text:
ስለምንታይ ደአ ደቀ መዛሙርትኻ ዘይጾሙ፧”
ስለምንታይ ደአ ደቀ መዛሙርትኻ ዘይጾሙ፧”
“ ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ደቀ መዛሙርቲ ፈሪሳውያንን ይጾሙ ኢዮም። ስለምንታይ ደአ ደቀ መዛሙርትኻ ዘይጾሙ፧” ድማ በሉዎ። ኢየሱስ ከአ፦ “ አዕሩኽ መርዓዊ ደአ እቲ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎ ኺጾሙዶ ይከአሎም እዩ፧ መርዓዊ ምስአቶም ከሎስ ኪጾሙ አይከአሎምን ኢዩ። እንተኾነ ግዳ መርዓዊ ካብአቶም ዚውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ እያ፣ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ኪጾሙ እዮም። ማር. 2:18-20
እቲ ዝጸውም ንገለ ስተወሰነ ግዜ ካብ ገለ መግቢ ይኽልከል። መጽሓፍ ቁዱስ ብዛዕባ እዚ አብ ዝተፈላለይ ምዕራፋት ይዛረብ። ጾም አብ ብሉይ ኪዳን ዝተፈላለይ ናይ ጾም አብነታት ወይ ሓቅታት የቕርበልና። ንአብነት ሙሴ፦ ክልተ ግዜ አርባዓ መዓልትን አርባዓ ለይትን ከምዝጾመ የዘንትወልና። አዚ መጀመርያ ነተን ሕግታት ዝሓዛ ጽላተ እምኒ ንኽቕበል አብቲ ጎቦ ምስ እግዚአብሔር አብ ዝተረኸበሉ ግዜ ኢዩ። ከምዚ አንዳበለ ከኣ የዘንቱ “ ነተን ጽላት እምኒ፥ ናይቲ እግዚአብሔር ምሳኻትኩም ዝአተዎ ኺዳን ክቕበል ናብቲ እምባ ደየብኩ። አብኡ ብዘይ እንጌራን ማይን አርባዓ መዓልትን አርበዓ ለይትን ተቐመጥኩ”። ዘዳ.9: 9:9
ካልአይ ግዜ ነተን ናይ ሕግታት ጽላት ሒዙ ካብቲ ጎቦ ምስ ወረደ፥ እስራኤላውያን አንጻር እግዚአብሔር ከም ዝተንስኡ፤ ንምራኽ ወይ ጣዖት ከምልኹ ከምዝጀመሩ ምስ ፈለጠ፡ ሙሴ ነቲ ናይ ጣዖት እግዚአብሔር ክሰብሮ ተረኽበ። እግዚአብሔር በዚ ተቖጢዑ ንሕዝቡ ከየጥፍኦም ከአ አምሪሩ ይልምን። እቲ ሕርቃኑን ጋህኡን ከአ ናብ ጾም የብጽሖ። ነተን ኽልተ ጽላት ከአ ኻብቲ እግዚአብሔር ዝአዘዘኩም መገዲ ቐልጢፍኩም ከም ዝበደልኩም ድማ ረአኹ፥ ዝፈሰሰ ምራኽ ጌርኩም ጣዖት ሠራሕኩም፥ ስለዚ ኻብቲ እግዚአብሔር ዝአዘዘኩም መገዲ ቀልጢፍኩም አልገስኩም። ነተን ክልተ ጽላት ከአ ኻብ ክልቲአን ኢደይ ደርብየ አብ ቅድሜኹም ሰበርኩወን። ከም ብሓድሽ ድማ አርባዓ መዓልትን አርበዓ ለይትን አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ተደፋእኹ። በቲ ኹሉ ዝገበርኩምዎ ኃጢአት፥ አብ ቅድሚ አምላኽ ኽፉእ ብምግባር ዘቖጣዕክምዎ አርበዓ መዓልትን ለይትን እንጌራ አይበላዕኩን፥ ማይውን አይሰቴኹን። በቲ እግዚአብሔር ብአኻትኩም ነዲሩዎ ዝነበረ ኹራ ኸየጥፍአኩም ፈራህኩ። ግናኸ በታ ጊዜ እቲአ እውን እግዚአብሔር ሰምዓኒ። ዘዳ.9:17-19
ዝኸበርኩም ምእመናን አብ ብሉይ ኪዳን ከምዚ ኣብ ዝሓለፈ ንባባትና ዝረኣናዮ፡ ጾም መግለጺ እምነት፤ መግለጺ ንስሓ ከምዝነበረ ቃል አምላኽ ብንጹር ይገልጸልና። ስለዚ ንሕና አብዚ ግዜ እዚ ክንጸውም ከለና በዚ መንፈስ ክንገብሮ ንዕደም። ጾምና ናብ ንስሓ፤ ናብ ዕርቂ ዘምርዝሕ ወይ ዘብጽሕ ክኸውን አለዎ። ጾም ማለት ብኃጢኣትካ ተኣሚንካ ኣብ ቅድሚ አግዚኣብሔር ምሕረት ምልማን ኢዩ። በቲ ዝገበርካዮ ጉድልነት ኣበስኩ ኢልካ ምኽኣል ማለት ኢዩ።
ካልአይ አብነት ናይ እዝራ ክንርኢ ንኸል፦ እዝራ ብእግዚአብሔር ዝተሓርየ፥ ንሕዝበ እስራኤል ካብ ባቢሎን ናብ ዓዶም ኢየሩሳሌም ንኽምለሱ ንኽመርሖም ዝተመርጸ ሰብ ኢዩ ነሩ። ብዓቢ ሓጎስ ካብ ጸቕጢ ናይ ንጉስ ነጻ ኮይኖም ጉዑዞኦም ጀመሩ፡ ቀጺሎም ግና እቲ ብዓመጽትን ሰረቕትን ዝተዓብለለ ምድረበዳ ክሰግሩ ነይሩዎም። አብ ግዕዞኦም ወላሓንቲ ንመከላኸሊ ዝኸውን መጋበሪ አይነበሮምን። እዚ አብ ጸሎትን ጾምን ክጽመዱ ገይሩዎም። እዝራ. 8:21-23.
አነ ድማ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር አምላኽና ርእስና ክነትሕት፥ ንአናን ንህጻናትናን ንኹሉ ጥሪትናን አብ ጉዑዞናን ምእንቲ ኺሕልወና ክንልምን ኢለ፥ አብ ርባ አሃዋ ጾም አወጅኩ። “እግዚአብሔር አምላኽና ንዚአምንዎ ይባርኾም ኢዩ፥ ነቶም ዚኽሕድዎ ግና ኩራኡ የውርደሎም እዩ” ኢለ ንንጉሥ ነጊረዮ ነበርኩ። ስለዚ አብ መገዲ ኻብ ጸላእትና ዜድኅኑና ጭፍራን ፈረሰኛታትን ምልማን ሓፈርኩ። አምላኽና ምእንቲ ኺሕልወና ኸአ ጾምናን ጸሌናን። ንሱ ድማ ሰምዓና። እዝራ፡ 8:21-23. ስለዚ ነቲ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ብልብን ብእምነትን ዝጾምን ዝጽልን እግዚአብሔር ይሰምዖ። በቲ ዘይሕሱ ቃላቱ “ ለምኑ ኺወሃበኩም እዩ፥ ድለዩ ኽትረኽቡ ኢኹም፥ ማዕጾውን ካሕካሕ አብሉ ኪኽፈተልኩም ኢዩ” ሉቃ.11፡9 ለምኑ ክትረኽቡ፥ ካሕክሑ ክኽፈተልኩም እዩ፤ ኢሉና ኢዩ። እዚ ነቲ አቀዲምና አብ እዝራ. 8:21-23 ዘንበብናዮ ሓቂ እዚ ይገልጽ።
ሳልሳይ ነህምያ፦ እዚ ሰብ እዚ በቲ አብ ልዕሊ ኢየሩሳሌም ዝወረደ ዕንወት ጉህዩ አብ ቅድሚ አምላኽ ብዓቢ ሓዘንን ጋህን ይቐርብ።: ሓናኒ ሓደ ኻብ አሕዋተይን ገለ ሰብን ካብ ይሁዳ መጹ። አነ ድማ ብዛዕባ እቶም ካብ ምርኮ ዝመለቑን ካብ ምርኮ ዝተመልሱ አይሁድን ብዛዕባ ኢየሩሳሌምን ሓተትክዎም። ንሳቶም ድማ “ እቶም ካብ ምርኮ ዝደኃኑን እቶም ካብ ምርኮ ስተመልሱን፥ አብ ሃገሮም ብብዙኅ መከራን ጸርፍን እዮም ዚነብሩ ዘለዉ። መካበብያ ኢየሩሳሌም ከአ ፈሪሱ እዩ፥ አፍ ደጌታታውን ብሓዊ ነዲዱ እዩ” ኢሎም ነገሩኒ። እዚ ዘረባ እዚ ምስ ሰማዕኩ፥ ሓያሎ መዓልቲ ኃዚነ እናበኼኹ ተቐመጥኩ። አብ ቅድሚ አምላኽ ሰማይ ድማ እጸውምን እጽልን ነበርኩ።
ከምዚ ኸአ በልኩ፡- ኦ እግዚአብሔር አምላኽ ሰማይ፥ ዓቢይን እትፍራህን አምላኽ፥ ነቶም ዚፈትውኻን ትእዛዝካ ንዚሕልዉን ኪዳንን ምሕረትን እትሕሉ፥ ንሕና ደቂ እስራኤል ከም ዝበደልናካ እእመን አሎኹ። አነን አቦታተይን በዲልና ኢና እሞ፥ እዚ አነ ባርያኻ ሕጂ ብዛዕባ ባሮትካ ደቂ እስራኤል ለይትን መዓልትን አብ ቅድሜኻ ዝጽልዮ ዘሎኹ ጸሎት ጽን ኢልካ ስምዓኒ፥ ቁሊሕ እውን በለኒ። ንሕና አዚና በዲልናካ ኢና። ነቲ ብሙሴ ብርያኻ ጌርካ ዝአዘዝካዮ ትእዛዛትን ሕግታትን ሥርዓታትን ድማ አይሓሎናዮን። ንህምያ. 1:2-4
ነህምያ አብ ክንዲ ሕዝቡ ይጸውምን ይጽልን። ነቲ እግዚአብሔር ብሙሴ ዘረከቦምን ዝሃቦምን ትእዛዛት ከምዘፍረሱ ከአ ይእመን። ብኃጣአቱን ብኃጥያት ሕዝቡን ይጠዓስን ምሕረት ይልምንን። እዚ ዓይነት ንስሓ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ተሰማዕነት ይረክብ። እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ አብ ጉዑዞና፡ አብ ጾምና ክንገብሮ ዘለና ከአ በቲ ጉድልነትና ተአሚና አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ምቕራብ ኢዩ።
ራብዓይ መጽሓፍ አስቴር እንተረአና፦ ሃማን ንአይሁዳውያን ኬጥፍእ ምስ ሓሰበን ምስ አወጀን፥ አስቴር ናይ ህዝባን ናይ ገዛእ ርእሳን ሕይወት አብ ሓደጋ ስለዝወደቐ ጾም ከምዚ እንዳበለት ትእውጅ። “ ኪድ እሞ፥ አብ ሱሳን ንዘለዉ ኹሎም አይሁድ አኪብካ ኽሳዕ ሠለስተ መዓልቲ፥ ለይትን መዓልትን ከይበላዕኩምን ከይሰተኹምን ምእንታይ ጹሙ፥ አነ ድማ ምስ አግራደይ ኮይነ ኸምኡ ገይረ ኽጸውም እየ። ሽዑ ሕጊ እካ ዘይፈቐዶ እንተ ኾነ ናብ ንጉሥ ክአቱ እየ፥ እንተ ሞትኩ እሙት።” ከአ በለቶ። አስቴር. 4:16
ዝኸበርኩም ምእመናና ጾም ምስ እግዚአብሔር ዘራኽበና፡ ሕብረት ንኽህልወና ዝገብር ቁዱስ ነገር ኢዩ። ዝለዚ ብሓጺሩ ጾም ምስ እግዚአብሔር ክንራኸብ ዝቐራርበና ኢዩ፡ ከምቲ ዳኒኤል ዝገበሮ። “ማቅ ተኸዲነን አብ ሓሞኽሽቲ ደቂሰን እናጾምኩ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር አምላኸይ እልምንን እምህለልን ነበርኩ። ናብ እግዚአብሔር አምላኸይ እናለመንኩ ኃጢአት ሕዝበይ ከምዚ ኢለ ጽለኹ፡ “ኦ እግዚአብሔር! ንስኻ ንዚፈትውኻን ትእዛዝካ ንዚሕልውን ኪዳንካ እትጽንዕ፥ ምሕረትካ እውን እትገልጽ ዓቢይን ክቡርን አምላኽ ኢኻ። ንሕና ኃጢአት ገበርና፥ አበስና፥ ሓጥአንን ዓለውትን ኮይና፥ካብ ትእዛዛትካን ካብቲ ቅኑዕ መገድኻን አልገስና። ዳን. 9:3
አብ ብሉይ ኪዳን ኣሕዛብ አብ ግዜ ጽገሞም ሕማሞም ጉድልነቶም እንክርከቡ ክጾሙ ንርእዮም። ናታን ናብ ቤቱ ተመልሰ፥ ነቲ ሰበይቲ ኦርዩ ንዳዊት ዝወለደትሉ ቖልዓ እግዚአብሔር ከቢድ ሕማም አውረደሉ። ሽዑ ዳዊት ምእንቲ እቲ ቑልዓ ናብ አምላኽ ጸለየ፥ ጾም ጾመ፥ አትዩ ድማ አብ ምድሪ በጥ ኢሉ ኃደረ። 2ሳሙኤል12:15-16. አብ ሓዘን አብ ውግእ ስለዝሞቱ፥ ንሳኦልን ንወዱ ዮናታንን ንሕዝቢ እግዚአብሔርን ንቤት እስራኤልን ኃዘኑሎምን በኸዩሎምን፥ ክሳብ ምሸት ጾሙ። 2ሳሙ.1:12
በቲ ናይ መንፈስ ሕጊ ሙሴ ጾም እንተረአናዮ ሓደ ወዲ ሰብ ትሕትናኡ ዝገልጸሉ መጋበሪ ኢዩ ነይሩ። ኩሉ ግዜ ብጾሎት ተሰንዩ ይኸይድ ነበረ። እዚ ዝስዕብ ሕጊ ንዘለዓለም ዚጸንሕ ሕጊ ይኹንኩም፦ በታ ዓሥረይቲ መዓልቲ ናይታ ሳብዓይቲ ወርኂ ወዲ ዓዲ ኾነ ወይ አብ ማእከልኩም ዚቕመጥ ስደተኛ፥ ኩሉኹም ጹሙ፥ ገለ እካ ዕዮ አይትዕየዩ። ዘሌ.፩፮.፳። ድሒሩ ግና ጾም እቲ ሓቀኛ ትርጉሙ ይሃስስ። ጻዕሪ ናይ ነቢያት ከአ ኮንቱ ኮይኑ ይተርፍ። እንተጾሙ ጥርዓኖም አይክሰምዕን፥ ዚሓርር መሥዋዕቲ ብብልዕን እካ እንተ አቕረቡለይ አይክፈትወሎምን እየ። እካ ደአ ብውግእን ንጥሜትን ብፌራን ከጥፈኦም ኢየ በለኒ።” ኤር.14:12 አናበለ ኤርምያስ ይዛረብ። ምክንያቱ እቲ ሓቀኛ ጾም ትርጉሙ ምስ ዝለወጥ፡ ካብ አግዚኣብሔር ተቀባልነት ኣይረክብን።
ጾም አብ ግዜ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ
እቲ ፈሪሳዊ ደው ኢሉ ብልቡ ‘ ኦ አምላኽ! ከምቶም ካልኦት ሰባት፥ ከተርቲ፥ ዓመጽቲ፥ ዘመውቲ፥ ወይ ከምዚ ተቐባል ቀረጽ እዚ ስለ ዘይኮንኩ አመስግነካ አለኹ። አብ ሰሰሙን ክልተ መዓልቲ እጸውም፥ ካብ ኩሉ ገንዘበይ ከአ ዕሽር አውጽእ እናበለ ጸለየ። እቲ ተቀባል ቀረጽ ግና አብ ርሑቕ ደው ኢሉ፥ ዓይኑ ናብ ሰማይ ቓሕ ኬብል እካኸይደፈረ፥‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ’ እናበለ አፍ ልቡ ይወቅዕ ነበረ። 18:11, 12
ሓዋሪያት ብዙሕ ግዜ ክጸሙ አይርከቡን ስለዚ ኢዮም ፈሪሳውያን ንመድኃኒን ኢየሲስ ክርስቶስ ከምዚ እንዳበሉ ክሓትዎ ዝተረኽቡ። ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ፈሪሳውያንን ይጾሙ ነበሩ። ገለ ሰባት መጺኦም ከአ ንኢየሱስ ሓተትዎ፥ “ ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ደቀ መዛሙርቲ ፈሪሳውያንን ይጾሙ ኢዮም። ስለምንታይ ደአ ደቀ መዛሙርትኻ ዘይጾሙ፧” ድማ በሉዎ። ኢየሱስ ከአ፦ “ አዕሩኽ መርዓዊ ደአ እቲ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎ ኺጾሙዶ ይከአሎም እዩ፧ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎስ ኪጾሙ አይከአሎምን ኢዩ። እንተኾነ ግዳ መርዓዊ ካባቶም ዚውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ እያ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ኪጾሙ እዮም። ማር፡2:18-20
ኣብ ማቴዎስ አንተረኣና፡ ሽዑ ደቂ መዛሙርቱ ዮውሓንስ ናብ ኢየሱስ መጺኦም “ ንሕና ፈሪሳውያን ብዙኅ ንጸውም፥ ደቀ መዛሙርትካ ደአ ስለምንታይ እዮም ዘይጾሙ፧” በልዎ” ኢየሱስ ከምዚ በሎም፦ “ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎዶ አዕሩኽ መርዓዊ ኪኃዝኑ ይኽእሉ እዮም፧ ግናኸ መርዓዊ ካብ አቶም ዚውሰደላ መ ዓልቲ ኽትመጽእ እያ‹ ሽዑ ኸአ ኪጾሙ እዮም። ማቴ.9:14,15
እዚ መጀመሪያ ናይ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መልሲ ወይ ምሳሌ ብዛዕባ ሓጎስ ወይ መርዓ ይዛረብ። ሓዘንን ጾምን አብዚ ግዜ እዚ ቦታ አይነበሮን። ስለዚ ሓዋሪያት አብዚ ግዜ እዚ ክሕጎሱን ክፍስሁን ነይሩዎም። ምኽንያቱ ኢቲ መራዓዊ ክርስቶስ ምስአቶም ስለዝነበረ። እንተኾነ ግዳ ይብል ቀጺሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “መርዓዊ ካብአቶም ዚውሰደላ መዓልቲ ክትመጽእ እያ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ኪጾሙ እዮም። ማር፡ 2:19,20 እንዳበለ ብዛዕባ ምትሓዙን ስቕለቱን ትንሳኤኡን ይዛረብ። አብዚ ግዜ እዚ ሓዋሪያት ብርግጽ ኪሓዝኑ ኢዮም። እንተኾነ ድሕሪ እቲ ስቓይን ሓዘንን ሓዋሪያት ዘለዓለማዊ ሓጎስ ከምዝጽበዮም ከአ የብረሃሎም። ሰበይቲ ክትወልድ ከላ ሕማም ሕርሲ ስለ ዝበጽሓ ትጭነቕ፥ ቁልዓ ምስ ወለደት ግና፥ ሰብ አብ ዓለም ስለ ዝተወልደ፥ ተሓጊሳ ነቲ ጻዕራ አይትዝክሮን ኢያ። እምበአርከ ንስኻትኩምውን ሎሚ ጋሂ አሎኩም፥ ግናኸ ከም ብሓድሽ ስለ ዝርእየኩም ልብኹም ኪሕጎስ ኢዩ፥ ንሓጎስኩም ድማ ኻባኻትኩም ዚወስዶ ሓደ እካ የልቦን። ዮሓ. 16:21,22
ድሕሪ ብዙሕ ስቕያትን ሓዘንን ክርስቶስ ካብ ሞት ብምትሳእ ንሕይወቶም ሓጎስ መልኦ። ንሓድሕዶም ከአ “እቲ አብ መገዲ ኺዛረበናን ነተን ጽሑፋት ኪትርጉመልናን ከሎዶ ግዳ ልብና ይነደና አይነበረን፧” ሉቃ.24:32 እናበሉ ከአ በቲ ዘደንቕ ተመክሮኦም ይምስክሩ።
ካልአይ ምሳሌ
“ሓድሽ ቁራጽ ዓለባ አብ ብላይ ክዳን ዚልግብ ከቶ የልቦን። እንተዘይኮነስ እቲ ሓድሽ መልገባ ነቲ ብላይ ይቐዶ፥ ምቅዳዱ ኸአ ዝገደደ ይከውን። ማር. 2:21. እቲ ብላይ ክዳን ነቲ ደጋዊ ዝኾነ ምህላው ሕግታት የመልክት። እዚ ድሮ ብጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ሓቀኛ ጾም፥ ሓቀኛ ምሕላው ሕጊ እግዚአብሔር ደጋዊ ዘይኮነ ውሻጣዊ ለውጢ ዝሓትት ምኻኑ ኢዩ። ተልእኾ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ እዚ ኢዩ ነሩ። ነቲ ብሉይ ከሐድስ፡ አብ ሓቅን ፍቕርን ዝተመርኮሰ ጉዑዞ ንኽተክል ኢዩ ዝመጸ። ሕይወት ወዲ ሰብ ብወንጌል ክሕደስ ነሩዎ። ብትምህርትን ምስክርነትን ክርስቶስ ክሕደስ ኔሩዎ። ስለዚ ጾምና ነዚ ዘንጸባርቕ ክኸውን የዲሊ። ጾምና ኣብቲ ሓቀኛ ቃል ኣምላኽ መሰረት ዝገበረ ጾም ክንጸውም። ከምቲ ተቀባል ቀረጽ አብ ርሑቕ ደው ኢሉ፥ ዓይኑ ናብ ሰማይ ቓሕ ኬብል እካ ኸይደፈረ፥ ‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ’ እናበለ አፍልቡ ዝወቅዕ ዝነበረ፡ ንሕናውን ብኃጢኣትና ብውሽጢና ተጣዒስና ‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ” ኢልና ክንክእል ኣለና።
ሳልሳይ ምሳሌ
“ንሓድሽ ወይኒ አብ ሓደስቲ አሕርብቲ ደአ የዕርቖዎ እምበር፥ ንሓድሽ ወይንስ አብ አረገውቲ አሕርብቲ ዜዕርቖ የልቦን”፡ እንተዘይኮይኑስ እቲ ሓድሽ ወይኒ ነቲ አሕብርቲ ይቐዶ፥ እቲ ወይኒ ኸአ ይፈሥስ፥ እቲ አሕርብቲውን ይባላሾ” በሎም”።” ማር. 2:22 ክርስቶስ እምበአር ሓድሽ ወይኒ ኮይኑ ይቐርብ፡ ክርስቶስን እቲ ሕይወት ዝህብ ቃሉን ምስቲ አረጊት አተሓሳስባ አነባብራ ደቂ ሰባት ክነወዳድሮ አይንኽእልን። ምጽአት ናይቲ መርዓዊ ዝኾነ ክርስቶስ፡ ወዲ ሰብ ንምሕዳስ ኢዩ ነሩ። ስለዚ ኩሎም እምነታት፦ ዕብራውያን፥ መዛሙርቲ ደቂ ዮሓንስን ነዚ ሓድሽ ሓቂ ንኽቅበልዎ አይክአሉን። ነቲ ሓድሽ ሕይወት ምስ ክርስቶስ ንምጉዓዝ ይጽግሞም። ስለዚ አብዚ ግዜ ጾም እዚ ብዝተሓደሰ መንፈስ ናብቲ አምላኽና ጎይታናን ዝኾነ ክርስቶስ ተመሊስና፤ ሓደሽ ሕይወት ብመንፈስ ቅዱስ እንጅምረሉ ግዜን ወቕትን ኢዩሞ፤ ድንግል ማሪያም ወላዲተ አምላኽ ንነፍሲ ወከፍና ትሓግዘና! አሜን።
ኣባ ሓጎስ ተፍስጋቢር


