text:
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
እቲ ኣብ እብራውያን 4:12፡ “ህያውን ዚዓይን” ተባሂሉ ዘሎ “ቓል ኣምላኽ” ንምንታይ የመልክት፧
እቲ ኣብ ከባቢ እታ ጥቕሲ ዘሎ ሓሳብ ከም ዚሕብሮ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ “ቃል ኣምላኽ” ኪብል ከሎ ኸምቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ እንረኽቦ ንዝኣመሰለ መልእኽቲ ወይ መግለጺ ዕላማ ኣምላኽ እዩ ዜመልክት ነይሩ።
እብራውያን 4:12 ኣብ ሕታማትና ብዙሕ ሳዕ እትጥቀስ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ህይወት ሰባት ኪቕይር ሓይሊ ኸም ዘለዎ ንምሕባር እዩ፣ ከምኡ ምባልና እውን ግቡእ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንእብራውያን 4:12 ኣብ ከባቢኣ ንዘሎ ሰፊሕ ሓሳብ ኣብ ግምት ብምእታው ምምርማራ ጠቓሚ እዩ። ጳውሎስ ንእብራውያን ክርስትያናት፡ ምስ ዕላማታት ኣምላኽ ኪተሓባበሩ እዩ ዚምሕጸኖም ነይሩ። መብዛሕትኡ እዚ ዕላማታት እዚ ኸኣ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ተመዝጊቡ ነይሩ እዩ። ጳውሎስ ነቶም ካብ ባርነት ግብጺ ሓራ ዝወጹ እስራኤላውያን ከም ኣብነት ጠቒስዎም ኣሎ። ንሳቶም ናብታ ናይ ሓቂ ዕረፍቲ ዚረኽቡላ ‘ጸባን መዓርን እተውሕዝ’ ምድሪ ተስፋ ኺኣትዉ ትጽቢት ነይርዎም እዩ።—ዘጸ. 3:8፣ ዘዳ. 12:9, 10።
እቲ ተስፋ እቲ፡ እተገልጸ ዕላማ ኣምላኽ እዩ ነይሩ። እንተዀነ ግና፡ እስራኤላውያን ድሕሪ ግዜ ልቦም ስለ ዘትረሩን ብእምነት ስለ ዘይተመላለሱን፡ መብዛሕትኦም ናብቲ ዕረፍቲ እቲ ኣይኣተዉን። (ዘሁ. 14:30፣ እያ. 14:6-10) ይኹን እምበር፡ ጳውሎስ ኣስዒቡ፡ “ናብ ዕረፍቱ [ዕረፍቲ ኣምላኽ] ንምእታው” ገና ተስፋ ኸም ዘሎ ገሊጹ ኣሎ። (እብ. 3:16-19፣ 4:1) እቲ “ተስፋ” እቲ፡ ክፍሊ እቲ እተገልጸ ዕላማ ኣምላኽ ምዃኑ ንጹር እዩ። ንሕና እውን ከም እብራውያን ክርስትያናት፡ ብዛዕባ እቲ ዕላማ ኽንፈልጥን ምስኡ ኽንተሓባበርን ንኽእል ኢና። ጳውሎስ እዚ ተስፋ እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እተመስረተ ምዃኑ ንምጕላሕ፡ ካብ ዘፍጥረት 2:2ን መዝሙር 95:11ን ጠቒሱ ኣሎ።
እቲ፡ “ናብ ዕረፍቱ [ዕረፍቲ ኣምላኽ] ንምእታው ተስፋ ኻብ ዚተርፈልና” ዚብል ሓሳብ ንልብና ኺትንክፎ ኣለዎ። እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ ናብ ዕረፍቲ ኣምላኽ ናይ ምእታው ተስፋ ብሓቂ ኸም ዚፍጸም ንኣምን ኢና፣ ናብኡ ንምእታው ከኣ ስጕምትታት ወሲድና ኢና። ነዚ ግና፡ ሕጊ ሙሴ ንምሕላው ብምጽዓር ወይ ከኣ ብኻልእ ግብሪ ስምረት ኣምላኽ ንምርካብ ብምጽዓር ኣይኰንናን ጌርናዮ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ብእምነት ብምምልላስን ምስቲ እተገልጸ ዕላማ ኣምላኽ ባህ ኢሉና ብምትሕብባርን ኢና ነዚ እንገብሮ። ብተወሳኺ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ እተገልጸ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ብኣሽሓት ዚቝጸሩ ሰባት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኪምሃሩን ዕላማ ኣምላኽ ኪፈልጡን ጀሚሮም እዮም። መብዛሕትኦም ከኣ ህይወቶም ኪቕይሩን ብእምነት ኪመላለሱን ተጠሚቖም ክርስትያናት ኪዀኑን ተደሪኾም እዮም። እቲ ዝገበርዎ ለውጢ፡ “ቃል ኣምላኽ ህያውን ዚዓይን” ምዃኑ ብንጹር ዜረጋግጽ እዩ። እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተገሊጹ ዘሎ ዕላማ ኣምላኽ፡ ዛጊት ንህይወትና ጸልይዎ እዩ፣ ብሕጂ እውን እንተ ዀነ ኣብ ህይወትና ኺዓዪ እዩ።


c: text/html

text:
Share List
Related posts:
- ፍትሓዊ ኣገባብ ዝክር በዓል ነጻነት ኤርትራ, 2017
- ኣገዳሲ መልእኽቲ ንኹሎም ኣብ ወጻኢ ተበታቲኖም ዘሎዉ ኤርትራውያን ብ ኣጋጣሚ መጋቢት 08፡ 2017 ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ – ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ
- ኣዴታት ኤርትራ ብኸያሞ ብኸያ
- ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ: ባዕሉ ብዝጸሓፎ ደብዳቤ ክጋለጽ ከሎ
- Eritrea: The Universal Declaration of Human Rights in Tigrinya
- ኤርትራውያን ንምጥጣዕ ሃገራዊ ዘተ ከምኡ ‘ውን ኣህጉራዊ ምሕዝነት ኤርትራውያን ዝብሃሉ ክልተ ሲቪካውያን ማሕበራት ከምዝሰመሩ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣውጺኦም።
- ኤርትራውያን ተቀማጦ እስራኤል ደገፍ ንመርማሪት ኮሚሽን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ።
- Radio Assenna
- ንሳቶም ኣብቲ ኣብያተ ማእሰርቲ ህጻናት ዝሓቖፋ ኣዴታት ደቂ ኣንስትዮ ከምዘለዋ ‘ውን ጠቒሶም።
- ነጋዶ ሰብ ዝኾኑ ራሻይዳ ዝጨወዩዎም ሓያለ ኤርትራውያን ከም ጅሆ ሒዞም የሳቕዩዎም ከምዘለዉ፣ ኣሽሓት ዶላራት ከፊሎም ዝወጽኡ ክልተ ኤርትራውያን ግዳያት ንድምጺ ኣሰና ሓቢሮም።
- ትማሊ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያ፣ ሕንጻጽ፣ ብዝወረዶ ማህረምቲ ሓደ ኢትዮጵያዊ ድሕሪ ምማቱ፣ ኣብ መንጎ ህዝቢ እቲ ከባብን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ምትፍናን ተኸሲቱ ከምዝነበረ ምንጭታት ሓቢሮም።
- ኣገዳሲ መግለጺ ካብ ጽላል ዲሞክራስያውያን ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ፣ መንግስቲ ኖርወይ ብዛዕባ ዝሓስቦ ዘሎ ኤርትራውያን ናይ ምምላስ መደብ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ ብመደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ መሃይምነት ንምጥፋእ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ፡ ጽቡቕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎ፡ ነቲ መደብ ንምግምጋም ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ ተገሊጹ።
ሓላፊ ምክትታል መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣብቲ ንኡስ ዞባ፡ መምህር ዘርኣብሩኽ ይርጋኣለም ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ካብ 2001 ክሳብ 2017 ኣብ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ካብ ዝተሳተፉ ኣስታት 39 ሽሕ ዜጋታት፡ እቶም ኣስታት 32 ሽሕ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ከምዝበጽሑ ገሊጹ።
ሎሚ ዓመት፡ 477 ተመሃሮ ኣብ 12 ነቚጣታት ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ትምህርቶም ከም ዝዛዘሙ ዝሓበረ መምህር ዘርኣብሩኽ፡ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ንምዕዋትን ደግሲ መሃይምነት ንምክልኻልን፡ ምትሕግጋዝ ምምሕዳርን ሃገራውያን ማሕበራትን ክዓዝዝ ተላብዩ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡብ፡ ሓላፊ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ መምህር በላይ ኑርሕሼን፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ብውህደት ኩለን ኣካላት መንግስቲ መሃይምነት ንምጥፋእ ዝተኻየደ ጻዕርን ውጽኢቱን ዝምስገን ምዃኑ ኣረዲኡ። ተመዝጊቡ ዘሎ ዓወት ንምዕቃብ ዝሕግዙ ንጥፈታት ብዝለዓለ ክድፋኣሎም ድማ ኣዛኻኺሩ።
ካብ ጠቕላላ ተቐማጦ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ እቶም 38.5 ሚእታዊት ብመደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ መሃይምነት ከምዘጥፍኡ ሰነዳት የረድኡ።


text:
ምዕራፍ 99
የሱስ ዕዉራት ኣሕወየ፡ ንዘኬዎስ ከኣ ሓገዞ
ማቴዎስ 20:29-34 ማርቆስ 10:46-52 ሉቃስ 18:35–19:10
የሱስ ኣብ ያሪኮ ንዕዉራት ኣሕወየ
ዘኬዎስ እቲ ኣካብ ቀረጽ ተነስሐ
የሱስን እቶም ምስኡ ዚጐዓዙ ዝነበሩን ናብታ ኻብ የሩሳሌም መገዲ ሓደ መዓልቲ ዝነበረት ያሪኮ በጽሑ። ያሪኮ ኽልተ ኸተማ እያ ነይራ ኽትብሃል ትከኣል እያ፣ ከመይሲ፡ ኣብ መንጎ እታ ጥንታዊት ከተማን እታ ሮማውያን ዝሰርሕዋ ሓዳስ ከተማን ሓደ ኪሎ ሜትርን ፈረቓን ኣቢሉ ዝኸውን ርሕቀት ነበረ። የሱስን እቶም ህዝብን ካብታ ሓንቲ ወጺኦም ናብታ ሓንቲ ኪቐርቡ ኸለዉ፡ ኣብኡ ዝነበሩ ኽልተ ዕዉራት ለመንቲ ያዕያዕታ ሰምዑ። ሓደ ኻባታቶም በርጢሜዎስ ዝስሙ ነበረ።
የሱስ ይሓልፍ ከም ዘሎ ምስ ሰምዑ፡ በርጢሜዎስን እቲ ብጻዩን ዓው ኢሎም፡ “ጐይታይ፡ ወዲ ዳዊት፡ ምሓረና!” ኢሎም ጨርሑ። (ማቴዎስ 20:30) ገለ ኻብቶም ህዝቢ ስቕ ኪብሉ ኣትሪሮም ገንሕዎም፣ እቶም ክልተ ግና ኣዝዮም ጨርሑ። የሱስ ነዚ ያዕያዕታ ሰሚዑ ደው በለ። ነቶም ምስኡ ዝነበሩ ድማ፡ ነቶም ዚጭርሑ ዝነበሩ ኺጽውዕዎም ነገሮም። ንሳቶም ድማ ናብቶም ለመንቲ ኸይዶም ንሓዲኦም፡ “ኣጆኻ፡ ተንስእ፡ ይጽውዓካ ኣሎ” በልዎ። (ማርቆስ 10:49) እቲ ዕዉር ድማ ክዳኑ ደርብዩ፡ ብድድ ኢሉ ናብ የሱስ ከደ።
የሱስ ከኣ፡ “እንታይ ክገብረልኩም ትደልዩ፧” በሎም። እቶም ዕዉራት ድማ፡ “ጐይታይ፡ ኣዒንትና ኪኽፈታ” በልዎ። (ማቴዎስ 20:32, 33) የሱስ ከኣ ደንጊጹሎም ኣዒንቶም ተንከየ እሞ ብፍላይ ነቲ ሓደ፡ “ኪድ፡ እምነትካ ኣሕውያትካ” በሎ። (ማርቆስ 10:52) እቶም ክልተ ዕዉራት ለመንቲ ድማ ረኣዩ፣ ክልቲኦም እውን ንኣምላኽ ኣሞገስዎ። እቶም ህዝቢ እውን ነዚ ርእዮም ንኣምላኽ ወደስዎ። እቶም ዕዉራት ዝነበሩ ኸኣ ንየሱስ ኪስዕብዎ ጀመሩ።
የሱስ ብያሪኮ ኺሓልፍ ከሎ፡ ኣዝዮም ብዙሓት ህዝቢ ኸቢቦምዎ ነበሩ። ኵሉ ሰብ ድማ ነቲ ንኣዒንቲ እቶም ዕዉራት ዘሕወየ ሰብ ኪርኢ ደለየ። እቶም ህዝቢ ንየሱስ ስለ ዝዓጐጕዎ፡ ገሊኦም ሰባት ነዛ ዓይኖም እኳ ኺርእይዎ ኣይከኣሉን። ዘኬዎስ እውን ሓደ ኻባታቶም እዩ ነይሩ። ንሱ ኣብ ያሪኮን ከባቢኣን ንዝነበሩ ኣከብቲ ቐረጽ ሓለቓኦም ነበረ። ቍመቱ ሓጺር ስለ ዝነበረ ድማ፡ እንታይ ይኸውን ከም ዘሎ ኺርኢ ኣይከኣለን። ስለዚ፡ በቲ የሱስ ዚሓልፈሉ መገዲ ቕድሚት ጐይዩ፡ ኣብ ሳግላ ሓዀረ። ኣብኡ ዀይኑ ንዅሉ ጽቡቕ ገይሩ ኺርእዮ ይኽእል ነበረ። የሱስ ናብታ ቦታ በጺሑ ንዘኬዎስ ኣብታ ኦም ምስ ረኣዮ፡ “ዘኬዎስ፡ ሎሚ ኣብ ቤትካ ኽውዕል ይግብኣኒ እዩ እሞ፡ ቀልጢፍካ ውረድ” በሎ። (ሉቃስ 19:5) ዘኬዎስ ከኣ ነቲ ዓብዪ ጋሻኡ ምእንቲ ኪቕበል፡ ወረደ፡ ተቐላጢፉ ድማ ናብ ቤቱ ኸደ።
እቶም ህዝቢ እዚ ምስ ረኣዩ፡ ኣዕዘምዘሙ። የሱስ ኣብ ቤት እቲ ኸም ሓጥእ ገይሮም ዚርእይዎ ሰብ ጋሻ ዀይኑ ኺኣቱ ኸም ዘይግባእ ኰይኑ ተሰምዖም። ዘኬዎስ ቀረጽ ኣብ ዚእከበሉ ዝነበረ እዋን፡ ብዘይግቡእ ገንዘብ ብምውሳድ እዩ ሃብቲሙ።
የሱስ ናብ ቤት ዘኬዎስ ምስ ኣተወ፡ እቶም ሰባት፡ “ኣብ ቤት ሓጥእ ሰብኣይ ኪውዕል ኣትዩ” ኢሎም ኣጕረምረሙ። የሱስ ግና፡ ዘኬዎስ ኪንሳሕ ከም ዚኽእል ኣስተውዒሉ ነይሩ እዩ። ከምቲ ዝሓሰቦ ኸኣ እዩ ዀይኑ። ዘኬዎስ ተንሲኡ፡ “ጐይታይ፡ እንሆ፡ ፍርቂ ንብረተይ ንድኻታት እህብ ኣለኹ፣ ዝዘረፍክዎ እንተ ኣልዩ ኸኣ፡ ኣርባዕተ ዕጽፊ እፈድዮ” በለ።—ሉቃስ 19:7, 8።
ዘኬዎስ ብሓቂ ኸም እተነስሐ እዩ ዜርኢ ነይሩ። ካብቲ መዛግብቲ ኽፍሊት ቀረጽ፡ ካብ በበይኖም ኣይሁድ ክንደይ ከም እተቐበለ ኺፈልጥ ይኽእል ነይሩ እዩ፣ ኣርባዕተ ዕጽፊ ኺፈዲ ድማ እዩ መብጽዓ ዚኣቱ ነይሩ። እዚ ኸኣ፡ ካብቲ እቲ ሕጊ ዚእዝዞ ንላዕሊ እዩ ነይሩ። (ዘጸኣት 22:1፣ ዘሌዋውያን 6:2-5) ብዘይካዚ፡ ፍርቂ ንብረቱ ንድኻታት ኪህብ እዩ ቓል ኣትዩ።
የሱስ ብንስሓ ዘኬዎስ ስለ እተሓጐሰ፡ “ንሱ እውን ወዲ ኣብርሃም ስለ ዝዀነ፡ ሎሚ፡ ነዛ ቤት እዚኣ ድሕነት ኰይኑላ። ከመይሲ፡ ወዲ ሰብ ንዝጠፍአ ኺደልን ኬድሕንን እዩ መጺኡ” በለ።—ሉቃስ 19:9, 10።
ኣቐድም ኣቢሉ የሱስ ብምሳሌ እቲ ዝጠፍአ ወዲ ገይሩ፡ ኣብቲ “ጠፊኡ” ዝነበረ ወዲ ኣተኲሩ ነይሩ እዩ። (ሉቃስ 15:11-24) ዘኬዎስ ምስ ተነስሐ ኸኣ፡ ጠፊኡ ነይሩስ እተረኽበ ናይ ሓቂ ኣብነት ኪርከብ ተኻኢሉ እዩ። እቶም መራሕቲ ሃይማኖትን ሰዓብቶምን ብዛዕባ የሱስ የዕዘምዝሙ፡ ከም ዘኬዎስ ንዝኣመሰሉ ሰባት ቈላሕታ ብምግባሩ እውን ይነቕፍዎ ነይሮም ይዀኑ። የሱስ ግና ነቶም ዝጠፍኡ ደቂ ኣብርሃም ካብ ምድላይን ካብ ምድሓንን ኣይበዀረን።


text:
መልእክቲ ኢንተርኔት ኣብ ብሪታንያ
መቐለ ሓምለ 28/2009(ድወት)መልእኽቲ ኢንተርነት (ኢሜይል) ኣብ ብሪታኒያ ልሙድ ንጥፈት‘ዩ።
82ሚኢታዊ ሰብ ፀጋ ዕድመ መልእኽቲ ኢንተርነት ከምዝጥቀሙን እዚ ካብ 2016ዓ.ም.ፈረንጂ ናብዚ ብ3ተ ሚኢታዊ ከምዝዛየደን ቢሮ ስታስቲክስ እታ ሃገር ገሊፁ።
ኣገልግሎትን ኣቕሓን ዝምልከት ሓበሬታ ንምርካብ መልእኽቲ ኢመይል ምልውዋጥ 71ሚኢታዊ ብምሓዝ ኣብ 2ይ ብርኪ ዝተሰርዐ ኾይኑ ማሕበራዊ ምትእስሳር ድማ 66ሚኢታዊ ይሕዝ።
ብሞቫይል ኣቢሉ ኢንተርኔት ዝጥቀም’ውን ቁፅሩ ይውስኽ ኣሎ። ነዚ ስዒቡ ብቐጥታ ዝንበቡ ዜናታትን ጋዜጣታትን ኣብዚ ዓመት ብ4ሚኢታዊ ወሲኩ 64ሚኢታዊ በፂሑ ኣሎ፤ ኣብ 2007ዓ.ም.ፈረንጂ ካብ ዝነበሮ ድማ ብሰለስተ ዕፅፊ ወሲኹ።
ካብዚ ብዝሰገረ ብኢንተርነት ዝካየድ አገልግሎት ባንኪ ኣብቶም ዝሓለፉ 10ተ ዓመታት ካብ 30 ናብ 63ሚኢታዊ ዓብዩ ኣሎ ክብል ቢቢሲ ፀብፂቡ። (ቢቢሲ)


text:
ቅሉዕ መልእኽቲ ንኩሎም ኣባላት ሰ.ዲ.ህ.ኤ
ብመጀመሪያ ኣብ ዝተፈላልየ ክፍለ ዓለማት እትርከቡ ኣባላት ሰ.ዲ.ህ.ኤ፡ ልባውን ክቡር ሰላምታ ሓርነታዊ ቃልስን ይብጻሕኩም ንብል።
ዝኸበርኩም ኣባላት ሰ.ዲ.ህ.ኤ እዚ ንረከበሉ ዘሎና እዋን፡ “ክጽወየሉ ዶ እምበር እዩ” ዘብል፡ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ መሪር ኩነታት፡ ከም እኽሊ ኣብ መንጎ ክልተ መዲድን መጣህንን ተቀርቒሩ ዝሓልፎ ዘሎ ሃለዋት ምዃኑንማንም ብሩህን ርዱእን እዩ። ህዝብና ቅድሚ ገገለ ዓመታት ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ቅዋም ፍርዲ ስኢኑ እንዳበልና ክንዛረብ ጸኒሕና፡ እወ እቲ ሕቶታት ኣብ ቦትኡ እንዳሃለወ ሎሚ ሎምስ ኩነታቱ ብኢሱ፡ ከም ማንም ፍጡር ሰብ ጠጠው ኢሉ ንመሰሉ ክሓተሉ ዘኽእል ሩሕን ትንፋስን ዘይህቡ ጸብጺብካ ዘይውድኡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን ብድሆታት፡ ጥራሕ ዘይኮነ ምስቲ ወትሩ ድብንብን ዝብል ኵናትን ወረ ኵናትን፡ ኣብ መዓልታዊ ማሕበራዊ ናብራኡ ዓበይቲ ግድላ ተገቲሮም፡ ፍልሰት መንእሰያት፡ ወፍሪ ሽማግለታትን ሻቕሎት ኣደታትን ህጻናትን ኣብ ስቃይ ተዘፊቁ፡ ኣብ ቅድሚኡ ተነጺፎም ፈጸሙ ከረኣዮም ከይሰምዖም ክሰግረሉ ኣብ ዘይክእል ዓብይ መዋጥር ዝረከበሉ ዘሎ እዋን እዩ።
ደንበ ተቃውሞ ብሓፈሻ ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ፡ ኣብ ኤርትራ ግድን ክረጋገጽ ንዘለዎ ህዝባዊ መንግስቲ ንምትካል ዝካይዶ ቃልሲ፡ ማዕረ ነቲ ንጥፍኣትና ለይትን መዓልትን ዝእለም እከይ ተግባራት፡ ምልካዊ ስርዓትን መጋባርያታቱን ንምፍሻል ኣብ ዝተፈላልየ ጽፍሕታት ዝካየድ ግጥሚያታት፡ ብንቅሓትን ተወፋይነትን ብተሪርን ስጡም ሓድነትን ኣብ ዝተመስረተ ኣሰራርሓን ዝምድናታትን ዝኣመሰሉ ቀንዲ ረቋሒታት ኣብ ባይታ ብግብሪ ክስርሓሉ ምስ ዝጅምር ጥራሕ’ዩ እቲ ዓወታትን ፍረ ቃልሲን ክረአ ዝኽእል ብኡ ኣቢሉ’ውን ስዕረት ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ክረጋግጽ ዝበቅዕ።
ዝኽበርኩም ኣባላት ሰ.ዲ.ህ.ኤ እዚ ቅድም ክብል ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ግን ከኣ ኣውራን ማእከልን ዝዀነ ኣብ ነካይዶ ዘሎና ቃልሲ፡ ዕማማት ንምትግባሮም፡ ህዝባዊ መንግስቲ ንምትካል፡ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ብልዑል ተሳተፍነት ርኡይ ኣብነታዊ ሰልፋዊ እጃም ነበርክተሉ ተሪር ሓድነትን ስጥመትን፡ ተግባራዊ ስርሓት ውሳኔታትና ንቅድሚት ዕብየትና ነርእየሉ ቅድመ ተዳልይነት ከም ዘለዎ ዝሰሓት ኣይኮነን። ሎሚ እነመሓላልፎ መልእኽቲ ከኣ ብመንጽር ኣብ ህዝብና ዘሎ ሻቕሎትን ኣብ ርእሲኡ ዝወርድ ግፍዕን መከራን፡ ንዕኡ ንምድሓን ኣብ ዝካየድ ቃልሲ፡ ክምዝገብ ዝነበሮ ዓወታትን፡ ክሕፈስ ዝነበሮ ፍረን ኣብ ዝበኾረሉ፡ ብኣንጻሩ ንቃልሲ ዝዓናቅፍ፡ ንዓወታትና ዘዳናጕ፡ ስርሓት ዝሓላልኽ ኣሉታዊ ክስተታት ንምእላይዮም፡ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ብትብዓት ካብ’ቲ ኣትይዎ ዘሎ ፖለቲካውን ስርዒታውን ቅልውላው ተናጊፉ፡ ኣብ’ቲ ዝጀመሮ በሪኽ ራእይ ክድይብ ንምነዮ ዘይኮነ ብተግባር ክንሰርሓሉ ንጽበዮ ሓላፍነት እዩ።
ሰ.ዲ.ህ.ኤ፡ ብድሕሪ መስራቲ ጉባኤኡ 2010 ከጋጥሞ ዝጸንሐ ተደጋጋሚ ጸገማት፡ ኣብ ህዝብናን ኣባላቱን ፈተውቱን መሓዙቱን ዝሓደጎ በሰላን ሻቕሎትን ቀሊል ኣይኮነን። እዚ ሻቅሎት`ዚ ውዒሉ ሓዲሩ ኣብ ኣባላቱ ሊሒዅስ ተርእዮ ምውንዛፍ ኣባላትን፡ ጸኒሖ ብደረጃ ዞባ ከይተረፈ ኣብ ምትፍናንን ከቢድ ስርዒታዊ ውጥሪ ዝርከበሉ ዘሎ መድረኽ ቀሊል ከም ዘይኮነ ኩሉ ዝዕዘቦ እዩ።
ኣብ መጀመሪያ ዓምት 2017 መሪሕነት ሰዲህኤ ብደረጃ ፈጻሚትን ይኹን ማእከላይ ባይቶን ካብ ዓንቀጻት ቅዋም ወጻኢ ዝተወሰደ ውሳኔ ምውንዛፍ ኣባል ሰልፊ፡ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኩነታት ኣውንታዊ ውጽኢት ክህልዎ ስለ ዘይክእልን፡ ንሰልፍን ህዝብን ኣዝዩ ሃሳዪ ተርእዮ ምዃኑ ስለ እንኣምን፡ ውስኔ ክስረዝን ክሰሓብን ሓቲትናን ንሓትት ኣሎናን።
ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚት ሽማግለን ንኣባላት ሰልፊ ንጥፈታቶም ንምውንዛፍን ንምንጻልን ዝወሰዶም ውሳኔታት ንሰዲህኤ ዓቢ ከሳራ ኣሪዱሉ`ዩ።ብመንጽር እቲ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ስቕያት፡ ካባና ዝጽበዮ ዘሎ ፍታሕ ክንርእዮን ክንመዝኖን እንከሎናን ግን ኣዝዩ ብቐሊሉ ክእለ ዝነበሮ ጉዳይ እዩ ነይሩ ኢልና ንኣምን። ምኽንያቱ ንህዝብና ንምድሓን ዝኣቶናይ መብጽዓ ከይፈርስን ከይበታትን፡ ባዕልና ዘሕለፍና ውሳኔ ዳግማይ ርእይቶን፡ ልዝብን ምርድዳእን ተገይሩ ንህዝብና ንምድሓን ቀዳምነት ሒዙ ህዝባዊ ዕላማ ንምዕዋት ዝሓቆፎ ኣገባብ ቃልሲ ምክታል ጸጋ፡ ሓይልን ትብዓትን እምበር ብድሕረት ከምዘይቁጸር ስለ ንኣምን።
ሓደ መሪሕነት፡ ፖለቲካዊ ሓያልነቱ ዘመስክረሉ፡ ግሉጽ ዝምድናታትን ርክብን፡ ሓልዮትን ተገዳስነትን እምበር፡ ርእይቶ ኣባላት ብምንጻግ፡ ንጥፈታቶም ብምውንዛፍን ምድስካልን ዘይኮነስ ልዑል ተጸዋርነት ፡ ብሕድገትን ዕርቅን ንሽግራት ንምፍታሕ ንዘርእዮ ሜላን፡ ዘርእዮ ምትዕጽጻፋት ደኣ’ምበር፡ ኣብ ዝሕለፎ ውሳኔ ደሪቑ ምምጓት ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ንስጥመቱ ዘስርሕ’ውን ኣይኮነን።
ዝኽበርኩም ኣባላት ሰዲህኤ ንሕና ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ፡ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣደራዕ ህዝብናን ሃገርናን፡ ኣብ ሰልፍና ኣጋጢሙ ዘሎ ኣሉታዊ መድረኽ፡
ከምዞም ዝስዕቡ ብምርሕናት ሰልፊ ዝተወስዱ ውሳኔታት ኣጥቢቅና ንኹንን።
ሀ/ ምውንዛፍ ኣባል ሰልፊ
ለ/ ምፍራስ ሕጋዊ ሽማግለ ዞባ፡
ሐ/ ምንጻግ ዕርቕን ምርድዳእን፡
ስለምንታይ ንዝብሉ ሕቶታት
ሀ/ ፈጻሚት ሽማግለ ይኹኑ ኣባላት ባይቶ ኣብ ዘይቅየር ቅዋማዊ ውሳኔ ብምድራቆም
ለ/ ውሳኔ መሪሕነት ቅልጡፍን ኣብ ክሊ ዝተወሰነ ግዜን ተሳታፍነት ምንባሩ
ሐ/ መስርሕ ምውንዛፍ ኣባልን፡ ምፍራስ ሽማግለ ዞባ ኣሰራርሓ ሓደ ሰልፊ ዘይኮነስ፡ ኣብ ግንባራዊ ምጥርናንፍ ዝረአ ኣሰራርሓ ምዃኑ
መ/ ተጸዋርነት፡ እምነት፡ ግሉጽነት ዘለዎ ርክብን ዝምድናን ዝጎደሎ
ረ/ ሰልፊ ንምህናጽ ዝወሰዶ ግዜን ጻዕርን ብመንጽሩ ክረአ ከሎ
ሰ/ ታሪኻዊ መብጽዓታት መስራቲ ጉባኤን ተስፋታት ህዝብና ኣብ ግምት ዘይእተወ ብምዃኑ
ሸ/ ርእይቶ ኣባላት ጎነጽ ክሳብ ዘይብሉ፡ እኹል ግዜን ከም ኣገዳስነቱ ተሳተፍነት ዘይምንባሩ
ቀ/ ደረጃ ስርዒቱን ኣተሓሕዝኡን ዝተሓላልኸን ዝተጋራጨወን ምንባሩ
ሰልፋዊ ዋዕላ
ሰልፋዊ ዋዕላ ሓደ ከም መፍትሕን መሰጋገርን ንጉባኤ ተጠቒምካ፡ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ጉዳይ ሰልፊ፡ ብዓብዩ ከኣ ኣብ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ መጠን ዘይብሉ ግፍዕን መከራን ኣደራዕን ንምፍታሑ ዘሎና ኣበርክቶን እጃምን፡ ኣብ ነካይዶ ቃልስን ኣድማዕነት ክህልዎ፡ ሰልፊ ሓድነቱ ሓልዩ፡ ክሕይልን ክሰፍሕን ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣብ ክልተ መድረኽ ዝካየድ ዋዕላ ምምዳብ ፡ እቲ ዘሎ ጸገማት ኣብ ዋዕላ ክዝረበሎምን፡ ኣብ መወዳእታ ፍታሕ ክረኽቡን፡ ብሰንዳዊ ውዕል ምስፋሮም ምጽዓር እዩ። እዚ ክልተ ዋዕላታት ከም ሓሳብ ቅድሚ ሰልፋዊ ጉባኤ ክግበር።
ምስ ሕጽረት ግዜ ክልተ ዋዕላ ክግበር’ኳ ግብራዊ እንተዘይኮነ፡ እቲ ኣገዳሲ ቀዳማይ ዋዕላ ነዚ ህሉው ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ንምእላይን ንምፍታሕን፡ ቅድሚ ጉባኤ ሓጋዚ ግደን ረቋሒታት ክህልዎ ስለ ዝኽእል፡ ኣብ ክንዲ ከም ዘለዎ ኣብ ጉባኤ ኣትዩ ኣብ ዘየገላብጥ ውሳኔ ቅድሚ ምእታዊ፡ ውሳኔታትና እንታይ ክመስሉ ይኽእሉ፡ ውሳኔታትና ብኽመይ ንሓድነታት ዝሕሉዉ፡ ተሞክሮ ሚዛንን ገምጋምን ዘለዎ ዋዕላ ተመራጺ ኮይኑ፡ ሕጋውነት ንምልባስ ከኣ ግድነት ብጉባኤ ክንሓልፍ ከም ዘለና ንርእዩ። እዚ ቀድማይ ዋዕላ ክኸውን እንከሎ፡ ካልኣይ ዋዕላ ድሕሪ ጉባኤ ክኸውን ዝኽእል ግን ከኣ ኣብ መስራቲ ጉባኤ ንዝነበሩ መላእ ባላት ሰልፊ ጻዋዒት ክግበርን ሓሳባቶም ክስማዕን፡ ክንሰማማዕን ኣውራን ብመጀመርያ መደባት ዕዮ ሰዲህኤ ምዃኑ ስለ ንኣምን።
ካብ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ
23 ነሓሰ 2017
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10810


