text:
ኢንጅነር ኣሰፋ ኣብርሃ ይበሃል፤ ሓው ፍሉጥ ተጋዳላይ ስየ ኣብርሃ እዩ። ኣብ መጀመርታ ሰብዓታት ካብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርስቲ ብኢንጂነሪንግ ተመሪቑ ስራሕ ጀሚሩ እኳ እንተነበረ ብደርጊ ኣስታት 9 ዓመት ኣብ እሱር ኣሕሊፉ። ድሕሪ ቅድቀት ደርጊ ብዝተፈላላዩ ብርኪታት ስራሕ ክሳብ ብሚኒስተር ደረጃ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ተመሊሱ ድማ ብኢህወዴግ እውን ክንድታ ናይ ደርጊ ተኣሲሩ። ሐዚ ብውልቅኡ እናተንቀሳቐሰ ይርከብ። ኣብ ቀረባ ምስ ሓወ ሰየን ካልኦት ደገፍቱን ቤተሰብን ኮይኑ ብሽም ስውእ ሓው ገብረስላሰ ኣብርሃ ሓደ ቤት ትንህርቲ ኣስሪሑ ኣሎ። ኣብዚ ጉዳይን ኣብ ኣጠቓላሊ ኩነታት እቲ ቤተሰብ (ኣብ ታሪኽን ሎምን) ኣመሊክትና ሰፊሕ ወግዒ ገይርና ኣለና። ቀዳማይ ክፋሉ እኑሀ። ሰናይ ንባብ።
ውራይና፦ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ክነዋግዕ ፍቃደኛ ስለዝኾንካ ብጣዕሚ ነመስግን። እሞ ከም መፈለሚ ክኸውን ብዛዕባ ቤተሰብካን ኣተዓባብያካን ብፍላይ ድማ ኩሉኹም ዝተምሃርኩም ኢኹም እሞ ምስኡ አተኣሳሲርካ ብዛዕባ ትምህርትን ገዛኹምን እውን ዶ ክተፃውተና?
ኢንጅነር ኣሰፋ፦ ገዛና ገጠር እዩ፤ ተምቤን -ዓዲሓ ይባሃል። እዛ ሕዚ ቤት ትምህርቲ ኣስሪሕናላ ዘለና ቁሸት ዓዲሓ ዘጣየሽዋ ኣባሓጎና እዮም። ሰሞም ቀኛት ሓጎስ ይብሃል። ኣቦ ቀኛት ሓጎስ ከዓ ቀኛት ገብረ ተክለ ይበሃሉ፡ ዓዲ ቀኛት ገ/ተክለ ፤ እቱ ሰቄን ዳመግደላይት ዝበሃል፤ ካብ ዓዲሓ ንሰሜን ገጽ፤ ሩባ ፃሌት ተሻጊርካ ዘሎ ጣቢያ እዩ። ቀኛት ገ/ተክለ ብዙሓት እዮም ወሊዶም፤ ካብኣቶም ብፍላይ ቀኛት ሓጎስ ብመንእሰዮም ምስቶም ብቱ እዋን ዝነበሩ ነገሥታትን ራእስታትን ብውትድርና ብዙሕ ተንቀሳቒሶም፤ ኣብ ብዙሕ ውግእውን ተሳቲፎም እዮም። ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ውግእ ይቖስሉ እሞ፤ ካብ ውትድርና ተሰናቢቶም ምስ ሰራዊቶም ናብ ዓዶም ትትምለሱ፡ ከክንዲ ንሰቄን ናብ ዳቦኦም ምኻድ፡ ምስ ወታደራቶም ኣብ ዓዲሓ መጺኦም ሰፈሩ ይበሃል። ካብ ቀኛት ሓጎስ ንደሓር ዘለና ኩላትና ኣብዚኣ ኢና ተወሊድና ዓቢና።
ድሕሪ ናይ ሃጸይ ዮሃንስ መስዋእቲ፤ መንግስቲ ናብ ሸዋ ትትዛወር እሞ ራእሲ አሉላ እውን ናብኡ ምስከዱ፤ኩነታት ቀኛት ሓጎስ እውን ጽቡቕ ኣይነበረን ይበሃል። ራእሲ መኮንን ዝበሃሉ ናይ ሃጸይ ምኒሊክ ወኪል ኮይኖም ኣብ ዝመጹሉ እዋን ንኣቦ ሓጎና ኣሲሮም ክሻዕ ውጫሌ ወሲዶምዎም ነይሮም። ብድሕሪኡ ግን ተረጋጊዖም ብሰላም ክነብሩ ጀሚሮም፤ ቆልዑ ኣዕብዮም፡ ሃፍቲ ኣጥርዮም። ድሐሪኡ እዮም ንኣቦይ ሓዊሶም ዝወለዱን ዝዘመዱን። ኣቦና እቲ ዝነኣሰ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ኣብኡ ቀኛት ሓጎስ ኣመርዕዮም ኣይገደፍዎን፤ ከይተመርዐወ እዮም ሓሊፎም። ይኩን እምበር ካፍቶም ካልኦት ዓበይቲ ኣሕዋቱ ፍልይ ብዝበለ፤ ኣቦና ናብ ሙህሮ የድህብ ነይሩ። ከምቶም ዓበይቲ ኣሕዋቱ ክንደይ ፅምዲ ብዕራይ ኣውፈርና ክንደይ ጠበንጃ ሓዝና ኣብ ዝብል ልሙድ ናይ ሃፍትን ዓቅምን መግለፅታት ኣየድሃበን። ገና ብቖልዕኡ ጭክን ቀቐማን ኣብ ዝበሃሉ ናይዚ ከባቢና ዓበይቲ ገዳማት ከይዱ ናይ ቤተ ክህነት ሙህሮ ተማሂሩ እዩ።
ብድሕሪኡ እቲ ቤተ ሰብ ምስ እንዳ ራእሲ ጉግሳ ርክብ ስለዝነበሮ ሽዑ ጠፊኡ ናብ መቐለ መፂኡ ምስ ራእሲ ጉግሳ ሓደ ዓመት ተማሂሩ እዩ። ናብ ቤተ መንግስቲ ኣትዩ ቀለብን መምህርን ተቆፂሩሉ ተማሂሩ። ብድሕሪኡ ንሱ እውን ብናይ ቤተ ሰብ ምክንያት ኣቋሪፁዎ ናብ ተምቤን ተመሊሱ፤ ብዙሕ ተይጸንሐ እውን ናይ ጣልያን ወራር ስለዝመጸ ናብ በረካ እዩ ከይዱ። ቱ ቐዳማይ ሓውና ሕሉፍ ኣብርሃ ጣልያን ትትመጽእ፤ ኣብ በረካ እዩ ተወሊዱ። ከምኡ እናበለ ፀኒሑ፤ ኣቦና ድሕሪ ጥልያን እዩ ርጉዕ ሓዳር ገይሩ ቆልዑ ኣፍርዩ።
ስለዚ እንታይ እየ ክብለካ ደልየ፤ናይ ሙህሮ ጥቕሚ ንኣቦና ብጉሓቱ ተረዲእዎ፤ ጀሚርዎ ግን ድማ ክምልኦ ዘይከኣለ ሕልሙ እዩ ነይሩ ዝመስለኒ። እቱ ንሱ ተመንዩዎ ዝሰኣኖ ሙህሮ፤ ንሕና ደቁ ልኽንረኽቦ ብዙሕ ፅዒሩ፤ ከምቱ ኣይተ ሰይፈ ወዲ አምበስን፤ ቶም ዓበይቲ ዓዲሓን፤ ኣፍቱ በዓል ምረቓ 2ይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ገ/ሥላሰ ኣብርሃ ትትዛረብዎ ዝሰማዕኻዮ ደማይ ቱ ናይ ምምሃር ዕድል ኣብ ደቁ ጥራሕ ተሓፂሩ ክይተርፍን ኩሉ ወዲ ቱኸባቢ ንኽማሃር ቱ ናይ ዓዲሓ ቤት ትምህርቲ ኣብ ምጥያሽ ዝተፃወቶ ተራ እውን ዕዙዝ እዩ ነይሩ።
ከም ኣብነት፡ ኣቦና ንቱ ናይ መጀመርታ ወዱ ሕሉፍ ገና ኣፍቱ መፋርቕ ኣርባዓታት ኣብ ዓብዪ ዓዲ ሙህሮ ትትጅመር ካብ ዓዲሓ ወሲዱ አጀሚሩዎ። ሕሉፍ ካብቶም ኣብተምቤን ናይ መጀመርታ ዝብሃሉተምሀሮ ሓደ እዩ። ይትረፍ ካብ ዓድሓ ከይዶም፤ ኣብ ዓብዪ ዓዲ ኣብታ ከተማ ኮይኑ አኳ ዘይምሃር ብዙሕ ኣብ ዝነበረሉ እዋን እዩ ሕሉፍ ተማሂሩ። ንሱ ብናይ ባዕሉ ምክንያት ክሳብ ዘቋርፆ ተማሂሩ እዩ። ኣስመላሽ ሓውና እውን እዚ ዕድል እዚ ረኺቡ እዩ። ዮሃንስ ነጋ፤ ኣረጋይ ነጋ፤ ዝብሃሉ ደቂ ሐው ኣቦታትና እውን ነይሮም ዝተምሃሩ። ኣብ ስድራና ብዙሓት ሰባት ክምሃሩ ዝገበረ ኣቦና እዩ። ካብ ኣሕዋቱ ብዝተፈለየ ንትምህርቲ ፍሉይ ትኹረት እዩ ነይርዎ ። ካብ ኩላቶም ኣሕዋትና ብጠቕላልኡ እውን ካፍቱ ኸባቢና ናይ መጀመርታ ኣብ 2ይ ብርኪ፡ ከምኡውን ኮሌጅ ዝበፅሐ ገብረስላሰ እዩ። ብድሕሪኡ ዝመፃእና እቲ መንገዲ ክኢልናዮ፤ ቀፂልናሉ እውን። ስየ መፀ። ኣነ ኣለኹ። ወልደስላሰ ቀፀለ። ፍስሃ ሰዓበ፣ ምሕረተኣብ፡ ተምኒት፡ ናበልና ኩላትና ቀፂልናሉ።
ካብኡ ኣብ ማእኸል ብ1966 ዓ.ም ኣብዮት ዝበሃል መፀ። ሽዑ ካብ ስየ ንላዕሊ ዘለዉ ንኣዲስ ኣበባ፣ ኣነ ኣብ መቐለ፡ ካባይ ንታሕቲ ዘለዉ ኣሕዋትና ድማ ኣብ ዓቢ ዓዲን ዓድሓን ተበተንና ። እዚ ብ1966 ዓ.ም እዩ ዝኸውን ዘሎ። ካብዚ ንነዘ ብትንትን ኢልና እብለካ።
ስድራኹም ብመንግስቲ እንታይ ይሕገዝ ነይሩ ኣብቲ እዋን?
ምንም! ንሕና ሹመት ነይሩና ኣይፈልጥን። ሓረስቶት እዮም ወለድና። ወተሃደራት እውን እዮም ኣብ ፀገም። ዓዲ ተወሪራ እንትትብሃል ተዓጢቖም ይወፍሩ። ይዘምቱ። ዓዲ ሰላም ምስ ኮነ ድማ ይሓርሱ።በቃ!
ድሕሪ “ኣብዮት” ከ ድኣ ናበይ ናበይ ኣበልኩም?
ስየን ገብረስላሰን ኣብ ዩኒቨርስቲ እዮም ነይሮም ኣብቲ እዋን። ኣነ ኣብ መቐለ እየ ነይረ። እቶም ኣናኣሽቲ ኣሕዋትና ኣብ ተምቤን እዮም ነይሮም። ብ 1967 ዓ.ም “ዕድገት በህብረት” እንትፅዋዕ ኣነን ገብረስላሰን ዘሚትና። ሽዑ ስየ ንበረኻ ከይዱ።
ቅድሚ ምዝማትና ብ67 ዓ.ም መጀመርታ ወገን ሰየ ንዓድሓ መፂኡ ነይሩ። ኣርባምንጭ እዩ በፂሑኒ ዕድገት ብህብረት ይከይድ ኣለኹ ኢሉ ስንቂ ሒዙ ከይዱ እዩ። ንዓናን ንቤተሰብናን፡ጎም ጎፋ ዝበሃል ክፍለ ሃገር እዩ በፂሑኒ፡ ብኣዲስ ኣበባ ገይርካ እዩ ዝኽየድ ኢሉ ተሰናቢቱና፤ ንሱ ግን ንአዲስ አበባ ተይኮነስ ንኣስመራ ብኡ ገይሩ እውን ናብ ገድሊ እዩ ከይዱ።
ኣነ ኣብ ትግራይ እየ ዘሚተ ነይረ፡ መጀመርታ ሀገረ ሰላም፡ ቐፂለ ወርቃምባ፤ መጠረሽታ ኣብ ኩሓ እየ ዘሚተ። ገብረስላሰ ኣብ ከፋ ክፍለ ሀገር፤ቦንጋ ዝብሃል ጣቢያ እዩ ዘሚቱ ነይሩ። ዓብ 68 ዓ.ም ኣቋሪፁ መፂኡ፡ ሽዑ ኣን እውን ኣቋሪፀዮ መፂአ።ንተወሰነ ግዘ ምስ ገ/ሥላሰ ኣብ ዓዲሓ ምስ ተቐመጥና፡ 69 ዓ.ም መጀመርታ ዩኒቨርስቲ ተኸፊቱ፡ ገ/ሥላሰውን ቱዘቁዋረፆ ሙህሮ ክቕፅል አዲሰ አበባ ኸይዱ። ኣነ እውን ቁሩብ ፀኒሐ ተኸቲለዮ አዲሰ አበባ ዩኒቨረሲቲ ቀዳማይ ዓመት ኣትየ። ገብረስላሰ ሽዑ ሳልሳይ ዓመት እዩ ዘሎ። ዝተወሰነ ኣዋርሕ ሓቢርና ተማሂርና ኢና ምስ ሓወይ።
ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ፅቡቕ ኣይነበረን። ኣብቱ ሀገር ብዙሓት ውድባት ይንቀሳቐሳ ነይረን። ቱ ዩኒቨርሲቲ ደማይ ዳርጋ ናይ ኩለን ዓውዲ እዩ ነይሩ።
ብዙሓት ንፈልጦም ቤተሰብናን አዕርኽትናን ኣብዙይ ወይ ከዓ ኣፍቱይ ኮይኖም ናዓ ናባና ናበሉ፡ ብፍላይ ንገ/ሥላሰ የሸግሩዎ ነይሮም። ኣብ ልዕሊዙይ በቱእዋን ተምቤን መብዛሕትኡ ግዘ ኣብ ኢድ ህወሓት ስለዝነበረ ምስ ቤተሰብ ርክብ የነበረን፡ ኣነን ገ/ሥላሰን ኣብ አዲስ አበባ፡ ቱ ንኡሽተይ ሓወይ ወ/ሥላሰ ኣብ መቐለ፡ ፍስሃ ደማይ ኣብ ዓቢ ዓዲ ተበቲንና ንቐለብ እውን ፀገም ምስኮነ ገ/ሥላሰ ትምህርቱ ኣቓሪፁ መምህርነት ተቖፂሩ ኣብ መፋርቕ 69 ዓ.ም ንመቐለ መፂኡ፤ ንሓደ ዓመት ዝኸውን ፊዚክስን ሒሳብን ናመሃረ ምስ ፀንሐ ጥሪ 70 ዓ.ም ተኣሲሩ። ብዙሕ ተይፀንሐ ደማይ ደርጊ ቐቲሉ ሬስኡ ኣብ ጎደና መቐለ ዘርጊሑዎ።
ወላዲኹም እውን ከምዚ ዝበለ ገጢምዎም ነይሩ፤ ማእሰርቲ! ከመይ እዩ?