c: text/html

text:
Radio Erena: 22 July 2021
ሓይልታት ትግራይ፣ ኣብ ክልል ዓፈር ዓስኪሩ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያን ፍሉይ ሓይሊ ክልላትን ዝጀመርዎ መጥቃዕቲ ይቕጽል ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ዓለም ገሊጸን።
እቶም ሓይልታት፣ ሓያሎ ከባቢታት ክልል ዓፈር ከምዝተቖጻጸሩ ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ እዋን፣ ዒላማ ናይቲ መጥቃዕቲ፣ ናብ ትግራይ ዝጋረት ብዝሒ ወትሃደራዊ ሓይሊ ንምድኻምን፣ ትንፋስ ኢትዮጵያ ንዝኾነ መስመር ወደብ ጂቡቲን ኢትዮጵያን ኣብ ሓደጋ ንምውዳቕን ክኸውን ከምዝኽእል ይትንተን።
ካብ ሓያሎ ክልላታ ሃገር ዝተኣኻኸቡ ፍሉያት ሓይልታት፣ ናብ ኵናት ትግራይ ዘዝምት ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ሓይልታት ትግራይ ብሸነኽ ክልል ዓፈር መጥቃዕቲ ከምዝኸፈቱ እንተዝዘይኮይኑ፣ በጺሕዎ ዘሎ ወትሃደራዊ ምዕባለታት ኣየነጸረን።
ኣብ ትግራይ ጥራይ ተሓጺሩ ዝነበረ ኵናት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፈርን ይሳግም ምህላዉ ዘመልክቱ ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅልጡፍ ፖለቲካዊ ፍታሕ እንተዘይረኺብሉ፣ ነታ ድሮ ኣብ ናይ ብሄር ግጭታት ተሸሚማ እትርከብ ሃገር፣ ናብ ምሉእ ኵናት ክሸማ ከምዝኽእል የጠንቕቑ።
ሓይልታት ትግራይ፣ ምስ ሱዳን ዘራኽቦም መስመር ንምኽፋት፣ ብምዕራብ ንሑመራ ከጥቅዑ’ዮም ዝብል ዝልዓለ ወትሃደራዊ ትንታነታት ክወሃበሉ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ እቲ መጥቃዕቲ ብዝያዳ፣ ናብ ክልል ኣምሓራ፣ ከባቢ ወልድያን ክልል ዓፈርን ዛዝዩ ዝርከብ።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
======================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣሜሪካ ዝመራሒተን ሃጸያውያን ( ኢምፐርያሊስት ) ሃገራት ካብ መፈለምትኡ ኣንጻር ነጻነት ኤርትራ ደው ዝበላን ነዚ ዝሓለፈን ገና ዘሎን ዕንወትን ምፍሳስ ደምን ህዝቢ ኤርትራ ተሓተትቲ እየን። ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ዝሕበነላን ዝኾርዓላን ሃገሩ ነጻ ንምግባር ሰላሳ ዓመታት ተቓሊሱ ኣማእት ኣሽሓት ብሉጻት ደቁ ከፊሉ እዩ ረኺብዋ ። ነጻነትና ክቡራት ከፊልና ኣምጺእናያ ፣ ነጻነትና ሕጋውነት ንምልባስ ድማ ብድምጺ ወረቐት ዘይኮነስ ሓደ እናበልና ሰማእታት ቆጺርና ኢና 99.8% እወ ንናጽነት ኣድሚጽና ።
ሃጸያውያን መንግስታት ነጻነትና ነፊጎም ከይኣክል ሰውራና ንኸይዕወት ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዘይገበርዎ ሓገዝ ኣይነበረን ፣ ክኾነሎም ግን ኣይከኣለን ። ሰውራና ንሰራዊት መግዛእትን ዓንገልቱን እናደማሰሰ መላእ ኤርትራ ሓራ ንምግባር ኣብ ዝቐረበሉ ግዜ ኣሜሪካ ናይ ሸርሒ ምህዞ ሒዛ ንህግ መኣዝኑ ንምጥምዛዝን ዓወት ሰውራና ንምጕዕጻጽን ዓረቕቲ ተመሲሎም ኣተዉ። ህዝባዊ ግንባር ግን ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈልጥሲ ኣይሃዳናይን ከም ዝበሃል ነቲ እከይ ውዲታቶም ኣፍሺሉ ንሰራዊት መግዛእቲ ደምሲሱ ንኤርትራ ሓራ ገበራ።
በዚ መዓንጥኦም ኵምትር ዝበሉ ሃጸያውያን መንግስታት ንነጻነት ኤርትራ ብዕሊ እኳ እንተዘይተቓወሙ ኣዝጊቦም ወይ ኣዳህሊሎም ከም እንደገና ኤርትራ ብኢትዮጵያ ከም እትጉበጥ ንምግባር ፣ ህግ ድሕሪ ክልተ ዓመት ረፈረንዱም ክንገብር ኢና ምስ በሉ ኣይፋልኩምን ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት ክትገብርዎ ኣለኩም ክብሉ ተሰምዑ። እዚ ድማ መርኣያ ናይቲ ብ 1998 ብውክልና ኢትዮጵያ ዝወልዕዎ ኲናት እዩ ። እንተኾነ ልዕሊ እቲ ንሳቶም ንነብሶም ዝፈልጥዋ ህዝባዊ ግንባር ሕርሕራይ ጌሩ ስለ ዝፈልጦም ኣብ መፈንጠራኦም ኣይኣተወን። እወ ነጻነት ኤርትራ ርግጸኛ ነጻነት ኮነ ። እዚ ክንብል ከሎና ነጻነት ብዙሕ እዩ ዓይነቱ ፣ ነጻነት ኣሎ በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ ሓድሽ መግዛእቲ ኣሎ ። ኤርትራ ግን ኣብ ሓድሽ መግዛእቲ ዘይኮነስ ርግጸኛ ሓቀኛ ነጻነት እያ ተጎናጺፋ ። እዚ ክንብል ከሎና ነጻ ኤርትራ ኣብ ማያውን መሬትን ክሊ ሰማያን ናይ ዝኾነ ሃገር ወተሃደራዊ መዓስከር ኣይተፍቅድን እያ ።
ኤርትራ ናይ ማንም ሃገር ተለኣኣኺት ወይ ኣጀንዳ ኣተግባሪት ኣይትኸውንን እያ ። ኤርትራ ቍጠባዊ ፖሊሲኣ ባዕላ ሓንጺጻ ንረብሓ ህዝባ ትሰርሕ እምበር ካብ ማንም መንግስት ከምዚ ግበሪ ኣይትግበሪ ዝብል መምርሒ ኣይትቕበልን እያ ። ኤርትራ ኣብ ናይ ዝኾነን ትኹን ሃገር ጉዳይ ወተሃደራዊ ጣልቃ ምእታው ኣይትቕበሎን እያ ።
ባህርያዊ ጸጋታትና ኣብ ረብሓ ህዝብና ነውዕሎ ፣ ሃገርና ንሃንጸሉ ፣ መነባብሮ ህዝብና ነመሓይሸሉ እምበር ንምዝመዛ ሃጸያውያን ኣይንገብርን ። መንግስቲ ኤርትራ ከምዚ ስለ ዝኾነ ድማ ንሃጸያውያን መንግስታት ኢቦላ ቫይረስ ኮይንወን ንምጥፍኡ ላዕልን ታሕትን ይብላ ኣለዋ ።
ሃጸያውያን መንግስታት ናይ ካልኦት ሃገራት ባህርያዊ ጸጋታት ኣብ ትሕቲ ቍጽጽረን ንምእታው ዝጥቀማሉ ቀንዲ መሳርሒ ፣ ብልሽውና : ረዲኤት: ዘይመንግስታውያን ትካላት : ዓለማዊ ማዕከን ገንዘብ : ዓለማዊ ንግዲ: ገለ ካብቲ ብዙሕ እየን።
ዓለምና ኣብ ክልተ ናይ ፍልስፍና ፣ ሃጸይነትን ማሕበርነትን ርእሰ ሓያላን ተኸፊላ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 1990 ሕብረት ሶቭየየት ተበታቲና ፋሕ ምስ በለት፣ ኣሜሪካ በይና ርእሰ ሓያል ዓለምና ክትከውን በቒዓ። ዓለምና ካብ ዘለዋኣ ክፍለ ዓለማት እታ ብስፍሓት ይኹን ብናይ ክሊማ ምቹእነትን ባህርያዊ ጸጋታትን ዝሃብተመት ኣፍሪቃ እያ ። ኣሜሪካ ንባህርያዊ ጸጋታትን ስትራተጂካዊ ኣገዳስነትን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽራ ንምእታው ተተሓሓዘቶ። በዚ ድማ ንኣፍሪቃ ሰሜን ፣ ደቡብ፣ ምብራቕን ምዕራብን ከፋፊላ ብተለኣኣኽታ ሃገራት ከተመሓድሮ ጀሚራ ኣላ ። ንሃገራት ደቡብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብውክልና ደቡብ ኣፍሪቃ ፣ ንሰሜናዊ ክፋል ኣፍሪቃ ብውክልና ምስሪ ። ንሃገራት ሞራባዊ ኣፍሪቃ ብውክልና ናይጀርያ ንሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ዓበይቲ ቀላያትን ድማ ብውክልና ኬንያን ኢትዮጵያን ተመሓድሮ ኣላ። እዘን ተወኪለን ዘለዋ ሃገራት ንረብሓ ህዝበን ዘይሰርሓ ንባህርያዊ ሃብተን ዘይቆጻጸራ ተለኣኣኽቲ ወይ ተግበርቲ ኣጀንዳ ሃጸያውያን ሃገራት እየን ።እዘን ሃገራት እዚኣተን ነጻ ሃገራት ዘይኮናስ ኣብ ሓድሽ መግዛእቲ ( Neo Colonialism ) እየን ዘለዋ ።
ሃጸያውያን መንግስታት ኣብዘን ዝወከልወን ሃገራትን ካልኦት ምእዙዛትን ብመጀመርያ ዝበልናኩም ትገብሩ ፣ ረዲኤት ክትቅበሉ ኣለኩም ፣ ካብ ዓለማዊ ባንኪ ለቓሕ ክትወስዱ ኣለኩም ፣ ናይ ረዲኤት ማሕበራትን ዘይ መንግስታውያን ትካላትን ኣብ ሃገርኩም ክኣትዉ ከተፍቅዱ ኣለኩም ዝብል መምርሒ እዩ ዝወሃቦም ። ንህዝቢ ብዓሌት ብሃይማኖት ምጉዝዛይ ፣ ምድኻም ፣ መኣዝኑ ከም ዘጥፍእ ምግባር ፣ ሃገራዊ ናይ ልምዓት መደብ ከም ዘይህሉ ይገብርዎ ።
በዚ ድማ ሃገራት ኣፍሪቃ ብጀካ ኤርትራን ሰለስተ ሃገራት ሓዊስካ ካልኦት ኣብዚ መጻወድያ ናይ ሃጸያውያን ሃገራት ኣትየን ህዝበን ኣብ ውግእ ሕድሕድን ቀዘፍቲ ሕማማትን ጥሜትን ተሸሚመን ይርከባ ።ኣብዘን ሃገራት እዚኣተን ዝቕልቀሉ መራሕቲ ብብልሽውና ዝተቖማጥዑ እዮም ። ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ እንተ መጺእና ሃጸይ ሃይለስላሰ ኣማእት ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ብጥሜት እናሃለቑ ንሱ ግን ኣብ ባንክታት ስዊዘርላንድ 17 ቢልዮን ዶላር ኣቐሚጡ ኔሩ። ንዕኡ ዝተክአ ኮለኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ውን 6 ሚልዮን ዶላር ኣብ ዚምባብወ ኣሳጊሩ ንሱ ውን ኣብ ዚምባብወ ይነብር ኣሎ። ንኮለኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ዝተክአ ኣይተ መለስ ዜናዊ ውን ንስድራ ቤቱ 8 ቢልዮን ዶላር ገንዘብ ገዲፍሎም እዩ ካብዛ ዓለም ተፈልዩ ። እንታይ ንምባል እየ ሃጸያውያን መንግስታት እቲ ቀንዲ መሳርይአን ብልሽውና ምዃኑ ንምግላጽ እየ ።
እዘን ተለኣኣኽቲ መንግስታት ሃገራዊ መርሃ ግብሪ (ፕረጀክት ) የብለንን፣ ሃጸያውያን መንግስታት እተን ተለኣኣኽቲ መንግስታት ሃገራዊ መርሃ ግብሪ ክህልወን ኣይደልያን እየን ። ከደምቲ ሃገራት ንረዲኤት ኣእዳወን ክዝርግሓ ቀንዲ ዕላማ ናይተን ሃጸያውያን መንግስታት ዕላማ እዩ ። ህዝቢ ተጸባዪ ረዲኤት እንተ ኮይኑ በቲ ሓደ ሸነኽ ናይ ምስራሕ መንፈሱ ደኺሙ ለሚሱ ማለት እዩ ። ናበይ ከም ዘብልን እንታይ ከም ዝገብርን ውን ኣይፈልጥን ኮታ መኣዝኑ ኣጥፊኡ ኣብ ናይ ሽግርን ጸበባን ቀላይ ሕምብሊል ክብል ይነብር። እዘን ሃጸያውያን መንግስታትን ኩለን ጨናፍረንን ኣብ ባህርያዊ ጸጋታት ናይዘን ሃገራት ንምምዝማዝ ይቀዳደማ ። ዓለማዊ ማዕከን ገንዘብ ካባና ተለቅሑ ይብሉ ፣ በቲ ሓደ ሸነኽ ዓለማዊ ናይ ንግዲ ማሕበር ከምዝን ከምዝን ግበሩ ዝብል ትእዛዝ የመሓላልፉ ፣ ዘይመንግስታውያን ትካላት ሕሉፍ ሓሊፈን ነተን መንግስታት መምርሒታት ይህብአንን ይቆጻጸርአንን ።
ኤርትራ ኣብ ሓድሽ መግዛእቲ ዘይኮነስ ሓቀኛ ነጻነት እያ ኣዊጃ ። መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ናይ ሃጸያውያን ዕላማ ብመትከል ተቓዊሙ ንኹሉ ዕላማታቶም ኣብ እንዳ ጎሓፍ እዩ ደርብይዎ። ከምቲ ክቡር ፕረሲደንት ኢሳያስ ቅድሚ 46 ዓመት ( ሽዑ ተጋዳላይ ) ንሕና ነብስና ክንመስል እምበር ናይ ማንም መጋበርያ ክንከውን ኣይንደልን ኢና ዝበሎ ፣ ኣብ ነጻ ኤርትራ ውን መርገጺና ንሱ እዩ ። ኣብቲ ንሳቶም ዘጻወድዎ መፈንጠራ ኣይኣተናን፣ ኣብ ዝኣጕድዎ ኲናት ጣልቃ ኣይኣተናን ፣ ማያውን ምድራውን ግዝኣትና ንናይ ባዕዲ ወተሃደራዊ መዓስከር ክኸውን ኣየፍቀድናን ፣ ናይ ገዛእ ርእስና ሃገራዊ መምርሒ ኣለና ናይ ካልኦት ኣይንቕበልን ፣ ባህርያዊ ጸጋታትና ኣብ ረብሓ ህዝብና ከም ዝኸውን ስለ ዝገበርና ፣ራእይና ምስ ጎረባብትና ንሰላምን ሓቢርካ ምስራሕን ዝጠመተ እዩ ።
በዚ ድማ ብኣሜሪካ ዝመራሒቶም ሃጸያውያን መንግስታት ከም መድሃኒት ዘይተረኽቦን ሓደገኛ ቫይረስ ተቖጺርና ንምጥፋእና ለይትን ቀትርን ኣስሚሮም ይሰርሑ ኣለዉ ።
ሃጸያውያን መንግስታት ገና ነጻነትና ኣዊጅና ፍሕት ከይበልና ከሎና ንምድኻምና ብኡ ኣቢሎም ድማ ንምጥፋእና ናይ ቍጠባ እገዳ እዮም ጌሮሙልና። ንሕና ግን ካብ ፈለምኡ ውን ናትና መርሃ ግብሪ ስለ ዝነበረና ሸርሕታቶም ንምፍሻል ግዜ ኣይወሰድልናን።
እዚ ምስራሕ ምስ ኣበየ ብውክልና ስርዓት ወያነ ኲናት ኣዊጆሙልና። እዚ ኲናት እዚ ምልእቲ ዓለም ኢዳ ዘእተወትሉ ሻማ ሻማ ኢሎም ኣብ ውሽጢ መዓልትታት ንምጥፋእና ዝተሓስበ እዩ ኔሩ ። እዚ ሓርበኛ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ግን ተኣምር ብዝኾነ ጅግንነት ንወራራቶም ኣፍሺሉ ብዓወት መሰስ በለ ። ምስኡ ኣተሓሒዞም ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነብሩን ኣብ ደገ ዝነበሩን ብኩላት ሰሪዖም ናይ ፖለቲካ ሕማም ከተኣታትዉ ፈቲኖም እዚ ውን ንኽፈስል ግዜ ኣይወሰደን ። ዓቕሎም ዝጸበቦም ሃጸያውያን መንግስታት ብሃይማኖት ፈተነ ኣካየዱ። ነዞም ካብ ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም ንመሳርሒ ዝተማህዙ ፐንተኮስታ ኣብ ኤርትራ ኣተኣታትዮም ንመንግስቲ ኤርትራ ክውንጅሉ ተራእዩ፣ እዚ ውን ንኽፈሽል ግዜ ኣይወሰደን ። እቲ ዓቕሊ ጽበት መመሊሱ ዛየደ።
ብድሕርዚ ነቲ ዓንዲ ሕቖ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ኤርትራ ካብ ሃገር ጓሕጒሕና እንተ ደኣ ኣውጺእናዮ እታ ሃገር ደማ ጸንቂቓ ክትመውት ኢያ ዝብል ሕልሚ ሓሊሞም ንመንእሰይ ኤርትራ ኣደዳ ስደትን ሞትን ህልቂትን ጌረሞ እዚ ውን ከምቲ ዝሓሰብዎ ኣይሰርሐን። በዚ ድማ ኣሜሪካን ሰዓብታን ሃጸያውያን መንግስታት ብፍልሰት ደቂ ሰባት ንመንግስቲ ኤርትራ ከጸልማን ክኸሳን ይውዕላ ኣለዋ ።
እቲ ቀጺሎም ዝሃንደስዎ ድማ ንመንግስቲ ኤርትራ ብኣዕጣቕን መዋፈርን ናይ ግብረ ሽበራውያን እናበሉ ክኸስዎ ጀመሩ ፣ ወይ ጉድ ሓባል በልያ ከይትቕድመኪ እዩ እቲ ነገር። ንግብረ ሽበራውያን ዘዋፍሩን ዘዕጥቑን ባዕላቶም እምበር ንሕና ኣይኮንናን። እዚ ውን ፈሺሉ።
ኣብዚ ግዜ እዚ ዘሎ ድማ ሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስን ዝብላ እየን።
ሰብኣዊ መሰላት እንታይን ንመንን እዩ ?
ሰብኣዊ መሰላት ክንብል ከሎና ንህዝብኻ ምቕላብ፣ ሕርሻዊ እቶትካ ምድፋዕ ንሕርሻ ኣገደስቲ ዝኾኑ ትሕተ ቅርጽታት ኣዳሊኻ ቀረብ ህዝቢ ምምላእ ሓደ ካብቶም ህዝቢ ክረኽቦም ዘለዎ ቀዳምነት ዝወሃቦም እዮም ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብዘን 25 ናይ ናጽነት ዓመታት ሃኒጽዎም ዘሎ ዲጋታት ፣ ኣብ ሕርሻ ኣተኣታትይዎም ዘሎ ዘመናዊ ናይ ሕርሻ ማሺነሪታትን ኣብ ኣፍሪቃ መዳርግቲ የብሉን ። እዚ እቶም ከሰስቲ ኣካላት ኣብ ኤርትራ ይምጽኡ እሞ እቲ ግብሪ ባዕሉ ክምልሰሎም እዩ።
ንህዝቢ ትምህርቲ ምውዳድ እዩ ። ኣብ ኤርትራ ቤት ትምህርቲ ዘይብላ ዓዲ የላን ። ዘይ ከም ኣብተን ሃጸያውያን መንግስታት ኣብ ኤርትራ ትምህርቲ ንኹሉ ዜጋ መሰልን ግዴታን ኮይኑ ካብ መዋእለ ህጻናት ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ብነጻ ብዘይ ገለ ክፍሊት እዩ ። ኣብዚ ውን ኤርትራ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ትርከብ ። ኣብተን ሃጸያውያን ሃገራት ትምህርቲ ብነጻ ኣይኮነን፣ ስለዚ ንሕና ልዕሊኤን ኢና ።
ሕክምና፣ ኤርትራ ኣብዘን 25 ናይ ናጽነት ዓመታት ተሃኒጾም ዘለዉ ሆስፒታላት እሞ ብዘይ ለቓሕን ሓገዝን ኣብ ማንም ናይ ኣፍሪቃ ሃገር ኣይተገብረን ። እዚ ዓለም ዝመስከረትሉ ሓቂ እዩ ። ኣብ ኤርትራ ሕክምና ብዘይ ክፍሊት እዩ፣ ከምዚ ዓይነት ብነጻ ኣበየነይቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣሎ ?
ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ ፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ናጽነት ኣትሒዙ ለይትን ቀትርን ኣስሚሩ ካብ ዝሰርሓሎም ዘሎ ንህዝቢ ጽሩይ ዝስተ ማይ ምቕራብ እዩ ፣ እዚ ድማ ተዓዊትሉ ልዕሊ 96% ህዝቢ ኤርትራ ጽሩይ ጥዕንኡ ዝተሓለወ ማይ ይቐርበሉ ኣሎ ። ከምዚኸ ኣበየነይቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣሎ ?
ቀረብ ኤለክትሪክ ውን እንተ ኾነ መንግስቲ ብምሉእ ሓይሉ ሰሪሕሉስ መብራህቲ ዘይብላ ዓዲ ዳርጋ የላን።
እቲ ኣብ ዓለምና ከም መትኒ ደም ዝቝጸር መንገዲ ( ጽርግያ ) ውን ሎሚ ኣብ ኤርትራ መንገዲ ዘይብላ ዓዲ ኣብ ኤርትራ የላን ። መንግስቲ ኤርትራ እምበኣር ብሰብኣዊ መሰላት ምሕላው ናይ ህዝቡ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕን ሽልማት ዝግብኦ መንግስቲ እምበር ዝኽሰስ መንግስቲ ኣይኮነን ።
ካብ ምንታይ ተበጊሶም ደኣ እዮም እቶም መርማሪ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዝበሃሉ ንኤርትራ ብግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝኸስዋ ? ንምዃኑ እዚኦም መን እዮም ? ኣብ መሬት ኤርትራ ከይኣተዉ ብዓይኖም ከይረኣዩ ውሳኔኦም ዝህቡ ከመይ ጌሮም እዮም ? ሓደ ሓታቲ መጺኡ ኣበየናይ ሸነኽ ናይታ ሃገር እንታይ ዓይነት ምግሃስ ርኢኹም ኢሉ ምስ ዝሓቶም እንታይ እዮም ክምልሱ ?
እዚኦም ተለኣኣኽቲ ናይቶም ሃጸያውያን መንግስታት እዮም ። ካብቲ ቤት ጽሕፈት ገና ከይወጹ ከለዉ እቲ ከቕርብዎ ዘለዎም ጸብጻብ ዝተቐበሉ እዮም ። እቲ ጉዳይ ሰረገላ ብቕድሚት ፈረስ ብድሕሪት እዩ ።
ሃጸያውያን መንግስታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክወቕዕዎ ዝደልዩ ሽቶ እንታይ እዩ ?
እዚ ክሳብ ሎሚ ዘቕርብዎ ዘለዉ ክስታት ቅድመ ኩነት ናይቲ ንኤርትራ ከም ዒራቕን ሊብያን ሶርያን ኣብ ባይታ ዘየሎ ጠቐናታት ኣምጺኦም ዕሱባት ደቂ ሃገር ኣብ ጎድኖም ኣሰሊፎም ነተን ሃገራት ኣዕንየን ንህዝቢ ኣህሊቐን ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ኲናት ሕድሕድ ሸሚሞመን ዘለዉ ።ንዓናውን ንምህራምናን ኣብ ሕንፍሽፍሽን ናይ ዓሌትን ሃይማኖትን ዓውዲ ኲናት ኮይና ክትተርፍ እሞ ሽዑ ንሳቶም ከም ልቦም ባህርያዊ ጸጋታት ኤርትራ ንምግሓጥ እዩ። እዘን ኣሜሪካ ዝመራሒተን ሃጸያውያን መንግስታት ነዚ ንኽፍጽማ ኣብ ጎድነን ኮይኖም ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ደው ኢሎም ዘለዉ ከዳዓት ደቂ ሃገር ኣዋፊረን ኣለዋ ።እዞም ከዳዓት ደቂ ሃገር ወይለኦም ! ደም ናይቶም ጀጋኑ ሰማእታትና ንኸንቱ ኣይፈሰሰን !
ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ንሃሉ ኣብ ደገ ሕድሪ ሰማእታትና ኣብ ዝባና እዩ ዘሎ ፣ ዓቢና ንእሽቶና ነዚ ረዚን ሕድሪ ብደምና ክንዕቅቦ ምዃንና ፍለጡ ! ትማል ጭርሖና ዝመጸ ይምጻእ ወራሪ ኣብ ባርዕ ሰውራ ሓራሪ ! ሎሚ ውን ጭርሖና እያ። እቶም ኤርትራ ከም ዒራቕ ወይ ሊብያ ኮይና ክትተርፍ እትምነዩ ከዳዓት ደቂ ሃገር፣ ኣበደን ! እኳ ደኣ ሓይላን ሰሚራን ጎልቢታን እያ መሰስ ክትብል ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን መጎስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
እምበኣርሲ ሕጂ’ውን ብጾምን ብብኽያትን ብቑዝማን፣ ብምሉእ ልብኹም ናባይ ተመለሱ፣ ክዳንኩም ዘይኮነስ ልብኹም ደኣ ቅደዱ ይብል እግዚኣብሔ። ንሱ ንኹራ ደንጓዪ ብምሕረት ከኣ ምሉእ ካብ ክቐጽዕ ኪምሕርን ኪርኅርኅን እዩ ዚፈቱ እሞ። ናብ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ተመለሱ። ኢዮኤል 2፣ 2፣12-13።
መንእሰያት ሃገርና ሎሚ
ዓኮሴኤ (ICER)
ሃለዋት እቶም ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ስድተኛታት አማዕዲኻ ምርአዩ እቲ ዝቐለል ኢዩ። ውሽጡን ውሻጤኡን ንምድህሳስ ምስ እትህቅን ግን ኣስከሕካሒ ምዃኑ ኣነጺርካ ትግንዘቦ። ምናልባት’ውን ጊዜዊ ጋሻ ኴንካ ንቅሩብ መዓልታት ጸገሞም ምስ እትካፈል ወይ ከአ ካብ ቁጽሮም ብርክት ዝበሉ ስደትኛታት ካብ ትረኽቦ መጀመርያ ምንጪ ኣብ ዘስካሕክሕ
ነዚ ክንጽሕፍ ዘደረኸና ምኽንያት፡ ዝሓለፈ ሰንበት፡ ነሃሰ 14/2011 ዘሕዝንን ዘሰንብድን ዝተገብረ ፍጻሜ ኢዩ።
ብዶር የዕብዮ ወልደማርያም
ጠንቂ ስደት ኣብ ኤርትራ ብዙሓት ኢዮም። ካብአቶም ብኽፋል ክንጠቅስ ምስ ዝድለ፡ እቲ ቐንዲ ዝኾነ ወሰን ዘይብሉ ዕስክርና እሞ ድማ ከምቲ ንቡር ብባልያ ይኹን ብተማልእተኛ ንቤተሰብካ መጠወሪ ገንዘብ ክትሰደሉ ዘየኽእል ኩነታት ብመንግስቲ ኤርትራ ብምድንጋጉ ኢዩ።
መባእታ
ብመጀመርያ ርሑስ በዓለ ልደት ይግበረልና። ንሕዝብና፡ ጸሎቱ ሰሚዑ፡ ንዝጸምኦ ሰላምን ፍትሕን ዝህብ፡ ንሕማቑን ጠንቂ ሓዘኑን ዝቕንጥጥን በዓለ ልደት ይግበረሉ።


text:
ኣብ ህንጸት ዲሞክራሲያ ክዓቢ ዘለዎ ምክልኻልን ዕርድን፡ ንዲሞክራሲያ
ሀ/ ዕርዲ ዘይብሉ ስርዓት ዲሞክራሲያ
ለ/ ምልኣት ዲሞክራሲያ
ሐ/ መከላኸሊ ዕርዲ ዲሞክራሲያዊ ሕንጸት
ኣብ ተራ ኣዘራርባና፡ ካብ ዝሓለፍናዮም ኣሰቀቕቲ መደረኻት፡ መዋእላት መግዛእቲ፡ ድሕሪ ነጻነት፡ ጻልጣ ስርዓት ዲሞክራሲያ ምትካል ሓደን መተካእታ ዘይብሉ ፍታሕ ተወሲዱ’ዩ። ኣብ ህንጸት ስርዓት ዲሞክራሲያ፡ ነቶም መሰረታውያን ዓንድታት መትከላት፡ መሰል፡ ነጻነት፡ ማዕርነት ብምግላጽ ከም ኣኻሊ ህንጸት ዲሞክራሲያ ይውሰድ።
ልክዕ’ዩ መሰረታውያን ሕቶታት፡ መሰል፡ ነጻነት፡ ማዕርነት ቀንዲ ናይ’ቲ ክትከል ዘለዎ ስርዓት ትሕዝቶን ግብራውነት ዘለዎም ክዀኑ እንከለዉ፡ ከም ንረግጾ ጡጡሕ ባይታ ወይ ከም ነጽልለሉ ናሕሲ እንተወሰድናዮ፡ ንባይታን ናሕስን ኣብ መንጕኡ ዘራኽብ ዱልዱል ዓንዲ ክህሉ ይኽእል።
ሓደ መንስግቲ ምስ ተመስረተ ካብ ውሽጣውን ግድማውን፡ ተጻብኦታት ክድሕን ሓደ ሃገራዊ መከላኸሊ ሰራዊት የቕውም። ወዮ ደኣ ኣብ ስሉስ ዓለም መከላኸሊ ሰራዊት፡ ኣብ ክንዲ ንህዝቢ ነቶም ስርዓታት ዘገልግለሉ ዝበዝሕ ኮይኑ’ምበር፡ ሕግን ስርዓትን፡ ንረብሓ ሃገርን ህዝብን ንምክልኻል’ዩ እቲ ቀንዲ ሓሳብ።
ኣብ ህንጸት ዲሞክራሲያ ከኣ፡ ዕርድን መከላኸልን ክግበረሉ ዘለዎን’ዩ። መክላኸሊ ክብሃል እንከሎ ቃል ብቃሉ ሰራዊት ማለት ዘይኮነስ፡ ቅድሚ እቲ ክንምስርቶ ዘሎና ስርዓት ዲሞክራሲያ ጠቢቖም ክኸዱ ናይ ዘለዎም መልክዓትን ባህርያትን ዘንጸባርቑ ናይ’ቲ ስርዓት መለለዪ ማለት’ዩ።
ስርዓት ዲሞክራሲያ፡ በቲ ኣብዝሓ ሰልፊ፡ ተሳትፎ ህዝቢ፡ ህዝባዊ መንስግቲ ንምካል ዝኣመተ ብምርጫ ዝሰዓረ ፖለቲካዊ ሓይሊ ክምሓደር፡ ሰላምዊ ናይ ስልጣን ምቕብባል መሰረትን መበገሲ ሓሳባትና’ኳ እንተዀነ፡ ነቲ ክንተኽሎ ንደሊ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ህንጸት’ምበር፡ ነቲ ንሃንጾ ዲሞክራሲያ መከላኸሊ ንፈጥረሉ ኣሎና ማለት ኣይኮነን።
ዕርዲ ዘይብሉ ስርዓት ዲሞክራሲያ
ኣብ ህሉው ታሪኽና ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝዕንድረሉ ዘሎ ፖለቲካዊ መድረኽ ኤርትራ፡ ኣብ ህንጸት ዲሞክራሲያ ዝዝረበሉ’ምበር ነቲ ዝህንጽ ስርዓት ንመጋበሪያታቶም ከይኸውን፡ ህዝቢ ክግልገለሉ ተባሂሉ መከላኸሊ ኣይተገረሉን።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ መፈለምታ ክሳብ መወዳእታ ዝፍጽሞ ስርሓት ኣብ ትሕቲ ሰላም፡ ዲሞክራሲያን እዩ ኢሉ ክዛረብ፡ ጌጋ ኣለኻ ቢሉ ክዛረብ ዝኽእል ሓይሊ ዕርዲ መካልኸሊ ዲሞክራሲያ የብሉን። ብሕጽር ዝበለ ስልጣን የልቦን። ምእንቲ’ዚ እቲ ምርጫ ዝተባህለካ ፈጺምካ ምኻድ ጥራሕ’ዩ።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ ዞባታት ምርጫ ይገብር፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ህዝቢ ኣኪቡ ብዛዕባ ቅዋም ተዛተዩ ይብል፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣዋጅ ይእውጅ፡ ካቢኔ ሚኒስተራት ዘሕለፎ ውሳኔ፡ ባይቶ ኤርትራ ዝሕለፎ ውሳኔ ተባሂሉ ይጸሓፍ፡ ብፍላይ ኣብ’ቲ ናይ ዞባዊ ምርጫታት ወይ ኣብ’ቲ ካብ ዝተፈላልየ ቦታታት ዝመጹ ወኪላት ዝርከብዎ፡ ህዝቢ ተዛትዩ ውሳኔታት ኣጽዲቑ ክትሰምዕ እንከለኻ ቃና ዲሞክራሲያ ዘለዎ ኮይኑ ዘስምዕ ይመስል።
ምልካውያን ስርዓታት ኣብ ዝህልዉሉ ሃገራት ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝበለ ኩነታት ከም ዝእከብን፡ ኣጅንዳታቱ መን ከም ዝሰርዖን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ብቃላት ናይ መን ከም ዝዕጾን እንተደኣ ፈሊጥና፡ ብሓቂ እቲ ቃና ዲሞክራሲያ ንብሎ ናይ መን ቃና ምዃኑ ኣይክንስሕቶን ኢና።
እቲ ብላዕሊ መዓር ዝተለኸየ ናይ መወዳእታ ቃላት፡ በቲ ብዝሒ ተሳተፍቲ፡ ቁጽሪ ህዝብን ተምሳል ዲሞክራሲያ ከርኢ ዝፍተነሉ ጻዕርታት’ኳ ዝካየድ እንተዀነ። ብድሕሪኡ ዘሎ ምስጢራት ንብዝሒ ተሳታፍነት ዘለዎ ህዝቢ መዝሚዙ ክጥቀመሉ ዝደለየ፡ ፡ ሓይሊ ዝተሓወሶ ኣገዳድ፡ መቕጻዕቲ፡ ውልቃዊ ረብሓ፡ ጽልእን ቂምን፡ ወገንነትን ዘለዎ እንተደኣ ኮይኑ ተሳታፍነትን፡ ብዝሒን፡ ትርጉም ዘይብሉ ባዶ ዲሞክራሲያውነት ምዃኑ ዘብርህ ብዙሕ ዘደናግርን ምርመራታት ዘድልዮ ኣይኮነን።
በዚ ግን፡ ዝደናገር ሓይሊ፡ ወይ ህዝቢ ኣይሰኣንን ይኸውን። ብልክዕ ከኣ ኣሎ። ግን ነቲ ዝስዕቦ ዘሎ ናይ ሓሶት መብጽዓታት በቲ ባዕሉ ጸሓይን፡ ቁርን ዝተወቕዓሉ ባይቶ፡ ተሰዊኡ ዘምጽኦ ነጻነት፡ ተመሊሱ ክስልበጦ ምስ ጀምረ፡ ግጉይ ከም ዘሎ ዝፈልጠሉ መድረኽ ግዳይ ናይ’ቲ ዝተኸሎ ስርዓት ኣዕኑድ ዘይብሉ ናሕሲ ህድሞ ክፈርሶን ዓነውነዎ ክብሎ ምስ ጀመረ’ዩ።
ጠንቒ መከላኸሊ ወይ ዕርዲ ዘይብሉ ስርዓት ዲሞክራሲያ ማዕረ ክንደይ ተነቓፍን፡ ሃሳይን፡ ውሕስነት ከም ዘይብሉ ዘርድእ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ዝተማልአ ህንጸት ዲሞክራሲያ’ውን ሓደጋታቱ ዝርኣየካ’ውን ኣሎ።
ምልኣት ዲሞክራሲያ
ምልኣት ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል፡ ናይ ዝለዓል ተቃውሞ፡ ኣብ ብዝሒ ሰልፍታትን፡ ህዝባዊ ምርጭታት፡ ህዝባዊ ባይቶ ዝኣምን ጻዕርታትን ቃልስን ናይ ዝካየደሉ ወገናት ኣሎ።
ምካዊ ስርዓት ስርዓት ንምቕዋም፡ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ክጎልድ ንስለ ዝኽእል ኣብ ቅድሚ ዕብየት ደምበ ተቃውሞ መንገዲ ዝጋርድን፡ ዝኽልክልን ይረአ።
ምልኣት ዲሞክራሲያ፡ ናይ ውሳኔታት ስምምዕ ምብጻሕ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንምትግባሮም፡ ዕላማ ናይ ዝኸኑ ኣህዛብ፡ ወገናት፡ ሓይልታት፡ ጥሙር ናይ ሓቅነት ኩውን እዋናዊ ሕቶ ዝምለሰ ተቐባልነት ክረአ፡ ምድግጋፍን፡ ናይ ምሕዝነት፡ ሽርክነት ደሚቑ ክረአ ትጽበየሉ ኣጋጣሚ ውሑድ ኣይኮነን።
ናይ ውሳኔታትና ደረት ዕለትን፡ ንትግባረ ክብገሰሉ ዘለዎን መድረኽ፡ ክወቕዖ ዘለዎ ሸቶ፡ ክፉት እንተገዲፈዮን፡ ናይ’ቲ ምልኣት ዲሞክራሲያዊ ደገፋት፡ ትጽቢት ህዝብና ኣብ ገገለ መዳያት ግጉይ ተረድኦን፡ ዝተሳሕተ ጉዳይ ከም ዘሎ ቅልጡፍ መእረምታን፡ ግመገማታትን ክወሃበሎ ከም ዘለዎ የብርሃልካ።
ምልኣት ዲምክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል፡ ካብ ናይ ቃል ደገፈን፡ ሞጎስን ንላዕሊ ዝሓትት፡ ረብሓ ኩሉ ዝሕለወሉ ኮይኑ ርድኢት ክውሰደሉ ይግባእ። እቲ ናይ ቃል ደገፍን፡ ሞጎስን ተግባራዊነት እንተዘይተሰኒዎ፡ ብቃላት ጥራሕ ዝዅመር ሰንደ ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ ክንብል የኽእለና።
ፍልይ ዝበለ ኣብነት ከቅርብ እንተፈቒድኩምለይ፡ ብወገን ፖለቲካዊ ጸጊዕነት ከይትሓምዩኒ’ምበር፡ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ካብ’ቲ ካብ 1971 ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ክሳብ ነሓሰ 2001 ሓሙሻይ ሃገራዊ ጉባኤ ክትወስዶ ዝጸንሐት ታሪኻውን ዲሞክራሲያውን ውሳኔታት፡ ኣብ መበል 6ይ ሃገራዊ ጉባኤ ሓምለ 2006 ጎሊሑ ዝተራእየ ስእሊ መጻኢት ኤርትራ፡ ስእሊ መጻኢ ምምሕዳር ኤርትራ ብዘየካትዕ መንገዲ ዝተነጸረ ጉዳይ ኣሎ።
እዚ ነዊሕ መጽናዕቲ ዝተኻየደሉ ናይ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ውሳኔታት ሃገራዊ ጉባኤ፡ ኣብ ናይ ቃል ደገፍ ጥራሕ ጠጠዉ ክብል ዘይብሉ ዕንየት ውድብ’ዩ ክብል ጥራሕ’የ ክብል ዝክእል። ምኽንያቱ እቲ ውሳኔ ንባዕሉ ዝብሎ ስለ ዝበዝሕ። ነዚ ብዝምልከት ኣብ’ዚ ዝስዕብ ንኡስ ኣርእስቲ ክበሆ ክፍትን’የ።
መከላኸሊ ዕርዲ ዲሞክራሲያዊ ሕንጸት
ዲሞክራሲያዊ ሕንጸት ንበይኑ ከም ዘየገልግልን ከም ዘይጠቕምን፡ ካብ’ቲ ንባዕሉ ዝሞጎሰን ዝፈከረን ትምክሕታዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲፍ. ዓብይ ኣብነት ኮይኑና ምህላዉ ምስጢር ኮይኑ ዝተሓዝ የብሉን፡ መከላኸሊ ዲሞክራሲያዊ፡ ምስ ህንጸት ዲሞክራሲያ ክቦቅል ኣለዎ።
ከም’ቲ ኣቀዲሙ ዝተገልጸ፡ ህንጻ ህድሞ’ዩ። ህድሞ ከጽልለካ፡ ምድሪ-ቤት፡ ናሕሲ፡ ከም ዘድልዮ ንኩሉ ጸይሩ ዝኸይድ ዓንዲ ዋሕስ ጽላል፡ ባይታ ክህሉ ይግባእ።
ዲሞክራሲያዊ ህንጸት፡ ብመሰረታውያንን ቀንድን ኣዕኑድ ዝተደገፈ ዋሕስነት ዘልዎን ዘረጋግጸን ዲሞክራሲያዊ ክትከል ኣይግባእ፡
ገገለ ካብ መከላኽልን፡ ዕርድን፡ ዋሕስ ዲሞክራሲያ
ሰብ ፡ ሓሳብ ናይ ምሕሳብን ምግላጽን፡ ናይ ምውዳብ ፡ ምንጻግን ምድጋፍን፡ ሓፈሻዊ ሲቪላዊ መሰሉ ክሕለወሉ ፡
፡ብውሽጣዊ ኣተሓሳስብኡ ይኹን፡ ንግዳማዊ ኣተሓሳስብኡ፡ መንጸብረቕታ ዘመልክት ተጽዕኖን፡ ራዕድን፡ ምፍርራሕን ዘይብሉ፡ ክስማዕን ክምዕብልን ክዓብን ምግባር፡
ብሄራዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ጾታዊ፡ ደርባዊ ማዕርነት ብምርግጋጽ ፡ ብድሕሪኡ ኣብ ነጻን ሰፍሕን ህዝባውን ተሳትፎ ብዝተሰነየ እዩ።
ነዘን ሰለስተ ኣገደቲ ርእሰ ነገራት ዘጣመረትን ግን ከኣ ልዕሌኤን ክትጽውዓን ክትስመን ዘኽእላ፡ ናይ’ቲ ኩሉ እኩብን ድምርን እተሰምዮ ግብኣተ ስርዓተ ሃገራውያንን፡ ከም ሃገር እተስምዮምን እተፍልጦምን ሓድነት፡ ሓድነቶም’ያ ።
መደምደምታ
እዚ ሎሚ ብዙሕ ንዛረበሉን ጉዳይ ምልካዊ ስርዓት፡ ዝኸሰርናዮ 15 ዓመታት ነጻነት፡ ሰሪ’ቲ ውሕስነት፡ መክላኸሊ ዕርዲ ዘይምትካልና፡ ብዘይውዕልን ክታምን፡ ቃል ብቃሉ ንስለ ዝተቐበልናዮ ግጉይ ታሪኽ ምንባሩ ሎሚ ንምስክሮ ዘሎና’ዩ።
ዝተዘርአ ምስ ተዓጸደ፡ ይትረፍ ዝሓረሰ፡ ዝደኵዔን፡ ዝዓጸደ፡ ዘኸደን፡ በዓል ርባዕን መሰለስን’ኳ፡ እታ ምቕሊቱ ደሊዩ መዓልቲ ቆጸራ ዓውዲ ኣኽቢሩ ዝመጽእን መሰሉ ዝሓትትንስ ፡ ከም ንቡርን ባህልን ልግስናን፡ ንሰፍኢ ዓውዲ ዘቐበለ ተባሂሉ’ኳ ዝምቐልን ዝወሃብን፡ ንርኡይ ስኡን ወዲ እግዜኣብሄር ዝምጽወተሉ መሰል ኣገባብ ስርዓት፡ ባህሪ( ክራማት) ብዝፈቐዶ ይውሓድ ይብዛሕ ፡ ኩሉ ብጽሒቱ ረኺቡ ተዓጋጊቡን ተመሳጊኑን፡ ተሓጕሱን ዝኸደሉ ሰናይ ዓውደ ምህርቲ፡ ቀለብ ዓመት ኣውሒሱ ዝኸድይ፡ እቲ ስርዓትና ከኣ እንተ ንዓመት ክልተ ዓመት፡ ሰልስተ ወይ ኣርባዕተ ዓመት፡ ካብ ምርጫ ክሳብ ምርጫ ክንከላኸለሉን፡ ካብ’ቲ ዝሓሰብናዮን ዝተለምዮና፡ ዝተቃለስናሉን ከይዝምብልን፡ ከይእለን ጽኑዕ ዋሕስ ክንገብረሉ ይግባእ።
ቅዋም ናይ ዝጸደቐን፡ ጥራሕ ዘይኮነ፡ እቲ ዝጸደቐ ቅዋም ኣብ መሰል፡ ነጻነት፡ ማዕርነት፡ ናይ ዝህልዎ ተግባራዊ ስራሕ’ዩ ክምዘንን፡ ክረአን። እዚ ኣብ ግብሪ እንተዘይዊዒሉ ከኣ፡ ዘይቕዋምናን፡ ዘይውሳኔናን ምዃኑ፡ እቲ ዕርዲ ናይ ምፍራስ ፈተን ዝካየደሉ እዋን ማለት ኮይኑ ክፍለጥ ይግባእ።
ምእንቲ’ዚ ነቲ ዲሞክራሲያዊ መካልኸሊ ዕርዲ ሃገርን ህዝብን ዝሓልፍን ዝጸድቕን ውሳኔታት፡ ኣየነይቲ ውድብ ወሲናቶ ሓሳብ ኣቕሪባትሉ ብዝየገድስ፡ ንረብሓ ህዝብናን ሃገርናን ዘገልግል ዘበለ ብሓያል ክድገፍን ክጸንዕን ይግባእ እብል።
ሓድነት ኤርትራውያን ይጽናዕ፡
25 ጥሪ 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2626


text:
ሚኒስትሪ ሕርሻ ኤርትራ ኩሉ መዳያዊ ውሕስነት መኣዛዊ መግቢ ንምርግጋጽ ዝተፈላለዩ ሞያውያን ዝሓቖፈ ሃገራዊ ሽማግለ ባህርያዊ ድኹዒን መከላኸሊ ባልዓት ቡቕልን ኣቑሙ ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊጹ።
እቲ ብሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕርን ካልኦት መሻርኽትን ዝካየድ ዘሎ ንጥፈታት፡ ባህርያዊ ጸጋታት ባሕርን መሬትን ተጠቂምካ ልዑልን ጥዑይን ምህርቲ ብምስሳን ውሕስነት መኣዛዊ መግቢ ምርግጋጽ ዝዓለመ ከምዝኾነ ኣቦ መንበር ናይ’ታ ሽማግለ መንእሰይ ደርማስ ስልጣን ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቡ።
ሓረስታይ ብቐረባ ኣብ ከባቢኡ ብዝረኽቦም ኣብ መግብን እንስሳን ዘይውዕሉ ኣትኽልቲ፡ጻህያይን ተረፈ ምህርቲ ዓሳታትን ተጠቂሙ ብንኡስ ዓቕሙ ኣብ ውሑዳት መዓልታት በምምስራሕ ተጠቃሚ ዝገብር ሓዲሽ ተክኖሎጂ ከምዝኾነ ጠርናፊ ናይ ጉጅለ ባህርያዊ ድኹዒ ዮሴፍ ተወልደ ገሊጹ'ሎ።
እቲ ብመልክዕ ፈሳስን ድሩቕን ዝዳሎ ባህርያዊ ድኹዒ ንኩሎም ኣትኽልቲ ከምዘገልግል ኣባላት ናይታ ጉጅለ የረድኡ።


text:
Radio Erena: 26 April 2017
መራሕቲ ናይተን ካብ ኡጋንዳን ናብ ደቡብ ሱዳን ዝንቀሳቐሳ ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይን፣ ኣብ ዶብ ደቡብ ሱዳን ዝርአ ዘሎ ስርቂ፣ ዘረፋን ምክልባትን መፍትሒ ክግበረሉ ብምጽዋዕ ኣድማ ከምዘካየዱ ማዕከን ዜና ዘ ኦብዘርቨር ካብ ካምፓላ ሓቢራ።
እቶም ንኣስታት ሓደ ሰሙን ኣድማ ዘካየዱ መራሒ ዓበይቲ መካይን፣ ናብ ደቡብ ሱዳን ክኣትዉ እንተኾይኖም መንግስቲ እታ ሃገር፣ ኣብቲ ምስ ኡጋንዳ ዘራኽብ መስመራት ጸጥታ ከውሕስን ጸዊዖም።
ኣዛዚ ጸጥታን ሓይልሊ ፖሊስን ደቡብ ሱዳን ሌተናትን ጀነራል ማጆክ ኣከክ ማሎክ ዝመርሖ ልኡኽ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ንመንግስቲ ኡጋንዳ ምስ ዝወከሉ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ፖሊስን ኣብ ዶብ ኣብ እትርከብ ከተማ ኒሙለ ብዓርቢ 21 ሚያዝያ ብምርካብ፣ ነቲ ብመራሕቲ መካይን ዝቐረበ ጠለብ ከማልኡ ተሰማሚዖም።
ድሕሪ’ዚ ነዊሕ ሰዓታት ዝወሰደ ስምምዕ ናብ ደቡብ ሱዳን ምውፋር ዝሓንገዱ መራሕቲ ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይን ናብ ስርሖም ተመሊሶም ከምዘለው ጸብጻብ ዘ ኦብዘርቨር የመልክት።
ዝተፈላለየ ሃለኽቲ ነገራትን ካልእን ጽዒነን ካብ ኡጋንዳ ናብ ጁባ መዓልታዊ ዝንቀጻቐሳ ናይ ጽዕነት መካይን፣ ብዕጡቓት ይዝመታን መራሕተን ከኣ ግዳያት ሞትን ስንክልናን ይኾኑ ምህላዎም’ዩ ዝግለጽ።
ምስ ኡጋንዳ ዘራኽብ ዕሙር ናይ ንግዲ መስመር ጁባ-ኒሙለ፣ እቲ ኣውራ ዝምታን ስርቂን ዝርኣየሉ መንገዲ ኮይኑ፣ ኣብዚ መስመር’ዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ነጋዶን ተራ ተጓዓዝትን’ውን ግዳያት ሓደጋ፣ ስርቅን ሞትን ከምዝኾኑ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
=======================


