text:
ኣብ ወላይታ ብዝተፈጥረ ግጭት 5 ሰባት ከምዝሞቱን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ካልኦት ከምዝተጎድኡን ምክትል ምምሕዳር’ቲ ክልል ኣቶ ርስቱ ይርዳው ገሊጾም።
ኣቶ ርስቱ ወሲኾም ‘ሃገር ንምፍራስ ምስ ዝሰርሑ ኣካላት ተመሳጢሮም’ ዝተባሃሉ ንኣመራርሓ’ቲ ዞባ ወሲኹ 26 ሰባት ከምዝተኣሰሩ’ውን ጠቂሶም።
‘መንግስቲ ንሕቶ ህዝቢ ሰላማዊን ሕገ መንግስታዊን መልሲ ንምሃብ ፍሉይ ትኹረት ሂቡ እናሰርሐ ከሎ ዝተኸሰተ ነገር ከምዘሕዘኖም’ ንናይቲ ክልል ሚድያ ገሊጾም።
ነበርቲ’ቲ ዞባ ትማሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ‘ዝተኣሰሩ መናእሰያትን መራሕትናን ይፈትሑ’ ኢሎም ዝተላዓለ ተቃውሞ ስዒቡ ምስ ሓይሊ ጸጥታ ግጭት ተፈጢሩ ብርክት ዝበሉ ሰባት ተጎዲኦም ኣስታት ዓሰርተ ሰባት ከምዝተቀትሉን ምግላጾም ይዝከር።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ክልላዊ ምምሕዳር ደቡብ ኢትዮጵያ፣ ብዛዕባ ምእሳር ኣመራርሓ ዞባ ወላይታ አመልኪቱ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ‘እቶም ዝተኣሰሩ ኣባላት ኣመራርሓ፣ ምስ ህወሓትን ኦኔግ-ሸኔን ተሓባቢሮም ውዲት ጥፍኣት ይፍሕሱ ዝነበሩ’ዮም’ ከምዝበለ ተፈሊጡ።
ንክልል ትግራይ የመሓድር ዘሎ ህወሓት ብወገኑ ‘ሕቶ ህዝቢ ምምላስ ምስ ኣበዮም ኣንፈቱ ንምቕያር ዝገብርዎ ፃዕሪ እዩ፣ ህዝቢ ግና ስለዝፈለጦም ከታልልዎ ኣይኽእሉን’ ክብል መልሲ ሂቡ’ሎ።


c: text/html

text:
ዓመተ ምሕረት
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመ-ምሕረት ንጉዕዞ ንስሓን ምሕረት
ሓዲሽ ዓመት ወትሩ ዓቢ ህያብ ናይ እግዚኣብሔር ኢዩ፣ ብዝያዳ ከኣ ሎሚ ዓመት ምስ ዓመተ-ምሕረት ኣወሃሂድና ከነብዕሎን ከነስተንትኖን እንከላና ኣዚዩ ክቡርን ብሉጽን ህያብ ኮይኑ ንረኽቦ፣ ኣነን ንስካትኩምን ኣሕዋተይ ከም ወትሩ ብድኻምነትና ካብ ፍቕሪ ኣምላኽን ፍቕሪ ብጻይን ቁሩብ እልዪ ኢልና ስለእንነብር ንማልባት ከምግብርናስ ናብ ሓዲሽ ዓመት ክንሳገር ዝተገብእና ኢና ክንብል ኣይኽእልን ኢና። ልዑል እግዚኣብሔር ኣምላኽና ግን ከምቲ ዘጽኣ.14 እንረኽቦ ንደቂ እስራኤል ብሓያል ኢዱን ዝርግሕቲ ቅልጽሙን ባሕሪ ኤርትራ ኣሳጊሩ ብጽኑዕ ተመኩሮ እምነቶም ከምዘደልደሉ ዝገበሮም። ንዓና’ውን ከም ግብርና ዘይኮነስ ጽኑዕ ድልድል ፍቕሩን ዓሚቕ ምሕረቱን ሓልዮቱን ተጠቒሙ ሓንጊሩ ናብ ሓዲሽ ዓመት ኣሳጊሩና፣ ኣጆኹም ብሰላም። ብሓጎስ። ብተስፋን ብጸጋይን ሓዲሽ ጉዕዞ ጀምሩ ይብለና ኣሎ። ምኽንያቱ ብሕይወት ምንባር ዕድመ ምውሳኽ ንዓቢ ዓላማን ዓቢ ተግባር እግዚኣብሔር ንምምስካር ስለዝኾነ:: ስለዚ ንመደብ እግዚኣብሔር እነኹ ንበል። ናብታ ተንቀሳቃሲት መርከብ ድሕነት ዝኾነት ቤተ-ክርስትያና/ቁምስናና ንእቶ’ሞ ዓይኒ እምነትና ኣብሪህና ኣብ ሓዲሽ ዓመት ሓዲሽ ሕይወት ብኽርስቶስ ነስተማቕር። ከም ህያው ክፍሊ ኣካላታ ኮይና እጃምና ከነበርክት ንዕደም ስለዘለና ዕሽሽ ኣይንበሎ። ጉዕዞና ኩሉ ከኣ ሰናይ ክኾነላና ኢዩ። ምሕረትን ጉስነትን ኣምላኽ ወትሩ ምሳና ስለዘሎ ብሓጎስን ህድእቱን ኣንጀርቢቡ ዕለታዊ ሕይወትና ባዕሉ ክመርሖ ኢዩ፣ ኣብዚ ዓመተ-ምሕረት ብፍላዪ ንናይ ምሕረት ገጹ ወትሩ ከነስተንትኖ ተጸዊዕና ኣለና፣ ከመይ ኣምላኽ ንዓና ከድሕን ምስ መደበ ብመላኮታዊ ምሕረቱ ኢዩ ተገሊጹ ንሕና ደቁ’ውን ናብኡ እንምለሰሉን ዕዉት ጉዕዞ ክርስትና ዛዚማና ንዘላእለም እንሕጎሰሉን ብኣኣ ብታ መለኮታዊት ምሕረቱ ኢዩ’ሞ ኣሕዋተይ “ምሕረቱ ዘላዓለማዊት ኢያ…” እናበልና መዝሙር ዳዊት 136 እናዘመርና ብመንገዳ ንጉዓዝ።
ኣብ መልእኽቲ ብዛዕባ ዓመተ-ምሕረት ር.ሊ.ጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮ ቁ.12 ከም እንረኽቦ ነዛ ናይ ወንጌል ትርግታ ልቢ ዝኾነት ምሕረት ኣምላኽ ክትነብርን ከተበስርን ዝተመርጸ/ ዝተመዘዝት ቤተ-ክርስትያን ስለዝኾነት ጉዕዞና ኩሉ ኣብ ሕጽንኣ ይኹን፣ ከመይ ነዚ ከቢድ ናይ ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል መዝነታ።ብሓዲሽ ወንን ዝተሓደሰ ሓዋሪያዊ መደብን ንኸተተግብር ሎሚ ንዓይን ንዓኻትኩምን ተጠቒማ ስላዝኾነት ጽን ንበላ፤ ንለኣካ። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ከማቲ ርእሳ ዝኾነ መስራቲኣ ክርስቶስ ቅዱስ ዝኾነ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ሕይወት ቅድስና ንምረጽ።
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመተ-ምሕረት ንጉዕዞ ንስሓን ምሕረትን
ኣሕዋተይ ምሕረት ኣምላኽ ወሰን ደረት ዘይብሉ ዘለኣለማዊ ኢዪ፣ እንተኾነ ንሕና ጊዚያውያንን ድኹማትን ስለዝኾና። እኖና መምህርናን ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ብጊዜን ወቕትን ፈላልያ። ብዝርድኣና ኣገባብ ተጠቒማ ወትሩ መነቓቕሕን መሐደስን መደባት ስለእትሰርዓልና ካብ ሕዳር 2015-ሕዳር 2016 ዓመተ-ምሕረት ኢላ ከምዝኣወጀትልና ንኹልና ስውር ኣይኮነን፣ እዚ ብኣቃጻጽራ ስርዓት ሃገርና እነብዕሎ ዘለና ሓዲሽ ዓመት 2009 ዓ.ም.ግእዝ ዘመነ-ማቴስ ኣብ ውሽጢ እዚ ምሩጽ እዋን ስለዝርከብ ብፉሉዪ ትግሃት መንፈስን ንስሓ ኣቲና ምሕረት ኣምላኽ ከነስትማቕር ይዕድመና፣ ኣብ ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ልብና ኣትሪርና ከይተልወጥና ከይንተርፍ ብሓቂ ከፍርሓናን ከሰክፈናን ኣለዎ፣
እስከ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ንዝገጥሙና ነገራትን ኩነታትን ብንስሓን እምነትን ፍቕርን ኣብ ምሕረትን ኣምላኽ ብሓድሽ ኩርናዕ ንርኣዮ’ሞ ኣብ ሕይወትና ዓቢ ለውጢ ክንርኢ ኢና፣ ኣሕዋተይ ዓለማውያን ስነ-ፍልጠታውያን ተመራመርቲ በብዓመቱ ንዝውህቦም ጊዜ ተጠቒሞም ሓደስቲ ምህዞታትን ፈጠራታትን ከቕርቡ እሞ ዝና ክረኽቡ ክንደይ ዘይባላሓቱ። ክንደይ ጊዜ ኸ ከይደቀሱ ዘይሓድሩ፣ እዚ ዓለምና በጺሓቶ ዘላ ናይ ተኽኖሎጂ ምዕባሌ’ውን ናይዚ ዘይሕለል ጻዕሪ ውጽኢት ኢዩ፣ ንሕና ክርስትያን ከድኣ ኣሕዋተይ ዝውሃበና ዘሎ ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ተጥቒምና ናብ ሓዳስ ኢዮርሳሌም ስማያዊት ሃገርና ንምብጻሕ። ንመንግስቲ ኣምላኽ ከቓላጥፍ ዝኽእል ናይ ምሕረት ተግባራት እናፈጸምና ተሓድሶን ለውጥን ሕይወት ክንገብር ክንደይ ክንጽዕር ዘይግብኣና። ምኽንያቱ ክርስቶስ ዝማእከሉ። ዝመራሒኡን ዝቐላሲኡን ሕይወት ምምራሕ ቀሊል ስለዘይኮነ፣
እቲ ዝዓበየን ዝበርትዐን ቃልስና ከኣ ምስ ገዛእ ርእስና ኢዩ’ሞ ኣብ እንወድቀሉን እንደኽመሉን ጊዜ ብምስጢረ ንስሓ ሓዲሽ ሓይሊ እናኣከብና ስግኡን ደሙን እናተመገብና ከይተሓለልና ምስ እንቃለስ ሓደስቲ ፍጡራት ብምኻን ተቐበልትን ወሃብትን ምሕረት ኣምላኽ ከምእንኸውን ንእመን። ቅ.ዮሓንስ መበል 23 ኣብ ምኽፋት ካልኣይ ጉባኤ ቫኣቲካን “ ሎሚ ቤተ-ክርስትያን ነቲ ናይ ምሕረት ፈውሲ ክትጥቀመሉ ትደሊ ኣላ” ከምዝበሉ ሎሚ’ውን ምሕረትን ይቕሬታን ዝልማዱ ኣምላኽና ብንስሓን ተኣማማንነትን ናብኡ ክንምለስ’ሞ ዝተሓደሰ ሕይወት ክንመርሕ ቤተ-ክርስትያና ትዕድመና ኣላ። ምሕረት ኣምላኽ ዝቕበሉ ከኣ ምሕረት ዘዘውትሩ/ዝንስሑን ጥራይ ምኻኖም ቅዱሳት ጽሑፋትና ኣብ ማቴ.9።13 ,ሆሴ.6፡6 ወዘተ…የረድኣና፣ ናይ’ዚ ምሕረት ኣምላኽ ዝዕበየ ስራሕ ከኣ ሓጢኣትና ደምሲስካ ሓዲሽ ሕይወት ምጉንጻፍ ኢዩ፣ ምሕረት ኣምላኽ ዘስተማቐረ ወዲ ኣዳም/ክርስትያን ከኣ ንኻልኦት ምምሓርን ናብ ምሕረት ምዕዳም ፍጹም ኣይከብደምን ኢዩ፣ እምብኣር ከምቲ ናይ መድሓኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀንዲ ዓላማ ምድራዊ ሕይወቱ ምሕረት ምሃብን ናብ ምሕረት ምዕዳምን ዝነበረ። ናተይን ናትኩምን ከኣ ኣሕዋተይ ካብዚ ዝተፈልየ ክኸውን ፍጹም ኣይክእልን ኢዩ።
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመተ-ምሕረት ንሓዲሽ ጉዕዞ ሕይወት
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ሓድሽ ዓመት ብሓዲሽ ሕይወት ክጅመር ከምዘለዎ ንኸረድኣና ኣብ ሉቃ.5።35-39) ከምዚ ይብል “… ሓዲሽ ቁራጽ ዓለባ ኣብ ብልይ ክዳን ክልገብ…ሓዲሽ ወይኒ’ውን ኣብ ብላዪ ኣሕርብቲ ክቕመጥ ኣክእልን ኢዩ … እንተ ዘይኮይነ እቲ ኣረጊ ክዳን ዳግም ይቕደድ እቲ ሓርቢ’ውን ይስበር”። እዚ ክፍሊ ወንጌል እዚ ንዓና ሓዲሽ ዓመት ነብዕል ንዘለና ዘመሓላልፈልና መልእኽቲ ብዘልማድ እናተጋዓዝና። ካብ ምሕረት ኣምላኽ ሪሒቕና። (ከተመሓርናን ከይማሓርናን ማለት ብምስጢረ ንስሓ ተሰናዲና ስግኡን ደሙን ከይተመገብና። ኣብ ገለ ናይ ምሕረትን ፍቕርን ስርሓት ከይትጸመድና። ኣብ ሓዋሪያዊ ግብረ-ተልእኮ ቤተ-ክርስትያና ከተሳተፍና ወዘተ… ንማልባት በጊዕ ስለዝሓረድና ምስ ፈተውትና ናይ ርሑስ ዓዲሽ ዓመት ሰናይ ትምኒትና ስለዝተለዋወጥና። ናይ ሃረርታ ሆየ ሆየ ስለዝበልና ወዘተ…ሓዲሽ ዓመት ዘብዓልና። ንእግዚኣብሔር ኣቦና ደስ ዘብልን ንእሕዋት ዝሃንጽን ጉዕዞ ሕይወት ንገርብ ዘለና ከይመስለና ተዘኻኽረና፣ እዛ መልእኽቲ ወንጌል ንጽርቲ ኢያ ንስሓ እተዊ ኣብ ሓዲሽ ዓመት ሓዲሽ ሕይወት ጀምሩ። ኣብ ማር.1 እንረኽቦ ስብከት ቅዱስ ዮውሓንስ መጥምቕ ኣስተንትኑን ኣተግብሩን መንገድኹም ኣቕንዑ ኢያ ትብለና ዘላና’ሞ ነስተውዕለላ። ስለዚ ኣሕዋተይ ንግላዊ ስድራ-ቤታዊ ማሕበራዊ፡ ቁምስናውን፡ ክርስትያናውን፡ ኣገልጉለትና ዝሕግዘና ፍጹም ንስሓ ክንገብርን ተግባራዊ ዝኾነ መደብ ንሓዲሽ ጉዕዞ ሕይወት ክንሕንጽጽ ግድን ኢዩ።
ቅ.ዮውሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1978 ዓ.ም. ጳጳስ ምስ ተመርጹ ኣብ መጀመሪያ ስብከቶም ንነፍሲ-ወከፍ ኣማናይ። ንመላእ ቤተ-ክርስትያንን ዓለምን ….ኣይትፍርሑ ትብዑ ንኣምላኽ መዓጹ ልብኹም ክፈቱ። እቲ ጸጋ ኣምላኽ ዝዓግትን ንወዲ ሰብ /ንብጻይና ክንቅበል ዝኽልክለና ኩሉ መዓጹን መሳኹትን ይከፈት ፖለቲካዊ መደባትን መምርሕታትን’ውን ከይተረፈ ንፍትሕን ርትዕን ይከፈት ትብዑ እናበሉ ንቆራጽ ጉዕዞ። ንለውጢ ሕይወትን ንሰናይ ዓለምናን ዓዲሞም ቆሪጾም ዝተበገሱን ዝተዓወቱን ናይ ዘመና ምስሌነ ክርስቶስ ኢዮሞ፣ ሕጂ’ውን ንዓና ንጹር ኣብነት ይኾኑና። ንሕና እዞም ሓዲሽ ዓመት እሞ ኸኣ ኣብ ዓመተ-ምሕረት ከነብዕል ዕድል ተዋሂቡና ዘሎና ላንጋ ላንጋ ዝኾነ ሕይወት ኣወጊድና ተባዕ ቆራጽ ስጉምቲ ንመንፈሳዊ ለውጢ እንጅምረሉ ምሩጽ እዋን ሕጂ ኢዩ። እዚ ጉዕዞ እዚ ቀሊል ስለዘይኮነ ከኣ ከይፈራሕናን ከይሰጋእና ናብ እግዚኣብሔር ክንውከል መጽሓፍ ምሳሊ 3.5-6 ይምዕደና።
ኣሕዋተይ ሓዲሽ ሕይወት ክጅምር ኢየ። ህያው ኣባል ቁምስናይ/ቤተ-ክርስትያነይን ብምኻን ኣብ ተልእኾኣ ክሳተፍ ኢየ። ብመንገዲ ዕርቅን ንስሓን ብምጉዓዝ እሙን ውሉድ እግዚኣብሔር ክኸውን ኢየ ኢልና ምስ ተበገስና መጠኑ ብዙሕ ፈተናትትን መሰናኽላትን ከምዝገጥመና ርጉጽ ኢዩ። እንተኾነ እዚ ጉዕዞ እዚ መድሓኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ዝመራሒኡን ብዙሓ ቅዱሳት ኣቦታትን ኣዴታትን፡ ዓበይትን፡ ነኣሽቱን፡ ደቂ-ተባዕትዮን ደቂ- ኣንስትዮን መነኮሳትን ነጋውስን ዝተዓወትሉ እንኮ ጉዕዞ ስለዝኾነ ንትባዕ ብቆራጽነት ንበገስ። እግዚኣብሔር ንኢያሱ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ትባዕ ኣይትፍራሕ ናብ እትኸዶ ዘበለ ኩሉ ምሳኻ ኢየ ከምዝበሎ ኣምላኽና ወትሩ ምሳና ኢዩ ዝጉዕዝ። ቅ.ኣጎስጢኖስ ዝብሃል ኣፍሪቃዊ ቅዱስ ከምዚ ከማና ድኹም ሓጢኣተኛ ኣብ ዝነብረሉ እዋን ዕድመ ለውጢ ሕይወትን ቅድስናን ምስ ቀረበሉ ነቶም ቀዲሞምና ብዓወት ምድራዊ ሕይወቶም ዝዛሙ ቅዱሳት እንከስተን፤ እዚኦምን እዚኤንን እንተ ተቐዲሶምስ ኣነኸ ድኣ ስለምታይ ዘይቅደስ ኢሉ ብትብዓት ስለዝተበገሰ ኣብ ዓቢ ቅድስና ከምዝበጽሔ ኩልና ንፈልጥ። ሃየ እምብኣር ኣሕዋተይ መንፈሳዊ ቅንኣት ይሕደረና።
ንእግዚኣብሔር ጽን ኢልና ክሰምዖ ከም ሳሙኤል ባሪያኻ ይሰምዕ ኣሎ’ሞ ተዛረብ እንተኢልናዮ (1ሳሙ 3 )። ከም ኤርምያስ ነቢዪ ቆልዓ ኢየ ከይበልና ክንዛረቦ ዘላና ቃላት ኣብ ኣፍና ከንብረልና እንተ ኣፍቂድናሉ (ኢር.1.9..) ከም ቅ.ድንግል ማሪያም እኖና እንሆኹ ባሪያ እግዚእብሔር ኢየ ከምቲ ዝበልካዮ ይኹነለይ ኢልና እንተተኣዚዝና (ሉቃ1.38 )፤ ከም ቅ. ጳውሎስ ጎይታይ እንታይ ክገብር ትደልየኒ (ግ.ሓ.9) ኢልና ስንድውነትና እንተገሊጽና፤ ሽዑ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ክንገብሮ ዘለና ባዕሉ ከብርሃልና ኢዩ። ንሕና ጥራይ ትሑዝ ኢየ፤ ኣብዚ ጊዜ እዚ ድኣ ለይትን ቀትርን ቀዳምን ሰንበት እንተ ዘይሰራሕካ ሕይወት መኣስ ይክኣል። ኣነስ እዝን እትን ክገብር መኣስ ዓቕሚ ኣለኒ። ንንስሓ ይኹን ንተልእኾ ወንጌል የርክበሉ ኢየ ወዘተ…ብዝብል ምስምስ ኣይንዛነ፣ ካብ ቤተ-ክርስትያናን ግብረ ሰናይን ኣይንርሓቕ; እግዚኣብሔርስ ከም ባህሪኡ ኣብ ሕይወት ነፍሲ-ወከፍና ተእምር ክገብር ሓዲሽ ሕይወት ሓዲሽ መደብ ክንመርሕ ክሕግዘና ወትሩ ስንድው ኢዩ።
ንእግዚኣብሔር ከነፍቅር ከነኽብርን ክንልኣኽን ንሱ ዝኣዘዘና ክንፍጽም ኣብ መወዳእታ ከኣ ምስኡ ክንነግስ እቲ ቀዳማይ ዓላማ ምፍጣርናን ሕይወትናን ምኻኑ ብንእስነትና እንከለና ኣብ መን ፈጠረና ዝተመሃርናዮ ሓቂ ኢዩ። እቲ ካልኣይን ንዕኡ ዝመስልን ከኣ ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር ዝብል ትእዛዝ እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ንሕዝቡ ዝሃቦ ትእዛዝን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ከኣ ኢየሱስ ክርስቶስ መድሓኒና ኣብ ወንጌል ዘብርሃልናን ኢዩ። ዝተሓደሰ ሕይወት ምጅማር ከኣ ነዚ ትእዛዝ እዚ ኣብ ሕጽኒ ቤተ-ክርስትያን ኮንካ ምትግባር እንተዘይኮይኑ ካልእ ትርጉም የብሉን፣ ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ብጻይን ክፈላለያ ዘይክእላ ክልተ ገጽ ናይ ሓንቲ ሳንቲም ኢየን፣ ኣብ ሕይወትና ከነተግብረን ቆሪጽና እንተተበጊስና ከኣ ንኽልቲኤን ክንፈላልየን ኣይንኽእልን ኢና። ከመይ ቅ.ዮውሓንስ ኣብ መልእኽቱ እቲ ንእግዚኣብሔር የፍቅር ኢየ ዝብል ንብጻዩ ግን ዝጸልእ ሓሳዊ ኢዩ (1ዮው.3) ኢዩ ዝብለና፣ ዓለምና ከኣ ሕጂ ንዓና ንኽርስትያን ነዚ ከነተግር ኢያ ትሓተና:: ንሕና ካቶሊካውንያን ወትሩ ሃብታም ዝኾነ ኣብነታዊ ውርሻ ሕይወት ቅዱሳት ኣለና፣ ኣብዚ ወርሒ እዚ ቅድስንኣን ዝተጸንበለ ቅ.ተረዛ በዓልቲ ካልካታ’ውን ናይ ጊዜና ህያው ኣብነት ኮይነን ከምዚ ትብላና። “እግዚኣብሔር ንዓለም ኣፍቂሩ ንሓደ ወዱ ሃባ ሕጂ’ውን የፍቅራ ኢዩ፤ ንዓይን ንዓኻትኩምን ከኣ ንኹሉ ብፍላይ ከኣ ነቶም ኣዚዮም ድኻታት ንኸነገልግል ሰዲዱና” እናበላ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣብ ፍቕሪ ብጻይ ከምዝግለጽን፤ ፍቕርን ምሕረት እግዚኣብሔር ዘስተማቐረ ከኣ ኣብ ኣገልጉለት ኣሕዋት ከምዝዋፈር ብግብሪ የስተምህራና።
ኣሕዋተይ ንሕና ደቂ ሰባት ብሕይወት ንኽንነብር ነንሕድሕድና ኣዚና ኢና እንደላለ፣ ንኣብነት ኣብ ሓደ ናይ መወለዳን ሆስፒታል ክልተ ማናቱ ቅድመ-ግዜ ተወሊደን ፍሉዪ ክንክን ይግብረለን ኣብ ዝነበረ እዋን ሓንቲ ካብኤን ደኺማ ምትንፋስ ኣቃረጸት። ሓካይም ክትመውት ኢያ ኢሎም ሕክምንኦም እቃረጹ’ሞ ሓንቲ ካብቶም ተሓጋገዝቲ እስኪ ብሙቐት ሓፍታ እንተደሓነት ኢላ ምስ ሓፍታ ኣተሓቓቑፋ ኣደቀሰታ፣። ሽዑ ወያ ሕጻን ከተትንፍስ ጀመረት’ሞ ሓወየት፣ ጉዕዞ ሓዲሽ ሕይወት ጉዕዞ ክርስትና ከኣ ነዚ ኢዩ ዝመስል፣ ነፍሲ-ወከፍና ኣብ ቅድስና ኣሕዋትና ዓቢ እጃም ኣለና፣ ነዚ ንኸተረድእ ብጽዕቲ ሮዛ መስራቲት ማሕበር ደቂ ቅ.ሓና ንኣሕልቕ ገዳማት። “ንስኺ ኣብ ቅድስና ደቀይ መሳርሒት ኢኺ” ትብለን ነበረት፣ ሕጂ ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ከኣ ንወለዲ ኣብ ቅድስና ስድራ-ቤትኩም። ንውሉድ ኣብ ቅድስና ወለድኹም: ንቆሞስን ፈለስትን ኣብ ቅድስና ምእመናነይ ወዘተ… መሳርሕቲ ቅድስንኦም ኢኹም እሞ ንቕሑ ቅዱስ ሕይወት ምርሑ ኢዩ ዝብለና ዘሎ። ኣብ ስድራ-ቤት እቲ ዝነቐሐን ኣንጊሁ ዝተበራበረን ንድቃስ ዝወሰዶም ከምዘተንስእ: ብምሕረት ኣምላኽ ተባሪኹ። ዝውሃቦ ዓመታትን ሰዓታትን ተጠቒሙ ሓዲሽ ሕይወት ወትሩ ዝጅምር ትጉህ ክርስትያን ከኣ ንኣሕዋቱን ኣሓቱን ቤተ-ክርስትያኑን ኣዚዩ ደጋፊ ኢዩ። ከመይ እቲ ጉዕዞ ጽንክር ስለዝብል ብምስጢራት ተባራቲዕካ ናይ ብሓባር ኢዩ ዝፍጸም፣ ከምቲ መዝሙርና ዝብሎ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝና ንቐጽል መግሻና እናበልና ከም ሓደ ስድራ ክርስቶስ ናይ ሓባር ጉዕዞ እንጅምረሉ እንብኣር ሕጂ ኣብ ዓመተ-ምሕረትን ሓዲሽ ዓመትን ኢዩ።
ኣብ ተልእኾ ክርስቶስ ምስታፍን ወትሩ ብዝተሓደሰ ሕይወት ምጉዓዝን ነቲ ክንፍጽሞ ዘለና ጉዕዞ ቅድስና ኣነጺሩ፤ ክትግበር ዘለዎ መደብን ክስራሕ ዘልዎ ዕዮን ወንጌልን ኢዩ ዘመልክት። ብፍላዪ ኣብ ሕይወት ክርስትና ንስሓን ወንጌላዊ ተልእኾን ዝመለለዩኡ፤ ምድራዊ ጉዕዞና ጀሚርና ክሳብ እንዛዝም ክፍጸም ዘልዎ ጉዕዞ እምነት ኢዩ። ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ዘጋንፈና ኩሉ ከኣ ብኣጋጣሚ ዘይኮነስ ከምቲ (ሮሜ 8።29-30) ዝብለና ብመደብ እግዚእብሔር ኩሉ ንሰናይና ኢዩ። ስለዚ ንኹሉ ብምስትውዓል ንጠቐመሉ፣ ጸገማትን ተጻብኦታትን ክሳብ ሞት’ውን ብመራሒ ጉዕዞናን መድሓኒናን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተሳዒሩ ኢዩ። ንሱ ባዕሉ ኣብ ወንጌሉ ኣጆኹም ንዓለምን ኩሉ ሕልኽላኻቱን ኣነ ቅድሜኹም ስዒረዮ ኢየ ዝብለና ኣብ (ዮው.16።33)፣ ንሕና ክርስትያን ስምና ከምዝሕብሮ ኣሰር ኣሰሩ ክርስቶስ ምስዓብ ኢዩ ጉዕዞና። መራሒናን ሓይልናን ከኣ ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ፣ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናና ንኽንዕወት ሕጂ’ውን ካብ ቅዱስ ወንጌል ኣብነት ዝኾኑና ክንጠቅስ ከም ማሪያም ሓፍቲ ማርታን ኣልኣዛርን ወትሩ ንቓሉ ጽን ክንብል። ከም ቅዱስ ጳውሎስ ዘይሕለል ሰባኺ ወንጌል ንምኻን ወዘተ ቀቅድሜና ተዓዊቶም ኢዮም’ሞ ንስዓቦም፣ ሽዑ ወትሩ ካብ ብሉጽ ናብ ዝበለጸ ሓጎስ፤ ካብ ንፈልጦ ሕይወት ናብ ዘይንፈልጦ ዘለኣለማዊ፤ ካብ ንርድኦ ናብ ዘይንርድኦን ብኣእምሮና ዘይንበጽሖን ምሕረትን ሰላምን ቅሳነትን ወዘተ… ተሳጊርና ምሕረት ኣምላኽ ከነስተማቕር ኢና። ምኽንያቱ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናና ፍቕሪ ምሕረትን ሰላምን ኣምላኽ ንምስትምቓር ወሰን ኣልቦ ተኽሎታት ኣሎ። ንኣብነት ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝጠቐስክዎ ምስጢረ-ንስሓ፤ ቃል-ኣምላኽ፤ ተሳትፎ ኣብ ሓዋሪያዊ ግብረ -ተልእኾ ወዘተ…ስለዚ ኣብ ዝሓለፈ ሕይወትና ብዝገበርናዮ ጉዕዞ ብዘበርከትናዮ ኣገልጉሎት፤ ብዘዘውተርናዮ ናይ ፍቕሪ ስርሓት ወዘተ… ኣይንዕገብ፣ ገና ነዊሕ ጉዕዞ ቅድስናን ከነበርኽቶ ዘለና ኣገልጉለት ኣሕዋትን ተሪፉና ኣሎ። ነፍሳት ናብ መንግስቲ ኣምላኽ/ ክርስቶስ ከነምጽእ መርበብና ኣሰናዲና ዕጥቂ እምነት ተዓጢቕና ዳግም ብዝተሓደሰ ሕይወት ንበገስ፣ ሕጂ’ውን ቃል ብጽዕቲ ሮዛ ጋቶርኖ መስራቲት ማሕበርና ክጠቅስ ኣፍቁዱለይ።- “ ኣብ ክርስትያናውን ማሕበራውን ኣገልጉለትና ነቲ ክግበር ዘለዎ ድኣ እንበር ንዝተገብረ ኣይንጠምት” ኢላ ስለእትምዕደና፣ ከመይ እግዚኣብሔር ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ኣብ ኢድና ዝህበና ዘሎ ገና ንኸነፍቅሮን ከነገልግሎን ዝብል ዓላማ ሕይወትና ንኸነተግብር ኢዩ።
ኩሉ ክብሪ ንእግዚኣብሔር ይኹን!ኣሜን
ሶር ለተኪዳን ብስራት

