text:
ሓጺር መግለጺ ብዛዕብ እዚ ፕሮጀክት።
Kunskapsnätverk för kvinnor som lever med hiv ኔትዎርክ ወይ ድማ ማሕበር ናይ HIV
ዝተጠቕዓ ደቀንስትዮ አብ ሃገር ሽወደን ዩ’፡፡ ዕላማ ናይዚ ማሕበር ናብተን
ብ HIV ዝተተቕዓ ደቀንስትዮን ናብ ማሕበረሰብ ብዛዕባ HIV ፍልጠት ንምዝርጋሕ ዩ’።
ዝኾነት ጓል አንስተይቲ ናታ ውልቃዊ ወይ ውን ናይ ማሕበረሰብ አፍልጦ ብዛዕባ HIV ክተዕቢ እትደሊ አብዚ ማሕበር ክትሳተፍ ትክእል እያ።
እዚ ማሕበር (ኔትዎርክ) አብ 2015 ንምምስርታ ተበግሶ ዝወሰዳ ኽልተ ብHIV ዝተጠቅዓ ደቀንስቶ ዩ’። እዘን ኽልተ ደቀንስትዮ
ብዛዕባ ናይ ደቀንስትዮ ሕማም HIV አብ ሽወደን ንHIV ብዝምልከት ብዙሕ አቃልቦ ይወሃብ ብዘይምንባሩ ሕጉሳት አይንበራን።
እዚ ፕሮጀክት አብ መጀመርያ ብ Karolinska Institutet (KI) ይመሓደር ኔሩ። ካብ 2017 ግና ብ Posithiva Gruppen (PG) Stockholm ይመሓደር አሎ።
እዚ ማሕበር እንታይ ይገብር?
Kunskapsnätverk för kvinnor som lever med hiv በዓላት፣ ምሸታዊ መደባት ፡ ሓሳብ ትለዋወጠሉ ዎርክሾፓት የዳሉ። ዝተፈላለዩ ንጥፈታት አብ ስቶክሆልም የካይድ። ከምኡውን ካብ ስቶክሆልም ወጻኢ አብ ኩሉ ቦታት ሽወደን ተመሳሳሊ ከነዳሉ ንክእል። አብቲ አብ ስቶክሆልም ዝዳሎ ንጥፈታት ክትሳተፍ ምስትደልትዩ እሞ ድማ ንመገሻ ዝኸውን ቁጠባ ምስዝሓጽረኩም ምስቲ ነቲ ንጥፈታት ዘዳሉ አካል ተራኸቡሞ ዝከአል እንተኾይኑ ፍታሕ ንምርካብ ክፍተን ይኸአል። አብዚ ማሕበር ዝግበር ንጥፈታት ንምስታፍ ካብ ክፍሊት ነጻ ዩ’።
እዚ ማሕበር ናቱ ናይ ሓበሬታ መርበብ www.kunskapsnatverk.se ዝብል አለዎ። አብቲ መርበብ እንታይ ዓይነት ምሸታዊ ንጥፈታ ተዳልዩ ከምዘሎ፣ አገዳሲ ዜናታ፣ ከም ኡውን ብዝዕባ ብHIV ንዝተጠቅዓ ደቀንስትዮ እንታይ ዓይነት መሰላት ከምዘለወንን ካልእ ሓበሬታታት ኽረኽባ ይኽእላ። እዚ ማሕበር Facebook ከምኡውን Instagram ይጥቀም ዩ’።
እዚ ማሕበር አብ ምንታይ አርእስታት ይሰርሕ?
ንአብነት እዚ ማሕበር ካብ ዘልዕሎም አርእስቲ ብዛዕባ ሳዕቤናት ናይ መድሃኒት፤ እርጋን፡ መሰላት፡ ርክባት፣ ተነጽሎታትን ምንባርን ይርከብዎም።
ናይ መዛረቢ ዛዕባ እንታይ ክኸውን ከምዘለዎን አየናይ አርእስቲ ብማሕበር ደረጃ ንክዝረበሉ ሓሳባት
ዘቕርባ እተን ደቀንስትዮ አብዚ ማሕበር ዝሳተፋ እየን። እንተ ደኣ ጓል አንስተይቲ እሞ ድማ ብHIV ዝተጥቕዕኪ ኮይንኪ ናይ
መዛረቢ አርእስቲ ከም ሓሳባት ምስ ፕሮጀክት ግሩየን (Projekt Gruppen) ተዘራርብኪ ከተቕርቢ ትክእሊ። ከምእውን ብናይ
ማሕበርና ፎርም (ቋንቋ ሽወደንን ብቋንቋ ኢንግሊዝኛ ) አቢልኪ ክትሰዲ ትኽእሊ።
ክትረኽቡና ምስትደልዩ’
ብዛዕባ ፕሮጀክታትና ሕቶታት እንተለኩም ወይ እውን ምስ ፕሮጀክት ግሩፕ (Projekt gruppen)
ብ info@kunskapsnatverk,se ወይ ውን ብተለፎን ቁጽሪ 070 – 040 77 81 ክንክትረኽቡና ትኽእሉ። ደብዳቤ
ክትልእኹልና ወይ ብኣካል አብ ቤት ጽሕፈትና ክትመጹ ምስትደልዩ አድራሻና Östermalmsgatan 5, 114 24 Stockholm.
ዝግበአካ መሰላት
ብዛዕባ HIV ሕኽምና
HIV positiv እንተኽይንካ/ኪ ምስ HIV ምትሕልላፍ ዝተተሓሓዘን ብነጻ ምስ ዶክቶር ክትራኸብ፡
ዘድሊ ምርመራታትን ሕክምና ክግበረልካ/ኪ ሙሉእ መሰል አለካ/ኪ። ንሕኽምና ናይ ኻልእ ሕማማት እንተኮይኑ ግና ነጻ አይኮነን። አብ ነፍሲ ወከፍ ናብ ሓኪም አብ ትከደሉ ዋን እቲ patientavgift ዝበሃል ክፍሊት ባዕልካ ኢኻ ትኸፍል። ምትሕልላፍ ናይ HIV ንምቁጽጻር (ወይ ንምቕናስ) ተባሂሉ ሓኪም ዝአዘዘልካ/ኪ መድሃኒ እውን ነጻ ዩ’። ከምኡ እውን HIV እንተለካ ናይ ኽኢላ ሓገዝ (ምስ psykolog ወይ ምስ kurator ንክትዘራረብ) ብነጻ ይፍቀደካ።
እንድሕር ደአ HIV አለካ ኮይኑ አብ መዓልታዊ ናብራኻ ክትፍጽሞም ወይ ክትገብሮም ዘይብልካ ነገራት (förhållningsregler) ብሓኪምካ ሕጋዊ መመርሒ ይወሃበካ።
እቲ ብሓኺም ዝተነገረካ ክትፍጽሞም ወይ ክትገብሮም ዘይብልካ ነገራት (förhållningsregler) እንተዘይተቀቢልክዮ ብመሰረት smittskyddslagen kapittel 4 § 3 ናብ ላዕለዋይ አካል ክትከስስ (ክትጠርዕ) ትኽል። ንአብነት እንድሕርደኣ ሕክምና ብጉቡእ ትከታተል ኾይንካ ንሓኪምካ ካብቲ ግዴታዊ ምሕባር (informationsplikten**) ዝብል ሕጊ ነጻ ክገብረኪ ክትሓቶ ትኽእል ኢኻ።
ሕጽር ብዝበለ
- ኩሉ ሕክምናታትን መድሃኒትን ን HIV ዝምልከት ነጻ ዩ።
- አብቲ ክትክተልዮ ዘለኪ ሕጋዊ አነባብራ ለውጢ
ክግበርልኪ ምስ ትደልዪ ምስ ሓኪምኪ ተዘራረቢ።
**ግዴታዊ ምሕባር (informationsplikten) ማለት ጾታዊ ግብረ ስጋ ቅድሚ ምፍጻምካ ናይ
ግድን ነቲ ካልአይካ HIV ከምዘለካ ክትሕብ ሮ አለካ።
ምንጪ። Medibase, Hiv-Sverige/RFSL, smittskyddslag(2004:168)
ንሓፈሻዊ ሕክምና ዝምልከት
ምስ HIV ዝየተተሓሓዘ ካልእ ሕክምናዊ ግልጋሎት ምስ ዘድሊ ናብቲ ከባቢኻ ዘሎ ሓለዋ ጥዕና (Vårdcentral) ኢካ ትኸይድ።
ነፍስወከፍ እዋን ናብ እንዳ ሓለዋ ጥዕና (Vårdcentral) ወይ (Öppenvård*) አብትኸደሉ እዋን ዝኽፈል ገንዘብ አሎ። እቲ ክፍሊት ከከም ዓይነት እንዳ ሓለዋ ጥዕና (Primärvården, akutvården eller specialvården) ክፈላለ ይኽእል ዩ’።
አብ ስቶክሆልም አብ ኢመርጀንሲ (Närakuten) ወይ አብ ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና (Vårdcentral)
200 kr ትከፍል። አብ ናይ ሆስፒታን ኢመርጀንሲ (Sjukhusens Akutmottagning) ግና 400 kr ትኸፍል። ንዝልዓለ (Specialistmottagning) ድማ 350 kr ትኸፍል።
ካብ ስቶክሆልም ላንድስቲንግ (Landsting) ወጻኢ ትቕመጥ እንተኾይኒ ግና እቲ ዝክፈል ገንዘብ ክፈላለ ይኽእል ዩ’።
ነፍሲ ወከፍ አብ ሓለዋ ጥዕና ገንዘብ አብ ትኸፍለሉ እዋን እቲ ዝከፈልካዮ ገንዘብ
አብ ዳታ(Elektronisk) ይምዝገብ ዩ። እንድሕር ደአ እቲ ዝኸፈልካዮ ገንዘብ አብ ውሽጢ ሓደ ዓመት 1100
kr በጺሑ ”Frikort” ይወሃባካ። ካብ እታ መዓልቲ እቲአ ድማ እቲ ናይ ሓደ
ዓመት ነጻ ካብ ክፍሊት ዝበሃል (högkostnadsskyddet) ይጅምር።
እንድሕር ደአ Frikort አለካ አብ ኩሉ መደበር ጥዕና ምስ ሓኺምካ ንኽትራከብ ንሓደ ዓመት ካብ
ክፍሊት ነጻ ትኸውን። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ Frikort አብዚ ጽቀጥ።
ከሙአዉን ብሓኪም ንዝእዘዘልካ መድሃኒት ጥራሕ አብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ንስኻ/ኺ ትኸፍሎ ዝልዓለ ገደብ
(Högkostnadsskydd för läkemedel, (mediciner)) አለዎ። እቲ ገደብ (Högkostnadsskydd för läkemedel,)
2200 kr ኮይኑ እንድሕር ደአ እቲ ገደብ በጺሕካዮ ካቡ ንኔው ንሓደ ዓመት ኩሉ ብሓኪም ዝእዘዘልካ መድሃኒ ብነጻ ይውሃበካ። እታ ዓመት ድማ ናጻ ናይ መድሃኒ ዓመት (Högkostnadsperiod) ትበሃል።
አብ ኩፉት ሓለዋ ጥዕና (Öppenvård) እውን ገንዘብ ዘይክፈሎም አለዉ። ንአብነት
- ምስ ጥንሲ ሕርሲ ዝተሓሓዝ ናይ አዴታት ሕክምና (mödravård) ከምኡ ድማ ንሕጻናት
- (barnavårdsmottagningar ) (MVC och BVC) ዝምልከት።
- ምርመራ ናይ ደቀንስትዮ ጡብ ዝምልከት (Mammograiscereening) አብ ክሊ ዕደም 40 – 74 ዓመት ዘለዋ።
- ናይ አብያተ ትምህርቲ ሕክምና (skolhälsovård), ከምኡ እውን ኽትባት።
- ንቆልዑን ትሕቲ ዕድመ መንእሰያት (ዝበዝሕ ስጋዕ 20 ዓመት ዝመልኡ)።
- ንሽማግለታት ልዕሊ 85 ዓመት።
ንምጥቕላል
- እቲ ዝውቱር ናብ ሓኪም አብ ትኸደሉ እዋን 200 kr ትኸፍል።
- ንዓመት ካብ 1100 kr ንላዕሊ ናይ ሓኪም መመርመሪ አይትኸፍልን።
- ንዓመት ካብ 2200 kr ንላዕሊ ንሓኪም ዝኣዘዘልካ መድሃኒ መዕደጊ አይትከፍልን።
- ናይ ሕጻናት ( barnmorskan ) ንነፍሰጾራት ዝወሃብ ሕክምና ካብ ክፍሊት ነጻ ዩ‘። ከምኡ ድማ ናይ
- ሕርሲ (Förlossning) ሕክምና ነጻ ዩ።
*Öppenvård – ማለት ልዕል ዝበለ እንዳ ሓለዋ ጥዕና ኮይኑ ግና ከም ናይ ሆስፒታል ምድቃስ ዘየድልዮ ዓይነት ሕክምና ዝወሃቦ
ቦታ ዩ’።
ምንጪ፡ www.1177.se (1, 2, och 3)
ናይ ኣዴታት ጥንስን ሕርስን ሕኽምና
HIV ዘለዎም ወለዲ ቆልዓ ክወልዱ ጸገም የብሉን። ሓንቲ ነፍሰጾር እሞ ድማ ሕኽምና ናይ HIV ዝይትከታተል እንተኾይና HIV ናብቲ ዝውለድ ቆልዓ ክመሓላለፍ ይኽእል ዩ።
እታ አደ ጽቡቅ ሕክምና ብጉቡእ ትከታተል እንተ ኮይና HIV ናብ ውልዳ ናይ ምሕላፍ ዘሎ
ዕድል አዝዩ ውሑድ ዩ። እንድሕር ደአ እታ HIV ዘለዋ ወላዲት ቕድሚ ሕጂ ሕክምና ዘይጀመረት ኔራ ኮይና አብ መበል 14 – 18 ናይ ጥንሲ ሰሙን Profylax ዝተባህለ መድሃኒ ክትወስድ ትጅምር አለዋ።
እንድሕር ደአ ቕድሚ ጥንሲ ሕክምና ብጉቡእ ትወስድ ኔራ ግና ከም ቀደማ ሕክምንአ ትቕጽል።
አብ ግዜ ጥንሲ ትመላለሶ ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና ”barnmorskemottagning”
ወይ”mödravårdscentral” (MVC) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ነፍሰጾር አደ አብ ግዜ ጥንሲ ብዙሕ ግዜ ናብ MVC እንዳተመላለሰት ኮንትሮል ክትገብር መሰል አለዋ። ናይ መጀመርያ ኮንትሮል አብ መበል 6 -12 ሰሙን ናይ ጥንሲ ይጅምር። ካብኡ ንንየው ስጋዕ መበል 20/25 ናይ
ጥንሲ ሰሙን ሓደ ግዜ ንወርሒ ይኸውን፣። ካብ መበል 30 ሰሙን ናይ ጥንሲ ንንየው ድማ
አብ ክልተ ሰሙን ሓንሳእ ኮንትሮል ትገብር።
አብ መበል 18 – 20 ሰሙን ናይ ጥንሲ መጀመርያ ብነጻ ናይ Ultraljud ምርመራ ይግበር። ማሕበራዊ ሓገዝ (Socialt stöd) እንተአድለየ ምስ ከማኺ ነፍሰጾራት መታን ኽትራኸቢ ነታ ነርስ ኽትውከስያ ትኽእሊ ኢኺ።
አብ barnmorskemottagningen ዝክፈል ገንዘብ የለን። አበየናይ barnmorskemottagningen
ኽትመላለሲ ትደልዪ ናትኪ ምርጫ ኮይኑ ግና ቦታ እንተለዎም ዩ’።
በቲ barnmorskemottagningen ዕግበት እንተዘይብልኪ ኮይኑ ናብ ካልእ
barnmorskemottagningen ክትቕይሪ መሰልኪ ዩ’።
እንድሕር ደኣ HIV አለኺ ክይኑ እሞ ድማ ነፍሰጾር እንተኾይንኪ አብ ግዜ ጥንስን ድሕሪ ሕርስን ተወሳኺ ምክትታል ይግበረልኪ ።
እቲ ጉጅለ ሓካይም ብ infektionsläkare, gynekolog, barnläkare, barnmorska och kurator ዝቖመ ንዓኽን ነቲ ዝውለድ ሕጻንን ሕክምናዊ ምክትታል ይገብርልኩም። አብ ስሰለስተ ወርሒ መጥን ዓቀን ናይ ቫይረስ
ይግበሩልኪ። ከምኡ ድማ ቕድሚ ሕርሲ።
ዕላማ ናይቲ ምዕቃን መጠን ናይ ቫይረስ ንምቕናስ ወይ ናብ 50 kopior/ml
ደው ንምባል ዩ’። ዝበዝሓ HIV ፖሲቲቫ አዴታት በቲ ልሙድ ክሓርሳ ይመርጻ። እንድሕር ደአ ጽቡቕ ሕክምና ትገበር ኔራ
ወይ ድማ ኢንድሕር ደአ HIV / – RNA ትሕቲ 50 kopior/ml
ኮይኑ እታ አደ በቲ ልሙድ ንክትሓርስ ንላበዋ።
መጥባሕቲ (operation) እንተ ተደልዩ እውን ይፍቀድ ዩ። እንድሕር ደአ እቲ HIV- RNA ልዕሊ 50 kopior/ml
ኮይኑ ግና አብ መበል 37 – 38 ሰሙን ናይ ጥንሲ ብመጥባሕቲ ንክትሓርስ ንላበዋ።
አብ ሽወደን HIV ዘለወን አዴታት ንውላደን ከጥቡባ አይፍቀድን። ባዝዕባ እዚ ዝምልከት አብ ናይ ተመሓላላፊ ሕማማት አብ
ዝብል ጽሑፍ ብፍላይ ሓበሬታ ንሕሙማት ብዛዕባ HIVታብ ዝብል ሰፊሩ አሎ።
እንድሕ ደአ ቆልዕ ክትወልዱ ደሊኹም ግና ጥንሲ እንተ አበየኩም ወይ እታ ጓል አንስተይቲ ብጾታዊ ግብረ ስጋ ክትጠንስ
እንተዘይደልያ ካልእ አማራጺ አሎ። ንአብነት ናይ ሓኪም ሓገዝ
heminsemination ዝበሃል ክትጥቀም ይከኣል ዩ’፣። እንድሕር እታ ጓል አንስተይቲ
HIV ዘይብላ ኮይኑ ግና እቲ ብጻያ HIV ዘለዎ ኮይኑ provrörsbehandling och spermatvätt ክገብሩ
ይኽእሉ። አብ ሽወደን እታ ጓል አንስተይቲ እንድሕር ደአ HIV አለዋ
ኮይኑ ” assisterad befruktning/IVF አይፍቀድን።
ግና አብ Reproduktionsmedicin på Karolinska Huddinge i Stockholm ናይ መጽናዕቲ
ፕሮጀክት አሎ። አብኡ ሓገዝ ክርከብ ተኽእሎታት አሎ ። ንዝያዳ ሓበሬታ ናይቲ መጽናዕቲ አብዚ
አንቡቡ። አብ ካልኦት ሃገራት አውሮጳ ግና IVF ን HIV ፖሲቲቫ ደቀንስትዮ ይፍቀድ ዩ። ንአብነት ዴንማርክ።
እንድሕር ደአ እታ ጓል አንስተይቲ ጥንሲ ክተቋርጾ (ክትሰድዮ) ደልያ ናብ ሓለዋ ጥዕና ናይ ጥንሲ መስደዲ
abortmottagning ወይ ድማ ናብ ናይ ማህጸን ሕክምና gynekologisk mottagning ክትከይድ
አለዋ። ጥንሲ ክትሰድን ንከይትሰድን ውሳኔ ናይታ ጓል አንስተይቲ ጥራሕ ዩ’።
እታ ጓል አንስተይቲ ስጋዕ መበል 18 ሰሙን ናይ ጥንሲ ዘሎ እዋን ጥንሲ ክትሰድድ መሰል አለዋ። ስለምንታይ ጥንሲ ክትሰድድ
ከምዝደለየት ንዝኮነ ክትሕብሪ
አይትግደድን። ጥንሲ መስደዲ ከም ኩሉ 350 kr ይክፈል። መጥባሕቲ ወይ ዝልዓለ ሕክምና ዘድሊ እንተኮይኑ ምናልባት 200 kr ወይ 300 kr ተወሳኺ ክህልይ ይኽእል ዩ’።
ሓጺር ጹማቕ ናይዚ አብ ላዕሊ ዘሎ
- አብዚ እዋን HIV ዘለዎም አቦ፣ አደ ወድማ ክልቲኦም ወለዲ HIV ዘይብሉ ቆልዕ ክወልዱ ይኽእሉ።
- ብዘየገድስ እታ አደ ወይ እቲ አቦ HIV እንተለዎ HIV አብ ጥንስን ሕርስን ጸገም አየምጽእን። ኩሉ ሕክምና አብ MVC ነጻ ዩ’።
- እንድሕር ደአ HIV ኣለኪ ኮይኑ ሓደ ኩነታት ጥዕና ዝከታተል ናይ ሓካይም ጉጀለ ይግበረልኪ። ብቕጻሊ ድማ ናይ ቫይረስ መጠን ክንደይ ከምዘሎ ይዕቀን።
- እንድሕር ደአ ዓቐን ናይ ቫይረስ ትሕቲ 50 kopior/ml ኮይኑ በቲ ልሙድ ክትሓርሲ ትኽእሊ ኢኽ።
- HIV ዘለዋ አደ ከተጥቡብ አይንመኽርን።
- አብ ሽወደን HIV ንዘለዎ IVF አይፍቀድን። ግና ብግሊ ንአብነት አብ ደንማርክ ይከአል ዩ’።
አብ ስቶችክሆም ትቕመጥ አንተኮይንካ ግና አብ ትሕቲ መጽናዕቲ ዝተሞርኮሰ IVF-behandling ናይ ምርካብ ዕድል አሎ።
- ስጋዕ መበል 18 ሰሙን ናይ ጥንሲ ዘሎ ግዜ ስለምንታይ ጥንሲ ትሰዲ አለኪ ከይሓበርኪ ጥንሲ ከትቛርጾ (ክትሰድዮ) ትኽእሊ።
ምንጪ: HivUppdate, 1177.se Internetmedicin. Bristol-Myers Squibb, Noaks Ark, Smittskyddslagen, Avgiftshandboken SLL, Smittskyddsläkarföreningen.
አብ ናይ ስራሕ ቦታ
ብዘየገድስ ናይ HIV ደረጃ ዝደለኻዮ
ሙያ ክትመርጽ ትኽእል። አብ ስራሕካ ንከይትሰርሕ ትኽልከለሉ ኩነታት እንተሎ ሓኪምካ ምስ ሓኪም ተላጋቢ ሕማማት (Smittskyddsläkare) ብምዝርራብ ክኽልክለካ ይክእል ዩ’። እዚ ግና ልሙድ አይኮነን፡ ብሰንኪ ኩነታት HIV ስራሕካ ደው ከተብል እንድሕር ተገዲድካ ብመሰረታ ሕጊ ናይ ተላጋቢ ሕማማት (Smittbärarpenning) ቑጠባዊ ሓገዝ ካብ Försäkringskassan ይወሃበካ።
አብ ገለ ሙያታት ከም ናይ ሚሊታርን ፖሊስን ዝአመሰሉ ቅድሚ ትምርቲ ወይ ስራሕ ምጅማርካ ናይ ጥዕናካ ኩነታትካ ፎርም ክት መልእ ትግደድ። ገለ ገለ ሃገራት HIV ንዘለዎም ሰባት ናይ ስራሕ ወረቀት አይህብዎምን። አብዚ ክተንብብ ትኽእል ናይ ገለ ሃገራት ብዛዕባ ሕግታት ናይ ቪዛ።
አብ ሽወደን ብሰንኪ ሕማም HIV ካብ ስራሕ ዓለም ወይ ካብ ስራሕ ቦታ ክትንጽለ
(diskrimineras) አይፍቀድን። እንተ አጋጢሙ ግና ምስ Diskrimineringsombudsmannen ክትራኸብ አለካ።
ሕጽር ብዝበል!
- ብሰንኪ HIV ካብ ስራሕካ ክትስጎግ አይፍቀድን። እንተ አጋጢሙ ድማ ተነጽሎ (diskriminering) ይበሃል።
- አብ ፍልይ ዝበለ እዋን ገለ ሰባት እቲ ዝሰርሕዎ ስራሕ ምስ ደም ዝተተሓሓዘ ስለዝኾነ ስርሖም ከቛርጹ ዝተገደዱ አለዉ።
መሰል ናይ ካሕሳ ድማ ይህልዎም።
ምንጪ: Noaks Ark, Försäkringskassan, Diskrimineringsombudsmannen, The Globalbase on HIV related travel restrictions.
*
Försäkringkassan ብትግሪኛ ዝተጻሕፈ ሓበሬታ አብ መርበቦም አሎ።
ኣብኡ አቲኻ ቖጸራ ክትሕዝን ምስ ትግሪኛ ዝዛረብ ሰራሕተኛ ተራኺብካ ተወሳኺ ሓበሬታ ይኩን ብከመይ ቐጥዕታትን ከምእትመልእን ብዛዕባ ዝክፈለካ ገንዘብ ሓገዝ ክትረኽብ ትክእል ኢኻ። www.forsakringkassan.se/tigrinska


c: text/html

text:
ኣብ ክልል ትግራይ ቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝተታሕዙ ሰባት 1137 ምብጽሑ ተገሊጹ:: ካብ ቢሮ ጥዕና እቲ ክልል ዝተረኸበ ሓበሬታ ከምዘመላኽቶ ሓደ ሓኪም ሓዊሱ ብቫይረስኮሮና ህይወት 6 ሰባት ሓሊፉ ኣሎ: ኣብ ክልል ትግራይ ዛጊድ ልዕሊ 26,600 ሰባት ምርመራ ቫይረስኮረና ተኻይድሎም 1137 እቲ ቫይረስ ከምዝተረኸቦም ቢሮ ሓለዋ ጥዕና እቲ ክልል ገሊፁ ኣሎ::
በቲ ቫይረስ ህይወቶም ካብ ዝሓለፈ 6 ሰባት: ሓደ ካብኦም ወዲ 42 ዓመት ብዓል ሞያ ሕክምና ዶክተር ፍስሃዬ ኣለምሰገድ ምኻኑ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ገሊፁ ኣሎ:: ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም መምህር ጥዕና ሕብረተሰብ ዝነበረ ዶክተር ፍስሃየ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ናብ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምእታዉ፡ ንቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ኣብ ምክልኻል እቲ ለበዳ ልዑል ኣበርክቶ ክገብር ዝፀንሐ ሓኪም'ዩ::
ኣብ ክልል ትግራይ ምስፍሕፋሕ እቲ ቫይረስ ንምቁፅፃር ኣብ ኩለን ከተማታት እቲ ክልል መጎልበቢ ኣፍን ኣፍንጫ ማስክ ምጥቃም ግድን ምኻኑ ሓላፊ እቲ ቢሮ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይ ሓቢሮም:: ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ኣብቲ ክልል ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ምርመራ ከምዝካየድ እውን ሓቢሮም:: ኣብ ትግራይ ካብቶም በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ እቶም 60 ሚእታዊት ኣብ ከተማ መቐለ ምኻኑ ዝሓበረ እቲ ቢሮ ቫይረስኮረና ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዘስግእ ኩነታት ምህላዉ ኣፍሊጡ::

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ትማሊ 4 ጳጉሜ ምርጫ ተኻይዱ ኣሎ።ኣብቲ ምርጫ ህወሓት ሓዊሱ ሓሙሽ ፖለቲካዊ ውዳባትን ኣርባዕተ ናይ ውልቂ ተወዳደርትን ተሳቲፎም ኣለው።ብመሰረት ሓበሬታ ኮሚሽን ምርጫ ናይቲ ክልል 2.76 ሚሊዮን ህዝቢ ድምፂ ንምሃብ ተመዝጊቡ እዩ።ንምዃኑ ሰባት ነቲ ምርጫ ከመይ ይሪኡዎ። ጋዜጠኛታት ቪኦኤ ናብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ሪኢቶታት ሓቲቶም ልኢኾም ኣለው።
ሻሚል ዝተብሃለ ነባራይ ከተማ ኣዳማ ናይ ትግራይ ምርጫ ብዙሕ ለውጢ ዘምፅእ ኮይኑ ከምዘይሪኦ ይገልፅ።ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ሕጋዊ ኣይኮነን ክሳብ ዝበሎ ብደረጃ ሃገር ዘምፅኦ ለውጢ ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን ይብል። ‘’እቲ ክልል በይኑ ምርጫ ምክያዱ ትርጉሙ ኣይርድኣንን ዝበለ ንሱ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ለውጢ ዘምፅእ ምርጫ ገይረ ኣይሪኦን’’ ኢሉ።
ፌደራል መንግስቲ ሕጋዊ ኣይኮነን ስለዝበሎ ድሕሪ ዝተወሰነ ስጉምቲ ምውሳዱ ኣይተርፍን ይብል ብምውሳኽ። ‘’ብምዝርራብ እንተዝፍታሕ ፅቡቕ እዩ ከምዚ እንተቐፂሉ ግን ህወሓትን ፌደራል መንግስትን ናብ ኵናት ክኣትው ይኽእሉ’ዮም’’ ይብል ሻሚል ኣስዒቡ።
ምርጫ ምክያዱ ተቓውሞ ከምዘይብሉ ዝገለፀ ዶክተር መገርሳ ዝተብሃለ ካሊእ ነባራይ ኣዳማ ኣብ ትግራይ ምርጫ ምክያዱ ህዝቢ ልዕልነት ከምዘለዎ እዩ ተሰሚዑኒ ምኽኒያቱ ድማ ብናይ ባዕሎም ፍቓድ ንምምራፅ ናይ ባዕሎምመፃኢ ዕድል ብባዕሎም ዝወሰንሉ ስለዝኾነ እዩ ይብል ዶክተር መገርሳ።
‘’ንሳቶም ምርጫ ክንገብር ኢና ኢሎም።ፌደራል ድማ ምርጫ ክተግብሩ የብልኩም ኢሉዎም።ንሳቶም ክኣ ምርጫ ኣካይዶም ኣለው።ኣነ ፅቡቕ እዩ ኢለ እየ ዝኣምን።ንኢትዮጵያ ይጎድእ እዩ ዝብል እምነት እውን የብለይን።ንኢትዮጵያ ዝጎድእ ነገር እውን ኣይኮነን።ካልኦት ከምኡ እንተመሪፆም እውን ፅቡቕ እዩ ንሕና እውን ክንመርፅ ኣለና ኢለ እየ ዝኣምን’’ ኢሉ።
እቲ ውጥረት እውን ብምዝርራብ ክፍታሕ ኣለዎ ይብል ንሱ።ኣብ ብዙሓት ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ብዙሕ ግጭትን ቅልውላውን፣ብሓይልታት ፀጥታ ዝቕተሉ ሰባት፣ምዕፃው መንግዳታት እውን ስለዘሎ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ምርጫ ተኻይዱ እቲ ህዝቢ እንተዝዓርፍን ብሰላም ስርሑ እንተዝፅቕፅልን ይሓይሽ ይብል ዶክተር መገርሳ።
ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየ ካሊእ ወሃቢ ሪኢቶ ድማ መንግስቲ ብዘውፅኦ ናይ ምርጫ እዋን ተጋሩ ሓቂ ዝመስል ነገር እንተሃለዎም እውን እዚ ምርጫ ግን ንህዝቢ ትግራይ ይጠቅም እዩ ዝብል እምነት የብለይን ምኽኒያቱ ድማ ኣብ ሓደ ሃገር ክልተ መንግስቲ ክህሊ ስለዘይብሉ እዩ ኢሉይ።
ኢብራሂም ሳሊሕ ዝተብሃለ ወሃቢ ሪኢቶ ንናይ ትግራይ ምርጫ ኣወንታዊ ሪኢቶ ከምዝለዎ ይገልፅ። ‘’ናይ ትግራይ ምርጫ ደስ እናበለኒ እየ ሪኢዮ’’ ዝበለ ኢብራሂም ‘’ኩሉ ህዝቢ ናይ ካልኦት ክልላት ህዝቢ እውን ከምዚ ናይ ባዕሉ ዕድል ተዝውስን ኣዚዩ ደስ ምበለኒ ኢሉ። ’’ክልላት ተሰማሚዐን እየን ነቲ ፌደራል መንግስቲ መሰል ዝሃብኦን ዝመስረትኦን።ስለዚ ንፌደራል መንግስቲ ክቆፃፀርኦ ዝግበአን ክልላት እየን ብናይተይ እምነት’’ ይብል ኢብራሂም።
እቲ ምርጫ ንኢዮጵያ ሓደጋ ኣይኮነን መንግስቲ ፌደራል ብፈኸራን ምፍርራሕን ከይኮነስ ነዚ ተቐቢሉ ኮፍ ኢሉ ክዘራረብ ኣለዎ ኢሉ ኢብራሂም ሳሊሕ።
ነባራይ ኣዲስ ኣበባ ዝኾነ ታምራት ኣይጃ ናይ ትግራይ ምርጫ ኣብዚ ሕዚ እዋን እንተዘይካይድ ፅቡቕ ነይሩ ይብል።
ካልኦት ብርክት ዝበሉ ዝተፈላለዩ ሰባት ካብ ድሬዳዋ፣ ጂጂጋን ካልኦት ከተማታትን ዝተፈላለዩ ሪኢቶታት ሂቦም ኣለው።
ፌደራል መንግስቲ ኣብ ዝተቓወሞን ናይኢትዮጵያቤትምኽሪፌደረሽን ሕጋዊ ኣይኮነን ኣብ ዝበሎን መረፃ ግራይ ልዕሊ 2.76 ሚልዮን መረፅቲ ተመዝጊቦም ኣለው ::
ኣብ 38 ክልላት መረፃ 2,672 ጣብያታት መረፃ ኣለዉ::
ኣብዚ መረፃ ህወሓት፣ሳልሳይ ወያነ ትግራይ፣ ባይቶና፣ውድብ ናፃነት ትግራይን ዓሲምባ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲን ኣርባዕተ ናይ ውልቀ ተወዳደርቲ ኣብቲ መረፃ ተሳቲፎም::
ዓረናን ናይ ትግራይ ዴሞክራሲያዊ ፓርትን ካብቲ ምርጫ ንርእሶም ኣገሊሎም እዮም::ክልተ ናይ ውልቂ ተወዳደርቲ እውን ንባዕሎም ኣግሊሎም።
እቲ መረፃ ን190 መናብር ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይንምቁፅፃር እዩ ተኻይዱ:: 152 መናብር ኣብዝሓ ድምፂ ብዝረኸቡ ዝተሓዝ ኮይኑ 38 ድማ ኣብቲ መረፃ ዝተሳተፉ ውድባትዝረኸብዎ ድምፂ ብተመጣጣኒ ስርዓት መረፃ ተቖፂሩ ዝካፈልዎ እዩ::


text:
Radio Erena: 26 June 2020
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ናጽነተን ካብ ዝተጎናጸፋሉ ዕለት ኣትሒዘን፣ እግሪ እግርን ስዒቡ ዝመጽእ ምልኪ’ዩ።
ምልኪ ዘይደሃኻ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣላ ክትብሃል ኣይትኽእልን።
ናጽነት ተኸቲሎም ዝመጹ መራሕቲ፣ ን10ታት ዓመታት ስልጣን ብምብሓት፣ ለውጢ ንዝጠለቡን ዝተቓወሙን ዜጋታቶም ክጭፍጭፉን ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ከሕቅቑን ልሙድ ምስሊ ናይዛ ኣህጉር’ዩ።
መብዛሕቶም እዞም መራሕቲ፣ ውሑስ ምስግጋር ስልጣን ከይገበሩ፣ እንተስ ብወትሃደራዊ ዕልዋ እንተስ ብሞት ይእልዩ።
ስልጣን ንምሓዝ ኣብ ዝግብር ወትሃደራውን ፖለቲካውን ቁርቁስ ዝፈጥሮ፣- ናይ ቀቢላ፣ ብሄር፣ ኣውራጃ፣ ሃይማኖትን ካልእን ግጭታት ድማ እቲ ካልእ ምስሊ ናይዛ ኣህጉር’ዩ።
ኤርትራ፣ ኣብ 1991 ናጽነታ ኣብ ዝተጎናጸፈትሉ፣ ነዚ ግናይ ምስሊ ኣህጉር ኣፍሪቃ ክትልውጥ ተስፋ ዝተነብረላ ሓዳስ ሃገር ኔራ።
ግን ብግዝያውነት ዝቖመ መንግስቲ፣ ሕሉፍ መላኺ ምዃኑ ከግህድ ግዜ ኣይወሰደሉን።
እዛ ካብ ኣስታት 192 ሃገራት ዓለም፣ ብድኽነት ምስ ቀዳሞት ሓሙሽተ እትስራዕ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓደ ካብቶም ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝተኾየጠ መራሒ’ዩ ዘለዋ።
ኣብ ኣፍሪቃ ንልዕሊ 25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መራሕቲ፣ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ሓዊስካ፣ ሸሞንተ’ዮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብዚ መሳልል እዚ ሻዱሻይ ተርታ ክሕዝ እንከሎ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ግና ቀዳማይ’ዩ።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ እቶም ዝነውሐ ዓመታ ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ መራሕቲ ተባሂሎም ቀዳማይ ካልኣይን ደረጃ ዝሓዙ መራሕቲ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሺርን ፕረዚደንት ኢሳይያስን’ዮም።
ዑመር ሓሰን ኣልበሺር፣ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት ስልጣን፣ ብህዝባዊ ናዕቢ ዝሓለፈ ዓመት ተኣልዩ፣ ኣብ ማእሰርቲ ይርከብ።
ካልኣይ ደረጃ ዝነበሮ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብዕድመ ምንዋሕ ስልጣን ቀዳማይ ቦታ ተረኪቡ፣ ናብታ ድሕሪ ኣልበሽር፣ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምትእትታው ተተይ ትብል ዘላ ሱዳን ምብጻሕ ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ህዝብታትን ብዝደፍኦ ናይ ለውጢ ድሌታት፣ ምቅይያር መራሕቲ ክርኢ እንከሎ፣ ህዝቢ ኤርትራ፣ ን29 ዓመታት ለውጢ ዝብሃል ከይርኣየ፣ ኣብ በቤቱ ተዓጽዩ፣ ብሻቕሎትን ጥሜትን፣ ናብ ዘይፍለጥ መጻኢ የማዕዱ ኣሎ።
===============