text:
Radio Erena: 14 December 2020
ሓይልታት ጸጥታ ኢትዮጵያ፣ ካብ መዓስከራት ትግራይ ዝሃደሙ’ዮም ንዝበልዎም ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ኣብ ከተማታት ጎንደርን ኣዲስ ኣበባን ምግፋፍ ይቅጽሉዎ ኣለዉ።
ዛጊት ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ካብ ኣዲስ ኣበባን ጎንደርን፣ በቶም ሓይልታት ጸጥታ ተታሒዞም ናብ ክልል ትግራይ ተመሊሶም ኣለዉ።
“ክልል ትግራይ ኣብዚ እዋን’ዚ ተረጋጊኡ’ዩ” ዝበለ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ እቶም ሰኣን እኹል ሓበሬታ ተበታቲኖም ዝበሎም ስደተኛታት ናብ መዓስከራቶም ክምለሱን እቶም ዘይወጹ ድማ ኣብ ዘለውዎ ክጸንሑ’ዩ ጸዊዑ።
እንተኾነ ኣብቲ መዓስከራት ብሰንኪ ዘሎ ሓደገኛ ኩነታት፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝርከባ መዓስከራት ዝጸንሑ ኣሽሓት ኤርትራውያን ፈቐድኡ ተበታቲኖም ይርከቡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ሓይልታት ጸጥትኡ ብምውፋር፣ ኣብ ከተማታት ጎንደርን ኣዲስ ኣበባን ይሃድኖም ኣሎ።
ኣብ ትግራይ ምስ ዝርከባ መዓስከራት ዝኾነ ርክብ ዘይብሉ ሕቡራት ሃገራት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘካይዶ ዘሎ ግፋን ግዱድ ምምላስ ናብ ትግራይን ከምዘተሓሳሰቦ ገሊጹ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ብተወሳኺ፣ ብምትሕብባር ሓይልታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ መዓስከራት ትግራይ ብግዴታ ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ዝብል ሓበሬታ፣ ከረጋግጾ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ግና ኣሻቓሊ ምዃኑ ጠቒሱ።
===============


text:
Radio Erena: 02 November 2017
ጽባሕ ዓርቢ ኣብ መሳጊድ ተቓውሞን ናዕብ ከይጎሃሃር ዝሰግአ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኩለን መሳጊድ ኣስመራ ጽኑዕ ምክትታልን ሓለዋን የካይድ ኣሎ።
ብፍላይ ኣብ ኣኽርያ ዝርከባ መሳጊድ፣ ስቪል ዝተኸድኑ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ኣብ ኮለላን ከምዝርከቡ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ካብቲ ቦታ ንሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ድሕሪ’ቲ ተማሃሮ ዲያእ ኣል እስላምያ ዘካየድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ ኣብ መላእ ሃገር ተመሳሳሊ ሰልፍታት ከይጎሃሃር ዝሰግአ እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ኣስመራን ካልኦት ከተማታትን ሰራዊት ኣዋፊሩ ምህላዉ ይሕበር።
እቲ ብሰሉስ ብ31 ጥቅምቲ፣ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ጽዑቕ ቶኽሲ ብምኽፋት እኳ እንተበተኖ፣ እቲ ተቓውሞ ገና ኣብ ህዝቢ ተደጕሉ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ነቲ ዝተኻየደ ተቓውሞ ንምብታን መንግስቲ ኤርትራ ብዝኸፈቶ ቶዅሲ ከቢድ ጉድኣት ዝበጽሖ ወገን እኳ እንተዘየለ፣ ኣብቲ ዕለት እቲን ንጽባሒቱን ሓይሎ መማህራንን፣ መንእሰያትን ወለድን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰባት ከምዝተኣስሩ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እዚ ብ31 ጥቅምቲ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ብተማሃሮ ዲያእ ኣል እስላምያ፣ ዝተኻየደ ተቓውሞ፣ ነቲ ዝኾነ ይኹን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘይጻወር መንግስቲ ኤርትራ፣ ስንባደን ሻቕሎትን ፈጢርሉ ምህላዉ ሓያሎ ነቲ ኩነታት ብቀረባ ዝከታተሉ ወገናት ይሰማምዑ።
ከም ናይ ስንኩላን ማይ ሓባር፣ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ፣ እሱራትን ተዓላሞን ኩርመናዕ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ቅነ ድማ ብስም ተማሃሮ ዓድ ሓሎ ተታሒዞም ዝጸንሑ ኣባላት ሰራዊት ዘካየድዎ ዝኣመሰለ ተቓውሞታት፣ በብእዋኑ ክርኣይ እኳ እንተጸንሐ፣ መብዛሕቶም ኣብ መዓስከራትን ወትሃደራዊ ማእከላትን ስለዘጋጥሙ እቲ መንግስቲ ብምስጢር ክዓብጦም ሓጊዝዎ’ዩ።
እዚ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ብተማሃሮ ዲያእ ኣል እስላምያ ዝተበገሰ ተቓውሞ ግና ናጻ ኤርትራ፣ ብዓይነቱን ተበግስኡን ፍሉይ ኮይኑ ኣብ ታሪኽ ተሰኒዱ ክነብር ምዃኑ እቶም ወገናት ይገልጹ።
===================================


text:
Radio Erena: 19 August 2018
ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ዶባተን ዝጸንሐ ሰራዊት ክስሕባ ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሓ ካብ ካርቱም ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣዘዝቲ ሰራዊት ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብቲ ብሓሙስ 16 ነሓሰ ዝተኻየደ ናይ ምፍርራም ስነስርዓት፣ ካብ ክልቴን ሃገራት ብዝዋጻእ ናይ ሓባር ሰራዊት ንዶባተን ክሕሉ ምዃኑ ተሰማሚዐን።
ብናይ መጋሃጫ መሬት ኣል ፋሽጋ፣ ከምኡ’ውን ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ብሱዳን ኣቢሎም ይሶልኩ ኣለዉ ተባሂሉ ኣብ ወጥሪ ዝጸንሐ ዶባት’ዘን ክልተ ሃገራት ንምህድኡ፣ ወተሃደራውያን ክኢልታተን ኣብ ተኸታታሊ ኣኼባታት ከምዝጸንሑ ይግለጽ።
እቲ ስምምዕ ድሕሪ ምፍራሙ፣ ኣዛዚ ሰራዊት ሱዳን ጀነራል ከማል ዓብደልማዕሩፍ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኣብ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ሰፊኑ ንዝጸንሐ ወጥሪ ንምህዳእ፣ ኣብ ተክኒካዊ መካኒዝም ሓያል ጻዕሪ ከምዝተኻየደ ገሊጹ።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ መጀር ጀነራል ሰዓረ መኮነን ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ዝቐውም ናይ ሓባር ሰራዊት፣ ኣብ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ንዝረአ ጸጥታዊ ስግኣት ንምእላይ ብሓባር ክሰርሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
====================


text:
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ ድሮ’ቲ ዋዕላ ንጋዜጣ ዋሽንግተን ፖስት ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ እቲ ሓደገኛ ስግኣት ንደሕንነትን ሰላምን ዓለም ምርባሕን መሰረታዊ ምጥቓምን ኑክለራዊ ኣጽዋር ምዃኑ ገሊጾም። ብተወሳኺ ንሶም ዋና ዕላማ’ቲ ዋዕላ ግብረ-ሽበራዊያን ኣጽዋር ኑክልየር ከይውንኑን ከይጥቀሙን ምክልኻል ምኳኑ ሓቢሮም።
ቅድሚ ናብ መዝነት ምምጽኦም ኣትሒዞም ደሕንነት ኑክልየር ቀንዲ ዛዕባ ፖሊስ ወጻኢ ጉዳያት ክኸውን ዝገበሩ ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ 2009 ዓ.ም.ፈ ናብ ስልጣን ምስ መጹ ድማ ኣብ ፕራግ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነዚ ብወግዒ ሓቢሮም። ንሶም ኣሜሪካን ሩስያን 90 ሚእታዊት ካብ ኣጽዋር ኑክልየር ዓለም ከምዝውንናን እዘን ሃገራት ነቲ ዝውንነኦ እኩብ ኣጽዋር ንመጻኢ ዘጉድላሉ መንገዲ ክዳለዋ ከም ዘለወን ዝገለጹ’ካ እንተኾነ ሩስያ ግን ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዋዕላ ኑክልየር ኣይትሳተፍን።
ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ጆስ ኤርነስት ሩስያ ምስ ኢራን ኣብ ዝተካየደ ስምምዕ ኑክልየር ግን ኣገዳሲ ተራ ከምተጻወተት ገሊጾም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝተጋበአ ሰለስተ ዋዕላታት ኑክልየር 2010 ዓ.ም ኣብ ዋሽንግተን፡ 2012 ዓ.ም ኣብ ሶል፡ ኣብ 2014 ዓ.ም ኣብ ዘ ሄግ ንልዕሊ 13 ሃገራት ንታይዋን ወሲኹ ንዝአከብዎ ዩራንየም ዝተባህለ ንጥረ-ነገር ከጉድሉ ምስምማዖም ዝሓበሩ ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ: ብተወሳኺ ኣብ እዞም ዋዕላታት ሃገራት ኣብ ምጉዕዓዝን ምእካብን’ቲ ንምስራሕ ኑክልየር ዘገልግል ንጥረ-ነገር ኣብ ምክትታል ክክተልዎ ዘለዎምን ትሕቲ-ቕርጺ ንምድላው ከምዝሓገዘ ገሊጾም።
ሓንቲ ካብ ተሳተፍቲ እዚ ዋዕላ ኑክልየር ዝኾና ኒኮላስ ሮዝ ተሓጋጋዚ ተመራማሪት ኣብ ሃርቨርድ ዩኒቨርሲቲ በልፈር ማእከል ሳይንስን ዓለም-ለከ ጉዳያትን ብዛዕባ ኣገዳስነት እዚ ዋዕላ ድሕሪ ምግላጽ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓለም ካብቲ ኣብ ምጅማር እዞም ዋዕላታት ካብ ዝነበረ ስግአት ግብረ-ሽበራ ኑክልየር ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከምትርኸብ ከምዘይጠራጠራ ገሊጸን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 03 May 2020
ብምዕፋን ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ፣ ድሕሪ ሰሜን ኮርያን ኤርትራን ተሰሪዓ እትርከብ ቱርክመኒስታን፣ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ወግዓዊ ደኩመንት’ታ ሃገር ከይጥቀስ ከልኪላ።
ጎረቤት ናይቲ ከባቢ 100 ሽሕ ሕሙማት ኮሮና ቫይረስ ኮይና ዘላ ኢራን ዝኾነት ቱርክመኒስታን፣ ዛጊት በቲ ሕማም ዝተለኽፈ ሰብ ከምዘይብላ’ያ ትገልጽ ዘላ።
ኣብ ማዕከናት ዜና ‘ኮሮና ቫይረስ’ ምጥቃስ ብሕጊ ከምዘሕትት እትገልጽ ዘላ ቱርክመኒስታን፣ ውድብ ጥዕና ዓለም ናብታ ሃገር ምብጻሕ ቅድሚ ምክያዱ ሒደት መዓልታት፣ ብኣማኢት ዝቑጸሩ በቲ ሕማም ዝተለኽፉ ሰባት ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከምዘግዓዘቶም ራድዮ ፍሪ ዩሮፕ ኣቃሊሓ።
ኣብ ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ንዝርጋሐን ሓቀኛ ሓበሬታን’ቲ ለበዳ ኣብ ሃገሮም ክገልጹ ኣብ ዝፈተኑሉ ብመንግስታቶም ምፍርራህን ምጉብዕባዕን ይወርዶም ከምዘሎ፣ ኮሚቴ ምጥባቕ ንጋዜጠኛታት ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
ቱርክመኒስታን፣ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ወግዓዊ ደኩመንት’ታ ሃገር ከይጥቀስ ከልኪላ
Radio Erena: 03 May 2020


text:
ኣብዚ ቅንያት እዚ ብዝዝከር ዘሎ (ካብ ዝኽሪ ሓሊፍካ ካልእ ክግበር ዘይምኽኣል ዘሕዝን እዩ)፡ ምዕጻው እተን ዓይንን ድምጽን ዝዀና ነጻ ጋዜጣታትን ምእሳር እቶም ምዑታት ኣባላተን ዝዀነ ሓደ ታሪኻዊ ፍጻመ ህይወት ኤርትራውያን ምኽንያት ብምግባር፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ርእሰይ ዕንክሊል ዝብል ኣርእስቲ ከልዕል መሪጸ። ተራ ነጻ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዝተፈላለየ ጒዳያት ሃገርን ሕብረተሰብን ኣብ ዝብል ኣምር፡ ተራ ናይ ኣብ ስደት ዘለዋ ኣብ ህይወት ኤርትራውያን ዝነጥፋ መራኸቢ ብዙሓን ከመይ ኣሎ፧ ኢለ ብምሕታት ትዕዝብተይ ከካፍል ደልየ።
ተራ መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ኩለንትናዊ ህይወት ሓደ ሕብረተሰብ ዝህልዎ ኣወንታዊ ኣበርክቶ ብዙሕ ሻዕን ንዘመናትን ዝተባህለን ዝተደጋገመን ዝተተግበረን ስለዝዀነ ኣብኡ ኰለል ከይበልኩ፡ ኣብ ህይወት ኤርትራውያን ክህልዎ ዝኽእል ዝነበረ ተራ ግን ቁሩብ ክጠቅስ።
ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ኤርትራ ኣጋጢሙ ዘሎ ቀውሲ ኩሉ ዝፈልጦን ዝርድኦን ኰይኑ፡ ጠንቁ ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ሃልዩ ዝብግኦ ተራ ክጻወት ስለዘይከኣለ እዩ። እምበር ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ሃልዩ ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ኰይኑ ክሰርሕ ዕድል እንተዝረክብ፡ ህዝቢ ከመይ መሰሉ ይሓትትን መሰሉ የውሕስን ምፈለጠ እሞ፡ ኣደዳ ስደትን ከርተትን ኣይምዀነን፥ ነቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ከኣ ከይገበለ እንከሎ ከመይ ከምዝምክቶ ምፈለጠን ምመከቶን። ዝዀነ ዲክታተር ንስራሕን ኣበርክቶን መራኸቢ ብዙሓን ስለዝፈልጥን ስለዘየዋጽኦን ግና ቅድም ዝገብሮ ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ምዕጻው ወይ ናቱ ኣገልገልቲ ከምዝዀና ምግባር እዩ። ናይ ኤርትራ ዲክታተር ዝወሰዶ ስጒምቲ ድማ ምዕጻው እዩ።
ኣብ ማሕበራዊ ህይወት ምስ እንምልከት፡ ከም ፍቕሪ፡ ሓዳር፡ ዕርክነት፡ ስራሕን ካልኦት ዝተፈላለዩ ብሓሳብ ክቕየሱን ክምዕብሉን ዝግብኦም፥ ኣካላት ናይ ናብራ፥ ብሓሰብቲ፡ ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ተቐይሶም ግርማ ዘለዎ ቅርጺ ሒዞም ምቐረብሉ እሞ ኣብ ህይወቱ ከመይ ይጥቀመሎምን ይጠቕምዎን ርእዩ ኣብ ግብሪ ምስ ኣውዓሎም፥ ሓደ ዝርአ መለለዪ ዘለዎ ምዕቡል ሕብረተ ሰብ ምዀነ። ከምዚ ተደጋጊሙ ዝርአ ናቱን ዘይናቱን ዘይፈልጥን ዘየለልን፥ ናይ ምብራቕን ምዕራብን ኣምራት ህይወት ይሰማምዕዎን ኣይሰማምዕዎን ከይመመየ፥ ከተግብሮም ህርድግ ክብል ምኽኣሎም ስኢኑ ክሓዋውሶምን ኣይምተራእየን።
ካልእ ርእሲ ኩሎም ዝዀነን ቀንዲ መሓውር ሕብረተሰብ ተባሂሉ ዝፍለጥን ስነ-ጥበብ ኰይኑ፥ ኣብ ህሉው እዋንን ዝሓለፈ ነዊሕ እዋንን ስነ-ጥበብ ኤርትራ ብሰንኪ ስእነት ርትዓዊ መራኸቢ ብዙሓን ወሪድዎ ዘሎ ዕንወት ከምዚ እዩ ኢልካ ክግለጽ ዝከኣል ኣይኰነን። ኣዝዩ ሰፊሕ ኣርእስትን ንበይኑ ሒዝካ ጠንቅን ሳዕቤንን እናዘርዘርካ ክዝረበሉ ዝከኣልን ኰይኑ፥ ምስዚ ኣርእስቲ ብምትሕሓዝ ግና፥ ሎሚ ስነጥበባዊ ስራሕ ኢልካ ክጽዋዕ ዝከኣል ፍርያት ከተለሊ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኰይኑ፡ ጠንቁ ከኣ ርትዓዊ መራኸቢ ብዙሓን ነቲ ዝፈሪ ፍርያት ዕድል ሂቡ ስለዘየአንግዶን ዘየቃልሖን ከምኡ እውን ነቲ ፍርያት ኣወንታውን ኣሉታውን ጐድንታቱ ኣልዒሉ ነቲ ኣወንታ ኣኽብሮትን ምትብባዕን ብምሃብ፥ ነቲ ድዂም ድማ ሕመቑ ኣለልዩ ኣሉታዊ ነቐፌታ ዘለዎ ገምጋም ብምቕራብ ከምዝዓብን ዝዕረን ክኸውን ዘኽእል መደባት ዘይምህላዉ እዩ።
ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ሒደት ግን ከኣ ዓበይቲ ነጥብታት ብምሓዝ፥ እዘን ኣብ ስደት ዘለዋ ኣብ ዙርያ ኤርትራውያን ዝነጥፋ መራኸቢ ብዙሓን እንታይ ይገብራ ኣለዋ ዝብል ሕቶ ይመጽእ። ልዕሊ ሚልዮን ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስደት ብምህላዉ ዝርግሐአን ኣዝዩ ዓቢ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ እውን ብልዑል መጠን ዝከታተለን መራኸቢ ብዙሓን ብምዃነን ተራአን ኣብ ሕብረተ ሰብ ኣቃሊልካ ዝርአ ዘይምዃኑ ርዱእ እዩ። እዚ ክንሱ ግና ተራአን ይጻወታ ኣለዋ ዶ ኣይጻወታን እንተይልና፡ ብወገነይ ኣብቲ ቀንዲ ኣነ ዝነጥፈሉ ብስነ-ጥበብ ዝምእከል ዓውዲ ተራአን ኣይጻወታን ኣለዋ ጥራይ ዘይኰነስ ስነ-ጥበብ ኣብ ሕብረተሰብ ተራኡ እንታይ እዩን ከመይ ገይርካ እዩ ኸ ዝቐርብን እውን ዝፈልጣ ኰይነን ኣይስመዓንን።
ኣርእስተይ ንጹር ንምግባር ካብዘን ዝዛረበለን ዘለኹ መራኸቢ ብዙሓን ሬድዮታት ኣልዒልና ምስ እንወስድ፡ ኣብ ዙርያ ኤርትራውያን ዝነጥፋ ልዕሊ ሽዱሽተ መደበራት ሬድዮን ኣብዚ ቅንያት’ዚ ዝተጸንበረተን BCC ትርግኛ ሓዊስካ ፖሊስታት ናይ ዝመስረትአን ሃገራት ተኸቲለን ዝሰርሓ ሰለስተ ሬድዮታትን ብድምር ልዕሊ ትሽዓተ ሬድዮታት ንህይወት ኤርትራውያን ማእከል ገይረን ዝሰርሓ ንረክብ።
ካብዚኤን ኣብ ኤርትራ ይዂን ኣብ ኣብ ደገ ልዑል ዝርግሐ ዘለዋን ብመሰረቱ እውን ድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ንምቅላሕ ዝቖመትን ረድዮ ኤረና ምስ እንምልከት፥ ማለት ድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ንምቅላሕ ዝቖመት ክብል እንከለኹ እተን ካልኦት ረድዮታት ነናይ ዝመስረትወን ኣካላትን መንግስታትን ፖለቲካዊ ድዩ ካልእ ኣጀንዳታትን ፖሊሲታትን ኣብ ድሕሬአን ክህሉን ንዕኡ ክሰርሓን ከምዝኽእላ ኣብ ግምት ብምእታው እየ። ረድዮ ኤረና ግን ካብዜአን ብዝተፈልየ ነጻ ረድዮ ኰይና ድምጺ ህዝቢ ብናይ መራኸቢ ብዙሓን ኣገባባት እተአንድግን እተቃልሕን ረድዮ እያ። ካብዚ ብምንቃል ክሪኦ እንከለኹ፥ ረድዮ ኤረና ብዘይካ እቲ ደድሕሪ ኣብ ሶሽያል ሜድያ ቀዲምዋ ዝቐረበ ዜናታትን ሓደ ክልተ ጸጸኒሖም ዝቕልቀሉ ቃለ-መጠየቓት ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ነበርን እንተዘይኰይኑ፥ ድምጺ ህዝቢ ዘይኰነ ድምጺ እቶም ኣባላታ ዝዀኑ ውልቀሰባት ከተሕልፍ ዝቖመት ረድዮ እያ ትመስል። ነተን ኣብዛ ረድዮ ዝቐርባ መደባት ብምክትታል ዘቕርብኦ መደባት፥ ናይ ባዕሎም ናይቶም ኣዳልወተን ጽሑፍ ወይ ሓሳብ፡ ወይ ድማ ሰፊሐን እንተተባሂለን እቶም ኣዳለውተን ካብ ኣዕሩኽቶምን ፈለጥቶምን ዝወሰድዎ ጽሑፍ ከእንግዳ እየን ዝረኣያ። ናይዚ ጠንቂ ከኣ፡ እታ ረድዮን ኣባላታን (ከምቲ ኣብ ድሕረ ገጻ እውን ተጻሒፉ ዘሎ)፡ ካብ ህዝቢ ርእይቶን ምትብባዕን ዝቕበልሉ ኣገባብ መውሃቢ ርእይቶ እምበር፥ ሓሳብ ይዂን ጽሑፍ ሃልዩ ኣብ ረድዮ ኤረና ንኽእንገድ ዝቕበልሉ መንገዲ የብሎምን ማለት እዩ።
ኣብዚ ክልተ ሕቶ ይለዓል፡ እቲ መደበር ረድዮ ድዩ ካብ ህዝቢ ዝመጾ (ብዘይካ ርእይቶን ምትብባዕን) ጽሑፍ ይዂን ሓሳብ ዘየእንግድ ወይስ መቐበሊ ኣገባብ እዩ ዘይብሉ፧ ወይ ድማ ብውልቂ ንኣባላቱ ብምርካብን ምስኦም ዘለካ ዝምድና ብዝፈጠረልካ ዕድልን ጥራይ እዩ ጽሑፍካ ወይ ሓሳብካ ዝእንገድ፧ ንምዃኑ ረድዮ ኤረና ኣብ ትሕቲ እንታይ ዝብል ፖሊስን ብኸመይ ኣገባብን እዩ ነጻ ረድዮ ኰይኑ ድምጺ ህዝቢ ዘአንግድን ዘቃልሕን፧ ንኣብነት ናይ ካልኦት ሃገራት ረድዮታት ይዂና ጋዜጣታት ምስ እንምልከት፡ ኣብ ድሕረ-ገጻተን፥ ክቐርበልካ ትደልዮ ትሕዝቶ ሃልዩካ ብኸመይ ክትልእከለን ትኽእል ዝሕብር ብንጹር ተቐሚጡ ይርከብ።
እተን ካልኦት ረድዮታት ድማ፥ ዋላ እኳ ነናይ መስረትተን ኣጀንዳ እንተለወን ኣብዚ ዝዛረበሉ ዘለኹ ኣርእስቲ (ስነጥበብ) ምስ እንመጽእ ግና፡ ክህልወን ዘለዎ ተራ ኣዝዩ ዓቢ ምዃኑ ክፈልጣ ወይ ክዝክራ ይግብአን እዩ። ምኽንያቱ ዝሃለወ ኣጀንዳ ይሃልወን ክቖማን ቆይመን ክኸዳን ዝኸኣላ ህዝቢ ኤርትራ ስለዘሎ እየን። እቲ ህዝቢ እንተዘይህሉ እቶም መስረትተን እውን ኣይምመስረትወንን እቶም ኣብኡ ዝሰርሑ ዘለዉ ሰባት ከኣ ነቲ ናይ ስራሕ ዕድል ኣይምተጠቕምሉን። ስለዚ እምበኣር፡ ግዴታኦም ካብ ምልዓል ክዝንግዑ ኣይግባእን። ኣብ ክንዲ ነቲ መደበራት ራድዮ ከም ናይ ገዝኦም ትሕዝቶ ተጠቒሞም፡ ትሕዝቶታት ፈለጥቶምን ቤተሰቦምን ጥራይ ከአንድሉ ዝነብሩ፡ ዕብየቶም ዝንጸባረቕ ኣብ ጒዳይ ሓፋሽ ብማዕረ ብምስታፍ ምዃኑ ተረዲኦም፡ ድምጺህዝቢ ዝቕበልሉ ፖሊሲን ኣገባብን ክህልዎምን ተቐቢሎም ከአንግድዎን ከቃልሕዎን ከምዝግባእ፥ ብሽም እዚ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ታሪኻዊ ዝዀነ ዕለተ-ምዕፋን ድምጺ ክዝክርዎን ንምትግባሩ መብጽዓ ክኣትዉን ይግባእ።
እንተዘይኰይኑስ፡ በዚ ዝኸድዎ ዘለዉ መንገዲ ልክዕ ከምቲ ድምጺ ካልኦት ዓፊኑ፥ ብዝደለዮ መንገዲ ድምጹ ዘቃልሕ ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ካብ ምዃን ዝፈልዮም ኣይክህሉን እዩ።
ፍቕረይ የማን


text:
ሸሞንተ መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንኩነታት ስደተኛታት ሶማል ንምዝታይ ኣብ ናይሮቢ ተኣኪቦም ነይሮም።መንግስቲ ኬንያ ንመዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ንምዕፃው ዝወጠኖ ግዜ ቅድሚ ምእኻሉ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ እዩ እቲ ኣኼባ ዝካየድ ዘሎ።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ እቲ መዕቖቢ ስደተኛታት መፅለሊ ስደተኛታት ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ገበነኛታትን ኣሸበርትን መንቀሳቐሲ እውን እዩ ይብሉ።
ልዕሊ 200 ሽሕ ስደተኛታት ኣብ ማእኸል ስደተኛታት ዳዳብ፣ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ሶማልያዊያን ድማ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ብስደተ ይነብሩ። ሓደ ሲሶ ካብኣቶም ኣብ ኬንያ ርብዒ ሚሊዮን ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ይነብሩ’ለው።
እቲ ዞባ ሰብኣዊ ቅልውላው እውን ኣጋጢሙዎ’ሎ።ብድርቂ ዝተጠቕዑ ልዕሊ 17 ሚሊዮን ሰባት ረድኤት የድልዮም።
ተዓዘብቲ ብወገኖም ፍርቂ ህዝባ ብጥምየት ዝተጠቕዑዋ ሶማል ህይወት እቶም ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ስደተኛታት ኣብ ሓደጋ ክወድቕ ይኽእል እዩ ይብሉ ።
ስደተኛታት ብድልየቶም ክምለሱ ጥራሕ ከይኮነስ ካልኦት ሃገራት እውን ንገሊኦም ስደተኛታት ብምቕባል ሓላፍነት ክስከማ እቲ ኣኼባ መራሕቲ ይፅውዕ።
ናይ ሶማል ፕሬዝዳንት መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ኩነታት ንተመለስቲ ምችው ኣይኮነን ኢሎም።
እቶም ፕሬዝዳንት መንግስቶም ኩነታት ፀጥታ ንምምሕያሽ ካብ ኩለን ሃገራት እቲ ዞባ ሓገዝ ክሓትት እዩ ኢሎም ኣለው።
መንግስቲ ሶማል ኣንፃር እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ንዘካይዶ ውግእ ንምሕጋዝ ወታደራተን ናብ ሶማል ዝለኣኻ ኬንያ፣ኡጋንዳ፣ጁቡቲ፣ብሩንዲን ኢትዮጵያን እየን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ፈረንሳ ብሓደጋ መኪና ምኽንያት ብዘጋጠሞ ከቢድ ማህሰይትን ነዚ ስዒቡ ብዝወረዶ ሕማም ልምሰት ዓንደ ሕቖን ንትሽዓተ ዓመት ዝኣክል ብሕክምና ዝእለይ ዝነበረ ፈረንሳዊ ቪንሰንት ላምበርት ኣብቲ ዝሕክመሉ ዝነበረ ቤት ክንክን ጥዕና ረይምስ ብሕይወት ንኽጸንሕ ብሕክምና ዝወሃቦ ዝነበረ መግባውን ውህዶ - ማይን ፍወሳ ብምቁራጽ ዋላ’ኳ ኣብ ጫፍ ሞት ዘይነበረ ይኹን ኣብ ትሑት ነፍሰ ኣፍልጦ ዘለዎ ገሊኣቶም ኣውን ኣብ ዕጽዋተ ሕይወት ኣሎ እንክብሉ ዝገልጽዎ ዝነበረ ፈረንሳዊ ወዲ 42 ዓመት ዕለት 11 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ክምዝዓረፈ ዝዝከር ኰይኑ፡ ቪንሰንት ባህርያዊ ሞት ዘይኰነ፡ ንኽመውት መታን እቲ ዝወሃቦ ዝነበረ ወይ ብሕይወት ክጸንሕ ዝድግፎ ዝገብሮ ሕክምና ስለ ዝተቛረጸ እዩ ዝዓረፈ።
ስምዖን ተ. ኣረኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 11 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ላምበርት ከምዝዓረፈ ምስ ሰምዑ ስሌኡ ከምዝጸለዩ ኣረጋጊጾም፡ እግዚኣብሔር ኣብ፡ ቪንሰንት ላምበርት ኣብ ሕቑፎኻ ተቐበል፡ ክነብር ዘይግኦ ሕይወት ቢልና ብምፍራድ ሰባት ንሞት ዝዳረግ ስልጣነ ኣይንሕነጽ፡ ነፍሲ ወከፍ ሕይወት ወትሩ ክቡር እዩ ዝብል ናይ ትዊተር መልእኽቲ እውን ከምዝፈነዉን፡ ቪንሰት ዝወሃቦ ዝነበረ ሕክምና፡ ሓኻይም ካብ ዕለት 2 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ክቋረጽ ወሲኖም ነዚ ስዒቡ ዕለት 11 ከምዝዓፍረፈን፡ ኣብቲ እዋን ነዚ ዝሰምዑ ቅዱስ ኣቦና እግዚኣብሔር ኣቦ ኣብ ሕቖፎኡ ይቀበሎ እንክብሉ ከምዝጸለዩን ንወላዲት ላምበርት ቪንሰት ወደን ኣብ ዝዓረፈሉ ዕለት 11 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ብስልኪ ንወላዲት ቪንሰንትን ንመላእ ስድራቤተንን ዘለዎም ሰብኣውን መንፈሳውን ቅርበት ገሊጾም ኣብ ጸሎተይ ህልዋን ኢኻትኩም ከምዝበልወን ዕለት 19 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳድሮ ጂሶቲ ሓቢሮም።
ሕብረተሰብ ሰብኣዊ ዝኸውን ሕይወት ምስ ዝከላኸል እዩ
ቪንሰንት ኣብ ጻዕረ ሞት እዩ ዝነበረ፡ ይኹን ደኣ እምበር ብዘይ ምንም ድጋፍ የስተንፍስን ህርመት ልቡ እውን ህያው እንተነበረን ብናይ ሕክምና መሳርዕ ድጋፍ መሰረት ዝወሃቦ ዝነበረ መግባውን ውህዶ - ማይን ፍወሳ ብምቁራጽ፡ ብጥምየትን ጽምእን ክምእተቐትለን፡ ብዙሓት ህሙማን ኣብ ገዛእ ርእሶም ተሓዲጐምን ንኽሞቱ ዝመርጽ ሕብረተሰብ፡ ሓደ ሕብረተሰብ ሰብኣዊ ዝኸውን ሕይወት ኣብ ዝዀነ ይኹን ኵነትን ኣበይን ብዘይገድስ ምስ ዝከናኸንን ዘኽብርን እዩ፡ ካብ ምጽናስ ክሳብ ባህርያዊ ሞት ምዕቃብ፡ ሓኻይም ኣገልገልቲ ሕይወት እምበር ሕይወት ዝዀልፉን ዝቕንጽሉን ክይኰኑ ቅዱስ ኣቦና ደጋጊሞም ጻውዒት የቕርቡ ከምዝነበሩ ይዝከር፡ ቤተ ክርስቲያን ሕይወት ክኽበር ተተሓሳስብ።
ናይ ሕይወት ጐይታ እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ
ቅዱስ ኣቦና ስም ላብነርት ከይጠቐሱ ብትኽክል ሰለስት ሳዕ ዝሓለፈ ዓመት ዕለት 15 ሚያዝያ ሰንበት ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ ንግስተ ሰማይ ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖን ዕለት 18 ሚያዝያ ኣብ ዝለገስዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስን እንግሊዛዊ ሕጻን ኣልፊየ ጠቒሶም፥ ህሙማን ብቑዕ ክንክን ጥዕና ክረኽቡን ኣባይቲ ስድራ ህሙማንን ሓኻይምን ሕብረተሰብን ሕይወት ኣብ ምክንኻን ክተግሁ፥ ናይ ሕይወት ጐይታ እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ፡ ሕይወት ካብ ምጽናስ ክሳብ ባህርያዊ ሞት ክዕቀብን፡ ናይ ሕይወት መጀመርታን ባህርያዊ ፍጻሜን እግዚኣብሔርን ኣብ እግዚኣብሔርን እዩ፥ እዚ ኸኣ ሓላፍነትና ሕይወት ምክንኻንን ምዕቃብን ምዃኑ የዘኻኽረና ከምዝበሉ ይዝከር።
ሕይወት ምፍቃርን ብጻይካ ምክንኻንን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከም ኵሎም እቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ሕይወት ምክልኻል ናይ ዝዀነ ይኹን ሕይወት ሓደራ ይብሉን ይምዕዱን፡ እንነብረሉ ዘሎና ሕብረተሰብ ሰብ ከም ድርባይን ጓሓፍን ዝርእይ ኩነትን ኣነባብራን ዝፈጥርን ብፍላይ ንሕጻናትን ኣረጋውያንን ህሙማንን ድኻታትን፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ዕለት 30 ግንቦት 2015 ዓ.ም. ናይ ስነ ምርምርን ስነ ሕይወትን ተቕዋም ኣብ ዘዳለዎ ዓውደ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥
ናይ ሓደ ስልጣነ ምዕባለ ሕይወት ኣብ ምክንኻን ብዘለዎ ብቕዓት እዩ ዝምዘን፡ ኣክንዲ ንናይ እደ ጥበባዊ ምዕባለን ዝርጋሔኡን ምጥማት፡ ብፍላይ ሕይወት ኣብቲ ኣዚዩ ተኣፋፊ ኣብ ዝዀነሉ ኣርከን ክንክንን ሓለዋን ክግበረሉን፡ ብዛዕባ ሰብ ክንዛረብ እንከሎና እቲ ኣብ ልዕሊናይ ሕይወት ክቡርነት ዝፍጸም መጥቃዕቲ ክንዝንግዕ የብልና፡ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሕይወት፥ ጽንሲ ምንጻል ድዩ፡ ኣሕዋትና ኣብ ማያት ባሕሪ ክጥሕሉ ምሕዳንግን ዝኣመሰሉ ፈተናታት፡ ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕትን ውግእን ዓመጽን ቃንዛ ዘይብሉ ሞት ንገዛእ ራሱ እውን እዚ ዅሉ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሕይወት እዩ፡ ሕይወት ምፍቃር ወትሩ ምእንቲ ካልእ ሓልዮትን ንብጻይካ ምክንኻንን ጽቡቕ ምድላይን እቲ ደረት ሰገር ዝዀነ ክብሩ ምኽባርን
ከምዝበሉ ይዝከር።


