text:
ክንክን እንተ ኣድልዩካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 3 2019
ኣብዚ ገጽ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ሓታት ዕቝባ ኣብ ዘሎኻሉ እዋን ነየናይ ክንክን መሰል ከም ዘሎካ ሓበሬታ ትረክብ። ከምኡ'ውን ኣብዚ ሓበሬታ ብዛዕባ ክፍሊታት፡ ሕግታትን ኣብ ሽወደን ክንክን ክትደሊ ከመይ ከም ትገብርን ሓበሬታ ትረክብ ኢኻ።
ዕድሜኻ ትሕቲ 18 ዓመትን ኣብ ሽወደን ሓታት ዕቝባን እንተ ዄንካ፡ ልክዕ ከም'ቶ ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ቈልዑን መንእሰያትን መሰል ናይ ሕክምናን ክንክን ስኒን ኣሎካ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተ ዄንካ መብዛሕትኡ ግዜ ሕክምና ኣይክፈሎን እዩ።
ልዕሊ 18 ዓመትን ኣብ ሽወደን ሓታት ዕቝባን እንተ ዄንካ፡ ኣብ ሽወደን ህጹጽ ንዝኾነ ሕክምናን ክንክን ስኒን መሰል ኣሎካ። ከምኡ'ውን ዘጸግመካን ኣብ ዳሕራይ ግዜ ህጹጽ ክኸውን ንዝኽልን ሕክምና መሰል ኣሎካ። እቲ ጸገም ኣብ ዳሕራይ ግዜ ህጹጽ ክኸውን ዝኽእል እንተ ኾይኑ ሓኪም እዩ ዝውስኖ።
ከም ኣብ ሽወደን ሓታት ዕቝባ መጠን ናይዚ ዝስዕብ መሰል እውን ኣሎካ፡
- ናይ ሕርሲ ክንክን
- ሕክምና ኣብ እዋን ምንጻል ጥንሲ
- ምኽሪ ንመከላኸሊ ጥንሲ
- ክንክን ጥዕና ኣዴታት
- ክንክን ብመሰረት ሕጊ ተመሓላለፍቲ ሕማማት
-
ኤልኤምኣ-ካርድኻ ተመልኣያ
ናብ ሕክምና ክትበጽሕ ከለኻ ወይ ካብ ቤት መድሃኒት መድሃኒት ክትወስድ ከለኻ ነቲ ናትካ ኤልኤምኣ-ካርድ ምርኣይ ከድልየካ እዩ። እቲ ናትካ ኤልኤምኣ-ካርድ ክትወሃቦ እንተ ዘይኣርኪቡ፡ ዕቝባ ናይ ዝሓተትካሉ ቅብሊት ከተርኢ ኣሎካ።
-
ክንድዚ ገንዘብ ትኸፍል
ዝተፈላለዩ ዓይነት ሕክምናን መድሃኒታትን ክንደይ ከም ዝኽፈሎም ኣብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መርበብ ሓበሬታ ክትርእዮ ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ብዛዕባ እቶም ከተመልክትተሎም ትኽእል ቍጠባዊ ሓገዛት ንናይ ሕክምና ዝኸፈልካዮም ወጻኢታት፡ እውን ሓበሬታ ትረክብ ኢኻ።
-
ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ናይ ሰራሕተኛታት ክንክን
ኣብ ሽወደን ኵሎም ሰራሕተኛታት ክንክን ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣለዎም። እዚ፡ ብዘይ ናትካ ፍቓድ ንኻልኦት ሰባት ብዛዕባኻ ነገራት ክነግሩ ኣይፍቀዶምን ማለት እዩ። እቲ ንሰራሕተኛታት ክንክን ትነግሮም ኣብ ሽወደን መንበሪ ፍቓድ ናይ ምርካብ ዕድልካ ኣይጸልዎን እዩ።ብኣገልግሎት ሕክምና ተመዚዞም ዝሰርሑ ኣስተርጐምቲ እውን ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣለዎም። ዋላ እቶም ኣብ ቤት መድሃኒት ዝሰርሑ እውን ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣለዎም።
-
ምትርጓም ናብ ካልኦት ቋንቋታት
ጽቡቕ ሽወደንኛ ዘይትዛረብ እንተ ዄንካ፡ ምስ ሰራሕተኛታት ሕክምና ወይ ቤት ጽሕፈታት መንግስቲ ክትራኸብ ከለኻ ካብ ሓደ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት ምስ ሓኪም ወይ ምስ ካልእ ኣብ ኣገልግሎት ሕክምና ወይ ክንክን ስኒ ዝሰርሕ ሰብ ክትራኸብ ከሎኻ ኣስተርጓሚ ምሳኻ ክህሉ መሰል ኣሎካ።
-
ስእልታት ምስ ሰራሕተኛታት ሕክምና ንኽትዛረብ
እቶም ሰራሕተኛታት ሕክምና እንታይ ከም ዝብሉ ዘለዉ ክትርዳእ ከምኡ'ውን እቶም ሰራሕተኛታት ሕክምና እንታይ ከም ትብል ዘለኻ ክርድኦም ኣገዳሲ እዩ። ምስ ሰራሕተኛታት ሕክምና ክትራኸብ ከለኻ ክትጥቀመሎም ትኽእል ስእልታት ኣለዉ።
ብቑዕ ሕክምና ርኸብ
1177 ቮርድጋይደን
ምዓስ ሕክምና ከም ትደሊ ርግጸኛ እንተ ዘይኴንካ፡ ኵሉ ግዜ ናብ 1177 ቮርድጋይደን ክትድውል ትኽእል ኢኻ። እቲ ቍጽሪ ተለፎን 1177 እዩ። ሽዑ ምስ ሓንቲ ብዛዕባ እቲ ጸገማትካ ምኽሪ ክትህበካ እትኽእል ኣላዪት ሕሙማት ክትዛረብ ኢኻ። ከምኡ'ውን እታ ኣላዪት ሕሙማት ኣበይ ብቑዕ ሕክምና ክትረክብ ከም ትኽእል ሓበሬታ ክትህበካ እያ። ናብ 1177 ቮርድጋይደን ለይትን መዓልትን ኣብ ዝኾነ ሰዓት ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ኣብ ሓደ ሓደ ዞባታት ብጀካ ብሽወደንኛ ብኻልኦት ቋንቋታት ምኽሪ ንኽትረክብ ተኽእሎታት ኣሎ።
ማእከል ክንክን ጥዕና
እንተ ሓሚምካ ወይ ገለ ጸገም ኣለካ ኾይኑ መብዛሕትኡ ግዜ መጀመርታ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ኢኻ ርክብ ክትገብር ዘለካ። ኣብኡ ናይ መብዛሕትኡ ነገራት ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ'ውን ኣእምሮኣዊ ሕማቕ ይስምዓካ እንተ ኣሎ ኾይኑ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። እቶም ማእከል ክንክን ጥዕና ምስ ናይ ስነ-ኣእምሮ ክሊኒካት ክትራኸብ ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም።
ህጹጽ ሕክምና
ንስኻ ወይ ካልእ ሰብ ብብርቱዕ እንተ ሓሚምኩም ወይ ብኸቢድ ተጐዲእኩም፡ ካብ ሓደ ናይ ህጹጹ ረድኤት መቐበሊ ሓገዝ ክትሓቱ ኣሎኩም። እቲ መቐበሊ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ሓደ ሆስፒታል ዝርከብ ኾይኑ ኵለን መዓልታት፡ ዓመት ምሉእ ለይትን መዓልትን ክፉት እዩ።
ንስኻ ወይ ካልእ ሰብ ስነ ኣእምሮኣዊ ሕማቕ እንተ ኣለኹም ኾንኩምን ብቑልጡፍ ሓገዝ ዘድልየኩም ኾይኑን፡ ናብ ሓደ ናይ ስነ-ኣእምሮ ክሊኒክ መቐበሊ ህጹጽ ረድኤት ክትከዱ ኣለኩም። ናበይ ከም ትኸይድ ንምፍላጥ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ናይ ህጹጽ ቍጽሪ ተለፎን 112
ህጹጹ ኵነትን ናይ ሓደ ሰብ ሂወት ኣብ ሓደጋ ዘእቱን እንተ ኾይኑ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 112 ክትድውል ኣሎካ። ሽዑ ብቑልጡፍ ሓገዝ ትረክብ። እንተ ኣድልዩ ናብ ቅበላ ህጹጹ ረድኤት ትወስድ ኣምቡላንስ ትመጸካ። ኣብ ቍጽሪ ተለፎን 112 ምስ ኣምቡላንስ፡ ፖሊስን መጥፋእቲ ሓዊን ክትራከብ ትኽእል።
መድሃኒት
መድሃኒት ካብ ሓደ ፋርማሲ ትገዝእ። ከምኡ'ውን ሓኺም ዝኣዘዘልካ መድሃኒት ካብ ፋርማሲ ትወስዶ። ኣብ ፋርማሲ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ብዙሕ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሕማማት ስለ ዝፈልጡ ብዛዕባ መድሃኒታት ምኽሪ ክህቡኻ ይኽእሉ እዮም። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዝሰርሑ ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ኣሎዎም።


c: text/html

text:
ኣብ ሃገረ ኖርወይ ኣብ ቀረባ ማዓልታት ዓመታዊ ጉባኤ ብምግባር መሳርሒ ዉልቀመላኺ ኢሰይያስ ዝኾነ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ንመንግስታዉያንን ዘይመንግስታዉያንን ትካላት ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ዝተረኽበ ገንዘብ ምዃኑ ኣገልግሎት ቴሊቪዥን ነርወይ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣቃሊዑ ኣሎ፡፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ኤርትራ ኣድማ ከይጅመር ኣብ ሻቕሎት ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ፡ ሎሚ ንጉሆ ገዚፍ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ሰገነይቲ ኣብ ማእሰርቲ ከምዝዳጎነ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። ምምሕዳር ከተማ ሰገንይቲ ንቐንዲ ቀሺ ናይቲ ዓዲ ንሳዋ ኪኸይድ ናይ ሓንቲ መዓልቲ መጠንቐቕታ ድሕሪ ምሃቦም፡
ካብቲ ናይ መንግስቲ መጠንቀቕታ ብምብጋስ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሱዳን ዘካይዶ ንጥፈታት እንዳ ወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ ካብ ከሰላ ዝመጸና ሓበሬታ የረጋግጽ።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
በቲ ኣብ ናይ መወዳእታ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ውዱቕ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታቱን ሙሽሙሽ ስርዓቱን፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብዝቕጽል ዘሎ ውዕዉዕ ህዝባዊ ተቓውሞታት ተጨኒቑ፡ ኣብ ኤርትራ ‘ውን ህዝባዊ ተቓውሞ ከይለዓል ክቱር ስግኣት ሓዲሩዎ ዘሎ ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኣስመራ ኣርባዕተ ክፍላተ ሰራዊት ኣኪቡ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
በዚ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓልን ደገፍ ሰራዊት እተን ሃገራት ንተቓውሞ ህዝብን ዝረዓደ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብወዛ (ተኽሊጥ) ክገብር ከምዝወጠነ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እቲ ዒብ ዘይብሉ ነውራም ስርዓት ህግደፍ፡ መብዛሕትኦም ድርብ ደቆም ንዝተሰውኡዎም 57 ገባሮ ማዕረባ ኣምሳያ ‘ቶም ካብ ስርዓቱ ዘመለጡ ደቆምን ደቂ ደቆምን 50 ሽሕ ናቕፋ ክኸፍሉ የገድዶም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ንገለ እዋናት ኣዋዲቑዎ ዝጸንሐ 50 ሽሕ ናቕፋ ‘መቕጻዕቲ’ ካብ ኤርትራ ናብ ስደት ዘምለጡ ዜጋታት ብምቕጻል፡ ንወለዲ የሸገርን ይኣስርን ከምዘሎ ካብ ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር፡ ስፊሕ ስለያዊ መርበብ ዘርጊሑ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ህዝቢ ባይታ ስኢኑ እናተነጸለ ዝኸይድ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ንዝነበር ህዝቢ ብስምዒት ንምሓዝን መደልደሊ ዲክታተርያዊ ስርዓቱ ዝኸውን ዶላራት ንምጥርቓምን ኣበጊሱዎ ኣብ ዘሎ ፕሮፖጋንዳዊ ባህላዊ ጎስጓስ ክጥቀመሎም ዝሓረዮም ደረፍቲ ብመንግስቲ እንግሊዝ መእተዊ ቪዛ ስለዝተኸልከሉ ብሓሶት ናይ ዲፕሎማት ፓስፖርት ኣውጺኡ ብምድንጋር ቪዛ የሳልጠሎም ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዜና ኣሰና ተጠቒሱ ከምዝነበረ፡ 6 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዜጋታት ካብ ከባቢ ጢዖ (ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብፈጣን ጃልባ ናብ የመን ድሕሪ ምስጋሮም፡ እቲ ስርዓት ኣምሳያ ቁጥዐኡ፡ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ርእሲ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ተቐማጦ ጢዖ ናይ ሕንሕነ ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዜና ኣሰና ተጠቒሱ ከምዝነበረ፡ 6 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዜጋታት ካብ ከባቢ ጢዖ (ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ብፈጣን ጃልባ ናብ የመን ድሕሪ ምስጋሮም፡ እቲ ስርዓት ኣምሳያ ቁጥዐኡ፡ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ርእሲ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ተቐማጦ ጢዖ ናይ ሕንሕነ ስጉምታት ይወስድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ፡ “ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብጌግኡ ተኣሚኑ፡ ሓቅነትና ተረጋጊጹ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ጌጋ ይግምግሞ ‘ሎ ክብል ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ሓሶት ዘመተ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ሰብ ዘለዎን ዘይብሉን እናበለ ህዝቢ ብምፍልላይ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ሰብ ኣለዎም ዝበሎም ብኩቦን ሃለኽቲ ናይ ምግዛእ መሰሎም መንዚዑ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነበር ህዝብን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ቤተሰቦምን ተወሳኺ ጸቕጢ ብምፍጣር ገንዘብ ንምኽዕባት፡ ተንኮላዊ ውጥን ኣዋዲዱከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብዕለት 18/03/2010 ኣብ ባጽዕ ንሓለፍቲ ሚኒስትሪ ዜናን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንትን ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ፣መራሒ ስርዓት ህግደፍ፣ ነታ ካብ ሃገረ ፈረንሳ ብሳተላይት ትፍኖ ሬድዮ ኤረና፣ “ዝተኸፍለ ይከፈል ደው ክትብል ኣለዋ” ብምባል፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዘይትስማዕ ንምግባር ኣድላዪ መደባት ክሕንጸጽን ምስ መሻርኽቲ ሃገራት ዝርርብ ክካየድ ከምዝኣዘዘ፡ ራድዮ ኤሪና ሓቢራ።
ቀዳማይ ክፋል – ውዮ ድኣ ኣነዋሪ ክፋል ታሪኽ ሃገር ብጽሑፍ ሰፊሩ: ኣብ መዝገብ ታሪኽ ካብ ምጉሓፉ ሓሊፍካ: ኣብ መዓልታዊ ዕላላትን መደረታትን ንኽተልዕሎ ዘየነይትን ዘየሕብንን ስለዝኾነ፣ ተሰኒዱ ዝተርፍ ኮይኑ እምበር: ከምኡ እንተዘይኸውን ነይሩስ፣ እዚ ሕጂ ብፐሎቲካውያን መራሕቲ ሃገርናን ብገለ ሃይማኖታውያን መራሕቲ ኦርተዶክሳዊት ቤተክርስትያንን ዝግበር ዘሎ ናይ ትሕተ ሃገራውነት ተግባራት: ደግሲ ናይቲ ብ1940ታት ዝተፈጸመ ገስረጥ ታሪኽ ምዃኑ ንማንም ዜጋ ጐሊሑ መተራእዮ ነይሩ::
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኔዘርላንድስ ካብ ኤርትራውያን በስገዳድ 2% (ክልተ ሚእታዊት) እናኽፈለ ABN AMRO ኣብ ዝተባህለ ባንክ ናይታ ሃገር ብሕሳብ ቁጽሪ 425297322 ኣቐሚጡዎ ዝጸንሐ 4.8 ሚልዮን ይሮ ከይንቀሳቐስ ተኣጊዱ ከምዘሎ ማእከል ምርምርን ስነዳን ኤርትራ ዝተባህለ ኣብ ኔዘርላንድስ ዝመደበሩ ሲቪካዊ ማሕበር ሓቢሩ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንጥሩፋት እስላማውያን ተቓወምቲ ሶማል እትህቦ ደገፍ ብምቕጻላ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሰራዊትን ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣን መገሻን እገዳ፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረትን ጸጋታትን ዘጠቓለለ ንድፊ – እገዳ ኣርቂቑ ንውሳኔ ኣዋዲዱዎ ከምዘሎ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣፍሊጡ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣካያዲ ሚንስትሪ ዜና ኮይኑ ተመዚዙ ዘሎን የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ከምኡ ‘ውን ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ዕሉል ሃሱስ ህግደፍ ኮይኑ ዘይሕጋዊ ስግረዶባዊ ስርሒታት ኣብ ምክያድ ብምንጥጣፉ ዝፍለጥ ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ኣህጉራዊ ናይ መገሻ እገዳ ክገብር ከምዝወሰነ ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ምንጭታት ካብቲ ኣብ ነውዮርክ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሮም።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ቦታን ስልጣንን ምቅይያራት ገይሩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ድሒረን ኣገልግሎት ኢንተርነት ዘተኣታተዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ‘ኳ እንተኾነት፡ ካብ ድምር ብዝሒ ተጠቃመት ኢንተርነት ኣፍሪቃ፡ ክልተ ሚእታዊት (2%) ሒዛ ከምዘላ እቲ ሓበሬታ የረድእ። እቲ “ኣብ ስደት ንዝነብሩ ኤርትራውያን ኢንተርነት ካልኣይ ቤቶም ኮይኑ ‘ሎ ዝበለ” ጸብጻብ፡
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንቲ ጀሚሩ ንህዝቢ ዓዲ ገብራይ፡ ቆልዓ ሰበይቲ ከይተፍረፈ ብጅምላ፡ ኣብ ከባቢ ጋሕቴላይ ኣብ ኣጻምእ ኣብ ዝተደኮነ ማሕዩር ዳጕኑዎ ከምዘሎ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ስርዓት ህግደፍ ንኹሎም ኣብ ውሽጢ ኣብያተ ጽሕፈት ኤምባሲ ኤርትራ ክሰርሑ ንወጻኢ ሃገራት ልኢኽዎም ዝነበረ ወከልቲ ህግደፍ ኣብ ሓጺር እዋን ኩሉ ሰነዳቶም ጠርኒፎም ናብ ውሽጢ ሃገር ክኣትዉ መምርሒ ከመሓላልፈሎም ኣብ ምድላው ከምዝርከብ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ኣብ ውሽጢ፡ እንተላይ ኣብ ወጻኢ ብዝነብር ህዝቢ ኤርትራ መንነቱ እናተፈልጠን እናተኻዕበን ዝመጸ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብልቢ ዝቐርቦን ከም ናይ ቀደም ዝምእዘዞን ብምስኣኑ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ኣተኲሩሉ ዘሎ ዕዮ፡ ብናይ ውሽጢ ሃገር ጸገማት ዘይተጸልዉን፡ ንኤርትራ ብመገሻ ጥራይ ዝፈልጥዋን ገርህኛታት ምምልማል ኢዩ።
ቀንዲ ልኡኽ ናይቲ ‘ብሃይማኖታዊ ጉዳያት” ዝፍለጥ መፍላቒ መሓውር ሃይማኖታዊ ናጽነት ህግደፍ ብምዃን፡ ንኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ከምዘራኸሰ ዝንገረሉ ይፍታሄ ዲሜጥሮስ፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ሰባት ከቢድ መጠንቀቕታ ዝሓዘ ደብዳበ ካብ ዝገድፉሉ ንደሓር፡ ብጽኑዕ ሓለዋ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ባጤራ ናቕፋ ብፍላይ ካብዚ ቐረባ እዋት ጀሚሩ ኣዝዩ ብምንቍልቋል፡ ኣብ ጸሊም- ዕዳጋ ብመንጽር ሓደ ዶላር 44 ናቕፋ፡ ብመንጽር ሓደ ፓውንድ ስተርሊን ከኣ 53 ናቕፋ ይሽረፍ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ቆጸራ ህዝቢ ብዝብል ምስምስ ኣብ ኣስመራ ገዛ ገዛ እናኣተወ ወግዓዊ ተፍትሽ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሰራዊት ኣመሪካን ኔቶን ነቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ኩነታት ንምቑጽጻር ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ ዘሎ እዋን፡ ቀጻልነት ስልጣኑ ኣብ ኣስጋኢ ደረጃ ምብጽሑ ዝተራእዮ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ሻቕሎቱ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ዓሪጉ፡ “ስልጣን ብሰላም ክለቅቕ” ይማታእ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ምረት መነባብሮ ህዝቢ ኣብ ዝኸፍአ ደረጃ ወረዱ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑዎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መሳጊድን ኣብያተ ክርስትያናትን ክምህለል ይውዕል ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ይሕብሩ።
መንግስቲ ሱዳን፡ ካብ ሓሙስ 12/07 ኣትሒዙ ኣብ ካርቱም መጠነ ሰፊሕ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት የካይድ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣዋጅ ተኹሲ ጠጠው ምባል ኣብ ትግራይ2021-07-05 08:19:11 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 485 times
- font size decrease font size increase font size
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፡ ነቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብ27 ሰነ 2021 ዝኣወጆ በይናዊ ተኹሲ ጠጠው ምባል መልሲ ሂብሉ። እቲ ድሕሪ ናይ 8 ኣዋርሕ ቀጻሊ ውግኣት ናብ ቦታኡ ከም ዝተመልሰ ብዕሊ ኣፍሊጡ ዘሎ መንግስቲ ክልል ትግራይ፡ ብ3 ሓምለ 2021 መልሲ ከም ዝሃበሉ፡ ማዕከን ዜና ቢቢሲ ኣፍሊጡ። ቢቢሲ ከም ዝበሎ ሓለፍቲ ትግራይ ነቲ ኣዋጅ ብዝምልከት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ መንግስቲ ትግራይ ንመሰረተ-ሓሳብ ጠጠው ምባል ተጻብኦታት ደጊፉ፡ ነቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተኣወጀ በይናዊ ተኹሲ ጠጠው ምባል ኣብ ዝምልከት 7 ነጥብታት ዝሓዘ ቅደመ-ኩነት ኣቕሪቡ ከም ዘሎ ሓቢሩ።
ካብቶም ቅድመ-ኩነታት፡ ኣንጻር ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ክዋግኡ ዝጸንሑ፡ ሰራዊት ኤርትራ ጠቕሊሉ ካብ ትግራይ ክወጽእን ፍሉይ ሓይሊ ኣምሓራ ከኣ ኣብዚ እዋንዚ ሒዝዎ ዘሎ ቦታታት ኣረኪቡ፡ ናብቲ ቅድሚ ውግእ ዝነበሮ ክምለስ፡።
ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ተዋፊሮም ዘለዉ ኣባላት ጸጥታ ኤርትራ ብቕልጡፍ ናብ ሃገሮም ክምለሱ።
ኣብ ትግራይ ብሰንክቲ ውግእ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባትን ንብረቶምን ወሪዱ ዘሎ በደላትን ዕንወትን ሻራ ብዘየብሉ ኣካል ክጻረን ክምርመርን። ተሓተቲ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርቡ።
ኩሉ ኣብ ትግራይ ተቛሪጹ ዘሎ ከም ሓይሊ ኤለክትሪክ፣ መጐዕዝያ፣ ቴለፎን ባንክን ትካላት ጥዕና ዝኣመሰለን ኣገልግሎታት ብዘይ ወዓል ሕደር ናብ ንቡር ክምለስ።
ሰብኣዊ ረዲአት ብዘይ ዝኾነ ይኹን ገደብ፡ ናብቲ ክልል ዝኣትወሉ መንገዲ ክጣጥሕን ካብ መረበቶም ዝተመዛበሉ ዜጋትት ናብ ቦታኦም ክምለሱን።
ስሩዕ በጀት ክልል ትግራይ ከምቲ ናይ ቅድም፡ ካብ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክፍቀድን ትካላት ጸጥታ ኢትዮጵያ ካብ ክልል ትግራይ ክወጹን ዝብሉ ይርከብዎም።
በቲ ካልእ ወገን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ስለምንታይን ብኸመይ ኣገባን በይናዊ ተኹሲ ጠጠው ምባል ኣዊጁ ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ዝሰሓበሉ ምኽንያትን ኣገባብን ኣዛራቢ ኮይኑ ኣብ ዘለወሉ፡ ብዛዕባቲ ብክልል ትግራይ ቀሪቡ ዘሎ ቅድመ ኩነት ብቐጥታ ዝሃቦ መልሲ የለን። ምስዚ ግና ምክትል ቀዳማይ ቀዳማይ ሚኒስተርን ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተርን ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዘለዎ ኣምበሳድራት ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ፡ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ክዘራረቡ ጸገም ከም ዘየብሎም ገሊጾም።
ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰራዊተይ ካብ ትግራይ ዝሰሓብኩሉ ምኽንያታት ዝብሎ ዘርዚሩ ፖለቲካዊ ውሳነ እዩ ክብል እዩ ገሊጽዎ። ናይ ብዙሓት ትዕዝብትን እምንቶ መንግስቲ ክልል ትግራይ ግና እቲ ናይ ምስሓብ ምኽንያት ፖለቲካዊ ውሳነ ዘይኮነ፡ ወታደራዊ ወፍሪ ኣሉላ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዘስዓቦ ስዕረት ምዃኑ እዮም ዝገልጹ።
ኣብዚ እዋንዚ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ዳርጋ ንብምልእታ ትግራይ ክቆጻጸር እንከሎ፡ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ብወገን ሑመራ ኣንጻር ፍሉይ ሓይሊ ኣምሓራ፡ ብወገን ሰሜን ከባቢ ራማ ከኣ ኣንጻር ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ውግእ ቀጻሊ ከም ዘሎ ይንገር።
ዶ/ር ደብረጼን ገብረሚካኤል ፕረሲደንት ክልል ትግራይ፡ ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገበረ እግዘኣብሄር ምክትል ኣቦ-መንበር ህወሓትን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ወሃብ ቃልን ኣማኻርን መንግስቲ ትግራይን ዝኣመሰሉ ላዕለዎት መራሕቲ ትግራይ ናብ መቐለ ተመሊሶም፡ ዝተፈላለዩ ንህዝቢ ዘረጋግኡ መግለጽታት ይህቡ ኣለዉ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ መንግስቲ ትግራይ ንዕምቆት ናይቲ ኣብ ግዜ ውግእ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወሪዱ ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን በደል ዘርኢ መግለጺ ብ4 ሓምለ 2021 ኣውጺኡ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስለ ዝተቐበሎ፡ ትካል መግቢ ዓለም ካብ 5 ሓምለ 2021 ጀሚሩ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ መቐለን ሽረን ብነፈርቲ መግቢ የቕርብ።


text:
“ፍቕረይ ወደይ ተማሂርካ ምስ ወዳእካ እንታይ ኢኻ ትገዝኣለይ?” ” ንዓኽን ጥራይ ድዩ ንዓይ ሲ ክገዝኣለይ እንድዩ ዝወደይ መዓረይ” ዓባየይን ኣደይ ለተድንግል ሰይቲ ሓወብኡ ነቦይ ትምህርቲ ክጅምር እንከለኹ ዝብላኒ ዝነበራ እዩ። ኣነ ኣይወዳእኩን ንሰን ውን ኣይተጸበያንን፡ ዓዲ እዝግሄረን ከይደን።
” ክመሃሩ እናደለዩ እዚ ትምህርቲ ዝኣብዮም እኮ ምሳኻ ትርእዮም ኣለኻ፡ ክፉት ርእሲ ሂቡካ እንከሎስ ዘይትመሃር ንዓኻ ኮይንካ ንኻልእ ትኸውን፡ እዚ ሕጂ ዝብለካ ዘለኹ ጽባሕ ክንዲ ሰብ ምስ ኣኸልካ ኣጸቢቑ ክርደኣካ እዩ፡ ሃገር ናይ ዝተማህሩ እያ ክትከውን” መምህር ግርማይ ከም ወላድን ዓርክን ኮፍ ኣቢሉኒ ተላዚቡኒ። ወዲ 16 ዓመት እንከለኹ እዩ።
” እሞ እዚ ዓዲ ጸሊእካዮ እንተኾይንካ ኣስመራ ኮይንካ ተመሃር፡ 100 ቕርሺ ንወርሒ ተቖራጺ ክገብረልካ እየ መሐሸሺኻ፡፡ መስሓቕ ሰብ ኣይትግበረና። ጽባሕ ንጉሆ ክንዲ ሰብ ምስ ኣኸልካ ከጣዕሰካ እዩ እዚ ሕጂ ትገብሮ ዘለኻ።” ኣቦይ ብመግናሕትን ምስግዳድን ምስ ተሓለሎ ዝበለኒ እዩ። ኣደይ ውን “ስምዓና እንዶ ዝወደይ” ብዘስምዕ ዓይኒ ትጥምተኒ ኔራ። ከምቲ ዝበልዎ እንተፈተኑ እኳ ኣስመራ ኮይንካ ምምሃር ውን ዝምእምኣኒ ኮይኑ ኣይጸንሐን።
መምህር ኣብርሃም(ኣቦይ ትግርኛ)፡ ሞኬ (ናይ ታሪኽ መምህርና)፡ መምህር መዝገብ (በታ ቆራጽ ኢዱ ርእሰይ እናደራረዘ)፡ ካልኦት ፈተውትን ኣዝማድን፡ ንብሩህ መጻእየይ ኣብ ትምህርቲ ኣመልኪቶም ክመሃር ምዒዶምኒ። ኣነ ኣይተመሃርኩን፡ እቲ ንሳቶም ዝሓለምዎን ዝተመነይዎን መጻኢ ውን ብሂወቶም እንከለዉ ኣይመጸን ጥራይ ዘይኮነ እቲ ዝነብርዎ ዝነበሩ ውን ሕጂ የለን።
ነዚ ዘለኹዎ ሂወት ስደት፡ በዚ ዘለኒ ክገጥሞ ዝኽእል እኳ እንተኾንኩ፡ ግን ክመሃር እየ። ነቲ ዝተመነዩለይ ደረጃ ውን ክበጽሖ እየ። ገሊኦም ይርእይዎ ይኾኑ። ነቲ ዝተመነዩለይ ሂወት እነብሮ ዶ ኣይነብሮን ግን እንድዒ፡፡ ድሮ እኳ ብዙሕ ካብቲ ክነብሮ ዘለንስ ሓሊፉ ኣሎ።
ሎሚ፡ ቅድሚ 16 ዓመት ክጅምሮ ዝነበረኒ ትምህርቲ ጀሚረ ኣለኹ። ድሕሪ 19 ዓመት ናብ ቤት ትምህርቲ ተመሊሰ ማለት እዩ። ንገሊኡ ብስሩዕ ንገሊኡ በቋራጭ፡ እቲ በቲ ስሩዕ መሳልል ናይ ዓድና ክበጽሖ ዝነበረኒ፡ ኣብ ዝሓጸረ ክበጽሖ እየ። እንተሓጸረ 5 እንተነውሐ 7 ዓመት ክወስደለይ እዩ። ሽዑ “ዝተማህረ” ክበሃል እየ።
ሕጂ ዘተሓሳስበኒ ዘሎ፡ ክሳብ ሽዑ ኣብ ፈይስቡክ ለውጢ ከይመጽእ እዩ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣብ ፈይስቡክ ለውጢ እንተመጺኡ፡ እቲ “ምሁር” ምዃነይ ክምስክረለይ ዝኽእል ዝተሓላለኸ እንግሊዘኛይ ኣበይ ክጽሕፎ እየ?


