text:
April 27, 2010
Yishai wants to send infiltrators back to Eritrea
April 25, 2010
Our decision to go to war against Eritrea was a big mistake
April 22, 2010
ብዛዕባ ከመይነት መስርሕ ጉዕዞ ምስንዳእ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
Wednesday, 31 March 2010 08:17
ብዛዕባ ከመይነት መስርሕ ጉዕዞ ምስንዳእ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ብዝምልከት ትልሚ ሓሳባት
(Road Map)
I. መእተዊ:
ህዝብና ካብ ታሪኽ ተጋድሎ ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣትሒዙ ክሳብ መስርሕ ነጻን ልዑላዊትን ሃገር ምርግጋጽ ይኹን ድሕርኡ ናብ ከባቢ 19 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ወዲቑ ሓሳረ-መከርኡ ረኺቡ’ሎ፡፡ ኣብ መስርሕ ኣብ ጕዕዞ ንዝተኸስቱ ፍልላያት ሓድነቱ መሊኹ ውሽጣዊ ዓቕምታቱ ንምጥራናፍ ዝገበሮ ቃልሲ ማዕረ-ትን ክንድ’ትን ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእትን ድሒሩ ዝቐጸለ ታሪኽን ዕድመ-ዘቑጸረ ኮይኑ ክሳብ ሕጂ መሊኡ ከይተዛዘመ ዝጸንሐ ዓቢ ሃገራዊ ዕማም’ዩ። ንብዙሕ ዓመታት ዝኣክል ከምዚ ኢሉ ክቕጽል ካብ ዝገበሮ ምኽንያት ከኣ ሕቶ ሓድነት ንምርግጋጽ እንገብሮ ተጋድሎ ካብ ሕቶ ፖለቲካል ደሞክራሲ ንምርግጋጽ እንገብሮ ተጋድሎ ተነጻጺሉ ዘይረኤ፡ ልሙጽ ጉዕዞ ስለዘይኮነን ብከበድቲ ፈተንቲ ዝኾኑ ሓጎጽጎጻትን ጻዕርታትን ክሓልፍ ዝጸንሐን ዘሎን መስርሕ ናይ ቃልሲ ስለዝኾነ እዩ። እዞም ተነጻጺሎም ዘይከዱ መጻኢ ዕድል ህዝብን ሃገርን ዝውስኑ መሰረታውን ማእከላውን ሕቶታት ናይ ህዝብና እዚኣቶም ስለዘይተፈትሑ’ዮም፡ ድሕሪ ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእታዊ ሓርበኛዊ ተጋድሎን ከቢድ መስዋእትን’ውን እንተኾነ፡ ነጻ ዝወጸት ልኡላዊት ሃገር ደኣ’ምበር ሓራ ዝወጸ ሕብረተ-ሰብን ደሞክራስያዊት ሃገርን ንምትካልን ንምህናጽን ዘይተበቕዐ። ኣብ ምሉእ መስርሕ ናይቲ ቃልሲ እዚኦም ፍታሕ ስለዘይረኸቡ ከኣ’ዩ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ነዞም ዘይተፈትሑ ሕቶታት ናይ ደሞክራሲ ተበሊጹ ኩሉ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ህዝብና ብሓይሊ ጨፍሊቑ ብምሓዝ፡ ዳግም ሓሳረ-መከርኡ ዘርእዮ ዘሎ። እዞም መትከላዊ ሕቶታት እዚኣቶም መሊኦም ኣብ ዘይተፈትሑሉ ታሪኽ፡ ብቐንዱ ከኣ ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ተግባርን ጎልቢቱ ኣብ ዝሓሸ ብርኪ ኣብ ዘይበጽሓሉ ደሞክራስያዊ መስርሕ ቃልሲ ሕቶ ሓድነት’ውን ማዕረ-ማዕሪኡ ብኡ መጠን ንምርግጋጹ ኣብ ዝግበር ተጋድሎ ናይ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ሕቶ ኮይኑ መሰረታውን ካልኣውን ጎንጽታትን ጉዳያትን ፈላሊኻ ብምርኣይ፡ ካልኣዊ ቦታ ዝሕዙ ካልኣዊ ቦታ ብምትሓዝ፡ ትኽክለኛ ግንዛቤ ተታሒዙሉ ንምዕዋቱ ቀጻሊ ናይ ተወፋይነትን ጽንዓትን ደሞክራስያዊ ቃልስታት ዝሓትት’ዩ።
ኣብ መስርሕ ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕቶ ሓድነት ንምፍታሕ ብዙሓት ጻዕርታት ዝተኻየዱ’ኳ እንተኾኑ፡ ብፍላይ ኣብ መድረኽ ሰለማዊ ቃልሲ ምስ’ቲ ኩሉ ሽዕኡ ዝገጠሞ ውሽጣውን ግዳማውን ከበድቲ ዕንቅፋታት ብሓርበኛታት ወለዲ ብ1949 ኣብ ደቀምሓረ ኣብ ትሕቲ ቀጽሪ ነጻነት (Independence Block) ብሽዱሽተ ውድባት (ሰልፍታት) ዝተመስረተ ስሙር ሃገራዊ ግንባር ኣብ ጉዕዞ ሓድነት ደምበ-ተቓውሞ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ዩ ነይሩ። ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ እውን እንተኾነ፡ በብግዚኡ ጻዕርታት ዝተገብረሉ ኣወንታዊ ተበግሶታት’ኳ እንተነበረ፡ ድሕሪ መሪር ከቢድ ተጋድሎ ባዕላዊ ጻዕርታትን ንሓድነት ዘቀላጥፍን ዝድግፍን ውድዓዊ ምቹእ ናይ ምድግጋፍ ጉዕዞ መስርሕ ናይ ፈተውትን ብ1999 ምምስራት “ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ” ቀጺሉ ከኣ ብ2005 ዝቐጸለ “ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን” ኣብ ታሪኽ ሓድነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ምዃኖም ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። እዞም ኩሎም ናይ ሓድነት ጉዕዞታት እዚኣቶም፡ ሓንሳብ ተስፋ ዝህቡ፡ ምፍንጫላት ክኽሰቱ እንከለዉ ከኣ ተስፋ ዘጸልምቱ ከበድቲ ናይ ሓጎጽጎጻት መስርሕ ክሓልፉ ዝጸንሑ ይኹኑ ደኣ’ምበር፡ ህዝብና ሓርነቱን ክብሩን ንምርግጋጽን ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምትእትታውን ሓድነት ደምበ-ተቓውሞኡ ንምርግጋጽ፡ ከይተሓለለ ክቃለስ ዝጸንሐን ዘሎን ሃርበናዊ ህዝቢ እዩ። ከምዚ ስለዝኾነ ከኣ እዩ፡ ኣብ 2008 13 ውድባትን ሰልፍታትን ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ዝተሳተፍዎ ሓድነታዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ክዕወትን መላእ ደምበ-ተቓውሞ ዝሓቖፈ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ክረጋገጽን፡ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክካየድ ዝወሰነን ናብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ምዕራፍ ናይ ምስንዳእ ክበጽሕ ዝኸኣለን።
II. ዕላማ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ:
- ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ኩሎም ንለውጢ ዝቃለሱ ውድባትን ምንቅስቃሳትን ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ምሁራንን መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ወዘተ ዝሳተፍዎ ሃገራዊ ሓድነት ንምርግጋጽ መንገድታት ዝናደየሉን፡ በዚ ኣቢሉ መላእ ደምበ-ተቓውሞ ዓቕምታቱ ኣዋዲዱ ኣንጻር’ቲ ንሓድነት ህዝብናን ልኡላውነትሃገርናን ንሓደጋ ዘሳጥሕ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሓደ ኣንፈት ሓቢሩ ዝምክተሉን ነቲ ስርዓት ዘወግደሉን ሕብረ-ሰልፋዊ ደክራስያዊ ስርዓት ዝተኽለሉን ጥጡሕ ባይታ ንምንጻፍ ዝዓለመ ምዃኑ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ንኹሉ ክፍልታት ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ብዝወርዶ ዘሎ ዝተፈላለየ መልክዓት ዘለዎ ወጽዓታትን ዘልዕልዎ ፍትሓውን ርትዓውን ደሞክራስያዊ ሕቶታትን ንምፍታሕ ኣብ ዝግበር ተጋድሎ ሰፊሕ ህዝባዊ ተሳትፎ ብምርግጋጽ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ናይ ቃልስን ዓወትን ዘሰጋግሮ መናሃርያ ምዃኑ፤
- ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኩሎም’ቶም ንለውጢ ዝቃለሱ ዝተፈላለዩ ኣካላት ካልኣዊ ፍልልያቶም ካልኣዊ ቦታ ብምትሓዝ፡ ኣብ መሰረታዊ ሃገራዊ መቖምያታት ሓባራዊ ግንዛቤ ወይ ራእይ ብምሓዝ፡ ንእዋናውያን ተባራዕቲ ሕቶታት ናይ ህዝብና ዝኾኑ ሕቶ ሰላምን ደሞክራስን ምዕባለን ንምፍታሕ ዝዓለመ ምዃኑ፤ እዚ ከኣ ኩሎም’ቶም ንለውጢ ዝቃለሱ ኣካላት ደምበ-ተቓውሞ ብስኒት ኣብ ክሊ ሓደ ሃገራዊ ቃል-ኪዳን (National Covenant) ዝኣትዉሉን ብውጽኢት ናይዚ ከኣ እቶም ኣብ ክሊ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ወይ ጽላል ሓድነቶም ኣረጋጊጾም በብዓቕሞም ተሳትፎኦም ከረጋግጹ ዝደልዩ ኣካላት ከኣ ከመይ ብሓባር ተወሃሂዶም ይሰርሑ ዝርእይሉ መድረኽ ይኸውን።
- ንዕላማታት ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር (ጽላል) ንምንጻር ዝሕግዙ መሰረታዊ ሃገራዊ መቖምያታት ማእከል ገይሩ ኣብ ምቕራጽን ሕቶታት ናይ ሰላምን ደሞክራስን ምዕባሌን ኣብ ምፍታሕን ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ፖለቲካውን ሰልፋውን ብዙሕነት ዝተሰረተ ደሞክራስያዊ ስርዓት ብምትካልን ንሕጂ ከም መበግሲ ሓሳባት ኣብ ኩሉ ጸፍሕታት ህዝብናን ዝተፈላለዩ ኣካላት ደምበ-ተቓውሞን ልዝባት ካብ ክካየደሎም ዘለዎ ቀንዲ ኣገደስቲ ዛዕባታት ብመሰረት ኣብ ሓምለ 2009 ዝተካየደ ሓፈሻዊ ዓወደ መጸናዕቲ፡-
ሀ/ ሕቶ ሃገራዊ ሓድነት ብዝምልከት
ለ/ ጉዳይ መስርሕ ደሞክራስያዊ ለውጢ ብዝምልከት
ሐ/ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ዝህሉ መስርሕ መሰጋግሪ መድረኽ ብዝምልከት
III. እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ዕላማታት ዋዕላ ማእከል ብምግብር: ኩሎም ክፍልታት ናይ ሕብረተ-ሰብና ከም ዜጋታት ደቂ ሓንቲ ሃገር ብውልቀ ይኹን ብሓባር ማዕርነታዊ ተሳትፎኦም ብምርግጋጽን ሓባራዊ ረብሓታት ውሑስ ዝኾነላ ደሞክራስያዊት ሃገር ኣብ ምህናጽ ብዘይምሹቕራርን ምግላልን ተረኦም ዝጻወቱላ ምቹእ ናይ ቃልሲ ባይታ ካብ ብሕጂ ኣትሒዙ ዝፍጠር ኣብ መስርሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንክኸውን ንጽውዕ።
IV. ኣፈጻጽማ ናይዞም ዕማማት እዚኣቶምን ምግባእ ዋዕላን ብዝምልከት፡
ኣሰናደእት ሸማግለ ዕማማታ ንምፊጻም ሰራሓታ ኣብ ሰለስተ መደረኻት ከምዚ ዝሰዕብ ኣከፋፊላቶ፡
1- ቀዳማይ መደረኸ ክልተ ወረሒ ዝወስድ ኮይኑ፡ ክሳተፉ ድልየት ካብ ዘለዎም ኣካላት ሓበሬታ ንምእካብ መደብ ትሰርዕ፡፡ በዚ መሰረት፡ ብጽሑፍ ከቕርቡ ድሉዋት ዝኾኑ ውድባትን ሰልፍታትን ምንቅስቓሳትን ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ወነንቲ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜናን ምሁራንን መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን…ወዘተ ነዞም ኣብ ላዕሊ ቀሪቦም ዘለዉ ዕላማታት ዘነጽር ጽሑፋትን ኣብዚ ቀዳማይ መድረኽ ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ኣብ ዘሎ ግዜያት ናብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ክለኣኹ ይህልዎም። ኣሰናዳኢት ሽማግለ ነዞም ሓሳባት እዚኣቶም ጠሚራን ኣጽፊፋን ከመይነት ናይ ምውዳዱ መደባት ክትሰርዕ ብቐንዱ ምስ ኩሉ እናተላዘበት ከመይ ይሓይሽን ንምይይጥ ይወርድን ትርኢ።
2- ካልኣይ መደረኸ ሓደ ወርሒ ዝወስድ ኮይኑ፡ ኩሎም’ቶም ንለውጢ ዝቃለሱ ውድባትን ምንቅስቃሳትን ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ወነንቲ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜናን ምሁራንን መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን…ወዘተ ምስቲ ጭቡጥ ሽዕኡ ብኹሉ ሸነኻቱ ተዋዲዱ ዝቐርብ ቁጠባዊ ዓቕምታት ኣብ ጸብጻብ ብዘእተወ መንገዲ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ምስ ኩሎም ዝምልከቶም ካላት እናተላዘበት ናይ ኣሰታትፈኦም መደባት ተዋድድ።
3- ሳልሳይ መደረኽ ድማ፡ ሓደ ወርሒ ዝወስድ ኮይኑ ኣብ ዋዕላ ዝቐርቡ ጽሑፋት ናይ መወዳእታ መልከዖም ከሕዙ ምግባርን ንተሳተፈቲ ዋዕላ ዕደመ ምቅራብን ይኸውን፡፡ ናይ መጨረሻ ራብዓይ ወርሒ ምግባእ ናይ ዋዕላን ከመይነት ናይ ኣፈጻጽማ መደባትን ተዋዲዱ ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ፍጻሜ ይበጽሕ።
V. ኣሰናዳኢት ሽማግለ ነዚ መደባት’ዚ ንምዕዋት ነብሳ ኣብ ኣርባዕተ ንኡሳን ሽማግለታት ወዲባ መደባታ ኣዋዲዳ ትንቀሳቐስ ኣላ። ንሳተን ከኣ፡–
ሀ/ ንኡስ ሽማግለ ምርምርን ምድላው ሰነዳትን
ለ/ ንኡስ ሽማግለ ውደባን ኣገልግሎታትን
ሐ/ ንኡስ ሽማግለ ዜና
መ/ ንኡስ ሽማግለ ፋይናንስን እየን።
VI. ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋት ክግበር ዘለዎ ዕማም ብናይ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ስራሓት ጥራሕ ንበይኑ ዝዕመም ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ምስ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ኣካላት ደምበ-ተቓውሞ ብሓባርን ብተወፋይነትን ተዋዲዱ ምስ ዝካየድ እዩ ብዓወት ተፈጻምነት ክረክብ ዝኽእል። ስለዝኾነ ከኣ ንናይ ዋዕላ ዘድሊ ሰነዳት ኣብ ምውዳድን ምቕራብን ኣስተዋጽኦ ምግባር ጥራሕ ዘይኮነስ ሰፊሕ ናይ ህዝቢ ናይ ምልዕዓልን ዜናዊ ስራሓትን ኣብ ምስልሳል’ውን ኩሉ በብዓቕሙ ግዲኡ ክገብር ኣለዎ። ኣብ ቁጠባ’ውን እንተኾነ ነቲ ዋዕላ ዘድሊ ፋይናንሳዊ ደገፋት ካብ ህዝብን ፈተውትን ክርከብ ጻዕርታት ምግባር የድሊ። ነዚ ከኣ ጥዑይ ናይ ህዝባዊ ርክብ ዲፕሎማሲ ምግባርን ኣድላዪ ደገፋት ምርግጋጽን ይሓትት።
VII. ህዝባዊ ደገፋት ንመንርግጋጽ ከይተወደብካ ክዕወት ስለዘይከኣል፡ ኣብ ኩሉ ከባቢታትን ዞባታትን ናይ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ኣካላትን ዞባታትን ጨናፍራትን ካልኦት ውድባትን ምንቅስቓሳትን ስቪካዊ ማሕበረ-ሰባትን ናይ መራኸቢ ብዙሓን ኣካላትን ምሁራንን መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ወዘተ ዝርከብዎ ከከም ከባብን ኩነታትን ዝፈቐዶ ናይ ሓባር ኮሚቴታት ምውዳብን ብሓደ ኣንፈት ነዞም ብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ዕላማታት ንምዕዋት ዝተወሃሃደ ምንቅስቓስ ምግባርን የድሊ። ስለዝኾነ ከኣ እዚ መደብ’ዚ ኣብ ምፍጻሙ ኩሎም ናይ ሓባር ተበግሶ ወሲዶም ኣብ ምርግጋጹ ክረባረቡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ጸዋዒታ ተመሓላልፍ።
VIII. ከም ዝተሓበረና ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ከም ሓደ ጥርኑፍ ግንባር መጠን ኣብ ምውዳድ ናይዚ ሰፊሕ ዋዕላ ናቱ ኣገዳሲ ተራ ዘለዎ እዩ። ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን፡ ንምዕዋት ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምርግጋጽ ዕዙዝ ግዲኡ ክጻወት ምእንቲ፡ ቅድሚ ምግባእ ዋዕላ እኹል ግዜ ኣብ ዘለዎ ወቕቲ ኣቐዲሙ ኩሎም ሓሳባቱ ከቕርብን ከወሃህድን ተኸታታሊ ኣኼባታት ናይ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ማእከላይ መሪሕነትን ከካይድ’ዩ።
IX. ነዚ መደባት’ዚ ንምዕዋት ይኹን፡ ካልኦት ኣገደስቲ ብሸነኽ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ክመሓላለፉ ዘለዎም መልእኽታት በብግዚኡ ኣብ ዝህልዉሉ እናስዓብናኩም ሃናጺ ሓሳባትኩም እናተቐበልናን ክንከይድ ኢና። ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ህዝብና እምነ-ኩርናዕ ናይ ሓድነት ኮይኑ ብሓልዮት ናይ ህዝብናን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ጥራሕ ከም ዝዕወት ስለእንኣምን፡ ሓገዝኩምን ምኽርኹምን ከይፍለየና ለበዋና ነቕርብ።
ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብናይ ሓባር ቃልሲ ክዕወት’ዩ!
ኣሰናዳኢት ሽማግለ
ሰፊሕ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
23-03-2010
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብእብረ ብጒዳይ ዋዕላ እንታይ ይብል ኣሎ?
መግለጺ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብጒዳይ ዋዕላ
Last Updated on Thursday, 22 April 2010 05:01 Written by ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ Thursday, 22 April 2010 01:37
መሰጋገሪ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዕለት 19 ሚያዝያ 2010 ህጹጽ ኣኼባ ብምክያድ፡..
ነቲ ኣካታዒ ኰይኑ ዝቐነየን ዘሎን ምስንዳኣት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከም ኣጀንዳ ብምውሳድ፡ ንዝቐረበሉ ጸብጻባት ኣጽኒዑ ኣድላይ ውሳኔታት ኣሕሊፉ።
ከም ዝፍለጥ፡ ካብ ከባቢ 20 የካቲት 2010 ጀሚሩ፡ ሰለስተ ኣባላት ዝርከብዎ ልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ሓባራዊ ቃልስታት ደንበ ተቓውሞ ንምኽዕባትን፡ ኣብ ዝለዓለ ህላዌ ንምስግጋሩን ዝዓለመ ዘተን ምይይጥን ምስ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን (ኤዲኪ)፡ ከምኡ ኸኣ ምስ መሪሕነታት መሓዙት ውድባት፡ ብቐጻሊ ንኣስታት ክልተ ወርሒ ከካይድ ጸኒሑ።
እቲ ብልኡኽና ዝቐረበ ጸብጻብ ከም ዘብርሆ እውን፡ ብዕለት 17ን 18ን ሚያዝያ ኣብ ዝተኻየደ ሰፊሕ መሪሕነታዊ ኣኼባታት 11 ኣባላት ውድባት ኤዲኪ፡ ንዋዕላ ብዝምልከት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘሎዎ ኣረዳድኣን፡ ንምዕዋቱ ክግበር ዝግብኦ ቅድመ-ምድላዋትን ብሰፊሑ ተገሊጹ። ኣብ ኣኼባ ኪዳን ብሩህ ከም እተገብረ፡ ዝዀነ ዋዕላ ይኹን ፓለቲካዊ ውራይ፡ ዕዉት ኰይኑ ምእንቲ ክወጽእ፡
- እቲ ቅድሚ ምግባኡ ዝግበር ዕቱብ ምድላዋት፤
- ሓባራዊ ተረድኦን ምትእምማንን ምጥራይ፤
- ብጒዳይ ዓበይቲ ዛዕባታት ብደረጃ ግዱሳት ውድባት ኣብ ምርድዳእ ምብጻሕ፤
- ናይ ኲሎም ጒዳዩ ዝምልከቶም ሸነኻት ግሉጽን ፍትሓውን ተሳትፎ ወይ ውክልና ምርግጋጽ ወዘተ..ካብቲ ኣዝዩ ኣድላይ ቅድመ-ባይታ ምዃኑ ዝስሓት ኣይኮነን።
ህዝብና ይኹን መሓዙት ፍትሓዊ ቃልስና፡ ካብ’ቲ ዘሎናዮ ድኹም ህላዌ ዘውጽእ ዋዕላ ክንገብር ከም ዝጽበዩ ብሩህ ኰይኑ ኣብ ዘለወሉ ህሞት፡ ብሃወኽ እንገብሮ ዋዕላ፡ ንባህግታት ህዝብናን ፈተውትናን ዘርዊ ውጽኢት ክህልዎ ከምዘይክእልን፤ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ንቃልሲ ደንበ ተቓውሞ ንድሕሪት ዝጐትት ከይከውን ስግኣት ከም ዘሎና ልኡኽና ብሰፊሑ ገሊጹዎ።
ኰይኑ ግን ብዕለት 18 ሚያዝያ ኣብ እተደምደመ ኣኼባ ኤዲኪ፡ እቲ ኹሉ ብሸነኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝቐረበ ትዕዝብታትን ስኽፍታታትን ኣወንታዊ መልሲ ኣይረኸበን። ብኣንጻሩ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ አሰናዳኢት ሽማግለ ብክልተ ሰባት ክውከል ዝብል ዘይጠለብናዮን ሕጋዊ ዘይኮነን መልሲ ተዋሂቡዎ። እቲ ቅድሚ ዋዕላ ክማላእ ዝግብኦ ብዝርዝር ዝቐረበ ኣገዳሲ ናይ ዓወት ረቛሒታትን ስኽፍታታትን፤ ከምኡ ኸኣ ንኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝምልከት፡ ሕጋዊ ግህሰታት ይኹን፣ ንኣሰታትፋ በርገሳዊ ማሕበራትን ህዝብን ብዝምልከት እተራእየ ሕጽረታት፡ ጌና ፍታሕ ከይተገብረሉ ተወንዚፉ ኣሎ።
ካብዚ ብምንቃል፡ መሪሕነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዕዉት ዋዕላ ንምግባር ክማላእ ዝግብኦ ቅድመ-ተደላዪ ዕማማት ክሳዕ ብህዱእ ኣቀራርባ ዝዝተየሉን ኣዓዋቲ ምምሕያሻት ዝግበረሉን፡ ሰልፍና ኣብቲ ንዋዕላ ዝምልከት መደባት፡ ክካፈል ከምዘይክእል ወሲኑ። ኣብ ዝተረፈ ዜናውን፡ ህዝባውን፡ ዲፕሎማሲያውን ገንዘባውን ካልእ መዓልታዊ ንጥፈታትን ኤዲኪ ብምሉእ ተሳታፍነት ክቕጽል ምዃኑ ድማ ኣረጋጊጹ።
***
ነቲ ብልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሪሕነታት ኣባል ውድባት ኤዲኪ ዝቐረበ መግለጺ፡ ንኣፍልጦ ህዝቢ ክኸውን ኣብዚ ብሓጺሩ ነቕርቦ ኣሎና፡፡
ኣረዳድኣና ንሽግራት ኤዲኪን ኣፈታትሕኦምን፡
ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢን
- ጸገማት ደምበ ተቓውሞን/ኤዲኪን ኣፈታትሕኦምን፡
- ኣረዳድኣ ሰዲህኤ ንዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፣
- ተሳተፍቲን ኣገባብ ተሳትፎን፡
- ዕማማት ዋዕላ፣
- ትጽቢታት ሰዲህኤ ካብ ዋዕላ፣
ጸገማት ደምበ ተቓውሞን/ኤዲኪን ኣገባብ ኣፈታትሕኦምን፡
ብዛዕባ ደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ብሓፈሻን፡ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ብፍላይን ኣብ ዝለዓለሉ ግዜ፡ ሽግር ደምበ ተቓውሞን ኣባላት ኤዲኪን እንታይ ኢዩ? ካብ እንታይ ዝመንጨወኸ ኢዩ? ንምፍትሑ እንታይ ኣገባብ ምኽታል የድሊ? … ወዘተ፡ ብዝብሉ ተወሰኽቲ ሕቶታት ኢዩ ዝስነ። ይእመነሉ ኣይእመነሉ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፍ እግድሰንን እፈልጦን ኢየ ዝብል ሰብ፡ ግዜ ከይወሰደ ካብ ዝህቦ መልሲታት ሓደ፡ “ስእነት ሓድሕዳዊ ምትእምማን” ዝብል ኢዩ።
ነቲ ካልኣይ፡ “ምንጪ ስእነት ሓድሕዳዊ ምትእምማንከ እንታይ ኢዩ?” ዝብል ሕቶ ድማ፡-
- ብቅንዕናን ግሉጽነትን ኣብ ጣውላ ኮፍ ኢልካ ካብ ዘይምዝርራብ።
- ዝፈላልዩን ዘሰማምዑን ጉዳያት ዘይምልላይ፣
- ንዝፈላልዩ ኣወንዚፍካ፡ ብዘሰማምዑ ሓቢርካ ክትሰርሕ ዘይምፍታን ወይ ዘይምድላይን፡ ንትፈላለየሎም ጉዳያት ቅድም ኣወንዚፍካ፡ ኣብ ቀጻሊ ንምፍትሖምን ምጽባቦምን ዓቲብካ ዘይምስራሕ፣ ዝብሉ መልሲታት ገለ ካብቶም ዝወሃቡ ኢዮም።
ገና፡ ኣብ ጣውላ ኮፍ ብምባል፡ ንደምበ ኤርትራዊ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሓይሊታት ዝፈላልዩን ዘሰማምዑን ጉዳያት ንምልላይ ዝተገብረ ፈተነታት የለን። ብወገን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም መበገሲ ኮይኖም ክዝተየሎም ካብ ዝኽእሉ ሕቶታት ተባሂሎም ነዞም ዝስዕቡ ምዝካር ይከኣል፡-
- እቶም ኣብ መንጎ ኤህም፡ ሰዲኤን፡ ሰህኤን፡ ክዉን ኮይኑ ንዘሎ ሓድነት ንምርግጋጽ ዝተመያየጡሎምን ዝፈትሑዎምን ጉዳያት ክዝከሩ ይከኣል። ከምቲ ናይ ሰለስቲኡ ሰልፊታትና ነበር፡ ናብ ፖለቲካዊን ኣካላዊን ሓድነት ንምብጻሕ ዝዓለመ ዘይኮነስ፡ ብዝተሓተ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ሓቢርካ ምስራሕ ዘኽእል፡ ሓደ መድረኽን ሓደ ሃገራዊ ጽላል ውድብን ንምፍጣር።
- ኣብዚ እዋንዚ፡ ኣብ ውሽጢ ደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ከም ፈላለይቲ መሲሎም፡ ኣብ ኤርትራውያን መርበባት ሓበሬታ መዓልታዊ ዝልጠፉ ዘለዉ ሕቶታት፡ ክዝረበሎምን ፍታሕ ኪረኽቡ ካብ ዝግባእን ኢዮም።
- ገለ ካብኦም ንምዝካር፡ ሕቶ ዋዕላ፡ ኪግበር ዘለዎ ምቅርራባት፡ መን ይሳተፎን ብከመይ ኣገባብን፡ ተራን ኣበርክቶን ተሳተፍቲን፣
- ጉዳይ “ዕርቂ” ኣብ መንጎ ክልተ ሰዓብቲ ሃይማኖታት፡ ባህሊታት፡ ታሪኽ፡ …ወዘተ፣
- ሕቶ ብሄርን መሰላት ብሄርን ኣብ ኤርትራ።
- ሕቶ ካብ ከበሳታት ኤርትራ ናብ ምዕራባዊ ቆላታት ብምውራድ ሓድሽ ሰፈራታት ምምስራትን፡ ሕቶ ዋንነትን ኣጠቓቕማን መሬት ብሓፈሻን።
ኣረዳድኣ ሰዲህኤ ንዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ሰዲህኤ፡ ብዛዕባ ኣድላይነት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብሓፈሻ፣ ተሳተፍቱን ኣገባብ ተሳትፎን፡ ዕማማቱ፡ ትጽቢታት ውጽኢቱ፡ … ወዘተ፡ ንዝብሉ ኣርእስቲታት ኣልዒሉ ክዛረበሎም ከሎ፡ ከም ርዱእ መበገሲን መተኣማመኒ ንዓወቱን ጌሩ ዝወስዶ ነጥቢ ኣሎ። ንሱ ድማ፡-
- ዋዕላ፡ ብተበግሶን ናባይነትን (initiative and sponsorship) ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኪጋባእ ምዃኑ ከም ርዱእን ኣማራጺ ዘይብሉን ብምውሳድ፡
- ኤዲኪ፡ ኣቐዲሙ፡ ሕዱር ሓድሕዳዊ ዘይምትእምማን ኣብ መንጎ ኣባላቱ ዝኾኑ ውድባት ፈቲሑ ክወስዶ ዘለዎ ተበግሶ ምዃኑ ብምእማን፡
- ተራ ኤዲኪ ኣብ መስርሕ ኣከያይዳ ዋዕላን፡ ኩነታት ኤዲኪ ድሕሪ ዋዕላን፡ እንታይን ከመይን ኪኸውን ኣለዎ ንዝብል ሕቶ፡ ሓባራዊ ናይ ኣባላቱ መረዳእታ ኣረጋጊጹ ዝኣትዎ፡
- ኣብ ምድላው፡ መስርሕ ኣከያይዳን፡ ውጽኢትን ዋዕላ፡ ናይ ሓባር እምነትን ኣጀንዳን ሒዙ ዝዕድሞን ዝኣትዎን።
ኤዲኪ፡ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ኣብ ዘለዉን ካልኦት ዘመሳሰሉዎምን ኣርእስቲታት፡ ብዕምቆት ዘትዩን፡ ኣብ መንጎ ኣባላቱ ዝኾኑ ሰልፊታት/ውድባት ቀያዲ ኣብ ዝኾኑ ስምምዓት በጺሑን፡ ክዕድሞ ዘለዎ ዋዕላ ኪኸውን ይግባእ። ኣብ ምዕዳሙን ናብዮቱን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ መስርሕ ኣከያይድኡ ይኹን ውጽኢቱ፡ ኤዲኪ፡ ወሳኒን መርሕነታዊን ተራ ክጻወት ታሪኻዊ ግዴታን ሓላፍነትን ኣለዎ ካብ ዝብል እምነት ብምብጋስ ኢዩ።
ስለዚ፡ ኤዲኪ፡ ኣብ ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ተሳተፍቱን ኣገባብ ተስትፎን፡ ዕማም ዋዕላን ውጽኢቱን፡ ዘለዎ መረዳእታን ትጽቢትን ኣብዘን ዝስዕባ ነጥቢታት ኪጽሞቕ ይከኣል፡-
ሀ. ተሳተፍቱን ኣገባብ ተሳትፎን፡
- ብሓፈሻ፡ ኩሉ ወጻኢ ካብ ሃገር ዝርከብ፡ ንስርዓት ህግደፍ ዝቃወም፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝቃለስ፡ ኤርትራዊ ተወኪሉ ዝሳተፈሉ ይኸውን።
- ብዝተኻእለ መጠን፡ ርትዓዊ ተሳታፍነት ዘረጋግጽን፡ ኣበርክቶ ኤርትራውያን ዝዕድምን ዘረጋግጽን ቅጥዒ/ኣገባብ ኪወጸሉ።
- ናይ ዝበዝሐ ኣብ ወጻኢ ዝርከብን ተቓዋሚ ስርዓት ህግደፍ ዝኾነን ኤርትራዊ ተሳትፎ ኣብ ዋዕላ፡ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ዝግበር ቃልሲን ኣበርክቶን፡ ናይ ይብጽሓንን ዋንነትን (sense of belonging and ownership) ስምዒት ኣሕዲሩ: ዝህልዎ ተሳትፎን ኣበርክቶን ዘሐይል ኢዩ።
ለ. ዕማማት ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡
- ኣቐዲሙ ብስምምዕ ኣባላት ውድባት ተነዲፉ ብመገዲ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንዝቐርብ ሰነዳት፡ ብዝተረፉ ካልኦት ኣባላት ዋዕላ፡ ዝውሰኽ ተወሲኹዎ ወይ ዝጎድል ጎዲሉዎ፡ የጽድቕ።
- ቅድመ-ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝህሉ መድረኽ፡ ንደምበ ኤርትራዊ ተቓውሞ ዝመርሑን ስርሓቱ ዘወሃህዱን ኣካላት ኣመራርሓ የቕውም/ይመርጽ።
- ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ኣብ ዝግበር ቃልሲ፡ ሓፈሻዊ መምርሒ ስራሕን መወከሲን ኮይኑ ዘገልግል ናይ ትግባረ ስራሕ ስትራተጂ (action plan strategy) ይሕንጽጽ።
ሐ. ትጽቢታት ሰዲህኤ ካብ ዋዕላን፡ መጻኢ ኤዲኪን።
- ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ሰጢሙ፡ ተቐባልነቱ ብህዝቢ ተረጋጊጹ፡ ኣድማዕን መርሕነታውን ተራ ክጻወት ዘኽእሎ ብቕዓት ክውንን፤
- ደምበ ተቓውሞ ብሓባር ዝጥቀመሉ፡ ብልፍንቲ ፖሊቲካዊ ውድባት፡ ህዝባውያን ማሕበራት፡ ማሕበራውያን ጉጅለታት፡ …ወዘተ፡ ዝቖመ፡ ብዝተሓተ ናይ ሓባር ፖለቲካዊ ፕሮግራም ዝምእዘዝ፡ ሰፊሕ ኤርትራዊ ጽላል ውድብ ኪቐውም፤
- ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ንዝካየድ ቃልሲ ዝመርሕን ዘወሃህድን መርሕነት፡ ብመትከል፡ ካብ ኩሎም ተሳተፍቲ ዋዕላ ዝኾኑ ውድባት፡ ህዝባውያን ማሕበራት፡ ማሕበራውያን ጉጅለታትን፡ …. ወዘተ፡ ኪቐውም። ይኹን’ምበር፡ ክንዲ ስማዊ፡ ኣድማዒ ኪኸውንን ጽቕጥቅጥ ንምውጋድን ዘኽእል መለክዒታት ኣባልነት ምጥቃም ኣገዳሲ ኢዩ።