እወ ልክዕ ኢኻ። ድሕሪ ዓመትን ፈረቓን ማእሰርቲ ገብረስላሰ፤ ኣብ ሓምለ 1971 ዓ.ም ብሓውዜን ገይሩ ናብ ተምቤን ጥሒሱ ዝኣተወ ናይ ደርጊ ሰራዊት ነይሩ። ኣብ ገዛና ምስመፁ ብኣጋጣሚ ንስላሰ ሓምለ ተባሂሉ ዝተዳለወ ድግስ ይረኽቡ እሞ፡ ንወያነ ኢኹም ደጊስኩምዎ ኢሎም ምስ ኣቦይ ይጨቓጨቑ፤ ኣብ ልዕሊዙይ ወለድቲ ስዬ ምስምኻኖም ቱ ገዛና ምስ ሙሉእ ንብረቱ ላምባ ነስኒሶም ኣቃፂሎምዎ። ዝነበራ ከፍቲ ኮብኵቦም ንኣቦይን እነይን እውን ኣሲሮም ናብ ዕዳጋ ኣውፂኦምዎም። እተን ከፍቲ ብሓራጅ ሸይጦምወን። ነኣደይ ቐሩብ ኣዋርሕ ኣብ ዓቢ ዓዲ ምስ ኣሰሩዋ ኣብኡ ገዲፎምዋ ኸይዶም፤ንኣቦይ ግን ናብ መቐለ ሒዞምዎ ደይቦም። ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ማእሰርቲ ኣብ 1972 ዓ.ም ቀቲሎምዎ።
ብዛዕባ መቕተልቲ ኣቦኹም ዝሰማዕኻዮ እንታይ እዩ?
ምስ ሞተ ከምዝሰማዕኹዎ ኣቦይ ምስ ካልኦት እሱራት አብ ሓንቲ መኪና ተዓጕሩን ብወታደራት ተዓጂቡን ካብ ናይ መቐለ ወህኒ ቤት ናብ ዒላላ ገፅ እንትኸይድ ካብ ዓጀብቱ ሓደ ብረት ኣሕዲጉ ብዙሓት ወታደራት ከምዝቐተለሎም፤ ‘ኣነ ሽማግለ እየ፤ ንስኻትኩም ግን ኪዱ ኣምልጡ’ ኢሉ ንቶም ምስኡ ኣፍታ መኪና ተኣሺጎም ዝነበሩ እሱራት እውን ከምልጡ ከምዝሓገዞም፤ ይኹን እምበር ብቕድሚቶም ኬላ ስለዝነበረ ካፍቱ ኬላ ዝወፁ ካልኦት ወታደራት መትረየስ ተኩሶም ንቶም ዝሃድሙ ዝነበሩ እሱራት ክምዝቐተሉዎምን ንኣቦይ እውን ምስታ ማኪና ደሪቦም ከምዝወቑዑዎን ኣብኡ ከምዝሞተን ሰሚዐ።
ንስኻ ከ መዓዝን ከመይ ኢኻ ተኣሲርካ?
ድሕሪ ናይ ኣቦይ ሞት ኣብ ነሐሰ 72 ዓ.ም ብኢንጅነሪንግ ተመሪቐ። ንክልተ ዓመታት ዝኣክል ሰሪሐ። ኣብ መስከረም 11/ 75 ዓ.ም ተኣሲረ። ገ/ሥላሰ ምስ ሞተ፤ ቶም ካልኦት ኣሕዋተይውን መብዛሕቶም ተጋዲሎም፤ ንንአስመላሽ፤ ወ/ሥላሰን ፍስሃን ምስከዱ ተምኒት ሓፍተይ ንኣቦና ክትቅልብ ናብ መቐለ መፂኣ ነይራ። ንሱ ምስተቐተለ መምለሲ ኣይነበራን፤ ናብ ተምቤን ምምላስ ስለዘይከኣለት ናባይ መፂኣ። ንሳ 8ይ ተፈቲና ነሓሰ 72 ዓ.ም ንአዲስ አበባ ትትመፅእ ኣነውን ሙህሮ ወዲአ ሥራሕ ስለዝሓዝኩ ኣብ አቃቂ ኣብ ዝርከብ ሓዳሪ ቤት ትምህርቲ ኣትያ ሙህሮኣ ቐፂላ፤ክሳብ ኣነ ደማይ ግደይ ዝእሰሩኒውን ከምኡ ኢልና ንቕመጥ ነይርና።
እንታይ ገይርካ እባ ይብሉኻ ተኣሲርካ እናሃለካ? መእሰሪ ምኽንያት?
ኣብ ነሓሰ 1974 ዓ.ም ኸባቢ ኣባል ህወሓት ተባሂሎም ኣብ መቐለ ዝተኣሰሩ ሰባት ነይሮም፤ ትፈልጥዎም ወይ ከዓ ኣባላት እዮም ኢልኩም ትጥርጥርዎም ሰባት ፀውዑ ናተብሃሉ ትትግረፉ፤ ነዓይ ሓዊሱ ንብዙሕ ሰብ ይፅውዑ፤ ብኡ ምኽንያትውን ደርጊ መስከረም 11/75 ንጎሆ ካብ ቢሮይ መፂኦም ናብቱ ደርጊ ጽ/ቤት ተባሂሉ ዝፅዋዕን ኣብ ወሸጢ ቱ ቤተ መንግስቲ ዝነበረ ቤት ማእሰረቲ ይወስደኒ። ኣብኡ ትትበፅሕ ቀዲሞምኒ ካብ አዲስ አበባ ዝተኣሰሩ ዝፈልጦም ሰባት ሓዊሱ ብዙሓት ናይ ሻዕቢያን ናይ ህወሓትን እሱራት ረኪበ፤ ኣብኡ ሰለስተ ወርሒ ምስ ፀናሕና ደማይ ናብ መቐለ ኣምፂኦም ንሓደ ዓመት ኣሲሮም ገሪፎምና፤ ብድሕሪኡ ኣብ ጥሪ 76 ዓ.ም መሊሶም ናብ አዲስ አበባ አምፂኦምና። ካብ 76 እስካዕ 83 ዘሎ ግዘ ቱ መብዛሕቱ ኣብ ማእከላዊ፤ ቶም ናይ መጠረሽታ ክልተ ዓመታት ደማይ ኣብ ኣለም በቃኝ እየ ኣሕሊፈዮም። ኣብ ሞንጎ ዞም ኸባቢ ትሸዓተ ዓመታት እዚኦም ብዙሕ መከራን መግረፍትን ኣሕሊፍና።
ምስ ቶም መርመርተይ ዝነበረኒ ዋና ክትዕ ደማይ፤ ኣባል ሕወሓት ኢኻ ይብሉኒ ኣነ ደማይ ኣይኮንኩን ይብሎም፤ በቃ እዚኣ እያ ታ ሞገት።
ኣይተኣማመንናን።እቲ ጥቆማ ህወሓት እዩ ዝኾን ዝብል እዩ።እቲ ስድራ እውን ስለዝፈልጥዎ ካብኡ ኣይትሓልፍን ዝብል ግምት እዩ ነይሩወም። ግምት እምበር ምንም መረዳእታ የነበሮምን፤ ኣነውን ዘይኮንኩ ናሃለኹ በትሪ በዚሑኒ ኢለ ዘይኮነ ነገር ክዛረብ ኣይደለኹን። ኣመንካን ኣይኣመንካን ዳደርጊ ካብ ሞት ኣይደሓንን፤ ዘይኮኑ ናሃለዉ ኣባላት ኢና ኢሎም በሕሶት ንብዙሕ ሰባት ለኪሞም ዝሞቱ ሰባት ይርእ ነይረ፤ ብስሩ እውን ዘይኮንካዮ ነገር እየ ምባል ዘይግቡእ ስለዝኾነ ታ ሓቀይ ሒዘ፤ ካሊእ ሰብ እውን ተይለከምኩ ሞት ይሕሸኒ ኢለ ኣብኣ ፀኒዐ ተሪፈ።
ብሓደ ወገን ካሊእ ሰብ ዘበለ፤ ብፍላይ ደማይ ቶም ንሶም ዓበይቲ ዝብሉዎም ናይ ደርጊ ሰበ ሥልጣን ዘበሉ በትሪ ፈሪሖም ዝኾኑዎን ዘይኮኑዎን ትትኣምኑሎም ኣነ እምቢ ትትብሎም ካብ መን በሊፁ እዩ ብዝብል ብኻሊእ ወገን ደማይ ቕድም ኢሉ ካብ ካልኦት አባላት ዝረኸቡዎን ብኮድ ዝተኣሰረን ሰነዳት ስለዝነበሮም ሓቢኡና እዩ እምበር ናተይ ሱም እውን ኣብኡ ይህሉ እዩ ብዝብል ብዙሕ እዮም አሳቕዮምኒ፤ ዓሰርቲኦም ናይ እግረይ ኣጫፍር ኣሙሊቖምዎም፤ ኣእጋረይ ሓሲኾም፤ ማይ ከይሕፀብ ከልኪሎምኒ ነብሰይ በሙሉኡ ብተባይ ተወሪሩ ብደወይ ኣበስቢሶምኒ። ኣነ ናይ ኢንጅነሪንግ ተምሃራይ ናሃለኩ መማህርትና ዝነበሩ እሞ ናብ ሜዳ ዝኸዱ ንንኪሮስ ገሰሰ፤ ገ/ኪሮስ፤ ደብረ ፅዮን፤ ከምኡውን ካብ 9ይ ክፍሊ ጀሚሩ መማህርተይ ዝነበረ ካሳ ታደሰ ዝበሃል ዓርከይ ናፀውዑ ብዛዕበኦም ትፈልጥ ኢካ ናበሉ ብዙህ የጭነቑለይ ነይሮም። 6 ዓመት ዝኣክል ኣብ ማዕከላዊ ትትቕመጥ ከም መመሳኻከሪ እዮም ዝጥቀሙለይ ነይሮም።ዘዝመፀ እስረኛ ንኣሰፋ ትፈልጥዎዶ እዩዝበሃል።ብዛዕባይ ዘይተሓተተ እሱር ኣይነበረን።
መዓዝ ተፈቲሕኻ?
ደርጊ ምስፈረሰ ኢህወደግ ተይኣተወ፤ ግንቦት 19/1983 ዓ.ም ካብ ዓለም በቃ ወፂአ።
ኣፈታትሓኻ እንታይ ይመስል ነይሩ?
