text:
ታሪኽ ሕይወት ዲያቆን ናትናኤል ፍሰሀ
ስም፥ ናትናኤል ዓዲ፡ ሸኻ አቦ፡ ፍሰሃ ክፍለኢየሱስ አደ፡ መኣዛ መሓሪ ዕለተልደት፡ ፱ ሚያዝያ ፲፱፻፹፫ 17/04/1991 ገዳምዝኣተወሉ፡ 2007 ዓ/ም
ዝተማህረሉ መባእታ ፡ ዋስደምባ 1-5 ክፍሊ 1999-2003 ማእከላይ፡ ዔላበርዕድ 6-8 ክፍሊ2005-2007 ፪ይ ደረጃ ከረን ቅ. ዮሴፍ 9-11 ክፍሊ 2007-2009
ፍልስፍልና አሥመራ 1-2 ዓመት 2010-2012
ተሎጊያ አሥመራ 1-4 ዓመት 2013-2017
ዕለተ ዲቍና፡ ዲቍና ብኢድ ብፅዕ አቡነ ኪዳነ ኣብ ከረን ርእሰ ኣድባራ ደብረ ቅ.ሚካኤል ከረን ፲፫ ነሓሰ፳፻፱ / 19/08/2017 ተቀበሉ።
ታሪኽ ሕይወት ዲያቆን ተስፋልደት ሚካኤል
ስም፥ ተስፋልደት ዓዲ፡ ቀረጫ አቦ፡ ሚካኤል ዘርኣይ አደ፡ ኣሙና ዓንደማርያም ዕለተልደት፡ ፩ኅዳር ፲፱፻፹ / 11/11/1987 ገዳምዝኣተወሉ፡ 202004ዓ/ም
ዝተማህረሉ መባእታ ፡ ኢራ ታሕታይ 1-5 ክፍሊ 1997-2002 ማእከላይ፡ ሽዕብ ሰለባ 6-7 ክፍሊ2002-2004 ፪ይ ደረጃ ከረን ቅ. ዮሴፍ 8-11 ክፍሊ 2004-2008
ብደገ ዝሓገየሉ ዋሊኩ 2010-2011
ፍልስፍልና አሥመራ 1-2 ዓመት 2011-2013
ተሎጊያ አሥመራ 1-4 ዓመት 2013-2017
ዕለተ ዲቍና፡ ዲቍና ብኢድ ብፅዕ አቡነ ኪዳነ ኣብ ከረን ርእሰ ኣድባራ ደብረ ቅ.ሚካኤል ከረን ፲፫ ነሓሰ፳፻፱ / 19/08/2017 ተቀበሉ።
ታሪኽ ሕይወት ዲያቆን ኣዶናይ ተስፋጊዮርጊስ
ስም፥ ኣዶናይ ዓዲ፡ ወስበንሥረዅ አቦ፡ ተስፋገርጊስ ሓምደ አደ፡ ወለተኢየሱስ ምስግና ዕለተልደት፡ ፲፫ ጥቅምቲ ፲፱፻፹፭ / 23/10/1985 ገዳምዝኣተወሉ፡ 2006 ዓ/ም
ዝተማህረሉ መባእታ ፡ ወስበንሥረዅ 1-5 ክፍሊ 1995-2000 ማእከላይ፡ ሓጋዝ 6-9 ክፍሊ2000-2004 ፪ይ ደረጃ ከረን ቅ. ዮሴፍ 9-11 ክፍሊ 2006-2008
ፍልስፍልና አሥመራ 1-2 ዓመት 2010-2012
ተሎጊያ አሥመራ 1-4 ዓመት 2013-2017
ዲቍና ብኢድ ብፅዕ አቡነ ኪዳነ ኣብ ከረን ርእሰ ኣድባራ ደብረ ቅ.ሚካኤል ከረን ፲፫ ነሓሰ፳፻፱ / 19/08/2017 ተቀበሉ።
ታሪኽ ሕይወት ዲያቆን ሕዝቅኤል ትንሥኤው
ስም፥ ሕዝቅኤል ዓዲ፡ ሓቢንመንተል አቦ፡ ትንሥኤው አደ፡ ለተጽዮን ናይዝጊ ዕለተልደት፡ ፲፪ ነሓሰ ፲፱፻፸፫ / 18/8/73 ገዳምዝኣተወሉ፡ 2012 ዓ/ም
ዝተማህረሉ መባእታ ፡ ሓቢንመንተል 1-5 ክፍሊ 1993-2001 ማእከላይ፡ ሓቢንመንተል 6-7 ክፍሊ2001-2004 ፪ይ ደረጃ ከረን ቅ. ዮሴፍ 8-11 ክፍሊ 2004-2008
ፍልስፍልና አሥመራ 1-2 ዓመት 2012-2013
ተሎጊያ አሥመራ 1-4 ዓመት 2013-2017
ዕለተ ዲቍና፡ ዲቍና ብኢድ ብፅዕ አቡነ ኪዳነ ኣብ ከረን ርእሰ ኣድባራ ደብረ ቅ.ሚካኤል ከረን ፲፫ ነሓሰ፳፻፱ / 19/08/2017 ተቀበሉ።
ታሪኽ ሕይወት ዲያቆን ረዘነ (ኪዳነማርያም) በረኸተኣብ
ስም፥ ረዘነ (ኪዳነማርያም) ዓዲ፡ ድጊ አቦ፡ በረኸተኣብ ዓንደማርያም አደ፡ መሓሪተ ተኽለ ዕለተልደት፡ 28/07/1988 ዓ/ም/ ፈ። ገዳምዝኣተወሉ፡ 2026/10/2016 ዓ/ም/ፈ
ዝተማህረሉ መባእታ ፡ ድጊ 1-2 ክፍሊ 1996-98 ቤ/ት ሞመና 3-5 ክፍሊ 1998-2000 ማእከላይ፡ ቤ/ት ላልምባ 6-7 ክፍሊ2001-2004
፪ይ ደረጃ ከረን ሰከንደሪ 9 ክፍሊ 2004-2005
ከረን ቅ.ዮሴፍ ላሳል 10-11 ክፍሊ 2005-2007
ፍልስፍልና አሥመራ 1-2 ዓመት 2008-2011
ተሎጊያ አሥመራ 1-4 ዓመት 2011-2015
ዕለተ ዲቍና፡ ዲቍና ብኢድ ብፅዕ አቡነ ኪዳነ ኣብ ከረን ርእሰ ኣድባራ ደብረ ቅ.ሚካኤል ከረን ፲፫ ነሓሰ፳፻፱ / 19/08/2017 ተቀበሉ።
ደብረ ታቦር
ሉቃ፣ 9፣ 28-36/ 1ቆሮ 8፣ 1-ፍ/1ጴጥ 1፣1-6/
ጴጥሮስ፡ ዮሓንስ ፡ያዕቆብ፡ ኢየሱስ ኣብ ደብረ ታቦር ፡ ኣብ ታቦር ዝተባህለ እምባ ብሓሳብ ዝወዓሉሉ ኢዩ።
ቅድሚ’ዚ መን ምዃኑ ንሳቶም በየናይ ዓይኒ ከምዝርእይዎ ኪፈልጥ ጠይቅዎም ነበረ። ኣብ ታቦር ምስ ኣቡኡ ብዛዕባ ኪገብሮ ዘለዎ ተልእኾ ነገረ ሥላሴ ምዃኑ ንምግላጽ፡ ነዓና ከኣ ክበድ ነገረ ድሕነት፡ ዝተኸፍሎ ዋጋን ንኽስቈረና፡ ክርስቶስ ካብ ኣቦኡ (ሥላሴ)ን፡ዓበይቲ እስራኤልን፡ጉዳይ ድሕነት ኣብ ግብሪ ኬውዕሎ ዝመስከሩሉ ኢዩ።
ሙሴ - ወሃቢ ሕጊ፡ ንዘመነ ሕጊ ወኪሉ፡ ኤልያስ - ካብ ነብያት እቲ ዝዓበየ
ንዘመነ ነቢያት ወኪሉ፡ እወ እዚ እቲ ክመጽእ ዝነበሮ ክርስቶስ መድኅን ኢዩ ዝመስከሩሉ ዕለት ኢዩ። እቶም ሰለስተ ሓዋርያት ከኣ ነዚ ዓቢይ ምሥጢር ክርእዩ ከኣሉ።
ኣብ ደብረ ታቦት፡ - ክርስቶስ ራእዩ ተለወጠ
3 ሓዋርያት ምስ ተበራበሩ = “ክብሩ” ረኣዩ።
ኣብ ሕይወት፣- 1) ኣእምሮና ስለዝደቀሰ ብዙሕ ነገራት ይሓልፈና፣ ገለ ነገራት ንኣእምሮና ከምዝድቅስ ካብ ዝገብሮ ሓደ ሓደ ነገራት፡ ንኣብነት፡
1) ቅድመ- ፍርዲ= ኣብ ሓሳባትና እምብዛ ንተርር እሞ፣ ሓዲስ- ሓሳባት ወይ ኣረኣእያ ኣብ ኣፍደገ-ኣእምሮና እንተኳሕኩሑ ከም ዘይትንሥኡ ደቀስቲ ኰና ምስማዕ ንኣብዮ።
2) ገለ ገለሰባት-ዝማጐት ወይ ምምርማር ዝጥይቅ ሓሳባት ብምንጻግ ኣእምሮኦም የደቅሱ፣ ፕላቶ- “ዘይተመርማሪ ሕይወት ክትነብሮ ዘይግባእ ሕይወት ኢዩ” ይብል።
ክንደይ ካባና ብሓቂ -ንገለ ገለ ነገራት ኣውሪድናን ኣደይብናን መርሚርና
ዝተቀበልናዮን ዝነጽግናዮን ንርከብ? ብፍላይ ንመንፈሳዊ ነገር፡
ሓደሓደ ጊዜ ሕቶታትናን ጥርጣሬታትናን ከይንገጥም/ከይንምርምሮ ንሃድም። እዚታት ከኣ ንኣእምሮና የደቅሶ።
3) ፍትወት- ርእሲ- ንዝኾነ ዝህውኽ ሓሳባት ከይንቅበል ንርእስና ንዓጹ፣ በዚ ኸኣ ሓደ ሰብ ንኣእምሮኡ ብፍጹም እናዓጸወ ኬደቅሶ ይኽእል።
ኣብ ሕይወት ግዳ ብዙሕ ነገራት ዘበራብረና ኣሎ ፡ ነኣብነት፡
1) ሓዘን = ሥጋዊ
= መንፈሳዊ-ገለ ኩነታት ኣንቢዑ ክብሪ የርእየካ። ንኣብነት ንስሓ ሓጢኣተኛ
2) ፍቅሪ - ሥጋዊ- ሓደ ነገር ምስ ረኣኻዮ-ፍቅሩ ይሓድረካ።
3) ግድነታት (ዘድልዩና ነገራት) - ሓደ ሰብ ንነዊሕ ጊዜ ለውጢ ዘይብሉ ሕይወት እናነበረ ዳርጋ ፍርቂ ድቁስ ኰይኑ እንኪነብር፡ ሓደ ጊዜ ብሃንደበት ዘይተጸበዮ ጸገም ወይ መልሲ ዘይብሉ
ሕቶ ወይ እውን ሓድ ሓደ ጊዜ’ውን ካብ ዓቅሙ ንላዕሊ ኰይኑ ዝረኣዮ ጸገማት/ፈተናታት ይመጽኦ’ሞ ይበራበር።
ኣብዚ ጊዜ -ዝግበር የሎን፣ “ብኽያት” ጥራሕ ይኸውን። እታ ግድነት እቲኣ፣
ዘይኣማኒ-እንተኾነ-ዓቅሚ ብኽያት ኮይኑ ይተርፍ
ኣማኒ-ግዳ እምነቱ ዘይነብር ከኣ፣ ኣብ ልቡ ይመለስ-ይንሳሕ
ንዝኣምን ከኣ ብርታዔን ጽንዓትን ይኾኖ፣ እሞ ኣምላኽ ወትሩ ንዓኻ ትጉህ ኰይነ ኪርከብ ሓለወኒ” ኢሉ ይጽሊ።
በዓለ ደብረ ታቦር እምበር፡ ናይ ሥላሴ ምኽሪ፡ናይ ነቢያትን፡ ናይ ሓዋርያት ምስክርነት ዝገልጽ ኮይኑ፣ኣብ ሓድሽ ሕይወት ክርስትና
ከምቲ ክርስቶስ ራኣዩ ዝተለወጠ ፡ንሕና’ውን ክንልወጥ ኣረጊት መንገዲ፡ ኣረጊት ጠባይ ገዲፍና፡ ጉዳይ ድሕነትና ጊዜን ቦታን ክህቦ ዝጽውዕ ኢዩ፡
ሎሚ ዝሥየሙ ከኣ ነዚ ናይ ድሕነት ጉዳይ ከም ሓዋርያት ሕይወቶም ብምውፋይ፡ ድሕነት ኣብ ናይ ዘመኖም ሕዝብታት ንምብጻሕ፥ ኣኒሆና ንሕና ንለኣኽ ዝብሉ ኢያቶም።
ነዚ ተልእኮ እዚ ብመዓርገ ዲቍና ይጅምርዎ ኣለዉ። ኣብታ ናይ መጀመርያ ቤተክርስቲያን ናይዚ መዓርግ ኣጀማምራ ከምዚ ነበረ፡
እታ ናይ ጥንቲ ቤተክርስቲያን እናዓበየት ኣብ ዝመጸትሉ ጊዜ፡ ብዛዕባ ኣብ ውሽጣ ዝርከቡ ድኻታት ምግዳስ፡ካብቲ ኣገልግሎታት ሓደ ነበረ። እናበዝሐ ኣብ ዝመጽኣሉ ጊዜ ነዚ ዕማም ብፍሉይ ዝለኣኹ ክግብሩ ወሰኑ፡ በዚ ከኣ፡“ ኅረዩ እምውስቴትክሙ ሰብዐተ ዕደወ፡ እለ ምሉኣነ መ/ቅዱስ ወጥበብ፡ እለ ንሠይም ዲበ ዝግብር… ወንሕነሰ ንጸመድ ጸሎተ ወመልእክተ ቃል( ግ/ሓ 6፡3-8) ኣብ ልዕሊዚ ኣገልግሎት እንሰይሞም ካብ ማእከልኩም ም/ቅዱሳን ጥበብን ዝመልኦም ሸውዓተ ሰባት ሕረዩ… ንሕና ከኣ ኣብ ጸሎትን ኣብ ስብከተ ቃልን ክንጽመድ፡
ምኽንያት ሢመት ናይ መጀመርያ ዲያቆናት፡ ጉዳይ ድኻታት ምእላይ ነበረ፡ ኣብ ልማደ መቅደሰ ኣይሁድ፡ ሓገዛት ብግሊ ዘይኮኑ ብማኅበር እሞ ከኣ ብማእከልነት መቅደስ ይካየድ ነበረ። ክልተ ሰባት ኩሉ ጊዜ ዓርቢ ዓርቢ ኣብ ከተማን፡ ኣብ ገዛውትን እናዞሩ ንድኻታት ሓገዝ ናይ ምልማን ልማድ ነበሮም። ነቲ ዝኣከብዎ ከኣ ብናይ ክልተ ወይ ካብኦም ብዝበዝሖ ኮሚቴ፡ ነቶም ድኻታት ይዕድልዎ ነበሩ፡
እታ ጀማሪት ቤተክርስቲያ ኣብዚ ባህሊ ዝዓበየት ከኣ ነዚ ልማድ እዚ ቀጸለቶ። እንተኾነ ኣብ መንጎ ኣይሁድ ክርስቲያን ፍልልይ ነበረ፡ ክልተ ዓይነት ኣይሁድ ስለዝነበሩ፡
ናይ ኢየሩሳሌም ኣይሁድ፡ ኣራማይስጢ ዝዛረቡ
ፍልስጠማውያን ኣይሁድ፡ ካብ ፍልስጠም ንወለዶታት ብስደት ኣብ ወጻኢ ይነብሩ ዝነበሩ ካብ ዓዶም ርሒቆም ዝነበሩ፡ ግሪኽ / ጽርኢ ዝዛረቡ ( ኣራማይስጢ ወይ ዕብራይስጢ ረሲዖም ግሪኻዊ ቋንቋ ዝዛረቡ፡ ኣብ ግሪኻዊ ባህሊ ዝዓበዩ) ነበሩ።
እቶም ዓደልቲ ነቶም ግሪኽ ዝዛረቡ ዝነበሩ ኣይሁድ፡ ብዙሕ ተገዳስነት የርእይዎም ኣይነበሩን፡ ኣድልዎ ከኣ ይገብሩ ነበሩ። በዚ መሠረት እቶም ግሪኽ ዝዛረቡ ኣይሁድ ጥርዓኖ ኣብ ሓዋርያት ኣቅረብዎ። ሓዋርያት ከኣ “ኢይደልወነ ከም ንኅድግ ቃለ እግዚኣብሔር ወንፀመ ማእዳተ፡ ኅረዩ እምውስቴትክሙ ሰብዐተ ዕደወ፡ እለ ምሉኣነ መ/ቅዱስ ወጥበብ፡ እለ ንሠይም ዲበ ዝግብር… ወንሕነሰ ንጸመድ ጸሎተ ወመልእክተ ቃል( ግ/ሓ 6፡3-8) ኢሎም ሸውዓተ ሰባት መረጹ፡
ንሳቶም
እስጢፋኖስሃ ብእሴ ዘምሉኣ ሃይማኖት
ወፊልጶስ
ወጰሮኮሮን
ወኒቃኖራ
ወጢሞና
ወጰርሜና
ወኒቃሊዎን ፈላሴ ዘሀገረ ኣንጾኪያ
እዞም ዝምረጹ ነዚ ኣገልግሎት /diakonia/ ዝገብሩ ማለት ኢዩ። ኣገልገልቲ፡ ተላእኽቲ፡ ንድኻታት ብዘይ ኣድልዎ ዝሕግዙን፡ ዘገልግሉን ነበሩ።ስለዚ ኣብታ ጀማሪት ቤተክርስቲያ ኣገልግሎት ዲያቆናት ኣብዚ ናይ ግብረ ተራድኦ ኣሕዋትን ኣሓትን ዝተደረተ ነበረ።
እቶም ነዚ ብግቡእን ብሓላፍነትን ዝፈጸሙ ከኣ ንዝዓበየ መዓርግ ሕጹያት ይኾኑ ይብል። እምበኣርከስ ኣቦታትና ሓዋርያት ኣብ ተራዶኣዊ ኣገልግሎት ዝጸመዱ ዲያቆናት ሰርዑልና፣፣
ግብረ ክህነት ኩሉ ኣገልግሎት ንሕዝበ እግዚኣብሔር እኳ እንተኾነ ዲቍና ግና ንፍሉይ ኣገልግሎት ሕዝበ እግዚኣብሔር ዝተሰርዔ ነበረ።
ጸኒሑ ግና መዓርገ ዲቍና ናብ ክህነት ዘሰጋግር መዓርግ እናኾነ መጽኤ፡ ማለት ካብ ግብረ ተራድኦ ናብ ምስባኽ ቃለ እግዚኣብሔርን ሊጡርግያዊ ኣገልግሎት ዝለኣኹ ኮኑ። ብዲቁና ኣብ መዓርገ ክህነት ከምዝሳተፉ ኮነ፡፡
ኣብ ምዝዛም ቀዳማይ ምእተ ዓ/ም ሰማዕት ዝኾነ ጳጳስ ኣንጾክያ ዝነብሩ ቅ.ኢግናጽዮ ንዲቍና ብኸምዚ ይገልጾ፣ “ ዲቍና ነቲ ከገልግል እንበር ኪግልገል ናይ ዘይመጽኤ ክርስቶስ ምግልጋል እዩ” ቢሉ ይገልጾ። ቀጺሉ እውን “ኩሉ ንሰብ፡ ንዲያቆናት ከም ኢየ.ክር(ከገልግል ዝመጽኤ)፡ ንኣቡን ከም ናይ እግዚኣብሔር ኣቦ ምስሊ፡ ነቶም ካህናት ከም ናይ ኣምላኽ ቤት ምኽሪን ናይ ሓዋርያት ጉባኤን፡ ገቢሩ የኽብሮም ምኽንያቱ ብዘይካኣቶምን ብዛዕባ ቤተክርስትያን ምዝራብ ኣይከኣልን እዩ።(CCC.1538)
ዲቍና እምበኣር ናይታ ኣገልጋሊት ቤ/ያን ምልክት እዩ፣ ዲቍና ንዓለማዊ ግድነታት ምእመናን ናይ ውፋይ ሕይወት ኩነትን ዝጠምር ናይ ኩሉ ገጽታ ክርስቲያናዊ ሕይወት ኩነት ዝጠምር፡ ናይ ኩሉ ገጽታ ክርስቲያናዊ ሕይወት ክብርን ኣድላይነትን ዝገልጽ እዩ፣፣
ዓለማዊ ግድነታት ፣- ንሥጋዊ ኣድላይነታት ከምቲ ብዘመን ሓዋርያት ነቶም ኣለይቲ ዘይብሎም ድኻታት ሓልዮት ዝገብሩን ፣ ነቲ ብስም ድኻታት ዝተኣከበን ዝመጽኤን ከኣ ከከም ኣድላይነቱ ነቶም ድኻታት ብዘይ ኣድልዎ ምስሳይ ሰለ ዝነበረ ፣ ናይ ፍቅሪ ስራሕን፣ መግለጺ ፍቅርን ክንዲ ዝኾነ፣
ቃል ወንጌል ንመንፈስ ጥራሕ ዝሓሊ ዘይኮነስ ነታ ሥጋ’ውን ዘድልያ ናታ ክፋል ንምሃብ ሓዋርያት ነታ ቀዳመይቲ ማሕበር ክርስትያን፣ ዲቍና ብምስራዕ ነዚ ናይ ፍቅሪ ሥራሕ ክኸውን ዝገበርዎ፣ ቤ/ያን’ውን ሎሚ ትቅጽሎ ዘላ ዓቢይ ኣገልግሎት እዩ፣፣
ሰብ ውፉይ ሕይወት ከኣ ፣ ብመንገዲ መዓርገ ዲቍና ገይሮም ኣብቲ ኣገልግሎት ስለዝጽመዱ እቲ ስፍራ ኣገልግሎት ንኽልቲኦም ማለት ነቲ ጽውዕን ነቲ ዝግልገልን ዘራኽብን የኸውን።
ዲቍና ተቀቢሉ ማለት ኣብዚ ደርብታት ዓቢይ ምሥጢረ ክህነት ተሳታፊ ኮይኑ ማለት እዩ፣፣
ብኣወሃህባ መዓርገ ዲቍና ፣ እቲ ተቀባሊ ኣብ ደርብታት መዓርገ ክህነት ንፍሉይ ኣገልግሎት ምእንቲ ክፍጽም ሥልጣንን ግዴታን ጸጋን ይወሃብ፣፣ በዚ ኸኣ መማህራን ት/ክርስቶስ ኮይኖም ቃል እግዚኣብሔር ንኽሰብኩ ንምእመናን ከመሓድሩ፡ ናይ ፍቅሪ ሥርሓት ንኽሰርሑ ዘኽእሎም እዩ፣፣ ( Ad Gentes 16 ) ብፍላይ ግን ኣብ ሥርዓተ መለኮታዊ ምሥጢራት ዝፍጽመሉ ልዕሊ ኩሉ ድማ ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴ ቅ.ቁርባን ኣብ ምዕዳል ፣ኣብ ካህን ዘይተረኽበሉ ጊዜን ቦታን፡ ሥርዓት ቀብሪ ክፍጽሙ፡ ኣብ ሓደጋ ሞት ንዝርከብ ሕፃን ከጠምቁ፡ ፍቃድ ኣለዎም። ከማኡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣገልግሎት ፍቅሪ ብተወፋይነት ብምስታፍ ሓገዝቲ ኣቡናትን ካህናትን ኮይኖም ክርከቡ ቤተክርስቲያን በዚ መዓርግ ሓላፍነት ተልብሶም።
ንክርስቶስ በዚ መንገዲዚ ምኽታል ማለት፡ ምስ ርእስኻን ከባቢኻን ምምናን ኢዩ፡ ንኹሉ ምእንቲ ክርስቶስ ምግዳፍ ማለት ከኣ ምስ ርእስኻ ምጭካን ኢዩ። ክሓድግ፡ ክምንን መስቀሉ ክስከም ዘይክእል ንክርስቶስ ዝተገብኤ ኣይኮነን። ልዕሊ ኩሉ ብዘይተመቃቀለ ልቢ ንክርስቶስ ክውፈ ይሕተት። “ኵሎ ሓደግነ ወተሎናከ” ክብል ትጺብት ይግበረሉ። ብሥጋ ክመውት ትሑዝ ይኸውን፡ ዲቍና እምበር ንሥጋ፡ ዓለም ሙማት ቀዳማይ ደረጃ ኢዩ። ሥጋ ክሳብ ኣብ መቃብር ትኣቱ እታ ዘይተዓረፍ፡ ሽውሃታን ስሚዒታትን ዘይትመውት፡ ንጽውዕ ዕለተ ዕለት እተዛህልሎ ኃያል ተጻባኢት ኢያ። ነዚኣ ክስዕራ ወይ ክመልካ ዝኽእል እቲ ሓያል ልምዲ ጸሎትን ምናኔን ዘጥረየ ጥራሕ ኢዩ። በዚ መሠረት ቤተክርስቲያን ንቅዱሳን መዓርጋት ንዓመታት ክትቅርቦም ከላ፡ ነዚ ሕይወት እዚ ክትክእልዎ ዲኹም እናበለት፡ ብነፍስን ሥጋን ኰስኵሳ፡ ንሳቶም ከኣ ብዝገብርዎ ገድሊ ሕይወትን ብዝስምዖም ሕሹዅታ መንፈስ ቅዱስ፡ እወ ብጸጋ እግዚኣብሔር ንኽእሎ ቢሎም፡ ምስ ርእሶም ጨኪኖም ይኣትውዎ ኣለዉ። ቤተክርስቲያ ከኣ “ትከውንኑ ስምዓ ለዛቲ ሢመት?” እናበልና ርግጽነት ተወፋይነቶም ንቅበሎም ኣሎና።
አቲ ብጎይታ ዝልኣኽ ብሓይሊ ስልጣን ክርስቶስ እምበር ብናቱ ስልጣን ኣይኮነን ዝዛረብ፡ከም ኣባል ማሕበር ኣመንቲ ዘይኮነ ነታ ማሕበር ብስም ክርስቶስ ብስም ክርስቶስ ዝዛረብ አዩ።ወላ ሓደ ንዓባዕሉ ጸጋ ዝዕድል የልቦን፡ ክወሃቦን ክውፈዮን የድሊ፡ እዚ ሎሚ ንፍጽሞ ሢመት ነዚ ጸጋ ብክርስቶስ ኣቢልና ንተልእኮ ወንጌልን ቤ/ያን ንውግኖም፡ንፈልዮም ኣሎና። ሕዝበ እግዚኣብሔር ከኣ ንኻልእ ምድራዊ ዕላማ ወይ ሥራሕ ባዕልና ኣሎናዮ ሓንትስ ነዛ ጉዳይ ድሕነት ብግቡእ ተላኣኹና ቢልና ንምርቆም ኣሎና።በዚ ሢመት ዝለብስዎ መዓርግ ከኣ ብጸጋ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብዚ ቅዱስ መዓርግ ብቅጽበት ናብ ክርስቶስ ይልውጦም፡ በዚ ከኣ ካብታ ሢመት ንድሓር ዲያቆን፡ ቢልና ንጽውዖም፡ነቲ እንፈልጦ ወድና/ሓውና ~ ንቅዱስ ነገር ዝተሓዝኤ ዓዱን ዓውዱን ገዲፉ፡ ካብ እንዳ ኣቦኡ ዝግብኦ መሰልን ገዲፉ፡ ንናይ ክርስቶስ ተልእኮ ድልው ይኸውን፡ ብኻልእ ኣዘራርባ ንዓለም ይመውት ንተልእኮ ይውለድ፡እዚ በዓል ሢመት በቲ ሓደ ሞቱን ተስካሩን ንገብር በቲ ካልእ ከኣ ንተልእኮ ስለዝኣቱ ናይ ሕልፎት እንግዶት እዩ፡ምስጢሩ እቲ መ/ቅዱስ ዘብርሃሉ እንተዘይኮነ፡ ክትርድኦ ዕፁብ እዩ፡ ንኢየሱስ “ክኽተለካ” ማለት፡ ኩሉ ሸጥካ፡ኣብ ዓለም ከሎኻ፡ ናብ ዓለም ከምዘይትምለስ ኣረጋጊጽካ ምስዓብ ኢዩ...)። እሞ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዲያቆን ቢልና ኣብ ሠሪዓ ቅ.ቁርባን ኣገልግሎት መቅደስ ንምሉእ ሕይወቱ ይውፈ።ቀጺሉ ዘሎ መዓርግ ምስ ተቀበለ ከኣ “ኣባ” ቢልና ወድና ከሎ ኣቦ መንፈስና ይኸውን። ነቲ ልዑል ስለዝተወሰነ ከኣ ፍሉይ ክብሪ ንህቦ፡እዚ ጉንዖ ኣይኮነን ወይ ከኣ ከምዚ ደቂ ዘመን ዝብልዎ ብርጅዋነት ኣይኮነን፡ ንመልዕልተ ባህርይ ዘይምርዳእ ሥቃይ ሕልና እዩ፡ ከምቲ “እዚ ጻድቅሲ ይኸብደና ንስራሓትና ብምቅዋም ከኣ ይግስጸናን፡ ክፍኣትና ይገልጸልናን፡ ጉድለት ትምህርትና ይዛረብን ኣሎ`ሞ ንቅተሎ....”(ጥ.ሰሎ.2፡12) ዝብሎ ብዛዕባ ክርስቶስ ዝኾነ ፡
ኣልቦ ኣምላክ ዝፍልስፍናኡ ወለዶ ከኣ “እዛ ቤተ ክርስትያን ትኸብዳና ንሥራሕና ብምቅዋም ከኣ ትግሥፀና፡ ክፍኣትና ትገልጸልና፡ ንጉድለት ትምህርትና ትግስጽ፡ ኣላ`ሞ ንእለያ ይበሃሃሉ፡ ኣተኣላልያኣ ከኣ ዓይናን እግራን ንዝኾኑ ልኡኻት ምጽናት እዩ፡ እዚ እዩ ናይ ናይ ዓለምን ናይ ደቂ ዓለምን ክፍኣት፡ ኣምላኽ ብጸጋኡ ንቤተክርስትያኑ ይሓልየላ እዩ`ሞ ብጸሎት ንንቃሕ።
ምስጋና እዩ፣ ኣምላኽ በቲ ዓቢይ ሓልዮቱ ጸጋ ዲቍና ዝለብሱ ዝሃበና ፣ ሎሚ እዚ ንቤ/ያና ዓቢ ብሥራትን ሓጎስን እዩ፣፣ ዘገልግሉ ስለ ዝረኸበ እዚኣቶም ነዚ ናይ ዘመኖም ወለዶ መንፈሳውያን መራሕቲ ናይ ዘመኖም ልኡካነ ወንጌል ኢያቶም፡ እሞ ልዑል እግዚአብሔር ዝተመስገነ ይኹን፡
ነዞም ናይ ሎሚ ዲያቆናት ኣብዚ ንኽበጽሑ ዘወፈዩ ወለድን ዝጸዓሩ መማህራንን ገዳሞም፡ እንቋዕ ፍረ ጻማኹም ረኸብኩም እናበልኩ ምስጋናይ እናቅረብኩ ኣብ ዕለተ ክህነቶም ብደሓን የጽንሓና ፣፣


c: text/html

text:
ዓለምለኸ መዓልቲ ዓሶ ኣብ ከተማ ጋምቤላ ክበዓል’ዩ....
መቐለ ሚያዝያ 12/2009(ድወት) ዓለምለኸ መዓልቲ ዓሶ ኣብ ከተማ ጋምቤላ ብዝተፈላለዩ ምድላዋት ከምዝኽበር ሚኒስቴር ሓለዋ ጥዕና ኣፍሊጡ።
እቲ በዓል ካብ 15ሚያዚያ 2009ዓ.ም ጀሚሩ ንሰለስተ መዓልታት ዝኽበር ኾይኑ ዝተፈላለዩ መፅናዕታዊ ፅሑፋትን ካልኦት ምድላዋትን ክቐርቡ’ዮም።
ክልል ጋምቤላ ብዝተፈለየ መልክዑ ንዓሶ ዝተቓለዐ ብምዃኑ ሕብረተሰብ እቲ ከባቢ ኣስተምህሮ ንምሃብ እቲ በዓል ኣብቲ ከባቢ ከምዝኽበር ተወካሊ ትካል ምክልኻል ዓሶ ዶክተር ኣጎናፍር ተካልኝ ተዛሪቦም።
75ሚኢታዊ ክፋል ሃገርና ንዝርግሐ ሕማም ዓሶ ምችው ከምዝኾነ ብምግላፅ 60ሚኢታዊ ህዝቢ ነቲ ሕማም ተቓላዒ ከምዝኾነ ሓቢሮም።
ኣብ 2011ዓ.ም.ፈረንጂ ዝነበረ 1.3ሚኢታዊ ዝርግሐ ሕማም ዓሶ ሃገርና ኣብ 2016 ናብ 0.5ሚኢታዊ ከምዝወረደን ቑፅሪ በቲ ሕማም ዝተሓዙ ብ50ሚኢታዊ፣ ቑፅሪ በቲ ሕማም ዝሞቱ ድማ ብ60ሚኢታዊ ከምዝነከየ ኣብሪሆም።
ብኻልእ ወገን ቑፅሪ ብሕማም ዓሶ ዝሞቱ ዕድሚኦም ካብ 5ተዓመት ንታሕቲ ዝኾኑ ህፃናት ብ73ሚኢታዊ ከምዝነከየ ሓበሬታ ሚኒስቴር ጥዕና የመልክት።
በብዓመቱ 17ሚያዚያ ዝኽበር ዓለምለኸ መዓልቲ ዓሶ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ክልል ትግራይ ከተማ ኣኽሱም ድሕሪ ምኽባሩ እዩ ሎሚ ኣብ ክልል ጋምቤላ ዝበዓል ዘሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ነበር ዓሊ ዓብዱ፣ ዑቕባ ንምሕታት ናብ መንግስቲ ኣውስትራልያ ኣብ ዘቕረቦ ሰነድ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ ንኢሳይያስ ብሓይሊ ካብ ስልጣን ንምውራድ እማመ ኣቕሪቦም ከምዝነበሩ ገሊጹ።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ነበር ዓሊ ዓብዱ፣ ኣብ 2012 ዓመተ ምህረት ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ድሕሪ ምርሕርሑ፣ ዑቕባ ንምሕታት ናብ መንግስቲ ኣውስትራልያ ኣብ ዘቕረቦ ሰነድ፣ ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፣ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሰ፣ ብሪገደር ጀነራል ተኽለ ልብሱ (ወዲ ልብሱ)
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ነበር ዓሊ ዓብዱ፣ ኣብ 2012 ዓመተ ምህረት ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ድሕሪ ምርሕርሑ፣ ዑቕባ ንምሕታት ናብ መንግስቲ ኣውስትራልያ ኣብ ዘቕረቦ ሰነድ፣ ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፣ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሰ፣ ብሪገደር ጀነራል ተኽለ ልብሱ (ወዲ ልብሱ) ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ንምምጻእ ንኢሳይያስ ብወተሃደራዊ መንገዲ ካብ ስልጣን ንምውራድ እማመ ኣቕሪቦም ከምዝነበሩን ምስኡ ከምዝተመያየጡሉን ገሊጹ።
ዓሊ ዓብዱ ኣብቲ ኣብ ኢንተርነት ተዘርጊሑ ዘሎ ሰነድ ሕቶ ዑቕባ፣ ኢሳይያስ ንሲቪል ህዝቢ ክሳብ ደቂ 75 ዓመት በልማማ ንምዕጣቕ ዝወሰዶ ውሳኔ ንብዙሓት እንተላይ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣቖጢዑ ከምዝነበረ የመልክት።
ንሱ ኣብቲ 11 ገጻት ዝሓዘ ሰነድ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብብልሽውና ዝተቛማጥዐ ምዃኑ፣ ከም ብዓል ብሪጋደር ተኽለ ማንጁስ ዝኣመሰሉ ነዚ ናይ ህዝቢ ጃምላዊ ምዕጣቕ ዝለዓለ ሓላፍነት ተዋሂቡዎም ዝነበሩ ኣዘዝቲ ዝርከቡዎም ሰበስልጣን ኣብ ምስግጋር ኤርትራውያን (Human Trafficking) ተዋፊሮም ከምዘለዉ ‘ውን ይጠቅስ።
ኣብ 2012 ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ዝሓተተ ሚኒስተር ዜና ነበር ዓሊ ዓብዱ፣ ብዛዕባ እዚ ዝተጠቕሰ ፍጻሜታት ዛጊት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን። እዚ ንሕቶ ዑቕባ ኢሉ ናብ መንግስቲ ኣውስትራልያ ኣቕሪቡዎ ተባሂሉ ዝእመነሉ ሰነድ ኣብ ኢንተርነት ተዘርጊሑ ‘ሎ። ኣብ ቀጻሊ ሰፊሕ ትርጉሙ ከነቕርበልኩም ክንፍትን ኢና።


