text:
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ካብ መፍቀርያነ እግዚአብሔር ዝኾኑ ሥድራ ቤት ኣቦኦም ወልደሥላሴ ዓምደጊዮርጊስ፡ ኣዲኦም ድማ ሚዛን ሃብተማርያም 17 መስከረም 1894 ዓ.ም. (27 መስከረም 1901 ዓ.ም.ፈ) ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ እንዳደቆ ዝበሃል ዓዲ ተወሊዶም። ዝተወልዱሉ ዕለተ ብርሃን በዓል መስቀል ብምንባሩ “ተወልደብርሃን” ኢሎም ሰመይዎም።
ብፍቕርን ናብዮትን ወለዶም ዓብዮም ወዲ 10 ዓመት ምስ ኮኑ ኣደኦም ብሞት ተፈለይኦም። ድኅሪ ሓደ ዓመት ኣቦኦም “ንሕፃን እታ ክኸደላ ዝግብኦ መንገዲ ኣርእዮ እሞ ካብኣ ኣይከልግስን እዩ” ዝብል ቃል መራሔ ፍኖት ገይሮም ኂዞሞም ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣተዉ።
ኣብዚ ገዳም ደብረ ቢዘን፡ መንፈሳዊ ትምህርቲ ምስ ግብረ ገብነት ብሓፈሻ ን4 ዓመት ዝኣክል ምስ ተማህሩ ብ 02 ሐምሌ 1908 ዓ.ም.ግ (09 ሓምለ 1916 ዓ.ም.ፈ) ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራን ኢትዮጵያን ሊቀ ጳጳሳት ካብ ዝነበሩ ግብጻዊ ኣቡነ ጴጥሮስ መዓርገ ዲቁና ተሠየሙ። ተመስጦ ቃለ እግዚአብሔር ስለዝነበሮም ትምህርቶም ብምቕጻል ምሉእ ግብረ ክህነት ምስ ዛዘሙ ንፍሉይን ልዑልን ትምህርቲ ካብ በበይኖም መምህራን ኣብ ዝተፈላለያ ኣድባራት ካብ 1910 ክሳዕ 1918 ዓ.ም.ግ (1918 ክሳዕ 1926 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ዝነበረ ጊዜ ሰዋስወ ግእዝን ቅኔን ጸዋትወ ዜማን ትርጓሜ መጻሕፍትን ብግቡእ ተማሂሮም። እዚ ድማ ኣብ ገዳም ደብረ ድማኅ ኣቡነ መርቆሬዎስ ኣብ ዓዲ ጣፋ ንፋስ ካብ መምህር ወልደሥላሴ ቅኔ ምስ ተቐነዩ ትምህርቶም ንምስፋሕ ኣብ ኣምባ ሰነዪቲ (ትግራይ) ዝርከብ ገዳም ቅድስት ሥላሴ ካብ መምህር ኣፈወርቅ ቅኔ ምስ ኣገባቡ ኣጽፊፎም ተማሂሮም። ቀጺሎም ድማ ናብ ኣክሱም ብምኻድ ትርጓሜ መጻሕፍተ ሓዲሳት ከም ዝተማህሩ ታሪኾም ይገልጽ።
ትግሃቶምን መንፈሳውነቶምን ዝከታተሉ ዝነበሩ ኣበምኔት ገዳም ደብረ ቢዘን መምህር ዓምደማርያም ኣብ መጀመርታ 1918 ዓ.ም.ግ (1926 ዓ.ም.ፈ ) ናብ ደብረ ቢዘን መለስዎም። ብምርጫን ትእዛዝን ማኅበረ መነኮሳት ኣብ በበይኑ ሥራሓት ከገልግሉ ድኅሪ ምጽናሕ ብ1922 ዓ.ም.ግ. (1930 ዓ.ም.ፈ.) "ምዉት አነ በኀበ ዓለም፡ ወዓለምኒ ምዉት በኀቤየ/ ዓለም ኣባይ ምውቲ እያ፡ ኣነ'ውን ኣብ ዓለም ምዉት እየ” ገላ. 6፡11-15 ብምባል ካብ ናብራ ዓለም ርኂቖም ብድንግልና ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ክጽመዱ መብጽዓ ኣተዉ’ሞ “ኣባ ተወልደብርሃን” ዝብል ድርብ መጸውዒ ተዋሂብዎም ብኢድ ኣበምኔት መምህር ዓምደማርያም ሥርዓተ ምንኵስና ተፈጺምሎምን ልብሰ ምንኵስና ተቐቢሎምን መነኮስ ዘደብረ ቢዘን ኮኑ።
ኣባ ተወልደብርሃን (ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስ) ብትግሃት እናኣገልገሉ፡ ብዕድመን ጥዕናን ዓዲ ውዒል ንዝኾኑ ገዳማውያን እናረድኡ ድኅሪ ምጽናሕ፡ መዓርገ ቅስና ንምቕባል ናብ ሃገረ ግብጺ ተበገሱ። ኣብቲ ጊዜ’ቲ መዓርገ ክህነት ዝቕበሉ ኤርትራውያን ብቐጥታ ካብ ፓትርያርክ እስክንድርያ ኪኸውን ኣቐዲሙ ብባዕዳዊ መግዛእቲ ጣልያን ኣቢሉ ምስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ስምምዕ ተገይሩ ስለ ዝነበረ ብ21 መስከረም 1927 ዓ.ም.ግ. (28/07/1935 ዓ.ም.አ.) ናብ ግብጺ ከዱ። ካብ ፖፕ መበል 19 ዮሓንስ ፓትርያርክ እስክንድርያ (መበል 113 ፓትርያርክ ዘመንበረ ማርቆስ) መዓርገ ክህነት ተቐቢኦም ድማ ናብ ሃገሮም ተመልሱ።
ብርድእናን ተኣዝዞን ዝቕድሞም ዘየለ ኣባ ተወልደብርሃን ድኅሪ ንሓደ ዓመት ኣብ ጸላም ዝበሃል ቦታ ገዳም ደብረ ቢዘን መንፈሳዊ ትምህርቲ ኪምህሩ ድኅሪ ምጽናሕ፡ ብጻውዒት ማኅበረ መነኮሳት ናብ ደብረ ቢዘን ተመሊሶም ብቀሺ ገበዝነት ንኸገልግሉ ተመርጹ። ነዚ ኃላፍነት’ዚ ድማ ብኣኰቴት ተቐቢሎም ንሠለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርኅን ብቅንዕናን ትግሃትን ኣገልገሉ። ድኅሪ’ዚ ኣብ ትግራይ - ዓድዋ፡ ዓዴት ኣብ ዝበሃል ጨንፈር ገዳም ደብረ ቢዘን ዝኾነ ደብረ ገነት ተላኢኾም ንዓሠርተ ዓመት ኣገልገሉ።
እቶም ን34 ዓመት ብዓቢይ መንፈሳዊ ጥበብን ትብዓትን ንገዳም ዘገልገሉ ኣበምኔት መምህር ወልደሰማዕት ምስ ዓረፉ ነታ መንበሮም ዝትክኣ ኣቦ ተደልየ። እንሆ ድማ ብ1941 ዓ.ም.ግ (1948 ዓ.ም.ፈ) ብመሠረት ሕግን ሥርዓትን ኣበው መነኮሳት፡ ነዚ መንፈሳዊ ኃላፍነት ብመንፈሳዊ ፍልጠትን ግብረ ገብነትን ይበቕዑ እዮም ተባሂሎም ካብ ዝተሓፅዩ ኣቦታት፡ ኣባ ተወልደብርሃን ብድምፂ ብልጫ ተመስኪሩሎም፡ ብምልኣተ ማኅበረ መነኮሳት “ይደልዎ” “ይግብኦ” ተባሂሎም፡ “እስመ መምህረ ሕግ” “መምህር ተወልደብርሃን ኣበምኔት ዘደብረ ቢዘን” ብዝብል መጸውዒ ኃላፍነትን መሪሕነትን ገዳም ተረከቡ።
ተልእኮን ተኣዝዞን ኣብ በበይኑ ጽፍሕታት ኃላፍነት ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብጻሕ መምዘንን ተመክሮን ብምዃኑ፡ ኣባ ተወልደብርሃን በዚ መሥርሕ እዚ ኃሊፎም ብቕዓቶም ከመስክሩ ጊዜ ኣይወሰዱን።
ኣብ መንፈሳዊ ትምህርትን ማኅበራዊ ኣገልግሎትን ቊጠባዊ ዕቤትን ገዳም ደብረ ቢዘን ዓቢይ ኣበርክቶ ገበሩ። ብዝተዋህቦም ሥልጣንን ኃላፍነትን ኣገልግሎቶም ንገዳም ጥራይ ከይተሓጽረ፡ ንናይቲ ኣከባቢ ሕዝቢ ትምህርተ ሃይማኖት ንኽመሃር፡ ኣብያተ ክርስቲያናት ንኺሕነፃ፡ ትኅዝቶ ገዳም ንክኸብርን ንኽሰፍሕን ከምቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ኣቦታት ብሰፊሑ ቀጸልዎ። ኣብ ገዳም ደብረ ቢዘን ቤት ትምህርትን ቤት መጻሕፍትን ከምኡ’ውን ካብ ነፋሲት ክሳብ ባጽዕ ኣብ በበይኑ ቦታታት ኣብያተ ክርስቲያናት ሓኒፆም። ኣብ ቊጠባዊ ኣገልግሎት ዝውዕሉ ኣብ ኣሥመራ፡ ነፋሲት፡ እምባትካላን ካልእን ዝተሠርሑ ገዛውትን ትካላትን . . . ሕያው ምስክር እዮም።
ኣበምኔት ኣብ ዝነበርሉ ብፍሉይ ዝጽውዕሉ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ዝነበሮም ቅንዓት፡ ኣብ ጉዳይ ሃገር ዝነበሮም ጽኑዕ ፍቕርን ቅኑዕ መትከልን ተባዕ ውሳኔን እዩ።
ካብ 1974 ዓ.ም. ኣትኂዞም ናይ ኢትዮጵያ ሰበ ሥልጣን ደርጊ - ኢሰፓ በብጊዜኡ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባታት ከም መጠን ዓቢይ ኣቦን ተጸዋዒ ገዳም ደብረ ቢዘንን እናዓደሙ ኣንጻር ቃልሲ ኤርትራ ኪጒስጒሱ ኣብ ዝደፋፍእዎም ዝነበሩ ጊዜ፦ ነቲ ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራ ብወተሃደራት ደርግ ዝፍጸም ዝነበረ ግፍዕን ኅልቂትን ዘመተ ንብረትን ጥሪትን እናዘርዘሩ፡ እዚ ኣረማዊ ተግባር እምበር ግብሪ ጽድቂ ስለ ዘይኮነ ኣይቅበሎን እየ፡ ሓቂ መስኪረ እንተሞትኩ’ውን ግቡአይ” ብምባል ተቢዖም ይምልሱን በብእዋኑ ብግልጺ ይቃወሙን ነበሩ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ክሳብ ንሕይወት ዝፈታተን መከራ በጽሖም። ናይቲ ዓቢይ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣበምኔት ብምዃኖም ኣብ ሕዝቢ ካልእ መልክዕ ከይኅዝ ዝሰግኡ ሰበ ሥልጣን ደርግ፡ ካብ ከተማ ኣሥመራ እንከይወፅኡን ፍሉይ ምክትታል ክግበረሎምን ወሰኑሎም። በዚ ናይ ማሕዩር እገዳ ድማ ንኽልተ ዓመት ጸንሑ።
ትምህርቶምን ሥነ ምግባሮምን ኣገልግሎቶምን ንዝያዳ ሢመት ብቑዕ ስለዝገበሮም፡ ብድምፂ ምርጫ በሊጾም ብሣልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ መርቆሬዎስ ብኣንብሮተ ዕድ ናይ መላእ ኢትዮጵያ ገዳማት ኤጲስ ቆጶስ ኮይኖም ብ18 ጥቅምቲ 1983 ዓ.ም.ግ. (28 ጥቅምቲ 1990 ዓ.ም.ፈ) ተሾሙ።
ሊቀ ጳጳስ ዘገዳማተ ኢትዮጵያ ኮይኖም መንበረ ቤት ጽሕፈቶም ኣብ ኣሥመራ ገይሮም ክሳዕ ናፅነት ኤርትራ 1983 ዓ.ም.ግ. (1991 ዓ.ም.ፈ) ኣገልገሉ።
ብ21 መስከረም 1984 ዓ.ም.ግ. (2/10/1991 ዓ.ም.ፈ.) ካብ ኢትዮጵያ ብተፈልዮ ባዕለ ምምኅዳራዊ ሥራሕ ብመሪሕነት ኣቡነ ፊልጶስ ካብ ኣበምኔታት ገዳማት፡ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ዝርከብዎ ጊዜያዊ ሲኖዶስ ምስ ቆመ፡ መሠረታዊ ዕዮታት ተፈጺሞም እዮም።
ኣብ ጽባሕ ወግዓዊ ዓመተ ናፅነት ሃገርና (1993 ዓ.ም.ፈ.) ምስ ሥርወ መንበረ ፓትርያርክ ቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ ዝኾነ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ግብጺ፡ ታሪኻውን ሕጋውን ርክባቱ ተጸኒዑ ክኸውን ኣብ ዝግብኦ ጒዳይ ቤተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኤርትራ ኣብ ስምምዕ ስለ ዝተበጽሐ፡ ብብዝኂ ድምፂ ዝተኃርዩ ኃሙሽተ ኣበምኔታት ናብ ግብጺ ብምኻድ ብ12 ሰነ 1986 ዓ.ም.ግ. (19/6/94 ዓ.ም.ፈ.) ዕለተ በዓለ መንፈስ ቅዱስ (ጰንጠቆስጤ) ብኢድ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ሺኖዳ ሣልሳይ መዓርገ ጵጵስና ተቐቢኦም ተመልሱ።
ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስ ካብ 1991 ዓ.ም.ፈ ክሳዕ 1998 ዓ.ም.ፈ ን7 ዓመት መሪሕነት መንበረ ጵጵስናን ልዑለ መንበርነት ጊዜያዊ ሲኖዶስን ኮይኖም ኣብ ዘገልገልሉ ጊዜያት ናብ ፍጹም ምሉእ ልዑላውነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዘብቅዕ ጥጡሕ መንገዲ ተጸርገ።
እንሆ ድማ ኣብ 1990 ዓ.ም.ግ. (1998 ዓ.ም.ፈ)፦ ጳጳሳት ኣድያማት (ዞባታት) ኤርትራ፡ ኣባላት ጊዜያዊ ሲኖዶስን ምእመናንን ዓበይቲ ዓድን፣ ልኡኽ መንበረ ማርቆስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ሊቀ ጳጳስ ኣቡነ ብሾይ ብተዓዛብነት ኣብ ኣሥመራ ኣብ ዝተረኽቡሉ፡ ንሢመተ ፓትርያርክና ብፁዕ ኣቡነ ፊልጶስ ተኃርዩ።
ብ30 ሚያዝያ 1990 ዓ.ም.ግ. (08 ግንቦት 1998 ዓ.ም.ፈ) ናብ ግብጺ ብምኻድ ኣብ መንበረ ማርቆስ 54 ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ኣብ ዝተሳተፍዎ ብብፁዕ ወቅዱስ ፖፕ ሺኖዳ 3ይ መበል 117 ፓትርያርክ ዘመንበረ ማርቆስ፡ ጸሎተ ሢመትን ሥርዓተ ተቀብዖን በጺሑሎም፡ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ቀዳማይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኮኑ።
ኣብቲ ዓመት’ቲ ድማ ጊዜያዊ ሲኖዶስ ተልእኾኡ ኣብቂዑ፡ ብሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ጥራይ ዝቖመ፡ ብብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ዚምራሕ ቅዱስ ሲኖዶስ ኃላፍነቱ ተረከበ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ኣብተን 4ተ ዓመት መዋዕለ ሢመቶም ብመሪሕነቶም ብዙኅን ዓቢይን መሠረታውን ሥራሓት ተፈጺሞም እዮም። ብመሪሕነቶም ልዑለ መንበር ቅዱስ ሲኖዶስ መሠረታዊ ሓዋርያዊ ዕዮታት ፈጺሙ። ቅዱስነቶም ንኃሙሽተ ጳጳሳት ናብ መዓርገ ሊቀ ጵጵስና ሠይሞም። ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር ስብከተ ወንጌል ኣብ ምስፋሕ፣ ውሉደ ክህነት ኣብ ምሥልጣን፣ በብኣድያማት (ዞባታት) ብሓገዝ ዝተፈላለዩ ኣካላት መንበረ ፓትርያርክን ኣብያተ ጽሕፈትን ከምኡ’ውን ኣብያተ ክርስቲያናት ኣብ ምሕናፅ፣ ኣብ ውሽጥ ሃገርን ወፃእን ብስም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዑደትን ዘተን ብምግባር ቃለ ምዕዳንን ቡራኬን ኣብ ምሃብ . . . ብዙኅን ሰፊሕን ኣገልግሎት ፈጺሞም።
ጽኑዕ ውሕደት ምስ ኣኃት ኦርየንታል ኣብያተ ክርስቲያን ከምኡ’ውን ኅውነታዊ ዝምዳና ምስ ካልኦት ሃይማኖታውያንን ማኅበራውያንን ትካላት ኣብ ምምሥራት ብዙኅ ጽዒሮም እዮም።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ፣ ደኺምንን ጸጊምንን ከይበሉ ክመርሑን ከገልግሉን ድኅሪ ምጽናሕ፡ ብዝኃደሮም ሕማም ኣብ መበል 101 ዓመት ዕድመኦም ኣብ ኣሥመራ ብዕለት 08 መስከረም 1995 ዓ.ም.ግ. (18 መስከረም 2002 ዓ.ም.ፈ.) ብሰላም ዓሪፎም። ሥርዓተ ቐብሮም ድማ ካብ ግብጺ ዝመጹ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ሺኖዳን ሊቃነ ጳጳሳትን፣ ከምኡ’ውን ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ዝመርሕዎም ሕዝበ ክርስቲያን፣ ኣካላት መንግሥትን ናይ ካልእ ሃይማኖት መራሕትን ወከልትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ገዳም ደብረ ቢዘን ተፈጺሙ።
ረድኤት ብፁዕነቶም ኣይፈለየና።
“ፍትወተ ነፍሱ ወሀብኮ ወስእለተ ከናፍሪሁ ኢከላእኮ፡ እስመ በጻሕኮ በበረከት ሠናይ፡ ወአንበርከ አክሊለ ዲበ ርእሱ ዘእምዕንቊ ክቡር፡ ሐይወ ሰአለከ ወሀብኮ፡ ለነዋኅ መዋዕል ለዓለመ ዓለም”
“ትምኒት ልቡ ሃብካዮ፡ ዝለመነካውን ኣይከላእካዮን፡ ብዓቢይ በረኸት ተቐበልካዮ፡ ብጽሩይ ወርቂ ዝተገብረ ኣኽሊል ኣብ ርእሱ ደፋእካሉ፡ ሕይወት ለመነካ፡ ንስኻ ከኣ ነዊኅ ዕድመ ሃብካዮ፡ ብሳላ ምድኃንካ ክብሩ ዓቢይ እዩ። ዕቤትን ሞገስን ወሰኽኻሉ” (መዝሙረ ዳዊት 21(22)፡2-5)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!
***


c: text/html

text:
Radio Erena: 27 December 2019
ካብ ኢትዮጵያ ናብ ወደብ ጅቡቲ ዝዝርጋሕ ሻምብቆታት ባህራዊ ጋዝ ንምህናጽ ኣቐዲሙ ብክልቲኦም መንግስታት ንዝኸጠተመ ስምምዕ ግብራዊ ክኸውን ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ከምዘጽደቆ ሺንሁዋ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቡቢሩ።
እቲ ባህራዊ ጋዝ ካብ ዝተረኽበሉ ክልል ኦጋዴን ናብ ወደብ ጅቡቲ፣ ልዕሊ 760 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ሻምብቆታት ኣብ ውስጢ ክልተ ዓመታት ክዛዘም ትጽቢት ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዞባ ኦጋዴን ዕደና ባህራዊ ጋዝ ዘካይድ ዘሎ ኩባንያ ቻይና Poly-GCL ነቲ ፕሮጀክተ ከተግብር ምዃኑ ኣብ ወርኺ ለካቲት 2019 ምጥቃሱ ይዝከር።
እቲ ኩባንያ ንልዕሊ 10 ዓመታት ከካይዶ ኣብ ዝጸንሐ ዳህሳስ፣ ኣብ ዞባ ኦጋዴን ካብ 7 ክሳብ 8 ሜትሪክ ቶን ዝግመት ዕቝር ሃብቲ ባህራዊ ጋዝ ከምዘሎ ከረጋግጽ ክኢሉ’ዩ።
እቲ ኩባንያ ኣብቲ ዞባ ነዳዲ ናይ ምርካብ ልዕሉ ተስፋ ከምዘለዎ’ውን በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኢትዮጵያ ካብ ሰደድ ባህራዊ ጋዝን ነዳዲን ዓመታዊ ኣስታት ሓደ ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ክትረክብ ትጽቢት ኣንቢራ ኣላ።
ንሰደድ ብወደብ ጅቡቲ ክልኣኽ ተባሂሉ ድማ’ዩ፣ ካብቲ ባህራዊ ጋዝ ዝተረኽበሉ ከባቢታት ኦጋዴን ክሳብ ወደብ ጅቡቲ ሻምብቆታት ንምዝርጋሕ ፕሮጀክት ዝተታሕዘሉ።
=====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 02 February 2020
መንግስቲ ሱዳን ኣብ የመን ንዝተማረኹ ወተሃደራቱ ክቕበል ቅሩብነት ኣየርኣየን ክብል ኣል-ሑቲ ከሲሱ።
ሓላፊ ጉዳይ ምሩኻት ኲናት ኣል ሑቲ ዓብዱልቃድር ኣልሙርታዳ ንሺን ሁዋ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኣብ ትሕቲ ኣልሑቲ ዘለዉ ምሩኻት ናብ ዓዶም ክምለሱ ንመንግስቲ ሱዳን ወግዓዊ ጻውዒት ከምዝቐረበ ኣመልኪቱ። መንግስቲ ሱዳን ጉዳይ እቶም ምሩኻት ብመንጎኝነት ቀይሕ መስቀል ክሳለጥ ብዝሓተቶ መሰረት እቲ መስርሕ ክጅመር ዝግበኦ እኳ እንተነበረ፣ ሰበስልጣናቱ ቅሩብነት ኣየርኣዩን ክብል እዩ ዓብዱልቃድር ኣልሙርታዳ ዝኸስስ።
ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ንምሕጋዝ ሱዳን ዘዋፈረቶም ወተሃደራት፣ ኣደዳ ሞትን መቑሰልትን ይኾኑ ከምዘለዉ ኣልሑቲ ኣቐዲሙ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
እቶም ሱዳናውያን ምሩኻት ኲናት ኣብ ትሕቲ ኣልሑቲ ኣብ ዘለዉሉ እዋን፣ ግቡእ ክንክን ከምዝግበረሎምን ብኣህጉራዊ ትካል ቀይሕ መስቀል ከምዝብጽሑን ይግለጽ።
እቲ በዓል ስልጣን ኣልሑቲ፣ ‘ቶም ምሩኻት ምስ ስድራቤታቶም ብቴለፎን ክራኸቡ ከምዝተፈቕደሎም እኳ እንተገለጸ፣ ቁጽሮም ክንደይ ምዃኑ ግና ካብ ምሕባር ተቖጢቡ’ሎ።
=============


text:
ከም ጽላሎትና ምሳና እናኸዱ ስምናን ክብርናን ንዘዋርዱ፡ ኣምለኽቲ ሓደ ሰብ ብጭብጢ ነቃልዕ! ግብራዊ ስጉምቲ ንሃብ!
ሰባት ካብ ማሙቕ ቤቶም፡ መረበቶም፡ ከባቢኦምን ሃገሮምን ክፈናቐሉ ኣርሒቖም ክስደዱ ዝግደዱ ናይ ግድን ክረኽብዎ ዝነበሮም ብባህሪያዊ ድዩ ወይስ ብሰብ ዝሰርሖ ምኽንያት ምስ
ዝስእኑ፡ ህይወት ንምድሓን ንምስግጋር ኢሎም ዝወስድዎ ኣማራጺ’ዩ። እቲ ኣብ መርበቶም ከባቢኦም ሃገሮም ክረኽብዎ ዝነበሮም ግን ዘይረኸብዎ ጉዳይ ብትሕዝቶኡ መሰረታዊ ወይ ዘይመሰረታዊ ክኸውን ይኽእል። ብመልክዑ’ውን ዓይነት ብዙሕ ክኸውን ይኽእል። በቲ በለ በቲ ግን፡ ደቂ-ሰባት ዝፈናቐሉ ዝስደዱ ብፍታው ዘይኮነ ብግዴታ’ዩ። ብህይወት ንምንባር ዘድልዮም ማለት ኩሉ ሕልናዊ ኮነ ነገራዊ (ነዋታዊ) ጠለባት ተመሊስሎም እናሃለወ ዝፈናቐሉ ኮነ ኣርሒቖም ዝስደዱ ሰባት የለውን። ዘድሊ ጠለባት ኣብ ሃገሮም እናሃለወ ስደት ዝናፍቑ፡ ብርሃጽ ካልኦት ክነብሩ ዝደልዩ ሰባት ኣለው እንተተባሂሉ ድማ ትንግርቲ’ዩ ዝኸውን። ናይ ጥዕና ዘይኮነስ ናይ ኣተሓሳስባ ድኽነት ዝፈጠሮ ድማ’ዩ ዝኸውን። ስለዚ ኤርትራዊ ስደት ግዱድ’ዩ።
ተርእዮ ስደት ብኤርትራውያን ዘይተጀመረን ቅድሚ ኤርትራውያን ነዊሕ ሰረት ዘለዎን’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ መዛረቢ ማዕከናት ዜና ዓለምን መሰሓሓቢ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን መንግስታትን ካብ ዝኾኑ ስደተኛታት፡ ኤርትራውያን ቅድሚት ከም ዝስርዑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ኤርትራውያን ዝስደዱ ዘለው ከኣ ተገዲዶም ‘ምበር፡ ናይ ኣተሓሳስባ ጉድለት ስለ ዘለዎም ወይ ምስ ምሉእ ጥዕናኦም እናሃለው ብረሃጽ ካልኦት ብምጽወታ እናተተኹበሎም ክነብሩ ምርጫኦም ስለ ዝኾነ ኣይኮነን።
ምኽንያት ስደት ኤርትራውያን ቅድሚ 1991 ይኹን ድሕሪኡ ፖለቲካዊ ዓፈና’ዩ። ስእነተ ሰላም’ዩ። ቁጠባዊ ምዝመዛ’ዩ። ኣድላዊ ምሕደራ ዝወለዶ ….ወዘተ’ዩ። ዕላምኡ ከኣ ጠቕሊልካ ካብ ማሙቕ ገዛኻ፣ መረበትካ፣ ከባቢኻ፣ ሃገርካ፣ ቋንቋ፣ ባህልኻን ኣይሃማኖትካን ተፈላሊኻ፡ ታሪኽካ ደምሲስካ ብታሪኽ ካልኦት ንምንባር ዝዓለመ ኣይኮነን። ከባቢኻ ሃገርካ ባህልኻን ሃይማኖትካን እናናፈቕካ፡ ዕረ እናጠዓመካ ንግዝይኡ ህይወት ንምስግጋር ተባሂሉ ዝውሰድ ግዱድ ምርጫ’ዩ።
ጠንቂ ናይ’ቲ ቅድሚ 1991 ዝነበረ ስደትን ሳዕቤናት ስደትን ተሓተቲ፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ኣብ በብመድረኹ ዝነበሩ ባዕዳውያን ገዛእትን’ዮም ኔይሮም። ድሕሪ 1991 ንዝተኸስተ ብዓይነቱ ዝተፈልየ ዘባህርር ዋሕዚ ስደት ጠንቅን ተሓታትን ድማ ዘቤታዊ ጸላኢና እንኮ-ሰባዊ ስማዊ ስርዓት ህግደፍ’ዩ። ቅድሚ 1991 ኣብ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ወገናት ዝበጽሕ ዝነበረ ፍሉይ መጥቃዕቲ ዝፈጠሮ ኣብ ገለ ከባቢታት ክሳብ ገዛኻ ዓጺኻ ጠቕሊልካ ምፍንቓልን ስደትን ተርእዮ’ኳ እንተነበረ፡ ከም’ዚ ናይ ሎሚ ግን ኣይተራእየን። ናይ ሎሚ ሃገር ከደን’ዩ። እምበር’ዶ ከም ጥሙር ህዝብን ልኡላዊት ሃገርን ክንቅጽል ኢና ዝብል ስኽፍታ ዝፈጠረ ዘስደምም ማዕበል ስደት’ዩ። ዘስደምም ማዕበል ስደት፡ ካብ ዘስደምም ሕሱም ጨካን ምሕደራት ከም ዝውለድ ድማ ኣይንዘንግዕ።
ምስ ክህልዎ ዝኽእል ናይ ኣድልዎ ኣረኣእያን ዝመበግሲኡ ጉድለታት፡ ገለ ሃገራት ግዝያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ዝኸውን መዓስከራት ብምኽፋት፡ ገለ ከኣ ናይ መንበሪ፡ ናይ ስራሕ ክሳብ’ውን ናይ ዜግነት መሰላት ብምፍቓድ፡ ሰብኣዊ ተደናጋጽነቶም ኣብ ዘርእይሉ ዘለው ፈታኒ ወቕቲ ኢና ንርከብ ዘለና፡፡ ኣመለኽቲ እንኮ ሰባዊ ስማዊ ስርዓት ህግደፍ ድማ፡ ንዓና መሲሎም ከም ጽላሎትና ምሳና እናኸዱ፡ ብስምናን ብስም ሃገርናን እናሸቐጡ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነፈጉና መሰላት ከይኣክል ኣብ ስደትና ክጻብኡና ንርኢ ኣለና። እዚ ናይ ንዕቀት ንዕቀት ናይ ድፍረት ድማ ድፍረት ምዃኑ ክስቆረና ይግባእ።
ኣብ ኤርትራ ሰላም የለን። ፖለቲካዊ ግፍዒ በጺሑና። ሰሪሕና ክንበልዕ ኣይከኣልናን ኢሎም ፖለቲካዊ ዕቑባ ሓቲቶም ክንሶም፡ ተገልቢጦም፡ ነቲ ገፋዒ፡ በዳሊ፡ ቀታሊ ስማዊ ጉጅለ፡ ብጸጥታ ዝምግቡ፣ ካዝንኡ ዝመልኡ፡ ነጋሪት ኲናት ዝድስቑ፡ ኣብ ዘለውወን ሃገራት ኮነ፡ ብሕቡእ ናብ ኤርትራ ብምእታው ህዝቢ ይብረስ መራሒናን መንግስታት ይንበሩ ንዝብሉን ዘቀናጅውን ከደዓት መሳሰይቲ ናይ ኢዶም ክሳብ ዝረኽቡ ብዘይ ስኽፍታን ብዘይምሕረትን ክንገጥሞም ይግበኣና። ኣብ ሃገርና ሰላምና ዘሪጎም ኣብ ስደትና ተመሳሳሊ ስምናን ክብርናን ከበላሽው ብስቕታ ክንሓልፎም መግለጺ ስንፍና ‘ምበር ትዕግስቲ ኣይኮነን።
እዞም ኣብ ፎቖዶ ሃገራት ተዋፊሮም ንመልክዕ መላኺ ጉጅለ ዘቀናጅው፡ ዕርዱ ከይስበር ዝከላኸሉ ዘለው ኣምለኽቲ፡ ትርጉም ዘለዎ ግብራዊ ስጉምቲ ብምውሳድ ‘ምበር፡ ብትዕግስቲ ብሓላፍነታዊ ዜግነታውን ሕውነታውን ምኽሪ ከምዘይእረሙ ተረዲእና፡ ብመደብ ከነቃልዖም ኣለና። ንኣብነት ኣብ ሃገረ ኖርወይ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዝምልከት ሰፊሕ መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ቀኒዩ ኣሎ። ዝምልከቶም ኣካላት ኖርወይ ካብ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ሃዲምና ህይወትና ከነድሕን መጺእና ኢሎም ፖለቲካዊ ዕቑባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን፡ ወተሃደራዊ ክዳን ለቢሶም፡ መበል 25 ዓመት ምምስራት ሳዋ ኣኽቢሮም ውዒሎም። ምስ ኤምባሲ ኤርትራ ይራኸቡ፡ ዝተዋህቦም መደባት ይፍጽሙ፣ ብዝተፈላለየ ዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ኣትዮም ይምለሱ ኣለው። ከምኡ ዝገብሩ እንተደኣ ኮይኖም ንመንግስትን ህዝብን ኖርወይ ምትላል’ዩ። ዘይሕጋዊ’ዩ። ምስ መንግስቶም ጸገም ዘይብሎም፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝናፍቑ እንተደኣ ኮይኖም፡ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ኣለዎም። ከተኣልሉና ኣይግባእን። ብሕግና ከላግጹ ኣይንፈቅድን ይብሉን ስጉምቲ ንምውሳድ ሰፊሕ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ከም ዝርከቡን ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይገልጹ ኣለው።
ንሕና እቶም ናይ ብሓቂ ግፉዓት፡ ናይ ብሓቂ ስደተኛታት፡ ናይ ብሓቂ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ድማ ነዚ ብዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ኖርወይ ዝጽናዕ ዘሎ ቀሪብና ብተግባር ክንድግፎ ኣለና። ካብ ህዝቢ ዝሕባእ ነገር ስለ ዘየለ፡ እከለ በዝን በዝን ምስ ጸላኢ ምትእስሳር ኣለዎ። ኤርትራ ኣትዩ ይምለስ ኣሎ። ካብ ሕጊ ኖርወይ ወጻኢ ይኸይድ ኣሎ። ንሕና ኣብ ሃገርና ሰላም ስኢና መጺእና፡ ብሳላ ህዝብን መንግስትን ኖርወይ ንዝረኽብናዮ ሰላም ክንስእኖ ኣይንደልን። ሰላም ስለ ንደሊ ዘረግቲ ሰላም ብሕጊ ይተሓተቱልና፡ ይውጽኡልና ክንብል ኣለና። ተሓቢእና ዘይኮነ ብወግዒ ክንዋፈረሉ ኣለናን። ካልኦት ሃገራት’ውን ልክዕ ከም ኖርወይ ናብ መጽናዕትን ስጉምቲ ምውሳድን መታን ክኣትዋ ኩሉ ሽርሕታት ጉጅለ ህግደፍ ንሓብረን። ብጭብጢ ኣሰኒና ነተባብዓየን። እዞም ብህይወትናን ልኡላውነትናን ዘላግጹ ዘለው መጋበርያታት፡ ብፖለቲካዊ ብስለት፡ ብጭብጢ፡ ብተባዕ ውሳኔንን ግብራዊ ስጉምትን ‘ምበር ብስኽፍታ፡ ብሕሜታ ኣይዕገሱን’ዮም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 06-09-2019
Hits: 1247


text:
ናይ ደቡብ ሱዳን ምኽትል ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ሪያክ ማቻር ካብታ ሃገር ወፂኦም ናብ ጎረቤት ዴሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ /DRC/ ከምዝሃደሙ ምናልባሽ እውን ሓሚሞ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ዝበፅሐና ዜና ኣፍሊጡ።
ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት ፍርሃን ሃቅ ሎማዕንቲ ሓሙስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ማቻር፣ብዓልቲ ቤቶምን ሒደት ሰባት ዝሓዘ ጉጅለን ዝሓለፈ ማዕልቲ ናብ ዴሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ኣትዮም ኣለው ኢሎም።ኣብ ዴሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ዝርከብ ተልእኾ ሕቡራት መንግስትታ ኣቐዲሙ ከምዝፈለጠ ተሓቢሩ’ሎ።እቲ ጉጅለ ካብ ዶብ ሪፓብሊ ኮንጎን ደቡብ ሱዳንን ናብ ውሽጢ ኮንጎ ንክኣቲ ንመንግስቲ ሕቶ ቀሪቡ እዩ።እቲ ቦታ ኣበይ ከምዝኾነ ግን ሕቡራት መንግስታት ዕላዊ ኣይገበረን።
‘’ንሪያክ ማቻር፣ብዓልቲ ቤቶምን ካልኦት 10 ሰባትን ብሰብኣዊ ምኽንያት ምስ ሰበስልጣን ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ብምዃን ካብ DRC ናይ ምውፃእ ስርሒት ብተልእኾ ሕቡራት መንግስታት ይካየድ ከምዘሎ ከረጋግፀልኩም እደሊ’’ ክብሉ ሃቅ ንሪፓርተራት ገሊፆም።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝርከብ ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት መንግስታት ኣብዚ ስርሒት ጊደ ከምዘይነበሮ ወሲኾ ሓቢሮም።
ማቻር ሕክምና ዘድልዮም እንተኾይኑ ዝተሓተቱ ሃቅ’’ዘድልዮም ሕክምና ክንህቦ ፀኒሕና ኣለና ኢሎም።ኣብ DRC ልኡኽ ዓቃቢ ሰላም ንሪያክ ማቻር ክረኽቡዎም ከለው ሓሚሞም፣ቆሲሎም ወይ ድማ ክልቲኡ ኮይኖም ከምዝነበሩ ምንጭታት ንቪኦኤ ሓቢሮም ኣለው።
ሪያክ ማቻር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዋና ከተማ ጁባ ግጭት ካብ ዝልዓል ጀሚሩ ተሓቢኦም እዮም ፀኒሖም።