እንትጅምር ሰብ ኣይፈተሓንን። መንግስቱ ምስ ሃደመ፤ ንሓደ ሰሙን ዝኾን ተስፋዬ ገብረኪዳን ዝበሃል ጀነራል ፕረዚዳንት ተባሂሉ ተሸይሙ ነይሩ። ኣፍታ ሓንቲ ሰሙን ግን ዝገርም ነገር ሰሪሑ። መንግሰቱ ትትሃድም ኣፍቱ ዓለም በቃኝ ዝበሃል ኣነ ዝነበርኩዎ ብጣዕሚ ፅንኩር ቤት ማእሰርቲ ጥራሕ ብቱ ብ1981 ዓ.ም ዝተፈተነ መፈንቅለ መንግሥቲ ዝተኣሰሩ በዙሓት ጀነራላት ሓዊሰካ በዙሕ ዓይነት ናይ ፖለቲካ እስረኛታት ነይርና። ኣብ ማእከላዊን ኣፍቶም ካልኦት ናይቱ ወህኒ ቤት ክልላትንውን ናይ ኦነግን ካልኦት ፖለቲካ እሱራትን ነይሮም። ተስፋዬ ገ/ኪዳን ምስ ተሾም ኣብ ሳልሳይ መዓልቱ ንኹሎም ፈቲሑ፤ ካብ ትግርኛ ተዛረብቲ ናይ ጀብሃ፤ ሻዕቢያን ህወሓትን ግን ሓደ ሰብ ኣይፈተሐን። ድሕሪ ሰለሰተ መዓልቲ ግንቦት 19 ግን ባዕልና ሰተት ኢልና ወፂእና።
ኣወፃፅኣና ዝገርም እዩ። ተሰሊፍና ኢና ወፂእና። ቶም አፍቶም ካብ ዓለም በቃኝ ወፃኢ ኣብ ዝርከቡ ክልላት ዝነበሩ እሱራት ግንቦት 19 ፋዱስ ከባቢ በብዝቀረቦም ሓፁር ገገዝኦም ከይዶም፤ ዓለም በቃኝ ግን ሓንቲ ንበራ ብመትረየስ ዝተሓጸረት ክቢ ደርቢ እያ፤ ብታ በሪ ተዘይኮይና መዝለሊት የብላን። ኩሎም ቶም ካልኦት እሱራት ምስወፁ ቶም ወታደራት ንብረት ምውራር ጀምሮም፤ ኣፍታ ጥቓ ናይ ዓለም በቃኝ በሪ ደማይ ብዙሕ ንብረት ዝሓዘት ናይ ህብረት ሱቕ ነይራ። ቱ ካሊእ ንብረት ዘሪፎም ምስ ወድኡ፤ ቶም ናትና ሓለውቲ ደማይ ብግዲኦም ታ ህብረት ሱቕ ክዘርፉ ምስደለዩ ነቐደም ናኣና ውፁልና ዝብል ሕቶ የቕርቡልና። ይኹን እምበር በቱ እዋን ተኳሲኡ ዘይፍለጥ ብዙህ ጥይት በብኩርንዑ ይትኮስ ስለዝነበረ፤ ንሰግእሞ መጀመርታ ቱ ቶክሲ ጠጠው ኣብሉዎ ኢልና ምስቶም ኣሕሉቕ ተደራዲርናን ዓጂቦምናን ኢና ካብ ዓለም በቃኝ ከሻዕ ታ ናይ ኦርቢስ ጋራዥ ወፂእና።
ሽዑ ግን እንታይ ፀገምነይሩ፡ቱ ዝበዝሕ እሱር ብፍላይ ደማይ ቶም ካብ ኤርትራ ዝመፁ ምሩኻት ንአዲስ ኣበባ ኣይፈልጡዋን። ብኣንቶኖቭ ተፃዒኖም ብለይቲ ቐድሚ 10 ዓመት ናብ ዓለም በቃኝ ምስኣተዉ ወፂኦም ዘይፈልጡ ሰባት ነይሮምና። ካብ ዓለም በቃኝ ምስወፃእና ዝገጠመና ዓብዪ ፀገም ንዞም ከምዚኦም ዝበሉ ኣሕዋትና ቦታ ምትሓዝ ነይሩ። ወፂእና ኣብቲ ከባቢ ገነት ሆቴል ምስ በፃሕና ሓንቲ ስልኪ ዘለዋ ሓደ እርትራዊ ንዋንኣ ላውንድሪ ንረክብ እሞ ኣነን ሓደ ሰሎሞን ፍቓዱ (ከንሻ) ዝበሃል ኤርትራዊ ዓርከይን ስልኪ ንኸደውለና ንሓቶ፤ ምስ ፈቐደልና ደማይ ንቶም ንኣዲስ ኣበባ ዝፈልጡ ወይ ከዓ ቤተ ሰብ ዝነበሮምን ነናብ ቤተ ሰቦምናደወልና ንዑ ውሰዱዎም ናበልና ምዕዳም ንጅምር። ቱ ዝተረፈን ቱ ብርክት ዝበለ ሰብ ድማ ተጋሩ ናብ ዝበዝሕሉ ናብ ከባቢ ቄርቆስ ወሲድና በጃኩም ኣሕድሩልና እናበልና ናብ ሓደ ገዛ ሓማሓሙሽተ ገለ እናገበርና ኣእትይናዮም። ኩሎም ሰግሲግና ምስወዳእና ኣነን ሰለሞን ኬንሻን ተረፍናሞ፡ ሰለሞን ሓፍቱ ወሲዳቶ። ኣነ ግን ናብ ዝኸዶ ኣይነበረንን። ኣብ ጅቧይ መለለዪ ካርድ፣ መንጃ ፍቃድን ቅሩብ ቅርሽን ነይረናኒ። እቲ መታወቅያ ጊዜ ሓሊፉዎ ኮይኑ እምበር ስእለይ ስለዘለዎ ቅሩብ ከካይድ ነይሩ እዩ። እሞ በዚአን እንታይ ክገብር ይክእል እናበልኩ እናሐሰብኩ እናሃለኩ፤ ሽጋራ ገዚአ ኣብታ ገነት ሆቴል ጥቓ ዝነበረት ሓንቲ ክዩስኪ ተፀጊዐ ደው ይብል። ሽዑ ናይ ደርጊ ሰራዊት በብግንባሩ ፈራሪሱ እሎ። ብጣዕሚ ብዙሕ ወታደር ምስ ዕጥቁን ብረቱን ፈቐዶ ቱ መንገዲ ዓሰስ ይብል ኣሎ፡ ታ ከተማ ትሕቆን እያ ዘላ። ድሮ ጉንበት ዕስራ እዩ ዝኸውን ዘሎ። ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት እየ ድማ ወፂአ ዘለኩ ናብ ከተማ። ሽዑ ኩሉ ወተሃደር ዝፈልጠኒ፤ዝትኩሰለይ እዩ ዝመስለኒ። ተዋቒዑኒ። ንዕኡ እየ ድማ ኣብታ ክዩስኪ ተጸጊዐ ክሓስብን ክረጋጋዕን ዝፈተንኩ። እዛ ሽጋራ ሒዘ ኮፍ ኢለ ብሓሳብ ተዋሒጠ እናሃለኹ ሓንቲ ሰበይቲ መፂኣ፤‘ኣንታ ኣሰፋ እንዲኻንስኻ’ ኢላትሓተኒ። ገና መልሲ ተይሃብኩዋ ደማ፤ ስም ስድራይን ኣሕዋተይን ምፅዋዕ ትጅምር።‘ኣሰፋ እንዲካ ሓው ስየ’ ትብለኒ። ሽዑ ኣነ ከዳግግ ደልየ፤‘መን ኢኪ ንስኺ’ ኢለ ይሓታ እሞ፤‘ህሪት እየ’ ትብለኒ። አከታቲላውን ኣቡኣ ኣያ ግደይ ሃይለቻኣል፤ ኣሕዋታ ንንተጋዳላይ ተስፋይ ግደይ ትፅውዐለይ። መንነታ ምስኣረጋገፅኩ ኣነውን ይነግራሞ ንሰዓዓም።
ካፍቶም ንብዙሕ ዓመታት ምሳይ ተኣሲሮም ዝነበሩሞ ቀዲሞም ብሓፁር ዘሊሎም ዝወፁ ብዙሓት ኣዕርኽተይ ሃይለማርያም መስፍን፣ የማነ ተሾመ፣ ወለሃወርያት ምሩፅ ዝብሃሉ ስሞም ትፅውዕምኣብ ገዝኣ ከምዘለዉ ምስነገረትኒ፤ ነዓይውን ንገዝኣ ንክኸይድ ትዕድመኒ። ኣነውን እሺ ምስበልኩ ኣፍታ ፊትለፊትና ናብ ትርከብ ናይ ወይዘሮ ህሪት ገዛ ተማሪሕና ኣተና። ሽዑ እግዝኣብሄር ዝልኣኻ እያ ዝመሰለትኒ። ኣብዝሓድሮ ጨኒቑኒ እዩ ነይሩ። እቲ ከተማ እውን ፅቡቕ የለን። ካብኡ እዞም ሰባት እዚኦም ኣዕርኽተይ እዮም። ምስ የማነ ብሓደ ኢና ተማሂርና። ካብ ሃፀይ ዮሃንስ ክሳብ ኮሌጅ ብሓባር ኢና። ወለሃወርያ ወዲ ገፅኪምለስለይ እዩ። ኣብ መሬት ካብ ዘለውኒ ናይ ቐረባ ሰባት እዮም ትፅውዐለይ ዘላ። ክኣምን ኣይክኣልኩን ። ከይደ ምስረኸብኩዎም ዝተሰመዓኒ ሓጎሰ ክገልፆ ዝኽእል ኣይነበረን። ዝብላዕ ዝስተ ተቐሪቡ ፤ ሜስ ከይተረፈ እናሰተዩ እዮም ረኺበዮም።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ግንቦት 19 ምሸት እዩ። ተኣኻኺብና ኣብ ሓደ ገዛ ብምርኻብና ንግዚኡ ተሓጉስና፤ ይኹን እምበር ታ ለይቲ ታይ ሒዛ ከምትመፅእ ስለዘይንፈልጥ ፍርሕን ጥርጣረን ነይሩና። ቱ ሰብ ኩሉ ጠበንጃ ዕድግ ስለዝወዓለ ገና ብግዘ ናሃለወ ንሰማይ ብዙሕ ጥይት ይትኮስ ኣምስዩ፤ በዓል ገዝኣ ንወይዘሮ ህሪት እውን ጠበንጃ ስለዝነበሮ ንሕና እውን ቁሩብ ተኩስና ነኸውን ኢና። ምስይስይ ምስ በለ ቴልቪዥን ትንሰምዕ፤ ቱ ጊዜያዊ ፕረዚዳነት ተስፋዬ ገብረኪዳን ተኹሲ ጠጠው ንኸብሉ ንሰራዊቱ ትእዛዝ ከምዘሕለፈ፤ ንቱ ህዝቢውን ከምኡ ብሰላም ንክፅበ ትትላቦ ንሰምዕ። ድሕሪ ሓደ ሰዓት ዝኸውን ኣብ 4፡30 ከባቢ ደማይ ኢህወደግ ናብ አዲስ አበባ ንኽኣቱ ከምዝወሰነ፤ ንቱ ኣብ ከተማ ዘሎ ዕጡቕን ኢሰፓን ደማይ “እዚ ነይረ ከምዚ ነይረ ኢልካ ኣይትስጋእ“ ንዝመልእኽቱ መግለፂ በሬድዩኡ የሕልፍ። ድሕሪ ቱ መግለፂ ቱ ዘሸብረና ዝነበረ ተኩሲ ጠጠው ይብልሞ ንሕናውን ነዕርፍ። ብድሕሪኡ ዘሎ ከምቱ ትፈልጦ እዩ፤ 10፡00 ሰዓት ወጋሕታ ኣብ ቤተ መንግስቲ ኸባቢ ተኩሲ ተጀመረ፤ ንጎሆ ሓደ ሰዓት ኸባቢ ደማይ ሬድዮ ጣቢያ ሒዞም ተጋደልትና ዜና ዓወት ኣስምዑና፤ ዛለይቲ ከመይ ክትወግሕ እያ ናበልና ክንጭነቕ ዘምሰና ደቂ ዓለም በቃኝ እውን ምስወገሐትሞ ግንቦት 20 ምስአበለት ደድሕሪ ቶም ተጋደልቲ ዓሰስ ምባል ጀመርና።
ብድሕሪኡ ካብ ተጋደልቲ ንንመን ረኺብካ፤ ምስ ኣሕዋትካ ከመይ ተራኺብካ?
ቱ በብኹርንዑ ዝመፀ ጦር ኣብ ሜክሲኮ አደባባይ እዩ ዝእከብ ነይሩ። ኣነ አውን ገፈፍ ናበልኩ ናብኡታት እየ መጀመርታ ንኸድኩ። ብሓደ ወገን ኣሕዋተይ ተረኽብኩ በኻሊእ ወገን ደማይ ቶም ብድሩኡ ፈቐዱኡ ዝሸጎጥኩዎም ናይ ዓለም በቃኝ ኣዐርኹተይ ጉዳይ የሰክፈኒ ስለዝነበረ ብዛዕበኦም ዝነግሮ ሓለቓ ተረኸብኩ ኢለ እየ ዝዘውር ዝነበርኩ። ስዬ ሓሓሊፉ ብሬድዮ ይሰምዖ ስለዝነበርኩ ብህይወት ከምዘሎ ይፈልጥ ነይረ እየ ቶም ንንአስመላሽ፤ ወ/ሥላሰን ፍስሃን ግን በህይወት ምህላዎምውን ርግፀኛ ስለዘይነበርኩ ንሰብ ክሓትትውን ይፈርሕ ነይረ። ከይደ ከይደ ግን ኣፍቱ ሕዚ ናይ ፌደራል ፖሊስ ቢሮ ተሰሪሁሉ ዘሎ ኸባቢ ቶም ኣዘዝቲ ዝዓረፍሉ ቢሮ ዝመስል ነገር ይረክብ፤ ኣጠያይቐውን ሓደ ሓለቓ ይቕበለኒ። ርግፀኛ ኣይኮንኩን ቱ ዝረኽብኩዎ ሰብ ግን ንጀነራል ተኽላይ ወዲ አሸብር ይመስለኒ፤ ብዝኾነ መን ኢኻ ታይ ደሊኻ ምስበለኒ መንነተይን ታ ምስቶም ደቂ ዓለም በቃኝ ኣዕሩኽተይ ትምልከት ጉዳየይን ይነግሮ። ንሱውን ብፍላይ ሓው ስዬ እየ ምስበልኩዎ ቁሩብ ሓተተኒ እሞ ብፒክ ኣፕ መኪና ገይሩ ናፍቱ ጦር ሃይሎች ከባቢ ዘሎ ናይ ምድር ጦር መምሪያ ለአኸኒ። ኣብኡ ን ሓየሎም ዝረኸብኩዎ።
ሓው ስየ እየ ዶ ኢልካዮ ንሓየሎም ሽዑ? ከመይ እባ ነይሩ እቲ ኩነታት?