text:
ብመርሃዊ ወልደሚካኤል
ማሕፉዳ ተቓላሳይ፡ኣብ ክልተ ክፋላት ንህልው ኵነታት ኤርትራ ኣብ ዝምልከቱ ዝግበር ልዝብን ክትዕን ሓገዝቲ ክዀኑ ተስፋ ዝግበረሎም ሓሳብ ቀሪባ ትርከብ። ኣብ’ቲ ቀዳማይ፡ ብዙሕ እዋን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብሃውሪ ንዝለዓሉ ኣምራት መብርሒ ትህብ፣ ኣብ’ቲ ካልኣይ ክፋል ድማ፡ ሓደ ተቓላሳይ ክገብሮም ዘለዎም ነገራትን ክህልዉዎ ዘልዎም ባህርያትን መርገጺታትን ብእማመ መልክዕ ኣቕሪባ ትርከብ። እዛ ስራሕ፡ ጸሓፊኣ ንምብህሃልን ንኽትዕን ዘዳለዋ ብምዃኑ፡ ብዘይ ክፍሊት ኣብ’ዚ መርበብ ሓበሬታ ኣሪድኩም ኣብ መቐመሪትኩም (ኮምፕዩተርኩም) ብምጽዓን ክትነቡዋ ትኽእሉ።
መርሃዊ ወልደሚካኤል፡ ንሓያሎ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ መሕበራዊ መራኸቢታት ስሑፋቱ ዘቕረበን ከም ጋዜጠኛ ራድዮ’ውን ዝሰርሐ ጸሓፊ ኰይኑ፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ድማ ናይ ነዊሕ ልብ ወለድ ዛንታ መጽሓፉ ብምጽፋፍ ንምዝርጋህ ይቀራረብ ኣሎ።


text:
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማልያዊያን ብሰንኪ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ስግኣት ጸጥታ ናብ ኣብ ኢትዮጵያ ምብራቃዊ ዞባ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ይስደዱ ምህላዎም ተገሊጹ።
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ካብቲ ጥሩፍ ጉጅለ ኣል ሸባብ ዝቆጻጸሮ በይን ባኮል ዞባታት ዝመጹ ኮይኖም ኣብ ከባቢኦም ዝንቀሳቀሱ ዕጡቓት ሚሊሻ እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ መሬቶም፡ጥሪቶምን መግቦምን ከምዝምንዝዕዎምን ብተወሳኺ ብዘይፍቓዶም ናብቲ ጉጅለ ክጽንበሩ ከምዝግደዱ ይገልጹ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ዶሎ ዓዶ ሓሙሽተ መዓስከር ስደተኛታት ዘለውዎ ኮይኑ ኣስታት 215,554 ስደተኛታት ኣዕቑቡ ይርከብ።
ዶሎ ዓዶ ኣብ 2010 ዓ.ም ኣብ ሶማል ዘጋጠመ ደርቂን ግጭት ስዒቡ ብዝነበረ ዋሕዚ ስደተኛታት ምክንያት ዝተመስረት መዓስከር ስደተኛታት ምኳኑ ይፍለጥ።
“ብሰንኪ ደርቂ ኩሎም ጥሪትና ሞይቶም። ብተወሳኺ ዕጡቓት አል ሸባብ ናብ ዓድታትና መጺኦም ቀረጽ ይሓቱ። ዝወሃብ ገንዘብ ኣይነበረናን ስለዚ ንህይወተይ ብምፍራሕ ዓደይን ገዛይን ገዲፈ ናብዚ መጺአ” ዝበለ የሮ ዓብዱሃሊ እዩ።
ካብቶም ኣብ መዓስከራት ዶሎ ዓዶ ዝርከቡ ስደተኛታት 67 ሚእታዊት ህጻናት ኮይኖም፡ ካብዚኦም ኣስታት 1,642 አላይ ዘይብሎም ወይ ምስ ስድራ ቤቶም ዝተፈላለዩ ህጻናት እዮም።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ 6,687 ሓደሽቲ ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ኣትዮም።
ብመሰረት ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ካብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ቁጽሪ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝለዓለ ምንባሩ ይገልጽ። ነፍሲ ወከፍ ኣብቲ ዞባ ክሊኒክ ብስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ንዝተጎድኡ ህጻናት ንምእላይ ዝተዳለወ’ዩ።
ኣብ መጀመርታ ሰለስተ ሰሙናት ዓመተ 2017 ናብ መዓስከር ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ዝኣተው ህጻናት 77 ሚእታዊት ብስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ዝተጎድኡ እዮም። እዚ ድማ ካብቲ ብዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ዝተመዝገበ ናይ ህጹጽ እዋን 15 ሚእታዊት ብሓሙሽተ ዕጽፊ ዝለዓለ’ዩ ማለት እዩ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል እቲ ኩነታት ካብቲ ኣብ 2011 ዓ.ም ዘጋጠመ ዝሓሸ ከምዝኸውን ይግምቱ እንተኾነ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ሕጂ’ውን ሓገዘን ከበርኽታ ጻውዒት የቕርብ።
“ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዝህቦ ናይ መግቢ ሓገዝ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2018 ከየቋረጽ ኣስታት 27 ሚልዮን ዶላር ህጹጽ ሓገዝ የድልዮ። እዚ ማለት እቲ ዝወሃብ ሓገዝ መግቢ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ክጸንሕ ይክእል’ዩ ማለት እዩ። እዚ ሓገዝ ምስ ዘይሕልው ግን ነቶም እኹል መግቢ ዘይብሎም ሰባት ዝወሃብ ናይ መግቢ ሓገዝ ክጎድል’ዩ ማለት’ዩ” ዝበለት በዓል ስልጣን ኮሚኒኼሽን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ለጊ ቦወርስ እየን።
ካብ ዶብ ሶማል 70 ኪ.ሜ ርሒቑ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ብብዝሒ ሶማልያዊያን ስደተኛታት ካል ኣይ ደረጃ ዝሓዘ ምዃኑ ይግለጽ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 31.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 13. 36-43
ድኅሪዚ ነቶም ሕዝቢ አፋንዩ ናብ ቤት አተወ፥ ደቂ መዛሙርቱ ድማ ቐሪቦም “ ምሰላ ናይቲ አብ ግራት ዝበቖለ ኽርዳድ ተርጉመልና” በልዎ። ንሱ ድማ ኸምዚ ኢሉ መለሰሎም፦ “እቲ ጽሩይ ዝርኢ ዚዘርእ ወዲ ሰብ እዩ፥ እታ ግራት ዓለም እያ፥ ጽሩይ ዘርኢ ድማ ደቂ መንግሥቲ እዮም፥ እቲ ኽርዳድ ግና ደቂ እቲ እኩይ እዮም። እቲ ዝዘርኦም ጸላኢ ኸአ ዲያብሎስ እዩ፥ ቀውዒ ድማ መወዳእታ ዓለም እዩ፥ እቶም ዓጻዶውን መላእኽቲ እዮም። እምበአር ነቲ ኽርዳድ አኪቦም ብሓዊ ኸም ዜንድድዎ አብ መወዳእታ ዓለም ከአ ኸምኡ ኺኸውን እዩ፥ ንሳቶም ከአ ንኹሎም ምኽንያት ኃጢአት ዝኾኑን ገበርቲ ኽፋእን ካብ መንግሥቱ ኺእክብዎም እዮም፥ አብኡ ድማ ብምኽኒያት ምሕርቃም አስናንን ኪኸውን እዩ። ሽዑ ጻድቃን አብ መንግሥቲ አቦኦም ከም ፀሓይ ኪበርሁ እዮም፥ እትሰምዕ አዝኒ ዘላቶ ይስማዕ።
- አስተንትኖ
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ሓዋሪያት ምስ ክርስቶስ ጎይታኦም አብ ሓደ ገዛ ተአኪቦም ከምዝነበሩ “ምሰላ ናይቲ አብ ግራት ዝበቖለ ኽርዳድ ተርጉመልና” ዝብል ሕቶ ከምዘቕረቡን ቃል ወንጌል የዘንትወልና። አብዚ እቲ ናይ ሓዋሪያት ምስ ክርስቶስ ዝነበሮም ርክብ ክንሓስብ ንኽእል። እቲ ቀዳማይ ጸዋዕታ አምላኽ ምስኡ ንኽትከውን ኢዩ ዝጽወዓካ። ምስኡ ብምኻን ከአ እቲ ክትገብሮ ዘለካ ተልእኾ ትምሃር።
ንሕናውን ነዚ ሕይወት ናይ ሓዋሪያት ኢና ክንስዕብ ዘለና። መዓልታዊ አብ ቅድሚኡ ክንቀውም ይግበአና፡ ምእንቲ ክዛረበና እቲ ዝብለና ክንሰምዖ፡ ክርስቶስ ነቲ ሕቶ ሓዋሪያት ብዛዕባ “ምሰላ ናይቲ አብ ግራት ዝበቖለ ኽርዳድ” እንክትርጉም፡ “እቲ ጽሩይ ዝርኢ ዚዘርእ ወዲ ሰብ እዩ፥ ይብሎም። አቀዲሙ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ መንግሥተ ሰማያት አብ ግራቱ ጽቡቕ ዘርኢ ዝዘርእ ሰብ ኢያ እትመስል ኢሉ ብምሰላ ተዛሪብዎም ነይሩ ኢዩ። “እቲ ጽሩይ ዝርኢ ዚዘርእ ወዲ ሰብ እዩ፥ እናበለ ትርጉሙ ክምህሮም ጀመረ። እቲ ዘራኢ ወዲ ሰብ – አምላኽ ባዕሉ እዩ፤ ኢቲ ዝዘርኦ ከአ ኩሉ ሰናይን ስቡቕን ኢዩ። እቲ ግራት ድማ ዓለም ኢያ። እግዚአብሔር አምላኽና ንሕና ደቁ በቲ ግልጸት ወዱ ንኽንድኅን ፈቐደ። አብዚ ዓለም እዚ ብምምጻእ አብ መንጎና ብምሕዳር ድማ ቃሉ ኩሉ ሰናይ ጽቡቕ ዘበለ አብ ልቢ ነፍሲ ወከፍና ዘርአ።
ኩሎም ነዚ ቃል ሕይወት ሰናይ – ስቡቕ- እዚ ብትሑት ልቢ ዝቅበሉ ንመንግስተ ሰማያት ቡቓዓት ኮይኖም ይርከቡ። ጽሩይ ዘርኢ – ደቂ መንግስቲ ኮይኖም ይርከቡ። እቶም ሰብ ደቂሶም ከለዉ ጸላኢኡ መጺኡ አብቲ ማእከል ስርናይ ክርዳድ ዘሪኡ ኸደ። እዚ ክርዳድ ኢሉ ዝጽወዖም ዘሎ ወንጌል እምበአር ደቂ እቲ እኩይ ኢዮም። እቲ ጸላኢ ወዲ ሰብ ዝኾነ ሸይጣን አብቲ ሰናይን ጽቡቕን ዘርኢ ክርዳድ ክዘርእ ይርከብ። አብ ሓደ ግራት ክርዳድን ስርናይን ብሓደ ኢዮም ዝዓብዩ። ከምኡውን አብ ሕይወትና ሕማቅን ጽቡቕን ብሓደ ኢዮም ዝኸዱ። ስለዚ አብ ሓደ አማናይ ሕማቅን ጽቡቕን ክንረክብ ንኽእል ኢና። እግዚአብሔር ግና አብ መወዳእታ ዓለም ክፈሊዮም ኢዩ።
ክርስቶስ አብ ትምህርቱ እቲ ሓቂ ናይ ወዲሰብ መፈጸምታ ይምህር። ናብ ምልአት ገጽና ክንጎዓዝ ድማ ይምህረና። ምሕረቱ የተስፍወና፡ ብምስጢራቱ ከአ ሓድሽ ሕይወት ክንጅምር ይዕድመና። ወትሩ ኸአ ናትና ምምላስ ይጽበ። ጽቡቕና ሓጥአትና ብዘየገዲስ ከአ የፍቅረና። ግና ግዜ ቀውዒ ቅመጽእ ኢዩ። ነቲ በዓል ቤት አገልገልቲ መጺኦም ‘ጎይታይ አብ ግራትካስ ጽሩይ ዘርእዶ ዘሪእካ አይነበርካን፧ እዚ ክርዳድ ደአ ካበይ መጸ፧’ በልዎ። ነዝስ ጸላኢ እዩ ዝገበሮ በሎም። እቶም አገልገልቱ ግና እምበአር ኬድና ክንጽህይዮዶ ትደሊ ኢኻ፧’ በልዎ። ንሱ ድማ በሎም፦ ‘ክርዳድ ክትጽህይዩ ከሎኹም ምስኡ ስርናይ ከይትምሕዉስ አይፋልኩምን፡ ካሳዕ ቀውዒ ብሓደ ይዕበዩ ኅደግዎም” ይብል።
አብዚ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግዜ ቀውዒ ክብል ከሎ ከምቲ ባዕሉ ዝገልጾ መወዳእታ ዓለም ኢዩ። አብ ቅድሚ አምላኽ እንቀርበሉ ግዜ ቀውዒ ክመጽእ ኢዩ። እቶም ዓጻዶ ነቲ ኽርዳድ አኪቦም ብሓዊ ኸም ዘንድድዎ አብ መወዳእታ ዓለምውን ልክዕ ኸምኡ ክኸውን ኢዩ። አምላኽና ሞት ናይ ኃጢአተኛታት ደቁ አይብህግን ኢዩ። እንታይ ደአ ነፍሲ ወከፍና ናብኡ ክንልወጥ፡ ብንስሓ ናብቲ ቁኑዕ መገዲ ክንምለስ። ስለዚ ከም ጻድቃን አብ መንግሥተ ሰማያት አቦና ከም ጸሓይ በሪህና ክንርከብ ሎሚ አብ ቅድሚ አምላኽ ነቲ ጽቡቕ ዘርኢ እግዚአብሔር አብ ልባትና ዝዘርኦ እሙናት ኮይና ክንርከብ ይግበአና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ዓመታት ቦኮ-ሓራም ኣብ ሰሜናዊን ማእከላይን ናይጀርያ ብጠንቂ ዝፈሞም መጥቃዕታት ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ሰባት ተቀቲሎም‘ዮም።
እዚ ጉጅለ‘ዚ ኣብ ሰሜናዊ ናይጀርያ እስላማዊ ሕጊ ከታኣታቱን ንመንግስቲ ናይጀርያን ከምዝቃወምን ይገልፅ።ንኣብያተ-ክርስትያናትን መሳጊድን ዒላማ ዝገብርን ንኣመንቲ ክርስትናን ምስልምናን ብማዕረ ዝቀትልን ጉጅለ‘ዩ ቦኮ-ሓራም።
ቦኮ-ሓራም ቅድሚ ክልተ ዓመታት ነቲ ኣክ ኣቡጃ ዝመደብሩ ቤት ፅሕፈት ሕ/ሃ ብቦምብ ኣጥቂዑ ንዕስራን ሓደን ሰባት ቀቲሉ ንብርክት ዝበሉ ካልኦት ኣቁሲሉ‘ዮ።
ሓደ ምስ ኣል-ቃይዳ ውግንነኦም ምስ ዝገለፁ ኣል-ቃይዳ እስላማዊ ማግርብ ምትእስሳር‘ውን ኣለዎ ቦኮ-ሓራም።
እዚ ኣሜሪካ ወሲዳቶ ዘላ ስጉምቲ፣እቲ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ምስ ገንዘባዊ ትካላት ኣሜሪካ ንዝነበሮም ርክብ ዘቋርፅን ኣብ ኣሜሪካ ንዝነበሮም ፀጋታት ዘደስክልን‘ዩ።ባዓል-ስልጣን ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ሊንዳ ቶማስ ግሪንስፍልድ፣
“እዚ ስጉምቲ‘ዚ፣ንሓይልታት ኣኽበርቲ ሕጊ ኣሜሪካን ምንስቴር ገንዘብ ኣሜሪካን፣ነዞም ጉጅለታት ፈጠራ ራዕዲ ንክሃድንዎም ተወሳኺ ጭዋዳ‘ዩ ዝፈጥረሎም” ኢላን ንሰን።
ፕረዚደንታት ኣሜሪካን ናይጀርያን ጉዳይ ቦኮ-ሓራም ኣልዒሎም ተዘራሪቦም‘ዮም ኣብ እዋን ኣኼባ ባይቶ ሕ/መ።ፕረዚደንት ኦባማ ሙሉእ ኣተሓሕዛ ክህልው ይግባእ ምስ በሉ ”ምስ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ብዝጣዓዓም መንገዲ‘ዩ ክፍፀም ኣለዎ።ኣንፃር እዞም ህውከት ዝመርፁ ዝግበር ውግእ ክዕወት እንተኾይኑ፣መንግስታት ንጠለብ ህዝቢ ክምልሱን ልዕልና ሕጊ ከረጋግፁን ይግባእ” ኢሎም ፕረዚደንት ኦባማ።
ካብ ፋውንዴሽን ጀምስታውን ዝተወከለ ጃኮብ ዘን ብወገኑ፣ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ዝብል መፀውዒ ምሃብ ንገንዘባዊ ዓቅሚ ቦኮ-ሓራም ክጎድእ ይኽእል‘ዩ።እንተኾነ ዘይፍትሑ ፀገማት ክህልው‘ዮም ይብል“ደገፍቲ ቦኮ-ሓራም መን ከምዝኾነ ንምፍላጥ ኣፀጋሚ‘ዩ። ምኽንያቱ መብዛሕትኡ ሓገዛት ዝመፅእ ካብ ውሽጣዊ ምንጪታት፣ካብ ሰረቅቲን ዘረፍቲን ሓይልታት ስለዝኾነ።ቅድሚ ኣስታት ኣርባዕተ ዓመታት ሓይሊ ሰላፊ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ምንጪ ገንዘባዊ ሓገዝ ይፍለጥ ነይሩ።ስለዚ’ዚ ኣሜሪካ ዝወሰደቶ ስጉምቲ ብዝዓዘዘ መልክዑ ትርጉሙ‘ዩ ዝሕይል” ኢሎም።
ናይጀርያ ወትሃደራዊ ፍታሕ ጥራሕ ኣይኮነን ዘድልያ ትብል ኣሜሪካ።ኣብ ክንድኡ ንተደማፅነት ቦኮ-ሓራም ምንካይን ንፅንፈኛ መልእኽታቱ ምድኻምን‘ውን ይግባእ ትብል ኣሜሪካ።


text:
እታ ጋንታ ንትግራይ ወኪላ ናብ ብሄራዊ ሊግ ኢትዮጵያ ዝሓለፈት ብሕታዊት ጋንታ እያ፡፡ ኰይኑ ግና ንተፃወቲ፣ንኣሰልጠንትን ካልኦት ኣባላት እታ ጋንታን ሓዊሱ 30 ሰባት ዛጊድ መሃያ ኣይረኸቡን፡፡
ፀሓፊ ቦርድ እታ ጋንታ ኣይተ ዘርኣይ ተስፋይ ምምሕዳር ራያ ዓዘቦ ዛጊድ 1.2 ሚልየን ቅርሺ ወፃኢ ከምዝገበረሎም ንኢዶም መሃያ ንምኽፋል ግና ልዕሊ ዓቕሙ ኰይኑ'ሎ ኢሎም፡፡
ዋና ኣማሓዳሪ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ኣይተ ክፍሎም ሃይለ ብወገኖም እቲ ወረዳ ንምግቢ፣ንመደቀሲ፣ንመጓዓዝን ንመዓልታዊ ዓስቢን ይኸፍል'ሎ ኢሎም፡፡ ሓደ ኣጀንዳ ልምዓት ገይሩ ብምውሳድ ድማ ብዛዕባ እቲ ፀገም ምስ ህዝቢ ይዝትየሉን ገንዘብ የዋህልልን ምህላዉ እውን ተዛሪቦም፡፡
ካብዚ ብተወሳኺ ክልላዊ ምምሕዳር ነቲ ፀገም ክፈልጦ ከምዝተገብረን ሓገዝቲ ኣካላት ዘዝኻኣልዎ ንኸበርክቱ ፃውዒት ከምዝቐረበን ኣይተ ክፍሎም ገሊፆም፡፡ ኣባላት እታ ጋንታ በቲ ኣጓኒፉዎም ዘሎ ፀገም ከይተምበርከኹ ጉዕዞኦም ክቕፅሉ ድማ ተላብዮም፡፡
ፕሬዚደንት ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ኣይተ ሐሸ ለማ እቲ ፀገም ልዕሊ ዓቕሚ እቲ ወረዳ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና፤ ናትና ግደ ድማ ኣብ ወረዳታት ጋንታታት ንኽጣየሻ ምምራሕን ሞያዊ ዓቕሚ ንኸጥርያ ምስልጣንን እምበር ገንዘባዊ ዓቕሚ እቲ ወረዳ እዩ ከተኣኻኽብ ዝግበኦ ኢሎም፡፡
ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ራያ ዓዘቦ ዓሚ ብደረጃ ሃገር ኣብ ኣርባምንጭ ኣብ መንጎ 38 ጋንታታት ኣብ ዝተኻየደ ግጥም ካብተን ናብ ብሄራዊ ሊግ ዝሓለፋ 8 ጋንታታት ራብዓይ ደረጃ ሒዛ ዝሓለፈት ብሕታዊት ጋንታ ትግራይ ምዃና ይፍለጥ፡፡


text:
ብመንጎኝነት መግስቲ ኤርትራ ኣብ 2006 ምስ ፕረዚደንት ኣልበሽር ስምምዕ ሰላም ዝኸተመ ኣካል ምንቕስቓስ ምብራቕ ሱዳን ዝኾነ ባይቶ ቤጃ፣ ካብቲ ስምምዕ ክስሕብ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ባይቶ ቤጃ፣ ብመሰረት እቲ ኣብ ኣስመራ ዝኸተሞ ስምምዕ፣ ኣብ መንግስቲ ኻርቱም ጽፍሕታት ክመቓራሕ ዝብል እማመ እኳ እንተነበሮ፣ ብዘይካ እቲ መራሒ ምንቕስቓስ ምብራቓዊ ሱዳን ነበረ ሙሳ መሓመድ ኣሕመድ፣ ወከልቲ ካልኦት ብሄራት እቲ ዞባ፣ ዝኾነ ዕድል ከምዘይተዋህቦም ይወቕሱ።
እቲ ብቤጃ፣ ራሻይዳን ካልኦት ኣብቲ ምብራቓዊ ዞባ ሱዳን ዝርከቡ ብሄራት ዝቖመ ናይ ተቓውሞ ምንቕስቓስ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ 2006 ኣብ ኣስመራ ብመንጞንነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝተኻየደ ስምምዕ ሰላም፣ ዕጡቕ ንመንግስቲ ካርቱም ከምዘረከብ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ መንግስቲ ኣልበሽር ዝኣተዎ መብጽዓታት ኣየተግበረን ብዝብል ካብቲ ሓያሎ መራሕቲ ናይቲ ምንቕስቓስ ነበር ምዕዝምዛማት ክስማዕ ጸኒሑ’ዩ።
ባይቶ ቤጃ’ውን ሓደ ካብቶም ምዕዝምዛማት ከስምዑ ዝጸንሑ ኣካል እቲ ምንቕስቓስ ኮይኑ፣ ካብቲ ምስ መንግስቲ ካርቱም ዝጸንሖ ስምምዕ ክስሕብ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ይጠቕሳ።
ሓደ ካብ ሓለፍቲ ናይቲ ምንቕስቓስ ቤጃ ግና ካብቲ ስምምዕ ንምስሓብ ኣብ ናይ መወዳእታ ውሳኔ ከምዘይበጽሐ ብምጥቃስ፣ ነቲ ብማዕከንናት ዜና ዝቐርብ ዘሎ ሓበሬታ ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡሉ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ ኣማእኪሎም ዝለገስዎ ስብከታት ተጠርኒፉ ቅዱስ ጳውሎስ ቤት ምሕተምን ቫቲካን ቤት ማሕተምን ብምትሕብባር፥ ወንጌል ናይቲ ርእዩ ዝኣመነን ደቀ መዝሙር ብዝብል ኣርእስቲ ንንባብ ከምዝበቕዔ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ መጽሓፍ “ዮሓንስ፡ ወንጌል ናይቲ ርእዩ ዝኣመነ ደቀ መዝሙር” ዝብል ኣርእስቲ ዘለዎ ኰይኑ ብጃንፍራንኰ ቨንቱሪ ኣሰናዳእነትን ኣወሃሃድነትን ተመሪሑ ዝተሓትመ ክኸውን እንከሎ፡ ቨንቱሪ ኣብ መእተዊ እቲ መጽሓፍ፥ ናይቲ መጽሓፍ ዕላማ በቲ ርእዩ ዝኣመነን ክሳብ ትኩርን እሙንን መስካሪ ንምዃን ዝበቕዔ ደቀ መዝሙር ተመሪሒና ኣብ ወንጌል ዮሓንስ ኣማእኪልና ንእንገብሮ ኣስተንትኖን ቃለ ወንጌል ንምስፋሕ ከከም ጸዋዕታና ንእነካይዶ ተልእዀ ወንጌል ድጋፍን ንናይ ውልቃውን ማሕበራውን መፈሳውነት ድጋፍን እዩ ቢሎም፡ እቲ መጽሓፍ ስሩዕ ናይ ስነ ትንተና ሜላ ዝተኸተለ ወይ ከኣ ሜላ መልኮታዊ ንብባብ ዝተኸተለ ዘይኰነ፡ ናይ ቅዱስነቶም ኣስተንትኖ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ እዩ ይብሉ።
ካብ ጽሞና ዝተወልደ ናይ ኣስተንትኖ-መጽሓፍ
ቅዱስነቶም ኣልጀሪያዊ ሰዓቢ ሃይማኖት ኣይሁድ ፈላስፋን ደራስን ኣንድረ ቹራኵይ፡ ወንጌል ዮሓንስ ካብ ጽሞና ዝተወልደ እንክብል ዝሃቦ ትንታነን፡ ቃል ኣምላኽ፥ ቃል ተግባርን ድምጽን ዘጣመረ፥ ህያው ቃል፡ ልክዕ ከምቲ እቲ ቃል ካብ ጽሞና ዝውለድ፡ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ወንጌል ዮሓንስ ዝተማእከለ ኣስተንትኖ፡ ካብ ጽሞናን ጥልቂ ኣስተንትኖን ዝተወልደ እዩ፡ ንር.ሊ.ጳ. ኣስተንትኖ ከም ወዲ ቅዱስ ኢግናጽዮን ከም ተመሃራይን ተመሃራይ ዘርኣ ክህነትን ካህንን ናይ ሕንጸቶም ክፍሊ እዩ፡ ቃል ኣምላኽ ኣብ ጽሞና ምእንጋድ፡ ኣብ ውሽጥኻ ንኽቃላሕ ምፍቃድ፡ ነቲ ንስኻ ትብሎ ዘይኰነ እቲ ቃል ኣብ እትነብሮ ጽሞና ዝብለካ ጽን ምባል፡ ... ነዚ ቃል’ዚ ብእዋናዊ ኵነታት ዓለምን ሰብኣዊ ፍጥረትን ታሪኽን ኣመንጺርካ ምስትንታን።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ደቀ መዝሙር
ናይቲ መጽሓፍ ሕትመት መሪሖም ንንባብ ዘብቅዑ ቨንቱሪ ይብሉ፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቤት ትምህርቲ ደቀ መዝሙር ገዛእ ርእሶም ኣንቢሮም ንበይኖም ዘይኰኑ ምስ ዮሓንስ ኰይኖም፡ ነቲ ኢየሱስ ዝብሎን ዝገብሮን ዝነበረ ኵሉ ብተራኦም እውን እቶም ሰዓብቱ ዝዀኑ ኣብኡን ብኣኡን ዝፍጽምዎ ዝነበሩን ንኢየሱስ ዝስዕብ ዝነበረ ሕዝብን ህሙማንን ዝጸልእዎ ዝነበሩ እውን ከይተረፉን፡ እቶም ህሙማን ዝብልዎን ዝሓትዎን ዝህብዎ ዝነበረ ቃለ ምስክርነትን ይትንትኑ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ደቀ መዝሙር ምስ ደቀ መዝሙርን ምስቲ ኣብ ዙሪያ ኢየሱስ ዝነበረን ኩሉ ኲይንካ ናይ ኢየሱስ ምዃኑ የብርሁ።
ኣብ ዝሓለፈን ነበረን ታሪኽ ገዛእ ርእስኻ ምእታው ኣይኰነን
እቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣስተንትኖ ወንጌል ዮሓንስ ዘማእከለ እውን እንተዀነ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ብነበረ ዘይኰነስ ኣብ እዋንና እነንብቦን እንሰምዖን ንዅሉ ንእዋናዊ ዓለም ዝዛረብ እዩ፡ እቲ ደቀ መዝሙር ዝሃቦ ምስክርነት ንእዋንና ዝኸውን ቃል ንምቕራብ፡ ትማልን ሎምን ጽባሕን ቃል ኣምላኽ ህያውነቱን የብርሁ።


text:
Radio Erena: 25 August 2019
ሃገራዊ ባይቶ ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ’ታ ሃገርን መስርሕ ተሳትፎ ተወዳደርትን ብዝምልከት ንዝቐረበ እማመ ኣጽዲቑ።
ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተመሓላለፈ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ኣብ 149 ነጥብታት እቲ እማመ ምምሕያሻት ክግበረሉ ንዝቐረበ ሓሳብ ተቐቢሉ ከምዘመሓየሾ ይገልጽ።
ኣብቲ ብ24 ነሓሰ ዝተኻየደ ፍሉይ ኣኼባ ባይቶ ዝጸደቐ እቲ ቅጥዕታት ምርጫን ኣቃውማ ውድባትን፣ ተወዳደርቲ ክጥቀሙሉ ዘለዎም ኣገባብ ኣብ ሜድያ፣ ዘጠቓለለ ክኸውን እንከሎ፣ ማዕረ ነጥቢ ዝረኸበት ጓለንስተይቲ ብሓለፋ ትዕወት ንዝብል ሕጊ ድማ ሰሪዙዎ ኣሎ።
ንፖለቲካውያን ውድባት ብዝምልከት፣ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ንውድድር ክቐርብ እንተኾይኑ ብዉሑዱ 10 ሽሕ ኣባላት ክህልዉዎ፣ ዞባዊ እንተኾይኑ ከኣ እንተወሓዱ 4 ሽሕ መስረትቲ ክህልዉዎ ዝእዝዝ ኮይኑ ሓሊፉ ኣሎ።
እንተኾነ 57 ተቓወምቲ ውድባት ነዚ ነጥቢ’ዚ ብምቅዋም ኣብ ዝሓለፈ እዋን ናይ ሓባር መግለጺ ምውጽኦም ዝዝከር’ዩ።
ዞባታት ሲዳማ ዘጠቓለለ ደቡባዊ ክፋል ኢትዮጵያ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝተራእየ ዓሌታዊ ግጭት ገና ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ኮማንድ ፖስት ይመሓደር እኳ እንተሎ፣ ኣብ 2020 ሓፈሻዊ ምርጫ ከምዝተመደበሉ ኣብ ወርሒ ግንቦት ክካየድ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።


