text:
Söderhamn Nära
ብተደጋጋሚ ዝሕተቱን መልስታቶምን ብዛዕባ ሰደርሃምን ናራ (Söderhamn NÄRA)
ቑጦባ
ሕቶ: ኣነ ኣብ መወዳአታ ናይ ሓምለ ናብ ካልእ ኣድራሻ ቐይረ ስለምንታይ ናይ ነሓሰ ቕብሊት መጺኒ፣
መልሲ: ሓደ ሰብ ኣገልግሎት ምስ ረኸበእዩ ቕብሊት ዝኸፍል ። ስለዚ አዩ ድማ ቕብሊት ናይ ሓምለ ኣብ ነሓሰ ክትከፍል ትሕተት። ኣብ ቕብሊት ውን ሓበሬታ ተጻሒፉ ኣሎ ።
ሕቶ: ናይ መጨረሽታ ዝኽፈለሉ መዓልቲ ፣
መልሲ: ክሳብ እዛ መዓልቲ እዚኣ ጥራይ ናብ ሰደርሃምን ናራ Söderhamn NÄRA ክትከፍል ከም ዘለካ።
ሕቶ: ክፍሊት ክከፍል አንተ ዘይ ኪኢለ አንታይ የጋጥመኒ፣
መልሲ: ክሳብ ናይ መጨረሽታ መዓልቲ ክትከፍሎ አንተ ዘይ ኪኢልካ ኣብ ውሽጢ 10 መዓልቲ ክትከፍሎ ኣለካ ዝብል መተሓሳሰቢ ደብዳበ ይመጻካ። ኣብ ውሽጢ 10 መዓልቲ ዝተዋህበካ ክትከፍል ተዘይ ኪኢልካ ናብ ኢንካሶ (inkasso) ዝተባህለ ትካል ብዝተፈላለየ ኣገባብ ገንዘብካ ወሲዱ ከም ትኸፍል ዝገብር ትመሓላለፍ። ስለዚ ድማ ንኢንካሶን ንሰደርሃምን ናራን ክትከፍል ትግደድ። እዚ ብዘይ ምግባርካ ድማ ካብ ኣገልግሎት ኤለክትሪክን ኢንተርነትን ትሕረም ክሳብ ቕብሊትካ ትኸፍል።
ሕቶ: ብኸመይ ይጥቀመሉ ኣውቶይሮ (autogiro)
መልሲ: ካብ ባንክ ካርድኻ ኣብ ናይ መወዳአታ መዓልቲ ኣብ ግዜኡ ኣውቶማቲክ ይወስድዎ። ኣብ ካርድኻ ገንዘብ ክጸንሕ ግድነት እዩ። ኣብ ባንክ ካርድኻ ገንዘብ አንተ ዘይ ጸኒሑ ናይ 60 ክሮነር መቕጻዕቲ ይመጻካ። ናይ መቕጻዕቲ ክፍሊት ኣብ ናይ ዝስዕብ ወርሒ ቕብሊት ይመጻካ።
ኢንተርነት
ሕቶ: ናይ ሽወደን ታሴራ ወይ መለለይ ቑጽሪ ተዘይ ብለይ ብስመይ ኢንተርነት ክእቱ ይከኣል ዶ፣
መልሲ: ነኖእ, ግድን እቲ ናይ ሽወደን ግላዊ መለለይ ቑጽሪ ምስ ቶም ዳሕረዎት ኣርባዕተ ቑጽሪ ክህልወካ ኣለዎ።
ሕቶ: ውዕል ናይ ኢንተርነት ምስ ሰደርሃምን ናራ ክመልእ ከለኹ ምሳይ ክማልኦ ዘለኒ እንታይ ኣሎ።
መልሲ: ማዓልቱ ዘይ ወደቐ መንነት።
ናይ ገዛ ውዕል ወረቕት, ኣበየናይ ቑጽሪ ገዛ ከም ዘለኻ ንምፍላጥ። እቲ ገዛ ናይ ፋክሰሁልመን እንተ ደኣ ኮኢኑ ኣብ መፍትሕ ገዛኻ ውን ቑጽሪ ገዛኻ ተጻሒፉ ኣሎ። ቕጽሪ ገዛ ዘድልየና ኣበየናይ ገዛ ኢንተርነት ከም ንእቱ ስለ ዝሕግዘና።
ሕቶ: ኣነ ኣብ ዘይ ቕመጠሉ ገዛ ውዕል ኢንተርነት ክገብር ይፍቐደኒ ዶ፣
መልሲ: ነኖእ, ኣብቲ ናይ ውዕል ስምምዕ ዝገበርካሉ ገዛ ጥራይ አዩ ዝፍቐደካ።
ሕቶ: መስመር ኢንተርነት ብዘይ ገመድ ዋይፋይ(WiFi) ብኸመይ ይረክብ።
መልሲ: ዋይፋይ (WiFi) ንምጥቓም ባዕልኻ ራውተር(router) ዝበሃል መሳርሒ ክትገዝእ ኣለካ። ኣብ ከም ቲቪ ዝሽየጠሉ ቦታ(እንዳ ኤለክትሮኒክ) ድማ ይርከብ።
ሕቶ: ስለምንታይ ከ ምስራሕ ይኣቢ።
መልሲ: እዚ ዝተፈላለየ ምኽንያት ክህልዎ ይኽእል።
1. ቕብሊት ዝተገልገልካሉ ተዘይ ከፊልካ መስመር ኣገልግሎት ኣይወሃበካን።
2. ጉድለት ናይ ላብቶብካ ወይ ራውተርካ ክኸውን ይኽእል እዩ።
3. ናይ መስመር ብልሽት ኣብ ሰደርሃምን ናራ ክከውን ውን ይኽእል እዩ። ስለዚ በዚ ቑጽሪ ደዊልኩም ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ቴለ. 0270-199 99.
ሕቶ: ኣየናይ ኢንተርነት ኣቦኖማንግ ኣነ ክመርጽ ይክእል
መልሲ: ሶደርሃም ናራ ኣለዎም ሰለስተ ኣማራጺ ዝተተሓሓዘን ኣበየናይ ከም ተደሊ እቲ ምክንያት ኣበይ ከም ትቅመጥ እዩ.ኢንተርነት ብመንገዲ kabel Tv och fiber-LAN ምጥላብ ንናይ ገዛካን ንዘይንቀሳቀስ ንበረትን ተተሓሓዘ ናብ ሶደርሃም ናራ ናይ ከተማ Network,እንድሕር ዘይብልካ ዋላ ሓደ ዘይተተሓሓዘ ትክእል ኢካ ክትቅርብ ብመገዲ ADSL መደብ ገመድ ናይ ኤሌትሪክ ምዝርጋሕ ኣብ መንደቅ፣
ምትሕሓዝ ብመንገዲ kabel-Tv –modem ከም ምጥቃም kabel Tv ኢንተርነት ናብ internetkommunikation ክትመርጽ ትክእል ካብዚ ንብረት 0,5MB 8 MB ,30 MB , መዓስ ኢካ ብክታም ክትሕብር ናትካ abonnemang ክመጸካ ናይ ሓደ ግዜ ዋጋ 400 kronor ናይ ኢንተርነት፣ ክትከፍሎ ተክእል ኢካ ብካርዲ ኣብቲ ናትና reception ወይ ኣብ ቲ ዋጋ ናትካ ፋክቱር ካልኣይ ገጽ፣ ውዕል ግዜ 1 ወርሓዊ ካላንደር
ጥቃ LAN-መራከቢ ኣይትደልን ደካ ኢንተርነት ንከነተሓሕዘልካ ፣ነቲ መራከቢ ክንገብሮ ቀጥታ ምስ ሓደ nätverkskabel ኣብ ናይ ኮምፒተር መስመር፣ክትመርጽ ትክእል ካብዚ ንብረት 0,5 0,5MB 10,10 MB 30,10 MB.100,10MB och 100,100MB.
ዋላ ሓደ ናይ መራከቢ ክፍሊት ዋጋ፣ውዕል ግዜ 1 ወርሓዊ ካላንደር፣
ጥቃ ADSL መራከቢ ምምጻእ ሓደ ናይ መጀመርያ ዋጋ 1295 kronor ፣ናይ ኢንተርነት ዋጋ እትው ፣
ግዜ 12 ኣዋርሕ ድሕሪኡ 1 ወርሓዊ ካላንደርን ውዕል ግዜን፣ከተጋጣጥሞ ን ኣቦኖማን ትክእል ክትወስድ ካብ 7-10 መዓልታት፣ብመገዲ ተሌፎን ዓሚል ትከውን እንድሕር ክትሓሓዝ ኮይኑ ቦታ ክሕዝ ምክንያቱ ኣገዳሲ እዩ ንስካ ተሌፎን ክትምልስ፣ እቲ ስምምዕ ክመጸካ የክእልዩ ብ ሓደ dolt ቁጽሪ፣
ኤሌክትሪክ
ሕቶ: ስለምንታይ ኣብ ወርሒ ክልተ ቕብሊት ናይ ኤለክትሪክ ይመጻኒ።
(ሓደ ካብ ሰደርሃምን ናራ ካልኣይ ከኣ ካብ ያቭለ ኤነርጂ)
መልሲ: እቲ ብሰደርሃምን ናራ ዝውነን ኩሉ ሰብ ዝኸፍሎ ውሱን ዋጋ ዘለዎ እዩ።
መስመር ኤለክትሪክ ካብ መመንጨዊ ንቑጣ ናብ ገዛኻ ይውሕዝ (ቕብሊት ካብ ሰደርሃምን ናራ ይመጽእ).
ክፍሊት ናይ ኤለክትሪክ ካብቲ ኣብ ወርሒ ዝህለኽካዮ ጸዓት እዩ ዝኽፈል።
ቕብሊት ኤለክትሪክ ካብ በዓል መዚ ኤለትሪክ ሰደርሃምን ናራ ወይ ካብ ካልኦት ወነንቲ መዚ ኤለክትሪክ ውን ክመጽእ ይኽእል አዩ።
ሕቶ: ካብ በዓል መዚ ኤለክትሪክ ብዛዕባ ውዕል ክራይ ጸዓት ዝምላአ ፎርም ደብዳበ መጺኒ። ግድን ድዩ ክመልኦ ሀለኒ።
መልሲ: ነኖእ, ግን ሓደ ክትመርጽ እንተዘይ ኪኢልካ ባዕልና ከም ንመርጸልካ ክትፈልጥ ኣለካ።
አቲ ባዕልኻ ትመርጾ ሃልኪ ኣብቲ ፎርም ዘሎ ምርጫ ዝኸበረ ምኻኑ ክትፈልጥ ኣለካ።
ንዝኣተኻዮ ውዕል ናይ 1, 2 ወይ 3 ዓመት ንምቕያር ክትፈርሕ የብልካን።
ገዛ ክትቕይር ምስ ትደሊ ነቲ ውዕል ንምስራዝ ክትሕብር ኣለካ።
ምቅያር
ሕቶ: እንድሕር ናይ ግድን ክትቅይር ኮይንካ እንታይ ክገበር ኣለኒ
መልሲ: ንስካ ናይ ግድን ከትስምዓና ን ሶደርሃም ናራ እንድሕር ንስካ ናብ ካልእ ገዛ ትቅየር ኮንካ፣ኣይፈለጥናን ንሕና ከም ዝቀየርካን
ዝክፈል ገንዘብ ናይ ኤሌትሪክ ,ገመድ m,m ከምኡ ውን ናይ ቀደም ኣድራሻካ ፣ከም ትቅይር ምምልካት ኣብ hemsida ክትገብሮ
ቀሊል እዩ፣እንተዘይ ኮይኑ ትድውል ናብ ናይ ዓሚል ሰርቢስ ወይ ናባና መጺካ ክትረኦ ኣብ Stabbläggaregatan 11,
ክትቅይር ምስ ቀረብካ ብዛዕባ ናይ ክራይ ገዛ ኩንትራት uppsägningstid,
ሕሰብ ክትመልሶ እቲ ሓድሽ ናትካ ፋክቱር ኣድራሻ እንተዘይ ኮይኑ ኣይመጸካን እዩ ከም ዝቀየርካ ፋክቱር ካብኡ እቲ ምክንያት ክከውን ይክእልዩ ዘየድሊ ተወሳኪ ዝክፈል ንዓካ ከም ዓሚል።
ጌጋ ምምልካት
ሕቶ: ኣነ እንድሕር ጸገም ረኪበ ናይ መውዓይ፣ማይ፣ናይ Tv ገመድ ወይ ኢንተርነት።
መልሲ: ጸገም እንድሕር ኣሎ ናትካ ኣካራይ ከም ዘገድስ መውዓይ ፣ማይ ናይ TV ገመድ፣ምርካብ ምስ ኣካረይቲ, ብዛዕባ ኢንተርነት ዝምልከት፣ደውሉንና በዚ ተሌፎን 0270-199 99።
ተወሳኺ ሌንካር


c: text/html

text:
ናይ ከተማ ቦታ ብሊዝ ንምሓዝ ዝወፀ ኣዋጅ ንሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝጠሓሰን ንዜጋታት ንምቁፅፃር ዝዓለመን እዩ ክብሉ ኣባላት ኣመራርሓ መድረኽ ኣፍሊጦም።መንግስቲ ብወገኑ እቲ ኣዋጅ ዝተሓተ ኣታዊ ንዘለዎም ዜጋታትን ንልምዓታዊ ሰብሃብትን ዝጠቅም እዩ ክብል ይከራኸር።
ኣባላት ኣመራርሓ መድረኽ ነዚ ዘፍለጡ ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሓድነት መድረኽ ብቕድሚ ትማሊ ኣብዘዳለዎ ህዝባዊ ምይይጥ እዩ።
ኣቦ መንበር ዓረና ትግራይን ኣባል ኣመራርሓ መድረኽን ኣቶ ገብሩ ኣስራት ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብዝተመስረተሎም ሓሙሽተ መትከላት ውሽጢ እቲ ኣዋጅ ንኣርባዕቲኦም መትከላት ዝጠሓሰን ንዜጋታት ንምቁፅፃር ዝዓለመን እዩ ኢሎም።
ልኡላውነቶም ህዝቢ ዝግለፅ ብመሰረት እዚ ሕገ መንግስቲ እዚ ብዝመርፅዎም ተወከልትን ብቐጥታ ብዝገብርዎ ተሳትፎን እዩ በሉሥሞ ኣቶ ገብሩ ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ።’’እዚ ሕጊ እዚ ክወፅእ ከሎ ግን እዞም ክልተ ነገራት ኣይተማልኡን።ህዝቢ ኢትዮጵያ ብቐጥታ ኣይተሳተፈሉን።’'
በምሰረት እቲ ሕገ መንግስቲ ዝኾነ ይኹን ሕጊ፡ልማዳዊ ኣሰራርሓ ከምኡ’ውን ዝኾነ ይኹን ውሳነ ብዓል ስልጣን ወይ ናይ መንግስቲ ኣካል ምስ ሕገ መንግስቲ ዝፃረር እንተኾይኑ ተፈፃምነት የብሉን ከምዝብልን እዚ ሓዱሽ ናይ ከተማ ቦታ ብሊዝ ንምሓዝ ዝወፀ ኣዋጅ ግን ንልዕልነት ሕገ መንግስቲ’ውን ዝፃረር እዩ ይብሉ ኣቶ ገብሩ ኣስራት።
ብመሰረት እቲ ኣዋጅ ኣብ ነባር ትሕዝቶ መሬት ዝሰፈረ ንብረት ብዓል ዋናነት ብዘይካ ውርሲ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ናብ ካሊእ ሰብ እንድሕር ተመሓላሊፉ እቲ ንብረት ዝተመሓላለፈሉ ሰብ ናይቲ ቦታ ወናኒ ክኸውን ዝኽእል ብመሰረት ናይ ሊዝ ሕጊ እዩ ከምዝብል ኣቶ ገብሩ ይገልፁ።
ካሊእ ኣባል ኣመራርሓ መድረኽን ምኽትል፡ኣቦመንበር ፓርቲ ሓድነትን ብሕታዊ ኣባል ፓርላማን ዝኾኑ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ብወገኖም መንግስቲ ካብ ዝሃቦ ስልጣን እናወፀ ናይ ንብረት ምፍራይ መሰል እናጠሓሰ እዩ ይብሉ።
መንግስቲ ግን መድረኽ ይኹን ካልኦት ተቓወምቲ ውድባት ኣብዚ ኣዋጅ እዚ ንዝህቡዎም ሪኢቶታት ኣይቕበልን።ብሰበስልጣን መንግስቲ ብተደጋጋሚ ከምዝተገለፀ እቲ ኣዋጅ ዝተሓተ ኣታዊ ንዘለዎም ዜጋታትን ንልምዓታዊ ሰብ ሃፍትን ዝጠቅም ኣዋጅ እዩ ይብሉ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኵለንተናዊ ናይ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ብምኽንያት ዕለት 9 ሓምለ ሰንበት መዓልቲ ማያት ባሕሪ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ንባሕረይናታትን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ንዝመሓደሩን ክፍሊ ሕብረተሰብ መንፈሳዊ ሓልዮ ንምቕራብ ናብ ወደባት ምእታው ኰነ ናብ መራኽብ ንምድያብ ብቐረባ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ንኸቕርቡ ሽግር ከምዘጋጥሞም ሓቢሩን፡ ኣብ ልዕሊ ማያት ባሕሪ ዝፍጸም ግብረ ብከላ ንምንካይ ዝግበር ጻዕሪ ውሑስ ክኸውን ናይ ኩሉ ድጋፍ ኣገዳሲ ምዃኑ የተሓሳስብ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 8 ሐምለ 2018 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር፡ ሰንበት መዓልቲ ማያት ባሕርን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩን ምዃኑ ዘኪሮም፡ ሓልዮ ባሕረይናታት ኰነ ብሃቲ ማያት ዝመሓደሩ ሰራሕተይናታትን ክረጋገጽን፡ ብካለ ማያት ባሕሪ ክውገድን ዝዓዩ ዘጓንፎም ጽንኩር ኩነት ኣቃልቦ ክግበረሉን ብቑዕ መልሲ እውን ክወሃቦ የተሓሳስቡ።
ካብ ስድራ ቤቶም ርሒቖም ዝነብሩ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝግመቱ ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩን ባሕረይናታትን ከምዘለዉ
ሰንበት መዓልቲ ማያት ማሕሪ ምኽንያት ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ሓልዮ ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፐተር ኮድዎ ኣፒያ ቱርክሶን ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፥ ካብ ጠቕላላ ብማያት ባሕርን ባሕረይናነትን ካብ ዝመሓደሩ እቶም 1 ሚሊዮን ክልተ ሚእቲ ሺሕ ዝግመቱ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰዓብቲ ንኣዋርሕ ኣብ ማያት ባሕሪ ካብ ስድራ ቤቶም ርሒቖም ሕይወቶም ኣብ መራኽብ ዘሕልፉን፡ ኣብ ናይ ስድራ ቤቶም ኩነት ክሳተፉ ዘይክእሉን ኣብ ሓጐስን ሓዘንን ቀረባ ምዃን ዘይክእሉ ምዃኖም ይሕብሩ።
ብዙሕ መስዋዕትነት ዝሓትት ዕዮ
ብሃብቲ ማያት ዝመሓደሩን ባሕረይናታትን ኣብ ናይ ዓለም ሓቆፍ ኤኮኖሚ ስለ ዘበርክትዎ ኣስተዋጽኦ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣመስጊኖም፡ ናይቶም ባሕረይናታትን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩ ዜጋታት ዕዮ ልዑል መስዋዕትነት ዝሓትት ምዃኑ እውን ጠቒሶም፡ ነዚ ግምት ብምሃብ ምስቲ ዝኸፍልዎ መስዋዕትነት ዝመዓራረይ መንፈሳውን ሰብኣውን ድጋፍን ሓልዮትን የድልዮም ይብሉ።
ካህናት ንመንፈሳዊ ኣገልግሎ ናብ መራኽብ ንኽድይቡ ዘኽእል ፍቓድ ብምርካብ ዘጋጥሞም ጸገም
ብዙሓት መራኽብ ኣብ ዝተፈላለዩ ወደባት ንምርጋፍን ንምጽዓንን ኣብ ዘለወን ሓጺር ጊዜ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዝህቡ ካህናት ናብተን መራኽብ ደይቦም ንባሕረይናታትን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ንዝመሓደሩ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ንኸቕርቡ ፍቓድ ዘይወሃቦም ከምዝዀነን፡ ኣብ ሕይወት ባሕረይና ዝንበር ጽምዋን ብሕትውናን መንፈሳውን ሰብኣውን ድጋፍ ዘድልዮ ሕይወት እዩ፡ ባሕረይናታት ካብ ወደብ ወጺኦም ከዕርፉ ድዩ ምስ ሕዝቢ ክራኸቡን ብዙሕ ዕድል ዘይረኽቡ እያቶም፡ ስለዚህ ካህናትን ካልኦት ወለንተይናታት ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ባሕረይናታት ዘገልግሉት ምእመናን እውን ናብ መራኽብ ክድይቡን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ንኸቕርቡ ብዙሕ ዕድል ዘይረኽቡ ወይ ፍቓድ እውን ዘይወሃቦም ኰይኖም ከምዝርከቡ ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ኣብ መልእኽቶም ይሕብሩ።
ዓመጽን ጭውያን
ብዙሓት መራኽብ ኣብ ጉዕዞ ባሕሪ ዘጋጥመን ዓመጽን ጭውያን ከምኡ እውን ዝፍጸም ዘይሕጋዊ ግፋ ዓሳን፡ ኣብ ልዕሊ ናይ ብዙሓት ድኻታት ሃገራት ማያት ባሕሪ ዝፍጸም ዘይሕጋዊ ግፋ ዓሳን ዝርፍያ ሃብቲ ባሕርን ግብረ ብካለን እቶም ዘይሕጋዊ ተግባር ዝፍጽሙ ኣብ ልዕሊ ተጓዕዝያን መራኽብን ኣብቶም ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩ ዜጋታት መነባብሮን ስግኣት ምዃኖምን ብፁዕነቶም ገሊጾም፡ መንግስታት ናይ ባሕረይናታትን ናይቶም ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ኤኮኖሚ ዝመሓደሩ ዜጋታት ሕይወት ንምክልኻል ዘኽእል ሕግን ሓለዋ ጸጥታን ደሕንነት ኣብ ግብሪ ከውዕሉ ጻውዒት የቕርቡ።
ካብ 2012 ዓ.ም. ክሳብ 2017 ዓ.ም. ልዕሊ 1,300 ዝግመታ መራኽብ ምስ ባሕረይናታተን ኣብ ዝተፈላለዩ ወደባት ከምእተሓደጋን ባሕረይናታት ብዘይ ምንም ዓይነት ውሕስነትን መንቀሳቐስን ከምእተረስዑን ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ጠቒሶም፡ ነዚ ኹሉ ግምት ብምሃብ፥
ኮዀብ ማያት ባሕሪ ኣብ ሓልዮት ባሕረይናታን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ንዝመሓደሩን
ኣብ መላእ ዓለም ወደባትን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ንዝመሓደሩ ክፍሊ ሕብረተሰብ መንፈሳውን ንዋታውን ድጋፍ ንዘቕርቡ ኮዀብ ማያት ባሕሪ ናይ እተሰምየ ግብረ ሰናይ ኣባላት ምስጋናኦም ኣቕሪቦም፡ ባሕረይናታት ድዮም እቶም ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩ ዜጋታት ኣብ ዘጋጥሞም ጸገም መንግስቲ ቀረባ ኰይኑ ኣብ ስእነት ስራሕ ይዅን ካልእ ተወራራሲ ጸገም እውን ምዝ ዘጋንፎም ግብኡ ሰብኣዊ ሓገዝ ከቕርብ የተሓሳስቡ።
ኣብ ልዕሊ ማያት ባሕርን ውቅያኖስን ዘጋጥም ምህዳራዊ ማሕታ
ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ዛዕባ ክንክን ዘፍጥረት ዘማእከለ ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ ተወኪሶም፡ ኣብ ልዕሊ ውቅያኖስን ማያት ባሕርን ዝፍጸም ግብረ ብካለ ንማያትን ንሃብቲ ማያትን ሂወታውያን ማያትን ንሓደጋ ካብ ምቅላዕ ሓሊፉ ብሃብቲ ማያት ንዝመሓደሩ ዜጋታት እውን ዓቢይ ጸገም ዘስዕብ እውን እዩ፡ ስለዚህ ዓለም ሓቆፍ ባሕረይናታትን ሃብቲ ማያት ባሕሪ ሓልዮ ውድብ፥ ኣብ ልዕሊ ውቅያኖስ ማያት ባሕርን ዝፍጸም ብካለ ክቆጻጸርን ጥዕና ውቅያኖስን ማያት ባሕርን ንምክንኻን ሕዝቢ ከነቓቕሕን ኣብዚ መዳይ ኩሉ ዜጋ ሓላፍነት ክስምዖ ስነ ምግባራዊ ሕንጸት ክሰፍሕ ሓደራ ቢሎም፡ ቅድስተ ማርያም ኮዀብ ባሕሪ ንባሕረይናታትን ብሃብቲ ማያት ባሕርን ዝመሓድሩ ዓቂብኪ ናብ ውሑስ ወደብ ክትመርሒ ንምሕጸነኪ” ብዝብል ጸሎት ዝመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዛዚሞም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኢራናውያን ዲፕሎማሰኛታት ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ክወጹ ኣዘዛ
Radio Erena: 03 September, 2014
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ዲፕሎማሰኛታት ኢራን ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ክወጹ ኣዘዙ።
መንግስቲ ሱዳን ንባህላዊ ማእከላት ኢራን ኣብ ርእሲ ምዕጻዉ ብሃንደበት ንብሙሉኦም ዲፕሎማሰኛታት ካብ ሃገሩ ዝሰጎሉ ዘሎ ምኽንያት ዛጊት ኣይተነጸረን።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ዮሱፍ ኣል ኮርድፋኒ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኣብ ሱዳን ዝጸንሓ ባህላዊ ማእከላት ንኣእምሮኣዊን ማሕበራውን ርግኣት ሱዳን ክዘርጋ ከምዝጸንሓ ወቒሱ።
25 ወትሃደራት ዝጸዓነት ሄሊኮፕተር ኣመሪካ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ወዲቃ
Radio Erena: 03 September, 2014
25 ወትሃደራት ጽዒና ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትበርር ዝነበረ ወትሃደራዊ ሄሊኮፕተር ኣመሪካ ወዲቃ።
እታ 17 ሰራዊት ባሕርያን ሸሞንተ ባሕረኛታትን ጽዒና ኣብ ገማግም ባሕሪ ጅቡቲ ዝወደቐት ሄሊክፕተር፣ እትበረሉ ዝነበረት ተልእኾ ኣይተነጸረን።
ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ብዝሃቦ መግለጺ ግና፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ጅቡቲ ኣብ ልምምድ ዝነበሩ ኣባላት ሰራዊት ኣመሪካ፣ ኣብ ክሊ ማያት ወሽመጥ ዓደን መልህቓ ኣውሪዳ ናብ ዘላ ዓባይ ናይ ኵናት መርከብ ኣብ ዝምለስሉ ዝነበረ እዋን እቲ ሓደጋ ከምዘጋጠመ’ዩ ዝጠቕስ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ፣ ብዛዕባ ናይል ንምዝርራብ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምርሕ ምዃኑ ተገሊጹ
Radio Erena: 03 September, 2014
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን፣ ብጉዳይ ናይል ዝተጎሃሃረ ዲፕሎማስያዊ ቁርቁስ ብማዕከናት ዜና ግብጺ ሓደ ካብ ዝዓበየ ዛዕባታቱ ኮይሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሳሚ ሹክሪ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምርሕ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ጀርመን፣ ፈረንሳን ኢጣልያን ዑደት ከካይድ ዝቀነየ ሚኒስተር ሹክሪ፣ ድሕሪ’ዚ ናይ ኤውሮጳ ዑደቱ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምርሕ ትጽቢት ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ግብጺ ይሕብራ።
ኣልኣሕራም ድማ እቲ ሚኒስተር ጽባሕ ሓሙስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣቱ ገሊጻ።
ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ 100 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልብ ጥሒላ
Radio Erena: 02 September, 2014
ኣብ ገማግም ባሕሪ፣ ሊብያ ኣስታት 100 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልባ ብሰንበት 31 ነሓሰ ከምዝጠሓለተ ገማግም ሓለዋ ባሕሪ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እታ ጃልባ፣ 50 ኪሎሜተር ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ድሕሪ ምጉዓዛ፣ ከምዝጠሓለት ዝሓበረ ኣፈኛ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዓብደለጢፍ መሓመድ፣ ስብርባር ኣካላት ናይታ ካብ ፕላስቲክ ዝተሰርሐት ጅልባ ክርከብ እንከሎ፣ እቶም ኣብታ ጃልባ ዝነበሩ ኣስታት 100 ስደተኛታት ግና ዛጊት ሃለዋቶም ከምዘይተፈልጠ ኣመልኪቱ።
ኣብ “ኣህጉራዊ ዙር ቅድድም ብሽክለታ ሪዮ” መትከል ኢዮብ ጻዕዳ ማልያ ወኒኑ
Radio Erena: 01 September, 2014
ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ መትከል ኢዮብ ካብ 26 ክሳብ 31 ነሓሰ ኣብ ብራዚል ክካየድ ኣብ ዝቐነየ “ኣህጉራዊ ዙር ቅድድም ብሽክለታ ሪዮ” ተሸላሚ ጻዕዳ ማልያ ኮይኑ።
መትከል ጻዕዳ ማልያ ክውንን ዝኸኣለ’ ንብሉጽ መንእሰይ ኣብ ዝካየድ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ውድድር፡ ንመወዳድርቱ ብልዕሊ 18 ደቓይቕ ብምቕዳም እዩ።
ኣህጉራዊ ውድድር ዙር ሪዮ 6 መድረኻት ዝነበሮን፡ ኣስታት ሓደ ሽሕ ኪሎ ሜትር ርሕቐት ድማ፡ ዝሸፈንን እዩ ነይሩ።


text:
ግጥሚ ብብርኪ ዓለም እናተኸበረ እዩ።
12/07/2010 ዓለምለኸ መዓልቲ ግጥሚ ብተበግሶ ትካል ትምህርቲ፣ ሳይነስን ባህልን ሕቡራት መንግስታት\UNESCO\ ሕዳር 1999 ዓ.ም ብብርኪ ዓለም ክኸበር ወሲኑ።
በዚ መሰረት 21 መጋቢት ከም ኣቐፃፅራ ፈረንጂ ኣብ ኣሜሪካ እናተኸበረ ይርከብ።ሎሚ ዘበን 2018 ዓ.ም እውን ሎምዓንቲ 21 መጋቢት ከምቲ ለሙድ ኣብ ኣሜሪካ አናተኸበረ እዩ።
መዓልቲ ግጥሚ ብብርኪ ለዓለም ክኸበር ዝተወሰነሉ ቀንዲ ምኸንያት ንምንባብ፣ምፅሓፍ ምሕታምን ብዛዕባ ግጥሚ ምምሃርን ንምትብባዕ ብምሕላን እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ እውን ብስነ ግጥሚ ኣቢልካ ካብ ቁሸትካ ክሳብ ዓለምለኸ ዛዕባታት ክድህሰሱ፣ ብመጠን ኣንኣሽቲ ዝኾኑ ግጥምታት ክሕተሙ፣ ግጥሚ ባህላዊ ነገራት እውን ክድህስስ ንምጥንኻር፣ ኣብ ሞንጎ ግጥምን ካልኦት ዓይነት መግለፂ ሓሳብን ንምስጣም መበገሲ ተገይሩን ነዚ ምንቅስቓስ ኣፍልጦ ንምሃብን ቀንዲ ዕላማ ምኽባር አዛ ዐለት እዩ።
ፈላመይቲ ዓለምለኸ መዓልቲ ግጥሚ 21 መጋቢት 2000 ዓ.ም እዩ ተጀሚሩ።
መዓልቲ ግጥሚ ዓለም ብደረጃ ዩኔስኮ ደኣ መጋቢት 21 ክኸበር ይወሰን እምበር በቢሃገሩ ኣብ ዝተፈላለዩ መዓልትታትን ኣዋርሕን ከም ዝኸበር ይግለፅ።
ኣብ ወረሒ ጥቅምቲን ሕዳርን ሓንቲ መዓልቲ መሪፀን ዘኸብራ ሃገራት ከም ዘላዋ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይጥቁም።
ንኣብነት እንግሊዝ ኣብ ፈላመይቲ ሓሙስ ወርሒ ጥቅምቲ ከም ተኸብር የዘኻኽር ኣብ ዊኪፒድያ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ።
እዚ ሓበሬታ ዝማእረረናሎም ድረገፃት ታይምኤንድዴት ዶት ኮም (ማሙዬ ነጋሽ@ድወት)