ሓየሎም ሓያል ዓሶ ሒዛቶ ኣስናኑ እናሕጨምጨመን ናንቀጥቀጠን እየ ረኺበዮ። ንዓይ ምስረኣየ ተላዒሉ “አሰፋ ዲኻ ኣንታ” ኢሉኒ። ተሰዓዒምና። ኣብኣ ኮይኑ እንጀራ ኣምፅኡሉ ኢሉ፤ ጥብሲ በሊዐ። ኣብኣ እናሃለኹውን እታ ጉዳይ ኣረዲእዮ። ርእዩኒ። ኣይንፋለጥን ግን ኣሚኑኒ። ድሓር፤“ሞይትካ እኮ ተባሂልካስ ፀብፃብ በፂሑና ንስየ እውን ነጊርናዮ ኢና።” ኢሉኒ። “ሓው ስየ ሓዊሱ ኣብ ደርግ ዝነበሩ ናይ ፖለቲካ እሱራት ደርጊ ቀቲልዎም እዩ ዝብል ፀብፃብ መፂኡስ ኣሕሊፈ እኮ እየ…” ኢሉ ኩሉ ነጊሩኒ። ክኣምን ኣይከኣለን ብህይወት ምህላወይ። እታ ከይዲ ኩላ ምስነገርክዎ “በል ስልክኻ ሃበኒ እሞ ምስ ስየ ከራኽበካ እየ።” ኢሉኒ ተሰነባቢትና።
ታደለች ሃይለሚካኤል እትብሃል ምሳና ዝነበረትሞ ቅድመና ብተስፋዬ ገ/ኪዳን ግዘ ዝተፈተሐት ዓርክና ዝሃበትኒ ናይ ገዝኣ ስልኪ ቑፅሪ ስለዝነበረኒ ፤ ናታ ስልኪ ሂበዮ ንሓየሎም። ነቶም ዝሰግሰግናዮም ወገናት እውን ብፅብሒቱ ኣኪቡ ኮሜድላ ኣብ ዝበሃል ናይ ደርጊ ናይ ኮማንዶ መዕረፊ ዝነበረ ቦታ ወሲዶምዎም። ንፅባሒቱ ብ8፡00 ሰዓት ደማይ ኣፍታ ዳታደለች ኮፍ ኢለ ትትፅበ ሰዬ ስልኪ ካብ ተምቤን-ሃገረ ሰላም ደዊሉለይ፤ ድሕሪ ክንደይ ዓመታት ድምፁ ብስልኪ ሰሚዐዮ። ኣውጊዕና። ኣሕዋቱ እውን ብህይወት ከምዘለዉን ከምዝረኽቦምን ነጊሩኒ። ድሕሪ ቁሩብ መዓልቲታትናብ ኣዲስ ኣባበ መፂኡ። ኣፍታ ዝዓረፈላ ገስት ሀውስ ከይደውነ ምስ ተወልደን መለስን ረኺበዮም፤ ብኣካል ድሐሪ ነዊሕ እዋን!
ንምንታይ እባ ዘይተጋደልካ?
ከምቱ እሽዑ ዝነበረ መብዛሕትኡ መንእሰይ ኣነእውን ብፍላይ ቅድሚ ንአዲስ አበባ ምኻደይ ኽጋደል ይምነ ነይረ። ይኹን እምበር ምስቱ ሰዬ ቀዲሙ ምኻዱ ተተሓሒዞም ብዙሓት ፀገማተ ናኣይ ንድሕሪት ኣትሪፎመኒ። ናይ ስየ ንበረካ ምውፃእ ኣብ ልዕሊ ገዛና ዘሕደሮ ሸከም ክነግረካ ኣይክእልን። ካብኡ ድማ በቲ ከባቢና እውን ይወሳወስ ስለዝነበረ ገና ኣብ 68/69 ጀሚሩ ብዙሕ ፀገማት ይፍጠሩ ነይሮም። ኣብቱ እዋን ስየ ብተምቤን ከባቢ ተራእዩ ተባሂሉስ ንፅባሒታ እዮም ቶም መንግስቲ ታ ገዛና ዝኸቡዋ። ንኣቦይ ወድኹም ኣሲርኩም ኣምፅእዎ ኢሎም የጨንቑሉ ነይሮም።
በዚ ክንድዚ እቲ ገዛና ፅቡቕ ኣይነበረን። ብዙሕ መከራታት ይበፅሖ ነይሩ። ኣቦይ ቅድሚ እዚ ዝፈልጦ ብካልእ እዩ ነይሩ። ተሓጕሱ ወኻዕኻዕ እንትብል እምበር ሓዚኑ ስቑንቁን እንትብል ርእየዮ ኣይፈልጥን። ሽዑ ኣነውን ከይኸይድ ይፈርሕ ስለ ዝነበረ ብግልፂ እዩ ለሚኑኒ። “ሰዬ ስለዝኸደ መንግስቲ ከምዚ ይገብረና ኣሎ። ንስካ ከይትድገም ሓደራካ። ንመን ከ ሂብካኒ ክትከይድ?” ኢሉ ዳርጋ ኣምሒሉ እዩ ቃል ኣእትዩኒ። ስለዚ ስየ ከይዱ ኣሎ። ናተይ ተደሚርካ ምኻድ ኣማራፂ ኣይነበረን። እዚ እቲ ሓደ እዩ።
ካልእ ድማ ኩላትና ሙህሮ ጀሚርና እምበር ሓደ ሥራሕ ዝሓዘን ሓላፍነት ከርከብ ዝኽእልን ምስዘይምንባሩ፤ ኣነ ሰራሕ ሒዘስ ነቶም ኣናእሽቲ ኣሕዋተይ ዶ ምሓገዝኩ ዝብል ጭንቂ ነይሩኒ።
ድሓር ናብ ኣዲስ ኣበባ ምስ መፃእኩ ግን እቲ መንገዲ እውን አዩ ዘይነበረ። ድሐሪ 70/71 እቲ ናይ ቀይሕ ራዕዲ ስጉምትታት ኣዘሓሒልዎ፤ ካብ አዲስ አበባ ናብ ትግራይ ምግዳል ከቢድ እዩ ነይሩ። በዙሕ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ ንደገ እንተዘይኮይኑ ናብ ሜዳ ትግራይ ዝወፅኣሉ ኩነታት ፀቢብ እዩ ነይሩ። ናተይ ከዓ ካብ ኩሉ ብዝገደደ ቱ መንነተይ ዝተቓልዐ ምስምኻኑ ከቢድ እዩ ነይሩ።
ስራሕ ድሐሪ ዓወት ከ?
ከምቲ ዝበልኩካ ቅድሚ ምእሳረይ ሜካኒካል ኢንጅነሪንግ ተማሂረ። 2 ዓመት ሰሪሐ። 9 ዓመት ተኣሲረ። ምስወፃእኩ ከክንዲ ሥራሕ ምምሃር እዩ ነይሩ ድልየተይ። ኢንጅነሪንግ ተማሂርካ 5 ዓመት ተዘይሰሪሕኻሉ ዋጋ ኣይብሉን፤ ስለዚ ካልኣይ ድግሪ ምምሃር እዩ ነይሩ ዕላማይ። ምሳይ ዝነበሩ መሓዙተይ መብዛሕትኦም ቁሩብ ስልጠና ወሲዶም ናብቲ ናይ ምምሕዳርን ሴኩሪቲ ስራሕን እዮም ኣትዮም። ንሱ ናተይ ፊልድ ኣይነበረን። ድሓር በዓል ኣቦይ ስብሃት ትእምት እንተጣይሹ ናብኡ ዝኣተዉ እውን ነይሮም። ንምጅማር ኣነ እውን ኣብኡ እየ ሥራሕ ጀሚረ።ታ ኸዚ መስፍን ኢንጅነሪነግ ትበሃል ትካል ኣብ ምጥያሽ ተሳቲፈ እለኹ። በቱ እዋን ቱውድብ ኣፍቱ ቓልሲ ዝጥቀመሎም ዝነበሩ ብዙሓት ማሽነሪታት ነይሮመ፤ ካበኣቶም እናመረፅካ፤ ዝጎደሉ ብዕደጋ ኣማሊእኻ ዝተመጣጠነ ወርክሾፕ ምትካል አዩ ነይሩ እቲ ስራሕ። ኣነን ገብረመስቀል ገብሩን ኢና ተመዲብና። ካብቲ ዝነበረ ማሽናት ዝኾነና መሪፅና ዝጎደለ እውን ክንዕድግ ተሰማሚዕና በታ ዝተውሃበትና መምርሒት መሰረት ወርክሽፕ ተኺልና ለካቲት 84 ሥራሕ አጀሚርናያ። ቶም ኣብ ገድሊ ንተን ማሽን ዝጥቀሙለን ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣሰልጢንና ኣደራጂና ኢና አቐሚጥናዮም። ፈላማይ ትካል ድሐሪ ሰላም ክብሃል ዝኽእል ንሱ እዩ።ብድሕሪኡ ኣቦይ ስብሃት ደመወዝ ክንህበካ ኣብኡ ቐፅል ኢሎምኒ ነይሮም፤ ይኹን እምበር ኣነ በቱ እዋን ዋና ድልየተይ ሙህሮ ምስምንባሩ ኣይደለኹን።
እታ ናይ መስፍን ኢንጅነሪንግ ስራሕ ወዲአ ናብ አዲስ አበባ ምስተመለስኩ፤ዶ/ር ካሱ ይላላ ዝበሃሉ ሰብኣይ ደዊሎም ንራኸብ ይብሉኒ። ኣፍቱ እዋን መለስ ፕረዚዳንት፤ ታምራት ደማይ ጠቅላይ ሚ/ር ዝነበሩሉ ናይ ስግግር መንግስቲ እዋን ኮይኑ፤ ዶ/ር ካሱ ከዓ ናይ መለስ መማኸሪ ምኻኖም ብሚድያ ይፈልጥ ነይረ። ካብኡ ዝሓለፈ ፍልጦ ግን የነበረናን። ስለዚ ድማ ደጋጊመ ይሓቶምሞ፤ ብዛዕባ ሥራሕ ንክሓተካ “ ኣቦይ ስብሃት እዩ ደውለሉ ኢሉኒ ” ይብለኒ እሞ ቢሮካ ሓብረኒ ኢለ ናብ ቢሮኡ ይከይድ።
ናይቱ ስግግር መንግስቲ ዓብዪ መደብ እቱ ብጦርነት ዝፈረሰ መንገዲታትን ካልኦት መሠረተ ልምዓትን ናፀገንካ ቱ ኢኮኖሚ ክለዓዓል ምሕጋዝ ምስ ምኻኑ ተን በብቦትኡ ዝነበራ ዝተበላሸዋ ናይ ኮንስትራክሽን ማሽነሪ ናፀገነ ናብ ሥራሕ ዘዋፍረሉ ግብረ ሃይል የጣይሽ ስለዝነበረ ነኣይ እውን ቱ ግብረሃል ክመርሐሉ ከምዝደለየኒ ዶ/ር ካሱ ይነግረኒ።
መጀመርታ ካብ ቤት ፅሕፈት ቀደማይ ሚኒስትር ምስተደወለለይ ኣብኡ ድኣ ንዓይ ዝኾን ቦታ ከመይ ኢሉ ተረኺቡ ኢለ ገሪሙኒ ነይሩ። ‘ፈሊጥካ ዲካ? ኣነ አኮ ኢንጅነር እየ፤ ኣብ ፋብሪካ ገለ እምበር ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚነስትር ድኣ እንታይ ክገብር?’ ኢለእውን ንዶ/ር ካሱ ሓቲተዮ ነይረ።
ድሓር ግን እቲ ስራሕ ታይ ምዃኑ ምስ ኣረደአኒ በል ሕራይ ኢለዮ ተሰማሚዕና። እታ ስራሕ ናይ 13 ወርሒ እያ። ምስ ወዳእክዋ ናብ ሙህሮ ከምዝሰደኒ እውን ቃል አተወለይ። በዚኣ ተሰማሚዕና ደመወዝን ቢሮይን ተመቻቺዩለይ፤ምስቶም ካልኦት አባላት እቲ ግበረ ሃይል ሥራሕ ጀሚርና። ኣብ ዓመት ወዲእናያ! ናይ ኮንስትራክሽን ወዲእናስ ናይ መጓዓዝያ ናይ ሕርሻ መሳርሕታት እውን ተመላሊእናሎም።
ብድሕሪኡ ናብ ብሪትሽ ካውንስል ኣመልኪተ። ፈተናታት አለዉ ተፈቲነ። ሓሊፈ። ኩሉ ምስ ወዳእኩ እሞ ንለንደን ክኸይድ ምስበልኩዎ ዶ/ር ካሱ ሓሳቡ ቐይሩ ኣይሰድድን ይብለኒ። ንምንታይ እንተበልክዎ ትርእዮ ዶ የለኻን አቲ ስራሕ ይብለኒ። ዋእ እሞ ናተይ ዕድመ እዩ ዝውዳእ እምበር ናይ ኢትዮጵያ ስራሕ ዶ ይውዳእ እዩ ኢለ ምስተኸራኸርኩ ቱ ጉዳይ ናብን ኣይተ ታምራት ቀሪቡ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ወዲአ ክምለስን ካብ ማስተርስ ንላዕሊ ክቕፅል እየ ንኸይብልን ቃል ኣእትዮም ብሽምግልና ፈቒዶምለይ። ዕለት ሓሙስ ተፈቒዱለይ ሰንበት ንዓዲ እንግሊዝ ከይደ። ክልተ ዓመት ክውድእ ዝነበረ ፕሮግራም ብታ ቃል ዝኣተኹሎም መሰረት ብሓንቲ ዓመት ኢንጅነሪንግ ማኔጅመንት ተማሂረ፤ መስከረም 1987 ተመሊሰ መጺአ። ድሐሪ ምህሮይ እውን ሓሙስ ታ መመረቒት ወረቐተይ ኣረኪበ ሰንበት አዲስ አበባ መፂአ፤ ሰኑይ ድማ ስራሕ ጀሚረ።
ምስ ተመለስካ ኣብ ምንታይ ኢኻ ስራሕ ጀሚርካ?