text:
ብ ገብረክርስቶስ ገብረስላሴ
ካብ ኣስታት 2000 ዓ/ም ጀሚረ ስለ ሓደነት ዕጫ ተጋሩን ኤርትራውያንን፥ ስለ ተኸፋፊልካ ኣደዳ ፀላእቲ ምዃን፥ እናተለዋወጥና እቱ ሓደ ተጠቒሞም ል እቱ ካልእ ብ ምውቃዕ ክልቲአና ከም ዝየዳኽሙና፥ ምድኻም ትግራይ ምድኻም ኤርትራ ምዃኑ፥ ከምኡ እውን ምድኻም ኤርትራ ምድኻም ትግራይ ምዃኑ፥ ከም ህዝቢ (ተናገርቲ ትግርኛ) ክንጠፍእ ዝይደዩን ዝይሰርሑን ሓይልታት ከም ዘለዉ፥ ወዘተ ክእሰብኽ ፀኒሐ እየ። ኣብ ዝተወሰነ ጊዜ ዳርጋ ተስፋ ቈሪፀ ነይረ እየ።
ሀዚ ግን እቱ ጕዳይ ብዙሓት ኤርትራውያንን ተጋሩን ተረዲኦሙዎ ከም ዘለዉ እርእይ ኣለኹ። እዚ ኲናት፡ ኣንፃር ትግራይ ጥራሕ ዘኢምዃኑ፥ የግዳስ ሓደ ብ ሓደ ኵለና ካብ ገፀ መሬት ብ ምጥፋእ ዓድናን ታሪኽናን ምምንጣል ምዃኑ ተረዲኦዎም ኣለዉ። ገና ዘኢተረደኦም እውን ኣለዉ። ክይርድኦም እዩ።
ሀዚ፡ ትግራይ ትውቃዕ ኣላ፤ ቀፃሊት፡ ኤርትራ ምዃና ዋላ ሓንቲ ጥርጥር ኣይይሃልውኩም። ሓሳብ ፀላእትና፡ ሀዚ ኤርትራ ተጠቒምና ትግራይ ንውቃዕ፤ ካብኡ ትግራይ ተጠቒምና ኤርትራ ክንወቅዕ እይና እዩ። ክልቲኦም ንሰንሳቶም ተዋጊኦም ምስ ተዳኸሙ፥ ዋላ ብዓልትና ክንድምስሶም እይና እዩ እቱ ሓሳቦም።
ካብ እዚ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተጀመረ ኵናት፡ እወታዊ ነገር እንተሃልዩ እዚ ኣብ መንጎ ተጋሩን ኤርትራውያንን ይግውድ ዘሎ ሓበራዊ ርድኢትን ሓድነትን እዩ። ንሱ እዩ ክዓ እቱ ኣዝዩ ዓብዪ ነገር። ነቒሕና፡ ሓደ መውቅዒ እቱ ካልእ ካብ ምዃን ወፂእና፡ ረብሓና፥ ዕጫና፥ መፃኢና ሓደ ምዃኑ ተረዲእና እንተሰሪሕና ዘኢንድምስሶ ፀላኢ፥ ዘኢንሓልፎ ፈተና፥ ዘኢነምዝግቦ ዓወት ኣይክህልውን እዩ። ታሪኽና እውን ንሱ እዩ ዝየርእይ።
ሓድነትና ይስጠም፥ ንቕሓትና ይወስኽ። ፀልማት ይመስል እምበር፡ ክይወግሕ እዩ፥ ስዒርና ክንወፅእ እይና።


text:
ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ኩነታትና ካብ ዕለት ናብ ዕለት ይኽፍእ'ሎ ዛጊድ ኸአ ረዳኢ አይረኸብናን ክብሉ ተዛሪቦ።
ኣብ ቤንጋዚ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዝርከብ ኸአ ናብ ግብፂ ክንወስደኩም ዝብል ኣማራፂ ትርጉም የብሉን ግብፂ ንባዕላ ኣብ ፀገም'ያ ዘላ ኢሎም።
ኣብ ቤንጋዚ ዘሎ ኩነታት ገና ንህይወትና ሓደገኛ'ዩ ክብሉ ኣብኡ ዘለው ስደተኛታት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ገሊፆም።
እቶም ገለ ዘልዕለና እንተረኸብና ብምባል ንዝሓለፉ መዓልታት ኣብ ወሰን ገምገም ባሕሪ'ታ ኸተማ ኣብ ደገ ዝድቅሱ ዘለው ስደትኛታት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ካብኡ ኣብ ውሽጢ 2-መዓልታት ልቀቁ ተባሂልና ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ካብ ትሕቲ ሳሃራ ንዝኾኑ ስደተኛታት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ሓዊሱ ገና ኣዝዩ ክፉእ ከም ዘሎ ይግለፅ'ሎ።
መንግስታት ንዜጋታተን ካብ ሊብያ ኣብ ዘውፅአሉ እዋን ነዞም ዘውፅእኦም ነፈርቲ ኾነ መራኽብ ዘይብሎም ሰደተኛታት ክሓስብኦም ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ኣንቶንዮ ጉተራስ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ተማሕፂኖም'ዮም።
እንተኾነ ዛጊድ ክወስድ'የ ኢላ ዝመፀት ሃገር ከምዘየላ ወሃቢት ቃል'ቲ ትካል ስቢላ ውልክስ ካብ ጄኔቫ ዝገልፃ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ስቢላ ወልክስ ከምዝበለኦ ብዙሓት ስደተኛታት ትሕቲ ሳሃራ አፍሪቃ ክአትውን ክወፁን ከምዘይከአሉን ከም ዕሱባት ወታሃደራት ተራእዮም መጥቃዕቲ ይወርዶም ከምዘሎ ገሊፆምልና 'ለው ኩነታቶም ነቃላሓሎም አለና ክብላ ክብላ ምግላፀን ይፍለጥ።


text:
ኣብ ደቡባዊት ከተማ ኣዋሳ-ኢትዮዽያ ንልዕሊ ሰሙን ዝሰላሰል ዘሎ ጉባኤ ኮምሽን ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ፣ንክዛዘም ሓደ መዓልቲ ይተርፎ።ምስ ኣቀባሊ ቃል‘ቲ ኮምሽን ቃለ-ምልልስ ተካይዱ‘ሎ። ከምኡውን ካብ‘ቲ ጉባኤ ተገሊለ ዝብል ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ኣዘራሪብናዮ‘ለና።
ኣቀባሊ ቃል እቲ ጉባኤ ኣቶ ቶውፊቅ ንሩሕሴን መሓመድ፣ሃገራዊ ጉባኤ ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ ኤርትራ ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ መዓልታት ድሕሪ ፅዑቅ ክትዕ ሰለስተ ሰነዳት ማለት ቻርተር መሰጋገሪ መንግስቲ፣ሕገ-ህንፃን ሮድ ማፕን ምትዕርራይ ገይሩ ኣፅዲቁ‘ሎ ይብል።
ኣብ ልዕሊ ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም ግና ናብ ምርድዳእ ስለዘይተበፅሐ ተነፂጉ‘ሎ።እቲ ክትዕ ፅባሕ ክዛዘምን ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ክመርፅን ትፅቢት ኣሎ ይብል።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ‘ቲ ጉባኤ ንከይሳተፍ ዝተከልከለ ኣቶ ዳንኤል ተወልደ፣እቲ ጉባኤ ኣብ ሰለስተ ሰነዳት ተመያይጡ ናብ ውሳነ ምብፅሑ ከምዘሐጎሶ ገሊፁ።እንተኾነ ካብ‘ቲ ጉባኤ ዝተኣገደሉ ኣገባብ ጌጋ ምኻኑን ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ዘይምርካቡን ከምዘሻቀሎን ሓቢሩ።
ሃገራዊ ጉባኤ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ ኣብ ኣዋሳ ንሻምናይ መዓልቲ ሎሚ ቀፂሉ
- በትረ ስልጣን
ጉዳይ ዳንኤል ተወልደ ክዝረበሉ ከምዝግባእ'ውን ናብ ምርድዳእ ተበፂሑ
ኣብ ደቡባዊት ከተማ ኣዋሳ-ኢትዮዽያ ንልዕሊ ሰሙን ዝሰላሰል ዘሎ ጉባኤ ኮምሽን ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ፣ንክዛዘም ሓደ መዓልቲ ይተርፎ።ምስ ኣቀባሊ ቃል‘ቲ ኮምሽን ቃለ-ምልልስ ተካይዱ‘ሎ። ከምኡውን ካብ‘ቲ ጉባኤ ተገሊለ ዝብል ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ኣዘራሪብናዮ‘ለና።


text:
ብፁእ ኣቡነ ማቲያስ ነዚ ናይ ሎማዕንቲ ረቡዕ ፃውዒት ዘቕረቡ ዝቕፅል ሰንበት ዝኸበር በዓል ፋሲካ ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዝሃብዎ ቡራኬን ዘሕለፉዎ መልእኽትን እዩ።
ኣብ መልእኽቶም ካልኦት ጉዳያት እውን ዳህሲሶም ኣለው።መራሕቲ ሃይማኖት ኣብ ብዓላት ኣብዘሕልፉዎም መልእኽትታት ብዛዕባ ግብረሰዶም ክዛረቡ ዝተለመደ ኣይኮነን።
እቲ ጉዳይ ምልዓሎም ንፓትሪያርክን ንዝመርሑዋ ቤተ ክርስቲያንን ክንደይ ከምዘተሓሰሰብ ዝሕብር እዩ።ፃዊዒቶም እውን ንኹሎም ኢትዮጵያዊያን እዩ ነይሩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ክፍፀምስ ይትረፍ ክውረ ዘይግብኦ ንሰዶምን ገሞራን ብሓዊ ዘንደደ ናይ ሓጢያት ተግባር ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ምስምዑ እግዚኣብሄር ንኢትዮጵያዊያን ዝሃቦ ናይ ቅድስና ክብሪ ዘስእን እዩ ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ብተወሳኺ ንሃገርና መቕሰፍትን ውድቀትን ከየስዕበልና ኩሉ ኢትዮጵያዊ ነዚ ግብረሃጥያት ብፅንዓት ክምክቶ ይግባእ’’ኢሎም።
ብቅዱስ ባህልን ስነምግባርን ኣዝዩ ዝበልፀገን ዝለምዐን ትውልዲ ምፋርይ ናይ ልምዓትና ኣካል ክንገብሮ ኣለና ዝበሉ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ንግብረሰዶም ክሳብ ምወዳእታ ኣምሪራ ከም እትዋግኦ ኣረጋጊፆም።
ግብረሰዶም ንዝኾነ ይኹን ዘይጠቅም፣ካብ ተፈጥሮኣውን ናይ እግዝኣብሄርን ሕጊ ዝወፀ ስለዝኾነ ኩሉ ክቃወሞ ዝግባእ እዩ ኢሎም።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ሎሚ ንድሓር ኣብ ክልል ትግራይ ንዝፍጠር ሽግር ሓላፍነት ከምዘይወስድ ኣፍሊጡ::
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣሕመድ፡ መንግስቲ ንሰራዊቱ ካብ ትግራይ ዘውጽኣሉ ምኽንያት ክገልጽ ከሎ፡ ሚሳይላትን ካልኦት መሳርሕታትን ኣውጺእናዮ ኢና- ዘስግኣና ነገር የለን፡ ኣብዚ ከረምቲ`ዚ ቀዳምነት ዝወሃቦ ተግባራት ኣለዉና ፡ድሕሪ ምባል፡. ኣብ ቀጻሊ ኣብቲ ክልል ብዛዕባ ዝፍጠር ጉዳያት ተሓታቲ ሕወሓት ምዃኑ ኣፍሊጡ`ሎ።
ህወሓት ብወገኑ፡ ከም ኣድላይነቱ ናይ ምጥቃዕ ስጉምቲ ከምዝወስድ ኣፍሊጡ`ሎ። ብኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዝተጠቕሰ ወሃቢ-ቓሉ ጌታቸው ረዳ፡ ነብስወከፍ ኢንች ግዝኣት ትግራይ ካብ ጸላኢ ክሳብ ዝጸሪ ሓይልታትና ናብ ደቡብን ምብራቕን ይዘምቱ`ለዉ ኢሉ።
ንትግራይ ንምድሓን፡ ናብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባ ምቕጻል ኣድላይ እንተኾይኑ`ውን ክንገብሮ ኢና ኢሉ።፡
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ህወሓት ንሑመራን ራያን ወሲኽካ ብዝኾነ ኣንፈት ናይ ምንቅስቓስ ድልየት ኣለዎ እንተኾይኑ፡ ዝከፍአ ግብረ መልሲ ከምዝጽበዮ ኣፍሊጡ`ሎ።
ምኽትል ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ረድዋን ሑሴን ብወገኑ፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ምውጽኡ ድሕሪ ምሕባር፡ ይኹን`ምበር ተመሊሱ ንኽመጽእ ህወሓት ይጋብዞ`ሎ-ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ድማ ነዚ ድልየት`ዚ ደው ከብሎ ይግባእ ኢሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብ ናይ ጽባሕ ፈነወ ተኸታተሉ::


text:
Radio Erena: 17 September 2018
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንጉስ ሳልማን ናይ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝተረኽበሉ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ፈሪሞም።
እቲ ብሰምበት 16 መስከረም ዝተፈረመ ውዕል ንዝርዝራቱ ብዝምልከት ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ፣ ‘እዚ ስምምዕ ሰላም፣ ዝያዳ መሰረት ንምዕባለን ምሕዝነትን ምድልዳል ዘኽእል’ዩ’ ካብ ምባል ሓሊፉ ብዛዕባ’ቲ ዝተኻየዘ ዘተ’ውን ዝሃቦ መብርሂ የለን።
ኣብቲ ናይ ምፍርራም ስነስርዓት፣ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምኡ’ውን ላዕለዎት ሰበስልጣን ስዑዲ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተረኺቦም ኔሮም።
ከምዝፍለጥ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓሙሽተ ነጥብታት ዝሓዘ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ኣብ ዕለት 9 ናይ ወርሒ ሓምለ ፈሪሞም እዮም። ተመሳሳሊ ውዕል ኣብ ሳልሰይቲ ሃገር ከይዶም ምፍርራሞም ነቲ ድሮ ሻቕሎት ፈጢሩ ዝጸንሐ ሓድሽ ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት፣ ዝያዳ ሕቶታት ዝውስኽ’ዩ ክብሉ ኤርትራውያን ፖለቲከኛታት ይገልጹ።
ሒደት ሳምንታት ድሕሪ ምፍርራም ስምምዕ ሰላም፣ ክልቲኦም መራሕቲ ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብምኻድ ተመሳሳሊ ስነስርዓት ከምዘካየዱ ዘዘኻኸሩ ካልኦት ወገናት ከኣ፣ ምትእትታው ሃገራት ዓረብ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጂኦፖለቲካዊ መልክዕ ሒዙ ከምዘሎ ዘነጽር’ዩ ክብሉ ትንታነታቶም ይህቡ።


text:
ፕረዚደንት ኤርትራ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዱዎ ናይ ስራሕ ዑደት ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ዘካይድኦ ምትሕብባራት: መድረኽ ርክባት ከምዝፈጥር ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ተዛሪቦም።ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ሰሙናት ልዕሊ 900 ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምምላሶም እውን ገሊፆም።
ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ሰላማዊ ርክብ ግቡእ ኣፍልጦ ክወሃቦ ከምዝግባእ ኣረዲኦም። ዘይምዕዳል ኮይኑ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ኣሓት ህዝብታት ቅድሚ 20 ዓመታት ናብ ግጭት ኣትዮም ደም ምፍሳሶም ግቡእ ኣይነበረን፤ ድሕሪኡ ድማ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ንዓመታት ዓብይ ጉድኣት ከምዘስዓበ ሓቢሮም።ቅድሚ ክልተ ዓመታት ዝጀምረ ርክብ ግን ነዚ ቀይሩዎ ኣሎ ኢሎም።
ብክልቲኡ ወገን ናይቲ ሰላም ደረጃ ኣይዓበየን እንተተባህለ እውን ናይ ክልቲኦም መራሕቲ ርክባት ንመፃኢ ርክባት መሰረት ዘደልድል እዩ ኢሎም።
ኣብዚ ሰሙን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየድዎ ዑደት እውን ናይዚ ኣካል እዩ ኢሎም።
እቶም ፕረዚደንት ናብዚ መፂኦም ንግድብ ህዳሴ እውን ሓዊሱ ናይ ልምዓት ከባቢታት ተዓዚቦም ኣለው።እዚ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ክህልው ዝኽእል ርክብ ኣበየናይ ዓዉዲ ክተሓባበሩ ከምዝኽእሉ፣ሓቢሮም ክሰርሑ ከምዝኽእሉ ዘርኢ መድረኽ እዩ ኢሎም።ንሶም ብምውሳኽ ኣብ መንጎ መራሕቲ ተደጋጋሚ ዝፍጠር ምቅርራብ ኣብ መንጎ ሃገራት ንዝፍጥረ ርክብ መስረት እዩ ዝኸውን:ስለዚ በዚ መንፅር እቲ ዑደት ብሃናፃይነቱ ምርኣይ እዩ ዝሓይሽ ኢሎም ። ኣምባሳደር ዲና ብኮቪድ ዝተቋረፁ ካብ በረራ ጀሚሩ ክሳብ ናይ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ርክባት ምስ ተመዓረረዩ ምስ ኤርትራ ዘሎ ርክብ ክመዓራረይ ይኽእል እዩ ኢሎም ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ዘካየድዎ ዑደት ብዝምልከትን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ክፍጠር ዝድለ ዘሎ መብርሂ ዘድልዮም ዝርዝር ንምፍላጥ ጋዜጠኛታት ተወሰኽቲ ሕቶታት ሓቲቶም ነይሮም።ካብ ቤት ፅሕፈት እቲ ሚንስትሪ መብርሂ ከምዘይትወሃበ ብምዝኽኻር ቅሬትኦም ንዝገለፁ ጋዜጠኛታት ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ምላሽ ሂቦም ኣለው።
"ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣብቲ ዑደይ ብወግዒ ተሳቲፎም እዮም።ሚንስትር ጉዳይ ወፃኢ ኢትዮጵያ'ውን ተሳቲፎም እዮም። ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣይነበሩን እንታይዶስ ዝብሃል ነገር ጌጋ እዩ።ኣብ ናይ ግድብ ህዳሴ ምይይጥ እውን ሚንስትር ጉዳይ ወፃኢ ብውክልና ነይሩ" ኢሎም።
ብዛዕባ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ብዝምልከት ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ቁፅሮም ዘይንዓቕ ኢትዮጵያዊያን ናብ ሃገሮም ከምዝተመለሱ ተዛሪቦም።993 ዜጋታት ዝተመለሱ ክኾኑ ከለው ካብ ስዑዲ ዓረብ 955: ካብ ታንዛኒያ 5:ካብ ጅቡቲ 35 ተመሊሶም ኣለው ኢሎም።ፀገማት ንምፍታሕ ዝተፈላለዩ ፃዕርታት ከምዝተኻየዱ እውን ገሊፆም።


text:
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ፍሉይ ልኡኽ ዩናይትድ ስቴትስ ጀፈሪ ፌልትማን ካብ ሎማዕንቲ 4 ግንቦት ክሳብ 13 ግንቦት 2021 ናብ ግብፂ፣ኤርትራ፣ኢትዮጵያን ሱዳንን ክጉዓዙ እዮም።እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ሓሙሽተ ሰኔተራት ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ጀፈሪ ፌልትመን ጉዕዙኦም ኣብ ኢትዮጵያ ምርግ ጋእ፣ተሓታትነትን ኩሉ ሓቆፍ ኣገባብ ንኸውን ንምትብባዕ ክጥቀምሉ ፀዊዖም።
ፍሉይ ልኡኽ ኣማባሳደር ጀፈሪ ፌልትማን ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ከምኡ እውን ሕቡራት መንግስታትን ሕብረት ኣፍሪካ ክዘራረቡ ዮም።ምስ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ኣካላትን ሰብኣዊ ትካላትን እውን ክዘራረቡ እዮም ኢሉ ኣሎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ።
ናይቶም ፍሉይ ልኡኽ ናይ ቀርኒ ኣፍሪካ ጉዕዞ እቲ ነንባዕሉ ዝተኣሳሰረ ናይ ፖለቲካ፣ናይ ፀጥታን ሰብኣዊ ቅልውላዋትን ብዘላቒ ዲፕሎማሲያዊ ፃዕሪ ንምምራሕ ቅርቡነት ናይቲ ምምሕዳር ዘርኢ እዩ ይብል እቲ መግለፂ።ስለዝኾነ ድማ ነዚ ንምዕዋት ፖሊሲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ዞባ ከተሓባብሩ እዮም ይብል እቲ ናይ ኤምባሲ መግለፂ ብምውሳኽ።
ብዝተኣሳሰረ እቶም ፍሉይ ልኡኽ ናብ ቀርኒ ኣፍሪካ ቅድሚ ምጋሾም ሓሙሽተ ሰኔተራት ዩናይትድ ስቴት ንጀፈሪ ፌልትማን ኣብዝፀሓፉዎ መልእኽቲ ኣብ ኢትዮጵያ ምርግጋእን ተሓታትነትን ንክረጋገፅ ከተባብዑን ኩሉ ሓቆፍ ኣገባብ ክኸውንን ፀዊዖም ኣለው።
ሰኔተር ቤን ካርዲን ካብ ሜሪላንድ፣ሰኔተር ቲም ኬይን ካብ ቨርጂኒያ፣ጃኪ ሮሰን ካብ ኔቫዳ፣ኮሪ ኤ ቡከር ካብ ኒው ጀርሲን ኤድ ማርኪ ካብ ማሳቹስተስን ኩሎም ሓሙሽቲኦም ኣባላት ዴሞክራቲክ ፓርቲ እዮም።
‘'ካብ መጀመሪያ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ክልል ትግራይ ብሰንኪ ዝተፈጠረ ግጭት ኣብ ሰብኣውነትን ሰብኣዊ መሰላትን ዝወረዱ ሳዕቤናት ብዓሚቕ ተሻቒልና ኢና’’ ኢሎም እቶም ስኔተራት።
ካብዚ ብተወሳኺ 1.7 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ውሽጢ ምምዝባሎምን 62,000 ድማ ናብ ሱዳን ክሃድሙ ከምዝተገደዱን 4.5 ሚሊዮን ሰባት ህፁፅ ረድኤት ከምዘድልዮምን ገሊፆም።
ብሓይልታት ፀጥታ ሰፊሕ ፆታዊ ዓመፅን ፆታ መሰረት ዝገበረ ህውከትን ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ከበድቲ ሰብኣዊ መግሃስታት ምፍፃሞም ዝሕብሩ ብርክት ዝበሉ እሙናት ፀብፃባት ምውፅኦም እውን ወሲኾም ገሊፆም።
እቲ ደብዳበ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ኣብቲ ክልል ዘይተደረት ሰብኣዊ ተበፃሕነት ክህሊ፣ወታደራት ኤርትራን ዘይመንግስታዊ ዝኾኑ ወታደራት ካብ ትግራይ ክወፁን መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት ብነፃ ክምርመራ ክፈቕዱን ዘጥፍኡ ክሕተቱን ዝኣተውዎ መፅብዓ ከማልኡ ኩሎም ዲፕሎማሲያዊ መሳርሒታት ንኽትጥቀሙ ነተባብዐኩም ይብል።እዞም ስጉምትታት ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓበየ ዝመፀ ሓደጋ ዓፀቦ ንምግታእን ኣብቲ ክልል ኣብ ልዕሊ ስቪላት ዝፍፀም ስልታዊ ሰብኣዊ መግሃስታት ጠጠው ንምባልን ኣዚዮም ኣገደስቲ ስጉምትታት እዮም ኢሎም።
እቶም ሰኔተራት ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኢትዮጵያ ይኽሰቱ ዘለው ናይ ብሄር ሁከት ከምዘተሓሳሰቦም ገሊፆም።ካብ ናይ ትግራይ ብተወሳኺ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኢትዮጵያ ኣብ 2021 ኣ\ፈ ብዝተፈጠረ ህውከት 655,000 ሰባት ካብ መረበቶም ከምዝተመዛበሉ ገሊፆም።
‘’እዚ ሃንደበታዊ ህውከት ንማሕበረሰባት ኣዕኒዩ እዩ’’ኢሎም እቶም ሰኔተራት።’’እዞም ናይ ዘይምርግጋእ ዝንባለታት ክንዓቑ የብሎምን፤ብፍላይ ድማ 5 ሰነ 2021 ኣ\ፈ ክካየድ ምስ ዝተተለመ ሃገራዊ ምርጫ ብምዝማድ....ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ እምነት ንምርካብ ዘኽእል ለውጢ ከይተገብረ እቲ ምርጫ ዝካየድ እንተኾይኑ፣ኣብ መላእ ሃገር እናወሰኸ ይኸይድ ዘሎ ብሄረሰባውን ፖለቲካውን ወጥርታት ናብ ዝብኣሰ ህውከት ክምዕብል እዩ’’ክብሉ ኣጠንቂቖም።
‘’ኣብ ክልላት ኦሮሚያ፣ኣምሓራ፣ቤንሻንጉል ጉሙዝ፣ትግራይን ኣብ ካልኦት ክልላትን ዝተፈፀሙ መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት ብነፃ ክምርመር ትድግፉ ተስፋና እዩ።ከምኡ ኣብታ ሃገር ዝተረጋግአ፣ ዝተመጣጠነን ንኩሉ ተረባሒ ዝገብር ኩሎም ናይታ ሃገር ናይ ብሄርን ፖለቲካዊ ጉጅለታትን ዘተኣኻኽብ መስርሕ ሃገራዊ ዝርርብ ክትደፍእሉ ክነተባብዕከም ንደሊ’’ኢሎም እቶም ሰኔተራት ንፌልትማን ኣብ ዝለኣኹዎ ደብዳብ።
ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ሰብኣውነትን ሰብኣዊ መሰላትን ካብ ዘጋጠመ ቅልውላው ብተወሳኺ ኣብ 2020 ኣ\ፈ ቅትል ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ መላእ እታ ሃገር ናይ ብሄር ህውከትን መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላትን እናወሰኽ መፂኡ እዩ።ንናይ ኦሮሞ ፖለቲካዊ ውድባት ብምድጋፎም ብዙሓት ተኣሲሮም ዋላ እውን ተቐቲሎም እዮም።ካብዚ ብተወሳኺ መንግስታዊ ዘይኮኑ ዕጡቓት ጉጅለታት ንተወለድቲ ብሄረ ኣምሓራን ኣብ ካልኦት ከባቢታ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኣናእሽቱ ናይ ብሄር ማሕበረሰባትተጨፍጪፎምንእዮም።በዚ ምኽኒያት ድማ ኣብ ክልል ኣምሓራ ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ተኻይዱን ዝተወሰኑ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብቲ ዝቕፅል ምርጫ ንዘይምስታፍ ወሲኖም እዮም።
ኢትዮጵያ ንነዊሕ እዋን ኣገዳሲት መሻርኽቲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣገዳሲ ታራ ዘለዋን ሃገር እያ ኢሎም እቶም ሰኔተራት።ስለዝኾነ ድማ ንኢትዮጵያ ይጎድኡዋ ዘለው ቀንዲ ብድሆታት ምፍታሕ ረብሓ ኢትዮጵያ፣ዩናይትድ ስቴትስን ዓለምለኸ ማሕበረሰብን እዩ ኢሎም።ጎኒ ንጎኒ ድማ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ጎረባብታን ንኣብነት ጉዳይ ግድብ ዓብይ ህዳሴ ኢትዮጵያ ብሰላምን ብልዝብን ክፍታሕ ክነተባብዕ ኣለና ኢሎም።
እዞም ፈተናታት እዚኦም ዋላ ሓዲኦም እውን ብተናፀል ክፍትሑ ኣይኽእሉን፤ሕድ ሕድ ምጥንናጋት ናይዞም ቅልውላዋት ንምፍታሕ ኩሉ ዝተኣሳስር ስትራተጂ ኣድልይ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ኣብ ምወዳእታ እቶም ሰኔተራት እዞም ስትራተጂታት ከማዕብሉን ክፈፅሙን ንምሕጋዝ ቅሩባት ምዃኖምን፤ኣብ ኢትዮጵያን መላእ ቀርኒ ኣፍሪካን ሰብኣዊ መሰላት፣ዴሞክራስን ብልፅግናን ንስጓም ሓቢሮምዎም ከምዝሰርሑን ንፍሉይ ልኡኽ ጀፈሪ ፌልትማን ገሊፆምሎም ኣለው።


text:
ፓርቲ ሓድነት ንዲሞክራስን ፍትሕን ሰላማዊ ቃልሱ ዝያዳ ውፅኢታዊ ክኸውን ዝኽእለሉ ሜላታት ዘፅንዕ ኮሚቴ መስሪተ ኢሉ'ሎ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ፓርቲ ሓድነት ዝሓለፈ ሰንበት ተአኪቡ ዘውፅኦ መግለፂ ከም ዝበሎ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወደግ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ብውልቀ መላኽነቱ ኣናደፍአሉ'ዩ፣ ዝተፈላለዩ አሰርቲን ዘፍርሁን መምርሕታትን ስሪትን እናውፅአ ንሕገ መንግስቲ ከይተገዝአ ብግልፂ ልዕሊ ሕጊ ይኸውን'ሎ ክብል'ውን ኸሲሱ'ሎ።
ብምኽንያት'ዚ ነገራት ልዕሊ ዓቅሚ ከም ዝኾነን ግን ብአዋጅ ክሳብ ዘይተኸልኸለ ፓርቲ ሓድነት ብሰላማዊ ቃልሱ ክሳብ መወዳእታ ከምዝደፍአሉ አረጋጊፁ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ'ቲ ፓርቲ ኣብ ዘካየዶ አብቲ አኼብኡ ነቲ ኩነታት ዘገናዘበ ሰላማዊ ቃልሲ ብኸመይ ዝበሉ ሜላታት ክካየድ ከም ዘለዎ ዘፅንዕ ኮሜቴ ከም ዝሰየመን ኣባል አመራርሓ'ቲ ፓርቲ ዶ/ር ሃይሉ አርኣያ ገሊፆም።
ብተወሳኺ ዶ/ር ሃይሉ አርኣያ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከም ዝበልዎ ብዛዕባ'ቶም ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ሕጊ ዘለው አባሉ አቶ አንዱአለም አራጌ ተፈፂምዎም ዝተባህለ መውቃዕቲን ዘስዓበሎም ፀገም ጥዕናን ንሶምን ኣቦ መንበር'ቲ ፓርቲ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳን አቶ አስራት ጣሰን ምስ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሰብአዊ መሰላት ኢትዮጵያ ከም ዝተዘራረቡ'ውን ገሊፆም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
Independent news and stories connecting you to life in Australia and Tigrinya-speaking Australians. - ነጻ ዜናን ሓበሬታትን እናቕረበ ምስ ህይወት ኣብ ኣውስትራሊያን ምስ ትግርኛ ዝዛረቡ ኣውስትራሊያዊያን ዘራኽበኩም።
SBS Tigrinya - ኤስ.ቢ.ኤስ ትግርኛ SBS
-
- Nieuws
Independent news and stories connecting you to life in Australia and Tigrinya-speaking Australians. - ነጻ ዜናን ሓበሬታትን እናቕረበ ምስ ህይወት ኣብ ኣውስትራሊያን ምስ ትግርኛ ዝዛረቡ ኣውስትራሊያዊያን ዘራኽበኩም።
-
ብሩንዲ ክትከትብ ጀሚራ፡ ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ጥራይ ክታበት ኮቪድ ዘይጀመራ ሃገራት ኮይነት። (ካብ ዕለታዊ ዜና)
ኣርእስታት ዜና
*ቪክቶሪያ 70 ሚእታዊ ህዝባ ተኸቲቡ ካብ ቀይዲ ክትወጽእ ኣብትዳለወሉ ካልእ ብዝሒ ዘለዎ መልከፍቲ ኮቪድ ተረኺቡ።
** ኣውስትራሊያ ኣብ ዋና ከተማ ትግራይ ከተማ መቐለ ደብዳብ ነፈርቲ ምፍጻሙን ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ዘሎ ግጭት እናገደደ ምምጽኡን ከምዘተሓሳስባ ገሊጻ ።
ሓንቲ ካብተን ክታበት ኮቪድ-19 ንህዝበን ዘይከትባ ዘለዋ ናይ መወዳእታ ሰለስተ ሃገራት ዓለም ዝኾነት ፡ ምብራቕ ኣፍሪቃዊት ሃገር ብሩንዲ ሃገራዊ ወፍሪ ምኽታብ ፡ ብሰኑይ ጀሚራ ። ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም ፡ ሰሜን ኮርያን ካብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝኾነት ኤርትራን ጥራይ እየን ክታበታት ኮቪድ-19 ንህዝበን ዘይከትባ ዘለዋ ።
*** ዋንጫ ዓለም ካብ ኣኣብ ኣርባዕተ ዓመት ናብ ኣብ ነፍሲወከፍ 2 ዓመት ክጎድል ንዝቐረበ እማመ ተቓዉሞ ይገጥሞ።
-
"ሰራዊት ትግራይ ንወተሃደራዊ ስርሒታት ኣገደስቲ ዝኾና ክልተ ከተማታት ብምቁጽጻር ንደሴን ኮምበልቻን ኣብ ትሕቲ ናይ መድፍዕ ርሕቀት ኣእትዩወን'ሎ"ጌታቸው
ኣርእስታት ጸብጻብ፥
ውድብ ሕቡራት ሃገራት: ኣብ መቐለ ብዝተፈጸመ ደብዳብ ነፈርቲ ፤ ህጻናትን ደቂኣንስትዮን ዝርከቡዎም ሲቪላት ግዳያት ከም ዝኾኑ ኣፍሊጡ።
ብኤርትራዊ ዝውነን ትካል ጉጅለ Constructionንን ልምዓትን $8,000 ዶላር ዝግመት ቦንድ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ዓዲጉ ተባሂሉ።
ኣብ ክልል ኦሮምያ ኣብ ዞባታት ምብራቕ ወለጋን ሆሮ ጉድሩን፡ ዘሎ መጥቃዕቲ ናብ ማሕበረሰባዊ ጎንጺ ከይላባዕ ሓይልታት ፀጥታ ክዋፈሩሉ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት እታ ሃገር ሓቲቱ።
ሰራዊት ትግራይ ንወተሃደራዊ ስርሒታት ኣገደስቲ ዝኾና ክልተ ከተማታት ብምቁጽጻር "ንደሴን ኮምበልቻን ኣብ ትሕቲ ናይ መድፍዕ ርሕቀት ኣእትዩወን'ሎ" ክብል ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ገሊጹ።
-
“ንሕና ኣብቲ ቅዋማዋቲን ፍትሓዊትን ኤርትራ ንኽትህሉ ምቅላስ ዝብል ኢና ከነተኩር ዘለና።” ዶ/ር ትኳቦ ተስፋሚካኤል
ዶ/ር ትኳቦ ተስፋሚካኤል፡ ኣብ ኲንስላንድ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ተክኖሎጂ፡ መምህርን ተመራማሪን ኮይኑ፡ ኣብዚ ቅሩብ እዋን ኣብ ፖለቲካ ናይ ኤርትራ ዝነጥፍ ዘሎ እዩ። ምስዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ተተሓሒዙ፡ ኤርትራዊያንን ስግኣቶም ትጽቢቶምን ብዘንጸባርቕ ኩነታት ሓሳቦም ከቕርቡ ኣብ ገሊኡ ክውደቡን ክዛተዩን ይስትውዓሉ’ዮም። ብዛዕባዚ ስግኣቱን ገለ ፍታሓትን ዝበሎ ሓሳብ ካልኣይ ክፋል ቃለ መሕትት ምስ ዶ/ር ትካቦ ተስፋሚካኤል ካብ
-
ኣብ ኣውስትራሊያ ነጻ ናይ ሕጊ ኣገልግሎት ብኸመይ ትረክብ፧ (ምንባር ኣብ ኣውስትራሊያ)
ስርዓተ ሕጊ ኣውስትራሊያ ንተራ ሰባት ዘደናግር ክኸውን ይኽእል እዩ ፤ ነዚ ንምፍላጥ ሞያዊ ሓገዝ የድሊ ይኸውን ። እንተዀነ ግን: ጠበቓታት ኣማእታት ዶላራት ብሰዓት እናኸፈሉ : ኵሉ ሰብ ፍትሒ ክረክብ ኣይክእልን እዩ ። ይኹን "ምበር ፡ ብሕጋዊ ሓገዝ ወይ legal aid.ኣቢልካ ናጻ ሓገዝ ክትረክብ ይከኣል እዩ።
-
“ነቲ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ዝወረደ ወጽዓታት ክንኩንን እንተዘይክ ኢልና የለናን ማለት’ዩ።” ዶ/ር ትኳቦ ተስፋሚካኤል
ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ተተሓሒዙ፡ ኣብዝተፈላለዩ ዝርከቡ ተጋሩን ኤርትራዊያንን ስግኣቶም ትጽቢቶምን ብዘንጸባርቕ ኩነታት ሓሳቦም ከቕርቡ ኣብ ገሊኡ ክውደቡን ክዛተዩን ይስትውዓሉ’ዮም። ብዛዕባዚ ስግኣቱን ገለ ፍታሓትን ዝበሎ ሓሳብ ቀዳማይ ክፋል ቃለ መሕትት ምስ ዶ/ር ትካቦ ተስፋሚካኤል ካብ ኲንስላንድ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ተክኖሎጂ።
-
ዕለታዊ ዜና SBS ትግርኛ (18 ጥቅምቲ 21)
ቀንዲ ነጥቢታት ዜና፡
** ቪክቶሪያ ምሉእ ብምሉእ ክታበት ንዝረኸቡ ኣህጉራውያን ገያሾ ናይ ሆቴል ውሸባ ደው ከተብሎን ኣብ ክንድኡ ኣብ ገዛ ክፍለዩን ክትፈቅድ ትጽቢት ይግበር ።
** ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሱዳናውያን ሰልፈኛታት: ኣብቲ ንኣዋርሕ ዝቐጸለ'ሞ ነታ ሃገር ዘናውጽ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስ ንእተቐትሉ መንእሰያት ንምዝካር፡ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ኣደባባይ ሰልፊ ጌሮም።
** ሓደ ካብ ሓለፍቲ ኣህጉራዊ ኮሚተ ኦሎምፒክ ፡ነቲ ኣብ ኣቴንስ ዝካየድ ተቓውሞታት ብምኹናን ብምባል ጸወታታት ኦሎምፒክ ብዛዕባ ሓድነት እዩ ኢሉ ።


