text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ኣብ‘ቲ ዘሰሓሕብ ዞባ ኣብዪ 4,200 ዓቀብቲ ሰላም ንክዋፈሩ ብሙሉእ ድምፂ ወሲኑ።
ኩሎም 15 ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ፣4,200 ኢትዮዽያውያን ዓቀብቲ ሰላም ኣብዪ ንዝቅፅሉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንክዋፈር ተሰማሚዖም‘ለው።
እቲ ትማሊ ዝፀደቀ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ-ሃ፣ዓቃቢ-ሰላም ኣብዪ ሰራዊት ሱዳን ካብ‘ቲ ዘሰሓሕብ ዞባ ምስሓቦም ከረጋግፅ ስልጣን ኣለዎ ይብል።ድሕሪ ምስሓብ ሰራዊት ክልቲኦም ወገናት ምርግጋፁ፣ዞባ ኣብዪ ብዘይካ ሰራዊት ዓቀብቲ ሰላምን ፖሊስ ኣብዪን ናፃ ዞባ ፀጥታ ኮይኑ ክቅፅል‘ዩ።
ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ሱዳን ዳፋ ኣላ ሃግ ዓሊ ኦስማን ንሪፖርተራት ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሓደ ስዳሮ ንቅድሚት‘ዩ።እንተኾነ ንምስሕሓብ ዞባ ኣብዪ መዛዘሚ ኣይኮነን ኢሎም።ሰራዊት ሱዳን ካብ‘ቲ ዞባ ዝስሕብሉ ጊዜ ኣመልኪቶም ሪኢቶ ንክህቡ ተሓቲቶም ክዛረቡ ከለው፣ ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ኣብዪ ምስ ኣተው ዝፍፀም‘ዩ ዝኸውን ኢሎም።
”ንትሕዝቶ‘ዚ ውሳነ ሙሉእ ንሙሉእ ነኽብር ኢና።እቲ ካልእ ወገን‘ውን ነዚ ውሳነ‘ዚ ከምዘኽብር ገሊፁ‘ዩ።እቲ ውሳነ ናፃ ዞባ ፀጥታ ንክቀውም‘ዩ ዝፅውዕ” ይብሉ ኣምሳደር ሱዳን።
ወኪል እንግሊዝ ፍሊፕ ፓርሃም ብወገኖም፣ብመሰረት ሙሉእ ውዕል ሰላም ሰሜንን ደቡብን፣ቅድሚ መዓልቲ ናፅነት ደቡብ ሱዳን ንኩሎም ዘሰሓሕቡ ፀገማት ምፍታሕ ኣዝዩ ኣገዳሲ‘ዩ ኢሎም።
ሚስተር ፓርሃም ወሲኾም”ብመሰረት ሙሉእ ስምምዕነት ገና ዘይተተግበሩ ፀገማት ኣለው።ሕቶ ኣበዪይ፣ ዜግነት፣መኽሰብ መሸጣ ነዳዲን ካልኦትን የጠቃልል።እዞም ፀገማት ክሳብ ሎሚ ዘይተፈትሑ ምፅንሖም፣ውጥረት ንክፍጠር ዘሎ ዕድል ሰፊሕ ምኻኑ‘ዩ ኢሎም።
ቤት ምኸሪ ፀጥታ 4,200 ዓቀብቲ ሰላም ወትሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ኣብዪ ንክዋፈር ወሲኑ
ናይ 6 ወርሒ ስልጣን ዕቀባ ሰላም ተዋሂብዎ ኣሎ
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ኣብ‘ቲ ዘሰሓሕብ ዞባ ኣብዪ 4,200 ዓቀብቲ ሰላም ንክዋፈሩ ብሙሉእ ድምፂ ወሲኑ።


c: text/html

text:
እዚ ገጽ ንፈተሸ ናይ ውልቃዊ ሓበሬታ፣ እንኮላይ ንኣጠቃቅማ ናይ ኩኪስ ኣብ Zanzu.no ዝምልከት ሓበሬታ ሒዙ ይርከብ። ምስ ምብጻሕ ናይ Zanzu.no ዌብሳይት ዝተኣሳሰር ፈተሸ ውልቃዊ ሓበሬታ ብሓላፊ ክፍሊ ጥዕና እዩ ዝመሓደር።
ኣብ’ቲ zanzu.no ዝብል ዌብሳይት ብጽሑ
ዝኾነ ሰብ ዌብሳይትና ክበጽሕ ከሎ ኩሉ ግዜ እቲ ሲስተምና ካብ ኮምፒተር ናይ’ቲ ተጠቃሚ ብቀጥታ ዳታን ሓበሬታን ይእክብ። እዚ ዝስዕብ ዳታ እዩ ዝእከብ፣ ግን ከኣ ድሕሪ ምጥቃም ክኽዘን ከሎ ብምስጢራዊ መልክዕ ጥራሕ እዩ ዝቕመጥ፡
- ገለ ክፋል ናይ IP ኣድራሻ ናይ’ቲ ተጠቃሚ ስርዓተ ደወል፣ በሕጽሮ መልክዕ ይዕቐብ
- ሰዓትን ንውሓት ግዜን ናይ’ቲ ምብጻሕ
- ኣብ እዋን ምብጻሕ ዝተኸፈቱ ገጻትን ፋይላትን
- ቅድሚ ዌብሳይትና ምብጽሑ እቲ ተጠቃሚ ዝበጽሖ ዝነበረ ዌብሳይት (መወከስታ ገጽ)
- እቶም ተጠቃሞ ነቲ ዌብሳይት ንምርካብ ዝተጠቅምሉ መፈተሺ/search ቃላት፣ ከምኡ’ውን ኣብ እዋን ውሽጣዊ ፈተሸ/search ዝተጠቅምሉ መፈተሺ/search ቃላት
- ብመንገዲ ኣብ ዌብሳይትና ዘለዉ መራኸቢ ሊንክስ ናብ ካልኦት ደጋዊ ዌብሳይት ዝተኻየደ ምብጻሕ
- ናይ ተጠቃሞ ሲስተም ሓበሬታ(ዓይነት ኦፐሬቲንግ ሲስተም/ operating system ፣ ብራውዘር/ browser ፣ ናይ ብራውዘር ቋንቋ/browser language፣ ዓይነት መሳርሒ፣ ስክሪን ሬዞሉሽን/ screen resolution)
ንግዝያዊ ምዕቓብ ዳታን ሎግ ፋይላትን ኣብ እዋን ምብጻሕ ሳይት ዝምልከት ሕጋዊ መሰረት ኣብ ዓንቀጽ 6 ትሕቲ-ዓንቀጽ 1(f) ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ሓፈሻዊ ናይ ዳታ ምክልኻልን ቁጽጽርን (EU’s General Data Protection Regulation) ይርከብ።
እቲ ሓላፊ ክፍሊ ጥዕና ናይ Zanzu.no ሰርቨር ኣገልግሎታት ካብ መሰረቱ ኣብ ጀርመን ዝኾነ Hetzner Online GmbH, እዩ ዝገዝእ። ስለዚ ድማ ናይ’ቲ ሳይት ኩሉ ትራፊክ ናብቶም ኣብ ጀርመን ዝርከቡ ሰርቨራት እዩ ዘምርሕ።
እቲ ኖርዊጅያን ሓላፊ ክፍሊ ጥዕና ናይ ጉግል ኣናሊቲክስ መሳርሒ ብምጥቃም እዩ ናይ’ቲ ሳይት ቁጽሪ በጻሕቲ፣ እቲ ሳይት ብኸመይ ኣብ ጥቅሚ ይውዕልን እቲ መበገሲ (ሃገር/ቦታ) ናይ’ቲ ሳይት ትራፊክን ዝከታተል። IP ኣድራሻታት ብቀጥታ እዮም ዝሕብኡ፣ ስለዚ ድማ ነቶም በጻሕቲ ከተለልዮም ኣይከኣልን እዩ።
እዚ ኣቀዲሙ ዝተጠቅሰ ዳታ ምፍታሽ ኣጠቃቅማ በጻሕቲ ዌብሳይትና ንምግምጋም የኽእለና። ነዚ ዝተኣከበ ዳታ ምግምጋም ድማ ንኣጠቃቅማ ውልቃዊ ክፋላት ናይ’ቲ ዌብሳይት ዝምልከት ሓበሬታ ንምእካብ የኽእለና። ዳታ ምእካብ ዕላምኡ ድማ እቲ ዌብሳይት ሸቶታቱ ከምዘመዝገበ ንምግምጋምን ቀጻሊ ድማ ትሕዝቶ ናይ’ቲ ሳይት ንምምሕያሽን እዩ
ኣጠቃቅማ ኩኪስ
ኩኪስ በጻሕቲ ዌብሳይትና ብቀሊሉ ንኽጥቀምሉ እዩ ዝሕግዝ። ድሕሪ ገጽ ምልዋጥ፣ ናይ’ቲ ተጠቃሚ ብራውዘር/browser ንኽልለ ገለ ክፋላት ናይ’ቲ ዌብሳይት ይሓቱ እዮም።
ኩኪስ ጽሑፋዊ ፋይላት ኮይኖም ኣብ’ቲ ብራውዘር/browser ወይ ኣብ ብራውዘር ናይ’ቲ ተጠቃሚ ኮምፒተር ሲስተም እዮም ዝዕቐቡ። ዝኾነ ተጠቃሚ ሓደ ዌብሳይት ክበጽሕ ከሎ፣ ሓደ ኩኪ ኣብ ናይ’ቲ ተጠቃሚ ኮምፒተር ሲስተም ክኽዘን ይኽእል። እዚ ኩኪ ድማ እቲ ዌብሳይት እንደገና ክኽፈት ከሎ ነቲ ብራውዘር ዘለልዮ ፍሉይ መለለዪ ፈትሊ ሒዙ ይርከብ።
ነቲ ዌብሳይትና ትበጽሐሉ ዘለኻ ፋልማይካ እንተኾይኑ ብዛዕባ ኣጠቃቅማ ኩኪስ ሓበሬታ ክመጸካ እዩ። እዚ ሓበሬታ ("We use cookies") ኣብ ላዕለዋይ ወይ ታሕተዋይ ክፋል ናይ’ቲ ብራውዘር ዊንዶው/browser window ክርአ እዩ። እዚ መልእኽቲ ክሳብ ነቲ "ሕራይ" ዝብል ትጸቕጦ ቀጻሊ ክርአ እዩ።
ኣብ ብራውዘርካ(ንኣብነት፥ Internet Explorer/Edge, Mozilla, Firefox, Google Chrome, Opera) ኩኪስ ፍቃድ እንተረኺቦም፣ ኣብ ዌብሳይትና ክሳብ ሾሞንተ ዝኾኑ ኩኪስ ክዕቐቡ እዮም፡
_gat_gtag_UA_131083561_1
- ዓይነት: ክትትል
- ንውሓት ግዜ: 10 ደቓይቕ
- ንጥፈት: ኣብ ልዕሊ ቁጽሪ ጠለባትን ኣብ ብዙሕ ትራፊክ ዘለዎም ቦታታት ምእካብ ዳታን ገደብ ንምግባር ዝጠቅም።
_ga
-
ዓይነት: ክትትል
-
ንውሓት ግዜ: 2 ዓመት
-
ንጥፈት: ብመንገዲ ናይ ዓሚል-ID፣ ናይ በጻሕቲ ስታቲስቲክስ ንምድላው ዝጠቅም
_gid
- ዓይነት: ክትትል
- ንውሓት ግዜ: 1 መዓልቲ
- ንጥፈት: ኣጠቃቅማ መንገዲ ናይ’ቲ ዌብሳይት ንምምዝጋብ ዝጠቅም
_rspkrLoadCore
- ዓይነት: ኣገልግሎት
- ንውሓት ግዜ: ምውዳእ ናይ ምብጻሕ
- ንጥፈት: Readspeaker ንምጽዓን ዝጠቅም
has_js
- ዓይነት: ኣገልግሎት
- ንውሓት ግዜ: ምውዳእ ናይ ምብጻሕ
- ንጥፈት: ጃቫስክሪፕት (JavaScript) ተወሊዑ ከምዘሎ ንምርግጋጽ ዝጠቅም
personalization.language
- ዓይነት: ኣገልግሎት
- ንውሓት ግዜ: 1 ሰሙን
- ንጥፈት: ምርጫታት ቋንቋ ንምዕቓብ ዝጠቅም
selectedLanguage
- ዓይነት: ኣገልግሎት
- ንውሓት ግዜ: 1 ዓመት
- ንጥፈት: ምርጫታት ቋንቋ ኣብ መንጎ ትበጽሐሉ ግዜ ንምዕቓብ ዝጠቅም
cookieconsent_status
- ዓይነት: ኣገልግሎት
- ንውሓት ግዜ: 1 ሰሙን
- ንጥፈት: እቲ ተጠቃሚ ኩኪስ ንምጥቃም እንተተሰማሚዑ፣ ሓበሬታ ንምዕቓብ ዝጠቅም
ኣድለይቲ ኩኪስ ብምጥቃም ንፈተሸ ውልቃዊ ዳታ ዝምልከት ሕጋዊ መሰረት ኣብ ዓንቀጽ 6 ትሕቲ-ዓንቀጽ 1(f) ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ሓፈሻዊ ናይ ዳታ ምክልኻልን ቁጽጽርን (EU’s General Data Protection Regulation) ይርከብ። ንጉዳይ ንክትትል ዝሰርሑ ኩኪስ ዝምልከት ሕጋዊ መሰረት ኣብ ዓንቀጽ 6 ትሕቲ-ዓንቀጽ 1(a) (ኣብ ፍቃድ/ስምምዕ-ዝተመርኮሰ) እዩ።
ዕላማ ናይ ቴክኒካዊ ኣድለይቲ ኩኪስ (technically necessary cookies) ንኣጠቃቅማ ናይ’ቲ ዌብሳይት ንምስላጥ እዩ. ገለ ክፋላት/ኣገልግሎታት ናይ ዌብሳይትና ብዘይ ኩኪስ ኣይሰርሑን እዮም። ነዚኦም ድማ ዋላ ድሕሪ ምልዋጥ ገጽ እቲ ብራውዘር ክልለ ኣለዎ።
እቲ ዌብሳይት ናይ ክትትልን ገምጋምን ኩኪስ (tracking and analytics cookies) ዝጥቀም መታን ብቕዓት ናይ’ቲ ዌብሳይትን ትሕዝትኡን ንምምሕያሽ እዩ። ብመንገዲ ናይ ገምጋም ኩኪስ፣ ኣጠቃቅማ ናይ’ቲ ዌብሳይት ከመይ ምዃኑ ንመሃር። እዚ ድማ ነቲ ንህቦ ኣገልግሎት ቀጻሊ ንምምሕያሽ የኽእለና። ናብ’ቲ ዌብሳይት ፋልማይ ዝበጽሕ እንተሎ፣ እቲ ተጠቃሚ ናይ ክትትልን ገምጋምን ኩኪስ (tracking and analytics cookies) ንምጥቃም ፍቃድ ክህብ ኣለዎ።
ኩኪስ ኣብ ኮምፒተር ናይ’ቲ ተጠቃሚ እዮም ዝኽዘኑ፣ ብድሕሪኡ ድማ ዳታ ካብ’ቲ ኮምፒተር ናብ ዌብሳይትና የሰጋግሩ። እዚ ማለት ድማ ኣብ ልዕሊ ኣጠቃቅማ ኩኪስ ንስኻ ከም ተጠቃሚ ምሉእ ቁጽጽር ከምዘለካ እዩ ዘመልክት. ናይ ብራውዘርካ settings ብምቅያር፣ ምስግጋር ናይ ኩኪስ ክትክልክል ትኽእል ኢኻ። ኦሮማይ ዝተኸዘኑ ኩኪስ ኣብ ዝኾነ ግዜ ክድምሰሱ ይኽእሉ እዮም። እዚ’ውን ብቀጥታ ክግበር ይከኣል እዩ።
ድሕሪ ምብጻሕካ ንኩሎም ኩኪስ በብሓደ ባዕልኻ ክትድምስሶም ትኽእል ኢኻ፣ ወይ ድማ ብራውዘርካ ብቀጥታ ከምዝድምስሶ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ኩኪስ እንተደኣ ተኸልኪሎም፣ ኩሉ ክፋል ናይ’ቲ ዌብሳይት ከይትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
ጽንባረ ናይ ሳልሳይ ኣካል ኣገልግሎታትን ትሕዝቶን
ኣብ ዌብሳይትና ትሕዝቶ ወይ ኣገልግሎት ካብ ሳልሳይ ኣካል ወሃቢ ኣገልግሎት ንጥቀም ኢና።
እዚ ድማ ሳልሳይ ኣካል ወሃብቲ ኣገልግሎት ናይ ተጠቃሞ IP ኣድራሻ ኦሮማይ ይፈልጥዎ እዮም ብዝብል ግምት እዩ፣ ስለምንታይ ነቲ ዝደለኻዮ ትሕዝቶ ንምስዳድ ስለዘድልዮም። ስለዚ ድማ ትሕዝቶ ንምልኣኽ እቲ IP ኣድራሻ ኣድላዪ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ትሕዝቶ እቲ ወሃቢ ኣገልግሎት IP ኣድራሻ ዘድልዮ እንተኾይኑ ጥራሕ ከምንጥቀም ርግጸኛ ንኽንከውን ድሌትና እዩ። ብተወሳኺ ሳልሳይ ኣካል ወገናት ‘pixel tags’ (ሕቡእ ግራፊክስ, ዋላ’ውን ‘web beacons’ ተባሂሎም ዝፍለጡ) ዝተበሃሉ ነገራት ንስታቲስቲካዊ ዕላማታት ክጥቀሙ ይኽእሉ እዮም። ‘Pixel tags’ ከም ቁጽሪ በጻሕቲ ናይ ዝተፈላለዪ ገጻት ናይ’ዚ ዌብሳይት ዝመስል ሓበሬታ ንምግምጋም እዩ ጥቅሞም። እዚ ምስጢራዊ ሓበሬታ ብመልክዕ ኩኪስ እንኮላይ ኣብ መሳርሒ ናይ’ቲ ተጠቃሚ ክኽዘን ይኽእል። *ብዛዕባ ብሳልሳይ ወገን ወሃብቲ ኣገልግሎት ዝእከብ ዓይነት ዳታን ዕላምኡን ንምፍላጥ ዝያዳ ሓበሬታ እንተደኣ ደሊኻ፣ ብኽብረትካ ነቲ ብሕታውነት ፖሊሲ ናይ ነፍስወከፍ ሳልሳይ ወገን (respective providers' privacy policies) ኣንብብ።
ንጥቀመሎም ሳልሳይ ወገን ኣገልግሎታትን ትሕዝቶን እዞም ዝስዕቡ እዮም፡
ReadSpeaker
ነቲ ካብ ጽሑፍ ናብ ድምጺ ዝልውጥ (text-to-speech) ትሕዝቶ ናይ ReadSpeaker ካብ ReadSpeaker, Dolderseweg 2A, 3712 BP Huis ter Heide, Netherlands ኣብ’ዚ ነጠቃልሎ ኢና
ብሕታውነት ፖሊሲ https://www.readspeaker.com/nb/personvernpolitikk/
ዝያዳ ንምፍላጥ ድሌት ኣለካ ዶ?
እቲ ሓላፊ ክፍሊ ጥዕና ንውልቃዊ ዳታ ብኸመይ ይፍትሽ ንምፍላጥ፣ ከምኡ’ውን ምስ’ዚ ጉዳይ ዝተኣሳሰሩ መሰላትካ ንምፍላጥ፣ ነቲ ናይ ሓላፊ ክፍሊ ጥዕና ብሕታውነት ፖሊሲ ኣብ helsedirektoratet.no ተመልከት።
ብዛዕባ ፈተሸ ውልቃዊ ሓበሬታ ብሓላፊ ክፍሊ ጥዕና ከምኡ’ውን ኣጠቃቅማ ኩኪስ ዘለዉኻ ሕቶታት፣ ነቲ ናይ ምክልኻል ዳታ ሰራሕተኛ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ personvernombud@helsedirektoratet.no ረኺብካ ሕተት።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብቶም ተሓገዝቲ መብዛሕትኦም አርባሕቲ ከብቲ ምዃኖም ዝገለጹ ኮሚሽነር ሃገራዊ ስራሕ ስግኣት ኣቶ ምትኩ ካሳ 948 ሚሊዮን ዶላር ከምዘድልይ ሓቢሮም'ለው።
መንግስቲ ኢትዮጵያን መሻርኽቱን ሎሚ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳርን ታሕሳስን ንሰለስተ ሰሙናት ዝተኻየደ ግምገማ እቶት ቀውዒ መበገሲ ዝገበረ ሰነድ፡ ኣብዚ ግምገማ ናይ ፈደራል ሚኒስተር ኣብያተ ዕዮ ናይ ክልል ጨንፈራት ኣብያተ ዕዮ ሕቡራት ሃገራት ለገስቲ ሃገራትን ዘይመንግስታዊ ትካላት ከምዝተኻፈለ ኣብቲ ሰነድ ተገሊጹ’ሎ።
እቲ መግለጺ ካብዞም ዝተጠቅሱ አካላት ዝተዋጽኡ 230 ዝኾኑ ወከልቲ ኣብ ትሸዓተ ክልላት ዝርኸቡ ዝተሃስዩ ከባቢታት በጺሖም ይብል።
ውጽኢት ግምገማ ዝገለጹ ኣቶ ምትኩ ካሳ ኮሚሽነር ሃገራዊ ስራሕ ስግኣት ቁጽሪ ተሓገዝቲ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት እንተነከየ’ዃ ፈጺሙ ኣይተወገደን ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እቲ ዝፈረሰ መንደር ይትረስፍ ዝተማልአ መሰረተ ልምዓታት ፅሩይ ዝስተ ማይ’ውን የብሉን።ዳርጋ ናይ ገጠር ከባቢ ዝብሃል ከባቢ እዩ።
ኣብቲ ዝፈረሰ መንደር እንተወሓደ ናብ ሸውዓተ ሽሕ መራሕቲ ስድራ ከምዝነብሩ ገዛውቶም ዝፈረሶም ሰባት ይገልፁ።
መብዛሕቲኦም ገዛውቶም ዝፈረሶም እቲ መሬት ዝዓደጉዎ ካብ ሓረስቶት እዩ።ሕጋዊ ሰነድ ግን የብሎምን።
ካብ 1993 ዓ/ም ጀሚሮም ኣብቲ ከባቢ ከምዝነብሩ ዝገለፁ ኣቶ መሓመድ ኑር ካብ ሓረስቶ መሬት ዓዱጎም ገዛ ሰሪሖም ይነብሩ ከምዝነበሩን ብዘይቅድመ መጠንቀቕታ ከምዘፍርሱሎምን ጥንርዓን ንምቕራብ ከይዶም ፖሊሳት እናወቕዑ ከምዝመለሱዎምን ይዛረቡ።
መራሒ ሸውዓተ ኣባላት ስድራ ከምዝኾኑ ዝገለፁ ኣቶ ከበደ መገርሳ ዝተብሃሉ ድማ ካብ 1993 ዓ/ም ኣብኡ ምንባር ከምዝጀመሩን እቲ ከባቢ ክለምዕ እዩ ተባሂሎምን ሓርበኛታት ልምዓት ብዝብል ገንዘብ ኣዋፁኡ’ሞ ሓይሊ መብራህቲ ክስርግሐልኩም ምስተብሃሉ ሕድ ሕድ ነባሪ ከክልተ ሽሕ ቕርሺ ኣዋፅኡ ብድምር ሓደ ሚሊዮንን ሓሙሽተ ሚእቲ ሽሕን ቕርሺ ተኣኪቡ ናብ ኻዝና መንግስቲ ኣታዊ ክይኑ ይብሉ።
ኣብኡ ከምዝተወለዳ ዝገለፃ ወ/ሮ ጌጤነሽ በላይ ዝተብሃላ ኣደ ሰለስተ ቆልዑ መሬት ብውህብቶ ካብ ካሊእ ሰብ ተዋሂቡወን ገዛ ሰሪሐን እናነበራ ከምዝፀንሓ ይገልፃ።ብዓል ቤተን ካብዝሞት ሸውዓተ ዓመት ከምዝኾኖም ምስገለፃ ‘’ሕዚ ሰለስተ ቆልዑ ሒዘ ገዛ ሰሪሐ እንዳ ሰብ እንጀራ እናጋገርኩ፤ማይ ቀዲሐ እየ ዝነብር።ሕዚ ገዛይ ስለዘፍረስዎ ምስ ደቀይ ኣብዛ እትሪኣ ዘለኻ ዳስ ይነብር ኣለኹ።መንግስቲ ንድኻ የልዕል እምበር ገዛ ኣየፍርስን።’’
ናይ ንፋስ ስልኪ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ደስታ ፍፁም ብዛዕባ እቲ ጉዳይ መብርሂ ንኽህቡ ብስልኪ ይኹን ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ብምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።


text:
ጳጳሳዊ ናይ ሕይወት ተቕዋም ኣቦ መንበር ኣብ ቀረባ እዋን፥ “ለብዕን ሕውነትን፡ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ጥምረት መጻኢ የርህው” ብዝብል ኣርእስቲ ብስነ ኣሓዝ ኣብ ዝተራቐ መጋበርያታት ንንባብ ዝበቕዔ መጽሓፍ ዝደረሱ ብጹዕ ኣቡነ ፓሊያ፥ “ምትሕብባር ጸረ ተህዋስ እዩ” ዝብል ጥልቂ ጭርሖ ኣቃሊዖም ሓድሽ ዓለም ሓቆፍ ናይ ስነ ሕይወት ስነ ምግባር ክኽወን ሕቶ የቕርቡ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ከም ውልቀ ሰብ ተኣፋፍነትና ኣቅሊዑ እዩ፡ ሕይወት ንኽንከላኸል ዘቖምናዮም ልዕለ ቅርጽንታትን ምስቲ ኩሉ ሕልፍታቱን ሕብረተሰብ ተኣፋፊ ምዃኑ ከምዘቃልዔን ብጹዕ ኣቡነ ቪንቸንዞ ፓሊያ ገሊጾም፡ መጻኢ ኣናማዕደውካ ከተቕርቦ ኣትኽእል ተኸኣሊ እንኰ መልሲ ኣብቲ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ህልውና ዝቖመሉ ክርስቲያናዊ ውህሉል ክብሪ እዩ ከይበልካ፡ ኣብ ሕውነትን ምትሕብባርን ዝተሓንጸ ሕብረተሰብ እዩ፡ እዚ ዓይነት ሕብረተሰብ’ዚ እዩ እቲ መልሱ። ብጹዕነቶም ነዚ ዝበሉ ኣብቲ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ መጋበርያ ዝተዘርግሔ“ለብዕን ሕውነትን፡ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ጥምረት መጻኢ የርህው” ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ብቤት ማሕተም ፒየመን ሞለኮለ ዝተሓትመ መጽሓፎም ኣማእኪሎም ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ክኸውን እንከሎ፥ ናይቲ መጽሓፎም ሕመረት እቲ ብኣኦም ዝምራሕ ጳጳሳዊ ናይ ሕይወት ተቕዋም ኣብ ዘውጽኦ መዘኻኸሪ ዝተነብረ ሓሳብ ኽኸውን እንከሎ፡ እዚ ኸኣ ድህረ ለብዕን ንዳግማይ ብጋሴ ዝቐረቡ መምዘንታት ብምስትውዓል ስነ ምግባራውን ባህላዎን ምይይጥ ንምንቕቓሕ ኣሚቶም ከምዝኾነ ሓቢሮም፡ ማእከላዉያን ሓሳብ ከኣ ዓውሎማዊ ሕውነትን ናይቲ ጸረ ተህዋስ ፈውሲ ምትሕብባር ዝብል ምዃኑ ኣጽኒዖም ይሕብሩ።
ዕለት 27 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ እግዚኣብሔር ካብቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ናጻ ከውጽኣና በይኖም ብዘይ ምእመናን ኩሉ ተወሺቡ ኣብ ዘለሉ እዋን ኣብ ዘቕረብዎ ጸሎትን ቡራኬ ቅዱስ ቁርባንን ንሮማን ንመላእ ዓለምን ኣብ ናይ ምብራኽ ስነ ስርዓትን ኣስተንትኖን ፈጺሚሞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፡ እንነብረሉ ዓለም ዝሓመመ ክነሱ ገዛእ ርእሱ ጥዑይ ገይሩ ብምሕሳብ ልዕለ ድምጺ ዝውንጨፍ እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ ዝሓመምና ከምዝዀንና እዩ ዘረጋግጸልና፡ ቅድሚ ኮረና ተህዋስ፡ ተህዋስ ውልቃነትን ደሴታውነትን በይናውነትን እዩ ዝተኸስተ፡ እቲ ተህዋስ ኮረና መንነትና ቁልጭ ኣቢሉ እቲ ክንርእዮ ዘይንደልዮን ግምት እውን ዘይንህበሉ ንኽንርእይ ገይሩና እዩ፡ . . . ከሃሌ ኩልነት ዝብል ኣብ ነፍሲ ወከፍና ዘሎ ትዕቢት ምርጫታትናን ንገዛእ ርእሱ ናይ ሕይወት ትርጉም ዝመርሕ ኮይኑን እነሆ ድማ እዚ ዓይነት ኪደት ኣበይ ከምዘብጽሕ ግሁድ ኰይኑ ኣሎ። . . . እቲ ተህዋስ መን ምዃንና ኣርእዩና እዩ! ምእንቲ’ዚ ንሓድ ሕድና ንኽንደጋገፍን ሓገዝ ንኽንሓትት ገይሩና እዩ፡ ውልቃውነትን ደረት ኣልቦ ኢና ዝብል ኣመለኻኽታትን ኵሉ ባዕለይን ዝብል ኣክይዳና ይኣክል ንኽንብል ዝድርኽ እዩ።
ብጹዕነቶም ዓለም ሓቆፍ ናይ ስነ ሕይወት ስነ ምግባር ዝብል ራእይ የቕርቡ፥ ሕዚ ከኣ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሕይወታውያን ኩነት ዝምልከት እዩ፡ ዝኾነ ይኹን ወስታናን ትግባረናን ውልቃዊ እውን እንተኾነ ሳዕቤኑ ግና ውልቃዊ ኣይኮነን፥ ብጽቡቕ ይኹን ብኽፋእ ንኹሉ ዝትንክፍ እዩ፡ ምርጫታትና ፖለቲካዊ ይኹን ኤኮኖሚያዊ ውልቀ-ማሕበራውነት እዩ፡ ኵላዊ ሕውነት ዝብል ሕውነት ኣብ መንጐ ሕዝብታትን ኣብ ማሕበረሰብን ይኹን ኣብ ሕይወት ናይ ከተማ ብሓፈሻኡ ሕውነት ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ጽሕፍቶ ምዃኑ ኣብ ምስትውዓል ብኹር እንተድኣ ዝኸውን ኮይኑ ሳዕቤኑ ንጹር እዩ፡ ኣየርከብናንን እትብሎን ኣብ ካልእን ርሑቕን ቦታ ዝኽሰት እዩ እትብሎ ይበጽሓካ፡ ስለዚህ ኵላዊ ሕውነት ወሳኒ እዩ፡ ምዕባሌታትና ብዕድመ ዝዕቀን ሕይወት ክነውሕ ገይሩ እዩ፡ ሰናይ ተበጽሖ እዩ፡ ደሓር ግና ኣብ ናይ መፈጸምታ ሕይወት ኣብ ዝኾኑ ናይ ሕይወት ወደባት ክቕመጥ ንገብር፥ መእለዪ ኣረጋውያን ከም እንብሎ ማለት እዩ፡ ዕድመ ተንውሕ እዋን መሊስካ ነቲ ነዊሕ ሕይወት ካብ ጸዋታ ወጻኢ ምስ ዝኸውን ስቓይ ዘይብሉ ሞት ብዝብል ኣመለኻኽታ ንምእላይ ዝብሉ ምርጫታትን ተግባርን ተነቓቕሕ፥ እዚ ጭካኔ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ዓለም ሓቆፍ ናይ ስነ ሕይወት ስነ ምግባር ወሳኒ እዩ።
ብጹዕነቶም መንፈሳዊ ፍወሳ ዝብል ሓሳብ ብኣጽንዖት ሓቢሮም እዚ ከኣ ምስ መዝሙረ ዳዊት ምዕ. 13ን 22ን 130ን 143 ኣተሓሒዞም የብርሁ እቲ ዅሉ ኣብዚ እዋን እንርእዮ ዘሎና ናይ ተኣፋፍነትና ጫፍ ዝነግር ኵነት ነቲ ናይ ኢየሱስ ገዓር ኣብ አስቀል መሳሊ እዩ፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 27 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ኣብቲ ሓደ ምእመን ብኣካል ዘይነበሮ ንበይኖም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዘዕረግዎ ጸሎት ናይቲ መላእ ዘርኢ ሰብ ስቓይ ናብ እግዚኣብሔር ሒዞም ኣቕሪቦምዎ እዮም፡ እዚ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ቅዱስ ባህሊ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
መባእታዊ ሆስፒታል ዶ/ር ጸጋይ ኣብ ወረዳ ጕሎመኸዳ ከተማ ፋጺ ዝርከብ ሆስፒታል ኰይኑ ብመንግስትን ብብዓል ሃፍትቲ ዶር ጸጋይ ገብረእግዚኣብሔርን ብልዕሊ 55 ሚልዮን ብር ተሃኒጹ መስከረም 2010 ዓ/ም ብዕሊ ተመሪቑ ።
እዚ ሆስፒታል ዘመናዊ መለክዕታት ኣማሊኡ ዝተሃነጸን ኣድለይቲ ናውቲ ሕክምና ዝተማልኡሉን ሆስፒታል እዩ ነይሩ። እቲ ሆስፒታል ሓምለዋይ ቦታታት ዘለውዎ፤ ሕድሕድ ሓምለዋይ ቦታ ድማ፡ ሰማእታት ንዝምካር፡ ብስም ሰማእት ዝተስየመ እዩ ነይሩ።
እቱ ሆስፒታል ብስራሕቱ እውን ሞዴል እዩ ነይሩ። ሕዚ ግና ሙሉእ ብሙሉእ ብሰራዊት ሻዕብያ ዓንኒዉን መዓስከር ሰራዊት ኰይኑን ይርከብ። ካብ ማዕጾ ጀሚሩ ኣብ እቲ ሆስፒታል ዝነበሩ ንብረታትን ናውቲ ሕክምናን ሙሉእ ብሙሉእ ተዘሪፎም እዮም። ምሳሌታት ንምጽራሕ፡ ዲጂታል ኤክስረይ (ዋጋ ልዕሊ 10.5 ሚልዮን)፥ መሳሪሒታት ላቦራቶሪ ( ዋጋ ልዕሊ 8.8 ሚልዮን)፥ ኣፋውስን ናውት ሕክምናን ( ዋጋ 14 ሚልዮን)፥ ኣልትራሳዉንድ (0.6 ሚልዮን)፥ ልዕሊ 85 ዘመነዎት ዓራታት ተወሲዶም እዮም። ክወስድዎም ዘኢክኣሉ ድማ ብከቢድ ብረት ወቒዖምዎምን ኣቃጺሎምዎምን እዮም። ምሳሌ ጀነሬተርን ትራንስፎርመርን ተቓፂሎም እዮም። ብሓፈሻ ኵሉ ዓይነት ንብረት ዓኒዉ፥ ተዘሪፉ ወይ ተቓፂሉ እዩ። ኮምፒተራት፥ ልዕሊ 30 ሸልፍ፥ ልዕሊ 80 ጠሬጴዛታትን ካልኦትን፥ ብርክት ዝበሉ ማዕጾታት ነቒሎም ውሲዶምዎም እዮም። ብሓፈሻ ልዕሊ 160 ሚልዮን ብር ተዘሪፉ ኣሎ።