text:
*If you are having trouble reading this text you are probably using an IOS device (Iphone, Ipad or Mac computer). The font for this language is not supported. Please use another device to be able to read this text.
Money from Sweden፡ ንዋጋታትን ናብ ወጻኢ ሃገራት ንዝግበር ምትሕልላፍ ገንዘብ ዜገልግል መጠናት ሸርፍን ዜወዳድር ብመንግስቲ ዚምወል ኣገልግሎት መርበብ-ሓበሬታ እዩ። ኣብ ስዊድን፡ ናብ ወጻኢ ሃገር ገንዘብ ንኽትሰዱ ዝሕግዛኹም ብዙሓት ባንክታት፡ ወኪላት ኩባንያታትን ካልኦት ፋይናንሳውያን ትካላትን ኣለዋ። ዕማምና፡ ንዓኹም ዚኸውን ዝበለጸን ዚቐልጠፈን ኣገልግሎት ንምርካብ እዩ። እዚ ኣገልግሎት መርበብ-ሓበሬታ፡ ኣብ ዕዳጋ ምስ ዝሳተፉ ኲሎም ተዋሳእቲ ርክብ ዘይብሉ ናጻን ምሉእ ብምሉእ ዘይሻራውን እዩ፣ ብወኪል ዓማዊል ስዊድን (Swedish Consumer Agency) ድማ ዚእለ እዩ።
ድሕረ-ባይታ
ዕላምና፡ ነቲ ብምትሕልላፍ ገንዘብ (ረሚታንስ) ዚጽዋዕ ናብ ወጻኢ ሃገራት ገንዘብ ንምሕልላፍ ንዝግበር ቅሉዕን ጥዑይን ውድድር ዕዳጋ ዘደንፍዕ እዩ።
ሰባት፡ ገንዘብ ንስድራቤቶምን ኣዝማዶምን ብምስዳድ፡ ኣብ ምዕባለ ብዙሕ ክፋላት ዓለም ንዝጻወትዎ ኣገዳሲ ተራ ኣፍልጦ ኪረክብ ንደሊ።
ኣገልግሎት Money from Sweden ዚህብ ወኪል ዓማዊል ስዊድን፡ ብመሰረት ብመንግስቲ ዝተዋህበ መምርሒ ዚቖመ እዩ። መንግስቲ ድማ ብወገኑ ካብ ብሕቡራት ሃገራት (UN) መምርሒ ተቐቢሉ እዩ። ሕቡራት ሃገራትን ዓለማዊ ባንክን፡ ገንዘብ ናብ ወጻኢ ሃገራት ንምስዳድ ኣዝዩ ብዙሕ ዓቐን ገንዘብ ከምዚወጽእ ተገንዚቦም። ኣገልግሎታት ውድድር ዋጋ ብምሃብ፡ ዝያዳ ገንዘብ ናብ ተቐበልቲ ንኽበጽሕ ከም ዕላማ ሒዞም ኣለዉ።


text:
7 ካብቶም ንስንኩላን ኩናት ዘነኣእስን ዝንዕቅን ተግባራት መንግስቲ ኤርትራ ኣቖጢዕዎም ብዕለት 6 ለካቲት ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቤቱታ ዝለኣኹ 56 ኣካለ ስንኩላን ብዕለት 1 መጋቢት 2017 ብሓይልታት ጸጥታ ተኣሲሮም።
እቶም 7 ስንኩላን ምስ ካልኦት ብጾቶም ኮይኖም ብዛዕባቲ ኣብ ልዕሊኦም የጋጥም ዘሎ ኣድልዎን በደልን ዝሓዘ ኣቤቱታ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ፤ ሚኒስትሪ ሰብኣዊ ድሕነት፤ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝለኣኹ ምንባሮም ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እቶም ሓይልታት ጸጥታ ነቶም 7 ንስኹም ኢኹም ቀንዲ ኣመንጨውቲ ናይቲ ምልዕዓል ብዝብል ክሲ ኢዮም ኣሲሮሞም።
እዞም 7 ስንኩላን ካብ ዘዝነበርዎ ቦታ ብሓይልታት ጸጥታ ድሕሪ ምውሳዶም፤ ኣብ ከባቢ ቤት ገርግሽ ናብ ዝርከብ ብሃገራዊ ድሕነት ዝመሓደር ቤት ማእሰርቲ ጸጥታ ከም ዝተወስዱ ተፈሊጡ ኣሎ። እቶም ስንኩላን ጥርዓን ብምቕራቦም ጥራይ ዘይኮነ፤ ብዘይካ ናብቶም ዝተጠቕሱ ኣካላት መንግስትን ግንባርን ፥ ናብ ብጾቶም ዝነበሩ መራሕቲ ክፍላተሰራዊትን ገለ ሓለፍትን ብብዝሒ ቅዳሓት ብምስዳዶም እውን ብምልዕዓል ሰራዊት ተኸሲሶም ምህላዎም ተፈሊጡ።
እቶም ነዚ ናይ ስንኩላን ምልዕዓል ዝከታተሉ ዘለዉ ኣባላት ጸጥታ ኣብ ከባቢ ፍያት ንእትርከብ ናይ ስተንሽነሪ ትካል እውን ምክትታል ክገብሩላ ከምዝቐነዩ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ከም ውጽኢቱ ሓንቲ ሳምራዊት ገብራይ እትበሃል ዜጋ ተሓባባሪት ናይቲ ምንቅስቓስ ኢኺ ፤ብዘይፍቓድ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ዘነዓዕብ ጽሑፋት ፎቶ ኮፒ ጌርኪ ኣባዚሕኪ ብዝብል ክሲ ኣብ ሓምሻይ መደበር ፖሊስ ተኣሲራ ከምዘላ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም።
ብዘይካ እዞም ዝተኣስሩ 7 ኣካለ ስንኩላን ካልኦት 3 ኣካለ ስንኩላን እውን ኣብ ከባቢ ቤት ትምህርቲ ባርካ ካብ እትርከብ እንዳ እንተርነት ተገፊፎም ከምእተወስዱን ሞባይላቶም ድሕሪ ምፍታሽ ሽዑ ንሽዑ ከምእተለቁን ተፈሊጡ። እቶም ኣካለ ስንኩላን ብሓይልታት ጸጥታ ሃገራዊ ድሕነት ምክትታል ይግበረሎም ዝነበሩ ኮይኖም፤ ናብ እንዳ ኢንተርነት ካፈ ሓበሬታ ከቐብሉ ኢዮም ዝኸዱ ዘለዉ ብዝብል ጥርጠራ ከምዝተኣስሩ እቶም ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ገሊጾም።
ሬድዮ መድረኽ ኣብ ዜናታቱን ሓተታኡን ክገልጾ ከምዝጸንሐ ብሰንኪ እቲ ንስንኩላን ኩናት ዘነኣእስን ዝንዕቅን ተግባራት መንግስቲ ኤርትራ ዝተቖጥዑ 56 ስንኩላን ኩናት ተጋደልቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኦም የጋጥም ዘሎ ኣድልዎን በደልን ዝምልከት ዝሓዘ ኣቤቱታ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ሚኒስትሪ ሰብኣዊ ድሕነት ሚኒስትሪ ምክልኻል ከምዝለኣኹ ናብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቤቱታ ኣቕሪቦም ምህላዎም ተገሊጹ ነይሩ።
ከምዝፍለጥ እቲ ደብዳበ ቀንዲ ትሕዝቱኡ ብዛዕባ ዘለዎም ከቢድ ህይወትን መነባብሮን ዝገልጽ ኮይኑ እቲ ንስንኩላን ተባሂሉ ኣብ ከባቢ ቲቲኣይ ዝተሰርሐ ገዛውቲ ስለምንታይ ንካልኦት እሞ ድማ ብዝኾነ መለክዒ ዘይግበኦም ሰባት ተዋሂቡ ዝሓትትን ቅሬትኡ ዝገልጽን ኢዩ።
ብዘይካ እዚ እቲ ደብዳበ እቲ ንስንኩላን ተባሂሉ ዝተሰረሐ ገዛውቲ ንካልኦት ተዋሂቡ ከብቕዕ ምስቶም ዝተረፉ ዝውገነሎም ዘሎ ተጋደልትን ሓለፍቲን ስለምንታይ ገዛውቲ ዘይተወገነልና ዝብል ሕቶ ከምዘቕረቡ ሓደ ካብቶም ክታሙ ዘንበረ ንሬድዮ መድረኽ ሓቢሩ። እቲ ስሙ ክዕቀበሉ ዝሓተተ ምእንቲ ሓርነት ኤርትራ ኣካለ ዝጎደለ ተጋዳላይ ኣብ ልዕሊ ስንኩላን ኩናት ኤርትራ ዝወርድ ጉድኣትን ዓመጽን ካብ ዓመት ናብ ዓመት እንዳኸፍአ ይከይድ ምህላዉ መንግስቲ ኤርትራ ስንኩላን ኣብ ቃነ ደርቢዩ ብመስተን ብስጭትን ክሞቱ ከምዝደልዮም ናይ ኩላቶም ስንኩላን መረዳእታ ሙኻኑ ሓቢሩ። ብዙሓት ሓለፍቲ ብዘጋጠሞም ሕማም ተባሂሎም ንዝለዓለ ሕክምና ናብ ዝተፈላለዩ ሃገራት እንዳተላእኩ ስንኩና ኩናት ተጋደልቲ ሓደ መዓልቲ እውን ትኹን ናይ ሕክምና ዕድል ተዋሂብዎም ከምዘይፈልጥ ኣብቲ መዓስከር ዘሎ ሕክምና እውን ኣገልግሎቱ ትሑት ሙኻኑን ካብ ናይ ሕክምና ኣገልግሎቱ ንላዕሊ ካልእ ሕቡእ ተልእኾ ከምዘለዎን ሓቢሩ።
እቲ ደብዳበ ኣብ ድሮ ፈንቅል ማለት ብ6 ለካቲት 2017 ዝተላእከ ኮይኑ ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ናይ ፈንቅል ኣጋጣሚ ነቲ ደብዳበ ዓመት ዓመት ዝግበር ናይ ስንኩላን ምኒን ክብል ከምዘነኣኣሶ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊጾም ምንባሮም ዝፍለጥ ኮይኑ እዚ ሕጂ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ ናይቲ ንዕቀት መቐጸልታ ኢዩ።
ነቶም ስንኩላን ንምክፍፋሎምን ኣብ መንጎኦም ዘይምስናይ ንምእታውን እዞም 56 ኣይትውኩሉናን ኢኹም ዝብል ብሃገራዊ ድሕነት ብዝተወደቡ ውሑዳት ሰባት ዝተወደበ ዘመተ ተጀሚሩ ምንባሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ኣቐድም ኣቢሎምሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ንዝኾነ ሰብ ክርደኦ ንዘይክእል ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ስንኩላን ኩናት ኤርትራ ኣዚዩ ከቢድ ንዕቀትን ጽልእን ከምዘለዎ ሓደ ስንኩል ኣብ እዋኑ ነቶም ምንጭታት ገሊጹ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፤ ብዙሓት ሓለፍትን ተጋደልትን ብውልቆም ነዚ ኣብ ልዕሊኦም ዝግበር ዘሎ ተግባራት ከምዝቃወሙ ብብሕቲ ከምዝገልጹሎም ይኹን ግን ኣብ ፈታኒ እዋን ምስኦም ደው ዝበለ ዝኾነ ወገን ከምዘየለ እቲ ስሙ ክዕቀበሉ ዝሓተተ ኣካለ ስንኩል ሓቢሩ ነይሩ።
ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመት ኣብ ልዕሊ እዞም ናጽነት ሃገር ንምውሓስ ህይወቶም ዝኸፈሉ ምንኣስ ስዉኣት ኮይኖም ኪኽበሩ ዝግባእ ጀጋኑ ዝግበር ዘሎ ዓመጽ ንኹሉ ሕልና ዘለዎ ሰብ ኣግሁዩ ምህላዉ ዝፍለጥ ኢዩ።


text:
ገበር፦ እምብዛ ብዙሕ ዲና እንዕድግ ዘለና፧
ንወጻኢታትካ ብኸመይ ከም እትቈጻጸሮ
ብ2012 ኣብ ዝወጸ ዓለምለኻዊ መጽናዕቲ፡ ካብቶም ኣብቲ መጽናዕቲ እተኻፈሉ ፍርቆም፡ ዘየድልዮም ነገራት ከም ዝዓደጉ ተኣሚኖም እዮም። ክልተ ሲሶ ዚዀኑ ኸኣ፡ ሰባት ኣዝዮም ብዙሕ ዚዕድጉ ዘለዉ ዀይኑ እዩ ዚስምዖም። እዚ ርትዓዊ ኺመስል ይኽእል እዩ። ከመይሲ፡ ብዙሓት ዓደግቲ፡ መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ዕዳን ዕንዲዳን እዮም ጥሒሎም ዘለዉ። ተመራመርቲ ኸም ዚገልጽዎ፡ ብዙሕ ብዝዓደግና መጠን፡ ዝያዳ ዕግበት ዘይኰነስ፡ ዝያዳ ውጥረትን ጓህን እዩ ዜስዕበልና። ከምኡ እንተ ዀይኑ ደኣ እሞ ስለምንታይ ኢና እምብዛ ብዙሕ እንዕድግ ዘለና፧
ምእንቲ ኽንዕድግ ተባሂሉ ዚግበር መወዓውዒ ማእለያ የብሉን። ዕላማ ነጋዶ እንታይ እዩ፧ ነቲ እንብህጎ ጥራይ ዝነበርና ነገራት፡ ናይ ግድን ከም ዜድልየና ዀይኑ ኸም ዚስምዓና እዮም ዚገብሩ። ነጋዶ፡ ዓደግቲ ብቐሊሉ ብስምዒት ከም ዚድፍኡ ይፈልጡ እዮም። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ መወዓውዒታት፡ ስምዒት ሰባት ኬለዓዕል ብዚኽእል መገዲ ዚዳሎ።
እታ ዋይ ፒፕል ባይ ቲንግስ ዘይ ዶንት ኒድ (ሰባት ዘየድልዮም ነገራት ዚዕድጉሉ ምኽንያት) ዘርእስታ መጽሓፍ፡ “ዓደግቲ፡ ሓድሽ ኣቕሓ ንኺዕድጉ ኺሓስቡ ኸለዉ ዚረኣዮም፡ ነቲ ኣቕሓ ምንዳይን ኣናዲኻ ምርካብን ኣብ መወዳእታኡ ነቲ ኣቕሓ ምውናንን እዩ” በለት። ገሊኦም ምሁራት ከም ዚገልጽዎ እሞ ኸኣ፡ ዓደግቲ ንዕዳጋ ኪኸዱ ኸለዉ ኣዝዮም ስለ ዚሕጐሱ፡ ኣብ ሰብነቶም ዘሎ መጠን ኣድረናሊን ይውስኽ እዩ። ጂም ፑለር ዝስሙ ኽኢላ ዕዳጋ፡ “እቲ ሸያጢ፡ ስምዒት ዓማዊሉ ኣዝዩ ኸም ዝወሰኸ፡ ብቐሊሉ ኸኣ ኬእምኖም ከም ዚኽእል እንተ ተገንዚቡ፡ ዓይኑ ኸይሓሰየ ንስምዒት ዓማዊሉ ኺምዝምዞ እዩ ዚጽዕር” በለ።
እሞኸ ኣደዳ በላሕቲ ነጋዶ ምእንቲ ኸይትኸውን፡ ንገዛእ ርእስኻ ብኸመይ ከተዕቍባ ትኽእል፧ ስምዒታዊ ኣይትኹን፣ ነቲ ነጋዶ ዚህብዎ መብጽዓታት ድማ ምስ ህሉው ኵነታት ኣወዳድሮ።
መብጽዓ፦ “ደረጃ ናብራኻ ኣመሓይሽ”
ዝሓሸ ናብራ ኺህልወካ ምድላይ ባህርያዊ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ እዮም ነጋዶ፡ ኵሉ ባህግታትና ኺዓግብ ዚኽእል፡ ማለት ዝሓሸ ጥዕና ኺህልወና፡ ድሕንነት ኪስምዓና፡ ካብ ውጥረት ናጻ ዝዀነ ህይወት ክንመርሕ፡ ከምኡውን ጥብቂ ርክብ ክንምስርት እንኽእል፡ ነቲ እንደልዮ ምስ እንዕድግ ጥራይ ምዃኑ ዚገልጽ መልእኽትታት ዜውሕዙልና።
ህሉው ኵነታት፦
መጠን ጥሪትና እናወሰኸ ኪኸይድ ከሎ፡ ደረጃ ናብራና ኺንኪ ይኽእል እዩ። ዝያዳ ስጋዊ ሃብቲ፡ ዝያዳ ግዜን ገንዘብን እዩ ዚሓትት። እቲ ዕዳ ዜስዕቦ ውጥረት ይውስኽ፡ ምስ ስድራ ቤትካን ምስ ፈተውትኻን እተሕልፎ ግዜ ድማ ይንኪ እዩ።
መጠን ጥሪትና እናወሰኸ ኪኸይድ ከሎ፡ ደረጃ ናብራና ኺንኪ ይኽእል እዩ።
ስርዓት፦ “ሰብ ብዙሕ እኳ እንተ ኣለዎ፡ ብገንዘቡ ህይወት ኣይረክብን እዩ።”—ሉቃስ 12:15።
መብጽዓ፦ “ነቲ ኣብ ቅድሚ ሰብ ዘሎካ ኽብርን ዝናን ክብ ኣብሎ”
መብዛሕትኦም ሰባት፡ ንኻልኦት ኪምስጡ ኢሎም እዮም ዚዕድጉ። ጂም ፑለር፡ “ሰባት ምስ ፈተውቶምን ምስ ጐረባብቶምን ምስ መሳርሕቶምን ምስ ኣዝማዶምን ንኺወዳደሩ ኢሎም እዮም ዚዕድጉ” በለ። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ መብዛሕትኡ እዋን ኣብ መወዓውዒ፡ ዕዉታትን ሃብታማትን ዚብሃሉ ሰባት ብሓደ ኣቕሓ ተሓጒሶም ኪጥቀሙ ኸለዉ ዚርአ። ከምዚ ዝበለ መወዓውዒ ንዓዳጋይ፡ “ንስኻ እውን ከምኡ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ” ዚብል መልእኽቲ እዩ ዜመሓላልፈሉ።
ህሉው ኵነታት፦
ንርእስና ዘሎና ግምት ምስ ካልኦት ብምውድዳር ክንግምግሞ እንተ ፈቲንና፡ መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ናይ ጓሂ ዓንኬል ኢና እንኣቱ። ከመይሲ፡ ንሓደ እንብህጎ ዝነበርና ነገር ምስ ረኸብና፡ ካልእ ነገር እውን ምብሃግና ዘይተርፍ እዩ።
ስርዓት፦ “ብሩር ዚፈቱ ብብሩር ኣይጸግብን።”—መክብብ 5:10።
መብጽዓ፦ “ብንብረትካ ኣቢልካ መንነትካ ኣርኢ”
እታ ሻይኒ ኦብጀክትስ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ “ንኻልኦት ሰባት መንነትና (ወይ ከኣ መን ክንከውን ከም እንደሊ) እነርእዮም፡ ንጥሪትና ብእንጥቀመሉን ብእነርእየሉን መገዲ እዩ” በለት። ነጋዶ ነዚ ስለ ዚፈልጡ፡ ንኣቕሑ፡ ብፍላይ ከኣ ንኽቡር ኣቕሑ፡ ፍሉይ ናብራ ህይወት ምስ ዚነብሩ ሰባትን እቶም ሰባት ኣኽቢሮም ምስ ዚርእይዎ ነገራትን ኬተሓሕዝዎ እዮም ዚጽዕሩ።
ንገዛእ ርእስኻ ብኸመይ ኢኻ እትርእያ፧ ካልኦትከ ብኸመይ ኪርእዩኻ ኢኻ እትደሊ፧ ከም ፋሽን ዚስዕብ፡ ወይ ከም ድልዱል ሰብ ገይሮም ኪርእዩኻ ዲኻ እትደሊ፧ ነጋዶ፡ ንገለ ዓይነት ኣቕሑ ብምዕዳግ፡ መንነትካ ኸተርኢ፡ ከምቲ ዝደለኻዮ ድማ ክትከውን ከም እትኽእል እዮም ዚመባጽዑልካ።
ህሉው ኵነታት፦
እቲ እትዕድጎ ኣቕሑ፡ ንመንነትካ ኪቕይሮ ወይ ከኣ ከም ሓቀኛነት ዝኣመሰለ ኽቡር ባህርያት ኬውህበካ ኣይክእልን እዩ።
ስርዓት፦ ‘ስልማትክን፡ ስልማት ወርቅን ምኽዳን ክዳውንትን ኣይኹን፣ የግዳስ፡ እቲ ኣብ ልቢ ዘሎ ሕቡእ ሰብ ይኹን።’—1 ጴጥሮስ 3:3, 4።


text:
ካብ ከባቢ ዓለም
ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ
በብመዓልቱ፡ ልዕሊ 20 ገዳይም ወተሃደራት ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ርእሶም ይቐትሉ። በብወርሑ ኸኣ፡ ካብቶም ክፍሊ ጕዳያት ገዳይም ወተሃደራት ሕ.መ.ኣ. ዝከናኸኖም ወተሃደራት፡ 950 ዚዀኑ ርእሰ ቕትለት ይፍትኑ።
ቻይና
ቻይና ደይሊ እትብሃል ጋዜጣ ኸም ዝጸብጸበቶ፡ “ካብተን ናብ ካልእ ክፋል ቻይና ኸይደን ዚሰርሓ ትሕቲ 30 ዓመት ዝዕድሚአን ደቂ ኣንስትዮ፡ ዳርጋ ፍርቀን ቅድሚ መርዓ ይጠንሳ፣ እዚ ኸኣ ምስ ቍጽሪ እተን ቅድሚ ሓደ ወለዶ ዝነበራ ዘይተመርዓዋ ቻይናውያን ኣዴታት ኪነጻጸር ከሎ፡ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ።” ብዘይካዚ፡ ሕብረተ ሰብ ቻይና፡ “ነቶም ብዘይ መርዓ ተኣኻኺቦም ዚነብሩ ሰብ ሓዳር . . . ሓንጐፋይ ኢሉ ይቕበሎም” ኣሎ።
ግሪኽ
እቲ ብ1974 ካብ ግሪኽ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ጠፊኡ ዝነበረ ሕማም ዓሶ ይምለስ ኣሎ። ሳዕቤኑ ድማ፡ ቍጠባዊ ቕልውላውን ንኽንክን ጥዕና ህዝቢ ዚወጽእ ዝነበረ ገንዘብ ስለ ዝነከየን ምዃኑ እዩ ዚንገር።
ህንዲ
ኣብ ህንዲ እተገብረ መጽናዕቲ ኸም ዝሓበሮ፡ ኣብታ ሃገር ቅልጡፍ ማሕበራዊ ለውጥታት እኳ እንተ ተራእየ፡ ገና ግና 74 ሚእታዊት ዚዀኑ ሰባት፡ ካብ “ተፋቒሮም ዚማራዓዉ፡” ስድራኦም ኬማጽኡሎም እዮም ዚደልዩ። ብዘይካዚ፡ 89 ሚእታዊት ዚዀኑ ሰባት፡ ካብ ምስ ወለዶምን ደቆምን ጥራይ፡ ምስ ብዙሓት ኣዝማዶም ኪነብሩ እዮም ዚደልዩ።
ኢጣልያ
“[ካቶሊካዊት] ቤተ ክርስትያን፡ ኣብተን ሃብታማት ዝዀና ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ተዳኺማ እያ ዘላ። ባህልና ኣሪጉ እዩ፣ ዓበይቲ ህንጻታት እኳ እንተ ሃለወና፡ ገዳማትና ግና ጥርሑ እዩ ተሪፉ ዘሎ፣ ኣብ ቤተ ክርስትያንና ዚርአ ቢሮክራሲ ሰማይ እዩ በጺሑ ዘሎ፣ ወግዕታትናን ልብሰ ኽህነትናን ኣዝዩ ዜደንቕ እኳ እንተ ዀነ፡ . . . ቤተ ክርስትያንና ገና 200 ዓመት ድሒራ እያ ዘላ።”—ምስ ካርዲናል ካርሎ ማሪያ ማርቲኒ ቕድሚ ሙማቱ እተገብረን ጋዜጣ ኮርየሬ ዴላ ሴራ ዘሕተመቶን ቃለ መጠይቕ።


text:
ጀርመን
ጀርመን (ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ጀርመን; Bundesrepublik Deutschland) ኣብ ኤውሮጳ እትርከብ ሃገር እያ። ርእሰከተማኣ ከኣ በረሊን (Berlin) ትበሃል። 82 ሚሊዮን ተቀመጥቲ ዘሎዉዋ ሃገር ኰይና፡ ጀርመን ዝዓበየት ኤውሮጳዊት ሃገር አያ።
= ታሪኽ =ጀርመን
ጅኦግራፍ[edit | edit source]
ህዝቢ[edit | edit source]
ኣብ ዝሓለፈ 50 ዓመት ህዝቢ ጀርመን ኣጸቢቁ ተቀይሩ።
ቋንቋ[edit | edit source]
መብዛሕትኦም ጀርመናዊያን ቋንቋ ጀርመን ይዛረቡ። ውሑዳት ጀርመናዊያን ግነ ቋንቋ ፈሪዝያዊ (Friesisch)፡ ዞርቢያዊ (Sorbisch) ወይ ቋንቋ ደኒሽ (Dänisch) ይዛረቡ።
ቍጠባ[edit | edit source]
ምህዞታት[edit | edit source]
- ማኪና
- ኮምፑተር (Conrad Zuse)
- ሻርኔራ
መንግስቲ[edit | edit source]
ባህሊ[edit | edit source]
= ሕጊ ጀርመን ብኣዝዩ ጸቡቕ ኣካያይዳ ዘለዎ፣ ንናእሽቱ መንእሰያት ኣብ ስራሕ ትምህርቶም ከድህቡ ዝጸቅጥ ተረርቲ ሕግታት ኣለዋ። ኣብ ጀርመን ሓደ ትሕቲ 18 ዓመት ከም መኪና፣ ኣሰንበድቲ ፊልምታት ወልፍታት ሽጋራ ብዙሕ ኣልኮል ዘለዎም ዓይነታት ነቢትን ካልኦት ተማሳሰልትን ክወሃቦ ኩልኩል እዪ። ከቢድ ስራሕ ከም ሓልፍነት ናይ ሓንቲ ስድራ ምስካም`ውን ንትሕቲ ዕድመ ህጻናት ኣይፍቀድን እዩ
ምግቢ[edit | edit source]
ተሪቪያ(trivia)[edit | edit source]
- ጀርመናውያን ኣብ ዓለም እቲ ዝበዝሐ ዓይነታት ባኒ አሎዎም።
- Geschwindigkeitsbegrenzung ማለት ኣብ ሃይወይ ገደብ ፍጥነት ናይ ተስከርከርቲ የለን።


