text:
ንርብዒ ዘመን ዝጸልመተ፡
ትንሳኤ ሓርነትን ፍትሕን ዝነገሳ ኤርትራ
ህያው ምግባር ሓላፍነት ህሉው ወለዶ`ዩ!!!
ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰትስ፡ ሰ.ኣ.)
ግንቦት 20፡ 2016
``ሓርነት ንዝለዓለ ፖለቲካዊ ዕላማ መጋበርያ ኣይኮነን፣
እቲ ዝለዓለ ፖለቲካዊ ዕላማ`ዩ።`` (ሎርድ ኣክቶን)
***
ብዘይ ሓርነትን ፍትሕን ትርጉም ዘለዎ ህይወት ኪህሉ፣
ብዘይ ዘተ ዓሚቝ ምርዳእ ኪምዕብል፣
ሓድነት ኪድልድል፣ ነባሪ ራህዋን ሰላምን ኪስስን ዘይከኣል`ዩ።
1ይ ክፋል. . .
መእተዊ፡-
ኣብዚ እዋን`ዚ፡ ድሕሪ ናይ 25 ዓመታት መዘና ዘይብሉ ሃገራዊ ዕንወትን ጥፍኣትን፡ ናብቲ ሽግር ዘይኮነ፡ ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ህዝቢ፡ ብሓባር ናብ ፍታሕ ከነድህብ ኢዩ ዝግባእ። ኣብ ወጻኢ እንርከብ ደቂ ኤርትራ፡ ብዛዕባ ፋሺስታዊ ውልቀልመላኺ ካብ ልክዑ ንላዕሊ ተዛሪብናሉን ጽሒፍናሉን ኢና። ግዳይ ፋሺስታዊ ጭቆና ንዝኾነ ህዝቢ ብዛዕባ ፍታሕ ድኣ`ምበር ብዛዕባ መሰነይታ ዕለታዊ ህይወቱ ዝኾነ ሽግሩ ምንጋር ዘድልዮ ኣይኮነን። እንተ ኾነ ግን፡ ብዛዕባ ርትዓውን ውሕስነታውን ፍታሕ ንምዝታይ ነቲ ሽግር ካብ ሱሩ ምግንዛብ የድሊ። ብፍላይ፡ ንርብዒ ዘመን ዝኣክል ሃገርን ህዝብን ዘማሰነ ሽግር ብንጹር ምልላዩን ብሓቂ ምቅልሑን ንቕኑዕ ፍታሕ ኣገዳስነቱ ዝጋነን ኣይኮነን። ስለዚ፡ ነቲ ቅኑዕ መንገዲ ብንጹር ንምርኣይ፡ እቲ ኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ንህይወቱ ዘጸልመተ ጠንቂታት ብሓጺር ምዝርዛሩ ኣገዳሲ እመስለኒ።
``ዓሚ ይሓይሽ`` እትብል ብሂል ኩነታት እናኸፍአ፡ ስለዚ ኸኣ ህይወት ህዝቢ ካብ ንቡርን ባህሪያውን ኣንፈት እናኣንቈልቈለ ይኸይድ ከም ዘሎ እትሕብር ናይ ምስቍርቋር ደሃይ ህዝቢ ኢያ። ``ዓሚ ይሓይሽ`` - ዓሚ ጥዑም ከም ዝነበረ ኣይተስምዕን`ያ፤ የግዳስ፡ ካብ ዓሚ ሎሚ ትሓስም ኢያ እተስምዕ። ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ምድዋን ተስፋ እትሕብር ጸላም ባንዴራ ብውሑዱ ካብ ምፍራስ ናይቲ ኣብ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ብርእሰ ሓያላን ፍትሓዊ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ብርኡይ ተጋሂሱ፡ መደያይቦ ወይ መሰጋገሪ ድንድል ንመግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ምስሉይ ፈደረሽን ካብ ዝብየን ኣትሒዙ ክሳብ ሎሚ፡ ካብ መራር ትማሊ ናብ ዝመረረት ሎሚ፡ ናብ ኣዚያ ዝመረረት ጽባሕ እናተሰጋገረ የምበልብላ ኣሎ። እታ ብሉጻት ደቁን ንኡስ ንዋቱን ከይበቐቐ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነቱ ኣብ ልዳት ምስ ኣተወት፡ ነዛ ተሳፋ መጻኢኡ ዝደወነት ናይ - ዓሚ ይሓይሽ ጸላም ባንዴራ ተመስገን ኢሉ ኣንቢሩ፡ ስዉኣት ደቁ ብጸሎት ኣመስጊኑ፡ ንብሩህ መጻኢ እጅገኡ ሰብሲቡ ኪሰርሕ ተዳሊዩ ነይሩ ኢዩ።
ኣብ በረኻ ብምዕባስን ብምቕታልን ደሞክራሲያውያን ዘኽቲማ ዝኣተወት ናጽነት ከም ኣረኣእያ በርቂ ክትክወሎ ኣይተጸበዮን፤ ኣትማንን ዕንቅርቢታትን ዝሓቘፈት ሳግላ ውልቀመላኺ ይቕበል ከም ዝነበረ ኣየስተውዓለላን። ብምሉእ ልቡን ኣእምሮኡን ዝኣመነኖም፣ ብፍሕሽው ገጽ ኩለንትናኡ ንዘወፈየሎም፣ ኣብ ውዑይን ዝሑልን ሃይ ከይበለ ዝተላእኮም፣ ኣብ ቅድሚ ጸላኢ ዋልታ ኾይኑ ዝሓቘፎም፣ ቀዪሕ ምንጻፍ ዘርጊሑ ደቀይ ኢሉ ብሓጐስ ኣፍ ልቡ እናሃረመን እናዓለለን ዝተቐበሎም፣ ከመይ ኢሉ ብጥልመት ክጥርጥሮም?!!! ኣብ ባህሉን ወግዑን ዘይነበረ ውሉድ ንወላዲኡ ክጠልም - ዘይሕሰብ`ዩ! - ``ዘይሓሰብካዮ ርኸብ፡ ኣይመርገም ኣይምርቓ`` - ትንቢት ጽቡቕን ኩፉእን ዝሓቘፈ ምስላ`ዩ! እንተ ንህዝቢ ኤርትራ ግን ብዝኣመኖም ደቁ ክጥለም ፍጹም ዘይሓሰቦ መርገም`ዩ ኮይኑዎ። ኣብ ትሕቲ ፋሺስታዊ-ማኪያቬሊያዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ነታ ንወለዶታት ተስፋኡ ዝደውነት ናይ -ዓሚ ይሓይሽ - ጸላም ባንዴራ ክብደት ወሲኻ ተመሊሳቶ፤ ካብ መሪር ናብ ዝመረረ፡ ናብ ኣዚዩ ዝመረረ፡ ናብ ፍጹም ዝመረረ እናኸፍአ ብዝኸይድ ክብደታ ሕቖኡ መሲሳቶ! እታ ብኒሕ ትልለ ሕመረት ህላዌኡ ስድራ ቤት ደቃ ኣጥፊኣ ኣብ ዓለም መዳርግቲ ዘይርከቦ ጸልማት ዝኽትምና ተሸሚማ ትነብዕ ኣላ!!! እዚኣ እያ እታ ሓቀይና ስእሊ ንርብዒ ዘመን (ሓደ ወለዶ) ናይ ዝተጠልመት ዘኽታም ናጽነቱ!!! ህዝቢ ኤርትራ ብመስዋእቱ ህያው ጌሩ ዝሓለማ ሓዳስ ኤርትራን፡ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ጨው የእጋሩ ሜዳ ካብ ዝረግጻ ንምጽልማታ ዝሓለማ ሓዳስ ኤርትራን ፍልልየን ኣብ መንጎ ሰማይን ምድርን፣ ብርሃን መዓልትን ከውታ ጸልማት ለይትን ዘሎ ፍልልይ`ዩ። ግን ስለምንታይ ከምዚ ኪኸውን ክኢሉ!!! ካብ ባሕሪ ብማንካ ዘይተለዓለሉ መልሱ፡ ንወለዶታት ኣብ ዓምዲ ምጽፋፍ ታሪኽ ዝጸምድ ከቢድ ዕማም ዘሰክም ሕቶ`ዩ።
ኣብዚ ኪበርህ ዝግብኦ እንተሎ፡ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ነቲ ካብ እግሪ ተኽሊ ቃልሲ ንናጽነት ጀሚሩ ዝፈጸሞ ተግባረ ዕንወትን ምጽናትን ብጭብጢ ከይክሰሰሉ፡ ሓሳብ ምግላጽን ምጽሓፍን ከም ገበን ኣቝጺሩ ተጋዳላይ ታሪኽ ጅግንነቱ ከይጽሕፍ ጌሩዎ`ዩ። ንወለዶታት ብሓበን መወከሲ ኪኸውን ዝነበሮ ታሪኽ ገበርቲ ቅያ ከይተጻሕፈሉ ምስኦም ይቕበር፡ ታሪኽ ይጽልምት ኣሎ። ንሞት ዘይፈርሐ ተጋዳላይ፡ ብውልቀመላኺ ርዒዱ፡ ዋላ ኣብ ቤት ምስ ኣተወ እውን ታሪኹን ታሪኽ ስዉኣት ብጾትን ከመዝግብ ኣይተራእየን። ኣብ ዓለም ታሪኽ ከይጸሓፍ ዝኸልከለ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ጥራይ`ዩ ክበሃል ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን። መወከሲ ዘይርከቦ ምጽልማት ታሪኽ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጸመ ፍሉይን ዝዓበየን ገበን ምዃኑ ኩሉ ዜጋ ኪግንዘቦ ይግባእ። ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣብ ርእሲቲ ብሰሪ ምኽልካሉ ከይተጻሕፈሉ ዝሓለፈ ታሪኽ ቃልሲ፡ ዝነበሩ ሰነዳት እውን ከም ዚቃጸሉ ጌሩ`ዩ ክትሰምዕ ከለኻ ደረት ኣልቦ ከይሲነቱን ዘሎዎ ዕምቈት ጽልኢ ህዝቢ ኤርትራን ንምርድኡ ይሕርብተካ።
ተጠማቲ ኣቀማምጣ ኤርትራን ዘይሃስስ ተኣፋፊ ዕጫኣን፡-
ኤርትራ ብምኽንያት ተበሃጊ ቅርጸምድራዊ (ጆግራፊያዊ) ኣቀማምጣኣን ጂኦፖለቲካዊ ኣገዳስነታታን፡ ብባዕዳውያን ተጠማቲት ኮይና፡ ንዘመናት እፎይታ ክትረክብ ዘይከኣለት ዕይንቲ ሃገር`ያ። ንወደባት ዝምችእ ገማግም ባሕራ፣ ጥዑም ኣየር ከበሳታታ፣ ንጥዕና ዝሰማማዕ ማእከላይ ሙቐት ውይናደጋታ፣ ምዉቕን ፈርያምን ምዕራባዊ ቆላታታ -- ነዚ ባህሪያዊ ጸጋታት ኤርትራ ዘይበሃገ ባዕዳዊ ኣይነበረን - ቱርካውያን፣ ግብጻውያን፣ ምዕራባውያን፣ ኢትዮጵያውያን . . .ወ.ዘ.ተ. በብዓቕሞም ስምብራቶም ሓዲጎም`ዮም።
ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉእ መልክዕዑ ንምርዳእ ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ፡ ናይ መጻሕፍቲ ቅጺታት ዝሓትት ሃገራዊ ዕማም ከም ምዃኑ መጠን፡ ዓቕሙ ልዕሊ`ዚ ተወጢኑ ዘሎ ዓንቀጽ ምዃኑ ሓተታ ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብዚ ኪግበር ዝከኣል ኣብ ሰፊሕ ሰነዳዊ ዝርዝር ከይተኣትወ፡ ንጹር ፍታሕ ኪሕብር ብዝኽእል መንገዲ፡ ነቲ ሰንሰለት ጠንቅታት ብምትሕሓዝ፡ ሓቀይና ስእሊ ንምቕራብ ምፍታን ኢዩ።
ርትዓዊ ገምገጋም ናይ ርብዒ ዘመን ባርነት ክንገብር እንተ ድኣ ዄንና፡ ጌጋታትናን ጕድለታትናን ብግቡእ ክንግምግም ይግብኣና። ክሳብ ሎሚ ዝተጨራረመ (fragmented) መልሲ ክንህበሉ ስለ ዝጸናሕና፡ ኣብዚ ኣብ ዓለም መዳርግቲ ዘይብሉ ርእሰ ዕንወትን ጥፍኣትን፡ ኣብ ማሕለኻ ጸቢብ ፍልልያትን ዓዘቕቲ ድንቍርናን ተሸኺልና፡ ኪኖቲ ጸልማት ብዓቲ ዝህሉ ጩራ ብርሃን ክንርኢ፣ ዝተወሃሃደ ቃልሲ ብምክያድ ጸልማት ሃገርና ክንቅንጥጥን፣ ሕድሪ ስዉኣትና ከነተግብርን ኣይከኣልናን። ግድን ነቲ ሓቂ ኣጕሊሑ ዘርእን ምሉእ ስእሊ ዝህበናን መልሲ ምርካብ እዋኑ ሕጂ`ዩ። ኪኖኡ ምጽባይ ግን ሳዕቤኑ ፍጹም ናይ ርእሰ ጥፍኣት ፍርዲ ምሃብ ጥራይ`ዩ ዚኸውን።
ኣብዚ ረጊጽናዮ ዘለና መበል 21-ዘመን ምስቲ ኹሉ ኣዚዩ ዘገርም፡ ንዓለም ከም ኵዕሶ ኣብ ጉምቦ ኢድካ ዘጨብጥ ተክኖሎጂካዊ ናህሪ ምዕባለ፡ እቲ ኣብ ዓለም ኣጋጢሙዎ ዘሎ ዝዓበየ ብድሆን ዕንወትን ውሕስነት ህላወ ደሞክራሲያዊ ስርዓትን ህይወትን ንኹሉ ህዝብታት ዘይምውሓስ`ዩ። ነዚ ሓቂ`ዚ ዘጕልሕ ኣብነታት ምጥቃስ ኣድላዪ ምስ ዚኸውን፡ ካብ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ጸልማት ኩነታት ዝዓዝዝ መርትዖታት ክህሉ ዝከኣል ኣይመስልንን። ህዝቢ ኤርትራ ነታ ዓለም ብናይ ሰንሰለታዊ ኲናታትን ዕንወታትን ትልለየሉ መበል 20-ዘመን፡ ናይ 30 ዓመታት መሪር መስዋእቲ ንናጽነት ከፊሉላ ከብቅዕ፡ ድሕሪ ናይ ሒደት ዓመታት ተዛማዲ ናይ ናጽነት ሰላምን ርግኣትን ዝመስል ኩነታት፡ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ህውከት ብምልዕዓሉ፡ ተጋዳላይ ብረቱ ኣቐሚጡ ናብ ስራሕ ምዕባለ ክወፍር፡ ህዝቢ ኤርትራ እፎይታ ኪረክብ ኣይከኣለን። ድሕሪ ናጽነት ብፋሺስታዊ ውልቀመላኽን ኣገልገልቱ ጃንዳኡን ዝተፈጸመ ስምብራት ዕንወትን፡ ጥፍኣትን፡ ድሕረትን፡ ካብ ማንም ጊዜ ታሪኽ ኤርትራ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ዘይብሉ ዝዓመቘን ዝጸልመተን ምዃኑ ንተሰካሚ ኣደራዑ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ኣስተምህሮ ዘድልዮ ኣይኮነን። እንተ ኾነ፡ ብሓጺር ምዝርዛሩ፡ እቲ ኣዕናዊ ተግባር ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኣብ ገምገም ጥፍኣት ሃገርን ህዝብን ከብጽሕ ዝኸኣለሉ ምኽንያት መለኮታዊ ሓይሊ ሃሊዩዎ ዘይኮነ፡ ህዝብን ሰራዊትን ኣብ ክንዲ ብሰሪ ትም ምባሉ ባርነት ዘእቱ፡ ካብ ንጕሆ ናጽነት ሰለም ከየበለን ከይተዳህለለን ንመሰሉ ደው ኢሉ እንተ ዝነብር ዛጊት ፍረ ሓርነት እናኣስተማቐረ ኣብ ቤቱ ከቢሩ ከም ዓለሙ ኣብ ጕዕዞ ምዕባለ ኪህሉ ምኸኣለ። ነዚ ብግቡእ ምልላይ፡ ኣብ ቀጻሊ ቃልሲ ንሓርነትን ፍትሕን፡ ንሰላምን ራህዋን ወሳኒ ኣገዳስነት ኣሎዎ።
(ይቕጽል. . .)


c: text/html

text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 24 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 03 June 2018
ንመላእ ሕብረተ-ሰብ’ዶ ኣፍካ ዕጾ ኢልካ ትመዓቶ ኢኻ?
ካብ ዘኢኮኖሚስት መጽሒት፡ ኣሃዱ ማሕበራዊ ጉዳይ ዝተወሰደ፡
ትርጉም ዓ/ኢ
ንሕና ናይ ተፈጥሮ ሰባት ኮይና፡ ካብ እንስሳታት ዝፈልየና ብተፈጥሮ ዝተዓደለና ዘይሕከክ ዘይብረዝ ባህሪያት ኣለና። እዚ ባህሪያት’ዚ፡ ዕዳጋ ወሪድና ብገንዘብ ንገዝኦ፡ ወይ ብወርቅን ጨርቅን ለዊጥና ንረኽቦ ኣቕሓ ኣይኮነን። ትዕድልቲ’ዩ። ህያብ ተፈጥሮ’ዩ። እዚ ባህሪያዊ ትዕድልቲ ድማ እቲ ህውሳት ኢልና እንጽወዖ’ዩ። ብርግጽ ደረጃኡ ይፈላለ ምበር እንስሳታት’ውን ናቶም ህዋሳት ዘይብሎም ኣይኮኑን ይህልወም’ዩ። ናይ ሰብ ዝተፈልየን ዝበለጸን ምዃኑ ግን ብዙሓት ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ዘረጋገጽዎ’ዩ።
እንተኾነ ሰብ ኮይንካ ብዛዕብ ትርጉምን ኣጠቓቕማን ተፈጥሮኣዊ ትዕድልትኻ ኣኹል ኣፍልጦ ክህልወካ ይግባእ። ነፍስ ወከፍና ሓሙሽተ ብባህሪ ዝተዓደልናዮም ህዋሳት ከም ዘለውና ዘይፈልጥ ክህሉ ኣይኽእልን። ሓሙሽተ ህዋሳት ማለት ምርኣይ፣ ምስማዕ፣ ምሽታት፣ ምስትምቓር፣ ምድህሳስ ዘመልክት’ዩ። እዞም ህዋሳት ክንግልገለሎም ኣብ ረብሓና ከነውዕሎም’ዮም ብተፈጥሮ ተዓዲለሙና። ብዝኾነ ሓይሊ ኣለኒ ዝብል ንጉስ ወይ መላኺ ኸኣ ክንስእኖም የብልናን። ኣይግባእን ድማ። ሓደ ካብ’ዞም ህዋሳት እዚኣቶም ምስኣን ማለት ኣካለ ጎደሎ ምዃን ማለት’ዩ። እዚኦም ህዋሳት እዚኣቶም ናይ ሰብ ህያብ ኣይኮኑን። ብዓመጽ ወይ ጽላኣት ሰብ ድማ ካብ ንቡር ስራሖም ክድስክሉ የብሎምን። ግን ብእዛዝ ካብ ባህሪያዊ ዕዮኦም ክድስክሉ ንርኢ ኣለና።
ሓሙሽተ ህዋሳትና ብፍላይ ኣብ’ዚ ሓድሽ መዋእል ብግቡእ ክነስረሖምን ክጥቀመሎምን’ዩ ዝግበኣና። ስለምታይ ከምኡ እንተዘይገይርና ክነብር ስለዘይንኽእል። እወ እዚ መዋእል’ዚ፡ መዋእል ዝተጻረየ ቴክኖሎጂ ዝኾነ ሞባይል ፎናት፣ ኢ-ሜይላት፣ ፌይስ ቡካት፣ ትዊተራት፣ ዩ ቱባት ወዘተ ብምዃኑ። ግን ከኣ ኢደ እግርኹም ኣክቡ፡ ኣፍኩም ዕጸው፡ ኣዒንትኹም ዓምቱ፡ ኣይትሕሰቡ፡ ክበሃል ብተደጋጋሚ ንሰምዕ ኣለና። ስቕ ትብሉ ካን ስቕ!
ሎሚ ኣብ’ዚ ብግሎቫላዜሽን ዝልለ ሓድሽ ስርዓተ ዓለምና ኤርትራዊ፣ ቤርማዊ፣ ኢራናዊ ኣይግበርካ። ኣለካ ዕዳ። ዘይውዓልካዮ ዘይኣበስካዮ ዕዳ። ኣብዘን ሃገራት ቴክኖሎጂን ውጽኢት ቴክኖሎጂን ጥራሕ ኣይኮንካን ትኽላእ ትንፈግ፡ እንኮላይ ባህሪያዊ ትዕድልትካ’ምበር። ንስኻ ትብል ስርዓታት ኣስመራ፡ ራንጒን ጣህራንን ከም ቃሕታኦም ሓንሳብ ወሃብቲ ወይ ዓደልቲ ካልእ ግዜ ከልከልቲ ወይ ኣገድቲ ህዋሳት ምኻኖም’ዩ። ዝገርም’ዩ እዞም ስርዓታት እንተደልዮምን ፈቒዶምን እቶም ዜጋታት ንህዋሳቶም ይጥቀምሎም። ኣይደለየዎን ኣይፈቐዱን ከኣ፡ ኣይግልገልሎምን። ኣብ ቅድሚኦም ሰብ ምዃን ዘኤጋ ምኻን ኣይሰርሕን። ብኣረኣእያ ናይ’ዞም ጨፍለቕቲ ስርዓታት እቲ ሰብ በዓላቶም ዝጠፍጠፍዎ ጒላ ወይ ዘገጣጠምዎ ሜካኒካዊ ነገር’ዩ።
ስርዓታት ኣስመራ፡ ራንጒን ጣህራን ከም’ዚ ግበር ካብ’ዚ ምስ እትሓልፍ ግን ወይልኻ ብምባል ጥራሕ ኣይድረቱን’ዮም። ንትእዛዞም ብበትሪ ከሰኒይዎ ኣለዎም። ኣዝዩ ጨካን በትሪ። ስለምታይ ህላወ ቀጻልነቶም ኣብ ሰላም ኣብ ሕጊ ኣብ ፍቶት ህዝቢ ዘይኮነ፡ ኣብ ዓመጽ ስለዝምርኮስ።ኣብ ከባቢና ኮነ አብ ርሒቑ ዘጋጥም ፍጻሜታት እንታይ ነቶም በቶም ካብ ተፈጥሮ ዝተዓደልናዮም ህዋሳትና ኣቢልና ኢና ነለልይዎም። ህዋሳትና ሓበሬታ ክንእክብ የኽእሉና’ዮም። ብኦም ኣቢልና ኢና ከመይነት ጥዕናናን ሃለዋትናን ንፈልጥ። ብህዋሳትኩም ኣይትገልገሉ እንተተባሂልና ግን እንታይ ንገብር?
ስርዓት ራንጉን ንኣብነት፡ ሮሒንጊያ ንዝተባህለ ብሄር ንብርሰት ክፈርዶ እንከሎ፡ መጀመርያ ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ ፍጻሜታት ዝጽብጽቡ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝሕብሩ ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ተዓዘብቲ ወጻእተኛታትን ካብ’ቲ ከባቢ ክርሕቑ ገይሩ። ንደቂ ዓዲ ከኣ ቀይድዎም። ኩሉ ንመራኸቢ የገልግል’ዩ ዝበሃል ሳተላይታት ዓጽይዎ። ቀጺሉ ንደቂ’ታ ብሄር ምእሰር ምቕታል ንብረቶም ምቅጻል ስራሐይ ኢሉ ተታሓሒዝዎ። በዚ ድማ ብዓሰርተታት ዝቑጸራ ዓድታት ከምዘይነበራ ኮይነን ባዲመን። ዝተረፈ ህዝቢ ከኣ ብፍርሒ ተዋሒጡ ስቕ።
ኣብ ኤርትራ፡ ስርዓት ኣስመራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ዕለታዊ ግፍዕታት ከኣ መግለጺ ቃላት ኢኻ ትስእነሉ። ኣይትዛረብ ዘይኮነ ኣይትሕሰብ ክብል’ዩ ዝደናደን። እቲ ምልካዊ ስርዓት ሃብቲ ሃገር ጥራሕ ኣይኮነን ዝዘምት። ዜጋታት ብኣካሎም ጥራሕ ኣይኮነን ዝኣስር፡ ዝስውር፡ ዝርሽን እንታይ ደኣ፡ ኣእምሮኦም ኣደንዚዙ’ዩ ሃሞምን ቀልቦምን ዝቆጻጸር። ኣብ’ዛ ኤርትራ እትበሃል ሃገር ነጻ ፕሬስ ዝበሃል ነገር የለን። ንሓጺር ግዜ ኣብ 2001 ቅልቅል ኢሉ ነይሩ። ግን ብዓፈና ብኡ ንብኡ ህጣሙ ክጠፍእ ተፈሪዱ። ናይ ብሕቲ ጋዜጠኛታት ካብ ዝቕየዱ እነሆ ልዕሊ 16 ዓመት ኮይኑ። ኣብ ኤርትራ ዝሰርሕ ህዋስ ኣሎ እንተተባሂሉ እቲ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሰብ ዘሎ ንቡር ህዋስ ኣይኮነን። እቲ ስርዓት’ዩ ህዋስ ማለት። መንፈስ እንተተባህለ’ውን ንሱ’ዩ። መን ኣሎ ካልእ? ምኽንያቱ’ሲ እቶም ዜጋታት ብህዋሳቶም ተጠቒሞም ኣብ ክንዲ ስምዒቶም ዝገልጹ፡ እቲ ስርዓት ኣብ ክንደኦም ኣብ ክንዲ ህውሳቶም ኮይኑ ይውስነሎም። ንህውሳት ዜጋታት ዝቖጻጸረሉ መሳርሒ ኸኣ፡ መደበር ረድዮ፣ ቴሌቪዥን፣ ጋዜጣ፣ ስነ-ጥበብ፣ ትካላት ጸጥታን ስለያን’ዩ።
ናይ ስርዓት ጣህራን ናይ ሓበሬታ ስግኣት ግን ካብ ናይ ራንጉን ኣስመራን ፍልይ ዝበለ’ዩ። ብምንጽጻር ዝሓሸ’ዩ። ግን ርኡይ ዓፈና ኣሎ። ምእሳር ኣሎ። ምህዳድር ኣሎ። እዚ ስርዓት ኣብ መዳይ ዲፕሎማሲ ምስ ገለ ሃገራት ደሓን ዝኾነ ዝምድና ስለ ዘለዎ መሊኡ ዝተነጸለ’ውን ኣይኮነን። እንተኾነ ሕማም ጽላት ናይ’ዚ ስርዓት ኩሉ ምዕራባዊ ዓለም ዝበሃል’ዩ። ካብኡ ናብኡ ድማ እቶም ቀንዲ ኣመሪካን እስራኤልን ምዃኖም’ዩ። ብዝኾነ እዞም ዝተጠቕሱ መለኽቲ ስርዓታትን ካልኦት መሰልቶምን ክግንዘብዎ ዘለዎም ነገር ኣሎ። ኩሉ መዓልቲ ድሓን’ሞ ሓንቲ መዓልቲ ዘይደሓን ከምዘሎ። ትዕግስቲ ኮነ ፍርሒ ናይ ህዝቢ ደረት ኣለዎ። ህዝቢ ብቅልጽሙ ዝጥቀመሉ ብህውሳቱ ዝሰርሓሉ ግዜ ክመጽእ’ዩ። ሽዑ እቲ ፍርዲ እንታይ ክኸውን ይኽእል ኢልካ ካብ ምጽባይ ምትንባይ፡ ሕጂ ኢድካ ካብ ገበን ምእካብ እቲ ዝበለጸን ዘዋጽእን ምርጫ’ዩ።
ትርጉም ብዓ-ኢ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰልማን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 28-05-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጥምረት ተቃውቲ ኢትዮዽያ ዝኾነ መድረኽ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣ኢህወዴግ ንዓቀን ደርቂ ዘስዐቦ ጉድኣት ብንፁር ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ከፍልጥ ፀዊዑ። ሕርሻ ዝመርሖ ፖሊሲ ኢህወዴግ ንሚልዮናት ንደርቂ ኣቃሊዕዎም‘ሎ ክብል ከሲሱ።
መድረክ ኣብ ናይ ሎሚ መግለፂኡ፣ኣብ‘ታ ሃገር ብጠንቂ ዝተጋፈሐ ደርቂን ዝናብ ደንጉዩ ስለዝጀመረን ቀልጢፉ ስለዘቋረፀን፣ዝተፈጠረ ሓምላይ ጥምየት
ካብ ዓይኒ ህዝቢ ኢትዮዽያን ዓለም ተከዊሉ ፀኒሑ‘ዩ ኢሉ ይኸስስ።
ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ኣቶ ገብሩ ገ/ማርያም ክዛረቡ ከለው ”ኣብ ደቡብ ኢትዮዽያ ብደርቂ ዝተጠቅዑ ሰባት 785 ሽሕ ኮይኖም እናሃለው፣ መንግስቲ ግና እቲ ኣሃዝ ናብ 280 ሽሕ ምንካዩ፣እቲ ህዝቢ ሓገዝ ንከይረክብ ዝዓንቀፈ ስለዝኾነ ዘጉሂ‘ዩ” ኢሎም።
መንግስቲ ከምዝብሎ፣በዝሒ ቀለብ ዕለት ዝፅበዩ ኣዝዩ ንሂሩ‘ሎ።በዝሒ ተሓገዝቲ ንምሕባእ ዝተገብረ ፃዕሪ‘ውን የለን።ፕሮፈሰር በየን ዼጥሮስን ካልኦት ኣመራርሓ መድረኽ ግና ብብርቱዕ‘ዮም ዝቃወምዎ።
ዶ/ር በየነ ዼጥሮስ ዝተሓብአ ደርቂ ኣሎ ኢና ንብል ዘለና ክብሉ ከለው፣ ኣቶ ገብሩ ገ/ማርያም ብወገኖም ሞተር ኢኮኖሚ ኮይኑ ዘሎ ሕርሻ ዝመርሖ ፖሊሲ ውፅኢቱ ንሪኦ ኣለና።ሚልዮናት ተራእዩ ብዘይፈልጥ ኣገባብ ንጥምየት ኣቃሊዕዎም‘ሎ ኢሎም ይብል ፀብፃብ መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ሚንስተራት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ፡ ዓረብ ኢማራትስ፡ባህሬንን ግብጽን ብዛዕባ’ቲ ምስ ቐጠር ዘሎ ውጥረት ንምምይያጥ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ካይሮ ተአኺቦም።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ነቲ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ሃናጺ ልዝባት ክግበር ንምጽዋዕ ናይ ግብጺ መዘነኦም ትማሊ ስልኪ ከምዝደወልሎም ተገሊጹ’ሎ።
ቐጠር ኣርባዕተ ጎረባብታ ሃገራት ዓረብ ኣብቲ ዞባ ንግብረ ሽበራ ትድግፍ’ያ ብዝብል ዲፕሎማሲያዊ ርክበን በቲኸን። ቐጠር ግን ነዚ ክሲ ኣትሪራ ትነጽግ። ነዚ ኩነታት ከብቕዕ ንምግባር ጎረባብታ ንቐጠር ቅድመ ኩነት ኣቅሪበን።
እተን ሃገራት ዝሓለፈ ወርሒ ንምምሕያሽ ንቡር ዝምድና ቐጠር በዓል 13 ነጥቢ ቅድመ ኩነት ብምቕማጥ ፡ ቐጠር ሓሲባ ምላሽ ክትህበሉ ናይ 10 መዓልታት ዕድል ምሃበን ይዝከር። እቲ ሰነ 22,2017 ዓ.ም ዝወጸ በዓል 13 ነጥቢ ቅድመ ኩነት: ካብ ቐጠር ንዝተሓተተ መልሲ ዝሓለፈ መዓልታት ዝተዋህቦ ናይ 10 መዓልቲ ዕድል ድሕሪ ምብቅዑ: ብመንጎኝነት ሃገረ ኩወይት ተወሳኺ ን48 ሰዓታት ክናዋሕ ከምዝተገብረ’ውን ተጠቒሱ ነይሩ። ይኹን እምበር እዚ ናይ 10 መዓልታት ዕድልን ድሕሪኡ ዝተናውሐ ናይ 48 ሰዓታት ዕድልን - ቐጠር ነቲ ዝተዋህባ ቅድመ ኩነት ክትቕበል ዝገበረ ኣይነበረን።
ነዚ ብዝምልከት’ዩ እምበኣር እቶም ኣርባዕተ ሚኒስተራት ሃገራት ዓረብ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ካይሮ ርእሰ ከተማ ግብጺ ተረኺቦም ነቲ ብቐጠር ዝተዋህበ መልሲ ድሕሪ ምርኣይ በቲ ዝተዋህበ መልሲ ዘይዕጉብነቶም ዝገለጹ። ኣቐዲሙ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስዑድ ዓረብ ቐጠር ነቲ ብሙስሊም ብራዘርሁድ ዝተሃህለ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ደገፋ ከተቋርጽን ንመደበር ተሌቪዥን ኣልጀዚራ ድማ ክትዓጽውን ዝጽውዕ ቅድመ ኩነት ከምዝተቐበለት ገሊጹ ነይሩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ስምሕ ሽኩሪ ነዚ ኣመልኪቱ ድሕሪ’ቲ ርክብ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ መልሲ ቐጠር ትርጉም የብሉን ኢሉ።
እቶም ሚኒስተራት ኣብቲ ሓባራዊ መግለጺኦም ዋላኳ ድሕሪቲ ካብ ቐጠር ዝተዋህበ መልሲ እቲ ቅልውላው ምዕራጉ እንተዘይጠቐሱ፥ ኣብቲ ኣጋጣሚ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑድ ዓረብ ዓድል ኣል ጁበይር ኣድላይ ኣብ ዝተባህለሉ ግዜ ስጉምቲ ክውሰድ ምዃኑ’ዩ ኣፍሊጡ።
ስዑድ ዓረብ ትኹን ኣብ ልዕሊ ቐጠር እገዳ ዘንበራ መሻርኽታ እንታይ ዓይነት ስጉምቲ’ዩ ኣብ መጻኢ ክውሰድ ብወግዒ ኣይገለጻን። ይኹን እምበር እቲ ስጉምቲ: ኣብ ልዕሊ ቐጠር ቁጠባዊ ሃስያ ዘውርድ ተወሳኺ እገዳ ከይኮነ ከምዘይተርፍ’ዩ ተሓቢሩ። እታ ሃገር ኣቐዲሙ ንዝነበራ ናይ ርግእቲ ቁጠባዊ መዐቀኒ: በዚ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ናብ ኣሉታዊ ደረጃ ምውራድ ክኸውን ከምዝኽእልውን ተጠቒሱ ይርከብ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ሚኒስትር ወጻኢ ቀጠር ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱራህማን አል ታኒ ኣብ ለንደን ንሰማዕቲ ከምዝበልዎ ዲፕሎማሲያዊ ርክብን መጉዓዝያን ምስ ቐጠር ምብታኽ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ጸረ ቐጠር ስምዒት ምፍጣር’ዩ ኢሎም።
ጎረባብቲ ቐጠር እታ ሃገር ዜጋታት ብውልቒ ንጥሩፍ ጉጅለታት ናይ ገንዘብ ሓገዝ እንዳሃቡ ርእያ ከምዘይረአየት ትኸውን አላ ይብላ።
ሚንስተር ወጻኢ ባህሬንው’ን ንግብረ ሽበራ ተዓቑብ ዝኾነት ሃገር ተመሳሳሊ ውግዘት ከጋጥማ’ዩ ይብሉ።
ምዕራባዊያን ሃገራት እዚ ኩነታት ነቲ ድሮ ህወከት ዘለዎ ዞባ ዘይምርግጋእ ከይወሰድን ፕረዝደንት ትራምፕ ድማ ኩሎም ኣብቲ ጉዳይ ዘለው ወገናት ንግብረ ሽበራ ምቅላስ ቃል ዝአተው ምኳኖም ብምዝኽካር ቃሎም ከኽብሩ ጸዊዖም ኣለው።