text:
Radio Erena: 29 June 2020
ኤርትራ እትርከበን 10 ሃገራት፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ድቂሰብ ከምዝተዋፈራ ምምሕዳር ትራም ወቒሱ።
ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ብ25 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ዝምውላ ሃገራት ኢሉ ዝጠቐሰን፣- ኤርትራ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኣፍጋኒስታን፣ ቻይና፣ ኢራን፣ ሰሜን ኮርያ፣ ሶርያ፣ ሩስያ፣ ቱርኪመንስታንን ቬኔዙዌላን’የን።
ጸሓፉ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማይክ ፖምፐዮ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ምስ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ተተሓሒዙ፣ ገሊኤን ሃገራት ንደቂሰብ ኣብ ግዱድ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ከምዘዋፍራ ጠቒሱ።
ኣመሪካ፣ ዜጋታቶም ንኸምዚ ዝኣመሰለ ሕሰም ምስ ዘቃልዑ መንግስታት ይኹኑ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ምስ ዝውምሉን ዝተሓባበሩን መንግስታት ከምዘይትድግፍ ኣነጺሩ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ዝዋስኡ መንግስታት ብምባል ንኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ደኣ ይጥቀስ እምበር፣ ሓያሎ ካልኦት መንግስታት’ውን በዚ ገበን እዚ ይውቐሱ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ መንግስቲ ብወግዒ ዝፍጽሞ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ዕስክርናን ከቢድ ናይ ጉልበት ምዝመዛን፣ ኣባላት ጸጥታን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ነዚ ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ተጠቒሞም፣ ብውድብ መልክዕ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር 10ታት ኣሽሓት ዜጋታት ከምዝተዋፈሩ ብምረትዖታት ዝተሰነየን ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦን ሓቂ’ዩ።
==============


text:
ዕውት ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ፤
ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ ቀዳም 14 ሕዳር 2010 ዋዕላን መጻኢ ሃገራዊ ጉባኤን ብዘርኢ ጉዳያት ህዝባዊ ኣኼባ ተካይዱ። ኣባላት ኮሚሽን ኣሕዋት ተኽላይ ኣብራሃን ዳንኤል ተወልደን ነቲ ኣብ ኒው-ዮርክን ከባብን ዝርከብ ህዝብና ኣገዳሲ ኣኼባ ኣካይዶም። ዛዕባ ናይ’ቲ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ውጽኢቱን ዕማማት ኮሚሽንን ዘጠቓለለ እዩ ነይሩ።
ኣባላት ኮሚሽን ነቲ ኣጀንዳ ኣብ ክልተ ድሕሪ ምኽፋል፡ ኣቶ ተኽላይ ኣብራሃ ዋዕላ ንኽካየድ ዝተኻየደ ቃልስን ብድሆታቱን ካብ 2003 ክሳብ 2010 ቀሊል ቃልሲ ከም ዘይነበረ ብድሕሪ ምግላጹ፣ ካብ ምቛም ኣዳላዊት ሽማግለ ክሳብ’ቲ ዋዕላ ዝተኻየደሉ መስርሕ ሕጽረታት ኣይነበሮን ክብሃል ከም ዘከኣል፣ ግን ከኣ እቲ ዋዕላ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ምዃኑ ኣረጋጊጹ። እቲ ዋዕላ ነቲ ኣብ መንጎ ተኻፈልቲ ዋዕላ ዝነበረ ዘይምትእምማን ኣልጊሱ ጥራይ ዘይኮነስ፤ ንቕድሚት ዝጥምት ዝያዳ ነቲ ህዝባዊ ጉባኤ እተዳሉ ኮሚሽን ኣቚሙ ንዝለዓለ ጥርናፈን ቃልስን ተበጊሳትሉ ዘላ እዋን ምዃኑ’ውን ኣብሪሁ። ጉባኤ ንሕቶ መሬትን ሕቶ ቋንቋን ኣብ ናይ ሓባር ተረድኦ ከም ዝበጽሐ ሓቢሩ።
ቀጺሉ ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ናይ ኣመራርጻ ኮሚሽንን ናይ’ታ ካብ ኮሚሽን እተመርጸት ፈጻሚት ኣካልን ደሞክራሲያዊ ኣገባብ ኣመራርጽኣን ኣብሪሁ።
ኣብ’ቲ ናይ ሕቶን መልስን መድረኽ ከኣ ኣገደስቲ ሕቶታት ከም እኒ ኮሚሽን ቅዋም ከተውጽእ ሓላፍነት ክህልዋ ይኽእል ድዩ? እተን ኣብ ዋዕላ ዘይተሳተፋ ውድባት ይኹና ሲቪካውያን ማሕበራት ንዝመጽእ ዘሎ ህዝባዊ ጉባኤ እዛ ኮሚሽን እንታይ ጸዓት ክትገብር እያ? ስክፍታታት ሕቶ ብሔራትን ብመንጽር ሓድነት ህዝብን እቲ ዋዕላ ብኸመይ ክምልስ ተገይሩ? ዝብሉ ኣገደስቲ ሕቶታት ተላዒሎም። ኣባላት ኮሚሽን ነዚ ዝተጠቕሰ ሕቶታት ብጥንቃቐን ምስ’ቲ ደረት ሓላፍነቶም ኣተኣሳሲሮም ብኸፍቅደሎም ዝኽእል ኣዛሚዶም ዘዕግብ መልስታት ኣቕሪቦም።
ኣብ መደምደምታ ምስ ኮሚሽን ተሓባቢራ እትሰርሕ ሓንቲ ንኡስ ሽማግለ ብምቛ ስራሓ ብቐጥታ ክትጅምር ተላብዮም ኣኼባ ደምዲሞም።
ንኡስ ሽህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ
ከተማ ኒው-ዮርክ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1861


text:
ኣንጻር ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ክሲ ቀሪቡ፤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ነዚ ተወሲዱ ዘሎ ተባዕ ስጉምቲ ኣመጒሱ፤
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት፡ ናይ ሽወደን ናይ ዜና ማዕከን ከም ዘመልከቶ፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ብዝፈጸሞ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ክሲ ተመስሪቱሉ ኣሎ። ብመሰረት እቲ ናይ ዜና ማዕከን፡ ተመስሪቱ ዘሎ ክሲ ኣብ ከተማ ጎተንበርግ (Gothenberg) ሃገረ-ሽወደን እዩ።
ዳገንስ ንሄተር (Dagens Nyheter) ዝተባህለ ዝዓበየ ናይ ሽወደን መዓልታዊ ጋዜጣ፡ ኣብ ናይ ሮቡዕ 21 ጥቅምቲ 2020 ሕታሙ ከም ዝሓበሮ፡ ብምኽንያት እቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ዝፈጸሞ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ናብ ቤት-ፍርዲ ሽወደን ዝቐረበ ክሲ፡ ዓሰርተ ክልተ ዓለም ለኻውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከም ዘበገስዎ ኣረጋጊጹ። እዚ ክሲ’ሲ ከቢድ ገበን ከምዝኾነን፡ ኣብ ሙሉእ ዓለም ድማ ክምርመርን ከቕጽዕን ከም ዝኽእል ሓቢሩ።
ብመሰረት ጸብጻብ ናይ’ቶም ኣብ “ጋዜጠኛታት ዶብ ኣልቦ” (Reporters Without Borders) ዝበሃል ናይ ጋዜጠኛታት ማሕበር ዝነጥፉ ብዮርን ሱንባክን ኤሪክ ሃልኬር (Bjorn Thunbak and Eric Halkier) ዝተባህሉ ክልተ ሽወደናውያን ጋዜጠኛታት፡ ካብ’ቲ ናይ ኤርትራ ፕረሲደንት ዝኽሰሰሉ ጉዳያት ሓደ፡ ጉዳይ እቲ ኤርትራ ዝመበቆሉ ሽወደናዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ምዃኑ ገሊጾም። እቲ ንጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ካብ’ቲ ዘሎዎ ኣስካሕካሒ ቤት-ማእሰርቲ ኤርትራ ንምውጻእ ዝተኻየደ ዲፕሎማስያዊ ጻዕሪ ስለ ዘይተዓወተ ድማ፡ ብዓለም-ለኻዊ ገበናዊ ሕጊ ክፍታሕ ከም ዝኽእል ጸብጻቦም ሓቢሩ።
ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን፡ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ወዲ 56 ዓመት ክኸውን እዩ። ክእሰር እንከሎ ድማ ወዲ 36 ዓመት ነይሩ። ዳዊት ካብ ዝእሰር ኣትሒዙ ንምፍትሑ ዝተኻየደ ተደጋጋሚ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ውጽኢት ኣይተረኽቦን።
እቶም ኣብ ርእሲ ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራ ክሲ ንምምስራት ወለንተኛታት ዝኾኑ፡ ክጥቀሱ ዝግቦኦም ኣገደስቲ ናይ ሕጊ ባእታታት ድማ፡ ናይ ኖበል ተሸላሚት ዝኾነት ኢራናዊት ጠበቓ ሸሪን ኣባዲ (Sherine Abbadi)፣ ካናዳዊ ናይ ሕጊ ምኒስተር ነበር ኢርዊን ካትለር (Irwin Kotler)፣ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽነር ነበር፣ ከምኡ’ውን ኣብ ክልተ ቤት - ፍርድታት ማለት ኣብ ዓለም - ለኻዊ ገበናዊ ቤት ፍርድን፡ ናይ ሩዋንዳ ቤት ፍርድን ከም ዳኛ ዘገልገሉ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ገበናዊ ክሲ ኣብ ምምስራትን ዘተኮረ ኣስተዋጽኦ ዝገበሩን እዮም።
እዚ ዝተጠቕሰ ክሲ ኣብ’ቲ ስድራ - ቤት ዳዊት ኢሳቕ ዝነብሩሉ ጎተንበርግ ዝተባህለ ናይ ሽወደን ከተማ፡ ብሮቡዕ 21 ጥቅምቲ 2020 እዩ ተመስሪቱ። (ጎተንበርግ ኣብ ምዕራባዊ ክፍሊ ሽወደን እትርከብ፡ ብዕብየታ ካልኣይቲ ከተማ ኣብቲ ሃገር እያ)።
ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ብንውሐ ግዜ ማእሰርቶም፡ ካብ እሱራት ጋዜጠኛታት ዓለም ቀዳማይ ቦታ ሒዞም ኣሎዉ ክብል እቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ኣብሪሁ።
ጋዜጠኛታት ዶብ ኣልቦ ኣብ ናይ 2002 ጸብጻቡ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ መዓቀኒ፡ ኤርትራ ካብ ዓለም ትሕቲ ኩለን ሃገራት ከም እትስራዕ ኣመልኪቱ።
ዳዊት ኢሳቕን መታኣስርቱን ካብ 2001 ኣትሒዞም ዝተሓየሩ ኮይኖም፡ ኣብ ዓለም እቶም ዝነውሐ ዝተእሰሩ ጋዜጠኛታት ምዃኖም ይፍለጥ። ዳዊትን መታኣስርቱን ክሳብ ሕጂ ክሲ ኣይተመስረተሎምን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣበይ ከም ዘሎው ዝፈልጥ ሰብ እውን የሎን። ክረኽቦም ዝፍቀደሉ ሰብ’ውን የሎን።
ገለ ቁሩብ መዓልቲ ቅድሚ ማእሰርቶም፡ መንግስቲ ህግደፍ ንበዓል ዳዊት ዝሓወሰ ጎስጓስ ብምክያድ፡ ብዘይካ እታ ባዕሉ ዝውንና፡ ንኹለን ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዓጽዩወን። እዚ ከኣ ብመሰረት እቲ ብጋዜጠኛታት ዶብ ኣልቦ ኣብ 2002 ዘውጽእዎ ጸብጻብ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ መዓቀኒ፡ ኤርትራ ድሕሪ ኩለን ሃገራት ትስራዕ ክብል ገሊጹ ምንባር ይዝከር።
ጋዜጣ ዳገንስ ኒሀተር (Dagens Nehter) ኣብ ጽሑፉ ከም ዘስፈሮ፡ ፐርሲ ፓርት የስ ኣልካላ (PercyPrat and Jess Alcala) ዝተባህሉ ሽወደናውያን ናይ ዳዊት ኢሳቕ ጠበቓታት፡ ንጉዳይ ዳዊት ናብ ናይ ኣፍሪቃ ሰብኣውን ህዝባውን መሰላት ኮሚሽን ኣቕሪቦሞ ከም ዝነበሩ ይገልጽ። ናይ ኣፍሪቃ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን፡ ኤርትራ ብብዙሕ መንገዲ ነቲ ናይ ኣፍሪቃ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ቻርተር ከም ዝገሃሰት፡ ቅድሚ ቁሩብ ዓመታት መግለጺ ኣውጺኡ ምንባሩ ዝዝከር’ዩ።
ኣኽባር ሕጊ ሽወደን እውን ኣብ ጉዳይ ዳዊት ኢሳቕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ከም ዘሎ ከጠርጥሩኻ ዝኽእሉ ብዙሓት ምኽንያታት ከም ዘሎው ይኣምን። ኣቐዲሙ ኣብ 2016 ኣብ ዝወጸ ጸብጻቡ፡ ነቲ ሓቅነት ክህልዎ ዝኽእል ናይ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ’ዚ ኣብ ሽወደን መርመራ ክካየደሉ ንዝብል ሓሳቡ፡ ምስ’ቲ ክሳብ ሕጂ ዝሓሸ ዲፕሎማሲያዊ ፍታሕ ክረኽበሉ ዝጽዕር ዘሎ ናይ ሽወደን ናይ ምኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ሽወደን ድሕሪ ምምኽኻሩ፡ ነቲ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሚኒስተር ምስ ሰበ - ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዝገብሮ ዘሎ ፈተነ ዕንቅፋት ክገብረሉ ኣይደለየን።
ፕሮፌሰር ፍራንስ ቪልዮን (Frans Viljoen) ዝተባሃለ ደቡብ ኣፍሪቃዊ፡ ንሓደ ካብ’ቶም ንመንግስቲ ኤርትራ ብሰብኣዊ ግህሰት ዝኸሰሰ ሽወደናዊ፡ ሽወደን ነጻ ዝኾነ ቤት ፍርዲ ኣሎዋዶ የብላን ክብል ዘሰንብድ ሕቶ ሓተቶ። ብዙሓት ናይ ሰብኣዊ መሰላት ተጣበቕቲ ኣፍሪቃውያን ጉጅለታት እውን፡ ሽወደን ምስ’ቲ ኣብ ጥብቅና ሰብኣዊ መሰላት ዘሎዋ ዝና፡ ነቲ ኣብ ዜገኦም ዝወረደ ሰብኣዊ ግህሰት መርመራ ብዘይምክያዳ፡ ቅሬታ ከም ዝስምዖም ይገልጹ። ሓደ ካብ’ቶም ቅሬታ ዝተሰምዖም ድማ፡ ሓደ ካብ’ቶም ንመንግስቲ ኤርትራ ዝኸሰሱን፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ጉዳያት ዝከታተል ሕጋዊ ትካል ዝመርሖ ጋይ ሱ (Gai Soo) ዝተባህለ ካብ ጋምብያ እዩ።
ናይ ኣፍሪቃ ኮሚሽን፡ ንዳዊት ኢሳቕን መታኣስርቱን ንኽፍትሑ ዝገበሮ ተደጋጋሚ መጸዋዕታ ሰማዒ እዝኒ ኣይረኸበን። ጠንቂ ናይ ማእሰርቶም ኢትዮጵያ ከይትወረኒ ዝብል ምስምስ እኳ እንተነበረ፡ እቲ ካብ 2018 ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ሰላም፡ ኣብ ምፍታሕ እሱራት ይኹን ኣብ ምምሕያሽ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ዓይነት ምምሕያሽ ኣይተራእየን።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ፍሉይ መርማሪ ኮሚሽን፡ ኣብ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ብኣልማማ ይቕጽል ምህላዉ ኣብ ናይ 2016 ጸብጻቡ ኣረጋጊጹ። እዚ ኮሚቴ’ዚ ነቶም ነዚ ግህሰታት እዚ ዝፈጸሙ ኣካላት ናብ ሕጊ ከቕርቦም ናብ ኩለን ሃገራት ተማሕጺኑ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ድማ ሽወደን ነዚ ውሳኔ’ዚ ከተተግብሮ ትኽእል እያ።
ገበን ህግደፍ ኣብ ርእሲ እሱራትን ስድራ ቤቶሙን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ገበን ኣብ ርእሲ ሰብኣውነት ኢዩ!!
ገበን መንግስቲ ኤርትራ ገበን ኣብ ርእሲ እሱራትን ስድራ ቤት እሱራትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ገበን ኣብ ርእሲ ሰብኣውነት ጌርካ ክውሰድ ይካኣል ክብል እቲ ዝቐረበ ክሲ ኣሚቱ።
እቲ ሽወደናዊ ጋዜጣ ከም ዝሓበሮ፡ ኩሎም እቶም ነዚ ክሲ’ዚ ብወለንተኦም ፈሪሞም ናብ ሕጊ ዘቕረብዎ ኣካላት ከም እኒ ናይ ዓዲ እንግሊዝ ፕሮፌሰርን ሓላፊ ናይ PEN ቪሊፕ ሳነ (Philip Sane)፣ ኤርትራዊ ጠበቓ ኣብ ስደትን፡ ፈራዳይ ነበርን ዳንኤል መኮነን፣ ሓደ ካብ’ቶም ገዳይም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ጀርመን በርናርድ ዶክ (Bernard Dock) ከምኡ’ውን ሓላፊ ነበር ናይ ኣፍሪቃዊ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ፐንሲ ትላኩላ (Pensy Tlakula) ኩሎም ዝተሰማምዑሉ ጉዳይ እንተሎ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ሰብኣዊ ግህሰታት፡ ኣብ ርእሲ እሱራትን ስድራ ቤቶምን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ግህሰት ኣንጻር ሰብኣውነት’ውን ምዃኑ ኣረጋጊጾም።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
23 ጥቅምቲ 2020Hits: 584


text:
ሕብረት ኤውሮጳ: ኣባል ሃገራቱ ንድሕነት ጋዜጠኛታት ኣብ ምሕላው ብዕቱብ ክሰርሓ ሓቲቱ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ፡ ኣብ ልዕሊ ሰብ-ሞያ መሓውራት ዜና ብኣካልን ብኦንላይንን ዝግበር መጥቃዕቲ እናወሰኸ ስለዝኸደ`ዩ። .
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ጥራይ 908 ጋዜጠኛታትን ሰራሕተኛታት ሚድያን መጥቓዕቲ ከምዘጋጠሞም ዝገልጽ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ካብ 1992 ንድሓር ፡23 ጋዜጠኛታት ኣብ ውሽጢ`ቲ ደምበ ከም ዝተቐተሉ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብመሰረት ጸብጻብ ኣሶሸይትድ ፕረስ ዝበዝሑ ድማ ኣብዘን ዝሓለፋ ሽዱሽተ ዓመታት ዝተቐተሉ`ዮም።
ምኽትል ፕረዚደንት ኮሚሽን ክብርታትን ግልጽነትን ኤውሮጳ ቨራ ጀውሮቫ "ዝኾነ ጋዜጠኛ ብዝሰርሖ ክቕተል የብሉን- ንደሞክራሲ ኣገደስቲ ስለዝኾኑ ክንሕግዞም ኣለና"ይብል ።
እቲ ቅትለት ኣብ ኤውሮጳ ሳሕቲ`ኳ እንተኾነ ኣብ ቀረባ ዓመታት ኣብ ስሎቫኪያን ኣብ ማልታን ዝተፈጸመ ቅትለት ግን ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ቅትለት ጋዜጠኛታት ምውሳኹ ዘርኢ`ዩ።
ብኻልእ ወገን ብመሰረት ሕብረት ኤውሮጳ 73 ሚእታዊት ደቀንስትዮ ጋዜጠኛታት ብኦንላይን ዝግበር በደላት የጋጥመን። በዚ ምኽንያት ድማ ንደቀንስትዮ ዘሐይልን፡ ንውሑዳን ጉጅለታትን ነቶም ኣብ ጉዳያት ማዕርነት ዝጽብጽቡን ዝከላኸል ሕግታት ክወጽእ፡ ኮሚሽን ሕብረት ኤውሮጳ ጸዊዑ`ሎ።
ጋዜጠኛታት ብዙሕ ግዜ ኣብ ግዜ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታትመጥቓዕቲ ስለዘጋጥሞም ንድሕነቶም ዝምልከት ኣሰራርሓ ክተኣታቶ`ውን እቲ ፈጻሚ ኣካል ሕብረት ኤውሮጳ ይመክር።
ኣብ ከምኡ ዓይነት ኣጋጣምታት፡ እቶም ጋዜጠኛታት ስርሖም መታን ብግቡእ ክሰርሑ፡ ዘይተደረተ ዕድል ክውሃቦም፡ከም ፖሊስ ዝበሉ ኣኽበርቲ ሕጊ ግቡእ ስልጠና ክወስዱ ኣባል ሃገራት ክሰርሓሉ`ውን የተሓሳስብ።
ብኦንላይን ዝግበር መጥቃዕቲ`ውን ንዲጂታል ሚድያ ዘሰክፍ ኮይኑ ከምዘሎ ዝገልጽ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኣብ ልዕሊኦም ዝግበር ዘይሕጋዊ ስለያ`ውን ንሓደጋ የቃልዖም ከምዘሎ ይጠቅስ። ኣብ መንጎ ሚድያን ሳይበራዊ ጸጥታ`ውን ምትሕብባር ክህሉ ኣለዎ ይብል።እዚ እማመታት ዝቐረበ፡ ኮሚሽን ኤውሮጳ ብዛዕባ ምኽባር ሕግታት ንደሞክራሲያዊ መዐቀንታትን፡ ምብሕጓግ ናይቶም መሰላት ኣብ ኣባል ሃገራትን ብዝምልከት፡ ዓመታዊ ጸብጻብ ድሕሪ ምቕራቡ ድሕሪ ኣዋርሕ`ዩ። ኣብቲ ሪፖርት ኣብ ልዕሊ ሚድያ ብዝፍጸም መጥቃዕቲ ኣብዚ እዋን ፕረዚደንትነት ሕብረት ኤውሮጳ ሒዛ ዘላ ስሎቨንያ ተፈልያ ተጠቒሳ`ላ።
ምኽትል ፕረሲደንት ኮሚሽን ክብርታትን ግልጽነትን ኤውሮጳ-ቨራ ጀውሮቫ እንተኾነ ስሎቨንያ ጥራይ ኣይኮነትን ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ`ውን ይርኣይ ስለዘሎ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብተን እቲ መጥቃዕቲ ዝርኣየለን ሃገራት ጸቕጡ ምዕራፉ ክቕጽል ንጽውዕ ይብል።


text:
Radio Erena: 11 September 2018
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡቲን ዝጸንሐ ዶባዊ ምስሕሓብ ብሰላማዊ መንገዲ ክዓርፍ ክልቲኤን ሃገራት ምስምመዐን ብሓጎስ ከምዝተቐበሎ ገሊጹ።
ዋና ጸሓፊ’ቲ ውድብ ብኣፈኝኡ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልያን ጂቡቲን ተራኺቦም ብሓባር ምዝታዮም ዓቢ ዝላ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓውዲ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምዃኑ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ ብዕለት 8 መስከረም ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ጉዳያተን ባዕለን ተዛትየን ክፈትሓ ምብቀዐን፣ ንካልኦት ግርጭት ሓሚሱወን ዘሎ ዞባታት’ዛ ዓለም ኣብነት ምዃነን ከምዘሐጎሶ ገሊጹ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ሓድሽ ተቐልቂሉ ዘሎ ተስፋ ሰላም ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ቀጻልነቱ ንምውሓስ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ፣ እጃሙ ከበርክት ድሉው ምህላዉ ብምግላጽ ንሰላም’ቲ ዞባን ህዝብታቱን ዘለዎ ምንዮት ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣምባሳደር ጅቡቲ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መሓመድ ስዒድ ዱዋለ፣ ‘ህዝቢ ወርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ክረክብ፣ ናይ ግድን ብሓባር ክንሰርሕ ኣለና፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡትን ዘሎ ወተሃደራውን ፖለቲካዊን ወጥሪ ብሰላም ምፍትሑ ከኣ ኣካል ናቱ እዩ’ ክብል ቃሉ ሂቡ’ዩ።
ዕርቀ ሰላም ኤርትራን ጂቡትን ክዉን ንክኸውን፣ ኢትዮጵያን ሶማል ሓያል ጻዕሪ ኣካዪደን’የን ክብል፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሶማል ኣሕመድ ዒሰ ዓዋድ ብወገኑ ንማዕከናት ዜና ገሊጹ።


text:
ውፅኢት ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኬንያ ፅባሕ ዓርቢ ወግዓዊ ክኸውን ትፅቢት ይግበር።ኮሚሽን ምርጫ ነቲ ዛጊት ብኤሌክትሮኒክ ዝቐረበ ውፅኢት ዘረጋግፅ ካብ ኩሎም ናይ መድመፂ ኖቕጣታት ዝተፈረሙ ወግዓዊ ቅጥዕታት ይፅበ ከምዘሎ ገሊፁ’ሎ።ተቓዋሚ ፓርቲ ግን ራይላ ኦዲንጋ ሓቀኛ ተዓዋታይ እዩ ኢሉ’ሎ።
ኬንያዊያን ውፅኢት ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ናይ ዝተኻየደ ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ይፅበዩ ኣለው።
ሰበስልጣን ኮሚሽን ምርጫ ካብ ናይታ ሃገር 290 ናይ ምርጫ ከባቢታት 170 ቅጥዕታት ካብ 40,883 መውሃቢ ድምፂ ኖቕጣታት ድማ ኣስታት 1,000 ቅጥዓታት ይጽበዩ ምህላዎም ሎሚ ሓሙስ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ገሊፆም ኣለው።
ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ዋፍሉ ቸቡካቲ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ኣለና ኢሎም።
“ኩሎም ውፅኢታት ኣብ ማእኸል ሃገራዊ መረጋገፂ ድምፂ ፅባሕ 11 ነሓሰ ፍርቂ መዓልቲ ክኣትው እዮም።”
ሽዑ ንሽዑ ተዓዋታይ መን ከምዝኸውን ክግለፅ እዩ : ኮሚሽን ምርጫ ዛጊት ብመሰረት ዘውፅኦ ግዚያዊ ውፅኢት ኬንያታ ንራይላ ኦዲንጋ ብትሽዓተ ነጥቢ ይመርሑዎም ኣለው።
ተቓዋሚ ፓርቲ ግን መርበብ ኮምፒተራት እቲ ኮሚሽን ኣቐዲሙ ተሰይሩን እቲ ምርጫ ተጭበርቢሩን እዩ ክብል ነቲ ውጽኢት ነፂጉዎ’ሎ።ሓላፊ ኮሚሽን ምርጫ ነቲ ሲስተም ወይ መስርሕ ናይ ምስባር/ሃክ ናይ ምግባር/ፈተነ ምንባሩ ብምርግጋፅ ግን ከይተዓወተ ፈሺሉ እዩ ኢሎም።
ተቓዋሚ ፓርቲ ባዕሉ ብመሰረት ዝገመቶ ኣሃዝ ኦዲንጋ ንኬንያታ ብልዕሊ 600,000 ድምፂ በሊፆምዎም እዮም ይብል።መራሒ ጥምረት ተቓዋሚ ሙሳሊያ ሙዳቫዲ ሎሚ ንጋዜጠኛታት መግለፂ ሂቦም ኣለው።
“ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ነቲ ውፅኢት ብቕልጡፍ ወግዓዊ ክገብሩዎን ንመራሒ ራይላ ኣሞሎ ኦዲንጋ ወግዓዊ ዝተመርፁ ፕረዝዳንት ሪፓብሊክ ኬንያ ምዃኖም ክእውጁን ንሓትት ኣለና።”
ኣብታ ሃገር ኣብ ኪሲሙ ከምኡ እውን ካብ ናይሮቢ ውፅእ ኢሉ ኣብዝርከቡ ድኻታት ዝነብሩሎም ማታረን ኪባራን ዝተባህለ ቦታታት ካብ ትማሊ ረቡዕ ዝጀመረ ጎማታት ናይ ምንዳድን ካልኦት ዘይምርግግኣትን ኣሎ።
ነባሪ ኪባራ ጆርጅ ኦሞንዲ ኦቲየኖ ግን ውፅኢቱ ብዘየገድስ ሰባት ንህውከት ክነፅጉዎ ይፅውዕ።


text:
ቁጠባ ኢትዮዽያ ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ 11 ዓመታት ብክልተ ኣሃዝ ይዓቢ‘ሎ ዝብል መንግስቲ ኢትዮዽያ እቲ ኣንፈት ብዘይምቁራፅ እንተቀፂሉ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመታት ኢትዮዽያ ናብ ማእከላይ እቶት ዘለወን ሃገራት ክትሕወስ‘ያ ይብል።
ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም፣ቅድሚ 23 ዓመታት 50 ሚልዮን ኲንታል ዝነበረ ዓመታዊ ፍርያት ሕርሻ፣ሎሚ ናብ 250 ሚልዮን ኲንታል ብምብፃሕ፣ኢትዮዽያ ርእሳ ዝኻኣለት ሃገር ኮይና‘ላ ኢሎም‘ለው ትማሊ።
ተቃወምቲ ግና ነዚ መንግስቲ ዝህቦ ኣሃዛዊ ሓበሬታን ደረጃ ዕብየትን ኣይቅበልዎን።ህዝቢ ዝርበሐሉ ዘይኮነስ ምስ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን፣ ካድረታትን ካልኦትን ርክብ ዘለዎም ጥራሕ‘ዮም ተረባሕቲ ይብሉ።
እዚ ዕብየት‘ዚ ናብ ናይ ህዝቢ ተረባሓይነት‘ዶ ተቀይሩ? ዝብል ቀንዲ መዘራረቢ ዝገበረ ካልኣይ ክፍሊ ክትዕ ሎሚ ተቀሪቡ‘ሎ‘ሎ።
ቀዳማይ ምንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ገለ ኣባላት ኢህወዴግን መራሕቲ ገለ ተቃወምቲ ፓርቲታትን ንመስርሕ ዴሞክራሲ‘ታ ሃገር ንምሕንኳል ይፍትኑ ኣለው።ብሕጋዊ ኣሰራርሓ ክንምክቶምን እቲ መስርሕ ብዘይፀገም ክቅፅልን ክንሰርሕ ኢና ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።


text:
ናይ ሎማዕንቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ብዛዕባ ምዕባለ ሙዚቃ ትግርኛ ዝጠመተ እዩ።ብዛዕባ ባህላውን ዘመናውን ደርፍታት ትግራኛ፡ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣብ ምቅርራብ ሙዚቃ ብዛዕባ ዘለዎ ሓይሊ ከምኡ’ውን ኪነጥበባዊያን ዘጋጥሞም ዘሎ ፈተናን ውዘተ ክድህስስ እዩ።ኣጋይሽና ንከባቢ 24 ዓመታት ኣብ ሓፈሻዊ ምክፍፋል ሙዚቃን ተዛመድቲ ስራሕትን ዝተዋፈረ ደበሳይ ሃብተፅዮን ካብ ኣስመራ ኣብ ናይ ትግርኛ ደርፍታት ናይ ቪዲዮ ፕሮዳክሽን፡ክሊፓትን ዶክመንታሪ ፊልምታትን ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ዝሰርሐን ይሰርሕ ዘሎን ቴድሮስ ሃይለሚካኤል እዮም።
ክልቲኦም ኣጋይሽ ናይ ትግርኛ ሙዚቃ በቲ ዝግባእ ናህሪ ምዕባልኡ ይግስግስ ከምዘሎ ይሕብሩ።እንተኾነ ግን ይብሉ ኪነጥበባዊያን ኣብ መሰል ዋንነት ማለት እውን ኣብ Copy Right ዘጋጥሞም ዘሎ ቀንዲ ሽግር ምዃኑ ይገልፁ።ዘይሕጋዊያን ኣሕተምቲ ስራሕቶም ብቐሊሉ እናባዝሑ ስልዝሸጡሎም መሰሎም ይጥሓስ ኣሎ ይብሉ።ህዝቢ ኦርጂናል ቅዳሕ ብምግዛ ንኽትሓባበሮምን ንኸተባብዕምን እውን ይምሕፀኑ።
ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣብ ምቅርራብ ሙዚቃ ዓብይ መሳርሒ’ውን እዩ ይብሉ።ምሉእ ትሕዝትኡ የድምፁ።


text:
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፣ ንኬንያን ሶማልን ከሰሓሕባን ንዝጸንሐ ክሊ ማይ ዝሃቦ ብይን፣ ኬንያ ከምዘይትቕበሎ ኣፍሊጣ
Radio Erena: 14 October 2021 ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልን ዝጸንሐ ምስሕሓብ ክሊ ማይ ክምርምር ዝጸንሐ፣ ኣብ ነዘርላንድስ፣ ከተማ ዘ ሄግ ዝርከብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፣ ብሰሉስ 12 ጥቅምቲ ብይን ሂቡ። እቲ ብ [...]
‘ምስ ትግራይ ዝደናገጹ ሓለፍቲ ሕቡራት ሃገራት ኣለዉ ዝበለት’ ወኪል እቲ ትካል ካብ መዝነታ ተኣልያ
Radio Erena: 14 October 2021 ምስ ትግራይ ዝደናገጹ ሓለፍቲ ሕቡራት ሃገራት ኣለዉ ዝበለት፣ ወኪል ህዝባዊ ምወላ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ፣ ደንያ ጋይል ካብ ስልጣና ተሰጕጓ። ሕቡራት ሃገራት፣ ብተመሳሳሊ [...]
ወከልቲ ኣመሪካ፣ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ፣ ጀርመን፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያን ኵናት ትግራይን ዘትዮም
Radio Erena: 13 October 2021 ወከልቲ ኣመሪካ፣ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ፣ ጀርመን፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያን ኵናት ትግራይን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ኣፈኛ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመ [...]
ወኪል ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት (IOM) ኣብ ኢትዮጵያ፣ ‘ብዛዕባ ትግራይ ብዝተኣሳሰር ብዝሃበቶ ቃለ መጠይቕ’ ካብ መዝነታ ተኣልያ
Radio Erena: 13 October 2021 ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተመዲባ ንዝነበረት ሓላፊት ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት (IOM) ፣ 'ዘይተፈቕደላ ቃለ መጠይቕ ኣካይዳ' ብዝብል ካብ መዝነታ ከምዝሰጎጓ፣ ኣገልግሎት [...]
ኡጋንዳ፣ ካብ ብሪጣንያ ናጻ ዝወጸትሉ መበል 59 ዓመት ትጽንብል ኣላ
Radio Erena: 13 October 2021 ኡጋንዳ፣ መበል 59 ዓመት መዓልቲ ናጽነታ ጸንቢላ። ብ9 ጥቅምቲ መበል 59 ዓመት መዓልቲ ናጽነታ ዝጸንበለት ኡጋንዳ፣ እቲ 35 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ሓደ መራሒ'ያ ኣሕሊፋቶ። [...]
ኤርትራዊት ፈረንሳዊት መቕደስ ወልዱ “ናይ ወርሒ መስከረም ብልጽቲ ኣትሌት ፈረንሳ” ኮይና
Radio Erena: 13 October 2021 ኤርትራዊት-ፈረንሳዊት መቕደስ ወልዱ፣ ናይ ወርሒ መስከረም ብልጽቲ ኣትሌት ፈረንሳ ኮይና ተመሪጻ። ኣትሌት መቕደስ ወልዱ፣ ብ29 ከምኡ ድማ 4 መስከረም፣ ኣብ ናይ ትራንክን ናይ [...]
عرض فيلم وثائقي في باريس يتناول أوضاع المهاجرين في ليبيا
اذاعة إرينا الدولية: الاخبار الثلاثاء 12 اكتوبر 2021 عرض مساء أمس الاثنين في باريس فيلم وثائقي للصحفية الايطالية سارة كريتا. وتناول الفيلم الذي ح [...]
ኣባላት ፖሊስ ኢትዮጵያ፣ ብዘይዝኾነ ገበን ንዝሓዝዎም ኤርትራውያን ክሳብ 10 ሽሕ ብር ጉቦ እናኽፈሉ የውጽእዎም ምህላዎ ተቓውሊዑ
Radio Erena: 11 October 2021 ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ዓበይቲ ከተማታት ኢትዮጵያን፣ ኤርትራውያን ምእንቲ ገንዘብ ክኸፍሉ ብኣባላት ፖሊስ ይእሰሩ ምህላዎም፣ ኣባላትን ወደብትን ኮሜቴ ሰለማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን [...]
وفاة ثلاثة اطفال ارتريين في معسكر ماي عيني بسبب الجوع
اذاعة إرينا الدولية: الاخبار الثلاثاء 12 اكتوبر 2021 أفادت مصادر مطلعة لإذاعة إرينا بأن ثلاثة أطفال ارتريين توفوا بسبب التجفاف والجوع وذلك في معس [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኵናት ትግራይ ተጸሚዱ ስለዘሎ፣ ኣብ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል ምስ ግብጺ ክዝቲ ቅሩብ ኣይኮነን ክብል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ገሊጹ
Radio Erena: 11 October 2021 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ተጸሚዱ ስለዘሎ፣ ኣብ ጉዳይ ምህናጽ ዲጋ ተሃድሶን ኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት ምስ ግብጺ ክዝቲ ቅሩብ ከምዘይኮነ፣ ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳል [...]