text:
፳/20ሰነ ቅዳሴ ቤታ ለእግዝእትነ ቅድስት ድንግል ማርያም/qdase bieta le maryam
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
፳/20ሰነ ቅዳሴ ቤታ ለእግዝእትነ ቅድስት ድንግል ማርያም
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም (ወላዲት ኣምላክ)፡ድሕሪ ምዕራጋ፡ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመት ብርሃንዓለም ዝተሰምየ ቅዱስ ጳውሎስን ሓዋርያ በርናባስን በዚ ግዜ ኣብ ፊልጵስዮስ ከይዶም ናይ ክርስቶስ ወንጌል መሃሩ።ብትምህርቶምብዙሓት ሰባት ኣእሚኖም ጥምቀተ ክርስትና ኣጠመቕዎም። ኣቐዲሞም እቶም ህዝቢ ካብ ስርዓተኣምልኾ እግዚኣብሔር ዝተፈልዩን ናይ እግዚኣብሔር ነገር ገለ ዘይፈልጡን፡ ኣብ ቤት ጣዖታት እናኸዱ ግን ነቲ ዘይርኢ፡ ዘይሰምዕ፡ ብኢዶም ዝተሰርሐ ምስሊ ይሰግዱን የምልኹን ነበሩ።
እዞም ናይ ክርስቶስ ኣምበሳድራት ዝኾኑ ቅዱሳን ሓዋርያት ኣብ ዝኸድሉ ግዜ ግና ካብ ኣምልኾ ጣዖታት ክወጹን ነቲ ንኹሉ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ዘመሓድርን ትንፋስ ሰዂዑ ሕያዋን ዝገበረና ኣምላኽና እግዚኣብሔር ክፈልጡን ንዕኡ ክግዝኡን ከምልኹን መንፈስ ቕዱስ ብዝሃቦም ጸጋ መሃርዎም። ደጊሞም ናብ ናብራ ጣዖት ከይምለሱ ከኣ ኣጠንቀቕዎም።እቶም ህዝቢ ግና ኣብ ዓዶም ብዘይካ ቤተ ጣዖታት ካልእ ኣምላኾተ እግዚኣብሔር ዝፍጸመሉ ስለዝይነበሮም “ናብ ቤት ጣዖታት ኣይትኺዱ ኢልኩምና እንተኾነ ንኣምላኽ እነገልግለሉ ናይ ጸሎት ስፍራ ስለ ዘይብልና መጸለዪ ቦታ ሃቡና፡ግበሩልና” በልዎም። ኣብቲ ሃገር ዝተሰርሐ ቤተ መቕደስ ብዘይምንባሩ መንፈሳዊ ኣገግልግሎት፡ስርዓተ ኣምልኾ ንኽፍጽሙ ኣዝዮም ተሸጊሮም ነበሩ።
ቅዱሳን ሓዋርያት ጳውሎስን በርናባስን ከኣ እቲ ዝበልዎም ኩሉ ናብ ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ሃዋርያ ዮሓንስን ለኣኽሎም፡ንሳቶም ከኣ “ኣልቦ ዘትገብሩ ወኢምንተኒ ዘእንበለ ትእዛዙ ወምክሩ ለእግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ/ብዘይ ፍቓድ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክትገብርዎ እትኽእሉ ነገር የልቦን። ነቶም ህዝቢ ሱባኤ ክኣትዉ ንገርዎም ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ፍቓዱ እንተኾይኑ፡ቤቱ ክስራሕ እንተፈቒዱ ጸሎትና ክሰምዓና ባዕሉ ከካኣ ምላሽ ክህብ እዩ እሞ ስለዚ ንስኹም ጸልዩ ንሕና ከኣ ክንጽሊ ኢና” ክብሉ መለስሎም። ሱባኤኦም ምስ ወድኡ በዚ ዕለት እዚ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኹሎም ኣብ ቀረባን ኣብ ርሑቕን ዝነበሩ ቅዱሳን ሓዋርያት ብዓምዲ ደመና ጽዒኑ ኣብ ፊልጲስዮስ ናብታ ቅዱስ ጳውሎስን በርናባስን ዝነበርዋ ቦታ ኣምጺኡ ኣብኣ ኣኻኸቦም። ቅዱስ ዮሓንስ “ኦ ጎይታይ ንምንታይ ድኣ ኣኻኺብካና!” ክብል ሓተቶ።ጎይታና ከምዚ ክብል መለሰሉ “ብስም ወላዲተይ ካብ ጫፍ ዓለም ክሳዕ ጫፍ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ክትሃንጹ ፍቓደይ እዩ’ሞ ህንጻ ቤተ ክርስቲያን ከርእይርኩም ስርዓት ክምህረኩም እየ” ብምባል ተዛረቦ ።
ሽዑ ናብ ምብራቕ ኣቢሉ ወሰዶም ፡ተረሓሒቖም ዝነበሩ ሰለስተኣእማን(ደንጎላ)ነበሩ፡ብተኣምራት ኣቀራሪቡ ቁሞቱን ጎድኑን ዓቂኑ ሃቦም “ወኣዕባንኒ ይለመልሙ በእዴሆሙ” ይብል፡እሳት ከም ዘውዓዮ ስምዒ ኣብ ኣእዳዎም እና ለምለመ (እና ተሰሓበ)ቁመቱ 24 ጎድኑን 12 እመት ገይሮም ሰርሕዎ። “ወይእዜኒ ኣንትሙኒ ከመዝ ግበሩ/እምበኣር ንስኻትኩም’ውን ከምዚ ጌይርኩም ስርሑ” ኢልዎም ከደ። ንሳቶም ከኣ እቲ ዝቐረበሎም ኣእማን ብተኣምራት ናብ ዝደለይዎ ከም ዝረሰነ ስምዒ እና ጠዋወዩ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን ሃነጹ፡
ንጽባሒቱ ቅዳሴ ሰሪዑ ቅድስት ድንግል ማርያም መንበር፥ ቅዱስ ጴጥሮስ ተራዳኢ ካህን፡ ሰማእት ቅዱስ እስጢፋኖስ ሰራዒ ዲያቆን ገይሩ ቀዲሱ ኣቑሮቦም።በዚ ነገር እዚ ሰማያውያን መላእኽትን ምድራውያን ሰባትን ብሓድነት ኣመስገኑ። እዚ ታሪኽ እዚ ዝተፈጸመ ብ53 ዓመተ ምሕረት እዩ።
ዋዜማ
ሐነጽዋ ወሳረርዋ ለቤተክርስቲያን
ከመ ትኩን ኣርኣያ ዘበሰማያት
ወከመ ትኩን ምስትስራይ ሓጢኣት
ዳዊትኒ ይቤ ዛቲ ይእቲ ምዕራፍየ ለዓለም
ምልጣን
ወከመ ትኩን ምስትስራይ ሓጢኣት
ዳዊትኒ ይቤ ዛቲ ይእቲ ምዕራፍየ ለዓለም(2)
በሓሙስቱ
እንተተሃንጸት በስሙ ወተቀደሰት በደሙ
እንተተሃንጸት በስሙ
እግዚኣብሔር ነግሰ
ኣምሃነጻ እግዚኣብሔር ለጽዮን
ወይቀድሳ ለኢዮሩሳሌም
ኢየሱስ ክርስቶስ ምስለ መላእክቲሁ ዖደ
በደሙ ቀደሳ በዕጸ መስቀሉ ዓተባ
ይትባረክ
ተለዓለ ቃሎሙ ለእለ ይሴቡሑኪ ኢይትዓጾ ኣናቅጽኪ
ተንስኢ ጽዮን ልበሲ ሓይለኪ ወምዕዮሙ ለጸላእትኪ
ሰላም
ሃነጽዋ ለቤተክርስትያን ወሳረርዋ በመንፈስ ቅዱስ
ከመ ትኩን ኣርኣያ ዘበሰማያት
ከመ ታድህነነ እምእቶነ እሳት
ትሃበነ ፍስሐ ጽድቅ
ወሰላም በዲበ ሰላም
ዘይክል ኩሎ ወኣልቦ ዘይሰኣኖ
በረከትን ኣማላድነትን ናይ እመ ኣምላክ ኣይፈለየና ኣሜን!
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ድሕሪ ዝናብ ኣብ ዝባንካ ምጽሓዩ፣ ናብ ብዓቲ ምዑቃብ ካብ ምንታይ የድሕን?
ካብ ዕለት 16/08/2007 መንግስት ኣመሪካ ንሃገረ ኤርትራ ኣብ ደንቤ ናይ ግብረ-ሽበራዊ ስርሓት መወልትን ደገፍትን መዝገብ ዝርዝር ከስፍራ ምኻኑ ዘተንብህ ወስታታት ኣብ መራኸቢ-ብዙሓን ካብ ኣፍ ኣመሪካዊ ምምሕዳር ብዓልቲ መዚ ዝኾና ወይዘሮ ጃንዳይ ፍረዘር ዝነቀለ ትንባህታ ኣብ ታሕሳስ 2009 ኣብ ግብሪ ከምዝትግበር ተገይሩ እዩ። እዚ ትንባህታ ብወይዘሮ ጃንዳይ ፍረዘር ክትንባህ እንኮሎ፣ ስርዓት ኣስመራ ብንዕቐትን ኣቓጫጭን ጥራይ ሪኢዎ። ኣብ ክንዲ ንዋሺንግቶን ኣብ ከምዚ እንታይ ኣብጺሒዎም ኢሉ ዝግምግምን ንጡፍ ናይ ገበላታት ዲፕሎምስያዊ ንጥፈታት ዘሳላስል ብመራኸቢ ቡዙሓን ኣብ ቀጥታዊ ቆዮቓ ምስ ወይዘሮ ጃንዳይ ፍረዘርን ዋሺንግቶ ብምእታዉ፣ ንስርዓት ወያኔ ናጻ ፖሎቲካዊ መጣሊዒ ባይታን ጊዜን ፈጢሩ።
ነዚ ባይታታት ብግቡእ ዘለለየ ጃንዳ ወያኔ ድማ፣ ከም ሓደ ናይ ፖሎቲካ ፕሮጀክት ወሲዱ፣ መዛራግሒ ዝኸዉን ባይታታት ኣብ ሓድነት ኣፍሪቃ፣ ኢጋድን ሕቡራት ሃገራት ዝተሓላለኸ ሴኪዔታት መርበብ ብምዝርጋሕን ብምልቕቓብን ነቲ ናይ ማዕቀብ ፕሮጀክት ከምዝዕወት ገይሩ ኣሎ።
እቲ ኣብ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቐብ ቁኑዕ ድዩ ጉጉይ ኣይኮነን እቲ ክመጽእ ዘለዎ ሕቶ፣ እንታይ ድኣ፣ ነዚ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቐብ ንክንበር እንታይ ግደ ኣበርኪትና ዝብል እዩ። ነዚ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቀብ ቀጠልያ መብራህቲ ዝወልዔ፣ ዘሳሰየን ዝዓደመን ባዕሉ ስርዓት ኣስመራ እዩ። ስርዓተ ኣስመራ ንህዝቢ ኤርትራ ድላዩ ስለዝገብሮ፣ ንማሕበረሰብ ዓለም እዉን ድላዩ ክገብሮ ዝኽእል እዩ ዝመስሎ፣ ካብዚ ሽደና ን ጉጉይ ቅመራታት ነቂሉ፣ ብድሕሪ ከዉሊ ልዕላዉነት ኤርትራ ፣ ንኩሉ ኤርትራዊ ጉዳይ ባዕሉ ዓለምለኻዊ ስለዘትሓዞ ብተዳጋጋሚ ዓለምለኻዊ ማዕቐብ ተገይሩሉ ኣሎ። እቲ ኣብዚ ዘሕዝን ግን ንዝወርዶ ዓለምለኻዊ ኩናኔ፣ ብኣካል ቀሪቡ ክምክት ዘይምቡቁዑ እዩ። ናይረፍዲ ስዓታት መዓልቲ ዕለት 5 ታሕሳስ 2011 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ብኣካል ቀሪቡ ክምክት ዕድል ተፈጢሩሉ ከንሱ ብኣካል፣ ወይ ብወካሊኡ ኢምባሳደር ኤርትራ ናብ ሕቡራት ሃገራትን ብቴለ-ክንፍረንስ ክቀሪብ ኣይክኣለን። ንዘይምቕራቡ ክልተ ምስምሳት ይልዕል።-
1.ሕጽረታት ጊዝየን ሎጂስቲክስ፣
2.ዋላ እዉን እንተ ንቀርብ፣ነቲ ዝተሓስበ ማዕቐብ ክንዓግቶ ወይ ከነቀይሮ ስለዘይንኽእል ኢና ይብሉ።
እዚ ዝፈልጡ እንተኾይኖም ሕጂ ዘጽሕፍ ድኣ እንታይ ኣለዎም? ስርዓት ኣስመራ ካብ ተሞኩርኡ ዝማሃር ጃንዳ ኣይኮነን። ዋላ እዉን ጽቡቕ ክሓስቡ እንተደለዩ፣ ጽቡቕ ዘሕስብ መንፈስን ስነኣእሙራዊ ቂኒት የብሎሙን። እዚ ጽሑፍፊ ነቲ ኣቀዲሞም ክሃንጽዎ ዝጸንሑ ሕሉፍ ሃገራዉነት ንምትርንዑን ደገፌታ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ንምርካብ ዘናጻጸረ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ዓባይ ጸላኢት ኣመሪካ ኣላትና ኢሉ፣ ዓንዚሩ ኣብ ሕሉፍ ሃገራዉነት ኣትዩ ናብ ሓንቢሱ ክወጾ ዘይክእል ዉቕያኖስ ንምሽማሙ እዩ።
ኣብ ጽሕፎም “”ኤርትራ ዋላ እኳ እቲ ልሙድ ኮይኑ ዘሎ ኣሰራርሓ ባይቶ ጸጥታ ተስፋ ዘቚርጽ ብምዃኑ፡ እዚ ደብዳበ’ዚ እውን ፋይዳ ክህልዎ ብዙሕ ትጽቢት ዘይትገብር እንተኾነት፡ ታሪኽ ንታሪኽ በቲ ልክዑ መታን ክምዝግቦ፡ ኣብ ውሳነ 2023 ዘለዋ መርገጺን ኣመላኻኽታን ከተብርህ ሓላፍነት እናተሰምዓ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞ በደላት ደጊሙ ክምልከቶ ትምሕጸን””ይብሉ። ፋይዳ ከምዘይብሉ እንዳፈለጡ ድኣ እንታይ ምኽንያት ዘጽሓፎም? ወዲ ዱሙ ነይ ገድፍ ግብረ እሙ ስልከዝኾነ ድዩ? ጽሕፎም ብኣካል ቀሪቦም ንባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ከቕሩቡ እንዳኻሉ ከንሶም፡ ነዚ ብምሕሳም ኣብ ኣስመራ ተሓቢኻ ምጽሓፍ እንታይ ፋይዳ ኣለዎ? መን እዩ ጊዚኡ ኣጥፊኡ ነዚ ነዊሕ ጽሑፍ ከ ከንብበሎም?
ድሕሪ ዝናብ ኣብ ዝባንካ ምጽሓዩ፣ ናብ ብዓቲ ምዑቃብ ካብ ምንታይ የድሕን?
ካብ ዕለት 16/08/2007 መንግስት ኣመሪካ ንሃገረ ኤርትራ ኣብ ደንቤ ናይ ግብረ-ሽበራዊ ስርሓት መወልትን ደገፍትን መዝገብ ዝርዝር ከስፍራ ምኻኑ ዘተንብህ ወስታታት ኣብ መራኸቢ-ብዙሓን ካብ ኣፍ ኣመሪካዊ ምምሕዳር ብዓልቲ መዚ ዝኾና ወይዘሮ ጃንዳይ ፍረዘር ዝነቀለ ትንባህታ ኣብ ታሕሳስ 2009 ኣብ ግብሪ ከምዝትግበር ተገይሩ እዩ። እዚ ትንባህታ ብወይዘሮ ጃንዳይ ፍረዘር ክትንባህ እንኮሎ፣ ስርዓት ኣስመራ ብንዕቐትን ኣቓጫጭን ጥራይ ሪኢዎ። ኣብ ክንዲ ንዋሺንግቶን ኣብ ከምዚ እንታይ ኣብጺሒዎም ኢሉ ዝግምግምን ንጡፍ ናይ ገበላታት ዲፕሎምስያዊ ንጥፈታት ዘሳላስል ብመራኸቢ ቡዙሓን ኣብ ቀጥታዊ ቆዮቓ ምስ ወይዘሮ ጃንዳይ ፍረዘርን ዋሺንግቶ ብምእታዉ፣ ንስርዓት ወያኔ ናጻ ፖሎቲካዊ መጣሊዒ ባይታን ጊዜን ፈጢሩ።
ነዚ ባይታታት ብግቡእ ዘለለየ ጃንዳ ወያኔ ድማ፣ ከም ሓደ ናይ ፖሎቲካ ፕሮጀክት ወሲዱ፣ መዛራግሒ ዝኸዉን ባይታታት ኣብ ሓድነት ኣፍሪቃ፣ ኢጋድን ሕቡራት ሃገራት ዝተሓላለኸ ሴኪዔታት መርበብ ብምዝርጋሕን ብምልቕቓብን ነቲ ናይ ማዕቀብ ፕሮጀክት ከምዝዕወት ገይሩ ኣሎ።
እቲ ኣብ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቐብ ቁኑዕ ድዩ ጉጉይ ኣይኮነን እቲ ክመጽእ ዘለዎ ሕቶ፣ እንታይ ድኣ፣ ነዚ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቐብ ንክንበር እንታይ ግደ ኣበርኪትና ዝብል እዩ። ነዚ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቀብ ቀጠልያ መብራህቲ ዝወልዔ፣ ዘሳሰየን ዝዓደመን ባዕሉ ስርዓት ኣስመራ እዩ። ስርዓተ ኣስመራ ንህዝቢ ኤርትራ ድላዩ ስለዝገብሮ፣ ንማሕበረሰብ ዓለም እዉን ድላዩ ክገብሮ ዝኽእል እዩ ዝመስሎ፣ ካብዚ ሽደና ን ጉጉይ ቅመራታት ነቂሉ፣ ብድሕሪ ከዉሊ ልዕላዉነት ኤርትራ ፣ ንኩሉ ኤርትራዊ ጉዳይ ባዕሉ ዓለምለኻዊ ስለዘትሓዞ ብተዳጋጋሚ ዓለምለኻዊ ማዕቐብ ተገይሩሉ ኣሎ። እቲ ኣብዚ ዘሕዝን ግን ንዝወርዶ ዓለምለኻዊ ኩናኔ፣ ብኣካል ቀሪቡ ክምክት ዘይምቡቁዑ እዩ። ናይረፍዲ ስዓታት መዓልቲ ዕለት 5 ታሕሳስ 2011 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ብኣካል ቀሪቡ ክምክት ዕድል ተፈጢሩሉ ከንሱ ብኣካል፣ ወይ ብወካሊኡ ኢምባሳደር ኤርትራ ናብ ሕቡራት ሃገራትን ብቴለ-ክንፍረንስ ክቀሪብ ኣይክኣለን። ንዘይምቕራቡ ክልተ ምስምሳት ይልዕል።-
1.ሕጽረታት ጊዝየን ሎጂስቲክስ፣
2.ዋላ እዉን እንተ ንቀርብ፣ነቲ ዝተሓስበ ማዕቐብ ክንዓግቶ ወይ ከነቀይሮ ስለዘይንኽእል ኢና ይብሉ።
እዚ ዝፈልጡ እንተኾይኖም ሕጂ ዘጽሕፍ ድኣ እንታይ ኣለዎም? ስርዓት ኣስመራ ካብ ተሞኩርኡ ዝማሃር ጃንዳ ኣይኮነን። ዋላ እዉን ጽቡቕ ክሓስቡ እንተደለዩ፣ ጽቡቕ ዘሕስብ መንፈስን ስነኣእሙራዊ ቂኒት የብሎሙን። እዚ ጽሑፍፊ ነቲ ኣቀዲሞም ክሃንጽዎ ዝጸንሑ ሕሉፍ ሃገራዉነት ንምትርንዑን ደገፌታ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ንምርካብ ዘናጻጸረ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ዓባይ ጸላኢት ኣመሪካ ኣላትና ኢሉ፣ ዓንዚሩ ኣብ ሕሉፍ ሃገራዉነት ኣትዩ ናብ ሓንቢሱ ክወጾ ዘይክእል ዉቕያኖስ ንምሽማሙ እዩ።
ኣብ ጽሕፎም “”ኤርትራ ዋላ እኳ እቲ ልሙድ ኮይኑ ዘሎ ኣሰራርሓ ባይቶ ጸጥታ ተስፋ ዘቚርጽ ብምዃኑ፡ እዚ ደብዳበ’ዚ እውን ፋይዳ ክህልዎ ብዙሕ ትጽቢት ዘይትገብር እንተኾነት፡ ታሪኽ ንታሪኽ በቲ ልክዑ መታን ክምዝግቦ፡ ኣብ ውሳነ 2023 ዘለዋ መርገጺን ኣመላኻኽታን ከተብርህ ሓላፍነት እናተሰምዓ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞ በደላት ደጊሙ ክምልከቶ ትምሕጸን””ይብሉ። ፋይዳ ከምዘይብሉ እንዳፈለጡ ድኣ እንታይ ምኽንያት ዘጽሓፎም? ወዲ ዱሙ ነይ ገድፍ ግብረ እሙ ስልከዝኾነ ድዩ? ጽሕፎም ብኣካል ቀሪቦም ንባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ከቕሩቡ እንዳኻሉ ከንሶም፡ ነዚ ብምሕሳም ኣብ ኣስመራ ተሓቢኻ ምጽሓፍ እንታይ ፋይዳ ኣለዎ? መን እዩ ጊዚኡ ኣጥፊኡ ነዚ ነዊሕ ጽሑፍ ከ ከንብበሎም?
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ንሞኒተሪንግ ግሩፕ ይወቅስን ይኸስስን እዉን ኣሎ። ሞኒተሪንግ ግሩፕ ባዕላ ዝማሃዞቶ ነገር የሎን። ንሞኒተሪንግ ግሩፕ ቀንዲ ቀለብቲ ሓቤሬታ ዝኾኑ፣ እቶም ትማሊኣብ ዉሽጥ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ን ካብኡ ወጻኢ ዝነበሩ ኤርትራዉያንን ዓለማዊን ዞናዉን ትካላትን መንግስታትን ብዝተረኽበ ሓቤሬታታት ዝተመገበት እዮ። ሰለዚ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ንነብሱ እዩ ክወቕስን ክኸስስን ዝግባእ።
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ኩሉ መዳያቱ ከም ፖሎትካዊ ስርርዕ ዝፈሸለ ስርዓት እዩ። ነዚ ፉሹል ስርዓት ዝገበርካ ጌርካ ከተዕርዮ እዉን ዝክኣል ስለዘይኮነ፣ ንሃገር ኤርትራ ንህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ መነት ካየፍሽሎ መታን ደዉ ከነብሎ ክንቃለስ ኣሎና። ስለዚ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ድሕሪ ዝናብ ኣብ ዝባንካ ምጽሓዩ፣ ናብ ብዓቲ ምዑቃብ ካብ ምንታይ የድሕን? ካብ ዘድሕኖ ስለዘይብሉ ትም እንተበልኩም ይሓይሽ። ህዝቢ ኤርትራ ን ማሕበረሰብ ዓለም ኺዒብኩም እዩ።
ወድሓንኩም!!!
መርዕድ ዘርኡ
21ታሕሳስ 201
ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ኩሉ መዳያቱ ከም ፖሎትካዊ ስርርዕ ዝፈሸለ ስርዓት እዩ። ነዚ ፉሹል ስርዓት ዝገበርካ ጌርካ ከተዕርዮ እዉን ዝክኣል ስለዘይኮነ፣ ንሃገር ኤርትራ ንህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ መነት ካየፍሽሎ መታን ደዉ ከነብሎ ክንቃለስ ኣሎና። ስለዚ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ድሕሪ ዝናብ ኣብ ዝባንካ ምጽሓዩ፣ ናብ ብዓቲ ምዑቃብ ካብ ምንታይ የድሕን? ካብ ዘድሕኖ ስለዘይብሉ ትም እንተበልኩም ይሓይሽ። ህዝቢ ኤርትራ ን ማሕበረሰብ ዓለም ኺዒብኩም እዩ።
ወድሓንኩም!!!
መርዕድ ዘርኡ
21ታሕሳስ 2011
መልእኽቲ ሃገረ ኤርትራ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ናብ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ 19 ታሕሳስ 2011
ብ5 ታሕሳስ 2011፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ብድርኺት ኣመሪካ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ዜጽንዕ 2023 (2011) ዝተሰምየ ዝኾነ ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ ብይን ምሕላፉ ዝፍለጥ እዩ። ባይቶ ጸጥታ ቅድሚ ክልተ ዓመት’ውን ኣብ ታሕሳስ 2009፡ ኣብ ድሮ ክሪስማስ ውሳነ 1907 ዝተሰምየ ተመሳሳሊ ዘይርትዓዊ ብይን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ምሕላፉ ኣይርሳዕን። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፡ ብ19 ታሕሳስ 2011፡ ናብ እዋናዊ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ሚስተር ቪታሊ ቹርኪን ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ፡ ኣብ ክልቲኡ ግዘያት፡ ባይቶ ጸጥታ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ መትከላትን ሕጋዊ መስርሓትን ብምጥሓስ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዚፈጸሞ በደል ብዝተጸምቈ መልክዕ ኣነጺሩ ኣስፊርዎ ኣሎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣብ ደብዳበኡ፡-
1) ጉዳይ ምኽባር ልኡላውነት፡ ግዝኣታዊ ምሉእነት፡ ፖለቲካዊ ናጽነትን ሓድነትን
ኤርትራ፤
2) ብህሎታት “ደገፍ ኤርትራ ንዕጡቓት ጉጅለታት”
3) እገዳ ኣጽዋር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ
4) ምሕናቕ ግብሪ ዲያስፖራ
5) ምዕንቃጽ ወፍርታትን ፋይናንስያዊ ትውጊትን
6) ምንዋሕ ዕድመ ሞኒተሪን ግሩፕ
ዝብሉ ኣብ ብይን 2023 ተጠቒሶም ዘለው ጉዳያት፡ ብመንጽር ጭብጢን ሕጋውነትን ዘለዎም ጌጋታት ሓደ ብሓደ ብምንጻር፡ ባይቶ ጸጥታ ነዚ ዘይፍትሓዊ ውሳነ ከሕልፍ ዝተመርኰሶ ጸብጻብ ሞኒተሪንግ ግሩፕ፡ ብመሰረት ኣልቦ ክሲታት ዝተነድቀ ምዃኑ ብሰፊሑኣብሪህዎ ኣሎ። በዚ ድማ፡-
– ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ህይወትን መጻኢ ዕድልን ሓደ ህዝቢ፡ ብዙሕ ሳዕቤናት ክህልዎ ዝኽእል ብይናት ኣብ ምሕላፍ ጥንቁቕን ዕቱብን ኣሰራርሓ ክኽተል፤
– ነቲ ብምኽንያት ጉድለት ሞያውነት፡ ዘይሻርነትን ወድዓውነትን፡ ከምኡ’ውን ዝወጋኡ ንፖለቲካዊ ጽልዋ፡ ብብዙሓት ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ተኣማንነት ስኢኑ ዘሎ ሞኒተሪን ግሩፕ፡ ብኻልእ ናጻ፡ ዘይሻራዊን ተኣማኒን ኣካል ክትክኦ፤
– ኣብ መወዳእታ ድማ ባይቶ ጸጥታ፡ ነቶም ካብ ተጻባኢ ፖለቲካዊ ዕላማታት ዝብገሱ፡ ብመንጽር ጭብጢ ኮነ ሕጋውነት ቅቡላት ዘይኮኑ ምህዞኣዊ ክሲታት መሰረት ብምግባር ዘሕለፎም ውሳነታትን ዝወሰዶም ስጉምቲታትን ዳግም ብምኽላስ ክእርሞም፤………… መልእኽቲ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ይምሕጸን።
ምሉእ ትሕዝቶ መልእኽቲ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፡ –
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ5 ታሕሳስ 2011፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ዜጽንዕ
2023 (2011) ዝተሰምየ ብይን ከምዝርዓመ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኤርትራ ብወገና፡ ኣብዚ ናይ ቀረባ እዋን ርክባታ ምስ ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ብይን ሕጋዊ መሰረት ከምዘይብሉ ጸቒጣ ክትገልጽ ጸኒሓ ኣላ።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ንቡር መስርሓትን ሕግታትን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥሓስ፡ ነዚ ብይን’ዚ ከተሕልፍ ዝደፍኣ ቅርሕንቲን ፖለቲካዊ ድርኺትን ከምዘሎ፡ ኤርትራ ደጋጊማ ክትገልጽ ምጽንሓ ይፍለጥ። ኣብ ታሕሳስ 2009 ባይቶ ጸጥታ ዘሕለፎ ብይን 1907 እውን ተመሳሳሊ ድርኺት ዝነበሮ እዩ። ኣብዚ ክልቲኡ ግዜያት፡ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ብናይ ገዛእ ርእሳ ትካላት ስለያን ተሓጋገዝቱን ዝተኣልመ፡ ንግሉጽ ኣቀራርባ፡ ከምኡ’ውን መትከል “ምዕሩይ ዕድላት” ዝጠሓሰ፡ ናይ ተኸሳሲ መባእታዊ ሕጋዊ መሰል ምክልኻልን ምስማዕን ዝነጽግ ኣገባብ ተጠቒማ እያ። ኣንጻር ኤርትራ መሰረት ዘይብሉ ክሲታት ዘቕረበት ኣመሪካ፡ ፕረዚደንት ኤርትራ፡ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ቀሪቡ ሓሳቡ ክገልጽ ብመንግስቲ ኤርትራ ንዝቐረበ ሕጋዊ ሕቶ ኣብ ርእሲ ምቅዋማ፡ ኣብ መወዳእታ ደቒቕ ዝተቐበለቶ እናመሰለት፡ ብጎታት ኣሰራርሓ ከምዝብርዕን ገይራቶ እያ።
ውሳነ ባይቶ ጸጥታ 2023 (2011)፡ ነቲ ኣብ ክልተ ኣዕኑድ ማለት ቁጠባዊ ልምዓትን ማሕበራዊ
ፍትሒን ዝሰረተ ናይ ኤርትራ ጽኑዕን ዘይሕለልን ዕማም ህንጸት ሃገር ብኣሉታ ዝጸሉ ኣብ ርእሲ
ምዃኑ፡ ዞባዊ ምትፍናን ከምዝብእስ ብምግባር፡ ኣብ መወዳእታ ንዞባዊ ሰላምን ጸጥታን ዝዘርግ እዩ።
ካብኡ ንላዕሊ እቲ ዝዓበየ ግዳይ ናይዚ ዘይቅኑዕ ብይን ግዳ፡ ኣህጉራዊ ፍትሒን ሕጋውነትን እዩ። ሞራላዊ ስልጣንን ሕጋውነትን ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ማሕበረሰብ ዓለም፡ ነቲ ውድብ፡ ኣህጉራዊ ሰላምን ጸጥታን ክሕሉን ግዴታኡ ከኽብርን ካብ ዘንበረሉ እምነት’ዩ ዝምንጩ። የግዳስ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ዋሽንግቶን ጽልዋኣ ተጠቒማ፡ ብዋጋ ፍትሒን ሰላምን፡ ኣብ ውሽጢ ፍርቂ ዘመን፡ ንሳልሳይ ግዜኣ ነዚ ንእሽቶ ህዝቢ ብዘይርትዓዊ መገዲ እናበደለቶ፡ ብዕሽሽታ ክዕዘባ መሪጹ።
ሓያሎ ኣባላት ባይታ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ እንተላይ እቶም ነቲ ብይን ዝደገፉ፡ እቲ ተግባር ከምዘይቀደዎም፡ ካብ ወግዓዊ መግለጺታቶም ኮነ፡ ካብቲ ምስ ወኪል ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝገበርዎ ምይይጥ ክፈልጥ ዝከኣል እዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ፡ ዋላ እኳ ነዚ ዘይፍትሓዊ ብይን ሓኺኽካ ንምግታእ ዝያዳ ክግበር ዝከኣል እንተነበረ፡ ሓያሎ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ፡ ብፍላይ ድማ ወከልቲ ፈደረሽን ሩስያ፡ ህዝባዊት ሪፑብሊክ ቻይናን ሪፑብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ኣሰራርሓ ባይቶ ጸጥታ ሚዛናውነት ክህልዎ ንዝገበርዎ ጻዕሪ፡ ኤርትራ ምስናይ ምስጋና ኣፍልጦ ትህቦ።
ናይ ታሕሳስ 2009 ውሳነ 1907 ቅድሚ ምሕላፉ ይኹን ድሕሪኡ፡ ኤርትራ ምስ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝገበረቶ ዝተፈላለየ ርክባት፡ መስርሓት ናይቲ ብይንን መንቅባቱን ኣነጺራ ገሊጻ እያ። ብተወሳኺ፡ ነቲ “ብተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን” ዝተኾመረላ ኣእላፍ መሰረት ኣልቦ ክሲታት ዘይቅኑዕነቱ ዘቃልዕ ሰፊሕን ኣጣቓላሊን መልሲ ሂባትሉ እያ። ይኹን’ምበር ባይቶ
ጸጥታ ንንጹህ መልሲ ኤርትራ፡ ብዕቱብ ተመልኪቱ፡ ኣብ ግምት ከእትዎ ዘይምፍታኑ፡ ቅሬታ
ይስምዓ።
ኤርትራ፡ መሰረታዊ መሰል ርእሰ ምክልኻል ናይ ሓንቲ ኣባል ባይቶ ጸጥታ ዝኾነት ሃገር ከየኽበርካ፡ ኣብ ህይወትን መጻኢ ዕድልን ህዝቢ፡ ብዙሕ ሳዕቤናት ክህልዎ ዝኽእል ወሰንቲ ብይናት ባይቶ ጸጥታ፡ ርዝነትን ብስለትን ብዝጎደሎ ኣጠቓቕማ ስልጣንን ናይ ቁጽርታት ጸወታን ምሕላፍ፡ ዘሕዝን ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ከም ቅድመ-ፍጻመ ሓደገኛነቱ እውን ቀሊል ከምዘይኮነ ትገልጽ። ኤርትራ ዋላ እኳ እቲ ልሙድ ኮይኑ ዘሎ ኣሰራርሓ ባይቶ ጸጥታ ተስፋ ዘቚርጽ ብምዃኑ፡ እዚ ደብዳበ’ዚ እውን ፋይዳ ክህልዎ ብዙሕ ትጽቢት ዘይትገብር እንተኾነት፡ ታሪኽ ንታሪኽ በቲ ልክዑ መታን ክምዝግቦ፡ ኣብ ውሳነ 2023 ዘለዋ መርገጺን ኣመላኻኽታን ከተብርህ ሓላፍነት እናተሰምዓ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞ በደላት ደጊሙ ክምልከቶ ትምሕጸን። በዚ መንፈስ’ዚ ድማ ኤርትራ፡ ብዝተጸምቈ ኣገባብ ብመንጽር ጭብጢን ሕጊን፡ ኣብ መፋትሕ ሕጡባት ብይን 2023 ንዘለው ጌጋታት ከተነጽር ትደሊ።
1. ብዛዕባ ምኽባር ልኡላውነት፡ ግዝኣታዊ ምሉእነት፡ሓድነትን ፖለቲካዊ ናጽነትን ኤርትራ ኣብ ሳልሳይ ሕጡብ፡ መእተዊ ጽሑፍ ብይን 2023፤ “ባይቶ ጸጥታ፡ ኣኽብሮቱ ንልኡላውነት፡ ግዝኣታዊ ምሉእነት፡ ፖለቲካዊ ናጽነትን ሓድነትን ሶማልያ፡ ጅቡቲ፡ ኤርትራ ከምኡ’ውን ካልኦት ሃገራት ናይቲ ዞባ ደጊሙ የረጋግጽ” ዝብል ጽሑፍ ኣስፊሩ ኣሎ። እዚ መግለጺ’ዚ ምስ ሓፈሻዊ ዕላማ ናይቲ ውድብ ከምኡ’ውን ዓንቀጽ 2(1) ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ዝቃዶ እዩ። ይኹን’ምበር ኣብ ጉዳይ ኤርትራ እዚ መብጽዓ’ዚ ብሓቂ ተተግቢሩ’ዶ? ወይስ እቲ ሓቂ ካልእ ኮይኑ፡ ከም ዝኾነ ዘረባ ንምጽባቕ ዝደጋገም ቃላት ዝኣተወ’ዩ።
ኤርትራ ግምታ እዚ ዳሕረዋይ እዩ። በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት፡- ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ኤርትራ፡ በታ፡ ንስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ ኮነ ንዓንቀጻት 2(3), 2(4), ከምኡ’ውን ዓንቀጽ 33 ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ጥሒሳ፡ ንከተማ ባድመን ካልእ ልኡላዊ ግዝኣታት ኤርትራን ወሪራ እትርከብ ኢትዮጵያ ተጋሂሱ እዩ። ድሕሪ’ቲ ዓመታት ዝወሰደ ድርኺት ኣመሪካ ዝነበሮ ናይ ኢትዮጵያ ሓሶታትን ዕንቅፋታትን፡ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብ2 ጥቅምቲ 2008 ናብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ስለዝፈጸመ፡ ንነብሱ ከም ዕማሙ ዝወድአ ቤት ጽሕፈት ከምዝቘጽሮ ብወግዒ ኣፍሊጡ እዩ።
ኣብቲ ደብዳበ እቲ ኮምሽን ነቶም፡ “ኣብ መግለጺታቱ ዘለው ጭብጢታትን ሕጋዊ መብርሂታትን ብምጉላሕ፡ ብውሳነ ሚያዝያ 2002 ዝተነጸሩ ዶባዊ ሕንጻጻትን ናይ 27 ሕዳር 2006 መግለጺን ንክልቲኦም ወገናት ዝቕይዱ ምዃኖም” ደጊሙ የረጋግጽ” ይብል። ኮምሽን ዶብ ብተወሳኺ፡ “ብ17 ጥሪ 2008 ነቶም ኣብ ጥብቆታት መግለጺ 27 ሕዳር 2006 ዝቐረቡ ነጥቢታት ዘንጽር ቅዳሕ ካርታ፡ ንዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ክወሃብ እንከሎ፡ ካልእ ቅዳሕ ድማ ንህዝባዊ መወከሲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ካርቶግራፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝዕቀብ ተገይሩ ኣሎ” ክብል ኣብሪሁ።
የግዳስ፡ እቲ ሓቂታት ከምዚ ኮይኑ ከብቅዕ፡ ባይቶ ጸጥታ፡ ብምኽንያት ተኸላኻሊ ግደ ኣመሪካ፡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዘስገድድ ጠለባት ከቕርብ ኣይከኣለን። እቲ ዘገርም፡ ንኤርትራ ብምኽንያት’ቲ ምስ ጅቡቲ ዘለዋ፡ ኣብ መስርሕ ሽምግልና ዝርከብ ዶባዊ ምስሕሓብ፡ ዘይግቡእ መቕጻዕቲ ክውስን እንከሎ፡ ብይን 2023፡ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ብኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ቅሉዕ ግህሰት ብዝምልከት ብጩቕ ኣይበለን።
ኣብ ክንድኡ ግን፡ ኣብ መእተዊ ሕጡበ-ጽሑፍ 4 ነዚ ጉዳይ’ዚ ዚምልከት፡ ከምዚ ዝስዕብ ዝንበብ
ቄናን ጽሑፍ ሰፊሩ ይርከብ። “ባይቶ ጸጥታ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘላቒን ውሑስን ሰላምን ጸጥታን ባይታ ንምንጻፍ፡ ኩለን ሃገራት ናይቲ ዞባ ዘለወን ምስሕሓብ ብሰላማዊ መገዲ ክፈትሓን
ዝምድናአን ናብ ንቡር ክመልሳን እናጸውዐ፡ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ነዞም ምስሕሓባት እዚኣቶም ንምፍታሕ ኣብ ዝገብሮ ጻዕሪ፡ ሃገራት ናይቲ ዞባ ክተሓባበራ የተባብዕ” ይብል እቲ ጽሑፍ።
ዝኾነ ተዓዛቢ፡ እዚ ሕጡበ- ጽሑፍ’ዚ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘሎ ዶባዊ ምስሕሓባት ብኣጠቓላሊ
ንምምልካት ዝኣተወ እዩ ዝመስሎ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ እዚ ዘይብሩህ ቄናን ቋንቋ፡ ደይ መደይ ኢልካ ንተንኰላዊ ዕማም ዝተመርጸ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ ሕጡበ-ጽሑፍ 2 ናይ ብይን 2023 ሰፊሩ ዘሎ ቃላት ድማ፡ ነዚ ግምት’ዚ ዘራጒድ እዩ። “ባይቶ ጸጥታ….ነቲ ኣቐዲሙ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝቐረበ፡ ኤርትራ ምስ ጎረባብታ ዘለዋ ምስሕሓባት ክትፈትሕ፤ ኩሎም ወገናት ድማ ዘለዎም ምስሕሓብ ብሰላማዊ መገዲ ፈቲሖም ዝምድናታቶም ናብ ንቡር ብምምላስ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘተኣማምን ሰላምን ዘላቒ ጸጥታን ክፈጥሩ፤ ነዞም ምስሕሓባት እዚኣቶም ንምፍታሕ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝገበሮ ጻዕሪ ክተሓባበሩ ዝዕድም ጻውዒት ደገፉ ይገልጽ….” ይብል እቲ ጽሑፍ። ኤርትራ ምስ ጅቡቲ ዘለዋ ዶባዊ ምስሕሓብ ኣብ ሕጡበ ጽሑፋት 4ን5 ናይቲ ብይን ስለዝተገልጸ፡ ሕጡበ ጽሑፍ 2 ብስልሕማዊ ሜላ፡ ንዶባዊ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከመልክት ተባሂሉ ዝሰፈረ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ይኹን’ምበር፡ እቲ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ዓንቀጻት 4.1ን 4.2ን ኣብ መግዛእታዊ ውዕላትን ኣህጉራዊ ሕጊን ተሞርኲሱ፡ ዶባት ክውስን ምሉእ ስልጣን ዝተዋህቦ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሃቦ ብይን ብንጹር ዘይምጥቃሱ ዘተሓሳስብ እዩ።
በዚ ምኽንያት፡ ነቲ ኣብ ስምምዕ ኣልጀርስ ዓንቀጽ 4.15 ዝሰፈረ፤ ናይ መወዳእታን ቀያዲን ኮይኑ፡ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዝሕንጸጽ ዶብ ከምኡ’ውን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ልኡላውነትን ሓድሕዶም ከኽብሩ ግዴታ ኣለዎም” ዝብል ነጥቢ ጸቒጥካ ምጉላሕ ኣድላዪ ይኸውን።
እዚ ሕጂ ሕቶ ጎበጣ ኮይኑ ዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሕጋዊ መገዲ ዝተዓጽወ ፋይል ብምዃኑ፡ ኣብዚ ውዱእ ጉዳይ፡ ባይቶ ጸጥታ ብናይ ቃላት ጸወታ ንሕብረት ኣፍሪቃ ካልእ ዕማም ከሰክሞ ኣይክእልን እዩ። ዘይሕጋዊ ጎቦጣ ኢትዮጵያ ብዕሽሽታ እናተዓዘበ ከሎ ድማ፡ ከምቲ ኣብ መእተዊ ናይቲ ሕጡበ- ጽሑፍ ጠቒስዎ ዘሎ፡ ግዝኣታዊ ምሉእነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ሕሉው’ዩ ክብል ዘምሕረሉ ኣይኮነን።
ፖለቲካዊ ናጽነት ኤርትራ እውን፡ ኣብ ብይናት 1907ን 2023ን ኣይተሓለወን። ንዓመታት
ዝቐጸለ ቀጻዒ ስጉምቲታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ምስቲ ኣብ
ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ጸጥታን ንምስፋን ዘሎ ንጹህ ባህጊ ዘራኽብ የብሉን። እቲ ተጻብኦ፡ ኤርትራ ሰላም ጎረባብቲ ሃገራት ትዘርግ ወይ ኣብ ሽበራዊ ተግባራት ኢዳ ትሕውስ ኣላ ካብ ዝብል ሓቀኛ እምነት ኣመሪካ ዝብገስ ኣይኮነን። ጭኑቕ ተጻብኦ ኣመሪካ፡ መሰል ፖለቲካዊ ናጽነት ኤርትራ፡ ብፍላይ ረብሓታታ ኣብ ዝትንክፍ ጉዳያት ካብ ዘይምጽዋር ዝነቐለ እዩ። ከምዝፍለጥ ኤርትራ፡ ነቲ ኣመሪካ ኣብ ሶማልን ኢትዮጵያን እትኽተሎ ፖሊሲ ብመትከል ኣይትድግፎን እያ። እዚ ጉዳይ’ዚ፡ ኣብ ጸብጻብ ዊኪሊክስ ብሰፊሑ ተጠቒሱ ይርከብ። ብ1 መጋቢት 2008፡ ካብ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ናብ ልኡኻት ኣመሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመሓላለፈ ምስጢራዊ መልእኽቲ፡ እቶም ልኡኻት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ እገዳ ስጉምቲ ምእንቲ ክውሰድ ሰፊሕ ጎስጓስ ከካይዱ ይእዝዝ። እቲ መልእኽቲ ከምዚ ዝስዕብ ይንበብ፡
“ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን (ኣንሚ)
ጣልቃ ብምእታዋ፡ ብፍላይ ከኣ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ነቲ ልኡኽ ቀረብ ነዳዲ ብምኽልካላ” ይብል
እቲ መልእኽቲ፡ “እዚ ዝስዕብ ኣማራጺታት ዘለዎ ስጉምቲታት ምውሳድ ኣብ ግምት ክኣቱ ዘለዎ
እዩ።
1) ኣብ ልዕሊ ኣገደስቲ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ናይ ጉዕዞ እገዳ ምውሳን
2) ናይዞም ዝተጠቕሱ መራሕቲን መሰልቶምን ሕሳባት ወይ ካልእ ጸጋታት ኤርትራ ምድስካል
3) ምስ ጸጋታት ኤርትራ እንተላይ ናይ ማዕድን ሃብቲ ዝተኣሳሰረ ንግዲን ወፍሪን ምቕያድ
4) ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ ኣጽዋር እገዳ ምውሳን። መስረት ብይናት 1907ን 2023 እምበኣር፡ እዚ ኣብ 2008 ናብ ልኡኻት ኣመሪካ ኣብ ሕቡራት ንሃገራት ዝተላእከ መልእኽቲ ምዃኑ ርእሰ ግሉጽ እዩ።
1. ብህሎታት “ደገፍ ኤርትራንዕጡቓት ተቓወምቲ ጉጅለታት”
ኣብ መቕድም ብይን 2023፡ ሕጡበ-ጽሑፍ 7 ንኡስ ሕጡብ
1፡ ባይቶ ጸጥታ፡ “ኣብ ጸብጻብ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን ዘሎ ርኽበታት ኣዝዩ ዘተሓሳስብ” ምዃኑ ጠቒሱ፡ “ኤርትራ ንተቓወምቲ ጉጅለታት እንተላይ ነቲ ርግኣት ሶማልን ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ምሕማስ ዝርከብ ኣልሸባብ ብቐጻሊ ሓገዝ ተበርክት ብምህላዋ ይኹንን” ይብል።
ኤርትራ ነዚ ጠቐነ’ዚ ኣመልኪታ፡ ብ18 ሕዳር 2011 ኣብ ዝሃበቶ ሰፊሕ መልሲ፡ ባይቶ ጸጥታ ንርኽበታት “ተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን” ከይመርመረን ከየጻረየን ከምዘለዎ ክቕበሎ ግቡእ ከምዘይኮነ ገሊጻ እያ። ሞኒተሪን ግሩፕ ባዕሉ ከምዝተኣመነሉ፡ እቲ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ “ካብ ወጻእተኛታት ትካላት ተግበርቲ ሕጊ” “ካብ ርክባቱ ምስ መንግስቲ ኤርትራ”፡ “ካብ ወተሃደራውያን ሰበስልጣንን ዲፕሎማሰኛታትን ነበር”፤ “ኣብ ንግዲ ምስግጋር ሰባት ካብ ዝተዋፈሩ ኤርትራውያን ውልቀሰባት” ዝኣከቦ ብትኽታኽ ሓበሬታ እዩ። ብተወሳኺ እቲ ጉጅለ “ጭብጢታት ኣብ ምምእራርን ሓቅነቱ ኣብ ምርግጋጽን ዝተጠቕመሉ ኣገባብ፡ “እቲ ዝድለ ደረጃ ሕጋውነት ዘማልአ” ከምዘይኮነ ተኣሚኑ እዩ። በዚ ድማ፡ ጸብጻብ ናይቲ ጉጅለ ብግሁድን ሰላሕታዊን ፖለቲካዊ ምትእትታው ኣመሪካ ዝተነድቀ ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዚ ግምት’ዚ፡ ብውሑዱ፡ ኣብ መግለጺታት ናይተን፡ ስራሕ ሞኒተሪን ግሩፕ ፖለቲካዊ መልክዕ ከይሕዝን ኣብ መሰረት ዘይብሉ ህውኽ መደምደምታ ከይብጻሕን ዘጠንቀቓ ሪፑብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃን ፈደረሽን ሩስያን ተንጸባሪቑ ኣሎ።
2. ነቲ ክውን ሓቂ ዝያዳ ንምንጻር ግዳ፡ ኤርትራ ነዞም ዝስዕቡ ጉሉሓት ነጥቢታት ጸቒጣ
ከተስምረሎም ትደሊ፡
ኣብ ሶማል ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ ብወተሃደራዊ ወይ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ኤርትራ ንኣልሸባብ ወይ ካልኦት ጉጅለታት ዝተወልዐን ዝተጓሃሃረን ኣይኮነን። ኤርትራ ሶማል ሕምስቲ ሃገር ጌርካ ንምሓዝ ዝድርኽ ፖለቲካዊ ድሌት ይኹን ረብሓ፡ ዋላ እውን ፋይናንስያዊን ሎጂስቲካዊን ዓቕሚ ዘለዋ ሃገር ኣይኮነትን። ኤርትራ ምስ ኣልሸባብ ዝኾነ ፖለቲካዊ ምትእስሳር ወይ ምድንጋጽ የብላን፡ ኣልሸባብ’ውን ኣብ ዝኾነ ጉዳይ ካብ ኤርትራ ዝጽበዮ ሓገዝ የለን። ምኽንያቱ፡ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት፡ ምስልምና ወይ ዝኾነ ካልእ እምነት ዝሰረቱ ፖለቲካዊ ስነሓሳብ “ኣኽራሪ” ይጸዋዕ “ልዙብ” ኣጥቢቓ እትቃወሞ ሃገር እያ።
ፖለቲካዊን ማሕበራዊን ሽግራት ሕብረተሰብ ብኸምዚ ዝዓይነቱ ጸቢብ ኣመለኻኽታ ክፍታሕ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት ስለዘይብላ። እዚ ሓቂ’ዚ ኣመሪካ ትኹን ኢትዮጵያ ወይ ካልኦት ተጻባእቲ ኤርትራ ኣዳዕዲዖም ዝፈልጥዎ እዩ። ይኹን’ምበር ንኻልእ ሕሳባቶም ክብሉ፡ ንሓሶት እናሻዕ እናሐደሱ ክጥቀምሉ ይርኣዩ ኣለው። ኣብዚ ቀረባ እዋን ንኬንያ ከም ልሳን ተጠቒሞም፡ “ኤርትራ ብሰለስተ ነፈርቲ ኣጽዋር ናብ ኣልሸባብ ልኢኻ” ኢሎም ዘጋውሕዎ ጠቐነ ይኹን፡ ኣቐዲሙ “ኤርትራ 2000 ሰራዊት ናብ ሶማል ልኢኻ” ኢሎም ዝነዝሕዎ ወረ፡ ሓደ ክፋል ናይዚ ፖለቲካዊ ጸወታ’ዚ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ብተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማል ዝተባህለ ኣካል ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ንሓያሎ ሃገራት እንተላይ ንኢትዮጵያ፡ የመን፡ ሊብያን ቐጠርን፡ ኣብ ልዕሊ ሶማል ዝተወሰነ ናይ ኣጽዋር እገዳ ጥሒሰን ክብል ከሲስወን ምንባሩ ይፍለጥ። ይኹን’ምበር ሕቡራት መንግስታት
ኣመሪካ፡ ካብ ፈለማ ኣትሒዛ እቲ ናይ እገዳ ራዳር ናብ ኤርትራ ጥራይ ከነጻጽር እያ ወሲና።
ኣብቲ ንተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን ዝተዋህበ ዝርዝራዊ መልሲ ተጠቒሱ ከምዘሎ፡ ኤርትራ ምስ “ኣልሸባብ ርክብ ኣለዎም ንዝበሃሉ ውልቀሰባት” ሂባቶ ዝበሃል ፋይናንስያዊ ሓገዝ ሒደት ኣሽሓት ዶላራት እዩ። ብመሰረቱ ኤርትራ ኣብ ከምዚ ዝዓይነቱ ስራሕ ኢዳ ከምዘይትሕውስ ፍሉጥ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ተቘጻጻሪ ጉጅለ እውን እንተኾነ ባዕሉ፡ ኣልሸባብ ካብ ቀረጸ፡ ቀርሰናን ካልእ ንጥፈታትን ናብ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ዝጸጋጋዕ እቶት ከምዝረክብ ኣብ ጸብጻቡ ተኣሚኑ እዩ። ንቀረብ ኣጽዋር ብዝምልከት እውን፡ ኣልሸባብ ካብ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማልን ኣብታ ሃገር ካብ ዘሎ ጸሊም ዕዳጋ ኣጽዋርን ከምዝዕድግ ሞኒተሪን ግሩፕ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊርዎ ኣሎ። ስለዚ እቲ ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ክሲ ውጹእ ጸለመ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ካልእ ምስዚ ጉዳይ’ዚ ተኣሳሲሩ ክግለጽ ዝነበሮ፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሶማል፡ በበይኑ ምኽንያታትን ረብሓታትን ብዘለዎም ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ብቐጻሊ ዝድፈር ምዃኑ እዩ።
ኤርትራ ንጸብጻብ ሞኒተሪን ግሩፕ ኣብ ዝሃበቶ መልሲ፡ ሓቀኛ ጠንቂ ናይዚ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተኸሲቱ ዘሎ ሕንፍሽፍሽ እንታይ ምዃኑ ብዝርዝር ገሊጻቶ ኣላ። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ መንጎ መንግስታትን ተቓወምቲ ምንቅስቓሳትን ዘሎ ሕልኽላኽ መርበባት፡ ዓሰርተታት ዓመታት ዝጸንሐ ነዊሕ ታሪኽ ዘለዎ ምዃኑ ድማ ኣብሪሃቶ ኣላ። እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት፡ ከም ጠንቂ ናይቲ ኣብ መላእ ዞባ ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ዝጸንሐ ክውንነት ማለት – ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ዶባዊ ምስሕሓብ ዝጠንቁ ውግእ – ን20 ዓመታት ዝቐጸለ ናይ ሶማል ውሽጣዊ ግጭት – ውግኣት ሱዳን፤ ጌርካ ምቚጻር ግቡእ ከምዘይኮነ ድማ ዘርዚራ ኣረዲኣ።
ነዚ ዞባዊ ክውንነት’ዚ ዘንጊዕካ፡ ንኤርትራ ከም ጠንቂ ናይዚ ዘሎ ጸገም ምቕራብ እምበኣር፡ ብመንጽር ጭብጢታት ግጉይ፡ ብሕልና ድማ ዘይቅቡል እዩ።
ኣብ ብይን 2023 ሕጡበ- ጽሑፍ 7 ሰፊሩ ዘሎ፡ “ኤርትራ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ እተካይዶ መንግስታት ጎረባብቲ ሃገራት ዘዳኽም ምንቅስቓስ ከተቋርጾ፤ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ፋይናንስያዊ፡ ስለያዊ ወተሃደራዊን ዘይወተሃደራዊን ሓገዛት፡ ከም መሰልጠኒ ማእከላት፡ መዓስከራት ከምኡ’ውን ፖስፖርት፡ ናይ መነባብሮ ወጻኢታትን ናይ ጉዕዞ መሳለጥያታትን ዝኣመሰለ ደገፋት ካብ ምሃብ ክትቊጠብ ንጽውዕ” ዝብል ነጥብታት፡ ካልእ ዘይኮነ ኣካል ናይቲ ስም ኤርትራ ንምጽላም ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ኪካየድ ዝጸንሐ መሰረት ዘይብሉ ጠቃኒ ዘመተታት እዩ። እኳ ድኣ፡ ኢትዮጵያ ብምትብባዕ ትካላት ስለያ ኣመሪካ፡ ንዝተፈላለዩ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጉጅለታት ኤርትራ፡ ብቕሉዕ ወተሃደራዊ፡ ፋይናንስያዊ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያውን ደገፋት ከምእትህብ ዝፍለጥ እዩ። ካብቲ ብዙሕ መርኣያታት ናይዚ ደገፋት’ዚ ሓደ፡ እቲ ኣብዚ ወርሒ’ዚ (ታሕሳስ) ኣብ ከተማ ኣዋሳ ዘአንገደቶ ቅሉዕ ኣኼባ እዩ። ብኣንጻሩ፡ ኣብቲ ኤርትራ
ንጸብጻብ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልን ኤርትራን ዝሃበቶ ሰፊሕ ግብረ መልሲ፡ መሰረታዊ ኣመለኻኽታን መብጽዓን ኤርትራ ንዞባዊ ፖሊሲ ሰናይ ጉርብትናን ሰላምን ብሰፊሑተገሊጹ ይርከብ።
3. እገዳ ኣጽዋር ኣብ ልዕሊኤርትራ
ሕጡበ-ጽሑፍ 8 ናይ ብይን 2023፣ ባይቶ ጸጥታ “ኩለን ሃገራት… ብፍላይ ድማ ሃገራት ናይቲ ዞባ… ኣቐዲሙ ኣብ ብይን 1907 (2009)፣ ሕጡበ ጽሑፍ 5ን 6ን ሰፊሩ ንዘሎ ናይ ኣጽዋር እገዳ ትግባረኡ ብጥብቂ ንምርግጋጽ፣ ኣብ ገግዝኣተን – እንተላይ ኣብ ወደባትን መዓልቦ ነፈርቲን – ካብን ናብን ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዝመሓላለፍ ጽዕነት፣ ሃገራዊ ሕጋጋትን ዓለምለኻዊ ሕግን ብዝፈቕዶ መሰረት፣ ጥቡቕ ምክትታል ክገብራ ይጽውዕ” ይብል እሞ…. “እንተድኣ ሓንቲ ሃገር፣ ኣብ ሕጡበ ጽሑፍ 5ን6ን ዝተኣገደ ንብረት፣ ቀረብ፣ መሸጣ፣ ምስግጋር ወይ ሰደድ ዝትሕዝቶኡ ጽዕነት ምዃኑ ዘእምን ሓበሬታ ረኺባ….ወዘተ.” እናበለ ይቕጽል። ቅድም ቀዳድም፣ ከምዚ ብዝዓይነቱ ዘይንጹር ቋንቋ ዝሰፈረ፣ እሞ ኸኣ ንተጻባእቲ ወገናት ቀይዲ ዘይብሉ ናጽነት ወይ ስልጣን ዝህብ ውሳነ፣ ንዞባዊ ውህደትን ርግኣትን ከገልግል ከምዘይክእል ርዱእ እዩ። እኳ ድኣ ብይን 2023 እዚ ብምግባሩ፣ ንዞባዊ ምፍሕፋሕን ግጭትን ጠንቂ ዝኸውን፣ ዘይነበረ ሓድሽ ባእታን ተወሳኺ ዘርኢን እዩ ዘተኣታቱ ዘሎ። ብዝለዓለ ደረጃ ክርአ እንከሎ ድማ፣ በዚ ዘይምዕሩይ ኣተሓሕዛ ናይ ጉዳያት ክፍጠር ዝኽእል ዞባዊ ምምዝባል ሚዛን ሓይሊ፣ ብዓይኒ ሕጊ ዘይቅቡል፣ ብግብሪ ድማ ግጭታት ዝያዳ ዘጓሃህር እምበር ዘዛሓሕል ኣይኮነን።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝያዳ ንሳ ብእትፈልጦ ምኽንያታት፣ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብእትወስዶ ዘላ ስጉምቲታት፣ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ምጉልባት ልዑል ኣበክርቶ እያ ትገብር ዘላ። ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ መዓስከር ሌሞንየር፣ ጅቡቲ ዝርከብ ወተሃደራዊ መደበራ፣ ዋሽንግቶን፣ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ንሰብ-ኣልቦ ነፈርታ ዘአንግድ ሓድሽ መደበር ሓይሊ ኣየር መስሪታ ኣላ። ከም ኣምሳያ ናይዚ መደባት’ዚን ካልኦት ተመሳሰልቲ ፕሮግራማትን ድማ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ወተሃደራዊ ሓገዝ ኣመሪካ ንሓያሎ ሃገራት ናይዚ ዞባ ብተዓጻጻፊ ክውስኽ ጸኒሑ ኣሎ። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብፍላይ፤ እቲ ስርዓት ኣብ ሃተምተም ምዕዳግ ታንክታትን ካልእ ኣጽዋራትን ተጸሚዱ እዩ ዝርከብ።
እዚ ዕድጊታት’ዚ፣ በቲ ባንክ ዓለም፣ ሕብረት ኤውሮጳን ካልኦት ለገስቲን ብድፍኢት ኣመሪካ፣ ዓመታዊ ነታ ሃገር ብመልክዕ ቀጥታዊ ባጀትን ካልእ ሓገዛትን ዝምጥውላ ቢልዮናት ዶላራት ዝድጎም ዘሎ እዩ። ከም ዝዝከር ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ኣብ 2007፣ ካብ ሰሜን ኮርያ ናብ ኢትዮጵያ ዝለኣኽ ኣጽዋር ብፍሉይ ግምት ፍቓድ ምእንቲ ክረክብ፣ ኣብ ልዕሊ ሰሜን ኮርያ ዘንበረቶ ማዕቀብ መሸጣ ኣጽዋር ክሳብ ምልስላስ በጺሓ ነይራ እያ። እሞ’ኸ ድኣ፣ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ንምጉልባት ምሒር ሃጸፍጸፍ ኣብ ዝርኣየሉ ዞባ፣ ኤርትራ ነብሳ ንምክልኻል ዘኽእላ ኣጽዋር ከይትሽምት ጭንቀት ምፍጣሩ፣ በየናይ ስነ-ሞጎት ክምኽነ ይኽእል? ኤርትራ ነቲ ጉዳይ በዚ ርእየተ-ኩርናዕ’ዚ ኣድሚቓ ከተጉልሖ ዝደለየት፣ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ንምጉልባት ሸውሃት ሃልዩዋ ዘይኮነ፣ ንድፊ ሃንደስቲ ብይን 2023 ዕርቃኑ ንምውጻእ ጥራይ እያ። ብተወሳኺ ኤርትራ፣ ብመሰረት ዓንቀጽ 51 ቻርተር ሕቡራት ሃገራት፣ ነብሳ ንምክልኻል ዘኽእላ ኣጽዋር ክትሕዝ ክግሃስ ዘይግባእ ሕጋዊ መሰላ ምዃኑ ጸቒጣ ከተስምረሉ ትደሊ። ባይቶ ጸጥታ፣ በቲ ሓደ ወገን ናይታ ብደገፍ ኣመሪካ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ጎቢጣ እትርከብ ጻሕታሪት ውግእ ጎረቤት ዘይሕጋዊ ተግባራት እናተጻወረ፣ በቲ ካልእ ወገን ሓደ ጎድናዊ ናይ ኣጽዋር እገዳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክውስን ርትዓውነት ዘለዎ ብይን ኣይኮነን።
4. ምሕናቕ ግብሪ ዲያስፖራ
ዝተፈላለዩ ዓይነት ግብርታት ምስላዕ፡ ናይ ሓንቲ ሃገር ልኡላዊ ስልጣን ወይ መሰል ኮይኑ፡ንዜጋታታ ጥራይ ዘገድስ ጉዳይ እዩ። ሕጡበ ጽሑፍ 10ን 11ን ናይ ብይን 2023 ግን ነዚ ንቡር መሰል’ዚ ዝጻረር ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣዝዩ ኣጥቃዒ ቃላትን ኲምራ ግጉይ ሓበሬታን እተሓንገጠ እዩ። እዚ ንቡርን ዘይጓዳእን ተግባር’ዚ፡ ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮነ ኢትዮጵያ፡ ስለምንታይ ብዓይኒ ጽልኢን ራዕዲን ይጥመት ኣሎ ዘገርም እዩ። ምስዚ ብምትእስሳር፡ ኣብ 1999 ኣብ መንጎ ኤርትራ ኢትዮጵያን ናይ ዶብ ኲናት ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ምምሕዳር ክሊንተን፡ ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ዝልእክዎ ገንዘብን ግብሪን ንምዕጋት ዘኽእል ኣገባባት ወይ መገዲታት ሃሰው ይብል ምንባሩ ምጥቃሱ ኣገዳሲ ይኸውን። ከምቲ ሕጡበ ጽሑፍ 10 ብይን 2023 ብሃውሪ ኣስፊርዎ ዘሎ፡ ኤርትራ “ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ዜጋታታ እትእክቦ ግብሪ …. ርግኣት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ምዝራግ ኮነ…. ንዕጡቓት ተቓወምቲ ጉጅለታት ዕጥቅን ካልእ ነገራትን ኣብ ምስናቕ…ወዘተ.” ከተውዕሎ ሓሲባቶን ገይራቶን ኣይትፈልጥን።
እዚ ድሩት እቶት’ዚ፡ መጠኑ ምሒር ተጋኒኑን ዘይፍለጥ ሕቡእ ምስጢር ከምዘለዎን መሲሉ እዩ
ዝቐርብ ዘሎ። መጠኑ ብዘየገድስ ግን፡ ኤርትራ፡ ሕጋውነት ናይዚ ግብሪ’ዚ ቅኑዕን ዝኾነ ዘውቅስ ዘይብሉን ምዃኑ ጸቒጣ ከተስምረሉ ትደሊ። ነዚ ግብሪ’ዚ ዝወሰነ ዘቤታዊ ሕጊ ንጹርን ዘየሻሙን፡ ማሕበራዊ ዕላማኡ ክቡር፡ ኣብ 2% ዝተሓጽረ ምዃኑ ድማ፡ ብዝኾነ መለክዒ መጠኑ ርትዓዊ እዩ። ካብዚ ግብሪ’ዚ ዝርከብ እቶት ናብ ምርግጋጽ ማሕበራዊ ውሕስነት ማለት ናብ ምሕጋዝ ስድራቤት ስውኣት ከምኡ’ውን ኣብ ዳግመ ህንጸትን ልምዓትን ዝቐንዐ ብምዃኑ፡ እዚ ኣብ ውልቃዊ ድሌት ዝተሞርኰሰ ኣበርክቶ’ዚ፡ ካብቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘሎ ግብረሰናይ ንጥፈታት ዝፍለ ኣይኮነን።
ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነት፡ ንወግዓዊ ምንጻግ ወይ መጥቃዕቲ ጠንቂ ክኸውን ዝግባእ ኣይኮነን። ቅድሚ ዝኣገረ ከኣ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብምስሉይ ኣቀራርባ፡ ኤርትራ ካብ ዜጋታታ ግብሪ ስለዝኣከበት ክትቃወም ዘይግብኣ ሃገር እያ። ምኽንያቱ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ዜጋታታ ምሉእ ኣታዊ-ግብሪ ክኸፍሉ እተስገድድ ሃገር እያ። እኳ ድኣ ግህሰትን ተጽዕኖን ብዝምልኦ ኣገባብ። መንግስቲ ኣመሪካ፡ ባንክታት ካልኦት ሃገራት፡ ኣብ ዓደን ናይ ዝርከቡ ኣመሪካውያን ሕሳባት ከምዝሕብራን ኣድላዪ እንተኾይኑ ብመገዲ ሚኒስትሪ ፍትሒ ኣመሪካ ተጸዊዐን ከምዝሕተታን ብምግባር፡ ንሃብታማት ኣመሪካውያን ዘኽስስ ኣህጉራዊ ሕግታት ብምጥቃም፡ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ክልተኣዊ ስምምዓት ብምፍጣር፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ውልቃዊ ጸጋታት ኣመሪካውያን ኣጽኒዕካ ብኡ መጠን ግብሪን ቀረጽን ብምሽናን ኣታዊታቱ ከምዝእክብ ኩሉ ብይን 2023 ኣብ ዝምቡዕ ጸብጻባት ናይቲ መርማሪ ጉጅለ ተሞርኲሱ ኣብ ሕጡበ ጽሑፍ 11 ኣስፊርዎ ከምዘሎ፡ “ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ዜጋታታ ግብሪ ንምእካብ፡ ሓይሊ፡ ምፍርራሕ፡ ምትላልን ካልእ ዘይሕጋዊ ኣገባባትን….” እትጥቀመሉ ምኽንያት የለን። ኩሎም መንግስታት ንኣሰላልዓን ኣተገባብራን ምእካብ ግብሪ ብዝምልከት ነናቶም ኣገባባት ኣለዎም።
በዚ መሰረት ኤርትራ፡ ፊስካላዊ ግቡኦም ዘየማልኡ ገለ ዜጋታት ከይህልው ንምቊጽጻር፡ ኣብ
መዳይ ፍቓድ ዋንነት ዘይንቀሳቐስ ንብረት፡ ግቡኣት ንምምላእ ዝዓለመ እትጥቀመሉ ኣሰራርሓታት ኣሎ። እዚ ግሁድ ዘቤታዊ ኣሰራርሓ’ዚ፡ ከም ዘይሕጋዊ ስጉምቲ ዝወሰደሉ ምኽንያት የለን።
እቲ ዘሕዝን፡ ባይቶ ጸጥታ ንኣጸላሚን ዝምቡዕን ጸብጻብ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ከምዘለዎ ምቕባሉ እዩ። ሕጡበ-ጽሑፍ 11 ናይቲ ብይን ብምቕጻል፡ ነቶም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብሕጊ ተገዚኦም ዝነብሩ ኤርትራውያን ዘፈራርሕ ትሕዝቶ ኣስፊሩ ኣሎ። “ኣንጻር ኣብዚ ሕጡበ- ጽሑፍ’ዚ ሰፊሩ ዘሎ ናይ እገዳ ውሳነን ናይ ዝምልከተን ሃገራት ውሽጣዊ ሕግታትን ብምኻድ፡ ኣብ ክንዲ መንግስቲ ወይ ህግደፍ ኮይኖም ብወግዓዊ ወይ ብዘይወግዓዊ መገዲ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ተግባር ዝነጥፉ፡ በተን ዝነብሩለን ሃገራት ምቊጽጻር ክግበረሎም ይግባእ….” ድማ ይብል። እዚ ቃላት’ዚ ርኡይ ጠቐነን ዘለፋን እዩ። ቅድም ቀዳድም ንመንግስቲ ኤርትራ ወኪሉ፡ ኣብ ምእካብ ግብሪ ዝነጥፍ ኤርትራዊ ተቐማጢ ወጻኢ የለን።
ህግደፍ እውን እንተኾነ ኣብ ክንዲ መንግስቲ ኮይኑ ኣብ ወጻኢ ግብሪ ኣኪቡ ኣይፈልጥን። ሕጋዊ ስልጣን እውን የብሉን። እቲ ኣብ ግምታት ዝተሞርኰሰ ጸብጻብ ተቘጻጻሪ ጉጀለ፡ ካብ ተጻባእቲ ኤርትራ ዝኾኑ ወገናት እተሸመተ ኣዝዩ ሕሱርን ኣጋጋዪን ሓበሬታ እዩ። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮነ ካልኦት ኣንጻር ኤርትራ እተዓጥቁ ወገናት፡ እቲ ጸብጻብ ሓቂ ከምዘይኮነ ኣዳዕዲዖም ይፈልጡ እዮም። የግዳስ፡ ኩሉ’ቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ መንጎ መንግስቲን ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ዜጋታትን ጋግ ንምፍጣር ዝኣለምዎ ውዲታት ብዘይምስርሑ፡ እቶም ባዕላቶም ጠፍጢፎም “ተቓወምቲ” ዝብል ስም ዘጠመቕዎም ዕሱባት ጉጅለታት እውን ኣብ ኩሉ ከይበጽሑ ብምፍሻሎም፡ ሓድሽን ብሉይን ጠቐነታት እናጋውሑ ስም ኤርትራ ምጽላም ይቕጽልዎ ኣለው።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ዝሰድዎ ገንዘብ ዝዕገተሉ ዘይሕጋዊ ኣገባብ ድሮ ከተተኣታቱ ጀሚራ ኣላ። ገለ ናይ ኣመሪካ ባንክታት ብክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ድሕሪ ዝተዋህበን መምርሒ፡ ምስ ባንክታት ኤርትራ ዝጸንሐን ናይ ስራሕ ምትእስሳር ኣሐርፊፈንኦ ይርከባ። እዚ ተግባር’ዚ፡ ብይን 2023፡ ንዜጋታት ኤርትራ ካብቲ ካልእ ፈልዩ መሰሎም ዝግህስ ምዃኑ ኣጉሊሑ ዘርኢ እዩ። ከምዝፍለጥ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ሕጋጋት ወፍሪ ኮነ ዓለምለኻውያን ስምምዓትን ውዕላትን፡ ካብ ሃገሮም ወጻኢ ዝነጥፉ ትካላት መኽሰባቶም ብዘይ ዝኾነ ዕንቅፋት ናብ ሃገሮም ክሰዱ፤ ከምኡ’ውን ካብ ሃገሮም ወጻኢ ዝርከቡ ውልቀ-ሰባት፡ እቶቶም ተጠቒሞም ኣብ ሃገሮም ከውፍሩን ንወገናቶም ክሕግዙን ዘፍቅዱ እዮም። እዚ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን እትገብሮ ዘላ ተጽዕኖ እምበኣር፡ ብመንጽር እዞም ሕጋጋት እዚኣቶም፡ ጒሉሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ምዃኑ ንጹር እዩ።
5.ምዕንቃጽ ወፍርታትንፋይናንስያዊ ትውጊትን
ኣብ ሕጡበ-ጽሑፍ 12፤13ን14ን ብይን 2023 ሰፊሩ ዘሎ ትሕዝቶ፤ ካብ ግምታት ዝብገስ ውጹእ ሓሶት ኮይኑ፡ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ወይ ካልኦት ተጻባእቲ መንግስታት፤ ኤርትራ ወፍርታት ከምዝሕረማ ብምግባር፡ ካብ ሓዲድ ምዕባለ ንምንድልሃጻ፡ ኣሀሚሎም ዘስለዂዎ ጠቐነታት እዩ።
ኤርትራ ካብ ጽላት ዕደና በዂሪ እትዋት ክትቋደስ ኣብ ዝጀመረትሉ ሳልሳይ ርብዒ ዓመት ናይ 2011 ድማ፡ ሕጡበ ጽሑፍ 12 ናይቲ ብይን፡ ኣብዚ ሓቅነት ዘይብሉ መስሓቕ ግምታት ተሞርኲሱ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ከምዚ ስዒቡ ዝንበብ ቀያዲ ስጉምቲታት ክስግደድ ተላብዩ፡-
ባይቶ ጸጥታ፡ “ማዕድናዊ ጽላት ኤርትራ፤ ንዘይምርግጋእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፊናንስያዊ ምንጪ ከይከውን ዝሓደሮ ስግኣት ብምግላጽ፡….፤ ኤርትራ ግሉጽ ፊናንስያዊ ኣሰራርሓ ክትክተል፤ እዚ እትዋት’ዚ ኣብ ምዕንቃፍ ናይዚ ብይን’ዚ ከምዘይውዕል ንምርግጋጽ ምስ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ክትተሓባበር ይጽውዕ” ይብል። ዘስደምም መግለጺ’ዩ። ጭብጢታት ናይ ምቕራብ ሓላፍነት፡ ካብ ከሳሲ ናብ ተኸሳሲ ዘሰጋገረ….ጉልቡጥ ስነ-ሞጎት።
ትሕዝቶ ሕጡበ-ጽሑፍ 13 ብምቕጻል፤ “ባይቶ ጸጥታ፡ ኣባል ሃገራት፡ ካብ ማዕድናዊ ጽላት ኤርትራ ዝርከብ ምውላታት ኣብ ምግሃስ ብይናት 1844(2008)፤ 1862(2009)፤ 1907(2009)
2023(2011) ከይውዕል ንምርግጋጽ፡ ዜጋታተን ይኹኑ ኣብ ትሕቲ ሕጋዊ ስልጣነን ዝርከቡ ሰባት ከምኡ’ውን ትካላተንን ኣብ ትሕቲ ሕጋዊ ስልጣነን ዝርከቡ ካልኦት ትካላትን ኣብዚ ጽላት’ዚ ኣብ ዝነጥፍሉ እዋን ጥንቃቐን ትኲርነትን ክገብሩ ዘኽእሎም ስጉምቲታት ክወስዳ፤ ኮሚቴ ድማ ምስ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ብምትሕግጋዝ፡ ሃገራት ክሰርሓሉ ዝኽእላ ኣማራጺ ናይ ትግባረ መምርሒታት ከተርቅቕ ወሲኑ” ይብል። ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ ዘደንጹ ናይ ቋንቋ ምቅይያር ንዕዘብ። ኣብ ሕጡበ-ጽሑፍ 12 ብይን 2023፡ “ኤርትራ ካብ ዕደና እትረኽቦ እቶት ኣብ ዘይምርግጋእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከተውዕሎ ትኽእል’ያ (Potential Use)” ብዘስምዕ ቃና ዝሰፈረ ቃላት፡ ኣብ ሕጡበ ጽሑፍ 13 ብቐጥታ ናብ መግለጺ ጭቡጥነት (Statement of Facts) ተለዊጡ ንረኽቦ። የግዳስ ቀንዲ ዕላማ ሃንደስቲ ናይቲ ብይን ንሱ ኣይኮነን። ዕላማኦም፡ ኣብ ጽላት ማዕድን ዘለውን ብሕጂ ክስዕቡ ንዝኽእሉን ኣውፈርቲ ዕንቅፋታት ምፍጣር እዩ።
ምስዚ ነጥቢ’ዚ ተኣሳሲሩ፡ ብቀዋሚ ወኪል ፈደረሽን ሩስያ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብዛዕባ ሕጋውነትን ኣገባባትን ናይዚ ውሳነ’ዚ ዝተገልጸ ዕቃበታት፡ ንዕላማ ናይቶም ምስ ርእይቶ ካልኦት ኣባላት ባይቶ ጸጥታ እውን ክሳነዩ ዘይክኣሉ ሃንደስቲ ናይቲ ብይን ዘቃልዐ እዩ ነይሩ።
ኤርትራ፡ በዚ ኣጋጣሚ ከተስምረሉ እትደሊ ዘቤታዊ ሓቅታት ኣሎ።
ብኣንጻር’ቲ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዓ.ም. ምስ ኢትዮጵያ ዘጓነፋ ዶባዊ ኲናትን ድሕሪኡ ዝሰዓበ ሕብረ-ብዙሕ ሽርሒን ተጻብኦን፡ ኣብ ጽላታት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣመዝጊባቶ ዘላ ገስጋስ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓመታት፡ ሱታፌ ዜጋታት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ብ400% እዩ ወሲኹ። ኣብ ዝሓለፉ 8 ዓመታት፡ መንግስቲ ምዕሩይ ዞባዊ ዝርግሐ ናይ ምርግጋጽ መብጽዓኡ ከተግብር፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገር ሓያሎ ሓደስቲ ኰለጃት ብምኽፋቱ፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ምስታፍ ዕድላት ብሽዱሽተ ዕጽፊ ክውስኽ ክኢሉ እዩ። ካብ መዋእለ ህጻናት ክሳብ ላዕለዋይ ደረጃ ዝወሃብ ኣገልግሎት ትምህርቲ ካብ ክፍሊት ናጻ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ መንግስቲ ናይ መነባብሮ ወጻኢታት እውን ባዕሉ ይሽፍኖ ኣሎ። ኣብ መዳይ ጥዕና፡ ኣብ ቀዳሞት ዓመታት ናጽነት፡ ብለበዳ ዓሶ ዝቕዘፍ ህይወት ዓመታዊ ኣስታት 18,000 ዝበጽሕ ዝነበረ፡ መንግስቲ ክትግብሮ ብዝጸንሐ ጽዑቕ ፕሮግራማት፡ መጠነ ሞት ዓሶ ናብ ንጽል ኣሃዝ (Single digit) ወሪዱ ይርከብ።
ፖልዮ ምሉእ ብምሉእ ጠፊኡ። መጠን ሞት ኣዴታትን ትሕቲ 5 ዓመት ህጻናትን ብቕደም ተኸተል ናብ 51.3%ን 53.7% ጎዲሉ። ኣብ ዝሓለፉ ሾሞንተ ዓመታት፡ ኣብ ክሊኒካትን መደበራት ጥዕናን ዝወሃብ ኣገልግሎታት ብዝለዓለ ደረጃ ንምጥንኻር፡ መንግስቲ 5 ዞባውያን ሆስፒታላት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ርእሰ ከተማ ሓደ ዓቢ ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ሃኒጹ። ኣገልግሎት ጥዕና መሰረታዊ መሰል ዜጋታት ምዃኑ ብምእማን ድማ፡ እንተላይ ንዝድቅሱ ሕሙማት ዝወሃብ ኣገልግሎት፡ ገዚፍ ድጎማ ይግበረሉ ኣሎ። ከም ሕማም ሽኮር ብዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ሕዱራት ሕማማት ዝተጠቕዑ ናብዮት ዘድልዮም ዜጋታት እውን፡ ካብ ክፍሊት ናጻ ዝኾነ መድሃኒታትን ናይ ሕክምና መሳለጥያታትን ከምዝረኽቡ ይግበር ኣሎ።
መንግስቲ ነዞም መደባት እዚኣቶም ዘተግብር ዘሎ፡ ኣካል ሃገራዊ ልምዓታዊ ግዴታኡ፡ መደባቱን ቀዳምነታቱን ስለዝኾኑ እዮም። ንዕማም ማሕበራዊ ድሕነት ብዝምልከት፡ መንግስቲ ዓቢ ክፋል ካብ ባጀቱ ማለት ዓመታዊ ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ናቕፋ ዝበጽሕ፡ ንኸም ስድራ ስውኣትን ስንኩላን ኲናትን ዝኣመሰሉ ናብዮት ዘድልዮም ኣባላት ሕብረተሰብ ኣብ ምጥዋር የውዕሎ ኣሎ። ስድራቤታዊ ምትእስሳሩ፡ ማሕበራዊ ጥምረቱን ዝምድናታቱ ገና ሓያል ኮይኑ፡ ኣብ ሃገራዊ ስነኣእምሮኡ ሰሪጹ ኣብ ዝርከበሉ ሕብረተሰብ፡ መንግስቲ፡ ኣብ መንጎ ዜጋታት ዘሎ ጋግ ናይ እቶት ብዝተኻእለ መጠን ካብ ምኹኑይን ምቕሉልን ደረት ከይሓልፍ ንምዕቃቡ ይጽዕር ኣሎ። ኣብ ፖብሊክ ሰክተር፡ ኣብ መንጎ ዝተሓተን ዝለዓለን ደሞዝ ሰራሕተኛታት (እንተላይ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ) ዘሎ ፍልልይ፡ ምጣነኡ ሓደ ንሾሞንተ (1፡8) ጥራይ እዩ። እዚ ምስ ናይ ዞባና ክወዳደር እንከሎ (ሽሕ’ኳ ብጭቡጥ መለክዒታት እንተዘይተነጻጸረ) ኣዝዩ ዝተሓተ እዩ።
ንህዝባዊ ኣገልግሎት ዝግበር ወጻኢታት ኣብ ማሕበራዊ ጽላት ጥራይ ዝተደረተ ኣይኮነን። ብሕታዊ ጽላት ገና ኣብ ዘይማዕበለሉ ሃገር፡ መንግስቲ ንቕልጡፍ ቁጠባዊ ዕብየት ባይታ ንምንጻፍ፡ ኣብ ወሰንቲ ትሕተ-ቅርጺታት ዝግበር ወፍሪ ኣብ እንግድዕኡ ተሰኪምዎ ይኸይድ ኣሎ። ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ሓቅታት፡ በቶም ክብርታት ኤርትራ ክብሕጒጉ ድቃስ ስኢኖም ዘለው ባእታታት እውን እንተኾነ “ኣሉ” ዘይበሃሉ እዮም። ሻቕሎቶም፡ ብኣባህላኦም፡ “እዚ ድፍራዊ መንግስቲ” (Adventurous government) ካብ ጽላት ዕደና ብዝረኽቦ እቶት ያኢ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይምርግጋእ ከይፈጥር ካብ ዝሓደሮም ቅኑዕ መበገሲ ዘለዎ ፍርሒ ዝመንጨወ ኣይኮነን። ቀንዲ ሸቶኦም፤ ንትስፉው ቁጠባዊ ዕብየት ኤርትራ ብምልዂሳስ ተወሳኺ ካልእ ተጻብኦታት ንምስዓብ እዩ። ኣብ መበል 12፤ 13ን 14ን ሕጡበ ጽሑፋት ሰፊሩ ዘሎ፡ ካብ ዕደና ጀሚሩ ክሳብ ኣገልግሎታት ፋይናንስን መድሕንን ተጽዕኖ ንምፍጣር ዘንቈደ ትሕዝቶ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ወፍሪ ሃዋህው ብምዝራግ፡ ንፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን ዕግርግርን ከም መቕድም ዘገልግል ቁጠባዊ ቅልውላው ንምፍጣር ዝተሃንደሰ እዩ። ብተወሳኺ፡ ንተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን ብምሕያል፡ ሰፊሕ ናይ ምትእትታው መዝነት ከምዝህልዎ ብምግባር፡ ነቲ ዘሎ እገዳ ዝያዳ ንምኽራር ዘኽእል ጠንቂታት ሃሰው ንምባል ዝተጠጅአ ውዲት እዩ።
6. ጉዳይ ምስፋሕ ዕማማትተቘጻጻሪ ጉጅለ ማለት ሞኒተሪንግ ግሩፕ
ኤርትራ ብ18 ጥቅምቲ 2011 ኣብ ዝሃበቶ ወግዓዊ መልሲ፤ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ኤርትራን ሶማልያን (ሞኒተሪን ግሩፕ) ዕማማቱ ኣብ ምፍጻም ከርእዮ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ዝወጋን ሻራዊ መርገጺን ከምኡ’ውን ኣስሓኮ፣ ወድዓውነትን ሞያውነትን ዝጎደሎ ኣሰራርሓ ኣስፊሓ ገሊጻ ነይራ። ኤርትራ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጉዳይ፣ ጭቡጥ መረዳእታታት እናቕረበት እንከላ፣ ኣባላት ሞኒተሪን ግሩፕ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ፣ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን (ህግደፍ)፣ ብሕጊ ዝምእዘዙን ሕፉራትን ኣባላት ማሕበረኮም ኤርትራ ኣብ ወጻኢ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ኣዕሩኽ ኤርትራ እንተላይ ገለ ናይ ክብሪ ቆንስላት ጠቃኒ ዘመተታት ኣብ ምክያድ እዮም ተጸሚዶም ነይሮም።
ዕቃበታት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ’ዚ ጉጅለ’ዚ፣ ብኣገደስቲ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት እውን ዝተኣምነሉ እዩ። ኣምባሳደር ሪፑብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃ ሚስተር ማሻባነ፣ ቀቅድሚ ድምጸ-ውሳነ ኣብ ዘቕረቦ ርእይቶ፣ ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ ነይሩ፣-
“ሞኒተሪን ግሩፕ፣ ብብይን 1907 (2009)ን እዚ ብይን እዚን (2023) ዝተዋህቦ ሓላፍነትን ዕማማትን፣ ብሞያውነት፣ ዘይሻርነትን ወድዓውነትን ክፍጽም ንጽውዕ። ሞኒተሪን ግሩፕ ካብቲ ዝተዋህቦ ዕማም ወጻኢ ብኻልእ ፖለቲካዊ ሕሳባት ክጽሎ ኣይግባእን። ናጽነቱን ሞያዊ ግዴታኡን ሓልዩ፣ ኣብ ትግባረ ናይዞም ስጉምቲታት ንባይቶ ጸጥታ ክሕግዝ የድሊ። ብማዕረኡ፣ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ፣ ንተቘጻጻሪ ጉጅለ ንፖለቲካዊ ዕላማታት ክግልገልሉ ከይፍትኑ ንጽውዕ።”
ብተመሳሳሊ ኣምባሳደር ፈደረሽን ሩስያን እዋናዊ ኣቦ መንበር ባይቶ ጸጥታን ከምዚ ክብል ገሊጹ። “….ትሕዝቶ ናይዚ ብይን’ዚ ዘእምን ጭብጢታት ዝጎደሎ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ መዝነት ናይቲ ሞኒተሪን ግሩፕ እውን ልዕሊ’ቲ ዝግብኦ ይኸይድ ኣሎ። ምስዚ ተኣሳሲሩ፣ ነቲ ኣብ እዋን ዋዕላ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ክፍጸም ተወጢኑ ዝተባህለ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ብፍሉይነት ክንጠቅስ ንደሊ። ፈደረሽን ሩስያ ንግብረሽበራ ብኹሉ መልክዓቱን መግለጺታቱን ትቃወሞ እያ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ግን፣ ኤርትራ ኢድ ከምዝነበራ ዘእምን ጭብጢ ናብ ባይቶ ጸጥታ ኣይቀረበን።” ጉድለት ወድዓውነትን ሞያውነትን ከምኡ’ውን ፖለቲካዊ ዝወጋ ተቘጻጻሪ ጉጅለ፣ ናይ ቀረባ እዋን ተርእዮ ኣይኮነን። ከም ዝዝከር፣ ኣብ ዓመተ 2006፣ እቲ ጉጅለ ተልእኾኡኣብ ሶማል ጥራይ ዝተሓጽረ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ “ኤርትራ 2000 ሰራዊት ናብ ሶማልያ ልኢኻ” ክብል መሰረት ኣልቦ መግለጺ ሂቡ ነይሩ። ኤርትራ ካብ ሽዑ ኣትሒዛ ሞኒተሪን ግሩፕ በቲ ዝፈጸሞ ጌጋ ክእመንን መአረምታ ክገብረሉን ብተደጋጋሚ ክትጽውዕ እኳ እንተጸንሐት፣ እቲ ጉጅለ ግን ክሳብ ሕጂ ዝወሰዶ ናይ ምእራም ስጉምቲ የለን። ሞኒተሪን ግሩፕ ምስ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዘለዎ ምትእስሳር ብቐደሙ’ውን ፍሉጥ እንተነበረ፣ ቀዋሚት ልእኽቲ ኣመሪካ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘስምዓቶ መደረ፣ ነቲ ሓቂ ዘራጉድ እዩ። ንሳ ኣብ መደረኣ፣- “ኣመሪካ ምስ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልን ኤርትራን ከምኡ’ውን ምስ ኮሚቴ እገዳ ብሓባር ብምስራሕ፣ ንኩባንያታት ኣመሪካን ካልኦት ሃገራትን ዘገልግል ናይ ትግባረ መምርሒታት ኣብ ምርቃቕ ብወለንታ ክትተሓጋገዝ እያ” ክትብል ገሊጻ።
ብመሰረት ሰነዳት መርበብ ሓበሬታ ዊኪሊክስ (ፈለማ 2009)፣ እዛ ኣምባሳደር እዚኣ፣ ካብ ብይናት 1844ን 1862ን ብዝተፈልየ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ክብየን ክትደፍኣሉ
ምዃና፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያገሊጻትሉ ነይራ እያ። ብመንጽር እዞም ሓቅታት እዚኣቶም እምበኣር፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ቅዋም፣ ዕማማት፣ ኣቋውማ ኣባላትን ኣገባብ ኣሰራርሓን ሞኒተሪን ግሩፕ ክለሳ ብምግባር፣ ውልቀ ኣባላቱ ኣብ ክሊ ሕጋውነት፣ ዘይሻርነት፣ ወድዓውነትን ሞያዊ ክብርን ዝሰርሕሉ ኩነት ከረጋገጽ ይግባእ። ብርእይቶ ኤርትራ፣ ኣባላት ሞኒተሪን ግሩፕ ወድዓውነትን ዘይሻርነትን ከማልኡ እንተኾይኖም፣ ምስተን ጸረ-ኤርትራ ተጻባኢ ዛዕባታት ዘአንግዳ ሃገራት ፖለቲካዊን ንግዳዊን ምትእስሳር ክህልዎም ኣይግባእን።
ካብ ፈለማ እውን፣ ኣቋውማ ኣባላት ሞኒተሪን ግሩፕ ውዱን እንተዝነብር፣ ዜጋታት ናይተን ካብ ዓንኬል ከሰስቲ ወጻኢ ዝርከባ ሃገራት እንተዝጽንበርዎ፣ እቲ ጉጅለ ተኣማንነቱን ዘይሻርነቱን ከውሕስ ምኸኣለ። ብተወሳኺ፣ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ጸብጻባት ናይቲ ጉጅለ ጎሊሑ ዝተራእየ፣ ሓቂ ግዳይ ፖለቲካዊ ሕሳባት ከይትኸውን ንምርግጋጽ፣ ንኣገባብ ኣተኣኻኽባ ሓበሬታን መስርሕ ምጽራያቱን ዝምልከቱ መሰረታውያን ሕጋጋት ናይዚ ተቘጻጻሪ ጉጅለ፣ ዝያዳ ምፍታሽን ምንጻርን ዘድልዮም እዮም።
ኣብዚ ልዑል ምትፍናን ዘለዎን ህድግለነ ዘይብሉ ተጻብኦ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ጉሊሑ ዝርኣየሉን ዞባዊ ሃውህው፣ ብዘይ ብቑዕ ምጽራይ ናይቶም ዝቐርቡ ክሲታት፣ ኣብ ተመሳሳሊ ዓንኬል ንዝርከቡ ክልተ ወይ ልዕሊኡ ምንጪታት ምርኩስ ብምግባር ዝብጻሕ መደምደምታ፣ ከም ሓቂ እንተተወስደ ዘገርም ኣይኮነን። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ዝሓለፉ ጸብጻባት ተቘጻጻሪ ጉጅለ፣ ብኸምዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ዝሓለፉ እዮም ነይሮም። መብዛሕትአን ንብይን 2023 ዝደገፋ ሃገራት እውን፣ ኣብ ከምዚ ዝዓይነቱ ጸብጻብ ሞኒተሪን ግሩፕ ተሞርኲሰን እየን።
በዚ እከይ ዓንኬል ተፈጢሩ ዘሎ ሓደገኛ ኩነት እምበኣር ንጹር’ዩ። ምሕጽንታ ኤርትራ ብቐንዱ፣ ብይናት 1907ን 2023ን ንፖለቲካዊ ዛዕባታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኢትዮጵያን ዝውክሉ ብምዃኖም ምሉእ ብምሉእ ክስረዙ እዩ። ብፍላይ ኣብ ብይን 2023፣ ኣርቀቕቲ ኮይነን ዝተዋስኣ ጋቦንን ናይጀርያን፣ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ቀጥታዊ ኣፍልጦ ከምዘይብለን፣ ነቲ መጋበርያ ግዳማዊ ረብሓታት ኮይኑ ዘሎ ኢጋድ ወኪለን ከምኡ’ውን ንጸብጻብ ሞኒተሪን ግሩፕ ተሞርኲሰን ከምዝተዋስኣ ብጋህዲ ተኣሚነን እየን። እዚ ድማ፣ ብዛዕባ ሕጋዊ ቅዱውነትን ጭቡጥነትን ናይቶም ኤርትራ ተኸሲሳትሎም ዘላ ጉዳያት ሕቶታት ዘልዓዕል እዩ። ክንዲ ዝኾነ፣ ኤርትራ እዞም ዝተጠቕሱ ብይናት ብምልኣት ዳግም ክርኣዩላ እናጸውዐት፣ ባይቶ ጸጥታ ነዞም ኣቐዲሞም ዝተላዕሉ ነጥቢታት ብዕቱብ ክሳብ ዘይርኣዮም፣ እቲ ንምንዋሕ ዕምሪን ምስፋሕ ዕማማትን ተቘጻጻሪ ጉጅለ ኣመልኪቱ ኣብ ሕጡበ-ጽሑፍ 16 ብይን 2023 ሰፊሩ ዘሎ ሓሳብ፣ ፍትሒን ርትዓውነትን ዘረጋግጽ ከምዘይኮነ ኣኽሪራ ከተስምረሉ
ትደሊ። ሕቡእ ዘይኮነ ባህጊ ሃንደስቲ ብይን 2023፣ እናብኣሰ ዝኸይድ ኩነታት ብምፍጣር፣ ንኤርትራ፣ እናኸረረ ብዝኸይድ ሰንሰለታት እገዳ ምሕናቕ እዩ። የግዳስ ዝበዝሑ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ፣ ቅድሚ ድምጸ-ውሳነ ኣብ ዘቕረብዎ መግለጺታት፣ እዚ ግሃድ ኣንፈት’ዚ፣ ፍትሓዊ ዘይምዃኑን ንሰላምን ጸጥታን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከምዘየገልግልን ብምግላጽ ኣጠንቂቖም እዮም። በዚ መስረት……..ኤርትራ፣-
ሀ. ባይቶ ጸጥታ ነቲ ብምኽንያት ጉድለት ሞያውነት፣ ዘይሻርነትን ወድዓውነትን፣ ከምኡ’ውን ዝወጋኡ ንፖለቲካዊ ጽልዋ፣ ብብዙሓት ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ተኣማንነት ስኢኑ ዘሎ ተቘጻጻሪ ጉጅለ (ሞኒተሪን ግሩፕ)፣ብኻልእ ናጻ፣ ዘይሻራዊን ተኣማኒን ኣካል ክትክኦ፤
ለ. ነቶም ካብ ተጻባኢ ፖለቲካዊ ዕላማታት ዝብገሱ፣ ብመንጽር ጭብጢ ኮነ ሕጋውነት ቅቡላት ዘይኮኑ ምህዞኣዊ ክሲታት መሰረት ብምግባር ቅድሚ ሕጂ ዘሕለፎም ውሳነታትን ዝወሰዶም ስጉምቲታትን ዳግም ብምኽላስ ክእርሞም ኤርትራ ምሕጽንታኣ ተቕርብ።
ዑስማን ሳልሕ
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ
19 ታሕሳስ 2011