text:
Radio Erena: 22 January 2020
ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሓይሎ ሰራሕተኛታት መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ከምዝኣሰሩ ምንጭታት ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም ዝተኣስሩ ልዕሊ 20 ዝኾኑ ሰራሕተኛታት መዓርፎ ነፈርቲ፣ ምስ ዘይሕጋዊ ንግዲን ኮንትሮባንዳን ብዝተተሓሓዘ ከምዝተኣስሩ ጽንጽንታ እኳ እንተሎ፣ ምኽንያት መእሰሪኦም ክረጋገጽ ኣይከኣለን።
ማእሰርቲ እዞም ሰራሕተኛታት ዝሰዓበ፣ ካብ ዱባይ፣ ብኪሎታት ዝምዘን ንብረት እናምጽኣ ኣብ ንኣሽቱ ንግዲ ተዋፊረን ዝጸንሐ ደቂንስትዮ፣ ንጥፈታተን ደው ከብላ ድሕሪ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ’ዩ።
ካብ 3 ሽሕ ዶላር ዘይበዝሕን ብኪሎታት ጥራይ ዝምዘንን እቑሑ ካብ ዱባይ ብነፈርቲ እናምጽኣ ናብርአን ክመርሓ ዝጸንሐ ቁጽሪ ደቂንስትዮ እናዛየደ’ዩ ከምጽእ ጸኒሑ።
እንተኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ደው ኢሉ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዶባት ምስ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ዝነበረ ንግዲ ደው ድሕሪ ምባሉ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊሮም ንዝበሎም ሓያሎ ሰባትን ኣማኢት ኣእዱግን ከምዝኣሰረ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
==================


text:
ፍሪደም ሃውስ (Freedom House) ዝተባህለ ተጣባቒ መሰረታዊ መሰላት ሓርነት ደሞክራሲ ኣብ ናይ 2018 ጸብጻቡ: ብደረጃ ዓለም ንመበል 12 ግዜ ንመትከላት ደሞክራሲ ዘቑሙ ርትዓውነት ምርጫን ሓርነት ፕረስን ከምዘንቆልቆሉ ኣፍሊጡ።
ጸብጻብ ፍሪደም ሃውስ ኣብ ዓመተ 2017 ናይ 195 ሃገራት ደረጃ ከምዝተጸንዐ ዝሓበረ ክኸውን እንከሎ: በዚ ድማ 88 ሃገራት ናጽነት ደሞክራሲ ዘለወን፤ 58 ሃገራት ከፊላዊ ናጸነት ደሞክራሲ ከምኡውን 49 ሃገራት ናጽነት ዘይብለን ተባሂለን ክምመያ ከምዝኸኣላ ኣፍሊጡ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተሓተ ደረጃ መሰላት ደሞክራሲ ይርከባ። ኤርትራ ካብ መወዳእታ ኣብ 3ይ ደረጃ ኢትዮጵያ ድማ ብተመሳሳሊ ካብ መወዳእታ ኣብ መበል 12 ደረጃ ከምዝተሰርዓ እቲ ካብ ፍሪደም ሃውስ ዝተረኽበ ጸብጻብ የረድእ።
ቻይና፣ሩሲያን ሰሜን ኮሪያን ምርግጋእ ዓለም ኣብ ስግኣት ክወድቕ ካብ ዝገበራ ሃገራት ገሊአን እየን ይብሉ ክኢላታት፤ኣብ ደቡብ ኣሜሪካንን ኣፍሪቃን ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ዞባታት ኸኣ ምምሕያሽ ተራእዩ’ሎ።
ዳርጋ ኣብ ኩሎም ኩርንዓት ዓለም ኣብ ዲሞክራሲ መጥቓዕቲ ይፍጸም ከምዘሎን ዲሞክራሲ እናንቆልቆለ መፂኡ’ሎ ክብል ሓድሽ ፀብፃብ ንሓርነት ሲቪልን ካልኦት ዴሞክራሲያዊ ነፃነትን ሃገራት ዝከታተል Freedom House ሓቢሩ።
ኣርች ፐዲንግተን ኣብ ፍሪደም ሃውስ ክኢላ እዮም።ንሶም ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“ንተኸታታሊ 12 ዓመታት ኣብ ዙርያ ዓለም ነፃነት እናንቆልቆለ መፂኡ’ሎ።ኣብ 2017 ኣብ ክንዲ ምምሕያሽ ነፃነት ምንቁልቋል ዝተርኣየን ብዙሓት ሃገራት ኣለዋ።”
እዚ ጸብጻብ ንኣሜሪካ እውን ዝሕውስ’ዩ።ኣብ 2016 ዓ.ም. ምስ ዝተኻየደ ምርጫ ምትእትታው ሩሲያ እንተነይሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ምርመራ መርኣያ ዴሞክራሲ ተባሂላ ናይ እትፅዋዕ ሃገር ደረጃ ክዳኸም ገይሩዎ’ሎ።
ከም ቻይና ዝኣመሰላ ሃገራት ዓፈናን ቅድመ ምመያን ወይ ሳንሱርን ኣሐይለን ቀፂለን ከምዘለዋ ክኢላታት ይገልፁ።
ሙስሊም ሮሂንጃዊያን ካብ ማይንማር ናብ ባንግላዲሽ ዝገብሩዎ ጃምላዊ ፍልሰት ብዙሓት ሃገራት ሰብኣዊ ቅልውላው ኢለንኦ ኣለዋ።ኣሜሪካ ብወገና ምፅናት ዓሌት ክትብል ፀዊዓቶ እያ።
ክኢላታት ናይ ዚምባቤ ፕረዝዳንት ካብ ስልጣኖም ምብራር ስዒቡ መፃኢ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ሃገር ጥርጣረ ብዝተሓወሶ ተስፋ ይሪኡዎ።
ክኢላ ፍሪደም ሃውስ ኣርች ፓዲንግተን ዚምባቤ ኣብ ናይ 2017 ደረጅኣ ከምዝወረደ ይገልፁ።ምኽንያቱ ድማ ሙጋቤ ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ተደፊኦም ምውራዶምን ዴሞክራሲያዊ ብዘይኮነ መስርሕ ድማ ብኻልእ ዝተተክእሉ ኣገባብ ኔሩ ይብሉ።
ኣብ ሜክሲኮ ሓዊሱ ኣብ ደቡብን ማእኸላይን ኣሜሪካ ምልክታት ምምሕያሽ ተራእዩ’ሎ።ኣብ ፅላሎት ቻይናን ሰሜን ኮሪያን ዝርከባ ደቡብ ኮሪያን ታይዋንን ኣወንታዊ ምልክታት ፖለቲካዊ ምዕባለታት ይርኣዩ ኣለው።
“ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝተመርፁ መንግስታት ፖለቲካዊ ምምሕያሻት ንምትግባር ድልየት ከርእዩ ከለው ኣወንታዊ ምዕባለ እዩ።”
ምሉእ ትሕዝቶ ደረጃ ሃገራት ትሕት ኢሉ ኣብ ዝርከብ ኣሃዛዊ ሓበሬታ ይርከብ።
መፅናዕቲ ካብ ዝተኻየደለን 195 ሃገራት ዓለም እተን 88 ሃገራት ወይ 45 ሚእታዊት ነፃ፣58 ሃገራት ወይ 30 ሚእታዊት ብኽፋል ነፃ 49 ሃገራት ወይ 25 ሚእታዊት ድማ ነፃ ዘይኮና ብዝብል ተመዲበን ኣለዋ።
ዝኸፍአ ነጻነት ዘለወን ተባሂለን ወይ ካብ 100 ነጥቢ ትሕቲ 10 ነጥቢ ዝረኸባ ፖለቲካዊ ነፃነትን ስቪላዊ ሓርነት ዝተሓረመን ሃገራት ድማ ብቕደም ስዓብ ሶሪያ፣ደቡብ ሱዳን፣ኤርትራ፣ሰሜን ኮሪያ፣ቱርከምስታን፣ኢኳተሪያል ጊኒ፣ስዑዲ ዓረብ፣ሶማሊያ፣ኡዝበክስታን ፣ሱዳን፣ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካን ሊቢያን ተሰሪዐን ኣለዋ።


text:
ክልተ ጉደይ ህጂኸ ናበይ።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።! ኢሉ ዘይጀመረ ጉባኤ ኣኼባ ጠርናፊ ጉደይ ጳጳስ ነበር ኣባ ጽገ ከምዚ ይብለኩም ኣሎ። ሕድሪ ን20 ዓመታት ንዘታለልናኩም ሰባት ደኣ እንበር ንኻልእ ሰብ ኣይትእመኑ።ስቅ ስቅቅ ተበልኩውሶ ጥዒምዎም ዲዩ ዝበለ ሰብኣይ፡ነቲ ስቅታ ህዝቢ ኤርትራስ ምስ ድንቁርና ሓሲቦሞ።
ከምኡ ተደኣ ገይርኩም ሓደገኛ ኢዩ ኣይሰማምዓናን ኢዩ፣ካብ ናጻ ኣካል ተደኣ ሓቲትኩም ትሓቂ ክትበጽሕዎ ስለዝኾንኩም` ብሞቆምያ ክትሃድኑና ስለዝኾንኩም ዘይልምድኹም ኣይትግበሩ ኣይትባራበሩ ትኸኣልኩም ኣጣቅዑ ካብኡ ተረፈ ንሓቂ ኣይትድለይዋ ሕድሪ ሕድሪ ብገርሀኛታትኩም ንበሩ ። ደው በለለይ ክብለጸልካዶ ገይሮማ ሓቀይ።
ወሲኾም ድማ ሕድሪያ ሕድሪ፣`ንኣቡነ እንጠንዮስ ኣብቲ ዕያግ ሓጢኣት ምሳና ክጫማለቁን ከምቲ ንሕና ዝረኸስናዮ ክረኽሱን ተጋግየ ክብሉ ከይተጋገዩ ከለዉ፣`ድሓር ድማ ነዞም ተቃወምቲ ኣቅሽቲ ክሃድኑልና ነዞም ተኸኽ ዘበሉና ሓቂ ሒዞም መንእሰያት ወጊዘካ ኣብ ምባል ክሕግዙናን ነታ ውግዘት ከልዑሉልናን ድማ ጸሎት ሓግዙና ይብል።
ንሓሶት እውን ሓገዝ ጸሎት የድልዮ ኢዩ።ወንጌል ከይተመገበት ገደል ጥራሕ ተመጊባ ዝዓበየት ነፍሲ ገደል ጥራሕ ኢያ ትሓስብን ተውስእን። ኣየ ተፈንፈነ መስዋእቲ፣እግዚኣብሄር ጎይተኦም ኢሳይያስ ገይረሞስ ብሓሶት ለሚንካዮ ይጥበር`መስዋእትኹም ንፈራዲ ሒዙኩም ክቀርብ ኢዩ፡ጥራሕ ተጸበዩ።
ናይቲ መስሓትያን ዝብል መግለጺ ኤልዛበል፣”ወለዶ መጺኡ ኣሎ`ን ኤልዛበል ብሞስኮት ሸለው ዘብላ ንብሎም።” ሎሚ ህዝብና ነቂሑ ኢዩ፡ መሳኽን ን20 ዓመት እንዳ ኣታለሉ ጦቅ ዘበልዎ ህዝብስ ክኣምኖም ኢዮም ዝጽበዩ ዘለዉ ይመስለኒ፡፣እዚ ኸኣ ምትላል ከም ልሙድ ስለዝወሰድዎ ኩሉ ኣንጻሮም ዝተንቀሳቀሰ መስሓቲ ክሓዲ መናፍቅ ኢዩ።ካብዚ ናቶም እምነት ናይ ኣርዮስ ይሓይሽ ኣርዮስ ደኣ ነታ ዝኣምነላ ገይሩዋ ኢዩ፡እኮ እዚኦምከ ታይ ይብሃሉ ነቲ ንኣኣምነሉ ኢና ዝብሉ ዘቃሊሉ።
ንሶም ከኣ ነቲ ጽቡቅ ገይሩ ዝፈልጦም ሰብ መስሓቲ ኢዮም።ታይ እሞ ለውጢ ኣለዎ ንሶም ንኻልኦት መስሓቲ ይብሉ ካልእ ኸኣ ንዖኦም መስሓቲ ይብሎም።ኣነ ኣባ ሉቃስ መናፍቅ ቶኽላ ኢዩ`ኢለ ብኢፋ ይዝዛረብን ይምህርን ኣለኹ፣ኣባ ሉቃስ ከኣ ከምኡ ይብል ንዓይ ታይ ኢዩ እሞ እዚ ለውጢ ዘለዎ።
#እንታይ ኢለን ሰበይቲ ኣባ ቀሺሲ ”ድላይካ ተዘዛርቡኻ ብዘይ ዕዳ ኸኣ ተዝሰዱኻ” ትፈልጥዎ ሓቂ ተዛሪብኩም ኪዱ ብዘይ ዕዳ ተንብሃልሲ መን ኢዩ፣መናፍቅን ቶኽላን፣መስሓትን ኣጋንንታዊ ምህሮ ዝኽተልን ምዳሕዳሕናዮ ነይርና ኣብ ቅድመ ህዝቢ ዓለም፡ ሰብ ኩላ ክሳዕ ኣበይ ግዲ ኢየ ነይረ፡ኣንታ ፓፓጋሎ ግዲ ኢየ ኢላ ክሳዕ ርእሳ ሒዛ እውይ ትብል ምኾነ ነይሩ፣፣ `እቲ ህዝቢ እውን ሓርነቱ ምኣወጀ መስኪን መጋባበሪ ረብሓ ኮይኑ ዘሎ።
ግዳ ድሓን ትግምጥልያ ትገማጥልያ ጓል ትቅይርያ ኢሎም ሰብኣይ ።ኣቦሓጎይ ከምዚ ምስ ረኸቡ ዲዮም፡ዓርበ ረቡዕ ግምጥል ግምጥል ትብላ ክትድፈራ ኢኽን”ዝበሉ።ብሰላም ይኸዱ ኣይመስሉን ይህዉኹና ይሃዋውኹና ኣለዉ፣መወዳእታ ከምኡ ክኸውን ኢዩ ዝመስል።እቲ’እንሆ፡ ቤትኩም ዐንያ ኽትተርፍ እያ”ይበሎ ክኸውን ይመስል ስለምንታይሲ ህጅስ ዓቅሊ በዚሑ ኣሎ።
እዞም ክልተ ጉደይ መንግስትን ብስም ስላሴ ዝተወገዙ ጳጳሳትን ዋላኳ ነቲ ናብ ኣዴባብይ ብሰንኪ ኣጋንንታዊ ስርሖም ዝወጸ ዕርቃኖም ክሽፍንዎ እንተ ሓሰቡ ግዳ ታሪኾም ብቀይሕ ቀለም ኣብ ደፍተር ገበነኛታት ኣብ ሰማይን ምድርን ስለተመዝገበ ኣብዚ ታሪኽ ክዝልፎም ክነብር ኣብ ሰማይ ከኣ መቅጻዕቲ ኣምላኽ ይጽበዮም ኣሎ።ኣብ ሕጊ ቀሪቦም እውን ስዩም ክብሉን ክዋረዱን መምሃሪ ክኾኑን ኢዮም።
ካብቲ ዘገርም ግን ኣብዚ ድራማ ጽሓፊ ኢዋእዩዊ ወዮ ካብ መንፈስ ቅዱስ ወጻኢ ዝስራሕ ስራሕ ኩሉ ግዜ ጎደሎ ብምዃኑ ዝረሰዖ ልሙድ ኣጸሓሕፋ ነይሩ፣”በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ”ከይበለ ኢዩ ንሓሶት ዝተጀመረ፣እንዳ ሓሰናዶ”በስመ ኣብ ኢልና ክንጅምር ኢሉ ዝሓስብ ልቦና ኣለዎ ኣይብልን ኢየ፣እንታይ ደኣ ወዮ፣ክሕሱ ዝተሃንጠየ ህዉኽ ስለይኾነ እንበር`ሃየ እዚ ህዝቢ ነዚ ሓቂ በጽሖ ጠፋእና ከደት ተባሂሉ ኢዩ፣ካልእ ይጽበዮም ከም ዘሎ ኣይፈለጡን።ቅንፍዝ መኺረሙልኪ ኣብ ምንታይ ኣብ ሕሩስ ህጂ ነጊርኩምኒ ዘየደቅስ”ይበለት ቅንፍዝ ይብሃል`ዘየደቅስ ምኽሪ ተመኺሩሎም ከም ዘሎ ካብ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ኣምላኽ ኣይፈለጡን።
ናይቲ ሓሶት ኣነ ኣየርምመንን ኢዩ`ስለምንታይ ሓቂ ክዛረቡ ኣብ ዘመነ ሲመተ ጵጵስናኦም ጎኒፎምኒ ስለዘይፈልጡ እቲ መንግስቲ ኸኣ ክሕሱ ጥራሕ ስለዝረኽቦ 26 ዓመታት ብሓሶት ስለዘድከመኒ`ኣገሪሙኒ ዘሎ ግን ነቲ ብኢንፍጅን ኢሳይያስ ምትሃተኛ ዝኸይድ ጉጅለ ጳጳሳትሲ ፣ነቲ ደቁ ብግብረሽበራውያን ከም በጊዕ ክሕረዱ ጽንዓት ይሃብካ ዘይበልዎ ህዝብስ `ዋላታኻ ኢና።ከመዝ ዋልታኹም መሳርዕ ምሸት ትኹን`ኣይ ዋላታስ እንበኣር ከምዚኣ ኢያ።ከምዚኣ ተደኣ ኮይናስ ዝዘራእኩሞ የዕጽድኩም።
”ነፍሲ ወከፍ ሰብ ምስቲ ዋልታኡን ጽላሉን ዝኾነ ሲኖዶስ”ምዓስ ኢዮምከ ቅዱስ ዝተባህሉ፣ገረመኒ ።ኣንታ ህዝቢ ኤርትራ ምዓስ ኢዮም እዚኦም ዘጽለሉኻ ጽላልካዶ ይቅንጢጡ ዋላስ ጽላልካ ይኾኑ።እዚኦም ደኣ ናይ 21 ክፍለ ዘመን ወረበላ ጸለምቲ ጦር ኣሞራ ካህናትካ ካህን ውትህድርና ክኸይድ ኣለዎ። ኢሎም ዲያቆናትካን ካህናትካ ዘጽንቱ ፣ከም ሰይጣን ንንጹሃት ከሲሶም ዘእስሩ፣ኣብ ምድሮም ዘለዉ 10,000 እሱራት እኳ ዘይበጽሑ፣ሰብ ሽጉጥሲ ጽላል እንበኣር ኢዮም።ከምኣ ተደኣ ኮይና ጽላልሲ ፈጣሪ ንዕኦም ከምኣ ይኹን።
ኣንታ ህዝቢ ኤርትራ ንዓ እባ ሓቦ በል፣ክሳዕ ከመስ ኢኻ ተናዒቅካ በዞም ክልተ ጉደይ ክትርገጽ። ክሳዕ ምዓስ ኢዩኸ ኹሉ ቀልዲ ኣብ ልዕሌኻ፣ክፍጸም።ደቅኻ ንቡር ቀብሪ ሲኢኖም ኣብ ጋህስታት ኢታሊ ተኸዚኖም ከለዉ፣ምስቲ ሬሳ ደቅኻ ከይኣቱ ገዳይ ዝበለ ስርኤል ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኮይኖም ዘጣቅዑ፣ ኣብ ኣብያተ ክርስቲያናት እኳ”ዘይ መረባብዕ ክሰርሑ ኢዮም ሞይቶም” ኢሎም ዝዛረቡ ኣንደበት ጵጵስና ዝተሰወሮም ኣብ መመደቀሲኦም ባጅላ ካድር ህግድፍ ዝብል ዘለዎም፣ንኽትኣምኖ ዘጸግም ግብሮምሲ እንበኣር ጽላልካ ኢዮም!!።
በል ስማዕ ህዝቢ ኤርትራ ከምኡ እውን መንእሰይ ወለዶ`ሎሚ ናይ መጠረሽታ ሓይልኻ ኣብዞም ሰይጣን ሒዝዎም ደምካ ክፈስስ ንስኻ ክትብተን ንግርህነትካ ከም ዕሽነት ወሲዶም ዝምድሩ ዘለዉ ትትስኣሉ ግዜ ኢዩ።
እንተ ናይቶም ቀደም ነቲ ፈላሲ ካብ ደብሩ ናብ ከተማ ኣይጻእ ዝብል ሕጊ ኦርቶዶክስ ስዒሮም`ቀደም ምንኩስና ዝሓደግዎ ድዃን ኣውጺኦም ኣብ ሚምእራር ገንዘብ ፈቀዶ ከተማ ይኽብሉሉ ዝነበሩ ህጂ ብባርኾት ኢሳይያስ ጳጳስ ዝኾኑ ፣ኣቡን ነበር ኣባ ጽገ፣ስለንፈልጦም ጽድቂ ገይሮም ተደኣ ሰሚዕና ኢና ንስንብድ ሃንደበት ዝኾነና።ነቶም ብስርቅን ብሓሶትን ሻራን ዕግርግርን ከምኡ እውን ክሳዕ ንምንክስናኦም ዝትንክፍ ታሪኽ ዘለዎም ፣ከይተነስሑ መልኣከሞት ጎቲቱ ሲኦል ከየውረዶም ምሕረት ኣምላኽ ክበዝሓሎም ንትስፎ።
ግን እዞም ክልተ ጉደይ ናበይ ኢዮም።ኣንታ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚኸ ስቅ ዲኻ ክትብል።መራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያስ እንበር ሪኢኻዮም ኢኻ።ንግዳያቶም ክድብሱ`እታ ኤርትራዊታዴ ግን ክሳዕ ህጂ ርእሳ ብድርሙሙ ኣሎ`ስለምንታይ ንሶም ስለዝኾኑ ንሕና ኢና ጽላልኪ ዝብልዋ ዘለዉ።ግን እዞም ክልተ ጉደይ ሕሱእ መንግስትን ሕሱእ ጉጅለ ጳጳሳትን።ህጂኸ ናበይ ኢዮም ደልዮም ዓሻስ ጎቦጣ ክሳዕ ዝውዳእ ይጻወት ከም ዝብሃል፣ዲዩ ኮይኑዎም።ለከ ሓቁ ኢዩ`እዚ ወዲ በረኸተኣብ ኣብ ክሳድ እዞም ሰብ ዓበይቲ ከብዲ_______ ከይዓለበስ ኤርትራ ኣይወግሓላን ዝበለ`ኣማን ብኣማን ሓቁ።
ሎሚ ክብሪ ንኣምላኽ ይኹን ዕርቃን እዞም ብህይወት ንጹሃት ኤርትራውያን ዝተጻወቱ ህዝብን ኣምላኽን ዝሃቦም ሓላፍነት ብምዝንጋዕ ናብ ሓሳብ ሰይጣን ዝኾብለሉ ናብ ደገ ወጺኡ ኢዩ`ዋላኳ ክሕብኡ ተበሉ ንዕኦም ምናልባሽ በዚኣ ሲስተም እኳ ኣይፈተናን በዚኣ እስከ ንፈትን ይብሉ ይህልዉ መዐሸዊ ነፍሶም ግን ኣብቂዖም ኢዮም። መክብብ ”ኹሉ ነገር ከአ ገጊዚኡ ኣለዎ`ኣብ ትሕቲ ጽሓይ ንዘሎ ኸኣ መወዳእታ ኣለዎ ከም ተባህለ።
ኤርትራ ብስጋን ብመንፈስን ትዕንቢበሉ ዘመን ይመጽእ ኣሎ።እዞም ነበያት ምድረ በዳ ነቅጾም ሒዞም ምስ ከዱልና ጥልላት ኣሎ እሞ ናይቲ ጥሊላት ሰባት ይግበረና።
ኣምላኽ ንህዝቢ ኤርትራ ይብጽሓዮ ምስ ብዓል ሓቂ ድማ ይኹን።


text:
ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ዝጀመረቶ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ዘርእስቱ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ንጽባሕ ቐዳም 7 ግንቦት ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ)፡ ንኩነታት መራኸቢ ብዙሓንን ሞያ ጋዜጠኛነትን ኣብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ከምኡ ‘ውን ኩነታት ማሕበረኮማት ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ እንታይ ከምዝመስል ክትድህስስ እያ።
ስርዓት ህግደፍ ብ ቀዳም ዕለት 30 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም. ኣብ ኦታዋ ርእሰ ከተማ ካናዳ ንዝቅመጡ ኤርትራዊያን ፍሹል ኣኼባ ኣካይዱ።
ግዱሳት ኤርትራውያን ካናዳውያን ምስ ኣባል ባይቶ ሰልፊ ሊበራል ሚስተር ጀራርድ ከነዲ ብ29 መጋቢት ብምርኻብ ንኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝምልከት ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ስርዓት ህግደፍ ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐስ፡ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ኣሸባብ፡ ‘የዕጥቕን ይድግፍን ኣሎ’ ብዝብል ክሲ እገዳ መሸጣ ኣጽዋር፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቱን ገንዘቡን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ጌርሉ።
ድሕሪ መሪር ናይ ሳላሳ ዓመት ደማዊ ኩናት ኤርትራ ነፃ ወፂኣ። ኩሉ ንነፃነት ኤርትራ ዝተቓለሰ ድማ ብነፃነት ተደቢሱ። ድሕሪ ነፃነት ኣብ ኤርትራ እንታይ ተሪፉና እንተ ኢልና ህዝቢ ኤርትራ ተሰማሚዑ ዘፅደቆ ቅዋም ተግቢርካ ፤ስልጣን ንህዝቢ ኣረኪብካ፤ በቲ ሕጊ መሰረት ሰልፍታት ኣቒምካ፤ ዝተዓወተት ሰልፊ ሃገር ክትመርሕ’ዩ ዝፅበየና ዘሎ ። ነዚ ንምትግባር ድማ ነቶም ዕንቅፋት ኮይኖም ዘለዉ መራሕቲ ህግደፍ ንሰላም ስለዝተሓረሙዋ ኣድላይ እንተኾይኑ ኣብ ልዕሊኦም ኣብ ወፃእን ኣብ ውሽጥን ዘሎ ህዝብን ሰራዊትን ጎነፃዊ ስጉምቲ ከካይድ ይኽእል። ሰራዊት ኤርትራ ኣካል ናይቲ ውጹዕ ህዝብናን ደላይ ለውጥን’ዩ። ኣብ ልዕሊ’ዚ ሰራዊት ዘይተደለየ ስጉምቲ ምውሳድ ግን ነቲ ስርዓት መሻደኒኡ’ዩ።
ኤርትራውያን ተቓወምቲ ኣብላት በርገሳዊ/ሲቪክ ማሕበራት ካልኦት ግዱሳት ኤርትራውያንን ተቐማጦ ከተማ ኤድመንተንን ከተማ ካልጋርን ናይ ሎምዘበን ናይ ምዕራብ ካናዳ ህግደፋዊ ፈስቲቫል ከምቲ ናይ 2007ን 2008ን ንሳልሳይ ግዜ ዕለት 18ን 19ን ወርሒ 07-2009 ኣፍሺሎማ።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኩወየት ዝነበረ ማሕሙድ ዑመር ጭሩም ንስርዓት ህግደፍ ብምርሕራሕ ምስ ስድራቤቱ ኣብ ካናዳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ ከምዘሎ ብቐጥታ ዘዘራረቡዎ ምንጭታት ኣሰና ካብቲ ካናዳ ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ ካናዳ ብዛዕባ ሰውራ ኤርትራ ዘለዎ ሓበረታ ግጉይ ስለዝኾነ ነቲ ቅኑዕ ሓበረታን ስእሊን ንምሃብ ናይ ጥርዓን ጽሑፍ ንምቕራብን ኣብ ዝለዓለ ኣካል በጺሕና ክንቃለስ ከም ዘሎና ተሰማሚዕና ነዚ ጉዳይ እዚ ትመርሕ ሽማግለ መዚዛና ስራሓ ጀሚራ ኣላ።ነዛ ሽማግለ እዚኣ ንምሕጋዝ ኩሉ ኤርትራዊ ብሓባር ክለዓል ንጽውዕ።
ብታሕሳስ 2/2007 ኣምባሳዶር ኤርትራ ኣቶ ኣሕፈሮም ንኣብ ኦታዋን ከባቢኣን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ውግእ ክጅምር ኢዩ ዝብል ኣርእስቲ ሒዙ ህዝባዊ ኣኼባ ጸዊዑ።
ኣብዚ ኣኼባዚ ዝተሳተፉ ሰባት ምስኡ ደሚርካ ክሳብ 70 ኣቢሎም ይኾኑ።


text:
ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ብቕድሚ ትምሊ ሰኒ ረብሻ ዝፈጠሩ ብዝተወሰኑ ፖለቲካዊ ውድባትን ብሓሻክር ሻዕብያ ዝግንሑን እዮም ክብሉ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ገሊፆም።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣቶ ግርማ ብሩ ምስ ብሮድካስቲንግ ኮርፐሬት ፋና ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ነቲ ብቕድሚ ትማሊ ሰኒ ብዛዕባ ዝኾነ ፍፃመ እንትገልፁ ከባቢ ፍርቂ ማዕልቲ ካብ 10 ክሳብ 15 ዝኾኑ ሰባት ናብቲ ናይ ኤምባሲ ቆንስላ ክፍሊ ብምእታው ፀያፍ ቛንቛ ብምጥቃም ንኣምባዳር ክነዘራርብ ንደሊ ኢና ምባሎምን ሰራሕተኛታት እቲ ኤምባሲ ንቶም ኣምባሳደ ምዝርራብ ዝክኣል ብፕሮግራም እዩ ከምዝበሉዎምን ይገልፁ።
ሽዑ ንሽዑ እናተፃረፉ ምስወፁ ንሕጋዊ ባንዴራ ኢትዮጵያ ንምውራድ ከምዝፈተኑን ሓላዊ ፀጥታን ካልኦት ሰራሕተኛታትን እቲ እምባሲ ነዚ ዘይሕጋዊ ተግባር ከምዝተኸላኸሉን ኣብሪሆም ኣምባሳደር ግርማ።
እቲ ኣጋጣሚ ኣብዝተፈጠረሉ እዋን ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ደቓይቕ ሰራሕተኛታት ፀጥታ ዩናይትድ ስቴትስ ተፀዊዖም ከምዝመፁን ነዚ ተግባር ንዝፈፀሙ ሰባት ንሓደ ስዓት ዝኣክል ሒዞም፣መንነቶም ኣፃሪዮም፣ኣድራሽኦም ተቐቢሎም ከምዝሰደድዎም ገሊፆም።
‘’እቶም ዝመፁ ሰባት ኣብዝተፈላለዩ ቦታታት ኣብ ዝዳለው ሰልፍታት እናኸዱ ክሉሻዕ ኣብ ህውከት ዝሳተፉ፣ንስራሕ ናብ ኣሜሪካ ንዝመፁ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብተራን ዝወረደን ቃላት ዝፃረፉ ብዝተወሰኑ ፖለቲካዊ ውድባትን ሓሻኽር ሻዕብያን ዝግንሑ እዮም’’ኢሎም።
ቀንዲ ምኽንያት ናይዚ ፍፃመ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ ቐረባ ብደረጃ መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ዝተኻየደ ልዝብ ኣዚዩ ውፅኢታዊ ስለዝነበረ፣እዚ ድማ ብኣፍ ተራ ሰብ ከይኮነስ ብመራሕቲ ደረጃ ዝተገለፀን ብዝተፈላለዩ ሚዲያታት ስለ ዝተቓልሐን ተስፋ ስለዝቐበፁ እዩ ኢሎም።
ሃፍቲ ኩሉ ኢትዮጵያዊያን ንዝኾነ ኤምባሲ ደፊሮምን ንውዕል ቪየና ጥሒሶምን ከምዚ ዝበለ ፅዩፍ ስራሕ ምፍፃሞም ትርጉም ዘይብሉ እዩ ኢሎም ኣምባሳደር ግርማ ብሩ።
እቲ ኤምባሲ ስሩዕ ስርሑ ይሰርሕ ከምዘሎ እውን ሓቢሮም ኣምባሳደር ግርማ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ጥይት ተኲሱ ብዛዕባ ዝተብሃለ ሰራሕተኛ ፀጥታ እቲ ኤምባሲ ወሃቢ ቃል ቤት ፅሕፈት ደሕንነት ዩናይትድ ስቴትስ /US Secret Service/ ብሪያን ሊሪ ብዝለኣኹዎ ኢሜይል ‘’ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሉ’’ን ‘’ካብቲ ኤምባሲ ኣይወፅእን’’ ኣብ ዝብል ናይ ቃላት ኣጠቓቕማ ኣፈላላይ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጢ ሓደ ቤት ፅሕፈት ብእንሰርሕ ዝተውሃበ ዝተቓረነ ኣገላልፃ ካብ ቅንዕና ዝተፈጥረ ጌጋ ኣተረጓጕማ ስለዝኾነ ሓላፈነት ባዕለይ ክወስድ እየ’’ ኢሎም ሊሪ።ሰራሕተኛ ፀጥታ እቲ ኤምባሲ ብግዚያዊነት ኣብ ውሽጢ እቲ ኤምባሲ ተታሒዙ እምበር ኣይተኣሰረን።
እቲ ጉዳይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ምሉእ ብምሉእ ብናይ ዋሽንግተን ዲሲ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስ ከምዝተትሓዘ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ዘዋሪት እግሪ ሓደ ንሓኸለ፡ ሓደን ንሓኽሊ !
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
25 ሰነ 2010
ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ መወዳእታ ሓምለ ክኻየድ’ዩ። እቲ መሰል ዘይግድሶ፡ ስምምዓት ዘይግድሶ፡ ሓባርዊ ቅዋም ዘይግድሶ፡ ሕቶ ካልኦት ይትረፍ ምስኡ ገፈፍ ዝበሉ ተቃለስትን ውድባትን ዘይግድሶ ብዛዕባ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ እንዳበለ ዘውጠጢ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ፡ መንገዱ ጸጹዩ ይርከብ።
ካብ’ተን ጸጊበን ዝዕንድራ፡ ክዕንድራ ርኤን ዝዕንድራ ይገዳ ከም ዝበሃል፡ ብተዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣንጻር ናይ’ቲ ኣብ ቅድሚ ሃገራዊ ዋዕላ ዝቐረበ ፍትሓዊ፡ ሕጋዊ፡ ቅዋማዊ ከይገደሶ ፡ ንፍትሓዊ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ብዓቕሊ ጽበትን፡ ጽልእን ቅርሕንቲ’ውን ዘይተፈለዮ ዝረኣዮ ወገናት፡ ነቲ ዓብይ ጌጋ እንዳረኣየ ክሓልፍ ስለ ዘይከኣለ፡ ዓበይቲ ምስምሳት እንዳቕረበ፡ ኣብ’ዚ ጉዳይ ሓደሽቲ’ና፡ እዚ ጉዳይ መጀመርታና’ዩ፡ ህዝብና ኣብ ሕማቕ ኩነታት’ዩ ዘሎ እንዳበለ ምስ’ቲ ዝጽበዮ ፍታሕ፡ ዕቱብ ግዝኣተ ሕጊ ከየስትብሃለ፡ ደምበ ተቃውሞ በይናዊ ዋንነት ፍታሕ ፍቃድ ከም ዘለዎ ጌሩ ዘቕረበ እዩ።
ሃገራዊ ዋዕላ ከም’ቲ ብተደጋጋሚ ዝተባህለ፡ ሓደ ተኣምራታዊ ፍታሕ ከምጽእ ከም ዘይክእል ፍሉጥ ካብ ኮነ፡ ነቲ ብዘግምታዊ ይኹን፡ ነቲ ንህጹጽ ነምዝግቦ ታሪካዊ ሸቶ፡ መተካእታ ዘይብሉ መስርሕ ኣይኮነን። ከም’ዚ ሎሚ ፊን ፊን ዝብል ዘሎ ቲፎዞ ሃገራዊ ዋዕላ ግን ከም’ዚ ጽባሕ ንግሆ 30 ሓምለ ከም ኣብ ኤርትራ እትዉ ኢሉ፡ ሕግን ስርዓትን፡ መስርሕ ዲሞክራሲ ዝተክል’ዩ ዝመስል ዘሎ። እዚ ናይ እንካን ሃባን፡ ዘተን ምርድዳእን ኣብ ውሽጢ ኪዳን ካብ ዘይሰርሐን ክሰርሕ ካብ ዘይከኣለን፡ ንኽሰርሕ ዕድል ካብ ዘይተዋህቦ ከም ኢሉ ሎሚ፡ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዝነበረ ፖለቲካውን ሲቪላዊ ማሕበራትን ሓይልታት ኣብ’ዚ ድሕሪ 30 ሓምለ ክሰምርን ክሓብርን ይኽእል ዝብል ሞጎተ ሚስጢር’ዩ።
ዘዋሪት እግሪ ሓኽለ ወይ ሓኽሊ ተባሂሉ ከም ዝተመሰለ፡ ኣነ ብወገነይ ንምእንቲ ረብሓን ህዝብን ሃገርን፡ ንድሕነትን ህዝብን ሃገርን ንሃገራዊ ዋዕላ፡ ከም ድሌተይን ትጽቢተይን ሓኸለ እምነ፡ እዚ ክብል እንከለኹ ግን እቲ ኣብ ባይታ ዘሎፍ ኩነታት ኣብዚ ልዕል ክብል ዝጠቐስክዎ ምስ ዘፍቕድ ጥራሕ’ዩ ነቲ ባህገይን ድሌተይን ክሰምረይን ክዀነለይ ዝኽእል። ስቕ ኢሉ’ውን ኽሓልምን ክትስፎን ከኣ ኣይኽእልን። ሓደ ዝጽዕርን ዝሰርሕን ኣገባብ ጉዕዞ ሂወቱ ዝሰርዐ ሰብ፡ ሃብትን ጸጋን ክምነ ግድነት’ዩ። ነቲ ዝተመነዮ ኣብ ጻዕሩን ስርሑን ኣገባቡን ዝምርኮስ’ዩ። ሓደ ዘይሰርሐ ዘይጸዓረ ግን ሃብትን ጸጋን ክምነ ከም ተኣምራት ክወርዶ እንተዘይኮኑስ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ’ዩ።
ሎሚ ከኣ ከምኡ ከም’ቲ ሓቐኛ ድሌትናን ባህግናን፡ ነቲ ክንበጽሖ ንደሊ፡ ጸጋ ሰላም፡ ጸጋ ራሕዋ፡ ጸጋ ሓድነትን ህዝቢ ካብ’ቲ ክኸይድ ዝጸንሐ መስርሕ ኣገባብ ሃገራዊ ዋዕላ’ዩ። ኣብ’ዚ መጎት ዘይሰማማዕ ሰብ ኣሎ ኣይብልን። እቶም ነዚ ሓቂ ረጊጾም ዝኸዱን ክኸዱ ዝደልዩ ከኣ ክስከምዎ ዘይክእሉን ከቢድ ሓላፍነት ንነፍሶም ኣሰኪሞ ኣብ ናይ ምጥርጣርን ዝዓይነቱ መስርሕ ቃልሲ ዘድሃበ ዝተጸመዱ ምዃኖም፡ ኣብ’ቲ ዝሓለፈን ክሳብ ሕጂ ዝጻሓፍ ዘሎ ትንተናታቶም ዘንጸባርቕ’ዩ።
ኣነ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዘሎኒ ጽኑዕ ናይ ለውጢ ድሌትን ሓይልን እምበር፡ ካብ’ዚ ኣብ ሎሚ ዝኸይድ ዘሎ፡ ውዕል፡ ሕጊ፡ ስምምዕ፡ ሕቶታት፡ ለበዋታት ዝጠሓሰ ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዘይኮነ ደማሚረ ከረጋግጾ እፈቱ፡ እቲ ጉዳይ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተጋብኤ ተሰማሚዑ ንዝወጽእ ዘይኮነስ፡ ነቲ ብስም ሃገርን፡ ብስም ህዝቢ ኤርትራን ዝጽዋዕ ብዘሰማምዕን ድምጹ ብዝስምዓሉ ናይ ዘይህልዋት ውጹዓትን ተቃለስትን ቦታ ዝገደፈ ዋዕላ ብዘይምዃኑ’ዩ። እዚ ሎሚ ኣይተረጋገጸን፡ ጽባሕ’ውን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ብውሻል ተሓጊዙ፡ ኣብ ቅድሚ ሃገራ ዋዕላ ብዘቕረቦ ምስምስ ንድሕሪ ሃገራዊ ዋዕላ ዝርከብ ጸቕጥን ጌጋታትን ንዝጥቀመሉ እምበር ብኻልእ ክጽገን ዘይኽእል ምዃኑ ፍሉጥ’ዩ።
ሃገራዊ ዋዕላ መቐጸልታ ናይ እቲ ዝሓለፈ ፖለቲካዊ ተጋድሎታት ኣካል ብምዃኑ፡ ንምኽንያት ወይ ንመሸፈኒ ጌጋታት እንተዘይኮይኑ፡ ሓደሽቲ’ና ክንበሃል ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ክቐርብ ዘለዎ ጸብጻባት ናይ’ቲ ዝሓለፈ ተመክሮ ንምጽጋኑ ስለ ዝዀነ፡ ምእንቲ’ዚ እቲ ፖለቲካዊ ትሕዝትኡ፡ ተዋሳእቲ ባእታታ፡ ኩነታት ሓድሽ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ’ዚ ሎሚ ዝኸይድ ዘሎ ፖለቲካ ኣብ ክንዲ በቲ ምዕቡል ዘተን ምርድዳእን፡ በቲ ግዜኡ ዝሓለፎ ኣገባብ ዘይብሉ ናይ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ውድድር ዝተዓብለለ፡ ብንጹር ንምዝራብ ከኣ ዘይጸዓርካሉ ንምሕፋስ ምህቓን’ዩ።
ኣብ ሓደ ጽሑፍ ኣካል ናይ’ዚ ዋዕላ ዝዀኑ ውድብ፡ ኣብ ስሪዕ ኣኼባ፡ ብዛዕባ ዋዕላ ዘሕለፎ ውሳኔን መስርሑን ዲሞክራሲ ኣርእስቲ ሂቡ ኣብ ዝጸሓፎ ሓደ ሓተታ፡ ብዛዕባ ዲሞክራሲ ዘሎና ተረድኦ ፍልልይ ሰማይን ምድርን ከም ምዃኑ ቅድም ኣቢለ ዝፈልጥ’ኳ እንተነበርኩ ብዛያዳ ከኣ ነቲ ጉዳይ ጽሮትን ዓቕልን፡ ከም’ቲ “ሓሶት እንተደጋገመ ሓቒ ይመስል” ዝበሃል ምስላ ከምኡ ኮይኑ ሸለል’ለ ሓሊፈዮ። ብዛዓብ’ዚ ጉዳይ ንዝምልከት ትንተና ስቕ ምባል ይሓይሽ ካብ ዝብል ንሎሚ ክሓልፎ መሪጸ ኣለኹ፡ ምስ ብዙሕ እቕሬታ። ካልእ ተረድኦ ዲሞክራሲ ከኣ ኣሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ በዚ ሎሚ ኪዳን ሒዝዎ ዝኸይድ ዘሎ ናይ ልፍንቲ መሪሕን መትካእታ ዘይብሉ ምምሕዳር ምዃኑ ዝኣምኑን እዩ። እዚ እምነታት ሒዞም ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝሳተፉ ጽባሕ ንግሆ፡ በኢ ሓቐኛ ህዝባዊ ምርጫ፡ በቲ ኣብዝሓ ዘይቕየዱ ምዃኖም ርዱእ’ዩ። ብሓፈሸኡ እቲ ኣብ ኪዳን ክኸይድ ዝጸንሐ ባህሊ ዲሞክራሲ’ውን ኣብኡ ዝተመርኮስ ተርድኦ’ዩ። ብኮታ ዝምራሕ ቃልሲ’ዩ። ኤርትራ ከኣ ከብ ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ ውድብ ብዝተወከሉ ብኮታ ዝምራሕ ሃገር ክምስርቱ’ዩ።
እቲ ዝተላዕለ ስምምዓት፡ ሕጋዊ ካይዳ፡ ንድፊ ሃገራዊ ዋዕላ ከኣ ኣብ ከም’ዚኦም ዝበሉ ሕቶታት ዘድምቅን ዘነጽርን ሕቶታት ምርኩስ ዝገበረ’ዩ ግን በቲ ኣድላዊ ዋዕላ ዝዀነ ሽማግለ ንግዜኡ ሰማዒ ኣይረኽበን። ጽባሕ ካብ’ቶም ኣውራ ከሰትን ሓመይትን ሃገራዊ ዋዕላ ዝዀኑ ከኣ ንሳቶም ምዃኑም ጽባሕ ዘገም ኢልና ንርእዮ’ዩ።
ስቪል ማሕበራት ኣብየ ጎደናታት ምዕራብ ሃገራት ብሰንኪ ብኵራት ፍትሕን፡ ሕጋዊ ኣካይዳን ለለየ ይብሉ ከም ዘይነበሩ ሎሚ ኣብ ቅድመ ግንባር ሃገራዊ ዋዕላ ጠጠው ኢሎም፡ ነቲ ዘተ፡ ምርድዳእ፡ ስምምዓት ዝጠሓሰ ሃገራዊ ዋዕላ ሴፍን ዋላትን ሒዞም ይድብልሉ ኣለዉ። እዚ ቅድድም ከኣ ወይ ንሓኸለ ወይ ንሓኽሊ’ዩ።
ፍትሒ ይንገስ
ክንዕወት’ና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=848