text:
ኣሜሪካ፡ ብሕቡራት ሃገራት ዝተጀመረ ጻዕርታት ነባሪ ሰላማዊ ፍታሕ ውጽኢት ክርክብ ተጻባእቲ ሓይልታት የመን ተኹሲ ደው ከብሉ ትጽውዕ።
ሚንስተር ምክልካል ኣሜሪካ ጂም ማቲስ ትማሊ ምሸት ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ብናይ ኣሜሪካ ናይ ሰላም ኢንስትዩት ኣብ ዝተአናገደ ኣጋጣሚ ተኹሲ ደው ምባል ንኹሎም ወገናት ካብቲ ኹናት ተአልዮም ምስ ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ማርቲን ግሪስዝ ክራኸቡ ዘኽእል’ዩ ኢሎም።
“ እቲ ናይ ነዊሕ ፍታሕ ማለት ኣብ ዝቕጽል 30 መዓልታት ንኹሎም ወገናት ተኹሲን ነታጊ ምድርባይ ደው ምባል፡ካብ ዶባት ምስሓብ መሰረት ኣብ ዝገበረ ኣብ ዙርያ ናይ ሰላም ጠረጴዛ ክርእዮም ንደልይ፡ እዚ ድማ ምስ ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ብሓባር ኣብ ስዊድን ክራኸቡን ክዘራረቡን ነቲ ኹናት ደው ከብሉ ከፍቕዱ ዘኽእል’ዩ።”
ሚንስተር ማቲስ ብተወሳኺ ነዚ ኹናት እቲ እንኮ መፍትሒኡ እዚ እዩ ኢሎም።
ቀጺሎም’ውን ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፓምፐይ ነቲ ብፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ተኹሲ ደው ንምባልን ንናይ ሰላም ዝርርብ ዝቐረበ ሓሳብ ከምዝድግፉ ኣብቲ አጋጣሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሮም።
ብኢራን ዝድገፉ ተቓወምቲ ሑቲ ንዋና ከተማ’ታ ሃገር ወሲኹ ንገለ ክፋል እታ ከተማ ካብቲ ዓለምለኸ ኣፍልጦ ዘለዎ መንግስቲ ድሕሪ ምምንዝዖም ዝጀመረ ኹናት ሓድሕድ የመን፡ ኣብ 2015 ብስዑዲ ዝምራሕ ሓይልታት ጥምረት ንፕረዚደንት የመን ዓብዱ ራቡ መንሱር ሓዲ ድጋፍ ንምሃብ ኣንጻር ተቓወምቲ ሑቲ ደብዳብ ነፋርቲ ምጅማሩ ስዒቡ ኣሜሪካ ትርከቦም ካልኦት አካላትን ወታሃደራዊ ድጋፍ ንምሃብ ወታሃደራቶም ኣብታ ሃገር ምውፋሮም ይፍለጥ ።
ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ግን ነቲ ደብዳብ ነፈርቲ ሓይልታት ጥምረት ብትሪ ብምንቓፍ፡ ብሰንኪ’ቲ ደብዳብ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶምን ምቁሳሎም ይገልጹ። ተቓወምቲ ሑቲ ድማ ብጥሕሰት መሰላት ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብን ዓረብ ኢማራትን ከካይድዎ ብዝጸንሑ መጥቓዕቲታት ሚሳይላት ክንቐፉ ጸኒሖም’ዮም።
ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ኣብ የመን ማርቲን ግሪፍዝ ንክልቲኦም ተቀናቀንቲ ወገናት ኣብ ወርሒ መስከረም ኣብ ጀነቫ ክራኸቡ ፈተነ እንተአካየዱ እኳ ተቓወምቲ ሑቲ ውሕስነቶም ከረጋገጹ ከምዘይከአሉ ብምግላጽ ኣብቲ ርክብ ከምዘይተረኽቡ ይፍለጥ።
ኹናት ሓድሕድ የመን ካብ ዝጅመር ኣስታት 10,000 ሰባት ምሟቶምን እታ ሃገር ሓንቲ ካብተን ዝደኸያ ሃገራት’ቲ ዞባ ክትከውን ዝደረኻ ምኳኑን ብመሰረት ጸብጻባት ሕቡራት ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ኣስታት 22 ሚልዮን ሓገዝ ዘልድዮም ሰባት ኣብታ ሃገር ከምዘለው ይግለጽ።


text:
Date: Monday, 24 May 2021
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጽኢን!
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተሳተፍቲ!
እንቋዕ ንመበል 30 ዕለተ-ናጽነት ኣብጽሓና! ዮሃና!
ንወደብቲ’ዚ ጽምብል ከኣ፤ ልዑል ምስጋና!
ርዝነትን መኣዛን፡ እዛ ዕዝዝቲ ዕለት፤ ዓመት-ዓመት እናዛየደ ምኻዱ፤ ኪኖ ባህታን ሓበንን፤ ብዙሓት ሓቂታት ዝቕስቅስን ዘዘኻኽርን’ዩ። መሰረት ወይ መበገሲ ናይ’ቲ ርዝነት፤ ድሕሪ 2ይ ዓለማዊ ኲናት፤ ሕጋዊ መሰል ህዝቢ ኤርትራ፡ ንናጽነትን ልዑላዊነትን ምስ ተዓፈነ፤ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንባርነትን መግዛእቲን ዓሎቕን መጎት-ሓይሊን ሸጠፍን ምስዳዕን ከይረዓመ፤ ን50 ዓመታት – ካብ 1941 ክሳብ 1991 – ብጽንዓትን ጅግንነትን መኪቱ፤ ከቢድ መስዋእቲ ከፊሉ፤ ናጽነቱን ልዑላዊነቱን ብፍትሒ ዘረጋገጸሉ ሓወልቲ’ዩ።
እዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ናጽነት ከኣ፤ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ መስዋእቲ ከፊሉ፡ ብፍትሒ ጨቢጡ ዘረጋገጾ ልዑላዊነት፡ ኣብ ምክንኻንን ምሕላውን፤ ዝተፈላለዩ ብድሆታት መኪቱ ስለዘኽበረ’ዩ፡ ርዝነት ናይ’ዛ ዕለት ዝጐልሕ። ስሱዕን ገባቲን ኣጀንዳታት ስለዘይበለየን ስለዘይተገትአን ግን፤ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 30 ዓመታት ዝተፈታተነና ብድሆታት፤ ከምቲ ናይ ቅድሚ 80 ዓመታት፤ ብብዙሕ መልክዓት ኪኽሰት ተኻኢሉ’ዩ።
ሓደ ካብኡ፡ ምስምስ ዶባዊ ግጭታት’ዩ ነይሩ። ኣከራኻርነት ዘይነበሮ ሕንጻጻት መግዛእታዊ ዶባት፡ ከም መናቘቲ ጎረባብቲ እናመዝመዝካ፡ ቅልውላዋት ፈጢርካ ብምምሕዳር፤ ንኤርትራ ጅሆ ንምሓዝ ካብ ዝተሃቀኑ ሸርሒታት፤ ሓንሽን ባድመን፤ ህያው ኣብነታት’ዮም። ብፍሉይነት ኣብ ናይ ባድመ፤ ምስናይ ቀይዲን ናይ መወዳእታን ፍርዳዊ ብይን ኣብ 2002፡ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ተወሪሩ ከምዝጸንሕ ንምግባር ዝተፈጸመ ዓሎቕ፤ ሓደ መርኣያ ናይ’ቲ ኣንጻር ናጽነትን ልዑላዊነትን ህዝቢ ኤርትራ ዝቐጸለ ተጻብኦ’ዩ ነይሩ።
ምንቛት ብምስምስ ዶባዊ ግጭታት ግን፡ ንሸውሃት ገባቲ ኣጀንዳታት ኣየዕገበን። መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ስለዘይሰልከየን ዘይሰነፈን፤ ብሓሶትን ጠቐነን “ሽበራ”፡ ክሲ መስሪትካ፤ ባዕልኻ ከሳሲን ፈራዲን ቀጻዒን ብምዃን፤ ኣብ 2009 ንባይቶ ጸጥታ ኣስገዲድካ ዝሓለፈ ውሳኔ “እገዳ”ን፡ ዘኸተሎ ሃስያን፤ መቐጸላታን ካልእ ገጽን ናይ’ቲ ተጻብኦ’ዩ።
ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላዊነትን ንምምሳን፤ ወግሐ-ጸብሓ ዝህቀን ቁጠባዊን ፖለቲካዊን ሸርሒታት፤ ናይ ሕሱር ሓሶታት ኣሰይጣኒ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት፤ ከም መመላእታ ተጻብኦ ናይቲ ሕሙም ገባቲ ቅኒት፡ ስፍሪን ዕረፍቲን ኣይነበሮን።
ኩሉ’ዚ ተኸታታሊ ተጻብኦታት ንሃገራዊ ናጽነትን ልዑላዊነትን፡ በብዝመጾ እናበርዓነ ምስ ከደ፤ ሰብ ገባቲ ኣጀንዳታት፤ እቲ ቀንዲ ኣገልጋሊኦም ጃንዳ ወያነ፡ “ጸወትኡ ምስ ኣብቅዐ”፡ በቲ ሓደ ኢድ፤ ሳላ ዓቕልና ኸኣ፡ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ወሪርካ ን20 ዓመታት ምሓዝ’ውን ፋይዳ ስለዘይተረኽበሉ፡ በቲ ኻልእ፤ ናብ ቅጽበታዊ ሕርያ ተሃንዲዶም፤ ዕንደራ መጥቃዕቲ 4 ሕዳር 2021 ኣንቂሎም፤ ሚሳይላት ወርዊሮም’ዮም። እቲ ዓንዳሪ መጥቃዕቲ ምስ በርዓነ፤ ተሰልቢጥካ ንኤርትራ ንምጥቃን ዝተኻየደን ዝካየድን፤ ፕሮፓጋንዳ ሓሶት ናይ’ዚ 6 ኣዋርሕ ከኣ፡ ዓለም ዝዕዘቦ ዘሎ ቅሉዕ ሸጠፍን ጥፍሽናን’ዩ።
ናይ’ዛ ዕዝዝቲ ዕለት መበል 30 ዓመት ርዝነት፤ ህዝቢ ኤርትራ መኸትኡ ከይሰልከየን ከይተሰነፈን፤ ናጽነቱን ልዑላዊነቱን፡ ኣብ ምክንኻንን ምሕላውን ዘመስከሮ ዓወት ዝግለጽ’ዩ። ደጊመ፡ ዮሃና ንህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ሓይሊታት ምክልኻሉን!
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን!
ናጽነትን ልዕላውነትን፡ ምክንኻን ኮነ ምሕላው፤ ናይ ስሱዓት ገበትቲ ድሕነታዊ ተጻብኦታት ምምካት ጥራይ ኣይነበርን። ብዘድምዕ ልምዓታዊ መኸተ ሃገር ምህናጽ’ውን፡ ብማዕረ ቀዳምነት ዝተታሕዘ ተልእኾ’ዩ ነይሩ። ጽላት-ብጽላት ኮነ፤ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታትን ፕሮጀክትታትን፤ ከም’ቲ ዝበሃግናዮን፡ በቲ ዝቐየስናዮ ናህርን ክንግስግስ ኣይንኻኣል እምበር፡ ቀዳምነታትና ኣየስነፍናን። ምረሻና ናህሪ ንምውሳኽ – ቀዲሞም ዝተሓበሩ – ተኸሊሶም ዘለዉ መደባት፣ ምስ ዝተደለበ ተመኵሮ ውጻኢታውያን ከምዝኾኑ ኸኣ ኣየጠራጥርን።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ምናልባት ምስ ልምዓታዊ መደባትናን መኸተናን ቀጥታዊ ተዘማድነት ዘለዎ እዋናዊ ጉዳይ፡ ለበዳ ኮቪድ -19 እዩ። ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመትን መንፈቕን፡ እቲ ለበዳ፡ ብዓለም ደረጃ ኣኸቲልዎ ዘሎ ነውጺን ህልቂትን፡ ንደቂ – ሰብ መለበሚ መጸዋዕታ እዩ ኔሩ ክበሃል ይከኣል። ንዝተፈላለዩ ቁጠባዊ ኣምራትን መለኪዕታትን ኮነ፣ ልምዓታዊ ሕርያታት፣ ንማሕበራውን ክሊማውን ጥዕናውን ግንዛበታት’ውን፣ ኣገደስቲ ጩራታት ከፊቱ’ሎ ኪበሃል ይከኣል። ኣብ ጥዕናዊ ፖሊስታትናን ኣሰራርሓናን ጥራይ ዘይኮነ፡ ድኻምነትና ከነለሊን፤ ናይ ኣጋ ምትዕርራይ ከነተኣታቱ’ውን መለበሚ ኮይኑ ስለዘሎ፡ ትኩርነትና ከየዝለቕና፣ ኩሉ-ጐናዊ ናይ ምርምርን ምክልኻልን ፍወሳን ዓቕምታትና እናጐልበትና፡ ንድሕነታዊን ልምዓታዊን መኸተና ብኣሉታ ምእንቲ ከይጸሉ፡ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቍጽጽር ከነእትዎ ከይሰልከና ክንጽዕት ኢና።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ምስ ዘሎ ርቡጽ ዓለማዊን ዞባውን ክስተታት፤ ልዑላውነትናን ናጽነትናን፡ ኪኖ ምክንኻንን ምሕላውን፤ ድሕነታዊን ልምዓታዊን መኸተና ኣሕዪልና፡ ገስጋስና ንምሃር፡ ተኸሊሱ ዘሎ ሓፈሻዊ መርሓ ክተት፡ ከምዘድምዕ ንምርግጋጽ፤ ሰፊሕ ህዝባዊ ሓይሊ ዝጎልበቱ ንጥፈታት ኣብ ዝካየድ መደባት፡ ተበግሶታትና ከነሐይል፡ እና’ዘኻኸርኩ፤ ኣውራ ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ዜጋታት፤ ምስ ዘለዎም ፍሉይ ዕድላት ኣብ ኩሉ ግንባራት ሱታፌኦም ከኻዕብቱ እላቦ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ከም መቐጸልታ ሓርነታዊ ውርሻናን፡ ሃገራዊ ስልጡን ክብሪታትናን፣ ኣብ ሃገራዊ ድሕነትን ልምዓትን፣ ሕመረትን ቅድሚትን ኰይኖም፣ ዝውፈዩ ዘለዉ ሓይሊታት ምክልኻልል፤ ሓበንን ሞሳን ንዓኹም!
ነባሪ ዝኽሪን ክብረትን ንሰማእታት!
ዓወት ንሓፋሽ!
24-05-2021


text:
ኣብ ዞባ ቦረና ወረዳ ዱብልቅ ነበርትን ተማሃሮን ንተቓውሞ ሰልፊ ምውጽኦም ሓድ ሽሙ ክግለጸሉ ዘይደለየ ምስክር ብዛዕባ እቲ ሰልፊ ከምዚ ክብል ይገልጽ።
‘ተማሃሮ ሰዓት ክልተ ወጺኦም ኣብ ኣስፋልቲ ምስ በጽሑ እቲ ህዝቢ ተሓዊሱዎም።እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ቀጺሉ።ነዚ መንግስቲ እዚ ኣይንደልዮን፡ዝተኣስሩ ሰባት ይፈትሑ፡ዝተሸጠ ንብረትን መሬትን ይመለሰልና፡ንተማሃሮና ዝቐተሉ ናብ ሕጊ ይቐረቡ ዝብል ጭርሖ የስምዑ ነይሮም።’
ብተወሳኺ ንሱ እቲ ሰልፊ ብሰላማዊ ኣገባብ ይካየድ እንተነበረ’ኳ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ተሳተፍቲ ማህረምቲ ከምዝኻየዱ ይገልጽ።
ካብ ሰበስልጣን እቲ ዞባ ርእይቶ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ዞባ ጉጂ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ተቓውሞ ክካየድ ከምዝወዓለን ምስዚ ተኣሳሲሩ ሰበስልጣን መንግስቲ ኣኼባ ከምዝጸውዑን ተሓቢሩ።ዕግርግር ተላዒሉ ኣብ ወረዳ መጋዶ ሰብ ከምዝሞተ’ውን ናይ ዓይኒ ምስክር እየ ዝበለ ካብቲ ከባቢ ገሊጹ።
ኣማሓዳሪ ከተማ ሻኪሶ ኣቶ ወዴሳ የቆ ግን ኣብቲ ከተማ ከምዚ ዝበለ ነገር ኣይነበረን ኢሎም።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጅማ፣ኣብ መንገዲ ኣዳማ-ኣሰላ ትማሊን ሎሚን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምዝነበረ፣ ሰባት ከምዝተወቕዑን ከምዝተኣሰሩን ነበርቲ ገሊጾም ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ ቅነ ኣብ ምብራቕን ምዕራብ ሃረርጌ ከምኡ’ውን ኣብ ካልኦት ከባቢታት’ታ ሃገር ብዝተፈጥሩ ጎንጽታት ህይወት ሰብ ብምጥፍኡ ዝተሰምዖም ጓሂ ገሊጾም።
መንግስቲ ንዝተፈጥሩ ጎንጽታት ከምዘጻርይንን ውጽኢቱ ንህዝቢ ከምዘፍልጥ ገሊጾም።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዚ ናይ ሓዘን መግለጺኦም ኣብ ክልላት ኦሮምያን ሶማሌን ተዳወብቲ ወረዳታት ዝተፈጥረ ጎንጺታት እንደገና ከምዝደገሰ ኣብ ዝገለጽሉ እዋን እዩ።
“እቲ ጎንጺ ኣብ ቀረባ መሊሱ ዝደገሰ ኽከውን ከሎ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታትና ናይ ሞት ጉድአት፡ ናይ አካልን ንብረትን ዕንወት የስዕብ’ሎ። ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ወረዳ ድሮ ለቢ ቀበሌ ጋዲለ ንደሕንነቶም ተባሂሉ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ተዓቑቦም ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ኢትዮጵያዊያን ተወለድቲ ሶማሌ ጃምላዊ ቅትለት ተፈጺሙ’ሎ። መንግስቲ ነቲ ተግባር የወግዝ። ነቲ ጉዳይ ዘጻርይ ግብሪ ሓይሊ ምምስራቱ ክግለጽ እፈቱ።”


text:
ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን
እቲ ኣብ 1799 ዓ.ም. ወራሪ ሓይሊ ርካብ እታ ሃገር ኩሉ ኣዕንዩ ሎሚ ንዛ እንርእያ ማዕጾ ጥራሕ እዩ ዝሓደገ፡ ኣብቲ ኣዋን እውን እዛ ማዕጾ’ዚኣ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ኣደ ምሕረት ዝተበራ ከምዝነበረን ቅድስቲ ማርያም እመ ኣምላክ ወትሩ ንረድኤትኩም ቅርብትን ንድጋፍና መጻኢትን ምዃና ኣብ ቅድሚ ዝረጋግጸልና ማዕጾ ኮኸበ ጽባሕ ንርከብ።
…. ቅድስተ ማርያም በዚ ታሪኽ’ዚ ኣቢላ ከየጥቃዕኻ ምክልኻል ዝከኣል ምዃኑ ትምስክረልና፡ እዛ ምስሊ ማርያም’ዚ ሕጻን ወዳ ዘይተሓቖፈት፡ ኣደ ኵሉ ምዃናን ነቶም ክሳብ ኣብዚ ዘላትሉ ስፍራ ዝመጹ እቲ ኣንሕና እውን ክንርእዮ ዘይከኣለና ኣብኣቶም ዘሎ ምስሊ ወዳ ኢየሱስ ንኸነስተውዕል ትድግፍ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ምስሊ ኢየሱስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ሰብ ካብ ዝተሓተመሉ ህሞት ኵሉ ሰብ ንእግዚኣብሔር ንምርኻብ ዝኽኣል ኩነት ዘቕርብ ይኸውን። ግና ንኻልኦት ብምፍራሕ ኣብ ገዛእ ርእስና ተዓጺና ምስ እንተርፍ ፈላላይ መናድቕ ንሓንጽ ገዛእ ርእስና ካብቲ ሰናይ ቃል ኢየሱስ ነጉድል። ኣብ ዝሓለፉ ታሪኽና ብዙሓት ዕርድታት ሓኒጽና ኢና፡ ሎሚ ከም ኣሕዋት ንኽንላለይን ብሓባር ሓጐስ ንኸነስተማቕርን ናይ ሕውነት ጣዕሚ ንኸነስተማቕር መታን ገጽ ንገጽ ንኽንረኣኣን ይግብኣና (ናይ ወንጌል ሓሴት ፍቕዲ 87 ረኣ)።
ብዙሓት ብዘይ ናይ ሃይማኖትን ዓሌትን በመቆልን ኣፋላላይ .. ናብዚ ቅዱስ ስፍራ ናብ ማርያም ኣደ ምሕረት ምብጻሕ የካይዱ። ሎሚ እቲ ዘሎ ናይ ምርኻብ ክእለትን ናይ ምንቅስቓስ ናጽነት ኣብ መንጐ ሃገራት እውን ነዚ ምብጻሕ ዝከኣል ገይርዎ እዩ። … እቲ ብነጻ ዝተዓደልናዮ ህያብ ካባና ወጺእና ንኻልኦት ብምእንጋድን ብምቕባልን ንኸነወፍዮ ዝተጸዋዕና ምዃና ዝሕብር ቅዱስ ስፍራ እዩ።
ገዛእ ርስና ምኽፋት ሎሚ … ሰብ ንሰብ ተኹላ፡ ንዓመጽ ገዛእ ርእስካ ምኽፋት ክምስል ዝክእል እዩ (ናይ ወንጌል ሓሴት ካብ ፍቕዲ 71-72 ረኣ) ኣደ ምሕረት ከም ኵለን ኣተን ስድራ ቤት ክሓብር ዝጽዕራ ለዋሃት ኣዴታት ኣብ እዝንና ሓውኻ ኣናድይ ቢላ ሕሹክ እናበለት ናይ ሓድሽ ወጋሕታ … ማዕጾ ተርህወልና ኣላ። (ሊቃስ 16፡ 19-31)።
ሎሚ ብዙሓት ሕጻናትን ኣባይቲ ስድራን ናይ ኣልኣዛር ዘይኰነስ ናይ ኢየሱስ ኣቑሳል ዝተነብሮን እያቶም… ኣንሕና ንኣኦም እቲ ብፍቕሪ ዝፍውስ ብርሃን ንኽንኰነሎም ድምጾም የስምዑ ኣለዉ፡ … ።
ፍቑራት ኣሕዋተይ! ኣብዚ ኣፈት’ዚ ምርኻብና እቲ ምስ ካልኦትን ዘሎና ርክብ ከነንጽሕ ሓይሊ ተመክሮ ንገብር። ኣዴና ማርያም እቲ ውስንነቶምን ዘለዎም ኣበርን ኩሉ ብምሕረትን ብትሕትናን ብዘይ ትዕቢት ክንምልከቶን ክንቀርቦምን ትደግፈና (ፊል. 2፡3) … ናይ መቕጸርያ ምስጢራት ብምስትንታን ነቲ ተስፋና ዝዀነ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘበስር ሓደ ማሕበረሰብ ንኽከውን ሓግዝና ንበላ፡ በዚ ኸኣ ኩሉ እተእንግድ ሃገር ንምሕናጽ ንበቕዕ… (ወንጌላዊ ሓሴት፡ 165 ረኣ)፡ ማርያም ወትሩ ነዛ ዝተባርከት መሬት ናይ ወጋሕታ በሪ ትኹንና! ብኣኣ ንኽምንራሕ ገዛእ ርእስና ብምፍቃድ ብሓባር ሳልሳይ ናይ ሓሴት ምስጢር እናስተንተና ንሓደ 10 ግዜ ሰላም ንኣኺ ጸሎት ንድገም።
ኢሎም።


text:
ቃል ኣምላኽ ናይ ቤተ ክርስቲያን ንጥፈታት ኵሉ ሕመረት እንተ ዝኸውን ክንደይ ጽቡቕ ምዀነ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣኦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ኣብ ሮማ ካብ ዕለት 24 ሚያዝያ ክሳብ ዕለት 26 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም. ናይ ካቶሊካዊ ፈደራላዊ ማሕበር ቅዱስ መጽሓፍ ተጋባእያን ድሕሪ ዘካየድዎ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ክኸውን እንከሎ፡ ቃል ኣምላኽ ህያው እዩ፡ ህያው ምብዃኑ ንዝንጋዔ ቦታ የብሉን፡ ቅዱስ መጽሓፍን ሕይወትን ክገማማዕ የብሉን እንክብሉ ከምዘተሓሳሰቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ቫቲካን ኣድሪያና ማሶቲ ገሊጸን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
መላእ ናይ ካቶሊካዊ ፈደራላዊ ማሕበር ቅዱስ መጽሓፍ ተጋባእያን ዕለት 26 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ቃለ ምዕዳን ቅድሚ ምቕባሎም፡ ንጐሆ ሰዓት ሸሞንተ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መንፍሳዊ ንግደት ኣካይዶም ምስ ኣብቅዑ ናይቲ ማሕበር ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ኣንቶኒዮ ልዊስ ታግለ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምስረታ ናይ ካቶሊክ ፈደራላዊ ማሕበር ቅዱስ መጽሓፍ ብዘስምዕዎ መደረ እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ከምእተዛዘመን፥
መጽሓፍ ቅዱስን ሕይወትን ብፍጽሙ ክገማማዕ የብሉን
ቅዱስ ኣቦና ንተጋባእያን ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ነቲ ናይ ለምዘበን ዓውደ መጽናዕቲ ኣርእስቲ፥ ቅዱስ መጽሓፍን ሕይወትን ዝብል ምዃኑ ዘኪሮም፡ መጽሓፍ ቅዱስን ሕይወትን ዘይፈላለዩ ክልተ ፍኖት ከምዝዀኑን፡ እዚ ኸኣ ቃል ኣምላኽ ሕያውን ወትሩ ውዕዉዕን ንኹሉ ነቲ ሰሚዑ ኣብ ግብሪ ዘውዕሎ ዘመንእስን ዝሕድስን ምዃኑ ከብርሁ እንከለዉ፥
እቲ ሕይወት ዝህብ (ዘህይው) መንፈስ ቅዱስ ብመጽሓፍ ቅዱስ ኣቢሉ ክዓዪ ይፈትው፡ ቃል ኣምላኽ ናብ ዓለም ኣስትንፋስ እግዚኣብሔር የብጽሕ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ናይ ጐይታ ርህራሄ የስፍሕ፡ ስለዚህ እቲ ኵሉ ኣብ ዙሪያ ቅዱስ መጽሓፍ ዝግበር መጽናዕትን ስነ ምርምርን ዝጽሓፉ መጻሕፍትን ኣብ ዙሪያ ቅዱስ መጽሓፍ ነዚ ዘነጽርን ዘገልግልን እዩ ክኸውን ዘለዎ፡
ካብቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ብዙሕ ቃላት ነቲ ናይ እግዚኣብሔር ኣይንኽሓድ
ስነ ምርምርን መጽናዕትን ልክዕ ከምቲ ናይቲ ዘማሙቕ መጋርያ ዕንጸቲ እዩ። እቲ ሓዊ መንፈስ ቅዱስ እዩ፡ ንሱ እዩ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ሰብ ቅዱስ መጽሓፍ ዘወዓውዕን ሕይወት ዝልወጥን፡ ቅዱስ መጽሓፍ ዝተፈላለዩ ደስ ዘብል ክጽንዑ ዝኽእሉ መጻሕፍቲ ዝጥርንፍ ኣይኰነን፡ ክዝራእ ዘለዎ ቃል ሕይወት እዩ፡ ስለዚህ ክብሰርን ኣብ ስብከት ክንገርን ዘለዎን እዩ፡ እቲ ምንጋሩ ብሕይወት ዝስነይን እቲ ዝተንከፈካን ሕይወትካ ዝለወጦ ቃል ምብጻሕ፥
ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ሓባሬታ ድዩ ካልኦት ዝተፈላለዩ እትዋት፡ ብዙሕ ማእለያ ዘይብሉ ብዙሕ ግዜ ክሳብ ምእንጋዶም እውን ዝሰኣነና እልፈ ቃላት ናብ ኣእዛንና ይውሕዙ፡ እቲ ዘለኣለማዊ ሕይወት ዝዀነ ዕለት ብዕለት ዘድልየና እንኰ ቃል ኢየሱስ ክንነጽግ ዘይከኣል እዩ፡
ኣገባብ ቃል ዝዀነትን/ዘለዋን ቤተ ክርስቲያን
እቲ Verbum Domini - ቃል ጐይታ ዘርእስቱ ዕለት 30 መስከረም 2010 ዓ.ም. በነዲክቶስ መበል 16 ብመሰረት ኣቲ ካብ ዕለት 5 ክሳብ ዕለት 26 ጥቅምቲ 2008 ዓ.ም. ዝተኻየደ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ዝደረስዎ ድህረ ሲኖዶስ ሓዋርያዊ ምዕዳን ዝብሎ፥
ቤተ ክርስቲያን ከም ቤተ ክርስቲያን ናይ መንፈስ ቅዱስ ኣገባብ ቃል ዘለዋ ክትከውን እምነይ፡ ብዛዕባኣን ካብ ገዛእ ርእሳን ነቒላ እትዛረብ ዘይኰነስ ኣብ ልባን ከናፍራን ቃል ጐይታ ዝተነብራ ቤተ ክርስቲያን፡ ዕለት ብዕለት ካብ ቃሉ እትቐድሕ፡ እቲ ዓቢይ ፈተና ገዛእ ርእስኻ ምብሳር ምድላይ እዩ፡ እዚ ዝነበረን ዘሎን ሓጢኣት እዩ፡ ብዛዕባና ምዝራብ ንዓለም ሕይወት ኣየመሓላልፍን ኣየበስርን
ቃል ሕይወት ንኽጥጥዕ መታን ሙማት ይምህረና
ቃል ኣምላኽ ካብ ክልተ ዝኣፉ ሰይፊ ዝበልሕ ዚቖራርጽ፥ ብርሃን ሓቂ ሒዙ ብምምጻእ ልልያ ሕሳበትን ጦብላሕታን የሳልጥ፡ ንኣኡ ንምብሳር ገዛእ ርእስና ንኽንክሕድ ይምህረና፥
ቃል ኣምላኽ ፋሲካዊ ሕይወት ዝዓይነቱ ኣገባብ ሕይወት እዩ፡ ብሞት ሕይወት ምሃብ ዝብልን፡ ልክዕ ከምቲ ፍረ ወይኒ ምስ በጽሔ ዝስተይ ወይኒ ክኸውንን ልክዕ ካብ ኣውሊዕ ዘይቲ ከምርከብ እውን እዩ፡ ዝስተይ ወይኒ ድዩ ዘይቲ ንምርካብ ፍረ ወይንን ፍረ እውሊዕን ብጸሟቒ መጥሓን ከምዝሓልፍ፡ ቃል ኣምላኽ የህውይ፡ ኣብ ተዘናጊዕኻ ምንባር ዘይሓድግ ክትመያየጥን ክትካታዕን እውን ዝድርኽ እዩ።
ቃል እምላኽ ምስማዕ ወትሩ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ምንቅስቓይ የህልው
ኣብ ቃል ኣምላኽ ጽን ምባልን ምስማዕን እትነብር ቤተ ክርስቲያን ገዛእ ርእሰኣዊ ምካሔን ውከሳን ውሕስነት ኣብ ኣንነት ዘይብላ፡ ካብ ርእሰ ብቕዓትን ዕቡይ ዲልን ኣዚያ ዝረሓቐት፡ ወትሩ ካብ ገዛእ ርእሳ እትወጽእ፡
ቃል ኣምላኽ እትምገብ ቤተ ክርስቲያን ነቲ ዝተመገበቶ ቃል ኣብ ምብሳሩ እትነብር። ኣብ ገዛእ ርእሳ ተዓጽያ ዘይኰነ ኣብ ጐደናታት ዓለም ወጺኣ እትዛረብ። ጐደና እተፍቅር ስለ ዘይኰነስ፡ ጐደናታት ቃል ኣምላኽ ዝብሰረሉ ብምዃኑ እዩ፡ ነቲ ቃል እምንቲ ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን እቲ ቃል ኣብ ምብሳሩ ገዛእ ርእሳ ዘይትበቅቕን ተደናቕነት ንኽትከስብኽን ዘይትጽበይን እያ፡ ካብ እግዚኣብሔር ዝወጽእን ንዓለም ዝግለጽ መለኰታዊ ቃል ክሳብ ኣጽናፍ ዓለም ንኽትብል ይድርኻ።
ቃል ኣምላኽ ዘብጽሑ ሕያዎት ምዃን
ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከጠቓልሉ እንክለዉ፡ ንኣባላት ናይ ካቶሊክ ፈደራላዊ ማሕበር ቅዱስ መጽሓፍ፥ መጽሓፍ ቅዱስን ሕይወትን ዝተገማምዔ ንኸይከውን ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ተጊሆም ከገልግሉ ምዒዶም፡ ኣብ መላእ ዓለም ጐደናታት ቃል ኣምላኽ መታን ክምርሽ ምጽላይ ከምዘድልን፥ ልኡካን ቃል ኣምላኽ ዘብጽሑ ተጓዓዝቲ ንኽዀኑ ሓደራ ቢሎም፡
ናይ ጐይታ ቃል ብውዕዉዕ ስምዒት ዘስፍሑ ሕያዎት ጓሶት ኵኑ፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ እዋን ፋሲካ፡ ትንሳኤ ንኸበስሩ ልክዕ ከምተን ኣንትስትን ጴጥሮስን ዮሓንስን ከምቶም ናይ ኤማኡስ ደቀ መዛሙርትን ሕያው ቃል ንኸበስሩ ከምዝጐየዩ ንስኻትኩም እውን ከምኡ፡
እንክብሉ ዝለገስዎ ቃል ዛዚሞም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 30 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐምን፡ ኣስዒቦም እውን ኣብቲ ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ኣብ ዘዳለዎ ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ንዝሳተፉ ተጋባኣያን ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፡ ዕለት 29 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ኣብ ብፅዕና ኣማእኪሎም ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝለገሱን ጋጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ኣብ ዘቕረብዎ ናይ መዘክራዊ ሓተታ ፍጻሜታት ር.ሊ.ጳጳሳትን ቅድስቲ መንበርን ማእከል ከይግሮም፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣብቲ ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ኣብ ዘዳለዎ ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻዊ ዓውደ ጉባኤ ንዝሳተፉ ዘለዉ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥ “ጠመቃዊ ትምህርቲ ክርስትና ደረቕ ስርዓትን ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝዕጸው ወይ ከኣ ከም ወቕቲ ዝቀያየር ህልዮ ዘይኰነ ኣብቲ መሰረቱ ዝዀነ እምነት ዝጸንኤን ነዚ መሰረቱ’ዚ እሙን ዝዀነን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተሓደሰ ዝመሓላለፍ ኣብ ትንሱእ ኢየሱስ ክርስቶስ ስምን ወጅህን ኣካልን ዝጽመር ንቑሕ ክውንነት እዩ” ከምዝበሉን፡ “ሰብ ኣብ ዝዀነ ይዅን ደረጃ ሕይወት ይረኸብ … ኣብ ሕማምን በቲ ገና መድሃኒት ዘይተረኽቦ ሕማም ዝተጠቕዔ ይኹን ናይ ሕይወት ክብሪ ኣብ ምኽባር ዝብል ማዕቅፍ ኣንቢሮም፡ ነቲ ሞት ስዒሩ ዝተንስኤ ጐይታ ምስጋና ይዅኖ፡ እምነት ንብጻይን ነቶም ኣብ ሓሳርን መከራን ዝርከቡ … ካብቶም ዝነኣሱ ክሳብ እቶም ዝዓበዩ ገዛእ ርእስና ንኽንከፍት የብቅዓና … ሰብኣዊ ሕይወት ብምኽንያት እቲ ዘለዓለማውነት ጽሕፍቶኡ ኩሉ ክብርታቱን ዘለዎ ልዑል ዋጋን ኣብ ዝዀነ ይኹን ኩነት ይረኸብ ዝዕቀብ እዩ፡ ስሉጥን ወይ ዝጠቕም ብዝብል ፍርዲ መዚንካ ዝጓሓፍን ዝዕቅበን ዝበሃል ሕይወትን ክብሪ ሕይወትን የሎን” ከምዝበሉ ቸንቶፋንቲ ኣብ ዘቕረብዎ ሓተታ ኣዘኻኺሮም፡ ሕማም ኣብ ቤትና ክኵሕኵሕ እንከሎ ከምቲ ሕያዋይ ሳምራዊ፡ ዝጥምተናን ኣእዳውና ዝሕዘናን ሓልዮት ዝገልጸልናን ዝከናኸነናን ነቲ ናይ ኢየሱስ ርህራሀ የዘኻኽሩና። እተሓሒዞም እቲ ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝሓልይ ቅዱስ ማሕበር ንዝጠለቦ ዓመታዊ ሓፈሻዊ ምሉእ ዓውደ ጉባኤ ዝሓረዮ ርእሰ ጉዳይ፡ delicta graviora - ከቢድ መጥቃዕቲ (ከቢድ ገበን) ዝብል ምዃኑ እውን ጠቒሶም፡ “ቅድስና ቅዱሳት ምስጢራት ብዙሕ ግዜ ዝገሃስ ሰብኣዊ ክብርን ብፍላይ ናይ ትሕቲ ዕድመን ትሑታንን ክብሪ ንምክልኻል ብጽንዓትን ብግልጽነትን ንቕድሚት ምባል የድሊ … እንታይ ይኸውን ጽሕፍቶና ምስቲ ነቶም ኣብዛ መሬት ንዘለዉ ትሑታትን ነኣሽቱን እነርእዮ ጠባይን ዝህልወና ኣቀራርባን ዝተኣሳሰረ እዩ ከምዝበሉ ቸንቶፋንቲ የዘኻኽሩ።
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 30 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕት ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፡ ነቲ ወንጌል ማቴውስ ምዕ. 25 “ጠምየ ነበርኩ እሞ ኣብላዕኩምኒ። ጸሚኤ ኣስቴኹምኒ። ገይሸ ተቐበልኩምኒ ዐሪቀከደንኩምኒ። ሐሚመ በጻሕኩምኒ። ተኣሲረ፡ መጻእኩምኒ” እንክብል ኢየሱስ ዝተዛረቦ ቃል ዘዘኻኽር እዩ። ነቲ ናይ ማቴዎስ ወንጌል ምዕ. 25 ቃል ቅዱስ ኣቦና ደጋጊሞም ዘዘኻኽርዎ እዩ፡ ከም ክርስቲያን ኣብ ጉዕዞ እምነትና ብኻልእ ነገራት ተጸሚድናን ተረቢጽናን ምናልባት እውን ንእግዚኣብሔር ንከላኸል ቢልና ኣብ ምሕሳብ እውን ንጽመድ ንኸውን ግና ብሓቂ ንጋገይ ኢና ዘሎና፡ መዓልቲ ፍርዲ በቶን ነኣሽቱ ፍርድታትና እዩ ዝውሰን፡ ሕቶ ናይ ፍጻሜ ፍርዲ፡ ናይ ክውንታዊ ፍቕሪ ሕቶ ምዃኑ ገሊጾም፡ “ጐይታ ኣብታ ዕለት እቲኣ ንኻልኦት በየናይ መስፈር ሰፊርካሎም! ንገዛእ ርእስኻኸ ኣየናይ መስፈር ትጥቀም ነርካ! እታ ዝተጠቀምካላ መስፈር ልግሲ ነይርዋ ዶ፡ ፍቅሪኸ ኔርዋ ዶ! ወይ ገለ ዝጐደሎ ነይሩ! ክብለና እዩ። ከመይ በታ መስፈር እምበር ብኻልእ ኣይኮናን እንፍረድ! በታ ሎሚ እንገብራ ኢና እንፍረድ። ክመዝን እንከሎኹ ኣልዕልዶ ኣቢለ ነረ ኣትሕት! ካብ ኣዛ ሰዓት እዚኣ ነዚ ነስተንትን። ነዚ ነገራት እዚ ኣብቲ ጽቡቕ እንገብሮ ጥራይ ኣይኮነ ኣብቲ እንፍጽሞ ሕማቅ ነገራትን እንነብሮ ቅዲ ሕይወትን መነባብሮን ከይተረፈ ክጽብጸብ እዩ። መሪሕ ቅዲ ሕይወትናን መነባብሮናን ክኸውን ዘለዎ እቲ ንገዛእ ርእሱ ምእንታና ክብል ከም ኢምንት ዝገበረ ቅዲ ሕይወት ጐይታ እዩ፡ ናይቲ ኢየሱስ ዝስዕብ ክርስቲያን መምዝኒ፡ እቲ ዝጥቀመሉ መስፈር እዩ” ኣብታ መዓልቲ ፍርዲ ኵላትና ብዝሰፈርናሉ መስፈር እዩ። መስፈር ክርስቲያን ክኸውን ዘለዎ እቲ ናይ እግዚኣብሔር መስፈር ኢታእላው ምሕረቱ እዩ ከምዝበሉ ቸንቶፋንቲ ኣብ ዘቕረብዎ መዘክራዊ ሓተታ የመላኽቱ።
መዓልቲ ፍርዲ ብዙሕ ፍርሒ ከስርጸልና ዝኽእል ይኸውን ይኹን ደኣ እምበር እግዚኣብሔር ሓጐስና እዩ ዝደልይ፡ ብፁዓን ክንከውን እዩ ዝደልይ፡ እዚ ቅዱስነቶም ዕለት 29 ጥሪ 2020 ዓ.ም. ኣብቲ ኣብ ብፅዕና ኣማእኪሎም ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህርቶ ትምህርተ ክርስቶስ ዘስመሩሉ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝለገስዎ ኣስትምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 1 ክሳብ 11 ኣብ ዘሎ ምንባብ ዘተኰረ ከይኑ … “ኢየሱስ ሓድሽ ሕጊ ክምህር ይጅምር። ድኻ ምዃን ትሑት ምዃን መሓሪ ምዃን ወዘተ። እዚ ሓድሽ ሕጊ እዚ ዘገር ሕጊ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ ኢየሱስ እዚ ግበር እዚ ኣይትግበር ቢሉ ክእዝዝ ዘይኰነ፡ እንታይ ደኣ መንገዲ ሓጐስ ማለት መንገዱ ዝኾነት መሪሕ ሾመንተ ግዜ ብፁዓን እናበለ ደጋጊሙ ይሕብረና። እዚ ከኣ ዓቢ ውህበት እግዚአብሔር እዩ”። መን እዩኸ እቲ ብፁዕ? እቲ ኣብ መገዲ እግዚኣብሔር እናዓበየ ዝኸይድ፡ ኣብ ምልኣትን ድኽነትን ኣገልግሎት ንኻልኦትን ኣብ ምጽንናዕን ዝዓብይ … እግዚኣብሔር ገዛእ ርእሱ ነኣና ከወፍይ ማንም ክግምቶን ክሓስቦን ዘይከኣሎ መገዲ ይሓርይ፡ እቲ ብዙሕ ግዜ ብኣናን ንኣናን ውስንነት ቢልና እንሓስቦ፡ ንብዓትናን ስዕረትናን፡ ነዚ ብሓይሊ እግዚኣብሔር ንኽልወጥ ይገብሮ፡ እቲ ሰብኣዊ ፍጥረት ድኻምነት ቢሉ ዝሓስቦ ሓይሊ እግዚኣብሔር ኰይኑ ይግለጽ፡ እቲ ናይ ኢየሱስ ትምህርቲ ብፅዕና ክርስትስቲያን ንዘይኰኑ ብዙሓት ሰባት እውን ማሪኹ እዩ ይማርኽ እውን ኣሎ፡ ምኽንያቱ ኢየሱስ ዝሓትቶ ፍሉይን ካብ ንቡር ውጻእን ዝዀነ ተግባር ስለ ዘይኰነ እዩ፡ ናይ ሕይወት ጥበብ እዩ፡ እቲ ብሓቂ ኣብ ሕይወት ዘገድስ፡ እቲ ሓገስና ዝዀነ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ፡ ዝብል ሓሳብ ብሰፊሕ ከምዘብርሁ ቸንቶፋንቲ ሓቢሮም ዘቕረብዎ መዘክር መርሓ ፍጻሜታት ር.ሊ.ጳጳሳትን ቅድስቲ መንበርን ዛዚሞም።