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቃል አምላኽ፡ ፟እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ኣብ ኤድን ብሸነኽ ምብራቕ ገነት ተኸለ። ነቲ ዝገበሮ ሰብ ድማ ኣብኣ ኣንበሮ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ምርኣዩ ዜብህግ፡ ምብላዑ ዝጥዑም ኵሉ ኦም ኣብ ምድሪ ኣብቈለ፡ ኣብ ማእከል ገነት ከኣ ኦም ህይወት፡ እታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ድማ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ንሰብ ወሲዱ፡ ኪዐይያን ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኤድን አቐመጦ።፟ (ኦሪት ዘፍጥ 2 .8-9.15)
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ደሓንዶ ሓዲርኩም! ሎሚ መበል 50 ዓመት ዓለምለኸ ዕለተ መሬት ነብዕል ኣሎና። ነዛ ናይ ሓባር ቤትና ዝኾነት ዓለምና ፍቅርና ክነሐድሰላን ንኣኣን ድኽም ዝበለ ኣባላት ሥድራቤትናን ክንከናኸንን ሓላፍነት ዘሰክመና ዕድል እዩ። ከምቲ ኣብዚ ቅንያት እዚ ለበዳ ሕማም ኮረና ባይሩስ ዘግህደልና ዘሎና ኩልና ብሓባር ኰና ድኹማት ወገንና ምስ እንሕግዝ ጥራይ ንዓውለማዊ ግድላት ክንፈትሖም ንኽእል። ሓዋርያዊት መልእኽቲ ላውዳቶ ሲ ስቡሕ ወውዱስ ከም ኣርእስቲ `ብዛዕባ ምንክብኻብ ሓባራዊት ገዛ` መሪጻ። ሎሚ ብሓባር ቁሩብ እንከነስተንትን ከምቲ ኣብ ቊ.160 ተመልኪቱ ዘሎ ነቲ ኣብዛ ዓለም ከም ኣጋይሽ እንሓልፈሉ ዘመናትና ብሓላፍነት ከመይ ኢልና ንነብሮ ንዝብል ሕቶ ኣብ ሕልናና ብምስልሳል እዩ። ነዛ ሓባራዊት ቤትና ኣብ ምሕላው ንዘሎና ኣፍልጦ ክነዕብዮ ኣሎና።
ንሕና መሬት ኢና ካብ መሬት ተፈጢርና ፍረ መሬት ከኣ ብሕይወት ንክንቅጽል ይድግፉና። ኰይኑ ግን ከምቲ ኦሪት ዘፍጥረት ዘዘኻኽረና መሬታውያን ጥራይ ኣይኮነን ጐይታ ድንን ኢሉ ኡፍ ዝበለልና መንፈስ ሕይወት እውን ንውንን ኢና (ዘፍ 2.4-7)። ስለዚ ኣብዛ ሓባራዊት ገዛና ዝኾነት መሬት ከም ሓንቲ ሥድራ ዘመደ ኣዳም ኰና ምስቲ ዝተፈላለየ ፍጥረታት እግዚአብሔር ንነብር። እግዚአብሔር ብኣርኣያኡን ኣምሳሉን ስለዝፈጠረና ከምቲ ናቱ ንኩሎም ፍጡራት ክንሕብሕብን ብፍቅርን ለውሃትን ነሕዋትናን ንኣሓትናን ብፍላይ ከኣ ነቶም ድኽም ዝበሉን ተኣፈፍትን ብምቅላብ ነቲ እግዚአብሔር ኣብ በቲ ንኩነታትና ክሳተፍን ከድሕነናን ሰብ ዝኾነ ብፍቁር ወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ ገሩ ዝገለጸልና ፍቅሪ ንሕና እውን ብዓቅምና ክንገብሮ ንኽእል።
ንኣይ ይጥዓም ዝብል መንፈስ ዓብሊሉና እብዛ ነዛ መሬት እዚኣ ክንዕቅባን ክነመሓድራን ዝተዋህበትና ሓላፍነት ጐዲልና ንርከብ። ከምቲ ኣብ ስቡሕ ወውዱስ ቊ.61 ተመልኪቱ ዘሎ 'ናይዛ ሓባራዊት ገዛና ዕንወት ንምርዳእ ንነብሮ ንዘሎና ኩነታት ብገርሀይና ልቢ ምዕዛብ ጥራይ ይኣክል'። ንሕይወትናውን ከይተረፈ ኣብ ሓደጋ ብምውዳቅ በኪልናያ ዘይመልክዓ ኣልቢስናያ። ነዚ ንምፍዋስ ከኣ ዝተፈላለዩ ዓለምለኻውን ዞባውን ምንቅስቃሳት ቈይመን ንሕልናታትና ከነቃቅሓ ፈቲነን። ነዚ ተበግሶ ንዝወሰዱ ብልበይ እንከመስግኖም ካብዚ ብዝለዓለ ከኣ ደቅናን ደቂደቅናን ኣብ መንገድታት ተኣኪቦም ንዓና እንክምህሩና እውን ዘደንቅ ነገር እዩ። እዚ ኸኣ ብግህዶ ዝብሉና ዘለው በዚ ዘሎ ኩነታት እንተቀጺልናን ነቲ ሒዙና ዘሎ ከባቢና እንተኣዕኒናን መጻኢ የብልናን እዮም ዝብሉና ዘለው።
ነዛ ገነት ኤዶምና ዝኾነት ናይ ሓባር ቤትና ሰኣን ምሕላው ኣሕዋትናን ኣሓትናን ሰኣን ምሕላው ጐዲልና ንርከብ። ተጻይ መሬት ሓጢእና ኣሎና! ተጻይ ብጻይና ሓጢእና ኣሎና ብዝገደደ ኸኣ ተጻይ እቲ ሕያዋይ ኣቦን ፈጣርን ዝኾነ ብሕብረትን ብብልጽግናን ክነብር ዝፈጠረና ኣምላኽ ሓጢእና ንርከብ። እዚ ኩሉ እንክኸውን መሬት እንታይ ዓንየት ግብረ መልሲ ትህብ እንተቢልና ብቋንቋ እስፓኒሽ ዝበሃል ሓደ ብሂል ጽቡቅ ገሩ ይገልጾ። ከምዚ ኸኣ ይብል 'እግዚአብሔር ወትሩ ይምሕር ንሕና ደቂሰባት ሓንሳእ ሓንሳእ ንምሕር ሓንሳእ ሓንሳእ ከኣ ኣይንምሕርን መሬት ግን ፈጺማ ኣይትምሕርን`። መሬት ኣይትምሕርን እንተደኣ ንሕና ንመሬት ኣበላሺናያ ግብረ መልሳ ብጣዕሚ ጨካን እዩ ክኸውን።
እሞኸ ደኣ ምስዛ መሬትናን ምስ ዘመደ ኣዳምን ከመይ ገርና ኢና ተዋሃሂድና ክነብር እንኽእል! እንታይ ንግበር! ሕብረት ውህደት ክንብል እንከሎና ትርጉሙ ይጠፍኣና እንተኾነ ሕብረት ሥራሕ መንፈስ ቅዱስ እዩ። እንተስ ኣብ ኣብዛ ናይ ሓባር ገዛና እንተስ ምስ ከማና ዚኣመሰሉ ሰባት ዘሎና ርክብ ምስ ብጻይና ምስ ድኻታት ነዚ ውህበት መንፈስ ቅዱስ ዝኾነ ሕብረት ወይውን ውህደት እዚ ከመይ ገርና ዳግም ነበራብሮ! እታ ዘላትና ምርጫ ብሓዲስ ኣመለኻኽታ ናብዛ ናይ ሓባር ገዛና ቁሊሕ ክንብል ኣሎና። ነዚ ንረዳእ መሬት ክምዝመዝ ዘሎዎ ሃብቲ ጥራይ ዝዓቈረት ኣይኮነትን። ንዓና ንኣመንቲ ወንጌል ፍጥረት እያ። ወንጌል ፍጥረት ኰይና ከኣ ነቲ እግዚኣአብሔር ንኩሉ ክፈጥር ምናዳ ከኣ ንወዲሰብ ሕይወት ክዘርኣሉን ኣብ ናብራኡ ደገፍ ንክትኮኖ ከኣ ክከናኸና ዘለዎ ጸጋ ከምዝዓደሎ ትነግረና። ታሪኽ ፍጥረት ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ በዘን ቃላት እዚአን ይድምድም 'እግዚአብሔር ንዝገበሮ ኩሉ ረኣየ ኩሉ ኸኣ ብጣዕሚ ጽቡቅ ነበረ' (ዘፍጥ 1,31)። ነቲ ኣብ ልዕሊ መሬት ናይ እንገብሮ ዓመጽ ግብረ መልሲ ዝኾኑ ኣብ ዕለታዊ ናብራና ንዘጋጥሙ ባህርያዊ ሓደጋታት እንክርኢ ኣነ ከምዚ ኢለ እሓስብ። 'ንእግዚአብሔር ኣብዛ ሰዓት እዚኣ እንታይ ይሓስብ ይኸውን ኢለ እንተዝሓቶ ከምቲ ኣብ ፍጥረት ዝበሎ ብጣዕሚ ጽቡቅ እዩ ክብለኒ ኣይጽበን' ሥራሕ እግዚአብሔር ካብ ምዕናውከስ ጥንቅቅ ደኣ ንበል።
ዓለምለኸ ዕለተ መሬት እንክነብዕል ነቲ እግዚአብሔር ዝዓደላ ቅዱስ ጐድኒ ዳግም ሃሰስ ምባል ከድልየና እዩ ከመይ ንሳ ገዛና ጥራይ ኣይኮነትን ገዛ እግዚአብሔር እውን እያ። ገዛ እግዚአብሔር ብምዃና ከኣ ኣብኣ እንነብር ኩልና ኣብ ዝተቀደሰ ቦታ ከምዘሎና ክስቆረና የድሊ። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዝያት ዝጸሓፍክዋ ክብርቲ ኣማዞንያ እትብል ሓዋርያዊት ቃለ ምዕዳን ቊ.56 ዝበልክዎኸስ 'ነቱ እግዚአብሔር ዓዲሉና ዘሎና ዓቢ ውህበት ጽባቄኡ ነስተንትን'። ናይ ምስትንታን ትንቢት ካብ መበቆላውያን ሕዝብታት እንመሃሮ ጉዳይ ኮይኑ ንመሬት እንተደኣ ዘይ ኣፍቂርናያን ዘይእኽቢርናያን ክንሓልየላ ኣይንኽእል እንክብሉ ይምህሩና። ንሳቶም ናይዚ ሠናይ ናብራ እዚ ጥበብ ኣለዎም። ሠናይ መነባብሮ ከምዚ ንሕና ንግንዘቦ ጣዕምን ሸለልትነትን ዘይኮነ ምስ መሬት ተወሃሂድካ ብሕብረት ምንባር እዩ። ንኣታቶም ጽቡቅ ናብራ ማለት ምስ ተፈጥሮ ተወሃሂድካ ምንባር እዩ።
ምስዚ ማዕረ ማዕረኡ ዝኸይድ ክንገብሮ ዘሎና ጉዳይ ከኣ ንከባቢና እንልውጠሉ ጭቡጥ ነገራት ክንገብር ኣሎና። ከም ሓንቲ ሥድራቤት ኰና እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ከምዘድልዮ ተረዲእና ብምድግጋፍ ነዚ ንናይ ሓባር ገዛና ከዕኑ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ግድል ብሓባር ክንፈትሖ ንቃለስ። ከምቲ ኣብ ስቡሕ ወውዱስ ቊ.164 ዝበልኩዎ 'ኣብ ነንሕድሕድና ዘሎና ምጽግጋዕ ንእንኮ ዓለምና ከም እንሓስብን ሓባራዊ መደብ ንክንሕንጽጽን ይግድደና'። ከም ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ነዛ ናይ ሓባር ገዛና ንምክልኻል ምትሕብባር ግድን ከምዝኾነ ይርደኣና እዩ። ነቶም ንክመርሑና ሥልጣን ዘለዎም ነተን ብኮፕ15ን ኮፕ16ን ዝፍለጣ ዓለምለኸ ምህጽንታት ኣብ ግብሪ ንከውዕሉ እምሕጸን። ክልቲኤን ብሓቂ ዘድሊ ለበዋታት ኣሕሊፈን።
ነዚ ጉዳይ እዚ ብምዝልከት ማዕረ ማዕረኡ ብደርጃ ሃገርን ክልልን ተመሳሳሊ ምንቅስቃሳት ምውዳብ ከተባብዕ ምድለኹ። ካብ ኩሉ ኩርናዓት ማሕበረሰብና ንዝውፈ ተበግሶ ኣዋሃሂድካ ሕዝባውያን ምንቅስቃሳት ካብ ሓፋሽ ሕዝቢ እንተዝብገስ እውን እብል። እዛ ሎሚ እንዝክራ ዘሎና ዓለምለኸ ዕለተ መሬት እውን ናይ ሎሚ ሓምሳ ዓመት በዚ ኣገባብ እዚ እያ ጀሚራ። ከምቲ ኣብ ስቡሕ ወውዱስ ቊ. 212 ተጻሒፉ ዘሎ ነፍሲ ወከፍና ዝተኻእሎ ከበርክት ይኽእል። 'እዘን ናኣሽቱ ነገራት እዚኤን ንዓለም ዘይልውጣ ኣይምሰልኩም። እዘን ከምዚአን ዝበላ ናኣሽቱ ነገራት ክንዮ ትጽቢትና ዝኽዕነ ፍረ ከፍርያን ከይተራእያ ኣብ መላእ ዓለም ክዝርገሓን ይኽእላ`።
ኣብዚ ናይ ተሓድሶ ዘመን ፋሲካ ነዚ ዘደንቅ ውህበት መሬት ዝኾነ ጸጋ ሃንጐፋይ ቢልና ክንቅበሎን ክነፍቅሮን በዚ ከኣ ንኩሎም ኣባላት ሥድራቤት ዘመደ ኣዳም ክንከናኸን ሓላፍነትና ንልበስ። ከም ኣሕዋትን ኣሓትን ከኣ ንሰማያዊ ኣቦና 'ፈኑ መንፈሰከ ወይትፈጠሩ መንፈስ ቅዱስ ስደድ እሞ ገጽ ምድሪ ይተሓደ` (መዝ 104.3) እናበልና ብሓባር ንለምኖ።


text:
ትማሊ ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ሞያሌ ብዝተፈጥረ ጎንጺ ሸሞንተ ሰባት ሞይቶም ክብሉ ምንጭታት ሆስፒታል ገሊጾም።
ልዕሊ 40 ካልኦት ሰባት ኣብቲ ጎንጺ ዝቆሰሉ ክኮኑ ከለው ናብ ሆስፒታል ያቤሎን ሲዶን ከምዝተላእኹ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ትማሊ ኣብታ ከተማ ኣብ ሓሙሽተ ዝተፈላለየ ቦታታት ጎንጺ ምፍጣሩን፡ ሎሚ ንግሆ ኸአ ሓደ መንእሰይ ካብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ብዝተተኮሰ ጥይት ተቀቲሉ ክብሉ ነበርቲ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም ኣለው።
ምምሕዳር’ቲ ክልል’ውን ፈደራል መንግስቲ ህጹጽ ስጉምቲ ክወስድ ሓቲቱ’ሎ። ናይ ሞያሌ ሆስፒታል ጠቅላሊ ዳይሬክተር ዶ/ር ንጉሱ አዱኛ ብዙሓት ዝተቀትሉ ብጥይት ብምዃኑን ብዝተደርበየ ነታጊ ዝቆሰሉ ምህላዎም’ውን ገሊጾም።
“ናብ ሆስፒታልና ዝመፁ ብግምት 50 ዝኾኑ ሰባት እዮም።ካብኣቶም ሸሞንተ ምሟቶም ሆስፒታልና ኣረጋጊፁ’ሎ።ኣብ መንገዲ ከለው ዝሞቱን ኣብ ሆስፒታል ሕክምና እናተገበረሎም ከሎ ዝሞቱን እዮም።ቀሊልን ከቢድን መቑሰልቲ ዝወረዶም እውን 43 ሰባት ኣብ ሆስፒታል ይሕከሙ ኣለው።”
ካብቶም ዝቆሰሉ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ከምዝርከብዎም ዝገለጹ ዶ/ር ንጉሱ ዝሞቱ ግን ደቂ ተባዕትዮ እዮም ኢሎም።


text:
ኣብ ክፍለ ግዝኣት ካሊፎንያ ብሰንኪ ዝቕጽል ዘሎ ባርዕ ሓዊ 44 ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ። እቲ ባርዕ ሓዊ ኣብ ኣሜሪካ ካብ ዘጋጠሙ እቲ ዝኸፍአ ምኳኑ ሰበ ስልጣን ይገልጹ።
ኣብ ሰሜናዊ ካሊፎንያ ዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ ንኣስታት 50,000 ሄክታር መሬት ዝሸፈነ ምዃኑን ክሳብ ሕጂ 7,600 ኣባይቲ ምዕናዎም መብዛሕትኦም ኣብ ምጥፋእ’ቲ ሓዊ ተዋፊሮም ዘለው እውን ኣብዚ ቦታ ዝነብሩ ምኳኖምን ተሓቢሩ’ሎ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ካሊፎንያ ዝቕጽል ዘሎ ባርዕ ሓዊ 435 ህንጻታት ምዕናው እዚ ድማ ዝኸበረ ህንጻታት’ቲ ከባቢ ዝርከብበሉ ማሊቡ ዝተባህለ ከባቢ ሓዊሱ ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ፕረዚደንት ትራምፕ በቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ዝተሰመዖም ሓዘን ድሕሪ ምግላጽ ንኣተሓሕዛን ምሕደራን ዱራት እቲ ክፍለ ግዝኣት ነቒፎም ።
ነቲ ባርዕ ሓዊ ንምጥፋእ 8,000 አባላት መጥፋእቲ ሓዊ እቲ ክፍለ ግዝኣት ተዋፊሮም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሃለዋቶም ዘይተፈልጠ ኣስታት 2000 ነበርቲ’ቲ ክፍለ ግዝኣት ከምዘለው ይግለጽ ኣሎ።


text:
ብዛዕባ ሃገረ ስብከት
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ሃገረስብከት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ስርዓትን እምነትን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ብምኽታል ነቶም ኣብ ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ዝነብሩ ምእመናን ዘገልግል ሃገረስብከት እዩ።
ኣብ ሽወደን ዝነበሩ ካህናት ኣቦታት ካብ 2012 ኣትሒዞም ነቶም ድሮ ተጠርኒፎም ዝነበሩ ምእመናን ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ብጹእ ኣቡነ ኣባኪር ኮይኖም ኣገልግሎት ክህቡ ጸኒሖም እዮም። እቲ ኣገልግሎት እናሰፍሐን እናዓበየን ስለ ዝኸደ ዝሓሸ ኣገልግሎት ንምሃብ ምስ ናይ ግብጻዊት ኦርቶዶክስ ቅዱስ ሲኖዶስን ምስ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ቴወድሮስን ርክባትን ዝርርብን ክግበር ጸኒሑ እዩ። ዘድሊ ሰነዳት ድሕሪ ምጽፋፍ ብፈቓድ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ቴዎድሮስ ናይ ግብጺ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ፓትርያርክን ብሰናይ ፈቓድ ብጹእ ኣቡነ ኣባኪርን ነቶም ኣብ ሃገራት ስካንዲናቭያን ፊንላንድን ዝነብሩን ቀኖናዊ መንገዲ ዝኽተሉን ኤርትራውያን ምእመናን ንምጉሳይ ብ24 ጥቅምቲ 2015 ሃገረስብከት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስካንዲናቪያን ፊንላንድን ብወግዒ ተመስሪቱ።
ሃገረስብከትና ሕጋውን ቀኖናውን ስለ ዝኾነ ብኹለን ኣሕዋት ኣብያተክርስቲያን ይኹን በተን ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ዝርከባ ናይ ክርስቲያን ማሕበራት ዝበሃላ (Christian Council of Sweden) ቅቡልን ፍሉጥን እዩ። እዚ ማለት ካኣ ኣባላት ናይታ ሓንቲ ካብተን ቀንዲ ሓዋርያውያን ኣብያተ-ክርስቲያን ብምዃና ጥራይ ዘይኮነስ ንቀኖናዊ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ስለ እንቕበል`ውን እዩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ኣብ ዓለምና ዘለዋ ጥንታውያን ኣብያተ-ክርስቲያን እያ። ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ሃብታም ዝኾነ ሰማያዊ ኣምልኾን ስርዓተ-ጸሎትን መንፈሳዊ ዜማታትን ስርዓታትን ዘለዋ ሃዋርያዊት ቤተክርስቲያን እያ።
ሓጺር ታሪኽ ብዛዕባ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ታሪኽ ክርስትና ካብቲ ዘመነ ሃዋርያት ዝበሃል ግዜ እዩ ዝጅምር። ኣቦና ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ኣብቲ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ኣብ ልዕሊ ቅዱሳን ሃዋርያት መንፈስ ቅዱስ ዝወረደሉ መዓልቲ ኢትዮጵያውያን ምንባሮም ጠቒሱ ኣሎ። ብተወሳኺ ከም እኒ ቅዱስ ማቴዎስን ቅዱስ በርተለሜዎስን ኣብዚ ሕጂ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝበሃል ዘሎ ከባቢታት ወንጌል ከምዝሰበኹ ኣብ 5ይ ክፍለ ዘመን ዝነበረ ሳቅራጦስ ዝተባህለ ጸሓፊ ታሪኽ ይኹን ትውፊት ቤተክርስቲያን ሃገርና ሰኒድዎ ይርከብ። ከምኡ እውን ኣብ መጀመርያ ክፍለ-ዘመን ኣብ ወደብ ኣዱሊስን ዓሰብን ዝሰፈሩ ናይ የመንን ናይ ሶርያን ክርስቲያን ንነበርቲ ናይቲ ከባቢ ናብ ክርስትና የእትውዎም ነበሩ።
እቲ ነዚ ሕጂ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝበሃል ዘሎ ከባቢ ዝሐቖፈ ብንግስነት ኣኽሱም ዝፍለጥ ዝነበረ መንግስቲ ሓደ ካብቶም ኣብ ቀደም ዘመን ፍሉጣትን ሓያላትን ዝበሃሉ ዝነበሩ መንግስታት ሮማን ፋርስን ቀጺሉ ፍሉጥ ዝነበረ ንግስነት እዩ። ንግስነት ኣኽሱም ኣብ ዘመን ንጉስ ኤዛና ( 320-356 ቅ ክ) ካብ ንግስነት ኣርማንያን ጆርጅያን ቀጺሉ ንክርስትና ከም ብሄራዊ ሃይማኖት ዝተቐበለ ቀዳማይ ንግስነት እዩ። ቅድሚ ኩሎም ንግስነታት ኣብቲ ናይ ሳንቲም ገንዘብ ንመስቀል ከም ኣርማ ክጥቀም ዝጀመረ’ውን እዚ ናይ ኣኽሱም ንግስነት እዩ። ኣብ ጢሮስ ዝተወልደን ሶርያዊ መበቆል ዘለዎን ቅዱስ ፍሬሚናጦስ ከም ቀዳማይ ጳጳስ ናይ ኣኽሱም ኮይኑ ከገልግል ብኢድ ቅዱስ ኣትናቴዎስ ኣብ እስክንድርያ ተሸይሙ ዝመጸ ኣብ ዘመን ንጉስ ኤዛና እዩ። ቅዱስ ፍሬሚናጦስ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን እናተዘዋወረ ብርሃን ወንጌል ብሰላም ስለ ዝሰበኸ ኣባ ሰላማ (ኣቦ-ሰላም) ከምኡ’ውን ከሳቴ ብርሃን (ገላጺ-ብርሃን) ተባሂሉ ብዓቢ ክብሪ ይጽዋዕ እዩ።
መስርሕ ርእሰ ውሳኔ ( መስርሕ ምቋም መንበረ ፓትሪያርክ)
ኣብ ገማግም-ባሕሪ ናይዛ ሕጂ ኤርትራ ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ ሃገር ዝነብሩ ዝነበሩ ክርስቲያናት፡ በቲ ኣብ 7ይ ክ. ዘመን ዝተላዕለ ናይ ምስልምና ወራራት ክሽገሩ ጀመሩ። እቲ ከባቢ ኣብ 16 ክ.ዘመን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ቱርኪ ክሳብ ዝወድቕ ድማ ዘይምሉእ ነጻነት ሒዙ ቀጸለ። ኤርትራ ካብ 1890 ክሳብ 1941 ዓ.ም. ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ጥልያን ኣተወት። ቀጺላ ካኣ ኣብ መግዛእቲ እንግሊዝ ወደቐት። ብድሕሪ እዚ ኣብ 1952 ዓ.ም. ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ተቖረነት። ኣብ 1962 ዓ.ም. ድማ እቲ ፈደረሽን ወዲቑ ከም ሓንቲ ናይ ኢትዮጵያ ኣውራጃ ተቈጽረት። ብድሕሪ እዚ ኩሉ፣ እቲ ንስለ ናጽነት ዝተገብረ ነዊሕ ውግእ ተወዲኡ ኣብ 24 ግንቦት 1991 ብምእዋጅ ናጽነት ኣብቅዐ።
ኣብ ሓምለ 1993 ናይ ኤርትራ ጳጳሳት፡ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ካብ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያን ክትፍለን ርእሳ-ዝኸኣለት ቤተ-ክርስቲያን ክትከውንን ናብ ስድራ እተን ነናይ ባዕለን ርእሰ-ምሕደራ ዘለወን ካልኦት ኦርየንታል ኦርቶዶክስ ኣብያተ-ክርስቲያናት ክትጽንበርን ናብ ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያን ሕቶ ኣቕረቡ። ናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ቅዱስ ሲኖዶስ ብወገኑ ነዚ ሕቶ ተቐቢሉ ብ28 መስከረም 1993 ዓ፣ም ንናይ ኤርትራ ቤተክርስቲያን መጻኢ ጳጳሳት ዝኾኑ ክሳብ ዓሰርተ ዝኣኽሉ መነኮሳት ኣብ ናይ ግብጺ ገዳማት ክስልጥኑ ኣፍቀደ።
ብ19 ሰነ 1994 ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ሓሙሽተ ሓደስቲ ጳጳሳት ኣብ ካይሮ ግብጺ ቀብኡ። መስርሕ ምምስራት ርእሰ-ምሕደራ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ምስ ናይ ኢትዮጵያ ቤተ-ክርስቲያን ብምርድዳእ እዩ ተፈጺሙ። ኣብ መጀመርያ ወርሒ መስከረም 1993 ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያ ፓትርያርክ ኣቡነ ጳውሎስን ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ሊቀ-ጳጳስ ኣቡነ ፊሊጶስን ሓቢሮም ክሰርሑ ብምርድዳእ፡ ናይ ክልቲአን ኣብያተ-ክርስቲያናት ምፍላይ ተሰማምዑ። ኣብ የካቲት 1994 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ ስምምዕ ፈረሙ። እቲ ዝተፈረመ ውዕል ናይ ከልቲአን ኣብያተ-ክርስቲያናት ማለት ናይ ኢትዮጵያ ቤተ-ክርስቲያንን ናይ ኤርትራ ቤተ-ክርስቲያንን ርእሰ-ምሕደራ ደጊሙ ዘርትዕን ከምኡ ውን ናይ ግብጺ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘለዋ ኦርየንታል ኣብያተ-ክርስቲያናት ቀዳማይ ክብሪ ዘረጋግጽን እዩ። ድሕሪ ጽዑቕ ጸሎትን ኣብ መንጐ መራሕቲ ቤተ-ክርስቲያናት ዝተገብረ ምዝርራብን ኣብ ሚያዝያ 1998 ናይ ኣስመራ ጳጳስ ዝነበሩ ኣቡነ ፍሊጶስ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ናይ መጀመርያ ፓትርያርክ ኮይኖም ተመርጹ። ኣብ 8 ግንቦት 1998 ከኣ ኣብ ካይሮ ብናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ፓትርያርክ ማለት ብፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ተቐብኡ። ኣቡነ ፍሊጶስ ብባህርያዊ ሞት ኣብ ኣስመራ ኤርትራ ኣብ መበል 101 ዓመቶም ዓረፉ። ደሕሪ ሞት እዞም ቀዳማይ ፓትርያርክ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ 4 ታሕሳስ 2002 ኣቡነ ያዕቆብ ዝተባህሉ ካልኣይ ፓትርያርክ ቀብአት። ኣቡነ ያዕቆብ`ውን ድሕሪ ዓመት ዓረፉ።
ቅዱስነቶም ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን 3ይ ፓትርይራክ፡
ድሕሪ ሞት ኣቡነ ያዕቆብ ካልኣይ ፓትርያርክ፣ ኣቡነ እንጦንዮስ ብምሉእ ድምጺ ቅዱስ ሲኖዶስ፤ ሳልሳይ ፓትርያርክ ናይ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ኮይኖም ከገልግሉ ኣብ 2003 ተመርጹ። ከም ፓትርያርክ ምቕባኦምን ናብ መንበር ምድያቦምን ከኣ ብ23 ሚያዝያ 2004 ብናይ ኤርትራን ናይ ግብጽን ሜጥሮጶሊሳትን ጳጳሳትን ተሓጊዞም ብኢድ ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ኣብ ኣስመራ ተፈጸመ።
ብዛዕባ ምትእትታው መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ስክፍታታት ክዓቢ ጀመረ፡ ኣቡነ እንጦንዮስ`ውን ነዚ ምትእትታው ኣበርቲዖም ተቓወምዎ። ብፍላይ ከኣ ብወገን እቲ ኣብ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ናይ መንግስቲ ወኪል ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ ኣቶ ዮፍታሔ ድሜጥሮስ ዝመጽእ ዝነበረ መምርሒታት ፈጺሞም ኣይተቐበልዎን።
ኣብ ጥሪ 2005 ናይ ፓትርያርክ ናይ በዓል ልደት መልእኽቲ ብመንገዲ ቴለቪዥን ኣይተቓልሐን። ናይ ኤርትራ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ 6-7 ነሓሴ 2005 ጉባኤ ገበሩ። ዕላማኡ ከኣ ንብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ካብ ዘለዎም ኩሉ ናይ ምሕደራ ስልጣን ንምእላይ ነበረ። ኣብ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ጥራይ ቤተ-ክርስቲያን ከገልግሉ እምበር ኣብ ጉዳይ ምሕደራ ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ግደ ከይህልዎም ተኸልከሉ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መጀምርታ ንፓትርያርክ ከም ዝኣለዮም ኣይኣመነሉን። ብኣንጻሩ ገለ ገለ ስርዓት ቤተክርስቲያን ይፍጽሙ ከም ዘለዉ እዩ ገሊጹ። እንተኾነ ግን ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ መንበሪኦም ኣብ ኣስመራ ከም ናይ ገዛ እሱር እንከለዉ፡ ገለ ልኡኻት ካብ ስልጣኖም ንምውራዶምን ንምትክኦምን ደገፍ ፖፕ ሽኖዳ ፫ይ ንክረኽቡ ብ25 ሓምሌ ናብ ግብጺ ተጓዕዙ። ይኹን እምበር ኣቡነ ሽኖዳ ነዚ ዘይስርዕታውን ዘይመንፈሳውን ኣካይዳ ክቕበልዎ ኣይከኣሉን። ስለዘይተቐበልዎ ድማ ንኣመንቲ “ኣቡነ እንጦንዮስ ብብዙሕ መከራ ይሓልፉ ኣለዉ።ኣምላኽ ከድሕኖም ተስፋ ንገብር።” ብምባል ንኹሎም ምእመናን ስለ ኣቡነ እንጦንዮስ ክጽልዩ ተማሕጸንዎም።
ኣብ 13 ጥሪ 2006 ናይ ቅዱስ ሲኖዶስ ምስጢራዊ ጉባኤ ኣብ ኣስመራ ተኻየደ። ብወግዒ ከኣ ንፓትርያርክ እንጦንዮስ ካብ ስልጣኖም ኣለይዎም። ምስ ዝኾነ ሰብ ርክብ ንኸይገብሩ ካኣ ኣብ ጽኑዕ ማሕዩር ኣተዉ። ኣብ 20 ጥሪ 2007 ክልተ ካህናት ብሰለስተ ናይ መንግስቲ ናይ ጸጥታ ኣባላት ተሰኒዮም ናብ ናይ ፓትርያርክ እንጦንዮስ መንበሪ ገዛ ብምእታው ብሓይሊ ልብሲ-ተክህኖኦም ካብ ዝባኖም ቀንጢጦም ወሰድዎ።
ብ27 ግንቦት 2007 ሕግን ቀኖናን ቤተ-ክርስቲያን ብምግሃስ ንኣቡነ ዲዮስቆሮስ ኣብ መንበር ኣደይቦም ብዘይ ሕጊ ፓትርያርክ ኢሎም ሰየምዎም። ሽዑ መዓልቲ ንጉሆ ከኣ ንብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ብሓይሊ ካብ መንበሪኦም ኣልዮም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ወሰድዎም። ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ሕማም ሽኮርያ ኣለዎ ብዛዕባ ጥዕናኦም ከኣ ሓፈሻዊ ስክፍታ ኣሎ።
ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስደት
ብሰንኪ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቅልውላው ኣዝዮም ብዙሓት ምእመናን ናብ ስደት ብፍላይ ካኣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ከምርሑ ጀመሩ። እዞም ናብ ስደት ዝመጹ መብዛሕታኦም መንእሰያት ስለ ዝኾኑ ካኣ ማሕበራውን ስነኣእምራውን ሓገዛት ብዓቢኡ ካኣ መንፈሳዊ ዝኾነ ደገፋት ዘድልዮም እዮም። ይኹን እምበር ዘይሕጋዊ ምውራድ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ንሓድነትን ተልኦኾን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስደት ውን ከቢድ ጽልዋ ኣሕደረላ። በዚ ዝተላዕለ እታ ቤተክርስቲያን ክትመቓቐልን እቶም ምእመናን ካኣ ጓሳ ከምዘይብለን ኣባጊዕ ፋሕ ክብሉን ክፈላለዩን ጀመሩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኣብ ውሽጥን ኣብ ስደትን ብዓለማውያንን ፍርሓት ኣምላኽ ብዘይብሎም ውልቀሰባትን ከም እትመሓደር ተገብረ። ከም ውጽኢቱ ድማ ሃብትን ንብረትን ቤተክርስቲያን ክዝመትን ክዓኑን ቤተክርስቲያን ኤርትራ ካኣ ርእሲ ዘይብላ ካብ ዓለም ተነጺላ መጋበርያ ካልእ ዓለማዊ ዋኒናት ክትከውን ጀመረት።
ንሕና እዞም ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን እንርከብ ምእመናን ከኣ እቲ ቅኑዕ ኢልና ዝኣመነሉ፡ ናይ ቤተ-ክርስቲያን ቀኖናን ሕግን ዘኽብር ጉዕዞ መረጽና። እዚ ካኣ ኣቡነ እንጦንዮስ ሕጋዊ ፓትርያርክ ምዃኖምን ምውራዶምን ብካልእ ምትካኦምን ከኣ ኣንጻር ሕግን ቀኖናን ቤተ-ክርስቲያን ምዃኑን እዩ ። በዚ ቀኖናዊ መገዲ ኣብ ትሕቲ ናይ ግብጺ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስቲያን ናይ ስካንዲናቪያን ጳጳስ ኣቡነ ኣባኪር ኴንና ኣገልግሎትና ንፍጽም ኣለና። ብቡራኬን ጸሎትን ብጹእ ኣቦና ኣቡነ ኣባኪር ሃገረስብከትና ዝተፈላለየ መንፈሳውን ንዋታውን መሳለጥያታት ብምድላው ነቲ ጓሳን ጠርናፍን ዝሰኣነ ህዝቢ ንምግልጋል ዓቢ ኣበርክቶ ኣብ ምግባር ይርከብ።


text:
ብ ጉጅለ ተጸናጸንቲ እከይ ውዲታት፣
ኣብዚ ሳልሳይ ክፋል ጽሑፍና፡ መቐጸልታ ናይቲ ንብዙሕ ሕልኽላኻዊ ውዲት ኣሰራርሓ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን፡ ምትእስሳሩ ምስ ስርዓት ኣዲስ ኣበባን፥ ዘጋጥሞ ዘሎ ብድሆታትን ብዝተጨበጠ መልክዑ ዘቕረበ ጽሑፍና መመላእታ እዩ።
ደጊምና፡ ኣብ ኣቀራርባና ምናልባት ንሓደ ውልቀ-ሰብ ንከላኸል ዘለና ከምስል ይኽእል ይኸውን። ኣብ ውሽጢ ናይ’ቲ ትሕዝቶ ብጥልቀት ምስ እንኸይድ ግን፥ ንናይ ሓደ ወልቀ-ሰብ ጉዳይ ኢልና ዘይኮነ፥ እንታይ ደኣ ብመንገዲ እቲ ውልቀ-ሰብ ንምልእቲ ሃገር ወረ ሕጅስ ንምልእቲ ኣፍሪቃ እንተበልና ኣየጋነናን፡ ኣብ ባይታ ብዘየለ ነገርን፡ ጭብጢ ብዘይተረኽቦ መንገድን፡ ነቲ ናይ ንድየት ዕንደራን ደባሊቕካ፡ ንሃገር ብዕምብረ-ሓሶት ጸለሎ ቀቢእካ ንዝግበር ዳንኬራ ክስታት ንምቅላዕ ዝዓለመ ኢዩ።
ነቲ ጽሑፍ ብዕምቆትን ብተኸታታልን ዘይነበቦ ሰብ ግን፡ ብላዕሊ ላዕሊ ጥራይ ንውልቀ-ሰብ ንከላኸል ዘለና ክመስሎ ይኽእል ኢዩ::
– – – – –


text:
እዚ ብጉባኤ እዚ ብሊቃውንት ቤት ክርስቲያን ተማእኪሉ ሰፊሕን ኣገዳሲ ዕማም ከዕምም፡ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ብደረጃ ቤተ ክርስቲያን ርቱዕ ካብ ህጸጽ ዝርሓቀ መኣዛ ልሳን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ዘለዎ መጽሓፍ ቅዱስ ንምሕታም ዝተቓነዐ እዩ። ሊቃውንት ብወገኖም ተጀሚሩ ዘሎ ዕዮ ምትርጓም መጽሓፍ ቅዱስ ኣዝዩ ኣገዳስን እዋኑ ዝጠልቦ ምዃኑ ጠቂሶም ድኅሪ ምምስጋን፡ ብዝኃየለ ክቅጽልን እቶም ካልኦት ብፍላይ ኣብ ኣገግሎት ቤተ ክርስቲያንን ንምእመናን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ንምፍጻም እንጥቀመሎም ቅዱሳት መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያን’ውን ብከምዚ መንገዲ ህዝቢ ብዝሰምዖ ቋንቋ ተተሪጕሞም መንፈሳዊ ኣገልግሎት ክሕቡን ንሕዝቢ ክቐርቡን ንብፁኣን ጳጳሳት ለበውኦምን ኣቅሪቦም ።
ብፁኣን ኣቦታት ብወገኖም ምሕታም መጽሓፍ ቅዱስ ብቋንቋ ትግርኛ ናይ ኵሉ ኣካላት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ጽምኢ ኾይኑ ከም ዝጸንሐ ዝፍለጥ ኾይኑ፡ ብናይ ኵሎም ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያን ተሳትፎን ኣበርክቶን ክውን ንምዃን ንዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ብጸሎት ክንድግፍ ከም ዝግብኣና ለበዋ ሂቦም።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጽሓፍቲ ሓዲሳት ንዝኾኑ ኣርባዕተ ወንጌል ንምርታዕ ካብ ዝተፈላለየ ሃገረ ስብከታት ንዝመጹ ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያን ዕማም ተዋሂቡ ምጽንሑ ዝዝከር ኾይኑ፡ ድሮ’ውን ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርኂ ረቲዑ ናብ ጉባኤ ሊቃውንት ከም ዝተመልሰ ጉባኤ ሊቃውን ሓቢሮም።


text:
ኣብ ኣስማሪኖ.ኮም ይኹን ኣብ ኣሰና.ኮም፡ ብዕለት 31/03/2010 ብብርሃን ሓጎስ ዝተጻሕፈ ተመልኪትናዮ። ጀነራል መስፍን ሓጎስ፡ ቀጺሉ ናይ ኣፍዓበት ኣንበሳ፡ ( The Lion of Afa’Abet) ተባሂሉ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ዝተጋነነ ሓዲሽ ታሪኽ ሰሚዕና ሱቕ ኢልና ክንሓልፎ ኣይከኣልናን። ምኽንያቱ ሕልናና ኣይፈቐዶን ጥራይ ዘይኮነ፡ ስለምንታይ ነዚ ዝተጋነነ ካብ ሓቒ ዝረሓቐ ታሪኽ ክጸሓፍ ተደልዩ፡ ስለምንታይከ ናደው እዚ ንምፍራስ ነቲ ሰራሕ ታሪኽ ዝኾነ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ኣንበሳ ዘይተባህለ።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
በቲ ነዚ ሓድነት ክንብል ዘጥፋእናዮ ናይ ግዜ ናይ ንያት ናይ ንዋት ከምኡውን ናይ ስነኣእምሮን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘስዓቦ ናይ ሞራል ሓፍ ፎዞቕ ተዳሂልናን ሰንቢድናን ድሕሪ ሕጂ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ሓድነት ፕሮጀክት ኣይንኣቱን ኢና ካብ ዝብል ዝንባሌታት ምድሓን።
ኣብ ሞሎኽሶይቶ ተድኵኑ ዝነበረ መዓስከር ስለያ ሙሉእ ብሙሉእ ተደምሲሱ፥ -ሓይልታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ(ግሃድኤ)
ኣባል መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ኣቶ መሓመድ ስዒድ ባርህ ብሕማም ነዊሕ ድሕሪ ምስቓይ ሎሚ 9 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ከምዝዓረፈ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ኣፍሊጣ።


text:
ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ኢሎም ንሶም ግልገል ጊቤ ካልኣይ፣ተከዘን በለስን ብዝላዓለ ፅፈት ሃኒፃ ናብ ኣገልግሎት ዘብቀዐት ሃገር‘ያ ክብሉ መርተዖ ኣቅሪቦም።እዞም ዝተጠቅሱ ገዘፍቲ ግድባት፣ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ኢትዮዽያ ንምስራሕ ሓገዝቲ‘ዮም ኢሎም ንሶም።
ከምዚኦም ዝኣምሰሉ ገዘፍቲ ስራሕቲ ምህንድስና ዝዕወቱ ቀዋሚ፣ዓለም-ለኻዊን ተቀባልነት ብዝኸሰበ ሳይንሳዊ መትከላትን ኣሰራርሓን እንድሕር ተሰሪሑ ይጠቅሱ እቶም ዋና መሃንዲስ ግድብ ህዳሴ።
ህንፀት ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ኢትዮዽያ ብግስ ካብ ዝበለሉ ዕለት ጀሚሩ እቲ ክጥቀስ ዝኽእል ርኡይ ምስሕሓብ ኣብ ልዕሊ ታሕተዋይ መፋስስ ሃገራት ከውርዶ ይኽእል‘ዩ ዝባሃል ስግኣት‘ዩ።ብሕልፊ ግብፂ ተቃልሖ ስግኣት።
ኣብ‘ቲ ቀትሪን ለይቲን ዝስራሓሉ ስፍራ፣ዝቦኸረ ወይ ክነዘራርቦ ንኽእል ሓደ ሰብ ንምርካብ ኣይተኻእለን።ኣብ‘ቲ ዞባ ህንፀት ከምሓላፊ ጥራሕ ዘይኮነስ ከምመጠን ሰብ እንታይ ከምዝስመዖም ንምሕታት ዝካኣልኩ ንኢንጅነር ስመኘው በቀለ ወዝቢ ኣብ ዝተራኸብናሉ ጊዜ‘ዩ ይብል ኣብ ጉባ ቤንሻንጉል በፂሑ ዝተመለሰ ኣቀባሊና መለስካቸው ኣምሃ።


text:
‘ኣባላት ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ህዝቢ ትግራይ (ዲምህት)፣ናብ ኤርትራ ዝዘለቁ፣ ወፅኣ ኢህወዴግ መሪርዎምን፣ተቃሊሶም ለውጢ ንምምፃእ’በር ኣብ ኤርትራ ቀለብ እናተሰፈረሎም ጊዜኦም ንምብኻን ኣይነበረን። ስለዚ ከምባዓል ሞላ ኣስገዶም ዝበሉ መራሕቲ ነቲ ኩነታት መዝሚዞም ኣብ ረብሓኦም ከውዕልዎ ባህርያዊ’ዩ’ ይብሉ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ።
ንሶም ነዚ ሪኢቶ’ዚ ዝሃቡ ‘ብመሰረት መንግቲ ኢትዮጵያ ዝሃቦ መግለፂ' ኣስታት 800 ዕጡቃት ሚስጢራዊነት ስርሒት ዓቂቦም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክወፁ ዝኻኣሉ? ንዝብል ሕቶ ኣብ ዝመለስሉ እዋን’ዩ።
እንተኾነ ‘ናይ ኣቦ መንበር ዲምህት ኣቶ ሞላ ኣስገዶምን ኣማኢት ዕጡቃትን ናብ ኢትዮጵያ ምውፃኦም፣ወትሃደራዊ ሚዛን ንጊዚኡ ከዛብዖ ይኽእል’ዩ፣ ኣብ መወዳእትኡ ግና ንዲምህትን ንግንባር ተቃወምቲ ኣብ ኤርትራን ግና ዝሃስይ ኣይኮነን’ ኢሎም ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ።


text:
Radio Erena: 22 June 2020
ኣብ ሊብያ፣ ኣብ ዝርከብ ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጕኖም ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ፣ ገሊኦም ናብ ግዝያዊ መጽንሒ መዓስከራት ቻድን ርዋንዳን ክሰጋገሩ እንከለዉ፣ ናብ ኤርትራ ዝተመልሱ ኔሮም’ዮም።
እቶም ናብ ኤርትራ ዝተመልሱ፣ ብዙሓት እኳ እንተዘይኮኑ፣ ብድሌቶም ምዃኖም’ዩ ጸብጻባት ክቐርብ ጸኒሑ።
ብማዕከናት ዜና ኤውሮጳን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ብዝቐርብ ዘሎ መርመራዊ ሰነዳት ከምዝነጽሮ፣ እቶም ካብ ሊብያ ናብ ኤርትራ ዝተመልሱ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ፣ ብድሌቶም ዘይኮነ ብግዴታ ምዃኑ’ዩ።
ዩሮኒውስ ኣብ ዘቕረቦ ዝርዝራዊ ሓበሬታ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ወርሒ ግንቦት፣ ናብ ኤርትራ ክምለሱ 21 ኤርትራውያን፣ ኣብ ከተማ ጣራብሎስ፣ ኣብ ወትሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ሚዕጢጋ ተረኺቦም ኔሮም።
ኣስታት 100 ኪሎሜተር ንምዕራብ ካብ ከተማ ጣራብሎስ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ዛውያ ንኣስታት ሸሞንተ ኣዋርሕ ብሕማቕ ተታሒዞም ዝነበሩ ኤርትራውያን፣ ሓደስቲ ክዳንውቲን ሳንጣን ተሃቢብዎም’ዮም ናብ ዓዶም ክፋነዉ ድሉዋት ኮይኖም።
እንተኾነ፣ ሓሙሽተ ካብኣቶም፣ ንኣባላት ጸጥታ እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ብምጥሓስ ክሃድሙ ክኢሎም።
ሓይልታት ጸጥታ፣ ነቶም ናብ ኤርትራ ካብ ምምላስ ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ብምእታው ክሃድሙ ዝፈተኑ ኤርትራውን ንምሓዝ ጠያይቲ ናብ ሰማይ እኳ እንተተኮሱ፣ ደው ከብልዎም ኣይከኣሉን።
እቶም ዝተረፉ 16፣ ወጻኢታት ናይ ነፋሪት ጉዕዞኦም፣ ሕብረት ኤውሮጳ ብዝሽፍኖ ናብ ዓዶም ከምዝተፋነዉ ሰራሕተኛ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት ኣረጋጊጹ።
እቶም ኤርትራውያን ብድሌቶም ናብ ኤርትራ ከምዝተመልሱ ጸብጻብ እኳ እንተቐረበ፣ ምስ ዝነበርዎ ሕማቕ ኩነታት ማእሰርቲ፣ “ዓድኹም ክትምለሱ ዶ ወይ ኣብ ማእሰርቲ ክትበልዩ?” ዝብል ጨካን ኣማራጺ፣ ከም ብድሌቶም ዝተመልሱ ኮይኑ ክቐርብ ከምዘይብሉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት የረድኡ።
=========


text:
Radio Erena: 19 November 2018
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ ንትሽዓተ ዓመታት ተነቢሩ ዝጸንሐ እገዳ ምልዓሉ፣ ኣብ ዕደና እታ ሃገር ወፍሪ ክገብራ ንዝደልያ ኩባንያታት ወጻኢ ዘተባብዕ ምዃኑ ተገሊጹ።
ማዕከን ዜና ማይኒንግ ዊክሊ፣ ንኩባንያ ዕደና ዳናካሊ ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና፣ እቲ እገዳ ምልዓሉ፣ ናይ ወጻኢ ኣውፈርቲ ብምትብባዕ፣ ንቁጠባ ኤርትራ ከመሓይሽ ዘለዎ እምነት ገሊጹ።
ኣውስትራልያ ኣመደበሩ ኩባንያ ዳናካሊ፣ ኣብ ደንካልያ፣ ከባቢ ኮሎሊ ዕደና ፖታሽ ዘካይድ ዘሎ ኮይኑ፣ ኣብ ኤርትራ ዳህሳስን ኩዕታን ካብ ዘካይዱ ዘለዉ ብውሕዱ 16 ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ዕደና ሓደ’ዩ።
ባይቶ ጸጥታ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ምሉእ ብምሉእ ክልዓል ምውሳኑ፣ ንናይ ወጻኢ ናይ ኩባንያታት ከተባብዕ ከምዝኽእል ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ብጉዳይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ ኔቭሰን፣ ኣብ ካናዳ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ፣ ካልእ ንኣውፈርቲ ዕደና ዘጠራጥር ጉዳይ ምዃኑ’ዩ ዝጥቀስ።
ኣብ ኤርትር፣ ከባቢ ቢሻ ኣብ ዓደና ተዋፊሩ ዝርከብ ናይ ካናዳ ኩባንያ ኔቭሰን፣ ብናይ ህግደፍ ናይ ህንጻ ትካላት ተመዲቦም ንዝመጽእዎ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ “ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ስራሕ ኣዋፊሩ” ብዝብል’ዩ ኣብ ካናዳ፣ ቤት ፍርዲ ኮሎምብያ ተኸሲሱ ይርከብ።
===============