text:
ኣብ 1963 ኣቆፃፅራ ኣውሮዻ፣ካብ መግዛእቲ ናፃ ዝወፃ ሃገራትን ኢትዮዽያን፣ነቲ ውድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተባሃለ ማሕበር መስረታ። መደቦም፣ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ንዝነበራ ሃገራት ናፃ ንምውፃእ።
እቲ ውዳበ ድሕሪኡ ነዊሕ ተጓዒዙ‘ሎ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ 54 ኣባል ሃገራት ልዕሊ 17 ሽሕ ዓቀብቲ ሰላም ኣብ ሶማልያ ኣዋፊሩ፣ዞባዊ ቅልውላው‘ውን ይፈትሕ።
ካብ ዩኒቨርስቲ ሂረከስ ኣሜሪካ ናብ‘ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ዘሎ ሰሚናራት ዝኣተወ ሆራስ ካምፕቤል፣ኣፍሪቃ ክንደይ ርሕቀት ተጓዒዛ? ንዝብል ሕቶ ይምልስ።ጉዕዞ ቀሊል ኣይነበረን።ግን ሕብረት ኣፍሪቃ ዘይናዓቅ ኣካል ኮይኑ‘ሎ ይብል።
”እቶም ዝሓለፉ ሓምሳ ዓመታት ብርክት ዝበሉ ፀገማት ነይሮም።እንተኾነ ምቅባፅ መግዛእቲን ኣፓርታይድን፣ኣፍሪቃ ንዓለም መንነታ ዘርአየትሉ ኩነታት‘ዩ ፈጢሩ” ኢሎም።
ብመሰረት ቴማ ናይ ሎም-ዘበን ባዓል ሕብረት ኣፍሪቃ ኣፍሪቃዊነትን ህዳሴን‘ታ ኣህጉር፣መራሕቲ ነቶም ዛጊድ ዝተመዝገቡ ኣዎንታታት ዓቂቦም ንዝላዓለ ውፅኢት ንክሰርሑ ክውጥኑ‘ዮም።
ቁጠባ ኣፍሪቃ፣ካብ‘ቶም ቀዲሞም ዝስርዑ ብናህሪ ይዓብዩ ዘለው ቁጠባታት ዓለም‘ዩ ዝበላ ኮምሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ንኮሳዛና ድላማኒ-ዙማ፣እቲ ምዕባለ ኣብ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ቀፃላይ ዕብየትን ግና ኣበርክቶ ኣይገበረን ዘሎ ኢለን።
”ንድሕሪት ክንጥምት ከለና፣ኣፍሪቃ ትሕበነሉ ፍፃመታት ኣለው‘ዮም። እንተኾነ ብዝሓሸ ኣገባብ ክንዓዮም ዝግባኣና ዘፈራት‘ውን ከምዘለው ክፍለጥ ኣለዎ።ስለዚ እዋኑ፣እዋን ተዘክሮን መብፃዓ ንኣትወሉን እዋን‘ዩ” ይብሉ።
ኣብ‘ቲ ፅባሕ ቀዳም ዝኽፈት ኣኼባ ዝኽሪ ሓምሳ ዓመት፣ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ባንኪ ሙን፣ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ኬርይ፣መራሒ ፈረንሳ ፕረዚደንት ፍራስዮስ ሆላንድ፣ፕረዚደንት ብራዚል ዲልማ ሩሰፍን ካልኦት መራሕቲን ክርከቡ‘ዮም።


text:
ምምሕዳር ከተማ ትሬለቦሪ፡ ኣዝዩ ዘመናዊ መንበሪ ኣባይቲ ዘርከቦ ከተማ እዩ። መብዛሕትኡ መንበሪ-ኣባይቲ ናይ'ዚ ከተማ፡ ኣብ ጥቓ ወይ ውን ኣብ ውሽጢ ሃብታም ተፈጥሮኣዊ ከባቢ ተደኲኑ ይርከብ። መንበሪ-ኣባይቲ፡ ገዛውትን ቪላትንን የጠቓልል። እታ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን፡ ብርክት ዝበለ ክራይ-ኣባይቲ እተመሓድር ትካል
ትሬለቦሪስሀም ተባሂላ ትጽዋዕ።
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ ብብዝሑ ካብ ዝዝረበሎም ቋንቋታት፡ ቦስንያ፡ ዓረበኛ፡ ኣልባንያ፡ ዴንማርክን ማቃዶንያን ይርከብዎም። ኣብዚ እዋን ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡- ኣልባንያ፡ ዓረበኛ፡ ቦስንያ፡ ዴንማርክ፡ ዳሪ (ትምህርታዊ ድጋፋት ጥራይ ኣብ ምሃብ)፡ እንግሊዘኛ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳይ፡ ግሪክ፡ ጥልያን፡ ኢስላናድ፡ ክሮኦሽያ፡ ኩርዲ፡ ማቃዶንያ፡ ማንዳሪን፡ ኔዘርላንድ፡ ኢራነኛ፡ ፖላንድ፡ ሩመንያ፡ ራሻ፡ ሰርብያ፡ ስጳኛ፡ ቶጋሎግ፡ ታይ፡ ቱርኪን ጀርመነኛን ቃንቋ ሃንጋሪን።
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ ንነባሮ፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንግስካሳን)፡ ባንኪታት፡ ቤት-ጽሕፈት ፖሊስ፡ ፋርማሲታት፡ መሐንበሲ-ማእከላትን ቤት-መዘክርን፡ ይርከብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ብርክት ዝበላ ናይ
መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ይርከባ። ገለ ካብዘን ኣብያተ-ትምህርታት መንግስታዊ እተን ዝተረፋ ከኣ፡ ናይ ግሊ እየን።
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ሓንቲ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ትርከብ። እቲ ኣብታ
ሶደርስለት-ጂምናስየት እትበሃል ቤት-ትምህርቲ፡ እቲ ትምህርቲ ኣብ ክልተ ዝተፈላለየ ቦታታት (ባስሹነን ሰይንትኒ-ኒኮላይን) ይወሃብ።
ሶደርስሌት-ጂምናስየት፡ 14 ሃገራዊ መደባት ትምህርቲ፡ 5 ናይ ምእተዊ-መደብ ትምህርቲን፡ ናይ ኩዕሶ-እግሪን ኩዕሶ-ሰኪዔትን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ፍሉይ ናይ ካልኣይ ደረጃ-ትምህርቲ ከምኡ ውን ሓፈሻዊ ትምህርቲ ንዓበይትን፡ ኣብ ምእንጋድ ትነጥፍ።
ዕድላት ትምህርቲ
እቲ ብምምሕዳር ከተማ ዝምእከል
መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ናይ መባእታውን ካልኣይን ደረጃታት ትምህርቲ የጠቓልል። ኣብዚ ቤት-ትምህርቲ'ዚ፡ ንጽል ኮርሳት ወይ ውን ምሉእ ሞያዊ ትምህርታት ክትመሃሩ ትኽእሉ። ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ከምኡ ውን ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣካል ናይቲ በዚ ትምህርታዊ ትካል ዝወሃብ መደባት ትምህርቲ እዩ።
ብዜካ'ዚ፡ ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ፡
ሞያዊ ኣንፈት ዘለዎ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ውን ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሆስፒታል ትሬለቦሪ፡ ኩሉ ዓይነት ጥዕናዊ ኣገልግሎታት ዝህብ ማእከል ጥዕና እዩ። ኣብዚ ጥዕናዊ ማእከል'ዚ፡ ፍሉይ ንጸገማት መሓውር ዝሕክም ክፍሊ፡ ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎታት ዝህብን፡ ማእከል ክንክን፡ ፍሉይ ሕማማት ዝረኣየሉ ክፍልታትን ክፍሊ መጥባሕትን ይርከቦ።
ኣብ ከተማ ትሬለቦሪ ብተወሳኺ
ክልተ ሕክምናታት ኣለዋ። ካልእ ሳልሰይቲ ውን ኣብ ኣንደርሽሎቭ ዝበሃል ከባቢ ትርከብ።
ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ (ፎልክታንድቮርደን)፡ ብርክት ዝበሉ ናይ ግሊ ክሊኒካት-ስኒ ውን ኣብቲ ከተማ ይርከባ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ምምሕዳራዊ ትካላት ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ተርጓሚ ከም ዝቍጸረልኩም ክግበር ይኽእል እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ውሽጢ ከተማ ትሬለቦሪን ናብ ማልሞ ዝኸይድ መስመራት ኣውቶቡሳትን፡
ብትካል መጎዓዝያ ኣውራጃ ስኮነ፡ ይመሓደር። ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2015፡ እቲ ምምሕዳር ከተማ ብሃቀውታ ዝጽበዮ መስመር ባቡር (ፖጋ-ቶግ) ትሬለቦሪ-ማልሞ ክዛዘም፡ ትጽቢት ይግበረሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መብዛሕትኦም ተቐማጦ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ኣብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት (ኮፐንሃገን ሓዊስካ) እናኸደኡ ይሰርሑ። መብዛሕትኦም ነባሮ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ብቕርበት ናይቲ ከተማ ናብ ኩለን ከተማታት፡ ተሳሒቦም ዝመጽኡ እዮም።
እስትራተጂካዊ ኣቀማምጣ ከተማ ትሬለቦሪ፡ ኣብ ምምዕባል ንግዳዊ ንጥፈታት ናይታ ከተማ ዝጻወቶ ተራ፡ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። እታ ከተማ፡ ማህጸን ክንክን ዝገዓዓዝ ንብረት ተባሂላ ምስማያ ውን ብዕድል ዝመጽአን ነገር ኣይኮነን። ከም ወናኒ ትካል፡
ብምምሕዳር ከተማ፡ ሓገዝን ምኽርን ክግበረልካ፡ ይኽእል። ብዜካ'ዚ፡ እታ ብምምሕዳር ከተማ ትሬለቦሪ እትውነን፡ ኣብ ንግዳዊ መዳይ እትነጥፍ፡
ትሬለቦሪስ ኮምዩንን ኡትቨክሊንግስ ዝተሰምየት ትካል ውን፡ ነቶም ኣብ መዳይ ንግዲ ዝነጥፉን ትካል ክምስርቱ ዝደልዩን ሰባት ሓገዝን ምኽርን ኣብ ምብርካት ትነጥፍ።


text:
ናይ ጀርመን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ሙዩኒክን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስ “ብሔርተይናነት ንክርስቲያን ኣማራጺ ኣይኰነን” ይብሉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሕዝብተይናነት ወይ ሕዝብተይናውነት ዲያብሎሳውነት እዩ፡ መጀመሪያ የሰንብድ ደሓር ንሓድ ሕዳዊ ዘይተገዳስነትን ጽልእን የሰጋግር፥ ነዚ ዝበሉ ናይ ጀርመን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበርን ናይ ሙዩኒክን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስ፡ ዱ ዛይት ምስ እተሰምየ ናይ ጀርመን ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ክኸውን እንከሎ፡ ብሔርተይናነት ንክርስቲያን ኣማራጺ ኣይኰነ፡ ሰብ ብባህርእዩ ማሕበራውን ስንድውነታውን እዩ፡ ኰይኑ ግን እዚ ባህርይ’ዚ ብፍርሒ ክዕብለል እንከሎ ተነቃፊ ይኸውን፡ ቢሎም እቲ እናሰፍሔ ዝኸይድ ዘሎ ጽንፈይናነት፡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ቋንቋ እናበለ ኣብ ዕለታዊ ተግባር ዝትርጎም ኰይኑ፡ ስደተይና ከም ሓደጋን ስግኣትን ክረአይ ይድርኽ ኣሎ። ስለዚህ ንዝበለጸን ምዕቡልን መጻኢ እዚ ዓይነት ኣመለኻኽታን ዝምባለን ክንግስጾ ይግባእ፡ ብዙሕ ጊዜ ስደተይና ከም ቁጽሪ ዝግለጽ ኰይኑ ስም ዘይብሉ ሓቅነት ብዘለዎ መገዲ ስሙ ጠቒስካ፡ እዚ ስግኣት ወይ ሓደጋ እዩ ዘይኰነስ እቲ ብቑጽሪ እትገልጾ ስደተይና ኩሉ ስግኣትን ሓደጋን እዩ ቢልካ ምግላጽ ልሙድ ይኸውን ኣሎ ኢሎም።
ሕዝብተይናነት ፈተና እዩ
ጀርመን ይብሉ ብፁዕነቶም ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ጀርመን ብዛዕባ ስደተይናታት ዝምልከት ትኽክለይናን ሓቀይናን ዘተን ከተካይድ ይግባእ፡ እቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ጸኣት ስደተይናታት ብናይ የማን ዘመም ርእየት ዓለም ፖለቲካዊ ውድብ ንምፍታሕ ምፍታን ዘይከኣል እዩ፡ ስለምንታይ ጉዳይ ጸኣት ስደተይናታት ዝተሓላለኸ ማሕበራውን ሰብኣውን ክስተት እዩ። ሕዝብተይናነት ፈተና እዩ፡ ናይ ሰብኣውነት ባህርይ ተጻባኢ ዲያብሎስ ምዃኑ ቅዱስ ኢግናዚዩ ዘሎዮላ ይገልጾ። እዚ ከኣ እቲ ካልእን ካባኻን ዝተፈልየን፡ እቲ ኣነ ዘይኰነ ንሱነት ጻልኢ ገይሩ እዩ ዘቕርበልና፡ እዚ ልክዕ ኣብ ሕዝብተይናነት ዝረአይ ጉዳይ እዩ። ጸኣት ስደተይና ሓደጋን ስግኣትን እዩ እንክብሉ ሕዝቢተይናነት ኣመአኻኽታ ይሰብኽ፡ እዚ ኸኣ ፍርሕን ዘይምትእምማንን የተኣታትው ስዒቡ፡ ምቀይናነትን ጽልእን ተጸባእነትን ሓሊፉ እውን ዓመጽን ውግእን የቕውም ኢሎም።
ኤውሮጳ ናብ ዕርዲነት ከይትቕየር
ብሓንሳብ ብሔርተይናውን ካቶሊክን ምዃን ዘይከኣል እዩ፥ “ከም ክርስቲያን ሓርበይናን ፈታው ሃገርን ናይ መላእ ዓለም ዜጋን ኢና፡ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ዝርአይ እዋናዊ ዝንባለ ግና ሓርበይናነትን ፈታው ሃገርን ዘይኰነ ብሔርተይናነት እዩ ዝረአይ፡ ገዛእ ርእስኻ ኣብ ምርግጋጽን ንርእሰ ወከሳውነትን ዘድሃበ እዩ። እዚ ኸኣ እቲ ካባና ወጻኢ ዝዀነን ዘይንሕናን ኩሉ ነቲ እንእምቶ ቡሉጽን ምዕብሉን መጻኢ ስግኣት ገይርካ ንኽትሓስቦን ክትርእዮም ይድርኽ። ኤውሮጳ ዕርዲ ክትኸውን የብላን። እዚ እዩ ናይ ብዙሓት ድላይ ሃረርታን ዝጸንሔ ነባሪ ኣመለካኽታን፡ ዣን ሞነት ከምዝብሉ፡ ኤውሮጳ ንዝበለጸን ምዕቡልን መጻኢ ኣስተዋጽኦ እያ ክትክውን ዘለዋ፡ ናይ ምህዞን ክፉት ምዃንን ህንጡይነትን ተገዳስነትት ኣስተዋጽኦ ክትከውን ይግብኣ እንክብሉ ምስ ዲ ዛይት ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ከምዘጠቓለሉ ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ሓላፊ መደብ ቋንቋ ጀርመን ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ በርንድ ሃገንኮርድ ካብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
መንበሪ-ገዛ
በቲ መንበሪ ቤትካ ደስ ምባል ንኽብሪ ህይወት ኣገዳሲ እዩ። ናብ ፎልሾፒን ኣብ ምግዓዝ ዲኻ ዘሎኻ ወይ ከኣ ሓድሽ መንበሪ ቤት ዲኻ ትደሊ ዘሎኻ? ዝኾነ መንበሪ ድዩ ዚሰማምዓካ ወይስ ፍሉይ መቐመጢ ኢኻ እትደሊ? ኣብቲ
ምህናጽ፡ ምንባርን ኣከባቢን ዚብል ናይ ፎልሾፒን ኮምዩን ወብሳይት፡ ንኣኻ፡ ደላይ ቤት፡ ዝኸውን እኩብ ሓበሬታ ኣሎ።
እቲ ናይ ፎልሾፒን ዝዓበየ ኣመሓዳርን ደልዳልን ዝካረዩ ኣባይቲ እቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ማለት
ፎልሾፒን ኣካራዪ ኣባይቲ አይ.ቢ እዩ። ኣብኡ ኪራይ ንምርካብ ሪጋ ትሕዝን ብዛዕባቲ ኣባይቲ ድማ ሓበሬታ ትረክብን።
ካልእ ዝዓበዩ ደላላ ኮምዶሚንዩም፡
መንበሪ ኣባይቲ ፎልሾፒን አይ.ቢን
ሰነተ ፋስቲግሀተር አይ.ቢን እዮም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ፎልሾፒን ኣብዚ እዋንዚ በዞም ዚስዕቡ ቋንቋታት ኣደ ትምህርቲ ትህብ፣ ዓረብ፡ ኩርድ፡ ቦስንያ/ሰርቦክሮሽያ፡ ፖላንድ፡ ፊንላንድ፡ ሆላንድ፡ ሶማሊ፡ ኣልባንያን ሮማኒን። እዚ ካብ ሰመስተር ናብ ሰመስተርን ብመሰረት ዚምዝገቡ ይለዋወጥ።
እቶም ኣብዚ ዚምህሩ መምህራን ካብቲ እቶም ህጻናት ዝመጹሉ ቦታን ባህልን ዝመጹ እዮም። እቲ ናይ ኣደ ቋንቋ ዚምህር መምህር፡ ብቑዕ ናይ ሽወደን ቋንቋን ማሕበረሰብን ፍልጠት ኪህልዎ ይግባእ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ፎልሾፒን ኮምዩን ኣስታት 450 ማሕበራት ዘለዎ ሃብታም ማሕበራዊ ናብራ ኣሎ። መብዛሕትአን ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን
ናይ ማሕበራት ደብተር ምስ ምሉእ ሓበሬታን ኣስማት ሰባትን ተመዝጊበን ኣለዋ።
ኣብኡ ብዙሓት ሃይማኖታውያን ማሕበራት ኣለዋ፡ ከምታ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ማሕበራዊ ሰራሕተኛታትን መራኸቢ ቦታ ኮይና እትነጥፍ
ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ፎልሾፒን።
ናይ ፐንተኮስት ሰከንድሃንድ ድኳን ከም መራኸብን መዐደግን ቡን መስተይን ቦታ ኮይኑ የገልግል።
ካልኦት ሓያሎ ሃይማኖታውን ባህላውን ማሕበራት ኣለዋ።
ተመከርን ግበርን
ፎልሾፒን ሃብታም ናይ ባህሊ ህይወት ተቕርብ፡ ኣብ ግዜ ዕረፍቲ ድማ ብዙሕ ዚግበር ኣሎ። ንሱ ከኣ ካብ ምሕምባስ፡ ስፖርት፡ ስነጥበብ፡ ተያትር፡ ቤትንባብን መራኸቢ ቦታታትን ክሳዕ ቤተመዘክርን፡ ማሕበራዊ ናብራን ኣብ በረኻ ዙረትን የጠቓልል።
ተመከርን ግበርን።
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ መራኸቢ ቦታታት ኣሎ። መዘናግዒ ቦታ ንመንእሰያት ኣብ ፎልሾፒንን ስተንስቶርፕን ፍሉቢን ኪናርፕን ጉድሀምን ኣሎ። ኣብ ሙዚቃ ተገዳስነት እንተ ኣሎካ፡ ሙዚክሁሰት ኦታንን ሙዚክሁሰት ዲክሲን ኣሎካ።
ኣብ ስፖርት ትግደስ እንተኾንካ፡ ብዙሕ ናይ ስፖርት ኣደራሻትን ናይ ጂምናስቲክ ክፍልታትን መሰልጠኒ ቦታን ኣሎ። ንኣብነት ከም ተይብል ተኒስ፡ ቃልሲ፡ ምልዓል ከበድቲ ነገራት ወዘተ. ኣብቲ ናይ መሰበርይ በረኻ ናይ ብእግሪ ጉዕዞን፡ መንሸራተትን፡ እንስሳታት ምርኣይን፡ ፍሪስቢ፡ ካምፒን ወዘተ ኣሎ።
ኣብቲ ናይ ፎልሾፒን ከባቢ ካብ ዚግበር ንጥፈታት ክትመርጽ ትዕደም! ኣብኡ ዕድመ ብዘየገድስ ኩሉ ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ፎልሾፒን ኮምዩን ኣብቲ ኣብ ቅዱስ ሲግፍሪድ መገዲ ዚርከብ ናይቲ ኮምዩን ቤትንባብ ናይ ከተማ ምምሕዳር ቤትጽሕፈት ኪተክል መደብ ኣለዎ። ንሱ ክፉት መራኸቢ ቦታ ኪኸውን እዩ። ኣብኡ ንሓፈሻዊ ሕቶታት መልሲ ትረኽበሉ፡ ርእይቶኻ ትህብ፡ ናብ ካልእ ሰበስልጣንን ማሕበራትን ትኸይድ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ዝቐለለ ኣገባባት ትሓትት። ሓበሬታ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ኣሎ። እቲ ኮምዩን ምስ ካልኦት ማሕበራት ኮይኑ እተፈላለየ ኣስተምህሮታት፡ ምርኢትን ባህላዊ ኣኼባታትን የዳሉ።
ኣብ ናይ ፎልሾፒን ሰንትሩም ናይ ጥንቲ ክፍሊ ከተማን ድኳናትን ትረክብ። ኣብቲ ከባቢ ከተማ፡ ሱፐርማርከታት ኣሎ። ኣብቲ ከተማ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ መድህን ድርጅት፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ማሕበራዊ ኦፊስን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ፎልሾፒን ነቲ ደረጃ መደበኛን ናይ ህጻናትን ትምህርቲ ከምኡን ናይ ዕረፍቲ ቦታ ክብ ከነብሎ ንጽዕር። ኩሎም ህጻናት ነቲ ዘድልዮም ደገፍ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም። ብሓድሽ ተክኒክ እተሰነየ ምዕቡል ኣመሃህራ ኪህልወና ንደሊ።
ኣብቲ
ስልጠና፡ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ናይ ዕረፍቲ ቦታን፡ ብዛዕባ ኣብ ፎልሾፒን ንህጻናትን መንእሰያትን ዓበይትን ዚወሃብ ትምህርቲ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ፎልሾፒን 30 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ 16 ካብአን ኣብ ከተማታት፡ 14 ከኣ ኣብ ገጠራት እየን ዚርከባ። ካብተን 10 ብብሕቲ ዝመሓደራ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት፡ 6 ኣብ ከተማታት፡ 4 ከኣ ኣብ ገጠራት ይርከባ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ፎልሾፒን ኮምዩን
18 እተፈላለየ መደባት ዘለወን መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ 6 ናይ ከተማ ኣብያተትምህርትን 12 ናይ ገጠር ኣብያተትምህርትን ኣለዋ። እቲ ኦለበርይስዪምናሴት ዚብሃል ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ብቮሊቦልን ኵዕሶን መዝሙርን ናይ ቤትትምህርቲ መጽሔት፡ ተሽከርካቲ ምልማጽን፡ ወርቅምስራሕን ከምኡውን ናይ መንእሰያት ዋኒናዊ ንጥፈትን፡ ሽልማት ረኺቡ እዩ። በቲ ናይ ኮምዩንና ናይ ሙዚቃ ቤትትምህርቲ እውን ንሕበን ኢና።
ኣብዚ፡ ብግዜ ዕረፍትኻ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ፡ ንእተፈላለየ ጠለባት ዚወሃብ ደገፍ፡ ከምኡውን ነቲ ንጥፈታት ብኸመይ መገዲ ከም እነደንፍዖን ብዚምልከት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ነቶም ካብ 6 ዓመት ክሳዕ ካልኣይ ደረጃ ዘለዉ መንእሰያት ናይ
መንእሰያት ገዛ ዚብሃል መራኸቢ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ
ናይቲ ኮምዩን ለርሰንተር - ንስራሕ ብዚምልከት - ሓድሽ ዕድላት ንምህላውን ሓድሽ መገዲ ንምርኣይን ብዙሕ ምርጫታት ኣሎ። ኣብኡ ብዛዕባ ዩኒቨርሲታትን ኮለጃትን ናይ ኮሚሽን ስልጠና፡ ናይ ሞያ ስልጠና፡ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ዪርከስቩክስን ሰርቩክስን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ለርሰንተር ኣብ ደስ ዘብል ናይ ስራሕ ሃዋህው፡ ሽወደን ንስደተኛታት (ኤስኤፍኢ) ይወሃብ። ብመገዲ ወብሳይት ከተመልክት ትኽእል!
ኣገልጎት ጥዕና
እቲ ቀንዲ ነገር፡ ክንክን ምስ ዘድልየካ፡ ነቲ ማእከል ጥዕና ክትውከሶ ይግባእ። ኣብ ገለ እዋናት፡ እቲ ኮምዩን ናይቲ ክንክን ጥዕና ሓላፍነት ይወስድ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ክንክን ጥዕና።
ኣብ ፎልሾፒን ብዙሕ ማእከላት ጥዕናን ሆስፒታልን ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒካት፡ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ናይ ስኒ ሕክምናናሎ።
ክሊኒክን ሕክምና ስንን ረአ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ነቲ ኣብ ማርየስታድ ዘሎ ናይ ትርጉም ቤትጽሕፈት ኢና እንውከስ። ንሳቶም ናይ ትርጁማንን ትርጉምን ለይትን መዓልትን ዚቕጽል ኣገልግሎት ኣለዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ፎልሾፒን ግሩም ናይ መራኸቢ ኣገልግሎት ኣለዋ። እቲ ናብ የተቦሪ፡ ዮንሾፒንን ስቶክሆልምን ንምብጻሕ ዚወስድ ግዜ ሓጺሩ ኣሎ። ናይ ባቡር ጽዑቕ መራኸቢታት፡ ንስራሕን ትምህርትን ንዚግበር ናይ በጺሕካ ምምላስ ጕዕዞ ተኽእሎታት ፈጢሩሉ ኣሎ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብመገዲ ኮምዩን።
ነቲ ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ወረዳን ናይ ኩንግስባካ ኮምዩንን
ጥርኑፍ ትራፊክ፡ ቨስትራፊክ እዩ ዘካይዶ። ንሱ ኣብ የተቦሪን ቨስትስቨርየን ናይ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ትራምወይን መራኽብን ኣገልግሎት ይህብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ከም ወሃብ ስራሕን ቁጠባዊ ምዕባለን ኣብቲ ናይ ፎልሾፒን ኮምዩን ስራሕን ዋኒንን ዓቢ ተራ ኣለዎ።
ኣብዚ ብዛዕባቲ ከም ወሃብ ስራሕ፡ ጥርሑ ቦታታትን ናይ ኢንዱስትሪ ሰፈርን ኮይኑ ዚነጥፍ ኮምዩን ውልቃዊ ዋኒን ንምጅማር ይኹን፡ ንናይ መንእሰያትን ሓደስቲ መጻእትን ከምኡውን ናይ ስራሕ ስልጠናን ብዚምልከት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ከምኡውን
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ዋኒናት ደብተር፡ ብዛዕባ ዋኒናት ክትደሊ ትኽእል።


text:
ዕለት 5 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምቲ ልሙድ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት፡ ነግህ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም፥ ብላቲን ስርዓተ ኣምልኮ መሰረት ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ
መጽሓፈ ኢዮብ፡ ምዕ. 38. 1, 12-21, ምዕ. 40. 3-5
ወንጌል ሉቃስ፡ ምዕ. 10. 13-16
ዝተወስዱ ምንባባት ኣመርኵይዞም፥ እቲ ኣብ ቅኑዓት ኢና ዝብሉ ሰባት ዘሎ ምስሉይነት እንከብርሁ፡ ክርስትና እምነቶም ከም ማሕበራዊ ልምዲ ኣብ ዝነብሩ ቅኑዓት ኢና በሃልቲ፡ ኢየሱስ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ጠንጢኖም ዝወጹ ኣብ ዕለታዊ ሕይውቶም ዘይምስክርዎ ካብ ልቦም ዝነጽግዎç ክርስትና ኣብ ዕለታዊ ሕይወት ዘይነብር ምስሉይ ሕይወት ክርስትና ከነስተትን ዓዲሞም፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣንሕና ኣብ ክርስቲያን ሕብረትሰብ ዝተወለድና፡ እምነት ክርስትና ከም ማሕበራዊ ልማድ ንምንባሩ ስግኣት ዝተቓላዕና ኢና፡ እዚ ኸኣ ንኽፍቀሩ ገዝእ ርእሶም ናይ ዘይሓድጉ ቅኑዓን ዝነብርዎ ምስሉይነት ዝንጸባርቖም ንምዃን ፈተና ብቐሊሉ የቃልዓና። መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ተዛዘመ፡ ንኢየሱስ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ጠንጢንናዮ ንወጽእ፡ (መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ሓባር ሱታፌ እምበር መፈሳነቱ ግዜን ቦታን ሙያን ዝድርቶ ኣይኰነን) ምሳና ሒዝናዮ ናብ ቤትናን መነባብሮናን ኣይንኸይድን፡ በዚ መገዲ’ዚ ንኢየሱስ ነወግድ ሰባት ወይለና፡ ክርስቲያን ክነሱ ከም ኣረሜን ዝነብር። ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ነዚ ኵሉ ተንቲኖም ናይ ሕልና መርመራ ክገብር ይዕድሙ፡
ኢየሱስ ስለ እቲ ናይ ምፍቓር ብቕዓት ዘጥፍኤ ይነብዕ
ብሰንኪ ዘይምእማን ብኢየሱስ ዝተወቕሳ ከተማታት፥ ኵራዝን ቤተ ሳይዳን ቀፈርናሆምን፡ ኢየሱስ ስለ ዝተነጽገ ኣዚዩ ይጉህይ፡ እተን ኣረማውያን ከተማታት ጢሮስን ሲዶናን ተኣምራቱ ዝረኣያ ነረን እንተዝዀና ብርግጽ ምተለወጣ ነይረን፡ እዚ ወለዶስ’ዚ ምፍቃር ብዘይ ምኽኣሉ ኢየሱስ ይነብዕ፡ ንሱ ብመልእኽቱ መላኺ ዘይኰነስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ሰብ በቲ ብናይ ፍቕሪ መልእኽቱ ኣቢሉ ክበጽሕ እዩ ዝደልይ፡
ክርስቲያን ኰይንና ዝተወለድና፡ ንኢየሱስ ዝዝንግዑ
ከምተን ኣብ ወንጌል ሉቃስ ናይ ዕለቱ ምንባብ ተመልኪተን ዘለዋ ሰለስተ ልማዳውያን ከተማታት ከኣ፡ ኣነ ካብ ጐይታ ብዙሕ ዝተቐበልኩን ኣብ ክርስቲያን ሕብረተሰብ ዝተወለድኩን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝፈለጥኩን ድሕነት ዝፈለጥኩን ኣብ እምነት ዝተሓነጽኩን ክነሰይ ብቐሊሉ ንኢየሱስ ዝርእስዕ እኸውን፡ ገሊኣቶም ኣብ ካልኦት ሃገራት ከኣ ቃል ወንጌል ንፈለማ ግዜ ሰሚዖም ክልወጡን ክርስትና ክቕበሉ ንሰምዕ፡ ኣንሕና ግና ምልዋጥ ዘይፈልጦም፡ ክርስትና ብልማድ ዝነብሩ ንኸውን።
ክፍቀር ገዛእ ርእሱ ዘይሓድግ ናይ ረቲዓን ምስሉይነት እዩ
ናይ ረቲዓን ምስሉይነት፡ ናይ ሓጥኣን ምስሉይነት ከምዘሎ ናይ ረቲዓን ምስሉይነት እውን ኣሎ፡ ናይ ረቲዓን ምስሉይነት ንናይ ኢየሱስ ዓይነት ምፍቃር ምፍራሕ ማለት እዩ፡ ብኣኡ ንኸይፍቀር ገዛእ ርእሱ ዘይፈቕድ፡ እዚ ምስ እንገብርን እንፍጽምን፡ እቲ ምስ ኢየሱስ ዝህልወና ርክብ ኢየሱስ ዘይኰነስ ተቆጻጸርቱን ዘወርቱን ኣንሕና ንኸውን፡ ፍቃዱ ዘይኰነ ፍቓደይ ንብል፡ ኣነ ኣብ ቅዳሴ ንኽረኽበካ ናብ ቅዳሴ ክኸይድ እየ፡ እቲ ቅዳሴ ምስ ተፈጸመ ግና፡ ንስኻ ኣብኡ ኣነ ከኣ ናብ ገዛእ በሃልቲ፡
ኢየሱስ ዘለዎ ዝመስል ዘይሓቀይና፡ ሓሳዊ ሕይወት ነርእይ፡ እቲ ሓቂ ግና ኢየሱስ ካብ ሕይወትና ሰጔይግናዮ ኢና፡ … ኣስተውዕሉ እሞ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ መስቀሉ ስቑል ኰይኑ ይተርፍ፡
ንስኻ ኵሉ ዝብካንን ስለ ኵሉ ኰንካን ኣነ ግና ኣልቦ ምስጋና
ነፍሲ ወከፍና ኣነ ኵራዚን ድየ በትሳይዳ ድየ ቢልና ገዛእ ርእስና ንሕተት። ኢየሱስ ይነብዕ እንተሎ ኣንሕና እውን ምሳኻ ሓቢርና ንኽንነብዕ ጸጋኻ ሃበና ንበሎ፥ ጐይታ ኵለንተናኻ ሂብካና፡ ልበይ ግና ተሪሩ ናባይ ንኸይትኣትው ዓገትኩኻ፡ ናይ ዘይምምስጋን ሓጢኣት ኣሎ… ኢየሱስ ናብ ውሻጤና ንኽኣትው መታን መንፈስ ቅዱስ ነዓ ኣፈት ልባትና ጋይ ኣቢልካ ክፈቶ፡ መልእኽቲ ሰሚዕና ንኽንትንስእ፡ ነፍሲ ወከፍና ኣብ ሂወቱ ስለ ዝገበካዮ ሰናይ ኩሉ ተነስግበጃ ብዝብል ጸሎት ዝለገስዎ ስብከት ዛዚሞም።


text:
ዕድመ ሓላፍነተን የብቅዕ ዘሎ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ናቪ ፒለይ፣ ንገለ ኣብ ዓለም ዝተኸሰቱ ቅልውላዋት ግቡእ መልሰ-ግብሪን ስጉምቲን ስለዘይወሰደ ኢለን ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ወቂሰን።ናቪ ፒለይ፣ እቲ ቤት ምኽሪ ግቡእ ቆላሕታ እንተዝገብረሉ ነይሩ፣ህይወት ኣማኢት ኣሻሓት ሰባት ምደሓነ ነይሩ ኢለን።
ብግልፅነተን ዝፍለጣ እተን ወ/ሮ ፒለይ”ኩሎም ቅልውላዋት ብዘይምልክት ኣይተወልዑን።ንዓመታት እናረሰኑን፣ ገሊኦም ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት፣ቅሬታ ናይ ህዝቢ፣ብልሹዋት መንግስታትን ትካላት ፍትሒን፣ምግላልን ተነፅሎን፣ ዘይማዕርነታዊ ምዕባለ፣ወፅዓ፣ቁጠባዊን ማሕበራዊን መሰላት ምጉዳል፣ወፅዓ ሲቪል ማሕበረ-ሰብን ህዝባዊ ናፅነትን ገሊኦም‘ዮም” ይብላ።
ንኣብነት ቅልውላው ሶርያ ካብ ዝላዓል ጀሚሩ ንሰለስተ ዓመታት ዝኣክል ይብላ ንሰን፣እቲ ግጭት ዞባዊ ቅልውላው ክኸውን ከምዝኽእል ኣጠንቂቀንን ደው መበሊ ከምዘይህልዎን ይገልፃ ከምዝነበራ ጠቂሰን።
መንግስታት ንዜጋታቶም ክከላኸልሎም ቅሩባት ተዘይኮይኖምን ዓቅሚ እንተጎዲልዎምን፣እቲ ሓላፍነት ኣብ እንግደዐ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሕልፊ ኣብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ‘ዩ ዝወድቅ።
ኣብ‘ቲ ሎሚ ዝተሳለጠ ዋዕላ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ሪፖርት ዘቅረቡ ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ባን ኪሙን ብወገኖም፣ናቪ ፒለይ በላሕ መራሒት ሕ/ሃ ኮይነን ኣገልጊለን‘የን ኢሎም ንኢዶም።እቲ ዝስመዐን ከይሓባኣ ዝዛረባ‘ውን በሉ።መግለልቲን ተነፅሎን ዘጓነፎም ሰባት፣ሓቀኛ ጠበቃኦም ከምዝኾነት ይፈልጡ ወ/ሮ ፒለይ ተሓላቂት ሰብኣዊ መሰላት ኮይነን ክቅፅላ‘ውን‘የን ኢሎም።