text:
ብሉጽ ዓለም ዝኣመተ ሕልሚ! ንምሕላም ኣይትፍራሕ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 20 መስከረም 2017 ዓ.ም. ከምቲ ልሙድ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ በሸሓት ንዝቝጸሩ ምእመናን ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ቅዱስ ኣቦና ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን፡ ሓደርኩም ቢሎም ሰላምታ ብምቕራብ ነቲ ኣብ ክርስቲያናዊ ተስፋ ኣማእኪሎም ዝጀመርዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ብምቕጻል ናይ ሎሚ (ዕለት 20 መስከረም 2017 ዓ.ም.) ትምህርተ ክርስቶስ ሕንጸት ኣብ ተስፋ ዝብል ኣርእስቲ ዝገበረ ኰይኑ፡ ብሓሻዊ ኣዘራርባ ዘኰነስ ብቐጥታ ንነፍሲ ወከፍና ዝምልከት ኰይኑ ንስኻ/ንስኺ ዝብል ክንዲ ስም ወይ ከኣ ተውላጠ ስብ ብምጥቃት ዘቕርብዎ ምዃኑ ምስ ገለጹ፡
ነቲ ኣብ ሕይወት ዘጋጥም ጋህሚ ለሽ ከየብለካ ንበር ኣፍቅር ሕለም እመን! እንተተጋገኻ ኣብ ጌጋ የዕርፍ ከይበልካ ተንስእ! ዝብል ልክዕ ከም ሓደ መምህር ወይ ከኣ ከም ሓደ ኣቦ ንውላዱ ንሓደ መንእሰይ ዝብሎ ንዝዀነ ክመሃርን ክሕነጽን ንዝደሊ ሰብ ዘቕርቦ ምኽሪ ኣምሪሖም፥ ኣመታዊ ምዕዶ ይዝርዝሩ፥ በቐዳምነት ድማ ንኣሉታውያን ሓሳባት ዕድል ዘምሃብ፡ ስለምታይ ጸላኢ ኣብ ውሻጠ እምበር ኣብ ግዳም ኣይኰነን ዝብል ምዕዳን ለጊሶም፡ ዓለም እቲ ቀዳማይ እግዚኣብሔር ዝኸወኖ ዘደንቕ ተኣምር ኣዩ። ወትሩ ድማ እምነትን ተስፋን ሓቢሮም ንቕድሚት ከምርሑ ስለ ዝገበረ ተስፋ ምግባር ድማ ነዛእ ርእሱ ተኣምር እውን እዩ። ኣብ ጠርዚ ወይ ከኣ ኣብ ፍጻሜ ህላዌ (ምድራዊ ሕይወት) ምሽማሸ (ዕንወት) ኣይኰነን ዝጽበየካ። ስለምታይ እግዚኣብሔር ዘየደናግር እዩ። ኣብ ልብኻ ተስፋ ዘንበረ እንተድኣ ኰይኑ ነቲ ኣባኻ ዘንበሮ ብኑባሬ ዝተዓደልካዮ ተስፋ ፈጺሙ ኣይፍሽልን እዩ። ስለዚህ እቲ ከም ዕንባባ ንኽንዕንብብ ኣብ ዝፈጠረና እግዚኣብሔር ምእምና የድሊ።
ሕጽር ብዘበ ኣገላልጻ “ተስፋ ኣይትቝረጽ፡ ኣብ ዝዀነ ቦታ ሃልው ኣብ ዝዀነ ይኹን ቦታ ንበር ወትሩ ሕነጽ! ኣብ ባይታ እንተለኻ ሓፍ በል ተንስእ ንቕድሚት ድማ ሰጉም እንክብሉ ሓሳቦም ብምቕራብ፥ ኣብ ዝወደቕካሉ ዘይምትራፍ፡ ተስእ እንክብሉ ምዒዶም፡ ተንሲእካ ደው ንኽትብል መታን ንኽትድገፍ ገዛእ ርእስኻ ፍቐድ፡ ኣብ ሮማዕታ እንተለኻ ተንስእ ሰጉም። ምስልካይ ዘልመሶ እንተድኣ ኰይንካ ብግብረ ሰናይ ነቲ ስልክይና ገስጾ! ባዶነት ዝስምዓካ ወይ ከኣ ግብረ ገብ ምስ ዝዓርብ ዝተኣታተወካ ስሉብነት ክስምዓካ እንከሎ ከም ብሓድሽ እቲ ባዶነትካ ክተኻኸልን ምሉእ ክኸውን ንመንፈስ ቅዱስ ጸልይ፡ ናይቲ ጽልእን ምግምማዕን ዝዘርእ ድምጺ ኣይትስማዕ፡ ኣብ መንጐ ኣሕዛብ መጋበርያ ሰላም ኩን ገቢረ ሰላም ኩን እንክብሉ ይምዕዱ። ኣብ ምግራጫውን ምንጽጻርን ትዕግስቲ ይሃልኻ! ስለምታይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ፍንጫል ሓቂ (ኣሰር ሓቂ) ዝተዓቀቦን ዝተነብሮን እዩ።
ሰብ ኣፍቅር! ሓደ ብሓደ ኣፍቅር፡ እዚ ማለት ካኣ ስሩዕ ይኹን ዝተሓላለኸን ብዙሕ ሓደጋ ዝተጓነፎ እውን ይኹን ናይ ነፍሲ ወከፍ ስጉምቲ ኣኽብር። ነፍሲ ወከፍና ናይ ገዛእ ርእስና ተመክሮ ውጽኢት ዝጽሕፎ ታሪኽ ዘሎና ሰባት ኢና። ነፍሲ ወከፍና ዘዘንትዎ ናይ ገዛእ ርእሱ ታሪኽ በዓል ቤት እዩ። ነፍሲ ወከፍ ዝውለድ ሕጻን ቃል ዝተኣትወ ሕይወት እዩ። ስለዚህ ህላዌነት ሕይወት ብናትካ ሕላዌ ኣይድምደምን። ወለዶ ብውላድ ይትካእ።
“ኣምት፡ ሕለም! ንምሕላም ኣይትፍራሕ፡ ሕለም! ብሉጽ ዓለም ሕለም፡ ፍትሕን ሰላን ፍቕርን ዝዓሰሎ ብሉጽ ዓለም ሕለም። እንነብረሉ ዓለም ብሓቂ ንቕድሚት ዘብሎን ዘንቀሳቕሶን ሽሕኳ ባጫን ላግጽን ዘኸበቦም ክነሶም ተስፋ ከይቆረጹ ውትሩ ሰናይ ዓለም ሕልሞምን ሰናይ ድላዮምን እዩ ኣሞ ምስጋና ንኣኣቶም።
ሓሳብያውያንን መሓዛውያንን ሰብ ምናባውያን ንዘርኢ ሰብ ዓበይቲ ናይ ስነ ምርምርን ዕደ ጥበብን ተበጽሖታት ለጊሶም እዮም። ውቅያኖስ (ኣውክያኖስን) ዝሰንጠቑን ማንም ዘይረገጾ መሬት ረጊጾም ዘቛረጹን ተስፋ ዝዘርኡን ጊልያነት ዝሰዓሩን ስቓይ ካልኦት ክውገድ ዝገበሩን ኣብዛ እንነብረላ መሬት ናይ ብዙሓት ናይ ሕይወት ኩነት ክመሓየሽን ብሉጽን ንክኸውን ዝገበሩ ክብሪ ሰብ ክኽበር ዝጸዓሩን ዘኪሮም ናይ እንነብረሉ ዓለም ሓላፍነት ይሃልወና፡ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ሕይወት ሓላፍነት ይሃልወና። ኣብ ልዕሊ ነዳይን ዝዀነ ይኹን ስኡን ሰብ ዝወርድ ኢፍትሓውነት ልክዕ ከም ሓደ ክፉት ቁስል ናትካ ሰብኣዊ ክብሪ ዘናሽው እውን እዩ። ናይ ሓው ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክገሃስ እንከሎ ናትካ እውን እዩ ዝገሃስ ከምዝበሉ ዶኒኒ ኣፍሊጠን።
ናይ ትብዓት ጸጋ እግዚኣብሔር ክዕድለካ ለምኖ፡ ስለምታይ ኢየሱስ ነቲ ኣብ ልዕሊ እምነትና ዝዀነ ይኹን እንቅፋት ክፈጥር ዘይከኣሎ ጸላኢና ዝዀነ መታለሊ ንዝነዝሖ ፍርሒ ስዒሩ እዩ። ኣብ ዝዀነ ይኹን ናይ ሕይወት ጸገም ምስ እትርከብ ስለ ገዛእ ርእስካ ጥራሕ ትነብር ዘይምዃንካ ዘክር። ስለምታይ ብሚስጥረ ጥምቀት ሕይወትካ ኣብቲ ምስጢረ ቅድስተ ስላሴ እትያ እያ። ናይ ቅድስቲ ስላሴ ሕይወት ተኻፋሊት ኰይና እያ። ናይ ኢየሱስ ወገን ኢኻ። ስጋዊ ስለ ዝዀንካ ምውዳቕ እንተጓነፈካ ወይ ከኣ መንፈስ ክፍኣት ንኽትገጥሞ ዘይከኣለካ ከቢድ እዩ ቢልካ ምስ እትሓስብ፡ ህልወተ ኢየሱስ ኣብ ውሽጥኻ ዘክር። ንሱ ኣብ ውሽጥኻ ብለውሃቱን ርህራሄኡን ነቲ ጸላኢ ፍጥረ ሰብ ዝዀነ ሓጢኣት ጽልእን ጥፍኣትን ዓመጽን ኩሉ ትሕቲ እግሩ ኣእትይዎ እዩ፡ ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዶኒኒ ኣስዒበን፥ ወትሩ ኣብ ሓቂ ካብ ምንባርካ ዝምንጨው ብርታዔ ይሃልውካ። ኰይኑ ግና ካብ ካልኦት ዝበለጽካን ልዕሊካልኦት ዘይምዃንካ ዘክር። ኣብዛ ዓለም ኣብ ሓቂ ጸኒዕካ እትነብርን በዓል እምነት ንስኻ ጥራሕ ኰይኑ ምስ ዝስመዓካ ካብ ካልኦት ገዛእ ርእስኻ ኣይተግልል። ኣይትፍለይ። ኣብ ሕይወትካ ስንዮታ ዘድልየካ ማሕበራዊ ፍጥረት ኢኻ። ጽሞና ባሕታዊ እትነብር እንተድኣ ኰይንካ እውን ናይ ካልኦት ስቓይ ኣብ ልብኻ ኣንብር። ክርስትያን ስለዝኾንካ ድማ ኩሉ ንእግዚኣብሔር ሕደግ። ሰናይ ዕላማ ኣማዕብል። ሰገር ፍጥረት ሰብ ንዝኾነ ንልዑል ዕላማ ንበር። ሓደ መዓልቲ እቶም ልዑላንን ሰናይን ዕላማታት መስዋዕቲ እውን ዘኽፍሉኻ ኰይኖም እንተተረኽቡ ብልብኻ ዓቂብካዮም ምንባር ኣይተቋርጽ። ብልብኻ ዓቅቦም፡ ተኣማኒ ምዃን ኩሉ የርክብ (ዘድሊ ኩሉ ንኽትረክብ የብቅዓካ)።
ድኹም ኢኻሞ ምስ እትጋገይ ካብ ዝወደቕካሉ ምግጋይ ተንስእ፡ ጌጋ ምስ እትፍጽም ብዝለዓለ ደረጃ ጌጋ ካብ ምፍጻም ኣዚዩ ዝለዓለ ሰብ ከብለና ዝኽእል ካልእ ሓደ’ኳ የልቦን። ኰይኑ ግና እቶም ጌጋታትን ምውዳቕን ቤት መሕቡስ ክዀነካ የብሎምን። ኣብ ምግጋይካ ኣይትተዓጸው፡ ምቑሕ ናይ ጌጋ ኣይትኹን። ወልደ እግዚኣብሔር ንሕሙማን እምበር ንጥዑያት ኣይኰነን ዝመጸ። በዚ ምኽንያታ’ዚ ንኣኻ እውን መጺኡ። ምግጋይ ከፍርሃካ የብሉን። ምስ እትጋገይ ኣይትፍራሕ ብትግ ቢልካ ምትንሳእ ፍለጥ። እግዚኣብሔር ፈታዊኻ እዩ።
ምረት እንተጸቐጠካን ቂር ምስ ዝብለካን ጸኒዕካ ምእንቲ ሰናይ ዝተግሁ ሰባት ከምዘለዉ እመን። ኣብቶም ዘራእቲ ሰናይ ውሽጢ ናይቲ ብሉጽ ዓለም ዘርኢ ኣሎ። ካብቶም ዘደንቑ ነገራት ተመሃር። ምድናቕ ኣኻዕብት።
ንበር ኣፍቅር እመን፡ ብጸጋ እግዚኣብሔር ከቶ ቀቢጸ ተስፋ እይትኹን እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስስቶስ ዛዚሞም ነቶም ኣብቲ ኣስተምህሮ ብማሕበርን ብውልቅን ንዝተረኽቡ ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፥ ዝሓለፈ ሰኑዕ ዕለት 18 መስከረም 2017 ብላቲን ስርዓት ዝተበዓለ ሓላዊ ሕጻናትን መንእሰያትን በዓል ቅዱስ ስታኒስላው ኮስትካ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያንን ከምኡ እውን ዕለት 21 መስከረም 2017 ዓ.ም. ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ምዃኑ ዘኪሮም፡ ቅዱስ ስታኒስላው ክስትካ ልዑል ማሕበራዊ ደረጃ ንምዕታር ዝብል ትጽቢት መንእሰያት ነቲ ካብ እግዚኣብሔር ዝቐርበሎም ጸዋዕታ እዝኒ ልቦም ክዓጽዉ ከይገብሮም ሓደራ ምስ በሉ ከምኡ እውን ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ዝመስከሮ ምልዋጥ ንመንእሰያት ሕይወት ብናይ እምነት ማዕቀን ክንበር ዘተባብዕ እዩ ቢሎም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከማተፋነዉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዶቦራ ዶኒኒ ኣፍሊጠን።


text:
መንነትን ትምክሕትን ኣብ ትሕቲ ጽላል ኤርትራውነት
ብዶ/ር ኣዳነ ገብረመስቀል ተኪኤ
መእተዊ
ልዝብ ኤርትራውያን ብዛዕባ ዝተፈላልዩ ሃገራዊ ኣርእስት ኣብ ዘተባብዕ መድረኽ በጺሑ ይርከብ። እዚ ልዝብ ውጽኢታዊ ክኽውን መእታን፡ ሓባራውን ዓዳምን ተዓዳምን ዘይበሉ ማዕረ ኣሳታፊ ናይ ልዝብ ሃዋሁን መድረኽንክፍጠር ኣገዳሲ’ዩ። እዚ ዝፍጠር ዘሎ መድረኻት ክፉት ዛዕባ ክህልዎን፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ክዛረበሉ ዝደሊ ኣርእስትታት ከኣንግድ ክኽእል ኣለዎ።
ኣብ መንጎ ኤርትራውያን፡ብዙሓት ሃገራዊ ኣረእስትታት ተላዒሎም ልዝብነካይድ ኢና። ሓደካብቶም ብተደጋጋሚ ንላዘበሎም ኣርእስተታት ሓደ ‘መንነት’ እዩ። ልዝብ ብዛዕባ እዚ ኣርስቲ ካብዝካየድ ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ከም ትዕዝብተይ እዚ ዝኽይድ ዘሎ ልዝብ ኣብ ኣውራጃውነት ዘድሃበ ይመሰል። እዚ ከኣ ነቲ ዝጸንሐ ዝምድና ኣብመንጎ ገለ ዓብለልቲ ኣባላት ደቂ እተን ሰለስተ ታሪኻውያን ኣውራጃታት ከበሳ ሃገርና ዘተኮረ ኮይኑ ይመስል።ከምኡ እንተኾይኑ፡ሽሕ እኳ ኣገዳሲ እንተኾነ፡እቲ ዝካየድ ዘሎ ልዝብ ድሩት ምኻኑእዩ። ብኡ ምክንያት ካኣ እቲ ልዝብ ክሰፍሕ፡ ሰፊሑ’ውን ንኻልኦት ኣውራጃታትን ብሄራትን ማሕበራዊ ባእታታትን ክጽምብርን ብማዕረ ከሳትፍ ክኸእል ኣለዎ። በዚ መሰረት፡እቲ ኣርእስቲ ካብ‘ኣውራጃውነት’ናብ ‘መንነት’ ሰፊሑ፡ ብዝተፈላለየ ሸነኻቱ ከንሪኦን ዓዕሚቕና ከንምርምሮን ብኡ ኣቢልና’ውን ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ከንበጽሕ ንኽእል ኢና ዝብል እምነት ኣለኒ።እዛ ሕጥቦ ጽሕፍቲ እምበኣር ናብዚ ዘተኮረት ኣበርክቶ እያ።
Read more...


text:
“ኣብ ምድሪ ዕድሜኻ ምእንቲ ክነውሕ፣ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር”(ዘጸ፦20፣12)
እግዚኣብሔር ኣምላኽ ብኣቦና ሙሴ ኣቢሉ ካብ ዝሃበና ትእዛዛት ሓደ ንሎሚ ክንርኢ ኢና።
4ይ ትእዛዝ፦“ኣብ ምድሪ ዕድሜኻ መታን ክነውሕ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር” ብምባል ዝኣዘዘና ትእዛዝ ኢዩ።
ወለድኻ ኣኽብር፦ወለድና ንዓና ወሊዶም ምስ ወለዱና ድማ ብዙሕ ነገራት ብምውጻእ፣ ንጽቡቕና እምበር ንሕማቕና ዘይሓስቡ ዘይምነዩ ኢዮም። ዋላ ዝጎድኣና ይኹን ኣይኹን ከይፈለጥና ሕማቕ ነገር ክንልምኖም ወይ ክንእዝዞም ንኽእል ኢና። ወለድና ግን ስለ ዝለመንናዮም ንሕማቕ ነገር ኣይህቡናን ኢዮም። ኩሉ ግዜ ዝጠቕመና ነገር ኢዮም ዝህቡና። “እንታዋይ ሰብ’ዩ ካባኻትኩም ወዱ እንጌራ እንተለመኖ እምኒ ዝህቦ፣ወይ ከኣ ዓሳ እንተለመኖ ተመን ዝህቦ” ብምባል መድሃኔኣለም ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌሉ መስኪሩልና ኣሎ።(ማቴ7፣9-10) ወለድና ኩሉ ግዜ ሰናይ ህያብ ብምሃብ ተማሂርና ኣብ ሓደ ቁም ነገር ክንበጽሕ፣ ንነብሶም ገዲፎም ንደቆም ምስ ጸዓሩን ምስ ደኸሙን ኢዮም።
ወለድና እምበኣር ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ነገር ኢዮም ዝሓስቡልና። ንሕና ደቆም’ከ፣ከምቲ ዝሓልዩልና ንሓልየሎም’ዶ᎒ ከምቲ ንሳቶም መጻኢ ተስፋ ዘለና ኣብ ቁምነገር ክንበጽሕ ብዘይ ዕረፍቲ ከም ዝደኽሙልና ንፈልጥዶ᎒ ብዘይ ምግናን ናይ ሎሚ ወለዶ፣ ናይ ወለድና ጻዕሪ ሰናይ ነገራት ከምቲ ዝግባእ ንፈልጦ ኢና ክንብል ኣሸጋሪ ኢዩ። እስከ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ብኸመይ ንወለድና ከነኽብሮም ከም ዝግበኣና ገለገለ ነጥብታት ክንርኢ ኢና።
1.ንወለድና ምእዛዝ፦ኩሉ ዝኣዘዙና ነገር ዓቢ ይኹን ንእሽቶይ ክንትግብሮ ይግበኣና።
ንኣብነት፦ኣብ ማቴ 21፣28 ዘሎ ምሳሌ ምስ ንርኢ፣ሓደ ሰብኣይ ክልተ ደቂ ነበርዎ፣ ናብቲ ቀዳማይ ቀሪቡ “ወደየ ሎሚ ናብ ኣታኽልቲ ወይኒ ውፈር እሞ ዕየ” በሎ፣ንሱ ከኣ እምቢ ኢሉ መለሰ ደሓር ግና ተጣዒሱ ወፈረ። ናብቲ ካላኣይ ቀሪቡ ከኣ ከምኡ በሎ ንሱ ከኣ ሕራይ ጎይታይ በሎ ግና ኣይወፈረን። ሎሚ ዘለና ወለዶ’ውን በኣፍና ሕራይ ንብል ኣብ ተግባር ግን ዘየለና ካብ ትእዛዝ ዝወጻና ኢና። ኩሉ ዓበይቲ ነገራት ወይ ናይ ጽድቂ ስረሓት እንተ ሰራሕና ብዘይ ምእዛዝ ኩሉ ኮንቱ ወይ ዘይጠቅም ኢዩ።
“ምእዛዝ ካብ መስዋእቲ ይበልጽ”(1ይሳሙ15፣22) ዝበለና ነዚ ኢዩ። ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ከድሕን ኣብዚ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋናት ካብ ህጻንነቱ ጀሚሩ ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ይእዘዛ ነበረ (ሉቃ፦2፣51) እዚ ንዓና ኣብነት ክኾነና ኢሉ ኢዩ።ንወለድና ብኹሉ ነገራት ክንእዘዞም ከምዘለና ክምህረና ኢሉ ኢዩ።
2.ናይ ወለድኻ መቕጻዕቲ ምቕባል፦ወለድና ብህጻንነትና ምስ ንጋገ ወይ ዘይከውን ነገር ምስ እንሰርሕ ክቐጽዑና ይኽእሉ ኢዮም። መቕጻዕቲ ናይ ወለድና ንጽቡቕ ኢዩ። ዝቐጽዑና ጸሊኦምና ዘይኮኑ፣ናይ ፍቕሪ ምልክት’ዩ። ከመይ እንተበልና ብወለዶም ዘይተቐጽዑ ኣብ ቁምነገር ክበጽሑ ኣጸጋሚ ኢዩ። መጀመርታ እቲ ክንከዶ ዝግበኣና መንገዲ ካብ ወለድና ኢና ንመሃሮ። ከምቲ ቅዱስ ጽሑፍ ዝምህረና “ንህጻን እታ ክኸደላ ዝግበኦ መንገዲ መሃሮ’ሞ ክሳብ መወዳእታ ካብኣ ኣይከላግስን’ዩ”።(ምሳሌ፦21፣) ብምባል እቲ እንኸዶ መንገዲ ትምህርቲ፣ምኽሪ መጀመርታ ካብ ወለድና ከም እንመሃሮ ይነግረና። በቲ ዝመሃሩና ቅኑዕ መንገዲ ድማ ክሳብ መወዳእታ ብጽቡቕ ክንከይድ ንኽእል። ሓላፍነትና ንፈልጥ ንባዕልና ኴንና ንኻልኦት ንኸውን። ብኣንጻሩ እዞም ሎሚ ኣብ ናይ ዓለም ጥፍኣት ዝዋፈሩ ዘለዉ ዳርጋ መብዛሕቲኦም ናይ ወለዶም ምኽሪ ዘይሰምዑ፣ መቕጻዕቲ ወለዶም ዘይፈልጡ ኢዮም። ናይ ወለዶም ፍቕሪ ዘይፈልጡ፣ ብናይ ወለዶም ምኽሪ ዘይከዱ፣ ዘይቅጽዑ፣ ትእዛዝ ወለዶም ዘይፍጽሙ ካብ እግዚኣብሔር ዝረሓቑ፣ ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘይብሎም ኣዝዮም ጨካናት ኢዮም ዝኾኑ። ፍርሃት እግዚኣብሔር እንተዘይብልካ ድማ ብዘይ ርህራሄ ንሰብ ክትቀትል፣ ብዙሕ ደም ከተፍስስ ትኽእል ኢኻ። “ኣቡኡ ዘይ ቀጸዖ ውላድከ እንታዋይ’ዩ። ከምቶም ኩሎም ውሉድ መቕጻዕቲ እንተዘይ ተቐበልኩም ግና ደቓሉ እምበር ውሉድ ኣይኮንኩምን።” (ዕብ፦12፣7-8)
ነቲ ዝቐጽዑና መቕጻዕቲ ናይ ወለድና እንተዘይተቐበልና ከም ደቆም ኣይርእዩናን ኢዮም። መጻኢ ህይወትና’ውን ዘሰክፍ ኢዩ። ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝምህረና፣ “ንውላድካ ብሸበጥ ምህራም ካብ ሲኦል የድሕን ኢዩ” ይብለና (ምሳ፦22፣13-14)። ናይ ወለድና መቕጻዕቲ ናብ ሲኦል ካብ ምእታው ዘድሕን መድሃኒት ኢዩ። ብኣንጻሩ ናይ ዓለም ሕጊ ካብ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ሕጊ ኢዩ።ንውላድካ ኣይትህረም ኣይትቕጻዕ ዝብል ኢዩ። እዚ ግን ስዲ ንክንከይድ፣ ስነስርዓት ዘይብልና ንክንከውን ዝገብር፣ ናብ ሲኦል ንኽንኣቱ ዘተባብዕ ሕጊ ኢዩ። ካብ ትእዛዝ ወለድና ካብ መቕጻዕቲ ወለድና እንተወጺእና ዝጎድኣና እምበር ዝጠቕመና ኣይኮነን። ብፍላይ ኣብ ወጻኢ (ስደት) ዘለና ህጻናትን መንእሰያትን ናብ ጌጋ መንገዲ ዝመርሓና ኢዩ። በዚ ናይ ዓለም ሕጊ እንተኼድና ሕጊ ኣልቦ ዝኾኑ ሰባት ኢና ንኸውን። ፍርሃት እግዚኣብሔር ዘይብልና ብስነ ስርዓት ዘይንኸይድ፣ ኣብ ሕማቕ ወልፍታት ንጽመድ፣ ዘጸይፍ ነገራት ኣብ ምፍጻም ንዋፈር፣ ነቲ ርሂጽና ተጸሪፍና ዘምጻእናዮ ገንዘብ ኣብ ክንዲ ኣብ ቁምነገር እነውዕሎ ኣብ ዘይጠቅም ነገራት ነውዕሎ፣ ብሰንኩ ድማ መድሃኒት ዘይርከቦ ሕማምን ዕድሜና ኣብ ምሕጻርን ንወድቕ።
ሳዕቤን ናይዚ ኩሉ እንታይ ኢዩ እንተበልና ትእዛዝ እግዚኣብሔርን ወለድናን ዘይምፍጻም ኢዩ።
3,ንወለድና ኣይንንዓቕ፦ ንወለድና ክንንዕቕ ኣይግበኣናን ኢዩ።ወለድና ምስ ኣረጉ ከምቲ ንሕና ብህጻንነትና ከለና ኩሉ ዝገበሩልና፣ ንሕና’ውን ኩሉ ነገራት ክንገብረሎም ይግባእ።ምስ ኣረጉ ኣይንንዓቆም።
“ካም” ንወላዲኡ ምስ ነዓቐ ከም ዝተረግመ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና።(ዘፍ፦9፣20-29) ንወለድና ክንንዕቆም ኣይግበኣናን ኢዩ። “ናይ ወላዲ መርገም እንተዘይ ቀተለ የዕነኒ” ከም ዝተባሃለ መርገሞም እንተዘይ ቀተለና ኣብዛ ዓለም ግን ጽቡቕ ናብራ ክህልወና ኣይክእልን ኢዩ።ዕድሜና’ውን ክሓጽር ኢዩ። ምናልባት ወለድና ምስ ኣረጉ፣ ከይ ኣረግና ናብ ቤተክርስቲያን ከይንኸይድ ክኽልክሉና ይኽእሉ ኢዮም።እዚ ግን ጸሊኦም ዘይ ኮኑ ብግቡእ ዘይምርዳእ ኢዩ። ከምቲ ቃል ኣምላኽ ዝብለና “ስለ ጐይታ ኢልኩም ንወለድኹም ተኣዘዝዎም” ዝብለና ስለ ጎይታ ኢልና ክንእዘዞም ይግበኣና።ቀስ ኢልና ብትሕትና ድማ ጥቕሚ ቃል ኣምላኽ ምፍላጥና ኣብ ግዜ ንእስነትና ፈጣሪና ክንዝክር ከም ዝግባኣና ክነረድኦም ኣለና።
4,ንኻልኦት ዓበይቲ ሰባት ምኽባር፦ 4ይ ትእዛዝ ንወለድና ጥራይ ከነኽብር ኣይኮነን ዝእዝዘና።ምንም እኳ ብስጋ ወለድና እንተዘይ ኮኑ ብመንፈስ ግን ወለድና ኢዮም። ንዓበይቲ ሰባት ከነኽብር ይግበኣና ኢዩ። ኩሉ ግዜ ብኹሉ ነገራት ፍጹማት ክንከውን ይግበኣና ኢዩ።ንኹሉ ከነፍቅር ንኹሉ ከነኽብር ይግበኣና። “ነቲ ዝርእዮ ሓዉ ዘየፍቀረስ ነቲ ዘይርእዮ ኣምላኽ ከፍቅሮ ኣይክእልን ኢዩ’ሞ ንሓዉ እና ጸለኦስ ንኣምላኽ የፍቅሮ እየ ዝብል ንሱ ሓሳዊ ኢዩ” (1ዮሃ፦4፣20) ፣ዝብለና ነቶም እንርእዮም ዓበይቲ ሰባት ይኹኑ ካለኦት ክንእዘዞምን ከነኽብሮምን ይግባእ። ከመይ’ሲ ንዓበይቲ ሰባት ንኣሕዋትና ምፍቃርን ምእዛዝን ንእግዚኣብሔር ምፍቃርን ምእዛዝን ስለ ዝኾነ።
ንዓበይቲ ምጽራፍ ኣይግባእን፦ ንዓበይቲ ሰባት ምጽራፍ ብፍላይ ብሓፈሻ ድማ ምጽራፍ ዘይ መንፈሳዊ ተግባር ኢዩ። ብሰንኪ ንዓበይቲ ሰባት ምጽራፎም ህጻናት ተቐዚፎም ኢዮም። እዚ ኣብ 2ይ ነገ፦2፣23-25 ህጻናት “ኣታ በራሕ ኪድ ውጻእ፣ ኣታ በራሕ ኪድ ውጻእ” ኢሎም ኣላገጽሉ። ንድሕሪት ግልጽ ኢሉ ድማ ረኣዮም። ብስም እግዚኣብሔር ከኣ ረገሞም ሽዑ ክልተ ድቢ ካብ ዱር ወጹ፣ ካብቶም ህጻናት ድማ 42 ቆልዑ ሰባበሩ ይብለና። ብሰንኪ ምጽራፍ ከም ዝተረግሙ ዕድሜኦም ከም ዝሓጸረን መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና።
ክቡራት ህጻናት፡ ትእዛዝ እግዚኣብሔር እንተፈጸምና ኣብዚ ምድሪ ይኹን ኣብ ሰማይ ዓቢ ጥቕሚ ኣለና። ብሓቂ ዓቢ ተስፋ ዘለዎ ትእዛዝ ኢዩ።
-ኣብ ምድሪ፦ዕድሜና ይነውሕ፡ ምሉእ ጥዕና ይህልወና፡ ብዙሕን ዓበይትን በረኸት ንረክብ፡ ኣብ ሰማይ ድማ ዘለኣለማዊ ህይወት ንወርስ።
ትእዛዝ እግዚኣብሔር እንተዘይ ፈጸምና ግና፥
-ዕድሜና ይሓጽር፡ ጥዕናና ይጎድል፡ በረኸት ዘይብልና ንኸውን፡ ኣብ ሰማይ ድማ ርስቲ ኣይህልወናን
ስለዚ ክቡራት ህጻናት ካብዚ ኩሉ ንኽንድሕን ከምቲ እግዚኣብሔር ዝኣዘዘና ኣቦነን ኣዴናን ከነኽብር ይግብኣና። እዚ ክንገበር እግዚኣብሔር ይሓግዘና ኣሜን!
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር!
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን


text:
Share List
Related posts:
- ኤርትራውያን፡ ዝተራሕወ ቤትና ክንዓጽዎ ንሕተት ኣሎና
- VOICE OF ASSENNA: ሰላማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን ኣብ ኮፐንሃገን ( ደንማርክ)
- VOICE OF ASSENNA: ሰላማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን ኣብ ካይሮ – 05/11/2017
- VOICE OF ASSENNA: ጋዜጣዊ መግለጺ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ – ዓባይ ብሪጣንያ ብዛዕባ ህጹጽ መጸዋዕታ `ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን
- VOICE OF ASSENNA: ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳንድየጎ
- VOICE OF ASSENNA: ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ነጻ ተለቒቖም
- Voice of Assenna: ኵነታት ኤርትራውያን ኣብ ኣቡ ደቢን ዱበይን
- Voice of Assenna: ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣብ ኣምስተርዳምን ከባቢኣን
- Voice of Assenna: ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብዝጠሓሉ ኤርትራውያን ብዝምልከት ኣብ ህዩስተን ዝተገብረ ናይ ሓዘን ምሸት
- Voice of Assenna: ጸብጻብ ዎርልድ ኣትላስ፡ ሓደ ክፋል ሕሰም ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ
- Voice of Assenna: ተስፋ ዝህብ ተበግሶ ‘ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ’ ኣብ ብሪጣንያ
- Voice of Assenna: ቅንጸላ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን – Saturday, Jan 07, 2017


text:
መግለጺ ሐዘን በዚ ሕማቅ ተረክቦ
ህልቂት ባሕሪ ሚዲትራንያን
በይ -ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ በዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ዘስካሕክሕ ህልቂት ዜጋታትና ዘተሰምዓ መሪር ሐዘን እናገለጸ ንግዳያት መንግስተ ሰማያት ንቤተሰብ ግዳያትብፍላይ ንመቅርብን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ድማ ጽንዓት ይሃብ ይብል። እዚ ከምዚ ዓይነት ሞትን ወረሞትን ካብ ኤርትራዊ ዜጋ ከይተፈለየ ዓመታት እካ ኣቁጺሩ እንተሃለወ እዚናይ ሎሚ ጃምላዊ ህልቂት ግን ንህልቂት ላምፔዱሳ ዘዛካክረና ኾይኑ ብዓይነቱ ዝዓበየን’ዩ።
እዚ መወዳእታ ዘይብሉ ሞትን ህልቂትን’ዚ ብሰንክቲ ብደም ህዝብና ዝገበለ ስርዓት ዝወርድ ዘሎ መከራ እንተደይ ትደፋኒ መን መጽደፍኒ መንእሰያትና ነታ ተወሊዶምላ’በር ዘይሐንቀቁላን ዝየስተማቀርዋን ሃገሮም ንድሕሪት ገዲፎም ብሐደገኛ ጉዕዞ ክስደዱን ኣብ ኣብዚ ሓደገኛ ጉዕዞ’ዚ ድማ ኣደዳ ባሕርን ሳሃራ በደዊንን ይኮኑ ኣለዉ።
እዚ ናይ ሎሚ ተረክቦ ሐዘን እንባኣር ደርብ ሐዘን’ዩ። ምክንያቱ ድማ እቶም ኣእላፋት ጀጋኑ ምእንቲ ኣብ ንፈተዋ ሀገርና ብሰላምን ቅሳነት ክነብርበጃ ዝሐለፉ መዓልቲ ዝክሮም 20 ሰነ ኣብ ምዝካር እንቃራረበሉ ዘሎና ሕድሮም ተጠሊሙ ከምዚ ዓይነት ኣብ ግዜ ባዕዳዊ ገዛኢ እኻ ዘይተራእየን ምዝንታዉ ዘጸግም ህልቂት ኣዴታት ጸጉረን ከይተፈትሔ ብደርሙ የዒንተን ከይጸፈፈ ምስ ንብዓቱ ቁሩብ ሐይሊ ዘረከባ ድማ ካብቲ ሕሱም ምሐደራ ንምህዳም መረብተን ዓጺየን ህጻናተን ሒዘን ክስደዳን ምስ ህጻናተንን መንእሰያት ደቅንን የሕዋተንን ኣብ ባሕሪ ክጥሕሉን ንቡር ሞት ሲኢኖም ትረፍ ሐርገጽን ዓሳን ከም እንስሳ ተዘቂቆም ካብ ባሕሪ ክወጹ ንዓና ኤርትራውያን ይትረፍሲ ንማንም ሕልና ዘለዎ ፍጡር ወዲ ኣዳምውን ዘሰንብድ’ዩ። ወለዲ ንቡር መርድእ ወሉዳቶም ሲኢኖም ዓሰርተ ሞት ኾይንዎም ሃህ ኢልካ ዘይትበክዮ ሞት ሕጹይ ኣብታ ብጽምዋን ሕሰም መበባብሮን ዝተዋሕጠት ጎጀኦም ንበይኖም ሐዘኖምን ሐሳረ መከረኦምን ይርእዩ ኣለዉ።
እዚ ሕድሪ ጀጋኑና ጠሊሙ ንሃገርናን ህዝብናን ኣጽኒቱ ሞቱ ዘይተርፎ ተተርኢሱና ክጠፍእ ትዓቲቁ ዘሎ ግፍዔኛ ስርዓት ሐላይ ህዝቡን ሃገሩን ክመስል ኣብ ቅድሚ ዓለም እካ እንትጭ በርበረ በትሪ ሐቅስ ትቀጥን’በር ኣይትስበርያ ማስጣ እዞም ንጹሃት ዜጋታት ድማ ሓቀኛ ገጸ ባህሪ ናቱ ይቃላዕ ኣሎ።
በዚ ኣጋጣሚ ድማ እቲ ብመርማርት ኮምሽን ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ዝወጸ ጸብጻብ ካሕሳ ናይ’ዞም ብክንቱ ዝጠፍኡ ዘለዉ ዜጋታትናን ውጹዕ ህዝብናን እዩ’ሞ ደገፍና ንገልጽ። እቶም ነዚ ህልቂት እዚ እናራኣዩ ንሕና ንሱ ንሱ ንሕና ኢሎም ንሰለማዊ ሰልፊ ናይ ስርዓት ህግደፍ ንምድጋፍ ዝህቅኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ድማ ዋላኻ ተምጽእዋ ለውጢ እንትዘይ ሃለወ ንሕልናክምን ንሕልና ህዝብኩምን ክትዕገሱ ንምሕጸን።
በዚ ኣጋጣሚ በይ ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንግዳይትን ንመዓልቲ 20 ሰነን ንዕለት 18/6/ 2016 ኣብ ኦክላንድ ናይ ሽምዓ ዝክሪ ክንገብር መዲብና ሰለ ዘሎና ኩሉ በዚ ሐደጋዚ ዝግደስ ክሳቶፎ ንሕብር።
ክብርን ዝክርን ንኩሎም ሰማእታትና !!
ህዝባዊትን ዲሞክራስያዊት ኤርትራ ብደም ሰማእታታ ክትጥጥዕ’ያ !!
በይ -ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
14/6/2016