text:
ተቓውሞና በየናይ ቅዲ ቃልሲ
ሳልሳይ ክፋል!
ኣብቲ ዝሓለፈ ክልተ ክፋላት ብዛዕባ ጎነጻውን ሰላማውን ኣገባብ ቃልሲ ዘሎ ፍልልይ ኣብ ውሽጢ ኣባላት ኪዳን ኣቕሪበ ኔረ። በዚ መሰረት እዚ ዘሎ ንኡስ ይኹን ዓብይ ነጥበ ፍልልይ ንመደባት ኪዳን ክሳብ ክንደይ ይጸልዎ ኣብ ዘሎ ከይዲ ናይ ቃልሲ ብመጠኑ ኣብሪሄዮ ሓሊፈ።
ዝኾነ ኮይኑ ኣብ ኪዳን እቶም ብሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ኢና ንጥቀም ዝብሉ ድልየቶም ንኢሳያስ ከም ሰብ ኣልጊሱ እቲ ዝተረፈ መሳርሒ ከም ዘለዎ ቅሙጥ ህግድፍ እንተጸንሖምውን ከም ቀሊል ሽግር ይወስድዎ እንተልዮም ይጋገዩ ኣሎው። ኩሉ መሳርሒታት ላዕለዋይ ቀጸላ ኣብ ትሕቲ ኢሳያስ ዝጸንሔ ምሓውር ምስ ኩሉ ጸጣትዊ መርበባቱን ከይኣለኻ እትህነጽ ናይ ሰላም ኤርትራ የላን ኣብ ዓለምውን ኣይተረእየን። ነዚ ሓቂዚ ኣይበጽሕዎን ክበሃል እንተኾይኑ ድማ ኣብ ዓለም የለውን ወይ ሰላም ናይ ኤርትራ ኣይምነዩን ጥራይ ኢለ ክሓልፎ እመርጽ።
ኣብ,ዚ ክበሃል ዝከኣል ብዝተሓተ ኣገባብ ቃልሲን ብዝተሓተ መስዋእትን ንኽ -ፍጸም ብዙሕ ጻዕርን ጥንቓቐን ምግባር እንተዘይኮይኑ ንድለዮ ኣይንድለዮ ኢሳያስ ኣብ ዝተኣልየላ መዓልቲ ድያ ለይቲ ዋላ ብደገ ኣይፈጸም ካብ ውሽጢ ብዝለዓል ናዕቢውን እቲ ጎንጺ ዘይተርፍ,ዩ። ኩሉ ኣብ ትሕቲ ዲክታቶር ዝጸንሕ ዓቕልን ወጥርን ኣብ ዓለም ተመስኪሩ,ዩ። ነዚ ኣብ ግምት ዘእተወ እቶም ብሰላማዊ ጥራይ ዝብሉ ሸነካት ኣብ ኪዳን ሓሳባቶም ከስተኻኽሉ ንጽበዮም።
ነዚ ሓቢረ ኣብ ኪዳን እቲ እንኮን ሓያልን ንኺዳን ዝያዳ ዓጊትዎ ዝርከብን ጉዳይ ጀሃድን ጉዳይ ብሄራት ክሳብ ምግንጻልን ዝብል ኣጀንዳ እዩ።
እዚ ማለት ንምንታይ ከም መትከል ዝኣምንሉ ውድባት ተጠርዮም ወይ ተመስሪቶም ማለተይ ኣይኮነን!! እንታይድኣ እዚ እምንቶ,ዚ ብዙሓት ውድባት ዘይሰማማዓሉ ክነሰን ንምንታይ ኣብ ኪዳን ከም መድረኻዊ መደብ ዕዩ ኣትዩ? ከም ግቡእ ኣብ ቻርተር ክኣቱ ዘለዎ እቲ ዘሰማማዓካ ነጥብታት ክኸውን ይግብኦ። ዘየሰማማዓካ እንተኾይኑ ከም መደብ እቲ ዝውንኖ ውድብ ከም ናይ ግሉ እምንቶን መትከልን ከሰርሓሉ ኣብ ዘራኽበካ ናይ ሓባርካ ዝኾነ ባይታ ጥራይ ብዘይ ተቓውሞ ተጻዊርካዩ ኪትሓልፍ ግን ትግደድ።
በዚ መጠን ድማ ኣብ ህዝቢ ባይታ ኣለዎን የብሉን ኣብ መድረኽ ይርኤ።
ብዝተረፈ ኪዳን ዘለዎ መደብን ዝምድናን ኣብ ሓደ ውሱን መድረኽ ከወቕዖ ዝደሊ እንተኣልዩ ዘሎ ቀላጽም ተቓውሞ ኣብ ሓደ ጠሚሩ ሃገር ካብ ዲክታቶር ምምንዛዕ ጥረይ እዩ። ኣብዚኣ ጠቕሚ ዘለዎ ተቓዋማይ እየ ዝብል ድማ ከም ዓቕሙ ይኸትት። ብዝተርፈ እቲ ነጥቢ ናይዚ ክልተ ርእይቶ ዓለም,ዚ ኣብዛ ሕጂ ዘለናያ መድረኽን መዋእልን ብህዝባዊ ተቐባልነቱ ብሃገራዊ ተቐባልነቱ ብዓለም-ለኻዊ ተቐባልነቱ ብዘይካ ሃልክን ክሳራን ንኺዳን ካልእ ዝህቦ ደገፍን ዓወትን ስለ ዘየለ ብፍላይ ድማ ኣብ ቻርተር ምስፋረን እዘን ክልተ-መድባት ክሓስበለን ይግባእ ኔሩ ሕጂውን ክሓስበለን ኣለዎ ዝብል ተስፋ ኣሎኒ። እዚ ማለት ግን እቶም ናይዚ እምንቶ ዘለዎም ውድባት ዘዋጽኦምን ዘየዋጽኦምን ባዕሎም ስለ ዝፈልጡ ከም መትከላዊ ሃብቶም ክውንኑዎ ተቓውሞ የብለይን ካብ ኪዳን ክርሕቑውን ኣይመርጽን።
ስለ,ዚ ኣብ ኪዳን ክሰፍር ዝግብኦ እቲ ብሓንሳብ ንምስራሕ ዝተዓጋገብካሉ ነጥብታት ጥራይ ምስ ዝኸውን ኪዳን ክስጉም ይኽእል። እቲ ዘየሳማማዓካን ዘይትቕየደሉን ነጥብታት ድማ ከም ነጥበ-ፍልልያት ኣብ ህዝቢ ትወርደሉ ምስ ዝኸውን ንግሉጽነት ስቡሕ ባይታ ምሃበ በሃላይ,የ። ብዝተረፈ እቶም ኣጸቢቖም ዘፋላልዩኻ መትከላት ኣብ ቻርተር ኣቐሚጥካ እንተድኣ ሃሊኻ ዋላ ዘይትሰማማዓሎም ከሎኻ ክትከላኸለሎም ክትግደድ ኢኻ ማለትዩ።
ምኽንያቱ መደብካ መድረኻውን ኣብ ቻርተር ኪዳን ዘሎን ክሳብ ዝኾነ ንዑዑ ኣብ ግብሪ ከተውዕልን ከተተግብርን ምእዙዝ ስለ ዝኾንካ። እዚ ድማ እዩ እቲ ኣብ ኪዳን ዝጸንሔ ሓቂ። ካብዚ ነቒለ ድማ እየ እቶም ከነዔውቶም ዘሎና ንኪዳንን ንመድረኽን ዘዔውቱ መደባት ቅድሚት ሰሪዕና እቲ ህዝቢ ዝጽበዮን ዝጠልቦን መደባት ኣብ ክንዲ ምንጻር ኣብ ምክልኻል ናይ ውልቀ ውድባት መደብ ዕዮ ኣቲና ናይ ምንቕቓሕን ምክልኻልን ሓገዝ ንገብር ኣሎና ኮይኑ ይስምዓኒ። ምእንቲ,ዚ እቲ ኣብ ቻርተር ዝሰፍር መድብ ኩሉ ዝኣመነሉን ኩሉ ዝምእዘዘሉን ጌርካ ክውቀር ይግባእ ባሃላይ,የ። ብባህርያቱ ቻርተር ከም ቻርተር ንኹለን ተቓወምቲ ውድባት ዝጥርንፍ ዝተሓተ ነጥበ ስምምዕ መዝጊቡ ዝምርሽን ዝብገስን ድኣ እንበር ነቲ ዝለዓለ ነጥበ ፍልልያት ኣብ ቻርተር ኣስፊርካ ባዕልኻ ናብ ሸንኮለል ምእታው ኣየድልን ኔሩ።
ብርእይቶይ እንበኣር ካብዚ ክሊ,ዚ ወጻኢ ዝኾኑ ንኹለን ውድባት ዝሕቚፉን ብመንጽር መድረኽ ዘገልግሉን ዝተሓቱ ነጥበ-ስምምዓት ኣለዉ ኢዮም።
ከም ኣብነት!!!!
ኣብ ኪዳን ማዕርነት ኩሉ ሃይማኖታት፣ ምምዕባል ኩሉ ባህልታት፣ ኣብ ናይ ስልጣን ውድድር ብሰላማውን ዲሞክራሲያውን ምቅብባል።
ኣብ ድሒረን ዝጸንሓ ብሄራትን ሕ/ ሰብኣዊ ክፍልታትን ኣብ ኩሉ ሂወት ናይ ምምዕርራይ ቃልሲ ምእማንን ምቅላስን።
ዲክታቶር ኣብ ምውዳቕ ብኹሉ እትኣምነሉን እትውንኖን ዓቕሚ ምግጣም። መንግስትን ሃይማኖትን ፈላሊኻ ምርኣይ።
ምስ ጎራባብቲ ኣብ ናይ ሓባር ጠቕሚ ማእከሉ ዝገበረ ፖሊሲ ምኽታል።
ኣብ መሰጋገሪ መድረኽ ዝመርሕ ካብ ኩሉ ሕ/ሰብኣዊ ሓይልታት ዝወጸ ባይቶ ብሃገራዊ ዋዕላ ኣቢልካ ምቛም።
ንኹሉ መልክዕ ግርጭታትን ፍልልያትን ከእንግድ ዝኽእል ናይ ሰላምን ዘተን ሽማግለ ብደረጃ ሃገራዊ ዋዕላ ምቛም።
ኩሉ ኣብ ቻርተር ዝሰፍር መደብ ምሉእ ተቐባልነት ብህዝቢ ኤርትራ ብሃገረ ኤርትራ ብኣህጉራዊ ደረጃ እንተድኣ ነዲፍካ ብዘይ ውዓል-ሕደር ኣብ ኣህጉር ደረትካ ነፊሕካ ሓገዝ ኪትሓትት መተካእታ እየ ክትብል እንተዘይተኻኢሉ 16 ውድባት 20 ውድባት ብሓንሳብ ኣልና ጥራይ ናይ ከንቱ ከንቱ ን8 ዓመት ኣዘንጊዑና ስለ ዘሎ ክሕሰበሉ ኣሎዎ።
እዚ ኩሉ ጠቒሰዮ ኣብ ኪዳን ዘሎ ነጥብታት እዩ። እቲ ኣብ ኪዳን ተጠቒሱ ዘሎ ግን እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ዘይጠቐስኩዎ ኣብ ውሽጢ ኺዳን ዘሎ ሓደ ካብቲ ዕንቅፋታት ክፈጥር ዝጸንሔ ምዃኑ ኣንባቢ ንኽርድኣለይ
ምእንቲ ገዲፈዮ።
ካልእ ምስ,ዚ ተታሓሒዙ ዝኸይድ ዕንቅፋትውን ኣሎ። ንሱ ድማ ኣብ መዋእል ቃልስና ክዕወተልና እንበር ክንዕወተሉ ዘይጸናሕና ኣምር,ዩ።
እዚ ድማ ኣብ ቃልሲ ዝጸንሔ ሓይሊ ወይ ጉጅለ ው/ሰብ ወዘተ ሓንሳብ ብጌጋ ብግባር ድዩ መሲልዎ ካብ ቃልሲ ወይ ካብ ስምምዕ ውጽእ ምስ በለ ከም ኣድላይነቱ የዕግብና ክንመልሶ ኣብ ክንዲ ምፍታን ንኹሉ ከም ቀሊል ኣበይ ከይበጽሕ ዝብል ንዕቀት ነሕድር። ብተወሳኺ ከይቀደመና ንጠቅኖ ኢልካ ኣብ ክንዲ ንምምላሱ ዝያዳ ክርሕቕን ክነፍፅን ንጽዕር። እዚ ቅኑዕ ድዩ? እዚ ሃቂ ድዩ? እዚ እቲ ን( 40 ) ዓመታት ዘይሰዓርናዮ ዝስዕረና ኣብ ኤርትራዊ ዝለዓል ግርጭት መለለይና እዩ። እዚ ንምውጋድ,ከ እንታይ ንግበር። እሳያስ ከልግስ ከሎ ብኸምዚ መንገዲ ከይዱ እንታይ ኣስዒቡ ከም ናይ ተመኩሮ ስንብራትናን መምህርናን ነዚ ባህሊ,ዚ ኣይተጠቐምናሉን። ብሕጂ ክንጥቀመሉ እትስፎ። እዚ ማለት ንሓድነት ምጽባብ ንኤርትራውያን ዓቐብ,ዩ!1 ንሓድነት ምግፋሕ ግን ደቒቕ ኣይወስደልናን። ስለምንታይ ግን መልሲ የብለይን። ከምኡ ክብል ከለኹ ግን ንዝረኤዮ ጌጋታት ይኹን ጉድለታት ትም ኢልናዮ ንሕለፍ ኣየስምዕን።
ካልኦት ኣብ ቻርተር ንኡስ ዕንቅፋታት ዘምጽኡ የለውን ማለት ኣይኮነን። እቶም ዝለዓሉ ጥርዝታት ግን እዞም ዝተጠቕሱ ኢዮም ካብዚ ነቒሉ ተስፋ
እገብር ኪዳን ኣብ መጻኢ ጉባኤኡ ክሓስበሎምን ከስታካኽሎምን።
ክሳብ ኣብ ካልእ ዓንቀጽ ደጊምና ንራኸብ ሰናይ ንባብ።
ፍስሓጽዮን ገብረ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2611


text:
መድሃኔ ሃይለ*
ርእሲ-ዓንቀጽ ናይ 10 ሓምለ 2001 ሕታም ጋዜጣ ቀስተ-ደበና
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ብሕታውያን ጋዜጣታት ሃገርና ናብ መንግስቲ ዝቐንዐ ነቐፈታ ብብዝሒ ይውሕዝ ኣሎ። ዝቐርብ ዘሎ ነቐፈታ ብዓይነቱ ኮነ ብትሕዝቶኡ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ናይ ፕረስ ዓመታት ተራእዩ ስለ ዘይፈልጥ ስክፍታታት ምፍጣሩ ኣይተረፈን።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ እቲ ዘጋጠሞ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ፡ ናይ ምዝራብ ኮነ ናይ ምጽሓፍ መሰሉ ተነፊጉ ብምጽንሑ እዚ ሓድሽ ተርእዮ ሕርኽርኽ ክብሎ ንቡር መስርሕ’ዩ። መግዛእታውያን ሓይሊታት ዝፈጠሩሉ ስምብራት ምሉእ ብምሉእ ስለ ዘይተሓከ፡ እቲ ብቓልሱ ዝረከቦ ናጽነት ብግቡእ ከስተማቕር ኣይከኣለን።
ናጽነት ፕረስ ክበሃል እንከሎ ኣዋጅ ሕጂ ፕረስ ክሳብ ዘይገሃሰ ሓሳብ ክትገልጽን ክትጽሕፍን ከም ዝከኣል፡ ህዝቢ ዋላ’ኳ እንተዘይሰሓቶ፡ ከተግብሮ ሰጋኣ መጋእ ካብ ምባል ዓዲ ኣይወዓለን። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ቅኑዕ ኢሉ ዝኣመነሉ ነቐፈታ፡ ርእይቶ ብመንገዲ እዘን ህዝባውያን ጋዜጣታት የውሕዞ ኣሎ። ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት ብቐጥታ ክንቀፉ ምርኣይ፡ እንትርፎ እቲ ካብ ዘይምልምማድ ዝፈጠሮ ሻቕሎት፡ መርኣያ ምልኣተ ናጽነት እዩ። ክሳብ ሕጂ መንግስቲ ንዘርእዮ ዘሎ ትዕግስቲን ተጻዋርነትን ምስጋና ዝግብኦ እዩ። እዚ ናይ ምብህሃልን ምንቕቓፍን ባህሊ ክምዕብል እናተኾይኑ፡ መንግስቲ ክንዮ ተጸዋርነት ሰጊሩ፡ ባይታ ኣብ ምጥጣሕ’ውን እጃም ክህልዎ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ውልቀ መለኽቲ ዝኽተልዎ “ነጻ ፕረስ እንተዘየጥፊእካዮ ከጥፍኣካ’ዩ።” (“if you don’t destroy freedom of speech, freedom of speech will destroy you”) ዝብል ኣምር፡ ንህዝቢን ንመንግስቲን ስለ ዘየርብሕ ክንክተሎ ኣይግባእን። ምኽንያቱ ሰዓብቲ እዚ ፍልስፍና ኣወዳድቖኦም ሕማቕ ስለ ዝነበረ።
መንግስቲ ንዝቐርበሉ ዘሎ ነቐፈታ ብመንጽር ክወስዶ ዝኽእል፡ ምጉብዕባዕ፡ ምፍርራሕን ምእሳርን ካልእን፡ ትዕግስቲን ተጻዋርነትን ምርኣዩ ዘመስግኖ’ኳ እንተኾነ፡ ክምልስ፡ ቅቡል ነቐፈታ ክቕበል፡ ጌጋ ነቐፈታ ክነጽግ ዘይምኽኣሉ ዘንእዶ ተግባር ኣይኮነን። ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኣብ ህዝባዊ በዓላት፡ መዘናጊዒ ቦታታት ብትሑት ሓለዋ ምስ ህዝቢ ተጸንቢሮም ክዋስኡ ክትርኢ ጸኒሕካ፡ መረረ ህዝቢ ኣብ ዝለዓለሉ እዋን ትም ክምረጽ ክትርኢ ከለኻ፡ ዕላማ እቲ ምትሕውዋስ ንረኣዩለይ ከይከውን ትሰግእ።
ብድብዱቡ፡ በዚ ንኸዶ ዘሎና ኣካይዳ ማለት፡ ህዝቢ ከማርር፡ ሕቶ ከቕርብ፡ ሃገራዊ ዛዕባ ኣልዒሉ ክሻቐል መንግስቲ ትም ክብል፡ ከም ቅዲ እንተተኣታትዩ፡ ዝምድና ህዝቢን መንግስቲን ምሽሕካሩ ኣይክተርፎን’ዩ። ህዝባዊ ስልጣን ሒዝካ ህዝቢ እናተዛረበ ትም ምምራጽ ንሕቶ ህዝቢ ተገዳስነት ዘይምሃብ ስለ ዘስምዕ መንግስቲ ክምልስ ግዴታኡ’ዩ። ህዝቢ ናይ ምዝራብን ምጽሓፍን መሰል ተጠቃሚ ኮይኑ፡ መንግስቲ ናይ ምምላስ ግቡእ ዕሽሽ እንተኢልዎ እቲ ዝድለ ናይ ምእራምን፡ ምሕዋይን ዕላማ ክውቃዕ ስለ ዘይክእል ጠመተ ዘድልዮ ጉዳይ እዩ።
ኣብ’ዚ ዘለናዮ ናይ ሓበሬታ እዋን ትም ከም ብልሒ እንተተወሲዱ ጕዕዞ ምዕባለና ንቕድሚት ክኸውን ስለ ዘይክእል መንግስቲ ዕቱብ ኣቓልቦ ክህቦ ይግባእ። ዲሞክራሲ ካብ’ቲ ዝሓቑፎ ረቛሒ ሓደ ዝኾነ፡ ናይ ምዝራብን ምጽሓፍን ናጽነት ይተኣታቶ ስለ ዘሎ፡ ኣብ ምዕባለ ሃገር፡ ዋላ’ኳ ኣኻሊ እንተዘይኮነ፡ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ዩ። ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ኣርባዓታት መዓልታዊ ጋዜጣ ዝነበራ ሃገር ምዃና፡ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ፕረስን ውጽኢት ፕረስን ልዑል ሌላ ዝነበሮ ህዝቢ ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ፍረ ዲሞክራሲ ምቁዳስ ደኣ’ምበር ምሒር ምሽቓልን ምስካፍን ከም ዘይግባኣ በዚ ኣጋጣሚ ነዘኻኸር።
መንስግቲ ንምንታይ ተነቒፈ ከይበለ፡ ነቐፈታ ከምዘብልሖ ተረዲኡ፡ ነዘን መስትያቱ ዝኾና ጋዜጣታት ከተባብዕ፡ እቲ ጀሚሩዎ ዘሎ ናይ ተጸዋርነት ልምዲ ከማዕብል፡ ከምኡ’ውን ህዝቢ እቲ ፕርስ ኣብ’ዚ ደረጃ’ዚ ንምብጻሕ ዘርኣዮ ትብዓት ክደፍኣሉ
ንላቦ።
________________________________________
እዛ ትንቢታዊ ጽሕፍቲ ጋዜጠኛ መድሃኔ ሃይለ ኣብ ርእሲ-ዓንቀጽ ናይ 10 ሓምለ 2001 ሕታም ጋዜጣ ቀስተ -ደበና ኣብ ርእሲ-ዓንቀጽ ዝጸሓፋ’ያ። ነዚ ዕለት ንዝክረሉ ኣብ ዘሎና ቅነ እምበኣር ኣገዳስነታ ብምርኣይ ዳግም ንሕትማ ኣሎና።


text:
– ፍሉይ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ንዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ልዑል ቀዳምነት ሂቡ ዘትዩሉ።
– ሓይልታት ጸጥታ ምስሪ ኣብ ዶብ ምስርን እስራኤልን ሓደ መንነቱ ዘይተፈልጠ ተጓዓዛይ ስደተኛ ክቐትሉ ኸለዉ ንሓንቲ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ከቢድ መውጋእቲ ከምዘውረዱላ ሮይተርስ ሓቢሩ።
– ሪፖርትተርስ ዊዝ ኣውት ቦርደርስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ “ብጸላእቲ ነጻ ፕረስ ዝኾኑ መንግስታት ሓያለ ጋዜጠኛታት ዓለም ሃለዋቶም ጠፊኡ ኣሎ” ይብል።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ13 ነሓሰ 2009 ኣብ ማይ-ኣጣል ብተጋዳላይ ዳኒኤል ሃብተ ይሕደጎ ናይ ቅትለት ፈተነ ካብ ዝካየደሉ ንደሓር ፍጹም ከምዘይተራእየ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ኣቦታትና ክምስሉ ንድሕሪት ጠምት ንቕድሚት ኣምት ይብሉ ማለት ካበይ ተበጊስካ ኣብቲ ጉዕዞ ኸ እንታይ ጽቡቕን ሕማቕን ኣጓኒፉካ ሓሲብካን ገምጋም ጌርካን ናብቲ ዝቕጽል ጉዕዞ ካብቲ ሕሉፍ ዝተፈጸመ ሕማቕ ንኸይድገም ይሕግዘካ ማለት ዩ።
ኣብዛ ሓንቲ ዓለም ክልተ ህይወት ኣሎ። ኣብዚ ከም ስደተኛታት እንነብረሉ ዘለና ምዕራባዊ ኩርናዕ፡ ሰባት ኣመና ሰቢሖም፡ ከሲዖም ክሞቱ ምርኣይ ልሙድ እዩ። እዚ ንሳቶም ክሰዐ (Obesity) ዝብሉዎ መግቢ ካብ ምግፋጥ ዝኽሰት፡ ዓቐኑ ዝሓለፈ ክብደት ኣስዒቡ ንሰባት ዘልምስ፡ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ዝቐትል ተረእዮ፡ ከም ኣዝዩ ሓደገኛ ማሕበራዊ ጥዕናዊ ጸገም መበል 21 ክፍለዘመን ጠሚቶም ሰበልጣን ናይዘን ሃገራት ከም ዕዙዝ ፖለቲካዊ ጉዳይ ጎስጓሳት የካየደሉ። በንጻሩ ኣብ ሃገርና ሰብ ብኽቱር ጥምየት ይመወት ኣሎ። ቃል ንቓሉ ሰብ ብጥምየት ይመውት ኣሎ።
ብሓለዋ ተዓጂቡ ካብ ኣስመራ ናብ ባጽዕ ገጹ ዘምርሕ ዝነበረ ሜጀር ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ ካብ ከተማ ነፋሲት 7 ኪሎ ሜተር ሪሒቑ ኣብ ዝርከብ ጎቦታት ኣድቢዮም ብዝጸንሑ መንነቶም ዘይተፈልጡ ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ኤርትራ ጸፍዮም ዘለዉ ሓይልታት ተቓውሞ ናይ ድብያ መጥቃዕቲ ከምዝተኻየደሉ፡ እንተኾነ ካብ’ቲ ዝተተኮሰሉ ኣድራጋ ጠያይቲ ንስክላ ከም ዘምለጠ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ምስቲ ብ13 ጥቅምቲ ንኮለኔል ስምኦን ገብረድንል ንምቕታል ዝተኻየደ ፈተነ ቅትለት ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ሰባት ከምዝኣሰረ ምእማኑ ሮይተርስ ካብ ኣሰመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።


text:
ብመሰረት መግለጺ በዓል-ስልጣን ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ ወርሒ ዝኾነ ሳልሕ ኣቡ ዘሪባ ፡ እቲ መስርሕ ምልቃቕ እዘን ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ብምትሕብባር ሰበ-ስልጣን ፍትሒ ሊብያን ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰተኛታትን ዝተኻየደ ምዃኑ ገሊጹ። እተን ሓሙሽተ ቆልዑ ዝርከብወን 23 ኤርትራውያንን ሓሙሽተ ናይጀርያውያንን ድማ ንኣባላት ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰተኛታት ተረኪበን ኣለዋ። ነናብ ሃገራተን ናይ ምምላስ ሓላፍነት ኣህጉራዊ ውድብ ስደተኛታት ከምዝወስድ በዓል-ስልጣን ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ ወርሒ ሳልሕ ኣቡ ዘሪባ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
እዘን ዝተፈትሓ ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ፈለማ ዓመተ 2015 ሲርት ኣብ ዝተባህለት ወደባዊት ከተማ ሊብያ ብዳዒሽ ተታሒዘን ዝጸንሓ እየን።
ሓይልታት ሰራዊት ሊብያ ማለት ሰራዊት እቲ ኣብ ትሪፖሊ ዝመደበሩ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ መንግስቲ ነታ ከተማ ዝሓለፈ ዓመት ሓራ ድሕሪ ምግባሩ: ነተን ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ካብ ተማሪኸናሉ ዝጸንሓ ናጻ’ኳ እንተውጽአን: ወኪላት ስደተኛታት ክሳብ ናይ ምምላስ መስርሕ ዘሰላስሉ ኣብ ከባቢ ሚስራታ ዝተባህለት ሊብያዊት ከተማ ኣብ ቀይዲ ከምዘጽንሐን ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ሓንቲ ካብተን ናጻ ዝወጸት ኤርትራዊት ስደተኛ “ ሓጎሰይ ወሰን የብሉን። ሓድሽ ህይወት ክመርሕን ምስ ቤተሰበይ ክረአእየን እየ ዝደልይ “ኢላ።
ካልእ ናጻ ዝተለቀት ስደተኛ ብወገና “ ካብዚ ምስ ወጻእኩ ህይወተይ ክቕይርየ።ተስፋ እገብር ሓድሽ ህይወተይ ድማ ጽቡቕ ክኸውን። ካብ ዳዒሽ ናጻ ምስ ወጻእኩ ኣምላኽ ይመስገን ኣዝየ ተሓጉሰ። ሕጂ ኣብ ሚስራታ በጺሕና ኣለና። ናብ ሓድሽ ቦታ ከነምርሕ ኢና በዚ ድማ ኣመና ተሓጉሰ ኣለኹ” ኢላ።
እዘን ናጻ ዝተለቃ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ስደተኛታት ተኣሲረን ዝጸንሓ እየን።
ብመሰረት ዝተረኽበ ሓበሬታ እተን ደቂ ኣንስትዮ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ናብ ዝረኽባሉ ግዝያዊ መጽለሊ ኣምሪሐን ከምዘለዋ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኮሚሽን ሰላምን ጸጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡቲን ዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ ክሽምግል ውሳኔ ኣሕሊፉ።
እቲ ኮሚሽን መበል 29 ስሩዕ ኣኼብኡ ድሕሪ ምዝዛሙ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ብተበግሶ ቐጠር ዝጀመረ መንጎኝነት ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡቲን፣ ቐጠር ካብቲ ዞባ ብምስሓባ ንዝተፈጥረ ሃጓፍ ንምምላእ ክሰርሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ቐጠር ኣብ 2010 ዝጀመረቶ መንጎኝነት፣ 450 ዝቑጽሩ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኣብቲ ኣከራኻሪ ዞባ ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን ኣዋፊራ ምንባራ ይዝከር። እንተኾነ ኤርትራን ጂቡቲን ምስቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ዘሎ ጎስጓስ ምንጻል ቐጠር ብምጽምባረን፣ ቐጠር ሰራዊታ ስሒባ’ያ።
ብ2 ሓምለ ኣብ ዝተዛዘመ መበል 57 ዋዕላ ሚኒስተራት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ጂቡቲ ነቲ እንዳዓረገ ዝመጽእ ዘሎ ወጥሪ ምስ ኤርትራ ከምዘሻቐላ ብምጥቃስ፣ እቲ ሕብረት ክሽምግል ብዘቕረበቶ ጠለብ መሰረት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ሰለስተ ነጥብታት ዝሓዘ እማመ ኣውጺኡ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ ዝቐረበ ኣቓልቦ ዝሓትት ኣብ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ዝዓርግ ዘሎ ወጥሪ ኣብ ግምት ብምእታው፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ነቲ ብሰንኪ ሰራዊት ቐጠር ምስሓቡ ዝተፈጥረ ሃጓፍ ክመልእ፣ ከምኡ’ውን ሰላም ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ክሳብ ዝረጋገጽ እቲ ሕብረት ብንጡፍ ክዋሳእ ዝብሉ ነጥብታት ኣቐሚጡ።
በዚ መሰረት ወኪል’ቲ ሕብረት ኣብ መወዳእታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ፍሉይ ልኡኽ ናብ ኤርትራ ክሰድድ ምዃኑ ይሕብር።
ንውሳኔ ኮሚሽን ሰላምን ጸጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ ብዝምልከት ዛጊት ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ዝኾነ ምላሽ የለን።


text:
ጾመ ፍልሰታ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተው ሽዱሽተ ዕለታት ናይዛ ወርኂ’ዚኣ ይፍጸም። እዚ ጾም እዚ ቅዱሳን ሓዋርያት ድኅሪ ዕረፍቲ ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ቅዱስ ሥጋኣ ኣበይ ከም ዝተቐብረ እግዚአብሔር ንኽገልጸሎም ብሓደ ነሐሴ ሱባኤ ኣትዮም ኣብ ምፍጻም ካልኣይ ሰሙን ናይ ሱባኤኦም ኣብ ዕለት 14 ነሐሴ ቅዱስ ሥጋኣ ተቐቢሎም ኣብ ጌቴሴማኒ ቀበርዋ። ናብዚ ንኸርክብ ሓዋርያ ቶማስ ካብ ሃገረ ስብከቱ ሕንድ ብዓምደ ደመና እናመጸ ከሎ ብ16 ነሐሴ ዕርገታ ንበይኑ ርእዩ ምስክር ዝኾኖ ሰበን ቅድስት ድንግል ማርያም ኂዙ ንቕዱሳን ሓዋርያት ኣበሠሮም። ኣብ ዓመቱ ደጊሞም ኣብ ወርኀ ነሐሴ ቅዱሳን ሓዋርያት ከም ሓዋርያ ቶማስ ዕርገታ ክርእዩ ጾሙ እሞ ዓስቢ ጾሞም ድማ ረኸቡ።
ካብዚ ጊዜ’ዚ ጀሚራ ሓዋርያዊት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፡ ሕዝበ ክርስቲያን እናጾሙን ናብኣ እናተማኅፀኑን በረኸት ቅድስት ድንግል ማርያም ምእንቲ ኺሳተፉ ክጽውም ኣወጀት።
ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ድማ ዓመት መጸ ምስ ዓሚቝ ፍቕርን መንፈሳዊ ሥርዓትን ይጸውም። ለይቲ ብመሪሕነት ውሉደ ክህነት ካብ ሕፃናት ክሳዕ ኣረጋውያን ኵሎም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተረኺቦም ጸሎተ ሰዓታት የብጽሑ። ትርጓሜ ውዳሴን ቅዳሴን ስብከተ ወንጌልን ክሰምዑ የርፍዱ። ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ተካፈልቲ ይኾኑ። ዝተዳለዉ ድማ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ይቕበሉ። ሠርክ ድማ ብጸሎተ ምህላን ስብከተ ወንጌልን ተጸሚዶም የምስዩ።
ብፍሉይ ጾመ ፍልሰታ፡ ኣብ ክረምቲ ምስ ዕረፍቲ ናይ ኣብያተ ትምህርትን ዓመታዊ ዕረፍቲ ናይ ሠራሕተኛታትን ዝሰማማዕ ወቅቲ ብምዃኑ ፍሉይ መቐረት ኣለዎ። ኣደተታት ምስ ደቀን፡ መንእሰያት ብሕብረት ኣብዘን ጊዜያት እዚአን ማየ ጸሎት ዘይሕጸብ የለን።
መንእሰያት ተማሃሮ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ሠራሕተኛታትን ኣብ ገዳማትን ቅዱሳን መካናትን ብምኻድ ለይቲ ብጸሎት፡ ንግሆ ትርጓሜ ውዳሴን ቅዳሴን ማርያም ብምስማዕን፣ ረፋድ ብማእቶታዊ ንጥፈታት ገዳማት ከምኡ’ውን ብጸሎተ ቅዳሴን አንብቦተ መጻሕፍት ውዒልካ ምሸት ድማ ብጸሎተ ምህላ ዝዓርብ ምቁር ጊዜ እዩ። ብፍቅሪ ገዳማውያነ አበውን ሓልዮት አኅዋትን ማሚቕካ ዝኅለፍ እዋን ብምዃኑ ፍሉይ ጦብላሕታ ዘለዎ እዩ።
ኣብ ማየ ጸሎታት’ውን ብሕማም ዝደኸሙ ሽጉራት፡ ኣላይ ዘይብሎም ጽጉማት፡ . . . ማየ ጸሎት እናሕጸቡ ብጉልበት ዝኣልዩን ዝሕብሕቡን ኣብ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዝነጥፉ ውኁዳን ኣይኮኑን።
ብሓፈሻ ጾመ ፍልሰታ፡ ንዅሉ ንእሽቶን ዓቢይን ፡ ወድን ጓልን ፡ ሰብኣይን ሰበይትን ንውሉደ ክህነትን ምእመንን ሕልና ዝቕስቅስን ዘነቓቕሕን ወርኀ ጾም እዩ።
ብጸሎት እግዝእትነ ማርያም፡ ቅዱስ እግዚአብሔር ንዅሉ ሕዝበ ክርስቲያን፡ ንሃገርናን ንዅሉ ዓለምን ሰላሙን ፍቕሩን ፈውሰ ምሕረቱን ይዓድለልና።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ማርያም ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ወኃያል፡ አሜን!


text:
ኣብ ኣሜሪካ ሚኒሶታ ዝርከብ ስታር ኪ ሄርንግ ፋውንዴሽን ዝተባህለ ትካል ምስ ዩኒቨርስቲ መቐለ ምትሕብባር ብሓልዮትን ተገዳስነትን ዶክተር ጠዓመ እምባየ ናብ መቐለ ብምምፃእ ንምስማዕ ዝተስኣኖምን ፀገም ዘለዎምን ነበርቲ ንክልተ መዓልታት ነጻ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ሂቡ፡፡
ዶክተር ጠዓመ እምባይ እዚ ሰናይ ስራሕ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ን7ይ ግዜ ኣብ ትግራይ ደማ ን3ይ ግዘ ዝካየድ ዘሎ ምኳኑ ይፍለጥ፡፡ ኣብ ትግራይ ጥራይ ኣብ ቀዳማይን ካልኣይ ዙር ብኣሻሓት ዝቁፀሩ ወገናት ከምዝሓገዘ ይሕብሩ ፡፡ ዶክተር ጠዓመ ንከምዚ ዓይነት ሕክምና ናብ ኣሜሪካ ከይድካ ንምሕካም ንሓደ ሰብ ክሳብ 6000 ዶላር ከምዘድልይ ኣብ ልዕሊ ምሕባሮም ነዚ ዓቅሚ ዘይብሉ ሕብረተሰብ ከምዚ ዓይነት ሓገዝ ክረክብ ምግባር ሕልናዊ ዕረፍቲ ይህበካ እዩ ፡፡
“ሃገርና ሃፍታ ህዝባ እዩ፡፡ ስለዚ እዚ ህዝቢ እዚ እንድሕር ክሰምዕ ዘይክኢሉ ክመሃር ምክኣል የፀግሞ ኣብ ዝብፃሕ ክበፅሕ ኣይክእልን ስለዚ ክሰምዕ ገይርካ ኣብ ትምህርቲ ነጢፉ ንባዕሎን ንሃገሩን ክክውን ምግባር እዩ እቲ ቀንዲ ዕላማና’ዩ።”
ኣብዚ ዓርብን ቀዳምን ዝተካየደ ሕክምና ን1209 ሰባት ተዋሂቡ፡ 1101 ክሰምዑ እንትክእሉ እቶም ዝተረፉ ክሰምዑ ኣይከኣሉን ክብል ዶ/ር ጠዓመ ወሲኹ አረዲኡ።
ካልኣይ ክፋል'ዚ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፕሮኣክቲቫ ኦፕን ኣርምስ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ዝውነን መርከብ 105 ስደተኛታት ካብ ገማግም ሰሜናዊ ሊብያ ምድሓኑ ሓቢሩ።
አባላት’ታ መርከብ እቶም ስደተኛታት ሞተረ ኣብ ዘይብላ ጀልባ ከምዝጸንሕዎም ገሊጾም።
ገለ ካብቶም ኣብታ ጀልባ ዝነበሩ ስደተኛታት ንኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ዘሰጋግርዎም ዝነበሩ ሰባት ንሞተረ’ታ ጀልባ ብምውጻእ ኣብ ካልእ ጀልባ ተጻዒኖም ከምዝኸዱ ሓቢሮም።
ካብቶም ዝደሓኑ 105 ስደተኛታት ሸሞንተ ደቂ ኣንስትዮን ሽዱሽተ ህጻናት ዝርኸብዎም ኮይኖም ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ካብ ሃገራት ባንግላዴሽ፡ሞሮኮን ግብጺን ዝመጹ ምዃኖም ካልኦት ካብ ኤርትራ፡ሱዳን፡ሊብያ፡ጋና፡ናይጀርያን ፓኪስታን ዝመጹ’ውን ከምዝርከብዎም ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣውሮጳ ንምብጻሕ ብቑዓት ብዘይኾና ነኣሽቱ ጀላቡ ማእከላይ ባሕሪ የቋርጹ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት ኣብዘን ኣርባዕተ ኣዋርሕ ዓመተ 2018 ኣስታት 615 ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ምቁራጽ ዝሞቱ ክኮኑ ከለው 22,439 ድማ ኣውሮጳ በጺሖም፡ ካልኦት 4,409 ዝኾኑ ድማ ስጳኛ በጺሖም።


text:
Radio Erena: 26 August 2018
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ማያርዲት፣ ሚኒስተር ዕዮን ሰብኣዊ ዓቕምን ንዝነበረ ጀነራል ጋቶዝ ሆትንያንግ ካብ ስልጣኑ ኣውሪዱዎ።
እቲ ፕረዚደንት ብዓርቢ 24 ነሓሰ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኤስ.ፒ.ኤል.ኤ ንዝነበረ ጀነራል ሆዝ ማይ ሓድሽ ሚኒስተር ዕዮን ሰብኣዊ ዓቕምን ገይሩ ሸይሙዎ ኣሎ።
ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ከምዘመልክቶ፣ እቲ ፕረዚደንት ነዚ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ዝገበረሉ ምኽንያት ወግዓዊ መብርሂ ኣይሃበን። እንተኾነ እዚ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ ዘሎ ሚኒስተር ነበር፣ ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ ቀዳማይ ምኽትል ፕረዚደንት ፖለቲካዊ መጥቃዕቲ ክገብር ሓገዝ ገለ ወገናት ክሓትት ምጽንሑ ይግለጽ።
እቲ ሚኒስተር ነበር፣ ምኽትል ፕረዚደንት ታባን፣ ኣብ ዙርያኡ ካብ ዓሌቱ ዝኾኑ ተወላዶ ጥራይ ብምትእኽኻብ፣ ኣብ 2022 ንዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ክዕወት ባይታ የጣጥሕ ኣሎ ክብል’ዩ ክኸስስ ጸኒሑ።
ጋቶዝ ሆትንያንግ ብጉድለት ዲሲፕሊን ዝርከቦም ሓያሎ ውልቃዊ ባህርያቱ ብተደጋጋሚ ክኽሰስ ምጽንሑ ምንጭታት ዜና ካብ ደቡብ ሱዳን የመልክቱ።
====================