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ነዚ ዝበሉ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕዚ እዋን ናይ ፀጥታ ፀገም ስለዘየለ ዝወፀ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ መስሓቒ እዩ ክብል ንዝሃቦ መልሲ ተሓቲቶም ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ እዮም።
ኣሜሪካ ናብ ኢትዮጵያ ክጉዓዙ ንዝደልዩ ዜጋታታ ዘውፅአቶ ናይ ጉዕዞ መጠንቐቕታ ብዝምልከት መልሲ ዝሃበ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኩነታት ኢትዮጵያ ዝተረጋግአን ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፀገም ፀጥታ ከምዘየለን ገሊፁ’ሎ።
እቲ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ዝጠቐሰ ሓታቲ ሕዚ ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ዳግም ንምርኣይ ኣድላዩ እንተኾይኑ ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ጆን ከርቢ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“ኣይፋልን።ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ብቐሊሉ ኣይኮናን እነውፅእ።ኣማሓይሽና ክነውፅእ ከለና ሰባት ዝለዓለ ጠመተ ከምዝህብሉ ስለ እንርዳእ ብጥንቃቐ ኢና ነውፅኦ።ሰባት ትኹረት ክህብሉ ንደሊ ኢና።እዚ ንገብረሉ ምኽንያት ኣሜሪካዊያን ዜጋታት ናብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዓለም ክጉዓዙ ከለው ይኹን ኣብኡ ክፀንሑ ከለው ጥንቃቐ ምእንታን ክገብሩ ስለዝኾነ ኢትዮጵያ እውን ዝተፈለየት ኣይኮነን።”
ነዚ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ብዝምልከት መልሲ ዝሃቡ ሓላፊ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ከምዚ ኢሎም ነይሮም።
“ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣሜሪካዊያን ናብ ኢትዮጵያ ንምጉዓዝ ዝሓዝዎ መደብ ክስርዙ ተጽዕኖ ንምፍጣር ከምዚ ዝመሰለ ዘስደምም ምኽንያት ንምቕራብ ዝወሰኑ ሰባት ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣለው።ምርግጋእን ሰላምን ኢትዮጵያ ዘተሓሳሰቦ ሰባት ዘለው ይመስል።ምኽንያቱ ኣብቲ ዝወፀ መጠንቀቕታ ናይ መጀመሪያ ዓንቀፅ እንተድኣ ኣንቢብኩምዎ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ሕዚ እውን ዘይምርግጋእ ከምዘሎ የመልክት።ዘይተርጋግአ ነገር የለን።”
እቲ መግለፂ ብተወሳኺ እቲ ኣዋጅ ዲፕሎማት ኣሜሪካ ይኹኑ ካልኦት ሃገራት ኣቐዲሞም ንመንግስቲ ከየፍለጡን ፍቓድ ከይረኸቡን ካብ ኣዲስ ኣበባ 40 ኪሎ ሜትር ርሒቖም ከይጉዓዙ ዝኽልክል ብምዃኑ ኤምባሲ ኣሜሪካ ንዜጋታቱ ሓገዝ ንምሃብ ዝህልዎ ዓቕሚ ዝጎድእ እዩ ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።
ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ዜጋታት ናብ ኢትዮጵያ ዘካይድዎ መገሻ ብዝምልከት ዝወጸ መጠንቐቕታ ኣብዚ ምንባብ ይኸአል።