text:
ኣብ ፓኪስታን ቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝተሓዙ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ብምውሳኹ፡ ሓዲሽ ዙር ምዕጻው ክተተግብር ውድብ ጥዕና ዓለም ሓቲቱ።
ኣብ ፑንጃብ ትብሃል ዝዓበየት ግዝኣት ፓኪስታን ዝርከብ ወኪል ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዘሕልፎ መልእኽቲ፥ ፓኪስታን ክልተ ሰሙን በብእብረ ክትከፍትን መርመራታት ናብ ኣብ መዓልቲ 50 ሺሕ ን ክተዛይድን መኺሩ። ፓኪስታን ልዕሊ 113 ሺሕ ብቫይረስኮሮና ዝተታሕዙ ልዕሊ 2,000 ድማ ዝሞቱ መዝጊባ`ላ-።
ቀ/ሚ`ታ ሃገር ኢምራን ካን፥ ምዕጻው ኣብ ኤኮኖሚ`ታ ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ድኻታት ኣዕናዊ ሳዕቤን ሰለዘለዎ ብዝብል ኣይንዓጹን ኢና ክብል ኣፍሊጡ`ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ። ኣሜሪካ ኣብ`ታ ቫይረስኮሮና ዝጀመረላ ቻይናዊት ከተማ ዉሃን ዝነበራ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈታ ዳግም ከፊታቶ።
ሃገራት ካብ ምዕጻው ኤኮኖሚኤን ኣብ ዝወጻሉ ዘለዋ እዋን፥ ላዕላዋይ ክኢላ ተላገብቲ ሕማማት ኣሜሪካ ግን እቲ ሕማም ገና እናማዕበለ`ዩ ክብል ምጥንቃቑ ቐጺሉ`ሎ።
ብራዚል ድማ ንመዓልታዊ ጸብጻብ ቫይረስኮሮና ካብ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ (ወብሳይታ) ኣውጺኣቶ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ላዕላዋይ ቤትፍርዲ ብዝሃቦ ውሳነ ከም ዝምለስ ኮይኑ`ሎ።
ብራዚል ኣብ ዓለም ብቑጽሪ ለበዳ ቫይረስኮሮና ድሕሪ ኣመሪካ ካልኣይ ተሰሪዓ ዘላ ሃገር `ኳ እንተኾነት፥ ሰዓቢ የማናዊ ክንፊ ፕረዚደንታ ግን፡ ካብ ንእሽቶ እንፍልወንዛ ዝፍለ ኣይኮነን እንበለ ከነኣእሶ ጸኒሑ`ሎ።
ሞስኮ ንክልተ ወርሒ ተዓጽያ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብዚ ሰሙን ናብ ንቡር ተመሊሳ`ላ- ሰበ-ስልጣን ሩስያ መብዛሕቲኡ ኣብያተ ንግዲ ክኽፈትን፥ ኣብታ ርእሰ ከተማ ተዓጽዮም ዝነበሩ 12 ሚልዮን ህዝቢ ክወጹን ኣፍቂዶምሎም ኣለዉ። ከንቲባ ሞስኮ፥ እቲ ለበዳ ቀስ እናበለ ከምዝጎድል ስለዝገበርና ነቲ ስጉምቲ ምኽፋት ክንወስድ ክኢልና ኣለና ኢሉ።
ኣብ ከተማ ሞስኮ እቲ ናይ ምዕጻው እገዳ ክልዓል ክኢሉ ዘሎ ቁጽሪ መዓልታዊ ብቫይረስኮሮና ምትሓዞም ዝተመዝገቡ ናብ ፍርቂ ስለዝጎደለ`ዩ ።
እቲ እገዳ ናይ ምልዓል ስጉምትታት ዝውሰድ ዘሎ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ብሰንኪ`ቲ ለበዳ ተሰናኺሉ ዝነበረ ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ውራያት ንምግባር ኣብ ዝሸባሸበሉ ዘሎ እዋን`ዩ- ሓደ ካብኡ፥ኣብ ልዕሊ ናዚ ጀርመን ዝተዓወትሉ መበል 75 ዓመት ገዚፍ ወተሃደራዊ ምርኢት`ዩ። ሕጂ ኣብዚ ወርሒ ሰነ-24 ክካየድ ተመዲቡ`ሎ።


text:
ሓበሬታ ብዛዕባ ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 - ንዓኻትኩምን ንደቅኹምንVaccination mot covid-19 för barn 12-15 år i Sörmland - tigrinskaThe content concerns Sörmland
ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ንስኻ 12 ዓመት ዝመላእካ ውን ክታበት ናይ ኮቪድ-19 ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። እዚ ክታበት’ዚ፡ ንዓኻ ብጽኑዕ ንኸይትሓምምን ንኻልኦት ውን ንኸይተላግብን ዚከላኸል እዩ። ዋላኳ ቅድሚ ሕጂ ብኮቪድ-19 ተታሒዝካ እንተ ነበርካ ወይ ውን መከላኸሊ ”ጸረ-ነፋሳት” ይሃሉኻ፥ ክታበት ክትወስድ ንመኽረካ። እዚ ጸረ ኮቪድ-19 ክታበት’ዚ ብነጻ ኪግበረልካን ብናትካ ፍቓድ እትወስዶን እዩ።
በዚ ዚስዕብ ኣገባብ ክታበት ክትወስድ ትኽእል ኢኻ
ብዙሓት ኣብያተትምህርቲ ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ሰዓታቶም ክታበት ንኺወስዶ ዕድል ኪወሃቦም እዩ። ተወሳኺ ሓበሬታ ካብቲ ቤትትምህርትኻ ክትረክብ ኢኻ።
እታ ናትካ ቤትትምህርቲ ናይ ምኽታብ ዕድል ዘይትህብ እንተ ዀይና፥ ወይ ውን ኣቐዲምካ ባዕልኻ ክትወስድ ትደሊ እንተ ዄንካ ግን፥ ናብቲ ናይ ዞባ ”ሶርምላንድ ኣዳርሻት” (Region Sörmlands lokaler) መጺእካ ክትክተብ ትኽእል ኢኻ። እንተ ደኣ ኣብዚ ክትክተብ ደሊኻ፡ ሓደ ዓቢ ሰብ ሒዙካ ክመጽእ ከድሊ እዩ። እቲ ሒዙካ ዚመጽእ ሰብ፡ ዘገልግል ናይ መንነት ወረቐት ወይ ፓስፖርት (id-kort eller ett pass) ተማሊኡ ክመጽእ ከድልዮ እዩ።
ናይ ክታበት ኣዳራሻት ኣብ ኣርባዕተ ከባቢታት ኣሎዉ፡-
- ኣብ Eskilstuna – ኣድራሻ፡- Kungsgatan 10 (Gallerian)
- ኣብ Katrineholm – ኣድራሻ፡- Västgötagatan 16
- ኣብ Nyköping – ኣድራሻ፡- Olof Palmes väg 1B (Träffen)
- ኣብ Strängnäs - ኣድራሻ፡- Seminarievägen 10A
ናብቲ ናይ ክታበት ኣዳራሻት መጺእካ ክታበት ንምውሳድ ቆጸራ ምሓዝ ኣየድልየካ’ዩ።
እቲ ኣዳራሻት ክፉት ዚዀነሉ ሰዓታት ኣብ፡- 1177.se/sormland/vaccin-barn-sormland ክትረኽቦ ኢኻ።
ካልኦት ኣብ ነነበይኑ ከባቢታት ዚኽፈቱ ኣዳራሻት ውን ኪህልዉ እዮም። ንስኻ 12 ዓመት ዘይመላእካ ግን፥ ክታበት ንምውሳድ ክሳብ 12 ዓመት ትመልእ ክትጽበ ይግብኣካ። ኣብዚ ኣድራሻ ኢንተርነት’ዚ ሓደስቲ ሓበሬታታት ተኸታተል፡- 1177.se/sormland/vaccin-barn-sormland
ናብቲ ናይ ክታባት ቦታ ሒዝካዮ ትመጽእ ክልተ ዝተመልአ ኦርኒካት
ምስ እዚ ደብዳበ’ዚ ተተሓሒዙ፥ ሓቢርካ ምስ ወለድኻ ዄንኩም እትመልእዎ ኦርኒካት ክትረክብ ኢኻ። ነቲ ዝተመለአ ኦርኒካት ድማ ናብቲ ናይ ክታበት ቦታ ተማሊእካዮ ክትመጽእ ይግባእ።
- እቲ ሓደ ናይ ወለዲ ምስምምዕም መግለጺ እዩ። ክልቲኦም ወለዲ ድማ ኪፍርሙሉ ይግባኣ።
- እቲ ካልኣይ ድማ ናይ ጥዕና ሃለዋት መግለጺ እዩ።
ሓሚምካ ምስ ትህሉ ወይ ተኸሲእካ ምስ ትህሉ
ገለ ዝሓዘካ ሕማም ምስ ዚህሉ፥ ንኣብነት ረስኒ ምስ ዚህልወካ ወይ ጕንፋዕ ሒዙካ ምስ ዚህሉ፥ ክሳብ ካብቲ ሕማምካ ትሓዊ፡ ክታበት ምውሳድ ክትጽበ ኣሎካ። ናይ ካልእ ሕማም ክታበት ወሲድካ ምስ ትህሉ ውን፥ ቅድሚ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ምውሳድካ ን7 መዓልታት ዚኣክል ክትጽበ ከድልየካ እዩ።
ብድሕሪ እቲ ክታበት
ክልተ ክታበታት ክትወስድ የድሊ እዩ። ኣብቲ ነታ 1ይቲ ክታበት ዝወሰድካሉ ጊዜ፥ ነታ 2ይቲ ክታበት መዓስ ከም ትመጽእ ክትሕበር ኢኻ። ኣካላትካ ምሉእ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ክሳብ ዚሃንጽ፥ ብድሕሪ እታ 2ይቲ ክታበት ምውሳድካ፥ ክልተ ሰሙናት ኣቢሉ የድልዮ እዩ።


text:
Radio Erena: 22 October 2017
ኣመሪካ ንሱዳን ንዝገሹ ዜጋታታ መጠንቀቕታ ብምትሕልላፋ፣ ኣብ ሰበስልጣን ሱዳን ቁጠዐ ፈጢሩ ከምዘሎ፣ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ ብሓሙስ 19 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጸኦ መጠንቀቕታ፣ ሓያሎ ከተማታት ሱዳን ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክካየደለን ተኽእሎ ስለዘሎ፣ ናብ ሱዳን ዝገሹ ኣመሪካውያን ክቑጠቡ፣ እንተዘይኮይኑ ከኣ ፍሉይ ጥንቃቐ ክወስዱ ኣተሓሳሲቡ።
ወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ጋሪበላህ ኸድር ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኣመሪካ ዘውጸኣቶ መጠንቀቕታ፣ ‘መንግስቲ ሱዳን ጸጥታን ውሕስነትን ሃገሩ ከኽብር ዓቕሚ የብሉን’ ዝብል መልእኽቲ ከምዘመሓላልፍ ድሕሪ ምግላጽ፣ ነቲ መጠንቀቕታ ክትስሕቦ ጸዊዑ።
ንሱ ብተወሳኺ መንግስቲ ሱዳን ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምምሕያሽ ኣበርቲዑ ኣብ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዋን፣ ከምዚ ዓይነት ዕንቅፋታት ክፍጠር ድሌት መንግስቱ ከምዘይኮነ ኣፍሊጡ።
እዚ ናይ ጉዕዞ መተሓሳሰቢ ዝወጽእ ዘሎ፣ መንግስቲ ሱዳን ጸጥታን ውሕስነትን ሃገሩ ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ኣውሒሱሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ከምኡ’ውን ምስ ጎረባብትን መሻርኽቲ ሃገራትን ብምትሕብባር ኣንጻር ግብረ ሽበራ ኣብ ዝቃለሰሉ እዋን ምዃኑ ክዝከር ይግባእ ክብል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ዘለዎ ዘይዕጋበት ገሊጹ።
ኣብ መጀመሪያ ናይ’ዚ ወርሒ’ዚ ምምሕዳር ኣመሪካ፣ ን20 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ሱዳን ኣጽኒዑዎ ዝጸንሐ ቁጠባዊ ማዕቀብ ከልዕሎ እንከሎ፣ እቲ ዝተረፈ እገዳታት ክለዓለሉ እውን መንግስቲ ሱዳን ሓያሎ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ከካይድ ጸኒሑ’ዩ።


text:
እቶም ዝተቐትሉ 45 ወታደራት ፑንትላንድን ሓሙሽተ ዕጡቓት ኣል-ሸባብን ከምዝርከቡዎም እዞም ምንጭታት ሓቢሮም።
ሚኒስትር ደሕንነት ፑንትላንድ ዓብዲ ሕርሲ ዓሊ ግን ከቢድ ወታደራዊ ስዕረት ኣጋጢሙ ንዝብል ኣይተቐበሉዎን።ንሪፖርተራት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ መብዛሕቲኦም ዝሞቱ ስቪላት እዮም ኢሎም።
ብከቢድ ውግእ ዝተጀመረ መጥቓዕቲ ንልዕሊ ክልተ ሰዓታት ከምዝፀንሐ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ዓዲ ኣፍ-ኡሩ ገሊፆም።
ኣል-ሸባብ ነቲ ወታደራዊ መደብር ብምውራር ልዕሊ 61 ወታደራት ፑንትላንድ ቀቲለ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።ንድምጺ ኣሜሪካ ቃሎም ዝሃቡ ወታደራዊ ምንጭታት ግን ፀረ መጥቓዕቲ ንምክያድ ብስልታዊ ምኽንያት ካብቲ መደብር ስሒብና ኔርና ይብሉ።
ገለ ክፋል ናይቲ ወታደራዊ መደብር ዓኒዩ፣ዓሰርተታት ወታደራዊ መካይን ተቓፂለን፣ልዕሊ 20 ወታደራት ቆሲሎም ናብ ጥቓ ኣርሞ ተወሲዶም ክብሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብወገኖም ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።


text:
ቃል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ብምኽንያት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ባሕቲ መስከረም2021-09-04 21:23:26 Written by ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 183 times
- font size decrease font size increase font size
ኣቐዲመ ብስመይን ብስም መላእ ኣባላት ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)፡ ንኹለ ህዝብና እንቋዕ ናብ’ዛ ታሪኻዊት መዓልቲ - ባሕቲ መስከረም 2021፡ ኣብጻሓካ ክብል ዓቢ ፍናን ይስምዓኒ። ብምቕጻል ነዚ ናይ’ዚ ዕለት’ዚ መደብ ዘዳሎኹምን/ዘዳለኽንን፡ ኣባላት ኣዋሃሃዲ ሽማግለ ፖሓኤ ልዑል ምስጋና ከቕርብ ከለኹ ደስ እንዳበለኒ እዩ። ኣስዒበ ንኣቦ-መንበራት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትር ነዚ ሃገራዊ ሓባራዊ ዕማም ንምዕዋት እትገብርዎ ዘሎኹም ዘይሕለል ጻዕሪ ክብርን ሞጎስን ይብጻሕኩም ክብል እፈቱ። ኩላትና ብሓባርን ብቕንዕናን፡ ነዚ ሓያልን፡ኣድላይን ስራሕ ከነዐውቶ ሃገራዊ ግዴታ ኣሎና።
ዝኸበርካ ኣብ ውሽጥን ወጻን እትርከብ ህዝቢ ኤርትራ!
ህዝቢ ኤርትራ መግዛእቲ ጥልያን፣ ቀጺሉ ብግዝያዊ ወተሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ፣ ድሒሩ ነውሕን ዝተሓላለኸን ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣካይዱ ኣብ ዘይተመጣጠነ ፈደራላዊ ውዑል ምስ ንጉሳዊ ግዝኣት ኢትዮጵያ ከም ዝቋረን ኰይኑ። ንሱ ከይኣክል ንጉሳዊ ስርዓት ነቲ ብውሕስነት ሕቡራት ሃገራት ዝተበጽሐ ውዑል ጥሒሱ በይናዊ ውሳኔ ብምውሳን ንኤርትራ ሃገርና ኣብ ትሕቲ ፍጹም መግዛእቲ ኢትዮጵያ ከም ትኣቱ ገበረ። ህዝብና ነዚ ናይ መግበጥቲ መስርሕ ተዓዚቡ ናይ ሰላማዊ መስርሕ ቃልሲ ኣካየደ። ይኹን እምበር ንጉሳዊ ስርዓት ኣዝዩ ጨካን ዝዀነ ዓመጻት ስለ ዝቐጸለ ነዚ ንምግጣም ዕጥቃዊ ቃልሲ ከም ዘድሊ ንኹሉ ብሩህ ኰነ።
ሓደ መስከረም 1961 እምበኣር፣ ጅግና መራሕ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝኾነ፣ ክቡር ተጋዳላይ ሓምድ እድሪስ ዓዋተን ካልኦት ጀጋኑን ተቓለስታን፣ ቀዳመይቲ ጥይት ኣብ ጎቦ-ኣዳል ዝተኰሱላ ታሪኻዊት ዕለት ኰነት። ቀጺሉ መሪር ቃልስን ከቢድ መስዋእነት ዘሰነዮ ናይ 30 ዓመታት ዝተናውሓ ቃልሲ ሰውራ ኤርታራ፡ ኣርዑት ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ ሲዒሩ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዓለም ኮይና፣ ከም ኣካል ማሕበረ-ሰብ ዓለም መጠን ባንዴራኣ ከተንበልብል በቒዓ ኣላ። ይኹን’ምበር ቅዋም ተተኺሉ እቲ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቌጠባዊ፡ ማሕበራዊ ወዘተ ክኸይድ ትጽቢ ዝግበረሉ ዝነበረ ናይ ምዕባለ መስርሕ ብሰንኪ ህግደፋዊ ፍጹም ምልኪ ተኾልፈን ሃገር ዳግም ኣብ ኣዝዩ ዝጸልመተ ደረጃ ክትበጽሕ ከላ፣ ብዓቢኡ ከኣ ህላዌ ልዑላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ኣትዩ ዝርከበሉ ዘሎ መድረኽ ኢና በጺሕና ዘለና።
ዝኸበርካ ህዝብና!
ዝተባህለ ናይ ሃገር ምሕራር ጕዕዞ ብሂወትን ጕልበትን ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ስድራን፣ መላእ ኤርትራዊ ሕበረተ-ሰብናን ከም ዝተረጋገጸ፣ ንስኻ ሓባሪ ዘይትደልየሉን ከም ኣጻብዕ ኢድካ እትፈልጦን ሓቂ’ዩ። የግዳስ እቶም ነዚ ክዉን ዝገበሩ ተጋደልቲ ደቅኻ፣ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኦም - ኮታ ብመደብ - ብህግደፋዊ ምልኪ ሓደ ድሕሪ ካልእ ኣደዳ ሕሱም ማእሰርትን ስደትን ኮይኖም ኣለዉ። ከም ውጽኢቱ ሎሚ፣ ኢሰያስን ምልካዊ ስርዓቱን ሃገር ከም ውልቀ ንብረት ተቆጺራ፣ ናብ ውግእ ክሸማ ይኹን ንኽራይ ከውርዳ ዓለም ብዓለማ ትዕዘቦ ዘላ ጕዳይ ኮይኑ ኣሎ። 04 ነሓሰ 2020 ስርዓት ኢሳያይስ ኣብ ዘይምልከቶ ውእግ ንሃገር ኣትትዩ፡ ብዙሕ ግፍዒ ኣብ ንዕሊ ንጹሃት ህዝቢ ትግራይ ገበን ፈጺሙ። ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጃንዳ ህግደፍ ኣብ ኣሰካፊ ጽልኢ ምስ ጐረበትና ዝዀነ ህዝቢ ትግራይ ኣእትዩዎ ይርከብ። ህግደፍ እዚ ንድልየት ህዝቢ ኤርትራ ዘየርውን ዘይድልየቱን ወራርን በደልን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ምውራዱ ብዝኸበደ ቃላት ንኹንኖ።
ታሪኽ ከም ዝምስክሮ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ’ውን ታሪኽ ጀጋኑ ደቁን ናይ ባዕሉ ታሪኽን ኣይክጠልምን’ዩ። ሃገሩ ካብ ሓደጋ ከድሕን፣ ሓንቲ ብሕግን ብቕዋምን እትመሓደር ዲሞክራያስያዊትን ፍትሓዊትን ዝኾነት ኤርትራ ክሃንጽ’ዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ዲያስፖራን ዘሎ ደላይ ፍትሒ ተቃላሳይ እጃሙ ከበርክት ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሉ መድርኽ ይሓትት ኣሎ። ነቲ ዝጽበየና ዘሎ ከቢድ ዕማም ንምዕዋት፡ ማለት ህዝብና ሃገርን ንምድሓን፥ ኩሉ ተቓላሳይ ኤርትራዊ፣ ዝሃለወ ይሃልዎ ኣፈላላይ ወጊዱ፡ ብሓባር ክቓለስ መድረኻዊ ሕቶ ኰይኑ’ሎ። ነዚ መድረኽ ዘሰከመና ናይ ቃልሲ ሓላፍነት ንዕኡ ብዝምጥን ውጽኢት መታን ክንምህዝ ከኣ፣ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ብሓደን ሓድነትን ክንቃለስ በዚ ኣጋጣሚ የዘኻኽር። ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ተጠቒመ እምኣር እወ፣ ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ክፈታሕ ምኻኑ ዘየጣራጥር’ኳ እንተኾነ፣ ንዘሎና ሃገራዊ ሽግር ኣብ ዝሓጸረ ግዜን ብውሑድ ክሳራን ንምብዳህ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻእትን እትርከቡ መንእሰያት ኤርትራ፣ ዝያዳ ልዑል ተራ ብምውሳድ ቀንዲ ተዋሳእቲ ኣብ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክትኮኑ ይግባእ፣
ኣብ መወዳእታ፣ ከነማሕጽኖን ክንብሎን ዝደሊ ጕዳይ፡ ሽግር ህዝባናን ሃገርናን፣ ዋላውን ከም ኣድላይነቱ ካብ ፈተውትና ሓገዝ ምሕታት ናትና መሰል ምኻኑ እናኣመና፥ ግና ባዕልና ክንፈትሖ እኹል ዓቕምን ተመኩሮን ኣሎና። እሞ፣ ሃየ ሓድነትና ጥራሕ ነደልድል!!
ሓደ መስከረም ንዘላኣለም ትንበር!
ክብርና ክምለስ፡ብሓባር ንቓልሰ!
የቀንየለይ!
4 መስከረም 2021


text:
ማሕበር ዴልታ ሲግማ ቴታ/Delta Sigma Theta/ ካብ ዝጣየሽ ልዕሊ 100 ዓመታት ዝገበረ ዝዓበየ ናይ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ውዳበ እዩ።Delta Sigma Theta ኣብ 1913 ብ22 ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ሃዋርድ ዩኒቨርስቲ ተጣይሹ።እቲ ብናይ ኮለጅ ተምሃሮ ዝተጣየሸ ማሕበር ንፀለምቲ ህዝባዊ ኣገልግሎት ንምሃብ ቃል ኣተወ።
ጉወንድሊን ቦይድ ንናይቲ ማሕበር መበል 100 ዓመት ብዓል ዝመርሓ እየን።እቲ ማሕበር ምስተመስተረ ዳርጋ ድሕሪ ሽዱሽተ ሰሙናት ኣባላት Delta Sigma Theta ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምምራፅ መሰል ንኽህልወን ኣብ ዋሽንገተን ዲሲ ኣብ ዝተኻየደ ታሪኻዊ ሰልፊ ተሳቲፈን ይብላ ንሰን።
ናይ ምምራፅ መሰል ኣብ ዝሓትት ሰልፊ ዝተሳተፋ ንሰን እተን መስረቲ ጥራሕ ነይረን ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ዝበላ ጉወንድሊን ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ደቂ ተባዕትዮ ናይ ምምራፅ መሰል ቅድሚ ምሓዞም ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምምራፅ መሰለን ክሕለው ኣለዎ ኢለን ዝተሰለፋ እየን ይብላ።’’ናይ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ናይ ምምራፅ መሰል ጋህዲ ክኸውን እዩ ኢለን ዝኣመታ ሰብ ራኢ ደቂ ኣንስትዮ ነይረን።’’
ዴልታ ካብ ኻልኦት ዝፈልዮ ነገር መስረቲ እቲ ማሕበርና ንመዝናነዪ ዝተጣየሸ ናይ ሕብረትሰብ ውዳበ ከይኮነስ ኣብ ውሽጢ ሕብረሰተሰብ ኣቲዩ ለውጢ ንምፃእ ዝቖመ እዩ ይብላ ቨኒሳ ቶማስ።
በብከባቢኡ ዘለው ጨንፈራት እቲ ማሕበር ደገፍ ንዘድልዮም ሰባት ብምሕጋዝን ትምህርቲ ብምስፍሕፋሕን ንዝሕግዙ ፕሮግራማት ሓገዝ ይህቡ እዮም።
ንትምህርትን ዓወትን ዘብቅዑ ምስ መናእሰይ ዝነጣጠፉ ነናይ ውልቅና ፕሮጀክትታት ኣለውዎ።
ሎሚ Delta Sigma Theta 260 ሽሕ ኣባላት ኣለዎ።ንዝቕፅል ክፈለ ዘመን እውን እዚ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ውዳበ ዓይነታዊ ለውጢ ህይወት መናእሰይ ንምርግጋፅ ክሰርሕ እየ ይብል።


text:
Gällivare
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 1 2021
የሊቫረ 100 ኪ/መ ልዕሊ ቅናት ሰሜናዊ ዋልታ ትርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ልዕሊ 18,000 ሰባት ይነብሩ፡ ጥቓ ስራሕ፡ ጥቓ ኣገልግሎትን ተፈጥሮን። ኣብዚ፡ ሆስፒታልን፡ ግሩም ክንክን ህጻናትን፡ ኣብያተትምህርትን ሃብታም ማሕበራዊ ህይወትን እተፈላለየ ዓይነታት ባህልን ይርከብ። ኣብ ልዕሊ እቲ እተፈላለየ ቁጠባዊ ህይወት፡ ዕደና ንዓሰርተታት ዓመታት መሰረት ቁጠባዊ ህይወት ኮይኑ ጸኒሑ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ22,906
ስፍሓት መሬት20,553 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Kiruna 121 ኪሜ
- Luleå 221 ኪሜ
- Skellefteå 342 ኪሜ
ኣብዚ፡ እቲ ዝዓበየ ማሕበረሰብኣዊ ለውጢ ይካየድ ኣሎ። ኣብዘን ዝመጻ ዘለዋ 20 ዓመታት 250,000 ትርብዒት ሜተር መንበሪ ኣባይቲ፡ ኮሙናዊ ንጥፈታትን ንግዳዊ ህንጻታትን ኪስራሕ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ የሊቫረ ሓያል ናይ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ኣሎ። እዚኣተን ትካላት ክራይ ኣባይቲ ኣየን፤ Topbostäder, HSB, Riksbyggen, Hemåt fastigheter, LKAB fastigheter och Focusfastigheter ። ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ምስ ረኸብካ፡ ኣብቲ ትካል ኬድካ ብቕልጡፍ ሪጋ ሓዝ።
ዝርዝር ናይ ኣካረይትቲ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ የሊቫረ እዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ይዝረባ፤ ሽወደን፡ ሳሚስካ፡ ቶርነዳልፊኒስካን ፊኒስካን። ካብተን በቶም ሓደስቲ መጻእቲ ዚዝረባ ድማ፤ ዳሪ፡ ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ኣምሓርኛ፡ እንግሊዝ፡ ሩስያን ታይላንድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ የሊቫረ እተፈላለየ ናይ ዕረፍቲ መዘናግዒ ዘለዎ ሃብታምን ንጡፍን ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ፡ ከም ንኣብነት፡ ናይ ስፖርትን ሙዚቃን ትያትርን ስነጥበብን ትልሂትን ባህልን ፖለቲካን ማሕበራት። ኣብ የሊቫረ ብዙሓት ኣብያተክርስትያን ኣለዋ፤ ሽወደናዊ ቤትክርስትያን፡ ቨስተለስታዲያን ቤትጸሎት፡ ፐንተኮስ ቤትክርስትያን፡ ናይ ድሕነት ሰራዊት፡ ናይ የሀዋ መሰኻኽር፡ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ኒት ሊቭን። እቲ ዝቐረበ መስጊድ ኣብ ሉለዮ ይርከብ።
ኣብ ማሕበር ንጡፍ ምዃን ደስ ዘብል እዩ፡ ምስ ብዙሓት ተመሳሳሊ ግዳሴ ዘለዎም ሰባት ከኣ ትራኸብ። ብዙሓት ማሕበራት ንህጻናትን መንእሰያትን ዚምልከት ንጥፈታት ኣለወን። ንኣኻ ዚሰማማዕ ማሕበር ክትረክብ እንተ ደሊኻ፡ ነቲ ናይ ምውህሃድ ኣተሓባባሪ ብተለፎን ርኸቦ ወይ ከኣ ናብዚ ኢመይል ግበር፤integration@gallivare.se.
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ የሊቫረ ሰንትሩም ድኳናት፡ ሚግራሹንቨርከት፡ ቤትጽሕፈት መድህን፡ ቤትጽሕፈ ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽ፡ መሐምበስን ቤትንባብን ይርከብ። ኣስታት ሓደ ኪ/መ ካብ የሊቫረ (ICA, COOP ወዘተ.) ኣሎ። ኣውቶቡሳት ካብ የሊቫረ ሰንትሩም ይብገሳ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ የሊቫረ ክንክን ህጻናት ኣሎ። ትሰርሕ ወይ ትመሃር ወይ ናይ ወላዲ ዕረፍቲ ምስ ዚህልወካ ወይ ስራሕ ትደሊ ምስ እትኸውን ንውላድካ ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ከተመዝግቦ ትኽእል ኢኻ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ከመይ ጌርካ መጠየቕታ ከም እተቕርብን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ይርከብ። ብዛዕባ ጌርካ ከም ዚጥየቕ ንኽትፈልጥ ሓገዝ ምስ እትደሊ ነቲ ናይ ምውህሃድ ኣተሓባባሪ ብተለፎን ርኸቦ ወይ ከኣ ናብዚ ኢመይል ግበር፤integration@gallivare.se.
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ የሊቫረ ኮምዩን ናይ ትምህርታዊ ዓመት 1-9 ዝኾና ብዙሓት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
እቲ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ተክኒክ የተኩር፡ ኩሉ ተመሃራይን መምህርን ከኣ ላፕቶፕ ይጥቀም። ኩሉ ተመሃራይ ድማ ናብ ኮለጅ ዘእትዎ ኮርሳት ኪወስድ ተኽእሎ ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኣስታት 5 ኪ/መ ኣብ ሰሜን የሊቫረ ዚርከብ ማልምበርየት ንሓደስቲ መጻእቲ ዝዓለመ ኮምቩክስ፡ ኤስኤፍኢን ኮለጅን ናይ ማሕበረሰብ ምልላይን ትምህርቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ የሊቫረ፡ ሆስፒታል፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታትን መንእሰያትን ህጻናትን ክሊኒካትን ናይ ህጹጽ ረድኤት መቐበልን ሕክምና ስንን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ የሊቫረ ናይ በረራን ባቡርን ኣውቶቡስን መራኸቢ መስመራት ኣሎ። ክሳዕ ስቶክሆልም ብነፋሪት 2፡30 ሰዓት ይወስድ። ባቡር ንሉለዮ 2፡30 ሰዓት ይወስድ፡ ንኪሩና ድማ ሓደ ሰዓት። ኣብ መንጎ የሊቫረ ሰንትሩምን ማልምበርየትን መዓልታዊ ናይ ኣውቶቡስ ጕዕዞ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ የሊቫረ ዝዓበዩ ወሃብቲ ስራሕ፡ ናይ የሊቫረ ኮምዩን፡ ኤልኮኣበ (LKAB)፡ ቡሊደን (Boliden) ከምኡውን ዞባ ኖርቦተን እዮም። የሊቫረ ኣብ ተክኒክ፡ ኢንዱስትሪ ዕደናን ኣገልግሎት ዝህባን ብዙሓት ናእሽቱ ትካላት ኣሎዋ።


text:
ኣብ ሱዳን ድንጎላ ኣብ ዝባሃል ቦታ ሕጹጽ ሓገዝ ድሕነትን ዝጽበዩ 365 ኤርትራዉያን ስደተኛታት ኣብ መላእ ዓለም ንዘሎዉ ኤርትራዉያን ንድሕነቶም ህጹጽ ምንቅስቓስ ከካይዱ ኣምሪሮም ይምሕጸኑ።
ኣስታት ቅድሚ ሰሙን ኣቢሉ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራይብ ብምህዳም ኣብ ኢድ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኣብ መሸጣ ንግዲ ደቂ ሰባት ዝተዋፈሩ ተወላዶ ብሔረ ራሻ-ይዳ ዝወደቑ 94 ደቂኣንስትዮን ሓንቲ ነፍሰጾርን 10 ቆልዑኡ ዝርከብዎም 365 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ ሽማል ዝተባህለ ቦታ ድሕሪ ምብጸሖም፡ ኣብ መንጎ እቶም ራሻይዳን ሓይልታት ጸጥታ ሱዳንን ብዝተገብረ ናይ ተኹሲ ልውዉጥ እቶም ራሻይዳ ድሕሪ ምህዳሞም፡ እዞም 365 ኤርትራዉያን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር መንግስቲ ሱዳን ኣትዮም ሽማል ኣብ ዝተባህለ ቦታ ፍሉይ መጸዉዒኡ ድንጓላ ኣብ ዝተባህለ ቁሸት ተኣሲሮም ከምዘሎዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስጋብ ሕጂ ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ እዞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ዘሎዉ ኤርትራዉያን፡ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ምስ ሓይልታት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ብምስምማዕ ብፍላይ ከኣ፡ ምስ ዘይሕጋዊ መሸጣን ዝውዉርን ስደተኛታት ምትእስሳር ዘሎዎ ሓደ ኣባል ጸጥታ ግደፍ ኣብ ሱዳን ብምዃን፡ ምእንቲ ገበናት ከይቃላዕ ንምስታሩ ተባሂሉ፡ ንኹሎም እቶም ስደተኛታት ናብ ኤርትራ ንምጥራዞም ዉሳነ ተማሓላሊፉ ኣብ ምድላዉ ከምዘሎዉ ተፈሊጡ ኣሎ፡፡
ስለዝኾነ ኣብ መላእ ዓለም ዘሎኹም ኤርትራዉያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ጉዳይ ስደተኛታትን ብሓበራ፡ ነዞም ኣብ ህጹጽ ኩነታት ኣትዮም ድሕነት ዝጽበዩ ዘሎዉ ኤርትራዉያን ኩሉ ዝካኣለኩም ጻዕርን ስራሕ ድሕነትን ከተካይዱ እቶም ስደተኛታት ኣምሪሮም ሓቲቶም ኣሎዉ።
ዛጊት ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ህጹጽ ናይ ድሕነት ስራሕ ካብ ዝሰርሑ ዘሎዉ ንጉዳይ ስደተኛታትን ሰብኣዊ ንጥፈታትን ኤርትራዉያን ካብ ዝሰርሑ ዘይመንግስታዉያን ማሕበራት እቲ ብ( ጋንዲ ዘይመንግስታዊ ሰብኣዊ ማሕበር) ዝተባህለ ማሕበር ድሮ ንድሕነት እዞም 365 ኤርትራዉያን ናብ ኤርትራ ከይምለሱን ሰብኣዊ ክብሮም ንኽሕሎን ኣድላይ ምንቅስቓስ የካይድ እንተሎ፡ ዝያዳ ጸቕጥን ምንቅስቓስን ከምዘድልይ ተሓቢሩ ኣሎ።
መሓሪ ኣብራሃም
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
ክንክንን ጥዕናን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 9 2018
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ሰባት እቲ ዘድልዮም ክንክን ክረኽቡ ኣለዎም። ኣብዞም ዝስዕቡ ገጻት ብዛዕባ ኣገልግሎት ጥዕናን ሕክምና ስኒን ኣብ ሽወደን ተወሳኺ ሓበሬታ ትረክብ። ከምኡ'ውን ጥዕናኻ ጽቡቕ ንኽህሉ ባዕልኻ እንታይ ክትገብር ከም ትኽእል ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል።
1177 ቮርድጋይደን
ኣብ ሽወደን ናይ ጥዕናን ኣገልግሎት ሕክምናን ሓላፍነት ዘለዎም ዞባታት እዮም። ነፍስ ወከፍ ዞባ ወይ ዞባ ትሕዝቶ ናይ ብዛዕባ ኣብ ሆስፒታልን ማእከል ክንክን ጥዕናን ዘቕርብዎ ክንክን ዘለዎ ናቶም መርበብ ሓበሬታ ኣለዎም። ከምኡ'ውን ሓደ ናይ ኵሎም ዞባታት ናይ ሓባር 1177 ቮርድጋይደን ዝብሃል መርበብ ሓበሬታ ኣለዎም።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ 1177 ቮርድጋይደን ኣየናይ ዓይነት ክሊኒክ ንጸገምካ ወይ ድልየትካ ብዝበለጸ ከም ዝሰማማዕ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ'ውን ኣብኡ ኣብ መላእ ሃገር ናይ ዝርከባ ዝተፈላለያ ክሊኒካትን ክሊኒካት ስኒን ናይ ርክብ ሓበሬታን ናይ ስራሕ ሰዓታትን ትረክብ።
ክፍሊትታት ናይ ክንክን
ቈልዑን መንእሰያትን ትሕቲ 20 ዓመት ኣብቶም ዝበዝሑ ዞባታት ብናጻ ክንክን ጥዕናን ክንክን ስኒን ይወሃቦም። ልዕሊ 20 ዓመት እንተ ኾንካ መብዛሕትኡ ግዜ ክንክን ክትደሊ ከለኻ ሓደ ክፍሊት ምኽፋል የድልየካ እዩ። ክንደይ ከም ትኸፍል ኣብ መንጎ ዞባታት ይፈላለ እዩ።
ክንክን ብዙሕ ግዜ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ሓደ ገደብ ክፍሊት ኣሎ። እዚ ንዓኻ ልዑል ክፍሊታት ናይ ክንክንን መድሃኒትን ንኸይህልወካ ሓደ ውሕስነት እዩ።
ስንክልና
ሓደ ስንክልና ዘለዎ ሰብ፡ ዝደኸመ ዓቕሚ ትግባረ ናይ ኣካላዊ፡ኣእምሮኣዊ ወይ ዓቕሚ ኣእምሮ ዘለዎ እዩ። ሓደ ዓይነት ስንክልና እንተ ኣለካ ኾይኑ ሓገዝን ደገፍን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ግዳይ ናይ ዓመጽ
ጎነጽ፣ ምፍርራሕ ወይ ንካልኦት ምጉዳእ ኩልኩል እዩ። ጎነጽ ዝተፈላለየ ነገር ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ኣካላዊ፣ ስነ-ኣእምሮኣዊ፣ ጾታዊ፣ ቑጠባዊ ወይ ንዋታዊ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንጎነጽ እንተተቓሊዕካ ንዑቕባን ደገፍን መሰል ኣለካ።