ምስተመለስኩ ብቐጥታ ታምራት እዩ ተቐቢሉኒ። ስራሕ ዝጀመርኩሉ እውን ኣብቱ “የመንግስት ልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ፅ/ቤት” ዝበሃል ኣብ ትሕቲ ናይ ጠቅላይ ሚ/ር ቤት ፅሕፈት ዝተጣየሸ መ/ቤት እዩ። ቅድሚኡ ፋሲል ዝብሃል ወዲ ይመርሖ ነይሩ፤ ንሱ ብተርኡ ናብ ሙህሮ ንዓዲ እንግሊዝ ምስኸደ ኣነ ተረኪበዮ። እቱ ስራሕ ብዙሕ ዝፎቶ ስለዘይነበረ ክሻዕ ሰብ ንረክብ ኢሎም እዮም ኣጀሚሮምኒ፤ ይኹን እምበር ሓደ ሽድሽተ ዓመት ዝኾን ኣበኡ ኣገልጊለ።
እቲ ስራሕ ታይ ይመስል ነይሩ?
ቱ ቤት ፅሕፈት ናይ ብዙሓት ዓበይቲ ሥራሕቲ መተሓባበሪ እዩ ነይሩ። ቱ ናይቱ ሀገር ናይ ኢኮኖሚ መሓውር ንምቅያር ዝግበር ምንቅስቓስ ዝመርሕ ዋና ግብረሃል፤ ኣብ ትሕቲ ቱ ዋና ግብረሃይል ዝተጣየሹ ናይ ስክተር ግብረሃይልታት ኩሎም ንሕና ኢና ነተሓባብሮም። ናይ ባንኪንግን ኢንሹራንስን፤ ቴክስታል፤ ከሚካል፤ ቤዚክ ሜታልን ኢንጅነሪንግን፤ ፐብሊክ ኢንተርፕራዝ ሪፎርም፤ ዝባሃሉ ብዙሓት ሰብሙያ ዝሓዙ ዓበይቲ ግብረሃይልታት ነይሮም። ኣብ ልዕሊዙይ ናይቶም ሓደሽቲ ዝጣየሹ ናይ መንግስቲ ትካላት ቦርድ ምስያምን ምክትታልን፤ ቱ ሓዱሽ ዝተጀመረ ናይ ፕራይቬታይዘሽን ፕሮገራም ምድጋፍን ምክታትልን ዕውን ሥራሕና ነይሩ።
ከመይ ነይሩ ድጋፍ እቲ መሪሕነት ኣብቲ እዋን?
ፅበቕ ነይሩ። በቱ እዋን መለስ ናቱ ናይሽግግር ፓርላማ ኣቦ ወንበር ምስ ምኻኑ ኣፍቱ ፓርላማ እዩ ዝውዕል፤ ናይቱ ሃገር ፕረዚዳንት ምስ ምኻኑውን ናይ ወፃኢ ኣጋይሽን ዲፕሎማትን ዝቕበልን ዝስንን ንሱ እዩ ፤ ከምኡ ኾይኑ ግን ምሸት ምሸት ናይቶም ኩሎም ዓበይቲ ግብረለሃልታት አኼባ ዝመርሖ ንሱ ኢዩ። ንን ታምራት፡ ተወልደ፤ ስዬ፤ ፃድቃን፤ ዶ/ር ካሱ፤ እውን ቀትሪ ቀትሪ ነንባዕሎም ከበድቲ ሥራሕቲ ዝነበሮም ናሃለዉ ኣፍተን ዓበይቲ ናይ ምሸት ኣኸባታት ኣይተርፉን፤ ቱ ቢሮታትና ቀትርን ለይትን ምስ በርሀ ወትራ ሰብ ዘይፍለዮ እዩ ነይሩ። ኩሎም እናመፁ እዮም እቲ ናይ ኢኮኖሚክ ሪፎርም ስርሓትና ዝርእይዎ ነይሮም። ዝተውሃበካ ዕዮ ገዛ ሰሪሕካ ትምፅእ። ተረድእ። ርእይቶ ይውሃበካ። እንደገና ትትልም። ጊዜ ገደብ ይውሃበካ። ትወፍር። ከምኡ እናበለ እዩ ዝከይድ። ንዓና ኮነ ነቶም መራሕቲ መምሃሪ እዩ ነይሩ። ነታ ዓዲ ክፈልጡዋ እውን ገይርዎም እዩ። ቱ ቢሮክራሲውን ክፈልጦም ሓጊዙ ይብል።
እዚ መዓዝ እዩ ዝኸውን ዘሎ?
እዚ ኣብቲ 1987 እዩ። ቱ ብዙሓት ወድባት ዝሓቖፈ ናይ ስግግር እዋን ናተወደአ፤ ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ መሰረት ገይርካ ምርጫ ብምክያድ ሓዱሽ መንግስቲ ንምምስራት ንረባረበሉ ከቢድ እዋን ነይሩ። ግን እቲ ድሕሪ ምፅዳቕ ሕገ መንግስቲ ዝመፅእ መንግስቲ ናይ ኢህወደግ መንግሰቲ ክኸውን ከምዝእክል ተኣሚኑ እዩ ብጥብቂ ዝስራሕሉ እዋን ነይሩ።
ካብዚ ሥራሕ መዓዝን ከመይን ለቒቕካ ?
ቅድም ኢለ ብመጋቢት 1984 ከመይ ኢለ ካብ መስፍን ኢንጅነሪንግ ናብ ጠቅላይ ሚ/ር ከምዝመፃእኹ ነጊረካ ነይረ።ዶ/ር ካሱ ፀዊዑ፤ ኢንተርቪው ገይሩ፤ ተደራዲርና እዩ ዝቖፀረኒ። ድሕሪ ትሽዓት ዓመት ፀዊዑ ሓው ስዬ ኮይንካ ኣብዙይ ክትሰርሕ ኣይተኽእልን ተባሂልካ ኢኻ ኢሉ መጋቢት19 93 ዘሰናበተኒ ‘ውን ዶ/ር ካሱ እዩ።
ከመይ? እንታይ በልካ፤ እስኪ ኣብረሀለይ ?
መለስ ንንስዬ አጊዱዎም ዝበሃል ወረ እንትሰምዕ ኣይኣመንኩን፤ኣነ ከምኡ ዝከኣል እውን ኣይመስለንን ነይሩ። ተኣጊዶም ምስተብሃለ ድሕሪ ገለ ሰሙናት መለስ ናብ ቢሮ ይመፅእሞ ኣኼባ ተፀዊዕና ናብቲ ናይ ኣኼባ ኣዳራሽ ንኸይድ። ‘ቶም ኣከብቲ ተፈራ ዋልዋን መለስን እዮም፤ ተኣከብቲ ደማይ በቱ እዋን ዝነበርና ሚኒስትራትን ምክትል ሚኒስትራትን ኢና። እቱ መለስ ዘቕረቦ ናይ መጀመርታ መግለፂ ቶም ዝወፁ ወፂኦም ኣለዉ፤ ኢህወደግ ተጠናኺሩ መፂኡ እሎ፤ ደጊም ስራሕኹም ጀምሩ ዝዓይነቱ እዩ። ተፈራ እውን ብዛዕባ ሲቪል ሰርቪስ ሪፎርም ይዛረብ። በቃ እቲ ምፍልላይ ኣጀንዳ ምዃን ተሪፉ ብዛዕባ ስራሕ ዘረባ ተጀሚሩ።እዚ ኩሉ መራሒ ወፂኡስ ተፈራን መለስን ኣዋፊሮምና ክንሰርሕ እዩ እቲ ፈተንኦም።
ሕቶ እለኒ ስማዕኒ ይብሎሞ፤ መለስ። ‘አሀ’ ይብለኒ። ‘እዚ ኩሉ መራሒ ወፂኡስ እቲ ውድብ ከምውድብ ክቕፅል እዩ ዲኻ ትብለኒዘለኻ? ከመይ ገይርካ ክቕፀል? ምንም ዝፍጠር ነገር የለን ዲኻ ትብል ዘለኻ?’ ኢለ ይሓቶ። “ድሓን ድሓን ድሓር ከረድኣካ እየ። ናብ ካልእ ንስገር” ይብል። ኣነ ብድሕሪኡ ተፈራ ዝበሎ ዘሎ ኣይሰምዖን ዘለኹ።
ድሓር እቲ ኣኬባ ተወዲኡ ክንወፅእ እንተለና ወዮ ዳሕራይ ከረድኣካ እየ እንድዩ ኢሉኒ፤ክንወፅእ እንተለና ናብ መለስ ፅግዕ ክብል እንተለኹስ ዓጃቢኡ መፂኡስ ኣብ ማእኸልና ድርግም ይብል። “አ? እንታይ ኢኻ ትገብርዘለኻ?” ይብሎ ነቲ ቆልዓ። እቱ ዓጃቢኡ ሕዚውን ይደፍኣኒ። መለስ ሽዑ ስኽ ኢሉ ይርኢ። በስመ ኣም! “መለስ ንዓኻ ከዋግዓካ ደልየስ ዓጃቢኻ ደፊኡ የባርረኒ ኣሎ። ንስካ ድማ ፈቒድካሉ ስኽ ኢልካ ትርእዮ ኣለኻ” ኢለዮ። ስኽ ኢሉ ኣትዩ ናብ ቢሩኡ።ናተይ ቢሮ ራብዓይ ፎቕ እዩ።ከይደ።
ንፅባሒቱ ዶክተር ካሱ ናብ ቢሩኡ ምስ ፀወዐኒ፤ስራሕ ክትለቅቕ ኣለካ ተባሂሉ እዩሞ ልቐቕ ይብለኒ።እንታይ ገይረ? ምስበልኩዎ ከዓ፤ “ከምቲ ትፈልጦ…” በለ ምስኪናይ እዩ ካሱ። “ከምቲ እትፈልጦ መለስን ስየን ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እናሃለዉ ንስኻ ኣብቲ ዘለኻዮ ቦታ ኮይንካ ምስ መለስ ክትሰርሕ ኣይትኽእልን” ኢሉኒ።
ኣነ ካዓ ‘ ስዬን መለስን እንታይ ኮይኖም ድዮም?’ ኢለዮ።ዶ/ር ካሱ ትትድንግፅን ግራ ትትኣቶን ምስረአኩ፤ እንደገና ‘ ኣነ እኮ ዝፈልጦ ነገር የብለይን ኢለዮ‘ ተፈለጥኩኸ ክልቲኦም ዝኾኑ እንተኾኑ ኣነ እንታይ ገባሪ እየ? ይብሎ።
‘ኣሃ! ኣታቅም እንዴ ኣንተ?” ይብለኒ እሞ ምንም ዝፈልጦ ነገር ከምዘየለ ደጊመ ይነግሮ።ድሓር እንድሕር ከምዚ ኮይኑእማ ኣነ ዘይኮንኩ ዝነግረካስ ምስ መለስ እየ ዘራኸበካ ይብለኒ እሞ ኣነውን ፅቡቕ ይብሎ። ሳሙኤል ነይሩ ሽዑ ናይ መለስ ፀሓፊ።‘ ንኣሰፋ ምስ መለስ ከራኽቦ ደልየስ ቆፀራ ሓዘለይ‘ ይብሎ እሞ ሕራይ ይብል። ኣነ ሽዑ መለስ ከምዘይረኽበኒ ይፍለጠኒ ኣሎ እዩ።ደፊኡኒ እንድዩ ኸይዱ ቅድሚ ሕዚ።ስለዚ ዶክተር ካሱ ተፀብዩ ናይ መለስ መልሲ ይፈልጥ። “ኣላገኘውም!” እዩ ነይሩ መልሲ መለስ።ሽዑ ዶክተር ካሱ ደንጊፁ።ኣይተፀበዮን።ሽዑ ብሚኒስትር መዓርግ ናይ ፐብሊክ እንተርራይዝ ሓላፊ እየ ዘለኹ።
ሽዑ ካሱ ይጨንቆ እሞ “በቃ ድሓን ኣሰፋ! ክሳብ ዝኾነ ዝኸውን ንስካ ገዛኻ ፅናሕ እሞ ኣነ ባዕለይ ስራሕ ክደልየልካ እየ።” ይብለኒ። ሽዑ ኣነ ዋእ ኢለ…
“ኣንታ ካሱ! ንስካ እኮ ናብዛ ቦታ እዚኣ ከመይ ገይርካ ከም ዘምፃእካኒ ትፈልጥኢኻ።ምሳኻ ተዘራሪበ እየ ኣትየ፤ ብስየ ኣይኮነን። እንጀራ ስኢነ ጠምየ እውን ኣይረኸብካንን።ዓዲ ሰላም ኮይና ፆመይ ከምዘይሓድር እውን ይፈልጥ ነይረ እየ። ኮሚደረ ሸይጠ ፆመይ እውን ኣይሓድርን። ጥራይ ሕዚ ተረከበኒ።” እብሎ።ድሓር ንሱ እቲ ኩነታት ከመይከምዝኾነ ከረድኣኒ ይፍትን።
“ስማዕ ! ሓው ስየ ምዃነይ እንድዩ እቲ ፀገም.. ሓው ስየ ኮይንካስ ምስ መለስ ክትሰርሕ ኣይትኽእልን ኢኻ ትብለኒ ዘለኻ። እዚኣ እያ እታ ዘረባ። እታ ተሕዝነኒ ክነግረካ።” ኢለዮ…. “ደርጊ 9 ዓመት ኣሲሮምኒ እዮም። እዚ ኩሉ ዓመት ብዙሕ ሕቶ ሓቲቶምኒ።እተን ዘይከሓድክወን ወዲ ኣብርሃ ምዃነይን ሓው ስየ ምዃነይን እየን። ብምዃን ድማ 9 ዓመት ሓው ስየ ብምዃነይ ጥራይ ኣሲሩኒ።” ኢለዮ። “ድሕሪ ዓወት ድማ ዓዲ ሰላም እዩ ኢለ 10 ዓመት ምሳኹም ሰሪሐ። ሕዚ ድሕሪ 10 ዓመት እውን ከምታ ናይ ደርጊ ሓው ስየ ስለ ዝኾንካ ኢልካ ኢኻ ተባርረኒ ዘለኻ። ትሕሹ ኢለ ገሚተ ለካ ሓደ ኢኹም፤ ምስደርጊ።” ኢለዮ ንካሱ። “ኣበዙይ ምሰኻ 10 ዓመት ትትሰርሕ ፀጊበ፤ መችዩኒ ከይመስለካ፤ ደቂሰውን ኣይፈልጥን፤ ሓንቲ ማዓልቲ እኳ ዕረፍቲ ወሲደ ከምዘይፈልጥ ኣይጠፍኣካን። ግን ደስ ኢሉኒ እየ ዝሰርሕ ነይረ። ይሕግዝ ኣለኹ፤ ቱ ዝሰርሖ ነቱ ዓደይ ነቱ ህዝብና ረብሓ ኣለዎ ኢለ ስለ ዝኣምን። ግን ሕዚ እውን ሓው ስየ ብምዃነይ እባረር ኣለኹ። ስለዚ ካልእ ኣይደልን ስኽ ኢልካ ተረከበኒ።” ይብሎ እሞ ዶክተር ካሱ ይስንብድ። ንብዓቱውን ስርቕርቕ ይብልሞ ገዲፈዮ ይወፅእ፤ ኣብ 30 ደቒቓ ኣብ ቢሮይ ዝነበራ ዶክመንተይን መፅሓፍተይን ሒዘ ወጺአ።በቃ አይተመለስኩን።
ናብ ትእምት እሞ ንመለስ፤ እቲ ምስ ምጥያሹ ተኣሳሲሩ እትዝክሮ እንታይ ኣሎ?