text:
ኩባንያ መጓዓዝያ ሓራት፣ ኣብ መስመር ከረን-ሓልሓል ኣገልግሎት ክህብ ጀሚሩ።
ኩባንያ መጓዓዝያ ሓራት፣ ኣብ መስመር ከረን-ሓልሓል ኣገልግሎት ብምጅማሩ፣ ኣብ መነባብሮኦም እፎይታ ከምዝፈጠረሎም፣ ነበርቲ ንኡስ ዞባ ሓልሓል ገሊጾም።
እቶም ነበርቲ ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ ኣቐዲሞም ብሰንኪ ስእነት ስሩዕ ኣገልግልት መጓዓዝያ ግዳይ ውልቃውያን መራሕቲ መካይን እናኾኑ ልዕሊ ዓቕሞም ይኸፍሉ ከምዝነበሩ ብምዝካር፣ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና ዝጸንሖም ጸገም ተቐንጢጡ መስተርሆት ረኺቦም ከምዘለዉ ኣረዲኦም።
ኣቶ መሓመድ ማሕሙድ እድሪስን ኣቶ ሙሳ መሓመድ ሓምድን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ኣቐዲሞም ክሳብ 100 ናቕፋ ክኸፍሉ ይግደዱ ከምዝነበሩ ጠቒሶም፣ ሕጂ ግን ብዓሰርተ ሽዱሽተ ናቕፋ ስሩዕ ኣገልግሎት ይረኽቡ ከምዘለዉ ሓቢሮም።
ካብ መራሕቲ መካይን ኩባንያ መጓዓዝያ ሓራት ኣቶ ገብረመድህን ኪዳነ ብወገኑ፣ ህዝቢ ስሉጥን ርትዓውን ኣገልግሎት መጓዓዝያ ይረክብ ከምዘሎ ብምሕባር፣ እቲ ተፈጢሩ ዘሎ መስተርሆት ብሰንኪ ዘይጥጡሕ ጽርግያ ከየቋርጽ፣ ህዝብን ዝምልከቶ ኣካልን ቅልጡፍ ፍታሕ ከናድዩሉ ኣዘኻኺሩ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሓልሓል ኣቶ ገብረስላሴ ብርሃነ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ኩባንያ መጓዓዝያ ሓራት ኣብ መስመር ከረን-ሓልሓል ኣገልግሎት ብምጅማሩ፣ ኣብ ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢን ኩለንትናዊ ምዕባለ’ቲ ከባብን ልዑል ኣበርክቶ ከምዘለዎ ብምግላጽ፣ ነቲ ጽርግያ ንምጽጋን መደብ ወጺኡ ይስርሓሉ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
***** ኣ.ዜ.ኤ


text:
ኣብ ኣትላንቲክ ውቅያኖም፣ደሴታት ካሪቢያን ኣሜሪካን ንዘመናት ዕንወት እናውረደ ኣብዚ ዓመት እዚ ብፍላይ ዝናብ ሓዘል ህቦብላዊ ንፋስ ሀረኬናት ሃርቪን ኢርማን ኣብ ደሴታት ካሪቢያንን ኣሜሪካንን ማእለያ ዘይብሉ ዕንወታት ኣውሪዱ፤ብዙሕ ህወይት ሰባት እውን ኣጥፊኡ።
እዚ ብመጠን ናይቲ ንፋስ ፀቕጥን ቕልጣፈን ካብ ሓደ ክሳብ ሓሙሽተ ደረጃታት/Categories ዝውሃቦ ትሮፒካዊ ስቶርም ካብ በረኽቲ ከባቢታ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካን ከምዝልዓል ሊቃውንቲ ከባቢያዊ ኩነታት ኣየር /Atmospheric scientists/ ዶ/ር በላይ ብርሃነ ደመወዝን ዶ/ር ፍስሃ ገብረማሪያም ብርሃነን ይገልፁ።
ዶ/ር በላይ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሜሪላንድ ባልቲሞር ካውንቲ/UNBC/ናይ ፊሲክስስ ፕሮፌሰር እዩ።ኣብ መንጎ UMBCን ናይ NASA Goder Space Flight Centerን ዘተሓባብር ማእኸል ሓባራዊ ቴክኖሎጂ ስርዓተ መሬት/Joint Center for Earth System Technology/ዳይረክተር እውን እዩ።
ዶ/ር ፍስሃ ገብረማሪያም ብርሃነ ብ Atmospheric physics. ናይ ዶክትሬት ድግሪ ዘፅንዐ ኣብዚ ሕዚ እዋን CGI ተባሂሉ ኣብ ፅዋዕ International Consultants in Management and Information Technology ናይ ዳታ ወይ መረዳእታ ሳይንቲስት እዩ።ቅድም ክብል እውን ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ምምሕዳር ምግብን መድሓኒትን ናይ ዳታ ሳይንቲስ ኮይኑ ሰሪሑ እዩ።ኣብዚ ኣብ ቬርጂንያ ይነብር።
ትሮፒካዊ ንፋስ ሓዘል ህቦቡላታትን ሀረኬይንን ኣበይ፣ከመይን መዓስን ከምዝፍጠሩ ምስ ኣወፃፅኣ ኣሽማት መብርህን ትንታነን ይህቡ።


text:
ናይ ሎሚ ዓመት መደብ ክረምታዊ ማእቶት
9 ሓምለ ክጅመር ምዃኑ ተፈሊጡ።
ናይ ሎሚ ዓመት መደብ ክረምታዊ ማእቶት ተማሃሮ፣ ዝመጽእ 9 ሓምለ ክጅመር ምዃኑ፣ ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት መደብ ወፍሪ ተመሃሮ ንልምዓት ኣቶ ፍትዊ ወልደገርግሽ ንኤሪና ሓቢሩ።
ኩነታት ክሊማ ኣብ ግምት ብምእታው እቲ መደብ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቐዲሙ ከምእተጀመረ ዝጠቐሰ ኣቶ ፍትዊ፣ 33 ሚእታዊት ደቂ-ኣንስትዮ ዝርከብኦም ልዕሊ 27 ሽሕ ተመሃሮ ከምኡ’ውን ልዕሊ 1 ሽሕን 300 ኣለይቲን ክኢላታት ሕርሻን ክሳተፉ ምዃኖም ኣፍሊጡ።
እቲ መደብ ብቐንዱ ኣካል ናይ’ቲ ስርዓተ-ትምህርትና ዝኽተሎ ሜላ ምዝማድ ክልሰ-ሓሳብን ግብርን ከምዝኾነ ዝሓበረ ኣቶ ፍትዊ፣ ተመሃሮ ብትምህርትን ስራሕን ዝህነጹሉ ባይታ ብምጥጣሕ፣ ኣብ ዳግመ-ህንጻ ሃገሮም ኣበርክቶኦም ዘዕዝዙሉ ኩነታት ምፍጣር ምዃኑ ኣብሪሁ።
ሎሚ ዓመት ወፋሮ፣ ኣብ ኩለን ዞባታት ሃገርና ኣብ 160 ነቑጣታት ስራሕ ዝዝርጋሕ፣ ምዅዓት ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ጎዳጕዲ ምትካል ፈልሲን፣ ምዅስኳስ ሰለስተ ሚልዮን ኣግራብ፣ ምስራሕ 1 ሽሕን 500 ኪሎ-ሜተር ቅናታዊ ዛላን ጽገና 250 ኪሎ-ሜተር ከትርታትን፣ ከምኡ’ውን ካልእ ሕርሻዊ ልምዓታዊ ንጥፈታት ኣብ ዘጠቓልል 31 ዓወደ-ስርሓት ክዋፈሩ ምዃኖም፣ እቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዝተቐስመ ተመኵሮ፣ እቲ ወፍሪ ኣብ ምህናጽ ተመሃሮ ብትምህርትን ስራሕን፣ ምውሓስ ዕቃበ ኣከባቢ፣ ከምኡ’ውን ምርግጋጽ ተራ መንእሰያት ተመሃሮ ኣብ ልምዓት እጃሙ ልዑል ምዃኑ ተፈሊጡ።
ሓላፊ ቤት-ጽሕፈ ወፍሪ ተመሃሮ ንልምዓት ኣቶ ፍትዊ ወልደገርግሽ ኣብ መወዳእታ፣ ልምዓታዊ ንጥፈታት ዝካየደሉ ከባቢታት ውሕስነቱ ንምርግጋጽ፣ ዝተጸንዐን ካብ ረግጺ ሰብን ጥሪትን ነጻን ክኸውን ከምዝግባእ ጠቒሱ፣ እዚ ቀላጥ ቦታታት ንምግራብ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ሓያል ስለዝኾነ፣ ኪንዮ’ዚ ተጀማሚሩ ዘሎ ተበግሶታት ዝኸዱ ዓበይቲ ወፈራዊ ዕዮታት ክበጋገሱ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንትን፣ነቶም ኣሜሪካን ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክን ናብ ስልጣን ዘብፅሕዎም መራሕቲ ሊብያ ዘለወን ደገፍ ንምግላፅ ኣብ ሊብያ መገሻ ይፍፅማ‘ለዋ።
ድሕሪ ውድቀት መዓሙር ገዳፊን፣ዓወት ጊዚያዊ መንግስቲ ሊብያን ኣብ ሊብያ መገሻ ዝፈፀማ ፈላመይቲ ኣሜሪካዊት ባዓልቲ ስልጣን’የን ሂለርይ ክልንተን።
ንሰን ምስ መራሒ ጊዚያዊ መንግስቲ ሊብያ ሙስጠፋ ዓብደል ጀሊልን ቀ/ሚ መሓመድ ጅብሪልን ተዘራሪበን፣ናብ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ንምስጋር ሓገዝ ክንህብ ኢና ኢለን።
ኣብ ናፃ ሊብያ ስለዝተረኸብኩ ክብሪ ይስመዐኒ ዝበላ ሂለርይ ክልንተን፣ ሓዳስ ሃገር ተፈጢራ ምርኣየይ‘ውን ኣሓጉስኒ‘ሎ ኢለን።ኣስዒበን ምስ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ትሪፖሊ ክራኸባን፣እቶም ተማሃሮ ሃገሮም ናብ ጎደና ዴሞክራሲ ንክትሰጋገር ዘለዎም ራኢ ክሰምዓን‘የን።
ላዕለዎት ኣሜሪካዊያን ዲፕሎማት፣ንህንፀት ሊብያ ዝውዕል ሚልዮናት ዶላራት ሓገዝ ለጊሶም‘ለው።እቲ ገንዘብ ንወትሃደራዊ ኣፅዋር፣ኣብ ትምህርቲ፣ ቁጠባዊ መደባት፣ኣብ ውግእ ንዝቆሰሉ ወትሃደራት ንምሕካም ከምኡውን ካብ ስልጣነ ግሪክን ሮማውያንን ጀሚሩ ሊብያ ንዝዓቆረቶም ቅርስታት ንምዕቃብ ዘሐግዝ‘ዩ።
ካብ ኣጀንዳታት ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተን ኣብ ቀዳማይ ተሰሪዑ ዘሎ፣ኣብ እዋን ስርዓት ገዳፊ ካብ መንግስታዊ መኻዚኖ ዝተሰወሩ ኣፅዋራት ምድላይ ኮይኑ‘ሎ።እቶም ኣፅዋር ናብ ኢድ ፈጠርቲ ራዕዲ ክኣትው ይኽእሉ‘ዮም ዝብል ስግኣት ኣሎ።
ኣብ ካይሮ ማእከል ኣሕራም ዝሰርሕ ዚያድ ኣኪ፣ፓርቲታት ሊብያ ንጊዚያዊ መንግስቲ ምሒር ናብ ምዕራባውያን ተፀጊዑ ኢሎም ክነቅፉ ይኽእሉ‘ዮም ይብል።
ምስ‘ታ ብሃብቲ ነዳዲ ዘይቲ ዝተዓደለት ሊብያ፣ሓድሽ ፅምዶ ይጅምሩ ዘለው ኣሜሪካን ሃገራት ኣውሮዻን ጥራሕ‘ዮም።ኳታር ከይደንጎየት ምስ ጊዚያዊ መንግስቲ ወጊና፣ገንዘባዊ ሓገዝ‘ውን ኣበርኪታ‘ያ።ቱርኪ ግና ደንጉያ‘ያ ጀሚራቶ።
ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተን ነቲ መገሻ ይፍፅማ ዘለዋ፣ሓይልታት ጊዚያዊ መንግስቲ ንከተማ ባኒ ዋሊድ ንክቆፃፀሩ ኣብ ዝተቃረብሉ ጊዜ‘ዩ።ብዘይካ‘ዚ ንከተማ ሲርተን ደቡባዊ ከተማታትን ገና ክቆፃፀሩ ትፅቢት ይግበረሎም።


text:
ኣብ መንደፈራ፡ ንልምዓት ዓሳ ኣብ ጥዑም ማይን ኣገዳስነቱ ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት መግብን ዝምልከት ኣስተምህሮ ብ14 ሕዳር ተዋሂቡ።
ኣብ’ቲ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝመጽኡ ሓለፍቲ ክፍልታት ምምሕዳር ዞባ ደቡብ፡ ከምኡ’ውን ወከልቲ ምምሕዳርን ሚኒስትሪ ሕርሻን ዝተሳተፉዎ ኣስተምህሮ፡ ተኽእሎ ልምዓት ዓሳ ኣብ ጥዑም ማይን ኣተገባብራኡን፡ ሜላታት ምፍራይ ዓሳ ኣብ ዲጋታት፡ ዓይነትን ብዝሕን ኣብ ጥዑም ማይ ክፈርዩ ዝኽእሉ ዓሳታት፡ ንምህርቲ ዓሳ ጥዑም ማይ ዝጸልዉ ረቛሒታት ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት መብርሂ ቀሪቡ።
ሓላፊ ጨንፈር ሃብቲ ባሕሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ኣልኣሚን ኣሕመድ፡ ኣብ’ቲ ዞባ፡ ኣብ 17 ዲጋታት ውልዶ ዓሳታት ናይ ምፍራይ ንጥፈታት ከም ዝተኻየደ፡ ኣብ ዲጋታት ሰመሞን ገርገራን ድማ ኪኖኡ ዝኸይድ ፕሮጀክት ንምትግባር ዝተበጋገሰ ስራሕ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ኣብ ምዕዋት’ቲ መደብ ተራ ምምሕዳራትን ኣካላት ሚኒስትሪ ሕርሻን ክዓዝዝ ጸዊዑ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ኤፍሬም ገብረክርስቶስ ብግደኡ፡ ኣብ’ቲ ዞባ፡ ኣብ 104 ዓበይትን ንኣሽቱን ዲጋታት ልዕሊ 136 ሚልዮን ሜተር ኲብ ማይ ተኸዚኑ ከምዘሎ ጠቒሱ፡ መስርሕ ምፍራይ ዓሳታት ኣብ ጥዑም ማይ ንምዕዋት፡ ጨንፈር ሃብቲ ባሕሪ ዞባ ደቡብ ኣብ ዘሰላስሎ ስራሓት፡ ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ምትሕብባር ክገብር ዘለዎ ቅሩብነት ኣረጋጊጹ።
ብኻልእ ወገን፡ ማሕበር ወለንታውያን ለገስቲ ደም ጨንፈር ዞባ ደቡብ፡ ንቕሓት መምህራን ኣብ ወለንታዊ ልግሲ ደም ንምብራኽ ኣስተምህሮ ወዲቡ።
ክኢላ ሕክምና ህጻናት ዶክተር ሳምሶን ኣባይን ኣቦ-መንበር’ቲ ማሕበር ኣቶ ኣብርሃም የውሃንስን፡ ንኣገዳስነት ወለንታዊ ልግሲ ደምን ኣገልግሎት ዝተኸዘነ ደም ኣብ ሆስፒታላትን ዝምልከት መብርሂ ሂቦም። ደም ምልጋስ፡ ምስ ምድሓን ሂወት ብቐጥታ ዝተሓሓዝ ሰናይ ተግባር ምዃኑ ብምግላጽ ድማ፡ መምህራን ኣብነታዊ ተራ ክጻወቱ ተላብዮም።


text:
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ሎሚ ባሕቲ ነሓሰ ብዝተፈጥረ ግጭት እንተወሓደ ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 18 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ መሰኻኽርን ሰበስልጣንን ገሊፆም።
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ኣብ ዞባ ጋልጉዱድ ሒን-ኣደ ኣብ ዝተብሃለት ናይ ገጠር ዓዲ ኣብ መንጎ ሚሊሺያታት ተቐናቐንቲ ዓሌታት እዩ እቲ ውግእ ተኻይዱ።
መብዛሕቲኦም ዝቖሰሉ ተወጋእቲ ክልቲኦም ወገናት እዮም።
ነቲ ግጭት ንምፍታሕ ፃዕርታት ይካየዱ ኣለው።ከንቲባ ኤል-በር ኑር ኮሌኔል ሓሳን ጉታሌ መንግስቲ ሱማሊያ፣ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካን ዓበይቲ ሽማግለታት እቲ ከባቢን ነቲ ውግእ ጠጠው ከብሉዎ ፀዊዖም ኣለው።
‘’በቲ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 18 ቆሲሎም ዝበሉ ኮሌኔል ጉታሌ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ብድሕሪት እቲ ናይ ነገዳት ግጭት እዩ ክብሉ ኸሲሶም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ቐፅሪ ፖሊስ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ ሸውዓተ ሓዊሱ እንተወሓደ 13 ሰባት ተቐቲሎም።


text:
ውግእን ኣስሓይታን ከም ጉጠን ብብሚሊዮናን ናይ ዝቑጸር ሶርያውያን ሕይወት ይጭፍልቕን ንሞት ይዳርግን ምህላዉ ኣብ ሶሪያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ብፁዕ ካርዲናል ማሪዮ ዘናሪ ሓቢሮም ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሶሪያ ካልኦት ናይ ውግእ ግንባራት ኣብ ዝኽፈትሉ እዋን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብታ ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ክሰፍን ዘተሓሳስብ ህጹጽ ናይ ሰላም ጻውዒት ከምዘቕረቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ ካብ ዘመሓላለፍዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ናይቲ ኣብ ስቓይን መካራን ዝርከብ ሕዝብን ንሓደጋ ሞትን ማህሰይትን ዝተቓልዑ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ኣውያት ዝሰምዕ ሕሊና ክነቓቓሕን እዞም ዜጋታት ኣብ ቅድሚ ሕሊና ዘእውዩ እያቶም። ካብ ዝባራዕ ሻብዓይ ዓመቱ ዝቑጽር ዘሎ ውግእ ኣብ ሶሪያ፡ ንዝተፈላለዩ ሓደስቲ ናይ ውግእ ግንባራት እናተዛመተ ኣብ ከባቢ ገጠራዊ ምብራቕ ደማስቆን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ዝካየድ ዘሎ ጽዑቕን ከቢድን ውግእ ድሮ ኣብ ደማስቆ ዝስማዕ ከይኑን እቲ ብቱርኪ ሓይሊ ምክልኻል ዝድገፍ ኣብ ክልቲኣተን ሃገራት ዘዳብው ሰሜናዊ ከባቢ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ብሓቂ እቲ ኣብ ሶሪያ ዝተባርዔ ውግእ መጠነ ሰፊሕ ንኽኸውን ይድርኽ ምህላዉ ቃል ብፁዕ ካርዲናል ዘናሪ ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ደ ካሮሊስ ኣስዒቦም፥ እቲ ርእሰ ብሔር ኤርዶጋን ታይፕ ውሳኔ መሰረት ዝካየድ ዘሎ ኣውሊዕ ጨንገር ዝብል መጸውዒ ዝተውሃቦ ናይ ቱርክ ወተሃደራዊ ስርሒት ኣዚዩ ደማዊ ኵናት እናዀነ ኣብቲ ኩርዳዊ ከባቢ ሶሪያ ዝካየድ ኰይኑ ባዕሎም ርእሰ ብሔር ታይፕ ልዕሊ 800 ዝግመቱ ኣሸበርቲ ከምዝዛሃሙ እንክሕብሩ፡ እዚ ብናይ ቱርክን ናይ ሶሪያ ናይ ነጻነት ግንባር ብምትሕብባር ጸረ ሓለዋ ህዝቢ ኩርድ ግንባር ዝፈነውዎ መጥቓዕቲ ከምዘየዓወቶምን ዝቆጻጸርዎ ዝነበረ ማእከላይ ከባቢ ቡልቡል ሓዲጐም እውን ከምዝወጹ ኣናዶሉ እተሰምየ ናይ ዜና ኣገልግሎት ዝሃቦ ምንጪ ዜና ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን፥ ብፁዕ ካርዲናል ዛናሪ ናይዚ ውግእ ግዳይ ሕጻናት ብዕድመ ዝደፍኡን ከምዝዀኑን ሓቢሮም ኣብ ክልተ ሰሙን ውሽጢ 104 ሰባት ኣደዳ ከምዝዀኑን ካልእቶት 156 ድማ ማህሰይቲ ከምዝወረዶም ኣብ ኣፍሪን ዝርከብ መውሃቢ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዝሃቦ ጸብጻብ ጠቒሶም እንከመልክቱ፡ ብተወሳኺ ከኣ ኣብቲ ከባቢ እዋን ክረምቲ ብምዃኑ ዘሎ ቁርን ኣስሓይታን ተወሲኽዎ ህዝቢ ብዝገደደ ሓደጋ ከምእተቓልዔ ብፁዕነቶም ከምዝገለጹ ኣፍሊጦም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ቅልዋላው ሰብኣው ጉዳይ ኣብ ዞሪያ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ዣን ኤገላንድ ኣብ ሰሜናዊ ዞባ ኢድሊብ መረባ ንናይ ሰብኣዊ ረድኤት ቀረብ ዕድል ንምሃብ ክከኣል መታን ዝካየድ ዘሎ ውግእ ደው ክብልን ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ እቲ ኣብ ሶሪያ ዘሎ ዓመጽን ውግእ ደው ክብል ዝድግፍ ቶክሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ክብጻሕ ዝከኣሎ ኩሉ ክገብር ጻውዒት ከምዘቕረቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።


text:
ኢትዮጵያ ንወደብ ዓሰብ ምጥቃም ካብ ትገድፍ ንድሓር ኣብ ዘሎ እዋናት፣ እቲ ወደብ ብዙሕ ምንቅስቓስ ኣይጸንሖን። ሕጂ ግን ኣስመራ ነቲ ወደብ 500 ሚልዮን ዶላር ንሕቡራት ዓረብ ኢምረትስ ኣካርያቶ’ላ ይብል ምስ ቪኦኤ ቃለ ምልልስ ዝገበረ ሰራሕተኛ ዓለም-ለኸ ቅልውላው ሰድሪቅ ባርነስ።
ሕቡራት ዓረብ ኢምረትስ ንወደብ ዓሰብ ዝተኻረየቶ፣ ኣብ ወፍሪ የመን መደብር ሓይሊ ባሕሪ ክትጥቀመሉ ኢላ ከምዝነበረ ይጠቅስ።
‘ካብ ኪራይ ወደብ ዓሰብ ዝርከብ ገንዘብ ገዚፍ ፋይናንሳዊ መኽሰብ’ዩ። ክሳብ 500 ሚልዮን ዶላር ኢና ንዛረበሉ ዘለና መጠን ኪራይ። ሕቡራት ዓረብ ኢምረትስ ንወደብ ዓሰብ ንምክራይ ትኸፍሎ መጠን ገንዘብ፣ ካብ’ቲ ሕብረት ኣውሮጳ ንኤርትራ ክህቦ ዝወሰኖ መጠን ብዕፅፊ ዝዓበየ’ዩ’ ይብል እቲ ተንታኒ።
‘ኤርትራ ካብ ‘ተነፅሎ’ ምባል ይካኣል ስለምንታይ ትወፅእ ከምዘላ ብዙሓት ምኽንያታት ኣለው እንተኾነ ኤርትራ ተነፂለ’ውን ኢላ ኣይትፈልጥን። ምስ መላእ ዓለም ፅምዶ ኣለኒ’ውን’ያ ትብል። ከምዝመስለኒ፣ ኤርትራ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ዓለም ዘለዋ ገፅታን ኣብ ዞባኣ ዘለዋ ተራ ንምምሕያሽን እናነጠፈት’ያ ፀኒሓ’ እውን ኢሉ።


text:
ገለ ሓሳባት ብዛዕባ ትዕቢት! ዝበዝሕ ኤርትራዊ፡ ይዕበ ይንኣስ፡ ይመሃር ኣይመሃር፡ ይብላሕ ይጉደም፡ ብዛዕባ ትዕቢት ኤርትራውያን ዳግመ ግምት ክግበረሉ ዝጠልብ ይመስል!! እዚ ብመንገዲ ትግራይ ጌሩ ዝሓልፍን ኣብኡ ነዊሕ ዝቕመጥን ኤርትራዊ ዝያዳ የንጸባርቖ።
ደቂ ኣንስትዮና፡ ኾሎት ኣድሒናተን!! ኣብ እስራኤል፡ ክሳብ መወዳእታ 2013፡ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ብሰብኡተን፡ ብኣዕሩኽተንን ምስአን ብዝቕመጡ ፈተውተንን ይቕተላ ነይረን፡፡ እቲ ቅትለት፡ ከም’ቲ እቶም ዳዕሽ ኣብ ቪድዮ ዘርኣዩና ኣይረኣናዮን’ምበር ካብኡ ዝፍለ ኣይነበረን፡፡ መብዛሕቲአን ከብደን ብኻራ ተተርቱሩ፡
ክፍጸም ልዑል ተኽእሎታት ዘለዎ ትንቢት! መንግስቲ እስራኤል፡ ልክዕ ከም’ታ ሂትለር ዝገበሮም፡ (ጃምላዊ ህልቂት ገዲፍካ እቲ ኣገባብ ተመሳሳሊ እዩ) ከምታ ህግደፍ ጌሩ ዘበሳበሰናን በቢሓደ ዘባረረናን ገይሮም የጉድሉና ኣለዉ። መዓልታዊ፡ ተገዲዱ ዝምለስ፡ ተደናጊሩ ዝፍርም፡ ተባኢሱ ዝእሰር፡ ተጨውዩ ዝሓቅቕ፡ መቁጸሪ የብሉን!!


text:
ህዝቢ ኤርትራ ከም ወትሩ ወናኒ ሃገሩን መደባቱን ንክኸውን
ተራ መንእሰያት ክዓዝዝ ከምዝግባእ ጸሓፊ ህግደፍ ገሊጹ።
ህዝቢ ኤርትራ ከም ወትሩ ወናኒ ሃገሩን መደባቱን ንክኸውን ተራ መንእሰያት ክዓዝዝ ከምዝግባእ፣ ጸሓፊ ህግደፍ ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድስዒድ ምስ ወከልቲ መንእሰያት ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ኣብ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ዝተኻየደ ርክብ፣ ኣቶ ኣልኣሚን፣ ኤርትራ ብዘለዋ ስትራተጂካውን ጂኦ-ፖለቲካውን ኣገዳስነት ካብ መበል 16 ክፍለ-ዘመን ኣትሒዛ ብብዙሓት ገዛእቲ እትጥመትን እትባሃግን ምንባራ ጠቒሱ፣ ብኡ መንጽር ድማ ብጥምረቱን ሓያል መኸተኡን ዝልለ ስልጡን ሕብረተሰብ ክትሃንጽ ከምዝበቕዐት ኣነጺሩ።
ኣስዒቡ ኣቶ ኣልኣሚን፣ ገዛእቲ ሓይልታት ዕላማታቶም ንምውቃዕ ነዚ ስኒት ህዝቢ በታቲኖም ኤርትራ ከም ሃገር ንኸይትህሉን ስልጣነን ክብርታትን ህዝባ ንምድምሳስን ዘይፈተንዎ ውዲት ከምዘይነበረ ብምምልካት፣ እዚ ሕጂ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝግበር ዘሎ ፈተነታትን ውዲታትን ድማ መቐጸልታኡ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
“ህዝባዊ ግንባር፣ ንህዝቢ ብሓድነት ኰስኲሱ ንሓደ ዕላማ ብሓባር ከምዝውፈ ስለዝገበረ፣ ኣብ ዓወት በጺሑ” ዝበለ ኣቶ ኣልኣሚን፣ እቲ ኣብ እዋን ሰውራ ዝተሃንጸ ሓድነትን ሃገራውነትን ድማ፣ ሎሚ መሰረት ኩለንትናዊ ህላዌና ብምዃን፣ ንሸርሕታት ጸላእቲ ኣብ ምምካን ዓቢ ተራ ይጻወት ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ግዝያዊ ጸገማት፣ ሓያል ተጻዋርነትን ዓያይነትን መንእሰያት ከምዝፍውሶ ዘመልከተ ኣቶ ኣልኣሚን፣ ዓወት ብስጡም ሓድነትን ተወፋይነትን መንእሰያት ስለዘረጋግጽ፣ መንእሰያት ከም ወትሩ ሓላፍነቶም ክስከሙ ሕድሪ ከምዘለዎም ኣገንዚቡ።
ጸሓፊ ህግደፍ ኣቶ ኣልአሚን መሓመድስዒድ ኣብ መወዳእታ፣ ካብ ተሳተፍቲ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ሰፊሕ መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፣ መንእሰያት ተፈጢሩሎም ንዘሎ ናጻ ናይ ትምህርቲን ስልጠናን ዕድላት ተጠቒሞም፣ ፍልጠትን ሞያን ዓጢቖም ቀጻልነት ናይ’ዛ ሃገር ከውሕሱ ብምልባው፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ሰናይ ቅንያት ናጽነት ተመንዩ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
August 4, 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ፡ ኣብ ዕለት 9 ሓምለ ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረሽ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝወደቐ እገዳ ኪለዓል ጸዊዑ። ኣብ ጎኒ ፍትሒ ዘለዎ ተባዕን ብልሂን መርገጺኡ፡ ብዘየወላውል ኣመስኪሩ እዩ። ፕረዚደንት ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ’ውን ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝገበሮ ምብጻሕ፡ ተመሳሳሊ ስምዒትን ርእይቶን’ዩ ገሊጹ። ውሑዳት ዝነደዩ፡ ቀጨውጨው እንተበሎም ከኣ ዝገርም ኣይኰነን።
ዝዀነ ፖለቲካዊ መጎትን ጭብጥታትን መርትዖታትን ዘይነበሮ፡ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራ ቀዪድካን ዓቢስካን ንምቕርቃር ምእንቲ፡ ኣብ ዋሽንግተን ብዝነበረ ‘ጋንግ’ ምስ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ‘ወያነ’ ብውዲት ተፈብሪኹ ዝተፋሕሰ ጠቐነ፡ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ዘይሕጋዊ እገዳ፡ ድሮ ታሽዓይ ዓመቱ ይመልእ ኣሎ።
ኣብ ውሽጢ’ዚ ትሽዓተ ዓመታት፡ እዚ ዘይሕጋዊ እገዳ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኰነ፡ ብማዕረ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዞባና ዘኸተሎ ሃስያ ኣዝዩ ከቢድ’ዩ ነይሩ።
ኣብ ዞባናን ኪኖኡን፡ ንሽበራ ዝድግፍ ዝነበረን ዘሎን መን ምዃኑ ምፍላጥ፡ ሽሕር (magic) ዘድልዮ ጉዳይ ኣይኰነን! ንዞባዊ ርግኣት መን ይሕንክሮ ከምዝነበረ ምፍላጥ’ውን ፍተሻ ዘድልዮ ምስጢር ኣይኰነን። ሓቂ ብዘየወላውል ድምቀት ተዀሊዓ’ላ!
መንግስትን ህዝብን ኤርትራ፡ ንዓሎቕን ርግጸት ሕጊን ታህዲዳትን ኣይተምበርከኸን – ኣይረዓመን። ንዘይሕጋዊ እገዳን መሳርያታቱን ክቕበሎን ሕጋውነት ክህቦን (legitimize ኪገብር) እውን ኣይተደናደነን።
በደል ብፍትሒ ኪከሓስ ስለዘለዎ፡ ኣብ ቅድሚ ድምቀት ሓቂ፡ ፍትሒ ይረጋገጽ! ዕባራ ምስምሳት ሃሰውሰው ምባል ሰዓቱ ሓሊፉ’ዩ!
ሚኒስትሪ ዜና
ኣስመ ራ – 30 ሓ ም ለ 2018


text:
ብመሰረት ጸብጻብ ሂማን ራይትስ ዎች ድሕሪ ምርጫ ኬንያ ብዝተላዕለ ግጭት አስታት 900 ኬንያዊያን ደቂ-ኣንስትዮ ግዳይ ጾታዊ ዓመጽ ምዃነን መብዛሕትአን ድማ ኩነታትን ንዝምልከቶ ኣካል ከምዘየፍለጣ ይገልጽ። እቲ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ብተወሳኺ ዝበዝሓ ካብተን ግዳያት ዘድልይ ናይ ሕክምና ረድኤት ኣብ ግዚኡ ብዘይምርኻበን’ውን ካብ ትምህርተንን ስርሓንን ከምዝተጎናደባን ናብረአን ብድኽነት ንምምራሕ ከምተገደዳን የረድእ።
ሓንቲ ካብዘን ግዳያት ጃኹሊን ሙተር መሓዛ ጎረቤታ ካብቲ ግጭት ኣብ ቤታ ንምዕቋብ ዝመጸ ብምምሳል ነቲ ገበን ኣብ ልዕሊኣ ከምዝፈጸመ ትገልጽ።
‘ ብመጀመርያ ብዙሕ ተቃሊስና። ኣነ ነቲ ዝፍትኖ ዝነበረ ክቅበሎ ኣይከአልኹን ብፍላይ ድማ ነቲ ብሓይሉ ዝፍትኖ ዝነበረ ክቕበሎ ኣይክኣልኹን። ደቐይ ኣብቲ ገዛ ደቒሶም ኔሮም። ዳሕራይ ብሓይሊ ክቃለሰኒ ጀሚሩ። ደጋጊሙ ጸፊዑኒ ከበሮ እዝነይው’ን ተቐዲዱ።'
አግነስ ኣዲሂምቦ ኣብ ሂማን ራይትስ ዎች ተመራማሪት ኣብ ጉዳይ መሰላት ደቂ-አንስትዮ አፍሪቃ’ያ ንገለ ካብተን ግዳያት ከምዘዛረበተን ትገልጽ። ገለ ካብተን ግዳያት’ውን ስነ-ኣእምሮኣዊ በሰላ ከምዝገደፈለን ተረድእ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ደምዳሚ መግለጺ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ሽማግለ ስምረት ምቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
- Details
- Created: Tuesday, 15 August 2017 12:49
- Last Updated: Tuesday, 15 August 2017 12:49
ማእከላይ ሽማግለ ስምረት ምቅስቓስ ኤርትራዉያን ንድሕነት ሃገር ካብ ዕለት 8 ክሳብ 13 ነሓሰ 2017 ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣሰላሲሉ። ኣብ'ቲ ስሩዕ ኣኼባ ካብ ዘልዓሎም ዛዕባታት፡ ህሉው ኩነታት ዓለም፡ ዞባናን ከባቢናን ብመንጽር ኣብ ቃልስና ዘለዎ ድርኺትን ትርጉም ዝምልከት፡ ኩነታት ህዝቢ ኤርትራን ጸላኢ ህግደፍን፡ ሃለዋት ደምበ ተቓውሞ፡ ብፍላይ ከኣ ጉዕዞ ትሽዓተ ወርሒ ስምረት ዝምልከት እዩ። ማእከላይ ሽማግለ እቲ ኣኼባ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን ብኹሉ መልክዑ ፍሉይ ዝገብሮ ብዙሕ ረቋሒታት ብምህላዉ፡ እቲ ዝያዳ ብዕምቆት ኣትኲሩ ዝዘተየሉ ኣብ እዋናዊ ኩነታት ሃገርና ኤርትራን፡ ሃለዋት ጸላኢ ህግደፍ፡ ህዝብን ሃገርን ካብ ብርሰትን ጥፍኣትን ንምድሓን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ህዝባዊ ሓርነት ዘተኮረ ኢዩ።