text:
መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድን ኣበራታን
ኩቡራት ኣንበብቲ መጀመርታ ሰላምታይ ይብጻሕኩም፡
እቶም ብደቂ ሰባት ብቓል ወይ ብጹሑፍ ዝፍጸሙ ጌጋታት፡ ብቡዙሕ ኣገላልጻ ክግለጹ ይኽእሉ፡ ገለ ካብኣቶም፡
1. ጌጋ ትፍጽም ከምዘለኻ ብዘይ ምርዳእ፡
2. ብሰባት ተደፋፊእካ፡
3. ሓቅነት ዘይብሉን ኢሎሞ ኢልካን ወይ ስምዒታውን ወገናውን ምስ ዝኸውን፡
4. እቲ ዝኸፍአ ግና ረብሓታትካ ንምኽዕባትን ሰባት ንምኽሳብን ኮይኑ፡ ንኻልኦት ዝብድል ፈጠራን ንታሪኽ ዝሓማትልን ጨምጣጥን ቶኽታዂን ምስ ዝኸውን ኢዩ።
ኣብዚ ከብርሆ ዝደሊ፡ ኣነ ምስ ኣቶ ረድኢ መሓሪ ዕርክነት ይኹን ጽልኢ የብለይን። ፍልጠትና ድማ ብዘይካ ሓንቲ ማዓልቲ ኣብ እንዳ ሻሂ ኣብ ጥቓይ ኮይኑ ሻሂ ዝሰተየላ ናይ 15 ደቓይቕ፡ ከም ህዝበይ ኣብ መርበባት ድሕሪ ምልላዩ ተዘይኮይነ፡ ዝኾነ ፍልጠት ኣይነበረንን። ወላ እኳ ኣንጻር ህግደፍ ብጋህዲ ክጽሕፍ ምስ ጀመረ፡ በቶም ብሽም ተቓወምቲ ቶሮንቶ ዝስመዩ ወይ ዝስመ ኣብ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኣንጻሩ ክህንደዱ ምስ ጀመሩ፡ ካብቲ ዝኾነ ሰብ ኣንጻር ህግደፍ ዝተላዕለ፡ ሕሉፍ ታሪኹ ብዘየገድስ፡ እቲ ንፍትሕን ንሓርነትን ሃገር ይቃለስ ኣለኹ ዝብል ኤርትራዊ፡ ብኽልተ ኣእዳው ክቕበሎ ኣለዎ ዝብል መትከል ተበጊሰ፡ ንደገፍ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ኣንጻር እቶም ኣንጻሩ ዝጽሕፉ ዝነበሩ ግብረ መልሲ ሂበ ኢየ።
ንመጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፡ ከም ኩሎም ሃንቀው ክብልዋ ዝጸንሑ ኤርትራውያ፡ ኣነ ውን ሃንቀው ኢለያን ሰባት ኣብ ጽንብል ልደታ ንኽሳተፉ ጎስጓስ ጌርን ኣብ ልደታ ውን ውዒለ ኢየ። ሽዑ ኣቶ ረድኢ ብዝናኣድ ኣገባብ ንመጽሓፉ ምስ ኣላለያ፡ ዋጋኣ ኣብ ቶሮንቶ ካናዳ፡ $20 ኢዩ ምስ በለ፡ ገና ከየንበብናያ ምስቶም የማነይ ጸጋመይ ዝነበሩ፡ እዋይ $40 እኳ ክውሕዳስ ከንደይ ዳኣ ኣሕሲሩዋ ብምባል ተሰኪፍና፡ ንሓደ መጽሓፍ ዝሓሰብናዮ ድማ ቡዙሓት ከክልተ መጽሓፍ ገዚእና። ሽዑ ንኣቶ ረድኢ፡ ኢዱ ጨቢጠ እንቋዕ ኣብዚ ኣብቃዓካ ብምባል ሓጎሰይ ገሊጸሉ ኢየ። መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ግና፡ ዘይተጸበናዮ ኣብ ውሽጣ ክሰፍር ዘይነበሮ፡ ኣብ ዝሓለፈ ብገለ ሰባት፡ ንገለ ሃለልትን ጠወቕትን ትምክሕተኛታትን ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ምስ ገዛእቲ ወጊኖም ህዝቢ ዝበደሉን ዘህለቑን ጸሊም ታሪኽ ዘለዎምን፡ ኣብቲ ንኹሉ ኣብ ልብና ጌርና ንቕድሚት ንመጻኢ ምጥማትን ምሕሳብን ምስራሕን ይበልጽ ብምባል ነዊሕ ተጓዒዝና ኣብዝነበርናሉ እዋን፡ ኣብ ቁስልና ጨው ክንስኑሱልና ስለ ዝጀመሩ ግና፡ ፋይላት ገበናቶም ክንገናጽልን ከነዘኻኽሮምን ተገዲድና።
ስለዚ ነቲ ኣብ ታሪኽ ዝተሰነደን ፈታውን ጸላእን ዝፈልጦ ገበናት፡ እሞ ተቶኽቲኽናን ተገዲድናን ግብረ መልሲ ዝሃብናሉ፡ ካልእ ነቲ ኣብ ኤርትራ መን ይገዝእ ኣሎ መን ይብድል ኣሎ ንዝብል ውን፡ ንኽብለጽን ንሓቂ ክቐብርን ዝደሊ ተዘይ ኮይኑ፡ ኣይኮነንዶ ሓደ ብጻዕዳን ብጸሊምን ኢዱ ኣብ ውሽጢ እቲ ንወቕሶ ዘለና ጉጅለ ዘገልገለ፡ እንኮላይ ኣብታ ናይ ጸይቅን ገበናትን ሰልፊ ከይተረፈ ሙሉእ ዕድመ ንእስነቱ ዘሕለፈስ፡ ንዝኾነ ተራ ሰብ ውን ፉሉጥ ኢዩ።
ንሕና ህዝቢ ክርስቲያን ኤርትራ ኢዩ ዝገዝኣና ዝብድለና ዘሎ ኣይበልናን፡ ዝበልና፡ ኣብ ኤርትራ ዘይሕጋዊ ናይ ክርስቲያን መንግስቲ ኢዩ ተመስሪቱ ኢና ዝበልና። እዚ ውን ብሰነድ ብጭብጢ ዝተረጋገጸን ንነብሮ ዘለናን ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣስላሙ ክርስቲያኑ ድከቱ ዝወጸሉ ዘሎ እዋን ውን ስለ ዝኾነ።
ነዚ ሓቅታት ረጊጹ እንዳፈለጠ፡ ታሪኽ ምሂዙ ግብረ መልሲ ክህብ ዝፍትን ግና፡ ኣምሰሉን ተበላጽን ዱሑርን ኢዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ ንወርቂ ብሓሰር ክለዋወጥ ዝፍትን ተንኮለኛ ውን ኢዩ። ዝርዝራት ጌጋታትን ኣበራትን መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ተር ከም ዓተር ብጥንቃቐ ተኸታተሉ።
ንመጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፡ ብጥንቃቐ ኣንቢበ ምስ ወዳእኩዋ፡ ንጌጋታታን ኣበራታን ብኸመይ ኣገባብ ንኣቶ ረድኢ መሓሪ እንተመለስኩሉ ይሓይሽ ብምባል፡ ከይተሃወኽኩ ምስ ነብሰይ ኣብ ውረድ ደይብ ብምእታው ሓሰብኩ፡ ዝበጻሕኩዎ መደምደምታ ድማ፡ እቲ ጌጋ ናይ ቦታ፡ ናይ ዕለት፡ ናይ ኣስማት ሰባት፡ ወ.ዘ.ተ. ስለ ዘይኮነ፡ እቲ ጌጋ ወገናዊ፡ ፈጠራ፡ ቶኽታዂ ኢዩ ኢለ ስለ ዝኣመንኩ፡ እዚ ድማ ናብ ህዝቢ ስለ ዝተዘርገሐ፡ ናብ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ናብ ውልቁ ተሌፎን ብምድዋል ወይ ብጹሑፍ ምርኻብ ትርጉም የብሉን ኣብ ዝብል መደምደምታ ምስ በጻሕኩ፡ ነቲ ኣብ ህዝቢ ዝበጽሐ ጌጋታት፡ ነቲ ጌጋታት ዝእርምን ዘቃልዕን ግብረ መልሲ፡ ብቐጥታ ናብ ህዝቢ ከቕርብ መሪጸ።
ኣቶ ረድኢ መሓሪ መጀመርታ ሰላምታይ ተቐበል፡ ብምቕጻል ነቲ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ብጉጅለ ኢሳይያስ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ገበናት፡ ኣብ ልዕሌኻን ስድራኻን ውን ከምዝተፈጸመ ካብ መጽሓፍካ ክርዳእ ክኢለ። ከም ኩሉ ቡዱል ኤርትራዊ ድማ፡ ኣንጻር ዓመጽ ኣብዝመረጽካዮ ግዜን ቦታን ብጋህዲ ቃልሲ ምጅማርካ ቁቡል ኢዩ።
መቐጸልታ ናይተን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ኣንጻር ህግደፍ ቃልስኻ ድማ፡ ከም መብጽዓኻ፡ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ናብ ኢድ እቲ ብሃንቀውታ ክጽበያ ዝጸንሐ ህዝቢ ከተረክባ ምብቃዕካ ሞጎስ ይግባኣካ።
መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፡ ቡዙሕ ንህግደፍ ዕርቃኑ ዘውጽእ ሓቀኛ ትሕዝቶ ኣለዋ። እቲ ናይ ውልቅኻ ታሪኽ ሂወትን ቶሞኩሮን ውን ኣገዳሲ ኢዩ። ካልእ እቲ ሱኑድን ዘይሱኑድን ብኣፈታሪኽ ጥራይ ዝዝረብን ዝውረን መርትዖ ዘለዎን ዘይብሉን፡ ብመራሕቲ ሰውራ ኤርትራ ብኸገልግሎም ዝኽእል ኣገባብ ክቐርብን ህዝቢ ከፋልስን ሓድነት ህዝቢ ክበታትንን ዝጸንሐን ዘሎን ስለ ዝኾነ፡ ቡዙሕ ካብ ታሪኽና፡ ጌና ዓሚቕ ኩዕታን ዝጸበበ መንፊት ታሪኽን የድልዮ ኣሎ።
ይኹን እምበር፡ ብፍላይ ታሪኽ ብረታዊ ቃልስና፡ ክሳብ ኣዕሚቕና ፍሒርና ብዝተራቐቐ መንፊት ታሪኽ ዝንፈን ዝጻረን፡ ኩሉ በብክእለቱን ዘዝፈልጦን ግን ሓቀኛ ታሪኽ ክነግር፡ እቲ ታሪኽ ድማ መሪር ይኹን ሙቁር፡ ንገለ ወገናት ዝትንክፍ ይኹን ኣይኹን ሓቂ ክሳብ ዝኾነ፡ ክድርጓሕ ኣለዎ። ኣነ እዚ ሰባት ክትከስብ ኣለካ ዝብል ዘይቅቡል ምኽሪ፡ ብዋጋ ሓቂ ሰባት ምእንቲ ክትከስብ ነእዛኖም ዘዝምቅሮ ምጽሓፍ ይኹን ምትራኽ ኣይኣምነሉን ኢየ።
ናብቲ ቀንዲ መበገሲ ጹሑፈይ ክኣቱ፡ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ብናተይ ርኢቶ፡ ንዝኾኑ ሰባት ኣብ መርበብ ዝጽሕፉዎ ይኹን ብቓል ዝዛረብዎ እሞ ጌጋ’ዩ ኢልካ ንዝኣመንካሉ፡ ኣብ ግዜኡ በቲ ዝመረጽካዮ ኣገባብ፡ ግብረ መልሲ ክትህበሉ ሙሉእ መሰል እኳ እንተ ኣለካ፡ ኣድቢኻ ወሪሕካ ኣብታ ሃንቀው ክንብላ ዝወራሕና፡ ሓቅነት ዘይብሉ ጭምጠጣን ታሪኻት ምሕምታልን’ሲ ኣይምተገብአን።
ኣነስ ገለ ደኾን እቲ ቅድሚ ሕጂ ዘይተተንከፈ ብዛዕባ ገበናት ኲናት ህ.ግ.ሓ.ኤ. ንቐደም በሉ ይብለና ዝብል ተስፋ ነይሩኒ ኢዩ። ብሕጽር ዝበለ ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ገበናት ኲናት ከምዝተፈጸመ፡ እቲ ዝፈልጦ ይፈልጦ ኢዩ። ብፍላይ ኣብ ውግእ ሕድሕድ። ንሓበሬታ ሓደ ማዓልቲ ኣብ ባርካ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ንኽልተ ሰሙናት ኣዕሪፈን ነበራ፡ ሽዑ ሓደ ገዲም ተጋዳላይ ከምዚ ኢሉ ኣዕለለና። ኣብ 1981 ኣብቲ ትሪኡዎ ዘለኹም፡ ነቲ ጥቓና ዝነበረ ዝዓነወ ገዛውቲ ኣመልኪቱ፡ 19 ተጋደልቲ ዓማ ገሊኦም ብረት ዝዓጠቑ ገሊኦም ዘይዓጠቑ ነቲ ማእለያ ዘይነበሮ ዝተቐበረን ዘይተቐበረን ንብረትን ቃንጫ ዝመስል ሓደስቲ ኣጽዋራትን ክሕልው ምስ ጸንሑና፡ ኣይተኮሱን ኢዶም ሂቦም፡ ምስ ማረኽናዮም፡ እዚ ዝኣክል ንብረት ገዲፎም’ሲ ትም ኣይክብሉን’ዮም፡ ስለዚ፡ ውድብ ጀብሃ ክሃጅም’ዩ ብምባል ኣብ ተጠንቀቕ ውዒልና ንጽባሒቱ ግና ገሪሙና ዝሃጅም ሓይሊ ብዘይምንባሩ፡ ሽዑ፡ እሮማይ ጀብሃ ተደፊኦም ማለት’ዩ ብምባል ተዛነ ኮይኑ በለና። ሽዑ እቶም ኣርባዕተ ንኸውን ጽን ኢልና ንሰምዖ ዝነበርና ካብኡ’ኸ ዳኣ ኢልና ሓተትናዮ፡ ካብኡ ዳኣ ጉዕዞና ቀጺልና በለና፡ ኣነ ሽዑ እቶም 19 ተጋደልቲ ጀብሃ’ኸ ዳኣ በልኩዎ፡ ቁልቁል ዝኣፋ ንዖኦም ዳኣ ደግደግ ኣቢልናዮም በልኒ፡ ንኹሎም ቀጸለ ሕቶይ፡ ቅልጥፍ ኢሉ እንታይ ዳኣ ክንገብሮም ምስ በለኒ፡ ኤርትራውያን ኮለው መለስኩሉ፡ ግና ኣይመለሰለይን፡ እዝን ወዲ ከምዝን ከርሲ ኤርትራ ክንደይ ታሪኽ ሲኦል ኢዩ ጼሩ ዘሎ።
ብኸምዝን ወዲ ከምዝን ዝጠፍኡ ሓርበኛታት ኣብ መዝገብ ሱውኣት ጀብሃ ምስተሳእኑ፡ ኣነ ዝፈልጠን ቡዙሓት ኣዴታት ናይ ዓቕሊ ጽበት ክሳብ ሎሚ ስንቀን ቆጺረን ካብ ኤርትራ ናብ ሱዳን እንዳተመላለሳ ወደይ ዝራኣየ ብምባል ሃሰው ዝብላ ከብድኻ ዝበልዓ ብዙሓት’የን። ስለዚ፡ ኣቶ ረድኢ ገለ ከምዚኢታት ጆባእ ደኾን ይብለና ዝብል ትጽቢት’ሲ ኔሩኒ ኢዩ ብዘይ ቃልዓለም።
ኣብ መጽሓፍካ ኣብቲ ንታሪኽ ሂወትካ ዝምልከት ግና ነቲ ሓፈሻዊ ለላዕሉ ጥራይ ዳህሲስካ ብምሕላፍ፡ ኣብ ቃልሲ ብዓቕመይን ኣብ ዝተመደብኩሉ ሰሪሐ ኢየ፡ ግና ብዛዕባ’ኡ ኣይክዛረብን ኢየ ኢልካ ስለ ዝደምደምካ፡ ንባዓል መስፍን ሓጎስ ክትነቅፍ ዝኾነ ሕልናዊ ልዕልና የብልካን።
ብናተይ ርኢቶ፡ ንመጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ እቲ ሓርኢ ደርሆ ኣብ ነጸላ ኮይኑዋ ዘሎ ዝብሎ፡ ኣሕጽር ኣሕጽር ኣቢለ ክሕብረካ ኢየ፡ ቡቑዕ መልሲ ድማ ካባኻ ካብ ኣቶ ረድኢ መሓሪ ክጽበ ኢየ። ካልኦት ውን ብተሌፎን ወይ ብጹሑፍ ክልእኩልካ ኢዮም ዝብል ግምት ኣለኒ።
1.ኣብ ምዕራፍ 3 ገጽ 89 ሕጡብ 2
ኢሳይያስ ብደምን ገበንን ገዳይም ተቓለስቲ ኪዳነ ክፍሉን ወልዳይ ግደይን ዝጀመረ፡ ናብ ሕቡእ ቅንጸላ 270 ሙሁራት ኤርትራውያን(ስርየት-ኣዲስ)ፎግፊጉ ኣተወ ዝበልካዮ ኣቶ ረድኢ።
መጀመርታ፡ ስርየት ማለት እኮ ብዓረብ ሓንቲ ሓይሊ ማለት ኢዩ ብወታሃደራዊ መግለጺኡ። ተወሳኺ፡ ኣብ መባእታዊ ፖለቲካዊ ትምህርቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ንሓደስትን ገዳይምን ዝዋሃብ ዝነበረ፡ ካብ 70 ክሳብ 120 ዝኾኑ መብዛሕቶኦም ሙሁራት ደቂ ከበሳ፡ ብቅያደል-ዓማ ከምዝተቐንጸሉ ንማሃር ነበርና፡ ሓንቲ ሓይሊ ድማ ብዝሓ ክሳብ ክንደይ ድዩ ኣብ ህዝባዊ ግንባርን ኣብ ተ.ሓ..ኤ.ን?። ስለዚ 270’ሲ ኣይተጋነነን ዶ ጥራይ ዘይኮነስ ጠገለ ኣይሳኣነን’ዶ ይመስለካ።
2. ኣብ ምዕራፍ 3 ገጽ 94 ሕጡብ 3
ተንኮለኛ ኢሳይያስ ንሸኽ ሹም ሙሓመድ ተራኺቡ ከሕንኖምን ክውድቦምን ጀመረ። እንኩመ እዘን 300 ቅርሺ እዚኣተን መሊእኩም ን ኣብርሃም ተወልደ ብስሚ ከም ዝመውት ግበሩ ኢሉ ኣብ ስምምዕ ኣተወ ዝበልካዮ ኣቶ ረድኢ መሓሪ።
እዚ ኣባሃህላ’ዚ ኣዝዩ ሰራምን ሓደገኛን ስለዝኾነ፡ ኣኮታተይ ደቂ ሳሆ ከምዚ ኣነ ዝሓተካ ዘለኹ፡ ብቕትለት ኣብርሃም ተወልደ ከሲስካና ስለዘለኻ ሃየ መርትዖ ኣቕርብ እንተተባሃልካስ መልሲ ኣለካ ዶ?።
3. ኣብ ምዕራፍ 4 ገጽ 150 ሕጡብ 2
ዝገደደ ድርብ በለጽ፡ ናይዚ ዓመት’ዚ ከኣ፡ “ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ብሄር ትግርኛ ኢዩ” ዝብሉ ሓደስቲ ሶቅራጥሳት ተቐልቂሎም ምህላዎም የሕዝን ዝበልካዮ ናይ ምቁንጻብ ቃላት ኣቶ ረድኢ መሓሪ።
ድርብ ሓቅን ድርብ ትብዓትን እምበር ይብለካ።
ተበለጽትስ ንዕዘቦም ኣለና ንዶላራት ሃነፍነፍ ክብሉ። መጀመርታ፡ ሓደስቲ ማለትካ ንምንታይ ኢዮም ሓደስቲ?፡ ንህግደፍ ብጋህድን ብትብዓትን ምቁዋም ማለትካ ኣንተኾይኑ፡ ኣቶ ረድኢ ንስኻ ኢኻ ሓድሽ። እንተ ነቲ ሶቅራጥሳት ዝበልካዮ እሞ፡ ሶቅራጥስ ሓደ ፉሉጥ ግሪኻዊ ናይ ዓለምና ፍላስፋ ኮይኑ፡ ብቶሞኩሮን ብትምህርትን ብምርምርን ኣዝዩ ዝበሰለ ሰብ ኮይኑ፡ መለለይ ባህርያቱ ድማ ፍትሒ, ሓቂ, ትብዓት ካብ መትከሉ ፈልከት ዘይብል ንዝኣምነሉ ኩሉ ዓይነት ዋጋ ክኸፍል ዱሉው ነበረ። ንኹሉ እቲ ቡሉጽ ስራሕ ንዓለም ዘበርከቶ፡ ባዕሉ እኳ ተዘይ ደብተሮ፡ ግና መምህር ናይ ባዓል ፕላቶስ ስለዝነበረ፡ ድሕሪ እቲ ነቲ ናይ ሽዑ እዋን መለኽቲ ግሪኻውያን ዘርእዮ ዝነበረ ተባዕ ተቓውሞ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ንሞት ተፈረደ።
ይኹን እንበር ሽዑ ዝቐረበሉ ምርጫ፡ እቕሬታ ክሓትት፡ ብገንዘብ ክቕጻዕ ወይ ድማ ሀምሎክ ዝተባህለ መርዚ ብምስታይ ብሞት ክቕጻዕ። ኮምኡ ውን ብፈተውቱ ነቶም ሓለውቲ ቤት ማእሰርቲ ጉቦ ብምኽፋል ካብ ቤት ማእሰርቲ ንኸህድምዎ ዕድል እንተነበሮ፡ ሶቕራጠስ ግና፡ ምእንቲ ሓቅን ፍትሕን ደሞክራስን፡ ብኢደ ወነኑ መርዚ ሀምሎክ ብምስታይ፡ ኣይምብርከኽን እምቢ ንመለኽቲ እምቢ ንዓመጽቲ ብምባል ኣብ 470 ዓ.ም.ፈ. ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ካብዛ ክፍኣትን በለጽን ሽርሕን ወገንን ቅትለትን ስስዐን ዓመጽን ዝመልኣ ዓለምና ሓንሳብን ንሓዋሩን ብሞት ተሰናቢቱ።
ስለዚ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ከም ሶቅራጥስ ንሙዃን ድማ ኩሉ ማዓስ ይኽእሎ። ነቲ ተመራሚሩን ብተሞኩሮን ብብቕዓቱን ዝበጽሖ ደረጃ ሃብቲ ፍልጠት፡ ነቶም ቁኑዓትን ገርዛማትን ተበለጽትን ጸየቕትን ሱሱዓትን ወገናውያንን ደቂ ሰባት፡ ሓቂ ኣብ ዝድርጉሓሎም ዝነበረ ግዜ፡ ብፍላይ ካብቶም ገርዛማትን ተበለጽትን ጸየቕትን ሱሱዓትን መለኽትን፡ እዚ ዘይባሃል ተቓውሞን ኩነኔን ተጻብኦን ገጢሙዎ ኢዩ። ይኹን እንበር ካብ እምነቱን መትከሉን ፈልከት ዘይብል ሰብ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ናቱ ራእይን ስነ ሞጎትን ግና ተኣሚኑሉ ንምዕራባዊ ዓለም መሰረት ፍትሕን ደሞክራስ ክኸውን በቒዑን፡ ታሪኹ ድማ ንዘልኣለም ብደቂ ሰባት ብጹቡቕ ክዝከር ይነብር ኣሎ።
ብዛዕባ ህግደፍ ናይ ክርስቲያን ዲዩ ኣይኮነን ቅድሚ ምምላሰይ፡ ህግደፍ ንዓይ መንግስተይ ኣይኮነን ኣይኣምነሉን ውን ኢየ። ምኽንያቱ፡ ብህዝቢ ዘይተመረጸ ሕጋዊ ስለ ዘይኮነ።
ናይ ክርስቲያን ድዩ ኣይኮነን ንዝብል ሕቶ ውን፡ ንኣፋፉኖት ዘይብሉ ሰብ ንከረድኦ ቡዙሕ ምተንተንኩ፡ እንተ ንዓኻ ንኣቶ ረድኢ መሓሪ ግና፡ ከም ኣቋርጻ መሸላ ረርእሱ ኮፍ ኮፍ ከብለልካ ኢየ። እዚ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ብሓይሊ ጨቢጡ ዘሎ ጉጅለ፡ ክብገስ ኮሎ ንብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምሕንኳልን ንጸይቅን ዝተበገሰ ኮይኑ፡ ሃይለስላሴ ምስ ሞቶ ግና ማኣዝኑ ብምቕያር፡ ስልቲ ቀይሩ ብነጻነት ኤርትራ እንዳዘመረ, ሓላይ ክርስቲያን መሲሉ ብሃይማኖት ንህዝብን ተጋደልትን እንዳሳሓለን እንዳ ኣጋገየን ን ኣስላም ንምድኻም ኩሉ ዝካኣሎ ብምስራሕ ኣብዚ ዘለዎ ደረጃ በጺሑ። ኢሳይያስ ኣስላማይ ተዝኸውን ኔሩ እሞ እዚ ኩሉ ገበናት እንዳተፈጸመ እንታይኮን ምስራአና?።
ክደግመልካ’የ ሕጂ ውን ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ እቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ, ቁጠባዊ, ወታሃደራዊ ኮታ ሃገር ፉጹም ተቖጻጺሩ ዘሎ ብሄር፡ ክፋል ብሄር ትግርኛ ክርስቲያን ኢዩ። ኮምኡ ውን እቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ፡ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ዝነበረ ሕቡእ ሰልፊ ሰልፊ ጸይቂ፡ ንስልጣን ኢሳይያስ ዝሕሉ ንዓብላልነት ክርስቲያን ዘረጋግጽ፡ ንሓርበኛታት ንቁኑዓት ኣስላምን ክርስቲያንን ዘዳኽምን ዝቕንጽልን፡ ዝነበረን ዘሎን ብክርስቲያን ዝቖመን ዝተዓብለለን ኮይኑ፡ ሓደ ክልተ ኣስላም ውን ኣብ ትርጉም ዘይብሉ ቦታ ንይምሰል ንፍርዲ ኣይርትዑና ዘለውዎ ጉጅለ ኢዩ።
ሎሚ ውን ዝተፈላለየ ኣስማት ወይ ሕብሪ ይዋሃቦ፡ ወዲ ዱሙ ከም ቀደሙ፡ እቲ ናይ ጸይቂ ሰልፊ ኣብ ቦቱኡ ኣሎ፡ እቲ ዓብላልነትን ገበናትን ትምክሕትን ድማ ኣብ ቦትኡ ኣሎ። ኩሎም እቶም ክሳብ ሱዳን ዝቕንጽሉን፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣብ ውሽጢ ተጋደልትን ህዝብን ብሃይማኖት ሰባት ዝስሕሉን ኣእሙሮ ዝምርዙን፡ ሓርበኛታት ዝቕንጽሉን ዝነበሩን ዘለውን፡ ካብታ ኣቶ ረድኢ መሓሪ ንነዊሕ ዘገልገልካላ ሰልፊ ጥፍኣት ኢዮም ዝጫጭሑ ዝነበሩ። ምስዞም ሰብ ደምና ድማ ሓደ ማዓልቲ ምትሕስሳብ ዘይተርፍ ኢዩ።
ብሄሮም ትግርኛ ካብ ኮነ ሃይማኖቶም ክርስቲያን ካብ ኮነ ዳኣ’ሞ እንታይ ኢልና ኢና ክንጽውዖም፡ ሂንዱ, የኡድ, ወይ ቡዳ። ግርም እባ ተፈሊጥና ኢልካ ምንጽርጻር፡ ንሓቅስ ፈቲና ጸሊእና ንውሓጣ ዳኣ፡ ድሕሪኡ ድማ’ዩ ዕርቅን ምትእምማንን ሓዳስን ሰላምን ብልጽግትን ኤርትራ ክትምስረት ትኽእል።
ናይዞም ጸየቕትን ቀንጸልትን ከምዚ ዝጠቐስኩዎ ኮይኑ፡ ነቶም ኣበሳን ሓጢያትን ዘይብሎም ክርስቲያን ብሄር ትግርኛ ኣሕዋትና ግና፡ ሰባት ክንከስብ ከይበልና ዝተነፍሐ ይነፋሕ፡ ሕጂ ውን ኣብ ውራይካ ዝዕጠቑ ኣብ ጸገምካ ዝምክቱ ሰብ መትከል ኢልና ኢና ክንጠቕሶም። ምኽንያቱ እቲ ሓቂ ንሱ ስለ ዝኾነ ንሓቂ ምድጋፍ ድማ ፍትሒ ስለዝኾነ።
ጸገም እኳ ረኺብና፡ ጅግና ህዝቢ ትግራይ ፈታዊ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ጸላኢ ኣይከነን ኢልና እንተጻሓፍና፡ ብገለ ወገናት ሎምስ ድማ ንተጋሩ’ሲ ጀጋኑን ፈተውትናን ክትብል ብምባል ኣፍንጫኻ ምንፋሕ። ኣነ ኣብ ውሽጢ እቲ ዘይተበከለ ንፋስን ባህልን ስነ ምግባርን ቋንቋን፡ ሙዕቡልን ፍትሓውን ሕብረተሰብ ኣብ ገጠር ከበሳ ኢየ ተወሊደን ዓብየን እንተጻሓፍና፡ ብገለ ወገናት ደቂ ከበሳ ወይ ክርስቲያን ዳኣ ካብ ማዓስ ኢዮም ፍትሓውያን ኮይኖም ብምባል ሰላምታ ምኽላእ። ንስንፍናን ብዕልግናን ዝወቅስ እንተጻሓፍና ድማ፡ ነዴታትካ ክትጸርፍ ኢልካ ምህንዳድ ወ.ዘ.ተ.ን ብምባል ንገብሮ እኮ ጠፊኡና። ነቶም ጠወቕትን ሃለልትን ተረፍ ማሕበር ኣንድነት ግብረ መልሲ ኣብ ዝሃብናሉ ድማ፡ ንጻሓይ ክትሽፍን ሓፍ ኮፍ ምባል።
4. ኣብ ምዕራፍ 6 ገጽ 183 ሕጡብ 2
ዘይከምቶም ኣብ 1975 ናጽነት ቀሪባ ኣላ ኢሎም ካብ ሱዑዲያ ዝተሰለፉ “ሑሪያ ገሪባ” ኩሉ ተጋዳላይ፡ ድሕሪ መሪርን ዝተናውሐን ቃልሲ እንኮ ማዓልቲ ናጽነት ከም እትትግበር እምነቱ ሙሉእ እዩ ዝነበረ ዝበልካዮ ውን ኣቶ ረድኢ።
ረድኢ መሓሪ ክሳብ ክንደይ ዱሑርን ተበላጽን ሰብ ሙዃንካ በለጭ ኣቢሉ የረድእ። ምኽንያቱ፡ እዚ ኣባሃህላ’ዚ ካባኻስ ኮድድ መልእኽቲ ትሰድድ ኣለኻ ማለት እኳ’ዩ። ኣባሃህላኻ፡ ካበይ ተበጊሱን ንመን ዕላማ ዝገበረን ምዃኑ ድማ ፉሉይ ብልሒ ዘድሊዮ ኣይኮነን። ግርም እባ ገበታ ድሕረትን ጽልእን ተሰኪምካ ኢሳይያስ ከምዚ ገበረ መስፍን ከምዚ ደገመ ኢልካ ሃተፍተፍ።
እታ ካብ ዓድኻ ኳዜን ናብ ቃልሲ ዝተበገስካላ ማዓልቲ፡ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ 1991 ከምዝዕወት ትፈልጥ ኔርካ ማለት ድዩ፡ እቲ ሓቂ ግና፡ ተጋደልቲ ካብ ኣመሪካ ይሰለፉ ካብ ጀርመን፡ ካብ ኢትዮጵያ ይሰለፉ ካብ ሱዑዲያ፡ ኮምኡ ውን ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ኣብ 1977 ሎሚ ለይቲ ደኾን ይኣትው ኣስመራ ወይ ድሕሪ ሰሙን ዝባሃለሉ ዝነበረ እዋን፡ ከም ሽንቲ ገመል ቃልሲ ንድሕሪት ተመሊሱ ዝነውሐ ግዜ ክኸስር ዝላዓለ መስዋእቲ ክኸፍል ከም ሙዃኑ ዝፈልጥ ኔሩ ድዩ።
ኣባሃህላኻ ኣብታ ሰልፊ ጸይቂ ዝተማሃርካያ ንሰባት ብዝምባሌኦም ኣስዲዕካን ኣራሳሲንካን ከም ጓንቲ ትጥቀመሎም ዝብል ኣከያይዳ ተኸቲልካ ዲኻ፡ ወላስ ነቶም ተረፍ መረፍ ማሕበር ኣንድነትን ደቂ ኮማንዲስን ዝውንኑዋ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ግብረ መልሲ ኣብዝተዋህበሉ፡ ብዛዕባ እቶም ደም ኤርትራውያን ዘፍሰሱን ሃገር ኣሕሊፎም ዝሃቡን፡ ሃይለስላሴ ምስ ሞቶም ግና ናብ ዘብሉዎ ስለ ዘይነበሮምን ዓድታት ዓዲ ተኽላይን ዓዲ ገብሩን ወኪዱባን ካልኦትን ገጠራት ከበሳ ዘይተጸበይዎ ክነዳ ምስ ጀመራ፡ ኣብ ከተማታት ውን ማሕነቕቲ ምስ ጀመረ፡ ኣብ 1975 ናብ ቃልሲ ክስለፉ ዝጀመሩ ናይ ስጋ ኮይኑካ። ንዕኡ ግብረ መልሲ እንተ ኾይኑ ግና ፉጹም ኣይካኣልካሉን፡ ነታ መጽሓፍ ውን ኣፍኲስካያ፡ ምኽንያቱ ኣይምስኡ ኣይምስጥቕኡ ጥር ኢልካ ኮይኑ።
5. ኣብ ምዕራፍ 12 ገጽ 370 ሕጡብ 2
እቲ ዝጎልሐ ታሪኽ ሽፍትነት ኣብ ኤርትራ ብዘመነ ግዝኣት ዓባይ ብሪጣኒያ ከምዝነበረ ታሪኽ ይነግረና። ሽፍትነት ንዝምታን ዝናን ኢዩ ዝነበረ። እቲ ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ዘይነበረትሉ ዓመታት ዝነበረ ሽፍትነት፡ እቲ ሽፍታ ለይቲ ኣብ ጣሻታትን ጸልማትን ኢዩ ዝዘምትን ዝቐትልን ዝነበረ ድማ በልካ ኣቶ ረድኢ።
ወይ ጉድ፡ እቶም ሸፋቱ ደቂ ኣየናይ ብሄር ኢዮም? መን ኢዩ’ኸ ወዲቡዎም፡ መን ዝሃቦም ብረት’ከ? ኣበየናይ ቦታ’ኸ ኢዮም ዝዘምቱን ዝቐትሉን ዝነበሩ” እቲ ግዳይ ዝምታን ቅትለትን’ከ መን ነበረ?።
ኣብዚ ብሓቂ ነቶም ኣብ ውራይካ ዝዕጠቑ ኣብ ጸገምካ ዝምክቱ ኢለ ዝጠቕሶም ፈራሃት እግዝኣብሄር ዝኾኑ ክርስቲያን ብሄር ትግርኛ ከየሰክፍ ምእንቲ ኣይምልሶን ኢየ፡ ኣብ ታሪኽ ዝተሰነደን ኩሉ ዝፈልጦን ድማ ስለ ዝኾነ። ንኣቶ ረድኢ መሓሪ ግና ዓገብ ታሪኽ ክትስርዝ ምፍታን ዓሻ ድፍረት’ዩ ጥራይ ኢየ ዝብለካ ንሕጂ!!!
6. ኣብ ምዕራፍ 12 ገጽ 385 ሕጡብ 2
ገበነኛ ኢሳይያስ ንስርዓት ኮምዩኒዝም ከም ጉልባብ ገይሩ፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ብሃይማኖት ንምክፍፋል ዝገብሮ ዝነበረ ፍልስልስ ኣየቋረጾን ድሕሪ ምባልካ ኣቶ ረድኢ፡ ከምቲ ኣብ ተኸተልቲ እምነት ጆሆቫን ጴንጠን ዝወሰዶ ናይ ምእሳርን ምብራርን ስጉምቲታት፡ ናብ ውሽጢ ሃይማኖት ኣስላም ብምእታው ከኣ ብስም “ጫሓማት” ዝብል ሰባብ ምኽንያት፡ ቡዙሓት ደቀባት ኤርትራውያን ካብ መታሕት ኤርትራ /ከረን፡ ሓጋዝ፡ ኣቑርደት፡ ተሰነይ፡ ወ.ዘ.ተ…/ሰባት ኣሰረ፡ ኣንጻረይ ክስለፉ ኢዮም ንዝበሎም ቡዙሓት ደቂ ብሄር ኩናማ ከም ዝኣሰሮም ውን እፈልጥ’የ በልካ ኣቶ ረድኢ።
እሞ ነቶም ኣብ ቆላታት ኤርትራ ዝተኣሰሩ ካብ ፈለጥካ ዳኣ፡ ነቶም መጭወይቶምን ምሕቃቖምን ህዝቢ ኤርትራ ኣጸቢቑ ዝፈልጦም ኣማኢት ደቀባት ከበሳ ኣስላም ዘይምዝካርካ ዳኣ እንታይ ኢዩ ምስጢሩ!!! እዞም ግዳያት እዚኣቶም እኳ፡ ካብ ገጠራትን ከተማታትን ሰራየ፡ ኣከለጉዛይ፡ ሓማሴየን’ዶ ኣይኮኑን። ንምርዓድን ኣራእስ ንምድናንን ተባሂሉ ዝተወሰደ ናይ ቦጅቧጃት ሱጉምቲ’ዶ ኣይኮነን ዝነበረ፡ ዝፈጸሙዎ ገበናት’ከ ኣሎ ድዩ?።
7. ኣብ ምዕራፍ 13 ገጽ 398 ሕጡብ 3
እቲ ገዛእቲ ሓይሊታት ንረብሕኦም ኢሎም ዘተኣታተውዎ ኣውራጃውን ሃይማኖታውን ምምቕቓላት፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣጥፊእናዮ ክንስና ዝበልካዮ ኣቶ ረድኢ።
ናዓ ዳኣ ኣይፋልካን፡ ዝኣኽለን ጥሒነን’ሲ ባዓለማርያም ይብላ ዝብሉዎ ከምዚ’ዩ፡ ኣብ ሜዳ ኣጥፊእናዮ እንተንኸውን፡ ደቂ ገለ ኣውራጃ ብደቂ ካልእ ኣውራጃ ግዳይ ቅንጸላን ምብላል ታሪኾምን ኣይምኾኑን። ኣብ ሜዳ ኣጥፊእናዮ እንተንኸውን፡ ደቂ ሓደ ሃይማኖት ኣንጻር ደቂ ካልእ ሃይማኖት ዝቐንዐ ምስጢራዊ ሰልፊ መስሪቶም ቀተልቲ መልሚሎም ሓርበኛታት ኣይምኾስተሩን። እዚ ስለ ዝነበረን ዘሎን፡ ሀገረ ኤርትራ ከምዚ ትዕዘባ ዘለኻ፡ ከም ሊባኖስን ዒራቕን ሶማልን ንኽትከውን ዝተረፋ የለን። እዚ ግምት ወይ ትምቢት ኣይኮነን፡ እንታይ ዳኣ ኩውንነትና ኢዩ ፈቲና ጸሊእና።
8. ኣብ ምዕራፍ 16 ገጽ 492 ሕጡብ 2
ገዛእቲ ኤርትራ ዝነበሩ፡ ብኣውራጃ ይመቓቕሉ፡ ብሄር ምስ ብሄር የተሃናኹቱ፡ ኣስላም ምስ ክርስቲያን የተፋንኑ፡ ሸፋቱ ኣዕጢቖም የዋፍሩ ውን ወሰኽካ ኣቶ ረድኢ።
ኣብዚ እነሀ ዘረባ ዝብሉኹም ኮምዚ ኢዩ። እዚ ምዕራፍ ናይታ መጽሓፍ፡ ምስ ምዕራፍ 12 ገጽ 370 ሕጡብ 2 ብፉጹም ይገራጮ። ስለዚ ናይ ኣጻሓሕፋ ጌጋ ዲና ክንብሎ ወይ ሓቂ ሞሊቛ ወጺኣ፡ እቲ ፍርዲ ን ኣንበብቲ ይገድፎ።
ኩቡራት ኣንበብቲ ክሳብ ኣብዝመጽእ ጹሑፈይ ንራኸብ ሰላም ንኹልና ኣብ ዘዘለናዮ።


text:
………………እዘን ደቂ ኣንስትዮ ኣቐዲመን ኣብ ውሽጢ ኣስመራ ኣብ ቀጽሪ ኤክስፖ፡ ተዓሊመን ብምንባረን ገና ናይ ጋሕተላይ ታዕሊም ተሪፉክን ኣሎ ብዝብል ምኽንያት እዩ እዚ ምፍርራህ ዝተሓወሶ መጸዋዕታ ቀሪቡለን ዘሎ፡፡………….Full Article
ዲሞክራስያዊ ማሕበር መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ሃገረ ጀርመን በቶም ንትምህርቲ ኣብ ስደት ዝነበሩ ተመሃሮ ክምስረት እንከሎ፡ ቀንዲ ዕላምኡ ንዋታውን ሞራላውን ደገፍ ነቲ ብረታዊ ቃልሲ ብተ.ሓ.ኤ. ዝኸይድ ዝነበረ ንምግባር ኢዩ።Full Article
ዲ.ማ.መ.ኤ ማእከል ዝገበረ 40 ዓመታት ናይ ቃልሲ ዕድመ እወ ንናጽነት ኤርትራ ብምባል መሪር ቃልሲ ሓሊፉ’ዩ፣ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ እንተኾነ’ውን ምእንቲ ፍትሕን ማዕርነትን ኮታስ ብሓፈሽኡ ዲሞክራስያዊት ኤርትራ ንምህናጽ ተቓሊሱ ዘቃልስ ...Full Article
ቃልሲ ከም ሽሙ ቃልሲ ኢዩ: ኣብ ሽትኡ ንምብጻሕ ዝግበር ርብርብ ማርካን እስጋምበቲን ዝጠብሱልካ ደቂ ሕድርትና ከምዘለዉ ከየስተብሃልካ ዘብዘብ ምባል ጸገም የብሉን: እቲ ጸገምስ ንዝኣተወካ ሕልኮ በጢስካ ዘይምውጻእ ኢዩ:: ብግርህነት ...Full Article
ብምኽንያት በዓለ ትንሳኤ ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንህዝበ ክርስትያን ድማ ብፍላይ፡ እንቋዕ ናብ ቁዱስ በዓለ ትንሳኤ (ፋሲካ) ኣብጸሓኩም/ና ብምባል ብቕድስና ጎይታ እየሱስ ክርስቶስ ጾመ ልጓም ክፈትሓልኩም/ና ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ...Full Article
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ስደት ዓለምን ዝኸፈሎ መስዋእትነትን ዘሕለፎ መሪር ቃልስን መዘና ኣይነበሮን። ካብ ማእከላይ ምብራቕ ክሳብ ምዕራብ ዓለም ኤውሮጳን ኤመሪካን ብምትእስሳር እተኻየደ ቃልሲ ንምዝርዛሩ ማህደር ታሪኽ ገንጺልካ ...Full Article
Die Eritreische DemokratischeYugendunion e.V. (EDJU) in Deutschland feiert dieses Jahr ihr 40-jähriges Jubiläum.Full Article
ኽቡራትን ኽቡራንን ተካታተልቲ ዕድመ ምስረታ ዲ.ማ.መ .ኤ. ንዕለት 02.05.2015 ኣብ ፍራንክፈርት ዩኒቨርስቲ ከብዕል ምዃኑ ሓቢርና ነርና: ታሪኻዊ ማሕበር ዝመስረቱ: ዓብደላ ሮሞዳን፣ዓብደልቃድ ኢብራሂም ፣ዓብዱ ሙሳ፣ ነፍስሄር ሽኽ ኣሕመድ መሓምደ፣ ሳህለ ...Full Article
ከም ዝፍለጥ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን᎓ ካብ ማዓስከራት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮዽያን ካብ ኤውሮዻን ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ወሪዶምስ ንኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ጽዑቕ ኣካላዊ ምንቅስቃስ᎓ ወተሃደራዊ᎓ ፖለቲካዊን᎓ ስነምግባራውን ታዕሊም ተጸሚዶም ...Full Article


