ከይዱ ኻብኡ ዝኸፍኡ ሸውዓተ ኻልኦት መናፍስቲ ይማላእ እሞ፡ ኣትዮም ኣብኣ ይነብሩ። ነቲ ሰብ እቲ ኸኣ፡ ካብ መጀመርታኡ፡ መወዳእታኡ ይገድዶ።”
27 እዚ ኺዛረብ ከሎ፡ ካብቲ ህዝቢ ሓንቲ ሰበይቲ ዓው ኢላ፡ “ዝጾረትካ ኸርስን ዝጠቦኻየን ኣጥባትን ሕጉሳት እየን!” በለቶ።
28 ንሱ ግና፡ “ሕጉሳትሲ እቶም ቃል ኣምላኽ ዚሰምዑን ዚሕልዉን ደኣ እዮም!” በላ።
29 እቶም ህዝቢ ምስ ተኣከቡ፡ ከምዚ ኺብል ጀመረ፦ “እዚ ወለዶ እዚ እኩይ ወለዶ እዩ፣ ትእምርቲ ይደሊ። ብዘይካ ትእምርቲ ዮናስ ግና፡ ትእምርቲ ኣይኪውሃቦን እዩ።
30 ከምቲ ዮናስ ንሰብ ነነዌ ትእምርቲ ዝዀኖም፡ ወዲ ሰብ ድማ ነዚ ወለዶ እዚ ኸምኡ ኪዀኖ እዩ።
31 ንግስቲ ደቡብ፡ ጥበብ ሰሎሞን ክትሰምዕ ኢላ ኻብ ወሰን ምድሪ መጺኣ ነይራ እያ እሞ፡ ብመዓልቲ ፍርዲ ምስ ሰብ እዚ ወለዶ እዚ ኽትትንስእን ክትኵንኖን እያ። እንሆ ኸኣ፡ ካብ ሰሎሞን ዚዓቢ ኣብዚ ኣሎ።
32 ሰብ ነነዌ ብስብከት ዮናስ ተነሲሖም እዮም እሞ፡ ብመዓልቲ ፍርዲ ምስ እዚ ወለዶ እዚ ተንሲኦም ኪዅንንዎ እዮም። እንሆ ኸኣ፡ ካብ ዮናስ ዚዓቢ ኣብዚ ኣሎ።
33 መብራህቲ ኣብሪሁ፡ እቶም ዚኣትዉ ብርሃን ምእንቲ ኺርእዩ ኢሉ፡ ኣብ ቀዋሚ ቐንዴል የቐምጦ እምበር፡ ኣብ ከውሊ ወይስ ኣብ ትሕቲ ኸፈር ዜንብሮ የልቦን።
34 መብራህቲ ሰብነት፡ ዓይኒ እያ። ዓይንኻ ትኵርቲ ምስ እትኸውን፡ ብዘሎ ሰብነትካ ብሩህ ይኸውን፣ እክይቲ ምስ እትኸውን ግና፡ ሰብነትካ እውን ጸልማት ይኸውን።
35 እምበኣር፡ እቲ ኣባኻ ዘሎ ብርሃን፡ ጸልማት ከይኸውንሲ፡ ተጠንቀቕ።
36 ስለዚ፡ ብዘሎ ሰብነትካ ጸልማት ዘይብሉ ብሩህ እንተ ዀይኑ፡ ከምቲ መብራህቲ ብጸዳሉ ዜብርሃልካ፡ ኵሉ ብሩህ ይኸውን።”
37 እዚ ምስ ተዛረበ፡ ሓደ ፈሪሳዊ ምስኡ ኺበልዕ ለመኖ። ኣትዩ ኸኣ ኣብ መኣዲ ተቐመጠ።
38 እቲ ፈሪሳዊ ድማ፡ ቅድሚ ምሳሕ ኢዱ ኸም ዘይተሓጽበ ምስ ረኣየ፡ ተገረመ።
39 ጐይታ ግና ከምዚ በሎ፦ “ሕጂ ኣቱም ፈሪሳውያን፡ ዝባን ዋንጫን ጻሕልን ትሓጽቡ፣ ውሽጥኹም ግና ስስዐን እከይን ዝመላእኩም ኢኹም።
40 ኣቱም ዓያሹ፡ እቲ ንዝባኑ ዝገበረ፡ ንውሽጡስ ኣይገበረንዶ፧
41 ግናኸ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኸም ምጽዋት ሃቡ፣ እንሆ ድማ፡ ኵሉ ጽሩይ ይዀነልኩም።
42 ኣቱም ፈሪሳውያን፡ ካብ ናዕናዕን ካብ ጨና ኣዳምን ካብ ኵሉ ኣሕምልትን ዕሽር ትህቡ፣ ፍትሕን ፍቕሪ ኣምላኽን ግና ሸለል ትብሉ ኣለኹም እሞ፡ ወይለኹም! እዚ ኽትገብሩ ይግባእ፡ እቲ እውን ሸለል ክትብሉ ኣይግባእን።
43 ኣቱም ፈሪሳውያን፡ ኣብ ምኵራባት ቀዳሞት መናብር፡ ኣብ ዕዳጋ ድማ ሰላምታታት ትፈትዉ ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም!
44 ከምቲ ሰባት ከይፈለጡ ረጊጾምዎ ዚሓልፉ ብንጹር ዘይርአ መቓብራት ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም!”
45 ሓደ ኻብቶም ፈለጥቲ ሕጊ ድማ፡ “መምህር፡ ከምዚ ኽትብል ከለኻስ፡ ትጸርፈና ኣለኻ” ኢሉ መለሰሉ።
46 ንሱ ኸኣ ከምዚ በለ፦ “ኣቱም ፈለጥቲ ሕጊ እውን፡ ንሰባት ከቢድ ጾር ተሰክሙ፡ ንስኻትኩም ባዕላትኩም ግና ነቲ ጾር ብኣጻብዕኩም ኣይትትንክይዎን ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም!
47 “መቓብር ነብያት ትሰርሑ ኢኹም፣ ግናኸ ኣቦታትኩም ቀቲሎምዎም እዮም እሞ፡ ወይለኹም።
48 ንሳቶም ቀቲሎምዎም፡ ንስኻትኩም ድማ መቓብሮም ትሰርሑ ኣለኹም እሞ፡ ንግብሪ ኣቦታትኩም መሰኻኽር ኢኹም፡ ትሰምርዎም እውን ኣለኹም።
49 ስለዚ፡ ጥበብ ኣምላኽ ከምዚ በለት፦ ‘ነብያትን ሃዋርያትን ናባታቶም ክልእኽ እየ፣ ንገሊኣቶም ድማ ኪቐትልዎምን ኪሰጕዎምን እዮም፣
50 እዚ ኸኣ፡ እቲ ኻብ ምስራት ዓለም ኣትሒዙ ዝፈሰሰ ደም ኵሎም ነብያት፡ ካብዚ ወለዶ እዚ ምእንቲ ኺድለ እዩ፣
51 ካብ ደም ኣቤል ኣትሒዙ ኽሳዕ ደም እቲ ኣብ መንጎ መሰውእን ቤትን እተቐትለ ዘካርያስ ዝፈሰሰ ደም ኪድለ እዩ።’ እወ፡ እብለኩም ኣለኹ፦ ካብዚ ወለዶ እዚ ኺድለ እዩ።
52 “ኣቱም ፈለጥቲ ሕጊ፡ መፍትሕ ፍልጠት ወሲድኩምሲ፡ ንስኻትኩም ኣይኣቶኹምን፡ ነቶም ኪኣትዉ ዚደልዩ እውን ከልኪልኩምዎም ኢኹም እሞ፡ ወይለኹም!”
53 ካብኡ ምስ ከደ ድማ፡ እቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ብርቱዕ ጸቕጢ ኺገብሩሉን ሕቶታት ኬብዝሑሉን ጀመሩ፣
54 ብገለ ዘረባኡ ኺሕዝዎ ድማ ይጸናተውዎ ነበሩ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ሉቃስ 11
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ጥዕና
ኣብ መዓልቲ አንገብሮም ነኣሽቱ ነገራት ተጸብጺቦም ዉጺኢቱ ናብ ዝተማሓየሸ ሃለዋት ጥዕናና ከገስግሱና ይክአሉ አዮም። ብዙሓት ሜላታት አኮ አንተ ፈተንና ናብ ዝተማሓየሽ ልምዲ ን ጥዕናና ዘበርክት መንገዲታት ክንወስድ ንክእል ኢና። ኣብዚ ዝስዕብ ሰነድ፣ ንጥዕናና ዘበርክቱ መንገደታት ብምፍታን ክንዕወት ንክእ አና።
ሕማቅ ልምዲ ምሕዳግ
ገለ ገሌና ሰባት ሕማቅ ልምዲ ንጅምር አሞ፡ ነክንሓድጎ ኣዚዩ ይከብደና። መምርሒ ሂወትና እንተ ደኣ ኣስተካኪልናዮ ዕዉትን ብሁግን ዘኮነ ሂወት ከነሕልፍ ኣይስጭንቀናን አዩ። ዕዉት ናይ ጥዕና መንገዲ ኪንስዕብ ድማ አዚኦም ዝስዕ ነገራት ካብ ሂወትና ከነርሕቆም ይግብኣና፡ ኣልኮሆል(መስተ)፣ ሽኮር ፣ ብዝሒ ቡን ከምኡ ድማ ናይ ደገ መግቢ(ፋስት ፉድ)። ኩሉ ነገር ብ ዓቀን ክውሰድ አንተ ደኣ ተካኢሉ ንሂወትና ናብ ዘሓሸ መንገዲ ከመልክታ ይክእ አዩ።
ምስ ዶክትር ዓመታዊ ጉዳይ ጥዕና ምውካስ
ኩሉ ግዜ ሃለዋት ጥዕናና ንምፍላጥ ድሉዋት ክንክውን ኣለና። ምስ
ዶክተር ቆጸራ ብተገዳሲነት ሒዝና ናይ ዓመታዊ (annual health review)ምምርማር ድልዋት ንኩን። ክምኡ ድማ ደቂ ኣንስትዮ ኣፍ-ልቢ ብምድህሳስ፡ ምልክት ናይ ጥረ ክምርምራ ይግባአ፣ ዘጠራጥር ነገር አንተ ተመልኪታ ንዶትር ክትሓትት ይግብኣ።
ድቃስ
ደቃስ አቲ ኣገዳሲ መንቀሳቀሲ ሃዋሳትና ካብ ዘኮነ፣ ን ወዲ ሰብ እኩል ደቃስ ኣገዳሲ ከም ዘኮነ ፍሉጥ አዩ። እኩል ደቃስ ዘይምርካ ናይ ውዲ ሰብ ሜታቦልነት ፣ ሃለዋት ፣ ምጽዓቕ ፣ ናይ ምዝካር ክእለት ፣ ምንቕስቓስ፣ መጽቀጥቲ ሆርሞን፣ ካርድዮቫስኩላዊ ክምኡ ወን ናይ ኣካልትና መቆጻጸሪ፣ጽልወት ክውስከሉ ይከእ አዩ። ድቃስ ንሰውነትና ምምሕያሽ ዓቢ ጸለወ ኣለዎ።
ምንቕስቓስ (እስፖርት)
ምንቕስቓስ ንሰውነትና ብጣዕሚ ኣገዳሲ አዩ፣ ንእሽትይ ምንቕስቓስ ኣብ ኣዘዋውራ ካርድዮቫስኩላዊ ሃዋሳት ኣጸቢቁ ተራ ኣለዎ። ካርድዮቫስኩለር (ብእግሪ ምጉዓዝ) ን ልብናን ሳምቡአናን የደልድሎ፣ ኣብ ዝርያ ልብናን ሳምቡአናን ዘለዉ ጭዋዳታት የደልድሎ፣ ንከይጉደኡ ከኣ ይሕግዝ እዩ። ብተወሳኺ ሃለዋት ነብሰና ንምፍላጥ የሕግዘና ከምኡ ድም ካብ ተወሳኪ ጭንቀት ይከላከለልና።
ሃናጺ ኣመጋግባ ምዝውታር
ብብዝሒ ፍሩታ፣ ኣሕምልቲ፣ ፍረእኽሊ ኣብ ኣመጋግባና ከነዘውትር ይግበኣና። ፕሮቲን ከም ዓሳ፣ ደርሆ፣ ባሎዶንኌ፣ ብርስን ወዘተ ምውሳክ ይሕግዘና አዩ። ብመጠን ምምጋብ ካብ ዓቀን ነላዕሊ ዘይምብላዕ ኣገዳሲ እዩ። ካ ፋስት ፎድ ውይ ከኣ ቸኮሌት፣ ክሪስፕስ ምብላዕ ጥረ ፍረታት(nuts)፣ ፍሩታ፣ ከምኡ ውን ኣሕምልቲ ምረጽ። ፕሮሰስድ ምግቢ(processed food, packaged)ኣርቶፊሻል ዝኮነ ሽኮራዊ ወይ ሕብሪ ዝትወሰኮ መግቢ ኣይትብላዕ፣ ብዝሒ ከምዚ መግቢ ናብ ዓበይቲ ሕማማት ክስዕብ ይክእ አዩ (ካንስርን ሽኮርያን ክልዓል ይኸእል አዩ)።
ቁርሲ ማዓልታዊ ምምጋብ
ጥዕና ዘለዎ ቁርሲ ንመዓልትካ ሃናጺ እዩ። ንግሆ ምምጋብ ን ሰብነትካ ዘድለዮ ሓይሊ፣ ጽዓት የካፍል፣ አዚ ድማ ናይ ኣእሞራዊን ሰብነታዊን መንቕስቓስ ይመሓይሽ። ብተወሳኪ፣ ንግሆ ምምጋብ ናይ ደምና ሽኮር መጠን ይዕቅቦ ኮምኡ ውን ንሚዛንካ ምሕላው የምሓይሽ (በሊዕካ አንተ ውጺካ መሊስካ ብብዝሒ ኣይክትምገብን አካ)።
ጭንቐት ምጉዳል
ጭንቐት ካብቶም ዝዓበዩ ሕማማት (ሕማም ልቢ፣ምሕቓቐ መግባዊ) ኣንቕልቲ ኮዪኑ ይርከብ። አዚ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን፣ ተኮን ገና ጭንቕት ብምንታይ መንገዲ ከንርሕቆ ይግበኣና ምፍላጥ ኣገዳሲ አዩ። ምንቕስቓስ (እስፖርት)፣ ዘዕግበካ ነገር መግባር፣ መንፈሳዊነት (ጽቡቅ ሓሳብ ምሕሳብ)፣ ተፈትዎ ነገር ምዝውታር (ምሰኣል፣መንባብ፣ምሕምብስ ወዘት)፣ ን ሳዕቤን ጭንቐት ከጉደሎ ይክእል አዩ። ብተወሳኪ ካብ ስራሕ ዕርፍቲ ምውሳድ፣ ምዝዋር (vacations)፣ ምስ ዘተባብዑካ ሰባት መካድ ኣገዳሲ አዩ።
ሓሳባት ምክፋል
ሰምዒታትና ኣብ ወሽጢ ንበይንካ ምሓዝ ናይ ኣእሙራዊ ጽቕጠት ወይ ከኣ ጭንቐት ከምኡ ወን ኣካላዊ ምልክት ክጽልወና ይኽእ አዩ። ሰምዒታትና ዘይምግላጽ ናብ ጭንቐት፣ ናይ ድቃስ ጸገም፣ ናይ መግቢ ጸገም ከሙኡ ወን ካልእ ምልክት ሕማም ይረኢ። ኣማከርቲ ምምራጽ፣ ጸግምካ መክፋል ብጣዕሚ ኣገዳሲ አዩ፣ በካልእ መንገዲ(ጸግምካ ምጽሓፍ)ወን ዓቢ ሓገዝ እዩ።
ንጹርነት፣ ምምጣንን
ነዚ ዝተማሓየሸ ሃለዋት ጥዕናና ንምርካብ ቀጻልነት ብጣዕሚ ኣገዳሲ ኣድላዪ አዩ፣ ነቲ ሒዝካዮ ዘለካ መንገዲ ኣብ ዓወት ምብጻ ፍረ ንምርካብ ቀጻልነት የድል እዩ። ቅያር ኣብ ሂወት ቀስ ብ ቅስ አምበር ኩሉ በሓንሳ ከምዝመጽ ኣብ ኣእምሮና ኣስፊርና ክንጸሕ ይግባእ፣ ናብ ዘነበርናዮ ቦታ ከይንምለስ ስለ ዝሕግዘና።
ሊድያ ተወልደ


text:
ክቡራትን ክቡራንን ሕዝበ እግዚኣብሔር
“ብክርስቶስ ዘለዅም ኩላትኩም ሰላም ይሃልኹም ኣሜን (1ጴጥ. 5፡14)
እነሆ ለምዘበን’ውን ኣይብሓይልናን ብሓይሊ እግዚኣብሔር ዘመነ ዮሓንስ (2008 ዓ.ም. ግእዝ) ተዛዚሙ ዘመነ ማቴዎስ 2009 ዓ.ም.ግእዝ) ክንጅምር ዕድል ተዋሂቡና ኣሎ። ኣብ ምጅማር 2008 ዓ.ም. ብዙሓት ምሳና ዝተበገሱ ኣቦታትን ኣዴታትን ኣሕዋትን ኣሓትን ውሉድን ብሞት ስለዝተፈለዩና ነዚ እንቕበሎ ዘሎና ሓዲሽ ዓመት ምሳና ሓቢሮም ክቕበልዎ ኣይከኣሉን። እንተዀነ ከምቲ መጽሓፍ ጥበብ ሰሎሙን “በረኣእያ ዓያሹ ቅኑዓት ሰባት ዝሞቱ ይመስሉ ይኾኑ፡ ካብዚ ዓለም ምሕላፎም ክኣ ዕንወት መሲሉ ይረአ ይኸውን፡። እወ እቲ ካባና ምፍላዮም ጥፍኣት መሲሉ ይረአ ይኸውን ግናኸ ንሳቶም ኣብ ሰላም እዮም ዘለዉ፡ ቅኑዓት ብተሓሳስባ ወዲ ሰብ እኳ ዝተቐዝፉ እንተ መሰሉ ኣይትሞቱን ኢኹም” ዚብልን ርጉጽ ተስፋ ኣለዎም” (መ.ጥበብ ዘሰሎሙን 3. 2-3) ዝብሎ እቶም ብሞት ዝቐደሙናን ብሕይወቶም ንዘለዓለም ምስ እግዚኣብሔአር ሕያው ከምዝነብሩ ዘይነቓነቕ ክርስቲያናዊ እምነትና እዩ። ከመይ “ንሱ ኣምላኽ ሕያዋን እዩ እምበር ኣምላኽ ምዉታት ኣይኰነን” (ማቴ. 32፡32) በዚ ምኽንያት እዩ ክርስቶስ ባዕሉ ኣብ ሞት ኣልኣዛር ዓርኩ ንማርታ “ትንሳኤን ሕይወትን ኣነ እየ” እቲ ብኣይ ዚኣምንሲ እንተ ሞተ’ኳ ብሕይወት ክነብር እዩ፡ እቲ ብኣይ ዚኣምን ሕያው ዘበለ ኵሉ ንዘለዓለም ኣይክመውትን እዩ፡ እዚ ትኣምኒ ዲኺ?” ዝበላ። ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ንሕና’ውን በዚ ሕይወት ዝህብ ቃል መድሓኒና እምነትና ከነሐድስን ክነጸንዕን ንኽእል ኢና።