text:
ዓለምለኸ ኮሚቴ ቐይሕ መስቀል /ICRC/ ኣብ ማኸላይን ደቡባውን ሱማሊያ ንዝርከቡ ንልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት ይህቦ ዝነበረ ረድኤት ብግዝያውነት ኣቛሪፅዎ።ምኽንያ ናይቲ ከባቢ ሰበስልጣን ንማእኸላይን ደቡባውን ኽፋላት እታ ሃገር ምግብን ዘራእትን ንኸይዕደል ብምኽልካሎም።
ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ኣብዝርከብ ዞባ ማእኸላይ ሸበሌ ዘለው ሰበስልጣን ረድኤት ዝፀዓና ናይ ቀይሕ መስቀል መኻይን ፅርየት ንምርግጋፅ ብዝብል ምኽንያት ኣብመፋርቕ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ሒዞምወን።እቶም ሰበስልጣን ንምንታይ ከምዝሓዙወን ድሕሪ ኣርባዕተ ሰሙናት እውን ምኽንያት ኣይሃቡን ይብል ICRC።በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ማእኸላይን ደቡባውን ሱማሊያ ዘካይዶ ዝነበረ ስርሒት ጠጠው ኣቢሉዎ’ሎ።
ኣና ሻፍ ናይ ICRC ናይ ኣፍሪካ ናይ ኮምኒኬሽን ኦፊሰር እየን።ንሰን ከምዝብልኦ ቀይሕ መስቀል ኣብ ምክፍፋል ምግቢ ምስ ናይቲ ከባቢ ሰበስልጣን ዝኣተዎ ውዕል ኣይተኸበረሉን።ክሳብ ዝኽበር ድማ ምግቢ ከምዘይከፋፈል ኣና ገሊፀን ኣለዋ።
ከም ሓደ ዘይሻራውን ነፃን ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ ትካል ንምስራሕ ዘኽእለና ኣገባብ ኣሰራርሓና ንከኽብሩ ስምምዕ ነይሩና ዝበላ ኣና ሻፍ ከምዚ ይብላ ‘’ኣብ ዓለም እንጥቀመሉ ሓደ ዓይነት ኣገባብ ኣሰራርሓ ኣለና።እዚ ማልት ድማ ንኣብነት ኣብቲ ባይታ ዘሎ ኩነታት ንግምግምን እንታን ኣበይን ሓገዝ ክነከፋፍል ከምዘለናን ንውስን ባዕልትና ኢና።’’
ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ብዛዕባ እቲ ኩነት ኣዝዩ ስለዘሻቐሎ ምግቢ ዝፀዓና መኻይን ንምንታይ ከምዝሓዙወን ህፁፅ መብርሂ ንኽህቡወን ኣና ንናይቲ ከባቢ ሰበስልጣን ፀዊዐን ኣለዋ።
እቲ ናይ ICRC ሓገዝ ንሱማሊያዊያን ተሓገዝቲ ንኸይበፅሕ ዝኸልከሎ መን ምዃኑ ግን ኣና ኣይጠቐሳን።እንተኾነ ግን ንማኸላይ ሸበለ ንስራሕቲ መብዛሕቲኦም ትካላት ረድኤት ዝኣገደ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ እዩ ዝቆፃፀሮ።


text:
ካብ ሰነዳት ታሪኽ
ሃብትኣብ ጽገ
ሻዱሻይ ክፍሊ
ካብ 1984 ክሳብ 1989 ዝነበረ ጻውዒት ሓገዝ ኢትዮጽያ
እዚ ስዒቡ ዝግለጽ: ነቲ ኣብቲ መጽሓፍ ብዝርዝር ቀሪቡ ዘሎ ትሕዝቶ ተጾሚቑ ዝቐርብ ዘሎ ኢዩ:-
1. ጻውዒት 1984
እዚ ናይ 1984 ጻውዒት: ልክዕ ከምቲ 1977: ኮይኑ ኣብ 1988ን 1989 ዝስዓበ ጻውዒት ኢዩ:: መንግስቱ ሃይለማርያም ንኣምባሰደራት ማሕበርነታውያን ሃገራት ብዕለት 22.10.1984 ብምዕዳም: ብዛዕባ ድርቅን ሳዕቤናቱን ብፍላይ ኣብ ኤርትራ: ትግራይ: ወሎ ዘሎ ህዝቢ ንዓጸቦ ተቓሊዑ ከምዘሎ ኣመልኪቱ ውሽጣዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ገሊጽሎም:: መንግስቲ: ነቲ ሽግር ንምፍታሕ: ዓቕሙ ዘፍቅዶ’ኳ እንተገብረ: ነቶም ጸረ-ሰውራ ክቃለስ ስለዘለዎ: ዓቕሙ ከምዝተደረተ ገሊጽሎም:: ዝድለ ዘሎ ሓገዝ: መግቢ: ክዳውንቲ: ኮበርታታት: ተንዳታታት: መድሃኒታት:… ወዘተ ከምዝኾነ ሓቢሩ:: ብዙሕ ከባብታት ከኣ ብድሩትነት ዓቕሚ መጎዓዝያ: ብዙሕ መግቢ ክዝርጋሕ ኣይተኻእለን:: ነዚ ፍታሕ ክርከቦ ከኣ ኣብ ጽላት መጎዓዚያ’ውን: ከም መኻይን ጽዕነት: ነፈርቲ: ሀሊኮፕተራት ሓገዛት የድልያ ኣለዋ: ክብል መንግስቲ ገሊጹ::
ልክዕ ኣብቲ እዋንቲ ዝተጻሕፈ ጸብጻብ ክፍሊ ቁጠባዊ ምውህሃድ ምብራቕ ጀርመን: ከምዝገለጾ: 50% ካብ ምሉእ ሰራዊት ኢትዮጵያ: ኣብ ኤርትራ ተጸሚዱ ከምዘሎ ተሓቢሩ:: እዚ ሰራዊት’ዚ ኸኣ ኣዝዩ ከቢድ ክሳራታት ከምዘጋጠሞ ይንገር:: ንኣብነት: ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ጥራይ: 2000 ፖለቲካዊ መኮንናት ዘለዉዎም 30 000 ወተሃደራት ተቐቲሎም:: ተበግሶ ዝበዝሕ ግዜ: ኣብ ጎድኒ’ቶም „ተነጸልቲ“ ኢዩ:: ኣንጻር’ቶም „ተነጸልቲ“ ዝምዝገብ ዓወታት ዳርጋ የልቦን:: „መሰረታዊ ዋሕዲ ስንቂ (ስእነት ማይ) ንቀጻሊ ጥምየት: ሕማም: ድኻማት ንምውጋእ: የስዕብ ኣሎ::“ ኣብ ርእሲ’ዚ ከኣ ቀሊል ናይ ስለያ ድኻማት’ውን ኣሎ:: „ ሽሕ’ኳ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ፍጹም ዓብላልነት ኣብ ኣየር እንተሃለዎ: ብኹሉ’ቲ ብኣየር ዝግበር ስለያ ድኹም ኢዩ::“ እቲ ብኣጋር ሰራዊት ዝግበር ስለያ’ውን ዘምጽኦ ፋይዳ የብሉን:: ብንጻሩ ግን: ናይቶም ተቐናቐንቲ ስለያ: ቅርበት ክሳብ ደረጃ መሪሕነት ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዘለዎ ይንገር:: እቶም ሓይልታት ተቓወምቲ: ኣብቲ ሰራዊት መንግስቲ ዝቆጻጸሮ ከተማታትን ከባቢታትን ከይተረፈ ብምንቅስቓስ: ካብ ህዝቢ ሓደሽቲ ተሰለፍቲ ከምዘጎሳጉሱ ይግለጽ:: (…)
ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ኩነታት: ሆነከር ንመንግስቱ ንምድጋፍ ብምውሳን: ነፈርቲ ከም An 26 ከምኡ’ውን IL 28 ኣብ ኢትዮጵያ ብምምዳብ: ናብቲ ብድርቂ ተጠቒዑ ዘሎ ከባቢታት ረድኤት ከበጻጽሓ ተባሂሉ:: ብግብሪ ግን: እዘን ነፈርቲ’ዚአን ኣብቲ መደባት ሰፈራን ወተሃደራዊ ስለያን ተራ ነይርወን ኢዩ:: ኣብ 1986: መንግስቲ ምብራቕ ጀርመን ነተን ነፈርቲ ካብ ኢትዮጵያ ክስሕበን ምስወሰነ: ጸሓፊ ሰልፊ ሸቃሎ ኢትዮጵያ: እተን ነፈርቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክተርፋ ለሚኑ:: ዘቕረቦ ምኽንያት ግን ኣይነበረን:: ገምጋም ወተሃደራዊ ኣታቸ ሰራዊት ምብራቕ ጀርመን: ምርኩስ ብምግባር ግን (…) „ ብጻይ መንግስቱ ሃይለማሪያም ዘጠቓለለ መሪሕነት ሰልፊ ሸቃሎ ኢትዮጵያ: ኩነታት ክቕየር ከምዝኽእል ኣብ ግምት ስለዘእትዉ: ካብ ጸጥታዊ ስግኣት ዝተላዕለ: ንድሕነቶም እተን ነፈርቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክጸንሓ ደልዮም::“ ስለዚ: ጸሓፊ ሰልፊ ሸቃሎ ኢትዮጵያ: ዶክ. ኣሻግረ ምኽንያት ድልየቶም እንተዘይገለጸ ርዱእ ይመስል:: እዚ ሽፍንፍን ብዝበለ ዝቐረበ ኣዘራርባ: መሪሕነት ኢትዮጵያ: እቲ ወተሃደራዊ ኩነታት እንዳኸፍአን እንዳተቐየረን ኣብ ዝኸደሉን ግዜ: በተን ነፈርቲ ጌሮም ንወጻኢ ሃገራት ንኽሃድሙ ክጥቀሙለን ስለዝደለዩ ኢዩ::
ቀረብ 1988
ኣብ 1988 መሊሱ ሓደ ህጹጽ ጻውዒት ሓገዝ መንግስቱ ሃይለማርያም ናብ ምብራቕ ጀርመንን ካልኦት ማሕበርነታውያን ሃገራት ቀሪቡ:: ትሕዝቶ’ቲ ጻውዒት „ ክቡር ብጻይ ሆነከር! እዚ ብሓባር ዝሃነጽናዮ ሰውራ: ኩነታቱ ኣንጻር ትጽቢትና: ኣብ ሓደጋ ዕንወት ይርከብ:(…): እቲ ኩነታት ኣዝዩ ኣስጋኢ ኢዩ:: ዘሎና ግዜ: ኣዝዩ ድሩት ኢዩ::(…) ስለዚ: እዚ ዝስዕብ ሓገዝ ክትልግሱልና ንልምነኩም:- ሓደ ሚእቲ ሽሕ ፎኪስ ብረት ዓይነት rpd, ክልተ ሽሕ pkw-ፎከስቲ ብረት: ሓምሳ ሽሕ ወተሃደራዊ ዩኒፎርም ክዳውነቲ: ሓሙሽተ ሚእቲ ወተሃደራዊ መኻይን ዓይነት ኢፋታት (…): ካብ መንግስቱ ሃይለማርያም::“
ጠንቂ ናይ’ዚ ጻውዒት’ዚ ሓንቲ መዓልቲ ጸኒሑ ኣብ ዝተላእኸ ተለግራም ተገሊጹ ይርከብ:: እቲ ውሽጣዊ ኩነታት ኣዝዩ እንዳኸፍአ ናብ ጥርዚ በጺሑ ኣሎ:: ህ.
.ሓ.ኤ. ኣብ ኤርትራ መጥቓዕቲ ብምጅማራ: ከተማታት ተሰነይ: ሃይኮታ: ዓሊግድር: ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ የእትያተን ትርከብ:: ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኣፍደገ ኣስመራ ኣላ:: ህ.ወ.ሓ.ት. ከኣ ብወገና ኣብ ትግራይ መጥቓዕቲ ብምኽፋታ: ኣብ’ታ ኣውራጃ ዘሎ መገድታት ትቆጻጸሮ ኣላ:: በዚ ንዋና ከተማ ናይ’ታ ኣውራጃ ከተማ መቐለ። ኣብ ሓደጋ የእትያታ:: መጥቃዕቲ ናይ’ቲ ብኢትዮጵያ ዝድገፍ SPLM ኣብ ሱዳን: ጽዑቕ ወተሃደራዊ ሓገዝ ሃገራት ዓረብ ንመንግስቲ ሱዳን ኣስዒቡ:: እቲ ኣብዚ ብፍሉይ ግንዛበ ዘድልዮ: እዞም ተጻረርትና ውድባት: ብኸፊል ካብ ኣመሪካን ኣድሓርሓርቲ ሃገራት ዓረብን ዝረኸብዎ ዘመናዊ ኣጽዋር ምህላዉ ኢዩ:: ዝጥቀምሉ ኣጽዋር’ውን ብኸፊል: ኣብ መስርሕ ግጥማት: ካብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝሰልብዎ ኢዩ:: ከም ሳዕቤን ናይ’ዚ ኩነታት’ዚ ከኣ: ህ.
.ሓ.ኤ.ን ህ.ወ.ሓ.ት.ን ካብ ደባይ ቅዲ ኲናት ናብ ዘመናዊ (ኮንቨንሽናል) ኲናት: ናይ ምክያድ ዓቕሚ ኣጥርዮም ይርከቡ::
መንግስቲ ኢትዮጵያ: ነዚ ሓድሽ ኩነታት’ዚ ብዝተፈላየ መደባት: ክገጥሞ ከምዝፈተነ: ሓደ በዓል ስልጣን ምብራቕ ጀርመን: ከምዚ ዝስዕብ ጌሩ ኣጠቓሊሉ የቕርቦ:- ብቀዳምነት: ኣብተን ኣውራጃታት ኤርትራን ትግራይን ድንጋገ ህጹጽ ኩነታት ተኣዊጁ:: ብካልኣይ ደረጃ: ኣንጻር “ተነጸልቲ” ክዋግኡ ሓደሽትን ዕቑር ሰራዊትን ቆይሞምን ተጸዊዖምን:: ብሳልሳይ ደረጃ: ሓደ ንዕማም ፍሉይ ስርሒት ሓደ ዕቑር ሰራዊት ቆይሙ:: ራብዓይ: እቲ ተዋጋኢ ሰራዊት ንመንግስቱ እሙናት ብዝኾኑ ካድራት ናይ’ቲ ሰልፊ ከምዝእዘዙ ተገይሩ:: ሓሙሻይ: ንኩለን ማሕበርነታውያን ሃገራት ጻውዒት ሓገዝ ቀሪቡለን::
እሰን ከኣ ኣዝዩ ገዚፍ ዝኾነ ሓገዛት ብምሃብ። መልሰ-ተግባር ኣርእየን:: መሪሕነት ምብራቕ ጀርመን: አሪክ ሆነከር ባዕሉ: “መደብ ኢትዮጵያ 1988” ብዝብል መጸውዒ: ኣብ ወርሒ 4 ናይ’ቲ ዓመት ጀሚሩ ክሕግዝ ወሲኑ:: በዚ ከኣ ንሓደሽቲ ሰውራውያን ሚሊሻታት በጽዋር ምዕጣቕ ተጀሚሩ::
1. ኣስታት 36000 ፎኪስ ብረት ዓይነት AKM
2. 31.8 ሚሊዮን ጠያይት ዓይነት M 43
3. 2000 ፎኪስ ማሺንጋናት ዓይነት RPD
4. 3,9 ሚሊዮን ጠያይት ዓይነት M 39
5. 420 ጸረ-ታንኪ ብረት ዓይነት RPG 7
6. 10200 ቦንባታት: ዓይነት PG 7
7. 2200 ጸረ-ታንክ ብረት: ዓይነት RPG 18
8. 22000 ዩኒፎርምታት
ብተወሳኺ: 100 መኻይን ጽዕነት: W 50 ዝዓይነተን ተዋሂበን:: እዚ ማለት ከኣ: ካብቲ ዝተጠልበ ንብረት: ሓደ ሲሶ ክሳብ ፍርቂ ዝኸውን ጥራይ ኢዩ: ተዋሂቡ:: እቲ ዝተዋህበ ንብረት ብዋጋ ክትመን ከሎ: ኣስታት 16.3 ሚሊዮን ዶላር ኣመሪካ ይኸውን:: ነዚ ንብረት’ዚ ብቅልጡፍ ክትቅርብን: ከተግዕዝን ዝፍጠር ልዑል ዋጋታት። ኣብ ርእሲ’ዚ ክድመር ዘለዎ ኢዩ:: ብሓቂ ክርአ ከሎ: ምብራቕ ጀርመን: ነዚ ዋጋታት ከም ህያብ ተቐቢላቶ ክበሃል ይከኣል:: ብተወሳኺ: መሪሕነት ኢትዮጵያን ምብራቕ ጀርመንን: ነዚ ቀጥታዊ ቀረብ ኣጽዋር: ዋግኡ ኣብ 1990 ክኽፈል ክጅምርሞ ኣብ 12 ዓመት ክሳብ 30.4.2001 ክዳቐስ ተሰማሚዐን:: ስለዚ: ብግብሪ ክርአ ከሎ: ምብራቕ ጀርመን: ነዚ ቀረብ ኣጽዋር’ዚን ምስኡ ዝተሓሓዝ ዋጋታትን ባዕላ ከምዝተሰከመቱ ኢዩ::
እዚ ኣጽዋር’ዚ ካብ ዕለት 30.3. – 28.4.1988 ኣብ ዝነበረ ግዜ ብነፈርትን መራኽብን ብምጉዓዝ ተዋሂቡ፣ ሽዑንሽዑ ከኣ ሓደሽቲ ሓረስቶት ሚሊሻ ብምዕጣቕ: ኣንጻር ህ.
.ሓ.ኤ.ን ህ.ወ.ሓ.ት.ን ከምዝዋግኡ ተገይሩ::
ድሕሪኡ ዝመጹ: ዲፕሎማስያዊ ጸብጻባት ምብራቕ ጀርመን: ከምዝገለጽዎ: እዞም ልዒሎም ዝተጠቕሱ ኣጽዋር: ኣወንታዊ ውጽኢታት ከምዝነበርዎም ኢዩ:: ኣብ ሓደ ባየርላኸር ዝተባህለ ሰብ ዝለኣኾ ተለግራም: እቲ ተኣፋፊ መድረኽ ተሰጊሩ’ዩ ይብል:: ሰራዊት ኢትዮጵያ: ዳግም ይዋጋእ ኣሎ:: ሞራል ሰራዊት ከኣ ኣብ ምድልዳል ይርከብ:: ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ክንዕወት ኢና ዝብል ስምዒት ክብ ይብል ኣሎ:: ከም ደምዳማዊ ገምጋም ከኣ “ነዚ ዝተገልጸ ምዕባለ: ኣብ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ትርጉሙ: ኣገዳሲ ተራ ዝተጻወተ: እቲ ብሕብረት ሶቭየትን ምብራቕ ጀርመንን ዝተገብረ ቁልጡፍን ሰፊሕን ሓገዝ ብምዃኑ: ብመሪሕነት ኢትዮጵያን ብመንግስቱ ክብ ዝበለ ክብሪ ተዋሂብዎ ኢዩ::“
እዚ ብዲፕሎማሰኛታት ምብራቕ ጀርመን ዝቐረበ ግጉይ ገምጋም ኩነታት ኢትዮጵያ: መሪሕነት ምብራቕ ጀርመን‘ውን ዝተቐበልዎ ይመስል:: እዚ ገምጋም‘ዚ ኣብ ቦትኡ እንዳሃለወ ግን: ገምጋም ናይ „ነጻ“ ዝኾኑ ወገናት (ወተሃደራት ሃገራዊ ህዝባዊ ሰራዊት ምብራቕ ጀርመን): ብዛዕባ ኩነታት ኢትዮጵያ ካብ ምሕታት ኣይተቖጠቡን:: ሓደ ካብዞም ጸብጻባት‘ዚኦም ናይ ወርሒ 3/ 1989: ኣብ ኣዝዩ ክውንነት ዝረገጸ መግለጺ ብዛዕባ‘ቲ ኩነታት ኣስፊሩ ይርከብ:: ኣብቲ መግለጺ ኣብ ወተሃደራዊ ሜዳይ „ጃላነት“ ከምዘሎን: እዚ ሕቶ ብሄራት ኣብ ኢትዮጵያ ብወተሃደራዊ መገዲ ጥራይ ጌርካ ክትፈትሖ ምፍታን ተስፋ ዘይብሉ ኣገባብ ከምዝኾነ ይገልጽ::
በቲ ዝተዋህበ ወተሃደራዊ ሓገዛት: ሓድሽ ወተሃደራዊ መጥቃዕታት ኣብ ሰሜን ኣኽኢሉ ይኸውን: ክብል ኢቲ ጸብጻብ ገሊጹ:: እዞም መጥቃዕትታት‘ዚኦም ግን: ብጥልመት ምኽንያት እቶም መደባት ስለዝተቓልዑ: ከምዝፈሸሉ: እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ ኣስፊርዎ ይርከብ:: ኣብ ኣውራጃ ትግራይ ጥራይ ኢዩ: ቁሩብ ዓወታት ተመዝጊቡ ክበሃል ይከኣል:: ምኽንያቱ ኣብኡ ህ.ወ.ሓ.ት. ኣብ ቅድሚ ኣዝዩ ገዚፍ ሓይሊ ኢትዮጵያ: ከትክሉ ስለዘይከኣሉ: ናብ‘ቲ ብቐሊሉ ዘይእቶ ጎቦታት ዝበዝሖ ከባቢ ብምንስሓቦም ኢዩ:: እቲ ብወገን ኢትዮጵያ ዝበሃል ዘሎ: ማለት ኣብዚ ዓበይቲ ዓወታት ኣመዝጊብና ዝበሃል: ነብስኻ ምዕሻው ኢዩ.: ምኽንያቱ: ህ.ወ.ሓ.ት. ኣብ ወርሒ 3/ ወርሒ 4 1989 ብሃንደበት ጸረ-መጥቃዕቲ ብምፍናዎም ኢዩ::
እቲ ጥቕሲ ብዝርዝር ከምዚ ይብል:- „ ሓደ 25000 ወተሃደራት ዝሓቖፈ ኣጥቃዒ ጉጅለ ህ.ወ.ሓ.ት.: ከይተፈልጠ ዝጸንሐ ነይሩ:: እዚ ጉጅለ’ዚ ሓደ ጨሪሱ በርቃዊ ዝኾነ መጥቃዕቲ ኣንጻር ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዝፈነወ ይንገር:: ከምሳዕቤን ከኣ: ሰራዊት ኢትዮጵያ: ብዘይተወደበ ኣገባብ ከንሳሕብን: ሓደ ዕብይ ዝበለ ክፋል ናይ ኮር 604: ኣብቲ ዳርጋ ፍርሒ ዝተሓወሶ ህድማ: ተደምሲሱ ኢዩ:: ምድምሳስ ናይ’ዚ 3ይ ቀንዲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ከኣ: እቲ ህ.ወ.ሓ.ት. ካብ ህዝቢ ትግራይ ዝረኽቦ ደገፍን ዋሕዚ ሓደሽቲ ተሰለፍትን እንዳበዝሐ ከይዱ:: እቲ ግጭት ከኣ ዳርጋ መልክዕ ህዝባዊ ኲናት ኣንጻር ዕብለላ ኣምሓሩ ሒዙ ክበሃል ይከኣል:: ካብዚ ዝተላዕለ: መሪሕነት ኢትዮጵያ: ነቶም ዝተረፉ ኣሃዱታት ሰራዊት ካብ ፍጹም ምድምሳስ ከድሕኖም ብማለት: ካብ ትግራይ ከንሳሕቦም ተገዲዱ:: ነታ ኣውራጃዊት ዋና ከተማ መቐለ’ውን ራሕሪሒሞ ኢዮም:: „በዚ ከኣ እቲ ምሉእ ኣውራጃ ትግራይ: ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ህ.ወ.ሓ.ት. ኣትዩ ማለት’ዩ::“
…ብሓፈሽኡ ኩነታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ሕማቕ ከምዘሎ ይግለጽ:: እቲ ዝሰፍሐ ክፋል ናይቲ ሰራዊት: ነቲ ወተሃደራዊ ዕላማታት ናይቲ ስርዓት ኣይኣምነሉን ስለዝኾነ: ህይወቱ ንዘይኣምነሉ ዕላማታት ክህብ ቁሩብ ኣይኮነን:: ኣብ ሞንጎ’ቶም ጀነራላታትን ላዕለዎት መኮንናትን ከይተረፈ: ዓወት-ኣልቦ ዝኾነ ኲናታት: ተስፋ ከቑሩጾም ጀሚሩ ኢዩ:: እቶም ኲናት ክቕጽል ዝደልይዎ ወገነት ከኣ ንውልቃዊ ቁጠባዊ ረብሕኦም ድኣ’ምበር: እቲ ወተሃደራዊ ዕላማታት መንግስቱ ሃ/ማርያም ኣገዲስዎም ኣይኮነን:: (…)
እቲ ወተሃደራዊ ተበግሶ: ኣብ ጎኒ ሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዘየሎ ይንገር ኣሎ:: ሰራዊት ኢትዮጵያ: ንሰፊሕን: ዓሚቕን: ዕዉትን መጥቃዕቲ ንምክያድ ዓቕሚ ከምዘይብሎም ይንገር:: (…) መንግስቱ: ኣብቲ ወተሃደራዊ ፍታሕ ብምእማን: ናብቲ ቅድሚ ምትሓዝ ኣፍዓበት ዝነበረ ኩነታት ንምምላስ ድልየት ከምዘለዎን ይሰርሓሉ ከምዘሎን ይንገር:: ነዚ ካብ ክውንነት ዝረሓቐ ሓሳብ’ዚ ግን ዋላ እቲ መሪሕነት በጠቓላሊ እንተተሰከሞ: ኣብቲ ፖለቲካዊ ቤ.ጽ. ከይተረፈ ዕቃበታትን ተቓውሞታትን ይስምዑ ከምዘለዉ ይግለጽ:: እቲ ቀንዲ ነቲ ኩነታት ኣብ ኣስጋእን ሓደገኛን ኩነታት ኣውዲቕዎ ዘሎ ከኣ እዚ ብወተሃደራዊ መገዲ ነቲ ሽግር ምፍታሕ ዝብል ኣተሓሕዛ ክም ዝኾነ ይግለጽ::


text:
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ጋዜጠኛ እስክንድ ነጋ ፔን ኣሜሪካ ብዝተብሃለ ሓደ ናይ ፀሓፍቲ ትካል ተሸሊሙ።
ትማሊ ሰሉስ ምሸት ኣብ ኒው ዮርክ ኣብዝተዳለወ ስነስርዓት ተረኺባ ኣብ ክንዲ እስክንድ ነጋ ብምዃን ነቲ ሽልማት ዝተቐበለት ብዓልቲ ቤቱ ጋዜጠኛ ሰርካለም ፋሲል እያ።እስክንድ ነጋ ንግብረ ሽበራ ሓጊዝካ ብዝብሉ ክስታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣሲሩ ይርከብ።
ኢትዮጵያ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ብዘውፅአቶ ሕጊ ፀረ ግብረ-ሽበራ 200 ናብዝፅግዑ ጋዜጠኛታት፡ተቓወምቲ ፖለቲከኛታትን ኣባላት ተቓወምቲ ጉጅለታትን ከምዝኣሰረት ኣሶሼትድ ፕሬስ ሓቢሩ።ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ትካል CPJ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰረተ ዓመታት ካብ ዝኾነት ይኹን ሃገር ንላዕሊ ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታት ዝሃደምዋ ሃገር ኢሉዋ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ፔን ኣሜሪካ ዝኾኑ ፒተር ጋድዊን እስክንድ ሓደ ካብቶም ተባዓትን ንኡዳትን ፀሓፍቲ እዩ ክብሉ ፀዊዖምዎ።እቲ ትካል ካብ ዝምስረት 1987 ኣ/ፈ ጀሚሩ ን46 ፀሓፍቲ ሸሊሙ’ሎ።


text:
ብዞባን ዓለምን ደረጃ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ዝረአ ዘሎ ምፍኽኻር፡
ንፍትሓዊ ቃልሲ ናይ ህዝብታት ይጎድእ ኣሎ ክብል ፈጻሚ ኣካል ደግሓኤ ገሊጹ።
ካብ 30 ታሕሳስ 2017 ክሳብ 2 ጥሪ 2018 ኣብ ዝነበረ መዓልታት ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ ዘሰላሰለ ፈጻሚ ኣካል ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ብደረጃ ዞባ ኮነ ብደረጃ ዓለም ላዕለዋይ ኢድ ዝሓዙ ሃገራት ኣብ ዝገብርዎ ዘለው ውድድር፡ ኣብ’ዚ ከባቢ ንዝካየድ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ናይ ህዝብታት ይጎድእ ምህላው ከም ዝተገንዘብ ኣብ ዘውጸኦ ደምዳሚ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ፈጻሚ ኣካል ደግሓኤ፡ ናይ’ቲ ብደረጃ ዞባውን ዓለማውን ሓይልታት ዝካየድ ዘሎ ምንሕናሕ ኣብነት ኣብ ሶርያን የመንን ዝካየድ ዘሎ ኲናት፡ ኣብኡ ዝሳተፉ ዘለው ሓይልታት፡ ብዞባ ደረጃ ፈጢረሞ ዘለው ቅልውላው፡ ኣብ ህዝብታት እተን ሃገራት ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕን ምንባብ ኣገዳሲ’ዩ ክብል ኣስሚርሉ።
ከም ትካል መጥፍኢ ሓዊ ኣብ ዘዝተኣጉደ ኲናት እናተረኽበ ብዋጋ ህይወት ህዝብታት ኤርትራን ልኡላዊ መሬት ኤርትራን ጉጅላዊ ረብሓኡ ከረጋግጽ ጠብሎቕሎቕ ክብል ዝጸንሐን ዘሎን ህግደፍ፡ ብሕጅን መጻእን ንህዝብታት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ፍጹም ሓላፍነት ዝጎደሎ ተግባር ምዃኑ ከም ዝተገንዘበ ኣብ’ቲ ብ2 ጥሪ 2018 ዘውጸኦ ደምዳሚ መግለጺ ኣብሪሁ።
ብሓይሊ ጀራዲኖም ዝተሓድጉ ዜጋታት፡ ተመሊሶም ብስማዊ ክፍሊት
ኣብ’ቲ ዝተመንዘዐ ዋንነቶም ክሰርሑ ይግደዱ ኣለው።
ኣብ ከባቢ’ቲ ጉጅለ ህግደፍ ይሰርሕ ኣለኹ ኢሉ ዝጀሃረሉ ዓዲ ሃሎ፡ ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዞም ዝተፈላለዩ ኣሕምልቲ ብምፍራይ ህይወቶም ክመርሑ ዝጸንሑ ዜጋታት፡ ኣብ ትሕቲ ዋንነቶም ዝነበረ ጀራዲን ተሓዲጎም ብሓደ ሽሕ ናቕፋ ወርሓዊ ክፍሊት ኣብ’ቲ ጀራዲን ክሰርሑ ይግደዱ ኣለው።
ኣብ ከባቢ ዓዲ ሃሎ ሸውዓተ ዓድታት ከምዘለዋ፡ ነበርቲ ናይ’ተን ዓድታት ድማ፡ ከክንዲ ዝዓቕሞም ኣብ’ቲ ጀራዲን ኣፍርዮም ናብራኦም ክመርሑ ምጽናሖም፡ ኣብ’ዚ ቀረባ ግን መሬት ናይ መንግስቲ’ዩ ብዝብል ምኽንያት ትሕጃኦም ዝነበረ ጀራዲን ከም ዝተመዝዑ፡ ስለምንታይ ዝብል ሕቶ ኣልዒሎም ክቃወሙ ከም ዝፈተኑ፡ ከም’ቲ ልሙድ ድማ ብወተሃደራት ኣፍኩም ሓዙ ዝብል ታህዲድ ተገይርሎም ኣብ ከቢድ ጸገም ወዲቖም ከም ዝርከቡ ረድዮ ኤረና ብ4 ጥሪ 2018 ኣቃሊሓ።
ብካልእ ዜና፡ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ካብ ዘለው መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት፡ በስገዳድ ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ማለት ሩዋንዳን ኡጋንዳን ክጥርዞም’ዩ ተባሂሉ ንዝናፈስ ዘሎ ወረ መሰረት ብምግባር፡ ሚኒስተር ድኤታ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ኡጋንዳ፡ ሄንሪ ኦርየም ኦኬሎ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ በቲ ዝበሃል ዘሎ ጉዳይ ብምግራም ኣሉታ ከም ዝሃበሉ ሬድዮ ኤረና ወሲኻ ሓቢራ።
ዝምድና መንግስቲ ሱዳንን ህግደፍን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተበላሸወ ይኸይድ ከም ዘሎ፡
ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ዶባት ዘይርጉእ ኩነታት ይምዕብል ምህላውን ምንጭታት ይሕብሩ።
ከካብ ውሽጣዊ ሽግራቶም ተበጊሶም ከከም ኩነታቱ ዝረስንን ዝዝሕልን ዘይመትከላዊ ዝድምና ፈጢሮም ክኸዱ ዝጸንሑ፡ ህግደፍን መንግስቲ ሱዳንን፡ ብቐንዱ ጉጅለ ህግደፍ ብዘርእዮ ዘሎ ገልበጥበጥ ተበላሽዩ ሓደገኛ ኣንፈት ይሕዝ ከም ዘሎ ምንጭታትና ካብ ሱዳን ሓቢሮም።
ኣብ መንጎ ግብጽን ሱዳንን ነዊሕ ግዜ ዘቑጸረ ሓላይብ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ከም ዘሎ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ ድማ ብምኽንያት ዲጋ ኣባይ ከምዘይተቓደዋ፡ ግብጺ ምስ ንግስነት ስዑዲያ ብምዃን ኣብ ማያት ግዛኣት ሱዳን ናይ ዋንነት ምልክት ከም ዝገበረት፤ ብተወሳኺ መንግስቲ ግብጺ ኣብ’ቲ ምስ ሱዳን ዘዳውብ መሬት ኤርትራ ሰፊሕ ወተሃደራዊ ንጥፈታት የካይድ ከም ዘሎ፡ መንግስቲ ሱዳን ካብ’ዚ ስግኣታት’ዚ ዝተበገሰ ከም ዝኾነ ዝግመት ኣብ’ቲ ከባቢ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ኣውጺኡ ምህላውን ዝገለጹ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ዝምድና ህግደፍን መንግስቲ ሱዳንን ተራ ሓላፊ መንገዲ ብዝርደኦ ሓርፊፉ ኣሎ ክብሉ ኣረዲኦም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 08-01-2018