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሚያዝያ – 24.2018
ዮሓ. 10:22-30
ሽዑ አብ ኢየሩሳሌም እቲ ዝተሓደሰ ቤት መቕደስ ዝተመረቐሉ በዓል በጽሐ፥ ጊዜኡ ኸአ ኽረምቲ ነበረ። ኢየሱስ ድማ አብ ቤት መቕደስ አብ ገሊላ ሰሎሞን ይመላለስ ነበረ። ሽዑ አይሁድ አኽበብዎ እሞ “ ክሳዕ መአዝ ኢኻ ሰንፈላል እትገብረና፧ ንስካ ኽርስቶስ እንተ ደአ ኾንካ አግሂድካ ንገረና” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ ነጊረኩም አይአመንኩምንን። ንአይ ዚምስክረለይ እዚ ብስም አቦይ ዝገብሮ ዘሎኹ ግብርታት እዩ። {ንስኻትኩም ግና ከምቲ ዝበልኩኹም} ካብተን አባጊዐይ ስለ ዘይኮንኩም አይትአምኑን ኢኹም። እተን አባጊ ዐይ ግና ድምፅይ ይሰምዓ እየን፥ አነ ኸአ ናይ ዘለዓለም ሕይወት እህበን፥ ንዘለዓለም ድማ አይጠፍአን እየን፥ ካብ ኢደይውን ዚምንዝዐን ሓደ እካ የልቦን። እቲ ንአአተን ዝሃበኒ አቦይ ካብ ኩሉ ይዓቢ እዩ፥ ካብ ኢድ አቦይ ክምንዝዐን ዚኽእል ከአ ሓደ እካ የልቦን። አነን አቦይን ሓደ ኢና”


text:
ሕብረት ኣውሮፓ ናብ ኣውሮፓ ናይ ዝውሕዙ ስደተኛታት ንምንካይ ሓለዋ ዶባተን ንኸሐይላ ንሃገራት ኣፍሪካ ክልተ ቢሊዮን ዶላር ንምምዳብ ትልሚ ሒዙ’ሎ።ቀንዲ ጠመተ እቲ ሓገዝ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪካን ኤርትራ፣ኢትዮጵያን ሱማሊያን ዝኣመሰላ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካን እየን።
ሕብረት ኣውሮፓ ልዕሊ 160 ሽሕ ስደተኛታት ኣብ መንጎ ኣባላት ሕብረት ኣውሮፓ ብዛዕባ ምክፍፋል ውሳነ ንምሃብ ኣብዝዳለወሉ ዘሎ ኣብዚ ሕዚ እዋን ናይ ሕብረት ኣውሮፓ ኮሚሽን ሰብኣዊ ረድኤት፣ ኣተሓሕዛ ቅልውላውን ዓለምለኸ ልምዓትን ኣብ ማልታ ኣብዝካየድ ኣኼባ ኣስታት 2 ቢሊዮን ዶላር ንሃገራት ኣፍሪካ ንምሕጋዝ ትልሚ ከምዘለዎ ዝሓበረ።
እቲ ገንዘብ ኣብ ኣውሮፓ ኣጋጢሙ ኣብ ዘሎ ቅልውላው ስደተኛታት ብበዝሒ ስደተኛታት ኣስተዋፅኦ ዝገበራ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪካን ቀርኒ ኣፍሪካን ውሽጣዊ ምርግጋእን ጠንቂ ስደተ ዝኾኑ ምኽንያታትን ኣብ ምፍታሕ ዝውዕል እዩ።
ቀንዲ ትኹረት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኤርትራ፣ኢትዮጵያን ሱማሊያን ክኾና እየን ብመሰረት እቲ ዜና።
ወሃቢ ቃል እቲ ትካል ኣሌግዛንደር ፖላክ እቲ መደብ ንምሉእ ኣፍሪካ ዝሽፍን’ዃ እንተኾነ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ግን ቀንዲ ትኹረትና እዩ ኢሎም።ብምስዓብ ‘’ቀንዲ ምንጪ ቅልውላው ስደተኛታት ዝኾነ እዚ ከባቢ እዚ ዓብዪ ሓገዝ የድልዮ እዩ’’ኢሎም።
እቲ ፕሮግራም ክሳብ 2020 ኣ/ፈ ከምዝዘልቕ ዝገለፁ ፓላክ ነቲ ትልሚ ኣብ ቅድሚ ፓርላማ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ሕብረት ኣውሮፓ ዕላዊ ዝገበሩ ፕሬዝዳንት ኮሚሽን ሕብረት ኣውሮፓ ምዃኖም ወሲኾም ገሊፆም።
እቲ ንድፊ ንኣባል ሃግራት ሕብረት ኣውሮፓ ክቐርብ እዩ።ዛጊድ ግን ካብ ኣባል ሃገራት ሓገን ንምውፋይ ዘተባብዕ ምክልታት ሪኢና ኣለና ኢሎም።
እዚ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣፍሪካዊያንን ኣውሮፓዊያንን ንሱር እቲ ጠንቂ ኣብ ፍታሕ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዞም ዝሰርሓሉ እዩ ኢሎም።
ነቲ ፕሮግራም ንምጅማር ኣፍሪካን ኣውሮፓን ኣብ ዝቕፅል ሕዳር ኣብ ማልታ ጉባኤ ከካብዱ እዮም።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘልና ናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ካብ ሰሜን ኣፍሪካ ኣስታት 100 ሽሕ ስደተኛታት ብባሕሪ ሜድርታኒያን ኣቢሎም ሰጊሮም ኣለው።


text:
ምንዳይ ስራሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 10 10 2018
ስራሕ ምርካብ፡ ብዙሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ: ሰብ፡ ስራሕ ዘናድየሎምን ምስ ወሃብቲ ስራሕ ክራኸብ ዕድል ዝህቡን ምርኢታት (mässor) የዳሉ’ዩ። ስእሊ: ብዮርን ተሽ
ክትሓስበሎም ዝግብኡኻ ብዙሓት ነገራት'ውን ኣሎዉ። ኣብዚ ዝስዕብ፡ ከመይ ጌርካ ስራሕ ከም እተናዲ ገለ ሓበሬታ ኣሎ።
- ናብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ ኬድካ፡ ነቲ ኣብኡ ዝወጽእ ምልክታታት ተጠቒምካ ስራሕ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
- ምስ ኣካረይትን ቆጸርትን ትካላት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ኣካራይት ትካል፡(bemanningsföretag) ንዝተፈላለያ ትካላት፡ ሰራሕተኛታት ተካሪ።
- ቆጻሪት ትካል፣(rekryteringsföretag) ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ክቖጽሩ ንዝደልዩ ትካላት፡ ዝሰርሑ ሰባት ተናዲየሎም።
- ኣብ መዓልታውያን ጋዜጣታትን ኣብ ኢንተርነትን ንዝወጹ ምልክታታት፣ መልሲ ክትህብ ትኽእል ኢኻ።
- ባዕልኻ ምስ ወሃብቲ ስራሕ ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
- ንእትፈልጦም ሰባት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ምኽንያቱ ብዙሓት ሰባት፡ ብውልቃዊ ጻዕሮምን ብመገዲ ዝፈልጡዎም ዓርከ-መሓዛን ወይ ቤተሰብ ኣቢሎም ስራሕ ይረኽቡ እዮም።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ፡ ኣብ መላእ ሃገር ዝርከብ መንግስታዊ ትካል'ዩ። ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ፡ ከመይ ጌርካ ስራሕ ከም እተናድን፡ ከመይ ጌርካ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሞያታትን ትምህርቲታትን፡ ሓበሬታ ከም እትረክብን ይሕብረካ።
መንበሪ ፍቓድ ምስ ወሰድካ፡ ከም ደላይ ስራሕ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ ክትምዝገብ ኣገዳሲ እዩ።
ናይ መትከሊ እግሪ ካሕሳ
ንናይ መተከል እግሪ ካሕሳ፡ መሰል ምስ ዝህሉወካ እቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ ዘሎ ኣሳላጢ(ሃንድሌጋረ) እዩ ምሳኻ ኮይኑ ነቲ ውጥን ዘውጽኦ። መደብ 'መሰል መትከል እግሪ'፡ ናብ ዕዳጋ-ዕዮ ከመይ ኢልካ ከም እትኣቱ ዝገልጽ ውጥን እዩ። ኣብ'ተን ናይ መትከል-እግሪ መሰል ዘሎካ ክልተ ዓመታት ከኣ እዩ ዘገልግል።
ስራሕ ተልመዴን ወይ ስራሕ ንተሞክሮ፡ ስእሊ: Colourbox
ንደለይቲ ስራሕ ዝውሃብ ደገፍ
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ነቶም ስራሕ ዝደልዩ ዝተፈላለየ ሓገዛት ይገብረሎም። ናዓኻ ንሓድሽ መጻእተኛ ድማ፡ ብቐሊሉ ስራሕ ምእንቲ ክትረክብ ፍሉይ ሓገዝ ይገብረልካ።
ኣብ ሓደ ናይ ስራሕ ቦታ፡ ክትለማመድ ተኽእሎ ኣሎ። ልምምድ ማለት፡ ካብ ፎርሸክሪንግካሳን ማለት ትካል መድሕን፡ መከሓሓሲ እናተቐበልካ ኣብ ሓደ ናይ ስራሕ ቦታ፡ ንገለ እዋናት ትሰርሕ ማለት እዩ። ካብቲ ወሃብ ስራሕ ግን ዝውሃበካ ደሞዝ የለን።
እቲ ልምምድ፡ ኣብ ሽወደን ስራሕ ከም እትረክብን ክእለትካ ከም እተርእን ይገብረካ። ብዛዕባ ናይ ሽወደን ኣሰራርሓ፡ ተሞክሮ ይህበካ። ስራሕ ንኽትረክብ ድማ ዕድልካ ክብ የብሎ። እቲ ናይ ልምምድ ስራሕ ደስ ምስ ዝብለካ፡ ሓድሽ ስራሕ ክትደሊ እንከለኻ ነቲ ወሃብ ስራሕ ከም መወከሲ ክትጥቀመሉ ትኽእል። ከምዚ ክብሃል እንከሎ፡ እቲ ከም ሓድሽ ዝቕበለካ ዘሎ ወሃብ ስራሕ፡ ነቲ ኣብ ግዜ ልምምድ ወይ ፕራክቲክ ወሃብ ስራሕካ ዝነበረ፡ ደዊሉ ጽቡቕ ምስራሕካን ዘይምስራሕካን ክሓቶ ይኽእል ማለት'ዩ። ስለዚ መወከሲ ዝኾነካ ክህልወካ ጽቡቕ እዩ። ምኽንያቱ ዳርጋ ኹሉ ወሃብ ስራሕ፡ ሰብ ከስርሕ ከሎ፡ መንን ከመይን ምዃኑ ንምፍላጥ መወከሲ ይደሊ እዩ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ፡ ብዛዕባ ኣድለይቲ ሞያታት፡ ስልጠና ይህብ እዩ። ዕላምኡ ድማ እቲ ስልጠና ናብ ስራሕ ንኽመርሕ ወይ ንኸምርሕ ብማለት እዩ።
መእተዊ-እግሪ ስራሕን (Instegsjobb) ሓዱሽ ዝጅመር ስራሕን (nystartsjobb)
ኢንስተግስዮብ ከምኡ'ውን ኒስታርትስዮብ፡ ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት መንበሪ-ፍቓድ ዝወሰዱ ሰባት ዝምልከት ናይ ስራሕ ዕድል እዩ። ኣስራሒ፡ ንዓኻትኩም ብምቚጻሩ፡ ቤት ጽሕፈት ኣማጻእቲ-ስራሕ፡ ሓደ ኽፋል ናይ ደሞዝኩም ዝሽፍን ገንዘባዊ ደገፍ ይገብረሉ። ኢንስተግስዮብ ምእንቲ ክፍቀደልኩም ግን ጎድኒ ጎድኒ ስራሕ፡ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (SFI) ትመሃሩ ክትኮኑ ኣለኩም። ስለዚ ኢንስተግስዮብ ወይ'ውን ኒስታርትስዮብ ምስ ዘገድሰኩም ምስ ቤት ጽሕፈት ኣማጻእቲ ስራሕ ተዘራረቡ።
ሰነዳት ምልክታ
ስራሕ ከተመልክቱ እንከለኹም፡ ወሃቢ-ስራሕ ዝጠልቦም ወረቓቕቲ ምስቲ ምልክታኹም ኣሰኒኹም ክትሰድዎ ኣለኩም። ዝበዝሕ እዋን፡ ወሃብቲ-ስራሕ፡ ውልቃዊ ደብዳበን ሰነድ መድለዪ ስራሕ ወይ ሲቪ (CV) ክትሰዱሎም ይደልዩ።
ሸቶኻ ኣብ ናይ ስራሕ ህይወትካ፡ ተመኲሮ ስራሕካ፡ ትምህርትኻን ካልእ ፍልጠትካን፡ ከም ሰብ ድማ ብዛዕባ እንታይነትካን ባህርያትካን ተዛረብ። ስእሊ: Colourbox
(CV) ሴቨ
ሴቨ፡ ካብ ላቲን ዝመጸ ቃል ኮይኑ፡ "ታሪኽ ህይወት" ማለት እዩ። ኣብ ሴቨ፡ ንዘለካ ተመኲሮ ስራሕ፡ ደረጃ ትምህርትን ካልእ ክእለትካን ትጽብጽብ። ብዛዕባኻን ከመይ ዝበልካ ሰብ ምዃንካን ድማ ቁሩብ ትትርኽ።
ኣብ ሲቪ (CV) ክኣቱ ዝኽእል እዚ ዝስዕብ እዩ:
- ስም፡ ኣድራሻ: ቁጽሪ ስልኪ፡ ኣድራሻ ኢ-መይል።
- ምህሮ፤ ዝርዝራት ዝቐሰምካዮም ዓይነታት ትምህርቲ።
- ስራሕ፤ ዝርዝር ተመኲሮ ስራሕ።
- ከም ክእለት ቋንቋን ዳታን ዝኣመሰሉ ካልኦት ተመኲሮታት።
- መወከሲታት (Referenser)፡ ስም ወሃብ ስራሕካ ነበር ወይ ከኣ ስም ኣጸቢቑ ዝፈልጠካ ሰብ። ናይ'ቲ ዝጥቀስ ሰብ ስም፡ ቁጽሪ ስልክን ቦታ ስራሕን።
- ሓጺር ውልቃዊ ሓበሬታ፡ ድሌታትካ ወይ ዝንባለታትካ: ቤተሰብካን ኣብ ትርፊ ግዜኻ እትገብሮም ንጥፈታትን።
ኣብቲ ዝነበረካ ስራሕ፡ እንታይ ትሰርሕ ከም ዝነበርካን ትሕዝቶ ትምህርትኻን'ውን፡ ኣብ ሴቨ፡ ኣሕጽር ኣቢልካ ክትትርኽ ትኽእል ኢኻ። ወሃብ ስራሕ ምስ ዝሓተካ፡ ነጥብታት ትምህርትን (Betyg) ምስክር ወረቐትን ድሒርካ ወይ ቃለ-መጠይቕ ምስ ገበርካ ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ።
ደብዳበ ምልክታ-ስራሕ/ውልቃዊ ደብዳበ
ኣብቲ ስራሕ እትሓተሉ ደብዳበ ወይ ውልቃዊ ደብዳበ፡ እታ እተመልክተላ ዘለኻ ስራሕ ወይ ትካል፡ ስለምንታይ ከም ዘገደሰትካ ትሕብር። ንስኻ ነታ ስራሕ ስለምንታይ ብቑዕ ከም ዝኾንካን ኣቐዲሙ ዝነበረካ ተመሳሳሊ ተመኲሮን'ውን ትገልጽ። እታ ደብዳበ ነታ ስራሕ ተባሂላ ብልክዕ ዝተጻሕፈት ክትከውን ኣገዳሲ'ዩ።
እታ ደብዳበ ክትነውሕ የብላን፡ እንተነውሐት ሓንቲ ገጽ A-4 ኣኻሊት እያ።
ምልክታ ተገዳስነት ወይ ድሌት(Intresseanmälan)
ኣብ ሓደ ቦታ ስራሕ ክትሰርሕ ምስ እትደሊ'ሞ ብዛዕባ ክፉት ቦታ ምንም ረክላም ዘየለ ምስ ዝኸውን ናይ ተገዳስነት ደብዳበ ክትልእኽ ትኽእል። ምስቲ ደብዳበኻ ሲቪ(CV) ልኣኽ። ስለምንታይ ነቲ ስራሕ ከም እተገደስካሉን እንታይ ዓይነት ክእለት ከም ዘሎካን ድማ ግለጽ።
ናይ ስራሕ ቃለ መጠይቕ(Anställningsintervju)
ናይ ስራሕ ቃለ መጠይቕ፡ ወሃብ ስራሕ፡ ንስራሕ ዝሓትት ሰብ ሕቶታት ዘቕርበሉ ዝርርብ እዩ። ቃለ መጠይቕ ክትገብር ኣብ እትቀራረበሉ እዋን፡ ሓደሓደ ክትሓስበሎም ዝግበአካ ኣገደስቲ ነገራት ኣሎዉ። ብዛዕባ'ታ ስራሕ ትሓተላ ዘለኻ ትካል ምንባብ ጽቡቕ'ዩ። ነታ ትሓተላ ዘለኻ ስራሕ ዝኸውን ብቑዕ ተመኲሮ ግለጽ። ንኣብነት ኣብ ኢንተርነት ሓበሬታ ክትፍትሽ ትኽእል ኢኻ። እዚ ድማ፡ ኣብታ ተመልክተላ ዘለኻ ስራሕ፡ ተገዳስነት ከም ዘሎካ የርኢ።
ልሙዳት ሕቶታት
ኣብ ቃለ መጠይቕ፡ ንዝተፈላለዩ ሕቶታት እንታይ መልሲ ከም እትህበሎም ምሕሳብ ጽቡቕ እዩ። ርግጸኛ ንኽትከውን ስለ ዘኽእለካ።
ገለ ገለ ልሙዳት ሕቶታትን መዘኻኸሪታትን፡
- ብዛዕባ ነብስኻ ተርኽ!
- ንስኻ ከም ሰብ መን ኢኻ?
- ብዛዕባ ዝቐደሙ ስራሕካን ትምህርትኻን ተርኽ፡
- ምስ ጕጅለ ሰባት፡ ከመይ ትሰርሕ?
- ነቲ ስራሕ ዝምችእ፡ ሓያልን እወንታውን ጎድኒ እንታይ ኣሎካ?
- ኣየናይ ጎድንኻ ከተማዕብሎ ትደሊ? (ድኹም ጎድኒታትካ ምልላይ ሓጋዚ እዩ።)
- ነዛ ስራሕ፡ ስለምንታይ መመልከቲ የእቲኻላ?
- ናብኣ ዝሰሓበካ ነገር ወይ ምክንያት ከ እንታይ እዩ?
- ከም ሰራሕተኛ ንኽንቆጽረካ እንታይ ምኽንያት ተቕርበልና?
- ነዚ ስራሕ ከም እትበቅዕ ዘተኣማምነካ ነገር እንታይ እዩ?
- ናይ ርሑቕ መጻኢ መደብካ እንታይ እዩ?
ኣብ ግዜ ቃለ ምልልስ፡ ነዛ ስራሕ እዚኣ፡ ስለምንታይ ከም ዝመረጽካያ ንዝቐርቡልካ ሕቶታት ክትምልስ ኢኻ። ስእሊ: Colourbox
ካልእ፡ ኣብ ግዜ ቃለ መጠይቕ ናይ ስራሕ ክሕሰበሉ ዘሎዎ ነገር፡
ንወሃቢ ስራሕ ክትረኽቡዎ እንከለኹም፡ እቲ እተሕድሩዎ ቀዳማይ ጦብላሕታ ወሳኒ እዩ። እቲ እትኸዱዎ ቦታ ስራሕ፡ ፍሉይ ዝኾነ ኣገባብ ኣከዳድና ወይ ናይ ኣለባብሳ ኮድ ከይህሉዎ ኣጽንዑ።
መብዛሕትኦም ወሃብቲ ስራሕ፡ ኢድካ ዘርጊሕካ ሰላም ክትብሎም ይጽበዩኻ እዮም።
ኣብ ግዜ ቃለ መጠይቕ፡ ሰዓታት ቆጸራ ምኽባር ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። እንተዘየሎ ግን፡ ነቲ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድልካ ክትከስሮ ትኽእል ኢኻ።


text:
Online Business
- Home
- All courses
- Online Business
Online Business Pro + Computer
ሓበሬታ ብዛዕባ’ዚ ትምህርቲ፡ እዚ ትምህርቲ 6 ክፋላት ብዛዕባ Online Business፥ Online Store ምስራሕን ስልጠናን፥ ከምኡ’ውን ትምህርቲ ኮምፒተር ንጀመርቲ የጠቓልል። 1ይ ክፋት (Session) ናይ Online...
Online Business Pro
ሓበሬታ ብዛዕባ’ዚ ትምህርቲ፡ እዚ ትምህርቲ 6 ክፋላት ኣለዎ። ከምኡ’ውን Online Store ምስራሕን ስልጠናን የጠቓልል። 1ይ ክፋት (Session) ምስ ተመዝገብኩም ሽዑ ንሽዑ ክመጸኩም’ዩ። ቀጺሉ ዘሎ...
Online Business
ሓበሬታ ብዛዕባ ትምህርቲ ኮምፒተር፡ እዚ ትምህርቲ 6 ክፋላት ኣለዎ። 1ይ ክፋት (Session) ምስ ተመዝገብኩም ሽዑ ንሽዑ ክመጸኩም’ዩ። ቀጺሉ ዘሎ ክፋላት (Sessions) ከኣ በብሰለስተ መዓልቲ...


text:
ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጀሚሩ።መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብቲ ጉባኤ ማእለያ ምስ ዘይብሎም ፈተናታት እታ ኣህጉር ፊት ንፊት ክገጥሙ እዮም።
ኣብ ውሽጢ እዚ ዝቕፅል ሓደ ሰሙን ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣማእቲ ኣኼባታት ክካየዱ እዮም።ዕላዊ መሪሕ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ‘’ምሕያልን ምምዕባልን ደቂ ኣንስትዮ’’ ዝብል ኮይኑ ግጥም ኣንፃር ኢቦላን ምርጫታት 2015 ኣ/ፈ ዝብሉ ኣጀንዳታት ክዕብልሉ ትፅቢት ይግበር።
ዛዕባታት ሰለምን ፀጥታን ከም ኩልሻዕ ቅድሚ ኩሉ ዝስራዕ ኣጀንዳ ክኸውን እዩ። ናይ ናይጀሪያ ኣኽራሪ ቦኮ ሓራም ካብኦም ሓደ እዩ።
ምኽትል ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኤራስቱስ ዌንቻ እቲ ውድብ ተወሳኺ ስጉምቲ ንኽወስድ ናይቲ ዞባ ሃገራት ኣብ ዘቕርብኦ ሕቶ ዝምስረት እዩ ኢሎም።
‘’ብቦኮ ሓራም ይፍፀሙ ዘለው ዘስካሕክሑ ገበናት ክንርኢ ከለናን እቲ ቅልውላው ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ናይጀሪያ ይስፋሕፋሕ ከምዘሎ ምስ እንዕዘብን ጣልቃ ምእታው ዝዕድም ሃዋህው እዩ’’ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ሕቶ ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ግን ኣብ እንግድዓ እዘን ሃገራት እዚአን ዝወድቕ እዩ’’ኢሎም።በዚ ምኽንያት እዚሕብረት ኣፍሪካ ክዝተየሉ ዝግባእ ጉዳይ ስለዝኾነ ሕቶ እንተቐሪቡ ብዘይጥርጥር ሕብረት ኣፍሪካ ጣልቃ ክኣቲ እዩ ኢሎም።
ኣብ ጎናዊ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ግጭት ደቡብ ሱዳን ዝጠመተ ፍሉይ ዞባዊ ኣኼባ ክሳለጥ እዩ።ደማዊ ግጭት እታ ሃገር ጠጠው ንምባል ኣይተኽኣለን።ነቲ ልዝብ ክመርሖ ዝፀንሐ ኢጋድ ሪፖርት ከምዘቕርብን ኣብቲ ፀብፃብ ብምምስራት ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ተወሳኺ ስጉምትታ ከምዝውሰዱን ተፈሊጡ’ሎ።
ብኻሊእ ዜና ናይ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊካ ኮንጎ ፕሬዝዳንት ዕድመ ስልጣኖም ከናውሑ ኣብዝፈተንሉ እዋን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ዝተወልዐሉ፣እታ ኣህጉር ኣብዚ ዓመቲ እዚ ልዕሊ 10 ምርጫታት ንምክያድ ኣብ እትቀራረበሉን ዘላ እዋን ምርጫታት ሰላማዊ ክኾኑ ንምርግጋፅ ሕብረት ኣፍሪካ ኢዱ ከምዝሓውስ ምኽትል ኮሚሽነር ዌንቻ ይገልፁ።
እታ ኣህጉር ኣብዚ ዝሓለፈ ናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ዘጋጠማ ከቢድ ቅልውላው ለበዳ ኢቦላ ዝተውሃበ መልሲ እውን ኣገዳሲ ኣጀንዳ ክኸውን እዩ ከም መግለፂ ዌንቻ።
ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ዝጠቓለል መራሕቲ መንግስታት ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ዓርቢን ቀዳምን ምስተኣከቡ እዩ ክኸውን።


text:
ኣባል ኣል-ሸባብ ዝነበረ ሓደ ኣሜሪካዊ ኣብ ደቡባዊ ሶማልያ ከምዝተማረኸ፣ ሰበ-ስልጣን ሶማልያ ትማሊ ሶኒ ኣፍሊጦም።
ብመሰረት ቪኦኤ ኣቀዲሙ ዝፈነዎ ዜና ሪኢቶ ዝሃበ ቤት ዕዮ ምኒስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ፣ንሱ ናብ ሰበ-ስልጣን ሶማልያን ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ ወደባዊት ከተማ ባራዌ ኢዱ ከምዝሃበ ኣረጋጊፁ’ሎ።
እቲ ውልቀ-ሰብ መሓመድ ዓብዱላሂ ሓሰን ወይካኣ ብሳጉኡ ሚስኪ ዝባሃልን፣ ኣብ ሶማልያ ዝተወልደ፣ ግን ቀዋሚ ነባሪ ኣሜሪካ’ዩ።
ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ሶማልያ ብዛዕብኡ ምስ መንግስቲ ሶማልያ ይዘራረበሉ ኣሎ። ክልቲኤን ሃገራት፣ ጥርጡራትን ገበነኛን ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ውዕል ኣይፀንሐንን።
ሰበ-ስልጣን ሶማልያ፣ መሓመድ ሓሰን፣ድሕሪ ኣል-ሸባብ ኣብ ክልተ ምግምዑ፣ ካብ ብፆቱ ንዝተሃቀኖ ፈተነ ቅንፀላ’ዩ ሃዲሙ ይብሉ።
ኣል-ሸባብ፣ ምስ ኣል-ቃይዳ’ዶ ምስ ዳዕሽ ስምረት ንቀፅል? ኣብ ዝብል ክትዕ ኣብ ክልተ ተገሚዑ’ዩ ዝርከብ።


text:
Radio Erena: 18 June, 2014
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ምምሕዳር ጸጸራት ከባቢ ቤት መኻእ ብዘይፍቓድን ካብ ሕጊ ወጻእን ተሰሪሑ ንዝበሎ ሓይሎ ኣባይቲ ከምዘፍረሰ ካብ ኣስመራ ዝተላእከልና ጸብጻባት የመልክት።
ብመሰረት እቲ ዝተላእከልና ሓበሬታ፣ እቲ በብእዋኑ ካብ ሕጊ ወጻእን ብዘይፍቓድን ክስራሕ ዝጸንሐ ኣባይቲ፣ ነበርቲ ክእወጺ ክንገሮም እኳ እንተጸንሐ፣ ናብ ዝኸውድዎ ቦታ ስለዘይብሎም ንሓያሎ ዓመታት ክቕመጥዎ ዝጸንሑዎ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ ከተማ ኣስመራ ብሰንኪ ዘሎ ከቢድ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ፣ ህዝቢ ኣብ ኣርባዕተ ኣስመራ፣ ጸጸራት- ቤት መኻእ፣ ጎዳይፍ፣ ከባቢ ኣኽርያ -ገዛ ታኒካን፣ ኣባሻውል- ገዛ ብርሃኑ፣ ሓድሽ ገዛውቲ ፓራ-ዱባ፣ ሓዝሓዝ….ወዘተ ዝኣመሰለ ከባቢታት ንግዜኡ ዘጽልለሉ መዕቖቢታት እናሰርሐ ክሰፍሮ ከምዝጀመረ ዝፍለጥ’ዩ።
መንግስቲ፣ ንዝህቢ ከቢድ ኣደራዕ ኮይንዎ ዘሎ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ፍታሕ ኣብ ክንዲ ምንዳይ፣ ህዝቢ ጨኒቕዎ ነንዝሰርሖም ግዝያዊ መዕቆቢታት ከፍርስ ምዃኑ ብተደጋጋሚ ጥራይ’ዩ ብተደጋጋሚ እዋን ዘፈራርሕ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፣ ብምኽንያት ናይ ክረምቲ ዕረፍቲ ናብ ኤርትራ ዝኣተዉ ዘለዉ ሓያሎ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ቅድሚ 10 ዓመታት ብቦንድ ኣብ ዝገዝእዎ መሬት- ገዛውቲ ተሰሪሑ ክውዳእ ምዃኑ ዝተኣትወሎም መብጽዓ ዛጊት ብዘይምትግባሩ የማርሩ ምህላዉ ተሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ እዋን ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪኡን ኣብ ዝነበረ ኩነታት፣ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዝኣተውዎ ቦንድ ኣባይቲ ሰሪሑ ከረክቦም ምዃኑ ካብ ዝመባጻዕ 10 ዓመቱ ሓሊፉ ክነሱ፣ መብዛሕቱ ምሉእ ብምሉእ ክውዳእ ከምዘይክኣለ ይፍለጥ።
እዚ ከይተዛዘመን ከይተጻፈፈን ድማ፣ ከም እንደገና ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ደገፍቱ ብኤሮ ጥራይ ዝሽየጥ መንበሪ ገዛውቲ ሰሪሑ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ከረክብ ምዃኑ ዘካይዶ ዘሎ ምውዕዋዕ እምነት ኣጥፊኡ ይርከብ።
ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ደገፍቱን ላዕለዎት ሓለፍትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን መንግስቲ ኤርትራ፣ እንተስ ብገንዘቦም እንተስ ብስልጣኖም መንበሪ ገዛ ክስርሓሎምን ነቶም ዘይተሰርሓሎም ድማ ክስርሓሎም ምዃኑ መብጽዓታት ክእተወሎምን እንከሎ፣ እቲ ዝበዝሐ ብኽራይ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ግና ብሰንኪ ፋሉል ከይዱ ዘሎ ፖሊሲ መሬትን ክራይ ኣባይትን ኣብ ከቢድ ማሕበረ ቁተባዊ ቅልውላው ተሸሚሙ ይርከብ።
================================


text:
Radio Erena: 05 April 2016
ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን፣ ኣብ ቢሻ ዝዕድኖ ዘሎ ዚንጎ ናብ ዕዳጋ ንምቕራቡ ምድላዋት ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ ግዜ፣ ካብ ዓማዊል ልዑል ጠለብ ከምዝረኸበ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዕደና ወርቂ ተጸሚዱ ዝርከብ ኩባንያ ኔቭሰን፣ ኣብ ቢሻ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ዕደና ንጥፈታቱ ናብቲ ዝበዝሐ ዑቑር ሃብቲ እቲ ከባቢ ዝኾነ ዚንጎን ነሓስን ንምስፋሕ መደብ ከምዘለዎ’ዩ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብ31 መጋቢት ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ድማ እቲ ናይ ምስፋሕ መደባት ብሓደ ወርሒ ከምዝተደናጎየ ብምጥቃስ፣ ካብ ወርሒ ሰነ 2016 ኣትሒዙ ግና ዚንጎ ናብ ዕዳጋ ንምቅራብ ምድላዋት ከካይድ ምዃኑ ሓቢሩ።
ኣብ ቢሻ ናይ ዝርከብ ብዝሒ ዕቑር ሃብቲ ዚንጎ ክሳብ 2025 ዓመት ምህረት ክዕደን ተኽእሎ ከምዘለዎ’ውን እቲ ናይ ካናዳ ትካል የረጋግጽ።
እዚ ኣብ ቢሻ ተረኺቡ ዘሎ ዚንጎ ብዓይንቱ ብሉጽ ብምዃኑ ቅድሚ ናብ ዕዳጋ ምቕራቡ ብዝሒ ዘለዎም ዓማዊል ስሒቡ ከምዘሎ ኔቭሰን ብ መግለጺኡ ይጠቕስ።
ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን፣ ዛጊት ኣብ ቢሻ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ዕደና ወርቂ ኣብ ቁጠባ ኤርትራ ናይ 2 ቢልዮን ዶላር ኣበርክቶ ክገብር እንከሎ፣ 40 ሚእታዊት ናይቲ ፕሮጀክት ዝውንን መንግስቲ ኤርትራ ዓመታዊ 200 ሚልዮን ዶላር መኽሰብ ከምዝረኸበ ይፍለጥ።
ኣካየድቲ ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን ኣቐዲሞም ምስ ናይ ካናዳ ማዕከናት ዜና ብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ፣ ወርቂ ናብ ዕዳጋ ምቕራብ ካብ ዝጀመርሉ ኣብዚ ናይ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ግዜ መንግስቲ ኤርትራ ብውህሉል 700 ሚልዮን ዶላር መኽሰብ ከምዝረኸበ የመልክቱ።
ካናዳዊ ኩባንያ ኔቭሰን 60 ሚእታዊት ፕሮጀክት ዕደና ቢሻ ክውንን እንከሎ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ 40 ሚእታዊት ከምዝውንን ይፍለጥ።
እዚ ኣብ ኤርትራ ዕዉት ዕደናዊ ንጥፈታት ዘካይድ ዘሎ ኩባንያ፣ ምስቲ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝውቀስ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ብምትሕብባር፣ ብሃገራዊ ኣገልግሎት ተመዲቦም ዝመጽዎ መንእሰያት ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ብምውፋሩ ክሲ ተመስሪትሉ ይርከብ።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዕደናን ዳህሳስን ወርቂ፣ ነሓስ፣ ብሩር፣ ዚንጎ፣ ነዳድን ካልእ ማዕድናትን ዝነጥፋ ልዕሊ 16 ኣህጉራውያን ኩባንያታት ኣለዋ።
======================