text:
EPDP Youth Discussion Room Arabic announcement%PM, %13 %885 %2018 %22:%Oct Written by EPDP Youth Affairs Office
“ባዕላ ሰቒላቶ ረሓቐ፡ ባዕላ ሰንኪታቶ በሓቘ ከይከውን”%AM, %27 %244 %2017 %06:%Jun Written by ኣሮን ናኦድ
ኣሮን ናኦድ
ከተዕውቶ ዝመደብካዮ ዋኒን ኣብ መፈጸምትኡ ንምብጻሕ እትምረሓሉ ስኑድ ኣሰራርሓ ክህልወካ መሰረታዊ እዩ። ነዚ ብሓባር ሰሪሕካ ናይ ምዕዋቱ መሰረታዊ መሳርሒ ከኣ “ይርሓሰና” ኢልካ ምስ ተቐበልካዮ ክትቅየደሉን ውልቃዊ ስምዒትካ ክትቀጽዓሉን ዝግበኣካ ከከም ክብደት እቲ ዋኒን ዝቕረጽ ሕግን ስርዓትን እዩ። ናይዚ ባዕልኻ ረዲኻን ፈቲኻን ዝተሰማማዕካሉ ሓቢርካ ናይ ምጉዓዝ ቃልኪዳን ቅዩድ ምዃንን ዘይምዃንን መሰረታዊ ናይ መንነትካን ኣበርክቶኻን መለክዒ እዩ። እዚ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ማሕበረ-ቁጠባዊ ህይወት እውን ልሙድን መተካእታ ዘየብሉን ኣሰራርሓ እዩ። እዚ ነቶም ኣብ ፖለቲካዊ ዓለም ዘለና ኣብቲ መጀመርያ ናይ ተሳትፎና ግዜኦም ዝሓዝናዮ መባእታዊ ናይ ግንዛበን ስነስርዓትን “ሀሁ” እምበር ከም ሓድሽ ዝንገረካ ኣይኮነን።
ንሕና ከም ተቓለስቲ ቀደም ኮነ ሎሚ፡ ባህግና ዓሚቕ ድሌትና ድማ ብዙሕ እዩ። ካብ ንዓና ሓሊፍና ንህዝብና እንምነየሉ ጽቡቕን ራህዋን ማእለያ የብሉን። ነዚ እንምነዮ ንምዕዋት ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ዘጋጥመና ገለን ዝተጸበናዮም ገለን ከኣ ዘይተጸበናዮም ውረድ ደይብ ከኣ ብዙሓት እዮም። ብዚ ሓጐጽጐጽዚ ሓሊፍና ኣብ ቁምነገር ንምብጻሕ ካብ ዝሕግዙና መሳርሕታት ሓደን ቀንድን ከኣ ምኽባር’ቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሓቢርካ ናይ ምጉዓዝ ቃል ኪዳን እዩ።
ነቲ እነማዕድዎ ጸጽቡቑ ከነተግብር ቅሩባት ምዃን ኣገዳሲ ናይ ዓወት ነጥቢ እዩ። እዚ ቅርቡነትን ድልውነትን’ዚ ብንመትከላዊ ምእዙዝነት እንተዘይተሰንዩ ግና ከቶ ኣብ ፍረ ኣይበጽሕን እዩ። ብቕዓት፡ ዓቕሚ፡ ንዋትን ብዝሕን ዝኣመሰሉ መዕቀንታት ኣብ መንገዲ ዓወት ታረኦም ውሁብ ኮይኑ፡ ብጉቡእ ተወጊኖምን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብትካላዊ ኣሰራርሓን ደሞክራስያዊ ኣዕኑድን እንተዘይ ተወዲኖም ግና ኣብ ድማዕ ኣየብጽሑን እዮም። ዝኾነ ዓቕሚ፡ ድሌትን ቅሩብነትን ንከድምዕ ብጽኑዕ መትከላዊ ኣሰራርሓ ክቃነ ግድን ምዃኑ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ዘመናዊ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብባህልና እውን “ሺሕ ፈልጺ መእሰሪኡ ልሕጺ” እዩ ዝበሃል። ዘይተኣስረ ከኣ ዕድሉ ፋሕፋሕ እዩ። እዚ ዝተጠቕሰ ናይ ብቕዓት መዕቀንታት መመሊሱ ክሕደስ ዝግበኦ እምበር ሓንሳብ ምስ ወነንካዮ ምሳኻ ዝነብር ኣይኮነን።
እቲ ኣብ ኤርትራ በዂሩ ዘሎን ህያው ንምግባሩ ንቃለሰሉ ዘለናን ግዝእተ ሕጊ፡ ብልዕልና ርኢቶ ኣብዝሓ ዝቃነ ደሞክራስን ምኽባር ኩለመዳያዊ መሰልን ዝረጋገጽ፡ ዝያዳ ኩሉ ካብ ናትካ ጸቢብ ድሌትን ስምዒትን ወጺእካ ናይቲ ድሌትን ስምዒትን ብዙሓት ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝተቐርጸ ማእከላይ መትከላዊ ኣሰራርሓ ምእዙዝ እንተኮይንካ ጥራይ እዩ። በመንጽር እዚ ጽባሕ እንታይ ከም እንገብር ብናይ ሎሚ ተግባርና ስለ ዝምዘን፡ ሎሚ ኣብዞም ብስም ህዝቢ እንጭረሓሎም ዛዕባታት ክሳብ ክንደይ ምእዙዛት ከም ዘለና ንምርዳእ ነነብስና ክንሓትት ግድነት እዩ።
ሎሚ ኣብ ውድቡ፡ ሰልፉ፡ ማሕበሩን ካልእ ናይ ቃልሲ መድረኽን ንግዝኣተ ሕግን ልዕልና ብዙሓትን ዘይተማእዘዘ ብኣንጻሩ ካለኦት ካብቲ ናይ ሓባር ቃልኪዳን ወጺኦም በቲ ንሱ ዝሃንደሶ ቅዲ ክኸዱ ክደፍእ ዝደናደን ጽባሕ ንግዝኣተ ሕጊ ኣኽቢሩ መሰረታዊ መሰላት ህዝቢ ክኽብር’ዩ ኢልካ ምጽባዩ ኣጸጋሚ እዩ። መላኺ ኢሳይያስ እውን ንዲክትቶርነት ካብ ቀደም ዝረዓሞ እምበር ኣስመራ ምስ ኣተወ ዝሓደሮ ውቃበ ከምዘይኮነ ብዙሓት ካብ ቀደም ጀሚሮም ብቐረባ ዝፈልጥዎ ዝምስክርዎ ዘለዉ እዩ። ሓደ ኣካል ሎሚ ናይታ ዘለዋ ውዳበ ሕግታት ከየኽበረ፡ ጽባሕ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ከውሕስ’የ እንተበለ ክትቅበሎ ዘተባብዕ ኣይኮነን። ህግደፍ ባዕሉ ዘጽደቖ ሕገመንግስቲ ከተግብር ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ክቐርበሉ ምስ ጸነሐ፡ ኣብ መወዳእታ ኣይኮነንዶ ከተግብሮ “ እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ እዩ” ዝብል መርድእ ዝዘርሐ ካብ ቀደሙ እውን ቅዋማዊ እምነት ከምዘይነበሮ ዘመልክት እዩ። ሎሚ ኣብ መስርዕ ቃልሲ ምእንቲ ደሞክራስን መሰረታዊ መሰላትን ዘለና ጽባሕ እንታይ ዓይነት ስርዓት ከነተኣታቱ ከም እንደሊ ዘይኮነስ ንምትግባሩኸ ንኽእልዶ ኣይንኽእልን ኣብ እንፍተነሉ ደረጃ ከም ዘለና ክንርስዕ ኣይግበኣናን። ነዚ ናይ ሎሚ መድረኽ ብሸፈጥን ዓመጽን ሰጊርና ጽባሕ ኣብ ምርግጋጽ ፍትሓውነትን ልዕልና ሕግን ሸለውለው ምስ በልና፡ ኣብ ልዕሌና “ባዕላ ሰቒላቶ ረሓቐ፡ ባዕላ ሰንኪታቶ በሓቘ ” ከም ዝምሰል ኣይንዘንግዕ።
ኣብ መንግስታት ኮነ ከምዚ ንሕና ዘለናዮ ኣብ ውድባትን ሰልፍታትን ዝወጽእ ሕጊ ክትግበር እንከሎ ከይዕንቀፍ ዝሕልውዎ፡ ዝትርጉምዎን ዘተግብርዎን ኣካላት የድልይዎ እዮም። ናብዚ ቀንዲ ሓላፍነት ዝስከሙ መንግስታትን ኣብ ውድባት ድማ መሪሕነታትን እዮም። ካለኦት ተግበርቲ ኣካላት እውን በብደረጃኦም ሓላፍነት ኣለዎም። መሪሕነታት ሕግን ስርዓትን ንዝኽብሩ ኣካላት ምትብባዕ ጥራይ ዘኮነ፡ ካብ መስመር ንዝወጹ ኣካላት ናብቲ ግቡእ መስመር ምምላሶም ኣድላይ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ግድነት እውን ኣለዎም። እቶም ናብ ግቡእ መስመር መምለሲ መሳርሕታት ብዙሓት ስለ ዝኾኑ ኣየናይ ስጉምቲ፡ መዓስን ብመንን ክውሰዱ ከም ዘለዎም ምርዳእ መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሕግን ስርዓትን ዘይመልክዑ እንዳሓዘ ዝዝንግዕ መሪሕነት ኣብ ቅድሚ እቲ ናይ ሓባር ቃልኪዳን ዝበልናዮ ሕጊ ተሓታቲ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና እዚ ዕማምን ሓላፍነትን ንመሪሕነት ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ ናይ ኩሉ ኣካላት ውሁድ ተሳትፎ ከም ዘድሊ ክዝንጋዕ ዘየብሉ እዩ።
ግደ ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ’ውን ህያው’ዩ%AM, %07 %256 %2015 %06:%Mar Written by ኣርዓዶም በርሀ
ኣርዓዶም በርሀ
ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ነጻነትን ንምርግጋጹ ዝተኻየደ ነዊሕን መሪርን ቃልስን ክዝረብ እንከሎ ከይተጠቕሱ ካብ ዘይሕለፉ ዓበይቲ ጉዳያት ሓደ ቅያ ኤትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መስርሕ ቃልሲ እዩ። ወሳኒ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣዕዚዝካ ንምቕራብ ኣብቲ መዋእል ቃልሲ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የለን” ዝብል ጭረሖ ይቃላሕ ነይሩ። “ደቂ ኣንስትዮ ተንሰኣ ተሎ ዝረኽብናዮሎ ካብ ተመኩሮ” ዝብል ዜማ እውን ተዘሚሩ እዩ። ሎሚ እውን ክብደት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ህያው ኮይኑ እቲ ጭረሖ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገጽ ለውጢ የለን” ናብ ዝብል ማዕቢሉ ኣሎ። እዚ ጭረሖ እዚ “ኣብቲ ናይ ቃልሲ ባይታ ከመይ ኣሎ?” ዝብል ግና ሓደ ኣዘራራቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ጾታዊ ወጽዓ ደቂ ቅንስትዮ ኣዝዩ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ፡ ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ መሪርወን ነዚ ወጽዓ ንምውጋድ ብወግዒ ተወዲበን ድምጸን ኣስሚዐን ቃልሲ ዝጀመራ ቅድሚ 107 ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ኣሜሪካ ብዝተላዕለ መሰረታዊ ናይ መሰል ሕቶ ምዃኑ ታሪኽ ተጋድሎ ደቀኣንስትዮ ዓለም ይሕብር። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዓለም ለኻዊ ዝኽሪ 8 መጋቢት ንምብጻሕ ኣብ ምውሳን ዝኽበረሉ ዕለት ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ “ሕቶ ደቂ ኣንስትዮ እንታይ እዩ?” ዝብል ንምውሳን እውን ብኣዝዩ ብዙሕ ደረጃታትን ዝተሓላለኸ መስርሕን ክሓልፍ ጸኒሑ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን ዘጋጥመን ናይ ሓባር ጾታዊ ወጽዓ ክህልወን እንከሎ፡ ከከምቲ ናይቲ ዝነብራሉ ሃገር ቁጠባዊ ምዕባለ፡ ዝመሓደረሉ ስርዓትን ባህላዊ ተጽዕኖን ኣብ ገሊኡ ዝያዳ ዝመረረ ከም ዝኸውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ካብቲ ብቑጠባዊ ምዕባለን ብደሞክራሲያዊ ዕቤትን ኣብ ዝሓሸ ዝርከብ ዓለም፡ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብቑጠባ ኮነ ብስርዓተ-ምሕደራ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናይ ዝርከባ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ ዝያዳ ከም ዝኸፍእ ምጥቃስ ይከኣል። ደቂ ኣንስትዮ ድርብ ወጽዓ እዩ ዘለወን። በቲ ሓደ ወገን ጾታዊ ወጽዓ በቲ ካልእ ወገን ደማ ከም ኩሉ ዜጋ ዘጋጥመን ኩለመዳያዊ ወጽዓ። ደቂ ኣንስትዮ ቃልሰን እውን ከምኡ ድርብ እዩ። ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይቲ ዝተረፈ ሓፋሽ ህዝቢ ኩለመዳይዊ ወጽዓ ኣብ ዘይተፈትሓሉ በይኑ ፍታሕ ዝረክብ ኣይኮነን። ደሞክራሲያዊ ምምሕዳርን ቁጠባዊ ዕቤትን ኣብ ዝበኾረሉ ኩነታት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ በይኑ ተነጺሉ ክፍታሕ ዘይሕሰብ እዩ። ደሞክራሲያዊ ስርዓትን ቁጠባዊ ዕቤትን ውሑስ ሱር ኣብ ዝሰደደሉ ስርዓት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምውጋዱ ዕድል ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። እዚ ማለት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን መሰረታዊ ፍታሕ ክረክብ ከም ዝግበኦ ዝተረደአ ሕብረተሰብ ኣብ ዘይተፈጥረሉ መፍትሒ ዝረክብ ኣይኮነን። ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን ዝፍታሕ ነቲ ዝውጸዐን ተጻራሪ ጾታ ከም ጸላኢ ብምውሳድን ብምትህልላኽን ዘይኮነስ ናይቲ ወጽዓ ክብደት ተረዲኡ ናይቲ ፍታሕ ኣካል ከም ዝኸውን ብምግባር ክኸውን ይግበኦ።
ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ህብረተሰብነተን ብተግባር ዘርኣያሉ ብዙሕ ተመኩሮታት ምግላጽ ዝከኣል ኮይኑ፡ ኣብዚ መዳይ ተመኩሮ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚት ከም ዝስራዕ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና፡ ዓለምና እውን እተሰማማዓትሉ ሚዛን እዩ። እዚ ተመኩሮ እዚ ኣብ ኩሉ መስርሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተንጸባረቐ ኮይኑ ብፍላይ ድማ ኣብቲ መሪር ናይ 30 ዓመታት ብረታዎ ቃልስና ንናጽነት ኤርትራ በሪኹ ተራእዩ’ዩ። ኣብዚ መሪር ቃልሲ ኣሓትና ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ጾታዊ ፍልዩነተን ተጽዕኖ ከይፈጠረለን፡ ምናልባት “ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ” እንተተባህለ ምግናን ከይከውን፡ ማዕረ ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብቲ ዝኸበደ ብልሒ ናይቲ ቃልሲ ወተሃድራዊ ጊድራታት እውን ከይተረፈ መስተንክር ሰሪሐን እየ። ንናይ ካለኦት ውጹዓት ደቂ ኣንስትዮ’ውን ግዜ ዘይስዕሮ ኣብነት ኣውሪሰን እየን።
ኣብ ብረታዊ ቃልስና ተመሊስና ጉዳያት ዘኪርና፡ ናብዚ ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሃለዋት ክንመጽእ እንከለና፡ ኣብ ቅድሜና ካብ ዝመጹ ዘሕዝኑ ግና ብተግባር ዝረኣዩ ዘለዉ ትርኽቦታት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጸጋታት ናይቲ ብደሙ ዘምጸኦ ነጻነት ብጉጅለ ህግደፍ ዝተጠልመ ምዃኑ እዩ። መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተጠልመሉ ደቂ ኣንስትዮ እውን ከም ዝጥለማ ፍሉጥ እዩ። እነሆ ከዓ ጥልመት ኢልካ ምግላጹ ኣብ ዘይኣኽሎ ደረጃ ይርከባ ኣለዋ። ኮንደኾን ኣብቲ ዕለቱ እንተተባህለስ ዝያዳ እዝንን ቀልብን ይረክብ ብዝብል ንደግሞ ኣለና እምበር ህልዊ ኩነታት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሕማቕ ደረጃ ከም ዝርከብስ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይዚ ዝግደሱ ዓለም ለኻዊ ትካላት እውን ከይተረፉ ኣፎም ደም ክሳብ ዝወጽእ ዘልዕልዎ ዘለዉ ጉዳይ እዩ።
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ከምቲ ምእንቲ ነጻነት ዝኸፈለኦ ዋጋ ኣብዚ ሎሚ ዝካየድ ዘሎ እሞ ኣብ ውሽጡ ከም ቀንዲ ዕማም ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓቖፈ፡ ዝተሓላለኸ ናይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ቃልሲ እውን እጃመን ካብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ እንተዘይኮይኑ ንታሕቲ ከም ዘይኮነ ክርደኣ ጥራይ ዘይኮነ ነዚ ተረድኦ ዝምጥን ተሳተፎአን ከም ዝጽበየን ኣብ ቦታኡ ዘሎ እዩ። ተሳትፎአን ኣብ ዝበኾረሉ ወይ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ኣዝዩ ኣብ ዝዛሕተለሉ ወጽዓአን ክፍታሕ ከምዘይክእል ከዓ ክርደኣ ይግበአን። ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ እውን ብኩራት ደቂ ኣንስትዮ መሰረታዊ ጸገም ናይቲ ቃልሲ ገይሮም ክርድእዎ’ሞ ናይ ግድን ህጹጽ ፍታሕ ክረኽብሉ ይግበኦም።
ደቂ ኣንስትዮ ካብዚ ቃልሲ ዝርሕቃሉ ዘለዋ ምኽንያት፡ ምናልባት ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሰን ጻማ እንታይ ከም ዝኾነ ስለ ዝረኣያ’ሞ ብኣኡ ስለ ሰከሓ ክኸውን ይኽእል ዝብል ግምት ኣለኒ። ናይዚ መንቀሊኡ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ጥልመት እንድዩ፡ ኣብኣተን ዝተደረት ዘይኮነስ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣረኻኺብሉ ዘሎ ጉዳይ ምዃኑ ክርሰዓኦ ኣይግበአንን። እቲ ፍታሕ ከዓ ቃልሲ እምበር ስቕታን ካብ ቃልሲ ምርሓቕን ከም ዘይኮነ ክርደኣኦ ኣብዚ ኣጋጣሚ አዘኻኽረን። እንተ’ቲ ምረት ናይቲ ዘሕልፈኦ ዘለዋ መከራ ዘርዚርካ ዝውዳእ ስለ ዘይኮነ ብድብድቡ “ኣስካሕካሒ” ኢለዮ ክሓልፍ እመርጽ። ነዚ ንምግላጽ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ 8 መጋቢት ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 2013 ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ብዙሓት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ፡ ኣብ መደበራት ታዕሊም ኣብ ድፋዓት ናይ ውግእ ተጸሚደን፤ ኣይስራሕ፡ኣይትምህርቲ፡ ኣይሓዳር ኰይነን ግዜአን ብኸንቱ የሕልፋ ኣለዋ። እዚጥራይ’ውን ኣይኰነን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ፡ ናይ ሰበ-ስልጣን ጀራዲን ክዅስኵሳ፡ ምድሪ ቤቶም ክጸርጋ፡ ቆልዕቶም ከጻውታን ክናብያን፣ እቲ ዝኸፍኤ ድማ፡ ሰበ-ስልጣን’ቲ ስርዓትን መጋበርያታቶምን ከም መርወይ ስጋዊ ድሌታቶም ክጥቀሙለን ይርኣዩ ኢዮም። መነባብሮ ከቢድወን፡ ኣብ በረኻን ስንጭሮን ምንባር ነዊሕወን፡ መጻኢ ዕድለን ፍጹም መዋጽኦ ዘይርከቦ ጸልማት ኰይንወን ናብ ስደት ዘምርሓ ደቂ-ኣንስትዮ’ውን ውሑዳት ኣይኰናን። ኣብ’ዚ ሓደገኛ ጕዕዞ’ዚ፡ ኣብ ምደረ-በዳታት ብጽምኢ ዝሃለቓ፡ኣብ ባሕሪ ጥሒለን ድራር ዓሳ ዝዀና፡ ንዝተፈላለየ ዓመጽን ግፍዕን እተቓልዓን ገገዝእን ይቝጸረን ዘብል ኢዩ።”ዝበሎ ንኣብነት ምጥቃሱ እኹል እዩ።
ሰደህኤ ብመሰረቱ ውን ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሰልፊ ኮነ ከም ሃገር ኣዝዩ ፍሉ ቆላሕታ ዘድልዮ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ ኣብቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምዃነን መሰለን ተሓልዩ ኣብ ኩሉ ህይወት ሕብረተሰብናን ሃግርናን ብማዕረ ክሳተፋ ከም ዘለወን ይኣምን። ነዚ ንምርግጋጽ ከዓ እቲ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ኩሉ ማሕበራውን ውልቃውን ህይወትን ከግልለን ዝጸንሐ ባህላውን ፖለቲካውን ቀይድታት ብሕጊ ንምውጋድ ኣድላዪ ቃልሲ ከካይዳ እዩ።” ብዝብል ኣስፊሩ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ እውን እዚ ሰልፊ ንግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ቃልሲ ንምዕዛዝ ካብ ዘለዎ ድልውነት ብምንቃል ካብቲ 9 ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚኡ ሓደ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝከታተል እዩ። እዚ ሰልፋዊ ቅርቡነት ኣብ ፍረ ክበጽሕ ግና ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ወሳኒ ክነሱ ክሳብ ሕጂ በቲ ዝተሓተ ደረጃኡ እውን ኣዕጋቢ ዘይምዃኑ ናብ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ዕዙዝ እዩ።
ስለዚ ከምቲ ወለድና “ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” ዝብልዎ፡ ኣብዚ ኣጋጣሚ 8 መጋቢት ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ንዝከረሉ ዘለና ኣጋጣሚ፡ ብሓፈሻ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓርበኛታት ኣደታተን መስዋእቲ ዝኸፈላሉ፡ ግና ድማ ኣብቲ ዝድለ ምዕራፉ ዘይበጸሐ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ክሳተፋ መጸዋዕታና ነቕርበለን።
7 መጋቢት 2015
ተወደብ መንእሰይ ኤርትራ !%PM, %05 %796 %2015 %19:%Jan Written by ክብሮም ግረነት
ክብሮም ግረነት
ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት 2015 እንኣትወሉ ዘሎና ፣ እቲ ቀንዲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ክዕውትና ዝክእል መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ክውደቡ እንተ በቂዖም ጥራሕ እዩ። ምክንያቱ ከይተወደበ ዝተዓወተ ምንቅስቓስ የለን ። ውደባ ክብሃል እንከሎ ግን ኣብ ልዑላዊ ራኢ ሕመረት ዝገበርን ብቁጠባዊ ዓቅሚ ዝተሃንጸን ሓጺናዊ ዲሲፕሊን ክውንን እንከሎካ ጥራሕ እዩ ። ሃገራዊ ዕማም ናይዚ ውደባ እዚ ንጉጂለ ህግደፍ ኣወጊድካ ፍትሕን ማዕርነትን ዝነገሳ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ምህናጽ እዩ ።ውደባ ብኣውራጃ ፣ ውደባ ብሃይማኖት፣ ወደባ ብብሔር ፣ ውደባ ንጥቅምን ረብሓን ኩሉ ናይ ትሕቲ ሃገራውነት ንዝተቀበለ ዜጋ ጥራሕ እዩ ።
እቶም ክሳብ ሕጂ ዝተካየዱ ዝተፈላለዩ ኮንፈረንሳት ኣብ ደምበ ተቓውሞ ፣ ኤርትራዊ ሓድነት ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮም ናይ ቅድሚ 3 ዓመታት ምፍሕፋሕ ኣብ ዝገደደ እዩ ኣድይብዎ ። ብፍላይ ብወገን መንእሰያት ኣብ ዝተፈላለዩ ኮማት ተመቓቂሎም ወግሔ ጸብሔ ከምተን ውድባት ክባዝሑን ክራብሑን ይርኣዩ ኣለዉ ። እቲ ጽገም እዞም መንእሰያት ብፋናንስያዊ ዓቅሞም ክውድብዎ ዘይከኣሉ ኮንፈረንስ ዋናታቱ ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም ።ከም ኣብነት መገለጺ ኣቶ በረኸት ካብ ሳውዝ ኣፍሪቓ እቶም መወልቲ እንታይ ተጽዕኖ ከም ዝገብሩ ንእዝኒ ዘለዎ ክሰሚዕ ዝክእል እኩል መረዳእታ እዩ። እቲ ሓደ ግዜ ብባዕላዊ ዓቅሚ EYSC ኣብ ዲሲ ዘካየድዎ ኮንፈረንስ ናይ ብዙሕት ኤርትራውያ ኣድናቆት ኣትሪፉ ነይሩ ። እንተኮነ እቲ ኮንፈረንስ ቀለሙ ከይነቀጸ በቶም ሓድነትናን ልዑላውንትና ዘይተዋሕጠሎም ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ሓይልታት ኣብ ቅድሚ ዓይኒና ክፈርስ ተዓዚብና ። እዚ ኣብ ውሽጢ መንእሰያትና ዝርኤ ዘሎ ዘይስጥመት ኣብ ታሪክ ህዝብና ሓዲሽ ኣይኮነን ። እተን ዝበዝሓ ውድባት እውን ካብ ተጽዕና ግዳማዊ ሓይሊ ነጻ ክሳብ ዘይኮነ ኪዳን ይበላ ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ ክዓስለን ምጽባይ ማና ካብ ሰማይ ክወርድልካ ምጽባይ ይቀልል። መንእሰያትና ነዚ ክፈልጥዎን ክርድእዎን ይግባእ።
እዞም መንእስያት ተወዲቦም ሓድነቶም ከደልድሉን ነቲ ኣብ ባነርት ህግደፍ ዝነብር ዘሎ መንእሰይ ኣርእያ ንምዃን ነጻ ውደባ ጥራሕ ተሪፍዎም ኣሎ ። ምክንያቱ ነቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝሰላሰል ዘሎ ዲምክራሲያዊ ቓልሲ ልዑል ኣስተዋጽኦ ገይሮም ኣለዉ ። ስለዚ ነዚ በሲሉ ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ተጥቂሞም ሓደ ድልዱልን ስጡምን ናይ መንእስያት ማሕበር ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክሃንጹ እንተኮይኖም ነጻን ልዑላዊ ተበግሶ ክወስዱ ይግባእ ።
እምበኣር ነዚ ነጻን ልዑላዊ ዝኮነ ማሕበር ንምህናጽ ክሕግዘኩም ቁሩብ ዝኮነ ኣካል ሓደ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ምክንያቱ ሰዲህኤ እቲ ሓደ ሕብረብሔራዊ ሰልፊ ኮይኑ ፣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ምትእትታው ዘየፍቅድ፣ ኣብ ዓውዲ ቓልሲ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብምትእማምን ነብሱ ክእሉ ዝቓለስ ዘሎ እዩ ። ልዑላዊ ክብል እንከሎኩ እቲ ሰልፊ ብዓቅሚ ኣባላቱን ደገፍቱን ዝምወልን ኣብ ጉባኤታቱን ብሓንጸጾም መትከላት ተቀይዱ ዝነጥፍ ፣ ካብ ዝኮኑ ናይ ደገ ሓይልታት ምትእትታው ነጺጉ ናጽነቱ ዘውሓሰ ሰልፉ እዩ ። ሰልፊ ዲምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ቀጻልነት ናይ ሃሳብን ግብሪን ልዑላዊት ኤርትራ እዩ ።
ኣብ ታሪክ ሰውራ ኤርትራ እቶም ቀዳምት ተጋደልቲ ብረት ዝዕጥቆም ደጋፊ ህገር ስለ ዘይነበሮም ነቲ ገድሊ ከቛርጽዎ ኣይሓሰቡን ። በተን ዝተዋህበኦም 10 ብረት ነቲ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቓ ዝሓየለ ሠራዊት ክብድህዎ ተላዕሉ ። እዚ ስለ ዝኮነ ኣብ ግዜ ኹናት ኣንጻር ጸላኢ ናይ ዝተሰወኤ ብጻዮም ብረት ንጸላኢ ከይገድፉ ከሳብ 5 ተጋደልቲ ከምዝትሰውኡ ታሪክና ዝምስክሮ ሓቂ እዩ ። እዞም ገዳይም ተጋደልቲ መዓስከራት ጸላኢ እናኣጥቁዑ ብረት ይዓጥቁ ነይሮም ። ኣብ ሰብዓታት ከኣ ህግሓኤ “ ንጻላኢ ብብረቱን ብጥይቱን “ ክብሉ እንከሎዉ ናይ ደገ ሓገዝ ስለ ዘይነበሮም ፣ እቲ ፍታሕ ንጸላኢ ብብረቱን ብጥይቱን ጥራሕ ነበረ። ነዚ ሕቅነት እዚ ዘረጋግጾ መንግስቱ ሃይለማርያም ባዕሉ “ ንሕና ብረት ንገዝእ ምስ ወምበዴ ከኣ ንማቀሎ ኣሎና “ ዝበሎ ። ስለዚ እዚ ዘመዝገብናዮ ሃገራዊ ነጻነት ውጽኢት ናይ ኤርትራዊ ሓቦን ቖራጽነትን እምበር ናይ ደገ ሓይልታት ተለኣኣክቲ ብምዃን ኣይነበረን ። እምበኣር መንእሰያትና ነዚ ሃገር ዝጥፍእ ዘሎ ሰርዓት ንምምሓው ፣ ሎሚ ብረትን ጥይትን ዘይኮነ ድሲፕሊን ዘለዎ ልዑላዊ ውደባ የድሊኩም ኣሎ ።
ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ሎሚ ክልተ ተመሳሰልቲ ጉጂለታት በብዝጥዕሞም እናተበራረዩ ንመንእሰይ ኤርትራ ክጽንትዎን ከዳክምዎን ይቓለስዎ ኣለዉ ። ሓደ ጉጂለ ህግደፍ ክከውን እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ከኣ ብሽም ደምበ ተቓውሞ መእሰይ ከይውደብን ሓድነት ክይገበር ካብ ቁሸት ህገረ ኤርትራ ጀሚሮም ክሳብ ኤውሮፓን ሰሜን ኣሚሪካን ጸቢብን መርዛም ዝኮነ ኣውራጃዊ ምትእክካብ ንምፍጣር ክቓለሱ ጸኒሖምን ኣለውን። ነዚ ዝከየድ ዘሎ ስውር ቓልሲ ንምፍሻልን መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብንቅሓት ክምክትዎ ክዕወቱሉን ናይ ግድን ይኽውን ።
ሎሚ ኣብ ዝኮነት ኤርትራዊት ስድራ ቤት ፣ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ተነቂሒሉን ተነጺጉን እዩ። እቶም ነቲ ጉጂለ ብዝተፈላለዩ ምክንያት ከተሓባበርዎ ዝጽንሑ ደገፍቱ ፣ሎሚ ንሳቶም እውን ነቲ ለውጢ ደለይቱ ምዃኖም ብዘይ ጥርጥር ክዘረቡ ንሰሚዕ ኣሎና ። እምበኣር ነዚ ህሉው ኩነታት ካብ ተነቓሓሉ፣ ነዚ በሲሉ ዘሎ ክውንነት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ነጻ ዝኮነ ሕጹጽ ውደባ የድሊ ኣሎ ። መንእሰያትና ሕሰምን መከራን ካብ ዝኮነ ኤርትራዊ ንላዕሊ ዝሰሓንዎ ስለ ዝኮኑ ፣ ርጊኦም እቲ ዓወት ኣብ ልዕሊ ጉጂለ ህግደፍ ስለ ምንታይ ክንዲዚ ግዜ ይወስድ ኣሎ ክብሉን ካብቲ ኤርትራዊ ክብሪን ልዑላውነት ሀገረ ኤርትራ ዘውሕስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክመሃሩ ይግባእ ። ምክንያቱ ሰዲህኤ ኣብ ጉዑዞ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ሓዲሽ ምዕራፍ ዘበሰረ ሰልፊ እዩ ። እቶም ዝሰመሩ ውድባት ብማዕረ ነቶም ኣግደስቲ ኣርእስትታት ብሓባር ዘትዮም ክሰግርዎም በቂዖም እዮም ።
መራሕ ጉጂለ ህግደፍ ንመንእሰያት ስራሕ ክፈጥረሎም ስለ ዘይደለየ ኣብ ከተማ ምህላዎም ከኣ ስለ ዘስጎኦ ኣብ ግዱድ ዕስክርና ብዘይ ግቡእ ዓስቢ ክምዝምዞም ይርከብ ኣሎ ። እዚ ዳርጋ ንርብዒ ዘመን ዝተናወሔ ባርነት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከብቅዕ መንእሰያት ክኣምኑዎ ዘለዎም “ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ኤርትራውያን ምዃኖም ክኣምኑን” ንኩሉ እቲ ዝጸንሖም ሕብረተሰብኣዊ ሕማማት ከራግፍዎን ክነጽሕሉን ይግባእ ። ኣብ መትከል ዝተሰረተ ፖለቲካዊ ዝምድናታት ክሃንጹን ነቲ ቓልሲ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከደይብዎ ከኣ ንጽበዮም ።
ኣብ መወዳእታ
ኣብ ወሳኒ መድረክ ምርብራብ ስለ ዝኣቶና ፣ እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝርከቡ መንእሰያት ክውደቡን ክጥርናፉን ይግባእ ። ሓደ ከም እብነት ክውሰድ ዝግብኦ መንእሰያት ንለውጢ ላስቬጋስ ኣብ ቶጎርባ ዘውጽእዎ መግለጺ እዩ። እዞም መንኣሰያት ኣብቲ መግለጺኦም ዘቀመጥወን ኣርባዕተ ንጥብታት ብዝያዳ ክጸፋን ክምዕብላን ዝክእላ እየን ። መንእሰያትና ከም ባህሊ ክወስድወን ዝግባኣ ጉዳያት ልዑላውነትን ግሉጽነትን ሓቀኛ ሓበሬታ ንህዝቢ ኤርትራ ምቅራብ ይግብኦም ።
ርሑስ ሓዲሽ ዓመት 2015 ይግበረልና
ክብሮም ግረነት ።
12/31 /2014
እንቋዕ ካብ ን ናብ አብቀዓና%AM, %01 %245 %2015 %05:%Jan Written by ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ካብ ን ናብ ምስ ረአኹም ቁሩብ ድንግር ኢልኩም ትኾኑ፡ የግዳስ ካብ ረቡዕ ናብ ሓሙስ ከብ ታሕሳስ ናብ ጥሪ ካብ 2014 ናብ 2015 አብቀዓና ማለተይ እየ። አብታ ሰዓት አብታ ደቒቕ አብታ ናይ ቋሕ ሰም ካሊኢት ዘመን ተቐይሩ ክንብል ኢና። ደሓን ይእተው እዞም ምዕራባውያን ነቲ ሰዓት፡ መዓልቲ፡ ወርሕን ዓመተ ምህረትን ዝገበሩልና እምበር ንሕናስ ስጋብ ሎሚ ዘመነ ደርቡሽ፡ ዘመነ አንበጣ፡ ዘመነ አካሒዳ፡ ዘመነ ዓደየ ዓደየ ንብል ምስ ሃለና:: ነዚ ዘለናዮ ዘመን ከአ ርግጸኛ እየ ዘመነ ጣልማይ ምስ ተበህለ ኔሩ። እወ ዘመነ ህዝብና ብደቁ ዝተጠልመሉ፡ ስውእ ብህሉው ዝተጠልመሉ፡ ወዲ መሬት ብንሕና ንሱ ዝተጠለምሉ፡ ደላይ ፍትሒ ብንሕናን ንስኹምን ዝተጠልመሉ፡ ምእመናን ብመራሕቲ ሃይማኖቶም ዝተጠልምሉ፡ ኮታስ ሓው ብሓው ዝተጠልመሉ መወዳእታ ዘይብሉ ጥልመት ዝረአናሉ ዘመን።
ስለዝኾነ እየ ድማ ካብ ን ናብ ኢለ ከቐምጦ ዝመረጽኩ። እታ ካልኢት ብ ካልኢት፡ ደቒቕ ብ ደቒቕ፡ ሰዓት ብ ሰዓት መዓልቲ ብመዓልቲ፡ ወርሒ ብ ወርሒ ዓመተ ብ ዓመት እዩ ክቕየር እምበር እንታይ እዩ ክፍይድ እንተብልካስ እንድዒ እዩ እቲ መልሲ። እቲ ተንኮል፡ ሓሶት፡ ክፍአት፡ ጸለመ፡ ቅንኢ ኮታስ ገግናዩ ምቕጻሉ አይተርፎን እዩ። ህዝብና ትርጉም ናይ ጊዜ ካብ ዝሓኮ ንባዕሉ ነዊሕ ጊዜ ኮይኑ ንረኽቦ። ሰዓት ክልተ ዝቖጸርካዮ ሙሁር ዶክቶር ማዕርግ ዘለዎ ሰዓት ሰለስተ መጺኡ፡ ንሓደ ሰዓት አጸብዩካ ክንሱ ይቕረታ ከማን አይብለካን እንታይ ደአ ቀልቲፍካ ትመጽእ አይመሰልንን ኢሉ ነቲ ጥፍአቱ ተመሊሱ ቀልጢፍካ ክትመጽእ አይነበረካን ብዝዓይነቱ ንዓኻ የሰክመካ። ወይ ጊዜ ትብል ተገሪምካ። እወ ሕማቕ ጊዜ ዘመነ ጣልማይ ወዲ ገዛውትኻ፡ ወዲ ትምህርትኻ እቲ ብህይወትካ ከማን እትብጀወሉ መተዓቢትኻስ ንስኻ ኢኻ እምበር ዘይቀበጽካዮ ንሱ ደአ አብ ገዛውትኹም ዘይነበረ፡ አብ ቤት ትምህርትኹም ዘይትፈልጥዎ መሻርኽቲ መማኽርቲ ገይሩ እዩ። ወይ ሰብ ደቀይ ለካስ እምበአር ከምዚ ኸአ አሎ እዩ ትብል ከይፈተኻ።
አብ ከምዚ ዝበለ ዶራን ዘመን እምበአር ኮይኑ ሓደ ንፍትሒ ከናድያ ድርብ ቃልሲ ክገብር ይግደድ። ነዞም ድርብ ቃልሲ ዘካይዱ እምበአር ህግደፍ ብአልማማ ተቓወምቲ ይብሎም። እቶም ህዝቢ ኤርትራ 4-5 ሚሊዮን ምዃኑ ዝረስዑ ካልአይ ገጽ ናይቲ ሰልዲ ድማ ናይ ተቓወምቲ ተቓወምቲ፡ ጸገንቲ ክብሉ ይስምዑ። አብ ርብሒት አሉታ ምስ አሉታ ተራቢሑ አወንታ ውጽኢት ከም ዝህብ ድማ ንኽልተ ተቓወምቲ ቃላት አራጺምካ ደላይቲ ፍትሒ ዝብል ስም ክትህቦም ትግደድ። ኤርትራ ጽባሕ ንኽትህሉን፡ ስርዓተ ሕጊ ንኽህልዋን እዞም ደለይቲ ፍትሒ አዝዮም አገደስቲ እዮም። እዞም ደለይቲ ፍትሒ መን እዮም? ደቂ ምንታይ ብሄር፡ አውራጃ ወይ ሃይማኖት እዮም እንተተባሂሉ መልሱ ደቂ ኩሉ ብሄር ደቂ ኩሉ አውራጃ ደቂ ኩሉ ሃይማኖት ኮይኖም ንስለ ሓንቲ ፍትሒ ደው ዝብሉ እዮም። እንተ እቶም አብ ኢዶም ዘላ ፍትሒ ጓዕጺጾም ካብ ኣፍ ህግደፍ ፍትሒ ክምንዝዑ ዝህቅኑ፡ ቅድሚ ህዝባዊ አኼባ ብሚስጥራዊ ምትአኽኻብ ህዝባዊ ምርጫ ወዲኦም ዝመጹ ጸያቒቶታት፡ አብ ክፋእን ጽልእን ዝስስኑ አብ ቁም ነገር ዝስወሩ አምሰሉታት ብምንም መለክዒ ደለይቲ ፍትሒ ክኾኑ አይክእሉን እዮም።
ሓንቲ ሃይማኖት፡ ብሄር ኮነ አውራጃ ዓብላሊ ቁጽሪ ዘይነቕሑ መጣቓዕቲ ወይ ፍትሒ ዘይርድኦም ተቓወምቲ ክህልዋ ይኽእል። እንተዘየልቦ ንሕና ዝበዛሕና ደለይቲ ፍትሒ አለውና ኢሉ ክንየት ዝኽእል ማንም ሃይማኖት፡ ብሄር ኮነ አውራጃ የልቦን። ደላይ ፍትሒ ካብ ብሱል ጥረ ምስ ልቦንኡ ዘሎ ሃገራዊ ምዃኑ አይንረስዕ። እንተዘየልቦ አብ ከባቢኻ ወይ አውራጃኻ መሰል ደቂ ሰባት (Human Rights) ዝምህራ ዩኒቨርሲቲታት ወይ ኮሌጃት ዘለዋኻ ይመስል አነ እየ ልዕሊ ሰበይ ንመሰለይ ዝቃለስ ዘለኹ ኢልካ እንታይነት መሰል፡ ፍትሕን ዲሞራስን ዘይፈልጡ ዓሳክር ብሓይሊ ሕሹኽሹኽ ምእካብ ጊዜያዊ ጓንጓ ሕሳባት፡ ጠጃኢ ውዲት መስመር ጥፍአት ሩዋንዳን ሶማሊያን ምዃኑ ዘይምርሳዕ።
ንሓደ ዓርከይ እንታይ ኮይኖም እዮም እዞም ንሕና ንሱ ነዚ አረመኔ ኢሰያስ ዝድግፉ፡ ሃገር እዳጠፍኤት ቁሩብ አይሓስቡን ዲዮም ምስ በልክዎ ዝሃበኒ መልሲ አግሪሙለይ። መዓስ ይድግፉ ኮይኖም በለኒ፡ እንታይ ደአ ምስ በልክዎ ነታ ናይ ቀዳሞት ምስላ “ካብ ዘይትፈልጦ መልአኽሲ፡ ትፈልጦ ሰይጣን” ⷅይር አቢሉ “ካብ ዘይትፈልጦ ሰይጣንሲ፡ ትፈልጦ ሰይጣን” ኢዩ ነገሩ በለኒ። ቁሩብ ዝን ድሕሪ ምባል እንታይ ይብለኒ ምህላው ተረድአኒ። ሓቁ እዩ እቶም አብ ናይ ህግደፍ ዳንኬራ ከይዶም እስክትሽም ዝብሉ ከማን ስርዓት ኢሰያስ ክልወጥ ይደልዩ እዮም። እንታይ ደአ ነቲ ደቂሶም ፈቲኖሞ ዘይሰለጦም ሕልሚ ሕጂ ደቂሰ ክቕጽሎ እየ ዝብል አብ ርእሲ ሕልሞም ተደሪቡ ይሓልም ንዘሎ ሓድሽ ሓላሚ ይትረፍካ እዮም ዝብሉዎ ዘለው፡ ከምዝመስለኒ ነገራቱ አብ ርእሲ ዋጣ ዘውጠጢ ነየውጠጢ ብዝዓይነቱ።
እዚ ኩሉ ስጊንጢር እኮ ፍትሒ ንምድላይ እዩ እምበር ከምቶም ረጎድቲ ቆርበት እንተንኽውንሲ ኤርትራ በቲ ኢልካ በቲ ፍትሒ ከውርደላ እዩ ኢልካ ትርንኪሉ ለጥ ምባል ይከአል ኔሩ። የግዳስ ሕልና ዝብልዎ ዘየደቅስ ኩርኳሕ አሎ። ስለዛ መሬት ስለ ህዝባ ቀትሪ ብጸሃይ ለይቲ ብወርሒ ንክትሓስብ ዝገብረካ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቃልስና አብዛ ዝሓለፈት ዓመት ከመይ ኔሩ እንድሕር ኢልና ዳርጋ ጭርጭር ዓበደ ተቐይሩ እዩ ጸኒሑ። ሰባት ብስም ፍትሒ የዋጽአና’ዩ አብ ዝበልዎ ድፋዓት ክሕብኡ፡ እቶም ዝተረፉ ድማ ነታ ሚስጥራዊት መሕቢኢት ድፋዕ እንታይነታ ንህዝቢ ኤርትራ ክሕብሩ ድሮ ዓመት ኮይኑ። እዚ ኩሉ ሃልኪ እኮ ነታ ለውጢ ንምግባትን ስልጣን ህዝቢ ንምጭባጥን ዝግበር ከንቱ ሃቐነ’ዩ እምበር ቅንዕና እንተዝህሉ እዚ ኩሉ ፋሕ ብትን አይምሃለወን።
ከምቲ ካብ ዘመነ ሉቃስ ናብ ዘመነ ማርቆስ ዝብሎ መጽሓፍ ቅዱስ ንሕና ድማ ካብ ዘመነ ሓሶትን ምስሉይነትን ናብ ዘመነ ሓቀኛ ቃልሲ እንሰጋገረሉ እዋን ይግበረልና እዩ ዘብል። አብ ዝሓለፈ ዓመት ክንደይ አእዛንና ዝሓርከኸ ጽውጽዋያት ኢና ሰሚዕና። አብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ንኢሰያስን፡ ክልተ የማነ ማለት ማንኪን ቻርሊን ንፊሊጶስ ሓዊሱ አብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ዘቃብጽ ሓይሊ ተፈጢሩ ሽታትኡ አጥፊኡ። ንኢሰያስ ዝቐተለ ሓሙሽተ ሚልዮና ንበዓል ማንኪ ቻርሊ ድማ ከክልተ ሚእትን ሓምሳን ሽሕ ተገሚቶም ኔሮም አብቲ ዝወጸ ጨረታ። እታ ዝዓበየት ሽልማት ግና ንኢሰያስ ዝቐተለ አብ ባጤራ ኤርትራ ስእሉ ንዘንተ እለት ክነብር እዩ ትብል ነበረት። መቸም ዘይንሰምዖ የብልናን፡ ገና ነቲ ናይ መጻኢ ባጤራ ዘመሓድሩ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ድሮ ተሽይሞም አለው ማለት ዲዩ?
እዚ ጥራይ አይነበረን ህውተታ ሎሚ ዓመት። አብ አስመራ ክንደይ ሚስጥራውያን ጋዜጣታት ክዝርግሓ ምጅማረን ሰሚዕና። ምናልባት አይተ ኢሰያስ ነጻ ፕረስ አዚዞም ከይኮኑ ትብል እሞ፡ ንምንታይ ደአ አዳለውቲ ጋዜጣታት መታን እተን ዝተሃገራ ናይ ቀደም ጋዜጣታት ክዝከራ ምእንታን ነዘን ናይ ሕጂ ሰቲት፡ ቀስተ ደመና፡ አድማስ፡ መቓልሕ ዘይብሉወን ትብል። ልዕሊ ኩሉ እዘን ጋዜጣትታ ብኸመይ ይዝርግሓ አዝዩ ይጨንቀካ። ግና ጥርጣረታት አሎ ነዘን ጋዜጣትታ እትሸይጥ ህዝቢ ዝርእያ ካብ ህግደፍ ስውርቲ ሽሑር (Magic) ዘለዋ አንዳ መጻሕፍቲ ወይ ኪዮስኪ አብ ከባቢ ማርካቶ ወይ ባር ሮያል ተኸፊታ ከይትኸውን፡፡ ልክዕ ከም ብከኒና ምሕዋይ አቢዩዎ መርፍእ እንዶ አዙዙለይ ዝበለ ሕሙም፡ ነቶም ጋዜጣ አይጠቕመናን ዝበሉ’ውን መጽሔት ተዳልያትሎም አላ። አየ እወ ህውተታ ቃልሲ ናተይ እዩ አብ ኩሉ አለኹ ንምባል። እንድሕር ህዝብና ራድዮ ክሰምዕ ዝኽእል ኮይኑ እሞ ራድዮ ኤረና፡ መድረኽ፡ አሰና: EYSCን ስምረትን ዝአመሰላ በብሰዓቱ በብመዓልቱ ካብ ሓደጋ ወጻኢ ዝስምዓ ካብ ሃለዋ ንምንታይ ንህዝቢ ናብ ሓደጋ ዘእትው ምዝርጋሕ ጋዜጣታት ተደልየ ?
እንታይከ ዘየስመዓትና 2014 ዓ.ም። ሰበር ዜና አብ ሕምብርቲ ህግደፍ አብ ውሽጢ ኤርትራ ኮማንዶ አለውና ዝብል’ውን ሰሚዕና። አብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ርዒዱን ሕልንኡን ዓሪቡዎ እዩ፡ ስለዝኾነ ለውጢ ከምጽእ አይክእል እዩ፡ ኮይኑ ተሪፉ ለውጢ ካብ ደገ ሰራዊት ፈጢርካ ብሓገዝ ጎረባብቲ እዩ ዝከአል ኢልካ ክልተ ዓመት ድሕሪ ምግዓር እዞም ኮማንዶ ደአ ካበይ ቦቖሉ ትብል? ዶስ እተን ቆረብትን ሰገድትን በዓል ዓባየይ አባ ሓጎይን እዮም ኮማንዶ ተቐይሮም? እቲ ዘገርም እቲ ሰበር ዜናስ ሓደ ምስቀተልና ዘይምኾነልና። አብዛ ብናይ እዝኒ ኩትሻ አዕለቕሊቓ ዘላ ሃገር ካን ሓደ ንመወዓውዒ ቃልስና ዝኸውን ዝቕንጸል ሃሱስ ሲኢኖም? ይፍታሓላ ኢልና ክንሓልፎ። ሓደ እዋን አብ ተሰነይ ፓንፍለት ተዘርጊሑ ዝሰምዓ ወዲ ተሰነይ፡ ናብ ገዝኡ ደዊሉ ገለ ዶ ናይ ፖለቲካ ጹሑፋት ተዘርጊሑ ክብል ንንእሽቶይ ሓፍቱ ምስ ሓተታ፡ መዓስ ክትብል ቁልቁል ዝአፉ ንሕትኡ ብ ሕቶ መለሰትሉ። ወዲ አግሪሙሉ ዝብሎ ምስ ጠፍኦ እዚ ፓንፍሌት ንግሆ ተደርቢዩ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ሽዑኡ እቶም ብንግህኡ ካብ ተሰነይ ናብ ከሰላ ስግረ ዶብ ዝጠፍኡ ዝነበሩ አልዒሎሞ ንከሰልኦም ተመርቂፎም ክኾኑ ይኽእሉ ድሕሪ ምባል፡ ሓሻካ ፓንፍሌት ካብ ስደት አትዩ ብዘይ ዕረፍቲ ናብ ስደት ተመሊሱ ብምባል ንነብሱ አጸናኒዕዋ ንብለኩም።
ጸሓፋይ ንኹውንነት ሃገርን ህዝብን እዩ ከምቲ ዘለዎ ከንጸባርቕ ዝግብኦ። ጸሓፍቲ ህግደፍ ንኽውንነትና ገዲፎም ንዘየሎ ነገር ክውርቑ ዓመታት ዘይኮነስ ዳርጋ ርብዒ ዘመን ኮይኑ። ንሕና እውን ንኽውንነትና ከምቲ ዝድለ ከነንጸባርቕ አይጸናሕናን። እዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ጉልባቡ ዝቐልዔ ፈተነ ዕልዋ አብ ሓቅነትን ቅንዕናን ተቃለስቲ ንሓርነትን ተጣበቕቲ ሰብአዊ መሰላትን ድማ ውጽኢት ናይዚ ጥውጥዋይ መንገዲ እዩ። እስኪ ደሓን ይመሓየሽ ይኸውን ክበሃል እቲ መንሽሮ ሕብረተሰብ ቢኢስዎ እምበር ክፍወስ አይረአናን። ካብ ከምዚ ዝዓይነቱ ንቃልስና ዘየርብሕ ንመጻኢና ከጸልምት ዝኽእል ዉዲት ዕበጦ ዕበጦ ንወጻሉ መቐይሮ ዘመን ይግበረልና። መንገዲ ሓቂ እንዳፈለጥና ብውልቃዊ ዝና ወይ ምሕዝነት ተደሪኽና ሓቂ ምስ እንረግጻ ተመሊሳ ከምዛ ናይ ህግደፍ ጌራ ጽባሕ ከምእትረግጸና አይንረስዕ። እቲ ትማሊ ትማሊ ንህግደፍ ብሓደ እግሩ ጠልጠል ክብል ዝገበርናዮ እኮ ስንቅና ሓቀኛ ቃልሲ ስለዝነበርዩ። በንጻሩ ሕጂ ኮር ተገልበጥ ኮይኑ ህግደፍ ሕጂ ትንፋስ ክመልስ ንርእዮ አለና። እቲ ዶረና ትኪ ነቲ ከባቢ ዋላ እንተዓብዓቦ እታ ናብ ሰማይ እትዓርግ እታ ሮኬት እምበር እቲ ዶሮና ወይ ትኪ አይኮነን። እምበአርከስ ኩነታትና ገምጊምና እዛ ትመጽእ ዓመት ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ መስገደላት ብትብዓት ሰጊሩ ናይ ሰላምን ራህዋን አየር ዘስተንፍሰላ ዓመት መታን ክትከውን ወዓል ሕደር ዘይበሃሎ ሓቀኛ ቃልሲ ጥራይ እዩ እቲ እንኮ ፍታሕ። ሓቀኛ ቃልሲ ምስ እነካይድ፡ ቃልሲ ናይ ህዝቢ ምዃኑ ፈሊጥና ካብ ንግበታ ንምክብባር፡ ካብ ንስልጣን ንስርዓተ ሕጊ፡ ካብ ንዱሑር ምትእኽኻብ ንሃገራዊ ጽላል እንድሕር ተማእዚዝና ክንዕወት ኢና። እንተዘየልቦ ዓመት መጸ ንሕና ክንትስፎ፡ ቁጽሪ ብ ቁጽሪ ክቀያየር ኢሰያስ ድማ ብአብርሃም ክትካእ እዩ።
ሩሑስ ሓድሽ ዓመት ይግበረልና።
ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ኦክላንድ - ካሊፎርንያ
Eritrea in 2014: Highlights%PM, %23 %827 %2014 %19:%Dec Written by EMDHR- South Africa
By the EMDHR- South Africa
- Eritrea remained the only country in the world without a constitution. The 1997 constitution was rejected by the regime and has refused to implement it since;
- Eritrean remained the only country in the world without a national assembly;
- Eritrea remained without an independent media;
- Eritrea remained without an independent judiciary;
- Eritrea continued to be ruled by a tyrannical one-man totalitarian regime;
- Thousands of innocent Eritrean citizens continue to languish in prison without due process of law;
- Eritreans continued to be arbitrarily arrested by security agents of the regime and the extensive round ups by the army;
- Thousands were detained for trying to flee the country along all the borders of the country;
- The inhumane and degrading treatment of prisoners worsened. For instance, there have been many young Eritreans who experienced paralysis at the Adi Abeito detention facility as a result of torture and denial of medical treatment;
- The dictator openly rejected the notion and practice of democracy in Eritrea;
- The pfdj declared by the tyrant the only alternative to lead the nation but in actual fact the pfdj is a defunct and dead organisation (a shadow of its old self)- unless the delusional despot is “living in the moon” (his own words always get back to haunt him);
- Militarisation of the education systems continued, high school students forced to go to Sawa and “college” students technically and effectively designated as military reservists;
- Mass conscription of Eritrean men as old as 70 intensified in 2014;
- Mass exodus of Eritrean youth continued, 3000-4000 a month left the country this year. e.g.. 37 000 of them claimed asylum in European countries;
- Hundreds of Eritrean migrants died in the Mediterranean Sea in 2014, a boat carrying 244 Eritrean disappeared and is believed to have capsized at the end of June, killing almost all of its passengers. Another boat carrying 177 people, mostly Eritreans capsized drowning its ill-fated passengers;
- The refugee crisis continues to exacerbate in refugee camps and detentions in Sudan, Ethiopia, Israel, Yemen, Libya, and Egypt. This is a humanitarian emergency of huge proportion and the refugees are in desperate need of assistance;
- Power black outs worsened in Asmara and many other cities, and towns;
- Poverty and hunger continue to plague the Eritrean population inside the country. The Eritrean people are denied the right to receive international emergency assistance by the regime;
- Forced labour in the mining industry exploited by the mining companies;
- The collapse of the health care system affecting those in need resulting in the increase of the death rates;
- Social collapse accelerated, villages and towns are being emptied by continuous military recruitment and migration, leaving the infirm elderly left without care and support. It is reported many old people are living under unspeakable conditions in their twilight, denied of the honour they deserve;
- Mistreatment and malnutrition of the army worsens. Due to the size of the army the army is suffering from lack of food and no salaries paid. The regime keeps making promises it doesn’t keep. As a result the youth in the army are abandoning it for exile which is forcing the regime to recruit elderly people;
- Sexual abuses, rape and harassment continued to be perpetrated by army officers in Sawa and army units;
- Internal resistance is growing. For instance, opposition to the regime’s Sawa policy was openly defied by high school students and their parents who refused to go to Sawa, the dumping site of the youth’ childhood, knowledge, prime age, and their future;
- The countryside population is resisting the recruitment of the elderly and calls for them to go to military training;
- Institutions are near the verge of total collapse and as a result the regime has tried to desperately “restructure” by reshuffling the same idea and the same psychopathic henchmen;
- Isaias declared on 24 May 2014 that he would begin “drafting a constitution” but nothing ever was said about it since then and if it did come out it would have one line article which says- [“Do what we tell you to do”];
- Four catholic church bishops made a brave call for transformation titled “Where is your brother” which inspired many Eritreans inside the country and in the diaspora. As a result the regime is underhandedly trying retaliate by arresting catholic priests and other hostile acts towards the church;
- The national economy has been reduced to a subsistence one, with lack of supplies in basic food and other essential commodities increasing. Lack of hard currency is also hitting the country due to the diversion of remittances to the smugglers run ‘industry’ outside the country and mismanagement of the economy by the irrational regime. This is expected to further deteriorate as a result of dwindling number of supporters (drying up the flow of hard currency) among Diaspora Eritreans which could shake the existence of the regime itself;
- In 2014 the United Nations Human Rights Council established a Commission of Inquiry to investigate the human rights abuses and crimes against humanity committed by the regime against defenceless citizens. The Council also appointed three commissioners to lead those investigations. The Council had already extended the mandate of the human rights Special Rapporteur, Ms. Sheila Keetharuth by another year and is also part of the Commission;
- A law suit was filed in 2014 in Canada against Nevsun Resources (a mining company operating the Bisha Mine) by three brave Eritreans supported by human rights activists;
- Eritrea remains under the UN Security Council Resolution which has made it difficult for the regime to collect the illegal 2% extortion;
- Despite crippling fragmentation among the the camp of “justice seekers” in the Diaspora, brave Eritreans have not stopped challenging the tyrannical regime which is put on the defensive and retreating. In 2014 there were lots of positive activities and events to embolden the Movement. The young generation has almost completely abandoned and rejected the regime and only one step remains- Decisive Action!
- All told, 2014 was grimmer and the Eritrean people and the country were worse off- unfortunately;
- Will 2015 be different? We will see…..but we hope to report the exact reverse at the end of 2015…..’fists clinched’!
We salute those who are trying what they can to change this grim picture of our Eritrea!
We wish the Eritrean Nation a Better and Happy New Year!!
EMDHR
22 December 2014
South Africa
መንእሰይ ሃገርካ ተድልያ ኢኻ%PM, %17 %801 %2014 %19:%Nov Written by ድራር መንታይ
መንእሰይ ክበሃል ብደርጃ ዕድመ ክጥመት እንከሎ፡ ነቲ ልዕሊ ህጻንነትን ኣብ ቅድመ ዓቕሚ ኣዳምን ዘሎ ግዜ ዘጠቓልል ህይወት ወዲሰብ እዩ።ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ ድማ ናብ ምሉእ ስብእነት ንምብጻሕ ዝዳለወሉ፡ ወሳኒ ግዜ ናይ ወዲ ሰብ እዩ። ኣብ ውሽጢ እዚ ዕድመ እዚ እኹል ተመኩሮ ከይወነነ ከሎ ብንጹህ ሓንጎል ስለዝጎዓዝ፡ ኩሉ እቲ ዝረኣዮን እቲ ዝሓስቦን ብሓንቲ ለይቲ ዝፍጸም ኮይኑ እዩ ዝስመዖ። ኣብ ከምዚ ዕድመ እዚ ከኣ ክፉእ ይኹን ጽቡቕ ንኽቕበል ድልው እዩ። ስለዚ መንእሰይ ትኩስ ወይ ውዑይ ሓይሊ እዩ። ኣብ ዓቕሚ ኣዳም ኣብ ዝበጽሓሉወይ ምላት ስብእነት ኣብ ዘረጋገጸሉ እዋን ድማ ነፍሱ ፈሊጡ ዘዋጽኦን ዘየዋጽኦን ዝመምየሉ ግዜ ማለት እዩ። ካብ ከባቢኡ ብዙሕ ክፈልጥ፡ ክመሃር፡ ክምኰርን ከስተውዕል ስለዝኽእል፣ ከምቲ ብንእስነቱ ከሎ ዝህንደዶ ዝነበረ ኣይከውንን።
መንእሰይ ብባህሪኡ ንብሉይ ብሓዲሽ ዝትክእ ከም ምዃኑ መጠን፣ ነቲ ናቱ መጻኢ ግዜ ዝቕይስ እውን ማለት እዩ። ንኣብነት ቀዳሞት ወለድና ንሓዳር እትኾነካ ባዕሎም እዮም ዝማጽኡልካ ዝነበሩ። ሎሚ ግና እቲ ሓዲሽ ወለዶ ባዕሉ ወይ ባዕላ ብዝሓረያ ወይ ብዝሓረየቶ እዩ ሓዳር ዝፍጸም ዘሎ። ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ክንርእዮ ከሎና ድማ ነታ ዝተወልደላ ሃገር ወይ መዳሕንቱ ዝተደፍነትላ ከምዝበሃል ንሃገረይ እንታይ ክገብረላ ኣሎኒ እሉ ዘይሓስብ መንእሰይ ውሑድ እዩ። ይኹን እምበር ተመኩሮ ዘለዎን ዘይብሉን መንእሰይ ሓደ ከምዘይኮነ ኩልና እንሰማማዓሉ ነጥቢ እዩ። ናይ ኣርባዕታት መንእሰይ ነቲ ናይ ሓምሳታት፡ እቲ ናይ ሓምሳታት ነቲ ናይ ሱሳታት፡ እቲ ናይ ሱሳታት ድማ ንናይ ሰብዓታት … ወዘተ እናኣውረሰ እዩ ክሳብ እዚ ዝሎናዮ በጺሕና ዝሎና። መንእሰይ ካብ ቅድሚኡ ዝነበሩ ክመሃርን ክፈልጥን ድልው እንተዘይኮይኑ ግን፡ ነቲ እታ ሃገር እትጽበዮ ከማልእ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ሃገረይ እንታይ ግደ ክጻወት፡ ንህዝበይከ እንታይ ክበርክተሉ ይኽእል? ዝብል ክምልስ ድሉው ዝኾነ መንእሰይ እዩ ድማ ንሃገሩን ህዝቡን ክሓሊ ዝኽእል። ሓደ ካብዚ ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝግበኦ፣ መንእሰይ ንሃገሩ ክከላኸለላን ተማሂሩ ድማ ከገልግላን ዝብል እዩ።
መንእሰይ ብሓፈሻኡ መን ምዃኑ ንነፍሱ ኣጸቢቑ ኣብ ዘይፈልጠላ ህሞት እዩ ዝርከብ ዘሎ። ነቲ ኣሎ ዝበሃል ሽግራት ብግቡእ ፈልዩ ዘለልዮን ዝፈልጦን እውን ኣይኮነን። ነዘን ክልተ ነጥብታት ክመልከን እንተዘይክኢሉ፡ ንሃገሩን ህዝቡን እንታይ ክገብር ከምዘለዎ እውን ክጻገምን ክሽገርን እዩ። መንእሰይ ብፍላይ ኣብ ነጻነትን ማዕርነትን ፍትሕን ዘለዎ እምነት ድሩትን፣ ብፍላይ ድማ ፖለቲካዊ ኣፍልጦኡ ኣዝዩ ትሑት ምስ ዝኸውን፡ ነታ ሃገር መንሽሮ እዩ ዝኾና። ናይ ነጻነትን ማዕርነትን ፍትሕን እምነት ዘይውንን እንተኾይኑ ምስቲ ካልእ ማዕረ ምዃኑን ንኹሉ እትምልከት ፍትሒ ዘይኣምንን ምዃኑ ይስሕቶ እሞ ኣብ ጸብለልትነት፡ ነፍሰ ምትሓት ወይ እውን ኣብ ምቁንጻብን ምንእኣስን፡ ኣብ ጸቢብነት የተኩር። ነቲ ቅድሚኡ ዝተሰርሐ እውን ከም ቁምነገር ኣይቆጽሮን። ካብዚ ዝነቐለ እውን ይኸውን ነቶም ካብኡ ብትውልዲ ይኹን ብተመኩሮ ዝበልጽዎ ኣኽብሮት ዘይብሉ። ንኹሉ ብኣሉታ እምበር ብእወንታ ጀሚሩ ነቲ ሃጓፋት ወይ እውን ግድላት ፍታሕ ንምምጻእ ኣይጽዕርን።
መንእሰይ ክበሃል ከሎ ኣፍቃር ሃገሩን ህዝቡን ክሳብ ህይወቱ ብጃ ዝህብን ምዃኑ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ስኑድ እዩ። ስለዚ፡ ዝኾነ ይኹን መንእሰይ እምበኣር ንመጻኢ ዕድል ሃገሩ ብሩህ ንምግባር ሓላፍነት ከምዘለዎ ርዱእ እዩ። ነዚ ሓላፍነት እዚ ብዕምቈት ተረዲኡ ነታ ሃገሩ ካብ ዝኾነ ይኹን ጸገማት ከላቕቓ ይኽእልዶ? ሓላፍነት ንኽስከምከ እንታይ የድልዮ? ዝብል ሕቶ ምምላስ ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ዓለም ዝርከብ መንእሰይ ብዘይካ እታ መዳሕንቱ ዝተደፍነትላ ሃገር ካልእ ሃገር የብሉን። ኣብ ዝኸደ ይኺድ ተመሊሱ ኣብ ሃገሩን ህዝቡን እዩ ዝምለስ። ተሰዲዱ ሽሕ ግዜ ይጥዓሞ ንሃገሩን ህዝቡን ግን ፈጺሙ ካብ ኣእምሮኡ ኣይሓክኽን እዩ። ኩሉ ግዜ ድማ ናብታ ሃገሩን ህዝቡን ቁልሕ ምስ በለን ምስ ሓሰበን ኣስተንተነን እዩ። ወሓይዝን፡ ጎቦታትን እምባታትን፡ ሩባታትን ፈለጋትን ሃገሩ፡ ባህልን ልምድን እንዳቦታቱ ወትሩ ክርኢ ዝደፋነቕ እዩ። ነዚ መዝነት እዚ ክስከም እምበኣር ግቡእ ትምህርቲ ክሰንቕ የድልዮ።
ናብ መንእሰያት ደቂ ሃገረይ ኢርትራ ንመለስ እሞ ከመይ ዝበለ መንአሰይ እዩ ዘሎና ዝብል ሓሳብ ኩልና ብንቕሓትን ብኣፍልጦን ተመራሚርና ክንበጽሖ ኣሎና። ቀዳማይ ናይ ዕድመ ምትሕውዋስ ኣሎ። ኣቦታት ክምስሉ "ወዲ ኣርብዓ ዘርባዕባዓ፡ ይብሉ። ኣብ ዝመንና ግና ዝወለዱን ዝዘመዱን ደቂ ኣርባዓን ልዕሊኡን፡ መንእስያት ካብ ዝብል ስም ክላቐቑ ዘይመርጹን፡ ነቲ ሓቀኛ ዕቤት መንእሰያት ዝዓናቕፉን ይርከቡ እዮም። እወ ንሳቶምእውን መብዛሕታኦም ግዜ ንእስነቶም ከም መንእሰያት ዘይጸገቡ፡ ዝተበደሉ ዕድመ ንእስነቶም ብምልኪ ዝተሰርቀ ስለ ዝዀነ፡ ነት ዕድመ'ቲ ክብህግዎን ኣባኡ ክነብሩን ኣገራሚ ኣይኰነን። በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ማሕበራዊ ሽግራት የስዕብ ምኽንያቱ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና እዋን ኣብ ሕብረተሰብና ዝነበረ ጠቓምን ጎዳእን ባህልን ልምድን ሓዋዊስካ ናይ ምድምሳሱ ዝርኣየሉ ህሞት እና በጺሕና ዘሎና። እዚ ጥራሕ ከይኣክል ማሕበራዊ ሽግራትን፡ መዓት ግድላትን እውን ኣሎና። ንኣብነት ድኽነት፡ ድንቁርና፡ ሕማም፡ ከምኡ እውን ሕድሕድ ዘይምትእምማን ስለዘሎ፣ እቲ መንእሰይ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ነንሓድሕዱ ክገራጮን ከፈላለን ኣብ ቅርሕንትታት ተዋሒጡ ኣብ ዘየድሊ ኣቕጣጫ ክምርሽ ይርከብ። ኣብ ከምዚ ህሞት እዚ፡ ነታ ሃገር ብኹሉ መዳያታ፣ ሓድነታ ኣዕቁባ ክትብልጽግ ዝብል ክሓስበላ ይኽእልዶ? ኣነ ንበይነይ ብዘካይ ነዛ ሃገር ከድሕና ዝኽእል የሎን እናተባህለ እሞ ከኣ ብኣውራጃ ወይ ብብሄር እንተዘይተጠርነፍኩም ዝፍታሕ ሽግር የለን ብምባል ነዛ ሃገር የድሕንዶ?
ስለዚ፡ መንእሰይ ሃገርና ነቲ ‘ኩልና እምበር ንበይነይ ዝገብሮ የብለይን’’ ዝብል ጭርሖ ክዕጠቕ ይግባእ። ንበይነይ ዝገበሮ የብለይን ማለት ድማ ንኹሉ ኤርትራዊ ብኹሉ ፍልልያቱን ሕብሩን ሃይማኖቱን ብሄራቱን ኣውርጃታቱን ተጠርኒፉ ሓንቲ ዝኾርዓላ ሃገር ምፍጣር ማለት እዩ። ከምዚ ምስ ዝገበር ድማ እዩ እቲ መንእሰይ ነቲ ህዝብና ዝብህጎን ዝጽውዖን መልሲ ክህበሉ ዝኽእል። ካብዚ ብዝተረፈ ንጽባሕ እዛ ሃገር እዚኣ ሰላምን ውህደትን ሕውነትን ስኒትን ዝሰፈና ክትከውን እንተኾይኑ ብመገዲ ምፍልላይ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ እቲ መንእሰይ ንገዛእ ርእሱ ንለወጢ ቅሩብ ክኸውንን ነቲ ለውጢ ድማ ብመንጽር ሓባራውን ኣሳታፍነትን ክርእዮ ይግባእ። እዚ ከኣ ኩሉ መንእሰይ ካብ ናይ ከፋፋሊ ወይ ፈላላዪ ፖለቲካ ጸጊዕነት ነጻ ኮይኑ ነቲ ማሕበራዊ ምፍንጫላት ዘዕሙቝን ዘባልሕን ኩነታት ወጊድ ክብልን ቅኑዕ ዲሞክራሲያዊ ባህሊ ክኽተል የድሊ። ናብዚ ንምብጻሕ ድማ መንእሰይ ንኹሉ ክጥርንፍን ብዘይኣፈላላይ ዝሓቁፍ ፖለቲካዊ ዕላማ ክውንን ይግባእ። እንተዘይኮይኑ እዚ በበይንኻ ኰንካ ሑሕ ምባል ናይ ጽልኢ ለበዳ ሕማም ምስፍሕፋሕ ንሃገርን ህዝብን ዘርብሕ ከምዘይኮነ ምርዳእ የድሊ።
ስለዚ፡ መንእሰይ ብፖለቲካዊ ውደባ ይኹን ብበርጌሳዊ ማህበር ይወደብ ብዘየገድስ፡ ኩሉ ዝገብሮ ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲያዊ መስመር ዝዕኵዅ ወይ ዘህስስ ወይ እውን ዝዕወት ወይ ዝፈሽል፣ ዲዩ ኣመዛዚኑ ክርዳእ ኣለዎ። ከምኡ እውን እቲ ንሱ ሒዝዎ ዘሎ ኣተሓስስባ ዝተጠርነፈን ዝተሓቛቘፈን ሕብረተሰብ ክፈጥር ይኽእልዶ ኣይክእልን ዝመዝንን ዝግምግምን ከኸውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ዲሞክራሲያዊ ባህልን ኣተሓሳስባን ዝጠናኸረሉ እንኮ መገዲ ኣብቲ ባህሪ ናይ ንሱ ዝተወደበሉ ፖለቲካዊ ሰልፊ ይኹን በርጌሳዊ ማሕበር ዝመርኮስ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንሕብረተሰብ መቓቒልካ ናብ ትደልዮ ዓወት ከምዘየብጽሕ እውን ብኣግኡ ከስተብህለሉ ኣለዎ። እቲ ዓወት ዝበሃል ዘሎ ድማ ንፍልልያት ካብ ምግፍሑ ንምጽባቡ ብምውሳእ ፍትሓዊ ዝኾነ ሕብረተሰብ ምፍጣር ማለት ኣዩ። ዎ! ኤርትራዊ መንእሰይ፡ እዛ ሃገርካ ኤርትራ ትደልየካ ኣላ ክበሃል ከሎ ካባኻ እንታይ ትጽበ ኣላ ዝብል ሕቶ ንምምላስ ክትበቅዕ ኣሎካ። ንሱ ድማ ነቲ እታ ሃገርካ ትደልዮ ብመገዲ ምፍልላይን፡ ምግርጫውን ድዩ ወይስ ብቕኑዕን ንኹሉ ዝጥርንፍ ኣገባብ ፈሊኻ ምግንዛብ እዩ።
ድራር መንታይ
ዝተበደለ መንእስይ%PM, %26 %692 %2014 %17:%Aug Written by ተኽለ መለኪን
1ይ ክፋል (ካብ 2 ክፋላት)
ናህርን ሓቀኛ ስምዒትን ዘይምንሓፍን ወዘተ ገለ ካብ ናይ መንእሰይ ባህርያት ኢዩ ይበሃል። ከምኡውን፡ ኣብ ህዝባዊ ሓልዮት ዘተኮረ፡ ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ዘሰልፎ ጭርሖን ቃልስን ምክያድ፡ እንተወሓደ ድማ ድጋፈ-ሕልና ምውካፍን፡ ብሓጺሩ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ጥቕሚ ከየተኮረ ኣብ ፍትሕን ናይ ህዝቢ ሓልዮትን ምግዳስ፤ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ መለልዪ ናይ መንእሰይ ኢዩ ክበህል ይከኣል። እዚ ጠባይዚ ድማ ንመንእሰይ ናብቲ ናይ ኣመሓያሽን ደላይ ለውጥን ኣተሓሳስባን ፍልስፍናን ይጽንብሮ። ነዚ ከየማልአ ወይ በዚ ዘይሓለፈ መንእሰይ፤ ኣብ ናይ ንእስነት ዕድመኡን ታሪኹን ሓደ ዝዝንቶ መድረኽ ከምዝሓለፎ ከይተሰምዖ ኣይክተርፍን ኢዩ እንተበልኩ ጌጋ ኣይመስለንን። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ’ውን፡ ኣብ ምምዕባል መንነትን ሰብነትን (personality) ናይ ሓደ መንእሰይ ግደ ዘለዎ ብምዃኑ ከእ፤ ኣብ ዕድመ መንእሰይ ክሕለፍ ዘለዎ ብምዃኑ፡ ኣሰራቱ ክገድፍ ይኽእል ይኸውን። ግንከ ኩሉ መንእሰይ ነዚ የማልእዶ? ኣብ ኩሉ ሃገራት ዝርከብ መንእሰይከ ነዚ ባህርያትዚ ከንጸባርቕ ማዕረ ዕድል ይረክብዶ? ኩሉ መንእሰይከ እወንታዊ ጎደና ጥራሕ ድዩ ዝኽተል? ንዝብሉ ሕቶታትን ካልኦት ምስ መንእሰይነት ዝተእሳሰሩን ብሓጺሩ ንክምልስ ኣብ ታሕቲ ተንኪፈዮ ኣለኹ።
رسالة تضامنية من شباب حزب الشعب الديمقراطي الارتري الى مؤتمر الشباب الارتري بواشنطون دي سي%PM, %26 %686 %2014 %17:%Aug Written by أمانويل براخي
المحترمون أعضاء مؤتمر الشباب الارتري
المشاركون الاعزاء
نود ، نحن الشباب أعضاء حزب الشعب الديمقراطي الارتري، عبر مكتب شؤون الشباب بالحزب ، وبمناسبة انعقاد مؤتمر الشباب الارتري الذي تعقدونه بمدينة واشنطن الامريكية ، ان نعبر لكم عن تمنياتنا لمؤتمركم هذا النجاح ، وأن نبعث لجميع المشاركين فيه بتحياتنا وتضامننا.
መልእኽቲ ምሕዝነት መንእሰያት EPDP ናብ ኮንፈረንስ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ዋሽንግተን ዲ.ሲ%PM, %26 %682 %2014 %17:%Aug Written by ኣማንኤል በራኺ
ዝኸበርኩም ኣካየድቲ ኮንፈረንስ መንኣሰያት ኤርትራን፡
ዕዙዛት ተሳተፍቲን
ንሕና መንእሰያት ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመንገዲ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት መንእሰያት፡ ኣቢልና፡ ነዚ ኣብ ዋሽንግትን ዲ.ሲ. ሕ.መ.ኣ. እተካይድዎ ዘለኹም፡ ኮንፈረንስ መንእስያት ኤርትራ፡ ምኽንያት ብምግባር፡ ዕውት ክኽውን ምንዮትና እናገለጽና ንመላእ ተሳተፍቲ ኮንፈረንስ ሰላምታናን፡ ምሕዝነትናን ክነመሓላልፍ ንፈቱ።