text:
እግዚኣብሔር ሓደ’ኳ ኣብ ተስፋ ቍርጸት ዘይሓድግ ኣምላኽ እዩ
መንግስተ ሰማይ ጽውጽዋይ ወይ ከኣ ሰብ ሰርሖ ልበ ወለዳዊ ታሪኽ ዘይኰነስ ኵነት ምስ እግዚኣብሔር ምትሕቑ`ቓፍን ኣብ ሕቕፎ እግዚኣብሔር ምዃንን ማለት እዩ፡ ስለዚህ ሞት ዘየፍርሕ ይኸውን። ዝብል ዓሚዪቕ ቃለ እምነት ዘማእከለ ቅዱስ ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ እቲ ኣብ ክርስቲያናዊ ተስፋ ብዝብል ዓቢይ ኣርእስቲ ብዝተፈላአዩ ንኡሳን ኣርእስታት ኣሰንዮም ኣብ ዕለተ ረቡዕ ዘቕርብዎ ዝነበረ ተኸታታሊ ትምህርቶም ዕለት 25 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ገነት (መንግስተ ሰማ) ናይ እምነትና ሸቶ እዩ ብዝብል መበል 38 ኣስተምህሮ ብምቕራብ ከምዘጠቓለሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ኣፍሊጠን።
ቅዱስ ኣቦና ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ቅድሚ ምቕራቦም ነቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ንዝተረኽቡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብመንሳዊ ማሕበራትን ብጉጅለ ቁምስናታን ብውልቅን ብምሐብረሰብን ደረጃ ንዝተረኽቡ በሸሓት ንዝቑጸሩ ምእመናን እናተዘዋወሩ ሰላምታኦም ኣቕሪቦም ምስ ኣብቅዑ ብቐጥታ ናብቲ ኣስተምህሮ ዘቕርብሉ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳዊ መንበሮም በጺሖም እቲ ኣስተምህሮኦም ዘመርኵዝሉ ካብ ሉቃስ ወንጌል ምዕ.23. ፍቅዲ 33 ካብ ፍቕዲ 38 ክሳብ 43 ዘሎ፥
ቀራንዮ ኣብ እትብሃል ስፍራ ምስ በጽሑ ኣብኣ ሰቐልዎ፤ ነቶም ገበርቲ ኽፋእ ከኣ ሓአ ብየማኑ ሓደ ብጸጋሙ ሰቐልዎም። ኣብ ልዕሊ ርእሱ ኸኣ እዚ ንጉስ ኣይሁድ እዩ ዚብል ጽሕፈት ነበረ። ሓደ ካብቶም ዝተሰቕሉ ገበርቲ ኽፋእ ውን ንስኻ ክርስቶስ ኣንተ ዄንካስ ንርእስኻን ንኣናን ኣድሕን እናበለ ጸረፎ። እቲ ኻልኣዩ ግና ኣታ ኣብዚ ኸምዚ ዝበለ ፍርዲ ከሎኻኸ ኣምላኽዶ ኣይትፈርሕን ኢኻ ኢሉ ገሰጾ። ንኢየሱስ ከኣ ኦ ኢየሱስ ጐይታይ ብመንግስትኻ ኽትመጽኣ ከሎኻ ዘክረኒ በሎ። ኢየሱስ ድማ ሎሚ ኣብ ገነት ምሳይ ከም እትኸውን ብሓቂ እብለካ ኣሎኹ በሎ።
ዝብል ቃል ወንጌል ብዝተፈላለዩ ዓበይቲ ቋንቋታት ምስ ተነበ ቅዱነቶም ከምቲ ልሙድ ፍቱዋት ኣሓዋተይን ኣሓተይን ሓደርኩም ቢሎም ሰላምታኦም ድሕሪ ምቕራብ
ገነት ናይ እምነትና ሸቶ እዩ ቢሎም ኣብ መንጐ መግስተ ሰማይን ክርስቲያናዊ ተስፋን ዘሎ ምትእስሳር ንምግላጽ ነቲ ኣብ የማን ክርስቶስ ተሰቒሉ ዝነበረ ፈያታውን ከምኡ እውን ነቲ ጠፊኡ ዝነበረ እሞ ናብ ቤት ኣቡኡ ዝተመልሰ ኣብ ወንጌል ዝንገር ታሪኽ እናሓሰቡ፡ ኢየሱስ ነቲ ኣብ የማኑ ዝተሰቕለ ፈያታዊ ከመክሖ ዝኽእል ቢሉ ዝጠቕሶ ሓደ’ኳ ሰናይ ተግባር ኣብ ሕይወቱ ንዘይብሉ ብዘረኣዮ እውነተይና ናይ ምጥዓስ ተግባር ምኽንያት ማዕጾ መንግስቱ ጋህ ኣቢሉ ይኸፍተሉ። እቲ ኣብ የማን ክርስቶስ ተሰቒሉ ዝነበረ ፈያታዊ ናይ ነፍሲ ወከፍና እውነተይና ኵነት መግለጺ እዩ። ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ኩሎም ደቃቱ ብተግባር ካብ ዘርእይዎ ናፍቆት ፍቕሪ ንእግዚኣብሔር ንላዕሊ ልቢ እግዚኣብሔር ዝትንክፍን ቁጣዔ እግዚኣብሔር ዘህድእን ካልእ ሓደ ተግባር የሎን። እዚ ድማ ኣብ ብዙሓት ኣባይቲ ሕክምና ኣባይቲ ማሕቡስ ዝደጋገም ተኣምር እዩ። ንቐቢጸ ተስፋ ተመሓላሊፉ ዝሕደግ ብጀካ ክፋእ እምበር ካልእ ዘይፈልጦ ዝኾነ ይዅን ሰብ ኣይክህሉን እዩ። ንጸጋ ኣምላኽ ዘይብቑዕ እዩ ቢልካ ክትፈዶ ዝከኣል ሰብ ሓደ’ኳ የልቦን። ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ጥራሕ ኢዶም ኢና። ሓደ ሰብ ናይ ሕይወቱ ሕልናዊ መርመራ ምስ ዝገብርን እሞ እቲ ግብረ ክፋእ ካብቲ ሰናይ ተግባራቱ ኣዚዩ ዝምዝን እውን ምዃኑ እተስተውዓለ ተስፋ ክቖርጽ ኣይግብኦን። ኣብ እግዚኣብሔር ክእመን ኣለዎ። እዚ እዩ እቲ ተስፋ ዘውህበና ልብና ክኽፈት ዝገብር። ክፋእ ዝተመላእኩ ሰብ እየ ይኹን ደኣ እምበር ናብ እግዚኣብሔር ክምለስ ቢሉ ቍርጺ ፍቓድ ብምግባር ልባትና ምኽፋት።
ቅዱስ ኣቦና ነዚ እንክገልጹ ነቲ ጠፊኡ ዝነበረ እሞ ተጣዒሱ ናብ ቤት ኣቦ ምምላስ ክሕሸኒ እዩ ቢሉ ኣእጋሩን ልቡን ኣእምሮኡን ናብ ኣቦ ዘንቅል ውላድን ኣቡኡ ድማ ናይ ወዱ ምምላስ ርእዩ ናይ ቁጣዔን ከርእዮ እየ ዝብሉ ኣጻዋራቱ ኩሉ ፈቲሑ ነቲ ወዱ ብኽፍኣተይ ቢሉ ናይ ንስሓ ቃላት ንምቕራብ ኣፉ ክፍት ከብል ኣብ ሕቕፎኡ ኣእትዩ ኣፉ ይዓብሶ። ምጥዓስና ዘሰንፎ ፍቕሪ እግዚኣብሔር እዩ። ገና ክትናዘዝ ኣፍካ ምስ እትኸፍት ኣፍካ ዝኸድን ሕቕፎ እግዚኣብሔር።
መንግስተ ሰማይ ኣፈ ታሪኽ ወይ ከኣ ኩለ መናኻ ዝምስጥ ናይ ኣታኽልቲ ስፍራ ዘይኰነስ ምስ እግዚኣብሔር ናይ ምትሕቝቛፍ ኵነት እዩ። ነቲ ሞትና መይቱ ስሌና በጃ ዝኾነ ኢየሱስ ምስጋና ይዅኖ ኣብቲ ኢታእላው ፍቕሪ ንኣትው። እዚ እዩ ገነት። እንክብሉ ዘረድኡ ቅዱስ ኣቦና፥ ሓደ’ኳ ስሌና ዝስቆሮን ስሌና ስሓስብን ኣብ ዘየለሉ እዋን ኢየሱስ ግና ኣብኡ ምስና እዩ። ናብቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ሰናይን ጽቡቕን ዝዀነ ስፍራ በታ ኣብ መላእ ሕይወትና ዝፈጸናያ ንእሽተይ ሰናይ ተግባርና ምኽንያት ከእትወና እዩ። ስለምንታይ ድሮ ኵሉ ብኣኡ ድሒኑ እዩ፡ ስለዚህ ካብቲ ንሱ ኣቐዲሙ ዝደሓኑ ሓደ’ኳ ዝባኽን የልቦን።
ኣብ ቤት ኣቦ ነቲ ገና ኣባና ዘሎ ክድሕን ዝግብኦ ኩሉ፡ ኣብ መላእ ሕይወትና ምስ ኩሉ ድሌታትናን ምግጋይናንትን ኩሉ ናብ ቤተ ኣቦ የብጽሓና። ቤዛ ኵሉ ኮነ። እዚ እዩ እቲ ናይ ምፍጣርና ሸቶ፡ ኩሉ ኣብ ፍቕሪ ክፍጸምን (ክድምደምን) ኣብ ፍቕሪ ክልወጥን። ነዚ እንኣምን እንተድኣ ኰይንና ሞት ኣይከርዕደናን ኣይከፍርሓናን እዩ። ኣብዚ ዓለም ካብ ምንባርና ኣትሒዝና ብርግኣትን ህድኣትን ሞት ዘጋጥምን ዘይተርፍ ክፍሊ ምንባር ኣብ ዓለም እውን እንተዀነ ተስፋ ንገብር። ኢየሱስ ዝፈለጠ ምስ ኢየሱስ ዝተራኸበ ሓደ’ኳ ዘፍርሖ ነገር ኣይክህሉን እዩ። ኣብታ እዋን እቲኣ ብኸንቱ ምንባዕ ኣባና ኣይክህሉን እዩ። ስለምታይ ብጀካ ፍቕሪ ኩሉ ሓላፋይ ስለ ዝዀነ፡ ፍቕሪ መወዳእታ የብሉን።
እንክብሉ ኣብ ክርስቲያናዊ ተስፋ ኣሞርኵይዞም ጸቕረብዎ መበል 38 ክፍሊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ዛዚሞም ንኹሉ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮ ኣስተህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ንኽዕደሉ ንዝተረኽቡ ምእመና ሰላምታኦም ኣቕሪቦም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዶቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።


text:
ኣብ ከተማ ዓዲ-ግራት ኣብ ዝኽበር በዓል መስቀል ሓደጋ ትራፊክን ንከየጋጥም እኹል ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 10 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ከተማ ዓዲ-ግራት ብድምቀት ኣብ ዝኽበር በዓል መስቀል ምጭንናቕን ሓደጋ ትራፊክን ንከየጋጥም ብኣጋ ምድላዋት ይውገኑ ከምዘለዉ ተገሊፁ።
ኣብ ከተማ ዓዲግራት በቢዓመቱ ዝኽበር በዓል መስቀል ሎሚ ዓመት’ዉን እቲ በዓል ብድምቀት ንምኽባር ዘኽእሉ ዝተፈላለዩ ምድላዋት ይውገን ከም ዘሎ ዝሓበረ ቤት ፅሕፈት ፖሊስ ከተማ ዓዲግራት፥ ምስቲ በዓል ተኣሳሲሩ ከጋጥም ንዝኽእል ሓደጋ ትራፊክ ጠመተ ተዋሂብሉ ኣሎ ኢሉ።
ምስ ኤርትራ ዝተጀመረ ዕርቅን ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢን እታ ከተማ ብመዓልቲ ካብቲ ልሙድ ግዘ ፍልይ ብዝበለ መልክዑ ብዙሓት ተሽከርከርትን ኣጋይሽን እናተኣናገደት ከምእትርከብ ሓቢሩ።
ስለ ዝኾነ እቲ ሐዚ ዘሎ ዋሕዚ ተሽከርከርቲን ኣጋራትን ካብ ሓደጋ ትራፊክ ዝረሓቐን ሰላማዊ ክኸዉንን ፃዕሪ እናተገበረ እዩ ክብሉ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ፓሊስ ዞባ ምብራቕ ኮማንደር ሃፍቶም ገብረ ተዛሪቦም።
ብመሰረት እዚ መንገድታት እግረኛ ቀለም እናተቐብኡ እንትኸውን፥ ከምኡ’ዉን 25 ዝኾኑ መመልከቲ ትራፊክ ተዳልዮም ኣለዉ።
ብተወሳኺ ካብ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ንዝተዉፃእፅኡ ወለንታዉያን መናእሰይ ሓፂር ስልጠና ትራፊክ እናተዉሃቦም ይርከብ ኢሎም እቶም ኣዘዚ ፖሊስ።
ኣብዚ ሰሙን ኣብታ ከተማ ሸዉዓተ ሓደጋታት ትራፊክ ከምዘጋጠመ ብምሕባር፥ በቲ ሓደጋ ህይወት ሓደ ሰብ ከምዝሓለፈን ክልተ ሰባት ግዳይ ኸቢድ መቑሰልቲ ከም ዝኾኑን እውን እቶም ኮማንደር ተዛሪቦም።
ብፋና ነጋሽ


text:
ክቡራትን ክቡራንን ኣባላት ስድራ እግዚኣብሔር ኣሥመራ፡ ፳፮ስነ ፳፻፲፡4 ሓምለ 2018
“ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፍቕሪ ኣምላኽን ኅብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኲላትኩም ይኹን” (2ቆሮ 13፡13)።
ኲላትና ከም እንፈልጦ ኣብ ሃገርናን ከባቢናን እቲ ካብ ነዊኅ ጊዜ ክንጽበዮ ዝጸናሕና ደሃይ ሰላም የድምጽ ኣሎ። እዚ ከኣ ኣዝዩ ዘሓጒስን ዘተባብዕን ደሃይ እዩ። ስለዚ ኣቐዲምና ንእግዚኣብሔርን ነቶም ገበርቲ ሰላም ኮይኖም ዝንቀሳቐሱ ዘለውን ብልቢ ከነመስግን ኣድላዪ እዩ። ምስቲ ምስጋና ግን ቀጻሊ ጸሎትን ምህለላን ኣገዳሲ ኮይኑ ይረኣየና። በዚ ምኽንያት፡ ትማሊ፡ ዕለት 2 ሓምለ 2018 (፳፭ ሰነ ፳፻፲) ንሕና; ካቶሊካውያን ጳጳሳትኩም፡
ሰላም ንምርካብ፣ ቅንዕና፡ ፍትሒ፡ ትዕግሥቲ፡ ሕድገት፡ ተዓጻጻፍነት፣ ልዕሊ ኲሉ ከኣ ሓቀይና መንፈስ ዕርቅን ምሕረትን ክህልውና ኣለዎም።
እዚ ከኣ እግዚኣብሔር እንተተሓወሶ ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል። እምበኣር እቲ ጀሚሩ ዘሎ ጒዕዞ ሰላም ፍርያምን ተግባራውን፣ ብፍላይ ከኣ ፍትሓውን ንክልቲኡ ሕዝቢ ዝጠቅምን ምእንቲ ክኸውን፣ ኣብ ርእሲ ምህልላን ጸሎትን፣ ብፍላይ ኣብ ቀዳመ ሰንበት፣ ንፍትሕን ሰላምን ዕርቅን ምሕረትን ዝምለክት ሓጺር ኣስተንትኖታት ክግበር እውን ነተባብዕ። ነዚ ከኣ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍን ሰነዳት ቤተክርስትያንን ተመርኲስና ክንገብሮ የድሊ። ኣብ መጨረስታ፡ ነቲ ዕለታዊ ምህልላን ጸሎትን ድማ ካብቲ ኣብ መደምደምታ መሥዋዕተ ቅዳሴ ዝድገም፡ “ኦ ናይ ሰላም ንጉሥ ሰላማዊ ኢየሱስ ክርስቶስ ሰላምካ ሃበና”፣ ወይ ንእኡ ዝመስል ጸሎት ደጊምና ሠልስተ ጊዜ “ኦ ንግሥተ ሰላም! ለምንልና!” ብምባል ንዛዝሞ። ባዕሉ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ገበርቲ ሰላም ውሉድ ኣምላኽ ኪበሃሉ እዮም እሞ፣ ብፁዓን እዮም”(ማቴ 5፡9)ከምዝበለና፣ ንሕና ከኣ ብጸሎትን ጾምን ምጽዋትን ገበርቲ ሰላም ክንከውን የብቅዓና። ነባርን ሓናጽን ሰላሙ ብዝቐልጠፈ የውርደልና። ኣሜን።
ምስ ብዙኅ ሰላምታን ቡራኬን
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳሳት ዘበኤርትራ


text:
ካናዳዊ ኣትሌት ሻነን አበድ ኣብቲ ዝመጽእ ወርሒ የካቲት ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝኻየድ ናይ ሓጋይ ኦሎምፒክስ 2018 ብናይ በረድ ምንሽርታት ውድድር ንኤርትራ ወኪሉ ከምዝሳተፍ ኣፍሊጡ።
ሻነን ካብ ወዲ ክልተ ዓመት ጀሚሩ ኣብ ናይ በረድ ምንሽርታት ስፖርት ክነጥፍ ከምዝጀመረን ካብ ወዲ ሓሙሽተ ዓመት ጀሚሩ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ውድድራት ክሳተፍ ከምዝጸንሓ ይሕብር።
ሻነን ኣብዚ ናይ 2018 ኦሎምፒክ ንኤርትራ ወኪሉ ንምስታፍ እንታይ ከምዘበገሶ ከምዚ ክብል ይገልጽ።
“ኣብ 2011 ዓ.ም ኣብ ኢንስበርክ ኦስትርያ ናይ ትሕተ ዕድመ ውድድር ከምዘሎ ምስ ፈልጥኹ ናብቲ ውድድር ንምስታፍ ወሲነ እንተኾነ ኣብቲ ሽዑ እዋን ዝነበረኒ ነጥቢ ንካናዳ ወኪለ ክወዳደር ኣየኽኣለንን። ስለዚ ንምንታይ ንኤርትራ ወኪለ ኣይወዳደርን ኢለ ሓሳበይ ንአቦይ ምስ አካፈልኽዎ ንሱ ድማ ብመንገዲ ኣብ ካናዳ ዘሎ ናይ ኤርትራዊያን ኮሚኒቲ ምስ ናይ ኤርትራ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ተራኺቡ ዘድልይ መስርሕ ብምፍጻም ኣብቲ ውድድር ክሳተፍ ክኢለ።”
ሻነን ድሕሪ ናይ 2011 ዓ.ም ተመክርኡ ኣብዚ ናይ 2018 ኦሎምፒክ ብዝያዳ ቅሩብነት ተዳልዩ ከምዘሎ ብምሕባር ኣብቲ ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝኻየድ ናይ ሓጋይ ኦሎምፒክስን ዝወዳደረሉ መድረኻትን ብዝምልከት ድማ ከምዚ ኢሉ።
“ ኣብዚ ናይ 2018 ውድድር ንኤርትራ ወኪለ ኣብ ክልተ መድረኻት ስኪንግ ወይ ናይ በረድ ምንሽርታት ውድድር ክሳተፍ እየ።እቲ ሓደ ብቅልጡፍ ነቲ ዝተዋህበኻ ርሕቀት ምሽፋን ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ድማ ብቅልጡፍ ብዓንድታት ብምሕላፍ ኣብ መዛዘሚ ምብጻሕ እዩ ።”
ኤርትራ ኣብ ዓለምለኸ ውድድራት ብብሽክለታን ጉያን እያ ትፍለጥ፡ ንስኻ በዚ ስኪኢንግ ወይ ናይ በረድ ምንሽርታት ዓይነት ስፖርት ክትወዳደር ናይ መጀመርያ ኢኻ ኣብቲ ዓለምለኸ መድረኽ እንታይ ግብረ መልሲ ረኪብኻ ንዝብለ ሕቶ ሻነን ኣነ ናብዚ ናይ 2018 ኦሎምፒክ ንኤርትራ ወኪላ ክሳተፍ ዝወሰንኹ ብፍላይ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ኣውሮጳን ዝነብሩ መንእሰያት ኣብዚ ዓይነት ስፖርት ዝነጥፉ ንምትብባዕ እዩ ኢሉ።
ሻነን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣልበርታ ተማሃራይ ካልኣይ ዓመት ኣብ ዓውዲ ኮምፒተር ሳይንስ’ውን እዩ።ብዩኒቨርሲቲ ደረጃ እንዳተመሃርኻ ኣብ ከም ኦሎምፒክ ዝዓመሰሉ ዓበይቲ ውድድራት ንምስታፍ ሓደ ነቲ ሓደ ኣይዕብልሎም’ዶ ወይ ጸገም ኣይፈጥረልኻን’ዶ ንዝብል ሕቶ ድማ ሻነን እቲ ቀንዲን አገዳሲን ንግዜኻ ብግቡእ ምጥቃም’ዩ ድሕሪ ምባል ከምዚ ይብል።
“ብርግጽ ኣጸጋሚ’ዩ ግን ኸአ ጊዜኻ ብግቡእ ብምምዳብ ኹሉ ዝኸአል ነገር እዩ። ኣነ ሕጂ ዝበዝሓ ጊዜ ኣብ እዋን ሓጋይ ስለዝኾነ ውድድራተይ ንዝበዝሓ ክፋል ናይቲ ዓመት ትምህርተይ ኣብቲ ካልእ ጊዜ ብምዝዛም ኣብ ሓጋይ ድማ ንልምምድን ውድድራተይ ጊዜ ብምሃብ ይሰርሕ።ብርግጽ ብብዙሕ ነገራት ትወሓጠሉ ጊዜ ኣሎ ግን ኸአ ይኸአል’ዩ።”
ምስ ሻነን ወለዱን ዝተኻየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሊብያዊያን ዓመፅቲ ናብትሪፖሊ ኣብዝገስገስሉ እዋን ናይ ዝተቕቀተሉ ሊብያዊያን ሬሳ ካብ ቀፅሪ ዋና ቤትፅሕፈት ሞኣመር ጋዳፊ ወፃኢ ፎቖዶ ተድርቢዮም ይርአዩ።ብዙሓት ሊብያዊያን ሃገሮም ካብቲ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ዝተፈፀመ መሰረታዊ ለውጢ ንላዕሊ ንምርኣይ ተስፋ ይገብሩ።
ደብዳብ ነፈርቲ ኔቶ መንግስቲ ንዝቆፃፀሮም ብዙሓት ቦታት እንተዕነው እውን መብዛሕቲኦም መሰረታዊ ልምዓታት ሕዚ’ውን ኣብ ቦቱኦም ይርከቡ።ከም ማይ፡ሓይሊ መብራህቲ፡ምግብን ሓዊሱ ሲቪላት ዝጥቀምሎም መሰረታዊ ነገራት ናብ ስሩዕ ምምላስ ጀሚሮም ኣለው።ኣባል ዓማፂ ፊቶሪ ዓብድል ቃዲር እቲ ናህሪ ብኸምዚ ንኽቕፅል ድልየቱ እዩ።ንሱ ‘’ምውጋእ ጠጠው ኣቢልና ህንፀት ክንጅምር ኣለና።’’ይብል።
ብምቕፃል ’’ተዋግኣይ ሓይሊ ክንፈጥር ንኽእል፡ዝሃንፅ ሓይሊ’ውን ከምኡ።ሊብያ ክንዲ ዝከኣለና ብህፁፅ ናብስሩዕ ክንመልሳ ይግባእ።’’ይብል።
ኪኢላ ኮምፒተር ዝነበረ ዓብድል ቃዲር ኣካል ክሊቲኦም ሓይልታት ክኸውን ይደሊ።ንሱ ቅድሚ ሰለስተ ወርሒ ናይ ተለቪዥን ስርሑ ገዲፉ ናብቶም ተቓወምቲ እንተተፀንበረ’ውን እቲ ዓመፅ ካብዝጅመር ወርሒ ለካቲት ኣትሒዙ ንቶም ተቓወምቲ ከምዝደገፈ ይዛረብ።
ምስመንግስቲ ክሰርሕ እንተሎ ኩሉ ብዛዕባ እቲ ለውጢ ይርዳእ ከምዝነብረን መንግስቲ ግን ይርድኦ ከምዘይነብረን ይዛረብ።
ዓብድል ቃዲር ወላዲ ኣብኡ ለውጢ ንኽግበር ኣብ መድረኽ መርበብ ሓበሬታ ስለዝፀውዐ ብመንግስቲ ይፍለጥ ከምዝነብረ ይዛረብ።ኮሎኔል ጋዳፊ ዝለኣኽዎ ናይ መጠንቀቕታ መልእኽቲ ከምዝበፅሖ እውን ይገልፅ።ብዛዕባ ቤተሰቡ ከምዝተጨነቐን ንኣቡኡ ከይቐትሉዎ ከምዝሰግአን ይዝክር።
ኮለኔል ጋዳፊ ንሊብያ ን42 ዓመታት ንኽገዝኡዋ ዘገደደ ሓይሊ እዚ ናይ ሞት ስግኣት እዩ።ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ስሩዕ ናይ መንግስቲ መሓውራት ኣይነበረን።ስቪል ማሕበርሰብ ዝበሃል’ውን ከምኡ።ዓብዱል ቃዲር ሓዳሽ ሊብያ ንምርእይ ተስፍኡ ዓብይ እዩ።
‘’ኩሎም ተዋጋእቲ ብዛዕባ እቲ ለውጢ ዘይፍለጡን ዘይተምሃሩን ሰባት ኣይኮኑን።ዝተምሃሩን ሰብ ሙያን እዮም።ምሳና ተሰሊፎም ዝዋግኡን ብረት ዝዓጠቑን ዶክተራት ኣለው።ማህንዲሳት ኣለውና።’’ይብል ዓብድል ቃዲር።
ዓብዱል ቃዲር እዞም ሰብሙያ እዚኦም ዕጥቆም ብህፁፅ ኣውሪዶም ሓድሽ ሕብረተሰብ ክሃንፁ እንተጀሚሮም ጥራሕ እዩ እቲ ዝበለፀ ዝብል።እቲ መንእሰይ ንርእሱ ድሕሪ ስርዓት ጋዳፊ ፈነወ ብዝግባእ ምስርሑ ንምርግጋፅ ኣብዚ ሰሙን ናብ ናይ መንግስቲ ተለቪዥን ስርሑ ተመሊሱ’ሎ።


text:
ብኣባ ቪቶ ማኞ ብዋና ኣሰናዳእነት ሕዉጻን ሓለምቲ፡ መንእሰያት ኣብ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቤተ ክርስቲያን ብዝብል ኣርእስቲ ዝተደርሰ ብቤት ማሕተም ቫቲካን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዝተሓትመ መጽሓፍ ዕለት 26 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ናይ ቫቲካን ናይ ዜና ኣገልግሎት ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ማርኰኒ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ንንባብ በቒዑ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት መንእሰያት ናይ ገዛእ ርእሶም መንበሪ ናተይ ዝብልዎ ቤትን ስራሕ ናይ ምርካብ ዘይተኸኣልነት ኩነት ዕለት ብዕለት ዝገጥሞም ብድሆ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብዚ ናይ መንእሰያት ቀራንዮ’ዚ ናይ ወንጌል ብርሃን ሒዙ ዓበይቲ ነገራት ካብ ምሕላም ከይቦኽሩን ንናይ ተዓዘብነት ሕይወት ምሩኻት ከይኖም ንኸይነብሩ ሓቢርካ ምስኡ እናተጓዓዝ ምድጋፍ የድሊ ዝበሉ፡ እታ ምጽሓፍ ንንባብ ንምብቃዕ ኣብዝ ተኻየደ ዓውደ መመረቕታ ዝተሳተፉን ዘረባ ዘስምዑን ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጉዋልቲየሪ ባሲቲ ክዀኑ እንከለዉ፡ ኣብዚ ዓውደ መመረቕታ’ዚ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ሎረንዞ ባልዲሰሪ እውን ተረኺቦም ዘረባ ከምዘስምዑን፡ እዚ መጽሓፍ’ዚ እቲ ካብ ዕለት 3 ጥቅምቲ ክሳብ ዕለት 28 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ንኽካየድ ቅዱስ ኣቦና ዝጸውዕዎ መበል 15 ጠቕላሊ ናይ መላእ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ንኽኽፈት ኣብ ዝተቓረበሉ እዋን ንንባብ ዝበቕዔ ብምዃኑ ናብቲ ሲኖዶስ ንዝግበር ምስንዳዋት ዓቢይ ድጋፍን መሰነይታን እዩ።
ህብረ ሕብሪ ቅንስል (colourfull mosaic) ሕልሚ መንእሰይ
እቲ መጽሓፍ ኣባ ቪቶ ማኞን ደራስን ህቡን ድምጻውን ገጣምን ኢጣሊያዊ ከያኒ ሮበርቶ ቨኪዮኒ ኣብ ዙሪያ ሕልሚ መንእሰይ ዝብል ነጥቢ ብዘካይድዎ ዘተ ዝተበገሰ ኰይኑ፡ ስዒቡ ቶሪኖ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ሃይማኖት ኣብ ዕውሉም ዓለምን ስነ ሰብእን ጉዳያት መምህር ፕሮፈሰር ፍራንኮ ጋረሊን፡ መንእሰይ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ምስ ሃይማኖት ዘለዎ ርክብን ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ዘቕረበዎ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍን፡ ጋዘጠይናን ደራሲ መጻሕፍት ጥበባትን ናይ ስነ ቫቲካን ሊቅ ኣልዶ ማሪያ ቫሊ እውን፥ ስድራ ቤትን ከምኡ እውን ሕንጸት ውላድ ዝምልከት ሕቶ ዝድህስስ ዘቕረብዎ ጽሑፍን ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ቤት ምኽሪ ኣባል የኔታ ኣባ ዳሪዮ ቪጋኖ ብወገኖም፡ መንእሰይን ብስነ ኣሃዝ ዝተራቐ ማሕበራውያን መረብት ኣጠቓቕማን እምነት ምትሕልላፍን ብዝብል ኣርእስቲ ዘቕረብዎ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍን፡ ምትሕብባርን ምድግጋፍን ብዝብል ኣርእስቲ ኣባ ሉዊጂ ቾቲን፡ ናይ ስነ ኣእምሮ ሊቅ ማሪያ በያትሪቸ ቶሮ፥ መንእሰይን ስነ ጾታውን ብዝብል ኣርእስቲ ዘቕረበኦ ጽሑፍ፡ ኣብ ሰበኻ ሮማ ኣገልግሎት ቤት ጽሕፈት ጸዋዕታ ዋና ኣመሓዳሪ ኣባ ፋቢዮ ሮሲኒ ልልያ ጸዋዕታ ብዝብል ኣርእስቲ ዘቕረብዎ ጽሕፉት ዘጠቓለለ እዩ።
ኣብ ሕይወት ኣሰር ወይ ምልክታ ከይሓደግካ ምሕላፍ ዓቢይ ሓዘን እዩ (ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ)፥
ብጽንዓት ዓበይቲ ምንዮትካ ምስዓብ
ኣብዚ እዋን’ዚ መንእሰይ ጽኑዕ መወከሲ (ኣብነት ዝዀኑ) ዝድሊ ምዃኑ ኣባ ማኞ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ገሊጾም፡ እቲ ናይ ሕይወት ትርጉም ዘናድይ መንእሰይ ብብዙሕ ዓይነት ድምጽታት ዝተናወጸን፡ ንሓድ ሕዶም ብዝገራጨው ተምሳል ዕሴታትን ቅልውላው ስራሕ ኣብ መላእ ዓለምን፡ ምልከ ዕደ ጥበብን ንህልወቱ ኣብ ክውን ጊዜ ጸቕጢ ዝዀኖ ናይ መንእሰይ መጻኢ ንስግኣት ዘቃልዕ፡ ምንዮታት ናብ ገዛእ ርእሶም ውሽጢ ብዝዓጽፉ ዕዳጋታት ዝተኸበ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ምእንቲ ሰላም ዝዓዩን ኣብ ዝተፈላለዩ ግብረ ሰናይ ማሕበራት ብወለንተይናኦም አዋፊሮም ዝዋሱኡ መንሰያት ብዙሓት ምዃኖን ትርእይ፡ ምንጪን ማእከል ጽሞናን ጽንታን ዘናድይ ናብ ጸሎት ዝብል መንእሰይ ብዝሒ ክብ ይብል ምህላዉ ኣብቲ ናይቲ መጽሓፍ መቕድም ሓቢሮም ኣስዒቦም እውን፡ ቤተ ክርስቲያን ካብ ቀደም ሎሚ ንመንእሰይ ወለዶ እንታይ ክትገብርን ካብቲ እትገብሮ ንላዕሊ ክትገብር ከምዘለዋ ተስተውዕል። ኣብ ስሌኦም ምዕያይ እቲ ንሳቶም እውን ምስ መጻኢ ንምርኻብ ስለ እታ ዘድልይዋ ቤተ ክርስቲያን ዝዓይዎ ኣለዎም ዝብል ሓሳብ እውን የመልክቱ።


text:
ካብ ፍርቂ ዘይበዝሓ ሃገራት ይምዕብላ ዘለዋ ሃገራት፣ንምለንየማዊ ሸቶ ምንካይ ጥምየት ህፃናት ከዕውታ ከምዝኽእላ ሓደ መፅናዕቲ ገሊፁ።
እቲ ሓድሽ ርኽበት፣ውፅኢት ሃገራዊ መፅዕቲን ዓመታት ንድሕሪት ተመሊስካ ዝተካየዱ ምርምራትን‘ዩ።
ኣብ‘ቲ መፅናዕቲ ድማ ኣባላት ውድብ ጥዕና ዓለምን ዩኒቨርሲታት ኣሜሪካን ተሳቲፎምሉ‘ለው።ነቲ ጉጅለ ዝመርሐ ካብ ኮሜጅ ኢምፔርያል ለንደን ማጂድ ኢዛቲ‘ዩ።
ብዛዕባ ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ክዛረብ ከሎ፣ኣብ‘ዞም ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ኩነታት እናገደዶም ከምዝመፁን፣ሎሚ ምስ ሕሉፍ ክነፃፀር ከሎ ብመንፅር ኣመጋግባ ህፃናት ሕማቅ ኣሎ ይብል።ገለ ሃገራት ኣብ‘ዚ ስራሕ‘ዚ ደሓን ሰሪሐናሉ‘የን።ብሓፈሽኡ ግና ኣፍሪቃ ኣብ ፅቡቅ የላን‘ውን ይብል።
ፕሮፈሰር ኢዛቲ ወሲኹ፣ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ስለምንታይ ንድሕሪት ከምዝተረፈት ንምንፃር ኣይተኻኣለን ዘሎ።ንምግማት ግና ይብል፣
ፕሮፈሰር ኢዛቲ ”ብመንፅር ኣብ መዳያት ንግዲ ናፃ ምግባር፣መንግስቲ ዝብጅቶ ገንዘብ ምንካይ፣ገንዘብ ሓገዝ ምምዳብ፣ከምኡውን ኣብ ሕርሻ፣ኣመጋግባ፣ምክፍፋል እኽሊን ኣገልግሎት ጥዕናን ብደረጃ ስድራ-ቤት፣ኣብ ሰማንያታትን ቴስዓታትን ዝተተግበሩ ፖሊሲታት፣ኣበር ነይርዎም ኢልና ንጥርጥር ኢና” ይብል።
ኣብ ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ፅቡቅ ይኸዳ ኣለዋ ተባሂለን ዝተገልፃ ሃገራት፣ ጋና፣ኣንጎላን ቦትስዋናን‘የን።
ኣብ ኩነታት ኣመጋግባ ህፃናት ከምመምዘኒ ዝተጠቅመሉ ረቋሒ፣ርዝነትን ቁመትን ህፃናት‘ዩ።ቆልዑ ኣብ እዋን ህፃንነቶም ብኣመጋግባ እንተተጎዲኦም፣ ዳሓር ዝህልዎ ሳዕቤን ከቢድ ከምዝኾነ እቲ መፅናዕቲ ይሕብር።
ኣብ እዋን ህፃንነቶም ብኣመጋግባ ዝተጎድኡ ቆልዑ ኣብ ቤ/ትምህርቲ ትሑት ውፅኢት ከምዘመዝግቡ መፅናዕታት ይገልፁ።ንሕማማት ንምፅዋር ዝህልዎም ዓቅሚ‘ውን ትሑት ይኸውን።
ጉድለት ኣመጋግባ ህፃናት ንምውጋድ፣ፍትሓዊ ቁጠባዊ ምዕባለ ክረጋገፅ፣ ኣብ ናእሽቱ ግራት ንዝዋፈሩ ሓረስቶት ምድጋፍ፣ንድኻታት ዝዓለመን ብደረጃ ስድራ-ቤት ዝትግበር ፖሊሲ ጥዕና ምትግባርን ቁልፊ ተራ ከምዘለዎም ፕሮፈሰር ኢዛቲ ገሊፆም።