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!
ኣቡነ መርቆሬዎስ ዘደብረ ድማኅ
ገዳም ደብረ ድማኅ ሓደ ካብቶም ጥንታውያን ገዳማት ሃገርና ኾይኑ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ቈላ ሠራየ፡ ካብ ርእሲ ከተማ ኣሥመራ ኣስታት 102 ኪ.ሜ. ርሒቁ ይርከብ። ብራኸኡ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ 2075 ሜትሮ እዩ። እዚ ገዳም’ዚ ብኣቡነ መርቆሬዎስ ብ1340 ዓ.ም. ተመሥረተ።
ኣቡነ መርቆሬዎስ ካብ ቅዱሳን ወለዶም ካህን ቶማስ ስምዖንን ሰሎሜ ሕይወትብነን 29 ነሐሴ ብ1274 ዓ.ም ወምበርታ ፍሉይ ስሙ ደበሽን እንዳ ማርያም ተወልዱ። እዞም ክልተ ቅዱሳን ወለዲ ተኣዘዝቲ እግዚኣብሔር ኣኽበርቲ ቅዱሳን ስለዝነበሩ ወርኂ ወርኂ ዝክር ቅዱስ ሰማዕት መርቆሬዎስ(ፒሉፓዴር) ይገብሩ ብምንባሮም ኣብ ዕለተ በዓሎም ብዝተገብረሎም ተኣምር መርቆሬዎስ ኢሎም ሰመይዎም። ስመ ክርስትናኦም ኸኣ ዕሤተ ማርያም በልዎም።
ካብ ዝተወልዱሉ እዋን ጀሚሮም ዘርእይዎ ዝነበሩ ተግባራት ናይ ዓቢይ ሰብ እምበር ናይ ሓደ ሕፃን ጠባይ ስለ ዘይኮነ ወለዶም ብኣንክሮ የስተውዕልዎ ነበሩ። ምስ ብሥጋ ኣኅዋቶም ኣቡነ ኣብሳዲ፡ ኣቡነ ማቴዎስን መክብበ ድንግልን (ኣደ ኣቡነ ቴዎድሮስ) ብፍቕሪ ድኅሪ ምንባር ኣቦኦም ካህን ቶማስ ንክምሃሩ ናብ ኣኮኦም ኣቡነ ጳውሎስ ወሰድዎም። ኣብኡ ከኣ ፊደል ቈጺሮም ዝጀመርዎ መንፈሳዊ ትምህርቲ ኣብ ውሽጢ 22 መዓልታት 81 መጽሓፍቲ ብሉይ ኪዳንን ሓድስ ኪዳንን ኣጽፊፎም ተገልጸሎም። ብድኅር’ዚ ብፍቓድ እግዚኣብሔር ካብ ኣቡነ ጳውሎስ ናብ ገዳም ኣቡነ ዳንኤል ሽማና ኸዱ። ኣብዚ ገዳም’ዚ ትምህርቶም እናቐጸሉ ንብዙኃት ኣረጋውያን ብምርዳእን ብኣገልግሎት ገዳምን ምስ ጸንሑ ካብ ግብጻዊ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ መዓርገ ዲቁና ተቐቢሉ። ካብ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ድማ ኣብ መበል 33 ዕድሚኦም ኣብ ደብረ ሽማና ምንኵስናን ኣስኬማን ተቐበሉ።
ንነዊኅ እዋን ብብሕትውና ድኅሪ ምጽናሕ ወንጌል ብምስባኽን ክርስትና ብምስፋሕን ኣብ ዝተፈላለየ ዓድታት እናተዘዋወሩ ሰፊሕ ትምህርቲ እናሃቡን ብዙኅ ተኣምራት እናገበሩን፣ ንኣስታት 67 ዓመታት ተጋደሉ።
ብድኅር’ዚ ብመንፈስ እግዚአብሔር ምስ ናይ መንፈስ ኣቦኦም ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ናብ ሃገር ኤርትራ ከም ዝኸዱ ተነጊርዎም፡ ኣብ በራቒት ተራኸቡ። ወንጌል እናሰበኹ ኣብ ማይምነ ምስ በጽሑ ግን፡ እቲ ሕዝቢ ካብ መንገዲ እግዚአብሔር ኣዝዩ ርሒቑ ጸንሖም። ብሰይጣናዊ ምኽሪ ሓቢሮም ድማ ነታ ደቂሶሙላ ዝኃደሩ ኣጉዶ ሓዊ መለሱላ። እቶም ቅዱሳን ኣቦታት ግና በቲ ሃልሃልታ ሓዊ ከይተተንከፉ ብተኣምራት ደኃኑ። ብድኅሪ’ዚ እቶም ቅዱሳን ኣቦታት ኣብ ቈላ ሠራየ እንዳ ማርያም በርቋሕ፡ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ን7 ዓመት ኣቡነ መርቆሬዎስ ድማ ን4 ዓመት ዝኣክል ብጽኑዕ ብሕትውና ኣብ በዓቲ ኣትዮም ኣብዚ ሕጂ ደብረ ደናግል ናይ ደብረ ድማኅ ኮይኑ ዘሎ ተቐመጡ።
ድኅሪ ናይ ሸውዓተ ዓመት ሱባኤ ድማ ካብ እግዚአብሔር ራእይ ርኣዩ። በዚ ኸኣ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ንኣርማንያ ከም ዝኸዱ ክንገሮም ከሎ፡ ኣቡነ መርቆሬዎስ ድማ ብሓደ ዑፍ ተመሪሖም ኣብ ገዳም ደብረ ድማኅ በጽሑ። ነታ ቦታ ምስ ርኣይዋ ከኣ “እዚ ንዘለዓለም መዕረፊተይ እያ” ምስ በሉ መድኃኒዓለም መጺኡ ብኣርባዕተ መዓዝኑ ባረኽሎም። ኣብዚ ቦታ’ዚ እቶም ሕዝቢ ንኣርማንያ ከምዝኸዱ ምስ ሰምዑ “ኣቦታት ረድኤት ኪኾነና ቀዲስኩም ኣቝሩቡና” ምስ በልዎም ክልቲኦም ቅዱሳን ኣቦታት ብዕለት 18 ጥሪ ቅዳሴ ሠርዑ።
ኣቡነ መርቆሬዎስ ምስ ኣቡኦም ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ብማርሳ ተኽላይ ኣቢሎም ኣብ ሱዳን ኣገልግሎት ወንጌል ኣስፊሖም፡ ብግብጺ ተሳጊሮም፡ ኣርማንያ በጺሖም ናብ ኢየሩሳሌም ብምኻድ ቅዱሳት መካናት ተሳሊሞም ናብ ገዳሞም ተመሊሶም ኣብ ውጡሕ ዝተባህለ ቦታ፡ ኣብ በዓቲ ኣትዮም ተባሕትዎ ኃዙ።
ዓርቢ 12 መጋቢት በዓል ቅዱስ ሚካኤል፡ ኣብ ውሽጢ እዛ በዓቲ (ምጽላይ) ክጽልዩ ከለዉ ሃንደበት ቁመቱ 170፡ ጐድኑ ኸኣ 9 እመትን ሓደ ስድርን ዝኾነ ጸላኤ ሠናያት ዝተጻዕኖ ገበል ንኽውሕጦም መጽአ። እንተ ኾነ ግና እግዚአብሔር ምስኦም ስለዝነበረ፡ ጸሎቶም ሰሚዑ ንመልኣኹ ቅዱስ ሚካኤል ኣዚዙ ‘ዘጋል” መስቀል ሃቦም። በዛ ዝተቐበልዋ ዘጋል መስቀል ድማ ብስም ሥላሴ ምስ ዓተብዎ እቲ ገበል ኣብ ብዙኅ ተመትረ። እቶም ኣብኡ ኃዲሮም ዝነበረ ኣጋንንቲ ካብኡ ወፂኦም ክሃድሙ ምስ ተበገሱ ኣውጊዞም፡ ‘ተሰኪምኩም ውሰድዎ’ በልዎ’ም እሞ ተሰኪሞም ኣብ ዱቦኒ ዝበሃል በረኻ ደርበዮ። ንኵሉ ፍጡር እቲ ከባቢ ድማ ሰላምን ዕረፍትን ኮነሉ። በዚ መሠረት ዓመት መጸ 12 መጋቢት ኸኣ ኣቦታት መነኮሳት ካብ ገዳም ታቦት ኂዞም ብምኻድ ይቕድስዎን የኽብርዎን እዮም፡ እቲ ቅዱስ ሚካኤል መልኣክ ዝሃቦም ዘጋል መስቀል ክሳዕ ሎሚ ዝተፈለለየ ተኣምር እናገበረ ኣብ ገዳም ኣሎ።
ኣቡነ መርቆሬዎስ ድኅሪ ብዙኅ ገድሊ ‘ሥጋይ ዝዓርፈሉ ቦታ ግለጸለይ’ ኢሎም ናብ እግዚአብሔር ምስ ጸለዩ እዚ ሕጂ መቓብሮም ተነቢሩሉ ዘሎ ገዳም ደብረ ድማኅ ከም ዝኾነ ገለጸሎም እሞ ብ1340 ምስ ኣስታት 600 መነኮሳትን 300 መነኮሳያይትን መጺኦም ሥርዓተ ምንኵስና ሠሪዖም ገደምዎ። ማኅበሮም ምስ ሠርዑን ኣደላደሉን ኣብ መንጎ’ዚ ዕረፍቲ ቅዱስ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ብራእይ ስለ ዝተገለጸሎም ምስ 25 መነኮሳት ናብ ኣርማንያ ተበገሱ እንተ ኾነ ግና ንመርከብ ዝኽፈል ሰልዲ ስለ ዘይነበሮም፡ ነቲ ቅድም ብዓጽፊ ተንሳፊፎም ተሳጊሮሞ ዝነበሩ ባሕሪ፡ ኣብ ደመና ተጻዒኖም ብምኅላፍ ኣብ ኣርማንያ በጺሖም ምስ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ተራኸቡ። ኣብ ዝዘራረቡሉ ዝነበሩ ጊዜ “ዓንዲ ተሰይሩ” ብምባል ሰገጥ በሉ። ኣቡነ መርቆሬዎስ ከኣ ‘እንታይ ዓንዱ እዩ ዝስበር’ ኢሎም ምስ ሓተትዎም፡ ‘ንጉሥ ዓምደ ጽዮን ሞይቱ’ በልዎ፡ በዛ ጊዜን ሰዓትን ኸኣ እቲ ንጉሥ ከም ዝሞተ ተረጋገጸ። ንኣቦኦም ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ቀቢሮሞም ተመልሱ። እንተኾነ ንእሽቶ ሓዎም ኣቡነ ኣብሳዲ ውን ዓሪፎም ስለዝጸንሕዎም “ወተመንደበ በክልኤ ኃዘናት” ከምዝብል ብዙኅ ጐሃዩ። ብድኅር እዚ ኣቡነ መርቆሬዎስ ካብ ኣርማንያ ተመሊሶም ኣብ ተኸላ ገዳም መሥሪቶም ን10 ዓመታት ዝኣክል ተቐመጡ።
ቅዱስ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ንኣርማንያ ኪኸዱ ከለዉ፡’ኵኖሙ አበ ህየንቴየ’ ክብሉ መስቀል ኢድ ዝሃብዎ ንኣቡነ ኣብሳዲ እዩ። ድኅሪ ዕረፍቶም ግና እዚ ኃላፍነት እዚ ኣብ ዝባን ኣቡነ መርቆሬዎስ ክወድቅ ግድነት ኮነ። በዚ መሠረት እቲ መንበር ንኣቡነ መርቆሬዎስ ተዋህበ። ክሳዕ ሕጂ ድማ እቶም ኣብ ገዳም ደብረ ድማኅ ኣበ ምኔት ዝሽየሙ ኣቦታት ኵሎም በዚ መንበር እዚ እዮም ዝሽየሙ፡ ክሳዕ ሕጂ ድማ እዚ መንበር እዚ ኣብቲ ገዳም ተዓቒቡ ይርከብ።
ኣቡነ መርቆሬዎስ ብዕድመ እናሸምገሉ ምስ ከዱ፡ ንኣባ ገብር ኄር ኣብ ክንድኦም ማኅበር ክመርሕ ገዲፎም፣ ካብ እግዚአብሔር ‘ዝኽርካ ዝገበረ፡ ስምካ ዝጽወዐ፡ መጽሓፍ ገድልኻ ዝጸሓፈን ዘጽሓፈን፡ ናብ ገዳም መካነ መቓብርካ ዝነገደን ሞባእ ዝሃበን ክምሕረልካ እየ. . . ’ ዝብል ቃል ኪዳን ድኅሪ ምቕባል ፡ ብ16 ታኅሣሥ 1411 ዓ.ም. ኣብ መበል 130 ዕድሚኦም ካብዚ ዓለም እዚ ብሞተ ሥጋ ተፈልዩ። እቶም ደቆም ከኣ “ሞተ ኖላዊነ ወተዘረውነ አባግዒሁ ተበትከ ኀብለ ራግናት ወተሰጥሙ ሕዝብ ውስተ ባሕረ ኃጢኣት/ ጓሳና ሞተ፡ ኣባጊዑ ተበተና፡ ገመድ መልሕቅ መርከብ ተበትከ፡ ሕዝቢ ድማ ኣብ ባሕሪ ኃጢኣት ጠሓሉ” እናበሉ ኣልቀስሎም።
ብድኅር ዕረፍቲ ቅዱስ ኣቡነ መርቆሬዎስ እቶም መነኮሳት ኣቦ ንክኾኑዎም ዝገደፍሎም ኣበ ምኔት ብዘይምእዛዞም፡ ብቀዛፊ ሕማም ተወድኡ። ድኅር እዚ እቶም ኣበምኔት ካብ ሞት ዝተረፉ ውኁዳት መነኮሳት ኂዞም ናብ ትግራይ(ራያ) ብምኻድ ገዳም መሥረቱ። እቲ ሓደ እዋን 900 ፈለስቲ ዝነበርዎ ገዳም ባዲሙ ብዘይ ሰብ ተረፈ። እንተኾነ ደቆምን ደቂ ደቆምን ንኣቡነ መርቆሬዎስ ከካብ ዘለውዎ እናመጹ ኣብ ዓዓመት ይዓጥንዎን ይቕድስዎን ነበሩ። ሓደ እዋን ግና ኣባ ተክለ ኢየሱስ ዝተባህሉ መነኮስ ትውልዲ ዓዶም ዓዲ ሕዝባይ ዝኾኑ፡ ብመንፈስ እግዚአብሔር ካብ ባምቡቆ ተመሪሖም፡ ካልኦት መነኮሳት ውን ኣኻኺቦም፡ መኅበር ሓድነት ኣቖሙ። ካብዚ ጊዜ እዚ ንደኀር ገዳም ደብረ ድማኅ ምሉእ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ይህብ ኣሎ። እዚ ገዳም እዚ ኣብ ርእሲ ናይ ብሕትውናን ምናኔን ቦታ ምዃኑ ብዙኃት ሊቃውንቲ ዘፍርን’ውን ስለዝኾነ ናይ ትርጓሜ መጻሓፍቲ ብሉይን ሓዲስን፡ ቅኔ፡ ምዕራፍን ጾመ ድጓን፡ መዝገበ ቅዳሴን መማህራን ኣይፍለይዎን እዮም።
ገዳም ኣቡነ መርቆሬዎስ ብፍሉይ ዝፍለጥ ብፃዕዳ ጸበሉ እዩ። እዚ ድማ ኣቡነ መርቆሬዎስ፡ ኣቡነ ኣብሳዲን ኣቡነ ፊልጶስን ኣብ ጐዳዕ ከባቢ ገዳም ደብረ ድማኅ እምባ ሮራ ኾይኖም ነናቶም ባህጊ ገለጹ። ኣቡነ ፊልጶስ፡ ‘እታ ዝዓርፈላ ገዳም ይትረፍ ኣንስቲ ኣንስተይቲ እንስሳ’ውን እንተ ኾነት ኣይትእተዋ’ በሉ፡ ኣቡነ ኣብሳዲ ድማ ‘ደቀይ ይብዝኁ’ ክብሉ ከለዉ ኣቡነ መርቆሬዎስ ድማ ‘ኣነ ዝቕመጦ ገዳም ፃዕዳ፡ ደቀይ ውን ሕልንኦም ከም ፃዕዳ ንጹሕ ግበረለይ’ በሉ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ከከም ጸሎቶም ሃቦም። በዚ መሠረት እምበኣር እዚ ፃዕዳ ጸበሎም ንዝኾነ ሕማም ብፍላይ ድማ ንሕማን ጋኔን ፡ መንሽሮ፡ ዓባይ ሰዓል. . . ወዘይመስሎ ሕማማት ፍቱን መድኃኒት እዩ። ከም ፍሉይ ተኣምር ናይዚ ፃዕዳ ጸበል ኸኣ ንልዕሊ 600 ዓመታት እቲ ጸበል ንምውፃእ ዝዃዓተሉ ጉድጓድ ክሳዕ ሕጂ ሓደ ስድሪ ዕምቈት ዘይብሉ ዘይጐድል ምዃኑ እዩ።
እምበኣር በረኸቶም ተኻፈልቲ ንምዃን ብማየ ጸሎቶምን ጸበሎምን ድማ ድኅነት ሥጋን ነፍስን ክንረክብ ናብዚ ገዳም ክንነግድ ይግባእ። ጸሎቶምን በረኸቶምን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!
Leave a comment


text:
ዓመጻት ህግደፍ አብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ
ብቀሲስ ፕሮፈሰር አትናቴዎስ ገብረአብ (ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ)
ስለ ኩሎም ናይ ሕሊና እሱራት ኤርትራ ኩላትና ተንሲእና ናይ ሓንተ ደቂቕ ናይ ሕሊና ጸሎት ነዕርግ።
ዝከብርኩምን ዝኸብርክንን ጉባኤኛታት፡
ሎሚ ኣብ ቅድሜኹም ተረኺበ፡ ነቲ ንነዊሕ እዋናት ዝተዛረብኩሉን፡ ዝተቓለስኩሉን ጉዳይ ከም አንደገና ምሳኻትኩም ክዛተየሉ አዝዩ ባህ ይብለኒ።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ማለት እታ ብ330 ዓ.ም. ብሓዋርያዊ ስብከት ቅዱስ ፍሬምናጦስ (ኣቡነ ሰላማ፡ ኣባ ከሳቴ ብርሃን) ብወግዒ ዝተመስረተት፡ በጃካ እግዚኣብሔር ካልእ ናይ ደገ ምድራዊ ረዳእን ተጣባቕን ዘይብላ፡ ጥንታዊትን፡ ሉዓላዊትን ዝኾነት በዅሪ እምነት ህዝቢ ኤርትራ እያ።
ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ናታ ፍሉይ ናይ ዘመን ኣቆጻጽራን ናይ ገዛእ ርእሳ ፊደላትን ዘለዋ ሃብታም ታሪኽ፥ ዘደንቑ ገዳማትን ኣድባራትን፥ ብዋጋ ዘይሽነን ቅርስታት፥ ማእለያ ዘይብሎም ብራናዊ ጽሑፋትን ዓቂባ ዝጸንሐት ታሪኻዊት ቤተ ክርስቲያን እያ። ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ድማ መንፈሳዊ፥ ባህላዊ፥ ማሕበራዊ፥ ቁጠባዊ፥ ሥነ ፍልጠታውን ሃብታም ኣበርክቶን ሰፊሕ ተሳትፎን ጸኒሑዋን ኣለዋን።
ብተወሳኺ፡ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ምስቲ ኣብ ብመበል ሻብዓይ ክፍለ ዘመን ብሰላም ናብ ኤርትራ ዝኣተወ እምነት እስልምና፥ ከምኡውን ምስታ ብመጀመርታ ብ1853 ዓ.ም. ኣብ ሔቦ ዝተመስረተት ናይ ሮማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፥ ከምኡውን ምስታ ብ1873 ኣ.ፈ ኣብ ጸዓዘጋ ዝተመስረተት ቀዳመይቲ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብሓባራዊ ምክብባር፡ ብፍቕርን ስምምዕን ተላዚባ ትነብር ዘላ ኣደ እምነት ህዝቢ ኤርትራ እያ። ብአደነታውን ናይ አደ ክብራ፡ ብጀካ እዘን ዝሓለፋ ውሑዳት ዓመታት፡ ብህዝቢ ኤርትራ እናተኸብረት ከምዝጸንሔት ዝስሕቶ ሰብ ዘሎ አይመስለንን።
እዚ ክብል ከለኹ ግን፡ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ብሐፈሻዊ አገላልጻ ናይ ኩሎም መግዛእትታት ተጽዕኖን ግዳይን ኮይና ኣይትፈልጥን ንምባል ኣይኮነን። ንአብነት፡ መግዛእቲ ጥልያን ንዓኣ ናይ መግዛእታዊ ዕላምኡ መሳርሒ ንምግባር ዘይፈንቀሎ እምኒ ከምዘይነበረ ከም አብነት ምጥቃስ አኻሊ እዩ።
ይኹን እምበር፡ ዳርጋ ከም ፍርቂ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ መጠን፡ ኣመንታን ሰዓብታን ዘይተሳተፍዎ ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ ታሪኽ ሃገረ ኤርትራ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።ዋላኳ ኣብ ጊዜ ፈደረሽን ገለ ውሑዳት መራሕቲ ብናይ ውልቆም ውሳኔ ስማን ታሪኻን ዘንቅፍ ፍጻመ እንተ ገበሩ፡ ብኣንጻሩ ድማ እቶም ዓገብ ዝበሉን ብሰፊሑ ዝተቓወሙን ሰዓብታ ቃል ውጹዕ ህዝብን ቤተ ክርስቲያንን ምዃኖም ዝካሓድ ኣይኮነን።
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እንተረኤናውን፡ ከምቲ ኹሉ ካልእ ክፋላት ሕዝቢ፡ ብዓሰርተታ አሽሓት ዝቑጸሩ ክቡራት ደቃን ብአማእት ዝቑጸሩ ውሉደ ክህነትን ስለ ናጽነት በጃ ሓሊፎም እዮም። ክልቲኤን ውድባት ክሰምራን ክፋቐራን መራሕታ መዚዛ ክሳብ ሜዳ ብምኻድ ኣብ ጉባኤ ዕርቂ ኳዜንን ካልእ ቦታታት ከበሳን ብምኹላል ዘይሕለል ጻዕሪ አካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ስለ ሓድነትን ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊላ እያ።
ነቲ ኣብ ሽዕብን ካልእ ቦታታት ሃገርናን ብወተሃደራት ደርጊ ዝተፈጸመ ኣረሜናዊ ግፍዒ ርእያ ክምዘይረአየት ስቕ አይበለትን። ኣፋ ከፊታ ኣብ ኣድባባይ ንመራሕቲ ደርጊ ብምድሪ ፍርዲ፡ ብሰማይ ኵነኔ ኣሎኩም ! ኢላ ከም ዘውገዘት ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ።
እንተኾነ ግን፡ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ጀሚሩ ብሓፈሽኡ ኣብ ልዕሊ ኵለን ሃይማኖታትን መንፈሳውያን ማሕበራትን ዘለዎ ኣረኣእያ ግጉይን ኣዕናውን ኣተሓሳስባ እዩ ነይሩ። መሰረት ናይዚ ኣረሜናዊ ኣተሓሳስባ ድማ ካብቲ “አምላኽ ዝበሃል ብፍጹም የሎን! ዝብል ጓና ፍልስፍና ክሕደት ዝተበገስ እዩ። ሱሩ ድማ ካብቲ “ሃይማኖት ንሰፊሕ ህዝቢ ዘልምስ ሓሽሽ እዩ! ዝብል ናይ ማርክሳዊ ኣረሜናዊ ፍልስፍና ዝቐድሖ ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ኮምዩኒስታዊ ስርዓት ንምትካል ነዊሕ ጸረ-ሃይማኖት መገዲ ሒዙ ተጓዒዙ እዩ።
እዚ ውድብዚ፡ ነቲ ሃብታም መንፈሳዊ ውርሻ ሕብረተ-ሰብና ጨሪሱ ንምሕካኽን፡ ብባዕዳዊ ፍልስፋና ክሕደት ንምቕያርን ዘካየዶ ናይ ነዊሕ ጊዜ አዕናዊ ምንቅስቓስ መሪር ዝኾነ ፍሬታቱ ሎሚ ብጋህዲ ዝረአ ሓቂ ኮይኑ አሎ። አብ ኤርትራ ሃይማኖተ-አልቦ ሕብረተ-ሰብ ንምትካል ካብ ዝገበሮ ዘመተታት ንምጥቃስ፡ ንኹሎም ተጋደልቲ፡ ክርስቲያንን አስላምን ብዘይ አፈላላይ ፡ሃይማኖታዊ እምነቶምን ክብረቶምን ብምግሃስ ብመገዲ ፖለቲካዊ ትምህርትን ናይ ካድር ስልጠናታትን ሕማቕ ኣተሓሳስባ ንምስራጽ ዘካየዶ ናይ ነዊሕ እዋን ዘመተ ሓደ መርኣያ እዩ።
ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ግን “ምስ እግዚኣብሔር ተቓሊሱ ዝተሳዕረ እምበር ዝሰዓረስ የልቦን! ካብ ዝብል መሰረታዊ ሓቂ ተበጊሳ እዚ ጸረ-ሃይማኖታዊ ኣረኣእያ ምስ ጊዜ ዝልወጥን ዘይብሱል ዕሸላዊ ሓሳብ እዩ ብማለት ብትዕግስትን ትዕዝብትን ትከታተሎ ነበረት። እዚ አተሓሳስባ ካብ ዊንታ ዘነቐለ ዘይኮነስ፡ አብ ዘመንና ዝተፈጸመ ታሪኽ ከይተረፈውን ዘረጋገጾ ትዕዝብቲ እዩ።
ምኽንያቱ ኣብ ታሪኽ እቶም ንኣምልኾ እግዚኣብሔር ዝተጻረሩ መንግስታትን ስርዓታትን ኩሎም ሓፊሮምን ተሳዒሮምን እዮም። ንኣብነት ነቲ ብጸረ-ሃይማኖትነቱ ዝልለ ሰውራ ጥቅምቲ 1917 ሶቭየት ሕብረት እንተረአና፤ ካብ አበጋግሶኡ ጀሚሩ፡ ንሃይማኖታዊን መንፈሳዊ ውርሻ ሩስያ ንምድምሳስ ዋና ዕላማኡ ነይሩ። ነዚ አብ ግብሪ ንምትርጓም ከአ፡ ብፍላይ ንምጽናት ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስያትያን፡ ከም ቀንዲ ዕማሙ ጌሩ ተንቀሳቐሰ። አብተን ናይ 70 ዓመታት ሓጸርቲ ዕድሜኡ፡ 600 ጳጳሳት፡ 40 ሽሕ ዝኾኑ ካህናት፡ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ አመንቲ ከምዘሕቀቐ ናይ ትማሊ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። አሰር እምነት ንምጥፋእ፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ አብያተ ክርስትያናት ከምዘፍረሰን፡ ናይ እንዳማቱ ንብረት መንዚዑ ንጥቕሙ ከምዘውዓሎን ይፍለጥ። ግን አብ መወዳእታ፡ መኒኦም ጠጠው ኢሎም? ሶቭየት ሕብረት ምስቲ ዝመሽመሸ አዕናዊ ፍልስፍናኡ ናብ ጎሓፍ ታሪኽ ክድርበ እንከሎ፡ እምነት ግን ከምዚ ናይ ሎሚ ክሳብ መወዳእታ ዓለምውን ክዕምብብ እዩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከም ወግዓዊ መርገጺኣ፡ ነጻነት ኤርትራ ጋህዲ ዝኾነ፡ ብደገፍ ሓይሊ እግዚኣብሔር፥ ብጸሎት ኩሎም ሃይማኖታት፥ ብንብዓት ኣዴታት፥ ብግፍዒ ውጹዓት፥ ብጉልበት መንእሰያት፡ ብተወፋይነት ስዉኣት፡ ብምትሕብባር ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነበረ ሰፊሕ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝኾነ ትርዳእ።
ብድሕሪ ነጻነት፡ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ቅድሚ ነዊሕ ጊዜያት ብሃጼ ሃይለ ሥላሴ ዝተአወጀ “ሃገር ናይ ኩሉ ፡ሃይማኖት ናይ ግሊ! ዝብል፡ ማሕበራውነት ትሕዝቶ እምነታት ዝጻረር ጭርሖ ከም ናቱ ሓሳብ ገይሩ ምስ ዘርግሐ፡ ንማሕበራዊን ሃገራውን ረብሓን ሕድሕዳዊ ምክብባር ዝዕድም አፋፍኖት ስለዘምሰለ፡ ዕቃቤታት እንዳሃለዋ ግን ኣይተቓወመቶን።
እንተኾነ ግና መንግስቲ ኤርትራ ብዝተፈላለየ ሜላን ተንኮልን ናብ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያንን ካልኦት ሃይማኖታትን ኢዱ ከእቱ ጊዜ አይወሰደሉን። ነዚ ከም ቅዉም ፖሊሲኡ ገይሩ ክሰርሓሉውን ድሕር ኣይበለን። ከም ውጽኢት ናይዚ ሓደገኛ ፖሊሲ ድማ ነዚ ዘሎናዮን ብዓይንታትና እንርእዮን ሕሱም ኩነታት ወለደ።
ኣብ 1997 ዓ.ም. ጊዜ ምንዳፍ ሃገራዊ ቅዋምውን መራሒ ሃገር (ፕረዚደንት) ነቲ አቀዋውማ ሕብረተ-ሰብና፡ ባህልናን፡ ሃይማኖታዊ ስርዓትናን ድሕሪ ደጊም ቦታ ከምዘይህልዎ ንምሕባር፡ ብድፍረት፡ “ብስም ስዉኣት ክምሕል! ንዝብል ሓረግ ብምእታዉ፡ እዚ ባዕዲ ቃለ-መሓላ መሰል ሃይማኖትን ሃገራዊ ክብረትን ዝጻረር ብምዃኑ ኣይተሓጎሰትሉን።
ካብ 1996 ንነዊሕ ጊዜያት አብ ዝተፈላለያ ቀጽሪ አብያተ ክርስትያናት ብገለ ባእታታት ናይ መጽሓፍ ቅዱስን ካልእ ንብረታት አብያተ ክርስትያናት ምንዳድ ዘመተታት አብ ዝተካየደሉ እዋናት፡ መንግሥቲ እዚ ጉዳይ ከምዘይምልከቶ ገጹ ጠውዩ ይርኢን የተባብዖን ነበረ። አብ መወዳእታ ናይዚ ዘመተ ብ 2000 ዓ.ም.ፈ. ብድፍኢት ሃይማኖታዊ ጉዳያት አብ አስመራ ኣብ ቀጽሪ ቅድስት ማርያምን ቅድስት ሥላሴን ዘጋጠመ ምንዳድ መጽሓፍ ቅዱስን ምዕናው ንብረት ቤተ ክርስቲያንን ክጥቀስ ይከአል።
ደድሕሪ ናጻነት ኤርትራ፡ ካብ መጀመርያ ዕድሜኡ ጀሚሩ አንጻር ሃይማኖት ምስልምና፡ “ጸረ ግብረ-ሽበራውያን ዝብል ስም ብምጥቃን ሰፊሕ ናይ ምእሳር ዘመተ አካይዱ። ቑጽሮም ኣዝዩ ብዙሓት አመንቲ ሃይማኖት ድማ ኣሰሮም ክሳብዛ መዓልቲ እዚአ አበይ ከምዝአተዉ አይተፈልጠን።
ብዕለት 17 ወርሒ 5፡ 2002 ዓ.ም. ዝባኑ ቀሊዑ፡ ነተን “ብንኡሳን ሃይማኖታት” ዝፍለጣ ኩለን እምነታት ድሕሪ ምዕጻዉ፡ ንመብዛሕትኦም መራሕተንን አመንተንን ከም አራዊት እናሃደነ በማእት ናብ ዘሰክሕን ብኢሰብኣዊ ኣተሕሕዛ ዝፍለጣ ወተሃደራውያን ኣብያተ ማእሰርቲ ደርቢይዎም ይርከብ።
ከምኡውን አብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን፡ ሰብ ብገርሁ ኣዳሂልሉ ዝፈጸሞ ዓመጽ፡ ካብ ሕዳር 2004 ዓ.ም. ጀሚሩ ኸኣ ብቅሉዕ ጸረ እቲ ጥንታዊ ኃይማኖት ወጢንዎ ዝጸንሐ ናይ ዕንወት መደብ ስርሐይ ኢሉ ተተሓሓዞ። ነቶም ንዝግበር ዓመጽ ዓገብ ኪብሉ ይኽእሉ እዮም ኢሉ ዝጠርጠሮም ኣዕይንቲ ቤተክርስትያን ዝኾኑ ምሁራት አቦታት ካህናት አርዩ ናብ ማሕዩር ምስ ኣእተዎም፡ እኔሄ በዛ ወርሒ እዚኣ ሻሙናይ ዓመቶም አበይ ከምዘለዉን ገበኖም እንታይ ምዃኑ ከይተነግሮምን ሃለዋቶም ጠፊኡ ይርከብ።
አብ መወዳእታ መበል 2005 ዓ.ም. ን3ይ ፓትርያርክ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ካብ መንፈሳዊ ማዕርጎም ብጎነጽ ድሕሪ ምውራድ፡ አብ መጀመርታ አዋርሕ 2006 ዓ.ም. አብ ማሕይሩ አእትዮዎም። እዞም ሎሚ ሻድሻይ ዓመቶም ተሓይሮም ለይትን ቀትርን ዝሕለዉ ዘሎዉ ኣቦ፡ አብ ልዕሊ ወዲ 86 ዓመት ምዃኖም፡ ምንም ናይ ጥዕና ክንክን ተሓሪሞም ብረድኤት እግዚኣብሔር ድኣ ብህይወት ይነብሩ ኣለዉ እምበር ብምኽሪ’ዚ ማንም ቆጽሊ ዘይንበረሉ ስልጣን ብሓይሉ ዝመንዝዐ ስርዓት ንሞት ኣሕሊፎም ሂቦሞም እዮም እንተተባህለ ጨሪሱ ምግናን አይኮነን። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ አንጦንዮስ ኣሰር ኣቦታቶም ቅዱሳን ሰማእታት ቤተክርስትያን ብምስዓብ ክሳብ ሞት እሙን ብምዃኖም ኣብ ርእሲ እቲ ሰማያዊ ኣኽሊል ብሕዝቢ ኤርትራ’ውን ንወለዶታት ኪዝከር ዝነብር ታሪኽ ይገድፉልና ኣሎዉ።
መዘካኸሪ ንክኸውንውን እዚ ገበን እዚ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ሓበሻ ኣብዚ ሓጺር ዘመን ንኻልኣይ ጊዜ ዝተፈጸመ ገበን እዩ።
ኣቡነ ቴዎፍሎስ ፡ ካልኣይ ፓትርያርክ ኢትዮጵያ ከመይ ብደርግ ከም ዝተቐትሉ ንሕሰብ። ብ1976 ዓ.ም. ወርሒ ግንቦት ካብ ስልጣን ኣውሪዱ መቝሑዎም። ድሕሪ ብኣረሜናዊ መንገዲ ንእቡነ ቴዎፍሎስ ምቕታሉ ኸኣ ንሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ሓዲሽ ፓትርያርክ ንክሓርዩ ኣገዲዱ ንኣባ ተኸለ ሃይማኖት “ሳልሳይ ፓትርያርክ ንኽኮኑ ኣገዲዱ ኣቕቢኡዎም ። ኣብዚ ክሕተታ ዝግብኤን ክልተ ዓበይቲ ሕቶታት ኣለዋ። ገበን ኣቡነ ቴዎፍሎስ እንታይ እዩ ነይሩ?
እምበኣርከስ፡ ብዓይኒ ደርጋውያን ከም ገበን ዝተራእያ እዘን ዝስዕባ ተባዕ ስጉምትታትትን መርገጺታትን ኣቡነ ቴዎፍሎስ ነበራ።
ቀዳማይ፡ ነቶም ብግፍዒ፡ ብዘይ ፍርዲን ብጃምላን ዝተቐትሉ 60 ሰብ-ስልጣናት ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ “ዓገብ ማለቶም እዩ።
ካልአይ፡ ሃጸይ ሃይለ ስላሴ ብደርግ ምስተቐትሉ ካብ ደርጋውያን ፍቓድ ከይሓተቱ ፍትሓት ገይሮምሎም።
ሳልሳይ፡ ቤተ ክርስትያን ካብ መንግስቲ ክትፍለይ ኣለዋ ንዝብል እምነት ደርጋውያን ተጠቒሞም፡ ብዘይ ፍቓድ መንግስቲ ሓሙሽተ ጳጳሳት ሸይሞም።
ራብዓይ፡ ነቲ ጸረ-ሃይማኖታዊ ዝኾነ ስርዓት መሳርሒ ክገብርዎም ከምዘይክእሉ ስለዝተረድኦም ከሕቅቕዎም ወሲኖም።
ሕቶ፡ ኤረ ንምዃኑ ንኣቦናን ፓትርያርክናን ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ካብ ሃዋርያዊ ስልጣኖም ከልግሶምን ከእስሮምን ይኽእላ እየን ተባሂለን ዝተኣልማ ክስታት እንታይ እየን?
ቀዳማይ፡ ንአቶ ኢሳይያስ አፈወርቂ እቶም ኣዕይንቲ ቤተ ክርስትያን ዝኾኑ ምሁራት ካህናት ኣብ 2004 ዓ.ም. ወርሒ ሕዳር ትሃዲኖም ብዘይ ናይ ዝኾነ ገበን ክሲ፡ ብዘይ ፍርዲን ክእሰሩ ከለዉ፡ ኣቦና ስለቶም ካህናት ንመራሕ ሓገር ዓገብ ስለዝበሉ እዩ። እታ ዝተዛረብዋ ቃሎም ከኣ እዚኣ እያ፡ “እዞም ብመንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ካህናት ዝተኣሰሩሉ ገበን እንተልዩሞ ገበኖም ንመንግስትን ሕጊ ሃገርን ዝምልከት እንተ ኾይኑ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ክፍረዱ ይግባእ። ገቢሮሞ ዝበሃል ገበን እንተ ሃልዩ፡ እሞ ኸእ እቲ ጉዳይ ንቤተ ክርስትያን ዝምልከት እንተ ኾዩኑ፡ ግን ይፈትሑ። ቤተ ክርስትያን ባዕላ ድማ ነቲ ጉዳይ ትርኣዮ ስለዝበሉ እዩ።
ካልአይ፡ እቶም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ትሕቲ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ዝውሕዙሞ ኣብ መንፈሳዊ ማእዲ ቤተ ክርስትያኖም ስለዝተሳተፉ፡ ብመንግስቲ ተስጕጎም ሽሞምን ዘይሽሞምን ንዘተውሃቦም መንእሰያት ኣውጊዝኩም ነቲ ቤተ ክርስትያን ዕጽዉዎ ዝብል ትእዛዝ ምስተዋህቦም፡ ኣቦና ዝሃቡዎ መልሲ ስለ ዘቖጥዖም እዩ። እቲ ዝሃቡዎ መልሲኸ እንታይ ዝብል እዩ ነይሩ? “ኣነ ቤተ ክርስትያን ክኸፍት እምበር ንክዓጽው ኣይምሓልኩን። ሎም ኣይዓጽው፡ ጽባሕ ኣይዓጽው። ቤተ ክርስትያን መማህራን ሂባ ደኣ ትሕግዞም እምበር፡ ደቃስ ኣይትሰጕግን ዝብል መልሲ ስለ ዝሃቡ እዩ። ብሓጺሩ፡ ኣነ ኣግልጋሊ ቤተ ክርስትያን እምበር ተለኣኣኺ መንግስቲ ኣይኮንኩን ኢዮም ኢሎም።
ሳልሳይ፡ ስልጣን ኣቶ ዮፍታሄ ወዲ ቐሺ ዲሜጥሮስ ዘይሕጋዊን ንምዕምጻጽ/ንምቍጽጻር ቤተ ክርስትያን ዝተመዘዘ ፖለቲካዊ ብዓል-ስልጣን ከምዝኾነን፡ ብዘይ ድልየት ቤተክርስትያን መንግስቲ ዘምጽኦ ሰብ ስለዝኾነ ካብ ሕንትሽትሽ ቤተ ክርስትያን ከወጽእ ኣለዎ ስለዝበሉ እዩ።። እዚ ድማ ብኣግኡ ብጹእ ኣቦና ኣቡነ መቃርዮስ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነበሩሉ እውን፡ መንግስቲ ኢዱ ኣብ ጉዳይ ቤተ ክርስትያን ከእትው ምስረኣይዎ ንመራሕ ሃገር ኤርትራ ዝተዛረቡዎ ስክፍታን ትንቢታዊ ዝኾነ ቃልን ዘቃልሕ፡ “ኣታትየና እምበር ኣይትተሓንገረና ዝብል ቃል እዩ ነይሩ። ብትብዓት ንዝተዛረቡዎ ቃል ድማ ብጹእ ኣቦና ቅድመ 16 ዓመት ዋጋ ከፊሎምሉ እዮም። ናብ ስደቶም ድማ ከምርሑ ተገዲዶም። ብጹእ ኣቡነ ኣንጦንዮስውን ዝበሉዎ ንሱ እዩ።
ራብዓይ፡ አብ ኤርትራ ፍትሒ ንኽህልው ስለዝተዛረቡ እዩ።
ሎሚ እምበኣርከስ ልዕሊ 200 ዝኾኑ ካህናትን መነኮሳትን ኣብ ትሕቲ ቀይድን ማእሰርትን መንግስቲ ኤርትራ ይሳቐዩ ኣለዉ።
ልዕሊ 3000 ዝኾኑ ካህናትን ዲያቆናትን ብሓይሊ አብ ግዱድ ውትህድርና ተዓስኪሮም ይጭነቑ ኣለዉ። አማእትውን ካብዚስ ስደት ይሕሸና ብምባል ናብ ስደቶም አምሪሖም እዮም። እዚ ኸአ ኮነ ኢልካ ነቲ ንኣማእቲ ዓመታት ብገዛእቲ ባዕዳውያን መንግስታት’ኳ ክሳዕ ክንድዚ ዝይተደፍረ ጥንታዊ ኃይማኖት ንምብራስ ዓሊሙ ዝትግበር ዘሎ አዕናዊ ፕሊሲኡ እዩ።
ሞባእ (ሙዳየ-ምጽዋት) ናይ ኣብያተ ክርስቲያናት፡ ብፍላይ ካብ 2009 ጀሚሩ፡ ብልኡኻቱን ብሓለዋ ወተሃደራትን ተኣኪቡ ናብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ይእከብ አሎ።
ቅርሲታት ገዳማት ኤርትራ ተዘሚቱ እዩ።
ኣብ ወጻኢ ከይተረፈ ኣብ ልዕሊ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ ብኤምባሲ ሃገረ ኤርትራን ዕሱባት ልኡኻትን ጌሩ ካብ 2005 ጀሚሩ ዝገበሮን ገና ዝገብሮ ዘሎን ጸለመን ክስታትን ምብትታን ምእመናንን ኣየቋረጸን። ነዚ ዘመተዚ አብ ምሉእ አውሮጳን ካልእ ክፍልታት ዓለምን ይቕጽል አሎ።
ኣብ ልዕሊ ውፉይ ናይ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ መራሒና ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስ ስዉርን ግሁድን ተጻብኦታት ብምዝርጋሕ ኣብ መንፈሳዊ ዕዮ ቤተ ክርስቲያን ይኹን ኣብ መንጎ ምእመናን ባእስን ሕንፍሽፍሽን ከእቱ ለይትን መዓልትን ይጽዕር አሎ።
ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ምእመናን ብሰንኪ እምነቶም ኣብ ትውልዲ ዓዶም ኤርትራ ከይዶም ከይቅበሩን ጸሎተ ፍትሓት ከይግበረሎምን ሃይማኖታዊ ጉዳያት ተኸታቲሉ ይኽልክሎም።
ንካህናትን ዲያቆናትን ድማ ምስ ስድራ ቤቶምን ደቆምን ከይተኣኻኸቡን ንሃገሮም ከይኣትዉን ኣጽኒዑ ሃገራዊ መሰሎም ክኸልኦም ይርከብ።
እዚ ክብል እንከሎኹ ሓደ ዓቢ ሓቂ ነስተውዕል፡፡ ኩለን እምነታት ኤርትራ – ኦርቶዶክስ፡ ሃይማኖት ምስልምና፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን፡ ኩለን ከኒሻዊን፡ ካልኦት እምነታትን – ብዘይ አፈላላይ ንነዊሕ እዋን ናይዚ ስርዓት ግዳያት ኮይነን ጸኒሔን እየን። እዚ አብ ሥልጣን ዝርከብ ወንጀለኛ ስርዓት፡ ብዝኾነ መምዘኒ፡ ንዝኾነት እምነት ዘይሓድግ፡ ናይ ኩለን እምነታት ዋና ጸላኢ ምዃኑ ንማንም ዝተስወረውን አይኮነን።
ግን ከምቲ ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ዝምህረና፡ (2 ቆሮ. 4፡9-18) “ብኹሉ ወገን ንጽቀጥ፡ ግናኸ ኣይጸበናን፡ እንገብሮ ይጠፍኣና፡ ግናኸ ተስፋ ኣይንቐብጽን ኢና፡ ንስጎግ፡ ድርቡያት ግና ኣይኮንናን። ይደፍኡና፡ ግናኸ ኣይንጠፍእን ኢና።
እምበኣርከስ፡ ዝኸበርኩም ስለ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዓጢቕኩም ካብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም፡ ብዘይ ሃይማኖታዊ፡ ዓሌታውን፡ ጾታውን ፍልልያት አብዚ ቦታ እዚ ተአኪብኩም ዘለኹም ወኪላት ውድባትን፡ ሲቪካዊ ማሓብራትን፡ ናይ ሃይሞኖት መራሕቲን፡ ምሁራትን፡ ከም ካህን ኦርቶዶክስ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ኣገደስቲ ዝብለን ነጥብታት የቕርብ።
መሰል እምነት ቀዳመይቲ መሰል ተባሂላ ትጽዋዕ። ንምንታይከ ከምዚ ትጽዋዕ? እምነት ናይ ሕሊና ጉዳይ ስለዝኾነት። ኩለን ካልኦት መሰላት – ናይ ምዝራብ፡ ናይ ምጽሓፍ፡ ናይ ምእካብ… ወዘተ – ካብ ሕሊና ወጻኢ ዝፍጸማ፡ ብዓይኒውን ዝረአያ ግሁዳት መሰላት እየን። ሕልና ደቅ ሰብ ዝመሕደሪኣ መሰል እምነት ግን ብቐዳምነት ስትርቲ፡ ድሒራ ግን ግህድቲ ትኸውን። መሰል እምነት ከይሃለወ እምበኣርከስ፡ ዝኾነ ካልእ መሰል ክህልው አይክእልን። እዛ መሰል እዚኣ ማንም ሰብ ወይ ሓይሊ ከም ትኳቦ ዘይህበካ፡ ማንም ሰብ ወይ ሓይሊ ኽአ ከሕድገካ ዘይክእል፡ ምስ ምስትንፋስ እትመሳሰል ተፈጥሮአዊ መሰል ከምዝኾነ ቤተ ክርስትያን ትአምን።
- እምበኣርከስ፡ ትእዛዝ እግዚኣብሔር ዘኽብር ህዝብን ሃገርን፡ ወትሩ ብሰላምን ቅሳነትን በረኸትን እዩ ዝነብር እሞ፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ክብሪ ኣምላኽ፥ ነጻ መሰል ሃይማኖታትን፥ መሰል ደቂ ሰባትን ክኽበር ይጽውዕ።
- በብጊዜኡ ኩሉ ሰብ ኣብ ሓቅን ፍትሕን እንተ ሰሚሩን ተፋቒሩን ጊዜ ዘምጽኦ ጊዜ ከም ዝወስዶ ምንም ዘጠራጥር ከም ዘይኮነ የረጋግጽ።
- ሕብረት፡ መሰረት ናይ ኩሉ ዓወት ብምዃኑ፡ ኩሉ ኣብዚ ጉባኤዚ ዝግበር ምርድዳኣትን ውሳኔታትን ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘቐድም፡ ምፍልላይ ናይ ሃይማኖት፥ ዓሌት፥ ሕብሪ፥ ጾታን ቦታን ዘይብሉ፥ ፍቕርን ሰላምን ዘስፍን ንዕቤትን ምዕባለን ዘውሕስ ክኸውን እላቦ።
- ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ሕጂውን እግዚኣብሔር ኣብ ዝመደቦ ጊዜን ሰዓትን ንኣምላኽ ዝፈርሑ፥ ብሕግን ፍትሕን ዝመርሑ፥መሰል ሃይማኖትን መሰል ደቂ ሰባትን ዘኽብሩ፥ ዕርቅን ሓቅን ዘቐድሙ፡ ክቡራትን ለባማትን መራሕቲ፡ እግዚኣብሔር ከም ዘተንስእ እምነትን ናይ መዓልታዊ ጸሎት ቤተክርስትያን ምዃኑ አዘኻኽር።
እግዚአብሔር ናይ ተስፋ ጊዜ የርእየና።
እግዚኣብሔር ንህዝቢ ኤርትራ ሰላም፡ ራሕዋን ቅሳነትን የምጽአሉ።
እግዚአብሔር ነዚ አብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ አደራዕ ይቐንጥጠሉ።
አብዚ ተጋቢእኩም ንዘሎኹም አቦታትን፡ አዴታትን፡ ኣሕዋትን፡ አሓትን፡ መንእሰያት ደቅናን ከአ፡ ልዝብነት፡ ልቦና፡ ምስትውዓልን፡ ምክእአልን ይሃብኩም።
እግዚኣብሔር ንኤርትራ ሃገርናን ህዝብናን ይባርኽ!
ምስ ኩለን ጎረባብታ ድማ ብስኒትን ብፍቕርን የንብራ። አሜን።
___________________________________________________________________________
እዚ መደረ’ዚ ብካህን ፕሮፈሰር አትናቴዎስ ገብረአብ ኣብ ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ ዝቐረበ ክኸውን ከሎ፡ ከም’ቲ አብ ቅድሚ’ቲ ጉባኤን ኣብ መድረኽን ዘብርሁዎ፡ ናይ ውልቆም ርእይቶታት እምበር ንዝኾነ ባእታ ዝውክል አይኮነን።
_____________________________________________________________________


