text:
ኣብ ታሕሳስ 2013 ዓ.ም.ፈ ኩናት ሓድ-ሕድ ኣብታ ሃገር ካብ ዝለዓል ጀሚሩ ኣስታት 2.3 ሚሊዮን ሰባት ካብ ቤት ንብረቶም ምፍንቓሎምን ካልኦት ልዕሊ 670,000 ናብ ጎረቤት ሃገራት ምስዳዶም ተፈሊጡ’ሎ።
ናይ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ከም ዝበሎ ኣብቲ ኣቐዲሙ ሰላማዊ'ዮ ዝተባህሉ ቦታታት ሰሜናዊ ባሕር ኢል ጋዛልን ክፍለ-ግዝኣታት ዋራፕ ብዝተላዓለ ግጭት ቁጽሪ’ቶም ናብ ጎረቤት ሃገራት ዝስደዱ ዘለው ይውስኽ ከምዘሎ የጠንቕቕ።
ብመሰረት ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ካብ ወርሒ ጥሪ ,2016 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ኣስታት 52,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ምስዳዶም እዚ ድማ ልዕሊ’ቲ ዝተገመተ ምኳኑ ይገልጽ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ኣርያን ሩመሪ እዚ ምውሳኽ ቁጽሪ ስደተኛታት ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ብዝተመዝገበ ቁጽሪ ስደተኛታት ኮይኑ ንኣብነት ኣብ ኡጋንዳ ካብ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ኣስታት 800 ደቡብ ሱዳናዊያን በብመዓልቱ ናብታ ሃገር ይኣትው ኢለን።
ንሰን በተወሳኺ ክሳብ ሕጂ 28,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ኡጋንዳ ከምዘለዉ ካብዚኦም 86 ሚእታዊት ድማ ደቂ-ኣንስትዮን ህጻናትን ምኳኖም ይገልጻ። ሓደ ካብቲ እዞም ስደተኛታት ዝተዓቑብሉ ማጂ ሳልሳይ ብምባል ዝፍለጥ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኡጋንዳ ዝርኸብ ቦታ ልዕሊ ዓቀን ከምዝኾነ ብዘይካ እቲ መሰረታዊ ናይ ሂወት ኣድሕን ኣገልግሎት ካልእ ተወሳኺ ሓገዝ ክህብ ከምዘይክእል’ውን የረድኣ።
ኢትዮጵያ ልዕሊ እተን ካልኦት ሃገራት 285,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ዝተቐበለት ክትከውን ኸላ ኣብ ቀረባ እዋን ብዝሒ ቁጽሪ ዘለዎም ስደተኛታት ዶብ ብምስጋር ናብ ኢትዮጵያ ምእታዎም ዝገለጻ ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ካብቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ዝስደዱ ዘለዉ ደቡብ ሱዳናዊያን ዝበዝሑ ህጻናት ምኳነን ሓቢረን ኣለዋ።
‘መብዛሕትኦም ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተው ዘለው ደቡብ ሱዳን ስደተኛታት ኣላይ ዘይብሎምን ካብ ወለዶም ዝተፈለዩ ህጻናት ኮይኖም ኣብ ምብራቓዊ ክፋል እታ ሃገር ብዝተላዕላ ግጭት ዓሌታት ምክንያት ዝስደዱ ዘለዎ ኮይኖም ንነዊሕ መዓልታት ጫካታት ብምቁራጽ ኣብ ኦኩንጎ ይበጽሑ።’’
ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ ናብ ዲሞክራቲክ ረፖብሊክ ኮንጎ ዝኣተው ቁጽሪ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ምውሳኹ ምዕዛቡ ብምግላጽ እቲ ቁጽሪ 12,000 ከምዝኾነ ይሕብር።
ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያን ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃን ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ዝኣተው ደቡብ ሱዳናዊያን ከምዘለዉ ይገልጹ። ኣብ ኬንያ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ እቲ ገምጋም ቁጽሪ ካብ 100 ናብ 350 ክብ ከምዝበለ ተሓቢሩ’ሎ።
እቶም ስደተኛታት ብወገኖም ብሰንኪ ደሕንነት ዘይምህላው፡ ከቢድ ደርቂን ልዑል ናህሪ ዋጋታት ይስደዱ ከምዘለዉ ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር ሃይማኖታዊ ፅንፈኛነት ሱር ከይሓዘ ክማሓው‘ዩ ዝግባእ ዝበሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ኣብ ኢትዮዽያ ንፈለማ ጊዜ ዋህዮ ኣል-ቃይዳ ከምዝተረኸበ ጠቂሶም።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ፣ካብ ኣባላት ፓርላማ ንዝቀረበሎም ሕቶታት መብርሂ ኣብ ዝሃብሉ እዋን‘ዩ።መንግስቲን ሃይማኖትን ዝተፈላለዩ‘ዮም ኢሎም።ኣብ ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ይኽሰቱ ኣለው ንዝበልዎም ኣብነታት‘ውን ጠቂሶም።
ኣቶ መለስ ”ኣብ እዋን ጥምቀት ካብ ዝተራኣዩ ጭርሖታት ሓደ፣ሓንቲ ሃገርን ሓደ ሃይማኖትን ዝብል‘ዩ።ሓደ ሃይማኖትን ሓንቲ ሃገርን ዝብል ሕገ-መንግስቲ የብልናን።ሕገ-መንግስቲ ሓንቲ ሃገር ግን ክንዲ ዘድለየ በዝሒ ሃይማኖት ዘለዋ‘ዩ ዝብል።ስለዚ ክርስትያናዊ መንግስቲ ንክህሉን፣ንሕገ-መንግስቲ ንክሽርሸርን ዝደልዩ ኣዝዮም ሒደት ሰባት ከምዘለው ዝሕብር‘ዩ” ኢሎም።
ኣብ ኢትዮዽያ ነዊሕ ዕድመ ዘቁፀረ ዓይነት እስልምና ሱፊ‘ዩ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ፣ኣባላት‘ቲ እምነት ምስ ክርስትያናት ተኻኣኢሎም ብሓባር ዝነበሩ‘ዮም
ገለ ኣባላት ድሒሩ ዝመፀ ሰለፊ ግና ስግር ምክእኣል‘ዮም ኢሎም።
ናይ‘ዞም ፅንፈኛታት ዝተባሃሉ ኣመንቲ ሙስሊም ሰለፊ ስራሕ ንሓቢርካ ምፅናሕ ክርስትያናትን ሙስሊማትን ምብፅባፅ ምኻኑ ካብ‘ቶም ዝተጋህዱ ምልክታት ምርግጋፅ ይካኣል፣ስለዚ ከይሳዕረረ ክምንቆስ ኣለዎ ኢሎም ኣቶ መለስ ዜናዊ።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣመልኪቱ ንዝቀረበሎም ሕቶ መልሲ ሂቦም‘ለው።ፅባሕ ረቡዕ ክነቅርበልኩም ኢና።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ንመንእሰያት ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ካብ ትማሊ ኣትሒዞም ተታሓሒዙ ዝኸይድ ኣስተምህሮታት እናኣቅረቡ ሎሚ ከም መዛዘሚ ኩሎም ክርስትያን ምናዳኸኣ መንእሰያት ካብ ምስሉይ ሕይወት ክርሕቁ ካብ ላንጋላንጋ ሕይወት ክእረሙ ብምዝኽኻር ‘ሎሚ ሓደራ ዝብለኩም ናይ ሠናይ ተግባር መሰኻኽር ኩኑ። ነዚ ኣስተውዕሉ ሕማቅ ነገር ብዘይምግባርኩም ኣይትዕገቡ። ነፍሲወከፍኩም ነቲ ክገብሮ ዝነበሮ ሠናይ ነገር ካብ ምግባር እንተበዂሩ ዓገበኛ እዩ’ እንክብሉ ሕማቅ ካብ ምግባር ምቊጣብ ጥራይ ዘይኮነ ሠናይ ነገር ክገብሩ ግዱዳት ምዃኖም ገሊጾም።
ቅዱስነቶም ደጋጊሞም ነቶም መንእሰያት ዘዘኻኽርዎ ንሠናይ ነገር ክዕጠቑ እንክኸውን እዚ ከኣ ነዚ ክገብር ዝኽእል ዓለም ዝውለድ ካብ መንእሰያት ጥራይ ምዃኑ ንሶም ተስፋ ዓለምና ምዃኖም የስምሩሉ።
ተበዓት ክርስትያን የድልዩና!
እንክብሉ መንእሰያት ትብዓት ክዕጠቁ ምስ ኣዘኻኸሩ ሽሕ’ኳ ኣብ ናብራና ፍርሓት እንተሎ ናይ ምቹእ ሕይወት ፈተናታት እውን እንተሎ ኣብ መንእሰያት ተስፋ ከምዘልዎም እሞ እቶም መንእሰያት ብተፈጥሮ ንዝተዋህቦም ድሌትን ሓይልን ትብዓትን ከምቲ ካብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ጣልያን ገሊኦም ክሳብ ሶሙናት ብእግሮም ብብሽክለታ ምጉዓዞም ኣብዚ ሳልስቲ ብቀጻሊ ኣብ ጸሎት ምስታፎም ትማሊ እውን ወጋሕ ትበል ለይቲ ኣብ ጸሎት ብዝብል ኣብ ኩለን ኣብያተ ክርስትያን ሮማ ክጽልዩ ምሕዳሮም ከምዘረጋገጾ ገሊጾም ከምዚ ክብሉ ሓደራ ኢሎም።
ንታሕጓስ ሕውነት መስክሩ!
ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር እንደገና ሰላምታ ብምቅራብ ነቶም ንመንእሰያት ለይትን መዓልትን ኣብ ኩሉ ቊምስናታት ዘሰንዩን ዝኲስኩሱን ካህናትን ደናግልን ኣመስጊኖም። ነዚ መደብ እዚ ዝሓንጸጹን ዕውት ንክኸውን ዝተኻእሎም ንዘበርከቱን ረኪበ ጳጳሳት ሃገረ ጣልያን ነቲ ርክብ ዝመርሑ ብፁዕ ካርዲናል ባሰቲ እውን ኣመስጊኖም ነቶም መንእሰያት ከምዚ ክብሉ ተሰናቢቶሞም።


text:
ፈደራላዊ ዳኛ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ቲዮደር ቻንግ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ንካልኣይ ጊዜ ዝሓለፈ እገዳ መገሻ ካብ ሽዱሽተ ዝበዝሓ ካብ ህዝበን ኣመንቲ እስልምና ዝኾነ ሃገራትን ሰሜን ኮርያን ከምኡ’ውን ሰበ ስልጣን ቬንዝዋላን ናብ ኣሜሪካ ከይኣትው ዝእግድ እገዳ ደው ከምዘበልዎ ተገሊጹ።
እቶም ዳኛ እቲ እገዳ ንተኸተልቲ እምነት እስልምና ዝኾነ ሃገራት ዒላማ ዝገብረ’ዩ ብምባል ደው ከምዘበልዎ ተፈሊጡ’ሎ።
ነዚ ካልኣይ እገዳ መገሻ ፕረዝደንት ትራምፕ ብምቅዋም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ትማሊ ኣብ ኣፍደገ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምክያዶም ተፈሊጡ’ሎ።
እቶም ሰልፈኛታት ቀጺሎም ናብ ትራምፕ ኢንተርናሽናል ሆቴል ከምዘምርሑ ተገሊጹ’ሎ።
ፈደራላዊ ዳኛ ክፍለ ግዝኣት ሃዋይ ዴሪክ ዋትሶን እውን ነቲ እገዳ ሶሉስ 17 ጥቅምቲ,2017 ከምዝቓወምዎ ገሊጾም እዮም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ኣብያተ ፍርዲ እታ ሃገር ብምቅላስ ነቲ ዝመሓየሸ እገዳ መገሻ ን90 መዓልታት ክትግበር እንተተፈቕደ’ኳ እቲ ናይ ጊዜ ገደብ ዝሓለፈ ወርሒ ብምብቕዑ ነዚ ካልኣይ እገዳ ምውሳኑ ይፍለጥ።
ቤተ መንግስት ዋይት ሃውስ ነቲ ተቓውሞ ዳኛታት ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ከምዝስዕሮ ይገልጽ ኣሎ።


text:
ልዑካን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዑደት ንምግባር ገይሾም!
ልዑካን ቅዱስ ሲኖዶስ ዝኾኑ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ ብፁዕ ኣቡነ ቄርሎስ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ደቡብ ዓዲ ቀይሕ፡ መምህር መልከ ጼዴቅ አበምኔት ገዳም ኣቡነ ዮናስ ቈሓይንን፡ ተሓጋጋዚ ዋና ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክ ዲያቆን ግርማይ ዘርኣይ ኣብ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዑደት ንምግባር ኃሙስ 24 መስከረም 2011 ዓ.ም. ( 04/10/ 2018 ዓ.ም.ፈ.) ገይሾም!
እዚ ዑደት’ዚ መቀጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ዑደታት ኮይኑ፣ ቀንዲ ዕላማኡ ምስ ሕዝበ ክርስቲያን ንምርኻብ፣ ኣብ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ጉባኤ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ንምስታፍ፣ ኣብ ዕቤት ሃገረ ስብከት ንምዝታይ፣ ምስ ኣብ ዝተፈላለያ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ንምብጻሕ፣ ብግቡእ ተማሂሮም ብመማህራኖም ንዝተመስከረሎም ተማሃሮ ሢመተ ዲቁና ንምሻም፣ ንዲያቆናት ድማ መዓርገ ክህነት ንምቕባእ፣ ከምኡ’ውን ኣብያተ ክርስቲያን ባሪኽካ ታቦት ምእታው . . . ዘጠቓለለ ዑደት እዩ።


text:
ብዳንኤል ኣስመላሽ ዝቐረበ
ጋንታ መቐለ ንዮሃንስ ሳህለ ኣሰልጣኒ፣ንመምህር ሽፈራው ኣካያዲ ስራሕ ጋንታ መቐለ ገይራ ሾይማ።
ኣቶ ዮሃንስ ሳህለ ኣብ ፈፃሚ ስራሕ ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ንምውድዳር ዝነበሮ ተስፋ ምስ ቐበፀ፣ቀፃሊ ኣሰላጣኒ ጋንታ መቐለ ንምዃን ውዕሊ ሓደ ዓመት ኣሲሩ ።
ማሕበር ኣሰልጠንቲ ኢትዮጵያ ንኣሰልጣኒ ኣስራት ሃይለ(ጎራዴ) ኢና ማሕበርና ወኪሉ ክወዳደር ሓሪና፤ኢሎም ንቴሌቭዥን ENN ገሊፆም እዮም።
#ዮሃንስ ሳህለ ዋና ኣሰልጣኒ ኾይኑ ምቕፃሉ ጋንታ መቐለ ተረጋጊዓ ንምቕፃልን ካብ ቅልውላው ንምውፃእን ይሕግዛ እዩ።
#ብተወሳኺ ዮሃንስ ሳህለ ንመናእሰይ ዕድል ብምሃብ እውን ይፍለጥ እዩ፤
ካብታ ዝመፀላ እዋን ጀሚሩ እኳ እቶም ናይ መቐለ B ተፃወቲ ምስ ዋና ጋንታ ልምምድ ክሰርሑ ምግባሩ ዝነኣድ እዩ።
#ምኽንያቱ ኣብ ቀፃሊ ተተካእቲ ንምርካብ ስለዝጠቅም፤ቅድሚ ሎሚ ነዚኦም ዘግለለ ስራሕ ይስራሕ ስለዝነበረ፣እዚ ተጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ ንብል።
#ኣሰልጣኒ ዮሃንስ ሳህለ ኣሰልጣኒ ኾይኑ ዘመዝገቦ ውፅኢት ኣብ ሕሉፍ ስርሑ ዝነኣድ ኣይኮነን።
#ጋንታ መቐለ ሒዙ ዝሐሸ ውፅኢት ከመዝግብ ተስፋ ንገብር።
ብዛዕባ መሃያን ጥቕማ ጥቕምን ዝተገለፀ ነገር የለን።
#እቲ ኻልእ ብውልቀይ ዝተሓጎስኩሉን ዝድግፎን መምህር ሽፈራው ኣካያዲ ስራሕ ኾይኖም ምሻሞም እዩ።
#መምህር ሽፈራው ትምህርቶም ብስፖርት ሳይንስ ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ካብ ኩዕሶ እግሪ ዘይተፈለዩን ብምምኻርን ዝተፈላለዩ ፅንዓታዊ ፅሑፋት ኣብ ኩዕሶ እግሪ ክልልና ዘቕረቡን ዝደኸሙን እዮም።
#ኣብቲ ዝሓለፈ ውድድር ዓመት እውን ንጋንታታትና ቴክኒካል ኣማኻሪ ኾይኖም እናሰርሑ ሓግዮም እዮም።
ስለዚ ጋንታ መሪሖም ከመይ ይኸዱን ይዕወቱን ኣብ ከይዲ እኒሪኦ ኾይኑ፤
ሰናይ ዕድል ስራሕ ክብሎም ንኹሎም።


text:
ብማሕበር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
ኣብ ጥሪ 2018፡ ጋዜጣ ሊብያ-ሄራልድ፡ ብምኽንያት ሓደ ዓመት ምኽፋት ኤምባሲ ጥልያን ኣብ ትሩብሊ ንኣምባሳደር ሚስተር ጂሰፐ ፐሮኒ ኣዘራሪባቶ። ኣብ ሊብያ፡ ክሳብ ሕጂ ካብ ኣህጉር ኤውሮጳ ኢጣልያ ጥራሕ እያ ኤምባሲ ከፊታ ዘላ። ካልኦት ኣብ 2011 ንኮሎኔል መዓመር ቀዛፊ ካብ ስልጣን ዝኣለየ ህዝባዊ ማዕበል ሰውራ ሊብያ፡ ኤምባሲታተን ምስ ሰሓባ እቲ ኩነታት ስለዘይተረጋገአን ገና ዘተኣማምን ማእከላይ መንግስቲ ስለዘይተፈጥረን ኤምባሲታተን ክኸፍታ ኣይደፈራን።
ጥልያን ግን ደፊራ? ስለምንታይ? ስለምንታይከ ልዕሊ ኩለን ካልኦት ኤውሮጳውያን ሃገራት ተገዳስነት ኣሕዲራ? ስለምንታይ: ዝብል፡ ካብ መልሲ ዝያዳ ሕቶ ዘልዕል ብዙሕ ሕቶታት ክድርደር ይከኣል እዩ። ግን ከኣ ንኹሉ ሕቶታት መልሲ ምሃብ ዘይከኣል እኳ እንተኾነ ብዛዕባ ሓደ ነገር ግን ኣርጊጽና ክንዛረብ ንኽእል ኢና።
ኣብቲ ቃለ መሕትት ንኣምባሳደር ጁሰፐ ሓያሎ ሕቶታት እዩ ቐሪቡሉ። ንገሊኡ ሕቶታት ብዲፕሎማሲያዊ ቋንቋ ኣስፍሕ ኣቢሉ ክምልሶ እንከሎ ነቲ ሕቶታት ዘስዕብ ሕቶ ግን ብሓጺር መልሲ እዩ ሰጊሩዎ።
ንኣብነት፡-
“ብዛዕባ ዘይሕጋዊ ስደት ክንዛረብ፡ ጥልያን ንምሊሻታት ገንዘብ ትህብ እያ ተባሂላ ክትውቀስ ጸኒሓ እያ። ስለምንታይ?” ዝብል ሕቶ ቀሪቡሉ ብጋዜጠኛ፡
ካብቲ ቅድሚኡን ድሕሪኡ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ክህቦ ዝጸንሐ ዝርዝራዊ መልሲ ፍልይ ብዝበለ ከኣ፡ ኣምባሳደር ፔሮኒ ፡
“ንምሊሻ ኣይንሕግዝን ኢና!” ዝብል ሓጺር መልሲ ሂቡ ጥራሕ ሰጊሩዋ። እቲ ጋዜጠኛ ‘ውን ተወሳኺ ሕቶ ኣየቕረበሉን።
ስለምንታይ እዮም ፔሮኒን እቲ ሓታትን ነታ ዛዕባ ደፊሮም ክኣትዉዋ ዘይደለዩ? ኣብ ሊብያ ብኣሻሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት እስትንፋስ ኣብ ዘይህብ ሃዋሁው ኣይ ንላዕሊ ኣይ ንታሕቲ ኮይኖም ተዓፊኖም፡ መጻወቲ ሸፋቱን ነጋዶ ደቂ ሰባትን ኮይኖም፡ ኣብ ክፉት ዕዳጋ በርባዕተ ሚእቲ ዶላር ብጨረታ እናተሸጡ፡ ስለምንታይ ክዛረቡሎም ዘይደለዩ?
ብፍላይ ኣምባሳደር ፔሮኒ ስለምንታይ እዩ ክዛረበሎም ዘይደለየ? እቲ ጉዳይ ንዕኡ እዩ ዝምልከት፡ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ግን ኣቐዲሙ ብግልጺ ዝበሎን ሕጂ እውን ዝደግሞን እሙን ምላሽ ኣለዎ።
ብ18 ሕዳር 2017 ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ብኢንግሊዝኛ Abandoning Human Rights to Curb Migration (ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ሰብኣዊ መሰላት ምጉዕጻጽ) ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ነቲ ኩነታት ብዝርዝር ገሊጹዎ ኣሎ።
ኣብዛ ዝሓለፈ መንፍቕ፡ ብባርኾት ሃገራት ኤውሮጳን እተደገፈት ኢጣልያ ብሊብያ ንዝመጽእ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ኣብታ ርግኣት ዘይብላ ሃገር ምስ ዘለው ዕጡቓት ጉጅለታት ሊብያ ውዑል ኣትያ ኣላ።
እቲ ንብዙሓት ዘገረመን ዘዛረበን ጉዳይ ግን ኢጣልያ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ፡ ምስቶም ሰብኣዊ መሰል ስደተኛታት ዝግህሱን ዘራኽሱን ሕገ ኣልባ ዕጡቓት ምስምማዓ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታተ ዝተራእየ ዋሕዚ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንሕብረት ኤውሮጳን ኣባል ሃገራትን ኣሻቒሉዎም እዩ። ስደተኛታት ካብ ጎንጽን ዘበናዊ ባርነትን ራዕድን ሃድንን ሃዲሞም ስለዝመጽኡ ውሕስነት የድልዮም። ብፍላይ ከም ኤርትራውያን ዝኣመሰሉ ስደተኛታት፡ ዶባት ሃገሮም ክሰግሩ ብእልፊ ጠያይት እናተሳሕቱ ንዝወደቑ መኻይድቶም ከየልዓሉ ዝሰገሩ መንእሰያት ስለዝርከቡዎም፡ ዘተሃዳድኦም እዮም ዝደልዩ።
ስደተኛታት ደቀ ኣንስትዮ እውን ዓው ኢለን ዘይዛረባሉ፡ ክሳብ ሞተን ዝሰትረኦ ግን ኣብ ወሽጠን ኮይኑ ዝሓቕየን ዝፈልጠኦ ዛንታታት ግህሰት ስለዘለወን ልበን ዘረስርሰንን ንበዓተን ዝሕብሰለንን ይደልያ፡ ግን እቲ ኣብ ሊብያ ዘጋጥመን ዘሎ በንጻሩ እዩ።
መብዛሕትኦም እቶም ተገዲዶም ካብ ሃገሮም ዝስደዱ ግዳያት ብቐጥታ ናብ ኤውሮጳ ክኸዱ ኣይክእሉን እዮም። ካብታ ዝነቑሉላ መሬቶም ክሳብ እታ ዝዓልቡላ ምድረ ስደቶም ዝበጽሑዎ ዝኸፍሉዎ ገንዘብ ልዕሊ ዓቕሞምን ዓቕሚ ስድራቤቶምን እዩ። ስለዝኾነ ከኣ እዮም ንህይወቶም በቲ ዘስካሕክሕ ምድረ ሰሃራን ሊብያን ማዕበል ሜዲተራንያንን ክስደዱ ዝግደዱ ዘለው። ኣብኡ ኽኣ እዚ ዘይበሃል ብመደብ እተሃንደሰ ንህይወቶም ዝፈታትን ሽርሕን ውዲትን የጋጥሞም ኣሎ። “ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ሰብኣዊ መሰላት ምጉዕጻጽ” ዘርእስቱ ዓንቀጽና እምበኣር ነዚ ክውንነት እዩ ዘንጸባርቕ።
ኣብ 2016 ሓሙሽተ ካብተን ዝደኸያ ሃገራት ኣፍሪቃ 2.3 ሚልዮን ስደተኛታት ዳርጋ ማዕረ እተን ኩለን ሃገራት ኤውሮጳ ዘዕቆበኦም 2.5 ሚልዮን ስደተኛታት አዕቂበን። እዞም ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብሰለስተ መስመር እዮም ናብ ኤውሮጳ ክስግሩ ዝፍትኑ፡ ቀዳማይ፡ ብመገዲ ቱርኪ ናብ ግሪኽ ወይ ብሃገራት ባልካን ናብ ኤውሮጳ፡ እቲ ካልኣይ ብሰሃራን ባሕሪ ሜዲተራንያንን ገይሮም ናብ ማልታን ጥልያንን፡ እቲ ሳልሳይ ከኣ ብኣትላንቲካዊ ውቅያኖሰ ሰጊሮም ብምዕራብን ሰሜንን ኣፍሪቃ ናብ ግዝኣት ስፐይን ይኣትዉ።
ሕብረት ኤውሮጳ፡ ነቶም ብቱርኪ ዝኣትዉ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ ቱርኪ ተሰማሚዖም፣ ነቶም ብምብራቕ፡ ብሜዲተራንያን ዝኣትው ንምግታእ ከኣ ውሕስነት መሰላቶም ብዘየገድስ ኣብ ሊብያ ምስ ዘለዉ ዕጡቓት ምልሻ ውዕል ኣትዮሙሎም። ዝኾነ ይኹን ግህሰት የጋጥሞም ብዘየገድስ ባባሕሪ ናብ ጥልያን ክሰግሩ የብሎምን። እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ካብቲ ዝሓለፈ እዋናት ኣዚዩ ዝተፈልየ ክነሱ ዋሕዚ ስደት ንምዕጋት ምስ ዝኾነ ኣነ ዓቕሚ ኣሎኒ ኪገብር ይኽእል እየ ዝብል ሓይልን ዕጡቕን ክትሰማማዕ ወሲና – ትገብሮ ከኣ ኣላ።
መገዲ ስደት ሰሃራ ሊብያን ማእከላይ ባሕርን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ተወሳኺ መሰናኽልን እዱድ ውዲትን ኣዚዩ ከቢድ እዩ። ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ኮሎኔል መዓመር ቀዛፊ ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ብፍላይ ከኣ ጸለምቲ ዜጋታት እታ ኣህጉር ብሕብሪ ቆርቦቶም ጥራሕ ብዙሕ ግፍዒ ወሪዱዎም እዩ። ገሊኦም ኣብ ፈቐድኡ ተኣሲሮም፡ ገሊኦም ከኣ ተበታቲኖም፡ ኣብ ሃገረ ስደቶም ብፍርሕን ሽቑረራን ክነብሩ ተገዲዶም። እቶም ካብ ዝጸንሖም መነባብሮን ህይወትን ዝተፈናቐሉ ኣማኢት ጸለምቲ ከኣ ኣብዚ ዘሕዝን፡ ውዱብ ንጥፈታት ንግድ ደቂ ሰባት ተዋፊሮም ዘነውር ገበን ይሰርሑ ኣለው።
እቶም ብኽንደይ ጸገምን ሽግርን ክንደይ ሓጹር ሞት ተሳጊሮም ኣብ ኤውሮጳ ዝኣተዉ ስደተኛታት ኣብ ጉዕዞ ስደቶም ኮነ ኣብ ኣብያተ ማእሰርትታት ብዙሕ ዘስካሕክሕ ስቓይን ግፍዕን እዩ ዝወርዶም። ብዙሓት ደቀንስትዮ እውን ክትዛረበሉ ብዘሕፍር ጸብጺብካ ዘይውዳእ ኣገባብ፡ ጾታዊ ዓመጽን ግህሰትን ኣጋጢሙወን እዩ።
ኣብ ኣብያተ ማእሰርትን መኻዝን ትሕተ መሬት ነጋዶ ደቂ ሰብን፡ ስደተኛታት ብነበልባለ ፕላስቲክ ዝባኖም እናተለብለበ ካብ ቤተ-ሰቦም ገንዘብ ክሕለወሎም ዝተሓተቱን ግፍዒ መሪሩዎም ዝሞቱን ኣዲኦም ትቑጸሮም። ካብን ናብን ነጋዶ ሰባት ይሽየጡ፡ ሕሉፍ ሓሊፉ እውን ናውቲ ኣካላቶም ተመዝሒቑ ብምሻጡ ብሞት ዝተፈልዩ ውሑዳት ኣይኮኑን።
ሎሚ ብዙሓት በዚ ስቓይ ሓሊፈን ኣብ ኤውሮጳ ዝበጽሓ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ኣብያተ ማእሰርትታት ሊብያ ካብ ዓመጽተን ብዘይድላየን ዝወለደኦም ዕሸላት ሓቒፈን ሕሉፈን እናዘከራ፡ እናተቐንዘዋ ውሉዳት ዓመጽ ዘዕብያ ውሑዳት ኣይኮናን።
መንግስቲ ጥልያንን ሕብረት ኤውሮጳን ነቶም ላዕለዋይ ኢድ ኣሎና ዝብሉ ምሊሻታት ሊብያ፡ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ንኸይሰግሩ ባሕሮም ንኽቆጻጸሩ ልክዕ ከምቲ ምስ ቀዛፊ ዝገብሩዎ ዝነበሩ፡ መሳርሒታትን ካልእ ሓገዝን ይቕርብሉ ይቕርቡሎም ኣለዉ።
ስለዚ “ስደተኛታት ንህይወቶም ብዘስግኣ ውሕስነት ዘይብለን ጀላቡ ናብ ባሕሪ ክኣትዉ የብሎምን!” ሰናይ ብዝመስል ብሂልን ቋንቋን ንምሊሻታት ሊብያ ዝወሃብ ዘሎ ሓገዝ እምበኣር፡ “ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ሰብኣዊ መሰላት ምጉዕጻጽ” እዩ። ምኽንያቱ እቶም ኣብ ኣጻምእ ሰሃራ ኮነ ኣብ ባሕሪ ሜዲተራንያን ዝተሓዙ ስደተኛታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ እታ ሃገር ዘጋጥሞም ግፍዕን መከራን ኣብ ሲኦል እውን ከምኡ’ዶ ይህሉ ይኸውን ዘብል እዩ።
እቶም ወግሐ ጸብሐ ኣብ ማዕከናት ዜናኦምን ኣኼባታቶምን ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ዝምድሩን ዝዛረቡን መንግስታት፡ “ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ!” ምስ መንግስታት እተን ዜጋታተን ብዘጋጥሞም ሃድንን ግፍዕን፡ ማእሰርትን ውርደትን ዝገድፉወን ዘለዉ ሃገራት፡ “ብመስርሕ ካርቱም!” ዝፍለጥ ካልእ ጓዕጻጺ ውዑል ተፈራሪሞም እዮም።
እቲ ብስም “መስርሕ ካርቱም” ዝፍለጥ ውዕል ነተን ጠንቂ ስደት ዝኾና ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ዶባተን ብጽኑዕ ንኪቆጻጸራ ወተሃደራት ስልጠናን መሳለጥያታትን ከምኡ እውን ናይ ገንዘብን ንብረትን ሓገዛት ዘፍቅድ እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ምስቲ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም ዝፈረማሉን ዝተሰማማዓሉን ውዑል ኣደማሳዊ ሰብኣዊ መሰላት ስደተኛታት ዝጻረር እዩ። ምኽንያቱ እቲ ውዕል ሓደ ሰብ ብፖለቲካዊ፡ ብዓሌታዊ፡ ብመንነቱ፡ ኣባል ናይ ሓደ ፍሉይ ማሕበራዊ ጉጅለ ብምኻኑ፡ ወይ ብሃይማኖታዊ እምነቱ ኣብ ህይወቱ ሓደጋ ከየጋጥሞ ሰጊኡ እንተወጺኡ ማሕበረሰብ ዓለም ሓላፍነት ክስከም ግዱድ እዩ። ሕጂ ግን በንጻሩ ነቲ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ስግኣታት ሃገር ዝለቐቐ ኮነ ኣብ ሃገር ብስግኣት ተዓፊኑ ዘሎ ሰብ ድሕነቱ ብዘየገድስ መሰላቱ ክጉዕጸጽ ኣለዎ ምባል፡ ከምቲ “ክውዕየካ ብምንካ ክዝሕለካ ብኢድካ” ዝበሃል ድርብ መለኪዒታት ምሓዝ እዩ። እቲ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ኣብ 2015 ኣብ ቫሌታ ማልታ ንስርዓታት ሊብያ፡ ሱዳንን ኤርትራን ክወሃብ ዝተወሰነ ሓገዝ እምበኣር ነዚ ክውንነት እዚ እዩ ዘንጸባርቕ።
ንኣብነት፡ እቲ ትካላት ፍትሒ ኬንያን ኤርትራን ንምምሕያሽ ተባሂሉ ብሕብረት ኤውሮጳ ዝተዋህበ 40 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ብፍላይ ኣብታ ከሳሲን ፈራድን ብሓደ ሰብ ዝፍጸመላ ትካላት ፍትሒ ብፍላጥ ዝለመሰላ ኤርትራስ ናይ ብሓቂ ድዩ ከድምዕ? ምቁጽጻር’ከ ክግበር ይከኣል ድዩ? ብዙሕ ክምለስ ዝግበኦ ሕቶታት እናሃለወ፡ ብዝኾነ ይኹን ዘተስፉ ምኽንያታት ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ኩሉ መዳያዊ ፈተነታት ኪገበር ዘንቀደ ሕብረት ኤወሮጳ ነቲ ቐንድን ሱሩን እቲ ጸገም ኣይተረደኦን ወይ ክርደኦ ኣይደለየን ዘሎ።
እቲ ንስምምዕ ካርቱምን ቫሌታ ማልታን ተኸቲሉ ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን ሊብያ ዝግበር ዘሎ ስምምዕ ንስደተኛታት ኪጎድኦም እምበር ክጠቕሞም ኣይኮነን። ድሕሪ እቲ ስምምዕ ሱዳን ኣማኢት ሓተትቲ ዑቕባ ኤርትራውያን ብሓይሊ ቀይዳ ንኤርትራ ጠሪዛቶም። ብድሕሩኡ ኣብ ዝግበር ዘሎ ስምምዓት እውን ርኡይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት እዩ ዝረአ ዘሎ።
ሕብረት ኤውሮጳ ኮነ ኣባል ሃገራት ነቲ ጠንቂ ሕሰምን ስደትን ፍልሰትን ዝኾነ ኢትሃብራዊ ፍኑው ማእሰርቲትን ብተዘዋዋሪ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና ክድጉማን ክምውላን ኣይግባእን እዩ። በንጻሪ እኳ ደኣ ነቲ ቐንድን ምኽንያትን ጃምላዊ ስደት ኮይኑ ዘሎ መሰረታዊ ዘቤታዊ ምኽንያት ክኹንነኦን ክቃወሞኦን’ዩ ዝግባእ።
እቲ ሕጂ መሰላት ስደተኛታት ጓዕጺጹ ዝግበር ዘሎ ስምምዕን ሽርክነትን ንጸገማት ስደተኛታት መሊሱ ዘጋድድ እምበር ዝፈትሕ ኣይኮነን። ፖሊሲታት ሕብረት ኣፍሪቃ ነቲ መሰረታዊ ጠንቂ ስደት ኣፍሪቃውያን ክሳብ ዘይመለሸ ንዋሕዚ ስደት ስደተኛታት ክዓግቶን ክንክዮን ኣይኮነን። እንተደኣ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ዋሕዚ ስደት ንምግታእ ክብል ምስቶም ብሕጊ ዘይግዝኡን ዘይምእዘዙን ሰብኣዊ መሰል ዜጋታቶም ዘይኽብሩ ስርዓታት ተሓባቢሩ፡ ሰብኣዊ መሰላት ይጥሕስን፡ ንክብርታቱን መትከላቱን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ የእቱን ከምዘሎ ክዝክር ይግባእ። ብስርዓተ ሕጊ ምስ ዘይግዝኡ መለኽቲ ስርዓታት ውዑላት ምግባር ቅቡል ኣይኮነን። ሰብኣዊ መሰላት ብኸምዝን ወዲ ኸምዝን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክወድቕ ነውርን ኣብ ታሪኽ ይቕረ ዘይበሃሎ ክሕደትን እዩ።
ሓልዮት ሰብኣዊ መስላት – ኤርትራ
ለንደን፥ ዓዲ እንግሊዝ


text:
ስልጠና ኣሰልጠንትን ዳያኑን ፀወታ ራግቢ ሊግ ንፈለማ እዋን ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ እዩ ዝወሃብ ዘሎ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ፀወታ ራግቢ ሊግ ንምጅማር ዝፃዓሩን፣ኮዕሶን ኣሰልጣንን ዝቐረቡ ገባሪ ሰናይ Kevin Gleig ይበሃሉ። ነቲ ስልጠና ዝህብ ዘሎ ድማ ኣተሓባባሪ ራግቢ ሊግ ማእኸላይ ምብራቕን ኣፍሪካን Remond Safi ዝበሃል ኣውስትራላዊ ክኢላ እዩ።
ኣብቲ ስልጠና ዝወሃበሉ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ መምህር ኣካላዊ ጥንካረ ኣቡበከር ኣሕመድ “ፀወታ ራግቢ ሊግ ከምቲ ብዓይኒ ማዕዶ ንግምቶ ከቢድ ተይኮነስ ብሕግን ደንብን ዝካየድ፣ቅልጣፈን ጥንካረን ዝሓትት ብቐሊሉ ክልመድ ዝኽእል ዓይነት ስፖርታዊ ፀወታ እዩ” ይብሉ።
ኣብ ትግራይ ስልጠና ራግቢ ሊግ ንምክያድ 7 ኣባላት ዝሓዘ ጉጅለ ስፖርታዊ ሰብ ሞያ ይመርሕዎ ኣለዉ፤ ካብ ቢሮ ጉዳያት ስፖርትን መናእሰይን ድማ ሕጋዊ ፍቓድ ረኺቡ’ሎ። ብመሰረት እዚ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ከተማ መቐለ ካብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ 18 መምህራን ንኣሰልጣይነትን ዳይነትን ራግቢ ሊግ ይስልጥኑ ኣለዉ።
እቲ ስልጠናን ፀወታን ብደረጃ ትግራይን ኢትዮጵያን ክካየድ ‘ውን ተሓሲቡ’ሎ።


text:
ምስ ሓድሽ ፕሬዝዳንት ሱማሊያ ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ብሓባር ኮይኖም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝብሃብዎ ጋዜጣዊ መገልፂ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኢትዮጵያ ኣብ ማእኸላይ ሱማልያ ንዝተቖፃፀረተን ቁልፊ ከተማታት ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪካ ንኽርከቡዋ እናተፀበየት እያ ኢሎም።ክልቲኦም ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪካን ወታደራት ኢትዮጵያ ንዝተወሰነ እዋን ከምዝፀንሑ ሓሳብ ካብ ምሃብ ዝዘለለ ካብተን ከተማታት እትስሕበሉ ግዜ ብንፁር ኣየቐመጡን።
ኣብቲ ጋዜጣዊ መገልፂ ንጋዜጠኛታት መልሲ ዝሃቡ ፕሬዝዳንት ማሕሙድ ምስ ኣል-ቃይዳ ርከብ ዘለዎ ኣል-ሸባብ ተሳዒሩ እዩ ኢሎም።ተዋጋእቲ ፅንፋዊያን ወፃእተኛታት ካብ ሱማሊያ ንኽወፁ ኣጠንቂቖምዎም ኣለው እቶም ፕሬዝዳንት።
ከም መንግስቲ ሱማሊያ ኣብ ውሽጢ ሱማሊያ ምስ ዝርከቡ ናይ ወፃኢ ተዋጋእቲ ርክብ የብልናን፣ክህልወና እውን ኣይንደልን ዝበሉ ፕሬዝዳንት ሓሰን ኣስዒቦም ‘’ዘለዎም እንኮ መማረፂ ካብታ ሃገር ወፂኦም ናብ ዝመፅሉ ምኻድ ጥራሕ እዩ።እንድሕር ዘይወፂኦም ዝወፅእሉ ሃዋህው ምፍጣር ናትና ሓላፍነት እዩ።’’
ፀጥታ ናይ ሓድሽ መንግስቶም ቀንዲ ሻቐሎት ኮይኑ ከምዝቕፅል ፕሬዝዳንት ማሕሙድ ገሊፆም ኣለው።
ስርዓተ-ሕግን ኣተሓሕዛ መንግስታዊ ገንዘብን ዝለዓሉ ቀዳምነት ዝወሃቦም ጉዳያት ከምዝኾኑን እንተኾነ ግን ቁፅሪ ሓደ ዝስራዕ ናይ ሱማሊያ ፀጥታ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ፕሬዝዳንት ሱምሊያ ንልዕሊ 20 ዓመታት ብዕግርግርን ብኵናትን ንዝተሃሰየት ሃገሮም ዳግም ኣብ ምህናፅ ንዘቕረቡዎ ናይ ሓገዝ ሕቶ ብኣዎንታዊ ተቐቢሎምዎ።’’ምስ መንግስቲ ሱማሊያ ብሓባር ኮይንና ብዝትሓተ ዓቕሚ ግን ብዝለዓለ ድልየት ነዞም ትካላት እዚኦም ዳግማይ ክነተዓራረዮ ኢና።’’
ብኻሊእ ዜና ሶማሊላንድ ሎማዕንቲ ረቡዕ ናይ ከተማታት ኣብያተ ምኽሪ ምርጫ ኣካይዳ።ኣብቲ ምርጫ ሸውዓተ ፖለቲካዊ ፓርታት ተሳቲፎም ኣለው።ነቲ ምርጫ 52 ዓለምለኸ ተዓዘብትን 15 ሃገራትን ተዓዚቦምዎ ኣለው።ናይ ሱማሊያ ፕሬዝዳንት ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ሶማሊላንድ ነቲ ምርጫ ምክያዳ እንዃዕ ኣሐጎሰኩም ኢሎም።ሶማሊላንድ ካብ 1991 ኣ/ፈ ጀሚራ ንዓራሳ ነፃ ሃገር ኢላ እንተኣወጀት እውን ዓለምለኸ ተቐባልነት ኣይረኸበትን።