text:
ኣብዚ ዓለማውነትን ምግያጽን ዝበዝሖ ዓለም ንኣምላኽ ተገዚእካን ንዕኡ ፈሪሕካ ምኻድ ከመይ ዓወት ይመስለኩም። ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ንቤተሰብ ዝፈታተንን ዘፍርስን ዘመን ንኣምላኽ ማእከላይ ዓዲ ቤትካ ጌርካ ኣብኡ ኣሚንካን ተጸጊዕካን ምጉዓዝ ናይ ዓወት እቲ ዝበለጸ ዓወት እዩ። ሎሚ ፋይላት ቤት ፍርዲ ብዛዕባ ጉዳይ ቤተሰብ መሊኡ ዘሎ እቲ ቐንዲ ምኽንያት እቲ ማእከላይ ስፍራ ክሕዝ ዝግብኦ ኣካል ማለት ኣምላኽ ዕድል ስለ ዘይረኸበ ጥራይ እዩ። ዕሰለ ሆ እናተባህለ ብሓጎስን ብጭድርታን ዝተሰንየ መርዓ ተጌሩ ክነሱ ኣብ ዓመት ወይ ኣዋርሕ ዘይኣክል ሰዓትን ጊዜን ሽማግሌታትን ዳኛታትን ጠበቓታትን ክኣትውዎ ኣዚዩ ዘሕዝን እዩ። ውጺት ኣምላኽዊ ፍርሓት ዘይብላ ቤተሰብ ከምዚ ክኸውን ግና ዘገርም ኣይኮነን። እስከ ካብቲ ንምህሮናን ንምጽንናዕናን ካብኡ ሓሊፉ ኸኣ ናቱ ኣርኣያ ሒዝና ክንከይድ ዝተዋህበና ሓደ ዛንታ ካብ ቃል ኣምላኽ ክንሪኢ።
ኣብቲ ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ኣብዛ ምድሪ ዝመላለስሉ ዝነበረ እዋን ቀረባ ፈተውትን መሃዙትን ኔሮሞ እዮም ንሳቶም ከኣ ኣልኣዛር ማርያም ማርታ ይብሃሉ፣ እዞም ቤተሰብ እዚኣቶም ምስ የሱስ ክርስቶስ ዝነበሮም ርክብ ኣዚዩ ጉሩምን ብበረኸት ከኣ ዝተመልኣን እዩ ዝነበረ። ቐጺልና እምበኣር ካብኣኦቶም ገለ ንቤተሰብና ዝኽውን ትምህርቲ ክንመሃር ኢና። ኣብ ሉቃስ 10፡38 ከምዚ ይብለና “ኪኸዱ ከለዉ ድማ ኾነ ንሱ ናብ ሓንቲ ዓዲ ኣተወ። ማርታ ዝስማ ሓንቲ ሰበይቲ ኸኣ ኣብ ቤታ ተቐበለቶ” ከመይ ጉሩም ደስ ዘብል ጥቕሲ ፣ ቤት ማርታ ንየሱስ ክርስቶስ ርሑው እዩ ኔሩ። የሱስ ከኣ ኣባታ ዓዲ ምስኣተወ ንቤት ማርታ ጓሲዋ ክሓልፍ ብፉጹም ኣይደለየን ከመይሲ በታ ቤት ክሓልፍ ናይ ግድን እዩ። ስለምንታይ እንድሕር ኢልና እቲ መልሲ ርዱኡን ፉሉጡን እዩ። ንሱ ኸኣ እቲ ማዕጾ የሱሱ ክኣትወሉ ዝኽል ጋህ ዝበለ እየ ዝነበረ። ሎሚ ኸኣ ማዕጾ ቤትና ንየሱስ ከመይ ኣሎ? ሕጂ ከም ስድራ ቤትን እንፍጥሸሉ ሰዓት እዩ!
ኣብዚ ግዜ እዚ ህይወት ብዙሓት ስድራቤታት ንዓለማውነትን ገንዘብን ካልእ ምድራዊ ነገርን ኣዚዩ ጋህ ዝበለ እዩ። ነቲ መዓረዪን መጸበቕን የሱሱ ግና ቤት ዕጽው እዩ። ውጺት ናይዚ ኸኣ እንሆ ንርእዮ ከም መእሰሪ ዘይብሉ ማእዶ ስድራቤታት ተበታቲኑ ንሪኢ ኣሎና።
ኣብ መዝሙር ዳዊት 24፡8-10 ከምዚ ይብል “ኣቱም ደጌታት ርእስኹም ኣልዕሉ ዎ ናይ ዘልኣለም ደጌታት ልዕል በሉ እቲ ንጉስ ክብሪውን ኪኣቱ እዩ። እዚ ንጉስ ክብሪ እዚ መን እዩ? እቲ ቡርቱዕን ሓያልን እግዚኣብሄር ኣብ ውግእ ዝብርትዕ እግዚኣብሄር እዩ።” እሞ ሎሚ'ኸ ነዚ ጎይታ ኽብሪ፡ ከም ቤት ማርታ ማዕጽ ገዛኹም ክትከፍትሉ ፍቓደኛታት ዲኹም? እዚ የሱስ ኣብ ሕልፍኚ ቤትና ምስ ኣተወ ጥራይ እዩ ጸልማትና ዝበርህ፡ ሕቶና ዝምልስ፡ ክፍኣትና ዝርሕቕ፡ ሕሰምና ዝቕንጠት ንብዓትና ዝደራረዝ፡ ፍራስና ኸኣ ዝጽገን።
ኣብ መጽሓፍ ማህለይ ማህልይ ከምዚ ዝብል ጹሑፍ ነንብብ “ኣነ ደቀስኩ ልበይ ግና ነቔሔ ድምጺ ፍትወይ ኣቲ ሓብተይ ፍትውተይ ርእሰይ ህቦ ጎተናይ ከኣ ነጥቢ ለይቲ መሊኡ እዩ እሞ ኣቲ ርግበይ ፍጽምተይ ክፈትለይ እናበለ ማዕጾ ኪኹሕኩሕ ሰማዕኩ፣ ቀሚሸይ ኣውጺኤ እየ፡ ከመይ ኢለ ክኽደኖ ኣእጋረይ ተሓጺበ እየ ከመይ ኢለ ክርስሖ፣ ፍትወይ ኢዱ ብነኻል ሰደድ ውሽጠይ ብእኡ ተደፋነቐ፣ ንፍትወይ ክኸፍተሉ ተንሳእኩ…..ንፍትወይ ክኸፍተሉ ተንሳእኩ ፍትወይ ግና ከይዱ ረሓቐ” ማህ 5፡2-6፣
ንርኢ ዘሎና ኩቡራት ቤተሰብ እዛ ፍትወቲ ፈታዊኣ ምስ መጻ ቐልጢፋ ኣይከፈተትሉን ንኸይትኸፍተሉ ኸኣ ክብረት ገዛእ ርእሳ ዓጢጥዋ ማእለያ ዘይብሉ ምኽንያታት እያ ደርዲራ። ፍትዋ ተጸብይዎ ግና ሰዓት ምስ ኣኸለ ኸይዱ። ሎሚ ኸ ንጉስ ቤታና ክኸውን የሱስ እናመጸ ክነሱ ማዕጸ ቤታና ምኽፋት ዝኣበና ክንደይ ኢና? ሎሚ ብዙሓት ኣባይቲ ንዝተፈላለየ ነገር ማእለያ ዘይብሉ ግዜ ኣሎና። ንየሱስ ዝኸውን ሰዓት ግና ንስእን። ምሳና ክኸውን ክመጽእ ክደሊ ኸሎ ኸኣ እነ ቕርቦ ምኽኒታት ማእለያ የብሉን። ኣብቲ ጉቡኡ ግዜ ኸኣ ኣብ ቤትና ሓዳርና ናብራና ኮታ ኩሉ መነባብሮና ክመጽእ እንተ ዘይኣፍቂድናሉ መሰረት ቤትና ክዘናበል ዓንዲ ቤትና ኸኣ ክነቓነቕ ዘይምስናይን ባእስን ክመጽእ ናይ ግድን እዩ።
ቤት ማርታን ማርያምን ኣልኣዛርን ግና ንየሱስ ዝኸውን ቦታ ኔርዎን። ኣብ ቤትና ኩሉ ክህሉ ይኽእል እዩ። የሱስ እንተ ዘይብሉ ግና ምንም ኣይኮነን። ኣብ ገዛና ምንም ዘየል ክኸውን ይኽእል እዩ። የሱስ እንተሎ ግና እኹል እዩ። መጽሓፍ ምሳሊ ክዛረብ ከሎ እኮ “ካብ ብዕራይ ምሉኡ ምስ ህውከት ጻሕሊ ሓምሊ ምስ ፍቕሪ” ኢሉ ማለቱ ኸኣ ካብ ኩሉ ሃልዩ እቲ ፍቕሪ ዝኾነ ኣምላኽ ግና ዘየሎ እንተኾይኑ ትርጉም የብሉን ማለቱ እዩ።
ኣብ ማህልይ ማህልይ ደጊምና እንተ ኣንቢብና እቲ ፈታዊ ናብታ ፍትውቱ ክመጽእ ከሎ ጥራይ ኢደ ኣይኮነን ዝመጽእ እስከ ነንብቦ “ሓብተይ መርዓተይ ናብ ገነተይ መጺኤ ከርበይን ምእዝ ቀመማተይን ቀንጢበ መዓር ወለላይን መዓረይን በሊዔ ወይነይን ጸባይን ሰትየ ኣቱም ኣዕሩኸይ ብልዑ ስተዩ ፍትዋተይ ኣብዚሕኩም ስተዩ” ክንደይ ጉሩም ደስ ዘብል።
የሱስ ናብ ቤትና ክመጽእ ማዕጸና ክኹሕኩሕ እንከሎ እኮ ጥራይ ኢዱ ኣይኮነን ዝመጽእ ኣብ ኢዱ ከምቲ ፍትዉ ሽታ ቤትና ዝቕይር በረኸትን ማእዛን ሒዙ እዩ ዝመጽእ። ሎሚ ክንደይ ኮን ምመቀረ ኔሩ ነዚ ነገር እዚ ክንሪኢ መንፈሳዊ የዒንትና እንተዝኽፈት።
የሱስ ቤት ማርታ ምስ ኣተወ ተዘናጊዑ ወይ ሻሂ ሰትዩ ጥራይ ኣይኮነን ወጺኡ ነቲ ቤት ዝጠቕም መሰረት እባ ደኣ ኣንጺፉ። እስከ ንቐጽል እቲ ጥቕሲ እንታይ ከምዝብለና ነንብብ “ማርያም እትብሃል ሓብቲ ድማ ነበረታ፣ ንሳ ኸኣ ዘረብኡ ኽትሰምዕ ኣብ ጥቓ እግሪ የሱስ ተቐሚጣ ነበረት” ርኣዩ የሱስ ዝኣተዎ ቤት ድምጺ ኣምላኽ መሪሕነት ኣምላኽ ኣለዎ። ቤት ምርታ ስለ ዝተኸፈተ ማርያም እካ ድምጺ የሱስ ትምህርቲ የሱስ ሰሚዓ፣
ቃል ኣምላኽ ክዛረብ ከሎ “እቲ ንዓኻ ዝጠቅም ዝምህረካ እትኸደላ መንገዲ ኸኣ ዘርኣየካ ኣነ እግዚኣኣብሄር እየ ይብል” ሎሚ ብዝሑኣት ኣባይቲ ኣብ ምድንጋር ዘለዋ ኣብ ውሽጢ ቤተን እቲ መልኮታዊ ዝኾነ መምህር የሱስ ስለ ዘይኣተወ ጥራይ እዩ። ኣንፈተን ጠፊእውን ናብዝን ናብዝን ዝብላ ዘለዎ ኣባይቲ እኮ ቑጽረን ሒደት እየን። እቶም ንየሱስ ኣብ ሕንብርቲ ቤቶም ዝገበሩ ኣመንቲ ግና በየን ይኸዱ እንታይ ይገብሩን ኣይገብሩን ይፈልጡ እሞ መንፈሳዊ መሪሒነት ነፍሳዊ ዕጋበት ስጋዊ ቕሳነት ንረክብ። ኣብቲ ምንፈስ ኣምላኽ ዘለዎ ኣብኡ ሓርነት ኣለዎ። ኣብ እግሪ የሱስ ዝተቐመጣ ስድራቤታት እየን ሎሚ ነዚ ዘመን እዚ ዝሰግሮኦ ዘለዎ እሞ ቤትና ንየሱስ ከፊትና ኣብ እግሪ መድሓኒ ንቀመጥ።
እስከ እግረ መገደይ ሓደ ነገር ክንርኢ ማርታ ንየሱስ ቤታ ከምዘርሓወትሉ መቸም ሪኢና ኢና። እዚ ኸኣ ናብ ዓቢ በረኸት ዝመርሕ ምኻኑ ኸኣ ተገንዚብና። ሓንሳብ ሓንሳብ ንየሱስ ቤትና ምስ ከፈትናሉ ኸኣ እቲ ንዕኡ ዝድለ ግዜ ዘይንህበሉ ሰዓት ኣሎ እዩ ንኣብነት ከምቲ ማርታ ዝገበረቶ። እስከ ክርድኣና ደጊምና ነቲ ጥቕሲ ነንብቦ። “ማርታ ግና ብብዝሑ ምግልጋል ትጽዕር ነበረት ደው ኢላ ኸኣ ጎይታይ ሓብተይ ሓዲጋትኒ በይነይ ከገልግል ዶ ግዲ የብልካን ኢኻ እምበኣር ክትድግፈኒ ንገራ በለቶ፣ የሱስ ድማ ማርታ ማርታ ብብዙሕ ነገር ትጭነቕን ትጉህይን ኣለኺ፣ እቲ ዘድሊ ግና ሓደ ነገር ጥራይ እዩ ማርያምሲ ኻብኣ ዘይውስድ ጽብቕ ግደ ሓርያ ኣላ ኢሉ መለሰላ፣
ብፍላይ ኣገልገልቲ ሰብ ሓዳር ኣምላኽ ብእንገብሮ መንፈሳዊ ኣገልግሎትና ልቡ ኣይውሰድን እዩ። የሱስ ዝደልየና ኣብ እግሩ ተቐሚትና ድምጹ ምስማዕ እዩ። የሱስ ናብ ቤትና ክኣቱ ኸሎ ከምቲ ንሱ ዝደለዮ እምበር ክምቲ ንሕና እንደልዮ ኣይኮነን ዝደሊ። ማርታ ቤታ ምስ ኣርሓወትሉ ንጎይታ ከምቲ ንሳ ዝደለየቶ ጌራ ከተትኣናግዶ እያ ደልያ። የሱስ ግና ነቲ ናይ ማርያም ምርጫ እዩ ኣኽቢሩ። እምበኣር ኣብ ቤትና ንየሱስ ማእከላይ ዓንዲ ክንገብሮ ክሎና ድሌትናን ሃርርታናን ክመልኣልና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ሃረርትኡን ድሌትን ክንመልእ ክኸውን ኣለዎ።
በሉ ናቢ ቐንዲ ኣርእስትና ንመለስ ቤት ማርታ ንየሱስ ስለ ዝተኸፍተ ጥራይ ኣየናይ እዩ እቲ ሓቐኛ ርስትን ግደን ፈሊጠን ተማሂረን ተማዒደን ተገሲጸን ቀኒዔንን ጢዔንን ከኣ እዚ ዘሕጉስ ዘይኮነን? መን ክህብ እዚ መዓልታዊ ተመክሮ ቤትና እንተ ዝኸውን?
ሓደ ግዜ ኸኣ ኣብዞም ንየሱስ ዘፍቅርዎ የዕርኽቱ ዝተፈጸመ ነገር ኔሩ። ኣልኣዛር ሓደ ሓወን ንማርያምን ማርታን እዩ። ንሕሰቦ ሓደ ከም ሓሙስ እንተ ኾይኑ ኣብኡ ዘለካ ክብርን ሓልዮትን ዓቢ እዩ። እዚ ሓደ ከም ሓሙስ ግና ሓሚሙ ግና በዓል ማርያም ማርታ ኣይተጨንቓን ናብቲ መፍቀሪኤን እየን መልእኽቲ ስዲደን። ኩሉ ግዜ ንየሱስ ቤትካ እንተኸፍትካሉ ቀረባኻ ስለ ዝኸዉን ጸግምካ ነገርካ ናብኡ ካብ ምፍሳስ ዓዲ ኣይትውዕልን ኢኻ። መማኸሪ ኣለካ ጾርካ ክጸውር ዝኽእል ፈተዊ እውን ረኺብካ ኢኻ። የሱስ መልእኽቲ እዘን ፈተወቱ ምስ ሰመዓ ሕጂ ኣይጥዕመንን እዩ ኣየበልልን። ብኣንጻሩ ኣብኣተን ዘለዎ ዓላማ ከመይ ዓቢ ምኻኑ ስለ ዝፈልጥ ኣጆኽን ንክብሪ ኣምላኽ እዩ ዝብል መልሲ እዩ ሊእኽለን።
እቲ ዛንታ ንምሕጻር ኣልኣዛር ሞይቱ ጨንዩ ራብዕቱ ጌሩ የሱስ ግና ኣብ ሰዓቱ መጽዩ። መቓብር ፈንቂሉ ኸኣ ህያው ጌርዎ። ሎሚ እታ ንየሱስ ማዕጾኣ ዝኸፈተት ስድራ ብዘይገድስ መዓስን ብኽመይን እቲ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ሕቶ ከይተመልሰ ዝሞቶም ነገር ህያው ኮይኮነ ኣይተርፍን እዩ። ኣባታ ማዕጾ ቤታ ንየሱስ ዘርሓወት ስፍራ ወትሩ ናይ ተኣምራት ናብራ እያ ትነብር ከመይሲ ኣብ ሕምብርታ እቲ ገባሪ ተኣምራት ዝኾነ የሱስ ስለ ዘሎ። ሎሚ ኣብ ገዛና ክንደይ ዘይተመለሰ ሕቶ ኣሎ? ክንደይከ ዝጨነወን ዝመሽመሸን ተስፋ ዝቖረጽናሉ ጉዳይ ኣሎ? ቤትና ነቲ ጎይታ ኽብሪ ዝኾነ የሱስ ንኽፈተሉ። ንሱ ከመይ ጌሩ ከምዘዐርዮ ይፈልጥ እዩ። እዚ ዛንታ ናይ ኣልኣዛር ኣብ ወንጌል ዮውሃንስ 11 ኢና ንረኽቦ።
ናብ ምዕራፍ 12 ወንጌል ዮውሃንስ እንተተ መሊስና ሓደ ጉሩም ዛንታ ኢና ነንብብ። ድሕሪ ኣልኣዛር ካብ ምውታት ምትስኡ ኣብ ቤቶም ሓደ ዓቢ ድራር እዮም ንየሱስን ንደቂ መዛሙርትን ጌሮሙሉ። ኣብኡ ኸኣ ሕጂ ማርታ ተሓጊሳ ንየሱስ ተገልግሎት ነበረት ኣልኣዛር ከኣ ምስ የሱስ ተቐሚጡ ነበረ። ማርያም ከኣ ንኽብሪ የስሱ ሓደ ኩቡር ቁዱይ ቅብኢ ኣምጽያ ንየሱስ ለኸይቶ። ክብራ ኹሉ ወፍያ ኸኣ ብጨግሪ ርእሳ ኣእጋሩ ደሪዛቶ። እዚ እቲ ቤት ኩሉ ንኽብሪ ኣምላኽ ተዓጢቓ ነበረት። ንኽብሪ ኣምላኽ ከኣ ደው ኢሎም ነበሩ። እዛ ስድራ እዚኣ ከመይ ብጽእቲ ስድራ እያ፣
ሎሚ ንየሱስ ክርስቶስ ብዘሎ ቤትና ብፍቓደኛ ልብና እንተ ኸፊትንላኡ ንናቱ ኽብሪ ጥራይ ኢና ደው ንብል በረኸትን ናእዳን የሱስ ከኣ ይበዝሓልና። የሱስ ኣብቲ ቤት ማርታን ማርያምን ኣልኣዛርን ዝገብሮ ታሪኽ ከኣ ኣባና ይድገም፣ ሎሚ ንኽብሪ ኣምላኽ ጥራይ ደው ትብል ቤት ክትህልወና ኣምላኽ ኮታ እንተ ዝረድኣና። ክሳብ እዚ ግዜ እዚ ኸኣ እዞም ቤተሰብ እዚኣቶም ጽልዎኦም ኣባና እምብዛ ዓብዩ ይርከብ ኣሎ። ሎሚ ከም ቤተሰብ ኣምላኽ ንመን ንነብር እሎና? ንኽብሪ ኣምላኽዶ ንኽብሪ ገዛእ ርእስና?
ድምጺ ፈታዊ የሱስ ሎሚ እውን የቓልሕ ኣሎ። ኣብ ማዕጾ ቤትና ኾይኑ ኳሕኳሕ የብል ኣሎ። ደሃዩ ዓው ኣቢሉ የድሂ ኣሎ። ሰማዒ እንተረኸበ ይጣራዕ ኣሎ። ሰብኣይ እታ ርእሲ ገዛ ልብኻ ይደልዮ ኣሎ። ሰበይቲ ብርሃን ቤታ ውሻጠኺ ይብህጎ ኣሎ። ዉሉድ ውህበት እግዚኣብሄር ሓይልኹም ይናፍቖ ኣሎ።
ኣምላኽ እዚ ንጉሳ ቤት ደጊኣ የሱስ ዝረገጾ ስድራ ንኽብሪ ኣምላኽ ዝጠዓተዓጥቀት ቤተሰብ ዓስባ ኣብ ሰማይ ዕቢ በረኸታ ኣብዛ ምድሪ ኸኣ ምቁር እዩ፣ ሎሚ እምበር እቲ ፈታዊ የሱስ ድምጹ ኣናጋለበ ፍትወተይ ይብል ኣሎ እሞ ግብረ መልስና እንታይ እዩ?
ፈታውየይሲ ካብ ዓሰርተው ሽሕ ጻዕዳን ቀይሕን ዝተመርጸ እዩ፣
ቤትኩም ቤት ማርያምን ማርታን ይኹን
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ቀዳም ሥዑር
ቀዳም ሥዑር፦ በዚኣ ዕለት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ከርሰ መቓብር ዝወዓለላ መዓልቲ ብምዃና ምእመናን ካብ እኽለ ማይ ርሒቖም ጸይሞም ይውዕሉ። እዚ ኸኣ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምንን ቅዱሳን ሓዋርያትን ተስፍ ዝገበሩሉ ኣምላኾም ብኣይሁድ ካብ ዝተታሕዘሉ ዕለተ ሓሙስ ክሳብ ብርሃነ ትንሣኤኡ ዝርእዩ ንሞቱ ብምዝካር፡ ንትንሣኤኡ እናናፈቑ ብጾም ከምዘኅልፍዎ ትውፊት ቤተ ክርስቲያን ዘረድእና እዩ። ምእመናን’ውን ነዚ ኣብነት ወሲዶም ዝኽእሉ ካብ ዕለተ ኃሙስ ዘይኽእሉ ድማ ካብ ዕለተ ዓርቢ ኣትሒዞም ክሳብ ሰንበት ትንሣኤ ይጾሙ። በዚ መሠረት ከኣ ጐይታ ኣብ መቓብር ስለዝወዓለ ቀዳም ሰንበት ክነሳ (ሰንበት ብሕጊ ኣይጽወምን እዩ) ኣብ ዓመት ሓደ ጊዜ ስለእትጸውም “ሥዑር” ተባሂላ ትጽዋዕ።
ብኻልእ ድማ ዲያብሎስ ብመስቀሉ እተሣዕረሉን ነፍሳት ካብ ሲዖል ዝተበርበሩሉን ዕለት ስለዝዝከረሉ ሥዑር ተባሂላ ትጽዋዕ።
ብዘይካ እዚ ቀዳም ለምለም ቅድስት ቀዳም ተባሂላ ውን ትጽዋዕ እያ።
ቀዳም ለምለም፦ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ስቕለት ኣብ ስግደትን ጾምን ዝቀነዩ ምእመናን፡ ብዕለተ ቀዳም ናይ ንግሆ ጸሎት ምስ ተፈጸመ ካህናት “ገብረ ሰላም ብመስቀሉ” (ብመስቀሉ ሰላም ገበረ) እናበሉ ነቶም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝተኣከቡ ምእመናን ሰቲ ይዕድሉ። ሰቲ ናይ ብሥራት ምልክት እዩ። እቲ ምሳሌኡ ድማ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብዘመነ ኖኅ ዝነበረ ሕዝቢ ካብ ሕገ እግዚአብሔር ወጺኡ ትእዛዝ ኣፍሪሱ ምድሪ ብዓመጻ መሊእዋ ነበረ። ምድሪ ድማ ብኃጢኣት ወዲ ሰብ ተጸይቃ ነበረት። እግዚአብሔር ኸኣ ንምድሪ ብማይ ኣይሂ ከጥፍኣ ንጻድቕ ኖኅን ስድርኡን ዝድኅነሉ መርከብ ክሰርሕ ኣዘዞ። ኖኅ ድማ ከምቲ ዝተባህሎ ገበረ። እቶም ሕዝቢ ትምህርተ ንስሓ ኖኅ ክሰምዑን ክቕበሉን ስለዘይደለዩ፡ እቲ ግዜ ምስ ኣኸለ ኖኅ ሸሞንተ ነፍሳት ሒዙ ናብ መርከብ ኣተወ። ብድኅሪ’ዚ ከኣ ምድሪ ብማየ ኣይኅ የዕለቕለቐት። ጻድቕ ኖኅ ግዚኡ ምስ ኣኸለ ካብቶም ሒዝዎም ዝኣተወ ኣንስሳ ናይቲ ማይ ምጉዳል ክትርኢ ንርግቢት ሰደዳ፤ ንሳ’ውን እቲ ማይ ከምዝጎደለ ምልክት ልሙዕ ቖጽሊ ኣውሊዕ ሒዛ ተመልሰቶ። ኖኅ’ውን በቲ ቖጽሊ ኣውሊዕ እቲ ማይ ከምዝጐደለ ተረዲኡ ተሓጐሰ። (ዘፍ ፰፥፩-፳፱) ከምቲ ሰቲ፡ ምንቓጽ ጥፍኣት ማይ መበሰሪ ዝኾነ ሕጂ’ውን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብሞት ክርስቶስ፡ ሞተ ነፍስ ካብ ደቂ ኣዳም ከምዝረሓቐ ክተበስር ብካህናት ኣቦታትና ኣቢላ ሰቲ ትዕድል፤ ምእመናን ከኣ ነቲ ናይ ድኅነት ምልክት ዝኾነ ሰቲ ኸኣ ኣብ ግንባሮም ይኣስርዎ።
ቅዱስ ቀዳም፦ ቅዱስ ዝኾነ እግዚአብሔር ንፍጥረታት ኵሉ ምስ ፈጠረ በዚኣ ዕለት ካብ ኵሉ ስርሑ ዝዓረፈሉ ክኸውን ከሎ፤ ብሓዲስ ኪዳን ከኣ ንኵሉ ናይ ምድሓን ሥርሑ ፈጺሙ ብሥግኡ ኣብ መቓብር ከዕርፍ ከሎ፤ ብነፍሲ ኸኣ ንሲዖል ዘሚቱ ጥርሓ ዘትረፈሉ ዕለት ዝዝከረሉ እዩ። ኣብ ሲዖል ዝነበሩ ነፍሳት ናይ ዘለዓለም ዕረፍቲ ዘውረሰሉ ዕለት ስለዝኾነት ካብ ካልኦት መዓልትታት ብዝተፈልየ ቅዱስ ቀዳም ተባሂላ ትጽዋዕ።
እምበኣር ደቂ ክርስቶስ ዝኾንና ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፤ ካብ ሲዖል ናብ ናይ ቀደም ቦትኡ ገነት ምምላስና ብኸምዚ ዝበለ ኣገባብ እናስተንተንና ንበዓለ ትንሣኤ ክነብዕል ኣሎና።
Leave a comment


text:
ሒደት መዓልታት ድሕሪቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ካልኣይ ኮይኑ ኣብ ውድ ድር ማራቶን ኦሎምፒክ ኣብ ዝተዓወተሉ ምልክት ተቓውሞ ብምርኣዩ ናብ ሃገሩ እንተተመሊሱ ዝኾነ ጸገም ኣይገጥሞን እዩ ኢሉ መግለጺ ድሕሪ ምውጽኡ፤ ስድራቤት ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ንመግለጺ መንግስቲ ብምእማን ፈይሳ ከይምለስ ኣጠንቂቖም።
ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ኣብ ኦሎምፒክ ሪዮ ኢዱ ንላዕሊ ዘርጊሑ ኣመሓላሊፉ ብምጥማር ንምልክት ተቓውሞ ህዝቢ ኦሮሞ ኣብ ናይ መዛዘሚ መስመር ጉያ ማራቶን ካልኣይ ኮይኑ ብምርጋጽ ናይ ብሩር መዳልያ ተሰሊሙ።
ክልል ኦሮሞ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ኣብ ልዕሊ ናይ መንግስቲ ኣተሓሕዛ መሬትን ሰብኣዊ ጉዳያትን ዝቐንዐ ተቓውሞ ዝተራእየላ ክልል እያ።
ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ድሕሪቲ ውድድር በቲ ዘንጸባረቖ ምልክት ናብ ሃገሩ እንተተመሊሱ ስጉምቲ ክውሰደሉ ከምዝኽእል ብምጥቃስ ምምላስ ከምዘስግኦዩ ሓቢሩ። ወላዲቱ ቢሪቱ ፉላሳውን ንውሳነኡ ትድግፎ’ያ።
ንሰን “ መንግስቲ ዝብሎ ብሓቂ ዝእመን ድዩ። ኣነ ኣይኣምኖን እየ። ኣብቲ ዘለዎ ክጸንሕ ኣለዎ። ክምለስ ደስ ምበለኒ ግን እንታይሞ ክገብርየ። ትማሊ ብዙሕየ ነቢዐ። ሕጂ ግን ደሓን ኣለኹ። ኣብኡ ክጸንሕየ ዝደልዮ። ጽቡቕ ውን ይምነየሉ” ድማ ኢለን።
ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣብቲ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ንገለ ክፋል መሬት ክልል ኦሮሞ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝጸንበረ ንድፊ ብውሑዱ ናይ 400 ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ዝነበሩ ብሓይልታት ጸጥታ ምቕታሎም ገሊጹ ነይሩ።
ዋላ'ኳ እቲ መደብ ትግባረቲ ንድፊ ብኡ ንብኡ እንተተቛረጸ እቲ ተቓውሞ ግን ናብ ናይ መሰል ሕቶ ብምዕራግ እሱራት ክፍትሑ ናብ ዝጽውዕዩ ቀጺሉ።
ኢፍቱ ሙሊሳ ዝተባህለት በዓልቲ ቤት ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ብወገና መላእ ቤተሰባ ኣብ ስግኣት ከምዝርከብያ ትገልጽ።
በዓል ቤታ ኣትለት ፈይሳ ለሊሳ ንቓልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ዘንጸባርቕ ምልክት ምርኣዩ ከምዘየገረማ ትሕብር። ንሳ በዓልቤታ ኣትለት ፈይሳ ሰባት ክቕጥቀጡ ክእሰሩን ክቕተሉን ክርኢ እንከሎ መሪር ይሓዝን ምንባሩ ትገልጽ።
“ፈለማ ኣዝየ ፈሪሐምበር ኣይተገረምኩን። ምኽን ያቱ ይፈልጦየ። ብውሽጡ ሕሩርዩ ነይሩ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት እቲ ዝፍጸም መውቃዕቲ ማእሰርትን መቕተልትን ይርኢ ስለዝነበረ። በዚ ድማየ ብውሳነኡ ፍጹም ዘይተረገርምኩ ምኽንያቱ ብውሽጡ ሕሩር ብምንባሩ” ትብል ኢፍቱ ሙሊሳ።
መንግስቲ ንዝወሃብ ቁጽሪ ዝተቐትሉ ልክዕ ዘይምዃኑ’ዩ ዝሕብር። እቲ ተቓውሞታት ብዘይሕጋዊ ኣገባባታ ዝተኻየደን ብተወቓወምቲ ጉጅለታትን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩን ዝተቐናበረ’ዩ ድማ ይብል።
ሶኮ ፈይሳ ዝተባህለት ጓሉ ንኣትለት ፈይሳ ኣቡኣ ኣብ ማራቶን ቶክዮ ንዝተሰለሞ ወርቂ መዳልያ ኣብ ክሳዳ ኣንጠልጢላ ትርአ። ንሳ ንወላዲኣ ከምዝናፈቐቶን ኣበይ ከምዘሎ ክትፈልጥ ከምእትደሊ ድማ ትሕብር።
ጉጅለ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሰሉስ ነሓስ ምዃኑዩ ሓደ ወርቂ ክልተ ብሩር ሓሙሽተ ነሓስ መዳልያ ሒዞም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተመሊሶም ኣለው።