text:
ዜና ዕረፍት ብፁዕ አቡነ ማርቆስ
‘በድርየኒ ፈጸምኩ ወሃይማኖትየኒ ዐቀብኩ ሠናየ ገድለ ተጋደልኩ . . . / ሠናይ ገድሊ ተጋዲለ፡ ሃይማኖተይ ኣጽኒዐ ጕያይ ፈጺመ እየ’ (2ይ ጢሞ. 4፡7)
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ብዝኃደሮም ሕማም ንነዊኅ እዋን ኣብ ሃገራት ዓባይ ብሪጣንያን እስራኤልን ክሕከሙ ድኅሪ ምጽናሕ ቀዳም 30 መጋቢት 2009 ዓ.ም (08 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም.ፈ) ኣብ ከተማ ሎንደን ኣብ መበል 86 ዓመቶም ዓሪፎም።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ “ዘእምንእሱ ሕይወቱ ውስተ ቤተ እግዚአብሔር/ ካብ ሕፃንነቱ ሕይወቱ ኣብ ቤት እግዚአብሔር” ከምዝብል፣ ካብ ጊዜ ንእስቶም ኣትኂዞም ንቤተ ክርስቲያን ተወፍዮም ዘገልገሉ፣ ቅድምን ድኅርን ናፅነት ሃገርና ኣብ ዝተፈላለየ መንፈሳዊ ጽፍሒ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ንሕዝበ ክርስቲያን ዝጓሰዩ ኣቦ እዮም ነይሮም።
ኣብ ገዳሞም ገዳም ደብረ ምዕዋን ኣቡነ ብፁዕ ኣምላክ (ጐደይቲ) ብዙኅ ኣበርክቶ ዝገበሩ ኮይኖም ድኅሪ ሢመተ ጵጵስናኦም ድማ ካብ ታኅሣሥ 1988 ዓ.ም. (1995 ዓ.ም.ፈ) ጀሚሮም ኣባል ቅዱስ ሲኖዶስ ብምዃን ኃላፊ ወፃኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ፣ ኣባል ቀዋሚ ሲኖዶስ፣ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፣ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ . . . ብደረጃ ኃላፍነት ኣገልጊሎም እዮም።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ብምኽንያት ስእነት ጥዕና ንነዊኅ ጊዜ ዕረፍቲ ክወሃቦም ንቅዱስ ሲኖዶስ ክሓቱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብውሳነ ቅዱስ ሲኖዶስ ካብ 18 ጥሪ 2007 ዓ.ም ኣትኂዞም ካብ ኃላፍነት ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ኣዕሪፎም፣ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን እናገልገሉ ከምዝጸንሑ ይፈለጥ።
ብሕማም ተሰኒፎም ኣብ ኢየሩሳሌምን ሎንደንን ሕክምናዊ ምክትታል ይገብሩሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፣ ልኡኽ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዘለዉዎ ቦታ ብምብጻሕ ጥዕናኦም ዝከታተልን ዝራድኦምን ብምምዳብ ጉዳዮም ብቐረባ ክከታተል ምጽንሑ ይፍለጥ።
ንሥርዓተ ቀብሮም ዝምልከት ቅዱስ ሲኖዶስ ድኅሪ ዚገብሮ ሕፁፅ ጉባኤ ንሕዝበ ክርስቲያን ኪገልጽ እዩ።


text:
ፖለቲካዊ ሕምዙቕዙቕ ሃገርና 🔫 by Gebreselase
—————————
እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንሪኦ ዘለና ኣሰካፊ ፖለቲካዊ ሑምዝቕዙቕ ናይቶም ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተፈጸሙ ጌጋታት ውጺኢት እዩ። ንዝሓለፉ ዒስራ ዝኾኑ ዓመታት ንውድባት ኢህወዴግ ኣብ ሓደ ጠሚሩ ሒዙ ዝነበረ ነገር እቲ ህወሓት ሒዙዎ ዝመጽአን ኣብ ቃልሲ ናብ ኩሎም ውድባት ኣስሪጸዮ ዝብሎ ናይ ሓባር ሃገራዊ ዕላማን ፖለቲካዊ መትከላትን ዘይኮነስ ብዋናነት ንቲ ግንባር ኣብ ሓደ መስርሕ ቐይዱ ናይ ምምራሕን ተፅዕኖ ናይ ምፍጣርን ዝለዓለ ተኽእሎ ዝነበሮ ጠ/ሚ መለስ ዜናዊ እዩ። ምስኡ ተወሳኺ ድማ መንግስታዊ ስልጣን ዝብህጉ ኣብተን ውድባት ዝዓሰሉ ኣባላት ኣመራርሓ ስለዝነበሩን እዩ። እዙይ ንምርዳእ ናይ ሮኬት ሳይንቲስት ምዃን ኣይሓትትን። እዚ ሓቂ ጠ/ሚ መለስ ዜናዊ ምስሓለፉ ብዙሕ እንተይከደ ተጋሂዱ እዩ። ብኣዴን ገለ ሓቢኡዎ ዝነበረ ገለ’ውን ሒዙዎም ዝጉዓዝ ዝነበረ ግልጺ ዝኾኑ ናይ ስልጣን ግዕዝይና፣ ትምክሕቲን ጸቢብነትን ኣብ ኣደባባይ ንምግሃድ ጊዜ ኣይወሰዶን። እቲ ንብኣዴን ወሪሱ ዘሎ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ድሕሪ መለስ ዘርኣዮም ባህሪያት ብዋናነት ጸረ ህዝቢ፣ ትምክሕቲን ፀቢብነትን መግለጺኦም ኮይኖም ሽርሒን ቀይዲ በተኽ ኣካይዳትትን ዝዓሰሎ ነይሩን ይቕፅልን ኣሎ።
ከምኡ ብምኻኑ ድማ ኣሉታዊ ብዝኾነ ኣገባብ ናይ መለስ ናይ መሪሕነት ግደ ምትካእን ታሪኽ ናብ ቦትኡ ምምላስን እዩ። ብኻልእ ኣባህላ ሕማም ታሕተዋይነት (ብህወሓት ይምርሑ ስለዝበሃሉ) ካብ ምርጋፍ ዝሓለፈ ናይ ኣምሓራ ልዕልና ምርግጋፅ እዩ። እቲ ብናይ ተስዓራይነት ስምዒት ዝሳቐ ዘሎ ምስ ኣምሓራ ክልል ይኹን ምስ ሕሉፍ ስርዓታት ወይ ኣብ ሜዳ ምስ ዝተስዓሩ ውድባት ዝምድና ዘለዎም ክፋል ሕብረተሰብ እውን ናብዚ ደምበ ብምሕዋስ ብውሽጢን ብደገን ኮይኖም ምስቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ተንበርካኺ ሓይሊ ብሓደ ዓይነት ፋሽሽታዊ ኣተሓሳስባ ተጸሚዶም ይሰርሑ ከምዘለዉ ዝፍለጥ ነገር እዩ።
ከምኡ ገይርካ ኣንፃር እቲ ሰዓራይን ዓብላላይን ፖለቲካዊ ሓይሊ ተባሂሉ ዝተቐመጠ ህወሓት ብሓደ ወገን “የትግራይ የበላይነት” ወዘተ ናበልካ ብምሽቑራር ካብ ፌደራላዊ መንግስቲ ዘለዎ ቦታ ኣመናሚንካ እቲ ኣለዎ ተባሂሉ ዝሕሰብ ገዚፍ ጽዕኖ (እሞ ዘይብሉ) ትርጉም ብዘለዎ ኩነታት ምልማስ እንትኸውን (ዳርጋ ተሳኺዑ) ብቲ ካልእ ድማ ኣንፃር ህዝቢ ትግራይ ፕሮፓጋንዳዊን ኣካላዊን ጥቕዓት ብምኽፋት ኣያን ሓታቲን ዘይብሉ ህዝቢ ክኸውን´ሞ ኣብ ህወሓት ተስፋ ቖሪጹ ኣንፃሩ ጠጠው ክብል ምግባር ዝዓለመ እዩ። እዚ ናብ ተግባር ንምሽራፍ ሕቡእን ግልጺን ዝኾነ ናይ ፕሮፓጋንዳ መሳርሒ ተጠቒምካ ኣብ ልዕሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ብዘይ ኣፈላላይ ብምዝማት ህዝቢን ህወሓትን መሊእኻ ምፍታሕ ዓሊሙ ዝተንቀሳቐሰ እዩ። ንኣብነት ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኣብ ክልል ኣምሓራን ካልእ ኸባቢን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ሰፊሕ ናይ ፀለመ ጎስጓስን እስካብ ናይ ዘርኢ ምፅራይ/ምጥፋእ (ethnic cleansing) ዝኸይድ ኣካላዊ ጥቕዓትን ብምኽፋት ህወሓት ከም ውድብን መንግስቲን ንህዝቡ ክከላኸል ዘይኽእል ምዃኑ ንምርግጋፅ ዘይነዓቕ ስራሕ ተሰሪሑስ ንቐፃሊ ጥፋኣት ዘተባብዖም ውጺኢት ረኺቦም። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እስካብ መቐለ መጺኦም ኣብ ክንዲ ንተበዳሊ ኣፍልጦ ዝህቡን ይቕሬታ ዝሓቱን መሬት ሓረስቶት ትግራይ ተይወሰድና ሰላም የለን ስለዝበሉ ንሱውን ዳግም ተሳኺዑሎም።
ካብ ነዊሕ ድቃሶም ዘይተበራበሩ መራሕቲ ህወሓት ኣብ ክንዲ ንደገፍቶምን ግዱሳት ወገናቶምን ምድማፅን ምስቲ ግሁድ ሓቂ ተቓሊስካ ነገራት ብእዋኖም ምእላይ ብሓደ ወገን ኣብ ገዝኦም ዘየለ ጸላኢ ከፈጥሩ ሕርዲግ እንትብሉ ብቲ ካልእ ድማ ንቶም ንእኦምን ህዝቢ ትግራይን ከጥፍኡ ዝተለዓሉ ሎሚ ንብኣዴን ዝወረሱ ሓይሊታት ትምክሕቲ ክሕለቑሎምን ከቀባጥሩሎምን ተራእዮም ህዝቢ እውን ኣሕዚኖም እዮም። እዚ ንብኣዴን ጨዊዩ ዘሎ ሓይሊ ግዝኣተ መሬትካ ቆሪስካ ሂብካ´ውን ካብ ጥፍኣት ዝምለስ ከም ዘይኮነ ብተግባራቱ ደጋጊሙ ዘረጋግፀልና ዘሎ ሓይሊ ምዃኑ ኣብ ሰሜን ጎንደርን ዶባት ምዕራብን ደቡብን ትግራይ ሀዚ´ውን ዝገብሮም ዘሎ እከይ ተግብራት ምግንዛብ የድሊ። ዓሚ ዝነበረ ጸረ ሰላም ምንቅስቓስ ተጠርጠርቲ ንመከላኸሊ ሰራዊት ኣሕሊፍኩም ሂብኩም ዝተብሃሉ ተጋሩ ነበርቲ ታሕታይ ኣርማጭሆ ንተበደልቲ ዝበሉዎም (ፀረ ሰላም ነበር) ይቕሬታ ክሓቱን ሽውዓተ ሽሕ ቅርሺ ካሕሳ ክኸፍሉን ከምዝተገደዱ ካብ ሰላማዊያን ተበደልቲ ብጭቡጥ ኣረጋጊጽና ኢና።
እዚ ከም ዘሎ ኮይኑ። ከልቢ ብዝከፈቶ ዝብኢ ይኣቱ ከምቲ ዝበሃል ንዚ ድሕሪ ሞት ጠ/ሚ ነበር መለስ ዜናዊ ቐልጢፉ ናብ ኣዕናዊ ምንቕስቓስ ዝኣተወ ብኣዴን ዝርኣየ ኦህዴድ እውን ብሓደ ወገን ኣብ ናይዛ ሃገር ፖለቲካ ናይ ብኣዴን ዕብለላ ተይተግሃደ ንምኹላፍ፣ ብኻል ወገን ድማ ካብ ዘለዎም ዝምቡዕ ኣራእያ (ብዝሒ ህዝቢ፣ ስፍሓት መሬትን ተፈጥሮ ሃፍቲን ታሪኻዊ ናይ ተበዳላይነት ስምዒትን) ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን እዛ ሃገር ዓብላላይን ጠቕላላይን ናይ ምዃን ሕልሞም ንምግሃድ ቕጥዑ ዝጠፍኦ ኣካይዳ ይኸዱ ኣለዉ። ልክዕ ከምቲ ብኣዴን ኣብ ክልሉ ዘሎ ኩሉ ውድቀቱ ብህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ዘላኸኸን ኣብ ልዕሊ ኣብ ክልሉ ዝነብሩ ሰላማዊያን ተጋሩ ጥቅዓት ዝኸፈተን፣ ኦህዴድ እውን ብተመሳሳሊ ተጋሩን ህወሓትን ብምውንጃል ኣብ ኦሮሚያ ዝነብሩ ተጋሩ ምብስባስ መሪጹ። ተመሳሳሊ ግን ካብ ብኣዴን ቁሩብ ፍልይ ዘብሎ ድማ ኦህዴድ ኣንፃር እቶም ውድባዊ ውግንና ዘይብሎም ሓይሊ መከላኸሊ ሃገርን ሃገራዊ ደሕንነትን ብግልጺ ጠጠው ብምባል ናይ ፌደራል ትካላት ከዳኽምን ብሰፊሑ ሕገመንግስቲ ክጥሕስን ተራእዩ። ኣብ ነገርና እዚ ናይ ኦህዴድ ምንቅስቓስ ከም ናይ ብኣዴን ብናይ ውሽጢ ተምበርከኽቲን ናይ ደገ ፅንፈኛ ሓይሊታት ተጨዊዩ ብልፍንቲ ዝምወል ዘይኮነስ ኣብ ኦህዴድ ውሽጡ ብዝወቐሉ ኣባላት መሪሕነት ናይ ዓብላልነት ባህጊ ዝብገስን ዝምራሕን እዩ። ብሓጺሩ እቶም ብመንግስቲ ኤርትራን ግብፅን ዝድገፉ ኦነግን ጃዋርን ንቲ ምንቅስቓስ ብምጉህሃር (ዳውን ዳውን ወያኔ ዝብሉ፣ ጫውጫው ብምትእትታው፣ ረብሻ ብምልዕዓልን ገንዘብ ብምዱጓም) ይዕጅቡዎም እምበር ብቐንዱ እቲ ብኦነጋዊ ኣተሓሳስባ ዝሓከለ ኦህዴድ ዝገብሮ ዘሎ ምንቕስቓስ እዩ።
እዚ ምንቅስቓስ ብክራይ ኣካብነት ይኹን ብኻሊእ ይጀመር ብዘየገድስ ከይዱ ከይዱ ናይ ስልጣን ንሕንሕ ምዃኑ ኣይተረፎን። ብኣዴንን ኦህዴድን ኣቲዮምዎ ዘለዉ ዘይተኣደነ ናይ ’’ጠቅላይ ኣግላይ’’ ፖለቲካዊ ንሕንሕ ኣንፃር እቲ ግንባር (ኢህወዴግ) ዝሓዞ ፖለቲካዊ መስመር ጥራይ ዘይኮነስ ብቐንዱ ኣንፃር እቲ ሕገመንግስቲን ፌደራላዊ ስርዓትን እዩ። ኣብዚ ኩነታት ዝተግሃደ ሓቂ ግን ኣሎ። “ህወሓት ይውደቕ እምበር ካልኦትምስ ደሓን” ዝብል ፅኑዕ እምነት ዘለዎም እቲ ጭዉይ ብኣዴንን መላፍንቱን (ናይ ቀደም ሱዑራት ናይ ሎሚ ፅንፈኛታት) ናይ ኦህዴድ ምሕካል ብዝተወሰነ መልክዑ ተየደንገጾም ኣይተረፈን። ከምኡ ስለዝኾነ’ውን እዩ ምስ ኦህዴድ ዘለዎም ኣጋርነት ክገልፁ ዝተፈላለየ ምንቅስቓስ ዝገብሩ ዘለዉ። ኦህዴድውን ከምኡ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ እቲ ንብኣዴን እስካብ መሬት ምሽላም ዝኸይድ ቀብጠርጠር ዝርኣየ ኦህዴድ ንህወሓት ከም ስግኣት ምርኣይ ገዲፉ ትኹረቱን ቕድድሙን ብቐንዱ ኣብቲ ገቢሉ ናይ ኩሎም ኢድ ዝጥምዝዝ ዘሎ ብኣዴን ምዃኑ ዘይተርፍ እዩ። እዙይ ንህወሓት ከም ዕድል ድዩ ከም ሽግር ክቑጸር? ንተንተንቲ ክገድፎ። ናይ ኦህዴድ ጽሉልን ጸቢብን ብሄርተኝነት ግን ንኹሉ ስግኣት ዝፈጥር ስለዝኾነ ናይ ብኣዴን ናህሪ ቐኒሱ ኣብ ልዕሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ብዘይኣፈላላይ ዝገብሩዎ ዘለዉ እከይ ተግባር ንግዚኡ ዝሕል ከብሎ ይኽእል ይኸውን እምበር ቀጻሊ እዩ።
እሞ እምበኣር ውድባት ኢህወዴግ ኣብዚ እዋን ሓደ ዕላማን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን የብለንን። ኣብ ሓደ ቐይዱ ናብ ዝሓሸ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ዝወስደን መሪሕነት’ውን የብለንን። ከም ግምባር ኣብ ሓደ ጠሚሩ ዘጽንሖ መትከላት ተሳኢኑ እዘን ውድባት ብፍላይ ድማ (ብኣዴንን ኦህዴድን) ዘመሓድርኦ ክልለን ከም ሓራ መሬት፣ ኣብ ፌደራል ትካላት ዘለወን ስልጣን ድማ ከም መሳርሒ ተጠቒመን በባህገን ክፍጽማ ገዓርዓር ይብላ ኣለዉ። ኦህዴድ እውን ብኣዴን ዝሰበሮ ማዕፆ ተጠቒሙ ሕገመንስግቲ ዝጥሕስ ተግባራት ኣብ ምፍፃም ይርከብ። ኣብ ዝሓለፉ ሰላማዊ ዓመታት ሐገመንግስቲ ናብ ተግባር ዝሽረፈሉ፣ ትካላዊ ኣሰራርሓ፣ ናይ ሕጊ ልዕልናን ተጠያቒነትን ትርጉም ብዘለዎ ኣገባብ ዝፈጸመሉን ስርዓት ተሃኒጹ እንተዝኸውን ነይሩ ሽግር ብዘላቕነት ንምፍታሕ ምሓገዘ። ንምንታይሲ እዚኦም ብዘይ ንሕስያ ኣብ ዘረጋገጸት ሃገር ውድባት ዝመርሑ ውልቀሰባት ኮረዩ ኣይኮረዩ ዘምፅኡዎ ለውጢ ኣይህሉን። ኣብዚ መዳይ ኢህወዴግ ደጋጊሙ ብምውዳቑ ሎሚ ካብ ዝሓመቐ ናብ ዝገደደ ኣቲና ንርከብ። ሓቂ ንምዝራብ ጠ/ሚ መለስ ዝመርሑዋ ኢትዮጵያን ኢህወዴግን ብናይ ውልቅኦም ክእለት ድኣ ይጓዓዛ ነይረን እምበር ድሕሪ ሕልፈቶም ትቕፅል ኣብ ዱልዱል መሰረት ዝቖመት ሃገር ንምፍጣር ዝገበሩዎ ፃዕሪ እንተሃሊዩ ኣብ ቕልጡፍ ቑጠባዊ ልምዓት ትዝወር ሃገር ምውናን ዝተወሰነ ጥራይ እዩ ነይሩ እንተበልና ዝተጋነነ ኣይኮነን። ብኻልእ ኣባህላ ቑጠባዊ ዕቤት ንኹሉ መፍትሒ ገይሮም ብምውሳድ ኣብቶም ዝተጠቐሱ (ትካላዊ ኣሰራርሓ፣ ናይ ሕጊ ልዕልናን ተጠያቒነትን ምርግጋፅ) ኣድማዒ ስራሕ ኣይሰርሑን። ውፂኢቱ ድማ እንሆ እቲ ንርኦ ዘለና ኮይኑ።
እሞ ካብ ኣርባዕተ ውድባት ኢህወዴግ ክልተ ኣባላት ሕገመንገስቲን ናይ ሓባር መትከላትን ጥሒሶም በቢወገኖም ናብ ስልጣን ንሕንሕን ክኣቱ እንተለዉ እቶም ዝተረፉ ክልተ ዋላ እንተሓበሩ ብሕጊን ኢህወደጋዊ ኣሰራርሓን እንታይ ከገብሩ ይኽእሉ? እንተይልና መልሱ ዋላ ሓንቲ ይኸውን። ኣብቲ ግምባር ውሽጣዊ ሓድነት ዘየለ ኣብ ዝኾነ ጉዳይ ውሳነ ንምሕላፍ ከምዘይከኣል ግልጺ እዩ። ንኣብነት እቲ ምስ ኤርትራ ዘሎ ኣይሰላም ኣይ ዂናት ዘሎ ኩነታት ብቱይ ወይም ብዙይ ይፈታሕ ዝብል ሓሳብ ሎሚ ንውሳነ እንተዝቕርብ ኣብ ናይቲ ግንባር ፈጸምቲ ኣባላት ይኹን ኣብ ፓርላማ ናብ ስምምዕ ዝመጽእሉ ኩነታት ዕጹው ወይ ጸቢብ እዩ። የግዳስ ሳዓራይ ዘይብሉ ምፍጣጥ ወይ’ውን ስርዓት ኣልበኝነትን ብቐሊሉ ዘይሓዊ ፖለቲካ ቅልውላውን ጥራይ ይስዕብ። ንዙይ’ውን እዩ ኢህወዴግ ካልኦት ውድባት’ውን ብኣባልነት ክሓውስ ኣለዎ፣ ኣብ ናይ ፌደራል ትካላት’ውን ውክልንኦም ትርጉም ብዘለዎ ኣገባብ ክብ ይበል ናበልና ዓገግ ንብል ነበርና። ንኣብነት ናይ ኢህወዴግ ፖሊሲ ብምፍፃም ቐዳማይ ዝወጽአ ንሱማሌ ክልል ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ኣባል ኢህወዴግ ዘይኾነሉ ምኽንያት ርዱእ ኣይኮነን። ኣባል ተዝኸውን ነይሩ እንተነኣሰ ኣብ ቤት ምኽሪ ፈጸምቲ እቲ ግንባር ናይ ባዕሉ ግደ ምሃለዎን ንቲ ሀዚ ዘሎ ኩነታትውን ምጸለዎን። ሀዚ ናብ ኣባልነት ይእቶ ዝብል ሓሳብ እንተዝቕርብ’ውን ብቲ ዘሎ ፍሕፍሕ ምኽንያትን ካልእን ክልቲኦም ውድባት ዝነፅጉዎ እዩ ዝኸውን።
ኣባላት ሓደ ዝኾነ ሕብረት ወይ ውዳበ ኩልሻዕ ተሳኒዮም ክነብሩ እዮም ማለት ስለዘይኮነ ወይ ክም እቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቐሰ ኣብ ፅኑዕ ሕጊን ስርዓትን ትንብር ሃገር ትውንን ኣለካ ተዘይኮይኑ ድማ ንኻልኦት ተይተንከፍካ ስትራቴጂክ ረብሓ ዝወከልካዮ ህዝቢ ናኽበርካ ትቕጽለሉ ፖለቲካዊን ቑጠባዊን ቕልፅም ትውንን። እቲ ዘሕዝን ከምኡ ዓይነት ስርዓት ኣይተፈጠረ ህወሓት’ውን እቲ ናይ ምውጋይ ፖለቲካዊ ቅልፅም ከወንና ዝኽእል ዝነበረ ቑጠባዊ ዕቤት ይኹን ሓፈሻዊ ልምዓት ህዝቢ ትግራይ ስለዘይረጋገጸት ካብ ፅልዋ ፈጣሪነት ናብ ጠባሪነት ተሰጋጊራ ህዝባ ውሕስና ስኢኑ ይርከብ። ዘሕዝን።
እሞኸ …?
ሀ፦ ኣርባዕተ ውድባት ብኣባልነት ዝሓዘ ኢህወዴግ ብሕጊ ዝተመረጸ ገዛኢ ውድብ ይኹን ደኣ’ምበር እቶም ካልኦት ክልላት (ሱማሌ፣ ዓፋር፣ ሃረሪ፣ጋምቤላን ቤንሻጉልን) ዝመርሑ ዘለዉ ኣጋር ውድባት ኣብ ናይ’ዛ ሃገር ጉዳይ፣ ብፍላይ ድማ ሕገ መንግስቲ ኣብ ዝጣሕስን ሃገር ኣብ ሓደጋ ኣብ ትኣትወሉን ኩነታት ማዕረ ወሰንቲ ምዃኖም ተፈሊጡ እቲ ሓዊ ኣብ ገዝኦም እስካብ ዝኣቱ እንተይተጸበዩ ኢዶም ክሓውሱን ኣካል ናይቲ መፍትሒ ክኾኑን ምግባር የድሊ። ተዘይኮይኑ ኩሉ ንዓመጸኛታት ገዲፍካ ንኹሉ ለኪማ ትጠፍእ ሃገር ከይትህሉ የስግእ እዩ።
ለ፦ ንግዕዝይናን ኣብ ህዝቢን ሃገርን ዝፍጸሙ ወንጀላት ፖለቲካዊ ፍታሕ ምሃብ ህዝቢ ምንዓቕ ጥራይ ዘይኮነስ ተወሳኺ ወንጀል ንኽፍጸም ዝተባብዕ ከምዝኾነ ብተደጋጋሚ ተረጋጊጹ እዩ። ብምዃኑ ድማ ናይ ሕጊ ልዕልናን ተሓታታይነትን ካብ ምርግጋፅ ካልእ መማረጺ ዘላቒ ከምዘይኮነ ተረዲእኻ ምቅላስ። ስነምግባርን ሞራላዊ እሴታትን ዘይተሰቆሮ ፖለቲከኛን ቢሮክራትን ንዝፍጽሞም ገበናት ፖለቲካዊ ፍታሕ ምሃብ ርእሱ ስኸኣለ ጥሕሰት ሕጊ እዩ።
ሐ፦ ሕግን ስርዓት ተኸቲልካ ናይ ዝወከልካዮ ህዝቢ ዘላቒ ረብሓን ድሕንነትን ምቅላስ። ካብ ወፅዓን ኩለመደያዊ ጥቕዓትን ሓራ ወፂኡ ከም ሃገሩ ተኸቢሩ ብማዕርነት ዝነብረላ ሃገር ንምፍጣር ምሩፃት ደቁ ዘወፈየ ህዝቢ ንመመላእታ 27 ዓመታት ኣብ ፀለመ ምንባሩ ከይኣኽሎስ መቕተልቲ፣ ማእሰርቲ፣ ምዝራፍን ምፍንቓልን ብስሩውን ከም ህዝቢ ክጠፍእ እንትእወጀሉ ኣገብ ዝብለሉ ኣያ ስለዝሰኣነ ጥራይ እዩ። ዓሚ ኣብ ክልል ኣምሓራ ብኣዴንን ምሻርኽቱን ሰፍ ዘይብል ጥቕዓት እንተብፅሕሉ ግደፍ ዝብል ፖለቲካዊ ሓይሊ ተዝርከብ ሎሚ ኣብ ኦሮምያ ኣይምተደገመን ነይሩ። ሓለዋትን ኣድላይነትን ህወሓት ኣብ ሃለዋትን ድሕንነት ህዝቢ ትግራይ ጥራይን ጥራይን ከምዝውሰን ንመራሕትና ምዝኽኻር ኣድላዪ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ። ካብኡ ወፃኢ ብህዝቢ ትግራይ ሽም ዝሽቅጥ ናይ ውልቀ ትካል ካም ምዃን ሓሊፉ ካልእ ስራሕን ረብሓን ኣይህሉዎን። ብሃገር ብርኪ ዘሎ ሓላፍነት’ውን እንተኾነ ንህዝቢ ትግራይ ብምውካል ዝተረኸበ ስልዝኾነ ኣብኡ ተንጠልጢልካ እቲ ቐንዲ ሓላፍነትካ ምርሳዕ ኣግባብ ኣይኮነን። ብግልጺ ቋንቋ ህወሓት ካብ ህዝቢ ትግራይ ወፃኢ ሂወት ዘይብሉ ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ።
መ፦ እቲ ሕገመንግስቲ ዝሃበካ መሰል ተጠቒምካ ይውክሎ እየ ናይ ትብሎ ህዝብን ክልልን ኩለመዳያዊ ልምዓት ምርግጋፅን ቑጠባዊ ቅልፅሙ ዝሓየለ ህዝቢ ምፍጣር ኣብዛ ሃገር ዘላቒ ድሕንነት ህዝብኻን ፖለቲካዊ ናይ ምውጋይ ዓቕምኻን ከምዘሐይሎ ሓደን ክልተን የብሉን። ህወሓት ኣብዚ መዳይ ደጋጊሙ ወዲቑ እዩ። ናይ ክልሉ ቑጠባዊ ዓቕሚን ኩለመደያዊ ልምዓት ክቕይር ዝኽእል ዝነበረ ነጋዳይ ብቲ ጉዕዙይ ቢሮክራሲኡ ኣቢሉ ፋሕ ጭንግራሕ ኣቢሉ፣ ሃገር ተረካቢ ሙሁርን መንእሰዩን ንስደት ዳሪጉ ህዝቢ ትግራይ ንዘየቋረፅ ውሽጣዊን ግዳማዊን ጥቕዓትን ምጉናይን ኣቃሊዑዎ ይርከብ። ሎሚ እዚ ኩነታት ብዘይውዓል ሕደር ክቕይር ዝኽእል ፖለቲካዊ ሓይሊ የድሊ ኣሎ።


text:
ብሕጊ ዘይመጹን ኣብ ሕጊ ረጊኦም ዘይሰርሑን ስርዓታት ዓለም እቲ ዝገዝእዎ ዘለዉ ህዝቢ ዘይሕጋውነቶም ከምዘይፈቱ ውዒሉ ሓዲሩ ድማ ይኣክል ኢሉ ክለዓል ሙኻኑ ኣጸቢቖም ኢዮም ዝፈልጡ።
ስለዝኾነ ድማ ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ ዕምሮም ተጊሆም ዝሰርሑላ ጉዳይ እታ ናይ ይእከል ዕለት ንኸይትመጽእ ኢዩ። እዛ ናይ ይእከል ዕለት መሰረታ ህዝቢ ብሓባር ምስዝለዓል ሙኻኑ ስለዝግንዘቡ ድማ ካብተን ነታ ዕለት ንኸይወልዳ ዘነጻጹሩለን ረቓሒታት ብቐዳምነት እትስራዕ ሓድነት ህዝቢ ኢያ።
ህዝቢ ኤርትራ ብኩሎም ገዛእቱ ዝረኣያ ተግባር ምብትታን ሓድነቱ ኢያ። መግዛእቲ ጣልያን ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ኮይኑ መታን ከይገጥሞ ፕሮ ኢታልያ፥ ፕሮ እገለ፥ መኳንንቲ፥ ወዘተ እንዳበለ ህዝቢ ብደርቢ ብሃይማኖት ክበታትን ሃቂኑ። እንግሊዝ ብዝኸፍአ መልክዑ ክሳብ እቲ ብውጥን ቤቪን ስፎርዛ ዝበሃል ንኤርትራ ናብ ክልተ ዝገምዕ በታታኒ ተግባራቱ ንምትግባር ተደናዲኑ። ስርዓት ሃይለስላሰ ውን ብሃይማኖት ፥ ኣውራጃ፥ ብኣዚዩ ዝተራቐቐ መንገዲ እቲ ዝደኸመ ሸነኹ ዝብሎ ነቓዕ ብምድላይ ንህዝቢ ክበታትኖ ነዊሕ ጽዒሩ።
ሎሚ ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ብሓይሉ ንቅዋማዊ መሰል፥ ናይ ምምራጽን ምእላይን ድምጺ ዓቢሱ፤ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ እውን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ካብተን ቀዳሞት ስግኣታቱ ጌሩ ካብ ዝወስዶን ዝሰርሓሉን ነዊሕ እዋን ሓሊፉ ኣሎ።
መላእ ሕብረተሰብ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ተጻዒኑ ዘሎ ሓባራዊ ጭፍለቓ ብሓባር ርእዩ ብሓባር ንምእላዩ መታን ከይሰርሕ፥ ዝተፈላለዩ ዘናቑቱ ሜላታት ብምምሃዝ፤ ገባር ተጋዳላይ፥ ዋርሳይ ይከኣሎ፥ ናይ ወጻኢ ናይ ዓዲ፤ ውፉያት ዘይውፉያት፥ ቦንድ ዘይቦንድ ወዘተ ብምባል ህዝቢ ነንሕድሕዱ ኣብ ምጥርጣርን ምትሕልላውን ከምዝኣቱ ጌሩ ጸኒሑ ኣሎ።
ነዚ ስግኣት እዚ ንምሕላው ድማ ገለን ብጸገሞም ገለን ብኻልእ ጉዳያቶም ጅሆ ዝተታሕዙ፤ ገለን ድማ ብጭው ዝበለ ስሰዐኦም ብምምራኽ ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብ ብዝሖም ክትኣምኖ ዘጸግም ሃሱሳት ኣብ ጎደናታት፥ ትካላት መንግስቲ፥ ኣብያተ ክርስትያናት፥ መሳጊድ፥ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ዘርዩ ክሰርሕ ጸኒሑ ኣሎ።
ንኹሉ ግዜ ስለዘለዎ ግን ሎሚ እቲ ሰብ ብገርሁ ዝፈላልዮ ዝነበረ መንግስቲ ኤርትራ ኮነ ኢሉ ዝፈጠሮ ነቓዓት ተዓቢሱ ኣሎ። ህዝቢ ቅድም ነቲ ህይወትናን ህይወት መጻእቲ ወለዶታትን ዘጽንት ዘሎ ናይ ሓባር ጸላኢናን ዓማጺናን ንእለ’ሞ ፍልልያት እንተልዩና ደሓር ተላዚብና ክንፈትሖ ንኽእል ኢና ኢሉ ልዕሊ ተንኮላትን ፍሕሶታትን ናይቲ ጉጅለ በሪኹ ኣሎ።
ክንድዝኾነ ኢዩ ድማ ሎሚ ኣብ መላእ ኤርትራ፤ ተጋዳላይ ሲቪል ህዝቢ፤ ዋርሳይ ይከኣሎ፥ ሽማግለታት ህጻናት ውን ከይተረፉ ዝዛረብዎን ዝህብዎን ርእይቶ ሓደ ኮይኑ ዘሎ። ሎሚ ኣብ ኣስመራን ካልእ ቦታታትን ህዝቢ ዓው ኢሉ እዚ መንግስቲ እዚ ዝእለየሉ መዓልቲ የምጸኣልና ኢሉ ኣብ ጸሎቱን መዓልታዊ ህይወቱን ክልምን ከሎ ኣብቲ ናይ መላእ ሕብረተሰብ ባህጊ ማሙቑ ምህላዉ ተኣማሚኑ ኢዩ። እቲ ስርዓት እውን ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ክኣስር ዘይጸልእ እኳ እንተኾነ ወላ እንተደለየ ክገብሮ ስለዘይክእል፥ በብእብረ ክሳብ ኣብያተ ማእሰርቱ መሊኡ ዝፈስስ ክኣስር ንዝበዝሐ ህዝቢ ግን ስቕ ኢሉ ከይፈተወ ክሰምዖ ኣብ ዝግደደሉ ደረጃ በጺሑ ኣሎ።
ከም ህዝቢ ኤርትራ ዝኣመሰለ ብሓድነቱ ንዘመናት ዝተፈተነ ህዝቢ ይኣክል ዝብለላ ባዕሉ ዝፈጥራ መዓልቲ ስለዘላቶ ፍልልያቱ ኣወጊዱ ናብታ ይኣክል ዝብለላ ዕለት ኢዩ ዘቋምት ዘሎ። ዝተፈላለዩ ቅጽላት እንዳሃብካ ሕብረተሰብ ገማሚዕካ ከምዝደንን ምግባር ደጊም ተሰጊሩስ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ ‘ናይ ጽባሕ ንጽባሕ ብዘተ፤ ናይ ሎሚን ናይ ሓባርን ብቓልሲ’ ኢሉ ተበጊሱ ኣሎ።