text:
ክኢላታት ቁጠባን ኣማሓደርትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 6 2019
ክኢላ ስነ-ቁጠባን ምሩቕ ስነ-ቁጠባን ዝብል ቃላት፡ ኣብ ስዊድን ክትትል ኣይግበረሉን እዩ። ክኢላ ስነ-ቁጠባ፡ ከም ልሙድ ናይ ሰለስተ ዓመት ፕሮግራም ኣብ ዩኒቨርሲቲ ወይ ኮሌጅ ድሕሪ ምውዳእ፡ ባችለር ዲግሪ ዝረኽበሉ መገዲ እዩ። ምሩቕ ስነ-ቁጠባ ድማ ኣርባዕተ ዓመት ተማሂሩ ዝወደኤ እዩ። ድሒሩ ኦዱተር ንኽኸውን ድማ ብመሰረት ንዕኡ ዝተዳለወ ፍሉይ መምርሒታት ዘማልኦ ነገራት ኣለዎ፣ ንሱ ድማ ናይ ሰለስተ ዓመታት ብቑዕ ሞያዊ ስራሕን ንፈተና ኦዲተር ዝሓለፈን ኪውን ኣለዎ።
ተወሳኺ ትምህርቲ
እቲ ዘለኩም ብቕዓት፡ ገምጋም ተጌሩሉ ምስክር ኣብ ዝረኸበሉ እዋን፡ ብቐጥታ ኣብ ዕዳጋ ዕዮ ክትኣትዉ ወይ ስራሕ ንኽትረኽቡ ዘለኩም ተኽእሎ ንኸተዕብዩ ተወሳኺ ትምህርቲ ንኽትወስዱ ትኽእሉ ኢኹም።
መመላእታ ትምህርቲ ኣብ ናይ ሽወደን ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ይዳለው። ንናይ ትምህርቲ ቁጠባዊ ደገፍ የብቅዑን 1-2 ዓመት እዩ ዝወስድ።


text:
ንባባት፡ ሮሜ 11፡25-36፥ 1ጴጥ 2፡20-ፍ፥ ግ.ሓ. 4፡19-31፥ ማቴ 16፡13-19. ምስባክ፡ ወአጽንዖ እግዚኦ ለዝንቱ ዘሠራዕከ ለነ፥ ውስተ ጽርሕከ ዘኢየርሳሌም፥ ለከ ያመጽኡ ነገሥት አምኃ። (መዝ 67/8,28) ዎ ኣምላኽ፣ ነቲ ዝገበርካልና ኣጽንዓዮ። ስለ ቤት መቕደስካ ኣብ የሩሳሌም ነገስታት ውህበት ኬምጽኡልካ እዮም።
24 መስከረም ሰንበት እንተ ወዓለ ዝዝመር መዝሙር መስቀልከ ተሰብሓ እግዚኦ ዝብል እዩ። አብ እዋን መስቀል ስለ ዘሎና ብዛዕባ ጥቕምን ትርጉመን መስቀል ክነስተንትን ፍሉይ ጥቅሚ አለዎ። ኃይሊ መስቀል ካብ ማእሰርቲ ሰይጣን ሓራ ይገብረና፥ ካብ ስጋዊን መንፈሳውን ሕማማት የንጽሓና ብዓቢኡ ትንሣኤ ይእውጀልና። መስቀል ክብሪ ክርስትና አብ ኹሉ እንጉዓዞ ሕይወት ርኢና ክንክእል ዘዘኻክር ፍሉይ ትእምርቲ እምነትና እዩ።
አብ ናይ ሎሚ ሰንበት ወንጌል ኢየሱስ ንነፍሲወከፍና መን እዩ ትብለኒ?ትብልኒ እናበለ ክንፈልጦ ክነለልዩ ከም ዝደሊ ብሕቶ መልክዕ ይሓተና። አምላኽ ኩሉ ጊዜ ምሳና ክኸውን ምስ ደለየ እዩ። ካብ መጀመርያ ብአርአያናን አምሳልናን ሰብ ንፍጠር ክብል እንከሎ ምሳና ዘለዎ ምቅርራብን ንሕና ክንኮና ዘሎና ዝሕብር እዩ። ብነብያቱ ብሓዋርያቱ በብእዋኑ ነዚ ምቅርራብ እናአዘኻከረ ንደቂ ሰብ ካብኡ ከይፍለዩ አብ ዕለታዊ ሕይወቶም ክፈልጥዎ ከለልይዎ ነጊሩ ሎሚ ኸአ ብቤተ ክርስትያኒ ገሩ ይነግር አሎ። እዋና ፍሉይ መልእኽቲ ዘልኦ ኮይኑ እዩ ዝርአየካ።
COVID-19 ፍሉይ ኩነት ንአምላኽ ብዝያዳ ክነለሊ ዝሕግዝ ኮይኑ እዩ ዘርአየካ። ዓለም ብዓለሙ ብዓይኒ ብዘይርአ ደቂቕ ፍጥረት ክጭነቕ ክመውት ክሓምም ክትርኢ እሞ ኩላ ዓለም አብ እውጅ ቤት ማእሰርቲ ተለዊጣ ክንርኢ ከሎና ሓደ ፍሉይ መልእኽቲ ዘልኦ ኮይኑ ይርአየካ። ሓደ ክንበጽሖ ክንርእዮን ክነለልዮን ዘይክአልና መልእኽቲ ዘልኦ ይመስል። ሎሚ አምላኽ ክንርእዮ ንኽእል ዘሎና? ብዙሓት ንህላዌ አምላኽ ንጎኒ አወንዚፎም ክዕንድሩን ክጻወቱን እንርእዮ ዘሎና ሓቂ እዩ፥ ብዙሓት ከአ ናብራ ዓለም፥ ስልጣን ህርፋን ልቦምን ቀልቦምን ሰሊብዎም ንአምላኽ ከይርእዩን ከየልልዩን አብ ጸልማት እሞ ዝርእዩ ዝመስሎ ዝነብሩ አለዉ። እዚ ኹሉ አምላኽ ዘይብሉ ሕይወት ከም እንነብር ስለ ዝገብረና ዳርጋ አብ ጸልማት አሎና እንተ በልና ዝተጋነነ አይኮነን። ንባባትና ንኃይልን ግብርን አምላኽ ርኢና ክንክእል እሞ አብቲ ካብ መጀመርያ ምስኡ ክንከውን ዘሓረየ አምላኽ ክንቀርቦ ከነልዮ ዘዘኻኽሩ እዮም።
አብ ኢሳ 22፦19-23 እንተ ርአና ምስናይ ሎሚ ወንጌል ማቴ 16፡13-20 ዝመሳሰል ኮይኑ ንርአኽቦ። ኢሳያስ ነብይ አብ ግዚኡ አብ እስራኤል ናይ ስልጣን ውድድር ከም ዝነበረ እዚ ኸአ አብ ከቢድ ጥልመትን ክሕደትን ከምዘውደቐ ይነግር። ኢሳይስ ንንጉሥ ሕዝቅያስ አብ አምላኽ እምነት ክገብር ምስ አረማውያን ህላዌን ሕጊ አምላኽ ምስ ዘይፈልጡ ምሕዝነት ከይገብር ገሊጹ ድላይ እግዚአብሔር እናአጠንቀቐ ነጊርዎ ንጉሥ ግን ክሰምዕ አይደለየን። ከምኡ ሓደ ካብቶም ዝለዓለ ናይ ንጉሥ አመኻርቲ ሸብና ዝተባህለ ንአምላኽ ዘሕዝን ምኽሪ መኺርዎ፥ በዚ ኸአ ነቲ ልኡኽ አምላኽ ዝብሎ ሓዲጎም ምስ ግብጺ እታ ቀንዲ ጸላኢት ሕጊ አምላኽ ኮይኖም አንጻር አሲርያ ክዋብግኡ ተሰሊፎም እንተ ኾነ ዘሕፍር ዓብይ ስዕረት ገጢምዎም። እግዚአብሔር ከአ ብኢሳያስ አቢሉ ኩነኔ አብ ልዕሊ ሸብና እሞ ብኤልያቂም ከም ዝትካእ ነጊሩ። መፋትሕ መንግስቲ ቤተ ዳዊት ክውሃቦ እዩ ንሱ ብዓል ምሉእ ስልጣን ኮይኑ ንሱ ዝኸፈቶ ኩሉ ዚዓጽዎ የለን ንሱ ዝዓጸዎ ኩሉ ኸአ ዝኸፍት የለን እናበለ ብአምላኽ ዝተዋህቦ ስልጣን ነጊሩ። ኤልያቂም ስልጣን ብቐጥታ ካብ አምላኽ እዩ ተቐቦልዎ ነዚ ዝገልጽ ከአ ቀሚስ መዓርግ አልቢስዎ ማዕጥቖ አዕጢቕዎ ይብል።
አብዚ እንርእዮ እግዚአብሔር ነቲ ዕቡይን ክፉእ ሰብ ሸብና ካብ ስልጣኑ አውሪድዎ ነቲ ትሑትን እሙንን ኤልያቂም ከአ አብ ሥልጣን አደይብዎ። ኤልያቂም አምሳል ክርስቶስ እቲ መስሕ፦ እቲ ቕዱስ ሓቀኛ መርኆ ዳዊት ዘለዎ ንሱ ምስ ከፈተ ሓደ እኳ ዘይዓጹ ንሱ ምስ ዓጸወ ኸአ ሓደ እኳ ዘይከፍት (ራእ 3፡7) እዩ። ብኹሉ ትሕትንኡ አምላኽ ኩሉ ሥልጣን አብ መንግስተ ሰማይን አብ ምድርን ዘሎ ሂብዎ። ብአምሳሉ ብእዉጅ መልክዕ ክርስቶስ ንጴጥሮስ ከምዚ አብ ወንጌል ዝሰማዕናዮ አብ ልዕሊ ቤተ ክርስትያኑ ሓደ ዓይነት ሥልጣን ሂብዎ።
አብ ቀዳመይቲ ንባብና ሮሜ 11፡33-36 ዘሎ እንተ ርአና ቅ. ጳውሎስ ናይ እግዚአብሔር ዕብየት ብአድንቖት ይገልጽ። ከምዚ እናበለ የስተንትን፡ ሃብቲ አምላኽን ጥበቡን ፍልጠቱን ክንደይ ዓሚቕ እዩ፥ ንፍርዱ ኪምርምሮ ዚኽእል የልቦን፥ ንመገዱ ዚኽእልውን የልቦን፥ ንሓሳቡ ዚፈልጥ መን እዩ ወይስ መን እዩ ዘማኽሮ እናበለ ንሕና ደቂ ሰብ ንፍልጠትን ዕብየት አምላኽ ክንበጽሖ ክንርድኦ አይንኽእልን ኢና። ግን አምላኽ ነቶም ብግሩህ ልቢ ዘፍቅርዎን ነቶም ንሱ ባዕሉ ዝመረጾም ገዛእ ርእሱ ከም ዝገልጸሎም ይነግረና። ቀጺሉ ነፍስወከፍ አማናይ ንአምላኽ ንዘለዓለም ክብሪ ክህብ ይዕድመና። ንሰብ ሮማ ኩሉ አብዚ ዓለም ዘሎ ካብ አምላኽ ዝመጸ እዩ በዚ ኸአ ኽብሪ አምላኽ ምሃብ እዩ ተፍጥርኡ ይብሎም ሎሚ ንአይን ንአኻትኩምውን ይብለና።
አምላኽ ነቶም ብምሉእ ልቦም ምስኡ ዝጉዓዙ ልቦም ማኅደር መንፈስ ቅዱስ ክኸውን ዘፍቅዱ ፍቕሩ ይገልጸሎም። ንማርያም፥ ንጴጥሮስ፥ ጳውሎስን ካልኦት ሓውርያትን መንነቱ ኽገልጸሎም እንከሎ ክገርመና የብሉን ምኽንያቱ ንአና እውን ልብና እንተ ኸፈትናሉ ሕጉ እንተ ሓሎና ፍቕሩ ብዝበለጸ ኽገልጸልና እዩ። እሞ እንታይ ንግበር? ልብና ነንጽሕ ኃጢአትና ተአሚና ዕርቂ ምስ አምላኽን ሰብን ንግበር፥ ንኽፉእ ሓዲግና አብኡ ንመለስ ዝተረፈ ባዕሉ ክምልአልና እዩ።
ኢየሱስ ወላ እኳ ብብዙሕ ትምህርትን ተአምራታትን ንሱ መን ምዃኑ ዝገልጽ እንተ ገበረን ነገረን ሓዋርያቱ ከምኡ እቶም ህዝቡ መንነቱን ተልእኮኡን ምሉእ ከም ዘይፈልጡን ከም ዘይርድኡን ይፈልጥ ነሩ እዩ በዚ እዩ ኸአ ሰባት ንወዲ ሰብ መን እዩ ይብልዎ፥ ንስኹምከ መን ትብሉኒ እናበለ ሕቶ ዘቕረበሎም፥ እዚ አብ ሃገር ቂሳርያ ናይ ፍሊጶስ እዩ ሓቲትዎም። ካብቲ ዝሃብዎ መልሲ ከም እንዕዘቦ ኢየሱስ መን ምዃኑ ወላ ሓንቲ አመት ከም ዘይነበሮም ኢና እንዕዘብ።
ኢየሱስ ወላ እኳ ሰባት መን እዩ ከም ዝብሉ እንተ ሓተተ ብፍሉይ አትኵሮ ግን ንሓዋርያቱ እዩ ንስኹምከ መን እዩ ትብሉ እናበለ ዝሓተቶም። እዚ ሕቶ ንሓዋርያቱ ካብኡ ምስ ተፈልዩ ንሱ መን ምዃኑ ክገልጹ ከለዉ ክሕግዞም፥ ንሱ ኩሉ ጊዜ ምስኡ ጥቡቕን ሓቀኛ ርክብ ክህልዎም ወይ አፍልጦ ክህልዎም ስለ ዝደለ ብዓቢኡ ኸአ ብግልጸት መንፈስ ቅዱስ ንሱ መን ምዃኑ ክገልጸሎም ስለ ዝደለየ እዩ። አብ መጀመርያ እዚ ሕቶ ኢየሱስ ቀሊል እዩ ዝመስል ግን ብሓቂ ብርቱዕን ልቦና ዝሓትት ሕቶ እዩ። ብርግጽ ግላውን ንኢየሱስ ጥራሕ ዝርኢ ሕቶ እዩ ስለ ብመጠኑ እቲ መልሲ ኸአ ንኢየሱስ ጥራሕ ዝምልከት ክኸውን አለዎ።
ኢየሱስ ሓዋርያት ድሕሪ እቲ ኹሉ ትምህርትን ተአምራታትን ንሱ መን ምዃኑ ክፈልጡን ክርድኡን ተጸብይዎምዶ? ከምቲ ህዝቢ ዝርእዮዶ ይርእይዎ ነሮም ይኾኑ፥ ወይስ ናቶም ብዝያዳ ዝጸረን ዝበለጸን አፍልጦ ነሩ ይኸውን?
ጴጥሮስ እዩ ብትብዓት ነዚ በዳሂ ሕቶ ክንዲ ኹሎም ከይኑ ምናልባት በቲ ዝነበሮ ሓላፍነት መሰረት ገሩ ክምልስ ክኢሉ። ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው አምላኽ ኢኻ እናበለ ሓቀኛ መንነት ኢየሱስ ዝገልጽ መልሲ ሂቡ እዚ መሲሓዊ ምስጢር እዩ (ማር 1፡43-45)። እዚ መልሲ ምስቲ ዝጽበይዎ መስሕን ንኹሉ እቲ ንሱ ዘምጽኦ ዘጠቓለለ እዩ። ጴጥሮስ ነዚ ከመይ ኢሉ እዩ ፈሊጡ? ከምቲ ኢየሱስ ዝበሎ አምላኽ ብመንፈስ ቅዱስ አቢሉ ዝገለጸሉ እዩ። ኢየሱስ በዚ መልሲ ጴጥሮስ እቲ ሓቂ ንሱ ምዃኑ ግን ግዚኡ ስለ ዘይበጽሐ ክሳብ ምሉእ አፍልጦን ርድኢትን ዝህሉ ከምኡ ብዛዕባ መስሕ ዘልኦም አፍልጦ ዝተፈልየ ስለ ዝኾነን ንሓደ እኳ ከይገልጹ ነጊርዎም።
አብ ርእስና ምልስ ኢልና ንርአ ሎሚ ኢየሱስ ንስኻ/ንስኺ መን ትብሉኒ እንተ ዝብለና መልስና እንታይ ምኾነ? ብርግፍ ብዙሓት ንአምን ኢና ብዓቕምና ቤተ ክርስትያን ንመላለስ ኢና ግን ዕሙቕ ዝበለ አፍልጦ ክህልወና እዩ ዝድለ ዘሎ። እዚ አብ እምነተይ እፈልጦዶ አብ ዝብል እዩ ዝወስደና። እምነትና ክንፈልጥ ክንምሃር የድሊ። አፍልጦ እምነት ክጎድል እንከሎ እዚ እንርእዮ እዩ ሰባት ሃይማኖት ከም ፋሽን ወግሐ ጸብሐ ክቕይሩ ንርኢ አሎና። እሞ ሎሚ ኢየሱስ መንት ትብሉኒ ይብለና አሎ መልሲ ንሃቦ።
ኢየሱስ ወላ እኳ አፍልጥኦም ድሩት ይነበር እምበር ንጴጥሮስ ከድንቖ እንከሎ ስምዖን ወዲ ዮና እቲ አብ ሰማይ ዘሎ አቦይ ደአ እምበር ሥጋን ደምን አይገለጸልካን እሞ ብፁዕ ኢኻ ይብሎ። ምናልባት ጴጥሮስ እዚ ምስ ሰምዐ ቍሩብ ኩርዓት ተሰሚዕዎ ይኸውን እዩ። እምነት ጥራሕ እዩ ንጴጥሮስ ነዚ ክብሎ ዘኽአሎ። ንመስሕ ከለልዮ እምነት ጥራሕ እዩ ክሕግዞ ዝኽእል እምበር ከም ኩሎም አይሁድ እቲ ዝጽበይዎ ዝነበሩ መስሕ ንኹሉ ዝስዕር ንኹሎም ጸላእቶም አሸኒፉ ነጻ ዝገብሮም ዝብል አብ ምሉእ አፍልጦ ከብጽሖ አይክእልን እዩ። ብግልጸት አምላኽ ጥራሕ እዩ እዚ ወዲ ጸራባይ ካብ ገሊላ ዓርኮምን መምህሮምን አብኡ ናይ አምላኽ ህላዌ ክርእዩ ዝኽእሉ።
ቀጺሉ ኢየሱስ መሰረት ሥልጣን ንሓዋርያትን ጴጥሮስን ብፍላይ ድሕሪ ትንሣኤ ንዝነበረት ማሕበር ነጊርዎም። ነቲ ጴጥሮስ አብ እምነት ገሩ ዝሃቦ መልሲ ኢየሱስ ክምልስ እንከሎ ንስኻ ጴጥሮስ ኢኻ አብ ልዕሊ እዚ ኸውሒ እዚ ድማ ንቤተ ክርስትያነይ ክሓንጻ እየ ኢልዎ። ጴጥሮስ እቲ ከውሒ ናይ እታ ማሕበር መሠረት ነቲ ስም ዝጸውርን ንሥልጣን ኢየሱስ አብ ምሉእ ዓለም ዘብጽሕን እዩ። ንሱ ምስቶም ካልኦት ሓዋርያት ብጾቱ ከም እሙናት አራኸብቲ ሕይወት ኢየሱስን መልእኽቱን ኮይኖም ነታ ቤተ ክርስትያን ማሕበረ ህዝበ አምላኽ ክሃንጹ እዮም።
ጴጥሮስ ፍሉይ ተልእኮን ሓላፍነትን አብ ልዕሊ እታ ማሕበር ተዋሂብዎ መርኆታት መንሥተ ሰማያት ድማ ኽህበካ እየ፥ አብ ምድሪ ዝአሰርካዮ አብ ሰማይ እሱር ክኸውን እዩ፥ አብ ምድሪ ዝፈታሕካዮ ኸአ አብ ሰማይ ፍቱሕ ኪኸውን እዩ፥ እቲ መፋትሕ ንጴጥሮስ ዝውሃብ ምልክት ሓዋርያውን ተልእካዊ ሥልጣን አብ ልዕሊ ኩላዊት ቤተ ክርስትያን ክርስቶስ ከም ዝሃቦ እዩ ዝገልጽ። ነዚ ምስቲ አብ ኢሳያስ 22፡19-23 ዘሎ ንኤልያቂም ዝተባህለ ዝመሳሰል ኮይኑ ንረኽቦ።
ንስኻ ከውሒ ኢኻ አብ አብ ልዕሊ እዚ ኸውሒ እዚ ድማ ንቤተ ክርስትያነይ ክሓንጻ እየ ዝብል ብሓቂ ቀንድን አድላይን እዩ ብግቡእ ክንርድኦ እንተ ኸአልና ምኽንያቱ ነፍሲ ወከፍና አብ ዕብየትን ጥዕናን ቤተ ክርስትያን ክንጻወቶ ዘሎና ሓላፍነት ስለ ዝሕብር። ብጸጋ ጥምቀት አብ እምነትን ተልእኮን ኢና እንአቱ፥ ዕለት ዕለት ነቲ ዝአቶናዮ ኪዳን ከይንጠልም ጥንቃቐን አፍልጦን ክህልወና የድሊ። ሓላፍነት ቤተ ክርስትያን አብ ዝተወሰኑ መራሕቲ ሃይማኖት እንተ ተደረተ አብ ምድስካልን ምጥፋእን ገፉ ክጉዓዝ ይኽእል እዩ። አምላኽ ካብ ነጻ ፍቓዱ ተበጊሱ አብቲ ንሱ ጥራሕ ዝዋንእዩ ጉዳይ እምነት ክንካፈል አፍቂዱ፥ ተራና ነቲ ዝተዋህበና ከምቲ ድላይ ውሃቢ መልሲ ምሃብ እዩ።
አብዚ ጴጥሮስ ዝተገብረ ዝርርብ ፍሉይ ነገራት ክንዕዘብ ንኽእል። ኢየሱስ ንሱ ጥራሕ ዝዋንኡ ነገራት ንጴጥሮስን ተኽቲሎም ዝመጽኡን ከካፍሎም እንከሎ ግን ብፍሉይ ክርድእዎ ኢሉ ከምዚ ከምዚ ክብል ንሰምዖ፡
1. ኢየሱስ ቤተ ክርስትያነይ ይብሎ፥ እዚ ዝሕብሮ ዋና ቤተ ክርስትያን ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ንሱ ዝልዓለ ብዓል ስልጣን እዩ፥ ጴጥሮስ ወይ ካልኦት ሓዋርያት አይውንንዋን እዮም። ከምኡ ጳጳሳት ወይ አቡናት ወይ እውን ቆሞሳት አይውንንዋን እዮም። ተርኦም ነቲ ክርስቶስ ዘልበሶም ስልጣን ከምቲ ንሱ ዝደልዮ ክመርሑ ክቕድሱን እዩ፥ በዚ መሰረት ኩልና አባላት ቤተ ቤተ ክርስትያን በብዓቕምና እነበርክቶ አሎና። ጉዳይ ቤተ ክርስትያን ብኹልና አመንቲ ዝዕየ እምበር ናብ ውሑዳት ዝሕደግ አይኮነን። እሞ አነ ከም አማናይ አብ ቤተ ክርስትያነይ ከም ልኡኽ ክርስቶስ እንታይ አበርክት አሎኹ ክንብል አሎና። በዚ እዋና ቤተ ክርስትያን ክትገብረልና እምበር ክንገብረላ ዳርጋ እንሓስብ አይንመስልን። ክርስቶስ ንነፍሲ ወከፍና አብ ግራተይ ውፈር ኢሉና እዩ።
2. አብዚ ኢየሱስ ንሱ እዩ ንቤተ ክርስትያን ዝሃንጻ። ንሱ ቀንዲ ሃናጻይ መደብ ህንጻ ብምልኡ አብ ኢዱ ዝሓዘ እዩ። ናይ ደቂ ሰብ ምትሕብባር ከምቲ አብ ሓደ ህንጻ ዝተፈላለዩ ሰራሕተኛታት ዝተሓባበሩ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ዘበርክቶ እጃም አለዎ። ተራና ምስማዕን ነቲ ንሱ ዝህቦ መምርሒ ምስዓብ፥ አብቲ እቲ ጎይታ ዝመደቦ እጃምና ክነበርክት እዩ።
እሞ ኢየሱስ ዋናን ሃንጽን እንተ ኾነ አበይ እዩ ዘሎ ድአ ተራና? ብልክዕ አብቲ ጴጥሮስ ዝመጽኦ እዩ። ምስ ጴጥሮስ ኮና ንህንጻ ዝኸውን ብሎከቲ ቤተ ክርስትያን ምህናጽ እዩ። ጴጥሮስ እምነ መሰረት ከውሒ እዩ ንሕና ንአሽቱ አእማን ብእኡ ቤተ ክርስትያን ዝተሰርሐት ኢና። ብሓቂ ክንርእዮ ኸሎና ስልጣንን ሓላፍነትን ምስ ኩሎም ዝተጠምቁ እንካፈሎ እዩ። በቶም መፋትሕ ንመዓጹ ምሕረት ንምስጢረ ኑዛዜ ብምምራጽ ንኸፍት፥ ብመፋትሕ ገርና ንሃባታት መንፈስ ቅዱስ ነቶም አብ ቅብአተ መሬን እንቕበሎም ንኸፍት፥ ንኹልና አብቲ ምንጭን ማእከልን ኩሉ ጸጋታትን ሓጎስን ዝኾነ ቅ. ቍርባን ክንከፍት መፋትሕ ተዋቦምና አለዉ፥ በቶም መፋትሕ ገርና ዝተዓጽወ ልብንን መዓጹን ክንከፍት ብእኡ አቢልና ካልኦት ፍቕርን እምነትን ሓቅን ከምዝምገቡ ንገብር።
አድህብ አቢልና እንተ ሓሰብና ኲኖ እዚ መፍትሕ ካልእ ስልጣን ክህሉዶ ይኽእል ይኸውን? አይመስለንን ሓንትስ ምስጢሩን ሓላፍነቱን ንርዳእ እምበር ክሳብ ክንደይ ዝተዓደልና ምዃና ክንርኢ ኢና፥ ግን ነዚ ግንዖት እዚ ብግቡእ እንተ ዘይተጠቐምናሉ ወይ እውን እንተ አራኸስና ክሳብ ክንደይ ዓቢ ምስጢር ነጥፍእ አሎና። እሞ ከምዚ እንተ ቐጸልና አምላኽ ነቲ መፋትሕ ከሕድገናዶ ዘይኮነን ከምቲ ንሸባ ዝገበሮ ካባና አሕዲጉ ነቶም ብሓላፍነት ዝሕልውዎ ክህቦ እዩ።
በዚ ሰንበት እምብአር አብ ኢየሱስ ዘሎና እምነት ጽኑዓት ኮና ክንቅጽል ብምሉእ እምነት ነቲ ዋና ቤተ ክርስትያን ብምሉእ ልብና ንለምኖ። ሽዑ ነቲ ዝሓተና ሕቶ ንስኹምከ መን ትብሉኒ ንዝብል ግቡእ መልሲ ክንህብ ክንክእል ኢና። እዚ እንተ ገበርና ነቲ ኹሉ ዝሃበና ሓላፍነት አብ ምህናጽ ቤተ ክርስትያኑ እሙናት ኮና ክንርከብ ኢና። እቶም ክርስቶስ መን ምዃኑ ዘለለይዎ ጥራሕ እዮም ምስኡን አብኡን ፍሉይ ቦታ ዘለዎም። ስለዚ እታ መዓልታዊ ዝበለጸት ሃረርታ ወይ ትምኒት ክትከውን ዘለዋ ንክርስቶስን ንሥልጣን ትንሣኤኡን ምፍላጥ አብ ስቓዩ ምክፋልን ብሞት ምምሳሉን እዩ (ፊሊጵ 3፡10)። እዚ እዩ እቲ ሰናይ ዜና ናይ ሎሚ።
ብሩኽ ሰንበት ንኹልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ሰራዊት ምክልካል ኢትዮጵያ ካብ ክልል ትግራይ ዝወጸ ብኣርባዕተ ግንባራት ተኸፊሉ ልዕሊ ሓደ ወርሒ ብዝወሰደ መስርሕ ምዃኑ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣፍሊጡ።
ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ግጭት ብዙሕ ምትእትታው ዘለዎ`ዩ ዝበለ ዶ/ር ኣቢይ፡ እቲ ግጭት ደው ክብል ዘይደልዩ ከምዘለዉን እቲ ዕላማ ድማ ንትግራይ ወሲኽካ ንኢትዮጵያ ንምድኻም` ምዃኑን ሎሚ ንፓርላማ ሃገሩ ገሊጹ።
ሰበ-ስልጣን ህወሓት ብተደጋጋሚ ኣብ ዝህብዎም መግለጽታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ መቐለን ካልኦትን ዝወጸ ተሳዒሩ`ዩ ዝብሉ`ኳ እንተኾኑ: መንግስቲ መጽናዕቲ ኣካይዱ ብዘሕለፎ ውሳነ መሰረት ሰራዊቱ ምውጽኡ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ሎሚ ንፓርላማ ተዛሪቡ`ሎ። ብዛዕባ`ዚ ካብ ክልል ትግራይ ምላሽ ምስ ረኸብና ክነቕርብ ኢና።
ብኻልእ ወገን ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ፓርላማ ኣብ ዘካየዶ ፍሉይ ኣኼባ እቲ ዝተገብረ ሃገራዊ ምርጫ ህዝበ-ውሳነ`ዩ ክብል ገሊጽዎ ። ። ንዝመጽእ ዓመት ኢትዮጵያ፡ 561.67 ቢልየን ብር ባጀት ኣጽዲቑ`ሎ።