text:
The Passion for Industrial Arts
The Passion for Industrial Arts
ፍቅሪ ጥበብ
ብተፈጥሩኡ ሓረስታይ ኤርትራዊ ሓርኮትኮት (active) በሃላይ ኢዩ። ግን ካብ ዘይምስትውዓል ዝኣክል፡ ስነ-ጥበብ ወይ ሰንዓ (ተክኖሎጂ) ምስ ምጽኣት ጣልያን ኣብ ኤርትራ ዝተኣታተወ ይመስለና ይኸውን። ንኣብነት ከይተፈለጠና ከምዚ ዝስዕብ ንብል፡-
- ሓሪስካ ብላዕ።
- ርሂጽካ ብላዕ።
- ዘይናትካ ኣይትብላዕ።
-ደርሆ እንተ ዘይጻሕተረት፡ ድኻ እንተ ዘይዞረ ጾሙ ምሓደረ።
- ሃብቲ ብዕዮ፡ ገነት ብዝጊዮ።
- ስራሕ ክብረት ኢዩ።
- ጻጸ ጻጸ ንእሽቶ ሓሰኻ
ክረምቲ ከይኣተወ ተእቱ መግብኻ (ሃኮተ)።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከለኹ፡ “የስራ ሰዎች ናችሁ” ክብሉ ክሰምዕ ክሳብ ክንድ’ቲ ኣየስተውዕለሉን ነይረ፡ ምኽንያቱ መፈጠርና ስለ ዝዀነ። ንኣብነት መጽሓፍ ቅዱስ “ ብርሃጽ ገጽካ ብላዕ፡ መሬት ኢኻ’ሞ፡ ናብ መሬት ክትምለስ ኢኻ” ይብለና። ብኻልእ ወገን፡ ብምቅላል ሽመት ካብ ኢድ ስራሕ ኣጸቢቁ ዝኸበረ ምዃኑ የተንብሃልና ይኸውን። ሓተታኡ ሰፊሕ ኢዩ።
ኣቦታትና ድሕሪ ሱሳ ዓመታት መግዛእቲ ጣልያን፡ ባሕሪ ሰጊሮም ፍልጠት ክቀምሱ ዝነበሮም ሃረርታን ትምኒትን ሎሚ ክንዝክሮ፡ ኣዝዩ ዝብድሃናን ዘተሓሳስበናን ምዃኑ ኣይሰሓትን። ስለምንታይ ድሕሪ ናጽነት ሓደ ሓደ መንእሰያት ንትምህርቲ ብሸለልታ ስለ ዝርእይዎ። ትምህርቲ ንሕብስትን ንወይንን (pane e vino) ጥራይ ኣይኰነን። ብዘይ ሓደ ኲነት ምሒር ፍቅሪ ትምህርትን ጥበብን የድሊ። ብፍላይ ህልውናን ራህዋናን ምስኡ ዝተኣሳሰረ ብምዃኑ። በዚ ምኽንያት ከኣ’ዩ Albert Einstein, “ Learn for the sake of education” ዝበለ።
ብዝተረፈ ከም’ዚ ክብለና ከሎ ኣይንዘንግዕ። “ጥበብ ኅይል ውእቱ።” knowledge is power ማለቱ ኢዩ።
እምበኣርከስ ኣቦይ ባዕሉ ምንባብን ምጽሓፍን ዝተማህረ፡ እዚ ዝስዕብ መዝሙር ብንእሽቶይ ይዝምረለይ ከም ዝነበረ ሎሚ እዝክር።
ምንጪ (Source):-
ምምሕዳር ኤርትራ ክፍሊ ትምህርቲ (1962 ሳልሳይ ሕታም)። “መጽሓፍ ንባብን ኣስተዋጽኦ ፍልጠትን” ንሳልሳይ ክፍሊ። እዚ መጽሓፍ ንኹሎም ተማሃሮ ብመንግስቲ ኤርትራ መምሃሪ ክኸውን ይዕደል ነይሩ። ድሓር ግና ኣብ እስካሪኮ ማለት ኣብ መንገዲ ባጽዕ ዝርከብ ናይ ጣልያን መአከቢ ጐሓፍ ተኣኪቡ ተቃጸለ። ስዕሊ ረኣይ።
-ሃይለ


text:
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ (Ethiopia Kabey Nabey)
kr160,00
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧
ዘይልብ ወለዳዊ ስራሕ ብመሓመድ ሓሰንን ግሬጓር ላልየን፡ ትርጕም ሩት ስምኦን
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ ኢትዮጵያ ካብ ቅድሚ ሚኢቲ ዓመታት ከም ውህድቲ ሃገር ካብ እትቐውም ክሳዕ 2016 እትትርኽ ስራሕ እያ። ብመልክዕ ቃለ-መሕትት ኣብ መንጎ ክኢላ ጂኦፖሊቲካን ዓረባዊ ዓለመን መሓመድ ሓሰን (ዶ/ር) ከምኡ’ውን ግሬጓር ላልየን ናይ ኢንቨስቲግ’ኣክሽን ዝበሃል ናይ ቋንቋ ፈረንሳይኛ መርበብ ሓበሬታ ዝቐረበት መጽሓፍ እያ…
Description
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧
ዘይልብ ወለዳዊ ስራሕ ብመሓመድ ሓሰንን ግሬጓር ላልየን፡ ትርጕም ሩት ስምኦን
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ ኢትዮጵያ ካብ ቅድሚ ሚኢቲ ዓመታት ከም ውህድቲ ሃገር ካብ እትቐውም ክሳዕ 2016 እትትርኽ ስራሕ እያ። ብመልክዕ ቃለ-መሕትት ኣብ መንጎ ክኢላ ጂኦፖሊቲካን ዓረባዊ ዓለመን መሓመድ ሓሰን (ዶ/ር) ከምኡ’ውን ግሬጓር ላልየን ናይ ኢንቨስቲግ’ኣክሽን ዝበሃል ናይ ቋንቋ ፈረንሳይኛ መርበብ ሓበሬታ ዝቐረበት መጽሓፍ እያ። እዚ ብኽኢላ ትርጕም ዝዀነ ሩት ስምኦን ዝቐረበ ትሕዝቶ፡ ናይ’ቶም ዝሓለፉ ኣርባዕተ መራሕቲ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ግዜኣት ከምኡ’ውን ከመይ ኢላ ኢትዮጵያ ናብ’ዚ ዘላቶ ኵነታት’ዚ ክትወድቕ ከም ዝኸኣለት ይትንትን።
ሩት ስምኦን ምኵርቲ ጋዜጠኛ፡ ደራሲትን ተርጓሚትን ኰይና፡ ዝሓለፉ ስራሓታ ኣብ መሰል ደቀንስትዮ፡ ዮጋ፡ መጽሓፍቲ ቈልዑ፡ ቋንቋን ጂኦፖሊቲካን ይተኵሩ።
Additional information
Reviews
There are no reviews yet.


text:
Radio Erena: 19 August 2019
ንሱዳን ን30 ዓመታት ዝመርሐ፣ ፕረዚደንት ነበር ዑመር ሓሰን ኣል በሺር፣ ብክሲ ብልሽውናንን ምጥፍፋእን ናብ ፍርዲ ቀሪቡ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ሎሚ 19ነሓሰ፣ ኣብ ካርቱም ናብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝቀረበሉ፣ ብጉልባብ ህያብ፣ ብዝሒ ሃብቲ ምኽዕባቱን፣ ካብ ሃብቲ ሃገር ዘጠፋፍኦ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ኣብ ናይ ውልቁ ካዝና ምቕማጡን’ዩ ተኸሲሱ።
ኣብ 2005 ኣብ ዳርፉር ተፈጺሙ ብዝብሃል ዓሌታዊ ህልቂት፣ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ዝህደን ዑመር ሓሰን ኣልበሺር፣ ኣንጻሩ ብዝተጎሃሃረ ህዝባዊ ናዕቢ፣ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ካብ ስልጣን ድሕሪ ምእላዩ፣ ኣብ ሃገሩ ንካልኣይ ግዜ’ዩ ናብ ፍርዲ ዝቐረብ ዘሎ።
ንሱ፣ ጉዳዩ ንካልኣይ ግዜ ናብ ፍርዲ ዝቐርብ ዘሎ፣ ንሲቪካውያን ማሕበራትን ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ዝሓቆፈ ምንቅስቃስ ንደሞክራሲን ስልጣን ብሒቱ ዘሎ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳንን፣ ምርጫ ክሳብ ዝካየድ፣ ንሰለስተ ዓመታት ዝጸንሐ ግዝያዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ፣ ብልፍንቲ ንምቛም ስምምዕ ኣብ ዝኸተምሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ናብ ጎደና ደሞክራሲ ዶ ናብ ዝበኣሰ ምልኪ ክትወድቕ’ያ ኣብ ቀረና መንገዲ እትርከብ ሱዳን፣ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ብድሆታትታ፣ ገጢሙዋ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው’ዩ።
እታ ሃገር ገጢሙዋ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው፣ ብዘይካ’ዚ ድሕሪ ምፍላይ ደቡብ ሱዳን፣ ካብ ነዳዲ ዝርከብ ዝነበረ እቲት ምቁራጹ፣ ሰበ ስልጣን ስርዓት በሺር ዝፍጽምዎ ዝነበሩ ብልሽውናታትን ምጥፍፋእን ምዃኑ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክቱ።
==================


text:
ሎሚ ዕለት 08 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘተሓሳስብዎ ሕዳሴ ሓዋርያዊ ላዕለዋይ ምሕደራ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መዋቕር ኵርያ ሮማና ብስሩዕ ኣገባብ ንኸሳልጥ ዝሓረይዎ መማክርት ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ክሳብ ዕለት 10 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም. ዝቕጽል መበል 29 ኣኼባኡ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተመሪሑ ከምዝጀመረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ኩሪያ ሮማና ሓዋርያዊ ቅዋም
እቲ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ጉባኤ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2019 ዓ.ም. Praedicate evangelium - ወንጌል ኣበስሩ ዘርእስቱ ናብ ፍጻሜ ዘብል ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ብኵርያ ሮማና ናይ ዝጽዋዕ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ሓዋርያዊ ላዕለዋይ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ዝሕድስን ዝምርሓሉን ናይ ሓዋርያዊ ቅዋም ሓርፋፍ ሰነድ ኣምእኪሉ ከምዝዘተየ ክዝከር እንከሎ፡ እዚ ሲኖዶሳውነት ብመሰረት ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዘነቓቕሕ ቅዋም’ዚ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና 2019 ዓ.ም. ተጠናቒቑ ብቕዱስነቶም ክእወጅ ዝብል ትጽቢት ከምዘሎ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግልጺ ኣፍሊጦም።
ኣብቲ ካብ ዕለት 21 ለካቲት ክሳብ ዕለት 24 ለካቲት 2019 ዓ.ም ተኻይዱ ኣብ ዝነበረ ኣኼባ ብዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዘትዮ ከምዝነበረ ዘዘኻኸሩ ጂሶቲ ኣስዒቦም፡ ዕለት 28 መስከረም 2013 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ትስዓቱ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ብኢዶም ብዝጸሓፍዎ ናይ ውሳኔ ሰነድ ኣቢሎም ክቐውም ከምዝገበሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ እቲ ጉባኤ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ካብ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ብወግዒ ቆይሙ ስርሑ ከምዝጀመረን፡ ናይ ተጉቹጋልፓ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኦስካር ኣንድረስ ሮድሪገዝ ማራዲያጋን ናይ ሃገረ ቫቲካን ቤት ምሕደራ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጁዘፐ በርተሎን ናይ ቦምበይ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኦስዋልድ ግራሲያስን፡ ናይ ሙዩኒክን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስን ናይ ቦስተን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ሲን ፓትሪክ ኦማለይን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊንን ኣብ ኢጣሊያ ናይ ኣልባኖ ጳጳስ ናይቲ መማክርት ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ዋና ጸሓፍን ብፁዕ ኣቡነ ማርቸሎ ሰመራሮን ተወሳኺ ዋና ጸሓፊ ናይ ክረዚማ ስዩም ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማርኮ መሊኖን ዝሓቑፍ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ጉባኤ መማክርት ካብ ዕለት 10 መስከረም ክሳብ ዕለት 12 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ዘካየዶ መበል 26 ጉባኤ፥ ናይቲ ጉባኤ መማክርት ገለ ገለ ኣባላት ብዕድመ ምድፋእ ምኽንያት ናብ ልሒቕነት ዝተሰጋገሩ ብፁዕ ካርዲናል ጆርጅ ፐልን ብፁዕ ካርዲናል ፍራንሲስኮ ኻቪየር ኤራዙሪዝን ብፁዕ ካርዲናል ላውረንት ሞሰንግዎ ፓሲኒያን ካብ ቅዱስ ኣቦና ቃል ምስጋና ከምዝቐረበሎምን ስለ ዘበርከትዎ ኣስተዋጽኦ እውን ኣመስጊኖም እቲ ጉባኤ መማክርት ዘካይዶ ዘሎ ዕዮ ዝበጽሓሉ ደረጃ ግምት ብምሃብ ነቶም ንዝተሰናበቱ ብፁዓን ካርዲናላት ምትካእ ዝብል መደብ ከምዘየለ እውን ከምዝገለጹ የዘኻኽሩ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት’ታ ሃገር ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ይፍጽም፣ ብሕልፊ ኣብ ክልል ኦሮምያ፣ ሰባትብጅምላ ይኣስር ኣሎ ዝብሉ ኢትዮጵያዊያን ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኮሚኒቲ ተወላዶ ኦሮሞ ኣብ ዘዳለዎ ሰልፊ፣ ኣብ ኣድማ ምሕሳም መግቢ ኣለው ዝተባሃሉ ተወላዶ ኦሮሞ ፖለቲከኛታት፣ ህይወቶም ኣብ ስግኣት ወዲቁ ኣሎ ዝብል ቅሬታ ኣቃሊሖም።
መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝልግሶ ደገፍ ንከቋርጽ’ውን ተማሕጺኖም።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣቶ ፍጹም ኣረጋ ብወገኖም "ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብሰንኪ ፖለቲካዊ መርገጺኦም ጥራሕ ዝተኣሰሩ ሰባት የለውን፣ ኣብ ምሕሳም መግቢ ዝርከቡ ሕክምናዊ ሓገዝ ይቀርበሎም ኣሎ፣ ዓለምለኸ ትካላት ንኢትዮጵያ ኣብ ዘሕግዝሉ ጊዜ፣ ኢትዮጵያዊያን ኢና ዝብሉ ደገፍ ይቋረጽ ክብሉ ግቡእ ኣይኮነን"ከምዝበሉ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ።


text:
ጻድቓናት ዘዕርፍሉ ቤት ይግበሮ !!
“ ጻድቓናት ዘዕርፍሉ ቤት ይግበሮ ” !! በሉ፡ ሓደ ብዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለ ኣቦ። ወርሓት ክረምቲ ብርቱዕ ማይ ዝዘንበሉ ዝነበረ’ዩ። ምድረ ሰማይ ብብርቱዕ ሰርቢ ማይ ዝተኸደነ ኩሉ ፍጡር መዕቆቢ ክደሊ ምዃኑ ዝርዳእ፡ ሰብ ክጓየ፡ ኣዕዋፍ ክዝምራ፡ ኣኽላባት ከኣ ክነብሑ፡ ንፋስ ድማ ብግደኡ ሒዝዎ ንዝመጽእ ዝነበረ ጠሊ ከስምዕ ሃቦምላ ገልጠምጠም ክብል እንከሎ ክሳብ ሂወት ዘይነብሮም ነገራት ከም ናሕሲ ዚንጎ፡ መጽርሓር ሓዊ፡ ድስቲ ታኒካ ድምጾም ዝስመዓሉ ዝነበረ እዋን እዩ።
እዞም ሽማግለ ብመልክዖም ክቡር፡ ብኣካዳድንኦም ግርሙን ውርዙይን ሰብኣይ፡ ብሕግን ስርዓትን ዝዓበዩ ዝመስሉ፡ እቲ ዘቕረብዎ ምስጋና ጥራሕ ምስክሮም’ዩ ምስ’ቲ ዝረኸብዎ እንግዶት።
ብርቱዕ ዝናብ ስለ ዝሃረመ ጥራሕ’ዮም ኣብ ሓንቲ ኣፍ ደገ ገዛ ኣዕቒሎም፡ ዝተዋህቦም ጮማ ይኹን ውዕይ ቡን ዘይብሉ፡ እዚ ኩሉ ምርቓ ሂቦም ዝኸዱ። ከቢድን ረዚንን ምርቓ፡ ንመራቕን ንተመራቕን ዘክብር ዋጋ ዘለዎ፡ ወግዒ ዘለዎ ዘረባ’ዩ።
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ዘረባታትን ንዕኡ ዝመስልን ካልእ ወግዒ፡ ዘረባ፡ ምስላ፡ ምርቓ፡ ምስ’ቲ ጸኒሓዊ ልማድን ባህልን ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣሳሰረ’ዩ።
ታሪኽ ኤርትራን ህዝባን፡ ደቂ ሰባት ብዛዕባ መነባብሮ ክስንደሉ ካብ ዝጅምሩ ግዜ ኣትሒዙ፡ ሓንቲ መሬት፡ ሓደ ህዝቢ ተቐባል ጋሻ ብምዃኑ ዝምሰል’ዩ። እቶም ጸላእትና ንብሎም ባዕዳውያን ገዛእቲ ጣልያን፡ ዓባይ ብርጣኒያ፡ ደሓር ከኣ ኢትዮጵያውያን፡ ብዘይካ እቲ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ዝዝረብ ብዛዕባ ታሪኽን ባህልን ህዝቢ ኤርትራ ሕማቕ ከም ዘይዛረቡ፡ ታሪኽ ዝመዝገቦም፡ ታሪኽ ዝመስከረሉ ክሳብ ኣብ ዓብይቲ ደብርታትን ኣብያተ መንግስትን፡ ከም ዝርከብ ንደለይትን ተመራመርትን ኣብ ዓብይቲ ቤተ መጽሓፍቲ ብቀሊሉ ክርከብ ዝኽእል’ዩ።
እቲ ዝገርም እዚ ክቡር ታሪኽ፡ እዚ ክቡር ባህልን ዋጋ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብደቂ ሃገር፡ ብህ.ግ.ዲ.ፍ ክጽርፍን ክዋረድን ክትርኢ፡ ብዛዕባ’ቲ ኩሉ ኣተሃላልዋ ህዝብናን ሃገርናን የተሓሳስበካ።
ሎሚ ብዛይካ ኤህ፡ ሩጉማት፡ ተበንቖሱ፡ ዘርእኹም የጥፋኣዮ ዝብል ሽማግለ፡ ካልእ ዘይትሰምዓሉ ደረጃ በጺሕና ንርከብ ኣሎና። ግን እቶም ሽማግለታት፡ ንመን ከም ዝረግሙን ምስ መን ከም ዝጻረፉ ፍሉጥን ርዱእን’ዩ።
እወ፡ ነዚ ኩሉ ዕንወት፡ ጥፍኣት፡ ሕስረት ባህሊ ዘታኣትዉ ዘለዉ፡ ባዕላቶም እቶም ምልካውያን መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብምዃኖም፡ እቲ ኩሉ መርገም ከኣ ነቶም መመሓደርቲ መለኽቲ ሰበ ስልጣን ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘተዀረ ምዃኑ ዘይርዳእን ዝስሕቶን ሰብ ከም ዘየልቦ ርዱእ’ዩ።
ሎሚ ኤርትራ ጻድቓናት ዘዕርፉሉ ቤት ወይ ዓዲ ይግበሮ ቢልካ ከይትምርቕ፡ ብሰንኪ ምልካዊ ምምሕዳር ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝተወልደ መንእሰይ ንስደት፡ ዝተወልደ መንእሰይ ንግዱድ ዕስክርና፡ ዝተወልደ መንእሰይ ንማእሰርቲ ስለ ዝዀነ ነቶም ሽማግለታት ገዛ ኣርሕዩ ኣብ ቤት ዘዕቅል ሰብ ንስለ ዘየልቦ፡ እቱ ምርቓ የልቦን። ገዛ ኣርሕዩ ዘዕቅል፡ ዓዲ ኣኪቡ ኣብ ባይቶ ዝዝቲ ምስ ተሳእነ ከኣ ፍትሒ ይጠፍእ፡ ምርቓ ይጠፍእ። ብድሕሪኡ ከኣ መርገም ይስዕብ። እሞ እቲ ሎሚ ሎሚ እቲ ወላዲ ዝረኽቦ ዘሎ ከኣ ናብ’ቲ ኣሉታዊ መደያት ዘስተብሃለ፡ ብውሉዱ ዝሓዘነን ዝሓረረን ወላዲ፡ ሽማግለ እቲ ክብሎ ዝኽእል መርገም ፍሉጥ’ዩ።
ነዚ ባህላዊ ጉዳያት ብዓይኒ ፖለቲካን ህሉው ኩነታት ክትምዝኖ ከኣ፡ ሓደ ኣብ’ቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ሚዛን ዘይብሉን ዝንቡዑን ምልካዊ ምምሕዳር ምህላዉ ክኸውን እንከሎ፡ በቲ ሓደ ሸክ ከኣ ሓደ ማዕርነታዊ ነጻ ፖለቲካዊ ህዋ ዘይብሉ ሃገር ምዃኑ ዘርድኣ ጽንኩር ሃለዋት ኣብ ኤርትራ ምህላዉ ጥራሕ’ዩ፡ ኣብ መደምደምታ ፖለቲካዊ ውሳኔታት ከምጻሓካ ዝኽእል።
እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ኮይኑ ዝቃወም ዘሎ ሓይልታት ከኣ ነዚ ኩሉ መዳያዊ ትንተናታት፡ ማለት፡ ባህላዊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ብኣሉታ ንስለ ዝመዘኖ፡ ካብ ነዊሕ እዋናት ኣትሒዙ ንህዝቢ ስምዕታ ዝሃበሉን ዘበርከተሉ፡ ሎሚ ብግህዶ ኣብ ሃገር ብሓፈሽሳ ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ ኣብ ኣውራጃ፡ ወረዳ፡ ዓዲ፡ ክሳብ እታ ዝነኣሰት ክፍሊ ሕብረተ ሰብና፡ ስድራ ቤት ትባሃል ዝተከፈ ምዕባሌ፡ ነቲ ዝበሃል ዝነበረ ኣነጺሩ ዘቐመጠ ትንተና፡ እዛ ሃገር ጻድቓናታ ዘይዕርፉላ ሃገር ከም ትኸውን ብእዋኑ ዝተሓበረ ኮይኑ ጸኒሑ፡ ሎሚ ድማ ብግሁድ ይረአ እንሆ።
ሎሚ ህ.ግ.ዲ.ፋውያን፡ ልዕሊ ኩሉ ዋጋታት ዘለዎ ባህሊ፡ ዋጋታትን ክብርታትን ዘለዎ ኣገባብ ሕጊ እንዳባ ኤርትራ ረጊጾም፡ ንሓና ቅኑዓት፡ ንሕና ለባማት፡ ንሕና ሰብ ሕጊ ክብሉ ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ረጊጾም ኽከዱ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፡ ጻድቓናት ዝዕርፉላ ሃገር ከም ዘይትኸውን፡ ህዝባ ዘይትዕቅል፡ ነፋጊት፡ ነጻሊት፡ ምምሕዳር ዘለዋ ሃገር ምዃና፡ ተመስኪሩን፡ ዓለም ፈሊጥዎን፡ ግዜ ነጻነት ዝተወልዱ ደቃ ንስደት ዝቃራረቡ ዘለዎን ዝተሰድዱን ቀንዲ ምስክራት ኮይኖም ኣለዉ።
ግን፡ ብኡ ኣይውዳእን፡ ሕጂ’ውን ኤርትራ ሳላ ምዑታትን ጀጋኑን ደቓ፡ ሳላ ክቡር ህዝባን ክቡር ባህላን ልምዳን፡ ኣብ ጽባሕ ኤርትራ መዕረፊት ጻድቓናት፡ ሕያዎትን ለገሳትን ከም እትኸውን ሓንቲ ዘጣራጥር የልቦን። ዝስዕቦ ቃልሲ ንስለ ዘሎ።
ከመይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክኽልኩሉን ክእግዱን፡ ንግዜኡ ድማ ከፈራርሑ ጥራሕ’ዮም ዝኽእሉ’ምበር፡ ባህሊ ልምዲ፡ ሕጊ ሃገር፡ ካብ ሓንጎል ሰባት፡ ካብ ሕልና ሰባት፡ ካብ ታሪኽ ሓደ ህዝቢ ክፈላልዩ ንስለ ዘይክእሉ ግዜያዊ ስራሓቶም ምስ ግዜ ከም ንፋስ በኒኑ ከም ዝሓልፍ፡ እቲ ቤት፡ ቤት ህዝቢ ኤርትራ መዕርፊ ዝደለዮም ጽቡቓት፡ ሕያዎ ከም ዝኸውን ምስ ሓቅነት ዘይነጻጸል’ዩ።
ክንዕወት’ና
20 ነሓሰ 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1088


text:
Monthly Archives
January 2020
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ሳህለወርቅ ዘውዴ ምስ ሚኒስትር ልምዓት ደኒ ደቡብ ኮሪያ ኪም ጄይ ዩን ተዛትየን። ክልቲአን ሃገራት ኣብ ክሊ ንብረት ለውጢ ኣየር ሰርሐኦ ዘርከባ ተግባርን ኣብ ልምዓት ደኒ ብሓባር ክሰርሑዎም ኣብዝኽእሉ ዛዕባታትን ኣድሂቦም…
ልዕሊ 700 ኣምቡላንሳት ንክልላትን ምምሕዳር ከተማታትን ተዓዲሉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ሚኒስቴር ጥዕና ልዕሊ 700 ኣምቡላንሳት ንቢሮ ጥዕና ክልላትን ምምሕዳር ከተማታትን ኣረኪቡ። እተን ኣምቡላንሳት ኣብ ጥሕና ህፃናትን ኣዶታትን ከምኡ እውን ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሃንደበታዊ ሕክምናን ምምሕያሽ ቅብብል ሕሙማትን ልዑል ግደ ከምዝህልወን…
ሚኒስትራት ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብፂን ኣብ ክሊ ግድብ ህዳሰ ዝገብሩዎ ዘተ ይቕፅል ኣሎ
ኣዲስ ኣበባ፣ 18 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሚኒስትራት ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብፂን ኣብ ክሊ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ኣድሂቦም ኣብ ኣሜሪካ ዋሸንግተን ዲሲ ዝገብሩዎ ዘለዉ ዘተ እናቐፀለ ኢዩ። እቲ ዘተ፥ ኣብ ረቂቕ ስምምዕነት ኣመላልኣን ኣሳድዳን ማይ ግድብ ህዳሰ ትኹረት ብምግባር ኢዩ…
መገዲ ኣየር ኬንያ ናብ ቻይና ዝገብሮ በረራ ብግዚያዊነት ኣጊዱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)መገዲ ኣየር ኬንያ ናብ ቻይና ዝገብሮም በረራታት ብግዚያዊነት ከምዝኣገደ ኣፍሊጡ። ንውሓት ምእጋድ እቲ በረራ ንምውሳን ድማ ምስ ሚኒሰትራት ጉዳያት ወፃኢን ጥዕናን ዘተ እናተካየደ ምዃኑ ገሊፁ። እቲ መገዲ ኣየር ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፥ ካብ ቻይና…
ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣቢይ መፃኢ ሰኑይ ካብ ኣባላት ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ንዝለዓሉ ሓቶታት መልሲ ክህቡ ኢዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ ቢ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ መፃኢ ሰኑይ ኣብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ተረኺቦም ካብ ኣባላት እቲ ባይቶ ንዝለዓሉ ሓቶታት መልሲ ክህቡ ኢዮም። ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኣብ መፃኢ ሰኑይ 25 ጥሪ 2012 ዓ.ም 5ይ ዘበን ስራሕ ፍሉይ ኣኼቡኡ…
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራልን ብሄራዊ ቦርድ መረፃ ኢትዮጵያን ኣብ ሃገራ መረፃ እድሂቦም ተዛትዮም
አዲስ አበባ፣ ጥር 22፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራልን ብሄራዊ ቦርድ መረፃ ኢትዮጵያን ኣብዚ ዓመት ዝካየድ ሃገራ መረፃ እድሂቦም ተዛትዮም። እቲ ዘተ ትካላዊ ናፅነቶምን ዘይሻራዊነቶምን ተሓሊዩ ኣብ ቅድመ ምድላው ሃገራዊ መረፃን ኣብ ድንጋገታት “ኣዋጅ መረፃን ፓርቲታት…
ኣብ ኢንዳስትሪ ሌዘር ሸባ መድረኽ ልውውጥ ተሞክሮ ካይዘን ተሳሊጡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ካብ ኩለን ኩባንያታት ትእምት ዝተወከሉ ኣመራርሓን ሰብ ሞያን ዝተሳተፉሉ መድረኽ ልውውጥ ተሞክሮ ካይዘን ኣብ ኢንዳስትሪ ሌዘር ሸባ ተሳሊጡ። ኣብ ንጥፈታት ካይዘን እቲ ኢንዱስትሪ ዑደት ብምግባር ዝተጀመረ እቲ መድረኽ፥ ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት…
ኣብ ትግራይ ኣብ ዓመተ 2012 ልዕሊ 200 ደቂ ኣንስትዬ ፆታዊ መጥቃዕቲ ከምዝበፀሐን ተገሊፁ
መቐለ: 21 ጥሪ 2012 ዓም (መቐለ ፋና)ኣብ ትግራይ ኣብ 2012 ዓም ልዕሊ 200 ደቂ ኣንስትዬ ፆታዊ መጥቃዕቲ ከምዝበፀሐን ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣነስትዮ ትግራይ ኣፍሊጡ። ዞባ ሰሜን ምዕራብን ዞባ ምብራቅ ትግራይን ድማ ብጥቅዓት ደቂ ኣነስትዮ ዝፅርሓ ከባብታት ምዃነን ተገሊፁ። ሓላፊት ቢሮ…
ቫይረስ ኮሮና ዓለም ለኸ ስግኣት ጥዕና ምዃኑ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣዊጁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ቻይና ዝተወለዐ ቫይረስ ኮሮና ዓለም ለኻዊ ስግኣት ጥዕና ኢዩ ብምባል ኣዊጁ። እቲ ውድብ ነቲ ቫይረስ ዓለም ለኻዊ ስግኣት ጥዕና ብምባል ዝኣወጆ፥ ካብ ቻይና ወፃእ ናብ ካልኦት ሃገራት ዓለም እናተዛመተ ምምፅኡ ስዒቡ ኢዩ።…
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ዝተመሓየሸ ረቂቕ ኣዋጅ ኢንቨስትመንት ኣፅዲቑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ጥሪ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ፌዴሪኢ ዝተመሓየሸ ረቂቕ ኣዋጅ ኢንቨስትመንት ኣፅዲቑ። እቲ ባይቶ ትማሊ ኣብ ዘሳለጦ 5ይ ዘበን ስራሕ መበል 12 ስሩዕ ኣኼቡኡ፥ ኣብ ዝተመሓየሸ ረቂቕ ኣዋጅ ኢንቨስትመንት ተዛትዩ ኢዩ። እቲ ኣዋጅ ኣብ ዘፈር ኢንቨስትመንት…