text:
Radio Erena: 28 October 2020
ኣብ ሓዝሓዝ ኣብ ዝርከብ ናይ ደቂንስትዮ ቤት ማእሰርቲን ተሃድሶን፣ ብሲቪላዊ ገበን ዝተኣስራ ሰለስተ ደቂንስትዮ፣ ኣብ ናይ ማእሰርቲ እዋነን ጥንሲ ከምዝሓዛ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ገሊጾም።
እተን ደቂንስትዮ፣ ተኣሲረን ኣብ ዝነበራሉ እዋን፣ ብኸመይ ክጠንሳ ከምዝኸኣላ ዝተካየደ ምጽራይን መርመራን እኳ እንተዘይተነጸረ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ክሓርሳ ተባሂለን ብዋሕስ ተፈቲሐን ኣለዋ።
እቲ ጉዳይ ብግዴታ ዝተፈጸመ ጾታዊ ዓመጽ ምዃኑን ዘይምዃኑን ራድዮ ኤረና ከተጻርዩ ኣይከኣለትን።
እቲ ጥንሲ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብዝብል፣ እሱራት ሲቪላዊት ገበናት፣ ስድራቤታቶም ከይበጽሕዎም ተኸልኪሎምሉ ኣብ ዘሎ እዋን ዘጋጠመ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ እሱራት ሲቪላዊ ገበናት፣ ስድራቤታቶም ክበጽሕዎ ዝፍቀድ እኳ እንተኾነ፣ ናይ ፖለቲካን ሃይማኖትን እሱራት ከምኡ ድማ ጉዳዮም ብቤት ፍርዲ ዘይሓለፈ ሰባት፣ ሃለዋቶም ኣብ ዘይፍለጥን ስድራቤታቶም ኣብ ዘይበጽሕዎም ቦታን’ዮም ዝተሓዙ።
===============


text:
ብምኽንያት ምንቅስቓስ ተቓውሞ ትማሊ ተዓጽዩ ዝነበረ መስመር ኢትዮጵያ ጅቡቲ ሎሚ ከምዝተኸፍተ ተገሊጹ።
ክልላት ሶማሌን ዓፋርን ኣብ ዝዋሰንሉ ቀበሌታት ብምኽንያት ናይ ይግብኣኒ ሕቶታት፡ ግጭት ካብ ዝደጋገመሎም ስፍራታት ሓደ ኣብ ዝኾነ `ሲቲ` ዝተባህለ ወረዳ ዝነብር ሓደ ሰብ ንድምጺ ኣሜሪካ ክገልጽ ከሎ፡ ለንቅነ ወሪዱና ዝበልዎ ጉድኣት ንኽፍለጠሎም ነቲ መስመር ከምዝዓጸውዎ ተዛሪቡ።
እቲ ጽርግያ ኮነ መንገዲ ባቡር ሎሚ ብሰራዊት ምክልኻል ተኸፊቱ ስሩዕ ስርሑ ቀጺሉ`ሎ ዝበለ ተወላዲ ብሄረ ዓፋር ብወገኑ፡ ክልቲኦም ክልላት ዝሰሓሓብሉ ቀበሌታት ተኻሊሉ ስለዘይተዛዘመ ግጭታትን መሰል ክስተታትን ይዕድም ምህላዉ ኣዘኻኺሩ።
እዚ ናይ ትማሊ ናይ መንገዲ ምዕጻው ዝስማዕ ዘሎ ልዕሊ 1000 ዝኾኑ ካብ ብሄራት ዓፋርን ሶማሌን ዝተዋጽኡ ተወከልቲ ኣብ ከተማ ገዳማይቱ ናይ ሰላም ጉባኤ ምክያዶም ብማዕከናት ዜና መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ ሰዓት`ዩ።
ተመሳሰልቲ ናይ ሰላም ጉባኤታት ከምዝካየድ’ ውን ተሓቢሩ`ሎ ።


text:
መንግስቲ ኣሜሪካ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ጀሚሩ ናብ ትግራይ ዘውፈሮ እዚ ጉጅለ’ዚ 17 ኣዝዮም ምኩራት ሰብ ሞያ ዝሓቆፈ ኮይኑ፣ ህጹጽ ሓገዝን ረድኤትን ንዘድልዮም ሰባት ዳህሳስ ብምክያድ ምልላይ፣ ዘድልዮም ሰብኣዊ ሓገዝ እንታይ ከምዝኾነ ምንጻርን ምስ ካልኦት ገበርቲ ሰናይ ትካላት ተሓባቢሩ እቶም ኣብ ሓደጋ ዝኣተው ሰባት ምድሓን ዝብል ገዚፍ ዕላማ ሒዙ ዝንቀሳቀስ ጉጅለ እዩ።
እዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ሰብኣዊን ተፈጥሮኣዊን ጥፍኣት ዝወረዶ ኣትዩ ንሰብኣዊ ቅልውላው ዳህሳስን መጽናዕቲን ብምክያድ ትካላት ረድኤት ኣገዳሲ ንዝኾኑ ቀረባት ንክሕግዝንን ንክቀርብን ንክከፋፈልን ትሕግዝ።
ኤምሊ ዳይኪን፣ መራሒት ናይ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝወፈረን ግብረ መልሲ ንሰብኣዊ ቅልውላውን ዝህብ ዘሎ ጉጅለ ዩኤስኤድ -ዳርት እያ። "ብመዳይ ሰብኣዊ ጠለብ ኣብ ብርክት ዝበሉ ዘፈራት ንአብነት ውሕስና መግቢ፣ ዝተማለአ ምግብና፣ ጥዕና፣ ጽርየት ማይ፣ መጸራረይን ካልኦት ዘፈራትን ኣዚና ተገሪምና ኢና። ብመሰረት’ዚ፣ ምስ መዳርግቲናን ምስ’ቲ ህዝቢን ኮይና፣ በታ ዘለትና ገንዘባዊ ዓቅሚ ክሳዕ ክንደይ ክንገብር ከምንኽእል ኣበርቲዕና ሰሪሕና ኢና" ትብል።
መንግስቲ ኣሜሪካ ዛጊድ 305 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ግብረ ሰናይ ወፍዩ ኣሎ። እዚ ሓገዝ’ዚ ነቶም ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ውሽጣዊ ተመዛበልቲ መጽለሊ ንክረኽቡ ከምኡውን ነቶም ካብ ውግእ ዝሃደሙ ንምድጋፍ ዘድሊ ናይ መግቢ፣ ማይን ሕክምናዊ ደገፍን ንምቅራብ ዘኽእል እዩ።


text:
ቻይና ንኣገዳሲ ቁጠባን ሃገራዊ ድሕነትን ኣሜሪካ ስግኣት እያ ክብሉ ዳይሬክተር ፌደራል ቢሮ ምርመራ FBI ኣብ ሃድሰን ኢንስቲትዩት ኣብዘስምዕዎ መደረ ሓቢሮም።
ንሶም ኮሚንስት ፓርቲ ቻይና ኣብ ተደራረብቲ ጉዳያት ተፀሚዱ ኣሎ:ብቁጠባን ቴክኖሊጂን መራሒ ዓለም ንክኸውን ናይ ወለዶ ወፍሪ የካይድ ኣሎ ኢሎም።
“እቲ ቻይና ተካይዶ ዘላ ግጥም ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ብቅቡል ምህዞ፣ብሚዛናውን ሕጋውን ውድድር ኣይኮነን፤ንዜጋታቶም ናይ ምሕሳብ፣ምዝራብን ናይ ምምሃዝ ነፃነት ከይሃቡ እዩ።ኣብ ክንድኡ ቻይና ብዝኾነ ይኹን ዋጋ ናይ ዓለም እንኮ ሓያል ሃገር ንምኳን መንግስታዊ ፃዕሪ እያ ተካይድ ዘላ።”
ንሶም ወሲኾም እዞም መንገድታት እዚኦም ብኢኮኖሚያዊ ስለያ፣ ዳታ ብምፍርፋር፣ ንምህዞታት ብምስራቕ ፣ ብጉቦ፣ሽም ብምፅላምን ብናይ ኣስገዳድ ፈተነታትን እዩ ኢሎም ።
ንፖሊስታት መንግስትናን ንርእይቶ ህዝቢሃገርናን ብምዝባዕ ኣብ መስርሕ ዴሞክራሲ ሃገርናን ክብርታትናን እምነት ክሽርሽር ኣብ ምስራሕ እዮም ተፀሚዶም።
ዳይረክተር ኤፍቢኣይ ረይ እዞም ተንኮላትን ኣጨነቕቲ ተግባራትን ስርሒት ኮሚኒስት ፓርቲ ቻይና እዮም ኢሎም።
“እዚ ብዛዕባ ህዝቢ ቻይና ኣይኮነን፤እዚ ናይ ቻይናዊያን ኣሜሪካዊያን ጉዳይ እውን ኣይኮነን።ሰባት በረኸት ሓርነት ንባዕሎምን ንስድርኦምን ከውሕሱ ንወለዶታት ካብ ቻይና ናብ ኣሜሪካ ክጉዓዙ ፀኒሖም እዮም።ብናታቶም ኣበርክቶ ሕብረተሰብና ዝበለፀ ክኸውን ገይሩ እዩ።”
መንግስቲ ቻይናን ኮሚንስት ፓርትን ብድፍረት ነቲ ንቡርን ልዕልና ሕጊ ጥሒሶም ኣለው።ዳይረክተር ረይ ብዋና ፀሓፊ ሺ ጂንግፒንግ ዝተኣታተወ ‘’Fox Hunt’’ ሃደና ውዃሪያ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ፕሮግራም ፀረ ብልሽውና ኣብ ወፃኢ ሃገራት ዝነብሩ ቻይናዊያን ዒላማ ዝገብረ እዩ ኢሎም።
‘’ሰፊሕ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ቻይና ንዘቃልዑ ፖለቲካዊ ተወዳደርቲ፣ ተቓወምትን ነቐፍትን ዝዓለመ እዩ’’ኢሎም።ኣብ ሓደ ኣብነት ቻይና ንሓደ ሰብ ናብ ቻይና ክምለስ ወይ ድማ ንርእሱ ከጥፍአ ኣጠንቂቓ፤ኣብ ቻይና ዝርከቡ ኣባላት ስድራ እውን ከም ትሓጃ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትያ ።
ዳይሬክተር ረይ ተግባራት ቻይና ጭቡጥ ግብረ መልሲ የድልዮ’ ዮ ኢሎም።
‘’ነዚ ስግኣት እዚ ምግጣም ማለት ምስ ቻይና ርክብ የብልናን ማለት ኣይኮነን: ቻይና ናይ ገበን ሕግታትናን ንዓለምለኻዊ ስሩዕ መስርሕ ክትጥሕስ ከላ ግን ኣይክንፃወሮን ኢና።FBIን ኣብ መንግስቲ ኣሜሪካምስ ዝሰርሑን መሻርኽትናን ብምዃንን ብሓገዝን ትኩርነትን ህዝቢ ኣሜሪካን ንቻይና ተሓታቲት ክንገብራ ኢና’’ ኢሎም።


text:
ሸምጋላይ ቅልውላው ደቡብ ሱዳን - ኢጋድ፣በይነ መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ነቲ ይቅፅል ዘሎ ውግእ ዝቆፃፀርን ዝከላኸልን ሓይሊ ናብ ደቡብ ሱዳን ንምውፋር ተቀሪብና‘ለና ይብል።
ዝሓለፈ ጥሪ ተፃብኦ ንከብቅዕ ዓሊሙ ዝተኸትመ ውዕል ሰላም ብክልቲኦም ወገናት ብተደጋጋሚ ተጣሒሱ‘ዩ።
ዋና ሸምጋላይ‘ቲ መድረኽ ኣቶ ስዩም መስፍን፣ኢጋድን ሕ/ሃ ኣብ ዝርዝር ትሕዝቶ ምውፋር ዓቃቢ-ሰላም ይዘራረብሉ‘ለው ኢሎም።
”ኣቶ ስዩምእቲ ዝዋፈር ሓይሊ ንኣብነት ነዳዲ ዝወፀሉ፣ዝእከበሉን ዝላኣኸሉን ስፍራታት ክሕሉ‘ዩ።ነዳዲ ዓንዲ ሕቆ ቁጠባ ደቡብ ሱዳን ምኳኑ ይፍለጥ። ተናሓናሕቲ ሓይልታት፣ነዞም ትካላት‘ዚኣቶም ንምምንዛዕ ክፍተኑ ይኽእሉ‘ዮም።ስለዚ እቶም ትካላት፣ብዓቃቢ-ሰላም ሓለዋ እንተረኺቦም፣ ኣብ ምርግጋእ ዓብዪ ኣበርክቶ ኣለዎ” ኢሎም።
ሓሙሽተ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ሰራዊተን ንከዋፍራ ቅሩባት ከምዝኾና ገሊፀን‘የን።ኢትዮዽያ፣ኬንያ፣ሩዋንዳ፣ጂቡቲን ቡሩንዲን።
ኡጋንዳ እቲ ግጭት ድሕሪ ምስተወለዐ ሰራዊታ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣዋፊራ‘ያ።እንተኾነ ብተቃወምቲ ደቡብ ሱዳንን ብኢጋድን ተኾኒኑ‘ዩ። ብድሕሪኡ ዝወፀ መግለፂ፣ኡጋንዳ ሰራዊታ ብመስርሕ ንክትስሕብ ተሰማሚዓ‘ያ ዝብል‘ዩ።
ኣምባሳደር ስዩም መስፍን፣በዝሒን ስልጣንን ዓቃቢ-ሰላም ንምንፃር ይምከረሉ ኣሎ ኢሎም፣
”በዝሒ ዝወፍር ዓቃቢ-ሰላም ምስ ተመሳሳሊ ልእኹቶ ሒዙ ኣብ ካልእ ከከባቢ ዝወፍር ክነፃፀር ከሎ ኣዝዩ ዝዋሓደ‘ዩ ክኸውን።ምኽንያቱ ኣብ ልዕሊ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ከቢድ ፆር ክነንብር ድልየትና ስለዘይኮነ“ ይብሉ።
እቲ ውጥን ንክትግበር ግና ብሕብረት ኣፍሪቃን ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃን ተቀባልነት ክረክብ ኣለዎ።
ልዝብ ሰላም ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ክልተ ሰሙን ቅድሚ ምቅፃሉ፣ኣኼባ መራሕቲ ተካይዱ ነቲ መስርሕ ክዘራረበሉ ድልየት ኢጋድ ምኳኑ ኣቀባሊትና ማርታ ቫንዴር ውልፍ ካብ ኣዲሳበባ ዝላኣኸቶ ሪፖርት ይሕብር።


text:
Radio Erena: 29 January 2019
ፈረንሳ፣ ኣብ ምህናጽ ናይቲ ከም ሓድሽ ዝቐውም ዘሎ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ክትዋሳእ ከምእትኽእል ተሓቢሩ።
እዚ ዝሕበር ዘሎ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ላዕለዎት ወትሃደራውያን መኮንናት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ፈረንሳ ምብጻሕ ድሕሪ ምክያዶም’ዮም።
ኣብ ፈረንሳ ዝመደበሩ ማዕከን ዜና ኢንድያን ኦሻን ኒውስ ሌተር፣ ብዝዘርግሖ ዜና መሰረት፣ እቲ ናብ ፈረንሳ ዝበጽሐ ወትሃደራዊ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናይ ቀደም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ነበር ዝርከብዎም ወትሃደራዊ ኮሚተ’ዩ።
ዳግመ ስርርዕ ሰራዊት እተካይድ ዘላ ኢትዮጵያ፣ ሓይሊ ባሕሪ ምቛም ካብ ኣውራ ቀዳምነታት ሰሪዓቶ ከምዘላ’ያ ትግለጽ።
ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓይሊ ባሕሪ ዳግም ንምቛሙ እትጓየየሉ ዘላ ዕላማ ንጹር ኣይኮነን።
ይኹን’ምበር፣ ምክትል ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ብርሃኑ ጁላ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ምስ ማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበራ ጽልዋ ክትመልስ እንተኾይና፣ ምህናጽ ሓይሊ ባሕሪ ኣገዳሲ ምዃኑ’ዩ ሓቢሩ።
ኣብ 1930 ከምዝቖመ ዝንገረሉ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 1991 ከምዝተበታተነ ይዝከር።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ፈረንሳ፣ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዝርከብ ሓወልቲ ላሊበላ ንምጽጋን ዘኽእል መጽናዕቲ እተዳሉ ኮሚተ ናብ ኢትዮጵያ ልኢኹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ፣ ኣብ ፈላም ናይ ኤውሮጳ ዑደቱ፣ ናብ ፈረንሳ ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ሓያሎ ስምምዓት ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።


text:
ኣብ ሕብረት ኣውሮፓ ሓላፊ ውድብ ጥዕና ዓለም በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝሞቱ ሰባት ኣብ ወርሕታት ጥቅምትን ሕዳርን ክውስኽ ትካሎም ትፅቢት ከምዝገብር ገሊፆም።
ሃንስ ክላግ ምስ ዜና ማዕኸን AFP ሎማዕንቲ ሶኑይ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ‘’ከቢድ ክኸውን እዩ፤ ኣብ ጥቅምትን ሕዳርን ተወሳኺ ሞት ክንሪኢ ኢና’’ ኢሎም።
ክላግ ናይቲ ለበዳ መቃበፂ መንገዲ ክታበት ኣይኸውንን ክብሉ እውን ኣጠንቂቖም።’’እቲ ለበዳ ብክታበት እዩ ክቃበፅ ዝብል ኩሉ ግዜ እሰምዕ እየ።ግን ኣይጠፍእን’’ ኢሎም።
ብምስዓብ ‘’እቲ ክታበት ንኹሉ ሰብ ይሰርሕ እንተኾይኑ እውን ኣይንፈልጥን።ንሓደ ክፋል ወይ ጉጅለ ሕብረተሰብ ሰሪሑ ነቲ ካሊእ ከምዘይሰርሕ ገለ ምልክታት ሪኢና ኣለና’’ኢሎም ብውምሳኽ። ‘'ዝተፈለየ ክታበት ንምእዛዝ ድማ ብሎጂስቲክ ዘይክኣል ፈተና እዩ’’ ኢሎም።
ናይቲ ለበዳ መወዳእታ ከም ማሕበረሰብ ምስቲ ለበዳ ምንባር ምኽኣል እዩ ኢሎም።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ክሳብ ሎማዕንቲ ሶኑይ ንጉሆ በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 29 ሚሊዮን ዝሞቱ ድማ 924,000 ተመዝጊቦም ኣለው ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስቲ።
ኣብ ሓደ ማዕልቲ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ክብረ ወሰን ብምስባር ትማሊ ሰንበት 306,857 ከም ዝተመዝገቡ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣፍሊጡ ኣሎ።።
ዩናይትድ ስቴትስ ልዕሊ 6.5 ሚሊዮን ዝተትሓዙ ብምምዝጋብ ቀዳመይቲ ክትኸውን ከላ ህንዲ 4.8ብራዚል 4.3 ብምምዝጋብ ካላይን ሳልሳይን ይስዕባ ኣለዋ ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስት።


text:
ቃለ መሕተት ኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ
ካብ ዓረብኛ ዝተተርጎመ
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ። ይኹን’ምበር እቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ዝተገብረ ቃለ መሕተት እቲ ሓቀኛ ኣተረጓጉምኡ ከምዚ ዝስዕብ ኢዩ’ሞ ተኸታተሉ፣-
መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ሰ.ደ.ህ.ኤ ሓድሽ መሪሕነት ከም ዝመረጸን ኣቦ-መምበር ዶር ተስፋይ ስብሃቱ፣ ምክትል ኣቦ-መምበር ድማ ሓጅ ዓብደል-ኑር ሓጅ ከምኡ’ውን 11 ዝኣባላታ ፈጻሚት ሽማግለ ከም ዘቖመ ገሊጹ። ነዚ ዜና እዚ ምስ ረኣና ንዝያዳ መብርሂ ንምርካብ ወረቓቕትና ብምሓዝ ናብ እስታዝ መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ኣባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣምሪሕና። ብቐጥታ ድማ እንታይነት ናይዚ ሰልፊ እዚን ቀንዲ ዛዕባ (ምኽንያት) ምፍልላይ ኮነ ኣብ ቀጻሊ ድማ እንታይ ከም ዝሰዓበን ተወኪስናዮ። ንሱ ድማ ብኸምዚ ዝስዕብ መብርሂ ሂቡና፣-
ኣምባሳዶር፣-
እዚ ተጠቒሱ ዘሎ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። እታ መሪሕነት ትብሃል ዘላ ድማ ሓዳሽ ፈጻምት ሽማግለ ናይ’ቲ ሰልፊ ዝተመርጸት ኢያ። ቲ ጉዳይ ንድሕሪት ተመሊስና እንተሪኢናዮ ኣብ ውሽጢ እቲ ሰልፊ ሓደ ሓያል ማዕበል ተፈጢሩ ንነዊሕ ጊዜ ድማ ኣብ ውሽጢ እቲ ሰልፊ ክሰርሕ ጸኒሑ። ገለ ካብ ጠለባቱ ድማ ውሳኔታት ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ክንቅበል ኣሎና፣ ኣብ ዝመጽእ ጉባኤ (ዋዕላ) ድማ ክንሳተፍ ዝብል ኢዩ ነይሩ። እንተኾነ ግን በቶም ነዚ ጉዳይ እዚ ዘይቕበሉ ሸነኽ ወይ ወገን ጠለባት ተቐባልነት ኣይረኸበን። ከም ውጺኢት ናይዚ ድማ ንሓድነትን ዋዕላን ዝድግፍ ሸነኽ ነዚ ስጉምቲ እዚ ክወስድ ተገዲዱ። ኣብቲ ዝመጽእ ጉባኤ (ዋዕላ) ብዘይ ቅድመ-ኩነት ከምዝሳተፍ ኣዊጁ። እቲ ጉባኤ (ዋዕላ) ሓደ ንኹሉ ተቓውሞ ሓይልታት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝቃለስ ዘጠቓልል ስለ ዝኾነ።
ብዛዕባ ውልቃዊ መርገጺኡ ምስተሓተተ ድማ፣-
ኣምባሳዶር፣- ኣነ ምስታፍ ኣብ ዝመጽእ ዋዕላ ዝድግፍ ኢየ። ነዚ ዝምልከት ድማ ብጽሑፍ ነቲ መሪሕነት ኣፍሊጠ ኢየ። እዚ ድማ ኩሉ ኣባል ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ነዚ ኣሕዋት ወሲደሞ ዘለዉ ስጉምቲ ድማ ምስ መርገጺየይ ዝሳነ ስለ ዝኾነ ብሙሉእ ልበይ እድግፎ ኢየ።
ኣብ ስዒቡ ዝካየድ መደባት ኣመልኪቱ ድማ ኣቶ መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ከምዚ ይብል፣-
ኣምባሳዶር፣- እዚ ሓድሽ መሪሕነት ኣብ ቀረባ እዋን ምስ መሪሕነት ኪዳን ኮነ ኮምሽን ዋዕላ ርክባት ከካይድ ኢዩ። ግብረ-መልሲ ናይ ኪዳን ኮነ ኮምሽን ዋዕላ ብዘየገድስ ድልውነቱ ናብ ጉባኤ ንምስታፍ ከም ዘረጋገጸ ዝዝከር ኢዩ።
ብዛዕባ ወይዘሮ ምሕረት ገብረኢየሱስ ምስ ሓተትናዮ ድማ፣-
ኣምባሳዶር፣- ብጸይቲ ምሕረት ወላ’ኳ ብውልቃዊ ምኽንያት ስንብታ ትሕተት እምበር እቲ ሓቂ ግን ነቲ ዝነበረ ኣከያይዳ እቲ መሪሕነት ስለ ዝተቓወመትን እቲ ሰልፊ ድማ ብዉሑዳት ጉጅለ ስለዝተገዝአን ካብቲ ዕላማታትን መትከላትን ናይ ሰልፊ መንገዱ ስለዝሰሓተ ኢያ ካብ ሰልፊ ዝሰሓበት።
ብዛዕባ ምቅዋም ወይ ዘይምስታፍ ኣብ ዝሓለፈ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪቱ ድማ ሓው ኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ፣-
እቲ ተዓቅቦታት ዝነበረ ኣብ ኣቃውማ ኣስናዳኢት ሽማግለ ዋዕላ፣ ሕጽረት ጊዜ ነይሩ። እንተኾነ ግን ኣሕዋት ኢትዮጵያውያን ይኹኑ ኩሉ ግዱስ ዜጋ ብጉዳይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ሚዒድዎም፣ ዝካየድ ዋዕላ 1ይ ዋዕላ እምበር ናይ መወዳእታ ዋዕላ ከምዘይኮነ ተሓቢርዎም፣ እንተኾነ ግን ንሳቶም ብትሪ ንኹሉ ተቓዊመሞ። ሕጂ ንሰምዖ ዘለና ድማ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና መጠረሽታ ወርሒ ምስ ኣሕዋት ኢትዮጵያውያን ቆጸራ ኣለዎም። እቲ ሰልፊ ኣብ ዓቢ ሽግርን ቅልውላውን ወዲቑ ይርከብ። ንሳቶም ግን ካብቲ መርገጺኦም ዝቕይሩ ኣይመስሉን ኢዮም። ብዛዕባ ኣብ ውሽጢ እቲ ሰልፊ ንምእራም ዝተወስደ ስጉምቲ ንኽከላኸሉ ዝገብርዎ ጻዕርታት ድማ ብሙሉኡ ፈሺሉ ኢዩ። ምኽንያቱ ብግጉይን ዘይቅኑዕን መረዳእታ ስለዝሓዝዎ ኢዩ። ንኣብነት፣- እቲ ጉዳይ ከም ናይ ሓደ ሰልፊ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቕስ ብመሪሕነት ሓው ኣድሓኖም ገብረማርያም ጥራይ ዝካየድ ጌሮም ኣቕሪቦሞ፣ እቲ ሃንደበት ዝኾኖም ግን ብሙሉኡ ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ነበር ከይተረፈ ብጀካ መስፍን ሓጎስን ሓምድ ድራርን ኣብቲ ናይ መኣረምታ ስጉምቲ ተጸንቢሩ። ብኻልእ ኣዘረርባ እቲ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉኡ ብጀካ እቲ ሳልሳይ ወገን (ሰልፊ ህዝቢ) ብሓደ ጠጠው ኢሉ ኣሎ። እቲ ኣቋውማ ናይዚ ሓድሽ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነዚ ኢዩ ዘንጸባርቕ።
ብዛዕባ ናይ ሰውራዊ ባይቶ ነበር ምስ ተወከስናዮ ድማ ሓው ኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፣-
እዞም ሰባት እዚኣቶም ብሓደ ንነዊሕ ጊዜ ሰሪሖም ከም ሓደ ዓሌት (ቀቢላ) ተቐይሮም’ዮም። በዚ ድማ እቲ ሃገራዊ መርገጺታት ኣይጸልዎምን ኢዩ። ክፈላለዩ ድማ ብዝኾነ ምኽንያት ከቢድ ኢዩ። ይኹን’ምበር እዚ ሕጂ ነዚ ሰልፊ ኣጋጢምዎ ዘሎ ቅልውላውን እቲ ካብ ኩሉ ተነጺሎሞ ዘለዉ ኩነታት ኣብ ውሽጦም ሽግራት ከይፈጠረሎም ኣይተርፍን ኢዩ።
እቲ ኣብዚ እዋን እዚ ኣንጻር መስፍን ሓጎስ ብጸሓፊ ኣሎና ዝጸሓፍ ዘሎ ኣመልኪትና ምስ ሓተትናዮን ከምኡ’ውን ኣብ ቅትለት ኢብራሂም ዓፋ ኢድ ኣለዎ ዝብሃልን ኣመልኪቱ ክምልስ እንከሎ ኣምባሳዶር፣- ንሕና ኣብዚ ጊዜ እዚ ኩሉ ቃልስናን ጻዕርናን ኣንጻር እቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ክኸውን ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ መራሒ ናይ ገበነኛታት ድማ ኢሳያስ ኢዩ። ገለ ካብ ጉጅለ 15 (G 15) ምስቲ ስርዓት ዝነበሩ ኣብቲ እዋን እቲ ገበን ፈጺሞም ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም። እንተኾነ ግን እቲ ሕቶ መስፍን ሓጎስ ኣብ ጉዕዞ ናይ ደምበ ተቛውሞ እንታይ ግደ ነይርዎ? ክንብል ይግባእ። ብወገነይ ንመስፍን ሓጎስ ክግምግሞ እንከለኹ መስፍን ኣብዚ ጊዜ እዚ ዝኾነ ጽልዋ ኣለዎ ክብል ኣይክእልን ኢየ። ኣብ ውሽጢ እንተሪኢና ልክዕ’ዩ ንሱ ሚኒስቴር ምክልኻል ኔሩ ኢዩ፣ እንተኾነ ግን እቲ ወተሃደራዊ ጉጅለታት ናብ ረብሕኡን ጠቕሙን ዘንቢሉ ይሰርሕ ኣሎ። ከምኡ’ውን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብዙሕ ምቅይያራት ኣብ ውሽጦም ብምክያድ ካብቲ መስፍን ሓጎስ ዝፈልጦ ኣንፈት እቲ ካርታ ናብ ካልእ ቀይርዎ ኢዩ። ኣብ ወጻኢ እንተረኣና ድማ ነቲ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ሰልፊ-ደሞክራሲ ዝመስረቱ ሰባት ወይ ጉጅለ ሎሚ ምስ መስፍን ሓጎስ ወላ ሓደ ሰብ የሎን። ከምኡ’ውን ሰልፊ ደሞክራሲ ቅድሚ ምጽንባር ንመስፍን ሓጎስ ካብ ኣቦ-መምበር ከውርዶ መዲቡ ኔሩ፣ መስፍን ድማ እዚ ስለዝተረድአ ብድልየቱ ካብ ኣቦ-መምበር ክወርድ ጠሊቡ። ስለዚ ኣብ መጠረሽትኡ መስፍን ሓጎስ ሓደ ዓቢ ባዶ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኢን ኢዩ።
ኣብዚ ክንሕብሮ እንደሊ ተጋዳላይ መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ካብቶም ቀዳሞት ሃገራውያን ተቓለስቲ ኢዩ። ሓያል መጎትን ትብዓትን ዝውንን ዜጋ ድማ ኢዩ። ወላ’ውን እንተተፈሊኻ ካብኡ ከተኽብሮ ዘገድደካ ኢዩ። ድሕሪ ናጽነት ካብ ዝነበሮ ውድቡ ተሰናቢቱ ምስኡ ዝነበረ ንብረትን ሰነዳትን ኣረኪቡ ናብ ሃገሩ ኣምሪሑ። ኣብ ውሽጢ እቲ ስርዓት ድማ ከም ዘይክእልን ከምዘይንቀሳቐስን ምስ ተረድአ ነቲ ስርዓት ራሕሪሑ ናብ ደምበ ተቓውሞ ተጸምበረ። ኣብ ኩነታት ናይቲ ስርዓት ድማ ገለ ከይገደፈ ብምልኡ ዘቃልዐ ኢዩ። መርገጺታቱ ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ደሞክራሲ ድማ ኩሎም ኣባላት እቲ ሰልፊ ዝፈልጥዎ ጉዳይ ኢዩ። ንፖሊስታትትን ዲክታቶሪያዊ ኣገባብ ኣመራርሓን መስፍን ሓጎስ ምጽራሩ ኣብ ቀረባን ርሑቕን ዘሎ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። እዚ ሕጂ ወሲድዎ ዘሎ መርገጺ ድማ ምስቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝሳነን ዝሰማማዕን መትከላዊ መርገጺ ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ማሕበረ-ኮም ኤርትራውያን ኣብ ኣውስትራሊያ ድማ ዓቢ ተቐባልነትን ኣኽብሮትን ዘለዎ ዜጋ ኢዩ።
ምንጪ፣- ኣልናህዳ ዳት ኮም።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1896


text:
መራኸቢ ቦታ
ምምሕዳር ከተማ ነቶም ኣብቲ ምምሕዳር ዘለዉ ኣረጋውያን ምስ ብሕታዊ ድሌት ዘለዎም ኣባላት ኮይኑ መራኸቢ ቦታ የዳሉ።
መራኸቢ ቦታ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይ ምምሕዳር ይርከብ።
ኣብ ሰደርሃምን ሰንዮርቸንተር ሱልግሌንታን (seniorcenter Solgläntan) ኣብ ዩስነ ድማ ትሬፍፑንተር (Träffpunkten) ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ይካየዱ። ናብነት ከም፡ ብሓባር ምዝማር፡ ኮፍ አልካ ምስዕሳዕን ምንቕስቓስ ምስ ተወሳኺ ንጥፈታትን ካልእን።
ሱልግሌንታል ውን መራኸቢ ቦታ ናይ ኣረጋውያንን ናይ ሓንጎል ጸገም ዘለዎምን ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሕማማት ሓበሬታ ዝረኽቡሉ እዩ።
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
Radio Erena: 17 June 2021
ሩስያን ጂቡቲን፣ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ዘተኮረ ዘተ ኣካይደን።
እዘን ክልተ ሃገራት፣ ኣብ ንግዲ፣ ወፍሪ፣ ቁጠባ፣ ሕርሻን ካልእን ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየዳ ዝተገልጸ፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ መሓመድ ዓሊ ዮሱፍ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ጁቡቲ ናብ ሩስያ ኣብ ዝበጽሓሉ’ዩ።
ንጂቡታዊ መዘንኡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሞስኮ ዘተኣናጋደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ፣ ዝምድና ክልትኤን ናብ ጥርዙ ንምብጻሕ ብወገን ሩስያ ድሌት ከምዘሎ ገሊጹ።
ሓያሎ ኩባንያታት ሩስያ ኣብ ጂቡቲ ወፍሪ ንምክያድ ድሌት ከምዘለወን ዝገለጸ እቲ ሚኒስተር፣ ሃገሩ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘለዋ ዝምድና ብምትራር፣ ኣብ ብዙሕ መዳያት ክትተሓባበር ከምእትደሊ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተራ ጉዳያት ወጻኢ ሩስያን ጂቡቲን ዘተ ዘካየዱ፣ ሩስያ ምስ ስርዓት በሺር ብምስምማዕ፣ ኣብ ሱዳን፣ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክትሃንጾ ዝመደበት መደብር ሓይሊ ባሕሪ፣ ብወገን መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ብድሆ ገጢምዎ ኣብ ዘለወሉ እዋን’ዩ።
ሩስያ፣ ነቲ ኣብ ሱዳን ክትሃንጾ ዝመደበት ሓይሊ ባሕሪ፣ ናብ ካልኦት ሃገራት እቲ ዞባ ናይ ምስግጋር ድሌት ከምዘለዋ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ክገልጹ ቀንዮም’ዮም።
እታ ሃገር፣ ነታ ምስ ሃገራት ምዕራብ ምቅዳው ዘይብላ ኤርትራ፣ ብቀዳምነት ዓይና ከምዘንበረትላ ‘ውን ጠቒሶም።
ኣብ ጂቡቲ፣ መዓስከራት ኣመሪካ፣ ፈረንሳን ቻይናን ክህሉ እንከሎ፣ ሩስያ ድማ ኣብ ግዜ ሕብረት ሶቬት ዝነበራ ጽልዋ ናብቲ ዞባ ክትመለስ ከምእትደሊ ብተደጋጋሚ ክትገልጽ ጸኒሓ።
ኣብ ሱዳን፣ መደበር ሓይሊ ብሕሪ ንምህናጽ ኣብ 2017 ምስ ስርዓት ኣልበሺር ኣብ ስምምዕ እኳ እንተበጽሐት፣ ድሕሪ ውድቀት እቲ ስርዓት ስልጣን ሒዙ ዝርከብን ዝምድንኡ ናብ ኣመሪካን ሃገራት ኤውሮጳን ኣዛዝዩ ዝርከብን መሰጋግሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ነቲ ስምምዕ ዳግመ ግምት ክገብረሉ ምዃኑ ኣፍሊጡ’ዩ።
=================