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ ቀረባ ንዝተግበሮ ውጥን ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ምስ ኢትዮዽያውያንን ኢትዮዽያዊ ዝመቦቆሎምን ዳያስፖራ ንምልላይ ኣብ 14 ከተማታትታት ዩ-ስን ካናዳን ህዝባዊ ኣኼባ ንፅባሕ ቀዳምን ሰንበትን ፀዊዑ‘ሎ።ተቃወምቲ‘ውን ነቲ ኣኼባ ንምቅዋም ተቀሪብና‘ለና ይብሉ።በትረ ስልጣን ካብ ኤምባሲ ኢትዮዽያ ንኣቶ ወሃደ በላይ፣ካብ ተቃወምቲ ድማ ንኣቶ ነጋሲ በየነ ኣዘራሪቡ‘ሎ።
ኣቶ ወሃደ በላይ ኣብ ዘረበኦም፣ካብ ኢትዮዽያ ተዓዲሞም ዝመፁ ኣጋይሽ ናብ 14 ከተማታት ተላኢኾም‘ለው፣እቲ ህዝባዊ ኣኼባ ንምጅማር ዘኽእል ቅድመ ምቅርራብ ተዛዚሙ‘ሎ ኢሎም።ብዛዕባ መሰል ዜጋታት ክምልሱ ከለው ድማ ኣብ ኢትዮዽያ ተቃወምቲ ብፖለቲካዊ ፓርታታት ተወዲቦም ዝተዓወቱ ስልጣን ዝሕዝሉ፣ዝተሳዕሩ ድማ ተቃወምቲ ኮይኖም ዝቅፅሉ ባይታ ኣሎ።
ነቲ ቀዳመ-ሰናብቲ ኣብ ዩ-ስን ካናዳን ዝሳለጥ ኣኼባ መንግስቲ ኢትዮዽያ ካብ ዝቃወሙ ሓደ ኣቶ ነጋሲ በየነ ኣብ ኢትዮዽያ ፍትሒ የለን፣ ዴሞክራስያዊ መሰላት ዜጋታት ኣይተረጋገፀን፣ህዝባዊ መንግስቲ ክሳብ ዝቀውም ከም‘ዚ ናይ ቀዳመ-ሰናብቲ ኣኼባ ምዕባለ ኢልካ ዘረባ ተቀባልነት የብሉን ይብል።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ብዛዕባ ግድብ ኣባይ ምዝራብ‘ውን እንተኾነ ዕላምኡ ህዝቢ ኢትዮዽያ ከም‘ቲ ናይ ሰሜን ኣፍሪቃን ሃገራት ዓረብን ዝኣምሰለ ህዝባዊ ዓመፅ መእንታን ንከየላዕል ትኹረት ንምቅያር‘ዩ ኢሉ።


text:
ኣብ ኤርትራ ዝትግበር ዘሎ መሰረታዊ ፍታሕ ዘረጋግጽ ዝትግበር ዘሎ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ልምዓት፣ ድልዱል መሰረት ንመጻኢ ምዕባለ ምዃኑ፣ ሓላፊ ቍጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ንተሳተፍቲ ፈስቲቫል ኢጣልያ ገሊጹ።
ኣብቲ ብ15 ጥቅምቲ ዝገበሮ ሰሚናር ኣቶ ሓጎስ፣ ንህሉው ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታት ሃገርን ዞባን፤ ተጻብኦታትን ሽርሕታትን ሓያል መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሰፊሕ መብርሂ፣ ኤርትራ ብቐጻሊ ስራሕ እናወቀበት እትኸይድን ማሕበራዊ ፍትሒ ዝነገሳን ሃገር ንኽትከውን ብዕቱብ ይስራሕ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ብንቕሓት መኸተኡ ክቕጽል ዘዘኻኸረ ኣቶ ሓጎስ፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ማሕበረኮማት ኣብ መንእሰያት ወፍሪ ክገብሩ ኣዘኻኺሩ።
ፈስቲቫል ኤርትራውያን ተቐማጦ ኢጣልያ፣ ብዝተፈላለየ ንጥፈታት ሎሚ ንሳልሳይ መዓልቱ ቀጺሉ ውዒሉ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
- መእተዊ
- | ስራሕን ትምህርትን
- | Resurscentrum
- | Arbetsmarknadsenheten
Arbetsmarknadsenheten
ሓድነት ሰራሕተኛታት (Arbetsmarknadsenheten) ናይ ስራሕ ስልጠና, ናይ ስራሕ ክእለት , ናይ ስራሕ ልምዲ, ናይ ቋንቋ ስልጠናን ብምምሕዳር ዝወሃብ ናይ ሓደ ዓመት ስራሕ እዩ።
ከም ንኣብነት ብተወሳኺ ረሱሽ ምስ ቤት ትምህርቲን ጆርዲን ወይ ስራሕ ኣብ ምምሕዳር መዋፈሪ መካይን ከም ተወሳኪ ክህብ ይኽእል።
ከም ተወሳኺ ነቶም ተወሳኪ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ንመጻኢ ብቑዓት ኮይኖም ክሳተፉ ደገፍ ዝህቡ የዳሉ።
ሓድነት ሰራሕተኛታት (Arbetsmarknadsenheten) ዝተፈላለዩ ንጥፈታት የካይድ። ንኣብነት ናይ ጉጅለ ስራሕ ኣብ መንጎ፡ ጽሬት፡ ጽርበት ዕንጨይቲ፡ ማእለማ፡ ክሽነን ከምኡዉን ናይ ጫካ ስራሕ ይህብ።
ቤት ጽሕፈት ሀግትሪከትን (Högtrycket, ISA-kontoret) ቤት ጽሕፈት ሓድነት ሰራሕተኛታትን (Arbetsmarknadsenheten) ኣብ መንግኦም ናይ ሓባር ዝምድና ኣለዎም።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ኣብዚ እዋንዚ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽቡ ጉዳያት ኣብ ዝለዓልሉ፡ ሓደስቲ ሓረጋት ክቀላቐሉ ንከታተል ኣለና። ካብቶም ሓደስቲ ሰብ ግዜ ሓረጋት፡ ምድማር፡ ፍቕሪ ይስዕር፡ መንደቕ ምፍራስ፡ ድንድል ምህናጽ ዝብሉ ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ናይዞም ኣበሃህላታት ትርጉምን ተልእኮን ነናብ ዝሰሓብካዮ ዝሰሓብ ኮይኑ፡ ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ግምታት ይህብዎም ኣለዉ። ንኣብነት ምድማር ክሳብ ሕጂ እንፈልጦን ዝተመሃርናዮን ሓደ ካብቲ ኣርባዕተ መባእታዊ መደባት ቁጽሪ ምዃኑ እዩ። ሕጂ ብበዓል ኢሱ ግና ናብ ካልእ ሸፈጥ ዝማዕበለ እዩ ዝመስል።
እዞም ነቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምልከት ሓድሽ ፍቕሪ ክለዓል እንከሎ ዝለዓሉ ዘለዉ ዘበን ኣምጸኦ ሓረጋት ዝያዳ ብናይ ኢትዮጵያ መራሕትን መራኸቢ ብዙሓንን ገኒኖም ክቃልሑ ኢና ንዕዘብ ዘለና። ኣብ ገለገለ ቦታታት ከኣ ነዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸይድ ዘሎ ዳርጋ ብስምዒታት ዝተነድቀን ኣሳታፊ ትካላዊ ባህሪ ዝጐድሎን ምዕባለ “ትድግፍ ዲኻ ትቓወም” ንምባል “ተደሚርካ ዲኻ ኣይተደመርካን?” ክብሉ ንዕዘብ ኣለና። ብናተይ ርኢቶ ኩሉ ዝድመር ብዙሕ ውጽኢት ይህብ ማለት ኣይመስለንን። ንኣብነት ሓደ ሺሕ ኣውንታ (posetive) ምስ ሓደ ሺሕ ኣሉታ (negative) ክድመር እንከሎ ውጽኢቱ ክልተ ሺሕ ዘይኮነስ ዜሮ እዩ ዝኸውን። ብመንጽርዚ ዶ/ር ኣብይ ምስ ኢሱ እንተተደሚሮምስ ክልተ ናይ ምዃን ዕድሎም ጸቢብ እዩ። ብኣንጻሩ ውጽኢቶም ዜሮ ናይ ምዃን ዕድሎም ሰፊሕ እዩ። “መነኦም ኣውንታ መነኮምከ ኣሉታ ስለ ዝኾኑ?” ንዝብል ሕቶ ከኣ ምዃንኳ ምሉስ እዩ ብዝኾነ ብሓባር ክንምልሶ ዝበኣና እዩ።
መንግስቲ ህግደፍ እዞም እንተላይ ንዓኡ ዝምልከቱ ሓረጋን ክዝረቡን ክጸሓፉን እንከለዉ ዘስመዖ ድምጺ የለን። ንህዝቢ ኤርትራ እውን ብዛዕባ እዚታት ዝህቦ መብርሂ የለን። ህዝቢ ካብ ኣስመራ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክገይሽን ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝመጹ ኣጋይሽ ክቕበልን እንከሎ፡ ስለምንታይ እቲ ዝነበረ ዕጽዊ ኩነታት ናብዚ ዝረአ ዘሎ ፈዳሕዳሕ ከም ዝማዕበለ ዘብረሃሉ የለን። እዚ ኩሉ ናይ መንግስቲ ህግደፍ ምጽቃጥን ስቕታን እምበኣር፡ ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተላይ ንኤርትራ ዝምልከት ዝህቦ መግለጽታት ተቐቢልዎ እዩ ዘስምዕ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ዝተዓርቁ ክልተ ናይ ኢትዮጵያ ኦርተደኩስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ሲኖዶሳት ምትዕራቖም ብዝምልከት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ርኢቶ ክህቡ እንክለዉ፡ ናይ ኤርትራ ሲኖዶስ እውን ተመሳሳሊ ጸገም ስለ ዘለዎ “ክንዓርቆም ኢና” ዝመንፈሱ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። ነዚ መልእኽቶም ዝተኸታተለ ሓደ ኤርትራዊ “ኣንታ ወያ ኣብይ ክመርሓና ወኪለዮ ኣለኹስ ጀሚራ ግዲ እያ” ኢሉ ዘስሓቐኒ መመሊሰ ክዝክሮ እንከለኹ ይገርመኒ።
ብኣንጻርዚ፡ ንነዊሕ ዓመታት ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክለዓል እንከሎ ዝዝውተሩ ዝነበሩ ሃንደበት ህልም ኢሎም ዝጠፍኡ ሓረጋት ኣለዉ። ውዕል ኣልጀርስ፡ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ኮሚሽን፡ መሬትና ተወሪሩ እንከሎ ዘተ ዝበሃል የለን፡ ምጥራር ዶብ ቅድመ-ኩነት ንዘተ እዩ፡ ናይ ንጉሆ እንተጠሪርና ድሕሪ ቀትሪ ክንዛተ ድልዋት ኢና … ዝብሉ ሓረጋት ካብቶም ደሃይ ዘጥፍኡ እዮም። ኣብ ክንዲ’ዞም ሓረጋት እዚኣቶም ፡ ኤምረትስ፡ ሱዕድያ፡ ኣሜሪካ እንዳበልካ ናይ ለጋስ ኢድ ዘለወን ሃገራት ኣስማት ከም ጾለተ-ዘወትር ምድጋም ከኣ ናይ በዓል ዲክታቶር ኢሱ ቀንዲ ተግባር ኮይኑ ኣሎ። ዘሄግን ባድመን ዝበሃላ ከተማታት እሞ ጉጅለ ኢሳይያስ ከም ቁርን ኣስሓይታን ዝፈርሐን ኮይነን ኣለዋ።
እቲ ምድማር ዝበሃል ቃል ኣብ ኢትዮጵያ ክጅመር እንከሎ ኣብ ክሊ ኢትዮጵያ ዝሕጸር ይመስል ነይሩ ትርጉሙ ከኣ ኢትዮጵያዊ ሓድነትና ነደልድል ማለት ይመስለና ነይሩ። ሕጂ ግና ናብ ምስ ኤርትራ እውን ሰጊሩ ኣሎ። ብዙሓት ዝህብዎ ትርጉም ከኣ እቲ ኣብ ሓምሳታት ፈደረሽ ምስ ኢትዮጵያ ምስ ፈረሰ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይደልዮን ዘይፈልጦ፡ ንክሳዳዊ ረብሓ ሰብ ገዚፍ በትሪ ኣብ ኣርዑት መስፍናዊ መንግዛእቲ ኢትዮጵያ ምስተቖርነት ሳዕቤኑ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ገይሮም ዝትርጉምዎ ብዙሓት እዮም። ከምኡ ከምዘይኮነ ሓላፍነት ወሲዱ ዘብርህ ኤርትራዊ ኣካል እንተዘየልዩ ከኣ ትርጉሙ ከምኡ ከምቲ ዝበሃል እዩ ክውሰድ። መንግስቲ ህግደፍከ መብርሂ ዘይህበሉ ዘሎ፡ በዚ ትርጉምዚ ስለ ዝተሰማምዐ ድዩ? ዝብል ከኣ ካልእ ሓቢርና እንምልሶ ሕቶ እዩ ክኸውን።
ኣብዚ እዋንዚ ብፍላይ ብወገን ናይ ኢትዮጵያ መራኸቢ ብዙሓን፡ “መንደቕ ኣፍሪስና ድንድል ክንሃንጽ ኢና” ዝብል ጥቕሲ ኣብ ኣፍልቢ ብዙሓት ዝልጠፍ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። ብናይ ብዙሓት ርኢቶ እቲ ዝፈርስ መንደቕ ንዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ እቲ ድንድል ድማ መንገዲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምኽፋቱ ከም ዝውክል ገይሮም እዮም ዝርድእዎ። ከምኡ ከምዘይኮነ ዘብህር ኣካል ክሳብ ዘየለ ከኣ ትርጉሙ ከምኡ ኮይኑ እዩ ክቕጽል። ግን እቲ ድንድል ምህናጽስ ግርም ምህናጽ ዝመስልዎ ስለ ዘየለ። ወዮ ብመሰረት ውዕል ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክጥረር ንጽበዮ ዝነበርና ልኡላውነት ኤርትራ ዘውሕስ መንደቕ ምፍራስከ እንታይ ኣምጸኦ። “እቲ ድንድል ንክህነጽ ናይ ግድን እቲ መንደቕ ክፈርስ ኣለዎ ዝበለኸ መን እዩ?


text:
"ንቋንቋ ግእዝ ናብ ዝነበሮ ናይ ምምላስ ዕላማ ኣለኒ"
ግእዝ ኣብ ዓለምና ነዊሕ ዕድመ ካብ ሞንጎ ዘቑጸሩ ቋንቋታት ሓደ እዩ። እዚ ቋንቋ`ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝዝርቡ ካልኦት ቋንቋታት መሰርት ከምዝኾነ`ውን ይዝርብ። ካብ ግዘ ናብ ግዘ ግና ቁጽሪ ተዛረብቱ እናንከየ ብምምፅኡ ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ጥራሕ ዝተገደበ ኮይኑ ምትራፉ ብዙሓት ይቕበልዎ።
መሊስካ ንምዕቃቡን ኣብ ጥንቲ እዋናት ዝተጽሓፉ ዝተፈላልዩ መጻሕፍቲ ምስጢራቶም ንምርዳእን ብዝብል ዕላማ ዝካየዱ ጻዕርታት ኣለዉ። እንተ ውፅኢቶም ግን ክብድቲ ዝድለ ዘዕግብ ኣይኮነን፡፡
ጽሃየ ክንፈ ንቋንቋ ግእዝ ብዝተፈለየ መገዲ ሒዙ ዝተቐልቀለ መንእሰይ ድምጻዊ እዩ። ንሓሳቡ ናብ ተግባር እንተሰጋግር ካብ ዝነኣዶን ዘተባብዖን እቲ ዝጸርፎን ዘናኣኣሶን ሰብ ይበዝሕ ከምዝነበረ ይዛረብ።
ብርግጽ ንግእዝ ኣብ መእትዊ ደርፊ ኮነ ኣብ ማእኸል ወይ ድማ ኣብ መወዳእታ ከም መመቀሪ ገይርካ ምእታው ብውሱን መልክዑ ተልሚዱ ጸኒሑ እዩ።
ሙሉእ ንጽል ደርፊ ምስራሕ ካብዚ ሰጊሩ ድማ ኣብ ኣልበም ብርክት ዝበሉ ደርፍታት ብግእዝ ሰሪሕካ ናብ ሰማዕትኻ ምቕራብ ግና ዘይተለመደን ምናልባት እውን ፀሃዬ ፈላማይ ከይኮነ አይተርፍን።
ግእዝን ሙዚቃን
ኣታዓባብያኡ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ዝነብረ ድምጻዊ ጸሃዬ ነቲ ቋንቋ ክፈልጥ ዝኸኣለ ካብቲ ሽዑ እዋን ጀሚሩ እዩ። ብ1999 ዓ/ም ምስ ሙዚቃ እንትላል ግእዝ ኣብ ውሽጡ ነይሩ።
ኣብ ጉጅለ ባህሊ ተፀምቢሩ ሙዚቃ ክሰርሕ ምስጀመረ ንግእዝን ሙዚቃን ከመይ ክራኽቦም ከምዘለዎ ይሓስብን ይትልምን ነይሩ።
"ፈላማይ ንጽል ደርፊ ስሪሔ እንተቕርብ ካብ ኣሉታዊ ርእይቶታትን ጸርፍታትን ብዝሰገረ መርግምቲ`ውን ኣጋጢሙኒ።" ዝብል ጸሃዬ ምኽንያት እዞም ኣሉታዊ ርእይቶታት `ናይ ቤተ-ክርስትያን ቋንቋ ከመይ ገይርካ ተናኣእሶ` ዝብል ከምዝኾነ የረድእ።
ቤተ-ክርስትያን ነቲ ቋንቋ ኣዕቚባን ኣጽሊላን ምቕጻላ ክብርን ናእዳን ከምዘለዎ ድማ ይዛረብ። ፀሃየን ደርፍን እናተላመዱ ምስመፁ ነቲ ኣቐዲሙ ይፈልጦ ዝነበረ ጥንታዊ ቋንቋ ምስ ሙዚቃ ንምስናይ ኣየፀገመሉን።
ነቶም ካብ ስርሑን ሓሳቡን ንምትእጉጓል ይፍታትንዎ ዝንብሩ ርእይቶታት ኢዱ ብዘይምሃብ ብዘይገለ መዋሊን ሓጋዝን ናብ ቅድሚት ምምዕዳዉ ቀጸል።
ግእዝ ናብ ዝነበሮ...
ነተን ውሑዳት ዝነብራ `ኣጆኻ በርትዕ` ዝብላ ሓቦ ዘስንቓ ርእይቶታት ሰኒቑ ሕዚ`ውን ናብ ቀጻሊ ስርሑ ኣድሂቡ ይሰርሕ ምንባሩ ይዛረብ።
``በርትዕ ዝበሉኒ ውሑዳት እዮም ነይሮም። ኣነ ግን ዝያዳ ሓቦ ሰኒቐ ኣልበም ናብ ምስራሕ ክሓስብ ጀሚረ። ብሙዚቃ ኣቢለ ነቲ ኣብ ምጥፋእ ዝርከብ ቋንቋ ናይ ምድሓን ጥራሕ ዘይኮንስ እንተተኻኣኢሉ ናብ ዝንብሮ ናይ ምምላስ ዕላማ እዩ ዘልኒ`` ክብል ይግልጽ።
ዜና ዜማ ኣብ ዝስመዮ ሓድሽ ኣልበም 10 ደርፍታት ዘካተተ እንትኸውን፡ እተን ኣርባዕት ብግእዝ ዝደረፈን እየን።
ግጥምታቱ ነቲ ቋንቋ ምስዝፈልጡ ኪኢላታት ኮይኑ`ዩ ዝሰርሕ። ኣብ ፍቕሪ፥ ማሕበራዊ ናብራን ሃገርን ዘድሃቡ ደርፍታቱ ካብቲ ቀዳማይ ስርሑ ብዝሓሽ ተቐባልነት እናረኸቡ መፂኦም እዮም።
``መብዛሕቲኡ ሰብ ንግእዝ ዘይርዳእን ዘይዛርብን`ኳ እንተኾነ ኣብ ገሊኡ ደርፊ ዝተወሰነ ትርጉም ትግርኛ ስለዝሓውስሉ ግና እንታይ ይብል ከምዘለኹ ይርዳኣኒ`ዩ። ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት`ውን ግእዝ ጥራሕ ካብ እትገብሮ ትግርኛ እንተትሓውስሉ ዝብል ርእይቶ ይበጽሓኒ ነይሩ።`` ይብል።
ነዚ ሕቶ ንምምላስ ብፍላይ ብቪድዮ ኣብ ዝዳለዉ ደርፍታቱ ኣብ ታሕቲ ዝፀሓፍ ትርጉም ክሓውሰሉ ከምዝሓስብ ይገልፅ።
ዘዳለዎ ሓድሽ ኣልበም ካብ ውሽጢ ዓዲ ብዝሰገረ ኣብ ደገ`ውን ዕዳጋ ክረክብ ኪኢሉ እዩ። ካብ ጀርመን ክሳብ ካናዳን ኣሜሪካን ንኣልበሙ ምስ ዘከፋፍሉ ኣካላት ተራኺቡ`ሎ። ነቲ ቋንቋ ኣራኺስካ ብዝብል ይውቕስዎን ይረግምዎን ዝነብሩ ሰባት እውን `ወፊርካ እቶ` ክብልዎን ከተባብዕዎን ምጅማሮም ኣለው።
ኣዋሃድን ድምጻውን ተኽለብርሃን ጸጋይ ንደርፍታት ጸሃዬ ዘወሃሃደ እንትኸውን ሓቢርዎ ብምስርሑ ሕጉስ ከምዝኾነ ይዛረብ። "ነቲ ቋንቋ ተገዲሱ ብግእዝ ሓቢርና ክንሰርሕ ኢሉ እንትመጸኒ ብታሕጓሰን ክብርን ተቐቢለዮ እናተረዳዳእና ንምስራሕ እውን ኣይጸገመልናን" ዝብል ተኽለብርሃን ምሰቲ ቋንቋ ብዝተወሰነ መልክዑ ንምልላይ ዕድል ከምዝፈጠረሉ ይገልጽ።
ጸሃዬ ክሳብ ሕዚ ዝሰርሖ ስራሕ ከም ጅማሮ እምበር ሙሉእ ስራሕ ገይሩ ኣይቆጽሮን። ገና ናብ ስቱድዮ ዘይበጽሑ ስራሕቲ ኣለውዎ። ነቲ ቋንቋ ታሪኽን ናይ ምስናድ ዕላምኡ ንምዕዋት ብትግሃት እናሰርሐ ይርከብ፡፡
ብፍላይ ግእዝ ናብቲ መንእሰይ ወለዶ ንምስራፅ ካብቲ ብባህላዊ ስልቲ ዝሰርሖ ደርፍታት ብተወሳኺ ብዘመናዊ መገዲ ደርፍታት ግእዝ ናይ ምድላው ትልሚ ኣለዎ። ህብረ ዜማ ብዝብል ዘደለዎ ደርፊ'ውን ብዘመናዊ ሬጌ ዝተዳለወ እዩ። ሕልመይ ንኸዕውት ኣብ ዝገብሮ ፃዕሪ ካብ ጎነይ ንዘይተፈለዩኒ ኩሎም ካብ ልቢ ዝነቐለ ምስጋና ኣለኒ" ክብል ምስጋንኡ የቕርብ።


text:
ሃገራዊ ፈስቲቫል 2018፡ “ሰላም ንዘላቒ ዕብየት” ብዝብል ቴማ ካብ 31 ነሓሰ ክሳብ 8 መስከረም ኣብ ቀጽሪ ኤክስፖ – ኣስመራ ክካየድ እዩ።
ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ንማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኩሉ ግዜ ሃገራዊ ፈስቲቫል ንህሉው መድረኽ ዘንጸባርቕ ንምግባሩ ከምዝጸዓር፡ ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል እውን ኣቲናዮ ንዘሎና ትስፉው መድረኽ ሰላም ከንጸባርቕ ምዃኑ ገሊጹ። ካብ ኢትዮጵያ ዝመጽኡ ስነ-ጥበበኛታትን ነጋድያንን ክሳተፉ ትጽቢት ከምዝግበር ድማ ሓቢሩ።
“ሃገራዊ ፈስቲቫልና፡ መርኣያ ሃገራዊ ሓድነትና፡ መሰሰኒ ባህልናን ዓቃቢ መንነትናን’ዩ” ዝበለ ኣምባሳደር ዘመደ፡ ብሄራትና ጽባቐአን ዘጒልሓሉ መድረኽ ስለዝኾነ፡ ከም’ቲ ልሙድ – ቊሸት መነባብሮ፡ ድኰና ያታዊ ኣባይቲ፡ ያታዊ ትልሂት፡ መሳርሒታት ሙዚቃን ምርኢት ቅርሲታትን ክቐርቡ ምዃኖም ኣረዲኡ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ፡ ኣብ ሳዋ ኣብ ዝተኻየደ ፈስቲቫል መንእሰያት ካብ ዝቐረቡ ውጽኢት ምህዞን ሰንዓን ዝተመርጹ – 30 ስራሓት ከምዝቐርቡ ዝሓበረ ኣምባሳደር ዘመደ፡ ቅንያት ሃገራዊ ፈስቲቫል፡ ካብ መፋርቕ ወርሒ ነሓሰ ናብ ወርሒ መስከረም ዝተቐየረሉ ምኽንያት፡ ካብ ሃገራዊ ፈስቲቫል መንእሰያት ናይ ግዜ ጋግ ከምዝህሉ ንምግባር ከምዝኾነ ኣረዲኡ።


text:
ኣብ መንጎ ሳልሳይ ዓመት ተማሃሮ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ዩኒቨርስቲ ባህርዳርን ምምሕዳር እቲ ዩኒቨርሲትን ብሰንኪ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ናይ መደቀሲን መግብን ኣግልግሎታት ከምዝተቛረፀ ተፈሊጡ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ባህርዳር ተማሃሮ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናይ ሳልሳይ ዓመት ትምህርቶም ዝወድኡ ናይ ራብዓይ ዓመት ትምህርቶም ቅድሚ ምክትታሎም ናብ ዝተፈላለዩ ኢንዱስትሪታት ተዋፊሮም ተግባራዊ ተሞክሮ ክውስዱ ነይሩዎም።
ቅድሚ ሎሚ መሰረታዊ ናይ ምህንድስና ፍልጠት ምሓዞም ንምርግጋፅ እቲ ዩኒቨርስቲ ዝህቦ ፈተና ከምዘሎ ፕረዝዳንት’ቲ ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ባይሌ ዳምጤ ድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።እቶም ተማሃሮ ፈተና ኣይንወስድን እንተድኣ ኢሎም እቲ ዩኒቨርሲቲ ክውስዶ ኣለዎ ዝበሉዎም ስጉምቲ ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
“ኣብዚ ዩኒቨርሲቲ እዚ መግቢ ክነቕርብ፣መደቀሲ ክፍሊ ክንህብ ንኽእል ንተማሃራይን ተማሃራይ ክሰርሖ ንዝግባእ ክሰርሕ ንዝደልን ስለዝኾነ እቲ ዩኒቨርስቲ ነዚ ፀገም ዝፈትሐሉ ኣገባብ ብፍላይ ምስ ወለዲ ብምዝርራብ፤ምናልባሽ እውን ግዜ ክውሃብ ከሎ ንሳቶም ክሓስብሉ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ንግዚኡ ናብ ስድርኦም ክኸዱ ገይርና ኣለና።”
እቶም ተማሃሮ መግብን መደቀሲ ክፍሊን ስለዝተኸልከሉ ኣዚዮም ከምዝተፀገሙን ንዝሓለፉ ሰለስተ መዓልታት መግቢ እናለመኑ ከምዝተመገቡን ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ ተማሃሮ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዝተፈላለዩ ኣድባራት ከምዘተዓቖቡን ካብኡ እውን ብፖሊስ ይባረሩ ምህላዎም ወሲኾም ይገልፁ።
ገለ ተማሃሮ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ኣለው እንተተብሃለ እውን ካብ ነፃ ምንጪ ምርግጋፅ ኣይተኽኣለን።