text:
ስነ ስርዓት ቀብሪ ይሕመቕ ይፀብቕ ሓደ ኣካል ባህላዊ ትሕዝቶ ህዝቢ ትግራይ እዩ። ኣብ ትግራይ ሰብ እንትመውት ብኣውያትን ብጥሩምባን ዳሃይ ሞቱ ይንገር። ዝሰመዐ ሰብ ከካብ ዘለዎ ናብ እንዳ ሞዋቲ ወይ ካዓ እንዳ ሑዙናት ይእከብ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ ብፍትሓት ይጅመር። ካብ ገዛ ሞዋቲ ክሳብ ቤቴ ክርስትያን ካብ 5 ክሳብ 7 ፍትሓት ይህሉ። ሬሳ ቅድሚ ካብ ገዛ ምውፃኡ ዝግበር ፍትሓት ሊቃውንቲ(ደፋትር) መዋስእቲ ካህናት ቃል ኣትናትዮስ ዝባሃል ፍትሓት የካይዱ። እዚ ወጋሕታ ሰዓት 11 ይጅመር።
ቀሺ ኪሮስ በርሀ “ሰብ ክምርዖ እንከሎ ደረፍቲ ተልሃይቲ ከብሮን ጭራን ይህሉ። ምስ ሞተ ድማ ብኽብሪ ይስነ። እዚ ድማ ከካብ ኣድባሩ ዝመፀ መስቀል ምስ ፅላሉ፣ ግምጃን ድባብን ብእምብልታ ታዓጂቡ ደሚቑ ይስነ’’ ኢሎም።
ብመሰረት እምነት ሃይማኖት ኣርቶዶክስ ሰብ እንትመውት ሰለስተ ግዜ ጥራሕ እዩ ዝብከ። ሓደ ነብስን ስጋን እንትፈላለያ፣ ሬሳ ካብ ገዛ እንትፋኖ እንተሎን ወሪደ መቓብር(ሓመድ ድበ ክለብስ እንተሎ) ሙኻኑ ቀሺ ኪሮስ።
ንሞዋቲ መቐደሲኡ ቅድሚ ቅድሚ ሬሳ ብኣድጊ ተፃዒኑ ዝኸይድ እኽሊ መራሒ ሬሳ ይባሃል።
ድሕሪ ሓመድ ድበ ኣብ ውሽጢ መረባ ቤተ ክርስትያን ታርኽ ሂወት ሞዋቲ ይንበብ። ቅዳሰን ኣስተምህሮን ብሊቃ ውንቲ ቤተ ክርስትያን ይወሃብ።
ኣብ መወዳእታ ቀበርቲ ፅንዓት ይሃባትኩም ብምባል ንሑዙናት ብምፅንናዕ ዓዲ ዓዶም ይኸዱ። ሕዙናት ድማ ክፉእ ወይ ድማ ሕማቕ ኣይሃባትኩም ብምባል ምስግና ይገልፁ። በዚ ድማ ስነ ስርዓት ቀብሪ ይፍፀም።


text:
ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ኣውሮፓን ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ዝሓልፈ ቀዳም ኣብዚ ኣብ ኣርሊንግተን ቨርጂኒያ ኣብ ኢትዮጵያ ዘላቒ ምትሕብባር ንምፍጣር ኣብ ዘኽእሉ ሓደሽቲ ሓሳባት ምዝርራቦም ተፈሊጡ።
ናይ ሓባር ምንቅስቓስ ንሓድሽ ኢትዮጵያ ብዝብል ሽም ዝፍለጥን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዝሰርሕን ናይ ሲቪክ ትካል ዘዳለዎ ጉባኤ ዝተፈላለዩ ብሄራት ሃይማኖታትን ከምኡ እውን ንዓርሶም ዝወከሉ ወልቀሰባት ዝተሳተፍሉ ነይሩ።
እዞም ዝተኣኻኸቡ ኢትዮጵያዊያን ትካላዊ ምምሕዳር ኣብዘይተጠናኸረላ ሃገሮም ማሕበረሰባት ክፃወትዎ ዝግባእ ጊደ ከምኡ እውን ኣብ ናይ ሕድ ሕድ ምትሕብባር ሓሳባት ዘተኮረ ነይሩ።
ናይዚ ኣኼባ እዚ ዕላማ ነቲ ህዝቢ መድረኽ ምሃብ እዩ ይብሉ መራሒ ናይ ሓባር ምንቅስቓስ ንሓዳሽ ኢትዮጵያ ዝተብሃለት ትካል ኣቶ ኦባንግ ሜቶ።
ኣብ ኤርትራ ዝተወለደት ፊዮሬላ ሮማኖ ናይ ክልተ ዓለም ሰብ ምዃና ትዛረብ።ኣብ ቁልዕነታ ናይ ሓንቲ ኢትዮጵያ ታሪኽ ካብ ወለዳ ክትሰምዕ ከምዝዓበየት ብምግላፅ ድሕሪ ነፃነት ኤርትራ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኲናት ብምልዓሉ ዝተፈጠረ ምፍልላይ ንኽልቲኡ ህዝቢ ከምዝጎድኦ ምስ ናይ ባዕላ ተመኩሮ ገሊፃ።ኣስዒባ ‘’ኤርትራን ኢትዮጵያን ማለት ተዋሊድና ኢና።ብደም ንራኸብ ኢና።ኣበላልዓና ኣከዳድናና ኩሉ ነገርና ሓደ ዓይነት እዩ።ዘይምዕዳል ኮይኑ ኣብ ናትና ግዜ ናብትን ናብዝን ኮይንና’’ኢላ።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ መስጊድ ፈረስት ሂጅራ ኢማም ሸኽ ኻሊድ ዖማር ኣብ ጉዳያት ሃገርን ማሕብረሰብን ለውጢ ንምምፃእ ደለይቲ ለውጢ ባዕሎም ክልወጡ ኣለዎ ኢሎም።
‘’በደል ኣሎ፣ዝተበደሉ ሰባት ኣለው፤ዝበደሉ ሰባት እውን ኣለው።ነዚ ናይ ምቕባል ግቡእ ኣለና’’ዝበሉ ድማ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ስርዓተ ፍትሒ ዝሰርሑ ኣብዚ እዋን እዚ ድማ ኣብ ኣፈታትሓ ግጭትን ህንፀት ሰላምን ዝሰርሑ እስራኤል ኢታንሳ ፈይሳ እዮም።ቅድሚ ኩሉ ናይ ማሕበረሰብ ዕርቅን ሓድነትን ምፍጣር ኣገዳኢ እዩ ኢሎም።
እቲ ኣኼባ ሓድሽ ትውልዲ፣ሓድሽ መንገዲ፣ሓድሽ ናይ ምትሕብባር ስልቲ ኣድልዪ ምዃኑ ተሳተፍቲ ዝከምዝተዘራረብሉ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ጸዋዒት ናብ ሰብ ገድሊ! ብምሉኣለም ገረዝጊሄር
ኣብዚ ናይ ቃልሲ ጸዋዒተይ፡ ምናልባት ሓይሊ ቃላት ተጠቒመ እንተሃልየ፡ ንዝኸፈልኩሞ ሃገራዊ ጅግንነትን ክብርታትን ንምግዕዛይ ዝዓለመ ከም ዘይኰነ፡ እንታይ ደኣ? ነቲ ዝኸፈልኩሞ ሃገራዊ ክብርን መስዋእትነትን ዘለኒ ፍቕርን ኣኽብሮትን ንምግላጽ ዝዓለመ፡ ውልቃዊ ሓሳበይ ምዃኑ ኣቐዲመ ብትሕትና ክሕብረኩም እፈቱ። ብኡ ኣቢለ ከኣ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ሃገራዊ ቃልሲ ንስለ ሓርነትን ፍትሕን እጃምኩምን ግዴኹምን ንኸተበርክቱ ዘማሓላልፎ ዘለኹ ለበዋ’ዩ።
ምኽንያትቱ፡ እቲ ትማሊ ናብ ሰውራ ኤርትራ ክትጽንበሩ እንከለኹም ከም ሓደ ሃገራዊ ጅግና ብመስዋእቲ ንኽትብጀው ወይ ድማ ከምቶም ቀዳሞት ሓርበኛታት ኣቦታትኩም ምእንቲ’ዛ ሃገር ኢሎም ዝሓለፍዎ መከራ ንኽትክተሉ’ሞ ንሃገርኩምን ንህዝብኹምን ጽዋ ሓርነት ንኽትምጥዉ ዝወፈርኩም ምንባርኩም ኩሉ ሰዓቢኹም ዝምስክሮ ኣወንታ’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት “ህግደፍ ተዋዳዳሪ ዘይርከቦ ሃምበል ግንባር” ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ልዕሊ ንቡርነት’ኳ ሓንቲ ጥብ ትብል ጌጋ ዘይርከቦ መንግስቲ፡ እናተባህለ ወግሐ-ጸብሐ ይዝመረሉ ከም ዝነበረ ካባይ ምስክርነት የድሌኩም’ዩ ኣይብልን’የ።
እንተዀነ፡ ከምቲ ዝተባህለ ውሕሉል ፖሊካዊ ፖሊስታት ዝወነነ መንግስቲ ዘይኰነስ ብኣንጻሩ፣ ብውዲት፡ ብዝተሓላለኸ መርበባት ስለያን ዝተጠጀአ፣ ኣንጻር ሃገራዊ ረብሓ ደው ዝበለ ሓደገኛ ግንባር ምዃኑ ሎሚ ትስሕትዎ ኢኹም ኣይብልን’የ።
ዝኸበርኩም ሰብ ገድሊ፡
ምእንቲ ሃገር መስዋእቲ ምኽፋልን ልዕሌኹም ሓወርያት ቃልሲ ተባሂሉ ክስመ ዝኽእል በጃ ሃገሩ ዝወፈረን ዝደመየን ክንደየናይ ከይህሉ። ዛንታ ኤርትራ ከም ዝምስክሮ ንስኹም ኣብ ንኡስ ዕድሜኹም፣ ብዝግባእ ዘይጠንከረ ለይለይ ተኽሊ ሰብነትኩም ከይኣገመኩም ብሕርያኹም ንሃገራዊ መስዋእቲ ዝፈቐድኩም ሃባርም ሓወልቲ ሰውራ ኤርትራ ኢኹም።
ነቶም ጨካናት ገዛእቲ ንምሕግሓጎም ዘካየድኩም ሃገራዊ ቃልሲ፣ ምእንተ ምሉእ ራህዋን ሓርነትን፡ ንስለ ደሞክራስያዊትን ልኡላዊትን ኤርትራ ምንባሩ መዓስ ዝካሓድ ኰይኑ። እዚ ትዓምሉ ኣብ ዝነበርኩም መድረኽ ሰብኣዊ ህይወትኩም፡ ናብራኹምን ሓዳርኩምን ብውክልና ዝተረከበኩም ኣካል ኣብ ዘይነበሮ ህሞት ምክዋኑ ከኣ ከቶ ዘይርስዖ ናይ ትማሊ ሓቒቐ -ዛንታ’ዩ። እሞ ሎሚ ደኣ ናበይ ከይዱ እቲ ዘይሕለል ሃገራዊ ኒሕኩምን ናይ ቃልሲ መንፈስኹምን? እዚ ዘሎ ተኣፋፊ ሃገራዊ መድረኽ ብዘይ ናትኩም ተሳትፎን ኣበርክቶን ከመይ ኣቢሉ’ዩ ክምእዘን ትጽበይዎ?
ርግጽ’ዩ። ብዘይ ናይ ሓባር ሃገራዊ ተሳትፎ፣ ምዕባለን ብልጽግናን ኣይርከብን’ዩ። ፍትሕን ሰለምን ኣይሰፍንን’ዩ። እዚ ምዃኑ እንተ ኣሚንኩም፡ ግድነት’ዩ ናትኩምን ናይቶም ንጹሃን ተቓለስትን ኣቃለስቲን እጃም ከድልዮ። ነዚ ንምዕማም ድማ፡ ነብሲ ወከፍ ዜጋ ብሃገራዊ ፍቕሪ ተለብሊቡ ውፉያት ተቓለስት፡ ንፍትሕን ድሞክራሲያውነትን ግንባሮም ክህቡ ዝኽእሉ ምኩራት ክህልውዎ መድረኽ ይጠልበና’ሎ። ስለዚ እዚ እዋን’ዚ ሃገራዊ ግዴታኹም ዝጠልቦ መድረኽ በጺሕና ምህላውና ከፍእመልኩም ይደሊ።
እዚ መድረኽ ናይ ለውጢ መራሕቲ እንተ ተረኺቦም፡ ይትረፍዶ ንመሰሉን ፍትሓዊ ህይወቱን፡ ጎረባብቲ ንምርዳእ’ኳ ናብ ሓውን ገደልን ክጥበስ ዝኽእል ህዝቢ ከም ዘለኩም ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ መን ክምስክረልኩም ይኽእል? ነዚ’ውን ትስሕትዎ ኢኹም ኣይብልን’የ። ምኽንያቱ ናብ ድሕሪት ተመሊስካ ሰነደ ታሪኸ-ገድሊ ምግንጻል ስለ ዝከኣል። በቲ ካልእ ድማ እቶም ሰራሕቲ ናይቲ ታሪኽ ብህይወት ስለ ዘለኹም።
እቲ ኣብ ዘመነ ገድሊ ብመሳርዕ፣ ብጋንታን ሓይሊን ተመልሚሉ ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝፈጠረ ብቕዓትኩም ጥራሕ ዘይኰነስ፡ እንተላይ ንስኹም ንባዕልኹም ኣብ ምሕጻር እጃም ናይቲ ቃልሲ ብማዕርነት ዝተሰለፍኩምሉን ኣብ ህርደት ገደሉ ሃገራዊ ብቕዓትኩም ዘመስከርኩም ሰብ ዛንታ ናይ’ቲ ገድሊ ስለ ዝኾንኩም።
ንህዝብኹም ድማ ሃገራዊ ልቡ ኣረስሪስኩም ለይቲ ምስ መዓልቲ ኣብ ጐድንኹም ንኽስለፍ ስለ ዝገበርኩሞ ክድዓትን እንታይ ገደሰንን ዝብሉ ኣመላት ርእሰ ፍትወት ቦታ ኣይነበሮምን። እሞ እንታይ ደኣ ተረኽበ ሕጂ እዚ ኩሉ መከራ ኣብ ህዝቢን ሃገርን እናወረደ፣ ኢድኩምን ሓላፍነታዊ ብቕዓትኩምን ኣርኒብኩም ብተዓዘብነት ነዚ ሃገራዊ ህልቂት ትሓልፍዎ ዘለኹም? ምናልባት ነዚ ብዕሽሽታ ትሓልፍዎ ዘለኹም ሃገራዊ መጻብቦ ብናትኩም ሰንኰፍ ሃገራዊ ኣጣማምታን ንስኹም ዝሓብሓብኩሞን ዝተኸልኩሞን መንግስቲ ምዃኑ ክትግንዘቡ ይግባእ። ስለዚ በቲ ንስኹም ዝተኸልኩም ስርዓትን ኣብ ውሽጡ ብዝሃጠሩ ኣካላትን፡ ህዝቢ ናብ ኈደና ልምዓትን ሃገራዊ ምሕደራን ዘይኰነስ ክብርታቱን ሃገራዊ ወኑን እናጸልመቱን እናጥመዩን ኣብ ሃገራዊ መሳርዕኩም ሸናዕ እንክብሉ ከመይ ሕልናኹም ሕራይ ይብለልኩም ኣሎ? ኣይኰነን መሳርዕ ሕርሻ ሒዙ ሃገር ከኻዕብት፡ ፈንጅን ጠበንጃን ተዀልኲሉ’ኳ ንሃገሩ ናጽነት ከጓናጽፍ በርሀ ጸልመተ ደበስ ዘይተጸበየ፣ ብኣንጻሩ ሞባእ ንምዃን ድሉው ዝዀነ ህዝቢ ሒዝኩም ከመይ ናይ ሰላምን ፍትሕን ሓለፍቲ ንምዃን ይእግመኩም ኣሎ? ምናልባት ዶ ጽግዕተኛነትን ናይ ታሪኽ ትምክሕትነትን ይስመዐኩም ሃልዩ?
ጽባሕ ዝሓሸ ብርሃን ንምርካብ ደቃ ተራ ብተራ ዝመጠወትን ኩሉ-እንትናኣ ዝለገሰትን ኤርትራዊት ስድራ፡ ከርሳ ብጥልቅዑ እንግድዓኣ ብቕሉዑ ቤታ ገዲፋ ንቓልሲ ኤርትራ ዝመገበት፣ ምስ ኣረሜናት ገዛእቲ ገጢማ ስና ዝነኸሰት ኣደ፡ ሎሚ ሃገራዊ ጽምኣ ከየጥለለት ከብዳ ብቕጽዑ ኣብ ልዕሊ ልዕሊኣ ኣንጠጥዩ ዘሎ ከቢድ ናይ ጥፍኣት ደመና ጥራሕ ዘይኰነስ ኣብ ዝባና ዘሎ ዝበለየ ጨርቂ ከይቀየረትን እግራን ጉልበታን ካብ ዝውሕጣ ዘሎ ሞርጒ ከየወጽአትን ብስም ስዋኣታ ተማሒሉ ዝጥሓስ ዘሎ ኤርትራዊ ክብርታታን መብጽዓታታን ከመይ ልብኹም ረጊኡ ክሰምዖ ዘይካኣለ?
እዚ ብትምክሕቲ ሃገር ዝመርሕ ዘሎ ዘይ ኤርትራዊ ስርዓት በቶም ኣብ ውሽጥኹም ተወሊዶም ኣብኡ ዝገበሉ ኣካላት ይዕመም ከም ዘሎኸ ብሓቂ ድዩ ንልብኹም ዓዚርዎ ዘሎ? እቲ ናይ ትማሊ ቃልሲ’ኰ ብናይ ህዝቢ ምእኩል ተሳትፎ ዝተጨበጠ ሃገራዊ ጽዋ’ዩ። ሰላምን ዲሞክራስን ዝዓብለላ ኤርትራ ነጻ ሃገር ንምርኣይ ዝነበረ ገፊሕ ሃገራዊ ሃንቀውታ ከኣ ሎሚ’ውን ትስሕትዎ ኢኹም ኣይብልን’የ። ኣብቲ ከቢድ ናይ ትማሊ ሰውራ ምስ ጸላኢ ወጊኖም ኣንጻር ገድሊ ኤርትራ ደው ዝበሉ ወገናት ንገሊኹምስ ወረ ኣሕዋትኩም ዝነበሩ’ሞ ብዝምድና ዘይሕለፍ መሪር ሃገራዊ ቃልሲ ኰይንኩም ከይፈተኹም ንሓላል መስመር ህዝቢ ክትብሉ “ስጉምቲ ይወሰዶም” ከም ዝበልኩም ከ ትዝ ዶ ይብለኩም ይኸውን?
ሕጂ ምናልባት ከምቲ ሕሉፍ ታሪኽ ቃልስና፡ ህይወት ዜጋታታና ንምውሳድን ንምቑጻይን ዘይኰነስ ብቕዓት መስመር ሃገራውነት ንምዝርጋሕ ኣብ ቃልሲ ንድሞክራሲ ነብሲ ወከፍ ዜጋ ዕማሙ ንኸበርክት ሓላፍነትኩም ንኸተበርክቱ ዝዓለመ መጸዋዕታ’ዩ።
እቶም ሃገር ናብ ዝዓሞቐ ዓዘቕቲ ዘእትውዋ ዘለው ውሑዳት ሰብ ረብሓ ኣብ ውሽጢ’ቲ ትመርሕዎ ዘለኹም መንግስቲ እዮም ተሓቢኦም ዘለው። እዚኦም ከኣ እቶም ጸጋን በረኸትን ሃገር፡ ሕልናን ሰብኣውነት ህዝቢ እናመጸው ነቲ ትማሊ ብጉልበትኩምን ብዝኸድኩሞ ብርኪ ንእስነትኩምን ኣብ ሃገራዊ ጽፍሒ ብሸለልትነትን ብምትእምማን ዘደየብኩሞም ሰባት’ዮም።
እቲ ትማሊ ነቲ ዘይንቕነቕ ዝመስል ጸላኢ ዘላተመን ዘርዓደን ዘይተጸዓዲ ሃገራዊ ወንኹም ሎሚ ሃገር ሓገዝኩም ምስ ደለየት ናበይ ተሸሪቡ? እቲ ትማሊ ኣብ ግዜ ቃልሲ ክምህ ዘይብል ዝነበረ ሃገራዊ መንፈስኩምን ቆራጽነትን ከ ሎሚ ሃገር እናተዘምተን እናፈረሰን ከመይ ቢሉ’ዩ ቀልብኹም ክዓርፈልኩም ዝኻኣለ?
ሰለዚ፡ ነቲ ትማሊ ደምኩምን ኣእምሮኹምን ወፊኹም ካብ ዓዘቕቲ መግዛእቲ ዘጋላገልኩም ህዝቢ፡ ሎሚ’ውን ኣብዛ ጸባብ እዋን ኣለናልካ ክትብልዎ ልቡ ከየጸለመ ብተስፋ ይጽበየኩም ኣሎ’ሞ ሓደራኹም ካብቲ ኣስቂጥኩምሉ ዘለኹም ትኻስ ተባራበሩ።
ፍትሕን ዲሞክራስን ንህዝቢ ኤርትራ ይኹን!
https://www.facebook.com/Muller216
Categories: እዋናውያን ጽሑፋት, ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
ዓሰርተ ትእዛዛት
ቀዳማይ ክፍሊ
ከም ርእሲ እታ ስድራቤት፡ ወለዲ ንስድራቤቶም ብቐሊል መገዲ ኪምህሩ ይግባእ።
ቀዳማይ ትእዛዝ
ካልኦት ኣማልኽቲ ኣብ ቅድመይ ኣይሃልዉኻ።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ኣምላኽና ልዕሊ ዅሉ ጌርና ክንፈርሆን ከነፍቅሮን ክንኣምኖን፡ ኣሎና።
ካልኣይ ትእዛዝ
ስም እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብኸንቱ ኣይተልዕል።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ንስሙ ብዅሉ መከራና ኽንጽውዖን፡ ክንልምኖን፡ ከነመስግኖን፡ ክንውድሶን እምበር፡ ንስሙ መርገሚ፡ መምሓሊ፡ መጠንቈሊ፡ መሓሰዊ፡ መጠበሪ ኸይንገብሮ ይእዝዘና።
ሳልሳይ ትእዛዝ
መዓልቲ ሰንበት ክትቅድሳ ዘክር።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ንቓሉን ስብከትን ቅዱስ ጌርና ክንሕዞ፡ ባህ ኢሉና ድማ ክንሰምዖን ክንምህሮን እምበር፡ ከይንንዕቆ ይእዝዘና።
ራብዓይ ትእዛዝ
ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ንወለድናን ንመራሕትናን ከነኽብሮም፡ ከነገልግሎም፡ ክንእዘዞም፡ ከነፍቅሮም፡ ኣብ ልብና ኸነሕድሮም እምበር፡ ከይንንዕቆምን ከይነዀርዮምን ይእዝዘና።
ሓምሳይ ትእዛዝ
ኣይትቕተል።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ንብጻይና ብዅሉ ፍርሃቱን ሽጋሩን ክንረድኦን ክንድግፎን እምበር፡ ንህይወቱ ኸይንጐድኣን ከይንብድሎን ይእዝዘና።
ሳድሳይ ትእዛዝ
ኣይትዘሙ
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ብቓልናን ብግብርናን ተጠንቂቕና፡ ኣብ ጾታዊ ህይወትና ብንጽህናን ብርዝነትን ኽንነብር፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኪዳን ድማ ንሓድሕዶም ኪፋቐሩን ኪከባበሩን ይእዝዘና።
ሳብዓይ ትእዛዝ
ኣይትስረቕ።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ንብጻይና ጥሪቱን ትሕድርቱን ከም ዚበዝሓሉን ከም ዚሕለወሉን ክንድግፎ እምበር፡ ማሉን ቅርሹን ከይንሰርቕ፡ ብዘይግባእ መሸጣን ገምጋምን ሸፊጥናን ኣዓሺናን ከይንወስደሉ ይእዝዘና።
ሳምናይ ትእዛዝ
ኣብ ብጻይካ ብሓሶት ኣይትመስክር
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ንብጻይና ዝመጾ ኽሲ ኸም ዚቐለሉ ኽንገብር፡ ብዛዕብኡ ጽቡቕ ክንሓስብን ክንዛረብን፡ እንሰምዓሉ ዅሉውን ናብ ጽቡቕ ክንመልስ እምበር፡ ከይንሕስወሉ፡ ምስጢሩ ኸይንገልጸሉ፡ ከይንሓምዮ፡ ስሙ ከይነኽፍእ ይእዝዘና።
ታስዓይ ትእዛዝ
ቤት ብጻይካ ኣይትተምነ።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ናይ ብጻይና ዘበለ ዅሉ ኣብ ዋናኡ ኸም ዚነብር ክንድግፎ እምበር፡ ርስቱን ገንዘቡን ብተንኰል ከይንምነዮ፡ ብሸፈጥውን ከይንወስደሉ ይእዝዘና።
ዓስራይ ትእዛዝ
ሰበይቲ ብጻይካ፡ ግዝኡ፡ ግዝእቱ፡ ብዕራዩ፡ ኣድጉ፡ ገንዘብ ብጻይካ ዅሉ ኣይትተምነ።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ንእግዚኣብሄር ፈሪህናን ኣፍቂርናን፡ ሰበይቲ ብጻይናን ግዙኣቱን ምስኡ ጸኒዖም ኪነብሩን ዚግብኦም ኪገብሩን፡ ክንመኽሮምን ክንሕልዎምን እምበር፡ ከይንሓብሎም፡ ልቦም ካብኡ ኸይንፈሊ፡ ካብኡውን ከይነውጽኦም ይእዝዘና።
ናይ ትእዛዛት መደምደምታ ሓሳብ፤
እግዚኣብሄር ብዛዕባ እዘን ዓሰርተ ትእዛዛት እንታይ ይብለና?
“ኣነ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ቀናእ ኣምላኽ እየ ኣሞ፡ ንዚጸልኡኒ ሓጢኣት ኣቦታት ኣብ ደቂ ኽሳዕ ስልሳይን ክሳዕ ራብዓይን ወለዶ ዚቐጽዕ፡ ንዚፈትዉንን ትእዛዛተይ ንዚሕልዉን ግና ክሳዕ ኣሽሓት ምሕረት ዝገብር እየ።” (ዘጸ 20፡5-6)
እዚ እንታይ ማለት እዩ? እግዚኣብሄር ነዘን ትእዛዛት እዚአን ዘፍረሰ ከይቀጽዐ ኣይሓድጎን እዩ እሞ፡ ቍጥዓኡ ፈሪህና፡ ንሕግታቱ ኣይነፍርስ። ነቶም ንሕግታቱ ዚሕልዉ ግና ጸጋን ኵሉ በረኸቱን ኪህቦም ቃል ኣተወ። ስለዚ ንእግዚኣብሄር ከነፍቅሮን ክንኣምኖን፡ ዝኣዘዘና ዅሉ ድማ ብሓጐስ ክንፍጽምን ኣሎና።


text:
ሰራሕተኛታት ኣድሕን ህይወት ሎማዕንቲ ረቡዕ እውን ኣለሽኦም ቀፂሎም ውዒሎም ኣለው።ኣካይዳ ማዕበል እቲ ማይ ግን ነቲ ኣለሻ ኣተሓላሊኹዎ’ሎ።ትማሊ ሓሙስ 20 ዝኾኑ ሬሳታት ኣብታ ዝዓነወት ጀልባ ተረኺቦም ኣለው።
ኣዛዚ ጉጅለ ኣለሻ ዝኾኑ ጂዮቫኒ ደ ሊዮናርዶ ከምዚ ይብሉ ትማሊ ሰለስተ ግዜ ናብቲ ማይ ብምእታው 18 ሬሳታት ረኺብና ኢሎም። ብዝርዝር እንትገልፁ ‘’እቶም 10 ካብታ መርከብ ቁሩብ ርሕቕ ኢሉ ኣብ ትሕቲ ባሕሪ፣እቶም ሸሞንተ ድማ ኣብ ውሽጢ እታ መርከብ እዮም ተረኺቦም።’’ክብሉ።
እታ ጀልባ ድሕሪ ምጥልቓ እንተወሓደ 130 ሰባት ሞይቶም ካልኦት 200 ድማ ዛጊድ ሃለዋቶም ኣይተፈልጠን።
መንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ጣሊያን /ANSA/ እታ መብዛሕቲኦም ኤርትራዊያንን ሱማሊያዊያንን ደለይቲ ዕቑባ ዝፅነዓነት ጀልባ ትማሊ ሓሙስ ናይ ርድኡና ምልክት ንምሃብ ኮበርታ ንምንዳድ ብምፍታኖም ብሓዊ ተባሪዓ እያ ዝጠለቐት።
ቅድሚ ማዕልታት ኣብ ወሰን ባሕሪ ሲሲሊ ጀልባ ጠሊቓ ክሕምሱ ዝፈተኑ 13 ስደተኛታት ድሕሪ ምጥላቖም እዚ ትማሊ ዝበፅሐ ሓደጋ ኣብ ጣሊያን እቲ ዝኸፍአ ናይ ስደተኛታት ዘሕዝን ፍፃመ እዩ።
ጉጅለታት ኣድሕን 500 ዝግመቱ ሰባት ዝፀዓነት ጀልባ ድሕሪ ምጥላቓ ን155 ሰባት ኣድሒኖም ኣለው።ካብቶም ዝደሓኑ በዘይካ ሓደ ቱኑዚያዊ ኩሎም ኤርትራዊያን እዮም።
ኣብ ናይ ጣሊያ ከተማ ኣሲሲ ዑደት ዝፍፅሙ ዘለው ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ካቲሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፍራንሲስ ዓርቢ’’ናይ ንብዓት ዕለት’’ ኢሎምዎ ኣለው።ኣብ ጣሊያን ባንዴር ኣብ ፍርቂ ክትምብልበ ውዒላ፤ኣብያተ ትምህቲ ንቶም ግዳያት ንምዝካ ናይ ሓደ ድቒቓ ናይ ሕሊና ፀሎት ገይረን።
ካብ ናብ ጣሊያን ናብ ኣፍሪካ ዝቐረበት ደሴት ላምፐዱሳ ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ናብ ሕብረት ኣውሮፓ ንምእታው ዝጥቀሙላ እያ።
እታ ጀልባ ካብ ሊብያ ከምዝተልዓለት ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ኣፍሊጡ’ሎ።
ላዕለዋይ ኮሚሽነር እቲ ትካል ኣንቶኒዮ ጉተርስ ኣብ ልዕሊ ኣስገርቲ ስጉምቲ ንኽውሰድን ንስደተኛታት ዝበለፀ ሓለዋ ንኽግበረሎምን ፀዊዖም ኣለው።
ናይ ዝሞቱ ስደተኛታት ቁፅሪ ዝምዝግብ Fortress Europe ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ካብ 1994 ኣ/ፈ ጀሚሩ ናብ ሲሲሊ ኣብ ዘሕልፍ ማይ መብዛሕቲኦም ኣፍሪካዊያን ዝኾኑ ልዕሊ 6,000 ሓተቲ ዕቑባ ምማቶም ይገልፅ።