text:
Radio Erena: 11 September 2018
ፕረዚደንት ሱዳን፣ ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ መሰረታዊ ምቅይያር ሰበስልጣናት የካይድ ኣሎ።
ኣብዚ ብሰምበት 9 መስከረም ዝጀመረ ምቅይያር፣ ካልኣይ ምኽትል ፕረዚደንት ዝነበረ ሓሳቦ መሓመድ ዓብደልራሕማን፣ ብኣመሓዳሪ ሰሜን ዳርፉር ዝነበረ ዑስማን ዩሱፍ ከቢር ክትካእ እንከሎ፣ ገለ ካብ ናይ ቀረባ ኣማኸርቱ ዝነበሩ’ውን ካብ መዝነቶም ክእለዩ ምዃኖም ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ዝበዝሑ ካብቶም ኣማኸርቱ ዝነበሩ፣ ሱዳን ንእተካዪዶ ሃገራዊ ዕርቂ ንምስላጥ ተባሂሎም ካብ ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ ውድባት ዝተመዘዙ እዮም ኔሮም።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ብተወሳኺ፣ ቁጽሪ ሚኒስተራት ካብ 31 ካብ 21 ከውርዶ እንከሎ፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር በክሪ ሓሰን ሳልሕ እውን ካብ መዝነቱ ኣውሪዱ፣ ብሚኒስተር ኣገልግሎታት ኤለክትሪክን ማይን ዝነበረ ሞኣተዝ ሙሳ ክትክኦ ምስ ሃገራዊ ኮንግረስ ፓርቲ ኣብ ስምምዕ ምብጽሑ እዩ ዝግለጽ።
እዚ ማዕበል ምቅይያር ሚኒስተራት ሱዳን፣ ንሚኒስተራት ውሽጣዊ ጉዳያትን ፋይናንስን ዘጠቓለለ ክኸውን እንከሎ፣ ንሚኒስተራት ምክልኻልን፣ ወጻኢ ጉዳያትን ግና ኣብ ዘለዉዎ ክጸንሑ ፕዚደንት ኣልበሽር ኣዚዙ ኣሎ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ እዚ ምቅይያር ሚኒስተራት ንድሌት ህዝቢ ሱዳን ዘማልእ ንጡፍ ካቢኔ ሚኒስተራት ንምቛም ዝዓለመ’ዩ ምባሉ ወግዓዊ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ሱና ሓቢሩ። እንተኾነ ሱዳን ካብዚ ኣጋጢሙዋ ዘሎ ፖለቲካዊን ቁጠባዊን ቅልውላው ንምውጻእ መሰረታዊ ናይ ፖሊሲ ምቕያር ደኣምበር እዚ ምቅይያር ሚኒስተራት ለውጢ ከምጽእ ትጽቢት ከምዘይብሎም ተንተንቲ ፖለቲካ’ቲ ዞባ የመልክቱ።


text:
ብካሪታስ ዝጸዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ማሕበር ረድኤት ጨንፈር ኣብ ኢጣሊያ፡ ብዛዕባ ግጭትን ዓመጽን ኣብ ዓለም ዝድሕስስ ኣብ ዘውጸኦ ናይ 2018 ዓ.ም. ናይ ጸብጻብ ሰነድ፡ ኣብ ዓለም ግጭትን ዓመጽን ንግድ ኣጽዋር ውግእን ኣዚዩ ክብ ይብል ምህላዉ የመላኽት።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ዓለም በቲ እናሰፍሔ ዝኸይድ ዘሎ ግርጭትን ዓመጽን ውሕስነት ጸጥታን ድሕነትን የንቆልቁል ምህላዉን ኣስዒቡ፡ ዘይንገረሎምን መራኸቢ ብዙሓን ብዙሕ ኣቃልቦ ዘይገብሩሎም ግርጭትን ዓመጽን ከምዘለዉን፡ ካሪታስ ኢጣሊያ ኣብ ዘውጸኦ ናይ 2018 ዓ.ም. ዝተረስዑ ግርጭት ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ የረጋግጽ፡ ኣብ 2017 ዓ.ም. 20 ከበድቲ ውግኣት ዘጠቓልል 378 መሪርን ከቢድ ዓመጽ ከምዝተረእየ ተመላኽት።
ንግድ ኣጽዋር ውግእ
መንቀልን ሳዕቤንን ውግኣትን ዓመጽን ንግድ ኣጽዋርን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ኣተኵሮ ዝገበረ ናይ 2018 ዓ.ም. ጸባጽብ ካሪታስ ሕጋውን ዘይሕጋውን ፍቑድን ዝዀነን ክልኵልን ዝዀነ ንግድ ኣጽዋር ውግእን ኣብ ዓለም ብዝተፈላለየ መገዲ እናሰፍሔን እቲ ንግድ ኣጽዋር ውግእ ክሰፍሕን ክብ ክብልን ዝገብር ዘሎ ኣቲ ኣብ ዝተፈላለየ ኵርናዕ ዓለም ዝቀላቐልን ዕስለ ዕጡቓት ሓይልን ናይ ገበን ጉጅለታት ዘለዓዕልዎ ግጭትን ዓመጽ ምዃኑ እውን ሓቢሩ፡ ዕለት 10 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. እቲ ጸብጻብ ንንባብ ንምብቃዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ዘረባ ዘስምዑ ካሪታስ ጨንፈር ኢጣሊያ ምኽትል ዋና ኣመሃዳሪ ፓውሎ በቸጋቶ፥ ናይ ውግእ ኣደዳን ጅሆ ዝዀኑን መብዛሕቲኣኦም እቶም ነቲ ውግእ ዘይደልይዎን ዘየለዓዓልዎን ንጹሓን ዜጋታት ምዃኖም ይገልጹ።
ናይ ዝተረስዑን ዘይንገረሎም ዓመጽን ውግእ ኣደዳ፡ ተመዛበልትን ስደተይናታት እያቶም
ጭካኔ ዝተመልኦ ንማንም ዘየናሕስይ ዘይንገረሎም ኣብ ዘፈላለየ ካባቢ ዓለም ዝካየዱ ውግኣት ኣደዳ ተመዛበልትን ስደተይናታትን እያቶም፡ ሕይወቶም ንሞት ሓደጋ ዝቃላዕ ብሓቒ ንሕልና ዘሰንብድ እዩ፡ ዝቖስሉን ዝፍጠር ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ምህዳራውን ዕንወት ክንየው ኣብ ዓለም ልዕሊ 70 ሚሊዮን ዝግመት ሕዝቢ ንስደትን ምዝብልናን ከምዝዳረገን ገና እውን ይዳርግ ምህላዉን ብምኽንያት ግጭትን ውግእን ኣብ መዓልቲ ልዕሊ 4 ሺሕ ዝግመት ሕዝቢ ከምዝመዛበል እቲ ናይ ካሪታስ ጸብጻብ ሓቢሩ፡ ካብ ዝሓለፍፈ ዓመት ኣብ 2018 ዓ.ም. ብ 40 ሚእታዊ ክብ ክምዘበለ እውን የመልክት።


text:
ሜ/ጀነራል ተኽለብርሃን ወ/ኣረጋይ (ዶ/ር) ናይ ኢንፎርሜሽን መርበብ ድሕንነት ኤጀንሲ (ኢመደኤ ወይ ኢንሳ እንብሎ) ዋና ዳይሬክተር እዩ። ሜ/ጀነራል ተኽለብርሃን ነባር ተጋዳላይ፣ ብዙሕ ብርክታት ሓሊፉ ኣብዚ ደረጃ ዝበፅሐ ኮይኑ ብትምህርቲ እውን ክሳብ ዶክትሬት ዲግሪ ዝበፅሐ ሙሁርን ብጣዕሚ ብሱልን እዩ። ቀዳማይ ዲግሪ ብኮምፒዩተር ኢንጂነርንግ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ማይክሮሊንክ ኮሌጅ ተማሂሩ፡፡ ኣብ ዩኒቨረስቲ ኣዲስ ኣበባ...
Nov 15, 2018 GcMAF = Gc protein-derived macrophage activating factor) is a protein produced by modification of vitamin D-binding protein. ሕማም መንሽሮ ብባህርያዊ ፈውሲ ክፍወስ ከምዝኽእል ሊቃውንቲ ኣረጋጊጾሞ። ግንከኣ ዋላኳ ብብህህርያዊ ሕክምና መንሽሮ ሕማም መንሽሮ ክሓዊ ዝኽእል እንተኰነ፣ ትካላት ፋርማ ግና ብናተን መድሃኒት እንተዘይኮኑ...
“እቶም ነዚ ዘይፍትሓዊ እገዳ ገጥ ኢልኩም ዝተቓልስኩም፣ መንግስትን ህዝብን፡ ብምፍርራህ እትነብርሉ ዘለኹም ሃገር፡ ብፍላይ ብሃገረ ሆላንድ፡ ክምህ ከይበልኩም 2% ምኽፋል ዝቐጸልኩም ኣገናዕ ይግብኣኩም። ደጊም ፡ሓሊኾም ሒዞሙና ዝነበሩ፡ ወያነን እገዳን ስልዝትኣልዩ ሓቢርና ናብ ዕዮ ሃገር ንኺድ”። ጽዮናውያን ይuኑ እቲ ትካሎም ዝኾነ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ዓለም፣ በቲ ኢሰያስ ንመብጽዓ ስውኣት ግሂሱ፣...
ኣብ 2ይ ኲናት ዓለም እቶም 4 ሓያላት መንግስታት ዝብሃላ ዝነበራ . 1ይ. መንግስቲ ኣሜሪካ 2ይ. 2ይ.. መንግስቲ ሩስያ 3.ይ ብመንግስቲ 4ይ. መነግስቲ ፈረንሳን ነቲ ኣብ ሃገር ጀርመን ካብ 1933 ክሳብ 1945 ዓ.ም.ፈ.ዝገዝእ ዝነበረ ምወዳድርቲ ዘይነበሮ ሓያል መንግስቲ ሃገር ጀርመን ምስስዓሩዎ እንታይ ዓይነት ዘስካሕክሕ ተግባራት ከምዝገበሩ፣ ንብረትን ሃብትን ህዝብን መንግስትን ድማ ብከመይ ከምዝዘመቱዎ ዘርኢ...
ብሓንቲ ኤርትራ ዝቐረበ ሃገራዊ መልእኽቲ ንኢሰያስ...


text:
ባሕቲ ነሓሰ 2021 ምንጪ ሓበሬታ ብቢሲ ትግሪኛ ምንጪ ስእሊ, D.M ካብ መወዳእታ ሓምሳታት ክሳብ ጊዜ ሞቱ ንናጽነት ኤርትራ ዝተቓለሰን፡ ንምስሊ ቃልሲ ኤርትራ ኣብ ኣህጕራዊ መድረኽ ዜቕረበ፡ ካብ ተደናገጽቲ ሓይልታት ግዳም ንተጋደልቲ እግሪ ዘትከለ ሃገራዊ ምንባሩ ሰነዳት ታሪኽ ይምስክርሉ። ይኹን እምበር ኣብ ሃገራዊ ዝኽርታት ስሙ ብዙሕ ኣይጥቀስን እዩ? ስለ ምንታይ? ካብ ሕርጊጎ ክሳብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ገምገም...
ኣማን ሚኪኤል ዓንዶም፡ ንክልተ ኣዋርሕ ጥራይ ኣብ ስልጣን ዝነበረ መራሒ መንግስቲ 12 መስከረም 2019 ምንጪ ስእሊ, Bettmann ናይ 1974 ‘ኣብዮት’ (ሰውራ/ወያነ) ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ዝዓበየ ለውጢ ዘተኣታተወ ፍጻሜ’ዩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ፍጻሜ’ቲ ዘይሩ ዘይሩ ኣብ ኢድ ወተሃደራት እኳ እንተወደቐ ምኽንያት ግን ነይሩዎ። ብመጀመርታ ብሸነኽ ሲቪል ህዝቢ ክርአ ኸሎ ቀንዲ...


text:
ካቢነ መንግስቲ ትግራይ ብምክንያት መዓልቲ ሰማእታት 2004 ተአረምቲ ሕጊ ብይቕሬታ ክፍትሑ ከምዝወሰነ ካብኣቶም 13 ኤርትራውያን ምዃኖም ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳር እቲ ክልል ኣፍሊጡ::
ካቢነ መንግስቲ ትግራይ ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ተአረምቲ ሕጊ ኣብ መአረሚ ቦታ ኣብ ዝፀንሕሉ ግዜ ብዝፈፀምዎ ገበን ተጣዒሶም ህዝቢ ንምክሓስ ድልዋት ዝኾኑ ክፍትሑ ምውሳኑ ሓላፊ ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳርን ትግራይ ኣይተ ተኪኡ መተኩ ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ተዛሪቦም::
15 ሰነ 2011 ዓ.ም ተዘኪሩ ዝውዕል መበል 31 ዓመት መዓልቲ ሰማእታት ትግራይ ምኽንያት ብምግባር ብይቕሬታ ክፍትሑ ካብ ዝተወሰነሎም እሱራት እቶም ልዕሊ 83 ሚእታዊት ትሕቲ 35 ዓመት ዕድመ ዝርከቡ መናእሰይ ብምዃኖም ናይቶም መናእሰይ ዓቕሚ ድማ ንልምዓት ንምውዓል ኣብ ዝብል ግምት ብምእታው ዝተወሰነ ምዃኑ ኣቶ ተኪኡ መተኩ ገሊፆም::
በዚ ድማ 13 ኤርትራውያን ዝርከብዎም 2004 እሱራት ብይቕሬታ ክፍትሑ ተወሲኑ ኢሎም::
እቶም ዝተፈትሑ ኤርትራውያን ብምንታይ ገበን ተኣሲሮም ዝነበሩ እዮም ዝብል ሕቶ ዝቐረበሎም ኣይተ ተኪኡ ኣብቲ ክልል ከምዝኾነ ገበነኛ ሕጊ ጥሒሶም ተኣሲሮም ዝነበሩ እዮም ክብሉ መሊሶም። ብምውሳኽ ዝተጀመረ ከይዲ ሰላም ንምሕያል ኣብ ግምት ብምእታው ድማ ብይቕሬታ ክፍትሑ ከምተገበረ ተዛሪቦም::
ብተወሳኺ ውድብ ዓረና ትግራይ ኣባላቱ ብምኽንያት ፖለቲካ ተኣሲሮም ክሳብ ሐዚ ከምዘይተፈትሑ ይኸስስ እዩ’ሞ ኣብዚ ናይ ይቕሬታ ከይዲ ተኻቲቶም’ዶ ንዝብል "ንሕና ገበን ሰሪሑ ዝተኣሰረ እምበር ብፖለቲካዊ ቅዋሙ ዝተኣሰረ የብልናን:: ኣብቲ ከይዲ ይቕሬታ እውን ፖለቲካ ዘይኮነስ ተአራሚ ኣብ መአረሚ ዝጸንሓሉ ጊዜ ዘርኣዮ ለውጢ ኢና ርኢና” ኢሎም::


text:
Radio Erena: 30 April 2021
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንኤርትራ መዲብዎ ዘሎ ናይ 121 ሚልዮን ኤውሮ ልምዓታዊ ሓገዝ ክስርዞ ከምዝኽእል ራድዮ ፈረንሳ ኢንተርናሽናል ኣሚታ።
እታ ብቋንቋ ፈረንሳ እትቃላሕ ራድዮ፣ ንኣፈኛ ኮሚሽን ሕብረት ኤውሮጳ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረብቶ ዜና፣ ኣባላት ሃገራት ናይቲ ሕብረት፣ ደገፈን እንተሂበናሉ፣ እቲ ካብ 2018 ኣትሒዙ ዝተበገሰ ምስ ኤርትራ ኣብ ልምዓታዊ መደባት ምትሕግጋዝ ዝብል መደብ ብወግዒ ደው ክብል’ዩ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንኤርትራ ዝመደቦ ልምዓታው ሓገዝ ደው ከብል ከምዝኽእል ዝገልጸሉ ዘሎ ምኽንያት፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣቐዲሞም ንዝተጀመሩ ፕሮጀክታት ይዕንቅፍን ኣብ ትግራይ ዝርከብ ሰራዊቱ ድማ ምስሓብ ሓንጊዱን ብምህላዉ’ዩ።
እቲ ሕብረት፣ ኣብ ኤርትራ ትሽዓተ ዓበይቲ ናይ ልምዓት መደባት ንምምዋል፣ 121 ሚልዮን ኤውሮ ሰሊዑ ኔሩ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ሓያሎ ኣባላት ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ብከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንዝኽሰስ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሓገዝ ክግበረሉ ከምዘይብሉ ተቓዊሞም’ዮም።
እንተኾነ፣ እቲ ሕብረት ንገለ ክፋል ናይቲ ንወደብ ዓሰብ ምስ ኢትዮጵያ ንምርኻብ ክህነጽ ዝተወሰነ ናይ ቅጥራን ጽርግያ ንምምዋል ዝመደቦ ኣስታት 20 ሚልዮን ኤውሮ ሓገዝ ጥራይ ብምስራዝ እቲ ካልእ ክቕጽል’ዩ ወሲኑ።
እቲ ሓገዝ ኣብቲ እዋን’ቲ ንሱዳን ከምዝተዋህበ ኣይርሳዕን።
እዚ ሕጂ ክስረዝ ይኽእል’ዩ ዝብሃል ዘሎ ናይ 121 ሚልዮን ኤውሮ ሓገዝ ድማ 62 ሚልዮን ኤውሮ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ 18 ሚልዮን ኤውሮ ኣብ ትግራይ ንዝርከቡ ስደተኛታት፣ 20 ሚልዮን ኤውሮ ንደቡብ ሱዳን፣ 20 ሚልዮን ኤውሮ ድማ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንጉዳይ ስደተኛታት ክውዕል ሕብረት ኤውሮጳ ከሰጋግሮ ከምዝኽእል ተጠቒሱ።
==================


text:
እቲ ካብ ዕለት 21 ክሳብ ዕለት 24 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ብዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንኽመክር ብቕዱስ ኣቦና ዝተጸውዔ ናይ መላእ ሃገራት ዓለም ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ዓውደ ጉባኤ ኣመልኪቶም ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ዋና ኣሰናዳኢ ኣንድረያ ቶርኒየሊ ዘቕረብዎ ርእሰ ዓንቀጽ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ብዛዕባ ምክልኻል ሕጻናትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልካል ብቕዓት ዓቕምን ዘይብሎም በጽሒ ወለዶን ንኽዝትይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንኽካየድ ዝጸውዕዎ ናይ መላእ ሃገራት ዓለም ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ዘሳትፍ ዓውደ ጉባኤ ዓለም ሓቆፍ መራኸቢ ብዙሃን ልክዕ ከምቲ ኣብ መንጐ ጉባኤ ቤተ ክርስቲያንን ሕርየት ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝካየድ ጉባኤ ካርዲናላት ዝመሳሰል ዓይነት ትጽቢት ዘንበራሉ ዝመስል ምዃኑ ድሮ ይረአይ ኣሎ። እዚ ትጽቢት’ዚ ናይቲ ኣብ መንጐ ጓሶትን ኣብ መንጐ ናይ መላእ ሃገራት ዓለም ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ጉባኤ ብሓባር ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝካየድ ዘተ ዘለዎ ቤተ ክርስቲያናዊ ወይ መክብባዊ ትርጉም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከየንብሮ ዝብል ስግኣት ዘሎ ኰይኑ፡ ቅድም ቀዳድም ኣብቲ ርክብ ኵላውነት ቤተ ክርስቲያን እተካይዶ ኣስተንትኖን ዘተን መለለይኣ ምዃኑ ምፍላጥ የድሊ፡ እዚ ናይ መላእ ሃገራት ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ንፈለማ ጊዜ ነቲ ዓቢይ መዓታዊ ስቓይ ዝተራእየን ኣብ ልዕሊ እቶም ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ዘስዓቦ ስቓይን ንዘመሓላለፎ ጸረ ወንጌላዊ ምስክርነትን ኣማእኪሉ ብምዝታይ፡ እዚ ቅልውላው ዘለዎ ከበድ ብትኽክል ክስትውዓል ዝሕግዝ እዩ። እቲ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝፍጸም ዓመጽን እቶም ኣደዳ ዝዀነ ዘጓነፎ ናይ ስቓይ ተመክሮን፡ ብዛዕባ ዓመጽ ዝምልከት ዝቐርብ ክሲ ዝምልከት ከይድን ምርመራን፡ ንሕጽናትን መንእሰያትን ብመንጽር ኤወሮጳዊ ወይ ከኣ ሰሜን ኣመሪካዊ ዘይኰነ ሓፈሻዊ ደሕንነቱ ዝሕልው ከባቢ ዝውሕስ ፈልዩ ንምሕባርን ዝኣመተ እዩ።
ምእንቲ’ዚ ናይቲ ዝተጸውዐ ዓውደ ጉባኤ ሸቶ ጭቡጥ እዩ፡ እቶም ኣብቲ ጉባኤ ዝሳተፍ ነፍሲ ወከፍ ተጋብኢ ንሃገሩ ምስ ተመልሰ ዝስዕቦ ኣሰራርሓን ክፍጽሞ ዝግብኦ ተግባርን ዘነጽር ዝብል ኰይኑ ንምኽባር ሓቅን እቶም ኣብዚ ጉዳይ ስቱፍ ንዝዀነ ሰብን ዘመሓላልፎ ስጉምቲ ብምልላይ ከምዚ ዓይነት ዓመጽ ፈጺሙ ከይክወልን ወይ ከይሕባእን ቀድሚምካ ንምክልኻል ዝድግፍ እዩ፡ ዝዀነ ኰይኑ እቲ ኣብ መንጐ ጳጳሳት ዝካየድ ዘተን ነቲ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ነዚ ጉዳይ’ዚ ዝምልከት ሕጊ ዘነጽር ድዩ ወይ ከኣ ዝቐርቡን ዝወሃቡን ርእይቶታት ምጽባይ የድሊ። እዚ ዝካየድ ዓውደ ጉባኤ፡ ባዶ ዓመት ወይ ናይ ፈለማ ተበገሶ ኣይኰነን፡ ድሮ ቅድሚ 16 ዓመታት ኣቢሉ እውን ብዙሕ ፍጻሜታት ተረጋጊጹ እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓመታት ዝነበሩ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ዘርኣይዎ ጽቡቕ ድላይን ዘጽደቕዎም ሕግታትን ነቶም ተሓተቲ ዝሃብዎ ውሳኔታትን የረጋግጾ።
ሕግን ስርዓትን ንኸተግብሩ ዝተጸውዑ ብዝተለወጠ ኣተሓሳስባን ልብን እንተድኣ ዘየፈጸምዎ ሕግታትን ዓንቀጻትን ናይ ሕግን ፍትሕን ከይድታትን ዋላ’ኳ ብርቱዕን በሊሕን ርግጸይናን እውን ይኹን ንበይኑ እኹል ኣይኰነን፡ ምእንቲ’ዚ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ምልዋጥን ሕዳሴን መገዲ ይሕብሩ። ልክዕ ከምቲ ቅድስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16ን ተኸታሊኦምን ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ሓዋርያዊ መገሻ ኣብዝ ዘካየዱለን ዝተፈላለያ ሃገራት ምስቶም ኣደዳ ዝዀኑ ተራኺቦም ናይ ስቓዮም ተኻፈልቲ ምዃኖም ዝገልጽ ዝፈጸመዎ ጽን ናይ ምባል ተግባር፡ እቶም ተጋባእያን እቶም ኣደዳ ዝዀነ ዝህብዎ ምስክርነት ጽን ክብሉ ኣገዳሲ እዩ።
ኣብ ቀረባ እዋን ዕለት 21 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ በቢ ዓመቱ ናይ ቅዱስ በዓለ ልደት ሰናይ ምንዮት ንምልውዋጥ ናይቲ ብኩሪያ ሮማና ዝጽዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስትያን ላዕለዋይ ሓዋርያዊ ኣባይቲ ምሕደራ ላዕለዎት ሓለፍቲ ብፁዓን ካርዲናላትን ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ካልኦት ላዕለዎት ኣካላት ቅድስቲ መንበርን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ሓደ ሰብ እውን ይፈጸም እቲ ኣደዳ ዓመጽ ዝዀነ ሓደ ሰብ ጥራሕ ብምዃኑ ናይቲ ዓመጽ ጭካኔ ኣየነክዮን ቢሎም፡ ኣስዒቦም እውን እቲ ኣብ ወርሒ ለካቲት ዝካየድ ዓውደ ጉባኤ እቲ ዝተፈጸመ ዓመጽ ዳግም ንኸይክሰት ዝድግፍን ከምኡ ዝኣመሰሉ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ሕብረተሰብን ንዝፍጸም ጌጋ ካብ ሱሩ ንምጥፋእ ዝድግፍ ኣጋጣሚ ክኸውን ዝዝትይ እዩ ዝበልዎ ሓሳብ ጠቒሶም ቶሪኒየሊ ዘቕረብዎ ርእሰ ዓንቀጽ የጠቓልሉ።
(Andrea Tornielli)


text:
ሎሚ ሶሉስ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ መንጎ ኸተማታት ዛላምበንሳን ሰርሓን ዝነበረ ሓጹር ሰይሮም።ነቲ መራኸቢ መስመር'ውን ከምዝኸፈቱ ተሓቢሩ'ሎ።
ጽባሕ ኣብ ዝኽበር ሓዲሽ ዓመትን በዓል ቅዱስ ዩሃንስን ካብ ክልቲኣን ሃገራት ዝተወከሉ ነበርቲ፡ ላዕለዎት ወታሃደራዊ መራሕትን ዝሳተፈሉ መድረኽ ኣብቲ መራኸቢ ስፍራ ከምዝኻየድ ተፈሊጡ'ሎ።
ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ ብምኽያት ሓድሽ ዓመት መደረ ዘስምዑ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ብዛዕባ'ቲ ርክብ ከምዚ ኢሎም።
"ብተወሳኺ ምስ ታሪኻዊት ናይ ሰሜን ጎረቤትና ሃገረ ኤርትራ ዕርቀ ሰላም ድሕሪ 20 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ ሓድሽ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ሃገረ ኤርትራ'ውን ይኽበር ኣሎ።ሓድሽ ዓመት ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን ብሓባር የኽብርዎ ኣለው" እውን ኢሎም።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብቲ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ኣብ ዝተረኽብሉ ሚለንየም አዳራሽ ዝተኸብረ ክብረ በዓል ናብ ሃገሮም ዝተመልሱ መራሕቲን ኣባላት ተቓወምቲ ውድባትን ተሓለቕቲ መሰላትን ኣመስጊኖም ብሓባር ነዛ ሃገር ንህነጻ ክብሉ'ውን ጻውዒት ኣቕሪቦም።


text:
ካልእ ትሕዝቶ ቂሐ-ጽልሚ፡ ጥንታዊ ቋንቋ ግእዝ ኣብ ኣብያተ-ክርስትያናት ጥራይ ተሓጺሩ ከይተርፍ ብዝብል ብደርፊ ጌርካ ምብርባሩ ተጀሚሩ-ይብል-ዝሓለፈ ሰሙን፡ ፍርቃ ግእዝ ዝሓዘት ናይ ደርፊ ኣልቡም ዘመረቐ ስነ-ጥበባዊ ጸሃየ ክንፈ።
ኣስመራ: መቐለ —
ሽንግርዋ ዳግም ተበሪህዋ ! ብሓዲሽ መጸውዒ-ሽንግርዋ ኣካዳሚ፡
ካልእ፡ ብግእዝ ምድራፍ ተጀሚሩ፡ ቋንቋ ግእዝ ንኸይጠፍእ ይብል ጸሃየ ክንፈ-ካብ መቐለ።
ውድድር ሽንግርዋ ኣካዳሚ ምድላዋቱ ኣጻፊፉ ብዝሰፍሐን ብዝተፈለየን መልክዑ ተወዳደርትን ሸፈነኡን ብምስፋሕ ኣብ ምሉእ ሃገር ከካይዶ ዝጸንሐ 1ይ ዙር ውድድር ተዛዚሙ ናብ ህዝቢ ክቐርብ ጀሚሩ ።
“ዕላማ ውድድር ሽንግርዋ ኣካዳሚ ኣብ ደርፊ፥ያታውን ዘመናውን ትልሂትን ምልከት ያታዊ ሙዚቃን ተውህቦን ፍሉይ ክእለትን ዘለዎም መንእሰያት ኣላሊኻን ባይታ ፈጢርካን ብምኹላዕን ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብጻሕን እዩ” ይብሉ ኣካየድትን ደያኑን ውድድር ሽንግርዋ።
ክልቲኡ ትሕዝቶታት ቂሐ-ጽልሚ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 24 September 2019
ቱርኪን ቀጠርን ኣብ ወትሃደራዊ መዳይ ዘለወን መደባት ብምትኳር ዘትየን።
ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ቱርኪ ጀነራል ያሲርር ጉለር ምስ ቀጠራዊ ሚኒስተር ምክልኻል ካልድ መሓመድ ቢን ኣል ዓጢያ ተራኺቡ ከምዝተዘራረበ ኣገልግሎት ዜና ቀጠር ሓቢሩ።
ክልትኤን ሃገራት ኣብ ወትሃደራዊ ዘተኮረ ዝርርብ ዘካይዳ ዘለዋ፣ ብጉዳይ ‘ቲ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣብቲ ዞባ ወጥሪ ሰፊንሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ኣቐዲማ ቱርኪ፣ ኣብ ቀጠር ዝጸንሓ ወትሃደራዊ መዓስከር ብምስፋሕ፣ ተወሰኽቲ ሰራዊትን ኣጽዋርን ከተዋፍር ምዃና ኣፍሊጣ’ያ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝተመርሐ ምትእኽኻብ ሃገራት ወሽመጥ፣ ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዝጸንሖ ምስሕሓብ ከይፈትሐ፣ ኣብ ጉዳይ ኢራን ሓባራዊ መርገጺ ክወስድ ከምዘይክእል ተንተንቲ የረድኡ።
ቱርኪ፣ ካብ ቀጠር ወጻኢ፣ ኣብ ሶማል’ውን ወትሃደራዊ መዓስከር ከምዘለዋ ይፍለጥ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ሱዳን፣ ብሓገዝ ቀጠር፣ ኣብ ወደብ ስዋኪን’ውን ተመሳሳሊ መደብ እኳ እንተነበራ፣ ስርዓት ኣልበሺር ብምውዳቑ እቲ መደብ ተሰናኺሉ ምህላዉ ይግለጽ።
ሃገራት ዓረብ፣ ኣጋጢሙወን ዘሎ ምክፍፋል፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ቅድድም ወትሃደራዊ ሽርክነት ኣውዲቕዎ ይርከብ።
ኤርትራ፣ ጅቡቲን ሶማሊላንድን ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ክውግና እንከለዋ፣ ሶማል፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ግና ምስ ክልቲኡ ደምበታት ዝጸንሐን ዝምድና ክቕጽላ ከምዝደልያ’የን ዝገልጻ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ቀጠርን ቱርኪን ተሓባቢረን፣ ኣሕዋት እስላም ንዝተባህለ ምንቅስቃስ ብምድጋፍ፣ ኣንጻሩ ውዲት ይኣልማ ከምዘለዋ’ዩ ዝወቅስ።
==============


text:
ቁፅሪ ኤርትራዊያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዕቑባ ኣብ ኣውሮፓ፣ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣዚዩ ከምዝወሰኸ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት UNHCR ካብ ጄኔቭ ኣፍሊጡ።ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ብፍላይ ልዕሊ 5,000 ኤርትራዊያን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተው ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል UNHCR ገሊፆም ኣለው።
ኣብቶም ዝሓለፋ 10 ኣዋርሕ ቁፅሪ ሓተቲ ዕቑባ ኤርትራዊያን ኣብ ኣውሮፓ ብሰለተ ዕፅፊ ወሲኹ’ሎ።ዛጊድ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ናብ 37 ሽሕ ዝፅግዑ ኤርትራዊያን ኣብ ኣውሮፓ ዕቑባ ከምዝሓተቱን ኣብዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን ግን 13 ሽሕ ኤርትራዊያን ከምዝነበሩን ይሕብር፤እቲ መግለፂ።
መብዛሕቲኦም ብመዲትራኒያን ባሕሪ ኣቢሎም ብጀልባ እናተፅዓኑ ናብ ስዊድን፣ጀርመንን ሲዊዘርላንድን ኣትዮም ዕቑባ ዝሓተቱ እዮም።
ብጀልባ ኣብ ጣሊያንን ካብ ዝኣተው እቶም 22 ሚእታዊ ወይ ኣስታት 34 ሽሕ ኤርትራዊያን እዮም።ኣብ ጣሊያን ዝኣትው ካብ ሶሪያዊያን ቀፂሎም ኤርትራዊያን ካልኣይ ምዃኖም እቲ መግለፂ ይሕብር።ናብ ጣሊያን ዝኣትው እውን ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን እናተልዓሉ እዮም።ብመሰረት እቲ መግለፂ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ጥራሕ 90 ሚእታዊ ካብ 18-24 ዓመት ዝዕድሚኦም መናእሰይ ልዕሊ 5,000 ኤርትራዊያን ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ኣለው።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ ወርሒ ጥቅምቲ ግን ብማእኸላይ ኣስታት 2,000 ነይሮም ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትው።
ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል UNHCR ኣቶ ክሱት ገብረእግዝኣብሄር ኣብ ክልተ ክልላት ኢትዮጵያ ማለት እውን ኣብ ትግራይን ዓፋርን ኣብ ዝርከቡ ሽዱሽተ መዕቖቢ ጣቢያታት ኣስታት 107 ሽሕ ኤርትራዊያን ኣዒቍቦም ኣለው።ኣብ ትግራይ ኣብ ኣርባዕተ ካምፕታት ኣብ ዓፋር ድማ ክልተ ካምፕታት ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣብ ትግራይ ከባቢ 80 ሽሕ ስደተኛታት ኣዒቑቦም ይርከቡ’’ኢሎም።
መብዛሕቲኦም ስደተኛታት ንዕቑባ ዝህቡዎ ምኽንያት ምጥሓሰ መሰላት ምዃኑን ብፍላይ ድማ ብኣስገዳድ ዝካየድ ዘሎ ገደብ ኣልቦ ኣገልግሎት ምዃኑ ኣቶ ክሱት ይገልፁ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መጋቢት 9-2018
ማር.12:28-34
ካብቶም መምህራን ሕጊ ኽርክሮም ሰሚዑ፥ ጽቡቕ ከም ዝመለሰሎም ከአ ር እዩ፥ ቐረበ። “ካብ ኩለን ትእዛዛትሲ አየነይቲ እያ ቐዳመይቲ፧ ኢሉ ድማ ሓተቶ። ኢየሱስ ከአ “ እታ ቐዳመይቲ እዚአ እያ፥ ‘ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚአብሔር አምላኽና ንሱ በይኑ እግዚአብሔር እዩ። ንእግዚአብሔር አምላኽካ ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ አእምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን አፍቅሮ። እታ ቀዳመይቲ ትእዛዝ እዚ አ እያ። እታ ንአአ እትመስል ካልአይቲ ድማ፥ ‘ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ አፍቅሮ’ እትብል ኢያ። ካብዚ አተን እትዓቢ ትእዛዝ የልቦን”” ኢሉ መለሰሉ። እቲ መምህር ሕጊ ኸአ “ መምህር፥ ብሓቂ ጽቡቕ ተዛረብካ፤ አምላኽ ሓደ እዩ፥ ብዘይካኡ ድማ ኻልእ የልቦን። ‘ብኹሉ ልብኻን ብኹሉ አ እምሮኻን ብኹሉ ኃይልኻን ከተፍቅሮ፥ ንብጻይካውን ከም ነፍስኻ ከተፍቅሮ’ እዚ ካብ ኩሉ ዚሓርር መሥዋዕትን ካብ መሥዋዕቲ ሕሩድን ዚ ዓቢ እዩ” በሎ። ኢየሱስ ድማ ብምስትውዓል ከም ዝመለሰ ምስ ረአየ፥ “ንስኻስ ካብ መንግሥቲ አምላኽ ር ሑቕ አይኮንካን” በሎ። ደጊሙ ኺሓቶ ኸአ ሓደ እካ አይደፈረን።