21.04.2010
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ናይ ቀረባ ጊዜ ዓንቃፊ ተረኽቦታት
Last Updated on Tuesday, 20 April 2010 12:58 Written by መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም፤ Tuesday, 20 April 2010 12:55
ምሕዝነታት ኤርትራ ካብ ተስዓታት ዝጀመረ ምዃኑ ካብ ህዝብና ዝፈልጦ ውሑድ ኢዩ። እቲ ዝያዳ ዝዝረበሉ ሃገራዊ ጽላል፡ እቲ ብ1999 ዝቖመ ምሕዝነት ኢዩ። ነዚ 11 ዓመት ዝዕድሜኡ ምሕዝነት (ሎሚ ብኪዳን ዝፍለጥ) ካብ ዝቖመሉ ኣትሒዘ ብመሪሕነታዊ ደረጃ ስለ እተኸታተልኩዎን ስለ ዝፈልጦን፡ ብዙሕ ዝብሃል ነይሩኒ። ነቲ ናይ ቅድሚ ገለ ዓመታት ታሪኽ ንግዚኡ ኣወንዚፈ ግን፡ ኣብዚ ቀረባ ኣዋርሕ ካብ እተዓዘብኩዎ ድኽመታት “ምሕዝነታዊ ኣሰራርሓና” ሰንኮፍ ምንባሩን ምዃኑን ዝሕብር ነጥብታት ምእንቲ ኣፍልጦ ህዝቢ ኢለ ክጠቓቕስ ደልየ። ነዚ ንምግባር ዘገደደኒ ከኣ ብላዕለዋይ መሪሕነታዊ ደረጃ ኪዳንን፡ ብኣባልት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝፍለጡ ኣሕዋትን፡ ብጽሑፋትን፡ብራድዮን ብፓልቶካትን ዝዝረብ፡ ክእረም ዝግብኦ ብሂላትን ኣቀራርባን ስለ እተዓዘብኩ ኣየ። እቲ ሓሓሊፈ ዝጠቓቕሶ ሓቅታት ከኣ ህልዊ ኣሰራርሓና ዘንጸባርቕ ምዃኑ ኣንባቢ ኣይስሕቶን። ክእረም ምእንቲ ከኣ ብህዝብና ክፍለጥ ይግባእ፡፡ ብሻራነት ወይ ብቲፎዝነት ውድባት ከይርኤና፡ ነቲ ጌጋታትና መዚንና ክንእርሞ ንጥቕምና ኢዩ። እንተዘየሎ፡ ከም ሕሉፍ ታሪኽ ኪዳን፡ ኣብ ዕንክሊል ምንባርና ኢዩ። በዚ ኣተሓሕዛና ከኣ ኣብ ሃገራዊ ጽላል ኮነ ኣብ ውድባት ህዝቢ ከንዕስል ኣይክንበቕዕን ኢና።
ዘይምትእምማንን ዝደጋገም ቅልውላዋት ኪዳንን፤
ኣብ ጉዕዞ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ዘይምትእምማን ነባሪ ሕማም ኰይኑ ቀጺሉ ነይሩን ኣሎን። እዚ ከኣ ቅርጻ ኣወዳድባን ኣወኻኽላን ምሕዝነታት ኤርትራ ካብ መጀመርያ ኣትሒዙ ምልኣት ስለዘይብሉ ኢዩ። እዘን ሕጂ ዘሎዋ ውድባት ኤዲኪ ወላ ኣብ ኩሉ ነገራት ተሰማሚዕና ኣሎና ኣብ ዝበላሉ ጊዜ እውን፡ ብዘይተጸበይኦ ጸገማት ኣብ ቅልውላው ክኣትዋ ይርኣያ። ንኣብነት፡
1. ቅልውላዋት ብጒዳይ መሪሕነት፡ እቲ ኣብ ጉባኤ የካቲት 2007 ዘጋጠመ ቅልውላው እተጸበናዮ ኣይነበረን። ቀጺሉ’ውን፡ ነቲ ናብ ክልተ ተገሚዑ ዝነበረ ሸነኻት ኤዲኪ ንምቅርራብ ነዊሕ ጊዜ ዝወሰደ ዘተ ተገይሩ። ናብ ሓድነታዊ ጉባኤ ንምብጻሕ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ቈይማ፡ ምስታ ብክልተ ሰባት ዝቖመት ኣወሃሃዲት ኣካል (ማለት፡ ብመንግስታኣብ ኣስመሮምን፡ ሑሰን ኸሊፋን) ብምትሕብባር፡ ነቲ ካብ ውድባት ዝቀረበ ወረቃቕትን ርእይቶታትን ድሕሪ ምጽፋፋ ንድፍታት ተዳልዩ። ክፈላልዩ ዝኽእሉ ነጥብታት ተዘትዩሎም፡ ብናይ ሓባር ምርድዳእ ናብ ጉባኤ 2008 ተኣትዩ። ናይ ኣጀንዳታት ክትዕ ኣብ ሓጺር እዋን ተወዲኡ ኣብ መሪሕነት ምቋም ምስ ተበጽሐ ውሑድ ውድባት ኤዲኪ፡ ነቲ እዉጅ ዝነበረ እሞ ተወዳዳሪ ዘይነበሮ፡ ሕጹይ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ንኣቦ ወንበርነት ኤዲኪ ክመጽእ የብሉን ዝብል ደረቅ መርገጽ ናብ ዳግም ቅልውላው ገጹ ደፊኡ። ሰውራዊ ባይቶ ካብ 2001 ንድሓር ነቲ ሃገራዊ ጽላል ናይ ምምራሕ ጊደ ተነፊጉዎ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ እንደገና ብ2008 ሕድገታት ክገብር ተገዲዱ። በዚ ምኽንያት እውን እቲ ክፍወስ ጀሚሩ ዝነበረ ቊስሊ ከይተበገስና ተጐዲኡ፣ ምትእምማን ናይ ምፍጣር መንፈስ እውን ኣብ ሕቶ ምልክት ኣትዩ።
2. ውሽጣዊ ስኒት ኪዳን ከይዓቢ፡ ምትዂታዃት ቀጻሊ ነይሩ። ኣንጻር ኣባል ውድባት ንዝግበር ጌጋታት ዓገብ ዝብል ኣካል ኣይነበረን፡ የለን ከኣ። ኣንጻር ኣባል ውድባት ዝግበር ጌጋታትን ግህሰታትን፡ በቲ መሪሕነት ኪዳን ዝግበር ወይ ብኡ ቅቡል ኰይኑ ስለዝርኤ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ኪዳን ሻራዊ ምትህልላኽን ጸለመታትን ቀጻሊ ኣብ ርእሲ ምንባሩ፡ ነቲ ብሕቡእን ብቅሉዕን ዝካየድ ናይ ብርዒ ውግእ እኳ ጠጠው ከብሎ ዝኽእል ተሳኢኑ። ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን ጊዜ ጸለመታት ናብ ፍሉያት ሰልፍታት ዘቕንዐ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ ውሽጢ 2009 ጥራይ ኣንጻር እተን ንሓድነት ዝጒዓዛ ዘነበራ ሰልፍታት ዘቕንዐ ጸለመ (እሞ ኣብ ዕላዊ ኣኼባታትን፡ ፈስቲቫላትን፡ ወብሳይታትን ዝስማዕን ዝርኤን ዝነበረ ወፍሪ) ኣስደማሚ ነይሩ። ከም ውልቀ ሰባት ኮነ ከም ውድብ፡ ልቢ ነዕቢ እናተባህለ ንነዊህ ጊዘ መልሲ መብርሂ ይኹን መልሲ ከይተዋህበ ቀጺሉ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ቀዳማይ ምኒስትር ኢትዮጵያ ከይተረፈ ተዓዚቡዎስ፡ ንመሪሕነታት ውድባት ኪዳን “እዚ ጒዳይዚ የኽፍኣልኩም ኣሎ፤ ኣንጻር ህግደፍ ንዝቃለሱ ብጾትኩም፡ ህግደፍ ክትብሉን ከተብሉን ዝቡቕ ኣይኮነን፤ ንመቓልስትኹም ተርሕቑ ስለምንታይ?” ዝበሎም ጊዜ ነይሩ።
3. እቲ ኣንጻር ዝሰምራ ዝነበራ ውድባት ዝግበር ዝነበረ ጸለመታት ደረቱ የሓልፍ ስለዝነበረ፡ ወኪል ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት (ብወርሒ ጥሪ 2009) ነቲ ዝኸይድ ዝነበረ ጸለመታት ንኲላትና ሃሳይ ስለ ዝኾነ ጠጠው ከነብሎ ጻዕርታት ከነካይድ ኣሎና ኢሉ ከም ኣጀንዳ ሓሳብ ኣቕሪቡ። እንተኾነ ግን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ነዚ ዕሸሽ ኢሉ ሓሊፉዎ። እዚ ቅድሚ 15 ወርሒ ማለት ኢዩ!!
4. እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣሉታዊ ምዕብልናታት ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናወሰኸ መጺኡ። ንኣብነት ፡-
- ሕንፍሽፍሽ ኣብ ጨንፈር ኤዲኪ ኣውስትራልያ፡– በሺር ይስሓቕ ንኪዳን ወኪሉ ብግንቦት-ሰነ 2009 ናብ ኣውስትራልያ ዑደት ኣብ ዝገበረሉ ጊዜ፡ ነቶም ቀንዲ ተሓባበርቱን ተቀበልቱን ዝነበሩ ኣባላት መሪሕነት ሰልፊ ህዝብን ሰልፊ ዲሞክራስን ኤርትራ ከምኡ እውን ኣቦ ወንበር ጨንፈር ኤዲኪ ኣብ ሚልቦርን ከም ዓንቀፍቲ ቆጺሩ ናይ ጸለመ ጸብጻብ ብምቕራቡ ኣካታዒ ጉዳይ ኮይኑ፤ ክሳብ ኣብ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ተዘሪቡሉስ፡ ክምርመርን ክጻረን እውን ውሳነ ተበጺሑ። ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ግን ነዚ ብባይቶ እተዋህቦ ሓላፍነት፡ ክሳብ ሎሚ ፍታሕ ኣይገበረሉን። ጨንፈር መልቦርን ኣብ ክልተ ተመቂሉ ተሪፉ።
- ብሰልፊ ዲሞክራስን ሰልፊ ህዝብን ንዎርክሾፕ ኪዳን ዝተዳለወ ወረቀት ቅድሚ እቲ ዎርክሾፕ ምጅማሩ ነቶም ኣንጻር ሰልፍታትና ዝጽሕፉ ተመሓላሊፊስ፡ “ነዚ ወረቐት’ዚ ፎእ በልዎ” ዝብል ዓንቀጽ ኣብ ኢንተርነት ወጺኡ። ኣቦ መንበር ኣሰናዳዊት ሽማግለ ዎርክሾፕ ዝነበረ በሺር፡ እቲ ወረቐት ናባኻ’ዩ ተላኢኹ፡ መን ናብ ኢንተርነት ኣመሓላሊፍዎ ምስ ተባህለ “ኣነ ኣይፈልጥኩን” ብምባል ብኣሉታ መሊሹ። ስለምንታይ ትብሃል ኣሎኻ? ዝብሎ ስልጣን ኣይነበረን። እቶም መጒዳእቲ እተሰምዖም ሰልፍታት ዝገብርዎ ጠፊእዎም ስቕ መሪጾም።
- ኮንፈረንስ ብሩክሰል፡– ኣብ ኮንፈረንስ ብሩክሰል ኤዲኪ ክዕደም ብመትከል ኣባላት ፈጻሚ ሽማግለ ዘይንፈላለየሉ ጉዳይ ነይሩ። እንተኾነ ምስታፍ ኤዲኪ ይኹን ካልኦት ውድባት ኣብ ኢድና ከም ዘይኮነ እናተፈልጠ፡ ኣብ ልዕሊ ተዓዲመን ዝነበራ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ኣብ ልዕሊ ዓደምትን ተዓደምትን ወጻእተኛታትን፡ ብዕላዊ ደብዳቤ ከምኡ ኸኣ፡ ብሬድዮን ተለቪዥንን ብቃለ-መጠይቅን ኣቢሎም መሪሕነት ኪዳን እዚ ዘይበሃል ውንጀላን ክስታትን ኣካይዶም። ብደረጃ ኪዳን እሞ መን ዓገብ ክብሎም። ኣብቲ እተዓደምናሉ ኮንፈረንስ ስለ እተኻፈልና ጥራይ፡ ብዛዕባ ብሩሰልስ ዜናዊ ንጥፈታትና ብናይ ኪዳን መሳርሒታት ዜና ከይቃላሕ ተኣጊዱ። ወኪል ሰልፊ ህዝቢ ብተለቪጅን ኪዳን፡ ብዛዕባ እቲ ዕዉት ዝኾነ ውጽኢታት ኮንፈረንስ ብሩክሰል ከመሓላልፍ ዝሓተቶ ዕላዊ ጠለብ ከምዘይፍቀደሉ ብጽሑፍ ተመሊሱሉ።
5. እቲ ኮነታት ኣብ ከምዚ ደረጃ ምስ በጽሐ ነቲ ሽግራት ኮፍ ኢልና ክንዛረበሉን ክንኣልዮን ብምሕሳብ ኣቦ መንበር ኪዳን ኣኼባ ክጽውዕ ወኪል ሰልፊ ህዝቢ ብጽሑፍ ሓቲቱ። እቲ ሕቶ ክሳዕ የካቲት 2010 መልሲ ከይረኸበ ጸኒሑ።
ውሳኔ ማእከላይ መሪሕነት ኪዳንን ምቛም ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዋዕላን፡
ማእከላይ መሪሕነት ኣብ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ውሳኔ ንብጻሕ ዝርርብ ከካይድ ከሎ፡ ኣብ ውሽጡ ክልተ ርእይቶታት ነይሮም። ንሳቶም ድማ፡ እቲ ሓደ ሸነኽ ዋዕላ ኣብ ሓደ ዓመት ምግባር ነዊሕ ኮይኑ ዝርኣዮ፤ እቲ ካልኣይ ርእይቶ ኸኣ ዓመት ሓጺር ኮይኑ ይረኣዮ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ግን “ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ክግበር” ዝብል ማእከላይ ሓሳብ ተወሲኑ። ዘይከኣል እንተኾይኑ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ምግባሩ ግድን ኣይኮነን ማለት ነይሩ። ባይቶ ኣብ ክትዓቱ ኣስሚርሉ ዝነበረ’ውን እቲ ምስንዳእ ኣዓዋቲ ክኸውን ከም ዝግብኦን፡ እቲ ናይ ጊዜ ገደብ ንምስንዳእ ዋዕላ ብኣሉታ ክጸልዎ ከምዘይብሉን ኢዩ። ንፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኸኣ ነዚ ኣብ ግብሪ ከውዕል መዚዙዎ።
6. ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ ስሩዕ ኣኼባ ናይ ወርሒ 8-2009፡ ብጒዳይ ዋዕላ ነዚ ዝስዕብ ውሳኔታት ኣሕሊፉ፡_
- ኣሰናዳኢት ሽማግለ ብ21 ኣባላት ክትቀውም፤ ንሳቶም ከኣ 13 ካብ ውድባት ኪዳን፡ 8 ድማ ካብ ህዝቢ፡ ማለት ካብ ሲቪል ማሕበራት ክመጹ ተወሲኑ።
- ነቶም ካብ ህዝቢ/ሲቪል ማሕበራት ዝመጹ ኣባላት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ከኣ፡ ከመይ ከም ዝምረጹ እተጸንዕ ቲክኒካዊት ሽማግለ ኣቚሙ፤ ንሳቶም ድማ፡
ሀ) ሓጅ ዓብደልኑር – ኣቦ መንበራ።
ለ) ቀርነልዮስ ዑስማን – ኣባል
ሐ) በሺር ይስሓቕ – ኣባል።
7. ኣብ ታሕቲ ተጠቒሱ ከም ዘሎ ከኣ፡ ብጒዳይ ዋዕላ ካብ ሓምለ ክሳዕ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ 2009 ወላ ሓንቲ ከምዘይተገብረ ብሩህ ክኸውን ኣሎዎ።
– እዛ ኣብ ላዕሊ እተሓበረት ተክኒካዊት ሽማግለ ርክባ ምስ ኣቦ ወንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ክኸውን ወይ ጸብጻባ ናብ ኣቦ ወንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ከተቀርብ ተወሲኑ።
– እታ ሽማግለ፡ ቀዳማይ ኣኼባኣ ዕለት 30-9-2009 ክትገብር ተሓሲቡ ነይሩ። እንደገና ንዕለት 15-10-2009 ክግበር ተቐይሩ፡ እንተኾነ ኣይተተግበረን። ድሕሪ እዚ ሓጅ ዓብደልኑር ብስድራ ቤታዊ ጒዳይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ወጺኡ። በሺር እውን ንውድባዊ ስርሑ ንሱዳን ከይዱ። ከምዚ ኢሉ ናይ 3 ሰባት ተክኒካዊት ሽማግለ ስራሕ ብፍጹም ተረሲዑ ተሪፉ።
– ኣብ ውሽጢ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ምፍንጫል ምስ ኣጋጠመ፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ንምርኣይ ህጹጽ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ንዕለት 5-12-2009 ክግበር ተወሲኑ። እዚ ኣኼባ እዚ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይጒተት ምስ ተዓዘብኩ ንተወልደ በኣካል ረኺበ፡ እዚ ኣኼባ ካብ ዕለት 15-12-2009 ኣንተደኣ ተመሓላሊፉ ጉባኤታት ኣለና፤ ንሕና ሰለስተ ውድባት ክንሳተፎ ኣይንኽእል ኢና ኢለዮ ከብቅዕ፡ ንሓደ ካብ ስዑድያ ዝመጽእ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ምጽባይ ስለዘገደሶ፡ኮረም መሊኡ ኣንከሎ እቲ ኣኼባ ክሳኦ 19-12-2009 ደንጒዩ። ኣብቲ ዕለት’ቲ ግን ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣኼባ ባይቶ ስለ ዝነበሮ ክመጽእ ኣይከኣለን። ኣነ ግን (ሽዑ ወኪል ሰልፊ ህዝቢ) ኣብታ ቀዳመይቲ ዙር ተሳቲፈ። ኣብ ጉዳይ ድሕነት ርእይቶይ ምስ ሃብኩ፡ ንምጽንባራዊ ዋዕላ ሰለስተ ውድባት ኣብ ዝምልከት ስርሔይ ከይደ። ኣብ መኽፈቲ ናይ 19-12-2009 ኣኼባ፡ ተወልደ ገብረስላሴ ድሕሪ ጉዳይ ድሕነት ካልእ ጉዳያት ክንርኢ ኢና ምስ በለ፡ ኣነ ተቓዊመ። ንሱ ድማ እዚ ንፍሉይ ጉዳይ ዝተጸወዐ ህጹጽ ኣኼባ ስለዝኾነ ካልእ ውሳኔታት ክውሰነሉ ኣይግባእን፤ እተን ናብ ሓድነት ገጸን ዝኸዳ ዘሎዋ ሰልፍታት እውን ክሳተፍኦ ኣይክእላን ብማለት ተቓዊመ። ነዚ ዕሸሽ ኢሎም ብምሕላፍ ከኣ ወከልቲ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ህዝብን ሰልፊ ዲሞክራስን ኣብ ዘይነበሩሉ ኣኼባ ፈጻሚት ብጒዳይ ሽዑ እተነየቱሉ ዋዕላ ብዙሕ ውሳኔታት ኣመሓላሊፎም። እዚ ዝስዕብ ከኣ ይርከቦ ነይሩ፡-
- ሓጅ ዓብደልኑር ስርሑ ወዲኡ ንኣዲስ ኣበባ ክምለስ ኣብ መንገዲ ምህላዉ እናተፈልጠ እንከሎ፡ ንዕኡ ኮነ ንሰልፉ ከይሓበሩ፡ ካብታ ተክኒካዊት ሽማግለ ኣውሪዶም ብናይ እስላማዊ ሰልፊ ወኪል ዝኾነ፡ ሽዑ ካብ ሽዑዲያ ዝተመልሰ ኣሕመድ ሰፈር ተኪኦምዎ።
- ካብ በርጌሳዊ ማሕበራት ኣብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝምረጽ “ብስቱር ይኹን ብእዉጅ” ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ጸግዕነት ክህልዎ የብሉን ዝብል ውሳኔን መምርሕን ኣብቲ ናይ መወዳእታ ሰሙን ታሕሳስ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኪዳን ኢዩ ተወሲኑ።
- እዚ ውሳኔታት እዚን ምርጫ ወከልቲ በርጌሳዊ ማሕበራትን ኣብ ዘይህላዌ 3 ሰልፍታትና ተገይሩ ጥራይ ዝይኮነ፡ መነ-መን ከም እተሓጽዩን እተመርጹን ከይተሓበረና ጸኒሑ።
- መኽፈቲ ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንዕለት 30 ጥሪ 2010 ክግበር፤ ድሒሩ ከኣ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ብዕለት 15-2-2010 ክጋባኣ ኢዩ ተባሂሉ። ብዛዕባ ምርጫ ሲቪክ ማሕበራት ንዂሎም ኣባላት ፈጻሚ ሽማግለ ኪዳን ከይተሓበረኒ ክሳዕ ፍርቂ የካቲት 2010 ጸኒሑ። ብጒዳይ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንምፍላጥ ብዕለት 15-2-2010 ንተወልደ ገብረስላሴ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣይግበርን ዲዩ ኢለ ሓቲተ፣ ሕጽረት ጊዜ ከም ዘሎዎ ገሊጹለይ። ኣብ መወዳእት ከኣ ናይ ፈጻሚ ሽማግለ ኣኼባ ተባሂሉ፡ ብዕለት 17.02.2010፡ ንገለ ደቓይቕ ቅድሚ ምጅማር ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ተኣኪብና። እተን ንፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ክሓተን ዝኸኣልኩ ሕቶታት ድማ እዘን ዝስዕባ ነበራ፡-
– ኣነ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ኣመጻጽኣ ሲቪክ ማሕበራት ዝኾነ ይኹን ሓበሬታ የብለይን፡፡ ስለምንታይ?
– ንኤውሮጳ ክልተ ኣባላት ተወሲኖምሎም ነይሮም ተባሂሉ። ከመይ ጌይም ሕጂ ካብ ኤውሮጳ ሰለስተ ኣትዮም ኣሎዉ ዝብሃል ዘሎ?
– ካብ ቀጠር ዝመጸ ሰብ፡ ንመን ኢዩ ወኪሉ መጺኡ ዘሎ? እቶም ካልኦትከ? ኣሜሪካኸ እንታይ ኮይኖም በዂሮም ትብሉና? ድምጸን ዝስማዕ ከም ስድሪ ዝኣመሰላ ማሕበራት ብኸመይ ተወኪለን? ወዘተ…
ነዚ ሕቶታት እዚ እተማልኤ መልሲ ከይረኸብኩሉ ግዜ ኣኺሉ ብሃታሃታ ኣብ ኣኼባ ኣስናዳኢት ሽማግለ ተሰጋጊርና። ንመጀመርያ ጊዜ እውን ብጕዳይ ከመይነት ውክልና በርገሳዊ ማሕበራት ክሓትትን በብቚሩብ ክሕበርን ጀሚረ።
ውክልና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኪዳን
ሰልፊና ካብ ምጽንባርዊ ዋዕለ ውጽእ ኢሉ፡ ጌና ስራሕ ከይጀመረ፡ ብሸነኽ ኣቦ መንበር ማእከላይ መሪሕነት ኪዳን፡ ዓብደላ ማሕሙድ፡ ዘይተጸበናዮ ህዉኽ ጠለባት ክሰድድ ጀሚሩ። ወከልትኹም ኣብ ፈጻሚ ሽማግለን ኣብ ኣሰናዳኢ ሽማግለን መነመን ኢዮም ከኣ ተባሂሉ። እዚ ሕቶታት እዚ ንኣኼባታት ማእከላይ መሪሕነት ኪዳን ስለዝምልከት ከኣ፡ ከምቲ ልሙድ ኣሰራርሓ ኪዳን፡ ክሳዕ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ፡ ኣብዚ ዘሎናዮ መሰጋገሪ እዋን፡ ብዝነበረና ውክልና ክንጸንሕ ከም እንኽእል ርዱእ ነይሩ። እቲ ልምዲ’ውን ከምኡ ኢዩ። (ኣብ ሰነዳት ኪዳን፡ እተጸናበረ ውድባት ድሕሪ ክንደይ ጊዜ ከም ሓደ ውድብ ከም ዝውከል ዝርዝራዊ ንጹርነት ስለዘየለ፡ ብሕሉፍ ልምዲ ወይ “ሳብቓ” ንምራሕ ኢልና። ግንባር ድሕነት ሓደ ውብድ ድሒሪ ምዃኖም ን7 ወርሒ ዝኸውን ኣብ ፈጻሚ ሽማግለን ኣሰናዳኢ ሽማግለን ከም 3 ውድባት እናተወከሉ ከም ዝጸንሑ ዝዝከር ኢዩ)፡፡ ዓብደላ መሓሙድን ካልኦትን ግን ነዚ ቅኑዕ መንገዲ ክቕበሉ ኣይደለዩን። ብሕጊ ምስ ተተሓሓዝናዮም፡ ድማ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልቲ እሞ ኸኣ ኣብ ታሪኽ ኪዳን ተገይሩ ዘይፈልጥ/ብዘይንቡር ኣገባብ/ “ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ኪዳን” ንዕለት 09.03.2010 ጸዊዖም። እቲ ብዘይ ንቡር ኣገባብ ዘብለኒ ዘሎ ድማ፡ ንቡር/ሳብቓ ዘይተኸተለ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ መሰል ኣባላት ማእከላይ መሪሕነት ዝገፍፍ ኣገባብ እውን ነይሩ። ማለት፡-
– ኣባል ማኣከላይ መርሕነት ኣብ ኣኼባ ክሳተፍ መሰሉ ምዃኑ እናተፈልጠ፡ ነዚ ዕድል እዚ ዝዓጹ ናይ ጊዜ ምድራት ተገይሩ። ብተዘዋዋሪ መንገዲ፡ ኣባላት ባይቶ ከምዘይመጹ ምግባር ዘይቅኑዕ ኣሰራርሓ ኢዩ ነይሩ።
– ኣብ መንጎ ሰለስተ መዓልቲ ይትረፍዶ እቶም ርሑቕ ዘለዉ ክሳተፉ እቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ እውን ክመጹ ኣይከኣሉን። እቶም ክመጹ ዘይክእሉ፡ ኣባላት ባይቶ ብዘይኮኑ ሰባት ቀይሮምዎም። ብወገንና ዘስደመመና ጒዳይ እኳ እንተኾነ፡ ነዚ ጥሕሰት ሕጋዊ ኣጸዋውዓ ኣኼባ ባይቶ እውን ሸለል ክንብል መሪጽና።
– ድሕሪ ህጹጽ ኣኼባ “ባይቶ” ኪዳን፡ ውክልና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ 3 ናብ 1 ወሪዱ። ካብቲ ዘይንቡር ጒዳያት እውን እቲ ምክትል ኣቦ መንበር ኪዳን ዝነበረ ብጻይ ሓጅ ዓብደኑርን፡ ኣብ ፈጻሚ ኣካል ኪዳን ናይ ህዝባዊ ጒዳያት ኣባል ዝኾንኩ ኣነን (መሓመድ ዓሊ)፡ ናይ ዓመትን ፈረቃን ንጥፈታትና ብደረጃ ጸብጻብ ናብ ባይቶ ኪዳን ከየቕረብና ጒዳይና ተዓጽዩ። ኣባልነት ኣብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ እውን ከምኡ። ሰልፍና፡ ነዚ’ውን ሸለል ንበሎ ብማለት ሓሊፍዎ።
– ኣብቲ ናይ 17 የካቲት 2010 ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ እውን ኣብ ቅድም ዝተወደኣን ዝተወደበን ኣኼባ ኢና ኣቲና። ውሽጣዊ ሕጊ ኣሰናዳኢት ክግበር ክትዕ ኣብ እተጀመረሉ፡ በሺር ኢሳቅ ኣስናዳኢት ሽማግለ ብ21 ትቀውም ኣይንበል እንታይደኣ ካብ ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን ትቅውም ጥራይ ንበል ኢሉ ሰለስተ ሰዓት ዝኸውን ኣብዚ ነጥቢ እዚ ተኻቲዑ። እቲ ብባይቶ ኪዳን እተሓንጸጸ ውሳኔ ብድልየታቶምን ከም ድላዮምን ክቕይርዎ ተረኺቦም። ኣብ መወዳእታ 21 ንበል ግን ምልክት/ፉትኖት ጌርና ንሕለፍ ተባሂሉ (ብህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ሕጋውነት ክሳዕ ዘልብስዎ)። ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተቃዎሞና ኣመዝጊብና። እዚ ነቲ ኣንጻር ገለ ሰልፍታት ብቅሉዕ ዝስራሕ ዝነበረ ጌጋ ኣሰራርሕ ኣብሪሁ የርኢ።
– ብጒዳይ ኣወኻኽላ በርገሳዊ ማሕበራት ዓበይቲ ሕቶታት ከለዋና፡ ኣብ ምጽራይን ኣብ ምሕታትን ብምድሃብ፡ ካብቲ ኣኼባታት ኣሰናዳኢት ምስሓብ ጊዜ ከም ዝወስድ ርኢና። መሪሕነት ሰልፊ’ውን ኣጽኒዑ ክጻዕ ዝበጽሖ ጊዜ ከምዘድልዮ ርዱእ ነይሩ። ክሳዕ ብሩህ ስእሊ ዝርከብ ከኣ ኣብቲ ኣኼባታት ኣሰናዳኢት ክንቅጽል ግድን ነይሩ።
– ካልእ ኣገዳሲ ነገር ኣብ ክትዕ ኣሰናዳኢት ሽማግለ፡ ዋዕላ ዝግበረሉ ጊዜ ምውሳን ነይሩ። ኣብ ውሽጥና ክልተ ርእይቶ ነይሩ። እቲ ሓደ ኣብ ታሕሳስ 2010 ይገበር ዝብል ንሕና ዝነበርናዮ ዓብላሊ ደገፍ ዝነበሮ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልኣይ ሸነክ ድማ ወርሒ ሰነን ሓምለን ዝብል ነይሩ። ብድምጺ ኣብ መወዳእታ ታሕሳስ 2010 ክግበር ተወሲኑ ተደምዲሙ። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ግን፡ ብዓል በሺር ብደገፍትና ተደዊሉልና፡ “ንሕና ኣብ ታሕሳስ ኣይንምውሎን ኢና ኢሎምና” ብማለት ነቲ ኣብ ሓምለ ይገበር ዝብል ርእይትኦም ዳግም ኣቕሪቡ። እንደገና ዳርጋ ክልተ መዓልቲ ኣካቲዑና፤ ድምጺ ተዋሂቡዎ፡ ክልተ ሲሶ ስለዘይረኸበ ወዲቑ። እንደገና፡ ጌጋ ውጺት ኣዊጅና ብዝብል ምኽኒት ካልኣይ ግዜ ኣድሚጾም ክልተ ሲሶ ከምዝረክብ ጌሮም!!! ነዚ ኣገባብ እዚ ተጻሪርና ተቃወሞና ኣመዝጊብና። ካልእ ክንገብሮ እንኽእል ነገር ኣይነበረን። ደጊመ ክብሎ ዝደሊ፡ ነቶም ካብ በርገሳዊ ማሕበራት መጺኦም ዝተባህሉ ፈሊጥናን ኣጽኒዕናን እንተንነብር፡ እቶም ኣብ ኣወኻኽልኦም ምልክት ሕቶ ዘሎዎም መጽናዕቲ ይገበረሎም ምበልና፤ ካብ ኣኼባ እውን ክንበኲር ምተገደድና። ብወገንና ኮነ ብወገን መሪሕነት ሰልፊን፡ ጌና ብርግጽ ዝበጻሕናዮ ጭብጢ ኣይነበረን። እዚ ካብቲ ሕጋዊ ጒድለታት መሪሕነት ኪዳን ኢዩ። ክሕተቱሉ ከኣ ይግባእ ነይሩ። ጌጋታት ሸለል ምባል ደረት ክግበረሉ ምተገብኤ። ደጊመ ክብሎ ዝደሊ፡ ካብ ጌጋታትና እንተዘይተማሂርና ኣብ ሕንፍሽፍሻት ክንነብር ኢና።
April 19, 2010
Obama freezes assets of Eritrea’s Presidential advisor and Somalia militants
Obama freezes assets of Eritrea’s Presidential advisor and
Somalia militants
Published 04/17/2010 – 11:45 a.m. GMT
Eritrea’s top Presidential advisor Yemane Ghebreab and several reknowned
Somalia insurgent leaders, including Sheikh Hassan Dahir Aweys and Sheikh
Al-Turki, were the targets of US President Barack Obama’s latest executive
order.
Obama said the alleged terrorists and their financers were “contributing to the
conflict in Somalia” and posed an “extraordinary threat to the national security
and foreign policy of the United States.” Sheikh Aweys is the leader of Hizbul
Islam insurgent group that is currently fighting the Somalia transitional
government and AU forces. Ogaden born Sheikh Al-Turki was one of the
leaders of Al-Itihaad al-Islamiya (AIAI), alongside Aweys, which wanted to
annex the Ogaden region of Ethiopia and incorporate it into “Greater Somalia.”
Both participated in the unsuccessful 1977 invasion of Ethiopia.
Yemane Ghebreab is the Head of the Political Affairs of People’s Front For Democracy and Justice (PFDJ), Eritrea’s ruling
party led by President Isaias Afewerki. Yemane has been Afewerki’s most trusted ally, often leading PFDJ delegates around
the world. Last month, an Eritrean news website “Asmarino” reported that Eritrea has allegedly replaced Yemane Ghebreab
with PFDJ Diaspora leader Sophia Tesfamariam since the US sanctions prohibited Yemane from traveling to the West.
Executive Order 13536 of April 12, 2010
Blocking Property of Certain Persons Contributing to the Conflict in Somalia
By the authority vested in me as President by the Constitution and the laws of the United States of America, including the
International Emergency Economic Powers Act (50 U.S.C. 1701 et seq.) (IEEPA), the National Emergencies Act (50 U.S.C.
1601 et seq.) (NEA), section 5 of the United Nations Participation Act, as amended (22 U.S.C. 287c) (UNPA), and section 301
of title 3, United States Code,
I, BARACK OBAMA, President of the United States of America, find that the deterioration of the security situation and the
persistence of violence in Somalia, and acts of piracy and armed robbery at sea off the coast of Somalia, which have
repeatedly been the subject of United Nations Security Council resolutions (including Resolution 1844 of November 20, 2008;
Resolution 1846 of December 2, 2008; Resolution 1851 of December 16, 2008; and Resolution 1897 of November 30, 2009),
and iolations of the arms embargo imposed by the United Nations Security Council in Resolution 733 of January 23, 1992, and
elaborated upon and amended by subsequent resolutions (including Resolution 1356 of June 19, 2001; Resolution 1725 of
December 6, 2006; Resolution 1744 of February 20, 2007; Resolution 1772 of August 20, 2007; Resolution 1816 of June 2,
2008; and Resolution 1872 of May 26, 2009), constitute an unusual and extraordinary threat to the national security and foreign
policy of the United States, and I hereby declare a national emergency to deal with that threat.
I hereby order:
Section 1. (a) All property and interests in property that are in the United States, that hereafter come within the United States,
or that are or hereafter come within the
possession or control of any United States person, including any overseas branch, of the following persons are blocked and
may not be transferred, paid, exported, withdrawn, or otherwise dealt in:
(i) the persons listed in the Annex to this order;
and
(ii) any person determined by the Secretary of the Treasury, in consultation with the Secretary of State:
(A) to have engaged in acts that directly or indirectly threaten the peace, security, or stability of Somalia, including but not
limited to:
(1) acts that threaten the Djibouti Agreement of August 18, 2008, or the political process; or
(2) acts that threaten the Transitional Federal Institutions, the African Union Mission in Somalia (AMISOM), or other
international peacekeeping operations related to
Somalia;
(B) to have obstructed the delivery of humanitarian assistance to Somalia, or access to, or distribution of, humanitarian
assistance in Somalia;
(C) to have directly or indirectly supplied, sold, or transferred to Somalia, or to have been the recipient in the territory of Somalia
of, arms or any related materiel, or any technical advice, training, or assistance, including financing and financial assistance,
related to military activities;
(D) to have materially assisted, sponsored, or provided financial, material, logistical, or technical support for, or goods or
services in support of, the activities
described in subsections (a)(ii)(A), (a)(ii)(B), or (a)(ii)(C) of this section or any person whose property and interests in property
are blocked pursuant to this order;
or
(E) to be owned or controlled by, or to have acted or purported to act for or on behalf of, directly or indirectly, any person
whose property and interests in property are blocked pursuant to this order.
(b) I hereby determine that, among other threats to the peace, security, or stability of Somalia, acts of piracy or armed robbery
at sea off the coast of Somalia threaten the peace, security, or stability of Somalia. (c) I hereby determine that, to the extent
section 203(b)(2) of IEEPA (50 U.S.C. 1702(b)(2)) may apply, the making of donations of the type of articles specified in such
section by, to, or for the benefit of any person whose property and interests in property are blocked pursuant to subsection (a)
of this section would seriously impair my ability to deal with the national emergency declared in this order, and I hereby prohibit
such donations as provided by subsection (a) of this section.
(d) The prohibitions in subsection (a) of this section include but are not limited to:
(i) the making of any contribution or provision of funds, goods, or services by, to, or for the benefit of any person whose
property and interests in property are blocked pursuant to this order; and
(ii) the receipt of any contribution or provision of funds, goods, or services from any such person.
(e) The prohibitions in subsection (a) of this section apply except to the extent provided by statutes, or in regulations, orders,
directives, or licenses that may be issued
pursuant to this order, and notwithstanding any contract entered into or any license or permit granted prior to the effective date
of this order.
Sec. 2. (a) Any transaction by a United States person or within the United States that evades or avoids, has the purpose of
evading or avoiding, causes a violation of, or attempts to violate any of the prohibitions set forth in this order is prohibited.
(b) Any conspiracy formed to violate any of the prohibitions set forth in this order is prohibited.
This order is effective at 12:01 a.m. eastern daylight time on April 13, 2010.
BARACK OBAMA
SOURCE: THE WHITE HOUSE
Office of Foreign Assets Control
GHEBREAB, Yemane (a.k.a. GEBRE AB, Yemane; a.k.a. GEBREAB, Yemane; a.k.a. YOHANNES, Yemane Ghebreab W.),
Tegadelti Street, Asmara, Eritrea; 12 Keren Street, Asmara, Eritrea; DOB 21 Jul 1951; POB Asmara, Eritrea; Passport
D000901 (Eritrea); alt. Passport D001082 (Eritrea) (individual) [SOMALIA]
AL-TURKI, Hassan Abdullah Hersi (a.k.a. AL-TURKI, Hassan; a.k.a. TURKI, Hassan; a.k.a. TURKI, Hassan Abdillahi Hersi;
a.k.a. TURKI, Sheikh Hassan; a.k.a. XIRSI, Xasan Cabdilaahi; a.k.a. XIRSI, Xasan Cabdulle), Somalia; DOB circa 1944; POB
Ogaden Region, Ethiopia; nationality Somalia (individual) [SOMALIA]
AL-TURKI, Hassan Abdullah Hersi (a.k.a. AL-TURKI, Hassan; a.k.a. TURKI, Hassan; a.k.a. TURKI, Hassan Abdillahi Hersi;
a.k.a. TURKI, Sheikh Hassan; a.k.a. XIRSI, Xasan Cabdilaahi; a.k.a. XIRSI, Xasan Cabdulle), Somalia; DOB circa 1944; POB
Ogaden Region, Ethiopia; nationality Somalia (individual) [SOMALIA]
AWEYS, Hassan Dahir (a.k.a. ALI, Sheikh Hassan Dahir Aweys; a.k.a. AWES, Hassan Dahir; a.k.a. AWES, Shaykh Hassan
Dahir; a.k.a. AWEYES, Hassen Dahir; a.k.a. AWEYS, Ahmed Dahir; a.k.a. AWEYS, Sheikh; a.k.a. AWEYS, Sheikh Hassan
Dahir; a.k.a. DAHIR, Aweys Hassan; a.k.a. IBRAHIM, Mohammed Hassan; a.k.a. OAIS, Hassan Tahir; a.k.a. UWAYS, Hassan
Tahir; a.k.a. “HASSAN, Sheikh”), Somalia; Eritrea; DOB 1935; citizen Somalia; nationality Somalia (individual) [SOMALIA]
READ THE FULL LIST: Office of Foreign Assets Control
April 18, 2010
ናይ ሓንጎሉ ሩጉእነትን ዓቕሊ-ጽበት ናይ ጽዉያዊ-ቕመራ ክንክን-ጥዕና (Therapy) ዘድልዮ ዘሎ ናይ ስነ-ኣእምሮ ኪኢላ (ደራሲ ዓንቀጽ ምቅንጃው ገድሊ) ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት!
ናይ ሓንጎሉ ሩጉእነትን ዓቕሊ-ጽበት ናይ ጽዉያዊ-ቕመራ ክንክን-ጥዕና (Therapy) ዘድልዮ ዘሎ ናይ ስነ-ኣእምሮ ኪኢላ (ደራሲ ዓንቀጽ ምቅንጃው ገድሊ) ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት!
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ኣብ ፓልቶክ መጽዩ “ኣስተምህሮ” ክህብ እዩ ተባሂሉ ማዓት ተኣንጎት ተሸብሸብን ምልክታትን ሓቤሬታን ኣብ ዝተፈላለዩ መርበብ ሓቤሬታ ተዘርጊሑ ስለዝነበረ ኣብቲ ሳይቤር ኣዳራሽ መጋባእያ ብዕለት 3 ሚያዝያ 2010 አብ ፓልቶክ “ኤርትራዊ ኣደራሽ ንሓያልነትን ሓድነትን ተቓወምቲ“ ዚተባህለ ቀሪቡ፣ መብርሂ ንናይ ቅድሚ ሕጂ ጽሑፋቱን፣ ብዛዕባ ንፖለቲካዊ መጻብቦ ኤርትራ ኢሉ ዘማዕድዎ ፍታሕን ከብርህ ኣብ ዝሐደረሉ ተሳቲፈ እየ።
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት መጉሊሒ-ድምጺ ተሓዲግሉ፡ መጉሊሒ-ድምጺ ምስ ዓተረ ሓጺር መኽፈቲ ልሳን ሰላምታ ነቶም ኣብኡ ዝነበርና ነባሮ ምስ ሃበ፡ ነብሱ ብሓጺር ከላሊ ጀመረ። “ኣነ ዮሰፍ ገብሪሂወት ይብሃል ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርት ሳንጀርጆ መንደፈራ ይምሃር ነይረ ድሕሪኡ ንኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ድማ ኣብ ቤትምህርት ባዕደ-ማርያም ተማሂረ ካብኡ ን ክልተዓመታት ኣብ ዓሰብ ከም መምህር ኮይነ ድሕሪ ምስራሕ፡ ከምሰበይ ብሱዳን ኣቢለ ንኤዉሮጵ ቀጺለ ንኣመሪካ ኣትየ ይብል። ዝተማህሮ ትምህርት ናይ ስነ-ኣእምሮ ዓዉዲ ስለነፍልጠት ምኻኑ ይገልጽ። ኣብ ቛንቛ ትግርኛ ናይ ምዝራብን ምግላጽን ዓቕመይ ኣዝዩ ቱሑትን ኣረጊት ወይ ናይ ቀደም ቛንቛ ትግርኛ እየ ዝፈልጥ ሓሳበይ ክገልጽ ጽግም ክብለኒ እንኮሎ ገለ ገለ ቛላት እንግሊዝ እንተተጠቐምኩ ካይትቕየምኑ ብምባል ምሕጽንትኡ ይገልጽ።
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ሓሳቡ ክገልጽ እንኮሎ ብፍጹም ዝተዛባረቀን ዘይንጹሩን ሓስብ ብቛንቛ ትግርኛ ኣይተዛረበን ክንደይ እዃ ጹሩይ ትግርኛ ይዛረብ እዩ ዝባሃል: ንማሕላ እዉን ሓንቲ ባዕዳዊት ቃል ኣብ መግለጺኡ ኣይተጠቕመን። ንኣቀዲሙ ዘይምልከት ትግርኛይ ዝብሎ ምኹኑይ ንምግባር ግን ንኣብነት Romanticism ትብል ቃል ብትግርኛ ምቕንጃዉ ተባሂላ ኣላ፡ የግዳስ ብልክዕ ኣይቲገልጻን እያ ክብል መረዳታታት ክህብ ሃቂኑ እዩ። ምስቲ ሓበሻዊ ባህሊን መንነትን ኣለኒ ዝብል ጽዕደታቱ፡ ነቲ ቀንዲ መግለጺ መንነቱ ዝኾነ ቛንቛ ትግርኛ ከቛናጽብን፡ ዝስምዖ ነብሰ-ሕንከታት ክድርጉሖ ፈጺሙ ኣይተሰከፈን።
ወዲያቱ መግለጺኡ ክጅምር እንኮሎ፡ ከምዚ ብሃገርን ህዝብን “ዝተቀንዘወ” ብዘስምዕ ኣዛራርባ፡ ሰሚዕክሞ ዶ እዚ ሓድሽ ወረታት ብዛዕባ ናይ G15 ኣጋጢሙ ዘሎ ተረኽቦታት ብምባል ንነባሮ እቲ ናይ ሳይቤር ኣዳራሽ መጋባእያ ኣብ ኩቱር ስምዒታት ቋንዛን ኣእትዮ፡ ነቲ ንሱ ዘቕርቦ ናይ ሓድሽ-ነቢ ፍልስፍና ኢማሕበራዊ ኢባህርያዊ ስነፍልጠት ዝኾነ፡ ብዘይ ገለ ናይ ሓሳብ ነጋሪ፡ ተራኺን በዳሂ ሕቶታት፡ ኣመንጊጉ ከዉሕጦም መታን መዓንዘሪ ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒትን ባህርያዊ ስምዒታት ተጠቕመ።
መደርኡን “ኣስተምህሩኡ” ምሃብ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን ሕብረተሰብ ኤርትራ ቡዙሓዊ ከምዝኾነን፡ ነዚ ቡዙሓዊ ባህልታት ዘይፈልጡ ከመይ ጌይሮም ሓራ ንምዉጽኡ ተቃሊሶም? ብዝብል ሕቶ እዩ ፈሊምዎ። ሓደ ኣብ ኣስመራ ዝዓበየን ዝተወልደን ባህልታትን ጸገማት ካልኦት ክፈልጥ ስለዘይክእል ናጻን ሓራን ከዉጽኦም ክቃለስ ኣይክእልን እዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ንምብጻሕ እዉን ፍጹም ኣይኣገሞን። ብሙሉኦም ንገድሊ ዝወፈሩ ካብ ኣስመራን ንኣስመራ ሓራ ንምግባርን ከምዝነቀሉ ዶርጉሖ። ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ሃዉታትን ብነብሰ-ሕንከታት ዘዕለቕለቐ ስለዝኾነ፡ ብልክዕ ሰዉራ ኤርትራ በየናይ ከምዝጀመረ እዉን ንከይፈልጦ ሓንጎሉ ዝጋረደ እዩ ዝመስል! ኣስመራ ዋና ከተማ ኤርትራ እንበር ሃገር ወይ ኤትኒክ-ጉጂለ ኣይኮነትን። ኣብ ኣስመራ ካብ ኩሎም ኣመንት ሃይማኖታት ካብ ኩለን ኤትኒክ-ጉጂለታ ኤርትራን ዝተፈላለዩ ሓናፍጽን ወጻተኛታት ዝነብሩላ ከተማ እያ። ስለዚ ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ንሰዉራ ኤርትራ ንኣስመራ ሓራ ንምግባር ዝነቐለን ብደቂ ኣስመራ ምኻኑ ብሉዑል ኣመልኪቱ ኣስሚሩሉ። ኣቶ ዮሴፍ ንኩሉም ንኤርትራ ግምጃ ናጽነት ክስልምዋ ኢሎም መተካእታ ዘይብላ ሂወቶም ዝበጀዉ ደቂ ኣስመራን ንኣስመራ ናጻ ንምዉጻእ ዝተበጀዉ ካብ በሎም፡ ንሱ ከ ንመን ሓራ ንምዉጻ እዩ ዝጽሕፍን ዝፋላሰፍን ዘሎ? ነቲ ንቡር ባህልና ብናይ ሳሕል ባህሊ ክትክእዎ ይደልዩ ኣለዉ ክብል እንኮሎ ከ ከመይ ዝኣመሰለ እዩ ናይ ሳሕል ባህሊ ንሱ ዝብሎ? ንሱ ከ ንመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራን ባህልታት ኤትኒክ ጉጂለታትን ይፈልጦ ድዩ? ዝብሉ በዳህቲ ሕቶታት እዉን ክምለሱ ዝግብኦም እዩ።
ንኣቶ ዮሴፍ፡ ኩቡራትን ጀጋኑ ዝኾኑ ኣቦታትናን ሃንደስት ሰዉራ ኤርትራ እድሪስ መሓመድ ኣደም፡ መሓመድ ሳልሕ ሑመድ፡ እድሪስ ዑስማን ግላይዶስ፡ ስዒድ ሑሴን፡ ኣደም ማሓመድ ኣኪቶ ን ጣሃ ማሓመድ ኖር ደቂ ኣስመራን ንኣስመራ ሓራ ከዉጹ ድዮም ንሰዉራ ኤርትራ ዝሃንደስዎ ቢልካ እንተትሓቶ እንታይ ኮን ምስ በለ። ኣቶ ዮሴፍ ዘይብሎን ጤል ዘይትጣጥሞን ስለዘየለ ግን ዝኾነ መልሲ ክህበሉ ዝጽገም ኣይመስለንን። እቲምንታይስ፡ ሓደ ብመንነታዊ ቅልዉላዋትን ብነብሰ-ሕንከታት ዝተዓብለኸን ዝተደግሴን ወዲ ሰብ ንኣብ ገዛእ ርእሱ ንዝተፈጥረ ባዶሽነት ንምምላእ፡ ባይታን ሱራት ዘይብሉ ሓሳባት ሃኒጹ ንካልኦት ግዳይ ናይ ባዶሹነቱን ምንካይ ነብሰ ክብረታቱ ክገብሮም ዘጸግሞ ብዝይምኻኑ እዩ።
ኣብ ዓለምና ቡዙሓት መናፍቓንን ዘመን ዝፈጠሮም ነብያትን እዮም ተራእዮም። ኣነ ኣምላኽ እየ ቢሎም ዝጽዕዱ እዉን ኣይተሳኑን። መላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ተሳቲፉ ከቢድ ዋጋን ሰለስተ ወሎዶታት መመላእታ ተቃሊሱ ዝተሳላሰለ፡ ከም ሳዕቤኑ መሬታዊ ናጽነት ወይ መሬታዊ ልዕላዉነት ዘራጋገጽ ሰዉራ “ናይ ደቂ ኣስመራን ንኣስመራ ሓራ ንምግባር” ዝተኻየደ ሰዉራ እዩ ምባል፡ እቲ ክዉቃዕ ዝድለ ዘሎ ሾቶ እንታይ እዩ? ናይ ብሓቂ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ናብ ንቡር ሂወቱ ንምምላስ ድዩ? እንታይ እዩ ከ እቲ ንቡር ሂወት ዝብሃል?
ኣቶ ዮሴፍ ገብሪሂወት ዘልዓሎ ዛዕባታት ስጡሙን ቁርጡዉን ኣይነበረን። ገለ ዘልዓሎም ሕቶታት ካብ ኣቀዲሙ ብመልክዕ ሓተታ ዝጻሓፎም ዓንቀጻትን ንብሕጂ ክጽሕፎም ዝደሊ ዘሎ ሓሳባትን ካብ መንጉኦም ቡጥቁል ቡጥቕል ኣቢሉ ዘምጾ እዩ።
ቀጺሉ ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ኤርትራዊ መንነትን የሎን ናብ ዝብል መደምደምታ ከብጽሑ ዝኽእል ኩረት-ሓሳብ ክፈጥር እዩ ሃቂኑ። ንህቀናታቱ ብክልተ ህሉዋት ተጋራጨዉትን ዘይቓደዉን መንነታት ክገልጾም ፈቲኑ። ንሳተን ድማ፡-
ቀዳማይ፡ ባዕዳዊ ወይ ናይ ለቃሕ መንነት ምድላይ ይብል።
ካልኣይ፡ ተኻላኻሊ ድርዒ-መንነት ምጥራይ እዩ ይብል።
ነዘን ሓረጋት እዚኣተን ንምግላጽ ብኣብነታት እዩ ክገልጸን ዝፍትን። ነታ ቀዳመይቲ ክገልጻ እንኮሎ ኣብ ትግራይ ትግርኛ ዝዛረብ ህዝቢ ኣሎ። ንሕና እዉን ልክዕ እቲ ቋንቛ እቲ ኢና ንጥቀም። ናይ ላህጃታት ኣዳማምጻ ዝፋላለ እኳ እንተኾነ ብመሰረቱ ናይ መንነት ፍልልይ ግን የሎን ይብል። ስለዚ እዚ መንነት እዚ እንኮሎና ስለምንታይ ኤርትራዉነት ዝብል መንነት ክንፈጥር ተቃሊስና ዘስምዕ ዝዓይነቱ ሓሳባት እዩ። ከም ኣዋካክሳ ኣቶ ዮሴፍ ኤርትራ ማለት ኤትኒክ ጉጂለ ትግርኛ ጥራይ ወሲድዎ ከምዘሎ እዉን ዘጣራጥር ኣይኮነን። ኤርትራዊ መንነት ወይ ኤርትራዊ ሃገራዉነት ናይ 12 ኤትኒክ ጉጂለታት እዩ። ብዘይካ እተን ኩሉ ሰብ ዝፈልጠን ሃዉሳን ዳህሊኪያን እዉን ከምዘለዋ ክፈልጥ ይግባእ። ስለዚ ኤርትራዊ መንነት ወይ ኤርትራዊ ሃገራዉነት ክንብል እንኾሎና በዘን ኩላተን ናይቛንቛ ኤትኒክ ጉጂለታት ዝቆመን ከም ዓረ ዝኸበበን እዩ። ኣቶ ዮሴፍ ገና ዘይተረድኦ ጉዳይ ኣሎ። ሃገራዉነት ወይ መንነት ስነሓሳብ፡ ፍልስፍና፡ ሃይማኖት ወይ ዋህም ከምዘይኮነ እዩ። እንታይ ድኣ ንሓደ ዉሱን ህዝቢ ዝጠምር ስነ-ኣእምራዊ ስምዒታዉን ማሕበራዉን ህያዉ ናይ መንነት ፍሕሶ ምኻኑ እዩ። እዚ መንነት እዚ ከምዚ ንሱ ዝብሎ ዝተተምነየ ወይ ዝተፈብረኸ መንነት ዘይኮነስ፡ ኣብ ኣእምሮና ዝተቀርጸ፡ ብሓሙሽተ ህዋሳትና ክርኣን ክጭበጥን ዘይክእል ባህርያዊ ሕላገት’ዩ። ነዚ ሕላገት እዚ ምንጪ ዝኾነ ሞቆምያታትን ሰራዉሩን ዘለዎ ምኻኑ እዉን ክግንዘብ ኣለዎ።
ኣስዕብ ኣቢሉ ከምተወሳኺ መብርሂ ዘቕረቦ ናይ ሓጺና ኣብ ገለ እዋናት ዝተፈጥረ ግርጭታት ነይሩ። እቲ ኣብ መንጎ ደቂ ዓዲ ሓጺና ዝነበረ ግርጭታት ንምፍታሕ፡ እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ደቂ ሓጺና ሳሆ ንሳሆ ብምኻድ እዮም ሓገዛት ክሓቱ ፈቲኖም ይብል። እዚ ኣባሃህላ እዚ ንስለዘረባ ዝበሎ ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ሳሆ ሳሆ እዩ፡ ትግርኛ ትግርኛ እዩ….ወ.ዘ.ተ ስለዚ ሰብ ናብ መመቦቖሉ ክምለስ ግድነታዊ ስለዝኾነ ትግርኛ እዉን ንትግራይ ክኸይድ ኣለዎ ወይ ካብ ትግራይ ሓገዝ ክሓትት ኣለዎ ማለቱ ኢዩ። ስለዚ ብኣታሓሳስባ ኣቶ ዮሴፍ ኩለን ኤትኒክ ጉጂለታት ኤርትራ ነናብ ኤትኒክኣን ክኸዳ ኣለወን እታ ኤርትራ ትባሃል ዘመናዊት ሃገርን ኤርትራዊ መንነት ክፈርስ ኣለዋ ዝዓይነቱ እዩ።
ካልኣይ ሓረጉ ንምግላጽ እዉን ብኣብነት እዩ ተጠቂሙ ንምብርሁ። ንኣብነት ይብል ነቶም ትግረ፡ ቛንቓኩም ትግረ እዩ ዝብልዎም፡ እቶም ተዛረብቲ ቛንቛ ትግርኛ እዮም ይብል። ንሳቶም ግን ንመንነቶም ንምዉሓስን ንምክልኻልን ድርዒ-መንነት ስለዘድልዮም ቛንቛና ዓረብ mar 13,2010-Dr. Gaim Kibreab in Modayna room paltalk እዩ ይብሉ ብምባል ዘይተባህለን ዘይተገብረን ኣብነት ብምፍጣር ምህዉታቱ ይቕጽል። ኣብ ኤርትራ ናይዘን ክልተ መንነታት ግርጭታት እዩ ዘሎ። እዘን ክልተ ድማ ናይ ሕብረተሰብና መንነታት ኣይኮናን ብምባል ይዛዝም። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲ ወይ ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽ ኣይኮነን ዘድሊ ዘሎ። ዘድሊ ዘሎ ኤርትራ ናብቲ ንቡር ናይቀደም ማሕበራዊ ሂወታ ምምላስ እዩ ብምባል ምስ ስልጣኔ ኤርትራዊ መንነትን ስልጣኔ ፖሎቲካዊ ስነፍልጠትን ብምግርጫዉ ብዘይ ገለ ዘዕግብ መርትዖታት ነቲ ዝካታቶሎ ዝነበረ ነባራይ ሰማዒ ኣብቲ ኣዳራሽ ዘተ ይርሕርሖ። ኣቶ ዮሴፍ ናብ ንቡር ሂወት ምምላስ እዩ ዘድሊ ዘሎ ክብል እንኮሎ እንታይ ማለቱ እዩ? ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክትምለስ ኣለዋ ማለቱ እዩ። ምኽንያቱ ሓበሻዊ ስልጣኔን ሓበሻዊ መንነት ኣሎና ቢሉ ስለዝኣምን ሃገረ ኤርትራን ኤርትራዊ መንነት ዝተፈብረኸ ድኣ እምበር ሓቐኛ ኣይኮነን ኢሉ እዩ ዝኣምን። ኩሉ ፍልስፍናታቱን ጹሑፋቱን ድማ ካብዛ እምነ-ኩርናዕ እዚኣ ስለዝነቕል ናብ መወዳእታን ተገሊሉ ዘይዉዳእ ሓሸዉያ ኣእቲዎ ኣሎ።
ኣቶ ዮሴፍ ሓያል ዝኾነ መግዛታዊ ናፍቆትን ኢትዮጵያዊ መንነትን ስለ ዘሰንፎ፡ ኣብ መስርሕ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ብዉልቀ ተጋደልቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተፈጸመ በደላት ኣብነት ብምርቛሕ ሰዉራ ኤርትራ ብኩሉ እንትንኡ ኩፉእ ከምዝነበረ ከስምር እንኮሎ ከምዚ ይብል “ገድሊ ንወለዲ ክብሪ አይነበሮን፣ ሓደ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ተጋዳላይ ንሓደ ነዊሕ ተጓዒዞም ጕዳይ ክሲ ከስምዑ ዚመጹ ኣረጋዊ ወይ ዓቢ ኣቦ ንወዮ ተጋዳላይ ስለ ዚተመላለስዎ ተንበርከኹ ኢልዎም። እዚ ንህዝብና ወጻኢ ካብ ባህሉን ልምዱን ዚዀነ ጓና ስጕምቲ ነይሩ። ድሒሮም ከአ እቶም ሽማግለ ሰብኣይ ኢሎምኒ እዚኦም ተጋደልቲ ሃገር ክመርሑ ብቕዓት የብሎምን። ርኤኻ ወደይሲ ኢትዮጵያ ንህዝብናን ባህልናን ከምዚ ጌሮም ኣቋናጸበሞ ኣይፈልጡን ከም ዚበልዎ ሓው ዮሴፍ ዕግበቱ አብቲ ኣበሃህላ ወሲኹ ንነባሩ እቲ ናይ ዘተ ኣዳራሽ ተመክርኡን ግንዛቤታቱን ይገልጸልና።
ኣቶ ዮሴፍ ፈጺሙ ዘይፈልጦን ዘይሓለፈሉ ተሞክሮ ብከምዚ ኣብነታት ብምጥቃም እዩ ዘናሽዎን ዝነጽጎን። ፈጺሙ ሰዉራ ኤርትራ ኣዉንታታት ነይርዎ ኣይብልን እዩ። ነተን ብዕላል ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት ዝቀረመን ኣሉታታት ንዕኣን እንዳኣካማስዔ እዩ ድማ ነቲ ታሪኽ ሰዉራ ኣብ ጸሊም ጉሓፍ ዝጉሕፎ። ኣቶ ዮሴፍ ሰዉራ ደቃ እንዳበልዔት ከምትዕወት ኣይፈልጦን ኣይርድኦን እዩ። ኣብ ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒቱ ናይ መንነት ቅልዉላዋትን ናይተሳትፎን ዘይምስታፍ ኣብ መስርሕ ሰዉራ ሕንከታት ስለዘለዎ ንሕንከታቱን ንቕልዉላዋቱን ንስዉራ ኤርትራ ግዳይ ብምግባር እዩ ነብሱ ከዳዓዕስ ዝህቕን።
ሰዉራ ኤርትራ በቲ ሓደ ወገን ሰፍ ዘይብል ጅግንነትን ዓወትን ዘርኣየ ሰዉራ ክኸዉን እንኮሎ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ምዓት ገበናትን በደላትን ተፈጺሙ እዩ። ኩሉ ድማ ኣብዛ ሕጂ በጺሕናያ ዘሎና ደረጃ ኣብጺሕና ኣሎ። ምትራኽን ምምዛንን እንተኾይኑ ድማ ኣዉንትኡን ኣሉቱኡን ብምዉድዳር ክመጽእ ኣለዎ። ጦቕሞ-ፈሊጣዉያን ወትሩ ስንኮፋትን ኣሉታ ጽዓትን ስለዝዉንኑ፡ ብዘይካ ኣሉታ ኣዉንታ ዘንብብን ዝቕበልን ንያትን ኣእሙሮን የብሎምን።
ኣብ መጨረስታ እሞ እዚ ኩሉ ካብተረኻ መፍትሒ እንታይ እዩ ተባሂሉ ኣብ ዝተሓተሉ እዋናት፡ ኣቶ ዮሴፍ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን እዞም ብኣንጻሩ ተሰሊፎም ዘለዉ ተቓወምቲ መፍትሒ ኣይኮኑን ይብል። ኣብዛ ሓሳብ እዚኣ ክልቲኦም መፍትሒ ከምዘይኮኑ ኣነ እዉን ይሳማማዕ እየ። ክልቲኦም ክፍትሑ ዘለዎም ጸገማት ምኻኖም እዉን ይፈልጥ እየ። ግን መፍትሒታቱ ከምዚ ኣቶ ዮሴፍ ዝብሎ “እቲ ዝርኣየኒ መፍትሒ ክልተ መሰረታዉያን መገድታት እየን ይብል።
1. ነዚ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተገይሩ ዘሎ ማዕቀብ ብምጥቃም፡ ማሕበረሰብ ዓለም ወትሃደራዊ ምትእትታዉ ብምጥቃም ነዚ ስርዓት ጸራሪጉ ንኤርትራ ናብ ንቡር ሂወታ ክመልሳ። ወይ ድማ፡-
2. መንግስት ኢትዮጵያ ወትሃደራዊ ዓቕሚታት ተጠቂሙ ነዚ ስርዓት ክኣልዮ ዝብል ልሙስን ኣዝዩ ኑዕቕ መፍቲሒታት እዩ ቀሪብልና። ንመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ሓንቲ ክገብር ከምዘይክእል እዩ ዘስሙረሉ ኣብ መዛዛሚ እማሜታቱ።”
ኣቶ ዮሴፍ መፍቲሒታቱ ጥብቆነት ዝምባሌ ዘሰንፎ እዩ። ጥብቆነት ድማ ካብ ዕርበት ንያትን መንነትን ዝነቕል እዩ። ጡዑይ ሓታቲ መጽዩ እቲ መፍቲሒ ንስኻ ብኣንጻር ኣቶ ዮሴፍ ዘቕርቦ ዘሎ እንታይ ኣሎኻ ዝብል ሕቶ እንተዘቕርበለይ ከምዚ ዝስዕብ ቢለ ምስ መለስክሉ፡-
እቲ መፍትሒ ሳልሳይ መገድን ሳልሳይ ሓሳብን ምፍጣር እዩ። ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ተኾይጡ ዘሎ ጉጂለን ብኣንጻሩ ዘለዉ ተቃወምቲ ኢና ዝብሉ መፍትሒ ከምዘይምኻኖም ካብተሰማማዕና፡ ካብ እዞም ክልተ ተጻረርትን ባህሪ-ሓደን ዝተፈልየ ኣታሓሳስባን ኣዋዳድባን ዘለዎ ናይ መሰረታት (grass-roots) ምንቕስቃስ ክፍጠር ኣለው። ናይ መሰረታት ምንቕስቃስን ሓሳብን ዳይነሚክስ: ኣብ ህዝቢ ወይ መሰረታት ዝተሰረተ ሓሳብን ምንቅስቃሳዊ ቅርጻ ስለዝዉንን ብባህሪኡ ሓራ ርእሱ ዝኻኣለን ብህዝቢ ዝምዉወልን ዝድገፍን እዩ። ብቀንዱ ዓበይቲ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዉን ፖሎቲካዊ መትከላትን ዉሳኔታትን ካብ መሰረታት ዝነቅሉን ብኦም ዝዉሰኑን ስለዝኾኑ፡ እቲ ፖሎቲካዊ ስልጣን ወትሩ ኣብ ኢድ ህዝቢ ከምዘሎ ዉሑስ ስለዝገብሮ፡ ብዉሽጣዊ ዓቕምታትናን ዉሽጣዊ ዉሳኔታትና ዉሽጣዊ መሰረታዊ ለዉጢ ከነራጋግጽ ንኽእል ኢና። እዚ ብክልስ-ሓሳብን ግብርን ፉቱንን ዕዉትን መፍትሒ እዩ ዝብል መልስን በደላ መፍትሒታት ኣቶ ዮሴፍ መሰቕረብኩ።
ንኣይ ከም ዉልቀ-ሰብ ኣቶ ዮሴፍ ከምዚ ምሕሳቡን ከምዚ ምባሉን ቡዙሕ ኣይገርመንን እዩ። ኩሉ ፍሕሶታት-ሓሳብ ኣቶ ዮሴፍ ንክምሃዝን ክፍጠርን ዝገበረ ጠንቂ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። ኤርትራ በቲ ተበጊሳትሉን ዝተቃለሰትሉን ዕላማታት መሪሻ ነይራ እንተትኸዉን ናይብሓቂ ሎኽመኛታት ከምዚ ክሓስቡን ክብሉን ኣይምስካሉን ነይሮም። ካብ ኮነ ግን ዝባሃል ነገር ስለዘየሎ ማዓንጣኻ ሸጥ ኣቢልካ ምቕላስ ጥራይ እዩ እቲ ምርጫ። ኣብ ተኣፋፍን ሓደገኛ ኩናታት መስቀላዊ መገድታት ንኤርትራን ሕብረተሰብ ኤርትራ ከሳጥሕዎ ዝህቑኑን ብዝተፈላለየ ጽዕዶታት ነቲ ሕብረተሰብ ንቱኹላዊ ምትፍናን ክድቕድቕዎ ዝህቑኑ ማናፍቓን ክህሉዉ እዮም።
ኣቶ ዮሴፍ ዘምጾ ዘሎ ሓስብ ሓድሽ ሕጂ ዝተቀልቀለ ሓሳብ ኣይኮነን። ብመሰረቱ እዚ ኣታሓሳስባታት እዚ ኣብ 1948ታት ማሕበር ኣንድነት ዘንቀሎ ሕጂ ኣቶ ዮሴፍ ዝኹስኹሶ ዘሎ ሓሳብ እዩ። እቲ ለዉጢ ብሓይሊ ናይ ግዳም ወትሃደራዊ ሓይሊ ተጠቂምካ ምምጻእ ዝብል ሓሳብ ድማ ብዓል ኣቶ ረዘነ ሃብተ ዘንቀልዎ ሓሳብ ስለዝኾነ፡ ንኽብረት እዉን ምስ ሓሳብ መፍቲሒታት ብዓል ኣቶ ረዘነ ሃብተ ይሳማማዕ እየ ክብል ይግባእ ነይሩ። ወዲያቱ ግን ከምተማራሚሩ ዝቀረቦ መፍትሒ ክመስል መፍትሒ እዚ እዩ ክብል እዩ ተርሹሕዎ። ኣቶ ዮሴፍን ተቀበልቲ ሓሳቡን ዘመን ዘምጾም ማሕበር ኣንድነት እዮም። ዝፈሸለን ዝተሳዕረን ሓስብ ኣልዒልካ ዘይትኣደነ ጊዜን ጽዓትን ኣጥፊካ ክትኩብልል ምሕዳርን ምዉዓልን ናይ ብሓቂ ናይ ሓንጎሉ ሩጉእነትን ዓቕሊ-ጽበት ናይ ጽዉያዊ-ቕመራ ክንክን-ጥዕና (Therapy) ዘድልዮ ዘሎ እዩ ዝመስል።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
16/04/2010
Copyright 2009 Merid Zeru. All rights reserved. This material may be published, broadcast, or redistributed with proper citation of Merid Zeru. m.zeru@hotmail.com