text:
ወግዓዊ መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ህልው ከይዲ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን
ዝኸበርካ ሓፋሽ ህዝብና፣ ዝኸበርኩም ኣሓት ህዝብታት ኤትዮጵያ
ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ብሰንኪ ኣድላይነት ዘይነበሮ፣ ብዶባዊ ምስሕሓብ ዝተመኽነየ፣ ህልቂትን ስንክልናን መንእሰያት፣ ዝበረሰ ንብረት ክልቲኡ ህዝብታት ማእለያ የብሉን። ከም ሳዕበኑ ድማ ሚልዮናት ህዝቢ ተፈናቒሎምን ኣማኢት ኣሽሓት ህጻናትና ዘኽቲሞምን። ዶባዊ ኩናት ብ መንጎኝነት ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ 18 ሰነ 2000 ዓመተ ምህረት ደው ድሕሪ ምባል ብ 12 ታሕሳስ 2000 ዓ/ም ቀያድን ናይ መጨረሽታን ስምምዕ ኣልጀርስ ተፈሪሙ። ክልቲኡ ህዝብታት ምስ ቁስሉ ከሎ ገና ምረት ሳዕበናት ኩናት ካብ ዝባኑ ከይተኣልየ፣ ሕጊ መሰረት ብምግባር ንቡር ሕውነታዊ ዝምድንኡ ክገብር ብሃረርታ ዝተጸበዮ ብይን ዓለማዊ ቤት ፍርዲ ብ 13 ሚያዝያ 2002 ውሳነኡ ሂቡ። እንተ ኮነ ብሰንኪ ህልኽ ክልቲኦም መንግስታት ክልቲኡ ህዝብታት ካብ ኩናት ብዘይፍለ ንዓሰርተ ሽዱሽተ ዓመታት ከቢድ ዋጋ ክኸፍል ጸኒሑን ኣሎን።ብፍላይ ኣረመናዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ባድመ ብዝብል መኽንያት ውልቃዊ ጥምሑ ንምትግባር ንህዝቢ ኤርትራ ኣባዲምዎ ኢዩ።እንሆ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝቕልቀል ዘሎ ሓድሽ ምዕራፍ ምምሕያሽ ፖለቲካዊ ስርዓት፣ ካብ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጽገናን ዕርቅን ኢትዮጵያ ሓሊፉ ምስ ኤርትራ ዝጸንሐ ኣይሰላም ኣይኩናት ብሕግን ብሰላምን ዕርቅን ክፍታሕ ብዝወሰዶ ተባዕ ተበግሶ ተስፋ ኩሎም ህዝብታት ኮይኑ ይርከብ።
ዝከበርካ ህዝቢ ኤርትራን ኣሓት ህዝብታት ኢትዮጵያን
ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብኽፉት ልቢ ንቀያድን ናይ መጨረሽታን ውሳነ ኮምሽን ዶብ ምቕባሉ ሓደ ስጉምቲ ንቕድምት ምኻኑ ንኣምን። ብውሕዱ ነቲ ኣብ ዶባት ብስርዓት ህግደፍ ናብ ጸላኢት ሃገር ከድካ ተባሂሉ ብተመልከተለይ ክቕዘፉ ዝጸንሑ መንእሰያት ኤርትራ ከቃልሎ ከምዝኽእል ንርኢ። ኣብ ዝምድና ክልቲኡ ህዝብታት ኣወንታዊ ተራ ከምዝጻወት’ውን እምነትና ኢዩ። ሎሚ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም ውሽጣዊ ሰላመን ብ ሕግን ደሞክራስን ፍትሕን ኣውሒሰን ካብ ጎረባብተን ሓሊፈን ዞባውን ኣህጉራውን ሃናጺ ጽምዶ ኣብ ዝከዳሉ ዘለዋ እዋን፣ እዘን ክልተ ኣሓት ሃገራት ክኾናኦ ዝነበረንን’ውን ኢዩ።እንተኮነ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ መስክረለይ ዘየድልዮ፣መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ብግቡእ ዝፈልጥዎ ኣብ ሰልሚ ምህላውን ዘይ ምህላውን ሕቶ ወዲቑ ይርከብ። ኣብ ምሉእ ዘመኑ ርኢዎ ዘይፈልጥ ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን በደልን ብርሰት ስደት መንእሰያትን ጭቆናን ካብ ጎረባብቲ ሓሊፉ ዓለም ኣስካሕኪሑ ይርከብ።ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘይወጽእ ሓዘን ጋህን ወዲቑ፣ ህጻናቱ ብዘይ ኣቦን ኣደን ብዘይ ብሩህ መጻእን ፍቕሪ ወለድን ኣብ መዕስከራት ስደተኛታትን ይነብሩ ኣለዉ። ብገዛእ ጸጋታቱ ብሰንኪ ሽርሒ ተበላጺ ስርዓት ንጥምየትን ደክነትን ጥራይ ዘይኮነ ንጽንተት ተፈሪዱ ኣሎ። ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ንስለ ህዝቦም ተጋዲሎም ርብዒ ዘመን ዝተሓየሩን ንጹሃት ተጋደልትን መራሕቲ ሃይማኖትን ኮታ ኩሎም ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ሚኢቲ መዓሙቕ ቤት ማእሰርቲ ዝሰሃጉ ዘለዉ ንጹሃት ደቂ ሃገር ክሪኣ ዘይታዓደላ ኣዒንቲ ኣረመናዊ ስርዓት ብዛዕባ ሰላም ክምድሩ ምስሉይነት ኢዩ።
ለበዋና ንመንግስቲ ኢትዮጵያ፣
ሰላምን ዕርቅን በቲ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለን ገና መሪር ሂወት ዘሕልፍ ዘሎን ህዝቢ ምስ ዝከሓስን ዝድበስን ሪኢቶኡ ምስ ዝስማዕን ድኣ ምበር፣ ምስ’ቲ ጠንቂ ኩሉ ዕንወት ብርሰትን ህዝብና ዝኾነ ስርዓት ቶርታ ብምቑራስ ከምዘይኮነ ትስሕትዎ ኣይመስለናን። ነባሪ ሰላም ዝረጋገጽ ኩሉ ዝግበር ዝምድናን ምሕንጻጽ ክልተኣዊ ዶብን ሕጊ መሰረት ብምግባር ንኽልቲኡ ህዝብታት ንመሰረታዊ ኣተሃላልዋኡ ብዘይጎድእ ኣፈጻጽማ ክትግበር ከሎ ኢዩ። እዚ ማለት ድማ ትግባረ ምሕንጻጽ ዶብ፣ እቲ ብሕጊ ክሕንጸጽ ዘለዎ ብሕጊ እቲ ብልዝብ ክመዓራረ ዝኽእል ድማ ብልዝብ ክልቲኡ ህዝብታት ብፍላይ ድማ ኣብ ዶብ ዝርከብ ህዝብታት ምስ ዝስነ ኢዩ። ብቐንዱ’ውን ነባሪ ሰላም ዝመጽእ፣ ደሞክራስያዊት ኢትዮጵያ ምስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ዝግበር ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ክልቲኦም ህዝብታት መሰረት ዝግበረ ሕጋዊ ስምምዓትን ውዕላትን ኢዩ። ነዚ ዘተግብርን ዝበቕዖን መንግስቲ፣ ህዝባዊ መንግስቲ ድጋፍን ተቀባልነት ህዝቡ ዘሎዎ ስርዓትን ጥራይ ኢዩ። ስለዝኾነ ለበዋና ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራይ ኢዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሃዋ-ሃዋ ሰላምን በይናዊ ሃገራዊ ረብሓ ኢትዮጵያን ተደሪኽካ ብታህዋኽ ንህዝቢ ኤርትራ መሰረት ዘይገበረ ምስ ሃገራዊ ባይቶ ኮነ ሕጋውነት ውክልና ህዝቢ ዘይብሉ ብቕዋም ዘይቕየድ ጨፍላቒ መንግስቲ ዝግበር ስምማዓት ነባሪ ሰላም ዘየምጽእ ስለዝኾነ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ዳግማይ ከይጋሃስ ቆላሕታ ክትገብሩ ብጥብቂ ከነዘካክር ንደሊ። ብታህዋኽ ዳግም ናብ ዝኸፍአ ምትፍናን ክልቲኦም ህዝብታት ዝወስዱን ዝኸበደ ዋጋ ዘኽፍሉን ስጉምታት ካብ ምውሳድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ክቡር ቀዳማይ ሚንስተር ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዶክተር ኣቢ ኣሕመድ ድማ ብፍላይ ክሓስብሉ ይግባእ። ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ክልተኣዊ ስምምዓት፣ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝዕንብብ ዘሎ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ምሉእ ምሕረት ንናይ ፖለቲካውያን እሱራትን ኣብ ኤርትራ ክህሉ ክጽዕሩ ይግባእ።
ዝኸበርካ ሓፋሽ ህዝብና
ሃገርና ብመስውእቲ ኣሽሓት መንእሰያት ደቂ ህዝቢ ዝተረክበት ክንሳ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ሎሚ ሃገር ብምልእታ ውልቃዊ ዋኑነቱ ኮይና ክሸጣን ክልውጣን ከም ዊንታኡ ክገብርን ይርአ ኣሎ። እዚ፣ ንዕቀትን ብድዐን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ንልዕሊ ክልተ ዓመት ዝወሰደ ደማዊ ኲናት ክልቲኤን ሃገራት ልዕሊ 20 ዓመታት ኣፍራዪ ዕድመ መንእሰያትና ዘባከነ፣ ጠንቅን መበገስን ብመሰረቱ ናይ ዶብ ኲና ከምዘይነበረን ሓደ ህዝቢ ምኻንናን ብመሰረቱ’ውን ዶብ ክህልዎና ከምዘይግባእን ከይሓፈሩ ብንዕቅት መዲሮም ኣለው። ነቲ መመሳመሲን መህለቒ መንእሰያትን ዝኾነ ዶባዊ ሕቶ ኣወንዚፍካ ኣብ ውልቅዊ ዕዳጋ ምእታው ብድዐ ኣብ ልዕሊ ኩልንትንኦም ንህዝቦምን ሃገሮምን ዘወፈዩን ዝተሰዉኡን ሃገራውያን ኢዩ። ደም ህዝብና፣ ደም ሓሰኻ ኣይኮነን ብኾንቱ ዝፈስስ። ናይ ዝፈሰሰ ደም ህዝብናን ዝባኸነ ንእስነትናን ተሓታቲ ኣረመናዊ ስርዓት ህግደፍ ኢዩ። ህልቂት ንጹሃት መላገጺ ኣይኮነን።
ዝኸበርኩም ተቓለስቲ ኤርትራውያን፣
ስርዓት ህግደፍ ኣረመንነቱን ብድዐኡን ኣብልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ኣብልዕሊ ተቓለስቲ ድማ ብፍላይ፣ ሎሚ ልዕሊ ማንም እዋን ናይ “ካብኡ ኣይትሕለፉ” ብእውጅ ገሊጹልና ኣሎ። ንሕና ድማ ልዕሊ ማንም እዋን ዘለና ደቀቕቲ ፍልልያት ኣወንዚፍና ዋልታ ህዝብና እንኾነሉ ግዜ ሕጂ ኢዩ። ደቀቕቲ ፍልልያት ክንጽብጽብ ዘጥፋእናዮ ግዜ መናውሒ ዕድመ ምህሙን ስርዓት ህግደፍ ኮይኑ ጸኒሑ ኢዩ። ሎሚ ግን የብቅዕ፣ ኩሉ ዓቕምና ናብ’ቲ ምስሉይ ስርዓት የቕንዕ።
ክብርና ክምለስ ሓቢርና ንቃለስ!
ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ
29 ሰነ 2018
ቴል ኣቪቭ - እስራኤል


text:
ጥምጥም ኣብ ሞንጎ ህግደፍን ሰብ-ሕልና ጀጋኑ ደቂ-ሃገርን ኣብ “ዲያስፖራ”
- Details
- Created: Tuesday, 11 July 2017 00:03
- Last Updated: Tuesday, 11 July 2017 00:03
ህግደፍ ነቲ ኣብ ግዜ ነጻነታዊ ቃልሲ ዝነበረ ኲነታትን ግሩህ ኣተሓሳስባ ህዝብናን ተበሊጹ፣ መዘና ዘይብሉ ገንዘብን ካልእ ናይ ህዝቢ ንብረትን ክገፍፍ ከም ዝጸንሐ ይፍለጥ። ድሕሪ 1991 እውን እንተዀነ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት እንዳተፈጠረ ካብ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኣካል ህዝብና ዝዀኑ ኤርትራውያን ገንዘብ ክእክብ ከም ባህሊ ወሲዱ ዋና ስርሑ ገይሩ ቀጺልዎ
እዩ። ጌና’ውን ይቕጽሎ ኣሎ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ግን እቲ ዝእከብ ገንዘብ ንረብሓ ህዝብን ንልምዓት ሃገርን ክንዲ ዝኸውን፣ ብኣንጻሩ ህግደፍ ብዓመጽ ሒዝዎ ዘሎ ናይ ህዝቢ ስልጣን ንኸይሕደግ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ተፀበይቲ ህፁፅ ረድኤት ብ29 ሚእታዊ ምንካዩ ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣፍሊጦም።ኢትዮዽያ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ብመግቢ ርእሳ ክትክእል’ያ እውን ኢሎም።
ሕ/መ ትማሊ ብመሰረት ዘውፀኦ መግለፂ፣ ዝተማለአ መግቢ ዝላዓለ ሓገዝ በዝሒ ይፅበያ ዝነበራ ወረዳታት ኣብ‘ዘን ዝቅፅላ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ነክዩ‘ሎ።
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ 12 ኣዋርሕ ናይ ህፃናት ዝተመጣጠነ መግቢ ይፅበያ ዝነበራ363 ወረዳታት ኢትዮዽያ፣ሎሚ ናብ 311 ከምዘንቆልቆለ እቲ ዜና ሓቢሩ። እዚ ለውጢ ከመይ ኢሉ ተመዝጊቡ?
”እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት፣ቀዳማይ ዝተማለአ መግቢ ብዝምልከት፣ምስ ሓፈሻዊ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ዝተኣሳሰረ ስለዝኾነ‘ዩ።ኩላትና ከምንፈልጦ ካብ ቅድሚ ዓሚ ሓምለ ጀሚሩ፣4.5 ሚልዮን ዝነበረ በዝሒ ተፀባዪ ህዝቢ ናብ 3.2 ሚልዮን ስለ ዝነከየ‘ዩ” ኢሎም ኣቶ ምትኩ።
እቶም ባዓል-ስልጣን ሕርሻ ወሲኾም ናይ ዳሕረዋይ እዋን ኣዝመራ ማእቶት ክውስኽ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣሎ፣እዚ ማለት ድማ ንቀፃሊ ዝህሉ ውህሉል እኽሊ ከምዘይሕይል ገሊፆም።
ክፍሊ ሜትሮሎጂ ኢትዮዽያ ግና፣መጠን ዝመፅእ እዋን ዝናብ ክንኪን ኣብ ልዕሊ ኣዝመራ ኣሉታዊ ፅልዋ ከምዝህልዎ ገሊፁ ነይሩ።ኣቶ ምትኩ ካሳ‘ውን እንተኾኑ ብዛዕባ‘ቲ ግምት ሜትሮሎጂ ኣይካትዑን።ኣብ ክንድኡ ነቶም ኣሉታዊ ውፅኢታት ንምቅልባስ ካልኦት ውጥናት ኣለውና ይብሉ። ከምኣብነት ንእስ ንእስ ዝበሉ ስርሕቲ መስኖ፣ቀልጢፎም ዝበፅሑ ዘራእቲ ምጥቃም ዝብሉ ከምፍታሕ ከምዝታሓዙ‘ውን ጠቂሶም።
ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ኣዝመራ ምስ‘ቲ ናይ ዓሚ ክነፃፀር ከሎ ብሸሞንተ ሚእታዊ ይዛይድ።እንተኾነ፣ዋጋ ናይ ገሊኦም ኣእካልን ኣሕምልትን ፍረታትን ይኸብር‘ዩ ዘሎ።ዝቅባበ ዝቅፅል እንተኾይኑ ድማ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ዕንቅፋት ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ኔልሰን ማንዴላ ካብ ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ቓልሲ ፀረ ኣፓርያትድ ናብታ ሎሚ the Rainbow Nation መቐነት እነይ ማሪያም ተባሂል እትፅዋዕ ዴሞክራሲያዊት ሃገር ንምስግጋር ኣብዝተኻየደ ቓልሲ ምልክት እዮም።
ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመርፅሉ ድሕሪ 20 ዓመታትን ምስ ሞቱ ድማ ድሕሪ ኣዋርሕን ሎሚ’ውን ምልክት ወይ መልክዕ ገዛኢ ፓርቲ ANC ኮይኖም ቀፂሎም ኣለው።
መራሒት ተቓዋሚ ፓርቲ ሄለን ዚለ ግን ናይ ማንዴላ ፓርቲ ካብ ሕልሚ ማንዴላ ሪሒቑ እዩ ዘሎ ይብላ።ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ካብዝርከቡ ናይ ተቓወምቲ ፓርትታት እቲ ዝዓበየን ንሰን ዝመርሕኦን ዴሞክራሲያዊ ጥምረት ዓበይቲ ቅሌት ግዕዝይና ብምፍፃም ንፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ይነቅፍ።
እቲ ዘሕዝን ኢለን ንሰን ናይዚ ምርጫ ዓብዪ ምልክት ኔልሰን ማንዴላ ኣይኮኑን።ጃኮብ ዙማ እዮም።ANC ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ጃኮብ ዙማ እንታይ ከምዝመስል ዝሕብር እዩ ኢለን።
ፕሬዝዳንት ዙማ ዝተኸሰስሉ ዳሕረዋይ ቅሌት ናይ ውልቂ መንበሪ ገዝኦም ደርጅኡ ሓፍ ንምባል ልዕሊ 20 ሚሊዮን ዶላር ናይ መንግስቲ ገንዘብ ኣፍሲሶም ክብል ብኽነት ዘፃሪ መንግስታዊ ኣካል ዕላዊ ዝገበሮ እዩ።
እዚ ቅሌት እዚ ግን ንደገፍቲ ANC ሰጋእ መጋእ ዘብል ኣይኮነን።ስርዓት ኣፓርታይድን ዘርኣዊ እገዳታቱን ንኽውገድ ናይ ማንዴላ ፓርቲ ንዘበርከቶ ኣስተዋፅኦ ምኽፋል ከምዘይኽእሉ ይዛረቡ።
ሳሊና ማዲዳ ካብዚኦም ሓንቲ እያ።ማዲባ ኢላ ንእትፅውዖም ማንዴላ መራሒ ቅድሚ ምዃኖም ናብ ጆሃንድበርግ ክትመፅእ ከምዘይፍቀደላ፣ናብ ኩሉ እትኸደሉ ቦታ መለልይ መንነት ሒዛ ትጉዓዝ ከምዝነበረትን ሳላ ማንዴላ ግን ሎሚ ከምኡ ከምዘየለን ትገልፅ።
ተንታኒትን ጋዜጠኛን ኻዲጃ ፓተል ብዙሓት ፓርትታ ንምስሊ ማንዴላ ክጥቀምሉ ዋላ እንተፈተኑ እውን ANC ብፍላይ ድማ ገንዘቦም ነቲ ፓርቲ ንምውፋይ ዝተናዘዙ ከም ምዃኖም ማንዴላ ምስኦም ከምዘለው ክረትዕሉ ዝኽእሉ ክትዕ እዩ ትብል።
ኣድመፅቲ ንማንዴላ ዝነበሮም ፍቕሪ ንANC ኸ ከርእዩዶ ይኾኑ? ኣብ ቀረባ ዝተኣከቡ ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪእቶታት ህዝቢ ኣብዝቕፅል ወርሒ 7 ግንቦት 2014 ኣ/ፈ ኣብዝካየድ ምርጫ ብኽልተ ሲሶ ድምፆም ከምዝህቡዎ ኣርእዮም ኣለው።


text:
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ናይ ፈለማ ስነ ስርዓት ሃገራዊ ዝኽሪ መጥቓዕቲ ግብረ ሽበራ 11 መስከረም ኣብ ኒው ዮርክን ዋሽንግተንን መሪሖም።
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ንዝኽሪ መበል 16 ዓመት ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ግብረ ሽበራ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ሎሚ ንግሆ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ብናይ ሕልና ጸሎት ዘኪሮም።
ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ እውን ድሕሪ ናይ ሕልና ፀሎት ኣሽማት ናይቶም ግዳያት ተነቢቡ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ሓደ ካብቶም ናይ ግብረ ሽበራዊያን ዒላማ ዝነበረን ብዙሓት ሰባት ዝተቐትለሉን ቤት ጽሕፈት ሚንስትር ምኽልኻል ኣሜሪካ (ፔንታጎን) ኣብ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ተኻፊሎም ኣለው።
በቲ መጥቓዕቲ ይኹን ኣብ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ንዝሞቱ ክብሪ ንምሃብን ንምዝኻርን ኣብ ዘሕለፍዎ መልእኽቲ እቲ ፍጻሜ አሰቃቂ ብምኳኑ ዝዝኸር እንተኾነ ሃገርና ብዝበለጸ ክትሕይል ጌሩ እዩ ኢሎም።
“ኣብታ ዕለት ዓለም ጥራይ ዘይኾነት ንሕና'ውን ተለዊጥና። ዕምቆት ሰይጣናዊ ተግባር ክንርእይ ዝገበረና እዩ ነይሩ። ኣብታ ናይ ጸልማት ሰዓት ቃልና ዘሐደስናሉ እዋን'ውን ነይሩ። ፍልልያትና ከም ናይቲ እዋን ንኢሶም፡ ሓድነትና ኸአ ከምኡ ጸኒዑ ኣይፈልጥን እዩ። ደው ኢልና ዘለና ናይ መስዋእቲ ቦታ ሓውልቲ ሃገርዊ ሓድነትናን ጽንዓትና እዩ።"
ኣብ ፔንታጎን ጥራሕ 125 ኣብቲ ህንፃ ዝነበሩ፣59 ድማ ኣብ ውሽጢ እታ ነፋሪት ብድምር 184 ሰባት ተቐቲሎም።
ምኽትል ፕረዝደንት ማይክ ፔንስ ካልኣይቲ ዝተጨውየት ነፋሪት ናብ ዝተሓምሸሸትሉ ሻንክስቪል ፔንስልቫኒያ ተጓዒዞም ኣለው።
ጨወይቲ ናይታ ነፋሪት ንካልእ መጥቓዕቲ ናብ ዋሽንግተንይምርሹ ከምዘለው ዝተረድኡ ተሳፈርቲ እታ ነፋሪት ንምቁፅፃር ኣብ ዝፈተንሉ እዋን እቶም ጨውይቲ ኢዶም ካብ ዝህቡ ነታ ነፋሪት ከምዝሓምሽሹዋ ይእመን።
ኣብ ኣርባዕቲአን ዝተጨውያ ነፈርቲ ተሳፊሮም ዝነበሩ ኩሎም 11 መስከረም 2001 ዓ.ም ህይወቶም ስኢኖም።ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ጥራሕ ኣስታት 3,000 ሰባት ተቐቲሎም።


text:
ንሶም ብተወሳኺ መግብን መጽለሊ ዝደልዩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ኣብ ጎደናታት እታ ወደባይት ከተማ ዳግማይ ክረአዩ ምጅማሮም ብምሕባር ተወሳኺ ሓይሊ ፖሊስ ናብቲ ቦታ ከምዘዋፈሩ ገሊጾም።
ሚኒስትር ኮሎምቦ ንጉዳይ ሓተቲ ዑቕባ ዝምልከት ሓድሽ መምርሒ ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ከም ዝተኣታትው ብምግላጽ “ዝሓለፈ ጌጋ ንዘይምድጋም” ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ ሓደ ቦታ ካብ ምእካብ ናብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ፋሕ ምባል ዝሓሸ ኣማራጺ ምኳኑ ገሊጾም።
ዝሓለፈ ዓመት ሰበ ስልጣን ፈረንሳ ነቲ ኣብ ወደባይት ከተማ ካሊያስ ብ”ጫካ” ዝፈልጥ ስደተኛታት ዝዕቑብሉ ቦታ ምፍራሶም ይዝከር። ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ድማ ናብ ካልእ መዕቆቢታት ምጥያሶም ይፍለጥ።
ሚኒስትር ኮሎምቦ ኣብዚ ምብጻሖም ነቲ ዝነበረ ማእኸል ስደተኛታትን ዳግማይ ምፍጣር ነቲ ዝነበረ ኩነታት ዝደግም ምኳኑ ሓቢሮም።
ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ብወገኖም ካብ 400-600 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ዳግማይ ኣብ ጎደናታት ወደባይት ከተማ ካልያስ ክሰፍሩ ጀሚሮም ምህላዎም ይገልጹ።
እቲ ማእከል ቅድሚ ዝሓለፈ ዓመት ምፍራሱ ነቲ ኣውሮጳ ገጢምዋ ዘሎ ቀውሲ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ከም መርኣያ ኣብነት ዝጥቀስ ከምዝነበረ ይፍለጥ።ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ግን ኣብ እዋን ምፍራስ እቲ ማእክል ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ናብቲ ቦታ ከምዝምለሱ ኣጠንቂቆም ምንባሮም ይዝከር።
ሓድሽ ዝተመርጸ ፕረዝደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማርኮን መንግስቶምን ነቲ ኣብ ካሊያስ ዘሎ ኩነታት “ዘይሰብኣዊ” እዩ ኢሎም ካብ ዝኸሱ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ጸቕጢ ይገጥሞም ምህላዉ’ውን ይፍለጥ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተራኺቡ ዘትዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ትማሊ 8 ሓምለ ምሸት ኣብ ከተማ ጁባ ምስ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን ብምርኻብ፣ ኣብ ክልቲኣዊ ዝምድናን ሓባራዊ ኣገዳስነት ዘለዎም ጉዳያትን ዘትዮም።
ኣብቲ ናይ ምርድዳእ መንፈስ ዝዓሰሎ ርክብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምዕባለን ምትሕግጋዝን ንኽረጋገጽ ምስፋን ሰላምን ምርግጋእን መሰረታዊ ስለዝኾነ፣ ኤርትራ ከተካይዶ ዝጸንሐት ጻዕርን ትጻወቶ ዝጸንሐት ምቑሉል ተራን ክትቅጽሎ ምዃና ብምሕባር፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት’ውን ኣብዚ መዳይ’ዚ እወታዊ ተራኡ ክጻወት ጸዊዑ።
ፕረዚደንት ኢስይያስ ኣስዒቡ፣ ኤርትራ ንሰላምን ምርግጋእን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ ንሰላምን ምርግጋእን ሱዳን ድማ ብፍላይ ክትገብሮ ዝጸንሐት ኣበርክቶን ሃናጺ ጽምዶን ንረብሓኣ’ውን ስለዝኾነ ከምእትቕጽሎ ንዋና ጻሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣረጋጊጹሉ።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2009 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝሓለፈ ውሳነ እገዳ፣ ዘይሕጋውን ዘይፍትሓውን ስለዝኾነ ክለዓል ዝጸውዐ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ልኡኽ ኤርትራ ናብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምኻድ ርእይቶኡ ከስምዕን፣ ነቲ ዓማጺ ብይንን ከሸንቱን ክብድህን ዕድል ክወሃቦ ብምዝኽኻር፣ “ንሕናን ከሰስትናን ገጽ ንገጽ እንራኸበሉ መድረኽን ባይታን ክፍጠር ይግባእ” ክብል ኣስሚሩሉ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ መወዳእታ፣ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሚስተር ባን ኪ ሙን ነቲ ክውንነት ብቐረባ ንምፍላጥ ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ዕድመ ኣቕሪቡ። ብወገኑ ድማ ብዛዕባቲ ጉዳይ ብሰፊሑ ንምዝርራብ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክጉዓዝ ዘለዎ ድሉውነት ገሊጹ።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ፣ ንተራ ኤርትራ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፣ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ድማ ብፍላይ ከምኡ’ውን ንፍሉያት ልኡኻቱ ኣብዚ ዝተጠቐሰ ጉዳያት ንዝገበርቶ ምትሕግጋዝ ብምምስጋን ፣ ኤርትራ ንሰላምን ምርግጋእን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክትጽወቶ ንዝጸንሐት ተራ ከተዕዝዝን ሽርክንኣ ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከተሐይልን ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ከምዝኾነ ኣብሪሁ።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሚስተር ባን ኪ ሙን ኣብ መወዳእታ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝገበሮ ርክብ፣ ንምድንፋዕ ሽርክነታዊ ምትሕግጋዝ ኤርትራን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣገዳሲ ምዃኑ ጠቒሱ፣ ኣብ ኤርትራ ዑደት ንኽገብር ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ንዝቐረበሉ ዕድመ ከምእተቐበሎ ኣረጋጊጹ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኣብ 261 ሕብረት ስራሕ ማሕበራት ኣባይቲ ዝተጣየሹ 24 ሽሕ ኣባላት ስድራ ዘለዎም 5 ሽሕ መራሕቲ ስድራ ቅድሚ ሽዱሽተ ዓማውቲ ሓቲትና ዝረኸብናዮ ሕጋዊ ፍቓድ ምህናፅ ኣባይቲ ሓዱሽ ሕግን መምርሕን ወፅዩ እዩ ብዝብል ተኸሊእና ይብሉ።
ምክትል ከንቲባን ኣካያዲ ስራሕ ከተማ መቐለ ኣይተ ኪዱ ሃይለዝጊ መንግስቲ መስከረም 2003 ኣብ ዘውፀኦ ደንቢ ቁፅሪ 62 ስርዓት ምሕደራ መሬት ኣብ ጨረታ ዝተመስረተ ክኸውን ከምዘለዎ ተቐሚጡ እዩ።
ተወዲቦም ኣባይቲ ክሃንፁ ዝደልዩ ድማ ብመልክዕ ኮንደሚንየም ተዘይኮይኑ ብመደዳ ዝስርሑ ገዛውቲ ብሕጊ ፍቓድ ኣይረኸቡን ይብሉ።
ወኪል እተን ጥርዓን ዘቕርባ ዘለዋ ጥምረት ማሕበራት ኣይተ ጎይተኦም ገብረመድህን ድማ ሕጊ ንድሕሪት ተመሊሱ ስለዘይሰርሕ ንሕና ክንዳነ ዘለና በቲ ቅድሚ 6 ዓማውቲ ዝነበረ ሕጊ እምበር በቲ ሐዚ ዝወፀ ኣዋጅ ኣይኮነን ይብሉ።
እቶም ጠራዕቲ ነቲ መንግስቲ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ ብምቅዋም ሰላማዊ ሰልፊ ክወፁ ሓቲቶም ከምዘይተፈቐደሎም ይገልፁ። ጥርዓኖም ቀፃላይ ምዃኑ ድማ ሓቢሮም።


text:
ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሃገራት ኢጋድ፣ ኣብ ካርቱም ከካይድዎ ዝወጠኑ ኣኼባ ተሰሪዙ
Radio Erena: 04 October 2018
ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣባላት ሃገራት ኢጋድ፣ ንሮቡዕ 3 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ከካይድዎ ዝወጠኑ ኣኼባ ከምዝተሰረዘ ኣል ሳርቕ ኣል ኣውሳጥ ሓቢሩ።
መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ናብ ትግብራ ኣብ ዝሰጋገረሉ፣ ጸጥታውን ወትሃደራውን ኩነታት እታ ሃገር ንምክትታል ኣብ ዝብል ነጥቢ ብምትኳር ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ኣኼባ ዝተሰረዘሉ ምኽንያት ኣይተገልጸን።
ኣብ ካልእ እዋን ክካይድ ብዛዕባ ምዃኑ'ውን ዝተሓበረ ነገረ የለን።
ኣቐዲሞ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፣ ብዘይካ'ቲ ዶባቶም ካብ ህላዌ ሰራዊት ክልትኤን ሃገራት ናጻ ንምግባሩ ዝኣትዎ ስምምዕ፣ ኣብ ጸጥታዉ ኩነታት ብሓባር ዝነጥፍ ሓባራዊ ሰራዊት ንምቛም'ውን ተረዳዲኦም።
ብዘይካ'ዚ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምስልጣን ሰራዊትን ካልእ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዛትን ክገብራ ዘኽእለን መዘክራት ከቲመን።
=====================


text:
ኣብ ትግራይ ዘይተደለየ ጥንሲ ብጥንቃቐ ንምስዳድ ዝሕግዝ ሓዱሽ መይላ ሕክምና ተጀሚሩ
ውፅኢት መፅናዕቲ እቲ ሓዱሽ መይላ ዕላዊ ንምግባር ኣብ ከተማ መቐለ ሶኒ ግንቦት 9 ዓለምለኻዊ ዋዕላ ተኻይዱ።
ኣብ ኢትዮዽያ ጥንሲ ምስዳድ ቅድሚ 2005 ዓ/ም ብሕጊ ክልኩል ስለዝነበረ ብዘይሕጋዊ መንገዲ እሞ ድማ ትሑት ሕክምናዊ ልምዲ ብዘለዎም ይፍፀም ብምንባሩ ኣብ ምግዳድ ሞት ኣዴታት 25 ሚኢታዊ ብፅሒት ነይሩዎ።
ብ2005 ዓ/ም ዘይተደለየ ጥንሲ ብሕክምና ምስዳድ ሕጋዊ ኮይኑ ኣብ መቕፅዒ ሕጊ ገበን ሰፊሩ። ካውኡ ንዳሓር እቲ ሓደጋ እናነከየ ከምዝመፀ እቲ ዝተገብረ መፅናዕቲ ይሕብር።
ነዚ ሕጊ መሰረት ብምግባር ኣብ ኢትዮዽያ ዘይተደለየ ጥንሲ ብኸመይ ኣገባብ ጥንቁቕ ብዝኾነ መንገዲ ክካየድ ከምዝኽእል ንምርግጋፅ ኣብ ትግራይ መፅናዕቲ ተኻይዱ’ሎ። እቲ መፅናዕቲ ኣብቶም ዝሓለፉ 18 ኣዋርሕ ኣብ ሆስፒታላት መቐለ፣ዓዲ ግራትን ዓብዪ ዓድን ኣብ ልዕሊ 4,400 ኣዴታት እዩ ተኻይዱ።
እቲ መፅናዕቲ ዩኒቨርሲታት መቐለን ኣዲስ ኣበባን ምስ ኣብ ኣሜሪካ ብካሊፎርንያ ዩኒቨርሲቲ ዝተጣየሸ VSI (Venture Strategies Innovations) ዝተባሃለ ዘይመንግስታዊ ገባሪ ሰናይ ትካል ብምትሕብባር ከምዝተኻየደ ተፈሊጡ’ሎ። Dr.Ndola Prata Medical and Program Director VSI ከምኡ እውን Associate Professor in Residence UC Berkeley ከይድን ውፅኢትን እቲ መፅናዕቲ ገሊፀን።
“ጥንቃቐ ዘለዎ ብመልክዕ ክኒን ዝውሰድ መስደዲ ዘይተደለየ ጥንሲ ሓዱሽ መይላ ግልጋሎት ሕክምና ኣብ ትግራይ ተግባራዊ ኮይኑ’ሎ። እዚ ድማ ኣብ ትግራይ ጥራሕ ተይኮነስ ኣብ መላእ ኢትዮዽያ ኢሉ እውን ኣብ ሃገራት ኣፍሪካ ንዘለዋ ኣዴታት ኣዐርዩ ዝጠቅም መይላ ሕክምና እዩ” ኢለን ዶክተር ንዶላ ፕራታ።
ስለዚ ኣዴታት ዘይተደለየ ጥንሲ ክሰዳ ናብ ሆስፒታል ከይደን ናብ ዝገደደ ከቢድ ሕማም ከይቃላዓ ዝሕግዝ ኣወሃህባ ግልጋሎት ጥዕና ከምዝኾነ እተን ባዓልቲ ሞያ ይገልፃ።
እቲ ኣብ ትግራይ ንፈለማ እዋን ተኻይዱ ዘሎ መፅናዕቲ ዕዉት ኮይኑ’ሎ ኮይኑ ግና ካልኦት ኣብ ኢትዮዽያ ዝርከቡ ክልላት ምስ ናይ ከባቢኦም ጭቡጥ ኩነታት ኣዛሚዶም ከስፍሕዎን ከዕምቑዎን ከምዝኽእሉ ዶክተር ንዶላ ምዒደን።
ዶክተር ንዶላ ምስ ሰብ ሞያ ጥዕና ኢትዮዽያውያን ኣብ መፅናዕቲ ምስረሐን ብቓላት ንምግላፅ ዘፀግመን ታሕጓስ ከምዝተሰመዐን ይዛረባ።
“ብሓቂ ውፉያትን ፃዕራምትን እዮም። እሞ ድማ ኣብ ኣፀጋሚ ኩነታት እዮም ዝሰርሑ። እኹል መሳርሒ፣ ኣፋውስን ተወሳኺ ስልጠናን እንተረኺቦም ካዓ ታኣምር ይሰርሑ። ደቀንስትዮ ይኣምነኦም፤ ህዝቢ ይፈትዎም። ኣብዛ ሃገር ጥዕናዊ ግልጋሎት ንምምሕያሽ ቁልፊን ኣገደስትን ሰባት እዮም’’ ኢለን።


text:
ሓይሊ ጽቡቕ ድሌት
ሓተታ ኣዝማሪኖ ዳት ኮም
3 ሰነ 2004
ጽቡቕ-ድሌት ርክብ ሕድሕድና ክብ ኣብ ምባልን ኩሉ መዳያዊ ኩነታትና ኣብ ምምዕባልን ዓቢ ሓይሊ ኣለዎ ። እዚ ሓይሊዚ ዜጋታት ኣብ ነንሕድሕዶም ካብ ዘለዎም ምትሕልላይ ይምንጩ።
ብዙሓት ካባና፡ ሻቕሎት ዓዲ ስለዘለና፡ ሽግራት ሃገርና ኣድማዒ ፍታሕ ዝረኽበሉ ሓድሽን ኣድማዕን መገድታት ኣብ ምድህሳስ ንግደስ። እንተኾነ፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ተበግሶና ምስ መን ክንዛረበሉን ከምኡ ውን እንታይ ክንገብር ከምዘለና ይጠፍኣና ሞ፡ ንዕነድ።
በብውልቅና ኣፍረይቲ ኣይኮናን ፥ ኣብቶም ብልምዲ ምስ ተቓወምቲ ተኣሳሲሮም ዝረኣዩ ዘመተታት ከኣ፡ ምትእምማን የብልናን። ስለዚ፡ ሻቕሎትና ንምዕራፍን ናይ ምትሕግጋዝ ባህግና ንምርዋይን ገለ ነገር ክግበር ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለና። ምእንቲዚ፡ ንጽቡቕ-ድሌትና ከም ኣድማዒ ሓይሊ ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና። ጽቡቕ-ድሌት ህዝብና እቲ ዝዓበየ ጸጋ ሃገር እዩ፥ በዚ ድምር ሓይሊ ዚ ኸኣ ህዝባዊ ርኢቶ ክጽሎ ከምዝኽእል ከኣ ኣየጠራጥርን።
ቀዳማይ ዕማምና እምበኣር፡ ካብ ኩሉ ቀጸላታት ህዝብና፡ ሰብ ጽቡቕ-ድሌት ዝሓቊፍ ደምበ ውፉያት ምምስራት እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ፡ ብህዝባዊ ርኢቶ ዝተደገፈ ሓይሊ ውጽኢቱ ዓቢ ከምዝኸውን ዝተረጋገጸ እዩ።
ቅድሚኡ ግን፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ቅልውላው ዝርከብ ማሕበረሰባትና ግምጋም ክግበረሉ ኣለዎ ፥ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዘሎ ዝምድና ቅኑዕ መኣዝን ምትሓዙ ቀዳምነት ክወሃቦ ይግባእ። እቲ ኣብ ማሕበረሰባትና ዘሎ ከቢድ ፍልልይን ምፍንጫልን ጽቡቕ-ድሌት
ብምርኣይ ብኸፊል ክጽገን ይኽእል እዩ። ከምቲ ወረጃታት ዝብሉ ዎ ፡ ብሓይሊ-ጽቡቕ ድሌት ክፍታሕ ዘይክእል ሽግር የልቦን። ጽቡቕ-ድሌት ብዕቱብነት እንተተሰሪሑሉ፡ ንማሕበረሰባትና ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ንሃገርና ኤርትራ ከዕብያ ይኽእል እዩ።
ደምበ ኣዝማሪኖ፡ ጽቡቕ ድሌት፡-
- ጥቅው ርክብን ምርድዳእን፡ ብጻይነትን ሕውነትን ክንፈጥር ከተባብዓና ይኽእል፥
- ብዛዕባ ሽግራት ኤርትራ ቅኑዕ መረዳእታ ክህልወና ይሕግዘና እቲ መረዳእታ ድማ፡ ንህይወትና ዘገድሱ ሓበሬታታት እናተላዋወጥናን እናተመዓዓድናን ጸገማትና ብኣድማዕነት ክንገጥም የኽእለና፥
- ኣብቲ እንነብረሉ ሃገራት ምስ ዘለዉ ማሕበረሰባትን መሓዙትን ከቃራርበናን፡ ብሃናጺ ንጥፈታት ዐቓሚ ሰብኣዊ ዝምድናታት ክንምስርትን ውን ምርኩስ ክኾነና ይኽእል፥ ዝብል እምነት ኣለና።
ከምዚ ዝበለ ሓያል እምነት፡ ኣብ ኩውንነትና ኮነ ኣብቲ ኣጋጢሙና ዘሎ ቅልውላው ንዘለና ኣረኣእያ ሓድሽ መኣዝን የትሕዞ። ጽቡቕ-ድሌት ብግቡእ እንተተታሒዙ፡ ውልቃዊ ናብራና ንምምሕያሽ ንእንገብሮ ጻዕሪ ብኣውንታ ኣብ ልዕሊ ምጽላው፡ ንሃገርና ብዝበለጸ መገዲ ንምህናጽ፡ ዓቕምና ክብ የብሎ።
ጽቡቕ መጻእን ተስፋን፡ ኣብዞም ሕመረት ጽቡቕ-ድሌት ዝኾኑ ውፉያት ዜጋታት እዩ ዝምርኮስ። መራሕቲ፡ ኣመሓደርቲ፡ ሞያውያንን ክኢላታትን፡ ፖለቲካዊ ዝምባሊኦምን ዝብጽሖም ጉጅለን ብዘየገድስ፡ ብዘይ ደገፍ ናይቶም ሰብ ጽቡቕ -ድሌት ልሙሳት እዮም ክበሃል ይከኣል።
ትዅረትን ንቕሓትን ዘለዎ ህዝባዊ ርኢቶ፡ ንነገራውን ሞራላውን ህንጸት ሃገርና ወሳኒ ኣድላይነት ኣለ ዎ ። ኣብዚ ኣገዳሲ ረቛሒዚውን ውፉያት ሰብ ጽቡቕ ድሌት ክሳብ ዘለዉና ምብጽሑ ዘይከኣል ኣይኮነን።
ክቡራት ተኸታተልትና፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን፡ ንሓይሊ ጽቡቕ ድሌት ዛጊት ክጥቀሙሉ ከምዘይከኣሉ ብተደጋጋሚ ተራእዩ ሎ። ምኽንያት ናይዚ ፍሽለት ዚ ድማ፡ ብዘይውልውል ፖለቲካዊ እዩ። እዞም ኣብ ደምበ ኣዝማሪኖ እንርከብ ከኣ፡ ነዚ ድኻም ዚ ንምፍዋስ ኢና ተላዒልና ዘለና። እዚ እዋን ዚ ካባና ዝጠልቦ፡ ነቶም ልግስን ምልውዋህን፡ ተገዳስነት ኣብ ስድራቤትን ሓ ድሕድን፡ ከምኡ ውን ምሕጋዝ ጽጉማት ዝኣመሰሉ ብሉጻት ክብርታትና ክንዕቅቦምን ከነማዕብሎምን እዩ።
ንርእስናን ሃገርናን ከነርብሕ፡ ጽቡቕ-ድሌት ከም መሰረት መጻኢ ዝምድና ማሕበረሰብናን አንገድትናን ክኸውን እምበኣር፡ ናብቶም ብሉጻት ክብርታትና ክንምለስ ኣለና።