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ባሪ፥ ጸሎት ምእንቲ ማእከላይ ምብራቕ፡ “ንጐይታ ሰማየ ሰማያት እታ ሓያላት ምድሪ ከረኽብዋ ዘይከኣሉ ሰለማ ክህበና ብሓባር ምእንቲ ሰላሙ ክህበና ንጸልይ”
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ምስ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ኣቢያተ ክርስቲያን ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ብሓባር ኣብ ባሪ፥ “መሳኹትና ናብ ማእከላይ ምብራቕ ገጹ ጋህ ኣቢልና ንኽፈት” ኣብዛ “ናይ ርክብን እንገዳን” ከተማ ይብሉ ቅዱስነቶም ነቲ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን መደብ ጸሎት ምእንቲ ሰላም እንከበግሱ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ኣስዒቦም እውን፥ “ኣብ ልባትና ኣቢያተ ክርስቲያናትናን ሕዝብናን ነቲ ዓቢይ ናይ ስቓይ ኩነት ዝነብር ሕዝቢ ሒዝና ንቕረብ” ኢሎም።
ኣብዚ ኣብ ከተማ ባሪ ሉንጐ ማረ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ስፍራ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሓባር ጸሎት ምእንቲ ሰላም ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፡ “ኣእምሮናን ልባትናን ናብ ማእከላይ ምብርቕ ኣቢሉ፡ ኣብዛ ምዕራብን ምብራቕን መራኽቦን ናይ ዓበይቲ ኣብ ሓደ እግዚኣብሔርነት ዝኣምና ሃይማኖታት ምንጪ ዝዀነት ከተማ ብሓባር ክንጽልይ ንርከብ”
ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ጽዑቕ ጸልማት
ኣብቲ ዘደንቕ ከባቢ ማእከላይ ምብራቕ ይብሉ ቅዱስነቶም፡ ማእለያ ዘይብሉ ዘዕንው ምልክታ እውን ዝረኣየሉ ብምዃኑ ብሓቂ የሕዝን፡
ክርስቲያን ብርሃን ዓለም እያቶም
ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣብ መድረኽ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ትርኢት እናሓሰቡ፡ ክርስቲያን ብርሃን ዓለም እያቶም፡ ይኹን ደኣ እምበር እቲ ብርሃን ምዃን ኣብ ዙርያኻ ኩሉ ዅሉዕ ኣብ ዝኸነሉ እዋን ዝረአይ ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ኣብቲ ጸላም ታሪኽ ኣብ ዘለሉ ኵሉ ነቲ ደልሃማት ኢዱ ነከይሃበ ነቲ ናይ ተስፋ ሽምዓ ፈትሊ ብጸሎትን ብፍቕርን ዘብርህ ምስ ዝዀውን እዮ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ምስ ገለጺ ምእንቲ ሰላም እንክጽልዩ፡
ሰላም ይዅን
ቅዱስ ኣቦና “ሰላም ይኹን” ዝብል ቃል ደግሚሞ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል የቃልሑ፡ እዚ እዩ ቅዱስነቶም ዘዕረግዎ ጽልእን ሞትን ዝጻረር ጸሎት፡
ዘይተገዳስነትን ሸለልተይናነትን ይቐትል፡ ኣንሕና እቲ ዝቐትል ዘይተገዳስነትን ሸለልተይናነትን ንቃወም ድምጺ ንኹን፡ ነቲ ድምጺ ዘይብሉን ንብዓቱ ኣብ ውሽጡ ዝሕዝን ናብ ውሳጤኡ ንዘፍስስ ድምጺ ንኹን፡ ስለምንታይ ማእከላይ ምብራቕ ገሊኡ ብሱቓታ ክነብዕን ክሳቐን ካልኦት ሓይልን ስልጣንን ሃብትን ንኸካዕብቱ ይረግጽዋ፡ ንነእሽቱን ገርሄይናታትንን ንዝቖሰሉን ነቶም ኵሎም እግዚኣብሔር ጸግዖም ዝዀኖም፡ ኵላትና፡ ስሌኦም ሰላም ንለምን፡ ሰላም ይዅን!
እንክብሉ ዘስምዕዎ ዝረባን ጸሎትን ዛዚሞም።


text:
ቃለ ቡራኬ በዓል ቅዱስ ዮሓንስ ፳፻፲፫ን (2020)
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ኣሜን
ክቡራንን ክቡራትን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትነብሩ ሕዝበ ክርስቲያን ብሓፈሻ ኩልኹም ሕዝቢ ኤርትራን ከምኡ’ውን ኣብ ሆስፒታል ተዓቑብኩም እትርከቡ ሕሙማነ ሥጋ ኣብ ሓያል ጻዕሪ እትርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕናን ኣብ ሓለዋ ሃገርን ልምዓትን ዘለኹም ሠራዊት ምክልኻልን ኣብ ተሃድሶ ዘለኹም ናይ ሕጊ እሱራትን እንኳዕ ካብ ዘመነ ዮሓንስ ናብ ዘመነ ማቴዎስ ኣብጽሓኩምን ኣብጽሓናንን ንብል።
ወትባርክ አክሊለ ዓመተ ምሕረትከ ንዓመት ብሣህልኻ ትኽልላ (መዝ. 65:11)
ዘመን ሓሊፉ ዘመን ዝትክእ ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ኣምጺኡ ትውልዲ ዘሕልፍን ትውልዲ ዝትክእን እግዚኣብሔር ኣምላኽ እዩ ( ዘፍ. 1:14-18) (ዳን.2:20-22) እነሆ ኲሉ ዝከኣሎ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ዓመት 2012 ኣፈጺሙ ኣብ ዋዜማ 2013 ኣብጺሑና ኣሎ።
እዛ ንዛዝማ ዘሎና ዓመተ 2012 (ግ) ካብ ፈረቓ ዓመት ጀሚሩ ብዝወረደ ተላባዲ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ዓለም ብምልኣ ብከቢድ ፈተና ዝሓለፈትሉን ጌና’ውን እትሓልፈሉን ዘላ ጊዜ እዩ። ዝሠልጠኑ ሓያላን ሃገራት ከይተረፈ ኪቆጻጸርዎ ዘይከኣሉ ሕማም ኮሮና ብሓይሊ እግዚኣብሔርን ብጸሎት ሕዝብን ብሓያል መኸተ መንግስትናን ብዉሑድ ቁጽሪ ሕሙማትን ካብተን ብሰንኪ እዚ ሕማም እዚ ናይ ሞት ሓደጋ ዘይተራእየለን ውሑዳን ሃገራት ዓለም ብምዃንና ተመስገን ዘብል እዩ። ሕጂውን ምሕረቱ ዘይውዳእ እግዚኣብሔር ብዓይነ ምሕረቱ ጠሚቱ ቁጥዕኡ ናብ ትዕግስት ቀይሩ ምሉእ ምሕረት ክህበና ዘወትር ክንጽሊ ይግባእ።
ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ሃገርና ዝናመ ክረምት ድሕሩ እኳ እንተጀመረ ጽኑዕ ዝእምነቱ ጻዕራም ሕዝብና ደድሕሪ ማይ ብምጉያይ ንዘርኢ ብምቕድዳም ዝተዘርአ በቊሉ ገጸ ምድር ለምሊሙ ወሓይዝ ዛርዩም ብሓያል ጻዕሪ ዝተሠርሑ ዲጋታት ወሰኖም መሊኦም ይርከቡ።
እዚ ይኹን እምበር ሓድሽ ተርእዮ እኳ እንተዘይኮነ ኣብ መወዳእታ ወርሓ ነሓሰ ዝተራእየ ወራሪ ዕስለ ኣንበጣ በረኻ ካብ ቆላ ክሳብ ከበሳ ብምድያብ ኣብ ዘራእቲ ከውርዶ ዝነበሮ ሓደጋ ብኣሃዱ ምክልኻል ኣንበጣን ብምትሕብባር ሕዝብን ሰራዊትን ብዝተገብረሉ መኸተ ይኹለፍ ምህላዉ ዓቢይ ምስጋና ዜውህብ እዩ ። በዚ ከይተዛነና ፍርያትና ናብ ቆፉኡ ክሳብ ዝኣቱ ኣብ ምክትታሉን ምክልኻሉን ከነተኩርን ብዓቢኡ ድማ ዘየባትኽ ጸሎት ክንገብር ሓደራ ንብል ።
ክቡራን ሕዝበ ክርስቲያን
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ << እቲ ጸበባ ትዕግስቲ ከምዘምጽእ ስለዝፈለጥና ግና ብጸበባ ድማ ንምካሕ እምበር በዚ ጥራይ ኣይኮነን ብትዕግስቲ ጽንዓት ብጽንዓት ከኣ ተስፋ ይርከብ (ሮሜ 5: 3- 5) ይብለና። ነዚ ተረዲእና ንዘሎ እዋናዊ ሕማም ኮሮናን ዘስዓቦ መንፈሳውን ማሕበራውን ጸገማት ብትዕግስቲ ጼርና ናብ ብሩህ ተስፋ ምእንቲ ክንበጽሕ ከምቲ ጎይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ <<ኣቱም ኩልኹም እትጽዕሩን ጾር ዝኸበደኩምን ናባይ ንዑ ኣነ ኬዕርፈኩም እየ ዝበሎ ኣምላካዊ ቃሉ መሠረት ጌርና ናብ ፈጣሪና ተመሊስና ንለምን ።
ብምኽንያት እዚ በዓል ቅዱስ ዮሓንስ ብልቢ ከነስተውዕሎ ዝግበኣና ዓቢይ ነገር ግና ፥ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንወዲ ሰብ ዓመታትን ዘመናትን ዝመደበሉ ብታሪኽ ዝዝከር ሥራሕ ክዓይይ እምበር ዘመናት ኪቆጽርን ብዘይ ፍሬ ክሓልፍን ኣይኮነን። ነዚ ዓቢይ ህያብ ፈጣሪና ዝኾነ ምስግጋር ዓመት ናብ ዓመት ብሓድሽ ልብን መንፈስን ተቐቢልና ንሓጢኣት ብግብሪ ጽድቂ፥ ንትክህኪት ብትግሃት፥ ብምቕያር ናይ ሕሊናን ባህርይን ለወጢ ክንገብርን ኣምላኽ ነቲ ዘመን ሓጢኣትና ብውሑድ መቕጻዕቲ ሓሊፍዎ ኣሎሞ ሕጂ ግና ብንስሓ ተሓጺብና ኣብ እምነት ብምጽናዕ ኣሠር ጽድቅን ቅድስናን ፍቕርን ሰላምን ክንስዕብ ቃልና ከነሐድስ ይግበኣና።
ዘለዎ ንዘይብሉ ኪመቅልን ክተሓጋገዝን ዕሴተ ሃይማኖትናን ሃገራዊ ባህልናን መግለጺ ሕብረትናን ሓድነትናን ስለዝኾነ ክሳብ እግዚኣብሔር ፈውሰ ምሕረቱ ዝህብ ከምቲ ክግበር ዝጸሐ ኩልና ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዘሎና ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ወገናትና ብቀጻሊ ክንረድእን ዕቤራት ወዕጓለማውታ ክንበጽሖምን ሓደራ ንብል ።
መተርጉማን ከምዘገልጽዎ ካብቶም ኣርባዕተ ወንጌላውያን ቅዱስ ማቴዎስ ዘብእሲ ማቴዎስ ተባሂሉ እዩ ዝስመ ። እዚ ድማ ምእንቲ ደቂ ሰባት ዝጽልን ዝረድእን ምዃኑ ስለዝግለጽ እዩ። ስለዝኾነ ቅዱስ ማቴዎስ ከምቲ ቅጽል ስሙ ክረድኣናን ክሕልወናን እናለመንና ፥ ቅዱስ እግዚኣሔር ኣምላኽና ዓመተ ሰላምን ቅሳነትን ክገብረልና ሃገርና ባሪኹ ምሕረቱን ሰላምን ከብዝሓልና ኮሮና ቫይረስ ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፍኣልናን ፍረ ገራውህና ክንሓፍስን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና ኣሜን።
እግዚኣብሔር ሃገርና ይባርኽ!
ኣቡን ጴጥሮስ ዓቃቤ መንበር ዘመንበረ ፓትርያሪክ
መስከረም ፳፻፲፫ / 2020


text:
Radio Erena: 08 February 2021
ምምሕዳር ባይደን፣ ንሑቲ ናይ የመን፣ ካብ መዝገብ ሽበራ ክስርዞ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ብዛዕባ’ዚ ኣመሪካ እትወስዶ ተበግሶ ናብ ባይቶ ሃገሩ ከምዘቕረቦ ኣፈኛ እቲ ናይቲ ክፍሊ ኣረጋጊጹ።
ምምሕዳር ባይደን፣ ኣብ መዝገብ ሽበራውያን ውድባት ካብ ዝሰፍር ገና ካልኣይ ወርሑ ንዘየቑጸረ ሑቲ፣ ክስርዞ ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ፣ ኣብ የመን ንዘሎ ሰብኣዊ ኩነታት ቀዳምነት ስለዝሃበ ደኣ’ምበር ኣብ ጉዳይ ሑቲ ዘሎ ፖሊሲ ስለዝተቐየረ ከምዘይኮነ’ውን ኣነጺሩ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ሓደ ወርሒ ካብ ስልጣን ቅድሚ ምእላዩ’ዩ፣ ንሑቲ ኣብ መዝገብ ሽበራውያን ውድባት ኣስፊርዎ።
ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ካብ ዝኣቱ ወርሒ ዘይመልአ፣ ሓድሽ ምምሕዳር ባይደን ድማ፣ ንሑቲ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ካብቲ መዝገብ ክስርዞ ምዃኑ ይገልጽ ኣሎ።
ውሳኔ ምምሕዳር ባይደን፣ ነተን ኣንጻር ሑቲ ንልዕሊ ሽዱሽተ ዓመታት ጽዑቕ ወትሃደራዊ መጥቃዕታት ከካይዳ ዝጸንሐ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ዘሐጉስ ከምዘይኮነ ተንተንቲ የረድኡ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ተመሪሑ፣ ኤርትራ እትርከቦ ናይ 31 ሃገራት ልፍንቲ፣ኣንጻር ሑቲ ዝኣወጆ ኵናት ሻድሻይ ዓመቱ መሊኡ፣ እንትርፎ ሞትን ምምዝባልን ኣማኢት ኣሽሓት ሰለማውያን ሰባት፣ ኣብ ባይታ ወትሃደራዊ ይኹን ፖለቲካዊ ዓወታት ከውሕስ ኣይክኣለን።
ንፖለቲካውን ወትሃደራውን ሚዛን የመን ዓብሊሉ ዝርከብ ሑቲ፣ ድሕሪ’ዚ ንሽዱሽተ ዓመታት ኣንጻሩ ዝተኻየደ ኵናት’ውን እንተኾነ ንዝበዝሐ ክፋል የመን ተቖጻጺሩ’ዩ ዝርከብ።
=============


text:
ዜናን ሓበሬታን፥
ሰብኻ ጉባኤ ብዝገበሮ ጻውዒት መሰረት፡ ብምኽንያት ዓመታዊ በዓል ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌን-ኣምስተልላንድ፡ ምስ ምእመናን ኣኼባ ተኻይዱ።
እቲ ኣኼባ ብዕለት 19-03-2017 ክካየድ እንከሎ፡ ከም’ቲ ልሙድ ኣብ ውሽጢ እቲ ኣዳራሽ፡ ኣብ ክልተ ጉጅለ ተኸፊሉ ከም ዝካየድ ኢዩ ተገይሩ።
እቲ ቀዳማይ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ጉጅለ ኰይኑ፡ ኣጋይሽና ብጽቡቕ ኣብ ምስናይ ብከመይ ከም እንገጥሞ፡ ተኻቲዐንን ተዘራሪበንን፡ መደባተን ሰሪዐን ኣለዋ። ኣብ እቲ ቅድሚኡ ምስ ጠርነፍቲ ደቂ- ኣንስትዮ ዝተገብረ ኣኼባ፡ ኣብ ጒዕዞ ሓድሓደ ምቅይያራት እንዳተገብረ፡ እቲ ከስርሕ ዝኽእል ተባሂሉ ዝወጸ መደብ፡ ክስራሓሉ ስለ ዝጸንሐ፡ ኣብ እዚ ና ሕጂ ኣኼባአን፡ ቀልጢፈንተዘራሪበን ኢየን ወዲአን።
እቲ ካልኣይ ጉጅለ ከኣ ብወገን ደቂ ተባዕትዮ ዝተኻየደ ኰይኑ ከም’ቲ ልሙድ፡ ብመሰረት ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝተገብረ ‘ሊስታ’ እቲ ስራሕ ክማቓራሕ ኣኼበኛ ተሰማሚዕሉ ኣሎ። ሓዳሓደ ሰባት ብምኽንያት ጥዕና ዲዩ ወይስ ካልእ ምኽንያት ሕጂ ክሳተፉ ዘይክእሉ፡ ክትክኡ ከም ዘለዎም ኣባላት ደብረሰላም ተረዳዲኦምሉ።
ብተወሳኺ ጉባኤ ምስ ተወደአ ዝኾነ በዓል መኪና፣ ብዘይካ እቶም ኣቚሑት ዘመላልሱ፡ ን ኣቕሺሽቲን ካብ ርሑቕ ዝመጹ ኣጋይሽን፡ ናብ ኣዳራሽ ንምውሳድ ክነጥፉ ኣኼበኛታት ተሰማሚዕሉ። ኣኼበኛ፡ ነቶም ሰብ መኪና ምናልባት ኣብ ኣዳራሽ ወይ ካልእ መደብ እንድሕር ክዋሃቦም ኮይኑ፡ ካልኦት ዝትክእዎም ኣብ ኣዳራሽ ዝሰርሑ ክስመዩ ከም ዘለዎም ኣስሚርሉ።
ኣኼበኛታት፡ ኣጋይሽ ዝቕበሉን ኣብ ኣዳራሽ ዝሰርሑን፡ ከምኡ’ውን እተን ኣብ ምውዕዓይን ምቅርራብ መግቢ ዝሰርሓን፡ ታቦት ቅድሚ ምውጽኡ፡ ከም’ቲ ልሙድ፡ ኣቕዲሞም ናብ ኣዳራሽ ክኸዱ ከም ዘለዎም እውን፡ ኣትሓሳሲቦም።
ኣውቶቡሳት፥
ሰበኻ ጉባኤ ምስ ገለ ኣባላት ናይ ምምሕዳር ከተማ ኣምስተልፌን ተዘራሪቡ ከም ዝነበረ ቅድሚ ሕጂ ሓቢሩ ነይሩ። እቲ ሓደ ሸነኽ ውጽኢታዊ ኣይነበረን፥ እቲ ካልኣይ ወገን’ውን ውጽኢቱ ኣወንታዊ ኣይኮነን። እቲ ብካልኣይ ወገን ከማእክሉና ዝተፈተነ ምስ Connexxion ኢዩ ነይሩ፡ ግን ብጣዕሚ ስለ ዘኽበሩዎ ዓቕምና ስለዘይኮነ ኣብ ናይ ሓባር ስምምዕ ክእቶ ኣይተኻእለን።
ኣጀሚሩ ንዘፈጸመና፡ ክብሪን ምስጋናን ንኣምላኽና ይኹን


text:
እግዚኣብሄር ኩሉ ሰብ ብሓርነት ክነብር ይደሊ ። ኣብ ቃሉ ድማ ከመይ ኢልና ሓራ ክንከውን ከምዝግብኣና ኣንጺሩ ይገልጸልና ። እንተዀነ ግን እዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርከብ ሓቂ ካብ ዘይምርዳእ ብዙሓት ሰባት ሓራ ኢና እናበሉ : ኣብ ባርነት ይነብሩ ። እምብኣር ነዚ ኣብነት ክኸውን ዝኽእል ትምህርቲ ኣብ ሉቃስ 15 ንረክብ ። እዚ ድማ ፈሪሳውያን ንጐይታ የሱስ ንሓጥኣንን ተገውትን ይቕበል ምሳታቶም ይበልዕ ኢሎም ምስ ነቐፍዎን ምስ
ሓቀኛ ሓጐስ ውጽኢት ሓቀኛ ሓርነት እዩ ።
እግዚኣብሄር ኩሉ ሰብ ብሓርነት ክነብር ይደሊ ። ኣብ ቃሉ ድማ ከመይ ኢልና ሓራ ክንከውን ከምዝግብኣና ኣንጺሩ ይገልጸልና ። እንተዀነ ግን እዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርከብ ሓቂ ካብ ዘይምርዳእ ብዙሓት ሰባት ሓራ ኢና እናበሉ : ኣብ ባርነት ይነብሩ ። እምብኣር ነዚ ኣብነት ክኸውን ዝኽእል ትምህርቲ ኣብ ሉቃስ 15 ንረክብ ። እዚ ድማ ፈሪሳውያን ንጐይታ የሱስ ንሓጥኣንን ተገውትን ይቕበል ምሳታቶም ይበልዕ ኢሎም ምስ ነቐፍዎን ምስ


text:
ነበርቲ ከተማ ኣክሱም ንዘበናት መፍትሒ ብዝሳኣንሉ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ንሳቐ ኣለና እንትብሉ ጥርዓን የስምዑ። ንድምፂ ኣሜርካ ርኢቶኦም ዝሃቡ ሰባት ከምዝብልዎ ብሰንኪ ስእነት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብዙሓት ንሕማም ኩሊት ይቃልዑ ኣለዉ።
በኩረ ትጉሃን ኣምሳሉ ስቡሕ “ህዝቢ ኣክሱም ንዘበናት ዝኣክል ማይ ካብ ማይ ሹም ይረክብ ነይሩ። ማይ ሹም ምስ ተዘርገ ድማ ጎዳጉዲ ማይ ወላ እንተተኹዓቱ እቲ ማይ ጨውነት ስለዘለዎ ሰባት ብሕማም ኩሊት ይሳቐዩ ኣለዉ’’ ኢሎም።
ከንቲባ እታ ከተማ ድማ መንግስቲ እቲ ፀገም ምህላዉ ብዝግባእ ስለዝኣምን ብዘላቕነት ንምፍታሕ ኣብ ፃዕሪ ከምዝርከብ ይገልፅ። ከንቲባ ሓጎስ ”ነቲ ፀገም ንምቅላል መንግስቲ ብ55 ሚልዮን ቕርሺ ካብ ዓድዋ ናብ ኣክሱም 24 ኪሎ ሜትሮ መስመር ሻምባቆ ማይ ዘርጊሑ ማይ ካብ ግድብ ዓድዋ ክሳሓብ ይገብር ኣሎ። ኣብ ቀረባ እዋን ግልጋሎት ምሃብ ክጅምር እዩ’’ ኢሎም።
ህዝቢ ኣኽሱም ፀገም ዝስተ ማይ ሎሚ'ውን ኣይተፈትሐን ኢሉ የማርር
- ግርማይ ገብሩ
ነበርቲ ከተማ ኣክሱም ንዘበናት መፍትሒ ብዝሳኣንሉ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ንሳቐ ኣለና እንትብሉ ጥርዓን የስምዑ። ንድምፂ ኣሜርካ ርኢቶኦም ዝሃቡ ሰባት ከምዝብልዎ ብሰንኪ ስእነት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብዙሓት ንሕማም ኩሊት ይቃልዑ ኣለዉ።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ግንቦት 2.2018
ዮሓን.15.1-8
“ ኣነ ናይ ሓቂ ጉንዲ ወይኒ እየ፡ ተኻሊኡ ኸኣ ኣቦይ ኢዩ። ነቲ ኣባይ ዘሎ ፍረ ዘይፈሪ ጨንፈር ኩሉ ይቑረጾ፤ ነቲ ፍረ ዚፈሪ ዘበለ ጨንፈር ግና ብዙኅ ምእንቲ ኺፈሪ የጽርዮ። ንስኻትኩም ከአ ሳላ እቲ ዝነገርኩኹም ቃል ድሮ ንጹሓት ኢኹም። አባይ ንበሩ፥ አነውን አባኻትኩም ክነብር እየ። ጨንፈር አብቲ ጉንዲ ወይኑ እንተ ዘይነበረ ካብ ርእሱ ኺፈሪ ከም ዘይክእል፥ ንስኻትኩምውን አባይ እንተ ዘይነበርኩም ከምኡ ኢኹም። እቲ ጎንዲ ወይኒ አነ እየ፥ ጨናፍር ከአ ንስኻትኩም ኢኩም፥ እቲ አባይ ዚነብር አነውን አብኡ፥ ንሱ እዩ ብዙኅ ፍረ ዝፈሪ፤ ምኽኒያቱ ብጀካይ ሓንቲ እካ ኽትገብሩ አይትኽእሉን ኢኹም። አባይ ዘይነብር ዘበለ ኸም ጨንፈር ንወፃኢ ተደርቢዩ ይነቅጽ፥ አኪቦም ድማ አብ ሓዊ ይድርብይዎ እሞ ይነድድ። አባይ እንተ ነበርኩም፥ ቃለይውን አባኻትኩም እንተ ኃደረ፥ እትደልይዎ ዘበለ ትልምኑ እሞ ይኾነልኩም። ብዙኅ ፍረ እንተ ፈሬኹም አቦይ በዚ ኪኸብር እዩ፥ ንስኻትኩም ከአ ደቂ መዛሙርተይ ክትኮኑ ኢኹም።


text:
ብዕለት 29፡ ሚያዝያ 2013 በለሳ TV ዝተብሃለ ናይ ፌስቡክ ገፅ (ልዕሊ 47,000 ሰዓብቲ ዘለውዎ) ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ስእሊ ብምልጣፍ ኣብ ቀረባ ሓደሽቲ ግዝኣታት ንምቁፅፃር ናብ ምዕራብ ሱዳን ዝምርሹ ዘለዉ ወታደራት ሱዳን ምዃኖም ይገልፅ። እቲ ብቛንቋ ትግርኛ ዝተፅሓፈ ፅሑፍ “ሰራዊት ሱዳን ሎሚ ናብ ምዕራብ ጎንደር ደፊኡ ከምዝኣተወን መሬተይ ዝብሎ ሓደስቲ ቦታታት ከምዝተቆፃፀረን ማዕከናት ዜና ሱዳን ይሕብራ ኣለዋ።” ይብል። ይኹን’ምበር ሓቅቼክ ብመንደዪ ስእሊ ጉግል ብዝገበሮ ምፅራይ እቲ ምስሊ ቦታታት ንምቁፅፃር ዝኣተዉ ሰራዊት ሱዳን ከምዘየርኢ ብምርግጋፅ ነቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ሓሶት ኢልዎ ኣሎ።
ኣብ ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ጎንፂ ከምዘሎን ነዚ ስዒቡ’ውን ወጥሪ ከምዝነገሰን ይፍለጥ እዩ። ሰራዊት ሱዳን ሰላም ኣብ ክልል ገደሪፍ ብርን ማሃጅን ዝተብሃሉ ግዝኣታ ካብ ሰራዊትን ምልሻ ኢትዮጵያ ብምምዛዕ መሊሱ ከምዝተቆፃፀሮም ገሊፁ ነይሩ። እቲ ምስሕሓብ ብምቕፃሉ ግብፂ ናብ ሱዳን ወታደራት ከምዝለኣኸት ዘይተረጋገፁ ፀብፃባት ይወፁ ነይሮም። ብዕለት 22 ታሕሳስ 2013 ዓ.ም ሚኒስተር ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ሱዳን ዑመር ቀመረዲን ኣብቲ ዶባት ዝርከቡ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሓረስቶት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኩሎም ግዝኣታት ሃገሩ መሊሳ ከምዝሓዘቶም ሓቢሩ ኔሩ። ሱዳንን ኢትዮጵያን ነቲ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ብሰላም ንምፍታሕ ዘይተዓወተ ዝርርብን ድርድራትን ኣካይደን ነይረን። ኣብዚ ቀረባ’ውን ሱዳን በቲ ብዩናይትድ ዓረብ ኢሚሬትስ ዝቀረበ ናይ ሽምግልና ተበግሶ ተቀቢላ እያ።
ኣብዚ ህሞት’ዚ እዩ እቲ ሓደስቲ ቦታታት ንምሓዝ ወታደራት ሱዳን ናብ ምዕራን ጎንደር ኣትዮም ዝብል ናይ ፌስቡክ ሕታም ዝወፀ። ይኹንደኣምበር ሓቅቼክ ብመናደዪ ምስሊ ጉግል ብዝገበሮ ምፅራይ እቶም ስእሊታት ነቲ ዝተብሃለ ሓበሬታ ከምዘየርእዩ ኣረጋጊፁ ኣሎ። እቲ ፈላማይ ምስሊ ንመጀርታ ግዘ ዝተሓትመሉ ግንቦት 2006 ዓ.ም. ኣብ ሓንቲ ብቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ዝተፅሓፈት ዓንቀፅ እዩ። እቲ ምስሊ ኸኣ ባንዴራ ዘንበልብሉ ወታደራት ሱዳን የርኢ። እቲ ካልኣ ምስሊ ኣብ 2009 ብቋንቋ ዓረብ ኣብ ፌስቡክ ካብ ዝተፅሓፈ ሕታም ዝተወስደ እዩ። ነቲ ካልኣይ ስእሊ ንምርኣይ ነዚ መላግቦ ይጠውቑ።
እቲ ናይ ዶብ ውጥጥ ስዒቡ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ወጥሪን ወታደራዊ ግጭትን ወጥሪ ዓሲሉ ይርከብ። ኮይኑ ግና ሓቅቼክ ብዝገበሮ ምፅራይ እቶም ምስሊታት ሓደስቲ ግዝኣታት ምንቁፅፃር ናብ ምዕራብ ጎንደር ዝኣተዉ ወታደራት ሱዳን ከምዘየርእዩ ብምርግጋፅ ነቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ሓሶት ኢልዎ ኣሎ።
መፃረዪ፡ ሓጎስ ገብረኣምላኽ
ኣራሚ ፅሑፍ፡ ኤደን ታፈሰወርቅ
እዚ ምፅራይ ኣካል’ቲ አብ ትሕቲ ክፍሊ መፅናዕትን ምድንፋዕን ዝመሓደር ሓቅቼክ ኮይኑ፤ ብ5 ቋንቋታት ከኣ ይሕተም።