ኣብዚ ዘመነ ዮሓንስ ዛዚምና ዘመነ ማቴዎስ ወንጌላዊ ኣንጅምረሉ ዘሎና እዋን እግዚኣብሔር ዕድመ ይውስኸና ኣሎ። ነዚ ህያብ’ዚ ግን ከመይ ቢልና ኢና ክንነብሮ ንደሊ ዘሎና? እዚ ሕያውን ምንጪ ኵሉ ሕይወትን ዝኸኦነ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ባዕልና ነቲ ይሕሸና እንብሎ ክንመርጽ ምሉእ ናጽነት ይህበና ኣሎ። “ሊሚ ሕይወትን በረኸትን ሞትን ጥፍኣትን ኣብ ቅድሜዅም ኣንቢረልኩም ኣሎኹ … እምበኣርከስ ንስኻትኩም ዝረእኹምን ብሕይወት ምእንቲ ክትነብሩ ሕይወት ሕረዩ” (ዘዳ. 30፡ 15. 19)። ኣብዚ ሕይወት ምምራጽከ እንታይ ማለት እዩ? ዝብል ሕቶ ክመጸና ናይ ግድን እዩ፡ ነዚ ሕቶ’ዚ ክንምልስ ከኣ ቅዱሳት ጽሑፋት ይሕግዙና እዮም። እንደገና ኣብ ኦሪት ዘዳግም ምልስ እንተበልና ሙሴ ንሕዝበ እስራኤል “ብሕይወት ምእንቲ ክትነብሩን ክትበዝሑን ኣብታ ክትወርሱዋ እትኣትዉዋ ዘሎኹም ሃገር እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ምእንቲ ክባርኸኩም ድማ ንእግዚኣብሔር ምረጹ። ንኣኡ ቅድሚ ኵሉ ስርዑዎ ብመገዱ ተመላለሱ ማለት እዩ፡ ካልእ ምስ ፍቓድ እግዚኣብሔር ዘይሰማማዕ መገዲ እንተመረጽኩም ግና ናብ ሞትን ጥፍኣትን ኢኹም እተምርሑ እዩ ዝብለና ዘሎ።
መድሓኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ’ውን ኣብቲ ንኣርብዓ መዓልትን ለይትን ዚጾመሉ ዝነበረ ኣዋን ንሰይጣን ዚሃቦ መልሲ ንኩልና ኣብነት ክኾነልና ኢሉ እዩ። ዲያቢሎስ ሰለስተ ጊዜ ክፍትኖ እንከሎ ብዛዕባ ምድራዊ ምቾት (ፍትወት ስጋ) ብዛዕባ ምድራዊ ሃብቲ (ፍትወት ገንዘብ)፡ ብዛዕባ ምድራዊ ዕብየት (ፍትወት ስልጣን) እዩ ዝፈተኖ። ኣብ መጀመርታ እቲ ፈታኒ “ወዲ እግዚኣብሔር እንተ ድኣ ኰይንካስ እዘን ኣእማን እንጌራ ይኹና በል በሎ” (ማቴ. 4፡3) እዚ ከቢድ ፈተና እዩ፡ ኢየሱስ ብሓቂ ወልደ እግዚኣብሔር እዩ። መንነቱ ከፍልጥ ኣብ ቅድሚ ሰይጣን ንእምኒ ናብ እንጌራ ክልወጥ ግን ኣድላዪ ኣይነበረን። ተልእዀ ኢየሱስ ንደቂሰብ ምስ እግዚኣብሔር ክዓርቆምን ካብ ሞት ናብ ሕይወት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ካብ ባርነት ናብ ናጽነት ከሳግሮም ደኣ እምበር ሐይሉ ከርኢ ኣይመጸን፡ በዚ ምኽንያት’ዚ ከኣ ኢየሱስ ንዲያብሎስ “ሰብ ካብ ኣፍ እግዚኣብሔር ብዚወጽእ ኵሉ ቃል ደኣ እምበር ብእንጌራ ጥራይ ከምዘይነብር ምእንቲ ከፍልጠኩም ንሱ ኣዋረደኩም፡ ኣጥመየኩም ዘይትፈልጥዎ ኣቦታትኩም እውን ዘይፈልጥዎ መና ከኣ ኣብለዓኩም” (ዘዳ. 8.3) ዚብል ቃል ቅዱስ መጽሓፍ ጠቒሱ መልሲ ሃቦ፡ ካብኡ ሰይጣን ቃል ቅዱስ መጽሓፍ ብምጥቃስ ንኻልኣይ ጊዜ “ኣብ እትኸዶ ኵሉ ክሕልውኻ እግዚኣብሔር ንመላእኽቱ ኣይትፈታተኖ ዝቢል ጽሑፍ’ውን ኣሎ በሎ” (ማቴ. 4፡10) ብምባል ቆራጽ መልሲ ክህቦ ንርኢ። ቃል እግዚኣብሔር ብሓቂ ዕለታዊ መግብና እንተዀይኑ ብናይዚ ዓለም’ዚ ሃብትን ፍትወትን ኣይንሰድዕን ኢና።
እንተዀነ ሰይጣን ነቲ “መገድን ሓቅን ሕይወትን ኣነ እየ፡ ብዘይ ብኣይ ሓደ’ኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን” (ዮሓ. 14፡6) ዝበለና መድሓኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እኳ ዘይሓፍሮን ዘይፈርሖንሲ ንኣና ንድኹማት ደቂ ሰብ ግዳ ከመይ ገይሩ በቲ ድሮ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ድኹም ዝንባሌታት ከም ስስዔ ትዕቢት ቅንኢ ሃኬት ህርፋን ንፍገት ሓሶት ብልሽውና ዝኣመሰሉ ጌይሩ ብቐሊሉ ዘየታልለና? ቅዱስ ጴጥሮስ እውን ፥ዲያብሎስ እቲ መጻርርትዅም ዚውሕጦ ደልዩ ከም ዚጓዝም ኣንበሳ ይዘውር ኣሎ እሞ ተጠንቀቑ ንቕሑ’ (1ጴጥ. 5፡8) ክብል እንከሎ እንተ ደኣ ዘይነቒሕናን ዘይተጠንቀቕናን ሰይጣን መስሓቲ ስለዝኾነ ኣብ ክንዲ ሕይወት ሞት ኣብ ክንዲ ፍቕሪ ጽልኢ ኣብ ክንዲ ድሕነት ጥፍኣት ከም እንመርጽ ክገብረና ይኽእል እዩ። ኣብዚ ሓድሽ ዓመት እምበኣር መድሓኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስስቶስ “ንሕይወት ምረጹ ንሕይወት ዚጻረር ኵሉ ኣወግዱ። ኣብዚ ኢዮቤል ዓመተ ምሕረት ፍቕርን ርሕራሔን ኣምላኽ ደኣ ኣስተማቕሩ” ኣናበለ ምሕረት ተቐቢልና ምሕረት ክንገብር ይዕድመና ኣሎ። “እቶም እምነቶም ኣብ እግዚኣብሔር ዘውደቑ ነታ ናቱ ዝኾነት መገዲ ሓቂ ኪርድእዋ እዮም። እቶም እሙናት ከኣ ኣብ ፍቕሩ ጸኒዖም ኪነብሩ እዮም፡ ከመይ ኣምላኽ ነቶም ባዕሊ ዝሓረዮም ብምሕረትን ብለውሃትን እዩ ዝጓስዮም” (መጽሓፈ ጥበብ ሰሎሙን 3፡ 9)። ኢየሱስ ነታ ሳምራዊት ሰበይቲ “ህያብ ኣምላኽን እቲ ማይ ኣስትይኒ ዝብለኪ ዘሎ መን ምዃኑን እንተትፈልጥስ ንስኺ ምለመንኪዮ ኔርኪ ንሱ ክኣ ማይ ሕይወት ምሃበኪ ነይሩ” ክብላ ንርኢ። ብሓቂ ከኣ ሕይወትን ምንጪ ሕይወትን ባዕሉ እግዚኣብሔር ከምዝዀነ የረጋግጸልና፡ ሕይወት ምምራጽ ማለት እምበኣር ንእግዚኣብሔርን ንትእዛዛቱን ምምራጽ ንፍቓዱን ምስጢራቱን ምቕዳም ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ብዓሚዪቕ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ምጒዓዝ ማለት እዩ እሞ ምርጫናኸ እንታይ እዩ?
ብርግጽ ኣብዚ ዓለም ክሳዕ ዘሎና እታ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት እትወስድ መገዲ ቀላል እያ ዝበለና የልቦን፡ እኳ ደኣ መድሓኒናስ “ዝዀነ ሰብ ደድሕረይ ኪስዕብ ዚደሊ ገዛእ ርእሱ ይኽሓድ መዓልቲ መዓልቲ’ውን መስቀሉ ተሰኪሙ ይስዓበኒ። ምኽንያቱ እቲ ንነፍሱ ኬድሕና ዚደሊ ኬጥፍኣ እዩ። እቲ ንነፍሱ ምእንታይ ዜጥፍኣ ግና ከድሕና እዩ” (ሉቃ. 9፡ 23-24) እዩ ዝበለና። እዚ ከኣ ሕይወት ዝህብ መሲሉና ብናይዚ ዓለም እዚ ፍትወትን ገንዘብን ሃብትን ስልጣንን ከይንታለል ከይንማረኽን እሞ ብኣኡ ኣቢልና ናብ ጥፍኣትን ሞትን ከይነብል ኢሉ እዩ። ነዚ ኵሉ ይትረፈኒ ክንብል እከሎና ብርግጽ ካባና ተጋድሎን መስዋዕትነትን ይሐትት እዩ። ኣብ መጠረሽታኡ ግን ዘለዓለማዊ ሕይወት ከም እንወርስ ንረጋገጽ። ብምሉእ ልብና ባዕሉ ደጋጊሙ ኣፍሊጡና እዩ። ከም ደቂ ሰብ መጠን ንበልዖ መግቢ ንኽደኖ ክዳን ንነብረሉ ገዛ ካልእ ጥሪትን ንብረትን ክንደልን ክህልወናን ናይ ግድን እዩ። ኢየሱስ ግን “ንኣኻትኩም እዚ ኲሉ ከምዘድልየኩም ናይ ሰማይ ኣቦኹም ይፈልጥ እዩ ንስኻትኩም ግና ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ፡ እዚ ኲሉ ድማ ኪውሰኸልኩም እዩ” (ማቴ. 6፡ 32-33) ብምባል ሓልዮት ኣምላኽ ወትሩ ምስቶም ብትብዓት ንሕይወትን ሓቅን ጽድቅን ዝመርጹ ከምዝኾነ የረጋግጸና። ኣብ መጠረሽታ እዚ ምድራዊ ሕይወት እቲ ገንሸል ኣምላኽ ዝኾነ ክርስቶስ “እቲ ዝስዕር ከምኦም ጻዕዳ ክዳውንቲ ኪኽደን እዩ፡ ኣነ እውን ንስሙ ካብ መጽሓፍ ሕይወት ኣይክፍሕቖን እየ። ኣብ ቅድሚ ኣቦይን ኣብ ቅድሚ መላእኽቱን ድማ ንስሙ ክኣምኖ እየ” (ራእ. 3፡5) ክብል ከሎ ከኣ እቲ ንሕይወት ዚመርጻ ሰብ ብእውነት ብፁዕን ዕዉትን ሰዓርን ከምዝዀነ የተኣማምነና።
ኣብዚ እንኣትዎ ዘሎና ዘመነ ማቴዎስ እምበኣር ከምቲ ኣብ ጸሎተ ሰዓታት እንደግሞ “ኦ ጐይታና ወሃብ ሕይወት ንነፍሲ ትሑታት እትምልከት ብመንፈስ ንዝተጨነቑ ሸለል ከይበልካ እትቕበሎም ንስኻ ኢኻ፡ ንዚስደዱ ረዳኢ ኣብ ዓዘቕቲ ሓጢኣት ንጭኑቓት መድሓቲን ንጥሙያት እትሓሊ ሕነ ግፉዓት እትፈዲ ዓርኪ ምእመናን ጠበቓ ጻድቃን መዕቆብ ንጹሓን ብሓቂ ንዝጽውዑኻ ሰማዒ ሓጋዚ መበለት ነባዪ ዘኽታም ንስኻ ኢኻ (ናይ ምሸት ጸሎተ ኪዳን) ብምባል ክንውድሶን ከነመስግኖን ክንልምኖን ይግባእ። ሓዲሽ ዓመት ማለት ሓድሽ ሕይወትን ሓድሽ ተመግሶን እውን ማለት እዩ። ነዚ ዝወሃበና ዘሎ ክቡር ጊዜ ብምስጋና ተቐቢልና ብሓድሽ መንፈስን ብሓዲሽ ናህርን ክንብገስ፡ እቲ “ገጽ ምሕረት ኣምላኽ” ዝዀነ መድሓኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክመርሓናን ክድግፈናን ድልው ምዃኑ ኣይንጠራጠር። መሓርቲ ከም እግዚኣብሔር ኣቦና ክንከውን ትብዓትን ጥበብን ዝህበና እቲ መጸናንዒ መንፈስ ሓቂ መንፈስ ጽድቅን እውን መገዲ ሕይውት ክሕብረና ምኣ`ኑ ንኣምን። ኣብ ድሮ ሓድሽ ዓመት ዝበርህ ሽግ ሒዝና “ዓኾዃይ!” እናበልና ንገዛናን ንደንበናን ንዞሮ፡ እቲ ዝኣረገ ኣብቂዑ እቲ ሓድሽ ክጅምር “ዓመት ንዓመት የድግመና” እናበልና ሓዊ ክንሳገር ከሎና ነዚ ሓድሽ ዓመት ብታሕጓስ ንቕበል ከምዘሎና እዩ ዘመልክት’ሞ ብሓቂ ዓመት ሰላምን ቅሳነትን ዓመት ጥዕናን ጽጋብን ዓመት ፍቕርን ሕውነትን ክኾነልና ንምነን ንጽልን። ብሰላም ክንእከብ የኽእለና ዝተባረኸ በዓላት ዮሓንስ መሰቀል ከኣ ይበረልና። “ኵሉ ዝርከባ ሰላም እግዚኣብሔር ወትሩ ምስ ኩልኻኩም ትኹን” ፍቕሪ እግዚኣብሔር’ውን ኣብ ማእከልኩም ይሰስን። ነዚ ክረምቲ ኣናምጽአ ዝናም ዝህብ ምሕረት እውሪዱ በረኸት ዝዕድል እንስሳ ገዳምን ኣዕዋፍ ሰማይን ንኣኡ ይትስፈዉ፡ ንሱ ድማ ንሕዝቡ ሰላም ዚህብ እዮ’ሞ ንእግዚኣብሔር ኣቦ ኣመስግንዎ” (ሰላም ዘዘመነ ክረምት)። እታ ንርእሳ ሕይወት መሪጻ ንወሃቢ ሕይወት ዝወለደትልና ኣዴናን ኣደ መድሓኒናን ኪዳነ ምሕረት ከኣ ንነፍሲ ወከፍና ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና፡ ሰናይ ዘመን ይግበረልና፡ ኣሜን፡
ሊቀ ጳጳሳት ዘበኤርትራ
ብፁዕ ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋማርያም


text:
መራኸቢ ቦታታት
ኣብ ኤንገልሆልም ኮሙን ሰባት ክራኸቡን ክፋለጡን ዕድል ንምፍጣር ዕላምኡ፡ ዝተፈላለየ ናይ መራኸቢ ቦታታት ኣሎ። እዞም ናይ መራኸቢ ቦታታት ንኵሉ ሰብ ክፉታት እዮም። ሓድሽ መጻኢ፣ ሽወደናዊ፣ ጥሮተኛ፣ መንእሰይ ወይ ብዙሕ ዓመታተ ኣብ ሽወደን ዝተቐመጥካ ወጻእተኛ ምዃንካ ብዘየገድስ።
ኣብ’ቲ ብክሮንሄክተት ዝፍለጥ ገዛ ባህላዊ ንጥፈታት ከም ዓውደ-ምርኢት፣ ናይ ሙዚቃ ትምህርቲን ናይ ኢደ-ጥበብን ስእልን መዓልታትን ኣሎ። ንኣርባዕተ ሓሙሳት ቅድሚ ክፍላ ክረምቲ ዘላ ሓሙስ ጀሚሩ ኣብ እቲ ኣብ ጥቓ ሮነ ኦ ትርከብ ንእሽተይ መድረኽ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ኣሎ።
ኣብ ኮማዊ ማእከል (ፎልከትስሁስ)፡ ቬርልድስ-ካፈት ክሎተት፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ትምህርቲ፣ ምርኢትን በጻሕቲ ደረስትን ወዘተን ትሕዝትኡ ዳርጋ ሸሞንተ ዝተሓዋወሰ ንጥፈታትን ባህላዊ ተሞኵሮታትን ኣሎ። መእተዊ ብነጻ እዩ። ኵሉ ሰብ ድማ ቅቡል እዩ።
ክፉት መዋእለ ህጻናት ንወለድን ቆልዑን ሓደ መራኸቢ ቦታ እዩ። ኣብ ናይ’ቲ ክፉት መዋእለ ህጻናት ናይ ስራሕ ሰዓታት ኣብ ዝደለካዮ ትመጽእን ትኸይድን። ኣብ’ዚ ሓደሽቲ ርክባት ክትገብር፣ መሃዝቲ ንጥፈታት ክትድህስስ፣ ክትጻወት፣ ክትደርፍ ወይ ኣብኡ ጥራይ ክትህሉ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቦታ ኩልቱርሁሰት (MK-huset) ንዓኻ ካብ ሻብዓይ ክፍሊ ንላዕሊ ክሳብ 20 ዓመት ትመልእ ውሑስን ካብ ዕጸ-ፋርስ (ድሮጋ) ነጻ ዝኾነን ከባቢ ይቕርበልካ። ብጀካ ኮምፕዩተር ምጥቃም፣ ጸወታ ተለቪዥን ናይ ሓባር ጸወታ ምጽዋት፣ቡን ምስታይን ምስ የዕሩኽትካ ምዝናይን MK-Huset ምሸታዊ ቴማታትን ዝተፈላለዩ ንጥፈታትን የዳሉ። ካብ ናይ ዝሓለፈ ቴማታት፡ ስፖርት፣ ናትካ ፊልም ባዕልካ ምስራሕ፣ ብራድዮ ዝንቀሳቐሳ መኻይን ምዕራይን ናይ ምህዞ ምሸትን እዩ። ካብ 7 ክሳብ 9 ክፍሊ ትምሃር እንተ ኲንካ፡ ናብ ናይ’ዚ ኮሙን ዝተፈላለዩ መዘናግዒ ማእከላት እውን ክትበጽሕ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ኤንገልሆልም ቤት ንባብ ኣብ ናይ 2016 ጽድያ ክፋለ-ዓመት ኵሉ ግዜ ሰኑይን ረቡዕን ካብ ሰዓት 15-17 ስፕሮክካፈ(ልምምድ ቋንቋ) ኣለዎ። ኣብኡ ተራኺብካ ብቋንቋ ሽወደን ክትዛረብን ቡን ክትሰትን ትክእል። ሰብ እንተ ደልዩ ኣብ እቲ ቤት ንባብ ዘሎ ክፍልታት ኣብ ካልእ ሰዓታት ቋንቋ ንምልምማድ ናይ ምልቃሕ ተኽእሎ እውን ኣሎ።
ኮሙን መራኸብቲ ቦታታት ብደሓን ምጻእ!