text:
ንንብረት መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነት ሚግ 29 ቁጽሪ ክንፊ 102 ZLIN 143 ነፋሪት ዝሓዙ ክልተ ኤርትራዊያን ፓይለታት፣ ትማሊ ንጉሆ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰለሙ ምንጭታት ጸጥታን ደህንነትን ኢትዮጵያ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቶም ምንጭታት ‘እታ ካብ ራዳር ተኸዊላ ናይ ምብራር ተኽእሎ ዘለዋ ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ትማሊ ንጉሆ ካብ ኣስመራ ተበጊሳ ናብ ምዕራብ ኤርትራ ድሕሪ ምቅናዓ፣ ብሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮጵያ ናብ ሰማይ ሑመራ ከምዝኣተወት’ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብኡ እታ ነፋሪት ኤርትራ ብነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ ተዓጂባ ናብ መቀለ መዕርፎ ነፈርቲ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ክትዓልብ ከምዝተገብረ’ውን እቶም ምንጭታትና ገሊጾም ኣለው።
ሰበ ስልጣን ኤርትራ፣ ብዛዕባ እታ ናብ ኢትዮጵያ ኣትያ ዝተባሃለት ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ዝሃብዎ ሓበሬታ የለን። ሚኒስትር ዜና ኣቶ የማነ ገብረ መስቀል፣ ንቢቢሲ እቲ ሓበሬታ ‘ጓሓፍ’ ኢሎም ከምዝገለጽዎ ተፈሊጡ’ሎ
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፣ ኣብራሪ’ታ ነፋሪት ስለላ ሚእቲ ሓለቃ መብራህቱ ተስፋማርያምን፣ ምስኡ ዝነበረ ፓይለት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኣፈወርቂ ጸሃዬን ኣብ ዘይንጹር ስፍራ ኣብ ደሓን ኩነታት ከምዝርከቡ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።


text:
ዓለምለኸ ክኢላታት ብዛዕባ ቁጠባ ኣፍሪካ ተስፍኦም ይገልፁ ኣለው።እታ ኣህጉር ኣብቶም ዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ብሓሙሽተ ወይ ሽዱሽተ ምኢታዊ ክትዓቢ እያ።ኣብ 2008 ኣ/ፈ ቅልውላው ቁጠባ ዓለም ካብ ዝኽሰት እቲ ዝበለፀ ዕብየት እዩ።ኣብ መንጎ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ዘሎ ርክብ ንግዲ እናዓበይ ምኻድ ንኢንቨስትመንት ዝስሕብ ንፁር ፖሊስታት ቁጠባን ኣብ መንጎ ሃገራት ኣፍሪካ ናይ ንግዲ ርክባት ምውሳኽን ከም ምኽንያት ተጠቒሱ’ሎ።
እቲ ትንበያ ብባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ፡ብናይ ሕቡራት መንግስታት ፕሮግራም ልምዓትን ብማእኸል ትካል ምትሕብባርን ልምዓትን ዝተዳለወ ናይ 2014 ኣ/ፈ ናይ ኣፍሪካ ኢክኖሚያዊ ይንበያ እዩ።
ፅቡቕ ዜና ንኣፍሪካ ይብሉ ክኢላታት።ንመሰረተ ልምዓት ዝፈስስ ገንዘብ፣ምውሳኽጠለብን ንግድን ውሽጢ ሃገር ዕብየት ኣፍሪካ ጥዑይን ሰፊሕ መሰረት ዘለዎምን ክኸውን ገይሩዎ’ሎ።
ኣንጌላ ሉሲጊ ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ፕሮግራም ልምዓት ክኢላ ቁጠባን ኣማኻሪት ፖሊስን ኣፍሪካ ብዙሓት ሰባት ኣብ ኣፍሪካ ዘሎ ዕብየት ብሃብቲ ፅዓት ወይ ብሰደድ ነዳዲ ጥራሕ እዩ ዝመፅእ ዘሎ ኢሎም ይሓስቡ ይብላ።ናይ ተፈጥሮ ሃፍቲ ዘይብለን ሃገራት እውን ይዓብያ ኣለዋ ኢለን።ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ናይ ዘፈር ሕርሻን ኣገልግሎታትን የርእይኦ ብዘለዋ ዕብየት እዩ እየን ዝበላ።
በመሰረት ናይዚ ዓመት ናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚያዊ ትንበያ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ 2012 ኣ/ፈ ኣብ መንጉአን ዝገብርኦ ዕዳጋ 81 ሚሊዮን ዶላር እዩ ነይሩ።
ብመሰረት እቲ ፀብፃብ ክልተ ዞባታት ምብራቕን ምዕራብን ኣፍሪካ ብሽዱሽተ ሚእታዊ ቁጠባዊ ዕብየት ይመርሓ ኣለዋ።
10 ሚእታዊ ዝፅጋዕ ዕብየት ብምምዝጋብ ኢትዮጵያ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ትመርሕ ኣላ።ሳላ ሕርሻ፣ኢንዱስቱሪን ኣገልግሎትን ታንዛኒያ፣ኡጋንዳን ሩዋንዳን ካብ 6.5 ክሳብ 7.5 ምእታዊ ዕብየት ከመዝግባ ተተንቢዩ’ሎ።
ኣብ ምዕራብ ኣፍሪካ እውን እቲ ዕብየት ኣብቶም ዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ብሸውዓተ ሚእታዊ ክዓቢ ክኢልታት ቁጠባ ትፅቢት ይገብሩ።
ደቡባዊ ኣፍሪካ፣ኣንጎላ፣ሞዛምቢክን ዛምቢያን ካብ 5 ክሳብ 7 ሚእታዊ ክዓብያ እየን።
እቲ ዕብየት ሳላ ምትሓት ዝቕባበ ብፍላይ ድማ ኣብ ዋጋ ምግን ብልህ ፖሊስታት ማክሮ ኢኮኖሚ ሃገራት ኣፍሪካን እዩ ይብል እቲ ፀብፃብ።ካብ ወፃኢ ናብ ኣፍሪካ ዝውሕዝ ገንዘብ እውን ዝተረጋግአ ወይ ይውስኽ እዩ ዘሎ።
ኣብ ወፃኢ ካብ ዝነብሩ ኣፍሪካዊያን ዝልኣኽ ገንዘብ እውን ዝተረጋግአ ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ።ኣብዚ ዓመት 67 ቢሊዮን ዶላር ክበፅሕ ትፅቢት ይግበር።ካብ ኣፍሪካዊያን ናብታ ኣህጉር ዝኣቲ ዘሎ ቕርሺ እቲ ዝዓበየ ፍልፍል ናይ ወፃኢ ገንዝበ እዩ።ኣብ ትምህርትን ክንክ ጥዕናን ኣገዳሲ ኣስተዋፅኦ ዘለዎ እዩ።


text:
ንባባት፡ 1ተሰ 1:1-5፥ ያዕ 1:9-21፥ ግሓ 7: 23-29፥ ማቴ 22:15-21 ምስባክ፡ “ጻድቅሰ ከመ በቀልት ይፈሪ፥ ወይበዝኅ ከመ ዘግባ ዘሎባኖስ፥ ትኩላን እምንቱ ውስተ ቤተ እግዚአብሔር” “ጻድቃን ከም ስየ ይልምልሙ፥ ከም ጽሕዲ ሊባኖስ ይዓብዩ፥ አብ ቤተ እግዚአብሔር ዝተተኽሉ እዮም” መዝ. 92፡12።
መዝሙር፡ ከማኻ ዝበለ መሓሪ መንአሎ፥ ምስ ኖኅ ኪዳን ዘጽናዕካ፥ ንደቂ እስራኤል መና ዘውረድካሎም፥ ንምድሪ ብዕምባታት ዘገጽካ፥ ሰማይን ምድርን ዝፈጠርካ ፀሓይን ምድርን ዘሰናዶኻ፥ ኩሉ አባኽ ተስፋ ይገብር፥ ከማኻ መሓሪ መን አሎ።
ማርያም ነፍሰይ ንእግዚአብሔር ተዕብዮ እናበለት ነቲ አምላኽ አብአ ዝገበሮ አመስጊና። ናይ ሎሚ ሰንበት መዝሙር እውን ንግብሪ አምላኽ ርኢና ክንርኢ እሞ ክነመስግን፥ ብፍላይ አብ ሕይወትና ንዝገበረልና ተመስገን ኢልና ክንክእል ከሎና ጸጋ እዩ ዝበዝሓልና። አብ ኩሉ ፍጡር ግብሪ አምላኽ ርኢና ክንክእል እሞ ክነምስግኖ።
ሎሚ ምስ ሰንበት ዘኪርናዮ ዘሎና መዓልቲ ስብከተ ወንጌል እዩ። ኩላዊት ቤተ ክርስትያን ነዚ ሰንበት ካብታ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፕዮስ XI ብ1926 ዝአወጁላ ንድኃር ብፍሉይ ዓለም ለኻዊ ናይ ተልእኮ ሰንበት “World Mission Sunday” ኢላ ዓመት ዓመት ብፍሉይ ዘኪራ አብ ስብከተ ወንጌል ንዘለዋ ተወፋይነትን ነቲ ክርስቶስ መመህራ ዝሃባ ሓላፍነት ተልእኮ ብዳግም ትሕድሶ። ነቶም አብ ዝተፈላለየ ዓለም ዘለዉ ልኡኻት ወንጌል እናዘከረት ከአ ኩልና ሰበኽቲ ወንጌል ኮና ክንሰብኽ ክንጽሊ ትምሕጸነና።
አምላኽ አብ ዝተፈላለየ እዋን ብዝተፈላለዩ ሰባት ወላ እውን ክርስትያን አይኹኑ እምነቶም ዓለቶም ብዘየገድስ ክዛረብ ወይ ክዕዪ ይኽእል፥ ነዚ አብነት ዝኾነና አብ ብሉይ ኪዳን ደጋጊምና ንረክብ። ሓደ ካብዚ ኢሳያስ ነብዩ አብ ምዕ. 45 አብ ትንቢቱ ዝነግረና እዩ።
ኢስያስ ነብይ አብ 45፡1-6 አይሁድ ካብ ባርነት ባቢሎን ናብ ኢየሩሳሌም ከም ዝመለሱን ቤተ መቕደስ ከም ዝሃንጹን ተነብዩ፥ አብ ግብሪ ኸአ ተራእዩ። ንቂሮስ (Cyrus) ዓቢ ንጉሥ ፋርስ ንባቢሎናውያን ዝሰዓረ ንአይሁድ ካብ ባርነት ነጻ አውጺኡ ንሃገሮም ከም ዝምለሱ፥ ንቤተ መቕደስን ከተማኦም ኢየሩሳሌም ክሰርሑ ኸአ ብገንዘብ ዘድሊ ሓጊዝዎም። ነቲ ኩሉ ዝተዘምተ ወርቅን ብሩርን ቤተ መቕደስ ከይተረፈ መሊስሎም።
ኢሳያስ ነቢ ብግሉጽ ዝነግሮ ዘሎ ንጉሥ ፋርስ አረመን እንከሎ አብኡ ኢድ አምላኽ ከምዘሎ እዩ። እዚ ዝገልጾ አምላኽ እስራኤል አብ ልዕሊ ኩሎም ነገስታት ስልጣን ከምዘለዎ መረጋገጺ እዩ። አምላኽ ከም ዝቐብኦ . . .ብየማናይ ኢዱ ከም ዝሕዞ ይነግር። ሓደ አረሜን ንጉሥ ከም ሓደ ቅቡእ አምላኽ ምርአዩ ዘይሕሰብን ፍሉይ ነገርን እዩ። እዚ ቅቡእ ዝብል ቃል አብ እስራኤላውያን ንነብያትን ነገስታትን ካህናትን ጥራሕ እዩ ዝብሃል፥ እንተ ኾነ ንቂሮስ ከም ሓደ ቅቡእ አምላኽ ከም ዝርእዮ ብግሉጽ ንርኢ። እዚ ዝሕብሮ ናይ አምላኽ ሉዑላውነት አብ ልዕሊ ኩሎም ነገስታ ምድርን ከምኡ አማልኽቶምን ከም ዝኾነ ዝገልጽ እዩ። ነዚ ከምቲ ኢሳያስ ንቂሮስ ዝርእዮ ገርካ ምርአዩ የድሊ። ቂሮስ ምናልባት ከም ሓደ ጎይታ ናይ ሓደ ዓቢ ንግስነት ክርአ ይክአል እዩ እንተ ኾነ ንሱ እውን አብ ትሕቲ ሓለዋ አምላኽ ምኻኑ ክፍለጥ ይግባእ። አምላኽ ብኡ አቢሉ ይሰርሕ ወላ እኳ ቂሮስ እቲ አብ መንበሩ ዝጸውዖ መን ምዃኑ እንተ ዘይፈለጠ። አብ ውሽጢ ሕልንኡ ናይ አምላኽ መንፈስን ህላዌን መገዲ ይሰርሕ ነሩ በዚ ኸአ ክፈልጦ ይጽውዖ ነሩ።
ቅ. ጳውሎስ ካብ ቀዳመይቲ ንባብ 1ተሰ 1፡1-5 ብሓጎስ መሊኡ ዝጸሓፋ እያ። እዚአ መልእኽቲ ቀዳመይቲ ጽሕፍቲ ሓዲስ ኪዳን እያ። ሰብ ተሰለንቄ ወንጌል ብምቕባሎምን ዘርእይዎ ዝነበሩ ፍቕርን ውህደትን ብጣዕሚ ስለ ዘሓጎሶ ኩሉ ጊዜ ንአምላኽ አመስግን ይብሎም። ነቲ ብዙሕ ህያባት ካብ አምላኽ ዝተቐበልዎ እምነት፥ ፍቕርን ተስፋን አብ ክንድኦም ኮይኑ ንአምላኽ የመስግን። ቅ. ጳውሎስ አብ ሕይወቱን አብ ሕይወት ካልኦት ብንጹር ክርእዮ ዝኸአለ ደቂ ሰብ መሳርሕቲ አምላኽ ክኾኑ ጸጋ አምላኽ ቀንድን መሰረታውን ምዃኑ ተረዲእዎ። አብ ሰብ ተሰሎንቄ ክልቲኡ ተራእዩ ማለት ወንጌል ከመይ ኢሉ ጳውሎስ ከም ዝሰበኸሎምን ንሶም ብሓጎስ አብቲ ጽንኩር እዋን ስደት ኽቕበልዎ ከለዉ ስራሕ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ ይገልጽ። ቅ. ጳውሎስ ቀጺሉ ነዚ ጸጋታት አምላኽ ተኸታቲሎም ኩሉ ጊዜ ክጥቀሙሉ ከምኡ ከም ደቂ አምላኽ ኮይኖም ክነብሩ ይምሕጸኖም። አብ ሕይወት ብዙሓት እንተ ረአና ወላ ሓንቲ ሓላፍነት ከምዘይብሎም ክነብሩ ይርአ እንተ ኾነ ኩልና ሓላፍነት አሎና እዚ ኸአ እቲ ብጸጋ ጥምቀት ዝአቶናዮ ሕይወት አብ ወንጌል አሚና ንአምላኽ ሕጉን ትእዛዙን አኽቢርና ክነብር ትሑዛት ኢና። ተፈጥሮን ንአምላኽ ምምሳልን ንአኡ ምምላኽን ምምስጋንን እዩ እምበር ምእንቲ ክብሪ ርእሱ ዝተፈጥረ የብልናን።
አብ ዝሓለፋ ሰናብቲ ንባባት ካብ ወንጌል ማቴዎስ ኢየሱስ ንፈሪሳውያንን ዓበይቲ ዓድን አብኡ ቃል አምላኽ፥ ስልጣን አምላኽ፥ ሕያውነት ዝመልኦ ፍቕሪ አምላኽ፥ ከለልዩ ብዘይምኽአሎም ብምሳሌ ገሩ ክግስጾም ርኢና። ንሶም ክርእይዎ ዝኸአሉ ሓደ ሰብአይ ሕጎም ዘፍርስ እዩ። አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ማቴ 22፡15-21 ካብቲ ስዒቡ ሰለስተ በዳሂ ሕቶታት (ብዛዕባ ምኽፋል ግብሪ፥ ብዛዕባ ትንሣኤ ሙታን፥ አየናይ ትእዛዝ ይዓቢ) ዝቐረበሉ እታ ቀዳመይቲ ግብሪ ንመን ምኽፋል ከም ዝግባእ ዝብል እዩ። እዚ ሕቶታት ዝቐረበ ንዝና ኢየሱስ ምፍሻልን ባዕሉ ንገዛእ ርእሱ ብዝበሎ ከም ዝገራጮ ንምግላጽ እዩ።
እዛ ንመን ግብሪ ምኽፋል ይግባእ እትብል ብፈሪሳውያን ዝቐረበት ወጣሪት ሕቶ እያ። አብዚ ክልተ ተጻረርቲ ፈሪስውያን (አኽረቲ ሃገራውያን ጨሪሶም አንጻር መግዛእቲ ሮማውያን ዝኾኑ) ሄሮዱሳውያን (አፍቀርቲ ሮማውያንን ተሓበርቶምን) ክልተ ዘይቃረቡ ንጽልኦም አወንዚፎም ብሓባር አንጻር ኢየሱስ ደው ኢሎም ክውጥርዎ እሞ ንህዝቢ አንጻሩ ከለዓዕሉ ምሕባሮም። ብሓቂ ክንርእዮ ከሎና እዚ ናይ ክልቲኦም ሕብረት ፈጺሙ ክኸውን ዘይክእል እዩ ምኽንያቱ ክልቲኦም ከቢድ ጽልእን ፍልልይን ስለ ዝነበሮም።
አብ መቅድም ሕትኦም ብሓቂ ጽቡቕን ክትሰምዖ ቅኑዕ ኮይኑ ዝርአየካ እዩ። ምምህር ሓቀኛ ምዃንካ፥ መገዲ አምላኽ ከአ ብሓቂ ከምእተምህር፥ ገጽ ሰብ ርኢኻ ድማ ከም ዘይተዳሉ ንሓደ እኳ ከምዘይትፈርሕ ንፈልጥ ኢና እናበሉ ምጽዳቕ ብዝመልኦን ናእዳ ዘልኦን ገሮም እዮም ሕትኦም አቕሪቦምሉ። ብርግጽ እቲ ዝብልዎ ኩሉ ሓቂ እዩ።
ድሕሪ እዚ ናእዳን ምቅብጣርን ዝመልኦ አብቲ ቀንዲ ግን ከአ ናይ ብሓቂ ከጋጊ ኢሎም ዝቐረብዎ ሕቶ አትዮም። እንታይ ይመስለካ እስከ ንገረና ንቄሣር ግብሪ ምሃብ ይግባእ ድዩ ወይ አይግባእን? እዚ ሕቶ እዚ ነቲ አብ ልዕሊ ኢየሱስ ዝነበሮም ጽልኢ ይገልጽ፥ እንተ ተኻእለ ከጥፍእዎ እንተ ዘይተኻእለ ኸአ አብ ቅድሚ ህዝቢ አፍሺሎም ሓሳዊ ኢሎም ክፈልይዎ አብ ዝብል ዝዓለመ እዩ። ነዚ ሕቶ ከቕርቡ ከለዉ ሓንቲ መዋጽኦ ከምዘይብሉ ምሉእ እምነት ገሮም እዮም ቀሪቦምሉ። ንቄሳር ግብሪ ክፈሉ እንተ በለ ጸላእቶም ስለ ዝኾኑ ምስ ጸልእትና እዩ ኢሎም ከጻልእዎ። ግብሪ አይትኽፈሉ እንተ በለ ኸአ ብሮማውያንን ደገፍቶም ከጻልእዎ ኢሎም እዮም።
ኢየሱስ ኩሉ ጊዜ ንዝቐርቦ ዝነበረ ሕቶታት ብዝህቦ መልሲ ንሰምዕቱን ንተጻረርቱ ወይ ሓተቱ ዘገርሞምን ሃመም ዘብሎምን ዝነበረ እዩ። ነዚ ሕቶ እውን ሓተቱ ክሳብ ዝግረሙ መልሲ ሂብዎም። መጀመርያ መበገሲ ሕትኦም ካብ ቅንዕና ወይ ሓቂ ዝተበገሰ ከምዘይ ኮነ ይፈልጥ ነሩ። ስለዚ ኢየሱስ ስለምንታይ ትፍትኑኒ አሎኹም እስከ እቲ ናይ ግብሪ ገንዘብ አርእዩኒ ኢሉ ሓቲትዎም። ሓደ ዲናር ምስ አርአይዎ እዚ መልክዑን ጽሕፈቱን ናይ መንዩ እዩ ኢልዎም። ንሳቶም ከአ ናይ ቄሣር እዩ በልዎ። ድሕርዚ ሓቀኛን ልዕሊ ኹሉ ዝከነ መልሲ ሂብዎም እምብአር ናይ ቄሣር ንቄሣር፥ ናይ አምላኽ ከአ ንአምላኽ ሃቡ ኢልዎም። እዚ እዩ አቋዋም ኢየሱስ ዝወስዶ። አብ መጀመርያ ምናልባት ንክልቲኦም ዘፍሽል አንጻር ዝኾነ መልሲ ወይ ከአ ከም አይሁዳዊ አንጻር ሮማውያን ዝኾነ መልሲ ክህብ ኢና እንጽበ። ሮማውያን ቀረጾም ይደልዩ አይሁድ ከአ ሃይማኖቶምን ናይ አምላኾም ንግስነት ክፍለጠሎም ይደልዩ። ነቲ ንሶም ክውጥርዎ እሞ ከፍሽልዎ ዝሓሰቡ ስዒሩ እዩ ወጺኡ ግን መሰረታዊ ሕጊ ንኹሉ ዝኸውን ንኹሉ ዘገልግል ኩሉ ሰብ ክገብሮን ክርድኦ ዘለዎ ገሊጹ መሊስሎም።
ብሓቂ ክንርእዮ ከሎና ኢየሱስ አብ ዝሃቦ መልሲ ዓሚቕ ትምህርቲ አልኦ። አብቲ ዲናር ዝነበረ ጽሑፍን መልክዕን ናይ ቄሣር ስለ ዝነበረ ንቄሣር ክህቡ ነጊርዎም፥ ከምኡ ናይ አምላኽ ከአ ንአምላኽ ክውሃብ ነጊሩ። አብ ነፍስና ክንምለስ ናይ መን ስእሊ ኢና ሒዝና ዘሎና። አብ ዘፍጥረት እግዚአብሔር ንሰብ ብአምሳሉ ከም ዝፈጠሮ፥ ብአምሳሉ ፈጠሮ ሰብአይን ሰበይትን ገሩ ኸአ ፈጠሮም ዝብል ንረክብ። እዚ ማለት ከአ አምሳል አምላኽ አብኡ ስሙ ዘልኦ፥ አብ ልብና ተጻሒፉ ዘሎ፥ ነፍሲ ወከፍና ብምሉእ ናይ አምላኽ ኢና፥ ኩሉ ዘሎና ናቱ እዩ። እዚ እዩ መሰረት ናይ ኩሉ ተፈጥሮና። ኩሉ ዘሎና፥ ሕይወትና ብምልኡ ብአምላኽ ዝተዋህበና፥ ብአምላኽ ብአምሳሉ ዝተፈጥረ እዩ ስለዚ ንአምላኽ ክነመስግን ክነኽብሮን ግቡእና እዩ።
ካብዚ ኢየሱስ ዝሃቦ መልሲ አብ ሕይወትና እንታይ መልእኽቲ ወይ ጥቕሚ አልኦ። ቄሣር ወይ አምላኽ ወይ ከአ ቄሣርን አምላኽን ብሓደ። ብርግጽ ኩልና ክልተ ዜግነት አሎና፥ ናይ እታ ዝተወለድናላ ሃገር ዜግነት አሎና፥ ካልእ መንፈሳዊ ዜግነት ከአ አሎና እዚ ብመንፈስ ምስ ተወለድና ዝውሃበና እዩ። ስለዚ ክልተ ተራ ክንጻወት አሎና ከም ዜጋታት ምድራዊ ሃገርናን ከም ዜጋታት ሰማያዊ መንግስቲ አምላኽን። አብ መንጎ አምላኽን ሃገርን ምጥርጣር ወይ ላንጋ ላንጋ ምዃን ክህሉ አይግባእን። ጥዑይ ክርስትያን ጥዑይ ሃገራዊ እዩ። ግን ልዕሊ ዝኾነ ቀዳምነት ክውሃቦ ዝግባእ እግዚአብሔር አምላኽና እዩ፥ ንሱ ከአል ኩሉ ልዕሊ ኹሎም ምድራውያን መራሕቲ ወላ አረማውያን እዩ። ንቦታ አምላኽ ዝትክእ ዝኾነ ምድራዊ ሓላፊ ወይ ነገር የለን።
ኢየሱስ አብ ዘየድሊ ክትዕ ሃገርዶ ሃይማኖት አብ ምባል ጊዜና ብኾንቱ አብ ክንዲ እንሕልፎ ነቲ ናይ አምላኽ ነገራት አምላኽ እዩ ዋንኡ፥ ከምኡ መንግስቲ ግቡእ አልኦ በዚ ምኽንያት ኩሎም ደቂ ሃገር ንሃገሮም ዝሕግዝ ካብ መገዲ አምላኽ ዘይወጸ ሕጊ ክወጽእ እንከሎ ከተግብርዎ ይግባእ። ቄሣር ናይ እቲ ጽሑፉን ምስሉን ዝሓዘ ግቡእ አልኦ። አምላኽ ከአ ናይ እቲ ጽሑፉን ምስሉን ዘልኦ መሰል አልኦ። እዚ ናይ አምላኽ ምስልን ጽሑፉን ሒዙ ዘሎ ባጠራ ነፍሲ ወከፍና ኢና እሞ ሎሚ ናይ መን ምስሊ ሒዘ አሎኹ ኢልና ርእስና ምርአይ የድልየና።
ዓለምና ሎሚ ነገራት ተሓዋዊስዋ ናይ አምላኽ ነገር ብጎኒ ሓዲጋ ብናታ ሕግን ጽሑፍን ምስልን ጥራሕ ትኸይድ አላ። ቤተ ክርስትያን መሰላ ተገፊፋ እትነብረለን ሃገራት ውሑድ አይ ኮነን። ገለ መራሕቲ ንሕና ዝበልናኩም ዝሃብናኩም ተቐቢልኩም ሱቕ በሉ እናበሉ አፍ ቤተ ክርስትያን ዝዓጽዉ አይወሓዱን። እሞ ንሕና ናይ አምላኽን ሃገርን ፈሊና ክንርኢ ግደና እዩ። አብ ህልኽን ሕመታን ከይነበርና ንሓቂ ሒዝና መጀመርያ አምላኽ ዝደልዮ ቀጺልና ኸአ ንሓቀኛ ሕጊ ሃገር ክነኽብር ግቡእና እዩ።
ማርያምን ዮሴፍን ሕጊ ሃገር ከኽብሩ ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ክጽሓፉ ንኢየሩሴልም ከም ዝኸዱ ወንጌል ይነግረና ንሕና እውን አብ ዘሎናዮ ሃገር ክንምእዘዝ ክርስትያናዊ ግቡእ እዩ፥ እንተ ኾነ ሎሚ እውን ንሕጊ አምላኽ ዝጻረር ይበዝሕ ስለ ዘሎ ናይ አምላኽ ንአምላኽ ናይ ናይ ቄሣር ንቄሣር ንሃቦ አምላኽ ከአ ይሓግዘና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ን Visita ad Limina ማለት ካብ ሓምሻይ ዓመት ድርኩኺት ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ንምስላምን ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያኖም ክዝትዩን ክመኽሩን መርሕ ቃል ክቕበሉን ካቶሊካውያን ብፁዓን ጳጳሳት ሃገራት ዝገብርዎ መደብ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምኽንያት ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ሃገራት ስካንዲናቪያን ብፁዓን ጳጳሳት ዕለት 8 ሰነ 2018 ዓ.ም. ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ሻርሎታ ዝመድስ ሓቢረን።
እቶም ናይ ፊንላድን ሽወደንን ደንማርክን ኣይስላንድን ኖርወይን ሃገራት ዝጥርንፍ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፡ ኣብዘን ሃገራት ካቶሊክ ምእመን ውሁድ ክፍሊ ሕብረተሰብ እውን እንተዀነ ብዝኣትዉ ስደተይናታት ምኽንያት እቲ ቁጽሪ ምእመን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ክብ ይብል ምህላዉ ክፍለጥ እንከሎ፡ እቲ ዓቢይ ብድሆ ንካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብዘን ሃገራት እቲ ኣዚዩ ዝሰፍሕ ዘሎ ሃይማኖትን ግብረ ገብን ዘወግድ ባህሊ ክኸውን እንከሎ ኣብ መዳይ ብሓድነት ዝኣመተ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ ኣበርቲዓ ትዓዪ ምዃና ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ራዲዮ ዝመድስ ኣስዒበን፥ ናይ ሰበኻ ስቶኮልም ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ኣንደርስ ኣርቦረሊኡስ ምስ ቫቲካን ራዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ አምሕትት፡ ኣብቲ ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝተኻየደ ርክብ ብፍላይ ኣብቲ ምስ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ዘተን ከምኡ እውን ብዛዕባ መንሰያትን እዚ ኸኣ ነቲ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. መንእሰያትን ጸዋዕታን እምነትን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ንኽዝትይ ዝተጸውዐ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ብምምዕዳው ኰይኑ ምስ እዚ ብምትሕሓዝ ብዛዕባ ስደተይናታት ዝምልከት ጉዳይ ሰፊሕ ምይይጥ እውን ምክያዱ ከምዝሓበሩ ኣፍሊጠን።


text:
ኣብ ዓለምና ንሞት ኣዴታት ጠንቂ ካብ ዝኾኑ ዘለዉ እቲ ሓደ ድሕሪ ሕርሲ ዘጋጥም ምፍሳስ ደም እዩ። ጠንቅታት ሞት ኣዴታት ተነፂሮም ካብ ዝፍለጡ ልዕሊ 40 ዓማውቲ ኣቑፂሩ ኣሎ። እቲ ዝውሰድ ዘሎ ፍታሕ ግና ስሉጥ ኮይኑ ኣይተረኸበን። ከም መብርሂ ዶ/ር ኣማኑኤል ገሰሰው እንተደኣ ኾይኑ እቲ መፍትሒ ተባሂሉ ዝጠቐመጠ መይላ ምስ ነባራዊ ኩነታት ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ኣይሳነን።
ዶ/ር ኣማኑኤል ኣብ ከተማ መቐለ ናይ ዝረከብ ቃልኪዳን ማእኸል ሕክምና ማህፀንን ሕርስን ዋናን ላዕላዋይ ክኢላን እዮም።
“ኣብ እዋን ሕርሲ ዘጓንፍ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ከም ዝሐሸ ፍታሕ ዝውሰድ ኣዴታት ናብ ማእኸላት ሕክምና ከይደን ከሕርሳ ምግባር እዩ። እዚ ኣብ ዝሃፍተሙ ሃገራት እምበር ኣብ ከም ኢትዮዽያ ዝበላ ሃገራት ዝሰርሕ ኣይኮነን። ኣብ ኢትዮዽያ ሽዱሽተ ሚእታዊ ኣዴታት ጥራሕ እየን ኣብ ማእኸላት ጥዕና ከይደን ዝወልዳ” ይብሉ ዶ/ር ኣማኑኤል።
እዚ እንተኾይኑ ድማ ኣዴታት ኣብ ገዘአን እንትወልዳ እንተለዋ ብዘይ ክኢላ ባዕለን ዝወስደኦ መድሕኒት እዩ ዘድልየን እንትብሉ እቶም ክኢላ የብርሁ። ኣዴታት ሽዑ ንሽዑ ምስ ወለዳ ዝወስደኦ መድሕኒት ድማ ኣሎ, Misoprostol ይባሃል።
እዚ ፈውሲ እዚ ግና ዝማዕበላ ሃገራት ስለዘይጥቀማሉ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዝርዝር እቶም ልዑል ጥቕሚ ኣለዎም ዝበሃሉ ኣፋውስ ኣይመዝገቦን ።
ዶ/ር ኣማኑኤል ኣብ ትግራይ ኣብ ተምቤን ኣብ ሓደ ሽሕ ደቀንስትዮ ኣብ ዘካየድዎ መፅናዕትን ፈተነን እቲ መድሓኒት መተካእታ ዘይብሉ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ። ብቐሊሉ ይግዛእ፣ዝተፈለየ ፍልጠት ኣይሓትትን፣ብኣፍ ይወሓጥ በዚ ኣቢሉ ድማ ድሕሪ ሕርሲ ምፍሳስ ደም ጠጠው ኣቢሉ ሞት ዝንኪ ኮይኑ ኣሎ።
ስለዚ ዶ/ር ኣማኑኤል ውድብ ጥዕና ዓለም ነቲ መድሕኒት ኣብ ዝርዝር እቶም ልዑል ኣድላይነት ዘለዎም ዝበሃሉ ኣፋውስ ክምዝግቦም እሞ ሃገራት ክጥቀማሉ እዮም ድፍኢት ዝገብሩ ዘለዉ። ነዚ ንምግባር ድማ ዝሓለፉ ቅንያት እቲ ውድብ ኣብ ጋና ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ ተረኺቦም ምስ ዝለዓሉ ሰብ ሞያ እቲ ውድብ ተዛትዮም እዮም።
ውድብ ጥዕና ዓለም ነቶ ፈውሲ ይመዝግቦ ኣይመዝግቦ ብዘየገድስ ውፃኢታዊ ኮይኑ ስለዝተረኸበ ሚኒስትር ጥዕና ኢትዮዽያ ተቐቢሉ ተግባራዊ ይገብሮ ኣሎ ኢሎም ዶ/ር ኣማኑኤል።


text:
መራሕቲ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ንልዝብ ሰላም ደቡብ ሱዳን ናይ ወመዳእታ መዕልቦ ንምሃብ ፅባሕ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጉባኤ ከካይዱ እዮም።
እቶም መራሕቲ ዝእከቡ ዘለው መፍትሒ ሓሳብ ንምፅዓን ከይኮነስ መንግስትን ተቓዋምን ደቡብ ሱዳን ባዕሎም መፍትሒ ንኸምፅኡ እዮም ክብሉ ዋና ኣደራዳሪ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን ተዛሪቦም።
ኩሎም መራሕቲ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ዘሳትፍ ኣኼባ ክካየድ እዩ ዝበሉ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን ኣብቲ ኣኼባ ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንትን መራሒ ተቓዋምን ክሳተፉ እዮም ኢሎም።እቲ ኣኼባ ኣብ ልዕሊ እቶም ተላዘብቲ መፍትሒ ንምፅዓን ከይኮነስ ተነሓናሕቲ ወገናት ባዕሎም ኣብ ዝተረፉ ወሰንቲ ጉዳያት ብቐጥታ ንክላዘቡ ኢና ንሓስብ ዘለና ኢሎም።
ኣብ ባህርዳርን ኣዲስ ኣበባን ክዘራረቡ ዝፀንሑ ተነሓናሕቲ ደቡብ ሱዳን ዛጊድ ኣብ ቀንዲ ጉዳያት ክሰማምዑ ኣይክኣሉን።
ፕሬዝዳንት ሳላቫ ኪርን መራሒ ተቓዋሚ ሪያክ ማቻርን ብፍላይ ንኽልተ ዓመትን ፈረቓን ኣብ ዝፀንሕ ሃገራዊ ሓድነት ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ስልጣን ከመይ ከምዝከፋፈሉ ክሰማምዑ ኣለዎም።ብኢጋድ ቀሪቡ ዝነበረ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ሓላፍነቶም ክቕፅሉ ዝገብር ረቂቕ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ሰነድ እቶም ተቓወምቲ ኣይተቐበሉዎን።ካብ እዋ ስግግር ጀሚሩ ፈዴራላዊ መንግስታዊ መሓውር ተግባራዊ ንክኸውን ተቓዋሚ ሓቲቶም መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣይተቐበሎን።
ኣብ ናይ ፅባሕ ኣኼባ ክፍትሑ ትፅቢት ዝግበረሎም እውን ከምዚኦም ዝበሉ ቁልፊ ጉዳያት እዮም።