text:
Radio Erena: 05 September 2019
ካብ 19 ክሳብ 31 ነሓሰ ኣብ ሞሮኮ፣ ከተማ ራባት፣ ኣብ ዝተኻየደ ግጥማት መላእ ኣፍሪቃ፣ ንኤርትራ ወኪሉ ዝተሳተፈ ጋዜጠኛ ክብርኣብ ተስፋሚካኤል፣ ዑቕባ ንምሕታት ናብ ካልእ ሃገር ኣምሪሑ።
ሓደ ካብ ምኩራት መንእሰያት ጋዜጠኛታት ስፖርት፣ ክብርኣብ ተስፋሚካኤል ዝርከቦም ንኤርትራ ዝወከሉ ስፖርተኛታት ካብቲ ግጥማት ዝኻየደሉ ዝነበረ ቁሸት ስፖርት ከይወጽኡ ምክትታል ይግበረሎም ኔሩ።
እንተኾነ፣ ጋዜጠኛ ክብርኣብ ተስፋሚካኤል፣ ካብታ ጉጅለ ሃዲሙ፣ ናብ ካልእ ሃገር ክበጽሕ ከምዝኸኣለ ምንጭታት ኤረና ኣረጋጊጾም።
ነታ ካብ ኤርትራ ዝተበገሰት ጉጅለ ዝጠርነፈ፣ ናይ ኮለነል ማዕረግ ዘለዎ፣ ሓደ ካብ ሓለፍቲ ስፖርታዊ ጉዳያት፣ ንፖሊስ ሞሮኮ እኳ እንተሓበረ፣ ፖሊስ እታ ሃገር ግና እቲ ኤርቲራዊ ጋዜጠኛ፣ ብመንገዲ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝወጸ’ዩ ኣረጋጊጽሉ።
ኤርትራ፣ ኣብቲ ንክልተ ሰሙን ዝቐጸል ግጥማት መላእ ኣፍሪቃ፣ ብሽዱሽተ ዓይነታት ስፖርት ማለት፣ ቅድድም ብሽክለታ፣ ኣትለቲክስ፣ ባድመንተን፣ ሰደቓ ቴኒስ፣ ምሕምባስን ቸዝን’ያ ተሳቲፋ።
ጋዜጠኛ ክብርኣብ ተስፋሚካኤል ድማ ብዛዕባ’ዚ ጸብጻባት ከዳሉ’ዩ ምስታ ጉጅለ ካብ ሚኒስትሪ ዜና ተላኢኹ።
እታ ጉጅለ ብ1 መስከረም ናብ ኣስመራ ክትምለስ እንከላ፣ ምስኣ ዝተላእኸ ጋዜጠኛ ግና ከምዘይተመልሰ ናብ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ጸብጻብ ኣቕሪባ።
ኣብ ፕሮፖጋንዳዊ ስርሓት ጥራይ ዝተጸምደ ሚኒስትሪ ዜና፣ ኣብ ልዕሊ ኣባላቱ ጸቕጢ ዝተሓወሶ ምፍርራሕ ምክትታልን ከምዘካይድ ‘ዮም ናብ ካልእ ሃገር ዑቕባ ዝሓተቱ ጋዜጠኛታት ዝገልጹ።
ኣብዘ ዝሓለፋ 10 ዓመታት ጥራይ፣ ገዳይምን ምኩራትን ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ዝርከብዎም ልዕሊ 100 ዝኾኑ ጋዜጠኛታት፣ ሰኣልቲ፣ ኤዲተራትን ቴክኒሻናትን ናብ ስደት ከምዘምርሑ ሰነዳት የረጋግጽ።
ስእሊ፣- ካብ ገጻት ፌይስቡክ #ክብርኣብ ተስፋሚካኤል
==================


text:
፫/3 ታሕሳስ ባእታ እግዚእትነ ማርያም
ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣቡኣ ኢያቄም ኣዲኣ ድማ ሃና ይበሃሉ። ቅድስት ድንግል ማርያም ብብስራተ መልኣክ እዮም ወሊዶማ።
ናይ መብጽዓ ውላድ ስለዝኾነት ጓል ሰለስተ ዓመት ምስኮነት እዛ ቆልዓ ኣፋ እኽሊ ከይለመደ፡ ከብዳ ድማ ፍቕሪ ሰብ ከየሕደረ ከሎ ንሃባ ኢሎም ሞባእ
ወሲኾም ሒዞማ ናብ ቤት መቕደስ ከዱ። ሊቀ ካህናት ዘካርያስ መጥቅዕ ሚእቲ ዝኣኽሉ ህዝቢ ኣኪቡ እንታይ ከም ንምግባ ንምከር በሎም። ቅዱስ
ፋኑኤል ድማ ሰማያዊ ሕብስትን ሰማያዊ ጽዋእን ሒዙ ኣብ ልዕሊኦም ተራእዮም። ዘካርያስ ንዕኡ ዘምጽኣሉ መሲልዎ፣ ሎምስ ክብረይ ኣብ ቅድሚ
ሰብ ክገልጾ እዩ ደልዩ ኢሉ ክቅበሎ ከደ። እቲ መልኣኽ ድማ ንላዕሊ ዓረገ። ብትሕቲኡ ዝነበረ ስምኦን ድማ ንዓይ ዝመጸ ከይከውን ኢሉ ቀረበ፡ ንሱ
ድማ ረሓቖ። እቶም ካህናትን ህዝብን ድማ ሓደ ብሓደ ቀረብዎ ንሱ ግን ይርሕቆም ነበረ። ብድሕሪኡ ጥበብ እግዚኣብሔር ስለዘይምርመር ምናልባት
ነዛ ህጻን ዝመጸ ከይከውን እሞ ሃና ሓዲግክያ ሕልፍ በሊ በልዋ። ሓዲጋታ ሕልፍ ምስ በለት፡ ነዲኣ ከተርክብ እናጎየየት ከላ፡ መልኣኽ ወሪዱ ሓደ ክንፉ
ኣንጺፉ በቲ ሓደ ክንፉ ድማ ጋሪዱ፡ ክንዲ ቁመት ሰብ ዝኸውን ካብ መሬት ኣልዒሉ መጊብዋ ዓረገ። ናይ መግባ ነገር ካብ ተፈትሓልና ድኣ ትእቶ ኢሎም
ኣብ መካነ ደናግል ኣእተውዋ። “ከመዝ ነበርኪ ውስተ ቤተ መቅደስ ወመላእክት ያመጽእ ወትረ ሲሳየኪ ከመ ዝነበርኪ ኣሰርተ ወክልኤተ ዓመተ
ኣንዘ ትትናዘዚ ኣምሃበ መላእክት” ህብስተ ሰማያዊ፣ ጽዋዕ ሰማያዊ እናተመገበት መላእኽቲ እናበጽሕዋን እናኣዘራረብዋን 12 ዓመት ኣብ ቤት
መቕደስ ነበረት።
በረከትን ረድኤትን ናይ እመ ኣምላክ ኣሜን ምስኩላትና ይኹን።Leave a comment


text:
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሓሙስን ዓርብን ዕለት 8ን 9ን ሚያዝያ 2010 ኣብ ሃደምደም ፋንኮን ዝተባህለ ኣብ ጋሽ ባርካ ዝርከብ ቦታታት፡ ኣብ ናይ ወርቂ ምፍሓር ስርሓት ተዋፊሮም ዘለዉ ኤርትራውያን በስገዳድ ንምዕስካሮም ብወተሃደራት ስርዓት ኢሳያስ፡ ብዝተፈጸመ ማሀረምትን ምድፋእን ኣምባጓሮ ተፈጢሩ ካብ ወተሃደራት ስርዓት ኤርትራ ሓደ ወተሃደር ሞይቱ።
ኣማሓዳሪ ዞባ ማእከል ኣቶ ካሕሳይ ገብሪሂወት፡ ብምኽንያት በዓል ፋሲካ ኣብ ዛግር ኣብ ዝካየድ ዘሎ ጽምብል መደረ እናህበ ከሎ ክወድቕ፡ ኣብ ቴለቪዝን ኤርትራ ላይቭ ተራእዩ።
ስርዓት ህግደፍ ነዚ ዓድታት ዘብርስ ብታሕቲ ታሕቲ ክሰርሓሉ ዝጸንሐ ውጥን ህዝቢ ብጠለቡ ይትግብሮ ከምዘሎ ንምምሳል ይፍትን ኳ እንተሎ፡ ሰስብሑ መሬት ህዝቢ እናመንዘዐ፡ ህዝቢ ንዘፍረዮ ኣእካል ካብ ቆፎታቱን ብሎኮታት ከተማትትን እናመንዘዐ ብዓቢኡ ድማ ነቶም ከልምዑን ከፍርዩን ጉልበት ዘለዎም መንእሰያት ደቁ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጸሚዱ ስድራቤታት ብምልማስ እዩ ነቲ ህዝቢ ብጥምየትን ድኽነትን ናይ ምንብርካኽን ጽግዕተኛ መንግስቲ ናይ ምግባርን መደብ ተተሓሒዙዎ ጸኒሑ። ስለዚ ጠንቂ ናይዚ ምፍንቓል ‘ዚ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘይኮነ፡ ኣዕናዊ ፖሊሲ ናይቲ ስርዓት እዩ።
ህዝቢ ከተማ ሰገነይቲ ናብ ባርካ ክግዕዝ ምዃኑ ብመንግስቲ ብዕሊ ከምዝተነግረ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ብመሰረት ‘ቲ ካብቲ ከባቢ ዝተረኽበ ሓበሬታ፡ ዋላ ‘ኳ እቲ ህዝቢ ጥሜት እንተለዎ፡ ካብ ዓዱ ተዘናቢሉ ናብ ባርካ ኪኸይድ ድሉው ከምዘይኮነ ነቶም ሰበስልጣን የፍልጦም ኣሎ።
ኣብቲ ብብሪጋደር ጀነራል ተኸለ ክፍላይ /ማንጁስ/ ዝምራሕ ብ ‘ምክትታል ዶባት’ ዝፍለጥ ዕማምን ስርሒታትን ዝካየደሉ ዞባ ጋሽ ባርካ፡ ዓስኪረን ዝርከባ ክልተ ቦጦሎኒታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ በቲ ኣብ ምምሕዳራዊ ዞባአን ዝግበር መንግስታዊ ምብስባስ ህዝብን እገዳ ምንቅስቓስ ንብረትን እኽልን ብምቅዋም፡ “ኣገልግሎትና ሓልዮት ህዝብና እምበር ኣንጻር ህዝብና ኣይኮነን” ብዝብል መንፈስ ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበን ግጉይ መምርሒ ነጺገንኣብ ጎኒ ህዝቢ ደው ከምዝበላ ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ
ኢንዶኔዥያ ትሕቲ 45 ዓመት ዝኾኑ ናብ ስራሕ ክምለሱ ከተፍቅድ እያCopyright: Getty Images
ኢንዶኔዥያ ግዝያውን ዘላቕን ስእነት ስራሕ ንከየጋጥም ትሕቲ 45 ዓመት ዝኾኑ ሰባት ካብ ገዛ ወጺኦም ንክሰርሑ ከተፍቅድ ምዃና ሓይሊ ዕማም ምክልኻል ዝርግሐ ኮሮናቫይረስ እታ ሃገር ገሊጹ።
ትሕቲ 45 ዓመት ዘለው መናእሰያት ሕዱር ጥዕናዊ ጸገማት እንተዘይብሎም ክንቀሳቐሱ ይኽእሉ’ዮም ዝብል ሓሳብ ኣሎ። ንኮሮናቫይረስ እንተተቓልዑ’ውን ምልክታት ስለ ዘየርእዩ ኣይክሓሙን” ኢሉ ዶኒ ማንድሮ።
ኣብ ኢንዶኔዥያ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ 2.8 ሚልዮን ሰባት ሸቕሊ ኣልቦ ኮይኖም ኣለው።
ይኹን’ምበር፡ መናእሰያት ካብ መልከፍቲ እዚ ቫይረስ ንምክልኻልን ብዕድመ ናብ ዝደፍኡ ኣባላት ስድራ ንከየመሓላልፉ ንምክልኻል ብዛዕባ ዝውሰድ ስጉምቲ ብንጹር ኣይተገልጸን።
ኢንዶኔዥያ፡ ካብተን ኣባላት ሓንቲ ስድራ ብብዝሒ ብሓንሳብ ዝነብሩላ ኤሽያዊት ሃገር እያ።
ከም ጸብጻብ ጃካርታ ፖስት ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብታ ሃገር 14,625 ሰባት ብኮቪድ-19 ተለኺፎም ከምዘለውነ፡ ሞት 991 ሰባት ድማ ተመዝጊቡ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 19 August 2020
ኣብ ኢትዮጵያ ንኣስታት 5 ኣዋርሕ ተዓጊቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኤርትራ ንምምላስ ልዕሊ 6 ሽሕ ብር ይኸፍሉ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ካብን ናብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክካየድ ዝጀመረ በረራታ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ደው ድሕሪ ምባሉ፣ ንሕክምና፣ ስድራቤት ንምርኣይን ካልእ ጉዳያትን ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ኣማኢት ኤርትራውያን መምለሲ ስኢኖም፣ ተዓጊቶም ከምዘለዉ ክቃላሕ ጸኒሑ’ዩ።
ብዙሓት ካብቶም ኤርትራውያን፣ ንኸቢድ ክሳራታት ተቓሊዖም ብምህላዉ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ፣ ብክልል ትግራይ ኣቢሎም፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኤርትራ ንምምላስ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ’ዮም ዝርከቡ።
እቶም ኣስታት 5 ሽሕ ብር ከፊሎም ብሚኒባሳት፣ ታክስን ናይ ውልቂ መካይንን፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ክልል ትግርይ ድሕሪ ምእታዎም፣ ካብ ከባቢ ዓዲ ግራት ዶባት ኤርትራ ንምስጋር ድማ ተወሳኺ ኣስታት 1200 ብር ክኸፍሉ ከምዝሕተቱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት ኣትሒዙ ድሕሪ ዘውጽኦ ኣዋጅ፣ ካብን ናብን ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ዝካየድ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ኢሉ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር ንሚስጢራዊ ተልእኾታትን ምብጽጻሕ ሰበ ስልጣን ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ኣስመራ ብተደጋጋሚ ክዓልባ ከምዝርኣያ ናይ ዓይኒ መሰኻክር የረጋግጹ።
ስእሊ፣- ዓዲ ግራት (ኣርካይቭስ ኢንተርነት)
===============


text:
ዓለም ለኻዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ጉባአኡ ኣቃኒዑ2021-08-03 19:09:51 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 717 times
- font size decrease font size increase font size
ዓለም ለኸ ምንቕስቓስ ይኣክል ኤርትራውያን፡ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 1 ነሃሰ 2021 “ሶቫያ ንሓድነት ሃገር” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭረሖ ፈላሚ ጉባአኡ ኣካይዱ። ምንቅስቓስ ይኣክል ኣብቲ ድሕሪ ጉባአኡ ዘውጸኦ ደምዳሚ ኣዋጅ፡ ኣብዚ ጉባአ ካብ ዓሰርተ ሓደ ሃገራት ማለት ካብ ካናዳ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ፈረንሳ፡ ኢጣልያ፡ ስዊትዘርላንድ፡ ጀርመን፡ ደንማርክ፡ ሽወደን፡ ደቡብ ኣፍሪቓን ከምኡ'ውን ኣውስትራልያን ዝተወከሉ ከም ዝትሳትፍዎ ሓቢሩ።
ኣብዚ ዓለም-ለኻዊ ምንቕስቃስ ይኣክል ኤርትራውያን ብዕሊ ኤርትራውነት ዘማእከሎ ምንቅስቓስ ኮይኑ ዝተመስረተሉ ብዙም ዝተኻየደ ጉባአ፡ ኣስታት 400 ሰባት ከም ዝተሳተፍዎ እቲ ኣዋጅ ጠቒሱ። ኣብዚ ጉባአ ካብ ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ውድባት ምንቅስቓሳት፡ ማሕበራትን ሚድያታትን ዝተወከሉን ኣካላት ናይ ምሕዝነት መልእኽትታት ኣቕሪቦም። ብዘይካዚ ኣገደስቲ ሰነዳት ጸዲቖም ገምግማት ከም ዝተኻየደን 13 ዝኣባላታ ፈጻሚት ከም ዝተመዘትን ተፈሊጡ። እቲ ጉባአ ኣብ መወዳእታ ነዚ ዝስዕብ መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።
- መሰረታዊ መበገሲ ምንቕስቓስ ይኣክል፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህላወና ብስርዓት ህግደፍ ተኣዊጂ ዘሎ ናይ ጽንተት ኹናት፡ ብኩለንትናኡ ምብዳህን፡ ምውሓስ ሃገራዊ ክብርን፡ ምርግጋጽ ህዝባውነትን ግዝኣተ-ሕጊ ኣብ ኤርትራ ስለዝኾነ ከምቲ ብማዕበል " ይኣክል" ኢልና ዝኣተናዮ መብጽዓና ዳግም ብምሕዳስ፡ ንቅዱስ ተልእኮ ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቃስ ይኣክል ኤርትራውያን ንምዕዋትን ጸዓትና ኣብ ፋልማይ ጉባኤና ከነዕዝዝ ይምሕጸን።
- ብዙሕነትን ተሳታፍነትን ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ መስርሕ ምውሓስ ዋንነት ህዝባውነት፡ ዓቢ ተራ ዘለዎ፡ ምካኑ ብዝግባእ ተገንዚብና፡ ንኩሉ ብድሆታት ናይ ብዙሕነት ብምጽውዋርን ብምክብባርን እናሰገርና፡ ምንቕስቃስ ይኣክል ካብዚ ዘሎናዮ ዝሰፍሐ፡ ተሳትፎ ህዝቢ ዘኣንግድ መኣዲ ክኾነልና፡ ንሓድነት ዝግባእ ዋጋ ምኽፋል ከምዝግባእ ነረጋግጽ።
- ህዝቢ ዝመሰረቱ ሰፊሕ ጥርናፈ፡ ዋሕስ ቃልስና ምዃኑ ብምእማን፡ እዚ ካብ ባይቶታት ከተማታት፡ ናብ ደረጃ ሃገርን፡ ሕጂ 'ውን ዓለም-ለኻዊ ምንቕስቃስ ይኣክል ኤርትራውያን በጺሑ ዘሎ ኣገዳሲ ከይዲ፡ ብምቕጻል ንኩሉና ድምጺ ህዝቢ ዝኸውንን ንረብሓና ዝቃለስ ሃገራዊ ሓይሊ ክምስረት ክጽዓር የዘኻኽር። ዘለናዮ መድረኽ፡ ናይ ህጹጽነትን ዕትበትን ዝጠልብ፡ ስለዝኾነ፡ ዓለም-ለኻዊ ምንቕስቃስ ይኣክል ኤርትራውያን ንኹሎም ተቓለስቲ ፖለቲካዉያን ውድባትን ሰብ-ብርክን ከም ናይ ቃልሲ መዛኑን መሻርክትን፡ ብናይ ስራሕ ውዕልን ምትሕብባርን፡ እናተመላላእና፡ ክንቃለስን፡ ንቕድሚት ብሓድነት ክንስጉምን ይጽውዕ።


text:
ጭካኔ ድዩ ዕንደራ፡ ወይስ ኣጉል ትምክሕቲ?
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ፡ መንእሰያታ፡ ኣዝዩ ዘስካሕኽሕ ሽግራት ብቐጻሊ የጋጥሞም ስለ ዘሎ ፡ ኣእጋሮም ናብ ዝመርሖም ይውሕዙ ኣሎዉ።
ገለ ካብኣቶም ከኣ ኣሽሓት ዶላራት ንዝለዓሉ መራሕቲ ወተሃደራት ህግደፍ እናኸፈሉ ፡ብናይ መንግስቲ መኻይን ተጻዒኖም፡ ንዶባት ኤርትራ ክሰግሩ ከሎዉ፡ እቶም ዕድሎም ዘይፈቐደሎም ከኣ ዝርሸኑሉ ግዜ እዩ ዘሎ ። እቶም ብመዲተራንያን ባሕሪ ጌሮም ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ንምስጋር ዝጎዓዙ : እዛ መከርኛ መንገዲ ፡ናይ ኤርትራውያን ዝኸፍኤት መንገዲ ህልቂት እያ ተሰምያ ዘላ።
ኣብ ውሽጢ መሬት ኤርትራ ይኹን ፡ ኣብ ጉዕዞ ባሕሪ ብሰንኪ ህግደፍ ዘጋጥም ዘሎ ናይ ህዝብና ህልቂት ዳርጋ ዋላ ሓደ ስድራ-ቤት ኤርትራ መስዋእቲ ዘይከፈለ የለን ።
ናይ ሎሚ መዛረቢ ኮይኑና ዘሎ ነጥቢ ግን፡ ብዛዕባ’ቶም ብድሮ በዓል ነጻነት ኤርትራ 2017፡ ኣብ’ታ ልምድቲ ጉዕዞ ባሕሪ መዲተራንያን ዝሃለቑ መነእሰያትና ኮይኑ ናይ’ዚ ቀጻሊ ህልቂት’ዚ ዝሰምዑ ብዙሓት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራያንን፡ ካልኦት ደለይቲ ሰላምን፡ ግብረ-ሰናያትን፡ ብዙሕ ሓዚኖምን፡ ርእይቶኦም ገሊጾምን እዮም።
ሓድ-ሓደ ፍሉጣት ስነጥበባውያን ሃገርና፡ ነቲ ዝነበሮም ናይ በዓል ሙዚቃ ፕሮግራሞም ብምቁራጽ፡ ንኽብርን ዝኽርን ናይ’ቶም ኣብ ድሮኡ ፡ ዝሃለቑ ዕሽላት መንእሰያትና ምስ ሓፋሽ ህዝቦም፡ ሽምዓኦም ወሊዖም፡ ብናይ ሕልና ጸሎት ኣፋኒዮምዎም።
ብኣንጻሩ ኸኣ፡ ኣብ ከተማ ሲያትል ይኹን፡ ኣብ ካሊእ ክፍሊ ዓለም ዝርከቡ ህግደፋውያን፡ ብዛዕባ’ቲ ህልቂት መንእሰያትናን፡ ናይ’ቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝስማዕ ዘሎ ዝተቓልሔ ድምጺ ናይ ኣውያትን፡ ዝውሕዝ ዘሎ ንብዓትን፡ ናይ ኣቦታትን፡ ኣዴታትን ከይዓጀቦም፡ በዓል ነጻነት አርትራ ንምብዓል ብዝብል ጉልባብ ተጠቒሞም፡ ብመንእሰያትን፡ ህጻናትን ፡ ዝተዓብለለ ጓይላን፡ ዳንኪራን ጌሮም፡ ክጭፍሩ ውዒሎምን፡ ሓዲሮምን።
እዚ ኩሉ ህልቂትን፡ ውርደትን፡ መከራን፡ ናይ ህዝቦም ቅጭጭ ከይበሎም ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብምንዓቕ፡ ኣብ ክንዲ ምስ ህዝቦም፡ ኮይኖም፡ ነቶም ስዉኣት መንእሰኣኣት ሃገሮም፡ ዝግባእ ክብርን፡ ናይ ሕልና ዝኽርን ጌሮም ዘፋንዉዎም፡ ንመንእሰያትን፡ ህጻናትን ከተማ ኣደናጊሮም ብምስታፍ፡ ኣብ ዘነውር ጓይላን፡ ዳንኬራን ብምድሃብቦም ጭካኔ ድዩ፡ ዕንደራ ! ወይስ ኣጉል ትምኽሕቲ ?
ነኣናስ ምስጢሩ ገሪሙና ኣሎ፡ ነኣኻትኩምከ ኣይገረመኩምንዶ?
መልሲ ናይ’ዛ ሕቶ’ዚኣ ንሰማዕትን፡ ተዓዘብትን፡ ንገድፋ ኣሎና?
ዘለኣለማዊ ዝኽሪን ፡ ክብርን ንስዉኣትና ፡ ክብርን፡ ሞገስን ንስንኩላንና።
ኤርትራውያን፡ ደለይቲ ፍትሕን፡ ደሞክራስን፡ ተቐማጦ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን።


text:
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ስርሑ ናጻን ገለልተኛን ብዝኾነ መንገዲ፡ ኣብ መትከላት ሰብኣዊ መሰላትን ሕግታትን ጥራይ ተመርኩሱ ስርሑ ዝፍጽም ኣካል'ዩ ክብል ኮሚሽነር'ቲ ኮሚሽን ዳንኤል በቀለ ኣፍሊጡ።
ኮሚሽነር ዳንኤል በቀለ ኣብ መግለጺኡ፡ እቲ ኮሚሽን ናጻን ዘይሻራውን ኮይኑ ክቕጽል ጻዕሪ ይካየድ ኣሎ ኢሉ።
እቲ ኮሚሽን ነዚ ዝበለ ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንዝተቐተለ ኣርቲስት ሃጫሉ ሁንደሳ ስዒቡ ዝተፈጥረ ህውከት ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝተፈጸመ ጥሕሰት መሰላት ውጽኢት መርመርኡ ንምፍላጥ ኣብ ዝጸውዖ መግለጺ'ዩ ። ካልኦት ዓለምለኸ ትካላት ነቲ ጉዳይ ንኽምርምርዎ ሕቶታት የልዕሉ'ዮም ዝብል ሕቶ ዝቐረበሉ ኮሚሽነር ዳንኤል በቀለ ፥ ንሰብኣዊ መሰል ንፖለቲካዊ ረብሓ ክጥቀምሉ ዝደልዩ ዓለምለኸ ትካላት ከምዘለዉ'ውን ክዝንጋዕ የብሉን ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፉ'ሎ።
"ስራሕና ናጻ`ዩ ገለልተኛ`ዩ። ናይ መንግስቲ ኮነ ናይ ዝኾነ ካልእ ጉጅለታት ይኹኑ ትካላት ተጽዕኖ የብሉን። ንሕና ንሰርሖ ስራሕ፥ ብመትከላት ሰብኣዊ መሰላትን ሕግታትን ጥራይ ተመሪሕና ንሰርሖ ስለዝኾነ ናጻን ገለልተኛን እዩ ኢልና ኢና ንኣምን። ኣብዚ ዝኾነ ጥርጥር የብልናን። ስለ ዝኾነ ድማ ስራሕና ብኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን ከይተረፈ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ተኣማንነት እናወሰኸ ከም ዝመጸ ክንግንዘብ ክኢልና ኣለና" ዝበለ ዶ/ር ዳንኤል "እዚ ማለት ግን፥ ናይ ኮሚሽና መርመራ ካብ ዝኾነ ነቐፈታ ወይ ወቐሳ ንላዕሊ ማለት ኣይኮነን-ንሕና`ውን ምኽንያታዊ ነቐፈታን ወቐሳን ክሳብ ዝኾነ ንቕበሎ ኢና" ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ግን ሓደ ሓደ ናይ ፖለቲካ ዕላማ ዘለዎም ወቐሳታትን ነቐፈታትን ከም ዝዝርግሑ ፍሉጥ`ዩ ኢሉ ። ዶ/ር ዳንኤል በቀለ ኣስዒቡ ንሱ`ውን እንተኾነ ሓሳብካ ምቕራብ ናይ ዲሞክራሲ ሓደ ባህርይ ስለዝኾነ፥ ነዚ`ውን እቲ ኮሚሽን ከምዘኽብሮ ገሊጹ። እቲ ጸገም ግን ብደረጃ ሃገር ኮነ ኣብ ዓለምለኸ ደረጃ ካብኡ ንላዕሊ ዝተሓላለኸ`ዩ ኢሉ።
"ከም ትፈልጥዎ ሕጂ ዘለናዮ ዘመንን ናይ ፖለቲካ ኩነታትን፥ ኣዝዩ ዝተኻረረ ናይ ፖለቲካ ምክፍፋል ስለዝኾነ፥ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ወይ ሰባት ንሰብኣዊ መሰላት ካብ ሰብኣዊ መሰላት ወጻኢ ንፖለቲካዊ ረብሓ ይጥቀምሉ`ዮም። ስለዚ ንፖለቲካዊ ዕላምኦም ዘሰጉም እንተመሲልዎም ነቲ ናትና ውጽኢት ይድግፍዎ ዘይጠቕሞም እንተመሲልዎም ድማ ይቃወምዎ`ዮም እዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዝኾነ ዓለም ዘጋጥም ተርእዮ`ዩ ኢሉ። ምናልባት ናይ ሓደ ዲሞክራሲያዊ ሕብረተሰብ መግለጺ`ውን ክኸውን ይኽእል`ዩ።"
ይኹን`ምበር ይብል ዶ/ር ዳንኤል፥እቲ ኮሚሽን መርመራ ኣብ ዝገበረሎም ከባብታት፥ ዝኾነ ዓለምለኻዊ ኮነ ሃገራዊ ኣካል እንተመርመረ ዝኾነ ተቓውሞ የብልናን ኢሉ።
ዶ/ር ዳንኤል በቀለ"ንሕና እነካይዶ መርመራ ናጻን ገለልተኛን ኣብ ሓቀኛ መረዳእታ ዝተመርኮሰን`ዩ ኢልና ንኣምን`ኳ እንተኾና፥ተወሳኺ ናይ መርመራ ስራሕ ኣየድልን`ዩ ዝብል እምነት ድማ የብልናን። ናይ ወጻኢ ትካላት ይኹኑ ሚድያታት ካብቲ ንሕና እንገብሮ መርመራ ተወሳኺ መርመራ ክገብሩ ንድግፍ ኢና-ንሕና ኣብ ስራሕና ስለእንተኣማመን ።"
ካልእ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝቐረበ ሕቶ ንኣተሓሕዛ እሱራትን ክሱሳትን ክኸውን ከሎ፥ ኣብዚ`ውን ጸገም ከምዘሎ ዶ/ር ዳንኤል ብምጥቃስ፥ ብምንጽጻር ምናልባት ኣብያተ ማእሰርቲ ኣብ ታሪኽና ካብ ዝነበረ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝሓሸ ኩነታት ኣሎ ክብሃል ዝክኣል`ኳ እንተኾነ ሕጂ`ውን ብዙሕ ዝተርፍ ነገር ኣሎ ኢሉ ።
"ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ማእሰርቲ፥ ካብ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ወጻኢ ተኣሲሮም ዘለዉ ሰባት ከምዘለዉ ንርኢ ኢና። ናይ ዋሕስ መሰል ተፈቒድሎም ዘይተፈትሑ ብዙሓት እሱራት ከምዘለዉ`ውን ንፈልጥ ኢና። ኣብ ሓደ ሓደ ቦታታት ብፍላይ ኣብ ከተማታት ክልላት፥ ኣብ ቤት ማእሰርቲ መጥቃዕቲ ዝወረዶም ሰባት`ውን የጋጥሙና`ዮም፣ ስለዚ እዚኦም ኩሎም ዘተሓሳስቡና ጉዳያት`ዮም፣ ብቐረባ ንከታተሎም ኢና- ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ምስ ሰበ-ስልጣን`ውን ክንዘራረበሉ ዝጸናሕናን ቁሩብ ውጽኢት ዝረኸብናሉን ጉዳይ`ዩ ግን ዘይተፈትሐ ጸገም`ዩ የተሓሳስበና`ዩ- ምክትታልና ክንቅጽል ኢና ኢሉ።"
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ብዝተፈላለዩ ጉጅለታት ዝተፈጸሙ መጥቃዕትታት ንምክልኻልን ደው ንምባልን ክፍሊ ጸጥታ ዝነበሮ ተራ ከምኡ`ውን ኣገልግሎት ጥዕና ምድንጓዩ ብዝምልከት ዝነበረ ኩነታት ብዝምልከት፥ ዓቃቢ ሕግን ፖሊስን ካብ ዝገብርዎ መርመራ ወጻኢ ናጻን ገለልተኛን መርመራ`ውን ንኽግበር እቲ ኮሚሽን ሓሳብ ምቕራቡ ይዝከር`ዩ።


text:
ቍጠባ፡ ገንዘብን ፋክቱራታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 6 2021
እታ ቍጠባ (ኤኮኖሚ) ትብል ቃል ካብ ናይ ግሪኽ ኦይኮኖሞስ ዝብል ቃል እያ መጺኣ። ኦይኮኖሞስ ምቝጣብ ማለት እዩ። እዚ ነቲ ሃብቲ ኣብቲ ዘድሊ ገደብ ውሽጢ ክትሕዞም ንኽትክእል መደብ ምውጻእ ማለት እዩ። ሃብቲ ኣብዚ ጕዳይ ገንዘብ፡ ኣቕሑት ወይ ካልኦት ርእሰ-ማል ክኸውን ይኽእል እዩ።
ናይ ምዓልታዊ ሂወት ቍጠባ፡ ብዛዕባ ኣብ መንጎ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ዘሎ ሚዛን እዩ። ኣታዊታት ንኣብነት ደሞዝን ቍጠባዊ ሓገዝን እዩ። ወጻኢታት ንኣብነት ፋክቱራታትን ገንዘብ ንመሸመቲ ምግቢ፡ ክዳውንቲን ጫማን ዝኸውን እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ዘይተጸበኻዮ ነገራት የጋጥም እዩ። ኣብ ከምዚ ግዜ ኣብ ዘድልየሉ እዋን ብቑልጡፍ ክትረኽቦ ትኽእል መሓለውታ ዝበሃል ዝተዋህለለ ገንዘብ ክህልወካ ጽቡቕ እዩ። እንተ ዘኮነ ነቶም ዘይተጸበኻዮም ወጻኢታት ክትኣልዮም ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ኣገባብ ናይ ምዓልታዊ ሂወት ቍጠባ መደብ ንምውጻእ፡ ሓደ ቀሊል ባጀት ምግባር እዩ። ኣብቲ ባጀት ሓበሬታ ናይ ኵሉ ኣብ መደብ ዘሎ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ኣብ ሓደ ቦታ ትእክቦ። በዚ ኣገባብ ሓደ ሓፈሻዊ ስእሊ ኣብ ልዕሊ ቍጠባኻ ትረክብ።
ሕማቕ ምዓልታዊ ቍጠባ ክፈጥሩ ዝኽእሉ ብዙሓት ነገራት ኣለዉ። ንኣብነት ልዑል ወጻኢታት ናይ ምግቢ፡ ማኪናን ክዳውንትን ምህላው እዩ። ከምኡ'ውን ክቡር ወርሓዊ ዓሚልነት፡ ቅድመ-ጠለብ፡ ልቓሕን መድሕናትን ነቲ ናይ ምዓልታዊ ቍጠባ ንኸተካውኖ ከቢድ ክገብሮ ይኽእል እዩ።