ካልኦት ናይ መራኸቢ ቦታታት፦
- ናይ ዕዮ ገዛ ሓገዝ ምስ ሬዳ ባርነን ኣብ ጋስቨርክስጋተን
- ናይ ኤንገልሆልም ናይ ሕበር(ቬንስካፕስፎረኒንግ) ኣብ ቫክትጋታን 21
- ናይ ህጻውንቲ መሓምበስን ናይ ስድራ መሓምበስን ኣብ ሶድራ ሽዩክሁሰት። ናብ ገለ ናይ’ዚ
Sidan uppdaterad den 25 maj 2016.


text:
ከምቲ ልሙድ በቢ ዓመቱ ኣብ ወርሒጥሪ ዝካየድ ናይ ሕዝበ ክርስቲያን ምእንቲ ኣሃድነት ናይ ጸሎት ሳምንቲ ለምዘበን 2017 ዓ.ም. “ … እቲ ክርስቶስ ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ የገድደና…” ብዝብል ካብ ካልአይቲ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 14-20” ብዘሎ ቃል ተመሪሑ ካብ ጥሪ 19 ክሳብ ጥሪ 25 ብላቲን ስርዓት ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ጳውሎስ ምልዋጥ በዓል ኣብ እትኽብረሉ ዕለት ኣብ ከባቢ ክፍለ ከተማ ሮማ ፎሪ ለ ሙራ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ዝተፈላለያ ካልኦት ኣቢያተ ክርስቲያን መንፍሳዊ መራሕቲ ኣብ ዝተሳተፍሉ ኣብ በዓል ምልዋጥ ቅዱስ ጳውሎስ ምኽንያት ብዝተደግመ ካልኣይ ጸሎተ ዘስርክ ከም እተጠናቅቀ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ካልኣይ ጸሎተ ዘሰርክ ቅድሚ ምዕራጉ ናይ ሕዝበ ክርስቲያን ኣሃድነት ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ኵርት ኰኽ ንቕዱስ ኣቦናና ኣብቲ ናይ ጸሎት ጉባኤ ተሳታፍያን ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መልእኽቲ ከምዘቕረቡ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሎሞናኮ ኣስዒቦም፥ ብፁዕ ካርዲናል ኰኽ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ንቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ መዕጸዊ ናይ ሕዝበ ክርስቲያን ኣሃድነት ናይ ሓባር ጸሎት ንስለ ምስታፎም ብስሞምን በዅሎምን ኣብቲ ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ዝተረኽቡ ኣሕዋትን ኣሓትን ሰላታኦምን ምስጋናኦምን ኣቕሪቦም ነቲ ጸሎተ ዘሰርክ ንኽመርሑ ብምፍቃዶም የቐንየልና ቢሎም ናይ ሕዝበ ክርስቲያን ኣሃድነት ምሉእ ብምሉእ ክውን ክኸውን ዝግበር ኵሉ ጻዕሪ ምእንቲ ሓድነት፡ ኣድካሚ እውን እንተዀነ ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሓዋርያዊ ኣገልግሎቶም ቀዳምነት ስለ ዝህብሉ ሕጉሳት ኢና።
ናይ ለምዘበን 2017 ዓ.ም. ምእንቲ ኣሃድነት ሕዝበ ክርስቲያን ናይ ጸሎት ሳምንቲ ካብ ካልኤይቲ መልእኽቲ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕራፍ 5 ካብ ፍቕዲ 14-20 ብዘሎ ቃል ብፍላይ ድማ “ንዕርቂ እቲ ክርስቶስ ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ የገድደና” ብዝብል ኣብ ፍቕዲ 14 ብዘሎ ቃል ንኽምራሕ ሓሳብ ዘቕረበ ናይ ጀርመን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ነቲ ለምዘበን ዝተብዓለ ዝኽሪ መበል 500 ዓመት ቅዋሜ ተሓድሶኣዊት ቤተ ክርስቲያን ግምት ብምሃብ ምዃኑ ገሊጾም፥ እቲ ናይ ተሓድሶኣዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዋሜ ንዳግማዊ ርኽበት ወንጌላውነት ናይ እግዚኣብሔር ውዱስን ምስጉንን ጸጋታቱ ዓቢይ ባይታ ፈጢሩ እዩ እዚ ዘሕጉስ ክኸውን እንከሎ፥ ፍልልይ እውን ፈጢሩ እዩ ቢሎም ነዚ ድማ ቅዱስነቶም ዝፈልጥዎ ምዃኑን፡ እቲ ሉተር ንቤተ ክርስቲያን ክሕድስ እምበር ክገማምዕ ድላይ ኣይነበሮን እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ዝገለጽዎ ሓሳብ ዘኪሮም፡ ኣብ ሉንድ ብሓባር ምስ ናይ መላእ ዓለም ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ፈደራል ማኅበር ኣቦ መንበር ብፁዕ አቡነ ዩሃን ዝኸተምዎ ናይ ሓባር ሰነድ እውን ጠቒሶም ሕዳሴ ዘዐደሎ መንፈሳውያንን ቲዮሎጋውያንን ጸጋታት ከምዘለዉ ፍሉጥ እዩ፡ ኰይኑ ግና ኣብ ቅድሚ ክርስቶስ ኰይንና እቲ ሉተራንን ካቶሊካውያን ብምፍልላይ ነቲ ጭቡጥ ኣሃድነት ቤተ ክርስቲያን ብምህሳዮም ተኣሚኖም ሓድነት ይምሕጸኑ ከምዝበሊ ሎሞናኰ ገሊጾም።
ናይ ታሪኻዊ ተዘክሮ ጣዕሳን ምንጻሕን በቲ ካብ እግዚኣብሔር ብዝምንጭውን እቲ እግዚኣብሔር ኣብ መንጐ ሰባትን ኣብ ቆዝሞስን ዘውረዶ ምልክታ ዕርቂ እዩ ዝኸውን፡ ኣብ ክርስቶስ ምስ እግዚኣብሔር ንምትዕራቕና ሕራይ ንበል፡ ናይቲ ምስ እግዚኣብሔር ምትዕራቕና ኣብሰርቲ ክንከውንን ኣብ መንጐ ሕዝበ ክርስቲያን ዕርቂ እነነቓቕሕ ምዃን ይግብኣና። እዚ ድማ እቲ ክርስቶስ ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ የገድደና፡ ብርግጽ ድማ ፍቕሪ ናይ ዝዀነ ይዅን ስለ ሓድነት ዝግበር ጻዕሪ ዘንቀሳቅስ ሓይሊ እዩ። ሓቀይና ፍቕሪ እቲ ግቡእን ርትዓዊ ዝዀነ ኣብ መንጎ ሕዝበ ክርስቲያን ዘሎ ፍልልያት ኣይሓክኽን፡ ኰይኑ ግና ነቲ ርትዓዊ ፍልልይ ናብ ጥልቂ ኣሃድነት ብዕርቂ ጎዳና ኣቢሉ ይመርሖ ዝበሉ ብፁዕ ካርዲናል ኰኽ ኣስዒቦም፥ ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ ናብ ዕርቂ የገድደና እዚ ድማ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ሓዋርያዊ ግብር ኖልዎ ማእከል ምዃኑ ብምዝኽኻር ነዚ ማእከል ዝገበረ ቅዱነቶም ንዘካይድዎ ናይ ስለ ሓድነት ጻዕሪ ድማ ኣመስጊኖም ኩሉ ኣብዚ ጸሎቶምን ሓዋርያዊ ጻዕሮምን ከምዝሓብርን ኣክንዲ ፈላላይ መናድቕ ዘራኽብ ድልድይ ኣብ መንጐ ሕዝበ ክርስቲያን ክቐውም ቅድስነትኩም እትህብዎ ኣብነት ቃልን ሕይወትን ነመስግን ኣብዚ ናይ ዕርቂ ጐዳና ድማ ምሳኹን ንሓብር ቡራኬ ካባኹም ድማ ንምሕጸን ከምዝበሉ ሎሞናኰ ሓቢሮም።


text:
ኣብ ፊሊፒንስ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ከምኡ እወን ኣምነስት ኢንተርናሽናል ዓለም ሓቆፍ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ማሕበር ኣብ ፊሊፒንስ ኣብ ልዕሊ ድኻታት ዝፍነው ዘሎ ዳርጋ ውግእ ክበህል ዝከኣል መጥቃዕቲ ብምውጋዝ ዱተርተ ናይ ፊሊፒንስ ርእሰ ብሔር ኰይኖም ካብ ዝሕረዩ ኣብ ዝሓለፉ ሽውዓተ ኣዋርሕ ኣደንዛዚ እጸዋዕ (ዕጸ ፋርስ) ዘንቀሳቕሱን ኣብታ ሃገር ዝረአይ ገበናት ንኽውገድ ኣዚዮም ከምዝዓዩ ዝኣተዉዎ ቃል መሰረት ኣጸ ፋርስ ዘንቀሳቕሱን ገበነይናታትን እያቶም ብዝብል መግልጺ ኣብታ ሃገር ብዙሕ ናይ ቅትለት ገበን ይረአይ ከምዘሎን ልዕሊ 7 ሺሕ ዝግመቱ ዜጋታት ከምእተቐትሉን ካብዚኣቶ እቶም 2,500 ድማ ብናይታ ሃገር ሓይሊ ጸጥታ ዝተቐትሉ ምዃኖም እንክምልከት፡ ገበነይና ንፍርዲ ከየቕረብካ ባዕልኻ ፍርዲ ምሃብን ሓይሊ ጸጥታ እውን ባዕላቶም ስጉምቲ ምውሳድ ከም ልሙድ እናዀነ ብዙሕት ዜጋታት ይቕተሉ ምህላዎምን እዚ ዓይነት ተግባር መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ድኻታት እምበር ኣብ ልዕሊ ግብረ ምንቅስቓስ እጸ ፋርስ ዝኣወጆ ውግእ ከምዘይኰነ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ፊሊፒንስ ከምኡ እውን ዓለም ሓቆፍ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተማጓቲ ማሕበር ይገልጹ ከምዘለዉ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ከመልክት እንከሎ ብዛዕባ እዚ ኣብ ፊሊፒንስ ዘሎ እዋናዊ ኩነት ኣመልኪቶም ኢጣሊያዊ ናይ ስነ ደቡብ ምስራቕ እስያ ጉዳይ ሊቅ ፋቢዮ ኣፋታቶ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥
እቲ ዓለም ሓቆፍ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተማጓቲ ማሕበር ብዛዕባ ፊሊፒንስ ዘቕረቦ ጸብጻብ ዛዕባ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብ ፊሊፒንስ ተመስሎኡ ብንጹር ዝሕብር ጭቡጥ ስእሊ ዘቕርብ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ጉዳይ እዚ ናይታ ሃገር ዝተፈላለዩ ናይ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ሓልዮ ማሕበራትን ኣብ ፊሊፒስን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ካልኦት ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበራት እውን ዝገልጽኦን ርእሰ ብሔር ሮድሪጎ ዱተርተ ምንቅስቓስ እጸ ፋርስን ዘንቀሳቕሱን ንምውጋድ ብዝብል ውሳኔ ዕሙት ስጉምቲ ክውስድን ገበንን ገበነይናን መን ተሓታትን ከይፈለኻ ሓፈሻዊ ግዳም ኣባይቲ ፍርዲ ዝዀነ ዓይነት ኣቀጻጽዓ ገበነይና እናሰፍሔ ይኸይድ ምህላውን ሓይሊ ጸጥታ ባዕላቶም ከሰስትን ዳይናን እናዀኑ ስወስድዎ ዘለዉ ስጉምቲ ብሓቂ ከቢድን ብሕጊ ዘቕጽዕ ከም ተኸሳሲ ኣብ ቅድሚ ፍትሕን ሕግን ዘቕርብ ምዃኑ ፋቢዮ ኣፋታቶ ገሊጾም፥ ናይ ሕጊ ሉኣላውነት ይገሃስ ኣሎ። ሓይሊ ጸጥታ እውን ባዕሉ ናይ ክፍለ ከተማታት ኣኽበርቲ ጸጥታ ቢሉ ብዘዳልዎም ብሕገ መግስቲ ተፈላጥነት ዘይብሎም ብዝውድቦም ኣካላት ኣቢሉ እውን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ብዙሕ ቅትለን ማህሰይትን ይፍጸም ኣሎ። ስለዚህ እቲ ኣብ ፊሊፒንስ ዘሎ ቅልውላው ከቢድን ዓሚዩቕን እዩ ኢሎም።