text:
ጸሎተ ኃሙስ ፍሉይ ፍቕሪ አምላኽ ንደቂ ሰብ ዝተራእየላ ዕለት እያ። ክርስቶስ ቅድሚ ሞቱ ንሓዋርያቱን ኩሎም ተከተልቱን ኵሉ ጊዜ ምስኦም ከምዝነብር ክገልጸሎም ኢሉ ምስጢር ቅዱስ ቍርባንን ክህነትን ሰሪዕሎም። “እዚ ኩሉ ጊዜ ብሓደ ክትእከቡ ከሎኹም ንዝኽረይ ግበርዎ እናበለ” ተማሕጺንዎም። “ክልተ ወይ ሰለስተ ብስመይ ክእከቡ እንከለዉ አነ አብ ማእከሎም አሎኹ” እናበለ ኵሉ ጊዜ ብሓደ ልብን መንፈስን ክጉዓዙ ከለዉ ከምኡ አብ ጸሎትን ሰናይ ግብርን ክጽመዱ ከለዉ ምስኦም ከምዘሎ ገሊጽሎም።
አብ ባህሊ ብዙሓት “ለበዋ” ከቢድን ሓላፍነታውን እዩ። ብለበዋ ዝተሓድገ ብሕጊ እውን ዳርጋ አይቅየርን እዩ ከም ዘለዎ ኢኻ እትፍጽሞ። ኢየሱስ ነቶም ዘፍቅሮም ዝነበረ አብ መንግኦም ከምዘሎን ከም ዘፍቅሮም ዝገልጽ ለበዋ ገዲፍሎም። ነዚ ለበዋ እዚ ክገብሩ ከለዉ ኵሉ ጊዜ ምስኦም ስለ ዘሎ ዝመጽአ ይምጻእ ካብ ፍቕሩ ዝፈልዮም ሓይሊ አይተረኽበን። መአዲ ቅዱስ ቍርባን ሓይልናን ተስፋን እዩ በዚ ኢና ዝለዓለ መግለጺ ፍቕሪ አምላኽ እንብሎ። ንሱ ብርእሱ አብኡ ስለ ዘሎ ዝኸብደና ነገር የብልናን ወላ እኳ አብ ገለ እዋናት ነገራት እንተ ኸበዱና።
ቤተ ክርስትያን አብቲ ለበውኡ ዝሃበና ዕለት ምስጢረ ክህነት ከም ዝተሰርዐ አብ ትምህርታን ትውፊትን ትነግረና። ነቶም ናይ ቀረባ ተኸተልቱ በዚ ዕለት ንፍሉይ ዓላማ ከም ዝሓረዮም ብዝያዳ ገሊጽሎም። አብ ትምህርቱ ብዙሕ ንጸዋዕትኦም ዝገልጽ ተዛሪብዎም እዩ፥ “አነ እየ ሓርየኩም” “ተፍቅሩኒ እንተ ኾንኩም ነነድሕድኩም ተፋቐሩ” “እቲ ካባኹም ዓቢ ክኸውን ዝደሊ አገልጋሊ ይኹን” “ንአኹም ዝሰምዐ ንአይ ሰምዓ”. . . . እናበለ ፍሉይነት ሕርየቶምን ተልእኮኦምን ተዛሪብዎም ነሩ። አብ ዕለተ ኃሙስ ናይ እቲ ኹሉ ዝበሎም ጠርናፊ ሓላፍነት አልቢስዎም።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ አብ የካቲት 22 2007 “Sacramentum Caritatis” “ምስጢር ፍቕሪ” ዝብል ሓዋርያዊ መግለጺን ትምህርትን ሂቦም ነሮም አብዚ መሰረት ገረ ናይ ሎም ዘበን ጸሎተ ኃሙስ ክነስተንትን።
መዓርገ ክህነትን ምስጢረ ቅ. ቍርባንን አብ ጸሎተ ኃሙስ እዩ ሰሪዑልና። እዚ ኸአ ነቲ አብ ብሉይ ኪዳን አብ ዘፅ 12፡8-14 ዘሎ ብዛዕባ ፋሲካ አይሁድ መሰረት ገርና ኢና ክንርድኦ ዘሎና። ፋሲካ አይሁድ ቀንዲ ተዘክሮኡ እስራኤላውያን ነቲ ካብ ባርነት ግብጺ ዝወጽኡሉ ዕለት ንምዝካር እዩ እዚ ኸአ መስዋዕቲ ገንሸል ብምሕራድ ይዝክርዎ። እስራኤላውያን ነዚ ብዓል ከብዕሉ እንከለዉ እግዚአብሔር አብ ዝሓለፈ ንዝገበረሎም ንምዝካርን ከምኡ ነቲ አብ መጻኢ ንዝገብረሎም ናይ ምድኃን ሓልዮቱ ከይፍለዮም ንማለት እዮም ዘብዕልዎ ነሮም። ሓደ ካብቲ ቀንዲ ነዚ ክገብሩ ዝግድዶም ዝነበረ ህዝበ እስራኤል ብተደጋጋሚ ነቲ አምላኽ ካብ ባርነት ግብጺ ሓራ ከውጽኦም ንዝገበረሎም ይዝንግዑን ይጠልሙን ስለ ዝነበሩ ከምኡ አብ ሕይወቶም ብምዕዛብ እቲ ጎደና ሓርነት ጌና ካብ ባርነት ኃጢአትን ባርነት መግዛእትን አብ መፈጸምታ ከምዘይበጽሐ ይርእዩ ስለ ዝነበሩ ከዘኻኽሮም አምላኽ ጥራሕ ከምዝኾነ ክረድኦም ዝኽእል ይፈልጡ ስለ ዝነበሩ ነዚ ብዓል ብፍሉይ መንፈስ ይዝክርዎ ነሮም። በዚ ምክንያት አብ መጻኢ ዝበለጸ ተስፋን ነባሪ ድሕነትና ዝረኽቡሉ ክምነዩን ክርእዩን ጀሚሮም። ነዚ አብ ግምት ብምእታው እዩ ኢየሱስ ቅ. ቍርባን ዝሰርዐ።
ናይ ኦሪት ገንሸል ጎደሎ አካል ዘይኮነ ተባዕታይ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ደም ናይ እቲ ገንሸል አብ ልዳቶምን መዓጽኦምን ክለኽይዎ አለዎም እዚ ኸአ ንምድኃኖም ካብቲ ዝመጽእ ምዓት ንኹሎም በዅሪ ግብጺ ዝቐተለ እዩ ነሩ።
እዚ ደም ናይ እዚ ገንሸል ካብ ባርነት ግብጺ ከም ዝወጹ አብ ምድሪ ተስፋ አብ መሬት ነጻነት ከም ዝአትዉ ገርዎም። እዚ ፍሉይ ነገር እዩ እዚ ገንሸል ምስ ተበልዐ ነቶም ህዝቢ አብ መገዲ አብ ጉዕዞ አጽኒዕዎም ሓደ ህዝብን ወገንን ከምዝኾኑ ገርዎም።
አብ መዓልቲ ጸሎተ ኃሙስ ኢየሱስ ንሱ እቲ ሓቀኛ ገንሸል መስዋዕቲ ከምዝኾነን ካብ ናይ ኃጢአት ባርነትን ካብ ኵሉ ባርነት ዓለም ነጻ ዘውጽእ ከም ዝኾነ ገሊጹ። ንሱ ዝኾነ ጉድለት ዘይርከቦ ንህዝበ አምላኽ ምሉእ ነጻነት ዘጎናጽፍ ሓንሳብን ንሓዋሩን ኮይኑ ንርእሱ ከም መግቢ ሕይወት ዘቕርብ እዩ።
ኢየሱስ ነዚ ናይ ፋሲካ ገንሸል አብ ባህሊ አይሁድ አብ ርእሱ ተኪኡ ብምቕራቡ ትርጉም ሞቱን ትንሣኤኡን ሓቀኛን ዘለዓለማዊ ነጻነት ንኹልና ከምዝኾነ ገሊጹልና። በዚ ምኽንያት ከአ ንብሉይ ኪዳን አብ ፍጻሜ አብጺሑ ሓዲስ ኪዳን ፍቕሪ መስሪቱልና።
“ነዚ ንዝኽረይ ግበሩ እናበለ” ክእዝዘና እንከሎ ነቲ ዝህበና ዘሎ ህያብ ፍቕሪ መልሲ ክንህበሉን ከምኡ አብ መንጎና ብምስጢር ህያው ክንገብሮ ይደልየና። ንሓዋርያቱ መስዋዕቲ ቅዳሴ ጥራሕ ከዕርጉ ከለዉ አብ መንግኦም ሕያው ከምዝኸውን አይነገሮምን እንታይ ድአ ነቲ ንሱ ዝገበሮ ክገብሩ ከምኡ ነነድሕዶም ብፍቕሪ ክወሃሃቡ አዚዝዎም። ነዚ ክንገብር አብ ጭቡጥ ኩነታት ሕይወትና አብ ሕማማቱ ክንሳተፍ ንርእስና ከም ገንሸል ክነቕርብ ፍቕደኛታት ክንከውን የድልየና።
በዚ አገባብ ቅዱስ ቍርባን ተሓድሶን ለውጥን ሕይወትና ከም ሓቀኛ መግብን ወይንን ኮይኑ አብ ሥጋኡን ደሙን ከም እንልወጥ ይገብረና። አቦና በነዲክቶስ XVI “ነዚ ቅጽበታዊ ለውጢ . . . ከም ኑክለራዊ ምምቕቓል አብ ልቢ ኩሉ ፍጥረት ሰንጢቑ አትዩ ለውጢ የምጽእ፥ እዚ ለውጢ እዚ ሓቀኛ ለውጢ ዘምጽእ፥ አብ ናይ ምሉእ ዓለም ተለውጦ ራእዩ ዝመርሕ፥ አብቲ አምላኽ ብምልኡ ዘልኦ ዘምርሕ እዩ” ይብሉ።
በነዲክቶስ ብምቕጻል “ብቃሉን ብህብስትን ወይን ጎይታና ቀንዲ ዝኾነ ነገር አብዚ ሓዲስ ስርዓት አምላኾ ገሊጹልና። ቤተ ክርስትያን እታ መርዓቱ መአዲ ቅዱስ ቍርባን መዓልታዊ ምእንቲ ዝኽሩ ክትሰርዕ ተሓርያ/ተጸዊዓ። ንሳ ነቲ መድኃኒ መስዋዕቲ መርዓዊአ ክፍሊ ታሪኽ ደቂ ሰብ ትገብሮ እሞ ምስጢራዊ ህላዌኡ አብ ኵሉ ባህልታት ህያው ትግብሮ።
ሎሚ ፍሉይ ርክብ አብ መንጎ ቅ. ቍርባንን ጸጋ ክህነትን ዘሎ ኢና ነብዕል ዘሎና። እዚ ናይ ክልቲኡ ምስጢራት ርክብ ካብቲ ኢየሱስ ባዕሉ አብ ናይ መጨረሻ ድራር እንከለዉ ዝበሎ እዩ ምንጩ “ነዚ ንዝኽረይ ኢልኩም ግበርዎ”።
ኢየሱስ ቅድሚ እታ ዝሞተላ ለይቲ ቅ. ቍርባን ሰሪዑ ሽዑ ክህነት ሰሪዑ። ዝኾነ ካህን አብ ክህነት ክርስቶስ ይሳተፍ አብዚ ክነስተውዕል አሎና “ይሳተፍ” ኢና ንብል ዘሎና።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ XVI ዘገድስ ርክብ ነዚ ብዝርኢ ንሕና ካህናት ከአ አብ ልብና ክነሕድሮ ዝግብአና ነገራት አልኦ፡
1. ቤተ ክርስትያን ብቝዕ ክህነት ሓደ ካብቲ ቀንድን አድላይን አብ ምስራዕ ቅዱስ ቍርባን ኢዩ ኢላ ተስተምህር። እዚ ማለት ከአ ዘይብቝዕ ክህነት ቅ. ቍርባን ክሰርዕ አይክእልን፥ ክርስቶስ ብሓቂ አብኡ የለን፥ ዘዕርጎ መስዋዕቲ አይኮነን፥ ቍርባን የብሉን። ብዙሓት ምስቲ ቤተ ክርስትያን እተፍቅዶ መስዋዕቲ ቅዳሴ ዝመሳሰል ዝገብሩ አለዉ ግን ማንም ህብስትን ወይንን እዩ እምበር ቅ. ቍርባን አይኮነን። ዝኾነ ቅዳሴ ብቝዕ ክኸውን ብብቝዕ ክህነት ዝተቐበለ ክዓርግ አለዎ።
ካህን መስዋዕቲ ቅዳሴ ከዕርግ እንከሎ ክርስቶስ እዩ ባዕሉ ዘዕርጎ ዘሎ። አብ ነፍሲ ወከፍ መንበረ ታቦት ኮይኑ ብአካልነት እቲ ካህን ኮይኑ መስዋዕቲ ቅዳሴ ዝሰርዕ ክርስቶስ ባዕሉ እዩ። በነዲክቶስ ካብዚ ዛዛሚ ሓሳብ የቕርቡ ሓዲስ አይ ኮነን ግን ንካህናትን ንኹልናን ብሓቂ ዘሕስበና እዩ።
2. ነዚ አብ ግምት አእትዩ ዝኾነ ካህን አብ አገልግሎቱ ግላዊ ርድኢቱ ወይ ሓሳቡ ንአገልግሎትን ትምህርትን ቤተ ክርስትያን ከእቱ ክፍትን እውን የብሉን ናይ ክርስቶስ ጥራሕ እዩ ከእቱ ዘለዎ። ምናልባት ሓደ ክህን ከምኡ ክገብር እንተ ተፈተነ ምስቲ መሰረታዊ መንነት ክህነቱ ዝገራጮ እዩ ዝገብር ዘሎ። ካህን መጀመርያ አገልገሊ ናብ ካልኦት ልኡኽ እዩ። አምላኽ ብቤተ ክርስትያን ገሩ ልአኺ እዩ። ንሱ አብ ክርስቶስ ገጹ ዝሕብር ምልክት ጥራሕ እዩ ክኸውን ዘለዎ፥ ናይ ጎይታ ቀሊል መጋበሪ ክኸውን እዩ ዘለዎ። ንሰባት ምስ ክርስቶስ ምፍላጥቶም እዩ ቀንዲ ተልእኮኡ።
ካህን ነዚ አብ አብ ተግባር ብትሕትና አብ ስርዓተ አምላኾ አብ ዝገብሮ አገልግሎት ከርእዮ ይግባእ። ዝኾነ ግላዊ ክእለቱ ወይ ጠባያቱ ዝገልጽ ከይከውን አብ አገልግሎቱ ዓቢ ምጥንቃቕ ከርኢ አለዎ። ክህነት ብቐሊል አብ ናይ ግልና ነገራት ክንጠውዮ ስለ ዝክአል ምስትውዓል የድሊ። ካህን ዕለት ዕለት ክህነተይ ከመሎ ክብል አለዎ።
ብሓሳብ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ ክንውድእ። መስዋዕቲ ቅዳሴ ዝተሰርዐ ንክርስቶስ ከምስለና ንማለት እዩ። እዚ ሓዲስ አይኮነን ንአና። ዕለት ዕለት ቅዱስ ቍርባናዊ ሕይወት ክነብር አሎና እዚ ማለት ከአ ንኻልኦት እንገራ ክንከውን አሎና። ሓደ ካብቲ ዘሰንብድ ዝብልዎ አብ መወዳእታ ነዚ ክንገብር እንተ ኸአልና አብ ሰምዕትነት ገጹ ክወስደና እዩ ይብሉ። እዚ ሓዲስ ሓሳብ እዩ ንኹልና። ኢየሱስ ንአና ሕይወት ምእንቲ ክህበና ኢሉ ደሙ አፍሲሱ ስለዚ ንሕና እውን ቅ. ቍርባን አባና ከምቲ ዝግባእ ክዓዪ እንተ አፍቀድና ንርእስና መን መኳና ክንፈልጥ ኢና ማለት ሓደ መዓልቲ ከምቲ ንሱ ዝገበሮ ንሕና እውን ምእንቲ ፍቕሪ አምላኽ ኢልና ደምና ክነፍስስ ኢና።
በዚ ፍሉይ ብዓል እምብአር አብ መአዲ ክርስቶስ ብምልኡ ንጽሕና ክንቀርብን ክንቅበልን ብዝያዳ ንሰናዶ። ክህነት ህያብ እዩ ንወሃቢ አምላኽ እናአመስገና ንቤተ ክርስትያኑ ብቅዱሳን ካህናት ክባርኻ ኩሉ ጊዜ ምእንቲ ካህናት ንጸሊ።
ቅዱስ ሰሙነ ሕማማት ተሳቲፍና አብ ብርሃን ትንሣኤኡ ብሰላምን ፍቕርን የብጽሓና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ብውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ትመሓደር ኣብ ዘላ ሃገርና ኤርትራ ኩሉ ጽቡቕ ዝበሃል ነገራት ጠፊኡ መመሰሊት ሕመቓት ካብ ትኸውን ልዕሊ ርብዒ ክፍለ ዘመን ተቖጺሩ’ሎ።
ኣብ ውሽጢ እዞም ዝሓለፉ 26 ዓመታት መሬታዊ ናጽነት ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ዲፕሎማሲያዊ ጽላታት እዛ ሃገር ጉዕዘኦም ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ንድሕሪት’ዩ ክጉተት ጸኒሑ። ሕጂ’ውን ካብ ዝኸፈአ ናብ ዝበኣሰ የምርሕ’ሎ።
ሰላም ወሰናይ ክቡራትን ክቡራንን ሰማዕቲ ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ኣብ ድምጺ ወጋሕታ ከመይ ቀኒኹም ።
በደላት መላኺ ጉጅለ ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳበረኸ ኣብ ዝበለሐ ጥርዙ በጺሑ’ሎ።
ወዲ ሰብ ክነብር እንተኾይኑ ክምገብ ኣለዎ ንክምገብ ድማ ክሰርሕ ግድን ከም ዝኾነ ኩሉ ዝሰማማዓሉ ሓቂ’ዩ።
ውልቀ መላኺ ኢሳይያስን ንሱ ዝመርሖ ህግደፍ ዝተባህለ ጉጅለን ግን ነዚ ሕጊ ተፈጥሮ ዝኾነ ክስተት ብምንጻግ ንህዝቢ ኤርትራ ብህይወት ንናይ ምንባሩ መሰል ሙሉእ ብሙሉእ ይኸልኡዎ ምህላዎም ንዕዘብ ኣለና።
ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜናና ድማ ኣብ ክሊ እዚ ዛዕባ ክድህስስ ሓሪና ኣለና።
——————————–//////////////////———————–
ምልካዊ ህግደፍ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘብጽሖም በደላት ሜላታቶም ዝፈላለ’ኳ እንተኾነ ዘብጽሕዎ ጉድኣት ግን ሓደ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ሓንቲ መዓልቲ’ውን ትኹን እፎይታ ክስመዖ ድልየት ህግደፋውያን ኣይኮነን። ክንድዝኾነ ይተረፍ’ዶ ዲሞክራሲያዊ መሰል ክሓትትን ክኽበረሉን እቲ ተፈጥሮ ዝለገሰትሉ ህያብ’ውን እንዳኸሉኡዎ ከም ዝርከቡ ኩሉና ኤርትራውያን መሰኸኻር ኢና።
ንትዕግስቲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ፍርሒ፡ ንልቦናኡ’ውን ከም ዕሽነት ዝቖጸሩ ህግደፋውያን፡ ካብ ንብረቱ ክሳብ ህይወቱ ክዘምቱ ካብ ዝጅምሩ ማዕሩ ዕምሪ ስልጣኖም ተቖጺሩ’ሎ።
ኣብዚ ቅንያት ( ካብ 5-12 ታሕሳስ 2017) ጥራይ ልዕሊ 350 ትካላት ብሓይሊ ብረት ህግደፍ ከም ዝተዓሸገ መርበባት ሓበሬታ ኣሰናን መድረኽን ጸብጺበን ኣለዋ።
እዘን ዝተዓሸጋ ንግዳዊያን ትካላት ኣብ ውሽጢ ከተማ ኣስመራ ዝርከባ ከም ዝኾና ዝሓበራ እዘን ማዕከናት ሓበሬታ፡ ሳቫና ሆቴል፡ ካራቨል፡ ባር ቪክቶርያ፡ ኤምፐርያል ሆቴል፡ ጉራዕ ፈርኒቸር፡ ተኽለ ግርማጽዮን ፈርኒቸ፡ ባር ኤምፔሮ፡ ማስክ፡ ባር ኣልባ፡ ላዮን ሆቴል፡ ኣልባ ቢስትሮ፡ ኣስመራ ስዊት ካፌ፡ ሆቴላት ካርቱምን ሜድያንን ድማ ገለ ካብተን ወደቓ ምዕጻው ዝበጽሐን ዓበይቲ ትካላት’የን።
ብመሰረት እቲ ዝዝርጋሕ ዘሎ ሓበሬታ፡ ገንዘብ ንወጻኢ ሰዲድኩም፡ ከምቲ ዝድለ ካባኹም ዝጥለብ ቀረጽ ኣየማላእኹምን፡ ግቡእ ኣገልግሎት ትህቡ የለኹምን ዝብል ምኽንያት ነተን ትካላት ዝቐረበለን ምስምሳት ኮይኑ፡ እንተኾነ ንክብሪ ዋጋታትን ሳሕዊ ዓማዊልን ኣብ ግምት ዘየእተወ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ህግደፍ ኮነ ኢሉ ሃብቲ ህዝቢ ንምዝማት ዝገብሮ ዘሎ ሽርሒ ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ንብረት ህዝቢ ብምዝማትን ንዜጋታት ጊላታት ብምቕያርን ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ነዘን ዝዓሸገን ትካላት ቀረባት ዝረኽባሉ ዕድላት ኣብ ክንዲ ዘመዓራሪ፡ ንኩሉ መዓጹ ረጊጡ ተገልቢጡ ብምጥሓስ ሕጊ ክሓተን ንግርምቢጣዊ ባህርያቱ ዘጉልሕ ምዃኑ’ውን ዜጋታትና ይሕብሩ ኣለው።
ምዕጻው እዘን 350 ትካላት ኣብ ሰብ ዋናታተን ጥራሕ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኮነን ዝበሉ እዞም ዜጋታትና ኣብ ትሕቲአን ተቖጺሮም ዝሰርሑ ዝነበሩ ሓያሎ ወገናት ካብ ስርሖም ምስንኻሎም ከስዕቦ ዝኽእል ቁጠባዊ ቅልውላው ብቐሊሉ ዝግመት ኣይኮነን።እዞም ሰራሕተኛታት እዘን ትካላት ኣለይቲ ስድራ ከም ምዃኖም መጠን፡ እቲ ክሳራ’ውን ብኡ መጠን ሰፊሕ’ዩ።
ዕብየት ሓንቲ ሃገር ብድምር ውጽኢት ስራሕቲ ዜጋታት’ዩ ዝረጋጋጽ፡ ንግዳዊ ጽላት ድማ ቁጠባዊ ዓንዲ ሑቖ እታ ሃገር ከም ዝኾነ’ዮም ክኢላታት ቁጠባ ዘነጽሩ።
ብመሰረት መግለጺ እቶም ክኢላታት ንግዳዊ ጽላት ካብ ቁጠባዊ መዳዩ ብዝሰገረ ምስ ትሪዙም’ውን ዝለዓሉ ርክብ’ዩ ዘለዎ። ንመልክዕ እታ ሃገር’ውን ብኡ መጠን ክብ ኣብ ምባል ገዚፍ ተራ’ዩ ዝጻወት።
ኤርትራ ግን ነዚ ኣብ ግምት ኣእትዩ ንዕበየትን ልምዓትን ዝጎዪ መሪሒነት ተሓሪሙዋ ኣብ ጽልምት ሞት ዝበለ ኩነታት ከም እትርከብ ይሕብሩ።
ከምዚዝበለ ጽልሙት ኩነታት ግን መዓስ ብብርሃን ይግላህ ይኸውን? ምልካዊ ኢሳይያስ ኣብዘን ትካላት ዝወሰዶ ስጉምቲ’ኸ ንህዝብን ሃገር ካብ ዘለዎ ሓልዮት ዝተበገሰ’ዩ ክበሃል ይከኣል’ዶ ይከውን ሓቢርና ክንሪኦ ኢና ብምባል ድማ እቶም ክኢላታት ቁጠባ ሓቢሮም።


text:
ካብ 1 ታሕሳስ ጀሚሩ ምልውዋጥ ቦታን ሓላፍነትን ኣም ሞንጎ ኣዘዝቲ በራጊድን ቦጦሎኒታትን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ይካየድ ከምዘልዉ ምንጭታት ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሓቢሮም።
ብመሰረት ሓበሬታ እቶም ምንጭታት ፥ እቲ ዝግበር ዘሎ ምልዉዋጥ ሃንደበታዊ ከምዝኾነ ከምሳዕቤኑ ኣብ ሓያሎ ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ ምዕዝምዛማት ይብርኽ ምህላዉ ክርዳእ ተኻኢሉ ኣሎ። መሰረታዊ ዕላማ እዚ ሓድሽ መደብ መቐጸልታ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሞንጎ ሓለፍቲን ተራ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ምስ ምንዋሕ ግዜ ንዝምስረት ዉሀደት ሻቡ ንምዕናዉ ዝዓለመ ሜላ እዩ።
ዋሕዚ ኣባላት ምክልኻል ናብ ስደት ልዕሊ ካልእ እዋን ዛዪዱ ብምህላዉ፥ ኣብ ሞንጎ ሰራዊት ብጉዳይ ምሕደራ ደሞዝ፣ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፣ ዕረፍትን ካልእን ዝነቕሉ ጽለኣትን ተቛዉሞን ይዓብዩ ስለዘለዉ ፤ ምስ ኢትዮጵያ ተሰጊኡሉ ዘሎ ጸጥታዊ ኩነታት፤ ከምኡዉን ካልኦት ሮቓሕቲ ነዚ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ዝትግበር ዘሎ ምልዉዋት ቦታ ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ ዘንቀለ ከምዝኾነ እዉን እቶም ምንጭታት ይሕብሩ ኣለዉ።
እቲ ምልውዋጥ ኣዘዝቲ ብፍላይ ኣብተን ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዘዳዉቡ ከባቢታት ዓስኪረን ዘለዋ ኣሃዱታት ጎሊሑ ይረአ ከምዘሎ እዉን ይግለጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ካብ ሰራዊት ክነቱጒ`ዩ ዝብሎ ተቛዉሞ ንምብርዓን ዝተፈላለዩ ሜላታት ብቐጻሊ ከምዘዉፍር ዘይርሳዕ ኮይኑ ፥ እቲ መንግስቲ ክሳብ ዝነኣሱ ምንቅስቓሳት ላዕለዎትን ታሕተዎትን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ልዕሊ ዝሓለፉ እዋናት ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ክትትል ኣእቲዩሉ ኣብዘሎ እዋን ነዚ ኣዘዝቲ ናይ ምልዉዋጥ መደብ ከተግብር ምጅማሩ ፥ ክሳዕ ክንደይ በቲ ቀጻሊ ዘሻቕሎ ስግኣት ተጸሊዩ ከምዘሎ ዘርኢ`ዩ።


text:
ትኹረት ዝጠልብ ምሕደራ ንብረት
ራብዓይን መወዳእታን ክፋል
ንብረት፣ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን እዩ። እዚ ብምዃኑ ድማ ብመምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ክመሓደር ግድን ይኸውን። መንግስቲ ንብረት ህዝቢ ብስርዓት ንኽምራሕ ብዝሃቦ ልዑል ጠመተ ኣብ ምሕደራ ንብረት ካብ እዋን ናብ እዋን ዘይነዓቑ ለውጥታት ይምዝገቡ ምህላዎም ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2007 ዓ.ም ብብርኪ ክልል ካብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ብምውጋድ 36 ሚልዮንን 533 ሽሕን 465 ብር ናብ ካዝና መንግስቲ ኣታዊ ከም ዝኾነ ሚያዝያ 2008 ዓ.ም ብቢሮ ትልምን ፋይናንስን ዝተሓተመ መፅሄት ይሕብር። እዚ ድማ ክውገድ ዝግብኦ ንብረት ኣብ ምውጋድ ፅቡቕ ጅማሮ ከም ዘሎ ሓደ መርኣዪ እዩ።
ኮይኑ ግና ኣብ ኣፈፃፅማ ብምኽንያት ዝረኣዩ ሰፋሕቲ ጉድለታት ቀፃሊ ፃዕሪ ከም ዝሓትት ኣብ 2008 ዓ.ም ብቀወምቲ ኮሚቴ በጀትን ኦዲትን ቤት ምኽሪ ከምኡ እውን ብቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ኣብ ኣብያተ ዕዮ ክልልና ኣብ ምሕደራ ንብረት ኣመልኪቱ ዝተገበረ ዳህሳስ የመላኽት። ነዚ መርኣዪ ዝኸውን ድማ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን፣ ከምኡ እውን ኣብ ቢሮ ሃፍቲ ማይ ክልል ትግራይ ብዳህሳስ ዝረኸብዎም ጉድለታትን ንምምሕያሽ ዝተርኣዩ ምዕባለታትን ኣብ ዝሓለፉ ክፋላት ምቕራብና ይዝከር። ናይዚ መቐፀልታ ድማ ኣብ ኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ ማይ ትግራይን ቢሮ ሓለዋ ጥዕናን ዝተርኣዩ ምዕባለታት ክንርእይ።
ኣብ ኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ ማይ ትግራይ ዝተገበረ ዳህሳስ ኣቐዲምና ክንርእይ። ኣብቲ ቤት ዕዮ ኣብ 2006 ዓ.ም ብዘይኣግባብ ዕድጊት ተፈፂሙ ኣብ ጥቕሚ ዘይወዓሉ ንዝተፈላለያ ተሽከርከርቲ ግልጋሎት ዝውዕሉ ልዕሊ 100 በራሚል ዘይቲ ኣብ ደገ ንፀሓይን ንፋስን ምቅልዖም በቲ ዳህሳስ ዝተገለፀ ፀገም ነይሩ። ብተመሳሳሊ ኣብ 2007 ዓ.ም 18 ሚልዮን ብር ዝወድኡ በራሚል ዘይቲ መሽንን መኪናን፣ ብዘይ ትልሚ ዝተዓደጉ ኣብ ደገ ከም ዝርከቡ በቲ ዳህሳስ ተረጋጊፁ እዩ። ኣብዚ ጉዳይ መብርሂ ንምርካብ ንመተሓባበሪ ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ዕደጋ ንብረትን ምምሕዳር ፋይናንስን ኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ ማይ ትግራይ ኣይተ ገብረኣብዝጊ ወልደሱራፊኤል ሓቲትናዮም፤ ዝሃብዎ ምላሽ ይስዕብ።
እቲ ምስ ዘይቲ ተተሓሒዙ ዝተልዓለ ሓሳብ ትኽክል ምዃኑ ብምእማን መበገሲ እቲ ፀገም ንህንፀት ግድባት ግልጋሎት ዝውዕላ ማሽነሪታትን ተሽከርከርትን ዝኸውን ዘይቲ እናመጠንካ ዘይምዕዳግ ምዃኑ እዮም ዝገልፁ። ብተወሳኺ ካብ ጠለብ ጀሚሩ ንፁር “ስፐስፊኬሽን” (መዐቀኒ ደረጃ ንብረት) ሃልይዎ፣ ሕድ ሕድ መኪና ዘድልየን መለዋወጢ ኣቑሑት ኮነ፣ ዘይቲ ብንፁር ፈሊጡ፣ እቲ ንብረት ዝቕበል ኣካል እውን ኣብ መኽዝን ዘሎን ዘየለን ንብረት ብዝግባእ ኣረጋጊፁ ዘይምኻድ ክፍተታት ነይሮም። ከምኡ እውን ሓንቲ ማሽን ወይ ተሽከርካሪት ክንደይ ዘይቲ ከም እትጥቀም ብፅንዓት ዝተደገፈ ዕድጊት ኣብ ምፍፃም ፀገም ከም ዝነበረ ብጭቡጥ ተራእዩ እዩ።
እቲ ዕድጊት ኣብ ፅንዓት ተደሪኹ ብዘይምፍፃሙ ድማ እቲ ዝተዓደገ ዘይቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ኮይኑ። ካብዚ ዝብገስ እውን ብእዋኑ ክጥቀምሉ ኣይከኣሉን። እዚ ዝፈጠሮ ፀገም ከዓ ብዘይ ምንም ግልጋሎት ንዘይተደለየ እዋን ኣብ መኽዝን ክቕመጡ ክኢሎም እዮም። ድሕሪ ዳህሳስ ዝተወሰደ መፍትሒ ድማ ሓደ ምኢቲ በርሚል ዘይቲ ንኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ መንገዲ ገፀር ትግራይ ብመልክዕ ልቓሕ ተዋሂቦም እዮም። ካብዚኦም እቶም 50 በርሚል ዘይቲ ተመሊሶም ኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ ማይ ምሉእ ንምሉእ ተጠቒምሎም እዩ።
እቲ ኢንተርፕራይዝ ካብ ሕሉፍ ፀገም ዝወሰዶ ሓደ መምሃራይ ተመክሮ ኣሎ። ንሱ እውን ንብረት ዝሓትት ኣካል እንታይ ዓይነት ንብረት ይሓትት ከም ዘሎ ብዝግባእ ኣፅፊፉ ክህብ፣ እቲ ዝዕድግ ኣካል እውን እቲ ንክዕደግ ዝተሓተተ ንብረት ኣብ መኽዝን ምህላዉን ዘይምህላዉን ብምርግጋፅ ኣብ መኽዝን ዝርከብ ንብረት እንተኾይኑ ተደጊሙ ንከይዕድግ ይገብር። ኣብ መኽዝን ዘየለ ምዃኑ እንተኣረጋጊፁ ድማ ብመሰረት እቲ ጠለብ ዝዕደገሉ መስርሕ ተኣታትዩ ተግባራዊ እናኾነ ይርከብ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ እናተጠናኸረ ብምምፅኡ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዘዝቐደመ ንብረት ከይተጠቐምካ ምዕዳግ ዝብሃል ከምዘየለ ኣይተ ገብረኣብዝጊ የረጋግፁ።
ክውገዱ ዝግብኦም ንብረታት ኣብ መኽዝን ምቕማጥ እውን ካልእ ኣብቲ ዳህሳስ ዝተሓበረ ፀገም ነይሩ። ብመሰረት ዝተውሃበ መስተኻኸሊ ሓሳብ ፈለማ እቲ ትካል ዝጥቀመሎም ንብረታት ብዝርዝር ተፈልዮም። ብምቕፃል ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ብንፁር ተፀኒዖም። ብመሰረት እቲ ፅንዓት ንክውገዱ ዝርዝር እቶም ንብረታት ናብ ኮሚቴ ምውጋድ ንብረት ተመሓላሊፎም እዮም። ከም ማርቴሎ፣ መዋሮ፣ “ጌትባል”፣ “ፕዝል”፣ መጋፍያን ቴንዲኖ በዓል 20 ን 25 ን ካብ 1996 ዓ.ም ጀሚሮም ኣብ ጥቕሚ ከይወዓሉ ኣብ መኽዝን ተቐሚጦም ከም ዝተረኸቡ እውን ሰነድ እቲ ዳህሳስ የረድእ። እዚኦም ድማ ምሉእ ንምሉእ ፅንዓት ብምግባር ንክውገዱ ከም ዝተወሰነሎም ኣይተ ገብረኣብዝጊ ይገልፁ።
እቲ ካልእ ኣብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ዳህሳስ እዩ። ውፅኢት እቲ ዳህሳስ ከም ዘመላኽቶ ኣተሓሕዛን ኣመዘጋግባን ንብረት እቲ ቤት ዕዮ ቅድሚ 2008 ዓ.ም ካብ ዝነበሩ ዓመታት ዝሐሸ ከምዝኾነ እዩ። ናይዚ ውፅኢት ድማ ኣብ ምሕደራን ምዝገባን ንብረት ዘሎ ስርዓት ለውጢ ንምምፃእ ኣብ 2008 ዓ.ም “ሶፍትዌር” ንብረት ብምትእትታው ስርዓት ምዝገባ ብዝግባእ ተኻይዱ። ዋላ እኳ ዝተርኣዩ ለውጥታት እንተሃለዉ ሐዚ እውን ዘይነዓቑ ፀገማት ከም ዘለዉ ኣብ እዋን ዳህሳስ ተራእዮም እዮም። ንኣብነት ክውገዱ ዝግብኦም ግን ድማ ዘይተወገዱ መለዋወጢ ኣቑሑት ተሽከርከርቲ ኣብ መኽዝን እቲ ቢሮ ኣለዉ። እዚኦም ብመሰረት ኣሰራርሓ ፋይናንስ ንክውገዱ ብቢሮ ትልምን ፋይናንስን መምርሒ እንተተወሃበ እውን ክሳብ እዋን ዳህሳስ ናይ ምውጋድ ስራሕቲ ከይተሰርሐ እዩ ፀኒሑ። ኣብቲ ዳህሳስ ዝተቐመጠ ርእይቶ ትኽክል ከም ዝኾነ ኣተሓባባሪ ከይዲ ስራሕ ምሕደራ ንብረት ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ኣይተ ተኽላይ ኪዳነ ኣረጋጊፆምልና እዮም። ብመሰረት እቲ ዝተውሃበ መስተኻኸሊ ሓሳብ ኣብዚ ሐዚ እዋን ምስ ጉና ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ትካል ምርድዳእ ተገይሩ ጨረታ ወፂኡ ኣብ ከይዲ ይርከብ።
ካብ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ናብ ኣብያተ ፅሕፈት ሓለዋ ጥዕና ወረዳታትን ከተማታትን ዝለኣኽ ንብረት ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳታት ዘይፈልጥዎ ምንባሮም እውን ካልእ ኣብቲ ዳህሳስ ዝተርኣየ ክፍተት ነይሩ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምንባሩ ድማ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ነቶም ንብረታት ንምምሕዳርን ንምቁፅፃርን ይፅገሙ ነይሮም። ብመሰረት ኣብቲ ዳህሳስ ዝተውሃበ ሓበሬታ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከይፈለጥዎም ናብ ኣብያተ ፅሕፈት ሓለዋ ጥዕና ዝኣትዉ ንብረታት የለውን። ምኽንያቱ ድማ እቶም ንብረታት ፈለማ ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣታዊ ዝኾንሉ መስርሕ ተግባራዊ ኮይኑ ኣሎ። ብድሕሪ እዚ ወፃኢ ተገይሮም ንመሳለጢ ስራሕ ይውዕሉ ስለዘለዉ እዩ።
ኣብ 2008 ዓ.ም 525 ፍርናሻት ብዘይ ትልሚ ተዓዲጎም፣ ዝብል እውን ካልእ በቲ ዳህሳስ ዝተሓበረ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ 2008 ዓ.ም ሃንደበታዊ ሕማም ኣፃዳፍን ተምላስን (ኣተት) ብብርኪ ሃገር ኣጋጢሙ ከም ዝነበረ ይዝከር። እዚ ሃንደበታዊ ሕማም ኣብ ክልልና እውን ኣጋጢሙ ነይሩ እዩ። እቶም ሕሙማት ብቀጥታ ምስቲ ካልእ ሕሙም ዘይኮኑስ ንበይኖም ተፈልዮም ክሕከሙ ግድን ስለዝኾነ መደቀሲ ክውሃቦም ይግባእ። ስለዚ እቲ ንብረት ብቀጥታ ዕድጊት ክፍፀም ከም ቢሮ ወሲኑ። እዚ ድማ ጉዳይ ህይወት ምድሓን ስለዝኾነ ብውሳነ እውን ቃለ ጉባኤ ተታሒዝሉ ምፍፃሙን ካብኡ ተበጊስካ ብቀጥታ ምዕዳጉ ትኽክል ከምዝነበረ ተሓቢሩ እዩ። ስለዚ እቲ ብቤት ምኽሪ ዝተገበረ ዳህሳስን ውፅኢቱ ብዘይ ትልሚ ተዓዲጉ ዝብል ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ዝገበሮ ሃንደበታዊ መፍትሒ ብምዃኑ ንምንታይ ብትልሚ ዘይኮነ ዘብል የብሉን።
እቲ ካልእ ኣብቲ ዳህሳስ ዝተሓበረ ኣብ 2008 ዓ/ም ቖፀራ ንብረት ኣብ ፋርማሲ ኣይተኻየደን ዝብል እዩ። ብርግፅ ቖፀራ ተኻይዱ እዩ፤ ኮይኑ ግና ምሉእነት ከም ዘይነበሮ ኣይተ ተኽላይ ይገልፁ። እዋኖም ዝሓለፎም ክውገዱ ዝግብኦም ኣፋውስ ከይተወገዱ ከም ዝተረኸቡ እውን ውፅኢት እቲ ዳህሳስ ይሕብር። እቶም ኣፋውስ ኣብ ሰባት ጉድኣት ከብፅሑ ስለዝኽእሉ ብሃበ ተረኸበ ክውገዱ ኣይኽእሉን። ከይዲ ኣወጋግድኦም እውን ጥንቃቐ ዝሓቱ እዮም። ብሰብ ሞያ ጥዕና ብዝግባእ ምስተርኣዩ እዮም ክውገዱ ዝግብኦም። ብመሰረት እዚ ኣብ ከባቢ ከተማ መቐለ፣ ሰራዋት ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ጉድጓድ ተዳልዩ ኣሎ። ይኹን እምበር ኣብ ኣወጋግዳ ጠንቂ ሕብረተሰብን ከባብን ከይኸውን ብዓብይ ሓላፍነት ምፍፃም ይግባእ። ንቐፃሊ ድማ እቲ ቤት ፅሕፈት ክውገዱ ዝግበኦም ኣፋውስ ዝውገድሉ ኣገባብ ኣቐዲሙ መፅናዕቲ ከካይድ ይግባእ።
ብኣጠቓላሊ ንመሳለጢ ስራሕቲ ተባሂሎም በብዓመቱ ንዝዕደጉ ንብረታት ዝምደብ በጀት ቀሊል ኣይኮነን። ዝዕደጉ ንብረታት ብመምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ክመሓደሩ ድማ ግድን ይኸውን። እዚ ዋላ እኳ ሓላፍነት ነብሲ ወከፍ ዜጋ እንተኾነ በብኣብያተ ዕዮኡ ዘለዉ ኣመራርሓ ሪፎርምታት (ሓደሽቲ ኣሰራርሓታት) ንብረት ኣብ ምትግባር፣ ንክትግበሩ ኣብ ምድጋፍን ምክትታልን መሪሕ ተራ ኣለዎም። ብመንፅር እዚ እንትንምዝኖ ክሳብ ሐዚ ብመሰረት ዝተኣታተዉ ሪፎርምታት ኣብ ምሕደራ ንብረት ብርክት ዝበሉ ለውጥታት ተራእዮም እዮም። ንኣብነት ንብረት ብሰነዳት ኣታውን ወፃእን ይመሓደር ኣሎ። ከምኡ እውን ኣደዳ ፀሓይን ንፋስን ኮይኖም ዝነበሩ ንብረታት ስርዓት ዝሕዝሉ ኩነታት እናተተግበረ ይርከብ። ብዓብይኡ ድማ ኣብቲ ህዝቢ “ንብረት ገንዘብ እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ እናተመሓየሸ ብምምፅኡ ህዝቢ ንብረቱ ምሕላውን ምቁፅፃርን ጀሚሩ ኣሎ።
ይኹን እምበር ኣብ ምሕደራ ንብረት ዘሎ ግንዛበን ኣተሓሳስባን መሊኡ ዝተወነነ እዩ ምባል ኣይከኣልን። ምኽንያቱ ብርክት ዝበሉ ንብረታት ንፀሓይ፣ ንፋስን ዝናብን ተሳጢሖም ዝርኣይሉ ኩነታት ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ እቲ ዝዕደግ ንብረት ኣብ ፅንዓት ዝተደረኸ፣ ኣብ መኽዝን ምህላዉን ዘይምህላዉን ከየረጋገፅካ ብምዕዳግ ኣብ መኽዝን ዝቑለለሉ ኩነታት ከም ዘሎ ኣብ ባይታ ተራእዩ እዩ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ዕዮ ብቤት ምኽሪ ከምኡ እውን ብቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ዝተኻየዱ ዳህሳሳት እውን ነዚ ዘረጋግፁልና እዮም። ብመሰረት ኣብቶም ዳህሳሳት ዝተውሃቡ መስተኻኸልቲ ሓሳባት ብርክት ዝበሉ ምምሕያሻት ከም ዝተርኣዩ ኣብተን ዳህሳስ ዝተገበረለን ኣብያተ ዕዮ ብኣካል ዝተዓዘብናዮ ጉዳይ እዩ። ኮይኑ ግና እቶም ልዕል ክብል ዝተገለፁ ሐዚ እውን ክመሓየሹ ዝግብኦም ፀገማት ኣለዉ። ስለዚ እቲ ዳህሳስ ተጠናኺሩ ክቕፅልን እቶም ክመሓየሹ ዝግብኦም እውን ትኹረት ተዋሂብዎም ንክስተኻኸሉን እናሓበርና ንተኸታተልቲ ኣርባዕተ ክፋላት ክቐርብ ዝፀንሐ መደብና ንኽምብት።