text:
መስትያት ቃልስና??????? ምእሳር ተጋደልቲ ኣብ ሱዳን።
መስትያት ቃልስና???????
ምእሳር ተጋደልቲ ኣብ ሱዳን።
ኣቦሓጎ ተጋዳላይ ሑሰን ከሊፋን ኣቦ ተጋዳላይ ዓብደላ ሓምዳይን፡
ኣብ ሃገር ሱዳን ብ31 ጥሪ 2016 ተኣሲሮም ዝብል ዜና ሰማዕና። ዘሕዝንን፡ ዘስደምምን፡ ዝገርምን፡ ዘሰንብድን፡ ዘጨንቕን፡ዘንዕቕን፡ዘሔፍርን፡ መግለጺ ታሪኽ ቃልሲ ደምበ ተቓዉሞ ከምዝኾነ ከስምረሉ ይደሊ።
“ኣናፍራ ቖቓሕ፡ ዘይፈልጥ፡ኣይ ሃዳናይን” ከምዝብሉ ሓረስቶት ዓድና፡ ኣስዕብ ኣቢሎም “ዘይሓስብ! ኣይንገድ” ይብሉ። እንተ ብሃዳናይ፡ እንተ ብነጋዳይ፡ ክምሰል መልእኽቱ ሓደ እዩ። ሓዳናይ ቖቓሕ፡ ዛግራ፡ ዓጋዜን፡ ጠለበዱ ወይስ ኢራብ ሃዲኑ ክመጽእ ኣለዎ። ኣብ በርኻን ጣሻን ክሃድን እየ ኢሉ ከይሰለጦ ምስ ዝመጽእ ግና ደጋጊሙ ሕመቑን፡ ስንፍናኡን፡ ጉድለታቱን፡ ዝንጋዔኡን፡ ስለምታይ ዝሓሰቦ ከይሰለጦ ከም ዝተመልሰ “እሕም……ም…..ም” ኢሉ ኣስተንቲኑ ሓሲቡ መልሲ ምስ ረኸበ፡ ካልኣይ ከይደግም ክጥንቀቕ ከምዘለዎ፡ ዳግማይ ፍሽለት ከይርከብ፡ ኣፉ እናረምጠጠ፡ ማዓንጣኡ ሸጥ ኣቢሉ፡ ዝናሩ ዓጢቑ፡ ጠብንጃኡ ሎጊሙ፡ ኣዒንቱ ዉሪሕሪሕ እና ኣበለ ንሃድን ይብገስሞ! ከምዝሓሰቦ ምስ ኮነሉ ድማ፡ ቖቓሕ፡ ዛግራ፡ ሰስሓ መፍለስ ደራሪቡ መልዒሱ፡ መልዒሱ ምስገድፈን፡ ኣራርዩ! ኣድጉ ኮነ በቕሉ ጺዒኑ ንገዛኡ ክምለስ ከሎ፡ ሃዳናይ ተፈሲሁ ንዓዲ ክኣቱ ይርኤ!! ኣብ መንገዲ ዝራኣዮ ኮነ ኣብ ዓዲ ዝጸንሑ ደቂ ዓዱን፡ ወለዱን የኽብርዎን፡ የመስግንዎን። ኣየ!!!!ጂግና!!!! ኣየ ሰብኣይ!!!ኣየ ሃዳናይ!!!ተባሂሉ ይጽምበለሉን፡ ይዉደሰሉን።
ወዮ ሃዳናይ!! ሃዲነ ዘምጻእኩዎ ስለዝኾነ፡ በይነይ ጠቢሰ፡ ጠጢቐ፡ ኣብሲለ፡ በይነይ ምስ ደቀይ ጥራሕ ክንበልዕ ኣለኒ ዶ!!!!ይብል፡ ኣይፋሉን፡ እንታይ ዳኣ ይገበር? ነቲ ሃዲኑ ዘምጻኦ!! ምስ ዓዲ ሓቢሩ እዩ ዝበልዕ። ከመይ እንተ ተባህለ? ንገለን ኣብ ገዛኡ ዓዲሙ፡ ንዓበይቲን መኳንንትን፡ ንቤተክህነትን፡ ንሽማግለታትን፡ ብጠቕላላ “ንሓማዮ” ተኻፊሉ ይበልዕሞ! ኣብ ርእሲ ጥበቡን ክእለቱን፡ ልቦና ይውስኽ፡ ኣብ ዓዱን ኣከባቢኡን ይምስገንን፡ ይኽበርን።
እዚ ብንእሰነትና ዝራናዮ ኣብ ከባቢ ዓድዃላ ማይጻዕዳ ዝፍጸም ዝነበር እዩ፡። ንምጥቃስ ግራዝማች ኣስመላሽ ኣስፋሃ፡ ቀነዝማች ኣብራሃ ዑቕባዝጊ፡ ኣቶ ግደይ መዓሾ ብድሓር ድማ፡ ኣቶ ኪዳነ ፎቶ ካብ ጉንደት ከምኡ ይገብሩ ነበሩ።
ነጋዳይውን ልክዕ ስራሑ ካብ ሓደ ከተማ ወይ ዕዳጋ፡ኣቑሑት ገዚኡ ናብ ካልእ ከተማ ይሸይጥ። ኩሉ ግዜ ነጋዳይ፡ ካብ ሓደ ዓዲ ናብ ካልእ ዓዲ ክንቀሳቐስ እንከሎ፡ ነቲ መጀመርያ ዝዓደጎ ሓጀት ወይ ኣቓሑ ተወሳኺ፡ ንመኸዘኒ፡ መስቀሊ፡ መውረዲ፡ መጎዓዚ፡ ግብሪ ሃገር ወይ ግብሪ ዕዳጋ፡ ዋጋ ስለ ዝኸፍል፡ ናይቲ ዋጋ ኣቕሓ እናደየበ፡ ወይስ እናወሰኸ ይኸይድ እሞ፡ ኩሉ ዘውጸኦን ዝበልዕን፡ ዝደቀሶን ደማሚሩ፡ ካብዚ ንላዕሊ ምስ ዝሽየጥ ኣብ ገንዘበይ ኣለኹ፡ ካብዚ ንላዕሊ መኽሰብ ክንድዚ ኣለኒ፡ ካብዚ ንታሕቲ ግና ክሳራ ብክሳር ክኸውን እየ ኢሉ ይድምድም።
ናይ ዋጋ እኹል መለክዒን እኹል ስእልን ይረክብሞ! ብዙሕ ከይሰስዔን፡ ብዙሕ ከይጎደለን መጠናዊ መኽሰብ ብሸያጣይን፡ ብዓዳጋይን ቅቡል ስለ ዝኾነ! ቀጻልነት ናይ ንግዲ ጥበብ ስለ ዝድልብ፡ ምስ ኩሉ ተሳንዩን፡ ተመስጊኑን፡ ተሓጓጉስን ይነብር። ካብ ግዜ ናብ ግዜ ድማ ቀጻሊ መኽስብ ብትሑት ክሳራታት፡ ዝጙዓዝ ነጋዳይ ኣብ ስራሑ፡ ይምስገንን፡ ይኽበርን፡ ይናኣድን፡ ዓዲ ይፈትዎ፡ ዕዳጋ የኽብሮ።
ንኹሉ ክእለትን ጥበብን ኣለዎ።ብሃዳናይን ብነጋዳይን መንቀሊ ተጠቒምና ናብ ካልእውን ክንዝርዝር ይካኣል እዩ። እንተኾነ፡ ኩሉ ወድ ሰብ ዝሓዞ ብዉሕልነትን፡ ብሓልፍነትን፡ ብመሃዝነትን፡ ትማሊ ከመይ ኢላ ዘይቀንዓትኒ፡ እሞኸ! ዳኣ እንታይ ተገበርኩ ይሓይሽ፡ ዝብል ሰብ ካብ ጊጋኡ ይማሃር ጥራሕ ዘይኮነስ፡ በሊሕን መስተውዓልን ይኸውን።
ሃገርና ኤርትራ ኣብ ታሪኽ መዛግብ ዓለም ከም ቀዳሞት ስልጣኔታት እተመዝገበት ሃገር እያ።ብወደባት ዙላን ኣድሉሲን ጀሚርካ፡ ናብ እምባታት ቖሓይቶ፡ ድባሩባ፡ ኣኽሱም ታሪኽ ኤርትራ እዩ። ምስ ቀዳሞት ብእመንት ትቑጸር። ብኽርስትና እምነት ቀዳመይቲ፡ ብምስልምና እምነት ቀዳመይቲ እያ።
ቀዳሞት ወለድና፡ብሕግን ስርዓትን ዝምርሑ ህዝቢ ነበሩ። ዝገደፉልና ሕግታት፡ “ሕጊ ኣድግና ተገልባ ኣብ ኣከለጉዛይ፡ ኣድከመ ምልጋእ ኣብ ሰራየ፡ ሕጊ ሎጎ ጭዋ ኣብ ጽልማን ሎጎጭዋን፡ ደብተር ዓዲ ቖንጺ፡ ደብተር ሸውዓተ ዓንሰባን፡ኣብ ሓማሴን። ደብተር ቢለን ኣብ ሰንሒት፡ ኣብ ባርካን ሳሕልን ዝምርሑሉ ሕግና ኣግባብ ከም ዝነበሮም ይግለጽ”፡ ዘሔብን መሰረታዊ ሕጊ ደቂ ሰብ ካብ ናይ ምስዕራባውያን እንተዘይ በሊጹ ዘይንእስ ሕጊ ገዲፎምልና ከይዶም። ናይ ኤርትራ ህዝቢ ብብዝሒ ዘርኢ ሃበሻ እዩ። ናይ ኩሻዊ ዘርኢ ወሲኹ ብሰላም ንኣሻሓት ዓመታት ብሰላም ይነብር ነበረ።
ሕጂ ዳኣ እንታይ ተረኸበና? እዚ ካብ ግዜ ጣልያን ጀሚሩ፡ ዘበናዊ ትምህርቲ ወሲደ ዝብል ወለዶ እንተ ብፍላጥ? እንተ ብዘይ ፍላጥ? ብመነቱን፡ ብታሪኹን፡ ዘይሕበን እናኾነ ከደሞ! ነቲ ዝጸንሔ ናይ ህዝቦም ታሪኽ ኣዕሚቖም፡ ኣጽኒዖም ከይሓዙዎ ተረፉ። ገለን ከተማነት ብልጭልጭ ምስ ራኣዩ፡ ዓደቦ ድሓንኩን ኢሎም ንሃገረሰብ ከይተመልሱውን ተረፉ። ተቐንበልቲ እምነት ክርስትና ኮነ እስልምና ኩሎም ሃደ እዮም። ካብ ባዕዲ ጣልያን ዘምጽኦ ብልጭልጭ፡ ኣመጋግባ ኮነ ኣከዳድና ከም ኡውን ካብ እንግሊዝ፡ ካብ ኣምሓራ ተቐበልቲ ኮይኖም ንረኽቦም። ኣከዳድናኦም፡ ኣመጋግባኦም፡ ኣዘራርባኦም፡ ተለቃሕቲ ኮኑ።
ካብ ዘበነ እንግሊዝ ጀሚሩ፡ ዘበነ ፈደረሽን፡ ዘበነ ሃጸይ ሃይለ ስላሰ፡ ዘበነ ደርጊ፡ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብዘበነ ገድሊ ወይ ዘበነ ሰውራ፡ ክሳብ ዘበነ ሳዋ ዝተወልደን ዝተማህረን መንነተ ኣልቦ ዝኾነ ትምህርቲ ደስነት ኮሚኒስትነት ማሕበራውነት እናተባህለ ስለ ዝዓበየን፡ ዝተማህረን፡ ዓዋንን፡ ደንቖሮን፡ ስስዑን፡ ተበላጽን፡ ሰንፈላልን፡ ፈራሕን፡ ብቐሊሉ ዝደሃልን፡ ኣንዊሑ ዘይሓስብን፡ ንዓይ ይጥዓመኒ ዝብል ፍልስፍና ሱሱዓት መሰረተ ጥፍ ኣት ተቐኒቱ ጭካነን ስድነትን ኣብ ዝባኑ ተሓንጊሩ ክጙዓዝ ይርከብ ኣሎ።
“ቖርበት ኣበይ ተባላሻያ? ኣብ ምንፋሓ! ኣብ ምንፋሓ ኣይኮነን ኣብ ምጥባሓ” ከም ዝባሃል ፡ ካራ ዝኣተዋ ቆርበት ንሎቖታ ስለ ዘይትኸውን፡ ብውሓለን ኪኢላን እያ እትጥባሕ። ብወዘልዘል ዝተሓደት ቆርበት ንሎቖታ ኣይትኸውንን እያ።
ቃልሲ ኤርትራ ክጅምር እንከሎ! ንየማን ንጸጋም ቁሊሕ ምሊሕ ኢሉ፡ ክንደይ ብሄራት ኣለዉና፡ ክንደይ ሃይማኖት ኣለዉና፡ ንዓኣቶም ዝውክልከ! ኣለዉናዶ? ዝብል ሕቶታት ስለ ዘይጸንሔ፡ ብሓደ ሃይማኖት፡ ብዉሑድ ብሄር ስለ ዝጀመረ፡ ጥርጠራን ፍርሕን ንኽህሉ ናይ ገድን ኮነ። ኣስዒቡ፡ ሃገራዊ ሕቶ ወይ ግርጭት ኣፈታትሓ ኣብ ክንዲ ብምልዛብን፡ ብምክታዕን ዝፍታሕ፡ ብምቕንጻል ተጀመረ።ገድሊ ኣብ ምምቕቓል ኣተወ። ኣበይ ከይበጽሑ እና ተባህለ ንሓምሳ ዓመታት ኣሕሊፉ ገና መዕለቢ ዘይተገብሮ ሃገርና፡ ትጸንትን፡ ትበርስን ኣላ።
ጉዳይ ሃገር ናይ ኩሉ ዜጋ ድኣምበር፡ ናይ ፍሉያት ዉልቀሰባት፡ ኪኢላታት፡ ወረዳታት፡ ኣውራጃታት፡ ዓልየታት፡ ብሄራት ወይስ ሃይማኖታት ኣይኮነን። ንሓደን ዝምልከቶ ንኻልእን ዘይምልከቶ ጌርካ እናተረእየ እናተሰርሔን ስለ ዘሎ ብጀካ ጸገምን መከራን፡ ዉርደትን ሕስረትን፡ ድኽነትን ዉድቀትን፡ ኣብ ድኽነት ምንባርን፡ ምብትታንን፡ መጨረሽኡ ድማ ንዕቐትን ዉርደት ኮይኑ ይርከብ።
ኣቦሓጎ ተጋዳልይ ሑሰን ከሊፋን ብጻዩን፡ ዝሓለፈ ሓምሳ ዓመታት ካብ ሂወቶም ኣብ ቃልሲ ኣሕሊፎሞ እዩም። እንታይ ዓይነት ቃልሲ?፡ ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝበልናዮ፡ “ሃዳናይ ኮነ ነጋዳይ” ኣብ “ዝወፈርዎ ዘየፍርይን፡ ዘይ ኽስቡን፡ እንተ ዳኣ ኮይኖም ንቡዙሕ ዓመታት ሂወቶ ኣብ ዘየኽስብ ንግድን፡ ዘየፍሪ ሃድንን፡ ኣሕለፉዎ? ዝብል ሕቶ ካብ ደቂ ደቆም ክቐርቦም ከሎ መልሶም፡ “ገድሊ ንመን ክንገድፈሉ፡ ኣነ እንተዘይሃለኹ ገድሊ ክትጠፍ እያ”። ኣነ ኣልማዕኩዋ ወይ ብዘይብኣይ ልምዓት የልቦን፡ ናተይ ርስተይ ቃልሰይ፡ ብጾተይ ዝሓለፉ ረሲዔዮም፡ ወይስ ጠሊመዮም ማለት እኮ እዩ”።
ደንበ ተቓዉሞ፡ ብኣነ ዝቖማ ስለዝኽና፡ ከም ናይ ጨው ዝነግድ ካብ ተሰነይ ንባጽዕ ጨው ክሸይጥ ዝኸይድ ከምዘሎ ኮይነን ይርከባ ኣለዋ። እንተድኣ፡ ምስ ግዜን ኩነታትን፡ ምስ ሓድሽ ትውልድን ዘይትኸይድ ኮንካ? ሰማዒ ዘይብልካ ትተርፍ። ስለምታይ ንበይንኻ ዓረር ትብል? ኢሉ ንዝሓትት ሕቶ ኣብ ርእሲ ሕቶ? እዩ ዝደጋገመ።
ንኣቦሓጎ ተጋዳላይ ሑሰን፡ ከም ሰብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተገብረ ዋዕላ ብ2010 ረኺበዮ ነይረ። ልዙብ፡ ዝሓለፈ ዘሎን ዝግምግም መሲሉ ተራእዩኒ ነበረ። ኣብ ሃዋሳ ኣብ ዝተገብረ ጉባኤ ግና ኣብቲ ናይ ቀደም ዓብላልነት መንፈስ ተቖሪኑ ጸንሓኒ። ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓቑፍ፡ ማዕርነት ሃይማኖታት፡ ማዕርነት ብሄራት፡ ማዕርነት ቆላን ከበሳን ደጋን ወይ ነደጋን ዝብል ዘይኮነስ፡ ኣብ ናይ ዘበነ ሱሳታት ዝነበረት ተጋድሎ ሓርነት ወይስ ብሃይማኖት ዝዓብላልነቱ ጋቢ ተጎምጊሙ ጸንሓኒ። “ተጋዳላይ ሁሰን ከሊፋ ኣብ ኣቃቂ፡ ሓወልቲ ክንገብረልካ እንተደሊኻ፡ ንፍትሒ ተመርኮስ ኣብ ጎንኻ ኣለኹ ኢለካ ነይረ፡ ትዝክርዶ? ኢለ ሓተትክዎ “እወ በለኒ” ንምንታይ ዳኣ ኣብ ኣዋሳ ጠሊምካና? ኣይመለሰለይን.. ስቕ በለ። ኣስዕብ ኣቢለ በል ኢሳያስ ብኣኻን ዝኸማኻን ኣይክወርድን እዩ እዚ ባይቶ ቆይሙ ዘሎ ፍሹል እዩ” ኢለ ተሰናበትክዎ። ባይቶ ብምፍሻሉ፡ ናይ ሕልና ወቐሳ ይስማዓኒ። ባይቶ ኩልሻዕ መሰረት ሕግና ስለ ዝኾነ። ኣብቲ ዝተገብረ ናይ ኣዋሳ ግና ናብ ዉድቀት ዘምርሕ ምንባሩ ንዘስተውዕል ጥልመት አዩ ተኻይዱ። ኣብ ቃለይ ግና ኣለኹ።
“ስጋኹም ዘይብል ጥቃ ሓራስ ኣይቕረብ”። “ዓዲ ንግበር ተገራሪህና፡ ዓዲ ነጥፍእ ተጎራሪሕና” ከም ዝባሃል፡ ኤርትራ ናይ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ሕግን ስርዓትን ዘለዎ ኣውራጃታት፡ እንዳታት፡ ቀቢላታት፡ ሃይማኖታት ስለ ዝኾነት፡ ቅድሚ ሕጂ ዝተጠቕምናሉ ኣግባብ ቃልሲ ናይ ሸፋቱ ኣግባብ ምንባሩ፡ ዓው ኢልና ክንዘራረብ ኣለና። እዚ ምስ ኣመናን፡ ምስ ፈለጥናን፡ ከኣ እሞ እንታይ እዩ ዝሕሸና ንኹላትና ብሰላም ዘንብረና? ዝብል ሕቶ ክንምልሽ ክንክእለ ኣለና።
ወለድና ንሸውዓተ ሽሕ ዓመታት ከመይ ኢሎም ይነብሩ ነበሩ? ሕጊ ነበሮምዶ? ወይስ ኣብ ዉግእ ኣሕለፍዎ?
ህግደፍ ክገልጾ እዚ ህዝቢ ምንም ዘይሓስብ ደንቆሮ ንኹሉ ዘይተቀርበ ኢሉ ገለጸ። ኣውራጃ፡ ወረዳ፡ እንዳ ወይ ዓዳዊ እናበለ መደንቆር ትምህርቲ ክምህር 40 ዓመታት ሓለፈ። መምህር ኣማኑኤል ሳህለ ከም ዝበሎ፡ “ትምህርቲ ሻዕብያ ተዘይቀተለ የዕነኒ” ሃገርና ኣብ ዕንይንይ ኣትያ ኣላ።ናይ ሻዕብያ ትምህርቲ ጥልመትን ጭካነን ምዃኑ ንማንም ብሩህ እዩ፡ ሰላም ራህዋን ከምጽእ ግና ኣይተረኽበን።ህዝቢ ክበታተን፡ ክጠፍእ፡ እምነተ ኣልቦ ኮይኑ፡ እግረይ ኣውጽእኒ እናበለ ናብ ዝኸዶ ከይመረጸ ሃጽ ይብል ኣሎ።
ህዝብና ተጓራሪሑ፡ ሓቂ ምዝራብ ገዲፉ፡ ኣብ ጓልዘረባ የሕልፎ ኣሎ። ደምበ ተቓዉሞ እንተኾነ ከም መንበሪ ናይ ጥሮታ መንበሪኦም ገሮም ወሲዶሞ ይርከቡ። ኣቛቑውማ ዉድባትና፡ ብዉሑዳት ኣውራጃ ዝቖማ፡ ብሃይማኖትን ብወገን ዝተላዕጠጣ እየን። ዝባነን ቀሊዔን፡ ኣነ ነዚ ኣውራጃ ክውክል እየ። ዝጸንሔ ሕጊ ዓደቡኡ ከምጻኣሉ እየ፡ ህዝበይ ተኸተሉኒ እንተዝብላ ቅቡል እዩ። ምኽንያቱ፡ ሓደ ኣውራጃ ካብቲ ሓደ ኣውራጃ ብሕግን ብስርዓቱን ይፈላለ ስል ዝኾነ። ኣዉራጃኡ ዘኽብር ዜጋ ንኻልኦት ኣውራጃታት የኽብር እዩ።
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት፡ ገባቲ፡ ናይ ሓደ ኣውርጃ ምዃኑ ምንም መርትዖ ዘድልዮ ኣይኮነን። ምምሕዳሩ ሽፍታ፡ ተግባሩ ቀጣፊ፡ ኣነባብራኡ ዓማጺን እዩ። ሹማምንቱ ሓልወኒ ክሕልወካ እናበሉ ዝነብሩ እዩም።ንኻልእ ዜጋ ከም ባርያን ኣገልጋልን ፡ጁሆ ሒዘሞ ይርከቡ ኣለዉ።
ሓድነት ዓዲ፡ ሓድነት ወረዳ የምጽእ። ሓድነት ወረዳታት ሓድነት ኣውርጃ የምጽእ። ሓድነት ኣውራጃታት ሓድነት ሃገር የምጽእ። ምክብባር ደቂ ሰብ፡ ክብርን ስነ ስርዓት ዘለዎ ዜጋ የፍሪ።
ከምቲ ጽቡቕ ገረብ ወይ ወይኒ ጽቡቕ ፍረ ዘፍሪ፡ እሙን ቅኑዑን ዜጋ ድማ ጹኑዑን እሙንን ስድራቤት ይሃንጽ። ስድራ ቤታት ሕጊ ዘለዎ ዓዲ ይፈጥራ፡ ሕጊ ዘለዋን ዓድታት ድማ ሕጊ ዘላዋ ወረዳ ይፈጥራ ብሰላም ብፍቅርን ይነብራ። ብሕጊ ዝምራሕ ህዝቢ ፡ኣብ ሸፈጥን ኣብ ዓመጽን ኣይነብርን እዩ። ንጽህና ንኸምጽእ ድማ ንህዝቡ ይግደስን፡ ንወረዳኡን ፡ንኣውራጃኡን፡ ንሃገሩን ብሕጊን፡ ብስርዓት፡ ዝመሓደር ህዝቢ ድማ ስልጡን ይብሃል። ስልጣኔ ብንብረት ፡ብልጭልጭ ዝኾነ ፡ጥሪት ኣይኮነን ዝምዘን። እንታይ ዳኣ ብልቦናን ብፍትሓውነት ንጭውነቱን እዩ ዝምዘን።
ሕጂ ኣበይ ኩነታት ኣሎና? ከም ህዝቢ ፡ዝተናዓቕናን፡ ዝተዋረድናን፡ ዝተደፈርናን፡ ዝደኸናን፡ ዝደንቖርናን፡ ዝዓሸናን፡ዘይንሰማማዕን፡ ዘይንከባበርን፡ ቅድሚ ሰብ ከምዘይነበርና፡ ድሕሪ ዓለም ተሪፍና። እሕዋትናን፡ ደቅናን፡ መጻወቲ፡ ረሻይዳን፡ ወጻአቲ፡ በደውን ኮይኖም፡ ኩሊቶምን፡ልቦምን፡ ተተጠቢሑ ከም ጠለ በጊዕ ንዕዳ እናወረደ! ከምዘይምልከተና ኣማዕዲና ንርኢ ኣሎና። እዚ ኹሉ ዝመጽእ፡ ዘሎ ዓቕምና ዘይምፍላጥን፡ ብዕሽነትና፡ ትምህርቲ ህግደፍ ሓውን ሓው ከናቑተና፡ ክንምክቶ ኣይከ ኣልናን፡ ብ ኣንጻሩ “ዓወት ንሓፋሽ” መሪጽና።
ናይ ኣቦሓጎ ተጋዳይ ሑሰን ከሊፋ ምእሳር ድምር ናይ ስስዕነት መራሕቲ ዉድብና ፡ሓቢርካ ዘይ ምስራሕን፡ ሓቢርካ ዘይ ምንባርን ስለ ዘይለመዱ ፡ድሕሪ ሓምሳ ዓመት ተጋድሎዶ! ሎሚዶ! ናብ ማእሰርቲ ወይስ ካብ ንዓዲስ ንበረኻ መምራሕና?። በዚ ክውዳእ ኢልካ ክሕሰብ የብሉን ፡ቀጻልነት ክህልዎ እዩ። እንታይ ንግበር? እንታይ ይሕሸና? እንታይ ንምከር?????????ክንብል ኣሎና።
ህዝቢ ኤርትራ ልቢ ግበር!!!!! ሕሰብ ተበራበር!!!!!፡ ክብርኻ ባዕልኻ ኢኻ!!!!!ተምጽኦ ማንም ከምጽ ኣለይ ኢልካ ኣይትጸበ!!!!!!!!!!።
ተኸባበር ፡ንበይነይ ዝብል ስስዕነት ኣጥፍእ። ንኹልና፡ ንዓድና፡ ንወረዳና፡ ንወገና፡ ንኣውርጃናን ንሃገርናን ንበል። ኣብ ዘዘለኻዮ ተጠርነፍ ብኽያት ምንም ዓወት ኣየምጽእን እዩ። ብሰላምዊ ሰልፊ ዓወት ኣይመጽእን እዩ። ኣብ መንጎኻ ዘለዉ ሰለይቲ ሕግደፍ ኣዳቒቕካ!! ኣለልዮም፡ ኣብ መንጎኻ ኣለዉ።
ሓደ ህዝቢ ድኻን፡ ደንቖሮን፡ ዘይጥርንፉን፡ እንተዳኣ ኮይኑ፡ ተናዕቑን፡ ተዋሪዱን፡ ሓሲሩን ይነብር። ሃገናን ህዝብናን ዝተሳእነ የብሉን፡ እንተኽነ ፡ ብስሱዓት መራሕቲ ኣብ ዉሽጥን ኣብደገን ጥርናፈ ስ ኢኑ ተበታቲኑ ክነብር ኣይግባእን። ክስብ መዓስ እዩ ህዝብና ክነብዕ ዝነብር? ናይ ኩሉ ዜጋ ሓልፍነት እዩ።
ካብዚ ዉርደት ክንወጽእ ልቢ ይሃበና።
ዓወት ንደለይቲ ፍትሒ
ሃይለ ገብረትንሳኤ ዘብሄር ሰራየ
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና 8 ለካቲት 2016


text:
Human Rights Watch ኣብ ሪፖርቱ ኣብ ምንቅስቓስ ፅድያ ዓረብ ቅድሚ ክልተ ዓመት ዝነበረ ታሕጓስን ተስፋን ንህዝቢ መሰሎም ከረጋግፀሎም ኣይክኣለን ይብል
።
እቲ 665 ገፅ ዝሓዘ ሎማዕንቲ ሓሙስ ዝወፀ ሪፖርት ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሓዊሱ ናይ ልዕሊ 80 ሃገራት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት መርሚሩ’ሎ።
እዚ ናይ ሎሚ ዓመት ሪፖርት ዝዓበየ ትኹረቱ ናይ ሶሪያ ህውከት ገይሩ’ሎ።ብመሰረት ግምት ሕቡራት መንግስታት ኣብታ ብዓመፅ ትሕመስ ዘላ ሶሪያ ዛጊድ 60 ሽሕ ሰባት ሞይቶም ኣለው።
ዋና ፈፃሚ ዳይረክተር Human Rights Watch ከኔት ሮት ካብ ለንደን ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ፕሬዝዳንት በሽር ኣል-ኣሳድ ፀቕቲ ንምሕዳር ሩሲያን ቻይናን ኣብ ልዕሊ ሶሪያ ጥቡቕ ማዕቐብ ንኽግበራ ፀዊዖም።
ኣድቮከሲ ዳይረክተር ኣፍሪካ ቲሰከ ካሳምባላ ናይ ኣፍሪካ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዘተሓሳስብ ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ ይብላ።
ዓመተ 2012 ኣብ ዴሞክራስን ኣብ ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላትን ንድሕሪት ዝተመለሰሉ እዩ ዝበላ ንሰን ኣብ ናይጀሪያ፣ሶማሊያን ኬንያን ዝተርኣየ ስግኣት ሽበራ ከምኡ’ውን ምንሃር ሃገራውን ዞብውን ወጥርታት ምጥቃስ ይክኣል ኢለን።’’ኣገዳሲ ኢኮኖሚያዊ ዕብየትን ገስጋስን ኣብዘርእያ ዘለዋ ሩዋንዳን ኢትዮጵያን ኣብ ዝኣመሰላ ሃገራት ሓሳብካ ናይ ምግላፅን ናይ ምውዳብን መሰላት ዝድርት ጥቡቕ እገዳታት ምንባረን ቀፂለን ኣለዋ።’’
ኣብ ድሕሪ ናይ 2012 ኣ/ፈ መፍንቅለ መንግስትን ዓመፅን ድሕሪ ምክያዱ ዘሎ ኩነት ዘሻቕል ኮይኑ’ሎ ይብላ ካሳምባላ።ሓደሽትን ቐፂሎም ዘለውን ቅልውላዋት ማሊ፣ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን፣ኣብ ዴሞክርሲያዊ ሪፓባሊክ ኮንጎ ይካየድ ዘሎ ኵናትን ከምኡ’ውን ኣብ ኢትዮጵያ፣ኤርትራን ሱዳንን ዝቐፀለን ዝፀንሐን ዓፈና ኣብታ ኣህጉር ስብኣዊ መሰላት ንምኽባርን ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅን ኣብዝግበር ጉዕዞ ዕንቅፋት ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ ኢለን።
ኣብዚ ዓመት ኣብ ኬንያን ዛምብያን ክካየድ ተታሒዙ ኣብዘሎ ምርጫ ህውከት ክልዓል ከምዝኽእል እቲ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ስግኣቱ ገሊፁ’ሎ።


text:
Nyköping
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2021
ኒሸፒንግ ካብ ስቶክሆልም ንደቡብ ናይ ሓደ ሰዓት ጕዕዞ እዩ። ብመገዲ ናይ ስቶክሆልም ስካቭስታ መዓርፎ ነፈርቲ ናብተን ዓበይቲ ከተማታት ኤውሮጳ ቀረባ ብምዃናን በቲ ኣርኪፐላጎን ናይ ሰርምላንድ ባህላዊ ቅርጽን ኒሾፒንግ ኣዝዩ ሰሓቢ ቦታ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ56,982
ስፍሓት መሬት2,066 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Katrineholm 59 ኪሜ
- Norrköping 62 ኪሜ
- Södertälje 69 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ብዘይካ ናይ ኒሾፒንግ ገዛውቲ ናይ ኪራይ ኣባይቲ ትካላት ከም ኤችኤስቢ፡ ፐኣብ፡ ሪክስሀምን ኩንግስሀምን ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ዓረብ፡ ፊንላንድ፡ ሶማሊ፡ ሽወደን፡ ታይላንድ፡ ትግርኛ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብዚ፡ እዘን ዚስዕባ ማሕበራት ይርከባ፤ ማሕበር ሶማል ኒሾፒንግ፡ ማሕበር ሶማሊላንድ፡ ማሕበር ታይላንድ ኒሾፒንግን ኦክሰሎሱንድ፡ ማሕበር ፊንላንድ ኒሾፒንግ፡ ፊንላንድስቨንስካር ኒሾፒንግ/ኦክሰሎሱንድ፡ ናይ ዓፋር ረድኤት ማሕበር፡ ናይ ቦስንያ ማሕበር፡ ናይ እስላም ባህላዊ ማእከል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ብራንድሸርን ኣርኖን ናይቲ ኮምዩን ናይ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ኣሎ። ኣብኡ ዓረብን ሶማልን ዚዛረቡ ናይቲ ሕብረተሰብ መራሕቲ መገዲ ኣለዉ። ምስቲ ኣብቲ ናይቲ ከተማ ዞና ክፉት ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ዘለዎ ናይ ስድራቤት ማእከል ብሓባር ይሰርሑ። ኣብኡ ናይ ኣዴታትን ህጻናትን ማእከል ጥዕና ኣሎ።
ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ፖሊስ፡ ናይ ረድኤት ኣገልግሎት ወዘተ. ኣብ ሓደ ናይ መርበብ ስራሕ ይሰርሑ።
ኣብቲ ቦታ ብዙሓት ናይ ሰከንድ ሃንድ ድኳናት ኣለዋ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኒሾፒንግ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ተጠቒሰን ዘለዋ ብዙሕ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎዋ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እዚ ኮሙንን ዞባን ዞባን ምስ ሰማንቲክስን ስፕሮክሰርቪስን ውዕል ኣለዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብጀካ ኮሙን ኒይሾፒንን ዞባ ሶርምላንድን፡ ሽነይደር ኤለክትሪክ ስቫርየ ኣበ፡ ስቶኮልም ስካቭስታ ፍልይግፕላትስ ኣበ፡ ስቱድስቪክ ኣበ፡ ኤበሽፔከር ኤክሶውስት ተክኖሎጂ ስዊድንን ኣበበ ኣበ ሰወ-ኮንትሮልን ካልኦት ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዮም።


text:
ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ብምኽንያት መበል 45 ዓመት ምስረታ በዓል 11 ለካቲት፡ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ “ኢትዮጵያ ናብ መንገዲ ጥፍኣትን ምብትታንን ተምርሕ ኣላ" ኢሉ።
ህወሓት ዘቕርቦ ክስታት ገዛኢ ፓርቲ ብልጽግናን ሰበ-ስልጣን መንግስቲን፡ ድሕሪ ለውጢ ኣብ ኢትዮጵያ ዓቢ ቁጠባዊን ማሕበራውን ፖለቲካውን ለውጥታት ከምዝተራእየ ብምግላጽ ነቲ ክስታት ክነጽግዎ ጸኒሖም`ዮም።
ብኻልእ ወገን ህወሓት ብምኽንያት ለካቲት 11፡ ኣቶ ስየ ኣብርሃን ኣቶ ጌታቸው ኣሰፋን ዝርከብዎም ነባር መሪሕነት እቲ ውድብ ዝነበሩ ናይ ኣፍልጦ ሰርቲፊኬት ሂቡ`ሎ::
ብኻልእ ወገን ፡ ኢትዮጵያ ክትበታተን እያ ዝብል ሓሳብ፡ ንታሪኻ ካብ ዘይምፍላጥ ዝምንጩ`ዩ ክብሉ ክልተ ነባራት ተጋደልቲ ሕወሓት ዝነበሩ ንቪኦኤ ገሊጾም። ካብ መራሕቲ ህወሓት ዝነበረ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ፡ ኢትዮጵያ ናይ ኣሸሓት ዓመታት ዕድመ ዘለዋን ናይ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ኣህዛብን ሃገር፡ እዞም ውሑዳት ጉጅለ ከምኡ ስለዝበሉ ኣይትበታተንን`ያ ኢሎም።
ካብ መስረቲ ህወሓት ሓደ ኣቶ ግደይ ዘርኣጽዮን ብወገኖም፡ ህዝቢ ሕወሓት ዘበላሽውዎ`ዩ ዘስተኻኽል ዘሎ ይብሉ።
“ህዝቢ በብደርጅኡ በብመድረኹ እናተመያየጠ ንሳቶም ዘበላሸውዎ ንምስትኽኻል`ዩ ዝጉዓዝ ዘሎ። እዚ ጉዕዞ`ዚ ድማ ንዕኦም ካብ ጠቕሚ ወጻኢ ስለድፍኦም፡ ዳግም ተመሊሶም ነቲ ዝሓለፈ ንምምጻእ ዝገብርዎ ጻዕሪ`ዩ። ሕጊ ተጣሒሱ፡ ሕገመንግስቲ ተጣሒሱ ይብሉና። ነገር ግን ሕገመንግስቲ ብምጥሓስ ዝፍለጡ ንሳቶም`ዮም።”
ዶ/ር ኣረጋዊ ብወገኑ፡ ስለዚ እዚ ኢትዮጵያ ክትበታተን`ያ ዝብል ናይ ህወሓት ዝተበላሸወ ኣተሓሳስባ ብኣና ወገን ውዱቝዩ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 21 August 2020
ኣብዘን ዝሓለስ ሰለስተ ዓመታት፣ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ መራሕቲ ምቅይያር እኳ እንተተራእየ፣ ኣብ ኩነታት እተን ሃገራትን ግና ዝተለወጠ ነገረ ከምዘየለ ማዕከን ዜና መይል ኤንድ ጋርድያን ኣብ ዘቕረቦ ሰፊሕ ትንታነ ኣመልኪቱ።
ካብ 2017 ኣትሒዙ፣ ኣብ ኣንጎላ፣ ዚምባብዌ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ናይ መራሕቲ ምቅይያር ከምዝተራእየ ዘመልከተ እቲ ትንታነ፣ ኣብ ኩነታት እዘን ሃገራት ግና ዝመጸ ለውጢ ከምዘየለ ከም ኣብነት ዘርዚሩ።
ብፍላይ ኣብ ዚምባብዌን ኢትዮጵያን፣ ምስ ምቕይያር መራሕተን፣ እተን ሃገራት ናብ ዝሓሸ ጎደና ደሞክራሲ ክስጉማ’የን ዝብል ትጽቢት እኳ እንተነበረ፣ ዝርአ ዘሎ ኩነታት ግና ብኣንጻሩ’ዩ።
ኣብ ዚምባብዌ ን37 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝነበረ ሮበርት ሙጋበ ድሕሪ ምእላዩ፣ ንዕኡ ተኪኡ ዝመጸ ፕረዚደንት ኤመርሰን ምናንጋዋ፣ ነታ ሃገር ካብ ዝነበረቶ ፖለቲካውን ቁጠባውን ውድቀት ፍሕት ከብላ ከምዘይክኣለ’ዩ ዝውቀስ።
ኣብ ኢትዮጵያውያን፣ ንኣስታት 27 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝነበረ ስርዓት ኢህወደግ ተኣልዩ፣ ብሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን ሓድሽ ሰልፊ ብልጽግናን ደኣ ይተካእ’ምበር፣ እታ ሃገር ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ካልእ እዋን ናይ ብሄር ግጭታት ሳዕሪሩዋ፣ 10ታት ኣሽሓት ኣብ ሓደ ረፍዲ ዝእሰሩላን ኣማኢት ድማ ዝቑተልላን ናብ ምብትታን ከይተምርሕ እተስግእ ሃገር ኮይና ምህላዋ ይግለጽ’ዩ።
ብኣንጻር’ቲ ኣብ ሓደ ሓደ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተራእየ ናይ መራሕቲ ምቅይያር፣ ዝኾነ ናይ ስልጣን ምስግጋርን ተስፋ ደሞክራሲን ዘይብለን ሃገራት ካብ ዝብሃላ ኤርትራ፣ ኢኳቶርያል ጊኒ፣ ርዋንዳን ጂቡቲ ምዃነን እቲ ማዕከን ዜና ኣገንዚቡ።
ኤርትራ ናጽነታ ካብ ዝረኸበትሉ ኣብ 1991 ክሳብ እዚ እዋን’ዚ፣ ን29 ዓመታት ደሞክራስያዊ ሃገራዊ ምርጫ ተኻይዱላ ዘይፈልጥ፣ ስልጣን መንግስቲ ብሓደ ሰብ ዝተባሕተን ናጻ ናይ ብሕቲ ሜድያ ዘይብላን እንኮ ሃገር ኣብ ኣፍሪቃ’ያ።
=================