text:
ካብ ስድራኻ ብኩይናት፣ ናይ ተፈጥሮ ሓደጋ ወይ ስደት ዲኻ ተፈሊኻ? ከመይ ክንሕግዘካ ከምእንኽእል ተመልከት፡፡
ከመይ ክንሕግዘካ ንኽእል
ክንሕግዘካ ንኽእል ኢና:
- ዝጠፍኡ ስድራኻ ኣልሽ፡ ሓደጋ ወይ ስደት ዝጠፍኡ ስድራኻ ኣብ ምእላሽ ክንሕግዘካ ኢና
- ስድራ ዝምልከት ዜና ነብጽሕ፡ ስሩዕ ናይ ኮሚዩኒኬሽን ኣጸጋሚ ምስ ዝኸውን ናይ ቀይሕ መስቀል መልእኽቲ ናብ ኣዝማድካ ክንልእኽ ኢና፡፡ (መዘኻኸሪ፡ ገንዘብ ወይም ጥቅል መልዕክቶችን አንልክም፡፡)
- ናይ እሱር ምስክር ወረቐት ምሃብ፡ ተኣሲሮም ብኮሚቴ ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል (ICRC) ዝተርኣዩን ዝተመዝገቡን ሰባት መራጋገጺ ተኣሲሮም ምህላዎም መረጋገጺ ክንህብ ንኽእል፡፡
እንህቦም ኩሎም ግልጋሎታት ብናጻን ሚስጥራዊነቱ ዝተሓለዉን እዮም፡፡
የዛርቡና
ከመይ ይሰርሕ
- ኣብላዕሊ 'የዛርቡና' ዝብል ይጠወቑ፡፡ ኣብ ዝቕጽል ገጽ ከተማኻ ወይ ፖስትኮድ ኣብቲ ሳንድቕ ብምእታው ኣልሽ ዝብል ጠውቕ፡፡
- ብምቕጻል እቲ ኦንላይን ቅጥዒ ንምዝዛም ናብ ከባቢያዊ ጉጅለ ወይ ደውል ወይ 'ሕተት'እትብል ጠውቕ፡፡
- ኣባል እቲ ጉጅለ ትሬሲንግ ከዛርበካን ቆጸራ ክገበረልካ እዩ፡፡
- ኣብ እዋነ ቆጻራኻ ቅጥዒ ብምምላእ ክንሕግዘካ ኢና፡፡ እዚ ስድርኻ ንምእላሽ ዝሕግዘና ብዙሕ ሕቶታት ይሓትት፡፡ ብዝተኽኣለ መጠን ብዙሕ ሓበሬታ ንደሊ፡፡ ኣብ ቆጸራኻ ክሕግዘካ ዝኽእል ዓብይ ኣባል ስድራ፣ መሳርሕቲ ወይ ዓርኪ ክተምጽእ ትኽአል ኢኻ፡፡ ተርጓሚ እውን ክነቕርበልካ ክንፍትን ኢና፡፡
- ኣባላት ስድርኻ ኣበይ ክህልው ከምዝኽእሉ ምስእትነግረና ኣብቲ ሃገር ዘለው መሳርሕትና ኣብቲ ኣለሻ ሓገዝ ንክገብሩ ክነዛርበም ኢና፡፡
- ዕውት ክንከውን ኢና ኢልና ቃል ኣይኣቱን፣ ይኹን እንበር ዝኾነ ዜና ምስ እንረክብ ክንነግረካ ኢና፡፡
ኣብ ኣውሮፓ ስድራ ትአልሽ ኣለኻ?
ኣብ ኦንላይን ዝጠፍኡ ስድራ ክትእልሽ ትኽእል ኢኻ- እቶም ሰባት ትእልሾም ከምዘለኻእውን ክፈልጡ ግር፡፡ ስድራኻ ንዓኻ .
ኣብ ኣውሮፓ ዝጠፍኡ ስድራይ ምእላሽ
ብዛዕባ ምእላሽ ስድራ ዝምልከቱ ሕቶታት?