c: text/html

text:
ጥምየት ካብ ዘጥቅዓ ሶማል ናብ ኢትዮጵያ ዶብ ሰጊሮም ዝውሕዙ ሶማልያውያን ቁፅሮም ኣብት ቀረባ ሰሙናት ካብቲ ዝነበሮ ሓያለ ኣሽሓት ንመዓልቲ ኣብዚ እዋን ናብ ኣማእት ነኪዩ'ሎ።
እንተኾነ እቶም ዝመፁ ብጥምየት ኣዝዮም ተሃስዮም ኣብ ሕማቅ ኩነታት'ዮም ዝርከቡ። ሻቅሎት ሰበ-ስልጣን ጉዳይ ስደተኛታትን ሰራሕተኛታት ረድኤትን ብዛዕባ'ቶም አዝዮም ተሃስዮም ዝመፁ ቆልዑ'ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከብ መዕቆቢ ስደተኛታት ዶሎ ኣዶ ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ሎራ ፓዶን ካብቶም ዝመፁ ሓደስቲ ስደተኛታት ብዙሓት " ካብ ሶማል ንኽሃድሙ ዝገበሮም ቀንዲ ምኽንያት አልሸባብ'ዩ" ኢለን።
ብኻልእ ወገን ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ህፃናት ዩኒሰፍ ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ ግዳያት'ቲ ህልቀት ዘስዓበ ደርቂን ጥምየትን ቀርኒ ኣፍሪቃ ቆልዑ'ዮም ክብል ገሊፁ።
ኣብ ደቡብ ሶማል ሓደ ሚልዮንን ፈረቃን ቆልዑ ህፁፅ ሰብአዊ ረድኤት የድልዮም'ሎ ክብል ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ህፃናት ዩኒሴፍ አፍሊጡ'ሎ።
"ዕድሚኦም ካብ ሽዱሽተ ወርሒ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኦም 450-ሽሕ ቆልዑ ብፅንኩር ጉድለት አመጋግባ ይሳቀዩ'ለው፣ ካብአቶም'ቶም 195-ሽሕ ኣብ ኸቢድ ጉድለት አመጋግባ ወዲቆም ይርከቡ" ኢሉ'ሎ።
ህፁፅ ረድኤት ኣንተ ዘይተረኺቡ'ውን እዞም ቆልዑ ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ክሞቱ ይኽእሉ'ዮም ፣ ግን እንተተሓኪሞም እቶም ቆልዑ ክጥዕዩ ዝኽእሉ'ዮም ክብል'ውን እቲ ትካል ብወሃቢት ቃሉ ኣቢሉ ገሊፁ'ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 44 guests and no members online
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝልየሉ ግብራዊ-መሰረታዊ ሜላታት፣ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን መንበሪ፣
ቀዳማይ ጎነጽ እዩ፣-
1. ፖሎቲካዊ ጎነጽ የካይዱ ከፋራሩሑኻ።
2. ኣካላዊ ጎነጽ የካይዱ ከርዕድኻ።
3. ስነ-ኣእሙራዊ ኪናት የካይዱ ከንበርኹኻ። እዚ ስለስተ ዓይነት ጎነጽ ተጠቂሞም እንተድኣ ዘይተዓወቱልካ ናብ ካልኣይ ገጽ ይሳጋገሩ።
ካልኣይ ናይ ኣሉታ ወሬ ኪናት እዩ፣-
1. ብኽድዓትን ጥልመት ሃገር ይኸሱኻ።
2. ዘይመንነትካን ተግባራትካ ይጥቁኑኻ።
3. ማሕበራዉን ሰብኣዉን ተነጽሎ መታን ከጋጥመካ፣ ንኣብ ከባቢኻን ቀረብትኻን ብስምካ ምጥፋእ ይስሕሩ።
4. ከም ሰብ ዋጋ ከምዘይብልካ ከምስሉ ዘይተባህለን ዘይነበረን ወሬ ይብትኑ።
5. ምስ ቤተሰብካ፣ ሓዳርካ፣ ዉላድካ፣ ኣዕሩኽቱኻ ክበታቱኑኻ ይጽዕሩ። እዚ 5 ዓይነት ጸለመን ጠቀነን ተጠቂሞም እንተድኣ ዘይተዓወቱልካ ናብ ሳልሳይን ናይ መጨረስታ ገጽ ይሳጋገሩ።
ሳልሳይ ምሕራም፣ ምቅንጻል፣ ምሽራብ፣ ምንጻልን ምሙቛሕ እዩ፣-
1. ይንጽሉኻ፣ የደስኩልኻ፣ ይጽልጹልኻ፣ ይሸርቡኻ፣ ይኣስሩኻ ወይ ድማ ይቅንጹሉኻ።
2. ኤርትራዊ መንነትካ ይምንዝዑኻ፣ ሬሳኻ ኣብ መሬት ዓደቦኻ ካይ ቕበር ይገብሩ፣ ዓድኻ ከምዘይትኣቱን ትወጽእ ይገብሩኻ።
3. ንገዛ ነብሶም ከም ጥቕዉ ዝኾነ ኤርትራዊ ትዉልዲ ከምዘለዎም ኣምሲሎም፣ ብትዉልዲኻ ወይ ብወገን ኣቦ/ኣደ ስግር-መረብ ወይ ስግር ቀይሕ-ባሕሪ ይቡቑጽኻ።
4. ዕሱብ ናይ ወያኔ፣ ማእከላይ ስለላ ኣሜሪካ፣ ወይ ናይ ምዕራብ ሃገራት ዘይመንግስታዊ ትካላት…ወ.ዘ.ተ ብምባል ሓንሳብ ንሓዋሩ ንህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራ ንምጥፋእ ከምተዓጠካ ኣምሲሎም ምስልኻ ክድዉንኻ ይፍትኑ። እዚ ሜላታት እዚ ካብ ጊሓቱ ካብ ንቃልሲ ዝተጸንበሩሉ እዋናትት ዝስራሓሉ ዝነበሩ ሕጂ እዉን እንተኾነ ዝስራሓሉ ዘሎ እዩ።
5. ኣቀዲሞም የጸልሙኻ፣ በቲ ንሳቶም ዘጸሎሙኻ ተገዚኻን ተሸምሪርካ ትኸይድ ምኻንኻ እንተተገንዚቦም፣ ካብ ዝነበረካ ሓላፍነት ክብ ዝበለ ሓላፍነትን ስራሕ ሂቦም ይምዱቡኻ፣ ግዳይ ናይ ኢሰብኣዊ ሜላታቶም ኬንካ ከም ሓደ ጊልያ ትነብር፣ ከተሕጉሶም ድማ ዘይግቡር ትገብር፣ ዘይቡሁል ትብል።
በዚ ሰለስተ ገጻት መጥቕዓቲ እንተዘይተዓዊተሙልካ፣ ዓቕሚ ተቀባልነቶምን ጽልዋኻን፣ዘለኻዮ ቦታን ጊዜን ስለዝድሩቶም እንበር ሂወትካ ክወስዱ እዉን ድሕር ዝብሉ ኣይኮኑን። ሙቹኡ ቦታን ጊዝየን እንተረኺቦም ብቛጻ ይቁንጹሉኻ።ነዚ ኹሉ ዘካየዱልካ መጥቃዕትታት እንተስዒርካዮም፣ ከምዚ ዝጠልቀየ ጅርባ ለዘዝ ለዘዝ ድሕሪ ምባሎም፣ ፍላን ጊዜ ቦታን ኣይሓለወን እንበር ዘረቡኡ ወይ ተግባራቱ ቁኑዕ ነይሩ ይብሉ። ንብዓት ሓርገጽ ክነብዑ ዝጸንሑ ቶኻሉ እንታይ ቁኑዕ ኣፍሊጥዎም? ቁኑዕ ስለዝፈለጡ ዘይኮኑስ ምስ ስዓርካዮም ክጡቡሩኻ እዮም ዝፍቱኑ።
ስለምንታይ እዮም ከምዚ ዓይነት ሃሳይ ሜላታት ዝጥቀሙ?
1. ሽዉሃት ጽልኦሙን ቂሞም ኣዝዩ ዓሚቕን ሪሒብን እዩ።
2. ሽዉሃት ስስዔ ስልጣኖም ደረት-ኣልቦ እዩ።
3. ወዲሰብ ምስ ምፍጣሩን ዝዓበየሉ ከባቢን ዝሕዞ ዉልቛዊ ጸባያት ኣሎዎ፣ ነዚ ካብተፈጥሮኻን ከባቢኻን ዘጥረኻዮ ፍሉይ ጸባያት መግለጺ መንነትካ ዝኾነ፣ ብዘይ ገለ ንሕስያ ደርዒሞም፣ በቲ ንሳቶም ዝደለዩኻ ማሕበራዊ ህንደሳ ፈንጢሕካ-ስራሕ ክሰርሑኻ ስለዝዉሱኑ እዩ። ኣብዚ ኣብ ሞንጎ እቲ ኣቀዲሙ ዝጸንሓ ጸባያትካን መንነትካን፣ ብንሳቶም ዝደልይዎ ክሰርሑኻ ዝፍቱኑ ዘለዉ ፍሉይ ጸባያትን መንነት ግርጭታት ይጋሃድ እሞ ድሕሪኡ ከምሰብ በቲ ዝሓሰብዎ እንተዘይርዒምካ ንጥፍኣትካ ወይ ድማ ንትንሳኤኻ ይኸዉን።
4. ሃገርን ህዝብ ኣይንታዮም እዩ።
5. ዘለዎም ሰብኣዊ ጽዓቶም ኣብ ኣሉታን ሰይጣናዊ መንፈስ ዝተሓዝኤ እዩ።
6. ሰብ ብሰላምን ራህዋ ክነብር እንተ ሪኦም ዓቕሎም ኽርጥ ስለዝብሎም፣ ንሰላም ብዕግርግር ክትክኡ ዝህቕኑ ሓሳዳት ፉጡራት ብሙኻኖም እዮም።
7. ናይ መንነት ቅልዉላዉን ነብሰ-ሕንከታት ስለዘለዎም እዮም።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
5/5/2013


text:
ተመራመረቲ ጥዕና ሕማማት ኣጫንዩ ዘለሊ ኤሌክትሮኒክ ኣፍንጫ ሚሂዞም።
20/04/2010 እዚ ፈጠራ ብተመራመርቲ ቴክኒክ ኮሌጅ ቫለንስያ ኣብ ሃገረ ስፔን ዝተምሃዘ እዩ።
ረብሕኡ ደማ ሕሙማት ኣብ ውሽጦም ዘጥቀዖም ዘሎ ዓይነት ሕማም ኣጫንዩ ዓይነቶም ዝፈሊ ቴክኖሎጂ እዩ።
እዚ ሰብ ሰራሕ ኤሌክትሮኒክ ኣፍንጫ 32 ኢኖዝ ዝብል ስያመ ዝተውሃቦ ኮይኑ ስርሑ 90 ሚኢታዊ ዕውት ከም ዝኾነ በቲ ዝተገበረሉ ፈተነ ተረጋጊፁ ኣሎ ይብሉ አቶም ተመራመርቲ።
32 ኢኖዝ ማለት ውን ኤሌክትሮኒክ ኣፍንጫ ኣብ መዓናጡ ኮነ ካልኦት ሱረ ዝሰደዱ ሕማማት ብምጭናው ፈልዩ ዘለሊን ንሓኻይም ምሉእ መረዳእታ ዘሕልፍን ውፅኢት ቴክኖሎጂ እንትኾን ንልዕሊ 200 ሽሕ ስፔናውያን ግዳያት ሕማም ክሮን ድማ ቅልጠፍ ምርመራ ክገብር ዝኽእል እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
ተመራመርቲ ቴክኒክ ኮሌጅ ቫለንስያ እዚ ቴክኖሎጂ ኣብ 445 ግዳያት ዝተፈላለዩ ሕማማት ፈተነ ዝገበርሉ እንትኾኑ ዕውትን ትኽክለኛ ውፅኢት ምርመራን ከም ዝረኸቡ ኣረጋጊፆም ኣለው። እዚ ማለት እዚ ምህዞ ኣብ ቀረባ ስሩዕ ስርሑ ንምሳርሕ ዘኽእሎ ኣፍልጦ ረኺቡ ኣሎ ማለት እዩ።
እዚ ፕሮጀክት ዶክተር ፒላር ኖስ ፣ ፕሮፌሰር ጆዜ ፔሌግሪን ዶክተር ቤለን ቤልትራንን ዝተበሃሉ ተመራመርቲ ጥዕና ዝተሳተፍሉ እንትኾን ብሓንሳእ ቅልጡፍ ምርመራ ንብዙሓት ሰባት ንምሃብ ዘኽእል እዩ ተባሂሉ ኣሎ። 32 ኢኖዝ ማለት ውን ኤሌክትሮኒክ ኣፍንጫ ሕማማት ኣነፂሩ ንግዳያት ኣብ ኣወሃህባ ምርመራን ኣፋውስን ዝነበረ ምንግልታዕ ዝንኪ እዩ ገሊፆም እቶም ሳይንቲስታት።
ፍልፍል medical.net


text:
ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ዓመፅትን ንማዕልታት ዝተኻየደ ውግእ ጠጠው ክብል ኣዚዞም።እንተወሓደ 150 ሰባት ተቐቲሎም ኣለው።እታ ሃገር ናብ ሕድ ሕድ ኲናት ትጥሕል ኣላ ዝብል ስግኣት ይዓቢ’ሎ።
ተፃብኦ ጠጠው ንምባል ሎማዕንቲ ሰኒ ዝወፀ ኣዋጅ ኣብ ጁባ ዝካየድ ውግእ ክሳብ ምሸት ስዓት 12 ክልቲኦም ወገናት ጠጠው ክብሉ ይእዛዝ።ኣዘዝቲ ሓይልታቶም ክቆፃፀሩን ንህይወት ስቪላትን ንብርትን ክሕልዉን ይእዝዝ እቲ ኣዋጅ።
እሙናት ወታደራት ምኽትል ፕሬዝዳንት ሪያክ ማቻር ነቲ ፕሬዝዳንታዊ ትእዛዝ ዝቕበሉ እንተኾይኖም ንፁር ኣይኮነን።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ቤት ምኽሪ ፀጥታ መራሕቲ ደቡብ ሱዳን ሓይልታቶም ክቆፃፀሩ ብምፅዋዕን ኣብ ልዕሊ ስቭሊኣትን ትካላት ሕቡራት መንግስታትን ዝቐፀለ መጥቓዕቲ ብገበናት ኲናት ከሕትት ይኽእል እዩ ዝብል ውሳነ ድሕሪ ምውሳኑ ድሕሪ ስዓታት እቲ ውግእ ኣብ ምሉእ ከተማ ጁባ ንሓምሻይ ማዕልቲ ቐፂሉ’ሎ።
ወታደራት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣስታት 30 ሽሕ ስቪላት ንዝተዓቖብሉ ቀፅሪ ሕቡራት መንግስታት ብከቢድ ብረት ብምድብዳብ ዓሰርተታት ምማቶም ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ጥቓ መደብር ሕቡራት መንግስታት ናይ ዝርከብ ክልኒክ ሓላፊ ፀጥታ በድቡድ ቾል ሓይልታት መንግስቲ ናብቲ ቐፅሪ ምትኳሶም ገሊፁ’ሎ።


text:
እቲ ኣብ ግሪኽ ርእሰ ከተማ ኣንተንስ ክትንክፍ እዩ ዝብል ዓብይ ፍርሒ ዘሕድር ዘሎ ዝተኸስተ ሰብዓን ኣርባዕተን ዜጋታት ንሞትን ንልዕሊ 500 ናይ ማህሰይቲ ሓደጋን ብዙሓት ብዘይ ኣባይትን ንብርትን ዘትርፍ ዘሎ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ኣመልኪቶም ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቃለ መሕትት ዘካየዱ ናይ ኣተንስ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሮሶላቶስ መንቀሊ እቲ ባርዕ ሓዊ ኢድ ሰብ ዘለዎ ይመስል ኢሎም፡ መንግስቲ እውብ ሓላፍነት ኣለዎ ይብሉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ባርዕ ሓዊ ብሓቀ ኣዚዩ ሓደገይናን ንብዙሓት ሞትን ሓሊፉ እውን ማህሰይትን ብዙሃት ከኣ ኣልቦ ቤትን ንብረትን የትርፍ ኣሎ፡ ዝበሉ ብፁዕነቶም፡ ኣብ ግሪኽ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብካሪታስ ዝጽዋዕ ማሕበር ረድኤት ጨንፍር ዘድሊ ሓገዝ ንምቕራብ ስንድው ምዃኑን ድሮ ምስቲ ብሓደጋ ባርዕ ምስ ዝተጠቕዔ ከባቢ ኣባይቲ ምሕደራ ርክብ የካይድ እውን ምህላዉ ይገልጹ።
እቲ ባርዕ ሓዊ ኢደ ሰብ ዘለዎ እዩ ዝመስል ይኹን ደኣ እምበር እቲ ኣብ ልዕሊ ሰብን ንብረትን ዝወረደ ከቢድ ኪሳራ ተሓታት ንገዛእ ርእሱ መንግስቲ እዩ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኣቲካ ብዙሓት ኣባይቲ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝተሓንጸን ንሓደጋ ዝተቓልዔን እዩ፡ ስለዚህ ናይ ዜጋታት ሓላፍነት እውን ይምልከት። ብርቱዕ ዝናም ክዘንም እንከሎ እቲ ከባቢ ምስ ባሕሪ እውን ቅርበት ስለ ዘለዎ ብዙሓት እውን ይጥሕሉ፡ እዚ ድሮ ዝተራእየ ሕደጋ እዩ፡ ስለዚህ ኣብቲ ኣባይቲ ክሕነጸሉ ዘይግብኦ ከባቢ ኣባይቲ ምሕናጽ ናይ ገዛእ ርእስኻ ሕይወት ንሞት ሓደጋ ብቐሊሉ ምቕላዕ እዩ ዝኽውን፡ ሓምላይ ሓብቲ እናብረስካ ብዘይ ፍቓድ ኣባይቲ ምሕናጽ ካብ ሕጊ ወጻኢ እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ምኽባር ሕጊ ምኽባር ነፍሲ ወከፍ ሕይወት ዜጋ ኣሎ፡ ሕግን ስርዓትን ምሕላው ገዛእ ርእስኻ እውን ምኽባር ማለት እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
መንግስቲ ነቲ ወሰኽ ደመወዝ ዝገበረ ሰራሕተኛታት ምኽባር መነባብሮ ንምፅዋር መታን ክኽእሉ ምዃኑ ምንስቴር ስቪል ሰርቪስ ኣቶ ጁኔዲን ሳዶም ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣፍሊጦም።
"ንምፅዋር ምኽባር መነባብሮ ዝተገበረ ወስኽ ደመወዝ ብርክት ዝበሉ ዝተፈላለዩ ናይ መማረፂ መፅናዕትታት ምስተኻየዱ ቀዳማይ ናይ መንግስቲ ናይምኽፋል ዓቕሚ ኣብ ግምት ብምእታው ካልኣይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዕዳጋ ዘሎ ዝተሓተ ደመወዝ ናይ ዘለዎም ናይ ምኽፋል ዓቕሚ ብምውዳድ ዝተወሰነ እዩ"
መንግስቲ ተወሳኺ 4.76 ቢሊዮን ብር ከምዘውፅአ እቶም ምንስቴር ገሊፆም ኣለው።
እቲ ሓድሽ ናይ ደመወዝ ወሰኽ ንልዕሊ ሓደ ሚሊዮንን 17 ሽሕን ሰራሕተኛታት ክልልን ፌደራልን ዝሽፍን እንትኸውን ምክልኻል ፖሊስ ሽሞኛታት መንግስትን ኣብ ዝተፈላልየ ብርኪ ዝርከቡ ተመረፅቲ ኣባላት ቤት ምኽሪ የጠቓልል ክብል ወኪልና መለስካቸው ኣምሃ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝለኣኾ ፀብፃብ ሓቢሩ።


text:
ዓለምለኸ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት 2015 ብሜዲትራኒያን ባሕሪ ንዝሰግሩ ስዱዳት ዝኸፍአት ንምዃን ትዳሎ’ላ ኢለን። Save the Children ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ሊቢያ ናብ ጣሊያን ንምስጋር ሓደገኛ ጉዕዞ ዝገበሩ መብዛሕቲኦም ህፃናት ዝኾኑ ኣስታት 400 ስዱዳት ኣብ ቀረባ ምማቶም ኣፍሊጡ’ሎ።
ሓለውቲ ወሰን ማይ ጣሊያን ካብ 10 ክሳብ 13 ሚያዚያ 2015 ኣ/ፈ ንልዕሊ 7,000 ስዱዳት ኣድሒኖም ኣለው።ኣስታት 450 ህፃናት እንትኾኑ ካብኦም እቶም 317 ናዳዪ ዘይብሎም ህፃናት እዮም ብመሰረት Save the Children።
ወሃቢ ቃል ዓለምለኸ ትካል ስዱዳት ጆል ሚልማን ኣብ ውሽጢ ወርሒ ሚያዚያ ድሮ ኣስታት 8,000 ሰባት ካብ ባሕሪ ድሒኖም ኣለው።እዚ በዝሒ እዚ ዝሕብሮ ነገር ናይ 2015 ኣ/ፈ ዘይሕጋዊ ምስጋር ስዱዳት ብምሉእ ዓቕሙ ይካየድ ምህላው እዩ ኢሎም።
‘’በዝሒ ካብ ኣፍሪካ ናብ ጣሊያን ዝኣትው ዘለው ስዱዳት ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣዐሪዮም ክበዝሑ እዮም’’ ምስ በሉ ሚልማን ብምቕፃል ‘’ናይ ዝሞቱ ቁፅሪ እውን ብሓሙሽተ ዕፅፊ ክዓቢ እዩ።ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኣፍሪካ ተላዒሎም ኣብ ሜዲትራኒያን ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 500 በፂሑ’ሎ’’ኢሎም።ዋላ’ዃ ክሳብ መወዳእታ ሚያዚያ 2014 ኣ/ፈ 96 እንተበፅሑ እውን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን 47 ነይሮም ህይወቶም ዝስኣኑ ብመሰረት መግለፂ ሚላምን።
ማዕበል ካብ ሊቢያ ናብ ጣሊያን ዝጉዓዙ ስዱዳት ኣብዚ ዓመት ብዘተሓሳስብ ብርኪ ብዙሕን ሓደገኛን እዩ ኢሎም ሚልማን።ካብ ሊቢያ ብሓደገኛ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ዝውሕዙ ዘለው ብዙሓት ስዱዳት ኣብታ ሃገር ካብ ዘሎ ህውከትን ገበንን ንምህዳም ከምዝኾነ ወሲኾም ሓቢሮም።ኣብ ጎደናታት ከም ትሪፖሊ ዝኣመሰላ ከተማታት ብዙሕ ገበን ይፍፀም ኣሎ እውን ኢሎም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ኣብ 2014 ኣ/ፈ ካብ ሰሜን ኣፍሪካ ተላዒሎም ብሜዲትራኒያን ኣቢሎም ክሰግሩ ካብ ዝፈተኑ እንተወሓደ 3,500 ሰባት ከምዝጠለቑ ገሊፁ’ሎ።በዝሒ ናይ ዝሞቱ ሰባት ኣብዚ ዓመት እዚ ክበዝሕ እዩ ክብላ ዝተንበያ ዓለምለኸ ሰብኣዊ ትካላት ሕብረት ኣውሮፓ እዚ ዘይቅቡል ምጥፋእ ህይወት ጠጠው ንምባል ስጉምትታት ክወስዳ ይፅውዓ ኣለዋ።


text:
ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተሰረተ ምዕሩይ ቊጠባዊ ሰረት ኤርትራ፣ ንትስፉው መጻኢ ዝሕብር ምዃኑ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ናይ ምስሪ ጋዜጣ ኣልኣህራም ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት ገሊጹ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብዛዕባ’ቲ ዘይፍትሓውን ዘይሕጋውን እገዳ ብዝምልከት ንዝቀረበሉ ሕቶ፣ ንፍሽለት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘግሃደ ብድፍኢት ኣሜሪካ ዝተበየነ እገዳ፣ ንኤርትራ ንምብርካኽ’ኳ እንተ ነበረ፣ ንሃንደስቱ ዘናወጸ ሓያል መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘበርዓኖ ብምምልካት፣ ኤርትራ ኣጽዋር ዘይኮነስ ናውቲ ህንጻን ሕርሻን ጥራይ ከምዘድልያ ኣረዲኡ።
ንተራ ኣህጉራውያን ዘይመንግስታውያን ውድባት ብዝምልከት ድማ፣ እዘን ከም መተካእታ ሃገራውያን ስርዓታት ኮይነን ዝሰርሓ ስለያዊ መጋበርያ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ዝኾና ውድባት ንውሽጣዊ ናይ ምግባር ዓቕሚን ተሓጋጊዝካ ምስራሕን ሽርክነትን ኣልሚሰን ናይ ተጸባይነትን ተመጽዋትነትን ባህሊ ዘሰስና ብምዃነን ብኤርትራዊ ባህሊ ንጹጋት ምዃነን ኣብሪሁ።
ፕረዚድንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ነቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ብሓፈሻ ኣብ ምስሪ ድማ ብፍላይ ዝተኸስተ ነትጒ ብዝምልከት ድማ፣ ህዝብታት ብዝወረዶም በደል ክቃወሙ ባህርያውን ቅቡልን’ኳ እንተኾነ፣ ብዘይንጹር ፕሮግራምን መሪሕነትን ውዳበን ዝተላዕለ ነትጒ ብምዃኑ ግን ምዕባለታቱ ብትዕግስቲ ምክትታል ዝሓትትን ዝምልከቶም ሃገራውያን ሓይልታት ነዚ ሕጂ ሰውራ ዝብልዎ ዘለዉ ነትጒ፣ ባህጊታት ህዝብታቶም ከይመለሰ ብናይ ደገ ሓይልታት ከይብርዕን ልዑል ትኩርነትን መኣዝንካ ናይ ምንጻርን ዕማም ይጽበዮም ምህላዉ ሓቢሩ።
ንብዙሕነት ሰልፊታት ኣመልኪቱ ድማ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ደሞክራስን ፖለቲካዊ ብዙሕነትን ብውሽጣዊ ምዕባለ ህዝብታት ዝመጽእ ማሕበረ-ቊጠባዊ ኩነታት፣ ምዕሩይ ዝርግሐ ጸጋታትን ሰላምን ዘውሕስን እምበር፣ ምስ ክውንነትካ ዘይከይድ ንሓድነትን ስኒትን ህዝብታት ብሃይማኖት፣ ቀቢላ፣ ኣውራጃ መቓቂሉ ንናይ ደገ ምትእትታው ዕድል ዝኸፍት ናይ ምዕራባውያን ቅዲ ደሞክርሲ ፍጹም ቅቡል ከምዘይኮነ ኣስሚርሉ።
ኣብ ሶማል መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም ብዛዕባ ዝግበር ዘሎ ፈተነታት ምዕራብን መጋበርያታቶምን ብዝምልከት ድማ፣ ሶማላውያን ጉዳዮም ባዕሎም ንኸይፈትሑ ስለዝተኸልከሉ ኩሉ’ቲ ብደገ እናተሰንዐ ብደጋጋሚ ዝተፈተነ መሰጋገሪ መንግስቲ ዝበሃል ጉዳይ ፍረ ከምጽእ ከምዘይከኣለ ብምሕባር፣ ኣብ ሶማል ህዝባዊ ደገፍ ዘለዎ ማእከላይ መንግስቲ ክመጽእ፣ ጉዳይ ቀርሰና ክፍታሕን ኣብ ዞባና ተራኣ ክትጻወት እትኽእል ሃገረ ሶማል ክትረጋገጽ እንተኾይናን፣ ምዕራባውያን ሓይልታትን መጋበርያታቶምን ኢዶም ስሒቦም ሶማላውያን ጉዳዮም ባዕላቶም ንኽፈትሑ ዕድል ክወሃብ ከምዝግባእ ኣረዲኡ።
ብዛዕባ ፈለግ ኒል ዝለዓል ዘሎ ሕቶታት ብዝምልከት ከኣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ዞባና ሓባራዊ ምትሕግጋዝ፣ ወፍሪን ንግዲን እንተተረጋጊጹ ትሕዝቶ ማይ ፈለግ ኒል ንወለዶታት ዝኣክል ምዃኑ ብምሕባር፣ ብፈለግ ኒል ምውጥዋጥ ግን ፖለቲካዊ ሃልኪ ጥራይ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
******ኣ.ዜ.ኤ*******


text:
ቲቪ 2000 ብእተሰምየ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ምስማዐ - ርእየት “Ave Maria - ሰላም ለኪ” ብእተሰምየ ዝመሓላለፍ 11 ፍጻሜታት ዘጠቓለለ መደብ፥ እቲ ኣዚዩ ፍቑር ዝዀነ ጸሎት ሰላም ለኪ ኣምርኵይዙ ምስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዘካይዶ ቃለ መሕትታዊ ከይዲ ነቲ ጸሎት ብምንባር ምስ ዕለታዊ ሕይወት ብምትሕሓዝ ዝትርኽ መደብ ከምዝዀነ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እመቤተ ማርያም ተራ ዝዀነት ናይ ትማልን ሎምን ዘይከተማዊት ኣብ ንእሽተይ ቑሸት እትነብር፡ ከም ናይ ግዚኣ ደቀንስትዮ ተራ ዝዀነ ሕንጸት ዝቐሰመት፡ ንመርዓ ክፍትቲ ዝዀነት፡ ስድራ ቤት ንምቛም ስንድውቲ” ናይ ማርያም ተራውነትን ቅድስናኣን ዝምልከቱ ኣርእስታት ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዝህብዎ ሰፊሕ ትንተና ብቲቪ 2000 ምስ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ጳጳሳዊ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ብምትሕብባር ብዘሰናድዎ መርሓ ግብሪ ካብ ዕለት 16 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣትሒዙ ከመሓላለፍ ምዃኑ ተገሊጹ።
ዓሰርተ ሓደ ታሪኽ ደቀንስትዮ
እቲ መደብ ኣብ ከተማ ፓዶቫ ናይ ዝርከብ ቤተ ማሕቡስ ቤተ ጸሎት ቆሞስ ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ኣባ ማርኮ ፖዛ ኽዀኑ ንከለዉ፡ እዚ ሓድሽ መደብ’ዚ ድሕሪ እቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብታ ኢየሱስ ዝመሃረና ኣቡነ ዘበሰማያት ዘርእስታ ጸሎት ኣደጊፎም ዝሃብዎ መደብ ትንታኔ ስዒቡ ዝቐርብ ዘሎ እውን ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ እቲ ሰላም ለኪ ዝብል ማርያማዊ ጸሎት ምስ ታሪኽ ብዙሓት ደቀንስትዮ ብምትሕሓዝ ዝትንትን ኰይኑ፡ እቲ ኣብ ዓለም ኣዚዩ ዝሰፍሔን ብዘፈላለየ ቋንቋታት ዝድገም ጸሎት’ዚ ካብ ሚሸል ሁንዚከርን ጋዜጠይና ፈደሪካ ኣንጀሊን ካልኦት ውሩያትን ተራን ኣዴታትን ናይ ማርያም ተክለ ሰብነት ብኸመይ ከምዝገልጽኦን ኣብ ሕይወተን ናይ ማርያም ታሪክ ዘለዎ እወታዊ ተጽእኖ እንታይ ከምዝመስል ዘጠቓልል መደብ ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ዕለት 23 ታሕሳስ ቃለ መሕትት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት
ኣብ ነፍሲ ወከፍ እቲ ብቓለ መሕትት መልክዕ ዝቐርብ 11 መደብ ፍጻሜታት ምስ ቅዱስ ኣቦና ካብ ሰላም ለኪ ክሳብ ተዓብዮ ነፍሲየ ለእግዚኣብሔር ዝብል ማርያማዊ ጸሎት ዘመርኰዘ ቃለ መሕትት ዘጠቓልል ኰይኑ፡ እቲ መደብ ፍጻሜታት ኩሉ ብሓደ ጥርኑፍ ኰይኑ ብምሉእ መደብ ዕለት 23 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. እውን ከምዝመሓላለፍን፡ “ዝዀነት ትዅን ጓለንስተይቲ ኣብዚ ዓለም’ዚ” ይብሉ ቅዱስ ኣቦና፥ “ንማርያም ምምሳል ኣኽእሎቱ ኣሎኒ ክትብል ትኽእል” ስለምንታይ ሕይወት ማርያም ተራ ሕይወት ስለ ዝዀነ፡ ዋላ’ኳ ሕጸን መርዓትን ማርያም ንጽሕናን ድንግልናን ዝዓቀበ እንተነበረት፡ ዕለታዊ ሕይወታ ስድራ ቤት ምግልጋል፡ ዕዳጋ ምውራድን ዕዮታት ዘቤት ምፍጻምን ሕንጸት ውላድ ምሕላይን በዓል ቤታ ምሕጋዝን ዝብል እዩ” እንክብሉ ሕይወት ማርያም ተራ ሕይወት ደቀንስትዮ ምዃኑ የብርሁ።
ዕንቅፋት ቅድስ
ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ጳጳሳዊ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ቤት ምኽሪ ኣባል የኔታ ኣባ ዳሪዮ ኤድዋርዶ ቪጋኖ እዚ መደብ ኣሞርኵይዙ ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ እቲ ኣብ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣማእኪሉ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝካየድ ቃለ መሕትት፡ ጽዑቕን ቅኑዕን ዓሚዩቕን ዘተ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ናይ ማርያም ቅድስና የዘንትዉ፡ ኣብ ገዛእ ርእሱ ምልኣት መንፈስ ቅዱስ ዘለዎ ቅድስና፡ ፈርንሳዊት ደራሲት ጆሰፍ ማለገወ፥ “እቲ ዓቢይ ዕንቅፋትን ጸገምን ህልወተ እግዚኣብሔር ምስትውዓል ዘይኵነስ፡ እግዚኣብሔር ገዛእ ራእሱ ከሪስቱ - ክርስቶስ ምግባሩ ምፍላጥን ምስትውዓል እዩ፡ እዚ እዩ እቲ ዓቢይ ንሊቃውንትን ናይ ሕጊ መምሃራንን ዕንቅፋት ዝዀነ፡ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ናይዚ ዕንቅፋት’ዚ ሕመረት እያ፡ ስለዚህ ቅድስናኣ ኣብ ማእከል እዚ ዕንቅፋት’ዚ እዩ፡ ከምዚ ብምዃኑ ከኣ ንስኻ - ትብል ማለጉወ - ቅድስና ብዘይ ዕንቅፋት’ዚ ክትርድኦ ኣይትኽእልን፡ እግዚኣብሔር ከሪስቱ (ክርስቶስ ኰነ) ቅቡእን ሓደ ሰብ ከማናን ኰነ” ከምዝበለቶ እዩ።
ኣብነታውን ጽባቄ ዘለዎ ሓዳር
ቅዱስ ኣቦና ይብሉ፡ ቅዱስ ዮሴፍ፡ በዓል ቤት እዩ፡ ማርያም ኣነ’ኰ ኣደ እግዚኣብሔር እየ፡ ንስኻ ግና መጋበርያ እግዚኣብሔር ኢኻ ክትብል ብምንሻው ኣይተዛረበቶን፡ ከም በዓል ቤታ፡ ንጽሕትን ብዘይ ሓጢኣት ኣዳምን ክነሳ፡ ከም በዓል ቤታ ኣኽበረቶን ኣገልገለቶን፡ ከም ሓደ ስድራ ብሓባር ይዓዩን ምስ ወዳ ኢየሱስ ኣውን ይጻወቱን ኩሉ ስቓይን መከራን ብሓባር ይቋደሱን። ዓበይቲ ውሳኔታት ዮሴፍ እዩ ዝፍጽሞ ዝነበረ፡ ንሳ ምልእተ ጸጋ ንሱ ኸኣ ረቲዓን እዩ፡ ቃል እግዚኣብሔር ዘኽብርን ረቲዓን፡ ደስ ዘብል ሓዳር፡ ጸጋዊት ንሳ ረቲዓን ንሱ።
ኣዴታት ናይ ፕላዛ ደ ማዮ (ኣብ ኣርጀንቲና)
ካብተን ብዛዕባ ሰላም ለኪ ኣብ ዝምልከት ርእሰ ጉዳይ ቃለ መሕትት ዝተገብረለን ደቀንስትዮ ጋዜጠይና ኢጣሊያዊ መበቆል ዝለወን ሰዓቢት ሃይማኖት ኣይሁድ ኣብ ሰላሳታት ካብቲ ኣብቲ እዋን ዝነበረ ዓሌታዊ ስርዓተ ሕግታት ገዛእ ርእሰን ንምድሓን ናብ ኣርጀንቲና ስተሰዳን፡ ሓንቲ ከኣ ውላዳ በቲ ኣብ ኣርጀንቲና ብዝብነበረ ምልካዊ ወተሃደራዊ ስርዓት እቲ ምልካዊ ስርዓት ካብ ኣይሮፕላን ብምድርባይ ብዝፍጽሞ ዝነበረ መቕተልቲ ዜጋታት ጓለን ዝሰኣናን ኣባል እተን ውላደን ዝሰኣና ብኣዴታት ፕላዛ ደ ማዮ ዝፍለጥ ማሕበርን፡ ቅዱስ ኣቦና ተወኪሶም፡ ናይ ሓንቲ ኣደ ስቓይ ክትርዳእ ብሓቂ ዘይከኣል እዩ፡ ከቢድ እዩ፡ እዘን ኣዴታት ክሳቐያን ደቃተን ክስእናን እንክለዋ ቤተ ክርስቲያን ኣበይ ነራ፡ ስለምታይ ስለእቲ ዝሃልቕ ዝነበረ ሕዝቢ ዘይተሓለቐት? ዝብል ሕቶ እውን ኣልዒሎም፡ ናይዘን ኣዴታት ስቓይ ማንም ክጾሮ ዘይከኣሎ ከበድ እዩ። ስቓየን ነኽብረለን ኣብ ስቓየን ነሰንየንን ኣብዚ ምንባር ስቓይን’ዚ ንሕበርን ይብሉ።
እዚ ቃለ መሕትት፥ ናብ ምዃን መጽሓፍ
ናይ ቲቪ 2000 ዋና ኣመሓዳሪ ቪንቸንዞ ሞርጋንተ ይብሉ፥ “ቃላት ቅዱስ ኣቦና በቲ ዘለዎ ዕምቀትን ምቁርነትን ብሓቂ ትትንከፍን ነቲ ተራን ፍቑርን ዝዀነ ጸሎት ብኣስተመቕሮን ብፍቕርን ብዘይ መተሓላልፎ ብገርሄይናነት ብቐጥታ ክትደግሞን ክትነብሮን ዝዕድሙን፡ ሰላም ለኪ ዝብል ጸሎት፡ ቅዱስ ኣቦና ግደ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣብ መደብ ምድሓን ኣምላኽ ምስጢሩ ይትንትኑ፡ እዚ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት’ዚ ምስ ቤት ማሕተም ሪዞሊን ቤት ማሕተም ቫቲካንን ብምትሕብባር ዕለት 9 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ብወግዒ ከምእተመረቐ እውን ሓቢሮም ብኻልኦት ቋንቋታት እውን ተተርጒይሙ ክሕተም ምዃኑ ገሊጾም።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብን ሙሉእ ንሙሉእ ተቐቢሉ ተግባራዊ ከምዝገብር ኮሚቴ ስራሕ ፈፃሚ ኢህወዴግ ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።
ኮሚቴ ስራሕ ፈፃሚ ኢህወዴግ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዝገበሮ ስሩዕ ኣኼብኡ ዘሕለፎም ውሳነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ንክልቲኣዊ ረብሓ ክልቲኦም ህዝብታት ክበሃል ነዚ ውሳነ ምሕላፉ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ካብ 1990 ጀሚሩ ዝተፈጥረ ኲናት ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዘጋጠሙ ደም ዘፋስሱ ሓደ እንትኾን፡ ካብ ክልቲኡ ወገን ብርክት ዝበለ ህይወት ጠፊኡ'ዩ።
እዚ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ሰፊሕ ማሕበረ ቑጠባዉን ፖለቲካዉን ቅልዉላዉ ፈጢሩ ጸኒሑ።
ስለዝኾነ ድማ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት እንታይ ክኸዉን ይኽእል? ዝብል ሕቶ መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ከምኡ'ዉን ማሕበረሰብ ዓለም ኮይኑ ጸኒሑ።
ብድሕሪ እቲ ክልቲኤን ሃገራት ዝኣተዉኦ ኲናት ብኣዛታይነት ዉድብ ሕቡራት መንግስታት ብስምምዕ ኣልጀርስ ክዛዘም'ኳ እንተተገበረ፡ ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ተፈፃሚ ከይኮነ 'ዩ ጸኒሑ።
ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ናብ ዝነበሮ ኩነታት ንምምላስ ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ዝተኻየዱ ፈተነታት ኩሎም ዉጽኢት ከምጽኡ ኣይኽኣሉን ኢሉ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ።
ስለዝኾነ ድማ "ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ሰላም ንምስፋን ካብቲ ዝነበረ ዝተፈለየ ቅዋምን ኣካይዳን የድሊ" ኢሉ።
ድሕሪ ምዝዛም ኩናት ኢትዮ ኤርትራ ክልቲኤን ሃገራት "ኩናት ኮነ ሰላም ኣብዘይብሉ ሃዋህው" ከምዝፀንሓ እቲ መግለፂ ኣብሪሁ።
ኢህወዴግ ብተወሳኺ 'ውን መንግስቲ ንበይኑ ክቆፃፀሮም ዝፀንሐ መፍረይትን ኣገልግሎት ወሃብትን ትካላት ሙሉእ ብሙሉእ ወይ ከኣ ብኽፋል ናብ ዋንነት ውልቀ ክዘሩ 'ውን ውሳነ ኣሕሊፉ'ሎ።
ሰብ ሃብቲ ውሽጢ ዓዲ፤ ኣብ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ብፅሒት ክህልዎም ከምዝወሰነ ድማ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት 'ዚ፤ ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ዝርከቡ ኮነ ገና ኣብ ህንፀት ዘለዉ ናይ ባቡር፣ ልምዓት ሽኮር፣ ፓርክታት ኢንዱስትሪ፣ ከምኡ ድማ ኣብ ሆቴልን ማንፋክቸሪንግን ዝሰርሑ ትካላት ኩሎም፤ ሙሉእ ብሙሉእ ወይ ከኣ ብኽፋል ብዝግበር መሸጣ ብፅሒት (ኣክስዮን) ናብ ዋንነት ውልቀ ክዘሩ እዩ ተወሲኑ።
ብተመሳሳሊ ድማ፤ ኣብ ኢትዮ ቴሌኮም፣ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያን መፈልፈሊ ሓይልታት ኤሌክትሪክን መንግስቲ ዝዓበየ ብፅሒት ሒዙ፤ እቲ ዝተረፈ ብፅሒት ንሰብ ሃብቲ ውሽጢ ዓዲ ክወሃብ ከምዝሰርሕ ኢህወዴግ ኣፍሊጡ።