text:
ዋሽንግተን —
ጠንካራ ምኻን ማለት ተኩስካ ምቅታል ማለት አይኮነን ኣብዚ መዳይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ትዕግስቲ ክገብርን ንመፃኢ ኩነታት'ታ ሃገር ክርእን አለዎ ይብል አቶ ሙሉጌታ አረጋዊ በዓል ሞያ ሕጊ።
ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተከሰተ ግጭት ‘መርአያ መንግስታዊ ድኽመት ዝፈጠሮ መረረት’ዩ ዝመስለኒ፣ ኣብ ውሽጢን ደገን ዘለው ተቃወምቲ’ውን ተወሳኺ ሓይሊ ነይሮም ነቲ ህልዊ ኩነትት ክንቅይሮ ንኽእል ንኸውን ኢና ኢሎም ዝሓሰቡ’ውን ተሓዊሶምዎ ይኾኑ’ዮም ይብል ኣቶ ዳደ ደስታ።
‘ስርዓተ ፈደራሊዝም፣ ንክልላት ዝሓቆፈን እተን ክልላት ሙሉእ ነፃነት ዘለወን ማለት’ዩ’ ዝበለ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ብወገኑ 'እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ስርዓት ግና ማእከላይ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ክልላት ጣልቃ ዝኣትወሉን እተን ክልላት ድኹማት ፈደራላዊ መንግስቲ ግና ዝሓየለሉ’ዩ’ በለ። ኣቶ ዳደ ግና ምስ’ዚ ሓሳብ’ዚ ኣይሰማማዕን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ከምጠንቂ’ቲ ግጭት ዝጥቀስ ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ከባቢኣን ኮይኑ ዘሎ ብህዝቢ ምይይጥ ስለዘይተገብረሉ’ዩ ዝብል። 'ስለምንታይ ምይይጥ ኣይተገበረሉን ንዝብል ሕቶ ግና መልሲ ኣይሃበሉን ምኽንያቱንም መንግስቲ ባዕሉ ተሓታታቲ ስለዝኾነ' ይብል ኣቶ ሙሉጌታ።
‘ምምሕዳር ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ እታ ሃገር ኣጓኒፉዋ ዘሎ ብድሆታት ተፈቲሖም ንክሪኡ ድልየቶም ይመስለኒ። ግን እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ንካቢነ ኣይቀየርዎን፣ ክልቲኡ ፓርላማ ኣብ ቁፅፅር ኢህወዴግ’ዩ ዘሎ፣ ምኒስቲራትን ኣፈፀምትን’ውን ኣይተቀየሩን። ስለዚ ነዚ ፀገማት ዝፈጠረ ኣመራርሓን መሓውርን ሒዝካ ክፍትሑ ኣይኽእሉን’ ይብል ጋሻና ኣብ ዝሓለፈ ቀዳማይ ክፍሊ መደብና።
ምሉእ ትሕዝቶ 2ይ ክፍሊ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 12 January 2020
ናይታ ኣብ ኢራን ወዲቓ ዝተሓምሸሸት ንብረት መንገዲ ኣየር ዩክረይን ዝኾነት፣ ቦይንግ 737 ነፋሪት፣ መንግስቲ ኢራን ምሉእ ሓላፍነት ወሲዱ።
እታ ካብ ተህራን ተበጊሳ ነዊሕ ከይበረረት ህይወት 176 ሰባት ሒዛ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት፣ ምኽንያት መውደቒኣ ዝተፈላለየ ግምታት ክወሃብ እኳ እንተዘንሐ፣ ሓይሊ ኣየር ኢራን ብቀዳም 11 ጥሪ ኣብ መንግስታዊ ቴሌቪዥን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብግጉይ ሓበሬታ ብሚሳይል ተወቒዓ ብምውዳቓ ነቲ ሓላፍነት ምሉእ ብምሉእ ተሰኪመዮ ኣለኹ ኢሉ።
ሒደት ደቓይቕ ድሕሪ’ቲ መግለጺ፣ ኣዛዚ ሰራዊት ኢራን ብርጌደር ጀነራል ኣሚራሊ ሓጂዛድህ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ናይቲ ፍጻሜ ሓላፍነት ኣነ’የ ክወስዶ ዝግባ ኢሉ።
ንሱ ኣብ ቃሉ፣ ምክትታል ክሊ ኣየር ኢራን፣ ነታ ናይ ጉዕዞ ነፋሪት ከም ንወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ትበርር ዘላ ናይ ጸላኢ ነፋሪት ገይሩ ሪፖርት ስለዘመሓላለፈ፣ ብኡ ንብኡ ሚሳይል ብምውንጫፍ ከምዝተሃርመት ጠቒሱ።
መራሒ ኢራን ኣያቶላህ ኻመናኢ ዝሓለፈ ዓርቢ ነዚ ጸብጻብ ምስ ተቐበለ፣ ምስ ኣዘዝቲ ጸጥታ ህጹጽ ኣኼባ ኣካዪዱ፣ እቲ ሓበሬታ ንህዝቢ ብወግዒ ክንገር ከምዝኣዘዘ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ንሱ ብተወሳኺ በቲ ፍጻሜ ከምዝጎሃየ ብምግላጽ፣ ንስድራቤት ግዳያት ጽንዓት ተመንዩ።
ኣመሪካን ኢራንን ኣብ ሓድሽ ወጥሪ ተሸሚመናሉ ዘለዋ ኣብዚ ሕጂ እዋን፣ ንኤርትራ ሓዊስካ ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ሃገራት ብከቢድ ክጽለዋ ምዃነን ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
==================


text:
Radio Erena: 14 October 2019
ካብ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ዱባይን ካልኦት ሃገራትን ብዝተፈላለየ መስርሕ ናብ ቱርኪ ዝኣትዉ ዘለዉ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ይወድቑ ከምዘለዉ ካብ ከተማ ኢስታንቡል ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
እዞም ዶባት ቱርኪ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ቆሪጾም፣ ናብ ግሪኽ ድሕሪ ምእታዎም ናብ ሰሜን ኤውሮጳ ንምሕላፍ ኣብ ከተማ ኢስታንቡል ከርተት ዝብሉ ዘለዉ ኤርትራውያንን ዜጋታት ጎረባብቲ ሃገራትን፣ ኣሽሓት ዶላራት ዝኸፈሉ’ዮም።
ክሳብ’ቲ መንገዲ ዝጣጥሓሎም፣ ኤርትራውያንን ኣዕራብን ዝርከቦም ደላሎርን ኣሰጋገርቲን ደቂሰብ፣ ኣብ ናይ ክራይ ገዛውቲ መቓቒሎም ሒዞም ከምዘለው ይጥቀስ።
እንተኾነ፣ ብመንገዲ’ዞም ኣሰጋገርቲ፣ ብኣውቶቡሳትን ጃላቡን ተበጊሶም፣ ቡልጋርያን በጺሖም ተታሒዞም ዝተምልሱ ብዙሓት ኤርትራውያን ከምዘለዉ፣ ንዶብ ግሪክ ክትሰግር ብተደጋጋሚ እዋን ዝተታሕዘት ኤርትራዊት ንሬድዮ ኤረና ሓቢራ።
ንሳ ብዝሃበቶ ሓበሬታ መሰረት፣ ዶብ ግሪ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን፣ ዜጋታት ሶርያ ብእኩብን ብሓደ ድምጺን ኣይንመለስን ክብሉ ክርኣዩ እንከለዉ፣ ዜጋታት ኤርትራ ግን ብዘይዝኾነ ተቓውሞ ብፖሊስ ተታሒዞም ከምዝምለሱ ጠቂሳ።
ንቱርኪን ግሪኽን ዝፈላሊ ናይ ኣስታት 200 ኪሎሜተር ማያ ክፋል’ዩ ዘሎ።
ኣባል ሕብረት ኤውሮጳ ዝኾነት ግሪኽ፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሶርያ፣ ዒራቕን ካልኦት ሃገስት ኤስያን ንዝውሕዙ ስደተኛታት ንምዕጋት፣ ነዋሕቲ ሓጹራትር እኳ እንተቖመት፣ ምሉእ ብምሉእ ክትዕወተሉ ግና ኣይከኣለትን።
ናብታ ሃገር ክኣትዉ ዝኸኣሉ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ኣብ ደሴታትን ካልኦት ከተማታት እታ ሃገር ተታሒዞም ከምዘለው’ውን ጸብጻባት ይሕብሩ።
================


text:
Radio Erena: 12 December 2018
ኣብ ኤርትራ፣ ሑጻ ዘመላልሳ ናይ ጽዕነት መካይን ተኣጊደን ከምዘለዋ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሑጻ ጽዒነን ክንቀሳቐሳ ዝተታሕዛ ናይ ጽዕነት መካይን፣ ኣብ ከባቢ ሓዲ ሃሎ ተኣኪበን ከምዘለዋ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ናይ ውልቂ መንበሪ ኣባይቲ ምትዕርራይ ከምዝከኣል ተፈቒዱ እኳ እንተሎ፣ ሑጻ ዘመላልሳ መካይን ምእጋደን ግና ዕንቕፋት ክፈጥር ከምዝኽእል የመልክቱ።
ኣስታት ክሳብ 3 ሽሕ ናቕፋ ዝነበረ፣ ዋጋ ሓንቲ መኪና ሑጻ፣ ብሰንኪ እዚ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ ናብ ልዕሊ 5 ሽሕ ናቕፋ ከይዓርግ ይስጋእ።
ካብ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ዘሎ ሰሜንቶን ካልእ ናይ ህንጻ መሳርሒታትን ዕዳጋታት ኣረጋጊኡ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ ህዝቢ ኣባይቱ ንምትዕርራይ ክጓየ’ዩ ጸኒሑ።
ይኹን’ምበር እቲ መንግስቲ ዝተፈላለየ መሰናኽላት እናፈጠረ፣ ናይ ውልቂ ኣባይቲ ከይህነጽ ይዕንቕፎ ኣሎ።
ኣብ ምህናጽ ኣባይቲ ኣገዳሲ ዝኾነ ሑጻ ዘመላልሳ መካይን ዝተኣገዳሉ ምኽንያት ብንጹር ኣይተፈልጠን።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ’ውን፣ ኣብ ልዕሊ ማይ ዘመላልሳ ቦጣት ተመሳሳሊ ስጉምቲ ብምውሳድ፣ ንወነንተን 10ታት ኣሽሓት ብምኽፋል ካብ ማእሰርቲ ከምዝወጹ ጌሩ’ዩ።
================


text:
…….ቨሊን ነልጌርቮ እዩ ዝብሃል ዓዱ ሓንቲ ካብተን ኣብ ምብራቕ ኣውሮጳ ዝርከባ ሃገራት ኮይና ቡልጋርያ ድማ ትበሃል። ንሱ ድማ ኣብ ድቡባዊ ክፍሊ ናይታ ሃገር ኣብቲ ጎቦታት ዝበዝሖ ሮድፒ ዝብሃል ቦታ እዩ ዝቕመጥ። ቨሊን ካብ ናይ ርሐቓት ኣባሓጎታቱ ንኣማኢት ዓመታት እንዳ ተወራርሰ ዝቐጸለ እምነት ምስልምና እዩ ዝኸተል ነይሩ።
ቨሊን ብንእስነቱ ምስ ኣዝዩ ዘፍቕራ ጎርዞ ፋንካ እትብሃል ጓል’ዩ ተመርዕዩ ኣብ ሓዳሩ ድማ ምውቕ ፍቕሪ ነበሮ። ነቲ ኣብ ሓዳሮም ዝነበሮም ፍቕሪን ። ሓጎስን ዘራጉደሎም ሓደ ምጩው ቆልዓ ወሊዶም እኳ እንተነበሩ ሓጎሱም ግን ቛሕ ሰም እዩ ኮይንዎም። እቲ መደረብታ ሓጎሶም ኮይኑ ዝነበረ ህጻን ንሓጺር ግዜ ድሕሪ ምሕማሙ ቀልጢፉ እዩ ሞይቱ። በዚ ድማ ቨሊን ኣዝዩ ጉሃየ። እዚ ሞት ናይ ወዱ ድማ ሓደ ሕቶ ኣለዓዒልሉ ትርጉም ህይወት እንታይ እዩ? ድሕሪ ሞት’ከ ሰብ ናበይ እዩ ዝኸይድ ወይ ከኣ እንታይ እዩ ዝኸውን ዝብል ሕቶ እዩ ነይሩ።ንሱ ተኸታሊ ሃይማኖት ምስልምና ሰለ ዝነበረ ነዚ ሕቶ እዚ መልሲ ክረኽበሉ ኢሉ ነቲ ቅዱስ መጽሓፍ ናይ ሃይማኖት ምስልምና ዝኾነ ቑርኣን ብጽምኣት ከንብቦ ጀመረ ነገር ግን እቲ መድሓፍ ንዝነበሮ ሕቶ ኣዕጋቢ መልሲ ክህቦ ኣይከኣለን።
ቨሊን ትውልዱ ካብቶም ኣብ ቡልጋርያ ዝነብሩ ንሃይማኖት ምስልምና ዝኽተሉ ዓሌት ፖማክ ስለዝኾነ ንሃይማኖት ምስልምና እዪ ዝኽተል ነይሩ፣ ኣምላኽ ወይ ኣላህ ንስድራቤቱ ኮነ ንርእሱ ኣዝዩ ርህሩህ ወይ ምሕረተኛ እዩ ዝብል ኣተሓሳስባ ስለዝነበሮ ብሞት ወዱ ብኣላህ ሕጉስ ኣይነበረን ንሰበይቱ ሓብታ(ዘምኡ) ክርስትያን ስለዝነበረት ነቲ ዝነበሮ ጓሂን ጭንቅትን ክፍውስ ዝኽእል የሱስ ጥራይ ከም ዝኾነ ተረዲኣ ሓደ መዓልቲ ንገዝኡ ብምኻድ ብዛዕባ ጎይታ መስከረትሉ፣ ሽዑ እንታይ ትብሎ ከም ዝነበረት ክርድኦ ኣይክኣለን።። ካልእ መዓልቲ ድማ ንገዝኡ ብምኻድ መጽሓፍ ቅዱስ ኣንብቦ ኢላ ሃበቶ፣ንሱ ድማ ብሑጉስ ልቢ ተቐበላ። ድሕሪ እዚ ከንብቦ ጀመረ ኣምላኽ ድማ ምርዳእ ናይ ቃሉ ከፈተሉ መደብ ኣምላኽ ነዛ ዓለም እንታይ ምኻኑ።ንወዱ የሱስ ክርስቶስ ንምድሓን ደቂ ሰባትን።ንዕኡን ከምዝለኣኾ ። ምእንቲ ሓጥያትና የሱስ ከም ዝሞተን በርሃሉ።እዚ ምስ ፈለጠ ከይተረደኦ ናይ ሓጎስ ንብዓት ካብ ኣዒንቱ ጀረብረብ ክብል ጀመረ፣ብዝገበሮ ሕሉፍ ሓጥያቱ ተነሲሑን ከምእውን ንየሱስ ከም ናይ ግሊ መድሓኒኡ ክቕበሎ ወሲኑ፣
ንየሱስ ከም ናይ ግሊ መድሓንየይ ብምቕባለይ ኣብ ህይወትይ ጥዒመዮ ዘይፈልጥ ሓጎስ ክፈስስ ስለ ዝጀመረ ንሓጎሰይ ክሓብኦ ኣይክኣልኩን፣ ኣምላኽ ንባዓልቲ ቤተይ’ውን ብቕልጡፍ በጽሓ፣ ክርስትያን ከምዝኾንኩ ኣብታ ዝነብራ ዝነበርኩ ቁሽት ተስምዐ፣ ገለገለ ሃይማኖተኛታት እምነቱ ለዊጡ ብምባል ብርቱዕ ስደትን ተነጽሎን ከላዓዑሉለይ ጀመሩ። እቲ መራሒ ሃይማኖት በቲ ናትና ኣጸዋውዓ ሙላህ እዩ ዝባሃል። ኣብ ዝሰርሓሉ ዱኳነይ መጺኡ ከምዚ ኢሉ ተዛረብኒ መንገዲ ምድሓን የሱስ ኣይኮነን ካብ ሓቂ ኣዚካ ርሒቅካ ኣለኻ አሞ ናብቲ ናይ ቀደም እምነትካ ተመለስ በለኒ፣ ኣነ’ውን ብወገነይ መንገዲ ሓቂ የሱስ ከም ዝኾነ መለስኩሉ፣ ድሕሪ ብዙሕ ክትዕ ድማ ከይተረዳዳእና ተፈላለና። በዚ ከይዓገበ ናብ ምስልምና ክመልሰኒ ብቀጻሊ እንዳ መጻ የዛራርብኒ ነበረ ክመልሰኒ ግን ኣይክኣለን፣
እቲ መራሒ ሃይማኖት(ሙላህ) ሓሚሙ ኩሉ ጸጋማይ ክፍሊ ኣካላቱ ለመሰ (paralayse) ኮነ፣ንሕና ድማ ሓደ መዓልቲ በቲ መዓልቲ እቲ መርዓ ሓወይ እዩ ዝነበረ።ነቲ ሙላህ ፍቓደኛ እንተኾይኑ ክንጽልየሉ ።የሱስ ካብዚ ሕማሙ ሙሉእ ብሙሉእ ክፍውሶ ከም ዝክእል ነገርናዮ፣ንሱ ድማ ብዘይ ውልውል ኣውንታዊ መልሲ ሃበና፣ ንሕናውን ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ያቆብ ተጻሒፉ ዘሎ ነቲ ሕሙም ናይ እምነት ጸሎት ከተሕውዮ እያ ዝብሎ ናይ እምነት ጸሎት ጸሊና ተፋነናዮ፣
ኣብቲ ዝቕጽል መዓልታት እቲ ሙላህ ናይ ሓጎስ ንብዕት እንዳነበዓን እንዳሳዕስዐን ናብቲ ኣነ ዝሰርሓሉ ዱኳነይ መጺኡ የሱስ ፊዊስኒ ኢሉ ድሕሪ ምብሳር ። እዛ ተገርም ጥቕሲ ናቱ ተዛረበኒ ከምዚ ድማ እያ ትብል።-“”ኩሎም ህዝቢ ዓለም ተኣኪቦም የሱስ የለን እንተዝብሉኒ። ኣነ በይነይ ድማ የሱስ ኣሎ ተጋጊኩም ምስ በልክዎም ነይረ፣’’ ኢልኒ እወ ኪምቲ ኣብ ሮሜ 1።20 ተጠቒሱ ዘሎ እቲ ካብ ምስራት ዓለም ጀሚሩ ብተግባሩ ዝፍልጥ ብባህሪኡ ግን ዘይርኤ ኣምላኽና ሕጂ’ውን ህያው እዩ፣በቲ ኣምላኽ ኣብ ሓውና ዝገበሮ ተኣምራት ድማ ኣዚና ተጸናኒዕናን ነቲ በይኑ ገባሪ ተኣምራት ዝኾነ ኣምላኽና ድማ ኣመስገናዮ፣
ሕጂ ድሕሪ ኣርብዕተ ዓመት ማለት እዩ ኣብታ እንነብረላ ቁሸት ሓንቲ ውሑዳት ኣባላት ዝርከብዋ ቤተክርስትያን መስሪትና ኣለና፣ጎይታ ከብዝሓናን ከጽንዓናን ጸሊዪልና፣ስብሓት ነቲ በይኑ ገባሪ ተኣምራት ዝኾነ ኣምላኽና ይኹን፣ኣሜን !
ካብ ብጎይታ ሓውኹም ቨሊን፣
ምንጪ ምስክርነት መጽሄት ሱን(soon)


text:
ተማሃሮ ኣይቨሪኮስት ድሕሪ ብሰንኪ ዝርግሓ ቫይረስ ኮሮና ዝተነብረ ምዕጻው ምልዓሉ ትማሊ ሶኑይ ናብ ኣብያተ ትምህርቶም ምምላሶም ተገሊጹ።
ኣይቨሪስኮስት ድሕሪ ናይ ክልተ ኣዋርሕ ምዕጻው ንመጀመርያ ጊዜ ተማሃሮ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ክምለሱ ዘፍቐደት ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኮይና'ላ።
ኣብታ ሃገር 2,736 ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ ሰባት ተመዝጊቦም ኣለው። ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ'ውን ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ በቲ ቫይረስ ዝልከፉ ሰባት ይምዝገቡ ኣለው። ይኹን ደአ እምበር ሰበ ስልጣን'ታ ሃገር ተማሃሮ ዘድልይ መከላከሊ ስጉምቲ እንተወሲዶም ብሓንሳብ ክመሃሩ ይክእሉ'ዮም ይብሉ ኣለው።
ጎረባብቲ ኣይቨሪኮስት ዝኾና ሃገራት'ውን እዚ ስጉምቲ ኣይቨሪኮስት ንዝርግሓ ቫይረስ ዘጋድድ ወይ'ውን ከምቲ ዝተመደበ መስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ክቕጽል ይከአል እንተኾኑ ብቀረባ ይከታተላ ኣለው።
ብመሰረት ትካል ግብረሰናይ ሴቭ ዘ ችልድረን(Save the Children) ኣብ ሃገራት ትሕተ- ሰሃራ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዝርግሓ ቫይረስኮሮና ኣብ ገዛ ክጸንሑ ዝተገደዱ ህጻናት ናይ ርሕቐት ትምህርቲ ናይ ምርኻብ ዕድል ትሑት ምኳኑ ይገልጽ።
ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዘዘራረቦም ሚንስትሪ ትምህርቲ'ታ ሃገር "ነቶም እምነቶም ኣባና ኣንቢሮም ዝመጹ ተማሃሮ ትምህርቶም ክዛዝሙ ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለና" ክብሉ ርእይትኦም ሂቦም ኣለው።


text:
ምቍራጽ ምትካኽ ሽጋራSluta röka - tigrinska
ኣብዚ፡ ምትካኽ ሽጋራ ንምቍራጽ ንኽትዕወት ብዙሓት ምኽርታት ትረክብ። ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ብርቱዕ ህርፋን ናይ ሽጋራ ምትካኽ ክስምዓካ ይክእል እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ህርፋን ናይ ሽጋራ ንቑሩብ ደቓይቕ ጥራይ እዩ ዝጸንሕ። ነዚ ምፍላጡ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጾ ወሲንካ ዲኻ? ጽቡቕ! እቲ ኣገዳሲ ባዕልኻ ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ምድላይካ እዩ።
ንነብኻ ክትቀራርባ ጽቡቕ እዩ። ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ከለኻ ኣብ ኣካላትካ ክስምዓካ ይኽእል እዩ፡ ጥዕናኻ ከመይ ከም ዘለኻ እውን ክጸልዎ ይኽእክ እዩ። ምናልባት ቁሩብ ኣመላትካ ምቕያር እውን ከድልየካ ይኸውን።
ሽጋራ ምትካኽ ንኸተቋርጽ ከምዚ ክትገብር ትኽእል
1. ሓደ ዕለት መድብ
ሓደ ሽጋራ ምትካኽ ተቋርጸሉ ዕለት ምረጽ፡ ንኣብነት ድሕሪ ክልተ ሰሙን። ሽዑ ንኽትቀራረብ ግዜ ትረክብ።
2. ከተትክኽ ከልኻ መዘኻኽሪ ጽሓፍ
ኣብ ሓደ መዓልቲ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሽጋራ ተትክከሉ ግዜ፡ መልሲ ናይ'ዞ ዝስዕቡ ሕቶታት ጽሓፍ፦
- ስዓት ክንደይ ኣሎ?
- እንታይ ይገብር ኣለኹ?
- እዛ ሽጋራ ምትካኻ ክሳብ ክንደይ ኣገዳሲ ኾይኑ ይስምዓካ?
- ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ከመይ ይስምዓካ? ንኣብነት ሕጉስ፡ ሕዙን ወይ ጭኑቕ ዲኻ?
እዚ ሓደ ኣገባብ ንነብስኻ መቀራረቢ እዩ። ምትካኽ ሽጋራ ንዓኻ እንታይ ትርጉም ከም ዘለዎ ከም ትግንዘብ ትኸውን።
3. ኣብ መጀመርያ ንሓደ ሓደ ኵነታትን ቦታታትን ኣወግድ
ኣየኖት ኵነታትን ኣየኖት ቦታታትን እዮም ንዓኻ ምስ ሽጋራ ዝተተሓሓዙ? ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ፡ ሽጋራ ዘይምትካኽ ከቢድ ኮይኑ ክስምዓካ ዝኽእሉ ኵነታትን ቦታታትን እዮም። ኣብ መጀመርታ ነዚኣቶም ኣወግዶም።4. ሽጋራ ምትካኽ ክትውለፍ ከለኻ እንታይ ከም ትገብር ወስን
4. ሽጋራ ምትካኽ ክትውለፍ ከለኻ እንታይ ከም ትገብር ወስን
ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካዮ ሓደ ሓደ ግዜ ከቢድ ኮይኑ ክስምዓካ ይኽእል ይኸውን። እንተ ተቐሪብካሉ ዝቐለለ ኾይኑ እንዳ ተሰምዓካ ክኸይድ እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ክትውለፍ ከለኻ እንታይ ከም ትገብር ወስን. ሓደ ሓደ ሓሳባት
- ፍሩታ ብላዕ።
- ማስቲካ ሓይኽ።
- ሓንቲ ብርጭቆ ማይ ስተ።
- ኣስናንካ መውጽ።
- ኣብ ሞባይልካ ገለ ነገር ግበር።
- ሽጋራ ኣብ ዘይትገዝኣሉ እዋን ክንደይ ገንዘብ ከም ትቝጥብ ሕሰብ
5. ነቶም ሽጋራታት ደርብዮም
እንተ ደንጎየ ኣብታ ሽጋራ ምትካኽ ክተቋርጸላ ዝመደብካ ዕለት ኩሎም ሽጋራታትን መወልዒን ደርብዮም።
6. ብግቡእ ብላዕን ስተን
እንተ ዘይጠሚኻ ዝወሓደ ንሽጋራ ምትካኽ ትሃርፍ። ካብ ድቃስ ምስ ተሳእካ ገለ ነገር ብላዕ። ሽጋራ ምትካኽ ደስ ክብለካ ኸሎ ወይ ክትጸምእ ከለካ ማይ ስተ። ካብ ከም ልስሉስ መስተ ዝኣመሰለ ሽኮራዊ መስተ ይሓይሽ።
7. እቲ ናይ ሽጋራ ህርፋን ንኽስምዓካ ድፍር
ናይ ሽጋራ ምትካኽ ህርፋን ክስምዓካ ኸሎ፡ ከመይ ከም ዝስምዓካ ዳህስሶ ። ኣበይ ኣብ ኣካላት እዩ ዝስምዓካ? እንታይ ትሓስብ? እቲ ስሚዒት ንኽንደይ ግዜ ይጸንሕ? ንኽትዛነ ፈትን።
መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ህርፋን ናይ ሽጋራ ንቑሩብ ደቓይቕ ጥራይ እዩ ዝጸንሕ። ነዚ ምፍላጡ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
8. ካብ ካልኦት ሰባት ሓገዝ ርኸብ
ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ከለኻ ካብ ካልኦት ሰባት ሓገዝ ምርካብ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንሓደ ትፈልጦ ሰብ ንገር። እቲ ሰብ ከተባብዓካ ሕተቶ። ብገለ ፍሉይ ነገር ሓገዝ ትደሊ እንተ ዄንካ ንኣብነት ምስ የዕርኽቱኻ ክትራኸቡ ከለኹም ንሳቶም ሽጋራ ንኸየትክኹ ንግሮም።
ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጽ ዝደሊ እውን ገለ ዓርኪ ኣለካ ዲዩ? እምበኣርከስ ነንሕድሕድኩም ክትተሓጋገዙ ትኽእሉ ኢኹም።
ሽጋራ ምትካኽ ንኸተቋርጽ ካብ ናይ ቤት ትምህርቲ ነርስ፡ ሓደ ክሊኒክ መንእሰያት፡ ungdomsmottagning ወይ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና፡vårdcentral፡ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ'ውን ናብ መስመር ሽጋራ ምትካኽ ኣቋርጽ (Sluta-röka-linjen) ተለፎን ቍጽሪ 020-840000 ክትድውል ትኽእል ኢካ።
9. ኵሩዕ ኩንን ንነብስኻ ሸልማን
ኣብ ነፍስ ወከፍ ግዜ ነቲ ህርፋን ምትካኽ ሽጋራ ከየትከኽኻ ክትሓልፎ ከለኻ ክትኮርዕ ኣለካ።
ሽጋራ ምትካኽ ስለ ዘቋረጽካ ንነብስኻ ሸልማ። ሓንቲ መዓልቲ፡ ሓንቲ ሰሙን፡ ክልተ ሰሙን ወይ ፍርቂ ዓመት ከተሕልፍ ከለኻ ንነብስኻ ህያብ ሃባ ወይ ገለ ዘሑጉስ ነገር ግበር። ነቲ ሽጋራ ኣብ ዘይትገዝኣሉ ዝነበርካ ግዜ ዝዋህለልካዮ ገንዘብ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ብዛዕባ እቲ ኵሉ ዘጋጠም ጽቡቕ ነገራት ሕሰብ። ገለ ፍሉይ ነገር ዶ ተዓዚብካ? ነቲ ዝዘከርካዮ ጽሓፎ ወይ ንገለ ሰብ ንገሮ።
ኣብ መጀመርታ ከም ዝሓረቕካ ወይ ዝሓዘንካ ኾይኑ ክስምዓካ ይክእል እዩ
ሓደ ሓደ ሰባት ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጹ ከለዉ ከም ዝሓርቑ፡ ዘይቀሰኑ ወይ ዝሓዘኑ ኾይኑ ይስምዖም። እቲ ሓንጎል ነቲ ኣብ ሽጋራ ዘሎ ባእታ ኒኮቲን ምርካብ ለሚድዎ እዩ፡ መሊሱ ክርኽቦ ድማ ይደሊ።
እዚ ስሚዒት እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብተን መጀመርታ መዓልታት ይስምዓካ። ድሕሪኡ እንዳ ሓሸ ይኸይድ።
ነቲ ህርፋን ሽጋራ ዘውሕደልካ መድሃኒት ኣሎ
ነቲ ህርፋን ሽጋራ ከም ዝሓይሽ ዝገብሮ መድሃኒት ኣሎ። ንኣብነት ኒኮቲን ዘለዎ ማስቲካ ወይ ቺሮቶ ኣሎ። ልዕሊ 18 ዓመት እንተ ኴንካ ካብ ናይ ምግቢ ዱኳናት ወይ ቤት መድሃኒት ክትገዝኦም ትኽእል ኢኻ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተ ኴንካ ነቲ ኒኮቲን ዘለዎ መድሃኒት ንምርካብ ሓደ ሓኪም ምርካብ የድልየካ
ኒኮቲን ዘይብሉ መድሃኒት እውን ኣሎ። ነዞም መድሃኒታት ንምርካብ ሓደ ሓኪም ምርካብ የድልየካ።
እንተ ዘይሰሪሑ ደጊምካ ፈትን
ድሕሪ ሽጋራ ምትካኽ ምቍራጽካ ኣብ ገለ እዋን ተመሊስካ ከተትክኽ ምስሓት ዳርጋ ልሙድ እዩ። እዚ ምሉእ ብምሉእ ፈሺልካ ወይ ከተቋርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት ኣይኮነን።
ተመሊስካ ክተቋርጾ ፈትን። ሕጂ ተለማሚዲካሉ ኢኻ። ኣየናይ ቀሊል ከም ዝነበረን ኣየናይ ከቢድ ከም ዝነበረን ትፍልጥ ኢኻ። ኣብቲ ከቢድ ዝነበረ ብዝያዳ ተጠንቂቕካ ተቐረብ።
እቲ ዝበለጸ ጨሪሽካ ምትካኽ ምቍራጽ እዩ። ኔርካ ኔርካ ሽጋራ ምትካኽ መብዛሕትኡ ግዜ ኣይሰርሕን እዩ።