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ዓለም ንምርካብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ሩሲያ ኣትዮም ኣለው።ኣብ ሩሲያ ፒቲስበርግ ኣብ ዝካየድ ጉብኤ ጉጅለ-20 ዝተሳተፉ መራሕቲ ምስኣተው ድሕሪ ሓፂር ጊዜ ጉዳይ ሶሪያ ከም ኣጀንዳ ንኽትሓዝ ውጥን ከምዘለዎም ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑቲን ኣፍሊጦም።
ኣብቲ መኽፈቲ ስነስርዓት ፕሬዝዳንት ፑቲን ገለ መራሕቲ ብዛዕባ ኣዚዮም ኣፅገምቲ ዝኾኑ ዓለምለኸ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ሶሪያ ንምዝረራብ ግዜ ንኽትሓዘሎም ከምዝሓተቱዎም ተዛሪቦም።
ቅልውላው ሶሪያ ኣብቲ ንኽልተ ማዕልታት ዝፀንሕ ጉባኤ ከም ወግዓዊ ኣጀንዳ ኣይተትሓዘን።እንተኾነ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ካልኦት መራሕትን ኣብ ጎናዊ መድረኽ ይዘራረብሉ ኣለው።
ፕሬዝዳንት ኦባማ መንግስቲ ሶሪያ ኣብ ልዕሊ ሲቪላት ዜጋታቱ ኬሚካላዊ መጥቓዕቲ ፈፂሙ ብዝብል ኣንፃሩ ወታደራዊ መጥቓዕቲ ንኽውሰድ ኣብ ውሽጢ ሃገሮምን ኣብ ውፃእን ደገፍ የተኣላልሹ እዮም ዘለው።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ምስ ናይ ጃፓን ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ ጉዳይ ሶሪያ ንምዝርራብ የምርሑ ኣብዝነበርሉ እዋን ‘’ኣብ ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣብ ጥቕሚ ምውዓሉ ዘሕዝን ጥራሕ ከይኮነስ መልሲ ዘድልዮ ምጥሓስ ዓለምለኸ ሕጊ ምዃኑ ሓባራዊ ኣረዳድኣ ምሓዝ ኣገዳሲ እዩ’’ ክብሉ ገሊፆም።
ፍቓድ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ዘይሓዘ ናይ ምዕራባዊያን ምጥቓዕቲ ተቐባልነት ዘይብሉ ወራር እዩ ክብሉ ፕሬዝዳንት ፑቲን ትማሊ ረቡዕ ገሊፆም።።ደማስቆ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ምጥቃማ ዘእምን ዝበልዎ መረጋገፂ እንተሃሊዩ ኣብ ልዕሊ ሶሪያ ንዝውሰድ ምጥቓዕቲ ክድግፍ እየ ኢሎም ኣለው።
ትማሊ ረቡዕ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቁልፊ ናይ ሰኔት ኮሚቴ ውሱን መጥቓዕቲ ንኽውሰድ ዝፅውዕ ትልሚ ኣፅዲቑ’ሎ።


text:
ስደተይናታትን ኣባይቲ ስድራን መንእሰያት ዝብሉ ነጥብታት ናይቲ ካብ ዕለት 13 ክሳብ ዕለት 23 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ኢትዮጵያ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ናይ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ናይ ዘካየዶ መበል 19 ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻው ጉባኤ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ማእከል ክኸውን እንከሎ ምስ ጳጳሳዊ ናይ መራኸቢ ብዙሃን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ኵለ መደያዊ ምትሕብባር እውን ከምዝገበር ዘረጋግጽ ሓሳብ ዝተነሮ ምዃኑ ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ዕለት 23 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ዝተዛዘመ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽር ሕብረት ዘውጽኦ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ዳግማይ ኣስፍሆተ ወንጌል ዝብል ሓሳብ ኣጽኒዑ ዘመልክት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ንተጋባእያን ብፁዓን ጳጳሳት ዘንበቡ ሓድሽ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ኣቦ መንበር ንኽዀኑ እቲ መበል 19 ሓፈሻዊ ምሉእ ጉባኤ ዝሓረዮም ኣብ ዛምቢያ ናይ ሶልወዚ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ቻርለስ ካሶንደ ክዀኑ እንከለዉ፡ ምስ ቫቲካን ረዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ልኡኽ ጋዜጠይና ኣባ ፖውል ሳማሱሞ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ዳግማይ ኣስፍሆተ ወንጌል ኣብ ኣፍሪቃ ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑን፡ እዚ ኸኣ ኣፍሪቃ ብዙሕ ውግእን ውጥረት እተእንግድን ብኻልእ መዳይ ከኣ ክርስትና ዝሰፍሓላ ዘላ ክፍለ ዓለም ትበሃል፡ እዚ ክልእቲኡ ጉዳይ ተጋራጫውን ስግንጢርን እዩ። ምእንቲ’ዚ ዳግማይ ኣስፍሆተ ወንጌል ወሳኒ ምዃኑ እቲ ጉባኤ ብዕምቆት የመልክቶ ኢሎም።
እቲ ናይ ምብራቕ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት፡ ዘሕዝን ኣፍሪቃዊ ሕቶታት ዝበሃሉ፡ ስደትን ምዝብልናን ምዝባዕን ብከላን ምህዳርን ብድሆታት ሰላምን ኣልቦ ውሕስነት ጸጥታን መንእሰያት ኣፍሪቃ ዝነብርዎ ዘለዉ ቀቢጸ ተስፋ ዝብሉ መተዓናቕፎ ከይዲ ምዕባለን ሰላምን መፍትሒ ክርከበሉ ኣበኪሩ ካብ ቀደም ብዝበለጸ ክዓዪ ምዃኑ ከምዘረጋገጸ ብፁዕ ኣቡነ ካሶንደ ሓቢሮም።
ምክልኻል ሰብኣዊ መሰልን ክብርን
እቲ 21 ኣንቀጽ ዘለዎ ናይ ፍጻሜ ሰነድ፥ ብፁዓን ጳጳሳት ብዙሕነት ዓሌት ንምግምማዕን ፍልልይን መጋበርያ ክኸውን ዝድርኽ ተግባር ኩሉ ኮኒኖም፡ ምኽባር ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንማሕበራውን ንኤኮኖሚያውን ንፖለቲካውን ንባህላውን ምዕባለ ሕብረተሰብ መሰረትን እዩ፡ ናይ ኩሉ ምዕባለ ሰጋጢቶ እዩ፡ ንኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ባይታ እዩ። ሕንጸት ሰላም ኣብ ማዕርነት ሰብኣዊ መሰልን ክብርን፡ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ምንቕቓሕን ምድጋፍ ዓለም ሓቆፍ ተቕዋማትን ምሕረትን ኣብ ዝብሉ ዓንድታት ዝቐውም ምዃኑ ኣብቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ተመልኪቱ ከምዘሎ ገሊጾም።
ኢትዮጵያን ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን
ብፁዓን ጳጳሳት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ቀረባ እዋን እቲ ንልዕሊ 20 ዓመት ዝጸንሔ ውጥረት ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንምውጋድ ዝተበጽሔ ሰላምን ዘተን ሓጐስ ከምዝፈጠረሎም ኣብቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ተመልኪቱ ከምዘሎን፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፍትሕን ሰላምን ዳግም ተረጋጊጹ ሕዝብታት ክልቴኣተን ሃገራት ኣብቲ ከይዲ ሰላምን ፍትሕን ክሓብሩን ድምጾም ክስማዕን እሱራት ናብ ኣባይቲ ስድራኦም ክምለሱን ምዕዳና ተቕርብ። ከምኡ እውን ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተበገሰ ናይ ሰላም ዘተ ዘሕጉስ ከምዝዀነን፡ እቲ ግጭት ህጹጽ መፍትሒ ክረክብ ብፁዓን ጳጳሳት ጸሎት ምዃኑ የረጋግጹ።
ጳጳሳው ናይ መራኸቢ ብዙሃን ጉዳይ ሓልዮ ቤት ጽሕፈት
ናይ ሃገረ ቫቲካን ናይ መራኸቢ ብዙሓን ዝሓልይ ቤት ጽሕፈት፡ ብፁዓን ጳጳሳት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ከባቢኦም ኣብ ዝፍጽምዎ ኣገልግሎት ኣስፍሆተ ወንጌል ክምዝተሓባበር በቲ ናይቲ ጽሕፈት ቤት ህየንተ ፓውሎ ሩፊኒ ናብቲ ጉባኤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣረጋጊጾም፡ ኣብ ምስፋሕ ወንጌልን ቃል ቅዱስ ኣቦናን ከምኡ እውን ኣብ ኣፍሪቃ ንእትርከ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብድሆታታን ፍጻሜታታን ኩሉ ዜናታታን ኣብ ምቅላሕን ኣብ ናይቲ ከባቢ ኣቢያተ ክርስቲያን ንምስፋህሕ ወንጌል ዝኣመተ መደባት መራኸቢ ብዙሓን ብምድጋፍ ምሉእ ተሓባባርነቱ ከምዘረጋገጹ ሓቢሮም።
ዳግማይ ኣስፍሆተ ወንጌል
ብፁዓን ጳጳሳት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ከባቢኦም ዳግማይ ኣስፍሆተ ወንጌል ኣገዳሲ ምዃኑን እዚ ኸኣ ኣብቲ ክርስቲያን ማሕበረሰብ ዘተኰረ ኰይኑ ንምንጻሕን ባህልታት ብወንጌል ንምስባኽን እዚ ንምኽዋን ሓድሽ ሜላን ኣገባብ ምጥቃም ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ መጋበርያን ከምዝሓትት የተሓሳስቡ።
ስድራ ቤት
እቲ ኣብ ልቢ ብፁዓን ጳጳሳት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘሎ ካልእ ሕቶ ዛዕባ ስድራ ቤት ዝምልከት ኰይኑ፡ ስድራ ቤት ድኽነትን ስእነት ስራሕን ማሕበራዊ ዘይማዕርነትን ብዝብሉ ብድሆታት ዝተተንከፈ ምዃኑ ኣመልኪቶም፡ ነቲ ኣባይቲ ስድራ ዘጋጥሞም ብድሆታት ንምፍታሕ ዝመርሕ ንስድራ ቤትን ቀዋሚ ሕንጸትን ቀጻሊ ትምህርተ ክርስቶ ምቕራብ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣብቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ተመልኪቱ ኣሎ።
መንእሰያትን ስግኣት ጸንፈይናውነትን
ኣብ እምነትን ጸዋዕታን ነቲ ዓቢይ ብድሆ ስእነት ስራሕ ዘማእከለ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንመንእሰያት ዘለዎ ኣገዳስነት ኣብ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ዘመልከቱ ብፁዓን ጳጳሳት ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ መንእሰይ ካብ ኣኽራርነትን ካብ ስግኣት ሃይማኖታዊ ጸንፈይናነትን ኣሸባርነትን ንምክልኻል ምስ መንእሰያት ምትሕብባር ኣገዳሲ ምዃኑ ጠቒሶም፡ ኣብ መናብርተ ጥበብን ኣቢያት ተምህርትን ናይ ቤተ ክርስቲያን ማሕበራዊ ትምህርቲ፡ እቲ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ዝብልን ውህደት ኣብ ሰላምን ፍትሕን ግጭት ምፍታሕን ዘተኣማምን ትኽክለይናን ቅኑዕን ምሕደራን ሓባሪ ትምህቲ ክሳዃዕ ዝብል ነጥቢ ኣብቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ምልኩት ምዃኑ ተሓቢሩ።
ምህዳርን ጸጥታን ድሕነትን
ኢጐነታዊ ረብሓ ዘይብል ኣብ ንዓይ ይጥዓመኒ ዘይቀውም እንነብረሉ መሬት ከም ናይ ሓባር ቤትና ምዃኑ ተኣሚኑ ንምክልኻል ዘኽእል ኣጠቓቕማ ምህዳር ክህሉን ምስቶም ኣብ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ዝዓዩ ተቕዋማትን ማሕበራትን ምትሕብባርን ናይ ካህናትን ገዳማውያንን ማሕበራዊ ውሕስነት ዝድግፍ መስፍር ክህሉ የተባዑ።
ስደተይናታትን ተመዛበልትን
ብፁዓን ጳጳሳት ምብራቕ ኣፍሪቃ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ናይ ውሽጥን ወጻእን እናሓሰቡ፡ እቲ ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ሓልዮ ዘቕረቦ ብዛዕባ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ዝምልከት ዕውሉም ውዕሊ ኣብ ምድጋፉን ምልላዩን ከምዝተግሁ ኣብ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ኣበኪሮም፡
ምግባረ ብልሽውናን ዓመጽን
ናይ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ናይቲ ከባቢኦም ሕዝብታት በቲ እናሰፍሔን ንኹሉ እናበከለን ዝኸይድ ዘሎ ምግባረ ብልሽውና ዝትንከፍን ግዳይን ምዃኑ እናሓሰቡ፡ ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣካየድትን ኩሎም ክርስቲያን ኣብ ማሕበረሰብ ጭውነትን ተገዳስነትን ሓላይነትን ዝዓሰሎ መራሒ ንምዃን ዘብቅዖ ሕንጸት ከቕርብሉ ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓትን ዓቕምን ኣብ ዘይብሎም ዜጋታት ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽን ካልእ ዝተፈላለዩ ዓመጻትን ኰኒኖም፡ እቲ ናይ ሕጻናት ሓልዮ ጳጳሳዊ ድርገት ዝሃቦ መምርሕን ዝወስዶ ውሳኔታትን ሕጻናት ምክልኻል ብዝብል ዘውጽኦ መርሓ ኣብ ግብሪ ከውዕሉ ምዃኖም ኣብቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ከምዘረጋገጹ ኣባ ሳማሱሞ ይሕብሩ።


text:
እታ ጋንታ ኣብ‘ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘካየደቶ ወሳናይ ግጥም ክልተ ንሓደ ስዒራ።ጋንታ ደቡብ ኣፍሪቃ ቀዲማ ሸቶ ክተምዝግብ ኪኢላ ነይራ።እንተኾነ ጋንታ ኢትዮዽያ ብኮኸብ ተፃዋቲኣ ጌታነህ ከበደ ቅድሚ ዕረፍቲ ብምምዝጋብ ማዕረ ሓደ ንሓደ ዕረፍቲ ወፂኣ።
ኣብ መበል 70 ደቂቃ ድማ፣ንጋንታ ደቡብ ኣፍሪቃ ሸቶ ዘመዝገበ በርናርድ ፓርከር፣ተመሊሱ ጋንትኡ ትሳዓረሉን ካብ‘ቲ ውድድር ወፃኢ ትኾነሉን ሸቶ ኣመዝጊቡ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ጋንታ ኢትዮዽያ ምስ ጋንታ ቦትስዋና ኣብ ዝተጋጠመትሉ እዋን፣ዘይግበኦም ተፃወቲ ኣሰሊፋ ተባሂላ ተጠርጢራ ትምርመር ከምዘላ ፊፋ ኣፍሊጡ።እቲ ’ክሲ‘ ግና እንታይ ከምዝኾነ ገና ኣይተነፀረን ዘሎ።በዚ በለ በቲ ዋላ‘ውን ኢትዮዽያ ጥፍኣት ፈፂማ እንተተባሃለ፣ኣብ ልዕሊ ሓፈሻዊ ውፅኢትን ስርርዕን ዘስዕቦ ርኡይ ለውጢ ኣይክህሉን።
ብዘይካ ኢትዮዽያ ቶጎን ኢኳቶርያል ጊኒን‘ውን ብተመሳሳሊ ‘ክሲ‘ ተጠርጢረን ይምርመራ‘ለዋ።


text:
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝበፅሖ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፅዕንቶ ከምዘየለ አፍሊጡ።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ነፃ ኾይኑ ንኸገልግል ብአዋጅ ብዝተመስረተሉ ሕግን ቻርተርን ዝምራሕ ምኻኑ ገሊፁ'ሎ።
ብሰኑይ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ቀንዲ ቤት-ዕዮ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኢትዮጵያውያን ኣብ ውሽጣዊ አሰራርሓ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ክዝርጋሕ ዝፀንሐ ፀብፃባት ብዝምልከት ሰላማዊ ሰልፊ አካይዶም'ዮም።
እቶም ሰልፈኛታት ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፅዕንቶ ይወርድ'ሎ ኢሎም ከምዝአምኑ ገሊፆም። ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ነዚ ፅዕንቶ ከይንብርከኽ ሓቲቶም።
ጊዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፅዕንቶ ከምዘይወረዶ'ዮም ገሊፆም።
ሚስተር ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ንሰማዕቱ ዝተማለአ ሚዛናዊን ተአማንን ሓበሬታ ዝህብ ዜና ናይ ምዝርጋሕ ሓላፍነት አለዎ ኢሎም።
አብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ሓላፊት ክፍሊ ኣፍሪቃ ጉዌን ዲላርድ ብወገነን ስራሕ መሓውራት ዜና ምቹእ ኣብ ዘይኾነለን ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝበላ ከባቢታት ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘየወላውል'ዩ ሓላፍነትና አይቅየርን'ዩ ኢለን።


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ካብ ትኣትው ኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ ተቆጺሩ’ሎ።
ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፣ እታ ሃገር ካብ ዝኣተወቶ ህዝባዊ ተቃውሞን ቅልውላውን ንምውጻእ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ተጸሚድና ኣለና ይብሉ። እግረ መንገዶም’ውን መንቀሊ’ቶም ጸገማትን ዕንወታትን እዮም ኢሎም ንገለ ደጋዊን ውሽጣዊን ሓይልታት ይኸሱ።
ጋሻና ሚኒስትር ዲኤታ ጉዳያት ኮሚኒከሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ዛድግ ኣብራሃ ‘ምስ ግብጺ ዘሎ ምስሕሓብ ብዲፕሎማስያዊ ኣገባብ ይዕየየሉ ስለዘሎ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቖጢበ ኣለኹ፣ ክብሉ ከለው ንመንግስቲ ኢርትራ ግና ይኸሱ’።
ንምዃኑ ኩነታት ጸጥታን ህድኣትን ኢትዮጵያ ሎሚ ኣብ ምንታይ ብርኪ ይርከብ? እቲ ጸገም ካብ ሱሩ ንምምሓው ዝተወስዱ ስዳሮታት እንታይ ይመስሉ? ዝብሉን ካልኦትን ሕቶታት ኣልዒልና ምስ ኣቶ ዛድግ ኣብራሃ ተዘራሪባና ኣለና።
ኣብ ዘረባና ኣቶ ዛድግ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝምልከት ዘቃልሕዎ ሪኢቶ መልሲ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ንምርካብ ክንሰርሕን ምስ ረኸብና ክነቅርበልኩምን ኢና።


text:
ኣባል ሰልፊ ደሞክራት ሰኔተር ቤን ካርዲንን ሪፓብሊካዊ ሰኔተር ማርኮ ሩቢዮን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንሞት ኣማኢት ሰባት ምኽንያት ዝኾነ ሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ምጥቃሞም ዝኹንን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኩሎም ዝኣሰሮም ተቓወምቲ ፖለቲካን ጋዜጠኛታትን ንክፈትሕን ኣብ ሕገ መንግስቲ ንዝተቐመጡ መሰላት ከኽብርን ዝፅውዕ ረቂቕ ሕጊ ናብ ሰኔት ኣቕሪቦም።
ኣብ ዝነበረ ተቓውሞ ኣማኢት ሰባት ከምዝተቐትሉን ኣሽሓት ከምዝተኣስሩን እንተኾነ ግን ካብ መጠን ንላዕሊ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ዝወሰዱ ሓይልታት ፀጥታ ክሳብ ሎሚ ክእመን ዝኽእል ተሓታትነት ከምዘይተርኣየን እቲ ውሳነ ይሕብር።
ነዚ ትማሊ ረቡዕ ብክልቲኦም ሰኔተራት ዝቐረበ ውሳነ ካልኦት ትሽዓተ ዴሞክራሲያዊያንን ሰለስተ ሪፓብሊካዊያንን ብድምር 12 ሰኔተራት እውን እቲ ረቂቕ ኣብ ምቕራብ ከምዝተሓባበሩ ተፈሊጡ’ሎ።
‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራሲያዊ ናፃነትን ከኽብር ኣለዎ’ ዝበሉ ሰኔተር ካርዲን ኣስዒቦም ‘ፍሉጣት ፖለቲከኛታት ምእሳሮም ብዓሙቕ ኣሰኪፉኒ’ሎ፤ ግብረሽበራ ንምምካት ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሽርክነት ኣለና ማለት መሰል ህዝቢ ክግሃስ ከሎ ስቕ ንብል ኢና ማለት ኣይኮነን’ ኢሎም።
ሰኔተር ሩቢዮ ብወገኖም ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝባ እትፍፅሞም መግሃስትታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ምውጋዝ ኣሜሪካ ድምፃ ክተስምዕ ኣለዋ ኢሎም።


text:
ሓገዝ ፍሉይ ስነ ምምህርና
እቲ ናይ ትምህርቲ ሃዋሁው ንዅሎም ተማሃሮ ብቐሊሉ ክርድእዎ ዝኽእሉ ክኸውን ኣለዎ። ሓገዝ ዘድልዮም ቈልዑ፡ መንእሰያትን ዓበይትን ናይ ማዕረ ትምህርቲ ዕድል ንኽረኽቡ ኣፍልጦ ናይ ነገራትን ኵነታትን ምስምማዕ የድሊ።
እዚ ንኣብነት እቲ ቤት ትምህርቲ ንዅሎም ተማሃሮ ብናይ ገዛእ ርእሶም ኵነት ከንብቡ፡ ክጽሕፉን ክሓስቡን ዕድላት ክህብ ማለት ክኸውን ይኽእል። እቶም መማህራን፡ ምህሮን ናውቲ መምሃርን ብኸመይ ከም ዝሰማማዕ ስትራተጂ ክህልዎም። ከምኡ'ውን ኣፍልጦ ብዛዕባ ተሳታፍነት፡ ኣቀባብላ፡ ኣማራጺታት ናውቲ፡ ኣካላዊ ናይ ምብጻሕ ተኽእሎን ዝሰማማዕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኣብ ቤት ትምህርቲን ክህሉ ኣለዎ።
ንሕና ናይ ስራሕ መሻርኽቲ ኢና
መዋእለ ህጻናት፡ ኣብያተ ትምህርቲ ወይ ኣብያተ ትምህርቲ ኣባጽሕ፡ ንፍሉይ ስነ ምምህርና ዝምልከት ጕዳያት ምኽሪ ንምርካብ ምሳና ክራኸቡ ይኽእሉ። ምስ ኮሙናትን ናይ ግሊ መዋእለ ህጻናትን ኣብያተ ትምህርትታትን ብምትሕብባር ብናትና ክእለት ሓገዝ ንህብ። እዚ ብመንገዲ እተን ሓሙሽተ ዞባውያን ስርሒታትና ይትግበር። መብዛሕትኡ ግዜ እቶም ምስ ናትና ፍሉይ ስነ ምምህርናዊ ኣማኸርቲ ርክብ ዝገብሩ ሓደ ሓላፊ ናይ ቤት ትምህርቲ ወይ ጕጅለ እዮም። እዚ ንስነ ምምህርናዊ ውጥናትን ሜላን፡ ኣገዳስነት ናይ ስነ ምምህርና ኣብ ስንክልና ወይ ምምዕባል ዓቕሚ ንዝምልከቱ ሕቶታት ክኸውን ይኽእል። ብኻልእ ወገን፡ ብዛዕባ ኣድላይነት ናይታ ኮሙን ወይ ቤት ትምህርቲ ናይ ነዊሕ እዋን ፍሉይ ስነ ምምህርናዊ ደገፍ ንምምይያጥ ኣኼባ ንምግባር ነቲ ተበግሶ ንወስዶ ንሕና ክንከውን ንኽእል ኢና።
ከምኡ'ውን ካብ ክፍሊት ናጻ ዝኾነ መቐጸልታ ትምህርቲ ነወፊ ኢና። መማህራንን ናይ ትምህርቲ መራሕትን ንኮርሳትና፡ ንናይ ርሑቕ ትምህርቲታትና፡ ኣኼባታትና፡ ዓውደ መጽናዕትታትናን ዓውደ መጽናዕትታት ብመንገዲ ኮምፕዩተርን ኣገደስትቲ ጕጅለታት እዮም። ብመንገዲ ምኽሪ ንፍሉይ ስነ ምምህርና ዝምልከቱ ሕቶታት ንህቦ ሓገዝ፡ ብመሰረት 1 ምዕራፍ ንኵሉ ዓይነት ትምህርቲ ይምልከት እዩ። 1 ሕጊ ትምህርቲ
ተወሳኺ ሓገዝ ምስ ፍሉይ ስነ ምምህርናዊ ምርመራታት
ኣብቲ ናትና ሃገራዊ ረሱርሽሰንተር (ማእከል ዓቕሚ) ናይ ፍሉይ ስነ ምምህርናዊ ግምገማታትን ምርመራታትን ይግበር። እዚ ብዝተፈላለየ ክእለት ዘልዎም ጕጅለታት ምስ መማህራን ካብ መዋእለ ህጻናት ወይ ቤት ትምህርቲን ካልኦት ነቲ ቈልዓ ወይ ተምሃራይ ኣገደስቲ ዝኾኑ ሰባትን ብምትሕብባር ይግበር። ከምኡ'ውን ረሱርሽሰንተር ንወለዲ ዕድል ናይ ኮርሳት ይህብ።
ረሱርሽሰንተር ነዚ ዝስዕብ ስንክልና ዘለዎም ተምሃሮ ይቕበል፡
- ናይ ምርኣይ ማህሰይቲ ተወሳኺ ስንክልና ይሃልዎ ኣይሃልዎ
- ብርቱዕ ናይ ቋንቋ ጸገም
- ናይ ምስማዕ ጸገም ምስ ምዕብልናዊ ስንክልና ወይ ኣውቲዝም ዝተሓወሶን ከምኡ'ውን
- ተፈጥሮኣዊ ጸማም-ዕውር