text:
ቅድሚ 75 ዓመት ዕለት 5 ሕዳር 1943 ዓ.ም. ኣብ ልዕሊ ሃገረ ቫቲካን ደብዳብ ከምእተፈጸመን ብዛዕባ እቲ ዝተፈጸመ ደብዳብ ዘዘንትው ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ኣብቲ እዋን ዝነበረን ዘጋጠመን ኵሉ ታሪኻዊ ከይድታቱን ናይቲ ደብዳብ ፖለቲካዊ ጉድኑን ዝድህስስ ኣውጉስቶ ፈራራ ኣብ ዝደረስዎ መጽሓፍ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ዕለት 5 ሕዳር 1943 ዓ.ም. ምሸት ሰዓት ሸሞንተን ዓሰርተን ደቓይቕ ሓንቲ ጀት ኣብ ልዕሊ ሃገረ ቫቲካን ድሕሪ ምዝምባያ ሓሙሽተ ቦምብታት ከምዝፈነወትን ኣርባዕተ ዓበይቲ ቦምባታት ክትኮሳ እታ ሓንቲ ግና ወዲቓ ተዓቢሳ ከምዝተረፈት ፈራራ ኣብ መጽሓፎም የዘንትዉ፡
እታ ቀዳመይቲ ቦምባ ኣብ መጓዓዝያ ባቡር ጣቢያ ቫቲካን እታ ካልአይቲ ኣብ ናይ ቤተ ሙኵራ ቤተ ጥበብ ህብረ ኵትቦ (ሞሳይክ) እታ ሳልሰይቲ ኣብ ሕንጻ ኣመሓዳሪ ሃገረ ቫቲካን ወዲቃን መጉዳእቲ ከምዘስዓባን ይዅን ደኣ እምበር ቀንዲ ዒላማ ናይቲ ስርሒት ደብዳብ ብዛዕባ እቲ ውግእን ዘስዕቦ ማህሰይትን ዝሕብር ዝንበረን ኡሱራትን መልእኽቶምን ኩነታቶምን ዘመሓላልፍ ዝነበረ ራዲዮ ቫቲካን ከምዝነበረ ይሕብሩ፡ እታ መጽሓፍ እውን ናይ ሃገረ ቫቲካን ወግዓዊ ቤት ስእልን ሕትመትን ንጽብሒት ዕለት 6 ሕዳር 1943 ዓ.ም. ንጐሆ እቲ ዝተገኦድአን ዝዓነወን ኩሉ ብስእሊ ከምዝሰነዶን ነዚ ኣሳእል እዚ እውን ዝተወከሰ ናይ ታሪኽ መጽሓፍ እውን እዩ።
ኣብቲ እዋን ተኸታሊ ቅድስ ጴጥሮስ ዝነበሩ ር.ሊ.ጳ. ብትውልዲ ሽሞም ኤውጀኒዮ ማሪያ ጁሰፐ ፓቸሊ ዝፍለጡ ፒዮስ መበል 12 ምዃኖም ክፍለጥ እንከሎ፡ ብዛዕባ እቲ ዝተፈጸመ ጸብዳብን መን ፈጸሞን ብመን ትእዛዝ ከ ንዝብል ሕቶ ክምልስ ዝፍትን ናይ ታሪኽ ሊቃውንቲ ዝሃብዎ ትንታኔ ዝውከስ መጽሓፍ እውን እዩ።


text:
Bollebyggd
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ቦለቢግድ ኣብዚ ሃገር ካብተን ብቕልጡፍ ዚምዕብላ ዘለዋ ኮምዩናት እያ። ኣብዚ ኣብ ጥቓ ዓቢ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ኢኻ እትነብር፡ ማለት ኣብ ናጽነት ዝመልኦ ህይወት ኣብ መንጎ እተን ዓበይቲ ከተማታት ቡሮስ ዮተቦርይን፡ ከምኡውን ጥቓ ላንድቨተር መዓርፎነፈርቲ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,427
ስፍሓት መሬት263 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Borås 24 ኪሜ
- Göteborg 48 ኪሜ
- Jönköping 109 ኪሜ
ኣብቲ ናይ ቦለቢግድ ሰንትሩም ኩሉ ዓይነት ኣገልግሎታት ኣብ ቀረባ እዩ። ቅሩብ ውጽእ ኢልካ ድማ ብዙሕ ናይ ምዕዳግ ምርጫታት ኣሎካ ። ኣብዚ ቅሳነት ኣሎ፡ ህጻናት ድማ ኣብ ብቕዓት ዘለወን ኣብያተትምህርቲ ይኸዱ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ቦለቢግድ ኮምዩን ኣርባዕተ ከተማታት ኣለዋ፤ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ሁልታፉሽን። ኣብዚ ኣብ ከተማ ወይ ቪላታት ዘለዎ ዞና ወይ ጥቓ ተፈጥሮ ክትቅመጥ ትኽእል። እቲ ቡለቡ ዚብሃል ናይቲ ኮምዩን ኣካራዪ ገዛ ኣብ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ሁልታፉሽን ዚካረ ኣባይቲ ኣለዎ። ቡስታድስረትስፎረኒንገን HSB ከምኡውን ስትራንድ ዚብሃል ኣካራዪ ትካል፡ ኣብ ቦለቢግድ ኣባይቲ ኣለዎም። ኣብዚ ናይ ገዛውቲ ሕጽረት ኣሎ፡ ምጽባይ ድማ የድሊ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ኣብቲ ሰሜናዊ ክፋል ቦለቢግድ ዚርከባ ትካላት ኣካረይትን ጥርሑ መሬትን ሓበሬታ ኣሎ። ስለዚ ብዙሓት ስድራቤታት፡ ገዛ ናይ ምጥራይ ሕልመን መታን ኪገሃደለን ናብኡ ይግዕዛ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ቦለቢግድ እተፈላለየ ቋንቋታት ዚዛረቡ ሰባት ብሓደ ይነብሩ። ብዘይካ እቲ ብብዝሒ ዚዝረብ እንግሊዝን ሽወደንን፡ ብዙሓት ሰባት ፋርስ/ፋርሲን ዓረብን ይዝረብ። ኣብ ርእስዚ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብዙሓት ትግርኛ ተዛረብቲ መጺኦም ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ብዚ 80 ዝኾና ኣብ ስፖርትን ዳንስን ሙዚቃን ባህልን ማሕበራዊ ዕብየትን ፖለቲካን ዝነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይ ማሕበራት ደብተር ይርከብ። ኣብቲ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ዘለዋ ከተማታት ቡሮስን የተቦርይን ናይ ብሔርን ሃይማኖትን ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ደስ ዘብል ናይ ቦለቢግድ ሰንትሩም፡ ኣከባቢ የስትዪቫረቶርየት ክዳውንትን ሳእንን ኣቕሑ ገዛን ዚሸጣ ድኳናትን ናይ መግቢ ሸቐጥን ካፈታትን ትረክብ። ኣብዚ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ሓኪም ስኒ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ግሮሰሪ፡ ባንክን ቤትንባብን ኣሎ። ኣብቲ ቤትንባብ ንህጻናትን መንእሰያትን ዘገልግን ናይ ምንባብን መጻሕፍትን ክላባት ኣሎ። ኣብቲ ብሓደ ወገን ናይቲ ኣደባባይ ዚርከብ ቤትጽሕፈት ኮምዩን፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ናይቲ ኮምዩን መቐበሊ ኦፊስን ኣሎ።
ኣብቲ ጥቓ ሰንትሩም ክራፍትሁሰት፡ ዲያኮኒሰንትረት ቨግኮርሸትን ናይ ስልጠና ትካል የንኪን ኣሎ። ክራፍትሁሰት ናይቲ ኮምዩን ናይ ንጥፈትን ምርኻብን ቦታ እዩ። ኣብኡ ተያትርን ኤክፖዚሽንን ኣስተምህሮን ይወሃብ። ንኣኼባን ትምህርትን ዘገልግል ናይ መንእሰያት መራኸብን ቦታን ኣሎ። ቨግኮርሸት ብሽወደናዊት ቤትክርስትያን ዚካየድ መራኸቢ ቦታ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ካፈን ናይ መጽናዕቲ ምትእኽኻብን ምሸታዊ ኣስተምህሮን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ሽድሽተ ኮሙናዊ ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እተን ኣርባዕተ ኣብ ቦለቢግድ፡ ሓንቲ ኣብ ኦልስፉሽ፡ ሓንቲ ድማ ኣብ ቶልሸ እየን።
ኣብ ቦለቢግድን ኦልስፉሽን ሽወደናዊ ቤትክርስትያን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ ኣብኡ ድማ ምሕዝነት፡ መዝሙር፡ መጻወትን ናይ ቡን እዋንን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ናይ ቦለቢግድ ኮምዩን ሰለስተ ኮሙናዊ ሓንቲ ከኣ ናጻ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እተን ሰለስተ ክሳብ ሻድሻይ ዝኸዳ ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲኣ ኣብ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ይርከባ። እታ ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ እትኸይድ ናጻ መባእታ ቤትትምህርቲ ጋደን ኣብ ቦለቢግድ ትርከብ። እተን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ካብ ሻብዓይ ክሳዕ ታሽዓይ ክፍሊ ዚኸዳ ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲውን ኣብ ቦለቢግድ እየን ዚርከባ።
ኣብ ኮምዩንና ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ የልቦን። እቶም ተመሃሮ ናብ ቡሮስ ወይ ሀሪዳ እዮም ዚኸዱ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ንትምህርቲ ንዓበይቲ ብዚምልከት ምስ ጎረባብትና ኮምዩናት ናይ ቀረባ ምትሕብባር ኣሎና። ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ንካልኣይ ደረጃን ሰርቩክስን ይምልከት። ኣበየናይ ኮምዩን ክትመሃር ከም እትደሊ ባዕልኻ ክትመርጽ ትኽእል፡ ንሕና ግን ምስ ቡሮስ እዩ ጥቡቕ ምትሕብባር ዘሎና።
ሽወደን ንስደተኛታት፡ ወይ ኤስኤፍኢ ምስ ቡሮስ ብምትሕብባር እዩ ዚካየድ። ኩሉቲ ንዓበይቲ ዚወሃብ ናይ ቋንቋ ኮርሳት ኣብ ቡሮስ እዩ ዚካየድ። ንሱ ኣብ ማእከል ቡሮስ፡ ጥቓቲ ሰድራ ቶርየት ናይ ኣውቶቡሳት መዓርፎ እዩ ዚርከብ። ነቶም እተመደቡ ስደተኛታት እቲ ናይ ኤስኤፍኢ ምዝገባ ብመገዲ ቡሮስረዮነንስ ኤታብለሪንግስሰንተር እዩ ዚግበር። ንሱ ኣብ ቦለቢግስ ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ነቲ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ብምርካብ ተመዝገብ። ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሰንትሩም ቦለቢግድ ከባብያዊ ክሊኒክ ምስ ማእከል ጥዕናን ናይ መሕረሲ ክሊኒክን ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ኣሎ። እቲ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ እውን ኣብኡ ይርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ብሕታዊ ሕክምና ስኒ እውን ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ናይ ህጹጽ ረድኤት ዘለዎ ሆስፒታል ኣብ ቡሮስ ይርከብ፡ ሰድራ ኣልቭስቦርይ ሆስፒታል ድማ ይብሃል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲ ኮምዩን ወይ መንግስታዊ ትካላት ክትራኸብ ከሎኻ፡ ሽወደን ቋንቋ ኣደኻ ብዘይ ምዃኑ፡ ኣድላዪ ኮይኑ ምስ ዚርከብ ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ። ኣብዚ ግዜዚ ትርጉም ብብዙሕ ቋንቋታት ይወሃብ ኣሎ። እቶም እተመደቡ ስደተኛታት ብመገዲ ናይ ቡሮስ ዞባ ናይ ምምዳብ ማእከል ቤትጽሕፈት ኣብ ቦለቢግድ ሓገዝ ኪረኽቡ ይኽእሉ። ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ እትደሊ ምስ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተራኸብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቦለቢግድ ካብን ናብን ቡሮስን የተቦርይን ግሩም መራኸቢታት ኣለዋ። ኣውቶቡሳትን ባቡርን ካብ ቦለቢግድ ተላዒለን ናብዘን እተጠቕሳ ከተማታት ይኸዳ። ናብ ረቭላንዳን፡ ሂንዶስ፡ ሞልንሊከ፡ ኦልስፉሽ፡ ሳንዳረድን ሾማርከን እውን ይኸዳ። ካብ ቦለቢግድ ናብ ቡሮስ ወይ የተቦርይ ብኣውቶቡስ 30 ደቓይቕ ይወስድ።
ቨስትራፊክ ነቲ ናይቲ ከባቢ ጥርኑፍን መርበባውን ትራፊክ የካየዶ። እቲ ኮምዩን ግን ነቲ ናይ ቤትትምህርቲ ወይ ናይ ምጋሽ ኣገልግሎት እዩ ዘካየዶ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ቦለቢግድ ሓቀኛ ናይ ዋኒን ባህሊ ኣሎ፡ እቲ ኮምዩን ድማ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋኦፕ። ካብተን ዝዓበያ ዋኒናት ንምጥቃስ፤ ፍሉገር ፈርይ፡ ፈየርሁልት ሪተይል ናይ መብራህቲ ዋኒን፡ ናይ ረክላም ዋኒን ሳይን ኮሙኒከሽን ስዊድን፡ መዓቀኒታት ዚሰርሑ ሁልታፉሽ ግሩፕ፡ ናይ ጽዕነት መኻይን ዚሰርሑ ሃማር ማሺንን። እቲ ኮምዩን ጥቓ ቡሮስን የተቦርይን ብምዃኑ ዓቢ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ዘለዎ ቦታ እዩ። ኣብቲ ጥቓኡ ድማ ዓበይትን ብዓለም እተፈልጣን ዋኒናት ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ይርከባ።
እቲ ኮምዩን ንሓደስቲ ዋኒናት ግሩም ሃዋህው ኪፈጥር ይደሊ፡ ኣብቲ ኒፎረታጋር ሰንትሩም ድማ እቱው እዩ። እዚ ትካልዚ በቲ ንግድን ኢንዱስትሪን እዩ ዚካየድ ዕላማኡ ድማ ብቑዓት ሓደስቲ ዋኒናት ንምትብባዕ እዩ።


text:
ኣብ ሶማል ዘጋጠመ ደርቂ ፅምኢ ማይ ዝፃወሩ ኣግማል ከይተረፉ ይሃልቁ ኣለው
(ገለ ምስልታት ዝሞቱ እንሰሳ ዘሰንብድ ምስሊ ከምዘለዎ ንሕብር) ኣብ ሶማል ብሰንኪ ዘጋጠመ ሕሱም ድርቂ ንምድረበዳን ድርቅን ናይ ምፅዋር ተኽእሎ ዘለዎም ኣሽሓት ኣግማል ከይተረፉ ይሃልቁ ከምዘለው ተፈሊጡ።ኣግማል ንመጎዓዚያ፣ንጸባን ስጋን ዝጥቀሙ ሰብ ጥሪት ኣብ ከቢድ ፀገም ወዲቖም ኣለው። ኣብ ሶማሊላንድ ዞባ ቶግድሂር ሓላዊ ኣግማል ዝኾነ ዳውድ ባሩድ ጃማ ስድርኡ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ብስንኪ ደርቂ ልዕሊ 100 ኣግማል ከምዝሞቱዎም ይዛረብ።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 26, 2021
ብሕብርታቱ ታሪኽ ዝስንድን ወለዶታት ከላግብ ዝፍትን ዘሎን ስነ-ጥበበኛ የጊ
-
-
ጥቅምቲ 22, 2021
“መቐለ ንሳልሳይ እዋን ደብዳብ ነፈርቲ ተኻዪዱ” ሮይተርስ፣ “ፈሺሉ” ወሃብ ቃል ህወሓት
-
ጥቅምቲ 20, 2021
ንከተማ መቐለ ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ


text:
ንኹሉኹም ኣብ ስደት እትርከቡ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ኤርትራ፡
ብቀዳም ዕለት 19/02/2011 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ብተቐማጦ እታ ከተማ ዝተወደበን ዝተጸውዐን ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብዕሱብ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተጸውዐ ኣኼባ ተኻይዱ ነይሩ። እንተኾነ ግን ብመንጽር ካብ ሞንጎ ልዕሊ 1200 ተቐማጦ እታ ከተማ ክርአ ከሎ ሒደት ዚተሳተፍዎ ኣኼባ ኢዩ ኣካይዱ።
ኣብ ለንደን ንርከብ ኣባላት ተቃወምቲ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ብሓባር ፣ ን ዕለት 8 January 2011 ተመዲቡ ዘሎ ፌስቲቫል ህግደፍ ፣ኣውያት ህዝብና ከነቃልሕ ተቃውሞና ከነስምዕ
ትማሊ ቀዳም ዕለት 01/05/2010 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ምስ ገለ ሒደት ተቐማጦ ሸፊልድ ዚተረኽብዎ ኣኼባ ዚተኻየደ ኢዩ።
ቤትምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ፡ ኣብቲ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ውሳኔ 1907 ተመርኵሱ፡ ብቑጽሪ (5534/10) ዝፍለጥ ንትግባረ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ምትግባር ንኽሕግዞ ዝኣመሞ ኣህጉራዊ ቀያዲ ስጉምታት ከምዘጽደቐ ብ 1 መጋቢት ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ህግደፍ መርገም ስንቁ ካብ ደርጊ ዝገደደ
ንስኹም ምስ ኣተኹም ብዓል ዓንደመንደ
ብሰንክኹም ወረጃ ህዝቢ ተናዒቑ ተዋረደ
ጸሙ ኣሕዲርኩሞ ሕጻነ ትማል ዝተወልደ
ከይተጥቡዎ ጡባ ነጺፉ መስኪነይቲ አደ
ሓዲሽ ሓበረታ ንሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፈርት ኣንጻር ፈስቲቫል ጉጂለ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዝሓለፈ ስሙን ንዕለት 18.07.2009 ዓ.ም ካብ ስዓት ሰለስተ ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየድ ከምዝኾነ ተገሊጹ ነይሩ ኮይኑ ግን ኣብዚ ዕለትዝን ሰዓትን ጉጂለ ህ.ግ.ድ.ፍውን ሰላማዊ ሰልፊ ከካይድ
ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ኣንጻር ገበነኛታት፡ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዳርፉር ብዝፈጸሞ ገበናት ‘ኵናትን ጸረ ሰብኣውነትን ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ናይ ማእሰርቲ ፍቓድ ከምዝሃበ ሎሚ 4 መጋቢት 2009 ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ህሉው ኩነታት ሃገርና ብደቂቅ ድሕሪ ምምዛን፡ ኣብ ጀርመን እንርከብ ሃገራውያን: ምትእኽኻብና፡ ጸረ ውልቀ መላኺ ዝዓለመ ህዝባዊ ኣገልግሎት ምውፋይ ጥራሕ፡ ከምዝኾነ ኣቐዲምና እናሓበርና ፡ ነዚ ዝስዕብ ውሳኔ ነመሓላልፍ፡፡
ኣቶኩሮ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ናብ’ቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ማሕበረ-ሰብ ኢርትራ ብሓፈሻ ዝጠመተ ኮይኑ፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ሰብኣዊ መሰላቶምን ናጽነቶም ተሓልይሎም ኣብ ፍትሒ ዝነገሶ ዓደታት ዝቕመጡ፡ ወዲ ሰብ ክሳብ ክንደይ ክቡር ምኻኑ ኣብ መዓልታዊ ሂወትም ዝዕዘቡ፡ ምሉእ መሰሎም ተሓልይሎም ምስ ደቀባት ናይተን ዝነብሩለን ሃገራት ተማዕራርዮም ዝነብሩ፡ ሕጊ፡ ፍትሒ፡ መሰል፡ ግቡእ፡ ዲሞክራሲ ዝብሉ ኣምራት ኣንታይ ምዃኖም ብግብሪ ዝምስክሩ ኤርትራውያን ዝዓለመ እዩ።
ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዉሽጢ ዓሰርተ ሸዉዓተ ዓመታት ዘስካሕክሕ ፋሽሽታዊ ምሕደራ ህግደፍ: ኣብ ኩሉ ኣካላት ሕብረተሰብና ዝወረደን ገና እዉን ዝወርድ ዘሎ መጠን ዘይብሉ በደላትን ጭቆናን ጸብጺብካ ዝዉዳእ ኣይኮነን:: ነዚ ሕጂ ብሰንኪ ስርዓት ኢሰይያስ ኣፍወርቅን ሰዓብቱን: ሃገርናን ህዝብናን ካብ ደገን ዉሽጥን ኣብ ዝኾነ እዋን ክነቱግ ብዝኽእል ሓደጋ ክንቃላዕ ገሩና ዘሎ ስርዓት: ብኣጋኡ ምስዘስተባህሉሉ ኤርትራዉያን ባእታትን ሓይልታትን ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ብማሃብ ንለዉጥን ፍትሕን ደው ኣብ ምባል ስለዝደንጎና ምኻኑ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣብ ቅድሚ እዛ ሎሚ ማሃነና ጠፊእዋ ንኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ተሳጢሓ ዘላ ሃገረ ኤርትራ ምስ ሕልንኡ ሙጉት ክገጥም ግቡእ እዩ::
ኣብቲ ካብ 12 ክሳብ ሎሚ 14 ታሕሳስ ኣብ ምጽዋዕ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ “ብኽፍሊ ጸጥታ ዝቐረበለይ መጽናዕታዊ ሓበሬታ”፡ ኢሉ ዘቕረቦ ነቲ ተዋዓዊዑ ዘሎ ምልዕዓል ሰራዊት ኤርትራ ዝምልከት ጸብጻብ፡ ንካቢነ ሚኒስተራት ኣስደሚሙዎን ኣሰምቢዱዎን። እቲ ምልዕዓል ብጎነጽ ክፍታሕ ኢሳያስ ዝመረጾ መርገጺ ተቐባልነት ስለዘይረኸበ ግን እቲ ኣኼባ ኣብ ደገፍትን ተቓውምትን ተገማሚዑ፡ ይብሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ።
ብፈለማ ደቒ ሃገር ኩሉኩም ከመይ ኣለኩም። መበገሲ ጽሑፈይ ኣብ መስከረም ዶት ነት ዝበሃል መርበብ ሓበሬታ ብ”ኣፍን ግብርን መራሕቲ ኪዳን ክቕላዕ መን እሰይ ኤርትራ ተሰራዕ” ዝብል ኣርእስቲ እዩ። መብዛሕትኡ እኳ ዝሰማምዓሉ ነጥቢ እንተሃለወ ኣብ’ቲ ዘይተሰማማዕኩሉ ነጥቢ ወስ ከብል እሞ ናብ ሓናጺ ዝኮነ ልዝብ ምእንቲ ክንኣቱ።
ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብኤርትራውያን ተቐማጦ ፍራንክፈርት ጀርመን ናይ ዝተኻየደ ሰላማዊ ስልፊ ስእላዊ ምግለጺ
ንቐዳም ዕለት 12.07.2008 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ኪፍጸም ዝተመደበ ካብ መላእ ሃገር ጀርመን ብዝመጹ ውልቀ
ሰባትን ኣባላት ኩለን ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባትን ኤርትራዊ ሲቪላዊ ማሕበራትን ዚሳተፍዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኪኸውን
እዩ።
ኣብ ሸፊልድ ዓዲ እንግሊዝ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ንዝዝፍጽሞ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ግህሰት ሰባኣዊ መሰላት ብምቅዋም ብ5 ሚያዝያ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን፡ ንውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምምካትን ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእን ኣብ ሓደ ጽላል ሰሚሮም ዝተወሃሃደ ሓባራዊ ዕማም ከካይዱ ዝሓለፈ ሰሙን ብዝኣተዉዎ ስምምዕ መሰረት፡ ትማሊ 8 ታሕሳስ ኣብ ለንደን ኣብ ቅድሚ’ቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝተወደበ ናይ ፕሮፖጋንዳ ኣኼባ ተረኺቦም ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ሰልፊ ተቓውሞ ኤርትራውያን ኣብ ፍራንክፈርት (ጀርመን) ብምኽንያት መስከረም 18 መስከረም ዕለተ ጃምላዊ ማእሰርቲ ፖለቲካውያን እሱራትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ህግደፍ – ብስእሊ….


text:
ብዝተፈላለዩ ወገናት ካብ ክልል ትግራይ ናብ ኤርትራ ከምዝሰግር ተገይሩ ዝነበረ ንብረት ምስ ዝምልከቶም ብምዝርራብ ከም ዝምለስ ንገብር ኣለና ክብል ምኽትል ኣማሓዳሪ ሰሜናዊ ምዕራብ ዞባ ትግራይ ኣቶ ሙሉብርሃን ሃይለ ንድምጺ ኣሜሪካ ተዛሪቡ።
ኣብ ከባቢና ዝተፈጸሙ ዘረፋታት መብዛሕቲኦም ብገበነኛታት`ቲ ከባቢ ዝተፈጸሙ`ዮም ዝበለ ኣቶ ሙሉብርሃን፡ በቶም ናይ ውሽጢ ለያቡ ናብ ኤርትራ ዝሰገራ ተሸከርከርቲ ከም ዘለዋን ምስቲ ኣብኡ ዘሎ ሓይሊ ብምዝርራብ፡ ካብ መላእ ትግራይ ናብ ኤርትራ ዝሰገረ ንብረት እንተሎ ኣብ ዘሃለወ ይሃሉ ንህዝቢ ትግራይ ንብረቱ ክነረክቦ ኢና ኢሎም ቃል-ከምዝኣተውሎምን ተዛሪቡ።
ኣብ ከባቢና ጸጥታ ኣብ ምርግጋእ ተዋፊሮም ኣለዉ ዝበሎም ኤርትራዋን ዛጊት ብርክት ዝበላ ናይ ውልቀሳባት መካይንን ልዕሊ 15 ሚልየን ብር ዝግመት ካብ ኤርትራ ከምዝምለስ ከምዝገበሩን ዝተርፈ `ውን እንተሎ ክመልሱልና ቃል ኣትዮም ኣለዉ ዝበለ ኣቶ ሙሉብርሃን፡ ህዝቢ ትግራይ ሰላምን ሓገዝን`ምበር ኩናትን ፕሮፓጋንዳን ኣየድልዮን`ዩ ክብል`ውን መኺሩ`ዩ።
ኣብ ካልኣይ ክፋል ድማ ብዛዕባ ዝብሃል ዘረፋን ዓመጽን`ውን ይምልሱ። ካልኣይ ክፋል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል::


text:
ኣይተ ገብሩ ኣስራት ካብ ዝነበሮ ሓላፍነት ወሪዱ ምስ ተባረረ እንሆ ነቲ ደም ደቂ ህዝቢ ዘይረወየ ድልየቱ ንምምላእ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኣተሓሳስባ ሓፋሽ ዘይነበረ “ብሓንቲ ዱሙ ሓምሳ ኣናጹ ፡ ብሓንቲ ፍሊት ሺሕ ሃመማ ዝብል ጭርሖ ኣለዎም: ይኑዕቁና እዮም” እንዳበለ ብምንዕዓብ፥ “ክንድዝወሰደ ግዜ ይውሰድ፡ ክንዲ ዝተኸፍለ ዋጋ ይከፈል ኹናት ክቕጽል እዩ” ኢሉ ዝምድረሉን ዝእዝዘሉን ዝነበረ መዝነት ስለዘይብሉ፡ ኣብ ርሑቕ ስደት ሂወቱ ኣውሒሱ፡ ጌና ከምልማዱ ኣህዛብ ንኸናቑት ንሕጋውያን ዉዑላትን ስምምዓትን ነቲ ሓደ ከፍርስ ነቲ ካልእ ክመልስ ቅሂሙ ሓምኹሽቱ ንዝተወዳኤ ጉዳይ ከንበድብድ ይስማዕ ኣሎ።
እቲ ከም ምጉት ዘቕርቦ ምኽንያት ብምስምስ ረብሓ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኣፍደገ ባሕርን ዝተሸፈነ ኮይኑ፡ ቀንዲ ዕላማኡ ግን ሰላምን ብልጽግናን ሃገርን ህዝብን ዘይኮነ፡ ሓላይ ተመሲሉ ልቢ ግሩሃት ብምስላብ ናብቲ ከይጸገበ ዝተሰገጎ ስልጣን መምለሲ መገዲ ንምርካብ እዩ። ብረብሓ ህዝቢ ዝግደስ ወገን ኹናት ኣይቁስቁስን ጥራሕ ዘይኮነ ብዋጋ ካልእ ህዝቢ ሽርሕን ጽልእን ብምኹስኳስ ኣይሓብልን መባድልቲ እውን ኣይምህዝን። ኣብ ኣመራርሓ ውድብ ዓረና ትግራይ ኮይኑ ብዛዕባ ረብሓ ጠቕላላ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክግደስ ናይ ዝኾነ ሰብ ትጽቢት ኣይኮነን። ብዓቢኡ ከኣ ጌና እቲ ጸቢብ ዝኾነ መበገሲ ቃልሱ ንምቛም ሃገረ ትግራይ ዝብል ጡምሑን ሕልሚ ሓዳሪ ሕማሙ የህተፍትፎ ከምዘሎ እዩ ዘነጽረልካ።
ገብሩ ኣስራት “ውሳኔ ዘ ሄግ ፈሪሱ ኢትዮጵያ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ እትረኽበሉ ምድርዳር ክግበር ኣለዎ” ብምባል ዘቕርቦ ምኽንያት፥ “ናይ 1902, 1908 ዓ/ም መግዛእታዊ ናይ ዶብ ውዕላት ዋጋ የብሎምን ምኽንያቱ ኣብቲ ውዕል ጣልያን እንተለቒቑ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ትምለስ ስለዝብል፥ ሞሰሎኒ እውን ባዕሉ ነቲ ውዕል ኣፍሪሱ ንኢትዮጵያ ስለዝወረራ፥ ብ1952 ዓ/ም ሕ/መ/ዓ ኤርትራ ብፈደረሽን ናብ ኢትዮጵያ ስለዘወሃሃደ” ይብል። ብመሰረቱ እቲ ንዳንነት ተሰምዩ ዝቖመ መጋባእያ ዝህቦ ውሳኔ ኣብ ናይ ዶብ መግዛእታዊ ውዕላትን ስምምዓትን ተሞርኪሱ ክውስን`ዶ ኣይኮነን? ዕላማ ምስፍሕፋሕ መግዝእቲ ጣልያን ንሓዋሩ መሬት ገቢቱ ንምርስታይ`በር ንዝተወሰነ ድሩት ግዜ ድዩ?
ኤርትራ ግዝእቲ ጣልያን ክትከውን ፍቓድካ ምርግጋጽ`ከ ዘይናትካን ዘይትምልከተካን ምዃና ካብ ምእማን ሓሊፉ ካልእ እንታይ ትርጉም ይወሃቦ? እቲ ብዘይድሌት ህዝቢን ባይቶን ኤርትራ ብሓይልን ዓመጽን ጃንሆይ ንዝፈረሰ ፈደረሽን ሕጂ ክምለስ ኣለዎ ምባል ንነጻ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ዳግማይ ምዕምጻጽን ንሓዋሩ ኣብቲ ዞባ ኩናት ምውላዕን`ዶ ኣይኮነን? ውዕል ኣልጀርስ ብናይ ክልቲኤን ሃገራት መራሕቲ ኣብ ቅድሚ ወኪል ሕ/መ/ዓ፡ መሰኻኽር መራሕትን ወከልትን ዓለማትን ዝተፈረመ፥ መጋባእያ ዘ ሄግ ድማ ብመሰረት ዝተዋህቦ መዝነት ብዝቐረበሉ ናይ ክልተ ወገናት መርትዖ ዝወሰነ ሕጋዊ ኣካል እዩ። ሕጋውያን ውዕላትን ስምምዓትን ብቐዋምነት ተኸቢሮም ብሕጊ ተጠሚሮም ዝነብሩ ደኣ`በር ከም ኣተሓሳስባ ገብሩ ኣስራት ጸወታ ቖልዑ ኣጉዶ ኣጉዶ ኮይኑ ከምድላይካ እተፍርሶን ትጉሽቶተይ ኢልካ ትሓድጎን ኣይኮነን።
“ኢትዮጵያ ትኣክል ሃገር ብዘይ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ክትነብር ከምዘይትኽእል ሕ/መ/ዓ ኣሚኑ ኣብ 1952 ዓ/ም ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ክህልዋ ኣፍቂዱ ፈደረሽን ክግበር ወሲኑ አዩ” ዝብሎ፥ እቲ ኣብ 1993 ዓ/ም ንውጻኢት ረፈረንዱም ህዝቢ ኤርትራ ተቐቢሉ ልዑላዊት ሃገር ምዃና ብወግዒ ፈሊጡ ባንዴራኣ ብማዕረ ናይ ኩለን ሃገራት ዓለም ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈቱ ዘንበልበለ ናይ ኣየነይቲ ሕ/መ/ዓ ድዩ? ንምዃኑ ገብሩ ኣስራት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘለዎ ንዕቀት ክሳብ ክንደይ ይግዕዚ? 44 ሃገራት ኣብዛ ኣንነብረላ ዓለም ብዘይ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ብሰላም ኣብ ጎደና ዕቤት ከም ዘለዋ ኣይፈልጥን እዩ ዝብል ብድዔ ኣበይ`ዩ ከብጸሖ? ወይ ከምዚ ንሱ ዝብሎ ዝደግሙ ጎራሓት ወይ ዓንተራት ዜጋታት ስለዝሰኣና እየን ብዘይ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ምስ ከባቢኤን ብሰላም ተሳንየን ዝነብራ ዘለዋ ድዩ ክብለና? ኢትዮጵያ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ብሰላም ኣደቂሳ ብናቱ ኣረኣእያ “ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ስኢና” ካብ ጎደና ዕቤት ተሰናኺላ ኣላ ድዩ ክብሎም ደልዩ? ከመይ ከም ዘለዉ ንሱ ዘይኮነ ንሶም እቶም ኣብኡ ዝነብሩ ዘለዉ መሰረታውያን ህዝብታት እዮም ዝፈልጡዎ።
ሎሚ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ኹናትን ወረ ውግእን ንውጹዓት ኣህዛብ ናይ ክልትኤን ሃገራት ዒቕ ኢሉዎም ብሰላም ልዑላውነቶም ተኸባቢሮም ብሕጊ ተቐይዶም ክነብሩ እዩ ድልየቶም። ነንሓድሕዱ ዝጋጮ መፍትሒ ሽግር ተባሂሉ ቀሪቡ ዘሎ ናይ ገብሩ ኣስራት ፍልስፍና፡ “ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ እያ፥ ኢትዮጵያ ግድን ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ክህሉዋ ኣለዎ፡ ቅድሚ ሕጂ ዝተቓለስኩሉን ዝሰማመዓሉ ዝነበርኩን ሕጂ (ካብ ሓላፍነቱ ምስ ተባረረ) ክርእዮ ከለኹ ጌጋ እዩ፡ ኩሉ ናይ ቅድም ዝነበረ ስምምዓትን ዉዑላትን ፈሪሱ ከም ብሓድሽ ንህላወ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ኢትዮጵያ ዘረጋግጽ ምድርዳር ክንገብር ኣሎና” እንዳበለ፡ ተመሊሱ ሓላዪ ክመስል ድማ፥ “ኣብ ክልትኤን ሃገራት ዲሞክራስያዊ ስርዓት ተተኺሉ ናብ ሓንቲ ሃገር ኢትዮጵያ ክጠቓለላ ኣለወን” ምባል፥ ንድልየታት ህዝቢ ዋጋ ዘይህብን ነቲ ናይ ኩናት ጥሙሕ መኸወሊ ክጥቀመሉ ዘንቀደ ዘይግብራዊ ፍንጭራዕ፡ ካብ ህርመት ልቢ ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ዘይምፍላጥ ዝነቐለ ሳንኩፍ ናይ በለጽ ኣተሓሳስባን ህርፋን ኩናትን ስሰዓ ብሕታዊ ስልጣንን እዩ።
ገብሩ ኣስራት ኣብ እዋን ብጽሕናኡ ምስ ሓይሉን ስልጣኑን እንከሎ ዝገበሮ ሎሚ ብተኻል ዔዖ (ኣነዓዓቢ) ባህርያቱ ተባሪሩ ምስ ተነጸለ፡ ብጣዕሳ ዝሓዋውሶ ዘ ሎ መርገጺ ንማንም ወገን ከደናግሮ ዝከኣል ኣይኮነን። ብዛዕባ ዘየሎ ነገር ሚዛን ሂብካ ምዝራብ ግን ነቲ ጉዳይ ንኽህሉ ዝደናደን ኣጋጣሚ ብምዃኑ፡ ነቲ ሕንዙ ወዲኡ መርዙ ዝተጀለሐ ግናይ መንፈስ ክንሻቐለሉ ኣይግባእን። ጠመተና ንሰላምን ብልጽግናን ብምክብባር ሓድሕድ ከነማዕዱ ይምረጽ።
ሰላምን ብልጽግናን ንክልቲኡ ኣህዛብ!!
ቀዳማይ ክፋል`ቲ ቃለ መጠይቕ
ካልኣይ ክፋል`ቲ ቃለ መጠይቕ


text:
ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን ምስ ሰሜን ኮሪያ ብዛዕባ ዝግበር ዝርርብ ብዘሎ መደብ ናይ ኣፍሪቃ መገሽኦም ብሓደ መዓልቲ ብምሕፃር ፅባሕ ሶሉስ ናብ ዋሽንግተን ከምዝምለሱ ተፈሊጡ።
ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን ብምኽንያት ጉዳይ ሰሜን ኮሪያ ሓዊሱ ህፁፅ መደባት ናይ ኣፍሪቃ መገሽኦም ብምሕፃር ክምለሱ እዮም።
"ብምኽንያት ህፁፅ ናይ ስራሕ መደብ ኣብ ቻድን ናይጀሪያን ዝነበሮም ወግዓዊ ርክባት ምስወድኡ ሓደ መዓልቲ ኣቐዲሞም ናብ ኣሜሪካ ክምለሱ እዮም’’ ክብሉ ተሓባባሪ ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ስቲቭ ጎልስተይን ሎሚ ሶኑይ ገሊጾም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ መራሒ ሰሜን ኮሪያ ኪም ዮንግ-ኡን ገፅ ንገፅ ክራኸቡ ንዝቐረበሎም ዕድመ ምቕባሎም ዝገለፁ ቲለርሰ ኣብ ኣፍሪቃ ከለው እዩ።
ቲለርሰን ሎሚ ሶኑይ ኣብ ዋና ከተማ ኒ’ጃሚና ቻድ ምስ ፕረዚደንት ኢድሪስ ደብይ ድሕሪ ምዝርራቦም ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ ናይ ቻድ ፕረዚደንት ዘንበሩዎ ናይ ጉዕዞ እገዳ ኣሜሪካ ኣብ ቀረባ ክተልዕሎ ትኸውን እያ ኢሎም።መንግስቲ ቻድ ቁፅፅር ፓስፖርትን ምልውዋጥ ሓበሬታን ኣመሓይሹ ኣሎ እውን ኢሎም ኣለው።
ንሶም ብምቅጻል ምስ ፕረዚደንት ናይጀሪያ ሙሓማዱ ቡሓሪ ንምዝታይ ናብ ዋና ከተማ ናይጀሪያ ኣቡጃ ኣምሪሖም።
ቲለርሰን ጥዕንኦም ጽቡቕ ስለዘይተሰምዖም ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ኬንያ ከሳልጥዎ ሒዞምዎ ዝነበሩ መደባት ሰሪዞም።ሎሞ ሶኑይ ግን ኩነታት ጥዕንኦም ከምዝሓሾምን ኣብ ጉዳይ ኮሪያ፣ቐረፅን ባጀት ቤት ፅሕፈቶም ብዝምልከት ንኮንግረስ ቃል ምስክርነት ንምሃብን ፅባሕ ሰሉስ ንግሆ ዋሽንግተን ክኣትው እዮም ክብሉ ምክትሎም ስቲቭ ጎልድስተይን ሓቢሮም።
ቲለርሰን ቅድሚ 20 ዓመታት ብኣል-ቃይዳ ዝተፈፀመ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ ንዝተቐትሉ ንምዝካር ናይሮቢ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ትማሊ ሰንበት ሕቋፍ ዕምበባ ኣንቢሮም።
“ከም እትፈልጡዎ ኣብ 1998 ግብረ ሽበራዊያን ኣብ ናይሮቢ ንዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ብምጥቓዕ ቅስሚ ህዝቢ ኬንያን ኣሜሪካን ክሰብሩ መሲሉዎም ነይሩ።ተጋጊዮም።ድሕሪ 20 ዓመታት ህይወቶም ንዝጠፍአን ንዝቖሰሉን ንምዝካር ኣብዚ ተራኺብና ኣለና።”
ቲለርሰን ዝሓለፈ ዓርቢ ምስ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ድሕሪ ምርኻቦም ኣብ መንጎ ኬንያታን መራሒ ተቓዋሞ ራይላ ኦዲንጋን ዝተገብረ ፖለቲካዊ ዕርቂ ‘’ንናይ ኬንያ ዓሌታውን ፖለቲካዊን ምክፋል ዘወገድ እዩ ክብሉ ንኢዶም ኣለው።


text:
መልኣኽቲ ስምረት ዞባ /ሕ/መ/ ኣመሪካ
ዝኽሪ 20 ሰነ ረዚን ሃገራዊ ተልእኾ።
ኤርትራ ከም ሃገር ሂያው ክትከውን ክትህሉን ዝገበሩ፣ ብሂወት ዝሓለፉ ስዋኣትናን፤ ኣብ ከቢድ ኣካላውን ስነ ኣእምራውን ስንክልናን ስቓይን ዝነብሩ ዘለው፣ ኩሎም ውጉኣት ሓርነት፡ ክብርን ሞጎስን ይብጻሓዮም።
ስለ’ቲ መዋዳድርቲን መተካእታን መዘናን ዘይርከቦ ኩቡር መስዋእትን ስንክልናን ድማ ኤርትራ ነጻን ልእላዊትን ሃገር ኮይና ንዘላኣለም ክትቅጽል’ያ። ስለዚ ብናጽነትና ንኾርዕ፤ ንዝተጠልመን ዝተጨውየን ዕላማናን መጽባዓ ስዋኣትናን ካኣ ብጽንዓትን ሓቦን ንቃለስ።
ዓማጺትን ፈራሕን ጉጅለ ህግደፍ፡ ዕላማን መጽባዓን ስዋኣት ክጠልምን ክትጨውን ዝገበራ ምኽንያት፡ ሓያል ስለ ዝኾት ዘይኮነትስ፥ ናትና ስንፍና ምኳኑ ኣሚና፦ጎድለታትና ኣሊና ዝተልመን ዝተጨውየን ዕላማናን መጽባዓ ስዋኣትና ከነተግብር፡ ረዚን ሃገራዊ ተልእኾን ሓላፍነትን፣ ዘስክመና ናይ ዝኽሪ ዕለት’ዩ ‘ሞ ሓያል ናይ ቃልሲ ውዳቤታትና ብምሕያል ብጽንዓት ንቃለስ።
ክብርን ዝኽርን ንስዋኣትና!!
መልኣኽቲ ስምረት ዞባ /ሕ/መ/ ኣመሪካ።
ኤርትራን ኤርትርውነትን ንዘላኣለም ክነብር’ዩ!!
ሓርነትና ናይ ግድን’ዩ!!