text:
ዕለት 18 ግንቦት 2017 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ልክዕ ሰዓት 11.30 በቲ ሳሕቲ ዝረአይ Huntington-መትኒ እናመንመነ መላእ ኣካላት ናብ ምሉእ ልምሲ ብዘብጽሕ ሕማም ዝተጠቕዑ ብወለዶምን ሓኻይምን ኣባላት ስድራ ቤቶምን ሓኻይምን ናይ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ሓልዮ ማሕበር አባላትን ወለንተይናታትን ዝተሰነዩ ህሙማን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ምስቲ ኣብ ልዕሊ ሞት ዓወት ትንሳኤ ዝዓተረ ክርስቶስ ምርኻብ ጓሂ ናብ ሓሴት ይልውጥ ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዘማእከለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፍራንቸስካ ሳባቲነሊ እንከመልክታ። ካብታ በዚ ሕማም ዝተጠቕዑ ህሙማን ብብዝሒ ዝረአየሉ ክፍለ ሃገር ደቡብ ኣመሪካ ዝመጹ ስቓዮም ንዓለም ከቃልዑን ብፍላይ ነዚ ዓይነት ሕማም’ዚ ብስነ ምርምር ዝተጸንዔ ናይ ገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ሕክምናን ኰነ ምንም ዓይነት ፈውሲ እውን ዘይተረኽበሉ ክኸውን እንከሎ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ሕማም’ዚ ኣፍልጦ ካብ ዝሃቡ መራሕቲ እውን ቀዳማይ ብምዃን እዚ ድማ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ማሕበረሰብ ዓለም እዚ ሕማም’ዚ ፍቱን መድሃኒ ንኽርከበሉ ዝግበር ጻዕሪ ከተባብዕ ዝድርኽ ምዃኑ እንክንገር፡ ኣብዚ ርክብ’ዚ ካብ ሰበኻ ኒው ዮርክ ዝመጹ ብብፁዕ ካርዲናል ቲሞትይ ዶላን ዝተሰነዩ በቲ ሰበኻ ዝመሓደር በዚ መትኒ ዘመንምን ሕማም ንዝተጠቕዑ ዜጋታት ኣገልግሎት ካብ ዝህብ ምእከል ክንክን ጥዕና ዝመጹ እውን ከምእተሳተፉን ብፁዕነቶም ቅድም ክብል ብዛዕባ እዚ መደብ ርክብ ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣመልኪቶም ነዞም በዚ ሳሕቲ ዝረአይ ሕማም ዝተጠቕዑ ከም ሕፍረት እናተራእዩ ብሕቡእ ተነጺልካ ካብ ምንባር ዘጋጥሞም ኩነት ናጻ ዘውጽእ ናይ ተስፋ ርክብ እዩ እንክብሉ ገሊጾምዎ ከምዝነበሩ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፍራንቸስካ ሳባቲነሊ ኣፍሊጠን።
ኣብ ጐድኒ እቶም ሕሙማን ኰይኖም ናይ ባህሊ ጉዳይ ዝሓልይ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጃንፍራንኮ ራቫዚ እውን ከምእተረኽቡን እዚ ድማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ነቶም በዚ መትኒ ዘመንምን ሕማም ዝተጠቕዑ ዜጋታት ቀረባ ብምዃ ሰብኣውን መንፈሳውን ድጋፍ ብምቕራብ ንእተበርክቶ ኣስተዋጽኦ ዘረጋግጽ ምዃኑ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሳባቲነሊ ኣስዒበን፥ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ነቶም በዚ ሕማም’ዚ ዝተጠቕዑ እትህቦ ኣገልግሎት ካብ ርሑቕ ዓመታት ዝተበገሰ ክኸውን እንከሎ፡ኣብ 2000 ዓ.ም. ጳጳሳዊ ናይ ስነ ምርምር ተቛሞ እቲ ሽልማት ፒዮስ መበል ዓሰርተው ሓደ ነዚ ሕማም ፈውሲ ንኽርከበሉ ብዙሕ ዝጽዕሩ ንዘለዉ ንኽልተ መንእሰያት ናይ ስነ ሕክምና ሊቃውንቲ ከምዝሃበን እዚ ድማ ኣብ ዓለም ናይ ስነ ሕክምና ተመራመርቲ ኣብዚ መዳይ ንኽተባብዑ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ራቫዚ ቅድሚ እቲ ርክብ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም ከምዝነበሩ የመልክታል።
ቅዱስ ኣቦና ነቶም በቲ ሳሕቲ ዝረአይ Huntington-መትኒ እናመንመነ መላእ ኣካላት ናብ ምሉእ ልምሲ ብዘብጽሕ ሕማም ዝተጠቕዑ ብወለዶምን ሓኻይምን ኣባላት ስድራ ቤቶም ዝተሰነዩ ህሙማን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቦሎም ቃለ ምዕዳን እንክልግሱ
ክቡራ ኣሕዋትንን ኣሓትን
ንኹላትኩም ሓደ ብሓደ ኣብዚ ተቐቢለ ብሓባር ብዛዕባ መትኒ ዘመንምን ሕማም ከነስተንትን እንከሎና ደቂ ትንሳኤ ብምዃና ኣብ ናይ ትንሳኤ ሓሴት ተኣሚና ኢና፡ ቅድም ቢሎም ዘረባ ነዘስምዑ ክብርቲ ካታነኦን ክቡር ሳቢነን አመስግን። ነቶም ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝርከቡ ብስጋን ብነፍስን ንዝሳቐዩን ነቶም በዚ ሕማም’ዚ ዝተጠቕዑ ኵሎም እውን ሰላምታይ የመሓላልፍ፡ ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
“መብዛሕትኹም ኣብዚ ርክብ’ዚ ንምስታፍ ካብ ርሑቕ ዝመጻእኩም ነዊሕ ጉዕዞ ዝበዳህኩም ኢኻትኩም ምስቲ ዘለኩም ስቓይን ሕማምን ኣብዚ ምርኻብኩም ቀሊል ኣይኰነን። ታሪኽኩምን ዕለታዊ ስቃይኵምን ዘይሕለል ኣብ ፍቕሪ ዝጸንዔ ሓልዮትን ስንዮታን ወለድኻትኩም ኣባይቲ ስድራኹምን ሓኻይምኩምን ብዙሓት ወለንተይናታትን ብሓቒ ዝድነቕ እዩ። ናትኩም ናይቶም ስለ ሓልዮትኩም ዝዓዩ ጉዕዞ ብሓቂ ዓቐበት እዩ። ፍቕሪ ግና ኩሉ ክኡል ይገብር።
ብዙሕ እዋን እቶም በዚ ሕማም’ዚ ዝተጠቕዑ ዜጋታት ሕይወት ፍርሕን ከቢድ ጾርን ዘሰንዮ ከምዝነበረን እዚ ድማ ሳሕቲ ዝረአይ ሕማም ብምዃኑ ከም ሕማም ዘይምፍላጡ ድማ ተነጺሎም ንኽነብሩ ተገዲዶምን ንወለድታቶምን ንደቆምን ብዘጓነፈ ሕማም ክሓፍሩን ዝሓመሙ ደቃቶም ክሓብኡን ንገዛእ ርእሶም ተሓዲጎም ነዚ ኣብ ስድራ ከጋጥም ዝኽእል ሕማም ብዘይ ምንም ዓይነት ሓገዝ ንበይኖም ተሰኪሞም ክነብሩ ዝረአይ እዩ። ሎሚ ንገዛእ ርእስናን ንመላእ ዓለምን ከምቲ ናይዚ ርክብ መርሕ ቃል ዝብሎ ሕቡእነት የብቆዕ ንብል። እዚ ቃል’ዚ ጭሮሓዊ ቃል ዘይኰነስ ሓላፍነት ዝሓትትን ኩሉ ከከም ዓቕሙን ሓላፍነቱን ነዚ ሕማምን’ዚ ንምውጋእ ግዴኡ ከበርክት ዝጽውዕ እውን እዩ።
ሕቡእነት የብቅዕ ዝብል ቃል ብዓውታ ክንደግምን ክንጭርሖን ዘብቅዓና እምነትን ሓይልን ኢየሱስ እዩ።
ኢየሱስ ኣብ ሕይወቱ ብዙሓት ህሙማን ተቐቢሉን ስቓዮም ናቱ ገይሩ ካብቲ ዝወርዶም ዝነበረ ሓሳርን መከራን ተነጽሎነትን ኣበርን ከም መርገም ምሕሳብን በዚ ምኽንያት ካብ ሕብርተሰብ ተነጺሎም ዝነብርሉ ዝነበረ ፈላላይ መንደቕ ናጻ ክወጹ ገይሩ እዩ። ንኢየሱስ ዝዀነ ይዅን ሕማም ምኽንያት መራኸቢ እምበር ምኽንያት ምርሓቕ ኣይነበረን። ዝዀነ ይኹን ሰብ ኣብ ዝዀነ ይዅን ኩነት ሕይወት ይረኸብ ክቡር ምዃኑ ኢየሱስ ኣጽኒዑ ብቓልን ብሕይወትን ኣረጋጊጹዎ እዩ። ተኣፋፍነት ሓጢኣትን ርኹስነት ኣይኰነን። ሕማምን ናይ ተኣፋፍነት ምልክት ዝዀነ ነቲ ሰብኣዊ ፍጡር ኣብ ዝዀነ ይዅን ኩነትን ሃለዋትን ይሃሉ ዘለዎ ክብሪ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ዓቢይ ምዃኑ ከረስዓና የብሉን።
ሕማም ናይ ምርኻብን ምትሕብባርን ኣጋጣሚ እውን ክኸውን ዝከኣል እዩ። እቶም ምስ ኢየሱስ ዝራኸቡ ዝነበሩ ሕሙማን ዳግም ምውላድ ይስምዖምን ብዝያዳ እውን ዳግም ከም እተወለዱ ምስትውዓሉ እውን ይዓስሎም ነበረ። ከምእተፈቕሩን ከምእተኸብሩን ከምእተሰምዑን ይስምዖም ነበረ። ካባኻትኩም ሓደ’ኳ ሸኽምን ከበድን ኰይኑ ከይስምዖ። ክሕባእን ካብ ካልኦት ክሃድምን ከይሓስብ። ኣብ ቅድሚ ዓይኒ እግዚኣብሔር ክቡራት ኢኻትኩም ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ቤተ ክርስቲያን ክቡራት ኢኻትኩም።
እቶም ህሙማን ገዛእ ርእሶም ሰዊኦም ወትሩ ኣብ ጐድኖም ኰይኖ ዝድግፍዎም ኣባይቲ ስድራ እንተዘይህልዎም ብሓቂ እቲ ሕማም ዘሕድረሎም ተነጺልካ ናይ ምንባር ጸገም ከሰንፉ ኣይምኸኣሉን፡ ንስኻቱክ ኣባይቲ ስድራ ናይቶም ህሙማን ጉዕዞ እተሰንዩ ኢኻትኩም። ኣደን ኣቦን ኣሕዋትን ኣሓትን ደቅን ኣቦ ስድራን ኣደ ስድራን ብዘይ ስምዑለይን ረኣዩለይን ነቶም ህሙማን ኣባላት ስድራኹም ኣብቲ ጽንኩር ጉዕዞ ብዙሕ እዋን እቲ ጉዕዞ መሪር እውን እንተዀነ ኣብ ምስናዮም ኣብ እተርእይዎ ተወፋይነት በርትዑ እብል። በይንኹም ከምዘይኰንኩም ከረጋግጸልኩም እፈፍቱ። ብሕፍረትን ተስፋ ቁርጸትን ፈተና ኣይትሰነፉ። ስድራ ቤት ናይ ሕይወትን ክብርን ሓለፋዊ ስፍራ እያ። ንስኻትኩም ናይቲ ቀዳማይ ናይ ምንባር ውሕስነት ዝዀነ ደረጃ ንሱ ድማ ናይ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን መርበብ ኣብ መንጐ ስድራ ቤት እተቝሙ ኢኻትኩም”
ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ኣስዒበን፥ ቅዱስ ኣቦና ነቶም ሓኻይም ናይ ክንክን ጥዕና ሰብ ሙያን ወለነይናታትን ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ነቶም ብመትኒ ዘመንምን ሕማም ዝተጠቕዑ ህሙማን ጉዱሳትን ከምኡ እውን ናይቲ ካብ ስቓይ ሓፍ ዘብል ቤት ሕክምናን ናይ ቅድስቲ መንበር ንስነ ምርምራትን ነቶም ገና መድሃኒት ዘይተረኸበሎም ሕማማት ፈውሲ ንኽርከቦ ዝግበር ጻዕሪ እተበርክቶ ድጋፍ ዘገልግሉ ኩሎም ዘበርክትዎ ኣገልግሎት ኣዚዩ ኣገዳስን ኣድላይን ምዃኑ ጠቒሶም፥
“እትህብዎ ኣገልግሎት ክቡር እዩ ስለምታይ ናይቶም ኣባኻትኩም ዝውከሉ ኣባይቲ ስድራ ህሙማንን ናይቶም ናይ ህሙማን ተስፋ ብተግባር እተነቓቕሑን ተስፋ ጭቡጥ እትገብሩ ኢኻትኩም። እቲ ኸምዚ ዓይነት ሕማም ዘንብሮ ብድሆ ንምብዳህ እተቕርብዎ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት እግዚኣብሔር ይባርኰ። ንስኻትኩም እውን ናይቶም ናይ ህሙማንን ናይ ኣባይቲ ስድራን ተስፋ ከይቆርጹን በቲ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ዓቐን ሰብ ዘይብሉን ክብሪ ሰብ ዘየማእክል ንዝምስል ዘሎ ማሕበራውን ሕክምናውን ብድሆ ንምግጣምን ምስናፍን መልከታዊ ነጥብን ኣብነትን ኢኻትኩም፡ ኣብ ሕማም ድኽነት ክውሰዀን ብሕማም ምኽንያት ኣብ ኣባይቲ ስድራ ዘጋጥም ምፍልላይን ኣብ ሓፈሻዊ ትርጉም ሕይወትን እማኔ ምጥፋእን ምስ ዝወሰዀ ኩሉ ከቢድ ይኸውን፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነት ናይ ምትሕብባር ተቛማትን ብሔራውን ዓለም ለኻዊ ናይ ደገፍ ማሕበራት ኣገልግሎት መሰረታዊ እዩ። ናይተን ኣብ ተስፋ ቀቢጽነትን ትርጉም ስእነትን እዋን ቀሪበን ዘጸናንዓን ናይ ኣግዚኣብሔር ኣእዳው ኢኻትኩም መሰሎምን ክብሮምን ይግብኣኒ ናይ ዝብሉ ህሙማን ድምጺ ኢኻትኩም”
ምስ በሉ ነቶም ኣብቲ ጉባኤ ዝተረኽቡ ናይ ስነ ሕክምና ሊቃውንትን ተመራመርትን ናይ ስነ መትኒ ምርምርን ሕክምናን ሊቃውንቲ እውን ንዝገብርዎ ስነ ምርምራዊ ጻዕሪ ኣመስጊኖም፡ ኣብቲ ናይዞም ሊቃውንቲ ጻዕሪ ናይቶም ህሙማን ተስፋ ዝተንጠልጠለ ምዃኑ ገሊጾም ነቲ ሰብ ከም ውዳቕ ዝርእን ዝንጽልን ባህሊ ብናይ ህይወት ባህሊ ንምብዳህ ዝገብርዎ ጻዕሪ እግዚኣብሔር ይባርኰ ቢሎም፥
ዝተኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን
ዓቢይ ትስፍውን ውዕዉዕን ማሕበረሰብ ኢኻትኩም፡ ኩነት ሕይወትኩምን ስቓይኩምን ናይቲ ተስፋኡ ዝጸገወና ክርስቶስ ሕያው ምስክርነት ይኹን፡ ብስቓይ ዝምልከት ፍርያማ ኣብ ዝዀነ ሰናይ መገዲ ሓቢርና ንጓዓዝ፡ ንዅላትኩም አመስግን ከምቲ ኣነ ስሌኹም ዝጽልዮ ሓደራ ስለይ ምጽላይ ድማ እይትረስዑ ቢሎም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ዝለገስዎ ምዕዳን ከምዘጠቓለሉ ልኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፒሮ ሓቢረን።


text:
ካብ ዕለት 12 ክሳብ ዕለት 13 ሰነ 2017 ዓ.ም. ኣብቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ጳጳሳዊ ናይ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ምስ ጳጳሳዊ ናይ ስነ ማሕበራዊ ስነ ምርምር ተቛም ብምትሕባር “ምግባረ ብልሽውና ብሕንጸትን ብምሉእ ሰብኣውነት ዕብየትን ምውጋድ ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ ናይ ሕግን ፍትሕን ኣካላትን ደያኑን ላዕለዎት ሓለፍቲ ሓይሊ ጽጥታን መንግስታትን ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ማዕከናት ኣካላትን ናይ ገበን ጉጅለታት ኣደዳ ዝዀኑ ኣባይቲ ስድራ ዝጥርንፉ ማሕበራት ልኡካን ኣሳቲፉ ኣብ ዝተኻየደ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ብዓይነቱ ፍልዩን ቀዳማይን ተባሂሉ ኣብ ዝንገረሉ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ዘተ ዝተሳተፉ ጸረ ናይ ገበን ጉጅለታት ዘገልግልን ጸረ ሰብኣውን ክብርን ዘበለ ኵሉ ክውገድ ኣብ ሕብረተሰብ ፍትሕን ሰላምን ዘረጋግጽ ባህላዊ ሰውራ ክሰርጽ ዘገልግል ማሕበርን ናይቲ ኣደዳ ዕጸ ፋርስ ዝዀኑ ዜጋታት ካብቲ ኣደንዛዚ እጸዋት ተጠቃምነት ንኽላቐቑ ስሌኦም ዝሓልይን ዕጸ ፋርስ ዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታት ዘቃልዕ ኣቤል እተሰምየ ማሕበር መስራቲ ኢጣኢያዊ ካህን ኣባ ልዊጂ ቾቲ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት፥ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ምኹናንን እዚ ጉድለት’ዚ ካብ ሱሩ ክመሓውን ክውገድን ምግባር ሓደ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎ እዩ። ስለዚህ ኣብ ጐድኒ ከምዚ ዓይነት ኣገልግሎት’ዚ ድማ ሕግን ከምኡ እውን ዓሚቚ ባህላዊ ሰውራ ወሳኒ እዩ እንክብሉ ገሊጾም፥ ጸረ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ምቛም ወንጌላውነት እዩ፡ ክርስቲያናዊ ተግባር እውን እዩ። እዚ ጸረ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ቃልሲ ዓለም ሓቆፍ ምንቅስቃስ ኰይኑ ክተባባዕ ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ጻዕሪ እያ እተካይድ፡ ቢሎም ነቲ ዝጠለበቶ ዓውደ ዘተ ድማ ከም ኣብነት ጠቒሶም፡ እታ ሰማያውያን ነገራት ሃረር ክንብል እትምዕደና ቤተ ክርስቲያን ኣእጋርኩም ድማ ኣብ ባይታ ኣትሪሩ ዝረገጸ ይኹን እያ እትብል፡ ካህን ክርስቲያን ጳጳስ ምዃን ካብ ጭቡጥ ዓለም ተገሊልካ ምንባር ማለት ዘይኰነስ፡ ነቲ ክዉን ዓለም ብዑምቀት እተንብብን ኣብኡ ጢሒልካ ሰናይን ክፉእን እናለለኻ ኩሉ ናብቲ ሰናይ ከብል ምግልጋል ማለት እዩ። ኣብ ዓለም፡ ብዘይ ምዃን ናይ ዓለም ድማ እዚ እዩ። ፍትሕን ነጻነትን ማዕርነትን ምንቕቓሕ ክርስቲያናዊ እዩ። ኢሕጋውነትን ኢፍትሓውነትን ኢማዕርነትን ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ግብረ ገበን (ግብረ ማፍያ) ናይ ገበን መቕጽዒ ሕጊ ጽኑዕን ብምግባር ኣይኰነን ካብ ስሩ ክመሓው ባህላውን ለውጥን ሕዳሴ ምኽዋን የድሊ። ድኽነትን ስእነት ስራሕን ምውጋድ የድሊ። ባህላዊ ሰውራ ኣገዳሲ እዩ። ግብረ ገባዊ ሕልና ምንቕቓሕ ወሳኒ እዩ። ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ጸረ ሰብን ሕብረተሰብ ዝዀነ መንሽሮ ንምቅላስን ንምውጋድ ዝከኣል ቅድም ቀዳድም ብመገዲ ሕንጸት እዩ ናይ ምሕናጽ ሓላፍነትን ንሓላነት ምሕናጽን ወሳኒ እዩ። ብኻልኣይ ደረጃ ባህላዊ ጻዕሪ እዩ። ስለምታይ ባህሊ እዩ ንሕልና ምልክት ዝህብ። ስለዚህ ፍልጠት እውን ኣድላዪ እዩ። ስለምንታይ ናብ ለውጢ ስለ ዝድርኽ። ምርኻብ ፍልጠትን ተመክሮን ምልውዋጥ እውን ኣገዳሲ እዩ። ኣብ’ዚ ኩሉ ጻዕሪ ድማ ናይ ዜጋታት ምሉእ ተሳታፍነት ምትብባዕ የድሊ። ሰውራ ግብረ ገባውን ማሕበራውን ሰብኣውን ባህሊ ዝኣመተ ናይ ፍልልይ ኣጋጣምታት ሰገር ዝዀነ ንኹሉ ዝጥርንፍ ምንስቓስ የድሊ። ኣብ ሰናይ ተግባር ምንም ዓይነት ፍልልይ ክህሉ የብሉን ምስ በሉ ነዚ ኩሉ ግምት ብምሃብ ድማ ሕጊ ንበይኑ እዅል ከምዘይኰነ ተስተውዕል ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነዚ ልዑል ኣገልግሎ’ዚ መሰረት ድማ ትስብእት ምዃኑ የነጽሩ። እቲ ፍትሕን ሰላምን ነጻነትን ዝዕድል ሓላይ ድኻታትን ዝዀነ ኣብ ወልድ ኰይኑ እዞም ልዑላን ክብርታት እዚኣቶም ብቓልን ሕይወትን መስኪርዎ እዩ። ስለዚህ ጸረ ሰብኣዊ ዘበለ ኵሉ ክውገድ ኣብ ጭቡጥ ኩነት ስቡእ ምዃን ከምዝግባእ ይምዕዱ። ሰናይ ምግባርን ሕጋውነት ምስፋሕን ቅንዕናን ኰታ ኩሉ እወታዊ ዝዀነ ተግባር ፈጻሚኡ ብምድናቕን ናይቲ ፈጻሚ ተክለ ሰብነት ኣምልዀ ኣይኰነን ዘድሊ። ብዙሕ እዋን ኣብ ኣምልዀ ተክለ ሰብነት ኢና ተዓጺና እንተርፍ፡ እቲ ብሓቂ ጀግና እዩ። ዓቢይ ሰብ ሕጊ ዘኽብር እዩ እናበልና ኣብ ምድናቕ ዓለም ንታኸስ፡ ካብዚ ወጻኢ ኣነኸ ምባል የድሊ። ስለዚህ ሕጋውነት ክሰፍሕ መታን ክፍሊ መደብ ሕንጸት ክኸውን ኣለዎ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዕለት 15 ሰነ 2017 ዓ.ም. እታ ብጳጳሳዊ ናይ ምሉእ ስበኣዊ ዕብየት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፒተር ቱርክሶን ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ዘጣመረ ኣብ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ናይ ፍልስፍና መምህር መጐታዊ ተጻምሮ ዝተሰምየ ናይ ፍልስፍና መጽሔት ዋና ኣሰናዳኢ ናይ ፍልስፍና ሊቅ ፕሮፈሰር ቪቶሪዮ ኣሰናዳእነትን ተሰናድዮ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መቕድም ዝተነብሮ ፍገረት ወይ ድማ ብልዓት ብዝብል ኣርእስቲ ዝተደረሰ መጽሓፍ ንንባብ ከምዝበቕዔ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ እንክሕብሩ፥ ቅዱስ ኣቦና ብላዕን ምግባረ ብልሽውና ሓባራውነት ዘሰናኽል ገበናት ዘተባዕን ኣብ መወዳእታ እውን ነቲ ኣጥቢቑ ብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ዝድግፍ ኣካል ዘጥፍእ ናብ ሞት ባህሊ ዝንውንው ከይዲ ምዃኑ ኣብቲ ዝደረስዎ መቕድም የመልክቱ።