text:
ቤት ምኽሪ ሚንስትራት ኢትዮጵያ ህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ተኸታተልትን ተለዋወጥን እገዳታትን መምርሕታትን ከምዘውፅእ ኣፍሊጡ።
እቶም ክልከላታት ወግዓዊ ዝኾኑ እቲ ኣዋጅ ፅባሕ ዓርቢ ብፓርላማ እታ ሃገር ምስ ፀደቐ ምዃኑ ኣብ ቤት ፀሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ሓላፊ ክፍሊ ፕረስ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ገሊፆም።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርትታት ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ ዝተልዓለን ኣብ ስምምዕ ዝተበፅሐሉን ምዃኑ ኣቶ ንጉሱ ኣረዲኦም።
ፓርላማ ኢትዮጵያ ኣብ ታሪኹ ንመጀመሪያ ግዜ ካብቲ ልሙድ ኣዳራሽ ወፃኢ ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር እዩ ኣኼብኡ የካይድ ምህላው'ውን ተፈሊጡ'ሎ።
እቲ ብቤት ምኽሪ ሚንስትራት ዝፀደቐ ህፁፅ ኣዋጅ ተግባራዊ ክኸውን ብክልተ ሲሶ ናይ ፓርላማ ድምፂ ክድገፍ ኣለዎ ይብል።
ኣብ ኢትዮጵያ ሎሚ ዝተረጋግፀ ሓደ ሰብ ሓዊሱ ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሓዙ 56 ዝሞቱ ድማ ክልተ ሰባት ተመጊቦም ኣለው።


text:
Radio Erena: 26 March 2020
ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብኮረና ቫይረስ ናይ ዝልከፉ ዘለዉ ብዝሒ ሰባት ካብ ዕለት ናብ ዕለት ይውስኽ ምህላዉ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ 24 ሰዓታት፣ ኣብ 15 ሃገራት ኣፍሪቃ፣ በቲ ሕማም ናይ ዝተለኽፉ ብዝሒ ሰባት 216 ምብጽሑ ምስፍሕፋሕ እቲ ለበዳ ይንህር ምህላዉ እቲ ውድብ ኣገንዚቡ።
ክሳብ 26 መጋቢት ዝነበረ ዕለት፣ ኣብ ልዕሊ 39 ሃገራት ብሓፈሻ 1808 ሰባት ብኮረና ቫይረስ ክልከፉ እንከለዉ፣ 28 ሰባት ድማ ሞይቶም።
ኣብ ኣፍሪቃ እታ ዝበዝሐ ምልክታት እቲ ለበዳ ዝመዝገበት ሃገራት ደቡብ ኣፍሪቃ ኮይና ዛጊት 709 ሰባት በጺሖም ኣለዉ።
ብኣንጻሩ ዝበዝሐ ሞት ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዝተራእየላ ሃገራት ኣልጀርያ’ያ።
ኣብ ኣልጀርያ 17 ሰባት ክሞቱ እንከለው 264 ድማ በቲ ሕማም ተለኺፎም።
ዝወሓደ ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእየላ ሃገር ዚምባብዌ ኮይና፣ እቲ ሕማም ካብ ዝነበሮም ክልተ ሰባት እቲ ሓደ ምማቱ እቲ ታ ሃገር ኣፍሊጣ።
ኣብ ኤርትራ ዛጊት ኣርባዕተ ሰባት እቲ ቫይረስ ተረኺብዎም ኣሎ።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝበዝሐ ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእያ ኢትዮጵያ ኮይና ዛጊት 12 በጺሑ ይርከብ።
ጂቡቲን ሱዳንን’ውን ምልክታት እቲ ሕማም ዘለዎም ሰባት ከምዝመዝገባ እኳ እንተረጋገጻ ኣብ ኣብዚ ናይ ውድብ ጥዕና ዓለም ጸብጻብ ኣይሰፈራን።
==============


text:
ልቦናን ጠበብን ይሃልወና።
“Whoever has the most power tells history” Alaskan Indegeneous People Rights Activist
እቲ ታሪኽ ዝፈልጥ ይገዝእ። ከመይ ብዝጥዕሞ ስለዝጽሕፎ።
ነስተውዕል ክቡራት ኤርትራውያን
ኤውሮጳውያን ኣብ 19 ክ/ዘ ጥራሕ ኣይኮኑን መጺኦም። ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ንንግስነት ኩሻውያን ዘዕነዉ ሮማውያን ከም ዝኾኑን
ድሒሩ ድማ ድሕሪ ልደተ-ክርስቶስ ኣብ ምምስራት ንግስነት ኣዱሊስ ዓቢ ተራ ከም ዝተጻወቱን ይፍለጥ።
ድሕሪ ምምቃል ክርስትና ናብ ካቶሊካዊትን ተዋህዶን ድማ ንግስነት ኣክሱም ማዕቢሉ።
እዚ ዞባና ብጂኦ-ፖለቲካዊ ነውጽታት ወትሩ ምስ ኣተወ እዩ።
ኣብቲ ወትሩ ሰላም ዘይረኸበ ዘሎ ብ “ንግስነት ኣምላኻ” -” The Kingdom of God” ስለ እንርከብ ድማ ኣብ ኤውሮጳ ይኹን ማእከላይ ምብራቕ ኤስያን ሰሜንን ኣፍሪቃን ዝፍጠር ነውጽታት ብቀሊሉ ንጥቃዕ።
እዚ Kingdom of God ዝብሃል ግዝኣት ኣምላኽ ተስፋ ይገብር በዚ ሓድሽ ስርዓተ ዓለም The Kingdom of United Nation ሰላም ክረክብ።
ኤርትራ ሃገርና ድማ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ሰላም ክትረክብን ነቲ ናይ ጥንቲ ንግስነት ኣምላኽ ድማ ከም ታሪኻዊ ሰረት ኣኽቢራ ክትጉዓዝ። ስለምንታይ ዓለም እናደምሰስካ ዘይኮነት ትህነጽስ ዝነበረ እናስተኻኸልካ እያ እሞ ነዛ ካብ ንግስነት ኣምላኽ ዝወረስናያ ሃገርና ኣብ ትሕቲ ጽላል ንግስነት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት( UN) ንከናኸናን ንሓልዋን።
ንሎሚ ታሪኽ ምስፍሕፋሕን ኣረሜናዊ ወራራት ሮማውያንን ይጋብዘኩም። እዚ ሎሚ ትሮጃን ሆርስ(Trojan Horse) ተባሂሉ ዝፍለጥ ስርሓት ስነ-ጥበብ ዝኾነ ድርሳናትን ምርኢታትን ኣብ ሓቀኛ ታሪኽ ሮማውያን ኣብ መሬት ኩሻውይን ዝተፈጸመ እዩ። ብዙሕ ንመሃሮ ስለዘሎ ድማ ነስተውዕለሉ።
ሮማውያን ድማ ንኩሻውያን በቲ ዝወረዶምሰፍ ዘይብል ክሳራን ስዕረትን ስለዝተሰናበዱ ርእሲ-ኣልቦ( Blemmyes) ኢሎም ገሊጸሞም። እዚ ድማ ኩሻውያን ማዕረ ክንደይ ሓያላት ከም ዝነበሩ እዩ ዝሕብር። እቲ ርእሲ ኣልቦ ድማ ንጭካነን ትብዓትን ዝገልጽ ደኣምበር በተሓሳስባን ብልሓትን ኩሻውያን ዝማዕበሉ እዮም ኔሮም። ነገር ግና እዚ “ርእሲ ኣልቦ” ዝብል ኣምር እንተ ብፍላጥ ድዩ ብዘይ ፍላጥ ክሳብ ሕጂ ንጥቀመሉ ኣለና።
ክፋል ሓደ፡
ክፋል ክልተ፡
ገለ ብዛዕባ Blemmyes – ርእሲ ኣልቦ


text:
ስደተኛ መንእሰይ፡ በዓል ነጻነት ናበይ?
ምዕራባዊ ክፍለ ዓለም እትነብር ዘሎኻ ስደተኛ ጎበዝ ሃገርና፡ ናይ ሎሚ መዓልቲ ጽሑፈይ ምሳኻ ግጠም ይብለኒ ኣሎ። “ኣንታ እቲ መንእሰይ እሞ…መንእሰይ መንእሰይ ንብል ኮይና እምበር፡ ደይ ከም ህዝቡ’ዩ።” እንተበልክዎ፡ “ላላእ! ኩሉ ነገር አእዋኑን ገግዚኡን ኣለዎ። ዕላል ይኹን መዛረቢ ኣርእስቲ፡ ዛዕባታት ከይተረፈ ብግዜ’ዩ ዝግዛእ።
ኣደራዕ ባርነት እዩ። “ወርሓዊ መሃያ ዜጋ ንመዋእሉ ካብ 400 ናቕፍ ኣይሕለፈሉ፡” እንዳበለ፡ “ውፈር!!” ዝብል ሽፍታዊ ምምሕዳር ኣብ ሃገርና 20 ዓመቱ ቆጺሩ። ንኹሉ በልማማ ዝለበደ ማዕርነት ኣብ ትሕቲ ግፍዒ፡ መግለጺኡ ማዕርነታዊ ባርነት እብሎ። ንኡስ ወለዶ ክነግረኩም። ዓመቱ ዓመት ጭርሖታት እዩ። እቲ ኣበዓዕላ ነጻነት ድማ እንዳተቐየረ እዩ ዝመጽእ ዘሎ።
ንዓ’ባ ንህዝብኻ ዝረ!!
ብጸላእተይ ተሳዒረ ዘይፈልጥ ሰብ እየ ኢልካ ትጅሃርን ተዘንቱ ትኸውን። ዝኣምነካ እውን ኣይሰኣንን። እንተኾነ ግና ኣካላትካ ዕድመ ደፊኡ፡ ከም ጸላኢኻ ከፈራርሰካ ምስ ተበገሰ፡ ክትስዕሮ ኢልካ ዘይሕሰብ ቃልሲ ከምዝኣቶኻ ትፈልጥ።
ብዛዕባ ህ.ግ.ደ.ፍ እንታይ ክትጽሕፈሉ፡ እንታይ ከ ክትዛረበሉ፡ ኩሉ ነገራቱ ከምዘይሓልፍ ተቐሊዑ እዩ ዝብሉኒ ሰባት ኣለዉ። ኣይተጋገዩን። ብዛዕባኡ ዘጽሕፈኒ ዝያዳ፡ ብዝክኣለኒ ዓቕሚ ከቃልዖ ኢለ ዝፍትን፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታት ግና፡ ጸላእየይ ከይርስዕ እዩ። ከምኡ እውን ንዕኡ ብዙሕ ኣይትውቀሶ ኣይትህረሞ ዝብል ርእይቶ እሰምዕ። ዝሃርሞ ዝወቕሶ ዝነቕፎ ከኣ፡ ክዕረ ኢለ ኣይኮንኩን። ፈሪሱ ክጒሓፍ ስለዝደልዮ እዩ።
“ካልእ ድኣ እንተ ኣለካ ኣምጽእ እምበር፡ እዚ ሽጣራ እዝስ ቀደም ብገርሁ ኸሎ ህዝቢ፡ ተበሊዕዎ እዩ።” ዝብል ዘረባ፡ ነቲ ንኸታልል ኢሉ ዝብገስ ተቓውሚ እየ ዝብል ባእታ፡ ዘሰምብድ ክኽውን ይኽእል እዩ።
ወለዶ ምሉእ ተሰካሚ ብረት
ሜዳ ሓርነት ካይሮ፡ ንሙባረኽ 70 ብልዮን ዶላር ሰሪቕካና ኣሎኻ፡ ኣምጽኣየን እንዳበለት ተተሓሒዛቶ ኣላ። ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ንሃገርና ቁማር ኢልካያ ክትከይድ ኣይኮንካን።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
ጎደና ሓርነት ኣስመራ
ነቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተኸስተ ህዝባዊ ማዕበል ክካታተል እንከለኹ፡ ሓደ ካብቲ ዝገርመኒ ነጥቢ እንተሃልዩ፡ ኩለን እዘን ካብ መግዛእቲ ነጻ ዝወጻ ዓዲ ጭቁናት፡ ጎደና ሓርነት ዝሽሙ ጽርጊያ ከምዘለወን ምፍላጠይ’ዩ።
ኩነታት እተን ማዕበል ህዝቢ ሓፍ ኮፍ ዘብለን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ክንርእዮን ክንሰምዖን እንከሎና፡ እዚ ዓመጽ እዚ ድኣ ሽም ሃገር ስለዝቐየረ እዩ እምበር፡ ዝያዳ ኣብ ሃገርና ጎሊሑ ዝርኣ ዘሎ እንድዩ ንብል።
2011 ሕማቕ ወረ ሒዛ ኣይተበገሰትን። እሞ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ወርሓ፡ ንምልካዊ ስርዓታት ኣብ ዝሃለዉ ይሃልዉ፡ ከተርዕዶም ክኢላ። ለንቅነ ኣብ ቱኒዝያ፡ ጽባሕ ድማ ኣብ ጎረባብታ።
ንፖለቲካዊ ቃልሲ ማለተይ’ዩ። ነቲ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታትና ድማ ክገልጽ ይፍትን። እቲ ብንኣሽቶና እንፈልጦ ጉልበታዊ ቃልሲ እሞ ኸኣ፡ ከይተጠማጠምካ ከመይ ኢሉ? ቃልሲ! ፖለቲካዊ ይኹን ጉልበታዊ ማዕዶ ንማዕዶ ተረሓሒቕካ ክኸውን ዘይክእል መስርሕ’ዩ።


text:
ጎደና ፈይስቡ ከምቲ ዘጓራፍጠና ይቕሬታ መበሃሃሊና እውን ይኹን የሕዋት።ናብ ነቲ ይቕሬታ ንምርጓድ እንተተደልዩ ድማ ናብ…
Month: ለካቲት 2019
ሰናይ መዓልቲ ዝምነ ሳባ ኪዳነ እየ 24/02/2019 ፓሪስ
ስቕታኺ ሚዛኑ ወሲኹ ጡሙይ ዝብኺ ከብዱ ሓኺኹ ሰላም ፍቕሪ ብመንደቕ ሊሑኹ ውዲት ግዲ ኮይኑስ…
ሓደ እዋን ንባዓል ቤታ ጸሊኣ ኣብ ሓዳራ ተስፋ ዝቆረጸት ሰበይቲ: ንሰብኣያ ቀቲላ ዕርፍቲ ክትረክብ ወሰነት::…
ንኽብርኻ ክብሪ ሰብ ቀኒሰ ካብ ምንባረይ ንእሽተይ ኣልጊሰ ክኸስበካ ክብረተይ ኣጉዲለ ብፍቅርኻ ምሒር ተጸሊለ…
” ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ፡ ኣብዚ ክልተ መዓልታት ካብ ኢሰያስ የጠንቕቃ !” እንታይ ደኣ…
ክራር ንኽራር ብስእሊ ካብ ምድህሳስ ሓሊፈ፡ ብኣጻብዐይ ቲኽቲኽ ካብ ዘብላ ነዊሕ ኣቑጺረ እየ።…
ስምካ ቀይሕ፡ ሕብርኻ ሰማያዊ ባሕረይ!! ርስተይ ሪመይ ናይ ጥንተይ ቀደመይ ዓቐነይ ካቲመይ ወዲ ድርቃም ዓጽመይ…
ዳእላ ኣርኣያ ካሳ ሓደ ሓረስታይ፡ ዓዲ-ውዒል ተስታዩ ናብ ዕዳጋ-ሓሙስ* ክየውርድ ወጠነ። ንዕዳጋ-ከብቲ ዝተበገሰሉ ምዓልቲ፡ እቲ…
.,,,,ወይለይ ወይለይ ወይለይ፣ ኣንታ እዚ ሳልሳ እባ ዓይነት ሳዕስዒ እዩ ! እ እእም ኣብ ሓፈሻዊ…


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ዘተ ከካይድ’ዩ2021-08-21 18:24:10 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና Published in EPDP News Read 349 times
- font size decrease font size increase font size
ወሃቢት ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብሌነ ስዩም ብ20 ነሃሰ 2021 ኣብ ዝሃበኦ መግለጺ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ወርሒ መስከረም 2021 መደብ ሃገራዊ ዘተ ከም እትሰርዕ ሓቢረን ክብል ብሉምበርግ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ። ብሌነ ስዩም ከም ዝገለጸኦ ዕላማ ናይቲ ሃገራዊ ዘተ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንህድኣት ዓንቂፉ ዘሎ ጸገማት ንምፍታሕ እዩ።
ብሌነ ስዩም እቲ ሃገራዊ ዘተ ዝካየደሉ መርሓ-መንግዲ ኣብ መወድእታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ከም ዝግለጽን ድሕሪኡ ነቲ መስርሕ ዘተ ዝምልከት ኣካይዳ ቅርጻ ከም ዝወጸሉን ሓቢረን። ምስዚ ኣተሓሒዘን ከኣ እቲ ዝካየድ ዘተ ኣካል ናይቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ መስርሕ ምትዕርራይ ምዃኑ ጠቒሰን። ምስዚ ግና ኣብዚ ሃገራዊ ዘተ መነመን ከም ዝሳተፉ ኣይገለጻን።
ብኻልእ ወገን ከኣ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረዝ ብ19 ነሃሰ 2021፡ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን (ህወሓት)፡ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ግጭት ንምቁራጽ ንክዛተዩ ጸዊዖም። እቶም ዋና ጸሓፊ ኣብዚ መጸዋዕታኦም፡ “እዚ ግዜዚ ኩሎም ኣካላት ኣገዳስነት ሓድነትን ህድኣትን ኢትዮጵያ ንምዕቃብ፡ እቲ መንግዲ ውግእ ከምዘይኮነ ክርድእሉ ዝግበኦም ግዜ እዩ” ኢሎም። ናይ ኢትዮጵያ ሓድነትን ርግኣትን ንህድኣት እቲ ኢትዮጵያ እትርከበሉ ዞባን ኪነኡን ኣገዳሲ ምዃኑ እውን ጠቒሶም። ኣብ ርእሲዚ ወኪል እቶም ዋና ጸሓፊ፡ ማርቲን ግሪፊዝ ብዛዕባቲ ዝቕጽል ዘሎ ግጭት ንምዝርራብ ንዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል መራሒ ህወሓት ከም ዘዛራረብዎም እቲ ካብ ብሉምበርግ ዝተረኽበ ዜና ኣረዲኡ።
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ብወገና፡ ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ዝርከበሉ መንገዲ ንምርካብ ትጽዕር ከም ዘላ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። በዚ መሰረት ፍሉይ ልኡኽ ፕረሲደንት ባይደን ኣብ ቅርኒ ኣፍሪቃ ጀፈር ፈልትማን ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ብዛዕባ ዝፍጠረሉ ኩነታት ንምዝርራብ ናብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰለስተ ግዜ ተመላሊሶም። ሓላፊት ትካል ረዲአት ኣሜሪካ ሳማንታ ፓወር ብወገነን ናብ ኢትዮጵያ ሓደ ግዜ ዑዳት ኣካይደን።
እዚ ኩሉ ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ንምምጻእ ላዕልን ታሕትን ዝበሃል ዘሎ፡ ካብ ወርሒ ሕዳር 2020 ጀሚሩ ኣብ መንጎ ሓይልታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ትግራይን ሓያል ውግእ ይካየድ ኣብ ዘለወሉ እዩ። ከም ሳዕቤን ናይዚ ውግእ ከኣ፡ ሚልዮናት ዜጋታት ኣደዳ ጥሜት ዝኾንሉ፡ ካብ ሃገሮም ዝተሰደድሉ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መረበቶም ዝተመዛበልሉ፡ ኣብ ብዙሕ ኩርነዓት ናይታ ሃገር ዓሌታዊ ናዕብታት ይፍጠርን ኣብ ዘለወሉን ዝተፈላለዩ ኣካላት ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ናይ መሰል ርእሰ ውሳነ ሕቶታት ኣብ የቕርብሉ ኣብ ዘለዉሉን ግዜ ምዃኑ እውን ኣብቲ ናይ ማዕከን ብሉምበር ዜና ተጠቒሱ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ካብ መጀመርታኡ ናይዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ጠንቂ፡ ፖለቲካውን ሕገመንግስታው ዘይምትእምማን ስለ ዝኾነ፡ መፍትሒኡ ተቐራሪብካ ምዝታይ ምዃኑ ደጋጊሙ ክምሕጸን ከም ዝጸንሐ ኣይዝንጋዕን።


text:
ኣብ ሱማሊያ ሚሊዮናት ብቐፃሊ ጥትምየትን ዘይምርግጋእን ይጥቅዑ ኣብዘለውሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኬንያ ዝርከብ መፅለሊ ስደተኛታት ዳዳብ ተስፋ ንዝስኣኑ ብዙሓት ሱማሊያዊያን ከም ገነት ይርአ።ገሊኦም ግን ናብ ዳዳብ ኣብ ዝገብርዎ ጉዕዞ ካሊእ ሽግር ሒዙሎም ይመፅእ።
ኣብታ ሃገር ይቕፅል ካብ ዘሎ ሓሳረ-መካራ ንምምላጥ ብቢማዕልቱ ናብ ሓደ ሽሕን ሰለስተ ምእትን ዝፅግዑ ሱማሊያዊያን ናብ ኬንያ ይሰግሩ።ብዛዕባ መዕቖቢ ማእኸል ዳዳብ ኣብ ሙሉእ እታ ሃገር ይውረ።ብዙሓት ሰባት ዝሐሸ ህይወት ንምእላሽ ብእግሮም ብምጉዓዝ ንዓርሶም ንሓደጋ የቃልዑ።
ብዙሓት ነቲ ልዕሊ ሓደ ወርሒ ዝወስድ ናይ እግሪ ጉዕዞ ኣይዋፅኡዎን።ዝበዝሑ እቶም ነቲ ጉዕዞ ተፃዊሮም ኣብቲ መዕቖቢ ጣብያ ዝበፅሑ ኣብቲ መፅለሊ ካብዝንቀሳቐሱ ሰብኣዊ ትካላት ምግቢ፡ማይን ምፅለሊን ይረኽቡ።
ንገሊኦም ግን ድሕነት ወይ’ውን ሓገዝ ብቕልጡፍ ኣይበፅሐሎምን።ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ግዙፍ ቁፅሪ ስደተኛታት ነቲ መዕቖቢ ጣብያ ኣዕለቕሊቑዎ ይርከብ።በዚ ምኽንያት ድማ ፀጋታት ናይቶም ሓገዝቲ ትካላት ይነፅፍ ኣሎ።ስደተኛታት ንፈለማ ግዜ ኣብቲ መዕቖቢ ጣቢያ ክበፅሑ እንተለው ክሳብ ከም ስደተኛታት ብወግዒ ተመዝጊቦም ቐዋሚ ናይ ራሽን ካርዲ ዝወሃቦም ምግቢ ይወሃቦም።
እንተኾነ ግን በቢ ማዕልቱ ብዙሓት ስደተኛታት ናብቲ መፅለሊ ስለዝውሕዙ እቲ ምዝገባ ነዊሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል።
ኑርታ ሄይራት ብእስላማዊ ናዕበኛ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ካብ ዝበፅሕ ዓፈና ንምምላጥ ምስ ክልተ ደቃ ብምዃን ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ካብ ባይድዋ ተበጊሳ።እቶም ኣባላት ስድራ መበገሲ ራሽኖም ዝረኸብሉ ኣብ ዳዳብ ንምብፃሕ 20 ማዕልታት ወሲድሎም።ሕዚ ድሕሪ ክልተ ሰሙን ግን ዝተውሃቦም ምግቢ ተወዲኡ’ሎ።
ኑርታ ዳጋሓለይ ናብ ዝርከብ መመዝገቢ ማእኸል ዩን.ኤች.ሲ.ኣር ናይ ራሽን ካርዲ ንምርካብ ተስፋ ብምግባር ብቢማዕልቱ ትመላለስ።ከምዕድል ኮይኑ ዛጊድ ኣይቀንዓን።
ኑርታን ህፃውንቲ ደቃን ዝድቅስሉ ድንዃን እውን የብሎምን።ብኣጋጣሚ ነይሩ ንዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ገለ ደገፍ ዘገበረላ ዓብዲራሽድ ሓጂ ዝተብሃለ ኣዅኣ ኣብቲ መፅለሊ ጣብያ ዝረኸበቶ።
ከም ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ናይ ኑርታ ዝመሰለ ታሪኽ ዝውቱር እዩ።እቲ ኣብ ቀረባ ኣብ ሱማሊያ ዝተርኣየ ፍልሰት ህዝቢ ነቲ ናይ ምግቢ ምክፍፋል ኣገባብ ክሰርሕ ናብዘይኽእል ደረጃ ኣብፂሑዎ ኣሎ።እቶም ሰብእዊያን ትካላት እውን ነዚ ንምዕራይ ይፍትኑ ኣለው።ሮስ ኦጎላ ኣብ መፅለሊ ስደተኛታት ዳዳብ ወሃቢት ቃል ፕሮግራም ምግቢ ዓለም እየን።
ንሰን ‘’ኣብ መቐበሊ ማእኸላት ንፈለማ ኣብውሽጢ 15 ማዕልታት መዝጊብና ክንውድእ ኢና ብዝብል ተስፋ ናይ 15 ማዕልታት ራሽን ኢና ሂብናዮም።ነገር ግን ብዙሕ ህዝቢ ይኣቲ ስለ ዘሎ እዚ ከምዘይሰርሕ ተረዲእና።ስለዚ ካብ 15 ሓምለ ጀሚርና ስትራተጅና ብምቕያር ኣብክንዲ ናይ 15 ራሽን ናይ 21 ማዕልታት ራሽን ነከፋፍል ኣለና።’’ይብላ።
ሕዚ’ውን እንተኾነ ብዙሓት ስደትኛታት ናብ ዳዳብ ይኣትው ስለዘለው ናይ 21 ማዕልታት እውን እኹል ኣይኮነን።ኣብቲ መፅለሊ ጣብያ ዝበፅሑ ገሊኦም ክሳብ 40 ማዕልታት ናይ ራሽን ካርዲ እናተፀብዩ ይርከቡ።
ኣብቲ መፅለኢ ምስኣተው እንተኾነ’ውን ካልኦት ፈተናታት የጋጥምዎም።
ዩሱፍ ዓሊን ፋጡማ ማሕሙድን ኣብ ከባቢኦም ይካየድ ካብዝነበረ ውግእ ብምህዳም ኣብ 2008 ኣ/ፈ ካብ ሱማሊያ ናብቲ መዑቖቢ ጣቢያ መፂኦም።መጀምሪያ ክሳብ 15 ዓመት ዝዕድሚኣ ጛሎም ፆታዊ ዓመፅ ዝፍፀማ ኣብ መዕቖቢ ማእኸል ስደተኛታት ዳጋሓለይ ይነብሩ ነይሮም።ወለዳ ብዛዕባ እቲ ገበን ንዩ.ኤን.ኤች.ሲ.ኣር ኣፍሊጦም ሽዑ ንሽዑ ነቲ ተሓታቲ ሰባ ኣእሲሮምዎ።
እንተኾነ ግን ስድራ ናይቲ ዝደፈረ ሰብ ካብ ዳጋሓለይ ክርሕቑ ብምሕታት ንዓሊን ንፋጡማን ሽግር ክፈጥሩሎም ጀሚሮም።ዋላ’ውን ንጛሎም ንምጭዋይ ፈቲኖም ነይሮም።ኣብ ቀረባ ዓሊን ፋጡማን ካብ ስድራ እቲ በደለኛ ብዝበፅሖም ምፍርራሕ ብምስጋእ ካብቲ መዕቖቢ ጣብያ ወፂኦም ኣለው።ካብቲ ጣብያ ካብዝወፁ ጀሚሮም ናብ ካሊእ መፅለሊ ጣብያ ከዛውርዎም ተስፋ ብምግባር ኣብ ጥቓ መምዝገቢ ጣብያ ዳጋሓለይ እናደቀሱ ይርከቡ።
መፅለሊ ማእኸል ዳዳብ ኣብ ሱማሊያ ካብ ዘጋጥሞም ብዙሓት ሽግራት እንተዕቖቦም እውን ንብዙሓት ከቢድ ዋጋ የኽፍሎም።ጃኔት ዶቲ-ዲላ ኣብ ማእኽል መፅለሊ ዳጋሓለይ ስነልቦናዊ ምኽሪ ንምሃብ ኬር ኢንተርናሽናል ንዝብሃል ትካል ትሰርሕ።
ዲላ ከምዝበለቶ ኩሎም ዘዘራረበቶም ብዝወሰድዎ ናይ ምጉዓዝ ዉሳነ ተናሲሖም እዮም ትብል።
ኬር፡ፕሮግራም ምግቢ ዓለምን ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታትን ዝርከብዎም ጉጅለታት ረድኤት ድልየት ማእኸል ምፅለሊ ዳዳብ ንምምላእ ላዕልን ታሕትን እናበሉ ይርከቡ።ኣብ ኢድ ዝርከብ ፀጋ ግን ብሓፂር ኣበሃህላ እኹል ኣይኮነን።ክሳብ ሕዚ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ንምምካት ናይ ዘድሊ ክልተ ቢሊዮን ዶላር ዝግመት ገንዘብ ፍርቂ ጥራሕ እዩ ተረኺቡ ዘሎ።


text:
ኣብ ታሕቲ ዘሎ መርበብ መወከሲ ባዕልኻ ኖርወጂያን ቃላት ክትመሃር ትኽእል
Bildetema
book2
ካልኣይ መጽሓፍ፣ ናይ ቋንቋ ኮርስ ተመሃር ነርወጂያን ቋንቋ ከምኡውን ብዙሓት ካልኦት ቋንቋታት ብ ትግርኛ። ምረጽ ክትመሃሮ እትደሊ ቋንቋ ከምኡ ድማ ጀምሮ።
LEXIN
ኤለክትሮኒካዊ መዝገበ ቃላት ብኖስክን ብዙሓት ካለኦት ቋንቋታትን።
Matematikkbegreper
ኣብ ቁጽሪ ደማእከለ መዝገበ ቃላት ብኖስክን ብቋንቋ ኣደኻን፣ ኣብቲ ሰንጠረጅ ቋንቋ ምረጽ።
Norsk start
መአከቢ ቃላት ስእሊ ርኤ ከምኡ ድማ ኣዳምጽ ቃላት ብነርወጂያን ቋንቋ።
Språkrådets ordbok
ኣቀያይራ ግሲ ፣ ስምን ቅጽልን ወዘተ ደለዎ መዝገበ ቃላት ብቡክሞልን ኒኖስክን።
Tema morsmål
ናይ ቁጽሪ ኣምር
ናይ ቁጽሪ ቃላት ካብቲ መምርሒ ኣርእስቲ ተመሃር Bokmål
Tema morsmål
ናይ ቁጽሪ ኣምር
ናይ ቁጽሪ ቃላት ካብቲ መምርሒ ኣርእስቲ ተመሃር Nynorsk
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ቓላት ብዛዕባ ጸወታ ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስን ተመሃር
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ፣ቤት ትምህርቲ 1 ቓላት ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስን ተመሃር
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ፣ቤት ትምህርቲ 2 ቓላት ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስን ተመሃር
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ፣ምውስዋስ ኣካላት ቓላት ብዛዕባ ምውስዋስ ኣካላት ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስ ን ተመሃር
Tema morsmål
Matematikkomgrep. Lær ord om matematikk gjennom tekst.