text:
ኣብ መበል 76 ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ሎሚ መደረ ከስምዑ ተሰሪዖም ዘለዉ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ክርይል ራማፎዛ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ እድሪስ ደቢ ናይ ጫድ፣ ናይ ኡጋንዳ ዩወሪ ሙሰቪኒን ይርከቡዎም። ምምቕራሐ ክታበት ኮቪድ 19 ሓደ ካብ ዓበይቲ ዛዕባታት ዋዕላ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይኑ`ሎ።
ትማሊ ብፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ኣብ ዝተመርሐ ኣኼባ ገለ መራሕቲ ዝተሳተፈ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ክርይል ራማፎዛ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ብጽሒት ክታበት ፍትሓውን ሞራላውን ኣይኮነን ክብል እንከሎ፡ ኡሁሩ ኬንያታ ናይ ኬንያ’ውን ብተመሳሳሊ ጻውዒት ኣቕሪቡ።
ከም ኣመሪካ ዝበላ ሃገራት ንህዝበን ሕልፍን ትርፍን ክታበት ኮቪድ ኣብ ዝሓዛሉ እዋን፡ ካልኦት ሃገራት ብዋሕዲ ቀረባት ክታበት ይሳቐያ ከምዘለዋ`ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ማእከል ምቁጽጻር ሕማማት ኣፍሪቃ-ኤይ-ሲዲሲ- 4% ህዝቢ ኣፍሪቃ ጥራሕ ከምዝተኸተበ ይገልጽ።
ኣብ ዓለም ካብ ዝተዋህበ 6 ቢልየን ክታበት ኮቪድ፡ ኣብ`ታ 1.2 ቢልየን ህዝቢ ዘለዋ ኣፍሪቃ 2% ጥራይ ምውሃቡ ከምዘሕዘኖ ፕረዚደንት ክርይል ራማፎዛ ገሊጹ። ፕረዚደንት ባይደን ኣብቲ እዋን፡ ሃገሩ ንኻልኦት ሃገራት ንምክፍፋል፡ ተወሳኺ 500 ሚልየን ክታበት ትዕድግ ከምዘላ ኣፍሊጡ።
ብዙሓት መራሕቲ ዓለም ብምኽንያት ስግኣት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፡ ኣብ ክንዲ ብኣካል ኣብ ኒው ዮርክ ተረኺቦም ዝምድሩ፡ ብድምጺ ዝተቐረጸ መልእኽቲ`ዮም ተዛሪቦም። ሎሚ ካብ ዝተሰምዐ መደረታት ፍርቁ ኣቐዲሙ ዝተቐርጸ`ዩ።
ናይ ኬንያ ፕረዚደንት ኡሁሩ ከንያታ ብወገኑ፡ ምዕሩይ ዕድላት ክታበት ንክህሉ ሃገራት ብሓባር ክሰርሓ ጸዊዑ።
ብርሕቐት መደረ ዘስምዐ ከንያታ፡ በቲ ናይ ሎሚ ዓመት ቴማ ሕቡራት ሃገራት ከምዝተተባብዐ ገሊጹ፡ ናይ ሎሚ ዓመት ቴማ ፡ ካብ ኮቪድ 19 ንምሕዋይ ተስፋ ጽንዓት ምህናጽ`ዩ ዝብል`ዩ።
ኬንያ ብኮቪድ ልዕሊ 5000 ሰባት ከምዝኸሰረት ዝገለጸ ኡሁሩ ከንያታ፡ ኮቪድ ከም ቱሪዝምን ወፍርን ብምጉዳእ ኣብ ቁጠባ ሃገሩ ኣብ ዓመት ዘይረኣየቶ ጽልዋ ከምዘሕደረ ጠቒሱ።
ነቲ ዝደኸመ ቁጠባ ዳግም ንምህናጽ ድማ ዓለማዊ ግብረ-መልስን ቀረባት ክታበት ኮቪድን ከምዘድሊ ጠቒሱ።
ኣብዚ ጉዳይ`ዚ ዓለማዊ ስርዓት ኣይሰርሕን ዘሎ ዝበለ ከንያታ፡ ነቶም ጸገማት ንምፍታሕ እንተላይ ብባይቶ ጸጥታ ዝተኣትወ ቃል ብዙሕ ኣይተተግበረን ኢሉ።
ዝመጽእ ወርሒ ከንያ ፕረዚደንትነት ባይቶ ጸጥታ ክትርከብ`ያ፧ ከንያ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝኮነትሉ እዋን ብዙሓት ጉዳያት ከምተልዕል- ሓደ ካብኡ ድማ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ብኸመይ ንብዙሕነት ከድንቕ ከምዘለዎ፡ ንህንጸት ሰላም ምስራሕን ብከመይ ዘይሕጋዊ ኣጽዋራት ንወፍርታት ዓቃቢ ሰላም ይትንክፎ ከምዘሎ ከምኡ`ውን ንደቀንስትዮ ኣብ ምዕቃብ ሰላምን ህንጸት ሰላምን ክሳተፋ ከምዘለወን ሃገሩ ከምትደፍኣሉ ኣፍሊጡ` ሎ።
ብኻልእ ወገን ፕረዚደንት ጋናን ኣቦ መንበር ኢካዋስን ናና ኣኩፎ ኣዶ፡ ኣብቲ ዋዕላ ብኣካል ዝተረኽበ ክኸውን ከሎ፡ ብፍላይ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ከይተረፈ ደሞክራሲ ክጥቃዕ ርኢና ኢና ኢሉ።
ኣብ ጊኒን ማሊን ዝተገብረ ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ንደሞክራሲያዊ ስርዓት ዕንቅፋት እንተኮነ`ኳ፡ ማሕበረ-ሰብ ምዕራብ ኣፍሪቃ-ኢካዋስ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ደሞክራሲ ንምዕቃብ ብዕቱብ ከምዝሰርሕ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣተሓሒዙ ድማ ኣፍሪቃ ኣብ ጉጅለ 20 ሃገራት ከም ኣባል ክትኣቱ ግቡእ`ዩ ክብል ጻዊዒት ኣቕሪቡ።
ፕረዚደንትነት ካብ ዝርከብ ንፈለማ እዋን ኣብቲ መድረኽ ቀሪቡ መደረ ዘስምዐ ጆ ባይደን፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ብለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዝተፈልዩ ልዕሊ ኣርባዕተ ሚልዮንን ፈረቓን ሰባት ብምጥቃስ እቲ ኣጋጣሚ ንኣህጉራዊ ዓለማዊ ምትሕብባር ዝጽውዕ ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣመሪካ ካብቲ ቅድሚኡ ዝጸንሐ መሪሕነት ዝተፈልየ መስመር ክትክተል ምዃና ዘነጸረ መደረ ፕረዚደንት ባይደን፡ መደርኡ ኣብ ዓለማዊ ለበዳ፡ ክሊማዊ ለውጢ፡ ሰብኣዊ መሰለት፡ ምዕባለ ቴክኖሎጂን ዘተኰረ’ዩ ነይሩ።
“ሕጂ እንወስዶ ስጕምቲ ንወለዶታት ዝጸሉ” ምዃኑ ዝጠቐሰ ባይደን፡ ምምሕዳሩ ነቲ ኣቐዲሙ ተበቲኹ ዝጸንሐ “ኣመሪካ ፈለማ” ብዝብል ምጕት ዘቐድም መርሓ ክቕይሮ ምዃኑ መደረኡ ኣብ መደረኡ ገሊጹ።
ገለ ካብቲ ፕረዚደንት ባይደን ዝጠቐሶ፡ ብሓይሊ ኣጽዋርን ሰራዊትን ዝፍታሕ ጎንጺ ስለ ዘየለ፡ ምምሕዳሩ ኣብ ጽምዶ ርክባትን ዝምድናታትን ክሰርሕ ምዃኑ ምርኣይ’ዩ። ነዚ ከም ኣብነት ዝጠቐሶ ድማ ምስሓብ ሰራዊት ኣመሪካ ካብ ኣፍጋኒጋስታን’ዩ።


text:
‘ሕቡራት ሃገራት ንመዓልቲ ስደተኛታት ኣፍልጦ ኣብ ዝህበሉ ዕለት፣ ኣብ ትግራይ ዘለዋ ስድራ ቤታት ግና ካብ ውግእ ንክሃድማ ዝግደዳ፣ ብሰንኪ’ቲ ይቅጽል ዘሎ ውግእ ንሰፊሕ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ጸገም ዝተቃለዓ ኮይነን ኣለዋ’ ትብል ናብ ሽረ ዝኣተወት ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ሂዘር ሙርዶክ።
ኣብ ናይ ሽረ ካምፕ ተፈናቀልቲ፣ ስድራ ቤታት ኣቅሑቶም ቅልጥፍ ቅልጥፍ እናበሉ ይኣስሩ ግን ክሳዕ ክንዲ’ቲ ብዙሕ ኣቁሑ ኣይሓዙን። ብሰንኪ ውግእ ካብ ከባቢኦም ክወጹ ከለው ንመብዛሕትኡ ኣቑሕቶም ገዲፎም እዮም ተፈናቂሎም።
ኣብ’ታ ከተማ ዘለው ወትሃደራት እንተኾኑ "እቶም ተፈናቐልቲ ተዓቑቦምሉ ዘለው ዩኒቨርስቲታት ክኽፈታ ኣለወን፣ እቶም ተፈናቀልቲ ብህጹጽ ክወጹ ኣለዎም" ይብሉ። ባጃጅ ብዝሓሰረ ዋጋ ሰባት ካብ’ታ ከተማ ናብ ቁሩብ ውጽእ ኢሉ ዘሎ መዓስከር ተፈናቀልቲ የመላልሳ። ሓንቲ ካብ’ተን ተፈናቀልቲ ኪዳን ወልደማርያም ከምዚ ትብል "ቅድሚ ሓደ ወርሒ ንክንወጽእ ነጊሮምና። ካብኡ ንዳሓር መዓልታዊ እናተመላለሱ ውጹ ይብሉና ኣለው። እቲ ናይ ሎሚ ፍልይ ዘብሎ ነገር ግና ሓይሊ ምጥቃም ምጅማሮም እዩ።"
ነቲ ስፍራ ዝራኣዩ ሰበ ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ግና ይስራሕ ዘሎ ሓድሽ መዕቆቢ ተፈናቀልቲ ስለዘይተዛዘመ ካብ’ቲ ዩኒቨርስቲ ውጹ ምባል ርትዓዊ ኣይኮነን ይብሉ። ይኹንምበር፣ ኣብ’ቲ ከባቢ ንዝርከቡ ሓይልታት ዝብልዎ ተቀቢሎም እቶም ተፈናቀልቲ ንመምርሒ እቶም ወትሃደራት ንክትግብሩ ነጊሮምዎም እዮም።
ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 80 ሚልዮን ሰባት ካብ መንበሪኦም ብሓይሊ ተፈናቂሎም ኣለው ተባሂሉ ይግመት። ኣስታት 60 ሚእታዊት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ዝሳቀዩን ብሰንኪ ውግእ ብተደጋጋሚ ንክሃድሙ ዝተገደዱ እዮም።
ኣብ ትግራይ፣ ብርክት ዝበላ ስድራ ቤታት ብሰንኪ ውግእ ተበታቲነን እየን። 2 ሚልዮን ተጋሩ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተበቲኖም ልዕሊ 60 ሽሕ ድማ ዶብ ሰጊሮም ኣብ ሱዳን ኣዕቁቦም።
ተፈናቃሊት ኣደ ኣለም በላይ ከምዚ ትብል "ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ንሱዳን ተሰዲዶም እዮም። ኣነ ግና ነብሰ ጾር ስለዝነበርኩ ክሳዕ ክንድኡ ርሒቀ ክጓዓዝ ኣይካኣልኩን ነይረ። ኣነ ምስ ሃደምኩ ባዓል ቤተይ ተኣሲሩ፣ ጥሪትና ተዘሚተን" ትብል። ንሳ ወሲኻ ኣርባዕተ ቆልዑ ኣብ መዓስከር ምዕባይ ዘይሕሰብ ከምዝኾነ ብካልእ ወገን ንገዝኣ ምምላስ ፈጺምካ ዘይካኣል ከምዝኾነ ትዛረብ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ቃንዛ’ዚ፣ ቁጠባ’ቲ ከባቢ ተጎዲኡ ኣሎ። ከተማታት ብተፈናቀልቲ ኣዕለቅሊቆም፣ ሓረስቶት ኣይዘርኡን ኣእካል ይቦቅሉ የለውን። ተፈናቃላይ ሓረስታይ በላይ ኣበራ "ስቡሕ መሬት ዘለዎን መሸላ ዝዘርእን ሓረስታይ እየ ነይረ። ሎሚ ግን ቅድሚ ናይ ሕርሻ ወቅቲ ናብ’ዚ ተፈናቂለ፣ ጥራሕ ኢደይ ኣለኹ።"
ብመሰረት ሕቡራት ሃገራት ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ብደረጃ ዓለም ብዝሒ ተገዲዶም ዝተፈናቀሉ ሰባት ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት ብዕጽፊ ወሲኹ ኣሎ። ኣብ ትግራይ’ውን ብተመሳሳሊ እቲ ዝዝሒ ይውስኽ ከምዘሎ ናይ’ቲ ከባቢ ሰባት ይዛረቡ።
አብ ትግራይ ዝሓለፈ ሕዳር ውግእ ዝተወለዐ ሰራዊት ህወሓት ንወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ትግራይ ድሕሪ ምጥቃዖምን ፌደራል ሰራዊት ወትሃደራዊ ግብረ መልሲ ድሕሪ ምሃቡን እዩ። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮይኖም ይዋግኡ፣ ክልቲኦም ሓይልታት ተሓባበርቲ ምልሻታት ኣዋፊሮም ኣለው። ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ መጠነ ሰፊሕ ስርቂ፣ ማህረምቲ፣ ጅምላዊ ቅትለትን ጾታዊ ምግሳስን ተፈጺሙ እዩ። ሰፊሕ ከባቢታት’ቲ ክልል ሓደጋ ጥምየት ኣንጸላልይዎ አሎ፣ ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ጥምየት ይራኣይ ጀሚሩ።
ሎሚ ሶኑይ ኣብ ኢትዮጵያ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ ተኻይዱ። ኣብ ትግራይ ግና ምርጫ ኣይካየድን። ድሕሪ ሸሞንተ ወርሒ ሰላም ዝወርደሉ ጸሎት ምቅራብ ግና ቀጺሉ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 02 May 2021
ኣብ ኢዮርሳሌም፣ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያውያን ነጋድያንን ግብጻውያን ካህናት ኦርቶዶክስ ተዋህዶን ግጭት ተላዒሉ።
‘ኣልመስር ኣልዮም’ ኣብ ናይ 30 ሚያዝያ ሕታሙ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ ካብ ኢትዮጵያ በዓል ትንሳኤ ንምኽባር ዝነገዱ ሃይማኖታውያን፣ ኣብቲ ቤተክርስቲያን ባንዴራ ኢትዮጵያ ብምንብልባሎም እቲ ግጭት ከምዝተላዕለ ኣመልኪቱ።
እቶም ግብጻውያን ካህናት፣ እቲ ቤተክርስቲያን ገና ብግብጺ ከምዝውነን፣ ኢትዮጵያውያን ኣቕሽሽቲ ከኣ ግጭት ንምልዓል ኮነ ኢሎም ነቲ ባንዴራታት ዘርጊሖሞ ክብሉ’ዮም ዝኸሱ።
ኢትዮጵያውያን ካህናት ብወገኖም፣ ኣብቲ ዝግበኦም ቦታ ከምዝነበሩ፣ ኣብቲ ዝዘርግሑዎ ቴንዳታት ከኣ ብዝመሰሎም መንገዲ ሃይማኖታዊ ግብኦም ክፍጽሙ ከምዝኽእሉ የዘኻኽሩ።
ፖሊስ ከተማ ኢዮርሳሌም፣ ነቲ ኩነታት ከምዘረጋግኡዎ ዝገለጹ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር፣ እቲ ግጭት ካብ ሃይማኖታዊን ታሪኻዊን ጉዳይ ዝያዳ፣ ጉዳይ ፖለቲካ ምንባሩ ገሊጾም።
እዚ ግጭት ዝተላዕለሉ ብገዳም ሱልጣን ዝፍለጥ ቤተክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ፣ ኣብ 1950 ዓመተምህረት ተመሳሳሊ ጸገም ኣጋጢሙዎ ከምዝነበረ መዛግብቲ’ታ ሃገር የመልክቱ።


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ እቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ግድብ ኣብ ሩባ ኣባይ ንምህናፅ ወሲኑ፣ዓለም ትካላት-ገንዘብን መሻርኽቲ-ምዕባለን ብገንዘብ ኣይንሕግዝን ስለዝበሉ ህዝቢ ኢትዮዽያ ነቲ ፕሮጀክት ብሓላፍነት ተረኪቡ ንክፍፅም መፀዋዕታ ኣቅሪቡ‘ሎ።ነቲ ምስ ግብፂ ወይ ናብ ምውጣጥ ወይካኣ ናብ ሓባራዊ ምትሕግጋዝ ከብፅሕ ይኽእል‘ዩ ዝተባሃለሉ ግድብ ዘማእከለ ቃለ-ምልልስ ኣሎ።ኣብ ዩኒቨርስቲ ስዊድን መምህርን ተመራማሪን ዝኾኑ ተሓጋጋዚ ፕሮፈሰር መኮንን ተስፋሁነይ’ዮም ናይ ሎሚ ጋሻና።
ንሶም ኣብ ቃለ-ምልልሶም፣እቲ ክፍለጥ ዘለዎ ሃገራዊ ረብሓን ደሕንነትን ግብፂ ምስ ደሕነትን ፀጥታን እስራኤል ብቀጥታ ዝተኣሳሰር ስለዝኾነ'ዩ ዓለም-ለኽ ትካላት ገንዘብን ምዕራባዊያንን፣ኢትዮጵያ ነቲ ህንፀት ግድብ ኣብ ኣባይ ንከይተዕውት ዘዕንቅፋኣ ዘለዋ ኢሎም።
ብዘይካዚ ኣብ'ዚ ሃገራዊ ረብሓ ዘረጋግፅ ፕሮጀክት'ዚ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ብኣረኣእያ ከይተፈላለየ ንምዕዋት'ቲ ግድብ ሆ ኢሉ ክላዓል ይግባእ ይብሉ ፕሮፈሰር መኮንን ተስፋሁነይ።
ኣብ ምዕዋት ግድብ ኣባይ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ክተሓባበር ፕሮፈሰር መኮንን ተስፋሁነይ ፀዊዖም
- በትረ ስልጣን
ብድሕሪ ግብፂ ዘሎ ተፃባኣይ ረብሓ ክፍለጥ ኣለዎ'ውን ይብሉ
መንግስቲ ኢትዮዽያ እቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ግድብ ኣብ ሩባ ኣባይ ንምህናፅ ወሲኑ፣ዓለም ትካላት-ገንዘብን መሻርኽቲ-ምዕባለን ብገንዘብ ኣይንሕግዝን ስለዝበሉ ህዝቢ ኢትዮዽያ ነቲ ፕሮጀክት ብሓላፍነት ተረኪቡ ንክፍፅም መፀዋዕታ ኣቅሪቡ‘ሎ።ነቲ ምስ ግብፂ ወይ ናብ ምውጣጥ ወይካኣ ናብ ሓባራዊ ምትሕግጋዝ ከብፅሕ ይኽእል‘ዩ ዝተባሃለሉ ግድብ ዘማእከለ ቃለ-ምልልስ ኣሎ።ኣብ ዩኒቨርስቲ ስዊድን መምህርን ተመራማሪን ዝኾኑ ተሓጋጋዚ ፕሮፈሰር መኮንን ተስፋሁነይ’ዮም ናይ ሎሚ ጋሻና።


text:
ዕጡቓት ሑቲ ብቀይሕ ባሕሪ ዝሓልፋ ኣብ ዝነበራ ክልተ መራኽብ ነዳዲ ስዑድ ዓረብ መጥቃዕቲ ምፍጻሞም ተሓቢሩ።
እተን መራኽብ ነዳዲ ጽዒነን ናብ መጻብቦ ባብ ኤል መንደብ ኣንፈት ገይረን ይጉዓዛ ኣብ ዝነበራሉ ብዕጡቓት ሑቲ መጥቃዕቲ ከምዘጋጠመንን: ስዑድ ዓረብ ድማ ኩሉ'ቲ ብቀይሕ ባሕሪ ዝሓልፍ ሰደድ ጽዕነት ነዳዲኣ ንግዚኡ ደው ከምዘበለቶ ተሓቢሩ።
መንግስታዊ ኩባንያ ነዳዲ ንግስነት ስዑድ ዓረብ ማለት ኣራምኮ ኣብ ዘውጽኦ ሓበሬታ ግዝያዊ ምቁራጽ ሰደድ ነዳዲ ብቀይሕ ባሕሪ ከምዝተተግበረ ኣፍሊጡ። እቲ ኩባንያ ንሚኒስተር ጸዓት ኢንዳስትርን ሃብቲ ሚነራልን ካልድ ኣል ፈሊሕ ጠቒሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ: እተን ሓደጋ ዝወደቐን መራኽብ ስዑድ ዓረብ ነፍስወከፈን ክልተ ሚልዮን በርሚል ዝጽዕና ግዙፋት መራኽብ ነዳዲ ምዃነን ብምሕባር: በቲ ካብ ግብረሽበራውያን ሓይልታት ሑቲ ብዝተፈነወ መጥቃዕቲ እታ ሓንቲ ፎኪስ ማህረምቲ ከምዘጋጠማ ሓቢሩ። ካልእ ዝኾነ ጉድኣት ይኹን ፍሰት ነዳዲ ከምዘየጋጠመ ድማ ብተወሳኺ እቲ ካብ ኣርማኮ ዝተዋህበ መግለጺ ኣረዲኡ። ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ዕዳጋታት ነዳዲ ዓለም ወሰኽ ዋጋ ነዳዲ ከምዝተንጸባረቐ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስዑድ ዓረብን ኢራንን ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመት ኣብ ጉዳይ የመን ኣንጻር ሓድሕደን ተጸሚደን ዝጸንሓ ክኾና እንከለዋ፡ ስዑድ ዓረብ እቶም ኣብ የመን ዝርከቡ ዕጡቓት ሑቲ ብኢራን ከምዝድገፉ እያ ትኸስስ።
ዕጡቓት ሑቲ ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ንወደባት ስዑድ ዓረብ ይኹን ካልእ ዒላማታት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ምውቃዕ ብቕዓት ከምዘለዎም ገሊጾም ኣለው።


text:
እቶም ሕጹያት ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ኣብ ጉዳያት ሩሲያ፣ኢሚግሬሽንን ካልኦት ዛዕባታት ብርሱን ተኻቲዖም ኣለው።ኣፍሪካዊያን ፖለቲካዊ ተንተንቲ ነዚ መልሲ ሪፖብሊካን ሕጹይ ምስ ናይ ኣፍሪካ ምርጫ ብምምስሳል ብማህበራዊ መራኸቢ ቲዊተር የባጭውሉ ኣለው።
ሂላሪ ክሊንተንን ዶናልድ ትራምፕን ንኻልኣይ ግዜ ኣብቲ ናይ ትማሊ ናይ መወዳእታ ክትዖም ናይ ኢድ ሰላምታ ኣይተለዋወጡን።
ዶናልድ ትራምፕ መስርሕ ምርጫ ዩናይትድ ስቴትስ ተጨበርቢሩ ክብሉ ብዛዕባ ዝሃብዎ ተደጋጋሚ ርእይቶ ነቲ ውፅኢት ክቕበሉዎ እንተኾይኖም ተሓቲቶም ነይሮም።
“ኣብ እዋኑ ክርእዮ እየ።ሕዚ ኣይሪኦን ዘለኹ።ኣብ እዋኑ ክርእዮ እየ።ዝርኣኹዎ ሕማቕ እዩ።ቅድሚ ኩሉ እቶም መሓውራት ዜና ኣይእመኑን እዮም።ንኣእምሮ ብዙሓት ኣድመፅቲ መሪዞም እዮም።”
ክሊንተን መልሲ ትራምፕ ዘፍርሕን ኣንፃር ፖለቲካዊ ባህሊ ዩናይትድ ስቴትስ ዘቕነዐን እዩ ኢለን።
“ንዴሞክራሲና የንእሶን የውርዶን እዩ ዘሎ፡ንዓይ ካብ ክልተ ቀንዲ ፓርትታት ናይ ሓዲኡ ወኪሉ ሕፁይ ዝኾነ ሰብ ከምዚ ዝበለ መርገፂ ክሕዝ ዘሰንብድ እዩ” ክብላ ሂላሪ ክሊንተን መሊሰን።
ኣብ ጉዳይ ሩሲያ፡ ኣንጻር ኣሜሪካ ዝዓለመ ናይ ኮምፒተር መጥቓዕቲ ኢድ ሩስያ እንተሃልዩ ክኹንንዎ እንተኾይኖም ዝተሓቱ ዶናልድ ትራምፕ ከምዝኹንንዎ ብምግላፅ ይኹን እምበር ቻይና ወይ ካልእ ፈፂሙዎ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ብዛዕባ ብትሽዓተ ደቂ ኣንስትዮ ዝቐረበሎም ዘይስነምግባራዊ ተግባር ብዝምልኸት ዝቐረበሎም ክስታት እውን ትራምፕ ነፂጎምዎ ኣለው።
ሂላሪ ክሊንተን ብወገነን ብኣስታት ሸውዓተ ሚእታዊት ፀብለልታ ኣብ ዝመርሓሉ ዘለዋ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣድመፅቲ ልዕሊ 30 ክፍለ ግዝኣታት ኣቐዲሞም ድምፆም ኣብ ምሃብ ይርከቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ናይ ሎሚ ዘበን ምርጫ ዩናይትድ ስቴትስ ኣደዳ ባጫ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኮይኑ’ሎ። ብዙሓት ጉድለት ምስ ዝዕብልሎ ፖለቲካዊ ውድድር ኣፍሪካ እናመሳሰሉ ንመስሓቒ ይጥቀምሉ ኣለው።ኣፍሪካዊያን ኣብ ልዕሊ ናይ ኣሜሪካዊያን ፖለቲካ ከባጭዉ ልሙድ ኣይኮነን።
ፖለቲካዊ ተንታኒ ራያን ካሚንግስ ካብ ከተማ ኬፕ ታውን ደቡብ ኣፍሪካ ብዙሓት ኣማኢቲ ናይ ቲዊተር መልእኽትታት ንሪፖብሊካን ሕጹይ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ዝኾነ ይኹን ኣፍሪካዊ መራሒ ከወዳድር ዝተሓቲቱ ካሚንግስ መልሲ ንምሃብ ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ትራምፕ ንመቐናቕንቶም ክትእሰር ኣለዋ ምባሎም ገለ ኣፍሪካዊያን ምስ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣመሳሲሎምዎ ኣለው።እዚ ሜላ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ፣ኣብ ዙምባቤ፣ዛምቢያ፣ኡጋንዳን ካልኦትን ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዝነበረ ኣሰሓሓቢ ምርጫ ዝተጠቕምሉ ሜላ እዩ። ተጠቀምቲ ቲዊተር ከም ፕሬዝዳንት ደቡብ ኣፍሪካ ጃኮብ ዙማ ንትራምፕ ብፆታዊ ዓመፅ ይኸሱዎም ኣለው።
ፀሓፍቲ ቲዊተር ንትራምፕ ምስ ብዙሓት መራሕቲ ኣፍሪካ ኣመሳሲሎምዎም ኣለው።ፆታዊ ወራር ምፍፃሞም ብጃህራ ምስ ዝዛረቡ ውልቀ መራሒ ጋምቢያ፣ኣብ ቀረባ ብዛዕባ በዓልቲ ቤቶም ዝሃብዎ ርእይቶ ብብዙሓት ሰባት ግን ከም ዝለዓለ ንዕቐት ዝተርኣየ ምስ ፕሬዝዳንት ናይጀሪያ፣ምርጫ ተጨበርቢሩ እዩ ኢሎም ምስ ዝኸሱ ብዙሓት ኣፍሪካዊያን ፖለቲከኛታት ብምውድዳር ተጠቀምቲ ቲዊተር ፅሒፎም ኣለው።
ብኻልእ ወገን ድማ ሂላሪ ክሊንተን ጁብኦም ብገንዘብ ምስ ዝመልኡ ፖለቲካዊ ሓረግ ብዙሓት ኣፍሪካዊያን መራሕቲ ኣመሳሲሎምወን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ኣብ ስዑድ ዓረብ ብሕጋዊን ዘይሕጋዊን ኣገባብ ኣትዮም ንብዙሕ ፀገም ዝቃልዑ ኢትዮዽያውያንን ከምርከቡ ይፍለጥ።ብሕልፊ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዶብ ሰጊሮም ናብ ስዑድ ዓረብ ዝኣተው ኢትዮዽያውያን ብፖሊስ እናተሓፈሱ፣ናይ ቤት ፍርዲ ከምዝቀርቡን ዘይዋዓልዎን ዘይፈፀምዎን ተግባራት ተገዲዶም ገይርናዮ ኢና ኢሎም ንክኣምኑ ከምዝግበርን ገለ ካብ‘ቶም ተኣሲሮም ዘለው ከምዝገለፁልና ዝዝከር‘ዩ።
ኣብ ጂዳ ኤምባሲ ኢትዮዽያ ምክትል ሓላፊ ቆንፅል ኣቶ ሸሪፍ ኬርይ ንኩነታት‘ቶም ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ጂዛን ኣብ ፀበባ ዘለው ኢትዮዽያውያን ክገልፁ ከለው” ዝሓለፈ ሰነ፣ኣብ ጂዛን ዑደት ብምፍፃም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዘለው ዜጋታትና በፂሕናዮም ኢና።ን39 ደቂ-ተባዕትዮን ን12 ደቂ-ኣነስትዮን ኣዘራሪብና ኣለና” ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም ”ብመሰረት ዘለና ዓቅሚ ሰብ ናብ‘ቲ ስፍራ ተጓዒዝና ንኩነታቶም ክነፃርይ ሰሪሕና ኢና።ካልኣይ እግሪ‘ውን ክንብገስ ኢና። ብመሰረት ዝሓዝናዮ ዝርዝር ኣስማት፣ስለምንታይ‘ዮም እቶም ፍርዶም ዝወድኡ ዘይተፈትሑ ኢልና ክንሓትት ኢና።ኣብ መስርሕ ፍርዲ‘ታ ሃገር ጣልቃ ምእታው ዘይካኣል‘ኳ እንተኾነ፣እቶም ፍርዶም ዝፈፀሙ ግና ኣብ ጊዚኡ ክፍትሑ፣ሕክምናዊ ሓገዝ ዘድልዮም ኣለው እንተኾይኖም‘ውን ንክረኽቡ ክንሰርሕ ኢና” ይብሉ ኣቶ ሸሪፍ ኬርይ።
ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ስዑድ ዓረብ ንኩነታትና ኣይከታተልን ዘሎ ዝብል ነቀፌታ ግና፣ኣብ እዋኑ ተበጊስና በፂሕና‘ለና፣ ድሕሪ ምዝዛም ፆም ረመዳን ድማ ተመሊስና ክንበፅሖም ኢና ኢሎም።
ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ጂዳ፣ንኩነታት ኣብ ጂዳ፣መካ፣መዲና፣ጣይፍን ጂዛንን ዝነብሩ ኢትዮዽያውያን ከምዝከታተል ዝገለፁ ኣቶ ሸሪፍ ኬይር፣ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ኢትዮዽያውያን ኣብ‘ቲ ከባቢ ከምዝርከቡ ጠቂሶም። ድሕሪ ምብፃሕ ጉጅለ ልኡኽ‘ቲ ኤምባሲ፣ኩነታት‘ቶም እሱራት ምምሕያሽ ኣርእዩ እንተኾይኑ ኣብ ቀፃሊ መደባትና ንድህስሶ ጉዳይ ክኸውን‘ዩ።
ኤምባሲ ኢትዮዽያ ኣብ ጀዳ ’ንእሱራት ዜጋታቱ ይበፅሖም ኣለኹ’ ይብል
- በትረ ስልጣን
ኣብ ስዑድ ዓረብ ብሕጋዊን ዘይሕጋዊን ኣገባብ ኣትዮም ንብዙሕ ፀገም ዝቃልዑ ኢትዮዽያውያንን ከምርከቡ ይፍለጥ።ብሕልፊ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዶብ ሰጊሮም ናብ ስዑድ ዓረብ ዝኣተው ኢትዮዽያውያን ብፖሊስ እናተሓፈሱ፣ናይ ቤት ፍርዲ ከምዝቀርቡን ዘይዋዓልዎን ዘይፈፀምዎን ተግባራት ተገዲዶም ገይርናዮ ኢና ኢሎም ንክኣምኑ ከምዝግበርን ገለ ካብ‘ቶም ተኣሲሮም ዘለው ከምዝገለፁልና ዝዝከር‘ዩ።


text:
ጋዜጠኛታት ካሜሮን ጋዜጠኛ ሳሙኤል ዋዚዚ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ወታሃደራት እናሃለወ ተቀቲሉ ክብሉ ናይቲ ከባቢ መሓውራት ዜና ድሕሪ ምፅብፃበን ናብ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ብምምራሕ ሃለዋቱ ሓቲቶም።
ሓላፊ ቋንቋ እንግሊዝ ናይ ዝዛረቡ ማሕበር ጋዜጠኛታት ካሜሮን ኢሲዶር ኣባህ ትማሊ ሓሙስ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ጋዜጠኛታት ብምምራሕ ኣብ ደቡብ ምዕራብ እቲ ሃገር ትርከብ ከተማ ባኡ ናብ ዝርከባ ኣብያተፅሕፈት መንግስቲ ብምኻድ ሃለዋት መሳርሕቶም ሳሙኤል ዋዚዚ ንሰበስልጣን ምሕታቶም ገሊፁ።
‘’ጉሂና ኣለና።ምኽንያቱ መሳርሕትና ብህይወት ከምዘየለ ብዜና ስለ ዝሰማዕና። ናብዚ ዝመፃእናሉ ምኽንያት ሓዘና ንምግላፅ፣ ጋዜጠኛታት ብረት ዝተዓጠቑ ዘረፍቲ ዘይምዃኖምን ጋዜጠኛታትብከምዚ ዝበለ ንዕቐት ክዋረዱ ከምዘይብሎምን ነቲ ኣማሓዳሪ ክንዛረቦ ኢና መፂኢና ዘለና፤መሰል ኣለና’’ኢሉ።
ኣብ ልዕሊ ዋዚዚ እንታይ ከምዝተፈፀመ ክዛረብ ዝኽእል ኣብ ያውንደ ዝርከብ ማእኸላይ መንግስቲ ጥራሕ ምኳኑ ኣማሓዳሪ ናይቲ ከባቢ በርናንድ ኦካሊያ ቢላይ ከምዝገለፀሎም ኣብህ ወሲኹ ሓቢሩ።
ናይ ካሜሮን 'ቺሊን' ቴሌቪዥን ሙዚቃ ዝሰርሕ ዋዚዚ ተዛረብቲ ቋንቋ እንግሊዝ ሰሜን ምዕራብን ደቡብ ምዕራብን ካሜሩን ካብታ ሃገር ንምንፃል ዝንቀሳቐሱ ዘለው ዓመፅቲ ኣብ ግራቱ ኣአንጊዱዎም ብዝብል ክሲ 2 ነሓሰ 2019 ምእሳሩ ይዝከር።
ሰራዊት እታ ሃገር ንዋዚዚ ካብ ቡኢ ናብ ያውንደ ካብ ዝወስዱዎ ጀሚሩ ጠበቓ ይኹን ስድርኡ ርእዮሞ ኣይፈልጡን።
ወታደራት ኣብ ያውንደ ከምዝቐተሉዎ መሓውራት ዜና ካሜሩን ብቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ጸብፂበን ኣለዋ።ናይ ካሜሩን ሰራዊት ይኹን መንግስቲ ብዛዕባ እቲ ፀብፃብ ርእይትኦም ኣይሃቡን።
ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ዝነብሩላ ከተማ ዶዋላ እውን ተመሳሳሊ ሰልፊ ትማሊ ሓሙስ ተኻይዱ ኣሎ።
መንግስቲ መግልፂ እንተድኣ ዘይህብሉ ኣብ መላእ ካሜሩን ተቓውሞ ከምዝፅውዕ ናይ ፕረስ ጉጅለታት ኣጠንቂቖም ኣለው።