text:
እኒ ከዲር መሓመድ ብዝብል ሽም ኣብ ዝፍለጥ መዝገብ ዝተኸሱ 19 ተኸሰስቲ ንምክልኻል ፍቓደኛ ከይኮኑ ምስተረፉ እዩ እቲ ቤት ፍርዲ ናይ ገበነኛነት ውሳነ ዝወሰነሎም።ጠበቕኦም ግን ይግባይ ክንብል ኢና ኢሎም ኣለው።
ኣቶ ኻሊድ መሓመድን ኣቶ ዳርሰማ ሶሪን ዝተባህሉ ጋዜጠኛታት ሓዊሱ እኒ ኣቶ ከዲር መሓመድ ብዝብል ዝፍለጥ መዝገብ ኽሲ ኣብ ልዕሊ 19 ተጠርጠርቲ ምስ ኣርበኛች ግንቦት ሸውዓተን ምስ ካልኦት ፀረ ሰላም ሓይልታትን ተራኺብኩምን እስላማዊ መንግስቲ ንምምስራት ምስ ዝንቀሳቐሱ ኣካላት ተሓባቢርኩምን ብዝብል ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣብ ወርሒ ሓምለ 2007 ዓ.ም ብተግባራት ግብረ ሽበራ ምኽሳሱ ይዝኸር።
18 ሰባት ነፍሲ ወከፎም ሓሙሽተ ዓመትን ሽዱሽተ ኣዋርሕን ሓደ ድማ ኣርባዕተ ዓመትን ሓሙሽተ ወርሕን ተፈሪዱዎ ኣሎ።
ካብቶም ጠበቓታት ሓደ ኣቶ ሙስጠፋ ሽፋ ሱሌይማን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ዓማዊሎም ብዓቃቢ ሕጊ ንዝቐረቦም ክሲ ከይተኸላኸሉ እዩ ፍርዲ ተዋሂቡ ዘሎ፤ኣይንከላኸልን ዝበልሉ ምኽንያት ድማ እምነት ስለዘይብሎም እዩ ኢሎም ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ሞንጎ ፖሊስ ብዝተወለዐ ተዅሲ ህይወት ሰባት ጠፊኡ
ኣዲስ ኣበባ ከባቢ ቦሌ ኣብ ዝርከብ ህንፃ መንበሪ ኣባላት ተወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ትማሊ ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ብዝተወለዐ ልውውጥ ተዅሲ ህይወት ሰባት ከም ዝጠፍአ መሰኻኽር ዓይኒ ገሊፆም።
ኣብ ሞንጎ ንሓለዋ እቲ ህንፃ ዝተዋፈሩ ኣባላት ፖሊስ ፌደራል ዝተኻየደ ልውውጥ ተዅሲ ከም ዝነበረን ልዕሊ ክልተ ሰባት ከም ዝሞቱን ተፈሊጡ።
ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ ክስማዕ ዝጀመረ ተዅሲ ክሳብ ወጋሕታ ከም ዝቐፀለ ነበርቲ እቲ ኸባቢ ተዛሪቦም።
ነቲ ተዅሲ ዝኸፈተ ሓደ ካብቶም ኣባላት ፖሊስ ፌደራል ኮይኑ ንዕኡ መልሲ ድማ ካብቶም ካልኦት ኣባላት ክትኮሶ ከም ዝጀመረ ወሲኾም ሓቢሮም።
በቲ ልውውጥ ተኹሲ ህይወቶም ዝሰኣኑን ዝቖሰሉን ኣባላት ፖሊስ ፉደራል እዮም። እቲ ቀዲሙ ተዅሲ ዝኸፈተ'ውን ተቐቲሉ።
መጥቃዕቲ ክኸፍት ዝገበሮ ምኽንያት'ኳ ብንፁር እንተዘይተፈለጠ ምስ ሓለቕቶቱ ወይ ድማ መሳርሕቱ ብዝተፈጠረ ዘይምቅዳው ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ልውውጥ ተዅሲ ኣብ ዝተፈፀመሉ ቦታን ከባቢኡን ዘለዉ ነበርቲ እቲ ዝተፈጠረ ክስተት ሙሉእ ለይቲ ብስግኣት ከሕልፉ ከምዝገበሮም ገሊፆም።
ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ዓብዪ መንገዲ'ውን ንነዊሕ ሰዓታት ተዓፅዩ ምፅንሑ ተሓቢሩ።
ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ዝርዝር መረዳእታ ካብ ፖሊስ ፌደራል ንምርካብ ዝገበርናዮ ፈተነ ኣይተሳኽዐን።


text:
እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ዝደሓረ ፍጻሜታት ኮይኑ ነቲ መንጎ ኣባላት ፓርቲ ሪፖብሊካንን ዴታ ዶናልድ ትራምፕን ዘሎ ቅልስ ዘገፍሕ’ዩ። ሕጹይ ፕረዝደንታዊ ተወዳዳሪ ዓመተ 2016 ዝኾኑ ዶናልድ ትራፕ ድማ በቲ ልሙድ ግብረ-መልሶም ንሚት ራምኒ ነቒፎሞም።
በዚ ድማ እቶም ኣብ 2012 ዓ.ም.ፈ ብፓርቲ ሪፖብሊካን ተረቑሖም ንፕረዝደንት ኣሜሪካ ዝተወዳደሩ ሚት ራምኒ መርገጺኦም ኣብ ልዕሊ ዶናልድ ትራፕ ኣፍሊጦም’ለዉ።
‘ዶናልድ ትራምፕ መታለሊ’ዩ። መብጽዓታቱ’ውን ከም ዲግሪ ካብ ትራምፕ ዩኒቨርሲቲ ዋጋ ዘይብሎም’ዮም። ንህዝቢ ኣሜሪካ ድማ ይጻወተሉ’ዩ ዘሎ ። ናብ ቤተመንግስቲ ዋይት ሃውስ ብነጻ ተሓንጊሩ እንተአትዩ ድማ ውጽኢቱ ንኩላትና ሕማቕ’ዩ ዝከውን’ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ብዛዕባ ናይ ውሽጢ ሃገር ፖሊሲታት ዶናልድ ትራምፕ ንኣሜሪካ ናብ ቁጠባዊ ዝሕታለ ዝመርሓ: ናይ ወጻኢ ጉዳያት ፖሊሲታቶም ድማ ኣብ ዓለም ዝተሓተ ውሕስነት ዘለዋ ሃገር ክትኸውን ዝገብር’ዩ ኢሎም።
ኣብ ፖርትላንድ ኣብ ወፍሪ ምረጹኒ ዝርከቡ ሕጹይ ተወዳዳሪ ዶናልድ ትራምፕ ድማ ንደገፍቶም ራምኒ አብ ዝተወዳደርሉ ጊዜ ከምዝደገፍዎምን ገንዘብ ከምዘዋጽዕሎምን ብምዝክኻር ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ሂቦም።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ማርኮ ሩብዮ፡ ሰነተር ክፍለ-ግዝኣት ቴክሳስ ዝኾኑ ቴድ ክሩዝን ኣመሓዳሪ ኦሃዮ ዝኮኑ ጆን ካሲችን ኩላቶም ዝሓሸ ሕጹይ ተወዳዳሪ ምዃኖም ብምግላጽ ዘመተኦም ኣንጻር ዶናልድ ትራምፕ የጎሃህሩ’ለው እንተኾነ ግን ግዜ ይጽንቀቆሞ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ካብ ቀላይ ሞሮኮ 16 ኣስከሬን ስደተኛታት ወጺኡ
ካብ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃ ከምዝተበገሱ ዝዝረበሎምን ኣብ ገምገም ባሕሪ መሊላ ዝጠሓሉን 16 ሰባት፡ ኣስከሬኖም ተረኺቡ።
ኣገልግሎት ድሕነት ባሕሪ ሞሮኮ ነቶም ኣስከሬናት ክረኽቡ ዝኸኣሉ፡ ኣባላት መርከብ ስፐይን ኣብቲ ባሕሪ ኮለላ ድሕሪ ምክያዶም እዩ።
ሓደ ሓላፊ ጥዕና እቲ ከባቢ ንኣጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ካብቶም ኣስከሬኖም ዝተረኸቡ 16 ሰባት ብጀካ እቲ ሓደ ኩላቶም ዜጋታት ሃገራት ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ ከምዝኾኑ ገሊጹ።
እቶም ስደተኛታት፡ መጠንቐቕታት ማዕበል ዕሽሽ ኢሎም ካብ መሊላ ተበጊሶም ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ክሰግሩ ተስፋ ገይሮም ከምዝነበሩ ይግለጽ።
12 ትርቢዒት ሜትሮ ስፍሓት ከምዘለዋ ዝዝረበላ መሊላ ቀንዲ መሳገሪት ዘይሕጋውያን ስደተኛታት እያ።
ወሃቢት ቃል ሰብ መዚ መሊላ፡ ኣቕድም ኣቢሉ'ውን እንተኾነ ኣስከሬን 20 ሰባት ተረኺቡ ምንባሩ ሓቢራ።
ዛጊድ በዝሒ መወትቲ ክንደይ ከምዝኾነ ግን ኣይተፈልጠን።
ቁጽሪ ብመዳውብቲ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ደቡባዊ ስፐይንን ዝተሓላለፉ ስደተኛታት እናዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ ድማ ሓበሬታ ትካል ስደተኛታት ዓለም የረድእ።
ዓመተ ፈረንጂ 2018 ካብ ዝብሕት ንነዘ፡ ስፐይን ካልአይቲ መሰጋገሪት ስደተኛታት ሃገር ኮይና ኣላ። ከም ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ዓለም እንተድኣኸይኑ ኣብ 2018 ጥራይ 1279 ስደተኛታት ናብ ስፐይን ኣትዮም።
ብጀካ እቶም ኣስከሬኖም ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተረኸበ ስደተኛታት፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ ኣስታት 243 ሰባት ህይወቶም ከምዝሰኣኑ ይግለጽ።


text:
ንገዛእ ርእስኻ ኣዕጊቡ ንካልኦት ኣብነት ኮይኑ ዝማርኽ ሃገራዊ ሰላም፣ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም፣ ቅኑዕ ፖሊስን ስትራተጂን ሃልዩኳ፡ ወጻእተኛታት እንተስ ተመክሮ ክወስዱ ወይ ኣብ ዝተፈላለያ ዓውድታት፡ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ምክብባርን ዝተሰረተ ውዑላትን ስምምዓትን ተሻሪኾም ክሰርሑ ብወግዒ ምስ ዝመጽኡኻ፡ ክትሕጎስ ገጽካ ኣብሪህካ ኣጋይሽካ ክትቅበል፡ ቅቡልን ንዝያዳ ውሽጣዊ ሓድነትካ ክትሰርሕ ዘተባብዕን’ዩ።
ዓዳሚ ኣረኣእያን ኣሰርራሓን ኣብዘይብልካ ዝፍጠር ዝምድናታት ግን፡ ሩፍታ ዝህብ ዘይኮነስ፡ ዘሻቕል ዘተሓትት’ዩ።
ምኽንያቱ ሓንቲ ሃገር ክትምዕብል ከይትምዕብል፡ ማራኺ ግዳማዊ ምስሊ ክህልዋ ዘይክህልዋ ዝውስን ውሽጣዊ ኩነታታ’ዩ፡፡ ኣብ ውሽጣ ብዘረጋገጸቶ ሰላም፣ ትምረሓሉ ሕገ-መንግስቲ (ቅዋም)፣ ኣብ መዳይ ፖለቲካዊ ምሕደራ፣ ቁጠባ፣ ማሕበራዊ፣ ዝምድናታት ወጻኢ፣ ትኽተሎ ግሉጽ ፖሊስን ስትራተጂን፣ ክብረት ሰብኣዊ መሰል ዜጋታትን ህዝብታትን፣ ንኹሎም ዜጋታት ተነጻጻሪ ዕግበት ዝህብ ማሕበራዊ ፍትሒ፣ ተሓታትነት ብዘለዎ ሕጋዊ ትካላዊ ኣሰራርሓ ዝምራሕ፡ ምምቕራሕ ፖለቲካዊ ስልጣንን ተጠቃምነት ሃገራዊ ሃብትን መሰረት ጌራ ትሰርሕ ምስ እትኸውን’ዩ። ኣብ ትሕቲ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም፡ ዜጋታትን ማሕበራዊ ክፍልታትን ከይተሸቑረሩ ብነጻነት፡ ብዝተወደበን ዘይተወደበን ኣገባብ ሓሳባቶም ዘፍስስሉ፡ ዝቃወምሉ፡ ዝድግፍሉ፡ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝንቀሳቐስሉ፡ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ምስ ዝህሉ’ዩ። ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም (ሕገ-መንግስቲ) ብዝእዝዞ መሰረት ብድሌት ህዝቢ ብምርጫ ኣብ ስልጣን ዝድይብን ካብ ስልጣን ዝወርድን መንግስቲ ምስ ዝህልዋ’ዩ።
ንከም’ዚኦም ዝበሉ ሃገራዊ፣ ዞባዊ፣ ዓለም ለኻዊ ሚዛንን ቅቡልነትን ዘለዎም መሰረታዊ ነጥብታት ዝኸውን ጥጡሕ ፖለቲካዊ ባይታ ፈጢርካ፡ ኣቓልቦ ዓለም ክትስሕብ፡ መራሕቲ መንግስታትን ኣህጉራዊ ትካላትን ክበጽሑኻ፡ ኣብ ህዝባውን መሬታውን ልኡላውነትካ ዝኾነ ኣሉታዊ ተጽዕኖ ዘይብሉ፡ ግሉጽ ገንዘባውን ነገራውን ሓገዛት ክገብሩልካ ሕማቕ ኣይኮነን። እቶም ኣጋይሽ ናብ ሃገር ክበጽሑ፡ ተመክሮ ክለዋወጡ ድዩ ብግሉጽ ተሻሪኾም ክሰርሑ፡ ብዘለዎም ገንዘባውን ነገራውን ብልጫታት መሰጋገሪ ዝኸውን ግዝያዊ ደገፋት ክግብሩ ዝዓደመን ዝደረኸን ትኽተሎ ፖሊስን ኣብ ህዝብኻ ዝፈጠርካዮ ዕግበት ዝሰሓቦም ስለዝኾኑ ዘሕብን ደኣምበር ዘንቅፍ የብሉን።
ኣብ ናይ ሎሚ ፖለቲካ ኤርትራ ግን፡ ህዝቢ ዝምረሓሉ፡ መንግስቲ ዝውከሰሉ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም የለን። ብነጻን ደሞክራስያውን ኣገባብ ብህዝቢ ዝተወከለ፡ ስሩዕ ኣኼባታት ዘካይድ፡ ንጹር ፖሊስን ምምቕራሕ ስልጣንን ሃገራዊ ሃብትን ዘለዎ ተሓታቲ መንግስቲ የለን። እቲ መንግስቲ ስማዊ፣ እቲ ባይቶ ስማዊ፣ እቲ ውድብ ስማዊ፣ ብድሌትን ትእዛዝን ሓደ ሰብ ዝድስክልን ዝበራበርን ስሩዕ ህይወት ዘይብሉ ድስኩል ፖለቲካዊ ምሕደራ’ዩ ዘሎ። እተን ትካላት ወይ ሚኒስትሪታት መንግስቲ ዝበሃላ፡ መጸውዒ ስመንን ዕለታዊ ተግባረንን በበይኑ’ዩ። ናትና ዝብላኦ ፖሊስን ወግዓዊ ባጀትን የብለንን። እቶም ሚኒስተራት፣ ጀነራላት፣ ኣማሓደርቲ ዝበሃሉ፡ በየናይ ሕጋውን ፖለቲካውን መዕቀኒታት ስልጣን ይወሃቡ፡ እንታይ ምስ ገበሩ’ኸ ይወርዱ ዘይፍለጠላ ሃገር’ያ ሃገረ ኤርትራ ሎሚ። ጸላኢ ካልእ ዘይኮነ ጸላኢ ህዝቡ ዝኾነ እኽብካብ ጉጅለ’ዩ መንግስታዊ ስልጣን ተቖጻጺሩ ዝርከብ። ስለዚ በዚ እኽብካብ መንግታዊ ጉጅለ ትምራሕ ዘላ ኤርትራ፡ ካብ ቅዋም፡ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም የብላን። ካብ ፖሊሲ፡ ሰሓቢ ፖሊሲ የብላን። ካብ ሰላም፡ ሰላም የብላን። ካብ ስራሕ ዕድላት ስራሕ የብላን። ካብ ትሕተ ቅርጻ፡ ትሕተ ቅርጻ የብላን። ንመሻርኽቲ ዝዕድም ናይ ወጻኢ ፖሊሲ የብላን። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብሞራልን ብተግባርን ሰብኣዊ ዓቕማ ትስእን ዘላ ሃገር’ያ። ስደትን ሞትን ኤርትራውያን ጭቡጥ መርተዖ’ዩ።
ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ከምዚ ዝበለ ምድራዊ ሲኦል ክኣትው ዝገበረ፡ እዚ እኽብካብ መንግስታዊ ጉጅለ ብመደብ ዝተኸተሎን ዝኸተሎ ዘሎን ጸረ-ህዝቢ ዘቤታዊ ፖሊሲ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ንዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው፡ ብቐጥታ ኮነ ብተዘዋዋሪ ምስ ኢትዮጵያ ከተተኣሳስሮ መሰረት የብሉን። ብቐጥታ ኮነ ብተዘዋዋሪ ምስ ኣሜሪካ ከተተኣሳስሮ ዝኾነ መእመኒ ጭብጢ የብሉን። ኤርትራ ካብ ዓለም ክትንጸል ዝገበረ ጸላኢ ህዝብታት ኤርትራ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ’ዩ። ዜጋታት ኤርትራ ክስደዱ፡ ክዋረዱ፡ ክሞቱ ዝገበረ ጉጅለ ህግደፍ’ዩ። ስለዚ ከኣ ስርዓት ህግደፍ ጸላኢ ህዝብታት ኤርትራ’ዩ። ከም ልኡላዊ ህዝብን ልኡላዊት ሃገርን ክንቅጽል እንተደኣ ኮይና፡ ብዘይዝኾነ እንተታት እዚ ጸላኢ ክለግስ ኣለዎ። ኣይኮነን ከም ዘለዎ ዘቃኒ ዕምሪ ክረክብ፡ ክጽገን’ውን ክፍቀደሉ የብሉን። ካብ ደርባዊ ፖለቲካዊ ባህሪኡን ፋሽሽታዊ ተግባሩን፡ ኣብ ልዕሊ ዜጋታትን ህዝብታትን ኤርትራ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎ ገበንን ብሃገር ደረጃ ኣውሪድዎ ዘሎ ሰለሎን ኣብ ጸብጻብ ኣእቲኻ፡ ብቃልሲ ታሪኽ ክኸውን ደኣምበር፡ መናውሒ ዕድመ ክረክብ ክትምነየሉ’ሲ ልክዕ ኣይኮነን።
ገለ ውሑዳት፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሎም በሃማት፡ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ንጉስ ስዑዲ ዓረብያ ተራኺቡ፡ ብዙሕ ገንዘብ ድማ ረኺቡ፣ ኤውሮጳዊ ሕብረት ንመንግስቲ ኤርትራ ኣማኢት ሚሊዮናት ሂብዎ። ወከልቲ ባይቶ እከለ ዝተባህለት ሃገር ኣብ ኤርትራ ዑደት ጌሮም። ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ገለ ኣምባሳደራት ኣብ ዞባታት ኤርትራ በጺሖም። ወኪል ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ንዝካየድ ዘሎ ልምዓታዊ መደባት ንኢዳ፣ ብፍቕዲ ክንዲ ዝኾና ናይ ዕደና ኩባኒያታት ኣብ ኤርትራ ይነጥፋ ኣለዋ። ብሚንስተር፡ ሚኒስትሪ ልምዓትን ምትሕግጋዝን ዝተመርሓ ላዕለዋይ ልኡኽ ሃገረ ጀርመን ምስ ኢሳያስ ተራኺቡ እናበሉ፡ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ሰላምን ጽጋብን ከም ዘለው፡ እቲ መንግስትና ዝብልዎ ዘለው ድማ ከም መንግስቲ ዘግልጾ ሕጋዊ ሩሕ ከም ዘለዎ፡ ሳላ ሓያልነቱን ቅኑዕ ፖሊሲኡን ወጻእተኛታት ይስሕብ ከም ዘሎን ብታሕጓስ ጫውጫው ክብሉ ክንሰምዕ ጸኒሕና ኣለና።
እዞም ናይ ፖለቲካ በሃማት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ሰላም ዘይሃበን ዘየዕገበን ባህሪ፡ ፖሊስን ተግባርን ጉጅለ ህግደፍ ንወጻእተኛታት ክማርኽ ከምዘይኽእል፡ ወጻእተኛታት ካብ ጉጅለ ህግደፍ ተመክሮ ክረኽቡ ወይ ተሻሪኾም ብሕግን ብግልጽን ንክልተኣዊ ረብሓታት ክሰርሑ መዲቦም ኣብ ኤርትራ ይኣትው ከም ዘየለው ክስቖሮም ኣይከኣለን። ናይ ቀረባ ኣብነታት ክንጠቅስ፡ መንግስቲ ኢራን ምስ ጉጅለ ህግደፍ ዝምድና ኔርዎ፡ ኣብ ክልተኣዊ ረብሓታት ዝተመሰረተ ግን ኣይነበረን። ኣብ መንጎ ለኣኽን መዋልን ተለኣኽን ተቐባልነት ዝተመስረተ ‘ምበር። ዝምድና ንግስነት ስዑዲ ዓረብን መንግስቲ ህግደፍ ተሓዲሱ ተባሂሉ፡ ቅኑዕ ፖሊሲ ህግደፍ ዝሰሓቦ ዘይኮነስ፡ ፖለቲካዊ ምንዝርና ህግደፍ ብግህዶ ዝተቓላዓሉ፡ ልዑላዊ ማያትን መሬትን ኤርትራ ዝተደፍረሉ፡ ኣብ ወሃብን ለእኽን፣ ተቐባልን ተለኣኽን ዝተመስረተ ዝምድና’ዩ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት ብጉልባብ ልምዓት ኣማኢት ሚሊዮናት ገንዘብ ከም ዝለገሰ ተገሊጹ፡ ብሓያልነትን ቅኑዕ ፖሊስን ስርዓት ህግደፍ ስለ ዝተመሰጠ ግን ኣይኮነን። ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ጸረ-ህዝቢ ፖሊሲ፡ ብኤርትራውያን ስደተኛታት ስለዝተሸገረ፡ ክንድ’ዚ ገንዘብ ክበካ’ሞ ዜጋታትካ ኣዕግሰለይ ክብል ዝሃቦ’ዩ። እዚ ዘነይት ተሓንበለ ዘብል ዘይኮነስ ናይ ሕፍረት ሕፍረት ናይ ውርደት ድማ ውርደት’ዩ። ጀርመናዊ ሚኒስተር’ውን በጃኻ ብዜጋታትካ ተሸጊርና’ሞ ፍታሕ ግበር፡ ውጽኢት እንተደኣ ኣምጺእካ ድማ መንግስትና መቕሽሽ ክኸፍለካዩ ዝብል መልእኽቲ ከብጽሕ’ዩ ከይዱ። እዚ’ውን ከም ህዝብን ሃገርን ውርደት ደኣምበር ዘጃህር ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ’ዚ መድረኽ ገለ መንግስታትን ኣህጉራዊ ውድባትን ንኤርትራ ዝህብዎ ገንዘባዊ ሓገዝን ናብ ኤርትራ ዝገብርዎ ዑደትን፡ ካብ ክልተኣዊ ረብሓታት ዝብገስ ዘይኮነ፡ ህዝብኻ ብግቡእ ክትመርሕ ስለዘይከኣልካ፡ በኣኻን ብዜጋታትካ ስለ ዝተሸገርና፡ ክንድዚ ዝኸውን ገንዘብ ክንሕግዘካ ህዝብኻ ኣመሓድረልና ነብስኻ ከኣለልና ዝብል፡ ንክብሪ ህዝብታት ኤርትራ ዘዋርድ፡ ከቢድ ፖለቲካዊ መልእኽቲ ዝሓዘ’ዩ። እዚ ከኣ ንለባማትን ሓላፍነታውያንን ኤርትራውያን ዘየቕስን ርእሲ ዘድንን ውርደት’ዩ። “ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ” ከም ዝበሃል ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ዝወረደና መዓት’ዩ።
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 18-12-2015


text:
ሕብረት ኣውሮፓ ንኤርትራ ዝልግሶ ሓገዝ በዝሒ እቶም ኣብ ኣውሮፓ እናኣተው ዕቑባ ዝሓቱ ዘለው ኤርትራዊያን ክንኪ እዩ ዝብል ተስፋ ከምዘለዎ ትማሊ ሰሉስ ገሊፁ።
ብበዝሒ ስዱዳት ካብ ሶሪያዊያን ቀፂሎም ብጀላቡ ብምስጋር ኣብ ጣሊያን ዝኣትው ኤርትራዊያን እዮም።ብዝተፀቓቐጣ ጀልባታት ኣቢሎም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሓደገኛ ጉዕዞ ባሕሪ ሜዲትራኒያን ዝገበሩ ኣስታት 3,000 ሰባት ህይወቶም ስኢኖም ኣለው።
ሕቡራት መንግስታትን ጉጅለታት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ናይ ኤርትራ ሕማቕ ሰብኣዊ መሰላት ሰባት ካብ ሃገሮም ንክሃድሙ ምኽንያት እዩ ይብሉ።
ገለ ወገናት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ስጉምቲ ክውሰድ ይፅውዑ።ኤርትራ ግን ንቶም ክስታት ትነፅጎም።
ነቨን ሚሚካ ኣብ ሕብረት ኣውሮፓ ኮሚሽነር ዓለምለኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንሮይተርስ ኣብዝሃብዎ ቃል ሕብረት ኣውሮፓ ነቲ ቅልውላው ደው ንምባል ኣብተን ምንጪ ስዱዳት ዝኾና ሃገራት ንዝፍጠር ማሕበራውን ቁጠባውን ምግላል ንምፍታሕ ክፍትን እዩ ኢሎም።
‘’በዚ ክርአ ከሎ ‘’ ኢሎም ሚሚካ ‘’በዚ ክርአ ኣብ ኤርትራ ንምስጓም መስርሕ ሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራስን ጥራሕ ከይኮነስ ነዊሕ ዝፀንሐ ድልየት ልምዓት ንምርዋይ እውን ክሕግዝ እዩ’’ኢሎም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት UNHCR ቁፅሪ ኤርትራዊያን ሓተቲ ዕቑባ ኣብ ኣውሮፓ ኣብተን ቀዳሞት 10 ኣዋርሕ 2014 ኣ/ፈ ብሰለስተ ዕፅፊ ብምውሳኽ ኣስታት 37 ሽሕ ከምዝበፅሐን ካብዚኦም እቶም 34 ሽሕ ብባሕሪ ዝኣተው ምዃኖምን ይሕብር።
ኤርትራ ንሕግታት ሰብኣዊ መሰላት ዕሽሽ ብምባል ኣብ ልዕሊ ህዝባ ብርቱዕ መንግስታዊ ቁፅፅርን ጨካን ዓፈናን ከምእትፍፅም ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ዝወፀ ግዚያዊ ፀብፃብ መርማሪ ሕቡራት መንግስታት ገሊፁ’ሎ።
ብመሰረት ዲፕሎማሰኛታት ሕብረት ኣውሮፓ ብራስለስ ንፀዓትን ካልኦት ዘፈራትን ዝውዕል ንኤርትራ ብዙሕ ሚሊዮናት ዩሮ ናይ ልምዓት ባኬጅ ንምሃብ ትልሚ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ዓመታት ዝፍፀመ ኣብ 2007 ኣ/ፈ ናይ 130 ሚሊዮን ዶላር ረድኤት ኣፅዲቑ እዩ ። ወሃቢት ቃል- ሕብረት ኤውሮጳ ሻሮን ዛርብ፡ ብሓሙስ ናብ ቪኦኤ ኣብ ዝለኣኸቶ መብርሂ፡እቲ ኮሚሽነር ኤውሮጳ ነቨን ሚሚካ ዝተዛረብዎ ነቲ ኣብ መበል 10 ፕሮግራም ልምዓት ዝቐረበ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ እቲ 122 ሚሊዮን ካብ 2008 ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ እዋን ናብ 53.7 ሚሊዮን ዶላር ከምዝነከየ ሓቢራ`ላ።


text:
ኣብ ኒካራጉዋ እቲ ዝተቛረጸ ኣብ መንጐ መንግስትን ተቓወምትን ዝካየድ ዝነበረ ዘተ ዳግም ምብጋስ ነቲ ኣብታ ሃገር ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው እንኰ መንፍትሒ ምዃኑ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ኣብ ኒካራጉዋ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ስታኒላው ሶመርታግ እንክሕብሩ፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ መንጐ ሃገረ ኒካራጉዋን ማሕበር ሃገራት ኣመሪካን ውጥረት ከምእተፈጥረ ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ኒካራጉዋ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ሶመርታግ ወትሩ ዕርቂ ምንዳይ ኣገዳሲ እዩ ብዝብል ሓሳብ ነቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ዕግርግር እንኰ መፍትሒ ዘተ እዩ ከምዝበሉ ቸንቶ ፐርቸንቶ እተሰምየ መርበብ ሓበሬታ እንክሕብር፡ ኣስዒቡ ብፁዕነቶም ኣብ ሰበኻ ለዮን ብምኽንያት በዓል ግልጸተ ማርያም ዘምሕረት ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ሰሪዖም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ፍጻሜ ምዃኑ ኣመልኪቱ፡ ምሕረትን ዘተን እንኰ መገዲ ሰላምን ዕርቅን እዩ ከምዝበሉ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኦርተጋ ንውሳኔ ማሓበር ሃገራት ኣመሪካ ኣይቅበልን ይብል
እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው መፍትሒ ክረክብ ቤተ ክርስቲያን ጻውዒት ዘተ እንከተቕርብ፡ ማሕበር መላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ኣውን ብወገኑ፡ እቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኣርጀንቲናን ቺለን መክሲኮን ብራዚልን ኮሎምቢያን ፐሩን ካናዳን ዘቕረበኦ ብዛዕባ ኩነታት ኑካራጉዋ ብቐረባ ዘጻርይ ፍሉይ ድርገ ንኽለኣኽ ዝብል ዘመሓላለፍዎ ውሳኔ ብዳንኤል ኦርተጋ ዝምራሕ መንግስቲ ኒካራጉዋ ኣይቅበሎን ከምዝበለ ይንገር።


text:
ሃድን ሓራምዝ ብምግታእ ኣብ ልዕሊኦም ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደጋ ምጽናት ንምቕንጣጥ፡ ኣብ ምክትታልን ምምሕልላፍን እዋናውን ጽጹይን ሓበሬታ ዘተኰረ ኣስተምህሮ፡ ብ29ን 30ን ሕዳር ኣብ ከተማ ባረንቱ ተዋሂቡ።
እቲ ኣብ ክሊ ሓራምዝ ዞባ ጋሽ-ባርካ ንዝነጥፉ ኣባላት ሚኒስትሪ ሕርሻን ሓለፍቲ ቊጠባዊ ልምዓትን ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ መረዳእታ ናይቶም ኣባላት ብምዕባይ – ብፍላይ ኣብ ምትሕልላፍ እዋናዊ ሓበሬታ ኩነታት ሓራምዝ ክኽተልዎ ዝግብኦም መምርሒታት ብምስናቕ፡ ኣብ መጽናዕቲ ኩነታት ሓራምዝ ኣበርክቶ ንኽገብሩ ምዃኑ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ ዳይረክተር ባህርያዊ ሃብቲ ኣቶ ያቆብ ዮውሃንስ ሓቢሩ።
ኤርትራ ካብ 1995 ጀሚራ ኣባል ናይ’ቲ 182 ሃገራት ዝሓቚፍ፡ ኣብ ምቊጽጻር ዘይሕጋዊ ንግዲን ሓደጋ ምጽናት ዘንጸላልዎም ዘለዉ እንስሳታት ዘገዳምን ኣግራብ መሮርን ዝነጥፍ ‘ኣህጉራዊ ውዕል’ ከምዝኾነት ዝጠቐሰ ኣቶ ያቆብ፡ ካብ 2001 ንደሓር ብዛዕባ’ቶም ኣብ ንኡሳን ዞባታት ላዕላይ-ጋሽ፡ ሃይኮታን ጎኜን ዝርከቡ ሓራምዝ ናብ ማሕበር ምቊጽጻር ዘይሕጋዊ ሃድን ሓራምዝ ኣብ ኣፍሪቃ ሓበሬታ ከተመሓላልፍ ምጽናሓ ሓቢሩ። እቲ ብዓይነቱ ፈላሚ ዝኾነ ኣስተምህሮ፡ ንዝነበሩ ድኽመታት ምትሕልላፍ ሓበሬታ ብምውጋድ፡ ንዝበለጸ ስራሕ ባይታ ዘንጽፍ ከምዝኾነ ድማ ኣረዲኡ።
ካብ ማሕበር ምቊጽጻር ዘይሕጋዊ ሃድን ሓራምዝ – ሚስተር ታፔራ ቺሞቲ ብወገኑ፡ እቲ ኣስተምህሮ፡ ቀንዲ ጠንቂ ምንቊልቋል ቊጽሪ ሓራምዝ ኣብ ኣፍሪቃ ብደቂቕ ንምጽናዕ፡ ብኣባል ሃገራት ንዝካየድ ዘሎ መጽናዕቲ ዘደንፍዕ ምዃኑ ብምሕባር፡ ሞት ሓራምዝ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን፡ ሰልጠንቲ ዝተማልአን እዋናውን ሓበሬታ ብጽፉፍ ኣገባብ ክስንዱን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ከመሓላልፉን ኣዘኻኺሩ።


text:
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ኣባል ባይቶ'ታ ኸተማ ሕፁይ ኾይኑ ቀሪቡ። ኣብዚ ብዘይገለ ተመክሮ ከምዝቀረበን ንምረፁኒ'ውን እኹል ግዚ ከምዝሓፀሮን ዝገለፀሉ ምርጫ እንተዘይተዓወተ'ካ ብዙሕ ከምዝተማህረ'ዩ ገሊፁ።
ነባሪ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ዝኾነ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ አርካን ሃይለ ኣብ ኣስመራ ኤርትራ ተወሊዱ ኣብ 4-ዓመቱ ናብ አዲስ ኣበባ ምስ ወለዱ ከይዱ ኣብ ዓሰርተ ዓመት ዕድሚኡ ናብ ኣሜሪካ መፂኡ።
ኣቶ ኣርካን ሃይለ ኣብ ኣሜሪካ ተማሂሩ ንዝሓለፉ ዳርጋ 11-ዓመታት ኣብ ሓደ ናይ ባዕሉ ናይ ሕጊ ትካል ይሰርሕ'ሎ።
ኣብዚ ምርጫ ንኽካፈል ዝደረኾ ኣብታ ከተማ ዘሎ ስርዓተ ትምህርቲ ምኻኑ ዝተዛረበ ኣርካን ሃይለ ኣብ ስርሖም ፅቡቅ ዘይኾኑ መማህራን ካብ ስርሖም ንምስንባቶም ድሕር ክንብል የብልናን ተሓታትነት ክህሉ'ለዎ ይብል።
ኣብዚ ውድድር ምርጫ ሓቢሮምኒ ዝተወዳደሩ ተሞክሮ ዘለዎም ብሞየኦም ኣብ ፖሎቲካ ዘለው'ዮም ሓደ ካብአቶ'ውን ቅድሚ ሎሚ ኣባል'ቲ ባይቶ ዝነበሩ'ዮም ዝበለ ኣቶ ኣርካን ሃይለ ካብዚ ከይዲ ንመፃኢ እንታይ ክገብር ንመን ክዛረብ ከምዘለኒ ተማሂረ ኢሉ።


text:
AUDIO (AM Quality) NEWS for our users in Africa CLICK HERE
ድምጺ ደሊና 09 መጋቢት 2015
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ደሊና፣ ዘለኩም ርእይቶ፣ ሓበሬታን ነቕፌታን ብመንገዲ ዝኸፈትናልኩም መስመር ተሌፎን viber skype ከተመሓላልፉ መልእኽቲ ማሽን ድምጺ ደሊና ክፉት ምህላዉ ክንሕብረኩም ንፈቱ:: ተሌፎን 001 714 598 3138; Skype: voice.of.delina: Viber: +1714 598 3138
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
ደባይ ኣሃዱታት ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ (ስደግኤ)፡ ንጉጅለ ስለያ ስርዓት ህግደፍ ኣጥቂዖም!
ደባይ ኣሃዱታት ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ (ስደግኤ)፡ ደቂቕን ዝርዝራውን መጽናዕቲ ብምክያድ፣ ብ ሰንበት 08 መጋቢት 2015 ሰዓት 04፡30 ወጋሕታ: ኣብ ስለያዊ ንጥፈታት ተዋፊራ ካብ ሕሰም ምልኪ ከምልጡ ዶባት ንዝሰግሩ ንጹሃት ኤርትራውያን ትሃድን ንዝነበረት ሓደገኛ ጉጅለ ስለያ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መዓስከራ ከባቢ ዳሰይ አዕሪፋ እንከላ፡ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ብምክያድ ኣርባዕተ ኣባላት ቀቲሎም ሓያሎ ንብረት ማሪኾም።
ኣብቲ ስርሒት፡ መራሒ እታ ጉጅለ፡ ተለንተ ግርማይ ወልደማርያም መሓሪ ዝርከቦም ኣርባዕተ ኣባላት ስለያ ከምዝተቐትሉ፡ እንተኾነ ናይቶም ሰለሰተ ኣባላት ስለያ መንነት ገና ከምዘይተፈልጠ ይሕበር። እዛ ሓደገኛ ጉጅለ ስለያ፡ ንስርሓ ዝሕግዛ እኹል ዕጥቅን መሳርሕን፡ ናይ ገንዘብ ይኹን ናይ መጓዓዝያ መሳለጥያ ስለዝነበራ፡ ኣብ ዶባት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ናብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ሶሊዃ ብምእታው፡ ካብ ምልኪ ንዘምለጡ ዜጋታት ክትጨውን ከተእስርን ከምኡ እውን ብኮንትሮባንድ እናመኽነየት ንብረት ህዝቢ ክትዘምት ዝጸንሐት አዕናዊት ጉጅለ እያ።
ኣብቲ ዝተፈጸመ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ፡
• ክልተ ተዓጸፍቲ ክላሺን፡ እታ ሓንቲ 1954R/ 360436053 ዝቑጽራ እታ ካልኣይቲ ከኣ 1977R/ 709864589 ዝመለለይኣ፡ ምስ ሽዱሽተ ካዝናን ሰለስተ ሚእትን ሓሙሳን ሾመንተን (358) ጠያይት።
• ሓንቲ H232790 ዝመለለይኣ ስርሓት ሶቬት ሕብረት ቀጭሕርሙ (SNIPPER) ጠበንጃ ምስ ክሻፍኣን ምስ ኣርባዕተ ካዝናን ሰማንያ (80) ጠያይትን።
• ሓንቲ 92fs/ H7845 ዝመለለይኣ ብሬታ ሽጉጥ ምስ ሰለስተ ካዝናን 20 ጠያይትን።
• ብለይቲ ንዝተወሰነ ርሕቀት ዘርኢ ኢንፍራሬድ ዘለዎ CND 2863 P ዝመለለይኡ ናይ ለይቲ ወተሃደራዊ ክሻፋ
• • ሓንቲ ናይ ቀዳማይ ረድኤት ወትሃደራዊ ሳንጣ ምስ ናውቲ ሕክምና፡ ሰለስተ ቦምባታት ኢድን ወተሃደራዊት ካርታን ከምኡ እውን ሓምሳን ክልተን ሺሕን ክልተ ሚኣትን ኣርብዓን (52, 240) ናቕፋን፡ ዓሰርተ ክልተ ሺሕን ሸውዓተ ሚእትን ሓምሳን ሾመንተን (12, 758) ብር ኢትዮጵያን ገንዘብን ካልእ ኣገደስቲ ዶኩሜንትን ከምዝተማረኸ ተሓቢሩ።
ብዘይካ'ዚ ደባይ ኣሃዱ ሰደገኤ ብ11 ጥሪ ናይዛ ዓመት ኣብ ሞንጎ ግርማይካን ተማራትን ኣብ ተመሳሳሊ ዕላማ ተዋፊራ ንዝነበረት፡ ሓሙሽተ ዝኣባላታ ሓንቲ ገበነኛ ጉጅለ ስለያ ምልኪ ደምሲሱ ንብረታ ከምዝማረኸ ዝዝከር እዩ።
ድሕር እቲ ናይ ጥሪ ፍጻሜ ከኣ ስርዓት ህግደፍ ኮሎኔል ጋይም ተስፋንኪኤል ዝመርሖ ህጹጽ ናይ ሓለፍቲ ኣኼባ ብምክያድ፡ ነዚ ደባይ ስርሒት ንምግታእ ኣብ ከባቢ ተማራት፣ ግርማይካ፣ ሸላሎቭ፣ ክራየት፣ ሞስወዲብ፣ ሃውሻይት ኦሌፍ፣ ጎልጅን ከባቢኡን ንዝርከቡ ኣመሓደርትን ነበርትን ኣብ ከባቢኦም ጽኑዕ ቁጽጽር ክገብሩ መምርሒታት ከምዝሃበ ተፈሊጡ ኣሎ።
ደባይ ኣሃዱታት ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ (ስደግኤ)፡ ነቶም ኣብ ስለያዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ህዝቢ ዘበሳብሱ ዘለዉ ዕሉላት ኣገልግልቲ ምልኪ ፈልዩ ከምዘጥቅዕን ከምዝቐጽዕን ብምሕባር ንኹሉ እቲ ብዘይፍታውን ኣማራጺ ጸቢቡዎ ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ተሰሊፉ ዘሎ ህዝባዊ ሰራዊት ምስዚ ህዝብን ሃገርን ሓራ ንምውጻእ ዝዓጠቐ ውድብ ክተሓባበርን ህዝባዊ ማዕበል ከልዕልን ጻውዒቱ ኣቕሪቡ።