ከምቱ ቅድም ኢለ ዝገለፅኩዎ ህወሓት እቱ ብረታዊ ቓልሲ ብዓወት ዛዚሙ ዓዲ ትትአቱ ብዙሕ ንብረት ነይሩዎ እዩ። ናይ መጉዓዚያ መኻይን፤ ናይ ኮንስተራክሽን ማሽነሪታት፤ ናይ ዎረክሾፕን ኢንጅነሪንግን ናወቲ፤ በዓብዩ ደማይ ናይ ደርጊ ሰራዊት ደምሲሱ ንቱ ሓዱሽ መንግስቲ ዘቐመ ሙሉእ ወታደራዊ ሓይልን ዕጥቅን ዝነበሮ ሃፍታምን ሓያልን ውድብ እዩ ኔሩ። ዝተወሰነ ቅርሺውን ነይርዎም እዩ።
ክንዲዙይ ዝኣክል ንብረትን ሓይልን ሒዙ ምእታዉ ብዙሕ ዘብርቕ ኣይነበረን፤ ንዞም ጎረበትና ሻዕቢያ ሓዊስካ ብዙሓት ናይ ካልኦት ሃገራት ተጋደልቲ እውን በዓወት ትትኣቱ ከክዓቕሞም ሒዞም ይኣቱ እዮም።ናይ ህወሓት ፍሉይ ዝገብሮን፤ ብፍላይ ኣነ ከሻዕ ሎሞ ብፍሉይ ብኣድናቖት ዝዝክሮን፤ ቶም ንብረት እዚኦም ብዝምልከት ዝወሰኖን ዝተግበሮን ፖሊሲ እዩ። ቱ ዕጥቂን ወታደራዊ ናውትን፤ ቱ ሕዚ 6 ፐርሰንት ናተብሃለ ዝሕጨጨሉ ዘሎ ተጋዳላይ ህወሓትን ህዘቢ ትግራይን ብደሙ ወይከዓ ብቕርሹ ዘጥረዮ ንብረቱ ናሃለወ ነቶም 94 ፐርሰንት ዝኾኑ ካልኦት ኢትዮጵያውያን ሓዊሱ ዘጣየሾ ናይ ስግግር መንግስትን ህዝቢን መሐለዊ ንክኸውን እዩ ዘሀገሮ። ኣፍቱ ስግግር መንግሰቲ ንንኦነግ ዝኣምሰሉ ዕጥቂን ሰራዊትን ዝነበሮም ውድባት ነይሮም እዮም፤ ይኹን እምበር ሓንቲ ብረት ኣየህገሩን፤ እኳድኣስ ሓቢኦም ፀኒሖም ዳኣ ብኡ መሊሶም ወግኡና። ህወሓት ቱ ካልእ ንብረቱ እውን በቱ እዋን ሓኒቖም ሒዞምና ንዝነበሩ ናይ ኮንሰትራክሽን፤ መጉዓዝያን ንግዲ ግልጋሎት ኣብ ምሽፋን ብፍላይ ኣፍቱ ማንም ነጋዳይን ኮንትራክተርን ንትግራይ ገፅ ድልፅ ዘይብለሉ ዝነበረ ናይ ስግግር ዓመታት ፍሉይ ግደ እዩ አወፊዩሎም። ተን ኣብ ኢዶም ዝነበራ ውሱናት ቅርሺ እውን ኣፍቱ ዘላቒ ናይቱ ህዝብን ክልልን ልምዓት ሰትራተጂካዊ ግደ ክፃወታ ዝኽእላ ናይ ጨርቂ፤ ስሚንቶን መድሃኒትን ፋብሪካታት አፍሲሱወን። እቱ አጠቃላሊ ፕላን እዙይ ኮይኑ አብ እፈፃፅማ ገለ ዓንቀፍቀፍ፤ ምስኡውን ምድኑጋይ ነይሩ። ቱ ዋና ፀገም ንቱ ዕማም ዝምጥን ናይ ሓይሊ ሰብ፤ ተሞክሮን አመራርሓን ዘይምህላው እዩ ዝመስለኒ፤ ብኡ ምኽንያትውን እዩ ዋላ ኣብ መንግሥቲ ይኩን ኣብ ውልቀ ናሰራሕና መብዛሕትና ንትእምት ንሕግዝ ዝነበርና።
ስዬ ናብ ትእምት እትመፅእ ኣበይ ነይረካ፤ ካብ መከላከያ ስለምንታይ እዩ ዝወፀ ?
ከምቱ ቅድም ዝገለፅኩዎ ቱ ናይ ትእምት ሥራሕቲ ብዙሕ ሰብ፤ ብፍላይ ቱ ተጋዳላይ ብተስፋን ብሃነቆውታን ውፅኢት ዝፅበይሉ ወፍሪ እዩ ነይሩ። ዋላእኩዋ ቱ ሥራሕ ብቐረባ ዝከታተሎ ስብሓት ይኩንእምበር ኩሎም ቶም መራሕቲ ዝጭነቑሉን ዝከታተሉዎን ጉዳይ እዩ ነይሩ። ገና ቱ ሥራሕ ትትጅመር ብዙሕ ዝተወረየሉን፤ ናይ ትግራይ ድኽነት በሓደ ግዘ ዝፈትሕ ገይርካ ናይምውሳድ ዝተጋነነ ተፅቢት ምስምንባሩ ቶም ፕሮጀክታት ብጣዕሚ ዝደንጎዩ መሲሎም ይረአዩ ነይሮም። ስየ ካብ መከላክያ ናብ ትእምት ንኽመፅእ ዘገደዶውን ዙ ምስቱ ናይቶም ፕሮጀክታት ምድንጋይ ዝመፀ ፍራስተሬሽንን ጭንቅን ይመስለኒ።
ካብ መከላከያ ለቒቑ ናብ ትእምት ንኽዛወር ከምዝደሊ ዝነገረኒ ብ 86 ዓ.ም ኣብ ለንደን ናሃለኹእዩ፤ ቱ መበገሲ ምክንያት ቱ ዝገለፅኩዎ ኮይኑ፤ ንሱ በምኻዱ ንቱ ኣመራርሓ ተወሳኺ ዓቕሚ ከምዝኾኖ ንባዕሉ ደማይ ካብ ናይ ሰብሳብ ሥራሕ ናገምገምካን ናተጨነቕካን ምንባር አፍቱ ሥራሕ ኣትዩ ዝኽእሎ ተወፈየ ከምዝሐሾ እዩ። ከምቱ ዝበሎውን ቱ ስግግር ተወዲኡ ናይ ኢህወደግ መንግስቲ በ88 ዓ.ም ትትጣየሽ ስየ ጠቕሊሉ ናብ ትእምት ተዛዊሩ።
ሎሚኸ ምስ ተእምት ርክብ ኣሎካ ዶ? ኩነታቱኸ ከመይ ትሪኦ?
ከም ማንም ዜጋ ብደገ ዝዕዘቦን ዝሰምዖን ተዘይኮይኑ ምንም ዓይነት ቀጥታዊ ርክብ የብለይን። ብርሑቕ በዝሪኦ ግን ካፍቱ ዝተጣየሸሉ መሰረታዊ ዒላማ ዝወፀ ይመስለኒ። ከምቱ ቅድም ኢለ ዝገለፅኩዎ ትእምት ከም ትእምት ብፍላይ ከዓ ተን ሕድሕድ ትካላት ትትጣየሻ ቀንዲ ዕላመአን ትርፊ ኣይነበረን። ተን ከምን ጉናን ትራንስ ኢትዮጵያን ዝመስላ ናይ ግልጋሎት ወሃብቲ ቱ ንሰን ዝህበኦ ዘለዋ ግልጋሎት ኣፍቱ ዝተጣየሻሉ እዋን ንህዝቢ ትግራይ ከቕርብ ዝኽእል ካሊእ ናይ ግሊ ይኩን ናይ መንግስቲ ትካል ስለዘይነበረ፤ ነቱ ክፍተት ክሽፍና እዩ ነይሩ። ሎሚ ግን ዋላ ብዙሓት ውልቀ ሰብ ሃብቲ ክሰርሑዎ ናኻኣሉ፤ ዘን ትካላት እዚአን ሕዚውን ቦታ ዓፅየን ምቕማጠን ግቡእ ኣይመስለንን። ካብኡ ሓሊፉ ቶም ካልኦት ናይ ኢህወደግ ኣባል ውድባትውን ፈለግ ህወሓት ተኸቲሎም ከምአን ዝበላ ትካላት ስለዘጣየሹ ናይቱ ውድብ ሱምን ክብርን ኣብ ምንሻው ገፊሕ ተራ ይፃወታ ይርከባ። ናይተን ካልኦት ናይ ማኑፋክቸሪንግ ትካላት ዋና ዕላማውን ልምዓታዊ ወይ ከዓ existential እዩ እምበር ኮመርሻል ኣይነበረን። አልሜዳ ኣብ አልሜዳ ስለዝተተኸለ ጥራሕ ነቱ ኣፍቱ ከባቢ ህዝቢ ዝህቦ ረብሓ እሎ፤ ዙ ረብሓ እዙይ ቱ ፋብሪካ ትእምት ይወንኑ ካሊእ ዝልወጥ ኣይኮነን። ትእምት ንአልሜዳ ሸይጡ ካልእ ፋብሪካ ኣብ ሐውዜን ተትኸፍት ቶም ረብሓታት ናብ ሐውዜን እውን ምተራብሑ። በዙ መንገዲ እዙይ ተን ጉዋና ዘይፈልጠን ዝነበረ ከም አልሜዳ ዘኣምሰላ ብዙሓት ጣቢያታት ፋብሪካ መባሕናለን፣ በቱ ኸዚ ዘሎ ኣካይዳ ግን ኣፍተን መጀመርታ ብዝኾነ ዕድል ወይከዓ ኣጋጣሚ ዝተተኸላ ፋብሪካታት ተቸኪሎም ዝተረፉ ይመስሉ።
ቱ ካልኣይ ተዕዝብቲ ቱ ናይተን ትካላት ሕጋዊ ቑመና ካብ አክስዮን ማሕበር ናብ Plc ምቕያሩ እዩ። ቶም ክልተ ቕርፂታት እዚኦም ብፍላይ ብዓይኒ disclosure ወይ ካዓ ግልፅነትን ተጠያቕነትን ገፊሕ ኣፈላላይ ኣለዎም፤ ብኡ ምኽንያትውን እዩ መጀመርታ ትትጣየሻ ብአክስዮን ማሕበር ዝተጣየሻ። ሕዚ ተን ትካላት ናይ ህዝቢ ምስምኻነን ዝደለየ ሰብ ብእንቲ መረዳእታ አገዲዱውን ተኾነ ክረክብ ናብ አክሰዮን ማሕበር ተትቕየራ ይመክር።
ናብቲ ድሕሪ ናይ 1993 ዓ.ም ክፍፍል ዝመፀ ሓዞ ስደዶ ንምፃእ እሞ ናታትኩም ኣተኣሳስራ ከመይ እዩ ነይሩ? ኣብተን ሓቅታት እናልዓልና ድማ ንፃወት እስኪ?