text:
ድሕሪ ተሐኤ ካብ 82 ክሳብ ሎሚ,
ቅሳነት ዝሐረሞ ህዝቢ,ዉሽጡ ሑሩር ክዛረብየ ኣይብልን ትም
መንዩ ኣቶ ዳዊት መዋሊ መዝሙር ሰላም ,ኢትዮ ኤርትራ,
ወያነ ካብ ኣፍደገ ኣስመራ እንታይ ዘምልስ ነርዎ,
መዝሙር ሰላም ዶ,መዝሙር ጥልመት ምድግጋም,
ህዝቢ ኣያ ሲኢኑ እንዳ ተዳህ ከ
ትም ክብል ኣይከኣልኩን ዓገብ
ዓገብ ክብል የ እንተ በልኩ ኸ,
ኣቶ ዳዊት ከፋሊ ማሃያ
ባድመ ናይ ትግርይና ኢያ
ጭርሖ ወያነ ደጊምካያ,,
(ኣይፋል ተጋሩ ናይ ኤርትራ ናትና እያ እንተ በልኩ ኸ)
እዛ ዳዋ ተምጽኦ ኣለዋ
ንኤርትራ ክዘምትዋ
ስለ ምንታይ ዘይሐዝዋ
ቴንቤናይ ሉኡኽ ሽዋ
ንዓዲ ጀጋኑ ኣድፊርዋ,,እንተ ተበልኩ ኸ,
ኩሉ ከዳዕ ኣይኮነን ሰብ ኣለዋ,ንሃገሮም ረዚን ዋጋ ከፊሎም, ከም ወዲ ዓሊ ጀጋኑ, ተበጅዮም ሰንኪሎም እዮም,ኣድሒኖምዋ እንተ በልኩ ኸ)
ንነጸነት ብውዲት መጢጥዎ
ወኪል ቶም ኣሚኖም ዝለኣኽዎ
ኢሰያስ ደኣሞ ሕልሚ ነርዎ
መሪሕ ኢትዮጳያ ክትመርጽዎ,
(ውዲት ተጋሩ ያኣክል እንተ በልኩ ኸ)
ትም ምባልዩ ኣብዚ ኣውዲቑና,ትም ኣይንብልን ሕድሪ ዋዕሮ ጥሕሻ ኣሎና,, ኣይበልናን ዶ, ህዝቢ ኤርትራ ረኺቡ ጋዶ,ዳግማይ ውዲት ብነጋዶ,ካብ ዋዕላ ኣቃቂ, ካብ ጉባኤ ኣዋሳ,ካብ ኣኼባ ደብረዘይቲ,መቐለ ወዘተ, ኣይትመሃሩን ዶ,
ናይ ኤርትራዊያን ሞያ
ደድሕሪ ግንዘብ ጉያ
ኒሕ ዘለዎ ሃገራዊ ኣያ
ሃብታም ኤርትራዊ ዋርድያ
የለን ዶ ናይ ህዝቢ ኤርትረያ
ብተደጋጋሚ ብሉጻት ዝሃብናያ
ዝብል ባድመ ናይ ዋናታታ እያ,
ሃብታም ኤርትራዊ ኒሕ ዘለዎ የለን ዶ,, ንድሕነት ዓደቦ,ንደንበ ተቃውሞ ኣብ ሐደ ኣዳራሽ ዝእክቦ,ካብ ውዲተኛታት ሐራ ገሩ ዘላዝቦ, ክሳብ መዓስ ፈተውቲ ተመሲሎም ፋሕ ክብልዎ,ኣታ እዚ ህዝቢ, ብደገን ብውሽጥን መዓስ ጢዒምዎ,,,,
ድሕሪ ተጋድሎ ሐርነት ኤርትራ ካብ 82 ክሳብ ሎሚ,ቅሳነት ዝሐረሞ ህዝቢ,,
ኣይንሐደን ንኹልኹም የ, ጀብሃ ዓባይ ከመይ ኣለኹም የ,ተንቤናይ ከህስሶ ዝጸዓረ እንተ ጸዓረ,እወ ታርኽ ህዝቢ ኤርትራ ተሰኒዱ ዩ ከም እምኒ ዓረ,ድሕሪ ስዕረት ጃንዳ ህግደፍ ጽባሕ ይዕረ,ደቂ ኤረ ጀብሃ ሻዕብያ እንዳ በልና ኣይንፋላለ,ንሱዩ ሕልሙ ቴንቤናይ ጸላኢና ይፈለ, ናይ ሐባር ጸላኢና ሐቢርና ንእለ፡፡
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና, ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝብና,ስዕረት ንጃንዳ ህግደፍ ዓንገልቶምን፡ንሐቂ ሐቂ ንጌጋ ምባል ዶ ፈሪሔ,ብዉሽጡ ሑሩር,በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡፡


text:
ኣባል ኢህወዴግ ዝኾነ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ዴሞክራሲያዊ ውድብ/ኦህዴው/ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ንዝርከቡ ተቓወምቲ ዘቕረቦ ፃውዕቲ ኣወንታዊ፣ግን ክኣ ብጥርጣረ ዝርአ እዩ ክብሉ ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ ውድባት ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ኦህዴው ኣብ ቀረባ ዘካየዶ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ስዒቡ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ደገ ናይ ብዙሓት ቐልቢ ስሒቡ’ሎ። ንዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕብረሰብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘቕረቦ ፃውዒት ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝርከቡ ተቓወምቲ ፓርትታት ሓቢሩ ንምስራሕ ድልየት ኣለዎ ይብል።
ምኽትል ኣቦ መንበር ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ እቲ መግለፂ ክትግበር ድዩ ኣይኮነን ብፍሉይ ጥርጣረ ከምዝሪኡዎን ግን ክኣ ከምዝቕበሉዎም ሓቢሮም።
ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ኦህዴው ንበይኑ ዝሃቦ መግለፂ ንህዝቢ ዝጠቅምን ተስፋ ዝህብን ኮይኑ ረኺብናዮ ኣለና ኢሎም።
ኣብ ወፃኢ ሃገር ዝርከብ ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ግንባር ዴሞክራሲያዊ ውድብ ብዝለዓለ ኣድናቖትን ጥንቃቐን ከምዝቕበሎ ሓቢሩ’ሎ።ምኽትል ኣቦ መንበር መኢኣድ ኣቶ ሙልጌታ ኣበበ ብወገኖም ግብራዊ ይኹን ኣይኹን ንተቓውምቲ ውድባት ፃውዒት ምቕራቡ ፅቡቕ ተበግሶ እዩ ኢሎም።
ኦህዴው ነዊሕ መንገዲ ተጓዒዙ’ሎ ዝበሉ ሓላፊ ጉዳያት ወፃኢን ምኽትል ኣቦ መንበርን ፕሮፌሰር በየን ጴጥሮስ ብወገኖም እቲ መግለፂ ኢህዴው ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝሃቦም መግለፅታት፣ትርጉም ዘለዎን ሰናይ ተበግሶን እዩ፤ግን ኸኣ ኣብ ግብሪ ክውዕል ድዩ ዝብል ብጥርጣረ ንሪኦ እዩ ኢሎም ።


text:
ክፍላተ-ሰራዊት 70ን 16ን ነበር ዝኽሪ ዛዛሚ ኲናት...
ክፍላተ-ሰራዊት 70ን 16ን ነበር
ዝኽሪ ዛዛሚ ኲናት ይጽምብሉ
ማሕበር ምትሕግጋዝ ክፍላተ- ሰራዊት 70ን 16ን ነበር፡ ብ23 ሚያዝያ ኣብ ግንባር ደቀምሓረ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝተረኽበሉ ስነ-ስርዓት፡ ዝኽሪ 25 ዓመት ዛዛሚ ኲናት ጸምቢሎም። PDF
ኣምባሳደር እስቲፋኖስ ወረቐት ስራሑ ኣቕሪቡ
ኣምባሳደር እስቲፋኖስ
ወረቐት ስራሑ ኣቕሪቡ
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያን ኣየርላንድን ኣቶ እስቲፋኖስ ሃብተማርያም ብ12 ሚያዝያ ወረቐት ስራሑ ንፕረዚደንት ኣየርላንድ ማይክል ሂግንስ ኣረኪቡ። ኣብ’ቲ ስነ-ስርዓት፡ ኣምባሳደር እስቲፋኖስ፡ መልእኽቲ ሰናይ ምንዮት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ድሕሪ ምቕራብ፡ ህዝቢ ኤርትራን መንግስቱን ምስ ህዝብን መንግስትን ሪፓብሊክ ኣየርላንድ፡ ውዱን ሽርክነት ብምፍጣር ድልዱል ዝምድና ክህልዎም ከምዝደልዩን ከምዝሰርሑሉን ገሊጹ። ፕረዚደንት ማይክል ሂግንስ ብወገኑ፡ ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ፡ ኣብ ጉዕዞ ልምዓትን ሰላምን ንዘመዝግቡዎ ዘለዉ ገስጋስ ኣድናቖቱ ብምግላጽ፡ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምሉእ ጥዕና፡ ንህዝቢ ኤርትራ ድማ ብልጽግና ተመንዩ። ዘላቒ ሰላምን ምዕባለን ንምርግጋጽ፡ ሃገሩ ምስ ኤርትራ ብሓባር ክትሰርሕ ዘለዋ ቅሩብነት ድማ ኣረጋጊጹ።
ጋዜጣዊ መግለጺ – ውሳነ ፓርላማ ኤውሮጳዊ...
ጋዜጣዊ መግለጺ – ውሳነ ፓርላማ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ
ጉዳይ ኤርትራ – ካብ ግጉይ ሓበሬታዶ ወይስ ፖለቲካዊ ኣድልዎ?
Read the full PDF here
ጉጅለ ሽግለታ ኤርትራውያን ንሓቅን ሰላምን...
ጉጅለ ሽግለታ ኤርትራውያን ንሓቅን ሰላምን ፍትርሕን ኣብ ሃገረ ጀርመን ከተማታት ኪል ፡ሃቦርግ፡ ሃኖቮር፡ካስል ኣቢሎም ኣብ ጊስን፡ ብዕለት 04.04.2015 ኣብ ዝበጽሕሉ
ጉጅለ ሽግለታ ኤርትራውያን ንሓቅን ሰላምን ፍትርሕን ብድሕሪ 1700 ኪ/ሜ ዝንውሓቱ ዝሸፈነ ጉዕዞ ካብ ከተማ ዮቶቦሪ ሃገረ ስዊዲን እተበገሰ ፡ ንሃገረ ጀርመን ከተማታት ኪል ፡ሃቦርግ፡ ሃኖቮር፡
ካስል ኣቢሎም ኣብ ጊስን፡ ብዕለት 04.04.2015 ጉዕዞኦም ብሰላም ዝበጽሕሉ ካብ ተፈላለያ ከተማታት ዝመጹ ኤርትራውያን ኣፍቀርቲ ሃገሮም ኣብ ማእከል ከተማ ጊስን ባንዴራ ሃገሮም እናምበልበሉ ብዉዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ተቐበልዎም። picasaweb.google.com


text:
Portal:Contents
- ኣግኣዝያን
ኣግኣዝያን ኣብ 18-19 ክፍለ ዘመን ናይ ህዝበ ግእዝ ሃገረ(nation state) ዝነበረት ጽዮናዊት ሃገር እያ፡መራሒኣ ንጉሰ፡ነገስት ዘ ጽዮን ዮዉሃንስ ራብዓይ ኔሪ፡እዛ ኣግኣዝያን ሃገር ቅድሚ ኣክሱም ስልጣን እያ ኔራ፡ብሓጺሩ ናይ ግእዝ/ትግሪኛ/ተጋሩ ኩሉ ሓደ እዩ፡ሓደ ሽም ሓደ ህዝቢ እዩ፡ኣክሱም፡ስልጣን ዝፈጠሩ ከተማታት መጠራ፡ወደብ ኣዱሊስ፡ቃንቃ ግእዝ ፈጢሮም ኣክሱም ጽዮን ርእሰ ከተመኦም ጌሮም ን3000 ዓመት ብዘይ ምቁራጽ ካብተን ሽዑ ዝነበራ ዓርሞሽሽ ስልጣኔታት፡ቻይና፡ሮማ፡ፐርሻ ሓደ ኣክሱም ወይ ግእዛዉያን ስልጣኔ እዩ።
ኣብ 10ክዘ ብዮዲት ጉዲት ሓያል ዕንወት በጺሕዎ ምኽንያቱ እስልምና ኣብ 7ን 8ን ክዘ ነተን ብቀይሕ ባሕሪ መንግድቱ ዝነበራ ስልጣኔታት ፐርሻ ቻይና ሮማ ስለ ዘዳኸመን ዝሰዓረን፡ኣክሱማዉያን/ግእዛዉያን ከኣ ብመጠኑ ተዳኺሞም ግን ንዮዲት ጉዳት ስዒሮሞ፡
ቀጺሉ ሽርሕን ተንኮልን ኣምሓራ ሽዋ ካብ 14ክዘ ክጻብኦ ጀሚሩ ቀጺሉ ኣዕራብ ኣስላም ካሊፌት ንኣሕመድ ግራኝ ሶማላዊ ብምሕጋዝ ወራር ፈጺሙ ተሳዒሩ፡15ክዘ ዘርዓ ያቆብ ኣምሓራ ክወርር ፈቲኑ ተሳዒሩ ድሕሪኡ ዘመነ መሳፍንቲ ኣርኪቡ ካብ 16ክዘ ክሳብ መጀመርታ 19ክዘ ደማዊ ኩናት ምስ ቱርኪን ኣዕራብን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣካይድና ኣይተሳዓርናን ስዒርናየን፡
ድሕሪኡ እቲ ሓያል ንጉሰ ነገስት ዘ ኣክሱም ጽዮን ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ነጊሱ ዮዉሃንስ4ይ፡ንቱርኪ ንግብጺ ንማህዲስት ሱዳን፡ንድርቡሽ ናይ ኣስላም ዝተዋጽአ ሓይሊ ስዒሩ ከኣ ዳግማይ ኣክሱም ስልጣኔ ሃገረ ኣግኣዝያን ካብ ኣከዉሃ ምላሽ ትግራይ ክሳብ ቀይሕ ባሕሪ ዝዶባታ ከም ቀደማ ሃገር መስረተ፡
ኣብዚ እዋን ግን ምስ ማህዲስት እንዳተዋግእ ኮሎ ተሰዉአ፡ነዚ ዕድል ብምጥቃም ብዉሽጢ ኣምሓራ(ሚኒልክ ሽዋ) ብቀይሕ ባሕሪ ጥልያን ወረራ ብምግባር ንኣግኣዝያን ኣብ ክልተ መቒሎማ ነታ ሓንቲ ኤርትራ ኢሉ ጥልያን ገዚእዋ፡ነታ ሓንቲ ትግራይ ከኣ ኣብ ትሕቲ ሚኒልክ ኣምጛራ ኣተወት ሃገረ ኣግኣዝያን ኣብ ክልተ ተመቕለት፡ን129 ክሳብ ሕጂ ተመቒላ ሓይሊ ህዝበ ግእዝ/ተጋሩ/ትግሪኛ ኣብ ክልተ ተመቒሉ ተዳኺሙ ይርከብ።
ነዚ ኢና ከኣ ክንመልሳ ደሊና።ምስ ተጋሩ ሓደ ኢና፡ተፈላሊና ዝሰዓርናዮ ጸላኢ የለን፡ናይ ሓባር ዕጫ እዩ ዘለና፡ስልጣኔናን ዓባይ ሃገረ ኣክሱማዉን ሃገረ ኣግኣዝያን ክንመልስ ንብል ዘለና።ቻይና ሳላ ስልጣኔ ማ ዝመልሰት እያ እዛ ንርእያ ምዕብልቲ ሓያል ኮይና ዘላ።
ብዘይ መንነት ሃገር የለን፡መንነትና ኢርትራዊያን ዘይኮናስ ግእዛዉያን ኢና፡ታሪኽና፡ባህልና፡ቃንቃና፡ሕጊ እንዳባና ክንመልስ ኣለና ሽዑ ሃገር ንበሃል፡ጥልያን ነዚ መንነትና ኣጥፊኡ እዩ ሓዲሽ ኤርትራዊ መንነት ክህበና ፈቲኑ ኢሰያስ ኣፎርቂ ዉን ነዚ መንነት ጥልያን እዩ ኣብ ልዕልና ኣብ ልዕሊ ትግሪኛ ክሰርሖ ህርድግ ኢሉ ግን ኣይከኣለን፡ኢሰያስ ንህዝቢ ትግሪኛ/ተጋሩ ኣይፊኡ ወይ ኣዳኺሙ ልክዕ ከም ናይ ጥልያን ሓዲሽ ኤርትራዊ መንነት ክፈጥር ደልዩ የጥፋና ኣሎ።
ታሪኽ መፍትሒ ሽግርካ'ዩ።//


text:
ተአሲሮ ዝበሃሉ ዘለው'ውን ከም ዝተኣስሩ ተኣማኒ ሓበሬታ አለና ክብሉ ኣቦ መንበር'ቲ ሰልፊ አቶ መንግስትአብ አስመሮም ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ተዛሪቦም።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኮሚሽን ኢኮኖሚ ኣፍሪቃን ናይ ኤርትራ ኣምባሳደር አቶ ግርማ አስመሮም ብፅሑፍ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ፣ ብዛዕባ'ዚ ናይ 21 ጥሪ 2013 ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዘጋጠመ ፍፃመ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራን ብዛዕባ'ቲ ወታሃደራዊ ፈተነ ዕልዋ መንግስ ተባሂሉ ዝተፀወዔን ብሚድያ ዝተዋደደ ወፍሪ መጋገይ ሓበሬታ ይካየድ'ሎ ክብሉ ገሊፆም።
ኣምባሳደር ግርማ ኣብቲ ናይ ፅሑፍ መግለፂኦም ፣ ኣብ ኤርትራ ወታሃደራዊ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ፈፂሙ አይነበረን፣ እዚ ብርግፀኝነት ገሊኦም ወገናት ዝሓልምዎ'ዩ እብል ኢሎም።
ሙሉእ ጥሕዝቶ ንምስማዕ ናብ ምልክት ዽምፂ ብምኻድ ጠውቁ።


text:
ዘደንቕ ስጉምቲ ኣብ መርመራ ደም መንሽሮ
ሊቃውንቲ ሳይንስ፡ ነቲ ዝዓበየን ዝለዓለን ሸቶ ምህዞ መድሃኒት ዝሕግዞም ንሸሞንተ ሕማማት ዝርኢ ኣድማሳዊ መርመራ ደም መንሽሮ ንምዕዋት ትስፉዋት ምዃኖም ሓቢሮም።
እቶም ኣብ ዩኒቨርሰቲ ጆንስ ሆፕኪንሰ ዝርከቡ ጉጀለ ተመራመርቲ፡ ሓደ ኣገባብ ብምጥቃም 8 ዓይነት ሕማም መንሽሮ ብኣግኡ ዝልለየሉ ኣድማሳዊ ኣገባብ ከምዘማዕበሉ ሓቢሮም።
እቲ ራእይ ዓመታዊ ናይ ጥዕና መርመር ብምክያድ ህላወ ካንሰር ብኣግኡ ብምልላይ ሂወት ምድሓን ኢዩ። እቲ ተበጺሑ ዘሎ ምዕባላ "ኣዝዩ መሳጢ" ኢዩ ኢሎም ክኢላታት ዓዲ እንግሊዝ።
እቶም ኣብ ኣካላት ናይቶም ናይ ካንሰር ሕሙማት ዝርኣዩ ሕበጣት ድማ ገለ ኣሰራት ናይቶም ዝተለወጡ ዲኤንኤ [DNA] ፕሮቲንን ናብቲ ደም ይነጽጉ።
እቲ ናይ ካንሰር መርመራ ነቶም ኣብ ካንሰር ዝግሃዱ ናይ 16 ጂን [genes] ለውጥታትን፡ 8 ዝዓይነቶም ፕሮቲን ናብ ኣካላትና ዝንጸጉን ኢዩ ዘተኩር።
ኣብ ልዕሊ 1,005 ብናይ ማህጸን፡ ጸላም ከብዲ፡ ከስዐ፡ ጣፍያ፡ ሻሕለለ፡ ረጒድ መዓንጣ፡ ሳምቡእን ጡብን ሕማም ካንሰር ዝተጥቕዑን፡ እቲ ሓማም ድማ ናብ ካልእ ክፍሊ ኣካላቶም ናይ ዘይተመሓላለፉ ሰባት መርመራ ኣካይዶም።
ብሓፈሻ፡ በቲ ዝተገብረ መርመራ ድማ 70% ሕማም ካንሰር ረኺቦም።
ዶክተር ክሪስቲን ቶማሴቲ፡ ካብ ዩኒቨርስቲ ጆንስ ሆፕኪንስ ንቢቢሲ ከምዝሓበሮ፡ እዚ ኣቕዲምካ ነቲ ሕማም ናይ ምልላይ መስርሕ ኣዝዩ ተነቃፊ ክኸውን ከሎ ውጽኢቱ ግና ኣዝዩ መሳጢ ኢዩ። ከምዝመስለኒ ብካንስር ንዝስዕብ ሞት ኣብ ምንካይ ዓቢ ጽልዋ ክህልዎ ኢዩ"፡ ኢሉ።
ኣቐዲምካ ህላወ ሕማም ካንሰር ምፍላጥ፡ ንኽምፍዋሱ ዘሎ ተኽእሎ የዕብዮ። እዚ ሓድሽ ናይ ካንሰር መርመራ ንሓደ ሕሙም ትሕቲ 500 ዶላር ይውድእ ።


text:
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ሳማንታ ፓወር ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝመደብሩ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ሰላም ኢንስቲቲዩት ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘስምዕዖ መደረ ሃገረን ኣብ 2016ን 2017 ካብ 100 ሽሕ ስደተኛታት ተወሳኺ 30 ሽሕ ስደተኛታት ንምቕባል መደብ ከምዝሓዘት ሓቢረን።
ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ምቕራብ ኣብ ቅድሚት ከም እትስራዓ ሃገር ኢለን ሳማንታ ፓወር ዩናይትድ ስቴትስ ንግጭት ሶሪያ ጥራሕ ልዕሊ 5.1 ቢሊዮን ዶላር ትልግስ ከምዘላን ደገፋ ከምዝቕፅልን ገሊፀን።
መንግስታት ንስደተኛታት ኢዶም ዘርጊሖም ክቕበሉን ዛጊድ ንስደተኛታት ተቐቢለን ዘተናግዳ ሃገራት እውን ስደተኛታት ዓርሶም ንክኽእሉ ዝበለፀ ስራሕ ክሰርሓን ፀዊዐን ኣምባሳደር ሳማንታ ፓወር።ዕላማና እንተወሓደ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ስደተኛታት ህፃናት ናብ ቤት ትምህርቲ ክኣተው ካልኦት ሓደ ሚሊዮን ህፃናት ድማ ናይ ሕጊ ደገፍ ክረኽቡን ምግባር እዩ ኢለን።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ዝቕፅል መስከረም ኣብ ዝካየድ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ዋዕላ ስደተኛታት ከተናግዱ ከለው ወግዓዊ ረቂቕ ንድፊ ከቕርቡ እዮም ኢለን።
"ዕላማ እቲ ኣኼባ ሃገራት ዝዓበየ ፃዕርታት ክገብራ ንምትሕብባር እዩ።መንግስታት ንሕቡራት መንግስታትን ትካላት ሰብኣዊ ሓገዛትን ዝውዕል ገንዘብ ከወፊዩን ወፈይኦም ብ30 ሚእታዊ ክውስኹን ምግባር እዩ" ኢለን ኣምባሳደር ሳማንታ ፓወር።
ብመሰረት ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ኣብ መወዳእታ 2015 ኣብ ዙሪያ ዓለም ልዕሊ 65 ሚሊዮን ሰባት ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣለው።ልዕሊ ፍርቂ ህፃናት እዮም።