text:
ዕለት 12 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. እቲ ዛዕባ ኣማዞን ዝመክር ዘሎ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ 175 ኣበው ሲኖዶስ ኣሳቲፉ ኣብ ዘካየዶ ሻብዓይ ኣኼባ፡ ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ክቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዓመታዊ በዓል ቅድስተ ማርያም ዘኣፓረሲዳ ኣብ እትብዕለሉ ዕለት ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ እቲ ናይ ሲኖዶስ ሻብዓይ ኣኼባ ነታ ናይ ሃገርን ሕዝብን ብራዚል ሓላዊት ቅድስቲ ኣማድነት ከምዘወከፉን፡ ኣብቲ ኣኼባ ተቐባልነት ንዘለዎ ኵለንተናዊ ምዕባለን ንውስጠ ርክብ ዝተፈላለየ ናይ ትምህርቲ ጨናፍርን ብሔራዊ ሰገር ርክባት ናይ ትምህርቲ ጨናፍርን፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዛዕባ ኵለንተናዊ ሕንጸትን መጋበርያ ውህደትን ካብቲ ሰብ ከም ጓሓፍ ዝሓስብ ባህሊ ንምርሓቕን ናብ ምርኻብ ባህሊ ምቕራብን ምህዳር ዘማዕደው መደብ ሕንጸት ዘለዎ ኣገዳስነትን ኣዚ ኸኣ ብኣማዞናዊ መንጽር ክነቓቓሕን፡ ሰናይ ምንባርን ሰናይ ናይ ሓባር ናብራን ሰናይ ግብርን ዝብሉ ሓሳባት ከምዝቐረበ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣመልኪቱ።
ምህዳር ዜጋ ምግባር (ንምዝግናይ)
ኣማዞን ነቲ ዘለዎ ሃብቲ ብዙሕነት ሕይወትን ባህልታትን ነቲ ናይቲ ከባቢ ሕዝብን ኵሉ በቲ ምዕቡል ብዝበሃል ዓለም ናይቲ ከባቢ ሃብቲ ንምብሓትን ንናይ ገዛእ ርእሱ መኽሰብ መፈጸሚ ንምግባር ብዝብል ስሱዕ ከይዲ ኤኮኖሚ ንሓደጋ ተቓሊዑ ከምዝርክብን፡ ነዚ ዓይነት ጐዳኢ ርክብ’ዚ ንምውጋድ ኣብ መንጐ ሰብን ከባብን ዘሎ ርክብ ዳግም ዘተኻኽል ኵለንተናዊ ሕንጸት ኣገዳሲ ከምዝዀነን፡ እዚ በቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ይሴባህ ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቶም ዘመላኽትዎ ስልጣናዊ ትምህርቲ መሰረት ዝምራሕ ኰይኑ፡ ብዝሓነት ዘኽብር ዓመጽን ኢፍትሓነት ዝኣልይ ናይ ደቀባት መሬትን ከባቢ ሓምላይ ሃብትን ኣግራብን ምምንዛዕ ካብ ዝብል ዓይነት ኤኮኖሚ ናጻ ምልቓቕን ከምዘድሊ እቲ ሻብዓይ ኣኼባ ከምዘተሓሳሰበ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን የመላኽት።
ስራሕን ዘህዝን ፍጻሜ ንግድ ሰብን
እቲ ኣኼባ ነቲ ብዙሕ እዋን ብስነ እደ ጥበባዊ ዕባልሎን መኽሰብን ጥራጥ ብዝብል ኤኮኖሚ ዝምዝመዝ ስራሕን ምህዳርን ኣመላኺቱ ስራሕን ምህዳርን ዝተመራዀሱ ምዃኖም ብምዝኽኻር ናይ ዘፍጥረት ቲዮሎጊያ ብምንቕቓሕ ኣብ ልዕሊ ስራሕን ምህዳርን ዝፍጸም ጸቕጢ ኰነ ምዝመዛ ንምውጋድ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ቤተ ክርስቲያን ተጊሃ ክትዓይን፡ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ናይ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት መሰልን ክብርን ምንቕቓሕ ከምዘድልን፡ ተሓላቕን ተሓባባርን ኤኮኖሚ ምትብብዕን፡ ምዝመዛ ሰብኣዊ ጉልበትን ኣብ ልዕሊ ሕቲ ዕድመ ዝፍጸም ምዝመዛን ክውገድ ከባብያውን ዓለም ሓቆፋዊ ሕግታት ኣብ ግብሪ ክውዕሉን ንናይቲ ከባቢ ሕዝቢ ክብርን መሰልን ብዅለ መዳይ ትጉህ ኣስተዋጽኦ ክቐርብ ኣለዎ ቢሉ ከምዘተሓሳሰበ ዝሓበረ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፡
ግደ ደቀንስትዮ
ምስ እዚ ተተሓሒዙ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝፍጸም ዓመጽ ምቅዋምን ንኽውገድ ብርቱዕን ህርኩትን ጻዕሪ ምክያድን፡ ኣብ ተልእዀ ኣስፍሆተ ወንጌል ንናይ ዓለማውያን ደቀንስትዮ ተልእዀ ዝብል ሓሳብ እውን ከምዝቐረበን፡ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ተሳትፎን ምትሕብባርን ደቀንስትዮ ምስ ኣባላት ውሉደ ክህነትን፡ ኣብ ከባቢ ኣማዞን ዘገልግላ ናይ ዝተፈላለያ ማሕበር ደናግል፡ ንጸዋዕታን ኣብ ውፉይ ኣገልግሎትን ልኡካነ ወንጌልን ጸዋዕታ ኣብ ደቀባት ኣማዞን ዘለወን ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ዘመላኽት ሓሳብ ከምዝቐረበን፡ ኣገልግሎተን ካብ ክህነታውነት ብዝረሓቀ ብመንጽር ሲኖዶሳዊ መክብ ክረአይን ክትግበርን ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ከምእተቓልሔ ኣፍሊጡ።
ዛዕባ ጸዋዕታ ዝምልከት ሕቶ
ዋሕዲ ጸዋዕታን ጸዋዕታ ኣብ ምንቕቓሕ ቡክራት ቤተ ክርስቲያንን ዝብል ሓሳብ እቲ ሻብዓይ ኣኼባ ከምእተስተንተነሉን፡ ብኻልእ መዳይ ነቲ ዘሎ ዋሕዲ ጸዋዕታ ሰብ-ሓዳር ብሱላት ኣብ እምነትን ምኵራትን ኣብ ክህነታዊ ጸዋዕታ ሱታፌ ክህልዎምን ማዕርገ ክህነት ክቕበሉን ዝብል ሓሳብ እውን ዳግማይ ተላዒሉን ነዚ ጉዳይ እዚ ዘጽንዕ ፍልዩ ናይ ቤተ ክርስቲያን ዓለም ሓቆፋዊ ድርገት ክቐውምን ቀዋሚ ድቁና ዘለዎ ኣገዳስነት እውን ከምተመልከተ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን የመላኽት።
ስደተይናታት ቍጽሪ ዘይኰነ ሰባት እያቶም
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ኣተኵሮኦም ኣብቲ ማሕበራዊ ሕቶ ኣብ ዝዀነ ዛዕባ ስደተይናታት ኣንቢሮም ንስደት ዝዳርግ ማሕበራውን ፖለቲካውን ምህዳራውን ኤኮኖሚያውን ወይ ውን ጽልእ ዓሌትን ሃይማኖታዊ ኣሳዶን ዝብሉ ምኽንያት ንምውጋድ ዝድግፍ ብትክኽል ነዚ ጉዳይ’ዚ ዝጨመተ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምቕራብ ከምዘድሊ ደጊሞም ብምዝኽኻር ስደተይናታት ቍጽሪ ዘይኵኑስ ሰባት እያቶም ስለዚህ ምስቲ ሰብኣዊ ምዃኖም ዝተኻኸል ምሕደራን እውነተይና ኵለንተናዊ ድጋፍ ክቐርበሎም ከምዝግባእ ሓቢሮም።
ሓላፍነት ወንጌላዊ ተልእዀ ቤተ ክርስትያንን ኤኮኖሚያዊ ብድሆን
እቲ ሻብዓይ ኣኼባ ናይ ቤተ ክርስቲያን ወንጌላዊ ልኡክነት ዝብል ሓላፍነትን እዚ ኸኣ ኣብቲ 38 ሚሊዮን ሕዝቢ ዝርከበሉ ከባቢ ኣማዞን ብተግባር ክትርጐም እንከሎ፡ ሕይወትን ቃልን ዘጣመረ ምስክርነትን ውህበትን ውበትን ዘጣመረ፡ ናይ ምምራኽ ብቕዓት ዘለዎን፡ ናይ እትወጽእ ቤተ ክርስቲያን መግለጺ ክኸውን ዝብል እዩ፡ ብስራተ ወንጌል ኣብ እምነት ዝሓንጽ ክኸውን ናይ ሕዝብታት ባህላውን ማሕበራውን ሃብቲ ብወንጌል ክህብትም ምግባርን፡ ኣብቲ ንሓድነት ዝኣመተ ምስ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝግበር ናይ ሓባር ዘተን ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ኣብ ዝግበር ዘተን፡ ከባብን ምህዳርን ኣብ ምክልኻልን ዘተ ኣብ መንጐ ሕዝብታትን ኣብ ምንቕቓሕ ዓቢይ ግደ ዘለዎ ክኸውን ከምዘተሓሳሰበ ዝሓበረ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፡
ብሰማዕነት መሰል ዝሳተፍፉ፥ ኣማዞን ኣቕሓ ንድግ ኣይኰነ፡ ኣይፋል ንባዕድዊ መግዛእትን
ኣብ መዕጸዊ እቲ ሻብዓይ ኣኼባ፡ ብሰማዕነት መሰል ካብ ዝሳተፉ፥ ኣማዞን ዝተዓደሎ ጸጋታት ንምጥቃም ዝብል ነቲ ከባቢ ኰነ ነቲ ናይቲ ከባቢ ሕዝቢ ዘየናሕስይ ተመጽዋቲ እምበር ተጠቃሚ ዘይገብር ናይ ኤኮኖሚ ኪደት ሓደገይናንቱን ሕዝብን ከባቢ ኣማዞንን ንሓደጋ ዝዳርግ ምዃኑን ኣመላኺቶም፡ ናይቲ ከባቢ ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ንምጥቃም ዝመርሕ ስርዓትን ሕግን ናይቲ ከባቢ ጽባቔን ሃብትታትን ተቐማጦን ዘይከላኸል ናይቶ ዝምዝምዙ ጥቕሚ ሓለፋ ዝብል ከምዝዀነን፡ ኣብቲ ከባቢ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ነዚ ዓይነት ምዝመዛን ዓመጽን ኰኒና ንዝምልከቶ ኣካል ኣቤት ትብል፡ ኣብ ኣጠቓቕማ ናይ ተፈጥሮ ጸጋታትን ምህዳርን ተቐማጦን ዘኽብር ከይዲ ኤኮኖሚ ክረጋገጽን ናይቲ ከባቢ ሕዝቢ ተጠቓሚ ዝገብር ክኸውን ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ኣይፋል ነቲ ኣማዞን ከም ኣቕሓ ንድግ ንዝምልከትን ንባዕዳዊ መግዛእትን ቢሎም ካብ ኣማዞናዊ ስነ መጐት ዝብገስ ዓይነት ኤኮኖሚን ምህዳራውን ቤተ ክርስትያናውን ኣመለኻኽታ እውን ኣገዳሲ እዩ ከምዝበሉ የመልክት።