text:
Tigrigna / ትግርኛ
ናይ ሲያትል ጎስጓሳት እትምውለሉ ሓድሽ ሜላ!
ናይ ዲሞክራሲ ካርዲታት ክፍሊት ንነበርቲ ሲያትል ንከባቢያዊ ጎስጓሳት ዝድግፉሉን ኣብ መንግስቶም ዝበለጸ ተሳተፍቲ ዝኾኑሉን ዕድል ይፈጥረሎም። ብተወሳኺ፣ እቲ ናይ ዲሞክራሲ ካርዲ ክፍሊት ፕሮግራም Voucher Program ሕጹያት ጎስጓሶም ብቐሊሉ ክምውሉ የኽእሎም።
ካብ ጥሪ 2017 ጀሚሮም፣ ብቑዓት ነበርቲ ሲያትል ንሓድሕዶም $25 ዘውጽኡ ኣርባዕተ ናይ ክፍሊት ካርዲታት ክወሃቡዎም እዮም። እዞም ናይ ዲሞክራሲ ካርዲታት ክፍሊት ኣብ 2017 ኣብ ዝካየድ ናይ ሲያትል ምርጫ ኣባል ባይቶ እቲ ከተማ ወይድማ ናይ ከተማ ጠበቓ ሕጊ ንምዃን ንዝወዳደሩ ሕጹያት ክወሃቡ ይኽእሉ። እቲ ፕሮግራም ነቲ ኣብ 2021 ዝካየድ ናይ ከንቲባነት ውድድር እውን ክሽፍን እዩ።
ናይ ክፍሊት ካርዲታት ንምቕባል:
- ናይ ሲያትል ነባራይ ክትከውን ኣለካ
- ዕድሜኻ እንተነኣሰ 18 ዓመት ዝገበርካ ክትከውን ኣለካ፣ ከምኡድማ
- ናይ ዩኤስ ዜጋ፣ ተወላዲ ዩኤስ፣ ወይድማ ፍቓድ ቀዋሚ መንበሪ ዘለካ ክትከውን ኣለካ።
ንተሳታፊ ሕጹይ ምርጫ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ ሓበሬታ ርኸቦ www.seattle.gov/democracyvoucher/i-am-a-seattle-resident/eligible-candidates
ናይ ዲሞክራሲ ቫውቸራትኩም (Democracy Vouchers) ክትረኽቡዎ ኣይከኣልኩምን? ናይ ዲሞክራሲ ቫውቸራት (Democracy Vouchers) ብቋንቋኹም'ዶ ክትርጎመልኩም ትደልዩ'ዶ?
ናይ ዲሞክራሲ ቫውቸር (Democracy Vouchers) ብእትደልዩዎ ቋንቋ ከትከኣልኩም ወይ ብቋንቋኹም ሓድሽ ከልኣኸልኩም ምስ እትደልዩ ነዚ ቅጥዒ ክትመልእዎ የድሊ። ብዛዕባ'ዚ ሕቶታት ምስ ዝህልወኩም ብቁ. ስልኪ (206) 727-8855 ብምድዋል ተወከሱና።( ናይ ቋንቋ ሓገዝ ኣሎ)።
እዞም ጽሑፋት ኣብ ሕብረተሰብካ ክትጥቀመሎም እንተደሊኻ ከተውርዶም ወይድማ ከተሕትሞም ትኽእል ኢኻ።
ናይ ዲሞክራሲ ካርዲ ክፍሊት (Voucher) ፕሮግራም: ብቑሕ ሕጹይ እትኾነሉ መንገዲ


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ፎሮ፡ ኣልማዕቲ ጀራዲን ሮብሮቢያን ፋጡማ ዓረን፡ እቶታውነቶም ንምዕባይ ዘካይድዎ ጻዕሪ ኣተባባዒ ፍረ ይረኽቡሉ ከምዘለዉ ገሊጾም።
እቶም ዜጋታት፡ ብሚኒስትሪ ሕርሻ ዝወሃቦም ኣስተምህሮን ምኽሪን ከምኡ’ውን ዝግበረሎም ደገፍ፡ ኣብ ዘሰላስልዎ ንጥፈታት ዓቢ ድርኺት ከም ዝፈጠረሎም፡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ድማ ኣድህቦኦም ኣብ ዓበይቲ ኣግራብ ፍረታት ኮይኑ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ንኣብነታውያን ሓረስቶት ዝተዓደለ ናይ ተምሪ ፈልሲታት ብሰፊሑ ክተኣታቶ ሓቲቶም።
ሓላፊ ሕርሻ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ተስፋይ ተወልደ፡ እቶታውነት ናይ’ቶም ሓረስቶት እናዓበየ ብምምጽኡ፡ ጠለብ ኣብ ከባቢኦም ዘሎ ዕዳጋታት ኣብ ምምላእ ኣበርክቶ ይገብሩ ምህላዎም ሓቢሩ።
ኣብ ከባቢ ሮብሮቢያን ፋጡማ-ዓረን ብሞተረታትን ብማይ ዛራን ብ52 ኣልማዕቲ ኣስታት 100 ሄክታር መሬት ይለምዕ ከምዘሎ ሰነዳት ቤት-ጽሕፈት ሕርሻ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ የረድእ።


text:
ራብዓይ ክፋል
ዝኾነ ሰራሕተኛ ውልቀ ትካል፣ ግልጋሎት ወይ ብምኽንያት ጉድለት ጥዕና ወይ ኣበል ጉድኣት ጥሮታ እናተኸፈለ እናሃለወ እንተንኣሰ 10 ዓመት ኣገልጊሉ ኣብ ስራሕ እናሃለወ ብምኽንያት ስራሕ ብዝበፅሖ ጉድኣት፣ እንተሞይቱ አፕዴት ዕለት ሶኒ, 15 ጥሪ 2018 12:11 ተወሳኺ የንብቡ...
ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ኣቢሉ እዩ። “ኣምስ፣ ኣስር ሳንቲም እንተረኸብና” ብዝብል ተስፋ ኣብ መእተዊ በሪ ቤተ ክርስትያን ፅዮን ማርያም ኣክሱም ከም ቡቑሊ ተሰጢሐን ብፀሓይን ቁርን ይውቅዓ ነይረን። ቤተ ክርስትያን ክሳለም ነፀላ ወንዚፉ ንዝሓልፍ ሰብ “ይህበና ዶ ይኸውን? ክንደይአፕዴት ዕለት ሰሉስ, 16 ጥሪ 2018 12:02 ተወሳኺ የንብቡ...
ማሕበራት ሓፋሽ ኣብ ህንፀት ዴሞክራሲ መግለፂ ባህሪ ግልፅነትን ኣሳታፋይነትን ሓደ ስርዓት ካብ ምዃን ሓሊፎም ዜጋታት ተወዲቦም ንመሰሎም ንኽቃለሱ ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥሩ ውዳበታት እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ምሕደራ መንግስቲአፕዴት ዕለት ሰሉስ, 16 ጥሪ 2018 12:01 ተወሳኺ የንብቡ...
ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመት ሃገርና ካብቲ ዝነበራ ጉዕዞ ቁልቁለት ደረጃ ብደረጃ እናወፀት ንቕድሚት ኣብ ምስጓም ትርከብ። ብፍላይ ድሕሪ ተሃድሶ ድማ ብመንገዲ ዕብየት ምስጓም ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ብርኪ ዕብየት ስሉጥን ተኸታታልን ኮይኑአፕዴት ዕለት ሰሉስ, 16 ጥሪ 2018 11:25 ተወሳኺ የንብቡ...
ገበን ዝፈፀመ ሰብ ኣብቲ ገበን ዝፈፀመሉ ቦታ ተሓታቲ ምዃኑ ስለዝፈልጥ ኣርሒቑ ብምኻድ ካብ ተሓታትነት ሕጊ ከምልጥ ይሓስብ። ምሕሳብ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ተግባር ኣትዩ ካብቲ ገበን ዝፈፀመሉ ቦታ ሃዲሙ እውን ይኸይድ። ገበነኛአፕዴት ዕለት ሰሉስ, 16 ጥሪ 2018 12:05 ተወሳኺ የንብቡ...


text:
ኣብ ህላወ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ሓቀኛ ዕርቂ ክረጋገጽ ኣይኽእልን’ዩ?
ክቡራት ኣንበብቲ ብቀዳምነት ዕዙዝ ልባዊ ሰላምታይ ብድሕሪ ምቕራብ፡-
ኣብ ጉዕዞ 26 ናይ ነጻነት ዓመታት ብሰንኪ በሓቲ ፖሊስታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ መንእሰይ ወለዶ ድማ ብፍላይ፡ ክበጽሕ ዝጸንሐን ገና ዝቕጽል ዘሎን ከቢድ ፖሎቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ዕንወት፡ ኣሽንኳይ’ዶ ንዓና ነቶም ዋናታቱ ንዓለም ምሉእ’ውን ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ኣብዚ ህሞት’ዚ ኣብ ኤርትራ ብዝተፈላለየ መልክዕ ክግለጽ ዝኽእል ጨካን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ግፍዕታትን ዘይተተንከፈ ባእታ፡ ስድራ ቤት፡ ብሄርን ሃይማኖትን ፍጹም የልቦን። ብሳዕቤኑ ድማ ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራዊ ዜጋ ዘይነጠባ ክፍለ-ዓለምን ሃገርን ዳርጋ የለን እንተተባህለ ፍጹም ምግናን ክኸውን ኣይኽእልን’ዩ። ኤርትራ ብድሕሪ ሃገራዊ ነጻነታ ምጭባጣ ካብተን ብምንጪ ስደተኛታት ኣብ ቀዳማይ ተርታ ዝተሰርዓ ሃገራት ክትስራዕ ታሪኻዊ ግድነት ኮይኑ ኣሎ። መንእሰይ ኤርትራ ነጻነት ዘለዎ ሰላማዊ ሂወትን ርጉእ መነባብሮን ንምምራሕ ናብ ዝተፈላለየ ሃገራት ንምስግጋር ኣብ ዘካይዶ ነዊሕን መሪርን ጉዕዞ ምድረ-በዳታትን ባሕርታትን ብደላሎ ሰብ ዘጓንፎ ቁጠባዊ ምዝመዛ፡ ጭፍጨፋ፡ መጨውይቲ፡ መሸጣን ኣካላዊ ብዝበዛን ንመላእ ማሕበረ-ሰብ ዓለም’ውን ብሩህ ክስተት’ዩ። ናይዚ ኩሉ ጠንቂ ድማ ኣብ ኤርትራ ብድሕሪ ምርግጋጽ ሃገራዊ ነጻነት ልጓም ኣልቦ ብሓቲ ስርዓት ምትካሉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ይሕመቕ ይጸብቕ ብዘየገድስ፡ ንልዕልነትን ፖሎቲካዊ ነጻነትን ህዝቢ ዝገልጽን ንመንግስቲ ዝገርሕን ቅዋም ወይ’ውን ግዝኣተ ሕጊ ብዘይምህላዉ’ዩ። ፈረስ ብዘይልጓም መንግስቲ ብዘይቅዋም ናብ ጭቡጥ ጸድፊ ከምዝበሃል፡ ኤርትራ ናብ ርኡይ ደልሃመትን ዓዘቕትን ካብ ተምርሕ ዓመታት ኣቁጺራ ኣላ። እዚ ማንም ሰብ ይፍተዎ ይጽልኣዮ ብዘየገድስ፡ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ክውንነት’ዩ።
ብኣንጻሩ መራሕቲ ህግደፍን ሰዓብቶምን ምስዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ክውንነት’ዚ ክላተሙ ጥራይ’ዮም ዝመርጹ። ከምቲ ብዓል ኣመል ኣመሉ ጎቦ ድማ ቦትኡ ነይገድፍ ዝብሃል ያታዊ ምስላ ነቲ ኣብ ኤርትራ ሳዕሪሩ ዘሎ ምግሃስ ኩሉ-መዳያዊ ሰብኣውን ፖሎቲካውን መሰላት፡ ምርጋጽ ነጻነትን ማዕርነትን ኩሎም መንፈሳዊ ሃይማኖታትን ኣብ ልዕሊ ጎረባብቲ ሃገራት ዝካየድ ጻሕታሪ ኲናት ፖሊሲታትን ምኽሓድ ልሙድ’ዩ። ካብኡ ዝኸፍአ ድማ ኣብ ኤርትራ ብባሓቲ ስርዓት ህግደፍ ሰናይ ፖሎቲካዊ ምሕደራ፡ ቁጠባዊ ገስጋስን ማሕበራዊ ፍትሕን ተረጋጊጹ ምህላዉ፡ ነጻነትን ማዕርነትን ኩሎም መንፈሳዊ ሃይማኖታትን ባህላዊ እምነታትን ዝተኸበረ ምዃኑ ክገልጹ ድሕር ኣይብሉን’ዮም። ኣብ ወጻኢ ዝምድናታት ብዝምልከት ድማ በቲ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ገስጋስን ምዕባሌን ካብ ክቱር ቅንኢ ብዝብገስ ካብ ዝተፈላለዩ ጎረባብቲ ሃገራት ዝመጽእ እከይ ምትንኳልን ሽርሕታትን እንተዘይኮይኑ፡ ፖሊስታቱ ቅኑዕን ጥዑይን ምዃኑ ከረድኡና ህርድግ ይብሉ። ካብዚ ኣጉል እምነት’ዚ ብምብጋስ’ውን ንኤርትራ መዳርግቲ ዘይብላ ደሴት ሰላምን ፍትሕን ብምባል ስያሜ ክህቡ ምስማዕ ካብቲ ኣዝዩ ዘደንጹን ዘሕንኽን ጉዳይ’ዩ። ብርግጽ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ እዚ ኩሉ ማእለያ ዘይብሉ ጥልመትን ዕንወትን እናተፈጸመ ከሎ፡ ነቲ ዘይተኣደነ በደላት ዝፍጽም ዘሎ ጨካን ስርዓት ዘተባብዑን ዘሳስዩን ሕልንኦም ሞይቱ ብደዎም ዝተቐብሩ ጥራይ’ዮም ክብሃሉ ዝኽእሉ። ካብዚ ወጻኢ ካልእ ትርጉም ክህልዎ ኣይኽእልን’ዩ።
ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ነጻነትን ማዕርነትን መንፈሳዊ ሃይማኖታት ዘየኽብር ንህላወ ገለ እምነታት ድማ ኣይኣምን’ዩ። ገባቲ ኢሳይያስ ብዘይዝኾነ ሕፍረት ንእምነታት ጅሆባ፡ ጴንጠ፡………….ወዘተ ከቋሽሽ ከሎ እዚ ብኣሜርካ ዝተሰንዐ ሃይማኖታት’ዩ ብምባል፡ ብተደጋጋሚ ከም ዝምድር ጸሓይ ዝወቕዖ ሓቂ’ዩ። ብዝኾነ እዚ እምነታት’ዚ ኣብ ኤርትራ ክምለኽን ቤተ-ጸሎት ክሰርሕን ብሕጊ ስርዓት ህግደፍ ዝተኣገደ’ዩ። ብ1993 ጅሆባ ኣብ ረፈረንደም ምድማጽ ኣብዮም ብዝብል ምስምስ፡ ኣብ ልዕሊኦም ዝተፈላለየ ስጉምቲ ምውሳዱ ይዝኸር። ብድሕሪ’ዚ ንኩሎም ኣመንቲ ጅሆባን ጴንጠን ብኣካላት ጸጥታ እናተሃድኑ ክእሰሩ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ትሕቲ ጭው ዝበለ ጸልማት ጉድጓድ ብምእሳር ብሓይሊ ክሳብ እምነቶም ክቕይሩ ዝገደድሉ ኩነታት ምጽንሑን ምህላዉን ካብ ማንም ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ብ1995 ምስ ጅሃድ ምትእስሳር ኣለዎም ብዝብል ልዕሊ 75 ዝኾኑ መሻይኽን ኣመንቲ ምስልምናን ካብ ዝተፈላለየ ከተማታት ዝተጨውዩ ክሳብ’ዚ ዕለት’ዚ ስድራ ቤቶም ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ውድዕነት ከም ዘለዉ ኣይፈልጡን’ዮም። እዚ ስርዓት’ዚ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለየ መንፈሳዊ እምነታት ከካይዶ ዝጸንሐ ኢድ-ምትእትታውን ንመራሕቲ ሃይማኖታት ብምጽላም ስጉምትታት ምጭዋይን ምእሳርን ድማ፡ ን3ይ ፓትራሪክ ኦርቶዶክስ ኤርትራ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ንመንፈሳዊ ክብሮምን ጸጋ ዕድሜኦምን ብምድፋር ብ2005 ናይ ምሕያር ስጉምቲ ምውሳዱ ይፍለጥ።
ኩሎም’ቶም ለባማትን ሕልና ዘለዎምን ዜጋታት ብሓፈሻ ኣመንቲ ኦርቶዶክስ ድማ ብፍላይ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ንምንታይ ንልዕሊ 10 ዓመት ዝኸውን ኣብ ማሕዩር ጸኒሖም? ዝብል ሕቶ ከልዕሉ ግድነት’ዩ። እቶም ገለ ምስ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ተመሳጢሮም ኣብዚ እከይ ተግባራት’ዚ ዝወዓሉ መራሕቲ ሃይማኖታት ዘቕርብዎ ኣጉል ክስታት ንጎኒ ገዲፍና፡ ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ብዓቢኡ ነቲ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ እምነታት ዘካይዶ ጭቡጥ ኢድ ምትእትታው፡ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ምግፋፍ ኣገልገልቲ ኣብያተ-ክርስትያን ብትሪ ይቓወሙ ምንባሮም ዝፍለጥ’ዩ። ኩሉ ነገር ደረቱ ምስ ሓለፈን ጸቕጥታት ናይቲ ስርዓት ምስ በዝሐን፡ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ መንፈሳዊ እምነቶምን ጸጋ ዕድሜኦምን ብዝእዝዞ መሰረት፡ ቅድም ምሕያሮም > ብምባል ተባዕ መደረ ምስምዖም ይዝኸር። ገባቲ ኢሳያይስን ዓሻክሩን በዚ ተባዕ መደረ’ዚ ፍስሓን ሕጎስን ተሰሚዕዎም ደቒሶም ክሓድሩ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ካብዚ ንደሓር ኣብ ልዕሊ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ እንታይ ዓይነት ስጉምትታት ይወሰድ? ንዝብል ሕቶ ካብ ምእሳሮም ወጻኢ ብገባቲ ኢሳይያስን ሰዓብቱን ካልእ ቅኑዕ መፍትሒ ሓሳብ ክቐርብ ምጽባይ ኣይኸኣልን’ዩ። ከምቲ ልሙድ ኣብ ፖሎቲካዊ ጉዳይ ንኩሉ ኣዕናዊ ፖሊስታት ናይቲ ስርዓት ዝቓወሙ ባእታታት ወይ ውድባት ሃሱሳትን ጠላማትን ዕሱባትን ዝብል ዝልጠፍ ስያሜታት፡ ንቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ንምሕያር ድማ ምስ ገለ መራሕቲ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ ብምምስጣር፡ ምስ ተሓድሶ ጸልዮም፡ ምስ ምናፍቓን ተራኺቦም…….ወዘተ ብዝብል ጸለመታት ብምክያድ ክብሪ መንፈሶምን ጸጋ ዕድሚኦምን ብምድፋር ንክሕየሩ ተወሲኑ እቲ ስጉምቲ’ውን ብቀጥታ ተወሰደ።
በዚ ጨካን ስጉምቲ’ዚ ድማ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ኩሉ’ቲ እከይ ባህግታቱን ሸርሕታቱን ሰሚርሉ ሓድነት ኩሎም መራሕትን ኣመንትን መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ ንልዕሊ 10 ዓመታት ተዘሪጉን ተበታቲኑን ኣብ ኣርባዕተ መዳይ ተኸፋፊሉ ጸኒሑን ይቕጽልን ኣሎ።
- ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መንፈሳዊ እምነታት ኢዱ-ምትእትታው ከካይድ ዝተቐበሉ፡ ንምጽላም ይኹን ንምሕያር ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብቀጻሊ ዝተመሳጠሩን ዝተዋፈሩን መራሕቲ መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ። ምስኡ ብቀጥታ ዝዛመድ ሰዓብቲ ህግደፍ ምስቲ ስርዓት ብዘለዎም ቅርበትን ምድንጋጽን ነቲ ኣብ ልዕሊ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ዝተወሰደ እከይ ጸለመታትን ምሕያርን ዝድግፉ ተራ ኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ።
- ነቲ ብባሕቲ ስርዓት ህግደፍ ዝተወሰደ ኢድ ምትእትታውን ምስ ገለ መራሕቲ ሃይማኖት ብምምስጣር ኣብ ልዕሊ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ዝተገብረ እከይ ጸለመታትን ጨካን ምሕያርን ብድፍረት ዝቓወሙ መራሕትን ኣመንትን እምነት ኦርቶዶክስ።
- ኩሉ እናፈለጡን እናዕዘምዘሙን ብፍቓድ ኣምላኽ ዝወረደ ስለ ዝኾነ ክግበር ዝኸኣል ነገር የለን ሕጂ’ውን ብኣምላኽ ጥራይ’ዩ ዝፍታሕ ብዝብል ስቕታ ዝመረጹ መራሕትን ኣመንትን መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ።
- እቲ ሓቂ ኣበይ ከም ዘሎ ምምማይ ዝተጸገሙ ኣብ ላንግላንጋ ዝወደቑ ንኡሳን መራሕትን ብርክት ዝበሉ ኣመንትን መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ’ዮም። ብዝኾነ ንኣስታት 10 ዓመት ዝኸውን ንመንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ ንምስንጣቕ ክካየድ ዝጸንሐ ከቢድ ሽርሕታት ብሓፈሻ፡ ኣብ ልዕሊ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ዝካየድ ዝነበረ ኣጉል ጸለመታትን ምሕያርን ድማ ብፍላይ ብዕርቂ ምዝዛሙን ካብ ማሕዩር ምፍትሖምን ዝገልጽ ብ21 ሓምለ 2017 ብድምጺ ኣሜርካ ዝተፈነወ ዜናን ጸብጻብን ነዚ ዝስዕብ ይመስል።
ፈነወ ድምጺ ኣሜርካ፡- ን10ተ ዓመታት ዝኣኽል ኣብ ሱባኤ ገዛ ጸኒሖም ዝተባህሉ 3ይ ፓትርያሪክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ከም ዝተፈትሑ ተገሊጹ። ብርሃነ በርሄ ካብ ኣስመራ ነዚ ዝስዕብ ሓጺር ጸብጻብ ልኢኹ ኣሎ።
ጸብጻብ ብርሃነ በርሄ፡- ኣብ መንጎ ቤት ጽሕፈት ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራን 3ይ ፓትርያሪክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስን ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ብተበግሶ ወከልቲ ስምረት ገዳማት ኤርትራን ጉባኤ ሊቃውንቲ ኤርትራን ብዝተገብረ ናይ ኣስታት ሓደ ዓመት መስርሕ ሽምግልና ብዕርቂ ከም ዝተዛዘመ መልከ ጻድቕ ኣብርሃ ገሊጾም።
ቃል መልከ ጻድቕ ኣብርሃ፡- ካብ ቅዱስ ሲኖዶስ ዘሎ መዛግብ መወኸሲ ክኾነና ምእንቲ ብኡ ሂቦምና ንዕኡ ከኣ ኣጽኒዕናን ርኢናን እንታይ እንታይ ተገይሩ ካብቲ መጀመርትኡ ክሳብ’ዚ መወዳእታ ከብጽሖ ዝኸኣለ ኩነታት መልክዕ ሓደ ብሓደ ኣጽኒዕና ብድሕሪኡ ሰናይ ፍቓድ ናይ ሲኖዶስ ምስ ኾነ ናብ ኣቦና ኣቡነ ኣንጦንዮስ ኬድና ተዛራሪብናዮም ንሶም’ውን ገዳማትን ሊቃውንትን ክትመጹኒ ከለኩም ዘይሰምዓኩም ጉዳይ የብለይን ብዝብል ብሕጉስ መንፈስ ተቐቢሎም። ስለዚ ተመላሊስና ካብኦም ዝውሰድ ቃላት ይኹን ካብ ሲኖዶስ ይኹን ብኩሉ መንገዲ ኣሰማሚዕና ኣረዳዲእና ናይ 18 መዓልታት ዝወድአ ኣብ ውሽጢ ዓመት ማለት’ዩ ውዲእና ነዚ ዕርቂ ብንጹር ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፖትሪያርክ ካብ ዝነበርዎ መንበሪ ገዝኦም ኣምጺእና ዕርቂ ጌርና።
መዛዘሚ ጸብጻብ ብርሃነ በርሄ፡- ኣቡነ ኣንጦንዮስ ሱባኤ ክገብርሉ ካብ ዝጸንሑ ገዛ ወጺኦም ብሰንበት 16 ሓምለ 2016 ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረጼን ቅድስተ ማርያም ቤተ ክርስትያን ኣብ ዝተገብረ ናይ ጸሎትን ቅዳሴን ስነ-ስርዓት ከም ዝተሳተፉ ተፈሊጡ። 3ይ ፓትራሪክ ኦርቶዶክስ ኤርትራ ዝነበሩ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ኤርትራ ኣብ ቁነና ወይ ሱባኤ ክጸንሑ ብዝሃቦ ውሳኔ መሰረት ን10 ዓመታት ኣብ ከባቢ እንዳ ማርያም ኣብ ዝርከብ ገዛ ከም ዝጸንሑ ካብቲ ቤት ጽሕፈት ዝተረኸበ ሓበሬታ የመልክት። ብርሃነ በርሄ
መዛዘሚ ፈነወ ድምጺ ኣሜርካ፡- ስማዕትና ብርሃነ በርሄ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ንዝተፈላለዩ ሰባት ኣዘራሪቡ ኣሎ። ኣብ ዝቕጽል ክንምለሶ ኢና።
ኣብ ህላወ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብርግጽ ሓቀኛ ዕርቂ ክረጋገጽ ይኽእል’ዶ? ዝብል ሕቶ ብሃሳስ ለባም ዝምለስ ሕቶ’ዩ። ምክንያቱ እዚ ስርዓት’ዚ ዕድመ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝጥቐመሉ እንኮ ስልቲ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ብምዝራግን ስኒት መንፈሳዊ እምነታት ብምጉዝዛይን ጥራይ ስለዝኾነ። ባዕሉ ንዝፈጥሮ ምስሕሓብን ግርጭታትን ሓቀኛ ዕርቂ ንምርግጋጽ በየናይ መምዘኒታት? ባህርያቱ’ውን ዝፈቕድ ኣይኮነን። ብዝኾነ ሕጂ’ውን ነቲ ንዕርቕን ምፍታሕ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስን ኣመልኪቱ ኣቐዲሙ ብቪድዮ ዝወጸ ስእላዊ መግለጺ፡ ድሒሩ’ውን ነቲ ብድምጺ ኣሜርካ ክፍሊ ትግርኛ ዝተመሓላለፈ ዜናን ብወኪሉ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተዋህበ ጸብጻብን ብምዝማድ ምስ ንዕዘብ ሓቀኛ ዕርቂ ዘይምፍጻሙ ጥራይ’ዩ ዘመላኽት። ምክንያቱ ኣብቲ ብቪድዮ ዝተፈነወ ስእላዊ መግለጺ፡ ብጀካ’ቲ ዕርቕን ሕድገታትን ምግባሩ ዝገልጽ ኣካል፡ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ካብቲ ዝተቐመጥሉ መንበር ዝኾነ ምንቅስቓስ ከይገብሩን ቃል ከይህቡን ፍቓድ ከም ዘይተዋህቦም’ዩ ዝእምት። ኣብቲ ብወኪል ድምጺ ኣሜርካ ብብርሃነ በርሄ ዝቐረበ ጸብጻብ ድማ  > ይብል። ኣብዚ መዳይ’ዚ ብዘይዝኾነ ቀለዓለም ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብውሳኔ ስርዓት ህግደፍ ድዮም ን10 ዓመታት ተሓይሮም ወይስ ብመሰረት ውሳኔ ሲኖዶስ ኤርትራ? እቶም ንቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ን10 ዓመታት ዝሕልዉ ዝነበሩ ወተሃደራት ናይቲ ስርዓት ድዮም ወይስ ወተሃደራት ቤት-ጽሕፈት ሲኖዶስ ኤርትራ? ን10 ዓመታት ዝኸውን ብሓለዋ ወተሃደራት ዝካየድ ሱባኤ ኣሎ ድዩ? ዝብል ኣገዳሲ ሕቶታት ብቁዕ መልሲ ዝህብ ኣካል ኣይህሉን’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ነጻነትን ሓርነትን ፕሬስ ዘፍቕድ ልዕልነት-ሕጊ ክሳብ ዘየሎ ንበይኑ ንወኪል ድምጺ ኣሜርካ ብርሃነ በርሄ ዝወሃብ ፍሉይ መሰል ክህሉ ዝኸኣል ኣይኮነን። ካብዚ ሓቂ’ዚ ብምብጋስ፡ድማ ብርሃነ በርሄ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ንኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ ድማ ብፍላይ ብበሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብቀጥታ ቃል ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ከቕርብ ስለ ዘይተፈቐደሉ ቃል መልከ ቅዱስ ኣብርሃ ከሰምዕ ከም ዝተገደደ ምስጢር ክኸውን ኣይኽእልን’ዩ። እቲ ኩሉ ኣብ መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ ዝተፈጸመ ኣዕናዊ ሸርሕታትን ምትንኳላትን፡ ብሳዕቤኑ ድማ ካብ ኣህጉራዊ ቤተ-ክርስትያን ክትንጸልን ክትውገዝን ዝገበረ ምክንያታትን ብሓፈሻ፡ ኣብ ልዕሊ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ዝተካየደ ርካሽ ጸለመታትን ን10 ዓመታት ክሕየሩ ዝተኣልመ እከይ ተግባራትን ድማ ብፍላይ ብተራ ዕርቕን ሕድገታትን ዝውዳእ ኣይኮነን። ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕሱር ድራማታት ክቕበሉ ዘገድድ ብቁዕ ምክንያት’ውን ኣይህሉን’ዩ። ኣብ ውሽጢ’ዚ 10 ዓመታት ክንደይ ግዜ ተፈቲኑ ብቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ተቐባልነት ዘይረኸበ ጉዳይ’ውን’ዩ። ፍጹም ግልጽነት ይኹን ተሓታትነት ዘይብሉ፡ እቲ ስርዓት ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዝነበሮ ኣሉታዊ ተራን ብንጹር ይቕሬታ ከይሓተተን ዝፍጸም ዕርቂ ፍጹም ቅንዕና ክህልዎ ኣይኽእልን’ዩ። ካብዚ ሓቂ’ዚ ብምብጋስ ኩሎም ኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት ኦርቶዶክስ ዕርቂ ምፍጻሙን ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ካብቲ 10 ዓመታት ተሓይረምሉ ዝነበሩ ከም ዝተፈትሑን ብኣንደበቶም ቃሎም ከይሃቡ፡ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍን እቶም ገለ መሻርኽቶም መራሕቲ ሃይማኖትን ብዝፍንውዎ ሓበሬታታት ክታለሉ ፍጹም ኣይግባእን ይብል።
ሰናይ ትምኒትን ንባብን
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
30 ሓምለ 2017
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10806