text:
ሎሚ እውን ቀንዲ ግሃስቲ ነፃነት ፕረስ ብውልቀ መላኺ ኪም ጆንግ እትምራሕ ሰሜን ኮርያ’ያ፣ንዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመታት ብኲናት ሕድ ሕድ ትሕመስ ዘላ ሶሪያን መራኸቢ ብዙሃን እታ ሃገር ምሉእ ብምሉእ ኮሚንስታዊ ፓርቲ ዝቆፃፀረላ ቻይናን እየን።
ኣብ ፍሪደም ሃውስ ዳይረክተር መፅናዕቲ ዝኾና ጀነፈር ደንሃም ኣብዚ ሕጂ እዋን ይርኣይ ዘሎ ሓደ ለውጢ ግን ከም ኣሜሪካ ኣብ ዝኣመሰላ ዴሞክራሲያዊያን ሃገራት ነፃነት ፕረስ እናቆልቆለ ምምፅኡ እዩ ይብላ ።
ብፍላይ ናይ ኣሜሪካ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ማዕኸናት ዜናን ዝፍንውዎ መጥቓዕቲ ብፍላይ ዝጠቀሳ ጀነፈር ደንሃም ስግኣት እንተሃለወ እውን ግን ኣብ ኣሜርካ ናይ ምዝራብ ነፃነት ከምዘሎ ቀፂሉ’ሎ ኢለን።
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ብወገኑ ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ማዕኸናት ዜናን ዝፍንውዎ ናይ ቃላት መጥቓዕትታት ኣብ ዙሪያ ዓለም ንዝርከቡ መለኽቲ ዘተባብዕ እዩ ይብል።
ፍሪደም ሃውስ ኣብ ፀብፃብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ሓያል ሽፋን ሚዲያ ዝረኽበሉ፣ድሕነት ጋዜጠኛታት ዝተረጋገፀሉ፣መንግስቲ ኣብ ስራሓት ሚዲያ ኢዱ ዘየእትወሉ፣ብርቱዕ ናይ ሕግን ኢኮኖሚን ተፅዕኖን ዘይፍፀመሉን ካብ ሓፈሻዊ ህዝቢ ዓለም 13 ሚእታዊት ጥራሕ እዩ ይብል።
ከም ኢትዮጵያ፣ቱርኪን ቬኔዝዌላን ኣብ ዝኣመሰላ ሃገራት ሰበስልጣን ንሚዲያታት ንምንቅስቓሳት ተቓውሞ ንምጥቓዕ ተጠቒሞምሉ ይብል።
መራሕቲ ኢትዮጵያ ፀረ መንግስቲ ተቓውሞታት ስዒቡ ንዝኣወጅዎ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ብምጥቃም ንኢንተርነትን ማሕበራዊ ሚዲያን ደሪቶምዎ፤ካብ ወፃኢ ሃገር ዝፍነው ክልተ ትካላት ቴሌቪዥን እውን ብኣሸባርነት ተመዲቦም ኣለው ይብል።
ካብ ሃገራት ትሕቲ ስሃራ ብበዝሒ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ኣብ ካልኣይ ደረጃ እትስራዕ ኢትዮጵያ ክሳብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ዝነበረ እዋን 16 ጋዜጠኛታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምርከቡ ፍሪደም ሃውስ ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ኣፍሪካ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ብምእሳር ንኢትዮጵያ ትመርሓ ኤርትራ ጥራሕ ከምዝኾነትን ብደረጃ ዓለም ድማ ሓምሻይ ደረጃ ከምዝሓዘትን ኣዘኻኺሩ’ሎ።


text:
እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ሕዳር ካብ ዝአቱ ንነጀው ልዕሊ 1400 ስደተኛታት መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ብምድረ-በዳ ሲና አቢሎም ናብ እስራኤል ከምዝአተው ይግለፅ'ሎ።
ብፍላይ 611 ኤርትራውያን ካብ ዝተታሕዝዎ ተለቂቆም ናብ እስራኤል ከምዝአተው ኣብዚ ሰሙን'ዚ ይስማዕ'ሎ።
ኣብ እስራኤል ወኪል ኤርትራውያን ስደተኛታት ደለይቲ ዑቁባ ሃይለ መንግስተብ እቶም በደዊን ንሓድሕዶም ስለ ዝተዋግኡ እቶም ተታሒዞም ዝነበሩ ኤርትራውያን ኸምልጡ ኺኢሎም ዝብል ሓበሬታ'ሎ ኢሉ።
ኣብ እስራኤል ሃት ላይን ንወፃእተኛ ሰራሕተኛታት ናይ ዝተባህለ ንመሰል ወፃእተኛ ሰራሕተኛታት ዝሕለቅ ዘይመንግስታዊ ጉጅለ አተሓባባሪት ህዝባዊ ፖሊሲ ሲጋል ሮዘን ብወገነን እዚ ምስቲ ዝረአ ዘሎ ብምንፅፃር ዝሰማማዕ ይመስል ኢለን።
ሚስ ሲጋል ሮዘን ከምዝበለኦ ኣብ ግብፅን ከባቢኡ ካብ ዘለው ምንጭታተን ብዝረኸበኦ ሓበሬታ መሰረት እቶም በደዊን ንሓድሕዶም ስለ ዝተዋግኡ እቶም ተታሒዞም ዝነበሩ ኤርትራውያን ኸምልጡ ኺኢሎም ዝብል ምኻኑ ገሊፀን። ምስቲ ክሳብ ሎሚ ንወርሒ 300 ዝኾኑ ሰደተኛታት ናብ እስራኤል ክአትው ምፅንሖም አነፃፂርካ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ መዓልታት 970 ሰባት ካብ በረኻ ሲና ናብ እስራኤል ምእታዎም ቤት-ፅሕፈት ኢሚግሬሽን እስራኤል ዘውፅኦ መግለፂ ብምንፅፃር እዚ ዝውረ ዘሎ ልክዕ ይመስል ኢለን።
ንመሰል ውሑዳንን ሰደተኛታትን ዝሕለቅ ኣብ ኤውሮጳ ናይ ዝመደብሩ ኤቭሪዋንግሩፕ ዝተባህለ ዓለም-ለኸ ጉጀለ ሓደ ካብቶም ክልተ ፕረዚደንቱ ዝኾኑ ሚስተር ማትዮ ፔጎራሮ ብወገኑ ከምዝበሎ ኣብ ግብፅን ከባቢኡ ካብ ዘለው ምንጭታቶም ብዝረኸብዎ ሓበሬታ መሰረት ሓደ ነገድ በደዊን ነቲ ሓድ አጥቂዑ በዚ ኸአ እቶም ተታሒዞም ዝነበሩ ኤርትራውያን ኽልቀቁ ኺኢሎም ኢሉ።
ሚስተር ማትዮ ፔጎራሮ ወሲኹ ካብቶም ውሽጣዊ አካላት ሰብ አብ ምሻጥ ዝተዋፈሩ ቀንዲ ሓደገኛታት ዝኾኑ በደዊን ኽልተ ኸምዝተቀትሉ ዝተረጋገፀ ሓበሬታ አለና ኢሉ'ሎ።
ኣብ ሮማ ጣልያን ናይ ዝመደብሩ ኤጀንስያ ሓበሻ መስራትን ሓላፊ ኣባ ሙሴ ዘርአይ ብወገኖም ፣ ብርግፅ እዚ ዝተባህለ ቁፅሪ ዘለዎም ኤርትራውያን ናብ እስራኤል ምእታዎም ካብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ሰሚዔ'ለኹ፣ ግን እዞም ሰባት ኣብ ሲና ተታሒዞም ዝነበሩ ድዮም ወይስ ሓደስቲ ዝመፁ ገና አይተፈልጠን ዘሎ ኢሎም።
ኣብ እስራኤል ዝርከብ ቤት-ዕሕፈት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ብወገኑ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ 1400 ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ'ዚ ክልተ ሰሙን ናብ እስራኤል ከምዝአተው ግን ገና ስለዘየዘራረቦም ካበይን ብኸመይን ከምዝመፁ መረጋገፂ ክህበና ከምዘክእል ገሊፁልና'ሎ።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ኣብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ኢትዮጵያ ድርቂ እንተጋጠመ'ዃ ናይታ ሃገር ሓፈሻዊ ምህርቲ እኽሊ ግን ኣይነኸየን ክብል ሚኒስትሪ ሕርሻ'ታ ሃገር አፍሊጡ።
አብ ዝሓሸ ከባቢታት ብመሰረት ዝሰራሕናዮ ስራሕ ዝሓሸ እንበር ዝወሓደ ምህርቲ ኣይንጽበን ዝበለ ሚኒስትር ዴኤታ ወንድራድ ማንደፍሮ መብዛሕትኡ ዝቀርብ ዘሎ ረድኤት'ውን ዓቕሚ መንግስቲ'ዩ ኢሎም።
'ዓለም ከምዝፍለጥ ብኩነታት ስደትን ካልኦትን አብ ቅልውላው'ያ ዘላ ንኢትዮጵያ ብዘድሊ ብርኺ ትኹረት ተዋሂቡ ዝመጸ ረድኤት የለን። ውሑዳት ጅማሮ አለው ግን ቀንዲ ዓቕሚ ኮይኑ ዘሎ መንግስቲ ካብ ካዝና መሓለውታ ባጀት አውጺኡ'ዩ ዝህብ ዘሎ እዚ ኸአ ብምኽንያት ዕብየት ቁጠባና ዝተረኽበ'ዩ። ዛጊት አብ ውሽጢ ሃገር ዝሕፈስ እኽሊ ንውሽጢ ሃገር ዝአኽለሉ ብርኪ ብምግቢ ርእስካ ምኽአል በጺሕና'ለና' ዝበሉ'ቶም ሚኒስትር ዴኤታ አብ ደረጃ ውሕስነት ምግቢ ግን ኣይተበጽሓን'ውን ኢሎም።
ቁጽሪ ረድኤት ምግቢ ዘድልዮም ኢትዮጵያዊያን አስታት 8 ሚሊዮን ከምዝኾነ ሰበ-ስልጣን'ታ ሃገር አብ ዝተፈላለዩ ጊዜ ምግላጾም ይዝከር።


text:
እቲ ቁጽሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዘረጋገጾ ንላዕሊ እዩ። ምኽንያት ሞት እዞም ሰባት ድማ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ብዝተፈጥረ ጎንጺ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ሂማን ራይትስ ዎች ሎሚ ዓርቢ ከምዝገለጾ በቲ ኣጋጣሚ ብዙሓት እውን ቆሲሎም ኣለው ኢሉ።ኣብ 2005 ዓ.ም.ፈ ኣብታ ሃገር ዝተካየደ ምርጫ ስዒቡ ካብዝነበረ ህውከት ምናልባሽ እቲ ዝዓበየ ቅልውላው ክኸውን ይኽእል እዩ ይብል እቲ መግለጺ።ናይ ሂማን ራይትስ ዎች ሓድሽ ግምት ብዝሒ ዝሞቱ ሰባት ቅድም ክብል ካብ ዝተገለጸ ብኣስታት ክልተ ዕጽፊ ወሲኹ’ሎ።
ኣብ ሕዳር ተቓውሞ ካብ ዝልዓል ጀሚሩ መንግስቲ ናይ ሓሙሽተ ሰባት ምሟት ጥራሕ እዩ ኣረጋጊጹ ዘሎ።
ወሃቢ ቃል ሂማን ራይትስ ዎች ፌሊክ ሆርን ብዝሒ ዝሞቱ ዘረጋገጸሉ መንገዲ ተሓቲቶም ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
‘ኣብ ኢትዮጵያ ሓበሬታ ንምርካብን መጽናዕቲ ንምክያድን ዘሎ እገዳ ኣብ ግምት ብምእታው ዝተባሃሉ ኣሃዛት ንምጽራይ ኣዚዩ ኣጸጋሚ እዩ።እቶም ዝስምዑ ዘለው ወረታት ኣብ ባይታ ወሪዱን ኣዋዲዱን ዘቕርብ መራኸቢ ብዙሃንን ነጻ ማሕበረሰብን የለን።ስለዝኾነ ካብ ተሓለቕቲ ንረኽቦ ዘለና ቁጽሪ 140 እዩ።መብዛሕቲኦም ካብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝተረኽቡ ቪዲዮታትን ኣሳእልን እዮም።እዞም ቪዲዮታት እዚኦም ኣብ ዝተወሰነ ኣጋጣሚ ዝተፈጸሙ ምዃኖም ከም መረጋገጺ መረዳእታ ክውሰዱ ኣይክእሉን።ጠሚርካ ክትሪኦ ከለኻ ግን ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ናይ ምጥቃም ስጉምቲ ከምዝነበረ እዩ ዝሕብር። ‘
እቶም ተቓወምቲ መብዛሕቲኦም ኣባላት ብሄረሰብ ኦሮሞ ዝኾኑ ተማሃሮን ሓረስቶትን’ዮም ክብሉ ከለው መንግስቲ ብወገኑ ጽንፋዊያን ጉጅለታት ኦሮሞን ዕጡቓት ሸፋቱን እዮም ክብል ይጽውዖም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Share List
Related posts:
- VOICE OF ASSENNA: ናብ ዲሞክራሲ ምብጻሕ ትምህርቲታት ካብ ዑዉት ምስግጋራት – ትርጉም ብ ሰመረ ሃ/ማርያም
- ዝርርብ ምስ ኤርትራውያን ናይ ፖለቲካ እሱራት – ቅሉዕ መልእኽቲ ናብ ኩሎም ኣባላት ህግደፍ – ብዳን ኮኔል – ትርጉም ብ ሩት ሃብተማርያም
- ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ዕፋፈቱ ዘርግፍ ዝኣረገ ገበል
- BREAKING NEWS: ኣብ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት ኣድያብ ካብ ዝተባህለ እሱራት ዝዕለሙሉ ቦታ እሱራት ምስ ሃደሙ ብዝተኸፍተ ቶኽሲ ሓደ እሱር ብ ቅትለት እሱር ሓዉ ከምእተሳተፈ ዝተረድአ ኣባል ሃገራዊ ኣገግልሎት ድማ ሓሪቑ ብኡንብኡ 6 ሓለዋ ኣባላት ድሕሪ ምቅታሉ ነብሰቕትለት ከምዝፈጸመ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
- ኣብ ከተማ ለንደን ስርዓት ኢሳይያስ ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ኣኼባ ተሰሪዙ።
- VOICE OF ASSENNA: ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንብዓልቲ ቤት ሚኒስተር ነበር ብርሃነ ኣብርሀ ታጋዳሊት ኣልማዝ ሃ/ማርያም ኣሲሩዋ
- ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት፡ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኢማራት ይዕንድር፡ ኣብርሃም ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ `ዱባይ ሞል` ይሽምት፡ ኤረቲቪ ብስም ኢሳይያስ ልቢወለድ መልእኽቲ ዮሃና ትፍኑ ፡ ሃ/ማርያም ደሳለኝ እሱራት ይፈትሕ፡ ቤትማእሰርቲ ይዓጹ።
- VOICE OF ASSENNA: ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት፡ ኢሳይያስ ኣብ ኢማራት ይዕንድር፡ ኤረቲቪ ልቢወለድ መልእኽቲ ዮሃና ትፍኑ ፡ ሃ/ማርያም እሱራት ይፈትሕ
- ሚኒስተር ትምህርቲ ስርዓት ህግደፍ ሰመረ ርእሶም፡ ነቶም ንብረት ቤትምህርቲ እንዳ ማርያም ምርካብ ብምእባዮም ተኣሲሮም ዘለዉ ካህናት ከእምኑዎም ኣብ ቤትጽሕፈቱ ዘዘራረቦም ሰለስተ ጳጳሳት ንጠለቡ ስለዝነጸጉዎ ፈተንኡ ፈሺሉ።
- VOICE OF ASSENNA: መጺጽ ፖለቲካ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዒድ ኣ’ነቢ
- መግለጺ ጽላል ዲሞክራሲያውያን ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ተባዕ ህዝባዊ ተቓውሞ ዝምልከት
- መልእኽቲ ሓጂ ሙሳ ቃል ኩልና ፡ ንመሰልና ክንስየፍ ሓላፍነት የሰክመና


text:
እዚ ገጽ እዚ ን ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድን ኣወዳትን ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ።
ይኹን ደኣምበር ብውሕዱ 13 ዕድመ ዘለካ/ ዘለኪ ክትከውን ኣለካ/ኪ ።
ካብ ሕጂ ጀሚርና ሓደስቲ ሓበሬታታት ቀጻሊ ክንህበኩም ኢና።
ኣብዚ መርበብ ኢንተርነትና ቀጻሊ ምጹና።
እዚ ሃገር ክትለምዶ ትደሊ ኢኻ።
ስለዚ ብመጀመርያ ሕግታት ክትፈልጦም ኣለካ።
ብተወሳኺ ውን ብዙሕ ነገራት ክትመሃሮም ኣለካ።
ንሕና ውን ኣብዚ ክንተሓባበረካ ኢና።
ምናልባት ከቢድናካ ከይንህሉ።
ምናልባት ውን ዘሕፍረካ ነገር ከይህሉ።
ዝኾነ ንሕና ዝጸሓፍናዮ።
ንዓኻ ከነሕርቕ ኢልና ኣይኮንናን።
ኣቐዲምና ውን ይቕሬታ ንሓትት።
ይኹን ደኣምበር እዞም ዘሕፍሩ ኣርእስትታት ውን ንኽትፈልጦም ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ሃገር ሕጉስን ውሑስ ሂወትን ክትመርሕ ኣለካ።
ነዚ ድማ ንሕና ዓጢቕናሉ ኣለና።
— ምናልባት ምስ ስድራኺ ብዛዕብኡ ክትዛረቢ ትደልዪ ትኾኒ።
— ሓገዝ ክትወስዲ ትኽእሊ ኢኺ።
— ምናልባት ሓደ ትኣምንዮ ዓቢ ሰብ ክሕግዘኪ ይኽእል ይኸውን።
— እቶም ናይ ምኽሪ ቦታታት ዝበሃሉ እወን ክሕግዙኺ ይኽእሉ እዮም።
— ኣብ ጀርመን ዝኾነት ጓል ኣንስተይቲ ኣደ ክትከውን ትኽእል እያ።
— ንስኺ ግን ናይ ግድን ኣደ ክትኮኒ የብልክን።
— እቲ ውሳነ ቀሊል ኣይኮነን።
— ንስኺ ገና ንእሽቶይ ኢኺ።
— ነዚ ውሳነ ገና ነዊሕ ግዜ ኣሎኪ።
— ቀስ ኢልኪ እንተሓስብክሉ ጸገም የብሉን።
— እቶም ናይ ምኽሪ ቦታታት እውን ኣብ ውሳነ ምውሳድ ክሕግዙኺ ይኽእሉ እዮም።
— ሓንሳብ ኣደ እንተደኣ ኮይንኪ፣
— ንኹሉ ግዜ ኣደ ኢኺ።
— ኣደ ምዃን ቀሊል ኣይኮነን።
— ሓገዝ ኣብ`ዚ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ፣ http://www.behinderte-eltern.de/Papoo_CMS/index.php?menuid=98
— ቆልዓ ብዙሕ ግዜን ገንዘብን ይሓትት እዩ።
— ውላድኪ ክጥዕሞ ኣለዎ።
— ውላድኪ ሕጉስ እውን ክኸውን ኣለዎ።
— ሰብ እንተሓገዘኪ ጽቡቕ እዩ።
— ሽግሪ ሓደ መጠግጠግ ዝብል ፈሳሲ እዩ።
— እቲ ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ ሰብኣይ ዝወጽእ እዩ።
— እዚ ሽግሪ ኣብ ዝፈሰሉ እዋን እዩ።
— ብዛዕባ ምፍሳስ ሽግሪ ኣብ‘ዚ ከተንብቢ ትኽእሊ ኢኺ፣
https://refu-tips.de/en/my-friend-told-me-that-he-ejaculated-what-does-that-mean/
— ሽግሪ ብምውሓጥ ነፍሰ ጾርነት ከጋጥመኪ ኣይክእል እዩ።
— ሽግሪ ግን ሕማማት ከመሓላልፍ ይኽእል እዩ።
— ሽግሪ ክውሓጥ እንከሎ እውን።
— ዓርክኺ ጥዕንኡ ምሉእ ምዃኑ ርግጸኛ እንተደኣ ዘይኮይንኪ፣
— ሽግሪ እንተዘይወሓጥኪ ዝሓሸ እዩ።
— ጣዕሙ ዝተፈላለየ እዩ።
— ገሊኦም ሰባት ጣዕሙ ይፈትውዎ እዮም።
— ገሊኦም ድማ የፈንፍኖም።
— ክልቲኡ ዘሎ እዩ።
— ሽግሪ ናይ ግድን ምውሓጥ የብልክን።
— ዝኾነ ይኹን ሰብ እውን ንኽትውሕጢ ከገድደኪ ኣይፍቀደሉን እዩ።
— ዓርክኺ እውን ከይተረፈ።
— ኣይፋሉን፣ እዚ ልክዕ ኣይኮነን።
— ናይ „ብሓቂ“ ሰብኣይ ዝበሃል የለን።
— ደቂ ሰብ በበይኖም ኣዮም – ሰብኡትን ኣወዳትን እውን።
— ሰብኣይ ጉልቡት ወይ ደቂቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
— ሰብኣይ ሰብኡት ወይ ድማ ኣንስቲ ከፍቅር ይኽእል እዩ።
— ሰብኣይ ዓረብያ ስንኩላን ክህልዎ ይኽእል ኣዩ።
— ንፍሲወከፍ ሰብኣይ ዝተፈለየ እዩ።
— ዓረብያ ስንኩላን ስለ ዘለካ ጸገም የብሉን።
— ኣብ ጾታዊ ርክብ እውን፣
— ዝተፈላለየ ዓይነት ጾታዊ ርክብ እዩ ዘሎ።
— ስጋዊ ርክብ ሓደ ዓይነት ጾታዊ ርክብ እዩ።
— ስጋዊ ርክብ፣ ብልዕቲ ሰብኣይ ኣብ ውሽጢ ርሕሚ ወይ ኣብ መቀመጫ ኣሎ ማለት እዩ።
— ካልኣት ዓይነታት ጾታዊ ርክባት እውን ኣለዉ።
— ንኽልቲኦም ደስ ዘበሎም ዘበለ ቅኑዕ እዩ።
— መጀመርያ ክትፈልጦ ዘሎካ፣ ኣበይ ክትንከፍ እዩ ደስ ዝብለካ?
— ንጓል ኣንስተይቲ ወይ ወዲ ተባዕታይ ዓርክኻ ብቕንዕና እንታይ ደስ ከም ዝብለካ ንገሮም።
— ንሱ ወይ ንሳ ኣንታይ ደስ ከም ዝብሎም እውን ሕተቶም።
— ክልቴኹም ነንሕድሕድኩም ደስ ዘብል ስምዒታት ክትወሃሃቡ ትኽእሉ ኢኹም።
— ኣይፋሉን፣ ኣይከኣልን ኣዩ።
— ኮንዶም ካልኣይ ግዜ ኣብ ብልዕትኻ ኣንድሕር ኣእቲኻዮ፣
— ሽግሪ ብጌጋ ኣብ ላዕሊ ናይ‘ቲ ኮንዶም ክነጥብ ይኽእል እዩ።
— በዚ ድማ ሽግሪ ኣብ ርሕሚ ናይ‘ታ ጓል ኣንስተይቲ ክኣቱ ይኽእል እዩ።
— እታ ጓል ኣንስተይቲ ድማ ነፈስ ጾርነት ከጋጥማ ይኽእል እዩ።
— ሓድ ሓደ ምዕዶታት ክንህበካ፣
— ተዓሺጉ ዝነበረ ኮንዶም ጥራይ ተጠቐም።
ከም‘ዚ ዝስዕብ እንተኾይኑ ድማ ኮንዶም ኣይትጠቐመሉ፣
— እቲ መዐሸጊ ዝተበላሸወ እነተኾይኑ።
— ወይ እቲ ኮንዶም ዝተበላሸወ እንተኾይኑ።
— ወይ ድማ ዕለቱ ዝወደቐ እንተኾይኑ።
— እንተደኣ ሽግሪ ኣፍሲስካ።
— ወይ ነቲ ኮንዶም ካብ ብልዕትኻ እንተደኣ ኣውጺእካዮ።
— እቲ ኮንዶም ብትኽክል ብልዕትኻ እንተዘይሸፊንዎ።
— ሽዑ ነቲ ኮንዶም ደርብዮ።
— ሓያለ ኮንዶማት ክትገዝእ ትኽእል ኢኻ።
— ኣብ ድሮገሪ ዋግኡ መጠነኛ ዝኾነ ኮንዶም ኣሎ።
— ኮንዶም ምግዛእ ንቡር ኣዩ።
— ከምኡ ብምግባርካ ሓላፍነት ከም ዝስመዓካ ተርኢ።
ከሕፍረካ ኣይግባእን እዩ!
— ናይ ጽሬት ሕጊ ፣ ከም‘ቲ እቲ ሃይማኖት ዝእዝዞ ጽሩይ ምዃን ማለት እዩ።
— ምስልምና ከም ዝብሎ፣ ሓደ ኣስላማይ ወይ ሓንቲ ኣስላመይቲ ክጽልዩ ከለዉ ጽሩያት ክኾኑ ኣለዎም።
— ዓርክኻ/ኺ ስንኩል እዩ።
— ምናልባት ክጽሊ ኣይክእልን ይኸውን።
— ክጽሊ ዝኽእል እንተኾይኑ፣
— ምናልባት እውን ባዕሉ ክላጸ ይክእል ይኸውን።
— ሃይማኖተኛ እንተደኣ ከይኑ፣ ሕግታት ከኽብር ይኽእል እዩ።
— እዚ ባዕሉ ክውስኖ ይኽእል እዩ።
— ድለይት ምልጻይ እውን ባዕሉ ክውስኖ ይኽእል እዩ።
— ስለ ዘይተላጸየ ግን ሕማቕ ኣስላማይ እዩ ማለት ኣይኮነን።
— ኣዲኡ ስለ እትላጽዮ እውን ሕማቕ ይስምዖ ይኸውን።
— ክውስን ይኽእል እዩ፣ መን ክላጽዮ ከም ዝፍቀደሉ?
— ኣገዳሲ ነገር፣ ዓርክኻ/ኺ ውልቃዊ መሰላት ኣለዎ።
— ውልቃዊ መሰል ዝበሃል ንኣብነት፣
— ንሰውነቱ ብዝምልከት ባዕሉ ክውስን ይኽእል እዩ።
— ሕማቕ ስምዒት ዝፈጥረሉ ነገራት ክገብር ዘገድዶ ሰብ የለን።
— ብስንክልነኡ ምኽንያት እውን ኣይከኣልን እዩ።
ምናልባሽ ካልኦት ሰባት ብዛዕባይ እንታይ ይሓስቡ ኢልኪ ብዙሕ ትጭነቒ ትኮኒ።
ምናልባሽ ንዓርክኺ ጸሊእክዮ ወይ ተቐይምኩሉ ትኾኒ።
ዘለኪ ስክፍታታት ግን ንበይንኺ ኣይትግበርዮ!
ካብ ዓበይቲ ሰባት ንመን ክትኣምኒ ትኽእሊ?
ነቲ ትኣምንዮ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ንገርዮ።
ንሱ ወይ ንሳ ድማ ክትሕግዘኪ ትኽእል ትኸውን
ክፍለጥ ዘለዎ ኣገዳሲ ነገር ግና:
ብዘይ ናትኪ ፍቓድ ስእልኺ ንወልሓደ ሰብ ከመሓላልፍ መሰል የብሉን።
ስእልኺ ኣብ ኢንተርነት ክትደልያ ትኽእሊ ኢኺ።
ሽምኪ ኣብ ጉግል ትህቢ።
ኣብ ዝኾነ መርበብ ኢንተርነት ስእልኺ እንተ ረኺብክያ ድማ:
ነቶም መርበብ ኢንተርነት ጸሓፍሎም።
እዛ ስእሊ ብቕልጡፍ ክትድምሰስ ኣለዋ ናተይ ስለዝኾነት በልዮም።
ንመማህርትኺ ድማ:
እታ ስእሊ ናብ ዝኾነ ኣካል ክትመሓላለፍ የብላን በልዮም።
ትኣምንዮ ሰብ ክሕግዘኪ ድማ ጸውዒ።
ምስ ካልእ ክኢላ ክትዛረቢ ደሊኺ ወይ ሕቶታት እንተለኪ:
ኣማኸርቲ ኣብዚ ትረኽቢ www.save-me-online.de .
እቲ ምኽሪ ብነጻ ክፍሊት የብሉን ስምኪ ምርቋሕ እውን ኣየድልየክን እዩ።
ብዙሓት ሰባት ከምዚ ናትካ ጸገም ኣለዎም፡
ብዙሓት ብኸመይ ፍርሂ ወይ ጓሂ ክብድህዎ ከም ዝኽእሉ ይጠፍኦም።
ናይ ሕሉፍ ተመክሮ ክርስዑ ኣይክእሉን።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ሓገዝ የድሊ።
ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ሰብ ከተዛራረቡ ዘይትደፍር ኮይንካ:
ናይ ሆት ላይን ተልፎን „Krisen-Dienst Psychiatrie“ ዝብል ክትድውል ትኽእል።
ሆት ላይን ዝበሃል ቁጽሪ ተሌፎን ንፉሉይ ኩነታት እዩ።
ኣብዚ ክትድውል ትኽእል ኣብ ሽግር ምስ ትህሉው።
ሕማቕ ምስ ትህልው ኣብዚ ክድወል ይከኣል።
እዚ ናይ ሆት ላይን ቁጽሪ 0180 / 655 3000.
ካብ ሰዓት 9 ክሳብ ሰዓት 24 ዘሎ ሰዓት ምድዋል ይከኣል።
ስድራቤትካ እውን ብዛዕብኡ ወልሓንቲ ኣይሕበሮምን።
ብዝተኻእለ መጠን ኣብኡ ደውል።
ሰራሕተኛታት ኣብ ተሌፎን ጽን ኢሎም ይሰምዑኻ።
እንታይ ከም ዘድልየካ እውን ሓቢርኩም ፍታሕ ተናድዩ።
ክሕጉዝኻ እውን ትስፉያት ኢና።
ናይ ስጋዊ ርክብ መምሃሪ ኣቕሑ መብዝሕትኡ ግዜ ንኽተሓዙን ንከጽንዕሉን ዝተሰርሐ ኣቕሓ እዩ።
ዕላምኡ ድማ:
ኣዋልድ ኮና ኣወዳት ብዛዕባ ናይ ስጋዊ ርክቦም ናውቲ ክላለይዎን ክፈልጥዎን እዩ።
በዚ ኣገባብ ኣዋልድን ኣወዳትን ክፈልጥዎ ዘለዎም ነገራት:
ናይ ስጋዊ ርክብ ናውቲ ብኸመይ እዩ ዝሰርሕ?
ኩሎም ህጻናትን መናእሰያትን ሓበሬታ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክረኽቡ ኣገዳሲ እዩ።
ናይ ባዕሎም ኣካት እውን ክፈልጥዎ ኣለዎም።
ገለ ገለ ሰባት ነዚ ከምዚ ዓይነት መምሃሪ ክሕዙ የሕፍሮም ይኸውን።
ብዛዕባ ናይ ስጋዊ ርክብ ናውቲ ክዛረቡ ኣይለመዱን ይኾኑ።
ሓበሬታ ምቕሳም ግና ሓራም ወይ ሓጥያት ኣይኮነን።
ኣብ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ እውን:
ነዞም መምሃሪ ኣቕሑ ኣይትሓዙ ዝብል የለን።
ፍልጠት ብዛዕባ ኣካላትን ናይ ጾታ ናውትን ጥቕሙ:
ካብ ገለ ሕማማት ንኽትከላኸል ክጠቅም ይኽእል።
ደቀንስትዮ ብዘይ ድሌተን ንኸይጠንሳ ክጠቅም ይኽእል።
ካብ ጉጉይ ሓበሬታን ሓቅነት ዘይብሉ እምነትን ምቑጣብ ይጠቅም።
ንዝኾነት ጓል ኮነ ወዲ ብሓሶት ንኸይታለሉ ክጠቅም ይኽእል።
እዚ መከላኸሊ ቀለቤት ልክዕ ከም ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ እዩ።
እታ ቀለቤት ንኣካላትኪ ሆርሞን ትወስደሉ።
በዚ ኣገባብ ድማ ጥንሲ ንኸይመጽእ ይዕገት።
ሓኪም ማህጸንኪ ክትጽሕፈልኪ ትኽእል እያ።
በቲ ናይ ሓኪምኪ ወረቐት ጌርኪ ድማ ኣብ ፋርማሲ እቲ ቀለቤት ትገዝእዮ።
እታ መከላኸሊ ቀለቤት ኣብ ብልዕትኺ ተእትውያ።
ኣብ ብልዕትኺ ድማ ሰለስተ ሰሙን ዝኣክል ክትጸንሕ ኣለዋ።
ብድሕሪ እዚ ነታ ቀለቤት ካብ ብልዕትኺ ተውጽእያ።
ብድሕሪ እዚ ሸውዓተ መዓልቲ ተጸቢኺ ሓዲሽ መከላኸሊ ቀለቤት እንደገና ተእትዊ።
ብዝበለጸ ኣብ ካላንደርኪ መዘከሪ ግበርሉ።
ኣስተውዕሊ: እቶም ሆርሞን ዘይምቹእ ጎናዊ ሳዕቤናት ክህልዎም ይኽእል እዩ።
ኣብ ሓኪም ማህጸንኪ ኬድኪ ሓበሬታ ብዛዕብኡ ቅሰሚ።
እቲ መከላኸሊ ቀለቤት ብኸመይ ከተእትውዮ ትኽእሊ?
መጀመርያ ምጹእ ቦታ ድለዪ።
ብድሕሪኡ ኣብ ከተብሩኺ ትኽእሊ ኢኺ።
ወይ ድማ ሓንቲ እግርኺ ኣብቲ ናይ ባጮ ጫፍ ክትሰቕልዮ ትኽእሊ ኢኺ።
ብመጠዋጢት ኣጻብዕትኽን ዓባይ ዓባይቶኽን ጌርኪ ነታ ቀለቤት ጽቐጥያ።
ሕጂ ነታ መከላኸሊ ቀለቤት ኣብ ብልዕትኺ ክትደፍእያ ትኽእሊ።
እታ መከላኸሊ ቀለበት ኣብ ውሽጢ እንተ ዘይትስማዓኪ ኣላ ኣብ ቦትኣ ኣትያ ኣላ ማለት እዩ።
ስጋዊ ርክብ ኣብ እዋን ጽግያት ሃሳዪ ኣይኮነን።
ክልቴኹም እንተ ደሊኹሞ ከኣ ጸገም የብሉን።
ገለ ደቀንስትዮ ኣብ እዋን ጽግያተን ስጋዊ ርክብ ክገብራ ይደልያ ገለ ድማ ኣይፈትዋን።
ደቂ-ተባዕትዮ እውን ኣብዚ ዝፈላለ ስምዒት እዩ ዘለዎም።
ኣብ ገለ ሃይማኖታት ስጋዊ ርክብ ኣብ እዋን ጽግያት ፍቑድ ኣይኮነን።
እዚ ግን ናይ እምነት ጉዳይ ጥራይ እዩ።
ትኣምንሉ እንተ ኮይንኪ ከተኽብርዮ ትኽእሊ ኢኺ።
ብሕክምና ዓይኒ ክረአይ እንከሎ ግና ስጋዊ ርክብ ኣብ እዋን ጽግያት ዋላሓንቲ ጸገም የብሉን።
እቲ ዋና ነገር ክልቴኹም ፈቲኹም ክኸውን ኣለዎ።
ኣብ እዋን ጽግያት ስጋዊ ርክብ ምፍጻም ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ይከኣል።
ክልቴኹም ኣብ ብልዕትኹም ብጥዑም ስምዒት ክትተናኸፉ ትኽእሉ ኢኹም።
እቲ መትሎ ኣብ ብልዕቲ ክኣቱው እንተ ደሊኹም?
ነዞም ዝስዕቡ ኣገባባት ተኸተሉ:
ዋላ እውን ኣብ እዋን ጽግያት መከላኸሊ ተጠቐሙ።
ብዝበለጸ ኮንዶም ተጠቐሙ።
ምኽንያቱ ኣብዚ እዋን እውን ጥንሲ ክሕዘኪ ይኽእል እዩ።
ጾታዊ ሕማማት እውን ኣብዚ እዋን ብዝቐለለን ብዝያዳን ክመሓላለፉ ይኽእሉ።
ኣብ ውሽጢ ዝውተፍ ሞዴስ ወይ ታምፖን እንተለኪ ቅድሚ መትሎ ኣብ ብልዕትኺ ምእታው ናይ ግድን ከተውጽእዮ ኣለኪ።