text:
ንስሓ
ዝኸበርኩም ምእመናን ደብረ መድኃኔ ዓለም
ብመጀመሪያ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን ካብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ምስኻትኩም ይኹን እንዳበልኩ ክርስትያናውን ኣባታው ሰላምታይ የቕርበልኩም። እንሆ እምበኣር ነዚ ወርሒ ሓምለ ምስ እግዚኣብሔርን ሓውናን ዕርቂን ሰላምን ንኽንገብር: ብዛዕባ ንስሓ ክነስተንትን ዕድመይ የቕርብ። ብተወሳኺ እዚ ወርሒ እዚ ብቤተክርስቲያን ንቕድስቲ ሓና ኣደ ማርያምን እያቄምን ቅዱሳት ስድራ ዝተወፈየ ወርሒ እዩሞ: ንኹለን ስድራቤታት ኣብዛ ቕድስቲ ስድራቤት ነማዕቅበን።
“ብስም ጎይታና እየሱስ ክርስቶስ ብመንፈስ እግዚኣብሔር ተሓጺብኩም ተቐዲስኩምን ጸዲኩምን ኢኻትኩም። ካብቲ ንኽርስቶስ ዝለበሰ ሰብ ኃጢኣት ከምዝተቐንጠጠ ንምርዳእ እግዚኣብሔር ብምስጢራቱ መባእታ ኽርስትና ገቢሩ ዝሃበና ጸጋታት ስፍሓቱን ጥልቀቱን ምግንዛብ የድሊ”።
ሓዋርያ የውሃንስ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፥ “ኃጢአት የብልናን እንተበልና ንርእስና ነሰሓሕት ሓቅውን ኣባና የላን” ንስሓ ክትርጎም ከሎ ክቡራት ኣሕዋት ለውጢ የስምዕ። ናይ ገዛእ ርእስካ ለውጢ: ደጋዊ ጥራይ ዘይኮነስ እንተላይ ውሽጣዊ ለውጢ ናይ ሕይወት የስምዕ። ስለዚ ዚኮነ ኣማናይ ክርስትና ኣብ መዓልታዊ ህይወቱ ኣብ ልውጢ ዕርቂ ምሕረት ክመላለስን ክኣምንን ይግበኦ።g
መኣስ ኢና ንሕና ተለዊጥና እንብል ጽልኢ ናብ ዕርቂ: ስስዕ ናብ ልግሲ: ጽልኢ ናብ ዕርቅን ፍቕርን ምስ እንልውጦ .. እዚ ምስእንፍጽም ኢና እምበኣር ኣብ ሕወትና ለውጢ ገቢርና ክንብል እንኽእል። ሕይወት ንምልዋጥ ብጣዕሚ ጸገም ኢዩ። ዓሚቅ ብስለትን ዕብየት ናይ እምነትን ይሓትት። ብፍላይ ዓሚቅ እምነት ኣብ ቃል ኣምላክ። ስለዚ ከምቲ መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ኩሉ ዚነበሮ ክብሪ ገዲፉ ገዛእ ርእሱ ኣሕሊፉ ዚሃበ: ንሕናውን ነቲ ኩሉ ኣባና ዘሎ ክፍኣት: ሕመቕ: ጉድልነት ክንቀትሎ ገዛእ ርእስና ክንመውት ይግበኣና: ምእንቲ ዳሕራይ ክነብር።
ጳውሎስ ከምዚ እንዳበለ ይጽሕፍ “እምበኣር ናይ ክርስቶስ ብምኻንኩም ኣተባቢዕኩም እንተ ደኣ ኾይኑ፥ ብፍቅሩ ድማ ተጸናኒዕኩም እንተ ደኣ ኮንኩም፥ ምስ መንፈስ ቅዱስ እውን ኅብረት እንተ ደኣ ኣልዩኩም፥ ከምኡውን ለውሃትን ርኅራኄን እንተ ደኣ ኣልዩኩም፥ ሓንቲ ሓሳብ ብምሕሳብ፥ ብሓንቲ ፍቕሪ ብምትእስሳር፥ ብሓደ መንፈስ ንሓደ ዕላማ ብምዕያይ፥ ንሓጎሰይ ምልኣት ሃብዎ። ሓንቲ ነገር እካ፥ “ ንርእሰይ ይጥዓመኒ” ብምባል ወይ ንውዳሴ ኸንቱ ኢልኩም፥ ኣይትግበሩ። እካ ደኣ ትሕትና ብምልባስ፥ እቶም ካልኦት ካባኻትኩም ከም ዚበልጹ ጌርኩም ገምቱ። ነፍሲ ወከፍ ናይ ካልኦት ረብሓ ኸኣ እምበር ናይ ገዛእ ርእሱ ረብሓ ጥራይ ኣይርኣ። እቲ ኣብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዝነበረ ኣተሃሳስባ ኣባኻትኩም ይሃሉ። ፊል 2:1-5
ስለዚ ንስሓ ማለት ኣሕዋት ኣሓት ሕይወትካን መንነትካን ምርካብ ማለት ኢዩ። ነታ ብሙሉእ ድልየትካ ዘርሳሕካያ ነብስኻ .. ናብቲ ንቡር ጸዋዕታኣ ምምላስ ማለት ኢዩ። እዚ ማለት ከኣ ንክርስቶስ እንደገና ምርካብ ማለት ኢዩ። ንመድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምርካብ ማለት ኢዩ። ኣብቲ ወሃቢ ሕይወት ዝኾነ ቃላቱን ምስጢራቱን: ሕግታቱ ወይ ትእዛዛቱን ፍቕሩን ምምልላስ ማለት ኢዩ።
ኣብ ቃላቱ …. “ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ እቲ ንቓለይ ዚሰምዕ በቲ ዝለኣኸኒውን ዝኣምን ናይ ዘለኣለማዊ ሕይወት ኣላቶ”።ዮው, 5, 24
ኣብ ምስጢራቱ .. “ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ ሰብ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቕዱስን እንተዘይተወልደ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ክአቱ ዝኽእል ከቶ የልቦን።ዮው 3, 5 ስጋይ ዝበልዕ ደመይ ዝሰቲ ናይ ዘለኣለም ሕይወት ኣለዎ”።
ኣብ ትእዛዝቱ .. ኣብ ወንጌል ማቴዎስ እቲ መንእሰይ “ መምህር ናይ ዝለዓለ ሕይወት ንኽወርስሲ እንታይ ሰናይ ነገር ክገብር ይግበኣኒ ምስ በሎ” ኢቲ ሰናይ ሓደ ኢዩ “ናብ ሕይወት ክትአቱ እንተደሊኻ ግና ትእዛዛት ሓሉ” ይብሎ።ማቴ 19:16-17
ኣብ ፍቕሩ .. “ከምቲ ኣቦ ዘፍቐረኒ ኣነውን ኣፍቕረኩም ኢየ: ኣብ ፍቕረይ ንበሩ ከምቲ ኣነ ትእዛዛት ኣቦይ ሓልየ ኣብ ፍቕሩውን ጸኒዓ ዝነብር ዘለኹ፤ ከምኡ ኽአ ንስኻትኩም ትእዛዛተይ እንተሓለኩም ኣብ ፍቕረይ ጸኒዕኩም ኽትነብሩ ኢኹም።
ስለዚ ሓደ ኣማናይ ኣብ ሕይወቱ ናይ እምነት: ናይ ጉዕዞ ለውጢ ኪገብር እንድሕር ደኣ ኮይኑ: ተኣምር ኣብ ሕይወቱ ኪፍጸም እንድሕር ደኣ ደልዩ ንስሓ ኪኣቱ ይግብኦ። ምስቲ ኣምላኹን ፈጣሪኡን ክዕረቕ ይግበኦ። ኣብ ንስሓ ዝመላለሱ ደቂ ሰባት ብሓቂ እቶም ብጹዓን ንቓል ኣምላኽ ሰሚዖም ኣብ ቃሉ ኣሚኖም ኣብ ፍቅሩ ዝመላለሱ እያቶም፣ ነቲ ዘፍቀሮም ክርስቶስ ከፍቅርዎ ኣብ መዓልታዊ ሕይወቶም ዝጽዕሩ እያቶም። ስለዚ ሕይወት ክርስቶስ ኣሕዋት ፍቅሪን ሕውነት እዩ። እዚ ዓይነት ፍቅሪን ሕውነትን ትሕትና ካባና ዝጠፍእ ብገርህነትን ብቅንዕናን ምስዘይንመላለስ ጥራይ ኢዩ ። ስለዚ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናዊ ሕይወትና ኣባና ዘሎ ኣሉታዊ ነገር ምጥማት የድሊ።
ነቲ ኣባና ዘሎ ኣሉታዊ ነገር ጠሚትና ነቲ ኣባና ዘሎ ሕማም ከምዘለዎ ምቅባል: እዚ እቲ ቀዳማይ መገዲ ናይ ዕርቒ ናይ ንስሓ ኢዩ። ብፍላይ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽና በደልናን ጉድልነትናን ጌጋናን ተቀቢልና ክንክእል ኣለና። ምክንያቱ ጉድልነትካ ዘይምቅባል: ነቲ ክትገብሮ ዘለካ ጉዑዞ ወይ ለውጢ ዝዓግት ኢዩ። ስለዚ ንስሓ ማለት ብቀሊል ኣዘራርባ ናኣሽቱ ምዃን: ንኹሉ ክትከስር ቁሩብ ምኻን ማለት ኢዩ። እቲ ኣብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዝነበረ ኣተሓሳስባ ኣባና ከንጸባርቕ ምጽዓር ማለት ኢዩ።
ዓሚቅ ትርጉም ናይ ንስሓ እምበኣር .. ንኩሉ ሓሳብካ ብምሉኡ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ነገራት ኣተኵርካ ብእምነት ምምልላስ ማለት ኢዩ። ካብ ገዛእ ርእስኻ ወጺካ ብፈሪሓ እግዚኣብሔር ምንባር ማለት ኢዩ። ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ ምእንቲ ኣምላኽ ኢልካ ዓሻ ምኻን ማለት ኢዩ። ምስ ዳዊት ኮይና “ኦ ኣምላክ ጽሩይ ልቢ ፍጠረልይ ጽኑዕ መንፈስ ኽኣ ኣብ ውሽጠይ ሓድስ እንዳበልና ምንባር ማለት ኢዩ። ስለዚ ምስጢረ ንስሓ ምስ እግዚኣብሔር ዓሙቅ ርክብ ንኽንገብር: ኣብ ፍቅሩ ክንመላለስ: ክንዓቢ ይሕግዘና። ኣብዚ ግን ከምቲ ኣቀዲምና ዝበልናዮ ሓደ ዓቢ መሰረታዊ ለውጢ ንኽትገብር: ሓደ ዓቢን ዓሙቕን መሰረታዊ ምናኔ ኣብ ሕይወትካ ክንገብር የዲሊ። ማለት ካብ ገዛእ ርእስኻ ብምውጻእ: ኣነ ዝብል ቃል ገዲፍካ ንሕና (ናይ ሓባር ረብሓ) ዚብል ቃል ምጥቃም። ሓደ ዓቢ ፀሓፋይ ብዛዕባ እዚ እንኪዛረብ ከምዚ ይብል “ ሓደ ሰብ ጥዑይ እንብሎ ኣብ ሕብረት ዚነብር ሰብ ኢዩ ይብል። እቲ ሕሙም ሰብ ዚበሃል ከኣ እቲ ንዓይ ጥራይ እናበለ ዚነብር እዩ። ናይዚ ኣብነት ባዕሉ መድሓኒና ክርስቶስ ኣለና። ነቲ ዝነበሮ ኩሉ ክብሪ ገዲፉ ምስቶም ሰረቅትን ዓመጽትን ክስቀል መሪጹ። መጨረሻ ዓስቢ ናይዚ ኩሉ ከኣ እግዚኣብሔር-ኣብ እቲ ዝዓየ ሽልማት ሂብዎ። ኣብ ልዕሊ ኩሉ ፍጡር ልዕል ከኣ ኣበሎ።
ስለዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክሳብ ኽንድዚ ካብ ኣፈቀረና ነቲ መንገዱን ትእዛዛቱን ንኽንክተልን ምኽሩ ክንሰምዕን እንታይ ይጽግመና! ንድሕነትና ዘይንጽዕረሉን ኣብ ምሥጢረ ንስሓ ዘይንመላለሰሉ እንታይ ኣለና! ስለዚ እዚ ምሥጢር እዚ ነቶም ፉሉይ ፍቕርን ፉሉይ ኽብርን ረኺብና ዘለና ኣመንቲ ክርስቶስ እዩ ዝምልከት። ነዚ ተረዲእና ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ኣብዚ ምሥጢር እዚ ክንመላለስ ይግበኣና።
ኣብ ንስሓ ንኽንቀርብ ወይ ኽንመላለስ ዝሕጉዙና መንገድታት
ብዓቢኡ እምነት ኣብ ምስጢረ ንስሓ: ኣብ ምሕረት ኣምላኽ: ኣብ በደልካ: ኣብ ድኻምነትካ የድሊ። ካብ ኣንነትካን ግላዊ ኣተሓሳስባኻን ኣካይዳኻን ወጺኻ ብመንፈስ ክርስቶስ ተጓዒዝካ ምኽኣል የድሊ። ነዚ ኹሉ መንፈስ ክርስቶስ ኣባና ንኽሓድር ግና ቁ. ኣልፈንሶስ ዚህበና ምኽሪ ኣለና። እታ ኽትጥቀመላ ዘለካ ብረት ሓንቲ ትኹን ይብል። ንሳ ኸኣ ጸሎት ማለት ንቕሓት ሕልና። ማለት ነቲ ዘዘናግዓካን ካብ እግዚአብሔር ዘርሕቐካን ነገራት ኣቐዲምካ ምፍላጡ። ምስ’ዘን ክልተ ነገራት ለጊባ እትኽይድ ከኣ ጽንዓት እያ። ኣብ እምነትና ንጽናዕ፡ ኣብ ጸሎት ንጸመድ፡ ቃል ኣምላኽ ንምስማዕን ንምንባብን ንትጋህ፡ ኣብ ምስጢራት ንመላለስ፡ ልዕሊ ኩሉ ምስ እግዝአብሔር ርክብና ነዘውትር / ኣብ መዓልታዊ ጉዕዞና ምስኡ ነዋግዕን ንራኽብን፡ ነዚ ንምግባር እግዚኣብሔር ብመንፈሱን ርሕራሔኡን ይደግፈና።
ስም እግዚኣብሔር ስለ ኩሉ ነገር ዝተመስገነ ይኹን! ኣሜን።
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
Aba Hagos Tesfagabir


text:
Radio Erena: 10 November 2019
ኣል ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ ወደባዊት ከተማ ኣልማኻ ብዘካየዶ ናይ ሚሳይል ደብዳብ፣ ብዉሑዱ ሸሞንተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣፍሊጡ።
ወሃብ ቃል ኣልሑቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ በቲ ደብዳብ ሓያሎ ወተሃደራዊ መኽዘናት ስዑዲ ከምዝተቓጸለ የመልክት።
እንተኾነ ማዕከናት ዜና ስዑዲ ዓረብ ብዝህቦኦ ዘለዋ ሓበሬታ፣ ኣልሑቲ ዝወንጨፎም ባለስቲክ ሚሳይላት፣ ብጸረ ሚሳይል ተወቒዖም ከምዝበርዓኑ ይገልጻ። ቀንዲ ዒላማ’ቲ ደብዳብ ከኣ መዓርፎ ነፈርቲ ንጉስ ካልድ ምንባሩ ኣነጺረን።
ወኪል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እዚ ብኣልሑቲ ዝተኻየደ ደብዳብ ባለስቲክ ሚሳይል፣ ነቲ ኣፋፍኖት ኣርእዩ ዝጸንሐ ዝርርብ ሰላም ከየጸልምቶ ስግኣት ከምዘለዎ ሓቢሩ።
በቲ ደብዳብ ብውሑዱ 12 ሰባት ቆሲሎም ከምዘለዉ፣ ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ የመልክት።
===============


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ ሓሙስ ካብ መዝነቶም ክወርዱ ከምዝሓተቱ ኣፍሊጦም። ንሶም ነዚ ኣብ ዘፍለጥሉ እዋን እዚ ውሳነኦም ነቲ ዝተመደበ ለውጢ ኣብ ምትግባር ክሕግዝ ከምኡ’ውን ነባሪ ሰላም ከምጽእ ተስፋ ከምዝገብሩ ገሊጾም።
ኣብቲ ብናይታ ሃገር መራኸቢ ብዙሃን ዝተፈነወ መደረ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር “ ናይቲ ፍታሕ አካልኽከውን እደልይ እየ” ዝበሉ ክኮኑ ከለው “ ሕቶን ጠለብ ህዝቢን ከማላእን ክምለስን ኣለዎ” ኢሎም።
ሰብሞያ ሕጊ እታ ሃገር ንውሳነ ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ምቅባሎምን ዘይምቅባሎም ዝተፈልጠ ነገር የለን።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣብ ኢትዮጵያ ንምፍታሕ እሱራት ዝጠለብ ተቓውሞታት ክካየድ ምቅናዩ ዝፍለጥ ኮይኑ መንግስቲ ካብ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ኣስታት 6,500 ኣባላት ኣመራርሓ ተቓወምቲ ፓርቲ፡ ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ምፍትሖም ይፍለጥ።
ቀ/ሚንስትር ሃይለማርያም “እቲ ናይ ስልጣን ምስግጋር ክሳብ ዝዛዘም” ኣብ መዝነቶም ከምዝጸንሑ ዝሓበሩ ኮይኑ ካብ ገዛኢ ፓርቲ እታ ሃገር ኢህኣዲግ’ውን መዝነቶም ከምዝለቁ ሓቢሮም ኣለው።
“ ነዞም ጽገናታት ንምስኻዕ ኾነ ንዘቐመጥናዮም ናይ ፍታሕ ኣንፈታት አካል ፍታሕ ክኸውን ንምሕሳብ ብገዛእ ድልየተይ ፍቓደይን ካብ ሓላፍነት ኢህወዲግ ኾነ ካብ ሓላፍነት መንግስቲ ንምውራድ ሕቶ ኣቕሪበ ኣለኹ።”
ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝጀመረ ተቓውሞታት ናብ ካልኦት ክልላት እታ ሃገር ምስፍሑን ከም ውጽኢቱ ድማ ንኣዋርሕ ዝጸንሓ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምእዋጁ እንተኾነ ግን ድሒሩ ምልዓሉ ይፍለጥ።
“ ነዞም ሕቶታት ዘቕረብክሉ ዋና ምኽንያት ኣብ ሃገርና ዘላቒ ሰላም ንኽረጋገጽ ውሕስነት ዘለዎ ዲሞክራሲ ንኽሰፍን አካል ፍታሕ ምኳን አድላይ’ዩ ኢለ ስለዝአመንክሉ’ዩ። ህዝቢ ንዘልዓሎም ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ምላሽ ምሃብ ግቡእ አድላይ’ዩ ኢለ እኣምን።”
ቀ/ሚንስትር ሃይለማርያም ድሕሪ ሞት ቀዳማይ ሚንስትር መለስ ዜናዊ ነታ ሃገር ዝመርሑ ኮይኖም ኣቐዲሞም ከም ምክትል ቀዳማይ ሚንስትርን ወጻኢ ጉዳያት ሚንስትር ኮይኖም ምግልጋሎም’ውን ይፍለጥ። ብተወሳኺ ኣብ 2013 ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኖም ሰሪሖም እዮም።


text:
ዘካርያስ ጥበበ ይበሃል። ኣብዚ ሕጂ እዋን ንዓለም ገጢሞምዋ ካብ ዘለው ዓበይቲ ቀውሲ ዝኾነ ስደት ብዝምልከት “ እውር አሞራ ቀላቢ” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ስደት ታሪክ ተመርኩሱ ፊልም ብምስራሕ ንምርኢት ኣቕሪቡ’ሎ።
ዘካርያስ ነዚ ፊልም ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ታሪክ ተመርኹሱ ዘዳለዎ እንተኾነ ነቲ ህልው ኩነታት ጉዕዞ ስደት ካብ ሃገር ናብ ሃገር፡ምድረ በዳ ሰሃራን ሲናይ ንምስናድ ናብቲ አሰቃቂን ፈታኒን ኩነታትን ዝሓለፈሉ ቦታታት ተመሊሱ ነዚ ፊልም ምስናዱ ይገልጽ። ዘካርያስ ነዚ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝትረኽ ግን ናይ እንግሊዝ ቋንቋ ትርጉም ዘለዎ ፊልም ንምስናድ ኣብ ትሸዓተ ዓድታት ከምዝተንቀሳቀሰ ይገልጽ።
ንሱ ብተወሳኺ እዚ ፊልም ንካልኦት መንእሰያት ትምህርቲ ክኸውን ነቶም ምስኡ ንነዊሕ መዲቦም ኣብ ዝመደብዎ ከይበጽሑ ዝተረፉ ኩሎም ድማ መዘከርታ ኽከውን ዘዳለዎ ምኳኑ’ውን ይሕብር። ነዚ ክሳብ ሕጂ ካብ ኣእምርኡ ዘይሃሰሰ ጉዕዞ ስደት ገና ኣብ ሃገሩ ከሎ ከምዝጀመሮ ብምግላጽ ታሪክ ሂወቱን ናብዚ ጉዕዞ ብኸመይ ከምዝተበገሰን ይገልጽ።
ነቲ ምብትታትን ስድራ ቤት ዘበገሶ ጉዕዞ ስደት ዝጀመረ ዘካርያስ ብርግጽ ከምቲ ዝደልዮ ዝመደቦን ናብቲ ዝደልዮ ቦታ በጺሑ’ዶ? ጉዕዞ ናብታ ዝሓሸ ናብራ ክመርሕ ዝመደበላ ሃገረ እስራኤል ከመይ ኔሩ ንዝብል ዘቕረብኹሉ ሕቶ 11 ዓመታት ንድሕሪት ብምምላስ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዕረፍቲ ዘስአኖ አሰቃዊ ተዘክሮ'ውን ይገልጽ።
ዘካርያስ ንሱ ነዚ ፊልም ሰሪሑ ንምርኢት እንተቕረበ’ኳ በዚ ሓደገኛን አሰቃቂ ጉዕዞ ዝሓልፉ ቁጽሪ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ግን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ምውሳኹ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛትታትን ትካል ስደተኛታት ዓለም ይገልጹ።
ብመሰረት ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዕዞ ስደት ናብ ኣውሮጳ ወይ ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ጠፊኦም ኽኾኑ ይኽእሉ’ዮም ዝበሎ ቁጽሪ ስደተኛታት ኣብ 2015 ዓ.ም 3,771 ምንባሩ ኣብ 2016 ዓ.ም ድማ ናብ 5,096 ክብ ምባሉ ይሕብር።
ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ፊልም ኣብ ካናዳ ኣብ ዝተፈላለየ ሲነማታት ምር ኣዩን ልዑል ተቐባልነት ምርካቡ ብምሕባር፡ ብተወሳኺ ኣብ ግንቦት 5,2017 ዓ.ም ኣብ ኒውዮርክ ንዝኻየድ ናይ ኣፍሪቃ ፊልም ፌስቲቫል ፊልም ከም ዋና አካል እቲ ፌስቲቫል ኮይኑ ከምዝረአ ከምኡ’ውን ቀጺሉ ኣብ ቴክሳስ ከምዝረአን’ውን ወሲኹ የረድእ።