text:
ኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን
ኣቡነ ሰላማ (ፈረሚናጦስ) መበቆል ዓዶም ሶርያ ካብ ዝኾኑ ምናጦስን ማርያም ሰናይትን ዝተባህሉ ስድራቤት ብ፳፮/26 ሕዳር ኣብ ሃገር ጢሮስ(ግሪኽ) ተወልደ። ኣብቲ ዝተወልደሉ ግዜ ዓቢ ብርሃን፡ ካብ ብርሃን ጸሓይን፡ ወርሕን፡ ኮዋኽብትን ዝበርህ በርሀ። መዓልትን ለይት ብዘይፍለጥ ከኣ ምድሪ ፈጺማ በርሀት። ምእንቲ ዕብየት ክቡር ልደቱ ሸውዓተ መዓልቲ ንፈጣሪኡ ከምዚ እና በለ ኣመስገነ። “ንኣብ ስግደት፡ ንወልድ ስግደት፡ ንመንፈስ ቅዱስ ስግደት ይግባእ። ንኣብ ምስጋና፡ ንወልድ ምስጋና፡ ንመንፈስ ቅዱስ ምስጋና ንኣብ ሃሌሉያ ንወልድ ሃሌሉያ ንመንፈስ ቅዱስ ሃሌሉያ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዘውጽኣኒ” እንዳ በለ ኣመስገነ።
ብግዜ ልደቱ ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኣእላፍ መላእክቲ ናብኡ መጸ እቶም መላእኽቲ’ውን ንኽርእይዎ ይጨናነቑ ነበሩ፡ ኣዝዮም’ውን ፈተውዎ ሰዓምዎ ድማ። ጎይታ’ውን ሰዒሙ ሓቖፎ ኣዝዩ ‘ውን ፈተዎ በዚ ድማ ጎይታ “እዚ ቁጽሩ ምስቶም ማሕበረ መላእክቲ፡ ምስ ሓይልታት ሰማይ ሚካኤል፡ ገብርኤል፡ ኪሩቤል፡ ሱራፌልን ምስ ኩሎም ሊቃነ መላእክትን ምስ ኣርባዕቱ እንስሳን ምስ ፳፬/24 ካህናተ ሰማይን ክኸውን እዩ። ከመይ ኣነ ፈትየዮን ሓርየዮን እየ፡ ንቡዙሓት ኣመንቲ ድማ ብጸሎቱን ብኣማላድነቱን ከድሕን ኢዩ” በለ።
ብድሕሪ’ዚ ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ ብማይ ዮርዳኖስ ብኢድ ሊቀ ጳጳሳት ኣባ ጢሜትዎስ ተጠመቐ፡ ቅብኣ ሜሮን’ውን ተቐብአ ስሙ ድማ ሰላማ ኢሎም ሰመይዎ። ሰላማ ማለት ትርጓሜ ስሙ ኣብ መንጎ ሰብን እግዚኣብሔርን ኮይኑ ሰላም ዝገብር ማለት ኢዩ። ኣቡነ ጢሜትዎስ ድማ እዚ ህጻን እዚ ነዞም ሰብ ኣግኣዚት ብርሃንን መድሃኒትን ክኾኖም ኢዩ እና በሉ ተነበይሉ። ወዲ ሸውዓተ ዓመት ምስ ኮነ መዝሙር ዳዊትን ኩሉ መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያንን ብሉይን ሓድሽን ምስ ሕጎምን ትእዛዞምን ተማህረ። ክመሃር ከሎ መንፈስ ቅዱስ ብኣፉ ገይሩ ይዛረብ ነበረ።ብድሕሪ’ዚ ብጾምን ብጸሎትን ብፍቕርን ትሕትናን ተጸሚዱ ምግዳል ጀመረ። ወዲ ፲፪/12 ዓመት ምስ ኮነ ድሕሪ ልደት ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብ፪፻፶፯/257 ዓመተ ምሕረት ካብ ግሪኽ ናብ ብሔረ ኣግኣዚት ምስ ሓደ ሜሮጰስ ዝባሃል ነጋዲን ኣድስዩስን መጹ። መልኣከ እግዚኣብሔር እንዳ መርሖም ኣብ ብባሕሪ ብሔረ ኣግኣዚት ብድሓንን ብሰላምን በጽሑ። ኣብኡ ጽቡቕ ርእዮም ከኣ ንሽዱሽተ ወርሒ ነበሩ። ሜሮጰስ ንዓዱ ክምለስ ምስ ተንስኤ ኣብቲ በረኻ ዝነብሩ ዝነበሩ ሸፋቱ ኣብ ልዕሊኡ ተንስኡ።ሽዑ ምስቶም ምስኡ ዝነበሩ ኩሎም ቀተልዎም እዞም ናእሽቱ ቆልዑ ግና ብናይ እግዚኣብሔር ጥበብን ሓይልን ተረፉ። እቶም ደቂ ዓዲ ድማ ማረኽዎም ነቲ ናይ ኣክሱም ንጉስ ዝነበረ ንጉስ ኣልዓሜዳ ድማ ገጸ በረኸት ሃብዎ። እቲ ንጉስ ከኣ ንኣድስዩስ ሓላዊ ቤቱ ቀጠንን(ቤተ መንግስቲ)ንፈረሚናጦስ ሓላዊ ቤት ሕግን ቤተ ክርስቲያንን ሸሞም።እዚ ከኣ ስርዓት ቤተ ክርስቲያን ኣጎልጉሎታን ይፈልጥ ስለ ዘይነበረ ኢዩ።
ኣቡነ ሰላማ(ፈረሚናጦስ) ኣብዚ ከሎ ጽቡቕ ገድሊ ተጋደለ ብብዙሕ ድኻም ነፍስን ስጋኡን ብትእዛዝ ወንጌል ክርስቶስን፡ ሓዋርያትን፡ መማህራንን ተጸምደ። ከም መላእክት ትጉህ ኮነ፡ ብዘይካ ሰንበት ዝኾነ ይኹን ኣይበልዕን ኣይሰትን ነበረ። ከም ዓንዲ ተተኺሉ ካብ 40,0750–60,000 ይሰግድ ነበረ። ብድሕሪ’ዚ ለውሃት ኣብርሃን ኣጽብሃን ኣብ ዝነገስሉ ግዜ ንኣቡነ ሰላማ ኣዝዮም ፈተውዎ። ዘወትር ድማ ናብኡ ይምሕጸኑ ነበሩ። ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ኣቡነ ሰላማ(ፈረሚናጦስ) ምስ ቅዱስ ሚናስ ድሕሪ ምርኻቡ ብዛዕባ ኣብ ብሔረ ኣግኣዚት ዝነበረ እምነት ክርስቶስን ግዝረትን ድሕሪ ምድናቕ ብዛዕባ ጥምቀትን ግዝረትን ተዘራሪቡ በዚ ድማ ቅዱስ ሚናስ ንኣቡነ ሰላማ ናብ ግብጺ ከይዱ ጵጵስና ከምጽእ ሓተቶ። ኣቡነ ሰላማ እዚ ሓሳብ’ዚ ሰናይ ምዃኑ ድሕሪ ምሕሳብ ንመንገዲ ተዳለወ። ደቂሱ እንከሎ ድማ እግዝእትነ ማርያም ብሕልሚ ተገልጸትሉ እሞ “ቅስናን ዲቁናን ተቐቢልካ ኢኻ ንጵጵስና ክትዳሎ ዝግብኣካ ኢዩ ከመይ ነዘን ዓበይቲ ማዕርጋት እግዚኣብሔር ሂቡካ ኢዩ፡ ፍቁር ወደይ ብጸሎትካን ብኣማላድነትካን ከኣ ብሔረ ኣግኣዚት ክድሕኑ ኢዮም። ብቃልካ’ውን ንክርስቶስ ክኣምኑን፡ ክጥመቑን ቁርባን በተን ቅዱሳትን ንጹሃትን ርስሓት ዘይብለን ኣእዳውካ ክቕበሉ ኢዮም” በለቶ። እዚ ነጊራቶ ድማ ካብኡ ተሰወረት። ከምኡ ድማ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተራእዩ “ናብ እስክንድርያ ናብ ሊቀ ጳጳሳት ኣትናትዎስ ኪድ፡ ኣብኡ ከኣ ልዑላት ማዕርጋት ተቐቢልካ ነዞም ሰብ ኣግኣዚት ነዞም ዘፍቁሩኒ ከይረኣዩኒ ዝኣምኑኒ ንወላዲተይ’ውን ዘፍቅርዋ ኣጥምቅ” በሎ። ብድሕሪ’ዚ ኣባ ሰላማ (ፈረሚናጦስ) ካብ ምድቃሶም ነቒሖም ናብቶም ለውሃት ነገስታት ኣብርሃን ኣጽብሃን ብምኻድ ኩሉ ዝረኣዮ ገለጸሎም። እቶም ለውሃት ነገስታት ድማ ኣዝዮም ተገረሙን ተሓጎሱን ብጣዕሚ ዘረብኡ ድማ ተደነቑ’ሞ ካብ ቃልካ ኣይነውጽእን ኢና ከመይ ንስኻ ናይ እግዚኣብሔር ቅዱስ ኢኻ ብምባል ካብ እስክንድርያ ጵጳስና ከምጽኣሎም ስልጣን ሃብዎ። ንስንቁ ዝኸውን ወርቅን ብሩርን መጠን ትሽዓተ ዕዳጋ ዝኣኽሉ ሰራዊት’ውን ምስኡ ልኢኾም ኣፋነውዎ። ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞ ኣባ ሰላማ ኣብ እስክንድርያ በጽሐ። ናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳት ኣባ ኣትናትዎስ ድማ ምምጽኡ ፈሊጡ ብዓቢ ክብርን ምስጋናን ተቐቢሉ እግሩ ሓጸቦ። ለዋህ ስለ ዝነበረ ድማ ልዑል መንበሩ ሃቦ ኣቡነ ኣትናትዎስ ድማ ኣብ ትሕቲኡ ተቐመጠ። ኣቤት ትሕትና!!!
ኣቡነ ኣትናትዎስ ካብ ብሔረ ኣግኣዚት ከም ዝመጸ ምስ ፈለጠ ስሙ ካብ ፈረሚናጦስ ናብ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ቀየሮ። ትርጉሙ ድማ ከሳቴ ሃይማኖት ማለት ኢዩ። ብድሕሪ’ዚ መጽሓፈ ስሜት ክህነት ሓዘ ቅብኣ ሜሮን’ውን ቀብኦ። ኣብ እስክንድርያ ድማ ኣዋጅ ኣወጀ “ኣነ ኣትናትዎስ ንቡጹእ ኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ኣብ ብሔረ ኣግኣዚት ጳጳስ ሸይመዮ ኣለኹ”” ኣቡነ ኣትናትዎስ ንብጹእን ቅዱስን ኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ኣመስገኖ ከምዚ ኢሉ ድማ ኣልባሰ ጵጵስና ኣልበሶ ኣብ ክቡር መንበር ጵጵስና ከኣ ኣቐመጦ። ብድሕሪ’ዚ ኣልባሰ ቤተ ክርስቲያን ንዋየ ቅዱሳት፡ብዙሓት መጻሕፍቲ ተግሳጽን፡ ስፍሪ ቁጽሪ ዘይብሎም መጻሕፍቲ፡ ታቦት፡ ሜሮን፡ ጽውኣት፡ ናይ ወርቂ ኩስኩስቲ፡ ስልማት ቤተ ክርስቲያን፡ ጽንሃህ፡ መስቀል ሃቦ።
ሊቀ ጳጳሳት ኣቡነ ኣትናትዎስ ንብጹእን ቅዱስን ሊቅ ኣባ ሰላማ ሕሩይ ከሳቴ ብርሃን ኣወፈዮ። እንሆ ንዋያተ ቅዱሳን ሂበካ ኣለኹ። እዛ ታቦት ሕጊ ንቅድስት ጽዮን ዘሃገረ ኣግኣዚት ዘበሰማያት ኣወፊ ኣለኹ። ከመይ ንሳ ካብ ንእስነተይ ተሰፋይን ጸግዐይን እያ ኢሉ ሰዓሞ፡ ኣእዳዉ ኣብ ርእሱ ኣቐሚጡ ባረኾ። ብድሕሪ’ዚ ጵጵስና ሃቦ። ኢድ ኣቡነ ሰላማ ካኣ ተሳለመ።ሊቀ ጳጳሳት ኣትናትዎስ ካብኡ ተባረኸ ካብኡ ተባሪኹ ብድሕሪ’ዚ ንምኻድ ተንስኤ ብመንፈሳዊ ሰላምታ ክፋነዉ ከለዉ ብዛዕባ ምፍልላዮም ሓዘኑን ንሓድሕዶም በኸዩን። ኣቡነ ኣትናትዎስ’ውን እና በኸየ ናብ ቤቱ ተመልሰ ዝኾነ መግቢ’ውን ኣይጠዓመን።
ኣቡነ ሰላማ ናብ ግብጺ ዝኸደሉ ግዜ ንኣቡነ ኣትናትዎስ ኣብ መጀመርታ ስሜቱ ብ፫፻፳፮/326 ዓመተ ምሕረት ኢዩ። ኣቡነ ሰላማ ንሓሙሽተ ዓመት ዝኣክል ኣብ ግብጺ ተቐሚጡ ስርዓተ ቤተ ክርስቲያን ኣጽኒዑ ኢዮም። ካብ ግብጺ ሰዓብትን ተሓጋግገዝትን ሒዙ ብምብጋስ ካብ ኑቡያ (ሱዳን) ጀሚሩ እንዳ ሰበኹ መጺኦም ማለት ብኑቡያ፡ ብማርሳይ ተኽላይ ኣቢሎም እና ሰበኹ ናብ ናግራን(ሳሕል) በጽሑ። ኣብ ኩሉ መንገዶም ተኽሊ ክርስትና እንዳ ተኸለ እኹል ግዜ መዲቡ ሰፊሕ ዕማም ሒዙ መዓርጋትን ሚስጢራትን ቤተ ክርስቲያን እንዳ ኣመዓራረየ ብቑዕ ፍረ ሃይማኖት ኣፍረየ። ብድሕሪ እዚ ካብ ብሔረ ናግራን ናብ ብዘላ ዞባ ዓንሰባ ናብዚ ሕጂ ገዳም ደብረሲና ተባሂሉ ትጽዋዕ ዘላ ደብሪ በጽሐ። ኣብዚ ገዳም’ዚ ምስ ኣተወ ናብቶም ለዋሃት ነገስታት ኣብርሃን ኣጽብሃን ምምጽኡ ኣብ ገዳም ደብረሲና ከምዘዕረፈ ለኣኽሎም። እቶም ለውሃት ነገስታት እዚ ምስ ሰምዑ ኣዝዮም ተሓጎሱ ንወላዲት ኣምላኽ ድማ ኣመስገንዋ። ንኽቅበልዎ ንገዳም ደብረሲና ተበገሱ። ድሕሪ ፹/80 መዓልቲ ገዳም ደብረሲና ኣተዉ እሞ ኣብ ትሕቲ ኣቡነ ሰላማ ወዲቖም ድማ ሰገድሎም። ኣቡነ ሰላማ ካብታ ዕለት ጀሚሩ ኣብታ ቦታ ብዘይ ምቁራጽ ንኣርባዓ መዓልቲ ኣጠመቐ። ኣብ መበል ኣርብዓ መዓልቲ ጎይታ ኣብ ልዕሊ ገዳም ደብረሲና ወረደ ኣብ ስጋኡን ደሙን ካህን ኮይኑ ቀደሰ። ኣቡነ ሰላማ ድማ ነቶም ሕሩያት ነገስታት ኣብርሃን ኣጽብሃን ካብ ቅዱስ ስጋኡን ካብ ክቡር ደሙን ሃቦም። ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ኣሚኖም ተጠምቑ። ድሕሪ’ዚ ኣቡነ ሰላማ ምስቶም ለውሃት ነገስታት ኣብዚ ቦታ እዚ ፻፷/160 መዓልቲ ጸንሑ። ድሕሪ’ዚ ኣቡነ ሰላማ ምስቶም ነገስታት ናብ ኣኽሱም ንኽኸይድ ተበገሰ እንተኾነ ግና ጌና ካብ ኤርትራ ከይወጹ ከለዉ እዚ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ዛግር ዘሎ ደብረ ኣቡነ ሰላማ ከሰቴ ብርሃን ምስ በጽሐ ታቦት ናይ ቅዱስ ሚካኤል፡ ሓደ መስቀል፥ ሓደ ኩስኩስቲ መሕጸቢ ኢድ ዝኽውን፡ ጽንሃ፡ ኣልባስ ተክህኖ ሃቦም። እዚ ድማ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ዛግር ኣሎ።
ኣቡነ ሰላማ ምስቶም ንሓገዝ ስብከተ ወንጌል ኣሰንየሞም ዝመጹ ሰብ ጽቡቕ ድልየት ግብጻውያን ተማሊኦም ዝመጹን ድሓር ብኣምስሉ ዝተቐረጸን ናይ ኣቡነ ሰላማ ዝበሃል ንዋያተ ቅዱሳን ኣብ ሃገርና ኤርትራ በብኸባቢኡ ብስሞም ዝጽዋዕ ዓድታትን ቦታታትን ቀዳሞት ኣድባራትን ቀወምቲ ኮይኖም ምህላዎም መርኣያ ናይቲ ዓቢ ኣበርክትኦምን መንፈሳዊ ቁም ነገሮምን እዩ።
ወኣባ ሰላማ ሰበከ በህየ(በድባርዋ) ሃይማኖተ ክርስቲያን
ወኣብርሀ ወኣጽብሐ ነግስታት ኣኃው ፍቁራን ሐነጹ
በድባርዋ ቤተ ክርስቲያን፡ ወይእቲ ቤተ ክርስቲያን ቀዳሚት
ንሱ ምስ ደቂ ሃገር ብምትሕበር መጽሕፍቲ ሓድሽ ኪዳንን፡ ጸሎተ ቅዳሴ እግዚእ፡ ጸሎተ ቅዳሴ ሓዋርያት፡ ጸሎት ኪዳናትን ካልኦት መጻሕፍቲ ሃይማኖትን ካብ ቋንቋ ግሪኽ (ጽርኢ)ናብ ቋንቋ ግእዝ ተርጎመ።
ሰላም ለከናፍርከ እንተ ኣልቦቱ ኣርምሞ
በምህሮ ወንጌል ሰይፍ ለጉንደ ኃጢኣት ይግዝሞ
ኣባ ሰላማ ገንጻሌ መጽሕፍት ዘበተርጉም (መልክዓ ሰላማ)
ኣቡነ ሰላማ ፊደላት ግእዝ ኣናበብቲ(vowels) ወይ መድመጽያን ነጥብታቲ ገበርሎም። ጽሑፍ ግዝእ ብቑጽርን ብድምጽን ነጥብታት ተገይርሎም ተመሓየሸ። ቅዱሳት መጻሕፍቲ ናብ ቋንቋ ግእዝ ካብ ዝተተርጎመሉ ግዜ ጅሚሩ ቋንቋ ግእዝ ወግዓዊ ልሳን ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ። ፊደል ግእዝ ካብቲ ዝነበሮ ፊደል ሰባውያን ዝበሃለሉ ዝነበረ ግዜ ተፈልዩ ብቑጽርን መልክዕን ተመሓይሹ ናይ ቀደም መንገዲ ገዲፉ ካብ ጸጋም ናብ የመን ክጽሓፍን ክንበብን ጀሚሩ።
ኣብ ግዜ ምትርጓም መጻሕፍቲ ኣቡነ ሰላማ ሽዱሽተ ተወሰኽቲ ነጥብታት ከም ዝላገብ ገበሩ። እዚ ድማ ካዕብ፡ ሣልስ፡ ራብዕ፡ ሓምስ፡ ሳድስ፡ሳብዕ ዝብሉ ለወጥቲ ድምጺ ወይ ድማ መድምጻን ተማህዘ።
ወአምጽኣ ለነ ሰላማ ጳጳስ ፊደል አምሕርክትያኑስ ወሜጠሙ
በአሐዱ ልሳን ወእሙንቱ ሰብዓቱ ፊደላት
እዚ ድማ ትርጉሙ ጳጳስ ሰላማ(ምልክት) ኣምሳል ፊደል ኣምጺኡ ብሓደ ፊደል ናብ ሸውዓተ ፊደላት(መድምጻን) ቀየሮም ይብል። እዚ ድማ ዝነበሮ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገልጽ ኢዩ።
ኣቡነ ሰላማ ካብ ገደም ደብረሲና ተበጊሱ ምስቶም ለውሃት ነገስታት ኣብርሃን ኣጽብሃን ናብ ኢትዮጵያ ተጓዓዙ ብዙሕ ህዝቢ ድማ ከጠምቕ ጀመረ። ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ኣዝዩ ብዙሕ ሕዝቢ ክሳዕ 80,000(ሰማንያ ሽሕ) ዝበጽሕ ምስ ኣጥመቑ ጸሓይ ክትጽልምት ደለየት እሞ ብጸሎቱ ከምቲ ነቢይ ኢያሱ ኣብ ጊብዖን ንጸሓይ ደው ዘበለ ንሱ’ውን ብጸሎቱ ንጸሓይ ደው ኣበላ። ካልእ ግዜ’ውን ኣብ ጎጃም ነቶም ህዝቢ ክምህርዎምን ክገንሕዎምን ከለዉ ምድሪ ስለ ዝመሰየ ብሓይሊ እግዚኣብሔር ነታ ጸሓይ ቁሚ፡ ጽንዒ ኢሉ ብትእምርተ መስቀል ጠቐሳ። ሽዑ እግዚኣብሔር ኣብ ኣርባዕተ ሕብሪ ዘለዋ ደመና ኮይኑ ንብጹእ ኣቡነ ሰላማ ተዛረቦ። ከምዚ ድማ በሎ “ሰላማ ሕሩይ ንሰብ ኣብ ልዕሊ ለውሃቱ ትሓዝነሉ ብለውሃቱ’ውን ተኣዛዚ ከም ኣብርሃም፡ ብትዕግስቱ ከም ኢዮብ፡ መፍቀሪ ኣምላኽ ብሃይማኖቱ ሰላማ፡ ሰላማ፡ሰላማ ሰላማዊ ስራሕካ ርእየ ተደንቕኩ ግብርኻን ትምህርትኻን ክሳዕ ትፍጽም መሃር ንጸሓይ ግና ካብ ማእሰርቲ ስልጣንካ ፍትሓያ ናብ ምዕራብ ትእቶ ነቶም መዓልቲ ጸልማት ዝኾኖም ድማ ተብርሃሎም ሕደጋ” በሎ። ነዚ ምስ ተዛረበ ድማ ፈትሓ ጽሓይ’ውን ከደት። ካልእ ግዜ’ውን ሰባት ብኽፉእ ሓሳባት ስለ ዝቐንእሉ ንሓደ ቆልዓ ቀቲሎም ንሱ ኢዩ ቀቲልዎ መታን ክበሃል ምስ ሰባት ምእንቲ ከባእስዎ ንርእሲ ናይቲ ቆልዓ ኣብ ትሕቲ መደቀሲኡ ኣንበርዋ። እቶም ስድራቤት ድማ ወዶም ደልዮም ሰኣንዎ እቶም ክፉእ ግብሪ ዝገበሩ ሰባት ድማ ግብሮም ፈሊጦም ናብ ቤቱ መጺኦም ነቲ ርእሲ ረኸብዎ በዚ ድማ ቀቲልዎ ኢሎም ስሙ ከኽፍኡ ሰባት ድማ ኣብ ልዕሊኡ ክለዓሉ ወጠኑ። ኣቡነ ሰላማ ግን ድሓን ኣነ ቀቲለዮ እንተኾይነ ንሱ ይመስክረለይ ብምባል ናብቲ መቓብር ከዱ።ብድሕሪ’ዚ ኣታ ህጻን ምስክር ኩነኒ ብምባል ተዛረብዎ። እቲ ዝሞተ ህጻን ድማ ብቕጽበት ተንሲኡ “ንስኻስ ቅዱስን ጻድቕን ንጹህን ኢኻ እቶም ዝቐተሉንስ እዚኣቶም ኢዮም” ብምባል ስሞም ጸዊዑ ምስክሩ ሃበ። በዚ ድማ ምርጭኡ ኣብቲ ዝነበሮ ክምለስ ስለ ዝደለየ ንስጉኡ ምድሪ ኣፋ ከፊታ ወሓጠቶ ነፍሱ ግና ናብ ዝነበረቶ ተመልሰት። ኣቡነ ስለማ ብኸምዚ ዓይነት ሕይወት ገድልን ተጋድሎን የብዝሑ ነበሩ፡ ንዓመትን መንፍቕን ዝኣክል መግቢ ከይበልዑ ዝገበርሉ ግዜ ነይሩ ኢዩ። ንስግኦም ብስግደትን ትሜትን፡ ጽምእን፡ ዕርቃንን ዝብጣታት፡ መግረፍትን ኣዕጽምቶም ክሳዕ ዝርአ ኮነ። ንነፍሶም’ውን ካብ ማህደር ስጋኣ ኣወጺኦም ይርእይዎም’ሞ ንጽህትን፡ ጽርይትን ርህርህትን፡ ርስሓት ዘይብላ ጌጋ፡ ኣበሳ፡ መርገም’ውን ከምዘይብላ ምስ ረኣዩ እና ተሓጎሱ ናብ ማሕደራ ይመልስዋ። ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ መልኣኽ እግዚኣብሔር ተገሊጹ “ማሕደርካ ምስ ወንጌላውያን ይኹን። ናይ እግዝእትነ ማርያም ብርሃን ንኽብርኻ ድሉው ይኹን። ኣብቲ መንበር ክብራ ክተቐምጠካ እዚ ድማ ንኻልኦት ዘይተዋህበ ንዓኻ ዝተዋህበ ኢዩ፡ ኣብ ትሕቲኣ እተዕርፈሉ ግዜ’ውን በጺሑ ኢዩ እሞ ተንስእ ናብ ትግራይ ኪድ” በሎ። ኣቡነ ሰላማ ንሃገር ኣግኣዚት ፍቕሪ እግዚኣብሔር መሃሮም። ኣጥሚቑ ቤተ ክርስቲያን ሰሪሑ፡ ቀሳውስትን ዲያቆናትን በብዓዱ ሸይሙ ነፍሲ ወከፍ ካህን ድማ ብኣበነፍስነት ዝተቐበሎም ምእመናን ደቁ ትምህርቲ ሃይማኖት ክምህሮምን መንፈሳዊ ጉዳይ ክመኽሮምን ወለዲ ዝፈልጥዎ እምነት ናብ ውላዶም ከመሓላልፉን ህጻን ክርስትና ንኽመሃርን ኣባ ልገ ሓላፍነት ወሲዱ ክወሓስ እና በለ ሕጊ ሰሪዑ፡ በዚ ምኽንያት ድማ ቅልጡፍ ዕብየት ቤተ ክርስቲያን ተረኽበ። ናብ ኢየሩሳሌም ብምምጻእ ድማ ናብ መቓብር ጎይታን፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ሓዋርያትን ብምምብጻሕ ካብ ኩሉ መቓብር ጸበል እና ወሰደ ነተን ዝሰርሐን ኣብያተ ክርስቲያን ይነጽገለን ነበረ። ኣብ ገድሉ ብዙሕ ድኻም ኢዮ ሓሊፉ፡ ብዙሕ ክትኣምኖ ዘሽግር ብዙሕ ድንቂ ዝኾነ ትእምርትን ተኣምራትን ድማ ብፍቓድ እግዚኣብሔር ይገብር ነበረ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም’ውን ኣብ መቓብራ ምስ በጽሐ መጺኣ ባሪኻቶ ኢያ። ካብ መቓብራ ሓመድ ከም ዝወሰደ ንሳ’ውን ጸጋ ሃበቶ ካብ ዕንባብታት ገነት ኣቕመሰቶ ካብ ያም ዝበሃል ካብ መዓር ዝጥዕም ኣብ ኣፍንጭኡ ኣሸተቶ። ካብ ጌታ ሰማኒ መቓብር ጸበል ከም ዝወሰደ ንሳ’ውን ካብ ገነት ዝውሕዝ ጸባገነት ኣሰተየቶ። ሕብስት ወይንን’ውን በረኸት ዝህብን መጊባቶ። ንጽህና ዘምጽእ ልብሰ ብርሃን ኣልበሰቶ ናይ ሓጎስ ዘውዲ ድማ ደፍኣትሉ። ሓዋርያት’ውን ሰላምታ ከም ዝሃቦም ንስሞም’ውን ኣብ መቓብሮም ኢዱ ከም ዝነስአ ሰላምታ ሃብዎ።
ኣቡነ ሰላማ ድሕሪ’ዚ ኩሉ ገድልን ተጋድሎን ዘዕርፈሉ ግዜ ስለ ዝቐረበ፡ እልፍ ኣእላፍ መላእክት ብኹሉ ወገናት ኣብ ዝነበርሉ ግዜ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ብገጾም ወደቑ፡ ደንገጹ ዓቢ ፍርሓት ድማ ሓዞም። እዚ ድማ ካብ ግርማ መለኮት ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተላዕለ ኢዩ። ጎይታ ድማ “ኦ! ፍቁረይን ኣገልጋሊየይን ሰላማ ካብዚ ምድሪ ተንስእ ነዛ ሓላፊት ሞት ኣይትፍርሃያ ኣነ ናብ ዘለኣለማዊ ሕይወት ክወስደካ እንተኾነ ግና ተሓጎስ ደስ’ውን ይበልካ ኣብ ሰማያት ዓስብኻ ብዙሕ ኢዩ” በሎ። በዚ ድማ ጎይታ ዝደለዮ ክሓትት ፈቐደሉ። ኣቡነ ሰላማ ድማ “ጎይታይን ኣምላኸይን መድሓኒየይን ኣነ ትውክልተይ ኣባኻ ኢዩ ዝኽረይ’ውን ንስኻ ኢኻ እሞ ሓጢኣተይ ኣስተሰርየለይ ዝክረይ ዝገበረ፡ ስመይ ዝጸውዐ፡ ብስመይ ጥሙይ ዘብልዐ፡ ዕሩቕ ዝኸደነ፡ ጽሙእ ዘስተየ፡ ቤተ ክርስቲያን ዝሰርሐ፡ ምእንቲ ወላዲትካ ድንግል ማርያምን ምእንቲ ፍቁርካ ኣብርሃም፡ ይስሃቅ፡ ያዕቆብ፡ ምእንቲ ፍቁርካ ዮሓንስ መጥምቕ ምእንቲ ኩሎም ቅዱሳን፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያነይ ኮይኑ ዝጸለየ፡ ዝለመነ፡ ዓይኒ ዘይርኣየቶ፡ እዝኒ ዘይሰምዓቶ፡ ልቢ ወዲሰብ ዘይሓለኖ ኣውርሰለይ” በሎ። ጎይታ ድማ “ይኹነልካ እቲ ዝበልካዮ ኩሉ ዝገበረ ክሳዕ ፲፭/15 ወለዶ ክምሕሮ ኢየ። ንኹሉ መጽሓፍ ገድልኻ ደው ኢሉ ዝሰምዐ ናይ ፹/80 ዓመት ሓጢኣት ይስረየሉ። ኮፍ ኢሉ ዝሰምዐ ድማ ናይ ኣርባዓ ዓመት ሓጢኣት ይስረየሉ” ብምባል ኪዳን ኣተወሉ ።
ኣባ ሰላማ ፳፬/24 ሓምለ ንእሽቶ ሕማም ሓሚሙ እዚ ድማ ነፍሱ ካብ ስጋ ናይ ምፍልላይ ምኽንያት ኢዩ። ሽዑ ሰባት ብዙሓት መነኮሳትን ባሕታውያንን ክበጽሕዎም መጹ። ተስዓቱ ቅዱሳን’ውን ብሰረገላ መንፈስ ናብኦም መጺኦም በኸዩን ሓዘኑን። ጎይታ’ውን ክብሪ ንዕኡ ይኹን ንኸናዝዞን ከሐጉሶን ናብኡ መጸ “ካብዛ ሓላፊት ምድራዊት ሞት ስጋ ኣይትፍራሕ እዚ ናትካ ሞት ሞት ኣይኮነን” ኢሉ ሓቖፎ ኣዝዩ ድማ ኣፍቀሮን ሰዓሞን። ብድሕሪዚ ኣብ ወለጋ ዝበሃል ምድሪ ተንቤን ኣብ ደብረ መድኃኒት ብ፳፮/26 ሓምለ ፫፻፺፱/399 ዓመተ ምሕረት ፍርቂ ለይቲ ነፍሱ ካብ ስግኡ ወጸት። ነፍሱ ካብ ስግኡ ክትፍለ ከላ ምድሪ ኣንቀጥቀጠት እንባታትን፡ ከረቢታትን ተጨነቑ፡ ኣኻውሕ ተገማጠሉ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ብርሃን ተጓናጺፋ ኣብ ሕቑፍኣ ድማ ነቲ ኩሉ ዝኽእል ወዳ ሒዛ ብዙሓት መላእኽትን`ውን ካብ ሰማይ ብምውራድ ብዓቢ ክብርን ምስግናን ንነፍሱ ናብ ሰማይ ኣዕረግዋ። ኣብ ሕቑፊ ኣብርሃምን ይስሃቅን ያዕቆብን ድማ ኣዕረፈት። መቓብሩ ድማ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ወለጋ ተምቤን ኣብ ማእከል ኣጻድፍ ብምብራቕ ናይ ወርቅ እምባ ዝተባህለ ጎቦ ብስሞም ኣብ ዝጽዋዕ ገዳም ይርከብ ሰብ ድማ ክኣትዎ ኣይክእልን ኢዩ።
እምበኣር ኣቡነ ሰላማ ንልዕሊ ፼፮፻/1600 ዓመት ካብ ኣፍ ኣመንትን ካብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኣግኣዚትን ተፈልዮም ዘይፈልጡ ብርሃን ምድሪ ሓበሻ ዝተሰምዩ ቅዱስ ኣቦ ኢዮም። ኣብ ልቢ ኣመንቲ ድማ ዘወትር ምስ ተዘከሩ ኢዮም። ቅድስት ቤተክርስቲያን ንቅዱስ ኣቦና ባኡነ ሰላማ ኩሉ ግዜ ትዝክሮም፡ ብስሞም ቤተክርስትያን ትሃንጽ፡ ብስሞም ማይ ጸሎታት ትሰሚ፡ ገድሎም ትጽሕፍ። ገለ ካብቲ ብስሞም ዝጽውዑ ቤተክርስቲያን ኣብ ዞባ ማእከል ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ኣብ ዛግር ዝርከብ ቤተክርስቲያን፡ ኣብ ድባርዋ፡ ከምእ’ውን ኣብ ከባቢ ዓዲ ቀይሕ ዝርከብ ማይጸሎት ምጥቃስ ይከኣል።
ጸሎትን በረኸትን ናይ ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ ሰላማ ምስ ኩላትና ይኹን።
ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣንሐር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ምንጪ፥ መጽሔት ጽርሃ ጽዮን ቁ. 5 (ብምኽንያት 6ይ ዓመት ምምስራት ናይ ኤርትራኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤ/ት/ሰ/ቅ/ድ/ማርያም ቤተክርስቲያን መድሃኔ ኣለም 20014 ዝተዳለወት)


text:
ኣብ ልዕሊ ሞት መራሒ ሊብያ ዝነበሩ መዓሙር ገዳፊ ካብ ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ዝቃላሕ ዘሎ መልሲ፣ልዙብ’ዩ።ናይ ገዳፊ ቅዲ ምሕደራ ከይሃስስ ይኽእል‘ዩ፣ናብ’ቲ ኣህጉራዊ ውድብ ይውሕዝ ዝነበረ ገንዘባዊ ደገፍ ግና ኣኺልዎ እዩ።
ሞት ንጉሰ-ነገስት ዘ-ኣፍሪቃ ኢሎም ንነብሶም ይገልፁ ዝነበሩ ገዳፊ፣ኣብ መላእ‘ታ ኣህጉር ሓዘን ዘይኮነስ ዕረፍቲ‘ዩ ኣስዒቡ።
ኣብ መርበብ ትዊተርን ፈስቡክን ዝዝርግሑ ዕላላት፣ብኣብዛሓ ናይ ገዳፊ ሞት ከምዘሐጎሶምን፣ከም መራሒ ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሰቨኒን መራሒ ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋቤን ተመሳሳሊ ዕፃ ደኾን የጋጥሞም ኢሎም ይሓቱ።
ኣብ ናይጀርያ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ትልግስ ሜርይ ኣን፣ሞት ገዳፊ ነቶም ንነዊሕ ዘመናት ኣብ ስልጣን ክንፀንሕ ኢና ዝብሉ መራሕቲ ኣፍሪቃ ዘይምነይዎ ዕድሎት‘ዩ ሓቢሩዎም ትብል።
”ኣብ‘ዚ ከባቢና ንዝርከቡ መራሕቲ ትምህርቲ‘ዩ ዝኾኖም።ስልጣን ካብ ኣምላኽ ምኻኑ፣ኣብ ዝወሰኖ ጊዜ ድማ ነቲ ስልጣን ክወስዶ ከምዝኽእል ክፈልጡ ኣለዎም” ትብል።
ንኣፍሪቃ ብዙሕ‘ዮም ሰሪሖምላ ኢሎም ንገዳፊ ዝናኣዱ ወሃቢ-ቃል መንግስቲ ኡጋንዳ ፍሬድ ኦፖሎት ብወገኖም፣ንክውንነት ሕብረት ኣፍሪቃ ብዙሕ ዝሰርሑ ፓን-ኣፍሪካኒስት ተባሂሎም ኣብ ኡጋንዳ ክዝከሩ‘ዮም ኢሎም።
ኣባል ገዛኢ ፓርቲን ፓርላማን ዚምባብዌን ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣ሞት ገዳፊ ዘሕዝን፣ሕብረት ኣፍሪቃ ድማ ንምድሓን ገዳፊ ዝያዳ ክንቀሳቀስ ነይሩዎ ኢሎም።
ሊብያ ንባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ እታ ዝዓበየት ሓጋዚት ሃገር‘ያ‘ውን ነይራ።
ድሕሪ ዜና ሞት ገዳፊ፣ሕብረት ኣፍሪቃ እቲ ኣንቢርዎ ዝነበረ እገዳ ኣልዒሉ፣ብጊዚያዊ መንግስቲ ሊብያ ንክታሓዝ ወሲኑ‘ሎ።ብዘይካ‘ዚ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ንጊዚያዊ መንግስቲ ሊብያ ኣብ መስከረም ኣፍልጦ ክህብ ከሎ፣ ንሓዳስ ባንዲራ ሊብያ ድማ ዝሓለፈ ሰሙን ኣንበልቢሉ‘ዩ።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ዓለምለኸ ሰራሕተኛታት ኣብ ሊባኖን ልዕሊ 200,000 ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት አለው።
ኣብዚ ሕጂ እዋን መብዛሕትኦም ሰራሕተኛታት ብ “ካፋላ” ዝፍለጥ ስምምዕ ዝሰርሑ ኮይኖም እዚ ስምምዕ ንሰራሕተኛታት ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣስራሒ ጥራይ ዝቕይድን ናብ ዝተፈላለየ ዓመጽ ዘቓልዕን’ዩ።
እቶም ኣብ ጎደናታት ሊባኖን ተቓውሞ ዘካየዱ ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት ድማ ነዚ ስምምዕ ብምቕዋም ሰራሕተኛታት ብናይ ሰራሕተኛታት ሕጊ እታ ሃገር ክመሓደሩን መንግስቲ ነዚ ስምምዕ “ካፍላ” ክስርዝ ይጠልቡ።
“ናብዚ ዝመጻእና ከምቲ ሊባኖንያዊያን ናብ ካልእ ሃገር ከይዶም ዝሰርሑ ንሕና’ው ከምኡ ኢና። ከም ሰባት ክርእዩና’ዩ ዝግባእ፡ ክብሪ ክህቡና ኢና ንደልይ። ንስድራ ቤቶምን ደቆምን ንህልው ግን እቲ ዝግባእ ክብሪ ኣይህቡናን።”
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ተሓላቂ ሰብአዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ገለ ሰራሕተኛታት ኣብ ሊባኖን ውላድ ብምውላደን ጥራይ ካብታ ሃገር ምጥራዘን ይገልጽ።
ካብ ወርሓት ክረምቲ 2016 ዓ.ም ጀሚሩ ሊባኖን አስታት 21 ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት ብሰንኪ ውላድ ካብታ ሃገር ምጥራዞም ይፍለጥ።
ኣብ ትካል ተሓላቂ ትካል ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ተመራማሪ ዝኾኑ ባሳም ካህወጃ ኣብ ጉዳይ ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት ሊባኖን ዝነጥፍ ትካል ነቲ ዘይፍትሃዊ ዝኾነ መቕጻዕቲ ደው ከብልን ንናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታን ጻውዒቶም የቕርቡ።
“ኣብ ሊባኖን አስታት 250,000 ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት ኣለው መብዛሕትአን ደቂ ኣንስትዮ ኮይነን ካብ ሃገራት ኔፓል፡ባንግላዴሽ፡ ኢትዮጵያን ስሪላንካን ዝመጻ እየን።ሁማን ራይትስ ዎች ንዓመታት ብሰንኪ ስምምዕ “ካፍላ” ኣብ ልዕሊ እዘን ሰራሕተኛታት ዝበጽሕ ዝተፈላለየ ዓመጽ መዝጊብዎ’ሎ። ገለ ካብኡ አስራሕቲ ንፓስፖርት ሰራሕተኛታት ይሕዙ፡ ናይ ዕረፍቲ መዓልታቶም ይቕይዱ: ካብ ስምምዕ ወጻኢ ንሰዓታት የስርሑን ክፍሊቶም ብግቡእ ኣይኸፍሉን ዝብሉ ይርኸብዎም።”
መብዛሕትኦም ኣብ ሊባኖን ዝርኸቡ ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት ካብ ሃገራት ኤስያን ኣፍሪቃን ኮይኖም ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ሊባኖን ክነብሩ ዝጸንሑ እዮም።
ኣብ ኣሽራፊ ዝተባህለ ከባቢ ዝነብሩ ፍልሰተኛታት ኣብቲ ከባቢ ዝርኸብ ማእከል ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ትምህርቲን ካልኦት ንጥፈታትን ዘድልዮም ሓገዝን ይረኽቡ።
ክልተ መንነተን ክግለጽ ዘይፈቐዳ ደቂ ኣንስትዮ ታሪኸን ከምዚ ክብላ የካፍላ።
“ብሰንኪ ናይ መንበሪ ጉዳይ ትምህርተይ ክኸታተል ኣይኸአልኩን። ምክንያቱ ቀጻሊ መንበሪ ፍቓድ ይወሃብ’ዶ ኣይወሃብን ኣብ ዝብል ሞገተን ፍርሂን እየ ዝነብር፡ ንቅድሚት ክስጉም ይክእል’ዶ?” ዝበለት ኣብ ሊባኖን ዝተወልደት ጓል 16 ዓመት ስሪላንካዊት ኾይና ማይክሮባይሎጂ ከተጽንዕ ከምትደልይን ሊባኖን ከም ካልኣይ ሃገራ ከምትርእያ ትገልጽ።
ካልእ ኢትዮጵያዊት ሰራሕተኛ ኣብ 2001 ዓ.ም ናብ ሊባኖን ዝኸደት ሱዳናዊ ተመርዕያ ሓሙሽተ ቆልዑ ዝወለደት፡ በዓል ቤታ ቅድሚ ቁሩብ ዓመታት ብዘይ ኣፍልጦ ናታ ካብቲ ሃገር ምጥራዙን ካብ 2016 ዓ.ም. ጀሚሩ ብዘይሕጋዊ ወረቐት ትነብር ከምዘላ ብምሕባር ንሳን ደቐና ኣብ ቀጻሊ ፍርሂ ከምዝነብሩ ትገልጽ።
“ኩሉ ጊዜ ኣብ ፍርሂ ኢና ዘለና፡ ሓሙሽተ ቆልዑ አለውኒ ካብዚ እንተተጠሪዝና ናበይ ክንኸይድ ኢና?”
መብዛሕትኦም ፍልሰተኛታት ሰራሕተኛታት ኣብ ሊባኖን ደቂ ኣንስትዮ ክኾና ከለዋ ናይ ገዛ ስርሓት፡ ቆልዑ ኣብ ምዕባይን ኣብ ትምህርቲ ቆልዑ ኣብ ምሕጋዝ ዝአመሰሉ ስርሓት ዝተዋፈራ እየም።
ብመሰረት ዓለምለኸ ትካል ሰራሕተኛታት 80 ሚእታዊት ካብ ፍልሰተኛታት ስራሕተኛታት ዓለም ደቂ ኣንስትዮ ምኳነን ኣብ ወግዓዊን ተአፋፊ ስራሓት ዝወፈራ ሰራሕተኛታት ምኳነን ብተወሳኺ ይሕብር።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ስሩዕ ትምህርቲ ኣይጀመራን
መማህራን ናይ ዝበዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ዞባታት ኤርትራ፣ ነናብ ዝተመደብሉም ኣብያተ ትምህርቲ ክርከቡ ብዘይምኽኣሎም፣ ስሩዕ ትምህርቲ ክጅምር ከምዘይክኣለ ተሓቢሩ።
መ.ኤርትራ ኣብ ካናዳ ዝእክቦ ግብሪ ደው ከምዘይብሎ ገሊጹ
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካናዳ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ ዝእክቦ ግብሪ ደው ከምዘይብሎ ምግላጹ፣ ናሽናል ፖስት ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ካናዳ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ ብመንገዲ ኤምባሲ ኣቢሉ ክእክቦ ዝጸንሐ ናይ ክልተ ሚእታዊ ግብሪ፣ ደው ከብሎ መንግስቲ ካናዳ ድሕሪ ዘቕረቦ ውሳኔ’ዩ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ዝገለጸ።
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ዳግም ተኸፊታ
ናይ ስራሕ ውዕላ ከይተሐድስ ብመንግስቲ ተኸልኪላ ዝጸንሐት ኣብ ኣስመራ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ዳግም ተኸፊታ።
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ኣስመራ፣ ክትክክፈትን ኣባላታ ናብ ስርሖም ክምለሱን ዝተወሰነሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢጣልያን ብዝተበጽሐ ሓድሽ ስምምዕ ምዃኑ ኣጃንስያ ጆርናሊስቲካ ኢታልያ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣፍሊጡ።
መ.ኤርትራ ኣብ የመን ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክመልሶም መዲቡ
መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ኣብ የመን ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ክመልሶም ምስ መንግስቲ የመን ይዘራረብ ከምዘሎ፣ መንግስታዊ ማዕከን ዜና የመን ሓቢሩ።
ብመሰረት ኣገልግሎት ዜና የመን ሳባ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብቀዳም ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ሙሳ ያሲን፣ ምስ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት የመን ዓብዱል ቓድር ቓታን ተራኺቡ ከምዝተዘራረበ ተፈሊጡ።
ሕብረት ኤውሮጳ ብኩነታት ኤርትራ ሻቕሎቱ ገሊጹ
27 ኣባላት ሃገራት ዝሓቖፈ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ከምዘተሓሳሰቦ ካብ ብራስለስ ዝተመሓላለፈ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።


text:
‘ኣብ ኢትዮጵያን ኬንያን ከድምዑ ዝኽእሉ መንግስታት ስለዘለው ክወርድ ዝኽእል ሓደጋ ውሑድ እዩ’ ይብል ካናዳ ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ ኩውኒስ መምህርን ተመራማራይን ታሪኽ ዶ/ር ዓወት ወልድሚካኤል።ዶ/ር ዓወት ኣብዚ ሕዚ እዋን ብድርቂ ኣብ ዝተጠቕዓት ሶማሊላንድ መፅናዕታዊ ስራሓት ይሰርሕ ኣሎ።ኣብ ሶማል ምስ ምድኻም እቲ መንግስትን ኩነታት ፀጥታ ሓደገኛ ምስ ምዃኑን ነቲ ድርቂ ከምዝተሓላለኾን ንሱ ኣብዝበፅሖ ከባቢ ሶማሊላንድ ዝርከብ ሰበኽ-ሳግም ልዕሊ 50 ሚእታዊት ጥሪቶም ከምዝሃልቁ ካብ ናይሮቢ ብስልኪ ገሊፁልና’ሎ።ነቲ ድርቂ ግብረመልሲ ማሕበረሰብ ትሑት ምዃኑ ይገልፅ።
‘እዚ ዞባ እዚ ብተደጋጋሚ ብድርቂ ምስ ምጥቕዑ ኣብ ለገስቲ ትካልትን ሃገራት ምስልቻው ኣሎ፤ኣብ ካልኦት ክፋላት ዓለም እውን ካልኦት ቅልውላዋት ስለዘለው ዓለም ሓይሉ ተኸፋፊሉ ስለዘሎ ጠመተ ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ሓደጋ ኣዚዩ ውሱን እዩ’ ይብል ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ሚዲያ፣ፖለቲካን ሲቪክ ማሕበራትን ዝዋሳእን ናይ መዓረግ ዶክትሬት ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ዝርከብን ኣቶ ኣሉላ ሰለሞን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።