text:
ድምጺ’ቲ ፍላስፋ (ኸሊል ጂብራን) ©ብ በክረ ገብረየሱስ ሓይሊ ሕያውነት ኣብ ውሽጢ ልበይ ምስ ተዘርአ ነቲ ሰዊት ስርናይ ዓጺደ፣ ኣርኒበን ኣሲረን ንዝጠመዮም ክህቦም’የ፡፡ ነብሰይ ተኽሊ ወይኒ ምስ ኣብቆለት፤ ፍረታታ ጾሚቐ ንዝጸምኦም ጽምኦም ከርውሎም’የ፡፡ ነዚ ኩሉ ንምግባር ዘብቅዓኒ ሓይሊ፤ ኣብ ውሽጦም እነብር ብምኳነይ እዩ፡፡ እዚ ንኸይገብር ዕድለይ ኣሲራ […]
እቲ ወለዶ ‘Vs’ እዚ ወለዶ ተርጓሚ ሃብቶም ሸሪፎ ኣነ በይነይ ጥራይ ዘይኮንኩስ ብዙሓት ዝፈልጥዎ ሓደ ፍሉጥ ደራሲ ኣሎ ፡ ንሕትመት ኢለ ዘዳለኽዎ ጽሑፋት ንክግምግመለይ ፡ እንተፈትይዎ ክኣ መእተዊ ወይ’ውን ኣብ ገበር ዝንበር ጽሑፍ እንተገበረለይ ብምትስፋው’የ ናብዚ ፍሉጥ ደራሲ ዝኸድኩ። ድሕሪ ምልላይና ኣብ ዙርያ ጸሓፍትን ጽሑፋትን ነዊሕ የዕሊልና ጽሑፈይ […]
ምልሶት ( ዝቐጸለ) ብዓወት መንግስትኣብ እታ መዓልቲ’ ቲኣ ባንጉራ ክሳዕ ዓንቀሩ ቢራ ዝሰተየላ መዓልቲ’ያ ዝነበረት። ደርሆኡ ከም ዝጠፈአት ክሳዕ ዝርስዕ ግዳ ኣይሰኸረን። የዋኣዩ ባንጉራ ክልተ ዓይነት ሰብ እዩ። መስተ ከይጠዓመ፡ ኣዝዩ ሙቕሉልን ሰናይን ሰብ እዩ። መስተ እንተ ጥዒሙ ከኣ፡ ኣየርኢኹም፡ ፋንድያ’ዩ ጠባዩ። አረ ሓርኢ ከልቢ እዩ።
ዘተ ጥበብ ብ ኣማኑኤል በርሀ ኣፋዊ ግጥሚ ናይ ጥበብ ያታና ካብ ዝኸውን ኣማኢት ዓመታት ኣቝጺሩ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፡ “ኩሉ ናዕታ ዘዝሃረመ ግጥሚ ድዩ?” ንዝብል ሕቶ ሰጊርና፣ ብዛዕባ ቅድታት ግጥምታትና ኢና ክንፍትሽ ዝግብኣና። ኣብ ብዙሓት ግጥምታትና ግን […]
ዕቋር ናፍቖት ቀዳማይን ካልኣይን ክፋል ብሓደ ምስ ተጠርነፈ ብሽሻይ ገብረሃንስ ድምጺ ኣደኡ ካብ ዘይሰምዕ ዓመታት ዘሕለፈ ኮይኑ ተሰሚዕዎ። ቅድሚ ክልተ ሰሙን ረኺብወን ነይሩ’ዩ። እቲ ሽዑ ብዕላለንን ብምትብባዓንን ዘስተያኦ ማይ ክነቅጽ ስለ ዝተፈለጦ ድማ’ዩ ካብ’ቲ ጠሊ ዝመልኦ ቃላተን ክረዊ ዝተሃወኸ። እንተኾነ ክድውል ክሓስብ ከሎ ጥራይ ኣብ […]


text:
Share List
Related posts:
- ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ፡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 500 ዝኾኑ ስደተኛታት ተታሒዞምሉ ኣብ ዝነበሩ ቤትማእሰርቲ ሊብያ 180 ዝኾኑ ስደተኛታት መንነቶም ብዘየፈልጡ ሸፋቱ ከምዝተጨውዩ ተፈሊጡ።
- VOICE OF ASSENNA: ዝርርብ ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ብዛዕባ ን ማሕበር ረዲኤትን ምዕባለን ኤርትራ ወኪሉ ኣብ ኣመሪካ ዝገብሮ ዘሎ ዑደት
- ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ ካሌስ ኣብ መንጎ ስደተኛታት ብዝተላዕለ ምንዕዓብ ኣርባዕተ ኤርትራውያን ብጥይት ቆሲሎም ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ከምዝርከቡ ቢቢሲ ሓቢሩ።
- VOICE OF ASSENNA: ሓበሬታ ብግዱስ ሓው ኣብርሃም ተስፋይ ብዛዕባ ዘይንቡር ዋሕዚ ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ
- ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣመሪካ ን ዮርሳለም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ብወግዒ ከምዝፈለጠታ ሎሚ ምሸት ገሊጹ።
- VOICE OF ASSENNA: ሓባራዊ ዘተ ኤርትራውያን መንእሰያት ብዛዕባ ተቓውሞ እስላማዊ ቤትምህርቲ ኣልድያእን ጽልዋኡን
- VOICE OF ASSENNA: ጋዜጣዊ መግለጺ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ – ዓባይ ብሪጣንያ ብዛዕባ ህጹጽ መጸዋዕታ `ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን
- VOICE OF ASSENNA: ህጹጽ መጸዋዕታ ንድሕነት ካብ ኣመሪካ ናብ ኤርትራ ከይስጎጉ ዝሰግኡ ኤርትራውያን
- VOICE OF ASSENNA: ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምልዓዓል ህዝባዊ ምንቅስቓስ ብዛዕባ ጻውዒት ውደባ 15 ሕዳር 2017
- Voice of Assenna: እዋናዊ ሓበሬታ ካብ ሮማ ብዛዕባ ግፍዕታት ፖሊስ ጥልያን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን
- ሎሚ ንጉሆ 26 ሰነ ኣብ ኣህጉራዊ ማያት ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ሓደ ወገን ጥራይ ልዕሊ 80 ካብ ሚእቲ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 1066 ስደተኛታት፣ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ኣስታት 2400፣ ብድምር ኣስታት 3500 ስደተኛታት ከምዝደሓኑ ምንጭታት ኣሰና ካብታ VOS HESTIA ተባሂላ እትፍለጥ ናይ ድሕነት መርከብ ሓቢሮም።
- VOICE OF ASSENNA: ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ብዛዕባ ዑደት ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝሃቦ መብርሂ


text:
Eritrean youth commemorating Martyr's Day in Asmara, June 20, 2015 (Credit: RedSeaFisher)
ሰምእታትና ክርስቶሳት’ዶ ክንሰምዮም
ብዛዕባ ነጻነት ብዙሕ ግዜ ብዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ሓፋሽ፡ ተጋደልቲ፡ ተመራመርትን ተገሊጹ ብቐጻሊ’ውን ይግለጽ’ዩ፡፥ ብፍላይ ኣብ ግዜ ዕለተ-ሰማእታት። ሰማእቲ ንኤርትራን ህዝባን ህይወቶም ከፊሎም ነጻ ከምዘውጽኡና ኩሉ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ’ዩ። እዚ ነጻነት’ዚ ጸጋታት ናይ ሃገር ዋናታት ክንከውን ኣብቂዖምና ዘይኮነስ ብቐንዱ ክንዮ ጸጋታት ምውናን’ዩ-- ምውናን ነጻ ኣእምሮን ኣትሓሳስባን ።
ነጻ-ኣእምሮ ደቂ ሰባት ካብ ንፍጠር ዝዕደለና ጸጋ’ዩ። እንተኾነ ግን ህዝብታት ብዝተፈላለየ ኣገባብ ናይ ስርዓትን ኣምሓድራን ካብ ነጻነት ክንሕረም ብዙሕ ግዜ ኣብ ታሪኽ ርኢናን ሰሚዕናን ኢና። ሓደ ኻብቲ ጉሉሕ ስርዓት ድማ መግዛእቲዩ።
ነጻ-ኣእምሮ ሓደ ካብቲ ዓበይቲ ኣዕኑድ ናይ ተፈጥሮና ስለዝኾነ ከምቲ ኻልእ ንህላዌ ደቂ ሰብ ከም ማይ መግቢ መጽለሊ ዝኣመሰሉ መባእታ ኣገደስቲ ነገራት ዘድልዩና ነጻ-ኣእምሮ ድማ ካብዚ ዝተጥቕሰ ንላዕሊ ኣገዳሲ’ዩ። ስለምንታይ ስጋዊ ዘይኮነስ መንፈሳዊ ሓይሊ ስለዝህብ። ምውናን መንፈሳዊ ሓይሊ እንታይ ዓይነት ተኣምራት ከምዝሰርሕ ሳላ ገድሊ ኤርትራን ህዝባዊ ግምባርን ልዕሊ ኩሉ ድማ ሳላ ተጋደልቲ ህልዋትን ሰማእትን ንሕና ኤርትራውያን ብግብሪ ስለዝረኣናዮ ብዙሕ ምህሮ ኣየድልን’ዩ። ኣብዚ ሓጺር ናይ ዝኽሪ ጽሑፈይ ክሕንጥጥ ስለዘይከኣል ግን እቲ ሓደ ንምዝንታዉ ምስ ኣጸገሞ ‘ዘእይትነገር ታሪኽ’ ዝበሎ፡ ነቲ ብህዝብና ኣብ መሬትና ዝተሳለጠ ናትና ስለዝኾነ ክሳዕ ክንደይ ይሰወጠና ግን ነፍስውከፍ ዜጋ ምስ ሕልናና ክንላዘብ ክንግደድ ኢና። ዕለተ-ሰማእታት ድማ ምስ ሕልናና ንዝትየላ ዕለት እያ።
ናጻ ኤርትራ ብሰማእታት ምስተረከብና ሕድሮምን ሕድረንን ንምፍጻም ንሓርነት ኣብ ንግስግሰሉ እዋን ካልእ ገድሊ ኣጋጢሙና፡፡ ከምቲ ንነጻነት ሰማእታት ህወቶም ዝወፈዩ ነጻነት ንምውሓስ ድማ ዳግማይ ህዝቢ ኤርትራ ብዋርሳይ ህይወት ኸፊሉ፥፡ እዚ ኮይኑ ከብቅዕ ናይ ኤርትራ ብድሆ ብውሽጥን ብደገን ቀጺሉ። ንህዝቢ ኤርትራ ንኽዳኸም ዝተፈላለየ መትሓዚ ዘይብሉ ተጻብኦታት ካብ ዕለተ-ነጻነት 1991 ክሳብ እዛ ዕለት’ዚኣ የጋጥመና ከምዘሎ ናይ ሓፋሽ ዕለታዊ ተመክሮ’ዩ። ንኣብነት እዚ ናይ ሎሚ ቕነ ብሰብኣዊ መሰላት ቀሪቡልና ዘሎ ጻዕዳ ሓሶት ግርምቢጥ ክሲ መቐጸልታ ናይቲ ናይ ዓመታት ብድሆ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ መስዋእቱ ይቕጽል ኣሎ፥፡
ህዝቢ ኤርትራ ክዳኸምን ኣብዚ ናይዚ ዘበን ኣምጻኦ ግዝኣት ንኽንቑረን ሓደ ካብቲ ዕላማ ናይቶም ነጻነትና ዘይተዋሕጠሎም ብዘይ ዕረፍቲ ንዓመታት ክሰርሕሉ ዝሓገዩ ቀንዲ ነገር እንተሎ ክብርታት ናይ ኤርትራ ምቕታል’ዩ። ክብርታት ናይ ዝኾነ ሕብረተሰብ መትኒ ወይ ዓንዲ ሕቖ ስለዝኾነ ንኽብሪ ናይ ሓንቲ ሃገር ወይ ሕብረተሰብ እንተልሚስካ ከምድላይካ ክተማእዝኖ ከምዝከኣል ንዘበናት ዘናበሮም መሳርሒ!!! ብተዛማዲ ድማ ንክብሪ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ከዳኽም ይኽእልዪ ዝተባህለ ኩሉ ዓይነት ምህዞ ተኣሊሙ። ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ከምዚ ቫይረስ በብእዋኑ ተዘርጊሑ ሓደ ካብቲ መሰረታዊ ዕላማ ድማ ነቲ መትኒ ክብርታት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ህዝባዊ ግምባር ምልማስ’ዩ። ነዚ ክዉን ንምግባር ካብቲ ሽሕ ዓይነት እንቲ እታ ወትሩ ዝጥቀሙላ ‘ህዝብታት ሳልሳይ ዓለም’ ዝላደናላ- ንህዝቢ ኤርትራ ሓድነቱን ታሪኹን ዝርኩና ሓደሽቲ ሃይማኖት ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ ምስፍሕፋሕ፥ ብፍላይ ኣብ መንእሰያት። ንሰማእታቱ ዘኽብር ሕድሪ ዘውሕስ መንእሰይ ኣብ ክንዲ ዝፈሪ ሓድሽ ዓይነት ክርስቶስ ፈጢርካ ዝህውትት መንእሰይ መንነትን ዘይትፈልጥ ዘይሓስብ ድንቆሮ መንእስይ ንኽፈሪ ዘይተሰርሐ ነገር የለን። ነዚ ንምትግባር’ውን ነቲ ኣብ መደምደምታ ሓድሽ ኪዳን ‘ካብዚ ዝወሰኸ ወይ ዘጉድለ’ መጠንቀቕታ ተጎስዩ እቲ ዘድልዮም መልእኽትን ጥቕስታትን ከምዝቕይርዎ ነዚ ዝከታተሉ ኤርትርውያን ልቃውንቲ ከምቲ ዝድለ ድእ ኣይኹን’እምበር ሓቢሮምና እዮም። እዚ ከምቲ ልክዕ ናይ ዝተፈላለየ መርትዖታት ዝቐያይርዎ ነቲ ቅዱስ መጽሓፍ ተባሂሉ ዝእመነሉ ከምድላዮም ክቕያይርዎ ኣየጽግሞምን’ዩ። ስለምንታይ ኣብ ሰማያዊ ሃብቲ ዘይኮነስ ምድራዊ መሬት ወኒኖም ናይ በይኖም ምድራዊት ገንት ፈጢሮም ክነብሩ ከይሰልከዩ ስለዝነብሩ።
ልክዕ ከምቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ (መንፈሳዊ) ቃልሲ ህዛብዊ ግምባር ንህዝቢ ኣንቂሓ ወዲባ ተዕጥቕ ዝነበረት እዘን ሓደስቲ ሃይማኖት ድማ ብስም ክርስቶስ ብሓድሽ ዓይነት ምህሮ ከንቅሓ ክውድባን ብዙሕ ዓመት ኣቑጽሩ’ሎ። እቲ ዕጥቂ ህዝባዊ ግምባር ካልሽን ዘይኮነስ በሊሕ አእምሮን ልቦናን ከምዝኾነ ናይ ሓፋሽ ፍልጠት እዩ። እዘን መግለጽን መትሓዝን ዘይብለን ሃይማኖትከ እንታይ’ዩ ዕጥቀን ምስእንሓትት፡ ነቲ ዝበዝሔ ከም ፋሽን ተባህለ ኢልካ ዝስዕብ ዝተረመሰን ግዙእ ኣእምሮ ክዕጠቕ እንክሎ ነቶም ተብለጽትን ስሱዓትን ከደምትን ድማ ንዋይ ንብረት ባዶሽ ሕልናን’ዩ። እዚ ድማ ብርእዮ ኣንጻር ናይዚ ኩሉ ዝተኸፍለ መስዋእትን ብቐንዱ’ውን ኣንጻር ናይ ክርስቶስ መሰረታዊ ምህሮን ተመክሮን እንተተባህለ’ውን ምግናን ኣይመስለንን።
ክርስቶስ ኩልና ብቕዱስ መጽሓፍ ከምዝተዘንተወልና ኻብ ሓጥያት ከንጽሃና’ዩ ተሰቒሉ። ኣብቲ ብህይወት ዝነበረሉ እዋን’ውን ብዛዕባ ፍቕሪ፡ ብጻይነት፥ ሓቂ ፥ፍትሒ፥ ዝኣመሰሉ ክብርታት ንኣህዛብ ከምዘስተምሃረ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ይገልጹ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንዘበናት ነዚ እምነት ተቐቢሉ ኣብቲ ናይቲ ሕብረተሰብ ጽኑሕ ኽብርታቱ ኣርዒሙ ንዘበናት ነቢርሉን ልዕሊ ኹሉ ድማ ሰማእታት ኣፍርይሉ። ከምቲ ክርስቶስ ንሓጥያት ደቂ ሰብ በጃ ዝሓለፈ። ስማእታት ኤርትራ ድማ ካብቲ ዝኸፍኤ ሓጥያት ሓጥያት ናይ መግዛእቲ ነጻ ንኽንወጽእ ህይወቶም ወፍዮም። እቲ ክንፍጠር ዝተዓደልናዮ ነጻ አእምሮን ነጻ ሃግርን ክንውንን በጃና ሓሊፎም ሓሊፈን። ሰማእታት ከም ክርስቶስ ብግብሪ’ዮም ፍጹም ፍቕሪ ኣርእዮምና። ዛንታ ኽርስቶስ ክነግሩ ላሕ ኣይበሉን። ስም ክርስቶስ እናልዓሉ ኣይፋኾሱን ጳውሎስ’ዶ ሉቃስ’ዶ ኣየዘንትዉን፥፡ ብኣንጻሩ ስሙ ከይለዓሉ’ዮም ክርስቶሳት ኮይኖም። እዚ ተወፋይነት’ዚ ኣበየናይ ዓለም’ዩ ተራእዩ? ከምዚ ዓይነት ታሪኽ ካብ ሃለወና ስለምንታይ ነቲ ናይ ሰማእቲ ተወፋይነት ምስ ናይ ክርስቶስ ታሪኽ ከነዛምዶ ዘይከኣልና? መን’ዩ ንኤርትርዊ ብዛዕባ ክርስቶስ ወይ ድማ መድሃኔ ኣለም ክምህሮ? እንታይ ዓይነት ሰባት’ከ ተመሃሮ ናይዚ ሓድሽ እምነት ናይ ሓድሽ ዓይነት ክርስቶስ ክኾና ዝህቅና? ሓንቲ ኣኽራሪት ኤርትራዊት ብኣፍልጦ ነዚ ታሪኽና ምስ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍትን ብፍላይ ዛንታ ክርስቶስ ኣመልኪታ ክርስቶስ እስራኢላዊ ወይ ካልእ ዜጋ ዘይኮነስ ኤርትራዊ’ዩ ክትብል ሰሚዓ’ለኹ።
እቲ ናይ ትማሊ ገና ብህይወቱ ዘሎ ታሪኽ ብምስትውዓል እንተረኣናዮ’ውን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብፈሪሃ እግዚኣብሄር ዝተሃነጹ ውልቀሰባት ዝተጀመረ’ዩ። ኣቦይ ወ/ኣብ ወ/ማርያምን ብጾቶምን ንነጻነት ልዕሊ ፖለቲካዊ ብመንፈሳዊ ዕላማ’ዮም ብንቕሓትን ብልዑል እምነት ኣስተምሂሮም። ናይ ኣቦይ ወልደኣብ ወ/ማርያም ጽሑፋት ምስእንውክስ ትሕዝቶን እንተላይ ቛንቁኡ ኣብ ቕዱሳት መጻሕፍቲ ዝተመርኮሰ ምህሮ እዩ። ኤርትራ ፈጣሪ ዝሃበና ወነንታ ስለዝኾንና ካብ መግዛእቲ ካብ ዓመጽቲ ነጻ ክንወጽእ ተቓሊሶም። እዚ እምነትን ንቕሓትን ስቕ ኢልካ ዝመጽእ ኣይኮነን። ነቲ ቅዱስ ጽሑፍ ብትሕትና ስለዘንበብዎ ብፍላይ ድማ ናይ ክርስቶስ ዕላማ (ኣማኒ ክርስትና ስለዝነበሩ) ብግቡእ ስለዝትረድኡን ብምለኮታዊ ሓይሊ ምስትውዓል ስለዝተዓደሉን ክንዮ’ቲ ‘ካብዚ ዝወሰኸ ዘጉደለ’ ከይተሓጽሩ ብዛዕባ ናይ ሃይማኖት ምስልምናን ክርስትናን ሓድነት ልዕሊ ኩሉ ድማ ኤርትራውነት ጎሊሑ’ዩ ዝረኤ ንቕሓቶምን እምነቶም’ዩ፥፡
ሃይማኖት ንደቂ ሰባት ነጻ ንኸይንሓስብ መእስሪ ዝተፈጥረ ሜላ ከምዝኾነ ብዙሕ ግዜ ተነጊሩና’ዩ ብፍላይ ምስ ክብርታት ናይቲ ሕብረተሰብ ዘይሳነ ሃይማኖት፡ ከምዚ ሕጂ ንኤርትራ ዘጋጥማ ዘሎ። እዞም ናይዚ ሓድሽ ሃይማኖት ሰዓብቱን መራሕቱን ግን ነቲ ናትና ረዚን ናይ ሰማእቲ ታሪኽ ጎሲኻ ናብቲ ንዘበናት ንዝተፈላለየ ሕብረተሰብ ብፍላይ ከኣ ንህዝብታት ‘ስሉስ ዓለም’ ዝበደለ ሃይማኖት ናብቲ ኩሉ ዓይነት ድኽነት ዝሽምም ሃይማኖት ንኽስፋሕፋሕ ጻዕርታት ምክያድ ናይ ብሓቂ ዘስደምም’ዩ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ንክብርታት ህዝቢ ኤርትራ ዘደንፍዕ ንክብሪ ሰማእታትና ክብሪ ዝኹልዕ ሃይማኖት ወይ ከኣ እምነት ነቲ መሰረት ናይ ናጽነት ዝኾነት ህዝባዊ ግምባር ክነሓድስ ናይ ነፍስወከፍ ሓላፍነት ከምዝኾነ ምስትውዓል ከድልየና’ዩ ስለምንታይ ኣብ ሕብረተሰብና ብኽብርታትናን ብምስዋእቲ ዝተሰረተ እምነት ስለዝተረከብና።
ነጻነት ብመስዋእትነት ካብ እተረጋገጸት እቶም ህልዋት ንሰማእቲ ዕለት ዕለት ታሪኾም ክነዘንቱን ብግብሪ ክንዝክርን ግቡእና’ዩ፥፡ ከምቲ ክርስቶስ ንፍትሒ ንሓቂ ክንስዕበን ዘስትምሃረ ሰማእቲ’ውን ንዓና ንኤርትርውያን ንሓርነትን ምዕባሌን ብንቕሓት ብእምነት ንሓቅን ፍትሕን ክንጋደል ተላብዮም ስለዝሓለፉ/ ስለዝሓለፉ ብዘረባ ክንደናገጽ ሓልፍነትና ወንዚፍና ብሓጥያት ናይ ካልእ ክንፈርድን ክንውንጅልን ዘይኮነስ ብቕንዕናን ኣብ ዕለታዊ ናብራና ብግብሪ ክንዝክሮም መንፈሶም መንፈሰን ኣይፈለየና!!!
ዓሙቕ ዝኽሪ ንሰምእታትና!!!
ዓወት ንሓፋሽ!!!
ብስራት ተስፋይ
Sponsored Ads


text:
ከምዚ ዝበለ ቅሉዕ ዓፈናን ውሁድ መስርሕ ኲናት ድንቍርናን እናተኻየደ ትም ኢልካ ምርኣይ ምትሕብባር’ውን ምዃኑ ስለ ዝዘከርኩ’የ እዚኣ ዝጽሕፍ ዘለኹ።
(ሕስድና’ውን ይኸውን።)
ንነፍሲ-ወከፍ ቈርበት ዘአፍፍ ተርእዮታት ክመጽእ ከሎ ከንፈር ጥራይ ረምጢጥካ ምሕላፍ’ውን ብተመሳሳሊ ምትሕብባር ወይ ድማ ታሪኻዊ ሓልፍነት ምጕዳል መሲሉ ይስመዓኒ።
ኣብዚ መስርሕ በበይኑ ደረጃን ዓይነትን ምትሕብባር’ዩ ዝርአ። ኣብ ዝለዓለ ቅርጺ ዘለዉ እናፈለጡ ዘሕሽዉ’ዮም። ካብኡ ውርድ ኢሎም ድማ ከከም ደረጃኡን ዓይነቶምን ተዓሽዮም ዘሕዕሽዉ፣ ብልቢ ዝዕሸዉ፣ ንኽዕሸዉ ባዕላቶም ባይታ ዘጣጥሑ ኣለዉ።
“ዓለማዊ ሽልማት ረሚ”
ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ-ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ፊልምታት ኤርትራን መራኸቢ-ብዙሃንን ሃገርናን ድሙቕ ከበሮ ዝተሃርመላን “ምስ ዓለም ተወዳዲርና ፊልምታትና ክሽለማ በቒዐን” ዘብል ተርእዮ ምርካብ ሽልማት ረሚ’ዩ ነይሩ። እዚ ኣብ ህዩስተን ቴክሳስ ዝመደበሩ ዓመታዊ ፈስቲቫል ፊልም᎓ ብንኣሽቱ ቋንቋታት ንዝፈረያ ፊልም ዘተባብዕ ደኣ ይዅን እምበር᎓ ደረጃኡስ ክንድ’ቲ ኣብ መራኽቢ-ብዙሃን ኤርትራ ዝወዓወዖ ኣይኰነን። ሓንሳብ እታ መስርሕ ምስ ተፈልጠት’ውን ዳርጋ ብዙሓት ኣፍረይቲ ፊልም ኤርትራ ተወዳዲሮም “ዓወት ክጓናጸፉ” በቒዖም’ዮም። (ኣነ ዝጸሓፍኩዋ ሓጻር-ዛንታ “ድሕሪ ውግእ”’ውን ናብ ሓጻር ፊልም ተሰሪሓስ ኣብዚ ውድድር “ተዓዊታ” ነይራ። ዝዀነ ተራ ግን ኣይነበረንን፣ ክህልወኒ’ውን ኣይደልን።) ተገዲሱ ንእሽቶ ንዝፍትሽ ደረጃ’ዚ ውድድር ፈስቲቫል ንምግምጋም ኣየጸግምን’ዩ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ᎓ ኣዳልወቲ᎓ ፊልምታት ኣወዳዲሮም ክሽልሙ ድሌት ከም ዘይብሎምን ከም ዘይኰኑን ኣቐሚጦም ኣለዉ። “We do not believe in awarding just one Gold, Silver & Bronze, as it is impossible to pick just three winners with so many wonderful entries.” ከኣ ይብሉ።
እንተስ ሰኣን ምስትውዓል ወይ’ውን ብፍላጥ ነብስኻ ምዕሻው᎓ ኣብቲ ተደጋጊሙ ዝግበር ሸፈነ መራኸቢ-ብዙሃን ግን ኣብዚ ውድድር ክንደይ ዕዉታት ከም ዘለዋ ዘይምሕባር’ዩ። ወይ’ውን መምዘኒ እዚ ውድድር ከይገለጽካ ምሕላፍ ሓደ ካብቲ ኰነ ኢልካ ዝግበር ሃስያ’ዩ። ተወዳደርቲ ስራሕቶም ክልእኩን ምስክር ወረቐት ከዳልዉን ገንዘብ ስለ ዝኸፍሉ እቲ ዳርጋ እንኮ ቅጥዒ ውድድር’ዩ። ንኣብነት እዘን ናይ 2017 ዕዉታት ረሚ ምስ እንርኢ ልዕሊ 900 ምዃነን ንግንዘብ። እታ ብደረስቲ᎓ ዳይረክተራን ጋዜጠኛታትን ሸፈፍ ኢላ እትስገር ነጥቢ ግን ብዝሒ ዕዉታት ዘይምግላጽ’ዩ። እቲ ተራ ተዓዛቢ ከኣ “ወርቂ”᎓ “ብሩር” ወይ “ነሓስ” ተሸሊማ ክሰምዑ ከለዉ ምስኣ ኣማኢት ከም ዘለዋ ኣይፈልጡን።
ዶክተር በረኸት መንግስትኣብ
ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት 2018 ድምጻዊ በረኸት መንግስትኣብ ምስ መራኸቢ ብዙሃን ኤርትራን ድምጺ ኣመሪካን ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕተት᎓ ናይ ክብሪ ዶክተርነት ከም ዝተቐበለን ንኤርትራን ስነ-ጥበብ ኤርትራን ዓቢ ሓበን ምዃኑን ጋዜጠኛ ማና ኪዳነ ኣበሲራ ነይራ።
በረኸት ኣብቲ ነዊሕ ምልልስ እታ ናይ ዶክተርይት ናይ ክብሪ መዓርግ ካበይ ከም ዝረኸባ ኣይሓበረን። ኣመሪካ ክሕከም ኢሉ ከይዱ ምንባሩን ኣብኡ ድማ ‘ዶክተረይት’ ከም ዝተገዘምን ጥራይ ሸፈፍ ኢሉ ሓሊፉዋ። ወሃቢ’ቲ መዓርግ ክነግር ኣብ ዝእንፈተሉ ድማ ካልእ ሽልማታት ከምእኒ ራእዊ ሃገራዊ ባህሊ (ራሃባ) ብፕረሲደንት ከም ዝተሸመ ጥራይ ሓቢሩ።
ኣነ ዝርከቦም ገለ ግዱሳት ተኸታተልቲ “እዛ ናይ ዶክተረይት መዓርግ ደኣ በየን ትካል ዝተዋህበት’ያ?” ኢልና ምስ ሓተትና ድማ᎓ ከምቲ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኤርትራ ዝተለምደ ወግዒ፣ ወይ’ውን ኣብ መጽሓፍ ሕርሻ እንስሳ ዘለዋ ደርሁ ዝዀነ ትርር ዝበለ ነቕፌታ እንተቐሪቡ ዝግበረኦ ናይ ናቀዋን ንህዱእ ምብህሃል ምዕንቃጽን ብገለ ግዱሳት ነበልባላዊ ግብረ-መልሲ ተዋህቢና። ከምቲ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ዝተለምደ ቃና፣ ብሓንቲ ተመሃሪትን ምርቕቲን እቲ ሚኒስትሪ፤ “ንወግዒ ባህልን ህዝቡ ጥራይ ዘይኮነ ሕልፍ ኢሉ ዝያድኡ ዝሰርሕ ባዓል ፋረን ሽራራን እዩ፡ በረኸት መንግስትኣብ። ወሎዶታት ብዜማ ኣስሚሩ፡ ዘይተበትከ መስመር ዘንጸፈ እዩ ባሃር ድምጻዊና፡ በረኸት መንግስትኣብ። ስለዚ ነዚ ህያው ውርሻና ዝኾነ ሰብ ክብሪ ምሃብ ክብርና እዩ። በዚ ኸኣ ነቶም በረኸት መዓርግ ረኺቡ ኢሎም ዝሰራሰሩ ኮነ ነቶም እታ መዓርግ ካበይ መጺኣ ኢሎም ዝጠራጠሩ፡ ኣይትሰራሰሩ ኣይትጠራጠሩ፡ በረኸት ሃገራዊ ግምጃ ጥራይ በሉ! መኽዘን ታሪኽ!” ተመሊሱልና።
ወሃቢኡ ዘይፍለጥ መዓርግ ድማ እንሆ ጸዲቑስ ድሮ ዶክተር በረኸት ተባሂሉ ክጽዋዕ ጀሚሩ ኣሎ።
“ቲፋኒ ሓድሽ ሽልማት ኦስካር ምስ ወሰደት”
ኣብ ቀረባ እዋን ኤርትራዊት-ኣመሪካዊት ተዋሳኢት ቲፋኒ ሓድሽ ኣብ መዛዘሚ ሽልማት ኦስካር ዙርያ ተኸዲና ምምጻኣ᎓ እቲ ዙርያ ክዳን ብዙሓት ስለ ዘይፈልጡዎ ጥራይ ኣዛረቢ ኣርእስቲ ኰይኑ ቀንዩ። እቶም ምስ ዙርያን ተመሳሳሊ ክዳውንቲን ዝዓበና᎓ ኣብቲ ቅዲ ኣሰፋፍያኡ ፍሉይ ፈጠራዊ ተርእዮ ዘስተወዓልና ኣይመስለንን። እንተዀነ᎓ እቲ ዝተላብዐ ወረ ዳርጋ ቲፋኒ ማዕረ ሽልማት ኦስካር ወሲዳ ዘስምዕ’ዩ ነይሩ። እታ ዕድል ካብ ተረኸበት ግዲ ኢሉ ድማ ዲዝያነር ናይቲ ክዳን ሃብቶም ተኽልኣብ᎓“ንኣወሳስኣኣን ምንቅስቓሳን እናሓሰበ” ከም ዝሰርሓ ምስ ድምጺ ኣመርካ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-ምልልስ ሓቢሩ።
ኣቓልቦ ዝሰሓበን ብቐንዱ ነቲ ህሞት ዝፈጠረትን ሓይሊን ተፈታውነትን ቲፋኒ ደኣ’ምበር ብልጸት ዲዛይን እቲ ክዳን (ብዘይካ’ቲ ንብዙሕ ተዓዛቢ ሓድሽ ምዃኑ) ዝሕብር ኣይኰነን። ሃብቶም ግን ንሰለስተ ሰሙን ዝኸውን ከም ዝሓሰበላን “ኣብ ኦስካር ምስ ብዙሓት ዲዛይነራት ከም እትወዳርን” ኢዩ ዝሕብር።
ቀንዲ ሃስያ ከምዚ ዝመስል ረባሺ ድምታት ነቲ ቀንዲ ብልጫታት’ውን ዝሽፍኖን ኣንኢሱ ዝርእዮን ምዃኑ’ዩ። ንኣብነት ኤርትራዊ-ካናዳዊ ነቢል ራጆ ዝበለጸ ተዋሳኣይ’ዚ ዓመት ተባሂሉ ብCanadian Screen Award ተሸሊሙ። እዚ ሽልማት ካብቲ ቲፋኒ ኣመና ዝዓቢ ደኣ ይዅን እምበር ብሰንኪ’ቲ ድምጽታት ከም ተራ’ዩ ተሓሊፉ። ብተመሳሳሊ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ደራሲ ኣለምሰገድ ተስፋይ ንምሉእ ጸሓፍቲ ኣፍሪቃ ኣብ ዘሳትፍ ብሉጽ ውድድር ማይልስ ደኣ ይተዓወት’ምበር፡ እቲ ብመራኸቢ-ብዙሃን ኤርትራ ዝግበር ሸፈነ ካብቲ ኣብ ፈለማ ዓመት ንተዓዋቲት ሽልማት ረሚ ዝነበረ ጣቕዒት ይንእስ።
ማይ-ጸሎት ዓዲ-ሃሎን መሓሪ ኢድ ፕረሲደንትን
ወዲቓ ሻንፎታ ድሕሪ ምጭራማ፡ ቀንዲ ዘብከያ “ወራር ወያነ ከይተወድአ ክትዛረብ ዘይምኽኣላ” ምንባሩ እትሕብር ግድስቲ ኤርትራዊት ዜጋ ኣምላኽ ከንፈር ዝሃበና ንመልክዕ ጥራይ ዘይምዃኑ ሽዑ’ያ ተገንዚባ። ድሕሪ ሓሙሽተ ግዜ ዘይዕዉት መጥባሕቲ፡ መተካእታ ብርኪ ድሕሪ ምግባራ ኣብ ዓረብያ’ያ ተወሲና። በዛ መለለዪኣ ዝዀነት ታሪኻዊት ዓረብያ ግን ሳዋ፡ ንፕረሲደንት ንምብጻሕ ንኒው-ዮርክን ዝተፈላለየ ዋዕላታት ህግደፍን ከይዳ’ያ። እዛ ዓረብያ ግን ኣብ መጨረሽታ ንፕረሲደንት ክትርኢ ዓዲ-ሃሎ ምስ ከደትን ካብታ ዓረብያ ኣተንሲኡ ደው ምስ ኣበላን፣ “ቀዳማይ ነገር ገጽ መራሒኻ ርኢኻ ከምዚ ጌርካ ሰላም ኢልካ ክትከይድ ፍርቂ መንግስተ-ሰማያት” እንኮላይ’ውን ስለ ዝዀነ፡ ብእኣ ኣቢላ ሓዲጋታ። ኢድ ፕረሲደንት ኢሳይያስን ማይጸሎት ዓዲ-ሃሎን ከኣ ካብታ ዓረብያ ኣገላጊሉዋ። ንፕረሲደንት ኢሳይያስ ብኢዱ ምሓዝ ፍርቂ መንግስተ-ሰማያት ምዃኑ ንጎኒ ሓዲግና፣ (ንእሽቶ ወዱ ብርሃነ’ውን ኣብ 2015 ንሱዳን ክሃድም ኣብ ተሰነይ ከም ዝተታሕዘ ንእግረ-መገዲና ከይረሳዕና)፣ ከምዚ ዝበለ ዘረባ ኣብ ሃገራዊ ቴለቪዥን ምፍናው ግን እንታይ መልእኽቲ’ዩ ዘሕልፍ? ኣብ ዝመጽእ መደባት ዓዲ-ሃሎ ሃገራዊት ማይጸሎት ምዃናን ፕረሲደንት ኢሳይያስ ድማ እንኮላይ ንሕሙማት ካንሰርን መልከፍቲ ኤች.ኣይ.ቪ ቫይረስ ከሕዊ ከም ዝኽእልን ክንሰምዕ ነዊሕ ኣይክኸውንን’ዩ።
እዛ ኣደ ድላያን ዝመሰላን ክትዛረብ መሰላ ደኣ ይዅን እምበር፡ ኣብ ሃገራዊ ቴለቪዥን ምቅላሑን ከምኡ ንኽትብል ብጋዜጠኛ ዝተገብረላ ምዝኽኻርን ምትርዅታዅን ግን…