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ሎሚ ረቡዕ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሱዳን ዓብዳላ ሓምዶክ ከምዝተዘራረቡ ወሃቢ ቃል እቲ ሚኒስትሪ ኔድ ፕራስ ገሊፆም።
ወታሃደራዊ ረፅሚ ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ምስፍሕፍሕ ብዝምልከት ኣብ ክልል ትግራይ እናብኣሰ ይኸይድ ብዛዕባ ዘሎ ሰብኣዊ ኩነታትን ወታሃደራት ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዳግም ይኣትው ኣለው ዝብሉን ኩሎም ኣብ ዞባዊ ምርግጋእ ተፅዕኖ ዘለዎም ናይ ሓባር ሻቐለቶም ተዘራሪቦም ኣለው።
ኣንቶኒ ብሊንከንን ሃምዶክን ኩሎም ወገናት ናይ ኢትዮጵያ ሓድነት ንምሕላውን ረድኤት ናብ ዘድልዮም ሰባት ምሉእ ብምሉእ ሰብኣዊ ተበፃሕነት ክረጋገፅን ቶኽሲ ደውንምባል ናብ ልዝብ ክኣትው፣ሓቛፊ ፖለቲካዊ ልዝብ ከካይዱ ንምትብባዕ ተሰማሚዖም ኣለው።
መግለፂ ወሃቢ ቃል ኔድ ፕራስ እቶም ሚኒስትር ወፃኢ ጉዳያት ወፃኢን ቀዳማይ ሚኒስትርን ኣብ ሱዳን ዴሞክራሲ ንምስፋሕን ርክባት ኣመሪካን ሱዳንን ንምሕያልን ተዘራሪቦም ኣለው ይብል ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ቕነ ኣብታ ሃገር ዝተራእየ ህውከት ኣመልኪቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እቲ ዘጋጠመ ጥፍኣት ኣሽንኳይ’ዶ ክትርኦ ክትሰምዖ’ዃ ዘስካሕክሕ እኩይ ተግባር ኣብ ልዕሊ ወገናትና ተፈጺሙ ክብሉ ብምግላጽ ተሓተቲ ናብ ፍርዲ ብምቅራብ ግቡኦም ንኽረክቡ ብዘይውልውል ክንሰርሕ ኢና ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኣሜሪካ ኤምባሲ’ውን በቲ ፍጻመ ከምዝጎሃየ ገሊጹ’ሎ።
ብካልእ ዜና ዝኾነ ሕቶን ቅሬታን እንተሃልዩ ተቃውሞ ብዝሰልጠነ መንገዲ ብዘይገለ ጥፍኣት ሕጊ ተኸቲልካ ምቅራብ ባህልና ንግበር ክብሉ ሊቃ ጳጳሳት ዘካቶሊካዊያንን አካቢ ኮሚሽን ዕርቀ ሰላም ኢትዮጵያ ካርዲናን ብርሃነየሱስ ሱራፊኤል ጸዊዖም።
ኣብ ዋዕላ ሩስያ ኣፍሪቃ ድሕሪ ምስታፍ ናብ ኢትዮጵያ ዝተመልሱ ቀዳማይ ሚንስት ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ምምላሶም ኣብ ዘውጽእዎ ና ጽሑፍ መግለጺ ሎሚ ቅነ ዝተፈጸመ ኣዝዩ ዘሕዝን ግጭት ኣብ ልዕሊ ዜጋታትናን ንብረቶምን ዝወረደ ኹሉ ሓዘነይ እገልጽ ድሕሪ ምባል ዘጋጠመና ፈተና ኢትዮጵያዊያን እንተዘይተሓባቢርና ሓደ ኾይና እንተዘይቆምና መንገድና ኣዝዩ ኣጸጋሚን ዘፍርሕን ከምዝኸውን መርአያ’ዩ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ፡ሚንስትሪ ምክልካል ለማ መርገሳን ምክትል ምምሕዳር ክልል ኦሮምያ ኣቶ ሽምለስ አብዲሳ ካብ ኩሉ ከባቢታት ክልል ኦሮምያ ምስ ዝተዋጽኡ አባገዳታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ወከልቲ ሕብረተሰብን ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት ልዝብ አካይዶም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መምርሒ ፍቓድ ኣብ ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 7 2019
ኣብ ሽወደን ሓንቲ ማኪና ንኽትዝውር፡ ናይ ግድን 18 ዓመት ዝመላእካን ሓደ ናይ መዘወሪ ፍቓድ ዘሎካን ክትከውን ኣሎካ።
ሓደ ብቑዕ መዘወሪ ፍቓድ ካብ ካልእ ሃገር እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ዘሎኻሉ እዋን ኣብ ሽወደን ማኪና ክትዝውር ይፍቀደካ እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ናይ ሽወደን ሕግታት እዮም ዘገልግሉ። ሓደ ኣብነት ናይዚ፡ ኣብ ሽወደን መኪና ክትዝውር ንኽፍቀደካ ናይ ግድን ወዲ 18 ዓመት ክትከውን ኣሎካ።
ናይ ወጻኢ ሃገር ፍቓድ መዘወሪ
ናይ ወጻኢ ሃገር ፍቓድ መዘወሪ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ኣብ ሽወደን ብእኡ ጌርካ ክትዝውር ይፍቀደካ እዩ። ማኪና ክትዝውር ከለካ ምሳኻ ክህሉ ኣሎዎ። እቲ ፍቓድ መዘወሪ ናትካ ስእሊ ክህልዎ ኣሎዎ። ስእሊ እንተ ዘይብሉ ኾይኑ፡ ሓደ ብቑዕ ወረቐት መንነት ምሳኻ ክህሉ ኣሎዎ። እቲ ፍቓድ መዘወሪኻ ብእንግሊዝኛ፡ ጀርመንኛ ወይ እስጳንኛ እንተ ዘይኾይኑ፡ ፖሊስ ትርጕም ናይቲ ፍቓድ መዘወርኻ ምሳኻ ክህሉ ክሓቱ ይኽእሉ እዮም። እቲ ትርግጕም ዝተመስከረ ክኸውን ኣሎዎ።
ካብ ሓንቲ ኣባል ናይ ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ ኮም* (EES) ዝኾነት ሃገር ፍቓድ መዘወሪ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ እቲ ፍቓድ መዘወሪ ክሳብ ኣብታ ዝወጻሉ ሃገር ብቑዕ ዝኾነ ኣብዚ የገልግል እዩ። ናብ ናይ ሽወደን ፍቓድ መዘወሪ ዘይቀየርካዮ ክኸውን ኣሎዎ። እቲ ፍቓድ መዘወሪ ዋላ ኣብ ሽወደን ህዝባዊ መዝገብ ዝተመዝገብካ ኹን የገልግል እዩ።
እቲ ፍቓድ መዘወሪኻ ኣብ ሓንቲ ካብ ናይ ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ ኮም (EES) ወጻኢ ዝኾነት ሃገር ዲዩ ወጺኡ? እምበኣርከስ፡ ኣብቲ ዝወጻሉ ሃገር የገልግል እንተ ኾይኑን ናብ ናይ ሽወደን ፍቓድ መዘወሪ እንተ ዘይተቐይሩን፡ ኣብ ሽወደን እውን የገልግል እዩ። ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ካብ ትምዝገብ ካብ ሓደ ዓመት ንላዕሊ ጌርካ እንተ ዄንካ፡ እቲ ፍቓድ መዘወሪ ኣብ ሽወደን ኣየገልግልን እዩ።
ሃገራት ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ እዘን ዝስዕባ እየን፦ በልጅዩም፡ ቡልጋርያ፡ ቆጵሮስ፡ ዳንማርክ፡ ኤስቶንያ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳይ፡ ግሪኽ፡ ኣይርላንድ፡ ኣይስላንድ፡ ኢጣልያ፡ ክሮኣሽያ፡ ላቲቭያ፡ ሊክትንሽታይን፡ ሊቲወይንያ፡ ላክሰምበርግ፡ ማልታ፡ ነዘርላንድዝ፡ ኖርወይ፡ ፖላንድ፡ ፖርቱጋል፡ ሩመንያ፡ ስሎቫክያ፡ ስሎቨንያ፡ ስጳኛ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ሪፓብሊክ ቸክ፡ ጀርመን፡ ሃንጋሪን ኦስትርያን እየን።
ንናይ ሽወደን ፍቓድ መዘወሪ ኣመልክት
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይ ብዓል መዚ መጓዓዝያ፡ ብዛዕባ ምቕያር ናይ ወጻኢ ሃገር ፍቓድ መዘወሪ ናብ ናይ ሽወደን ፍቓድ መዘወሪ፡ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ፍቓድ መዘወሪ ምውጻእን ካልእ ተወሳኽን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ምውጻእ ፍቓድ መዘወሪ
ሓደ ናይ ሽወደን ፍቓድ መዘወሪ ንኸተውጽእ፡ ኣብ ሽወደን ብቐዋሚ ተቐማጣይ ክትከውን ኣሎካ። ፍቓድ መዘወሪ ከተውጽእ እንተ ደሊኻ፡ ሓደ ብቑዕ ፍቓድ ናይ ልምምድ ምዝዋርን ድሓር ናይ ፈተና ዝወራ ፍቓድ ክህልወካ ኣሎዎ። ነዚ ናብ ብዓል መዚ መጓዓዝያ (Transportstyrelsen) ኢኻ ተመልክት።
ምዝዋር ክትለማመድን ፍቓድ መዘወሪ ከተውጽእን ገንዘብ ይኽፈሎ እዩ። ነዚ ባዕልኻ ክትከፍሎ ትኽእል ኢኻ፡ ወይ ሓደ ሓደ ሰባት ድማ ንልቃሕ የመልክቱ ይኽእሉ እዮም። ዕድሜኻ 18 - 47 ዓመት እንተ ኾይኑን ንዝተወሰነ ግዜ ስራሕ ኣልቦ እንተ ኔርካን፡ ካብ ማእከላይ ኮሚተ ደገፍ ትምህርቲ (CSN) ንናይ መዘወሪ ፍቓድ ልቓሕ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።


text:
Radio Erena: 14 July 2019
ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ዕልዋ ስልጣን ክካየድ ተፈቲኑ ከምዘፍሸሎ ገሊጹ።
ሓላፊ ጸጥታ’ቲ ጉጅለ ጀማል ዑመር ኢብራሂም ኣብ ተለቪዥን’ታ ሃገር ቀሪቡ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ሓሙሽተ ጥሮታ ዝወጹ ዝርከብዎም ወተሃደራውያን ሓለፍቲን ኣባላት ጸጥታን ፍሹል ፈተነ ዕልዋ ከምዘካየዱ ሓቢሩ።
መንነት ናይቶም ዕልዋ ፈቲኖም ዝተባህሉ ብወግዒ እኳ እንተዘይተገልጸ፣ 12 ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ወሃብ ቃል ሰራዊት ዑመር ኢብራሂም ገሊጹ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ እቶም ኣዘዝቲ ሰራዊት ነቲ ዕልዋ ከካዪዱ ዝሃቀኑሉ ምኽንያት፣ በዚ ምስ ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን ተበጺሑ ዘሎ ስልጣን ናይ ምምቕራሕ ስምምዕ ስለዘይዓገቡ ሙዃኖም ሓቢሩ።
ኣቐድም ኣቢሉ ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ንሓንሳብ ብእስላማውያን ጥሩፋት፣ ካልእ እዋን ከኣ ብዝኮረዩ ኣዘዝቲ ሰራዊት ፈተነ ዕልዋ ክካየድ ይሕሰብ ኣሎ ክብል መግለጺታት ክህብ ጸኒሑ’ዩ።
እንተኾነ ሱዳን ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቁጽጽር እቲ ወተሃደራዊ ጉጅለ ኣትያ ስለዘላ፣ ናጻ ማዕከናት ዜና እውን ገና ስለዘይተፈቕደ፣ እቲ ጉጅለ ኮነ ኢሉ ክኣልዮም ንዝደለየ ሰባት የጥቅዕ ከይህሉ ስግኣት ኣሎ ክብሉ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ስክፍታኦም ይገልጹ።


text:
Willkommen! - Welcome! - እንቛዕ ብደሓን መጻእኩም
እንተድኣ ናይ ስደተኛታት ቤት ጽሕፈት ከም ስደተኛ ውሳኔ ወሲኑልካ እሞ ተቀቢሎምኻ ኮይኖም እዚ ዝስዕብ ምሉእ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል
ኣብዚ ሃገር ምስ ሕበረተሰብ ጀርመን ክትመሳሰል ዝወሃብ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ዝምልከት ኣብዚ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ክትሳተፍ ምእንቲ ናይ ስደተኛታት ቤት ጽሕፈት ይኹን ወይ ውን ናይ ወጻእተኛታት ቤት ጽሕፈት ከም ዝፈቀደልካ መረጋገጺ፥፥ ኣሎካ ዶ ?
እወ
ኣብ ንስኻ ዝመረጽካዮ ናይ ቋንቋ ቤት ትምህርቲ ተምዝገብ ከም ዝተምዝገብካ ዘረጋግጽ ምስክር ወረቀት መሰነይታ ድማ ንጆብ ሰንተር ኣቅርበሎም፥፥
ከመይ ገረ ናይ ቋንቋ ቤት ትምህርቲ ይረክብ ?
ዝርዝር ኣስማት ናይ ቋንቋ ቤት ትምህርትታት
ኣይኮነን
መጀመርታ ናብ ናይ መንእሰያት ጆብ ሰንተር ከድካ ተወከስ ብድሕሪኡ ካብኦም ኣብዚ ናይ ቋንቋ ቤት ትምህርቲ ክትመሃር ከብቅዓካ ዝኽእል መረጋገጺ ክወሃበካ እዩ፥፥
ኣብ ወጽኢ ሃገር ዝተመሃርካዮ ደረጃ ትምህርቲ ማለት ዝወዳእካዮ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ናይ ሞያ ትምህርቲ፥ እንተድኣ ኣሎካ፥
መጀምርታ ክተተርጒሞ ይግባእ ብድሕሪኡ ድማ ተቀባልነት ክትረክብ ትኽእል ስለዚ ናብቲ ናይ ጆብ ሰንተር ሓልፊኻ ሓብሮ ፥፥
ቤት ትምህርቲ, ናይ ሞያ ትምህርቲ, ስራሕ, ተወሳኺ ስልጠና, ወይ ውን ትምህርትኻ ክትውድእ ምእንቲ ምስቲ ናትካ ናይ ጆብ ሰንተር ሰራሕተኛ ተዘራረብ፥፥
ገንዘብ, ናይ ገዛ ክራይ ገንዘብ , ገንዘብ ናይ ኣቅሑት
ምስቶም ናይ ክፍሊ ሕሳብ ተዘራረብ
ዝኽፈተሉ ሰዓታት
ሰኑይን ሓሙስን
ካብ ሰዓት 8:00 ክሳብ ሰዓት 11:00 እዩ


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 7.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ.9:14,15
- አስተንትኖ
ሓዋሪያት ብዙሕ ግዜ ክጸሙ አይርከቡን ስለዚ ኢዮም ፈሪሳውያን ንመድኃኒን ኢየሲስ ክርስቶስ ከምዚ እንዳበሉ ክሓትዎ ዝተረኽቡ። ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ፈሪሳውያንን ይጾሙ ነበሩ። ገለ ሰባት መጺኦም ከአ ንኢየሱስ ሓተትዎ፥ “ ደቀ መዛሙርቲ ዮሓንስን ደቀ መዛሙርቲ ፈሪሳውያንን ይጾሙ ኢዮም። ስለምንታይ ደአ ደቀ መዛሙርትኻ ዘይጾሙ፧” ድማ በሉዎ። ኢየሱስ ከአ፦ “ አዕሩኽ መርዓዊ ደአ እቲ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎ ኺጾሙዶ ይከአሎም እዩ፧ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎስ ኪጾሙ አይከአሎምን ኢዩ። እንተኾነ ግዳ መርዓዊ ካባቶም ዚውሰደላ መዓልቲ ኽትመጽእ እያ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ኪጾሙ እዮም። ማር፡2:18-20
ኣብ ማቴዎስ አንተረኣና፡ ሽዑ ደቂ መዛሙርቱ ዮውሓንስ ናብ ኢየሱስ መጺኦም “ ንሕና ፈሪሳውያን ብዙኅ ንጸውም፥ ደቀ መዛሙርትካ ደአ ስለምንታይ እዮም ዘይጾሙ፧” በልዎ” ኢየሱስ ከምዚ በሎም፦ “ መርዓዊ ምስ አቶም ከሎዶ አዕሩኽ መርዓዊ ኪኃዝኑ ይኽእሉ እዮም፧ ግናኸ መርዓዊ ካብ አቶም ዚውሰደላ መ ዓልቲ ኽትመጽእ እያ‹ ሽዑ ኸአ ኪጾሙ እዮም። ማቴ.9:14,15
እዚ መጀመሪያ ናይ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መልሲ ወይ ምሳሌ ብዛዕባ ሓጎስ ወይ መርዓ ይዛረብ። ሓዘንን ጾምን አብዚ ግዜ እዚ ቦታ አይነበሮን። ስለዚ ሓዋሪያት አብዚ ግዜ እዚ ክሕጎሱን ክፍስሁን ነይሩዎም። ምኽንያቱ ኢቲ መራዓዊ ክርስቶስ ምስአቶም ስለዝነበረ። እንተኾነ ግዳ ይብል ቀጺሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “መርዓዊ ካብአቶም ዚውሰደላ መዓልቲ ክትመጽእ እያ፤ ሽዑ በታ መዓልቲ እቲአ ኪጾሙ እዮም። ማር፡ 2:19,20 እንዳበለ ብዛዕባ ምትሓዙን ስቕለቱን ትንሳኤኡን ይዛረብ። አብዚ ግዜ እዚ ሓዋሪያት ብርግጽ ኪሓዝኑ ኢዮም። እንተኾነ ድሕሪ እቲ ስቓይን ሓዘንን ሓዋሪያት ዘለዓለማዊ ሓጎስ ከምዝጽበዮም ከአ የብረሃሎም። ሰበይቲ ክትወልድ ከላ ሕማም ሕርሲ ስለ ዝበጽሓ ትጭነቕ፥ ቁልዓ ምስ ወለደት ግና፥ ሰብ አብ ዓለም ስለ ዝተወልደ፥ ተሓጊሳ ነቲ ጻዕራ አይትዝክሮን ኢያ። እምበአርከ ንስኻትኩምውን ሎሚ ጋሂ አሎኩም፥ ግናኸ ከም ብሓድሽ ስለ ዝርእየኩም ልብኹም ኪሕጎስ ኢዩ፥ ንሓጎስኩም ድማ ኻባኻትኩም ዚወስዶ ሓደ እካ የልቦን። ዮሓ. 16:21,22
ድሕሪ ብዙሕ ስቕያትን ሓዘንን ክርስቶስ ካብ ሞት ብምትሳእ ንሕይወቶም ሓጎስ መልኦ። ንሓድሕዶም ከአ “እቲ አብ መገዲ ኺዛረበናን ነተን ጽሑፋት ኪትርጉመልናን ከሎዶ ግዳ ልብና ይነደና አይነበረን፧” ሉቃ.24:32 እናበሉ ከአ በቲ ዘደንቕ ተመክሮኦም ይምስክሩ።
“ሓድሽ ቁራጽ ዓለባ አብ ብላይ ክዳን ዚልግብ ከቶ የልቦን። እንተዘይኮነስ እቲ ሓድሽ መልገባ ነቲ ብላይ ይቐዶ፥ ምቅዳዱ ኸአ ዝገደደ ይከውን። ማር. 2:21. እቲ ብላይ ክዳን ነቲ ደጋዊ ዝኾነ ምህላው ሕግታት የመልክት። እዚ ድሮ ብጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ሓቀኛ ጾም፥ ሓቀኛ ምሕላው ሕጊ እግዚአብሔር ደጋዊ ዘይኮነ ውሻጣዊ ለውጢ ዝሓትት ምኻኑ ኢዩ። ተልእኾ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ እዚ ኢዩ ነሩ። ነቲ ብሉይ ከሐድስ፡ አብ ሓቅን ፍቕርን ዝተመርኮሰ ጉዑዞ ንኽተክል ኢዩ ዝመጸ። ሕይወት ወዲ ሰብ ብወንጌል ክሕደስ ነሩዎ። ብትምህርትን ምስክርነትን ክርስቶስ ክሕደስ ኔሩዎ። ስለዚ ጾምና ነዚ ዘንጸባርቕ ክኸውን የዲሊ። ጾምና ኣብቲ ሓቀኛ ቃል ኣምላኽ መሰረት ዝገበረ ጾም ክንጸውም። ከምቲ ተቀባል ቀረጽ አብ ርሑቕ ደው ኢሉ፥ ዓይኑ ናብ ሰማይ ቓሕ ኬብል እካ ኸይደፈረ፥ ‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ’ እናበለ አፍልቡ ዝወቅዕ ዝነበረ፡ ንሕናውን ብኃጢኣትና ብውሽጢና ተጣዒስና ‘ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኅጥእ ምሓረኒ” ኢልና ክንክእል ኣለና።
“ንሓድሽ ወይኒ አብ ሓደስቲ አሕርብቲ ደአ የዕርቖዎ እምበር፥ ንሓድሽ ወይንስ አብ አረገውቲ አሕርብቲ ዜዕርቖ የልቦን”፡ እንተዘይኮይኑስ እቲ ሓድሽ ወይኒ ነቲ አሕብርቲ ይቐዶ፥ እቲ ወይኒ ኸአ ይፈሥስ፥ እቲ አሕርብቲውን ይባላሾ” በሎም”።” ማር. 2:22 ክርስቶስ እምበአር ሓድሽ ወይኒ ኮይኑ ይቐርብ፡ ክርስቶስን እቲ ሕይወት ዝህብ ቃሉን ምስቲ አረጊት አተሓሳስባ አነባብራ ደቂ ሰባት ክነወዳድሮ አይንኽእልን። ምጽአት ናይቲ መርዓዊ ዝኾነ ክርስቶስ፡ ወዲ ሰብ ንምሕዳስ ኢዩ ነሩ። ስለዚ ኩሎም እምነታት፦ ዕብራውያን፥ መዛሙርቲ ደቂ ዮሓንስን ነዚ ሓድሽ ሓቂ ንኽቅበልዎ አይክአሉን። ነቲ ሓድሽ ሕይወት ምስ ክርስቶስ ንምጉዓዝ ይጽግሞም። ስለዚ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ብዝተሓደሰ መንፈስ ናብቲ አምላኽና ጎይታናን ዝኾነ ክርስቶስ ተመሊስና፤ ሓደሽ ሕይወት ብመንፈስ ቅዱስ ክንጅምር ድንግል ማሪያም ወላዲተ አምላኽ ንነፍሲ ወከፍና ትሓግዘና! አሜን።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንጉባኤ ዞባ ሰ.ኣ ውሓዲለ ምድላዋቱ ወዲኡ
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንጉባኤ ዞባ ሰ.ኣ ውሓዲለ ምድላዋቱ ወዲኡ
ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሓጺር እዋን ብዘካየዶ ንጥፈታት ሓያል ስራሕን ተበግሶን ጉባኤ ዞባ ሰ.ኣ ው.ሓ.ዲ.ለ ንምክያድ ምድላዋቱ ወዲኡ። ኩሎም ኣባላት ው.ሓ.ዲ.ለ ተሳተፍቲ ጉባኤ ሰ.ኣ ከኣ መደባቶም ክሰርዑን ክቀራረቡን፡ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ኣብ ዝሕለፎ መልእክቲ ኣፍሊጡ።
ድሕሪ ዕዉት ጉባኤ ው.ሓ.ዲ.ለ ነሓሰ 2019፡ ዞባታትን ጨንፈራትን ብጉኤታተን ኣቢለን መሪሕነተን መሪጸን፡ ስሩዕ ውድባዊ ዕማማት ንምክያድ ዝተፈጸመ ስሉጥ ስርሓት፡ ብምትሕግጋዝ ኣባላትን እንሆ ኣብ ኣፈደገ ጉባኤ በጺሑ ይርከብ። ንዝምጽእ ዘሎ ወርሒ መጋቢት ጉባኤ ክኣቱ ዝበቅዐ ኣሰናዳኢት ሽማግለ፡ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ህዝብና ክዕወት ብሓያል ውዳበ ዝተሃነጸ ምንቅስቓስ ክህሉ ግድነት ስለ ዝኾነ እንሆ ዞባ ሰ.ኣ ው.ሓ.ዲ.ለ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ንቅሓቱ ክብ ኣቢሉ፡ ሓድነቱ ኣትሪሩ ኣብ መስመር ቃልሲ ይርከብ።
ክንዕወት’ና
ዜና ሓበሬታ ው.ሓ.ዲ.ለ
27 ለካቲት 2020


text:
ካብ ማእከላይ ባሕሪ ናብ ናይ ሊብያ ወደባዊት ከተማ ሚስትራ ዝተመልሱ 93 ስደተኛታት ናብ ሊብያ ክምለሱ ከምዘይደልዩ ብምግላጽ ካብታ ዝተጻዕኑላ መርከብ ንምውራድ ፍቓደኛታት ከምዘይኾኑ ይገልጹ።
እቶም ስደተኛታት ካብ ተጻዒኖምሉ ዝነበረ ንእሽተይ ጀልባ ዓርቢ ሕዳር 9 ብ’ኒቪን’ ዝተባህለት ናብ ሚስትራ ተምርሕ ዝነበረት መካይን ዝጸዓነት ጀልባ ድሕሪ ምድሓኖም ኣብ ወደባዊት ከተማ ሚስትራ ኣብ ዝበጽሕሉ ካብቶም ስደተኛታት ክልተ ጥራይ ካብታ መርከብ ምውራዶም እቶም ካልኦት ግን ክወርዱን ናብ መዳጎኒ ማእከላት ሊብያ ክምለሱ ፍቓደኛታት ከምዘይኮነ ምሕባሮም ተገሊጹ’ሎ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሊብያ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ ናይ ትዊተር መልእኽቲ መግቢ፡ማይን ክዳውንትን ነቶም ስደተኛታት ሓገዝ ምሃቡ ሓቢሩ’ሎ።
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብዛዕባ’ዚ ኩነታት ዝሃቦ ምላሽ የለን ይኹን ደአ እምበር ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዳሕሳስን ሓገዝ ህይወት አድሕን ተካይድ ሓንቲ መርከብ ጥራይ ብምምዳባን ኢጣልያ ወደባታ ንብሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ዝውነና መራኽብ ምዕጻዋ ስዒቡ ስደተኛታት ብናይ ንግዲ መራኽብ ምድሓን ብተደጋጋሚ ይረአ አሎ።
ንሶም’ውን ኣብ መንጎ ምስ ስደተኛታት ዘይደናገጹ መንግስታትን ሕጊ ዓለምለኸ ማያትን ተቐርቒሮም ከምዝርኸቡ ይገልጹ።


text:
መቓልሕ ርእሰ ዓንቀጽ
ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ሓደጋ
እዘን መርኣያ ንግስነት ዲሞክራሲያዊ ሃዋህው ሃገርና ኮይነን ዘሎዋ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኤርትራ፡ ኣብ ህዝቢ ልዑል ተቐባልነት ረኺበን ምህላወን ናይ ኪዮስክታት ምስጢር ኮይኑ'ሎ። ንጋዜጣ ተነባቢ ዝገብሮ ኣገዳስነት ናይቲ ኣብኡ ዝጽሓፍ ጽሑፋትን ዝህል ዎ ህዝባዊ ተኣማንነት'ዩ። ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ጋዜጣታት ልዕሊ ዝኾነ ይኹን እዋን እናዓዘዘ ምምጽኡ፡ መርኣያ ናይቲ ክንሃንጾ እንሕልን ዘሎና ኣሳታፊ ዝኾነ ህዝባዊ ሊበራላዊ ዲሞክራሲ'ዩ። እንተኾነ፡ እዚ ዓይነት ዲሞክራሲ ክውን ዝኸውን፡ ብሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ፡ ሰራዊት፡ መንግስትን ብልዑል ናይ ስራሕ ተወፋይነት ጋዜጠኛታትን እዩ።
ተሳትፎ ህዝብናን ሰራዊትናን ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ዘተባብዕ ኮይኑ፡ እቲ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምህናጽ ተበጊሰ ኣሎኹê ዝብል ዘሎ መግንስትና ግን፡ ነቲ ዓንዲ ሕቶ ዲሞክራሲ ዝኾነ ፕረስ ሃገርና ኣብ ክንዲ ምትብባዕ፡ ክሃስይ ዎ ዝኽእሉ ስጉምትታት ኣብ ምውሳድ ይርከብ ኣሎ።
ንኣዳለውቲ ጋዜጣታት ኣብ ቤት ፍርዲ ብብርክት ዝበለ ጉዳያት ምኽሳስ፡ ሰራዊት ኤርትራ(እቲ ቀንዲ ጉዳይ ሃገሩ ናይ ምውሳን ብቕዓትን ሓላፍነትን ዘለ ዎ ) ኣብ ብሕታውያን ጋዜጣታት ንኸይጽሕፍ ምእጋድን ገለ ካብቲ ዓንቃጺ ስጉምትታት ኣብ ልዕሊ ጋዜጣታት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝኸፍአ ግን፡ መንግስቲ ንኹሎም ኣባል ጋዜጣታት፡ ንዋና ኣዳለውቲ(ተሓተትቲ) ወሲኽካ ኣብ ክተት ክጸንሑ ብምእዛዝ ህላውአን ኣብ ኣዝዩ ዘስግእ ኩነታት ከም ዝወድቕ ገይሩ'ሎ።
እዘን ተሓቲመን ዝወጻ ዘሎዋ ጋዜጣታት ብሕቲ ኣብ ኢድ ነበብቲ ክትርእየን እንከሎኻ ብዙሕ ጸገም ዘለወን'ኳ እንተዘይመሰላ፡ ንነፍሲ ወከፍ ሕታም ናብ ኣየር ንምብቃዕ ዝሕለፍ ዘሎ መሰናኽላት ግን ተተሪኹ ዝወዳእ ኣይኮነን። እቲ ጉዳይ ከምዚ ዝኸዶ ዘሎ እንተድኣ ቀጺሉ ድማ እቲ ዘጋጥመን ዘሎ ጸገም ዓዚዙ ደው ዝብላሉ ግዜ ክመጽእ'ዩ። ንኹሉ'ቲ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝጉዓዝኦ ዘሎዋ መንገዲ ዝጸንሕ ገዚፍ ደናጉላ ከሊለንኦ ይሓልፋ ኣለዋ። ሓደ መዓልቲ ግን ካብቲ ደናጉላ ክእለያ ክብላ ክጸድፋ ሙዃነን ርዱእ ኮይኑ'ሎ።
ዝበዝሕ ጋዜጠኛ፡ ሞራልን ሓቦን ሰኒቑ ይምርሽ ኣሎ። ስለዝኾነ ድማ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ይበጽሓ'ለዋ። ብኸምዚ ዘለውኦ ክቕጽላ ድየን፡ ክማሓየሻ፡ ደው ክብላ ድየን ክዕንብባ ግን ኣብቲ መንግስቲ ዝኽተሎ ፖሊሲ ዝምርኮስ መጻኢ ጥራይ'ዩ ዘለወን።
ሃገርና ኤርትራ ካብ ወያነ ንዝተፈነወላ ወራር ንምምካን ኩሉ ሸቂሉ'ዩ። ገለ ብሂወቱ ክሽቅል እንከሎ፡ ገለ ድማ ብጉልበቱ፡ ብኽእለቱን ብንብረቱን ሸቂሉ'ዩ ደው ኣቢል ዎ ። ጋዜጠኛታት ኤርትራ ድማ፡ ብዘይካ'ቲ ንወያነ ንምፍሻል ዘበርከት ዎ ሞያዊ መኸተ፡ ምስ የሕዋቶም ብምስላፍ ኣብ ግንባራት ደው ኢሎም እዮም። እዚ ድማ ሓደ መርኣያ ናይ'ቲ ኣብ ልዕሊ ሃገሮምን ህዝቦምን ዘለ ዎ ም ፍቕሪ'ዩ።
ኣብዚ እዋን'ዚ ግን ሃገርና ብተዛማዲ ኣብ ዝሓሸ ናይ ሰላም ኩነታት ትርከብ ስለ ዘላ፡ መደብ ምጥያስ ተነዲፉ ይርከብ ኣሎ። ብዘይካ'ዚ ገለ ገለ ትካላት ኣገዳሲ ዝኾነ ዓቕሚ ሰበን ክስሕባ ክኢለን ኣሎዋ። እዚ ነቲ ዝበዝሐ ዓቕሚ ሰቡ ከቲቱ ዝርከብ ዓውዲ ብሕታዊ ጋዜጠኝነት ተነፊግ ዎ 'ዩ ዘሎ።
ኣብ ሃገርና ብርክት ዝበላ ክለባት ኩዕሶ እግሪ ኣሎዋ። እዘን ክለባት እዚኣተን ብዝወሓደ ንዓሰርተው ሽዱሽተ ሰባት ዝኸውን መንቀሳቐሲ ወረቐት ክህባ ወይ ካብ ግንባራት ንዝደለይኦ ክስሕባ ዕድል ተዋሂብወን ኣሎ። ብርክት ዝበሉ ኣብ ባህሊ ዝነጥፉ ሰባት፡ ማለት ሙዚቀኛታት፡ ደረፍትን ተላሃይትን እውን ፍታሕ ተገይርሎም ኣብ ኣስመራ ይነጥፉ ኣሎዉ። ኣብ መዳይ ብሕታውያን ጋዜጠኝነት ግን ዋላ'ውን ንሓደ ሰብ ከምዚ ዓይነት ፍታሕ ክረክብ ዘይምብቅዑ ንህላወ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ሓደ ዓቢ ናይ ሕቶ ምልክት የእትይ ዎ ይርከብ ኣሎ። ስለዚ፡ ነተን ኲኖ'ዚ ፍታሕ ካልእ ናይ መንግስቲ ሓገዝን ምትብባዕን ዝጽበያ ዘሎዋ ጋዜጣታትና ንምድሓን መንግስቲ ኣብ ልዕሊአን ዘለ ዎ ኣተሓሕዛ ከማሓይሽ ንጽውዕ።


text:
ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጸረ ፈተነ ኑክለሲያዊ ኣጽዋር ኣብ መላእ ዓለም ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምሉእ ብምሉእ ክእገድን እንነብረሉ ዓለም ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ክኸውንን መንግስታት ንሰብኣዊ ረብሓ፡ ሕጋዊ ጻዕሪ ዘይኰነስ ግብረ ገባዊ ሓላፍነት ዘመላኽት ስምምዕ ምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ብብሔራዊ ደረጃ ኣጽዲቖም ክትግብሩ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ንመላእ ሃገራት መንግስታት ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብምኽንያት መዓልቲ ዓለም ሓቆፍ ጸረ ፈተነ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ሕቡራት መንግስታት ዓለም ኣብ ዘካየዶ ክፍለ ጉባኤ ዝተሳተፉ ኣብቲ ውድብ ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ብግልጺ ኩለን ሃገራት ምሉእ ብምሉእ እገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ከኽብራ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ኣብ 1945 ዓ.ም. ዕለት 16 ሓምለ እቲ ብሑቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንፋልማ ጊዜ ብትሪኒትይ ፈተነ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ቅድሚ ምፍጻሙ፡ ክልተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ኣቐዲሞም ኣብ 1943 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 12 ምጥቃም ኣቶማዊ ጸዓት ዘሰክፍ ምዃኑ ገሊጾም ከምዝነበሩን፡ ድሕሪ ሂሮሺማን ናጋሳኪን ኣብ ዓለም ካብ ቍጽጽር ወጻኢ ዝዀነን ዘይፈላልን ምድላብ ኣብ ኑከሲያዊ ኣጽዋር ከምእተራእየን ነዚ ዘስተውዓሉ ር.ሊ.ጳ. ፓቸሊ (ፒዮስ መበል 12) ምሉእ ብምሉእ እገዳ ኣቶማዊ ውግእ ክረጋገጽ ከምዝሓትቱ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ኣዘኻኺሮም።
ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ዝዀነ ዓለም ንርግጋጽ ዝካየዱ ተበግሶታት ምድጋፍ
ቅድስት መንበር ናይቲ ሰብኣዊ ፍጡር ካብ ብኑክለሲያዊ ኣጽዋር ዝተሰነየ ውግእ ናጻ ክኽውን ዘስምዖ ኣውያት ናታ ገይራ ከምእትዓይን፡ እዚ ከምዘሎ ኰይኑ እንነብረሉ ዓለም ካብ ኑክለሲያዊ ኣጽዋር ናጻ ክኸውን ዝግበር ኩሉ ተበግስቶታት ምሉእ ብምልኡ ትድግፍ፡ “እገዳ ፈተነ ኑክለኢያዊ ኣጻር - ይብሉ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ - እቲ ክብጻሕ ዝድለይ ዓቢይ ሸቶ እዩ፡ መዓልቲ እገዳ ፈተና ኑክለሲያዊ ኣጽዋር ኣዚዩ ኣገዳሲ ክኸውን እንከሎ፡ ነቲ ናይ ሓባር ዝዀነ ፍተነ ኑክለሲያ ኣጽዋር ንምእጋድ ዝፍጸም ቆራጽ ኩነትን ኣድላዪ ስጉምትን ንእገዳ ፈተና ኑከሲያዊ ኣጽዋር ጻዕርታት ምሉእ ብምሉእ ዘረጋግጽን ዝድግፍን እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ቅድስቲ መንበር ነቲ ምሉእ ብምሉእ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ፈተነ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ውሳኔ ኣብ ግብሪ ክውዕል ተተሓሳስብ” ኢሎም።
ነዚ ውሳኔ’ዚ ኣብ ግብሪ ከይውዕል ዘተዓናቕፍ ኩሉ ምስናፍ የድሊ፡ ኣብ 2003 ዓ.ም. እቲ ምሉእ ብምሉእ ፈተነ ኑከለሳዊ ኣጽዋር እገዳ ዝብል ውሳኔ ትግባሬኡ ንምብጋስ ዓሚቱ ዝተኻየደ ዓወደ ጉባኤ፡ 168 ሃገራት ነቲ ውሳኔ ብኽታተም ክቕበለኦን 104 ሃገራት ድማ ኣብ ብሔራዊ ሕዝባዊ ባይቶ ሃገረን ኣቕሪበን ብድምጸ ውሳኔ ከምዝተቐበልኦን ዘዘኻኸሩ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ኣስዒቦም ኣብዚ እዋን’ዚ 183 ሃገራት ብኽታመን ከምእተቐበልኦን 166 ሃገራት ድማ ኣብ ናይ ነፍሲ ወከፈን ሕዝባዊ ባይቶ ኣቕሪበን ብድምጺ ውሳኔ ከምዘጽደቐኦ እውን ብምምልካት፡ እዚ ውሳኔ’ዚ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ግብሪ ምውዓል ዓለም ኣልቦ ኑክለሲያዊ ኣጻዋር ዝገብር ክነሱ ብዙሕ መተዓናቕፎ የጋጥሞ ከምዘሎን ጠቒሶም እቲ ውሳኔ ኣብ መላእ ዓለም ናይ መላእ ሃገራት ሕጊ ኰይኑ ኣብ ምሉእ ትግባሬ ክዕለብ ቅድስቲ መንበር ቀጻሊ ጻውዒት ተቕርብ ኢሎም።
ስምምዕ ምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር፥ ኣብ መንጐ መንግስታት ኣብ ምትእምማን ዝቖመ ግብረ ገባዊ ግዴታ
እቲ ስምምዕ ናብ ትግባሬ ዝልውጥ ኣብ መንጐ ሃገራት ዝፍጠር ሕድ ሕዳዊ ምትእምማን እዩ፡ ስለዚህ ብዅለን ሃገራት ቅቡል ኰይኑን ሕጊ ኰይኑ ምስ ዝጸድቕ ሕጋዊ ሓላፍነት ጥራሕ ዘይኰነስ ኣብ ምትእምማን ዝጸንዔ ግብረ ገባዊ ግዴታን ሓላፍነትን ይኸውን፡ ነቲ ስምምዕ ትግባሬ ዝድግፍ ምትእምማን ንምሕናጽን ንምጽናዕን ኩለን ሃገራት ዘበርክትኦ ኣስተዋጽኦ ካብ ኑክለሲያዊ ኣጽዋር ንዝዀነ ዓለም ኣገዳሲ እዩ፡ ሕድ ሕዳዊ ምትእምማን ንኽዋኔ እቲ ውሳኔ ዓንዲ እዩ ኢሎም።
እገዳ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዝብል ውሳኔ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዕለት 7 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ዝጸደቐ ክኸውን እንከሎ፡ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ኰነ ህልዋት ፍተነ ኑክለሲያዊ ኣጽዋርን ሓደስት ኣገባብ ኑክለሲያሳዊ ኣጽዋር ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝገብር እዩ፡ 122 ሃገራት እወታዊ ድምጺ ዝሃባሉን ሆላድ ከምእተቓወመቶን ሲንጋፖር ድምጸ ተዓቅቦ ከምዝገበረት እንክዝከር፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ሩሲያን ሕቡራት ግዝኣተ ንግስነትን ፍረንሳን ቻይናን ሕንድን ፓኪስታንን እስራኤልን ሰሜን ኮርያን ፈተነ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ዘየቋረጻ ምዃኑን ገሊጾም።