text:
ዝተፈቶኹም ኣሐኣትን ኣሓትን ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ሓምሳ መዓልቲ ድሕሪ ፋሲካ ኣብቲ ገዛኦም ኮይኑ ዝነበረ ምስ ኣደ ጐይታ ማርያም ሓቢሮም ዝቅመጡሉን ናይ ሕብረት ምልክትን ዝነበረ ጽርሓ ጽዮን ሓዋርያት ካብ ትጽቢቶም ንላዕሊ ዝኾነ ፍጻሜ የጋጥሞም። በቲ ሳንቡእ ናይ ምስትንፋሶም ዝነበረ ጸሎት ተጸሚዶም ይጽልዩ ነበሩ። ብዘይ ጸሎት ሓዋርያ ኢየሱስ ክኽወን ዘይከኣል እዩ። ብዘይ ጸሎት ክርስትያን ክንከውን ኣይንኽእልን! ጸሎት እስትንፋስና ኮይኑ ሳንቡእ ሕይወት ክርስትና እዩ። ሓዋርያትከስ ኣብ ጸሎት ከለው ብናይ እግዚአብሔር ሓይሊ ይሽፈኑ። እዚ ሓይሊ እዚ ምዕጻው ኣይጻወርን። ንማዓጹ ብሓይሊ ህቦብላ ንፋስ ይጋልህ። እዚ ነቲ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ዝጥቀስ ሩሕ ቀዳማይ እስትንፋስ የዘክር። ነቲ ሓይሊ ክትለብሱ ኢኹም ኢሉ ካብ ሞት ዝተንሠኤ ክርስቶስ ዝሃቦ ተስፋ ከኣ ይፍጽም። ብሃንደበት ካብ ላዕሊ ይመጽእ (ግሐ 2.2)
ኣብ ልዕሊ ንፋስ ከኣ ሓዊ ይውሰኽ! እዚ ሓዊ እዚ ነቲ ኣብ ሙሴ ኣብ ትነድድ ቊጥቋጥ ዝረኣዮ ሓዊ ከምኡ እውን ኣብ ምዕዳል ዓሠርቱ ቃላት ኣብ ደብረሲና ንዘጋጠመ የዘኻኽር (ዘጸ 19.16-19)። ኣብ ልማድ ቅዱስ መጽሓፍ ሓዊ ኩሉ ግዜ ምስ ግልጸት እግዚአብሔር ይተሓሓዝ። ብሓዊ ነታ ንመጻኢ እተርሑ ሕያውን ሓያልን ዝኾነት ቃሉ ይህብ (ዕብ 4.12) ሓውኸስ ነቲ ናይ ሙቀት ባህርዩ ብምልክት ይገልጽ ከምኡ እውን ንልብታትን ኣብሪሁ ጥበብ ምዕዳሉን ንተግባራት ደቂሰባት ንምንጻሖምን ሓዲስ ሕይወት ንክህቦምን ኣብ ዝህቦ ጽንዓት ይግለጽ። ኣብ ደብረ ሲና ዝተሰምዔ ድምጺ እግዚኣአብሔር እንክኸውን ኣብ ኢየሩሳሌም ኣብ በዓለ ጰራቅሊጦስ ግን እቲ ጐይታና ኢየሱስ ኣብ ልዕሊኡ ኪሃንጽ ዝመረጾ ቅዱስ ጴጥሮስ ይዛረብ። እታ ድኽምትን ንእግዚኣአብሔር ክሳብ ምኽሓድን ዝበጽሐት ቃሉ ብሓዊ መንፈስ ቅዱስ ምስ ተተንከፈ ሓይሊ ይረክብ እሞ ንልብታት ክትንክፍን ናብ ለውጢ ከንቀሳቅስን ይርከብ። ከም ሓቁ እኳ እግዚአብሔር ነቶም ሓያላት ከሕንኽ ኣብ ዓለም ንድኹም ይመርጽ (1ቆሮ 1.27)።
ቤተክርስትያንከስ ካብ ሓዊ ፍቅሪ ኣብ ዕለተ ጰራቅልጦስ ብዝወረደ ቃጸሎ ትውለድ ነታ ብመንፈስ ቅዱስ ዝቀረበት ሓይሊ ቃል ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ከኣ ትገልጽ። ከም ኪዳን ደብረሲና ኣብ እምኒ ብዝተጻሕፈ ቃል ዘይኮነ እዛ ሓዳስን ወሳኒትን ኪዳን እዚኣ በቲ ንኩሉ ነገራት ዘሐድስን ናይ ሥጋ ልቢ ዝሰኩዕን ብሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ ትጸሓፍ።
ቃል ሓዋርያትከስ ብመንፈስ ናይ’ቲ ካብ ሞት ዝተንሠኤ ክርስቶስ መሊኣ ሓዳስ ቃል ኮይና ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ናብ ኩሉ ቋንቋታት ብቀጥታ ትትርጐመን ክትርደኣ እትኽእልን ትኸውን። ስለዝኾነ ከኣ ‘ነፍሲ ወከፍ ብገዛእ ቋንቋኡ ኺዛረብ ስለዝሰምዖም ከኣ ዚብልዎ ጠፍኦም’ (ግሐ 2,6)። ብዛዕባ ጉዳይ ቋንቋ ሓቅን ፍቅርን እዩ ዚዛረብ ዘሎ ስለዝኾነ ከኣ ኣድማሳዊ ቋንቋ ብምዃኑ ወላ እቶም ዘይተማህሩ እውን ክርድእዎ ክኢሎም። ቋንቋ ሓቅን ፍቅርን ኩሎም ይርድእዎ። ኩሎም ክርድእዎ ዝኽእልዎ ቋንቋ እዩ። ንሓቂ ኣብ ልብኻ ሒዝካ ምስ እትጐዓዝ ብቅንዕናን ብሓቅን እናተመላለስካ ብፍቅሪ ምስ እትጐዕዝ ኩሎም ክርድኡኻ እዮም። ክትዛረብ እንተዘይከኣልካውን ብእትገብሮ ሓቀኛን ፍቅራውን ክሳብ ዝኾነ ኩሎም ክርድኡኻ እዮም።
መንፈስ ቅዱስ በቲ ንዝተፈላለየ ቃናታት ኣወሃሂዱ ዘቅርቦ ድምጽታት ጥራይ ዘይኮነ ነዚ ቅኒት ኣወሃሂዱ ብምምራሕ ንዓበይቲ ትግባራት እግዚአብሔር መዝሙር ውዳሴ የቅርብ። መንፈስ ቅዱስ ናይ ውህደት ፈጣርን ነቲ ኣብ መንጎ ኣይሁድን ግሪኽን ባሮትን ነጻን ዘሎ ፈላላዪ መናድቅ ኣወጊዱ ዕርቂ ዘውርድ እሞ ንኩሉ ሓደ ኣካል ዝገብር እዩ። ነትን ብዙሓት ኣባላት ምስ ቀንዲ ኣካል ኣወሃሂዱ ናይ ኣመንቲ ማሕበር ይፈጥር። ቤተክርስትያን ክንዮ ድሩትነት ደቂሰባት ማለት ሓጢኣትን ዝኾነ ዕንቅፋትን ብምጒዓዝ ከም እትዓቢ ይገብር።
ዘደንቅ ሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ብዙሕ እዩ። ኣብ ዕለተ ጴጠቆስጠ ገሊኦም ኣታ እዞም ሰባት እዚኦም ሰኺሮም ከይኮኑ ዚሓትት እውን ኣይተሳእነን። ኣብዚ ግዜ እዚ ከኣ እዩ ቅዱስ ጴጥሮስ ብስም ኩሎም ሓዋርያት ክዛረብ ይጅምር ነቲ ኢዮኤል ነቢይ ኣብ ምዕራፍ 3 ዝተነበዮ ከኣ ሓዲስ ምውራድ መንፈስ ቅዱስ ከምዝተፈጸመ ይገልጽ። ተከተልቲ ኢየሱስ ኣይሰኸሩን ከምቲ ቅዱስ ኣምብሮዝዮስ ዝብሎ ‘ብመንፈስ ቅዱስ ምስካር’ ኣጋጢምዎም ኣብ ማእከል ሕዝበ እግዚአብሔር ብሕልምታትን ራእያትን ትንቢት እዮም ክንበዩ ጀሚሮም። እዚ ውህበት ትንቢት ንገሊኦም ጥራይ ዝተሓዝኤ ኣይኮነን ንኩሎም ስም ጐይታ ዝጽውዑ ዝዕደል እዩ።
ካብቲ ግዜ እቲ ጀሚሩ እምበኣር መንፈስ ቅዱስ ነቲ ደቂ ሰባት ኣብ መስቀል ዝሸንከርዎን እግዚአብሔር ከኣ ‘ካብ ሥቃይ ሞት ሓራ ብምውጻእ’ (ግሓ 2.24) ካብ ሙታን ብዘተንሠኦን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተዓደለት ድሕነት ንኽቅበሉ ልብታት ከንቀሳቅስ ይርከብ። ንሱ እዩ ነቲ ኩሎም ክሰምዕዎ ዝኽእሉ ብዙሕ ዝማሬ ውዳሴን ምስጋናን ዘወሃህድ መንፈስ ቅዱስ ኡፍ ኢሉ ዝሃበ። ከምቲ በነዲክቶስ መበል 16 ‘ጰንጠቆስጠ ማለት እዚ እዩ ኢየሱስ ክርስቶስ ብእግዚዠብሔር ኣብ ኣቢሉ ናባይ ይመጽእ እሞ ናብ ውሽጡ ይስሕበና’ (ስብከት 3 ሰነ 2006) ከምዝበልዎ እዩ። መንፈስ ቅዱስ ብመለኮታዊ ስሕበት ይሰርሕ! እግዚአብሔር ብፍቅሩ እዩ ዝስሕበና በዚ ከኣ ምሳኡ ከም እንተሓባበር ንታሪኽ ከም እነንቀሳቅስን ነቲ ሓዲስ ሕይወት ከምእንነፍን ይገብረና። መንፈስ እግዚኣአብሔር ጥራይ እዩ ንዝኾነ ፍጻሜ ሰብኣዊ ካብቶም ዝቅበልዎ ጀሚርካ ለዊጡ ሕውነት ክፈጥር ዝኽእል።
ንጐይታ ንልባትና ዘስፍሕን ንስሚዒታትና ምስ ናይ ክርስቶስ ዘወሃህድን ሓዲስ ጴንጠቆስጠ ከም እንረክብ ክገብረና ንለምኖ። በዚ ከኣ ከይሓፈርና ንዝልውጥ ቃሉ ክንሰብኽን ንዝረኸቦ ኩሉ ናብ ሕይወት ንእትጽውዕ ክእለት ፍቅሩ ክንምስክርን ኢና። እግዚአብሔር ይሃበለይ እንክብሉ ትምህርቶም ዛዘሙ።


text:
ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣብ እትርከብ ወደባዊት ከተማ ትርየስተ ዝተላዕሉ ሰልፈኛታት ንምብታን ፖሊስ ጣልያን: ዘንብዕ ጋዝን ማይ ቱቦን ከም እተጠቀሙ ተገሊጹ። እቶም ሰልፈኛታት: ኣብታ ሃገር ንዝተኣወጀ ሰራሕተኛታት ናብ ዕዮኦም ክዋፈሩ “ሓምላይ ፓስፖርት” ንኽሕዙ ዝድንግግ ሓድሽ ሕጊ ብምቅዋም እዮም ንጎደናታት ወጺኦም። እቲ ሓምላይ ፓስፖርት እቲ ሰራሕተኛ ተመርሚሩ ኣሉታዊ ውጽኢት ዘምጸአ፥ ቅድሚ ሽዱሽተ …
October, 2021
-
19 October
ጣልያን፥ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት: ዘንብዕ ጋዝ ተጠቂማ
-
19 October
ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ብልቃጥ ክታበት ኮቪድ፡ ዓዲሉ
ኣብ ዝሓለፋ ዓሰርተ ኣዋርሕ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ብልቃጥ ክታበት ኮቪድ፡ ናብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ኣብጺሑ ክትብል ፕረዚደንት ኤውሮጳዊ ኮሚሽን፡ ኡርዙላ ቮን ደር ላይን፡ ገሊጻ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ካብ ዝፈረዩ ብልቃጥ ክታበት ኮቪድ፡ ናብ ኣብ ዝተፈላለያ ኣህጉር ዓለምና ዝርከባ ልዕሊ 150 ዝኾና ሃገራት፡ …
-
18 October
ውድብ ጥዕና ዓለም፥ ሞደርና ምቊራጽ ኣድላዪ ኣይነበረን ይብል
ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO): ሽወደን: ክትባት ሞደርና ክቋረጽ ምግባራ ዘየድሊ ስጒምቲ እዩ ክብል ነቒፉ። ብዘይካዚ ካልኦት ክኢላታት እውን: ንተግባር ሽወደን ምንቃፎም ተገሊጹ። ኣብ ጥቅምቲ 6: እቲ ኤጀንሲ ካብ 1991 ንደሓር ንዝተወልዱ ሰባት ክትባት ሞደርና ስፓይክቫክስ ክቋረጽ ምግባሩ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ውሳነ ዝተወስደሉ ምኽንያት እዚ ክትባት ነድሪ ጭዋዳታት ልቢ ስለዘምጽእ እዩ …
-
18 October
ኣብ እዋን ዕረፍቲ ቀውዒ ዝግበሩ መገሻታት፡ ብጥንቃቐ ክካየዱ ከምዘለዎም ተነጊሩ
ቅድሚ ኣብ እዋን ዕረፍቲ ቀውዒ ዝግበሩ መገሻታት፡ ሰባት፡ ክኽተቡን ጥንቃቐታት ክገብሩን ይግባእ ክብል በዓል መዚ ኣገልግሎት ህዝባዊ ጥዕና ሽወደን ምኽርታቱ ለጊሱ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። ኣብ እዋን ዕረፍቲ ቀውዒ፡ ናይ መገሻ መደብ ዘለዎም ሽወደናውያን፡ ጥንቃቐታት ከዘውትሩ ይግባእ፡ ምኽንያቱ፡ ኣብ ገለ ሃገራት ኩነታት ቫይረስ ኮሮና ገና ኣብ ምስፍሕፋሕ እዩ ዝርከብ …
-
15 October
ከራሻት ሰባት: ዝያዳ ብሕማም ኮቪድ ተጠቃዕቲ እዮም ተባሂሉ
ዝሓለፈ ዓመት ሕማም ምኽራሽ ዘለዎም ሕሙማት ኮቪድ ኣብ ጽዑቕ ክንክን ይሕከሙ ምንባሮም ሓደ ሓድሽ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ። ናይ ሞት ሓደጋ ወይ ዝነውሐ ክንክን ድማ ዝለዓለ ምንባሩ ብሓፈሻ ምኽራሽ ዘለዎም ሰባት ከም ተጠቃዕቲ ኮሮና ተለልዮም ምንባሮም እቲ ጸብጻብ ወሲኹ ኣመልኪቱ። እዚ መጽናዕቲ ኣብዚ እዋን ብ ዩኒቨርሲቲ ዮተቦሪ ተረጋጊጹ’ሎ። ብመሰረት እዚ መጽናዕቲ: …
-
14 October
ዴኒማርክ፡ ዶባታ ንኤውሮጳ ክትከፍት እያ
ሃገረ ዴኒማርክ፡ ንኹሎም ቀይድታት ኮቪድ ብምልዓል፡ ዶባታ ንዜጋታት ኤውሮጳዊ ሕብረትን ሸንገንን ክፉት ክትገብር ምዃና ገሊጻ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። ካብ ዕለት 25 ሕዳር ጀምሮም፡ ኩሎም ዝተኸትቡ፡ ኣቐዲሞም ብሕማም ኮቪድ ተለኺፎም ዝነበሩ ኣሉታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ ዘቕረቡ ሰባት፡ ብዘይ መርመራ ክኣትዉ ምዃኖም ባይቶ እታ ሃገር ኣብ ዘመሓላለፎ ውሳኔ ገሊጹ። ምስ …
-
13 October
ጸብጻብ ክታበት ኮቪድ-19
ቁጽሪ ናይቶም እንተወሓደ ሓደ እብረ ክታበት ኮቪድ ዝተኸትቡ ሰባት፡ 7,197,950 በጺሑ ከምዘሎን፡ እዚ ማለት ድማ፡ 84.3% ካብ መላእ ልዕሊ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ህዝቢ ሽወደን ምዃኑ፡ መዛግብቲ ሃገራዊ ኣወሃሃዲ ክታበት ገሊጾም ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። እቶም 79.1% ዝኾኑ ልዕሊ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ማለት፡ 6,752,103 ሰባት፡ ክልተ እብረ ክታበት ዝተኸትቡ እዮም። …
-
13 October
102 ሰባት፡ መዓልቱ ዝሓለፈ ብልቃጥ ክታበት ተወጊኦም
ኣብ ከተማ ኒሾፒን፡ 102 ሰባት፡ ዕድሚኡ 11 መዓልታት ዘሕለፈ ብልቃጥ ክታበት ፋይዘር ከምዝተወግኡ ማዕከን ዜና ተተ ንጸብጻባት P4 Sörmland ብምጥቃስ ገሊጹ። ንዕድመ እቲ መድሃኒት ብዝምልከት፡ ቀጻሊ ዝኾኑ ውሽጣዊ ምቁጽጻር እኳ ክንገብር እንተጸናሕና፡ ኣብዞም ሰባት ግን ቅሩብ ፍሽለት ኣጋጢሙና ክብል ኣብ ምምሕዳር ሶርምላንድ፡ ኣዋሃሃዲ ክታበት ዝኾነ ማግኖስ ዮሃንሰን ገሊጹ። እቶም በዞም መድሃኒት …
-
11 October
ሰራሕተኛታት ጥዕናን ትምህርትን፡ ንክኽተቡ ክግደዱ እዮም
ኣብ ጽላት ጥዕናን ትምህርትን ዝሰርሑ ሰባት፡ ክታበት ኮቪድ-19 ንክኽተቡ ክግደዱ እዮም ክብል በዓል መዚ ጥዕና ኒዊዚላንድ ገሊጹ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። ሓካይም፡ ተሓጋገዝቲ ሓካይምን ኩሎም ምስ ሕሙማት ርክብ ዘለዎም ሰራሕተኛታት ጥዕና፡ ክሳብ ዕለት 1 ሕዳር ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ክልተ እብረ ክታበት ኮቪድ-19 ዝተኸትቡ ክኾኑ ከምዝግባእ እቲ በዓል መዚ ድሕሪ …
-
11 October
ልዕሊ 12 ዓመት ቆልዑ፡ ክታበት ኮቪድ-19 ክኽተቡ እዮም
ካብ ሎሚ ዕለት 11 ጥቅምቲ ጀሚሮም፡ ኩሎም ኣብ ክሊ ዕድመ 12 ክሳብ 15 ዓመት ዘለዉ ቆልዑ፡ ክታበት ኮቪድ-19 ክኽተቡ ክጅምሩ ምዃኖም በዓል መዚ ኣገልግሎት ህዝባው ጥዕና ሽወደን ገሊጹ ክብል ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ። መብዛሕትአን ምምሕዳራት ሽወደን፡ ንመደብ ክታበት እዞም ክሊ ዕድመ ብዝምልከት፡ ኣብ ቤት ትምህርታት ከካይዳ ምዃነን ክሕብራ እንከለዋ፡ ውሑዳት …


text:
መሰላትን ግዴታትን ኣብ ድሕንነት ሕብረተሰብ
መንግስታዊ ድሕንነት ኩሉ ሰብ ዓቕሙ ዘፍቅደሉ ክሳብ ዝኾነ እጃሙ ከበርክት ናይ ግድን እዩ።
ንኸፍሎ ገንዘብ ቀረጽ ብፍትሓዊ ዝኾነ መገዲ ክመቓራሕን፣ እቶም ዘድልዮም ክጥቀሙሉን ኣብ ዝብል እዩ እዚ ሞዴል ዝምርኮስ። ኣብ ምሉእ ሂወትና ብዙሕ ንጥቀመሉ ዝተፈላለዩ ረብሓታት ድሕንነት ኣሎ። ዝኾነ ሰብ ኣብ ሂወቱ ረብሓታት ድሕንነት ዘድልየሉ ኩነታት ክኣቱ ይኽእል እዩ። ሰብ ንሓደጋ ክቃላዕ ይኽእል ወይ ከቢድ ሕማም ከጋጥሞ ይኽእል፣ ሰብ ካብ ስራሕ ክወጽእ ይኽእል ወይ ካልእ ቅልውላው ከጋጥሞ ይኽእል። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኣጋጣሚታት ዝኣልየካ ክትረክብ ጽቡቕ እዩ።
ሰብ ጥዕናን ናይ ስራሕ ዓቕሚን ከለዎ ብምስራሕን ቀረጽ ብምኽፋልን እጃሙ የበርክት። ዳርጋ ቅድሚ ሕጂ ዝረኸብካዮ ከም ምምላስ ወይ ነቲ ኣብ መጻኢ ከድልየካ ዝኽእል ምኽፋል ጌሩ ክቑጸር ይከኣል። መብዛሕትኦም ነዚ ሲስተም እዚ ከም ጽቡቕ ይርእይዎ። ኣብ ድሕንነታዊ ሕብረተሰብ ህዝቢ ቁጠባዊ መሰላትን ግቡኣትን ኣለዎ።
- ኣብነታት መሰላት፣ ገንዘብ ግዜ ሕማም፣ ደገፍ ኢንትሮዳክሽን፣ ቀለብ ቆልዓ ቆልዑ፣ ጦሮታ ብዕድመ
- ኣብነታት ግቡኣት፣ ቀረጽ ምኽፋል፣ ቁጠባዊ ፍታሓት ብጌጋ ዘይምጥቃምን፣ ንሰብ መዚ ብዛዕባ ኩነታት ሂወትካ ቅኑዕ ሓበሬታ ምሃብ ኣሎ።


text:
Radio Erena: January 20, 2014
21 ጥሪ፣ ናይቲ ኣብ ፎርቶ ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ሚኒስትሪ ዜና ንለውጢ ዝጠልብ ብኣባልት ሰራዊት ኤርትራ ዝተኻየደ ታሪኻዊ ስርሒት ንምዝካር፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተፈላለየ መደባት ወዲቦም ምህላዎም ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ሓያሎ ኤርትራውያን ደለይዪ ደሞክራስያዊ ለውጢ ነቲ ‘ስርሒት ፎርቶ’ እናበሉ ዝገልጽዎ ዘለዎ ፍጻሜ 21 ጥሪ ንምዝካር፣ ኣብ ኣፍደገ እሜባሲታት ኤርትራ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክውድቡ እንከለዉ፣ ሃያሎ ካልኦት ድማ፣ ንኽብሪ’ቲ ኣብቲ ስርሒት ታሪኽ ሓዲጉ ዝተሰውአ ኮለነል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ክልተ ደቃ ኣብ ኢትዮጵያ ተሰዲዳ ንእትርከብ በዓልቲ ቤቱ ብምሕጋዝ ነታ ዕለት ክዝክሩዋ ወሲኖም ኣለዉ።
ዓሚ ኣብ 21 ጥሪ፣ ብክልተ ታንክታት ዝተዓጀቡ ኣስታት 100 ኣባልት ሰራዊት ኤርትራ፣ ንቐጽሪ ሚኒስትሪ ዜና ብምኽባብ፣ ኣብ ኤርትራ ቅዋም ክትግበርን ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑን ዝጠለብ ጻውዒት ከምዘካየዱ ኣይርሳዕን።
ኣብ 21 ጥሪ 2013፣ ረፋድ ከባቢ ሰዓት ዓሰርተ፣ ብኮለነል ሳልሕ ዑስማንን፣ ኮለነል ስዒድ ዓሊ ሕጃይን ዝተመርሑ ኣባላት ሰራዊት ንሚኒስትሪ ዜና ድሕሪ ምቑጽጻሮም፣ ብኡ ንብኡ ብቀጥታ ብሬድዮ ኤረና ንመላእ ማሕበረ ሰብ ዓለም ከምዝተቓለሐ፣ ይዝከር።
እቲ ናይ ፎርቶ ስርሒት፣ ካብ ሰዓት ዓሰርቲ ረፋድ ክሳብ ሰዓት ትሽዓተ ናይ ምሸት ድሕሪ ምጽንሑ፣ እቲ ኩነታት ከምዝሃድአ ድሕሪ ምሕባሩ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ስርሒት ዘካይዱን ዝወደቡን፣ ዴሞክራስያዊ ሕቶ ዘይኮነ፣ ሕቶ እስላማዊ ጥሩፍነት’ዩ ኔርዎም ክብል ብካድረታቱ ከምዝወንጀሎም’ውን ይፍለጥ።
ኣብቲ ናይ 21 ጥሪ ናይ ፎርቶ ስርሒት፣ ኮለነል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ ክስዋእ እንከሎ፣ ነቲ ስርሒት ካብ ዝመርሑ ኮለነል ሳልሕ ዑስማን፣ ድማ ንሓደ ሓደ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ተደፋፊኡ ጌጋ ከምዝፈጸም ንኣባላት ሰራዊት መግለጺ ድሕሪ ምሃብ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ መዝነቱ ደስኪሉ ጽኑዕ ምቑጽጻር ይግበረሉ ከምዘሎ ይጠቐስ።
ብድሕሪ’ቲ ናይ ፎርቶ ስርሒት ድማ ሓደ ካብ እሙናት ኣገልገልቲ ናይቲ ስርዓት ዝነበረ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ዓብደላ ጃብር፣ ሚኒስተር ሃብቲ ዓሳ ድሒሩ ድማ ሚኒስተር ማዕድን ዝነበረ ኣቶ ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ፣ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሙስጦፋ ኑርሑሴን፣ ከምኡ’ውን ሓያሎ ማእከሎት ወትሃደራውያን መኮንናትን ሓለፍቲ ኣካላት ናይቲ ስርዓትን ቀይዲ ምእታዎም ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 25 May 2021
ፕረዚደንታት ኣመሪካን ግብጽን ፣ ኣብ ጉዳይ’ቲ ኣብ ስምምዕ ክብጻሕ ዘይተኻእለ፣ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ኣጠቓቕማ ናይልን ተመያይጦም።
እቶም መራሕቲ፣ ብ24 ግንቦት ኣብ ዘካየድዎ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ፣ ኣብ መንጎ እስራኤልን ፍልስጤምን ተወሊዑ ዘሎ ግጭት ዝዓርፈሉ መንገዲው’ን ዘትዮም።
ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ንግብጺ ስግኣት ምዃኑ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ኣብቲ ዝርርብ ክገልጽ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ብወገኑ፣ ጠለባት ግብጺ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብዘማልእ ኣገባብ ብዘተን ዲፕሎማስን ክፍታሕ ድሌት ኣመሪካ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ዛጊት ልዕሊ 250 ሰባት ቀቲሉ ዘሎ ግጭት እስራኤል ፍልስጤምን ሰለማዊ መፍትሒ ንምርካብ፣ ፕረዚደንት ባይደን፣ ንጸሓፉ ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣንቶኒ ብሊንከን፣ ናብ ማእከላይ ምብራቕ ክልእኾ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣንቶኒ ብሊንከን፣ ኣብ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ዑደቱ ምስ መራሕቲ እስራኤልን ፍልስጤምን ከምኡ ድማ ኣብቲ ዞባ ጽልዋ ዘለዎም መራሕቲ ካልኦት ሃገራትን ክዝቲ ምዃኑ ፕረዚደንት ባይደን ኣብቲ ምስ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ዘካየዶ ዝርርብ ጠቒሱ።
================


text:
Radio Erena: 14 December 2016
“መራሒ ናይታ፣ ኣስታት 150 ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታት ሒዛ ኣብ 18 ሚያዝያ 2015፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ዝጠሓለት ጃልባ’ዩ” ተባሂሉ ዝተቐየደ መሓመድ ዓሊ ማሌክ ዝተባህለ ቱኒዝያዊ ን18 ዓመታት ክእሰር ከምዝተፈርዶ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
ኣብ ኢጣልያ፣ ከተማ ካታንያ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ትማሊ 13 ታሕሳስ ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ፣ ተሓጋጋዚ እቲ ቱኒዝያዊ ኔርካ ንዝበሎ ሶርያዊ ኣሕሙድ ቢክት ከኣ ንሓሙሽተ ዓመታት ክእሰር ፈሪድዎ ኣሎ።
እታ ዜጋታት ኤርትራ፣ ሶማል፣ ሶርያን ዝርከብዎም ልዕሊ 700 ሰባት ጽዒና ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሰት ጃልባ፣ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሕሪ ምንጽልላዋ፣ ከተድሕና ምስ እትመጽእ ዝነበረት ካልእ ጃልባ ብምግጫዋ እቲ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዝበኣሰ’ዩ ዝግለጽ።
ናይዚ ተሓታቲ ከኣ ነታ ጃልባ ዝመርሕ ዝነበረ ወዲ 27 ዓመት ቱኒዝያዊ መሓመድ ዓሊ ማለክ ምዃኑ፣ ቤት ፍርዲ ኢጣልያ ካብቶም ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ሒደት ሰባት ብዝኣከቦ ሓበሬታ ክድምድም ክኢሉ።
ቱኒዝያዊ ማሌክ፣ ንባዕሉ ናብ ስደት ዘቕንዕ ዝነበረ ተራ ስደተኛ ምዃኑ እኳ እንተተጣበቀ፣ ከም ተሓጋጋዚኡ ዝተኸሰሰ ወዲ 25 ዓመት ሶርያዊ ኣሕሙድ ቢክት ግን ነታ ጃልባ ናይ ምምራሕ ሓለፍነት ዝወሰደ እቲ ቱኒዝያዊ ምንባሩ ቃል ሂቡ።
ብህልቂት ኣማኢት ሰባትን ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታትን ገበነና ኮይኑ ን18 ዓመታት ክእሰርት ዝተፈርዶ ቱኑዝያዊ መሓመድ ዓሊ ማለክ፣ ነቲ ዝቐረበሉ ክስታት ብምንጻግ ይግባይ ክብል ምዃኑ ብመንገዲ ጠበቕኡ ሓቢሩ።
ኣብታ ዓሚ፣ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ዝጣሓለት ጃልባ ካብ ዝደሓኑ 28 ሰባት እቶም ክልተ ቆልዑ ምንባሮም ይዝከር።
ኣብቲ እዋን’ቲ፣ ብዘጋጠመ ሞት ኣስታት 150 ኤርትራውያን፣ ኣብ መላእ ኤርትራን ኤርትራውያን ዓሙቕ ሓዘን ከምዝፈጠረ ኣይርሳዕን።
=======================


text:
ሎሚ 29 ጥሪ ኣብ መወሸቢ ማእከላትን ክፍልታት ተመላለስቲ ሕሙማትን ዞባታት ጋሽ-ባርካ፡ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ማእከልን ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 50 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ።
ካብ’ዚኦም፡ 26 ኣብ መወሸቢ ማእከላት ዞባ ጋሽ-ባርካ – ማለት 17 ኣብ ኣዲባራ፡ 5 ኣብ ባረንቱ፡ 3 ኣብ ሃይኮታ፡ ሓደ ድማ ኣብ ኣቑርደት፣ 10 ኣብ መወሸቢ ማእከላት ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ – ማለት 7 ኣብ እማህሚመ፡ 2 ኣብ ጊንዳዕ፡ ሓደ ከኣ ኣብ ባጽዕ፣ ከምኡ’ውን 14 ኣብ ክፍልታት ተመላለስቲ ሕሙማት ዞባ ማእከል ብዝተገብረ መርመራታት’ዮም መልከፍቶም ተረጋጊጹ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ሆስፒታላት ዘድሊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ 44 ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ሓደ ድማ ኣብ ዞባ ማእከል፡ ብጠቕላላ 45 ዜጋታት ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም።
በዚ መሰረት፡ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ሎሚ 2135 በጺሑ’ሎ። 1594 ካብ’ዚኦም ሓውዮም ዝተፋነዉ፡ 7 ብሞት ዝተፈልዩ፡ 534 ድማ ገና ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ዝርከቡ’ዮም።
ሚኒስትሪ ጥዕና
29 ጥሪ 2021