እቶም ዝቕተሉ ድኻታትን ኣላይ ዘይብሎም ርኹባት ካብ ዘይኮነት ስድራ ቤት ዝውለዱን ወይ ድማ ስደተይናታትን እያቶም ስለዚህ እዚኣቶም ግዳም ሓደር ብናይ ገበን ጉጅለታትን ብሓይሊ ጸጥታን ዝህደኑ ከይኖም ኣለዉ። ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓትን ዓቕምን ዘይብሎም ብምዃኖም ክንክንን ሓለዋን ክረኽቡ ይግባእ። ናይ ገበን ጉጅለታት እያቶም ብዝብል ምስምስ ብሓይሊ ጸጥታ ክቕተሉን ማህሰይቲ ክወርዶምን ምርአይ ዘሕዝን እዩ። ዝዀነ ይኹን ናይ ገበነይና መቕጽዒ ሕጊ ሉኣላውነት ሕጊ ኣብ ምኽባር ዝቖመን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምኽባር ዘቐድም ንሕገ መንግስቲ ዝእዘዝ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ፊሊፒንስ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳትን ካልኦት ናይ ፖለቲካን ማሕበራውን ሃማኖታውን ተቛማት ካህናትን ብወኪላቶም ኣቢሎም እቲ ኣብ ፊሊፒንስ ድሕሪ ምምራጽ ዱተርተ ዝርአይ ዘሎ ግዳማዊ ኣባይቲ ፍርድ ውሳኔታት ደው ክብል ጻውዒት የቅርቡ ኣለዉ። ብዙሓት ብፁዓን ኣቡናት እውን እቲ ሓይሊ ጸጥታ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ናይ ሞት ፍርዲ ቢሎም ብምግላጽ ጅምላዊ ካብ ኣባይቲ ፍርዲ ወጻኢ ዝፍጸም ዘሎ ኢሰብኣዊ ተግባር እዩ እናበሉ ድምጾም የስምዑ ኣለዉ። ስለዚህ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጻውዒት ናይ መንግስትን ናይ ሓይሊ ጸጥታ ኣባላትን ብሓፈሻኡ ናይ ሕዝቢ ሕልና ዘነቓቕሕን ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ድማ ህልው ኩነታት ፊሊፒንስ ብቐረባ ክከታተሎ ዝዕድም እዩ። ምስ እዚ ብምትሕሓዝ ናይ ምጥቃም እጸ ፋርስ ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ካብቲ ዝወደቕሉ ሓደጋ ንምእላይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እተካይዶ ጻዕሪ ብምሕያል ናይ ሰብኣውን መንፈሳዊን ድጋፍ ተቕርብ ኣላ ምስ በሉ ፊሊፒንስ ኣብ ኤኮኖሚ መዳይ ዓቢይ ምዕባለ ተርእይ እውን እንተላ ኣብ መንጐ ድኻን ሃብታም ዘሎ ፍልልይ ኣዚዩ እናተረሓሓቐ ክኸይድ ዝገብርን ብዝተመጣጠነ እቶት ዕለታዊ መነባብርኡ ዝመርሕ ዜጋ ናብ ድኽነት ከንቆልቁል ዝገብር ዓይነት ምዕባለ እዩ። እውነተይና ኤኮኖሚያዊ ምዕበለ ክበሃል እንከሎ ድኻ ክፍሊ ሕብረተሰብ ናብ ዝገደደ ድኽነት ዘጽድፍን ዘይኰነስ ካብ ድኽነት ከላቕቖ ዘኽእልን ኣብ መንጐ ድኻን ሃብታምን ዘሎ ፍልልይ ዘጽብብን ኩሉ ዕለታዊ መነባብርኡ ክመርሕ ዘኽእሎ ዕድል ዘውህብ ምስ ዝኸውን እዩ፡ ንሒደት ክፍሊ ሕብረተሰብ ጥራሕ ዘወንጭፍ ኤኮኖሚ፡ ምዕባለ ዘይኰነ ምዝመዛ እዩ። እዚ ዓይነት ዘምዕሩይ ሜኮኖሚያዊ ምዓባለ እዩ ኣብ ፊሊፒንስ ዝረአይ ዘሎ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለመሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ሃገረ ጥልያን ፡ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዘማእከሎ ብቐዳም ዕለት ፮ ጥሪ ፳፻፱ ዓ.ም (14 ጥሪ 2017 ዓ. ም) ሓፈሻዊ ጉባኤ ንኡስ ሃገረ ስብከት ተኻይዱ። እዚ ኣብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ቦሎኛ ዝተገብረ ጉባኤ ንዳግመ ስርርዕ ንኡስ ሃገረ ስብከት ዝዓለመ እዩ ነይሩ። ኣብ ሃገረ ጥልያን ዝርከባ ዝበዝሓ ኣብያተ ክርስቲያን፡ ማኅበረ ምእመናን ብወከልተን ኣቢለን ተሳቲፈን። ወኪል ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ቆሞስ ኣባ ሃብተወልድ ነቲ ጉባኤ ብጸሎት ድሕሪ ምኽፋት ዕላማ ናይቲ ጉባኤ ሓፈሻዊ መብርሂ ሂቦም። ድሕርዚ ኣቦ መንበር ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ቀሺ ዘርሠናይ ቀሺ ሰሎሞን ንጉባኤ ብምምራሕ ፡ ብመሠረት ሕጊ ቃለ ኣዋዲ ንኣገባብን ሥርዓትን ምርጫ ምምሕዳር ንኡስ ሃገረ ስብከት ዝምልከት መግለጺ ሂቦም። ተሳተፍቲ ጉባኤ ብወገኖም ርእይቶኦምን ፡ ሓሳባቶምን ድሕሪ ምፍሳስ፡ ብነጻን ርትዓውን ዝኾነ ኣገባብ ንመተካእታ ነቶም ብምኽንያት ዓዲ፡ምቕያርን ካልእ ርዱእ ብዝኾነ ምኽንያት ከገልግሉ ዘይከኣሉ ዝበዝሑ ኣባላት ንኡስ ሃገረ ስብከት ጥልያን ፡ ምርጫ ተኻይዱ።
ብመሠረት ዝተኻየደ ምርጫ ክልተ ካብ ውሉደ ክህነት፥ክልተ ካብ ምእመናን፡ ሓደ ድማ ካብ ትምህርቲ ሰንበት ዝርከብዎም 5 ዝኣባላታ ምምሕዳር ንኡስ ሃገረ ስብከት ጥልያን ተመሪጻ። ድሕርዚ፡ ቆሞስ ኣባ ሃብተወልድ ነቶም ዝተመርጹ ፡ንቤተ ክርስቲያኖምን ህዝቦምን ብትግኃትን ፡ ብፍቅርን ከገልግሉ ከም ዝግባእ ምኽሪ ድሕሪ ምሃብ፡እቲ ዕውት ዝነበረ ጉባኤ ብጸሎት ተዛዚሙ።
ድሕርዚ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ምስ ክልል ሰበኻ ጉባኤ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ኣኼባ ኣካያዱ። ኣብቲ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣባላት ሰበኻ ጉባኤ ዘለውዎ ህልው ኩነታት ድሕሪ ምግላጽ። ኣባላት ሃገረ ስብከት ብወገኖም ኹሉ ስርሖም ብመሠረት ሕጊ ቃለ ኣዋዲ ክኸውን ከም ዝግባኦን፡ ነዚ ዝነበሮም ጌጋታት ኣብ እዋኑ ክእርምዎን ፡ኣብ ኣገልግሎቶም ድማ ጸኒዕም ፡ ኣብ ሞንግኦም ክፍጠር ንዝኽእል ጉዳያት ብምልዛብ ፡ ከይተፈላለዩ ነቲ ዝወከሎም ሕዝቢ ኣርኣያ ኮይኖም ክሰርሑ ከም ዘለዎም መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።
ንጽባሒቱ ሰንበት ኣብ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ለይቲ ብስብሓታት ድሕሪ ምርፋድ ፡ቆሞስ ኣባ ሃብተወልድ ዝመርሕዎ ሥርዓተ ቅዳሴ በጺሑ። ድሕርዚ ናይ ዕለቱ ትምህርቲ ብኣቦ ወንበር ሃገረ ስብከት ቀሺ ዘርእሠናይ ተዋሂቡ።
ቅዳሴ ድሕሪ ምፍጻሙ ፡ ንኩነታት ክልል ሰበኻ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ብዝምልከት ብመርሒነት ሃገረ ስብከት ሓፈሻዊ ጉባኤ ተኻይዱ። ኣብዚ ጉባኤ ሕዝቢ ዘለዎ ሕቶ ናጻ ኮይኑ ድሕሪ ምግላጽ ፡ ንኹሉ ጉቡእ ዝኾነ መልሲ ምስ ተዋህበ ብምቕጻል ኣባላት ናይዚ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ ፡ ኪዳነ ምሕረት ቤተክርስቲያን ካብ እትምሥረት ልዕሊ 11 ዓመት ከም ዝገበረት ኣብ ኩሉ ጉዕዞኣ ድማ ብሰላምን ፍቅርን ከም ዝሓለፍዎ ፡ ኣብዚ ቀረባ ጊዜ ብዝመጸ ፈተና ግና ቅሩብ ስክፍታ ከም ዝነበረን እንተኾነ ግና ብምምጻእ ናይ ሃገረ ስብከት ኣብ ክልልና ዝነበረና ፈተና ፡ ጉቡእ ዝኾነ መብርህን ፡ መአረምታን ስለ ዝሃብኩምና ክቕንጠጠልና ኪኢሉ ክብሉ፡ ኣብቲ ብጻዊዒት ሃገረ ስብከት ዝተገብረ ጉባኤ ዝነበሮም ዕጋበት ገሊጾም። ድሕርዚ ፡ነፍስ ወከፍ ውሉደ ቤተ ክርስቲያን ሃይማኖቱ፡ ክሕሉ ግደ ከም ዘለዎን፡ ኣብ ቀጻሊ ኩሉ ጉዳያት መንፈሳዊ ኣገባብ ተኸቲሉ ክፈትሕ ከም ዘለዎ ናይ ሓደራ ቃል ተዋሂቡ። ኣብ መወዳእታ እቲ ዕዉት ጉባኤ ከባቢ ሰዓት 3 ድሕሪ ቀትሪ ምስ ተፈጸመ ብጸሎት ተዛዚሙ።


text:
ክብረ በዓል ጥንተ ስቕለት ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተኸቢሩ!
ኣብ መላእ ኤርትራ ዝርኸባ ኣብያተ ክርስቲያናት ክብረ በዓል ጥንተ ስቕለት ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከብእላ ከለዋ ብፍላይ ድማ ኣብ ከረን እንዳ መድኃኔዓለም ኣቡነ ባስልዮስ ዋና ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክን ጳጳስ ሃገረ ስብከት ኣንሰባን ካብ ርሑቅን ቀረባን ዝመጹ ውሉደ ክህነት፡ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረክቡሉ ብምእሩግ መንፈሳዊ ኣከባብራ ከቢሩ ውዒሉ።
ኣከባብራ እቲ በዓል ከምቲ ልሙድ ዋዜማ 26 መጋቢት ሰዓት 8፡00 ቅ.ቀ. ጀሚሩ ክሳብ ቅዳሴ ተቖይሙ ምስ ተፈጸመ ንለይቱ ሰዓት 11፡00 ምሸት ብጸሎተ ሰዓታት ጀሚሮም ስብሐተ ማኅሌት ከብጽሑ ሓደሩ። ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተፈጸመ ቅዱስ ታቦት ብለባስያን ተዓጂቡ ካብ ቅድሪ ቤተ ክርስቲያን ወጺዑ ሠለስተ ሻዕ ዘይሩ ኣብ ዝተዳለወሉ ዓውደ ምሕረት ምስ ተመልሰ ነቲ በዓል ዝምልከት ጣዕመ ዜማ ብሊቃውንት ተሰምዐ። ቀጺሉ ብመሪጌታ ዘለዓለም ነቲ ዕለት ዝምልከት ትምህርት ተውህበ። መሪጌታ ኣብ ትምህርቶም፡ “ዝንቱ ውእቱ መስቀል ለአዳም ዘአግብኦ ውስተ ገነት፡ መርኅ ወፍኖት ሞገሶሙ ለጻድቃን” ዝብል ብምምርዃዝ እቲ ምእንቲ ኣዳም ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ኵሉ ፈጺሙ ኣብ ዕፀ መስቀል ተሰቂሉ፡ ንኣዳምን ንደቁን ዝሃቦም ዕፀ መስቀል መርኅ መንገዲ ንመንግሥተ ሰማያት ኾነና። ከመይ ደቂ ሰባት ምስ እግዚአብሔር ተራሓሒቆሙሉ ኣብ ዝነበሩ ኣብ ማእከልና ከም መንደቕ ኮይኑ ዝክልኽለና ዝነበረ ኃጢኣት ብመስቀሉ ዝተደምሰሰሉ እዩ። በዛ መዓልቲ ልክዕ በዛ ሰዓት ንኣዳም ደቁን ድኅሪ 5500 ዓመታት ዝበደሉ ኾኑ ዘይበደሉ ኣብ ሲኦል ዝነበሩ ነፍሳት ናብ ሲኦል ወሪዱ ትንሣኤኡ ኣበሢሩ ሲኦል ዘሚቱ ብቅጽበት ናብ ገነት ዝመለሰሉ፡ ሰዓት እዩ። ስለዚ ንሕና ድማ ነዚ ዘኪርና ካብ በረከቱ ክንሳተፍ ምምጻእና ብሓቂ ዓቢይ በረኸት ከውህበና እዩ ኢሎም ሰፊሕ ትምህርቲ ሃቡ።
ቀጺሎም’ውን ብፁዕ ኣቦና ኣቡነ ባስልዮስ “እዚ መዓልቲ ንዓና ዓቢይ ውዕለት ዝተወዓለልና ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ብቓላት ዘይግለጽ ፍቕሩ ዝገለጸልና መዓልቲ እያ። ጐይታ ንኣዳም ዝኣተወሉ ቃል ንምፍጻም ናብዚ ምድሪ መጺኡ ኵሉ እቲ ኣዳም ክገብሮ ዝግባእ ኣብ ክንድኡ ምስ ገበረ ኣብ መወዳእታ በዛ መዓልቲ 13 መከራ መስቀል ተቐቢሉ ተሰቂሉ ኣድኃነና። ስለዚ ንሕና ድማ ነዚ ውዕለት ዘኪርና ብሃይማኖትን ብግብሪ ጸኒዕና ክንነብር ኣሎና” ኢሎም ሰፊሕ ምእዳንን ትምህርትን ምስ ሃቡ “ሰላመ አብ” ተባሂሉ ናይቲ በዓል ፍጻመ ኮነ።


text:
ሰላምን ልምዓትን ሃገርና ንምሕላው ክንሰርሕ ይግባእ ተባሂሉ…
መቐለ ጥሪ 03//2009(ድወት) ዘላቒ ሰላምን ልምዓትን እዛ ሃገር ቐፃልነት ክህልዎ ኹሉ ብፅሒቱ ክፍፅም ጉባኤ ትካላት ሃይማኖት ኢትዮጵያ ፀዊዑ።
እቲ ጉባኤ “ንዘላቒ ሰላምን ልምዓትን ሃገርና ብሓባር ክንሰርሕ ኢና” ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ኣብዘዳለዎ መድረኽ ዘተ መራሕቲ ሃይማኖት ሓዊሱ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ዘትዩ።
ዋና ፀሓፊ ጉባኤ ትካላት ሃይማኖት ኢትዮጵያ መጋቢ ዘሪሁን ደጉ ኣብቲ መድረኽ ዘተ ከምዝበልዎ ኣብዛ ሃገር ዘላቒ ሰላም ክዓስል መራሕቲ ሃይማኖት ዝገብርዎም ስራሕቲ ምምሃር ምስትምሃር ክቕፅሉ እዮም።
ቅድም ክብል ኣብ ገለ ኸባብታት ሃገርና ተፈጢሩ ዝነበረ ዘይምርድዳእን ናዕብን ንብረት ክዓኑን ህይወት ክጠፍእን ምኽንያት ከምዝኾነ ብምግላፅ እቲ ፀገም ዳግም ከይፍጠር ምቅላስ ሓላፍነት ኹሉ ብምዃኑ እቲ ጉባኤ ኣፍሊጡ።
ፀገማት ብሰላማዊ መንገዲ ምፍታሕን ብዘተ ዝኣምን ማሕበረሰብ ምህናፅን ኣድላይ እዩ ዝበሉ መጋቢ ዘሪሁን ኣብ ሃገርና ዘሎ ሰላምን ልምዓትን ቐፃልነት ክህልዎ መንግስቲ ህዝብን ትካላት ሃይማኖትን ብሓባር ከምዝሰርሑ ኣመልኪቶም።
ብፍላይ ድማ መናእሰይ ንሰላምን ልምዓትን ሃገሮም ኣበርቲዖም ክሰርሑ ፀዊዖም።
ኣብቲ መድረኽ ዘተ ዝተረኸቡ ሚኒስትር ጉዳያት ኣርባሕቲ እንስሳን ፌደራልን ኣይተ ካሳ ተኽለብርሃን ብወገኖም መንግስቲ ሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ዝጀመሮ ጉዕዞ ለውጢ ተጠናኺሩ ከምዝቐፀለ ብምግላፅ ትካላት ሃይማኖት’ውን ቅድም ክብል ዝነበሮም ግደ ተጠናኺሩ ክቕፅል ሓቲቶም።
እቲ ጉባኤ ሎመዓንቲ’ውን ቐፂሉ ዝውዕል ኾይኑ ኣብ ዙርያ መንቀልታት ጐንፂ መንገድታት ሰላማዊ ኣተኣላልያ ጐንፅን ተዛመድቲ ጉዳያትን ብምዝታይ ቐፀልቲ ኣንፈት ትኹረት ዝምልከት ኣብ ምርድዳእ ክበፅሕ ትፅቢት ይግበር።


text:
መሪሕነት ዞባ ኤውሮጳ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ17 መጋቢት 2017 ኣኼባኡ ከም ዘካየደ ናይቲ ዞባ ክፍሊ ዜና ሓቢሩ። እዚ ኣኼባ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ጉዳዩ ክውስን ኣብ ዘይክእለሉን ብጉልባብ ምሕዳስ መንነት ወረቐት ኣብ ዝንጋላተዓሉ ዘሎን ህሞት ምዃኑ እቲ ካብ ክፍሊ ዜና ናይቲ ዞባ ዝተረኽበ ሓበሬት የረድእ።