text:
ሓጻር-ዛንታ
(Photo Yonatan Tewelde)
-ኣብ ገድላዊ ህይወተይ: መበቈል ዓደይ ወይ ድማ ዝተሰለፍኵሉ ከባቢ ንዋላ ሓደ መጋድልተይ ዘይንጋረይ: ምስጢር ንምዕቃብ ዘይኰነስ: ከምኡ ኢለ ንኽዛረብ ኣብ ኣፈይ ስለ ዘይመጸለይ ጥራየ’የ።
-ድሕሪ ከባቢ ዓሰርተ ዓመታት ንኸበሳታት ኤርትራ እድይብ ምንባረይ: ጠሊ ከበሳ ዝረኸቦ ነብሰይ ምስ ሽታኡ ተደማሚሩ: ኣካላተይ ፍንጥሕ-ጥሕ በለ፣ ሓሳባተይ ዝሕው በለኒ። ከብደይ ከኣ ብትንትን አረ ብትንትንትን በለኒ።
-ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ንኸበሳ ደዪብና ብዓድና ምሕላፍና: ሳሕቲ ኣብ ዕምሪ ሓደ ሰብ ከጋጥም ዝኽእል ፍሉይ ተረኽቦ ገይረ ሓሰብኩዎ።
* * *
“ኣየ ወዲ-ጅምዕ… እንታይ ድዩ ወሪዱካ? ንኸበሳ ኣብ ክንዲ ዝተባሃልካስ ከምዚ ጌርካ ትዕዘም? ፍጹም እኳ ኣብዘን ዝሓለፋ መዓልታት ኣይተዛረብካን:” በለትኒ ጓል-ሃይለ። ኣብ ሓጺር መዓልታት ዘጥረኹዎ ስቕታ ምሉእ ጋንታና ከስተውዕልሉ ከም ዝኽእሉ ኣይሰሓትኩዎን።
“ጸገሙ ፈሊጥናዮ ኣለና… እታ ንፈልጣ ኣብ ሳሕል ገዲፉዋ ይመጽእ ስለ ዘሎ’ዩ። ቀደም ኣብ ከበሳታት ከዛውረኪ’የ እንድዩ ዝብላ ነይሩ… ሕጂ በይኑ ምስ መጸ ከኣ:” ኢሉ ኣርዓዶም ምስ ኣስዓበላ: ልዕሊ’ቲ ዋዛዊ ሓይላ ምልእቲ መስርዕ ሰሓቐት። ናብ ንቡር ህይወተይ ክመልሱኒ ዘካይዱዎ ዝነበሩ ጻዕሪ ምዃኑ እኳ እንተ ዘይዘንጋዕኩዎ: መሊሱ ግን ኣናቐጸኒ። በታ ኣርዓዶም ዘምጽኣ ምሽምጣጥ እትመስል ዘረባ በዅሪ ኣፍቃሪተይ ድየ ክብላ መዛምድተይ ሳባ ኵልዕ በለትኒ። ብሓሳብ ምስኣ ነዊሕ ክሳለ እናተጸበኹ ግን ውሑዳት ስጕምታት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ፈጺመ ርሲዐያ: ሓንጐለይ ብኻልእ ተገዝአ።
ናብታ ዓዲ ብለይቲ ኣቲና ኣብ ጸግዒ ሓደ ጎቦ እኳ እንተ ሓደርና። ዘዕበየኒ ጐላጕልን ጎቦታትን ዓደይ ዝፈጠረለይ ዝተዘባረቐ ስምዒት ግን ምግላጹ’ውን ሓርበተኒ። ዝኽረይ ምሉእ ብምሉእ ደስኪሉ ነይሩስ ከም ብሓድሽ “ሀ” ኢለ መለስኩዎ። ስለምንታይን ክንድኡን ብዛዕባ ዓዲናን ዘዕበየኒ ከባቢን ረሲዐ ምንባረይ ሓቲተ’ውን መልሲ ኣይረኸብኵሉን። ነቲ ኣጋጣሚ ከምዞም ኣብ ኲናት ርእሶም ተሃሪሙ ዝኽሮም ዝጠፍኦም’ሞ ቀስ ብቐስ ዝሕደሱ ኣመሳሰልኩዎ።
ምስ ኣባላት መስርዕና ኰነ ካልኦት ኣባላት ክዛረብ ስለ ዘይመረጽኩ: ንግሆ ተንሲአ ኣብ ብርኽ ዝበለ ስፍራ ኰይነ ንዓዲና ክዕዘባ ተፈለኹ። ደቂ ዓዲና ከም ኵለን ገጠራት ከበሳ ንግሆ ተንሲኦም ኣመት ዕለታዊ ሸበድበዶም ክገብሩ ኣማዕድየ ረኣኹዎም። ድምጺ ከብቲን ጤለ-በጊዕን ምስ ሰማዕኩ ከብደይ ተገላበጠ። ቍንንቲ ሰበይቲ ካብ ዘይርኢ ክንደይ ዓመታት ከም ዝሓለፈኒ ሽዑ ተሰቈረኒ። ድምጺ ቈልዓ: ዡዥታ ኣናህብ: ሽታ ዒባ: ሽታ ጡሽ… ኵሉ-ምሉ ተደማሚሩ ብጽቡቕ ሰርሰረኒ። ደጋጊመ ሓሲበ: ንበየነይ ዋርድያ ክወጽእ ከለኹ--ብሕልፊ ዝሓስቦ ስኽርታት ክሕርብተኒ ከሎ--ስለምንታይ ብዛዕባ ዓዲና ሓሲበ እዘናጋዕ ዘይምንባረይ ገረመኒ።
ንሜዳ ቅድሚ ምውጻአይ ኣዝዩ ርሑቕ ቦታታት ዝመስለኒ ዝነበረ: ኣጸቢቑ ቀረባ ኰይኑ ጸንሓኒ። ብቐንዳ ዓዲና ዓባይ ዓዲ ገይረ እስእላ እኳ እንተ ነበርኩ: ኣብ ማልሳ-እግረ ግን ንእሽቶ ደምበ-መሰል ቍሸት ተቐዪራ ረኸብኩዋ።
“ቍርሲ! ቍርሲ ወዲ-ጅምዕ! ቍርሲ!” ኣድሃየ መን ምዃኑ ካብ መስርዐይ።
“ኣይቈርስን’የ ቍረሱ!” ክልጽ ከይበልኩ መለስኩ። መራሕ መስርዕ ኰይነ እንተ ዘይተናሒፈ ኣብ ቀረባ እዋናት ዘርእዮ ዝነበርኩ ጠባይ ኣደዳ ነቕፌታ ኣባላት መስርዐይ ክገብረኒ ከም ዝኽእል ኣይሰሓትኩዎን።
ብቐረባ ዝፈልጦምን ንሳቶም’ውን ቅድሚ ንገድሊ ምኻደይ ኣጸቢቖም ዝፈልጡኒን ኣዝማድን ደቂ ዓዲን ብቕድመይ ክሓልፉ ረኣኹዎም። ረሲዐዮም ዝነበርኩ ኣስማት ድሕሪ ዓመታት ኣብ ርእሰይ ተዘርዘሩ። ነተን ዝዕዘበን ዝነበርኩ ሃድሙ’ውን ዝኽረይ ከሐድስ ብምባል ኰለል ኢለ ነበርተን ክጽብጽብ ፈተንኩ። ኣብ ብዙሓት ተዓዊተ። ኣስማት ኣብ ምዝርዛር ምስ ኣተኹ: ነበርተን’ከ ኣበይ ኮን ይህልዉ ዝብል ባህርያዊ ሕቶ ሰዓበኒ። ገለ ምዕባየይ: ገለ መሳቶይ: ገለ ምንኣሰይ: ገለ ዓበይቲ ሰብኡት: ካልኦት ሕያዎት ኣንስቲ… ክንደይ እሞ ክብል! መን ጐዲሉ: መን’ከ መልክዕ ቀዪሩ ዘገም ይብል ኣሎ ክፈልጥ ተረበጽኩ። ስሕት ኢለ ብመገዲ ድምጺ-ሓፋሽ: “ኣብ ልዕሊ ነባሪ ከበሳ ባርባራዊ ግድዒ ወሪዱ: ንጹህ ህዝቢ ተሓሪዱ:” ወዘተ ዝብል ዜና ክሰምዕ ከለኹ ንዓዲና ምስተን ዝጸነታ ዓድታት እምድባ ነይረ። ንሓንሳብ ወለዶ ዘቐጽል መንእሰይ’ውን ዘይተረፋ መሲላ ትስምዓኒ ነይራ። ውሽጣ ገዲፈ: ዳርጋ ኵለን እተን ዝገደፍኩወን ኣባይቲ ቈይመን ምስ ረኣኹወን ግን ብመጠኑ ሩፍታ ተሰምዓኒ። ነዊሕ ከይጸናሕኩ ግን ዓበይቲ ዓዲ: “ዝኸፍቶ ዝሰኣነ ገዛ” ኢሎም ዝዛረብሉ ተዘኪሩኒ ሽቝርር በልኩ። ግድን ኣብተን ዝሓለፋ ዓመታት ዝኸፍተን ዝሰኣና ገዛውቲ ከም ዝፍጠራ ኣይተጠራጠርኩን። ቀጥታ ኵናት ጥራይ ዘይኰነስ መግዛእቲ ተደማሚሩ ዕድመ ከም ዘሕጽር ኣይዘንጋዕኩን።
እታ ኣዝያ እተሻቕለኒ ግን ብትሕተ-ውነይ ክከላኸላ ዝጽዕር ዝነበርኩ ሓሳብ ህሩግ በለትኒ። ገዛና ከመይ ይህሉዉ? ብድሕረይ እንታይ ኰይኖም ይዀኑ? ኣደይ: ኣቦይ: ንኣሽቱ ኣሕዋተይ…! ኣማዕድየ ምስ ረኣኹዋ ብደጋዊ ትርኢታ ከምታ ዝገደፍኩዋ ነይራ። ውሽጣ ግን ከመይ ትህሉ ኢለ ግን ዕግርግር በለኩ። ምስሊ ኣባላት ስድራይ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ እናተመላለሰ ኣሕወዝወዘ። ብርሑቕ ከለልየን ዘይከኣልኩ ክልተ-ሰለስተ ኣንስቲ ኣብ ኣፍደገ ገዛና እርኢ ምንባረይ መዓንጣ ክበደይ ተገላበጠ። ኣብ ነዊሕ ገድላዊ ህይወተይ: እሞ ከኣ ክንደይ ብጾት ቀቢረ: ከምዚ ገይረ ክቓዝን ዘይዝክረኒ ሕጂ ሃንደበት ወላእላእ ምባለይ ነብሰይ ከዓብኩዋ። ኣባላት መስርዐይ ወዝቢ ከይርእዩኒ’ሞ ብድሕሪኡ “ፈታው ነብሱ” እናበሉ ከየላገጹለይ ተቐላጢፈ ነብሰይ ከረጋጋእ ጸዓርኩ።
ወዲ-ብርዡዋ ናባይ ገጹ ክስጕም: ብርእሱ ኣሕሊፈ ድማ: ኣብቲ መስርዕና ተኣኪቦምሉ ዝነበሩ ቦታ ነጸላ ዝተወንዘፈ ሰብኣይ ረኣኹ። ንበየነይ ተፈልየ እንታይ ይገብር ከም ዘለኹ ግር ከይብሎ: ጸብጻብ ስራሕ ዝጽሕፍ ዘለኹ ንኸምስል: ወዲ-ብርዡዋ ከይለገበኒ: ፒሮን ወረቐትን ካብ ጃኬተይ ኣውጺአ ተተኸልኩ። ነቲ ምስ ኣባላት መስርዐይ ዝነበረ ሰብኣይ ርእየ: ወዲ-ብርዡዋ ዝምእከል ሓበሬታ ሒዙ ይመጸኒ ከም ዝነበረ ኣይሰሓትኩዎን።
“ወዲ-ጅምዕ… ኣብታ ገዛ’ቲኣ ቀትሪ ጸበል ስለ ዘሎ ምሳና ተመስሑ ኢሎም ኣለዉ እዞም መጺኦም ዝጸንሑ ኳደረ ሰብኣይ:” ኢሉ ናብ ገዛና ኣመልከተለይ።
“ሐራይ ደሓን ንመጋቦ ምሳሕ ኣይትስርሑ በሎም ሓቢርና ክንከይድ ኢና:” ምስ በልኩዎ: ደሓን ይእቶ ዘረባ ከይወሰኸ: ግልብጥ ኢሉ ናብ መምጽኢኡ ተመልሰ።
ሓንሳብ ኣብ ሩባ ዕድል እንተ ተቐሚጥካ: ውሕጅ ኣጋጣሚ ሒዙካ ከም ዝኸይድ ብዘይ መስካሪ ኣረጋገጽኩ። ካብ ምልእቲ ዓዲ እታ ዝተባህለት ጸበል ኣብ ገዛና ምዃና ግርም በለኒ። ነቲ ገዛ ክኸይድ ድየ ኣይከይድን ዝብሎ ዝነበርኩ ሓሳበይ ዘይተሓስበ መደምደምታ ረኸብኵሉ። ካልእ ተጋዳለይ ተመሲለ: ብጥቓ ገዛና ሓሊፈ: ኵነታት ተዓዚበ ክመጽእ እወላወል እኳ እንተ ነበርኩ: ባዕላ እታ ኣጋጣሚ ካብ ተፈጠረት ግን ክኸይድ ወሰንኩ። ስድራይ ምስቲ ዘምጻእኩዎ ኣካላዊ ለውጢ: ፍርቂ ገጸይ ብዕማ እንተ ሸፊነዮ ከለልዩኒ ከም ዘይክእሉ ርግጸኛ ኰንኩ።
* * *
ሰዓት ምሳሕ ኣኺሉ: መስርዐይ ጠርኒፈ ንገዛና ተበገስኩ። ከበሳ ዝሓደሶም ኣባላት መስርዐይ ዘይንቡር ሓጐስን ሓድሽ ሓድሕዳዊ ፍቕሪን መስሪቶም ነይሮም። ካልእ እዋን እንተ ዝነብር መራሒ ናይቲ ሓጐስ ኣነ’የ ምዀንኩ። እታ ቦምባ ኣብ ልዕለይ ምስ ወደቐት ግን ኣላዪ ኰይነ ላዕሊን ታሕቲን ዝብለሉ ኣጋጣሚ ኣይተፈጥረለይን። ነቲ ነዊሕ ዓመታት ሃረር ዝበልኩዎ ከበሳ ብኸምኡ ዝመስል ቃዛኒ ስምዒትን ስቕታን እሓልፎ ምንባረይ፣ ምናልባት ንሳሕል ምስ ተመለስኩ ክጠዓሰሉ ምዃነይ ኣይዘንጋዕኩን።
ካብ ኵሎም ኣባላት መስርዕና ምስ ወዲ-ብርዡዋ ብድሕሪት ዝሕጥ ኢለ’የ ዝስጕም ነይረ።
“ኣብዛ ናይ ሕጂ ኲናት መን ይስውኡ: መን ይስንክሉ: መን ከኣ ብህይወት ይወጹ ዕጫ ጌርና። ሰለስተ ግዜ ወረቐት ኣውዲቕና: ንስኻ: ጓል-ሃይለን ወዲ-ቅጫን ክትስውኡ በጺሕኩም ኣሎ። ኣነን እድሪስን ክንስንክል: ካልኦት ከኣ ብሰላም ክወጹ እዮም:” በለኒ ወዲ-ብርዡዋ እናሰጐምና። ቅድሚ ኲናት ምእታውና መን ይስዋእ: መን’ከ ብህወይት ይወጽእ ዕጫ ምውዳቕ ዝውቱር ጸወታ እታ መስርዕ እዩ ነይሩ። ገሊኡ እዋናት ኣንጻር ናይቲ ዕጫ ይበጽሕ: ዝበዝሕ ግዜ ግን ከመይ ኢሉ ከም ዝኸውን ከምቲ ኣቐዲሙ ዕጫ ዝወደቖ ይኸውን። ወዲ-ብርዡዋ ነቲ ናይ ሞትን ህይወትን ዕጫ ክነግረኒ ከሎ እናሰሓቐ ግን ከኣ ብውሽጡ ሓቁ ምዃኑ ኣሚኑ’ዩ ዝዛረብ ነይሩ።
“እግበረልና’ኸ ወደይ ቀልጢፍና እኳ ንካረጅ:” በልኩዎ ብዙሕ ግልጽ ከይበልኩ። ኣቓልቦይ ምስኡ ኣይነበረን፣ ኵነታተይ ግዲ ኣስተውዒሉ ከኣ ዘረባ ከይቀጸለ ማዕረ-ማዕረይ ሰጐመ።
ደጐል ገዛና ምስ ረገጽኩ ቈርበተይ ብሓንሳብ ክይፍ ኢሉ ተላዕለ። ከብደይ ክገላበጥ ከሎ ብርሑቕ ዝስምዓ ዘሎ መሰለኒ። ኣብ ነብሰይ ዘይጸንሐ ስምዒታት ብዅሉ ነብሰይ ገሪፉ ኣማሰነኒ። ኣብ ኵሉ ውግኣት ክኣቱ ዘየረኣኹዎ ፍርሒ ኣብ ኣፍደገ ገዛና ሰዓረኒ። ደንበርበር ኢለ ከይወድቕ ብምባል ንወዲ-ብርዡዋ ተደገፍኩዎ። ነቲ ዝረግጾ ዝነበርኩ መሬት መሊአ ክርእዮ ኣይከኣልኩን። ልክዕ ከምዚ ቈልዑ ከሎና ኣብ ዙርያና ሸንኮለል ክንብል ጸኒሕና ደሓር ኮፍ ኢልና ክንጥምት መሬት ዝዘውር ዘሎ ዝመስለና ዝነበረ ስምዒት ተመልሰኒ። ተጋዳላይ ተባሂለ ክሳብ ክንድኡ ብስምዒት ክግዛእ ከም ዘይብለይ ደጋጊመ ምስ ነብሰይ እኳ እንተ ዘተኹ: ኣካላተይ ግን ከድዓኒ ደኣ። ምስ ውሽጠይ ዝገብሮ ቅልስ ጸሚዱ ሒዙኒ ከሎ: ኣረጊት ከልቢ ተሳጊረ ኣፍደገ ገዛና ረገጽኩ። ነቲ ብቕድመይ ዝኣቱን ዝወጽእን ዝነበረ ምስልታት ኣበይ ከም ዘጥፋእኩዎ ኣይተረድኣንን: ኣደይ ካብ ውሻጠ ንምድሪ-ቤት ክትስጕም ረኣኹዋ። በቲ ዝኸፍአ ምጽናት ቀሪጸዮ ዝነበርኩ: ሓንቲ ኣደይ ጥራይ ብምርኣየይ ሓደ ጐነይ ሮፍ በለ።
“ንበሩ… ንበሩ… እዞም ደቀይ… ኣጎዛ ኣንጽፍሎም። ኣበይ’ለኺ ምልእተ…” እናበለት ናባና ገጻ ምስ ቀረበት እናጐየኹ ኣብ ክሳዳ ክጥምጠማ ኣይጸላእኩን። ድምጻ ምስ ሰማዕኩ ስምዒተይ ተኸፋፈለ። ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ዓመታት ልክዕ ናይ ዕስራ ዓመት እርጋን ኣመዝጊባ ነይራ። ኣብ ገጻ ዝተወቕጠ እርጋንን ክትንቀሳቐስ ከላ እተርእዮ ዝነበረት ምግዳልን ኣስተውዒለ: ብድሕረይ ኣብ ገዛና ዝነበረ ኵነታት ክግምት ፈተንኩ።
ከም በዓልቲ ውራይ መጠን ንዅላትና ሰላም ክትብል ብዙርያ መጸትና። ኣባይ በጺሓ ኢዳ ምስ ጨበጥኩ ፍሉይ ስምዒት ወረረኒ። ካብ ካልኦት ኣባላትና ንላዕሊ ጨቢጠያ ደው ከም ዝበልኩ ደንጕዩ’ዩ ተረዲኡኒ። ክሳብ ክንድኡ ብስምዒት እንተ ተኸፋፊለ ክውጥኖ ዝውዓልኩ ናይ ምውሳእ ተራይ ብቐሊሉ ኣይክወጾን’የ።
መብዛሕትኦም ጸበል ክካፈሉ ዝመጹ ኣጋይሽ ንሕና ምስ ኣቶና: ተጋደልቲ ናይ ምርኣይ ወኖም ኣጽጊቦም ወይ ድማ እቲ ክርእዩዎ ሃረር ዝብሉ ምስሊ ተጋዳላይ መቕርቦም ኣብ መንጐና ምስ ሰኣኑዎ ይዀኑ ቀስ-ብቐስ ወሓዱ። ገዛና ከኣ እቶም ናይ ቀረባ ቤተ-ዘመድ ጥራይ ሒዛ ተረፈት። ክንደይ ረሲዐዮም ዝነበርኩ ደቂ ዓዲና ምስ ረኣኹዎም እኳ እንተ ሓደሰኒ: ብቐንዱ ልዕሊ ኣባላት ስድራይ ክሰርዖም ስለ ዘይከኣልኩ ግን ውሑድ ጥራይ ብዛዕባኦም ሓሲበ ናብቲ ወጢሩኒ ዝነበረ ኵነታት ገዛና ተመለስኩ።
እንግዶት ምስ ተቐረበ: ንኸመስልን ኣቓልቦ ከይስሕብን ጥራይ ኢደይ መላለስኩ። ብሓይሊ ፈቲነ: ኵላሶ ንምውራድ’ውን ተጋደልኩ። ክሕተት ዝገበኦ ሕቶታት ኣብ ሓጺር ግዜ መልሲ ክሰምዕ ተሃንጠኹ። ኣቦይ እታ ቀደም ዝገደፍኩዋ ስእሉ እምበር ብኣካል ኣይረኣኹዎን፣ መሓሪ ሓወይ ብኣካል እንተ ዝነብር ግድን ኣብተን ዝጸናሕናለን እዋናት ክቕልቀል ዝነበሮ ከምቲ ዝገመትኩዎ ኣይመጸን፣ ለተንስአ ሓብተይ ተመርዕያ ክትከውን ትኽእል’ያ ኢለ ፍርሐይ ከህድም እኳ እንተ ፈተንኩ መሊአ ግን ኣይቀሰንኩን። ብኣንጻሩ: ቅምጥ ኢለ ንለተንስአ ሓብተይ እትመስል ከባቢ ዓሰርተ ዓመት እትኸውን ቈልዓ ናብዚን ናብቲን ክትብል እርኢ ብምባረይ ብድሕረይ ዝተወልደት ሓብቲና ክትከውን ከም እትኽእል ገመተኩ። ለተንጉስ ሓብተይ’ውን ነዊሕ ረሲዐያ ጸኒሐ ሃንደበት ምስላ ኵልዕ በለኒ። ንስኻ’ኸ ተመርዕያ’ዶ ትኸውን?
ወረ ክንደይ ዓመታት ስለምንታይ’የ ብዛዕባ ስድራይ ዘይሓስብ ነይረ?! ዝኸዳዕኩዎም ስለ ዝመሰለኒ ናይ ነብሰ-ውንጃለ ስምዒት ገረፈኒ። ንሳቶም ክኣትዉን ክወጹን ብዛዕባይ ከም ዝሓስቡ ኣይሰሓትኩዎን። እንተ ኣነ ግን ኣመና ንዝቐርቦም’ውን ኵነታቶም ከዕልሎም ኣይዝክረንን። ክንድኡ ዝገዝፍ ከልካሊ ዝኽሪ ድፋዕ ሰሪሐ ንዓመታት ምጕዓዘይ ሽዑ ተረድኣኒ። ኣብቲ ፈለማ ምስላፈይ ርግጽ ነዊሕ ብዛዕባኦም እሓስብ ነይረ’የ። ጸኒሖም ግን ቀስ-ብቐስ ካብ ዝኽረይ እናረሓቑ መጺኦም። ደጊመ ክሓስቦ ብንእሽቶይ ምግዳለይ’ዩ ከምኡ ገይረ ክርስዖም ደፊኡኒ ዝኸውን። ኣብ ገድሊ ብዙሓት ስድራ ስለ ዘጥረኹ’ውን ዝተክኡለይ መሲሉኒ ይኸውን።
ራሕቂ ቦታ ኣብ ዝኽሪ ዓቢ ግደ ከም ዘለዎ ትዝ በለኒ። ነቲ ኵሉ ጎቦታት ሳሕል ሰንጢቐ: ብዝኽሪ ንዓዲና ክምለስ ይነውሓኒ ነይሩ ይኸውን። ምናልባት ከኣ ተደፋኒቐ ካብ ሰውራዊ መስመረይ ዝሕጥ ከይብል: ንስድራይ ካብ ዝኽረይ ክረሕቖም ትሕተ-ውነይ ደፊኡኒ ይኸውን። ብኣዝዩ ውሑድ ዓቐን ዝኽሪ እሞ ከኣ ብሃሳስ ምስሊ ይመላለሱኒ ምንባሮም ኣይረሳዕኩን። ቀጻሊ ኣብ ዝዅሕኵሑኒ ግን ቀልጢፎም’ዮም ዝሃፉ ነይሮም። “ንምዃኑ ስድራ ነይሮምኒ ድዮም ወይስ ኣብዚ ሜዳ’የ በቚለ:” ዝብል ሓሳብ ሳሕቲ ይሻመወኒ ከም ዝነበረ ዘኪረ ነብሰይ ፈንፈንኩ። እናዓበኹ: ዝኽረይ ተሓዲሱ: መበቈል ዓደይ ከገድሰኒ ምዃኑ ሃንደበት ተዘከረኒ።
“ደሓን… ደሓን መኣዲ ይዓቢ ኣብ ዘለዎ ከለዉ ጥራይ ሰላም በልዮም’ዛ ጓለይ:” ኢላ ንሓንቲ ቈልዓ ሓዚላ ብደገ ዝኣተወት መርዓት ኣመልከተት ኣደይ። ምስቲ ኵሉ ዘርኣየቶ ዕብየትን ሕሰም ናብራ ዘበገሶ ዝመስል ለውጢን: ብሓንቲ ጠመተ ለተንሰአ ሓብተይ ምዃና ቆብ ኣበልኩዋ። ኢዳ ክትንክፍ ሃረር ስለ ዝበልኩን ምናልባት ከኣ ብኣካል ዘተናኽፍ ኣጋጣሚ ከይተፈጥረ ንዘልኣለም ከይንፈላለ’ሞ ክጠዓስ ከይነብርን ኢለ: ኣንጻር ትእዛዝ ኣደይ: ሰላም ንኽብላ ኢደይ ወስ ኣበልኩ። ግንቦ ኢደይ ምስ ተንከፈትኒ ካብታ ናይ ኣደይ ዘይትፍለ ተዘዝታ ፈጠረትለይ። ንገለ ብኢዶም ንኻልኦት ከኣ ብማዕዶ ሰላም ኢላ ከኣ ንውሻጠ ሓለፈት።
“ዓባይ ጓለይ’ያ… ምንኣስ ቦኽሪ…” ኣብ ፊትና: ኣብ መደብ: ትሕቲ’ቲ ቆፎ ኮፍ ኢላ ዝነበረት ኣደይ መግለጺ ሃበት ለተንሰኣ ሓብተይ ንውሻጠ ምስ ተኸወለት። “እቲ ቦኽሪ’ኳ ቀደም ምስ ከደ’ዩ ምሳኹም’ዩ ዘሎ:” ኣስዓበት ሓውሲ ምቝዛምን ንዓና ብዝጥዕም ኣዘራርባን። ብዛዕባይ ይዝረብ ምንባሩ ፈሊጠ ነብሰይ ቅፍፍ በለኒ። ምስ ጥፉኣት ድየ ትጽብጽበኒ ወይስ ምስ ህሉዋት ክፈልጥ እታ ዕላል ክትቅጽል ደለኹዋ። ተጋዳለይ ክለዓል ከሎ ምስ መስዋእቲ ተኣሳሲሩ ስለ ዝመጽእ: እሞ ከኣ እቲ ዝኸፍአ ወገን ስለ ዝጥመት: “መን ደኣ ይበሃል? ኣበይ ኣሃዱ’ኸ ኣሎ?” ኢሉ ክሓትት ዝህንጠ ተጋዳላይ ዳርጋ የሎን። ኵላቶም ኣባላት መስርዕና ግን ብውሽጦም: “ገለ ኣይትፈልጡዎን?” እትብል ሕቶ ክትስዕቦም ምዃና ኣይዘንግዑን ይዀኑ።
“እዚ ጸበል ደኣ ናይ ምንታይ’ዩ ኣደ?” ኣሻቒላትኒ ዝነበረት ሕቶ ኣበይ ከም ተዕልበኒ ከይፈለጥኩ ሰንደኹዋ። ንኽንደይ ኣደታት “ኣደ” ኢለ ጸዊዐ እኳ እንተ ነበርኩ: ነታ ዝወለደትኒ ከምኡ ኢለ ክጽውዕ ከለኹ ግን ቅድሚ ሕጂ ዘየስተወዓልኵሉ ፍሉይ መቐረት ነይሩዎ። ቅድሚ ሜዳ ምውጻአይ ነታ ቃል ብኾንቱ አልዕላ ምንባረይ ኣይሰሓትኩዎን።
“እንታይ ትብል’ዚ ወደይ?” ወደይ! ወደይ! ወደይ! ኣሽሓት “ወደይ”ዝብላ ቃላት ከምዚ ኣብ ዲጋ እምኒ ምስ ደርበኻ እናገፍሐ ዝኸይድ ከቢብ ምስልታት: እተን ቃላት’ውን ነቲ ከባቢ መሊአን ከዕለቕልቓ ተሳእላኒ። ንዅላትና ከም ደቃ ሓሲባ “ወደይ” ትብለኒ ምንባራ አስተውዕል ደኣ’ምበር ፍሉይ ስምዒት ግን ሻሞጠኒ። ንእግረ-መገደይ ከኣ ኣደይ: ብድሕረይ: እዝና ክጻንዓ ከም ዝጀመረ ተረዳእኩ።
“እዚ ውራይ ናይ ምንታይ’ዩ?” በለ እድሪስ ላዛ ብዘይብሉ ኣገባብ: ኵላሶ ኣብ ኣፉ የእትዩ።
“ዝኽሪ ናይ በዓል-ቤተይ። ሎሚ ሳልሳይ ዓመቱ’ዩ።” ሓጻር: ገላጺትን ሓባሪትን መልሲ። ኣብታ ህሞት’ቲኣ ኣነ ጥራይ እርዳእ ምንባረይ ዝፈለጠ ሰብ ኣይነበረን። ኣደይ’ውን ነታ ቃል ኣፍኲሳ ካብ ኣውጽኣታ ካብ ስምዒት ርሒቓ ተዘንቱ ምንባራ ኣስተወዓልኩ። ከምቲ መስዋእቲ ናይ ቀረባ መጋድልተይ ክሰምዕ ከለኹ ዝዀኖ: በርቂ ዝመስል ገዚፍ ሓይሊ ብርእሰይ ጀሚሩ: መላእ ኣካላተይ ጠቢሑ: ኣብ መሬት ተሰትየ። ነቦይ ሓንሳብ ብዝኽሪ ክምለሶ ብዝብል ሓሳብ ርእሰይ ኣቕኒዐ ናብ ስእሉ ተመልከትኩ።
“ብላዕ እባ ወዲ-ጅምዓ። እዚ ኵሉ ራሕባ ምሉእ ቦጅቦጅ በይንኻ ትውድእ ከም ዘይነበርካስ ኣብ ሎሚ በጺሕካ…” መለሰትኒ ጓል-ሃይለ።
“እበልዕ ኣለኹ!” ሰንቢደ ናብ መኣዲ ተመለስኩ። ኣስምር ኣቢለ: ኣደይ ክትሰምዓ ብእትኽእል መገዲ: “ወዲ-ጅምዕ” ኢላ ስለ ዝጸወዓትኒ ቍሩብ ሮፍ በልኩ። ክሳብ ግንባረይ ብዕማ ተሸፊነ እኳ እንተ ነበርኩ: ገለ ዘይርዳእ ውሽጣዊ ሓይሊ ሓጊዙዋ ኣደይ ከይተላልየኒ ስግኣት ነይሩኒ። ወዲ-ጅምዕ ዝብል ስም ምስ ሰምዐት ግን ጌጋ ግምት ምንባሩ’ውን ክስቈራ ይኽእል’ዩ። ፈጺመ ሓሲበላ ዘይፈልጥ: ብወዝቢ ዝለገበትኒ ሳጓ: ኣገልግሎት ከም ዘለዋ ሽዕኡ ተረዲኡኒ። ናብ ሓድሽ ኣሃዱ ምስ ተለወጥኩ’የ “ወዲ-ጅምዕ ዝብሃል ኣባል’ዛ ጋንታ ዝነበረ ትመስል” ኢሎም ነታ ሳጓ ኣጥቢቖምለይ። ብድሕሪኡ ተወሃሂዳትኒስ ስመይ በራኺ ምዃኑ ክሳብ ምርሳዕ በጺሐ። ወዲ-ጅምዕ እበሃል እናበልኩ’የ ምስ ጋሻ ዝላለ። ብሕልፊ እቲ ብድሕሪኡ ስሙ ዝሓዝኩ ብጻይ ከም ዝተሰውአ ምስ ፈለጥኩ: ነታ ስም ዝያዳ ኣፍቀርኩዋ። እንትርፎ ኣብ መዝገብ: ሓቀኛ ስመይ ዝፈልጥ ኣባል ጋንታና’ውን ውሑድ’ዩ።
ኣብ መላግቦ ግንባረይን ኣፍንቓይን ጨሊፋ ዝሓለፈት ጥይት: ነቲ ናይ ቀደም መልክዐይ ኣብ ምግጋይ’ውን ተራ ይህሉዋ ኢለ ሓሰብኩ። ሰለስቲኡ ደማሚረ: እቲ ከይልለ ዝብል ስግኣተይ ናብ ዓሰርተ ሚእታዊት ኣውረድኩዎ።
መኣዲ ተበሊዑ: ርግእ ኢልና ከነዕልል ብዙርያ ኮፍ በልና። ኣባላት መስርዐይ ህይወት ከበሳ ሓዲሱዎም ገና ኣብ ፈንጠዝያ ዝነበሩ’ዮም ዝመስሉ። ምናልባት ካብኣቶም ብዙሓት ገዛውቶም ስድራቤቶምን ዘኪሮም ይዀኑ።
“እንህለኽልኩም ክንደይ ከም ዘይወለድኩ እዛ ሓንቲ ቈልዓ ጥራይ ሒዘ ተሪፈ። እዛ ዓባይ ጓል ሕጂ’ያ ተፈቲሓ መጺኣ: ምንኣሳ ከኣ እንዳ ሓሙኣ ኔው’ዩ ኣብኡ ኣላ:” ኢላ ኣደይ ከተስቈምቍም ጀመረት። ብድሕረይ ክንደይ ሕሰም የሕሊፋ ክትከውን ከም እትኽእል ገመትኩ። ለተንጉስ ሓብተይ ተመርዕያ ብህይወት ምህላዋ ጠልጠል ኢሉ ዝነበረ ርቡጽ ጎነይ መወደቒ ረኸበ።
“ተፈቲሓ እባ ኣይትበላ ኣትን’ደ፣ ተፋቲሖም’ዩ ዝብሃል። እቲ ሓዳር እኳ ሰብኣይ ጥራይ ኣይኰነን ዝምስርቶ። ስለዚ ተፋቲሖም’ዩ ዝኸውን ዘሎ:” ጓል-ሃይለ ክትዕ ክትጸምድ ተበገሰት። ማዕርነት ደቀንስትዮ ዝኣምነሉን ዝቃለሰሉን ዕላማ’ኳ እንተዀነ: ጓል-ሃይለ ኣብ ገዛና: እሞ ከኣ ነታ ዘፍቅራ ኣደይ ተዋጥራ ምንባራ ቆለጭ በለኒ።
“እንታይ መለሳ ኣለዎ’ዛ ጓለይ ኵሉ ሓደ’ዩ። እታ ጽብቕቲስ ሓንቲ ቈልዓ ስለ ዝወለደትሉ መዘናግዒ ረኺባ እምበር ጽቡቕ ኣይፈደያን፣ ደዊኑዋ’ዩ።”
“እንታይ’ዩ ወሊዳትሉ ኢልካ’ኸ? ወሊዶም በላ:” ቀጸለት ጓል-ሃይለ። ኣነ’ኳ ስቕ እንተ መረጽኩ: ኣባላት መስርዕና ግን ክድህሉዋ ብምባል ኵላቶም ኣዒንቶም ኣፍጠጡላ። ዝያዳ መግናሕቲ ወይ ደገፍ ካባይ ግዲ ተጸብዮም ከኣ ዳርጋ ምሉኣት ኣዒንቲ ናባይ ተወርወራ።
ወልፊ ቡን ፍጹም ኣይነበረንን። ኣብ ምሉእ ዕምረይ ሰትየ ዝፈልጥን ዘይፈልጥን’ውን ተጠራጠርኩ። ኣብ ሽዑ በጺሐ ግን ኣብቲ ገዛ ነዊሕ ክጸንሕ ስለ ዝደለኹ ነቲ ዝቐረበልና ናይ ቡን ጠለብ ከም ዘይንቃወም ገለጽኩ።
ሓንሳብ ኣዝዩ ዘገድሰኒ: ካልእ እዋን ፈጺሙ ዘየድልየኒ ደቀቕቲ ዝርዝራት ካብ ኣደይን ዝተረፉ ኣዝማድን እናዋህለልኩ ነዊሕ ጸናሕኩ። ናጽነት ኰይኑ ምናልባት ከኣ ብህይወት እንተ ኣትየ: ተመሊሰ ንገዛና መጺአ ከም ዝነበርኩ ምስ ዝነግሮም ከመይ ዝበለ ኣሰናብዳ ክስንብዱ ከም ዝኽእሉ ክስእሎ እፍትን ነይረ። ደጋጊመ እቲ ሃረር እትብሎ ወዳ ኣነ ምዃነይ ነደይ ክነግራ ድንዕ እብል ነይረ። ጸኒሑ ግን ሓሳባተይ አፍርሓኒ። ንወሳኒ መጥቃዕቲ ንኸይድ ምንባርና ኣይሰሓትኩዎን። ኣብቲ ውግእ እንተ ተሰዊአ ነታ ረኺቦማ ዝነበሩ ተስፋ ክስእኑዋ እዮም። ከምታ ቀደም ዝቐበጹዋ ክሳብ መወዳእታ ዕድሎም ክርእዮ ከኣ ወሰንኩ። ብቐደሙ ደሃይ ዘይልእከሎም ዝነበርኩ’ውን ኣብ ሓዲግ ተስፋ ከየንብሮም ብምባል’የ።
ብዙሓት ፈዳኢን ብጾት: ንኸተማ ምስ ኣተዉ ደቂ-ገዛውቶምን ገዛውቶምን ርእዮም ከም ዝተደፋነቑ: ካልኦት ከኣ ንዓዶምን ገዛኦምን ተጐዝጒዞም እናሓለፉ ገጾም ሸፊኖም ከም ዝሰገሩዋ ከዘንትዉ እሰምዕ ነይረ። ንዛታኦም ከም ተራ ነገርን ኣብ መስርሕ ቃልሲ ከጋጥም ባህርያዊ ምዃኑን እሓስቦ እኳ እንተ ነበርኩ: ኣባይ ምስ ወረደ ግን ክብደቱ ክርደኣኒ ጀሚሩ። ናፍቖት ክሳብ ክንድዲ ድዩ ኵርማጅ ኣውጺኡ ዝገርፍ! ኣብ ኵርናዕ ገዛና ተቐሚጠ ኵሉ ናይ ቀደም ምስ ረኣኹዎ ክሃፍ ቍሩብ ተረፈኒ። ዝድቅሰሉ ዝነበርኩ ንእዲ: ዝሰትየሉ ዝነበርኩ ጓጉድ: ዝበላዕኵሉ መሶብ: ዘናብረኒ ቆፎ…! ብሕልፊ ከኣ ካምቻይ ዝነበረት መከላኸሊ ደሮና ተባሂላ ስፈ ሸፊና ምስ ረኣኹዋ ቅድሚ ሕጂ ዘይፈልጦ ስምዒት ኣውዲቑ ሓሰየኒ። ነቶም ካብ ገድሊ ብወዝቢ ንዓዶም ምስ ተኣልዩ ብእኡ ገይሮም ዕጥቃዊ ቃልሶም ዘቋርጹዎ ይቕየመሎም እኳ እንተ ነበርኩ: ኣብ ሽዑ በጺሐ ግን ሓደግኩሎም ደኣ። ብሕልፊ ቈልዓ-ሰበይቲ ገዲፎም ዝወጹ እቲ ቃልሲ ክሳብ ክንደይ ከም ዝመሮም ተሳእለኒ። ነቶም ብዕድመ ዝዓብዩ መገድልቲና ብደቆም ንሽምጥጦምን ንጻወቶን ዝነበርና ንኣሽቱ ኢሎም ይጽመሙና ከም ዝነበሩ በርሃለይ። ለካ እቲ ቃልሲ ዘቐጽሎ ዘሎስ ብዙሓት ካብቶም ተጋደልቲ ካልእ ህይወት ዘይረኣዩ መንእሰያት ስለ ዝወሓጡዎ’ዩ። እምበር ብዙሓት መነባብሮ ገዲፎም እንተ ዝመጹስ: “ብናፍቖት ስድራ ተሰዊኡ:” “ብትጽቢት በዓልቲ-ቤቱ ሰንኪሉ:” “መነባብሮኡ ብሕልሚ ተራእዩዎስ ለሚሱ ሓዲሩ:” ወዘተ. ዝብል ዛንታታት ምሰማዕና።
ኣደይ ንውሻጠ ኣትያ: ኣብ ገዚፍ ፍሬም ዝኣተወ ስእሊ ሒዛትልና መጸት። ክንርእዮ ናባና ኣቐቢላ ከኣ: “እንህለኩም እዚ’ዩ በዅሪ ወደይ። በራኺ’ዩ ሽሙ፣ ቀደም መዓንጣ ከይቈጸረ ሃጽ ኢሉ ናባኻትኩም ምስ ወጸ ሽታ ማይ ኰይኑ። ዘዝመጹ ተጋደልቲ ሓቲተ’ሞ ደሃዩ ኣይረኸብኩን፣ ኣብ ሳሕል’ዮም ዘለዉ ክበሃል ጥራይ መዋእል ኰይኑ።”
ብኣባላት መስርዕና ዘይራ: ናይ ንእስነት ስእለይ ኣብ ልዕለይ በጽሐት። ናይ ንእሽቶይ ስእሊ ስለ ዘይነበረኒ: ከመይ ይመስል ምንባረይ ክርኢ ስለ ዝደለኹ: ተቐቢለ ቀው ኢለ ጠመትኩዋ። ሃንደበት ኣብ ልዕሊኣ ንብዓት ከየንጥብ ስለ ዝፈራሕኩ ከኣ ከምታ ዝመጸትኒ: ገና ርእየ ከይጸገብኩዋ: ናብቶም ዝቐጸሉ ኣሕለፍኩዋ። ምናልባት ስእለይ ሓጠቕ ዝበለቶ ወዲ-መስርዕና ኣይሰኣንን ይኸውን፣ ብድሕሪኣ እትስዕብ ሰንሰለታዊት ሕቶ ዘይተመኰረላ ተጋዳላይ ስለ ዘየሎ ግን ደፊሩ: “ኣብ ገለስ ዝረኣኹዎ ይመስለኒ:” ዝብል ክህሉ ከም ዘይክእል ተኣማመንኩ።
“ገለ ኣይትፈልጡዎን?” ብተስፋ ንምሉእና ብጠመተ እናዘሮት ሓተተት ኣደይ። ነዛ ሕቶ’ዚኣ ንኽንደይ ተጋደልቲ ሓቲታቶም ከም እትኸውን ርዱእ’ዩ። ብተመሳሳሊ እዛ ስእለይ ኣብ ክንደይ ተጋደልቲ በጺሓ ትኸውን! ብሕጂ’ውን ከይሰልከየት ክትደግማ--አረ ክትደጋግማ ምዃና ርጉጽ ነበርኩ።
“ሳሕል ክበሃል ከሎ’ኳ ኣዝዩ ገፊሕ’ዩ ኣደ። እዚ ኵሉ ተጋዳላይ ኣብኡ እንድዩ ዘሎ። ብኣሃዱታት ስለ እንፈላለለ ከኣ ክትፈልጦ ከቢድ’ዩ፣ ኣጋጣሚ ጥራይ ኢኻ እንተ ተራኸብካ:” መብርሂ ሃበ ወዲ-ብርዡዋ።
“ኣየ’ወ እዚ ብርሃን ዓይነይ! መዓንጣ እኳ ዘየቈጸረ! ዓሰርተ ሰለስቲኡ ከይመልአ’ዩ ከይዱ።”
“መዓስ’ዩ ተሰሊፉ?” ቀጸለ ወዲ-ብርዡዋ።
“ጽባሕ ምኪኤል 15 ዓመቱ ክመልእ’ዩ።”
ዝተሰለፍኵሉ ዕድመ ብኽልተ ዓመት ኣንኢሳ: ንውሓት ኣብ ሜዳ ዝጸናሕኵሉ ግዜያት ከኣ ብሓሙሽተ ዓመት ምዝያዳ ድንግርግር በለኒ። ክሳብ ክንድኡ ዝኽራ ዝተሓዋወሳ ኣይትመስልን ነበረት። ጸኒሐ እንተ ሓሰብኩዎ ግን እቲ ዘንኣሰትኒ ገና ርእያ ስለ ዘይጸገበትኒ፣ ምንዋሕ ናይ ቃልሲ ዓመታተይ ከኣ ምስ ናፍቖት ተደራሪቡዋ ክኸውን ከም ዝኽእል ገመትኩ። ብእኡ መንጽር: ክሳብ ክንደይ ናፊቓትኒ ከም ዘላ ነዛ ሓንሳብ ጥራይ ክትርእየኒ ዘለዋ ሃረርታን ሰኣልኩዎ።
“ዋላ ኣብቲ ሳሕል ትብልዎ ከይደ ነዛ ንዓይነይ ጥራይ ርእየዮ እንተ ዝምለስ:” ኢላ ነታ ነታ ኣብ ልበይ ዝነበረት ሓሳብ ኣቃልሓታ። ኣብ መንጐ ወዲን ኣደን ዝነበረ ምትእስሳር ዕትብቲ ዝያዳ ተጣበቐ።
“ካሊእ ወዲ’ከ ኣለክን ድዩ ዋላ በስ ንሱ ጥራይ’ዩ?” ምስታ ወዲ-ጅምዕ እትብል መጸውዒተይ ከመሳስል ብዝበርትዐ ናይ ትግረ ላህጃ ሓተትኩ። መጠኑ ዝሓለፎ ናይ ምውሳእ እጃመይ ንደቂ መስርዐይ’ውን ሓዲሱዎም ይኸውን። ሕቶይ ብተዘዋዋሪ ኵነታት መሓሪ ሓወይ ንምፍላጥ’ያ ነይራ።
“ምንኣስ ምንኣሱ’ባ ነይሩ። ንሱ ከኣ እንህለኩም እዛ ቤት ዓድዩ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ኣሰሩ ስዒቡ፣ ገዛ ዘኸስትን ዘይብላ ሰብኣይ ተሪፋ። ኣብዛ ገዛ እዚ ትርእዩዎ ዘለኹም ሓደ ተባዕታይ ከልቢ ጥራይ’ዩ ዘሎ። ንሱ ከኣ ብቐዳማይ ቈንጪ ወዲኦሞ ኢልና ዲዲት ጌርናሉስ ጸላዕላዕ ኢሉዎ ክመውት ደልዩ እንህለኩም…” ኢላ ናብቲ ኣብ ኣፍደገ ተረይዑ ጸሓይ ዝጽሎ ዝነበረ ከልቢ ኣመልከተትልና። ሃንደበት እንታይ ከም ዘሕረቓ ከኣ: “ኪድ እስከ’ታ ኣልግስ ሓሉ! ኣልግስ ኪድ!” ኢላ ገለ ውዳቕ ደርበየትሉ።
ኣቐዲመ ዝቐርጾ ዝነበርኩ ምስልታት ቀስ-ብቐስ ምሉእነት እናለበሰ መጸኒ። ክንደይ ገዛውቲ ተዓድየን ይዀና ኢለ ብንግሆኡ ዝሻቐሎ ዝነበርኩ: ገዛና’ውን ኣብ ደንደስ ምዕጻው ከም ዘላ ዕረ እናጠዓመትኒ ወሓጥኩዎ። ነቲ ተኸታትሊ ዝመጽእ ዝነበረ ዘሕዝን ዛንታታት ዝቕጽል ኣባል ስለ ዝተሳእነ: ኵላትና ቀባሕባሕ ኢልና ዘረባ ክትቅጽል ነደይ ጠመትናያ። እንትርፎ ዝኸፍአ: ካልእ ጥዑም ዛንታ ክንሰምዕ ከም ዘይኰንና ገሚትና ኔርና ንኸውን። ገዛና: ኣብ መንጐ ብዙሓት: ብሰንኪ መግዛእቲ ኣስናነን ዘጕረፋ ስድራቤታት ትኸውን ከም ዘላ ብገዚፍ ስእሊ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ተገተረኒ። መሓሪ ሓወይ’ከ ምስቶም ምስ ነፍሲ-ወከፍ ሂምታ ተዅሲ ቀቢርናዮም ዝሓለፍና’ዶ ይኸውን ወይስ ምስቶም ነብሰይ ሓዊስካ: ኣብ መስርዕ መስዋእቲ ክንጽብጸብ ንጽበ ዘለና? “ጋሻ ተጋዳላይ እኳ ጥይት ተላልዮ’ያ” ዝብል ዝውቱር ዕላላትናን ብቐረባ’ውን ባዕለይ ከም ዝርእዮን እቲ ክኸውን ዝኽእል ምስሊ መጸኒ። ምስቲ ኣደይ ዝበለትኒ ዕለተ ምስላፉ ኣተኣሳሲረ: ኣብ መንጐ ዝነበራ ጽዕጹዓት ናይ ውግእ ዓመታት ገሚተ: ነቲ ዝፈርሖ ስእሊ መስዋእቲ ካብ ሓሳባበይ ንምርሓቕ ተጋደልኩ።
“ኣቦኦም እኳ ብጓሂ’ዩ ሞይቱ፣ እምበር ኣየናይ ሓዳሪ ሕማም ደኣ ነይሩዎ?” ኣቦይ ቀቢጸዮ እኳ እንተ ነበርኩ: ኣብ ሞቱ’ውን ብተዘዋዋሪ ተራ ከም ዝነበረኒ ብወዝቢ ኣደይ ኣንፈሰትለይ።
“ሕጂ ደኣ መን ይሓርሰልክን?” ዕላል ናብ ካልእ ንምምእዛን ጓል-ሃይለ ሓተተት። “ይሓርሰልክን” እትብል ቃል ሸቕ ኣበለትኒ፣ ካብ ሰለስተ ሰብኡት ገዛና ኣንስቲ ጥራይ ሒዛ ምትራፋ ሓድሽ ስምዒት ወረረኒ።
“ኣሕሙትሙተይ። ሓንሳብ ከኣ ብወፈራ ዓዲ አሕርስ።”
ስቕታ! ሽቝራረ! ትጽቢት ንኻልእ መርድእ!
ኣደይ ነፍሲ-ወከፍ ኣፋ ኣብ ዝኸፈተትሉ: ድሒሩ ንዓመታት ከሳቕየኒ ዝኽእል: ሕንዚ ትዘርኣለይ ምንባራ ኣይፈለጠትን። ኣብ መንጐ ነቲ ገዛ ገዲፈ ሃጽ ክብል ደጋጊሙ ሓሳባት ይሻመወኒ’ኳ እንተ ነበረ: ዝዀነ ክኸውን ክሳብ መወዳእታ ክገጥሞ ግን ወሰንኩ። ኣብ ገድሊ ዘሕለፍኩዎ ነዊሕ መሪር ናይ ውግእን ኲናትን ዓመታት ኣብዚ’ውን ድርዒ ኰይኑ ንዝዘንብ ዝነበረ ወርወር ዘረባታት ክከላኸለለይ ደጋጊመ ነብሰይ ከረጋግእ ወሰንኩ። ዳርጋ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ወስታ ግን ኣይተዓወትኩን። እንትርፎ እታ ብደገ ዘየንተጕኩዋ ሽፋነይ: ውሽጠይ’ሲ በዅቢኹ ዓጠስጠስ ደኣ በለ።
ኣባላት መስርዐይ ኣንፈት ዕላል ክልውጡ ግዲ ኢሎም: ኣብ ንሓድሕዶም: ዋዛ ዝተሓወሶ ዘረባ ጀመሩ። ምናልባት ነቲ ተኸታትሊ ዝመጽእ ዝነበረ ዘይጥዑም ዛንታታት ክሽፍኑዎ ደልዮም ይዀኑ። ኣነ ግን ምሉእ ውነይ ምስ ኣደይ ስለ ዝነበረ ዓይኒ-ዓይና ክጥምት ከፍኣኒ። ነታ ብድሕረይ ዝተወልደት ንእሽቶ ሓብተይን ለተንስአን ኣቓልቦ ከም ዘይሃብኩወን’ውን ኣይተረድኣንን።
“ሓደ ሽኦል ወዲ-ሓወቡኡ ነይሩ… ንሱ’ዩ ለኪሙዎ ከይዱ፣ እምበር እዚ ወደይ’ሲ ኣየናይ ኢሉዎ…” ኣደይ ንበይና ብዛዕባይ ትሓስብ ምንባራ ኣግሃደቶ። ምሳይ ንሜዳ ክጋደል ዝወጸ ትኩእ ወዲ-ሓወቦይ ንሱ ዘይኰነስ ኣነ’የ ክንጋደል ዝደፋፍኦ ነይረ። ብዕድመ ካባይ ይዓቢ ምንባሩ ግን: ብድሕረይ በዓል ኣደይ: ጠንቂ ምግዳልና ንሱ ምዃኑ ከም ዝኣምና ተረዳእኩ። ምስ ትኩእ ብሓደ ተዓሊምና: ብድሕሪኡ’ውን ኣብ ሓንቲ ቦጦሎኒ እዩ በጺሑና። ዓመት ኣይጸንሐን: ቀልጢፉ’ዩ ተሰዊኡ። መንነተይ ምሕባእ መሊሱ አሐጐሰኒ። ኵነታት ትኩእ ተሓቲተ እንታይ ኢለ ምመለስኩ ኣብ ዝብል ሓሳብ ተወሓጥኩ።
ክንከይድን ክንጸንሕን ትእዛዝ ካባይ ክጽበዩ ዝጸንሑ ደቂ መርዕና በብተራ ብስያፍ ክጥሙትኒ ምስ ጀመሩ ሓጺር ከም ዘየገበርና ተረድኣኒ። ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት እሞ ከኣ ኣብ ገዛና! ንዓይ ግን ኣመና ሓጺረናኒ፣ ግን ከኣ ዓርዒረናኒ!
ክንከይድ ምስ ተቐራረብና: ሓደ ነባሪ መዘከርታ ካብ ገዛና ክምላእ ከም ዘለኒ ዘከርኩ። ብጥቓይ ኮፍ ኢለያ ዝነብርኩ ነጸላ: ናይ መን ክትከውን ከም እትኽእል እንድዒ: ጠምጢመ ብትሕቲ ጃኬተይ ኣእተኹዋ። ኣብ ኢደይ ጠምጢመያ ዝነበርኩ ኩሹኽ ድማ ዝረሳዕኩዋ ኣምሲለ ብድሕሪ ዓንዲ ኣጐዝጒዘ: ብውሑዱ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ከም ትርከብ ገይረ ሓደግኩዋ። ሕጂ’ውን ናጽነት ኰይኑ ብሰላም እንተ ኣትየ ነታ ዝገደፍኩዋ ክሹኽን ዝተማላእኩዋ ኣንሶላን ኣልዒለ ነዊሕ ከውግዕ ከም ዝኽእል ትሑዝ ወሰድኩዎ።
ብምጥምማት ጥራይ ብሓንሳብ ብድድ ኢልና ክንወጽእ ተደፋፋእና። ካብቲ ዝወዓልኩዎ ንላዕሊ ብሕማቕ ዝኽሪ ክገርፈኒ ዝኽእል ኣጋጥሚ ክድገም ዝኽእል ኣይመስለንን። የማነ-ጸጋም ከይጠመትኩ ካብቲ ትርኢት ክኽወል ኣለኒ ዝብል ሓሳብ እኳ እንተ ነበረኒ: ባዕለይ ንነብሰይ ቀሺሸ ግን: እናወጻእኩ ቀባሕባሕ ምባል ኣይገደፍኩን።ብየማን ኣፍደገ ቤትና: ቀደም ኣቦይ ዘዕርፈላ ዝነበረ ብምራን ዝተሰርሐት ኣረጊት መንበር ኣሪጋን ጥንቅልዒት ተገልቢጣን ምስ ረኣኹ እንደገና ኣብ ትኽስ ዝኽሪ ተመለስኩ። በየን ዝመጸኒ ቅልጣፈ’ዩ ኣይፈልጥን: ሃንደበት ግን መስርዐይ ብትኹል ክኸዱ ኣዚዘ: ኣሻበይ ካብ ድሕሪት ናብ ቅድሚት መጺአ መሪሐዮም ካብቲ ከባቢ ተኣለኹ።
እንታይ እዋንና ኣብ መዕረፊና ከም ዝበጻሕና: ኣብ ሓድሕድና ከይተዛራረብና ስለ ዝጸናሕና: ኣስተርሒና ቃላት ክንለዋወጥን ውዕሎና ክንግምግምን ተሃወጽና።
“ኣነስ እዚ ከበሳ ናፊቐዮ ነይረ’ሞ ከምዚ እንተዀይኑስ ብኻ ተሪፉና!” በለ ሃይለ።
“ከምኡ ድንዩ። ብሕልፊ ኣነስ ኣብዚ ገዛ ተባዕታይ ከልቢ ጥራይ ተሪፉ ምስ በለት ከም ገለ ገይሩኒ:” ኣስዓበ ወዲ-ብርዡዋ። ኣብ መንጐ መስርዐይ ኰይነ ንብዓት የንጀርብብ ምንባረይ ኣይተረድኣንን። ዓቚረዮ ዝወዓልኩ ስምዒት ኲኖኡ እንተ ዓብዒበዮ ናብ ዘየድሊ ሕማም ክወስደኒ ምዃኑ ኣይዘንጋዕኩን። መዲበዮ ዘይኰነስ ባዕሉ ፈንጺጉኒ ከኣ: “ኣደይ እንድያ! ኣብ ገዛና’ኳ ኢና ጸኒሕና:” ኢለ ደርጓሕኩሎም።
“እ! እንታይ!” ብሓንሳብ ግልብጥ በሉኒ። ንዅላቶም ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ምግራም ከም ዘደየብኩዎም ኣይፈለጥኩን።
“ኣደይ’ያ! ኣደይ! ኣደይ!” ንብዓተይ ኳሌት ጃኬተይ ሓሊፉ ኣብ መሬት እናነጠበ ጨደርኩ። ካብ ምልእቲ መስርዐይ ከኣ ዝበርትዐ ናይ ስቕታ ኣውያት ሰማዕኩ።
29 ነሓሰ 2008
ኣስመራ