text:
Radio Erena: 25 April 2017
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ብዝልዓለ ናህሩ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብዛ ዝሓለፈት ወርሒ መጋቢት ጥራይ 3494 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ኣፍሊጡ።
እቲ ኮሚሽን ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዘማሓላለፎ ሓበሬታ፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ይቕጽል ከምዘሎ ብምምልካት’ዩ ብዝሒ ናይቶም ኣብ ዝሓለፈር ወርሒ ናብ ሃገር ዝኣተዉ ኤርትራውያን ዘነጸረ።
እንተኾነ ክንደይ ካብኣቶም ሲቪል ክንደይ ከኣ ኣባላት ሰራዊት ምንባሮም እቲ ጸብጻብ ኣይሓበረን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ወሰኽ ደሞዝ ሰራዊት የተግብር ኣለኹ ካብ ዝበለሉ ኣብዚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራይ፣ ኣሽሓት ኣባላት ሰራዊት ናብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ከምዝሰገሩ በብእዋኑ ክጥቀስ ጸኒሑ’ዩ።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት፣ ብደረጃ ዓለም ኣዛራቢ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ ድማ፣ ምስ ናይ ኤርትራ ዝወዳደር ጸጥታ፣ ሰላም፣ ርግኣትን ምዕባለን የለን ክብሉ ኣብ ባይታ ዘየለ ፕሮፖጋንዳታት ከጋውሑ’ዮም ዝስምዑ።
እንተኾነ፣ እዞም ደገፍቲ ህግደፍ ንባዕሎም ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝቕመጡን ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ናይ ምንባር ሕልሚ’ውን ዘይብሎም’ዮም ክብሉ ድማ ተቓወምቲ ወገናት ይነቕፍዎም።
=====================


text:
ሓጺር ጸብጻብ ምዕባለታት ድሕረ-ተቃውሞ ካብ ኣስመራ፥ ብ ኣባላት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት
ሓጺር ጸብጻብ ምዕባለታት ድሕረ-ተቃውሞ ካብ ኣስመራ፥ ብ ኣባላት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት
ድሕሪ እቲ ብሰሉስ ኣብ ቤት ትምህርቲ ድያእ ከምኡ'ድማ ኣብ ጎደና ሓርነት ዘጋጠመ ናይ ተቃውሞ ሰልፍን ንዕኡ ንምብታን ዝሰዓበ ተኹስን ማእሰርትን ሎሚ ኩነታት ብተዛማዲ ሃዲኡ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ'ድማ ኣብቲ እቶም ምስቲ ኩነታት ብምትእስሳር ተቀይዶም ዝነበሩ ተማሃሮን ኣዴታትን በብቅሩብ ይልቀቁ ኣለው። ድሮ ኣብ ኣኽርያ 5 ተማሃሮን 3 ኣዴታትን ተለቂቆም ኣለው። ንሶም ብዛዕባ ማእሰርቶም፡ ዝተገብረሎም መርመራን ካልእን ምስ ዝኾነ ሰብ ከይዘራረቡ ከቢድ መጠንቀቅታ ተዋሂብዎም ኣሎ። የግዳስ ሓደ ካብቶም ዝተለቀቁ ኣብ ኣኽርያ ብልምዲ ጻዕዳ ጽርግያ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣከባቢ ዝቅመጥ፡ ንግዜኡ ብጸጥታዊ ምኽንያት ስሙ ክንዕቅቦ ዝመረጽና፡ተማሃራይ 10 ክፍሊ ቤትትምህርቲ ድያእ፡ ከምዝገለጸልና ምስ ሓዝዎ ናብ ኤክስፖ ዝርከብ 6ይ መደበር ፖሊስ ከምዝወሰድዎምን፡ ስም ናይ ወደብትኹም ግለጹ ብምባል ዝሑል ማይ ኣብ ነብሶም ብምኽዓው ብቁልፊ እናኸትከቱ ከምዝመርመርዎም ሓቢሩ።
ኣባላት ጸጥታ ናይቲ ስርዓት ከም ወትሩ ነገራት ክሳብ ዝዝሕለሎም ድሕሪ ምጽባይ፡ ሎሚ ቤት ትምህርቲ ድያእ ከፊቶማ ኣለው። እቲ ኸባቢ ኣቃልቦ ስሒቡ ከምዘሎ ድሕሪ ምፍላጦም ድማ ንኹሉ ሰራዊትን ፖሊስን ኣልዮምን ክልተ ዕጡቃት ኣባላት ፖሊስን ሓደ ዕጡቅ ወተሃደርን ጥራይ ከም ሓለዋ ኣብ ከባቢ እቲ ቤትምህርቲ ውዒሎም። የግዳስ ሲቪል ዝለበሱ ኣባላት ጸጥታ ኣብ ከባቢ ቤት ትምህርቲ ዓሲሎም ኣለው።
ኣባላት ጸጥታ የግዳስ ኣብዚ እዋንዚ ስልቲ ቀይሮም፡ ኣብ ክንዲ ከም ወትሩ ካብ ቤት ብለይቲ መጺእካ ናይ ምቅያድ፡ ንዝደለይዎም ሰባት ናብ ምምሕዳር ከባቢ ብምጽዋዕ ካብ ምምሕዳር'ድማ፡ ኣባላት ጸጥታ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ይወስድዎም ኣለው። ንኣብነት ሎሚ ኣብ ሰዓታት ምሳሕ ኣብ ኣኽርያ ሪጋ ሶማል፡ ከምኡ ድማ እንዳ ዓሊ በኺት ዝበሃል ስፍራ ዝቅመጡ ዓብደልቃድር ኣሕመድ፡ ከምኡ'ድማ ነጋሽ በያን ዝተባህሉ ሰባት ናብ ምምሕዳር ጸዊዖም ካብኡ ድማ ሰዊሮሞም ኣለው።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር፡ ጀነራል ፊሊጶስ ኣብ ግዜ ተቃውሞ ዝነበሩ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ጸጥታን ን ኣባላቶም ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ተኹሲ ክኸፍቱ ተኣዚዞም፡ ንላዕሊ ጥራይ ምትኳሶም፡ ትእዛዝ ጥሒስኩም ተባሂሎም ኣብ ቀይዲ ክኣትው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ ነቶም ሰብኣውነት ተሰሚዕዎም ኣንጻር ህዝቦም ምትኳስ ዝኣበዩ ደቂ ህዝቢ ኣባላት ሰራዊት ብስም ህዝቢ ኤርትራ ምስጋናና ንገልጽ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ስርዓት ከም ወትሩ ናይ ሓደ ሃይማኖት ምንቅስቃስ ንምምሳሉ ጽዑቅ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተ የካይድ ብምህላውን፡ ገለ ሰባት'ድማ ብዘይፍላጥ ነቲ ናይቲ ስርዓት ስውር ሽርሒ ይደጋግሙ ብምህላዎምን፡ ኩሉ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝርከብ ህዝብና እዚ ተቃውሞ ምግባትን ዓመጽን ዘንቀሎ ምዃኑን ዋሏ'ኳ ብተማሃሮ ኣኽርያ ዝተጀመረ እንተኾነ፡ ኩሉ ተቀማጢ ኣኽርያ ኢዱ ዝሓወሰሉ ምዃኑን፡ ሕጂ'ውን እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ቃልሲ ኣንጻር ዓመጽ ንኽዕወት ኩልና ኣብ ደቀቅቲ ጉዳያት ምድሃብ ገዲፍና፡ ነዚ ቃልሲ ደገፍና ከነርእዮ ንጽውዕ።
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ኣስመራ


text:
Radio Erena: 22 October 2015
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ብእስራኤላውያን ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ንዝተቐትለ ኤርትራዊ መንእሰይ ንምዝካር ናይ ሽምዓ ምሸት ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብቲ ትማሊ ሮቡዕ 21 ጥቅምቲ ኣብ ሰዓታት ናይ ምሸት ዝተኻየደ ናይ ሽምዓ መደብ፣ ብዘይካ ኤርትራውያን፣ መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት፣ ኣባላትን መራሕትን ፖለቲካውያን ውድባት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦትን ዜጋታት እስራኤልን’ውን ከምዝተረኽቡ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ሓቢሩ።
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ዜጋታት እስራኤልን፣ እንዳሳዕሪ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ፣ ሊቨኒስኪ ፓርክ ኣብ ዘካየድዎ ናይ ሽምዓ መደብ፣ ንስድራቤት እቲ ግዳይ ዓመጽ እስራኤላውያን ዝኾነ መንእሰይ ጽንዓት ይሃብኩም ድሕሪ ምባል፣ ብመራሕቲ ሃይማኖት ተሰንዮም’ውን ጸሎተ ፍትሓት ጌሮም።
ሃብቶም ወልደሚካኤል፣ ኣብ ከተማ ባር ሸቫ፣ ኣብ መደበር ኣውቶቡስ ኣብ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ፣ ሓይልታት ጸጥታ እስራኤል ነቲ መጥቃዕቲ ካብ ዝፈጸሙ ክልተ ሰባት ሓደ ስለዝመሰሎም፣ ተኾሲሞም ድሕሪ ምቑሳሎም፣ እስራኤላውያን ብመናብርን ካልእን ጨፍጪፎም ብዘውረድሉ ከቢድ ጉድኣት’ዩ ሞይቱ።
==================


text:
ኣቶ ልደቱ ኣያሌው ሎሚ ዓርቢ ብፌደራል ፖሊስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ምእታዎም ብዝተፈላለዩ ስሩዕን ማሕበራዊን ሚዲያ ዝተገለፀ ክኸውን ከሎ ብፍላይ ኣውሎ ሚዲያ ንዝተባህለ ትካል ባዕሎም ደዊሎም ከምተዛረቡ ፀብፂቡ ኣሎ።
ቤት ፍርዲ ከተማ ቢሸፍቱ 3 ሓምለ 2012 ዓ\ም ብዘሕለፎ ትእዛዝ ክትሓዙ ምውሳኑ ናይ ፖሊስ መዝገብ ይገልፅ።
ፖሊስ ከተማ ቢሾፍቱ ኣብ ዝፀሓፎ ደብዳቤ ተጠርጣሪ ኣቶ ልደቱ ኣያሌው ኣብ ከተማ ቢሾፍቱ ዝተፈጥረ ህውከት ብምውዳድን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ብምግባርን ስለዝተጠርጠረ ተታሒዙ ንክቐርብ ፃውዒት እንተተገበረሉ እውን ክቐርብ ስለዘይክኣለ ሒዝናዮ ንምቕራብ ትእዛዝ ክወሃበና ዝብል ሕቶ ከምዝቐረበሉ እቲ ቤት ፍርዲ የዘኻኽር።
እቲ ቤት ፍርዲ ኣብዝሃቦ ትእዛዝ ናይ ኣመልካቲ ሕቶ ዘእምን ብምዃኑ ተጠርጣሪ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ውዒሉ ኣብ ውሽጢ 48 ስዓታት ናብ ቤት ፍርዲ ክቕርቦ ኣዚዙ ኣሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ኣውሎ ሚዲያ ግን ኣቶ ልደቱ ካብ ፌደራል ፖሊስ ስልኪ ተደዊልሎም ብድልየቶም ከምዝኸዱ ይገልጽ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብሓይልታት ፀጥታ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝኣተውኣባል ኣመራርሓ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ደጀኔ ጣፋ ብቫይረስኮሮና ተታሒዞም ኣብ ሕክምና ከምዝርከቡ ተፈሊጡ።
ኣርባዕተ ጋዜጠኛታት ናይ ኦሮሚያ ሚዲያ ኔትዎርክ(OMN)ን ሓደ ኬንያዊ ጋዜጠኛን እውን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ምውዓሎም ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብ ፌደራል ዓቃቢ ሕጊ ሓላፊ ምርመራ ዝተዋደደ ገበንን ገበናት ተሳገርቲ ዶብን ኣቶ ፈቃዱ ፀጋ እቶም ጋዜጠኛታት ብሄር ምስ ብሄር ብምልዕዓልን ህውከት ብምቕስቓስን ተጠርጢሮም እዮም ተታሒዞም ዘለው ኢሎም ኣለው ።


text:
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ኣብ ናይ ሎሚ ህጹጽ ኣኼባኡ ብዛዕባ ተቓውሞ ሰራዊት ተዘራሪቡ።
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ሎሚ ንግሆ ዕለት 12/12/2008 ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጸዊዑ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ተቓውሞ ሓይልታት ምክልኻል ኣንጻር ምሕደራ መንግስቲ ከም ቀንዲ ዛዕባ ክዛረበሉ ከምዝወዓለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ሎሚ ንግሆ ዕለት 12/12/2008 ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጸዊዑ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ተቓውሞ ሓይልታት ምክልኻል ኣንጻር ምሕደራ መንግስቲ ከም ቀንዲ ዛዕባ ክዛረበሉ ከምዝወዓለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።


text:
ኣብዚ ሕዚ እዋን 5.6 ሚሊዮን ሰባት ህፁፅ ናይ መግቢ ረድኤት ከምዘድልዮምን ህልቂት እንስሳት ንምምካትን ተማሃሮ ናብ መኣዲ ትምህርቶም ንምምላስ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ምምጋብ ከምዝተጀመረን ኮሚሽነር ሃገራዊ ኣመራርሓ ስግኣት ሓደጋ ምትኩ ካሳ ገሊፆም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ክልላት ሶማልያ፣ኣምሓራ፣ደቡብን ዓፋርን ብዘጋጠመ ደርቂ 5.6 ሚሊዮን ህዝቢ ህፁፅ ሓገዝ መግቢ ከምዘድልዮን መንግስትን ትካላት ረድኤትን ገሊፆም።እቲ ዝኸፍአ ድማ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ቦረናን ጉጂን ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ቤት ፅሕፈት ኣተሓባባሪ ጉዳያት ረድኤት ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣብዘውፅኦ ፀብፃብ ኣብ ዞባ ቦረና ዝተኸሰተ ድርቂ ዝኸፍአ ብምዃኑ እንስሳት ምሟት ጀሚረን ኣለዋ።ኣብ ክልል ሶማሊያ እንስሳት ዘርብሑ ከባቢታት እውን ናይ ማይን መግብን ሕፅረት ከምዘጋጠሞም ይሕብር።
ኣብ ዞባ ቦረና ወረዳ ድብሉቅ ነባሪን ኣቦ ሓሙሽተ ቆልዑት ዝኾኑ ኣቶ ጉዩ ሃለኬ ኣብቲ ከባቢ ናይ ማይ ሕፅረት ስለዘጋጠመ ዝለዓለ ድርቂ ከምዘሎን ከብቲ ምሟት ምጅማረን ይዛረቡ።
መንግስትን ትካላት ረድኤትን ዝስተ ማይ የቕርቡ ከምዘለውን ተማሃሮ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ እናተመገቡ ይቕፅሉ ከምዘለውን ኣቶ ጉዩ ወሲኾም ሓቢሮም።
ካብ ፍርቂ መስከረም ክሳብ ሕዳር ክወቅዕ ትፅቢት ዝተገበረሉ ዝናብ ብዘይምውቕዑ እቲ ፀገም ከምዝተፈጥረ ዝገለጹ ኣቶ ምትኩ ካብዚ ዝኸፍአ ሓደጋ ከይበፅሕ ናይ ማይን መግብን ሓገዝ ይቐርብ ከምዘሎ ገሊፆም።947 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ከምዘድሊ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
እተን እንስሳት ናብ ዕዳጋ ብምውፃእን ድኽም ዝበላ ብምዕዳግን መሊስኻ ብቛንጣ መልክዕ ብሓገዝ ምቕራብ ከምኡ እውን ዋጋ ዘውፅኣ እንስሳት ሚኒስትር ሃብቲ እንስሳትን ዓሳን ምስ ናይ ክልል ቢሮ ሃብቲ እንሰሳን ዓሳን ናብ መሸጣ ብምቕራብ ይሰርሑ ኣለው ኢሎም።
ናይ 2009 ዓ.ም እዋን ትምህርቲ ምስ ተጀመረ ብሰንኪ ድርቂ ኣብ ዞባታት ቦረናን ጉጅን 141 ኣብያተ ትምህርቲ ክዕፀው ከለው 47 ሽሕ ተማሃሮ ድማ ትምህርቲ ኣቋሪፆም ከምዝነበሩን ኣብ ክልል ሶማሊያ ድማ 442 ኣብያተ ትምህርቲ ተዓፂዮም ከምዝነበሩን ተገሊፁ’ሎ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባታት ቦረናን ጉጂን 36 ሚእታዊት፣ኣብ ሶማሊያ 29 ሚእታዊት፣ኣብ ክልል ኣምሓራ 11 ሚእታዊት፣ኣብ ደቡብ 8 ሚእታዊት ከምኡ እውን ኣብ ክልል ዓፋር 7 ሚእታዊት ከባቢታት ብድርቂ ተጠቒዑ’ሎ።ብጠቕላላ 5.6 ሚሊዮን ሰባት ህፁፅ ረድኤት መግቢ የድልዮ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ቤት ፅሕፈት ኣዋሃዲ ረድኤት ኦቻ ነቲ ድርቂ ንምምካት ሓገዝ ክርከብ ኣለዎ ኢሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ሕቡራት መንግስታት ቤት ፅሕፈት ኣተሓባባሪ ጉዳያት ረድኤት ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
ሓበሬታ ብዛዕባ ፋና
ኣክስዮን ማሕበር ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት
ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ኣብ 1987 ዓ.ም እንትጣየሽ ድሑራት ዝኾኑ መሳርሒታትን ውሑድ ሓይሊ ሰብን ብምሓዝ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረ ሚዲያ ብሮድ ካስቲንግ ሓዱሽ ኣቀራርባ ወኒኑ ናብ ስራሕ ኣትዩ እዩ። ኣብ ከይዲ ድማ ኣወዳድብኡን ትሕዝቶ መርሃ ግብሩን እናመሓየሸን ፀገማቱ እናቐረፈን ቅልጣፍኡ ቀፂሉ። ነዚ እውን ሕብረተሰብ ተኮር ኣብ ዝኾኑ ፕሮግራማት ብምድሃብ ንምምሕያሽን ምዕባለን ኢኮኖሚ፣ ማሕበራዊ ናብራን ፖለቲካን ህዝቢ ዝነጥፍ ሚዲያ ብምዃን ካብ እዋን ናብ እዋን ኣድመፅቱ ይኹኑ ተመልከትቱ ከምኡ እውን ደገፈቱ ክበራኸቱ ብምግባር ብዘፈር ቴሌቪዥን፣ ሬዲዮን ኦንላይንን ብዝለዓለ ደረጃ ተመራፂ እናኾነ መፂኡ እዩ።
ትካልና ንባዕሉ ብዝተምሃረን ልምዲ ዘዋህለለን ሓይሊ ሰብ ዝማዕበለ፣ ምስ እዋናዊ ቴክኖሎጂ ዝተዋሃሃደን ናይ ምምሃር፣ ምፍላጥን ምህዳስን ተርኡ ኣጠናኺሩ ብምቕፃል ኣብ ሚዲያ ሃገርና ለውጢ ዘምፀአ ትካል እዩ። ብፍላይ ብሬዲዮን ኦንላይን ሚዲያን ንብዙሕ ዓመታት ዝሰርሐን ልምዲ ዘዋህለለን ኣብ ርእሲ ምዃኑ፥ ኣብ ታሪክ ኢትዮጵያ ንግልጋሎት ሚዲያ ተባሂሉ ዝተሃነፀ በዓል 11 ደብሪ ኮምፕሌክስ ህንፃ ወኒኑ እዩ። በዚ እውን ካብ ወርሒ ጥሪ 2003 ዓ.ም ጀሚሩ ናብ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ብምዕባይ ካብ ኢትዮጵያ ሓሊፉ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ቀዳምነት ዝስራዕ ትካል ሚዲያ ናይ ምዃን ሕልሙ ንምዕዋት ኣብ ልዑል ምንቅስቓስ ይርከብ።
ተሃኒፁ ኣብ ዘሎ ኮመፕሌክስ ህንፃ ሙሉእ ብሙሉእ ኤች ዲ/HD/ ዝኾነ ስቱዲዮ ቴሌቪዥን ብምትእትታው ኣብ ታሪክ ኢትዮጵያ ሙሉእ ብሙሉእ ኤች ዲ/HD/ ዝኾነ ፈነወ ቴሌቪዥን ብምጅማር ቀዳምነት ሒዙ ኣሎ። ትካልና ድሕሪ ሒደት ፈተነ እዋን ጣብያ ቴሌቪዥኑ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2010 ዓ.ም ብፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ነበር ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ብምምራቕ ብሙሉእ ፈነወ ቋንቋ ኣምሓርኛ ጀሚሩ እዩ።
ኣብ ዘፈር ኦን ላይን እውን እንተኾነ እዚ ዘመን ብዝሓቶ መሳርሒን ሓይሊ ሰብን ብምዕጣቕ ብቋንቋታት ትግርኛ፣ ኣምሓርኛ፣ ኦሮሚኛን እንግሊዘኛን ኣብ ድረገፅ ትሕዝቶ ዲጂታል ኣብ ምትሕልላፍ ይርከብ። ብተወሳኺ ኢትዮጵያውያን ብበዝሒ ኣብ ዝጥቀምሉ ማሕበራዊ ሚዲያ ፌስቡክን ትዊተርን ትሕዝቶ ዲጂታል ብፅሑፍ፣ ፎቶግራፍ፣ ቪዲዮን ድምፅን የቕርብ ኣሎ። በዚ እውን እቶም ትሕዝቶታት ኣብ ሰሙን ብማእኸላይ ልዕሊ 6 ሚሊየን ሰብ ይዕዘቦምን ዘድሊ መልእኽቲ ይርበሐሎምን ኣሎ።
ኣብ ዘፈር ሬዲዮ፥ ካብ ፈነወ ብሄራዊን ፋና ኤፍ ኤም 98 ነጥቢ 1ን ብተወሳኺ ኣብ ሚዲያ ብሮድካስቲንግ ኣፈላላይ ብምፍጣር ኣብ ታሪክ ሚዲያ ሃገርና ቅልጣፍኡ ኣዝዩ ብዘገርም ኩነታት ካብ ኣዲስ ኣበባ ወፃእ ኣብ 11 ከተማታት ዝተፈላለዩ ክልላት ሃገርና ጣብያታት ኤፍ ኤም ብዝተወደበ ሓይሊ ሰብን ዝተማልአ ቴክኖሎጂ ሬድዮን ባዕሎም ብባዕሎም ብምትእስሳር ከፊቱ እዩ። ስለዝኾነ ኣብ’ዚ ሐዚ እዋን ኣብ መላእ ኢትዮጵያ 12 ጣብያታት ኤፍ ኤም ተጣይሾም ግቡእ ግልጋሎት ኣብ ምሃብ ይርከቡ። ብመሰረት እዚ ኣብቶም 12 ጣብያታት ኤፍ ኤም፥ ፈነወ ቋንቋ ኣምሓርኛ፣ ኣፋን ኦሮሞ፣ ዓፋርኛ፣ ሶማሊኛ፣ ትግርኛ፣ ወላይትኛን ሲዳምኛን ይተሓላለፉ ኣለዉ።
ካብ’ዚ ሓሊፉ ናይ ባዕሉ ማእኸል ስልጠና ቴክኖሎጂ፣ ጋዜጠኝነትን ኮሙዪኒኬሽንን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብምጥያሽ ኣገልግሎት ስልጠናን ምምኻርን እናሃበ ይርከብ።
ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ኣብ’ዚ ሐዚ እዋን ኣብ ማእኸልን(ኣዲስ ኣበባ) ክልላትን 1 ሺሕ ናተይነት ዝስመዖምን ውግንና ህዝቢ ዘለዎምን ሰራሕተኛታት ኣለውዎ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ናይ ኒካራጉዋ ርእሰ ብሔር ብምኽንያት ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ዓመታዊ ብሔራዊ በዓል ሃገረ ኒካራጉዋ ዕለት 31 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. መልእኽቲ ኣመሓላሊፎምን ንመላእ ደቂ ኒካራጉዋ ከምዝጽልዩን ኣረጋጊጾም፡ ናይ ማናጉዋ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ብረነስ እውን ብወገኖም ኣብ ኒካራጉዋ ሰላም ክነግስ ናይ ሰላም ዘተ ብዅሉ መዳይ ክሰፍሕ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብታ ሃገርን ናይታ ሃገር ብፁዓን ጳጳሳትን ድላይ ከምዝዀነ ደጊሞም ከምዝሓበሩ ተገሊጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ሰላም ንጉስ ኢየሱስ ንዅሉ ጸጋ ሕውነታዊ ዕርቅን ሰላምን ምትሕብባርን ዝዓሰሎ ናይ ሓባር ናብራ ጸግው ዝብል ቅዱስ ኣቦና ናብ ርእሰ ብሔር ኒካራጉዋ ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ዝበዓል በዓል ናጽነት ኒካራጉዋ ምኽንያት ዕለት 31 ነሓሰ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ልባዊ ሰላታኦምን ጸሎቶምን ንመላእ ሕዝቢ ናይታ ፍቕርቲ ሃገአ ኒካራጉዋ።
ማሕበራውን ፖለቲካውን ቅልውላው
ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኒካራጉዋ መበል 197 ዓመት ናጽነታ እተብዕለሉ ዕለት ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ናይ ለምዘበን በዓል ናጽነት ኒካራጉዋ እቲ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. መግስቲ ዝሓንጸጾን ከጽድቖ ምዃኑ ዝገለጾ ሓድሽ ናይ ማሕበራዊ ውሕስነት ጉዳያት መምርሒ ሕዳሴ ብምቅዋም ዝተበገሰ ሕዝባዊ ናዕቢ፡ ናይ ኒካራጉዋ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተሟገቲ ውድብ ከምዝሕብሮ ኣስታት ኣርባዕተ ሚእቲ ዝግመቱ ዜጋታት ንሞት ሓደጋ ዘቃልዔ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቅልውላው ኣብ ዘለሉ እዋን ዝበዓል ብምዃኑ ብዙሕ ፍልይ ዝበለ በዓል ናጽነት ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ማናጉዋ መንግስቲ ብወገኑ ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጠሞም 400 ዘይኮኑስ 198 ዜጋታት እንክብል ይሕብር፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንሎከ መንግስቲ በቲ ዝተለዓዓለ ሕዝባዊ ናዕቢ ምኽንያት እቲ ከጽድቖ ዝነበረ ናይ ማሕበራዊ ውሕስነት መምርሒ ከምዘልዓሎ ይፍለጥ።
ግደ ቤተ ክርስቲያን
ዕለት 3 ሰነ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ምስ ናይ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ኒካራጉዋ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ምኽንያ ሞትን ማህሰይትን ዝዀነ ከቢድ ቅልውላው ናይ ዘስዓበሎም ሓዘን ተኻፋሊ ምዃኖም ገሊጾም፡ ደም ምፍሳስ ክውገድ ጻውዒት ከምዘቕረቡ እንክዝከር፡ ናይ ኑካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ ዝሓለፉ ኣዋርሕ፡ ናይ ሃገሩ ቅልውላው መፍትሒ ክረክብ ብሓባር ምስ በርገሳውያን ማሕበራት ኣብ መንጐ መንግስትን በርገሳያን ማሕበራትን ዝግበር ዘተ ክሽምግል ድላይ ከምዘለዎን ርእሰ ብሔር ዳኒኤል ኦርተጋ እቲ ኣብ 2021 ዓ.ም. ዝካየድ ናይ ርእሰ ብሔር ምርጫ ናብ ወርሒ መጋቢት 2019 ዓ.ም. ከቕርብዎን ሓቲቱ ከምዝነበረ ክፍለጥ እንከሎ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ብወገኖም እቲ ሕዝባዊ ምርጫ ናብ 2019 ዓ.ም. ምቕራብ ዝብል ሓሳብ ዘይቅቡል እንክብሉ መልሲ ከምዝሃብሉ ይፍለጥ።
ብፁዕ ካዲናል ብረነስ፡ ዘተ ኣብ ኩሉ መዳይ ክሰፍሕ
ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ናይ ማናጉዋ ሊቀ ጳጳሳትን ናይ ኒካራዋ ብፁዓን ጳጳሳት ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ለዮፖልዶ ብረነስ፡ ናይ መላእ ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ ድላይ ዘተ ኣብ ኩሉ መዳይ ክሰፍሕ ዝብል እዩ፡ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ክንሽምግል ኣብ ዝሓተቱና እዋን ብመንፍስ ኣገልግሎት ተቐቢልናን ኣብዚ መዳይ ክዓዪ ሕራይ ዝበልና ኢና፡ ክኽፈለናን ኵሉ ከጣቕዓልናን ግና ኣይኰነን፡ ዘተ ምስ እትደልዮም ምስ ዝሰማምዓካን ዘይኰነስ ምስ ኩሉን ብፍላይ ከኣ ምስቲ ከም እትሓስቦ ምስ ዘሓስብ ዝግበር እዩ ከምዝበሉ ይዝከር፡
ሃውሪ ካብ ስራሕ ምስጓግ
ብፁዕነቶም ዓለም ብፍላይ ከኣ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ጸጥታን ድሕነትን ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ እቲ ካብ ናይ ሕቡራት መግስታት ዓለም ላዕለዋይ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ድርገት ዝቕረበ ጸብጻብ መሰረት ነቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ኣተኩሮ ከምዝሃበሉን ገሊጾም፡ ዓለም ሓቆፍ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ተማጓቲ ማሕበር እውን ብወገኑ ኣብ ቀረባ እዋን መንግስቲ ብዙሓት ሰብ ሙያ ሕክምና ካብ ስራሕ ብሃውሪ ምስጓጉ ኰኒኑ፡ ብጠቕላላ ኣስታት 300 ሰብ ሙያ ሕክምናን ከምኡ እውን ብዙሓት ኣብታ ሃገር ናይ ዝርከብ ብሔራዊ ርእሰ ምምሕዳራዊ መንበረ ጥበብ መምሃራንን ኣካየድቲ ስራሕን ካብ ስራሕ ከምዝሰጐገን ካልኦት ልዕሊ 80 ዝግመቱ ተመሃሮ ኣውን ካብ ትምህርቲ ክስጐጉ ከምዝገበረ ኣፍሊጡ።
ሓፈሻዊ ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ኣድማ
ዕለት 7 መስከረም 2018 ዓ.ም. ንሳልሳይ ግዜ ጸረ ርእሰ ብሔር ዳኒኤል ኦርተጋ ዝሃቀነ ሓፈሻዊ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ከምእተኻየደን ብፍላይ ዕለት ሸሞንተን ትሽዓተን መስከረም 2018 ዓ.ም. ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ዝጽውዕ ሰላማዊ ሰልፊ ምክያዱ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያን
ነቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ዝድግፉ ሓይልታት ኣብ ኒካራጉዋ ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስትያን ዝተፈላለየ መጥቃዒት የስዕቡ ከምዘለዉ ክሕበር እንከሎ፡ ዕለት 8 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ልዕሊ ናይ ማናጉዋ ካድራል መናድቕ፡ ቤተ ክርስቲያንን ካህናታን ዘጥቅዕ ጽሑፋት ከምእተጽሓፈን ብፁዕ ካርዲናል ብርነስ ነዚ ኣመልኪቶም፡ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዘዕረግሉ እዋን ነዚ ጸረ ቤተ ክርስቲያን ተግባር ኰኒኖም፡ ብዙሓት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዝዓርገሉ እዋን መጕልሒ ድምጺ ሒዞም ናብ ኣቢያተ ክርስቲያን ብምእውታው መንፈሳውን ስርዓተ ኣምልዀን ከምዝሃወኹ ገሊጾም፡ መሰልን ክብርን ኩሉ ክኽበርን ናይ ምእመናን መሰል እውን ክኽበር ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ምእመናን ስለ እቶም ዝጸርፍዎምን ዘባጭውሎምን ክጽልዩ ሓደራ ከምዝበሉ ዝሓበረ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎ ኣስዒቡ፡ ናይ ግራናዳ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኾርገ ሶሎርዛኖ ፐረዝ፡ መስዋዕተ ቅዳሴ እናዕረጉ እንከለዉ ደገፍቲ መንግስቲ ብምእታው መስዋዕተ ቅዳሴን መእመናንን ከምዝሃወኹ ብትዊተር ማሕበራዊ መረብት ብዘሎ ኣድራሻኦም ኣቢሎም ከምዘፍለጡን ዝሓለፈ ዕለት 10 ሓምለ 2018 ዓ.ም. መሰል ሓይሊ ምክልኻ ዝዀኑ ደገፍቲ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ኣብ ልዕሊ ብፁዕ ካርዲናል ብረነስን ተሓባባሪኦም ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሲልቪዮ ኾሰ ባኤዝን ኣብ ኒካራጉዋ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማ ስታኒስላው ሶመርታግን ካብ ማናጉዋ ብሸነኽ ምዕራብ 40 ርሒቓ ኣብ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሰባስቲያን ዘዲሪያምባ ነቲ ዘሎ ስርዓት ዝቃወሙ መንስያት ዑቕባ ክረኽቡ ንዝገበሩ ካህናት ድጋፎም ንምቕራብ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝተረኽብሉ እዋን ካብ ደገፍቲ መንግስቲ ኦርተጋ መጥቓዕቲ ወሪድዎም ከምዝነበረ የዘኻኽር።