text:
“ትባዕን . . . ስራሕን”
“ትባዕን በርትዕን ስራሕን። የሆዋ . . . ምሳኻ እዩ እሞ፡ ኣይትፍራህ፡ ኣይትሸበር እውን።”—1 ዜና 28:20።
1, 2. (ሀ) ሰሎሞን እንታይ ኣገዳሲ መዝነት እዩ ተዋሂብዎ ነይሩ፧ (ለ) ዳዊት ብዛዕባ ሰሎሞን ተሻቒሉ ዝነበረ ስለምታይ እዩ፧
ሰሎሞን ኣብ የሩሳሌም ቤተ መቕደስ ኪሃንጽ ፍሉይ መዝነት ተዋሂብዎ ነበረ። እዚ ዕዮ ህንጸት እዚ፡ ካብ ኵሉ ፕሮጀክትታት ህንጸት ብኣገዳስነቱ ቐዳማይ ቦታ ዝሓዘ እዩ ነይሩ። እታ እትህነጽ ቤተ መቕደስ፡ “ዝናኣን ጽባቐኣን ኣብ ኵለን ሃገራት ክትፍለጥሲ፡ ኣዝያ ዓባይ ክትከውን” ነበራ። ብዘይካዚ፡ እታ ቤተ መቕደስ፡ “ቤት የሆዋ እቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ” ክትከውን እያ ትህነጽ ነይራ። የሆዋ ድማ ንሰሎሞን ነቲ ዕዮ ህንጸት ብሓላፍነት ኪቈጻጸሮ መዝነት ሂብዎ ነበረ።—1 ዜና 22:1, 5, 9-11።
2 ንጉስ ዳዊት እቲ ህንጸት ደገፍ የሆዋ ኸም ዘይፍለዮ ይተኣማመን እኳ እንተ ነበረ፡ ሰሎሞን ግና “ንእሽቶን ዘይምኩርን” እዩ ነይሩ። እሞኸ ነቲ ቤተ መቕደስ ናይ ምህናጽ ዕዮ ብትብዓት ይዓይዮ ደዀን ይኸውን፧ መንእሰይን ተመክሮ ዘይብሉን ምዃኑ ዕንቅፋት ይፈጥረሉ ደዀን ይኸውን፧ ሰሎሞን ኪሰልጦ እንተ ደኣ ዀይኑ፡ ኪተብዕን ኪሰርሕን የድልዮ ነበረ።
3. ሰሎሞን ካብ ኣቦኡ ብዛዕባ ትብዓት እንታይ እዩ ኺምሃር ዚኽእል ነይሩ፧
3 ሰሎሞን ካብ ኣቦኡ ብዛዕባ ትብዓት ብዙሕ ተማሂሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ዳዊት ገና ብንእስነቱ ንኣባጊዕ ኣቦኡ ምስ ዝወሰዱሉ ኣራዊት ተቓሊሱ ነይሩ እዩ። (1 ሳሙ. 17:34, 35) ተመክሮ ውግእ ምስ ዘለዎ ዓርሞሸሽ ከኣ ብትብዓት ተዋጊኡ እዩ። እወ፡ ብሓገዝ ኣምላኽን ብሓንቲ ልምጽቲ እምንን ንጐልያድ ስዒርዎ እዩ።—1 ሳሙ. 17:45, 49, 50።
4. ሰሎሞን ተባዕ ኪኸውን ዜድልዮ ዝነበረ ስለምንታይ እዩ፧
4 ዳዊት ንሰሎሞን ብትብዓት ነታ ቤተ መቕደስ ኪሃንጻ ምዝራቡ እምበኣር ዜገርም ኣይኰነን። (1 ዜና መዋእል 28:20 ኣንብብ።) ሰሎሞን ተባዕ እንተ ዘይከውን፡ ብፍርሂ ምለመሰ ነይሩ። ዋላ ሓንቲ ዕዮ ኽትዓዪ ኸይፈተንካ ምትራፍ ከኣ፡ ፈቲንካ ኸይሰለጠካ ኻብ ምትራፍ ዝገደደ እዩ።
5. ትብዓት ዜድልየና ስለምንታይ እዩ፧
5 ንሕና እውን ከም ሰሎሞን፡ ነቲ እተዋህበና ዕዮ ብትብዓት ምእንቲ ኽንፍጽሞ ሓገዝ የሆዋ የድልየና እዩ። እምበኣር፡ ብዛዕባ እቶም ጥንቲ ዝነበሩ ኣብነታት ትብዓት ምስትንታንና ጠቓሚ እዩ። ብትብዓት ዕዮና ኽንፍጽም እንኽእል ብኸመይ ምዃኑ ድማ ክንሓስብ ንኽእል ኢና።
ኣብነታት ትብዓት
6. ትብዓት ዮሴፍ ዚምስጠካ ብኸመይ እዩ፧
6 ሰበይቲ ጶጢፋር ንዮሴፍ ምስኣ ኺምንዝር ምስ ፈተነቶ፡ ዮሴፍ ከመይ ዝበለ ፍሉይ ትብዓት ከም ዘርኣየ እሞ ዘክር። እንተ ነጺግዋ፡ ከቢድ ጸገም ኬጋጥሞ ኸም ዚኽእል ይፈልጥ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ መትከሉ ጸኒዑ፡ ብትብዓት ስጕምቲ ወሲዱ እዩ።—ዘፍ. 39:10, 12።
7. ረሃብ ዘርኣየቶ ትብዓት ግለጽ። (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
7 ረሃብ ከኣ ካልእ ኣብነት ትብዓት እያ። እስራኤላውያን ሰለይቲ ናብታ ኣብ ያሪኮ ዝነበረት ቤታ ምስ መጹ፡ ክትፈርህን ኣሕሊፋ ኽትህቦምን ትኽእል ነይራ እያ። ኰይኑ ግና፡ ብየሆዋ ተኣሚና፡ ነቶም ክልተ ሰብኡት ብትብዓት ሓብኣቶም፡ ብደሓን ኬምልጡ ድማ ሓገዘቶም። (እያ. 2:4, 5, 9, 12-16) ረሃብ፡ የሆዋ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ምዃኑ ተቐቢላ ነበረት፣ ነታ ምድሪ ኸኣ ንእስራኤላውያን ከም ዚህቦም ተኣማሚና ነበረት። ብፍርሂ ሰብ ኣይለመሰትን። እወ፡ ንንጉስ ያሪኮ ዀነ ንሰቡ ኣይፈርሃቶምን። እኳ ደኣስ፡ ንዓኣን ንስድራ ቤታን መገዲ ድሕነት ዝኸፈተ ስጕምቲ ወሰደት።—እያ. 6:22, 23።
8. ትብዓት የሱስ ኣብ ሃዋርያቱ ጽልዋ ዘሕደረ ብኸመይ እዩ፧
8 እቶም እሙናት ሃዋርያት የሱስ እውን ጽቡቕ ኣብነት ትብዓት ሓዲጎም እዮም። ከመይሲ፡ ትብዓት የሱስ ርእዮም ነይሮም እዮም። (ማቴ. 8:28-32፣ ዮሃ. 2:13-17፣ 18:3-5) እዚ ኣብነት እዚ ድማ፡ ተባዓት ኪዀኑ ሓጊዝዎም እዩ። ዋላ እውን ሰዱቃውያን እንተ ተጻረርዎም፡ ብስም የሱስ ካብ ምምሃር ዓዲ ኣይወዓሉን።—ግብ. 5:17, 18, 27-29።
9. ካልኣይ ጢሞቴዎስ 1:7፡ ቀንዲ ምንጪ ትብዓት እንታይ ምዃኑ ኸነለሊ እትሕግዘና ብኸመይ እያ፧
9 ዮሴፍን ረሃብን የሱስን ሃዋርያትን፡ ሰናይ ግብሪ ኺገብሩ ዘለዓዓሎም ውሽጣዊ ብርታዐ ኣርእዮም እዮም። እምብዛ ብርእሶም ይተኣማመኑ ስለ ዝነበሩ ኣይኰኑን ትብዓት ኣርእዮም። ተባዓት ዝዀኑ፡ ብየሆዋ ስለ እተኣመኑ እዩ። ንሕና እውን ትብዓት ዜድልየሉ ዅነታት የጋጥመና እዩ። ስለዚ፡ ብርእስና ኣብ ክንዲ እንተኣማመን፡ ብየሆዋ ኽንእመን ኣሎና። (2 ጢሞቴዎስ 1:7 ኣንብብ።) እምበኣር፡ ኣብ ክልተ መዳይ ህይወትና፡ ማለት ኣብ ስድራ ቤትናን ኣብ ጉባኤናን ብኸመይ ትብዓት ከነርኢ ኸም እንኽእል ንመርምር።
ትብዓት ዜድልየሉ ዅነታት
10. ክርስትያን መንእሰያት ተባዓት ኪዀኑ ዜድልዮም ስለምንታይ እዩ፧
10 ክርስትያን መንእሰያት ብትብዓት ንየሆዋ ኸም ዜገልግሉ ኼርእዩ ዜድልየሉ ብዙሕ ኵነታት የጋጥሞም እዩ። ካብቲ ቤተ መቕደስ ሃኒጹ ምእንቲ ኺውድእ ብትብዓት ጥበባዊ ውሳነታት ዝገበረ ሰሎሞን ኪምሃሩን ንዕኡ ኺመስልዎን ይኽእሉ እዮም። ክርስትያን መንእሰያት ካብ ወለዶም መምርሒ ኪቕበሉ ግቡእ እኳ እንተ ዀነ፡ ባዕሎም እውን ኣገዳሲ ውሳነታት ይገብሩ እዮም። (ምሳ. 27:11) ብዛዕባ ጽቡቕ ምሕዝነት፡ ጥዑይ መዘናግዒ፡ ስነ ምግባራዊ ንጽህና፡ ከምኡ እውን ብዛዕባ ጥምቀት ዚገብርዎ ጥበባዊ ውሳነታት ትብዓት ዚሓትት እዩ። ከመይሲ፡ እዞም ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ መንእሰያት ኣንጻር እቲ ንኣምላኽ ዜባጭወሉ ሰይጣን እዮም ብትብዓት ውሳነታት ዚገብሩ።
11, 12. (ሀ) ሙሴ ጽቡቕ ኣብነት ትብዓት ዝሓደገ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) መንእሰያት ኣብነት ሙሴ ኺስዕቡ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
11 ሓደ ኻብቲ መንእሰያት ኪገብርዎ ዘለዎም ኣገዳሲ ውሳነታት፡ ነቲ ዜውጽእዎ ሸቶታት ዚምልከት እዩ። ኣብ ገሊአን ሃገራት፡ መንእሰያት ዝለዓለ ትምህርቲ ኺምሃሩን ብዙሕ ደሞዝ ዚኽፈሎ ስራሕ ኪሕዙን ሸቶታት ኬውጽኡ ጸቕጢ ይግበረሎም እዩ። ኣብ ገሊአን ሃገራት ከኣ፡ መንእሰያት ብሰንኪ እቲ ኣብ ቤተ ሰቦም ዚርእይዎ ቝጠባዊ ጸገማት፡ ብስጋዊ ነገራት ኪሕግዙ ኸም ዘለዎም ይስምዖም እዩ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት እንተ ደኣ ዄንካ፡ ነቲ ሙሴ ዝሓደጎ ኣብነት ሕሰበሉ። ሙሴ ብጓል ፈርኦን ስለ ዝዓበየ፡ ተፈላጥነት ወይ ቍጠባዊ ውሕስነት ዚረኽበሉ ሸቶታት ኬውጽእ ምኸኣለ ነይሩ። እቶም ግብጻውያን ስድራ ቤቱን መምህራኑን ኣማኸርቱን ብዙሕ ጸቕጢ ይገብሩሉ ኸም ዝነበሩ ርዱእ እዩ። ሙሴ ግና፡ በዚ ኣይተሰነፈን፣ የግዳስ፡ ብትብዓት ንንጹህ ኣምልኾ ደጊፉ እዩ። ንሃብቲ ግብጺ ገዲፉ፡ ብትብዓት ኣብ የሆዋ ተወኪሉ እዩ። (እብ. 11:24-26) በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ የሆዋ ባሪኽዎ እዩ፣ ገና ብሕጂ እውን ብዙሕ በረኸት ኪረክብ እዩ።
12 ሕጂ ዘለዉ መንእሰያት እውን፡ ብትብዓት መንፈሳዊ ሸቶታት ምስ ዜውጽኡን ንረብሓታት መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ህይወቶም ቀዳምነት ምስ ዚህቡን፡ የሆዋ ይባርኾም እዩ። ንስድራ ቤቶም ዜድሊ ዘበለ ኼምልኡ ኺሕግዞም እዩ። ስለዚ፡ ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበረ ጢሞቴዎስ፡ ኣብ መንፈሳዊ ሸቶታት ከተተኵር ትኽእል ኢኻ። *—ፊልጲ 2:19-22 ኣንብብ።
13. ሓንቲ ክርስትያን ሓብቲ ዘርኣየቶ ትብዓት ሸቶኣ ኽትወቅዕ ዝሓገዛ ብኸመይ እዩ፧
13 ኣብ ኣላባማ፡ ሕ.መ.ኣ እትነብር ሓንቲ ክርስትያን ሓብቲ፡ መንፈሳዊ ሸቶታት ምእንቲ ኸተውጽእ ትብዓት ከተጥሪ ኣድልይዋ ነይሩ እዩ። ከምዚ በለት፦ “ብንእስነተይ ሓፋር እየ ነይረ። ይትረፍዶ ማዕጾ ዘይፈልጦም ሰባት እናኸድኩ ክዅሕኵሕ፡ ምስቶም ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ዝረኽቦም ሰባት ክዛራረብ እኳ ይኸብደኒ ነይሩ እዩ።” ሳላ ሓገዝ ወለዳን ኣባላት ጉባኤኣን ግና ነቲ ስርዕቲ ፈላሚት ክትከውን ዝነበራ ሸቶ ወቕዐት። ከምዚ ድማ በለት፦ “ናይ ሰይጣን ዓለም ከም ጽቡቕ ሸቶ ገይራ እተቕርቦ፡ ዝለዓለ ትምህርትን ዝናን ገንዘብን ብዙሕ ስጋዊ ነገራት ምድላብን እዩ። እዚ ሸቶታት እዚ፡ ዝበዝሕ ግዜ ኺብጻሕ ዘይከኣል፡ ውጥረትን ጓሂ ልብን ድማ ዜምጽእ እዩ። ንየሆዋ ምግልጋል ግና፡ ብዙሕ ሓጐስን ዕግበትን ኣምጺኡለይ እዩ።”
14. ክርስትያን ወለዲ ትብዓት ዜድልዮም ኣብ ከመይ ዝበለ ዅነታት እዩ፧
14 ክርስትያን ወለዲ እውን ትብዓት የድልዮም እዩ። ንኣብነት፡ ኣስራሒኻ ኣምሲኻ ኽትሰርሕ ወይ ከኣ ኣብ ቀዳመ ሰናብቲ ኽትሰርሕ ብተደጋጋሚ ይሓትተካ ይኸውን። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ንኣምልኾ ስድራ ቤት፡ ንኣገልግሎት ወፍሪ፡ ንክርስትያናዊ ኣኼባታት ዚኸውን ግዜ ትስእን ትኸውን። ነዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ብተደጋጋሚ ዚቐርበልካ ሕቶታት ክትኣብን ንውሉዳትካ ጽቡቕ ኣብነት ክትኰኖምን ትብዓት ይሓትተካ እዩ። ወይ ከኣ ኣብ ጉባኤኻ ዘለዉ ገሊኦም ወለዲ፡ እቲ ንስኻ ንውሉዳትካ ዝኸላእካዮም ነገራት ንውሉዳቶም ኪገብርዎ ይፈቕዱሎም ይዀኑ። ሕሉፍ ሓሊፉ እውን ስለምንታይ ንውሉዳትካ ኣብቲ ንጥፈታት ከይካፈሉ ኸም ዝኸላእካዮም ይሓትቱኻ ይዀኑ። እሞኸ ብትብዓትን ብሜላን ዲኻ እትምልሰሎም፧
15. መዝሙር 37:25 ከምኡ እውን እብራውያን 13:5 ንወለዲ ዚሕግዛኦም ብኸመይ እየን፧
15 ንውሉዳትና ሸቶታት ኬውጽኡን ኣብ ሸቶታቶም ኪበጽሑን ንምሕጋዝ ትብዓት የድልየና እዩ። ንኣብነት፡ ገሊኦም ወለዲ ንውሉዳቶም፡ ፈለምቲ ኪዀኑ፡ ዝያዳ ኣገልገልቲ ኣብ ዜድልይሉ ኸይዶም ኬገልግሉ፡ ናብ ቤት-ኤል ኪኣትዉ፡ ወይ ኣብ ቲኦክራስያዊ ዕዮታት ህንጸት ኪዓይዩ ምትብባዕ የፍርሆም እዩ። ምስ ኣረጉ፡ ደቆም ኪኣልይዎም ከም ዘይክእሉ ዀይኑ ይስምዖም እዩ። ይኹን እምበር፡ ጥበበኛታት ወለዲ፡ ብትብዓት በቲ የሆዋ ዘተስፈዎ ተስፋታት ይተኣማመኑ እዮም። (መዝሙር 37:25፣ እብራውያን 13:5 ኣንብብ።) ተባዕ ከም ዝዀንካን ብየሆዋ ኸም እትተኣማመንን ከተርእየሉ እትኽእል ካልእ መገዲ ድማ፡ ውሉዳትካ ተባዓትን ብየሆዋ ዚተኣማመኑን ኪዀኑ ብምሕጋዝ እዩ።—1 ሳሙ. 1:27, 28፣ 2 ጢሞ. 3:14, 15።
16. ገሊኦም ወለዲ ንውሉዳቶም መንፈሳዊ ሸቶታት ኬውጽኡ ዝሓገዝዎም ብኸመይ እዮም፧ እዚ ጠቓሚ ምዃኑ እተራእየኸ ብኸመይ እዩ፧
16 ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዚነብሩ ሰብ ሓዳር ንደቆም መንፈሳዊ ሸቶታት ኬውጽኡ ሓጊዞምዎም እዮም። እቲ ኣቦ ኸምዚ በለ፦ “ደቅና ታተ ኺብሉን ኪዛረቡን ቅድሚ ምጅማሮም፡ ፈላሚ ብምዃንን ኣብ ጉባኤ ብምግልጋልን ብዛዕባ ዚርከብ ሓጐስ ንነግሮም ኔርና። ሕጂ ኸኣ እዚ ሸቶኦም ኰይኑ እዩ። መንፈሳዊ ሸቶታት ምውጻእን ኣብቲ ሸቶታት ምብጻሕን፡ ንደቅና ነቲ ኻብ ስርዓት ሰይጣን ዚወርዶም ጸቕጢ ኺከላኸሉ፡ ኣብቲ ልዕሊ ዅሉ ኣገዳሲ ዝዀነ የሆዋ ድማ ኬተኵሩ ሓጊዝዎም እዩ።” ክልተ ደቂ ዘለውዎ ሓደ ሓው ድማ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ “ብዙሓት ወለዲ፡ ደቆም ብዓውዲ ስፖርትን መዘናግዕን ትምህርትን ዘውጽእዎ ሸቶ ምእንቲ ኺወቕዑ ኢሎም፡ ብዙሕ ይጽዕሩን ገንዘቦም የጥፍኡን እዮም። ውሉዳት ምስ የሆዋ ጽቡቕ ርክብ ኪህልዎም ኣብ ዚሕግዞም ሸቶታት ኪበጽሑ ብዙሕ ምጽዓርን ገንዘብካ ምጥፋእን ግና ዝበለጸ እዩ። ደቅና ኣብ መንፈሳዊ ሸቶታቶም ኪበጽሑ ኸለዉ ምርኣይና ጥራይ ዘይኰነስ፡ ነዚ ኺበጽሕዎ ምሕጋዝና ብዙሕ ዕግበት ኣምጺኡልና እዩ።” ኣምላኽ ነቶም ንውሉዳቶም ኣብ መንፈሳዊ ሸቶታቶም ኪበጽሑ ዚሕግዝዎም ወለዲ ኸም ዚባርኾም ኣይትጠራጠር።
ትብዓት ኣብ ጉባኤ
17. ኣብ ክርስትያናዊት ጉባኤ ዚርአ ኣብነታት ትብዓት ጥቐስ።
17 ኣብ ጉባኤ እውን ትብዓት ከተርኢ የድልየካ እዩ። ንኣብነት፡ ሽማግለታት ምስ ፍርዳዊ ጕዳያት ዚተሓሓዝ ነገራት ኪኣልዩ ኸለዉ ወይ ከኣ ንህይወት ዜስግእ ናይ ጥዕና ጸገማት ኬጋጥም ከሎ ትብዓት የድልዮም እዩ። ገሊኦም ሽማግለታት ድማ፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ እናኸዱ ንተገደስቲ ሰባት የጽንዑ ወይ ኣኼባታት ይመርሑ እዮም። ዘይተመርዓዋ ኣሓትከ፧ ፈለምቲ ብምዃን፡ ዝያዳ ኣገልገልቲ ናብ ዜድልዩሉ ኸባቢ ብምግዓዝ፡ ምስ ፕሮጀክትታት ህንጸት ብምዕያይ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ወንጌላውያን መንግስቲ ኣምላኽ ኪካፈላ ብምሕታት ኣገልግሎተን ኬስፍሓ ይኽእላ እየን። ገሊአን እውን ኣብ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ኪካፈላ ይኽእላ እየን።
18. ብዕድመ ዝደፍኣ ኣሓት፡ ትብዓት ኬርእያ ዚኽእላ ብኸመይ እየን፧
18 ብዕድመ ዝደፍኣ ኣንስቲ እውን በረኸት ጉባኤ ኪዀና ይኽእላ እየን። እዘን ኣሓት እዚአን፡ ተፈተውቲ እየን። ገሊአን ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ከም ቀደመን ብዙሕ ኪዓይያ ዘይክእላ እኳ እንተ ዀና፡ ብትብዓት ኪሰርሓ ይኽእላ እየን። (ቲቶስ 2:3-5 ኣንብብ።) ንኣብነት፡ ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍአት ሓብቲ ንሓንቲ መንእሰይ ብዛዕባ ትሕትና ዜርኢ ኣከዳድና ኽትመኽራ እንተ ተሓቲታ፡ ትብዓት የድልያ እዩ። ነታ መንእሰይ ሓብቲ ብዛዕባ ኣከዳድናኣ ዘይትቋየቓ እኳ እንተ ዀነት፡ እቲ እትመርጾ ኽዳውንቲ ኣብ ካልኦት እንታይ ጽልዋ ኼሕድር ከም ዚኽእል ክትሓስብ ግና ተተባብዓ እያ። (1 ጢሞ. 2:9, 10) ከምዚ ዝኣመሰለ ፍቕራዊ ተገዳስነት ጽቡቕ ውጽኢት ኪህልዎ ይኽእል እዩ።
19. (ሀ) እተጠምቁ ኣሕዋት ተባዓት ኪዀኑ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧ (ለ) ፊልጲ 2:13ን 4:13ን ንኣሕዋት ተባዓት ኪዀኑ ዚሕግዛኦም ብኸመይ እየን፧
19 እተጠምቁ ኣሕዋት እውን ብትብዓት ኪሰርሑ ኣለዎም። ሓላፍነታት ኪስከሙ ፍቓደኛታት ዝዀኑ ተባዓት ሰብኡት፡ በረኸት ጉባኤ እዮም። (1 ጢሞ. 3:1) ይኹን እምበር፡ ገሊኦም ንሓላፍነት ካብ ምምጥጣር ድሕር ምሕር ይብሉ እዮም። ምናልባት ቅድሚ ሕጂ ጌጋ ፈጺሙ ዝነበረ ሓው፡ ሕጂ ኣገልጋሊ ጉባኤ ወይ ሽማግለ ኪኸውን ከም ዘይበቅዕ ይስምዖ ይኸውን። ወይ ከኣ፡ ሓደ ሓው ነቲ ዚውሃቦ ሓላፍነት ኪፍጽሞ ዘይበቅዕ ኰይኑ ኺስምዖ ይኽእል እዩ። ከምኡ ዚስምዓካ እንተ ዀይኑ፡ የሆዋ ትብዓት ከተጥሪ ኺሕግዘካ ይኽእል እዩ። (ፊልጲ 2:13፣ 4:13 ኣንብብ።) ሓደ እዋን፡ ሙሴ እውን ነቲ እተዋህቦ ሓላፍነት ዘይበቅዕ ኰይኑ ተሰሚዕዎ ኸም ዝነበረ ዘክር። (ዘጸ. 3:11) ኰይኑ ግና፡ የሆዋ ሓጊዝዎ እዩ፣ ድሕሪ ግዜ ድማ፡ ሙሴ ዕዮኡ ኺፍጽም ዜኽእሎ ትብዓት ኣጥርዩ እዩ። ሓደ እተጠምቀ ሓው እውን፡ ሓገዝ ኣምላኽ ምእንቲ ኺረክብ ብትግሃት ብምጽላይን መዓልቲ መዓልቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብምንባብን ከም ሙሴ ተባዕ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብዛዕባ እቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሶም ዘለዉ ተባዓት ሰባት ምስትንታን እውን ኪሕግዞ ይኽእል እዩ። ብዘይካዚ፡ ንሽማግለታት፡ ኬሰልጥንዎ ብትሕትና ኺሓትቶም ይኽእል እዩ። ኣብ ጉባኤ ድማ ብዝዀነ ይኹን መገዲ ንምሕጋዝ ፍቓደኛ ኪኸውን ኣለዎ። እወ፡ ኵሎም እተጠምቁ ኣሕዋት፡ ኪተብዑን ኣብ ጉባኤ ኺሰርሑን ኣለዎም።
“የሆዋ . . . ምሳኻ እዩ”
20, 21. (ሀ) ዳዊት ንሰሎሞን እንታይ መረጋገጺ እዩ ሂብዎ፧ (ለ) ብዛዕባ እንታይ ኢና ኽንተኣማመን እንኽእል፧
20 ንጉስ ዳዊት ንሰሎሞን፡ ዕዮ ህንጸት ቤተ መቕደስ ክሳዕ ዚውዳእ የሆዋ ምስኡ ኸም ዚኸውን ነጊርዎ ነይሩ እዩ። (1 ዜና 28:20) ሰሎሞን ከኣ፡ ነዘን ቃላት ኣቦኡ ኣብ ኣእምሮኡን ኣብ ልቡን ኣሕዲርወን እዩ፣ ንእሽቶን ዘይምኩርን ምዃኑ ነቲ ዕዮ ኻብ ምፍጻም ኪዓግቶ እውን ኣይፈቐደን። ብትብዓት ሰርሐ፡ ብሓገዝ የሆዋ ድማ ኣብ ውሽጢ ሸውዓተ ዓመትን መንፈቕን ነታ እተደንቕ ቤተ መቕደስ ሃኒጹ ወድኣ።
21 የሆዋ ኸምቲ ንሰሎሞን ዝሓገዞ፡ ንዓኻ እውን ኣብ ስድራ ቤትካን ኣብ ጉባኤኻን ብትብዓት ክትሰርሕ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ። (ኢሳ. 41:10, 13) ንየሆዋ ብትብዓት ተምልኾ እንተ ዄንካ፡ ሕጅን ኣብ መጻእን በረኸቱ ኸም እትረክብ ክትተኣማመን ትኽእል ኢኻ። ሃየ እምበኣር፡ “ትባዕን . . . ስራሕን።”
^ ሕ.ጽ. 12 ኣብታ ኣብ ናይ 15 ሓምለ 2004 ግምቢ ዘብዐኛ ዝወጸት፡ “መንፈሳዊ ሸቶታት ብምውጻእ ንፈጣሪኻ ኣኽብሮ” ዘርእስታ ዓንቀጽ፡ መንፈሳዊ ሸቶታት ከተውጽእ ዚሕግዘካ ግብራዊ ስጕምትታት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 19 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 04 January 2018
ኣብ ኣስመራ ሃገራዊ ቅዋምን ሃገራዊ ባይቶን ኣብ ዘይብሉ ዕውት ኣኼባ ዞባዊ ባይቶ ተኻይዱ ተባሂሉ።
ኣብ ደሞክራስያውያን ሃገራት ኣብ ኩሉ ደረጃታት ዝጣየሱ ወይ ዝምስረቱ ህዝባዊ ባይቶታት ሃገራዊ ቅዋም መሰረት ዝገበሩን ንፖሊሲታትን ኣዋጃትን ሕጋዊ ሃገራዊ ባይቶ ተኸቲሎም ዝኸዱ ከም ዝኾኑን ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ’ዛ ብዘይንቡር ፖለቲካዊ ምሕደራ መጻወቲ ሓደ ሰብ ኮይና ትሕመስ ዘላ ሃገረ ኤርትራ ግን፡ ኣብዘይህላወ እዞም ዝተጠቕሱ ክልተ ወሰንቲ ባእታታት፡ ዕውት ዞባዊ ኣኼባ ተቓኒዑ ዝብል ዘደንጹ ሓበሬታ ተቓሊሑ።
ነገርቲ መርድእን ወደስቲ ሓለፍትን ዝኾና ብህግደፍ ዝዝወራት መራኸቢ ብዙሓን ብ29 ታሕሳስ 2017 ኣብ ሰዓታት ቀትሪ ኣብ ዘቃለሓኦ ዜና፡ ናይ’ቲ ዞባ ማእከል ኢሉ ዝጽወዖ ከባቢ፡ ዝኾነ ሕጋውን ፖለቲካውን ህይወት ዘይብሎም ክንሶም፡ ዞባዊ ባይቶ ተኣኪቦም፡ ኣብ ጸገማት ህዝብን ፍታሑን ተመያየጦም ውሳኔታት ኣመሓላሊፎም ዝብል ዜና ዝሰምዑ ወገናት፡ ተገሪሞም ተኣከቡ ተባሂሎም ተገዲዶም ዝተኣከቡ ሰባት ህዝቢ ኣይውክሉን፡ ጸገም ህዝቢ ድማ ኣይፈትሑን ክብሉ ገሊጾም።
ካብ ኩሉ ዝገርም ግን ይብሉ እቶም ወሃብቲ ርእይቶ፡ እዞም ኣብ ዘህላወ ሃገራዊ ቅዋምን ሃገራዊ ባይቶን ተኣኪቦም ውሳኔታት ድማ ኣሕሊፎም ዝበሃሉ ዘለው እኩባት ሰባት፡ ከመይ ገይርና? ንመን ወኪልና? እንታይ መሳርሒ ኣለና? ዝብል ናይ ተቓውሞ ድምጺ ከየስምዑ፡ ከም እንስሳ ተኾብኲቦም ኣብ ኣደራሽ ኣትዮም ቀጣቕዑ ምርኣዩ ኢሎም።
ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
ኣስታት ንከባቢ 20 ዓመት ኣብ ሰንዓ ርእሰ ከተማ ሃገረ የመን ዝቕመጡ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን በቲ ኣብ’ታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ናይ ደገ ኢድ ምትእትታው ዘለዎ ኣንፈቱ ዘይፍለጥ ኣብ ራሲ ኲናት፡ ኣመቶም ዝግበር ወገን ስኢኖም ናብ ካልእ ዞባታት እታ ሃገር ከም ዝተፈናቐሉ፡ ይኹን ግን ብህይወት ንምንባር ዘድሊዮም ማሕበራዊ ቀረባት ብምስኣን ንከቢድ ሓደጋ ተቓሊዖም ሓገዝ ይሓቱ ከም ዘለው ተገሊጹ።
ኣብ የመን ሓደሽቲ ስደተኛታት ምምዝጋብ ካብ ዘቋርጽ ክልተ ዓመት ከም ዝገበረ፡ ስለዚ እቶም ኣብ’ዚ ዝተጠቕሰ ዓመታት ናብ’ታ ሃገር ዝኣተው ስደተኛታት ብውሕዱ መንነቶም ዝገልጽ ወረቐት ስለዘይብሎም ዝኾነ ሰብ ከም ዝጻወተሎም፡ እቶም ወረቐት ዘለዎም ነባራት’ውን ብሰንኪ’ቲ ቅልውላው ከሐድሱ ከምዘይኽእሉ፡ ገሊኦም ብጅሆ ተታሒዞም ካብ ስድራኦም ገንዘብ ከምጽኡ ከም ዝእዘዙ፡ ገሊኦም ከኣ ኣብ ውትህድርና ክኣትው ድፍኢት ከም ዝግበረሎም፡ ካብ’ታ ሃገር ናብ መራኸቢ ብዙሓን ኤርትራውያን ዝተላእከ ደብዳቤ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ሆላንድ ዝነበሩ ኤርትራውያን ክዛናግዕሉ ኣብ ዝተኻረይዎ ኣደራሽ ተባኢሶም።
ዓመታዊ ናይ ፈረንጂ ልደት ወይ በዓል ምኽንያት ብምግባር ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ተኣኻኺቦም ዝዛናግዑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ብመስተ ተደፋፊኦም ብዝፈጠርዎ ምስሕሓብ ናብ ኣካላዊ ጎንጺ ማዕቢሉ፡ ወናኒ ሆቴል ናይ ፖሊስ ሓገዝ ክሓትት ከም ዝተገደደ፡ ፖሊስ ብዝተፈላለየ ሜላታት ካብ’ቲ ሆቴል ክወጽኡ ከም ዝገበርዎም ንማዕከናት ዜና እታ ሃገር ብምጥቃስ ረድዮ ኤረና ብ29 ታሕሳስ 2017 ጸብጺባ።
ብዝሒ ናይ’ቶም ኣብ ለይታዊ ትልሂት ዝነበሩ ኤርትራውያን 350 ከም ዝበጽሕ፡ ብብዝሒ መስተ ዝተጎሃሃረ ካብ ምባል ወጻኢ፡ ዛጊት መንቀሊ ናይ’ቲ ባእሲ ብጭቡጥ ከምዘይተፈልጠ፡ ክሳብ ጠራሙስን ኮራሱን ዳርባ ዝነበሮ ብምዃኑ ብዙሓት ካብ’ቶም ኤርትራውያንን ሰራሕተኛታት ናይ’ቲ ሆቴልን ተጎዲኦም ናብ ሕክምና ከም ዝተወስዱ፡ ነቲ ጉዳይ ኣበገስቲ ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ሰለስተ ኤርትራውያን ፖሊስ ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዎምን ኣፍሊጣ።
ብካልእ ዜና መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ዜጋታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝኾኑ ስደተኛታት፡ ኣብ ወሽጢ 90 መዓልታት ካብ ሃገሩ ከውጽኦም ምድላዋት የገብር ምህላው፡ ኣብ’ዚ ዝተባህለ ግዜ ንዘይወጽኡ ከኣ ኣብ ጽኑዕ ቤት ማእሰርቲ ክኣትው ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ቤኒያሚን ናታንያሁ ትእዛዝ ከምዝተዋህበን ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ከም ዝጸብጸባ ሬድዮ ኤረና ወሲኻ ሓቢራ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 01-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እዞም ኣብ ስለያ ምክልካል ዝሰርሑ ዝነበሩን ኣብ ከረን ቤት ጽሕፈት ዝነበሮም ዛጊት ብወግዒ ቀታሊኦም እኳ እንተዘይተገለጸ: ገለ ምንጭታት እቶም ክልተ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብስለያ እዚ ምዕራብ ተቐንጺሎም ዝብል ሓበሬታ ከምዝበጽሖም ይሕብሩ።
እቶም ክልተ ግዳያት ብናይ ብሬን ጠያይቲ ኣካላቶም ተበሳሲዑ ከም ዝጸንሐ ዝሓበሩ እቶም ምጭታት፡ ቅድሚ ሰሙን ምስኦም ዝነበረ ዶክዩመንት ሒዞም ካብ ቤትጽሕፈቶም ተሰዊሮም ስለዘለዉ ተኸታተሉ ዝብል ሴርኩላር ካብ ምክልኻል ናብ ኩለን ኣሃዱታት ስለያ ተመሓላሊፉ ምንባሩ ገሊጾም።
ሌ/ኮነረል ጸገዛኣብ ኣብ ዓሰብን ናቅፋን ንነዊሕ ዓመት ከም ዝሰርሐ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት ብሰንኪ ሕማም ን 3 ዓመታት ዝኣክል ካብ ስራሕ ተኣሊዩ ምጽንሑን ይሕበር። ኣብ ጥሪ 2017 ብትእዛዝ ሓለቓ ስታፍ ሚኒስትሪ ምክልኻል ናብ ስራሕ ከምዝተመለሰ ካብ መሳርሕቱ ዝተረኸበ ሓበሬታ ጠቒሶም ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ እዚ ኣብ ልዕሊ ሌ/ኮነረል ጸገዛኣብ ባርያጋብር ኣምለሶም “ኩሑል” ከምኡ ውን ተለንተ ሰመረ ጉዑሽ ኣፈወርቂ ዝተወሰደ ስጉምቲ ብናይ መን ትእዛዝ ዝተፈጸመ ሙኻኑ ንምርግጋጽ ከምዘይከኣሉ ገሊጾም።
ምስዚ ፍጻመ ብዝተኣሳሰረ ዜና ብዕለት 7 መስከረም 2017 ስድራቢት ሌ/ኮነረል ጸገዛኣብ ባርያጋብር ኣምለሶም “ኩሑል” ከምኡ ውን ተለንተ ሰመረ ጉዑሽ ኣፈወርቂ ካብ ማይድማን ዓዲ ያቆብን ተኣሲሮም ኣብ ተሰነይ ኣብ ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ተሓይሮም ምህላዎም ተሓቢሩ።
እቶም ስድራቤታትን ካልኦት ነቶም ሰባት ይቐርቡ ዝበሃሉ ብርክት ዝበሉ ቀረብቶምን እቲ ዝጠፍአ ናይ ስለያ ሰነዳት ኣበይ ኣሎ ኣምጽእዎ፡ ዕላማ ሌ/ኮነረል ጸገዛኣብ ባርያጋብር ኣምለሶም “ኩሑል” ከምኡ ውን ተለንተ ሰመረ ጉዑሽ ኣፈወርቂን እንታይ ኢዩ ነይሩ ኣጋልጹ ብምባል ኣብ ትሕቲ መርመራ ይቕጥቐጡ ምህላዎም ኣፍሊጦም።