ኣብዚ ኣኼባ ዝተዘተየሎም ነጥብታት፡ ምስማዕ ጸብጸባት ጨናፍርን ኣብቲ ጸብጻብ ገምጋማት ምንባርን፡ መደብ ንምሕዳስ ሰዲህኤ ተወጢኑ ንኹሉ ኣባል ብዘሳትፍ ኣገባብ ዝሰላሰል ዘሎ መስርሕን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝሰላሰል ዋዕላ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳን ምንባሮም እቲ ዜና ገሊጹ። ካብቲ ናይቲ ዞባ ክፍሊ ዜና ብዝተረኽበ ሓበሬታ መሰረት፡ እቲ ኣኼባ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መመያየጢ ኣጀንዳ ሰፊሕ ምይይጥ ከም ዘካየደን፡ ነቲ ተነዲፉ ዘሎ መደባት ሰልፊ ንኢዱ ብፍላይ ኣብቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝካየድ ዋዕላ ዞባ ኤውሮጳን መስርሕ ምሕዳስ ሰልፍን ኩሉ ኣባል ሰልፊ ኩሉ ዝኽእሎ ከበርክት ቅሩብ ክኸውን ኣገንዚቡ።
ኣብዚ ኣኼባ ሰልፋዊ ዕዮ ንምሕያል ብደረጃ ዞባ ዝተመዘዛ ብዙሓት ንኡሳን ሽማግለታት ከም ዘለዋ ዝተሓበረ ክኸውን እንከሉ፡ እዘን ሽማግለታት ዝሓዘኦ ዕማም ኣብቲ ዝተዋህበን ግዜ ብኣድማዒ ኣገባብ ክፍጽማ ተሳተፍቲ ኣኼባ ኣንጸባሪቖም።
ኣብ መወዳእታ እቲ ኣኼባ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ንነዊሕ ግዜ ኣንጻር ወጽዓ ከካይዶ ዝጸንሐ ቃልሲ ከይሰልከየ ቃልሱ ክቕጽል ኣብ ልዕሊ ምጽዋዕ ናይ ለውጢ ሓይልታት ካብዚ ዘለዎ ብቱን ኣተሃላልዋ ወጺኡ ብሓባር ካብ ምስራሕ ካልእ ምርጫ ከምዘየብሉ ኣዘኻኺሩ።


text:
ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍለ ዓለማት ብፍላይ ድማ ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ንዝነብሩ ብርክት ዝበሉ ዜጋታት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኮይኖም ኣብ ክንድኡ ክነግዱን ካብ ኣታዊታቱ ኮሚሽን ክህቦምን ውዕላት ይገብር ኣሎ።
እቶም ዜጋታት ብጥንቃቐ ብቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝተመረጹ ኮይኖም፡ መብዛሐተኦም ናይ ቀረባ ኣዝማድ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ወይ መቕርብ ናይ በዓልቲ ቤት ፕረዚደንት ወይዘሮ ሳባ ሙኻኖም ተሓቢሩ።
ቅድሚ ሕጂ ብርክት ዝበሉ ናይ ቀረባ ኣዝማድ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ኣብ ደቡብ ሱዳን ክሳብ ርብዒ ሚልዮን ዶላር ተዋሂቦም ንግዲ ጀሚሮም ምንባሮም ዝሓበሩ እቶም ምንጭታትት ብትሕተ ሃገራዊ መለክዒታት ዝተመረጹ ዝኾነ ናይ ንግዲ ተመኩሮ ዘይነበሮም ብምንባሮም ግን ምሉእ ብምሉእ ኣብ ክሳራ ከምዝኣተዉ ተሓቢሩ። ይኹን ግን እቲ ዝጠፍእ ዘሎ ገንዘብ ካብ ጸጋታት ህዝቢ ኤርትራ ዝተመዝሓቐ እምበር ናይቶም ሰባት ርእሰማል ስለዘይኮነ እቶም ሰባት ዝኸሰርዎ ነገር ኣይነበረን።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን ዳርጋ ኣብ ኩለን ዓለማውያን ባንክታት ገንዘብ ከየቐምጥ ወይ ውን ናይ ገንዘብ ትውጊታት ከይገብር ጥቡቕ ምቁጽጻር ይግበረሉ ስለዘሎ ብዝምድናን ረብሓን ዝተመረጹ ውልቀሰባት ጌሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ንግዳዊ ንጥፈታት የካይድ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ምስቲ ኣብ የመን ጀሚርዎ ዘሎ ንጡፍ ዝምድናታት ተኣሳሲሩ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጫት ኪገብሮ ዝጸንሐ ወፍሪ ኣዛይዱዎ ምህላዉ ተፈሊጡ። እቲ ናይ ጫት ሕርሻ ኣብ ሰመናዊ ባሕሪ ዝተዶኾነ ኮይኑ ብርክት ዝበሉ ብሓይሊ ባሕሪ ዝእለዩ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብነጻ ጉልበት ኣብዚ ንረብሓ ውሑዳት ሰባት ዝውዕል ዘይሕጋዊ ሕርሻ ተዋፊሮም ምህላዎም ተሓቢሩ።


text:
መኮነን ተስፋይ
ጸርፊ ሓደ ሰብ ንዝጸልኦ ወይ ንዝበደሎ ወይ ንዘቐየሞ ይኹን ከሕርቖ ምስ ዝደሊ ብቓላት ጌሩ ሕማቕ ስሚዒት ንኽፈጥረሉ ዝግባር ናይ ቃላት ማህረምቲ’ዩ። ዘመናዊ መዝገበ ቃላት ትግርኛ ጸርፊ ማለት ንሓደ ሰብ ክብሩ ንምውራድ፡ ንምንሻው ተባሂሉ ዝትንባህ ቃል’ዩ ክብል ይጠቕሶ። ንተጻራፊ ዝብል ቃል ከኣ ናይ ምጽራፍ ኣመል ዘለዎ ሕማቕ ዝመልሓሱ ሰብ ክብል ይገልጾ። ማንም ፍጡር ወዲ ሰብ ብፍቓዱ ክብሩ ከዋርድ ዝደሊ የለን። ጸርፊ ብዘይፍቓድ ወይ ወለንታ እቲ ሓደ ወገን ዝካየድ ናይ ቃላት መደራጋሕ ኮይኑ ኣብ መንጎ ደቂ ሰባት ካብ ምትህርራም ክሳብ ምቅታል ዘብጽሕ ናይ ቃላት መርዚ’ዩ። ነዊሕ ዓመታት ይገብር ኣብ ሓደ ዓዲ ሓንቲ ኣደ ንሰብ ኣይ ጓለን ብተደጋጋሚ ሙሽሙሽ ኢለን ስለዝጸረፈኦ ነቲ ምስ በዓልቲ ቤቱ ዝነበሮ ባእሲ ነዳዲ ስለዝወሰኻሉ ንጸርፊ ሓማቱ ክጻወር ዘይከኣለ ሓረስታይ በቲ ሒዙዎ ዝነበረ ሴፍ ከም ዝቐተለን ኣብ ቤት ፍርዲ ምስ ቀረበ ተኣሚኑ። ዳይና ጸርፊ ኣብቲ ሕብረተሰብ ክሳብ ክንደይ ኣነዋሪ ከም ዝኾነን ሙሽሙሽ ዝብል ቃል ከኣ ንሓደ ሰብ ኣይ ዝኣኽለ ወዲ ሰብ ንምጻሩ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ከም ዝኾነ ኣብ ግምት ብምእታው ካብቲ ክፈረዶ ሓሲቡ ዝነበረ 10 ዓመት ብምጉዳል ብይን ሃበ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሓንቲ ካብ ኤርትራ ጓለን ክርእያ ዝመጻ ኣደ ጓለን ዘይወዲ ሃገራ ጸሊም ኣሜሪካ ተመርዕያ ብምጽናሓ ኣዚየ ስለዝጓሃያ ንሰብ ኣይ ጓለን ብኹፉእ ዓይኒ ክጥምታኦን ክ ኣቱ ክወጽእ ድማ “ባርያ” ዝብል ጸርፊ ክጸርፈኦን ጀመራ። ነቲ ሰሪሑ ዝ ኣቱ ን ጓለን’ውን ዝግባእ ፍቕሪ እናለገሰ ብጽቡቕ ዘነባብራ ዝነበረ ወዲ ጸርፊ ስለዘሰከመኦ ነታ ባርያ እትብል ቃል ካብ ምሒር ምድግጋም ስለዘጽንዓ ትርጉማ ንዝፈልጡ ሰባት ሓቲቱ ነብሱ ምቁጽጻር ክሳብ ዝስእን ስለዝተበሳጨወ ንሓማቱ ንሞት ፈረደን። ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ቃሉ ክህብ እንከሎ ከኣ ሓማቱ ብተደጋጋሚ ኣነዋሪ ጸርፊ ትጸርፎ ምንባራን መበገሲ እቲ ገበን ከኣ ንሱ ምንባሩን ጠቒሱ።
ኣብ 1994 ኣብ ርዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓሌት ምጽናት ቱቱስ እቶም ኣበገስትን ጠጃእትን እቲ ህልቂት ኣብ ልዕሊ’ቲ ዝ ኣልምዎ ዝነበሩ ወዲትን ሽርሕ በታ ነቲ ህልቂት ንምጉህሃር ዝቖመት ሬድዮ ዝፍኖ ካብ ዝነበረ ጸርፊ ሓደ ኣቶ ኮክራችስ ማለት እቶም ድዱዕ ዝብል ነበረ። እዚ ጸርፊ ኣዚዩ ኣነዋርን ኣብቲ ሕብረትሰብ ማለት ኣብ ዓሌት ቱቱስ ድዱዕ እቲ ዝተጸል አ ባልዕ ብምዃኑ ህዝብታት ሁቱ ኣብ ልዕሊ ትቱሲ ከቢድ ዝኾነ ጽል ኣት ከሕድሩ ይቕስቦም ነበረ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብፍላይ ድማ ኣብ ፌስቡክ ዝረአ ዘሎ ገደብ ኣልቦ ኣነዋሪ ጸርፊ ኣዚዩ ኣተሓሳሳቢ እናኾነ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። እቶ ዔራ ኣበይ ከይረኽበኒ ወይ ዔራ እንታይ ከይገብረኒ ብዝብል መዓሸዊ ምኽኒት ተበጊሶም ኣፎም ዝሃቦም ሕማቕ ቃላት ክሽንጉጉ ዝውዕሉ ገለን ብፖለቲካ ገለን ብሃማይማኖት ገለን ብኻልእ ንዕ ኡ ዝመስል ዓውዲ ኣሳቢቦም ዝገብሩዎ እኳ እንተኾነ እቲ ምጽርራፍ ብጀካ ቂምን ቅርሕንትን ሕነ ምፍድዳይን ካልእ ከም ጾ ዝኽእል ለውጢ የለን። ፓለቲካ ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ዓውዲ ፍልጠት ኮይኑ ብትምህርቲ ደረጃ’ውን ክሳዕ ዶክትሬት መዓርግ ትበጽሓሉ’ዩ። ፓለቲካ ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ምጽራፍ ኮይኑ ኣይፈልጥን’ዩ። ዲሞክራሲ’ውን ብናጽነት ሓሳብካ ትገልጸሉ’ውን ኣፍካ ብዘይልጓም ክብሪ ወዲ ሰብ ትዝንጥለሉ ወይ ተዋርደሉ ኣይኮነን። ጸርፊ ናይ ድኹም ሰብ ዕጥቂ’ዩ። ጸርፊ ናይ ስዑር ጭማራ’ዩ። ገዛኻ ብ ቤትሮ ዝተሰርሐ እንተኾይኑ ናብ ጎረቤትካ እምኒ ኣይትደርቢ ዝብል ኣበሃሃላ’ሎ። ክትጸርፍ እንከለኻ እቲ ተጸራፋይ’ውን ኣብቲ ከሕምመካ ዝኽእል ነጥቢ ክጸርፈካን ምዃኑ ክትዝንግዕ ኣይግባእን። ካብ ኡ ሓሊፉ’ውን ተጸራፋይ ሕኒን ክብል ጸኒሑ ሕኒኡ እንተ ኣካል ብምጉዳል ወይ ካልእ ማህሰይቲ ብምውራድ ክፈዲ ይኽእል። ብጀክ ኡ’ውን እቲ ዝጸርፍ ኣካል ወዲ ሰብ ክሳብ ዝኾነ ኣሕዋት፡ ኣዝማድ፡ ፈተውቲ ክህልውዎ ስለዝኽእሉ ዘይሩ ዘይሩ ምትንካፎም ኣይተርፍን’ዩ።
ጸርፊ ኣብ ቀዳሞት ወለድና ኣዚዩ ኣነውርን ኣዘውቲርካ ዘይስማዕ ቃልን’ዩ ኔሩ። ዳርጋ ኣብ ኩለን ሕግታት እንዳባ ንጸርፊ ዝምልከት ዓንቀጽ ሰፊሩ ይርከብ። መቕጻዕቱ ከቢድ ኮይኑ ዳርጋ ፍርቂ ናይ ጋር ነብሲ’ዩ። እሞ ኸ ደኣ ቀዳሞት ኣቦታትና ነዚ ሕጂ ምዕራባውያን ሃገራት በጺሐንኦ ዘለዋ ዲሞክራሲ ኣቐዲሞም በጺሖሞ ኔሮም’ዩ፡ ብዘይ ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ፓሊስ ሕጊ ይኽበርን ስርዓት ይነባበርን ኔሩ’ዩ ኢልና እናተመካሕናን ብባህልናን ኣናባብራ ወለድና እናኾራዕና ንምንታይ ደኣ ነዚ ኣብ ኣቦታትና ይኹን ኣብ ኣባሓጎታትና ፈጺሙ ቦታ ዘይነበሮን ኣነዋርን ጸርፊ ከነዘውትር ንረአ። ንዝያዳ ኣፍልጦ እተን ኣብ መዝገብ ሰፊረን ዝርከባ ንጸርፊ ዝምልከታ ዓንቀጻት ሕግታትን እናዳባ ናባኹም ከብለን’የ። ሰማዕቲ ከኣ ነዚ ለበዋ ኣብ ልብኹም ኣሕዲርኩም ነዞም ተጻረፍቲ ብሓባር ወጊድ ክትብልዎምን ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ክጽዕቱን ምሉእ ምንዮተይ’ዩ።
ሕጊ ኣድግናተገለባ ብዛዕ ጸርፊ ካብ ዘስፈሮ ዓንቀጻት
ክፍሊ፡16 ። ጸርፊ።
128 ብመንግስቲ ዝተሾመ ሹመኛ፡ ዝቀንጥ ኤ ንበዓል ቀሚስ፡ መዓርጉ ገዲፉ ብሽሙ ጥራሕ ዝጸውዔ፡ ይዓጽፎ ነይሩ፡ ዝቅንጥ ኤ፡ 55 ቅርሺ ይኹን ካሕስኡ።
129. ጸርፊ ወይ ኣሽሙር፡ ንዓጽሚ፡ንደም፡ ንዓሌት፡ ከኣ ሰራቒ፡ ሃዳሚ፡ ዘይገባር ግብሪ፡ ዝመስል ዘይነክእ ካልእ ቀሊል ጸርፊ ዝጸረፈ ሰብ ክኾን ግን እቲ ጀማሪ 2 ሕልቂ ይኽሕስ። ምላሽ ጸርፊ ዝመለሰ ሓደ ሕልቂ ይኽሕስ።
130. ከም ብቱኽ ዘር ኢ፡ ረዳት ዘይብሉ ሰራቒ፡ ሃዳሚ፡ ዘይገባር ግብሪ ምበልኩኻ’ሞ ይትረፈኒ ቢሉ ዝጸረፈ፡ ንእኡ ዝመስል’ውን ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ይኽሕስ። ምናልባሽ ጸርፊ ዝመለሸ ፍርቂ 55 ቅርሺ ይኽሕስ።
131. ንዓሌት ንደም ነቕኒቑ ዝጸረፈ፡ ጠቢብ ባርያ ዋጣ ሓሜን ኣድጊ፡ ዓዲ፡ ዓውዲ፡ ኣውዲ ዜብሉ፡ በዳሁ ብጓል ኣንስተይቲ፡ ዝጸውዔ፡ ብግብሪ ሰዶም ንሰብኣይ ኮነ፡ ንሰበይቲ ኮነ፡ ወይ ንሰበይቲ ሰብኣይ ኮነ፡ ሳሕሳሕ፡ ሻርሙጣ፡ ዝበለ፡ ሕሉል ፡ ንኣኡ ዝመስል እውን ዝጸረፈ፡ እቲ ጀማሪ 110 ቅርሺ ይኽሕስ። ምላሽ ጸርፊ ዝመለሰ 55 ቅርሺ ይኽሕስ።
132. እቲ ሓደ መጀምርያ ጸራፊ፡ ቀሊል ጸርፊ፡ ኣንተ ጸረፈ፡ እቱ ዳሕራዋይ ዓቢዩ ጸርፊ ምላሽ ብጸርፊ ክህብ እንተተረኽበ፡ ከምቱ ምዕባይ ጸርፊ ኣብ ላዕሊ ተወሲኑ ዘሎ በቢ ኣንቀጽ ይኽሕስ።
ኣንቲ ሹማት እንተተጸርፋ ካሕሰኤን ከምቱ ንሰብ ኡተን ዝግብ ኦም ካሕሳ እዩ። ሰበይቲ ካህን፡ በዓል መዓርግ እዉን ከምኡ እዩ ካሕስኡ።
133. መጀመርያ ተጸራሪፎም ምስ ተፈላለዩ፡ እንደገና ኣድጊሶም እንተተጻረፉ፡ ከም ብሓድሽ ጸርፊ ኮይኑ ይከሓሓሱ።
134. ሓዳሩ ዝወጽኤ ንወላዲ፡ ይዕበ ይን ኣስ (ጸርፊ) ዝጸረፈ ብሓደ ምስክር እውን ይኹን 120 ቅርሺ ይኽሓስ። ሓዳሩ ዘይወጸ እንተ ደኣ ኮነ ግን ብወለዱ ይቀጻዕ።
135. ጸርፊካኒ ወቒዕካኒ ቢሉ ከሲሱ ምስክር ስኢኑ እንተ ተረትዔ፡ ክሲ ወላድን ውሉድን ብዝተረፈ፡ እቲ ተኸሳሲ ክሓልፋ ቢሉ ዝነበረ ገበን ፡ ባዕሉ ይሕለፋ፡ ይከሓስ።