text:
ሶሻልሰንስተን
ሶሻልሰንስተን ሓገዝ ይህብ ንኹሉ ተቐማጢ እዚ ምምሕዳር ሓገዝ ምስ ዘድሊዮም። ንቖልዑ፣መንእሰያት፣ዓበይቲ ወይ ኣረጋውያን። ሶሻልሰንስተን ይኽፈል ኣብ ዝተፈላለየ ኣሃዱታት ከሙ ዉን ኩሎም ኣባላት ናይ ምስጢር ምዕቓብ ግደታ ኣለዎም።
ናይ ሕብረተሰብ ጉጅለ Familjeenheten
ናብዚ ወለዲ ወይ መናሰያት ይመጹ ዝኾነ ጸገም ምስዝህልዎም ተወሳኺ ሓገዝ ምስ ዝደልዩ። ኣደ፣ኣቦ ወይ ዉላድ እኽእሉ ሓደ ሓደ ግዜ ክዛረቡ እተደኣ ጸጊምዎም። ከሙ ዉን ሓገዝ ክትረኪብ ትኽእል ብነጻ ካብ ናይ ሕብረተሰብ መሳርሕቲ (Familjeteamet)።
ኣብ ሕብረተሰብ ጉጅለ (Familjeenheten) ምቑጽጻር ናይ ቖልዑ ይግበረሎም ሓገዝ ምስዘድሊዮም ወይ ዚኾነ ዘረባታት ምስ ዚበጽሓና እቲ ቖልዓ ጽቡቕ ከምዘየለ።
እንተ ደኣ ሓደ ቖልዓ ካብ (0-20) ዝዕድሚኡ ጽቡቕ ከምዘየለ ኣሚንካ ክትሕብር ትኽእል። እንተ ደኣ መን ሙኻንካ ዘይገሊጽካ ወላ ዉን ሽም ኣልቦ ገርካ ክትሕብር ትኽእል ናብ ሶሻልሰንስተን።
ኩሎም ምስ ቆልዑ ዝሰርሑ ግደታ ኣለዎም ከምቲ ሕጊ ዝብሎ ክሕብሩ እንተ ደኣ ጠርጢርካ እቲ ቖልዓ ጽቡቅ ከምዘየለ።
Försörjningsenheten
ኣብዚ ሓገዝ ትረኪብ ናይ ዕለታዊ መንበሪኻ።
ኣሃዱና ይኽእል ክሕግዘካ ብኽፍሊት ሓገዝ ንመንበሪኻ (försörjningsstöd)።
እንተ ደኣ ኒሲኻ ነብሲኻ ዘይኬልካ ወይ ሲድራኻ ከተመልክት ትኽእል ናይ መንበሪኻ ሓገዝ (försörjningsstöd)።
ሓገዝ ናይ መንበሪ (försörjningsstöd) ንዓኻ ነብሲኻ ከተማሓድር ተባሂሉ ዝወሃብ እዩ።
ሶሽያልሸንስተን ሓገግቲ (Socialtjänstlagen) ይዉስኑ መነኦም ሓገዝ ከምዘድሊዮም (försörjningsstöd)። ትረኽቦ መጠን ሓገዝ ይዉሰን በቲ ናትካ ኣታዊ ወይ ዘለካ ጸገማት።
Vuxenenheten
ኣብዚ ናይ መስተ ኣልኮል፣ዕጸ ፋርስ ሓሽሽ ወይ ካብ ኣደንዛዚ ዕጸ ጸገም ዘለዎም ዓበይቲ ዊን ሓገዝ ክረኽቡ እኽእሉ።
ደውሉ ናብ ወሃቢ ኣገልግሎት 0270-75 000 እንተደኣ ክትረኽበና ደሊኻ ነዓና ሶሻልሰንስተን (Socialtjänsten)።
ኣብዚ ሓበረታታት ትረኪብ ንስኻ ብዛዕባ ሶሻልሰንስተን (Socialtjänsten) ን ቖልዑ።.
እንተ ደኣ ብዘይደለኻዮ ዝኾነ ሰብ ኣብሊዕለኻ ሓይሊ ወይ ዓመጽ፣ዘየድሊ ምንቕስቓሳት ወይ ሕማቕ ስነ ሓሳባዊ ተግባራት ትኽእል ንስኻ ኪትድዊል ናብ ድሕነት ቖልዑ (Rädda barnens) ተለፎን ቁጽሪ 020-100200 ስም ኣልቦ ውከሙዉን ብነጻ ክፍሊት።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ሞትን ምምዝባልን ዜጋታት ህፁፅ ፍታሕ ይገበረሉ-ኢሶዴፓ
ኣዲስ ኣበባ፣ 10 ነሓሰ፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ሞትን ምምዝባልን ዜጋታት ህፁፅ ፍታሕ ይገበረሎ ክብል ፓርጀቲ ሶሻል ዴሞክራቲክ ኢትዮጵያ(ኢሶዴፓ) ፃውዒት ኣኽሪቡ።
ሓለፍቲ እቲ ፓርቲ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናዊ ዛዕባታት ብምድሃብ መግለፂ ሂቦም።
ፕሬዚዳንት ኢሶዶፓ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ፥ ካብ ትውልዲ ከባቢኦም ርሒቖም ዝነብሩ ዜጋታት መሰሎም ዘይምኽባሩ ሓድነትን ሉኣላውነትን ኢትዮጵያ ዝፈታተን ዘሎ ጉዳይ’ዩ ክብሉ ኣጠንቂቖም።
ኣብ’ዚ ሐዚ እዋን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝርአ ዘሎ ተግባር “ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝመረፅዎ ቦታ ተዘዋዊሮም ክነብሩ፣ ሃብትን ንብረትን ከፍሪዩ ይኽእሉ ኢዮም” ዝብል ሕገ-መንግስታዊ ድንጋገ ዝጥሕስ ኢዩ ዝበሉ ፕሮፌሴር በየነ፥ እዚ ተግባር ዘላቒ ፍታሕ ክግበረሉ ከምዝግባእ ሓቢሮም።
“ካብ ክልልና ውፅኡ” ብዝብል ዝፍፀም ኢ- ሕገ መንግስታዊ ተግባር ምኽንያት ሞት፣ ዕንወት ንብረት፣ ምምዝባልን ስደትን ዘስዕብ ዘሎ ዘሕፍርን ዘሕዝንን ተግባር ምዃኑ እውን እቶም ፕሮፌሴር ተዛሪቦም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ዝህብዎ ዘለው ተስፋ፣ ዝወስድዎ ዘለው ሃናፂ ስጉምትን ምስ ማሕበረሰብ ዲያስፓራ ብምዝርራብ ዝፈጠርዎ ምቅርራብ ዘተባብዕ ጅማሮ ምዃኑ ዝገለፁ ፕሮፌሰር በየነ፥ ይኹን’ምበር ንውስናት ብሄራት ዒላማ ብምግባር ዘጋጥሙ ዘለዉ ጎንፂታት፣ ስራሕ ዝሰኣኑ መናእሰይ ብምትእኽኻብን ብምውዳብን ዝፍፀሙ ዘለዉ መጥቃዕቲታት ብህፁፅ ጠጠው ንክብል ዘይምግባር ግቡኡ ኣይኮነን ኢሎም።
ብፍላይ ምስ ኣዋሳኒን ብርኪ ምምሕዳር ብሄርን ተተሓሒዙ ዝለዓሉ ሕቶታት ሕገመንግስቲ ፌዴሪኢ መሰረት ብምግባር ዕልባት ክወሃቦም ከምዝግባእ ድማ ገሊፆም።
ፍልፍል፦ ግዜኢ


text:
ጆን ከርቢ ኣብ ናይ ሎሚ መግለጺኦም እቲ ኣዋጅ ብዘይ ትእዛዝ ክፍጸም ንዝኽእል ማእሰርቲ፡ ሓሳብካ ብነጻነት ምግላጽ ዝያዳ ምግዳብ፡ ምዕጻው አገልግሎት ኢንተርነትን ምኽልኻል ህዝባዊ ኣኼባን ሰዓታት እቶ እቶ ንምእዋጅን ብዘለዎ ተኽእሎ ተሻቂልና’ለና። በዚ መንገዲ እንተተግቢሩ ነቲ ናይ ቀረባ ፖለቲካዊ ቅልውላው ንምዝሓል ዝተዋህበ ዘይተዓወተ ምላሽ መሊሱ ዘጋድድ’ዩ ኢሎም።
ፖለቲካዊ ብዙሕነት ምኽባር መባእታዊ ነጻነትን ንሕጋዊ መረረታት ተቓወምቲ ሰልፈኛታትን ካልኦት ኢትዮጵያዊያን ንምፍታሕ አድላይ’ዩ ክብሉ ጆን ከርቢ ገሊጾም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ዜጋታት ሕገ-መንግስታዊ ውሕስነት ብነጻነት ሓሳብኻ ምግላጽን ምእካብን ከኽብርን ነቶም ነዞም መሰላት ብሰላማዊ መንገዲ ብምጥቃሞም ዝተአሰሩ ክፈትሕ ንነዊሕ እዋን ዘቅረብናዮ መጸዋዕታ ደጊምና ንነጻን ነቃፍን ድምጽታት ምእሳር ስቅ ክብል ምግባርን ናብ ርእስኻ ምስዓርን ንዝዓበየ ምርሕሓቅ ዘምርሕ ንኹሎም ኢትዮጵያዊያን ተቀባልነት ዘለዎ ፍታሕ ንምንዳይ አጸጋሚ ዝገብርን’ዩ ክብሉ’ውን ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮጵያ ተወሳኺ ተግባራት ህውከት ካብ ምፍጻም ነፍሲ ወከፍ ክቑጠብ ኣትሪርና ነተባብዕ። ኢትዮጵያ ንዘድልያ ዘሎ ለውጢ ሰላማዊ ልዝብ’ዩ መንገዲ ፍታሕ ዝበሉ ጆን ከርቢ ድሮ ኣዝዩ ብዙሕ ህይወት ንጹሃት ምጥፍኡ ብዙሕ ዕንወት’ውን ተፈፂሙ’ሎ ኢሎም።
ፕረዝደንት ሙላቱ 10 ጥቅምቲ ንፓርላማ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ከም መሰላት መሬት ለውጢ ሕጊ ምርጫ ክልል ኦሮምያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለዎ ፍሉይ ረብሓ አፍልጦ ምሃብን ዝበሉ ገለ መረረታት መንግስቲ ንምፍታሕ ውፍይ’ዩ ምባሎም ብሓጎስ ተቐቢልናዮ አለና። እቲ መንግስቲ ድማ ነዚኦም ብወሳንን ቅልጡፍን ክትግብሮ ነተባብዕ ፖለቲካዊ ባይታ ምኽፋት ሸቶ ዝገበረ ኣብ ሕገ መንግስቲ ነቲ ኢትዮጵያ ዝተረጋገጸ መባእታዊ ነጻነትን ዲሞክራሲያዊ መሰላትን ብምርግጋጽ ሓፈሻዊ ለውጢ ክግበርን ንጽውዕ ኢሎም።
እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ነቲ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተሓለወ ሰብኣዊ መሰላት ኣይክጥሕስን’ዩ ዝብል ቀዳማይ ሚኒስትር ዝአተውዎ ቃል’ውን አቅሊብናኡ ኣለና ክብሉ’ውን ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ'ቲ መግለጺ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
መንግስቲ ኡጋንዳ፣ነቲ ኣድማ ምስጓም ናብ ስራሕ ዝብል ሰልፊ ዳግም ንከይላዓል ዝእግድ ተወሳኺ ስጉምቲ ይውስድ‘ሎ።እቲ ሰልፊ ኣብ ኣብያተ-ፅሕፈት መንግስቲ ንዝራኣይ ብልሽውናን ግኑን ዝቅባበን ብምቅዋም‘ዩ ተባሪዑ።እዚ ምዕባለ‘ዚ፣ገለ ሰባት፣እቶም ነዊሕ ዘመን ዝመርሑ ፕረዚደንት ካብ ስልጣኖም ንክወርዱ‘ደኾን ይደፍኦም? እናበሉ ይሓቱ።
ዓይኒ ዓለም ናብ‘ቲ ኣብ ምህዳን ቀዛፊን ናፅነት ሊብያን ኣብ ዘቋምተሉ ጊዜ፣ኡጋንዳውያን ብናይ ገዛእ-ርእሶም ለውጢ‘ዮም ተጨኒቆም ዘለው።መንግስቲ ኡጋንዳ 25 ዓመታት ኣብ ዘቁፀረሉ እዋን፣ብዙሓት ዜጋታት፣ብብልሽውናን ሕማቅ ቁጠባዊ ምሕደራን ኣማሪሩዎም‘ሎ።
ኣድማ ምስጓም ናብ ስራሕ፣ንፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ ከቢድ መልእኽቲ ከሕልፍ‘ዩ ዝብል እምነት ኣለዎም እቶም ተቃወምቲ።ኣብ‘ቲ ሰልፊ ዝሳተፉ ሰባት፣ማካይኖም ንድሕሪት ገዲፎም ብእግሮም ንክጓዓዙ ዝወሰኑ‘ውን‘ዮም። ብጠንቂ ምኽባር ዋጋ ነዳዲ‘ዮም ዝቃወሙ ዘለው።
እዚ ሰልፊ ዝሓለፈ ሚያዝያ ክጅምር ከሎ፣ህውከት ተላዒሉ ትሻዓተ ሰባት ተቀቲሎም‘ዮም።ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተካየደ ሰልፊ ግና፣ፖሊስ ንዘንብዕ ጋዝ ተጠቂሙ፣ንመራሕቲ‘ቲ ሰልፊ ድማ ብገበን ክሕደት ከሲሱ፣እሱራት ናይ ገዛ ገይሩዎም።ድሒሩ ክካየድ መደብ ዝተታሓዘሉ ሰልፊ፣ብሰንኪ መራሕቲ ስለዝተኣሰሩ ብቀንፈዘው‘ዩ ሓሊፉ።
ፕረዚደንት ሙሰቨኒ ኣብ ልዕሊ‘ቲ ሰልፊ ሪኢቶ ኣይሃቡን ኣብ‘ዚ ቀረባ። ፖሊስ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ግና፣ናይ ቀዳም ሰልፊ ዝተከልከለ፣ፈቃድ ስለዘይተሃበ‘ዩ ኢሉ‘ሎ።ቅድም ኢሉ ዝወፀ መግለፂ ፖሊስ፣ነቶም ተቃወምቲ፣ ንሰላም ህዝቢ ክዘርጉ፣ንመንግስቲ ክግልብጡ ወጢኖም ኢሉ ዝኸሰሰ ነይሩ።
ኣብ ቤቶም ንክፀንሑ ዝተኣዘዙ መራሒ ተቃወምቲ ኪስይ ቤስጅየ ብወገኖም፣ማዕረ እቶም ኣብ ግብፂ፣ቱኒስያን ሊብያን ንመለኽቲ ዘንበርከከ ህዝባዊ ማዕበል ከንቀሳቅስ’የ ዝብል እምነት የብለይን ይብሉ።
ብስጅየ ”ናፅነተይ ንጊዚኡ ክግድብዎ ይኽእሉ ይኾኑ።ኣብ መወዳእትኡ ግና፣ ርግፀኛ‘የ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ክንስዕሮ ኢና።ከም’ቲ ካልኦት ኣፍሪቃውያን ኣሕዋትና ዝገበርዎ ማለት‘ዩ” ይብሉ።
ኣብ ኡጋንዳ ህዝባዊ ዘይዕግበት ሱር ሰዲዱ‘ሎ።ኣብ መስከረም ሃገራዊ መጠን ዝቅባበ ኣብ ዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ኣገባብ 28 ሚእታዊ ክዘብጥ ከሎ፣ንመብዛሕተኦም ኡጋንዳዊያን ናይ ዕለት መግቢ ምርካብ ከቢድ ገይሩዎ‘ሎ።
ኣባል ሶሾል ዴሞክራቲክ ፓርቲ ሚካኤል እምቤይክ፣መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ፀጋታት‘ታ ሃገር ዘለዎ እጀታ ብልጫ ኣለዎ ይብል።
ማባይክ ወሲኹ ”ነዛ ሃገር ንምምሕዳር ብቁዕ ፀጋታት ኣለና ኢልና ኢና ንኣምን።ሕማቅ ዕድሎት ኮይኑ ግና፣ብኣፅብዕቲ ዝቁፀሩ ሒደት ሰባት፣ ንሃብቲ‘ዛ ሃገር ብሒቶምዎ ኢኻ ትሪኢ።ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት፣ ሃብቲ ዘጥረየ ውልቀ-ሰብ፣ብቀጥታ ድዩ ብተዘዋዋሪ ምስ‘ቲ ስርዓት ዝተኣሳሰር‘ዩ” ዝብል ገምጋም ኣለዎ።
ንነዊሕ ኣብ ስልጣን ዝፀንሑ መራሕቲ ሰሜናዊ ኣፍሪቃ ካብ ስልጣን ክወርዱ ክትሪኢ ከለኻ፣ሚስተር ሙሰቨኒ‘ደኾን ይኾኑ እቶም ቀፃላይ ባዓል ዕፃ ኢልካ ክትሓትት ከምትግደድ ገለ ወገናት ይዛረቡ።
ሚስተር እምቤይክ ግና፣መንግስቲ ኡጋንዳ ካብ‘ቲ ኣብ ቱኒስያ፣ግብፂን ሊብያን ተመክሮ ስለዝረኸበ‘ዩ፣ነቲ ዝሓለፈ ሰሙን ክካየድ ዝነበሮ ተቃውሞ ቀልጢፉ ዝኾሎፎ ይብል።
ተንታኒ ፖለቲካ ዝኾነ ኒኮለስ ሲንጎባ ግና፣ኩነታት ኡጋንዳ ካብ‘ቲ ናይ ሰሜናዊ ኣፍሪቃ ፍልይ ዝበለ‘ዩ፣ስለዚ ለውጢ ክመፅእ እንተኾይኑ፣ካብ ውሽጢ ገዛኢ ፓርቲ‘ዩ ክነቅል ዘለዎ ዝብል ገምጋም ይህብ።