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ዒራቕ ኢብራሂም ኣል-ጃፈሪ ምስ ናይ ኢራን መዘንኦም መሃመድ ጃቫድ ዛሪፍ ሎሚ አብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ህላውነት ዒራቕ አብቲ ዞባ ነቲ ዘሎ ወጥሪ ክልቲአን ሃገራት ዘህድእ’ዩ ኢሎም።
ሩስያ’ውን አብቲ ጉዳይ መንጎኛ ኮይና ክትሰርሕ ጠለብ ዘቕረበት ክትኸውን ከላ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ድማ ምስ ሚኒስትራት ወጻኢ ጉዳያት ክልቲአን ሃገራት ይዘራረቡ ምህላዎም ተፈሊጡ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ወጻኢ ኣመሪካ ጆን ከርቢ ትማሊ አብ ዝሃብዎ ቃል ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ጆን ኬሪ ነቲ ዘሎ ወጥሪ ንምህዳእን ምስ ዝተፈላለዩ መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ብቴሌፎን ከምዝተዘራረቡን ጠቒሶም።
ዓረብ ሊግ ብስዑዲ ዓረብ ዝተጸውዓ ብዛዕባ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታትን ንምዝርራብ ሰንበት ኣኬባ ከካይድ’ዩ።ንስዑዲ ዓረብ ወሲኻ ካልኦት አባል ዓረብ ሊግ ዝኾና ሃገራት ምስ ኢራን ዝነበረን ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ምቁራጸን ይዝከር።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ጅቡቲ ሎሚ አብ ዘውጽኣቶ መግለጺ ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ምስ ኢራን ምቁራጻ ገሊጻ’ላ።
ምስ’ዚ አብ ዝተአሳሰር ዜና ሚኒስትሪ ወጻኢ ኤርትራ ትማሊ አብ ዘውጽኦ መግለጺ ምስ ስዑዲ ዓረብ ዘለዋ አብ ስትራቴጂካዊ ጎርብትና ዝተመስረተ ዝምድና ዳግም ብምርግጋጽ ነቲ አብ ኤምባሲ ስዑዲ ዓረብ አብ ኢራን ዝተካየደ መጥቓዕቲ ኮኒና።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብዚ ምስማዕ ይኸኣል።


text:
ቅዱስ መጽሓፍ እቲ ኣብ መንጐ እግዚኣብሔርን ሰብን ቃል ኪዳን ዘጽንዕ ዓስርቱ ቃላት ብወግዒ ከምዘዘኻኽር ዝገልጽ ምኽንያት ቅዱስ ኣቦና ኣብ ናይ ሎሚ ዕለት 20 ሰነ 2018 ዓ.ም. ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ማእከል ኣርእስቲ ገይሮም የብርሁ፡ እግዚኣብሔር ምሳና ዘተ የርህው፡ መላኺ ዘይኰነስ ቃሉ እቲ ነጻ ዘጽኣና ቃል ፍቕሪ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዓስርቱ ቃላት ኣማእኪሎም ካብ ዝሓለፈ ረቡዕ ዕለት 13 ሰነ 2018 ዓ.ም. ዘበገስዎ ትምርህቲ ቀጺሎም ኣብ ናይ ሎሚ ዕለት 20 ሰነ ናይ ረቡዕ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፡ ዓስርቱ ቃላት እቲ ኣብ መንጐ እግዚኣብሔርን ህዝቡን ዘሎ ርክብ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ትእዛዝ ዝብል ቃል፡ ቃል ቢሉ እዩ ዘንብሮ፡ ዋላ’ኳ ኣገባብ ሕጊ ዘለዎ ይዅን፡ ቃል ቢሉ እዩ ዘቕርቦም። እቲ ፍልልይ ኣብ ሕግን ቃልን ከኣ ንሱ እዩ።
እግዚኣብሔር ምስ ሰብ ዘተ የበግስ
ብመሰረቱ ሓደ ትእዛዝ ዘተ ዘይሓትት መልእኽቲ እዩ፡ ቃል ግና ዘተ ከም ቅድመ ኵነት የንብር፡ ፍቕሪ ብቓል እዩ ዝዕንገል፡ ትእዛዛ ምቕራብን ቃል ምዝራብን ዝተፈላለየ እዩ፡ ትእዛዝ ንስኻ ትብሎ እንተሎካ ዘይብል ኽኸውን እንከሎ ቃል ግና ምሳኻ ክዛረብ ቃልካ ዝጽበይ ተዛታዪ እዩ፡ ናይ ሓደ መላኺ እግዚኣብሔር ኣምሳል እቲ ካብ ኣናስር ኣትሒዙ ሳጥናኤል ሰብ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ክህልዎ ዝደልዮ ኣመለኻኽታ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ዓይነት መላኺ እግዚኣብሔራዊነት ኣተሓሳስባ እዩ ኣብ ሰብ ውሽጢ ሳጥናኤል ከንብር ዝደለየ፡ ሰብ ንፍቕሪ ከም ትእዛዝ ክርድኦ ድላይ ሳጥናዔን ነበረ።
ቅዱስነቶም ነቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተረኽቡ ምእመንን ዘቅርብዎ ሕቶ
ነቶም ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተክርስቶስ ቅዱስ ኣቦና ንኽልገሱ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ንዝተረኽቡ በሸሓት ንዝቑጸሩ ምእመናን ቅዱስ ኣቦና፥ እቶም ምእመናን ብዛዕባ እግዚኣብሔር መንነት ዘለዎም ርእዮትን ሓሳብን ግንዛበን እንታይ ምዃኑ ይሓትቱ፡ ኣቦ ድዩ ወይ መላኺ? ዝብል ሕቶ ኣቕሪቦም፡ እግዚኣብሔር ኣቦ እዩ፡ እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃኑ ጠሩሽኩም ኣይትረስዑ፡ ዋል’ኳ ኣብ ጽንኩር ኩነት እውን ንሃሉ፡ ዘፍቅር ኣቦ ከምዘለኩም ኣይትረስዑ፡ ከም ውላድ ወይ ከም ግዙኣት ገርና ኢና ገዛእ ርእስና እንሓስብ? ዝብል ሕቶ እውን ደጊሞም ምስ ኣቕረቡ፥
ኣባና ናይ ውላድ መንፈስ ድዩ ዘሎ ወይ ናይ ጊሊያ?
ንገዛእ ርእሶም ወይ ከም ውላድ ወይ ከኣ ከም ጊልያ ዝሓስቡ ክርስቲያን ኣለዉ፡ ብዙሓት ነዚ ነቲ ክርስቲያን እየ ዝብል ርእዮም ዘስተውዕልዎ ሓቂ እዩ፡ ኣስርቱ ቃላት ናብ ነጻነት ዝወስድ መገዲ እዩ፡ ዓለም ሕጋዊ ባህርይ ወይ ሕጋውነት ዘይኰነ ሓልዮትን ክንክንን እዩ ዘድልዮ፡ ዓለም ብምሉእ ልቦም ውላድ ምዃኖም ዝስምዖምን ዝምስክሩን ክርስቲያን እዩ ዘድልይዎ፡ እዚ ሓደራኹም ከይትርስዑ፡ ብምሉእ ልቡ ውላድ ምዃኑ ዝስምዖ ክርስስቲያን!
ሰላምታን ጸሎት ብሓባር ምስ ህሙማን
ቅዱስ ኣቦና ናይ ዕለተ ረቡዕ ኣስተምህርቶ ትምህርተ ክርስቶስ ንኽልግሱ ናብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ቅድሚ ምኻዶም ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ተኣኪቦም ንዝነበሩ ብወለዳቶምን ብዝተፈላለያ ማሕበር ግብረ ሰናይ ክንክን ጥዕና ምስ ምስ ዝተሰነዩ ህሙማን ተራኺቦም፥ ክትበጽሑኒ ስለ ዝመጻእኩም እመስግነኩም ቢሎም ነኹሎም ጸሎቶም ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ጸሎትኩም እውን የድልየኒ እዩ ምስ በሉ፡ ኣብዚ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኰይንኩም ብዓቢይ ናይ ምስማዐ ርእየት መጋበርያ ኣቢልኩም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዘቕርብዎ ትምህርተ ክርስቶስ ክከታተሉ እውን ምዃኖም ኣዘኻኺሮም፡ ብሓባር ሓደ ማሕበረሰብ ነቕውም፡ ቢሎም ምስ ኩሎም ሓቢሮም ጸሎት ኣዕሪጐም ዝለገስዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዛዚሞም።