136. ንሰበይቲ ሰብኣይ ጸሪፍክኒ ቢሎም ከሳሲ እንተረኸበት፡ ክሳብ ክልተ ቕነ (15 መዓልቲ) ትርከብ ስለ ሰብኣያ ኪመጽኣ ርሑቕ እንተ ደኣ ኮነ ጠበቓ ገቢራ ትግጠም።
* * *
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ እዚ ኣብ ሕጊ ኣድግናተገለባ ሰፊሩ ዝርከብ ንጸርፊ ዝምልከት ጽሑፍ’ዩ ኣብ ዝቕጽል ናይ ኣድከመ ምልጋእን ካልእ ሕግታታት እንዳባን ፈቲሸ ከቕርበልኩም’የ።
55 ቅርሺ ናቕፋ ከይመስለኩም ወላ ውን 55 ዶላር ኣይዳረጎን’ዩ ጋር ነብሲ ካብ 500 ክሳብ 1000 ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ኢዩ እዚ 120 ቅርሺ ወይ 55 ቅርሺ ዝበሃል ኣብቲ እዋን ቴኖ (ዕሲ ጣፍ ክሳብ 25 ሳንቲም ነዳቓይ ክሳብ 50 ሳንቲም ንመዓልቲ ዝውዕሉሉ ዝነበሩን መሬት ምሉእ ኣብ ከተማ ብ100 ቅርሺ ዝሽየጠሉን ገዛ ክራይ’ውን ካብ 2.5 ቅርሺ ክሳብ 5 ቅርሺ ዝነበረሉን ግዜ ኢዩ እዚ ናይ ጸርፊ ካሕሳ። እዞም ሕጂ እዚ ኣድጊ ዘይትስከሞ ጸርፊ ንጻረፍ ዘለና ንዝጸረፍናዮ ከሓሱ እንተንበሃል ንብረትናን ጥሪትናን ተሸይጡስ ናብ ቅለቱና ምኣተና ይመስለኒ።
ሕጊ ኣድከመ ምልጋእ ብዛዕባ ጸርፊ ካብ ዘስፈሮ
ሓሳዊ ወይ ቀጣፊ ኢሉ ዝጸረፈ 60 ኢዩ ዝኽሕስ። ብሓሶትን ቅጥፈትን እንተ ተረትዔ ግን ብዘይ ካሕሳ ከም እተጸርፎ’ዩ ዝከይድ።
ሰራቂ ኢሉ ዝጸረፈ ሕልቂ ይከሐስ። ሰራቒ ከም ዝኾነ እንተ ተረትዔ ግን ካሕሳ ዘይብሉ ከምተጸርፎ ይኪድ። ርኹስ ኢሉ ዝጸረፈ 60 ይከሓስ።
ወቃሪ ኢሉ ዝጸረፈ ሕልቂ ይክሓስ። ወቃሪ ከም ዝኾነ እንተ ተረትዔ ግን ከም እተጸርፎ ካሕሳ ዘይብሉ ይኪድ።
ጽሉል ወይ ዕቡድ ኢሉ ዝጸረፈ 60 ይከሓስ።
ስርዓት ዓጽሚ ሓርማዝ ብዛዕባ ጸርፊ፡ ብፍላይ ከኣ ባርያ፡ ጠቢብ፡ ኣድጊ ሓርፋፍ፡ ቡዳ ነሐባይ ዚብሉ ጸርፍታት ከምዚ ዚስዕብ ስርዓት ወይ ሕጊ ይሕግግ፡ “ዐመጸ ኣፍ ናይ ዓመጸ ኣፍ ከኣ ባርያ፡ ኣድጊ፡ ሓርፋፍ ኮርፋፍ፡ ውርንጫ፡ ጠቢብ፡ ቡዳ፡ ነሐባይ ዝበለ 55 ቅርሺ ይኽሕስ።” (43)
ስርዓት ካርነሽም
“ባርያ ናሃባይ ኢሉ ብዘይ ምላዱ ዝጸረፈ 5 ላም ጸራፊ ላም ተጸራፊ ኣብቲ እተትሓዙሉ ዳይና የቕርቡ። ምስ ተሓርዳ እተረትዐ ይኽፈለን። እቱ ሓደ ስ ኡን እንተኾነ ካብቲ ዘለዎ ይቀረባ። ደሓር እቲ ስ ኡን እንተተረትዐ መሬቱ ቃድ ር ኡ ሸይጡ ይኽፈለን። ንሱ ድማ ዕዳጋ ወሪዱ ሓዚሉ ይሰይሞ።” (44)
ስርዓት ሾብዓተ ዓንሰባ
“ቡዳ በዐል መናፍሕ ዝበለ 40 ፈርጊ ይዕደ፡ ባይራ ዜለ 40 ፈርጊ ይዕደ፡ ሳሕሳሕ ዜለ 40 ፈርጊ ይዕደ፡ ሓርፋፍ ዜለ 40 ፈርጊ ይዕደ።”
(ቀደም ኣድጊ ዝበለ ባርያ ዝበለ ጠቢብ ዝበለ ቡዳ ዝበለ 60 ፈርጊ ነይሩ) (45)
ሕጊ ሰሓርቲ ላምዛ
“ባርያ ኢሉ ንጭዋ ዝጸረፈ እሞ መርትዖ ዝሰኣነ 120 ቅርሺ ይኽሕሶ። ኣድጊ ኢሉ ዝጸረፈ ግን 120 ክሒሱ ይሕዘሎ። ሳሕሳሕ ኢሉ ዝጸረፈ 30 ቅርሺ ይኽሐሶ። ቡዳ ናሃባይ ጠቢብ ኢሉ ዝጸረፈ መርትዖ እንተሰኣነ 120 ክሒሱ ይሕዘሎ።” (46)
ሕጊ ሎጎንጭዋን
“ባርያ ዘለ ዝዐመጸ 60 ፈርጊ ክሒሹ ኣብ ቅድሚ ዳይና ሐዚሉ ስዩም ይበሎ። መርትዖ እንተለዎ ግን ይርታዕ። ኣድጊ ዘለ ሳሕሳሕ ዘለ ሓርፋፍ ፍንፋን ዋይዚ ሻንቅላ ውላጅ እውጣሐካ እየ ተሽተሽ ሐሰር ንፋይ ቆርጫጭ ውርንጫ ትሽየጥ ኢኻ ዘለ እዚ ኩሉ ከም ባርያ ዜለ እዩ ካሕስኡ።”(47)
ስርዓት ሃብስሉስ
“ባርያ ነሃባይ ኣድጊ ዘለ ዘይምላድ ዝሃበ እቲ ሓደ ዝጸረፈ 5 ኣሓ የቅርብ እቲ ሓደ ድማ 5 ኣሓ የቕርብ። ድሓር ይተሓረዳ። እቲ እተረትዐ ብ 10 ይኽፈለን። እቲ ሓደ ስኡን እንተኾነ እቲ ዘለዎ የቕርበን። እቲ ስ ኡን እንተ ተረትዐ መሬቱ ዑናኡ ሸይጡ ይኽሓስ። ንአኡ ሽዩም ይበሎ ዕዳጋ ወሪዱ ይሕዘሎ።(48)
ስርዓት ሓደግቲ
“ዐጽሚ ወለዶ ሰምዩ ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ማርያ ተሬዛ ይኽሐስ። (49)
ስርዓት ማይ ኣድጊ
“ባሪያ፡ ጠቢብ ሓሳዊ ምስክር፡ ፍንፉን፡ ርኹስ ቢሉ ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ማርያ ተሬዛ ይኽሕስ።” (50)
ስርዓት እንዳ ፍግራይ
“ዓጽሚ ሰምዩ ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ማርያ ተሬዛ ይኽሕስ። ባርያ ጠቢብ ቢሉ ዝጸረፈ፡ መርትዖ እንተዘይብሉ 55 ቅርሺ ማርያ ተሬዛ ይኽሕስ።” (51)
ስርዓት ዝባን ሰራው
“ባርያ ወይ ጠቢብ ቢሉ ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ማርያ ተሬዛ ይኽሕስ፡ ዓጽሚ ሰምዩ ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ማርያ ተሬዛ ይኽሕስ።” (52)
2ይ ክፍሊ ስርዓት ሎጉ ጭዋ
“ጠቢብ ቡዳ ናሃባይ የሕምሙ ይቐትሎ ዝብኢ ይኾኑ ዕትሮ ይገብሩ ንዕኡ ዝመስል ካልእ’ውን ዝጸረፈ ወይ ኪሓሚ ዝተረኸበ ሓደው በሽሙር እተዛረበ 120 ፈርጊ ይኽሐስ ስዩም ከኣ ይበል።”
ሕጊ እንዳ ፍግራይ
ስርዓት ሰለስተ ዋዕሎ ጽምሮ “ ዓጽሚ ዘርከሰ ዝጸረፈ 55 ቅርሺ ካሕስ ኡ። ባርያ፡ ጠቢብ፡ ዋጣ ዝበለ ካብ 110 ቅርሺ ንላዕሊ ይኽሐስ። ብዳይና ድማ ይቀጻዕ።” (56)
ትዝዕብቲ
ኣብ ቀዳማይ ክፋል እቶም ኣብ ሓማሴን ዚዝውተሩ ስርዓታት እንዳባ ብዛዕባ እቶም ዝጠቐስናዮም ጸርፍታት ዳርጋ ሓደ ዓይነት መግለጽን ዚሰማምዑ ካሕሳን ይሕግጉ። እቲ ቁሩብ ካብ ኦም ፍልይ ዚበለ ስርዓት ሸውዓተ ዓንሰባ እዩ። እዚ ስርዓት’ዙይ ከምቶም ካል ኦት ጸርፊ ዘብ ኡ ይኽልክል መርትዖ ግና ኣይሓትትን። እቲ ጸራፊ ነቲ ተጻራፊ ኣብ ዕዳጋ ኣውሪዱ ሓዚሉ ስዩም ኪብሎ ከም ዝግብ ኦ’ውን ኣይሕብርን። ኣብ ኣወሳስና፡ ካሕሳ ጸራፊ ከኣ ምስ ስርዓት ሎግጭዋን ሕጊ ሰሓርቲ ልምዛ-ዳምባን ብምግጣም ማለት ከምቶም ካል ኦት ብኸብቲ ዘይኮነ ብፈርጊ እዩ ዝውስኖ።
እቶም ኣብ ኣከለጉዛይ ዚዝውተሩ ዝነበሩ ስርዓታት እንዳባ ብወገኖም እዉን ብዛዕባ መቕጻዕቲ ጸርፊ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ሓደ ኣገባብ እዮም ዝኽተሉ ኪበሃል ይከኣል። ካብ ካልኣይ ክፍሊ ሕጊ እንዳ ፍግራይ ስርዓት ሰለስተ ዋዕላ ጽምሮ ምስኣቶም ማለት ምስ ሕጊ ኣከለጉዛይ እዩ ዝጋጠም። ስርዓት ኣድግና ተገለባ ከኣ ምሳኣቶም ቁሩብ ይሰማማዕ እዩ።
ስርዓት ኣድከም ምልጋእ ምስቶም ቀዳሞት ስርዓት እንዳባ ናይ ሓማሴን ብኣሰማምያ ዝተጸርፈ ማለት ኣብ ዕዳጋ ወሲድካ ሓዚልካ ምሻሙን ብካሕሳ ገንዘብን ይጋጠም እዩ። ካብ ካልኣይ ክፍሊ ስርዓት ሎጎጭዋ ግና ብኣከፋፍላ ገንዘብ ምስ ካል ኦት ስርዓታት ኣይጋጠምን’ዩ ነበይኑ እዩ።
ብሓጺሩ ስርዓት ዓጽሚ ሓርማዝ ብዛዕባ እቶም ዝተጠቕሱ ጸርፍታት ኪሕግግ እንከሎ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ምስ ስርዓታት እንዳባ ኣከለጉዛይ ይጋጥም እዩ ክበሃል ይከኣል።
*ብ23 መስከረም ኣብ ሬድዮ ኤስቢኤስ መደብ ሞዛይክ ባህሊ ዝተፈነወ ጽሑፍ።
እቲ ብሕጊ እንዳባ ዝምካሕ ነቲ ዓንቀጻቱ’ውን ከኽብሮን ክስረዓሉን ይግባእ
መኮነን ተስፋይ


text:
ብዳኒኤል ካብ መቐለ
ከተማ መቐለ እቲ ዝፀንሐ ማስተር ፕላን 600 ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ከምዘድልያ እዩ ዝገልፅ። ሰነዳት ቢሮ ኮንስትራክሽንን መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ ከምዘመላኽቶ ድማ ዛጊድ ከባቢ ፍርቂ ጥራሕ ከምዝተሰርሐ እዩ ዝሕብር። ካብዚ እቲ ልዕሊ 50 ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ድማ ቅድም ክብል ዝተሰርሐ ብምዃኑ ዝኣረገን ሕድሳት ዘድልዮን መንገዲ እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ እቲ ሓዱሽ ተዳልዩ ዘሎ ማስተር ፕላን ከተማና ነቲ ናይ ቀደም ማስተር ፕላን ጠቒሱ ከምዝገልፆ እቶም መንገድታት ኣዝዮም ፀበብቲ፣ ዝተሓላለኹን ንፅባቐን ዕብየትን እታ ከተማ ተሓሲቦምዘይተሰርሑንምዃኖም እዩ ዝትንትን። ኣብቲ መሬት ዘሎ ወድዓዊ ሓቂ እውን ንሱ እዩ ዘመላኽት።እዚ ስለዝኾነ እቶም መንገድታት መኻይንን ሰባትን ብዝተረጋግአ መልክዑ ንከይመሓላለፉ ምኽንያት ይኸውን ከምዘሎ ብተግባር እነስተውዕሎ ዘለና ጉዳይ እዩ።
እዚ በቲ ኣብ ቀረባ እዋን ተግባራዊ ክኸውን እዩ ዝብሃል ዘሎ ሓዱሽ ማስተር ፕላን ክስተኻኸል ከምዝኽእል ተስፋ እገብር። ይኹን እምበር እዚ ክሳብ ዝኸውን “ኣብ ርእሲ ድኽነተን ምራኽ ትሞተን” ከምዝብሃል ነቶም ዝርካቦም መንገድታት ብኣግባቡ ንኸይንጥቀም ዝገብሩ ዘይንቡራት ተግባራት ድማበብእዋኑ እንትፍፀሙይርአዩ ኣለዉ።
ኣብዚ ቀዳምነት ሂበ ከልዕሎ ዝደሊ ፀገም እንተሊኡ ኣብ ጎደናታት መቐለ በብእዋኑ መንገዲ እናዓፀኻ ይስርሑ ምስ ዘለዉ ዳሳት ዝተሓሓዝ እዩ። ኩላትና ብቐሊሉ ከምእንዕዘቦ ኣብ ከተማና ከተማ መቐለ በብእዋኑ መንገድታት እናተዓፀዉ ጉዳያት ይሓልፉ ኣለዉ።ምናልባት መርዓ፣ ተስካር፣ ጥምቀት ይኹንካሊእ ማሕበራዊ ትውፊት ይጥቀም ኣይጥቀም ምስ ባህልናን ኣመፃፅኣናን ንቡዙሕ እዋናት ዝመፁ ብምዃኖም ኣብ ቀረባ እዋን ንምቕናሶምከፅግሙ ይኽእሉ ይኾኑ። እዚ ኮይኑ ግን ልምዓት ከቀላጥፍ ተባሂሉ ሚልዮናት በጀት ህዝብን መንግስትን ወፂእሉ ኣብ ዝተሰርሐ ፅርግያ መርዓ፣ተስካር፣ ጎይላን ሓዘንን ዝግበር እንተኾይኑ ዓገብ እዩ ዝኸውን።
ኣብ ከተማና ይኹን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ሃገርና መንግስቲ ካብ ህዝቢ ብዝኣከቦ ኣታዊ ተጠቒሙ መንገድታት እንትሰርሕ ካብ መንገዲ ወፃኢ ልምዓት ከምዘይሕሰብ ስለዝአመነ እዩ። ስለዝኾነ በታ ዘላቶ ዓቕሚ ነቲ ዘፈር ዓብዪ ቆላሕታ ብምሃብ ኣዝዮም ዝተባብዑ ስራሕቲ ይሰርሕ ምህላዉ ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እምበር ከምቲ ልዕል ክብል ዝገለፅክዎ መንገዲ ይኹን ካልእ መሰረተ ልምዓት ብቐጥታ ምስ በጀት ዝተኣሳሰረ ምስ ምዃኑ በቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ህዝቢ ዕጉብ ከምዘይኮነ ድማ ዝፍለጥ ጉዳይ እዩ።
ይኹን እምበር ነቶም ዝርካቦም መንገድታት ኣብ ክንዲ ብኣግባቡ እንጥቀመሎምን ኣብ መዓልኦም እነውዕሎምን ካሊእ ተወሳኺ ፀገም ንውስኽ እንተኾይና ድማ እቲ ዝፍጠር ሓደጋ እናተሸረፈ ናብ ሕድሕድና ካብ ምውራዱ ዓዲ ኣይውዕልን።
ብፍላይ ኣብዚ ቀረባ እዋንዝተፈላለዩ ባህላውን ሃይማኖታውን ጉዳያት ካብዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣዝዮም እናተበራኸቱ ይኸዱ ኣለዉ። ነዚ ስዒቡ ከዓብዝሓለፍካዮ ጎደና ዳሳት ተሰሪሖምሰባት እንትልሀዩ ምርኣይ ዝተለመደ ተግባር ኮይኑ ኣሎ። እቶም ዳሳት ከምቲ ቅድም ክብል ዝገለፅክዎ ኣብቲ ተሽከርከርትን ህዝብን ዝመሓላለፈሉ መንገዲ እዮም ዝስርሑ ዘለዉ። እዚኦምኣብቶም ብምምምሕዳር ከተማና ዝተሰርሑ ውሽጣውሽጢ መንገድታት ጥራሕ ዘይኮኑስ ኣብቲ ብፌደራል መንግስቲ ዝተሰርሐ ዋና መንገዲ እውን ዓበይቲ ዳሳት ንክልተ ሰለስተ መዓልቲ ተሰሪሖምን መኻይን ከይሓልፋሉ ተዓፅየንን ጉዳያት እንትሓልፉ ንዕዘብ ኣለና።