text:
ድኅነት ሰብ እምበር ጥፍኣት ዘይፈቱ መፍቀሬ ሰብ እግዚአብሔር “ግናኸ ኃጥ ሰብ፡ ነቲ ዝገብሮ ዝነበረ ኃጢኣት ኵሉ ገዲፉ እንተ ተመልሰ ኵሉ ሕግታተይ ከኣ እንተ ሓለወ፡ ቅንዕናን ጽድቅን ድማ እንተ ገበረ፡ ንሱ ኣይኪመውትን እዩ። ብርግጽ ብሕይወት ኪነብር እዩ። ኵሉ ኃጢኣቱ ኺኅደገሉ እዩ። ጽድቂ ስለ ዝገበረ ኸኣ ብሕይወት ኪነብር እዩ። ብሞት ኃጥእ ዝሕጐስ ድዩ መሲሉኩም፧ ኣይፋልን! ፍታወይሲ ኃጥእ ካብ ክፉእ መገዲ ኺምለስ እሞ ብሕይወት ኪነብር እዩ።” ብምባል ካብ ኃጢኣትና ተመሊስና ብመንገዲ ጽድቂ ክንጓዓዝ ይምዕደና። (ሕዝ. 18፡21-23)
ሰብ ብኃጢኣቱ ተጣዒሱ ኃጢኣት ንዘይምግባር ቁርጽ ዝበለ ውሳነ ብምግባር ኃጢኣቱ ምእንቲ ኪድምሰሰሉ ንእግዚአብሔር ብኃዘንን ብብኽያትን ይቕረ በለለይ ምባልን ምሕረት ምልማንን የድሊ። ኃጢኣትካ ንመምህረ ንስሓ ምንጋር ይግባእ። “ኃጢአትየ ነገርኩ ወአበሳየ ኢኀባእኩ/ ንኃጢኣተይ ነገርኩ፡ ንኣበሳይ ውን ኣይኃባእኩን” ከምዝበለ ቅዱስ ዳዊት (መዝ. 31፡4) ነቲ ክንሠርሖ ዘይኃፈርናሉ ኃጢኣት ከይኃባእና ከይነከና ንልብና ተዓዛባይ ምስክር ንልሳንና ኸሳሲ ንእግዚአብሔር ዳኛ ጌርና እናኃዘንናን እናተጣዓስናን ንርእስና ኽንከስስ ኣሎና።
ንስሓ ምስ እግዚአብሔር ንዕረቐሉ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ንሰጋገረሉ ረቂቕ ድልድል እዩ። ንምሕረቱ ወሰን ንርኅራኄኡ መጠን ዘይብሉ ኣምላኽና ድኽመትና ስለ ዝፈልጥ ብኃጢኣት ተሰናኺልና ኣብ ንወድቀሉ እዋን ብዛዕባ ኃጢኣትና ተጣዒስና በዲልና ኢና መሓረና ይቕረ በለልና ብምባል ፈሊጥና ብድፍረት፡ ከይፈለጥና ብስሕተት ንዝሠራሕናዮ ኃጢኣት ይቕሬታ ክንሓትት’ሞ ናብኡ ክንምለስ ዝሠርዓልና ሥርዓት ንስሓ እዩ።
ንስሓ ኣብ ዝሙት ባሕሪ ኣትዩ ንዝሕምብስ ዝነበረ ዘማዊ ድንግል፣ ደም ከፍስስ ሰብ ኪሃርም (ክቐትል) ንዝነበረ ሽፍታ ንጹሕ ትገብር ሥርዓት እያ። በቶም ካብ ኃጢኣት ዝምለሱ ሰባት ኣብ ሰማይ ዘለዉ ሠራዊተ መላእክት ከይተረፉ ይሕጐሱ እዮም። “ንስሓ ብዚኣቱ ሓደ ኃጢኣተኛ ኣብ ሰማይ ሓጐስ ይኸውን” (ሉቃ. 15፡7)
ካብ ቤት ኣቦኡ ተፈልዩ ዝነበረ ቘልዓ ናብ ኣቦኡ ምምላሱ፡ ምሳሌ ናይቶም ብምኽንያት ኃጢኣት ካብ እግዚአብሔር ኣቦና ካብ መንበሪና ቤተ ክርስቲያን ንርሕቕ ሕዝበ ክርስቲያን እዩ። (ሉቃ. 15፡11-32) ብንስሓ ናብ እግዚአብሔር ክንምለስ ከሎና ብምኽንያት ኃጢኣት ስኢንናዮ ዝነበርና ጸጋ እግዚአብሔር መሊስና ንጓናጸፎ። ንሥጋኡን ደሙን ንምቕባል ውን ንበቕዕ። ይቕረ በሃሊ ኣምላኽና ብዝገበርናዮ ኃጢኣት ከይንዓቐናን ከይፈንፈነናን ንበደልና ይቕረ ኢሉ ብጸጋኡ ብምሕረቱ ይርእየና። “ኃጢኣትና እንተ ተናዘዝና ንኃጢኣትና ይቕረ ክብለልና ካብ ዓመጻ’ውን ከንጽሓና ዝተኣመነ ጻድቕ እዩ” (1ይ ዮሓ. 1፡9) “እምበኣርስ እግዚአብሔር ንኣሕዛብ ድማ ንሕይወት ዝኸውን ንስሓ ሂብዎም” ከምዝተባህለ (ግብ.ሓዋ. 11፡18) ብምኽንያት ኃጢኣት ምዉታን ንዝኾኑ ኵሎም፡ ሕይወት ምእንቲ ክረኽቡ ንስሓ የድልዮም እዩ።
ከምቲ ንዝሓመመ ሰብ ናብ ሓኪም ከይዱ ሕማሙ ምስ ነገሮ እቲ ሓኪም እቲ ሕሙም ዝነገሮ ሰሚዑን መርሚሩን ንሕማሙ ዘድኅን መድኃኒ ዝህቦ ናብ ካህን ዝኸደ ተነሳሓይ’ውን “ፈሊጡ ብድፍረት ከይፈለጠ ብስሕተት” ዝገበሮ ገሊጹ ምስ ተዛረበ፡ እቲ ካህን ቀኖና ይህቦ። ቀኖና ማለት ንንስሓ ዝወሃብ መቕጻዕቲ ማለት’ዩ። ንኃጢኣቱ ገሊጹ እንድኅሪ ዘይተዛሪቡሉን ዘይተጣዒሱን “ከምቲ ንሕማሙ ዝኃብአ መድኃኒት ኣይርከበሉን’ዩ።” ዝተባህለ ፍጹም ድኅነት ክረክብ ኣይኽእልን’ዩ። ስለዚ ካብ ልቢ ምምላስ ብዝኃለፈ ኃጢኣት ምጥዓስን ነዚ ኻብ ዝኣመሰለ ኃጢኣት ንምሕላው ቁርጽ ዝበለ ሓሳብ ምግባር ንስሓ ይበሃል። ጥበበኛ ሰሎሞን “ንኃጢኣቱ ዝኃብእ ኣይለምዕን ዝናዘዙን ዝገድፉን ግና ምሕረት ይረክቡ” ብምባል ኃጢኣትና ንካህን ምንጋር ከምዝግባእ ኣረዲኡ’ዩ። (ምሳ. 23፡13) ።
ኣገልግሎት ምሥጢረ ንስሓ
ንስሓ ከም ኵሉ ካልእ ምሥጢር ብኣገልግሎት ካህናት ዝፍጸም ምሥጢር እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንካህናት ንስሓ ናይ ምቕባልን ኃጢኣት ናይ ምስትስራይን ሥልጣን ከምዝሃቦም ከረጋግጸልና “ኃጢኣቶም ንዝኃደግኩምሎም ይኅደገሎም ንዝኃዝኩምሎም ከኣ ይተኃዘሎም” ኢሉ እዩ (ዮሓ. 20፡23) እዚ ሥልጣን እዚ ከኣ ንሓዋርያት ጥራይ ዘይኮነ ክሳዕ ዕለተ ምጽኣት ንዝሥየሙ ካህናት ዝተነግረ’ዩ። ጐይታ ንሓዋርያቱ “ክሳዕ ፍጻሜ ዓለም ምሳኻትኩም’የ” ምባሉ ነዚ ዘገንዝበና’ዩ። ብጥምቀት ደቂ ሥላሴ ንዝኾንና ብሽሙ ንጽዋዕ ኵልና “እምበኣር ካበይ ከምዝወደቕካ ዘክር ተነሳሕ እንድኅሪ ዘይተነሲሕካ ነቲ ቐዋሚ ቐንዴልካ ኻብቲ ስፍርኡ ከዝብሎ’የ” ኢሉ ጐይታና የተሓሳስበና (ራእ. 2፡5-6) ካህናት ናይ ሕይወት መደያየቢ ኮይኖም ናይ ሕዝቢ ንስሓን ልመናን ናብ እግዚአብሔር፣ ነቲ ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ከኣ ናብ ሕዝቢ ዘብጽሑ እዮም። ንዅሉ ብኃጢኣት ዚዕንቀፍ ንስሓ የድልዮ። ብኣንብዐ ንስሓ (ብንስሓ ንብዓት) ምሕጻብ ፍጹም ንጹሕ ይገብር ናይ ንስሓ ጥምቀት ብንብዓት ምሕጻብ’ዩ። ነዚ ኸኣ ነቢይ ዳዊት “ለይቲ ለይቲ ንመደቀስየይ ኣርሕሶ ንመንጸፈይ ብንብዓት ኣጠልቅዮ” ዝበለ። (መዝ. 6:6)
ብንስሓ ዝወሃብ ቀኖና ብመሠረት ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ይፍጸም። እቲ ተነሳሒ ንመምህረ ንስሓ ይነግር። መምህረ ንስሓ ናይ’ቲ ተነሳሒ ዓቕሚ መዚኑ ናይ ጾም፣ ናይ ጸሎት፣ ናይ ስግደት ናይ ምጽዋት መቕጻዕቲ ይህቦ ነዚ ኸኣ ጊዜ ይውሰነሉ። ተነሳሒ ናይ ቀኖና ጊዜ ምስ ተወድአ ናብ መምህረ ንስሓ ተመሊሱ ኸምትእዛዙ ኸምዝፈጸመ ይነግሮ። እቲ ካህን ከኣ ፍትሓት ሂቡ (ናዚዙ) ሥግ2ኣኡን ደሙን ኣቐቢሉ ምስ ምእመናን ክሕወስ ይፈቕደሉ።
ሥርዓት ንስሓ፦ ብኃጢኣት ኣብ ዝወደቕናሉ እዋን ዚፍጸም ብምዃኑ ዚድገም ምሥጢር’ዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
Radio Erena: 22 November 2016
ኢራን፣ ኣብ ጉዳይ ሃገራት ዓረብን ኣፍሪቃን ካብ እትፍጽሞ ዘላ ምትእትታው ደው ከተብል ኤርትራ ከምዝጸወዐት ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ብምጥቃስ፣ ጋዜጣ ኣሻርቕ ኣላውሳጥ ገሊጻ።
እቲ ሚኒስተር ብተወሳኺ፣ ኤርትራ፣ ንምትእትታው ኢራን ትቃወም ጥራይ ዘይኮነ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብ ብምትሕብባር ኣንጻሩ ትሰርሕ ከምዘላ ኣረጋጊጹ።
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣብ የመን ኣንጻር’ቶም ብኢራን ከምዝድገፉ ዝንገረሎም ተቓወምቲ ሑቲ ኣብ እተካይዶ ዘላ ወፍሪ፣ ኤርትራ ከምእትድግፎን ምስ ስዑዲ ትተሓባበር ምህላዋን ዘመልከተ ሚኒስተር ዑስማን፣ ጸጥታን ርግኣትን ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ሓላፍነት ናይቲ ባሕሪ ዘዋስነን ሃገራት ኣፍሪቃን ዓረብን ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እቲ ሚኒስተር፣ ብተወሳኺ ምስ ጋዜጣ ኣሻርቕ ኣላውሳጥ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ኤርትራ፣ ዝምድና ሃገራት ዓረብን ኣፍሪቃን ንምድልዳል ትሰርሕ ከምዘላ ሓቢሩ።
ኤርትራ ኣባል ሃገራት ዓረብ ንምዃን ድልውቲ ድያ ንዝብል ሕቶ ኣብ ዝመለሰሉ ድማ፣ እቲ ማሕበር ንረብሓታት ኤርትራ ዘገድስ እንተኾይኑ፣ ንምጽንባሩ መሪሕነት ኤርትራ ከምዝሓስበሉ ገሊጹ።
ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ መወዳእታ፣ ሸሞንተ ኣባላት ማሕበር ሃገራት ዓረብ ኣብ ኣፍሪቃ ከምዝርከባ ብምዝኽኻር፣ ብምትእትታው ኤውሮጳን ኣመሪካን ሰልክየን ዝርከባ ኣፍሪቃን ሃገራት ዓረብን ሓድሕደን ክተሓጋገዛ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኤርትራ፣ “ናይ ዝኾነ ይኹን ናይ ወጻኢ ሓይሊ ኣገልጋሊትን ከዳሚትን ኣይትኸውንን’ያ ” ዝብል ዝነበረ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ካብ ቀንዲ ኣገልገልቲ ሃገራት ዓረብ ኣብ ጉዳይ የመን ኮይኑ ይርከብ።
==================


text:
እቲ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ጥቓ ዋና ቤት ፅሕፈት ‘ሪፓቢልካን ጋርድ’ ዝተፈፀመ ቶኽሲ ቅድሚ ናይ ድሕሪ ስዓት ስግዳን እዩ ጀሚሩ።ሰልፈኛታት እስልማዊ ሕውነትን ሓይልታት ግብፅን እቲ ህውከት መን ጀሚሩዎ ንዝብል ንሱ እዩ፤ባዕሉባ ክብሉ ይካሰሱ ኣለው።
ንእስላማዊ ሕውነት ዝድግፉ ሓኻይም ዶክተራት ወታደራት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሞም ክብሉ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኸሲሶም።
ሓካይም ብጥይት ንዝቖሰሉ 150 ሰባት ሓዊሱ ንልዕሊ 400 ኣዝዮም ዝተጎድኡ ቑስለኛታት ኣብ ክልኒክ ከምዝሓከሙ ሓደ ሓኪም ሓቢሩ።
መንግስታዊ ቴሌቪዥን ግብፂ ሰባት ንወታደራት ብእምንን ኮንክሪትን እናጥቕዑ ብድሕሪ ግን እናተተኮሰ ኣርእያ’ላ።
ወሃብቲ ቃል እስላማዊ ሕውነት እቲ ፍፃመ ‘’ ጭፍጨፋ’’ኢሎምዎ ኣለው። መግለፂ ወታደራዊ ሓይልታት ግን ‘’ናይ ሽብር መጥቓዕቲ’’ ተፈፂሙ ይብል።
ወታደራዊ ወሃቢ ቃል ኣሕመድ መሓመድ ዓሊ ወታደራት ኣብ ትሕቲ ከቢድ ናይ ቶኽሲ መጥቓዕቲ ምስኣተው እዮም ቶኽሲ ዝኸፈቱ ይብሉ።ነቲ ህንፃ ንምውራር ብዝፍትኑ ኣኽረርቲ እዩ ተፈፂሙ ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም።
መሓመድ ኢብራሂም ዝተብሃለ ዝቖሰለ ወታደር ንሱን ካልኦት ወታደራትን ንናይ ህዝቢ ደሕንነት ንምርግጋፅ ኣብኡ ከምዝነበሩ ብምግላፅ እንተኾነ ግን ናይ ጥይት፣ናይ ሓዊ ቦምብ ከምኡ’ውን ብናይ እምኒ ጡብ መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀሞምን መሳርሕቱ ከምዝቖሰሉ ሓቢሩ።
ናይ ግብፂ ናይ ስግግር ፕሬዝዳንት ኣድሊ ማንሱር ነቲ ፍፃመ ዝምርምር ሓደ ኮሚቴ ሎማዕንቲ ምጥያሾም ተገሊፁ’ሎ።እቶም ፕሬዝዳንት ኩሎም ሓይልታት ካብ ህውከት ክዕቀቡ ፀዊዖም።ዝወፀ ፕሬዝዳንታዊ መግለፂ በቲ ህውከት ኣዝዩ ምሕዛኑን እንተኾነ ግን እቲ ቶኽሲ ዝተፈፀመ ንዋና ቤት ፅሕፈት ሪፓብሊካን ጋርድ ንምውራር ኣብዝተፈተነሉ እዋን እዩ ይብል።
እቲ ናይ ሎማዕንቲ ህውከት መሰጋገሪ መንግስቲ ንምጥያሽ ንዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ብዝበለፀ ዘተዓናቕፍ እዩ።ፍፁም ዓቃባዊ ፓርቲ ሳላፊ ኑር ጭፍጨፋ ስለዝተፈፀመ ሓድሽ መንግስቲ ንምጥያሽ ካብ ዝካየድ ዝርርብ ስሒበ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።
ብወታደራዊ ሓይልታት ኣብ ዝካየድ ምጥያሽ ናይ ስግግር መንግስቲ ክሳተፉ ትፅቢት ይገበረሎን ዝነበሩ ዋና ኢማም ዓብዪ መስጊድ ኣል-ኣህዛር ኣሕመድ ኤል- ታይብ ደም ዘፍሰሱ ብሓላፍነት ክሳብ ዝሕተቱ ኣይሳተፍን ኢሎም ኣለው።
ንለውጢ ዝድግፉ ናይ ሰላም ተሸላሚ መሓመድ ኤልባራዳይ ነቲ ህውከት ዝኹንን ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብምሕላፍ እቲ እንኮ መንገዲ ሰላማዊ ስግግር እዩ ኢሎም።
እስላማዊ ሕውነት ነቲ ለውጢ ብታንኪ ክሰርቑ ኣብ ልዕሊ ዝፍትኑ ዓመፅ ክካየድ ፀዊዑ’ሎ።
ኣብዚ ኣብ ዋሽንገተን ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ብዛዕባ እቲ ፖለቲካዊ ቅልውላው ሻቐሎቶም ደጊሞም ገሊፆም ኣለው።ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ግብፂ ንዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ፓርቲ ወይ ጉጅለ ኣይትድግፍን ክብሉ እውን ደጊሞም ኣረጋጊፆም።


text:
እቲ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ኣብ 2010 ዓ.ም. ማንደላ ናይ ሰላምን ነጻነትን ባህሊ ኣብ ምህናጽ ዘበርከተዎ ኣስተዋጽኦ ልዑል ግምት ብምሃብ እቲ ንሶም ዘመላኸትዎ መገዲ መታን ክንስዕብ ንምትብባዕ ኣሚቱ ዝተኣወጀ በቢ ዓመቱ ዝዝከር ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ነልሶን ማንደላ ከምቲ ልሙድ ዕለት 18 ሐምለ ኣብ መላእ ዓለም ተክዘኪሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዘይሕለል ተዋጋኢ ሰላም፡ ህርመት ልቦም ሃረርታ ንዝለዓለ ዕሴት ምርግጋጽ ዝብልን እዩ፡ ነልሶን ማንደላ ዕለት 18 ሓምለ ኣብ መላእ ዓለም ተዘኪሩ ከምዝወዓለን፡ ዕለት 18 ሓምለ ማንደላ ኣብ ሕንጸት ሰላምን ፍቕርን ነጻነትን መላእ ሕይወቶም ዝሰውኡን ካብ ማእሰርቲ ናጻ ወጺኦምን ናይ ሃገሮም ርእሰ ብሔር ንምዃን እውን ምስ በቕዑ ስልጣን ነገልግሎት ሰላምን ነጻነት ምዃኑ ዝመስከሩ ናይ ሰላም ኖበል ተሰላምን ሞት ይፍታሕካ ተፈሪድዎምን ድሕሪ ነዊሕ 27 ዓመት ኣብ ሮበን ደሰት ካብ ዝርከብ ቤት ማሕቡስ ናጻ ዝተለቁ ተቓላሳይ ጸረ ስርዓት ዓሌታዊ ፍልያ፡ እቲ ብቓልን ሕይወትን ዝነበርዎ ዝመዝከርዎን ዝኸፈልዎን መስዋዕትነት ንምርግጋጽ ልዑል ሰብኣዊ ዕሴት ሰላምን ሰብኣዊ ክብርን ዘይርሳዕ እዩ፡ እቲ ተመክሮ ማንደላ ንደቡብ ኣፍሪቃ ጥራሕ ዘይኰነ ንመላእ ሕዝቢ ዓለም እውን ኣብነት እዩ። ከም ማንደላ መላእ ሰብኣዊ ስድራ ቤት መላእ ሓይሉ ኣብ ሕንጸት ሓቀይናን ቅኑዕን ሰላም ከዋድድ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ የተሓሳስቡ።
ምሩኽ ዘይኰነ ሓላማይ ናይ ምሕረትን ይቕረ ምባልን መምህር
መበል 100 ዓመት ልደቱን ዝኽሪ ሓምሻይ ዓመት ዕረፍቱን ዝዝከረሎም ማንደላ ሎሚ እውን እቲ ንሶም ብቓልን ሕይወትን ዝሃብዎ ሕንጸት ህያው ምዃኑ ልኡከ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ቅድስቲ መንበር ጆርጆ ጆሃነስ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም።
ማንደላውነት ባህሊ እቲ ዓቢይ ውርሻ እዩ፡ ጽቡቕ ድላይን ጽንዓትን ደላይ ምሕረትን መሓርን ቀናኢ ሰላምን ናጽነትን፡ ምእንቲ ሰላምን ናጽነት ደው ምባልን ምቅላስን፡ ማንደላ ካብዚ ሓሊፎም ሕጻናት ኣብ ሰላም ባህሊ ክህነጹን ድኽነት ክውገድን ብዙሕ ዝጸዓሩን፡ ከም ርእሰ ብሔር ካብ ዝኽፈሎም ዝነበረ ደሞዝ እቲ ፍርቁ ንሓገዝ ድኻታት ዘወፍዩ እዮም፡ ኣብ ቤት ማሕቡስ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብከቢድ ናይ ጉልበት ስራሕ እእዳዎም ዝሓርፈፈን ዝነቐጸን ከምዝነበረን፡ ንሶም ከምዝብልዎ ግና ሕዝቢ ኣብቲ ንቑጽ ኣእዳዎም ዘይኰነስ ኣብቲ ሕያው ሰብ ሰብ ዝሸትት ልቦም ሒዞም ዝጓዓዝ እዮም ዝነበሩ። ሕዝቡ ኣብ ልቡ ዘንብር ፖለቲካ ምሕናጽ ወሳኒ ምዃኑ ዝመስከሩ እዮም ኢሎም።
ማንደላ ዕለት 18 ሓምለ 1918 ዓ.ም. ዝተወልዱ መጸውዕ ስሞም ካብ ማዲባ ናብ ነልሶን ብዝስዕቦ ዝነበረ ቤተ ክርስቲያን ፕረስቢተራን ዝተቐየረን ገና ወዲ ትሸዓተ ዓመት እንከለዉ ወላዲኦም ብሞት ዝተፈለይዎምን። ኣብ 1944 ዓ.ም. ብስነ ሕጊ ተመሪቖምን ኣብ ናይ ደቡን ኣፍሪቃ ናይ ኣፍሪቃ ብሔራዊ ጉባኤ ናይ ፖለቲካ ሰልፊ ንጡፍ ኣባል ብምዃን ነቲ ኣብ ሃገሮም ዝነበረ ስርዓት ዓሌታዊ ፍልያ ንምውጋድ ዝተቓለሱን ክሳብ ንምውጋዱ እውን ደው ዝበሉ ምዃኑ ገሊጾም፡ ናይ ፍትሕን ሰላምን ፍቕርን ምሕረትን ተምሳል እዮም እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 21 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኤውሮጳ ነቲ ኮቪድ 19 ዝፈጠሮ ኮነ ካልኦት ክፍጠሩ ዝኽእሉ ስደተይናታት ምእንጋድ ዝብል ጉዳይ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዘትርፍ ሓደጋ ሕጹጽ ኩነታት ንምብዳህ ክትኽእል እቶም ናይ ሕብረት ኤውሮጳ መስረትቲ ኣበው ዝሓለምዎ ሕውነታዊ ሓድነት ዳግም ንኽተለልይ እንክብሉ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ክዝከርእንከሎ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ነቲ ዘቕረብዎ ጻውዕቲ ኣማእኪሎም ምስ ዜና ቫቲካን ቃለ መሕትት ዘካየዱ ናይ ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ መስራቲ ናይ ስነ ታሪኽ ሊቅ ኣንድረያ ሪካርዲ ብሓቂ ሕብርቲ ኤውሮጳ መዋእላዊ ብድሆ እዩ፥ ዕለት 27 መጋቢት ንሮማን መላእ ዓለም ሓዋርዊ ቡርኬ እንክህቡ እቲ ጥንታዊ ክፍለ ዓለም ውልቃውነት ከሰንፍን ንናይ ህዝቢ ጸገም ቀረባ ክትከውን ከምእተላበዉ ዘኪሮም፡ ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ምዕዳንን ዕለት 27 መጋቢት ዝበልዎ ይብሉ፥ ኤውሮጳ ዓቢይ ኣትኩሮ ክትገብረሉን ብኣንደበተ ርቱዕ ኣገባብ ኣነጺራ ክትገልጾን ክትምርሓሉን ይግባእ፡ ንገዛእ ርእሳ ንኤውሮጳን ሕዝባን ካብኡ ሓሊፉ እውን ንመላእ ዓለም ዓቢይ ድጋፍን ኣብነትን ክትከውን ዘብቅዓ እዩ ኢሎም።
እቲ ቅዱስነቶም ዝገለጽዎ ሓሳብ ንናይ ፖለቲካ ውድባት ዝምልከት ራእይ ዘይኮነ ካብኡ ሰገር እዩ፡ ኤውሮጳ ነዚ ዓይነት ራእይ ብዙሕ ግዜ ኣይፋል ትብል፥ ንስደተይናታት ኣይፋል ትብል፡ ነተን ኣብ ጸገም ዝርከባ ሃገራት ድጋፍ ዝውዕል ናይ ምትሕብባር ኤኮኖምን ቁጠባን ንምቛም ኣይፋል ትብል፡ እዚ ኖእ ናብ ሕራይ ንምቕያር እዩ ዘድሊ፡ እንተዘይኮነ እቲ ኣይፋል ምባል እናዓበየ ናብ ዝኸፍኤ ደረጃ እዩ ዝብጽሕ።
ኣብ ቅድሚ ናይ ህዝቢታት ተስፋ ምቑራጽን ዘይርጉጽነትን ኣብ ቅድሚ ዝተፈላለየ ትርግታ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ኣብ ገዛእ ርእሱ ንኸይዕጸው መታን ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝበለዎ እቲ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ መስረትቲ ኣበው ዝሓለምዎ ናይ ሕውነት ሓድነት ዳግም ምርካብ የድሊ፡ ናብቲ ናይ ኤውሮጳ ኣበው ሕልሚ ምምላስ።
ቅዱስነቶም ዕለት 27 መጋቢት 2020 ዓ.ም. እዋኑ ንኤውሮጳ ዓቢይ መዋእላዊ ብድሆ እዩ እንክብሉ ገሊጾም፡ እቲ ናይ ሓድነት ብድሆ እንተድኣ ዘይተሳዕረ ጽባሕ ኤውሮጳ ኣብ ቅድሚ እቲ ኣዚዩ ዓውሎማዊ እናኾነ ምስ ዝኸይድ ዘሎ ዓለም ክትዝትን ክትነጻጸርን ኣይክትኽእልን እያ፡ እዚ ከኣ ፍጻሜኣ እዩ ዝኸውን፥ ኣብ ዓለማዊ መድረኽን ኣብቶም ዓበይቲ ኣብ ናይ ዓለም ሓቆፍ ጉዳያት ድስነይላንድ ኮይና ስለ እትተርፍ እዩ ኢሎም።
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ሃገር ንናይ ሓባር ግብረ መልሲ ክፉት ከይከውንን ከይዋሳእን የሰናኽል ዘሎ ይመስል ወይ የሰናኽል ኣሎ ከበሃል ዶ ይከኣኣል ንዝብል ሕቶ ሪካርዲ ክምልሱ እንከለዉ፥ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዕ ሓድነትን ጥምርነትን ዝሓትት ሓደ ሕጹጽ ሓደጋ እዩ ዘደበኸ፥ ስለዚ ንናይ ሓባር ግብረ መልሲ ምቹእ እምበር የሰናኽል ክበሃል ዘይከኣል እዩ፡ እቲ ሓቂ ክንርእይ ንደሊ እንተድኣ ኮይንና፡ ጸገም የተሓባብር፡ ኣብ ጸግም ምትሕብባር ዝኣምን ኣብ ሓጐስ እውን ተሓባባርነት ይህልዎ ኢሎም።
ኤውሮጳ ኣብ ዝተፈላለየ ጠለብ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ሃገር ብዘራኽብ መገዲ ብቕዕቲ ምዃን ኣብ ውሽጣ ክትርኽቦ ኣለዋ፡ ከም ኤውሮጳ ብጥምረትን ሓድነት ንምጉዓዝ፡ ምስ በሉ ኣብዚ እዋን’ዚ ኤውሮጳ ሰብኣውን ዘጣምሩን ጉዳያት ንድሕሪት ሓዲጋ ትጓዓዝ ዘላ ትመስል፡ ኣብ ኢጣሊያ ኣብ ዝተፈላለየ ዕይ ዝተዋፈሩ፡ 600 ሺሕ ዘይሕጋውያን ስደተይናታት ኣለዉ፡ ኩሉ ዝፈልጦን ዝርእዮን እዩ፡ ነዚኣቶም ሕጋውነት ምልባስ የድሊ፡ እዚ ከኣ ስድራ ቤትን ሕይወትን ምኽባር ማለት እዩ፡ እቲ ኣብዚ እዋን`ዚ ኣብ ብዙሕ ብዕድመ ዝደፍኡ ዜጋታት ማለት ኣረጋውያን ኣብ ዝእለይሉ ማእከላት ብዙሓት ናይ ሞት ሓደጋ የጋጥሞም ኣሎ፡ ስለዝ እዚ ንኢጣሊያ ብሓፈሻኡ ንኤውሮጳ ዓቢይ ሕቶ እዩ ቢሎም፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዘቕረብዎ ጻውዒት ኣብ ግብሪ ንምውዓል እንተዝፍተን እቲ ሎሚ ኣብ ኤውሮጳ ዝርአይ ዘሎ ጸገም ምተሰግረ ነይሩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
Radio Erena: 21 May 2020
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ካብ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናጻ ምህላወን ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኣስታት 46 ሽሕ ሰባት ብዝተገብረ መርመራ፣ 389 ሰባት ኮረና ቫይረስ ክርከቦም እንከሎ ሞት ሓሙሽተ ሰባት ድማ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ይኹን’ምበር፣ እቲ ለበዳ፣ ናብቲ ልዕሊ 760 ሽሕ ስደተኛታት ተዓቝቦምሉ ዝርከብ መዓስከራት ከምዘይተላበዐ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ናይ 15 ግንቦት ወቕታዊ ጸብጻቡ ኣስፊሩ።
ኣብ ኩለን እተን መዓስከራት፣ ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእዮም ሰባት ዝፍለይሉን ዝውሸቡሉን ግዜያዊ ማእከላት ኣዳልዩ ከምዘሎ ዝሓበረ UNHCR፣ ብዝያዳ ግና እቲ ቫይረስ ከይኣቱ ኣብ ምክልኻል የድህብ ምህላዉ ኣገንዚቡ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ዝኾኑ ልዕሊ 800 ሽሕ ስደተኛታት ከምዘለው’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ዝርከብ ኣርባዕተ መዓስከራት ጥራይ ልዕሊ 70 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክህልዉ እንከለዉ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ 13 ሽሕ ኤርትራውያን ኣዕቝቡ ንዘሎ መዓስከር ሕጻጽ ብምጻው ናብተን ካልኦት ክልተ ፋሕ ከብሎም መዲቡ ይርከብ።
እቲ መንግስቲ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምቁጽጻር ምንቕስቓስ ሰባት ኣብ ዝድረተሉ ዘሎ እዋን፣ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ክወስድ ምሕሳቡ ዘይሓላፍነታዊ ምዃኑ ተቃውሞታት ይውሕዞ ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ቶም ኣብ ጽላል UNHCR ተመዝጊቦም ኣብ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ኣስታት 80 ሽሕ ዝኾኑ’ውን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከተማታትን ከምዝነብሩ’ዩ ዝግለጽ።


text:
Radio Erena: 19 June 2020
ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ኩሎም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት፣ ኣብ ሃገራዊ ዘተ ክሳተፉ ወግዓዊ ዕድመ ኣቕሪቡሎም።
እቲ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጸጥታ ዘተኮረ ዋዕላ፣ ኣብ መወዳእታ 2020 ወይ መጀመርያ 2021 ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ሶማል ብምትኳር ከምዝዝቲ ማዕከናት ዜና ሶማል ሓቢረን።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ክነጽጎ ንዝጸንሐ መራሒ ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ኣፍልጦ ብምሃብ ኣብዚ ዋዕላ ክሳተፍ ምዕዳሙ፣ ንጉዳይ ዕርቂን ሃገራዊ ሓድነትን ሶማል ዘለዎ ቅሩብነት ዘርኢ ምዃኑ ይትንተን ኣሎ።
ሶማል፣ ኩሎም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ዝሳተፍዎ ሃገራዊ ዘተ ክትውድብ ክጽውዓ ዝጸንሓ መሻርኽቲ ሃገራት ከምኡ ድማ ኣህጉራውያን ዞባውያንን ውድባት፣ እቲ ፕረዚደንት፣ ነዚ ተበግሶ ምውሳዱ ናእዳ የቕርባ ኣለዋ።
እቲ ዋዕላ ዝካየደሉ ዕለትን፣ መልሲ ናይቶም ዕድመ ዝቐረበሎም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ዛጊት ኣይተሓበረን።
ፕረዚደንት ሶማል፣ ኩሎም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ኣብ ሃገራዊ ዘተ ክሳተፉ ዕድመ ዘቕርብ ዘሎ፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ኣብ ጂቡቲ ዘካየዶ ርክብ’ዩ።
ሶማል፣ ድሕሪ ውድቀት እቲ ን22 ዓመታት ብምልኪ ዝመርሐ ፕረዚደንት ስያድ ባረ ኣብ 1991፣ ናብ ሓያሎ ዞባታትን ርእሰ ምምሕዳራትን ተበታቲና፣ ዳግም ከም ሃገር ክትጥርነፍ ኣይከኣለትን።
እታ ሃገር፣ ኣብዚ ዝሓለፈ 29 ዓመታት፣ ርጉእን ጸጥታ ከውሕስን ዝኽእል ማእከላይ መንግስቲ ብዘይምህላዋ፣ ከም ኣልሸባብ ዝኣመሰሉ ሽበራዊያን ጉጅለታት ንከስፋሕፍሑ ርሒብ ዕድል’ዩ ፈጢሩ።
================


text:
–ናብ ሓፈሻዊ ወይ ሞያዊ ቤት ትምህርቲታት ዝኸዱ,
ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ዘይረኽቡ ወይ
– ትሑት ነጥቢ ዘለዎም።
ምምሃር እንድሕር ደሊኻ ኴንካ ምልክታ ከትእቱ ናብ Pro Arbeit በዚ ድማ ወጻኢታትካ ክሽፈኑ እዮም።
ስለዚ ድማ ብቐሊሉ ነቲ ቅጥዒ LERNFÖRDERUNG (ደገፍ ትምህርቲ) ውሰዶ ። ወለድኻ ነቲ ቅድሚት ገጽ ይመልእዎን ነቶም መመልከቲታት ይፍርምሎምን።
እቲ ዳሕረዋይ ገጽ በቲ ቤትትምህርቲ እዩ ዝምላእ። ካብ ቤት ትምህርቲ ወጻኢ ስለምንታይ ተወሳኺ ምምህርና ከም ዘድለየካ ክግለጽ ኣገዳሲ እዩ። መምሃራንካ ልዕሊ ዝኾነ ብዝበለጸ ይፈልጡኻ እዮም፡ ስለዚ ድማ ንሶም ጥራይ እዮም ንምምህርና ክሓርዩኻ ዝኽእሉ።
ሽዑ ንስኻ ነቲ ቅጥዒ ነቲ መምህር ወይ ክትከዶ እትደሊ ኤጀንሲ ምምህርና ትህቦ ዝርዝራቶም እውን ኣገደስቲ እዮም፡ ኣብ ድሕሪ እቲ ቅጥዒ ኸኣ ክህልዉ ኣለዎም Iብሕታዊ ምህሮ ክህልወካ እንድሕሪ ትደሊ ኣሎኻ ኴንካ (ንኣብነት ካብ ተመሃራይ ቊጽሪ SELBSTAUSKUNFT ቅጥዒ (ባዕለ-ግምገማ) ክምላእ ኣለዎ።
እቲ ዝተመልአ ቅጥዒ ናብ ክለኣኽ ኣለዎ Pro Arbeit። ንዂሉ ከረጋግጽዎ እዮም ብዛዕባቲ ንቤት ትምህርቲ ዝኣቱ ናይ መመልከቲ ወረቐት ሕቶታት ክህልዉ ይኽእሉ እዮም እንድሕሪ ከምኡ ኮይኑ ነቲ ናይ መመልከት ወረቐት ዝምስርሑ ሰባት ንወለድኻ ወይ ነቲ ቤት ትምህርቲ ክውከስዎም እዮም። ኲሉ ነገር መመስርዑ ሒዙ እንድሪ ኣሎ ኮይኑ ወለድኻ ምልክታ ክስደደሎምን ትምህርትኽእ ክጅመርን ይኽእል እዩ። Pro Arbeit ዋጋታት ትምህርቲ ናብ መምህር ወይ ናይ ምምህርና አጀንሲ ክመሓላለፉ እዮም።
–ጸብጻብ ትምህርቲ
– ካብ ዝወሃብ ምልክታWohngeldstelle (ቢት ጽሕፈት ሓገዝ ኣባይቲ)
–ካብ ዝወሃብ ምልክታ Familienkasse (ቤትጽሕፈት ሓገዝ ስራቤታትት) (Kinderzuschlag)
– ነቲ ና ብሕቲ ምህሮ ካብ መምህር ዝወሃብ ቅጥዒ ባዕለ ገምጋም