text:
ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ንዲሞክራሲን ለውጥን
ሓጺር መግልጺ ዳግማይ ኣደቡሓ፡
ኣቐዲመ ነቲ ዝተገብረና ክብርን ልግስን፡ ብህዝቢን ብመንግስትን ኢትዮጵያ ከመስግን ይፈቱ፡ ዝተገብረ ኣገባብ ጭዉነትን፡ ስነ ስርዓትን፡ ምቕሉልነትን፡ ትሕትናን፡ ፍቅርን፡ ፍሽኽታን፡ ንኸተመስገን ቃላታት ዘይርከቦ ሕውነት ዝመልኦ ብምንባሩን መሰታ ዘይብሉ ከበሬታ ንኣንበብቲ ክገልጽ ይፈቱ፡ ናይ ሕዝቢ ሃዋሳ ጉባኤ ተፈጺሙ ክንወጽእ ከሎና፡ ብጣቓዒትን ዕልልታን ኣፈነዉና፡ ኣመስጊነ ንኣመስገንቲ ከመሓላልፍ ታሪኻዊ ስል ዝኾነ።
ባይቶ ኣብ ሃዋሳ ኣቑምና ክንመጺእ ከለና ምእንቲ ሓድነት፡ ሞራል ከየውድቕ ህዝብና፡ ከምኡ ድማ ኣብ ጉዕዞ እናተኣረመ ክኽይድ ይኽእል ይኸውን፡ ብማለት ኢና “ጨጓሩ ንውሽጢ” ጌርና ዝመጻእና፡ እንተኾነ ካብ ዝፈራሕናዮ ኣይወጻእናን፡ ኣዳላውቲ ጉባኤ ናይ ህዝብና ሚዛን ዘይሓለወን ብዞና ኮነ፡ ብሃይማኖት፡ ዘይድለየካ ሕቶታት ዘልዕለልካን፡ ኣብ ዘየድሊ ጥርጠራታት ዘእቱን እዩ ነይሩ።
ኣባላት ኪዳን ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ኮይኖም ናይ ብሓቂ ንህዝቢ ኤርትራ ድዮም ዝቃልሱ ዘለዉስ ወይስ መነባብሮኦም እዮም ዘጣጥሑ ዘለዉ? ሕጂ ድማ ኣብ ክንዲ መግዛእቲ ህግደፍ ንገደል ዘጽድፉ ከድሕንዎ ዝመጣጠሩ ዘለዉ ይመስሉ።
ጉባኤ ሃዋሳ ብሹድሽተ ኣባላት ኪዳን ዝተወነነ ነበረ፡ ኣስማቶም ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ኣሎ። እዞም ሽዱስተ ዉድባት ኪዳን ንሓደ ወርሒ ክነዋሕ ዝገበሩ ክኾኑ ከለዉ፡ ንድፊ ጉባኤን፡ ቁጽሪ ኣባላት ባይቶን 127 ክኸውን፡ ፈጻሚ ሽማግለ 21 ክኾኑ፡። 4 ሽማግለ ቤት ጽሕፈት ኽህልዋ ከም ዘለወን፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝወዲእዎ፡ ቅዲሚ ሓደ ሰሙን ምስ ካብ ወጻኢ ኪዳን፡ ውዕል ንኽገብራ ሓቲተን ከምዝነበራ ብጭብጢ ዝረጋገጽ እዩ። ኣቐዲሞም ንጉባኤ ዝኸዱ ሰሚዖሞ ምንባሮም ዝዝከርዩ።
ኣብ ሃዋሳ ዝተረኽበ ጉባኤኛ ቁጽሩ 594 ነበረ፡ ብሃይማኖት ኣስማት እስልምና 70% ክኸውን እንከሎ፡ ኣስማት ክርስትና ድም 30% እዩ፡ ብስም ህዝቢ ዝመጸ ድማ ካብ 30% ንታሕቲ እዩ ክባሃል ዝካኣል፡ ህዝቢ ማለት ዉድብ ዘይብሉ ማለትዩ። ዉድባት ዝወከሉን፡ ብስም ህዝቢ ተባሂሎም ዝመጸን ዉድብ ዘለዎም ድማ 70% እዩ፡ እንተበልኩ ካብ ሓቂ ኣይረሓቅኩን።
ሓፈሻዊ መግለጺ ጉባኤኛ ብብዝሒ ኣባላት ዉድባት እዮም ክትብል ግን ሓቂ እዩ፡ ብስም ህዝቢ ዝመጻእና ኢሎም ድማ ክምድሩን፡ ክዘርጉን፡ ክምጉቱን ተራእዩም።
ኣንባቢ ዝርዝሩ ተዓዘብ፡
1. ኾምሽን ኣብ ኣዋሳ ጉባኤኛ ምስ ተኣከበ እንኳዕ ብሰላም ኣብ ኣብዚ ኣብ ቅዓና ድሕሪ ምባል ጉባኤ ተኸፍተ፡ እዚ ተኣኪቡ ዘሎ መልክዕን፡ ሚዛንን ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝመስልን ዝውክልን እዩ ኢላ ገለጸት።
2. ብግቡእ ድማ፡ ናይ ሓድ ዓመትን ፈርቃን ጸብጻብ ኣየቕረበትን ቀጺላ ባዕላ ንዝፈጠረቶ ሕማም ናይ ኣቶ ዳናኤል ተወልደን፡ ኣቕሪባ ናብ ዕንክሊል ከትእቱ ጸዓረት።
3. ኮሚሽን፡ ኣጀንዳ ኣብዘይ ሓላፍነታ ኣቕረበት፡ ተቓውሞ ንኮምሽን እኳ እንተነበረ ብዕብጥብጥ ኣሕልፈቶ።
4. ሰክረታርያ ንኽትቀውም ድሕሪ ምክታዕ ቁጽራ 27 (ዕስራን ሸውዓተን) ተወሰነ።
5. ሰክረታርያ ምስ ተመርጸት መልክዕን ሚዛንን ህዝቢ ኤርትራ ዘይተሓለወ ነበረ፡ ሓሙሽተ ናይ ክርስትና ስም ዝሓዙ፡ ዕስራን ክልተን ድማ ስም እስልምና ዝሓዙ ኮይና ተመርጸት።
6. ሕቶ፡ ብኣቶ ኣማኑኤል ኢያሱ፡ ራድዮ ኣሰና ቐረበ “እዛ ሰክረታርያ ከምቲ ብኮሚሽን ዝተነግረና፡ መልክንዕን ሚዛንን ህዝቢ ኤርትራ ኣብዛ ሰክረታርያ ንርኢ የለናን….” መልሲ ኣይተዋህቦን።
7. ብድሕሪዚ ምጉርምራምን ቲሒም ቲሒምን ቀጺሉ መልክንዕን ሚዛን ህዝብና ኣይተሓለወን ምስ በዝሔ፡ ኣባልት ኪዳን ቀልጢፎም ንኮሚሺን ወቐሳኦም ዘርግሑ…… “እዛ ኮሞሽን ዘይግባእ ጌራ ብብዝሒ ሰባት ካብ ሱዳን ስለ ዘምጽኤት ሚዛን ስለ ዘይተሓለወ ….ኣብቲ ዝመጽእ ምሕራይ ኣባላት ባይቶ ብብዝሒ ክርስትያን ካብ ኣመሪካን ኤውሮፓን ኢትዮጵያን ክኣትዉ ኣለዎም…ሚዛን ህዝብና ክሕሎ ኣለዎ.”( ሑሰን ከሊፋ፡ በሺር ኢስሓቕ፡ ተወልደ ገብረስላሴ…ተዳሙ ንምጥቃስ)።
8. ለባማት፡ ሽማግለታት፡ መራሕቲ ሃይማኖት ዘለዉሉ ህዝብና ንብዙሕ ዘመናት ብሓደ ዝነበረዩ፡ ሕጂ ድማ ተኻባቢርካ፡ ተካኣኢልክን፡ድኣ ምበር ክምዚ ንርእዮ ዘለና ኣይጽቡቕን፡ በብወገና ንሕሰብን ንመኻኸርን ዝብል ኣባታውን ለባምን መተሓሳሰቢ ፈልፈለን ተነዝሔን።
9. ኣባላት ሰሜን ኣመሪካ ፍሉይ ኣኼባ ገበሩ፡ ሰለስተ ሽማግለ ኣውጺኦም፡ ርእይቶን ለበዋን፡ ንኹሎም ኣባላት ኪዳንን ንዘይኣባላትን ከምዚ ዝስዕብ ኣቕረቡ፡ ኣብዚ ዝመረጽ ባይቶ 25 መንበር ብስም ህዝቢ ክወሃብ። ምኽንያቱ ድማ፡1. ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ብዙሕ ህዝብና ተጣራጠርን ናይ ህግደፍ ሰዓብን ስለዘሎ ናብ ደምበ ተቓውሞ ከንምጽኦ የኽእልና 2. መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ደምበ ተቓዎሞ እምነት ክሕድር የቃልጥፎ 3. ካብ ሰሜን ኣመርካን ከምኡ ድማ ካብ ኤውሮጳን ኣውስትራያን ማእከላይ ምብራቕን ክንድኦም፡ ብትምህርትን፡ ተመኩሮን፡ ክእለትን፡ ክርከቡ ስለ ዝኽእሉ፡ ነዚ ባይቶ የሔይሎን የምዕብሎን ኢልና ንኣምን።
ዝብል ምስቀረበ “ኣመሪካ ወርቂ ዝኾነ ሓሳብ ኣቕሪቦም ተባህለ”
እዚ ግን መጠበሪ ኾይኑ ረኸብናዮ።
10. ጉባኤ ተወዲኡ ኣመዳዳብ መናብር እትምድብ ሓንቲ 17 ዝኣባላታ ሰክረታርያ ተመርጸት፡ እዚኣ የማናይ ኢድ ናይ ኪዳን እያ፡ ኣከራኻሪ ነጥቢ ኣምጽእት፡ 60% ንዊድባት 40% ንህዝቢ ኢላ መጎተት፡ ድሕሪ ላዕልን ታሕትን 52%ንዊድባት=66 መናብር 48% ንህዝቢ ድማ 61 መናብር ተመደበ፡ ኣንባቢ ልቢ ግበር፡ ካብዘን 61 መንብር 20% ንመንእሰያት 20% ንደቂ ኣንስትዮ 10% ንሲቪክ ማሕበራት ዝተረፈ ድማ ንህዝቢ ውድባት ዘይብሎም ተባህለ።
11. ሰሜን ኣመሪካ 13 እዩ ዝተዋህባ እንተኾነ ድሕሪ ብዙሕ ክርክር ካብ ሱዳን ሓደ ካብ ኢትዮጵያ ሓደ ንኣመሪካ ተዋህበ 15 ኮነ፡ ካብዚ ስዒቡ ብኸምዚ ተምቃርሔ።
12. ካናዳ ሓሙሽተ (5) ሒዞም ከዱ፡
13. ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (USA) ድማ 10 ተዋህባ፡ ካብዚኤን ዲማ 20% መንእሰያት 2 መንበር ወሰዱ፡ 20% ደቂ ኣንስትዩ 2 መንበር ወሰዳ (ንሳተን ከኣ ናይ ዉድባት እየን)፡ 10% ዝተመደበ ድማ ንሲቪክ ማሕበራት እዩ፡ ናይ ሲቪክ ማሕበራት ወከልቲ ኣብቲ ምርጫ ክኣትዉ ንሕጸ ምርጫ ተሓጽዩ፡ እንተኾነ ወከልቲ ሲቪክ ማሕበራት የቐንየልና፡ ንሕና ኣብዚ ኣይንምረጽን ኢና ኢሎም ወጹ፡ ከምቲ ዝተመደበሎም ንዝደለዩዎ ሰብ መሪጾም ወካሊኦም ክሰዱ መሰሎም እዩ፡ በቲ ዝተመደበ (11/2) ሓደን ፈርቃን መንበር ንስቪክ ማሕበራት ካብ ሰሜን ኣመሪካ መንበር ናታቶም እዩ።
ብ4 መጋቢት 2012 ኣቦ መንበር ባይቶ ንደሞክራሲን ለውጥን ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ሲቪካዊ ማሕበራት ወኪል ክም ዘደስክሉ ተኣወጀ፡
መጀመርያ ከመይ ጌሮም ንሲቪክ ማሕበራት ተቐበሉ? ቀጺሎም ሕጂ በየናይ ሕጊ እዩ ንሓደ ኣባል፡ ካብ ባይቶ ከደስከሉ ኣዋጅ ዘውጽኡ? መን ከ እዩ ሓልፍነት ዝሃቦም? ብቕዓት ኣልቦ’ዶ ኣየምስሎምን?
1. ኣቦ መንበር ጸጋይ ዮሃንስ ኮነ ዶክተር ዩሱፍ ብርሃነ መን ሓልፍነት ዝሃቦም እዩ ከይ ኣጻረዩ ከደስክሉ ዝወሰኑ? ባይቶ’ውን ከደስክል መሰል’ውን የብሉን ከደስክል ከኣ ኣይክእልን እዩ።
ሲቪክ ማሕበራት ናይ ሰሜን ኣመሪካ 10% ክውሃቦም ከሎ ኣበይ ኣለዉ
ኣይባሃልን ድዩ ወይስ እንኳዕ ተረስዑ፡ ንሕና’ውን ኣይንደልዮምን ማልት ድዩ? ኣበይ ኣተወ ናይ ሲቪክ ኣባላት ወኪል ዘየብልስ እንታይ ኣሎ፡ እቲ (1 ½) መንበር ናበይ ኣበለ? ብጽሒቱ ንመን ይምድቡ ንዓኣቶም ይምልከት።
2. ባይቶን ፈጻሚትን መምርሒ ካብ ኣቶ ሳልሕ ቓዲ (ዓሊ ሳልም) ከማኡ ድማ ካብ ዉድብ ሳግም ወሲዶም ንዝብል ዘረባ ብከመይ ክንጸግ ይኽእል?
3. ኣቶ በሽር ኢስሓቅን፡ ኣቶ ተወልደ ገብረስላሴን፡ ኣብ ልዕሊ ሲቪክ ማሕበራት ስለዘይፈትዉዎን ድዩ ኣቶ ጸጋይን ዶር ዩሱፍን ንባሎም ከደስክሉ ተገዲዶም? ኣየ ብኸምዚስ ኣስመራ ደኾን ይእቶ ይኸውን?
4. ንምዃኑ ኣብዚ እዋን እዚ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣንፎቱን ዕርበቱን እናሃለወ፡ ኣብ ክንዲ ንገደል ዘጽድፍዎስ፡ ከድሕንዎ ዝመጣጠሩ ኮይኑ ይረ ኣየና? ስለምንታይ እዚ ኹሉ ሸበድበድ ኣብ ዘይሰዓቱ?
ሕዝቢ ኤርትራ ጸገምካ ገና ኣይተውዲኤን ዘሎ፡ ልቢ ኢልካ ተዓዘብ፡ እዞም ዉድባት በዞም ዝስዕቡ ዝምርሓ ትሕዝቶኤንን ዕላምኤንን ደጋጊምካ ተመልከቶ፡ ንረብሓኤን ድየን ዝቃለሳ ዘልዋስ ወይስ ንህዝቢ? ኣስማቶም ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ቀጺሉ ሓንጎሎም ብዘበን ኣድቡሓ ጥራይ ዝሓስብ ኮይኑ ይራኣየና።
ኣስማት ገበርትን ሓደግትን ኣብዚ ባይቶን ተመልከት፡
1. በሺር ኢስሓቅ
2. ተወልደ ገብረስላሴ
3. ኣድሓኖም ገብረማርያም፡
4.ሑሰን ከሊፋ
5. ሸንገብ
6.ቱርኪ
እዞም ሓለፍቲ እዚኣቶም ልቢ ኢልካ ተኸታተሎም ተመልከቶምን፡
ጉባኤ ኣደቡሓ ብ1969 ዝተገብረ ታሪኽ ቃልሲ ኤርትራ ፈሊጥካ ንኽትመራመር ይላቦ! ከመይ ነይሩ፡ ውጺኢቱ ድማ ብኽመይ ተዛዘመ።
ከምቲ ቐዳማይ ንክኸውን ኣይምነይን፡ እንተኾነ መንገዱ ናብኡ ገጹ ይመስል።
ዓወት ንዉጹዕ ህዝብና
ዉድቀት ንመንድዓት ተቓለስትን
ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍን
ሃይለ ገብረ ትንሳኤ
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና ኣመሪካ
5 መጋቢት 2012
http://www.harnnet.org/index.php/articles-corner/tigrinia-articles/3427-2012-03-24-21-09-56
Last Updated on Saturday, 24 March 2012 21:10 Written by ክብሮም ግረነት Saturday, 24 March 2012 21:08
ዝከበርኩም ተከታተልቲ እዚ መርበብ ሎሚ ርእይቶይ ከስፍረሉ ዝደለኩ ኣርእስቲ ፡ እቲ ብኣቶ ሃይለ ገብረ ትንሳኤ ተሳታፊ ጉባኤ ኣዋሳ “ ኣዶብሓ ኣብ ኣዋሳ ክድገም” ብዝብል ኣርእስቲ ብዕለት 3/6/12 ኣብ መርበብ ኣሰና ሰፊሩ ዝነበረ ጽሑፍ እዩ። ኣቶ ሃይለ ገብረ ትንሳኤ ብዛዕባ እቲ ዝተዓዘብካዮ ናይ ምስከርነት ቓልኻ ክትህበና ምውሳንካ ከየመስገንኩካ ክሓልፍ ኣይድልን ። እንተኾነ እቲ ክተዛምዶ ዝፈተንኻ ክልተ ፍጻሜታት ብፍጹም ዘራክብ የብሉን። ብተወሳኪ ኣብ ኣዶብሓ እንታይ ጉድለት ከም ዝተፈጸመ ንኣንበብቲካ መብርሂ ከይሃብኻ ሓሊፍኻዮ ። እታ ቁሩብ ዝተንከፍኻያ ኣብ ክልቲኡ ፍጻሜታት ሃይማኖት ዓብላሊ ተራ ነይሩዎ ክትብል ዝሓሰብካ ኮይኑ ተሰሚዑኒ ። ኣየናይ ሃይማኖት ምዃኑ ግን ብንጹር ንነበብቲ ኣይገለጽኻዮን ።
ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ፡ብቀዳምነት ኣዶብሓ ኣብ ታሪኽ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ናጽነት ንምውሓስ እንታይ ግደ ተጻዊታ ድሕሪ ምግላጽ ምስ ጉባኤኛታት ኣዋሳ ብሃገራውነት ይኩን ብሓርበኛነት ፍጹም ርክብ ከምዘይብላን ከብርህ ክፍትን እየ።
ኣዶብሓ ።
ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ብድልየት ናይቶም ላዕለዎት መራሕቲ ዝነበሩ ፡ኣብ ወርሒ መስከረም 1965 ኣብ ክፍልታት ድሕሪ ምክፍፋሉ ፡ግዜ ከይወሰዳ ፡ እተን ዝቆማ ክፍልታት ኣብ ውድድር ኣትየን ፣ኣብ ዝተወሃበን ክልላት መሬት ናይ ካልኦት ክፍልታት ዜጋታት ኣብ ምኽልካልን ምቅታልን በጺሔን ነይረን። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ ነቲ ናይ ሓባር ጸላኢ ዝኮነ ሰራዊት መግዛእቲ እውን ብሓባር ናይ ምጥቅዑ ጉዳይ ተዳኺሙ ነይሩ። በቲ ኻልእ ወገን ከኣ ፡ጸላኢ ሐይሉ ንምድልድል ኮማንዶስ ዝቆጸረሉን ኤርትራውያን ዝቀትለሉን ዓድታት ዘንድደሉን ግዜ ነይሩ ። እዚ ዝጠቀስኩዎ ኩነታት ተደማሚሩ ነቶም ተጋድልቲ (መሰረታት) ጉዳይ ሓድነት ብቀዳምነት ክሰርዑዎን ክዛረቡሉን ካብቲ ናይ ንእስነት ተዘክሮይ እዩ።
ስለዚ እቶም ተጋደልቲ ንጉዳይ ስምረት ብምድፋእ ፡ ብ1968 ጉባኤ ናይ ሰለስተ ክፍልታታ (3ይ. 4ይ. 5ይ) ክዕውቱ በቂዖም እዮም ። ቀጺሎም ከይተሓለሉ ነተን ተሪፈን ዝነበራ ቀዳመይትን ካልኣይትን ክፍልታታ ብሓይሊ ዘይኾነ ብዘተን ምርድዳእን ብ1969 ጉባኤ ኣዶብሓ ብምእንጋድ እቲ ዕላማ ናይ ዝጀመሩዎ ሓደነታዊ ጎዑዞ ፈጺሞም እዮም ። እዚ ዝሕብን ኤርትራዊ ታሪኽ ኣዩ።እወ ፣ ጉባኤ ኣዶብሓ ደምክራሲያዊ ኣይነበረን ዝብሉ ወገናት ኣለዉ ። ብወገነይ ብመንጽር እዚ ሕጂ ዝግበርን ዝፍጸመን ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ፡(ጉባኤ ዝመረጾ ብውንታኦም ዝሰጉ ፣ ድሕሪ ጉባኤ ምውድኡ ፡ ዝተመርጸ ኣባል ባይቶ ኣባሪርካ ንዘይተመርጸ ሸምካ እንደገና ምብራሩ ክጥቀስ ይኸኣል)፡ እወ ኣዶብሓ ፣ ደሞክራሲያዊ ነይሩ! እቲ ኣገዳሲ ክዕውቶም ዝኽእል ኣገባብ ኣሰራርሓ ተጠቂሞም መርሕነቶም መሪጾም እዮም።
ዝከበርኩም ኤርትራውያን እቶም ኣብ ኣዶብሓ እተሳተፉ ተጋድልቲ ብኤርትራዊ ሓቦን ንሒን እንተ ዘይኾይኑ፡ካብ ናይደገ ሓይልታት ብእተወሃቦም መምርሕን ትእዛዝን ዝዋስኡ ኣይነበሩን ። እቶም ተጋደልቲ ዘቅረቡዎ ደሞክራሲያዊ ሕቶ ነቶም ኣብ ላዕለዋይ ባይቶ ዝነበሩ ባእታታት ዝነቅፍ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ቀረብ ዕጥቅን ስንቅን ከም ድላዮም ዘይረክቡሉ ግዜ ንጥሜትን መኸራን ተጋፊጦም እንከለዉ ፡ ንቅድሚት ዝመረሹ ጀጋኑ እዮም ነይሮም ። ሓደ ካብቲ ኣገዳሲ ጠለባቶም ላዕለዎት መራሕቲ ካብ ወጻኢ ምቅማጥ ፡ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣትዮም ክቅመጡን ፡ ነቲ ዕለታዊ መነባብሮ ህዝብን ተጋደልትን ክዕዘቡን ክፈልጡን ዝጠልብ ነይሩ።
ኣዶብሓ ቦታ ጽንዓትን ቓልሲን ምዃና ክነግሩላን ክሕበኑላን ዝግብኦም ረሲዖማ ጥራሕ ዘይኮነ ክድምስስዋ ዝፈታተንዋ ዘለዉ ኣይውሓዱን። ግን ከኣ ኣይክዕወቱን እዮም ። ኣዶብሓ ቦታ ሓድነት እምበር ቦታ ምብትታን ሃገረነት ኣይነበረትን ። ዝተበደለን ዝተጨቖነን ክቓለሰ ብህርያዊ ስለ ዝኮነ ፡ተሳተፍቲ ጉባኤ ኣዶብሓ በቲ ዝነበሮም ፖለቲካዊ ድሩት ንቅሓት ፈተውቶምን ጸላእቶም መዚኖም እዮም ቓልሶም ኣበጊሶም ። ተሳተፍቲ ጉባኤ ኣዶብሓ ርእሶም ትክ ኣቢሎም ፡ ንዝኮነ ወጻኢ ሓይሊ ከይሰገዱ ጉባኤኦም ኣሰላሲሎም ኣዮም። እዚ ከኣ ንውሉድ ወሎዶታታ ክመሓላለፍ ዝግብኦ ታሪኽ እዩ።
ጉዳይ ሃይማኖት ።
ዝከበርኩም ኤርትራውያን ጉዳይ ሃይማናት ኣብ ኣዶብሓ እንተ ኾይኑ ፡ ኣመንቲ ምስልምና ዝበዝሑ ስለ እተመርጹ ሃይማኖታዊ ነይሩ ዘብሎ የብሉን ። ምኽንያቱ ብዝኮነ ስነ ሞጉታዊ ዓይኒ ክርኤ እንተ ኾይኑ ፡ እቲ ቓልሲ ዝጀመሩን ብቀዳምነት ዝተሰለፉን ደቂ ምዕራባዊ ቆላታት ስለ ዝነበሩ ክገርማና የብሉን ። ኣብቲ ግዜ እቲ ሓድ ሓደ ሃይማኖታዊ ስሚዒታታ ዝነበሮም ኣይነበሩን እንተ ዘይተባህለ ፡ ከምዚ ናይ ሕጂ ብዕሊ እስላማውያን ሰልፍታታ ዝኣወጁ ኣይነበሩን። እቲ ክብን ለጠቅን ናይ ተሳታፍነት ኣብቲ ቓልሲ ውጺት ናይ ደሞግራፊካዊ ምንቅሳቃስ ወይ ምግዓዝ ናይ ሓደ ኣብ ፍሉይ ከባቢ ዝነበር ህዝቢ ዝፈጥሮ ሃጓፍ እውን እዩ ። ኣብ ተሓኤ ካብ 1974 ንድሓር ኣመንቲ ክርስትና በዚሖም ነይሮም እዮም። እዚ ብዝሒ እዚ ደስ ዘይበሎም ሰባት እውን ነይሮም ፡ ብዝነበሮም ስልጣንን ጸቢብ ኣታሓሳስባን ነቲ ኤርትራዊ ህዝባዊ ዓቅሚ ኣብ ክንዲ ምሕብሓብ ከምዝብተን ገይሮም ። ሕጂ ከኣ እቲ ከባሰ ስለ ዝኮብለለ እቲ ናይ ቆላ ህዝቢ ብዚሑ ይብሃል ኣሎ ። እዚ ይኩን እቲ ዝኮነ ሰብ ሃይማኖቱ ዘክብረሉ ስርዓት ክሳብ ዝረክብ ምቅላስ ዘቛርጽ ኣይኮነን። ብሓጺሩ ኣዶብሓ ሃይማኖታዊ ነይሩ ዝብሃል ኣይኮነን።
ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ኣብ ጉዳይ ሃይማኖት ክንፍልጦን ክንግንዘቦን ዘሎና ሓቂ ግን ኣሎ ።ገለና ሃይማኖትና ቅድሚ ኩሉ ንሰርዕ ፣ ገለና ከኣ ሃገርና ቅድሚ ኩሉ ንሰርዕ። ኣምላኽ ንህዝብና ሰላም የውርደሉ!
ኣዋሳ።
ኣቶ ሃይለ ገብረ ትንሳኤ “ ኣባለት ኪዳን ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ኾይኖም ናይ ብሓቂ ንህዝቢ ኤርትራ ድዮም ዝቓለሱ ወይስ መነባብሮኦም እዮም ዘጣጥሑ ዘለዉ ? ይብል”። ቀጺሉ ከኣ ኣሽማት ናይቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ጉባኤ ኣዋሳ ዘርዚሩልና ፡ እወ ፣ ዝበዝሑ ንዳርጋ 30 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተቀመጡ እዮም ፡ ሰንዓ ፎርም ድሕሪ ምቛሙ ፍሉጥ ዶሞስ ዝወሃቦም ኣለዉ። ኣብ ኣዲስ ኣባባ ኮይኖም ዳርጋ ናይ ሚኒተራት ናብራ እዮም ዝነብሩ ። እዚ ክኾነሉ ዝክኣለ ከኣ ፡ እቶም ዝበዝሑ ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፖሊሲ ብምእማን ኣብ ኤርትራ ተመሳሳሊ ምሕደራ ናይ ብሔራት ክተኣታትዉ መሓላ ዝፈጸሙ እያቶም ። ንኣብነት ኣብ ዋዓላ መቀለ 2009 ስኢሎም ዘውጽእዋ ካርታ ኤርትራ ሓደ መርኣያ ናይቲ ንሓድነት ኤርትራ ተጻባኢ ዝኮነ ተዋፊሮምሉ ዘለዉ ዕላማ እዩ።
ዝከበርኹም ተቃለስቲ ፡ጉባኤ ኣዋሳ ነቲ ቀቅድሜኡ ኣብ ኣዲስ ኣባባ ብምሁራንን ፡ናይ ውድባት ለዓልዎት ካድረታትን ዝተኻየደ፡ ፖለቲካዊ ምንቅቓሕ ውጽእት እዩ። ጉባኤ ኣዋሳ ሓድነት ኤርትራውያን ኣመዝጊቡ እናበሉ ዝምድሩ ኣይተሳእኑን ። ንሳቶም ከኣ እቶም ብዓሊ ሳልም ዝውኸሉን ሓደ ክልተ ዝተደናገሩ ሰዓብቶምን እዮም ። እንተኮነ ከምዚ ሕጂ እንሰምዖ ዘሎና ኣገላልጻ ዝበዝሑ ተሳተፍቲ ናይቲ ከበሳዊ ሕብረተሰብ ሚዛን ዝጎድሎ ብሓደ ሃይማኖት እተዓብለለ ምንባሩ ቅሬታኦም ዝገልጹ እናበዝሑ ይመጹ ኣለዉ። እቲ ዝገርም ገሊኦም ካብዞም ተሳዒርና ዝብሉ እቲ ስንፍንኦም ኣብ ክንዲ ምእማን፡ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንህዝቢ ከበሳ ወጺዕዎ ይብሉ። እዞም እተደናገሩ ኣሕዋት ብግቡእ መርገጽ ሰደህኤ ዝተረደኦም ኣይመስለንን ። ሕጅ እውን መርገጽ ሰደህኤ እንተ ገለጽናሎም ወሰኽ እምበር ስለ ዘይጉድኦም ምግላጹ የድሊ ።ሰደህኤ ናይ ሓደ ብሔር ውድብ ኣይኾነን ። ሰደህኤ ሕብረሰልፋዊ ውድብ ኾይኑ ፡ ብቀዳምነት ንሓድነትን ልዑላውንትን ኤርትራ ይቓለስ ፡ ብዘይ ምእኩል ምሕደራ ከኣ ይኣምን። እዚ መስመር እዚ ዘይተወሓጠሎም ናይ ውሽጥን ናይ ደገ ሓይልታት ነዚ ሰልፊ እዚ ንምብታን ድርድሪት ተዓጥቆም ኣለው። ኣብ ጉባኤታት ንከይሳተፍ ከኣ በቶም ሙራስሊን ናቶም ከም ዝርሕቅ ገይሮሞ። ብሓጺሩ ጉባኤ ኣዋሳ ብዝኮነ ሃይማኖታዊ ወገን ይተዓብለል ንህዝቢ ኤርትራ ዘበርክቶ ኣውንታዊ ለውጢ የለን።
ለበዋ
ምእንቲ ሰላምን ፍትሕን እትቓለሱ ኣሕዋት ፡ ናብዚ ሕጂ ተመስሪቱ ዘሎ ምትእክካብ ናይ ደምክራሲያውያን ሓይልታት ግንባር ተሳተፉ ፡ ልዑላውነትን ሓድነትን ሃገርኩም ኣውሕሱ።
ዘለዓለማዊ ዝክሪ ንስውኣትና !
ክብሮም ግረነት
3/24/12


text:
መንፈሳዊ ውርሻና እዚ እዩ
‘ውርሻ ባሮት የሆዋ እዚ እዩ።’—ኢሳ. 54:17፡ ባይንግተን።
1. የሆዋ ብፍቕሪ ተደሪኹ፡ እንታይ ንደቂ ሰብ ዚጠቅም መልእኽቲ እዩ ዓቂቡ፧
እቲ “ህያውን ነባርን ኣምላኽ” ዝዀነ የሆዋ፡ ነቲ ህይወት ዚህብ መልእኽቱ ንደቂ ሰብ ዓቂቡሎም እዩ። ‘ቃል የሆዋ ንዘለኣለም ስለ ዚነብር’ ድማ፡ እቲ መልእኽቲ ንሓዋሩ ኸም ዚቕጽል ኣየጠራጥርን እዩ። (1 ጴጥ. 1:23-25) የሆዋ ብፍቕሪ ተደሪኹ ነዚ ኸምዚ ዝበለ ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣብቲ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ቓሉ፡ ማለት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ስለ ዝዓቀበልና፡ ክሳዕ ክንደይ ኰን ኢና እነመስግኖ!
2. ኣምላኽ፡ ህዝቡ ምእንቲ ኺጥቀሙሉ ኢሉ፡ ኣብቲ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ቓሉ ዝዓቀቦ እንታይ እዩ፧
2 ኣምላኽ ኣብ ቃሉ፡ ህዝቡ ምእንቲ ኺጥቀሙሉ ኢሉ፡ ነቲ ንርእሱ ዘውጽኦ ስም ዓቂብዎ ኣሎ። ቅዱሳት ጽሑፋት ን“የሆዋ ኣምላኽ” ንፈለማ እዋን ዚጠቕሶ፡ ኣብ “ወለዶ [ወይ ታሪኽ] ሰማይን ምድርን” እዩ። (ዘፍ. 2:4) ብዘይካዚ፡ ስም ኣምላኽ ኣብተን ዓሰርተ ትእዛዛት ዝሓዛ ጽላት፡ ብተኣምራዊ መገዲ ብተደጋጋሚ ተጻሒፉ ነይሩ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብታ ናይ መጀመርታ ትእዛዝ፡ “ኣነ እግዚኣብሄር [“የሆዋ፡” NW] ኣምላኽካ እየ” ዚብል ሓረግ ኣሎ። (ዘጸ. 20:1-17) ሰይጣን ንቓልን ንስምን ኣምላኽ ኬጥፍኦ ሒዅ እኳ እንተ በለ፡ እቲ ልዑላዊ ገዛኢ ዝዀነ የሆዋ ኣምላኽ ግና ንቓሉን ንስሙን ዓቂብዎ እዩ።—መዝ. 73:28።
3. ሃይማኖታዊ ጌጋታት ኣስፋሕፊሑ እኳ እንተሎ፡ ኣምላኽ ግና እንታይ እዩ ዓቂቡልና፧
3 የሆዋ ኣብ ቃሉ፡ መንፈሳዊ ሓቂ እውን ዓቂቡልና ኣሎ። ኣብ መላእ ዓለም ሃይማኖታዊ ጌጋታት ኣስፋሕፊሑ እኳ እንተሎ፡ ኣምላኽ ግና መንፈሳዊ ብርሃንን ሓቅን ስለ ዚህበና፡ ክሳዕ ክንደይ ኰን ኢና ኸነመስግኖ ዚግብኣና! (መዝሙር 43:3, 4 ኣንብብ።) መብዛሕትኦም ደቂ ሰብ ኣብ ጸልማት ዚመላለሱ እኳ እንተ ዀኑ፡ ንሕና ግና በቲ ኣምላኽ ዝሃበና መንፈሳዊ ብርሃን ተሓጒስና ንመላለስ ኢና።—1 ዮሃ. 1:6, 7።
ኣኽቢርና እንርእዮ ውርሻ ኣሎና
4, 5. ካብ 1931 ኣትሒዙ፡ እንታይ ፍሉይ መሰል ኢና ረኺብና፧
4 ከም ክርስትያናት መጠን፡ ክቡር ውርሻ ኣሎና። ኮሊንስ ኮብዩልድ ኢንግሊሽ ዲክሽነሪ፡ “ውርሻ ሓንቲ ሃገር፡ ነቲ ንብዙሕ ዓመታት ዝቐጸለ፡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ድማ እናተመሓላለፈ ዝመጸ ኣብታ ሃገር ዘሎ ባህርያት፡ ባህልታት፡ ወይ ከኣ ናብራ ህይወት ዜጠቓልል እዩ” ይብል። መንፈሳዊ ውርሻና፡ ቅኑዕ ፍልጠት ቃል ኣምላኽ ከምኡውን ነቲ ብዛዕባ ኣምላኽን ብዛዕባ ዕላማኡን ዘሎና ንጹር ምርዳእ ዜጠቓልል እዩ። ካልእ ፍሉይ መሰል እውን ዚሓቍፍ እዩ።
5 እዚ ፍሉይ መሰል እዚ፡ ኣብቲ ብ1931 ኣብ ኮሎምበስ፡ ኦሃዮ፡ ሕ.መ.ኣ. እተገብረ ኣኼባ ኣውራጃ፡ ክፍሊ መንፈሳዊ ውርሻና ዀነ። እቲ ሽዑ እተሓትመ መደብ ኣኼባ ኣውራጃ፡ “JW” (“ጀይ.ዳብሊው.”) ዚብል ጽሑፍ ነበሮ። ሓንቲ ሓብቲ፡ “እተን ‘JW’ (‘ጀይ.ዳብሊው.’) ዚብላ ፊደላት እንታይ ከም ዜመልክታ ብዙሕ ግምት እዩ ነይሩ” በለት። ቅድሚኡ “ተመሃሮ መጽሓፍ ቅዱስ” ተባሂልና ንጽዋዕ እኳ እንተ ነበርና፡ ሰንበት 26 ሓምለ 1931 ግና ነቲ “ናይ የሆዋ መሰኻኽር” ዚብል ስም ብናይ ኣቕዋም መግለጺ ተቐበልናዮ። ነዚ ቕዱስ ጽሑፋዊ ስም እዚ ምቕባል ዜሐጕስ እዩ ነይሩ። (ኢሳይያስ 43:12 ኣንብብ።) ሓደ ሓው ተዘክሮኡ ኺገልጽ ከሎ፡ “ነቲ ኣብቲ መአከቢ ዝነበረ ጭድርታን ጣቕዒትን ፈጺመ ኣይርስዖን እየ” በለ። ኣብ ዓለም ብስም ኣምላኽ ኪጽዋዕ ዝደለየ ሃይማኖታዊ ጕጅለ ኣይነበረን፣ ኣምላኽ ግና ንዓና ንልዕሊ 80 ዓመት ክንጥቀመሉ ብምፍቃድ ባሪኹና እዩ። ናይ የሆዋ ምስክር ምዃን ከመይ ዝኣመሰለ ፍሉይ መሰል ኰን እዩ!
6. መንፈሳዊ ውርሻና እንታይ ቅኑዕ ሓበሬታ እዩ ዜጠቓልል፧
6 መንፈሳዊ ውርሻና ብዛዕባ ጥንቲ ዚገልጽ ማእለያ ዘይብሉ ልክዕን ጠቓምን ሓበሬታ የጠቓልል እዩ። ንኣብርሃምን ንይስሃቅን ንያእቆብን እስከ ኸም ኣብነት ንርአ። እዞም ኣበዋት እዚኦምን ስድራ ቤቶምን ብኸመይ ንየሆዋ ኼሐጕስዎ ኸም ዚኽእሉ ይዘራረቡ ነይሮም ኪዀኑ ኣለዎም። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ ዮሴፍ ካብቲ ‘ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ሓጢኣት’ ዝዀነ ርኽሰት ዝሃደመ። (ዘፍ. 39:7-9) ክርስትያናዊ ልምድታት እውን ብቓል ወይ ብግብሪ ይመሓላለፍ ነበረ። ሓደ ኻብቲ ልምድታት፡ እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ንክርስትያን ጉባኤታት ዝነገረን ንድራር ጐይታ ዚምልከት ነጥብታት እዩ። (1 ቈረ. 11:2, 23) ሎሚ ንኣምላኽ “ብመንፈስን ብሓቅን” ንኸነምልኾ ዜድልየና ዝርዝር ስርዓታት፡ ኣብቲ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ቓሉ ኽንረኽቦ ንኽእል ኢና። (ዮሃንስ 4:23, 24 ኣንብብ።) መጽሓፍ ቅዱስ ንዅሎም ደቂ ሰብ ፍልጠት ዚህብ እኳ እንተ ዀነ፡ ንሕና ግና ከም ኣገልገልቲ የሆዋ መጠን ከነማስወሉ ኣሎና።
7. ውርሻና እንታይ ዜተባብዕ መብጽዓ እዩ ዜጠቓልል፧
7 መንፈሳዊ ውርሻና፡ ነቲ ‘የሆዋ ምሳና’ ኸም ዝዀነ ዚሕብር ኣብ ቀረባ እዋን እተሓትመ ጸብጻባት እውን ዜጠቓልል እዩ። (መዝ. 118:7) እዚ ኸኣ፡ መስጐጕቲ እውን እንተ ወረደና፡ ድሕንነት ከም ዚስምዓና እዩ ዚገብር። ሓደ ኽፋል እቲ በብእዋኑ እናወሰኸ ዚኸይድ ዘሎ ዜተባብዕ መንፈሳዊ ውርሻና፡ እዚ ዚስዕብ መብጽዓ እዩ፦ “ንኣኺ ኺወግኡሉ እተሰርሔ ኣጽዋር ኵሉ ኣይኪጠቅምን እዩ፡ ነቲ ንፍርዲ ዚትንስኣኪ ዅሉ ልሳን ድማ ክትረትዕዮ ኢኺ። እዚ እዩ ርስቲ [ወይ “ውርሻ፡” ባይንግተን] ባሮት እግዚኣብሄር፡ ጽድቆምውን ካባይ እዩ፡ ይብል እግዚኣብሄር።” (ኢሳ. 54:17) ነባሪ ጕድኣት ኬውርደልና ዚኽእል ኣጽዋር ሰይጣን የልቦን።
8. ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣን ኣብታ እትቕጽልን እንታይ ክንምርምር ኢና፧
8 ሰይጣን ንቓል ኣምላኽን ንስም የሆዋን ኬጥፍኦ፡ ንሓቂ ኸኣ ኪዓብጦ ፈቲኑ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ምስቲ ነዚ ዅሉ ጻዕርታቱ ዘፍሸሎ የሆዋ ኺወዳደር ኣይክእልን እዩ። ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣን ኣብታ እትቕጽልን፡ (1) ኣምላኽ ንቓሉ ብኸመይ ከም ዝዓቀቦ፣ (2) የሆዋ ንስሙ ብኸመይ ከም ዝዓቀቦ፣ ከምኡውን (3) ሰማያዊ ኣቦና ምንጭን ዓቃብን እቲ ሕጂ ዘሎና ሓቂ ዝዀነ ብኸመይ ምዃኑ ኽንምርምር ኢና።
የሆዋ ንቓሉ ዓቀቦ
9-11. መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ዘጋጠሞ ብዙሕ መጥቃዕትታት ከም ዝሓለፎ ዚሕብር ኣብነታት እንታይ እዩ፧
9 የሆዋ ንቓሉ ኻብ ዝዀነ ይኹን መጥቃዕቲ ዓቂብዎ እዩ። ኢንቺክሎፔድያ ካቶሊካ (ኢንሳይክሎፔድያ ካቶሊክ) ከምዚ በለ፦ “ብ1229 ዋዕላ ቱሉስ ብምኽንያት እቲ ምስ ኣልቢጀንሳውያንን ዋልደንሳውያንን ዚግበር ዝነበረ ቓልሲ፡ ተራ ሰባት [ብቛንቋኦም እተዳለወ መጽሓፍ ቅዱስ] ከይጥቀሙ ኸልከለ። . . . ኣብቲ ብ1234 ኣብ ታራጎና፡ ስጳኛ ብቐዳማዊ ጀምስ እተገብረ ኣኼባ እውን ተመሳሳሊ ትእዛዝ ወጸ። . . . ብ1559 እቲ ጳውሎስ ራብዓይ ዘዳለዎ መሐበሪ፡ ብቛንቋ እቲ ህዝቢ እተዳለወ መጽሓፍ ቅዱሳት ብዘይፍቓድ እቲ ቕዱስ ቤት ጽሕፈት ከይሕተምን ከይትሓዝን ምስ ከልከለ፡ መንበረ ጵጵስና ሮሜ ንመጀመርታ ግዜ ኣብቲ ጕዳይ ጣልቃ ኣተወ።”
10 መጽሓፍ ቅዱስ እተፈላለየ መጥቃዕቲ እኳ እንተ ወረዶ፡ ተዓቂቡ እዩ። ኣብ ከባቢ 1328፡ ጆን ዊክሊፍን ብጾቱን ናይ መጀመርታ ትርጕም መጽሓፍ ቅዱስ ብእንግሊዝኛ ኣዳለዉ። ካልእ ተርጓሚ መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ፡ እቲ ብ1536 እተቐትለ ዊልያም ቲንደል እዩ ነይሩ። ኣብ ጕንዲ ተሰቒሉ ኸሎ ድማ፡ “ጐይታ! ንኣዒንቲ ንጉስ ዓዲ እንግሊዝ ክፈተን” ኢሉ ጨደረ። ድሕሪኡ፡ ሓኒቖም ብሓዊ ኣንደድዎ።
11 መጽሓፍ ቅዱስ ምጽራር እናኣጋጠሞ ኽነሱ፡ ክሳዕ ሕጂ ተዓቂቡ እዩ። ንኣብነት፡ ብ1535 እቲ ሚልዝ ካቨርድ ዝተርጐሞ ናይ እንግሊዝኛ መጽሓፍ ቅዱስ ወጸ። ካቨርድ ኣብ ዕዮ ትርጕሙ፡ ነቲ ቲንደል ዘዳለዎ “ሓድሽ ኪዳን” ከምኡውን ነቲ ኻብ ዘፍጥረት ክሳዕ ዜና መዋእል ዝሓቘፈ “ብሉይ ኪዳን” እዩ ተጠቒሙ። ነቲ ኻልእ ክፋል ቅዱሳት ጽሑፋት ድማ፡ ካብ ላቲንን ካብቲ ማርቲን ሉተር ዘዳለዎ ናይ ጀርመንኛ መጽሓፍ ቅዱስን እዩ ተርጒምዎ። ሎሚ ናይ ቅዱሳት ጽሑፋት ትርጕም ሓዳስ ዓለም ንጹርን ዜተኣማምንን ኣብ ኣገልግሎትና ጠቓምን ስለ ዝዀነ፡ ብዙሓት የማስዉሉ እዮም። ዝዀነ ይኹን ኣጋንንታዊ ዀነ ሰብኣዊ ሓይሊ፡ ነቲ የሆዋ ንቓሉ ንምዕቃብ ዚገብሮ ጻዕሪ ፈጺሙ ኸም ዘይዓግቶ ምፍላጥና የሐጕሰና እዩ።
የሆዋ ንስሙ ዓቀቦ
12. ትርጕም ሓዳስ ዓለም ንመለኮታዊ ስም ኣብ ምዕቃብ እንታይ ተራ እዩ ዘለዎ፧
12 የሆዋ ኣምላኽ፡ ስሙ ኣብ ቃሉ ኸም ዚዕቀብ ገይሩ እዩ። ኣብዚ መዳይ እዚ ድማ፡ ትርጕም ሓዳስ ዓለም ዓብዪ ተራ ኣለዎ። እቲ ብውፉያት ተርጐምቲ ዝቘመ ኮሚተ፡ ኣብ መእተዊ መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጕም ሓዳስ ዓለም (ማቴዎስ-ራእይ)፡ ከምዚ በለ፦ “ኣብ ቀንዲ ጽሑፍ መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጕም ሓዳስ ዓለም (ማቴዎስ-ራእይ)፡ እቲ የሆዋ ዚብል ፍሉይ ስም ኣምላኽ 237 ሳዕ ይርከብ። . . . ምቕዳስ ስም ኣምላኽ ዘለዎ ኣገዳስነትን ኪድሕን ዚደሊ ዘበለ ዅሉ ነቲ ስም እቲ ኺጽውዕ ከም ዘለዎን ኣብ ግምት ብምእታው፡ እዚ ትርጕም እዚ ንስም የሆዋ ኣብቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ግቡእ ቦታኡ መሊሱ ኣእትይዎ ኣሎ።” ሕጂ ትርጕም ሓዳስ ዓለም ብምሉእ ወይ ብኸፊል ብልዕሊ 116 ቋንቋታት ኪርከብ ይከኣል እዩ፣ ክሳዕ ሎሚ ኸኣ ልዕሊ 178,545,862 ቅዳሓት ተሓቲሙ ኣሎ።
13. ሰባት ንስም ኣምላኽ ካብ እዋን ፍጥረት ኣትሒዞም ይፈልጥዎ ነይሮም ክንብል እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧
13 ሰባት ንስም ኣምላኽ ካብ እዋን ፍጥረት ኣትሒዞም ይፈልጥዎ ነይሮም እዮም። ኣዳምን ሄዋንን እውን ይፈልጥዎ ነይሮም እዮም፣ ብኸመይ ብልክዕ ከም ዚድመጽ እውን ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ካም ንኣቦኡ ንዕቀት ምስ ኣርኣየ፡ ኖህ፡ “እግዚኣብሄር [“የሆዋ፡” NW] ኣምላኽ ሴም፡ ይባረኽ። ከነኣን ድማ ባርያኡ ይኹን” በለ። (ዘፍ. 4:1፣ 9:26) ኣምላኽ እውን እንተ ዀነ፡ “ኣነ እግዚኣብሄር [“የሆዋ፡” NW] እየ፡ ስመይ እዚኣ እያ፡ ክብረተይ ከኣ ንኻልእ . . . ኣይህብን እየ” ኢሉ ነይሩ እዩ። ብዘይካዚ፡ “እግዚኣብሄር [“የሆዋ፡” NW] ኣነ እየ፡ ካልእ የልቦን፡ ብጀካይ ኣምላኽ የልቦን” ኢሉ ነይሩ እዩ። (ኢሳ. 42:8፣ 45:5) ስሙ ኸም ዚዕቀብን ኣብ መላእ ምድሪ ኸም ዚፍለጥን ገይሩ እዩ። ነቲ የሆዋ ዚብል ስም ኣምላኽ ክንጥቀመሉን መሰኻኽሩ ኽንከውንን፡ ከመይ ዝኣመሰለ ፍሉይ መሰል ኰን እዩ! ስለዚ፡ “ንሰንደቕ ዕላማውን ብስም ኣምላኽና ነልዕሎ” ኽንብል ንኽእል ኢና።—መዝ. 20:5።
14. ስም ኣምላኽ ብጀካ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣበይ እዩ ኺርከብ ዚከኣል፧
14 ስም ኣምላኽ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ኣይኰነን ዚርከብ። ነቲ ብሸነኽ ምብራቕ ምዉት ባሕሪ 21 ኪሎ ሜተር ርሒቑ ኣብ ቲባን (ዲቦን) እተረኽበ ጽላት እምኒ ሞኣብ እስከ ኸም ኣብነት ንውሰድ። እቲ ጽላት እምኒ፡ ንኦምሪ ንጉስ እስራኤል ይጠቕሶ እዩ፣ ሜሳ ንጉስ ሞኣብ ካብ እስራኤል ከም ዝዓለወ እውን ይገልጽ እዩ። (1 ነገ. 16:28፣ 2 ነገ. 1:1፣ 3:4, 5) ኰይኑ ግና፡ ስም ኣምላኽ ኣብቲ ጽላት እምኒ በተን የሀወሀ ዚብላ ቴትራግራማተን ዚብሃላ ፊደላት እብራይስጢ ተጻሒፉ ምርካቡ ኣቓልቦ ዚስሕብ እዩ። ብዘይካዚ፡ እተን ቴትራግራማተን ኣብቲ ኣብ እስራኤል ኣብ ስብርባር ካይላ እተጻሕፈ ደብዳበታት ላኪሽ ብተደጋጋሚ ይርከባ እየን።
15. ትርጕም ሰብዓ ሊቃናት እንታይ እዩ፧ ኣድላዪ ዝዀነኸ ስለምንታይ እዩ፧
15 ጥንቲ ዝነበሩ ተርጐምቲ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንመለኮታዊ ስም ኣብ ምዕቃብ ግደ ነይርዎም እዩ። ብዙሓት ኣይሁድ ካብ 607 ቅ.ክ. ክሳዕ 537 ቅ.ክ. ኣብ ባቢሎን ብምርኮ ን70 ዓመት ድሕሪ ምጽናሖም፡ ናብ ይሁዳን ናብ እስራኤልን ኣይተመልሱን። ኣብ ሳልሳይ ዘመን ቅ.ክ. ድማ፡ ሓያሎ ኣይሁድ ኣብ እስክንድርያ፡ ግብጺ ይነብሩ ነበሩ፣ ስለዚ፡ በቲ ሽዑ ዓለምለኻዊ ቛንቋ ዝነበረ ግሪኽኛ እተዳለወ ቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ኣድለዮም። ሽዑ ኣብ ካልኣይ ዘመን ቅ.ክ. ትርጕም ሰብዓ ሊቃናት ተተርጒሙ ተዛዘመ። ኣብ ገሊኡ ቕዳሕ እዚ ትርጕም እዚ፡ እቲ ብእብራይስጢ እተጻሕፈ “የሆዋ” ዚብል ስም ይርከብ እዩ።
16. ሓደ ብ1640 ንፈለማ እዋን እተሓትመ መጽሓፍ፡ ንስም ኣምላኽ ብኸመይ ከም እተጠቕመሉ ኣብነት ሃብ።
16 መለኮታዊ ስም ኣብቲ በይ ሳልም ቡክ ዚብሃል መጽሓፍ ይርከብ እዩ፣ እዚ መጽሓፍ እዚ፡ ኣብተን ብዓዲ እንግሊዝ ዚመሓደራ ዝነበራ ግዝኣት ኣመሪካ እተሓትመ ናይ መጀመርታ መጽሓፍ እዩ። እቲ ናይ መጀመርታ ሕታም (ብ1640 እተሓትመ)፡ ነታ ኻብ እብራይስጢ ናብቲ ሽዑ ዚዝረብ ዝነበረ እንግሊዝኛ እተተርጐመት መጽሓፍ መዝሙር ዳዊት ዜጠቓልል ነበረ። ንኣብነት፡ ኣብ መዝሙር 1:1, 2 ብዛዕባ እቲ ብምኽሪ ረሲኣን ዘይመላለስ “ብጹእ ሰብ” ክትገልጽ ከላ፡ “ብሕጊ ኤሆቫህ ዚፍሳህ” ትብል። ብዛዕባ ስም ኣምላኽ ዚገልጽ ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ፡ ነታ እቲ ንዘለኣለም ጸኒዑ ዝነብር መለኮታዊ ስም ዘርእስታ ብሮሹር ርአ።
የሆዋ ንመንፈሳዊ ሓቂ ዓቀቦ
17, 18. (ሀ) ሓቂ እንታይ እዩ፧ (ለ) “ሓቂ እቲ ብስራት” እንታይ የጠቓልል፧
17 ን“እግዚኣብሄር ኣምላኽ ሓቂ” ተሓጒስና ኢና እነገልግሎ። (መዝ. 31:5) ዘመናዊ መዝገበ ቓላት ትግርኛ ነታ “ሓቂ” እትብል ቃል፡ “ርግጸኛ፡ ዜተኣማምን፡ ዘየጠራጥር” ኢሉ ተርጒምዋ ኣሎ። ብመሰረት እቲ መጽሓፍ ቅዱስ እተጻሕፈሉ እብራይስጢ፡ እታ መብዛሕትኡ እዋን “ሓቂ” ተባሂላ እትትርጐም ቃል፡ ንሓደ ዜተኣማምን፡ ርጉጽ፡ ወይ ጭቡጥ ዝዀነ ነገር እያ እተመልክት። እታ “ሓቂ” ተባሂላ እትትርጐም ናይ ግሪኽኛ ቓል ድማ፡ ንሓደ ጭቡጥ ወይ ግቡእን ቅኑዕን ዝዀነ ነገር እያ እተመልክት።
18 የሆዋ ንመንፈሳዊ ሓቂ ዓቂብዎ እዩ፣ ነቲ ብዛዕባ መንፈሳዊ ሓቂ ዚገልጽ ፍልጠት ድማ ኣብዚሑ ይህበና ኣሎ። (2 ዮሃ. 1, 2) ብዛዕባ ሓቂ ዘሎና ምርዳእ ከኣ በብቝሩብ እናነጸረ ይኸይድ ኣሎ፣ ከመይሲ፡ “መገዲ ጻድቃን . . . ከም ብርሃን ወገግታ እያ፡ ፍጹም መዓልቲ ኽሳዕ ዚኸውን ከኣ፡ እናወሰኸት ትበርህ።” (ምሳ. 4:18) ምስቲ፡ “ቃልካ ሓቂ እዩ” ብምባል ናብ ኣምላኽ ጸሎት ዘቕረበ የሱስ፡ ምሉእ ብምሉእ ንሰማማዕ ኢና። (ዮሃ. 17:17) እቲ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ቓል ኣምላኽ፡ “ሓቂ እቲ ብስራት፡” ማለት ንብምሉኡ ክርስትያናዊ ትምህርትታት ዝሓቘፈ እዩ። (ገላ. 2:14) እዚ ኸኣ፡ ነቲ ብዛዕባ ስም የሆዋን ብዛዕባ ልዑላውነቱን ብዛዕባ መስዋእታዊ በጃ የሱስን ብዛዕባ ትንሳኤን ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽን ዚገልጽ ሓቅታት እዩ ዜጠቓልል። ሰይጣን ንመንፈሳዊ ሓቂ ኺዓብጦ እኳ እንተ ፈተነ፡ ኣምላኽ ብኸመይ ከም ዝዓቀቦ እስከ ንርአ።
የሆዋ ነቲ ንሓቂ ንምጥፋእ እተገብረ መጥቃዕቲ ኣፍሸሎ
19, 20. ኒምሮድ እንታዋይ እዩ ነይሩ፧ ኣየናይ ጻዕሪኸ እዩ ፈሺሉ፧
19 ድሕሪ ማይ ኣይሂ፡ “ከም ኒምሮድ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ጅግና ሃዳኒ” ዚብል ብሂል ነበረ። (ዘፍ. 10:9) ኒምሮድ ንየሆዋ ኣምላኽ ይጻረሮ ስለ ዝነበረ፡ ንሰይጣን እዩ ዜምልኽ ነይሩ፣ ከምቶም የሱስ፡ “ንስኻትኩም ካብቲ ኣቦኹም ድያብሎስ ኢኹም፣ ትምኒት ኣቦኹም ክትገብሩ እውን ትደልዩ ኣለኹም። ንሱ . . . ኣብ ሓቂ ኣይጸንዐን” ዝበሎም ሰባት እዩ ነይሩ።—ዮሃ. 8:44።
20 ግዝኣት ኒምሮድ፡ ንባቤልን ነተን ኣብ መንጎ ሩባ ጢግሪስን ሩባ ኤፍራጥስን ዝነበራ ኻልኦት ከተማታትን ዜጠቓልል እዩ ነይሩ። (ዘፍ. 10:10) እቲ ኣብ ባቤል ዝነበረ ግምቢ ብ2269 ቅ.ክ. ኪህነጽ ዝጀመረ፡ ምናልባት ኒምሮድ ብዝሃቦ ትእዛዝ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ዕላማ የሆዋ፡ ደቂ ሰብ ንምድሪ ኺመልእዋ እኳ እንተ ነበረ፡ እቶም ሃነጽቲ ግና፡ “ክላ ግዳ፡ ኣብ ልዕሊ ገጽ ኵላ ምድሪ ምእንቲ ፋሕ ከይንብልሲ፡ ከተማን ርእሱ ሰማይ ዝጥንቍር ግንብን ንስራሕ፡ ስምና ኸኣ ነጸውዕ” በሉ። ኰይኑ ግና፡ ኣምላኽ፡ “ቋንቋ ዅላ ምድሪ ፋሕፋሕ ስለ ዘበለ፡” እቶም ሃነጽቲ ተበታተኑ። (ዘፍ. 11:1-4, 8, 9) ሰይጣን ንዕኡ ጥራይ ዜምልኹ ኣባላት ዘለውዋ ሓንቲ ሃይማኖት ኪምስርት ሓሲቡ እንተ ነይሩ፡ እዚ ውዲት እዚ ፈሺሉ እዩ። ኣብ ብምሉኡ ታሪኽ ደቂ ሰብ፡ ኣምልኾ የሆዋ ተዓዊቱ እዩ፣ በብመዓልቱ ድማ ይሰፍሕ ኣሎ።
21, 22. (ሀ) ናይ ሓሶት ሃይማኖት ኣብ ልዕሊ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ኸቢድ መጥቃዕቲ ኼውርድ ዘይከኣለ ስለምንታይ እዩ፧ (ለ) ኣብ እትቕጽል ዓንቀጽ እንታይ ክንምርምር ኢና፧
21 ናይ ሓሶት ሃይማኖት ኣብ ልዕሊ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ኸቢድ መጥቃዕቲ ኼውርድ ኣይከኣለን። ስለምንታይ፧ እቲ ዓብዪ መምህርና ነቲ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ቓሉን ንስሙን ስለ ዝዓቀቦ፡ ምንጪ ዘየቋርጽ መንፈሳዊ ሓቂ ድማ ስለ ዝዀነ እዩ። (ኢሳ. 30:20, 21) ንኣምላኽ ብሓቂ ኸነገልግሎ የሐጕሰና እኳ እንተ ዀነ፡ ከምኡ ንምግባር ግና ብመንፈሳዊ መዳይ ንቑሓት ብምዃን ምሉእ ብምሉእ ኣብኡ ኽንውከልን ንመሪሕነት መንፈስ ቅዱሱ ኽንስዕቦን ኣሎና።
22 ኣብ እትቕጽል ዓንቀጽ፡ ገሊኡ ናይ ሓሶት ሰረተ እምነት ብኸመይ ከም ዝማዕበለ ኽንምርምር ኢና። ብዓይኒ ቕዱሳት ጽሑፋት ኪርአ ኸሎ፡ እቲ ሰረተ እምነት ብላሽ ምዃኑ እውን ክንርኢ ኢና። ብዘይካዚ፡ እቲ ንሓቂ ብምዕቃብ ዝመጸ መወዳድርቲ ዘይብሉ የሆዋ፡ ነቲ ኸም መንፈሳዊ ውርሻና ጌርና ኣኽቢርና እንርእዮ ናይ ሓቂ ትምህርቲ ብምሃብ ብኸመይ ከም ዝባረኸና ኽንርኢ ኢና።