text:
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ከም መቐጸልታ ብሓሙስ 9 ሕዳር 2017 ንትሕዝቶ ጸብጻባት ሚሽናት ዝፈነኹልኩም ሓበሬታ፡ ንሎሚ ከኣ፡ ናይ ካልኦት ቃል ዝኣተኹልኩም ጻብጻብ ሚሽናትን ንምዕባለታት ተቓዉሞ ህዝቢ ኣስመራን ዝምልከት እዋናዊ ሓበሬታ ክፍንወልኩም፡፡
ንዓና ንደለይቲ ፍትሒ፡ ንሓርነት ኣብ ነካይዶ ቃልሲ፡ ብኹሉንትንኡ ሙሉእን ኣድማዒን ንክኸውን፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ስርዓት ኢሳይያስ ዝፍጽሞም ግፍዕታትን ዝውጥኖም መደባትን ምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እንኮላይ ኣብ ወጻእ ዝዓሞም ዕማማት ክንፈልጥ ይግባእ፡፡ ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ድማ፡ ብፍላይ ኣብተን ቀንዲ ምንጪ ውዳቤ መሓውራት ጉጅለ ህግደፍ ክነትኩር ኣለና፡፡ እዚ ምስ ዝኸውን፡ ብሓያል ህዝባዊ ተቓዉሞታት ተሰኒዩ፡ ከምቲ ብሰኑይ 13 ሕዳር 2017 ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ንስርዓት ኢሳይያስ ኣመልኪቱ ዘውጸኦ ጸብጻብን ምንዋሕ እገዳን፡ ዓይነት ጸቕጥታት ክንፈጥር ንኽእል ኢና፡፡
ብወጻእ ጉዳያት ሚኒስተርን፡ ብማእከላይ ቤ/ጽ ህግደፍን፡ ካብ መስከረም 2016 ጀሚሩ፡ ኣብ ወጻእ ዝርከባ ኤምባሲታትን ቆንስላትን ክዓመኦ ዝተዓደለን መደባት፡ ኣብ ምድንፋዕ ግዳማዊ ወፍሪ፡ ኣብ ምሕያል ክልተኣዊ ዝምድናታትን ኣህጉራዊ ጽምዶን ዘይኮነ፡ ብቐንዱ ኣብ ምፍሻል ምንቅስቓሳት ተቓወምትን ጸብጻባት ኣህጉራዊ ውድባትን እዩ ነይሩ፡፡ ብሓጺሩ እቲ መደብ ኣብ ሰለስተ ዓውድታት ዘተኮረ ‘ዩ፡፡
1. ዉሁድ ዲፕሎማሲያዊ መኸተ ኣብ ቀንዲ ናይ መኸተ ከባቢታት፡ (ብሓደ ሸነኽ ኢትዮጵያ፡ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ከልጅን ግብጺን፡ ብካልእ ሸነኽ ብሪክስ (BRICS)፡ ዝተመርጻ ሃገራት ኤውሮጳ፡ ላቲን ኣመሪካ፡ ኢስያዊት ሃገር ፓክሲታንን ምክትታል ምዕበለታትን ፖሊሲን ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን)
2. ዉሁድ ዲፕሎማሲያዊ መኸተ ኣብ ኣገደስቲ ትካለት፡ ማሕበራትን ጸለውቲ ሰባትን
3. ዉሁድ ዲፕሎማሲያዊ መኸተ ኣብ ውድባት (ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ሕቡራት ሃገራትን) ዝብል እዩ፡፡ ኣብ ትሕቲ ዘን መደባት ዝተጠቕሱ ዕላማታት ውን፡
• ህዝባዊ ተሳትፎ ብምሕያል ተጻብኦታት ምፍሻልን ምስዓርን
• ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ንምምጻእ ሽርክነት ምዕባይ
• ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ኣብ ሶማል፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳንን ጁቡትን ጽልዋታትና ምዕባይ
• ኣብ ጎደቦ ዞባታት ዘሎ ጽልዋታት ምብራኽ (ተራ ግብጽን ሱዕዲያን፡ ኢመረትን ቀጠርን፡ ርክብ ሃገራት ከሊጅን የመንን ናብ ንቡር ክምለስ ምጽዓር፡ ኣንጻር ኣሉታዊ ምትእትታው ኢራን፡ ቱርኪን እስራኤልን ምስ ኣንጻር እዘን ሃገራት ዝቖማ ሃገራት ሽርክነት ምፍጣር)
• ተመሳሳሊ ኣጠማምታ ምስ ዘለወን ሃገራት ኣፍሪቃ ሕመረት ምፍጣርን ሕብረት ኣፍሪቃ ዳግም ክቕረጽ ምድፋእ ዝብሉ ‘ዮም፡፡
ኣብቲ መደብ ኣብ ትሕቲ “ስትራተጂ ነብሰ ምክልኻል” ዝብል ኣርእስቲ ዝተሓንጸጹ ዕማማት ድማ፡
• መጥቃዕቲ ኣንጻር ተጻብኦን ተጻባእትን (ብስም “ደለይቲ ፍትሒ” ዝካየዱ ተጻብኦታት ብዝተፈላለየ መገድታት ካውንተር ምግባርን ምቅላዕን፡ ንኣልጀርስ ስምምዕ፡ ሰብኣዊ መሰላትን እገዳን ፍሉይ ጠመተ ብምሃብ ዲፕሎማሲያዊ ንጥፈታት ምክያድ)
• ተሳትፎ ህዝቢ፡ ውዳቤን መኸተን ምሕያል (ህዝባዊ ዲፕሎማሲ፡ ቁጠባዊ፡ ፋይናንሳዊን ሞያዊን ኣበርክቶ ዜጋታት ክብ ምባል፡ ውዳቤታት ወጻኢ ኣብ ዜናን ሶሻል ሚዲያን ኣዲሂቦም ክሰርሑ ምሕጋዝ፡ ምሕዝነት ምስ ኣንጻር ወያነ ዝቖሙ ሃገራትን ማሕበራትን ምሕያል፡ ኣንጻር ወያነ ንዝቖሙ ውድባትን ማሕበራትን ንዋታዊን ናይ ሓበሬታን ሓገዝ ምግባር )
• ሽርክነት ምዕባይ ኣብ ትሕቲ ዝብል ድማ፡ (ምስ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ግብጺ፡ ሱዕዲያ፡ ኢማራት፡ ኩወይት፡ ባህሬን፡ ኡማንን የመንን ንቀይሕ ባሕሪ ማእከል ዝገበረ ስትራተጅካዊ ጽምዶ ምሕያል) ዝብሉን ካልኦት ዝርዝራትን ይርከብዎ፡፡
ኣብ መናድቕ ፌስቡክ፡ ብፍላይ ንስትራተጅታትን ሕንጻጻትን ዝምልከት ትንታነታት ብዙሕ ጠለብ ከምዘይህልዎ እርድእ፡፡ እንተኾነ ኩሉሻዕ ካብ ኣብ ናይ “ቀታሊን ተቐታልን” ዛንታ ዘድህበ ሓበሬታ ካብ ምስማዕ ሓሊፍና፡ ዚያዳ ስትራተጅካዊ ረብሓ ዘለዎም፡ ንምንቅስቓስ ጸላኢ ሰናያት ህግደፍ፡ ብኹሉ ሸነኻቱ ኣትሪሩ ዝሃርም፡ ውዳቤታት ክንፈጥር ዝሕግዝ ሓበሬታ ውን የድሊየና እዩ፡፡ ኣብዚ “ሸበድበድ” ህግደፍ ኣብ ጥርዙ ዝበጽሓሉ እዋን፡ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብምፍርራሕን ብታህዲድን፡ ኣብ ወጻእ ድማ ብስም መኸተን ውዳቤን ብዝተኣልሙ መናውራታት ንህዝባዊ ተቓዉሞን ምንቅስቓሳት ደለይቲ ፍትሕን ከዳኽም ይጽዕር ኣሎ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ዝፈነኹልኩም ናይ 4 ሚሽናት ትሕዝቶ ጸብጻብ ውን ዘነጽሮ፡ እቲ ስርዓት ክንደየኡናይ ኣብ ዓቕሊ ጽበት ከምተሸመ እዩ፡፡ ዳርጋ ኩሎም ሚሽናት፡ ነቶም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ መደባት ንምዕማም፡ ኣብ ዘካየድዎ ስርሓት፡ እቲ ኣብ ቀረባ ኣብ ኣስመራን ኣብ ወጻእን ዝተኻየደ ቀጻሊ ተቓዉሞታት ተወሳኺ ብድሆ ከምዝኾኖም ይገልጹ ኣለው፡፡ ትሕዝቶ ጸብጻብ ሚሽናት፡ ካብቲ ክብ ኢሉ ዝተገልጸ ኣምራት፡ ብዙሕ ዘይተፈለየ ኮይኑ፡ ነፍሰወከፍ “በሃበስ ቀደስ” ዝተብዓጠ ጸብጻብ ካብ ምሕንጣጥ፡ ብሓጺሩ በተን ሚሽናት፡ ኣብዚ እዋን ክዕመሙ ዝተሓሰቡ ስርሓትን ውሽጣዊ ትሕዝቶን ዝምልከት ብሓጺሩ ክፍንወልኩም፡፡
ጸብጻብ ሚሽን ኢጣሊያ
እዚ ብሓያሎ ኣሃዛዊ መለኪዒታት ዝተመልአ ጸብጻብ ከምዝሕብሮ፡ ሚሽን ኤርትራ ኣብ ኢጣሊያ፡ ብሓፈሻ ምስ ላዕለዋይ ባይቶ ኢጣሊያ 7 ግዜ፡ ምስ ታሕተዋይ ባይቶ ድማ 5 ግዜ፡ ርክባት ከምዝገበረ ይሕብር፡፡ ብተወሳኺ፡ ኣብ ኢጣሊያ ምስ ዝርከቡ ኣምባሳዳራት ኩባ፡ ኢኳዶር፡ ቨነዝዋላን ቦሊቭያን ርክብ ከም ዝተገብረ፡ ምስ ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝ ንሕርሻዊ ልምዓት (IFAD)፡ ምስ ኣህጉራዊ ትካል ምግቢን ሕርሻን (FAO) ርክባት ይካየድ ከምዘሎን፡ ከም መወከሲ ድማ ብ OCHA ዝተዳለወ ካብ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈት ዝተልኣኸ ካብ 2007 ንደሓር ምስ ዝተፈላለዩ ማሕበራትን ገበርቲ ሰናይ ውድባትን ዝዓመምናዮም ስርሓት ዝገልጹ ወረቓቕቲ “ሂብናዮም ኣለና” ይብል፡፡ (ካብዞም መወከሲ ጸብጻባት ዝተረኽበ ሰነድ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ኣሎ፡፡)
ጸብጻብ ሚሽን ኢጣሊያ ብምቕጻል፡ መርገጺ መንግስቲ ኢጣሊያ፡ ከም ኣመሪካ ከምዝኾነ ብምዝኽኻር፡ ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ስደት ዜጋታትን መስዋእቲ ማእከላይ ባሕርን ኣተኩሮም፡ ጸቕጢ ከምዝገብሩን፡ እቲ ናብ ኤርትራ ዝበጽሕ ምኽትል ሚኒስተር ውን፡ ፈለማ ዋላ ደሓን ሃዋሁ እንተፈጠረ፡ ዲሒሩ ግን “ኣብ ጎበጣ መሬትን ርክብ ምስ ኢትዮጵያን” ኣድሂብና ካብ እንሰርሕ፡ ኣብ ምንዋሕ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ ውሽጣዊ ፖሊሲታትናን ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላትን ክነተኩር ከምዘለና ምዝራብ ጀሚሩ ኢዩ ይብል፡፡
ምስ ኣብ ሚዲያታት ዘሎ ናይ ተቓወምቲ ብልጫታት ብምዝማድን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተኻየደ “ዕግርግር” ብምትእስሳርን፡ ኣብ ቀጻሊ ትጽቢት ዝግበረሎም ተወሳኺ ጸቕጥታት ንምብዳህ፡ ስዒቦም ዝተተሓዙ መደባት ከምዘለው ጸብጻብ ሚሽን ኢጣሊያ ይሕብር፡፡
• ኣብ ኢጣሊያ ኣስታት 15 ሺሕ ቀወምቲ ኤርትራውያን ከምዘለው፡ ካብ ዚኣቶም 65 ሚእታዊት ካብ ሕጋውያን ነበርቲ ብዕድመ ዝደፍኡ ምኻኖም፡ ኣብ ደቡባዊ ሸነኽ እታ ሃገር ቁጠባዊ ሽግራት ዜጋታት ከቢድ ምኻኑ፡ እቲ ብኤምባሲ ዝነበረ ውዳቤታት ልዕሊ ዓቐን ከምዝጎደለ፡ ሃገራዊ ሽማግለ ኣድማዒ ዘይምኻኑ፡ ብምሕባር ንቀጻሊ ኣብ ውዳቤታት ጸቒጦም ከምዝዓዩ ኣነጺሮም፡፡
• ኣብ ሚላኖ ትርከብ ናይ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ዝተፈጠረ ምፍልላይ ስለዝተረጋገአ ነቲ ጉዳይ ብምጥቃም ውዳቤታት ንምሕያል ተወጢኑ ከምዘሎ’ውን ይሕብር፡፡
• ኣብ 2014 ክልተ፡ ኣብ 2015 ኣርባዕተ፡ ከምኡ ውን ኣብ 2016 ሸውዓተ ኢጣሊያውያን ጋዜጠኛታት ናብ ኤርትራ ከምዝኣተው፡ እንተኾነ ምስተመለሱ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘጸልም ሓበሬታ ከምዝዘርግሑ ብምግላጽ፡ ኣብዚ ዓመት “እቲ ዝግበር ተገይሩ” ዝለኣኹ ክልተ ጋዜጠኛታት ከም ዘለው’ውን ምስተመለሱ ምስሊ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ብእውንታ ከንጸባርቑ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ይሕብር፡፡
• ኣብ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ዋላ ኣድማዒ ኣይኹን’ምበር፡ ነቲ ናይ ጉዳይ ጀኔቫ ንምብዳህ ካብ ኢጣሊያ 2000 ደብዳቤታት፡ ልዕሊ 5000 ፐቲሽን፡ ልዕሊ 1000 ምስክርነት ብምድላው ጻዕርታት ከምዝተኻየደ ብምዝኽኻር ኣብ ቀጻሊ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዕማማት ንምክያድን ኣብ ቫቲካን ዝተገብረ ጸለመ ንምምዕርራይ ጻዕርታት ከምዝካየድ ይሕብር፡፡
ጸብጻብ ሚሽን ብሪጣንያ
እዚ ጸብጻብ ውን ፈለማ ህልው ኩነታት እታ ሃገር ብምትንታን ቀጻሊ መደባት ኤምባሲ የንጽር፡፡ ኣብ ትንታነታት፡ ጸለውቲ ምዕባለታት ተባሂሎም ዝተገልጹ፡ ናይ ስኮትላንድ ሪፈረንዱም፡ ዓቃቢ ሰልፊ ብዓብላሊ ምዕዋቱ፡ ጉዳይ ስደተኛታት፡ ግብረ ሽበራዊ ኩነታትን ምውጻእ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኤውሮጳን ኢዮም፡፡ ብመንጽር ኣቐዲሞም ዝተተሓዙ መደባትን፡ ሓደሽቲ ምዕባለታትን ድማ፡ ጸብጻብ ሚሽን ብሪጣንያ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብታ ሃገር 9 ሰሚናራት፡ 2 ሰለማዊ ስልፍታት፡ ናይ ኮፍ ተቓዉሞ ኣብ ለንደን፡ ምድላው በዓላትን ፌስቲቫላትን፡ ካብ 2015 ጀሚሩ ከምዝተኻየደ፡ ኣብ ፓብሊክ ዲፕሎማሲ ናብ 46 ኣባላት ፓርላማ ደብዳቤ ከምዝተለኣኸን፡ ኣብ ወፍሪ ፎሮምን ዝተፈላለዩ ሰሚናራትን ከምዝተሳተፉን፡ ዑደት ሚኒስተር ኣረፋይነ ናብ ኣየርላንድ ናይ ባዕሉ ኣበርክቶ ከምዝነበሮ ይሕብር፡፡
ኣብ ኤውሮጳ ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ ብሪጣንያ እንዳበረኸ ዝመጽእ ዘሎ ህዝባዊ ተቓዉሞታት ንምብዳህ፡ ምስኡ ዝመጣጠን ውዳቤታት ብዘይምህላው፡ በቲ ዝጸንሐ ውዳቤታት ጻዕርታት ከካይዱ ከም ዝወጠኑ ይሕብር፡፡ ብመሰረት”ዚ ከኣ፡ እተን ውዳቤታት ኣብ 9 ከተማታት ብግርጭት ዝተዳኸመ ውዳቤታት ከምዘሎን ንምዕራዩ ከምዝጽዕሩን፡ ኣብ ለንደን ተዳኺሙ ዝጸንሐ ናይ መንእሰያት፡ ናይ ሃማደኤን ናይ ዋርሳይን ውዳቤ ንምብርባር መደብ ከምተተሓዘ፡ ከምኡ ውን እቲ ዳግመ ውዳቤ ዝተገብረሉ ሃገራዊ ሽማግለ መደባት ሰሪዑ ክነጥፍ ምኻኑ ይገልጽ፡፡
ኣብ ጸብጻብ ሚሽን ብሪጣንያ፡ ከም ለበዋ ዝተገልጸ ሓሳብ፡ ኣብ ናይ ሚዲያ ንጥፈታት ብፍላይ፡ ኣብ ኣማራጺ ሚዲያን ሶሻል ሚዲያን፡ ብዙሕ ኣተኩሮ ተገይሩ ክስራሕ ምኻኑ ኢዩ፡፡
ጸብጻብ ሚሽን ፈረንሳ፡ ሩስያ፡ ስዊዝ፡ ጀርመን፡ ካናዳ፡ ነዘርላንድስ
ክቡራት ተኸታተልቲ!
እቲ ጸብጻብ ዳርጋ ተመሳሳሊ ትሕዝቶ ዘለዎ ብምኻኑ፡ ከምኡ ውን ምስልቻው ንዘይምፍጣርን፡ ካብዘን ናይ 6 ሃገራት ሚሺናት ዝተፈለየ ሓሰባት ዝለኣኹ ናይ ዝስዕቡ ጥራይ ከቕርበልኩም፡፡
• ነዘርላንድስ፡ ኣብ ኣርባዕተ ከተማታት ዝካየድ ዝሕታለ ዘለዎ ጉጅለታት ህግደፍ ከምዘሎ፡ ብተነጻጻሪ ብመንእሰያት ህግደፍ፡ ሃገራዊ ሽማግለን ማሕበር ስንኩላንን ዚያዳ ተሳትፎ ከምዘለዎም፡ ኣብ ሃማደኤ ዝነበረ ዘይምርድዳእን ምጉጅጃልን ብምፍታሕ፡ ኣብ 5 ምዝጉባት ማሕበረ ኮማት፡ ናይ ጎስጓስ መደባት ንምክያድ ከምዝተወጠነን፡ ኣብ ሮተርዳም ዘሎ መሪሕነት ካብ ሓላፍነት ወጻእ ዝወሰዶም ስጉምታት ክሳብ ሕጂ ዘስዓቦ ኣሉታዊ ጽልዋ የነጽር፡፡ ብተወሳኺ ድሕሪ ጉዳይ መሰረት ባህልቢ፡ ፖለቲካዊ ተጻብኦ ከምዝዓበየን፡ እቶም ተቓወምቲ ውን በቲ መንግስቲ ተቐባልነት ስለዝረኸቡ፡ ኣብ ቀጻሊ ዋዕላ ከይዕነቅጹ ምጥንቃቕን፡ ቦታ ዋዕላ ብምቕያር ብሚስጢር ምሓዝን ከድሊየና እዩ ይብል፡፡
• ስዊዝ፡ ናይ ዓቕሚ ሽግርን ኣምባሳደር ዘይምህላውን ከም ቀንዲ ጸገማት ብምልዓል፡ ዝካየዱ ተቓዉሞታት፡ ብፍላይ ምስቲ መንግስቲን ምስ ባይቶ ውድብ ሕበራት ሃገራትን ዘሎ ርክብ፡ ዳግማይ ክጸልዎ ከምዝኽእል፡ ከምኡ ውን ቅድሚ ሕጂ ዝተዓጽወ ናይ ኤምባሲን ሱከን ሒሳብ ሕጂ ውን ክዕጾ ከምዝኽእል ይሕብር፡፡
• ካናዳ፡ ኣብ ካናዳ ብሓፈሻ፡ ኣብ 8 ዓበይቲ ከተማታት፡ ኣስታት 38 ሺሕ ኣቢሉ ዝግመት ኤርትራዊ ከምዝነበር ብምዝኽኻር፡ ምስ ብዝሒ ዜጋታት ዝመጣጠን ጎስጓስን ውዳቤታትን ዘይምህላዉ የነጽር፡፡ ብተወሳኺ ካብ 50 ዘይበዝሑ ኣባላት ህግደፍን 25 ዝኾኑ ሕድሪን ከምዘለው፡ ኣብ ሞንጎ ኣባላት ሃማደኤ ምስሕሓብ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ብጀካ ምስ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ፡ ሓደ ግዜ ዝተገብረ ርክብ፡ ካልእ ርክብ ከምዘየለ ይሕብር፡፡ ኣቐዲሙ ኣብ ክልተ ካብ ሚእቲ ዝተገብረ ምክልኻልን ምእካብ ፐተሸንን ዕውት ከምዘይነበረ ውን ተጠቒሱ ኣሎ፡፡
ብሓፈሻ ናይ ኩሎም ሚሽናት ጸብጻብ ከምዝተዓዘብኩምዎ ስንባደ፡ ሸበድበድን ዓቕሊ ጽበትን ዝንበቦ፡ ምስ ውህሉል ጸገማት ዝመጣጠን ውዳቤ፡ ዓቕሚ ሰብን ውጥንን ከምዘየልቦን፡ እንተኾነ ሕጂ ውን ሓያሎ ጎስጓሳትን ዝተፈላለዩ መናውራታትን ብምክያድ ነቲ በቢዕለቱ እንዳሓየለ ዝኸይድ ዘሎ ህዝባዊ ንቕሓትን ተቓዉሞታትን ንምቑጻይ ከምዝወጠኑ ዘነጽር እዩ፡፡
ክቡራትን ተኸታልቲ!
ኣብ መወዳእታ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ብምውሳኽ ጽሑፈይ ክዛዝም፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ከም ዝሓበርኩኹም፡ ጸላኢ ሰናያት ኢሳይያስን እሙናት ኣገልገልቱን፡ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ህዝባዊ ተቓዉሞ፡ ኣብ ሓያል ወጥሪን መንጸሮርን ስለ ዝቐሰቦም፡ እቲ ተቓዉሞ ከይላባዕን ኣብ ሓጺር ግዜ ንምቑጻይን ዝተፈላለዩ ወትሃደራዊን ጸጥታዊን ስጉምታት ክወስዱ ቀንዮም እዮም፡፡ ድሕሪ እቲ እዋናዊ ጽሑፍ ዝበጽሑኒ ተወሳኺ ሓበሬታ ድማ ከምዚስዕብ እፍንወልኩም፡፡
• ውሽጣዊ ጸጥታ፡ ናይ ምክትታልን ምጽንጻንን ክፍልታቱ ኣዋፊሩ፡ ንዓበይቲ ኣቕሽሽቲ፡ ሸኻት፡ ኡስታዛትን መራሕቲ መሳጊድን ብዕቱብ ይከታተል ኣሎ፡፡ ብጀካ እቶም ዝተፈለዩ ኣስታት 31 ዝኾኑ ኣመንቲ እስልምና፡ ብተወሳኺ ኣባ መንግስትኣብ ተስፋማርያም ዝርከብዎም፡ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2014 “ሓውካ ኣበይ ኣሎ?” ዝብል ደብዳቤ ዝጸሓፉ፡ ናይ ካቶሊክ እምነት ኣቦታትን ገለ ናይ ኦርቶደኩስ እምነት መራሕትን ዕቱብ ክትትል ክግበረሎም ቀኒዩ ኣሎ፡፡ (ናይዚ ሓበሬታ ዝርዝር ምስ ኣጻፈፍኩ ክፍንወልኩም ኢየ)
• ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምስ ካብ ቫቲካን ዝመጹ ሓደ ወኪል ዝተራኸቡ ናይ ካቶሊክ ኣቕሽሽትን ሓለፍትን ውን፡ ኣብ ዕቱብ ምክትታላት እዮም ቀንዮም፡፡ (ንግዚኡ ስሙ ዘይፈለጥኩዎ እቲ ካብ ቫቲካን ዝመጸ ወኪል፡ ንጸቕጢ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ኣብያተ ትምህርቲ ካቶሊክ፡ ንኽላዘብ ዝተልኣኸ ኮይኑ፡ ፕረሲዳንት ብኣካል ንምርካብ ስለ ዝሓንገደ “ሕቶኻ ብወረቐት ኣቕርብ” ተባሂሉ ካብ ኣፍደገ ዓዲሃሎ ዝተመልሰ ሰብ እዩ)
• መሳርዕ ክፍላተ ሰራዊት 22፡ 59፡ 525ን 84ን ሕጂ ውን ኣብ ኣስመራ ኣብ ሓለዋን ግፋታትን ይነጥፋ ኣለዋ፡፡
• ብወዲ ባሻይ ትእዘዝ ሓይሊ እንተ (ድጋፍ ወሃቢ)፡ ኣርባዕተ ሓይልታት ብምውፋር ቀትርን ለይትን ኣብ ኣስመራ፡ ተፍትሽ ግፋን ሮንዳን የካይዳ ኣለዋ፡፡ ብፍላይ ኣብ ኣብያተ ትምህርታት፡ ከባቢታት ኤክስፖ፡ ገዛ ብርሃኑ፡ ኣርባዕተ ኣስመራን ፍሉይ ጠመተ ገይሮም ናይ ለይቲ ሮንዳ የካይዱ ኣለው፡፡
• ኣብ ኣኽሪያ ዝርከባ 7ቲአን መሳጊድ ማድሽቶ፡ መስጊድ ሳሆ፡ መስጊድ ሓጅ ኣብራር፡ ሪጋ ሶማል፡ እንዳ ገመድ፡ መስጊድ ሓጂ ዓብደላ፡ መስጊድ ኣቦበኩር ሰዲቕ ክምኡ ውን ኣብ ከባቢታት እንዳማርያም፡ ካቴድራል፡ ቤት ትምህርቲ ጥልያን፡ ዲያእ ኣልእስላሚያን ማሕድን ብመሳርዕ ክፍለ ሰራዊት 84ን ብሌ/ኮ ተስፋልደት ዘካርያስ ዝእዘዙ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታን ኣብ ሓለዋ ይርከብ፡፡
• ፈለማ ቅድሚ ፋዱስ ብሰሉስ ዕለት 31 ሕዳር ካብ 2ይ መደበር ምርኽኻብ ቤት ትምህርቲ ዳያእ ከሳልጡ ዝተልኣኹ 6 ኣባላት ፖሊስ ብእምኒ ዝሃረሙን ዘፈራርሑን ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ኣስታት 37 ተምሃሮን ኣመንትን ኣብ ካልኣይ መደበርን ዓዲ ኣቤቶን ተቐይዶም ኣለው፡፡ (ዝርዝሮም ምስ ኣጸፋፍኩ ክፍንወልኩም እየ)
• ካብ ሰሉስ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ “ብቐዳማይ ደረጃ ተጠንቀቕ” ዝተኣዘዘ ሓለዋ፡ ኣብ መላእ ሃገር ዝቐጸለ ኮይኑ፡ ብዘይልሙድ ኣገባብ ባዕሉ ኢሳይያስ ውን ቅድሚ ሕጂ ብኽልተ መሳርዕ ተዓጂቡ፡ ብክልተ ላንድኩረዘራት ጥራይ ናብ ዓዲ ሃሎ ዝገብሮ ዝነበረ ጉዕዞ፡ ድሕሪ እቲ ፍጻመ፡ ኣባላት ሓለዋ ብምውሳኽ ብ4 ላንድክሮዘራትን ሓንቲ ናይ ነተጉቲ ተፍትሽ ጉጅለ ይመላለስ ኣሎ፡፡
As usual i here by wish to express my profound gratitude to all the informants and sources.
By: SACTTISM


text:
ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ናብ ኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝለአኾ ኢ-ሜል "ስርቂ፣ ጾታዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ መዓስከር ስደተኛታትን ካልኦት መግሃስታት መሰላት ከምዝተፈጸሙ ዝሕብሩ ተኣማኒ ሪፖርታት ኣለው"ኢሉ። እቲ ወሃቢ ቃል ወሲኹ "ወትሃደራት ኤርትራ፣ ካብ ክልል ትግራይ ናብ ኤርትራ ንስደተኛታት ኣገዲዶም ከምዝመለስዎም ዘርእዩ ጭብጢታት ኣለው" ይብል።
እቲ ውግእ ክጅምር ከሎ፣ ንኤርትራ "ዓቅሊ ስለዝገበረት ኢሉ" ካብ ዘሞገሰ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ሓድሽ መርገጺ ኣሜሪካ፣ መሰረታዊ ለውጢ ምግባሩ ሓባሪ እዩ።
እዚ ናይ ሎሚ መግለጺ፣ ውግእ ትግራይ ሰለስተ ወርሒ ኣብ ዝመልአሉ ጊዜ፣ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ካልኦት ተዋሳእቲን ሓድሽ ጸቅጢ የሕድር ከምዘሎ’ውን ዘርኢ እዩ።
ካብ ትግራይ ኣብ’ዚ ቀረባ ዝወጹ ምስክራት ከምዝበልዎ "ወትሃደራት ኤርትራ፣ እናሰረቁ፣ ካብ ገዛ ናብ ገዛ እናኸዱ ንመናእሰይ እንትቀትሉ፣ ካብኡ ሓሊፎም ከባቢያዊ ኣማሓደርቲ ኮይኖም ከምዝራኣዩን" ገሊጾም።
ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዝዋግኡን ንዝሃደሙ መራሕቲ ክልል ትግራይ ይሃድኑ ከምዝጸንሑን’ውን እቲ ዜና ይሕብር። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ህላዌ ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ክልል ትግራይ ኣይቅበሎን።


text:
ሓሙሽተ ዓመት ድሕሪ`ቲ ኣብ 2011 ዓ.ም ኣስታት 260 ሺሕ ሰባት ኣብ ሶማል ዘህለቐ ደርቂ፡ ሕጂ`ውን ነታ ሃገር ሓደጋ ደርቂ የንጸላልዋ`ሎ። በቲ ሓደጋ ዝያዳ ዝተሃስየ ከባብታት ፑንትላንድን ሶማሊላንድን`ዩ፡ ኣብዚ ከባቢታት ድሮ ብዙሕ ሞትን ሕማምን የጋጥም ከምዘሎ ይሕበር ኣሎ።
ወሃቢ-ቓል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ሊዮ ዶብስ፡ ኣሸሓት ሰባት ዓዶም ገዲፎም ይኸዱ`ለው-መንግስቲ ግን ኣብ ቦትኦም ኮይኖም ረድኤት ክጽበዩ`ዩ ዘተባብዖም ዘሎ ይብል።ንሱ ብተወሳኺ ክሳብ ወርሒ ሰነ 825 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከም ዘድልይ`ውን ይገልጽ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተራእየ ኻልእ ቀዛፊ ደርቂ ምላሽ ንምሃብ፡ ሕቡራት ሃገራት 18.5 ሚልዮን ዶላር ረድኤት ሓቲቱ`ሎ።
ወሃቢ-ቓል ቤት-ጽሕፈት ምትሕብባር ሰብኣዊ ሓገዝ ጀንስ ላርኪ፡ ኣብ`ቲ ዝያዳ ዝተሃስየ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ክልል ሶማልያ ንልዕሊ 785 ሺሕ ብጥምየትን ጽምእን ዝሳቐዩ ዘለዉ ሰባት ንምሕጋዝ ሓገዝ ገንዘብ የድልይ’ዩ ኢሉ`ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ 5.6 ሚሊዮን ሰባት ብሕሱም ደርቂ ተወቒዖም ኣለዉ ዝበለ ሕቡራት ሃገራት ኣብ`ዚ ዓመት`ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ስራሓት ንምስራሕ 948 ሚልዮን ዶላር ይሓትት ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
“ኣስተውዕል መንእሰይ ኣለኵ በል
ክስገር ኢዩ እዚ ዘመን ገበል”
ድምጻዊ ዮውሃንስ ትካቦ (ወዲ ትኳቦ)
ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ሙኳኑ’ዩ ምስ ድምጻዊ ዮውሃንስ ትኳቦ “ ይገርመና ኣሎ” ምስ ትብል ግጥመ-ዜሙኡ ቝሙቕ ዝበለ ስነ-ጥበባዊ ዕላል ኣካይድና ነይርና፡፡ ድሕሪኡ ዋላ ኣይተራኸብናን፡፡ ተጣፊኢና፡፡ ኣብ ልዕሊ “ ይገርመና ኣሎ” ስነ-ጥበባዊ ትንታነን ውልቓዊ ርእዩታተይ ከስፍር ከለዅ፡ ካብ ኣንባቢ ብዙሕ ኢ-መይል መጺኡኒ ነይሩ፡፡ ትሕዝቱኡ ድማ ብጽሙቕ ዝበለ ኣብ ሰለስተ ከፊለ ከቕርቦ፡፡ ገለ ነቲ ኣብ ልዕሊ ግጥመ-ዜማ “ ይገርመና” ኣሎ ዝሃብክዎ ትዕዘብታዊ ትንታነ ቡኡንቡኡ ክቕበልዎ ከለው፡ ገለ እውን ንድሕነት ወዲ ትካቦ ሓልዮም፡ ኣጥፋእካዮ እዚ ወዲ፡ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣይሕድርዎን ኢዮም ኢሎም ታቱላ ፍርሒ ዝነፍሑ ነይሮም፡፡ ገለ ድማ ወዲ ትካቦ ዘይግብኦ ክብሪ ሂብካዮ፡፡ ነዚ ሓድሽ ወለዶ ዝጠለመ፡ ካቡኡ ናቡኡ ንብጸቱን መባልዕቱን መሳትዩቱን ዝነበሩ ዝረስዔ ብውልቃዊ ረብሓ ኣዕንቱ ግስም ዝበለ ሰብ’ዩ ዝበሉ ኣይተሳእኑን፡፡ ሎሚ ግና ንድሕሪት ክመልሰኵም ኣይኮነን፡፡ እንታይ ድኣ እዛ ግዜ ኢሉ ዘጠመቓ ሓዳሽ ንጽል ደርፉ ምርኵስ ብምግባር ስነ-ጥበባዊ ዕላልና ምስ ወዲ ትኳቦ፡፡
ጽምብላሊዕ ከዳኒቶ፡ ስነ-ጠባብዊ ክእለት ወዲ ትካቦ ዘይተጸባርቕ ሚሊሕ ሚሊሕ ትብል ሓዊ ለይቶ ስለ ዝኾነትኒ ትም ኢለ ሓሊፈያ፡፡ ብዓቢኡ ድማ ወዲ ትካቦ ንጽምብላሊዕ መቐመጭኣ ክትከድን እንተዝምህራ ጽቡቕ ነይሩ፡፡ ቃላትን ምስላን ስንቒ ንግጥመ ዜማ ዝኾነኒ ካብ ሕዝቢ’የ ዝምእርሮ…..ይብል ወዲ ትካቦ፡፡ ከመይ ኢላ ድኣ እያ እታ “ጽምብላሊዕሲ መቐመጭኣ ዘይከደነትሲ፡ ምድሪ ከደነት” ትብል ምስላ ሕዝቢ ስቱኽ ኢላቶ? እዛ ሕቶ ናቡኡ ገዲፈ፡ ንሎሚ ብሓደ ኮይና ንግዜ ክንፍትሾ ኢና፡፡ ግዜ….እወ እዚ ግዜና፡፡ ንግዜ ድማ ኣብ ውሽጢ ሓንጎልና ብዝተደኮነ ዝነበርናዮን ዘለናዮን ፍርስ ፍርስ እንዳበልና መኽዝን ዝኽርታት ክንብርር ኢና፡፡ ንዓናይ በል ወዲ ትካቦ ናብ ሸኻ ስምንተ፡፡ ሻሂ ፊት እንዳበልና ስነ-ጥበባዊ ዕላልና ክንቛደስ፡፡ ንሕና ከመይ ዲና? ወይ ከመይ ዲና ነይርና?
ወዲ ትኳቦ ሓደ ሓደ ግዜስ ናይ ብልበይ እኮ’የ ከም ስነ-ጥበባዊሲ ዝሓዝነልካ፡፡ እዚ ወዲ እንታይ ዝበለ ቍርሱስ ዕድል’ዩ ጎፍ ኢልዎ ይብል፡፡ሕዝንንዝን ይብል በቃ! ብኻ ወዲ ትኳቦስ ኣብ ዛራ ኮይኑ ኣብተን ዝዓነዋ ቦጥ ይዅና በጣሕ ከም መድረኽ ተጠቒሙ፡ ዓንገር እንዳበለ በይኑ እንተዘዝይም ይብል፡፡ ከመይ ኣቡኡሲ ቃና ጎረሩኡ ሰሚዔን ዕስል ዝብላ ኣህባይ ኣይምሰኣነን፡፡ እተን ደቂ በረኻ እውን ግይጽ ምይጽ እንዳበላ እንዳዘለላ ሓጎሰን ብጣቒዒት ምግለጻሉ፡፡ ወዲ ትካቦ ድማ ሕልኑኡ ምስ ዓገበ፡፡ ቖሎ ስነ-ጥበቡ ድማ ዘፍ ምስ በለ፡፡ ኮይኑ ግና ከተማ ኣቲኻ፡ ንኣህባይ ከተማ ዘዕግብ ግጥመ-ዜማ ክትሰርሕ ዘሎ ሃልኪ ዘሎ ድኻም…ክላእ ትደዮ… ብማዕዶ ሲኢለ ይሓዝነልካ፡፡ ከመይ እተን ቃላት ቀይሕ ሕንጻጽ ከይሰግራ ቀይሕ ሕንጻጽ እንዳተሰመረለን፡ ነፍሲ ወከፍ ቃል መንቐሳቐሲ ክትሕተት… እዋእ እንታይ ዝበለ መቐራቕሮ ህይወት’ዩ እዚ… በል ንእቶ ናብ ግዜ… ዘመነ ገበል፡፡ ግና ቅድሚ ናብ ሕመረት ዕላልና ምእታውና፡፡ ሓደ ሓበሬታ ኣሎኒ፡፡ ምናልባት እኳ እታ ዕላልሲ ሙሉእ ኣስመራ ስለ ዝተሰምዓ፡ ንኣእዛንካ ጸሊያ ትኸውን ኢያ፡፡ መንእሰያት ሓበን እዚ ወለዶናሲ ንህበይ ኣብ ኒው-ዮርክ ዞኽ ዞኽ ከብልዎ ዊዒሎም፡፡ ተኣምር’ዩ ዘበለ ፍጻሜ ነይሩ፡፡ ህበይ ንዓዅም ኣቡኡ ኮይኑ የጓይይ፡ ደቂ ሕዝቢ ድማ ኣብ ኒው-ዮርክ ሸኾርተት የብልዎ፡፡እዚ ድማ ሓደ ካብቶም ናይ ከተማ ኣህባይ ሙኳኑ’ዩ፡፡ ግና ከመቲ ዝበልካዮ ንግዜ ዶ ንግደፎ ነቲ ፍርዲ? ንኺድ ጥራይ ዲዅም ትብሉና፡ ዋላ እንዳጸደፍና! ከም እምኒ መደረጋሕ ከረውረው እንዳበልና…….ወዲ ትኳቦ ዛራ ድኣ እንታይ ክትዋጢ ኢኻ ከይድካ ነይርካ? ቖርጫጭ እውን ኣቡኡ’ዩ ጎረሩኡ ኣጽርዩ ዝብሃል? እዋእ… እዛ ዛራ እታ ንፈልጣ ዛራ ዶ ኣይኮነን? ዶስ ከም መጫጭሒት ደርፍቲ ኢያ ኮይና?
ወዲ ትካቦ ነብሲ ግዜኡ ግዜ ስብራ እንዲዩ፡፡ እወ ዘመነ ኵዳን ሸኾርተትን ኣብቒዑስ ኣብ ስብራ ኣቲና ስለ ዘሎና፡ ስለዚ በዛ መዛዘሚ ዝተጠቐምካላ ግጥመ-ዜማ ዕላልና እንተፈለምናዮ ሃዊካና ኣይትበለኒ፡፡ ሓደ ብሓደ ክንምለሶ ኢና ነቲ ግጥመ-ዜማ- “ግዜ”፡፡
ኣስተውዕል መንእሰይ ኣለኵ በ
ክስገር ኢዩ እዚ ዘመን ገበል
እምበር ዘመነ ገበል፡፡ ሓቂ ብሓቂ ንግዜ ናቱ ሳጓ ሂብካዮ፡፡ገበል ንገበሉ እውን ኣዳህልል እንዳበለ ዘሊሉ ዝዓብጥ -ኣሰለት ዝኾነ ግዜ፡፡ ኣሰለትሲ ወሪኣ ይህልወካ ኢዩ፡፡ ኣባል ሚኒስትሪ ሕርሻ ኮይነ ነጻ ኣገልግሎት ኣብ ሓልሓል ኣብ ዝንቐሳቐሰሉ ዝነበርኵ እዋን፡ ኣስለት ትበሃል ግናይ ፍጥረት ኣላ ኢሎም ደቂ ዓዲ ኣዕሊሎምኒ ነይሮም፡፡ ኣጽምው ኣቢላ ምድባይ ኢያ ትፈቱ፡፡ ዝበዝሑ ተቐመጥቲ እቲ ቦታ ጭማራ ወይ በትሪ ስለ ዘይፈልዩ፡ ንኣሰለት ኣይፈርሕዋን ኢዮም፡፡ ኣነ ግና መንነት ኣሰለት እንታይ ሙዃኑ ብዕሊ ይፈልጥ ስለ ዘይነበርኵ ነዛ መሬተይ ብእምነት ኢየ ዝረግጻ ነይረ፡፡ መንነት ኣስለት ንምፍላጥ ግና ሕቶታተይ ካብ ምዝናብ ዓዲ ኣይወዓልኵን፡፡ኣሰለት ኣብ በሪኽ ቦታ ብፍላይ ድማ ኣብ ገረብ ምድባይ’ያ ትፈቱ፡፡ ፍርቂ ነብሳ ናይ ገበል፡ ፍርቂ ነብሳ ናይ ኣፍዑት ዝወሰደት ድቃል ኢያ ይብልዋ፡፡ ብዓይነይ ርኤያ ስለ ዘይፈልጥ ንዓይሲ መሰታ ኣባ-ሓንጅሩ ኮይና’ያ ትስምዓኒ ነይራ ፡፡ ሕልፍ ክትብል ብእግርኻ ምጥቕላል ትጅምር እሞ ንምሉእ ነብስኻ ጠምጢማ፡ ንናውቲ ኣካላትካ እንዳጸሞቐት፡ ደምካ ብኣፍንጫኻ መጺያ፡ ላኻ ምስ ኣትረፈትካ፡ ውጡር ኣካላታ ከተዛኒ፡ ንበድኒ ስጋኻ ኣርሒቓ ብምውርዋር ንኺድ እንዳበለት ጕዕዝኣ ትቕጽል፡፡ ብሓጺሩ ተጠቒማ ኢያ ትድርበካ ማለት’ዩ፡፡ ልዕሊ እዚ እሞ ኣብ ህይወት እንታይ ዘፍርሕ ከይህሉ? በቃ ከምዛ ቃንጫ ሽኮር መቐርትካ ምጽው ምጽው ኣቢላስ ድርብይ! ወይ ተኣምር ዘብል ኢዩ፡፡ ሕማቕ ሞት!… ኣነ እውን ካብ ኣሰለት ፈሪሔስ፡ ሻፍሻፎ ክዕትዕት ጀሚረ ነይረ ይብለካ፡፡ ተመጽየ ካብ ዝድርበስ እዋእ በዛ ዓቕመይ ክቃለሳ፡፡ ናይ ዕድል ነገር ኮይኑ ግና ፈቐዱኡ ኮለል ክብል ኣሰለት ጎፍ ኣይበለትንን፡፡ ኣሰለት ካብ በረኻ ናብ ከተማ ኣትያ ኣላ ምስ በሉኒ ግና ግደ ሓቅስ መትዓቢተይ ፈሪሔልኵም፡፡ ኣስለት ገረብ ገረብ ምሕኳር ገዲፋ፡ በዓል ሰቐላ ቪላ ምስ ኮነ መሳፉሩ….ሕጂ ኢና ዝጠፍኣና ኢለ! ወዲ ትኳቦ ገለ ዶ ኣስለት ከተማ ጎፍ ኢላትካ ትፈልጥ? በል ጥንቕቕ በል……ካብ ኢድካ ሻፍሻፎ በትሪ ኣይትፍለ፡፡ ከሙኡ እንተኾይኑስ ካብ ዘመነ ኣስለት ነብስኻ ክትከላኸል ከም ጠባይ ወዲ ነገደ (ወዲ ሻውል) ኣብ ፍልሚ ኣፍሮ ዝተንጸባረቐ በትርኻ ምዕትዓት’ዩ ዘዋጽእ፡፡ ክንደይ ግዜ ድኣ ብኣሰለት ክንህመል? ዘመነ-ገበል ከብቕዕ፡ ታሪኽ ኣቦታትና ክንደግም ግድነት’ዩ…… ዳግማይ ማሕበር ሸውዓተ ኣብ ድርዅኺትካ ኣለው- ኣጫንዎም፡፡
ወዲ ትካቦ ነብሲ ከፈራርሓካ ኢለ ኣይኮንኵን ነዛ ዕላል ኣምጺኤያ፡፡ ስነ-ጥበባዊ ስለ ዝኾንካ እንታይ ክብል ከም ዝደለዅስ ድሮ ቖብ ኣቢልካኒ ኣሎኻ ኢለ’የ ዝግምት፡፡ እሞ ንግዜ ንቕድሚት ዶ ንድሕሪት ንምለሶ፡፡ ማርሻ እንዴትሮ ብዙሕ ኢኻ ትፈቱ እሞ ዋላ ዘይንበርካዮን ዘይውዓልካዮን ታሪኽ ኣቲኻ ምቝሳል ደስ’ዩ ዝብለካ (ትእዛዝ ካብ ላዕሊ መጺካ ይኸውን፡ ዘመነ ውሕጥ ኢንድዩ)፡፡ እዛ ትእዛዝ ካብ ላዕሊ መጺኣትንስ ኣብ ኵሉ ኢያ ትሰርሕ ኢሎማ። ኣብዚ ዘለናዎ ዓድስ ጕድ ነገር ፈሊሑ፡ ጕድ ነገር ወሪሑ ይብለካ፡፡ ምስ ዛንታ ኣስለት እውን ስለ ዝጣመር እስከ ወስ ክብለካ፡፡
ጕዳይ ናይእዝጊ ክፍሉ ሰሚዕካ ዶ ትኸውን? ከመይ ኢሉ እሞ ክስወረካ ኣይ ዓለም ብዓለሙ እንዲዮ ደንጽይዎ ዘሎ፡፡ ከም ባህሊ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ነዚ ዕላል ከዘንትወልካ ከለዅ፡ ንስድሩኡ ጽንዓት ንመዋቲ ድማ ኣምላኽ ይቐበሎ ምባል ብምቕዳም ኢየ፡፡ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ጠልቖምቖም ታሪኽ ባህ ስለ ዝብለካ፡ ናይእዝጊ ክፍሉ ከም ገዲም ተጋዳላይ ኣብ ታሪኽ ሰውራ እንታይ ግደ ነይርዎ ክትፍትሾ ንዓኻ ገዲፈ፡ ልዕሊ ኣርብዓ ዓመት ዝኸደ ጥቡቕ ምሕዝነት ምስ ዓምኻ ከም ዝነበሮ ይዕለል ኢዩ፡፡ እዛ ጡቡቕ ዕርክነት ድማ ሒዝዋ ንመቓብሩ ከም ዝወረደ ይዕለል፡፡ኮይኑ ግና ሬሲኡ ኣብ ዓዲ-ኣቡኡ ክቕበር ስድራ ፍቃድ ካብ ኢምባሲ ዓዲ ኢንግሊዝ ምስ ሓተቱ፡ ትእዛዝ ካብ ላዕሊ መጺኡና ኢሎም ሬሳ ዓዲ ከይኣቱ ከልኪሎሞ። እንታይ ስግንጢር ዘመን’ዩ እዚ? ዘመነ ኣስለት እውን እንተኾነስ ኣስለትሲ መምቝሩ ደምካ መጺያ፡ ባዶ ምስ ኣትረፍትካ፡ ሬሳኻ ገዲፋቶ ትኸይድ እምበር፡ ሬሳኽ ክቕበር የብሉን ኢላ ዶ ትምጕት ኢያ? ምናልባት እዚ ሓድሽ ዝመዓበለ ባህርይ ኣስለት እንተኾይኑ ንባህርይ ኣራዊት ዝምርምሩ ክፍትሽዎ ገዲፈ፡ ናብ ቀንዲ ዕላለይ ክመልሰካ፡፡ ሕዝካኒ ዶ ኣሎኻ፡፡ ሓሙሽተ ዓመት እንዲዩ ሓሊፉ፡ መዓት ዘደንጽዎ ነገራት ከንዕልል ኢና፡፡ ብሓቂ ይገርመና ኣሎ ወዲ ትካቦ ነብሲ፡፡ ንኺድ ዶ ናብ ሓመድና ንስገር፡፡ ናብቲ ዝተሰርቐ እሞ ዝተመልሰ ሓመድና? መሰልና ድኣ እምበር ሓመድና ዓኵቱ ዝኸደ መግዛእቲ ዶ ኣሎ ኢዩ? ምናልባት ዶ ነዚ መሰለናን፡ ሓመድ ቢሻ እንዳጻሕተረ ዝሰርቕ ዘሎ ሽፍታ ስርዓት ይውክል ይኸውን? ከምቲ ህቡብ ገጣሚ መለስ ንጕሰ (ወዲ ሸኻ ስምንተ ኢዩ መታዕብቲ ኣይትረስዕ ኣብ ሸላ ኣሎ ኣጣይቐሉ) ዝበሎ “ደቒ ሓመድ ስለ ዝኾና” ሓመድና ይዓርቐና፡፡…..ንዘይተሰርቐ ሓመድ ክንመልስ ናብ ሓመድ ዝተመለስና ጽላእ-ወዲ ትኳቦ፡፡ መን ኢዩ ኸ ሓመድና ዓዅቱ ዝወሰደ? ወያ መሬትሲ ድሮ ናብ ሓመድ ተቐይራ? ሕውስውስ ዶ ኢልካ ዕላላይ ወዲ ትካቦ… በል ቅንጭብ ከብለልካስከ ካብቲ ግጥመ-ዜማኻ… ብዛዕባ ሓመድ….
ተሰርቐ ሓመድ ክንመልሰሉ
ግዜ ድኣ ይድግም ከይህሉ
ቀደም ቖልዑ ከሎና ወዲ ትካቦ ነብሲ ገዛ ገዛ ንጻወት ነይርና፡፡ ኣብ እዋን ክራማት ድማ ሓመድና ኣብዒጥና ኣግነት ትመስል ገዛ ንሰርሕ እሞ ሓደ ዝቐንኤ ወዲ/ጓል ገዛውትና መጺኡ/መጺኣ ብንጭር ብንጭር ኣቢላ/ኣቢሉ የፍርሰልና እሞ ኣብ ባእሲ ንኣቱ ነይርና፡፡ መግዛእቲ ጣልያን ጕልበት ኣቦታትናን ኣዴታትናን ተጠቒሙ ከተማታትና ሃንጹ፡፡ እንግሊዝ መጸ ዝሰተየሉ ታኒካ ብኣእጋሩ ዝጭፍልቕ፡ ዝነበራ ትካላት ቦኒቝሩ ወሲድዎን ይዝንተወልና፡፡ ሃይለ-ስላሴ መጸ ነቲ ዕነወት ቐጺልዎ፡፡ ደርጊ መጸ ዝገደደ፡፡ እዞም ኵሎም መግዛእትታት ንክብርን መሰልን ሕዝቢ ረጊጾም ክገዙኡና ስለ ዝፈተኑ፡ ኣብ መመድርኾም ብተባዕ ቃልሲ ሕዝቢ ኤርትራ ተሳዒሮም ከም ዝወጹ ኵልና ንሕበነሉ ታሪኽ ኢዩ፡፡ ፍዳ ህ.ግ.ደ.ፍ እውን ካቡኡ ዝፍለ ኣይኮነን፡፡ እንተኾነ ስግኒጥርነቱ፡ ንመሬትን በለል በለል ዝብል ሓመድ ናብ ዝኸዶ ዘይብሉ፡ መሰል ሰብ ጥሒሮም ቍልቝል እንዳነቖቱ፡ ተዘምተ ሓመድ ክንመልሰሉ እንዳበሉ ኣሽሓት ቀያሕትን ጸለምትን፡ ሓጸርትን ነዋሕትን ኣጥፊኦም እንሆ ባዶ ኣትሪፎምና፡፡ ግዜ ደኣ ይድግም ከይህሉ? ብርግጽ ግዜ ይድገም ኣሎ፡፡ ሎሚ ዝግዕዝ ኵጀት ወይ ጎቦ፡ እግሪ ኣውጺኡ ዝኸይድ ኵርባ ገደል የሎን፡፡ ሕጊ ባይርይ ክቐይር እንተዘይኮይኑ፡፡ ዓምኻ እኳ ኣብዛ “ወቒዖምናስ ቀዲሞም በኽዮም” ብኽያቱ ክስምዓና ኣብ ዝተቐልቐለሉ፡ ቪርችዋል ዲማርኬሽን ተገይሩ እቲ ከይዝ ስለ ዝተዓጽወ ምስ ኢትዮጵያ ናይ ዶብ ሽግር የብልናን ኢሉ ከብቕዕ እቲ ኣብ ካርታ ዝሰፈረ፡ ምንቕጥቓጥ ምድሪ መጺኡ ወይ ምጾታት ኮይኑ፡ ባህርይ ስፍሩኡ እንተዘይሓዲጕ ናብ ዝኸይድ የሎን ክብል መዲሩ ነይሩ፡፡ ሕጂ ድኣ ከመይ ኢሉ’ ተሰርቀ ሓመድ ክንመልስ፡ ደምና ክንከፍለሉ ዝበሃል ዘሎ? ሕጂ ኸ ደም መን’ዩ ኸ ክካዓው? ዘይሩ ዘይሩ ዋጋ እቲ ኵቡር መስዋእቲ ውሑዳት ዝብለጹሉ ጕቡጥሽ ከም ዝተፈጥረ መን ክዝንግዖ ይኽእል? ወዲ ትካቦ ሎሚ ኵሉ ለቢሙ’ዩ፡፡ “ ዝበሃል ዶ ሰሚዕኵም ዶ? ወዲ ሕድሪ ባዕለይ ኣይበለን ዶ?” እንዳበልካ ኣብ ሓዊ ምጥጣቕ፡ ተመሊስካ ቝልሕ ኢልካ ዘይትርእዮም ዘመነ ገበል…..ግዚኡ ኣብቒዑ’ዩ፡፡ ምናልባት ግና ዑሙቕ ኢልና ነታ መስመር ግጥመ-ዜማ ኣስፍሕ እንተብልናያ፡ እዚ ኣብ ቢሻ፡ ብዘይ ፍቃድ ሕዝቢ በሸሽ እንዳበለ ዝስረቕ ዘሎ ወርቒ ዝተሰከመ ሓመድ የስምዕ እንተኾይኑ መን ይፈልጥ? ወዲ ትካቦ……ንኺድ ዶ…..ኣቫንቲ…… ናብ ኵሊታ ዶ ንእቶ? ሻሂኻ ትዝሕል ኣላ ወዲ ትካቦ ነብሲ ፊት በላ…….
ኪድ ኣይንብሎ ጽናሕ ክመጽእ’ዩ ግዜ
እዝንና ክትሰምዕ ናይ ታሪኽ ኑዛዜ
ጽኑዕ ምስ ሰዓረ እዋን ፍለ ፍለ
መን ጸምበለል ኢሉ መን ከም ዝጠሓለ
ቀሲኑ ኣይፈልጥን ቝኑዕ ዝበደለ
ወዲ ትኳቦ ስነ-ጥበባዊ ንነብስኻ ኣጠሚቕካ ከም ላህመት ጸምበለል ምባል ጽላእ፡፡ ከም ሰበባ ኣብ ልዕሊ ባሕሪ ጸምበለል ምባል፡ ንፋስ ናብ ዝነፈሶ ዝነፍስ ስነ-ጥበባዊ፡ ኣነስ ዋጣ ኢየ ዝብሎ፡፡ ግዜ ድኣ መጺኡስ ሓሊፉና ከይዱ ብድቝስና ወዲ ትካቦ፡፡ እዛ ንድቐት ገዛ ኣዝየ ፈተያ፡፡ ሰብ ሓቂ ይወሓጡ ኣለው ወዲ ትካቦ፡፡ ሓቂ ዝተዛረብ ይስረቝና ኣለው ወዲ ትካቦ፡፡ ንታሪኽ ብመንጽር ሓደ ውልቐ-ምልኪ ክትዕቕኖ እንተፈቲንካ ግና ዓገብ ንታሪኽ ተቛስሎ ኣሎኻ፡፡ ሰብ ታሪኽ ኣለው ብህይወቶም፡፡ ኣብነታት ንምጥቓስ ድኣ እምበር ብኣሰለት ምውሓጥሲ ቅድመ-ናጽነት’ዩ ተጀሚሩ፡፡ እዝንኻ ዅኾ ወዲ ትካቦ፡፡ ቃንዛን እህህታን ጀጋኑ ኣብ ፈቀዶ ሸላታትን፡ ኣንደርን ዒራዒሮን ይቓዝል ኣሎ፡፡ ዘመነ-ጸምበለል ስለ ዝኾነ ግና ኣብ ኤርትራ ግዜ ዘይኮነ ተሰሪቝስ ታሪኽ ክስረቕ’ዩ ዝሕለን ዘሎ፡፡ ብቐስበን ታሪኽ ኤርትራ ታሪኽ ሓደ ውልቐ-ሰብ’ዩ ይበሃለና ኣሎ፡፡ ኣካል እቲ ጕዕዞ “ ንሕና ንሱ” ክትከውን እንተደሊኻ ግና ኣብኣ ትደኻ፡፡ ኣብ ኣዕንቲ ሕዝቢ ምእታው ናይ ግዜ ሕቶ እንተዘይኵይኑ፡ ብቅርኒብ ኣዕንቲ ሕዝቢ ምንቛር ዘይተርፍ’ዩ፡፡ ንኣብነት ጕዳይ ጅግና ብትወደድ እንተሪኢናስ ኣብ ገድሊ ናጽነት ንእስነቱ ኣብልዩ፡ ነቲ ረዚን ዋጋ ዝኸፈለሉ ታሪኽ፡ ጩሩኡ ከይረኣየ፡ ካብ ጊሓት ናጽነት ጀሚሩ ንልዕሊ ዕስራ ዓመት ኣብ ሸላ ኣሎ? ስነ-ጥበባዊ እንተኾይንካ ድማ መናድቕ ሸላታት ሰርሲርካ እቶ ንውሽጢ፡፡ እዋን ጸምበልል ታሪኽ ሓሊፉ’ዩ፡፡ እንተኾነ ዘይሩ ዘይሩ “ ቀሲኑ ኣይፈልጥን ቝኑዕ ዝበደለ” ከም ዝበልካዪ፡ ሓቂ’ዩ እሞ ኣቡኡ ንርዕም፡፡ ጀጋኑ ኣብ ዕራዕራ ንቡር ቀብሪ ከይረኸቡ ይሓቍ ኣለው፡፡ ብርግጽ እዋን ሚሔ ኣትያ ኣላ፡፡ ገፈል መፈል ዝእለየሉ ዘመን፡፡ ረዘንቲ ሰብ ታሪኽ ንቕዲሚት ዝመጸሉ፡ ፈኮስቲ ድማ ኣብ ሓታል ታሪኽ ጸምበለል ዝብሉሉ፡፡ ዝተረፈ ዕላልና ንኻልእ መዓልቲ ይዅነልና፡፡ ኣብ ዳስት ህ.ግ.ደ.ፍ ዓንገር እንዳበልካ ዘዋህለልካየን ባጤራ ይህልዋኻ ይኾና ኢየን ሕሳብ ባ ከፊልካዮ ኪድ፡፡ ንሕና ከመይ ዲና ነይርና?
ሕዝቢ ኤርትራ ሕጂ እውን ክዕወት’ዩ
ኪሮስ ዮውሃንስ
halhalta@yhaoo.com