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይቲ ብኵሪያ ሮማና ዝጽውዓ ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ምሕዳራ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ሓዋርያውያን ኣባይቲ ሓለፍትን ዝርከብዎም ብሓባር ካብ ዕለት 10 መጋቢት ክሳብ ዕለት 15 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ኣብ ከተማ ኣሪቻ ዘካይድዎ ዘለዉ ናይ ዓቢይ ጾም ሱባኤ ይቕጽል ከምዘሎ ክፍለጥ እንከሎ፡ ዕለት 12 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ናይቲ ሱባኤ ሰባኬ በነዲክታዊ ናይ በነዲክታውያን ኣብ ኢጣሊያ ከባቢ ፊረንዘ ኣብ ዝርከብ ጐቦ ቅዱስ ሚኒያቶ ገዳም ኣበ ምኔት ኣባ በርናርዶ ፍራንቸስኮ ማሪያ ጃኒ ሳልሳይ ስብከት ከምዘቕረቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ኣገልግሎት ዜና ኣለሳንድሮዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
መንእሰያት ገዛእ ርእሶምን ካልኦትን ንኽቕበሉ መታን ብዛዕባ ጽባቔ ንዛረቦም፡ ገዛእ ርእስኻ ካብ ካልኦትን ካብ ሓላፍነትን ካብ ክውንነትን ካብ ሕይወት ከባቢኻን ከተማኻን ምሒኻ ምውጻእን ጽባቔ ንምድላይን ካብቲ ብእግዚኣብሔር ካብ ምፍቓርካን ብተራኻ ንኣኡ ካብ ምፍቃር ንምክልኻል፡ ነቲ ናብ ዘይተገዳስነትን ምኽዋልን ዘብል ምርጫ ምልስ ቢልና ንሕሰብ ነዚ ኩነት’ዚ ነስተውዕል፡ ገዛእ ርእስኻ ንምድሓን ገዛእ ርእኻ ምኽዋል ዝብል ኣነባብራ ፈጺሙ መከላኸሊ ኰይኑ ኣይፈልጥን ኣይክኸውንን እውን እዩ፡ ውርደትን ግብረ እከይን ደምን ዘይተገዳስነትን ዝብል ናይ ማሪዮ ሉዚ ነቲ ኣብ ፊረንዘ ዝርከብ ገዳም ዘወፈዮ ኣብ 1997 ዓ.ም. ወርሒ ታሕሳስ ዝተሃወኸ ሓሴት ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረሶ ግጥሚ ዝተነበ እዩ፡
ኣቝሳል ናይ ከተማ ምጥማን፡ ዓወት ክውንነት ኣብ ልዕሊ ሚሳል
ሉዚ ነቲ ግጥሚ ክደርስ እንከሎ ነቲ ኣርባዕተ ዓመት ቅድም ቢሉ ዝተፈጸመ ኣርባዕተ ንጹሓን ዜጋታት ንሞ ዝዳረገን ዕንወት ዘስዓበን ማፍያዊ ግብረ ሽበራ እናሓሰበ እዩ፡ ነቲ ናይታ ከተማ ኣቝሳል እናሓሰበ እዩ፡
ካብቲ ዝተፈጸመ ግብረ ሸበራን ዘስዓቦ ዕንወትን ነቒልና ነቲ ኣብ ከተማታትናን ኣብ ዓለምን ዝርአይ ኣቑሳል ዝተፈላለየ ዓይነት ኢፍትሓውነት ምልኩት ዝዀነሉ ኵነት ሕስብ ነብል፡ ነዚ ኸኣ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝምህሩና ክውንነት ኣብ ቅድሚ ሚሳል ዕዉት ምዃኑ ፈሊጥካ ክውንነት ብጥሬኡ ምስትውዓል የድሊ።
ገዛእ ርእስኻ ካብ ካልኦት ንምክልኻል ገዛእ ርስኻ ምኽውዋል
ሰባኬ ሱባኤ ኣባ ጃኒ፡ ሰለስተ ምልክታ ግብረ እከይ፥ ሸለልተይንናነት (ዘይምግዳስ) ጸረ ግብረ ሰናይነት፡ ድንዛዘ ልብን፡ ጥማቴና ድብዙዝን ድቡንን ዝገብር እዩ፡ ቻርለስ ታይሎር ነዚ ሓሳብ’ዚ ገዛእ ርስኻ ምኽዋል ማለት ምዃኑ ይገልጾ፡
እዚ ማለት ልክዕ ገዛእ ርስኻ ንምክልኻል ቢልካ ኣብ ልዕሌኻ እተንብሮ መኸወልን ካልኦት ከም ገዛእ መንነትካ ዘይኰነስ በቲ ኣብ ልዕሌኻ እተንብሮ መኸወሊ ኣቢሎም ከንብቡኻ ምግባር፡ ካብ ካልኦትን ካብ ሓልላፍነትን ክዉል ምዃን፡ ስለዚህ እዋናዊ ኵነት በቲ ጐይታ ብመንፈስ ቅዱስ ሓይሊ ኣብ ልባትና ክውላዕ ብዝደልዩ ብናይ ውዕዉዕ ወንጌላዊ ብርሃን ምርኣይ ይጠልብ።
ሚሳላዊት ከተማ ብዘይ ምሕላን ክውንነት ምጥማት
ሰባኬ ሱባኤ ኣብ በርናዶ ፍራንቸስኮ ማሪያ ጃኒናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ሉተራናዊ ዳይትሪኽ ቦንሆፈር ጠቒሶምን እዚ ዓቢይ ናይ ቲዮሎጊያ ሊቅ ብዛዕባ ናይ መጻኢ ትውልዲ ዝነብሮ ሻቕሎት ኣማእኪሎም፡ ንመጻኢ ትውልዲ ሓዲግናሉ ንኽንሓልፍ ዝብል ብስሩት መንፈስ ጸረ ሰረተ ሓሳብ ዘይተገዳስነትን ዝብል ካብቲ እንነብሮ ዘሎና ህልው ኩነት ዝበለጸ መጻኢ ኩሉ ብውዕዉዕ መንፈስ ዝሳተፈሉ ተኻእሎነት ቀንዲ ልባዊ ኣመተና እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ሮማኖ ጓርዲኒ፥ እዚ መጻኢ’ዚ ብሓባር ምስ ጐይታ ክውን ንምግባር መጻእነት ብሓላፍነት ክንቅበል የተሓሳስበና።
ሚሳለኣዊት ከተማ ወይ ዝዀነ ዓይነት ኡጦቢያዊት ከተማ ብዘይምሕሳብ ክውንነት ብጥሬኡ ምጥማት የድሊ፡ ኡጦብያውነት ንገዛእ ርእሱ ብሓቂ እንተድኣ ርኢኻዮ ወንጌላዊ ርእየት ኣይኰነን፡ እቲ ራእያዊ ዮሓንስ ዘማዕድዎ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ብሉ ዝገልጾ ቃል ኡጦቢያውነት ኣይኰነን፡ በንጻሩ እሙን ዝዀነ ጐይታ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ፈተናታት ዘረከባ ክውነት ዘለዎ ቃል ኪዳን እዩ
ስለዚህ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ናይ ሰብ ጽቡቕ ድላይን ተግባር ክኸውን ዘለዎ ይብሉ ኣባ በርናዶ ፍራንቸስኮ ማሪያ ጃኒ፥ ፍርያምነትን ተኣዛዝነትን ሰማዕነትን በቲ ናይ ኢየሱስ ሕይወት ወንጌል ምሱጥነት እዩ ዝኽወን፡ ናይ ማሪዮ ሉዚ ግጥሚ ነቲ ብሕይወት ቅዱሳት ምልኵት ዝዀነ ባህሊ ከነስተውዕል የድግፈና፡ ብቕድስና እዋናዊ ኵነት ኣብ ለይታዊ ዓለም ናይ ተስፋ ብርሃን ንኸውን።
ምሕውነት ሰብ ካብ ናይ ከተማ ሕይወት
ዕለት 2 ጥቅምቲ 1955 ዓ.ም. ናይ ፊረንዘ ከተማ ከንቲባ ላ ፒራ ኣብ ናይ መላእ ሃገራት ዓለም ዓውደ ጉባኤ ከናትብ ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ናይ እዋንና ቅልውላው ካብ እውነተይና ሰብኣውነት ነቲ ካብ መጠን ንላዕልን ልዕሊ መጠን ምባል ዘስዕቦ እዩ እንክብል ዘስመረሉ ሓሳብ ጠቒሶም፡
ናይ እዋንና ቅልውላው ሰብኣውነት ካብቲ ዘህውዮ፡ ምስ ከተማ ዘለዎ ስሩዕን ኣካላዊ ተራኻብነትን ኩሉ ምምሓው ዘስዕቦ እዩ፡ ማለት እዚ ቅልውላው’ዚ ብኻልእ ሓድሽ ዓሚዩቕ ዝዀነ እቲ ሰብ ኣብ ታሪኽን ዝተወለደላን ከተማን ኣብቲ እታ ከተማ እትውቲ ዝዀነትሉ ባህሊ ሰረታዊ ብዝዀነ ስሩዕነትን ኣካላውነትን ዝተወልደ ክኸውን ብምግባር ዝፍታሕ ኣይኰነን፡ ምሑውነት ብምኽራር ሰረታውነት ኣይፍታሕን፡ ክልቲእዩ ጽንፈይናውነት ምዃኑ እዩ ዘስምዕ።
ናይ ጽባቔን ናይ ሚዛናውነትን መድሃኒት
ናይ ዘይተገዳስነት ሸለል ንኽትብል ዝድርኽ ናይ ምኽዋልን ምሑውነትን ንዅሉ ንናይ ቤተ ክርስቲያን ሰብ እውን ዝምልከት ነቲ መጻኣተይና ዘግልል ከም ክፍሊ ሕብረተሰብ ንኸይረአይ ዘኽፍል የኽፍል ቀረባኡ ንኸይንኸውን ዝድርኽ ቃል እግዚኣብሔር ብምስጋው ክስነፍ ኣለዎ… ናይ ዘይምግዳስ ፈተማ መድሃኒ ጽባቔን ሚዛናውነት እዩ። ጸረ ዝዀነ ይኹን ውልቃውነት ቤተ ክርስቲያን እቲ መግለጺኣ ዝዀነ ሕውነታውነት ኣብ ምምስካር ክትበኵር የብላን፡።
ብርሃን ብምርኣይ ንክውንነት የዕንቲ ምኽፋት
ሲሞነ ዋይል ኣብ ቅድሚ እቶም ዓበይቲ ውግእ ዓለም፥ ህይወትና ኣብ ሞግዚትነት መጠን ኣልቦነት ይርከብ … ዝዀነ ይኹን ሚዛናውነት ተበላሽዩ ተማዛቢሉን እዩ፡ ስለዚህ ኣብ መንጐ ሰብን ገዛእ ርእሳውነቱ ኣብ መንጐ ሰብን ነገራትን ክውንታዊ ሚዛናውነት ምድላይ የድሊ። እዚ እንነብረሉ ዘሎና ዘመን ተራእዩ ዘይፈልጥን ቅድስና ብዓቢይ ደረጃ ዝጠልብ እዩ፡ … ንክውንነት የዕንትኻ ምኽፋትን ብርሃን ምርኣይን፡ ሓቀይና ጽሞና ጽን ምባልን፡ እዚ ማለት ከኣ ገዛእ ርእስና ናይ ኵሉ ማእከል ገርና ምሕላን ኣይፋል ዝብሉ ንኹን ማለት እዩ፡ የዕንትና ኣብ ጭቡጥነት ክፉት ገርና ብርሃን እናረኣናን ንጽሞና ጽን እናበልናን ዝርእዩ ንኹን።
ሲሞነ ዋይል ከም እትብሎ እዩ፡ ስለዚህ ካብ ጐቦ ታቦር ኰይና ምርኣይ ዘይኰነስ እቲ ኣብ ጐቦ ታቦር ሓቀይና ምርኣይ ተምክሮኡ ብዝገበረ ዓይኒ ንጭቡጥ ኩነት ምርኣይ እዩ። እዚ ተመክሮ’ዚ ናይ ጽባቔን ተምስጦን ነቶም ትኽስ ብምባል ዝተጸቕጡ ደቀ መዝሙር ዘንቀሔን ዘበራበረን ምርኣይ ማለት እዩ።
ኣንሕና ኣይኰንናን እቲ ማእከል ክርስቶ እዩ
ፍጥረት ኵሉ ጽቡቕን ደስ ዘብልን ኰይኑ እዩ ተፈጢሩ፡ ባዕሉ እቲ ፈጣሪ ዝምስክሮ ሓቀይና ጽባቔ እዩ፥
ኣብዚ ኣብ እዋን ዓቢይ ጾም እግዚኣብሔር ጽባቔና ዳግም ክሓንጾ ንፍቀደሉ፡ ፍቓደይናታት ከይናን ንረኸብ፡ ጽባቔና ኣብቲ እግዚኣብሔርን ሰብ ክፈጥር እንከሎ ባዕሉ ንሱ እፉ እንክብሉ ኣብ ዘንበረሉ መንፈስ እዩ፡ ፍጹም ጻባቔ እቲ ወልደ እግዚኣብሔር እዩ፡ ጽባቔና ንሱ እዩ፡ ስለዚህ ኣንሕና ዘይኰንናስ እቲ ማእከል ንሱ እዩ፡ እዚ ሓቂ’ዚ ናይ ምዃንና ጽባቔ እዩ።
ቅዱስ ሄሮኒሞ፡ እግዚኣብሔር እዩ ዝፈጥረካ ንስኻ ዘይኰንካን እግዚኣብሔር እትፈጥር ይብል
ሰባኬ ሱባኤ ኣባ በርናዶ ፍራንቸስኮ ማሪያ ጃኒ ይብሉ፡ ቅዱስ ሄሮኒሞስን ቅዱስ ኣጐስጢኖስን ጠቒሶም፡ እቲ ቀዳማይ፡ ገና ሕጂ እውን ሰብ ንምዃን ዝተሰኣነካ ክነስኻ ከመይ ገርካ ኢኻ እግዚኣብሔር ክትኸውን? ዝብል ሕቶ የቕርብ፡ ቅድም ቀዳድም ሰብኣዊ ኩነትካ ዓቅብ እሞ ደሓር ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ክብሪ ክትሳተፍ ኢኻ፡ ንስኻ ዘይኰንካ እግዚኣብሔር እትፈጥር፡ እግዚኣብሔር እዩ ብዕሉ ዝፈጠረካ፡
ኣብዚ እዩ እቲ ኩሉ ናይ ዓቢይ ጾም መርሓ ግብሪ ዝተነብረ፡ እቲ ኵሉ ናትካ ዘበለ ንዓኡ ብኣመኔታ ኣረክቦ ኣብ ናይ ውልደ እግዚኣብሔር ተኣዝዞ ምእዙዝን ተኣዛዝን ኩን፡ ናይ እግዚኣብሔር ፍጹም ዘደንቕ ስራሕ ንኽትከውን ናይ ወልድ ጥብብን ብልሓትን ኵን!
ቅዱስ ጐስስጢኖ፡ ጽባቔና ንእግዚኣብሔር ኣብ ምፍቃርና እዩ
ቅዱስ ኣጐስጢኖስ ኣብ ዝሃቦ ትንታነ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ዮሓንስ፡ እውነተይና ጽባቔ እንታይ ምዃኑን ከመይ ገርና ነቲ ጽባቔ ክንቅበሎ ከምዘሎና የዘኻኽርና፡ ንሱ እንተዘይፍቅረና ነይሩ ምፍቃር ዶ ኣባና ምሃለወ? ዝብል ሕቶ የቕርብ፡ ጸላእቱ እንከለና ፈተውቱን የዕሩኽቱን መታን ንኽንከውን ኣፍቀረና፡ ኣብ ምቃር እዩ ፈታዊ ዝኽወን።
ንመንእሰያት ዛዕባ ጽባቔ ምዝራብ፡ ንሱ እዩ እንኰ ሚዛኖም
ኣብዚ ደጋውነት ጥራሕ ዝብል ዓለም፡ ደጋውነት መዛኒ ኵሉ ኣብ ዝዀነሉ እዋን፡ ሓደ መንእሰይ ንኻልእ መንእሰይ ዝቕበሎን ገዛእ ርእሱ እውን ብኻልኦት መንእሰያት ቅቡል ዘግብሮ ደጋዊ ሚዛን ኣብ ዝዀነሉ እዋን፡ ናብቲ ቅዱስ ኣጐስጢኖስ፡ ነፍሲ ኣሕዋተይ ብሓጢኣት ምኽንያት መልክዓ ጥፉእ ኰይና እያ፡ ጽብቕቲ እትኸውን ኣብ ምፍቃር ንእግዚኣሔር ጥራሕ እዩ ንዝበሎ ምዕዶ ምንባር የድሊ፡ ጽባቔ ኣብ ምፍቃር ምዃኑ ንመንእሰያት ንንገሮም ንመስክረሎም፡ ንሱ ጽባቔን እንኰ ሚዛኖም እዩ።
ግጥሚ ሉዚ ንናይ ኮሞነ ማርቲኒ ስነ ቅብኢ ብስራተ ገብርኤል
ኦ ብጽእቲ ድንግል ማርያን ካብቲ ቅብኢ ኣይትውረዲ፡ ኣብ ዘልኽሉ ኵኒ ቢለ እምሕጸነኪ፡ ልክዕ ከምቲ ዝርእየኪ ዘለኹ፡ ካብቲ ምስልኺ ኣይትርሓቒ፡ ጽባቔ ማርያም
ብዝብል ግጥሚ ሉዚ ዘቕረብዎ ሳልሳይ ስብከት ዛዚሞም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ካብ ዕለት 19 ሕዳር ክሳብ ዕለት 26 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ኣብ ታይላንድን ጃፓንን ዘካየድዎ መበል 32 ዓለም ሓቆፍ ሓዋያዊ ዑደት ዛዚሞም ዕለት 26 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ካብ ቶክዮ ናብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ምምላሶም ምስቶም ኣብቲ ሓዋርያዊ መገሻ ዘሰንይዎም ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠይናታ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እቲ ኣብ ሂሮሺማን ናጋሳኪን ተረኺቦም ዘስምዕዎ መደረ፡ ኣብ ዓለም ናይ ኑክለስ ማእከላት ክሳብ ዘሎ ሰላምን ጸጥታን ውሑስ ምግባር ብሓቂ ዘጠራጥር ምዃኑን ዝገለጽዎ ሓሳብን ከምኡ እውን ብዛዕባ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዝካየድ ዘሎ መርመራ ኣብ ከይዲ ኣጠቓቕማ ሃብቲ ገንዘብን ዝምልከቱ ነጥብታት መሰል ዘማእከሉ ንዝቐረበሎም ሕቶ ሰፊሕ መብርሂ ከምዝሃቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ዋና ርእሰ ዓንቀጽ ኣሰናዳኢ ኣንድረያ ቶርኒየሊን ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ኣለሳንድሮ ጓራሺ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ቅድሚ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ነቶም ዘሰንይዎም ናይ ውሽጥን ወጻእን ሃገራት መራኸቢ ብዙሓን ልኡካን ጋዜጠይናታት ኣብቲ መበል 32 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ስለ ዘሰነይዎምን ስለ እቲ ኵሉ ዝፈጸመዎ ኣገልግሎትን ኣመስጊኖም፡ ታይላንድን ጃፓንን ክልተ ዝተፈላለየ ክውንነት ዘለወን ሃገራት እያተን፡ እዚ ነቲ ምብጻሕ ኰነ ነቲ ናይቶም ጋዜጠይናታት ዕዮ ጽዑቕን ሰፊሕን ከምዝገብሮ ሓቢሮም፡ ምእንቲ ኣብዚ ጽዑቕን ሰፊሕን ምብጻሕ ዘርኣኹምዎ ሙያውን ሰብኣውን ብቕዓት ዝዓሰሎ ኣገልግሎትኩም አመስግን፡ ቀረባይ ምዃንኩም ይስምዓንን ቀረባኹም እውን ምንባረይ ከረጋግጸልኵም እፈቱ ኢሎም።
ኣባ ማኮቶ ያማሞቶ፥ ካቶሊክ ሺምቡም ናይ እተሰምየ ኣገልግሎት ዜና ጋዜጠይና
ኣብ ጃፓን ኣብቲ ርሑቕ ክፍሊ ዓለም ምብጻሕ ምክንያድኩም ብልቢ አመስግን፡ ኣብ ከባቢ ናጋሳኪ ናይ እትርከብ ሰበኻ ካህን እየ፡ ኣብ ናጋሳኪን ሂሮሺማን ምብጻሕ ኣካይድኩም፡ እንታይ ተሰመዓኩም፡ ምዕራባዊት ቤተ ክርስቲያን ካብተን ኣብ ምስራቕ ዝርከብካ ኣቢያተ ክርስቲያን እንታይ ትመሃር ትብሉ?
lux ex Oriente, ex Occidente luxus - ብርሃን ካብ ምስራቕ በረቐ፡ ኣህላኽነት ካብ ምዕራብ ዓለም መጸ፡ እቲ ኣብ ምብራቕ ዓለም ዘሎ ጥበብ፡ ናይ ፍልጠት ጥራሕ ኣይኰነን፡ ናይ ግዜን ኣስተንትኖን ጥበብ እውን እዩ፡ ነቲ ርቡጽ ዝዀነ ምዕራባዊ ዓለም ኣስተንትኖ ዝምህርን፡ ብተመስጦ ገጣማዊ መንፈስ ነገራት ምምልካት ከምዘድሊ ዝሕብር እዩ። … እዚ ናይ ውልቀይ ርእይቶ እዩ፡ ብርግጽ ምዕራብ ዓለም እውን ገጣምነት መንፈስ ኣይጐደሎን፡ ይኹን ደኣ እምበር ምብራቕ ዓለም ክንየው ገጣምነት ዘብል እዩ፡ ምብራቕ ዓለም ደረት-ሰገርነት ክንየው ደረት-ነባሪነት ብዝብል ኣነባብራ ዝምራሕ እዩ፡ ብዙሓት ምስራቓውያ ሃይማኖታት ክሳብ ደረት ሰገርነት ደረት ነባሪነት ስለ ዝዛረባ፡ … ብጾምን ጽሞናን ኣስተንትኖን ክንየው ነባሪነት ምባል፡ እዚ መንፈስ’ዚ ንኣና ምዕራባውያን ኣብነት እዩ፡ ደው ክንብልን ከአስተንትንን መታን።
ናጋሳኪን ሂሮሺማን ክልእቲኣተን ከተማታት ግዳይ ኣቶማዊ ቦምቢ እያተን፡ እዚ ዘመሳስለን ተመክሮ እዩ፡ ናጋሳኪ ጥንታዊ ክርስትያናዊ ኣናስር ዘለዎ ከባቢ እዩ፡ ስደትን መከራን ዘጋጠሞን ሰማዕትነት ዝተነበረሉን። … ኣብ ጥንቲ፡ ኣብቲ ከባቢ ክርስቲያንን ካህንን ዝዀነ ረኺቡን ሒዙን ንሕጊ ዘቕርብ ጻማኡ ክረብ እዩ ዝብል ናይቲ እዋን መንግስቲ ዘመሓላለፍዎ ኣዋጅ ነይሩ እዩ፡ ስለዚህ እዚ ኸኣ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝፍጸም ዝነበረ ኣሳዶ ክሳብ ክንደይ ጽንኩር ምንባሩ ይሕብር፡ ኣብ ናጋሳኪ ኩነታት ብክርስቲያናዊ መንፈስ ተንብብ፡ ሂሮሺማ ግና ከም ናጋሳኪ ክርስቲያናዊት ከተማ ኣይኰነትን፡ ይኹን ደኣ እምበር ክልቴኣተን ከተማታት ኣደዳ ኣቶሚክ ቦምቢ እያተን፡ … ከቢድ መጥቃዕትን ዕንወትን ማህሰይትን ዘውርድ ቦምቢ ንምምሃዝ ዝግበር ስነ ምርምር፡ … ራብዓይ ውግእ ዓለም በባትርን ኣእማንን እዩ ዝብል ናይ ኣንስታይን ብሂል የዘኻኽረኒ።
ሺኒቺ ካዋራዳ፥ ኣሳሂ ሺምቡም ናይ እተሰምየ ዕለታዊ ጋዜጣ ልኡኽ
ከምቲ ዝበልክምዎም ነባሪ ሰላም ብዘይ ምርጋፍ ኣጽዋር ዝኽወን ኣይኰነ፡ ጃፓን ብናይ ሕቡራት መንስታት ኣመሪካ ኑክለሳዊ ኣጽዋር እትሕለው ሃገር እያ፡ ይኹን ደኣ እምበር ናይ ኑከሳዊ ጸዓት ተጠቃሚት ሃገር እውን እያ፡ ምጥቃም ኑክለሳዊ ጸዓት ስግኣትን ሓደገይናን እውን ምዃኑ እቲ ኣብ ፉኩሺማ ዘጋጠመ ሓደጋ የረጋግጾ፡ ጃፓን ንምርግጋጽ ሰላም ኣብ ዓለም እንታይ ከተበርክት ትኽእል፡ እትጥቀመሉ ኑክለሳዊ ጸዓት ከተቋርጽ ዶ ይግብኣ?
ኑክለሳዊ ኢንዳስትሪ ምውናን እቲ ኣብ 2011 ዓ.ም. ኣብ ጃፓን ዝተኸስተ ርእሰ መሬትን ርእደ መሬት ማያት ባሕርን ናይ ፉኩሺማ ኣቶማዊ ማእከልን ዘጋጠመ ሓደጋን ክሳብ ክንደይ ስግኣት ምዃኑ የረጋግጸልና፡ … ኑክለሳዊ ማእከል ኰነ ኣጽዋር ዝወሓሶ ሰላምን ጸጥታን የልቦን፡ …. ኑክለሳዊ ማእከል ንናይ መውሃቢ ኣገልግሎት ጸዓት ንምጥቃም ዝብል ድላይ … ነቲ ዘጋጥም ሓደጋ ኑክለስ ምኽንያታዊ ክገብሮ ኣይክእል፡ ሓደጋ ከጋጥም ከምዘይክእል ዘረጋግጽ ውሕስነት የለን፡ ክህሉ እውን ዝኽእል ኣይመስለንን፡ እቲ ኣብ 1986 ዓ.ም. ኣብ ቸርኖብይል ኣብ ልዕሊ ናይ ኑክለይስ ማእክል ዝተኸስተ ሓደጋ ንዘክር፡ … እዚ ዓይነት ሓደጋ’ዚ ሳዕቤኑ ከቢድ እዩ፡ ክሳብ ፍጥረት ዝህቦ ፍረ ዘይምጥቃም የብጽሕ፡ ስለዚህ ንዅሉ ጉዳኢ እዩ፡ ንሰብ ኰነ ንምህዳር እውን።
ኤሊዛቤታ ዙኒካ፥ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ክዮቶ
ኣካማዳ ይዎኣ፡ ንሞት ዝተፈርደ ጃፓናዊ እዩ፡ ዝተበየኖ ፍርዲ ዳግም ክረአየሉ ዝጽበይ ዘሎ እስረይና፡ ኣብቲ ኣብ ቶክዮ ኣብ ዘዕረክግክምዎ ቅዳሴ እውን ዝተሳተፈ እዩ፡ ምሳኹም ብቐጥታ ክራኸብ ኣይከኣለን፡ ንኽትራኸብዎ መደብ ነይሩ ዶ? ኣብ ጃፓን ብዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ብዙሕ ክትዕ ኣሎ፡ ድሕሪ እቲ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መዝገበ ትምህርተ ሃማኖት ሕዳሴ ኣብ ጃፓን 13 ገበነይናታት ብፍርዲ ሞት ተቐቲሎም እዮም። ኣብቲ ኣብ ጃፓን ኣብ ዘካይድክምዎ ምብጻሕ ብዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ዝምልከት ሓሳብ ኣይተሰምዔን፡ ብዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ምስ መራሔ መንግስቲ ሺንዞ ኣበ ተዘራሪብኩም ዶ?
ብዛዕባ እቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዝተበየኖ ዜጋ ዝበልክዮ ጉዳይ ደሓር እየ ዝሰማዕኩ፡ ምስ መራሔ መንግስቲ ኣበ ብዛዕባ ብዙሓት ጉዳያት ኣየ ዝዘተዅ፡ ብሞትን ብዘይ ፍርዲ ሞትን ሞት ይፍታሕካ ብይናትን፡ እዚ ጸገም ኣብ ጃፓን ጥራሕ ዘሎ ኣይኰነን። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣባይቲ ማሕቡስ ብብዝሒ እስረይና ከዕለቕልቕ እዩ ዝረአይ፡ ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ ገበናት መቕጽዒ ሕጊ ጉዳይ ዝከታተል ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ኣባላት ኣብ ዘካይዶ መበል 20 ዓውደ ጉባኤ ተጋባእያን ተቐቢሎም ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ዘኪሮም፡ ናይ ሞት ፍርዲ ዓለምና ካብ ገበን ናጻ ኣይገበረን፡ እዚ ጥራሕ ዘይኰነ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሞት ምፍራድ ገበን እዩ፡ ብዙሓት ናይ ፖለቲካ ኣካላት ንፖለቲካዊ ኣህላኽነት ዝጥቀምሉ ውሳኔ እውን እዩ፡ ገበነይና ንምድሓንን ንምእራምን ዳግም ተሓኒጹ ምስቲ ዝነበሮ ሕብረተሰብ ተዋሂዱ ንኽነብር ምድጋፍ የድሊ፡ ናይ ኣባይቲ ማሕቡስ ሸቶ ንሱ እዩ፡ ዝበደለ ተኣሪሙ ዝርእይ ተበዳሊ ካብ ሕነ ምፍዳይ ክርሕቕ ዝገብር እዩ፡ ሓጐስ ኣብ ምድሓን እምበር ኣብ ምቕታል ኣይኰነ፡ ጸረ ናይ ፍርዲ ሞት ኣነካይዶ ቃልሲ ክቕጽል ኣለዎ።
ዣን ማሪ ጕወንዮይስ፡ ለ ፊጋሮ ካብ እተሰምየ ዕለታዊ ጋዜጣ
ነባርን ሓቀይና ሰላምን ኣብ ምርጋፍ ኣጽዋር እዩ ኢልኩም፡ ብዛዕባ መሰል ርእሰ ምክልኻል ደኣ እንታይ ክበሃል ይከኣል፡ ሓደ ሃገር ኣብ ልዕሊ ካልእ ሃገር ወረራ ድዩ መጥቃዕቲ ምስ ዘካይድ ከ? ቅኑዕ ውግእ ዝበሃል ኣመለኻኽታ ቦታ ይህልዎ ዶ? ብዛዕባ ዘይጐነጻዊ ቃልሲ ዝምልከት ዓዋዲ መልእኽቲ ንኽትደርሱ መደብ ኣለኵምዶ?
መደብን ውጥንን ናይ ዝመጽእ ዘሎ ር.ሊ.ጳ. እዩ ... ብዙሕ መደባት ብርግጽ ኣብ ዕጹው ሳጹን ኣሎኒ፡ ንኣብነት ብዛዕባ ሰላም ዝምልከት፡ ግዚኡን ሰዓቱን ምስ በጽሔ ከቕርቦ ተስፋ እገብር፡ ብዛዕባ ዓለቐይናነት ንኣብነት ብሓቂ ብዙሕ ክሕሰበሉ ዘለዎ ብሰፊሕ ዝርአይ ዘሎ ጉዳይ እዩ፡ ምስ መንእሰያት ጃፓን እውን ዝተዘራረብክሉ ጉዳይ እዩ፡ እዚ ኣርእስቲ’ዚ እውን ኣብ መደብ ሕንጸት ክፍጸም ኣለዎ፡ ዓለቐይናነት ዓመጽን ንዓመጽ እውን ዝምልከት ጸገም እዩ፡ ብዛዕባ ዘይጐነጻዊ ዓመጽ ዝዛረብ ዓዋዲ መልእኽቲ ክጽሕፍ ግዜኡ ዝብጽሔ ኣይመስለንን፡ ብዙሕ ክጽልይ እዩ ዘሎኒ።
Si vis pacem para bellum - ሰላም እትደልይ እንተድኣ ዄይናካ ንውግእ ተሰናደው፡ ዝብል ላቲናዊ ብሂል ኣሎ፡ ጸገም በጽዋር ውግእ ንምፍታሕ ዝብል ውሳኔ ብዙሓት ዳርጋ ኵለን ሃገራት ክበሃላ ይከኣል ብቕልጡፍ ዝሰማማዓሉ ጉዳይ እዩ፡ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውግእ ንኸይህልው ኣብ ዝጻወቶ መንጐይናነት ተልእዀኡ ብዙሕ እዩ ዝጐድል፡ ኣብቲ ውድብ ድምጺ ዝህባን ድምጺ ብድምጺ ውድቂ ናይ ምግባር መሰል ዘለወንን፡ ዝሓልፍ ውሳኔ ኣብ ግብሪ ከይውዕል ናይ ምግባር ፍሉይ መሰል ዘለወን ሃገራት ኣለዋ፡ እዚ ኣብ ላዕለዋይ ናይ ጸጥታን ደሕንነን ቤት ምኽሪ ውዱብ ሕቡራት መንስታት ዓለም ዘሎ ናይ መሰል ፍልልይ ክውገድ ዝብል ናይ ውልቀይ ርእይቶ ኣሎኒ፡ እዚ ምናልባት ውግእ ንኸይህሉ መፍትሒ ክኸውን ይኽእል፡ እቲ ኣዚዩ ዘገድስ እገዳ ምህርቲ ኣጽዋር ውግእን ውግእን ናይ ዘተ ባህሊ ምስፋሕን ንዘተን ርክባትን ሓላፋ ምሃብ እዩ ንኣብነት እቲ ኣብ መንጐ ኡክራይንን ራሻን ምርኰይናታት ንምልውዋጥ ዝተበጽሔ ዝምምዕ እወታዊ እዩ፡ ….
እቲ ዝኸፍኤ ምስሉይነት እዩ፡ ሰላም ኣናበልካ ቀንደይና ናይ ውግእ ኣጽዋር ኣተቕርብ ምዃን። ምዕራባውያን ክርስቲያን ሃገራት ብዛዕባ ሰላም እናተዛረበ ኣብ ንግድ ናይ ውግእ ኣጽዋር ይነብራ። እዚ እዩ ምስሉይነት፡ ከምቲ ኢየሱስ ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ምዕራፍ 23 ዝብሎ፡ ምስሉይነት ከብቕዕ ኣለዎ። ኤኮኖሚ ሃገረይ ኣብ ንግድ ናይ ውግእ ኣጽዋር ዝቖመ ስለ ዝዀነ ብዛዕባ ሰላም ክዛረብ ኣይደልን ምባል ይሓይሽ ሰላም እናበልካ ናይ ውግእ ኣጽዋር ካብ ምቕራብ፡ ካብ ብዛዕባ ሰላም እናተዛረብካ ኣቕረቢ ናይ ውግእ ኣጽዋር ካብ ምዃን። ኣብ የመን ዘሎ ኵነት ንሕሰብ፡ እቶም ኣብቲ ናይታ ሃገር ወደባት ዝሰርሑ ነተን ናይ ውግእ ኣጽዋር ተሰኪመን ዝመጻ መራኽብ ኣይነራግፍን ዝብል ዝወሰድዎ ስጉምቲ ዝነኣድ እዩ ምስ በሉ፡ ብዛዕባ ገዛእ ርእስኻ ምክልኻል ዝብል መሰልን ግቡእን ሕጋዊ እዩ፡ ኣብ ግብረ ገባዊ ቲዮሎጊያ እውን ቅቡል እዩ፡ ገዛእ ርእስኻ ምክልኻል ዝብል መሰልን ግቡእን ኣብ ዘተ ዝቖመ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ …
ክሪስቲና ካሪቻቶ ካብ ትቩ2000
ቅድስቲ መንበር ብሚሊዮናት ዝቑጸር ኣብ ማእከል ሎንደን ኣባይቲ ዓዲጋ ዝብሉ ዜንታት ሕዝቢ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ዕለታውያን ጋዜጣታት የንብብ ኣሎ፡ ናይ ቫቲካን ቁጠባ ነዚ ዓይነት ተግባር ክውዕል የሕዝን፡ ብፍላይ እቲ ንናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ግብረ ሰናይ መሳለጢ ንዝብል ሰናይ ተግባር ዝወሃብ ምጽዋት፡ … በኣዅም ኣረኣእያ፡ እዚ ሕንዳ ዘይብሉ ኣግባብ ዕንቅፋት ዶ ኣይኰነን፡ ነዚ ዅሉ ጉዳይ’ዚ ብኸመይ ኢኹም እትርእይዎ?
ነዚ ሕቶ እዚ ብምልዓልኪ አመስግነኪ፡ ብርግጽ እቲ ዝወሃብ ምጽዋትን ሓገዝን፡ ንዘርብሕ ኤኮኖሚ ምፋስ ግብኡ እዩ፡ እዚ ቅኑዕ ምሕደራ ሃብቲ ገንዘብ ይበሃል፡ ኣብ ናይ ምህርቲ ውግእ ኣጽዋርን ዘይሕጋዊ መዓላታት ከተፍስሶ እንከለኻ ግና ዕላማኻ ኢኻ እትስሕት፡ ብዛዕባ እዚ ዝበሃል ዘሎ ናይ ምጽራይ መርመራ ካብ ውሽጢ ሃገረ ቫቲካን እዩ ዝነቐለ፡ ናይ ወጻኢ ጋዜጣታት ስለ ዝበለኦ ኣይኰነን፡ ኣብ ግቡእ መዓላ ዝብል ውሳኔ ቫቲካን በነዲክቶስ መበል 16 ኣበርቲዖም ዘመሓላለፍዎ ውሳኔ እዩ፡ ሎሚ እውን ዝቕጽል ዘሎ ኰይኑ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ኣታውታትን ወጻኢታትን ተቖጻጻሪ ኣካል ብውልቁ መጺኡ ምስ ሓበረኒ እቲ ዝብለኒ ዝነበረ ብርግጽ ሓቂ ድዩ ርግጸይና ዲኻ ቢለ ሓቲተዮን መርመራ ክግብረ ድማ ወሲነ፡ ስለዚህ ኪድ ንናይ ሃገረ ቫቲካን ቤት ፍርዲ ብዛዕባኡ ናይ ክሲ መዝገብ ክኽፈት ሕተት ብግልጺ፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ብላዕን ምግብረ ብልሽውናን ከምዘሎ እዩ ዘመላኽት እዚ እውን ክጻረይ ዘለዎ ጉዳይ እዩ፡ ንእግዚኣብሔር የመስግን፡ ዘመስግኖ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ስለ ዘሎ ዘይኰነስ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ቤተ ርስቲያን ዝፍጸሙ ገበናት ባዕላ ቤተ ክርስቲያን እናቃለዔት ስለ እትዋግኦ እዩ፡ በነዲክቶስ መበል 16 ዘበገስዎ ኣሰራርሓ ብሓቂ ዝነኣድ እዩ ንስዕቦ ዘሎና ኣገባብ እውን እዩ።
ፊሊፕ ፑለላ ካብ ርይተርስ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና
ኣብ ቀረባ ኣዋን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ናይ ኤኮኖምን ቁጠባ ጉዳይ ዝምልከት ዝስማዕ ዘሎ ሓበሬታ ዘተሓሳስብ እዩ ዝመስል፡ ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ሃገረ ቫቲካን ናይ ቁጠባ ጉዳይ ሓበሬታ በዓል ስልጣን ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ጀሚርካ ዳርጋ ፍርቆም ክበሃል ይከኣል ብገዛእ ፍቓዶም ሓላፍነቶም ኣረኪቦም ዝብል ሓበሬታ ኣሎ፡ ስለዚህ ንናይ ዓለም ሃቆፍ ናይ ቁጠባ ማሕበረሰብ እንታይ ውሕስነት ክትህቡ ትኽእሉ፡ …
ኣብ ጉዳይ ምቁጽጻር ቁጠባን ኤኮኖሚን ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓመታት ብዙሕ ንቕድሚት ሰጒይሙ እዩ፡ ናይ ቫቲካን ናይ ሃይማኖታት ተግባር ተቕውዋም፡ እቲ ብ ዮር ዝፍለጥ ተቕዋም ማለተይ እዩ ብመላእ ዓለም ሓቆፍ ኣባይቲ ባንኪ ቅቡል እዩ፡ ዘሎ ናይ ዓለም ሓቆፍ ናይ ቁጠባ ጉዳይ ዝከታተል ተቖጻጻሪ በዓል ስልጣን ክምርምሮ ዝኽኣል ጉዳይ እውን እዩ፡ ግልጺ ዝዀነ እሰራርሓ እዩ ዘሎ፡ …
ሮላንድ ዡኸም ካብ ቺክ መራኸቢ ብዙሓን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ታይላንድ ዘካየድክምዎ ሓዋርያዊ ዑደት ዛዚምኵም ናብ ቶክዮ ኣብ ዝነቐልኩምሉ እዋን ናብ ሆንግ ኮንግ ቤት ምኽሪ ፈጻሚ ኣካል መራሒት ካሪየ ላም ናይ ተለግራም መልእኽቲ ኣመሓላሊፍኩም፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ሆንግ ኮንግ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነትን ኣብ መንጐ ተቓውሞ ዘስምዑ ዘለዉን ዝካየዱ ዘሎ ሕዝባዊ ምርጫን እንታይ ትሓስቡ፡ ናብ ሆንግ ኮንግ መዓስ ከ ምብጻሕ ከተካይዱ ትሓስቡ?
ናይ በረራ ዶባት ከተቋርጸለን ሃገራት መራሕቲ ናይ ተለግራም መልእኽቲ ከተመሓላልፍ ኣግባብን ልሙድ ናይ ስነ ሜላዊ ርክባት ኪደት እዩ፡ ስለዚህ ነቲ መልእኽቲ ኣብ እተመሓላልፈሉ ሃገር ዘሎ መንግስቲ ዘካይዶ ኩሉ ትድግፍ ወይ ትነጽግ ማለት ኣይኵነን፡ ብኻልእ መዳይ ኣብ ሆንግ ኮንግ ጥራሕ ዘይኰነ ኣብ ቺለን ፈረንሳን እውን ከምቲ እቶም ቢጫ ካሚቻ እተሰምዩ ዘካይድዎ ዝነበረ ኣድማ ኩሉ ኣብ ኒካራጉዋን ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝረአይ ዘሎ ሕዝባዊ ናዕቢ ኩሉ የተሓሳስበኒ፡ ቅድስቲ መንበር ኣብ ኩለን ሃገራት ዘተ ክረጋገጽን ጸገማት ኵሉ ብዘተ መፍትሒ ክረክብ ትላበው፡ … ኣብ ሆንግ ኰንግን ኣብታ ዘፍቅራ ሃገረ ቻይና ክበጽሕ ምንዮተይ እዩ ኢሎም።
ቫለንቲና ኣላዝራኪ, ጋዜጠይና ተለቪዥን
ር.ሊ.ጳ. ኣብዚ እዋን’ዚ ከምእንርእዮ ዘሎና ኣብ ላቲን ኣመሪካ ህዝባዊ ናዕቢ ዝተባርዔ እዩ ዝመስል ዘሎ፡ ቨነዝዋላን ኣብ ቺለ ድሕሪ ፒኖቸ ክንርእዮ ዘይንሓስቦ ዝነበርና ኩነት ይፍጠር ኣሎ፡ ኣብ ቦሊቪያን ኒካራጉዋን ካልኦት ሃገራት ላቲን ኣመሪካን እውን … ናዕብን ዓመጽን ቅትለትን ማህሰይትን ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ኣባይቲ ክርስቲያንን። ንስኹም ከም ተወላዲ ላቲን ኣመሪካን ነቲ ህልው ኵነታት ላቲን ኣመሪካ ናትኵም ትንታኔ እንታይ እዩ፡ ሰላማዊ መፍትሒ ክርከብ ጻዕርታትኵም እንታይ ይመስል?
እቲ እዋናዊ ህልው ኩነታት ላቲን ኣመሪካ ነቲ ካብ 1974 ክሳብ 1980 ዓ.ም. ኣብ ቺለን ኣርጀንቲናን ኡራጉዋይን ብራዚልን ፓራጉዋይን እንተዘይተጋገኹ ኣብ ቦሊቭያ እውን፡ ዝነበረ ኵነታት እዩ ዝመስል፡ እቲ ዘሰንብደኒ እቲ ኣብ ቺለ ዘሎ ህልው ኩነታት እዩ፡ … መሰረታዊ ፍታሕ ካብ ዘተ እዩ፡ ስርዓትን ፍትሕን ሰላምን ኣገዳሲ እዩ፡ ብርግጽ ነቲ ዘሎ ህልው ኵነታት ዝተካኸል ትንታነ ኣይረኸብኩሉን፡ ኰይኑ ግና ዘተ መዳርግቲ ዘይብሉ መፍትሒ እዩ።
ብዛዕባ ሞራስለስከ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይዳንዩና - ይሸምግሉናን እንክብሉ ሓቲቶም ኣለዉ፡ እዚ ብጭቡጥ እንታይ ማመት እዩ?
ቨነዝዋላ ናይ ቅድስቲ መንበር ሞንገይናነትን ሓቲታ እያ፡ ቅድስቲ መንበር ሰላማዊ መፍትሒ ንኽርከብ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ንኽትሽምግል ስንድውቲ እያ፡ ቦሊቪያ እውን ሞንጐይናነት ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ሓቲታ እያ፡ ስለዚህ ሕብረት ኤውሮጳ እውን ይንቀሳቐስ ኣሎ፡ ዕንርቂ ንኸወርድ ሞንገይና ምዃን ሰናይ እዩ፡ ቺለ ተመሳሳሊ ሕቶታት ዘቕረበት ኣይመስለንን፡ ብራዚል እውን፡ ካብዚ ሓሊፈ ብዙሕ ክብል ኣይደልን፡ ብዛዕባ ከምዚ ዝኣመሰሉ ጉዳያት ብቑዕ ኣፍልጦ የብለይን።
ቅዱስነቶም ኣስዒቦም ብዛዕባ ታይላንድን ጃፓንን፡ ታይላንድ ካብ ጃፓን ፍልይ ዘብላ ደረት ሰገራውነት ባህሊ ዘለዋን እቲ ዘለዋ ጽባቔ ካብቲ ኣብ ጃፓን ዘሎ ጽባቔን ዝተፈልየን ብዙሕ ንዋታዊ ድኽነት እትርእየሉ ግና መንፈሳዊ ሃብታት ፍድፋድ ዝዀነላ ሃገር እያ፡ ኣብ ግሪክን ኣብ ካልኦት ከባቢ ዓለም ዝሎ ልብኻ ዘሕምም ጸገማት እውን ኣሎ፡ እቲ ንስኽን ቫለንቲና ኣላዝራኪ ብዛዕባ ጸገማት ሃገራት ብዙሕ ኣፍልጦ ዘለክንን መጽሓፋት ዝጸሓፍክን ኢኽን፡ ደቡባዊ ታይላንድ ልክዕ ከምኡ እውን ከባቢ ሰሜናዊ ታይላንድ ኣሎ፡ እቲ ዘይበጻሕክዎ ዞባ፡ ካብ ሰሜን ታይላንድ ምስ ዝመጺ ብዕስራታት ዝቑጸሩ ተራኺበን እየ፡ ባንግኮክ ኣዋናዊት ስልጥንቲ ከተማ፡ ካብቲ ናይ ጃፓን ዝተፈልየ ካልእ ዓይነት ናይ ገዛእ ርእሳ ሃብታት ዘለዋ እያ፡ ናትክን መጽሓፍን ከምኡ እውን ናይ ፍራንካ ጃንሶልዳቲ ብዛዕባ ምህዳር ዝዛረብ መጽሓፈን ጠቒሙኒ እዩ፡ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝፍጸም ምዝመዛን ምዝመዛ ኣብ ልዕሊ ፍጥረትን ዝምልከቱ ኣርእስታት ተዛሪበሉን ዘስመርኩሉን ሓሳብ እውን እዩ፡ ንኽልቴኽን ከመስግን እፈቱ፡ ናይ ሪቾ ካሚቻ ኣይርስዖን እየ (ኣብ መክሲኮ ብናይ ገበን ጉጅለታት ዝተቐትለ ሪቾ ዝስመን ክቕተላ እንከለዋ ለቢሰነኦ ዝነበራ ካሚቻባዕለን ቫለንቲና ኣላዝራኪን ንቕድስነቶም ሪቾ ከይርስዓ እንክብሉ መዘከርታ ይኹንኩም ቢለን ዝሃብዎም) ቀጥተይና ሕቶ ስለ ዘቕረብኩምለይ አመስግን፡ ከምዚ ዓይነት ሕቶን መልስን እዩ ዘድሊ፡ ንዅላትና ዝጠቕምን ንሱ እዩ፡ ምእንታይ ሓደራ ጸልዩ! እንክብሉ ቅዱስነቶም ምስቶም ጋዜጠይናታት ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።
ናይዚ ቃለ መሕትት ዘጋብያ ኣለሳንድሮ ጓራሺን ኣንድረያ ቶርኒየሊን (Alessandro Guarasci e Andrea Tornielli)