ቱ ናይ 93ን ሓዞ ስደዶ ብዝብል ዝገለፅካዮ ጉዳይ ብጣዕሚ ዓብዪ ብምኻኑ ኣብ ከምዙይ ዝበለ ሓፂር ወግዒ ክሽፈን ዝኽእል ኣይኮነን። ይኹንምበር ምስቱ ሕዚ ዝነፍስ ዘሎ ፖለቲካዊ ንፋስውን ዝራኸብን ብፍላይ ደማይ ነቱ ኸዚ ታውድብን ቱ መንግሰትን ተዋሒጦምዎ ዝበሃል ዘሎ ናይ ሕሾትን ሸፈጥን ዓዘቕቲ ዋና መበገሲኡ እሽዑን ንሱን እዩ ኢለ ስለዝኣምን ነቱ ዘለናዮ ኩነታት ንምርዳእ ብዝሕግዝ መገዲ ኣሕፅር ኣሕፅር ኣቢልና ንርኣዮ ።
እቲ ክፍፍል ባዕሉን ናብኡ ዘብፅሑ ክትዓትን ታይ ነይሮም ተይልካኒ ኣብኡ ስለዘይነበርኩ ወይከዓ ቶም ዝነበሩ ሰባት ዕሊ ብዘለዎ መገዲ ጠሚሮም ዘቕረቡልና ነገር ስለዘየለ፤ ቱ ድሕሪ ቱ ኽፍፍል በብወገኖም ዝተዛረቡዎን ዝፀሓፉዎን ኣጋጪየ ዝፈጠርኩዎ ስእሊ እየ ክነግረካ ዝኽእል። ብፍላይ ካፍቶም ምሳይ ዝተኣሰሩ ኣሕዋተይ ውሽጢ ብዘይካ ስዬ ኣፍቱ ኣኬባ ዝተሳተፈን ዝፈልጥን ኣይነበረናን። ወ/ሥላሰን ፍስሃን ተጋደልቲ እዮም፤ ካብ ኣዲስ አበባ ወፃኢ ቱ ሓደ ኣብ ሰራዊት ኣብ ግንባር ቱ ካልኣይ ደማይ ኣብ ደጀን ኣብ መቐለ እዮም ነይሮም። አስመላሽ እውን ተጋዳላይ እዩ ይኹን እምበር ቅድምኢሉ ብዕድመ ተሰናቢቱ ብውልቁ እዩ ዝመሓደር ነይሩ። ተምኒት ተጋዳሊት እውን ኣይኮነትን፤ ኣብ አዲስ ኣበባ ፋርማሲስት ኮይና ብውልቃ እያ ትመሓደር ነይራ። ምሕረተአብ ኣብ ትግራይ ቢራ ይነግድ ነይሩ፤ ምስቱ ኣኼባ ዘራኽቦን ብዛዕብኡ ዝፈልጦን ኣይነበረን።ኣነ ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር እየ ዝሰርሕ ነይረ ምስ መለስ። ግን ክትዕ ይካየድ ከምዘሎ እየ ዝፈልጥ እምበር ብዛዕባ ቱ ዝርዝርተሕዝቶ ኮነ ናይቶም ተኻታዕቲ መንነት ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረን። መለስ ኣብቱ ኣኼባ ውዒሉ ወይ ከዓ ቀንዩ ሓሓሊፉ ናብ ቢሮ ስለዝመመፅእ ኮፍ ኢልና ንፅበዮ። ስራሕ ብዝምልከት ዝዳለኩዎ አጀንዳ ሒዘ እየ ዝፅበዮን ዝሓቶን። ንሱውን ገሊአን ይምልሰለይ ገሊአን ይፅንሓ ይብለኒ። ካብዙይ ዝሓለፈ፤ ቱ ኣኼባ ብጣዕሚ ብምንውሑን ብዙሕ ሥራሕ ስለዝተወዘፈኒ፤ መዓዝ ከምዝውዳእ ብተደጋጋሚ ይሓቶ ነይረ፤ ናቱ መልሲውን ቀሪብና ኢና እያ። እንታይ እባ ትብሃሃሉ ኣለኹም ኢለ ግን ሓቲተዮ ኣይፈልጥን። ብስሩ ኤቲካል እውን ኣይኮነን። ስለዚ ብዛዕባ ትሕዝቶ እቶም ውዕሎታት ኣይነዋግዕን። ዋላ ንሱ ካብ ስራሕ ወፃኢ ኣውጊዑኒ ኣይፈልጥን።
ምስ ስዬ ዝነበረና ርክብ ካብቱ ናይ መለስ ፍልይ ዝበለ እዩ። ስዬ መብዛሕኡ መቐለ ስለዝኮነ፤ ከምኡውን ብስራሕ ስለዘይንራከብ ንማሕበራዊ ወግዒውን ብዙሕ ዕድል ኣይነበረናን። ስየ ብባህሪኡውን ብዛዕባ ወዕሎኡ ምስ ቤተሰብ ዘውግዕ ኣይኮነን፤ ንሕናውን ኣይንሓቶን።
ምልክታት ምፍልላይ ኣይነበሩን ካብ 1991 ዓ.ምጀሚሩ?
ስየ ናብ ትእምት ምስተዛወረ እሞ ናብርኡውን መብዛሕትኡ መቐለ ካብዝኸውን ካብ 88 ዓ.ም.ጀሚሩ ምስ መለስ ዝራኸብሉ ዕድልውን ነኪዩ እዩ፤ ከምቱ ቐደም መዓልቲ መዓልቲ አይራኸቡን። በዚ ምክንያት ተዘይኮይኑ ብካሊእ ፖለቲካዊ ምክንያት ዝተፈጠረ አፈላላይን ክፍፍልን ኣይፈልጥን ነይረ። ሓሓሊፉ ብፍላይ ቶም ኣኼባታት ምስ በዝሑ፤ ንቶም ኣኬባታት ብዝመስል ሓደ ሓደ ሪፖርታት ኣዳልዉ ንበሃል ስለዝነበርና፤ ተመሳሰልቲ ኣኼባታት ብፍላይ ኣፍቶም ሰራዊት ይካየዱ ምስ ምንባሮም፤ ቱ አጀንዳ ገፊሕ ከምዝኮን ንግምት ነይርና፤ መወዳእትኡ ግን ሕማቕ ከምዘይኸውን እኳድኣስ ንነዊሕ እዋን ዘኽይደና ምርድዳእን መርሃ ግብርን ሒዞም ከምዝመፁ ኢና ንፅበ ነይርና። ተሰማሚዖም ሓደ ፅቡቕ ነገር ሒዞም ከምዝወፁ እምበር ከምዚ ክፈናጨሉ ኣይንሓስብን ነይርና።
ስየ ናብ ትእምት ምስ ምምፃእ ተኣሳሲሩ ኣብ ሞንጎ ኣቦይ ስብሓትን ስየን ዶ ምጉናፃት ተፈጢሩ ይኸውን ውይ ይነብር?
ኣነ ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረን። ከምቱ ዓንተዎ ዝነገርኩኻ ቅድሚ ስዬ ይኹን ድሕሪ ስዬ ናብ ትእምት ምምፅኡ፤ ምስ ስብሓት ንራኸብ ነይርና ኢና፤ ናብ ትእምት ብዙሕ ግዘ ይመላለስ ነይረ፤ ይኩን እምበር ናፍቱ ደሓር ዝረአናዮ ክፍፍል ዘብፅሕ ዝመስል ነገር ኣይዝክርን።
እሺ ድሕሪ እቲ ክፍፍል ከ ዳኣ እቲ ኣፈላላይ ታይ ምዃኑ ተዓዚብካ ?
በዚ ሕዚ ኩሉ ሰብ ስለዝሰምዖ፤ ብፍላይ ደማይ ሰዬ ኣፍቱ መፅሓፉ ብዝርዘር ስለዘቐመጦ፤ ኣነውን ክደግሞ ዘድሊ ኣይመስለንን። ከምቱ ኣነ ዝተዓዘብኩዎ ግን ንቱ ክፍፍል ምክንያት ዝኾነ ዋና ጉዳይ ቱ ጦርነት ተይኮነስ ቅድም ኢሉ ኣፍቶም መራሕቲ ተፈጢሩ ዝፀንሐ ናይ ናብራ፤ ኣተሓሳስባን ማሕበራዊ ርክብን አፈላላይ ዝፈጠሮ እየ ገይረ ዝርደኦ። ቀደሙ ብስሩ ህወሓት ንደርጊ ስዒሩ አዲስ አበባ ትትኣቱ እዙይ እዩ ዝበሃል ሙሉእን ስሙርን ኣተሓሳስባ ዝጠመሮ ፕላን ይኩን ፖሊሲን ሰትራጂን ኣይነበሮን። ነይሩዎ ተተባሂሉ ወታደራዊ ፕላንን ሰትራትጂን ጥራሕ እዩ። ቶም ብዘዕባ ቱ ክሃንፁዎ ዝደልዩ ኢኮኖሚ ዝዛረቡ ሰነዳቶም ግዘ ዝሰዓሮምን ብቱ ስልጣን ዝሓዙሉ እዋን ክትግበሩ ዘይኽእሉን እዮም ነይሮም። ከምኡ ናበልካ ሓደ ብሓደ ተፈቲሽካዮም ብዛዕባ ቱ ክሃንፁዎ ዝደልዩ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ሥርዓትውን ዝተማለአን ኩሉ ዝተረዳደአሉን ፖሊሲ የነበሮምን። እዙይ ኣብዘይብሉ ግን መንግስቲ አጣይሾም ዓዲ ምምራሕ ጀሚሮም፤ ካፍቱ ናይ በረኻ በዓልቲ ወፂኦም ገወኦም ናብ ቤተመንግሰቲ ኣትዮም፤ ምስ ናይ ዓለም መራሕትን ትካላትን እውን ናተራኸቡ ብዛዕባ ኢኮኖሚን ዓለም-ለከ ዲፕሎማሲን ምዝርራብን ምውዕዓልን ጀሚሮም። ሓደ ኽፋል ናይቱ መሪሕነት በዙ ናተይ ትብሎ ፖሊሲ ይኹን ቅዋም ተይሓዝካ ምስ ዝረኸብካዮ ናመሰልካን ናተዓዳደግካን ምኻድ ነዊሕ ርሕቐት ከይዱ ቱ ናብራን ኣካይዳን እውን ተላሚዱዎ፤ ቱ ኻልኣይ ክፋል ግን ካበዙይ ፈንተት ኢሉ ግን ደማይ ታዓዲ ይኹን ቱመንግሰቲ ብቱ ንሱ መርሃ ግብሪ ወይካዓ ዕላማታተይ ኢሉ ዘቐመጦም ትምራሕ ዘላ ናመሰሎ ዝነብር ዝነበረ እዩ። ቱ ኩናት መፂኡ ታይ ንግበር፤ ከመይ ንምራሓዮ ትትበሃል ዝተፈላለዩውን በዚ ምክንያት እዩ። ቱ ሓደ ክፋል ምስቶም ኣብ ዕዳጋ ዝራኸቦም ፈረንጂ ብዛዕባ መትከልን ዕላማን ተይተገደሰ ተመሳሲሉ ምንባር ለሚዱዎ እዩ፤ ዓሰርተ ዓመት ሙሉእ ሃገርን ኢኮኖሚን ትትመርሕ ቱ IMF ዘቐመጦ መምርሒ ብዛዕባ ምፍፃም እምበር ብዛዕባ ናይ ወድብ ዕላማ ይኩን መርሃ ግብር ተላዒሉ ኣይፈልጥን፤ ቱ ናይ ሻዕቢያ ኩናት ምስ መፀውን ነዙ ክፋል እዙይ ዘገደሶ አመሪካ ታይ በሉ፤ IMF ወይ ካዓ ዓለም ባንኪኸ?እዩ ነይሩ። ናፍቱ ውግእ ትትኣቱውን ኣቐዲሞም ዝተኣማመኑሉ ዕላማ ስለዘይነበሮም፤ ብስሩውን 10 ዓመት ሙሉእ በበይኖም ስለዝነበሩ እዮም፤ ኣብ ማእኸል ውግእ፤ ኣብ ማእኸል ኣኸባ ናብ PERSPECTIVE ኣለሻ ዝኣተዉ።
ቱ ዋና ጉዳይ እዙይ እዩ ነይሩ። ብድሕሪኡ ዝመፀ ፅሑፍን ድርሰትን ነቱ ዝተተግበረ ቕዋምን ዝተፈጸመ ጌጋን ንምሽፋንን ንምድንጋርን ዝመፀ እዩ። መጠረሻ ድምፂ ተዋሂቡ ምክክፋል ትትፍጠርውን ቱ ቀዳማይ ክፋል ዘተኣሳሰሮ ዋና ገመድ ኣታሓሳስባ ወይከዓ ኣይዶሎጂ ተይኮነስ ማሕራዊ ገመድን ጥቕምን እዩ። ናይዙ ውድብ እዙይ ኩነታት ዝተቐየረን ዘብቀዐን ዝመስለኒ መራሕቲ ቱ ውድብ ካብ መትከል ወፃኢ ኣብ ማሕበራዊ ዝምድናን ውልቀ ረብሓን ተደሪኺም ድምፂ ኣብ ዝሃቡላ መዓልቲ እዩ።
መጋቢት 93 ካብ ሥራሕ ለቒቕካ፤ ካብኡኸ መዓዝን ከመይን ተኣሲርካ ?