text:
ኣብ ሩባ ኣባይ ብዛዕባ ዝህነፅ ግድብ ህዳሴ፣ብደንበ ተቃወምቲ ዝኾነ መድረኽን ብመንግስቲን ዝተፈላለየ ትርጉም ይረክብ‘ሎ።ግድብ ህዳሴ ኣብ ኢትዮዽያ ቀንዲ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ‘ሎ።ንመንግስታዊ መግለፂ ዝተከታተሉ ተቃወምቲ‘ውን መርገፂኦም የፍልጡ ቀንዮም‘ለው።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ሪኢቶኦም ንቪኦኤ ዝሃቡ ኣቦ-መንበር መድረክ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ንብመሰረቱ ህንፀት‘ቲ ግድብ ዝድገፍ‘ዩ ኢሎም ነይሮም።እንተኾነ ሕቶ ኣለና ባሃላይ‘ዮም ኣቶ ገብሩ።
”ቀዳማይ ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ ድዩ ዝብል‘ዩ።እዚ ውጥን‘ዚ ኣብ መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ኣይተሓቆፈን።ንፖለቲካዊ መፅባዓ ኢሎም ስቅ ኢሎም ሸሞንተ ሽሕ ክመልአለይ‘ዩ ኢሉ ዝገበሮ ከይኸውን ስክፍታ ኣለና። ካልእ መስኖ ኣይተሓወሰን።ከምዚ ዝዓይነቱ ፕሮጀክት ክህነፅ ከሎ ዝላዓለ ረብሓ ዝህብ ክኸውን ይግባእ።ሕቶ ፀጥታ፣ሕቶ ዲፕሎማሲ ብዝግባእ ተሰሪሑሉ ድዮ ዝብል ሕቶ ኣሎና።እዚ ገንዘብ ድማ ናይ ኢህወዴግ ገንዘብ ዘይኮነስ ናይ ህዝቢ ኢትዮዽያ ገንዘብ‘ዩ።ስለዚ ኢህወዴግ ንመናውሒ ስልጣኑ ኢሉ ዝብለፀሉ ከይኸውን ክንጥንቀቅ ኣለና።የዋፅእ እንተኾይኑ‘ውን ኣይበርሀልናን።ስለዚ ሃንደበት ዝወደቀና‘ዩ መሲሉ ዝራኣየና ዘሎ” ይብሉ ኣቶ ገብሩ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ምስ ገምጋም መድረኽ ኣይሰማማዕን።ዝሓለፈ ሰሙን መግለፂ ዝሃቡ ምክትል ቀ/ሚን ምንስቲር ወፃኢን ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣መራሕቲ መድረኽ ከምኡ ምባሎም፣ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያ ክንደየናይ ዘይፈልጡ ምኻኖም ዘርኢ’ዩ ዝብል መልሲ ሂቦም‘ዮም።መንግስቲ ክሳብ ፍርቂ ሚልዮን ሄክታር ብመስኖ ከምዝለምዐ ምስሓበሩ ተቃወምቲ ዝዛረብዎ ኣይፈልጡን ኢሎም።
እዞም ሓይልታት‘ዚኣቶም ብዘውፅእዎም መግለፂታት ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያ ከምዘይፈልጡ ንባዕሎም የቃልዑ‘ለው።ብሓደ ወገን ኢትዮዽያ ናብ ኢንዱስትሪ ቀልጢፋ ኣይትኣቱን ዘላ ኢሎም ይኸሱና።ብካልእ ወገን ንኣሳልጦ ኢንዱስትሪን ንምንካይ ድኽነትን ኣበርክቶ ንዘለዎ ህንፀት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ይቃወሙ።ስለዚ ነንርእሱ ዝዋቃዕ ቁጠባዊ ኣተናትና ከምዝኽተሉ እዩ ኢሎም ኣቶ ሃይለማርያም።
ንሶም ወሲኾም፣ግድብ ህዳሴ ሃንደበት ዝተጀመረ ኣይኮነን፣ቅድሚ ኣርባዓን ሓሙሽተን ዓመታት ብኣሜሪካውያን ዝተፀንዐን፣ኣብ‘ዞም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ተወሳኺ መፅናዕቲ ከምዝተገበረሉን ሓቢሮም።የዋፅእ ድዩ ንዝብል ሕቶ ክምልሱ ከለው ”የዋፅእ ድዩ? ዝብል ሕቶ፣ቅድሚ ኩሉ ህንፀት ግድብ ሎሚ ንጅምር ሃገርን ህዝብን ኣይኮናን።ኣከታቲሉ ሰሪሕና ዘርአይና ህዝብን ሃገርን ኢና።እዚ መንግስቲ ኣብ ኣፍሪቃ ክሳብ ሎሚ ዘይተሃንፀ ግድብ ዝሃነፀ መንግስቲ‘ዩ።ስለዚ ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ንህዝቢ ኢትዮዽያ ከእምንሉ ዘኽእሎም ቅንጣብ ምኽንያት የብሎምን።ምኽንያቱ ተግባር ዘሐግዞም ስለዘይኮነ።ስለዚ ቁጠባዊ ዘዋፅእ ምኻኑ ኣይተፀንዐን ዝብሉ መዓዝ ሪኦሞ‘ዮም ከምኡ ዝብሉ ዘለው?ካብ‘ቶም ዝሃነፅናዮም ግድባት እቲ ዝሓሰረ ዋጋ ዘኽፍል፣እዚ ግድብ‘ዚ‘ዩ። እንተደልዮም ክነርእዮም ንኽእል ኢና” ኢሎም።
መድረክ ኣብ መግለፂኡ፣ከምዚኦም ዝኣምሰሉ ፕሮጀክታት ቅድሚ ምትግባሮም፣ፖለቲካዊ ምርድዳእ ኣድላዪ‘ዩ ይብል።መንግስቲ ኢትዮዽያ ብወገኑ፣ግድብ ኣባይ ብሙሉእ ሱታፌን ተበግሶን ህዝቢን ክስራሕ‘ዩ ዝብል መርገፂ ኣለዎ።
ደንበ ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ፡መንግስቲ ንግድብ ህዳሴ ዝሓዘሉ ኣገባብ ይነቅፍ
- እስክንድር ፍሬው
ም/ቀ ሚ/ር ኢትዮጵያ ግና ተቃወምቲ ዝዛረብዎ ኣይፈልጡን ይብሉ
ኣብ ሩባ ኣባይ ብዛዕባ ዝህነፅ ግድብ ህዳሴ፣ብደንበ ተቃወምቲ ዝኾነ መድረኽን ብመንግስቲን ዝተፈላለየ ትርጉም ይረክብ‘ሎ።ግድብ ህዳሴ ኣብ ኢትዮዽያ ቀንዲ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ‘ሎ።ንመንግስታዊ መግለፂ ዝተከታተሉ ተቃወምቲ‘ውን መርገፂኦም የፍልጡ ቀንዮም‘ለው።


text:
ንሕና ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከተማ ሸፊልድ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ሳውዝ ዮርክሸየር እንርከብ ኤርትራውያን፡ ካብ ካልኦት ስደተኛታት ዝፈልየና መለለይ እንተሎ ፡ኣኽበርቲ ሕግን ፈተውቲ ስራሕን ልዕሊ ኹሉ ከኣ ልዑል ሃገራዊ ፍቕርን ክብሪ ሃገርናን ህዝብናን እንውንን፡ ንኹሉ ሕግን ስርዓትን ናይዛ እንነብረላ ዘሎና ሃገር እነኽብርን ዝያዳ ኹሉ ድማ ነቲ ብመስዋእቲ ኣሽሓት መንእሰያት ዝተረኽበ ክብሪ ሃገርናን ህዝብናን ንምዕቃብ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ንዝወርድ በደላት ዘይንቕበልን ምእንቲ ክብረት ሃገርናን ህዝብናን፡ ሃገርና ካባና እትጠልቦ ንምምላእ ቅሩባት ከምዝኾናን ብውልቃዊ ረብሓታትና ከይተታለልና ረብሓ ህዝብናን ሃገርናን እነቐድም ብዝኾነ ይኹን ታህዲዳት ከይተሰናበድናን ብናይ ሓሶት ደሮና ከይተዓብሎኽናን ኣብ ናይ ቋሕ-ሰም ዘሎ ካልኢት ኣብ ጎኒ መንግስትናን ህዝብናን ሃገርናን ደው ብምባል ወትሩ ኣበርቲዕና እንሰርሕ ምሩጻት ዜጋታት ኤርትራ ኢና።
ንሞያናን ሃገራዊ ፍቕርናን ንምግላጽ ዘይኮነ ናይዚ ጽሑፍ ዕላማና፡ ነቲ ብዕለት 24 ጥሪ 2013 ብስም ኤርትራውያን ኣብ ሃገረ እንግሊዝ ከተማ ለንደን ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ብውሑዳት ሓላፍነት ብዘይስምዖም ኤርትራውያንን ገለ ወጻእተኛታትን ንዝተፈጸመ ኣነዋርን ልዕሊ ኹሉ ድማ ገበንን ንምኹናን ኢዩ። እዚ ዝተፈጸመ ገበን ንኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ሸፊልድ ብሓፈሻ ሳውዝ ዮርክሸየር ዘይውክልን ዘይኤርትራዊ ተግባርን ኣትሪርና ንኽንቃወምን ንፈጸምቱ ገበነኛታት ኣብ ሕጊ ኣብ ምብጽሑን ንዝኾነ ኣብ ቀጻሊ ንክህሉ ዝኽእል ተመሳሳሊ ገበናት ከም ዘይንጻወርን ንምፍሻሉ ድማ ኣበርቲዕና ከም እንሰርሕን ንመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያን ንህዝብን መንግስትን ኤርትራን ከምኡ’ውን ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንዝርከብ ኤርትራዊ ዜጋ ነዚ ብ24 ጥሪ 2013 ኣብ ልዕሊ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ለንደን ዝተፈጸመ ዝኾነ ጣቋ ዘይብሉ ገበን ከም እንቃወሞን እንኹንኖን ደጊምና ነረጋግጽ።
ኤርትራዊ ኮሚኒቲ ሳውዝ ዮርክሸየርን ኤርትራውያን ኮሚኒቲ ኣሶሴሽን ሸፊልድን
27/01/2013 ሸፊልድን


text:
ኣብ 2020 ንዝካየድ ምርጫ ተወከልቲ ህዝቢ ኣሜሪካ ንምስታፍ ኣሜሪካዊያን ተወከልቲ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ተወዳደርቲ ምዃኖም የፍልጡ ኣለው። ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ዓንዶም ገብረገርግሽ እውን ንምምሕዳር 16 ክፍለ ግዝኣት ኔውዮርክ ወኪሉ ኣብቲ ምርጫ ከምዝወዳደር ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሰነ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ተወሊዱ ዝዓበየ ዓንዶም ኣብዚ ሕጂ እዋን ካብታ ከተማ ውጽእ ኢሉ ኣብ ዝርከብ ማውንት ቨርኖን ዝተባህለ ከባቢ ብሞያ መምህርነት ዘገልግል ዘሎ መንእሰይ’ዩ።
ዓንዶም ካብቲ ዝተማህረሉን ንዓመታት ዝሰሓርሉ ዓውዲ ወጺኡ ናብ ዓውዲ ፖለቲካ ክኣትው ዝደረኾ ምክንያት እንታይ ምዃኑ ሓቲተዮ ከብርህ ከሎ ወለዱ ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ኣብ ምንቅስቃስ ተማሃሮ ሰሜን ኣሜሪካ ልዑል ኣበርክቶ ከምዝነበሮም ብምግላጽ ብፍላይ ድማ ኣብኡ ኣብ ፖለቲካ ንጡፍ ምንባሮም ብምሕባር ከምዚ ይብል።
“ ዋላ’ኳ ኣብ ጊዜ ንእስነተይ ኣብ ፖለቲካ ፍሉይ ተገዳስነት እንተዘይነበረኒ እቲ ናይ ስድራ ቤትኻ ጽልዋን ክብርታቶምን ሰሪጹኻ ኢኻ ትዓብይ። ተማሃራይ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ዝነበርኹሉ እዋን ብሰንኪ ኣብ ስድራ ቤተይ ዝነበረ ዘተን ልዝብ ኣብ ፖለቲካን ማሕበራዊ ጉዳያትን ሰፊሕ ዝኾነ ኣፍልጦ ክህልወኒ ሓጊዙኒ’ዩ። ዋላ’ዃ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ፖለቲካዊ ጉዳያት እንተተዘራረብና ምስ ኣሕዋተይ ግን ብዛዕባ ፖለቲካ ኣሜሪካ፡ ታሪክ፡ናጽነት፡ሰውራ ዝብሉ ዓበይቲ ጉዳያት ንዘራረብ ኔርና። ብርግጽ ኣብ ፖለቲካ ክኣትው’የ ዝብል ሓሳብ ኣይነበረንን ግን ነቲ ዓውዲ ግን ክፉት ዝኾነ ኣተሓሳስባን ትኹረትን ኔሩኒ’ዩ።”
ዓንዶም ንምርጫ 2020 ተወከልቲ ህዝቢ ከምዝወዳደር ዘፍለጠሉ መደረ “ይኣክል” ብዝብል ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራዊያን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ ዝጥቐምሉ ዘሎ መሪሕ ቃል ብምጥቃም እዩ ዛዚሙ ብዛዕባ’ዚ ድማ ከምዚ ይብል።
“እቲ ‘ይኣክል’ ዝብል ቴማ ካብቲ ጉዳይ ኤርትራ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ንዓይ ኤርትራዊነት ገና ካብ ንኡስ ዕድመይ ሓያል ዝኾነ ድርኺት ንምፍላጥ መንነተይ ዝፈጠረ፡ ነቲ ቅኑዕን አድላይ ዝኾነ ነገር ክቃለስ ዝመሃረኒ እዩ።እዚ ድማ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ መላእ ዓለም ክፈልጥ ዘለዎ ትምህርቲ እዩ። እቲ ኣብ እዋን ሃጸይ ሃይለስላሴ ተማሃሮ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ኣይንመሃርን ኢሎም ብምቕዋም ናብ ቃልሲ ኤርትራ ክጽንበሩ ዝገበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ኤርትራዊያን ንነዊሕ ዝጸንሓ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ምእሳር ሰባት ብፖለቲካ ኣረኣእዮም ኮነ ሃይማኖታዊ እምነቶም ኣብ ኤርትራ ‘ይኣክል” ኣብ ዝብልሉ ዘለው እዋን ኣነ ኣብዚ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ዘለኹ ድማ ‘ይኣክል’ ነቲ ገንዘብ ዘለዎምን ኣብ ፖለቲካ ዝጸንሑን ጥራይ ድምጺ ዝህብ መስርሕ ይብል ኣለኹ ምክንያቱ መብዛሕትኡ ህዝቢ ዝምዕብል ፖለቲካ ዘይኾነ ዝምዕብል ቀዳምነታት እዩ ዝደልይ” ይብል።
ኣብዚ ምርጫ እንተተዓዊቱ ኣሜሪካ ምስ ኤርትራ ኣብ ዝሕልዋ ዝምድና ይኹን ኣብ ኤርትራዊያን ኣሜሪካዊያን ክተግብሮ ዝሃንጸጾ መደባት እንተለዎ ንዝብል ሕቶ “ንዘሎን ብሕጂ ዝምስረት ምንቅስቃስን ምትሕብባርን ኣብ ምምዕባልን ኤርትራዊያን ኣሜሪካዊያን ኣብ ፖለቲካ ኣሜሪካ ተሳትፍኦምን ኣፍልጦኦምን ከዕብዩ ንምስራሕ ከምኡ’ውን ኤርትራዊያን ኣሜሪካዊያን ዋላ’ውን ትግርኛ እንተዘይክኢሎም ምስ ሃገሮም ጥቡቕ ዝምድና ክህልዎም ክሰርሕ እየ። ኣነ ሕጂ ትግርኛ ብዘይካ መሰረታዊ ዝኾና ቃላት ብዙሕ ኣይፈልጥን ግን ኸአ ምስ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ ሱዳንን ሃገራት’ቲ ዞባን ፖለቲካዊን ማሕበራዊን ዝኾነ ዝምድና ኣለኒ። ኣብ መላእ ዓለም ዘለው ሰባት ብፍትሒ ማዕርነትን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ዝኽበረሉ ክነብሩ’የ ዝደልይ።ከምኡ’ውን ነቲ ጉዳይ ኤርትራን ብሰፊሑ ናብ ኣሜሪካዊያን ከቕርቦ’የ።”
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ክበጽሕ ዝተሓባበርዎ ኩሎም ብምምስጋን ነዚ ሓድሽ ምዕራፍ ኣብ ዓውዲ ፖለቲካ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን ድማ ንኤርትራዊያን ማሕበረሰብ ኣብ ልቡን ኣእምርኡን ኩሉ ጊዜ ህልዋት ኮይኖም ከምዝጉዓዝ ገሊጹ’ሎ።


text:
Radio Erena: 29 September 2021
ፍሉይ ልኡኽ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣምባሳደር ጀፍሪ ፌልትማን፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ናብ ሱዳን ከምርሕ ምዃኑ ተሓቢሩ።
እቲ ፍሉይ ልኡኽ ናብ ሱዳን ዘምርሕ ዘሎ፣ ሓደ ሰሙን ድሕሪ ፈተነ ዕልዋ እታ ሃገር’ዩ።
ዕላማ ዑደት ኣምባሳደር ፌልትማን፣ ምምሕዳር ባይደን ንምስግጋር ሱዳን ናብ ሲቪላዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዘለዎ ደገፍ ንምግላጽ ምዃኑ ዲፕሎማሰኛታት ኣሚቶም።
ኣማኻሪ ጸጥታ ፕረዚደንት ጆ ባይደን፣ ኣቐዲሙ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ብቴሌፎን ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ ሱዳን ብሲቪላዊ መንግስቲ ዝመሓደር ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል እትገብሮ ዘላ መስርሕ ኣመሪካ ንምሕጋዛ ድውልቲ ምዃና ኣረጋጊጹ።
ሱዳን፣ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2021፣ ናብ ሲቪላዊ ግዝያዊ መንግስቲ ክትሰጋገር ትጽቢት እኳ እንተሎ፣ ንሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ዝመርሑ ዘለዉ ወትሃደራውያን መኮንናት ግና ዕንቅፋታት ይፈጥሩ ምህላዎም ይግለጽ።
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣምባሳደር ፌልትማን ኣብ ናይ ሱዳን ዑደቱ፣ ብዛዕባ ምስ ኢትዮጵያ ዘሎ ምስሕሓብን ህሉው ኩነታት እቲ ዞባን ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን ሱዳን ክዘራረብ ምዃኑ ተመልኪቱ።
====================


text:
ግርም ትውድስ
ክትውድስ ክትሙጉስ
ካብ ዘይ ተባረኸልካ
ስልጣን ኣልግስ
ኩብራት ነበብትን ሰማዕትን ተዓዘብትን ብምኽንያት መበል 15 ዓመት ብዓል ናጽነት ባዕሉ ህዝቢ መሪጹን ባሪኹን ቆጽሊ ዘየንበረሉ ብምልኪ ባዕሉ ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዘሎ ውልቀ መላኺ ዲክታይተር ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከሞጉስን ክውድስን ከሎ ዝሰምዖ ምስ ናይ ሕጂ ሃገርናን ህዝብናን ከሕልፎ ዝጸንሔን ዘሕልፎ ዘሎን እሞ ኽኣ ምስቲ ንስለ ልዕላውነት ሃገሩን ኽብሩን መሰሉን ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ እተኸፈሎ ምስ እዚ ሕጂ ህላዌ ሃገርናን ህዝብናን ምስ መደረ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፈጺሙ ዘይቃዶዩ።
ብማዕልቲ ናጻነት ክቡር ህዝቢ ኤርትራ እንቃዕ ኣብዚ ኣብጻሓካ ክብል እንከሎ ንሃለዋት ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ከመይ ዝኣምሰለ መዋጥር ከምዘሎ ሲሒትዎ ዶ ይመስለኩም??? እቲ ጠንቅን ሰርን ባዕሉ ከም ምዃኑኸ ዘንጊዕዎ ዶ ይመስለኩም??? ውልቀ መላኺ ስርዓት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንጀረናላት ናቱ ንህዝቢ ረሲዕኩም ንስልጣነይ ህያው ዝገበርኩ ሞጎሰ ይብጻሕኩም እንተ ዝብል መምሓረሉ ሓቂ መሊቁዎ ተስፋ እባ ኣሎዩ
ምስተባህለ።
ካቡኡ ሓሊፉ ተሪፉ ግን ናይ 30 ዓመት ብዘስካሕክሕ ማእለያ ዘይቡሉ መስዋእቲ ዓቐን ዘይ ቡሉ ስንክንናን መውዳድርቲ ዘይ ቡሉ ድኻም ጻዕርን ውጺኢቱ ንረብሓ ውልቀ መላኽን ውሑዳት መጋበርዩኡን ካብ ምዃን ሓሊፉ ንህዝቢ ኤርትራን ሃገረ ኤርትራን ብተራእዩ ዘይ ፈልጥ ካብቶም ዝሃለፉ ቀዳሞት ገዛእትን መለኽትን ዝግደደን ዝሓሰመን ጨካን ከም ንህዝቢ ኤርትራ ዘይ እንታዩ ምልከ ግዝኣቱ ቀዳማይ ሰሪዑ ዝኸይድ ብሰንኪ ሰራም ግዝኣቱ ከም ፍረ ውጺኢቱ ሃገረ ኤርትራ ረቢሓ ክባሃል እንተ ኾይኑ እስከ ነዚ ዝስዕብ ንመልከትን ነንብብ እሞ መለኪዒ ሚዛና ነቐምጥ
1. ኣብ ክንዲ ምስ ጎራባብትኻ ሰላም ህውከት ኣጒድካ ማኣለያ ዘይብሎም መንእሰያት የህሊቕካ እዚ ድዩ ረብሓ?
2.ንሃገረ ኤርትራ ንመጻኢ ብሩህ ራኢ ብልጽግና ኮሊፍካ ነቲ ኣፍራይ ሓይሊ ዝኾነ መንእሰይ ኤርትራ ናብሩኡ እናመርሔ ሃገሩ ኣብ ክንዲ ዝሃንጽ ብዘይ ድልየቱ ምልኪ ስርዓቱ ተጠቒሙ ሓላው ስልጣኑ ዋርድዩኡ ክኾኑ ዝገበረ ሃገር ትረብሕ ኣላ ማለትድዩ?
3. ብሰሪ ጨካን ኣታሓሕዛ ሃገርን ህዝብን መንእሰይ ኤርትራ ነታ የሕዋቱን ኣሓቱን ኣያታቱን ኣቦታቱን ኣዲታቱን ዝኸፈሉላ ዝፈትውዋ ሃገሮም ብሰላምን ብራሕዋን ብርጋትን ብስርዓትን ብፍትሕን ኣብ ክንዲ ዝቕመጥዋ ሃገረ ሹኦልን ሃገረ ግፍዕን ሃገረ ጨካን ማእሰርትን ሃገረ ጻማ ርሃጽካ ዘይ ክፈሎ ባርነት ዓዶም ኣጽሊኡ ንስደት ከም ዝባረሩ ዝገበረ ሃገር ረቢሓ ማለት ድዩ?
4. መዋእሎም ካብ ብረታዊ ቃልሲ ኣትሕዞም ምእንቲ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝተቓለሱ ገናውን ዝቃለሱ ዘለዉ ነቲ ኩቡር መስዋእትነት እተኸፈሎ ኩቡር ዕላማ ማዝኑ ሲሒቱ ተጨውዩ ናብ ጠቕሚ ውልቀ መላኺ ረብሓ ዊዒሉ ኢሎም ስለተቓወሙ ናጽነት ካብ ዝባሃል እኖሆ 15 ዓመት ኮይኑ ዓዶም ከይ ኣትዉ ተሓሪሙዎም ምስ ስድሮኦምን ቤተሰቦምን ከይ ተራኣኣዩ ብሞት ዝፋላለዩ ዘለው ስድራቤቶም ብናፍቖትን ብጓሂን ዓይኖም ደም ዝሰረበ ኣብ ማዓልቲ ናጽነት እንቃዕ ደስ በልካ ህዝበይ ክብል ከሎ ኣየናይ ህዝቢዩ ደስ ኢሉዎ ዘሎ ንሕዙን ህዝቢ ኽ እንቋዕ ደስ በለካ ዶ ይባሃልዩ?
5. ብዲፕሎማስያዊ መዳይ ሃገረ ኤርትራ ጸላኢ እምበር ፈታዊ ዘይብላ ብምኻና እንቋዕ ልብኻ ሓግሰካ ህዝበይ ክብል ከሎ ሃገረ ኤርትራ ብምምሕድሩ ካብ ዓለም እናተነጸለት ስለድኸደት ድያ?
6. ብቑጠባ ሃብቲ ሃገር ምስ እንዕዘብ እውን ክሉ ጸጋ ሃብቲ ሃገር ተንቃሳቃሲ ይኩን ዘይ ተንቃሳቐሲ ንምልኪ ስርዓቱ ተጠቂሙ ካብ ዝናኣሰት ጀሚርካ ክሳብ ዝዓበየ ኣብ ትሕቲ ቁጹጹሩ የእትዩ ሃገረ ኤርትራ ርእሰማላዊ ከተፍሪ ኣብዘይ ትኽእለሉ ዓዘቕቲ ሸሚሙ ዝረመሰ ዲክታይተር ሎሚ ኣብ መበል 15 ዓመት ብዓል ናጽነት ከምስል እንቛ ሓጎሰካ ህዝበይ ክብል ሃገር ስለ ዝረመሰ ድዩ?
7. ብሕብረተ ሰብኣዊ ሸነኽ ምስ እንዕዘብ ከ ንህዝብና ብወገን ብዓልየት ብኣውራጃታት ብሃይማኖት ብቕቢላ ንስልጣኑ ኽብል ፈላሊኻ ግዛእ ውርሻ ቀዳሞት ገዛእቲ ሜሎኦም ተጠቒሙ ንህዝብና ፈላልዩ ዘቃሓሕር ዘሎ መንዩ ኣብ ምፍልላይ ህዝቢ ተጠቒሙ ደስ ዝብሎ ኣብ ማዕልቲ ባዓል ናጽነት እንቛዕ ደስ በለካ ህዝበይ ዝበለ?
ክብራት ሰማዕትን ነበብትን ተዓዘብትን እዚ ስርዓት እዚ ደሊኻ ዳህሲስካ ጽብቕ ዘይርከቦ ዲክታይተር ስርዓት ሕጂውን ክሳብ እዚ ዲክታይተር ስርዓት እዚ ካብ ሱሩ ሞንቚስና ናብ ናይ ታሪኽ ጓሓፍ ክሳብ ዘይ ደርበና ከራሓሕቀናን ከባእሰናን እምበር ንራህውን ሰላምን ርጋትን ክጠራርፈናን ንብልጽግና ሃገር ክመርሓናን ኢልካ ምሕሳብ ገመልሲ ብዓይኒ መርፍእ ሓሊፉ ምባልዩ ነብስና ኣይ ንቐሺሽ ህዝቢ ኤርትራዓቢ ቓልሲ ይጽበየናሎ?
ሕድሪ ሰማእታትና ክሳብ ዘይ ተተግበረ
ደቂሱ ዝሓድር ዓይኑ ዝደፊነ ብበርበረ
ሕድሪ ስዉኣት ይተግበር ኩሉ ክዕረ
ካብ ገብሪሂይወት ኣቡዓሸራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2402