ንኣብነት ኣነ ብውልቀይ ኣብቲ ዋና መንገዲ ካብ እንዳየሱስ /ኣሪድ ካምፓስ/ ናብ ዓዲግራት ዓድዋ ዝወስድ ፅርግያ ዳሳት ተተኺሎም ጉዳያት እንትሓልፉ ተዓዚበ ኣለኹ። ሓደ እዋን እማ ኣብቲ ከባቢ ወርሒ ጥሪ 2008 ዓ/ም ይኸውን ኣብቲ ነባር መዕረፊ መኻይን /መናሃርያ/ ዘሎ ፅርግያ እውን ዳስ ተሰሪሑ ጉዳይ ሓሊፉ ተዓዚበ እየ። እዚ እንትኸውን እቲ መንገዲ ንልዕሊ ክልተ መዓልቲ ኣብ ዝተዓፀወሉ እዋን መኻይንን ሰብን በታ ሓንቲ ዝተረፈት ኣማራፂት መንገዲ እዮም ዝጥቀሙ ነይሮም። እዚ ኣዝዩ ዝገረመኒ ተግባር እዩ። እቲ መንገዲ ካብ ማእኸል ሃግር ሰባትን ንብርትን ፅዒነን ዝማሓላለፋሉ መንገዲ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ከባቢ ሰባት ብብዝሒ ዝመላለስሉን መኻይን ብበዝሒ ናብቲ መዕረፊ መኻይን ዝኣትዋሉን ዝወፃሉን መንገዲ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ዋና መንገዲ ምስምዃኑ ተኣሳሲሩ ወፃእተኛታት እውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝመሓላለፍሉ መንገዲ እዩ። ስለዚ ኣብ ከምዚ ዝበለ መንገዲ ዳስ ተኺልካ ጉዳይ ምሕላፍ ኣዝዩ ዝገርም እዩ።
ብመሰረቱ ኣብቶም ማሕበራዊ ጉዳያት ዝጠፍእ ዘሎ ገንዘብ እውን መንግስትን ህዝብን ኣጀንዳ ብምግባር ለውጢ ማሕበራዊ ኣተሓሳስባ ክፍጠረሉ ዝግባእ እዋናዊ ፀገም መሲሉ እዩ ዝረኣየኒ። ህዝብና ክንደይ እዋን ሰሪሑ ዝረኸበን ሃፍቲ ኣብ ሓንቲ ፀሓይ ኣጥፊኡ ናብ ፀገም ምእታዉ እቲ ረብሕኡ እንታይ እዩ? መብዛሕትኡ ኣብቶም ዝጠቐስክዎም ማሕበራዊ ጉዳያት ዝሳተፍ ዘሎ ሰብ ሃፍቲ ስለዘለዎ ወይ ስለዝተረፎ ኣይመስለንን። ካብዚ ወፃኢ ግድን እዞም ጉዳያት ክገብር ዝደሊ ሰብ እንተሃልዩ ድማ ኣብ ካልኦት ዝማዕበላ ከተማታት እውን ከምዝግበር ኣብ መዘናግዒ ቦታታት፣ ሆቴላትን ኣደራሻትን ተኻርዩ ድኣ ጉዳዩ ከሕልፍ ኣለዎ እምበር መንገዲ ክዓፁ ኣይግባእን። ወይ ከዓ ኣብ መንበሪ ገዛ /ካንሼሎ/ ክግበር ኣለዎ። ርግፅ እዩ፣ ኣብ ፅርግያታት ዳሳት ተተኺሎም ጉዳያት እንትሓልፉ ብመልክዕ ግብሪ ናብ ቤት መዘጋጃ ዝኣቱ ገንዘብ ከምዘሎ ዝፍለጥ እዩ። ከምዘለኒ ሓበሬታ እንተኾይኑ ሰብ ጉዳይ ካብ 50 ክሳብ 100 ብር ከባቢ እዮም ናብ ቤት መዘጋጃ ዝኸፍሉ። እዚ ገንዘብ ይውሓድ ይብዛሕ ብዘየግድስ ካብቲ ረብሕኡ እቲ ጉድኣቱ ስለዘመዝን ምርኣዩ አገዳሲ እዩ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብዚ ቀረባ እዋናት ዝተኣታተወ ካሊእ ዓፃዊ መንገዲ ኣካል ጉዳያት ማሕበራዊ እውን ኣሎ። ዳሳት ምርቓ ግልጋሎት ንግዲ ትካላት። እዞም ወሃብቲ ግልጋሎት /ብሕልፊ ሆቴላት፣ እንዳ ምግብን ባራትን/ በብኣንፈቱን ፅርግይኡን ዳሳት ተኺሎም ገንዘብ ምእካብ ዝጀመርሉ ሓዱሽ /ፋሽን/ ተወሳኺ ጉዳያት ማሕበራዊ እዩ። በቶም ኣካላት ኣብ ከተማና በብ ጎደንኡ ዝስርሑ ዘለዉ ዳሳት ካብቶም ካልኦት ልዕል ክብሉዝተገለፁ ጉዳያት ማሕበራዊ ብቑፅሪ ክበዝሑ እንተዘይኮይኖም እምበር ክውሕዱ እዮም ዝብል እምነት የብለይን። ይንኣስ ይዕበ ኣብቶም ግልጋሎታት ዝተዋፈሩኣካላትዳሶምተኺሎም፣ ጎይልኦምኣድሚቖም፣ ካብቲ ካልእ እዋን ንላዕሊ ዋጋ ብዕፅፊ ወሲኾም”ሙፁናታያ” ምባል ዳርጋ ዝተለመደ ተግባር እናኾነ ይመፅእ ኣሎ።
ናተይ ተቓውሞ ንምንታይ ምርቓ ተገበረ ኣይኮነን። ሓደ ሰብ ክነግድ ድዩ ክተሓጋገዝ ብዘየግድስ ፈተውትን ማሓዙትን ፀዊዑ መርዓን ምርቓን እንተገበረ መሰሉ እዩ። ግን እቲ መንገዲ እናዓፀኻ ዝስራሕ ዘሎ ዳስ ኣብቲ ከተማ ፀገም ይፈጥር ኣሎ እየ ዝብል ዘለኹ። ፈፂሙ መግለፂ ሓደ ስልጡን ሕብረተሰብ ክኸውን ኣይኽእልን። መንገዲ ኣይዕፆን። ከተማና በብእዋኑ ምስ እተርእዮ ዘላ ዕብየት ተተሓሒዙ በብእዋኑ ወፃእተኛታት ዝውሕዙላ እናኾነት ትመፅእ ኣላ። ስለዝኾነ ነዚ ኩነታት ብምርዳእ ዝበለፀ ዘበናውነት ክነተኣታቱ ኣለና እምበር መንገዲ እናዓፀና ንቡር ፍሰት ተሽከርከርቲ ክነተኣጓጉል ኣይግባእን።
መንገዲ ከተማ መቐለ በቶም ልዕል ክብል ዝገለፅክዎም ዳሳት ጥራሕ ኣይኮነን ዝዕፆ ዘሎ። ካልእ ሳልሳይ ተወሳኺ ዓፃዊ መንገዲ እውን ኣሎ። መዓልቲ ምርኢት /ኤግዝቢሽን/ ንግዲ እውን ኣብ ማእኸል ጎደናታት እዮም ዝሳለጡ ዘለዉ። ብሕልፊ እዚኦም ከዓ ካብ ምስራሕ እቶም ዳሳት ጀሚሮም ክሳብ እቲ ስነስርዓት ምርኢት ተጀሚሩ ዝውዳእ ንልዕሊ ዓሰርተ መዓልታት እዮም ነቶም መንገድታት ዓፅዮም ዝቕንዩ።
እዚ እንትኸውን ተሸከርከርቲ ይኹኑ እግረኛታት ተጓዓዝቲ መንገዲ ኣሎ ኢሎም ክሓልፉ እንትኸዱ፣ ተዓፅዩ ምስረአይዎ እዮም እንደገና ተመሊሶም ካልእ ኣማራፂ መንገዲ ሃሰው እንትብሉ እነስተውዕል ዘለና። ካልእስ ይትረፍ እቶም መንገድታት ከምዝተዓፀዉ ብርሑቑ ዘመላኽቱ ምልክታት እኳ ኣይስራሕን ዘሎ።ንኣብነት ኣብ ከባቢ ኣብርሃ ካስትል ዘሎ ፅርግያ ብተደጋጋሚ ተዓፅዩ ነዚ ተግበር እንትውዕል ንርኢ ኣለና።
ስለዚ እዚ ተግባር እውን ከም ውልቀይ ኣዝዩ ድሕረት እዩ ባሃላይ እየ። ኣብ መቐለ ዝኣክል ዓብይ ከተማ ከመይ ሰሙን ሙሉእ መንገዲ ዓፂኻ ምርኢት ንግዲ ይሳለጥ። ብፉሉይ ነዚ ግልጋሎት ዝውዕል ቦታ ኸ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ንምንታይ ዘይሰርሕ? ኣብ ብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት ከምእንሪኦ እኮ ማእኸል ምርኢት ንግዲ/ኤግዚበሽን/ ዝብሃሉ ቦታት ኣለዉ እዮም። ከተማ መቐለ ነዚ ግልጋለት ምስራሕ ገዲፋ ምርኢት ንግዲ ጎደናታት እናዓፀኻ ምስራሕ ንምንታይ ክምዝመረፅዎ ብቐንዱ ቤት መዘጋጃን ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መጓዓዝያን ትራንስፖርትን ተዘራሪቦም ፍታሕ ከቕምጥሉ ዝግባእ ፀገም እዩ ድማ እብል።
እቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ፀገማት ምናልባት ልቢ ኢሉ ንዘይሰተውዓለ ሰብ ቀለልቲ ይመስልዎ ይኾኑ። ግን ድማ ነዚ ኩነታት ብዝግባእ እንተስተውዒልናዮ ኣብ ርእሲ እቲ ዘሎ ፅበት መንገዲ ተወሲኹ ከቢድ ምጭንናቕ ትራፊክ ይፈጥር ከምዘሎ ድማ እንዕዘቦ ዘለና ጉዳይ እዩ። ብምኽንያት እዚ እውን ቀለልቲ ዘይበሃሉ ሓደጋታት የጋጥሙ ኣለዉ። ብምኽንያት እዚ ኩነታት፣ ህይወት ደቂ ሰባት ይጠፍእ ኣሎ። ንብርት ይዓንው ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ ዕለታዊ ምንቅስቓሳስ ተሽከርከርትን ደቂ ሰባትን እውን ይተኣጕጎል ኣሎ። ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ክልልና ንኽዕዘቡ፣ ካብዚ ብተወሳኺ ብኻልኦት ስራሕቲ ንዘመፁ ወፃአተኛታት እውን ነተኣጕጉልን ዘይፅቡቕ መልእእኽትን ነሕልፍ ኣለና። ስለዝኾነ እውን እዚ ፀገም ንምምሕዳር ከተማ መቐለን ህዝቢ ከተማ መቐለን ብቐጥታ ዝምልከት ጉዳይ ስለዝኾነ፣ ምስ ህዝቢ እውን ምርድዳእ ብምፍጣር መፍትሒ ክቕመጠሉ ዝገባእ ፀገም እዩ እብል።


text:
ንኣስታት 100 ሚሊዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ኢትዮጵያ ጠለብ መጽሓፍቲ ምስ’ቲ ብዝሒ ህዝቢ ክወዳደር ከሎ ብጣዕሚ ውሑድ’ዩ።ብፍላይ ድማ ብቋንቋታት’ታ ሃገር ዝተጻሕፉ መጽሕፍቲን፡ ናይ ምንባብ ልምዲ ዘለዎም ቁጽሪ ሰባት’ውን ምስንምልከት፡ ካብዚ 100 ሚሊዮን ዝግመት ህዝቢ 49 ሚእታዊ ዘይተማህረ’ዩ።
ነዚ ዝተረድኣ ክልተ ኣሓት ናይ ቆልዑ መጽሓፍቲ አሕቲመን ምውጻእ ጀሚረን። እዚ መጽሓፍቲ ኢትዮጵያዊያን ቆልዑ ብዝርድእዎ መልክዕ ዝተዳለወ መጽሓፍቲ’ዩ።
ሓንቲ ካብዘን ኣሓት ጽዮን ኪሮን ትብሃል ንእሽቶይ ከላ ብአምሓርኛ ዝተጻሕፉ መጽሕፍቲ ብዘይምንባሮም ነቲ ናይ ምንባብ ድሌታ ንምርዋይ ናይ እንግሊዝ መጽሓፍቲ እንዳንበበት ከምዝዓበት ትገልጽ።
ጽዮን ምስ ሓፍታ ብምዃን’ያ ነዚ ናይ ቆልዑ መጽሓፍቲ ናይ ምሕታም ስራሕ ዝጀመረቶ። ንመጀመርያ ጊዜ ዘሕተምኦ መጽሓፍ ድማ ባህልን ልምዲን እቲ ሕብረተሰብ ብዘንጸባርቕ መልክዑ ዝተዳለወ ዛንታ አፈ-ታሪክ ስኒ’ዩ። ምኽንያቱ ቆልዑ ባህልን ልምድን ሕብረተሰቦም እንዳፈለጡ ክዓብዩ’ኣለዎም ትብል ጽዮን። ጽዮን ብተወሳኺ ንሳ ንእሽቶ አብ ዝነበረትሉ ጊዜ ተንብቦ ዝነበረት ኣፈ-ታሪክ ስኒ ምስቲ ዘዕበያ ባህልን ልምድን ናይ ኢትዮጵያ ዘይተሓሓዝ ከምዝነበረ’ዩ ትገልጽ። ስለዝኾነ ድማ እዘን ክልተ ኣሓት አፈ-ታሪክ ስኒን ካልኦት መጽሓፍትን ቆልዑ’ታ ሃገር ብዝርድኦምን ዝፈልጥዎን መዳይ ዘሕተማ ዘለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ማሕበረሰብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ይበፅሖም ዝነበረ ብሄራዉን ደርባዉን ወፅዓታት ንምቕንጣጥ እዋኖም ዝጠልቦም ቃልስታት ከካይዱ ድሕሪ ምፅናሕ ንስርዓት ደርግ ኣልዮም።
ድሕሪ ምድምሳስ ስርዓት ደርግ ሃገርና መፃኢ ምዕባለኣ ዘግህድን ኣብ ጐደና ምዕባለ ክትስጉም ዘኽእላ ሕገ-መንግስቲ ኣድላይ ብምዃኑ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ብወከልቶም ኣቢሎም 29 ሕዳር 1987 ዓ/ም ንሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ኣፅዲቖም።
ሕገ-መንግስቲ ሃገርና ዝፀደቐሉ 29 ሕዳር መዓልቲ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ተባሂሉ ክብዓል ካብ ዝውሰን ንነዘ ንመበል 11 ግዘ 29 ሕዳር 2009 ዓ/ም ኣብ ተምሳሌት ምክእኣል፣ ፍቕርን ሓድነትን ዝኾነት ከተማ ሃረር ሕገ መንግስትና ንዲሞክራሲዊ ሓድነትናን ህዳሰናን ብዝብል ቴማ ዝተብዓለ ኮይኑ ኣብ ክልልና 'ውን ብድሙቕ ፅንብል እንትብዓል፤ ማልት ፅፈት ትምህርቲ ንምምሕያሽ ዓሊማ ካብ ዝሃነፀተን ኣብያተ ትምህርቲ ሓንቲ ኣብ ዝኾነት ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ 'ውን ብዝተፈላለዩ ፅምብላት ተባዒሉ እዩ።
እቲ ብዓል ሰራሕኛታትን ተምሃሮን እቲ ቤት ትምህርቲ፣ ኣብታ ቤት ትምህርቲ ተማሂሮም ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ዕዮን ሆስፒታላትን እናሰርሑ ዝርከቡ ኣባላት ማሕበር ተምሃሮ ነበር እቲ ቤት ትምህርትን ተረኺቦም እዮም።
ኣብቲ ዕለት ዝተረኸቡ ተወካሊ ፈፃሚ ዳይሬክተርን ዳይሬክተር ዳሬክቶሬት ትልሚ፣ ክትትልን ኮሙዩኒኬሽንን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣይተ ሰለሞን ሕሉፍ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ መዓልቲ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ፤ ብሄር ብሄረሰባት ኣብ መፃኢ ምዕባለ ሃገሮም ኣድሂቦም ዝዝትዩሉ፣ ሓበራዊ ሃገራዊ ኣረዳድኣ ሒዞም ሓበራዊ ዕላምኦም ከሰጉሙ ዝኽእሉሉን ባይታ ካብ ምፍጣር ሓሊፉ፤ ዘላቒ ሰላምን ዉሕስነት ዘለዎ ዲሞክራስን ክሰፍን፣ ቁጠባዊ ማሕበራዉን ዕብየት ክሳለጥ ዘኽአሎም ዕለት ብምዃኑ በብዓመቱ ብዝደመቐን ዝድለ መልእኽቲ ብዘሕልፍን መልክዑ የብዕልዎ ኣለው ኢሎም።
ኣይተ ሰለሞን ወሲኾም እንትገልፁ ማልት ኣብቶም ዝሓለፉሉ 28 ዓመታት ንቓላሚኖ ሓዊሱ ብርክት ዝበላ ኣብያተ ትምህርቲ ትካላት ጥዕናን ብምህናፅ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን ዘፈራት ስሉጥ ልምዓት ንክረጋፅ ኣኽኢላ እያ። ኣብ ቓላሚኖ እትምሃሩ ዘለኹም ተምሃሮ 'ውን ብውፅኢትኩም ፀብለልታ ብምርኣይ ህዝቢ ትግራይ ካብ ናትኩም ፍልጠትን ዓቕምን ተረባሒ ዝኾነሉ ባይታ ብምፍጣር ህዝብና ካብ መዓሙቕ ድኽነት ንክወፅእ ኣበርቲዕኹም ክትሰርሑ ይግባእ ክብሉ ኣተሓሳሲቦም።
ርእሰ መምህር ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ መምህር ገብረመድህን ኣብርሃ ብወገኖም፤ ብዓል መዓልቲ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ቀፅሪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ እንትብዓል ጎና ጊኒ ብዓል ምስረታ እቲ ቤት ትምህርቲ 'ውን ሓቢርና እናተብዓለ ምምፅኡ እቲ ብዓል ዝያዳ ክደምቕን ረዚን መልእኽቲ ብዘሕልፍ መልክዑ ክሓልፍን የክእሎ ብምህላው እዚ ተጠናኺሩ ከምዝቕፅል ኣብቲ ዕለት ገሊፆም።
ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ ካብ 23 ክሳብ 25 ሕዳር 2009 ዓ/ም ኣብ ዘካየዶ ዓመታዊ ጉባኤ ትምህርቲ ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ኣብ ምምሕያሽ ፅሬት ትምህርቲ ዘርኣየኦ ምንቅስቓስ እንትሽለማ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ፅዋዕ እንትትቕበል ብትምህርቶም ፀብለልታ ንዘርኣዩ 159 ተምሃሮ ካብ ታሽዓይ ክፍሊ፣ 77 ተምሃሮ ዓሽራይ ከምኡ'ውን 33 ተምሃሮ ካብ 12 ክፍሊ ብር ሓደ ሽሕን ምስክር ወረቐትን ንምሽላም ከምዝበቕዑ ኣብቲ ዕለት ዘዘኻኸሩ ርእሰ መምህር ገብረመድህን ኣብርሃ፤ እዚ ውፅኢት ተዓቂቡ ንክኸይድ ተምሃሮ፣ መምህራን፣ ማሕበረሰብ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖን ፃዕሮም ከሐይሉ ይግባእ ክብሉ ኣገንዚቦም።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ኢንተርነት | መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
-
ሰበ ስልጣን ፋርስ ንዳንኤል ውዲት ኣለሙሉ (1-9)
-
ዳንኤል ምጽላይ ኣየቋረጸን (10-15)
-
ዳንኤል ናብ ጕድጓድ ኣናብስ ተደርበየ (16-24)
-
ንጉስ ዳርዮስ ንኣምላኽ ዳንኤል ኣኽበሮ (25-28)
6 ንዳርዮስ ከኣ ኣብ ልዕሊ ብዘላ እታ መንግስቲ 120 ራእስታት ኪሸይም፡ ጽቡቕ መሰሎ።+
2 ኣብ ልዕሊኦም ድማ ሰለስተ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሸመ፣ ሓደ ኻባታቶም ከኣ ዳንኤል ነበረ።+ ንጉስ ከይጕዳእ ድማ፡ እቶም ራእስታት+ ንዓታቶም ጸብጻብ ይህቡ ነበሩ።
3 ዳንኤል ከኣ ፍሉይ መንፈስ ስለ ዝነበሮ፡ ካብቶም ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን ካብቶም ራእስታትን ፍልይ ዝበለ ነበረ፣+ ንጉስ ድማ ኣብ ብዘላ እታ መንግስቲ ልዕል ኬብሎ ሓለነ።
4 ሽዑ፡ እቶም ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን ራእስታትን ንዳንኤል ብዛዕባ ነገር መንግስቲ ዚኸስሱሉ ምኽንያት ኪረኽቡ ደለዩ። ግናኸ፡ ንሱ እሙን ነበረ፡ ሸለልትነት ወይ ብልሽውና እውን ኣይርከቦን ነበረ እሞ፡ ዚኸስሱሉ ምኽንያት ወይ ዝዀነ ብልሽውና ኺረኽቡ ኣይከኣሉን።
5 ሽዑ፡ እቶም ሰባት፡ “ኣብዚ ዳንኤል እዚ ብሕጊ ኣምላኹ ኽንረኽበሉ እንተ ዘይኰይኑስ፡ እንኸስሰሉ ምኽንያት ኣይንረክብን ኢና” በሉ።+
6 ስለዚ፡ እቶም ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን ራእስታትን ተኣኪቦም ናብ ንጉስ ኣተዉ እሞ፡ ከምዚ በልዎ፦ “ኦ ንጉስ ዳርዮስ፡ ንዘለኣለም ህያው ኩን።
7 ኦ ንጉስ፡ ኵሎም ሰበ ስልጣን መንግስትን ምስለኔታትን ራእስታትን ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስትን ሹማምንትን፡ ን30 መዓልቲ ብዘይካ ንዓኻ፡ ንዝዀነ ኣምላኽ ኰነ ሰብ ዚልምን፡ ናብ ጕድጓድ ኣናብስ ኪድርበ ትእዛዝ ንጉስ ኪቐውምን ክልክል ኪጸንዕን ብሓባር ተማኺሮም ኣለዉ።+
8 ሕጂ ኸኣ፡ ኦ ንጉስ፡ እዚ ኸምቲ ዘይፈርስ ሕጊ ሜዶናውያንን ፋርሳውያንን ኰይኑ ኸይልወጥሲ፡+ ትእዛዝ ኣቝም፡ ክታም እውን ግበረሉ።”+
9 ስለዚ፡ ንጉስ ዳርዮስ ነቲ ትእዛዝን ክልክልን ከተሞ።
10 ዳንኤል እቲ ትእዛዝ ከም እተኸተመ ምስ ፈለጠ ግና፡ ናብታ ናብ የሩሳሌም ኣቢለን እተኸፍታ መሳዅቲ ደርቢ ዘለዋ ቤቱ ኸደ።+ ከምቲ ቕድሚ እዚ ብስሩዕ ዚገብሮ ዝነበረ ኸኣ፡ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ ሳዕ ኣብ ቅድሚ ኣምላኹ ብብርኩ ተምበርኪኹ ጸለየን ወደሰን።
11 ሽዑ፡ እቶም ሰባት ጥሒሶም ኣተዉ እሞ፡ ዳንኤል ኣብ ቅድሚ ኣምላኹ ኺልምንን ኪምህለልን ከሎ ረኸብዎ።
12 ስለዚ፡ ናብ ንጉስ ቀሪቦም፡ “ኦ ንጉስ፡ ን30 መዓልቲ ብዘይካ ንዓኻ፡ ንዝዀነ ኣምላኽ ኰነ ሰብ ዚልምን ሰብ ናብ ጕድጓድ ኣናብስ ኪድርበ ዚብል ክልክልዶ ኣይከተምካን፧” ኢሎም ብዛዕባ እቲ ኽልክል ንጉስ ኣዘኻኸርዎ። ንጉስ ድማ፡ “እዚ ነገር ከምቲ ዘይፈርስ ሕጊ ሜዶናውያንን ፋርሳውያንን ኰይኑ ቘይሙ እዩ” ኢሉ መለሰሎም።+
13 ብኡብኡ ኸኣ ንንጉስ፡ “ኦ ንጉስ፡ እቲ ኻብ ምሩኻት ይሁዳ ዝዀነ ዳንኤል፡+ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ ሳዕ ይጽሊ ኣሎ እምበር፡ ንዓኻ ዀነ ነቲ ዝኸተምካዮ ኽልክል ግዲ የብሉን” በልዎ።+
14 ንጉስ እዚ ምስ ሰምዐ፡ ኣዝዩ ተጨነቐ፡ ንዳንኤል ዜናግፈሉ መገዲ እውን ኪሓስብ ፈተነ፣ ጸሓይ ክሳዕ እትዓርብ እውን ኬድሕኖ ጸዓረ።
15 እቶም ሰባት ከኣ ተኣኪቦም ናብ ንጉስ ኣተዉ እሞ፡ “ኦ ንጉስ፡ እቲ ንጉስ ዘቘሞ ኽልክል ወይ ትእዛዝ ኪልወጥ ዘይከኣል ምዃኑስ ኣብ ሕጊ ሜዶናውያንን ፋርሳውያንን ከም ዘሎ ኣስተብህል” ኢሎም ንንጉስ ተዛረብዎ።+
16 ስለዚ፡ ንጉስ ኣዘዘ እሞ፡ ንዳንኤል ኣምጽእዎ፡ ናብ ጕድጓድ ኣናብስ እውን ደርበይዎ።+ ንጉስ ድማ ንዳንኤል፡ “እቲ ብቐጻሊ እተገልግሎ ኣምላኽካ ኼናግፈካ እዩ” በሎ።
17 ሽዑ፡ ሓደ እምኒ ኣምጺኦም ኣብ ኣፍ እቲ ጕድጓድ ኣንበርዎ፣ ንጉስ ከኣ ብዛዕባ ዳንኤል ገለ እኳ ኸይልወጥሲ፡ ብቐለቤት ማሕተሙን ብቐለቤት ማሕተም ልዑላኑን ሓተሞ።
18 ሽዑ፡ ንጉስ ናብ ቤተ መንግስቱ ኸደ። ጾሙ ድማ ሓደረ፡ ዝዀነ መዘናግዒ ኸይቀርበሉ ኸኣ ኣበየ፡ ድቃስ እውን ካብኡ በረረ።
19 ብርሃን ወጋሕታ ምስ ተራእየ ድማ፡ ንጉስ ተንስአ፡ ቀልጢፉ እውን ናብቲ ጕድጓድ ኣናብስ ከደ።
20 ናብቲ ጕድጓድ ምስ ቀረበ፡ ብጕሁይ ድምጺ ንዳንኤል ጸውዖ። ንጉስ ከኣ፡ “ኦ ዳንኤል፡ ኣታ ጊልያ እቲ ህያው ኣምላኽ፡ እቲ ብቐጻሊ እተገልግሎ ኣምላኽካ ኻብ ኣናብስ ኬናግፈካዶ ኽኢሉ፧” ኢሉ ሓተቶ።
21 ብኡብኡ፡ ዳንኤል ንንጉስ፡ “ኦ ንጉስ፡ ንዘለኣለም ህያው ኩን።
22 ኦ ንጉስ፡ ኣብ ቅድሚኡ ንጹህ ኰይነ ተረኺበ እየ፡ ንዓኻ እውን ኣይበደልኩኻን እሞ፡ ኣምላኸይ መልኣኹ ልኢኹ ኣፍ ኣናብስ ዓጽዩ እዩ፣+ ንሳቶም እውን ኣይጐድኡንን”+ በሎ።
23 ሽዑ፡ ንጉስ ኣዝዩ ተሓጐሰ፣ ንዳንኤል ካብቲ ጕድጓድ ኣልዒሎም ኬውጽእዎ ድማ ኣዘዘ። ንዳንኤል ከኣ ካብቲ ጕድጓድ ኣልዒሎም ኣውጽእዎ። ብኣምላኹ ተኣሚኑ ስለ ዝነበረ፡ ፈጺሙ ኣይተጐድአን ነበረ።+
24 ንጉስ ድማ ኣዘዘ፣ ነቶም ንዳንኤል ዝኸሰስዎ ኸኣ ኣምጺኦም፡ ምስ ደቆምን ኣንስቶምን ናብቲ ጕድጓድ ኣናብስ ደርበይዎም። ንሳቶም ገና ኣብ ባይታ እቲ ጕድጓድ ከይበጽሑ ድማ፡ እቶም ኣናብስ ጐበጥዎም፣ ንዅሉ ኣዕጽምቶም እውን ሰባበርዎ።+
25 ሽዑ፡ ንጉስ ዳርዮስ ናብ ኵሎም እቶም ኣብ ብዘላ ምድሪ ዚነብሩ ህዝብታትን ኣህዛብን ቋንቋታትን ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦+ “ሰላም ይብዝሓልኩም!
26 ኣብ ኵሉ ግዝኣት መንግስተይ፡ ሰባት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዳንኤል ብፍርሂ ራዕራዕ ኪብሉ ትእዛዝ አውጽእ ኣለኹ።+ ንሱስ ንዘለኣለም ዚነብር ህያው ኣምላኽ እዩ። መንግስቱ ኸቶ ኣይትጠፍእን እያ፣ ግዝኣቱ እውን ዘለኣለማዊ እዩ።+
27 ንሱ ንዳንኤል ካብ ኢድ ኣናብስ ኣድሒንዎ እዩ እሞ፡ የናግፍን+ የድሕንን፡ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ከኣ ትእምርትታትን ተኣምራትን ይገብር እዩ።”+
28 ስለዚ፡ እዚ ዳንኤል እዚ ኣብ መንግስቲ ዳርዮስን+ ኣብ መንግስቲ ቂሮስ እቲ ፋርሳውን ሰለጦ።+
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ዳንኤል 6
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
ተነዲፉ ድዩ፧
ኣዕጽምቲ ብሪትል ስታር ዘለዎ ናይ “ምርኣይ” ክእለት
እቲ ኣብ ባሕሪ ዚነብር ብሪትል ስታር ዚብሃል ዓይነት ዓሳ፡ ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ኣካሉ፡ ዜደንቕ መከላኸሊ (ድርዒ) ኣለዎ። እቲ ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ኣካሉ ዘሎ ኣዕጽምቲ፡ ብዓይኒ ኺርአ ብዘይክእል ንኣሽቱ ለንስታት ዝመልአ እዩ፣ እዚ ኸኣ ነቲ እንስሳ ኸም መከላኸሊ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ከም ብዙሕ ኣዒንቲ ዀይኑ እውን የገልግሎ እዩ።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ናቹራል ሂስትሪ ዘርእስታ መጽሔት ከም ዝገለጸቶ፡ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ንቐጸላታት ኣዕጽምቲ ብሪትል ስታር ምስ መርመርዎ፡ “ነፍሲ ወከፉ ኻብ ጸጕሪ ርእሲ ናይ ሰብ ዚቐጥን ጽዑቕን ክሪስታል ዚመስልን ፍልይ ዝበለ ሓባጥ ንድፊ” ረኣዩ። እዚ ብካልስየም ካርቦነት (ካልሲት) ዚስራሕ ክሪስታል ዚመስል ሓባጥ ነገር፡ ናብቲ ኣብ ትሕቲ እቲ ቐጸላታት ዘሎ ንብርሃን ብቐሊሉ ዚቕበል መትንታት፡ ብርሃን ከም ዚበጽሕ ዚገብር ዝበለጸ ንኣሽቱ ለንስታት እዩ። ብዘይካዚ፡ እቲ ለንስታት፡ እቲ ዚድለ ምስሊ ንኺፍጠር ዜኽእል ልክዕ ቅርጺ እዩ ዘለዎ።
ጆኣና ኣይዘንበርግ ዝስማ ከሚከኛ ኸም ዝገለጸቶ፡ እቲ ኽልተ ጥቕሚ ዘለዎ ድርዒ ብሪትል ስታር፡ “ነቲ ኣብ ስነ ህይወት ዘሎ ኣገዳሲ ስርዓት፡ ማለት መብዛሕትኡ እዋን፡ ገሊኡ ነገራት ብዙሕ ዕማም ከም ዘለዎ ዜርኢ እዩ።”
ተመራመርቲ ኻብቲ ኣካላት ብሪትል ስታር ዚዓይየሉ መገዲ ትምህርቲ ብምውሳድ፡ ብካልስየም ካርቦነት ዚስራሕ ብዙሕ ንኣሽቱ ለንስታት ንምድላው ዚሕግዝ ቀሊልን ብዙሕ ወጻኢ ዘይብሉን ሜላ ምሂዞም ኣለዉ። ነቲ ንኣሽቱ ለንስታት ድማ፡ ኣብ ተሌኮምኒኬሽን፡ ብኦፕቲካል ፋይበርስ ብርሃን ንምምሕልላፍ ኪውዕል ይኽእል እዩ።
እንታይ ይመስለካ፧ እቲ ኣዕጽምቲ ብሪትል ስታር ዘለዎ ናይ “ምርኣይ” ክእለት፡ ብፍልቀት ድዩ መጺኡ ወይ ተነዲፉ እዩ፧


text:
ግምቢ ዘብዐኛ—ሕታም መጽናዕቲ ጥሪ 2015
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 2 መጋቢት ክሳዕ 5 ሚያዝያ 2015 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
ፈትዮም ይመጹ—ኒው ዮርክ
ዕዉታት ሰብ ሓዳር ነታ ዝፈትውዋ ቤቶም ገዲፎም ናብ ንእሽቶ ቤት ዝገዓዙ ስለምንታይ እዮም፧
ንየሆዋ ወድሶ እሞ ተባረኽ
መመሰዊ ምዃን፡ ፈተናታት ንኽትጻወር ኪሕግዘካ ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
ድራር ጐይታ እነብዕል ስለምንታይ ኢና፧
እቲ ኣምላኽ ዝሃበካ ተስፋ፡ ሰማያዊ ወይ ምድራዊ እንተ ዀይኑ ብኸመይ ትፈልጥ፧
ድልዱልን ሕጉስን ሓዳር ህነጽ
ሓሙሽተ ምሳልያዊ ሕጡብ ተጠቒምካ፡ ድልዱልን ሕጉስን ሓዳር ህነጽ።
የሆዋ ንሓዳርካ ኼደልድሎን ኬዕቍቦን ፍቐደሉ
ካብ ዝሙትን ካብቲ መሪር ሳዕቤኑን ምእንቲ ኽትርሕቕ፡ እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
ዘይተቋርጽ ፍቕሪ ኽትህሉ ትኽእልዶ፧
እታ ኣብ መሃልየ መሃልይ ተገሊጻ ዘላ ፍቕሪ፡ ነቶም ኪምርዓዉ ዚደልዩን ነቶም ድሮ እተመርዓዉን ዚኸውን ጠቓሚ ትምህርቲ ዝሓዘት እያ።