text:
ንሶም ኣብ መአከቢ ኣዳራሽ ኣፍሪቃ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፣ኣብ ቶክዮ ምስ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ ዝተራኸቡሉ እዋን፣ንኣህጉረ ኣፍሪቃ ክሪኣ‘የ ኢሎም ብመሰረት ዝኣተውዎ ቃል ከምዝመፁን ቃሎም ከምዘየዕበሩን ጠቂሶም።
ጃፓን ንኣፍሪቃ ትልግሶ ደገፍ ኣጠናኺራ ከምትቅፅል‘ውን ገሊፆም ቀ/ሚ ሺንዞ ኣቤ።ኣብ‘ዘን ዝመፃ ሓሙሽተ ዓመታት ሃገሮም ንኣፍሪቃ ክልተ ቢልዮን ዶላር ከምትህብ‘ውን ሓቢሮም።
ኣፍሪቃውያን ኣብ ጃፓን ዝማሃርሉ ፕሮግራም ከምዘሎ ዘዘኻኸሩ እቶም ቀ/ሚ፣ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ፅቡቅ ደረጃ‘ዩ ዝርከብ ኢሎም ሺንዞ ኣቤ።
ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ንጃፓን ካብ ድሕረት ዘናገፋ ፕሮግራም ካይዘን ኣብ ኣፍሪቃ‘ውን ይረብሕ ከምዘሎን፣ኣብ ትግባረ’ቲ ፕሮግራም ኩባንያታት ጃፓን ወሳኒ ተራ ኣለወን ኢሎም ብቱርጁማን ኣብ ዘቅረብዎ መደረ።
”ናብ ኣፍሪቃ ዝኣትዋ ኩባንያታት ጃፓን ንፕሮግራም ካይዘን ከይሰነቃ ከምዘይመፃ ኩላትኩም ክትርዱኡልና ንደሊ ኢና” ኢሎም።
ኣንፈት ጉዕዞ ምዕባለ ጃፓን ንቀልቢ ኣሙሁራት ኣፍሪቃ ይስሕብ ከምዝፀንሐ ዝገለፁ ቀ/ሚ ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ‘ዮም።ደራሲ ከበደ ሚካኤል ንዘዳለውዋን ”ጃፓን ብከመይ ማዕበለት?“ ንትብል መፅሓፉን‘ውን ጠቂሶም።
“ኣብ ሞንጎ ትምህርቲን ህንፀት ኢንዱስትሪን ጃፓን ዘሎ ፅኑዕ ምትእስሳር፣ ንቀልቢ ሙሁራት ኣፍሪቃ ማሪኹ‘ዩ።ካብ ሞንጎና በዚ ስነ-ሓሳብ‘ዚ ዝተማረኸ ሙሁር ዶ/ር ከበደ ሚካኤል‘ዮም” ኢሎም ንሶም።
ቀ/ሚ ኢንሶ ኣቤ፣ጃፓን ነቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተፈጥረ ህውከት ንምድቃስ ክንዲ ዝካኣላ ከምትፅዕርን ንጊዚኡ ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕል 25 ሚልዮን ዶላር ከምዝሃበትን ኣብ መደረኦም ጠቂሶም።
ምስ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ዘካየድዎ ልዝብ ድማ፣ኣዲስ ኣበባን ቶክዮን ብቀጥታዊ በረራ ንምርኻብ ተሰማሚዕና‘ለና ኢሎም።
ኢንሶ ኣቤ ትማሊ ምስ ቤተ-ሰብ ኣትሌት ኣበበ ቢቂላ ተራኺቦም።ኣበበ በቂላ ኣብ ቶክዮ ኣብ ዝተዓወተሉ እዋን ንዝተላዕለ ፎቶግራፍ‘ውን ህያብ ተቀቢሎም።ሽዑ ወዲ ዓሰርተ ዓመት ከምዝነበሩ ዝጠቀሱ ኢንዞ ኣቤ፣ነቲ ኣበበ ዝተዓወተሉ ውድድር ከምዝተኸታተሉን ሎሚ ብኣድናቆት ከምዝዝክርዎን ጠቂሶም።
ንኣበበ በቂላ ምሒር ኣድናቆት ስለዝሓደረኒ፣ናይ ሽዑ ኣዕርኽተይ ኣበበ እናበሉ የላግፁለይ ነይሮም‘ውን ኢሎም መራሒ ጃፓን ኢንሶ ኣቤ።ቀ/ሚ ሺንሶ ኣቤ መገሻ ኢትዮዽያ ፈፂሞም ሎሚ ተበጊሶም‘ለው።


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ዝተራኸቡ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ፣ናብ ሶማልያ ተወሳኺ ሰራዊት ዝልእኹሉ መስርሕ ተዘራሪቦም።እቲ ዝወፀ መግለፂ ከምዝሕብሮ፣ሰራዊት ኬንያ ኣብ ትሕቲ ስሙር ሓይሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ንክንቀሳቀስ ክሓቱ‘ዮም ተባሂሉ‘ሎ።
ድሕሪ ጠለብ በይነ መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ሰራዊታ ምናልባሽ ናብ‘ቲ ኣብ ሶማልያ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ዝተጀመረ ውግእ ክትልእኽ ከምዝኽእል ኢትዮዽያ ገሊፃ‘ላ።መራሕቲ ኢጋድ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣኪቦም ነይሮም።
ሰራዊት ኬንያ፣ቅድሚ ሓደ ወርሒ ዝጀመርዎ ወፍሪ፣ብዝናብን ሎጂስቲካዊ ፀገማትን ዝተደናጎየ‘ውን እንተመሰሰ፣ቀስ እናበለ ምዕባለ የርኢ‘ሎ።
ዲፕሎማትን ወትሃደራዊ ተንተንትን፣ግና ንኣል-ሸባብ ካብ ሶማልያ ፀሪግካ ንምውፃእ ዝተማለአ ዓቅሚ ይጠልብ‘ዩ ይብሉ።ካብ ሞንጎ‘ዞም ዓቅምታት ‘ዚኣቶም፣ተዋጋእቲ ሄሊኮፕተራት፣ነፈርቲ ውግእ ታንክታትን ከምዝኾኑ ይጠቅሱ።
ጥምረት ሓይልታት ፀረ-ኣል-ሸባብ፣ወፃእተኛ ሓገዝ ከምኡውን ዓቅሚ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማልያ -ኣሚሶም፣ንክጠናኸር ውሳነ ባይቶ ፀጥታ ሕ/መ‘ውን ኣድላዪ ምኻኑ ይገልፁ።ኣብ ኢትዮዽያን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣምባሳደር ኬንያ ሞኒካ ጁማ፣ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ብህፁፅ ክሓልፍ ከምዝግባእ ዘእምን ምኽንያት ከቃልሑ‘ዮም ይብላ፥
“ንበዝሒ ሰባት ጥራሕ ኣልዒልካ ምዝርራብ ዝረብሕ ኣይኮነን።ሓደ ወትሃደራዊ ወፍሪ ብሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕሪን ክድገፍ ኣለዎ። ናይ ኣጋር ወፍሪ‘ውን እንተኾነ ብብቁዕ ኣፅዋር ክሕገዝ ኣለዎ” ይብል።
ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ንስትራተጂካዊ መስመር መራኸቢ ኣል-ሸባብ ዝኾነ ወደብ ኪስማዮ ንምብታኽ ዘኽእል ስጉምቲ ንክውሰድ ንክፈቅድ ክሓቱ‘ዮም።ገለ ሓይልታት ሕ/መ ግና፣ማዕረ ምእዋጅ ኲናት ዝራኣይ ስለዝኾነ ንወደብ ምዕፃው ኣይፈቅዱን ይኾኑ ዝብል ጥርጣረ ኣሎ።
ኣምባሳደር ጁማ ግና፣እቲ ወትሃደራዊ ወፍሪ ክዕወት እንተኾይኑ፣ መስመር ርክብ ኣል-ሸባብ ምብታኽ ግድን‘ዩ ይብላ።
ኣተኣናጋዲት ኣኼባ ኢጋድ ኢትዮዽያ፣ንምቅባፅ ኣል-ሸባብ ብድሕሪት ኮይና ትደፍእ ዘላ ሓይሊ ከምዝኾነት‘ዩ ዝእመን።
እንተኾነ ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ናብ ውግእ ፀረ-ኣል-ሸባብ ንምውፋር ዝተበፅሐ ውሳነ ዛጊድ የለን‘ዮም ዝብሉ።ወሃቢ-ቃል ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም ”ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ከምዝሰገሩ ዝዝረብ ዘሎ ሓበሬታ ሓቂ ኣይኮነን።ወትሃደራት ኢትዮዽያ ኣብ ጥቃ ዶብ ኣለው።ገለ እዋናት‘ውን ኣበይ ከምዝርከቡ ንምንፃር ዝካኣል ኣይኮነን።እቲ ቁም-ነገር፣ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ኣይሰገሩን ዘለው” ኢሎም።
ኣፍሪቃውያን ዲፕሎማታት ብወገኖም፣ኢትዮዽያ ምስ ኣሚሶም ንክትወፍር ንዝቀርበላ ፀቅጢ ትቃወም‘ያ ዘላ፣ሓይልታት ኬንያ ግና ምስ ኣሚሶም ንክንቀሳቀሱ ድልየቶም‘ዩ።


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፍ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ንደገፍ ሰላም ሰኑይ ዕለት 9 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ዝዛዘም ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻ ኣብ ደቡን ኮርያ ካብ ዕለት 4 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ጀሚሮም የካይዱ ኣለዉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ሪቻርድ ጋላገር ንሓዋርያዊ መገሻ ኣብ ደቡብ ኮርያ ከምዝርከቡን፡ ኣብዚ ንሽዱሽተ መዓልቲ ኣብ ዘካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ፡ ምስ ናይ ረፓብሊካዊት ኮርያ ርእሰ ብሔር ሞን ጂ ኢን ሎሚ ዕለት 5 ሰነ 2018 ዓ.ም. ከምእተራኸቡን ኣብቲ ደቡን ኮርያ ካብ ሰሜን ኮርያ ዝፈልያ ካብ ወተሃደራዊ መዓስክር ናጻ ዝኾነ ዶብ ምብጻሕ ከምዘካየዱ እውን ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ብፁዕነቶም ሎሚ ዕለት 5 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ምስ ናይ ደቡብ ኮርያ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒ. ካንግ ክዩንግ ውሃን ቀጺሎም እውን ናይ ካቶሊክ እምነት ሰዓብቲ ምስ ዝዀኑ 40 ናይታ ሃገር ኣባላት ሕዝባዊ ባይቶ እውን ከምእተራኸቡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ዕለት 7 ሓምለ ዛዕባ ሰላምን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብ ዝዝትይ ካቶሊካዊ ጉባኤ ኣብ ዝጠለቦ ዓወደ ጉባኤ ተረኺቦም ዘረባ ከስምዑ ምዃኖም ኣመልኪቱ፡ ዕለት 8 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ሰውል ኣብ ዝርከብ ካቴድራል ዘምየኦንግዶንግ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ ምዃኖም ኣፍሊጡ።
ድጋፍ ቅዱስ ኣቦና ንኸይዲ ዕርቂ
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ከምዘመልክቶ፡ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ምስ ናይ ደቡብ ኮርያ ርእሰ ብሔር ዘካየድዎ ርክብ፥ ልባዊ ምቅርራብን ዓቢይ ኣኽብሮት ዝተራእየሉን ብትሕዝቶ እውን ጽዑቕ ምንባሩ ክፍለጥ እንከሎ። ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ዋና ጸሓፊ መልእኽቲ ሰላምታ ቅዱስ ኣቦና ንርእሰ ብሔር ደቡብ ኮርያ ኣመሓላሊፎም፡ ደገፍን ጸሎትን ቅዱስ ኣቦና ንከይዲ ሰላምን ዕርቅን ኣቕሪቦም። ንሰላም ዝድግፍ ዝኾነ ይዅን ዓይነት መደብ ሰብኣዊ ምንቕቓሕ ዘለዎ ኣገዳስነት እውን ሓቢሮም መንእሰይ ወለዶ ኣብ ናይ ሰላም ባህሊ ክሕነጽ ንናይ ሎምን ጽባሕ ሰላም ምውሓስ ማለት እውን ምዃኑ ኣብ ዝተኻየደ ርክብ ከምዘስመሩሉ ኣፍሊጡ።


text:
ምእሳር ናይ ስነጥበባዊ ቆርጫጭ ብመንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ- “ስነጥበባዊ ክብረቱ ኣብ መሬቱ”
ኩሉ ሰብ ክብረቱ ኣብ ሃገሩ ምዃኑ ኩሉ ዝኣምነሉ ሓቒ እዩ። ብፍላይ ግን “ንስነጥበባዊ ኣብ ሃገሩ እዩ ክብረቱ” ዝብል ዘረባ ዋላ እቶም ንስደት ዘምርሑ ስነጥበባውያን ንዝሓለፍዎ ጽቡቕ ግዝያት እንዳዘከሩ ዝብልዎ ዘረባ እዩ።
ስነጥበባዊ ቖርጫጭ ካብቶም ህቡባትን ብስርሖም ዝድነቁን ቀልጢፎም ዝማዕበሉን መንእሰያት ሓድ እዩ። ብኩሉ መለኺዒታት እንከላይ ብኣታዊን ጽቡቕ ባይታ ረኺቡ ንነዊሕ ዓመታት ናብ ሙሉእ ዓለም ኣብ ኤርትራውያን ዝርከብሉ እንዳተጓዓዘ ባህላዊ ምርኢታት የርእይ ኔሩ።
ከም ካልኦት ስነጥበባውያንን ኣብ ወጻኢ ክነብር ምስተረፈ፣ ብርዱእ ምኽንያት ናብራ ስደት፣ እቲ ጉዕዞ ስነጥበቡ ከምቀደሙ ኣይቀጸለን ። ሕጂ ድማ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኾይኑ ካብ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ካልእ ሃገር ጠቕሊሉ ክኸይድ ብዘይ ሕጋዊ ወረቀት ፈቲኑ ተታሒዙ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዓዲ እንግሊዝ ኣትዩ።
ሕጂ እቲ ቀዳምነት ዝውሃቦ ጉዳይ ንቆርጫጭ ዘድልዮ ሓገዝ ብፍላይ ከኣኒ ኣብ ናይ ሕጊ ዝሰርሑ ወይ ኣፍልጦ ዘለዎም ኤርትራውያን ምትሕግጋዝ ክገብርሉ እዩ።
ብካልኣይ ደረጃ ድማ ንስነጥበባውያን ኣብ ሃገር ዝርከቡ እቲ ሓቀኛ ስእሊ ጥቅምን ጉድኣትን ወይ እቲ ወጻኢ ከምዝሓስብዎ ድዩ ኣይኮነን ዝብል ጉዳይ፣ እቶም ዝወጹ ስነጥበባውያን ብቅንዕና ሓሳባቶም ክሕብርዎም የድሊ።
ስነጥበብ ከም ሓደ ኣብ ምህናጽ ሃገርን ምዕቃብ ባህልን ዓቢ ተራ ዘለዎ ዓውዲ፣ ሕብረተሰብን ዝምልከቶም ኣካላት መንግስትን ብተወሳኺ ንስነጥበባውያን ኣብ ጥጡሕ ባይታ ምፍጣር ንምሃዝነቶም ዘዕቢ ግዝየኦም ምሉእ ብምሉእ ኣብ ስነጥበባዊ ስርሓቶም ከሕልፍሉ ዘኽእሎም እኹል ኣታዊ መነባብራኦም ዝመርሕሉ ኩነታት ምፍጣር ኣገዳሲ ተራ ክጻወት ይኽእል እዩ።
እቲ ሓቂ ግና ናይ ስደት ኩነታት ንስነጥበብን መሃዝነትን ዝሕግዝ ኣይኮነን። ዋላኳ ብውሱን ዓቅምታት ገለ ፍርያት ክተፍሪ ተኽእሎታት እንተሃለወ፣ ንሙሉእ ተውህቦታቶም ተጠቂሞም ክሰርሑ ግን ዘኽእል ኣይኮነን።
እዚ ኣባና ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉም ስደተኛታት ዘጋጥም ሓቂ እዩ። ስደተኛታት ናይ ካልኦት ሃገራት’ዉን ኣነ ከምዚ ኔረ ኣብ ሃገረይ እንዳበሉ ዘዘንትዉ ውሑዳት ኣይኮኑን። ኣብነታት ናይዚ ናትና ስነጥበብኛታት ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ጎረባብቲ ሃገረና ዘለዋ ሃገራት ውን ንወጻኢ ዝወጹ ህቡባት ስነጥበባውያን፤ ህዝቢ ቡዙሕ ዝጽበዮም ዝነበረ ገለ ውሑዳት ገዲፍካ ቁሩብ ዝሰጎሙ፣ ኩሉም ኣበይ ከይዶም እንዳተባህለ ይሕተተሎም።
እዚ ግን ንደረፍቲ ጥራይ ዘይኮነ ንተዋሳእቲ፣ ጸሓፍቲ፣ ስፖርተኛታትን ንኩሉም ካልኦት ኣብ ስነጥበብ ዝነጥፉ ኩሉ ዘድሊ ምትብባዕን ሓገዝን ክግበረሎም ይግባእ። ብፍላይ ምሲ ዘሎ ቴክኖሎጂ ናይ ዩቲብ ውጺት ስርሓቶም ጻማ ዝረኽብሉ ዘኽእል ባይታ እንዳ ማዕቢሉ ዘሎ ብግቡእ ክጥቀምሉ ይግባእ።
እቲ ዘሐጉስ ሕጂ’ውን እንተኾነ ኣዝዮም ሓያላት መንእሰያት ኣብ ኩሉ ዓውደ ናይ ስነጥበብ ዘገርም ስርሓት ይቅርቡ ኣለዉ። ስለዚ ነዚኦም ሓያላት ሰብ ሞያ መንእሰያት ኩሉ ዘድሊ ሓገዝ ተተጌርሎምን ንቕሓቶምን ኣፍልጦኦምን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እቲ ትኽክል ስእሊ እንተጌሮም፣ ዕብየቶም ቀጻልነት ዘለዎ ኾይኑ፣ ኣብ ምዕባለ ስነጥበብ ሃገራና ኣገዳሲ ተራ ክጻወቱ ይኽእሉ እዩም።


text:
Date: Sunday, 11 February 2018
‘‘ኣየ ምጽዋዕ‘‘! ‘‘ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዝፈላለየ ኲናት።
ስርሒት ፈንቕል ብጸላኢ እንክዝንቶ ከሎ! 1ይ- 25, 40-41-42 ክፋላት
ወርሒ ለካቲት ዕለት 11, 2018 ዓም ፈረንጂ
ትርጉም ካብ ኣምሓርኛ ናብ ትግርኛ ፡ ድምጻዊ ጊደዎን በራኺ
ጸሓፋይን ተሓታታይን ናይዚ ቀሪቡ ዘሎ ታሪኽ፡ ሓለቃ ሚእቲ ታደሰ ቴሌ ሳልቫኖ ።
.........ኣፍልብኻ ዘንፍሕ ዘኹርዕ ሓቀኛ ኤርትራዊ ታሪኽ እዩ`ሞ ከይሓልፈኩም ሸለል ከይበልኩም ኣንብብዎን ተኸታተልዎን!
‘’ኤርትራ ህያብ ሰማእታትና ኢያ ’’ ትብል ፍልስፍና ዝተሓወሳ ጭርሖ ኤርትራዉያን ሎሚ ኣብዞም ሓደሸቲ ወለዶ ኤርትራውያን ተራ ጭርሖ ኮይና ዘላ ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ ዘሎ። ምክንያት ናይዚ ድማ ብትዕዝብተይ እቶም ሰራሕቲ ቅያ ጀጋኑ ዓበይቲ መራሕትን ተራ ተጋደልትን ነቲ ዝወዓልዎ ዉዕሎን መሪር ሂወት ገድልን፡ ምስጢር ዓወቶምን ፡ ታሪኽ ወሳኒ ግደ ዝነበሮም ዉልቀ-ሰባት ኣብቲ እዋን ቃል) ን ስጋብ ለይቲ ሎሚ እዉን እንተ ኮነ ከዘንትዉ ፍቃደኛታት ስለ ዘይኮኑ ኢዮም። ኣብዚ ግዜ’ዚ ታሪክ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዘዘርከበ ዘዘንትዎ ዳርጋ ኣፈ-ታሪኽ ንጸቢብ ፖለቲካዊ ረብሓ ዘገልግል መሳርሒ ጽውጽዋይ “ድሙ ተዓንቂፋ ኣንጭዋ ሞይታ” ዝዓይነቱ'ዩ ኮይኑ ዘሎ ። እዚ ናተይ ብሕታዊ ርእይቶ ኢዩ ።ተጋግየ እንተ ኮይነ ከኣ ጌጋይ ማርያም ትኽልኣለይ።
ኣነ ግን ‘’ስርሒት ፈንቅል ብጸላኢ እንክዝንቶ ከሎ ’’ ናተይ ኣርእስቲ ኣሰይመ ካብ ቋንቋ ኣምሓርኛ ናብ ቋንቋ ትግርኛ ተርጉመ እቲ ሓደ ወታሃደር ደርጊ ካብ መጀመርያ ስጋብ መጨረሻ ግዜ ኣብ ኩናት “ስርሒት ፈንቅል” ዝወዓለን ዝሓደረን ዝቀነየን ምስክርነቱ ክህብ ዝጸሓፋ ሓቀኛ ዛንታ ኩናት ባጽዕ ኢሉ ዝሰየማ መጽሓፍ ምስ ኣንበብኩ።
እቲ ጅግንነትን ተወፋይነትን መስዋእትነትን ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፡ እቲ ልዑል ምሕደራን ዉህደትን ጽፈትን ብልሕን መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር፡ ኣብቲ ሽዑ እዋን ተብርህ ከም ጥዋፍ ተብርህ መጽሓፍ ኮይና ስለ ዝረከብክዋ።
ነዞም ሓደሽቲ ወለዶታት ኣብ ግዜ ነጻነት ዝተመሃሩ ኣምሓርኛ ዘይፈልጡ ብቋንቁኦም ብምስክርነት ጸላኢ (ወታሃደር ናይ ስርዓት ደርጊ መንግስቲ ኢትዮጵያ) ዝተዘንተወ ዛንታ ኣያታቶምን ኣሓታቶምን ኣቦታቶምን ንክፈልጡ። ንቶም ኣጓብዝ ነበር ኣብ ግዜ ደርጊ ድማ ብዝተፈላለየ መክንያት እዛ መጽሓፍ ረኪቦም ከንብብዋ ዘይከኣሉ ግን ከኣ ቋንቋ ኣምሓርኛ ዝመልኩ ዕድል ናይ ምንባብ ክህብ ኢለ ምስ ሃቀንኩ። ኣእምሮይ ነቲ ሓደ መጽሓፍ ሙሉእ ካብ ሓደ ቋንቋ ናብ ሓደ ቋንቋ ክትርጉሞ ዘሎ ሃልክን ናይ ግዜ ሕቶን ደሚሩን ኣጉዲሉን ብፉጹም ኣይከዉንን ኢዩ ኢሉኒ ኔሩ። እንተ ኮነ ግን ሕልናይ መንፈስ ሰማእታትና ስለ ዝተቋደሰ ምእንቲ ሓፋሽ ህዝቢ ክነቅሕ ከተቃልሖ እትስዉኦ ግዜ ካብ ሰማይ ዝወረደ ‘’ማና’ ግዜ’’ ኢዩ ኢሉ ስለ ዝሞጎቶ።ሕልናይ ስዒሩ ኣአምሮይ ሪዒሙ መስርሕ ምትርጓም ካብ ቋንቋ ኣምሓርኛ ናብ ቋንቋ ትግርኛ ብፍስሃ ተቀቢሉ። ኣሃዱ ኢሉ ጀሚርዎ ኣሎ ።ሰናይ ንባብ። ሓደራ ዝብለኩም ግን ንኩላትኩም ኤርትራውያን የሕዋት ታሪኽ ኣንቢብኩም ጥራይ ስቕ ኣይትበሉ share ግበርዎ ታሪኽና ብናይ ኩላትና ጻዕሪ'ዩ ዝዕቀብን ናብ ውሉድ ወሎዶ ዝሰጋገርን፡፡
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና።
ሃገረ ኤርትራ ተሓፊራን ተከቢራን ትንበር።
ዓወት ንሓፋሽ።
፠፠፠፠፠፠፠
ብሪጋዴር ጀነራል ተሾመ ተሰማ [ታሕተዋይ ስእሊ ኣብ ላዕሊ ተመልከት]፣ እቲ ንሰላማዊ ህዝቢ ባጽዕ ጅሆ ሒዙ ኣብ ሞንጉኦም ተሓቢኡ ስጋብ መጨረሽታ ዝተዋግኣን ጠንቂ ዘየድሊ መስዋእትን ህልቀት ህዝብን ወትሃደራትን ዕንወት ወደባዊት ባጽዕ ዝኾነን ኣብ መወዳእታ ድማ ብኻላሽኑ ነብሰ-ቅትለት ዝፈጸመን ኣረሜናዊ ሰብ እዩ። በወገን ኢትዮጵያውያን ከም ባህላዊ ርድኢቶም ከም ሃጸይ ተዎድሮስ [ናይ ቀደም ስሙ ራስ ካሳ] ጀግና ኢሎም ይሰምይዎ እዮም። ብወገነይ ክምኡ`ውን ብዓለማውን ብሰብኣዊን ትዕዝብቲ ግን፣ ለባማት ኣቦታትና ከምኡ ምስ ረኣዩ ``ኣድግሲ መሬት ብድሕረይ ዳንዴር ኣትብቘላ በለት‘‘ ክብሉ ዝመሰሉዎ፣ ሰብኣዊ ርሕራሔ ዘይብሉ ጨካን ሰብ ኔሩ ኢለ ይገልጾ። በቲ ሓደ ወገን ብወትሃደራዊ ዓይኒ፣ ኣብ ሰላማዊ ህዝቢ ዘይነበሮ ቃልዕ ይኹን በረኻ ጎበታትን ከምኡ‘ውን ጎላጉል ኣንጻር ጸላኢኡ እናተዋግኤን ከም ሓላፊ እናዋግኤን ምስ ዘይሰልጦ ማለት ኣብ ኢድ ተጻይ ናይ ምውዳቕ ወይ ምምራኽ ሓደጋ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን ከምኡ እንተዝገብር ኔሩ፣ ኣነ‘ውን ብዘይቀልዓለም ካበየናይ ወገን ብዘየገድስ ጅግና ምበልኩዎ ኔረ። ከምኡ ግን ኣይነበረን።
ሓያሎይ ክፋላት ናይ`ዚ ትረኻ‘ዚ ካብ ገጽ-መጽሓፍ ዝዓቘርኩዎ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2017 ኣብ‘ቲ ብዙሕ ኽቡር መስዋእትን መውጋእትን ዝተኸፍለሉ ከቢድ ሰብኣውን ስነ-ኣእምሮኣውን ነገራውን ዕንወት ዝተኸሰተሉን ብድምር ናቱ ድማ መበል 26 ዓመታት ክቡር ነጻነትና ዘኽበርናሉ እዋን፣ ንመዘኻኸሪ ክኸውን ንኸተምብብዎ ምእንታን ብድምር ክፋላት መዓልታዊ ሰዲደልኩም ኔረ እየ። ሕጅ`ውን እንተኾነ ኣብ መበል 28 ዓመታት ጽንብል በዓል ታሪኻዊ ሓራ ምውጻእ ምጽዋዕ ብፍሉይ ማለት ብጥርኑፍ ኣብ ሓደ ሰነድ እንደገና ንኽተምብብዎን ከምኡ`ውን ኣብ ቆፎኹም ክትዓቚርዎን ይሰዶ ኣሎኹ።
መተሓሳሳቢ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ገጽ-መጽሓፍ ዘሎ ክፋላት ብዝሑ ዛጊት 39 ይኹን እምበር፣ እቲ ጽሑፋት ኣብ ውሽጢ`ዚ 25 ክፋላት ጨቢጠ ሓቲመዮ እየ። እተን 40ን 41ን 42ን-43 ክፋላት ድማ ከም መቐጸልታ ከም ዘለዋኦ ተለጢፈን ኣለዋ። እዚ ግን ምሉእ እታ መጽሓፍ ዘይኮነ ኣስታት ፍርቂ ትርጉም ናታ እዩ። ሰናይ ንባብ ክቡራት ኣሓትን ኣሕዋትን!!!
ጽባቐ ትሽዓተ ብሄራትና፠፠፠፠፠፠፠፠፠ሕላገት ጽኑዕ ኤርትራዊ ሓድነትና!!!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና፣ ክብሪ ድማ ንጀጋኑ ናይ ሓርነታዊ ኲናት ስንኩላን ብጾትና!!!
ሞሳን ክብርን ነቶም ደኺምና ሕጅስ ከነዕርፍ ከይበሉ ከይተሓለሉ ስጋብ ሎሚን ቀጻልን ብጽንዓት ሃገር ኣብ ምሕላውን ምህናጽን ምምዕባልን ዝቃለሱን ዘቃልሱን ዝሰርሑን ዘሎዉ ጀጋኑ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን!!!
ዓወት ንሓፋሽ!!!
***ሓውኹም ብርሃነ ሃብተማርያም [ጸሓፊ-ናይ‘ዚ ሓጺር መብርሂ]
ተወሳኺ- ኣብ`ዚ ሰነድ`ዚ ፍጹም ኣይኹን እምበር ብዓቕመይ ቁሩብ ናይ ፊደላትን ቃላትን ነጥብታትን ብውሕዱ ድማ ኣሰራርዓ ቦታን *ቃላት* መኣረምታ ጌረ ኣሎኹ።
፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠፠
ኣብ 1990 ዓም ፈረንጂ ግን እቲ ክፍለ ሰራዊት ማእከላይ መሪሕነቱን ሰለስተ ኣጋር ብርጌዳትቱን ሒዙ ካብ ባጽዕ 86 ኪሎ ሜትር ሪሒቃ ኣብ ኣትርከብ ‘ሽዕብ’ (ሰለሞና) ኣብ ትባሃል ዓዲ ሰፈረ። ሻዕብያ ድማ ካብ ‘ኣፍዓበት’ ሓሙሽተ ኣጋር ብርጌድን ፥ ክልተ ሜካናይዝድ ብርጌድን፥ ሓደ ናይ ኮማንዶ ብርጌድን ኣሰሊፉ። ኣብ ወርሒ ጥሪ ዕለት 30 1990 ዓም ፈረንጂ ልክዕ ፍርቂ ለይቲ፡ ኣብ’ቲ ኣብ ሽዕብን ከባቢኣን ዝዓረደ ሰራዊት ደርጊ ብኣጋር-ሰራዊትን ብከበድቲ መሳርያታትን ተሰኒዩ መጥቃዕታዊ ኲናት ከፈተ።
ኣብቲ ግንባር ሽዕብን ሰለሞናን ዝዓረደ ሰራዊት መንግስቲ ኣብዮታዊት ኢትዮጵያ ሓደ ኣካል ናይ 6ይ ነበልባል ክፍለ ሰራዊት ዝኮነ 83ኛ ፥ 33ኛ ፥ 21ኛ ኣጋር ብርጌዳትን፡ 29ኛ ብርጌድ ‘’ዘርኣይ ደረስ’’ ሜካናይዝድ ብርጌድን ብተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኲናት መጥቃዕቲ ተከፊቲሎም ከም ዘሎ በቲ ተረኛ መኮነን ናይታ ምሸት ነቶም ቀዳማይ ሓላፊ ናይ 6ይ ነበልባል ክፍለ ሰራዊት ዝኾኑ ብርጋዲየር ጄነራል ተሾመ ተሰማ ተሓበሮም። ጄኔራል ተሾመ ተሰማ ቀጢን ቁመቶም ነዊሕ የዕንቶም የዕንቲ ፍንጃል ዝመስል ኣብ 1990 ዓም ፈረንጂ ብግምት 45 ዓመት ይገብሩ ኔሮም።
ጄኔራል ተሾመ እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ምስ ተሓበሩ ብቕጽበት ካብቲ ቤተ መንግስቲ ከተማ ምጽዋዕ ዝነብሩሉ ገዛ ‘’ጂፕ” መኪኖኦም ኣልዒሎም ናብቲ ሓሙሽተ ኪሎ ሜትር ካብ ከተማ ምጽዋዕ ሪሒቑ ዝርከብ ኣብ ጸጋማይ ሸነኽ መገዲ ኣስመራ-ምጽዋዕ ዝርከብ ‘ፎርቶ’ ዝባሃል መአዘዚ ቦትኦም ኣምርሑ።
እቶም ጄኔራል ኣብቲ መኣዘዚ ቦታ ምስ በጽሑ ብ’’77’’ ወታደራዊ ሬድዮ ርክብ ተባሂሉ ዝፍለጥ ሬድዮ ምስቲ ሓላፊ ሰራዊት ግንባር ሶሎሙና ሌተናል ኮሎኔል ኣፍወርቂ ተኽለ ተራኸቡ።እታ መዛረቢት(Handset) ባዕሎም ሒዞም ኢዮም ዝዛረቡ ኔሮም።
ኣብታ ዕለት እቲኣ ወታደራዊ መለለዪ ምስጢራዊ ቁልፊ 6ይ ነበልባል ክፍለ ሰራዊት መንግስቲ ኣብዮታዊት ኢትዮጵያ ‘ቀጭኔ’ (ቀጢን) ኢዩ ኔሩ።
“ትሰምዓኒ’ዶ ኣለኻ ቀጢን? ኣነ ነብሪ ኢየ።“ በሉ ጄኔራል ተሾመ ተሰማ። “ቀጢን ኢየ።እወ እሰምዓካ ኣለኹ። ህዝባዊ ግንባር ሰፊሕ መጥቃዕቲ ከፊቱልና ኣሎ። ኣብ ማእከላይ መምርሒ ቦታ ግንባርና ጥይት ከቢድ ብረት ከም በረድ ኢዩ ዝዘንብ ዘሎ። ኲናት ኣጋር ሰራዊት ኣዝዩ ሓያል ኢዩ ዘሎ። ስለዚ ከኣ ብቕልጡፍ ሓጋዚ ተደራቢ ሰራዊት የድልየኒ ኣሎ።” በለ እቲ ቀንዲ ሓላፊ ግንባር ሰሎሙና።
ጄኔራል ተሾመ ተሰማ እዚ ምስ ሰምዑ “ኣጆኻ ኣንበሳ። ኩሉ ዝከኣለካ ጌርካ መክት። ሓገዝ ተደራቢ ሰራዊት ክሰደልካ ኢየ። በርትዕ።“ ኢሎም ኣተባቢብዖም ግብረ መልሲ ናቱ ክሰምዑ ተሃንጠዩ።
እቲ ሓላፊ ግን ካብ ንዕኦም መልሲ ምሃብ ነቶም ሓለፍቲ ናይ 21ኛ፥ 113ኛ፥83ኛ ኣጋር ብርጌዳት ምትብባዕ ኢዩ መሪጹ። እቲ ዝነበረ ህሞት ከምቲ ንቡር ኣገባብ ሬድዮ ርክብ ክፍጸም ዘፍቅድ ኣይነበረን። እቲ ቃላቶም “ኣጆኹም ንሻዕብያ ጽቡቅ ጌርኩም ቅጽዕዎም። እዞም ተገንጸልቲ ሸፋቱ ሕሪ-ሕራይ ጌርኩም ክጽዕዎም። ሓገዝ ተደራቢ ሰራዊት ካብ ባጽዕ እመጸና ኣሎ። እዞም ተደረብቲ ሓገዝ ሰራዊት ምስ መጹና ካብ ምኽልካል ናብ ምጥቃዕ ክንሰጋገር ኢና። ሻዕብያ ሓመድ-ዕደ ክንገብሮ ኢና።” በሎም።
ብኸምዚ መልክዕ እቶም ሓላፊ ሰራዊቶም ኣብቲ ዘለዉዎ ስፍራ ኮይኖም ኣበርቲዕም ክዋግኡ ትእዛዝ ክህቡ ኣብ ወተሃደራዊ ሬድዮ ድምጾም እስማዕ ኔሩ። ጄኔራል ተሾመ ተሰማ ድማ ንነዊሕ ሰዓታት እቲ ልዝብ ኣብ ወታሃደራዊት ሬድዮ ርክብ እናሰምዑ ነቲ ህልዉ ኩነታት ኲናት እከታተልዎ ነበሩ። ሓደ ሓደ ግዜ’ዉን ኣብ ሞንጎ ኣትዮም ኣገዳሲ ዝበልዎ ሓሳብን ትእዛዝን እህቡ ኔሮም።
ሰዓት ሓደ ለይቲ ግን ሻዕብያ ብላዉንቸርን ብኢድ- ቦምባን እቲ ከባቢ ድርምስምስ ኣቢሉ ነቲ ናይ 6ይ ክፍለ ሰራዊት መአዘዚ ስፍራ ከም ዝተቖጻጸሮ ካብቲ ኦፕሬተር ናይ ወታሃደራዊት ሬድዮ ሰምዑ። ኣዝዩ ዘሰንብድ ወረ ኢዩ ኔሩ። ጄኔራል ተሾመ ተሰማ ነታ ወታሃደራዊት ሬድዮ ርክብ ባዕሎም ሒዞም ነቲ ኦፕረቴር ሬድዮ ምስ ኣዛረብዎ፣ እቲ ቀንዲ መአዘዚ ስፍራ ናይቲ ክፍለ ሰራዊት ሻዕብያ ከም ዝተቆጻጸረቶ ኣጊሂዱ ሓበሮ።
ኣብቲ ቦታ ዝነበረ ኩሉ ሰንበደን ሓዘነን። እቲ ኩነታት ኣይቀደወን። ነገራት ብኣዝዩ ዘገርም ቅልጣፈ እንዳተቐያየሩ ኢዮም። ድሕሪ ሒደት ደቓይቅ እቲ ሓበሬታ ክህቦም ዝጸንሐ ኦፕሬተር ወታሃደራዊት ሬድዮ ንብርጋዴር ጄኔራል ተሾመ ተሰማ ብጥይት ጸላኢ(ሻዕብያ) ከም ዝተሃርመ ኩሉፍ ኩሉፍ እንዳበለ ነገሮም። ጄኔራል ተሾመ ተሰማ ወላ እኳ ኩሉ ዝከኣሎም እንተገበሩ ንሱ ግን ዝያዳ ሓበሬታ ክህቦም ኣይከኣለን።
“ድሕሪ ደጊም ርክብና ተበቲኹ ኢዩ። ኣነ ተወጊኤ ስለ ዘለኹ ክንቀሳቀስ ኣይክእልን ኢየ።’’ ምስ በለ ብድኹም ድምጺ እቲ መስመር ቡኡ ንቡኡ ተቛረጸ።.........................
..........ኣብ`ዚ ታሕቲ ዘሎ ሰንሰለታዊ ሕጥበ-ጽሑፍ ጠዊቕኩም ኣምብብዎ ኢኻትኩም።