text:
እነይ ኣብርሀት፡ እነ እምበይተይ፥ ኣድኣ ል ኣደይ እየን። ቈልዑ እናሃለውና፡ ናብ እንዳ እነይ ኣብርሀት ምኽያድ ኣዚና ካብ ዝንፈትዎም ነገራት ነበሩ። ል ምንታይ ሲ፡ፍቕረንን ሓልዮተንን ይስሕበና ስለ ዝነበረ። ክንርእየን ንህንጠው ስለ ዝነበርና። ብዓል ምዕሩግ ደብሪ ዝነበረ ገዝአን እውን እንተ ዀነ ስሓባይን ብዓል ግርማ ሞጐስን ነበረ። እንዳ እነይ ኣብርሀት ክየድካ ጥዑም በሊዕኻ፥ ፍቕሪ ተመጊብካ ትመፅእ። ሂወተን ል ካልኦት ምሕላይ፥ ምክንኻን፥ ምዕንጋል፥ ምድጋፍ እዩ ነይሩ። ስለ ጥዕናን ድሃይን ሰባት ሓቲተን ኣይይደኽማን ነይረን። ከምኡ ድማ መሪቐን፥ ሰናይ ተመንየን፥ ፀልየን ኣይይደኽማን ነይረን። ፈታዊት ስራሕ ነይረን። ንሕና ደቂ ደቀን እውን ስራሕ ክንፈትው፥ ክንተግህ፥ ወለድና ክንሕግዝን ክነሕጕስን ኵሉ ጊዜ ይምዕዳና ነይረን።
ዕድመአን ኣፀቢቕና እኳ እንተ ዘኢፈለጥናዮ፡ ካብ 95 ክሻብ 100 ከም ዝበፅሕ ይግመት። ስለዚ ኣዕርየን ኣሪገን እየን ነይረን። ብ ምኽንያት ዕድመአን፡ ንሕና ጥራሕ እንተ ኢዀንና ሲ ኵሉ ሰብ “እነይ ኣብርሀት” እናበለ ይፅውዐን ነይሩ።
እነይ ኣብረሀት ግደይ ኣብ ዕድመአን ብዙሕ ዝርአያ፥ ብዙሕ ዘሕለፋ እየን። ዘመነ ንጉስ ሃይለስላሴ፥ ዘመነ ደርጊ፥ ኲናትን ስደትን 1977 ዓ/ም፥ ብ 1980 ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሓውዜን ዝተፈፀመ ኣረሜናዊ ደብዳብ ብ ዓይነን ዝርአያ እየን። እነይ ኣብርሀት ደርጊ ል ምድምሳስ ኣብ ዝተገበረ ቃልሲ ሓደ ወደን ግሩምን ባዕለን ዘዕበየኦ ወዲ ጓለን ሓድጋይን ዝተሰዉኡወን ብዓልቲ ፀጋ ዕድመ እየን ነይረን።
ብ ዕለት 16 ሕዳር 2013፡ ወረርቲ ሰራዊት ኤርትራን አብዪ ኣሕመድን ኣብ ዝዓለበ ይዕለብ ኢሎም ይድርበዩዎ ካብ ዝነበረ ከቢድ ብረት ል ምምላጥ፡ እነይ ኣብረሀት እውን ከም ህዝበን ናብ በረኻ ሃዲመን ነይረን። ሰባት ተሸኪሞምወን ሃዲሞም። ክሽዑ ከም ድንጋፅ መሲሉ ዝጀመረን ሕማም፡ እናገደደ እናገደደ ከይዱ። ናብ ሕክምና ከኢይወስዱወን፡ ኣብ ሓውዜን ዝነበራ ኣብያተ ሕክምናታት ዓኒወንን ተዘሪፈንን እየን። ናብ ካልእ ቦታ ከኢይወስዱወን ክዓ፡ መንገድታት ዕፁዋት እዮም። ሕክምናን መድሓኒትን ሲ ይትረፍ ዋ፣ እታ ምግብን ማይን እኳ ዘቕርበለን ኣይረኸባን። ምክንያቱ፡ እቶም ወረርቲ ናብ እቲ ከባቢ ዳርጋ በቢ ሰሙኑ ስለ ዝኣትዉ፡ ሰብ ድማ ሂወቱ ል ምድሓን ስለ ዝሃድም።
ል ሕድሕድ ክርእየን ዝኽየደ ሰብ “ቀበርትና ይግበርኩም” ዝትብል ነገር መውፅኢት ኣፈን ነበረት። ድሕሪ ናይ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ስቓይ፣ ብ ዕለት 29 ሚያዝያ 2013 ካብ እዛ ዓለም ብ ሞት ተፈልየን። ግን ቀባሪ ሲ ኣይነበረን። ውሑዳት ሰባት ብ ተብተብ ቀቢሮምወን። ደቀን፥ ደቂ ደቀን፥ ኣዝማደን፥ ፈተውተን መፂኦም ክቐብሩወን ኣይክኣሉን። ሓደ ስልኪ ስለ ዘየለ ኣብ እዋኑ ብ ምንታይ ይስምዑ? ካልኣይ ክዓ መንገድታት ስለ ዝተዓፀዉ፡ ምጕዓዝ ኣይይኽእሉን። ሳልሳይ እቶም ወረርቲ ቀብሪ ኣይይፈቕዱን።
ሞት እነኣ ዝተነገራ ኣብ መንገዲ ፍርቂ ምዓልቲ ዝርሕቐቱ ቦታ ዝትነብር ጓለን ለታይ፡ ኣብ ሓዘን እናሀለወት፡ ሓደ ወዳ ብ ፍንጣር ከቢድ ብረት ከም ዝተወቕዐ፥ ኣብ ኢዱን እግሩን ከቢድ ጕድኣት ከም ዝበፅሖ ትሰምዕ። ብ እዚ አብ ዘላቶ ስሒታ ወደቐት። ክሳብ ኸዚ ኣብ ከቢድ ሕማም ትርከብ።
ድርብርብ ሓዘንን ጓሂን እዩ።
ኣነ ል መወዳእታ ጊዜ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት እየ ል እነይ ኣብርሀት ርእየየን። ሓደ ትምኒተይ፡ ቅድሚ ምሟተን ክየደ ክእርእየን፥ ታሪኸን ክእሰምዕ፥ ምረቐአን ክእቕበል እዩ ነይሩ። ቅድሚ ሓደ ዓመት ናብ ዓዲ ል ምኽያድ እናተዳለውኩ እናሃለውኩ ኮሮና መፂኡ። ብ ምኽንያት እዚ፥ ካብኡ ክዓ እቱ ኲናት፡ እታ ናይ መወዳእታ ዕድል ኣምሊጣትኒ። ብ እዚ ኣዝየ እሓዝን። ድሕሪ ምጅማር እቱ ኲናት፡ ሓንቲ ጊዜ ጥራሕ እየ ል ገዛና ብ ስልኪ ረኺበዮም ነይረ። ክሽዑ ብ ስልኪ ክናገራሉ ኣብ ዘኢይኽእላ ኵነታት ስለ ዝነበራ ድምፀን ክእሰምዕ ኣይክኣልኩን።
ኣነ ብ ኣካል ክእቐብረን ኣይክኣልኩን። ዋላ ኣብ ቀረባ ዘለዉ ደቀን፥ ደቂ ደቀንን ኣዝማደን እውን ኣይክኣሉን። እዚ፡ ል ሓዘንና ድርብርብ ይገብሮ። ወጊሑ፡ ተራኺብና ሓዘንና ክንገልፅ፥ ሂወተን ክንዝክር እምነይ።
ዋላ ኣይይርአዩዎ እምበር፡ ል ደቀን፥ ደቂ ደቀንን ኣዝማደን ፅንዓት እምነየሎም። ብ ሞት ዝትፈትወን ኣድኣ ኣዝያ ል ዝትሓዘንን ዝትጕዳእን ኣደዋይ ምዓረይ፥ ኣደይ ፃድቃን፥ ኣዝየ እጭነቕ። ደዊለ ከፅናዕንዓ ብ ዘኢምኽኣለይ እሓዝን።
ፅንዓት ይውሃብኪ ኣደይ ፃድቃን!
ፅንዓት ይውሃብኩም ኵሎኹም ደቀን፥ ደቂ ደቀንን ኣዝማደንን!


text:
Radio Erena: 03 September 2017
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ፣ ንውጽኢት ፕረዚደንታዊ ምርጫ’ታ ሃገር ሰሪዙዎ።
ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ፣ ኣብ 8 ነሓሰ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ዓወት ኡሁሩ ኬንያታ እዩ ኣበሲሩ ኔሩ። እንተኾነ 4 ካብ ሽዱሽተ ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ፣ እቲ ምርጫ ዘይሕጋዊ መስርሕ’ዩ ተኸቲሉ ብምባል ንውጽኢቱ ከምዘይቅበሎ ኣፍሊጡ። ኣብ ውሽጢ 2 ወርሒ ከኣ ዳግማይ ምርጫ ክካየድ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
እዚ ኣብ ታሪኽ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ መጀመርያ ዝኾነ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውዱቕ ዝኸውን ዘሎ ውጽኢት ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ኬንያ ኣብ መስርሕ ምህናጽ ደሞክራሲ ዓቢ ለውጢ ኣርእያ ከምዘላ ዘመልክት’ዩ ክብሉ ሓያሎ ተንተንቲ ፖለቲካ ኣድናቖቶም ይገልጹ።
ኣብቲ ምርጫ ከምዝተዓወተ ዝተነግረሉ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ ንውሳኔ’ቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዋላ’ኳ እንተዘይተሰማማዓሉ፣ ብኣኽብሮት ከምዝቕበሎ ግና ኣፍሊጡ።
እንተኾነ ድሒሩ ኣብ ቴሌቪዥን’ታ ሃገር ቀሪቡ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ‘መን ከምዝመረጾም ዘይፍለጡ ዳኛታት ንዓወትና ከሕድጉና ይፍትኑ ኣለዉ’ ክብል ፈኸራ ዝተሓወሶ መደረ ከምዝሃበ ማዕከናት ዜና ካብ ከተማ ናይሮቢ ሓቢረን።
እዚ ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ዳግማይ ክካየድ’ዩ ዝበሃል ዘሎ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ፣ ንቁጠባ’ታ ሃገር ብከቢድ ከምዝጸልዎ ብኣግኡ ይግለጽ ኣሎ። ምርጫ ኬንያ ተኸቲሉ ዝመጽእ ናዕብን ዕግርግርን እውን ዳግማይ ስግኣት ኮይኑ ከምዘሎ ይሕበር።
ዓርቢ ዕለት 1 መስከረም እቲ ውሳኔ ኣብ ዝተመሓላለፈሉ፣ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያን ሓድ ሓደ ከባቢታት ናይሮቢን ጽዑቕ ወተሃደራዊ ሓለዋ ተገይሩሎም ውዒሉ።
54 ነጥቢ ብምርካብ ከምዝተዓወተ ዝተነግረሉ ፕረዚደንት ኬንያታ፣ ውሳኔ’ቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ‘ፖለቲካዊ ድፍኢት ኣለዎ’ ክብል እንከሎ፣ እቲ ምርጫ ርትዓዊ ኣይነበረን ብምባል ነቲ ክሲ ዘቕረበ ራይላ ኦዲንጋ ከኣ ኣብ ዳግማይ ጎስጓስን ምድላውን ኣተኲሩ ከምዘሎ ጸብጻባት የመልክቱ።
ኦዲንጋ ብተወሳኺ፣ ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር ብልሹው ኣሰራርሓ ከምዘለዎ ስለዝተመስከረ፣ ኣብዚ ዝካየድ ዳግማይ ምርጫ ሓድሽ ኮሚሽን ክቐርብ ጻውዒት የቕርብ። እንተኾነ እቲ ምርጫ ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ስለዝካየድ ግዜ ኮነ ቁጠባዊ ባጀት’ታ ሃገር ኣይፈቕዶን’ዩ ብምባል ፕረዚደንት ኬንያታ ናይ ኣሉታዊ ምላሽ ሂቡሉ።
=====================


text:
ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት፡ ካብ ኣምላኩ ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ኣብ መበል 99 ዓመቱ ብዕለት 24 ነሓሴ ምስ ዓረፈ፡ ቅዱሳን መላእኽት እናዘመሩ ንነፍሱ ክቕበልዋ ከለዉ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ኣክሊለ ጽድቅ ሂቡ ናብ ዘለዓለማዊ ዕረፍቲ ኣእተዎ።
በዚ መሠረት፡ ዓመት መጽአ ዝክረ ዕረፍት አቡነ ተክለሃይማኖት ሰንበት 24 ነሐሴ ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት ክዝከር ከሎ፡ ብፍሉይ ግና ኣብ ብስሙ ዝተጸውዓ ኣብያተ ክርስቲያን ብድሙቕ መንፈሳዊ ሓበን ተኸቢሩ።
ካብ ድሮ’ቲ በዓል ጀሚሩ ሥርዓተ ዋዜማ፡ ስብሐተ እግዚአብሔር በጺሑ። ቀጺሉ’ውን መምህራን ሊቃውንት፡ ተማሃሮ ደቀ መዛሙርት፡ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ዝተሳተፍሉ ነቲ ዕለት ዝምልከት ስብሐተ ማኅሌት ምስ በጽሐ ጸሎተ ቅዳሴ ተሠሪዑ። ብድኅር'ዚ ታቦት ምስ ዖደ ምህላን ጸሎትን በጺሑ ታቦት ናብ መንበሩ ምስ ተመልሰ ፍጻሜ ናይቲ በዓል ኮይኑ።
ብሓቂ አቡነ ተክለሃይማኖት፡ ምሉእ ሕይወቶም ንእግዚአብሔር ዝወፈዩ፡ ብትምህርቶምን ጸሎቶምን ብርሃን ጽድቂ ዘብርሁ ‘ፀሐይ’ እዮም እሞ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ከም አቡነ ተክለሃይማኖት ዝበሉ ብሃይማኖቶም ፍጹማን፡ ብተግባሮም ርቱዓን፡ ብትምህርቶምን ጸሎቶምን ዘብርሁ፡ መምህራንን ኣቦታትን ከብዝኃልና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 26.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር.10:1-12
አስተንትኖ
‘ ነቲ ጎይታ እኽሊ ፡ ንእኽሉ ዓየይቲ ኪልእኽ ለምንዎ ”
ሎሚ ቃል አምላኽ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንነፍሲ ወከፍና አብቲ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንኸውርሰና ዘለዎ ድልየት ክነስተንትን ይዕድመና። ኣብዚ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ 72 ሓዋሪያት ቃል ሕይወት ድሕነት ንኽሰብኩ ክ እውጁ ከምዝለኣኸ የዘንትወላና።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ተዓፊኑ ደኺሙ ዝነበረ ክብሪ ማሕበራዊ ወይ ሕውነታዊ ሕይወት ከሕድስ ከተዓራርን ሓደ መግለጺ ኪዳን ወይ መግለጺ መንግስተ አምላኽ ኮይኑ ንክርከብ ከአ ይምጽእ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ 72 ሓዋሪያት ብምሻም በብኽልተ ክልእኾም ይምህረና። ከምዚ ኸአ ክብሎም ተረኽበ ‘ እኽሊ ብዙሕ ኢዩ ዓየይቲ ግና ውሑዳት እዮም። ስለዚ ነቲ ጎይታ እኽሊ፥ ንእኽሉ ዓየይቲ ክልእኽ ለምንዎ። ክርስቶስ አብቲ ተልእኾኡ ዝሕግዙ ዝተሓባበሩ 72 ሓዋሪያት ክልእኽ ይርእዮ። ናብቲ ንሱ ዝኸዶ ዘለዎ ክልእኾም ይርከብ። ተልእኾ ግላዊ ዘይኮነ ሓበራዊ ምኻኑ ንምግላጽ ከአ በብኽልተ ክልእኾም ይርከብ።
ካብዚ ናይ ሎሚ ቃላ አምላኽ ተበጊስን እቲ ቀዳማይ ሓላፍነት ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ንነፍሲ ወከፍ ኣመንቱ ዝሓተና ጸሎት እዩ። ብዙሓት ብሰንኪ ቃል አምላኽ ዘመሓላልፈሎም ብምስአን አብ ጸልማት ዝመላለሱ ዝነብሩ ምስ ረአየ ‘እኽሊ ንእኽሉ ዓየይቲ ኪልእኽ ክንልምን” ይዕድመና። ነፍሲ ወከፍ ኣማናይ ኣብ ተልእኾ ወንጌል ሓላፍነት ክወስድ ከምዘለዎ ይምህረና፡፡ ስለዚ ክንጽሊ እግዚአብሔር አብቲ ዘዲሊ ቦታ ተሓባበርቲ አገልገልቲ ክሰደልና። እግዚአብሔር ተልእኾኡ ቀጻልነት ንኽህልዎ ሰራሕተኛታት ክሰደሉ። ቀጺሉ ነቶም ንሓደ ዕላማን ተልእኾን ዝመረጾም ሓዋሪያት ከምዚ እናበለ ክእዝዞም ይርከብ፦ “ኪዱ እንሆ ኣነ ኸም ኣባጊዕ ናብ ማእኸል ተኻሉ ይሰደኩም ኣለኹ” እናበለ ተልእኾ ስጋብ ክንደይ ጽንኩር ምኻኑ የረድኣና። ንግዚአብሔር ንምግልጋል – ቃል አምላኽ ንምብሳር መስቀል ከምዘለዎ አቀዲሙ ይሕብሮም። ሎሚውን ንዓና ነፍሲ ወከፍና አብቲ አገልግሎት አምላኽ አብ ንዋፈረሉ ግዜ “ኪድ/ኪዲ እንሆ ኣነ ኸም ኣባጊዕ ናብ ማእኸል ተኻሉ ይሰደካ/ኪ ኣለኹ ይብለና አሎ። ስለዚ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና፡ አብቲ እምነትና፡ ተስፋ ብዘይ ምቅራጽ ክንጎዓዝ አለና። ምኽንያቱ ሓደ መዓልቲ እግዚአብሔር ክብሩ ክገልጸልና ኢዩ። ነቲ አብ ጉዑዞና፡ ክርስቲያናዊ ሕይወትና፤ እምነትና፡ ስድራና፡ ቁምስናና ብዝተፈላለየ መገዲ ክዘርግ ዝመጽእ ሸይጣን ዕድል ክንህቦ አይግበአናን። ብኻሊእ አጋጣሚውን ንሓዋሪያቱ ከምዚ እናበለ ክምህሮም ይርከብ። “እቲ መስቀሉ ጸይሩ ደድሕረይ ዘይስዕብ ነዓይ ኣይበቅዕን’ዩ” ስለዚ ሓቀኛ ሓዋሪያ ናይ ክርስቶስ ኮይንካ ንኽትርከብ መከራ ክትሰግር – መስቀል ክትስከም ቅሩብ ክትኸውን ከምዘለካ የረድአካ። ብስሙ ስደት መከራ ከምዘሎ ክንርዳእን ክንፈልጥን ይግበአና፡፡ ከምቲ ባዕሉ ጎይታና ዘተስፈወና ግና እቲ ክሳብ መጨረሻ ዝዕገስ ከዕወት ክድሕን ኢዩ። አብቲ መስቀል ዓወት ሓጎስ አሎ በዚ እምነት ኢዮም፤ ከአ ሓዋሪያት ብተባዕነት ንኽርስቶስ ክሰብክዎ ዝተረኽቡ። ብተወሳኺ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ አብቲ ሓዋሪያዊ ጉዑዞኦም ተልእኾምን ወላሓንቲ ከይማልኡ ይእዝዞም፡ አብ እትአትውዎ ቤት እዚአ ሰላም ይኹን በሉ። አብኡ ፈታዊ ሰላም እንተሎ ሰላምኩም አብኡ ክሓድ
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::


text:
ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ዝተሰየመ መጋባእያ ዓቃቢ ሕጊ ናይ ሰነድ መረዳእታታት ኣማሊኡ ምቕራቡ ገሊፁ።ናይ ኣቶ መላኩ ፈንታ ጠበቓታት ግን ኣብ ኩሎም መዛግብቲ ክማልኡ ዝግብኦም ሰነዳት ዘይተማልኡ ምዃኖም ብዝርዝር ንቤት ፍርዲ ንምቕራብ ድልዋት ምዃኖምን ሕዚ’ውን ዘይተተርጎሙ ሰነዳት ከምዘለውን ሓቢሮም።
ናይ ካልኦት ጠበቓታት እውን ንዓማዊሎም ዘይምልከቱ ሰነዳት ምቕራቦም እቲ ቤት ፍርዲ ንኽፈልጠሎም ኣመልኪቶም።እቲ ቤት ዘይተማልኡ ሰነዳት ንድሕሪ ስዓት ተማሊኦም ንክቐርቡ ኣዚዙ።
እቲ ጉዳይ ብናይታ ሃገር ስሩዕ ናይ ኽሲ ኣካይዳ ከምዝርአ ዝወሰነ እቲ ቤት ፍርዲ ኮይኑ ግን ቀዳማይ ተኸሳሲ ናይ ዝኾኑ ናይ ቀደም ናይ ግምሩክ ዳይረክተር ኣቶ መላኩ ፈንታ ኽሲ ናይ ምርኣይ ስልጣን ኣለዎዶ ኣይብሉን ንዝብል ናይ ኽልቲኦም ወገናት ኽርኽር ምስ ሰምዐ ውሳነ ንምሃብ ን11ሕዳር 2006 ዓ/ም ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ናይ ቀደም ናይ ኢትዮጵያ ኣታውን ጉምትክን ዋና ዳይረክተር ሓዊሱ ካልኦት ናይቲ ቤት ፅሕፈት ሰበስልጣንን ፍሉጣት ነጋዶን ኮምሽን ስነ ምግብራን ፀረ ግዕዝይናን ብገበናት ግዕዝይና ኸሲሱዎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ካብ ዝውዕሉ ኣዋርሕ ተቖፂሮም ኣለው።


text:
ጸሎት ምስ ኣምላኽ ምዝርራብ እዩ ብምባል ብዙሓት መማህራን መጽሓፍ-ቅዱስ ዝሰማምዕሉ ነጥቢ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ምስ እነንብብ ድማ ብዛዕባ ገዛእ ርእስና፡ ሃገር፡ መራሕቲ፡ ቤተክርስትያን፡ ፈተውትና፡ ስድራቤትና . . . . ኮታስ ስለ ኹሉ ነገር ክንጽሊ ከምዝግባእ ይምህረና። እምበኣር ንሕጂ ስለ ኣመንቲ ኣሕዋት እንታይ ኢልና ክንጽሊ ከምዝግባእ ካብ ቃል ኣምላኽ ንርአ።
ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ መልእኽታቱ ስለ እቶም ኣመንቲ ማሕበራት ይጽሊ ከም ዝነበረ ይገልጽ እዩ። ኣብ መልእኽታቱ ድማ ንሰብ ኤፌሶን፡ ፊሊጲን ቆሎሴን ድማ እንታይ ኢሉ ይጽሊ ከም ዝነበረ ይሕብር። እተን ዝጽልየን ዝነበረ ድማ ኣብ ኤፌ 1: 17 -21፥ ኤፌ 3: 14-19፥ ፊሊ 1: 9-11፥ ቈሎ 1: 9-12 ተጠቒሰን ኣለዋ። እተን ቀንዲ ነጥብታት ድማ ኣብዘን ዝስዕባ የተኩር፥
-
ክወሃቦም ዝግባእ
-
ክፈልጥዎ ዝግባእ
-
ከስተውዕልዎ ዝግባእ
-
ክመልእዎ ዝግባእ
-
ክኾንዎ ዝግባእ
ሃዋርያ ጳውሎስ ናብዘን ነጥብታት ኣተኲሩ ዝጸለየሉ ምኽንያት ኣገዳስነተን ስለ ዝፈለጠ እዩ። ንሕና’ውን ኣሰር ሃዋርያት ስዒብና ምእንቲ ኣመንቲ ኣሕዋትና፡ ስለ ማሕበራት ኣምላኽን በዘን ነጥብታት ክንጽሊ ይግባእ።
መሰረት መንፈሳዊ ዕቤት፡ እቲ ኣምላኽ ዝህበና ነገራት እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ’ውን ኣብ ጸሎቱ ንኣምላኽ “ምእንቲ ክህበኩም” እናበለ ዝጽሊ ዝነበረ፡ ምንጪ መንፈሳዊ ዕቤት ብኣምላኽ እምበር ብሰብ ከምዘይኮነ ስለ ዝፈለጠ እዩ። እቲ ምእንቲ ክወሃቦም ዝጽልዮ ዝነበረ ጸሎት ድማ እዚ ዝስዕብ እዩ፥
-
ኣምላኽ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣቦ ኽብሪ ብፍልጠቱ መንፈስ ጥበብን መንፈስ ምግላጽን ምእንቲ ኺህበኩም (ኤፌ 1:17)
-
ብመንፈሱ ኣብቲ ናይ ውሽጢ ሰብ ብሓይሊ ምእንቲ ክትብርትዑ፡ ከምቲ ሃብቲ ኽብሩ ኺህበኩም (ኤፌ 3:16)
-
በቲ ፍልጠት ፍቓዱ ብዂሉ መንፈሳዊ ጥበብን ኣእምሮን ኪመልኣኩም (ቈሎ 1:9)
ሃዋርያ ጳውሎስ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ነጥብታት ካብ ኣምላኽ ክወሃቦም ዝጸለየሉ ምኽንያት ንሱ’ውን ባዕሉ ክህቦም ዘይክእል ብምዃኑ፡ እንተኾነ ግና ካብ ኣምላኽ ክወሃቦም ከምዝኽእል ብምእማን እዩ። ልክዕ ከምኡ ድማ ሎሚ ንሕና ስለቅዱሳን ኣሕዋትናን ገዛእ ርእስናን ካብ ኣምላኽ እዘን ነጥብታት ክወሃባ ንጸሊ። በዚ ድማ ክርስቶስ ኣብ ልብናን ኣብ ልቢ ቅዱሳን ኣሕዋትናን ክሓድር እዩ።
ካባና ዝድለ እቲ ቀዳማይ ኣገዳሲ ነጥቢ ኣብ መንፈሳዊ ዕቤት ፍልጠት እዩ። ስለዚ ድማ ሃዋርያ ጳውሎስ “ . . . . ክትፈልጡ እጽልየልኩም ኣለኹ” እናበለ ዝጸሓፈ። ገለ ካብቲ ክፈልጥዎ ዝድለ ድማ፥
-
ኣዒንቲ ልብኹም በሪሁ፡ ተስፋ ጽዋዓኡ (ጽውዓ ኣምላኽ) እንታይ ምዃኑ (ኤፌ 1:18)
-
ሃብቲ ርስቲ ክብሩ ኣብ ቅዱሳን’ውን እንታይ ምዃኑ (ኤፌ 1:18)
-
ነቲ ሕልፊ ዘለዎ ዓብዪ ሓይሊ ኣባና እንኣምን ዘሎና ኸም ስልጣን ሓይሉ ኣብ ክርስቶስ ዝገበሮ ግብሪ እንታይ ምዃኑ (ኤፌ 1: 19-21)
-
ነታ ንፍልጠት ሓለፍ እትብላ ፍቕሪ ክርስቶስ (ኤፌ 3:19)
እሞ’ኸ ንሕና እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ኣርባዕተ ነጥብታት ንፈልጠን’ዶ፧ እንተዘይፈሊጥናየን ስለገዛእ ርእስና’ውን ኣምላኽ ፍልጠት ምእንቲ ክህበና ክንጽሊ ይግባእ። ከምቲ ንዓና ፍልጠት ዘድልየና ከምኡ’ውን ንቅዱሳን ኣሕዋትና ኣምላኽ ከፍልጦም ክንጽሊ ይግብኣና። እቲ ዝበለጸ መምህር መንፈስ-ቅዱስ እዩ’ሞ መንፈስ-ቅዱስ ከፍልጠና እዩ።
እታ ሳልሰይቲ ነጥቢ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝጽለያ ድማ ምእንቲ ከስተውዕሉ እዩ። ኩልና ሰባት ዋላ’ውን ብዝተፈላለየ መገዲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ሰኣን ምስትውዓል ክንጥቀመሉ ኣይንኽእልን። ስለዚ ነቲ ንፈልጦ ከነስተውዕለሉ ይግባእ። እቲ ምስትውዓል ዘድልዮ ነጥቢ ድማ “ኣብ ፍቕሪ ሱር ሰዲድኩምን ተሰሪትኩምን፡ ምስ ኩሎም ቅዱሳን ምግፋሑን ምንዋሑን ምዕማቑን ቊመቱን እንታይ ምዃኑ” ኤፌ 3: 17-18 ብምባል ገሊጹዎ ኣሎ። ስለዚ ብዛዕባ ፍቕሪ ክርስቶስ ዝሰረቱ ፍቕሪ ኣሕዋት ምስትውዓል ኣምላኽ ክህበና ስለ ገዛእ ርእስናን ስለ ቅዱሳን ኣሕዋትናን ክንጽሊ ይግባእ።
ድሕሪ ፍልጠትን ምስትውዓልን ድማ ምምላእ ይመጽእ። ውሽጥና እንታይ መሊኡ ኣሎ፧ ሰባት ብዝተፈላለዩ ነገራት ዝተመልኡ እዮም። ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ጸሎቱ ግና ብዛዕባ ምልኣት ከምዚ ኢሉ ጸለየ፥
-
ንኽብሪ ኣምላኽን ምስጋናኡን እቲ ብየሱስ ክርስቶስ ዝርከብ ፍረ ጽድቂ ኽመልኡ (ፊሊ 1: 9-11)
-
ክሳዕ ኩሉ ምልኣት ኣምላኽ ምእንቲ ኽመልኡ (ኤፌ 3:19)
እሞ ንሕና’ኸ እንታይ መሊእና እሎና፧ ፍረ ጽድቂ’ዶ ወይስ ካልእ፧ እምበኣር ስለገዛእ ርእስናን ስለ ቅዱሳን ኣሕዋትናን ብየሱስ ክርስቶስ ፍረ ጽድቂ ክሳዕ ኩሉ ምልኣት ኣምላኽ ምእንቲ ክንመልእ ክንጽሊ ይግባእ።
ኣብ መወዳእታ ግን ከኣ ኣዚዩ ኣገዳሲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝጸለዮ ድማ ብዛዕባ እቲ ክኾንዎ ዝግባእ እዩ። ኣምላኽ ብዝሃበና ጸጋን ሓይልን፡ ኣባና መሊኡ ብዘሎ ፍልጠትን ምስትውዓልን ተደጊፍና ከምቲ ኣምላኽ ክንኮኖ ዝደሊ እንተዘይኮንና ከንቱ እዩ። ስለዚ ድማ ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ እቲ ክኾንዎ ዝግብኦም ከምዚ ኢሉ ዝጸለየ፥
-
ክሳዕ እታ መዓልቲ ክርስቶስ መዓንቀፊ ዜብሎምን ንጹሃትን ምእንቲ ኽትኮኑ (ፊሊ 1: 9-11)
-
እቲ ዝሓይሽ ክትምርምሩ (ፊሊ 1: 9-11)
-
እቲ ፍቕርኹም’ውን ብፍልጠትን ብምስትውዓል ዘበለ ዂሉን ኣዚዩ እናበዝሐ ክኸይድ (ፊሊ 1: 9-11)
-
ብሰናይ ግብሪ ዘበለ ዂሉ፡ ፍረ እናፈሬኹምን ብፍልጠት ኣምላኽ እናዓቤኹምን ብዂሉ ንእግዚኣብሄር ባህ ከተብሉ (ቈሎ 1:10)
-
ንእኡ (ንእግዚኣብሄር) ብቑዓት ኴንኩም ክትመላለሱ (ቈሎ 1:10)
-
ብሓጐስ ብጽንዓት ዘበለ ዂሉ፡ ንብዘሎ ትዕግስትን ዓቕልን ብሓይሊ ክብሩ ክትብርትዑ (ቈሎ 1:11)
-
ነቲ ናብ ግደ ርስቲ ቅዱሳን ናብ ብርሃን ዘብቅዓና ኣቦ ከተመስግኑ (ቈሎ 1:12)


text:
Radio Erena: 06 October 2016
ሓደ ካብ መስራቲ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሴሜን ኣመሪካ ዝኾኑ ኣቡነ መቃርዮስ፣ ኣብ እስራኤል ኣብ ኾሎት ተኣሲሮም ንዝርከቡ ኤርትራውያን በጺሖም።
ኣቡነ መቃርዮስ ኣብቲ ብ29 መስከረም ዘካየድዎ ምብጻሕ፣ ንእሱራት ድሕሪ ምጽንናዕ፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ዘተኮረ ኣስተምህሮ’ውን ሂቦም።
ኣብቲ ብክፉት ቤት ማእሰርቲ ዝፍለጥ ኾሎት፣ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣስታት 3 ሽሕ እሱራት ኣለዉ።
ንምትእትታው መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤተክርስትያን ብግሁድ ካብ ዝቃወሙ ኣቦታት ዝኾኑ ኣቡነ መቃርዮስ፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ ኾሎት ንዝርከቡ እሱራት ዘካየድዎ ምብጻሕን ምጽንናዕን፣ ኣብ ከተማ ቴልኣቪቭ ምስ ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ዘትዮም።
86 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣቡነ መቃርዮስ፣ ናይ መጀመርታ ኣፍሪቃዊ ምሁር ስነ-መለኮት (ቲኦሎጂ) ኣብ ርእሲ ምዃኖም፣ ኣብ ግብጺ’ውን ናይ መጀመርታ ዘይግብጻዊ ጳጳስን ኣባል ሲኖዶስን ብምዃን ዘገልገሉ ኤርትራዊ ኣቦ ምዃኖም መዛግብቲ ታሪኾም ይጠቅስ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ኣቡነ መቃርዮስ፣ ቋንቋታት እብራይስጥ፣ ጽርኢ (ግሪኽ) ፡ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ኮብቲክ፡ ኣምሓርኛ፡ ግእዝ፡ ጣልያንን ጀርመንን ከምዝመልኩ ብቐረባ ዝፈልጥዎም ኣባ ሰመረ ይገልጹ።
ኣቡነ መቃርዮስ፣ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ዘካየዶ ምትእትታውን በደልን፡ ብዓውታ ክግስጹን ክነቕፉን ዝጸንሑ ኮይኖም፣ ካብ ምትእትታው እቲ መንግስቲ ናጻ ዝኾነ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሴሜን ኣመሪካ ካብ ዝመስረቱ ኣቦታት’ዮም።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ብሰንኪ ምትእትታው መንግስቲ ኣብ ክልተ ተገሚዓ ከምዘላ ይፍለጥ።
ኣብ እስራኤል እትርከብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ልክዕ ከምተን ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝርከባ ኣሓታ ኣብያተ ክርስትያን፣ ኣብ ክልተ’ያ ተመቒላ ዘላ።
ብእንዳማርያም እትጽዋዕ ቤተ ክርስትያን ንምትእትታው መንግስቲ ኣብታ ቤተ ክርስትያን እትቃወምን፣ ንኣቡነ እንጠንዮስ ከም ወግዓዊ ፓትርያርክ ናይታ ቤተክርስትያን ኣፍልጦ እትህብን ክትከውን እንከላ፣ ብእንዳሚካኤል እትጽዋዕ ካልእ ቤተክርስትያን’ውን፣ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ብዝሕረዩ ካህናት እትመሓደርን ብሕርያ መንግስቲ ኤርትራ ፓትርያርክ ብዝነበሩ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ እትእዘዝን’ያ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት ካብዛ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል እትድገፍ ቤተክርስትያን እንዳሚካኤል ዝተወከሉ ካህናት፣ ኣብ ኾሎት ብምብጻሕ ምስ ኤርትራውያን እሱራት ንምዝርራብ ዘካየድዎ ፈተነ፣ ብተቓውሞ እቶም እሱራት ከምዝፈሸለ ኣይርሳዕን።
================================