text:
ውዲት ትንታነ እንታይ እዩ? ንፈነወ መረዳእታ ሕሶቲ’ኸ እንታይ ኣበርክቶ እናሃበ ይርከብ?
ምስ ምስፍሕፋሕ ኢንተርኔት ተተሓሒዙ ብዝሓለፉ ቁሩብ ዓመታት ዝመጽኡ ኽስተታት ወይ ከዓ ብእንግሊዝኛ ሽሙ ኮኒስፓይሬሲ ቲዎሪ (conspiracy theory) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሓደ እዩ። በሺሓት ዝቑጸሩ መርበብ ገጻት፣ ማሕበራዊ ሚዲያ ገጻትን ከምኡውን ናይ ዩቲዩብ ቻናላት ብውዲት ዝተዓብለኹ በዝሒ ዘለዎም ትሕዝቶታት በብመዓልቱ ይፍንዉ እዮም።
ናይ ገሊኦም ገጻትን ቻናላትን ኣዳለውቲ ብርክት ዝበሉ ተኸታተልቲ ምፍራይ ዝኸኣሉ እንትኾን ብሚሊየን ሕታም ዝተሸጡ መጽሓፍቲ ውዲት’ውን ንሕትመት ኣብቂዖም እዮም። ዝተወሰኑ ካብዚኦም ብቛንቛ ኣምሓርኛ ተተርጒሞም እዮም። ናይቶም መጽሓፍቲ ትሕዝቶ’ውን መብዛሕትኡ እዋን ’ኢሊሙናቲ’ን ካልእን ተባሂሎም ኣብ ዝጽዉዑ ጉጅለታት ትኹረት ዝገብር እዩ።
ካብ ቀረባ እዋን ንነዘ ግን ብፖለቲካ፣ ብጥዕናን ብኻልኦት ጉዳያትን ውዲት ናይ ምትንታን ዝንባለ ዘለዎም ትሕዝቶታት ዘዘጋጅዉ ሃገራዊ ገጻትን ቻናላትን ከምዝበርከቱ ርኢና ኢና። ውዲት ናይ ምትንታን ዝንባለ ዘለዎም ሃገራዊ ትሕዝቶታት ብስፍሓት ካብ ዝፍነዉሉ መድረኻት ብቐዳምነት ክጥቀስ ዝኽእል ዩቲዩብ ክኸውን እንከሎ፣ እቶም ተንተንቲ ውልቀ ሰባት ከዓ ብዛዕባ ፖለቲካ፣ ዓለምለኸ ርክብ፣ ጥዕናን (ብፍላይ ከዓ ብዛዕባ ለበዳ ኮቪድን መከላኸሊ ክታበትን) ካልኦት ትንታተታትን መረዳእታ እዩ ዝብሉዎ መርትዖ ከቕርቡ ይስምዑ።
ተንተንቲ ውዲት ናይቶም ዝተኸስቱ ክስተታት ወይ ከዓ ተግባራት ብጭቡጥ መረዳእታ ዝተደገፈ ትንታነን ጸብጻብን ኣብ ክንዲ ምቕራብ ሕማቕ ዕላማ ናይ ዘለዎም ብሕቡእ ዝተወደቡ ጉጅለታት ወይ ከዓ ናይ ውልቀ ሰባት ኢድ ኣለዎ ኢሎም ምእማኖም ፍልይ ዘብሎም ባህሪያቶም እዩ። ካሊእ ፍልይ ዘብሎም ባህሪያቶም ከዓ ንውልቀ ሰባትን ማሕበረሰባትን ሕማቕን ጽቡቕን እናበሉ ምክፍፋል እዩ። ንዝፍጠሩ ኣሉታዊ ክስተታትን ተግባራትን ጸላኢ ኢሎም ንዝቖጸሩዎ ውልቀ ሰብ ወይ ከዓ ጉጅለ መምለጢ (scapegoat) ምግባርውን ናይ ተንተንቲ ውዲት ዝተለመደ ባህሪ‘ዩ።
ተንተንቲ ውዲት ንዘቕርብዎ ትንታነ ወይ ከዓ ጸብጻብ መበገሲኦም ጥርጣረ ክኸውን እንከሎ ንጥርጣረኦም ሓቂ ንምግባር ንኹሉ መረዳእታ ከም መርትዖ ንክውሰድ ላዕልን ታሕትን ምባሎም ዝተለምደ እዩ። በዚ’ውን ብዙሕ ተኸታታላይ ከፍርዩ ዝኽእሉ እንትኾን ናይ ውዲት ትንታነኦም ናብ ሕብረተሰብ ምስ በጽሐ ነቲ ዝርጋሐ ምግታእ ጽንኩር ይኸውን። ነዚ ከምኣብነት ዝጥቀስ ከዓ ቁሩብ ዘይኮኑ ዜጋታት ንኮቪድ-19 መከላኸሊ ክታበት ኣብምውሳድ ዝተርኣየ ሰጋእ መጋእ እዩ።
ነዚ ኣብ መንጎ ዜጋታት ጥርጣረ፣ ምክፍፋል፣ ጽልኢን ጎንፂን ዝፈጥር ከምኡ’ውን ምስ ስነ ፍልጠትን ጭቡጥ መረዳእታታትን ዝቃረን ተግባር ዝርጋሐ ውዲት ትንታነ ንምግታእ ጽንኩር ዋላ’ኳ እንተኾነ ነዞም ዝስዕቡ ጥንቃቐታት ምውሳድ መፍትሕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ናይ መጀመርታ መፍትሕ ዝኸውን ብዩቲዩብ ወይ ከዓ ብኻልኦት መድኻት ትንታነ ዝህቡ ውልቀ ሰባት በቲ ጉዳይ እኹል ፍልጠት ወይ ከዓ ሞያ ከምዘለዎም ምጥያቕ እዩ። ትንታነ ዘቕርብ ውልቀ ሰብ በቲ ጉዳይ እኹል መረጋገጺ ሞያ ወይ ከዓ ፍልጠት ዘይብሉ እንተኾይኑ ንውዲት ትንታነ ከቃልዕ ይኽእል እዩ። ንዓርስና ካብ ውዲት ትንታነ ምክልኻል ንኽእለሉ እቲ ኻሊእ ሜላ ድማ እቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ወይ ትንታነ ብጭቡጥ መረዳእታ ወይ ከዓ ብስነ ፍልጠት ዝተደገፈ ዳታ ምቕራቡን ዘይምቕራቡን ምሕታት እዩ። ከም ተንታናይ ዝቐረበ እቲ ውልቀ ሰብ ንዘቕርቦ ጉዳይ ብግልጺ ዝፍለጥ ፍልፍል መረዳእታ ከቕርብ እንተዘይኽኢሉ ጥንቃቐ ይግበሩ። ብተሳኺ’ውን በቲ ጸብጻብ ዝቐረበ እቲ ጉዳይ ብተነጻጻሪ ብእሙን ሚዲያታት ወይ መረዳእታ ኣጻረይቲ ትካላት ዝቐረበ ምዃኑ የጻርዩ።
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Radio Erena: 21 February 2020
ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ጀነራል ኣደም መሓመድ ዝምራሕ ላዕዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዘካየደ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሓቢሩ።
እቲ ልኡኽ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ስዑዲ ኣብ ዝጸንሓሉ ምስ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ፈሃድ ቢን መሓመድ ኣል ሩዋልን ካልኦት ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ተመያይጡ።
ዕላማ ዑደት ወትሃደራዊ ልኡኽ ኢትዮጵያ ናብ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ክህሉ ብዛዕባ ዝኽእል ወትሃደራውን ጸጥታውን ምትሕግጋዝ ዘተኮረ ምናብሩ ተሓቢሩ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ብገዚፍ ፊናንስያዊ ሓገዝ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ጂቡቲን ሶማልን ዝሓቖፈ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ወትሃደራዊ ጽልዋታት ብምዕባይ ኮራኩር ክህልውዋ ትጽዕር ከምዘላ’ዩ ዝጥቀስ።
ኣብ ዝሓለፈ ሳልስቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብታ ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዘካየደ ይፍለጥ።
=============


text:
ሓርነትን ልዕላውነትን ቤተ እምነት ሓደ ኣካል ሓርነትን ልዕላውነትን ሃገር እዩ። ቤተ-እምነት ምስ ዝድፈር ልእላውነት ኣመንቲ ይድፈር። ልእላውነት ኣመንቲ ተደፊቱ ማለት ከኣ ሓርነት ውልቀ-ሰባት ክኽበር ኣይከኣልን። በዚ ስነ-መጎት ድማ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣንጸላልዩ ዘሎ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ኣብ ምዕቃብ ልዕላውነትን ናጽነትን ኤርትራ ኣዝዩ ሓደገኛ ብምዃኑ ኣመንት ሊቃውንትን መራሕትን ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ካብዚ ናይ ጥፍኣት መንገዲንኽወጹ ዝምሕጸን ሓፈሻዊ ፖለቲካዊ ነጥብታት ኣልዒለ ክዘራረብ ፈቲነ ኣለኹ።
ንዝያዳ ነዛ ብዕለት 03/12/2018 ዝዘርጋሕዋ መደብ ክትከታተሉ ይዕድም።
ሓርነትን ልዕላውነትን ቤተ እምነት: The case of the Eritrean Orthodox Church – Part I
ሓርነትን ልዕላውነትን ቤተ እምነት ሓደ ኣካል ሓርነትን ልዕላውነትን ሃገር እዩ። ቤተ-እምነት ምስ ዝድፈር ልእላውነት ኣመንቲ ይድፈር። ልእላውነት ኣመንቲ ተደፊቱ ማለት ከኣ ሓርነት ውልቀ-ሰባት ክኽበር ኣይከኣልን። በዚ ስነ-መጎት ድማ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣንጸላልዩ ዘሎ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ኣብ ምዕቃብ ልዕላውነትን ናጽነትን ኤርትራ ኣዝዩ ሓደገኛ ብምዃኑ ኣመንት ሊቃውንትን መራሕትን ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ካብዚ ናይ ጥፍኣት መንገዲንኽወጹ ዝምሕጸን ሓፈሻዊ ፖለቲካዊ ነጥብታት ኣልዒለ ክዘራረብ ፈቲነ ኣለኹ።


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ዚምባብወ ንብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ናብ ሓደጋ ዓጸቦ ዘቃልዐ ብርቱዕ ደርቂ ተከሲቱ ከምዘሎ ተፈሊጡ። ፕረሲደንት ናይ’ታ ሃገር ዝኾኑ አመርሶን ምናንጋጉዋ ነቲ ክስተት ናይ ድርቂ ሃገራዊ ዕንወት ክብሉ ከምዝሰመይዎ ተፈሊጡ።
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ብብርቱዕ ኣውሎ ንፋስ ዝተሰነየ ኮይኑ ኣብ’ቲ ሃገር ከቢድ ናይ ቁጠባ ቅልውላው ብምስዓብ፣ ማለት እቶም መሰረታውያን ነግራት ዝበሃሉ ከም በዓል ሩዝን ሽኮርን ከይተረፈ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ጀሚሩ፣ ዋጋታቶም ብዕጽፊ ከምዝወሰኸ ተፈሊጡ።
ኣብ ሽግር ንዝርከቡ ሓገዝ
ነዞም ኣብ ከቢድ ዓጸቦ ዝርከቡ ሕዝቢ ዚምባብወ ንምሕጋዝ መንግስቲ’ታ ሃገር ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምሽራኽ $.331 ሚልዮን ሓገዝ ከምዝሓተቱ ተፈሊጥጡ። $.173 ሚልዮን ናይ ጠቕላላ ዝተሓተተ ብዝሒ ገንዘብ ብዓለም ለኸ ትካል ውሕስነት መግቢ ክሕተት እንከሎ፣ እቲ ገንዘብ ንመግብን፣ ማይን፣ ጽሬትን ከምኡ’ውን ንጽጉማት ብጥረ ገንዘብ ኣብ ምሃብ ክውዕል ከምዝኾነ ኣብ ሃራረ ዋና ከተማ ናይ ሃገረ ዚምባብወ ዝርከብ ሓላፊ ዜና ናይ ዓለም-ለኸ ትካል ውሕስነት መግቢ ኣሽለይ ባክስትሮም ሓቢሩ።
ኣሽላይ ባክስትሮ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘ኣብ ዝሓለፈ ሓጺር ጊዜ ዝተረኽበ ምህርቲ ናይ`ዚ ዓመት’ዚ ከምዝሕብሮ ፣ እቲ ደርቂ ኣብ መላእ’ታ ሃገር ማለት ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ብኣልማማ ብምክሳቱ፣ ዘራእቲ’ቲ ሃገር ብዘይፈረ ቀምሲሉ ከምዝተረፈን ንብዙሓት ሕዝቢ ኣደዳ ጥምየት ክኾኑ ከምዘቃልዐን ገሊጸን። እዚ ሓደገይና ክስተት ዘሰከፎም መንግስቲ’ታ ሃገር ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ካሎኦት ተሓጋገዝቲ ኣካላትን ብምሽራኽ ንህሉው ቁጠባዊ ኩነታት’ታ ሃገር ብምግምጋም፣ ንናይ ቀጻሊ ቀረብ ምግቢ ናይ`ቲ ሕዝቢ ዘውሕስ ምድላዋት ክገብሩ ብምስምማዕ፣ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ማለት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ከተማታት`ታ ሃገር ንኣስታት 515,000 ናይ ምግብን ማይን ረዲአት ይግበረሎም ከምዘሎ ብምሕባር፣ ኣብ ዝቕጽል ወርሒ ጥቅምቲ እቲ ቁጽሪ’ቲ ኣሃዝ ናብ 1.7 ሚልዮን፣ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ጥሪ ናይ 2020 ከኣ ከም ጥርዚ ናይ’ቲ ወቕቲ መጠን ብዝሒ ናይ ብጥምየት ዝሳቐዩ ሕዝቢ ናብ 2 ሚልዮን ክብ ከብል ይኽእል’ ኢሉ።
ምብኣስ ናይ’ቲ ኩነታት
ኣብ’ቲ ሃገር ተኸሲቱ ዘሎ መጠነ ሰፊሕ ዝርገሐ ዘለዎ ደርቂ እንዳገደደ ምስ ዝኸይድ፣ ብዝሒ ንጥምየትን ዓጸቦን ዝቃልዑ ሕዝቢ’ውን ብኡ መጠን እንዳበዝሕ ሰለዝኸይድ፣ ኩነታት እታ ሃገር ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝበኣሰ ብምኻድ፣ ኩነታት መጻኢ እታ ሃገርን ኣብኡ ዝርከብ ሕዝብን ክትገምግመሉ ኣብ ዘይትኽእል ደረጃ ክበጽጻ ከምዝከኣል ሓላፊት ዜናን ሓበሬታን ናይ ዓለም-ለኸ ትካል ውሕስነት መግቢ ኣብ’ቲ ሃገር ወይዘሮ ባክስትሮም ኣፍሊጠን።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ብድርቂ ንዝተጠቕዑ ሕዝቢ ዚምባብወ ዝውዕል ናይ $.294 ሚልዮን ሓገዝ’ኳ እንተሓተተ፣ ሳዕቤን ናይ’ቲ ከቢድ ድርቂ እንዳ በኣሰ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፣ ካልእ ተወሳኺ ሓገዝ ከምዘድሊ ሓቢሮም።
ቅድሚ ሕጂ፣ ሃገረ ዚምባብወ ሞሶብ ኣፍሪቃ ትበሃል ከምዘይነበረት፣ ድሕሪ ናይ ነዊሕ ፖሎቲካዊ ቅልውላው ኣብ ከም’ዚ ዘሰክፍ ናይ ዓጸቦን ጥምየትን ምእታዋ ከምዘሕዘኖም እውን ገሊጾም።


text:
Radio Erena: 05 July 2019
ናይጀርያ፣ ካብ ሰንበት 7 ሓምለ ኣትሒዙ ብደረጃ ኣህጉር ኣፍሪቃ ንዝምስረት ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ከምእትጽንበር ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ቁጠባ ከምዘለዋ እትግለጽ ናይጀርያ፣ ተወሳኺ መጽናዕቲ ክሳብ እተካይድ ናብቲ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ (AfCFTA) ከምዘይትንጽንበር’ያ ክትገልጽ ጸኒሓ።
ኤርትራን በኒንን’ውን ኣብዚ ብደረጃ ኣፍሪቃ ዝምስረት ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ኣይተጸንበራን።
ይኹን’ምበር ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ናይጀርያ ብዘውጽኦ መግለጺ መሰረት፣ ኣብዚ ሰሙን እዚ፣ ኣብ ኒጀር ኣብ ዝካየድ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ናብቲ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምጽንባር፣ ብወግዒ ክታማ ከተንብር’ያ።
ብደረጃ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዝቐውም ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምምስራት ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ዝዘተየ ዋዕላ ብ30 ግንቦት ምክያዱ ኣይርሳዕን።
ምምስራት እዚ ን53 ሃገራት ዝሓቖፈ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝካየድ ንግዳዊ ንጥፈታት ካብ ቀረጽ ናጻ ወይከኣ ስማዊ ቀረጽ ብምትማን፣ ዕዳጋን ቁጠባን እዛ ኣህጉር ንምዕባይ ዝዓለመ’ዩ።
ኤርትራን በኒንን ኣብዚ ንዕብየት ቁጠባ ኣፍሪቃ ዝዓለመ’ዩ ዝብሃል ዘሎ ምምስራት ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ዘይተጸንበራሉ ምኽንያት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃባሉን።
ጉጅለ ልኡኽ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ካብ 13 ክሳብ 22 ግንቦት ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ ድሕሪ ምክያዱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኤርትራ ኣብ ሕማቕ ቁጠባዊ ኩነታት ከምእትርከብን ህጹጽ ቁጠባዊ ስጉምታት ከምዘድልን ምግላጹ ኣይርሳዕን።


text:
ዝኽረ ስውኣት
"....ስድራ ስውኣት ጋር (ጋር ነብሲ) ደቆም ክበልዑ ኣይኮኑን ተፈጢሮም...."
"....እዚ ህዝቢ፡ ሰንበት ሰንበት ኣብ ገዝኡ ኬድና በጊዕ ክንሓርደሉ ድዩ ደልዩ?...."
እዘን ክልተ ብሂል ካብተን ገለ "ወርቓዊ ቃላት” ኢሰያስ አፈወርቂ ኣብ ዝተፋላለዩ አጋጣምታት ዝተዛረበን'የን።
ኤርትራዊት ስድራ ቤት ኣሽንኳይዶ ጋር ደቓ ክበልዕሲ፡ መስዋእቶም ዝምለስ እንተ ዝኸውን፡ እታ ዝደኸየት ስድራ’ውን ዝኽፈለት ከፊላ፡ ውላዳ ንምድሓን ከም እትብጆ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ብተወሳኺ ህዝብ
ኤርትራ ካብ ህግደፍ ዝጽበዮ ዝነበረ: ዲሞክራሲን ፍትሕን ሰላምን ደኣምበር፡ ሰንበት ሰንበት አባጊዕ ክሕረዳሉ ሓሲብዎን ሓሊምዎን አይፈልጥን። እዚ ግን ህዝቢ: ኣብ ቀጻሊ ካልእ ሕቶታት ክየልዕል ኮነ ኢልካ ንምርዓዱ ዝተዘርበ እዩ ኔሩ፡ ገይርዋ ከኣ። እንሆ ከአ ክሳብ ሕጂ ኣብ መላእ ሃገር፡ ሕቶ የለ ርእይቶ የለ ጌርዋ።
ክቡራት ሰማዕቲ አብዚ ክንጸር ዝግብኦ ነገር አሎ፡ ንሕና ንዝኽረ ስውአት ከም ክቡር በዓል እነኽብሮን፡ ንኣድላይነቱን ሓቀኛ ትርጉምን ተግባራውነቱን፡ ንድግፍን ንቃለስን ምዃና ከነረጋግጽ ንፈቱ። ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ን20 ሰነ መዓልቲ ዝኽሪ ስውኣት ኤርትራውያን ክትከውን ወሲኑ። ስለምንታይ እዛ ዕለት‘ዚኣ ተመሪጻ ግን፡ እቲ ገባርን ሓዳግን ዝኾነ ኢሰያስ ኣፈወርቂ እዩ ዝፈልጣ። ከምዚ ዝአመሰለ ዓቢ ዝኽረ በዓል፡ ብመሰረቱ ብሃገራዊ ባይቶ እዩ ዝውሰንን ኣብ ሕጊ ዝሰፍርን። ኤርትራ ግን በዚ መንገዲ ክትከይድ ብእዋኑ አይተዓደለትን። ሎሚ ብዛዕባ’ዚ አይኾናን ክንዛረብ: ነዚ ምኽንያት ዝገበረ ኣገዳሲ ጉዳይ ግን ገለ ክንብል። ብዝኾነ ሎሚ ስድራቤት ስውኣት አብታ ሃገር ዝሓሰሩ አካላት ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ምዃኖም ዘካትዕ አይኮነን። 20 ሰነ መጸ ድማ ብዕሊ ይዋረዱ። ንስድራቤቶም "ሓዘንኩምን ውርደትኩምን ኣይትረስዑ” ዝዓይነቱ ይበሃሉ።
ኣብ ኤርትራ፡ ስድራ ቤት ስውአትን ደቂ ስውኣትን ብሓባር ዝዋረድሉን ስቃዮም ዝርእይሉን መድረኽ፡ መዓልቲ ሰማእታትዩ። እዛ መዓልቲ’ዚኣ ዓመት ዓመት ህግድፍን ሰዓብቱን ዘይተአደነ ናይ ሓሶት መብጻዓታት ዝንስነሱላ ዕለት’ያ። ብተግባር ግን ባዶሽ’ያ። ንስድራ ስውአት ብጽቡቕን ብሕማቕን፡ ዓለም አርኪባቶም’ያ። ደቂ ስውአት ድማ፡ ገለን ብትኣምር ዝደሐኑን ገለን ኣብ በረኻታት ልብያን ሲናይን ማእከላይ ባሕሪን ብኣሰቃቂ ኩነታት ዝጠፍኡን እዩም።
"...ወድኻ ርኤዮ ብጣዕሚ ተሓጉሸ..." እትብል ኮንቱ ደርፊ ህግደፍ ን30 ዓመት በእዛን ስድራ ስውአት ምስማዕ፡ ካብ’ዚ ዝዓቢ ክሕደት አበይ ይርከብ።
እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ውልቀ መላኽን ደገፍቱን ንዕለተ ሰማእታት ከም መኽሰብ ኢዮም ዝርእይዎ። ብምረት ዝስምዖም እንተ ዝኸውን፡ ስውአት ንምንካይ ወግሔ ጸብሔ ውግእ አይምወልዑን። አብቲ ክሕለፍ ዘይብሉ ጸረ መግዛእቲ መስዋእቲ ምኽፋል ከም ጉቡእ እንተወሰድናዮ፡ ንኽብሪ ህዝብን ሃገርን ብምዃኑ ቅቡል ንገብሮ። ውልቀ መላኺ፡ ፊን ኣብ ዘበሎ ዝውልዖ ኵናት ዝሰሓን ፈርኔሎ አይኮነን፡ ኵናት’ዩ ሰብ ከኣ ይበልዕ ስውኣት ከአ የፍሪ። ሕጂ’ውን ኢሳያስ ክሳብ ዘሎ መስዋእቲ ህዝቢ ቀጻል’ዩ። በዚ ከአ ኤርትራውያን አዴታት ድሕሪ መስዋእቲ ደቀን፣ ብመስዋእቲ ደቂ ደቀን ተደቢሰን። በዚ’ውን ንባህግን ሕልምን ህዝቢ ኤርትራ ኣብኒንዎ፤ ጌና’ውን የብንኖ አሎ። ኩነታት ደቂ ስውአት እንተኾነ፡ ተረኽቦ ሰነዳት ማእከላይ ባሕርን ምድረ- በዳ ሲናይን፣ ሊብያን ምውካስ ይከኣል’ዩ።
ካብ 100 ሽሕ አዴታት፡ አብነት ናይ ሓንቲ አደ ስውእ ክንጠቅስ፣ አደይ አስገደት ይብሃላ ሓደ ወደን አብ ሜዳ ተሰዊኡ፣ ተጋዳላይ ክፍሎም ንጉሰ፣ ካብ አስመራ አብ 1978 አብ ተሓኤ ተሰሊፉ ኣብ 1980 ድማ ተሰዊኡ። አብ 1991 አደይ አስገደት ከም ሰበን እንኮ ወደን ተረዲኤን። ስራሕ ኣይነበረንን፣ ናይ ጥዕና ጸገም ተወሲክወን: ዕድመ’ውን ደፊኤን ኣብ እህህታን ዘይወጽእ ሐዘን አትየን፣ ዓይነንን እዝነንን ጠሊሙወን፣ ካብ አረሜን ስርዓት ቆላሕታ አይረከባን: ኣብ ከባቢኤን ዝነብሩ ጎረባብትን ካልኦት ገበርቲ ሰናይን እናተዓንገላ፣ ብጽምዋ፣ ናፍቆት ወደን፣ ሕማምን፣ ድኽነትን፣ ተኸቢበን ኣብ ከባቢ 2018 ዓሪፈን። እዚ ስርዓት እዚ ኣብ ልዕሊ ኣማኢት አሻሓት ስድራ ስውኣት እዚ ዘይብሃል ዓመጽ ፈጺሙ'ዩ።
ብርግጽ ኤርትራ ኣሽሓት ጀጋኑ ደቃ ኣብ ጸረ መግዛእቲ ኣሰዊኣ እያ። ንኽብሪ መስዋእትነቶም ግን: ስርዓት ህግደፍ ብኸመይ ኣንጸባሪቅዎዎ?
ኣብ ኤርትራ ንጅግነት ስውአት ዘንጸባርቕ ሓወልቲ የሎን። አብ ኤርትራ ንታሪኽ ጀጋኑ ዝገልጽ ቤተ መዘክር እውን የሎን።
ኣብ ኤርትራ ንታሪኽን ጅግነትን ተጋደልቲ ዝትክእ፡ ናይ ታንክታትን ጫማ ኮንጎ ሓወልቲ ምቃሙ ዘገርምዩ፡ ካብ አሽሓት ጀጋኑ ስውኣትና ግን ብስሞም ዝተሰየመት ሓንቲ ጎደና እኳ ትከሰስ። “ስውእ ክቡርዩ” ይብለና፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ግን ደበስ ንስድራ ስውኣት 10 ሺሕ ክህብ ከሎ፡ ካብ መሳርዑ ዝኾብለለን ዝጠፍኤን ኣባል፡ ካብ ስድራቤቱ 50 ሺሕ አይመንዝዑን ድዮም። እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ከኣ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ባዕሎም ዘጥፍእዎም ከም ስውኣት ዘይተገልጹ፡ ደበስ ይኹን ሰርቲፊኬት ዘይረኸቡ ስድራ-ቤታት ምህላዎም’ዩ። እታ ንምርአያ ባህ ዘይተብልን ብአግባብ ዘይተቀርጸትን፡ ምስክር ስውእ ሰርትፊኬት መርኣያ ናይቲ ስርዓት’ያ። ካልእ ዘገርም ከኣ ንሕሱር ረብሓን ዘይምኹንይን ኣብ ማእከል ከተማና ናይ ፑሽኪን ሓወልቲ ምትካሉ መስደመም’ዩ። እቲ ምስጢር ግን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብጀክኡ ጅግና ስለ ዘየሎ፡ ስውኣት ጀጋኑ ክብሃሉ ኣይመርጽን’ዩ። እሞ እቲ ሓርበኛ ኣይነብርንዩ ታሪኹ’ዩ ዝውረስ ብሂል ህግደፋውያን ድኣ ኣየውፍር አየእቱ እንዶ ኮይኑ።
በዚ ኣጋጣሚ ናይ ሎም-ዘመን ዝኽሪ ስውኣት፡ መንእሰያትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን፡ ንድልየት ኢሰያስ ንምርዋይ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኵናት ጸረ ውጹዕ ህዝቢ ትግራይ ተሓባበሪ አብይ ኣሕመድ ብምዃን፡ የጽንቶም አሎ። ሕጂ’ውን ንማእከል ኢትዮጵያ ብምእታው አብ ክልል ኦሮምያ መንእሰያትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን ኤርትራ፡ ኣብ ዘይጉዳዮም ይጠፍኡ ምህላዎም ብዝለዓለ ኣዕናውን ሓደገኛ ይገብሮ። ብዓቢኡ’ውን ዕላማ መስዋእቲ ጀጋኑና ዝኸሓደ፡ ዓሰብ ንኢማራት ክትሽየጥ፣ ኣይከሰርናን፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ ኢዮም ኢሉ ዝኣምን ነቲ ሓቂ ዘይፈልጥ እዩ፣ ናይ 30 ዓመት ብረትዊ ቃልስና ዘይተደላይ ነይሩ … ወዘተ፡ ካብ ዝብል ጠላም መራሒ፡ ህዝብና እንታይ ይጽበ?
ስውአትና ንዘልአለም ይዘከሩ፣
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣
ብምኽንያት ዝኽረ ሰማእታት ዝቐረበ
ሓተታ ደግሓኤ ቁ 003
20 ሰነ 2021
Hits: 91


text:
Radio Erena: 17 January 2019
ዝሓለፈ ሰሙን፣ ፈተነ ዕልዋ ዝተኻየደሉ ፕረዚደንት ጋቦን፣ ዓሊ ቦንጎ ናብ ሃገሩ ከምዝተመልሰ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ንኣዋርሕ ሓሚሙ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ብሰሉስ 15 ጥሪ ናብ ዓዱ ተመሊሱ።
ብሰንኪ ወቕዒ፣ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ ሆስፒታል ክእለ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ቦንጎ፣ ኩነታት ጥዕንኡ ከምዝተመሓየሸ መግለጺ መንግስቲ ሓቢሩ።
ካልኦት ወገናት እታ ሃገር ድማ፣ እቲ ፕረዚደንት ምሉእ ብምሉእ ከምዘይሓወየ የመልክቱ።
ብሓደ ሜጀር ዝተመርሑ ፣ ኣባላት ሓለዋ ቤተ መንግስቲ ጋቦን፣ ኣብ 7 ጥሪ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ቦንጎ፣ ፈተነ ዕልዋ ከምዘካየዱ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ እቲ ፈተነ ዕልዋ ሰዓታት ከይጸንሐ’ዩ ፈሺሉ።
ፕረዚደንት ዓሊ ቦንጎን ኣቡኡ ዑመር ቦንጎን፣ ንጋቦን፣ ካብ 1967 ኣትሒዞም ን59 ዓመታት ይመርሑዋ ኣለዉ።
ዓሊ ቦንጎ፣ ድሕሪ ሞት ኣቡኡ ኣብ 2009’ዩ ስልጣን ተረኪቡ።


text:
ኣዝዩ ዘሕዝን ከቢድ ጕዳይ፣ ሞት ክቡር ብጻይን ሓውን ገብረመድህን ዘገርጊሽ (ዳያን)
ኣዝዩ ዘሕዝን ከቢድ ጕዳይ፣ ሞት ክቡር ብጻይን ሓውን ገብረመድህን ዘገርጊሽ (ዳያን)
ብዕለት 21 ታሕሳስ 2019 ሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ገብረመድህን ካብዛ ዓመት ብሞት ምሕላፉ ሰሚዕና፣ ክትቅበሎ ዚኸብድ መሪር ሓዘን።
ንንብረመድህን ወላዲኡ (ማለት ኣቦይ ዘገርጊሽ) ብህጻኑ ፈላሲ ኮይኖም ናብ ደብረብዜን ስለ ዝነበሩ ንሱ’ውን ኣብ ደብረብዜን ምስኦም ይቕመጥ ስለ ዝነበረ ከብቲ ናይ ፈለስቲ ደብረብዜን እናጓሰየ’ዩ ዓብዩ። ናይ ኮተቴ ዕድመ ምስ በጽሐ ምጕሳይ ስለ ዘጽልኦ ናብ ከተማ ኣስመራ ናብ ኣንስቲ ጥልያን ዚነበራ ክልተ ዓበይቲ የሕዋቱ ከይዱ። ከምቲ ዚደልዮ ትምህርቲ ግና ኣይተገባገበሉን፣ ይኹን’ምበር ምስ ሓንፈጽ ዚኾነት ጓል ሓብቱ ክቕመጥ ጀመረ። እዚ’ውን ድሕሪ ግዜ ስለ ዚተመነዎ፣ ምስ ሓደ በዓል ትግሬቶ ዕንጨይቲ ንምጽዓን ናብ ከባቢ ጋሕቴላይን እምባትካላን ብስራሕ ክመላለስ ጀመረ። ኣበኡ ከአ ተጋደልቲ ይራኸብዎምን ይሰብክዎምን ስለ ዝነበሩ፣ ሓደ መዓልቲ ኣብ ክፍላ 1969 አብ ሳልሰይቲ ክፍሊ ተሰሊፉ።
ድሕሪ ወተሃደራዊ ታዕሊም ከአ መጀመርያ አብ ሕክምና ተመዲቡ ክሳዕ አብ መወዳእታ ናይታ ዓመት ጸንሓ። ድሕሪኡ ምትሕንፋጽ ናይ ውሕዳ-ስላስያ ስለ ዚኾነ ገረመድህን’ውን ንሸነኽ ባርካን ሰኒሕትን ተሳፈረ። ከም ኣባል ሓይልታት ኰይኑ ክሳዕ 1974 ድሕሪ ምግዳሉ ከአ፣ካብኡ ኣባል ክፍሊ ብረት ኮይኑ ምስ ምእታው 1975 ኣብ መደበር ዕጥቂ ኣብ ከበሳ – ከባቢ መቐርካ (ዓንሰባ) – ሰፈረ። ኣብኡ ምስ ሓንቲ ጓል’ቲ ዓዲ ዝኾነት ኤርትራዊት ብሓዳር ቃል-ኪዳን ኣሰረ። ብድሕሪኡ ብረት እናተዓራረየ ከሎ ብሓንቲ ጥይት ኮሊሳ ዝነበረት ጠብመንጃ ተፈንጅራቶ ካልኣይቲ ዓይኑ’ውን ሻቡ አብ መወዳእታ 1977 ጠፍኣት።
ኣነ ንገብረመድህን ካብኡ ንድሓር አብ ሕክምና አብ ካርቱም (ሱዳን) ኣብ 1978 እየ ዝፈልጦ። ኣብ ካርቱም ኰሎና ከአ ብዓልቲ ቤቱ ወዲ ከም ዝተበኮረት ተበሲሩ። ገብረመድህን ኣዝዩ ኣፍካ ዘየኽፍተካ ተጻዋታይ ብጻይ’ዩ ነይሩ። ዕላሉ ዘይውዳእ ጥራይ ዘይኰነስ፣ ብነብሱን ብቃልሱን ስለ ዘዕልል ንጭንቀትን ቃንዛን ብጾቱ ቀንጢጡ ንክትሰምዖ ዘገድድ ባህሪ’ዩ ነይርዎ። ኣነ ምስኡ አብ ካርቱም ይኹን አብ ካይሮ ንኣስታት ክልተ ዓመት ስለ ዝተቐመጥኩ ከአ ዛንትኡ ከም ናተይ ኰይኑ’ዩ ዚስማዓኒ። ድሕሪ ካይሮ ናብ ስዑድያ ካብኡ ከአ ናብ ኤመሪካ ስለ ዚኸደ ርክብና አብ ስልኪ ኴይኑ ተሪፉ። ገብረመድህን ዋላ ትምህርቲ እንተዘይወፈረ አብ ርእሲ ትግርኛን ትግረን ሳሆን፣ ዓረብኛን እንግሊዘኛን ጽቡቕ ገቢሩ’ዩ ዝመልኽ።
ሓደ ግዜ ኣብ መወዳእታ ናይ 1978 አብ ሕክምና ተሓኤ ኣብ ካርቱም ከሎና፣ መንግስቱ ሃይለማርያም ናብ’ታ ርእሲ ከተማ ሱዳን ይመጽእ ስለ ዚነበረ ንዅሉ ኤርትራዊ ምግፋፍ ነይሩ። ከም ውጽኢቱ ከአ ናባና ናብቶም ውጽዓት – እስማዒል ?፣ ሰመረ ገብረገርግሽ፣ ገብረመድህን ዘገርግሽ፣ ተክልሰንበት ተኽላይ (ኣነ ማለት’ዩ) – ምስ በጽሑ ናብተን ኣብ ኣፍደገ ዚነበራ መካይን ክንከይድ ኣባትሮም እናዋጣወጡ ያላ ይብሉና። ሰመረ ከም ሰብ ሓይለ-ጽንዓት ስለ ዝነበሮ ግና ከአ ጥር ትብል ቃል-ዓረብኛ ስለ ዘይዛረብ ብትግርኛ ደለውለው እናበለ፣ “ገብረመድህን ንዓ’ሞ ተርጉም ከስምዖም’የ ነዞም ….” ምስ በለ፣ ገብረመድህን ከአ ኣነ ኣይርእዮም’የ ይብሎ’ሞ ካብኡ ሰመረ ከአ ኮርዩ፣ ኣነ ተዛረበለይ እየ ዝበልኩ እምበር ርኣየለይ መኣስ ኢለካ ይብሎ። ብዝኾነ ገብረመድህን ፍቓደኛ ኣይነበረን፣ ካብኡ ኣነ ንሰመረ ብዝሓሸ የስምዖ ስለ ዝነበርኩ ስቕ ክብል ኣተሓሳሲበ፣ በተን ዝነበራኒ ዓቕሚ ነቶም ወተሃደራት ምስ ዓራታውትና ክሰቅሉና እንተዘይኰይኑ ካልእ ዓዲ ውዒል ኢና እለ ክራዳዳእ ከአልኩ። ብዝኾነ ነቶም ኩሎም ካልኦት ብጾትና ንመደኒ ኣቢሎም ከጕዕዙዎም ከሎዉ ንኣና 4 ሰባት ግና ናብ’ቲ ዝነበርናዮ ክልኒክ ብሰላም ገደፉና። ድሓር ሰመረ ንገብረመድህን፣ “ንስኻ’ከ እንታይ ኴንካ ኢኻ ምስትርጓም ዚኣቤኻ” ክብል ምስ ሓተቶ፣ ዋእ ወስ ክብሉ’ኳ ክርእዮም ዘይክእልሲ መን ኣጆኻ ምስ በለኒ’የ ናትካ ምስኣታቶም ዚነበረ ምንህሃር ዝትርጉም በሎ’ሞ፣ እቲ ነገር ከአ ሓሊፉልና ስለ ዚነበረ …ሰሓቕና።
ንብጻይን ሓውን ገበረመድህን ዘገርግሽ ኣምላኽ አብ ዝፋኑ ይቀበሎ!
ንበዓልቲ ቤቱን ደቁን ካልኦት ቀረቡን ከአ ኣምላኽ ጽንዓት የውርደሎም!
ተክልሰንበት ተኽላይ
ቦን/ሃገረ-ጀርመን
30 ሕዳር 2019
መተሓሳሰቢ፦ ዋላ’ኳ ንኩሎም ብልቢ ዝፈተዎም መቃልሰተይ እንተኾኑ ምስ ግዜ ምንዋሕ ምሉእ ስሞም እንተዘይዘከርኩ ኣቐዲመ እቕሬታ እሓትት።
ኮፍ ካብ ዚበሉ ብየማን ዑቕባይ(ሓዉ ንሰመረ’ዩ፣ ካብ ስድራ ተላኢኹ ሓዉ ክኣሊ ዝመጸና’ዩ)፣ ኣብ
ማእከል ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢሉ ዘሎ ሰመረ ገብረገርግሽ፣ ብጸጋም ዘሎ ኣስመሮም ተስፋይ፣ ፍርቂ ደው ኢሎም ካብ ዘሎዉ ብጸጋምን ልዕሊ ኣስመሮም ዘሎ ብጻይ ተክለ ገብረመድህን (ናትና ነርስ ዚነበረ’ዩ)፣ ብየማን ልዕሊ ዑቕባይ ዘሎ ጸሃየ ኢዩ ስሙ ክመስለኒ፣ ካብኡ ብድሕሪት ደው ኢሎም ዘሎዉ ብጸጋም ቆቡዕ ጌረ ዘሎኹ ተክልሰንበት ተኽላይ (ኣነ’የ)፣ ጥቓይ ደው ኢሉ ዘሎ ተኽለ ወልደምካኤል ይበሃል እመስለኒ፣ ካብኡ እቲ ጉልቡት ናይ ጸሓይ መረጼን ዝገበረ ገብረመድህን ዳያን’ዩ፣ አብ የማናይ ወሰን ክንፊ ዘሎ ኣውቲስታና ዚነበረ ተጋዳላ’ዩ ወልደንክኤል ይበሃል እመስለኒ።