text:
"ሕሳብና ንግበር"
ቃል ሓርበኛ ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)
"ሕማቕ ሰላምን ጽቡቕ ኩናትን የለን" ዘይተፈልጠ
ኣብ 2000 ዓም ስምምዕ ሰላም ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣልጀርስ ክፍጸም እንከሎ ከም መምህር ኮይነ ድግሳ ኣብ እትበሃል ንናጽነት ኤርትራ ኣማኢት ጀጋኑ ዝኸፈለት ዓዲ ኔረ። ነቲ ስነስርዓት ምፍርራም ብቴልቬዝን ክከታተሎ ሕጂ ምስ ምንዋሕ ግዜ ረሲዐዮ ከይከውን ደኣምበር ናብ ክፍሊ ቁጠባ ክፍለ ሰራዊት 13 ይመስለኒ ኣምሪሐ። ነቲ ኩነታት ኣዴታት ገለን ቆልዑ ዝሓዘላን ገለን ዕብይ ዝበላ ቆልዑ ዘይብለን፡ ኣቦታት ገለን ሰብ ምርኩስ ገለን ከኣ ሰብ በትሪ ነቲ ቀጽሪ መሊኦሞ ነበሩ። ዜና ምስ ተነበ ይመስለኒ። ነቲ መስርሕ ምፍርራም ክፍኖ እንከሎ መለስ ዜናዊን ኢሳያስ ኣፈወርቅን ብመንገዲ ዓብደል ዓዚዝ ቡታፍሊቃ ሰላም ሰላም ተባሃሂሎም ወጠጥ እናበሉ ክሰዓዓሙ እንከለው ኣዴታት ድግሳ ዳርጋ ብሓደ ድምጺ ኣውያት ክድርጉሖኦን እናበኸያ ነናብ ገዘአን ፋሕ ክብላን ሕጂ ኮይኑ ይስመዓኒ። ብኽያት ኣዴታት ድግሳ ከም’ተን ኩለን ኣዴታት ኤርትራ ክኸውን ከም ዝኽእል ርዱእ’ዩ። ዘብከየን ምኽንያት ከኣ “እዚ እንድሕሪ ክኸውን ኮይኑ ንምንታይ ኣሽሓት ብሉጻት መናእሰይ ከፊልና? ንምንታይ ኣድለየ እዚ ኩሉ ኩናትን ዕንወትን ቅድሚ እቲ ዕንወትን ምቕዛፍ ህይወት ኣሽሓትን ዘይከውን ዝነበረ።” ዝብል’ዩ። ኣዴታት ድግሳ ናይቲ ዝሓለፈ ዝጠፈአ ህይወትን ዝዓነወ ንብረትን የብክየን ምንባሩ ቅቡል’ዩ። ኩናት ኩሉ ግዜ ሰብ ከም ዝበልዕ ንብረት ከም ዘዕኑ ቁጠባ ከም ዝረማስስ ማንም ሰብ ዘይስሕቶ’ዩ። ስዉእ መምህር ዘርኣይ መብራህቶም ሓደ ካብ’ቶም ኣብ 2000 ዓም 3ይ ወራር ተባሂሉ ኣብ ዝግለጽ ኩናት ኣብ እምባሶይራ ካብ ዝወደቑ መምህራን ሓደ ነበረ። መምህር ዘርኣይ “ኩሉኹም መምህራን ክተቱ !” ዝብል ኣዋጅ ህግደፍ ስለዝወጸ ነቲ ዝተወቕዐ ነጋሪት ኩናት ሰሚዑ ከም ኩሎም መምህራን ካብ ዝኸተቱ ሓደ ነበረ። ንሱ ክኸትት እንከሎ ሓደ መዓልቲ ቅድሚ መስዋእቱ ኣብ ዝነበረ ግዜ’ዩ ዝኸውን ዘሎ “ኣንታ መምህር ዘር ኣይ ናበይ ደኣ ትኸይድ?” ኢሉ ንዝሓተቶ ፈላጢኡ። “ኣንታ ወዲ ኣባኣተ እዚ ኩናት ንዓየ ንዓኻየ ድኻታት ከይለከመዶ ይዓርፍ ኢልካዮ” ክብል መለሰሉ። ከቲ ዝበሎ ከኣ እቲ ከም ኣቦን ቦኽሪ ገዛን ኮይኑ ን ወላዲቱ ን ኣሕዋቱ ዘተዓብያ ዝነበረ ህርኩት መምህር ዘርኣይ መብራህቶም ቅድሚ ኩናት ደው ምባሉ ኣብቲ ጎቦታት እምባሶይራ ተቐብረ።
ድሕሪ ስምምዕ 2000 ዓም ሽዑ ንሽዑ ሰላም ኮይኑ ምስ ኢትዮጵያ ናብ ንቡር ክንምለስ ዘይተተስፈወ ሰብ ኣይነበረን። ከምቲ ሓደ ገዲም ጥዩስ ተጋዳላይ ክተት ምስ ተባህለ “ደሓን ሕጂ ክንከትት ኢና፡ ድሕሪ ምኽታትናን ኩናት ደው ምስ በለን ግን ክንተሓታተ ኢና፡ ኣኽላባት መኣስ ይበኣሱ? ዝብኢ ሰጉጎም ምስ ተመልሱ ዝብል ምስላ ኣይትረስዕዎ” ዝበሎም ድሕሪ ምፍራራም ናብቲ ድሒሩ ዝመጸ ዕንወት ክንመጽእ ከም ዝኾና ግሉጽ ብዝኾነ መንገዲ ሓቢሩ ነበረ። ህግደፍ ብዓቢኡ ኢስያስ ኣብ ኣይሰላም ኣይኩናት ዝብል ሸፈጥ ንዓመታት ተሓቢኦም ከም ዝጸንሑ፡ እቲ ሸፈጥ እቲ ከኣ ጠንቂ ምብታትናን ብርሰትናን ከም ዝኾነ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ሓቂ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ህግደፍ ካብቲ ተሓቢኡሉ ዝነበረ በዓቲ መሰስ ኢሉ ዝወጸሉ ኩነታት ይፍጠር ኣሎ። ካልእ በዓቲ ኣይምህዝን’ዩ ዘይበሃል እኳ እንተኾነ ብውሑድ እታ ዓባይ መመኽነይታ ኢትዮጵያን ወያነን ኣይክህልዋን’የን። እዚኤን እንተዘይሃልየን ከኣ ቅዋም ዘይትገበረሉ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዶብ ዘይህልወሉ፡ ምርጫ ፕረዚደንት ዘይካየደሉ፡ ምህላው ሰልፍታት ዘይፍቀደሉ፡ ምንቅስቓስ ዜጋታት ብዘይ ዶብ ዘይኮነሉ ካልእ ምኽንያት ኣይክህልውን’ዩ። ነዚ ንዘይምግባር ንዝፍጠር ምኽንያታት እዚ ሕጂ ዘሎ ኢሳያስ “ወያነ በል እንተበሎ” ዝብል፡ ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ በል እንተበሎ “ዲሞክራስያዊት ኢትዮጵያ” ዝብል ደጋፊ ምሉእ ብምሉእ ክድግፎ’ዩ ኢልካ ዝሕሰብ ኣይመስለንን። ብውሑድ እዚ ሕጂ ዝፍጠር ዘሎ ኩነታት እቲ ደጋፊ ምስ ነብሱ ክመሓሳሰብን ክዘራረብን ዕድል ክፈጥር’ዩ። ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ኣብ ሓንቲ ከተማ ዝርከብ ደሓን ሞያ ዘለዎ ሓደ ኤርትራዊ ንስርዓት ህግደፍ ብጭፍን ብምድጋፉ ዘሻቐላ በዓልቲ ቤቱ ሰብ ጌራ ናብ ልቡ ክምለስ ከም ዘለዎ ክትልምኖ ፈቲና ነበረት። መልሲ እቲ ተለማኒ “ሓንትስ ወያነ ካብ ባድመ ጥራሕ ይወጹኡ እምበር ንጽባሒታ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝሓቶ ሕቶታት ክህልወኒ ምስ ህዝበይ ኮይነ ድማ ክቃወም’የ" ዝብል ነበረ። እዚ ዜጋ ሕጂውን ካልእ ምኽንያት ከምጽእ ይኽእል እኳ እንተኾነ ብውሕዱ እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ሓንጎል ብዙሓት ተሃኒጹ ዝንጸንሐ ወያነን ባድመን መመኽነያታ ኣይክጥቀመሉን’ዩ። እንድሕሪ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ብልሙጽ ከይዱን ክልቲኤን ሃገራት ናብ ንቡር ኩነታት መጽየንን ከኣ እቲ ወያነ፡ ኢትዮጵያ ዝብል መመኽነይታ ኣይክህልውን’ዩ።
ጌም ኦቨር እትብል ሓረግ ብተደጋጋሚ ንሰምዓ ዘለና ሓረግ’ያ። ጌም ኦቨር እንድሕሪ ብንጹህ ልቦና ንርእዮ ሃሊና ጌም ኦቨር ብዓይኒ ኤርትራውያን ንኢሳያስ’ዩ። ወያነ ዘይብሉ ኢሕወደግ የለን። ኣባይ ጸሃየ እንተዘይሃለወ፡ ኣርከበ ኣሎ፡ ጀነራል ሳሞራ እንተዘየሎ ጀነራል ሰዓረ ኣሎ። ኢሕወደግ ናብ ዕንወት ዝወስዶ ዝነበረ መንገዲ ኣንፈቱ ክቕይር ደልዩ ማለት ወያነ ተሳዒሩ ጌም ኦቨር ኮይኑ ማለት ኣይኮነን። ይኹን ዋላ ወያነ ተሳዒሩ ንበሎ። ወታህደራቱን ጀናራላቱን፡ እቶም ትማሊ ኣብ ቡሬ ዘዋጉኡን ዝተዋጉኡን ግን ኣብ ቦቶኦም ኢዮም ዘለው። እቶም ትማሊ ኣብ መረብ ሰቲት ዘዋግኡን ዝተዋጉኡን ኣብ ቦቶኦም’ዮም ዘለው። እቶም ትማሊ ኣብ ጸሮን ዓይጋን ዝተዋግ ኡን ዘዋጉኡን ኣብ ቦቶኦም’ዮም ዘለው።
ጌም ኦቨር ንኢስያስ’ዩ ዘብለኒ ቀንዲ ምኽንያት እምበር ብሕጂ ብኽሕደት ሃገር፡ ብኣይ ሰላም ኣይኩናት፡ ብጸላኢትና ኢትዮጵያ ዝማኻነ ዝኾነ ይኹን ኣርእስቲ ኣይክህሉን’ዩ። እዚ እንድሕሪ ዘይሃልዩ ከኣ ህዝቢ ናብ ሕቱኡ ክምለስን ክጸባጽበን ከምቲ ሓርበኛ ሃይለ ወልደትንሳኤ “ሕሳብና ንግበር" ዝበሎ ሕሳብና ምግባር ጥራሕ’ዩ። ሕማቕ ሰላምን ጽቡቕ ኩናትን ዝበሃል የለን። ምስ ኢትዪጵያ እንድሕሪ ሰላም ተፈጢሩ ዝቕጽል ሕቶ ህዝቢ፡ ሕቶ ደላዩ ፍትሒ ብሓደ ድምጺ ሕሳብና ንግበር፡ ቅዋም ይተግበር፡ ብዘይ ፍርዲ ዝተኣስሩ ዜጋታት ይፈትሑ፡ ዜጋታት ብናጽነት ናይ ምዝራብ መሰሎም ይተሓሎ፡ ብዘይ ገደብ ክኽይድ ዝጸንሐ ግዱድ ዕስክርና ደው ይበል ወዘተ ዝብል ሕቶ ክንሓትት ከኣ እዋኑ ዝጠልቦ ሕቶ’ዩ ክኸውን።
መኮነን ተስፋይ


text:
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ መንግስታዊ ዑደት ኣብ ጀመርሉ እዋን ዝርርብ ካብዝተገበረሎም ቀንዲ ነጥብታት ደቡብ ሱዳንን ዞባዊ ምርግጋእን እዮም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነቲ ዞባ ዘርጋግእን ዝሕሉን ሓይሊ ናብ ደቡብ ሱዳን ምልኣኽ ውዓል ሕደር ዘየድልዮ እዩ ኢሎም።
ኣብ ዞባና ካልእቲ ዝፈሸለት ሃገር ክንርኢ ኣይንደልን ዝበሉ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ኣስዒቦም ‘’ስለዚ ማሕበረሰብ ዓለም ነዛ ሃገር ንኽነድሕና ንሕቶና ህፁፅ ምላሽ ክህብ ንፅውዕ ኣለና’’ኢሎም።
ከም ኬንያ፣ኢትዮጵያ፣ሩዋንዳ፣ጅቡቲን ብሩንዱን ዝበላ ብርክት ዝበላ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ናብ ደቡብ ሱዳን ወታደራት ንምልኣኽ ድልየት ኣርእየን ኣለዋ።
ንሰለስተ ኣዋርሕ ብዝተኻየደ ውግእ ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም ናብ ሓደ ሚሊዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ድማ ካብ መንበሪኡ ተመዛቢሉ’ሎ።
ደንበር ቀርኒ ኣፍሪካ ዝኾነ ኢጋድ ኣብ መንጎ መንግስትን ሓይልታት ዓመፅትን ዕርቂ ዘተ ሰላም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከካይድ ፀኒሑ እዩ።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ውዕል ምቁራፅ ተፃብኦ ዋላ እንተተፈራረሙ እውን እቲ ዕርቂ ምዕባለ ከየርአየ ውግእ ቀፂሉ’ሎ።
መራሕቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ እቲ ዘረጋግእን ዝከለኸልን ሓይሊ ብዛዕባ ዝጣየሸሉ ዝርዝር ትልሚ ንምውፃእ ድሕሪ ፅባሕ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከራኸቡ እዮም።
መራሕቲ ኬንያን ኢትዮጵያን ብዛዕባ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ብመንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ዝወዓሉ 11 ፖለቲካዊ እሱራት እውን ክዘራረቡ እዮም።እቶም ዓማፂያን ኩሎም ዓሰርተሓዲኦም ክፍትሑ ይደልዩ።
መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ተኣሲሮም ንዝነበሩ ሸውዓተ ሰበስልጣን ነበር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኣረኪቦምዎ።እቶም ኣርባዕተ ግን ሕዚ እውን ተኣሲሮም ይርከቡ፤ናብ ቤት ፍርዲ ደቡብ ሱዳን ክቐርቡ እዮም።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ጉዳይ ዝተረፉ ኣርባዕተ ሰባት እቲ ቅልውላው ንምፍታሕ ቁልፊ እዩ ይብሉ።
ፕሬዝዳንት ኬንያታ ዝቕፅል ሓሙስ ጉባኤ ኢጋድ ክሳብ ዝጅምር ኣብ ኢትዮጵያ ክፀንሑ እዮም።


text:
ኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ
- Details
- Created: Sunday, 15 April 2018 13:42
- Last Updated: Sunday, 15 April 2018 13:42
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ - ዞባ ሰሜን ኣመሪካ፣ ንቀዳም ዕለት 21/04/2018 ብጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምዝታይን፣ ከምኡ’ውን፣ ኣብ ትሕቲ ጨቛኒ ምሕደራ ጉጅለ ህግደፍ፣ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ኩነታትን፣ ምእንቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዝቃለሱ ሓይልታት ዝካየድ ዘሎ ቃልስን ንምሕብራን፣ ብተጋዳላይ ዶር. ዩሱፍ ብርሃኑ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዝምራሕ ሰፊሕን ክፉትን ህዝባዊ ኣኼባ ኣዳልዩ ምህላዉ ይሕብር። ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ኣብቲ ተጸዊዑ ዘሎ ኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ ንክሳተፍ ብክብሪ ንዕድም። ኣድራሻ፡ Oakland International high school 4521 Webster street CA 94609 ግዜ፡ ካብ ሰዓት 16.00 ክሳብ ሰዓት 20.00 ኢዩ። ”ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኹሉ !!” ብድሓን ምጽኡ!! ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዞባ ሰሜን ኣመሪካAdd a comment


text:
ናይ ዙምባብወ ተቓዋሚ ፖለቲከኛ ተንዳይ ቢቲ ኣብ ዛምቢያ ዘቕረቡዎ ሕቶ ዕቑባ ውዱቕ ምዃኑ ዝበፅሐና ዜና ሓቢሩ።
ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዳይረክተር ሁማን ትራይትስ ዎች ደዋ ማቪንጋ ዛምቢያ ንቢቲን ካልኦት ሓሙሽተ ዚምባቤያዊያንን ናብ ዙምባቤ ክመልስዎም ትፅቢት ኣሎ ክብሉ ብትዊተር ምፅሓፎም ፀብፃባት ዜና ሓቢረን።
ቢቢሲ ዝተጠቐሶም ሚንስተር ጉዳያት ወፃኢ ዛምቢያ ጆ ማላንጂ ቢቲ ዘቕረብዎ ናይ ዑቕባ ሕቶ ድኹም እዩ፤ክሳብ ናብ ዙምባቤ ዝምለሱ ኣብ ሕሉው መፅንሒ ተታሒዞም ኣለው ክብሉ ገሊፆም።
ቢቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዝተኻየደ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ስዒቡ ብዝተለዓለ ግጭት ፖሊስ ህውከት ኣልዒሎም ኢሉ ይደልዮም ካብ ዝነበሩ ትሽዓተ ኣባላት ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ሓደ እቶም።እቲ ምንቅስቓስ ኣብ ቀረባ ዝተኻየደ ምርጫ’ታ ሃገር ፕረዚደንት ኤመርሰን ሙናንጋግዋ ንክስዕሩ ተገይሩ ተጨበርቢሩ ኢሎም ይኸሱ።
ቢቲ ፕረዚደንት ሙናንጋግዋ ተዓዋቲ ናይቲ ምርጫ እየ ኢሎም ቅድሚ ምእዋጆም ቅድሚ ሓደ መዓልቲ መራሕቲ ተቓዋሚ ኔልሰን ቻሚሳ ነቲ ፕረዚዳንታዊ ምርጫ ስዒሮም እዮም ክብሉ ጋዜጣዊ መግለፂ ሂቦም ነይሮም።


text:
ኣብ ደሞክራስያውን ናጻ ምርጫ ዘለዎን ሕብረተሰብ፡ ሓደ ሰብ ነቲ ዝደልዮ ሰልፍን ፖለቲከኛን ይመርጽ፡ እቲ ዝምረጽ ድማ ኣብቲ ብሃገራውን ኣውራጃውን ከባቢያውን ዚውሰድ ውሳነ ነቲ ዝመርጾ ይውክሎ። እቶም ዝበዝሐ ድምጺ ዝረኸቡ ሰብ ፖለቲካ ወይ ከኣ ሰልፍታት: ማለት እቶም ኣብቲ ፓርላማ ብዝሒ ዘለዎም፡ ዝያዳ ውሳነታት የሕልፉ።
እቶም እተመርጹ ፖለቲከኛታት ነቶም መረጽቲ ስለ ዚውክሉዎም እቲ ኣገባብ፡ ወካሊ ደሞክራሲ ይብሃል። ወካሊ ደሞክራሲ ሎሚ ኣብ ዓለም ዝውቱር እዩ፡ እዚ ስርዓትዚ ከኣ እዩ ኣብ ሽወደን ዚዝውተር ዘሎ።
ሽሕኳ እቶም ብዙሃን ዚውስኑ እንተ ኾኑ፡ እቶም ውሁዳንውን በቶም ብዙሃን ዘይጠሓስ መሰል ኣለዎም። ኣብ ሓደ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ እቲ ስልጣን ንኻልኦት ብምሕሳብ እዩ ዚዝውተር። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ እቶም ዝውስኑ ነቶም ካልእ ኣረኣእያ ዘለዎም ኪጭቁኑዎም የብሎምን። ኣብቲ ሕብረተሰ ኩሉ ነናቱ ሓሳባት ከቐድም መሰል ኣለዎ።
እቲ ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር ብኸመይ መገዲ ከም እትምሓደር ዚጸሉ ናይ ህዝቢ መሳርሒ እዩ። ኣብ ሓንቲ ሃገር ደሞክራሲ መታን ኪሰርሕ እቲ ህዝቢ ኪነጥፍን ኪሳተፍን ይግባእ። ደሞክራሲ ሓያል ዝኸውን ኩሉ ሰብ ኣብቲ ምርጫ እንተ ደኣ ተሳቲፉ እዩ። ከም’ኡውን ኣብ ዘይመንግስታውያን ውድባት ወይ ምስ ኣዕሩኽን ብጾትን ኣብ ፖለቲካዊ ክትዕ ምክፋል እውን ንደሞክራሲ የሐይሎ እዩ። ወይውን ምስ ፖለቲከኛታት ምርኻብን ሓሳባቶም ምፍላጥን። ብዙሓት ተቐማጦ ምስ ዘድምጹ እቲ ዚካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ መስርሕ ብዙሕ ህዝቢ ዝደልዮ ምዃኑ ምርግጋጽ ይከኣል።
ግን እዚ ጥራይ ንርእሱ እኹል ኣይኮነን። እቲ ኣብ መንጎ ምርጫታት ዚፍጸም ነገራትውን ንመስርሕ ደሞክራሲ ኣገዳሲ እዩ።
ደሞክራሲ ንተኸባቢርካ ዚካየድ ዘተ ከም ቅድመኩነት ይወስዶ እዩ። ነቶም ካልኦት ምስማዕን ናትካ ሓሳባት ምግላጽን። ኣብ ቅኑዕ ደሞክራሲ እቲ ህዝቢ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ ምዃኑ ኪስምዖ ኣለውሎ። ኣብቲ ሓፈሻዊ ምርጫ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ መዓልታዊ ናብራ ማለት ኣብ ቤትትምህርቲ ኣብ ስራሕ ኣብ ከባቢ ገዛውቶም ኣብ ስድራቤት ጽልዋ ንምግባር ኪኽእሉ ኣለዎም።
ምስ ካልኦት ብዛዕባ እንታይነት ደሞክራሲ ምክታዕውን ኣብቲ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ክትዕ ደው ምስ ዚብል፡ ደሞክራሲ ዚብሃል ነገር ኣገዳሲ ከም ዘይኮነ ይሕብር፡ እዚ ኸኣ ምልክተ ድኽመት ደሞክራሲ እዩ።
ደሞክራሲ ጽቡቕ ድዩ ወይ ሕማቕ ዚብል ሕቶ ግን ካብ ጥንቲ ዝነበረ እዩ። ገሊኦም ንደሞክራሲ ኣብ ምውሳን ብቑዕ ኣይኮነን፡ ውልቀመላኽነት ግን ቅልጡፍ እዩ ዚብሉ ኣለዉ። ኣብ ደሞክራሲ ኩሉ ድምጹ ስለ ዘስምዕ ናብ ውሳነ ንምብጻሕ ምውጋይ የድሊ። ስለዚ ኣብ ደሞክራስያዊ ስራዓት ከይተረፈ ኣብ ግዜ ጸገም ቅልጡፍ ውሳነ ይውሰድ እዩ፡ እዚ ኸኣ አቲ ኩነታት ከይብእስ ስለ እተባህለ እዩ።
ሰብኣዊ ጭቆናን ራዕድን ዝመለለዪኦም ብዙሓት ኢደሞክራስያዊ ስርዓታት ኣለዉ እዮም። ኣብ ዲክታቶራውያን ስርዓታት ዜጋታት ብሰንኪ ርእይቶኦም ወይ ውን ብሄራዊ መበቆሎም፡ ኣብ ማሕዩርን መዳጎኒ-ማእከላት ክበልዩ ይኽእሉ። ታሪኽ ከም ዝሕብሮ፡ እቲ ዝበለጸ ነጻነት ውልቀ-ሰባትን መሰል ደቂ-ሰባትን ዘውሕስ ስርዓተ-ምሕደራ ደሞክራስያዊ ስርዓተ-ምሕደራ እዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝርከቡ ሰባት ሕድሕዳዊ ርክባት ክምስርቱ እንከለዉን ኣብ ሕድሕዳዊ ሽቐጥ ክጽመዱ እንከለዉን፡ ሰላምን ደሞክራስን ይጥጥዕ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ
>
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣተሓባባሪት ፕሮግራም ምዕባለ ሕ/ሃ (UNDP) ሚሲስ ኣሁና ኢዚያኮንዋ ኦኖቺ ክዛረባ ከለዋ፣ ‘ዝርግሐ ልምዓት ዘይምዕሩይ ምኻኑ ዝሓበረ’ዩ ስለዝኾነ ዝኾነ ይኹን ሰብ ንድሕሪት ክተርፍ የብሉን’ ይብላ፣
‘ብልፅግና ሰባት ምዕሩይ ኣይኮነን። ድኽነት እውን ይውስኽ ኣሎ። እቲ ምዕባለ ንዝተወሰኑ ኣካላት ማሕበረሰባት፣ ዝተገፍዑን ንድሕሪት ዝተረፉን ንጎኒ ገዲፉዎም ሓሊፉ’ሎ’ ኢለን።
ብመሰረት እዚ መዐቀኒ’ዚ፣ ኣብ ዓለም ካብ ሰለስተ ሰባት እቲ ሓደ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናብራ ይሳቐ’ሎ ይብል እቲ ፀብፃብ።
ኣሁና ኢዚያኮኑዋ ወሲኼን ‘ንዓና ንኣፍሪካዊያን ዘተሓሳስበና እዚ ፀብፃብ እዚ ካብ መንጎ ዝዳህሰሰን 188 ሃገራት እተን 41 ሃገራት ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ሰብኣዊ ልምዓት ዝርከባ መብዛሕቲአን ሃገራት ኣፍሪካ ምኻነን’ዩ’ ኢለን።
ኣብቶም ዝሓለፉ ብርክት ዝበሉ ዓመታት፣ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ዝለዓለ ቁጠባውን ማሕበራዊን ዕብየት ከምዘመዝገበት ዝገለፁ ድማ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሃገራዊ ፕላን ኢትዮጵያ ዶ/ር ይናገር ደሴ እዮም።


text:
„heimat-rezepte.de“ ሓደ ክትሳተፈሉ መጽሓፍ ምኽሻን ኣብ ኢንተርነት እዩ። ን ብዙሕ ከንብቡን ክጽሕፉን ዘይክእሉ ሰባት ተሓሲቡ እዩ።
ብዛዕባ ኣርእስቲ ሃይማት(ዓዲ/ዓደቦ) እዩ። ሃይማት ንዓና እንታይ ማለት እዩ? እቲ ዝተወለድናሉ ቦታ እዩ ንዓና። ወለዲ፣ ኣሕዋት። ሃይማት እንተላይ ብከባቢታትን ፍሉያት በዓላትን ወይ ፍጻሜታት ንፈልጦ/ንዝክሮ ኢና። ከምኡ’ውን ካብ ንእስነትና እንፈልጦ መግቢ እዩ።
„heimat-rezepte.de“ ንኣርእስታት መግብን ሃይማትን ምስ ምጽሓፍ ሓጸርቲ ጽሑፋት ንኢንተርነት የራኽቦም እዩ። ኣብ ምንታይ መኣዲ ትሓስቡ፦ „እዚ ናተይ ሃይማት እዩ“? ቅዋመ መግቢ ናቱ ስደዱልና! ሓደሓደ ምሉእሓሳባት ብዛዕባ ሃይማትኩም ጸሓፉ፦ ካበይ መጺአ? ሃይማት ንዓይ እንታይ ማለት እዩ? ኣብኡ እንታይ ተሞኪረ? ምስ ኩሎም ካብ ሃይማት ከተካፈሉ ትኽእሉ። ኣብ ዝኾኑ ቅዋመ መግብታት ከኣ ርእይቶ ክትጽሕፉን ሕቶታት ክትሓቱን ትኽእሉ። ተሳተፉ ኢኹም፣ ንሕና ብዛዕባ ቅዋመ መግብታትኩምን ታሪኻትኩምን ንሕጐስ ኢና። ናይ ኣርትዖት ሰራሕተኛታትና ብኽብረት ይሕግዙኹም።


text:
ማህበረ-ወይንየ ኣቡነ-ተክለሃይማኖት ዝተብሃለ መንፈሳዊ ማሕበርን ናይ ኣዲስ ኣበባ መናእሰይ ፎረምን ዝቕፅል 18 ሚያዚያ 2006 ዓ/ም ንዘካይድዎ ናይ እግሪ ጉዕዞ ኣፍልጦ ተዋሂቡዎ ምድላው ተጀሚሩ’ሎ።
ክልቲኦም ማሕበራት ሎማዕንቲ ሓሙስ ብሓባር ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኣቦ መንበር ናይ ኣዲስ ኣበባ መናእሰይ ፎረም ፀጋየ ገብረፃዲቅ ዕላማ እቲ ጉዕዞ ብዛዕባ ግብረሰዶምን ካልኦት ናብታ ሃገር ዝኣተው ሓደሽቲ ባህልታትን ንህዝቢ ግንዛበ ምፍጣር እዩ ይብል።እቲ ሰልፊ ንምክያድ ዝተመረፀሉ ግዜ እውን ምስ ዝኾነ ይኹን ርክብ የብሉን ኢሉ’ሎ ፀጋየ።
ድሕሪ ፅባሕ ቀዳም ኣብዚ ኣርእስቲ እዚ ናይ ፓናል ምይይጥ ከምዝካየድ እቶም ኣዳለውቲ ሓቢሮም ኣለው።ኣድላይነት እቲ ምንቅስቓስ ኣቦ መንበር ማህበረ-ወይንየ ኣቡነ-ተክለሃይማኖት መምህር ደረጀ ነጋሽ ኣስዒቦም ’’ግብረሰዶማዊነት ታሪኽ ዘበላሽው፣ብባህሊ ፍንፉን፣ጠንቂ ጥዕና፣ንዝተፈላለዩ ሕማማት ዘሳጥሕ፣ብፍላይ ድማ ንምስፍሕፋሕ HIV በሪ ዝኸፍት እዩ’’ኢሎም።
ብባህሊ ፀያፍ፤ብናይ ኢትዮጵያ ሕጊ ገበን፣ከምኡ እውን ትውልዲ ንኸይቕፅል ዝገብር እዩ ዝበሉ መምህር ደረጀ ዝተፈላለዩ መደንዘዚ ዕፃት ዝጥቀሙ ነዚ ዝተቓልዑ ስለዝኾኑ ነቲ ህዝቢ ንምብርባር እዩ ኢሎም።’’ሴፍ ቱሪዝም’’ ግበረሰዶማዊነት እናስፋሕፍሐ ስለዝኾነ ህዝቢ ትኹረት ንኽገብረሉ ሓቲቶም መምህር ደረጀ።
ሸቶና ንመንግስቲ ንምቅዋምን ምሕታትን ከይኮነስ እቲ ህዝቢ እንታይነትን ጉድኣትን ግብረሰዶም ክፈልጥ ምግባርን ፈለጡ ሕቱኡ ምስኾነን መንግስቲ ንሕቶ ህዝቢ ክምልስ እዩ ኢሎም።
ናይ ኢትዮጵያ ሕጊ ንርከብ ተመሳሳሊ ፆታ ኣይድግፍን ዝበሉ እቶም ኣዳላውቲ እዚ ንባዕሉ ናይ መንግስቲ መርገፂ ከምዘንፀባርቕ ገሊፆም ኣለው።


text:
ሓዳስ ኤርትራ 10 ጥቅምቲ 2018
ንኣስታት 17 ዓመታት ዕጥቃዊ ቃልሲ ከካይድ ዝጸንሐ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ደምህት)፡ ቃልሱ ብሰላማዊ መንገዲ ክቕጽል ምስ መንግስቲ ደሞክራስያዊት ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ብዝበጽሖ ስምምዕ፡ 3,200 ኣባላት ሰራዊቱ ትማሊ 9 ጥቅምቲ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም።
ብመሰረት’ቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ሳምንታት ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ዝተኻየደ ርክብ፡ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ኢትዮጵያ መጺኡ ንዘሎ ለውጢ ብምድጋፍ፡ ንምሕያሉ ናብ ሃገሩ ኣትዩ ቃልሱ ብሰላማዊ መገዲ ከካይድ ኣብ ምርድዳእ ምብጽሖም ይዝከር።
ንትግባረ ናይ’ቲ ብ28 ነሓሰ ኣብ ኣስመራ ዝተበጽሐ ስምምዕ ብዝምልከት ድማ፡ ላዕለዋይ ልኡኽ ‘ደምህት’፡ ኣቐዲሙ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምእታዉ ይዝከር።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣቐዲሙ ምስ ዝተፈላለያ ኣብ ቃልሲ ዝጸንሓ ምንቅስቓሳትን ውድባትን ኢትዮጵያ ብዝኸተሞ ተመሳሳሊ ስምምዓት፡ ከም ግንባር ሓርነት ኦሮሞ፡ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ኣምሓራ፡ ኣርበኞችግንቦት 7፡ ከምኡ’ውን ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን ካልኦትን፡ ቃልሶም ብሰላማዊ መንገዲ ንምቕጻል ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተዉ ይዝከር።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ደምህት) ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘምራሓሉ ዝነበረ እዋን፡ ኣብ ከባቢ ሰገነይቲ ምስ በጽሐ፡ ሓንቲ ሰራዊት ጽዒና ዝነበረት ዓባይ መኪና ብምግምጣላ 4 ከምዝሞቱ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።
ቊሱላት ድማ ኣብ’ቲ ከባቢ ናብ ዝርከባ ትካላት ጥዕና ከምእተወስዱ፡ እቲ ሓበሬታ ወሲኹ የረድእ።


text:
ሰለስተ መንእሰያት ኩነታት ረስንን ጠሊን ናይ ሕርሻ ቦታ እናተኸታተለት ባዕላ ማይ ተስትን ሓበሬታ ናብ ሞባይል ተለፎን እተመሓላልፍ መሳርሒት ምሂዞም።
ኣብ ኤርትራ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ፡ ተማሃሮ ሓሙሻይ ዓመት ምህንድስና ሕርሻ ዝኾኑ ሰለስተ መንእሰያት፡ ኣብ ሓደ ናይ ሕርሻ ቦታ ንዘሎ ጠሊን ረስንን ናይ ሓመድን ኣየርን እናተኸታተለት ነቲ ተኽሊ ዘድልዮ ዓቐን ማይ ኣብ ዘድልዮ ግዜ እተስቲ መቆጻጸሪት መሳርሒት ምሂዞም።
እዞም ሳምሶን ተ/ሃይማኖት፡ ሳምሶን መልኣከን ሳይሞን ገ/ሂወትን ዝተባሃሉ ተማሃሮ ዝመሃዝዋ ውጽኢት ናይ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ምህንድስና ዝኾነት መቆጻጸሪት፡ኣብቲ ናይ ሕርሻ ቦታ ዝኾነ ጸገም ምስ ዝፍጠር ናብ ሞባይል ቅልጡፍ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ብምስዳድ ሓበሬታ ተመሓላልፍ።
እዛ መቆጻጸሪት ብኤሌክትሪክን ብናይ ጸሓይ ጸዓትን ስለትሰርሕ ኣብ ዝኾነ ቦታ ክትጥቀመላ ከምዝከኣል እዞም መሃዝታ ይዛራቡ።