text:
-
ኣብ ጀርመን ዝነብሩ ሰባት ኣብ ከባቢኦም ዘለዎም ኣረኣእያ ፍሉይ እዩ፡፡ ጓሓፍ ናቶም ከኣ ፈላልዮም ይጉሕፉ። ዝተደርበዩ ነገራት ተመሊሶም ኣብ ጥቅሚ ከም ዝውዕሉ ይገብሩ፡፡ ጓሓፍ ዝመሰሉ ነገራት ናብ ባይታ ኣይድርብዩን፡፡ እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ከተማ ተመሳሳሊ ዝኾነ ባህሪ’ዩ፡፡ ንተፈጥሮውን ይከናከኑ’ዩም፡፡ ንኣብነት ንፓርክታት ቀፂሉ ድማ ንመንገዲታትን ንእንፀይቲታትን ክንክን ይገብሩ’ዩም ንጓሓፋት ብሓደ ይእክቡም ኣብ ቀረባ ናብ ዝርከብ ጓሓፍ መወገዲ ወሲዶም ይድርብይዎ፡፡ እዚ ማለት ድማ ነቲ ጓሓፍ ተሽኪምም ናብቲ ጓሓፍ መደርበይ ቦታ ይጓዓዙ ማለት’ዩ፡፡ ብርግፅ ናይ ጓሓፍ መአከቢ ኣብ መዕረፊ ባቡራት፣ ኣብ ፌርማታ ናይ ባስ ኣብ ፓርኪ ይርከብ’ዩ፡፡
-
መብዛሕቲኦም ጀርመናውያን ዘለዎም ኢነርጂን ሪሶርስን ብኣግባብ’ዮም ዝጥቀሙ፡፡ ነዚ ዝገብሩ ድማ ንከባቢኦም ክንክን ንምግባር’ዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኪውን ገንዘብ ንምቁጣብውን ይጥቀሙሉ፡፡ ንኣብነት ፍሪጂ ንነዊሕ እዋን ከፊቶም ኢይጥቀሙን (ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ሱፐርማርኬት) ኩሎም ሰባት ካብ ክፍሎም ክወፅኡ ከለዉ ነቲ መብራህቲ የጥፍኡዎ፡፡
-
ዝተዓፀወ መስኮት ሙቀት ይፈጥር’ዩ ፅሩይ ኣየር ምእንቲ ክኣቱ መስኮት ምክፋት ኣድለይ’ዩ ሓይሊ ንምቁጣብ መስኮት ክንከፍት ከለና ሙቀት ዝህብ መሳርሒ ክነጥፍኦ ይግበአና፡፡
-
መብዝሕኣቲኦም ብጠርሙስ ዝተዓሸጉ ነገራት ክትገዝእ ከለካ ነቲ ጠርሙስ መትሐዚ ካብ 8 ክሳብ 25 ሳንቲም ትከፍል፡፡ ካብኡ ነቲ ጠርሙስ ክትምልስ ከለካ እቲ ገንዘብ ይመለሰልካ ማለት’ዩ፡፡ ነተን ጠራሙዝ ኣብ ዝረከብካዩ ሱፐር ማርኬት ክትሸጠን ትክእል፡፡ እቲ ሱፐር ማርኬት ግና ካብቲ ንስካ ዝገዛእካሉ ክኸውን ግድን ኣይኮነን፡፡ እዚ ማለት ድማ ናትካ ከባቢ ከይብከል ዝተጠቀምካሎም ጠራሙሳት መሊስካ ብምጥቃም እቲ ጓሓፍ ከይበዝሕ ንምግባር’ዩ፡፡


text:
ምዕራፍ 123
ኣዝዩ ጕህዩ ኸሎ ጸለየ
ማቴዎስ 26:30, 36-46 ማርቆስ 14:26, 32-42 ሉቃስ 22:39-46 ዮሃንስ 18:1
የሱስ ኣብ ስፍራ ኣታኽልቲ ጌተሴማኔ
ረሃጹ ኸም ነጥቢ ደም ይነጥብ ነበረ
የሱስ ምስቶም እሙናት ሃዋርያቱ ዀይኑ ዝጸለዮ ጸሎት ወድአ። “መዝሙር ውዳሰ ምስ ዘመሩ ድማ፡ ናብ ደብረ ዘይቲ ወጹ።” (ማርቆስ 14:26) ናብ ምብራቕ ገጾም፡ ናብታ የሱስ ዜዘውትራ ዝነበረ ጌተሴማኔ እትብሃል ስፍራ ኣታኽልቲ ኸዱ።
ኣብታ ኣእዋም ኣውልዕ ዘለዋ ባህ እተብል ቦታ ምስ በጽሑ፡ የሱስ ንሸሞንተ ኻብቶም ሃዋርያት ኣብኡ ሓደጎም። ምናልባት ኣብ መእተዊ እቲ ስፍራ ኣታኽልቲ እዩ ሓዲግዎም ኪኸውን ዘለዎ፣ ከመይሲ፡ ሓዲግዎም ኪኸይድ ከሎ፡ “ናብቲ ኸይደ ኽሳዕ ዝጽሊ፡ ኣብዚ ተቐመጡ” እዩ ኢልዎም። ንሰለስተ ኻብ ሃዋርያቱ፡ ማለት ንጴጥሮስን ንያእቆብን ንዮሃንስን ተማሊኡ ድማ ናብ ውሽጢ እቲ ስፍራ ኣታኽልቲ ኣተወ። ኣዝዩ ተጨኒቑ ኸኣ ነቶም ሰለስተ፡ “ክሳዕ ሞት ኣዝየ ጕህየ ኣለኹ። ኣብዚ ኹኑ፡ ምሳይ እውን ንቕሑ” በሎም።—ማቴዎስ 26:36-38።
የሱስ ካባታቶም ቍሩብ ርሕቕ ኢሉ ድማ፡ ‘ኣብ ምድሪ ተደፊኡ ጸለየ።’ ኣብቲ ኸቢድ እዋን እቲ ብዛዕባ እንታይ እዩ ናብ ኣምላኽ ጸልዩ፧ “ኣቦ፡ ንዓኻ ዅሉ ይከኣለካ እዩ፣ ነዛ ጽዋእ እዚኣ ኻባይ ኣልግሳ። ግናኸ፡ ንስኻ እትደልዮ እምበር፡ ኣነ ዝደልዮ ኣይኹን” ኢሉ ጸለየ። (ማርቆስ 14:35, 36) እንታይ ማለቱ እዩ ነይሩ፧ ካብቲ በጃ ኪኸውን እተዋህቦ ግደ ድዩ ዜድሓርሕር ነይሩ፧ ኣይፋሉን!
ሮማውያን ብኣመና ብርቱዕ ስቓይ ከም ዚቐትሉ፡ የሱስ ካብ ሰማይ ኰይኑ ይዕዘቦም ነይሩ እዩ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ስቓይ ኪስምዖ ዚኽእል ሰብ ብምንባሩ ድማ፡ እቲ ዚጽበዮ ዝነበረ ነገር ኣተሓሳሲብዎ ነበረ። ልዕሊ ዅሉ ግና፡ ከም ንዑቕ ገበነኛ ዀይኑ ሙማቱ ንስም ኣቦኡ ጸርፊ ኸየምጽእ እዩ ኣጨኒቕዎ ነይሩ። ድሕሪ ሒደት ሰዓታት፡ ንኣምላኽ ከም ዝጸረፈ ዀይኑ ኣብ ጕንዲ ኺስቀል ምዃኑ ይፈልጥ ነይሩ እዩ።
የሱስ ነዊሕ ድሕሪ ምጽላዩ፡ ናብቶም ሰለስተ ሃዋርያቱ ተመልሰ እሞ ደቂሶም ረኸቦም። ንጴጥሮስ ድማ፡ “ክሳዕ ክንድዚዶ ሓንቲ ሰዓት ምሳይ ክትነቕሑ ኣይትኽእሉን ኢኹም፧ ናብ ፈተና ኸይትኣትዉስ፡ ንቕሑን ብቐጻሊ ጸልዩን” በሎ። ኰይኑ ግና፡ እቶም ሃዋርያቱ እውን ኣብ ትሕቲ ውጥረት ምዃኖም ኣስተውዓለ፣ እዋኑ ድማ ለይቲ እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ “መንፈስሲ ህንጡይ እዩ፡ ስጋ ግና ድኹም እዩ” በለ።—ማቴዎስ 26:40, 41።
ድሕሪኡ፡ የሱስ ካልኣይ ሳዕ ከይዱ፡ ኣምላኽ ነታ “ጽዋእ” እቲኣ ኼልግሰሉ ጸለየ። ምስ ተመልሰ ኸኣ፡ እቶም ሰለስተ ሃዋርያቱ ኣብ ፈተና ኸይኣትዉ ኺጽልዩ እናተገብኦም፡ መሊሶም ደቂሶም ረኸቦም። የሱስ ምስ ተዛረቦም ከኣ፡ “እንታይ ኢሎም ከም ዚምልሱሉ . . . ኣይፈለጡን።” (ማርቆስ 14:40) ሳልሳይ ሳዕ ድማ ከደ፡ ኪጽሊ እውን ብብርኩ ተምበርከኸ።
የሱስ ከም ገበነኛ ሙማቱ ንስም ኣቦኡ ጸርፊ ኸየምጽእ ብዙሕ ኣተሓሳሲብዎ ነበረ። የሆዋ ግና ንጸሎት ወዱ ይሰምዖ ነይሩ እዩ፣ ምእንቲ ኼበርትዖ ድማ መልኣኹ ልኢኹሉ እዩ። ይኹን እምበር፡ የሱስ ናብ ኣቦኡ ኻብ ምምህላል ኣየቋረጸን፣ እኳ ደኣስ “ብዝያዳ ኣጽኒዑ ይጽሊ ነበረ።” ከቢድ ስምዒታዊ ውጥረት እዩ ኣጋጢምዎ ነይሩ። ከቢድ ሓላፍነት እውን እዩ ተሰኪሙ ነይሩ። ንሱን ኵሎም ዚኣምኑ ሰባትን ናይ ዘለኣለም ህይወት ምርካቦም ወይ ዘይምርካቦም ገና ኣየፍለጠን ነይሩ። ስለዚ፡ “ረሃጹ . . . ከም ነጥቢ ደም ናብ ምድሪ ይነጥብ ነበረ።”—ሉቃስ 22:44።
የሱስ ሳልሳይ ሳዕ ናብ ሃዋርያቱ ምስ ተመልሰ፡ ከም ብሓድሽ ደቂሶም ረኸቦም። ስለዚ፡ “ኣብ ከምዚ ዝበለ ግዜስ፡ ትድቅሱን ተዕርፉን ኣለኹም! እንሆ፡ እታ ወዲ ሰብ ኣብ ኢድ ሓጥኣን ኣሕሊፍካ ዚውሃበላ ሰዓት ቀሪባ ኣላ። ተንስኡ ንኺድ። እንሆ፡ እቲ ኣሕሊፉ ዚህበኒ ቐሪቡ ኣሎ” በሎም።—ማቴዎስ 26:45, 46።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ ለካቲት 2014 | ንዓለም ዝቐየራ ውግእ
ቀዳማይ ውግእ ዓለም፡ ነዛ ዓለምና ሕንፍሽፍሽ ዘእተወላ ስለምንታይ እዩ፧ መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ፡ ብዛዕባ መጻኢና ዚሕብሮ ነገር ኣሎዶ፧
ገበር
ንዓለም ዝቐየራ ውግእ
እቲ “ዓብዪ ውግእ” ተባሂሉ እውን ዚጽዋዕ ቀዳማይ ውግእ ዓለም፡ ንዓለምና ኽሳዕ ሎሚ እውን ብዚጸሉ መገዲ ዝቐየራ ብኸመይ እዩ፧
ገበር
ናይ ሓቂ ጠንቂ ውግእን መከራን
መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ኣብ ሰማይ እተገብረ ውግእ ምስቲ ኣብ ምድሪ ዘጋጠመ ውግእ ዓለምን ጸገማትን ዜተሓሕዞ ብኸመይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህይወት ሰባት ይቕይር
“ምድሪ ገነት ከም እትኸውን ዚገልጽ ተስፋ፡ ንህይወተይ ቀዪርዎ”
ህይወት ኢቫርስ ቪጉሊስ፡ ኣብቲ ውድድር ሞተር ብሽክለታ ዜምጽኦ ዝናን ክብርን ውዕዉዕ ስምዒትን ዘተኰረ እዩ ነይሩ። ሓቅታት መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወቱ ዝጸለዎ ብኸመይ እዩ፧
ትፈልጥዶ፧
እቲ ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ዚዝውተር ዝነበረ ዓልወ እንታይ እዩ፧ ኣብ ቤተ መቕደስ የሩሳሌም እንታይ ዓይነት መስዋእቲ እዩ ተቐባልነት ነይርዎ፧
ሕቶታት ኣንበብትና
ኣምላኽ፡ ብርቱዓት ንድኹማት ኪገፍዕዎም ዚፈቅድ ስለምንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንግፍዒ ብዚምልከት እንታይ ይገብር ከም ዘሎን ኣብ መጻኢ እንታይ ከም ዚገብርን ይገልጽ እዩ።
ኣስኣሰር እምነቶም ስዓብ
ምጕዳል ፍትሒ እናሃለወ ኽነሱ፡ ጸንዐ
ግዳይ ግፍዒ ዄንካዶ ትፈልጥ፧ ኣምላኽ ንዅሉ ነገራት ኬተዓራርዮ ትህንጠዶ፧ ኣስኣሰር እቲ እሙን ዝነበረ ኤልያስ ብኸመይ ክትስዕብ ከም እትኽእል ርአ።
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ኣምላኽ ከም ዝመጸ ዚሕብር መርትዖ ኣሎዶ፧ ብኸመይ እዩ ተጻሒፉ፧


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ተዓቝቦም ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ልዕሊ 17000 በቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ልዕሊ 400 ኤርትራዊ ትንፋስ ዘህለቐ ትራጀዲ ዝተሰምዖም
እቲ ኣይ ካብ ባይቶ ኣይ ካብ ጋዜጣ ኣይ ካብ ህዝቢ ሓታቲ ዘይብሉ፡ ከከም ኣተሳስኡ ባህ ዝበሎ ዝገብር ቀይዲ-ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ ባዕሉ ተሓሲሙዎ ዝጸንሐ ውክልና ሕብረት ኣፍሪቃ ብምቕባል ከም ወኪሉ ከገልግሎ ንግርማ ኣስመሮም ናብ ኣዲስ ኣበባ ልኡኹዎ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና ዓለም ገሊጸን።
ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ፡ ሎሚ ዘበን፡ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት ተዓቝቦም ዝጸንሑ 100 ኤርትራውያን መንእሰያትከስተምህር ፍቓደኛ ኮይኑ፡ ድሮ ዳርጋ 90 ካብ ሚእቲ ናይቶም ሕጹያት ንምህርቲ ኣብ ምቅርራብ ከምዝርከቡ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ እቶም 3 ደቅንስትዮ ዝርከባኦም 12 ኤርትራውያን ካብ 2-17 ኣዋርሕ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ግብጺ ክሳቐዪ ድሕሪ ምጽናሕ ‘ዮም ብ 3 መስከረም ኣዲስ-ኣበባ ኣትዮም፡፡ እቶም 7 ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ከምዝነበሩ ‘ውን እቲ ሓበሬታ የመልክት።
ስቅያት ህዝቢ ኤርትራ ከብቅዕ እንተኾይኑ እቲ ንልኡላውነት ሃገሩን ሰብኣዊ መሰላቱን ዘኽብርን ዝሕሉን፡ ወጽኢት መሪር ቃልሱ ዝኾነ፡ ሃገራዊ ቅዋሙ ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣለዎ።
ነዚ ንምትግባር ከኣ ብዘይካ በቲ ብዓል ቤት ናይዚ ሕቶ`ዚ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብካልእ ዝኾነ ይኹን ኣካል ከም ዘይፍጸም ካብ ሕሉፍ ታሪኽ ዓለም ተማሂርና ኣሎና።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን
ናይ ስንቃጣ ፡ ጠንቛሊ ሓጎስ ኣስጎዶም
አብ ሓድነቱ ካልአይ አብ ሰለስትነቱ ራብዓይ ዘይብሉ፡ዘይመውት ዘልአለማዊ አምላኽና እግአዚብሄር ስለ ዘይውዳእ ውህበቱ ካብ ሕጂ ክሳዕ ዘልአለም ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን፡፡አሜን።ካብቲ ሳጥናኤል ካብ ማሕበር መላእክቲ ዝወጸሉ ግዜ ጀሚሩ፡ ብዙሓት ሰባት አንጻር ሃይማኖት፡ቤተክርስቲያን ተጋዒዝዞም እዮም፡፡ሕጂ እውን ይጓዓዙ አለዉ፡፡አምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ’ውን፡ክሳዕ ምጽአቱ ብዙሓት ሰባት ካብ ሃይማኖት ክዝንብሉ ምዃኖም ገሊጹ ኢዩ፡፡(ማቴ 24፡1-መፈ, ማቴ7፡15, 2ተሰ2፡1-12)
ሕጂ እምብአር ብዛዕባ እቶም ኩሎም ካብ ቤተክርስቲያን ወጺኦም አንጻራ ዝቃለሱ ዘለዉ ክንዛረብ ግዜ ስለዘይብልና እንተኾነ ግን፡ አብ አርእስቲ ተመልኪትናዮ ከምዘሎና፡ ብዛእዕባ እዚ ስሙ እናቀያየረ ንህዝብና ናብ ጥፍአት ዝመርሕዘሎ ሓጎስ ኣስገዶም ዝተባህለ ሰብ ሓጺር ሓበሬታ ክኸውን ኢዩ።አቀዲምና ክነስተወዕሎ ዘለና ግን ብዛዕባ እዚ ሰብ እዚን ብዛዕባ ማሕበሩን ብመልክዕ መጻሕፍቲ እንበር በዛ ቅንጣብ ወረቀት ተገሊጹ ክውዳእ ከም ዘይክእልን፡ዘይሃይማናታዊ ስርሑን ተግባሩን ተዘርዚሩ ዝውዳእ ከምዘይኮነን ክንርዳእ ይግባእ።
እዚ ሰብ እዚ ቀንዲ ስሙ ሓጎስ አስጎዶም ይባሃል።ትውልዲ ዓዱ ካአ አብ ስንቃጣ(ትግራይ_ኢትዮጵያ) ኢዩ ።ቅድሚ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ዶብ ኲናት አብ ኤርትራ ከምዝነበረ ድሓር ግን ናብ ትውልዲ ዓዱ ስንቃጣ(ትግራይ)ከም ዝኸደ ታሪኹ ይገልጽ። ብድሕርዚ ግን ብገዛእ ፍቃዱ ናይ ምንኩስና ልብሲ ለቢሱ ፡”አነ ፈላሲ እየ፡ስመይ ካአ አባ ወልደስላሴ ይባሃል” ብምባል ቀዳማይ ጉዕዝኡ ጀመረ።ጸኒሑ ድማ ብቤተክርስቲያን ዘይትፍለጥን ዘይምትእከልን እንተኾነ ግን ብስም አባ ሰላማ እትጽዋዕ ካብ ቤት ጽሕፈት ምኒስትሪ ፍትሒ ፍቃድ ድሕሪ ምርካብ ‘’አቡነ ሰላማ ምትሕግጋዝ ማሕበር-abune selama self help association’’ዝብል ስም ዝሓዘት ግናኸ ንምእመናን ካብ ቤተክርስቲያን እና መንጠለት፡አደዳ መናፍቅነት፡ጥንቆላን ስራይን እትገብር ብተኹላ ዝተመስረተት፡ተዃሉ እተፍሪ፡ንተዃሉ ካአ እትምግብ መናሃርያ ናይ መናፍቃን ዝኾነት ማሕበር መስረተ።እቲ ብሃይማኖት ዘይምእዛዝን ብስርዓት ዘይምኻድን እምባአር ካብ እዚ ኢዩ ዝጅምር።
zey glex kdun zeyflet swur yelan
ካብዚ ቀጺሉ አብ መቀለ ማሕበሩ ተኺሉ ንሰባት ካብ ቤተክርስቲያን ናይ ምውጻእ ስርሑ ሓደ ኢሉ ጀመሮ።ብድሕሪ እዚ እውን አብ መቀለ ስለዘይዓገበ ናብ ሽመልባ(ናይ ኤርትራዋያን መዓስከር ስደተኛታት አብ ኢትዮጵያ) ብምግባር እቲ ልሙድ ተግባሩ ጀሚሩ አብቲ ቤተክርስቲያን ብዙሕ ህውከት ድሕሪ ምፍጣሩ ውሑዳት ሰዓብቲ ሒዙ ተጸጊዑ ተረፈ።አብ መወዳእታ ካኣ ጉዕዝኡ ናብ ሊብያ አበለ ሕጂ እውን መሊሱ ስሙ ቀየረ ‘’አባ ሳሙኤል”ኢሉ ድማ ባዕሉ ንገዛእ ርእሱ ሰመያ።ባዕሉ ጳጳስ(ወሃቢ ማዕርግ )ባዕሉ ካአ ተቀባሊ ማዕርግ ኮይኑ በቃ። ምስ እዚ ተተሓሒዙ ዝከይድ እውን አብ መጀመርታ አበጋግስኡ ብg-26 ዝፍለጡ መራኸቢ ማእከሎም ካአ ብo7w.v ዝፍለጥ ረቂቅን ሚስጢራውን ስራሕ ምንፍቅና ዘሰላስሉ ሰባት መዲቡ እዩ ጀሚርዎ።
ነዚ ዘይሃይማናተዊ መገዲ ሒዙ፡ምእመናን ካብ ምእመናን ክፈላሊ፡አማኒ ህዝቢ ምስ ካህናት ከጻለእን ከቀራሕንን፡ብዓቢኡ ካአ ደቂ ተዋህዶ ንዝፈጠሮም አምላኽ ረሲዖም ደድሕሪ ክሕደቱ ክስዕቡ ዝጽዓተ፡አዝዩ መዕነዊ አካይዳ ዝሓዘ ሰብ፡ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ብዙሕ ግዜን ብብዙሕ መገድን መኺራን ምዒዳን እያ።እንተኾነ ንሱን ምስኡ ዝነበሩን ሰባት አንጻር ቤተክርስቲያን ካብ ምኻድ ስለዘየቃረጹ ነዚ አብ ታሕቲ ዘሎ ሃይማኖታዊ ውሳኔታት ወሲዳን አመሓላሊፋን ኢያ።
-
ግንቦት ሓደ(ልደታ ለማርያም)1997 ግዕዝ ውግዘት አብ ልዕሊ ሓጎስ አስጎዶም
-
ሓምለ 1997 ግዕዝ ምዕጻውን ምእጋድ ማሕበሩን
-
30 ነሃሴ 1999ግዕዝ ብስም እታ ማሕበር ዝኾነ ንጥፈት ከይካየድ፡አባላታ ናብ ቤተክርስቲያን ክምለሱ ብአቡነ መርሓ ክርስቶስ(ሊቀ ጳጳስ) ውሳኔ ተዋሂቡ
-
በዚ አብ ላዕሊ ዝተገልጸ ሃይማኖታዊ ቀይዲ ስለዘይከደ ካአ፡15 መስከረም2000ግዕዝ፡ናይ መቀለ ሰበኻ ጉባኤ ነቲ አቀዲሙ ብአቡነ መርሓ ክርስቶስ ዝተገብረ ውሳኔ ደጊሙ ብምዝኽኻር፡ናይ ውግዘቱ ሓቤረታን ኩሉ ኣማኒ ህዝቢ ካአ ክጥንቀቅ ከምዘለዎን ናብ ኩለን ቤት ጽሕፈታት ብመልከዕ ቅዳሕ መልእኽቲ ልኢኹ
-
አብ መወዳዕታ ካአ ብዕለት22ሕዳር2000ግዕዝ ቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ ብምግባር ስም እታ ማሕበር ክስረዝ፡አባላት እታ ማሕበር ናብ ቤተክርስቲያን ክምለሱ፡ ዘይተመልሰን ደጊሙ ብስም እታ ማሕበር መሊሱ ዝንቀሳቀስን ብምልአት ጉባኤ አውጊዞም።
እንተኾነ ሕጂ እውን ነዚ አብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ሃይማኖታዊ ትእዛዝን ዝተፈጸመ ውግዘትን ሽለል ብምባል ናብ ሊብያ ኢዩ ተበጊሱ። አብ ሊብያ እውን ከምአመሉ ስሙቀይሩ አባ ሳሙኤል ኢሉ ንነፍሱ ሰመያ።አብ መወዳእታ ካአ ናብ እዚ ዘለዎ ስፍራ ናብ እስራኤል መጸ።ብዙሓት ፈለጥቱ ካአ በታ አብ ሊብያ ዝጽውዓላ ዝነበረ ስም አባ ሳሙኤል እና በሉ ይጽውዕዎ ፡እንተኾነ ቤተክርስያን ግን ናይ ስንቃጣ ሓጎስ አስጎዶም ኢላ እያ እትጽውዖ ።ምኽንያቱ ቤተክርስቲያን እትፈልጦ ዝተዋህቦ ልብሲ ምንኩስና ኮነ ማዕርግ ምንኩስና የብሉን።
ስለዚ ዝኸበርኩም ደቂ ተዋህዶ፡እዚ ካብ ሃይማኖት ወጻኢ ሰባት ናብ መናፍቅነት ክኸዱን ካብ ታቦት ክርሕቁን፡ብዙሓት እውን ብስራዩ ተታሒዘንን ተታሒዞምን ካብ ስጋዊ ስርሖም በኺሮም፡ምስ ሓዳሮም ስኒት ስኢኖም ክነብሩ ዝገብር ዘሎ ሰብ(ሓጎስ አስጎዶም) መንነቱ አስተውዒልና አብ ሃይማኖትና ክንጸንዕ ይግብአና ምኽንያቱ እዚ ሰብ እዚ፡
-
ማዕርግ ክህነት ዘይብሉ ማይደግሚ እናበለ ይሓጽብ፡ቆኖና(ስግደት፡ጾም ይእዝዝ)
-
ብስራዩ ብዙሓት ሰባት አብ ገዛ ተዓጽዮም ከምዝውዕሉን ካብ ሰባት ከም ዝሃድሙን ይገብር
-
ሰባት ንቤተክርስቲያን ክጸልኡን ካብ መስቀልን ካህናትን ከም ዝሃድሙ ይገብር።ብዘይካ ናቱ ናይ ዝኾነ ሰብ ሓሳብ፡ምኽሪ ኮነ ማዕዳ ክሰምዑ ከምዘይብሎም እና መሃረ ከምዝሰርጾም ይገበር።
-
ዝነብረሉ ዘሎ ተራ አዳራሽ ክንሱ እንተኾነ “ቤተክርስቲያን” ኢሉ ብምሻም ሰባት አብ ክንዲ አብ ታቦት ዘለዎ ስፍራ ዝሰግዱ አብ አዳራሽ ከም ዝሰግዱ ይገብር።
-
sle aba selama zedenagr zelo Hagos Asgodom
-
ንሃዋርያት ተኪኦም ዘለዉ ናይ ቤተክርስቲያን አቦታታት ጳጳሳት ንማሕበሩ ሰሪዞም ንባዕሉ እውን ወጊዞም( አሲሮም) ከለዉ ብድልየቱ ዝኸይድ ዘሎ ሰብ ኢዩ ።