text:
ካብ መንጎ'ቶም ዝሓለፈ ዓርቢ አብ ፓሪስ ርእሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሓደ ናይ ሶርያ ፓስፖርት ዝሓዘን ዝሓለፈ ወርሒ ብግሪኽ አቢሉ ብጃልባ ናብ ፈረንሳ ዝአተወ ምዃኑ ተፈሊጡ። እዚ ክስተት'ዚ ነቲ ድሮ ዉዕይ ዘሎ ክትዕ ጉዳይ ስደተኛታት አጋዲድዎ'ሎ።
አብ አፍደገ ስታድዮም ፓሪስ ርእሰ-ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ካብ ዘካየዱ ሓደ ኣሕመድ ኣል ኣሕመድ ይብሃል። ምስ ሬስኡ ትምዩን ዝመስል ናይ ሶርያ ፓስፖርት ከምዝተረኽበን ኣሰር አጻብዕቱ ምስ'ቲ ናብ ግሪኽ ክአተው ከሎ ዝተሳእሎ ተመሳሳሊ'ዩ'ውን ተባሂሉ።
'እዞም ስደተኛታት ናብ ኸተማታትን ቁሸታትን ፈረንሳ ምዝርግሖም አብ'ቲ ህዝቢ ናይ መጥቃዕቲ ስግኣት ክፈጥረሎም ይኽእል'ዩ' ትብል ማሪን ለ ፔን መራሒት የማናዊ ፓርቲ ሃገራዊ ግንባር ፈረንሳ።
ብኻልእ ወገን መብዛሕትኦም ኣጥቃዕቲ ኣውሮጳዊያን ዜጋታት ምዃኖም ምዝካር የድልይ ይብል አብ ኤስያን ፓሲፊክ ዝሰርሕ ተንታኒ ጸጥታ ጃጂን ኮሀን።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ህይወት ህፃውንቲ ንምድሓን ኣብ መንጎ መንግስታትን ሃገራትን ምርጫ የበለይን ኢሎም ቁፅሪ ሓደ ሃፍታም ቢል ጌትስ።ትካሎም ክሳብ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝሰርሖ ሕጉስ ምዃኖምን ተወሳኺ መደባት ንምዝርጋሕ እውን ከምዝደልዩን ገሊፆም።ናይ ክብሪ ዶክትሬት ድግሪ ካብ ኢድ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተቐቢሎም ኣለው።
ኣቦ መንበር ፋውንደሽን ቢሊን ሜሊንዳ ጌትስን ከምኡ እውን ብሃፍቶም ኣብ ዓለም ኣብ ቁፅሪ ሓደ ዝተሰርዑን ቢል ጌትስ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሆቴል ሸራተን ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ትካሎም ሓገዝ ኣብ ዝህበለን ሃገራት ዘለው ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ግምት ዘእቲ እንተኾይኑ ተሓቲቶም ህይወት ህፃናት ንምትራፍ ኣብ ሃገራት ምርጫ ኣይገብርን ኢሎም።
ኣብ ኩለን ሃገራት ዝርከቡ ህፃውንቲ ብህይወት ናይ ምንባር መሰል ስለዘለዎም ንኣብነት ህፃውንቲ ብሕማም ንፎዮ ከይሞቱ ኣብ ሰሜን ኮሪያ ክታበት ክውሃብ ብገንዘብ ሓጊዝና ኢና ኢሎም።ብዛዕባ መንግስቲ ሰሜን ኮሪያ ፅቡቕ ዝብሃል ብዙሕ ነገር ዘሎ ኣይመስለንን ዝበሉ ቢል ጌትስ ብምስዓብ ‘’ሕማቕ መንግስቲ ስለዝኾነ ህፃውንቲ ሰሜን ኮሪያ ብምኽንያት ንፊዮ ህይወቶም ክስእኑ የብሎም’’ኢሎም።
ኣሽንዃይዶ መንግስታት ኣብዘለዎም ሃገራት መንግስቲ ኣብዘይብሎም እውን ንሓደጋ ዝተቓልዑ ህፃናት ንምድሓን ትካሎም ከምዝሳተፍ ይገልፁ ቢል ጌትስ።
ትካሎም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘፈራት ጥዕናን ሕርሻን ን15 ዓመታት ዝኣክል ሰፊሕ ሓገዝ እናገበረ ይርከብ።ቢል ጌትስ ኣብ ክልቲኦም ዘፈራት ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሕ ምምሕያሽ ተራኢዩ’ሎ ይብሉ።
ኣብ ምርባሕ ከፍቲ ሓድሽ ፕሮግራም ንምዝርጋሕ ይሕሰበሉ ከምዘሎ እውን ዕላዊ ገይሮም።
ይስርሑ ብዘለው ፕሮጀክትታቶም ብዙሕ ምምሕያሽ ምርኣዩ ኣዚዮም ሕጉስ ምዅናምን ምርባሕ ከፍቲ ኣብ ዝኣመሰሉ ሓድሽቲ መርሃ-ግብርታት እውን ስራሕ ንምጅማር ምስ መንግስቲ ምምኽኻር እናካየድና ንርከብ ኢና ኢሎም።
ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብዝተረኸብሉ ስነርዓት ካብ ኢድ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝተቐበልዎ ናይ ክብሪ ዶክትሬት ድግሪ ከምዘሕጎሶምን ዝለዓለ ኽብሪ ከምዝተሰምዖምን ገሊፆም።
ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝኣመሰላ ዝንቀሳቐሱለን ሃገራት ከምዚ ዝበለ ድግሪ ምርካበይ የኹርዐኒ፤ናይ ብሓቂ ድግሪ እውን ስለዘይብለይ ናይ ክብሪ ድግሪ ምርካበይ ናይ ትምህርቲ ናይ ምስክር ወረቐተይ ዘጠናኽረለይ እዩ ኢሎም ብምስዓብ ቢል ጌትስ።
ብዓልቲ ቤቶም ሜሊንዳ ጌትስ ካብኦም ብዝበለፀ ናብ ኢትዮጵያ ብዙሕ ግዜ ከምተመላለሳ ተዛሪቦም።
ፋውንደሽ ቢሊን ሜሊንዳን ጌትስ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዳይ ጥዕናን ሕርሻን ብዙሕ ኣማእቲ ሚሊዮን ዶላር ዝግመት ገንዘብ ከምዝሓገዘ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ብመሰረት እዚ ብዓርሰ ምትሕግጋዝ ማሕበር ህንፀት ኣባይቲ ንዝተወደቡ ን11,400 መራሕቲ ስድራ ትማሊ ዘዳለወሎም መሬት ኣረኪቡዎም'ሎ።
ምክትል ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣይተ ብርሃነ ገብረየሱስ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ኣብ መጋቢትን ሚያዝያን ተግባራዊ ዝኸውን ካልኣይ ዙርያ ዕደላ መሬት ን400 ማሕበራትን ን700 ጉዱኣት ኣካልን መሬት ንምሃብ ተሊሙ ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም፡፡
ብኻልእ ገፅ ኣባይቲ ንምህናፅ ተሓሲቡ ካብ ግራቶም ዝተላዕሉ ሓረስቶት መረረ ኣስሚዖም ኣለዉ።
እቶም ሓረስቶት ንሜትር ካሬ ክልተ ቅርሽን ሰላሳ ሳንቲም ካሕሳ ከምዝተወሃቦም ብምግላፅ እዚ ድማ ኣዝዩ ብጣዕሚ ውሑድ እዩ ብምባል ኣምሪሮም ተቓዊሞምዎ፡፡
ኣይተ ብርሃነ ብዛዕባ እዚ መልሲ እንትህቡ እቲ ንሓረስቶት ካሕሳ ዝፈቅድ ኣዋጅ ሃገራዊ እዩ፤ኣብዚ ኣብ ክልል ዝመዓራረን ዝልወጥን ኣይኮነን ኰይኑ ግና ዳግም ይፅናዕ ከምዘሎ እዮም ዝዛረቡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሎማዕንቲ ሓሙስ ብመጥቓዕቲ ግብረ ሽበራ ኣብዝዓነዋ ፅምዲ ህንፃታት ከተማ ኒው ዮርክ ዕታር ዕምበባ ኣንቢሮም።ንሶም ናብ ኒውዮርክ ዝኣተው፣ኦሳማ ቢን ላደን ዝመርሖ ኣል-ቃይዳ ኣብ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ ኣብ ዝፈፀሞ መጥቓዕቲ ግዳያት ንዝኾኑ ንምዝካር እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ንሬሳ መራሒ ኣልቃይዳ ኦሳማ ቢን ላደን ዘርኢ ስእሊ፣ናብ ህዝቢ ከምዘይዝርጋሕ እቶም ፕረዚደንት ወሲኖም።
እቶም ፕሬዝዳንት ናይ ቢን ላደን ሬሳ ዘርኢ ፎቶ ንኸይወፅእ ዝወሰኑ ብዙሓት ምኽንያታት ኣብ ግምት ብምእታው ምዃኑ ወሃቢ-ቃል ዋይት ሃውስ ጄይ ካርኒ ይገልፁ።
ከም ኣገላልፃ ካርኒ እቲ ዝስካሕክሕ ምስሊ ንህዝቢ ምርኣይ፣ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሃገራዊ ደሕንነት ይጎድእ'ዩ ይብሉ ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ‘’ናይ ሓደ ኣብ ርእሱ ዝተወቕዐ ሰብ ዘስካሕክሕ ስእሊ ብምውፃእ ንመለዓዓሊ ተወሳኺ ህውከት ወይ መሳርሒ ፕሮፓጋንዳ ንከይኸውን ምርግጋፅ ንዓና ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።ንሕና ከምኡ ኣይኮናን’’ ምባሎም ገሊፆም።
እቶም ወሃቢ-ቃል ንፕረዚደንት ብምጥቃስ ‘’ኦሳማ ቢን ላደን ደጊም ኣብዛ ዓለም ኣይክትሪኡዎን ኢኹም’’ ምባሎም’ውን ገሊፆም።
ካርኒ ንሪፖርተራት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኣብዚ ጉዳይዚ ቅዋም እቶም ፕሬዝዳንት ኣዚዩ ተሪር ምዃኑን ምንስቴር ምክልኻል ሮበርት ጌትስን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ሂላሪ ክልንቴንን እውን እቲ ስእሊ ክወፅእ የብሉን ዝብል ቅዋም ከምዝሓዙ ነፂሮም።
ቀፃሊ ምንስቴር ምክልኻል ዩናይትድ ስቴትስ ንክኾኑ ብፕረኢደንት ዩ-ስ ዝተመዘዙ ዳይረክተር ሲ.ኣይ.ኤ ሊዮን ፓኔታ ግን እቲ ውሳነ ቅድሚ ምሃቡ እቲ ስእሊ ዕላዊ ክኸውን ኣለዎ ክብሉ ብተደጋጋሚ ብዕሊ ተዛሪቦም ነይሮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ነቲ ፎቶ ንህዝቢ ዕላዊ የውፅእዎዶ ኣየውፅእዎ ኣብዝብል መርገፂ ኣብ ካፒቶል ሂል እውን ኣፈላላይ ፈጢሩ’ሎ።
ሪፓብሊካዊ ኣባል ሰኔተር ሊንድሰይ ግርሃም እቲ ስእሊ ካብ ህዝቢ ምሕባእ ጌጋ ከምዝኾነ ገሊፆም።ካሊእ ሪፓብሊካዊት ኣባል ሴነተር ኬሊ ኣዮተ እውን ፎቶ ንኸይወፅእ ምኽልካል ቢን ላደን ብሓቂ ሞይቱ ንምዃኑ ጥርጣረ ከምዘኸትል ይገልፃ።ሰለዝኾነ ድማ ይብላ ’’ዘስካሕክሕ ፎቶ ክርኢ ዝደሊ ሰብ እንተዘይሃለወ'ኻ ነቲ ጉዳይ መዕለቢ ንምግባር ተባሂሉ ዕላዊ ምግባር ኣገዳሲ ይመስለኒ።’’ኢለን።
ብዙሓት ሪፓብሊካዊያን ዝርከብዎም ካልኦት ኣባላት ቤት ምኽሪ ግን ንውሳነ ኦባማ ይድግፉ።


text:
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ድምጺ ኣሰና ንቐዳም 3 ሚያዝያ ምስ ኣቦ ወንበርን ምኽትል ኣቦወንበርን ኣሰናዳኢት ኮሚተ ናይቲ ን29 ሓምለ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ‘ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ’: ዶር በሽር ይስሓቕ፡ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን ቃለመጠየቕ ከተካየድ መዲባ ስለዘላ፡ ነቲ ዋዕላን ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ጉዳያትን ዘለኩም ሕቶታት፡ ብሕጽር ዝበለ፡ ኣብ ነጥብታት ዝተጸምቌ ኣቀራርባ ጽሒፍኩም፡ በዚ ኢመይል’ዚ asenaquestions@googlemail.com ክትልእኩልና ብትሕትና ነዘኻኽር።
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።


text:
ክሳብ ሕጂ ኣብዚ ገጽ ብዙሕ ግዜ ዝተፈላለዩ ጽሑፋት ኣስፊርና ኔርና።
ብዙሓት ኣርእስትታት ኣልዒልና‘ውን ተዛሪብናሎም ኢና።
እቶም ዘልዓልናዮም ኣርእስትታት ንዓኻትኩም ኣገደስቲ ክኾኑ ተስፋ ንገብር።
ኣብዚ መርበብ ኢንተርነትና መጺእካ/ኪ ብምክትታልካ/ኪ ሕጉሳት ኢና!
ካብ ጥሪ 2019 ጀሚርና ግና ካልኦት ሓደስቲ ጽሑፋት ኣይክንገብርን ኢና።
እዚ መርበብ ኢንተርነት www.refu-tips.de ግና ኩሉ ግዜ ክህሉ እዩ።
እዚ ማለት: እቲ ጽሑፋት ኣብ ዝኾነ እዋን ክትርእይዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ገለ ገለ ዘይተመለሱልካ/ኪ ሕቶታት ገና ክህልው ይኽእሉ እዮም።
ንገለ ዓበይቲ ሰባት ክትሓትት ይከኣል እዩ።
ወይ እቶም ጽሑፋት ኣብ www.refu-tips.de ይሕግዙኻ/ኺ ይኾኑ።
ኣብ ናይ ኣማኸርቲ ትካላት እውን ምኻድ ይከኣል እዩ።
እንተ ጎነጽ ኣጋጢሙ፡ ብዛዕባ‘ዚ ዘማኽሩ ትካላት ኣለው።
ብዛዕባ ስጋዊ ርክብን ብዛዕባ ኣካላት ወዲ ሰብን ዘብርሁ ኣማኸርቲ ትካላት‘ውን ኣለዋ።
እዘን ኣማኸርቲ ኣብዚ ትረኽብዎም: https://www.hilfeportal-missbrauch.de/nc/adressen/hilfe-in-ihrer-naehe/kartensuche.html
ኣብቲ „PLZ/Ort…“ ዝብል ትቕመጥሉ ከተማ ጽሓፍሉ።
ኣብቲ „Alle Zielgruppen“ ንኣብነት ክንደይ ዕድመኻ/ኺ ምዃኑ ክትሕብር ይከኣል።
ብድሕሪኡ ኣብዚ „Suche starten“ ጠውቕ/ቒ።
ኣብኡ ድማ ክተሓባበሩ ዝኽእሉ ሰባት ክርከብ ይከኣል።
ንሕና 3 ሰቀንስትዮ ኢና።
ክልተ ካባና ኣብ ጀርመን ተወሊድና።
ሓንቲ ድማ ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት ንባዕላ ስደተኛ ኮይና መጺኣ።
ኩላትና ኣብ ማሕበራዊ መንበሪ ንሰርሕ ኢና።
እቲ ንሕና ንሰርሓሉ AMYNA ይበሃል።
ካልኦት 7 ደወንስትዮ እውን ኣብዚ ይሰርሓ እየን።
ኣብዚ ናይ ማሕበራዊ መንበሪ ቦታ ዝሰርሑ ሰባት፡ ንውጽዓት ዝሕግዙ እዮም።
ናትና ስራሕ ዘለዎ ዕላማ:
ኣዋልድን ኣወዳትን ካብ ናይ ስጋዊ ርክብ ግፍዒ ክንክን ንምሃብ እዩ።
ቅድሚ ዝኾነ ምዃኑ ክንሕግዝ ንደሊ።
ስለዚ ንኻልኦት ዓበይቲ እውን ብዛዕባ ብዙሓት ኣገደስቲ ኣርእስቲ ንሕብር ኢና።
ኣብዚ ገጽ ድማ ብዙሓት ሕቶታት በዋልድን ኣወዳትን ዝመጹና ክንምልስ ንፍትን።
ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙኪ ከኣ፡
ኣበይ ሓገዝ ክትረኽቢ ከም ትኽእሊ ነርእየኪ!
ኣብዛ መራኸቢት ጠውቕ፡ https://refu-tips.de/ti/category/help-hilfe-ti/
እዚ ገጽ እዚ ን ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድን ኣወዳትን ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ።
ይኹን ደኣምበር ብውሕዱ 13 ዕድመ ዘለካ/ ዘለኪ ክትከውን ኣለካ/ኪ ።
ካብ ሕጂ ጀሚርና ሓደስቲ ሓበሬታታት ቀጻሊ ክንህበኩም ኢና።
ኣብዚ መርበብ ኢንተርነትና ቀጻሊ ምጹና።
እዚ ሃገር ክትለምዶ ትደሊ ኢኻ።
ስለዚ ብመጀመርያ ሕግታት ክትፈልጦም ኣለካ።
ብተወሳኺ ውን ብዙሕ ነገራት ክትመሃሮም ኣለካ።
ንሕና ውን ኣብዚ ክንተሓባበረካ ኢና።
ምናልባት ከቢድናካ ከይንህሉ።
ምናልባት ውን ዘሕፍረካ ነገር ከይህሉ።
ዝኾነ ንሕና ዝጸሓፍናዮ።
ንዓኻ ከነሕርቕ ኢልና ኣይኮንናን።
ኣቐዲምና ውን ይቕሬታ ንሓትት።
ይኹን ደኣምበር እዞም ዘሕፍሩ ኣርእስትታት ውን ንኽትፈልጦም ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ሃገር ሕጉስን ውሑስ ሂወትን ክትመርሕ ኣለካ።
ነዚ ድማ ንሕና ዓጢቕናሉ ኣለና።


text:
ክርስትያንሳንድ ህዝባዊ ቤት ንባብ፣ ክንድቲ ኣብ ሳዋ ብርጌድ ምሉእ ንመበሉ ሃንገር ኮይኑ፣ ኣብ ስለስተ ደርቢ ንጡፍ ኣገልግሎት ይህብ ። ብዘይካቲ ተገልገልቲ ዘይድይብዎ ራብዓይ ደርብን ከም መኽዘን ካልእ ንጥፈታት ቤት ንባብን ዘገልግል ትሕቲ መሬት ዘሎ ኣደራሽን ማለተይ እየ። እቲ ቤት ንባብ፣ ንዂሎም ደረጃታት ዕድመ ዘለዉ ሰባት በብናቶም መጻሕፍትን ቦታን ቀሪቡ የእንግድ። ንምንባብ፣ ምጽሓፍ ወይ ምጽናዕ ጥራይ ዘይኮነ ግን፣ ኮፍ ኢልካ ንምዕራፍ፣ ምዕላል፣ ምሕማይ፣ ምድዋር እውን የገልግል እዩ። ዝበዝሐ እዋን ነቲ ናይ መወዳእታ ጠቒሰዮ ዘለኹ ክገብር እየ ዝኸዶ። ትማሊ ግን ንመጽሓፍ «ሓላዊ’ታ ወርቃዊት ገረብ ዘፍጥረት ውልቀ መላኺ» ሒዘ ነቲ ከንብቦ ዝቕነኹ ዳግማይ ክኽልሶ እየ ከይደ ነይረ። በቲ ኣብ ፈይስቡክ ዝቐነየን ብመልእኽቲ ዝመጸንን ዕምቡረታት ከይጽሎ እሞ መንፈስ ስነ ጽሑፍ ኣጥፊኤ ብስምዒት ከይርእያ ብምባል እየ ከምኡ ዝገብርኩ።
ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝተጠቕሰ፣ ጸገማት ግቡእ ኣቀማምጣን ኣብ ክህሉ ዝግብኦ ቦታ ጠቕሊልካ ዘይምህላውን ስርዓተ ነጥቢ፣ ኣብ ዝገንጸልኩዎ ገጽ ተደጋጊሙ ዘጓንፈኒ ግድፈት ፊደላትን ተጸሚመ እየ ንባበይ ዝቕጽል። ብኣሕተምቲ እንተዝሕተም ወይ ሞያውያን ኤዲተራት እንተዝሓልፍዎ እኮ ከምዚ ኣይምዀነን ኢለ ካብ ምሕሳብ ግን ዓዲ ኣይወዓልኩን።
ኣብ ሓያለ ከይድታት እቲ መጽሓፍ፣ ንነባቢ፣ ፍርዲ ክህብ፣ ስምዒቱ ከንጸባርቕ፣ ናጽነቱ ክጥቀም ዘይፈቅድ፣ ብስምዒትን ድሌትን ጸሓፊ ጥራይ ክትቅበሎ ዘገድድ ተርእዮታት ኣነጋግራ ዛንታ የጓንፍ። እዚ ከኣ፣ ጠባያት ባዕሎም ከይግለጹ ወይ በቲ ክነግረሎም ዝግባእ ነጋሪ ዛንታ ከይዝንተዉ ብምትእትታው ደራሲ እናተዓብለሉ ከምዝምእዘኑ ብምግባር ይካወን።
እቲ ጸሓፊ ኣብ ምህናጽን ምምዕባልን ገጸ ባህርያት ኣየናይ መንጽረ ዛንታ ተጠቒሙ ምህላዉ ንባዕሉ ውን ዝዝክሮ ኮይኑ ኣይስመዓንን። ከም ውጽኢቱ ንባዕለይ ኣበየናይ መንጽር ተቐሚጠ ከንብብ ኣለኒ ኣመና እሽገር። ንገሊኦም ጠባያት፣ ኣብ ፍጻሜታትን ተግባራቶምን ተመርኲሰ፣ ማሕበራውን ስነ ኣእምሮኣውን ኣቃውማኦም ከለሊ እንከለኹ፣ ንኻልኦት፣ ጸሓፊ ሃንደበት ምጽእ ኢሉ፣ ስለዘቐምጠለይ ብምንታይ ለኪዐ ነቲ ዝብለኒ ዘሎ ከምዝቕበሎ እጽገም። ‘ከይፈተኻ እመን፣ እነግረካ እንድየ ዘለኹ፣ እንታይ ጭብጢ ደሊኻሉ’ ኢሉ ዝምጉተኒ ዘሎ ኮይኑ ከኣ እስመዓኒ። ባዕለይ ሕማቕን ጽቡቕን ኢለ ከይፈርድ ውን ይኽልክለኒ።
ንምንጽጻር፣ ካልኣይን ሳልሳይን ምዕራፋት እቲ መጽሓፍ ተማሲሖም ዘለዉ፣ ወራስን ዮናስን ክርኢ እንከለኹ፣ ደራሲ ነቲ ኣብ ወራሲ ዝተጠቕመሉ ሳልሳይ ኣካል ኣብ ዮናስ ዳርጋ ዝረስዖ ኮይኑ እሰመዓኒ። ከም ውጽኢቱ፣ ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ብናቱ መግለጺታት’ዩ ምስ ዮናስን ኣመዓባብላኡን ወሲዱኒ። ብዘይዝዀነ ፍጻመን ተግባርን፣ ዮናስ ለባምን ኣስፊሑ ዝሓስብን ምዃኑ ከምዚ ብምባል ብቓላት ደራሲ ይፋለጦ።
«ካብ ርሑቕ ዘይፍራሕ፣ ሰብ ክዛረቦ ዝቐለሉ ጥዑም ሰብ። ፍቱው ተጋዳላይ። ገዘፍቲ ጫፋት መሓውርን ጥብቆታት ርእስን፣ ገዚፍ መልሓስን ጥራሕ ዘይኮነስ ገዚፍ ልቢ ነበሮ።» ይብሎ። ኣብ ከይዲ እቲ ሳልሳይ ኣካል ኣዘንታዊ እቲ « ገዚፍ ልቢ ውን ነበሮ» ዝብል ፈጺሙ ምኽኑይ ቦታ የብሉን። ድቦላ እዩ ዝመጽእ፣ ብግቡእ ከይማዕበለን ኮፍ ዝበለ ብህሎ እዩ። ገዚፍ ልቢ ክነብሮን ከይነብሮን ከርእየኒ እምበር ከነግረኒ ዋሕዚ እቲ ዛንታ ኣይፈቕደሉን እዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ሕጡበ-ጽሑፍ ብዛዕባ ዮናስ፣ « መፈጠሩ ካብ ሓደ ብደረጃ ኤርትራ ኣዝዩ ምሁርን ስልጡንን ከኒሻዊ ቤተ-ሰብ እዩ» ይውስኽ። ከኒሻዊ ቤተ-ሰብ ከመይ ኣቢሉ ካብቲ ካልእ ሕብረተ-ሰብ ዝሰልጠነ ከምዝዀነ ግን ኣየርእን ወይ ኣይነግርን። ከምሳዕቤኑ ንተኣማንነቱ ኣብ ሰናይ ድሌተይ ወይ ንዝበለኒ ከይፈተኹ ብምቕባል ክገብሮ ይፍትን ኣሎ። ኣብዚ ከኣ ‘ነቲ ዝብለካ ጥራይ እመን’ ዝብለኒ ዘሎ ኮይኑ እስመዓኒ ዝበልኩዎ ደጊሙ ይስኸኒ። የስዕብ፣ «ቤተ-ሰቡ፣ ብዓንተብኡ ካብ ብዙሕ ባህልን ልምድን እምነትን ሕብረተ-ሰብናን ደረታቱን በጢሱ ዝወጸ ማሕበራዊ ሽፍታ’ዩ» ይውስኽ። ጸሓፊ፣ ልቢ-ወለድ ምዃኑ ረሲዑ ናብ ኣዝዩ ውልቃዊ ዛንታ ቀይሩ፣ ካብ ኣዘንታዊ ኣካል ጠቕሊሉ ርሒቑ፣ ናብ ኣነ፣ ንሕና ወሲዱኒ። «ሕብረተ-ሰብና» ክብል እንከሎ ንነብሱ ኣብቲ ልቢ ወለድ ኣእትዩ ምዝራብ ጀሚሩ። ዝያዳ ሕንፍሽፍሽ ፈጢሩለይ። ብዛዕባ’ቲ፣ ንሕብረተ-ሰብ ጠቒሱ ዝሃቦ ፍርድን መደምታን ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ብኻልእ ኲርናዕ ከልዕሎ እየ።
ናብ ዮናስ መሊሱኒ። በቲ ኣዘንታዊ ኣካል ዘይኮነ ብቓላት ደራሲ ባዕሉ። ምስ ምጭቋን ዮናስ ክብሪ ነባቢ ዝሰኣንኩ ኮይኑ ውን ክስመዓኒ ጀሚሩ። ንዮናስ ኣብ እዋን ትምህርቱ በቲ ፈሊጠ ኩሉ(ሳልሳይ ኣካል ነጋሪ ዛንታ) ኣቢለ ክከታተሎ ጸኒሐ፣ ትምህርቱ ከምዘቋረጸ እኳ ፈሊጠ። እንታይ ደኣ ኮይኑ ኢለ እናሓሰብኩ ሃንደበት ጸሓፊ መጺኡ፣ « ከመይ ዝኣመሰለ ጋኔን’ዩ ሰሪርዎ፧ ኩሉ’ቲ ክሳብ ሽዑ ዝነብሮን ዝተማህሮን ሓንቲ ድሕሪ ሓንቲ ሰበሮ። ወዲ መምህር ሸፊቱ ካን ዓቢዱ ዓለም ተገምጠለቶ። ኩሉ’ቲ ኣብ እዋን ቁልዕነቱ ዘምለጠ ብሓንቲ ኣፍታ ክገብሮ ደለየ። ካብቲ ዝፈልጦን ዝለመዶን ፈሊሉን ገበናዊ ስምዒት ኣሳቕይዎን ንኽልተ ዓመታት ኣብ ጓህሪ ብሕታዊ ገሃነም ተሳቐየ።» ብምባል ይፈርዶ። ንዓይ ከም ነባቢ ከኣ ከነግረኒ ደኣ እምበር፣ በቲ ነጋሪ ዛንታ ኣቢሉ፣ ከም ዝዓበደ፣ ዓለም ከምዝተገምጠለቶ፣ ገበናዊ ስምዒት ከምዝሓደሮ፣ ብጽምዋ ከምዝተሳቐየ ከርእየኒ ኣይከኣለን። ኣብ ዋሕዚ እቲ ዛንታ እዚ ልዒለ ዝገልጸኩዎ ርኡይ ምትእትታው ጸሓፊ እዩ።
ምስ ደራሲ ክማጎትን ውራይ ንባበይ ክገብርን እዋን ከይዱ። ቤት ንባብ ዝዕጸወሉ ሰዓት ውን ኣኺሉ ነበረ እሞ ንገዛይ ነቐልኩ። ኣብ መንገደይ ድማ፣ ድሕሪ ደጊም ብዛዕባ ኣብ ቴክኒካዊ ኣገባባትን ሰዋስውን ንዘጋጥሙኒ ጸገማት እዛ መጽሓፍ፣ ኣብ ሓያለ ካብ ምዕራፋታ ተደጋጊሞም ዘለዉ ብምዃኖም፣ ከም ውሁባት ክወስዶም እሞ፣ ጸኒሐ ኣብቲ ፍስፍናዊ ሸነኹ ከመይ ከርትዖ ፈቲኑ፡ ንታሪኽ ከ ብናጻ ዓይኒ ዶ ወገን ሒዙ ርእይዎ፣ ካብ ስምዒት ሓራ ዶ ነይሩ፣ ንሕብረተ-ሰብ ዝልክዓሉ መምዘንን ዝህቦ ፍርድን ኣብ ምንታይ ይምርኮስ ዝብሉ ኣቓልቦይ ዝሰሓቡ ነጥብታት ከተኲር ወሰንኩ።
ይቕጽል


text:
ማሕበራዊ መራከቢ ብዙሃን ፌስቡክ ምስ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩወሪ ሙሰቨኒ ርክብ ኣለዎም ንዝበሎ ገጻት ምዕጻው ገሊጹ። እቲ ትካል ነዚ ዝገለጸ እተን ገጻት ኣብቲ ኣብዚ ሰሙን ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ኡጋንዳ ርእይቶ ሰባት ንምጽላው ይጥቐምሉ ኣለው ብምባል ምዃኑ ገሊጹ'ሎ።
ፌስ ቡክ እተን ዝተዓጸዋ ገጻት ምስ ሚኒስትሪ ሓበሬታን ሚኒስትሪ ኮሚኒኬሽን ቴክኖሎጂን ኡጋንዳ ዝተተሓሓዘ ምንባሩ ሓቢሩ'ሎ።
ፌስቡክ እቲ ሚኒስትሪ "ናይ ሓሶት ገጻት: ተደጋጋሚ ገጻት ብምጥቃም ርእይቶ ኣብ ምሃብ: ትሕዝቶ ዝያዳ ተበጻሕነት ክህልዎ ብምትሕልላፍ" ዝአመሰሉ ተግባራት ከካይድ ምጽንሑ ይሕብር።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኡጋንዳ ዶን ዋንያመ "ፌስቡክ ኣብ መስርሕ ምርጫ ኡጋንዳ ምትእትታው የካይድ ኣሎ: ሰባት ምትእትታው ናይ ወጻኢ ሓይሊ ከረጋግጹ እንተደልዮም እዚ ሓደ ጭብጢ'ዩ" ምባሎም ኣሶሴይትድ ፕረስ ሓቢሩ'ሎ።
ሃገራዊ ምርጫ ኡጋንዳ ዝመጽእ ሓሙስ ጥሪ 14,2021 ክካየድ'ዩ።


text:
ፖሊስ ሰኔጋል ንመዓቀኒ ተወዳደርቲ ፕረዚደንት ልዕል ምባሉ ተኸቲሉ ብዝተላዕለ ተቓውሞ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምጥቓሞምን ንገለ ኣብ ተቓውሞ ዝተሳተፉ ምእሳኦም ተሓቢሩ።
ሓደ ዓመት ቅድሚ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ሰኔጋል መንግስቲ ህጹያት ተወዳደርቲ ናብቲ ምርጫ ንምእታው ዘድልዮም ቁጽሪ ፊርማ ክብ ምባሉ ይፍለጥ፥ ተቓወምቲ ወገናት ድማ ነዚ ስጉምቲ መንግስቲ ኮነ ኢሉ ንተቓወምቲ ንምድራትን ንምቁጽጻር ኢሉ ዘሕለፎ ውሳነ’ዩ ይብሉ።
ኣብቲ ትማሊ ኣብ ሓሙስ ኣብ ከተማ ዳካር ዝተኻየደ ተቓውሞ መራሕቲ ክልተ ተቓወምቲ ፓርቲታት ምእሳሮም ተፈሊጡ’ሎ።
ተቓወምቲ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ኣፍደገ ፓርላማ እታ ሃገር ጎደናታት ብምዕጻው ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘካየዱ ክኾኑ ከለው ፖሊስ ድማ ነቲ ተቓውሞ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምጥቓሙ ተሓቢሩ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ሴንት ሉዊስ: ቲስ ኣንድን ሜባካ ዝተባህለ ከባቢታት’ውን ተመሳሳሊ ተቓውሞ ተካይዱ ኔሩ።
ቀዳማይ ዙር ሃገራዊ ምርጫ ሰኔጋል የካቲት 24,2019 ክካየድ’ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሃገራዊ ባይቶ’ታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ፖሊስ ዝርከብ ኮይኑ ህጹያት ተወዳደርቲ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ሓደ ሚእታዊት ፊርማ ኮሚሽን ምርጫ ከተ አኻኽቡ ክብል ውሳነ ኣሕሊፉ’ሎ።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ኽፋላት ሱማሊያ፡ኬንያን ኢትዮጵያን ይወቅዕ ዘሎ ዝናብ ኣብ ልዕሊ ኣሽሓት ዝተፈነቐሉ ሱማሊያዊያን ሽግር ይፈጥር ከምዘሎ ፀብፂቡ።UNHCR ከምዝሓበሮ መንገዲታት ብውሑጅ ይዓንው ስለዘለው በቲ ከቢድ ዝናብ ንዝተሃሰዩ ረድኤት ናይ ምቕራብ ፃዕሪ የሰናኽሎ ኣሎ ይብል።
ኣብቲ ከባቢ ዝወቕዐ ከቢድ ዝናብ ነቲ ብድርቂ ዝተጠቕዐ ከባቢ ፅቡቕ ፍፃመ’ዃ እንተኾነ ብኻሊእ መዳዩ ግን ዕንወት እናስዐበ እዩ።
ንኣብነት ኣብ ዋና ከተማ ሞቓድሾ ይብል ፀብፃብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት /UNHCR/ እቲ ውሕጅ ሰለስተ ሽሕ ዝፅግዑ ተመዛበልቲ ንዝተዓቖብሉ መፅለሊ ጣቢያ ከምዘዕለቕለቖ ሓቢሩ።ብተወሳኺ’ውን ንመጎዓዝያ ከምዘተኣጛጎሎን ካብ መንበሪኦን ናይ ዝሃድሙ ሰባት ቁፅሪ ክንኪ ከምዝገበረን እቲ ትካል ሓቢሩ’ሎ።
እቲ ዝናብ ሱማሊያዊያን ካብ ዅናትን ጥምየትን ብምህዳም ናብ ኢትዮጵያ መፅለሊ ንምርካብ ዝገብርዎ ጉዕዞ ኣይኸልከሎምን።ቅድም ኢሎም ምስ ዝነበሩ ክልተ ኣዋርሕ እንትነፃፀር ዝበዝሑ ስደተኛታት ኣብዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኢትዮጵያ ናብዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዶሎ ኣዶ ከምዝኣተው UNHCR ይሕብር።
ልዕሊ 8,800 ሱማሊያዊያን ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናብቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ኣትዮም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኬንያ ኣብ ዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ዝርከቡ 5,000 ስደተኛታት ኣባይቶም ብውሕጅ ከምዝሰኣኑ ወሃቢ ቃል UNHCR ኣፍሊጦም።UNHCRን መሻርኽቱን ንቶም ዝተጎድኡ ናብ ደረቕ ከባቢ ከምዝወሰዱዎምን ኮቦርታን መደቀሲ መንፀፍን ከምዝሃብዎምን ሓቢሮም።
330 ሽሕ ዝግመቱ ሱማሊያዊያን ኣብ ሃገሮም ብዘጋጠመ ድርቅን ስግኣት ፀጥታን ናብ ኬንያ፡ኢትዮጵያ፡የመንን ጁቡትን ከምዝኣተው ፀብፃብ UNHCR ይሕብር።


text:
Radio Erena: 14 July 2020
ዩጋንዳ፣ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ንምክያድ ኣብ እትዳለወሉ ዘላ እዋን፣ ኣብ ልዕሊ ናይ ውልቂ ሜድያ መጥቃዕቲ ክካየድ ምጅማሩ፣ ኣሻቓሊ ከምዝኾነ ኮሚቴ ንምጥባቕ ጋዜጠኛታት ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ዮወሪ ሙሰቨኒ፣ ነቶም ብቅሉዕ ዝነቕፉዎ ጋዜጠኛታትን ጸሓፍትን ክኣስር ምጅማሩ ኣፍሊጡ።
‘ፖለቲካ ሓዘል ዜና ምድላው፣ ሓደገኛ ኮይኑ’ ብምባል ንኩነታት ሃገሮም ዝገልጹ ዘለዉ ጋዜጠኛታት፣ ብፖሊስን ኣባላት ጸጥታን ምፍርራህን ማእሰርትን ይወርዶም ከምዘሎ ሓቢሮም።
ኣብ መፈለምታ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ሓፈሻዊ ምርጫ ዝካየደላ ዩጋንዳ፣ ንሙሰቨኒ ምውድዳር ኣዝዩ ከቢድ ኮይኑ ከምዘሎ’ዮም ተቓወምቲ ሓይልታት ዝገልጹ። ተሪፈን ዘለዋ ማዕከናት ዜና እተን ብመንግስቲ ዝውነናን፣ ምስ ሙሰቨኒ ዝደናገጻን ጥራይ ብምዃነን፣ ምስ ህዝቢ ተራኺብና ጎስጓሳትና ከነካዪድ ኣይከኣልናን ክብሉ’ዮም እቶም ተቓወምቲ መረረኦም ዘስምዑ።
ኣብ ዩጋንዳ፣ ምስዚ ጉዳይ’ዚ ብዝተሓሓዝ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ልዕሊ 10 ጋዜጠኛታትን ጸሓፍትን፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ’ዩ ኮሚቴ ምጥባቕ ጋዜጠኛታት ዝገልጽ።


text:
Radio Erena: 03 May 2019
ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ሎሚ ዓርቢ 3 ግንቦት ብደረጃ ዓለም ይዝከር ኣሎ።
ኣብዛ ዕለት፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ቀዳሞት ጸላእቲ ፕረስ ምዃኑ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም ዝወጽእ ዘሎ መግለጺታት የመልክት።
እዚ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝዝከር ዘሎ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ዓለም፣ ህዝቢ ሓሳቡ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰል ተሓሪሙ ምህላዉ ኣጉሊሑ።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ቀዳሞት ጸላእቲ ናጻ ፕረስ ተባሂሎም ብሕማቕ ኣብነት ካብ ዝተጠቕሱ መራሕቲ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ግኑን ስም ሒዙ ቀሪቡ።
ኣብ ኤርትራ ካብ 2001 ኣትሒዞም በብእዋኑ ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ ኣስታት 20 ዝኾኑ ኣባላት ሚኒስተሪ ዜናን ናይ ብሕቲ ጋዜጠኛታትን ሃለዋቶም ኣይፍለጥን።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ይኹን ካልእ ማዕከን ዜና ብዘይምህላዉን፣ ንሓያሎ ዓመታት ንዝተቐየዱ ጋዜጠኛታት ከኣ ናብ ፍርዲ ብዘይምቕራቦምን፣ ኤርትራ ነዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ብናጽነት ፕረስ ኣብ ድሕሪት ምስ ዝስራዓ ሃገራት ትርከብ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ብዩኔስኮ ኣብ ዝተወደበ፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ ኣብ ኢትዮጵያ ይካየድ ኣሎ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ዩኔስኮ፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕማድ፣ ናይ ሰላም ሽልማት ኣበርኪትሉ።
እዚ Félix Houphouët-Boigny ዝተባህለ ናይ ዩኔስኮ ሽልማት፣ ምእንቲ ሰላም ኣበርክቶ ንዝገበሩ መራሕቲ፣ ውልቀሰባትን ማሕበራትን ዝወሃብ’ዩ።
========================