text:
This language is currently in review and will be available soon!
ብዛዕባ እዚ ፕሮጀክት ንዝበለፀ ሓበሬታን ሓዱሽ ምሕዝነት ንምምስራትን እንትደልዩ በዚ ዝስዕብ ኢ-ሜይል አድራሻ ምርካብ ይከአል ፦ soasflf@soas.ac.uk
ብዛዕባ እቲ ፕሮጀክትን ውፅኢቱን ብቀጥታ ነታ ዋና ተመራማሪት ምርካብ እንደደሊኩም ንዶ/ር ሮሚና ኢስትራቲ በዚ ዝስዕብ አድራሻ ምጽሐፍ ይከአል ፦ ri5@soas.ac.uk
ንዝኾነ ይኹን አባል እዚ ፕሮጀክት ምርካብ እንተደልዮም ድማ አፍቲ ዌብ ሳይት ብዝተቐመጠ አድራሻ መሠረት ምፅሐፍ ይከአል እዩ።
አባል እዚ ፕሮጀክትን አካል እዚ ምይይጥን ክኾኑ እንተደሊዮም ድማ ብቀጥታ JISCMAIL በምጥዋግ አባል ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ካብ ስራሕ ሰዓት ወፃኢ ይኹን አብ እዋን ሕፅረት ዓቕሚ ኢንተርኔት እዚ ዝስዕብ ፎርም ይጠቐሙ አብ ሓንቲ ምጥዋቕ ድማ ክበፅሕ እዩ።


text:
ህይወት ብህርመት ዝተቓነየት ኢያ፡፡ ነፍሲ ወከፍ እተድምጾ ድምጺ ውጽኢት ህርመት ኢዩ፡፡ ህርመት ከበሮ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ክራር ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ዋጣ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ሻንብቖ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት መለኸት ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ንፋስ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ማዕበል ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ዝናም ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት ልቢ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ህርመት እስትንፋስ ንበይኑ ኢዩ፡፡ ኮታ ህይወት ብህርመት ዝተዓስለት ኢያ፡፡ ምናልባት ህይወት እውን ህርመት ተስተንፍስ ትኸውን፡፡ መን ይፈልጥ? ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ብዘይ ህርመት ዝንቐሳቐስ ፍጡር የልቦን ምባል ከ ዝተጋነነ ዶ ይመስል ይኸውን፡፡
ንቕሎ ጽሑፈይ ብዛዕባ ህርመት ንምትንታን ኣይኮነን፡፡ እንታይ ድኣ ኣብዛ ህርመታት ጸንቒቓ ካብ 2010 ናብ 2011 ክትሰጋገር መዓልታታ ትፈቐድ ዘላ ዓመት፡ ህርመት ትብል ዓምዲ ሒዘ ኣብ ደምበ ዓዋተ ጽምብር ይብል ምህላወይ ንኵቡራት ኣንብቢት ከበስር ደልየ ኢየ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ንኣካያዲ ዓዋተ ዳት ኮም ሓው ሳልሕ ጋዲ ነቲ ዝገበረለይ ዕድመ ከመስግኖ ይፈቱ፡፡ እምበኣር ህርመት በበይኑ ናይ ህይወት ቅኒታት ሒዛ ደበኽ ክትብሎኵም ኢያ፡፡ ሰረታ ስነ-ጽሑፉን ጽባቐን ዝድህስስ ይዅን እምበር ህርመት ዘይትትንክፎ ዓውዲ ህይወት ኣይክህሉን ኢዩ፡፡ እቲ ኸመይ ህይወት ኣብ ህርመታት ተደዋዊሳ ስለ ትርከብ፡፡
ከማይ ዶ ትኾኑ? ሓዳስ ዓመት መጸት ብዝኽሪ ኢየ ንድሕሪት ምርቕፍ ዝብል፡፡ ዝኽሪ ኣብ ልዕሊ ዝኽሪ ተወጢሖም ድማ ነየናይ ዝኽሪ ከም ዝመርጽ ክርጥ ይብለኒ፡፡ ዝሓለፍካዮ ህይወት ክትግምግም ንመጻኢ ህይወትካ ስእሊ ዝህብ ኣጋጣሚ ስለ ዝኾነ ድማ ነብሰይ ትብህጎ፡፡ በዚ ኢየ መስለኒ ንሓዳስ ዓመት ፉሉይ ክብሪ’ዩ ዘሎኒ፡፡
ንሎሚ እምበኣር ቅንጥብጣብ ዝኽሪ ህይወተይ ኢየ ሒዘልኵም ቀሪበ ዘሎዅ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ንዅሉኵም ሩሑስ በዓል ልደትን ሓድሽ ዓመትን ይምነየልኵም፡፡
ኣስመራ 19…..ላሉሽ ከልቢ ገዛውትና
ሽሾ ሰራዊት ደርጊ ዝጸፈዩሉ እዋን ኢዩ ነይሩ፡፡ ነዛ ከተማ ኣስመራ ከም ዕስለ ኣንበጣ ምልእ ኢሎማ፡፡ ወቕቱ ውጡር ወቕቲ ኢዩ፡፡ ኣቖልዑት ስለ ዝነበረና ልቢ ሰቝርና ንምንታይ ኣሰመራ ዝያዳ ኵሉ እዋን ብሽሾ ሰራዊት ደርጊ ተዓሲላ እኳ ፈሊና ክንፈልጦ እንተዘይከኣልና፡ ደበና ኤርትራ ግና መዓት ጠኒሱ ክብድብድ ዝበለሉ እዋን ኢዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ውሽጢ እዚ ውጡር ወቕቲ ግና ናብራና ናብራ ቖልዑ ኣይሓደግናን፡፡ ቡቻ…ባሊና….ፊስካ ኣንጎሎ….ጭርጭር….ኵዕሶ….ያህለለ….ማይ ዶ ጸባ….ማእለያ ዘይብሎም በብወቕቱ ዝቐላቐሉ ጸወታት እንዳመሃዝና ነብስና ነዛኒ፡፡ ቃንዛና ነደዓዕስ፡፡
ሓደ ኣጋ ምሸት ኢዩ፡፡ ጸሓይ ንምዕራብ ገጻ ክትሰትዅ ጓህሪ መሲላ ጠርሲ ኣኽራናት ዝነኸሰትሉ፡ ሓያል ቀዝሒ ዝሑል ኣየር ተሰኪሙ ፊሽፊሽ ይብል ነይሩ፡፡ ላሉሽ ከልቢ ገዛውትና ኣብቲ እዋን እቲ ፍሉይ ባህሪያት ኣቐልቒላ ነይራ፡፡ ንምንታይ ሙዃኑ ጠንቝ መርሚርና ዘይበጻሕናዮ ነቪ( ባሕረኛታት ወታደራት ደርጊ) ብጣዕሚ ኢያ ትጸልእ፡፡ ውቓቢኦም ባህ ኣይብላን፡፡ ራዲዮ መሪናዮ መእከቢኦም ኢዩ ነይሩ፡፡ ኣጋ ምሸት ድማ በብሓደ ዓቐበት ገዛ ማንዳ ደይቦም ንማጭሆት ገዞም ይዕዘሩ፡፡ ክሓልፉ ከለው ውሕ እንዳበለት መከራ ስለ ዘብላዕትና፡ ኣጋምሸት ካብቲ ዝመላለስሉ መንገዲ ክንሓብኣ ዓቢ ስራሕ ኢዩ ኮይኑና ነይሩ፡፡ ውሕ ኢላ ኣብዘይመዓትና ከይትእትዋና ፍርሒ ነይሩና፡፡
ሓደ ኣጋምሸት ግና ዕላል ገዛውቲ ስለ ዝመቐረና ኵሉ ግብ ኣቢልና ረሲዕናዮ፡፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ድማ ላሉሽ ኣብ ሕቝፈይ ኢያ ነይራ፡፡ ንሕና ዘይረኣናዮ ንሳ ግና ኣእዛና ገቲራ ካብ ማዕዶ ዘስተባህለትሉ ባሕረኛ ወታደር ደርጊ ኣቋሚታ ሻብ ካብ ሕቝፈይ ሞሊቓ ከይዳ ዋላ ኣይተረድኣንን፡፡ ሲዒበ ዝሰማዕኵዎ ድምጺ እንተነበረ ውሕትኣ ኢዩ ነይሩ፡፡ ሓጻርን ደቓቕን ክንሳ ካብ ነብሳ ዝወጽእ ነባሕታ ነጎዳ ኢዩ ዝጥዕም፡፡ እንሓንሳብሲ ድምጺ ባዕላ ንባዕላ የሰንብዳ ኢዩ፡፡ ወዮ ወታደር ኣስተናዕቕዋ፡ ጕዕዙኡ እኳ ክቕጽል እንተሓሰበ ብድሕሪኡ መጺኣ ክዳኑ ምስ ወጠጠትሉ ግና ኣእጋሩ ወርዊሩ ንስላ ሲሒትዋ እምበር፡ ላሉሽ መቓብራ ልዕሊ ዚንጎና ምስ ኮነ፡፡ ላሉሽ ግና ስቱኽ ኢላ ኣሚሊጣ፡ ብፍርሒ ዝኣክል ቍልቍል ገዛማናዳ ተነቝታ፡፡ ንሕና ሰሓቕ እኳ እንተመሎቖና ኣፍና ብመደስ ኢድና ከዲና ትሕም ኣይበልናን፡፡ ወዮ ብሕርቓን ትኪ ዝመሰለ ወታደር ትኽ ኢሉ ናባይ ገጹ ኢዩ ጠኒኑ መጺኡ፡፡ ኣይዛረበንን ኣእዳው ሊኢዅ ኣብ ገጸይ ማሕ ምስ ኣበለኒ፡ ኣዕንተይ ኣብ ዓለም ዘሎ ኣሕባር ክስእላን፡ ኣዕንተይ ብዘይ ድሌተን ንብዓት ከንጠብጥባን ሓደ ኮነ፡፡ ኣብ ኣእዛነይ ተለዅዅ ዝተረፈ እቲ ወታደር ዘውስኦ ገናሒ ቃል እንተነበረ “ የሻብያ ቡቹላ” ዝብል ኢዩ ዝነብረ፡፡ ካቡኡ ንድሓር ክዳን ባሕረኛ ዝለበሰ ወታድር እንተርኤ ከም ስርዓት ኢያ ልበይ ብፍርሒ ትርዕድ፡፡ ህርመት ክብሎኵምሲ ነዚ ኢዩ፡፡
ኣስመራ 19…. “እኔ ኣይደለሁም ጠጠር የወረወርኵ”
ሕዝቢ ኤርትራ ኵሉ ኢዩ ንመሰሉን ንክብረቱን ተቃልሲ ናጽነት ኣውሒሱ ክበሃል ከሎ ንስለ ምባል ኣይኮነን፡፡ እንታይ ድኣ ኣብ ኤርትራ ሰብሲ ይትረፍ ሰብ እዚ ዘስትንፍካ ኵርባን ገድልን ኵጀትን ሜዳን እጃሙ ኣበርኪቱ ኢዩ፡፡ ላሉሽ ከልቢ ገዛውትና እኳ ብኸመይ መንገዲ ኣብቲ ቃልሲ ትሳተፍ ከም ዝነበረት ተሪኾልኵም ኣለዅ፡፡ ምስ ሓላፈት ንሳ እውን ማዕረ ሰባ ተረሲዓ እምበር፡፡ ዘሎ ኢዩ ዘሎ እቲ ዝኸደ ከይዱ ኢዩ፡፡ ህርመት ህይወት ከሙኡ ኢዩ፡፡ በሉ ንስገር ዶ ናብ ዝኽሪ “ኣነ ኣይኮነኵን ጸጸር ዝወርወርኵ፡፡”
ኣብ ከተማ ኣሰመራ ኣብ ከከባቢኡ ደቂ ገዛውቲ ብሓደ ኮፍ ኢሎም ከዕልሉ ወይ ክጻወቱ ምርኣይ ዳርጋ ንቡር ተርእዮ ኢዩ ነይሩ፡፡ ቍልዕነት ድማ ቍልዕነት ኢዩ ካልእ መስመያ የብሉን፡፡ ነታ ሽዓ ደስ ትብልካ ምግባር እምበር መዘዙ ፈጺሙ ኣይርድኣካን ኢዩ፡፡ ንመዘዝ ብመጽር ጥቅሙን ጕድኣቱን ከመዛዝን ዝኽእል ሓንጎል ገና ኣይጠጥዔን፡፡ ኣብ ገዛውትኻ ክስቶ እኮ ክደፍር መዓት ኢዩ ክትበሃል ንባዕሉ ከም ጅግንነት ኢዩ ዝቝጸር ዝነበረ፡፡
ሓደ ኣጋ ምሸት ሓደ ካብ ደቒ ገዛውትና ዝወሰዶ ደፋር ስጕምቲ ግና ዘስደምም ኢዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል፡፡ ኮፍ ኢልና ብሓደ እንዳዕለልና ከሎና፡ ሓደ ፍርዝን ኢሉ ጸሎሎ ዝመስል ወታደር ደርጊ ደፋእ ደፋእ እንዳበለ ብጥቓና ይሓልፍ፡፡ እቲ ወዲ ገዛውትና እንታይ ከም ዘርኣዮ፡ ጸጸር ካብ ባይታ ኣልዕሉ ኣብ ርእሱ ኮራዕ የብሎ፡፡ ወዮ ወታደር ብነድሪ ተሰርኒቝ፡ “ ቖረቖንዳ ራስ !! ወንበዴ…ማን ነው ድንጋዪ የወረወረው!” ኣስቕጥ!…በጨቕ ዝብል ሰብ ተሳእኑ፡ ወዑይ እስትንፋስ ጥራይ ካብ ኣፍንጫና ፈለል ፈለል ይብል ነይሩ፡፡ እቲ ነታ ጸጸር ዝደርበያ ወዲ ገዛውትና ባዕለይ ቀዲመ ተለፋሊፈ ክገላገል ኢሉ ኢዩ መስለኒ “ እኔ ኣይድለሁም ጠጠር የወረወርኵ፡፡” ምስ በሎ ብኣዝኑ ከም ጤሌ ወጢጡ ብምልዓል…..ነብሲ ኣይገደፈሉን…ጢሒርዎ…..ንሕና ድማ ህድማ ተታሒሒናዮ…ካቡኡ ንድሓር እቲ ወዲ ገዛውትና ወታደር ክርኢ ከሎ ከም ስርዓት ኢዩ ዘንቐጥቕጥ…..መን ይፈለጥ ቡኡሰንኪ ፎፒያ እውን ኣጥሪዩ ይኸውን…..ኣየ….ህይወት ህርመታ ንንበይኑ ቅኒታ ግና ሓደ፡፡
ኣስመራ ቅድሚ ምሕራር ከተማ ደቐምሓረ…..” ህርመት ክራር”…….ይቕጽል
ዓመተ ሰላምን ራሕስን ራህዋን ይግበረልና
ናብራ ስደት ይኣክል ይበለና


text:
ውጹዕ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ ነቲ ብገባቲ፣ ጨቋንን ምልካውን ቁንጮ ህግደፍ ዝወርዶ ዝነበረን ዘሎን ኩሉ ዓይነት ወጽዓን ጭቆናን ንምውጋድ ቃልሲ ካብ ዝጅምር እንሆ ሎሚ 25 ዓመቱ ድሮ መሊኡስ ብሩራዊ ኢዮቤልዩ ልደት ውድቡ ዲምሓኩኤ ይጽንብል ኣሎ። ፈታውን ማሓዛን ዲምሓኩኤ ዝኾነ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር፡ ንፍትሓዊ ቓልስን ተወፋይነትን ውጹዕ ህዝቢ ኩናማን ውድቡ ዲምሓኩኤን ዘለዎ ደገፍን ኣድናቖትን እናገለጸ “ዮሃና፡ እንቋዕ ናብ መበል 25 ዓመት ልደትን ብሩራዊ ኢዮቤልዩን ዲምሓኩኤ ኣብጸሓኩም” ይብል።
ከም ዝፍለጥ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ባዕዳዊ መግዛእቲ ድሕሪ ምብራሩ ዝተተስፈዎ ርሁው መጻኢ ብሰንኪ ጸረ ህዝብን ጸረ ዲሞክራስን ባህርያት ህግደፍ ከም ትኪ በኒኑ፣ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ትሕቲ ዝበኣሰ ህግደፋዊ ናይ ጭቖናን ባርነትን ሕሱም ሃለዋት ይርከብ ኣሎ። መላእ ህዝቢ ኤርትራ ንዝሓለፉ 28 ዓመታት መመላእታ ኣብ ትሕቲ ሕሱም ምልኪ ቁንጮ ህግደፍ፡ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላቱ ተረጊጹ ይነብር ኣሎ። እንተኾነ ግን እቲ ጭቆናን ግፍዕን ዘይበለየሉ ህዝብና ከምቲ ነቶም ዝሓለፉ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብቓልሲ ዘባረረ፣ ነዚ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ተጸፍዩ ዝመጸ ጸረ ህዝብን ጸረ ዲሞክራስን ዝኾነ ቁንጮ ህግደፍ’ውን ብቓልሱ ከወግዶ ኣብ ርብርብን ሓያል ቃልስን ይርከብ።
ቁንጮ ህግደፍ ንተፈጥሮኣዊ ኣቃውማን ባህላዊ ብዙሕነትን ህዝብታት ኤርትራ ዝኸሓደን ንምጥፋኡ ሰለም ከየበለ ዝሰርሕ ዘሎን ጸረ ህዝቢ ጉጅለ እዩ። ንኣብ ህዝብና ዘሎ ብዙሕነት ጨፍሊቑ፡ ብሄር፣ ባህሊ፣ መንነትን ክብርታትን ዘይብሉ፣ ሓደ ዓይነት ሳሕላዊ ባህልን ክብርታትን ተላቢሱ ንኹሉ ዝተባህሎ ብዘይ ሕቶን ርኢቶን ዝፍጽም፣ መንነቱን ባህሉን ዘጥፈኤ ልኡም ሕብረተሰብ ኤርትራ ንምፍጣር ኩሉ ዓይነት ጸረ ህዝቢ ስጉምትታት ከምዝወሰደን ሕጂ’ውን ይቕጽሎ ከምዘሎን ንኹሉ ብሩህ እዩ። ካብዚ ጸረ ህዝብቢ ዝኾነ ባህርያቱ ነቒሉ ከኣ ኣብ ፈለማ እዋን ነጻነት ብመንገዲ ውልቀ-መላኺ መራሒኡ “ኣብ ኤርትራ ናይ ቋንቋ ጉጅለታት እምበር ብሄራት ዝበሃላ የለዋን” ብምባል ብሄራዊ ብዙሕነት ህዝብታት ኤትራ ክሒዱን ምስ ብሄራት ሃገርና ዘይተዛዘመ ኲናት ከምዘለዎ ኣዊጁን እዩ። በዚ መሰረት ከኣ ኣብ ልዕሊ ብሄራት ኤርትራ ኩሉ ዓይነት መጥቃዕትታት ብምክያድ ብማሕበራዊ ምህንድስና ዝተሰነየ ኲናት ኣዊጁን ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፍአን ኩሉ ዓይነት ጻዕሪ ኣካይዱን እዩ። እዚ ብሄራት ኤርትራ ናይ ምጥፋእ ሰራም ወፍሪ ቁንጮ ህግደፍ ሎሚ’ውን ብዝሓየለ መልክዑ ይቕጽል እኳ እንተሃለወ፡ ኣብዚ ዘሎናዮ ስልጡን ዘመን ምስ ህዝብን ተፈጥሮኣዊ ብዙሕነቱን ገጢሙ ዝዕወት ሓይሊ ስለዘየለ ኣጽናቲ ዕላማኡ ክዕወት ኣይከኣለን። ጸረ ህዝቢ ዝኾነ ዕላማ ቁንጮ ህግደፍ ምስ ዓረ ዓቕምን ሓይልን ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ተጋጭዩ ክፈሽል እምበር ክዕወት ኣይክእልን። እዚ ብሄር ናይ ምጥፋእ እኩይ ዕላማ ህግደፍ፡ ብሄር ናይ ምድሓን ፍትሓዊ ብሄራዊ ቃልሲ ዲምሓኩኤን መሰልቱን ከምኡ’ውን ፍትሓዊ ሕብረ-ብሄራዊ ቃልስናን ወሊዱ እዩ። እምበኣርከስ ውጹዕ ህዝብና ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ኣሰሊፍና፡ ተሓባቢርናን ተደጋጊፍናን ነዚ ጸረ ህዝቢ ጉጅለ ብምስዓር ነበረ ከምንገብሮ ኣይንጠራጠርን። ህግደፍን ኣጽናቲ ኣተሓሳስባኡን ዕላማኡን ጥቕሊሉ ክሰዓርን ክውገድን ከኣ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ወፊሩ ኣብ ምኽታትን ምምካትን ይርከብ።
ከም ኩሎም ብሄራት ሃገርና ክጠፍእን ክጸንትን ዝተፈረዶ፣ ኣብ ምምሕዳር ሃገሩ ከይሳተፍ ከምጓና ተሓሪሙ ከይኣኽሎ መንነቱን ክብርታቱን ክሕከኽ፣ መሬቱን ርስቱን ክዝመት፣ ኣብ ሕሱም ባርነታዊ ኣርዑት ህግደፍ ክቑረንን ዓዱ ገዲፉ ክስደድን ዝተገደደ ውጹዕ ህዝቢ ኩናማ’ውን ብወጋሕታኡ ጸረ ህዝቢ ባህርን ድሌትን ህግደፍ ኣለልዩን ተረዲኡን፡ ካብ ምልክን ጭቆናን ህግደፍ ሓራ ንምውጻእ ኣብ ዝካየድ ዝነበረን ዘሎን ቃልሲ ብኣጋኡ ብምውፋር ቅድሚ 25 ዓመታት ከምዛ ሎሚ፡ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ(ዲምሓኩኤ) ዝተሰየመ ንሓርነት፣ ንዲሞክራስን ንዲሞክራስያዊ ሓድነትን ማዕርነትን ዝቃለስ ውድብ ብምምስራት፡ ሓያል መስዋእቲ ክኸፍል ጸኒሑን ኣሎን። እንሆ ከኣ ሎሚ ኣብ ጉዕዞ ርሱን ቃልስን መስዋእቲ ዝሓትት ሓያል መድረኽን ግን ከኣ ብርሃን ተስፋ ሓርነት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ደሚቑ ኣብዝረኣየሉ ብራኸን ኮይኑ መበል 25 ዓመት ልደት ውድቡ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ(ዲምሓኩኤ) ብምዕሩግ ኣገባብ የጽምብል ኣሎ።
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር፡ ነዛ ጸረ ጨቋኒ ቁንጮ ህግደፍ ዝቐንዐ ቃልሲ ውጹዕ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ ዝፈለመላን ዝተበሰረላን ክብርቲ ዕለት ምኽንያት ብምግባር፡ ንመላእ ኣባላትን ካድራትን መሪሕነትን ብሓፈሻ ንመላእ ጭቁን ህዝቢ ብሄረ ኩናማ “ዮሃና፡ እንቋዕ ናብ መበል 25 ዓመት ልደት ውድብኩም ዲምሓኩኤ ኣብጸሓኩም” ይብል።
ዝኸበርካ ህዝቢ ኩናማ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ከኣ ኣባላትን ካድራትን መሪሕነትን ዲምሓኩኤ፡ እዚ ዘለናዮ እዋን ሃገርና ኤርትራ ብቁንጮ ህግደፍ እናተመርሐት ናብ ገምገም ገደል በጺሓትሉ ዘላ ኣዝዩ ሓደገኛን ኣሰካፍን እዋን ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ እዚ እዋን እዚ፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ህጹጽ መፍትሕን ስጉምትን ዝጠልብ እዋን ኮይኑ’ሎ። ሓርነታዊ ቃልሲ ንምዕዋት ዘድሊ ጠለባት ኣብ ምምላእ ከኣ ብመንገዲ ውድብኩም ዲምሓኩኤ ኣብዚ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ህጹጽ ውራይ ዓቢ እጃም ከተበርክቱ ጸኒሕኩምን ኣለኹምን። ሕጂ’ውን ኣብ ጽምብል መበል 25 ዓመት ምስረታ ውድብኩም ንዝሓየለ ቃልስን ንዝበለጸ ዓወትን ሓርነትን መብጽዓኹም ብምሕዳስ፡ ንሓርነታዊ ጉዕዞኹም ነዳዲ ከምትውስኹሉ ኣይንጠራጠርን። ሓርነታዊ ቃልስኩምን ገስጋስኩምን ከኣ ኣብ ግስጋሰ ሓባራዊ ግንባርና፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር፡ ዓቢ ኣበርክቶን ኣገዳስነትን ከምዘለዎ ንኣምን። ኣብ ኩሉ ንጥፈታትኩም ዓወትን ኣሳልጦን እና ተመነና፡ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰልን ሓርነትን ህዝቢ ብሄረ ኩናማ ንምውሓስን ኣብ ኤርትራ ፍትሒ፣ ሓርነት፣ ዲሞክራስያዊ ሓድነትን ማዕርነትን ንምንጋስን ኣብ እተካይዱዎ ፍትሓዊ ቃልሲ፡ ወትሩ ኣብ ጎድንኹም ከምዘሎና ከኣ ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ።
ኣብ መደምደምታ፡ ንመላእ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ፣ ንኣባላት፣ ንካድራትን መሪሕነትን ዲምሓኩኤ ደጊምና “ዮሃና፡ እንቋዕ ናብ መበል 25 ዓመት ጽምብል ምስረታ ውድብኩም ዲምሓኩኤን ብስራት መፈለምታ ሓርነታዊ ቃልስኹምን ኣብጸሓኩም” ንብል።
ክብርን ድምቀትን ንዕለተ ልደት ዲምሓኩኤ 1 ሚያዝያ!!
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ እዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን’ዩ!!
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
01 ሚያዝያ 2020


text:
ገጣሚትን ጋዜጠኛን ይርጋአለም ፈሰሃ ንንቡር መስርሕ ህይወታ ዝቐየረት መዓልቲ ፈጺማ አይትስዓን እያ። ለካቲት 19, 2009 - ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ሬድዮ ባና ምዱብ ስርሓ ተካይድ ከምዝነበረት፡ሰዓት 4 ድሕሪ ቐትሪ ምስ ኾነ ላዕለዎት ሓለፍቲ’ቲ መደበር ሬድዮ ሃንደበት ኣኼባ ከምዝጸውዑ፡ ቀጺሎም ወታሃደራዊ ዩኒፎርም ዝተኸደኑ ወታሃደራት ነቲ ቀጽሪ ከቢቦም ልዕሊ 30 ጋዜጠኛታት ምእሳሮም ይርገኣለም ንድሕሪት ተመሊሳ ትዝክር። ንይርጋኣለም ድማ ናብ ካብ ኣስመራ ውጽእ ኢሉ ዝርከብ ዓዲ ኣበይቶ ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ተወስደት።
ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ምርመራ ቀጺሉ ይኹን ደኣ እምበር እቲ ዝቐርበላ ዝነበረ ሕቶታት “ስግንጢር”ብምዃኖም ይርገኣለም ንጊዚኡ ብጌጋ’ዩ ዝኸውን ክትብል ገመተት።
ይርጋኣለምን ካልኦት አባላት ሬድዮ ባና ምስ መደበር ሬድዮ ተቓወምቲ ርክብ ኣለኹም ዝብል ክሲ‘ዩ ቐሪብሎም።
ይርገኣለም “ብዙሕ ሕቶታት ሓቲቶምኒ እንድዮም ስለዚ ኣጻርዮም ክፍንውኒ’ዮም” ዝብል ሓሳብ ከምዝነበራ፡ ኣብ ገዛእ ርእሳ ብዝነብራ ምትእምማን “ዝሓተቱ እንተሓተቱ ብቕንዕናይ ይተኣማመን ኔረ ብዛዕባ’ቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ ድማ ኣይተሻቀልኩን” ትብል።
ኣንጻር ዝነበራ እምነት ይርጋኣለም ከምዝገመተቶ ኣብ ሓጺር ጊዜ ኣይተፈትሓተን።ንሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ማእለያ ዘይብሉ ምርመራን ማሕረምቲን ገጢምዋ። ኣብ መወዳእታ ኸአ ኣቐዲማ ብዝጸሓፈቶ ግጥሚ ክሲ ብምቕራብ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ትጸንሓሉ ጊዜ ተናዊሑ፡ ንሳ ግን ንኹሉ ዝቐረበላ ክሲታት ትነጽግ።
ንሳ ኾነ ብጾታ እቲ ዝሕተትሉ ዝነበረ ሬድዮ ኣበይ ከምዘሎ’ውን ኣይፈልጥዎን ከምዝነበረ ትሕብር።
ይርጋኣለም እታ እንኾ ኣብ ኤርትራ ዝተአሰረት ኤርትራዊት ጋዜጠኛ ኣይኮነት ብመሰረት ሪፖርት ንደሕንነት ጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዓለምለኸ ትካል (CPJ) ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኤርትራ 16 እሱራት ጋዜጠኛታት ኣለው።እቲ ትካል ብተወሳኺ ካብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ብማእሰርቲ ጋዜጠኛታትን ደረጃ ናጽነት ሕትመትን ብሕታዊ ጋዜጣታት ኩነታት ኤርትራ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ምንቁልቋሉ ይገልጽ።
ኣብ መስከረም 2001 ሰበ ስልጣን ኤርትራ ንመብዛሕትኦም ኣብታ ሃገር ዝሕተሙ ዝነበሩ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ሕትመትን ሃገርዎ ። ሸውዓት ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ድማ ኣብቲ ህሞት ተዓጽዋ።ከምኡ’ውን ብዙሓት ጋዜጠኛታት ተአስሩ፡ እዞም ጋዜጠኛታት ክሳብ ሕጂ’ውን ሃለዋቶም ኣይፍለጥን።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ እዞም ሰባት እዚኦም ምስ ተቓወምቲን ናይ ወጻኢ ሓይልታት ርክብ ጌሮም መንግስቲ ንምግልባጥ ዝሰርሑ እዮም ክብል ይኸስስ።
ኣቐዲሙ ኣብ መንግስታዊ ቴሌቭዥን ኤርትራ (ኤሪቲቪ) ኣንባቢ ዜና ዝነበረን ኣብዚ እዋን ኣብ ብሪጣንያ ዝነብር ጋዜጠኛ ተመስገን ደበሳይ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮንኻ ብዛዕባ እሱራት ጋዜጠኛታት ኤርትራ ጸብጻብ ምቕራብን ምሕላቕን ዘይኸአል’ዩ ኔሩ ይብል።
“ ክሳብ እዛ መዓልቲ’ዚኣ ማንም ሰብ ኣበይ ከምዘለው ኣይፈልጥን።ብህይወት ይሃልው ኣይሃልው ዝፍለጥ ነገር የለን።ከምዚ ዓይነት ናይ ጋዜጠኛታት ማእሰርቲ ዘይምግሃድ ወይ ንህዝቢ ምንጋር ፍቑዱ ኣይኮነን ተኸዊሉ ዝሓልፍ ነገር እዩ። ብዛዕቦም ዝፍለጥ ኾነ ዝተሰምዐ ነገር የለን።”
ኣብ ወጻኢ ዘለዎ ስድራቤታት፡ተቓወምቲ፡ ሰበ ስልጣን ወጻኢ ሃገራትን ዲፕሎማትን ነቶም ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታት ንምፍታሕ ብዙሕ ጻዕሪ ይገብሩ ኣለው።ንኣብነት ሽወደናዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ብ2001 ተአሲሩ መንግስቲ ሽወደን፡ተሓለቕቲ መሰላትን አባላትን ስድራቤትን ክፍታሕ እንተሓተቱ’ዃ ክሳብ ሕጂ ሃለዋቱ ኣፍለጥን።
ከምኡ’ውን ኣብ 2001 ዝተኣሰረ ጋዜጠኛን ሰኣላይን ስዩም ጸሃየ ሰብ ኣብዘይበጽሖም ዘይርእዮን ቦታ ንዝሓለፉ ኣስታት 20 ዓመት ጸኒሑ ኣሎ። ጓል ሓፍቱ ብዛዕብኡን ኩነታቱን ኣፍልጦ ንምዕባይ “ስዩም ሓንቲ መዓልቲ” ብዝብል መሪሕ ቃል ሓደ ትካል መስሪታ ትንቀሳቀስ አላ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኤርትራ ናጻ ዝኾና መራኸቢ ብዙሃን የለዋን፡ ብዛዕባ ኣሉታዊ ዜና ገዛኢ ፓርቲ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራሲን ፍትሕን ወይን ንፕረዚደንት’ታ ሃገር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝነቕፉ ጽሑፍ ብመሓውራት ዜና ክቓላሕ ኣይስማዕን።
ብብእዋኑ ገለ ዓለምለኸ መሓውራት ዜና ናብ ኤርትራ ክኣትው ተፈቐዲሎም እንተነበረ መንግስቲ ንስርሖም ብዕቱብ ስለዝቆጻጸሮ እቲ ሓበሬታ ናብ ህዝቢ ኣይበጽሕን።
ኣብ ኤርትራ ዘለው ጋዜጠኛታት ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህቦም ሓበሬታ ጥራይ’ዮም ዘቓልሑ ምክንያቱ እዚ ምስ ዘይኸውን እንታይ ክስዕብ ከምዝክእል ይፈልጡ’ዮም።
“ ንዝኾነ ሰብ ካብቲ ዝተመደበ ኣሰራርዓ ወጻኢ ቦታ የብሉን። ስለዚ ሰባት ገዛእ ርእሶም ንምክልካል ወይ ንምንባር ኢሎም ከም ዝሰርሑ ክትርዳእ ትኽእል። ዝኾነ ነገር ካብታ ዝተባህለት እንተወጺኦም ባዕላቶም ኣብ ሽግር ከም ዝኣተው ስለዝፈልጡ ከአ እዮም ኩሉ ጽቡቕ ከምዘሎ ጌሮም ከቕርቡ ዝገደዱ።”
ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራዊያን ጋዜጠኛታት ግን ገለ ጩራ ተስፋ ኣብቲ ሞያ የርእዩ ኣለው።ንኣብነት ኣብ ፈረንሳ ትርከብ ሬድዮ ኤረና ዝሰርሑ ኤርትራዊያን ጋዜጠኛታት ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ሓበሬታ ብምስጢራዊ ኣገባብ ናብ ምሉእ ዓለም የመሓላልፉ። ዜናን ካልኦት ፕሮግራማትን ብቋንቋታት ትግርኛን ዓረብን የዳልው።ነቲ መደባት ኸአ ናብ ኤርትራ ብሳተላይትን ብሓጺር ማዕበልን ይበጽሕ።
ይኹን ደአ እምነር ንይርጋኣለምን ካልኦት ኤርትራዊያን ጋዜጠኛታት ሓሳብካ ብነጻነት ናይ ምግላጽ ዕድል ክመጽእ ገና ሃረር ይብሉ።