text:
፪/2 ሓምለ ዕረፍቱ ለታዴዎስ ሓዋርያ/2nd JULY THE DEATH OF THE APOSTLE THADDAEUS
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
፪/2 ሓምለ ዕረፍቱ ለ ታዴዎስ ሓዋርያ!
ታዴዎስ ማለት ካህን ኣምላኽ ማለት እዩ። ነገዱ ካብ ነገደ ዮሴፍ፡ ሃገረ ስብከቱ ሶርያ ፡ ቁጽሩ ካብ 12 ሓዋርያት እዩ።
ቅዱሳን ሓዋርያት ኣብ ደብረዘይቲ ተኣኪቦም ዕጫ ምስ ኣውደቑ፡ ንሓዋርያ ታዴዎስ ናብ ሃገረ ሶርያ በጽሖ። በዚ መሰረት ንቅዱስ ጴጥሮስ ኣሰንየኒ እልዎ ተታሓሒዞም እናከዱ ከለዉ ሓደ ሓረስታይ ኣብ መንገዲ ረኸቡ እሞ “እንጌራ እንተኣሎካ እንዶ ግዳ ሃበና” በልዎ እቲ ሓረስታይ መግቢ ስለዘይነበሮ “ሕጂ ኣብዚ ምሳይ የብለይን ግን ገዛ ኣትየ ከምጽኣልኩም” ኢልዎም ንገዝኡ ከደ። ንሳቶም ከኣ ነቲ ግራቱ ሓሪሶም ዘሪኦም ኣፍርዮም ጸንሕዎ። ንሱ ካብ ገዝኡ ምስ ተመልሰ እንሆ ግራቱ ሰዊታ ጸንሓቶ እሞ ተኣምር ርእዩ ስልዘይፈልጥ ኣዝዩ ተገረመ “ንስኻትኩም መላእኽቲ ዲኹም፧” እናበለ’ውን ሰገደሎም፧ “ክስዕበኩምሲ እቲ ክገብሮ ዝግብኣኒ ንገሩኒ” በሎም ንሳቶም’ውን “ኪድ ቅድም ነዞም ኣብዑር ልማኖ ናብ ዋንኦም ምለሶም” በልዎ’ሞ ነቶም ኣብዑር ሒዙ፡ ኣብ ኢዱ ድማ ካብቲ ሰዊት ተማልኡ ከደ። ኣብ መንገዲ ድማ ሰባት ረኸብዎ “ኣብዘይግዚኡ ድኣ እዚ ሰዊት ካበይ መጺኡ” እናበሉ’ውን ሓተትዎ። ሽዑ ብዛዕባ እቲ ብተኣምር ኣብ ዘይግዚኡ ዝሸወተ ሸዊት ፈኸም እናበል ወረ ናብቶም ሞኳንንቲ በጽሐ። ሽዑ ነቲ ሰብኣይ ብዛዕባ እቲ ዝኾነ ከዘንትወሎም እናኣፈራርሑ ሓተትዎ። ንሱ ከኣ እቲ ዝኾነ ብትኽክል ነገሮም። ሽዑ እቶም መዃንንቲ “እዞም ሰባት እዚኣቶም እምበኣር ሰረይቲ እዮም። ስለዚ ኣብ ዓድና ክኣትዉ ኣይነፍቅደሎምን ኢና፡ ንቕተሎም” ተበሃሃሉ። ገለ ካብኣታቶም ግና “ኣምላኾም ዝደለይዎ እዩ ዝገብረሎም እዩ ዝበሃል እሞ ተቐዳዲምና እንተቐተልናዮም ናብ ኣምላኾም ለሚኖም ከየጥፍኡና” በሉ። “እንተቐተልናዮም ምዓት ከይወርደና ካብ በልና፡ ኣርድእቲ ክርስቶስ ዝሙት እዮም ዝጸልኡ እሞ መታን ኣብ ዓድና ከይኣትዉ ኣብ ኣፍደገ ዓድና ሓንቲ ዘማዊት ሰበይቲ ዕርቃና ገይራን ኣብ ብርኽ ዝበለ ቦታ ከፍ ነብላ እሞ ንዓኣ ርእዮም ክሃድሙልና እዮም” ኢሎም መኸሩ። ሽዑ ሓዋርያት ነታ ዘማዊት ሰበይቲ ከርሕቀሎም ናብ ጎይታ ጸለዩ’ሞ፡ ጎይታ ድማ ንቅዱስ ሚካኤለ መልኣኽ ሰደደሎም፡ ነታ ሰበይቲ ብጸጉሪ ርእሳ ሒዙ ከኣ ሓዲግ ሰማይ፡ ሓዲግ ምድሪ ሓፍ ኣበላ። ሽዑ እታ ዘማዊት ሰበይቲ “ምሓሩኒ ኢላ” ናብ ሓዋርያት ለመነት እሞ ንሶም ውን ናብ ጎይታ ለሚኖም ከም እትምሓር ገበራዋ፡ ነቶም ኣብ ልቢ እቶም ሰባት ኣትዮም ዘጋግይዎም ዝነበሩ ኣጋንንቲ’ውን ገሰጽዎም እሞ ኩሎም ብጎይታ ኣሚኖም ተጠመቑ። ብድሕሪ እዚ ሓዋርያት ቤተክርስቲያን ሰሪሖም ካህናትን ዲያቆናትን ጳጳሳትን ሸሙሎም። እታ ዘመዊት ዝነበረት ሰበይቲ’ውን ኣገልጋሊት እቲ ቤተክርስቲያን ኮነት። ብድሕሪ እዚ ሓደ ሃብታም ሰብኣይ ናብ ቅዱስ ጴጥሮስን ታዴዎስን መጽአ እሞ “እንታይ ክገብር ትደልዩኒ፡ ኣነ ሃብታም እየ” በሎም ንሳቶም ድማ “ኩሉ ሃብትኻ ንድኻታት ሃብ” በልዎ ሽዑ ንሱ ኣዝዮ ጓሃየ። ሓዋርያ ቅዱስ ታዴዎስ ድማ ምጓሃዩ ርእዩ “ጎይታ እኳ ሃብታም መንግስተ ሰማያት ካብ ዝኣቱስ ገመል ብዓይኒ መርፍእ ክትሓልፍ ይቐልል ኢሉ እዩ” ኢሉ ወቐሶ’ሞ እቲ ሃብታም ሰብኣይ ከኣ ስለምንታይ ከምዚ ትብለኒ ኢሉ ንሓዋርያ ታዴዎስ ሓነቖ። ቅዱስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ድማ ነቲ ሃብታን ሰብኣይ ገንሖ። ከምዚ እሎም ከለዉ ሓደ ብዓል ገመል ሰብኣይ ክሓልፍ ረኣይዎ እሞ ጸዊዖም፡ እቲ ልሙድ ጸሎቶም ገይሮም ነቲ በዓል ገመል ምስገመሉ በታ ጸባብ ዓይኒ መርፍእ ሰለስተ(3) ግዜ ኣታሓላለፍዎ። እቲ ሃብታም ከኣ ነዚ ተኣምር ምስረኣየ ነተን ዝፈጸመን ድፍረታት ዘኪሩ ክዳኑ እናቐደደ ኣብ ትሕቲ እግሪ ሓዋርያት ወዲቑ ምሕረት ክግበረሉ ሓተተ። ሽዑ ንሽዑ ድማ ምሕረት ተገብረሉ፡ ኣሚኑ’ውን ተጠምቀ። ብድሕሪ እዚ ሓዋርያ ታዴዎስ እምነቶም ምስ ኣረጋገጸ፡ ናብ ካልእ ዓዲ ክኸይድ ከሎ እቶም ሰብ እታ ሃገር ብሰላም ኣፋነውዎ። ሓዋርያ ታዴዎስ ድማ ናብ ፍልእዋን እትብሃል ምድረ ይሁዳ ምስ ከደ፡ ጥዑም ድቃስ ወሲድዎ እንከሎ ብዕለት ፪/2 ሓምለ ብሰላም ዓረፈ።
በረኸቱን ረድኤቱን ምስ ኩልና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ዕላማ ፖለቲካውን ብረታዊን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፤ ንመግዛእቲ ሓግሒግካ (ድሮ ተጨቢጡ ኢዩ) ነብሲ ወከፍ ዜጋ፡ ሰብኣዊ ክብረቱ፡ ውልቃውን ሓባራውን መሰሉ ዝሕለወላ፡ ብልዕልና ሕጊ እትመሓደር ሃገረ ሕጊ ምምስራት ኢዩ ነይሩ። ዝያዳ ንምንጻሩ፡ዘይፍትሓዊ ስርዓት ገዛእቲ ኣሊኻ፡ ብኤርትራዊ ፖለቲካዊ ስርዓትን እምነትን ምትክኡ ኢዩ ነይሩ – ናይ ሓባር ዕላማ ኩሉ ኤርትራዊ።
25 ዓመታት ድሕረ-ናጽነት ከምዘረጋገጸኦ፡ ራእይ ህዝቢ ኤርትራ ተጠሊሙ፡ ዝነበሮ ተስፋ ተደዊኑ: ኣብ ትሕቲ ዝተኾልፈ ጉዕዞ ሓርነት ብዓመጽ ይነብር ኣሎ። ኮይኑ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ እታ ዝበሃጋን ዝብህጋን ፍትሓዊት ሉዓላዊት ሃገር ክረክብ እንተኾይኑ ዝያዳ ቃልስን መስዋእትን ይሕተት ከምዘሎ ብዘየጠራጥር መንገዲ ነጺሩሉ ኣሎ።
ምልኪ ከሪሁ ዝነቐለን ዝሰዓረን ሓይሊ፡ ድሕሪ ምውጋድ ምልኪ ባዕዲ፡ ብዘቤታዊ ምልኪ ንኽደሃኽ ኣይኮነን ተቓሊሱ። ትጽቢቱ ህዝቢ ኣሕቢሩ፤ ቁስሉን ቃንዝኡን ኣሕዊዩ፡ ዴሞክራስያዊ መገዲ ዘትሕዝ ብቑዕን ምሉ’እን ፖለቲካዊ ቅርጺ ዝሃነጸ ስርዓት ንምውናን ኢዩ ነይሩ።
ደጊም ነብሲ – ወከፍ ኤርትራዊ እቲ ኪኸውን ዘይደለዮን ዘይነበሮን ኮይኑ ከምዘሎ ምሉእ ብምሉእ ተገንዚብዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ከቢድ መስዋእቲ ከፊሉ ዘረጋገጾ ናጽነት ንቕሎ መንገዱ፤ እዚ ሕጂ ሒዝዎ ዘሎ መስመር ምልካውነትን ዓመጽን ከምዘይነበረ፡ እቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝቃወም ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ብነናቱ ምኽንያት እውን ዝድግፎ ወገን ኣማእዚኑ ዝፈልጦን ዝሰመመዓሉን ሃገራዊ ጉዳይ ኢዩ።
እሞ ጸገምና ካብ ኣለለና ናብቲ ዝተኾልፈ ህላወ ንቡር ስርዓት እትውንን ሃገር ዝወስደና ጉዕዞ እንታይ ኢዩ?
እቲ ልክዕ መልሱ፤ ‘ውዱእ መልሱ ክንፈልጦ ኣይንኽእልን ኢና’ ዝብል ኢዩ። ንሕና ጥራይ ዘይኮናስ ካልእ ዝኾነ ይኹን ወገን ብምልኣት መልሱ ዝፈልጦ ኣይኮነን ዝብል ኢዩ ገምጋምና። ንሓደ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ክምለሰሉ ዝደሊ ዘሎ ኣገዳሲ ሕቶ ‘ኣይንፈልጦን’ ዝብል ቃል ሃዚል (absurd) መልሲ ብሙኻኑ ቅሬታ ኣንባቢን ሰማዕን ክህሉ ከምዝኽእል ትጽቢት ዝግበረሉ ኢዩ።
መልሱ ኣይንፈልጦን ኢልና ግን ኣብ ኣእዳውና ኮፍ ክንብል ኣይኮናን። ሓደ ዓቢን ኣገዳስን ሕቶ ንምምላስ ዝግበር ዘሎ ደፋር ውሳነ ናይ ርእሰ ዓንቀጽ ሙኻኑ እንዳተገንዘብና፡ ካብ ርሑቕ – ኣዚዩ ርሑቕ ርሕቀት – ብዉሑዱ ማኣዝን ናይቲ ጉዕዞ ከነመልክት ክንህቅን ኢና። ምኽንያቱ፡ መዓልቦ ናይ ኣድራሻኻ ጠፊኡካ እንተሎ፡ እቲ ልቦና ዘለዎ ቀዳማይ ስጉምቲ ኣንፍኻ ምፍላጥ ኢዩ።
ናበይ ገጽና ኢና?
ናበይ ንምምላስ መጀመርያ እንታይ ንፈትሽ። ዘለዉና ብድሆታትን ሓደጋታትን እንታይ ኢዮም።
እቲ ቀንዲ ዘንጸላልወና ዘሎ ሓደጋ ብምልኪ ምግዛእና ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ፡ ዞባዊ፡ ቤተሰባዊ፡ እንተላይ ብዛዕባ እዛ ሩሑ ዝኾነ መሰልን ዋንነትን የብሉን። እዚ እቲ ዝኸፍአ ገጽ ናይ ምልካውነት ኢዩ – ወላ ውን ብደረጃ ዓለማውያን ምልክታት።
ሰራዊት፤ መሓውራት ጸጥታ፡ ካቢነ ሚኒስተራት፡ ስርዓተ ፍትሒ፡ ትካላት ዜና፡ብውክልነኦም ድማ መሬታዊን ሉዓላውን ግዝኣታት ኩሎም ናብ ብርኪ ሓደ ሰብኣይ ይሰግዱ። ብሓጺሩ ምልእቲ ሃገር፡ ህዝባን ትካላታን ብሓደ ሰብን ኣዚዮም ውሑዳት መካወንያታቱን ትውነን ኣላ።
እቲ ምልካዊ ስርዓት ባዕሉ ብዝዘርኦም ማእለያ ዘይብሎም መዕነውቲ ተግባራት፡ ክሰርሕ ናብ ዘይክእል፡ ብብልሽውና ዝተቖማጠዐ ውዱቕ ‘ስርዓት’ ተቐይሩ ኣሎ። ካብ ዝለዓሉ ጽፍሒ ጀሚርካ ኩሉ ዝኸኣለ ዘበለ፡ ካብ’ታ ትጥሕል ዘላ መርከብ ይዘልል ኣሎ። እቲ ከምኡ ክገብር ዘይከኣለ ድማ ብሕጂኡ ናይ መዋጽኦ ስትራተጂኡ ሓንጺጹ፡ ርክብ ዝጅምር መስመር ዘርጊሑ፡ ኣብ መርበባት ዝኣቱ ኣብ ዝኣምነሉ ውዳበ ተሶኺዑ፡ ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ዝቃለስ፡ ኣብ ባእታታት ለውጢ ተሰሪዑ ስርሑ እንዳኣማለአ ኣብ ጉዕዞ ናይቲ ለውጢ እጃሙ ይገብር ኣሎ።
ሎሚ ህዝብን መንግስትን ሕቖን ከብድን ኮይኖም ኣለዉ። ኣብ ላዕለዎት ሓለፍትን ካድራትን ተስፋ ሙቕራጽ ኣብ ዝለዓለ ደረጅኡ በጺሑስ፡ እቶም ዝዛረቡ ዘይኮኑስ እቶም ዝሰምዑ ክሳብ ዝስከፉ ኣንጻር ምልኪን መላኽን ግሁድ ተቓውሞ፡ ሻቕሎት ብዛዕባ ዕንወት ሃገር ዝገልጹ ዘረባታት፡ ልሙዳት ነጥብታት ዘተ ቀትርን ምሸትን ኮይኖም ኣለዉ። ምልእቲ ሃገር ብሓደጋ ምብትታን፡ ተስፋ ሙቕራጽ፡ ዕግርግር፡ ብዝባን እንዳመጻእካ ነንሕድሕድካ ምንኻስ፡ ብዕንወት ሃገር ንኻልኦት ብምውንጃል ነብስኻ ምውጻእ፡ ብዝኣመሰሉ ናብ ዕግርግር ዘምርሑ ተርእዮታት ተጎቢኣ ኣላ።
ኣብ ከምዚ ዝተገልጸ ኩነት ንዘላ ሃገርና ንምድሓን ጻውዒት መድረኽ ንህዝቢ ኤርትራ እዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ መንእሰያት፡ ኣብ ኢድኩም ዘሎ ሓይሊ ኣነኣኢስኩም ኣይትርኣይዎ፡ ሓይልኹም ናይ ህዝቢ ሓይሊ ኢዩ፡ ናይ ህዝቢ ሓይሊ ምስተላዕለ ንሱዩ ለውጢ ዘረጋግጽ፡ ሃገር ካብ ምብትታን ዘድሕን፡ ቁስልን በሰላን ዘሕዊ፡ ማሕበራዊ ስርዓት ዝዕቅብ፡ ብምልኪ ዝተገደፈ ርስሓት ዘጽሪ።
ዕማምና ዝኾነ ካልእ ወገን ክገብረልና የብሉን። ዕዮና ካልኦት እንተገይሮምልና ውጽኢቱ ካልኦት ኢዮም ክውንንዎ – ስለዚ ሃገራዊ ውራይና ባዕልና ክንገብሮ ኣሎና። ጽባሕ ዘይኮነስ ሎሚ፡ ደሓር ዘይኮነስ ሕጂ።


text:
እዚ ሰሙን (ካብ መስከረም 9 ክሳዕ መስከረም 15 ግእዝ) ዘመነ ፍረ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቲ ምስባኽን ወንጌላትን ድማ ምስ ፍረ ዝተኣሳሰር ምንባባት እዩ ዘለዎ። ንሎሚ እምበኣር ነቲ ኣብ ወንጌል ማርቆስ ተጠቒሱ ዘሎ ምስላ ጐይታ ብዛዕባ እቲ ናብ ብጹሕ ስርናይ ዝበጽሐ ዘርኢ ዝመሃረሉ ምስላ ወሲድና ክንርእዮ ኢና።
እዚ ቀዳማይ ሰሙን ናይዚ ወርሒ (1 - 8 መስከረም ግእዝ) ዮሃንስ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ዝተነበልና ናይ ወንጌል ክፍሊ ድማ ነቲ ዮሃንስ መጥምቕ ዝመስከሮ ምስክርነት ዝምልከት እዩ። ኻብዚ ተበጊስና ድማ ንኣገልግሎት ዮሃንስን ኣገዳስነቱ ኣብ ህይወትና ኣስፊሕና ክንመሃር ኢና።
እዚ ሰንበት እዚ (መስከረም 10, 2017 ጳጉመን 5 2009) መወዳእታ መዓልቲ ዓመት ኣብቲ ቤተ ክርስትያን እትኽተሎ ናይ ግእዝ ዓውደ ኣዋርሕ እዩ። ብእኡ መንጽር ድማ፡እቲ ዝተነበ መልእኽቲ ነቲ ናይ ዘመን መወዳእታ ዝኹነ ምምጻእ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝምልከት እዩ።
እዚ ሰንበት እዚ (መስከረም 3 2017)፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ምስ፡ ዘርእን ዘራእትን ዝተኣሳሰር ምንባባት ዝወሃበሉ መዓልቲ እዩ። ነቲ ምስ እግዚኣብሔር ዘለና ዝምድና ከም ግራትን ዘራእን መሲሉ ንዝምህረሉ ርኢና ኣሎና። ሎሚ ድማ ነቲ ምስ እግዚኣብሔር ከም ናይ ህንጻን ሃናጽን ዝበለ ዘለና ዝምድና ክንምልከት ኢና።
እዚ ናይ ሎሚ ሰንበት (ነሓሰ 27, 2017) ዝንበበልና ናይ ወንጌል ክፍሊ ካብቲ ጐይታ ነቶም ሰብዓ ልኡካት ወንጌል ክሰብኩ ልኢኽዎም ምስ ተመልሱ፡ ካብ ዝነበሮም ዝርርብ ዝተወስደ እዩ። ኣብዚ ክፍሊ እዚ፡ እቶም ኣርድእቲ ነቲ ዝሃቦም ሓይልን ስልጣንን ተጠቂሞም ነቲ ናይ ወንጌል ዕዮ ብግቡእ ፈጺሞም ብሓጐስ ከም ዝተመልሱ ኢና እንዕዘብ። ጸብጻብ ልእኮኦም ክነግርዎ ምስ መጹ ድማ፡ እቲ ኣብ ልቦም ዓቢ ቦታ ሒዙ፡ ንልቦም ባህታ መሊእዎ ዝነበረ ነገር፡ “ኣጋንንቲ ከይተረፈ ብስምካ ይግዝኡና ኣለዉ” ብምባል ገለጽሉ። እንተዀነ ጐይታ ጠመተ ኣዒንቶም ካብዚ ነገር ኣልዒሎም ናብቲ ዝዓበየ ነገር ምእቲ ክገብሩ “ግናኸ ስምኩም ኣብ ሰማይ ስለ እተጻሕፈ ደኣ፡ ኣዚኹም ተሐጐሱ እምበር፡ መናፍስቲ ስለ እተመልኩልኩም፡ በዚ ኣይትተሐጐሱ።” ብምባል መለሰሎም። ንሎሚ እምበኣር ካብዚ ክፍሊ ገለ መንፈሳዊ ንህይወትና ዝኸውን ሓቅታት ክነስተብህል ኢና።
22 ሰሉስ 2017 ማለት ጽባሕ’ዚ እዚ ሰንበት እዚ: ሓደ ካብቲ ኣብ ቤተ ክርስትያንና ዘሎ ዓበይቲ በዓላት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዕርገታ ብዓል እዩ። ስለዚ ኣብ ህይወት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዘተዀረ ሓሳባት ክንኻፈል ኢና።
22 ሰሉስ 2017 ማለት ጽባሕ’ዚ እዚ ሰንበት እዚ: ሓደ ካብቲ ኣብ ቤተ ክርስትያንና ዘሎ ዓበይቲ በዓላት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዕርገታ ብዓል እዩ። ስለዚ ኣብ ህይወት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዘተዀረ ሓሳባት ክንኻፈል ኢና።
እዚ ሰንበት እዚ (ነሓሰ 13 2017)፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ምስ ኽራማት፡ ዘርእን ዘራእትን ዝተኣሳሰር ምንባባት ዝወሃበሉ መዓልቲ እዩ። ካብቲ ብመዓልቲ ሰንበት ደቀ መዛሙርቲ ኢየሱስ ብሰንበት ናብ ግራት ዘራእቲ ኣትዮም እናመሓዉ ክበልዑ ምስ ረኣይዎም እቶም ናይ ሕጊ ምሁራት ዝበሃሉ ፈርሳውያን ንዘልዓልዎ ተቓውሞ ብጐይታ ዝተዋህቦም መልሲ፡ ዝተወስደ እዩ።


text:
ምሊሻታት ዴሞክራስያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ 40 ህጻናት ብሓይሊ ብምግሳሶም ንሕልፈት ተፈሪዶም
ኣብ ዴሞክራስያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ 11 ኣባላት ምሊሻ፡ ካብ 2013-2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ ጓል ሸሞንተ ወርሒ ህጻን እትርከቦም ክሳብ 12 ዓመት ዝዕድመአን 40 ህጻናት ብሓይሊ ብምግሳሶም ንሕልፈት ተፈሪዶም።
ፍረድሪክ ባቱሚኬ ዝተባህለ ኣባል ባይቶን መራሒ ናይታ ጉጅለ ሚሊሻን ሓደ ካብቶም ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ኢዩ።
ገለ ተጣበቕቲ ነቲ ኣንጻርቶም ምሊሻ ዝተዋህበ ፍርዲ ኣሞጊሶም። እቲ ፍርዲ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ጾታዊ መጥቃዕቲ ፈጺምካ ብነጻ ትኸደሉ ግዜ ከምዘብቅዐ የርኢ ድማ ኢሎም።
ቻርለስ ኩባካ፡ ጠበቓ ናተን ግዳያት ንማዕከን ዜና ሮይተርስ ከም ዝሓበሮ "እቲ ፍርዲ ነቶም ከምዚ ዓይነት ገበን ክፍጽሙ ዝሕልኑ ሰባት ዓቢ መጠንቀቕታ እዩ" ኢሉ ።
እቲ ኣብ ካቩሙ፡ ደቡባዊ ኪቩ ብዙሓት ሰባት ኣብ ዝተረኽብሉ ቤት ፍርዲ ዝተዋህበ ብይን ኣብ ልዕሊ ወዲ ሰብ ዝተፈጸመ ገበን ኢዩ ኢሉ።
እቲ ወተሃደራዊ ቤት ፍርዲ እቶም ብሰራዊት የሱስ ዝፍለጡ ኣባላት ሚሊሻ "ኣብ ልዕሊ ወዲ ሰብ ዝተፈጸመ ገበን፡ ብሓይሊ ምግሳስን ቅትለትን ስለዝነበረ እቲ ዝፈጸምዎ ገበን ንሕልፈት ፈሪድዎም"።
እቶም ሰባት ብቅትለት፡ ኣባላት ናይ ዓመጽ ጉጅለን ዘይሕጋዊ ብረት ድማ ሒዞም ብምርካቦም'ውን ተፈሪዶም።
ዓሰርተ ሸሞንተ ዝኾኑ ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ከለው፡ ክልተ ብሓደ ዓመት ማእሰርቲ ክፍረዱ ከለው፡ ሓሙሽተ ድማ ብነጻ ተፋንዮም።
መብዛሕትኡ እቲ ብሓይሊ ምግሳስ ብምሸት ኢዩ ተፈጺሙ። እቶም ሰባት ደም ናይተን ደናግል ኣዋልድ ካብ ዝኾነ ነገራት ዝከላኸል ልዑል-ተፈጥራዊ ሓይሊ ኣለዎ ኢሎም ይኣምኑ ነይሮም።
ከም ካሕሳ እተን ዝተዓመጻ 5,000 ዶላር ኣሜሪካ ክውሃበን ከሎ፡ ንቤተ ሰብ ናይቶም በቶም ሚሊሻ ዝተቐትሉ ድማ 15,000 ዶላር ኣሜሪካ ክውሃቦም ምዃኑ ገለ ኣባላት ተጣበቕቲ መሰላት ገሊጾም።
ማርጎት ዋልስቶርም፡ ፍሉይ ልኡክ ሓቡራት ሃገራት-ነበር ኣብ ጉዳይ ጾታዎ መጥቃዕቲ ኣብ ግጭት ኣብ ዝካየድሉ ከባቢ ንዴሞክራስያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ "ርእሰ ከተማ ዓለም ናይ ብሓይሊ ምግሳስ ዝካየደላ ሃገር" ሰምይዋ።
ጋርድያን ብ2016 ኣብዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ኣብ ካቩሙ ዝፍጸም ዝነበረ ግፍዕታት ደው ከብሎ ብዘይምኽኣሉ ዝሓረቐ ኣባል ሕቡራት ሃገራት ባዕሉ ካብ ሓልፍነቱ ወሪዱ።
እታ ሃገር ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ግጭት ስለዘላ፡ መብዛሕትኡ ክፋል ምብራቓዊ ዴኦምክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ዝተፈላለዩ ሚሊሻታት ይርከብ።


text:
መንገዲ ኣየር ቀጠር ካብ ፈለማ ወርሒ ታሕሳስ ኣትሒዙ ናብ ኤርትራ ዝገብሮ ዝነበረ በረራ ከቋርጽ ምዃኑ ሓቢሩ።
ሓደ ካብቶም ንኤትራ ኣገልግሎት ዝህቡ ዝነበሩ ቀንዲ መጓዓዝያ ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ቀጠር፣ ካብ ፈለማ ወርሒ ታሕሳስ ኣትሒዙ፣ ካብ ደውሓ ናብ ኣስመራ ዘካይዶ ዝነበረ ስሩዕ በረራ፣ “ስርሒታዊ ምኽንያታት” ዝብል ዘይንጹር ሓፈሻዊ ምኽንያት ብምሃብ ከቋርጾ ምዃኑ ሓቢሩ። እቲ
ሓደ ካብቶም ንኤትራ ኣገልግሎት ዝህቡ ዝነበሩ ቀንዲ መጓዓዝያ ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ቀጠር፣ ካብ ፈለማ ወርሒ ታሕሳስ ኣትሒዙ፣ ካብ ደውሓ ናብ ኣስመራ ዘካይዶ ዝነበረ ስሩዕ በረራ፣ “ስርሒታዊ ምኽንያታት” ዝብል ዘይንጹር ሓፈሻዊ ምኽንያት ብምሃብ ከቋርጾ ምዃኑ ሓቢሩ።
እቲ 4 ታሕሳስ በረራኡ ደው ከምዘብል ዝገለጸ መንገዲ ኣየር ቀጠር፣ ቅድሚ ዚ ዕለት’ዚ ንዘሎ ግዚያት ትኬት ዘቝረጹ ዓማዊሉ በቲ ለውጢ ከምዘይትንከፉ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ቤትጽሕፈቱ ንዓማዊሉ ኣማራጺ መገሻታት ኣብ ምውዳድ ንምትሕብባር ክሳብ 27 ለካቲት 2017 ኣግልግሎት ክህብ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
መንገዲ ኣየር ቀጠር ልክዕ ኣብ ኤርትራ ናይ ክልተ ዓመት ኣገልግሎት ድሕሪ ምሃብ እዩ ስርሑ ደው ዘብል ዘሎ።
ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኤርትራ ኣገልግሎት ዝጀመራ ሓያለ መንገዲ ኣየራት ኣገልግሎት ከምዘቋረኣ ይፍለጥ። ሓንቲ ካብኣተን መንገዲ ኣየር ስዑዲ እያ። ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ቀጥታዊ በረራ ብምዘይምርካቦም፣ ነቲ ናብ ኣስመራ ዝገብሩዎ ዝነበሩ ናይ 55 ደቓይቕ ጉዕዞ ብዙሕ ገንዘብን ግዜን ብምጥፋእ ተዃሊሎም ይገብሩዎ ምህላዎም ነቲ ኣብ ዝሓልፈ ቅንያት ኣብ ጀዳ ኣኼባ ዝገበረሎም ልኡኽ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ወለንኪኤል ኣብርሃ ኣሰሚዖም እዮም።
እቲ መንግስቲ እየ ዝብል ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ድሕሪ 25 ዓመታት ናጽነት ንኤርትራውያን ብተዛማዲ ዝሓሸ ኣገልግሎት መንገዲ ኣየር ከውሕስ ብዘይምኽኣሉ ዘኽንኽ እዩ። ቅድሚ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ እቲ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ቤትጽሕፈት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ኩሎም ‘ቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ጨንፈራቱ ዝበዝሖ ገያሾ ብምንእንጋድ ዝለዓለ መኽሰብ ብምርካቡ ብተደጋጋሚ ይሽለም ከምዝነበረ ይፍለጥ።