text:
%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
መስፍን ሓጎስ መን እዩ?
ሉይ ኢሰያስ ኣፍወርቂን ተለኣኣኽቱ ከም መስፍን ሓጎስን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈጸሙ ገበናት ኣብ ሓጺር ግዜ ጽሒፍካ ዝውድኡ ኣይኮኑን።
ኢሰያስ ከምቲ ብተደጋጋሚ ዝጸሓፍን ዝግለጽን ዝነበረ፣ ስዉር ተልእኾ ከም ዘለዎ ሎሚ ኣጸቢቑ ጋህዲ ኮይኑልና ኣሎ።
መስፍን ሓጎስ ኩሉግዜ ተሓላቓይ ናይ ኢሳያስ ኮይኑ፣ ነቲ ኢሳያስ ዝፍጽሞ ገበናት እናሸፈነ ክነብር ዝደሊ ሓላፍነት ዘይስመዖ ውልቀሰብ እዩ። ብቐሊሉ ዘኽፈኣሉ ዘጸብቐሉን ዘይፈልጥ ምዃኑ ዝሕብረካ ብዛዕባ ‘መንካዕ’ ተሓቲቱ ክምልሽ ከሎ፡ “ግቡእ መቕጻዕቶም እዮም ረኺቦም” በለ። እቲ ሕቶ ‘መንካዕ’ ኢሎም ይጸዉዑ እምበር ብኻልእ ኣዘራርባ እቶም ኣብ ቤት ፍርዲ ከይቀረቡ ገበኖም ከይተፈልጠን ከይተመርመረን ብዘይ ሓንቲ ክንዲ ጽፍሪ ትኸውን ቅንጣብ ጌጋ ከይተረኽቦም ብሓሶት ኣልዕል ኣቢልካ ስሞም ብምጽላም ዝቕተሉ ዝነበሩ ዘጠቓልል ሕቶ እዩ ተሓቲቱ። ነቲ ጉዳይ መንካዕ ብከመይ ትገልጾ ተባሂሉ ንዝቐረበሉ ሕቶ፡ ግቡእ መቕጻዕቶም እዮም ረኺቦም ኢሉ ዝሃቦ ብዱዕ መልሲ ኩሉ እዩ ሰሚዑዎ። መሊሱ መቕጻእቲ ዝበሃል፦
1) ወድሰብ ተጋግዩ ወይ ገበን ፈጺሙ ብገንዘብ፤ ብማእሰርቲ፤ ብስራሕ ወ.ዘ.ተ. ይቕጻዕ፡
2) ብዘይ ፍርዲ ከም ደርሆ ንዝተሓርደ ፍጡር ሰብ፡ ተቐጺዑ ዝብል እንተኾይኑ ግን ምስ ኢሳያስ እንታይ እዩ ፍልልዮም። ከመይ ገይሩ ኸ ተቓዋማይ እየ ክብል ይኽእል? ንምንታይ ከ እዩ ዝቃወም ዘሎ?
መጀመርያ ነገር መስፍን ዝለዓለ ወተሃራዊ ሓላፊ ከሎ እዩ ብ1993 ዓ.ም. ተጋደልቲ መብጸዓና ተጠሊምና ምስበሉ ንሱ እዩ እዚ ሰብ ማለት ኢሳያስ እንተ ጠፊኡ ሃገር ክትጠፍእ እያ እንዳበለ ሂወት ኢሳያስ ዘድሓነን ነቶም ሓርበኛታት ደቂ ሃገር ዘእሰረን። ካልእ ይትረፍ ነቶም ቁርን ጸሓይን እዚ ኹሉ ናይ ዓቐበትን ቁልቁለትን ድኻምን ናይ ኩናት ጽንኩርነትን፤ ንሓንቲ መዓልቲ እኳ ትኹን ከይተምበርከኹ ነጻነት ሃገር ዘረጋገጹ ጀጋኑ ናይ ኩናት ውጉኣት ኣብ ማይ ሓባር ብዘይ ወዓልዎ ክርሸኑ ዓይኑ ዓሚቱ ስቕ ኢሉ እዩ።
ኣብ ዝኾነ ዓለም ምክልኻል ሃገር እዩ ንሃገር ኣብ ሓደጋ ከይትወድቕ ዝከላኸል፤ ንኣብነት ኣብ ፓኪስታን እታ ዝነበረት መራሒት ብጉቦነት ተጠርጢራ ሙሻረፍ ዝተባህለ ጀነራል ናይቲ ሃገር ነቲ መንግስቲ ገልቢጡዎ። ኣብ ቺለ ነቲ ብሕዝቢ ዝተመርጸ ኣየንደ ዝተባህለ መራሒ ዴሳዊ ስርዓት ይኽተል ብማለት ነቲ ዝነበረ ቀቲሉ ስልጣን ጨበጠ፤ ብዙሕ ርሑቕ ከይከድና ኣብ ሱዳን ኢትዮጵያ ወ.ዘ.ተ.
ኩሉ ግዜ እንተ ንጽቡቕ እንተ ንሕማቕ ሃገር ኣብ ጠልጠል እትኣትወሉ ግዜ ሰራዊት ናይ ሃገር እዩ ዝንቀሳቐስ፤ መስፍን ግን ከምቲ ናይዝጊ ዝበለኒ ንኢሳያስ ክርኢ ከሎ ይርዕድን ይጀጁን እዩ ይብል። ኣነ ብከምኡ ኣይርደኦን እንታይ ደኣ ሓንሳብ ኣብቲ ገበን ስለ ዝተቖማጣዐ ተሰቢሉዎ እየ ዝብል። ብዓል መስፍን ንሰብ ፍጡር እናረኣይ እናሰመዐ ብማይ ውዑይ ጌሮም ሰብ ዝጥጥቑ ዝነበሩን ብተንዲኖ ሓጺን ጌሮም ኣእጋሮምን አእዳወምን ዘቁረይዎም ውሑዳት ኣይኮኑን።
ንኣብነት ካብ ኣስመራ ንክጋደሉ ዝወጹ 12 ደቂ ዕዳጋ ሓሙስ /ኣስመራ/ እቲ ጉዕዞ ነዊሕ፣ ጽንኩርን ኣጻምእን ብምንባሩ እቶም ሓሙሽተ ተስፋ ቆሪጾም ናብ ናቕፋ ኢዶም ምስ ሃቡ እቶም ዝተረፉ ሸውዓተ ኣብ መዓስከር ምስ በጽሑ ጀዋስስ ተባሂሎም ካብ ብጾቶም ተሳሕቡ። ትዝክሩ እንተ ኮንኩም ቀደም ጀሚላ ገረወይና ዘይቲ ዝሕዝ ዝነበረ እቲ ዘይቲ ምስ ተወደአ ነቲ ገረወና መግዓቲ ወይ መፍልሒ ሻሂ ኢና ንጥቀመሉ ዝነበርና፤ ኢሰያስ ኣፍወርቂን ሰብ ኪዳኑን ግን መጠጠቒ መንእሰይ ይጥቀምሉ ኔሮም። እዚ ንምእማኑ ኣጸጋሚ እዩ።
እምበኣር እቶም ኣርባዕተ ካብ እቶም ሸውዓተ ዝተሳሕቡ ሽዑ እቲ ማይ ውዑይ ኣብ ርእሶም ምስ ፈሰሶም ክመቱ ከለው ሓደ ሚኪኤል ዝበሃል ገና ብብዝሒ ከይተኻዕወሉ ክድሕን ኪኢሉ እቶም ዝተረፉ ብርሃነ ኣፍሮን ወዲነጋን ዝበሃሉ ከኣ ተንዲኖ ሓጺን አርሲኖም እግሮምን ኢዶምን ብዝረሰነ ሓጺን ቀርቂሮም ጅማውቶም ከም ዝጭበጥ ገበርዎም። ንሶም ጥራይ ኣይኮኑን ከምዚ ዝረኸቡ ሃይለ ኣረጋይ ዝበሃል ስሩዕ ጀብሃ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ብጌጋ እየ እምበር ኣነ ስሩዕ ጀብሃ እየ ስለ ዝበለ ከም ብዓል ብርሃነ ኣፍሮ ጅማውቱ ክሳብ ዝጭበጥ ገበርዎ። ንባዕሉ ዓንዲኪኤል ካሕሳይ ኤምባሲ ዝነበረ፤ ቀደም ናይ ውግእ ነፋሪት ፓይሎት እዩ ነይሩ። አነ ስሩዕ ጀብሃ እየ ኣነ ብጌጋ ኣምጺእኩምኒ ምስበሎም መስፍን ባዕሉ ጥራይ ዝባኑ ጌሩ ክልተ እግሩን ኢዱን ኩርንኩሪት ኣሲሩ ኣብ ጸሓይ ተሰጢሑ ክውዕል ይዝከረኒ።
ብጣዕሚ ንኽእመን ኣሸጋሪ ኣብ ቀይሕ መሬት ዝተባህለ ቦታ ኢሳያስ ኣብ መንጎ ሰራዊት ኮይኑ ኩዑሶ እናተጻወተ ከም ኣጋጣሚ ኮይኑ ሓደ ተጋዳላይ ብረት ስለ ዝተባረቐቶ ንኢሳያስ ንምቕታል ዝተላእከ ጃሱስ ተባሂሉ እናሰመዐ እናረኣየ ምስ ትንፋሱ ኣብ ፈርኖ ጠበስዎ። ክቡር አንባቢ ኣስተውዕል፡ ዋላ ‘ጃሱስ’ እንተ ዝነብር እውን፡ መን ለኣኺኡ ተፈሊጡን ተመርሚሩን ክፍረድ ይግበኦ እምበር፡ ብከምዚ ዓይነት ጭካኔ ክቐትልዎ ኣይግባእን። እምበኣር መሪሕነት፡ ማለት ብዓል መስፍን ሓጎስ፡ ሓጢኣቶም ቆጺርካ ዝውዳእ ኣይኮነን።
ብ1973 ወርሒ ነሓሰ ሓደስቲ ተሰለለፍቲ ክንቅበል ካብ ሳሕል ናብ ከባቢ ኣስመራ ምስ መጻእና፡ ብዙሓት ሓደስቲ ኣሰሊፍና ኣጋጣሚ ምስ ኮማንድስ ኩናት ስለ ዝገጠምና ብዙሓት ድኹማት ማለት ነቲ በረኻ ዘይለመድዎ ከም መሓሪ ተኽለ (ሙሴ) ተኸስተ ትሪሎ፤ ዶክተር ኢዮብ ገብረልኡል፤ ኣለም ነጋሲ፤ ከምኡ ኣማኑኤል ቀሺ ዝተባህለ፡ (ኣቡኡ ኣብ ኣስመራ ኣከፋፋሊ ቡንን ሽኮርን ዝነበሩ) ኣዝዩ ገዚፍ ስለ ዝነበረ፡ ደኺሙ ምኽኣል ስኢኑ ተባሂሉ ነቶም ካልኦት ሓደስቲ ንምፍርራሕ ብትእዛዝ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ቅድሚ እቶም ሓደስቲ ከም በጊዕ ሓረድዎ።
ንጽብሓይቱ፡ ወዲ ሻውል ዝብሃል መራሒ ሓይሊ ዝነበረ፡ ኣብ ደብረ መዓር፡ ንህሉው ኩነታት ዝምልከት ኣኼባ ከካይደልና ኸሎ፡ መምሀር ተኽለ ዝብሃል ገዲም ተጋዳላይ “ ትማሊ ኣብ ጉዕዞ ዝደኸሙና ብጾት ነይሮም ኣበይ ኣለዉ? ደሃዮም ኣለካ ዶ? ኢሉ ኣብቲ ኣኼባ ሓተተ። ወዲ ሻውል ከኣ “ምኽኣል ስለዝሰኣና ነስመራ መሊስናዮ ኣለና” ኢሉ መሊሱሉ። መምህር ተኽለ ‘ተሓሪዱ ዶ ኣይኮነን?’ ደጊሙ ብሕቶ ምስ መለሰሉ ኸኣ፡ ወዲ ሻውል፡ ንስኻ እንተደኺምካ ‘ውን ከምኡ ክትሕረድ ኢኻ በሎ። መምህር ተኽለ ኣብ 1977 6 ርእሱ ናብ ጀብሃ ክኸይድ ከሎ ኣብ ዓንሰባ ኣርኪቦም ምስ ብጾቱ ቀቲሎሞ።
ካልእ ካብቶም ደቂ ሓይለይ ዝነበሩ ጥራይ ብቐረባ ዝከታተሎ ዝነበርኩ ኣንጀሎ ዝበሃል ተማሃራይ ዩኒቨርሲቲ ዝነበረ ኣብ ኩናት መዳግሕ ክህረም ዝረኣዮ የለን ክማረኽ ዝረኣዮ የለን። ኣነ ሓደ ካብቶም ንስለላ ዝተላእኩ እየ ኔረ። መሪሕነት እውን ብዛዕብኡ ዝሃቦ ወይ ዘውጽኦ መግለጺ ኣይነበረን፤ ተስፋይ የማነ ሳልሳይ ዓመት ተምሃራይ ዩኒቭርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ፡ ጎዳይፍ ሃዳሙ ዝዓዱ፡ ብ1976 ዓ.ም. ኣብ ዒላ ጻዕዳ ናይ ታዕሊም ሓላፊ ከሎ ብነፋሪት ምስ ተሃርመ “ዘይመንካዕ እዩ” ተባሂሉ ሕክምና ከይግበረሉ ድሕሪ ምኽልካል ንነዊሕ ተሳቕዩ ተሰውአ።
ሓደ ‘ውን ኣስካለ ዝብሃል፡ ሙሁር፡ ሰብ ብጣዕሚ ዝፈትዎ፡ ምስ ተጋዳላይ ሕዉስ ዝነበረ ተጋዳላይ፡ መሪሕነት ኣብ ልዕሊኡ ብዙሕ ጥርጠራ ስለዝነበሮም ምስጢር ንምርካብ ኣብ ከባቢ በለዛ ኩናት እናመረሖ ብብጾቱ ተሃሪሙ ተሰወአ። መሰረት ግርማይ መራሕ ሓይሊ ተዋሂቡ ብ1977 ዓ.ም. ኣብ ኩናት ደንጎሎ ብብጾቱ ተሃሪሙ ተሰውአ። ብርሃነ ኣፍሮ አብ ደጎሊ ኣብ ግዜ ምዝላቕ ብብጾቱ ተሃሪሙ ተሰውአ። ጸገዝኣብ ወደባቴ ኣብ ክፍሊ ፍርዲ ኮይኑ ክጋደል ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ግዜ ወራር ሰምሃር ነቶም ዝነበሩ ክፍልታት ኣኻኺቦም ሂቦሞ ኩናት ምስ ጀመረ ብብጾቱ ተሃሪሙ ተሰወአ። ብዛይካ’ዚኣቶም እምበኣር፡ ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ዝተሰውኡ ተጋደልቲ ካብቶም አስማቶም ዝዝክሮም እዞም ዝስዕቡ እዮም፦
ኢብራሂም ዓፋ (ወዲ ዓፋ) /ንኣቀታትልኡ ዝምልከት ዝርዝርን ኣብቲ ቅንጸላ ዝተሳተፉ ሰብ ኪዳን ኢሰያስን ኣብ ጽሑፋት ኣለና ቀሪቡ ኣሎ/ ኢሳያስ (ወዲ ፍላንሳ)፤ ገብረጻድቕ ጓንጉል፤ ኪዳነ ጅኑቢ፤ መሓመድ ዓሊ ክለይ ወ.ዘ.ተ… ዘለውዎም ቆጺርካ ዘይውድኡ ኢዮም።
እዚኣቶም ኣብ ውሽጢ ብዕጥቂ ብረት ካብ ዝቃለሱ ዝነበሩ ክኾኑ ከለው፡ ነቲ መሪሕነት ተቓዊሞም ኣብ ፈቐዶ ወጻኢ ሃገራት ዝተቐንጸሉ ኣባላት ውድባትን ውልቀሰባትን፡ ሙሁራት ካብቲ መሪሕነት ዘምለጡ ተጋደልቲ ቁጽሪ የብሎምን። ካብ ካልኦት ውድባት ንኣብነት፡ ካብ ተጋድሎ ሓርነት ኤሪትራ ብቓጻ ዝተቐንጸሉ፡ ንኣብነት፡ ኣሕፈሮም ዝብሃል ክፍሊ ህዝቢ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ዝነበረ፡ ቅድሚ መጣቃዕቲ ባጽዕ፡ “ መጥቃዕቲ ከተካይዱ ምድላዋት ትገብሩ ስለዘለኹም፡ ባጽዕ ቅድሚ ምህራምኩም ኣቐዲምና ስሩዓትና ከነውጽእ” ኢሉ ተወከሶም። ንሳቶም ከኣ፡ ምጽኣና ‘ሞ ክንተሓባበረካ ኢሎሞ፡ ምስ ከዶም 6ይ ርእሱ ኣብ ማይ ኣጣል ተረሺኖም፡ ሬሳኦም ብበንዚን ኣቃጺሎሞ። ምስኦም ዝነበረ ገብሪህወት ወዲ ኣሸብር ኣብርሃ ግን ካብ ኢዶም ኣምለጠ። ካልኦት ሓሊብ ሰተ ኣብ 1976 ኣብ ዒሊበርዒድ፡ ሽኮራይ፤ ኣባል ጸጥታ ክብሮም፡ ስዒድ ሳልሕ፡ ኣብ ከሰላ፡ ወዲ ጋርዛ (ኣብ ካርቱም) ፤ ተስፋሚካኤል ጆርጆ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ናጽነት ፤ ዘካርያስ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ወሎ (ደሴ) ፡ ወልደዳዊት ተመስግን፡ ኣብ ከሰላ፤ ሓንገላ፡ ኣብ ከሰላ ፤ ዓብደላ ጸጋይ 9ይ ርእሱ ኣብ ሱዳን መዕስከር ስደተኛታት፤ ገብረብርሃን ዘርአ፡ ካብ ሕሞራ ተጨውዩ ዝተቐትለ፤ ተኽለብርሃን ወዲ ባሻይ ምስ ብጻዩ፡ ካብ ከሰላ ጨውዮም ዘሕቀቑዎ ክጥቀሱ ይከኣሉ። ከምኡ ‘ውን ብዙሓት ገባር ሓረስቶት ዓበይትን መንእሰያትን ብዘይ ገለ ገበን ኣብ ፍርዲ ከይቀረቡ ብስዉር ዝተቀትሉ ቁጽሮም ውሑድ ኣይኮነን ።
ሕጂ ግን ዝገርመኒ እንተሃለወ ገበነኛ መስፍን ሓጎስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኢሉ ውድብ ፈጢሩ። ዲሞክራሲ ማለት ኢሳያስ ንጹሃት ኤርትራውያን ብዘይ ፍርዲ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ክቕንጽሎም ከሎ ኢድካ ኣጣሚርካ ምዕዛብ ማለት ኣይኮነን። ዲሞክራሲ ማለት ፍትሒ፤ ሰላም፤ ማዕርነት፤ ነጻነት፤ ሓርነት፤ ምጽውዋር፤ ልዝብ፤ ማለት እዩ። ስለዚ ሓውና መስፍን ነቲ ኢሳያስ ዝለኣኸካ ነዘን ተቓወምቲ ውድባት ብዓሌት፤ ሃይማኖት፤ ኣውራጃ፤ ፋሕፋሕ ከተብለና ስለ ዘይትኽእል ግዜኻ ከይቀተልካ ኣስመራኻ እቶ ኢለ ክመኽረካ እደሊ።
እምበር ሰብን እዝግን ዝርእዮ ሰብ ዶብ ክሰግር ተታሒዙ እናተረሸነ ሰበይትኻ ክሳዳ ነፊሓ እያ ብዘይስክፍታ ሰጊራቶ ስለዚ ወይ እንቛዕ ደቀይ ሓቖፍኩ ኢልካ ኢድካ ካብ ፖለቲካ ሕጸብ፤ ብዙሕ ኣይትትዓብ ሰዓቱ ስዓት ምትላል ኣይኮነን ኩሉ ለቢሙ እዩ። መስፍን እወ ሽዑ ምሳና አይነበርካን እምበር ድሕሪ ኲናት ግራት ኣውሊዕ ኣቦይ ሓምቢር ጦር-ሰራዊትን ኣማዕድየን እናረአይዎም ፊቶ መሊኦም ዕፉን ጠጢቖም ጆባእ ክብሉና ተሓቢሩካ እንድዩ ኣብ ግዜ ጥሜትናን ጽምእናን ዝዓንገለናን ዘርወየናን ሰውራ ዝዕንግል ህዝቢ ደርሆኦም ከይተረፈ ናብ ሰውራ ዝወፈዩ ህዝቢ ሎሚ ብኢሳያስ ደንቖሮ ህዝቢ ሕጊ ዘይነበሮ መሬት ዘይነበሮ ተባሂሉ መሬቶምን ሕጊ እንዳቦኦምን ክምንዝዑ ንዘይደቂ መሬት ክሽየጥን ክልወጥን ትም ምባሉ መስፍን ሓጎስ ኣስደሚሙኒ። ቁሩብ ደም ጀጋኑ ክረግመኒ እዩ ኣይብልን ድዩ!
ኣብዚ ቀረባ ሰሙናት ኣለና ብዘቕርቦ ዘሎ ጭቡጥ ንመንነትካ ዝገልጽ ጽሑፍን በዚ ኣነ ምሳኻ ዝነበርኩ ዘርዚረዮ ዘለኹ ንስኻ ዝወዓልካዮ ገበናትን መልሲ ንክትህበሉ ደጊመ ብድሆ እብለካ። ቀደምን ሎሚን ናይ ኢሰያስ ኢደ-በይዛ እንተዘይትኸውን ድማ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተዓመታት ገለ ካብቲ ትፈልጦ ጉድ ሓራዲ ኢሰያስ ነዚ መኣዝኑ ጠፊኡዎ ዘሎ ህዝቢ ወስ መበልካሉ።
ስለዚ ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ዜጋታት፣ ክሳብ ሎሚ ብኢሰያስን ምስጢራውያን ሰብ ኪዳኑን ዝተታለልናዮ ዓመታት ይኣክል። ሎሚ ኣብዚ ናይ መወዳእታ ዕድመ ህግደፍ፣ ብዘይ ኣፈላላይ ኣውራጃ፣ ሃይማኖትን ብሄርን ክንሰምር እዚ መድርኽ ይጽውዓና ኣሎ። ኩሉኹም ንገበናት ኢሰያስን ሰብ ኪዳኑን እትፈልጡ ደቀባት ሃገርና ኤርትራ ከኣ ንዝጎደለና መሊእኩም ክትእርሙናን፤ ትፈልጥዎ ዘበለ ሎሚ ክትጽሕፉን ተስፋ እገብር።
ውድቀት ንፋሽሽታዊ ስርዓት ኢሳያስ
ከድዓት ክሰዓሩ እዮም
ዓወት ንሓድነት ህዝቢ ኤሪትራ
መኮነን ዓንደሚካኤል
ቶሮንቶ ካናዳ


text:
ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራ መንግስታት ዘተሓታትት ሪከርድ ሰብኣዊ መሰላት ንዝለወን ብርክት ዝበላ ሃገራት ኣባል ናይ ሕቡራት መንግስታት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ገይሩ ምምራፁ ጉጅለታት ሰብኣዊ መሰላት ነቒፈንኦ።ኣብ ጀኔቫ ዝመደብሩ ኣካል ሕቡራት መንግስታት ኣባል ንክኾና ትማሊ ሰንበት ካብ ዝተመረፃ 18 ሃገራት እተን ሲሶ ጥራሕ እየን ነቲ ሮቓሒ ዘማልኣ ይብሉ እቶም ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት።
እቲ 47 ኣባላት ዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ እስራኤል ብምትኳሩን ዘተሓታትት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዘለወን ገለ ሃገራት ኣባል ገይሩ ምምርፁን ኣደዳ ነቕፌታ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።
ኣብቲ ቤት ምኽሪ ናይ ወንበር ኣመዳድባ ብዞባዊ እዩ።ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ብግልፂ ውድድር ንግሪክን ስዊድንን ስዒረን ሰለስተ መናብር ዝሓዛ ኣየርላንድ፣ጀርመንን ዩናይትድ ስቴትስን ጥራሕ እየን።
ዩናይትድ ስቴትስ ቅድም ክብል ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ካብ ምዃን ሪሒቓ ድሕሪ ምፅንሓን ኣብዝሓለፈ ምርጫ ኣባል ምዃን ካብ እትጅምርን ግን ምስቲ ናይ ሎሚ ሓዊሱ ብተኸታታሊ ንኻልኣይ ግዜ ስዒራ’ላ።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ሱዛን ራይስ ዋሽንግተን ቐፃሊት ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ብምዃን ነቲ ጨንፈር ሕቡራት መንግስታት ኣብ ምጥንኻር ዝሓሸት ሃገር እያ ኢለን።
‘’ዩናይትድ ስቴትስ ኣንፃር ሰብኣዊ መሰላት ዝፍፀሙ መግሃስትን ኣብ ትሕቲ ናይ ዓለም ጨካን ስርዓታት ይሳቐዩ ንዘለው ብምሕላቕ ንምዝራብ ኣብ ቅድሚት ክንስራዕ ኣለና ኢላ ትኣምን።’’
ኣይቨሪ ኮስት፣ኢትዮጵያ፣ጋቦን፣ኬንያን ሴራ ሊዮንን ንኣፍሪካ ዝተመደቡ ሓሙሽተ መናብር ሒዘን ኣለዋ።ጃፓን፣ካዛኪስታን፣ደቡብ ኮሪያ፣ፓኪስታንን ሕቡራት ዓረብ ኤመሬትን ንናይ ኢሲያ-ፓሲፊክ ሓሙሽተ መናብር ክሕዛ እየን።ኢስቶንያን ሞንቴነግሮን ክልተ መናብር ምብራቕ ኣውሮፓ፤ኣርጀንቲና፣ብራዚልን ቬኔዝዌላን ድማ ንጉጅለ ላቲን ኣሜሪካን ካሪቢያንን ዝተመደቡ ሰለስተ መናብር ክሕዛ ተመሪፀን ኣለዋ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣይቨሪኮስት፣ኢትዮጵያ፣ጋቦን፣ካሳኪስታን፣ፓኪስታን፣ዓረብ ኤሜረትን ቬኔዝዌላን ናይ ባዕለን ብቑዕ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት የብለንን ክብሉ ስኽፍትኦም እናገለፁ እዮም።
ኣብቲ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት መናብር ዝሓዛ ሓሙሽቲአን ሃገራት ኣፍሪካ’ውን ነቐፌታ እናቐረበን እዩ።ኣብ ህይውማን ራይትስ ዎች ናይ ሕቡራት መንግስታት ዳይረክተር ፊሊፕ ቦሎፒዮን ንናይ ኢትዮጵያ ዝተሓተ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት መዚዞም መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ኣጋጣሚ እዚ ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ንምውሳድ ክጥቀመሉ ኣለዎ ኢሎም።ኣስዒቦም ‘’ሓሳብ ናይ ምግላፅን ናይ ምእካብን መሰላት ንክኽብር፤ሓይልታት ፀጥታ ተሓተቲ ክኾኑ ምግባርን ከምኡ’ውን ምናልባሽ ምስቲ ኣባል ኮይኑሉ ዘሎ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ምትሕብባር ክጅመር ኣለዎ።’’
እተን ሓድሽቲ ኣባላት ካብ ዝቕፅል ወርሒ ጥሪ ጀሚረን ንሰለስተ ዓመታት ከገልግላ እየን።