text:
ግናኸ ንሕና ገና ሓጥኣን ከሎና ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ሞይቱ እዩ እሞ፡ ኣምላኽ እታ ፍቕሩ ንኣና በዚ የርኢ ኣሎ።ሮሜ 5፡8
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ዘሎ ምሳሌኣዊ ዛንታታት ብዝለዓለ ካብ ዚጥቀሳ ሓንቲ "ዛንታ ወይ ምስላ ናይቲ ጥፉእ ወዲ" እያ። ካብቲ ሃብታም ኣቦኡ፡ "እቲ ዚግበኣኒ ርስቲ" ምቐለኒ ኢሉ ነቦኡ ዳርጋ ኣገዲዱዎ መገዱ ቐጸለ። ኣቦኡ ዋላኳ እንተዘይፈተወ ስለቲ ግቡእ መሰል ወዱ ግና ኪዓግቶ ኣይደለየን። ምቅሊቱ ሒዙ ዝኸደ እዚ ወዲ ግን ኣይነፍዐን።
እኳ ደኣ ገንዘቡ ኹሉ ምስ ሓጥኣን ዘርዩ ወድአ እሞ ናብ ባርነት ወደቐ። ካብ ቅድሚ ዓለም ኮነ ካብ ቅድሚ ኣቦኡ መሰል ዘይብሉ ምዃኑ ድማ ዋላ ባዕሉ ተኣመነ። ካብዚ ንንዮ እዚ ወዲ እዚ ኣብ ናቱ ክእለት ኮነ ዚውንኖ ነገር ምውካሉ ምማት ጥራይ ነበረ።
ካብዚ እተላዕለ ድማ እዩ ባርያ ብባርያኡስ ኣብ ቤት ኣቦይ ባርያ ምዃን ይሕሸኒ ኢሉ ዝመረጸ። ኣብ ዓለም ተደርብዩ ካብ ዚመውትሲ ኣብ ቤት ኣቦኡ ባርያ ምዃን ከምዚበልጽ ረኣየ፡ እዚ ብዝመኸረ ድማ እዩ ምስ ኣቦኡ ኪራኸብ ዕድል ዝረኸበ፡ ኣቦኡ ግና ዝኾነ ነገር ኪገብረሉ ዚግደድ ኣይኮነን። ነዚ ሓጥእ፡ ዘራዊ፡ ከንቱ ዝኾነ ወዲ እዚ እንታይ ኪረኽቦ ምተገብአ? እቲ ፍርዲ ብመሰረት ሕጊ ፍጥረት ዓለም ፍሉጥ እዩ፡ ምድርባይ ምውጋዝ ማእሰርትን ኪነኔ ሞትን!
እቲ ዝሰዓበ ግና ፍጹም ኣንጻር እዚ እዩ። እዚ ሃብታም ብሩኽ ኣቦ እዚ ካልእ ልቢ እዩ ዘለዎ እሞ ንወዱ ብዝረኣየ ልቡ ተገላበጦ። ሕንቕንቕ እናበለ ድማ ሓቚፉ ሰዓሞ። ዋላኳ እቲ ወዲ "ወድኻ ክበሃል ኣይግበኣንን። ኣይበቅዕን እየ" ባርያኻ ክኸውን እንተበሎ፡ "የለን" ብምባል ኣቦኡ "ብሉጽ ክዳን ኪኽደን፡ ቀለቤት ኪእሰረሉ፡ ከምኡውን ስብሕቲ ላም ክትሕረደሉ" ድግስ ኪድገሰሉን ደኣ ኣዘዘ። ዝሓጥኦ ዘባኸኖ ዝዘረዎ ከም ሓደ ነገር እኳ ኣይተላዕለን። ኣብ ክንድኡ ግና ወዮ ኣቦ "እዚ ወደይ እዚ" ኢሉ ውልድነቱ ኣስመረሉ። እዚ እዩ ዮሃንስ ብዛዕባቶም ጥፉኣት ዝነበርና ክርስትያን ዚዝክር፦ "ርኣዩ፡ ውሉድ ኣምላኽ ክንበሃል እቲ ኣቦ ከመይ ዝበለ ፍቕሪ ሃበና! ከምኡውን ኢና።" (1ዮሃ 3፡1)
ኣዝዩ ዚገርም ብጽሒት እዩ። ድርቡይ እየ፡ ሓጥእ እየ፡ ዘራዊ እየ፡ ከንቱ እየ፡ ኣባኻኒ እየ ክትብል ጸኒሕካ፡ ብኡ ብኡ "ወደይ" ክትበሃል፡ ካብዚ ዚዓቢ ውህበት ፈጺሙ የለን!
"እዚ ወደይ ሞይቱ ነይሩ (ህያው ኮይኑ) ሓውዩ፡ ጠፊኡ ነይሩውን ተረኺቡ እዩ" ዝበለ ኣቦ (ሉቃ 15፡23-24) ተግባር ናይቲ ወዱ ኣይረኣየን። ጥፍኣቱ፡ ዕልወቱ ኪዝክርውን ኣይፈተወን። ነዚ ሕያዋይ ኣቦ፡ ባህ ዘብሎስ "መንነቱ" ደኣ እዩ። "ውሉድ" እዩ፡ ሓጢኣት ኮነ ካልእ ነቲ ናይ ውሉድነት ሓቂ ኪሓኮ ኣይክእልን እዩ። ከመይሲ ኣምላኽ ፍቕሩ ዘለኣለማዊ ብምዃኑ እዩ ወዱ ዝሃበ። ብርግጽ ሰብ ብሰሪ ሓጢኣቱ ይመውት፡ ግናኸ እዚ "እንተዘይተነሳሕኩም" እዩ (ሉቃ 13፡3)። እቲ ውሉድ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ውሉድ እዩ። እዚ ምስ ዚዝክር ወዲ ሰብ ኣብ ዘበለ ኣቢሉ ጠፊኡ እኳ እንተነበረ ናብ ኣቦኡ ምተመልሰ፡ እቲ ሽግር ግና ሰብ ነዚ ስለዚርስዕ እዩ፡ ሰብ ነቲ "ፈልፋሊ ህያው ማይ" ሓዲጉ ናብ "ማይ ዘየዕቁር ነቓዕ ሓጽብታት" ስለዚኸይድ እዩ።" (ኤር 2፡12)
ኣብ ክንድ'ዚ ግን እቲ "ኣብ ቤት ኣቦይ ብዙሓት ባሮት ... ይጸግቡ፡ ኣነ ኸኣ ኣብዚ ብጥሜት እመውት ኣለኹ ...፡" ዝበለ ኹሉ ናብ "ኣቦ" ምምላሱ ዘይተርፍ እዩ። እዚ ዚኸውን "ድምጺ ኣቦ" ምስእተለሊ፡ ምስእትሰምዕ ምስእትዝክር እዩ። "ነቓዕ ሓጽብታት" ወይ ኣማራጺ ዚኾነካ ነገር ወይ ምህሮ ወይ ተስፋ እንተሓዝካ ግን መመሊሱ ካብ ዝኽሪ "ኣቦ" ካብ "ህይወት ምስ ኣምላኽ" ከምዜርሕቐካ ርግጽ እዩ።
ናብ ቀንዲ ሕቶና ክመጽእ። እዚ ኣቦ ነቲ "ጥፉእ ወዲ" ኪቕበል እንታይ ዘገድዶ ኣለዎ? ዋላሓንቲ! እቲ ንክርስትና ካብ ካልእ እምነታት ፍልይ ዜብሎ ሓቂ እምበኣር እዚ እዩ። ንሕና ነቲ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ዝገበረልና ምብጃው እንበቅዕ ሰባት ኣይኮንናን። ንሕና ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዚገልጸና "ነቲ ናይ ስጋን ናይ ሓሳባትን ድሌት እናገበርና፡ ቀደም ብትምኒት ስጋና ... ንነብር ነበርና፡ ... ብባህርይና ደቂ ቁጥዓ ነበርና።" (ኤፌ 2፡3) ካብዚ እተላዕለ ዚግበኣና ፍርዲ፡ ውርደትን ቁጥዓን እዩ ነይሩ። እቲ ብክርስቶስ ኣቢልና ዝረኸብናዮ ግን "ውሉድ" ክንበሃል እዩ። እዚ ዘይግበኣና ሓልዮት እዚ ከኣ እዩ "ጸጋ" እናተባህለ ዚጥቀስ። ብዝኾነ ይኹን መገዲ ክንረኽቦ ዘይግበኣና ምርካብና ካብ ሕጊ ተፈጥሮ ወጻኢ እዩ። ብመሰረት ፍርዲ ብጽሒትና ሞት እዩ ዝነበረ፡ ንሕና ግና ህይወት አረ ህይወት ምስ ተረፉ እኳ እወ ህይወት ዘለኣለም ረኸብና። እዚ ብመሰረቱ መስተንክር እዩ። በዚ ኸኣ እዩ ምስ ዝኾነ ዓይነት ፍልስፍና ዝተፈላለዩ እምነታት ዚጻረር ዚገብሮ።
"ጸጋ" ኣምላኽ ጥራይ ዜርእዮ መለኮታዊ ባህርይ እዩ። ከምቲ ነቲ ጥፉእ ወዲ ካብ ንቡር ወጻኢ ዝኾነ ሓልዮት እተገብረሉ፡ ኣምላኽ ንዓና ክንዲ ሞት ህይወት፡ ክንዲ ፍርዲ ምሕረት፡ ክንዲ ባርነት ከኣ ውልድነት ሃበና። ንጸጋ ግና ጸጋ ዘብሎ ካብዚ ሕልፍ ዝበለ ነገር ድማ ኣለዎ።
ኣቦ እቲ ጥፉእ ወዲ ዘርኣዮ ለውሃት እዚ እዩ። "ሓድሽ ክዳን ክደንዎ፡ ቀለቤት ግበሩሉ፡ ስብሕቲ ላም ሕረዱሉ፡ ንተሓጎስ ድማ፡" እዚ እዩ ነይሩ እቲ ምላሽ። እዚ እዩ ጸጋ! ንዝሰዓረ ዚግባእ፡ ንንጉስ ዚግባእ፡ ንክቡር ሰብ ዚግባእ ኣቀባብላ ተገብረሉ። እዚ እዩ ዕጻ ናይቶም ኣምላኽ ዝጸውዖም ሰባት፡ "... ጸውዖም፡ ... ኣጽደቖም ... ኣኽበሮም።" እዚኦም እዮም እቶም ሰናይ ኣምላኽ ዝተገብረሎም። (ሮሜ 8፡30) አጋ፡ ምልኣት ዘለዎ ልግሲ ኣምላኽ እዩ።
ካብዚ ክንብሎ ዝጸናሕና ከምእነስተብህሎ "ጸጋ" ዚበሃል ሓደ ሕልፍ ዝበለ ሓልዮት ጥራይ ዘይኮነስ ኣዝዩ ዚዓዝዝ ኪኸውን ከሎ እዩ። እዚ ዜርእዮ ዕቤት ልግሲ ናይቲ ኣካል እዩ። ብዘመን ኣስቴር ንኣብነት ንጉስ ኣሓሽዌሮስ ናይ ፋርስ ዝገበሮ "ከም መጠን ልግሲ እቲ ንጉስ ..." ነይሩ። (ኣስ 1፡7) እዚ ኸኣ ንዕቤቱን መንግስቱን ዚገልጽ ነይሩ። ኣብ ኣርእስትና ድማ ነቲ ጥፉእ ወዲ ዝተገብረሉ ድግስ፡ ዕቤትን ስልጣንን ኣቦኡ ዜርኢ እዩ። ወዮ ጥፉእ ወዲ ግና ንዕቤት ኣቦኡ ኪመዝኖ ክሳዕ ዘይክእሎ ነበረ፡ ምኽንያቱ ሚዛኑ ካብ ንቡር ኣተሓሳስባ፡ ካብ ሓሳብ ሰብ ኪሓልፍ ዘይከኣሎ እዩ። ኣምላኽ ንዓና "ጸጋኡ" ኬገርመና ጥራይ እዩ ዚነብር። ንዓና ጥራይ ዘይኮነ ድማ ንመላእኽቲ እኳ ኣዝዩ ዘገርሞም እዩ። (ሮሜ 3፡10)
ንርኣዮ እሞ እቲ ለውሃትን ውህበትን ኣምላኽ "ንሕና ገና ሓጥኣን ከለና ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ሞይቱ እዩ እሞ ኣምላኽ እታ ፍቕሩ ንዓና በዚ የርኢ ኣሎ።" (ሮሜ 5፡8) ኩሉ እቲ መንነት ኣምላኽ ኣብዚ ተጠቓሊሉ ኣሎ። ኩሉ ዘለዎ እዩ ወፍዩ። እዚ ልግሲ እዚ ኣዝዩ ብዘይ ልክዕ ዚሓልፈና፡ ዚዓብየና፡ ኣብ ኣእምሮና ከነቚሮ፡ መርሚርና ክንበጽሖ ዘይከኣለና እዩ። ልዕል ዚብለና ስለዝኾነ ዕቤት ኣምላኽ ንዓና መስተንክር እዩ። ብመጠን ብዝሒ ሓጢኣት፡ ፍርዲ ሞት ኪፍጸም ተበዪኑልና። ግናኸ ነዚ ዚስዕር ምሕረት ኣምላኽ ብክርስቶስ ተገልጸ። እዚ ጸጋ እዚ ከም መጠን ልግሲ ኣምላኽ ብምዃኑ ኣዝዩ ዕዙዝ እዩ። ምስቲ ፍርዲ ዘይመዓራረ ሕልፍ ዝበለ እዩ።
እቲ ምኽንያት እዚ እዩ። ሕጊ ብዛዕባ ፍርዲ ሓጢኣት ኣመልኪቱ ኪፈርድ ከሎ ብመጠን እቲ እተገብረ ምግሃስ እዩ። ጸጋ ካብ ሓጢኣት ኣይኮነን ዚነቅል። ካብ ኣምላኽ ካብ መንነቱ እዩ።
"ግናኸ እቲ ውህበት ጸጋ (ኣምላኽ) ክንድቲ ኣበሳ ኣይኮነን። ብኣበሳ ሓደ ሰብኣይ ብዙሓት ሞይቶም እዮም እሞ፡ እቲ ጸጋ ኣምላኽ ውህበቱን ብጽድቂ እቲ ሓደ ሰብኣይ፡ ማለት የሱስ ክርስቶስ ናብቶም ብዙሓት እምብዛ ይዓዝዝ እዩ።" (ሮሜ 5፡15)።
እዚ ማለት - "ጸጋ" - ብዓቐን ምስ ዝተገብረ "ሓጢኣት" ኣይመዓራረን እዩ ማለት እዩ። ጸጋ ምስ ሓጢኣት ኣይመናጸርን እዩ። ሓጢኣት ከም እኒ ሓሶት፡ ስርቂ፡ ምንዝር፡ ቅትለት ... እናተባህለ ኪዝርዘር፡ ኪፍቀድ ይከኣል እዩ፡ ጸጋ ኣምላኽ ግና ኣይልካዕን ኣይብጻሕን እዩ። ምንጪ ኩሉ እንፈልጦን ዘይንፈልጦን፡ ዝበጻሕናዮን ዘይበጻሕናዮን ሰናይ እዩ። ዕዙዝ ዜብሎ ድማ ከም መጠን ልግሲ ኣምላኽ ክሳዕ ምሃብ ወዱ ስለዚበሕ እዩ። ንዓና ንደቂ ሰብ ይሓልፈና ይመልኣና ይዓዘና እዩ።
እቲ ፍልልይ ብዘይ መጠን ዓብዪ እዩ። ሕጊ ብዛዕባና ብዛዕባ ደረት ዘለና ደቂ ሰብ ዚዛረብ ጽሑፋዊ እይ። ንሕና ክንመጣጠሮ ዚወሃበና ኣፈናዊ ባህርይ ኣምላኽ ዜርኢ ገጽ እዩ። ዋላኳ ንዕኡ ፈጺሙ ኪገብሮ ዚኽእል እንተዘይሃለወ፡ ምስ ጸጋ ኣምላኽ፡ ምስቲ ፍጹም ባህርዩ፡ ከተመዓራርዮ ግና ፈጺምካ ኣይከልን። እምበኣርከ፡ እቲ "ግበር ኣይትግበር" ናባና ዚጥምት መስትያት ካብ ኮነ፡ ጸጋ ተባሂሉ ዘሎ ሓልዮት ግና ብዛዕባ ዕቤትን ልግስን እግዚኣብሄር ዚዛረብ ምስጢር እዩ። ንሕና ብሕጊ ኢና ንዕቀን፡ ኣምላኽ ግና ብጸጋኡ እዩ ዚምዘን። ሕጊ ካብ ሸኻ ዚርከብ ቀላይ ወይ ሓጽቢ እንተኾነ፡ ጸጋ ግና ንዓለም ዚኸባ ውቅያኖስ እዩ። ሕጊ ክርእዮ እምበር ክበጽሖ ኮነ ክትንክዮ ዘይከኣለኒ መስትያት ህይወተይ ኪኸውን ከሎ፡ ጸጋ ኣምላኽ ግና ህይወተይ እተረምስሶ በረኸት እዩ።
ሕጊ "ይዋእ ኣነ ምግዱር ሰብ፡ ካብዚ ናይ ሞት ስጋስ መን ኮን ኬድሕነኒ እዩ!" ኢልካ ተስፋ ኣብ ምቕባጽ ይውሕጠካ። (ሮሜ 7፡24)። መዋጽኦ ዘይብልካ ድርቡይ ፍጥረት ምዃንካ ቀሊዑ የርእየካ። እዚ ርኢኻ ካልእ ኣማራጺ፡ ወይ መዋጽኦ ምንዳይ እንተቐጸልካ፡ ኣብ ተስፋ ምቕባጽ ኢኻ እትወድቕ። መወዳእትኡ ድማ ኩነኔን፡ ኩሉ እቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ከንቱነትን እዩ። ከምቲ ጥፉእ ወዲ ናብ ልብኻ እንተተመለስካ ህድእ እንተበልካ ግና፡ ወዓል ሕደር ከይበልካ ወይ ‘እትሓይሽ መዓልቲ' እናበልካ ከይተጸበኻ ‘ናብ ቤት ኣቦይ ክኸይድ' ትብል እሞ ነቲ "እምበኣርሲ ሕጂ ነቶም ብክርስቶስ የሱስ ዘለዉ ኩነኔ የብሎምን" ዚብል ቃል ተስፋ ትሙከሮ። (ሮሜ 8፡1) እዚ ቀጻሊ ዚረአ ክርስትያናዊ ሓቂ ጸጋ ኣምላኽ እዩ። ዕምቆቱ ድማ ኣብቲ ዕለታዊ ምስ ሓጢኣት ዘሎ ቃልሲ ብመንፈስ ምምልላስ እዩ ዚግለጽ።
ጥርዚ ናይ ጸጋ ኣብቲ ሰብ ኪረአ ከሎ እዩ። ማለት፡ መጀመርያ ጸጋ ኣምላኽ ኣብ መንነቱ ተዓቚሩ እዩ ዝነበረ። ብክርስቶስ የሱስ ኣብቶም ዝኣመንና ኪግለጽ ከሎ ግና ዝያዳ ጎሊሑ ይረአ። ምኽንያቱ፡ እግዚኣብሄር እቲ ካብ ዘለኣለም ተሰዊሩ ዝነበረ መለኮታዊ መንነቱ ማለት እቲ "ኣዒንቲ ዘይረኣያኦ፡ ኣእዛን ዘይሰምዓኦ ኣብ ልቢ ሰብ ድማ ዘይተሓስበ" "ጸጋኡ" ብዘሎ ኣባና ምስ ኣውሓዞ፡ ኣባና ኣብቶም እንኣምን ከም መጠን ልግሱ እዩ ተጋሂዱ። እዚ ብፍላይ ንሕና ንእኡ ምስተኣዘዝና ነቲ ናይ ምድሓንና ወንጌል ብቓልን ብግብርን ምስሰመርናዮ ሽዑ ነቶም ኣብ ሰማያት ዘለዉ ስልጣናትን መላእኽትን ድማ ተገልጸሎም። ዓለም እትርእዮ'ውን ነዚ እዩ። ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ድማ መልክዕ እቲ ዘይረአ ኣምላኽ ከምኡ ኢሉ ንኹሉ ፍጡር ብምርኣዩ፡ ማለት ኣባና ብምግሃዱ ጸጋ ኣምላኽ ብኸምዚ ንኹሉ ተጋሂዱ። ካብዚ እተላዕለ እዩ ካብዚ መጠን ዘይብሉ ዕዙዝ ልግሲ ኣምላኽ፡ ሓጥኣን ሰባት ንክርስቶስ እኳ እናረኣናዮ ኣይንመውትን። እቲ ዘይከኣል እምበኣር ተኻእለ። ከመይሲ ከምቲ ጽሑፍ ዚብሎ እቲ ንሰብ ዘይከኣሎ ንኣምላኽ ቀሊል እዩ።
ዕዙዝ ጸጋ ኣምላኽ ኣብዚ እዩ ዘሎ "ሓደኳ ጻድቕ የልቦን እሞ ብእምነት ብጸጋ ኢኹም ዝደሓንኩም፡ እዚ ኸኣ ውህበት ኣምላኽ እዩ።" ሓደኳ ኪድሕን ዚግብኦ የልቦን። ሓደኳ ብህይወት ኪነብር ዚግብኦ የልቦን። ግናኸ ኣምላኽ ነዚ ሓለፍ ኢሉስ "መሰል ውልድነት" ሃበና። ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ናብ ዙፋን ጸጋኡ ምእታው ረኸብና። ክብሩ ክንርኢ ንሕና ድማ ክንነብር በቓዕና። እዚ እዩ ልግሲ መንግስቱን ዕቤቱን ፍቕሩን። ኣመና ዕዙዝ ጸጋ ኣምላኽ!
ነዚ ኬርኢ ዝደለየ ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ንሕግን ጸጋን ዘይራኸብ ጋግ ከምዘለዎ ንሰብ ቆረንቶስ ገለጸሎም። ድሕሪ ዝርዝራዊ ትንታነ ከምዚ ኢሉ ይድምድም። "... በዚ ወገን እዝስ እታ ኽብርቲ እኳ ብምኽንያት እቲ ዚዓዛ (ካብኣ ዚበልጽ ክብሪ) ክብርቲ ኣይኮነትን።" (2ቆረ 3፡11) እታ ክብርቲ ተባሂላ ዘላ "ኪዳን ሕጊ" እያ፡ እቲ ዚዓዛ ክብሪ ድማ "ኪዳን ጸጋ" እዩ። ናይ ጸጋ ኣምላኽ ክብሪ ኣዝዩ ዕዙዝ እዩ። ኣዳም ብዝገበሮ ሓጢኣት ናብ ብዙሓት "ዘይምኣዛዝ" ስለዝሓለፈ ብዙሓት ከኣ ኣብቲ "ግብሪ ዘይምእዛዝ" ስለዝሓበሩ፡ ሞት ናብ ኩሉ ሰብ ሓለፈ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብውልቁ ድማ ሓጢኡ እዩ እሞ "ሞት" ንነፍሲ ወከፍ ዚግብኦ ኮነ። ናይ ጸጋ ነገር ግን ፍሉይ እዩ። ሓደ፡ ንሱ ድማ የሱስ ክርስቶስ ጥራይ እዩ ግብሪ ጽድቂ ገይሩ። ግናኸ ብውህበት ጸጋ፡ "ህይወት" ናብቶም ሓንቲውን ትኹን ግብሪ ጽድቂ ዘይገበሩ ብኸምኡ ሓለፈ።
ሞት ንኺመውት ሰብ ኪሓጥእ ኔሩዎ፡ ምኽንያቱ "ዓስቢ ሓጢኣትሲ ሞት እዩ።" (ሮሜ 6፡22) ህይወት ንኺረክብ ግና ሰብ ግብሪ ጽድቂ ኺገብር ኣየድለዮን። ምኽንያቱ "ውህበት ጸጋ ኣምላኽ" እዩ "ብክርስቶስ የሱስ ናይ ዘለኣለም ህይወት" ዚህብ። (ሮሜ 6፡23)
እዚ ዜርእየና፡ ኣምላኽ ኣብቲ ንደቂ ሰብ ንምድሓን ዝመኸሮ ምኽሪ ረዳኢ ስለዘይደለየ እዩ። "ኩሉ ካብኡን ብእኡን ንእኡን እዩ እሞ ንእኡ ንዘለኣለም ክብሪ ይኹኖ።" (ሮሜ 11፡36) ቀሊል ትምህርቲ ኣይኮነን ትምህርቲ ጸጋ፡ ረዚን ሓቂ እዩ። ገለ ሕዋስ እንተኣትዩዎ ድማ ኣብቲ ዘለኣለማዊ ምደብ ኣምላኽ ምሕዋስ ብምዃኑ ዓብዪ ስሕተት እዩ። ሓደኳ ኣብ "ጸጋ ኣምላኽ" ዚዋሳእ መዓይይቲ የልቦን። ኩሉ "ውህበት ኣምላኽ" ከም መጠን ልግሱ እዩ። (ሮሜ 2፡6) ሃዋርያ ጳውሎስ ነዚ ኣብ ኩሉ መልእኽታቱ ጸቒጡ እዩ ዚዛረበሉ። ምኽንያቱ ኩሉ ሕዋስ ዘበለ ጽዩቕ ክዳን እዩ እሞ ነቲ ንጹህን ቅዱስን ኪዳን ኣምላኽ ዚጽይቕ ጸያቒቶ እዩ።
ዕዙዝ ጸጋ - ክርስትያናዊ ምስትንታን
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Author: Admin
ሓይልታት ጸጥታ ኤርትራ፣ ሓሙሽተ መነኩሳት ደብረ-ቢዘን ኣሲሮም
Radio Erena: 13 June 2019 ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሎሚ ሓሙስ 13 ሰነ፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ሓሙሽተ መነኩሳት ደብረ-ቢዘን ከምዝኣሰሩ ተሓቢሩ። እቶም ተኣሲሮም ዘለዉ መነኩሳት፣ ኣባ ማርቆስ ገብ [...]
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ዕድመ ኣቕሪቡ
Radio Erena: 13 June 2019 ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ዕድመ ኣቕሪብሉ። ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ ፕረዚደንት ነዚ ዕድመ ዘቕረበ፣ ፈ [...]
ፈረንሳ፣ ንፈለማ እዋና፣ ሓንቲ ኤርትራዊት ናብ ኤርትራ ሰጕጓ
Radio Erena: 13 June 2019 መንግስቲ ፈረንሳ፣ ንሓንቲ ኤርትራዊት ሓታቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራ ከምዝሰጎጓ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን። ፈረንሳ፣ ኤርትራዊ ዜግነት ንዘለዋ ሓታቲት ዑቕባ ክትሰጉግ ኣብዚ ልዕሊ [...]
ሱዳን፣ ካብ ሰራዊትን ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ዝተዋጽአ መሰጋገሪ ባይቶ ንኽቐውም ዘተ ክቕጽሉ ኣብ ስምምዕ በጺሖም
Radio Erena: 13 June 2019 ኣብ ሱዳን፣ ኣብ መንጎ ወትሃደራዊ ባይቶን ፖለቲካውያን ውድባትን ክካየድ ድሕሪ ዝጸንሐ ናይ ምቅርራብ መስርሕ፣ ካብ ክልቲኦም ወገናት ዝተዋጽአ መሰጋገሪ ባይቶ ንምቛም ዘተ ክቕጽል ምዃኑ ተሓቢሩ [...]
ታንዛንያን ኡጋንዳን፣ ባጤራ ኬንያ፣ ኣብ ባንክታተን ከይሽረፍ ኣጊደን
Radio Erena: 13 June 2019 ታንዛንያን ዩጋንዳን፣ ባጤራ ኬንያ፣ ኣብ ባንክታተን ከይሽረፍ ኣገደን። እዘን ሃገራት፣ ኣብ ልዕሊ ሽሊንግ' እገዳ ዝገበራሉ ምኽንያት፣ ሃገራዊ ባንክ ኬንያ፣ ብሰንኪ ዘይሕጋዊ ምዝውዋርን ት [...]
ثلاثون منظمة دولية توقع رسالة حول حقوق الانسان في ارتريا
اذاعة ارينا الدولية: الأخبار الاربعاء 12 يونيو 2019 وقعت ثلاثون منظمة حقوق انسان دولية وارترية رسالة إلى مجلس حقوق الانسان التابع للأمم المتحدة حول أ [...]
30 ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብዛዕባ ኤርትራ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ደብዳቤ ጽሒፈን
Radio Erena: 12 June 2019 30 ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ደብዳቤ ጽሒፈን። እተን ኣህጉራውያንን ሃገራውያንን [...]
ኬንያ ምስ ሶማልያ ዘዋስና ዶባት ዓጽያ
Radio Erena: 12 June 2019 ኬንያ ምስ ሶማልያ ዘዋስና ዶባት ከምዝዓጸወት ኣፍሊጣ። እቲ ተዓጽዩ ዘሎ ዶባት፣ ናብቲ ንክልቲኤን ሃገራት ዘዋስን ክሊ ማይ ዝቐረበ ዞባ ላሙ'ዩ። ኬንያ፣ ምስ ሶማልያ ዘዋስና ዶ [...]
ኣመሪካ፣ ፍሉይ ኣማኻሪ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ክትምዝዝ’ያ
Radio Erena: 12 June 2019 ኣመሪካ፣ ንኣምባሳደር ዶናልድ ቡስ፣ ከም ፍሉይ ኣማኻሪ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ኮይኑ ከገልግል ክትምዝዞ ምዃና ተገሊጹ። እቲ ኣቐዲሙ፣ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን [...]
ስልማት ኖቤል ዝተዓወት ናይጀርያዊ፣ ዎለ ሾይንካ ዝርከቦም 102 ደረስቲን ጋዜጠኛታትን ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናይ ጥርዓን ደብዳቤ ልኢኾም
Radio Erena: 11 June 2019 ኣብ 1986፣ ብስነ ጽሑፍ ስልማት ኖቤል ዝተዓወተ ናይጀርያዊ ደራሲ፣ ዎለ ሾይንካ ዝርከቦም 102 ደረስቲ፣ ጋዜጠኛታትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናይ [...]


text:
ኣብ መንጎ ወታሃደራዊ ሓይሊ ማይነማርን ካቺን ናይ ናጽነት ሓይሊን ዘሎ ግጭት ነቲ ሃገር ናብ ስእነት መሬት፡ ምዝንባል ዜጋታትን ምብትታትን ስድራቤታትን ዝአመሰሉ ቁጠባዊ ጸገማት ይፈጥር ምህላዎም ይግለጽ ኣሎ። ብዙሓት በርማዊያን ደቂ ኣንስትዮ ናብ ጎረቤት ቻይና ብምኳድ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ግዱድ መርዓን ይቓልዓ ምህላወን’ውን ብተወሳኺ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ማይነማር ዝርከቡ ስራሕ ዘይብሎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ስድራቤታት በብጊዚኡ አታዊ ንምርካብ ናብ ቻይና ይሰግሩ።
እቲ ኣብ 2015 ዝተዛዘመ ሓደ ቆልዓ ምውላድ ዝብል ፖሊስ ቻይና ድማ ቀንዲ ጠንቂ ምዃኑ ይግለጽ ምክንያቱ ኣብታ ሃገር ቁጽሪ ደቂ ተባዕትዮ ካብ ቁጽሪ ደቂ ኣንስትዮ ኣዝዩ ዝበዝሓ ብምኳኑ ብዙሓት ዝምርዓውወን ወይ ዝወልዱለን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ንምምጻእ ይግደዱ።
ዝበዝሓ ጊዜ ድማ ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዘለዋ ንሓደጋ ይቓልዓ።ስማ ክትገልጽ ዘየደለየት ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብመንገዲ መሓዙታ ስራሕ ንምርኻብ ናብ ቻይና ምምጻኣን ድሒራ ግን ሃለዋታ ኣጥፊኣ ጅሆ ምትሓዛ ትገልጽ።
“ብብዙሕ ስቅያት ኣብ ኣጸጋሚ ኩነታት ይነብር ኔረ። ግዳይ ጾታዊ ዓመጽ’ውን እየ። ዋላ’ዃ ምስኦም ንምድቃስ ፍቃደኛ እንተዘይነበርኹ ኣገዲዶሙኒ፡ ዓሚጹኒ ድሕሪኡ ድማ ነፍሰ ጾር ኮይነ”ትብል።
ዋላ’ኳ ገለ ካብዞም ጉዳያት ብንጹር ገበን ከምተፈጸመ ዘርእዩ እንተኾኑ ገለ ድማ ኣብ እዋን ብስምምዕ ስድራቤታት ዝካየዱ መርዓ ከም ዝያዳ ገዝሚ ምሃብ ዝብሉ መብጽዓታት ብምሃብ ጀሚሮም ዳሕራይ መልክዖም ዝቐየሩ እዮም።
ተሓላቒ መሰላት ዝኾነ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ካቺን ስድራቤታት ካብ ዘለዎም ሰናይ ትምኒት ዝተበገሰ’ዩ እንተኾነ ሳዕቤን እቶም ብወለዲ ስምምዕ ዝፍጸሙ መርዓ ዝተረድኡ ኣይመስለናን ይብል።
ሓንቲ ካብ አባላት’ዚ ማሕበር ሰንግ ካሃም ከምዚ ትብል።
“ መብዛሕትኦም ወለዲ ደቆም ንቻይናዊ ሰብኣይ ክምርዓዋ ይደልዩ ምክንያቱ ዝሓሸ ናብራ ክረኽባ ስለዝደልዩ፡ መንግስቲ ቻይና ንዜጋታቱ ብዝሓሸ ኩነታት ይሕዝ’ዩ ኢሎም ስለ ዝኣሙኑ’ዩ”ትብል።
ኣብ መንጎ መንግስቲን ተቓወምቲ ካቺን ኣብ ቀረባ ዝተላዕለ ሓድሽ ግጭት ድማ ነቲ ተጀሚሩ ነበረ ልዝብን ምርግጋእ’ቲ ዞባን ደው ክብል አገዲዱ’ዩ። ተሓለቒ መሰላት ድማ እዚ ነቲ ገበናት ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ክውስኽ ዝገብር’ዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልጹ።


text:
ውድድራት ሴካፋ (ሃገራት ማእከላይን ምብራቅን ኣፍሪቃ) ትሕቲ 23 ዓመት ኣብ ባህርዳር ኢትዮጵያ ቀጺሉ ኣሎ።
ነቲ ዞባዊ ግጥም ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ዝጀመረኦ ጋንታታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ነይረን። ክልቲኤን ጋንታታት ማዕረ 3 ን 3 ተፈላልየን። ጋንታ ኢትዮጵያ ኣብ ቅድሚ ደገፍታን ኣብ ገዛእ ሜዳኣን ማዕረ 3 ን 3 ምፍልላያ፣ ብርታዐ ተጋጣሚት ጋንታ ኤርትራ ዝሓበረ እዩ። ዊልያም ሰለሞን ሓደ፣ ኣቡበከር ናስር ድማ ክልተ ሸቶታት ኣመዝጊቦም ነይሮም። ንጋንታ ኤርትራ ሰለስቲኤን ሸቶታት ብሓደ ሰብ እየን ተመዝጊበን። ብዓሊ ሱሌማን። ሃትሪክ ሰሪሑ።
ኤርትራዊ ዓሊ ሱሌማን ምስ ጋንታ ኢትዮጵያ ቡና ንክስለፍ ኮንትራት ከምዝፈረመ ፈሊጥና ኣለና።
ትማሊ ኣብ ዝተካየዱ ግጥማት፣ ኡጋንዳን ኮንጎን ዜሮ ንዜሮ ተፈላልየን። ኬንያ ድማ ንጂቡቲ 3 ን 0 ስዒራ።
ኣብ ዜና ኦሎምፒክ ናይ ሎም ዘበን ውድድራት ኦሎምፒክ (ኦሎምፒክ ቶክዮ) ድሕሪ ኣርባዕተ መዓልታት ክጅምር እዩ።
እቲ ቶክዮ ተተኣናግዶ ውድድራት፣ ብሰንኪ ቫይረስ ኮሮና ንሓደ ዓመት ከምዝተማሓላለፈ ዝዝከር እዩ።
ኣብ ናይ ሎሚ ውድድራት ኦሎምፒክ፣ፈላመይቲ ኣፍሪቃዊት ተቀዳዳሚት ብሽክለታ ኤርትራዊት ሞሳና ደበሳይ: ኣብ ጋንታ ስደተኛታት ዓለም ካብ ሞንጎ ዝተሓቆፉ፣ ነባራይ ዓዲ ጥልያን ኤርትራዊ ተኽለወይኒ ገ/እየሱስ፣ ተጠቀስቲ እዮም።