text:
ምፍላይ ሰሜንን ደቡብን ሱዳን፣ ንክልቲአን ሃገራት ጥንቃቐን ዕቱብነትን ኣብ ዝሓትት ወሳኒ መድረኽ ኣእትይወን ብምህላዉ፣ ምርግጋእ ክልቲአን ሱዳናትን ኣብ መንጐአን ዝህሉ ዝምድናን፣ ንቅሳነት ህዝብታተን ጥራይ ዘይኮነ ንርግኣት መላእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ’ውን ወሳኒ ብምዃኑ፣ ከቢድ ሓላፍነት ዘሰክም ከምዝኾነ፣ ሰሙናዊ ዝዳሎ ሓተታ ገሊጹ።
እቲ “ሱዳናት – ኣብ ተሃዋሲ መድረኽ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ፣ መሰል ርእሰ-ውሳነ መባድልቲ ዘይብሉ ናይ ኩሎም ህዝብታት መሰረታዊ መሰል ብምዃኑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ፈለማ ኣትሒዙ ኣብ ጐድኒ መሰል ርእሰ-ውሳነ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ደው ከምዝበለ ብምምልካት፣ ንቃልሲ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝመርሐ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ሱዳን ዝተቓለሰሉ ዕላማ ምርግጋጽ መሰልን ማዕርነትን ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ኣብ ክሊ ሓድነት ሱዳን ምንባሩ፤ ብውድዓዊ ኣጠማምታ’ውን ህዝብታት ደቡብን ሰሜንን ሱዳን ክፈላለዩ ንረብሓኦም ከምዘይኮነ፤ ስለዚ ድማ እቲ ዝበለጸ ምርጫ ህዝቢ ደቡብ ከም ቀዳማይ ደረጃ ዜጋ መሰሉን ማዕርነቱን ተኸቢሩ ኣብ ሓዳስ ሱዳን ምስ ዝነብር ጥራይ ምዃኑ፣ የግዳስ – እቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ሱዳን ንነዊሕ ዝተቓለሰሉ ዕላማ፣ ብባዕላውን ግዳማውን ረቛሒታት መስመሩ ስሒቱ፣ ነዚ ሕጂ ንርእዮ ዘለና ናጤባ ወሊዱ ምህላዉ ኣብሪሁ።
ክልተአን ሱዳናት ይፈላለያ’ምበር፣ ንዝምድናአን ብኣሉታ ክጸልዉ ዝኽእሉ – ፍታሕ ዘይረኸቡ ጉዳያት ብምህላዎም፣ እዚ ሓድሽ ምዕባለታት’ዚ ከሎ ገና ዓበይቲ ስክፍታታት ምፍጣሩ ከምዘይተረፈ ዝጠቐሰ እቲ ሓተታ፣ ምርግጋጽ ሓድነት ኩሎም ቀቢላታት፣ ምዕሩይ ምቕርሐ ጸጋታትን ጥዑይ ምሕደራን ኣብ ቅድሚ ሓድሽ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ተገቲሮም ካብ ዘለዉ ብድሆታት ምዃኖም፤ ዝትከል ስርዓት ድማ ሓርነቱ ዘረጋገጸ ምስ ዘይከውን፣ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ንመሰል ርእሰ ውሳነኡ ዝኸፈሎ መስዋእቲ ትርጕም ከምዘይርከቦን ዓቢ ጠንቂ ዘይምርግጋእ ናይዚ ከባቢ ክኸውን ከምዝኽእልን ኣመልኪቱ።
ድሕሪ ምፍልላይ ሱዳናት ተንጠልጢሎም ዘለው ሕቶታት ብዙሓትን ርዱእ ሻቕሎት ዝፈጥሩን ምዃኖም ዘነጸረ እቲ ሰሙናዊ ሓተታ፣ ኣብ ከምዚ ዓይነት ተሃዋሲ መድረኽ፣ ፖለቲካውያን ሓይልታት ክልቲአን ሱዳናት፣ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ክውንነት ብምቕባል፣ ናብ ዝሓሸ መኣዝን ዘምርሓሉ ዕቱብን ጥንቁቕን ኣተሓሕዛ ክኽተሉ፤ ማሕበረሰብ ዓለም ብሓፈሻ፣ ብርግኣትን ምዕባለን ዞባና ዝግደሱ ወገናት ድማ ብፍላይ ብሃናጺ ጽምዶ ክተሓባበሩ ኣዝዩ ኣገዳሲ ከምዝኾነ ኣስሚሩሉ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
Date: Thursday, 28 December 2017
መሕተሚ
ኤርትራ ብምትሕብባር መድኬር ዝተባህለ ጀርመናዊ ማሕበርን መንግስቲ ኤርትራን ዝተሃንጸ ሕክምና እዝኒ፡ኣፍንጫን ጎረሮን ተመሪቑ።
ብምትሕብባር መድኬር ዝተባህለ ጀርመናዊ ናይ ምትሕግጋዝ ማሕበርን መንግስቲ ኤርትራን ብ1.5 ሚልየን ዩሮ ዘተሃንጸ ማእከል ሕክምና እዝኒ፡ኣፍንጫን ጎረሮን ተወዲኡ ዘድሊ መሳርሒታት ተተኺሉሉ ኣገልግሎት ክህብ ከምዝጀመረ ሓላፊ ናይ'ቲ ሕክምና ዶክተር ስሞኦን ሃይለ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ።
"ምስፋሕ ናይቲ ህንጻን ምትካል ናይ ምዕቡላትን ዘመናዊ መሳለጥያታትን ኣብ ርእስ'ቲ ኣብ ስራሕ ዝህቦ ኣሳልጦ፡ምስ ጀርመናውያን ሓካይም ኣብ ዝግበር ምልውወጥ ተመኩሮ ዓቢ ተራ ኣለዎ" ይብል ዶ/ር ስሞኦን።
ሲስተር ገነት ብጊደኣ ምትካል ኤኣርቪ መመርመሪ መሳርሒ ነቲ ኣብ ቆልዑ ዘጋጥም ጸገም ናይ ምስማዕን ምዝራብን ክእለት ክፈትሕ ከምዝኾነ ኣረዲኣ።
ሆስፒታል እዝኒ፡ኣፍንጫን ጎረሮን መደቅሲ ክፍልታት፡ንቅድሚ መጥባሕትን ድሕሪ መጥባሕትን ዘገልግሉ ክፍልታት፡ ሲቲ ስካንን ካልእ መሳለጥያታትን ተተኺሉሉ ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይርከብ።


text:
ኣባላት ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕርን ማእከል ኣገልግሎት ንቑታን፡ ኣብ ስነህይወታዊ ብዙሕነት ኣሉታዊ ጽልዋ ዘለዎ ብከላ ኣከባቢ ንምክልኻል፡ ውሽጢ ባሕሪ ናይ ምጽራይ ተበግሶታት ክወስዱ ጀሚሮም።
ኣባል ማእከል ኣገልግሎት ንቑታ ኣቶ ጴጥሮስ ርእሶም፡ ነቲ ብውሱን ደረጃ ኣብ ከባቢ ቀጽሪ’ቲ ማእከል ተጀሚሩ ዘሎ ወፈራ፡ ኣብ መጻኢ ብዝሰፍሐ ንምክያዱ መደብ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣባል ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ኣቶ ተስፋኣለም ኣረፈ ብወገኑ፡ በካሊ ባእታ – ንምክልኻሉ ጌና ኣብ ደገ እንከሎ ስለዝቐልል፡ ዜጋታት ብሓፈሻ መንእሰያት ከኣ ብፍላይ ኣብ ወሰናስን ባሕሪ ኣትኲሮ ክገብሩ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባቢን ሓላፊ ጨንፈር ኣከባቢ ኣቶ ሰመረ የውሃንስ እውን፡ ንተበግሶ ናይ’ቶም ሰራሕተኛታት ብምምጓስ፡ ነፍስ-ወከፍ ዜጋ ክስዕቦ ዘለዎ ቅዱስ ተበግሶ ከምዝኾነ ሓቢሩ።
ብከላ ኣከባቢ ኣብ መላእ ዓለም ኣሰካፊ ተርእዮ እናኾነ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፡ ንጽህና ገማግም ባሕርና ካብቲ ሓሓሊፉ ዝርአ ዘሎ በካሊ ባእታታት ንምክልኻል፡ ሰፋሕቲ ጐስጓሳትን ኣስተምህሮታትን ከምዘድሊ ድማ ኣዘኻኺሩ።


text:
ደገፍቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከተማ መቐለ ደም ንህዝብና ዓወት ንጋንታና ብዝብል መራሒ ቃል ተሰንዮም ወፍሪ ደም ምልጋስ ኣካይዶም፡፡
እዞም ደገፍቲ ጋንታ ከተማ መቐለ ኣብ ዘተፈላለዩ ንጥፈታት እናተዋስኡ እዮም ዝርከቡ፡፡ ምስ ኣቦ መንበር ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከተማ መቐለ መምህር ኣታክልቲ ሃይለስላሰ ዕላማ እቲ ወፍሪ ምልጋስ ደም እንትገልፁ “ዕላማ ደገፍቲ ጋንትኦም ዓወት ክትጓናፀፍ እዩ፡፡ ደገፍትና ፍልፍል እቶት ፋይናንስ ክኮኑ ንጋንታና ብሞራል ንዓወት ከብቅዕዋ፡፡ ሕብረተሰብና ኣብ ስፐርት ዘለዎ ኣረዳድኣ ክዓቢ ደገፍትና ንሕብረተሰብ ዝጠቅም ስራሕ ምስራሕ ቅድም ኢሎም እዮም ጀሚሮሙዎ፡፡ ኣብ ምልባስ ሓምለዋይ ከባቢ ተክሊ ብምትካል፤ ኣብ በዓል ልደት ንፅጉማት ወገናትና ብዘለና ዓቅሚ ክድገፉ ገይርና ኢና፡፡ ኣብ ከባቢና ዘሎ ናይ ሕፅረት ናይ ደም ንምቅላል ብርክት ዝበለ ደጋፋይና ኣብዚ ቁዱስ ስራሕ ንኽኸትት ኣብ ኣርባዕተ ቦታትት መለገሲ ደም ኣዳሊናሉ ኣለና፡፡ ኣብ ኣደባባይ ሮማናት፣ኣብ እስተድዮም ትግራይ፣ኣብ ከተማ ኵሓን ከም መሓለውታ ወይ መጠባበቂ ድማ ኣብ ሰርከስ ትግራይ ከባቢ ኣዳሊና ኣለና፡፡”
ምሉ እ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል፡፡


text:
ኡጋንዳ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ዝተነጽገ ኣስታት 500 ኤርትራዊያንን ሱዳናዊያን ስደተኛታት ካብ እስራኤል ከምትቕበል ሎሚ ዓርቢ ኣፍሊጣ።
እስራኤ ል ኣብ ሃገራ ዝርከቡ ኣስታት 35,000 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ካብ ሃገራ ናብ ሳልሳይ ሃገር ከምትጥርዝ ካብ ተፍልጥ ጀሚራ ፥ ብወግዒ ስደተኛታት ከትቕበል ዘፍለጠት ኡጋንዳ ኮይና እዚ ድማ ናይ መጀመርይ ጊዜ እዩ።
ሓላፊ ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ኡጋንዳ ሙሳ ኢስዊሩ እቶም ስደተኛታት ናብ ሳልሳይ ሃገር ቅድሚ ምጥያሶም ዘድልይ ምርመ ራ ከምዝኻየድ ዝሓበሩ ክኾኑ ኸለው መስርሕ ምጥያስ እቶም ስደተኛታት ምስ ካልኦት ትካላት ስደተኛታት ብምትሕብባር ከምዝኻየድ’ውን ኣፍሊጦም።
መንግስቲ ኡጋንዳ ኣቐዲሙ ዝወጸ ሓበሬታት ንምጥያስ ስደተኛታት ካብ እስራኤል ክነጽግ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እስራ ኤል ኣብ ሃገራ ንዝርኸቡ 35,000 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገራ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝአተው ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ምዃኖምን ንምስሊ ልምዲን ባህልን ኣይሁድ ኣብ ሓደጋ ዘእትው እዮም ስለዚ ካብ ሃገራ ናብ ሳልሳይ ኣፍሪቃዊ ሃገር ክጥረዙ ምዃኖም ክትገልጽ ዝጸንሓት ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ መዓልታት ድማ ቀዳማይ ሚንስትር ቤንጃሚን ነታንያሁ ክልተ ተገራጫዊ መግለጺታት ብምሃብ ንኩነታት እቶም ስደተኛታት ዝያዳ ኣተሓላሊልኽዎ ይርኸብ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ገለ እስራኤላዊያንን ስደተኛታትን ንውሳነ መንግስቲ እስራኤል ብምቕ ዋም ብተደጋጋሚ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከኻይዱ ጸኒሖም ‘ዮም።


text:
ኢትዮጵያዊ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሓድሽ ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ኮይኖም ሎሚ ሰሉስ ተመሪጾም።
ንሶም ናብ'ዚ ክብሪ'ዚ ዝበቕዑ ፈላማይ ኣፍሪቃዊ'ዮም። ሎሚ ኣብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዝተካየደ ሰለስተ ዙራት መሰርሕ ምርጫ'ዮም ተዓዊቶም።
ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣቶ ኃይለማርያም ደሳላኝ 'ዓወት ዶ/ር ቴድሮስ ‘ኢትዮጵያ ኣብ ዓለም-ለኸ መድረኽ ተቐባልነት ከምዝረኸበት ሓባሪ’ዩ’ ኢሎም።
ኣብ ቀዳማይ ዙር 95 መወዳድርቶም እንግሊዛዊ ዶ/ር ዴቪድ ናባሮ 52 ፓኪስታናዊት ሕጽይቲ ዶ/ር ሳንያ ኒሽታር 38 ድምጺ ረኺበን ሳልሳይን ትሑት ድምጺን ስለዝረኸባ ካብ'ቲ ውድድር ወጺኤን።
ኣብ ካልኣይ ዙር መስርሕ ድምጺ ዶ/ር ቴድሮስ 121 ድምጺ፣ ዶ/ር ናባሮ 62 ረኺቦም ነይሮም። ኣብ ሳልሳይ ዙር ግና ልዕሊ 130 ድምጺ ዝረኸቡ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ብዓብላላይ ደገፍን ድምጺን ኣባላት'ቲ ቤት ምኽሪ ሓድሽ ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ምኻኖም ተረጋጊጹ ኣሎ።
ምርጫ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ብዘይምስሕሓብ ኣይኮነን ናብ'ዚ ብርኪ'ዚ በጹሑ። ካብ ርሑቕ ከይኮነስ ካብ ባዕልቶም ካብ ኢትዮጵያዊያን ደገፍን ተቃውሞን ኣስዒቡ'ዩ።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፣ ሚኒስትር ጥዕናን ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢን ኢትዮጵያ ኮይኖም ከምዝሰርሑ ዝዝከር እዩ።


text:
ሰለልቲ ኢራን ንኣብ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ስዑድ ዓረብ ክቅንፅሉ ይንቀሳቀሱ ነይሮም ክትብል ኣሜሪካ ከሲሳ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ ኣሜሪካ ኤሪክ ሆልደር፣ትማሊ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ፣ክልተ ኢራናውያን ብገለ ባእታታት መንግስቲ ቴህራን ተዓሲቦም ነቲ ቅትለት ንክፍፅሙ እናሰርሑ ተረኺቦም ኢሎም።
“እቲ ክሲ፣እቲ ውዲት ኣብ ኢራን ተወጢኑ፣ብኢራን ተደጊፉን ተኣዚዙን‘ዩ ዝብል።እዚ ድማ ንሕጊ ኣሜሪካን ዓለምን ዝጣሓሰ‘ዩ።ካብኡ ሓሉፉ ነቲ ዲፕሎማታት ክድፈሩ የብሎምን ዝብል ስምምዕነት ዝረገፀ‘ዩ” ኢሎም ኤሪክ ሆልደር።
እቲ ዝቀረበ ክሲ፣ክልቲኦም ኢራናውያን ንኣብ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ስዑድ ዓረብ ዓደል ኣል-ጀብር ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ቤት ብልዒ ብቦምብ ንምቅንፃል ወጢኖም ነይሮም ይብል።ብዘይካ‘ዚ ኤምባሲታት ስዑድ ዓረብን እስራኤልን‘ውን ኣብ ዝርዝር መጥቃዕቲ ከምዝነበረ ይጠቅስ።
ሓደ ካብ‘ቶም ዝተጠርጠሩ ኢራናውያን፣ዜግነት ኣሜሪካ‘ውን ዘለዎ መንሱር ኣርባብስያር፣ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ኒውዮርክ ጆን ኤፍ ኬኔድይ ተታሒዙ‘ሎ።ጎላም ሸኩር ዝተባሃለ ካልኣይ ጥርጡር፣ኣብ ኢራን ኣባል ሰራዊት‘ታ ሃገር‘ዩ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ ኤሪክ ሆልደር፣መንሱር ኣርባብስያር፣ከምዝተናዘዘን፣ተሳትፎ መንግስቲ ኢራን ኣብ‘ቲ ውዲት ብንፁር ከምዘቀመጠን ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣መንሱር ኣርባብስያር፣ጉጅለ ሓሽሽ ንኣምባሳደር ዓደል ኣል-ጀበይር ኣብ ቤት ብልዒ ዋሽንግተን ዲሲ ብቦምብ ንክቀትልዎ 1.5 ሚልዮን ዶላር ክንከፍል ኢና ከምዝበሉን፣ዕርቡን ሚእቲ ሽሕ ዶላር ከምዘትሐዙን ገሊፁ‘ዩ ይብል ካብ ቤት ፍርዲ ዝተረኽበ ሰነድ።
ኣሜሪካ ንኢራን ተሓታቲት ንምግባር ትወስዶም ስጉምቲታት ገና ብንፁር ኣይተፈልጠን ዘሎ።ምንስቲር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንተን ኣብ ዝሃበኦ ሪኢቶ፣ንኢራን ዝያዳ ንምንፃል ዲፕሎማስያዊ ፃዕሪታት ይቅፅል‘ሎ ኢለን።
ናይ ኢራን ፕረዚደንታዊ ኣማኻሪ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ግና፣ኣብ‘ቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ውዲት ኢራን ኢድ የብላን።ዕላማ‘ቲ ክሲ ካብ‘ቲ ኣሜሪካ ኣጋጢሙዋ ካብ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው ትኹረት ንከይረክብ ዝተማሃዘ‘ዩ ኢሎም‘ለው።
ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ግና፣ኣብ ልዕሊ ኢራን ፅኑዕ ፀቅጢ ንክፍጠር ዝፅውዕ ድምፂ‘ዩ ተቃሊሑ።ካብ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ዝኾኑ ዲክ ደርበን፣ ውዲት ቅንፀላ ኣብ መርየት ዩ-ስ ምብፅሑ፣ንኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሕሪቅዎም ኣሎ ኢሎም።
ኣብ ዋሽንግተን ኤምባሲ ስዑድ ዓረብ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣እቲ ተግባር ኣብ ልዕሊ ዓለም-ለኸ ንቡራት ዝተፈፀመ ግልፂ ጥቅዓት‘ዩ ምስበለ ገበናዊ ተግባር ንከይፍፀም ንዝተኸላኸሉ ኣሜሪካውያን ሰበ-ስልጣን ድማ ናእድኡ ገሊፁ።


text:
ሕማም ጡብ ካንሰር ድሕሪ ዝተገበረሉ ሕክምና ኣብ ውሽጢ 15 ዓመታት ደጊሙ ክኽሰት ይኽእል።
መቐለ ጥቅምቲ 30/2010(ድወት) ብሕማም ካንሰር ዝተጠቕዓ ደቂ ኣንስትዮ ሕክምና ምስተገበረለን ተመሊሱ ክኽሰተሉ ዝኽእል ዕድል 40 ሚኢታዊ ከም ዝኾነ ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ ኣሎ።
እዚ መፅናዕቲ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣብ 63 ሽሕ ግዳያት ሕማም ካንሰር ጡብ ደቂ ኣንስትዮ ክመራመር ዝፀንሐ እንትኸውን ሕክምና ምስተገበረለን ደጊሙ ድሕሪ 15 ዓመታት ናይ ምድጋስ ዕድሉ ሰፊሕ ከም ዝኾነ ኣረጋጊፅና ኢሎም ኣለው።
እዚ ቀንዲ ዘጋጥመሉ ድማ ኣብተን ብሕማም ካንሰር ጡብ ተጠቒዐን ሕክምናዊ ክንክንን ማዕዳን ቀልጢፈን ዘየተግበራ ደቂ ኣንስትዮ ዝበኣሰ ከም ዝኾነ ገሊፆም እዮም። እቲ ሕማም ምስ ኣጋጠመ ቀልጠፈን ናብ ሰብ ሞያ ሕክምና ዝኸዳ ደቂ ኣንስትዮ እቲ ናይ ምድጋስ ዕድል ብጣዕሚ ዝነከየ ከም ዝኾነ እውን እቶም ሳይንትስታት ገሊፆም ኣለው።
ዶክተር ሆንጎቾ ፓን ኣብ ዩኒቨርስቲ ኦክስፎርድ ነቲ መፅናዕቲ ዘካየደ ጉጅለ ዝመርሑ ዶክተር እንትኾኑ ሕማም ካንሰር ጡብ ደጊሙ ንኸይደግስ ጉቡእ ሕክምናዊ ጥንቃቐ ንኽገብራ ንግዳያት እቲ ሕማም ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ይምዕዱ።
ፍልፍል ሓበሬታ www.bbc.com


text:
ምዉት ኣይክሰስ ሰማይ ኣይሕረስ
- Details
- Created: Thursday, 14 September 2017 01:03
- Last Updated: Thursday, 14 September 2017 01:03
ሰውራ ኤርትራ ብሉጻት ዜጋታቱ ብሂወት ገቢሩ፣ ንባዕዳዊ ገዛኢ ስርዓት ደርግ ኢትዮጵ ኣብ ምጅማር መወዳእታ ሰሙን ወርሓ ግንቦት 1991 ካብ መላእ መሬቱ ኣውጺእዎ እዩ፡፡ ኣብ እቲ እዋን ንኣሰዓዕራ ስርዓት ደርግን፡ ንተሳታፍነት ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኩሉ መኣዝን ኣበርክቶ ቃልስን ግርም ጌሩ ብዝትንትን ናይ ዓወት ብስራታት፡ ተዘይምሉ፡ ተገጢሙሉ፡ ተነቢብሉ፡ ተደቢልሉን ተዓሊልሉን እዩ፡፡ ከምቲ ጽንጽዋይ ናይ ወፋሮ ዕንጨይቲ ብዝመሳሰል ክኣትዋ ቀራናት ክወፍራ ጋዕማማት ዝብሃል፡
ደርጎኛታት ስርዓት ደርጊ ድማ መዓት ገዳይ-ገዳይን ጨርባሕ-ባሕ ሓጺነ-መጺንን እናኣበሉ ከውሒ ዘዳሩን እሕመየ-እሕማዛን ከምዘየስምዑ፡ ኣብ መወዳእትኡ ዝድገፍሉ በትሪ እኳ ከይሓዙ ገሊኦም መሓዉሮም እንዳጎሰሱ ገሊኦም ከኣ ብጉንብሕ-ጉንብሕ ዓድና ገዲፎምልና፡፡ እዚ ክኣ ሳላ ሙሉእ ተሳታፍነት ህዝብን ሳላ እቶም ንልዕሊ ርብዒ ዘበን ርሕቕ እባ በለለይ ጠበቕ እንዳበሉ ኣብ ፈቐዶ ፍርንቂዓትን ጎዳጉዲ ኣራዊትን ከይተረፈ እንዳተመሳሰሉ መስተንክራዊ ጂግንነት በጃ ንናጽነት ዝዓዩ ዝነበሩ ተጋደልቲ ደቁን እዩ፡፡ ገባሮ ሃገርና ድማ፣ ነታ ራህዋ፡ ሰላም፡ ርግኣት፡ ከተምጽኣሎም ከም እትኽእል ተጠራጢሮማ ዘይፈልጡ ሰውርኦም፣ ማይን ማጨባን፡ ቆሎን ግዓትን፡ መገድን ጽላልን፡ ባዓትን መዕቀልን እንተዘይኮንዋ ኣይኮነን ፊት-ንፊቱ ገጢምካ ንዓርሞሽሻዊ ሰራዊት ደርጊ ክሰዓር፡ ናብ ወተሃደራዊ መዓስከሩ ቁሊሕ ምባልውን ዛጊት ኣይምተኻእለን፡፡


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ስደት ኤርትራውያን፣ ሓደ ካብ ዝዓበየ ዛዕባ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ኮይኑ
Radio Erena: 20 August, 2014
ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ብፍላይ ድማ ጉዳይ ኤርትራውያን ኣዘራራቢ ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሓደ ካብ ዓበይቲ መደባርት ተሌቪዥን ፈረንሳ፣ ቻነል 5፣ ብሰኑይ 18 ነሓሰ ሰ ዳን ለኽ- ማለት ‘ኣብ ኣየር’ ኣብ ዘርእስቱ ሓደ ካብ ህቡባት መደባቱ፣ ናይ ሓደ ሰዓት ሸፈነ ሂብዎ ኣምስዩ።
ኣብቲ ፖለቲከኛታት፣ ጋዜጠኛታትን ምሁራትን ዝሳተፍዎ መደብ፣ ኤርትራውያን ስለምንታይ ኣብዚ እዋን’ዚ ብብዝሒ ናብ ፈረንሳን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ይውሕዙ ኣለዉ፣ ኣብ ዝብል ነጥቢ፣ ኩነታት ኤርትራ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተፈልየ’ዩ ክብሉ’ውን ደምዲሞም።
ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን፣ ኣብ ከባቢ ሓሬና ዘተባብዕ ውጽኢት ረኺቡ
Radio Erena: 20 August, 2014
ኣብ ቢሻ ዕደና ወርቂ ዘካይድ ዘሎ ኩባንያ ኔቭሰን፣ ኣብ ከባቢ ሓሬና ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ኩዕታን ዳህሳስን ዘተባብዕ ውጺኢት ረኺቡ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ሓሬና ካብ ቢሻ 10 ኪሎሜተር ንደቡብ ርሒቑ ዝርከብ ኮይኑ፣ ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን ድማ፣ ናይ ቢሻ ፕሮጀክቱ ብምስፋሕ’ያ ኣቢ ከባቢ ኩዕታ ጀሚሩ ዘሎ።
ኣብቲ ከባቢ፣ ብዝያዳ ነሓሰ ከምዘሎ ዝኣንፈተ ጸብጻብ ኔቭሰን፣ ዚንጎን ቀርቂን’ውን ብኻልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ክህሉ ከምዝኽእል ኣመልኪቱ።
መላእ ኤርትራ፣ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ብዘይኤሌክትሪክ
Radio Erena: 19 August, 2014
መላእ ኤርትራ፣ እንደገና ብዘይኤሌክትሪክ ንኣስታት ሓደ ሰሙን ኣቝጺራ ከምዘላ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ካብ መወዳእታ ወርሒ ግንቦት ኣትሒዙ፣ ንልዕሊ ክልተ ሰሙን ብተኸታታሊ እዋን ኤሌክትሪክ ከምዘይነበረ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ግና ሳሕቲ ኤሌክትሪክ ክርአ ጀሚሩ ኔሩ’ዩ።
እንተኾነ እቲ ዳግም ክቐላቐል ጀሚሩ ዝነበረ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ ከምእንደገና ኣብዚ እዋን’ዚ ጠቕሊሉ ናብ ዘይምህላዉ ወሪዱ ኣሎ።
ዳርጋ ኣብ መላእ ኤርትራ፣ ኤሌክትሪ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን መመላእታ ኣቛሪጹ ይርከብ።
ካድራት መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ሃገር ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ኣኼባታት ድማ፣ ጠንቒ ምቑራጽ ኤሌክትሪክ፣ መንግስቲ ዝበዝሐ ጸዓት ንዕደና ይጥቐመሉ ስለዘሎ’ዩ ክብሉ’ዮም ዝገልጹ።
ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳውብ ከባቢ ከሰላ ናጻ ዞባ ንምቛም ይስርሓሉ’ሎ
Radio Erena: 19 August, 2014
ካብ ዶብ ኤርትራን 11 ኪሎሜተር ናብ ሱዳን ርሑቑ ኣብ ዝርከብ ከባቢ ከሰላ ናጻ ዞባ ንምቛም እምነ መሰረት ተነቢሩ።
ነቲ እምነ መሰረት ዘንበረ፣ ሚኒስተር ወፍሪ ሱዳን ዶክተር ሙስጠፋ ዑስማን እስማዒል ንኣገልግሎት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ምቛም እቲ ናጻ ዞባ፣ ኣብቲ ከባቢ ናይ ንግድ ንጥፈታት ብምዕባይ ናይ ስራሕ ዕድል ከምዝፈጥር ኣገንዚቡ።
እቲ ሚኒስተር ብዘይካ’ዚ ኣብቲ ከባቢ ተጀሚሩ ንዘሎ ዝተፈላለያ ናይ ልምዓት መደባት’ውን ተዓዚቡ።
ካብ ዞባ ከሰላ ዝተበገሰ መስመራት ጽርግያን ኤሌክትሪሲቲን ናብ ተሰነይ ንምብጻሕ ኣብ ቀጻሊ ስራሕ ከምዘሎ’ውን ይግለጽ’ዩ።
ሊብያ፣ ስደተኛታት ናብ ሱዳንን ቻድን ክትመስል ጀሚራ
Radio Erena: 19 August, 2014
መብግስቲ ሊብያ ኣብታ ሃገር ካብ ዝርከቡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት 90 ሱዳናውያን ናብ ዓዶም መሊሱ።
ኣስታት 700 ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ሱዳን ንቻድን ክመልስ ምዃኑ’ውን ይግለጽ ኣሎ።
እቶም ናብ ሱዳን ተመሊሶም ዘለዉ ዜጋታት እታ ሃገር፣ ብማእከላይ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ዝሓለኑ ኮይኖም፣ ብፖሊስ ሊብያ ተታሒዞም ኣብ ኣል ኩፍራ ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ’ዮም።
ኣብ ሊብያ ኣብዚ እዋን’ዚ ተጓሃሂሩ ብሰንኪ ዘሎ ግጭት ድማ፣ እቶም ሱዳናውያን ናብ ዓዶም ክምለሱ ስለዝሓተቱ፣ መንግስቲ ሊብያ ከምዘፋነዎም ኣፍሊጡ።