text:
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ካብ ኣቦኦም ኣቶ ተስፋ እግዚእን ዘጊዮርጊስን፣ ኣደኦም ወ/ሮ ወርቁ ኤልሳዕን ዕለተ ዓርብ 25 ታኅሣሥ 1877 ዓ.ም. (3/01/1885 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ - ሰሳሕ እትበሃል ዓዲ ተወሊዶም።
ኣብ 40 መዓልቲ ጸጋ ክርስትና ሃብተ ውልድና ኣብ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ካርነሽም ደቂ ጴጥሮስ ተጠሚቖም፡ ስሞም ግብረ ኣምላክ ተባህሉ።
ኣደኦም ወ/ሮ ወርቁ ውላድ ስኢነን ድኅሪ ምጽናሕ ስለዝወለዳ እዚስ ግብረ ኣምላክ፡ ሥራሕ ኣምላኽ ሰለዝበላ እዩ።
ዕድሚኦም ንትምህርቲ ምስ በጽሑ ኣብ ዝተወልድሉ ዓዲ ሰሳሕ፡ ንመዓርገ ዲቁና ዘብቅዕ መሠረታዊ ትምህርቲ ምስ ተማህሩ ናብ ገዳም ደብረ ኮል ኣቡነ ብሩከ ኣምላክ መራጉዝ ብምኻድ ግብረ ክህነት ተማህሩ። ብድኅር’ዚ ናብ ጐንደር ከይዶም ትምህርተ ቅኔን ጸዋተወ ዜማን ተማሂረ ክምለስ እየ ኢሎም ኣብ ዝዳለውሉ ዝነበሩ እዋን በታ ክብገሱላ ዝመደቡ ለይቲ፡ ናብ ጐንደር ካብ ምኻድ ዝኽልክል ዘድንቕ ሕልሚ ረኣዩ። ፍቓድ እግዚአብሔር ከምዘይተሓወሶ ተረዲኦም ካብ ገዳም ኣቡነ ብሩክ ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣምርሑ። ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን እናደየቡ ከለዉ ኣብቲ ዓቐብ ብቁመትን መልክዕን ማዕረ ዝኾኑ ሠለስተ ሽማግለታት መነኮሳት፡ “እዚ ገዳም’ዚ ክፍልኻ እዩ ዓቢይ በረኸትን ጸጋን ትረኽበሉ ስለዝኾነ ኣጆካ ኣይትፍራህ’ ኢሎም ባሪኾምን መሪቖምን ኣፋነውዎ እሞ ናብ ገዳም ደብረ ቢዘን ኣተዉ። ምሥጢር ናይቲ ዝረኣይዎ ሕልሚ ኵሉ ንደብረ ቢዘን ዘመልክት ከምዝነበረ ተረድኡ።
በቲ ዝተዋህቦም ንቅሓተ ሕልናን ትግሃት ሥራሕን ንነዊኅ ዓመታት እናተማህሩ ንኣረጋውያን ይረድኡን ንማኅበር የገልገሉን ነበሩ። ርድእናኦምን ኣገልግሎቶምን ተመዚኑ ‘ይግብኦም እዩ’ ምስ ተባህሉ ኣብ 20 ዓመት ዕድመኦም “ኣነ ምውት በኀበ ዓለም፡ ወዓለምኒ ምውት በኀቤየ/ ኣነ ንዓለም ምውት ከም ዝኾንኩ ዓለም ከኣ ብኣይ ምውቲ እያ” (ገላ. 6፡14) ኢሎም ኣርዑት ምንኵስና ኣስኬማ መላእክት ንምሽካም ወሲኖም፡ ብኣበምኔት ደብረ ቢዘን ዝነበሩ ኣባት ዓምደ ማርያም መንኮሱ።
ዋላ’ውን ምስ መንኮሱ ቃለ እግዚአብሔር ናይ ምምሃር ሃረርታ ስለዝነበሮም፡ ካብ ዓዲ ናብ ዓዲ እናተዘዋወሩ ካብ መምህር ተክለ ሃይማኖት ወልደ ሩፋኤል ንትምህርተ ቅኔን ኣገባቡን፡ ካብ መምህር ገብረ ሕይወት ትምህርተ ዜማ ምዕራፍን ጾመ ድጓን፡ ናብ ደብረ ኣባይ ብምኻድ’ውን ኣብቶም ዋና መምህር ቅዳሴ ኣፈ መምህር ገብረኪዳን ሃብተ ማርያም ንትምህርተ መዝገብ ቅዳሴ ብዝግባእ ተማሂሮም ኣመስከሩ።
ፍቕሪ ገዳሞም ዘይተፈልዮም ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ቃለ እግዚአብሔር ሰኒቆም ናብ ገዳሞም ደብረ ቢዘን ተመሊሶም ከም ቀደሞም ኣገልግሎቶም ቀጸሉ።
መንፈሳዊ ሓሳቦም ሰፊሕ፡ ኣእምሮኦም ረቂቅ ስለዝነበሩ ብማኅበር ደብረ ቢዘን ኣፈ መምህር ተባሂሎም ንነዊኅ ጊዜ ኣገልገሉ። ቀጺሎም ድማ ብማኅበር ደብረ ቢዘን ተመሪጾም ‘እስመ መምህረ ሕግ ይሁብ በረከተ’ (መዝ. 83/84፡7) ተባሂሎም ኣብ ትግራይ (ኣውራጃ ዓድዋ፡ ወረዳ ላዕላይ ዓዴት) እትርከብ ብደብረ ቢዘን እትመኃደር ገዳም ‘ደብረ ገነት’ መምህር ተባሂሎም ተሠየሙ። ከም ዝፍለጥ ኣብ ደብረ ቢዘን ኣበምኔት ዝሽየም ኣቐዲሙ ኣብ ደብረ ገነት’ዩ ዝሽየም፡ እዚ ኸኣ ምምኅዳራዊ ዓቕሙ፡ መንፈሳውነቱን ፍልጠቱን ንኽምዘንን ክሙከርን እዩ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ፡ ኣብ ደብረ ገነት ስብከተ ወንጌል ከስፍሑን ሥርዓተ ገዳም ከቁሙን ልምዓትዊ ዕዮታት ክፍጽሙን ድኅሪ ምጽናሕ፡ ኣበምኔት ደብረ ቢዘን ዝነበሩ ኣባት ዓምደ ማርያም ስለዝዓረፉ፡ ብማኅበር ደብረ ቢዘን ተመሪጾም ጥር 1923 ዓ.ም. ኣበምኔት ገዳም ደብረ ቢዘን ኮይኖም ተሸየሙ።
ብድኅር’ዚ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ተዛሪቦም ዘስምዑ፡ ሰቢኾም ዘእምኑ በሊሕ ስለዝነበሩ ምስቲ ኣብቲ ጊዜ’ቲ ዘመኃድር ዝነበረ ጣልያን እናተኸራኸሩ ብዙኅ መንፈሳውን ልምዓታውን ኣበርክቶ ንደብረ ቢዘን ኣበርኪቶም’ዮም። ናብ ደብረ ቢዘን ዝበጽሕ ተለፊሪካ ኣዘርጊሖም ጠሓኒት እኽሊ መኪና ኣእትዮም። ኣብ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ፡ ኣብ ማእከል ባሕሪ ሓፃውንቲ እናተተኽለ፡ ጠዋሉ እናተረብረበሉ ኣብ ውሽጢ 40 መዓልቲ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን ሓኒፆም።
ኣብ ከተማ ሰገነይቲን ኣብ ሰሳሕን’ውን ብፍጹም ኦርቶዶክሳዊ እምነት ኣገልግሎተ እግዚአብሔር ዝፍጸመሉ ቤተ ክርስቲያን ሓኒፆም እዮም።
ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ባህልን ሥርዓትን መንፈሳዊ ታሪኽን ንኽሕሎ በቲ ዝገብርዎ ዝነበሩ ዓቢይ ተጋድሎ ሰማዕተ ወንጌል ዘጸውዕ ክሳብ ቤተ ማእሠርቲ ተኣሢሮም ከም ዝነበሩ ይንገር። ከምዝፍለጥ ገዳም፡ ብጾምን ጸሎትን ስግደትን ሱባኤ ዝኣትውሉ መካነ ባሕታውያን ቦታ ስለዝኾነ ሰሓቅ፡ ቀልዲ፡ ጠበንጃ ምትኳስ ይትረፍ፡ ቁም ነገር ንምዝራብ እኳ ዓው ኢልካ ምዝራብ ዘይግባእ እዩ። ሓደ እዋን ናብዚ ገዳም ዝመጸ ኢጣልያዊ ጠበንጃኡ ተኲሱ ሰሳሕ ቀተለ። ነዚ ድምፂ ጠበንጃ ዝሰምዑ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ‘ገዳምና ቦታ ኃዳኖ፡ ድምፂ ጠበንጃ ዝስምዓሉ ኣይኮነን’ ብምባል ነቲ ኢጣልያዊ ገሢፆም ጠበንጃኡ ኣኅዲጎም ሰጐጕዎ። ብድኅር’ዚ ነታ ጠበንጃ ኂዞም ካብ ገዳሞም ተበጊሶም ናብ ቤተ መንግሥቲ ጥልያን ኣሥመራ ብምምጻእ ነቲ ላዕለዋይ በዓል ሥልጣን ብሃይማኖታዊ ስምዒትን መንፈሳዊ ትብዓትን ተዛሪቦም፡ ነቲ ጠበንጃ ኣረከብዎ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ኣበምኔት ደብረ ቢዘን ኮይኖም ንሾብዓተ ዓመታት ምስ ኣገልገሉ፡ እቲ ቅድም ብባሕታዊ ኣባ ተክለ ኣልፋ ዝተነግረ ‘ኃሙሽተ ጳጳሳት’ ካብዚ ገዳም’ዚ ክሥየሙ እዮም ዝብል ትንቢት ጊዜኡ በጽሐ። እንሆ ድማ ጽንዓት ሃይማኖቶምን ሥፍሓት ኣእምሮኦምን ተመስኪርሎም፡ 21 ኅዳር 1930 ዓ.ም. ናይ ኤርትራ ቀዳማይ ጳጳስ ኮይኖም ተሠየሙ፡ እቲ ዝተነግረ ትንቢት ድማ ካብ ደብረ ቢዘን ቀዳማይ ጳጳስ ኮይኖም ብእኦም ተጀመረ።
“ወይእዜኒ ዕቀቡ ርእሰክሙ ወኵሎ መራዕየ ዘሎቱ ሤመክሙ መንፈስ ቅዱስ ጳጳሳተ ከመ ትርዐዩ ቤተ ክርስቲያኑ ለእግዚአብሔር እንተ አጥረያ በደሙ/ ነታ እግዚአብሔር ብደሙ ዘጥረያ ቤተ ክርስቲያኑ ንኽትሕልዉ መንፈስ ቅዱስ ጳጳሳት ገይሩ ዝሸመኩም ኵሉ መጓሴኡን ርእስኹምን ሓልዉ።” (ግብ. ሐዋ. 20፡28) ዝብል ኃይለ ቃል መሠረት ብምግባር ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ጳጳስ ዘኤርትራ ወትግራይ ኮይኖም ምስ ተሠየሙ፡ ብምሉእ ልቦምን ብዅሉ ኃይሎምን፡ ካብ ወገንነትን ዘረኝነትን ናፃ ኮይኖም የገልግሉ ነበሩ። ኣብ ዝሳተፍዎ ክብረ በዓላት ኣብ ርእስ’ቲ ብጸሎተ ቅዳሴን ቃለ ምዕዳንን ቡራኬን ዘገልግልዎ፡ ነቶም ኣብ ስብሐተ ማኅሌት ቆይሞም ዝኃደሩ ሊቃውንት መዘምራን መጠምጠምያ ሻሽ ናይ ምዕዳል ልማድ ከም ዝነበሮም ይፍለጥ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ረዳኤ ምንዱባን ለዋህ፡ ንድኻታት ዝረድኡ ከምዝነበሩ ግብሮም ዝምስክሮ’ዩ። ንዝረኸብዎ ጽጉም ባሪኾም ከብልዑን ከስትዩን፡ ንዝረኣይዎ ሽጉር ክረድኡን ክተሓባበሩን ብፍሉይ ዝፍለጥሉ’ዩ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ኣብ መወዳእታ 40ታትን - መጀመርታ ዓመታት 50ታት ህልው ኵነታት ፖለቲካ ተመልኪቶም ብሚዛን ሃይማኖትን ዝምድናን ለኪዖም ‘ኤርትራ ካብ ኢትዮጲያ ክትፍለ የብላን’ ኢሎም ይከራኸሩ ከምዝነበሩ ኵሉ ዝፈልጦ’ዩ። እዚ ማለት ግና ፍቕሪ ሃገር ኣይነበሮምን ዘስምዕ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣብ ኤርትራ ዝነበሮም ፍሉይ ፍቕሪ ዝወዳደሮ የለን፡ ልዕሊ ማንም ሰብ ምድሪ ኤርትራ ብፍላይ ወደብ ዓሰብ ተቘሪሱ ንኢትዮጵያ ንኸይወሃብ ክሳዕ ምስ ሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ዝገበርዎ ቃልሲን፡ ክርክርን ኣዝዩ ከም ኤርትራዊ ዘሐብኖምን ንኽዝከሩ ዝገብሮምን’ዩ።
ንወደብ ዓሰብ ናብ ኢትዮጲያ ንምጽንባር፡ ብሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ዝተሓንፀፀ ዓሰብ ምስ ሃገረ ስብከት ኤርትራ እንከላ፡ ካብኡ ተፈልያ ምስ ሃገረ ስብከት ወሎ ንምምዳባ ብጳጳስ ሀገረ ስብከት ወሎ መርሐ ግብር ተሠሪዑ ብምኽንያት መመረቕታ ቤተ ክርስቲያን ወግዓዊ ጽምብል ተገይሩ ሰበ ሥልጣን መንግሥትን ሊቃነ ጳጳሳትን ኣብ ዓሰብ ተኣኪቦም ነበሩ። ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ዓሰብ ኣብ ትሕቲ ሀገረ ስብከቶም ከላ ብጳጳስ ሀገረ ስብከት ወሎ መርሐ ግብር ተሠሪዑ ምስ ረኣዩ፡ ብትብዓት “ዓሰብ፡ ሀገረ ስብከት ወሎ ኣይኮነትን” ኢሎም ነቲ ጉባኤ ተቓዊሞም ናብ ኣሥመራ ክምለሱ ጕዕዞኦም ኣቕንዑ። ብድኅር’ዚ ‘ነዚ መደብ’ዚ ተቓዊሞም ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ናብ ኣሥመራ ይምለሱ ኣለዉ።” ኢሎም ንሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ነገርዎም። ሐፀይ ኃይለ ሥላሴ ድማ ‘ቀልጢፍኩም ምለስዎም፡ እቲ መደብ’ውን ብእኦም ይመራሕ” ኢሎም ትእዛዝ ምስ ኣመኃላለፉ፡ ንብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣርኪቦም መለስዎም። ብድኅር’ዚ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ኣብቲ ባዕሎም ዝሠርዕዎ መርሐ ግብር ‘ዓሰብ ናይ ኤርትራ እምበር ናይ ወሎ ኣይኮነትን’ ብምባል ነቲ ጥጁእ መደብ ኣፍረስዎ። እቲ መደብ ዝነበረ ኣቐዲምና ንዓሰብ ብመንፈሳዊ ምምኅዳር ጸንቢርናያ እንተ ጸናሕናስ፡ እንቋቍሖ ቀስ ብቀስ ብእግሪ ይኸይድ ከምዝበሃል ብሥጋዊ ምምኅዳር ከኣ ቀስ እናበልካ ንምጽንባራ እዩ። እንተኾነ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ንሃገሮም ኣኅሊፎም ኣይሃቡን፡ ድምፂ ብዘይብሉ መሣርሒ ኵናት ተዋጊኦም’ዮም። በዚ ኸኣ ሃገረ ስብከት ኤርትራ ንከይቍረስ ዝተቃለሱ ሃገሮም ዘኽብሩ ፍቅረ ሃገር ዝነበሮም ጳጳስ ተባሂሎም ንኽዝከሩ ይገብሮም።
እዚ ነገር’ዚ ካብ ዝተፈጸመሉ ጊዜ ጀሚሮም ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ምስ ቤተ ክህነትን ቤተ መንግሥትን ተቀሓሒሮም ስለዝነበሩ፡ ካብ ኤርትራ ተኣልዮም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽቅመጡን ካብኣ ንኸይወፅኡን ተወሲንሎም ነበረ። ካብ ኣዲስ ኣበባ ከይወፅኡ’ውን ንኽልተ ዓመት ጸንሑ።
በቲ ጊዜ እቲ ግና ካብ ኣዲስ ኣበባ ዘውፅእ ኵነታት ኣጋጠመ። ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ቄርሎስ ፓትርያርክ ዘግብጽ ኣብ ኢትዮጲያ በጺሖም ዑደቶም ፈጺሞም ንሃገሮም ግብጺ ብወደባዊት ከተማ ባጽዕ (ኤርትራ) ክምለሱ ስለዝደለዩ ዘሰንዮም ጳጳስ ተደልየ። “ነቲ መንገዲ ብዘይ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ካልእ ዝፈልጦ ስለዘየለ ንሶም ይኺዱ” ተባህለ። ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ድማ ነቲ ዝተባህለ ተቐቢሎም፡ ቅድሚኡ ገይሮሞ ብዘይፈልጡ ልምዲ ንዅሎም ጳጳሳት በብሓደ እናዞሩ ‘ድኅሪ ሕጂ ንራኸበሉ ጊዜ ዘሎ ኣይመስለንን እሞ ደኃን ኩኑ” እናበሉ ተሰናበትዎም።
ብድኅር’ዚ ንፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ቄርሎስ ኣሰንዮም ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ኣሥመራ መጽኡ። መንገዶም ብመኪና ብምቕጻል ድማ ካብ ኣሥመራ ናብ ባጽዕ ኣቕኒዖም፡ ታሕታይ ደንጎሎ ምስ በጽሑ እታ ዝነበርዋ መኪና ተገልበጠት። ተጐዲኦም ናብ ሆስፒታል እቴጌ መነን ናይ ሕጂ መካነ ሕይወት - ኦሮታ (ኣሥመራ) ሕክምናዊ ረድኤት እናተገብረሎም ድኅሪ ምጽናሕ ዕለተ ረቡዕ 7 ኅዳር 1953 ዓ.ም.ግ. (16 ኅዳር 1960 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ 77 ዓመት ዕድሚኦም ዓረፉ። ኣብ ዝዓረፍሉ እዋን ኵሉ ክፍልታት ሆስፒታል መብራህቲ ክጠፍኦ ከሎ በይኖም እታ ዝነበርዋ ክፍሊ ግና ብተኣምራታዊ ብርሃን ተብርህ ከም ዝነበረት ናይቲ ሽዑ ሠራሕተኛታት ሆስፒታልን ንዕኦም ዝኣልዩ ዝነበሩን ዝምስክርዎ ሕያው ምስክር’ዩ።
ኣስከሬን ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ካብ ሆስፒታል ወፂኡ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ምስ በጽሐ ካብ ምሉእ ሃገር ኤርትራ ዝመጽኡ ገዳማውያንን ውሉደ ክህነትን ሕዝበ ክርስቲያንን ዝተሳተፍዎ ጸሎተ ፍትሓት ተገብረ። ንሥርዓተ ቀብሪ ድማ ናብታ ዝዓበዩላን ዘገልገልዋን መንፈሳዊት ኣደኦም ገዳም ደብረ ቢዜን ኣቕንዑ። ብለባስያን ውሉደ ክህነትን ሕዝበ ክርስቲያንን ተዓጂቦም ናብ ደብረ ቢዘን ኣብ ዝኸድሉ ዝነበሩ ጊዜ፡ ነቲ ቅድስናኦም ንምግላጽ እተን ብደመ ነፍስ ሕያዋን ኮይነን ዝነብራ ረጋቢት እናበረራ ካብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ክሳብ ቤተ ጊዮርጊስ ከም ደመና ረቢበን ከምዘሰነይኦም ሕዝቢ ዝምስክሮ’ዩ።
ኣብ ገዳም ደብረ ቢዘን በጺሖም ግብኣተ መሬት ኮይኑ ሓመድ ኣዳም ክለብሱ ከሎ፡ ንኽብሮም 36 ጠበናጁ ክትኰስ ብመንግሥቲ ስለ ዝተኣዘዘ እቶም ወተሃደራት ቃታኦም ስሒቦም ክትኵሱ ደጋጊሞም እንተፈተኑ’ኳ ኣበዮም። ብድኅር’ዚ ሥርዓተ ቀብሪ ተፈጺሙ ከተማ ነፋሲት ምስ በጽሑ ግና እተን ምትኳስ ዝኣበያ ጠበናጁ ተኰሳ፡ እዚ ዝተገብረ ናይ ኣጋጣሚ ዘይኮነስ እቲ ሕይወቶም ከለዉ ኣብ መካነ ባሕታውያን ድምፂ ጠበንጃ ክስማዕ ኣይግባእን ኢሎም ክሳዕ ላዕለይ ቤተ መንግሥቲ ጥልያን ዝተኸራኸርሉ ዘጕልሕ ብድኅሪ ዕረፍቶም ዝተፈጸመ ተኣምር እዩ።
ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ፡ ከምቶም ቀዳሞት ቅዱሳን ኣቦታቶም በዓል ኣቡነ ፊልጶስ፡ ኣቡነ ዮሓንስ፡ ኣቡነ ሊባኖስ መጣዕ . . . ዝፈጸምዎ ካልእ ተኣምር’ውን ኣሎ። ኣብታ ሓደጋ መኪና ዘጋጠመቶም ካብ ደንጐሎ ኣስታት 25 ኪ.ሜ. ርሒቃ ትርከብ ቦታ ማይ ፈልፊሉ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ኣብዚ ህልም ዝበለ በረኻ ኣብ ጥቓኡን ከባቢኡን ፈልፋሊ ማይ ዝበሃል ኣይነበረን። ካብታ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ብሓደጋ መኪና ዝወደቁላ ጊዜ ጀሚሩ ግና በዚ መጽአ ዘይበሃል ፈልፋሊ ማይ ተረኽበ። በዚ ኸኣ ነዛ ቦታ’ዚኣ ‘ማይ ኣቡን’ በልዋ። ክሳዕ ሎሚ ድማ ‘ማይ ኣቡን’ እናተባህለት ካብኣ ሕሙማን ተሓፂቦም ክፍወሱ ምርኣይ ቅድስና ናይዞም ኣቦ ዘመስክር’ዩ።
ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ተዘከሩ መኳንንቲክሙ ዘነገሩክሙ ቃለ እግዚአብሔር ወእንዘ ትሬእዩ ሠናየ ግእዞሙ ተመሰሉ በሃይማኖቶሙ/ቃል እግዚአብሔር ንዝነገርኹም መምህራንኩም ዘክሩ። ከመይ ኢሎም ከምዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር ሃይማኖቶም ሰዓቡ።ነቲ ሠናይ ግብሮም ርኢኹም ከኣ ብሃይማኖት ምሰልዎም።” ከምዝበለና እንሆ ድኅሪ 57 ዓመት ‘ኣቦና’ እናበልና እንዝክሮም ዘሎና፡ እቲ ንኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ብስብከተ ወንጌልን መንፈሳዊ ልምዓታዊ ሥርሓትን ቅድስናን ዘበርከትዎ ከምኡ’ውን ንሃገርና ኤርትራ ዝወዓልዎ ውዕለት ክዝከር ስለዘለዎ’ዩ።
ክሳዕ ሕጂ በቶም ምስኦም ዝነበሩ ኣቦታት፡ ኣርድእት(ተማሃሮ)፡ ሠራሕተኛታቶም፡ ሕዝቢ . . . ታሪኾምን ቅድስናኦምን ስለዝትረኽ ዘሎ፡ ንሕና ዘኪርናዮም ኣሎና፣ ዝመጽእ ወለዶ’ውን እናዘከሮም ክነብር እዩ።
“በረኸት ብፁዕ ኣቦና ምስ ኵልና ይኹን!”
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!
ምንጪ፦ መጽሐፍ ታሪክ ብፁዕ አቡነ ማርቆስ ብመምህር ክነፈ ርግብ ማርቆስ ዝተጻሕፈ።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ TED እተሰምየ ዘርጋሒ ናይ ክቡራት ዋጋታት ሚሳል፡ ዓለም ሓቆፍ ዘይመንግስታውን ዘይመኽሰባውን ማሕበር፥ “ንድሕሪት ምቑጻር” ብዝብል ናብ ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፥ ነፍሲ ወከፍና ግደኡ ከበርክት ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“እዋናዊ ናይ ዓለም ኤኮኖሚ ዘይጽወርን ዘይዘላቕን እዩ፡ ኣብ ቅድሚ ግብረ ገባውን ግብረኣውነትን ህጹጽ ሕቶ ኢና እንርከብ፡ ብዙሕ ነገራትና ንኣብነት እነምርቶን ኣነህልኾን እንነብሮ ዘሎና ኣባኻኒ ባህልን ነዊሕ ዘይጥምት ርእየትናን ምዝመዛ ኣብ ልዕሊ ድኻታትን ንኣኣቶም ዘይምግዳስን ክብታ ዘይማዕርነትን ጽግዕተያን ናይ ጎዳኢ ጸዓት ምዃንን ዝብሉ ዳግም ምልስ ቢልና እነስተውዕለሉ እዋን እዩ” ነዚ ዝበሉ ቅዱስነቶም ናብቲ TED እተሰምየ - ዘይመንግስታውን ዘይመኽሰባውን ዘርጋሒ ናይ ክቡራት ዋጋታት ሚሳል ዓለም ሓቆፍ ውድብ፡ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ነቲ ኣብ ዓለም ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ናይ ከባቢ ኣየር ንብረትን - ማሓድሮም ኣማእኪሉ ንኽመክርን ነዚ ቅልውላው’ዚ መልሲ ንምሃብን ኣሚቱ ናብ ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ።
ቅዱስነቶም ህልው ጽንኩር ኩነት ብፍላይ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላውን ቅልውላው ማሓበራዊ - ማሓድሮን ዝብሉ ጉዳያት ጠቒሶም፡ “እዚ ኵነት’ዚ ኣብ ቅድሚ ኣገዳሲ ዝኾነ ምርጫን ኣብ ቅድሚ ዘገድስን ዘየገድስን ምርጫ ፊት የቕርበና፡ ናይ ብዙሓት ድኻታት ስቓይን ኣብ ልዕሊ ናይ ሓባር ቤትና - መሬት ዝፍጸም መጉዳእትን ዕሽሽ ኣብ ምባል ምቕጻልን ወይ ክኣ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ኣገባብ ወስታና ብኹሉ ጽሕፍታቱ ንምልዋጥ ህርኩት ጻዕሪ ንኽንገብር ኣብ ዝብል ምርጫ ፊት የቕርበና” እንክብሉ እቲ ብዝተፈላለዩ ናይ ስነ ምርምር ሊቃውንቲ ዝንገር ከመጽእ ዝኽእል ዕንወት ንኸየጋጥም ዝድርኽ ሕጹጽ ናይ ሓባር ጻዕሪ ኣድላይነቱ ምስ ኣብርሁ፡ ብዛዕባ ኤኮኖሚ፥ “ኤኮኖሚ ኣብ ምምራትን ምክፍፋልን ኣብ ዝብል ተግባር ክሕጸር የብሉን፡ ኣብ ልዕሊ ከባብን ሰብኣዊ ክብርን ዘለዎ ማሕታ ምስትውዓል የድሊ”፡ ኤኮኖሚ፥ ኣብ ገዛእ ርእሱን ኣብ ሜላታቱን ኣብ ትግባሬታትን መሃዛይ ክኸውን ኣለዎ፡ . . . መጻኢ ወለዶ ግምት ዝህብ ናይ መጻኢ ወለዶ ተኽእሎታት ንሓደጋ ብዘይምቅላዕ ንናይ እዋናዊ ወለዶ መልሲ ዝህብ ክኸውን ኣለዎ” ኢሎም።
“ንዅሉ ናይ ዝተፈላያ ሃይማንታት ሰዓብቲ፥ ክርስቲያን ይኹን ኣይኹን ኵሉ ሰብ ጽቡቕ ድላይ፥ እምነት ዘለዎ ክሳብ እቲ እምነት ዘይብሉ፡ ብሰናይ ፍቓዱ፡ ነፍሲ ወከፍና ብውልቅን ብማሕበርን ስድራ ቤትን ናይ እምነት ማሕበረሰብን ትካላትን ማሕበራትን ተቕዋማትን ትርጉም ዘለዎ ኣበርክቶ ክቐርቡ ዝከኣል እዩ” ኢሎም።
“ይሴባሕ” ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ዘኪሮም፥ ብቐዳምነት ብዅሉ ጽፍሕታት እቲ ኣብ ማሓድሮ ዝኽሰት ዘሎ ጸገም ምስ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ድላይ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ምስትዓውል ክብ ምባል፡ ንናይ ሓባር ቤትና ምክንኻን ሕንጸት - ኣብ ጭብጥታት ስነ ምርምርን ስነ ምግባራዊ መቓርቦን መሰረት ዝገበረ መደብ ሕንጸት ኣድላይነቱ ዘብርህን ብኻልኣይ ደረጃ አቲ ብዛዕባ ሃብቲ ማያትን መግብን ዝብል ሓሳብ ጠቒሶም “ዝስተይ ጽሩይ ማይ ንኹሉን እዚ መሰረታውን ኵላውን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ውሑስ ክኸውንን፡ እዚ ናይ ህላወ መሰረት እዩ” . . . እንክብሉ ዘብርህዎ ሓሳብ ጠቒሶም፡ ኣዕናዊ ብዘይኮነ ናይ ሕርሻ ሜላ ኣቢልካ ናይ ኵሉ መግቢ ናይ ምርካብ ዝብል መሰረታዊ ድላይ ውሑስ ምግባር . . . እዚ ኸኣ ናይ መግቢ ምህርትን ንምክፍፋልን መሰረት እዩ ክኸውን ዘለዎ” ይብሉ።
ብሳልሳይ ደረጃ፥ ናይ ጸዓት ስግረት ዝብል ኣብታ ዓዋዲት መልእክቶም ዘንበርዎ ሓሳብ ጠቒሶም፥ ብዘይ ሰጋእታ ኣሰር ሕይወት ንነዳዲ ዝብል ምርጫ ብንጹሕ ምንጪ ጸዓት ምትካእ፡ ውሑድ ግዜ እዩ ዘለና ከምቲ ናይ ስነ ምርምር ሊቃውንቲ ዝሕብርዎ፡ ነቲ ብከላ ኣየር ንምንካይ ካብ ሰላሳ ዓመት ዘይበልጽ ግዜ እዩ ዘሎና፡ እዚ ለውጢ እዚ ህጹጽ ጥራሕ ዘይኮነ ነቲ እዋናውን ንመጻእን ክህሉ ዝኽእል ናይ ጸዓት ሕቶ ዝምልሽ ክኸውን ኣለዎ፡ ንድኻታት እውን ኣተኵሮ ዝገብርን ነቶም ኣብ ትካላት ጸዓት ዝዓዩን ዓቢይ ግምት ዝህብ።
እዚ ለውጢ እዚ ንምድጋፍ ትካላት ነቲ ናይ ኵለንተናዊ ማሓድሮ ዝምልከት ረባሕታ ዘይምኽባር ኣወጊደን ብጭቡጥ ነቲ ናይ ለውጢ ዘላቒ ዝኾነ ረባሕታ ከኽብራን ማሕበራዊ ፍትሕን ናይ ሓባር ረብሓን ከነቓቕሕን መታን ናብቲ ሕጹጽ ዝኾነ ክደናጐይ ዘይብሉ ህርኩት ጻዕሪ ምክንኻን ናይ ሓባር ቤትና ንኸብላ ቅዱስነቶም ኣተሓሳሲቦም፥ “መሬት - ይብሉ ቅዱስነቶ - ክትጥቀመላን ክትከናኸናን ይግባእ፡ መሬት ምክንኻን ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ክብርን ግዴታን እውን እዩ፡ ነፍሲ ወከፍና እጹብ ዝኾነ ተራ ከሳልጥ ዝከኣሎ እዩ፡ ኩሉ ኣብቲ ኪደት ሓቢሩ፡ ጽባሕ ዘይኮነ ሎሚ! ምኽንያቱ መጻኢ ኣብ ሎሚ እዩ ዝሕነጽ፡ ንበይንኻ ዘይኮነ ብማሕበረሰብኣውነትን ብስኒትን እዩ” እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መእልኽቲ ይዛዝሙ።


text:
ብዳይረክተር ስርዓተ ጥዕና ኣብ ኣፍሪቃ ዶክተር ደላንዮ ዶቭሎ ዝተመርሕ ጉጅለ ካብ 12-16 ለካቲት 2018 ኣብ ኤርትራ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ጉጅለ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓሉ ኣብ ሰለስተ ዞባታትን ትካላት ጥዕናን ተዘዋዊሩ ከምዝተዓዘበን ብደረጃ ዓለም ክሳብ 2030 ዓ.ም ክትግበር ተወጢኑ ዘሎ ሸቶታት ነባሪ ምዕባለን ኣተገባብርኡን ኣመልኪቱ ምስ ዝተፈላላዩ ሚኒስትራትን ሓለፍቲ ኣህጉራውያን ትካላትን ተራኺቡ ከምዝተዘራረበን ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊ ክፍሊ ፖሊሲን ውጥንን ምምዕባል ዓቕሚ ሰብን ዶክተር ብርሃነ ደብሩ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ገሊጹ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ሸፈነ ጥዕና ንምስፋሕ ካብ 2017-2021 ከተግብሮ ወጢንዎ ኣብ ዘሎ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት መርሓ ስራሕ ንምግምጋም ዝዓለመ ዓውደ ዘተ ተኻይዱሉን ሃናጺ ሓሳባት ከምዝተዋህበን ዶክተር ብርሃነ ደብሩ ኣረዲኡ።
ኣብ መወዳእታ እታ ጉጅለ ሸቶታት ነባሪ ምዕባል ክዕወት ኩለን ዝምልከተን መንግስታውያንን ኣህጉራውያን ትካላት ብሓባር ክሰርሓ ከምዝግባእ ኣስሚራትሉ።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ፎሮ ብዝተኻየደ ጻዕሪ፡ ቁጽሪ’ተን ኣብ ትካላት ጥዕና ዝገላገላ ነብሰ-ጾራት ብዕጽፊ ከምዝዓበየ ተገሊጹ።
ሓላፊ ምምሕዳር ቤት-ጽሕፈት ትካላት ጥዕና’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ነርስ መሓሪ ቃልኣብ፡ ኣብ ማእከል ጥዕና ፎሮ መጸበዪ ነብሰ-ጾራት ብምህናጹ፡ ኣብ 2018 ኣብ ትካላት ጥዕና ዝተገላገላ ነብሰ-ጾራት 223 ምዃነን፡ እዚ – ኣብ 2020 ናብ 423 ክብ ከምዝበለ ገሊጹ።
ሸፈነ ክታበት – ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ካብ 82 ሚእታዊት ናብ 94 ሚእታዊት ከምዝበረኸ፣ ተርእዮ ሕማም ዓሶ እውን፡ ሳላ ውዱብ መደባት ጽሬት ከባብን ምንስናስ መድሃኒትን ኣዝዩ ከምዝነከየ ኣረዲኡ።
ኣፍልጦ ሕብረተ-ሰብ ኣብ ሕክምናዊ መዳይ ብሓፈሻ ክብ ብምባሉ፡ ነብሰ-ጾራት ናብ ሕክምና እናተመላለሳ ብዝረኽባኦ ዘለዋ ግቡእ ክንክን፡ ጥዕናአንን ጥዕና ዕሸለንን ከውሕሳ ከምዝኸኣላ እውን ሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ናይ ጥንስን ሕርስን፡ ውሁድ ፍወሳ ንትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት፡ ክታበት ኣደን ህጻንን፡ ላቦራቶሪ፡ ናይ ምኽርን ካልእን ኣገልግሎታት ከም ዝወሃብ ነርስ መሓሪ ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 27 December 2016
ኣብ ኤርትራ፣ ብዝሒ ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ሞባይል ቴሌፎን 7.5 ካብ ሚእቲ ጥራይ ምዃኖም፣ ኣብ ኣገልግሎታት ርክባት መጽናዕቲ ዘካይድ ኣህጉራዊ ትካል ቡድ ኮም ሓቢሩ።
እቲ ንዝተፈላለያ ኩባንያታት ወሃብቲ ኣገልግሎት ቴሌፎንን ኢንተርነትን ብምውካስ መጽናዕቲ ዘካይድ ኣህጉራዊ ትካል፣ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ብመንግስቲ ዝውነን እንኮ ወሃቢ ኣገልግሎት ተሌፎንን ኢንተርነትን (ኤሪተል) ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ክሳብ መፋርቕ 2016 ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ 5.5 ሚልዮን ካብ ዝተገምገመ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ፣ እቲ ትሕቲ ፍርቂ ሚልዮን ጥራይ’ዩ ናይ ሞባይል ሲም ካርድ ክውንን ክኢሉ።
በዚ ቁጽሪ’ዚ ድማ ኤርትራ፣ ኣብ ዓለምን ኣብ ኣፍሪቃን፣ ምስ ብዝሒ ህዝባ ብምንጽጻር ዝወሓደ ብዝሒ ተጠቃሚ ኣገልግሎት ሞባይል ቴሌፎን ኣለዋ።
እቲ 7.5 ካብ ሚእቲ ዝተገመተ ብዝሒ ተጠቃሚ ሞባይል ቴሌፎናት’ውን ብሰንኪ ተደጋጋሚ ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ስሩዕ ኣገልግሎት ዝረክብ ከምዘይኮነ ዝፍለጥ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢንተርነት ብዝገብሮ ዘሎ ጽኑዕ ምቁጽጻር፣ ብናይ ሞባይል ሲም ካርድ ኢንተርነት ምጥቃም ስለዘይክኣል፣ ኣገልግሎት ሞባልይ ቴሌፎን ኣብ ኤርትራ፣ ካብ ምድዋልን መልእኽቲ ምቕባል ዝኣመሰለ መባእታዊ ኣገልግሎት ዝሓልፍ ኣይኮነን።
ቡድ ኮም ብዘቕረቦ ዝርዝራዊ መጽናዕቲ መሰረት፣ ትሕቲ 1 ሚእታዊት ካብ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ገዛ ቴሌፎን ወይ ዘይንቀሳቀስ ቴሌፎን ክውንን እንከሎ፣ ተጠቀምቲ ኢንተርነት ብደረጃ ሃገር ከኣ 1.1 ሚእታዊት ጥራዮም።
ብብዝሒ ተጠቀምቲ ሞባይል ቴሌፎን ሆንግኮንግ ኣብ ቅድሚት ክትስራዕ እንከላ፣ 7.2 ሚልዮን ካብ ዝበጽሑ ህዝቢ እታ ሃገር፣ ብገምጋም ነፍሲ ወከፍ ሰብ ክልተ ወይ ሰለስተ ናይ ሞባይል ሲም ካርድ ይውንን።
ይኹን’ምበር ምስ ብዝሒ ህዝቢ ብምንጽጻር፣ እታ ዝበዝሐ ሞባይል ቴሌፎናት ዘለዋ ሃገር ቻይና’ያ።
ኣስታት1.3 ቢልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ቻይና፣ 1.6 ቢልዮን ሞባይል ቴሌፎናት ኣብ ኣገልግሎት ኣለዋ።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ዝበዝሑ ተጠቀምቲ ኣገልግሎታት ሞባይል ቴሌፎንን ኢንተርነትን ዘለዋ ሃገር ግብጺ’ያ።
ብዝሒ ህዝቢ ግብጺ 87 ሚልዮን ክኸውን እንከሎ፣ ኣብታ ሃገር 93 ሚልዮን ሲም ካርድታት ናይ ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ንኣገልግሎት ተዓዲሉ።
==================


text:
ሕቡራት ሃገራት ኮቪድ-19 ኣብ ልዕሊ ሚልዮናት ህዝቢ የመን ሓደገኛ ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእልን ነቲ ዘሎ ሕማቕ ሰብኣዊ ኩነታት ከግድዶ ከምዝኽእልን የጠንቅቕ ኣሎ። ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ የመን ቫይረስኮሮና ዝተረኸቦም 184 ክኾኑ ኸለዉ- 30 ሞት ተመዝጊቡ`ሎ።
ነቲ ኩነታት ዝተኸታተሉ ምሁራት ተላገብቲ ሕማማትኣብ የመን ቫይረስ ኮሮና ብቕልጡፍ ናይ ምልባዕ ተኽእሎ ኣለዎ ይብሉ ። ኣስዒቦም ካብ ብዙሓት ሃገራት ብዝኸፍአ ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል የሰምዑ።ዝያዳ ዘስግኦም ድማ ኮሚኒታዊ ምትሕልላፍ`ዩ።
ወሃቢ ቓል ቤት-ጽሕፈት ሰብኣዊ ምውህሃድ ሕቡራት ሃገራት ጀንስ ላርኪ ንድምጺ ኣሜሪካ ክገልጽ ከሎ፥ ሰራሕተኛታት ረድኤት ንዝሓመሙ ንምሕጋዝ ክገብርዎ ዝኽእሉ ዓቕሚ ድሩት`ዩ ይብል። ሕጽረታት መከላኸሊ ቫይረስ ከምኡ`ውን መሕጸቢ ማይን ካልእን ከምዘሎ`ውን ይገልጽ።
" ካብ ብዙሓት ከም እንሰምዖ፥ የመን ኣብ ጸድፊ `ያ ዘላ -ኩነታታ ዘሰንብድ`ዩ” ዝበለ ወሃቢ ቃል ኦቻ፥ ስርዓት ጥዕና የመን ብኣጠቓላሊ ተኾርምሹ`ዩ ይብል።
ነቲ ጸገም ዝያዳ ኣጋዲድዎ ዘሎ ድማ ኣብታ ሃገር ዝንቀሳቐሳ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካላት ገንዘብ ባዶ ስለ ዝተረፋ ጥራሕ ዘይኮነ 30 ፕሮግራማት ኣብ ናይ ምዕጻው ሓደጋ`የን ዘለዋ ይብል።
ኣተሓሒዙ ዓለም ነዚ እናረኣየ ትም ክብል የብሉን- ኣንጻር ኮቪድ19 ኣድማዒ ቃልሲ እንተዘይተኻይዱ፥ የመን ዓለም ክርእዮ ዘይደሊ ነገር ከጋጥማ ይኽእል`ዩ ክብል- ጠመተ ክግበር ይጽውዕ።
ዝሓለፈ ዓመት ንሰብኣዊ ረድኤት የመን ልዕሊ 4 ቢልየን ዶላር ከምዝነበረ ዝገልጽ ኦቻ፥ ሎሚ ዓመት 677 ሚልየን ጥራይ ኢና ረኺብና ዘለና ይብል።
ዝመጽእ ሰነ 2፡ ስዑድያን ሕቡራት ሃገራትን ንየመን ህይወት ዘድሕን ዓቕሚ ገንዘብ ንምትእኽኻብናይ ርሕቐት ድለባ ገንዘብ ፕሮግራም ኣዳልየን ኣለዋ።


text:
Radio Erena: 21 January 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ጎንደር፣ ኣብ ዝካየድ ዝነበር በዓል ጥምቀት፣ ንገያሾ ከጽልል ዝቖመ ድንኳናት፣ ኣዕንዱ ብምፍራሱ፣ ብውሕዱ 9 ሰባት ከዝሞቱን 250 ሰባት ድማ ብከቢድን ፈኵስን ከምዝቖሰሉን ማዕከናት ዜና መንግስቲ ኣረጋጊጸን።
ብካልእ ወገን ድማ ኣብ ሃረርን ሓያሎ ከባቢታት ክልል ኦሮሞን ኣብታ ዕለት ብዝተጎሃሃረ ምስ ብሄርን ሃይማኖትን ዝተተሓሓዘ ግጭት ኣስታት 20 ሰባት ቆሲሎም።
ጥምቀት ኣብ ኢትዮጵያ ንምብዓል ምድላዋት ኣብ ዝግበረሉ ዝነበረ እዋን፣ ብፍላይ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ክልል ኦሮሞ፣ እቲ ጽንበል ብባንዴራታት ኢትዮጵያ ዘንጸባረቐ ከይከውን ካብ ሓያሎ ወገናት እቲ ክልል መጠነቐቕታታት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
ብኣንጻር እዚ ድማ፣ ኣብ ጎንደር፣ እቲ በዓል ብባንዴራታት ኢትዮጵያ ዘንጸባረቐ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንኤርትራ ዝሓወሰ ካርታ ኢትዮጵያ ፈቐድኡ ክርአ ውዒሉ።
እቲ ንኤርትራ ዝጸንበረ ምርኢት ካርታ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ቅድሚ’ቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ወኪሉ ኣብ ጎንደር ንዝተኻየደ ጽምብል ዝተሳተፈ ሚኒስተር ትምህርቲን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢትይጵያን ኣቶ ሰመረ ርእሶም ብምዃኑ፣ ንሓያሎ ኤርትራውያን ኣቖጢዑ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ድሕሪ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝገበርዎ ርክብ፣ ንኤርትራ ዝሓወሰ ካርታ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ወግዓውን ዘይወግዓውን ኣጋጣሚታት ምርኣይ ዝውትር ኮይኑ ኣሎ።
==============


text:
Radio Erena: 14 April 2020
ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ከምዘበለት ኣብ እትገልጽ ኤርትራ፣ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብቀጻሊ ክዓልባን ክበራን ይርኣያ ምህላወን ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
እተን ኣብዘን ዝሓለፋ 10 መዓልታት፣ ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ፣ ብተደጋጋሚ ናብ ኣስመራ ዝዓለባ ነፈርቲ፣ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተለገሰ ሓገዝ ዝጸዓና’የን ዝብል ግምታት ከምዘሎ’ዮም እቶም ምንጭታት ዝእንፍቱ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብቲ ብጀነራል ሓፍታር ዝምራሕ ተቓዋሚ ሊብያ እትልእኮ ወትሃደራዊ ድጋፍ፣ ንኤርትራ ከም መሰጋገሪ ትጥቀመላ ምህላዋ ብሕቡራት ሃገራት ተፈላጥነት ዘለዎ መንግስቲ ሊብያ ምውቃሱ ዝዝከር’ዩ።
እታ ዓረባዊት ሃገር፣ ካብ 2015 ኣትሒዛ ኣብ የመን ንዘካየደቶ ወራርን መጥቃዕትን’ውን ንኤርትራ ከም መናሃርያ ክትጥቐመላ ምጽንሓ ይፍለጥ።
ኣምሳያ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ነታ ዓረባዊት ሃገር ዝህቦ ኣገልግሎት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ፊናንስያውን ዝተፈላለየ ሓገዛትን ከምእትገብረሉ ይግለጽ።
ስእሊ፣- ካብ ሰነዳት ኢንተርነት
===============


text:
ኣብ ታሕቲ ዘሎ ፕሮግራም ኣብ ኮምፕዩተር ወይ ድማ ኣብ
ስማርት ተሌፎን ክትጽዕኖ ትኽእል
Bokbussen
Duolingo
Duolingo– ዱሊንጎ ቋንቃ ኖርወጅያን መንገዲ ኢንግሊሽ ተማሃር። ስእሊታት ድምጺታትን ማህደረ ቃላትን የጠቃልል
First Contact
መሰርታዊ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ኣፕ (app) ን ኣፕል ላፕቶፕ ምስ ፊልምታት፣ ናይ ድምጺ ፋይላትን ዕዮታትን።
First Contact
መሰረታዊ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ንሞባይልን ኮምፒተራትን ድኸውን ኣፕ ምስ ፊልምታት፣ ናይ ድምጺ ፋይልን ዕዮታትን።
Learn Norwegian!
Learn Norwegian – ቋንቋ ኖርወጅያን ተመሃር ቃላት ኖርወጅያን ቋንቋ ብድምጽን፣ብስእሊን ነደማምጻኻ ቀዲሕካ ብምስማዕ ተመሃር። ቋንቃ እንግሊሽ ኸም መሐገዚ ተጠቀመሉ።
Mondly
Mondly– ሙንድሊይ ቋንቋ ኖርወጅያን ብዲምጺን ብስእልን ዕማም ብምስራሕን ተመሃር። ትዛረበሉ ቋንቋ ኣደ ምረጽ
Nye ord (Android)
ኒየ ኡርድ ናቱ ኣፕሊኬሽን ኣለዎ። ኣብዚ ተወሰኽቲ ዕዮታት ናይ ክፋላት ናይ’ታ መጽሓፍ ብሓደ ዓይነት ስም ክትረክብ ይከኣል። ንቋንቋ ኖርወይ ንድመሃሩ ዓበይትን ቆልዑን ድሰማማዕ ኢዩ።
Nye ord (iOS)
ኒየ ኡርድ ናቱ ኣፕሊኬሽን ኣለዎ። ኣብዚ ተወሰኽቲ ዕዮታት ናይ ክፋላት ናይ’ታ መጽሓፍ ብሓደ ዓይነት ስም ክትረክብ ይከኣል። ንቋንቋ ኖርወይ ንድመሃሩ ዓበይትን ቆልዑን ድሰማማዕ ኢዩ።
Språkkista App
Lær deg ord ved å se på bilder og lytte. Lyden er på norsk og mange andre språk.