text:
ጕድለት ካልኦት ኪዕንቅፈካ ኣይተፍቅደሉ
“ብናጻ ይቕረ ተባሃሃሉ።”—ቈሎ. 3:13።
መዝሙር፦ 53, 28
1, 2. መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ወሰኽ ህዝቢ የሆዋ እንታይ እዩ ተነብዩ፧
ኣብ ምድሪ ዘለዉ እሙናት ኣገልገልቲ የሆዋ፡ ማለት መሰኻኽሩ፡ ፍልይቲ ውድብ ኣቚሞም እዮም። ኣባላት እታ ውድብ እቲኣ ዘይፍጹማትን ጕድለታት ዘለዎምን ምዃኖም ንጹር እዩ። ምስናይዚ ግና፡ ናይ ኣምላኽ መንፈስ ቅዱስ ነዛ ዓለምለኻዊት ጉባኤ ኸም እትስስንን ከም እትብልጽግን ኪገብር ጸኒሑ እዩ። የሆዋ በቶም ፍቓደኛታት ዝዀኑ ዘይፍጹማት ሰባት እንታይ ዜደንቕ ነገራት ይገብር ከም ዘሎ እስከ ንርአ።
2 ብ1914 ዳሕሮት መዓልትታት እዚ ስርዓት እዚ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን፡ ኣብ ምድሪ ዝነበሩ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ብተዛማዲ ሒደት እዮም ነይሮም። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ንዕዮ ስብከቶም ባሪኽዎ እዩ። ኣብቲ ቐጺሉ ዝነበረ ዓመታት፡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሓደስቲ ሰባት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሓቂ ተማሂሮም፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰይኖም እዮም። የሆዋ ብዛዕባ እዚ ዜደንቕ ዕቤት እዚ፡ “እቲ ሒደትሲ ሽሕ፡ እቲ ንእሽቶ ኸኣ ብርቱዕ ህዝቢ ኪኸውን እዩ። ኣነ የሆዋ ነዚ ብግዜኡ ኸፍጥኖ እየ” ብምባል ተነብዩ ነይሩ እዩ። (ኢሳ. 60:22) እዚ ትንቢት እዚ፡ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልታት ይፍጸም ኣሎ። ኣብ ምድሪ ዘሎ ቝጽሪ ህዝቢ ኣምላኽ፡ ካብ ቍጽሪ ህዝቢ ሓያሎ ሃገራት ይበዝሕ።
3. ኣገልገልቲ ኣምላኽ ፍቕሪ ኸም ዘለዎም ዘርኣዩ ብኸመይ እዮም፧
3 ኣብዚ እዋን እዚ፡ የሆዋ ንህዝቡ ነታ ዓብላሊት ዝዀነት ባህርዩ፡ ማለት ፍቕሪ ኼማዕብሉ ሓጊዝዎም እዩ። (1 ዮሃ. 4:8) እቲ ንፍቕሪ ኣምላኽ ዝቐድሓ የሱስ፡ ንሰዓብቱ፡ “ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ፡ ሓድሽ ትእዛዝ እህበኩም ኣለኹ። ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ ኣልያትኩም፡ በዚ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኩም ኵሉ ኺፈልጥ እዩ” በሎም። (ዮሃ. 13:34, 35) ኣብዚ ቐረባ እዋን፡ ሃገራት ንሓድሕደን ኪዋግኣ ኸለዋ፡ ኣገልገልቲ የሆዋ ንሓድሕዶም ፍቕሪ ኸም ዘለዎም ኣርእዮም እዮም። ንኣብነት፡ ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ጥራይ እኳ ኣስታት 55 ሚልዮን ሰባት ሞይቶም እዮም። ይኹን እምበር፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብዚ ዓለምለኻዊ ውግእ እዚ ኣይተኻፈሉን። (ሚክያስ 4:1, 3 ኣንብብ።) እዚ ኸኣ፡ ‘ካብ ደም ኵሉ ንጹሃት ኪዀኑ’ ሓጊዝዎም እዩ።—ግብ. 20:26።
4. ወሰኽ ህዝቢ የሆዋ ዜደንቕ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
4 ህዝቢ ኣምላኽ ኣብዛ ጸላኢቶም ዝዀነት ዓለም እናነበሩ እዮም ዕቤት ዜርእዩ ዘለዉ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ እዛ ዓለም እዚኣ፡ ኣብ ትሕቲ ቝጽጽር እቲ “ኣምላኽ እዚ ስርዓት እዚ” ዝዀነ ሰይጣን ከም ዘላ ይገልጽ እዩ። (2 ቈረ. 4:4) ሰይጣን፡ ንፖለቲካዊ ባእታታት እዛ ዓለም እዚኣን ነቲ ናይ ዓለም መራኸቢ ብዙሓንን ይቈጻጸሮ እዩ ዘሎ። ንስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ደው ኬብሎ ግና ኣይክእልን እዩ። ይኹን እምበር፡ ሓጺር እዋን ጥራይ ከም ዝተረፎ ስለ ዚፈልጥ፡ ንሰባት ካብ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ኼርሕቖም ይጽዕር እዩ፣ ነዚ ንምግባር ከኣ እተፈላለየ መገድታት እዩ ዚጥቀም።—ራእ. 12:12።
ናይ ተኣማንነት ፈተና
5. ሓድሓደ ግዜ፡ ካልኦት ኪጐድኡና ዚኽእሉ ስለምንታይ እዮም፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
5 ክርስትያናዊት ጉባኤ ንኣምላኽን ንሰባትን ምፍቃር ኣገዳሲ ምዃኑ ተጕልሕ እያ። የሱስ ብዛዕባ እዚ ኣቐዲሙ ሓቢሩ ነይሩ እዩ። እታ ዝዓበየት ትእዛዝ ኣየነይቲ ምዃና ሕቶ ምስ ቀረበሉ፡ “‘ንየሆዋ ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን ብምሉእ ኣእምሮኻን ኣፍቅሮ።’ እዚኣ እታ ዓባይን ቀዳመይትን ትእዛዝ እያ። እታ እትመስላ ኻልአይታ እዚኣ እያ፦ ‘ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ኣፍቅሮ’” ኢሉ መለሰ። (ማቴ. 22:35-39) ይኹን እምበር፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ብሰንኪ ሓጢኣት ኣዳም ኵላትና ዘይፍጹማት ኴንና ኸም እተወለድና ኣነጺሩ ይገልጽ እዩ። (ሮሜ 5:12, 19 ኣንብብ።) ስለዚ ሓድሓደ ግዜ፡ ገሊኦም ኣባላት ጉባኤ ብዘረባኦም ወይ ብግብሮም ኪጐድኡና ይኽእሉ እዮም። ብሰንኪ እዚ ኸኣ እታ ንየሆዋን ንህዝቡን ዘላትና ፍቕሪ ኽትፍተን ትኽእል እያ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ዅነታት እንታይ ኢና እንገብር፧ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝነበሩ እሙናት ኣገልገልቲ ኣምላኽ እውን እንተ ዀኑ፡ ብዘረባኦም ወይ ብግብሮም ንኻልኦት ጐዲኦምዎም እዮም። ካብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ዚህቦ ሓሳባት ከኣ ክንምሃር ንኽእል ኢና።
6. ኤሊ ንደቁ ዘይገሰጾም ብኸመይ እዩ፧
6 ንኣብነት፡ እቲ ሊቀ ኻህናት ዝነበረ ኤሊ ሕጊ የሆዋ ዘይሕልዉ ኽልተ ደቂ ነይሮምዎ እዮም። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ደቂ ኤሊ ኸኣ እኩያት ነበሩ፣ ንየሆዋ ድማ ኣኽብሮት ኣይነበሮምን” ይብል። (1 ሳሙ. 2:12) ኤሊ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ኣብ ምድንፋዕ ኣገዳሲ ተራ እኳ እንተ ነበሮ፡ እቶም ክልተ ደቁ ግና ከቢድ ሓጢኣት ይፍጽሙ ነበሩ። ኤሊ ብዛዕባ እዚ ይፈልጥ ነይሩ እዩ፣ ኪግስጾም ድማ ነበሮ። ይኹን እምበር፡ ሸለል በሎም። ከም ውጽኢቱ ኸኣ፡ ኣምላኽ ንቤት ኤሊ ኸቢድ ፍርዲ ፈረዳ። (1 ሳሙ. 3:10-14) ዘርኢ ኤሊ ኸም ሊቀ ኻህናት ኰይኖም ከየገልግሉ ድማ ተኸልከሉ። ኣብ ግዜ ኤሊ ኔርካ እንተ ትኸውን፡ ኤሊ ንሓጢኣት ደቁ ዕሽሽ ኪብሎ ኽትርኢ ኸለኻ እንታይ ምገበርካ፧ ብእኡ ተዓንቂፍካ ንኣምላኽ ምግልጋል ምገደፍካዮዶ፧
7. ዳዊት እንታይ ከቢድ ሓጢኣት እዩ ፈጺሙ፧ ኣምላኽከ እንታይ ገበረ፧
7 ዳዊት ብየሆዋ ይፍቶ ስለ ዝነበረ፡ የሆዋ ንዳዊት “ከም ልቡ ዝዀነ ሰብኣይ” ገይሩ ጠቒስዎ ኣሎ። (1 ሳሙ. 13:13, 14፣ ግብ. 13:22) ይኹን እምበር፡ ጸኒሑ ዳዊት ምስ ባትሴባ ዝሙት ፈጸመ፡ ንሳ ኸኣ ጠነሰት። እዚ፡ ሰብኣያ ኡርያ ኣብ ሰራዊት ኬገልግል ከሎ እዩ ተፈጺሙ። ኡርያ ንግዜኡ ናብ ቤቱ ምስ ተመልሰ፡ ዳዊት እቲ እተጠንሰ ቘልዓ ኻብ ኡርያ ምእንቲ ኺመስል፡ ንኡርያ ምስ ባትሴባ ጾታዊ ርክብ ከም ዚፍጽም ኪገብሮ ጸዓረ። ኡርያ ንሓሳብ ንጉስ ዳዊት ኪፍጽም ስለ ዘይደለየ፡ ዳዊት ንኡርያ ኣብ ውግእ ከም ዚቕተል ገበሮ። ዳዊት በቲ ዝፈጸሞ ገበን ተቐጺዑ እዩ። እወ፡ ኣብ ልዕሊኡን ኣብ ልዕሊ ቤቱን መዓት ወሪዱ እዩ። (2 ሳሙ. 12:9-12) ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ነዚ ብሓፈሻ “ብንጽህና ልቢ” እተመላለሰ ሰብኣይ ምሒርዎ እዩ። (1 ነገ. 9:4) ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ እንተ ትነብር ኔርካ፡ እንታይ ምገበርካ፧ በቲ ዳዊት ዝፈጸሞ ኣበሳ ምተዓንቀፍካዶ፧
8. (ሀ) ሃዋርያ ጴጥሮስ ቃሉ ዘይሓለወ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ጴጥሮስ ጌጋታት እኳ እንተ ገበረ፡ የሆዋ ንዕኡ ብቐጻሊ እተጠቕመሉ ብኸመይ እዩ፧
8 ካልእ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ዘሎ ኣብነት ከኣ ሃዋርያ ጴጥሮስ እዩ። የሱስ ንጴጥሮስ ሓደ ኻብቶም ሃዋርያቱ ኪኸውን መሪጽዎ ነይሩ እዩ። ምስናይዚ ግና ጴጥሮስ ጸኒሑ እተጣዕሰሉ ነገራት ተዛሪቡ ወይ ገይሩ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ኣገዳሲ ህሞት፡ ሃዋርያት ንየሱስ ሓዲጎምዎ ሃዲሞም እዮም። ጴጥሮስ ኣቐድም ኣቢሉ፡ ካልኦት እኳ ንየሱስ ሓዲጎምዎ እንተ ሃደሙ፡ ንሱ ፈጺሙ ኸም ዘይሓድጎ ተዛሪቡ ነይሩ እዩ። (ማር. 14:27-31, 50) የሱስ ኪእሰር ምስ ተወስደ ግና፡ ኵሎም ሃዋርያት፡ እንተላይ ጴጥሮስ ሓዲጎምዎ ሃደሙ። ጴጥሮስ ብተደጋጋሚ ንየሱስ ከም ዘይፈልጦ ኸሓደ። (ማር. 14:53, 54, 66-72) ይኹን እምበር፡ ጴጥሮስ ተጣዒሱ እዩ፣ የሆዋ ኸኣ ብቐጻሊ ተጠቒሙሉ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ወደ መዝሙር ኔርካ እንተ ትኸውን፡ እቲ ጴጥሮስ ዝገበሮ ነገራት ነቲ ንየሆዋ ዘሎካ ተኣማንነት ምጸለዎዶ ነይሩ፧
9. የሆዋ ወትሩ ፍትሓዊ ምዃኑ እትኣምን ስለምንታይ ኢኻ፧
9 ንኻልኦት ዚጐድእ ነገራት ብዛዕባ ዝፈጸሙ ሰባት፡ ሒደት ኣብነታት ጥራይ ኢና ርኢና። ኣብ ዝሓለፈ ዘመናት ይኹን ኣብ ቀረባ ግዜ፡ ንየሆዋ ዜገልግሉ ዝነበሩ እሞ ሕማቕ ተግባራት ዝፈጸሙን ንኻልኦት ዚጐድኡን ሓያሎ ሰባት ክንጠቅስ ንኽእል ኢና። እቲ ዜገድስ ግና፡ ከምዚ እንተ ኣጋጢሙ እንታይ ኢኻ እትገብር፧ ብጕድለታቶም ተዓንቂፍካ፡ ንየሆዋን ንህዝቡን፡ እንተላይ ኣብ ጉባኤኻ ንዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ትሓድጎም ዲኻ፧ ወይስ፡ የሆዋ ነቶም በደለኛታት ኪንስሑ ግዜ ይህቦም ከም ዘሎ እሞ፡ ኣብ መወዳእታኡ ነቲ ጕድለት ከም ዚእርሞን ፍትሓዊ ስጕምቲ ኸም ዚወስድን ትግንዘብ ኢኻ፧ ሓድሓደ ግዜ ግና፡ እቶም ከቢድ ሓጢኣት ዝፈጸሙ ሰባት ንምሕረት የሆዋ ይነጽግዎ፡ ኣይንስሑን ድማ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ዅነታት፡ የሆዋ ነዞም ሰባት እዚኦም ኣብ ግዜኡ ኸም ዚፈርዶም፡ ምናልባት እውን ካብ ጉባኤ ኸም ዚውግዶም ትኣምን ዲኻ፧
ተኣማንነትካ ዓቅብ
10. የሱስ ብዛዕባ ጕድለት ይሁዳ ኣስቆሮታውን ብዛዕባ ጕድለት ጴጥሮስን እንታይ እዩ ዚርዳእ ነይሩ፧
10 መጽሓፍ ቅዱስ፡ ካልኦት ከቢድ ጕድለት እናፈጸሙ ኽነሶም ንየሆዋን ንህዝቡን እሙናት ኰይኖም ዝቐጸሉ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ከም ዝነበሩ ይገልጽ እዩ። ንኣብነት፡ የሱስ ናብ ኣቦኡ ኺጽሊ ድሕሪ ምሕዳሩ፡ 12 ሃዋርያት መረጸ። ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ሓደ ኻባታቶም እዩ ነይሩ። ጸኒሑ ይሁዳ ንክርስቶስ ኣሕሊፉ ምስ ሃቦ፡ ክርስቶስ እቲ ምስ ኣቦኡ የሆዋ ዝነበሮ ርክብ በዚ ኺጽሎ ኣይፈቐደን፣ ጴጥሮስ ምስ ከሓዶ እውን እንተ ዀነ፡ ብእኡ ኺጽሎ ኣይፈቐደን። (ሉቃ. 6:12-16፣ 22:2-6, 31, 32) የሱስ እዚ ተግባራት እዚ ጕድለት የሆዋ ወይ ብሓፈሻ ጕድለት ህዝቢ የሆዋ ኸም ዘይኰነ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ገለ ኻብ ሰዓብቱ እኳ እንተ ኣጕሃይዎ፡ ነቲ ዜደንቕ ዕዮኡ ቐጺልዎ እዩ። የሆዋ ንየሱስ ካብ ምዉታት ብምትንሳእ ዓስቡ ሂብዎ፡ ጸኒሑ ድማ ንጉስ ሰማያዊት መንግስቲ ኣምላኽ ገይርዎ እዩ።—ማቴ. 28:7, 18-20።
11. መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኣብዚ እዋን እዚ ዘለዉ ኣገልገልቲ የሆዋ እንታይ እዩ ዚገልጽ፧
11 የሱስ ንየሆዋን ንህዝቢ የሆዋን እሙናት ክንከውን ኣብነት ሓዲጉልና እዩ። እሙናት እንዀነሉ ብቑዕ ምኽንያት ድማ ኣሎና። ነቲ የሆዋ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ብኣገልገልቱ ገይሩ ዚፍጽሞ ዘሎ ነገራት እንተ ሓሲብናሉ፡ ብሓቂ ዜደንቕ እዩ። የሆዋ ነዛ ሓድነት ዘለዋ ጉባኤኡ ይመርሓ ስለ ዘሎ፡ ብደረጃ ዓለምለኸ ንሓቂ ዚሰብኽ ዘሎ ህዝቢ፡ ህዝቢ የሆዋ ጥራይ እዩ። የሆዋ ነቲ ኣብ ህዝቡ ዚርአ ዘሎ መንፈሳዊ ዅነታት፡ “እንሆ፡ ገላዎይ ብሓጐስ ልቢ እልል ኪብሉ እዮም” ብምባል ገሊጽዎ ኣሎ።—ኢሳ. 65:14።
12. ንጕድለት ካልኦት ብኸመይ ኢና ኽንርእዮ ዘሎና፧
12 ኣገልገልቲ የሆዋ ብእኡ ስለ ዚምርሑ፡ በቲ ዚገብርዎ ሰናይ ግብሪ ይሕጐሱ እዮም። እቶም ኣብ ትሕቲ ጽልዋ ሰይጣን ኣብ ዘላ ዓለም ዚነብሩ ኻልኦት ሰባት ግና፡ ኵነታት እናኸፍአ ስለ ዚኸይድ ይሓዝኑ እዮም። ብተዛማዲ ሒደት ዝዀኑ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ብዝፈጸምዎ ጕድለት ንየሆዋ ወይ ነታ ጉባኤኡ ምውቃስ ዕሽነትን ጌጋን እዩ። ንሕና እውን ንየሆዋን ንስርዓታቱን ዘሎና ተኣማንነት ክንዕቅብ፡ ነቲ ኻልኦት ዚገብርዎ ጕድለት ብኸመይ ከም እንርእዮን እንታይ ከም እንገብርን ድማ ክንፈልጥ ኬድልየና እዩ።
ንጕድለታት ምቍጽጻር
13, 14. (ሀ) ንሓድሕድና ኽንተዓጋገስ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ (ለ) ነየናይ ተስፋ ኢና ኽንዝክሮ ዘሎና፧
13 ሓደ ኻብ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ብዘረባኡ ወይ ብተግባሩ ምስ ዚጐድኣና እንታይ ኢና ኽንገብር ዘሎና፧ ነዚ ኺሕግዘና ዚኽእል መሰረታዊ ስርዓት መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ኵራ ኣብ ሕቝፊ ዓያሹ እዩ ዚሓድር እሞ፡ ንዅራ ኣይትተሃወኽ” ይብል። (መክ. 7:9) ኵላትና ኻብቲ ኣብ ኤደን ዝነበረ ፍጽምና ሰባት ንኣስታት 6000 ዓመት ርሒቕና ኸም ዘለና ንዘክር። ዘይፍጹማት ሰባት ጌጋታት ንምግባር እተቓልዑ እዮም። ስለዚ እምበኣር፡ ካብ ክርስትያን ብጾትና እምብዛ ኽንጽበ የብልናን፡ ጕድለታቶም ድማ ነቲ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ብምዃን ዚርከብ ሓጐስ ኬጥፍኣልና ኸነፍቅደሉ የብልናን። ብጕድለት ካልኦት ተዓንቂፍና ንውድብ የሆዋ ኽንሓድግ እሞ ኸኣ ዝኸፍአ ጌጋ እዩ። ነዚ ጌጋ እዚ እንተ ጌርና፡ ነቲ ፍቓድ ኣምላኽ ንምግባር ረኺብናዮ ዘለና ፍሉይ መሰል ጥራይ ዘይኰነስ፡ ነቲ ኣብ ሓዳስ ዓለም ዚርከብ ተስፋ ናይ ዘለኣለም ህይወት እውን ክንስእኖ ኢና።
14 ነቲ ዓሚቝ ሓጐስናን ጽኑዕ ተስፋናን ምእንቲ ኽንዕቅቦ፡ ነቲ የሆዋ ዝሃበና ዜጸናንዕ ተስፋ ወትሩ ኽንዝክሮ ኣሎና። የሆዋ፡ “እንሆ፡ ኣነ ሓድሽ ሰማያትን ሓዳስ ምድርን እፈጥር ኣለኹ፣ እቲ ናይ ቀደም ኣይኪዝከርን፡ ኣብ ልቢ እውን ኣይኪመጽእን እዩ” በለ። (ኢሳ. 65:17፣ 2 ጴጥ. 3:13) ጕድለት ካልኦት ነዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ በረኸት ንኸይትረክብ ኪዕንቅፈካ ኣይተፍቅደሉ።
15. የሱስ፡ ካልኦት ምስ ዚጋገዩ እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና እዩ ዝገለጸ፧
15 ይኹን እምበር፡ ሕጂ ኣብ ሓዳስ ዓለም ስለ ዘየለና፡ ካልኦት ብዘረባኦም ወይ ብተግባሮም ምስ ዚጐድኡና እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ምእንቲ ኽንፈልጥ ብዛዕባ እዚ ኣተሓሳስባ ኣምላኽ እንታይ ምዃኑ ኽንምርምር ኣሎና። ንኣብነት፡ እቲ፡ “ንሰብ በደሎም እንተ ሓዲግኩምሎም፡ ንዓኻትኩም እውን ሰማያዊ ኣቦኹም ኪሓድገልኩም እዩ፣ ንሰብ በደሎም እንተ ዘይሓዲግኩምሎም ግና፡ ንዓኻትኩም እውን ኣቦኹም በደልኩም ኣይኪሓድገልኩምን እዩ” ዚብል የሱስ እተዛረቦ ቓላት፡ ሓደ ኻብቲ ኽንዝክሮ ዘሎና መሰረታዊ ስርዓት እዩ። ብዘይካዚ፡ ጴጥሮስ፡ ይቕረ ኽንብል ዘሎና “ኽሳዕ ሸውዓተ ሳዕ” እንተ ዀይኑ ምስ ሓተተ፡ የሱስ፡ “ክሳዕ 77 ሳዕ እምበር፡ ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕ ኣይብለካን” ኢሉ ኸም ዝመለሰሉ እውን ንዘክር። የሱስ ከምኡ ኺብል ከሎ፡ ይቕረ ንምባል ወትሩ ፍቓደኛታት ክንከውን ከም ዘሎና እዩ ዚገልጽ ነይሩ።—ማቴ. 6:14, 15፣ 18:21, 22።
16. ዮሴፍ እንታይ ሰናይ ኣብነት እዩ ገዲፉልና፧
16 ዮሴፍ—ሓደ ኻብቶም ካብ ራሄል እተወልዱ ኽልተ ደቂ ያእቆብ—ንጕድለት ካልኦት ብኸመይ ክንቈጻጸሮ ኸም ዘሎና ጽቡቕ ኣብነት ገዲፉልና እዩ። ያእቆብ ካልኦት ዓሰርተ ደቂ እውን ነይሮምዎ እዮም፣ ይኹን እምበር፡ ኣቦኦም ንዮሴፍ ሓለፋኦም ይፈትዎ ስለ ዝነበረ፡ ንሓዎም ቀንኡሉ። ናብ ባርነት ድማ ሸጥዎ። ድሕሪ ሓያሎ ዓመታት፡ ዮሴፍ ኣብ ግብጺ ጽቡቕ ግብሪ ስለ ዝገበረ፡ ንገዛኢ እታ ሃገር ካልኣዩ ኪኸውን በቕዐ። ኣብቲ ዞባ ድርቂ ምስ ኰነ፡ ኣሕዋት ዮሴፍ እኽሊ ኺዕድጉ ናብ ግብጺ ኸዱ፡ ንሓዎም ግና ኣየለለይዎን። ዮሴፍ ብስልጣኑ ተጠቒሙ ንኣሕዋቱ በቲ ዝገበርዎ ሕማቕ ተግባር ሕነ ኺፈድዮም ይኽእል ነይሩ እዩ። ኣብ ክንዳኡ ግና፡ ኣሕዋቱ ኣተሓሳስባኦም ቀይሮም እንተ ዀይኖም ምእንቲ ኺፈልጥ ኢሉ ፈተኖም። ብሓቂ ኸም እተቐየሩ ምስ ረኣየ ኸኣ፡ መንነቱ ገለጸሎም፣ ጸኒሑ ድማ፡ “ኣይትፍርሁ። ኣነ ንዓኻትኩምን ንቘልዑኹምን ክምግበኩም እየ” በሎም። መጽሓፍ ቅዱስ ኣስዒቡ፡ “በዚ ኸምዚ፡ ኣጸናንዖም፡ ልቦም ድማ ኣቕሰነሎም” ይብል።—ዘፍ. 50:21።
17. ካልኦት ኪጋገዩ ኸለዉ እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧
17 ኵላትና ጕድለት ስለ ዘሎና፡ ንኻልኦት ከነጕህዮም ከም እንኽእል ክንዝክር ኣሎና። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንሓደ ሰብ ከም ዘጕሃናዮ እንተ ኣስተውዒልና፡ ናብቲ ሰብ ኬድና ኽንዕረቕ ክንጽዕር ከም ዘሎና እዩ ዚነግረና። (ማቴዎስ 5:23, 24 ኣንብብ።) ክንጋገ ኸለና ኻልኦት ኪቕየሙልና ስለ ዘይንደሊ፡ ንሕና እውን ክንቅየመሎም የብልናን። ቈሎሴ 3:13፡ “ሓደ ኣብቲ ሓደ ቕር ዜብል ነገር እንተ ኣልይዎ፡ ንሓድሕድኩም ተዓጋገሱን ብናጻ ይቕረ ተባሃሃሉን። ከምቲ የሆዋ ብናጻ ይቕረ ዝበለልኩም፡ ንስኻትኩም እውን ከምኡ ግበሩ” ብምባል ትምሕጸነና። ቀዳማይ ቈረንቶስ 13:5፡ ብዛዕባ ክርስትያናዊት ፍቕሪ፡ “ኣይትቕየምን እያ” ትብል። ንኻልኦት ይቕረ ንብለሎም እንተ ዄንና፡ የሆዋ እውን ይቕረ ኺብለልና እዩ። ስለዚ፡ ከምቲ ኣቦና የሆዋ ኽንጋገ ኸለና ዚምሕረና፡ ንሕና እውን ኣብነቱ ብምስዓብ ካልኦት ኪጋገዩ ኸለዉ ንምሓሮም።—መዝሙር 103:12-14 ኣንብብ።


text:
ታሪኽ ህይወት
ንየሆዋ ስለ እተኣዘዝክዎ፡ ብዙሕ ተባሪኸ
ኣቦይ፡ “ካብ ኖህ ከመይ ዝኣመሰለ ዜደንቕ ትምህርቲ ዀን ኢና እንረክብ! ኖህ ንየሆዋ ይእዘዞን ንስድራ ቤቱ የፍቅሮምን ነበረ፣ ብምሉኦም ስድራ ቤቱ ናብታ መርከብ ስለ ዝኣተዉ ድማ፡ ካብ ማይ ኣይሂ ኺድሕኑ ኽኢሎም እዮም” ይብል ነበረ።
ቈልዓ ኸለኹ፡ እቲ ትሑትን ጻዕራምን ዝነበረ ኣቦይ፡ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ኺብል ከሎ ትዝ ይብለኒ። ፍትሒ ኣዝዩ ይፈቱ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ብ1953 ዝሰምዖ መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ቀልጢፉ ሰሓቦ። ካብ ሽዑ ኣትሒዙ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ዚምሃሮ ዝነበረ ነገራት ንዓና ንደቁ ንምንጋር ዚከኣሎ ይገብር ነበረ። ኣደይ ኣብ ፈለማ ነቲ ናይ ካቶሊክ ልምድታታ ኽትሓድጎ ኣይደለየትን። ድሕሪ ግዜ ግና፡ ንሳ እውን መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ጀመረት።
ኣደይ ምንባብን ምጽሓፍን ዳርጋ ዘይትኽእል ስለ ዝነበረት፡ ኣቦይ ከኣ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ሕርሻ ስለ ዚውዕል፡ ወለደይ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኪመርሑልና የጸግሞም ነበረ። ሓድሓደ ግዜ፡ ኣቦይ ኣዝዩ ስለ ዚደክም፡ ከነጽንዕ ከለና ይታኸስ ነበረ። ኰይኑ ግና፡ ጻዕሩ ፍረ ኣፍርዩ እዩ። ኣነ ብዕድመ ዝዓበኹ ስለ ዝነበርኩ፡ ንሓብተይን ንኽልተ ኣሕዋተይን ኣብ ምምሃር እሕግዝ ነበርኩ። እቲ ትምህርቲ ድማ ነቲ ኣቦይ ብተደጋጋሚ ዚጠቕሶ ዝነበረ ብዛዕባ ኖህ ዚገልጽ ሓሳብ ዜጠቓልል እዩ ነይሩ፣ ኖህ ንስድራ ቤቱ ኸም ዜፍቅሮም ዘርኣየ፡ ንኣምላኽ እዙዝ ብምዃን እዩ ነይሩ። ነዚ ዛንታ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ ኣዝየ እየ ዝፈትዎ ነይረ። ነዊሕ ከይጸናሕና፡ ኵላትና ኣብቲ ኣብ ገምገም ኣድርያቲክ ኢጣልያ፡ ኣብ ከተማ ሮዜቶ ደልዪ ኣብሩትሲ ዝነበረ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ክንእከብ ጀመርና።
ብ1955 ኣነን ኣደይን ነቲ ብሸነኽ ምዕራብ ዚርከብ ኣኽራን ሰጊርና፡ ኣብቲ ኣብ ሮም ዚግበር ኣኼባ ኣውራጃ ንፈለማ እዋን ተኣከብና፣ ሽዑ ጓል 11 ዓመት እየ ነይረ። ካብ ሽዑ ኣትሒዘ፡ ንዓበይቲ ኣኼባታት ከም ባህ ዜብል ክፍሊ ክርስትያናዊ ህይወተይ ገይረ ኽርእዮ ጀመርኩ።
ኣብታ ቐጺላ ዝነበረት ዓመት ተጠመቕኩ፣ ነዊሕ ከይጸናሕኩ ድማ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ጀመርኩ። ጓል 17 ዓመት ከለኹ፡ ፍልይቲ ፈላሚት ኰንኩ፣ ኣብታ ኻብ ሮም ብሸነኽ ደቡብ፡ ካብ መንበሪየይ ከኣ ኣስታት 300 ኪሎ ሜተር ርሒቓ እትርከብ ከተማ ሌቲና ድማ ተመደብኩ። ሓዳስ ከተማ ስለ ዝነበረት፡ እቶም ተቐማጦ፡ ንመልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ምቕባል ኣየሰክፎምን እዩ ነይሩ። ኣነን መገላግልተይን፡ ብዙሕ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ከነበርክት ብምኽኣልና ኣዚና ተሓጐስና፣ ገና ብዕድመ ንእሽቶ ስለ ዝነበርኩ ግና፡ ናፍቖት ኣሸገረኒ። ይኹን እምበር፡ ነቲ እተዋህበኒ መምርሒ ኽእዘዝ እየ ዝደሊ ነይረ።
ድሕሪኡ፡ ነቲ ብ1963 እተገብረ “ናይ ዘለኣለም ብስራት” ዘርእስቱ ኣህጉራዊ ኣኼባ ኣብ ምድላው ምእንቲ ኽሕግዝ፡ ናብ ሚላን ተመደብኩ። ኣብ እዋን እቲ ኣኼባ፡ ምስ ብዙሓት ወለንተኛታት፡ እንተላይ ምስቲ ኻብ ፍሎረንስ ዝመጸ ፓውሎ ፒኮሊ ዝስሙ መንእሰይ ሓው እዓዪ ነበርኩ። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ እቲ ኣኼባ፡ ፓውሎ ብዛዕባ ንጽል ምዃን ዚገልጽ ውዕዉዕ መደረ ኣቕረበ። ‘እዚ ሓው እዝስ ፈጺሙ ኣይምርዖን እዩ’ ኢለ ኽሓስብ ትዝ ይብለኒ። ኰይኑ ግና፡ ደብዳበ ኽንጸሓሓፍ ጀመርና፣ ሸቶታትና፡ ንየሆዋ ዘሎና ፍቕሪ፡ ንዕኡ ንኽንእዘዞ ዘሎና ሓያል ባህጊ፡ ኰታስ ብዙሕ ዜመሳስለና ነገራት ከም ዘሎ ድማ ንጹር ኰነልና። ሽዑ ብ1965 ተመርዓና።
ምስ ኣቕሽሽቲ ተራኸብና
ኣብ ፍሎረንስ ንዓሰርተ ዓመት ስርዕቲ ፈላሚት ኰይነ ኣገልገልኩ። ነቲ ጉባኤታት ዚገብራኦ ዝነበራ፡ ብፍላይ ከኣ ነቲ መንእሰያት ዚገብርዎ ዝነበሩ ዕቤት ምርኣይ ኣዝዩ ዜሐጕስ እዩ ነይሩ። ኣነን ፓውሎን ምሳታቶም መንፈሳዊ ዕላል ብምዕላልን ብምዝንጋዕን ዜሐጕስ ግዜ ነሕልፍ ነበርና፣ ፓውሎ ኸኣ ምሳታቶም ኵዕሶ እግሪ ይጻወት ነበረ። ምስ ሰብኣየይ ግዜ ኸሕልፍ እደሊ እኳ እንተ ነበርኩ፡ እቶም መንእሰያትን እተን ኣብ ጉባኤና ዝነበራ ስድራ ቤታትን፡ እቲ ለውሃት ዝመልኦ ተገዳስነት ፓውሎን ግዜኡን ከም ዜድልዮምን ካብኡ ጥቕሚ ኸም ዚረኽቡን እፈልጥ ነበርኩ።
ብዛዕባ እቶም መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክንመርሓሎም ዝኸኣልና ሰባት ክሓስብ ከለኹ፡ ኣዝየ እየ ዝሕጐስ። ሓንቲ ኻባታቶም ኣድርያና እያ ነይራ፣ ንሳ ብዛዕባ እቲ እትመሃሮ ዝነበረት ነገራት ንኽልተ ስድራ ቤታት ነገረቶም። ንሳቶም ድማ ብዛዕባ እቲ ኸም ስላሴን ዘይትመውት ነፍስን ዝኣመሰለ ሰረተ እምነት ቤተ ክርስትያን ምስ ሓደ ቐሺ ንኽንዘራረብ ቈጸራ ገበሩ። ኰይኑ ግና፡ ሰለስተ ኣቡናት መጹ። እቲ ዚዛረብዎ ዝነበሩ ነገራት፡ ሕልኽልኽ ዝበለን ንሓድሕዱ ዚጋጮን እዩ ነይሩ፣ እቶም መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ እንመርሓሎም ዝነበርና ሰባት እውን እንተ ዀኑ፡ ዘረባ እቶም ኣቕሽሽቲ ምስ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዘይሰማማዕ ንጹር ኰነሎም። እቲ ዝገበርናዮ ምይይጥ ዓብዪ ለውጢ ኣምጽአ። ድሕሪ ግዜ፡ ኣስታት 15 ዚዀኑ ኣባላት እተን ስድራ ቤት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኰኑ።
ሓቂ እዩ፡ እቲ ሕጂ ንምስባኽ እንጥቀመሉ ሜላ እተፈልየ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ግና፡ ፓውሎ ብተደጋጋሚ ምስ ኣቕሽሽቲ ይራኸብ ነበረ፣ ብዛዕባ እምነትና ኣብ ምግላጽ ከኣ “ክኢላ” ዀይኑ ነበረ። ሓደ እዋን፡ ትዝ ይብለኒ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምስ ዘይኰኑ ሓያሎ ሰባት ይመያየጥ ነበረ። እቶም ኣቕሽሽቲ ኣቐዲሞም፡ ንፓውሎ ዜሕፍር ሕቶታት ዚሓትዎ ሰባት ኣዳልዮም ነበሩ። ኰይኑ ግና፡ ከምቲ ዝሓሰብዎ ኣይኰነሎምን። ሓደ ኻብቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት፡ ቤተ ክርስትያን ከምቲ ንነዊሕ እዋን እትገብሮ ዝነበረት፡ ኣብ ፖለቲካ ኽትኣቱ ግቡእ እንተ ዀይኑ ሓተተ። ሽዑ እቶም ኣቕሽሽቲ ዚብልዎ ጠፍኦም። ሃንደበት ከኣ መብራህቲ ጠፍአ፣ እቲ ኣኼባ ድማ ተበተነ። ገለ ዓመታት ጸኒሑ፡ እቶም ኣቕሽሽቲ፡ እቲ ምይይጥ ከምቲ ዝሓሰብዎ እንተ ዘይኰይኑ መብራህቲ ዜጥፍእ ሰብ ኣዳልዮም ከም ዝነበሩ ፈለጥና።
ሓድሽ መዳያት ኣገልግሎት
ኣነን ፓውሎን ካብ እንምርዖ ዓሰርተ ዓመት ምስ ገበርና፡ ኣብ ዕዮ ወረዳ ኽንዓዪ ጻውዒት ቀረበልና። ፓውሎ ጽቡቕ ስራሕ ስለ ዝነበሮ፡ እቲ ውሳነ ቐሊል ኣይነበረን። ኰይኑ ግና፡ ብጸሎት ምስ ሓሰብናሉ፡ ኣብቲ ሓድሽ መዳይ ኣገልግሎት ንምክፋል ንገዛእ ርእስና ቕርብቲ ገበርናያ። ምስቶም ኣብ ቤቶም ዚቕበሉና ዝነበሩ ስድራ ቤታት ጽቡቕ ግዜ ነሕልፍ ነበርና። ምሸት ምሸት ብጕጅለ ዄንና ነጽንዕ ነበርና፣ ድሕሪኡ፡ ፓውሎ ነቶም ቈልዑ፡ ናይ ትምህርቶም ዕዮ ገዛ ንኺሰርሑ፡ ብሕልፊ ትምህርቲ ሕሳብ ይሕግዞም ነበረ። ብዘይካዚ፡ ንፉዕ ኣንባቢ ስለ ዝነበረ፡ ብዛዕባ እቲ ዘንበቦ ባህ ዜብልን ዚሃንጽን ነገራት ይነግረና ነበረ። ሰኑይ ሰኑይ፡ ናብተን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዘይብለን ከተማታት ኬድና ንሰብኽን ንሰባት ናብቲ ሽዑ ምሸት ዚቐርብ መደረ ንዕድሞምን ነበርና።
ኣብ ዕዮ ወረዳ ንኽልተ ዓመት ምስ ኣገልገልና፡ ኣብቲ ኣብ ሮም ዚርከብ ቤት-ኤል ከነገልግል ጻውዒት ቀረበልና። ፓውሎ ኣብ ሕጋዊ ጕዳያት ይዓዪ ነበረ፣ ኣነ ኸኣ ኣብ ክፍሊ መጽሔት እዓዪ ነበርኩ። እቲ ዝገበርናዮ ለውጢ ቐሊል እኳ እንተ ዘይነበረ፡ እዙዛት ክንከውን ግና ቈሪጽና ኢና ኔርና። እቲ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ቀስ ብቐስ ኪዓቢ ኸሎን ቍጽሪ እቶም ኣብ ኢጣልያ ዝነበሩ ኣሕዋት ኣዝዩ ኺውስኽ ከሎን ብምርኣይና ተሓጒስና ኢና። ብዘይካዚ፡ ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ኢጣልያ ዝነበሩ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ሕጋዊ ተፈላጥነት ረኸቡ። በዚ ሓድሽ መዳይ ኣገልግሎትና ኣዚና ኢና ተሓጒስና ኔርና።
ኣብ ቤት-ኤል ከነገልግል ከለና፡ እቲ ብዛዕባ ደም ዘሎና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ መትከል፡ ኣብ ኢጣልያ ብንጹር ተፈልጠ። ኣብ መጀመርታ 1980ታት ሓደ ምስ ደም ዚተሓሓዝ ሕጋዊ ጕዳይ መዘራረቢ ዀይኑ ነበረ። ናይ የሆዋ ምስክር ዝዀኑ ሰብ ሓዳር፡ ጓሎም ደም ንኸይትወስድ ስለ ዝኸልከልዋ፡ ብሞታ ተሓተትቲ ምዃኖም ብሓሶት ተኸሲሶም ነበሩ፣ እታ ጓል ግና፡ ብምኽንያት እቲ ኣብ ከባቢ መዲተራነያን ልሙድ ዝዀነ ምስ ደም ዚተሓሓዝ ከቢድ ተወርሶኣዊ ሕማም እያ ሞይታ። ኣብ ቤት-ኤል ዝነበሩ ኣሕዋትን ኣሓትን ከኣ፡ ንጠበቓታት እቶም ክርስትያን ሰብ ሓዳር ሓገዝዎም። እተን ሽዑ እተዳለዋ ትራክትን ፍልይቲ ሕታም ንቕሑ!ን፡ ሰባት ብዛዕባ እቲ ሓቂ ንኺፈልጡን ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ ደም እንታይ ከም ዚብል ብልክዕ ንኺርድኡን ሓጊዘናኦም እየን። ኣብቲ እዋን እቲ፡ ፓውሎ ብዘይምቍራጽ ን16 ሰዓት ይሰርሕ ነበረ። ኣነ ኸኣ ኣብቲ ንሱ ዚገብሮ ዝነበረ ኣገዳሲ ጻዕሪ ብዚከኣለኒ እሕግዞ ነበርኩ።
ኣብ ህይወትና ዘጋጠመና ኻልእ ለውጢ
ካብ እንምርዖ 20 ዓመት ምስ ገበርና፡ ኣብ ህይወትና ዘይተጸበናዮ ለውጢ ኣጋጠመና። ኣነ ጓል 41 ዓመት ከለኹ፡ ፓውሎ ኸኣ ወዲ 49 ዓመት ከሎ፡ ጠኒሰ ክኸውን ከም ዝኽእል ንፓውሎ ነገርክዎ። ፓውሎ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ኣብ መዝገበ ዕለቱ ኸምዚ ዚስዕብ ኢሉ ጸሓፈ፦ “ጸሎት፦ እዚ ነገር ሓቂ እንተ ዀይኑ፡ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ንኽንቅጽልን ብመንፈሳዊ መዳይ ንኸይንዳኸምን ኣርኣያ ዚዀኑ ንፉዓት ወለዲ ንኽንከውንን ሓግዘና። ልዕሊ ዅሉ ግና፡ ካብቲ ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመት ኣብ መድረኽ እተዛረብክዎ ነገራት፡ እንተ ወሓደ ሓደ ሚእታዊት ኣብ ግብሪ ኸውዕሎ ሓግዘኒ።” እቲ ዝረኸብናዮ ውጽኢት፡ የሆዋ ንጸሎት ፓውሎን ንጸሎተይን ከም ዝመለሶ ዚሕብር እዩ ነይሩ።
ኢላርያ ምስ ተወልደት፡ ኣብ ህይወትና ዓብዪ ለውጢ እዩ ኣጋጢሙና። ሓቂ ይሓይሽ፡ ከምቲ ምሳሌ 24:10 “ብመዓልቲ መከራ እንተ ተሐለልካ፡ ሓይልኻ ቕሩብ እዩ” ብምባል እትገልጾ፡ ተስፋ ዝቘረጽናሉ እዋናት ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ንሓድሕድና ንደጋገፍን ንተባባዕን ነበርና።
ኢላርያ፡ ኣብ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ትሑዛት ዝዀኑ ወለዲ ስለ ዘዕበይዋ ሕጉስቲ እያ። ጽቡቕ ጌርና ንከናኸና ስለ ዝነበርና፡ ዕሽሽ እተባህለት ኰይኑ ኣይስምዓን እዩ ነይሩ። ቀትሪ ኣነ ምስኣ እውዕል ነበርኩ። ምሸት ከኣ ፓውሎ ምስኣ ይጻወትን ናይ ትምህርታ ዕዮ ገዛ ይሕግዛን ነበረ፣ ብዙሕ ስራሕ እኳ እንተ ነበሮ፡ ስራሑ ንኺዛዝም ከኣ ክሳዕ ሰዓት ክልተ ወይ ሰለስተ ናይ ለይቲ ኼምሲ ይግደድ እኳ እንተ ነበረ፡ ምስኣ ግዜ ንምሕላፍ ፍቓደኛ እዩ ነይሩ። ኢላርያ መብዛሕትኡ እዋን፡ “ኣቦይ፡ እቲ ዝፈትዎ ዓርከይ እዩ” ትብል ነበረት።
ኢላርያ ብክርስትያናዊ መገዲ ምእንቲ ኽትመላለስ፡ ብዘይቀያየር ስርዓት፡ ሓድሓደ ግዜ ድማ ብጽንዓት ክንሕግዛ ኣድልዩና እዩ። ሓደ እዋን፡ ትዝ ይብለኒ፡ ምስ መሓዛኣ ኽትጻወት ከላ፡ ሕማቕ ጠባይ ኣርኣየት። ስለምንታይ ከምኡ ዓይነት ጠባይ ከተርኢ ኸም ዘይብላ ድማ፡ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ገለጽናላ። ሽዑ ንሽዑ ንመሓዛኣ ይቕረታ ኸም እትሓትታ ድማ ገበርና።
ኢላርያ ነቲ ወለዳ ንኣገልግሎት ዘለዎም ፍቕሪ ኣዝያ እያ እተማስወሉ። ሕጂ ሓዳር ገይራ ስለ ዘላ፡ ንየሆዋ እዙዝ ምዃንን ንመምርሒታቱ ምስዓብን ክሳዕ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ምሉእ ብምሉእ ክትርዳእ ክኢላ እያ።
ኣብ ግዜ ሓዘን እውን ከይተረፈ እዙዝ ምዃን
ብ2008 ፓውሎ፡ መንሽሮ ኸም ዘለዎ ፈለጠ። ኣብ ፈለማ፡ ዚሕሾ ይመስል ነበረ፣ ንዓይ እውን የተባብዓኒ ነይሩ እዩ። ንፓውሎ ኺከናኸንዎ ዚኽእሉ ኽኢላታት ሓካይም ክንረክብ ንጽዕር ነበርና፣ ኣነን ኢላርያን ድማ፡ ጽንዓትን ተጻዋርነትን ምእንቲ ኺህበና፡ ናብ የሆዋ ነዊሕ ጸሎት ነቕርብ ነበርና። ኰይኑ ግና፡ እቲ ድልዱልን ንጡፍን ዝነበረ ሰብኣየይ ቀስ ብቐስ ኪደክም ከሎ ምርኣይ ኣዝዩ ኸበደኒ። ብ2010 ምስ ሞተ ኸኣ ኣመና ሓዘንኩ። እቲ ን45 ዓመት ብሓባር ኴንና ዝዓመምናዮ ነገራት ግና ኣጸናኒዑኒ እዩ። ንየሆዋ ዚከኣለና ዅሉ ሂብናዮ ኢና። ንሱ ንዕዮና ኣኽቢሩ ኸም ዚርእዮ ድማ እፈልጥ እየ። ኣብ ዮሃንስ 5:28, 29 ዘሎ ቓላት የሱስ ንዚፍጸመሉን ፓውሎ ንዚትንስኣሉን እዋን ብሃንቀውታ እየ ዝጽበዮ።
“ብልበይ፡ ገና እታ ንዛንታ ኖህ እትፈቱ ንእሽቶ ጓል እየ። እቲ ዝገበርክዎ ቘራጽነት ድማ ኣይተቐየረን”
ብልበይ፡ ገና እታ ንዛንታ ኖህ እትፈቱ ንእሽቶ ጓል እየ። እቲ ዝገበርክዎ ቘራጽነት ድማ ኣይተቐየረን። ዝመጸ ይምጻእ ብዘየገድስ፡ ንየሆዋ ኽእዘዞ እየ ዝደሊ። እቲ ሕጂ ዜጋጥመና ዕንቅፋታትን ክንገብሮ ዘሎና መስዋእትታትን ዜጋጥመና ሓዘንን፡ ምስቲ እቲ ፈቃር ኣምላኽና ዚህበና ዜደንቕ በረኸት ኪወዳደር ከሎ፡ ኣብ ግምት ዚኣቱ ኣይኰነን። ነዚ ብውልቀይ ተመኪረዮ እየ፣ ጻዕሪ ኺግበረሉ ዚግባእ ምዃኑ ኸኣ ከረጋግጸልኩም እፈቱ።