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 16.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.9:14,15
ሽዑ ደቂ መዛሙርቱ ንዮሓንስ ናብ ኢየሱስ መጺኦም “ ንሕናን ፈሪሳውያንን ብዙኅ ንጸውም, ደቂ መዛሙርትኻ ደኣ ስለምንታይ እዮም ዘይጾሙ፧ በልዎ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎም፦ “መርዓዊ ምስ አቶም ከሎዶ ኣዕሩኽ መርዓዊ ኪኃዝኑ ይኽእሉ ኢዮም፧ ግናኸ መርዓዊ ካብ አቶም ዝውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ ኢያ፥ ሽዑ ኸአ ኺጾሙ እዮም።
- ኣስተንትኖ
ዝኸበርኩም አብ ብሉይ ኪዳን ጾም መግለጺ እምነት፤ መግለጺ ንስሓ ከምዝነበረ ቃል አምላኽ ብንጹር ይገልጸልና። ንአብነት ታሪኽ ነህምያ፦ እዚ ሰብ እዚ በቲ አብ ልዕሊ ኢየሩሳሌም ዝወረደ ዕንወት ጉህዩ አብ ቅድሚ አምላኽ ብዓቢ ሓዘንን ጋህን ይቐርብ።: ሓናኒ ሓደ ኻብ አሕዋተይን ገለ ሰብን ካብ ይሁዳ መጹ። አነ ድማ ብዛዕባ እቶም ካብ ምርኮ ዝመለቑን ካብ ምርኮ ዝተመልሱ አይሁድን ብዛዕባ ኢየሩሳሌምን ሓተትክዎም። ንሳቶም ድማ “ እቶም ካብ ምርኮ ዝደኃኑን እቶም ካብ ምርኮ ስተመልሱን፥ አብ ሃገሮም ብብዙኅ መከራን ጸርፍን እዮም ዚነብሩ ዘለዉ። መካበብያ ኢየሩሳሌም ከአ ፈሪሱ እዩ፥ አፍ ደጌታታውን ብሓዊ ነዲዱ እዩ” ኢሎም ነገሩኒ። እዚ ዘረባ እዚ ምስ ሰማዕኩ፥ ሓያሎ መዓልቲ ኃዚነ እናበኼኹ ተቐመጥኩ። አብ ቅድሚ አምላኽ ሰማይ ድማ እጸውምን እጽልን ነበርኩ።
ከምዚ ኸአ በልኩ፡- ኦ እግዚአብሔር አምላኽ ሰማይ፥ ዓቢይን እትፍራህን አምላኽ፥ ነቶም ዚፈትውኻን ትእዛዝካ ንዚሕልዉን ኪዳንን ምሕረትን እትሕሉ፥ ንሕና ደቂ እስራኤል ከም ዝበደልናካ እእመን አሎኹ። አነን አቦታተይን በዲልና ኢና እሞ፥ እዚ አነ ባርያኻ ሕጂ ብዛዕባ ባሮትካ ደቂ እስራኤል ለይትን መዓልትን አብ ቅድሜኻ ዝጽልዮ ዘሎኹ ጸሎት ጽን ኢልካ ስምዓኒ፥ ቁሊሕ እውን በለኒ። ንሕና አዚና በዲልናካ ኢና። ነቲ ብሙሴ ብርያኻ ጌርካ ዝአዘዝካዮ ትእዛዛትን ሕግታትን ሥርዓታትን ድማ አይሓሎናዮን። ንህምያ. 1:2-4
ነህምያ አብ ክንዲ ሕዝቡ ይጸውምን ይጽልን። ነቲ እግዚአብሔር ብሙሴ ዘረከቦምን ዝሃቦምን ትእዛዛት ከምዘፍረሱ ከአ ይእመን። ብኃጣአቱን ብኃጥያት ሕዝቡን ይጠዓስን ምሕረት ይልምንን። እዚ ዓይነት ንስሓ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ተሰማዕነት ይረክብ። ካብዚ ኣብነት ተበጊስና እምበኣር ንሕና እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ አብ ጉዑዞና፡ አብ ጾምና ክንገብሮ ዘለና ከአ በቲ ጉድልነትና ተአሚና አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ምቕራብ ኢዩ። ስለዚ ንሕና አብዚ ግዜ እዚ ክንጸውም ከለና በዚ መንፈስ ክንገብሮ ንዕደም። ጾምና ናብ ንስሓ፤ ናብ ዕርቂ ዘምርዝሕ ወይ ዘብጽሕ ክኸውን አለዎ። ጾም ብኃጢኣትካ ተኣሚንካ ኣብ ቅድሚ አግዚኣብሔር ቀሪብካ ምሕረት ምልማን ኢዩ። በቲ ዝገበርናዮ ጉድልነት ኣበስኩ ኢልካ ምኽኣል ኢዩ፡፣
አብዚ ናይ ሎሚ ዝሰማዕናዮ ቃል ወንጌል እምበአር ሓዋሪያት ብዙሕ ግዜ ክጸሙ አይርከቡን ስለዚ ኢዮም ፈሪሳውያን ንመድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዚ እንዳበሉ ክሓትዎ ዝተረኽቡ። “ ንሕና ፍሪሳውያን ብዙኅ ንጸውም፥ ደቂ መዛሙርትኻ ደአ ስለምንታይ እዮም ዘይጾሙ፧” እናበሉ ክሓትዎ ተረኽቡ። ኢየሱስ ከአ፦ “ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎዶ ኣዕሩኽ መርዓዊ ኪኃዝኑ ይኽእሉ ኢዮም፧ ግናኸ መርዓዊ ካብ አቶም ዝውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ ኢያ፥ ሽዑ ኸአ ኺጾሙ እዮም።
ሓዋሪያት ክርስቶስ ምስአቶም ክሳብ ዘሎ ክሕጎሱ ነይሩዎም። ምኽንያቱ ኢቲ መራዓዊ ክርስቶስ እቲ መሲሕ ምስአቶም ስለዝነበረ። እንተኾነ ግዳ ይብል ቀጺሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ግናኸ መርዓዊ ካብ አቶም ዚውሰደላ መ ዓልቲ ኽትመጽእ እያ‹ ሽዑ ኸአ ኪጾሙ እዮም፥ እንዳበለ ብዛዕባ ምትሓዙን ስቕለቱን ሞቱን ትንሳኤኡን ይዛረብ። አብዚ ግዜ እዚ ሓዋሪያት ብርግጽ ኪሓዝኑ ኢዮም። እንተኾነ ድሕሪ እቲ ስቓይን ሓዘንን ሓዋሪያት ዘለዓለማዊ ሓጎስ ከምዝጽበዮም ከአ የብረሃሎም።
ስለዚ ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ሓቀኛ ጾም፥ ሓቀኛ ምሕላው ሕጊ እግዚአብሔር ደጋዊ ዘይኮነ ውሻጣዊ ለውጢ ዝሓትት ኢዩ። ተልእኾ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ እዚ ኢዩ ነሩ። ነቲ ብሉይ ከሐድስ፡ አብ ሓቅን ፍቕርን ዝተመርኮሰ ጉዑዞ ንኽተክል ኢዩ ዝመጸ። ሕይወት ወዲ ሰብ ብትምህርትን ምስክርነትን ክርስቶስ ማለት ብወንጌል ክሕደስ ኔሩዎ። ስለዚ ጾምና ነዚ ዘንጸባርቕ ክኸውን የዲሊ። ጾምና ኣብቲ ሓቀኛ ቃል ኣምላኽ መሰረት ዝገበረ ጾም ክንጸውም። ከምቲ ተቀባል ቀረጽ አብ ርሑቕ ደው ኢሉ፥ ዓይኑ ናብ ሰማይ ቓሕ ኬብል እካ ኸይደፈረ፥ ‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ’ እናበለ አፍልቡ ዝወቅዕ ዝነበረ፡ ንሕናውን ብኃጢኣትና ብውሽጢና ተጣዒስና ‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ” ኢልና ክንክእል በዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ንዕደም አለና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 10 May 2018
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ኬንያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ንክልተ መዓልታት ወግዓዊ ምብጻሕ ዝፈጸመ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ኬንያ ድሕሪ ምፍናዉ’ዩ ትማሊ ሮቡዕ 9 ግንቦት ናብ ከተማ ናይሮቢ ኣትዩ።
ብድሙቕ ስነ ስርዓት ዝተቐበሎ ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኡሁሩ ኬንያታ ምስ ፕረዚደንት ገለ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ስምምዕ ከምዝኸተሙ ቤት ጽሕፈቱ ገሊጹ።
ብመሰረት እቲ ዝተዋህበ መግለጺ፣ ጅቡትን ኬንያን፣ ኣብ ሓባራዊ ጸጥታዊ ጉዳያት እቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ኣብ ምግታእ ምንቕስቓስ ኣልሸባብን ካልኦት ሽበራውያን ጉጅለታትን ብሓባር ክሰርሓ ተሰማሚዐን።
ብዘይካ’ዚ እቶም መራሕቲ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ዘሎ ድሩት ንግዳዊ ልውውጥ ዝዓብየሉ ተኽእሎታት ንምፍታሽ ሓያሎ ውዕላት ከቲሞም።
ናይ ዲፕሎማት ፓስፖርት ንዝሓዙ ሰበ ስልጣንን ዲፕሎማሰኛታትን ክልትኤን ሃገራት ካብን ናብን ብዘይቪዛ ክንቐሳቐሱ ዝብል ነጥቢ’ውን ኣጽዲቖም።
====================


text:
ኤርትራዊ ትካል ንማሕበራዊ ፍትሕን ምዕባለን (ኤ.ት.ማ.ፍ.ም.)
መስራቲ አዋጅ
ስለምንታይ እዚ ትካል’ዚ ክምስረት ተደልዩ?
አብዚ ዘለናዮ መዋእል ህዝቢ ዓለም ኩሎም መሰላቱ ማለት መሰረታዊ ሰብአዊ መሰላቱ: ከም ሓሳብካ ብነጻ ምግላጽ: ሃይማኖታዊ ነጻነት: ነጻ ፕሬስ: ናይ ገዛእ ርእስኻ መሬት ምውናን: ዜግነታዊ ማዕርነቱ ብዝለዓለ ደረጃታት አብ ዝሕለወሉ ዘሎ ግዜ: ህዝቢ ኤርትራ ግን ኩሎም እዞም አብ ላዕሊ ዝተጥቅሱን ካልኦትን መሰረታውያን መሰላት አህዛብ ተነፊጉዎ ይርከብ::
ብካልእ ወገን ድማ ብአሽሓት ዝቅጾሩ ኤርትራውያን የሕዋትናን አሓትናን ብብዝሒ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ብምስዳድ አብዘን ሃገራት እዚእን አብ ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ንምግላጹ ዘሽግር አድራዕን መከራን ይረኽቡ ምህላዎም ጥራሕ ዘይኮነስ አብ ውሽጢ ሃገር እውን እንተኾነ ብሰንኪ እቲ መንግስቲ ዝኽተሎ ዘሎ ዕጹውን ድሩትን ናይ ወጻኢ ፖሊሲታቱ ናይ ወጻኢ ናይ ረድኤትን ምዕባለን ትካላት ከእትዋ ስለ ዝኽልከላ እቲ ካብአን ክርከብ ዝከአል ኩሉ ዓይነት ሓገዛት ተሓሪሙ አብ አዝዩ ከቢድ ዝኾነ ጸገም ይርከብ::
ብሓጺር አዘራርባ ማሕበራዊ ፍትሕን ምዕባለን አብ ሃገርና ኤርትራ ስለዝተሳእነ ትካልና አብ ወጻኢ ማለት አብ ሰሜን ኣሜሪካ ዝርከቡ ግዱሳት ኤርትራውያን ንጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን አብ ማሕበረሰብ ሃገረ ኣሜሪካ ማለት አብ ኩሉ ጽፍሕታት መንግስታዊ ትካላት ኮንግረስ ሕትመትን መራኸቢ ብዙሓትን ብሓፈሻ አብ መንጎ ኤርትራውያን ኣሜሪካውያን ድምጽና ንምቕላሕን ኩሉ ዓይነታዊ ሓገዛት ክርከበሉ ንምጽዓት ዝተመስረተ ማሕበር ኢዩ::
ዕላማና:
ትካልና ዘይመኽሰባዊ ኮይኑ ብዕሊ ምስ ኩለን ዘይመኽሰባውያን ትካላት አብ ሕቡራት መንግስትታት ኣሜሪካ (ሕ መ ኤ) ብወግዒን ብሕግን ዝተመዝገበ ኮይኑ ዕላማታቱ ድማ ብኸምዚ ዝስዕብ ይግለጽ፡
1. ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ አብ ኩሉ ጽፍሕታት ናይዚ ሃገር’ዚ (ሕ መ ኣ) ዓለምን ተፈላጥነት ክረክብን ንኩሉ አብ ሃገርና ዝካየዱ ዘለዉ ዘይፍትሓዊ ፖሊሲታትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ጠጠው ንምባል ምስራሕ፡፡
2. እቲ ቅኑዕን ንጹርን ዝኾነ ታሪኽን ባህልን ኤርትራ ንህዝቢን ንኹሎም ዘይመንግስታውያን ትካላት ንምቕራብ፡፡
3. ናይ ረድኤትን ምዕባለን መደባት ብምቕራብ ንኹሎም ኤርትራውያን አብ መዓስከር ስደተኛታት ናይ ጎረበት ሃገራት ዝርከቡ እንተከኢሉ ድማ አብ ውሽጢ ሃገር ንዝርከቡ ዜጋታት ተጠቐምቲ ንምግባር፡፡
4. ሰነዳት ብምእካብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መጽናዕትታትን ዎርክሾፓትን ንምክያድ፡ ንኤርትራን ኤርትራውያን አመልኪቱ ንኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ኤርትራውያን ብምጥርናፍን ምትሕብባርን ፍትሕን ምዕባለን ንኤርትራን ንኤርትራውያንን ንምምጻእ ጻዕርታት የካይድ፡
ትካልና መቀጸልታ ናይተን ቁጽረን እንዳወሰኸ ዝኸዳ ዘለዋ ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ዘይኮነስ ነቲ ኣብ ሕብረተሰብና ብምርሳዕ ወይ ብምንጻግ ተፈጢሩ ዘሎ ሃጋፋት ንምዕጻው (ንምምላእን) ብኡኡ መሰረት ድማ ንምስራሕ ኢዩ::
ብዝሒ ፖለቲካዊ ስልፍታትን ብርጌሳዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ክትዓት ብምክያድ መግለጺታት ብምውጻእን ብዙሕ ግዜ አብ አኸባታትን ኮንፈረሳት ብምጥፋእ አይኮነን ማሕበራዊ ፍትሒ ዝነግስ፡ እንታይ ድኣ ማሕበራዊ ፍትሒ ብቁኑዕ ተበግሶ፣ ቅኑዕ ሓሳብን ተበጊስካ ንኤርትራውያን ብሓፍሻ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ድማ ብፍላይ አስተምህሮ ብምሃብን ዓቅሞም ክብ ብምባልን ኩሉ መዳያዊ ተግባራዊ ተበግሶታት ብምውሳድን አድላይ ለውጥታት አብ ምምጻእ ከም ዝኽእሉ አብ ምግባርን ካብ ዝብል መሰረታዊ ሓሳባት ንነቕል፡፡
ንሕና መን ኢና?
ንሕና አካል ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝኾና ተራ ወልቀሰባት አብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ንነብር ከምኡ እውን ካብ ዝተፈላለያ ብሄራት ኤርትራ ኮይና ካብ ኩሉ ብሄርን፣ ሃይማኖትን ቓንቓን ደረጃ ሕብረተሰብን ኩሉ ሸነኻዊ መዳያት ሕብረተሰብና ዝበቆልና ኮይና እምንቶና ድማ ናይ ሞራል ሓላፍነት ስለዝምልከተና – ነቲ ድምጺ ዘይብሉ ሓጋዚ አልቦ ዝኾነ ህዝብና ድምጽን ሓገዝን ኮይና ከነገልግሎ ዝብል ኮይኑ ብሓባር ዘምጸኣና ጉዳይ ድማ “ድልየት” ገለ ነገር ምግባር ነዚ አብ ልዕሊ አሕዋትናን ኣሓትናን ዝፍጸም ዘሎ ነገራት ተፈላጥነት ንምርካብ ምስራሕ፡፡
ጠመተና
ማሕበራዊ ፍትሕን ፖለቲካዊ ጽገናን አብ ምምጻእ ዝዕንቅፈና ክልተ ድኹማት ጎድንታት አለዉና ንሕና ከም ሕብረተስብ ኮይኑ፡
1. አብ ክንዲ ህዝብና ኬይና ተሪርን ሓያልን ዝኾነ ድምጽና አብ ሕቡራት መንግስትታት አሜሪካ (ሕ.መ.ኣ) ኢሮጳን ከነሰምዕ ምኽአል ማለት ነቲ አብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ብዝምልከት ንኹሎም አብ እንነብረሎም ዘለና ሃገራት ዝርከቡ መንግስታውያን ብርጌሳውያንን ህዝባውያን ማሕበራት አብ ሃገርና ማሕበራዊ ፍትሕን ፖለቲካዊ ጽገናን ክካየድ ክጣበቀልናን ከስመዓልናን ምግባር፡
አገዳስነት ናይዘን ዝተፈላለያ ትካላት’ዚአን አብ ሳልሳይ ዓለም ምዕሩይ ምሕደራ ማሕበራዊ ፍትሒ ፖለቲካዊ ጽገና ንኽግበር አድላይነቱ ዘይከሓድ ስለዝኾነ ከም አብነት ትማሊ ጸጥታ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት አብ ሃገርና ብሰንኪ መሪሕነትና ብዝመጸ ጸግም ዝወሰዶ ማዕቆብ ንኹሉ ዓይነት በደላት ናይቲ ስርዓት አብ ሃገርን ህዝቢን ዝፍጽሞ ዘሎ ጎሲዩ በቲ ንሱ ዘካየዶ ምትእትታው አብ ሶማልያ ጥራሕ ክኽሰስ ምግባሩ ናትና ድምጺ ክስማዕ ስለዘይከአለ ኢዩ፡፡
2. መደባት ረድኤትን ናይ ምዕባለ መደባትን ነቶም ኩሎም ሃገር ገዲፎም ናብ ስደት ዘምርሑ ዘለዉ ዜጋታት ብሰንኪ መሪር መግዛእትን በደላትን ናይቲ ምልካዊ ስርዓት አብተን ብስደት ዝርከቡለን ዘለዋ ጎረባብቲ ሃገራት ማለት ሱዳንን ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራትን ክረኽቡን ክሕገዙን ምግባር እዚ ድማ ኩለን ናይ ተቓውሞ ውድባት ንዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብ ስምዕታ ምቕራብ ናይ ተግባር ግብረመልሲ ከይገበራ ምትራፍ ጥራሕ ኢና አብ ዝካየድ አኸባታትና ኮንፍረሳትናን ዝረአ ዘሎ፡፡
እወ ክንገብር ንኽእል ኢና
ንሕና ኤርትራውያን አብ አሜሪካን ኢሮጳን እንርከብ ባዶሽ መጸዋዕታ ጥራሕ ዘይኮነስ ተግባራዊ ነገራት ክንገብር ንኹሎም አሓትናን አሕዋትናን አብ ውሽጥን ደገን ብፍላይ ድማ አብ መዓስከር ስደተኛታት ኢና ክንዝርግሕ ክንሕግዝ ንኽእል፡ ካብኡ ሓሊፍና ድማ ነቲ ዘጋጥሞም ዘሎ ጸገማት ቆላሕታ ናይ ማሕበረሰብ ዓለምን ዓለምለኻዊ ናይ ረድኤት ትካላትን ከምዝኽእሉ ክንገብር ንኽእል፡፡
እዚ ኹሉ አብ ላዕሊ ዝጠቀስናዮ ጉዳያት ግን ብዘይ ጥርናፈ ስለዘይከአል ክንውደብን ክንጥርነፍን ይግባእ፡፡
ነቶም ስቅታ መሪጾም ደቂሶም ዘለዉ ደቂ ሃገር ብምብርባር ገለ ነገር ንህዝቦም ክሕግዙ እንተደለዩ ብኸመይ ከምዝትግብሩዎ ዝጠፍኦም ምብርባርን ተሳትፍኦም ከምዝዕዝዙ ምግባር ኢዩ እዚ ድማ ሓደ ካብ ዕላማታት ናይ ትካልና ኢዩ፡፡
ንሕና ድማ ትካልና ከም መንኮርኮር ናይቶም ሓሳባትን ጻዕርታትን ከይና ናይ ብሓቂ ለውጢ ንኽህሉ ንኹሉ ህዝብና ብፍላይ ድማ አብ አሜሪካ ንዝርከብ አብዚ ጉዳይ’ዚ ክጽንበርን ፍልጠቱን ፍሉይ ክእለቱን ትዕድልቱን አብዚ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ከውዕሎ ንጽውዕን ንዕድምን፡፡
እንተደአ ዕላማናን ሽቶናን ሓደ ኢዩ ኢልኩም ተአምኑ ከይንኩም፡ በዚ ኢሜይል’ዚ ተወከሱና፡
eritreanfoundation@gmail.com
Short URL: https://english.farajat.net/?p=946


text:
ኣብ ዞባታት ደቡብ፡ ማእከልን ዓንሰባን ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከላትን ክፍልታት ተመላለስቲ ሕሙማትን ሎሚ 5 ጥሪ ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 82 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ።
ካብ’ዚኦም፡ እቶም 45 ካብ መወሸቢ ማእከላት ዞባ ደቡብ፡ ማለት 15 ካብ እንዳገርግስ፡ 10 ካብ ሰንዓፈ፡ 7 ካብ ዓዲ-ዃላ፡ 5 ካብ መንደፈራ፡ 4 ካብ ድባርዋ፡ 4 ካብ ደቀምሓረ፣ ሓንቲ ድማ ካብ መወሸቢ ማእከል ዋሊኩ – ዞባ ዓንሰባ’ዮም።
እቶም ዝተረፉ 36 ከኣ፡ ኣብ ክፍልታት ተመላለስቲ ሕሙማት ዞባ ማእከል ብዝተገብረ መርመራታት’ዮም መልከፍቶም ተረጋጊጹ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ 34 ኣብ ዞባ ደቡብ፣ 12 ድማ ኣብ ዞባ ማእከል – ብጠቕላላ 46 ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ዘድሊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ ዜጋታት፡ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም ኣለዉ።
በዚ መሰረት፡ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ሎሚ 1445 በጺሑ’ሎ። 740 ካብ’ዚኦም ሓውዮም ዝተፋነዉ፡ 3 ብሞት ዝተፈልዩ፡ 702 ድማ ገና ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ዝርከቡ’ዮም።
ሚኒስትሪ ጥዕና
05 ጥሪ 2021


text:
ርሕቀትካ ሓሉ፡ ካብ ምጽቕቓጥ ድማ ተቖጠብ።
ኣብ ውሽጢ ገዛ ይኹን ኣብ ደገ፡ ምስ ካልኦት ሰባት ዘሎካ ምርሕሓቕ ሓልዎ። ጽቕጥቅጥ ካብ ዘሎዎ ቦታታት ተቖጠብ።
ብፍላይ ነዚ ኣገዳሲ ዚገብሮ ድማ፥ ንሰባት ኣብ ውሽጢ ገዛን ንነዊሕ ግዜን ምስ ትራኸቦምን እዩ።
ጽቕጥቅጥ ካብ ዘሎዎም ቦታታት፡ ከም ድኳናት፡ ማእከል-ዕዳጋታትን ህዛባዊ መጐዓዝያን ክትቁጠብ ይግባእ።
ዋላ’ኳ እቲ ዝተራእየካ ምልክት-ሕማም ቅልል ዝበለ ይኹን፥ ኣብ ገዛኻ ጽናሕ፡ ምርመራ ድማ ግበር
ምልክት-ሕማም ዝተሰምዖም ቆልዑን ዓበይቲን፥ ካብ ስርሖም፡ ካብ ቤትትምህርቶም፡ ካብ ቅድመ-ትምህርቶም ወይ ውን ካብ ካልእ ንጥፈታቶም ኣቛሪጾም፥ ኣብ ገዝኦም ኪጸንሑ ይግባእ። እዚ ማለት ድማ፡ ዋላ’ኳ እቲ ዚስምዓካ ዘሎ ምልክት-ሕማም ቀሊል ምዃኑ ብዘየገድስ እዩ። ምርመራ ድማ ግበር፡ ምስ ካልኦት ሰባት ኣካላዊ-ርክብ ካብ ምግባር ድማ ተቖጠብ።
ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ እንታይ ሕጊታት ከም ዘገልግል፥ ኣብ 1177.se ክተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ትኽእል እንተ ዄንካ ኣብ ገዛኻ ዄንካ ስራሕ
”ቤትስልጣን ጥዕና-ህዝቢ” (Folkhälsomyndigheten)፡ ኵሎም’ቶም ካብ ገዝኦም ስርሖም ከካይዱ ዚኽእሉ ሰባት፡ ከምኡ ንኺገብሩ ይመክር። ኣብ ገዛኻ ዄንካ ንኽትሰርሕ ዚክኣል እንተ ዀይኑ፡ ምስ ወሃብ-ስራሕካ ተዛራረብ። ወሃብ ስራሕካ፡ ዋላ ኣብቲ ኣብ ገዛኻ ዄንካ ትሰርሓሉ ጊዜ ውን፥ ሓላፍነት ከባቢ-ስራሕካ ኪወስድ ኣገዳሲ እዩ።
ንዓኻ ከምዘይለግበካን ንኻልኦት ከም ዘይተልግብን ጌርካ ምስ ሰባት ተራኸብ
ምስቶም ካብቲ ስድራ ቤት ወጻኢ ዝኾኑ ሰባት ወይ ፈተውትኻ ኣብ ትራኸበሉ ጊዜ፥ ነቲ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ብዝዕገተሉ ኣገባብ ጌርካ ፈጽሞ።
ብፍላይ ኣብ ውሽጢ ገዛ ተጸጋጊዕኩም ካብ ትኾኑሉ ኩነታት ተቖጠቡ። ብዝተኻእለ መጠን ካብ ገዛ ወጻኢን ብውሑድ ጕጅለታትን ተራኸቡ። ምልክት-ሕማም ምስ ዚህልወካ ካልኦት ሰባት ኣይትርከብ።
ክታበት ንምግባር ምስ ተዓደምካ/ኪ ክታበት ውሰድ
ክታበት ምውሳድ፡ ነቲ ብኮቪድ-19 ብኸቢድ ንኽትሓምም ወይ ንኽትመውትን ዘሎ ሓደጋ ዘጕድል ኣገባብ’ዩ። ንሱ ለብዳ ንምክልኻል ውን ዚሕግዝ’ዩ። ኵሎም ልዕሊ 18 ዝዕድሚኦም ሰባት ክታበት ኪዳለወሎም እዩ። ነቶም ካብ 16-17 ዝዕድሚኦም መንእሰያትን ክታበት ንምሃብ ውን ምድላው ይግበር ኣሎ። ኣብ ”ኣድራሻ-ኢንተርነት” ናይ ”ቤትስልጣን ጥዕና-ህዝቢ”፥ ብዛዕባ ክታበታት ሓበሬታ ተጻሒፉ ክትረክብ ኢኻ። ክታበት ምውሳድ ብነጻ ድሌትካ ዚግበር ነገር’ዩ። ይኹን እምበር፡ ”ቤትስልጣን ጥዕና-ህዝ��” ዚህቦ ምኽሪ፡ ሕራይ ኢልካ ነቲ ክታበት ምውሳዱ እዩ። ኣብ ”1177.se” ኣቲኻ፡ ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ እቲ ኣወሃህባ ክታበታት ብኸመይ ይመሓደር ከም ዘሎ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ምጋሽካ ንዓኻ ከም ዘይለግበካን ንኻልኦት ከም ዘይተልግብን ግበር
ኣብ ትጐዓዘሉ ጊዜ፡ ናይ ምልጋብ ሓደጋ ብዘይህልወሉ ኣገባብ ክትገብሮ ይግባእ። ኮፍ-መበሊ ንምግዛእ ኣብ ዘይትኽእለሉ ኩነታት፥ ናይ ሓባር-መጐዓዝያ ኣብ ክንዲ ምጥቃም፥ እቲ ጕዕዞኻ ብእግርኻ፡ ብሽክለታ ወይ ብማኪና እንተ ገበርካዮ ይበልጽ።
ናብ ርሑቕ ቦታ ጌሽካ፡ ኣብቲ ዝኸድካዮ ቦታ ምስ ሓደስቲ ሰባት ትራኸብ ምስ ትኸውን፥ ርሕቀትካ ክትሕሉ ከም ዘሎካ ዘክር፥ ብዝተኻእለ መጠን ድማ ካብ ገዛ ወጻኢ ኣብ ዝኾነ ቦታ ርኸቦም።
ኣብቲ ዝገሽካዮ ቦታ ኣጋጣሚ ኾይኑ ምልክት-ሕማም ኮቪድ-19 ምስ ዚስምዓካ፥ ንነፍስኻ ክትንጽለሉ ትኽእል መገዲን፥ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ብዚከላኸል ኣገባብ ናብ ቦታኻ ክትምለሰሉ ትኽእል ኣገባብ ሓሲብካሉ ክትጸንሕን ይግብኣካ።
ናብ ካልኦት ሃገራት መገሻ ምስ ትፍጽም፥ ናብታ ዝኸድካላ ሃገር ብዛዕባ ዘሎ ናይ ለበዳ ምስፍሕፋሕ ሓደጋን፥ ኣብቲ ዝኸድካዮ ቦታ ብዛዕባ ዘሎዉ ሕጊታትን ክልከላታትን”፥ መዓስ ክትምለስ ከም ዝኾንካን ሓበሬታ ረኸብ።
ኣእዳውካ ኣዘውቲርካ ተሓጸብ
እቲ ሕማም ዘላግብ ንጥረ-ነገር ብቐሊሉ’ዩ ኣብ ኣእዳውካ ዚጠብቕ። ሽዑ ድማ ንኣብነት፡ ኣብቲ ንኻልእ ሰብ ሰላም ትብለሉ ጊዜ፡ እናተላብዐ ኪኸይድ ይኽእል እዩ። ሰለዚ እምበኣር፡ ኣእዳውካ ብሳምናን ብማይ ውዑይን ኣዘውቲርካ፡ ን20 ካልኢት ዚኸውን ጊዜ ተሓጸብ።
ከምዚ ዚስዕብ ክትገብር ከሎኻ ኣዘውቲርካ ኣእዳውካ ተሓጸብ፡-
- ናብ ገዛኻ እትው ምስ በልካ ወይ ናብ ስራሕ ምጽእ ምስ በልካ
- ኣብ ደገ ምስ ጸናሕካ
- ቅድሚ ኣብ መኣዲ ምቕራብካ
- መግቢ ኣብ ተዳልወሉ ጊዜ
- ብድሕሪ ኣብ ሽቃቕ ምብጻሕካ እዮም።
ናይ ኢድ-ኣልኮል( ወይ ንዕኡ ዚመሳሰሉ ፋሰስቲ)፥ ኣብቲ ኢድካ ብማይ ንምሕጻብ ዕድል ዘይትረኽበሉ ጊዜ ከም ኣማራጺ ትጥቀመሎም ነገራት’ዮም።
መታን እቲ ተላጋቢ ንጥረ-ነገር ናብቲ ልፋጫት ናይ ኣካላትካ ከይተሓላለፍ፥ ዓይንኻ፡ ኣፍንጫኻን ከምኡ ውን ኣፍካ ካብ ምትንኻይ ተቖጠብ። ክትስዕል ወይ ክትንጥስ ከሎኻ ውን፡ ኣብ መዓጻጽፎ ቅልጽምካ ወይ ኣብ ወረቐት-መንዲል ክትገብሮ ኣገዳሲ ነገር እዩ።
ኵሉ ትግባረኻ ካብ ለበዳ ውሑስ ብዝኾነ ኣገባብ ፈጽሞ
ንዓኻን ንኻልኦት ካብ ለበዳ ኮቪድ-19 ንምክልኻል ዚክኣለካ ነገር ኵሉ ክትገብር ሓላፍነት ኣሎካ እዩ። ንስኻ ባዕልኻ ብኸመይ ንርእስኻ ካብ ለበዳ ከም ትኽወል፥ ርሕቀትካ ብኸመይ ክትሕሉ፥ ንኻልኦት ሰባት ከይተልግበሎም ድማ፡ እንታይ ክትገብር ከም ዘድሊ ክትሓስበሉ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ካልኦት ሰባት ውን ሓልዮትን ተገዳስነት ክተርኢ ይግባእ እዩ። ከምኡ ምግባር ድማ፡ ብፍላይ ነቶም ብጽኑዕ ኪሓምሙ ዚኽእሉ ናይ ሓደጋ-ጕጅለታት፥ ዝልዓለ ኣገዳስነት ዘሎዎ እዩ።
ተወሳኺ ኣብዚ ኣንብብ
ብዛዕባ ኮቪድ-19፡ ክታበትን ምርመራ ምግባርን ብነንበይኑ ቋንቋታት
ክታበት ኣንጻር ኮቪድ-19
Filmen nedan, Ladda ner: Alla kan drabbas och alla behöver ta vaccin
Alla kan drabbas och alla behöver ta vaccin (47 sek)
Filmen nedan, Ladda ner: Varför är det så viktigt vara vaccinerad?
Varför är det viktigt att vara vaccinerad? (24 sek)
Filmen nedan, Ladda ner: Hur funkar vaccin?
ብኸመይ ክታበታት ይሰርሑ፧
Filmen nedan, Ladda ner: Vad är ett vaccin?
እንታይ ኢዩ ክታበት፧
Filmen nedan, Ladda ner: Hur testas vaccin mot covid-19?
ብኸመይ ኢዮም ክታበታት ኣንጻር ኮቪድ-19 ዝፍተኑ፧
Filmen nedan, Ladda ner: Nu pågår vaccination mot covid-19
ኣብዚ እዋን እዚ ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ይወሃብ ኣሎ።
ካልእ ሓበሬታ
Filmen nedan, titel på svenska: Covid-19: Så länge ska du stanna hemma om du är sjuk