text:
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብድፊኢት ዩናይትድ ስቴትስን ካልኦት ምዕራባዊያን መሻርኽትን ናይ ስግግር መንግስቲ ንምጥያሽ ተሰማሚዖም እዮም።ናይ ዝጣየሽ መሰጋገሪ መንግስቲ መራሒ እንድሕ ዘይኮይነ ኣይቅበሎን፤ፓርላ ክብተን እውን ኣፈቅድን ኢሎም።
ንዓይ ዘይሓቖፈ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምጥያሽ እዮም ደልዮም፤ ከም መጠን ዝተመርፀ ፕሬዝዳንት ኣይቅበሎን ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ንሶም ዝመረፅዎ ፕሬዝዳንት እዮም መራሒ መሰጋገሪ መንግስቲ ክኸውን ደልዮም ዘለው።እዚ ቀይሕ መስመር እዩ’’ኢሎም።
ተሪር መደረ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብደርፍን ጣቕዒትን ኣባላት ፓርላማ ዝተዓጀበ ነይሩ።
ብህዝቢ ዝተመረፀ ፓርላማ ክብተን ምፍቃድ ንገዛኢ ፓርቲ ምንቅስቓስ ሓርነት ደቡብ ሱዳን /ንSPLM /ከም ምፍራስ ማለት እዩ እውን ኢሎም።
SPLM ተዳኺሙ ኽስዓር እዩ ድልየቶም ንሃገራዊ ፓርላማ ምብታን ምጥሓስ ቀይሕ መስመር እዩ፤ከም መጠን ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ብሕገ መንግስቲ ዝተመረፀ ፓርላማ ክብተን ብዝኾነ ይኹን ኣይፈቅድን እየ ኢሎም።
ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ማሕቡብ ማዓሊም ኪርን ሪክ ማቻርን ነቲ ቅልውላው ብኵናት ክንፈትሖ ኢና ኢሎም ዝሃስቡ እንተኾይኖም ዕሽነት እዩ ክብሉ ብዛዕባ ዝህባዎ ሪኢቶ እውን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ነፈለማ ግዜ ብግልፂ ተዛሪቦምሉ ኣለው።
ዓሻ ተባሂሎም ክግለፁ ተቐባልነት የብሉን ኢሎም።ካብ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ መልሲ ምስረኸቡ ልኡኻት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ናብቲ ልዝብ ሰላም ክምለሱ እዮም እውን ኢሎም ሳላቫ ኪር።ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኣብ ልዕሊ ምሕቡብ ማዓሊም ስጉምቲ ንኽወስዱ ብምሕታት ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ትማሊ ደብዳቤ ፅሒፎምሎም ኣለው።
ዘቛረፅናይ ልዝብ ሰላም ንምቕፃል መምርሒ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር እናተፀበና ኢና ክብሉ ምንስቴር ሓበሬታ ደቡብ ሱዳን ካብ ኣዲስ ኣበባ መግለፂ ሂቦም ኣለው።መራሕቲ ሃይማኖት ደቡብ ሱዳን ግን ተነሓናሕቲ ወገናት ሰበብ ካብ ምድርዳር ተኣዲቦም ናብቲ ልዝብ ሰላም ክምለሱ ፃውዒት ኣቕሪቦም ኣለው።
ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ኣይፀረፉን ነቲ ልዝብ ንምቁራፅ እውን ብቑዕ ምኽንያት ኣይኮነን ክብሉ ኣብቲ ልዝብ ንምስትፋ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኣቦ መንበር መራሕቲ ሃይማኖት ደቡብ ሱዳን ጳጳስ ኤኖክ ቶምበስቲፈን ተዛሪቦም።
ብኻሊእ ዜና ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ብበዝሒ ናብ ኢትዮጵያ ይውሕዙ ከምዘለው ተገሊፁ።ኣብ እዋን ዝናብ በዚ መጠን ምውሓዞም ዓለምለኸ ትካል ስዱዳት ስግኣቱ ገሊፁ’ሎ።
ኣስታት 1,500 ደቡብ ሱዳናዊያን ስድተኛታት ነቲ ግጭት ብምህዳም በብማዕልቱ ናብ ኢትዮጵያ ይኣትው ኣለው።
ወሃቢ ቃል ዓለምለኸ ትካል ስዱዳት ኣቶ ኣለማዮሁ ሰይፈስላሴ እዋን ዝናብ ይምፅእ ምህላው ንመጉዓዚያን ንመንግዲን ኣፀጋሚ እዩ ኢሎም።በብማዕልቱ ብዙሓት ስዱዳት ይኣትው ስለዘለው ንዕኦም ንምግዓዝ ልዕሊ 40 ኣውቶቡሳት መዲቦም ይሰርሑ ከምዘለው ሓቢሮም።
ልዕሊ 1.5 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ውሽጢ ደቡብ ሱዳን ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ኣለው።ዓሰርተታት ኣሽሓት እውን ናብ ኬንያ፣ኡጋንዳን ኢትዮጵያ ሃዲሞም እዮም።ኣብ ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 147 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ይርከቡ።
በዝሒ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትው ደቡብ ሱዳናዊያን ስዱዳት ናብ 350 ሽሕ ክብ ክብል እውን ትፅቢት ይግበር።


text:
Radio Erena: 27 November 2020
ብዓበይቲ መካይን ዝተጻዕነ ሰራዊት፣ ምስ ኢትዮጵያ ናብ ዘዳውብ ከባቢታት ብብዝሒ ይወፍር ምህላዉ ናይ ዓይኒ መሰካኽር ሓቢሮም።
ኣቐዲሙ፣ ናብ ደቡብ፣ ከባቢታት ባድመ፣ ጸሮናን ዛላምበሳን ከምኡ ድማ ብመንገዲ ባጽዕ ናብ ከብቢታት ቡሬን ዝወረዳ ሓያሎ ክፍላተ ሰራዊት ኤርትራ ከምዘለዋ ዘመልከቱ ካልኦት ምንጭታት ብወገኖም፣ እዚ ሕጂ ብለይቲን ጸልማትን ተጎልቢቡን ክጎዓዝ ዝሓድር ዘሎ ሰራዊት ተወሳኺ ምዃኑ ኣገንዚቦም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ኵናት ኣብ ዝጀመረሉ፣ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ዶባት ተጸግዑ ምንባሩ ብምምልካት፣ ሓደ ሓደ ኣሃዱታት’ውን ኣብ ጎኒ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተሰሊፈን ኣብቲ ኵናት ከምዝኣተዋ ጠቒሶም።
ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኤርትራ ይሳተፍ ምህላዉ ብወገን ትግራይ ብተደጋጋሚ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ህላወ ሰራዊት ኤርትር ኣብ ኵናት ትግራይ፣ ራድዮ ኤረና ዛጊት ከተረጋግጾ እኳ እንተዘይክኣለት፣ ገለ ክፋል ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ውሽጢ መሬት ኤርትራ እናተበገሰ መጥቃዕታት የካይድ ምህላዉን፣ ኣማኢት ውጉኣቱ ድማ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝርከባ ሆስፒታላት ተዓቝቦም ከምዘለዉን ግና ኣረጋጊጻ’ያ።
===========


text:
ፕሬዝዳንት ኦባማ ምስ ስድርኦም ኣብ ታንዛኒያ ኣብዝኣተውሉ እዋን ኣብ ከተማ ዳር ኤስ ሰላም ኣብ መዕረፎ ነፈርቲ ብፕሬዝዳንት ታንዛኒያ ጃካያ ኪክዌተ ድሙቕ ኣቀባብላ ተገይሩሎም።ኣሽሓት ነበርቲ እታ ከተማ ንዕኦም ዝሓዘት መኪና ንምርኣይ ካብ መዕረፎ ነፍርቲ ጀሚሮም ሪጋ ሒዞም ንጎደናታ መሊኦምዎ ይርኣዩ።
ክልቲኦም ፕሬዝዳንትታት ኣብ ዝሃብዎ ናይ ሓባር ጋዜጣዊ መግለፂ ፕሬዝዳንት ኪክዌተ ብ’’ኮርፔረሽን ብድሆ ሚሊኒየም’’ ኣቢሎም ንዝሃብዎ ሓገዝ ንፕሬዝዳንት ኦባማ ኣመስጊኖምዎም።ህዝቦም በዚ ፕሮግራም እዚ ተረባሕቲ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ዝስተ ማይን ትምህርትን ኮይኖም ኣለው ኢሎም።
ኣብታ ምብራቕ ኣፍሪካዊት ሃገር ንኽልተ ማዕልታት ኣብዝፀንሕሉ እዋን ምስ ፕሬዝዳንት እታ ሃገርን ምስ መራሕቲ ንግድን ተራኺቦም ክዘራረቡ እዮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ምምራት ሓይሊ መብራህቲ ንምድንፋዕ ዝሕግዝ ሓድሽ ተበግሶ ትማሊ ሰንበት ዕላዊ ገይሮም ኣለው።በቲ ተበግሶ ተረባሕቲ ካብዝኾና ሸሞንተ ሃገራት ኣፍሪካ ታንዛኒያ ትርከበን።
ታንዛኒያ ዝዓብየ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሓገዝ ካብ ዝረኽባ ሃገራት’ውን ሓንቲ እያ።ፕሬዝዳንት ኦባማ ግን ኣብታ ሃገር ረድኤት ከኮነስ ኢንቨስትመንት ክውስኽ ተስፋ ኣለዎም።
ፕሬዝዳት ኦባማ ትማሊ ሰንበት ነይሮም ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ዑደቶም ዝዛዘሙ።ንስለስተ ማዕልታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ብፅኑዕ ሓሚሞም ዝርከቡ ኔልሰን ማንዴላ ተኣሲሮምሉ ኣብ ዝነበሩ ሮብን ኣይላንድ በፂሖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኬፕ ታውን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ሸቶ ፖሊሲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኣፍሪካ ኣቐሚጦም።
እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ተጠቃምነት ሓይሊ ኤለክትሪክ ብኽልተ ዕፅፊ ንምውሳኽ ዘኽእል ዝበልዎ ‘’ፓወር ኣፍሪካ’’ ንዝተብሃለ ሓድሽ ተበግሶ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት 7 ቢሊዮን ዶላር ክትወፊ ኢያ ኢሎም።
ኣብዚ ዘለናዮ መዋእል ኤልክርትሪክ ምርካብ ወሳኒ እዩ ዝበሉ ንሶም ‘’ህፃናት ከፅንዑ፣ሓሳብ ናብ ተግባራዊ ውራይ ንምስግጋር፣ስድራታት ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ ጠለባት ክረኽቡ፣ኣፍሪካ ናብ ናይ ዓለም ቁጠባ ክትኣቲ ቀንዲ መራኸቢ መስመር ሓይሊ መብራህቲ እዩ።’’
ዩናይትድ ስቴትስን መሻርኽታን ኣብዚ ሓድሽ ተበግሶ ፈለማ ምስ ኢትዮጵያ፣ጋና፣ኬንያ፣ላይበሪያ፤ናይጀሪያን ታንዛኒያን ክሰርሓ እየን።
ኣብ መደርኦም ብተደጋጋሚ ኣፍሪካ ትምዕብል እያ ዘላ ክብሉ ተዛሪቦም ኦባማ። እንተኾነ ግን ኢሎም ንሶም እታ ክፍለ ዓለም ንሰብኣዊ መሰላት እትህቦ ቦታ ትሑት ስለዝኾነ ህፁፅ ምምዕራይ ከምዝሓትት ኣጠንቂቖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ንደቂ ኣንስትዮ ዘየሳተፈት ሃገር ክትበፅሖ ኣብ ዝግብኣ ምዕባለ ኣይክትበፅሕን እያ ኢሎም።ኣብ ማሊ፣ሱማሊያን ሱዳንን ይካየዱ ንዘለው ግጭታት ኣፍሪካዊያን ትካላት ፍታሕ ክናድዩ ፀዊዖም።
ብኻሊእ ዜና ፕሬዝዳብት ኦባማ ኣብ ከተማ ሲዌቶ ንዝትኣከቡ ሰባት መደረ ኣብ ዘስምዕሉ ዝነበሩ እዋን ቁፅሮም 24 ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ሙስሊም ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሙስሊም ማሕበረበ ትፍፅሞ ዘላ ዝበልዎ በደል ጠጠው ንኽተብል ፅዕንቶ የሕድሩ ክብሉ ተቓውሞ ኣስሚዖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ናይ ታንዛኒያ ዑደቶም ዛዚሞም ፅባሕ ሰሉስ ናብ ዋሽንግተን ዲሲ ክምለሱ እዮም።


text:
Radio Erena: 23 May 2021
ኣባላት ሰራዊት ግብጺ፣ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ንምክያድ ናብ ሱዳን ኣትዮም።
ወሃብ ቃል ሰራዊት ሱዳን ብዓርቢ 21 ግንቦት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ሓይሊ ኣየርን ኣጋር ሰራዊትን ዘጠቓለለ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ፣ ኣብ ኣል ዑበይድን መሮወን ዝተባህሉ ከባቢታት ክካየድ ምዃኑ ገሊጹ።
ድሩዓት መካይን ድሮ ኣብ ወደብ ሱዳን ተራጊፈን ከምዘለዋ ዝሓበረ እቲ ወሃብ ቃል፣ ወተሃደራዊ ልምምድ ባሕሪያ እውን ክቕጽል ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እዚ ’ሓለውቲ ናይል’ ተሰምዩ ዘሎ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ግብጽን ሱዳንን፣ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ጸቕጢ ንምፍጣር ዝዓለመ’ዩ ዝብል ክሲ ብወገን ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ክስማዕ እንከሎ፣ መራሕቲ ሱዳን ናይ ኣሉታ ምላሽ ይህቡሉ።
ብኻልእ ወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብቲ ዘሰሓሕብ ከባቢታት ኣል-ፋሽጋ፣ ሰራዊት ይጓርት ኣሎ ክብሉ ኣዘዝቲ ሰራዊት ሱዳን ከሲሶም።
ሰራዊት ሱዳን ብ21 ግንቦት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ካብ ባህርዳርን ጎንደርን ዝተበገሰ ታንክታት ዝዓጠቐ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ብምልሻታት ኣምሓራ ተሰንዩ፣ ኣብ ዶባት ግዝኣት ገዳርፍ ይተኣኻኸብ ኣሎ ኢሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ክሲ ናይ ኣሉታ ምላሽ ድሕሪ ምሃብ፣ ብኣንጻሩ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብቲ ቦታ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ሓረስቶት የበሳብስ ኣሎ ክብል ከሲሱ።
ክልቲኦም መንግስታት ነዚ ብዶብ ተላዒሉ ዘሎ ግጭት ብሰላማዊ መንገዲ ጥራይ እዩ ዝፍታሕ ክብሉ እንከለዉ፣ ኣብ ባይታ ግና ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ናብ ወተሃደራዊ ረጽሚ ዘምርሕ ስጉምታት እዮም ዝወስዱ ዘለዉ።
=================


text:
Radio Erena: 10 September 2019
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሳምሕ ሹክሪ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ግብጺ ናብ ሱዳን ምብጻሕ ኣካይዱ።
እቲ ልኡኽ ብሰኑይ 9 መስከረም ካርቱም ኣብ ዝኣተወሉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶቅ፣ ፕረዚደንት መሰጋገሪ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃንን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣስማ መሓመድ ዓብደላን ብምርኻብ፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ተመያይጡ።
ምስ ስርዓት ኣልበሽር፣ ሓርፋፍ ዝምድና ዝጸንሑ መንግስቲ ግብጺ፣ ምስ ሓድሽ መንግስቲ ሱዳን ሓድሽ መድረኽ ዝምድና ክምስርት ከምዝደሊ’ዩ ዝግለጽ።
ግብጽ ሱዳንን፣ ብዘይካ’ቲ ዋንነት ናይቲ ኣብ ዞባ ሓላይብ ዝርከብ፣ ገማግም ባሕሪ ዘጠቓለለ ሰፊሕ ከባቢታት፣ ብኣጠቓቕማ ናይል’ውን ክስሓሓባ ምጽንሐን ዝፍለጥ’ዩ።
ሓድሽ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብዚ ንዝምድና ክልትኤን ሃገራት ወሳኒ ዝኾነ ጉዳያት እንታይ ዓይነት መርገጺ ከምዝሓዘ ዝተፈልጠ ነገረ እኳ እንተዘየለ፣ ዑደት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ናብ ካርቱም፣ ኣብዚ ነጥብታት እዚ ዘተኮረ ምዃኑ ዲፕሎማሰኛታት ይጠቕሱ።
ግብጺ፣ ድሕሪ ምዕላው ስርዓት ኣልበሺር፣ ስልጣን ንዝሓዘ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ደገፈን ካብ ዝሃባ ቀዳሞት ሃገራት’ያ።


text:
ማእከላይ ባይቶ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣኼባ ኣካይዱ
ማእከላይ ባይቶ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣኼባ ኣካይዱ
ትማሊ ዕለት 10 ሕዳር 2019 ማእከላይ ባይቶ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ (ውሓዲለ) ኣኼባ ኣካይዱ። ኣፈ ባይቶ ኣቶ ሓምድ ድራር ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ፡ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ፡ ምስ ኣብ ከባቢና ዝኸይድ ዘሎ ምዕባለታት ብኸመይ ክጸልዎ ይኽእል ንዝብል ሕቶታት፡ ኩሉ ሸነኻቱ ንውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲ ለውጢ ይኹን ንደላይ ፍትሒ ህዝብናን ደምበ ተቃውሞናን ከኣ ብሓፈሻ ወሪዱና ዘሎ ከቢድ ጾር ንምፍታሕን መላኺ ስርዓት ንምእላዩን ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ቀሊል ከም ዘይኮነ ኣብሪሁ። ብምቅጻል ነዚ ከበድቲ ጾር ንምፍታሕ ሓያል ቃልሲ ንምክያድ ብወገና ዝጠልቦ፡ ሕቶ ህዝብና ንምምላስ ጸኒዕና፡ ሓቢርና፡ተወሃሂድና ብዓቕምና ምቅላስ ማዕዱ ክንጥምት፡ መጻኢታትና ክንግንዘብ እዋናዊ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ዝቀረበ ኣጀንዳታት ብፍላይ ንጸብጻባት ስርሓት ፈጻሚት ሽማግለን፡ ከምኡ ኣብ ዝተፈላልየ ዓውዲ መጽናዕቲ ይኹን ንፍሉይ ዕማም ዝተመዛ ሽማግለታት ኣብ ምቛምን፡ ነተን ድሮ ቆይመን ዘለዋ ከኣ ኣብ’ቲ ዘካይድኦ ዘለዋ ኣኼባታት ተወሳኺ ጸብጻባት ንባይቶ ቀሪቡ።
ድሕሪ ጸብጻባት፡ ማእከላይ ባይቶ ውሓዲለ ነቲ ዝቀረበ ጸብጻባት ሓጋዚ’ዩ ንዝበሎ ዝተፈላልየ ሓሳባትን ሕቶታት ብምቅራብ ነዊሕ ክትዓት ኣካይዱ። ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ብሓድነት ተጀሚሩ ንዘሎ ጉዕዞ ውድብ ክሳብ ዓወት ክበጽሕ ደገፉ ብምግላጽ፡ ኩሉ ኣባል ውድብ፡ ኣባል ማእከላይ ባይቶን ቤት ጽሕፈታት ፈጻሚት ሽማግለ ንዝካየድ ስርሓት ዝግበር ርክባት ብቀጻልነት ክህሉን ሓላፍነቱ ክወስድ ከም ዘለዎ ዘትዩ። ኣብ’ቲ ክሳብ ሕጂ ዝተበጽሐን ዝተዓመመ ስርሓት ውድቡ ከኣ ኣተባቢዑ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
11 ሕዳር 2019


text:
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ሓደ ዓቢ ህንጻ ሎንዶን ዘጋጠመ ባርዕ ንምፍላጥ ሙሉእን ግሉጽን ምርመራ ክካየድ ኣዚዘን። ዛጊት ካብቲ ቦታ ብዝተረኽበ ሓበሬታ ሬሳ 17 ሰባት ከምዝተረኽበን ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ድማ ነቶም ክሳብ ሕጂ ድሃዮም ዘይተረኽበ ንምርካብ ጻዕርታት የካይዱ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ፤ በቲ ዝወረደ ሓደጋ ዝተሰመዐን ሓዘን ድሕሪ ምግላጽ ሙሉእን ግሉጽን ምርመራ ክካየድ ኩሉ ዘድሊ ክማላእ ምዃኑ ድማ ኣፍሊጠን።
ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ከተማ ሎንዶን እቲ ብባርዕ ዝተሃሞኸ ግረንፈል ዝተባህለ ህንጻ ሙሉእ ብሙሉእ ውሑስ ዘይምንባሩ ገሊጾም ኣለው። ኮሚሽነር መጥፋእቲ ሓዊ ዳኒ ኮተን ካብቲ ባርዕ ክወጹ ዘይከኣሉ ምንባሮም ብምሕባር ቁጽሪ ግዳያት ክውስኽ ከምዝኽእል ኣፍሊጡ'ሎ። ብሕጂ ካብቲ ባርዕ ብህይወት ዝተረፉ ናይ ምርካብ ተኽእሎኦም ግን ዝማህመነ ምዃኑ ገሊጾም ኣለው። " ብሕጂ ካብቲ ባርዕ ብህይወት ዝተረፉ እንተረኺብና ተኣምራት ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል" ድማ ኢሎም።
እቲ 27 ዝደርቡ መንበሪ ህንጻ ግረንፈል ልዕሊ 600 ሰባት ይቕመጡሉ ምንባሩ'ዩ ተሓቢሩ። ህንጻ ግረንፈል ኣብ 1970 ዓ.ም ከምዝተሰርሐ ብተወሳኺ ተገሊጹ ኣሎ።
ዛጊት ካብ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ብሪጣንያ ቀሪቡ ዘሎ ሕቶ ብኸመይ እቲ ባርዕ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ጠቕላላ'ቲ ህንጻ ክልሕም ምኽኣሉ'ዩ።
ህንጻ ግረንፈል ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ከንሲንግተን ዝርከብ ኮይኑ መብዛሕትኦም ተቐማጦ'ቲ ህንጻ ካብ ካልእ ሃገር ዝመጹ ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ምኻኖም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
እቲ ህንጻ ካብቲ ኣብ ዓለምና ዝኸበረ ኣባይቲ ዝርከበሉ ክፋል ከተማ ለንደን ሒደት ጎደናታት ፍንትት ኢሉ ከምዝርከብ ድማ ተፈሊጡ።


text:
እዚስ ምስ ምንታይ ዩ ዝቁጸር
እዚስ ምስ ምንታይ ዩ ዝቁጸር
ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ ኤርትራ መሬታ እምበር ሰባ ኣየድልየናን ኢዩ ብምባል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ መዳርግዲ ዘይብሎም ካብቶም ኣብ ታሪኽ ሂወት ወዲ ሰብ ዘስገድግዱ ጃምላዊ ህልቂታት ዝፈጸመ ንነብሱ ናይ ኢትዮጽያ ንጉሰ ነገስት ኢልይ ዝጽውዕ ኣረመን ዝኾነ መራሒ ኢዩ። ናይ ህልቂት ገበናት ሃጸይ ሃይለስላሴ እቲ ናይ ብረታዊ ገድሊ ወለዶ ብተግባር ዝረኣዮ ብምንባሩ ብሩህ ኢዩ። እቲ ናይ ድሕሪ ነጻነት ኤርትራዊ ወለዶ ግን ብግብሪ ዘይወዓሎ ከም ዛንታ ዝንገሮ ኣብ ታሪኽ ኤርትራዊ መንነት ንዘለኣለም ዘይርሳዕ መሪር ስምብራት ኢዩ። ስለዝኾነ በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ላዕሊ ሰፊሩ ዝርከብ ስእሊ ሃይለስላሴ እቲ ቅትለታት እቲ ክፍጸም ከሎ ኣነውን ሓደ ናይቲ ኣብ በስክዲራ ዝተባህለት ዓዲ ሃይለስላሴ ዝፈጸሞ ጃምላዊ ቅትለት ወዲ 10ዓመት ናይ ዓይኒ ምስክር ስለዝነበርኩ ኣብቲ እዋንቲ ዝረአኹዎን ዝስማዕክዎን ክገልጽ ኢየ። ኣብ ህልቂት በስክዲራ ኣሞይ ደሃባ መናድር ምኽርዝጊ ዝተባህለት ኤርትራዊት ዜጋ ምስ በዓል ቤታን ደቃን መይቶም። ብኣጋጣሚ ሓንቲ ምሳና ብኣዲኣ ማለት ምሳና ምስ እንዳ ኣባሓጎኣ ዝኾና ቤተ-ሰብ ዝጸነሐት ጓላ እንተዘይኮኑ ኣሞይ ደሃባን በዓል-ቤታን ኩሎም ደቃን ኣብቲ ኢሰብኣዊ ህልቂት መይቶም ዮም። እቲ ህልቂት ቲ ኣነ ከም ኤርትራዊ ኣብ ቤተ-ሰብይ ዘጋጠመ ደኣ ይኹን እምበር ልክዕ ከምቲ ናተይ ዘሃለቀት ኤርትራዊት ዓድን ቤተ-ሰብን ውን ብዙሓት የን። ቅድሚ ቲ ግዜትን ብድሕሪኡን ንዝተራእዩ ህልቂታት ክዝክር ድማ እዚ ዝስዕብ ኢዩ። ገለ ካብኦም ከኣ ኣብ ኣውራጃ ሰንሒት ዖና በስክዲራ ኣብ ባርካ ኣብ ኣቁርደት ሰንበት ጸላም ኮሮኮን ኣብ ጋሽ ሰቲት ከኣ ብሻንበል በለው ኣብ ኦምሓጀር ኣብ ኣብ ኣውራጃ ሓማሰን ከኣ ኣብ ወኪ ድባ ኣብ ሰራየ ከኣ ኣብ ምስያም ኣብ ኣከለ ጉዛይ ድማ ኣብ ሃዘሞ ኣብ ሰምሃር ከኣ ድሒሩ ብድርጊ ኣብ እምበረሚ ኣብ ደንከል ከኣ ኣብ ጢዖን ካልእ ክዝክሮም ዘይከኣልኩን ህልቂታት ከም ዝነበሩ ታሪኽ መግዛእቲ ሃይለስላሴ ዝፈጸሞም ገበናት ኢዮም። ምስዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጹ ቦታታት ኣብ ኩሉ ኣውራጃታትን መሬትን ኤርትራን ኣብታ ሕብርቲ ኤርትራና ከተማ ኣስመራን ብቀይሽብር ኣብየ ዕለቱ በብ 3 . 5 .7 …….ወዘተ ዝተቀትሉ ኤርትራውያን ዜጋታት ብዙሓት ኢዮም።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ብረታዊ ቃልሱን ድሕሪ ነጻነት ብጉዳይ ዶብ ዝኸፈሎ መስዋእቲውን ንማንም ብሩህ ኢዩ። ገበነኛ ኢሰያስ ኣብ ርእሲ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ክቡር መስዋእትነትን ንሱ ምስ ዘጥፎኦምን ዝቀንጸሎምን ጀጋኑ ተጋደልትን ዜጋታትን ሓዊስካ ኢዩ እምበኣር ነዚ ናይ ሎሚ ንኢትዮጽያ ባህላውያን ሙዚቃታት ሰዲዱ ንኤርትራ ድማ ናይ ኢትዮጽያ ባንድታት እናኣምጸአ ሓደ ህዝቢ ኢና ንስኻ ኢኻ ትመርሓና ናይ 3 ወለዶታት ዕድል ከሲርና……ወዘተ እናበለ ኣብ ሓወልቲ እቲ ንህዝብና ዘጽነተ ሃይለስላሴ እናሰገደ ምድርን ሰማይን ፎ ኢሉ ዝነጸጎ ክሕደቱ ንኤርትራዊ ዜጋ ከለማምድን ከውሕጥን ህርድግ ክብል ዝርከብ ዘሎ። ኤርትራውያን ኣሕዋት ሰዓብቲ ህግደፍ ስእሊ ተመልከቱ እዝስ ምስ ምንታይ ዝቁጸር???
ከምቲ ካብቶም ብልዕሊ ሓያላን ዓለምና ዝተሓገዙ ዓንተራት ናይ ህልቂት ገዛእቲ ኢትዮጽያ ነጻነትናን መንነትናን መንዚዕና ዘረጋገጽናዮ ብሓባር ክብርናን መንነትናን ሉኣላውነትናን ዳግም ካብ ከሓዲ ኢሰያስ እነረጋግጸሉ እዋን ሕጂ ዶ ኣይኮነንን!!!
ርሑስ ናይ ዓወት ሓዲሽ ዓመት
ኣቡ ያረድ


text:
ካብ መንጎ እዚኦም 800 ሓኻይም እንትኾኑ 102 ድማ ብፍልስፍናዊ ዶክትሬት ዝላዓለ ትምህርቶም ዝወድኡ’ዮም፡፡ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ካብዚ ቁፅሪ እዚ 4,254 ብፅሒት ወሲዱ ኣሎ፡፡
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሓላፊ ክፍሊ ስራሕቲ ርክባትን ምልላይን ኣይተ ወልደጀወርግስ ገብረህይወት መንግስቲ ዕድል ትምህርቲ ብምሃብ ተምሃሮ ዝተፈላለየ ሞያዊ ዓቕሚ ከጥርዩ እንተዳኣ ኣምሂሩ መናእሰይ ድማ ዓርሶም ስራሕ ክደልዩን ክፅዕሩን ይግባእ ይብሉ፡፡
ቁፅሪ ተመረቕርቲ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ምውሳኹ ፅቡቕ ለውጢ እንትኾን ኮይኑ ግና ፅፈት ትምህርቲ ንምሃብ እውን ዘኽእል ስጉምቲ ይውሰድ ምህላዉ ይገልፁ፡፡
ብመሰረት ሓበሬታ ኣይተ ወልደጀወርግስ ንሶም ዝሰርሕሉ ዘለዉ ዩኒቨርሲቲ ስርዓተ ትምህርቲ ብምምሕያሽ፣ ተምሃሮ ተሓጋጊዞም ዘፅንዕሉ መይላ ብምትግባርን መምሃራን ሞያዊ ብቕዓቶም ንምጉልባት ዝሕግዙ ስልጠናታት ብምሃብን ኣብ ፅሬት ትምህርቲ ዝራኣዩ ዘለዉ ፀገማት ንምፍታሕ ይሰርሕ ምህላዉ ኣረዲኦም፡፡


text:
ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ምኽልካል ሰብኣዊ ሓገዝ ብዝምልከት መግለፂ ኣውፂኡ።ላዕለዋይ ወኪል ጆሴፍ ቦረልን ኮሚሽነር ኣተሓሕዛ ቅልውላው ጃነዝ ሌናርቺችን ብሓባር ዘውፅእዎ መግለፂ ወታሃደራዊ ሓይልታት ኣብ ክፋላት ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ከይበፅሕ ዕንቅፋት ይፈጥሩ ከምዘለው ሕቡራት ሃገራት ምርግጋፁ ይሕብር።
እቲ መግለፂ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ኩሎም ከባቢታት ተበፃሕነት ክህልው ከምኡ'ውን ወታሃደራት ኤርትራ ብዘይውዓል ሕደር ክወፁን ብተደጋጋሚ ጻውዒት ምቕራቡ ሓቢሩ ኣሎ ።
እቲ መግለፂ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ክልቲኦም ንምፍፃም ቃል እንተኣተው እውን ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ግን ብወታሃደራዊ ሓይልታት ይፍፀም ዘሎ ምዕፃዋት ረድኤት እቲ ሰብኣዊ ቅልውላው ብከቢድ ናብ ዝተጥቕዕሉ ናብ ገጠር ከባቢታት ረድኤት ከይኣትው ዕንቅፋት ይፈጥር ኣሎ ይብል ።
ኣብ ትግራይ ካብ ዘለው 5.7 ሚሊዮን ሰባት እንተወሓደ 5.2 ሚሊዮን ህፁፅ ረድኤት መግቢ የድልዮም።በመሰረት ሕቡራት ሃገራት ህፁፅ ረድኤት ካብ ዘድልዮም 3 ሚሊዮን ካብ 3 ግንቦት 2021 ጀሚሩ ህፁፅ መፅለልን መግቢ ዘይኮኑ ቀረባትን 12 % ጥራሕ በፂሑዎም ኣሎ።
እቲ መግለፂ ሰብኣዊ ረድኤት ከም ናይ ኵናት ኣፅዋር ምጥቃም ከቢድ ምጥሓስ ዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣውነትን ናይ ሚሊዮናት ህዝቢ ህይወት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን እዩ ኢሉ ኣሎ ።ዓፀቦ ንምውጋድ ቕልጡፍን ሙሉእን ሓገዝን ክወሃብ ኣለዎ ዝበለ መግለፂ ሕብረት ኣውሮጳ ብእዋኑ ንዘድሊ ሓገዝ ኮነ ኢሎም ዝኽልክሉ ዘለው ተሓተቲ እዮም ይብል።


text:
Radio Erena: 10 November 2020
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ውግእ፣ ከቢድ ናይ ሰብ ክሳራታት ይስዕብ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ትካል፣ ሓካይም ብዘይዶብ ኣፍሊጡ።
እቲ ትካል፣ ኣብዚ ሳልስቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ንክልላት ትግራይን ኣምሓራን ኣብ ዘዳውብ ሓደ ቦታ ጥራይ፣ ልዕሊ 60 ውጉኣት ከምዝተሓከሙ ኣረጋጊጹ።
ዘ ጋርድያን ንሓደ በዓል መዚ ጥዕና ብምጥቃስ ኣብ ዘቅረቦ ሓበሬታ ድማ፣ ኣብቲ ከባቢ ኣስታት 100 ዝኾኑ ውጉኣት ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተሓከሙ ኣመልኪቱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኵናት ካብ ዝኣወጀሉ፣ ኣብ ሻድሻይ መዓልቱ፣ ሓደ ሓደ ቦታታት ከምዝተቖጻጸረ እንተዘይኮይኑ፣ ኣብ ሰብን ንብረትን ዝበጽሐ ጉድኣት ኣይሓበረን።
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወገኑ፣ ህዝቢ ክድብድባ ካብ ዝወፈራ ነፈርቲ፣ ንሓንቲ ብሚሳይል ወቒዑ ከምዘውደቐ ከረጋግጽ እንከሎ፣ ንጽባሒቱ ድማ ካልእ ነፋሪት ከምዝተደግመት ይዝረብ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንዝተዋህበ፣ ንምውዳቕ ነፋሪት ዝምልከት ሓበሬታ፣ “ውጹእ ሓሶት’ዩ” ክብል ነጺግዎ።
ድሮ ኣብ ከባቢ ዶባት ትግራይን ኣምሓራን ዝርከብ ህዝቢ ክፈናቐል ጀሚሩ ምህላዉ ኣብ ዝሕበረሉ ዘሎ እዋን፣ ሕቡራት ሃገራት ቁጽሪ በቲ ኵናት ናይ ዝመዛበሉ ሰባት፣ ኣስታት 9 ሚልዮን ክበጽሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣንቶንዮ ጉተረሽ ናብ መንግስቲ ኢትይጵያ ዘቕረቦ ናይ ሽምግልና ተበግሶ ዛጊት ዝኾነ ምላሽ ኣይተዋህቦን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሃገራዊ ባንክ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከባ ኩለን ባንክታት ካብ ስርሐን ደው ክብላ ብወግዒ ኣዊጁ።
እቲ ባንክ ነዚ ዝኣወጀ፣ “ኣብ ልዕሊ ባንክታት ናይ ዝምታ ምልክታት ስለ ዝተራእየ’ዩ” ኢሉ ኣሎ።
ይኹን’ምበር፣ እቲ ሃገራዊ ባንክ ዘሕለፎ ኣዋጅ፣ መቐጸልታ ናይቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝገብሮ ዘሎ ጸቕጢ ምዃኑ’ውን ይግለጽ’ዩ።
ኣብ ክልል ትግራይ ልዕሊ 600 ባንክታት ከምዘለዋ ይፍለጥ።
ካብ ናይ ኢትዮጵያ ዜና ከይወጻእና፣ ኣብ ክልል ኦሮሞ፣ ምዕራብ ወለጋ’ውን ሓያል ኵንት ይቕጽል ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ይሕብሩ ኣለዉ።
ኣቐዲሙ’ውን ጸጥትኡ ኣብ ሰንኮፍ ዝጸንሐ ዞባ ምዕራብ ወለጋ፣ ምስቲ ኣብ ትግራይ ተኣዊጁ ዘሎ ኵናት ተተሓሒዙ፣ ዕጡቓት ኦሮሞ፣ መጥቃዕታቶም ብምቕጻል፣ ሓያሎ ከባቢታት ከምዝተቖጻጸሩ ተመልኪቱ።
ምሉእ ኣተኩሮኡ ናብ ትግራይ ጌሩ ዘሎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዝተፈላለያ ክፋላት እታ ሃገር ዝነቱግ ዘሎ ግጭታት፣ መግለጺታት’ውን ይህበሉ የለን።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
==============