text:
መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ኤርትራውያን ዝርከብዎም...............
- Details
- Created: Monday, 03 July 2017 18:52
- Last Updated: Monday, 03 July 2017 18:52
መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣብ ሃገሩ ዝነብሩ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ክወጽኡ ዘቐመጦ ናይ 90 መዓልቲ ዕድል ብሓደ ወርሒ ኣናዊሕዎ መንግስቲ ስዑዲያ ብዝሒ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ዝጠንቁ ኣብ’ታ ሃገር ዘንጸላሉ ዘሎ ጸጥታዊ ሓደጋን ስእነት ስራሕን ምኽንያት ብምግባር፡ ኤርትራውያን ዝርከብዎ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝኾኑ ሕጋዊ መንበሪ ወረቐት ዘይብሎም ወጻእተኛታት፡ ካብ መጋቢት 29 ክሳብ 30 ሰነ 2017 ኣብ ዘሎ ግዜ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝህቦ ናይ ግዜ ገደብ ስለዝኣኸለ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዜጋታተይ ከውጽእ ግዜ ስለዝሓጸረኒ ተወሳኺ


text:
ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ብጠንቂ ክካየድ መድብ ዝተታሓዘሉ ሰልፊ ትሻዓተ ፓርቲታት ተቃወምቲ ፖሊስ ኢትዮጵያ ዝኣሰሮም ሰባት ብዘይካ እቶም ሰለስተ ኩሎም ከምዝተፈትሑ ተፈሊጡ።
ርክብ ህዝቢ ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ዮናታን ተስፋየ ንቪኦኤ ክገልፁ ከለው፡ንኣባላት ኣመራርሓ ሓዊሱ 93 ሰባት ካብ ኣርባዕተ ኣብያተ-ማእሰርቲ ብዋሕስ ተፈቲሖም ኢሎም።
ኣቶ ማትያስ መኩርያ፡ ኣቶ ባህረ እሸቱን ኣቶ ሲሳይ ዘርፉን ዝተባሃሉ ግና ሎሚ’ውን ኣይተፈትሑን ይብሉ ርክብ ህዝቢ ሰማያዊ ፓርቲ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ትማሊ ንቪኦኤ ሪኢቶ ዝሃብ ኣቶ ዮናታን ተስፋዬ፡ ኣተሓሕዛ’ቶም ኣብ ኣርባዕተ ስፍራ ተኣሲሮም ዝነበሩ እሱራት ኣባላት’ቲ ፓርቲ ፅቡቅ’ዩ ነይሩ ኣዝማዶም በፂሖምዎም፡ምስ ጠበቃታቶም ተራኺቦም’ዮም ኢሎም።
ኣተሓሕዛ’ቶም ካብ ቢት ፅሕፈት ሰማያዊ ፓርቲ ናብ ሰልፊ እናተበገሱ ከለው ተታሒዞም ዝተኣሰሩ ግና ካብ ሕጊ ወፃኢ ከምዝነበረን ንምቅዋም ኢሎም ኣድማ ምሕሳም መግቢ ጀሚሮም ከምዝነበሩ ሓቢሮም።


text:
ሽወደን ብብዙሕነት እትልለ ሃገር እያ። ባህላዊ፡ ሃይማኖታዊ ወይ ውን ቀቢላዊ መበቆል ብዘየገድስ ኩሎም ኣባላት ሕብረተ-ሰብ ሽወድን ኣብ ኩሉ ንጥፍታት ሕብረተሰብ ብማዕረ ናይ ምስታፍ መሰል ኣለዎም።
ስእሊ: Colourbox
ኣብ ሽወደን ኣቲ መንግስቲ እዩ ናይ ምትሕውዋስ ፖሊሲ መምርሒ ዘውጽእ። እቲ መንግስቲ ኩሉ ሰብ ኣበይ ከም እተወልደ ወይ እንታይ ብሄሩ ብዘየገድስ ኣብቲ ማሕበረሰብ ኪጽምበር ይደሊ። ስለዚ እቲ መንግስቲ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ኣብተን ቀዳሞት ዓመታት ዝያዳ ሓገዝ እዩ ዚገብረሎም። ከምዚ ዝገብር ከኣ፡ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ግሩም ምጅማር ክኾነሎምን ናጻ ህይወት ንኺነብሩ ድማ መሰረት ክኾነሎም ንማለት እዩ።
መደብ መትከሊ-እግሪ ንዓኻትኩም ንሓደስቲ
ንኣኻ 20 ዓመት ዝመላእካን (65 ግን ዘይመላእካ) ናይ መንበሪ ፍቓድ ዘሎካን፡ ከምኡውን ከም ስደተኛ፡ ከም ናይ ክዎታ ስደተኛ ከም ደላይ ዑቕባ ወይ ከኣ ነቶም ከምኡ ዘለዎም ዘመድ ዝኾንካ፡ ፍሉይ መሰላት ኣሎካ። ንናይ እግሪ ምትካል ትልሚ ወይ ናይ ምትካል እግሪ ድጎማ መሰል ኣሎካ። 18 ዓመት ምስ እትመልእን (20 ዓመት ዘይኮነ) ኣብ ሽወደን ስድራ ዘይብልካን ምስ እትኸውን ሓገዝ ንኽትረክብ መሰል ኣሎካ። ኣብ ሽወደን ዚኣቱ ሰብ ወይ ደላይ ዑቕባ እዩ ወይ ድማ ስደተኛ እዩ።
ናይ ምትካል እግሪ ትልሚ
ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ሓደ ካብቶም ንስደተኛታት ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ንኽጽንበሩ ዝሕግዝ መንግስታዊ ትካል እዩ። ውጥን መትከሊ-እግሪ (etableringsplan) ይምልከተኩም ምስ ዝኸውን፡ ኣብ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ተሓዚ መዝገብ መደብ-መትከሊ እግሪ (etableringshandläggare) ተራኺብኩም መስርሕ ምድላይ ስራሕ ንኽትተሓሓዝዎ እንታይ ከም ዘድልየኩም ትመያየጡ። ውጥን መትከሊ-እግሪ ዝተፈላለየ ስራሕ ንምርካብ ዝሕግዘኩም ንጥፈታት ዝሓዘለ እዩ። እቲ ውጥን እንታይ ዓይነት ንጥፈታት ዘስፈረ ክኸውን ይኽእል ኩነታትኩምን ናይ ድፋግ ድልየታትኩምን ዝውስኖ ኮይኑ፡ ንመደብ ትምህርቲ ቋኑቋ ሸወደን ንሓደስቲ (SFI) ከምኡ ውን ንስራሕ ዘዳሉ ንጥፈታትን-arbetsförberedande insatser- (ንኣብነት ልምምድ-ስራሕ፡ ሞያዊን ትምህርታዊን ክእለታት ምንጻር) ከምኡ ውን መሰረታዊ ኣፍልጦኹም ብዛዕባ ሕብረተሰብ ሽወደን ዘጎልብት ሕብረተ-ሰብኣዊ ትምህርቲ (samhällsorientering) ዘሓቆፈ እዩ። እቲ ዋና ነገር፡ ውጥን መትከሊ-እግሪ ኣብ ሰሙን ናይ 40 ሰዓታት ንጥፈታት ዘስፈረ ክኸውን ኣለዎ። ውጥን መትከሊ-እግሪ ከምቲ ልሙድ ን24 ኣዋርሕ ዝኸይድ ንጥፈታት ዘስፈረ እዩ። ፍርቂ መዓልቲ ናይ ወላዲ-ዕረፍቲ ምስ እትወስዱ ውጥን መትከሊ-እግሪ ድሕሪ 24 ኣዋርሕ ን 8 ወርሒ ክናዋሕ ይኽእል። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ www.arbetsformedlingen.se ኣቲኹም ነዚ ብዝምልከት ዝርዝር ሓበሬታ ትረኽቡ።
ኣብቲ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ናይ ውልቅኻ ዋኒን ንምትካል እውን ይሕግዙኻ እዮም።
ስእሊ: Colourbox
ናይ እግሪ መትከል ኣበል
ብመሰረት ውጥን መትከሊ-እግሪ ዝተወሰነልኩም ንጥፈታት ኣብ እትሳተፉሉ ግዜ ዝወሃበኩም ገንዘብ፡ ሓገዝ መትከሊ-እግሪ (Etableringsersättning) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ቆልዑ ምስ ዝህልወኩም ተወሳኺ ገንዘባዊ ድጋፍ ክወሃብኩም ይኽእል። ኣብየናይ ከባኢ ናይ ሽወደን ትነብሩ ኣለኹም ብዝየገድስ ዝወሃበ ድጋፍ መትከሊ-እግሪ መጠኑ ሓደ እዩ። ምሉእ ገንዘባዊ ድጋፍ ክወሃበኩም ኣብ ንጥፈታትኩም ምሉእ ብምሉእ ክትሳተፉ ኣለኩም። ኣብ ውጥን መትከሊ-እግሪ ስራሕ ምስ ዝህልወኩም እቲ ዝወሃብኩም ድጋፍ በቲ ትሰርሕዎ ሰዓታት መጠን ይንኪ። ኣብ ውጥን መትከሊ-እግሪ ዘይኣተወ ስራሕ ምስ ዝህልወኩም እቲ ዝወሃበኩም ድጋፍ ኣይጽሎን እዩ። ድጋፍ መትከሊ-እግሪ ዘለኩም፡ በይንኹም ኣብ ነብሱ ዝኸኣለ ገዛ ትነብሩ ምስ እትህልዉ፡ ድጋፍ ክራይ-ገዛ ከወሃብኩም ይኽእል እዩ። ገለ ቅጥዒታት መሰረት ብምግባር፡ ንኣብነት ቆልዑ ምስ ዝህልወኩም ድጋፍ ቆልዑን ድጋፍ ክራይ-ገዛን ክወሃበኩም ይኽእል። ነዚ ተወሳኺ ድጋፋት ዝመምን ዝውስንን መንግስታዊ ትካል ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (Försäkringskassan) እዩ።
ሃገርካ ገዲፍካ ናብ ካልእ ሃገር ክትስደድ ከሎኻ
ሃገርካ ገዲፍካ ናብ ካልእ ሃገር ክትስደድ ከሎኻ ጸገማትን ብድሆታትን ኣሎካ። ምናልባት ተገፊዕካ ትኸውን ገንዘብን ገዛን ብጾትን ኣዝማድን ጠፊኦምኻ ይኾኑ፡ ሓድሽ ቋንቋ፡ ሓድሽ ኣገባብ፡ ሓድሽ ባህሊ ንኽትምሃር ኣሸጋሪ እዩ። ገሊኦም ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ተዋህቦም ጸገማት ይጅምሮም እዩ።
ሕማቕ ምስ ዚስምዓካ ዚሕግዙኻ ሰባት ኣለዉ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ነቲ ኣብ ጥቓኻ ዘሎ ማእከል ጥዕና ተወከሶ። ናይ መትከል እግሪ መሰል ምስ ዚህልወካ ምስቲ ኣብ ቤትጽሕፈት ዕዮ ዘሎ ተሓጋጋዚኻ ብዛዕባ ተወሳኺ ሓገዝ ምርካብ ተዘራረብ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ቊጠባዊ ትሕዝቶኹም ከም ተመሃሮ መጠን
ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ዝወሃብ ትምህርቲ፡ ነቶም ዜጋታት ኣውሮጳዊት ሃገር፡ ወይ ውን ኣባል ሃገራት ኣውሮጳዊ ቊጠባዊ ምትሕግጋዝን ስዊዘርላን ዝኾኑ ሰባት፡ ነጻ እዩ። እቶም ኣብ ሽወደን መንበሪ-ፍቓድ ዘለዎም ሰብ ውን ናይ መመልከቲ ይኹን ናይ ትምህርቲ ክፍሊት፡ ኣይከፍሉን እዮም። ብደረጃ ዶክተረይት ዝወሃብ ትምህርቲ ውን፡ ነጻ እዩ። ከም ተመሃሮ መጠን ግን፡ ንመግቢ፡ ክራይ-ገዛ ከምኡ ውን መጽሓፍቲ ንምግዛእ ዝኸውን ገንዘብ ከድልየኩም እዩ። እቲ ዝውቱር ዝኾነ ካብ ገንዘባዊ ስክፍታ ዘናግፍ መንገዲ፡ ካብ በዓል-መዚ ትምህርታዊ ሓገዝ (Centrala studiestödsnämnden, CSN)፡ ንተመሃሮ ዝወሃብ ድጋፍ (studiestöd)ምምልካት እዩ። እቲ ንተመሃሮ ዝወሃብ ድጋፍ፡ ዘይምለስ ሓገዝን ከምኡ ውን፡ ከም ቃሕታኻ፡ ተለቂሕካ ክትወስዶ እትኽእል ገንዘብን ዘጠቓለለ እዩ። እቲ ልቓሕ ትምህርቲ ድሕሪ ምውዳእኩም ክትከፍልዎ እትጅምሩ ልቓሕ እዩ።
ትምህርታዊ ድጋፍ ናይ ምርካብ መሰልኩም፡ ኣብ ባንኪ ብዘለኩም ገንዘብ ወይ ብኣታዊ ስድራ-ቤትኩም ኣይጽሎን እዩ። እንዳተመሃርኩም ድጋፍ ይወሃበኩም ምስ ዝህሉ፡ ኣብ ሽዱሽተ ወርሒ ክተእትውዎ ዝፍቐደኩም ኣታዊ ግን ደረት ኣለዎ እዩ። ነቲ ድጋፍ ክወሃበኩም ክተውሕስዎ ዝግበኣኩም ነገር ኣይሃሉ ደኣ`ምበር፡ እቲ ድጋፍ ክውሕዝ ምእንቲ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ክፍላ ትምህርቲ ክትወስድዎ ዝግበኣኩም ውሱን ነጥቢታት ዝሓቆፈ ኮርሳት ወይ ፕሮግራም ግን፡ ክህልወኩም ኣለዎ። ሽወደናውያን ዜጋታት ንዘይኮኑ ሰባት፡ ፍልይ ዝበለ ነዚ ዝምልከት ሕግታት ኣሎ። ነዚ ብዝምልከት፡ ብዝርዝር ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ csn.se ኣቲኹም ኣንብቡ።
ድጋፍ ማህደረ ትምህርቲ
ድጋፍ ማህደረ-ትምህርቲ ንተመሃሮ ዝወሃብ ሓገዝ ኮይኑ፡ እቲ ሓገዝ ካብ ወፈያታት ወይ ውን ካብ ፍሉይ ልግሲ ዝመንጨወ ይኸውን።
ድጋፍ ማህደረ-ትምህርቲ ብኸመይ ይርከብ?
ድጋፍ ማህደረ-ትምህርቲ ንኽወሃበኩም፡ ነቲ ለጋሲ-ኣካል ተወኪስኩም ከተመልክቱ ኣለኩም። እቲ ለጋሲ-ኣካል፡ ላዕለዋይ ማእከል ትምህርቲ፡ ዩኒቨርሲቲ፡ ማሕበር፡ ትካል ረድኤት፡ ባንኪ፡ ቤት-ጽሕፈት ጠበቓ ወይ ውን ግለ-ሰብ ክኸውን ይኽእል። ንድጋፍ ማህደረ ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ፡ ኣብ ዩኒቨርሲታት፡ ማእከላት ላዕለዋይ ትምህርቲ፡ ሰበኻታት፡ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ምምሕዳራ ከተማን መርሕነት ምምሕዳር ወረዳን፡ ኣለኩም። ኣብ ኣብያተ-ንባብ ንድጋፋ ማህደረ-ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ ዝሓዘ መጽሓፍቲ ኣለኩም።
ገለ ዓይነታት ድጋፍ ማህደረ-ትምህርቲ ኩሉ ሰብ ከመልክተሎም ዝኽእሉ ክኾኑ እንከለዉ፡ ገለ ገለ ኸኣ፡ ንፍሉይ ቅጥዒታት ዘማልኡ ሰባት ጥራይ፡ ዝኣመቱ እዮም።
ኣብ ሽወደን፡ እቶም ናይ ምሉእ ክፍላ-ትምህርቲ ወጻኢታት (terminsavgifter) ክኸፍሉ ዝግደዱ ተመሃሮ፡ ካብ ትካል ሽወደን (Svenska institutet)ከምኡ ውን ዩኒቨርሲቲታትን ማእከልት ላዕለዋይ ትምህርትን ሓገዝ ማህደረ-ትምህርቲ፡ ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም። ነዚ ዝምልከት ዝርዝር፡ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ www.studyinsweden.se ኣለኩም።
እንዳተመሃርካ ምስራሕ
መብዛሕታኡ ግዜ፡ ናይ ምሉእ-ሰዓታት ትምህርቲ፡ ካብ ምሉእ-ሰዓታት ስራሕ (40 ሰዓታት ኣብ ሰሙን) ዝሓቶ ግዜ ዘይፍለ ግዜ’ዩ ይሓትት። ገለ ተመሃሮ ጎኒ-ጎኒ ትምህርቶም ናይ ፍርዊ-ሰዓት ስራሕ ይሰርሑ። ኣብቲ ኣብ ክፍሊ ዝካየድ ትምህርቲ ምስዘይትሳተፉ ግን፡ በይንኹም ወይ ውን ምስ መማህርትኹም ኮይንኩም፡ ግዙፍ ክፋል ግዜኹም ኣብ ምጽናዕ ከተሕልፍዎ ይሓተኩም።
መንበሪ-ተመሃሮ
ከም ተመሃሮ መጠን፡ ንመንበሪ-ገዛ ብዝምልከት ዘገላብጥ ምርጫታት ኣለኩም። እቲ እትመሃሩሉ ዩኒቨርሲቲ ወይ ውን ማእከል ላዕለዋይ ትምህርቲ፡ ኣብቲ እትነብሩሉ ከባቢ ወይ ኣብ ጥቕኡ ምስ ዝርከብ፡ ገዛ እንዳተቐመጥኩም ክትመሃሩ ትኽእሉ። እንተዘይኮይኑ፡ ናይ ተመሃራይ ገዛ ወይ ውን ኣብ ኮረድዮ ክትካረዩ ትኽእሉ። ኣብ ኮረድዮ ምስ እትካረዩ፡ ናትኩም ክፍሊ ሃልይኩም፡ ክሽነ ምስ ካልኦት ብሓባር ትጥቀሙ። ዝካረ ናይ ተመሃራይ ገዛ ናይ ምርካብ ዕድል ካብ ከተማ ናብ ከተማ ይፈላለ እዩ። ነዚ ዝምልከት ሓበሬታ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይተን ዝምልከተን ዩኒቨርሲቲትን ማእከላት ላዕለዋይ ትምህርትን፡ ኣለኩም። ንኣባይቲ-ተመሃሮ ብዝምልከት ካብ ማሕበር-ተመሃሮ (studentkår)ከምኡ ውን ናይ ግሊ ትካላት ኣባይቲ ውን ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣብ እትመሃረሉ እዋን፡ እትነብረሉ ገዛ ምርካብ ኣሸጋሪ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ብፍላይ ኣብ ዓቢ ከተማ ኣቲኹም ክትመሃሩ ምስ እትውስኑ፡ ገዛ ንምውሓስ ኣቐዲምኩም ሃሰው ክትብሉ ኣለኩም። መወከሲ ሓበሬታ ናይ ኩለን እተን ኣብ ሽወድን ዝርከባ ዩኒቨርሲታትን ማእከላት ላዕለዋይ ትምህርቲን ከምኡ ውን ንኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ ዝምልከት ሓበሬታ፡ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ Studera.nu ኣለኩም።
ህይወት ተመሃሮ
ኣብ መብዛሕትአን ማእከላት ትምህርቲ ዘለወን ከተማታት፡ ጎኒ-ጎኒ ትምህርቲ ብዙሕ ንጥፈታት ዘዳልዋ፡ ብዙሓት ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ትሕዝቶ ናይቲ ንጥፈታት፡ ባህላዊ፡ ምዝንጋዓዊ፡ ጉዳያት ተመሃሮ ዝድህስስ ወይ ውን ስፖርታዊ፡ ክኸውን ይኽእል። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ነዚ ንጥፈታት ዘዳሉ ኣካል፡ ማሕበር-ተመሃሮ እዩ። ማሕበር ተመሃሮ፡ ንረብሓታት ተመሃሮ ከጎልብት ዝጽዕር፡ ነጻ ማሕበር እዩ። ኣባል ናይዚ ማሕበር ምዃን ወለንታዊ እዩ።
ድጋፍ ኣብ እዋን ትምህርቲ
መብዛሕትአን ዩኒቨርሲቲታትን ማእከላት ላዕለዋይ ትምህርትን፡ ኣብ እትመሃሩሉ እዋን ገለ ድጋፍ ይበርክታልኩም እየን። ንኣብነት፡ ናይ ምምሃር ሜላኹም ንምምዕባል፡ ኣካደምያዊ ጽሑፍ ብኸመይ ተጽሕፍ ከምኡ ውን ኣብ ቅድሚ ሰብ ወጺእካ ናይ ምዝራብ ዓቕሚ ከተጥርዩ፡ ክሕግዛኹም ይኽእላ። እዚ ድጋፋት`ዚ፡ እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ትመሃሩ ኣለኹም ብዘየገድስ፡ ንኹሉ ብነጻ ዝወሃብ ድጋፍ እዩ። ንኹሉ ተመሃራይ፡ ናብዚ መኣዲ ብደሓን ምጻእ ንብል!
ካብ ሽወደን ወጻኢ ምምሃር
መብዛሕትአን ዩኒቨርሲታት ሽወደን፡ ካብ ሽወደን ወጻኢ ኬድካ ንእትመሃሮም ዝተፈላለዩ ፕሮግራማት ዝምልከት፡ ምስ ምስ ናይ ደገ ዩኒቨርሲታት ዝኣተውኦ ውዕል ኣለወን። እቲ ብመሰረት ናይዚ ውዕል ኣብ ካልእ ሃገር ኬድኩም እትመሃርዎ ግዜ፡ ኣካል ናይቲ ናይ ሽወደን ትምህርታዊ ፕሮግራምኩም እዩ ዝቊጸር። እቲ ኣብኡ እትእክብዎ ነጥበ-ትምህርቲ ውን፡ ምስቲ ናይ ሽወደን ይቊጸረልኩም።
ኣካል ናይ ምልውዋጥ ዘካተተ መደብ ትምህርቲ (utbytesprogram) ክትኮኑ መታን፡ ኣብ ዝኾነ ዩኒቨርስቲ ወይ ውን ማእከል ላዕለዋይ ትምህርቲ ናይ ሽወደን ንኽትመሃሩ፡ ቦታ ዝረኸብኩም ክትኮኑ ኣለኩም። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ኣብ ሽወደን ዝተወሰነ ኮርሳት ድሕሪ ምጥንቓቕኩም ኢኹም፡ ናብታ ካብ ሽወደን ወጻኢ እትርከብ ሃገር፡ ንኽትመሃሩ እትኸዱ። ነቲ ናይ ወጽኢ-ሃገር ትምህርቲኹም ባዕልኹም ውን ከተማእክልዎን ከተመሓድርዎን ትኽእሉ ኢኹም። ከምዚ ምስ እትመርጹ፡ ነጻ ተንቀሳቐስቲ ተማሃሮ (free-mover student) ትበሃሉ።
ካብ ሽወደን ወጻኢ ክትመሃሩ ምስ እትመርጹ፡ ድጋፍ-ተመሃሮን ልቓሕን ይግበኣኩም እዩ። ድጋፍ ማህደረ-ትምህርቲ ንኽወሃበኩም ውን፡ ከተመልክቱ ትኽእሉ ኢኹም። ነዚ ዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ፡ ንኣወሃሃዲ ኣህጉራዊ ትምህርታዊ ጉዳያት (internationella samordnaren) ናይታ እትመሃሩላ ዩኒቨርሲቲ፡ ተወከስዎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ www.studera.nu ውን፡ ካብ ሽወደን ወጻኢ ንምምሃር ዝምልከት ሓበሬታ፡ ኣለኩም።
መደብ ማህደረ ትምህርቲ እራስሙስ ፕሉስ (Erasmus+)
ኣብ ኣውሮጳ እቲ ዝዓበየ ናይ ተመሃሮ ምልውዋጥ ዝካየደሉ ፕሮግራም ትምህርቲ፡ እቲ ናይ ኣውሮጳዊ ሕብረት መደብ ትምህርቲ ዝኾነ፡ ብእራስሙስ ፕሉስ ዝፍለጥ ፕሮግራም እዩ። እራስሙስ ፕሉስ ኣብ ካልእ ሃገር ኬድካ ካብ 3 ክሳብ 13 ኣዋርሕ ክትመሃር የኽእለካ። ከም ተመሃራይ ፕሮግራም እራስሙስ ፕሉስ መጠን፡ ኣብ ናይ ቀዳማይ፡ ካልኣይ ዲግሪ ደረጃታትን ዶክትረይትን ክትመሃሩ ትኽእሉ። ብዛዕባ ፖርግራም ብእራስሙስ ፕሉስ ኣብ www.studera.nu ኣቲኹም፡ ከተንብቡ ትኽእሉ።


text:
ኣስተንትኖ ቃላ ኣምላኽ ሠነ – 8.2018
ዮሓ.19:31-37
ስለዚ፥ ድሮ ሰንበት ስለ ዝነበረ፥ እታ ሰንበት እቲአ ድማ ኽብርቲ በዓለ ዓመት ስለዝነበረት፥ እቲ ሬሳታት አብ መስቀል ምእንቲ ኸይኃድር መሓኹልቶም ሰሰቢሮም ኬውርድዎ መራሕቲ አይሁድ ንጲላጦስ ለመንዎ። ሽዑ እቶም ወተሃደራት መጺኦም መሓኹልቲ እቲ ቐዳማይን ናይቲ ምስኡ ዝተሰቕለ ኻልአይን ሰበሩ። ናብ ኢየሱስ ምስ መጹ ግና ድሮ ከም ዝሞተ ርእዩም መሓኹልቱ አይሰበርዎን። ሓደ ኻብቶም ወተሃደራት ግና ጎድኑ ብኹናት ወግኦ፥ ብኡብኡ ኸአ ደምን ማይን ወፅ። እቲ ነዚ ዝረአየ መስከረ፥ እቲ ምስክሩ ኸአ ሓቂ አዩ፤ ንስኻትኩም ምእንቲ ኽትአምኑ ድማ ንሱ ሓቂ ኸም ዝመስከረ ይፈልጥ እዩ። እዚ ዝኾነ ኸአ አቲ “ካብኡ ሓደ ዓጽሚ እካ አይኪሰብሩን እዮም” ዚብል ጽሑፍ ምእንቲ ኺፍጸም እዩ። ካልእ ጽሑፍውን “እቶም ዝወግእዎ ክርእይዎ እዮም” ዚብል አሎ።


text:
ኣብ ሩባ ኣባይ ብዛዕባ ዝህነፅ ግድብ ህዳሴ፣ብደንበ ተቃወምቲ ዝኾነ መድረኽን ብመንግስቲን ዝተፈላለየ ትርጉም ይረክብ‘ሎ።ግድብ ህዳሴ ኣብ ኢትዮዽያ ቀንዲ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ‘ሎ።ንመንግስታዊ መግለፂ ዝተከታተሉ ተቃወምቲ‘ውን መርገፂኦም የፍልጡ ቀንዮም‘ለው።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ሪኢቶኦም ንቪኦኤ ዝሃቡ ኣቦ-መንበር መድረክ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ንብመሰረቱ ህንፀት‘ቲ ግድብ ዝድገፍ‘ዩ ኢሎም ነይሮም።እንተኾነ ሕቶ ኣለና ባሃላይ‘ዮም ኣቶ ገብሩ።
”ቀዳማይ ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ ድዩ ዝብል‘ዩ።እዚ ውጥን‘ዚ ኣብ መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ኣይተሓቆፈን።ንፖለቲካዊ መፅባዓ ኢሎም ስቅ ኢሎም ሸሞንተ ሽሕ ክመልአለይ‘ዩ ኢሉ ዝገበሮ ከይኸውን ስክፍታ ኣለና። ካልእ መስኖ ኣይተሓወሰን።ከምዚ ዝዓይነቱ ፕሮጀክት ክህነፅ ከሎ ዝላዓለ ረብሓ ዝህብ ክኸውን ይግባእ።ሕቶ ፀጥታ፣ሕቶ ዲፕሎማሲ ብዝግባእ ተሰሪሑሉ ድዮ ዝብል ሕቶ ኣሎና።እዚ ገንዘብ ድማ ናይ ኢህወዴግ ገንዘብ ዘይኮነስ ናይ ህዝቢ ኢትዮዽያ ገንዘብ‘ዩ።ስለዚ ኢህወዴግ ንመናውሒ ስልጣኑ ኢሉ ዝብለፀሉ ከይኸውን ክንጥንቀቅ ኣለና።የዋፅእ እንተኾይኑ‘ውን ኣይበርሀልናን።ስለዚ ሃንደበት ዝወደቀና‘ዩ መሲሉ ዝራኣየና ዘሎ” ይብሉ ኣቶ ገብሩ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ምስ ገምጋም መድረኽ ኣይሰማማዕን።ዝሓለፈ ሰሙን መግለፂ ዝሃቡ ምክትል ቀ/ሚን ምንስቲር ወፃኢን ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣መራሕቲ መድረኽ ከምኡ ምባሎም፣ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያ ክንደየናይ ዘይፈልጡ ምኻኖም ዘርኢ’ዩ ዝብል መልሲ ሂቦም‘ዮም።መንግስቲ ክሳብ ፍርቂ ሚልዮን ሄክታር ብመስኖ ከምዝለምዐ ምስሓበሩ ተቃወምቲ ዝዛረብዎ ኣይፈልጡን ኢሎም።
እዞም ሓይልታት‘ዚኣቶም ብዘውፅእዎም መግለፂታት ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያ ከምዘይፈልጡ ንባዕሎም የቃልዑ‘ለው።ብሓደ ወገን ኢትዮዽያ ናብ ኢንዱስትሪ ቀልጢፋ ኣይትኣቱን ዘላ ኢሎም ይኸሱና።ብካልእ ወገን ንኣሳልጦ ኢንዱስትሪን ንምንካይ ድኽነትን ኣበርክቶ ንዘለዎ ህንፀት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ይቃወሙ።ስለዚ ነንርእሱ ዝዋቃዕ ቁጠባዊ ኣተናትና ከምዝኽተሉ እዩ ኢሎም ኣቶ ሃይለማርያም።
ንሶም ወሲኾም፣ግድብ ህዳሴ ሃንደበት ዝተጀመረ ኣይኮነን፣ቅድሚ ኣርባዓን ሓሙሽተን ዓመታት ብኣሜሪካውያን ዝተፀንዐን፣ኣብ‘ዞም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ተወሳኺ መፅናዕቲ ከምዝተገበረሉን ሓቢሮም።የዋፅእ ድዩ ንዝብል ሕቶ ክምልሱ ከለው ”የዋፅእ ድዩ? ዝብል ሕቶ፣ቅድሚ ኩሉ ህንፀት ግድብ ሎሚ ንጅምር ሃገርን ህዝብን ኣይኮናን።ኣከታቲሉ ሰሪሕና ዘርአይና ህዝብን ሃገርን ኢና።እዚ መንግስቲ ኣብ ኣፍሪቃ ክሳብ ሎሚ ዘይተሃንፀ ግድብ ዝሃነፀ መንግስቲ‘ዩ።ስለዚ ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ንህዝቢ ኢትዮዽያ ከእምንሉ ዘኽእሎም ቅንጣብ ምኽንያት የብሎምን።ምኽንያቱ ተግባር ዘሐግዞም ስለዘይኮነ።ስለዚ ቁጠባዊ ዘዋፅእ ምኻኑ ኣይተፀንዐን ዝብሉ መዓዝ ሪኦሞ‘ዮም ከምኡ ዝብሉ ዘለው?ካብ‘ቶም ዝሃነፅናዮም ግድባት እቲ ዝሓሰረ ዋጋ ዘኽፍል፣እዚ ግድብ‘ዚ‘ዩ። እንተደልዮም ክነርእዮም ንኽእል ኢና” ኢሎም።
መድረክ ኣብ መግለፂኡ፣ከምዚኦም ዝኣምሰሉ ፕሮጀክታት ቅድሚ ምትግባሮም፣ፖለቲካዊ ምርድዳእ ኣድላዪ‘ዩ ይብል።መንግስቲ ኢትዮዽያ ብወገኑ፣ግድብ ኣባይ ብሙሉእ ሱታፌን ተበግሶን ህዝቢን ክስራሕ‘ዩ ዝብል መርገፂ ኣለዎ።


text:
ብሓቂ ድዩ ኣዛራቢ ጉዳይ ኰይኑስ ብዛዕባ ህሉዊ ተርእዮታት “ተስፋጽዮን”ን ካልኦት ብነብሰ-በታኽነት ዝሕመሉ ዘለዉ ክጽሕፍ ኢለ ደጋጊመ ሓሲበ። ኣብ መጨረሽታ ግን ኣመጻጽኣ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣወጻጽኣ ብሪጣንያ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ኣፈላልቓ ሓደገኛታት መራሕቲ ዓለምና ከም እኒ ሂትለር ብዓቢኡ፣ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ድማ ብደረጃ መዐቀኒ ብልቃጥ ዘኪረስ ሓሳባተይ ክገልጽ ተደፋፊአ።
ክቱር ነድሪ ውጽኢት ነዊሕ ዝኸደ ዓመጽ፡ መወዳእታ ዘይብሉ ቀንፈዘው ስደት (እቲ ዝኸፍአ ድማ ኣብ መዕረፊየይ በጺሐ ኣብ እትብለሉ እዋን ምዃኑ)ን “ተሓታትነት” ዘይብሉ ኣገባባት ማሕበራዊ መራኸቢታት ተደሚሩዎን ብዙሕ ሰብ (ነብሰይ ሓዊስካ) ዕርቃኑ ክወጻእ ተቐሲቡ ኣሎ። ስለዚ ድማ’ዩ፡ ሎሚ ኣብ ዓንኬላት ማሕበራዊ መራኸቢታት ኤርትራ ዝዀነ ኣቓልቦ ዝሰኣነ ብሓንቲ ለይቲ ዝና ንኽረክብ ዕድል ገይሩ። ሰማእታት ዝጸርፍ፡ ባንዴራ ዘቃጽል፡ ንቓልሲ ዘከሻምሽ… ከከም ግዜኦምን ኵነታቶምን–ንሳቶም’ውን ብዝዀነስ ይዅን ጥራይ ኣዛራቢ ኣርእስቲ ንፍጠር ብዝመስል ተበግሶ–ኣቓልቦ ንኽጥምዝዙ ባይታ ተጸሪጉሎም። ብዘይ ዝዀነ ርጡብ ሓሳባትን ብዘይካ ጥሪፍሪፍ ዝብላ ዘለፋ ንሓንቲ ደቒቕ’ውን ክኸይድ ዘይክእል ምጕት ሒዝካ ኣቓልቦ ክትስሕበሉ እትኽእል ምቹእ ሃዋሁ ስለ ዘሎ ከኣ ንብዙሓት “ኣህቢቡዎም”። እቲ ህቡብነት ግን ግድን ንሓደ ጽቡቕ ኣንፈት ኣብነት ዘይክኸውን ይኽእል’ዩ። [ንኣብነት እኳ ኣቓልቦ ክስሕቡን ኣብ መራኸቢ-ብዙሃን ክዝረበሎምን ኢሎም ጥራይ ኣብ ግብረ-ሽበራዊ መጥቃዕቲ ዝዋፈሩ መንእሰያት ኣመና ብዙሓት’ዮም። ብሕልፊ ኣብ ሃገራት ምዕራብ፡ እዚ ዝመስል ተርእዮ ብተደጋጋሚ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ህጻናት ብምቕታል ክፍጸም ይርአ።]
ምናልባት ግን ብዝሒ ድምጺ፡ ድጋፍን በጻሕቲን ማሕበራዊ መራኸቢታት ንደረጃ ሓሳባት ዝገልጽ ዘይምዃኑ ኣከራኻሪ ኣይኰነን። ካልእስ ይትረፍ ስእሊ ሓደ ሓዊ ዝነድድ ዘሎ ቈልዓ ብምጥቃዕ፡ “ኣምላኽ ምሕረቱ ከውርደሉ ‘ኣሜን’ ጸሓፉ” ብምባል ጥራይ ልዕሊ ሚልዮን ዝኸይድ ድጋፍ ምርካብ ኣሸጋሪ ኣይከውንን።Continue reading