text:
ኮይኑ ግና፡ ንቅኑዕ ኣራኣእያ ምትርጓምን፡ ብዘለካ እምነት ምስራሕን ጎደለ። እዚ ኹሉ ዓመታት ቃልሲ፡ ብዛዕባ ሽግራት ህዝብናን ሃገርናን፡ ኣጋባብ መፍትሒኡን ዝተሓንጠጠ ቀለም፡ ተጸሚቑ ኣብ በራሚል ኣኪብና እንተነፍስሶ፡ ሰብ ዝወስድ ውሕጅ መበገሰ።
መትከል ርእሰ- ውሳነ ከም መካተዒ ኣርእስቲ ኮይኑ ብብዙሓት ፈሊጣውያን ፖሊቲካውያን መራሕቲ ውድባት ከከም ኣነባብኦምን ኣረዳዶኦምን፣ ብዝተፈላለ ክገልጽዎን ክትርጉምዎን ጸኒሖምን ኣለዉን፣
ትማሊ ኣብ ኤርትራ መበል 18 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ከቢሩብ ውዒሉ።ኣብ ዓይነት ይኹን ትሕዝቶ ፍሉይ ነገር ኣየምጸኣን።ከም ቀደሙ ንሕማቕን ሰነፍን ዘሕጉስ ጎደናታ ት ብመሳጢ ጠቕሲ፡ጎልጎል ብሕብራዊ ክዳን ዝለበሱ መናእሰያት ተሰሊሙ ከበሮን ተወ ቒዑ ክራር ምስ ኦርጋን ኣቓሊሑ።ሰባት ተኸዳዲኖም ኣደታት ተቖኒነን ተለባቢሰን ውጺአን፡እዚ ግን ነቲ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ስቓይ ኣይሓብኦን፡ዝተዛረቡ ከኣ ክሓብኡ ዝ ደለዩ ወይ ጌጋ ቃል ከየስቱኹ ሰጋእመጋእ እናበሉ ምድማጾም ገጾም ክምስክር፡ኣብ ቃላ ቶም ተሓጉሸ፡ ጽቡቕ ርእየ…ገለስ ሕሉፍ ሓሊፉዎም ዮሃና ንክቡር ፕረዝደንትን ኣመ ራርሓኡን ምባሎም ከኣ ብዙሕ ክበሃል ዝከኣል እንተኾነ፡ኣብ ጥቃ መን ከምዘለው ፈሊ ጦም ዘወጻጽእ ምዝራቦምውን ምልክት ናይቲ ዘሰክፍ ኩነታት ምዃኑ ይሕብር።
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ፡ ኣቦ ወንበሩ ዝነበረ መስፍን ሓጎስ ንዘቕረቦ ስልጣን ናይ ምልቃቕ ሕቶ ብምቕባል ንኣቶ ተስፋሚካኤል የውሃንስ ከም ኣቦ ወንበር ሰልፊ ከምዝተከኦ ሎሚ 9 ሚያዝያ 2009 ኣብ ዝለኣኾ ጋዜጣ መግለጺ ሓቢሩ።
እቲ ሰራዊት ኣልዒሉዎ ዘሎ ሕቶ ፡ መሰረታዊ ጠለብ ህዝቢ ‘ምበር ሕቶ ደሞዝ ከምዘይኮነ ኮሚተ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣፍሊጡ።
እቲ ንነዊሕ እዋን ዝተጸበናዮን ዝሓለምናዮን፡ እቲ መዳርግቱ ውሑድ ዝኾነ መስዋእቲ ዝኸፈልናሉን፡ ከምሰብ ብክብረት ናይ ምንባር ባህግና ሎሚ ብመንገዲ ኣሰና ብዝቃላሕ ዘሎ ዘሐብን ምንቅስቓስ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ካብ ድቕድቕ ጸላም ናብቲ ወገግ ዝበለ ብርሃን ተሰፋ ተገማጊሙ ንዕዘብ ኣሎና።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።


text:
Radio Erena: 21 May 2019
ሓዉ ንፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ብሓገዝ ስለያ ኢትዮጵያ፣ ካብ ሱዳን ሃዲሙ ናብ ቱርኪ ከምዝኣተወ ንኣፈኛ መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቲ ዓባስ ሓሰን ኣል በሺር ዝተባህለ ሓዉ ንፕረዚደንት ሱዳን ነበር፣ ድሕሪ ምውዳቕ እቲ ስርዓት ኣብ 11 ሚያዝያ ብኡ ንብኡ ብመንገዲ ገዳርፍ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሃደመ’ዩ ተገሊጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ሓዉ ንበሺር ዝርከቦም ሓያሎ ናብታ ሃገር ዝሰለኹ ሰባት፣ ናብ ካርቱም ከረክቦም መሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን እኳ እንተጸውዐ፣ ስለያ ናይቲ መንግስቲ ግና ብስትርቲ መኪና ናብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምግዓዝ፣ ናብ ቱርኪ ከምዘፋነውዎ’ዩ ዝወቅስ።
ንሱዳን ን30 ዓመታት ዝመርሐ ዑመር ሓሰን ኣል በሺር 5 ኣወዳት ኣሕዋት ዘለዉዎ ኮይኖም፣ ዓብደላ ሓሰን ኣል በሽር ዝተባህለ ሓደ ካብኣቶም ጥራይ’ዩ ምስ ሓዉ ኣብ ቀይዲ ዝርከብ።
ብመንገዲ ኢትዮጵያ ናብ ቱርኪ ከምዝሃደመ ዝንገረሉ ዘሎ ዓባስ ሓሰን ኣል በሺር፣ ኣብ ሓያሎ ወፍርን ንግድን እታ ሃገር ዝነጥፍን ብብልሽውናን ምጥፍፋእ ሚሎዮናት ዶላራት’ዩ ዝኽሰስ።
ን10ታት ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ንኣሕዋቶም፣ ንደቆምን ናይ ቀረባ ቤተ ሰቦምን፣ ኣብ ዘይግብኦም ስልጣን፣ ፖለቲካ፣ ወፍሪን ግድን ዝኣመሰል ብልሽውና ከምዘዋፍርዎም ይፍለጥ።
ድሕሪ ምፍንቃል እቶም መራሕቲ፣ ሓያሎ ኣባላት ቤተ ሶቦም፣ ግዳያት ሞት ማእሰርትን ስደትን ክኾኑ’ዮም ዝርኣዩ።
===================


text:
እቲ ፈላማይ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ ክፍፀም እንተሎ ምኽትል ወፃኢ ምንስቴር ኬንያ ሳም ኦንገሪ ካብ ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ዝተልኣኸ ናይ እንዃዕ ደስ በለኩም ደብዳቤ የንቡ ነይሮም።
ድሕሪ እቲ ፍንጀራ ካልኣይ ዓርሰ ቕትለታዊ ናብ ጃዚራ ፓላስ ሆቴል ንምእታው ፈቲኑ”ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪካ ዝተዓጠቖ ቦምብ ቅድሚ ምፍንጃሩ ብወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ከምዝተቐተለ ገሊፆም።
ፕሬዝዳንት ማሕሙድን ንልኡኽ ኬንያን ተኣኪቦም ንዝነበሩ ኣባላት መራኸቢ ብዙሃንን ኣብ ዝባን እቲ ሆቴል ብህድኣት መግለፂ ምሃቦም ቐፂሎም።
እስላማዊ ኣኽራሪ ኣልሸባብ ነቲ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።
ፀጥታ እቲ ዝልዓለ ብድሆ ምምሕዳሮም ምዃኑ ፕሬዝዳንት ማሕሙድ ገሊፆም ኣለው።
ኣብ ውሽጣ፡ኣብ ጎረባብታን ኣብ ዝተረፈ ዓለምን ሰላም ዘለዋ ሱማሊያ ንምፍጣር ንሰርሕ ኣለና’ውን ኢሎም።
ምሁርን ልዝብ ዝበለ ፓለቲካዊ ቅዋምን ዘለዎም ማሕሙድ ዝሓለፈ ሰኒ እዮም ትፅቢት ብዘይተገበረሉ ኣገባብ ብዝለዓለ ድምፂ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመረፁ።


text:
ኣብ Söderhamn ብኸምዚ መንገዲ ይዉስኑ
ኣብ ምምሕዳር ሶደርሃም ንዝለዓለ ፖለቲካዊ ዉሳነ kommunfullmäktige ዝህቡ ኣካላት 49 ተወከልቲ ኣልዎም። ንናይ መዛጋጃቤት ምንቅስቃሳት ስራሕን መምሃሪን ይቅርብ። ናይ መዛጋጃቤት ዝለዓሉ ፖለቲከኛታት kommunfullmäktige ኣብ Rådhuset ዉሽጢ ካብ ሰዓት 18.00 ሶኒ መወዳታ ናይ ነብሲወከፍ ወርሒ ይርከቡ።
Kommunstyrelsen ንዝተዋህበ ዉሳኔ ኣብግብሪ ንምዉዓልን ንምከታተሊን ሓላፍነት ኣለዎ።
ድጋፍ ኣለዎ kommunstyrelsen ኣብ ምሕደራታት-kommunstyrelseförvaltningen, ንሶም ምስ ናይ ምምሕዳር ኣማሓዳድራ ን ዉህደትን ይሰርሕ።
ነፍስወከፍ ምሕደራታት ብፖሎቲካዊ ኮሚተ ይምራሕ።
መዓልታዊ ዝስርሑ ስራሓት ኣብ መዛጋጃቤት ብዝተፈላለዩ ምሕደራታት ይካየዱ።
ኣብ Söderhamn ብኸምዚ መንገዲ ይዉስኑ
Arbetsmarknads- och socialförvaltningen
ናይ ዉልቀ ሰብን ስድራቤትን ክንክን ሓላፍነት ኣለዎ። ገንዘባዊ ሓገዝ ፣ቆልዑ ጠበቃ፣ናይ መንእሰያትን ዓበይትን ክንክን፣ምኽሪ ኣገልግሎት፣ናይ ስደተናታት ኣገልግሎት፣ ናይ ኣልኮላዊ መስተን መጠን ዕጸ ፋርስን ምክልኻል ይሰርሕ።
Barn- och utbildningsförvaltningen
ናይ ቅድመ ትምህርቲ፣ነጻ መውዓሊ ገዛ፣ ቅድመ ትምህርቲ ክላስ፣ መባታ ቤት ትምህርቲ ከምኡዉን ንኣካለስንኩላን ቤት ትምህርቲ ወይ ባህላዊ ትምህርቲን ሓላፍነት ኣለዎ።
Bygg- och miljöförvaltningen
ብተወሳኺ ሓላፍነት ናይ ጽሬት ኣከባቢ፣ቁጽጽር ጥዕና፣ቁጽጽር መግቢ ከምኡዉን ናይ ህንጸት ፍቃድ ኣለዎ።
Kultur- och samhällsserviceförvaltningen
ዉጥን ናይ ምዕባለታት ባህሊን ነጻ ዝርርብን፣ ኣገልግሎት መንገድታት፣ ጎደናታት፣ መናፈሻታትን ናይ ኣመጋግባ ኣገልግሎትን ሓላፍነት ኣለዎ።
Omvårdnadsförvaltningen
ሓላፍነት ናይ ዓበይትን ናይ ኣካለ ስንኩላን ክንክን ኣለዎ። ሓላፍነት ናይ ገዛ ተኣለይቲ፣ክንክን ኣብ መእለይ ቦታ ንዝእለዩን ዉልቃዊ ሓገዝን ኣለዎ። ንዝተወሰኑ ናይ ጥዕና ሓገዝ ሓላፍነት ኣለዎ።
Överförmyndarenheten
ቁጽጽር ናይ ጠበቃታት ወይ ኣላይ። ፍቃድ ዘይብሎም ቆልዑ ወይ ፍቃድ ዘብሎም ሰባት ፍትሓዊ ምስዘይከውን ሓላፍነት ኣለዎ።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
Radio Erena: 02 March 2017
ኣብ ሽወደን፣ ኣቝሑ ገዛ ኣብ ዝሽየጠሉ ትካል ‘ኢኪኣ’ ንሓንቲ ሽወደናዊት ኣደ ምስ ወዳ ዝቐተለ ኤርትራዊ ሓታቲ ዑቕባ፣ ዝተፈርዶ ናይ ሕልፈት ማእሰርቲ ኣብ ኤርትራ ክቕጽሎ ይሓትት ምህላዉ ጠብቕኡ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ጠበቕኡ ንማዕከናት ዜና ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቲ ኤርትራዊ ብዝፈጸሞ ገበን ንሕልፈት ተፈሪዱ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሽወደን እኳ እንተሎ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰርቲ እታ ሃገር ብእሱራት ብዝወርዶ ዘሎ ማህረምቲን ካልእ ምፍርርሃትን’ዩ ናይ ሕልፈት ማእሰርቱ ኣብ ኤርትራ ክፍጽም ዝሓትት ዘሎ።
እቲ ኣብራሃም ዑቕባጋብር ዝተባህለ ወዲ 35 ዓመት ኤርትራዊ፣ ዘቕረቦ ናይ ዑቕባ ሕቶ ብመንግስቲ ሽወደን ድሕሪ ምንጻጉ፣ ብ10 ነሓሰ 2015፣ ናብቲ ኣቑሑ ዝሽየጠሉ ትካል ብምዃድ፣ 55 ዓመት ንዝዕድሚኣ ኣደን 28 ዓመት ንዝዕድሚኡ ወዳን ብኻራ ወጊኡ ከምዝቐተሎም ይዝከር።
እቲ መንእሰይ፣ ድሕሪ ዝፈጸሞ ቅትለት ንጹሃት ሰባት፣ ህወይቱ ባዕሉ ንምጥፋእ ንገዛ ርእሱ ብኻራ እኳ እንተጨንድሐ፣ ኣብ ሆስፒታል ተወሲዱ ብዝተገብረሉ ሕክምና ካብ ሞት ክድሕን ከምዝኸኣለ ይፍለጥ።
ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጽኡ፣ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ግዝያዊ ስራሕ ምግፋፍ ዓሳ ተዋፊሩ ከምዝነበረ ዝተገልጸ ኣብርሃም፣ ኣብ ኢጣልያ ዑቕባ ዝሓተተሉ ናይ ኣጻብዕቱ ኣሰር ስለዝተረኽበ’ዩ መንግስቲ ሽወደን ናይ ዑቕባ ሕትኡ ነጺግዎ።
ናብ ኢጣልያ ክጥርዞ ምዃኑ ድሕሪ ዝሃቦ ሓበሬታ ከኣ፣ ናብ ትካል መፍረ ኣቑሑ ‘ኢኪኣ’ ብምኻድ ኣብ ቅድሚኡ ዝጸንሕዎ ሰለማውያን ሰባት ቀቲሉ።
እቲ መንእሰይ፣ ናብ ኤርትራ ክጥረዝ ይሓትት እኳ እንተሎ፣ ካብ ወገን መንግስታት ሽወደንን ኤርትራን ዛጊት ውዱእ መልሲ ኣይተረኽበን።
ክፍሊ ፍትሕን ሕግን ሽወደን፣ እቲ ገበነኛ ናብ ሃገሩ ተሰጋጊሩ ዝእሰረሉ መንገዲ ንምንዳይ ምስ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝርርብ ጀሚሩ ከምዘሎ ‘ብሪትባርት’ ዝተባህለ ማዕከን ዜና የመልክት።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዚ ብቕትለት ክልተ ሰለማውያን ሰባት ንሕልፈት ዝተፈርደ ዜጋኡ ማእሰርቱ ኣብ ኤርትራ ንኽቕጽል ክቕበሎ ድዩ ወይስ ክነጽጎ ሓበሬታ ኣይሃበን።
======================


text:
Radio Erena: 14 August 2017
ካብ 4 ክሳብ 13 ነሓሰ ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም 2017 ኤርትራ ብዘይማዳልያ ተፋንያ።
ኣብ ቅድድም ጉያ እግሪ ማራቶን፣ 10 ሽሕ፣ 5 ሽሕ፣ ከምኡ ድማ 3 ሽሕ ሜትሮ ብሓፈሻ ሸሞንተ ኣትለታት ዘሳተፈተ ኤርትራ፣ እቲ ዝሓሸ ውጽኢት ዘመዝገበ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ፡ ዮውሃንስ ሃብተገርግሽ ኮይኑ ሻውዓይ ኮይኑ’ውን ንቅድድሙ ዛዚሙ።
ኣብዚ ናይ ማራቶን ቅድድም ካልእ ኤርትራዊ ኣትለት ክብሮም ገብረዝጋብሄር መበል 41 ተርታ ክስርዑ እንከሎ ኣማኑኤል መሰል ውድድሩ ኣይዛዘመን።
ኣብ ውድድር 10 ሽሕ ሜትር ደቂ ተባዕትዮ ድማ፡ ኣሮን ክፍለ፡ መበል 11፡ ህዝቕኤል ተወልደ መበል 17 ደረጃ ሒዞም። ኣብዚ ቅድድም ንኤርትራ ወኪሉ ዝወረደ ሳልሳዮም ንጉሰ ኣምለሶም (ወዲ ሓኪም) ብምኽንያት መጉዳእቲ ኣብ ፋልመይቲ ዙርያ ቅድድሙ ኣቛሪጹ።
ኣብ ቅድድም ጉያ እግሪ መሰናኽል 3 ሽሕ ሜትር ደቂ ተባዕትዮ፡ የማነ ሃይለስላሴ፡ 9ይ ተርታ ኮይኑ ቅድድሙ ድሕሪ ምውድኡ፡ ካብ መጻረዪ ናብ ፍጻመ ከይሓለፈ ተገሊፉ።
ብቀዳም 12 ነሓሰ ኣብ ዝተገብረ ቅድድም ጉያ እግሪ 5 ሽሕ ሜትር ደቒ ተባዕትዮ፡ ን5 ዓመታት ኣብ ውድድራት ኦሊምፒክስን ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለምን ከይተደፍረ ዝጸንሐ፡ እንግሊዛዊ ሞ ፋራሕ፡ ብኢትዮጵያዊ ሙኽታር እድሪስ ኣብ ዝተሰዓረሉ፡ ኤርትራዊ ትስፉው መንእሰይ ኣሮን ክፍለ 7ይ ደረጃ ሒዙ።
ብሓፈሻ ኣብ’ዚ ናይ ለንደን ውድድር ኣብ ውሽጢ 9 መዓልታት ኣብ 3 ውድድራት ብምክፋል፡ 20 ሽሕ ሜትር ዝሸፈነ፡ ወዲ 19 ዓመት ኣሮን ክፍለ፡ ኣብዚ ብናህሪ ጀሚሩ ብናህሪ ዝተፈጸመ ቅድድም፡ ምስ ብሉጻት ኣትሌታት ዓለም ሓያል ቓልሲ ኣካይዱ፡ ሻብውዓይ ተርታ ምሓዙ ዝንኣድ ምዃኑ ተንተንቲ ስፖርት ይገልጹ።
ኣብዚ ውድድር ምስ ኣሮን ክፍለ ኮይኑ ንኤርትራ ዝወከለ ዓወት ሃብተ፡ መበል 14 ደረጃ ኮይኑ ውድድሩ ፈጺሙ።
ሰንበት 13 ነሓሰ ኣብ ዝተዛዘመ መበል 16 ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም፣ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ብ10 ወርቂ፡ 11 ብሩር፡ 9 ነሓስ፡ ብሓፈሻ ብ30 ሜዳልያታት ቀዳመይቲ ክትስራዕ ከላ፡ ኬንያ ብ11፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ብ6 ውህሉል ሜዳልያታት ካልአይትን ሳልሰይትን ተሰሪዐን።
ኣብዚ ናይ ለንደን ኣትለቲክስ፣ ኣብ ማራቶን ዝበለጸ ውጽኢት ከምዝግብ ትጽቢት ዝተነብረሉ፣ ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገብረስላሴ ብሰንኪ መጉዳእቲ እግሪ ከምዘይተሰለፈ’ዩ ተሓቢሩ።
======================


text:
ማሳዋ ኤርወይስ ዝተባህለ ሓድሽ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ክልተ ቢች ክራፍት ዝዓይነተን ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ናብ ኣህጉራዊ መዓፎ ነፈርቲ ባጽዕ ከምዘእተወ መርበብ ሓበሬታ ኣቬሽን ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ኣብ ጉዳይ ኣቬሽን ዓለምና እዋናዊ ሓበሬታ ዝህብ ማዕከን ዜና፣ እተን ናብ ባጽዕ ኣትየን ዘለዋ ንኣሽቱ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ፣ ምስተን ኣብ ፈለማ ወርሒ ታሕሳስ 2012 ምስቲ መንገዲ ኣየር ዝተጸንበራ ክልተ ነፈርቲ ብሓባር ኣብ ዘቤታውን ዞባውን ኣገልግሎታት ክውዕላ’የን።
መንገዲ ኣየር ማሳዋ ምስቲ ኣቐዲሙ ዝጸንሐ መንገዲ ኣየር ኤርትራን ናስ ኤየርን፣ ተጸንቢሩ ኣብ ኤርትራ መበል ሳልሳይ ክኸውን’ዩ።
እዚ ሓድሽ ከምዝቖመ ዝግለጽ ዘሎ መንገዲ ኣየር ማሳዋ ዋንነቱ ዛጊት ኣይተፈልጠን።
እቲ ካብ ንሓያሎ ዓመታት ኣገልግሎት ዝህብ ዘሎ ናስ ኣየር ናይ ኤርትራውያን ንዋንነቱ ብዝምልከት ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣዘራራቢ ኮይኑ’ዩ ዝቕጽል ዘሎ።


text:
ተማሃሮ ቤት/ትምህርቲ ኤምባሲ ኤርትራ ርያድ ናብ ኦባማ ዝላኣኽ ደብዳቤታትን
ኣብ ዋና ከተማ ስዑዲ ዓረብ እትርከብ ሽማግለ መኽተ ርያድን ከባቢኣን ብዝብል እትስመ ኣብ ትሕቲ ጭርሖ ( ሕጂ”ውን ንመኽተ ኣይንሕለልን ) ኢላ ንተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ኤምባሲ ኤርትራ ንኣብ ሓንቲ ስድራ-ቤት ዝርከቡ ዜጋታት መብጽሒ ትጥቀመሎም ከምዘላ ዘረጋግጽ እቲ ብዕለት 08/12/2010 ንነፍሲ ወከፍ ተማሃራይ ብዝሒ ቑጽሪ ዜጋታት ስድርኡ ፈቒዶም ነቲ ንፕረዚደንቲ ሕቡራት ኣሜሪካ ባራክ ኦባማ ንዋና ጻሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባንኪሞን ዝላኣኽ ጸረ እገዳ ዝኾነ መልእኽቲ ብእንግሊዝኛ ተጻሒፉ ብሰድራ-ቤት ተማሃሮ ተፈሪሙ ንኽመልስዎ ኣገዲደሞም።
ነዚ ብስድራ-ቤት ተማሃሮ ተፈሪሙ ዝመጽእ መልእኽቲ መሰነይታ ደብዳቤ ብቛንቛ ትግርኛን ዓረብኛን ዝተጻሕፈ ነቲ ዘይፍትሓዊ ናይ እገዳ ውሳኔ ንኽይትግበር ዝመከትናዮ ሎሚ”ውን ነቲ ዘይቅኑዕ ውሳኔ ካብ መሰረቱ ንኽድምሰስን ክይተሓላለፍን ክንጽዕር ኢና ትብል ናይ ምድንጋር ሓሶት ምኻና ህዝቢ ኣጸቢቁ ይፍልጦ ኢዩ።
ሸማግለ መኽተ ናብ ተማሃሮ ክተተኩረሎም ዘገደዳ ምኽንያት እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ገዛ ገዛ እንዳዘርካ ህዝቢኣብ ቁጽሪ ኤምባሲ መጺእኩም ፎርም ምልኡ ንዝብል ዕድመ ጸማም እዝኒ ድሕሪ ምሃቡ ኢዩ፡ ሽሕ”ኳ ስርዓት ኢሰያስ ነዚ እገዳ እዚ ኣንጻር ሃገር”ዩ ኢሉ ንህዝቢ ከረድእ እንተፈተነ ህዝቢ ግን ብዘለዎ ኣፍልጦ እዚ እገዳ”ዚ ኣንጻር እቲ ስርዓት እምበር ኣንጻር ሃገርን ህዝብን ክምዘይኮነ ድሕሪ ምርድኡ”ዩ ።እዚ እገዳ እዚ ክዉሰን ዘገደደ ምኽንያት ነቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. እተካይዶ ዘላ ግፍዕታት ዘይልሙድን ካብ ዓለምለኻዊ ሕግታት ዝወጸን ዝተጠሓሰን ስለ ዝኾነ እዩ
ነዚ መኸተ እዚ ህዝብ ብሸለልትነት ዓይኒ መርእይኡ ምኽንያት”ውን እቲ ዕዉት ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ናብ ህዝቢ ኣሕዲርሉ ዘሎ ተስፋን ኮይኑ ከምኡ”ውን ነቲ ኣብ ከተማ ርያድ ዝተገብረ ሓፈሻዊ ኣኼባ ብወጻእ ጉዳይ ሚኒስተር ዝተመርሐ ኣኼባ ናይ ሓዲሽ ፓስፖርት ምውጻእን ምኽባር ዋጋን ምኽፋልን ንዝብል ሕቶ ምስተሓተተ ካብ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ብዛዕባ”ዚ ዝፈልጦ ጉዳይ የብለይን ግን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ከብጻሓልኩም ኢየ ድሕሪ ምባሉ ኢዩ።
ስድራ-ቤት ተማሃሮ ነቲ ዝድለ ፎርም ንኽማልኡ ዝገደዶም ቀንዲ ምኽንያት ካብ ምሕደራ ቤት ትምህርቲ ጸረ ደቆም ናይ ምስንባት ዉሰኔን ስጉምትን ንኽይውሰድ ንዝብል ፍርሒ ሙዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ቤት/ጽሕፈት ዜና
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
12/12/2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1951


text:
ኮምፒዩተር ሳይንስ
ቁልጡፍ ሰራዒ / Quicksort
ኣብ ስነ-ኮምፒተር እቲ ክዊክሶርት ኣገባብ ሓደ ካብቶም ዝቀልጠፉ ኣገባባት እዩ ሓደ ዓውዲ (Array) ንምስራዕ። እቲ ዓወይ ከኣ ካልእ ትሕዝቶ ክህልዎ ይኽእል።
መፍትሒ ናይ ክዊክሶርት እቲ ክልሰ-ሓሳብ „መቀለ ድሓር ሰፈነ“ (= divide and conquer) እዩ። ቅድም ነቲ ዓቢ ሽግር ኣብ ንኣሽቱ ሽግራት ትመቅሎ፣ ድሓር ነቶም ንኣሽቱ ሽግራት ንምፍታሕ ይቀልል እዩ። ሽዑ ስጉም ብስጉም ነቲ ዓቢ ሽግር ትፈትሖ ማለት እዩ። ስለዚ ከኣ እዚ ኣገባብ „መቀለ ድሓር ሰፈነ“ ይበሃል፥
ሓደ ባእታ ካብቲ ዓውዲ ትወስድ (ኣየናይ ባእታ ከምትወስድ ኣገዳሲ ኣይኮነን) ነቲ ዓውዲ ምእንቲ ኣብ መኣከሉ ክትመቅሎ። ድሓር ነቶም ካልኦት ካብቲ ቀንዲ ባእታ ዝንእሱ ባእታታት ኣብ ጸጋም ትገብሮም፣ ነቶም ካልኦት ካብቲ ቀንዲ ባእታ ዝዓበዩ ባእታታት ኣብ የማን ትገብሮም። ድሓር ልክዕ ነዚ ዕማም ትደግሞ፣ ነቲ ሓድሽ ዝወጸ ክፋል ናይቲ ዓውዲ ትመቅሎ፣ ሽዑ ነቲ ሓድሽ ክፋል ትሰርዖ። ድሓር ሙሉእ ዓውዲ ምስ ሰርዓኻ፡ እቶም ባእታታት ኣብቲ ዓውዲ (ትሕዝቶ ዓውዲ) ኩሎም ተሰሪዖም ኣለው።
እዚ’ቲ ቀንዲ ሽጣራ ናይቲ ክዊክሶርት ኣገባብ እዩ። ነቲ ክልሰ-ሓሳብ „መቀለ ድሓር ሰፈነ“ ኣብ ብዙሕ ዝተፋላለዩ ነገራት ኣብ ውሽጢ ሶፍትዌር ወይ ስነ-ኮምፒተር ይጥቀምሉ እዩ።
ኣብ ውሽጢ’ቲ ፕሮግራም ወይ ኮድ ሕሳባዊ ፍልጠት ከኣ ክህልወካ ኣለዎ። ስነ-ኮምፒተር ብዘይ ሕሳብ ሙት እዩ።
መብርሂ ናይ ክዊክሶርት፥
እቲ ዝስዕብ ኣገባብ (= function) ነቲ ቀንዲ ባእታ ይደሊ፣ ነቲ ዓውዲ (files[ ]) ከኣ ይመቅሎ፥
ቀንዲ ባእታ = Pivot


text:
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብ30 ሕዳር 2020 ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣኼባ ኣካይዱ። ምምሕዳር ኣብ ኣኼባኡ ካብ ዝተዛረበሉ ቀንዲ ዛዕባታት፡ “ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዝረአ ዘሎ ቅልጡፍ ምዕባለታት ኣብ ዜናዊ መዳይ ብኸመይ ይተሓዝ” ዝብል ነይሩ።
ቅድሚ ናብዚ ቀንዲ ዛዕባ ምእታው ግን፡ ተሳተፍቲ ኣኼባ ብዛዕባ ኣብ ሰዲህኤን ደንበ ተቓውሞናን ከባቢናን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ብዛዕባዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ እሞ ኣብ ሃገርና እውን ናቱ ተጽዕኖን ስግኣታትን ዘለዎን ውግእ ብመንጽር ሚድያዊ ኣተሓሕዛ ንናይ ከባቢኦም ሓበሬታታት ተለዋዊጦም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ዝተፈላለያ ሚድያታት ነዚ ተረኽቦ ኣብ ዝምልከት ሒዘንኦ ዘለዋ ኣንፈታትውን ዳህሲሶም። ኣብዚ ሚዛኖም ሚድያታት ሰዲህኤ ብፍላይ፡ ነቲ ጉዳይ ብርትዓውን ሚዛናውን መንገዲ ኣብ ዝተነጸረን ቅኑዕን ሓበሬታ ዝተመርኮሰ ኣገባብ ክሕዘኦ ከም ዝግበአን መዚኖም።
ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ማእከላይ ባይቶ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ንዝወሰኖም ውሳነታትን ነንዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ክንዲ ብውግእ ፖለቲካዊ መፍትሒ ክኽተሉ ዘቕረቦ መጸዋዕታታት፡ ቀንዲ መወከሲ ንዜናዊ ስረሓት ሰዲህኤ ጌርካ ክወስድ ከም ዝግበኦ ኣኺባ ርእዩ። ብዘይካዚ ከምቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ተግባራቱ፡ ሚድያታት ሰልፊ ነቲ መተካእታ ዘየብሉ ናይ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ ምጥርናፍ ንምብርታዕን፡ እቶም መትከላዊ ፍልልይ ዘይብሎም ሓይልታት ድማ ናብ ምሉእ ሓድነት ናይ ምምጻእ ጻዕርን ዘተባብዕ ዜናዊ ዕዮታት ምብርካት፡ እዋናዊ ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ተገንዚቡ። ዜናዊ ስረሓት ሰዲህኤ፡ ኣብ ርእሲ ሰልፋዊ ዕማሙ፡ ብምጥርናፍ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ቆይመን ናይ ዘለዋ ሓይልታት ዕማም ንጥፈታትን፡ ንምንቅስቓስ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ምትብባዕ ቆላሕታ ከም ዝገብር እውን እቲ ኣኼባ ኣንጸባሪቑ።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዜናዊ መዳይ ብዝተፈላለዩ ኣገባባትን መራኸብታትን የበርክትዎ ንዘለዉ ኣዕዚዙ ንኢዱ። ንመጻኢ እውን ስረሓት ዜና ካብ ብዙሓት ንብዙሓት ስለ ዝኾነ ጻዕሮምን ተሳትፎኦምን ከኻዕብቱ ዝተኻየደ ኣኼባ ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ጸዊዑ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ዘካየድናዮ ምፅራይ ሓቂ ገለ ገለ ናይ ቴሌግራም ቻናላት ናይ ባንኪታት ሽም ብምጥቃም ተጠቀምቲ ቴሌግራም እቶም ባንኪታት ንዘዳለውዎም ሽልማታት ብቑዓት መታን ክኾኑ ናብቶም ቻናላት ክፅምበሩን መልእኽቲታት ናብ ፈተውቶም ከባፅሑን ብምሕባት ናይ ምትላል ፈተነታት ከምዝገበሩ ኣረጋጊፅና ኔርና። ሓቂቼክ ነቶም ናይ ቴሌግራም መልእኽታት ኣፃርዩ ኣታላል ምኳኖም ገሊፁ እዩ።
ሕጂ ድማ ካብ ኣንበብትና ብዛዕባ ብሽም ግሎባል ባንኪ ደቡብ ዝተኸፍተ ቻናል ቴሌግራምን ኣብኡ ዘሎ ናይ ሽልማት ሓበሬታን ክነፃሪ ሓበሬታ በፂሑና ኣሎ። ኣብቲ ቻናል ብቋንቋ ኣምሓርይና ዝተፃሕፈ ሕታም “ባንክና ሓዱሽ ዓመት ምኽንያት ብምግባር ቻናልና ንምውዕዋዕ ክሳዕ 30 መስከረም 2014 ዝፀንሕ ገፀበረኸት ኣዳሊና ኣለና” ይብል።
ክሳዕ ናይዚ ዓንቀፅ ናይ ኢንግሊሽ ቅዳሕ ዝተሓትመሉ እዋን እቲ ናይ ቴሌግራም መልእኽቲ ልዕሊ 52,700 ዝኾኑ ተዓዘብቲ ረኺቡ ኔሩ። ዘይከም እቶም ቀዳሞት ናይ ቴሌግራም መልእኽታት፤ እዚ መልእኽቲ ግና ብልክዕ ናይ ግሎባል ባንኪ ደቡብ ምዃኑ ሓቂቼክ ኣረጋጊፁ ኣሎ።
እዚ ሕታም ቴሌግራም ኣርባዕተ ዓይነት ሽልማታት ይዝርዝር። እቲ ናይ መጀመርታ ሽልማት ንሰለስተ ዕድሌናታት ሰባት ዝወሃባ ምዕቡላት ሞባይል እንትኾና፤ ብተወሳኺ ናይ ሓደ ወርሒ ፓኬጅ ዘለዎ ናይ ዲኤስ ቲቪ ዲኮደር፣ ወርቃዊ ኣባልነት ናይቲ ባንኪን ናይ 100 ብር ካርዲ ሞባይል ሽልማታት ኣለዉ። ነቲ ሽልማት ብቑዓት ንክኾኑ ተጠቀምቲ ቴሌግራም ናብቲ ቻናል ክፅምበሩን እቲ መልእኽቲ ብውሑዱ ናብ 50 ሰባት ከባፅሕዎን ኣለዎም።
ነቲ ሓበሬታ ንምፅራይ ሓቂቼክ ንሓላፊ ክፍሊ ማርኬቲንግ እቲ ባንኪ ኣይተ ተመስገን ፍቓዱ ኣዘራሪቡ ኔሩ። እቲ ሓላፊ ከምዚ ብምባል የብራህርህ “እቲ ቻናል ቴሌግራም ሓቃዊ እዩ። በዓል 100 ብር ካርዲ ሞባይል፣ ሞባይል ስልኪታትን ዲኮደራት ዲኤስቲቪን ንህብ ኢና። ክሳዕ እቲ እተጠቕሰ ግዘ እቲ ናይ ሽልማት ዕድል ንኣባላት ቻናልና ክፉት እዩ።”
ብተወሳኺ ሓቂቼክ ንሓላፊ ማርኬቲንግን ብራንድን እቲ ባንኪ ዝኾነ ኣይተ ኣስናቀ ወርቁ ኣዘራሪቡ እዩ። እቲ ሓላፊ እቶም ሽልማታት ናይ ብሓቂ ምዃኖም ደጊሙ የረጋግፅ። እቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ልክዕ ምዃኑ ንምርግጋፅ ናብ ዝተፈላለዩ ጨናፍር እቲ ባንኪ ደዊልና ኔርና።
ስለዝኾነ’ውን እቲ ብሽም ግሎባል ባንኪ ደቡብ ዝተኸፍተ ቻናል ቴሌግራምን እቲ ናይ ሽልማት መልእኽቲን ሓቂ ምዃኖም ተረጋጊፁ ኣሎ።