text:
ኣብቲ ምርኢት ካብ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ጅቡቲን ሶማል ዝተዋጽኡ ስነ-ጥበባዊያን ተሳቲፎም ኔሮም። መብዛሕትኦም እዞም ስነ-ጥበባዊያን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብሰንኪ ኣብ ሃገራቶም ዘሎ ዘይምርግጋእ ካብ መነባብሮኦም ተመዛቢሎም ኣብ ስደት ዝርኸቡ’ዮም።
ነዚ ምርኢት ዘዳለወቶ ኣብ ኦሃዮ ዩኒቨርስቲ ተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር ኣብ ክፍሊ ስነ-ጥበብን ዲዛይንን ኣንድርያ ፍሮኒ ብዛዕባ ዕላማ እቲ ምርኢት ከምዚ ትብል።
'ካብ ነዊሕ ጀሚሩ ብዛዕባ ታሪክን ፖለቲካዊ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ብዙሕ ተጻሒፉን ተባሂሉን’ዩ ፡ ብዛዕባ ስነ-ጥበብ ኮነ ስነ-ጥበባዊያን እቲ ዞባ ግን ክሳብ ሕጂ ዋላ ሓንቲ ዝተገብረ ነገር የለን። እዚ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ዕላማታት እዚ ምርኢት ኽኸውን ኸሎ ፡ ዋና ዕላማ ግን ካብዚ ዞባ ንዝኾኑ ስነ-ጥበባዊያን ብምትሕብባር ናይ ሓባር ዝኾነ ምርኢት ንምቕራብ’ዩ ኔሩ። እዚ ድማ ብዓይነቱ ንመጀመርያ ጊዜ ስነ-ጥበባዊያን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓባር ዘዳልውዎ ምርኢትን ሲምፖዚንዩም’ዩ።’
እዚ ብኦሃዮ ዩኒቨርሲቲ ዝተዳለወ ናይ ሰለስተ መዓልታት ሲምፖዝዮምን ምርኢትን ‘ተመክሮታት ስግር ዶባት’ ብዝብል ቴማ ዝቐረበ ኮይኑ ኣብዚ ምርኢት ዝቐረቡ ስርሓት ኩሎም ብቅዲ ዘመናዊ ስነ-ጥበብ ዝቐረቡ ኮይኖም እቲ ቀንዲ ትኩረት ድማ ዘመናዊ ሂወት ኣፍሪቃዊያን ኣብ ሃገሮምን ኣብ ስደትን ዝብል’ዩ ኔሩ። ብተወሳኺ እቲ ምርኢት ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ምዝንባል ሰባት ናብ ወጻኢ ሃገር ዘሎ ዋሕዚ ስደት ምክንያቱ እንታይ’ዩ ዝብል’ዩ።
ሓደ ካብቶም ስርሓቶም ኣብቲ ምርኢት ዘቕረቡ ስነ-ጥበባዊያን ንፊደላት ግእዝ ብስእሊ ብምቕራብ ብዓለም-ለኸ ደረጃ ኣፍልጦ ዝረኸበ ኢትዮጵያዊ ስነ-ጥበባዊ ወሰኔ ወርቁ’ዩ። ንሱ ብዛዕባ’ቲ ኣብቲ ምርኢት ዘቕረቦ ስርሓት ከምዚ ክብል ይዛረብ።
‘ እዞም ፊደላት ብቀለም ደሚቆም ንዘለኒ ኣተሓሳስባ ይገልጹ። ካብ ሃገረይ ብኸመይ ወጺኤ ንምንታይ’የ ወጺኤ? ነቲ ኩነታትን ንዝክርታት ንምግላጽን ህልው ኮነ ሕሉፍ ኩነታት ማህበረሰብናን ካልኦት ኣብ ከባቢና ዘለው ማሕበረሰባትን ንምግላጽን መልእኽቲ ንምትሕልላፍን’ዩ። ኣብ ቤተ-መዘክር ኬኔዲ ኦሃዮ ዩኒቨርሲቲ ዝተኻየደ ምርኢትን ሲምፖዝዮምን ድማ ነቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮነ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ ክስተት ንማሕበረሰብና ኮነ ንካልኦት ማህበረሰብ ብኸመይ ነፍልጥን ነመሓላልፍን ብዝብል ዝተካየደ ናይ ሓባር ስራሕ’ዩ ኔሩ። ነዚ ኩነታት ተባሂሉ ተነጊሩና ዝሰራሕናዮ ዘይኮነ ኣብቲ ኩነታትን ኣጋጣሚን ከለና ዝተሰርሑ ስራሓት ተመሪጾም’ዮም ቀሪቦም።’
ብተወሳኺ ኤልሳ ገብረየሱስ ብዛዕባ ተራ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራን መራኸቢ ብዙሓን ኤርትራን ብዝምልከት ኣብቲ ምርኢት ኣሳእል ኣቕሪባ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Date: Monday, 23 July 2018
By Serawr
July 22, 2018
ብድምጺ ስምዕዎ።
https://www.youtube.com/watch?time_continue=2&v=6cvv9tEm-CU
ሰራውር ናይ ሓበሬታ ማእከል –
ኣብ ናይ ሎሚ መደብና ነዚ ሓድሽን ሃንደበት ዝመስል ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጢሩ ዘሎ ሓዲሽ ምዕራፍን፣ ኣብ ታሪኽ ናይ ኢትዮጵያ መዘና ዘይብሉ ኣቀባብላ ናይ ፕረሲደንት ኢስያስ ኣፍወርቂን፣ ንባንዴራ ኤርትራ ዘርእይዎ ክብሪን፣ ምውቕ ሕውነት ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም መራሕቲ ብኸመይን ንምንታይን እዩ መጽዩ? እዚ ቁልጡፍ ለውጢ ንምንታይ ንቡዝሕ ህዝብን፣ ፍሉይ ኣፍልጦ ኣብዚ ጉዳይ ኣለና ዝብሉን ዘሰንበደን ዘገረመን ኮይኑ? ናይዚ ሓዲሽ ምዕራፍ ዕድላትን ስግኣታትን ወይ ብድሆታትን ንኽልቲኤን ሃገራት እንታይ ይመስሉ? ከምዚ ዓይነት ስምምዕ ንምንታይ ምስ ወያነ ዘይተኻእለ? ዝብሉ ሕቶታት ክንድስስ ኢና።
ብመጀመርያ ንዓበይቲ ለውጥታት በተን ናይ መወዳእታ መዓልታት ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ ዘጋጠሙ ነገራት ጥራይ ሪኢኻ ወይ ገምጊምካ መልሲ ክተረክብ ተፈቲናካ ናብ ጉጉይን ፈኹስን መደምደምታን እዩ ዝወስደካ። እዚ ብቡዙሓት ተራ ህዝቢ ጥራይ ዘይኮነ ፍሉይ ሞያ ኣብዚ ዓውዲ ኣለና ዝብሉ’ውን ኣብዚ ዓበይቲ ናይ ዜና ማዕከናት ናይ ምዕራብ በዚ ፎኩስን ጉጉይን ኣገባብ ታሪኻት ክጥምዝዙ ይርኣዩ ኣለው።
እዚ ድማ ገሊኡ ኮነ ኢልካ ዝግበር እምበር ሓቂ ጠፊእዎም ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ንዕስራ ዓመታት ኩሉ ዓይነት ወፍርታት ዝገበርሉ ናይ ምንግስቲ ምቕያር ዝብልዎ ኣጀንዳ ኣብ ኤርትራ ብኣንጻር ናይቲ ዝሓሰብዎ ስለዝኮነ ውጽኢት ናይቲ ነዊሕ ምርብራብ ዝተኻየደሉ ቃልሲ እዩ።
ዓበይቲ ለውጥታት ነቶም ዉሕዳት ዝርእይዎ ገዲፍካ ነቲ ዝበዘሐ ህዝቢ ብሃንደበትን ዘይተጸበዮን ስለዘጋጥም ምድንጋራትን ስንባደታትን ወይውን ዘይሓሰቦ ታሕጓስ ይፈጥረ። ሃንደበት ምውዳእ ናይ ዝሑል ኩናትን ምውዳቕ ሕብረትሶቭየት ሓደ ካብቲ ሃንደበትን ዘሰንብዱ ቁልጡፋት ለውጥታት ክግለጽ ይክኣል። ኣብዚ ለውጢ ጎርባቸው ናይ ሽዑ መራሒ ኣገዳሲ ተራ ኔርው። ነቲ ዝመጸ ለውጢ ብጽብብ ዝበለ ኣብ መወዳእታ ዝተገብረ ለውጥታት እንተሪእኻዮ እቲ ናይ በሓቂ መልሲ ክትረኽቦ ኣይትኽእልን። ሶቭየት ሕብረት ኣብ ዝተናወሐ ዝሑል ኩናት ምስ ምዕራብ ተዳኺማ፣ ካብ ኣፍጋኒስታ ብኣመሪካ ዝሕገዙ ዝነበሩ ሞጃሂድ ተሳዒራ፣ ስነሓሳብ ናይ ኮሚኒዝም ተዳኺሙ፣ እቲ ምዕራባውያን ዘካይድዎ ናይ ፕሮፓጋንዳን ናይ ሓሳብ ቃልስን ውጺኢታዊ ስለዝነበረ፣ በዞም ተጠቒሶም ዝለውን ካልኦት ረቛሒታትን ዝሑል ኩናት ብዓወት ናይ ምዕራብውያን ተወዲኡ።
ብተመሳሳሊ ብድሕሪኡ ዝሰዓበ ምዕራባውይን ዝሑል ኩናት ብዓወት ናይ ምዕራባዊ ናይ ቁጠባን ፐለቲካ ስንሓሳብ ስለዝተወደአ፣ ናይ መወዳእታ ናይ ታሪኽ ኢሎም ብምእዋጅ ናቶም ፖለቲካዊን ቈጠባዊን ስነሓሳባውን ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሃገራት ብምስግዳድ ሓደ ናይ ስርዓት ዓለም ክምስርቱ ፈቲኖም። እዚ’ውን ኣብ 2008 ብዘጋጠመ ናይ ፍይናንስያዊ ቅልውላው ነቲ ታሪኽ ተወዲኡ እዩ ዝበልዎ ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ምዕርባዊ ፖለቲካውን ቁጠባዊን ስርዓት ኣብ ምልክት ሕቶ የእትዩን መሰረታውያን ሓሳባት ከም “ስስዐ ጽቡቕ እዩ” ወይ” Greed is good” ንምዕባለ ዝብልዎ ዝነበሩን ካልኦት መሰረታውያን ሕቶታት ናይ ኣረዳድኣ ናይ ምዕራብ ሓጎስ ወይ ምሕጓስ እንታይ ማለት እዩ ዝብሉ ሕቶታት ብናይ ሓሳብ think-tank ውድባት መጽናዕትታት ክገብራ ተኣዚዙ። እቲ እንኮ ፖለቲካዊ ስርዓት ቡዙሕነት ፓርቲ እዩ፣ ተራ ናይ መንግስቲ ካብ ቁጠባን ኣገዳሲ ማሕበራዎ ኣገልግሎታት ክህልው የብሉን ዝበሃሉን ኣብ ቡዙሓት ድኻታት ሃገራት ዘስገደድዎ ከቢድ ማህሰይቲ ኣብ ኣህዛብ ኣውሪዱ።
ኣብ’ዚ ናይ ሕጂ ዓለም ቅድሚ ገለ ዓመታት ዘይሕሰቡ ዝነበሩ ምዕባለታት ይርኣይ ኣሎ። ካብ ሃገር ዝገፈሐ ናብ ቡዙሓት ሃገራት ቁጠባን ፖከቲካን ብሓደ ስርዓት ዝኸዳሉ ከም ኣውሮፓዊ ሕብረት ብኣብነት ዝራኣይ ዝነበረ፣ ሕጂ ሃገርን ሃገራውነትን እቲ ኣገዳሲ ዉዳበን ስነሓሳብን ኮይኑ ከም ብርጣንያ ካብ ሕብረት ኤውሮፓ ይወጻ ኣለዋ። ኣመሪካ’ውን ኣመሪካ ፈርስት ብዝብል ኣተሓሳስባ ናይ ዓለም ፖሊስ ኣይኮንኩን ኩለን ሃገራት ብፍላይ ከኣኒ ኤውሮፓ ሃገራት ተረኣን ክጻወታ ከምዘለዎን ብዝብል ኣተሓሳስባ ካብ ዝተራእዩ ክምዕብሉ እዩም ተባሂሎም ዘይሕሰቡ ነገራት ዓለም በጺሓ።
ኣብ ጉዳይና ምስንምለስ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 1991 ክመጽእዩ ወይ ብኽንድኡ ቕልጣፈ ክመጽእዩ ኢልካ ዝሕሰብ ኣይነበረን። መራሕቲ ኤርትራ ነቲ መሰረታዊ ረቛሒ ናይ ናጽነት እቲ ዓበይቲ ዓወታት ኣብ መጨረሽታ ዝተመዝገበ ጥራይ ዘይኮነ ዝገልጽዎ፣ ብመንጽር ኣብ ናቕፋ ዝተኻየደ ናይ ቃልሲ ኤርትራ ሓንሳብን ንሃዋሮን ኢሎም ብቀጻሊ ንዓሰርተ ዓመታት ከቢድ መስዋእትን ዝተኻየደ ምርብራብ ህዝባዊ ግንባር ሲዒሩ ዝወጸሉ ይገልጽዎ። ምኽንያቱ ህዝባዊ ግንባር ሽዑ እንተድምሰስ ወይ ከምቲ ኣብቲ ግዝየ’ቲ ዝቀርብ ነበረ ሓሳባት፥ ካብ ምጥፋእ ናብ ሱዳን ንኪድ ዝብል፣ ህዝባዊ ግንባር መርየቱ ገዲፉ እንተ ዝወጽእ እቲ ናጽነት ውን ክዉን ኣይምኾነን። ስለዚ ኣብ ኩሉ ገምጋማት እቶም ወሰንቲ ረቛሒታት ገዲፍካ በቶም ብልጭ ብልጭ ዝብሉን ናይ መወዳእታ ኣጋጣሚታት እቲ ናይ በሓቂ ስእሊ ክትረክብ ኣጸጋሚ እዩ።
እዚ ሕጂ ናይ ሰላም ሓዲሽ ምዕራፍ ካብ ሓደ ጫፍ ናይ ኩናት ሃዋሁ ናብ ዝለዓለ ሕውነትን ጉርብትናን ብኽንድዚ ቅልጣፈ ምምጽኡ ንቡዙሕ ስጋብ ሕጂ ሕልሚ ኮይኑ ዝስምዖን ገለ’ውን ጥርጣረ ዘሕደረሉን ዉሑድ ኣይኮነን።
ናይ ፕረሲደንት ኢስያስ ኣፍወርቂ ኣብ ታሪኽ ናይ ኢትዮጵያ መዘና ዘይብሉ ኣቀባብላ’ውን ንዝበዘሐ ሰብ ዘሐጎሰን ዘገረመን ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ንምርዳእ’ውን ብናይ መዓልታት ወይ ሰሙናት ዘጋጠመ ዘይኮነ ብነዊሕ መስርሕ ዝመጸ እዩ። ነዚን ብዓቢኡ ድማ ነዚ ሓድሽ ምዕራፍ ታሪኽ ርክባት ናይ ክልቲኤን ሃገራት ከመይ ኢሉ ናብዚ ከምዝበጸሐ ናበይ ገጹ ከምርሕ ይኽል ንዝብሉ ሕቶታት ንምርዳእ ናብ ድሕሪት ተመሊስካ ምርኣይ የድሊ።
ኣብ 1991 ድሕሪ 30 ዓመታት ከቢድ ቃልሲ ንምስፍሕፋሕ ስርዓት ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ካብ ኢትዮጵያውን ብምትሕግጋዝ ምስ ሕዋሓትን ናይ ኦሮሞን ካልኦት ውድባትን ተሓግሒጉ ጠፊኡ።
እዚ ሓዲሽ ምዕራፍ ከም ቀብሪ ናይ ምስፍሕፋሕን ምዕብላልን ዘይናትካ ምድላይን ተርእዩ፣ ድሕሪ’ዚ ከቢድ ስቃይን ናይ መቅዘፍቲ ዘመን ዝተውሰደ ትምህርቲ ካልእ ናይ ምስፍሕፋሕ ጎነጽን ኣተሓሳስባ ዘለዎ ስርዓት ክመጽእ እዩ ዝብል እምነት ኣይነበረን።
ኮይኑ’ኸኣ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ምዕራፍ ተጀሚሩ፣ ህዝቢ ከምዝደለዮ ካብ ሓንቲ ሃገር ናብቲ ሓንቲ ይኸይድ፣ ኢትዮጵያ ብሓይሊ ዘይኮነ ብሰላም ንወደባት ኤርትራ ከምድላያ ትጥቀም ኔራ። ቁጠባታት ናይ ክልቲኤን ሃገራት ጽቡቅ ይኸይድ ኔሩ።
እዚ ግን ነዊሕ ኣይከደን፣ ምኽንያቱ ሕዋሓት ልክዕ ከም ናይ ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያ ናይ ምስፍሕፋሕ ኣጀንዳ ሒዙ መጽዩ። ንኢትዮጵያ ነቶም ብዙሓት ብዓሌት መቃቂሉ ክዕብልሎም የኽእለኒ እዩ ዝብሎ ስርዓት ሰሪሑ ተበጊሱ። ኣብዚ ስርዓት ድማ ንመጻኢ ካብ ኢትዮጵያ መገንጸሊ ዘኽእሎ ዓንቀጽ 39 ሕጋዊ መውጽኢ ቀሪቡ።
እቲ ዝዓበየን ቀንዲ ምኽንያት ሕጂ ኣብ መቃብር ሸሚምዎ ዘሎ ድማ ብዋጋ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ማለት፥ ጸጋታት ናይታ ሃገርን ሂወት ኣሸሓት ኢትዮጵያውያን ምስፍሕፋሕ ናብቲ መጋድልቱን በሓደ ዝደመየ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ከካይድ ወሲኑ።
እዚ ብቁጠባ ዘሳበቦ ማለት ድሕሪ ምሕታም ናይ ናቅፋ ባጤራ ኣክንዲ ክልቲኤን ድኻታት ሃገራት ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ዘለውን ብዶላር ዝነግዳ ብናተን ባጤራ ክቀያየራ ዝብል ሓሳብ ነጺጉ ብዶላ ጥራይ ኢና ንገድ ብምባል ኣብዩ። ነቲ ስጋብ 97 ዝተራእየ ናይ ቁጠባ ምዕባለ ናይ ኤርትራ’ውን ኣይተዋሕጠሎምን።
ድሕሪ ናይ ነዎሕ ዓመታት ዝተላፋለፍሉ እቲ ባእሲ ናይ ዶብ ዘይኮነ ናይ ቁጠባ እዩ ዝበልዎ፣ ኣብ መጀምርያ ግን ናይ ዶብ ወራር ኢሎም ውግእ ኣዊጆም ናይ ኢትዮጵያ ሃገራውነት ተጠቂሞም ንኹሉ ኣኽቲቶም ብምውራርን ምብታትን ናይ ኤርትራ ነቲ ብንጹር ዘይፍለጥ ዕላምኦም ከካይዱ ፈቲኖም።
እቲ ዓብላሊ ናይ ስራዓት ዓለም’ውን ነዚ ከም ዕድል ተጠቂሙ ካብቲ ሓዲሽ ስርዓት ናይ ዓለም ወጻኢ ሃገረይ ክሃንጽ ዝብል መንግስቲ ንምጥፍኡ ሓያል ሓገዝ ንወያነ ስጋብ ናይ መወዳእታ ደቒቕ ንኽወድቕ ሰንከልከል ዝበለሉ ሓገዝ ጌርሉ።
ኹናት ናይ ባድመ ኢሉ ዝጀመሮ ባድመ ተውዲኡ ተበልካ ናብ ኩሉ ግንባራት የስፍሖ፣ ብድሕሪ’ዚ ውን ሕውሓት ንኽልተ ዓመት ዝኣክል ምቅርራብ ጌሩ ዓቢ ወራራት ኣካይዱ ንጀነራላቱ ዘብከየ 123 ሽሕ ናይ ሰራዊቱ ተቀዚፉ ተሳዒሩ። እዝውን ከይኣክል እቲ ዶብ ብሕጋዊ መንገዲ ምስተወሰነ ኣክንዲ እዚ ሕጂ ዝግበር ዘሎ ናይ ሰላም ስምምዕ ሽዑ ኣክንዲ ዝግበር፥ ብኣይሰላም ኣይ ኩናት ጸቕጥታት ከም ዲፕሎማስያዊ፣ እገዳ ፣ ሰብኣዊ መሰላት፣ ታሪኽን ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ ምርኻስ፣ ቁጠባዊ ሸርሕታት፣ ዲፕሎማስያዊ ተንጽሎ ኣብ ላዕሊ ኤርትራ፣ ምዓስከራት ኣብ ኢትዮጵያ ከፊትካ ሃገር ምጽናትን ኩሉ ንምብትታን ናይ ኤርትራ ፈቲኑ።
ብኣንጻሩ ኤርትራ ድማ ሓያል መኸተ ናብ ናይ ነዊሕ ምርብራብ ተዳልያ ነቲ ሓድሽ ዝሑል ኩናት ኣትያቶ። ካብ ግዝየ ናብ ግዝየ ንሕወሓት ተስፋታት ዝህብ ከም ምውጻእ ብዝሒ ናይ ሰብ ካብ ኤርትራ እንተነበረ፣ ንወያነ ኤርትራ ምጅማር ናይ መጀመርያ ናይ ወርቂ ዕደና ክትጅምር ተስፋታት ምስገበረት፣ ንሕወሓት ከቢድ ሻቕሎት ፈጢርሉ። ናይ ኢትዮጵያ ወጻኢ ሚንስተር ዝነበረ ስዮም መስፍን ናብ ኣመሪካ ሰበስልጣን ብምኻድ እዛ ዕደና ጠጠው ከብልዋ ከምዘለዎም ብትሪ ተዛሪቡ። ኣብ ሚስጥራዊ ሰነዳት ናይ ዊኪሊክስ ቃል ብቃል ከምዚ ክብል ገሊጽዎ “if you think Eritrea is a problem now with no economy, wait until it is flush with cash” እዚ ማለት “ኤርትራ ሕጂ ብዘይ ወለሓደ ቁጠባ ከም ጸገም ትሓስብዋ ተኾንኩም፣ ተጸበዩ ከመይ ከምትኸውን ሓንሳብ ብገንዘብ ብሪቕሪቕ ምስበለት”።
ኣመሪካ’ውን ኣይሓመቁን መስርሕ ናይ እገዳ ምኽንያታት ኣሳቢቦም እገዳ ክገብሩ ጀሚሮም። ኤርትራ ነቲ ዕደና ክትጅምር እቲ ካሞፓኒ 60 ሚልዮን ስለዘድለዮ፣ ኤርትራ ንጀርመን ብጹቡቕ ዘርብሕ ኢንተረስት ረይት ለቓሕ ምስተሳማምዓት፣ ኣመሪካ ንጀርምን ጠጠው ክተብሎ ኣዚዛታ። ጀርመን ውን ጠጠው ኣቢላቶ። ናይ ሽዑ ናይ ጀርመን ኣምባሳደር ኣብ ኤርትራ ብሕርቃን ስልጣኑ ክገድፍ ምዃኑ ከምዘፋራረሐን ናይ ጀርመን ሃገራዊ ረበሓ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምእታዉን ከምዘቆጠዖ ምስጢራዊ ሰነዳት ናይ ዊኪሊክስ ሰፊሩ ይርከብ።
ኤርትራ ንዝነበራ መኸተ እንዳገጠመት ኣብ ናይ ሓዋሩ ወይ ዘላቒ መፍትሒ ዘምጽእ ማለት ነዚ ናይ ሕዋሓት ካብ ስልጣን ምእላይ ጥራይ ዘይኮነ ብዓቢኡ እቲ ግናይ ሓሳባቱ ካብ ኢትዮጵያ ዝሕከኸሉ ክትሰርሕ ጸኒሓ። እዚ ድማ ናይ ሓባር ቃልሲ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ግዝያዊ ጥቅሚ ዘይኮነ ኣብ ስይራየጂካዊ ረበሓን ሰናይ ጉርብትናን ምክብባርን ዝተሞርኮሰ ናይ ሓባር ቃልሲ ኣካይዳ።
ሕወሓት ብባዕዳውያንን ሃሱሳት ኤርትራውያንን ኤርትራ ክበታትን ክፍትን ከሎ፣ ህዝባዊ ግምንባር ድማ ነዚ ከቢድ መኸተ ንዘላቒ መፍትሒ ከምጽእ ዘኽእል፣ ነዚ ኣብዚ ቀዳመ ሰንበት ዝረኣናዮ መንፈስ ናይ ሓባር ቃልሲ ምስኩሎም ኣህዛብ ኢትዮጵያ ኣካይዱ። ዓለም ብምልኡ እንዳ ተቀተሉ ስቕ ኢላ ክትርእይ በጀካ ኤርትራ ካልእ ኣይነበሮን። ሓደ ዓቢ ነገር ክንዕዘቦ ንኽእል ኣብዚ ናይ ሓባር ቃልሲ እዞም ጸልውቲ ኣካል ናይቲ ሕብረተሰብ ስጋብ ክንደይ ንነብሶም ቀይሮም ንህዝቦም ከምዝቐየሩ ዘርእይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ባንዴራ ኤርትራ ምንብልባል ጥራይ ዘይኮነ ገለ ቁሩብ ገዲፍካ ዘሎ ለውጢ ናይ ኣተሓሳስባ እዩ።
ሕውሓት ኣብ ፍልልይ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሸይሸይ ዝብል ዝነበረ፣ ኣብቲ ናይ ሓባር ቃልሲ ምስ ኤርትራ ዘካየድዎ ፍልልዮም ኣጽቢቦም፣ ኦሮሞ ካብ ምፍላይ ሓሳብ ወጽዮም ምስቶም ካልኦት ተቃራሪቦም፣ ዳግማይ ወዳበ ብምግባርን ኣቃላልስኦም ስትራተጂ ብምብላሕ ምስዋእትኦም ተሓዊስዎ ንወያነ ኣዛሕቲሎም ከምዘየሎ ጌሮም።
እዚ ተራ ናይቶም ኣብ ውሽጢ ኢህወደግ ከም ለማ መገርሳን ካልኦት ኣብ ናይ ኦሮሞን ኣምሓራን ተሓዊሱ በቲ ንጸወታ ኢሉ ዝሰረሖ ቅርጺ ተሳዒሩ ካብቲ ጸወታ ወጽዩ። እዞም ብህዝቢ ትግራይ ዓቢ ጠላዕ ዝተጻወቱን ንነብሶም እዚ ዘይብሃል ሃብቲ ዝገበሩ ሕጂ ብዘይጠቅም ዘረባታት ንህዝቢ ትግራይ ኣብዚ ሓዲሽ ሁመት ሰላም ከይኣቱ ጅሆ ክሕዝዎ ይፍትኑ ኣለዉ።
እቲ ኣገዳሲ ሕቶ እዚ ዘሎ ናይ ኣቢ ስርዓት ልክዕ ከም ሕውሓትን ቅድሚኡ ዝነበረ ስርዓታት ኣስፋሕፋሒ ድዩ? ዋላስ ነዚ ካብዚ ቀዛፊ ዘመናት ተማሂሩ ድልየት ሰላም ናይ ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘንጸባርቅ እዩ ከኸውን? እዚ ሓዲሽ ምዕራፍ እንታይ ዕድላት ክፈጥር እዩ? እንታይ ዓይነት ብድሆታትን ስግኣታትን ኣለዎ?
ከምቲ ኣብ 1991 ሕውሓት ምስፍሕፋሕ ናይ ስርዓት መንግስቱ ዝቀጸሎ፣ እዚ ናይ ኣቢ ስርዓት በዚ ስጋብ ሕጂ ብቑልጡፍ ከትግብሮም ዝጸነሐ ፕሪግራማት ሓደ ናይ ብይን ዶብ ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ምቕባልን ምትግባርን ጀሚርካ ነቲ ርክባት ናብ ዝለዓለ ንምውሳዱ ብዝገበሮ ዘሎ ስርሓት እምነት ናይ ብዙሓት ብፍላይ ከኣ ኤርትራ ረኺቡ ኣሎ።
እቶም ቀዳማይ ሚንስተር ሒዝዎም ዝመጸ ራኢታት ካብቲ ህዝባዊ ግንባር ካብ ሜዳ ዝጀመሮ ቃልስን ብተግባር ካብ 1991 ክሰርሓሉ ዝፈተንን፣ ብድሕሪኡ’ውን ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ምስ ኢትዮጵያውያንን ካልኦት ናይቲ ዞባ ተቓለስቲ ክሰርሖ ዝጸነሓ ናይ ምትሕብባርን ሰናይ ጉርብታናን ራእይኡ ዘይፍለ ኢዩ ሒዙ መጽዩ። እዚ ሓደ ካብቲ ምስ ፕረሲደንት ኢስያስ ብዝቐልጠፈ ሓያል ርክብን ሕውነትን ካብዘግበሮምን ረቛሒታት ሓደ እዩ።
ካብቶም ናይ ቅድም ስርዓታት ብፍላይ ከኣኒ ሕዋሓት ብናይ ጎረባብቱ ብዝኾነ ነገር ክጥቀሙን ክምዕብሉን ጥራይ ኣይኮነን ዝጸልእ ብዋጋ ስቕያቶም’ውን ክምዕብልን ሓይልን ክገብር ይደሊ። ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢ ግን ብኣንጻሩ ምዕባለ ናይ ኤርትራ ፣ ናይ ሶማልን ካላኦትን ከምስግኣት ዘይኮነ ዝርእዮ ከም ጸጋ እዩ። እዚ ኣተሓሳስባ ሰውርዊ ለውጢ እዩ ብመንጽር ታሪኽ ናይ ኢትዮጵያ። ስቅያት ናይዝ ኮነ ዜጋ ናይዚ ዞባ ድማ ብመዓረ ከምዘሕሞ ይገልጽ። ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቓ ከም ሓደ ካብቶም ዝሃብተሙ ዞባታት ናይ ዓለም መስሓቂ ናይ ዓለም ከምዃኑ ውን ከምዘሕዝኖ ብተደጋጋሚ ገሊጹ።
እዛ ዘላ ኢትዮጵያ ነቲ ዘሎ ህዝቢ እኽልቲ ምዃና ኩናት ከምዘይድሊ’ውን ብተደጋጋሚ ዝገለጾ ጉዳይ እዩ። ኣብቲ መሰረታዊ ራኢ ናይ ህዝባዊ ግንባር ዝሰማማዕ መራሒ ምርካባ እቲ ሓደ ብልጫ ናይዚ ዝተኻየደ ቃልሲ ናይ 20 ዓመት እዩ እምበር ናይ ሕወሓት ስርዓት ኣብቂዑ እዩ ኢሉ ፕረሲደንት ካብ ዘበስር ነዊሕ ጌሩ እዩ።
ስለዚ እዩ ኸኣ ህዝባዊ ግንባር ነዚ ሓድሽ ስርዓት ኣብ ምድጋፍ ዝተኻእሎ ዝገብር ዘሎ። ከምቲ በኣሲ ምስ ኤርትራ ንወያነ ዝቐበሮ፣ ምትሕብባር ምስ ኤርትራ ድማ ነዚ ሓዲሽ ስርዓት ዕውት ጌሩ ከውጾ ከምዃኑ ዶክተር ኣቢ ኣጸቢቁ ፈሊጥዎ ዘሎ ጉዳይ ምዃኑ ንናይ ኤርትራ ጉዳይ ከም ቀዳምይ ኣጀንዳ ሰሪዑ ዝሰርሓሉ ዘሎ ጉዳይ እዩ።
ነዚ ሓዲሽ ስርዓት ናይ ኢትዮጵያ ከበድቲ ጸገማት ዘለዎ ሃገር ኣዩ ተቐቢሉ። እታ ዝዓበይት ጸጋኡ ደገፍ ናይ ህዝቢ እያ። ናይ ቁጠባዊ ጸገማት ብመንጸ ብዝሒ ህዝቢ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። መለስ ንዓሰብ መስተይ ግመል ክገብር ቢልዮናት ዶላራት ናይ ጁቡቲ መጻወቲ ኮይኑ ኢትዮጵያ ኣቑሑት ኣፍርያ ኣብ ዓለም ክትወዳደረሉ ዘይትኽእል ጌሩ።
ናይ ሕወሓት ዓሌታዊ ፖሊሲ ኣብ ቡዙሕ ከባቢታት ምትፍናን ኣብ መንጎ ኣህዛብ ፈጢሩ ድሕሪ ኣቢ ኣብ ስላጣን ዝመጻሉ ልዕሊ ሚልዮን ካብ ገዛውቶም ከምዝተፋናቐሉን ቡዝሓት ከምዝተቀትሉን ይሕበር። ነዚ ምቅባል ናይ ፕረሲድንት ኢስያስ ነዚ ንምፍትሑ ንኽሕግዞ ውን ተጠቒምሉ እዩ። ቡዙሕ ካብ መልእኽትታቱ ኣብዚን ካልኦት ናይ ውሽጢ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ዘተኮረ ኔሩ።
መራሕቲ ሕወሓትን ጸለውቲ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ ክብልዎ ከምዝጸንሑ ብጋህዲ ብናቶም እምነት ኢትዮጵያ ኣብ ቅልውላው ምእታዋ ስለዘይተርፋ ንግዚኡ ዓቅሊ ጌሮም እንተጸኒሖም ኣብ ኢትዮጵያ ዕድላት ክፍጠር እዩ ዝብል እምነት ኣለዎም። ካልእ ርክባቶም ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዘይኮነ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ርክብና ኣማሓይሽና ክንጸንሕ ዝበሃል ናይ ምጽባይ ጸወታት ይጻወቱ ከምዘለዉ እዮም ዝሕብሩ። ስለዚ ገይም ኦበር ንጊዝዩ ኣምበር ክምለስ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለዎም።
ነዚ ሓዲሽ ስርዓት ዋላ ከምዚ ዓይነት ብድሆታት ኣንተሃለውዎ፣ ኣብቲ ሒዝዎ ዘሎ ራእይ ብሓያል ምትሕብባር ናይ ኤርትራን ዘለዎ ናይ ዓቢ ናይ ፖለቲካ ካፒታል ክሰግሮ ከምዝኽእል ዓቢ ኣንፈት ዝህብ እዩ።
እቲ ካልእ ዝዓበየ ህያብ ካብ ኤርትራ ዋላ ካብተን ዝሃብተማ ሃገራት ክረኽቦ ዘይክእል ንዓሰብ ብብር ተጠቂሙ ቢልዮናት ዶላራት ንኻልእ ኣገዳሲ መዓላታት ከውዕሎን እቲ ዘሎ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ኣብ ምቕላል ዓቢ ተራ ክጻወት እዩ። ኤርትራ ብወገና’ውን ንነዊሕ ዓመታት ምንቅስቃ ዘይጸነሖ ወደብ ዓሰብ ዓቢ ቁጠባዊ ንጥፈታት ፈጢሩ ንመንእስያትን ናይ ዕድል ስራሕ ንኣውፈርቲ ኤርትራውያን ድማ ዓቢ ዕድል ዝፈጥር እዩ። ብተወሳኺ ምኽፋት ናይ 105 ሚልዮን ዕዳጋ ንኤርትራ ዝዓበየ ጸጋ ፍርያታ ትሸጠሉን ብዘይ ናይ ወጻኢ ሸርፉ ቡዙሕ ፍርያት ትገዛኣሉን ዕድል እዩ።
ናይዚ ሽርክነት ተጠቀምቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮና ሃገራት ከም ሶማል ናይ ሕወሓት ግዳይ ኮይነን ዝጸናሓን ዓቢ ባህሪውን ናይ ሰብ ሃብቲ ዘለወን ተጠቀምቲ ክኾና እየን። ስለዚ እዚኦምን ካልኦት ዘይተዘርዘሩ ዓበይቲ ናይ ሓባር ስትራተጂካዊ ራኢን ጥቕምታትን እምበር ንዝተቀብረ ስርዓት ኢልካ ኣይኮነን እዚ ሓዲሽ ምዕራፍን ኣዝዩ ሕውነታዊ ርክብ ናይ መራሕቲ ሃገራት ተመስሪቱ ኣብ ምምራሽ ዝርከብ ዘሎ።
እዚ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍሎ ናይ ሰላም ሃዋሁ ንምንታይ ምስ ሕውሓት ዘይተኻእለ ዝብል ሕቶ፣ ብቀዳምነት ናይቲ ውድብ ፖለቲካዊ ባህሊ ናይ ምግልባጥ ዝእመን ኣይኮነን፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሶሙናት ጥራይ ክንደይ ተጋላባጢ መግለጽታት ከውጽእ ጸኒሑ። ብዓቢኡ’ድማ በዚ ካብ ናይ ምስፍሕፋሕ ዕላማታት ዘይወጸን ብሚእቲ ሚልዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝተነጸገ ስርዓት ፈጺምኻ ዘላቒ ወይ ናይ ሓዋሮ ሰላም ከመጽእ ኣይኽልን እዩ።
ውጺኢት ናይዚ ስትራተጂ ድማ እንሆ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ተራእዩ ዘይፈልጥ ፖለቲካዊ ደገፍ ዘለዎ መራሒ መጽዩ። ነዚ ስምምዕ ናይ ዶብ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኹነት ዘተግብርን ሓሳባት ናይ ምስፍሕፋሕን ልዑላውነት ናይ ኤርትራ ዘኽብርን ስምምዕ ኣብ ምትግባር ይርከብ። እዚ ስምምዕ ዓቢ ፖለቲካዊ ደገፍ ዘለዎ መሪሕነት ምዃኑ ውጺእት ናይ ህዝባዊ ግንባር ሒዝዎ ዝጸነሐ ምንዳይ ናይ ሓዋሮ ወይ ዘላቒ ሰላም እዩ።
እዚ ድማ ሕጂ ዘይኮነ ህዝባዊ ግንባር ገና ንእስ ከሎ ኣብ መጀመርያ 1980ታት ኣብ ጀርመን ዝተኻየደ ናይ ሰላም ዘተ፣ ኣብ ናይ ፕረሲደንት ጂሚ ካርተር ዝተኻየደ ናይ ሰላም ዘተ ኣብ መጨረሽታ ሰማንያታት፣ ኣብ ከባቢ ነጽነት ኣብ ለንደን ዝተኻየደ ዘተ ኣመሪካ ናይ መጨረሽታ ፈተን ምጥምዛታት ዝፈተነትሉ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመት ናይ ኩናትን ድፕሎምሳይውን ከበባታት፣ ካብ መትከላቱን ረበሓ ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣእትዩ ኣይፈልጥን ጥራይ ዘይኮን፣ ናይ ካልኦት ረበሓታት ውን ክምንዝዕ ዕድል እንዳሃለዎ ሳዕቤናቱ ፈሊጡ ብናይ ዋጋ ረበሓታት ናይ ካልኦት ተጣሊዑ ኣይፈልጥን። እዚ ስለዝኾነ እዩ ኸኣ ሕጂ ምስ መትከላቱ ላዕለዋይ ኢድ ሒዙ ብዓወት ዝወጽእ ዘሎ። ሳላዚ መትከላዊ ኣካይዳ ኤርትራውያን ኣብ ሶማል ይኺዱ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ይኺዱ፣ ኣብ ሱዳን ይኺዱ፣ ብኽብርን ፍቕርን ዝእንገዱ ሳላ እዚ መትከልን ውዕለትን ኩሉ እንዳጠሎሞም ህዝባዊ ግምባር ጠጠው ስለዝበለ ብጎኖም እዩ።
ኣብ መደምደምታ ናይ ሓባር ራኢን ኩሉ ኣህዛብ ዝረኽቦ ጥቕምታት ናይ ምትሕብባርን ናይ ሞዕባለን እዩ እቲ ዘላቒ ሰልም ዘምጽእን ነቲ ናይ ምስፍሕፋሕን ዘይናትካ ምድላይን ሓሳባት ከጥፍእ ዝኽእል። እዚ ኮይኑ እቲ ሓቂ ኣብዚ ሰናይ ጉርብትና ምስ ጎረባብትና ንቕሓት ናይ ህዝባንን ብፋልይ መናእሰያትናን ኣብ ታሪኽናን ባህልናን ክብርታትናን ምዕቃብን ሃገራዊ ረበሓታትናን ክመጹ ዝኽእሉ ስግኣታት ምርዳእን ኣገዳሲ ሮቛሒ እዩ። ብተወሳኺ ሰናይ ድልየት ንበይኑ እኹል ስለዘይኮነ ንዝኾነ ምስፍሕፋሕ ዝሓስብ ምዕገቲ ዝኸውን ትሕጃ ኣብ ናይ ነዊሕ እዋን ስትራተጂ ሓያል ምዕብሉን እቲ ዝለዓለ ቴክነሎጂ ዝዓጠቀ ምክልኻል ከድልየና እዩ።
Jul 19, 2018Serawr


text:
ኢትዮጵያ ነቲ ብሕ/ሃ ዝተወጠነ MDG-1 ዝባሃል መደብ ምንካይ ድኽነት ስለዘዐወተት ኣፍልጦ ዝህብ ዲፕሎማ ከምዝተሸለመት ትካል መግቢን ሕርሻን (ፋኦ) ገሊፁ።
ፋኦ ወሲኹ 72 ሃገራት ነዚ መደብ’ዚ ምዕዋተንን፣ኣፍልጦ ንምሃብ ኣብ ሮም ዓዲ ጣልያን ዋዕላ ምስላጡን ኣፍሊጡ’ሎ።ዳይረክተር’ቲ ትካል ጆሴ ግራዝያኖ ዳሲልቫ፣ካብ ተስዓታት ጀሚሩ ልዕሊ 216 ሚልዮን ሰባት ብደረጃ ዓለም ካብ ጥምየት ከምዝተናገፉ ገሊፆም።
ወሃቢ-ቃል ምንስቲር ሕርሻ ኣቶ ኣስራት ገ/ፃድቅ፣ኢትዮጵያ ነቲ ሸቶ ዘዕወተት ማእቶት ስለዘደንፈዐት’ዩ ኢሎም፣ንሶም ወሲኾም ” ኣብ 1983 ዓም ይርከብ ዝነበረ መጠን ፍርያት 52 ሚልዮን ኹንታል ነይሩ።ሎሚ እቲ ማእቶት ናብ 270 ሚልዮን ኹንታል በፂሑ’ሎ። ሳላ ዘበናዊ ቴክኖሎጂ፣ምሩፅ ዘርኢን ድኹዕን ከምኡውን ሓረስታይ’ውን ሳላ ኣብ ሰራዊት ልምዓት ዝተወደበ ዝተመዝገበ’ዩ” ኢሎም።
74.8 ሚእታዊ ዝነበረ ሕፅረት መግቢ ክሳብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ዝነበረ እዋን ብፍርቂ ምንካዩ ሓቢሮም።
ኢትዮጵያ መግቢ ካብ ዝበልፀጋ ሃገራት ትቕበሎ ሓገዝ ዘይትቅበለሉ እዋን ክመፅእ ይኽእል’ዩ ማለት ድዮ? ንዝብል ሕቶ ኣቶ ኣስራት ክምልሱ ከለው
‘ሸቶና’ውን ንሱ’ዩ።ካብ ወፃኢ ዝኣቱ ሓገዝ እኽሊ ምቑራፅ።ብመሰረት ዝትግበር ካልኣይ ዘበን መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን፣ኣብ መወዳኣታ’ቲ መደብ፣እቲ ሸቶ ክነዕውቶ ኢና” ኢሎም ይብል ሪፖርት እስክንድር ፍሬው።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ መወዳእታ ሓምለ ኣብ ኢትዮጵያ ዝፍፅምዎ ዑደት ንርክብ ክልቲአን ሃገራት ናብ ካሊእ ብርኪ ከሰርጋግሮ እዩ ኢሉ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ተወልደ ሙሉጌታ ንናይ ወፃኢ ጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ዑደት ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታትን ሃገራትን ዘሎ ርክብ ናብ ካሊእ ደረጃ ዘሰጋግር፣ካሊእ እምነ ኩርናዕ እዩ ኢሎም።
ኣብዚ ዑደት እዚ ዩናይትድ ስቴትስን ኢትዮጵያን ኣብ ጉዳያት ቁጠባዊ ምዕባለ፣ኣብ ምጥንኻር ዴሞክራሲያዊ ትካላትን ጉዳያት ፀጥታን ክዘራረቡ ተስፋ ንገብር ኢሎም።ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ኣዚዩ ፅቡቕ ምሕዝነት ዘለወን ሃገራት እየን ኢሎም ብምውሳኽ።
ዑደት ፕሬዝዳንት ኦባማ ንናይ ክልቲአን ሃገራት ስትራተጂያዊ ምሕዝነት ብዝበለፀ ከደንፍዕ እዩ ኢሎም እቶም ወሃቢ ቃል።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝጉዓዙ ካብ ዝእወጅ ጀሚሩ ዝተፈላለያ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዘተሓሳስብ ምዃኑ ይገልፃ ኣለዋ።ፕሬዝዳንት ኦባማ እዚ ጉዳይ እዚ ንሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከልዕሉሎም ይፅውዓ ኣለዋ።
ኣቶ ተወልደ ናይተን ትካላት ሪኢቶ ንዘሎ ሓቂ ዘንፀባርቕ ኣይኮነን ይብሉ።
ባራክ ኦባማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ምስ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ክዘራረቡ ትፅቢት ይግበር።
ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓደ ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ንኢትዮጵያ ክበፅሕ ባራክ ኦባማ ፈላማይ ፕሬዝዳንት ክኾኑ እዮም።


text:
ክብረ በዓል ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ ብዓቢይ መንፈሳዊ ድምቀት ክኽበር ከሎ መጽሓፈ ገድል ቅድስት ኣርሴማ ብግእዝን ትግርኛን ድማ ተመሪቑ!
ዓመት መጽአ ዝኽበር 29 መስከረም ቅድስት ኣርሴማ ሰማዕትነት ዝተቐበለትሉ ንምዝካር፡ ብስማ ኣብ ዝተሓንፀ ቤተ ክርስቲያን ዓዲ ሓውሻ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጹ ገዳማውያን፡ ሊቃውንት መዘምራን፡ ውሉደ ክህነት ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽብሉ ብዓቢይ መንፈሳዊ ክብሪ ተባዒሉ።
ብዋዜማ ዝጀመረ ስብሐተ እግዚአብሔር፡ ናይ ዕለቱ ስብሐተ ማኅሌት ንበዓለ ዝክረ ልደትን ስደትን ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምኡ’ውን ዝክረ ሰማዕትነት ቅድስት ኣርሴማ ዝገልጽ ምዑዝ ያሬዳዊ ዜማ በጺሑ።
ጸሎተ ቅዳሴ፡ ብዓቢይ ተመስጦ ክሳዕ ሰዓት 9፡00 ቅ.ቀ. ምስ ተሠርዐ፣ ዑደተ ታቦት ተኻዪዱ። ሊቀ ሥዩማን ቀሲስ ኪሮስ ኪዳነ ንኽብሪ ታቦት ዝምልከት ትምህርቲ ክምህሩ ከለዉ ለባስያን ውሉደ ክህነት ብማዕጠንት ዓጂቦም፡ ዘማርያን ሊቃውንት ብጣዕመ ዝማሬ እናሸብሸቡ፡ ውላድ ክህበን ዝመባጽዓ ገድሊ ኃዚለን፡ መንእሰያት ሥዕለ አድኅኖ ኂዞም፡ ኣቦታትን ኣደታትን እናተማህለሉ ታቦት ሠለስተ ሳዕ ዘይሩ ኣብ ዓውደ ምሕረት ቆይሙ።


text:
ኣፍሪቃ ሎሚ’ውን ካብ ኩለን ኣህጉራት ዝተገለለት’ያ ዝበሉ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ፡ ብዛዕባ ዳግመ ተሓድሶ ኣፍሪቃን ቕልጡፍ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት ምዝራብ፡ ቦትኡ ዝሰሓተን ዘይብሱል ዘረባን’ዩ ኢሎም።
ኣብ’ዛ ዝያዳ ዘይርግእቲ ዘይፍትሓዊትን ዘይምዕርይትን ዓለም ንነብር አለና ክብሉ መደረኦም ዝጀመሩ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ፍልልያትና ዓሚቕ’ዃ እንተኾነ፡ መጻኢ ዕድላትና፡ ዝተኣሳሰረ`ዩ፡ ኣብ ሰፊሕ ውቕያኖስ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ጀልባ ተሳፊርና ንርከብ ኣሕዛብ ኢና ኢሎም።
ኣብዛ ናይ ሓባር ዝኾነት ዓለም ዘሎ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ኩላትና ሓላፍነት ኣለና ዝበሉ አቶ ዑስማን፡ እቶም ዝያዳ ሓይልን ሃብትን ዘለዎም ወገናት፡ ዝያዳ ሓላፊነት ከምዝሽኸሙን፡ ሓይሊ ነባርነት ከምዘይብሉን ክነዘኻክሮም ግቡእ’ዩ ድሕሪ ምባል፡ ኣፍሪቃ ሕጂ’ውን ዝያዳ ዝተገለለት ኣህጉር ምዃና መዲሮም።
ሚንስትር ዑስማን ኣብቲ ዝሓለፈ ቐዳም ንመበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ዘስምዕዎ መደረ፡ ንኹነታት ሕቡራት ሃገራት፡ ጸጥታ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ከምኡ’ውን ብዛዕባ ኩነታት ቁጠባን መደባት ትሕተ ቅርጺ ኤርትራን ሒዛቶ ዘላ ኣንፈት’ውን ተዛሪቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ መደረ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንእሰይ ድምጻዊ ተስፋይ መኮነን ኣብ ኢትዮጲያ ብፍላይ “ስኒ ኣጅቦ” እትብል ንህዝባዊ ዜማ ተመስሪቱ ዘሰናደኣ ሙዚቃ ልዑል ተቐባልነት ረኺቡ’ሎ፡፡
ኣብ ትግራይ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ሰለስተ ዓማውቲ ኣብ ምዕባለ ደርፊ ትግርኛ ጽቡቕ ለውጢ ተራእዩ ምንባሩ የዘኻኽር፤ ኮይኑ ግና ኣብዚ ዓመት እዚ ብዘጨንቕ መልክዑ ኣይስማዕን¨ዘሎ ይብል፡፡ እቲ ህዝቢ ድዩ ካባና ዝደለዮ ስኢኑ ዘይሰምዕ ዘሎ ዋላስ ንሕና ዲና ንቲ ህዝቢ ብዝገልጽ ዘይንሰርሕ ዘለና ዝብል የጨንቐኒ እዩ ይብል፡፡
እዚ ፀገም እዚ ኣብ ምፍታሕ መንግስቲ ትኹረት ሂቡ ንከየንቲ ሞያዊ ስልጠናታት ብምሃብ ክሕግዝ ድምጻዊ ተስፋይ ፀዊዑ’ሎ፡፡
“ጽቡቕ ነገር እንተሰሪሕኻ ህዝቢ ብጽቡቕ ይቕበለካ እዩ፤ ነገር ግና እቲ ምቕባል ኦርጅናል ሲዲ ገዚኡ እንተዝቕበለካ እዩ እቲ ንሕና እውን ጽቡቕ ክንሰርሕ ንኽእል” ይብል ድምጻዊ ተስፋይ፡፡
ድምጻዊ ተስፋይ መኮነን ኣብዚ ሐዚ እዋን ግጥምን ዜማን ካብ ባዕሉን ካብ ዝተፈላለዩ ከየንቲ ብምውሳድ ብዝሐሸ ይሰርሕ መልክዑ ካልአይቲ ካሴቱ ይሰርሕ ምህላዉ “ውን ገሊፁ’ሎ፡፡
ሙሉእ ፀብፃብ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ የሊቫረ ሓያል ናይ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ኣሎ። እዚኣተን ትካላት ክራይ ኣባይቲ ኣየን፤
Topbostäder, HSB, Riksbyggen, Hemåt fastigheter, LKAB fastigheter och Focusfastigheter ። ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ምስ ረኸብካ፡ ኣብቲ ትካል ኬድካ ብቕልጡፍ ሪጋ ሓዝ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ የሊቫረ እዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ይዝረባ፤ ሽወደን፡ ሳሚስካ፡ ቶርነዳልፊኒስካን ፊኒስካን። ካብተን በቶም ሓደስቲ መጻእቲ ዚዝረባ ድማ፤ ዳሪ፡ ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ኣምሓርኛ፡ እንግሊዝ፡ ሩስያን ታይላንድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ የሊቫረ እተፈላለየ ናይ ዕረፍቲ መዘናግዒ ዘለዎ ሃብታምን ንጡፍን ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ፡ ከም ንኣብነት፡ ናይ ስፖርትን ሙዚቃን ትያትርን ስነጥበብን ትልሂትን ባህልን ፖለቲካን ማሕበራት። ኣብ የሊቫረ ብዙሓት ኣብያተክርስትያን ኣለዋ፤ ሽወደናዊ ቤትክርስትያን፡ ቨስተለስታዲያን ቤትጸሎት፡ ፐንተኮስ ቤትክርስትያን፡ ናይ ድሕነት ሰራዊት፡ ናይ የሀዋ መሰኻኽር፡ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ኒት ሊቭን። እቲ ዝቐረበ መስጊድ ኣብ ሉለዮ ይርከብ።
ኣብ ማሕበር ንጡፍ ምዃን ደስ ዘብል እዩ፡ ምስ ብዙሓት ተመሳሳሊ ግዳሴ ዘለዎም ሰባት ከኣ ትራኸብ። ብዙሓት ማሕበራት ንህጻናትን መንእሰያትን ዚምልከት ንጥፈታት ኣለወን። ንኣኻ ዚሰማማዕ ማሕበር ክትረክብ እንተ ደሊኻ፡
ነቲ ናይ ምውህሃድ ኣተሓባባሪ ብተለፎን ርኸቦ ወይ ከኣ ናብዚ ኢመይል ግበር፤integration@gallivare.se.
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ የሊቫረ ሰንትሩም ድኳናት፡ ሚግራሹንቨርከት፡ ቤትጽሕፈት መድህን፡ ቤትጽሕፈ ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽ፡ መሐምበስን ቤትንባብን ይርከብ። ኣስታት ሓደ ኪ/መ ካብ የሊቫረ (ICA, COOP ወዘተ.) ኣሎ። ኣውቶቡሳት ካብ የሊቫረ ሰንትሩም ይብገሳ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ የሊቫረ ክንክን ህጻናት ኣሎ። ትሰርሕ ወይ ትመሃር ወይ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ምስ ዚህልወካ ወይ ስራሕ ትደሊ ምስ እትኸውን ንውላድካ ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ከተመዝግቦ ትኽእል ኢኻ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ከመይ ጌርካ መጠየቕታ ከም እተቕርብን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ይርከብ። ብዛዕባ ጌርካ ከም ዚጥየቕ ንኽትፈልጥ ሓገዝ ምስ እትደሊ
ነቲ ናይ ምውህሃድ ኣተሓባባሪ ብተለፎን ርኸቦ ወይ ከኣ ናብዚ ኢመይል
ግበር፤integration@gallivare.se.
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ የሊቫረ ኮምዩን ናይ ትምህርታዊ ዓመት 1-9 ዝኾና ብዙሓት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እቲ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ተክኒክ የተኩር፡ ኩሉ ተመሃራይን መምህርን ከኣ ላፕቶፕ ይጥቀም። ኩሉ ተመሃራይ ድማ ናብ ኮለጅ ዘእትዎ ኮርሳት ኪወስድ ተኽእሎ ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኣስታት 5 ኪ/መ ኣብ ሰሜን የሊቫረ ዚርከብ ማልምበርየት ንሓደስቲ መጻእቲ ዝዓለመ ኮምቩክስ፡ ኤስኤፍኢን ኮለጅን ናይ ማሕበረሰብ ምልላይን ትምህርቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ የሊቫረ፡ ሆስፒታል፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታትን መንእሰያትን ህጻናትን ክሊኒካትን ናይ ህጹጽ ረድኤት መቐበልን ሕክምና ስንን ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ የሊቫረ ናይ በረራን ባቡርን ኣውቶቡስን መራኸቢ መስመራት ኣሎ። ክሳዕ ስቶክሆልም ብነፋሪት 2፡30 ሰዓት ይወስድ። ባቡር ንሉለዮ 2፡30 ሰዓት ይወስድ፡ ንኪሩና ድማ ሓደ ሰዓት። ኣብ መንጎ የሊቫረ ሰንትሩምን ማልምበርየትን መዓልታዊ ናይ ኣውቶቡስ ጕዕዞ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ የሊቫረ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እቲ ኮምዩንን LKAB, Boliden ከምኡውን ናይ ኖርቦተን ወረዳ ቤትምኽርን እዩ። የሊቫረ ብዙሓት ኣብ ተክኒክን ዕደናን ኣገልግሎትን ዘተኮራ ዋኒናት ኣሎዋ።