መጋቢት 93 ሥራሕ ምስለቐቕኩ ናብ ክልተ ወርሒ ዝኾን ፀኒሐ፤ ካብ ዓለም በቃኝ ምስወፃእኹ ኣብ 10 ዓመትይ ግንቦት 21/1993 ተኣሲር፤ ናፍታ ዝፈልጣን ብደርጊ 6 ዓመት ዝተኣሰርኩላን ማእከላዊ ተመሊሰ ኣትየ።
ቅድሚ ስራሕ ምልቃቐይ ጀሚሩ ክኣስሩና ከምዝደልዩ ዝሕብሩ ምልክታት፤ ንዕኡ ባይታ ንምፍጣር ተባሂሉ በብቦትኡ ዝንዛሕ ናይ መፀለምታ ነፍሒ፤ ብፍላይ ናዓይ ደማይ ዓዲ ለቒቐ ንክኸድ ዘፈራርሑን ገወኦም ደማይ ኣይዞኻ ምስወፃእኻ ከምዙይ ክንገብረልካ ኢና ዝዓይነቱ መተባብዒ ዝህቡኒ ነይሮም። ይኹን እምበር ምንም ዘይገበርኩን ዘይበደልኩን ምስ ምዃነይ ብዙሕ ኣይተገደስኩን። ብፍላይ ንንጀነራል ፃድቃን ካብ ሥራሕ ምሰተኣገዱን ክንፈ ምስሞተን ግን ብዛዕባ ምእሳር ተይኮነስ ብዛዕባ ካሊአ ሓደጋ ምፍራሕ ጀሚረ ነይረ። ከምዙይ ናሃለወ ግነቦት 16/93 ሓሙስ ናይ ፀረ ሙስና ኮሚሽን አዋጅ ወፂኡ ይበሃል፤ ብፅብሒቱ ዓርቢ ካብኡ ቀዳምን ሰንበትን፤ እቲ ሰኒ ከዓ ግንቦት 20 በዓላት ስለዝነበሩ ቱ አዋጅ ብዝምልከት ወረ የረኽብናን።
ካብኡ ጉንበት 21 ንጉሆ እንትልዓል እንተለኹ ሰላሳ ዝኾኑ ወተሃደራት እዛ ገዛይ ከቢቦምዋ። ከፊተ እንተወፃእኹ፤ ኣብ ሳሎን ተይተረፈ ኣትዮም ዝፅበዩኒ ይረክብ። ታዎት ኢኹም እንተበልክዎም፤ ፌደራል ኢና ንዓኻ ደሊና መፂእና። ንዓይ እዚ ኹሉ ወተሃደር? እንታይ ጉዱ? እንተበልኩ መልሲ የለን። ደንጊፀ። ባዕለይ ክመፅኣኩም ነይረ እንድየ፤ እንድሕር ደሊኹም ኢለዮም። “በሉ ዉፁ ኣብ ደገ ፅንሑኑ፤ ክዳነይ ተኸዲነ ባዕለይ ክመፅእ እየ፤ ስድራይ ከይድንግፁ” ኢለ ኣውፂአዮም። ሽዑ ተመሊሰ ኣትየ ክዳነይ ቀይረ፤ ንሰበይተይ እውን እንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥን ግን ድሓን ኢለ ወፂአ እንተኸድኩ፤ብሰለስተ መኪና ተዓጂበ ጉዕዞ ጀመርና።
ታይ ገይረ እየ፤ ናይ ቤት ፍርዲ ወረቐት ዶኸ እለኩም፤ ናበልኩ ተሓተትኩ መልሲ የለን። በሓደ ወገን ቱ ኣዋጅ ወፂኡ ምስምሕዳሩ ታይ ኮን ፈጢሮም ሓዲሮም ይብል፡ ብኻሊእ ወገን ደማይ ቱ ዓጀብ ምብዝሑን ቱ ኣፍቱ መገዲታት ዝነበረ ፅንኩር ሓለዋታትን ትትርኢ፤ሽዑ ገሊኦም ዶ መፈንቅለ መንግስቲ ፈቲኖም፤ በዓል ፃድቃንን ጆቤን ዶ ሓደ ነገር ገይሮም? ዝብል ነይሩኒ። ሳልሳይ ጥርጣረይ ከዓ ንስየ ቀቲሎምዎ ኣለዉ ማለት እዩ፤ እናበልኩ ብግምት ክመውት ኢለ። እንተሓተትኩ መልሲ የለን። እንታይ እዩ እንተበልኩ በቃ ሒዝካዮ ንዓ ኢየተባሂለ ጥራይ እያ እታ ዘረባ። መን እዩ ኣዛዚ ናበይ ኢና እንተበልኩ እውን ናብ ቀዳማይ ሚኒስትር ቢሮ።
ገዛይ ጦር ሃይሎች ከባቢ እዩ፤ ንሳቶም ዝወስዱኒ ዝነበሩ ግን ከክንዲ ናብ ኣራት ኪሎ ናብ ፒያሳ ገጽ ስለዝነበረ ናብ ጠቅላይ ሚ/ር ቢሮ ዝበለኒ ሓስዩ ምኻኑ ተረዲአ። ድሓር ኣብ ፒያሳ ከባቢ ትንበፅሕ፤ ግልፅይብል ኣለኹስ ኣብ ሓደ መኪና ትምኒት ሓፍተይን ሰበይቲ ምሕረትኣብን ይርእየን። ንሳተን እውን ኣብ ናይ ፌደራል መኪና እየን ተፃዒነን። ሽዑ በቃ ርግፀኛ ኮይነ። እቲ ጉዳይ ምስ ኩዴታ ገለ ዝትኣሰሰር ዘይኮነስ ምስ ሞት ስየ እዩ ኢለ። ንንተምኒት ምስረአኹ ንስዬ ቀቲሎም ቱ ቤተሰብ ኣብ ዳእሱር ከፅነሑና ዝእክቡና ዘለዉ ገይረ እየ ተረዲአዮ። ካብኡ ኣብ ማእከላዊ ኣቲና። ነዓይ ንበይነይ ሓደ ክፍሊ ሂቦም ቱ ማዕፆ ብደገ ይቑሉፋዎ። አፍታ ቦታ 11 ገዛውቲ እየን ዘለዋ፤ ኣነ ኣብ ቁፅሪ 10 እየ ዘለኹ። ኣፍተን ካልኦት ክፍልታት ሰብ ከምዘሎ ገሚተ፤ በዓል መን ከምዘለዉ ግን ክፈልጥ ደልየ። እቲ ማዕፆ ይኹሕኩሕ እሞ ሽንቲ መፂኡኒ ኢለ ይወፅእ ። መን ከምዘሎ ኣብ ጎነይ ንምርኣይ እዩ እቲ መውፅእየ። ተን ክፍሊታት ሸዱሽተ ብሓደ መደዳ፤ ካልኦት ሽዱሽተ ብካልኣይ መደዳ ኮይነን ታ መበል 12 ሽንት ቤት አያ።ብተርታ ስለዝኾና ዋላ ቱ በሪ ተዓፅዩውን በታ ንእሽተይ መስኮት ትመስል ቅልቅል ናበልካ መን ኣሎ ይፍለጥ እዩ። ብሙልኡን እተን ክፍሊ ርእየየን። ኣፍተን ፊት ንፊተይ ዝነበራ ካብ 1 እሰካዕ 5 ክፍልታት መብዛሕትኦም ነጋዶ እዮም፤ ቁፅሪ 6 ክፍቲ ነይራ፤ ኣብኣ ዘይፈልጦም መናእሰይ እኒሀዉ። ናብተን ካልኦት ቅልቅል እንተበልኩ አስመላሽ፤ ብርሃኑ ጂጆን ቢተውን ይርኢ። ፍስሃ ንእሽተይ ሓወይ ኣብቲ ሓደ። 7 ቁፅሪ ስየ እኒሀ። ስየ ዲኻ? እወ ድሓን ዲኻ? ድሓን እየ! ኣይሞተን፤ ርግፀኛ ኾይነ። ኣፍታ ቑፅሪ 11 ደማይ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማሪያምን ነይሮም። ዘይሸይን ምኻነይ ምስተረደአ፤ እቲ ወተሃደር ጎቲቱ ኣእትዩኒ። ስየ ዘይምሟቱ ድማ ሕዚካልእ ሕቶ ኣልዒሉለይ። ኣስመላሽ ኣትዩ። ሰበይቲ ምሕረትኣብ። ፍስሃ። ትምኒት። እሞ እንታይ ድኣ እዩ ኣእሲሩና ዘሎ? ክልቲአን ጥርጣረይ ፈሪሰን።
ሓደ ሰለስተ መዓልቲ ዝኾን ከምኡ ዓፅዮም የፅንሑና እሞ፤ ድሓር ግን ብምልክት፤ ከምኡውን ናብ ሽንቲ ቤት ትንከይድምርኻብ ንጅምር። ንዓና ኣይፅውዕናን። እቶም ነጋዶ ግን ብተደጋጋሚ ናብ ምርመራ ትትፅውዑ ይርኢ ስለዝነበርኩ፤ እንታይ ይብሉኹም እንተበልኩዎም “እዞም ሰባት እዚኦም እንተዘይኣሲርና መንግስቲ ክፈርሰና እዩሞ ተሓባበሩና“ ዝዓይነቱ ልመናን ምፍርራሕን ከምዝነበረ ይርዳእ።ሓደ ካብቶም ነጋዶ ንኣሰፋን ንስዬን ጉቦ ሂበዮም ኢልካ ተዘይመስኪርካልና ንስኻለ ኣብዚኣ ክትሓቅቕ ኢካ ንብረትካውን ክውረስ እዩ ናበሉ ዓቕሉ ምስ ኣጭነቑሉ፤ “ኣነ ክስታናይ እየ ብሕሶት ንክምስክር ሃይማኖተይውን ኣይፈቕደለይን፤ ምስ ዞም እዚኦም ፍልጦውን የብለይን፤ ምሰኦም ሻሂውን ሰትየ ኣይፈልጥን ዝጠቅም ተኮይኑ ግን ካሊእ ሰብ ክጥቁመልኩም“ ይብሎም። ቶም መርመርቲ ደማይ ሃነቖው ኢሎም፤ መን ኢሎም ምስ ሓተቱዎ፤ “ጉቦ ሂበዮም ኣይፈልጥን፤ ምስ ኣቦይ ስብሓት ግን ብዙሕ ግዘ ሓቢርና ዊስኪ ስቲና እለና“ ኢሉዎም ይብሃል። ቱ ምርመራ ንዙይ እዩ ዝመስል። ሽዱሽተ ወርሒ ሙሉእ ብሬድዮ፤ ብቴሌቪዥን፤ ብፋክስ፤ ብስልኪ፤ ኣብ ዓዲ ውሽጢ፤ ኣብ ወፃኢ፤ ብፈተሻ፤ ብምርመራ፤ ብለመና፤ በሹመትን ገንዘብን ብምሕባል፤ ኣባና ዝምስክር ሰብ ድልያ ከሪሞም። ቱ ውፅኢቱ ከምቱ ስዬ ኣብቱ መፅሓፉ ብዝርዝር ዘቐመጦ ቱ ድኻ ትግራዋይን ዘይፈልጠና ወዲ ማእኸል ዓዲን ኣፍታ ሓቂን እምነቱን ነቒፁ ቱ ዝኽፈል ናይ መእሰርቲን ካብ ሥራሕ ምፍንቓልን ከፊሎም፤ ቶም ዓበይቲ ፖለቲከኛታትን ሹመኛታትን ደማይ ኣብ ቕድሚ ዓለም፤ መፅሓፍ ቅዱሰ ሒዞም ትትሕሽዉ ርኢና። ሕሾት ናይ ውድብን መንግስትን ፖሊሲ መፈፀሚ ዕላዊ ሰትራተጂ ምኻን ዝጀመረውን ሎሚ ዘይተምሃረ ትግራዋይ መንእሰይ ተማሂሩ፤ ጠምዩ ናሃለወ ፀጊቡ፤ ናበለ ናይ ቢሮ ሓላፊ ትትፅብፅብ ተይኮነስ፤ ቅድም ኢሉ አባላት ፖሊት ቢሮ ህወሓት አብ ቅድሚ ዓለም፤ ገወኦም መፅሓፍ ቅዱስ ሒዞም፤ ምስ ባእሎም ዝፈረሙዎ ዝላተም ሓሰት ትትምስክሩ እዩ።
ቤት ፍርዲ እውንዶ ትቐርቡ ነይርኩም ጎናጎኒ እቲ ምርመራ ?
እወ ልክዕ ኣለኻ፤ እሽዑንድያ ብርቱካን ንስየ ፈቲሓ ሓዱሽ ኣዋጅ ብሱሙ ዘውፀአትልና። ምስ ተኣሰርና ድሕሪ ቁሩብ መዓልቲታት በቢጉጅለ እናገበሩ ቤትፍርዲ ምውሳድ ጀሚሮም። ሓደ መዓልቲ ኣብ ፍርዲቤት ከይድና። ኣነን ቢተውን ስየን ካልኦትውን ኮይና ንቐርብ፤ ቱ ከሳሲ ዝተብሃለ ዓቃቢ ሕጊውን ይቐርብሞ፤
ሓደ ወረቐት ኣውፂኡ ገለ 100 ዝኾና ናይ መንግስቲ ትካላት ዝነበራሞ ብፕራይቬታይዘሽን ዝተሸጣ ትካላት ስም ዝርዝር የንብብ፤ ኣብ መጠረሽኡ ዘን ተካላት እዚአን ኣሰፋን ቢተውን ብዘይኣግባብ ሸይጦምወን ኢሉ ይኸሰና። ኣነን ቢተውን ናይቱ ፕራይቬታይዜሽን ቦርድ ስለዝነበርና ተነኣሰ ቱ ጉዳይ ንርደኦ ንኾን፤ ንንሰዬ ግን ምንም ዘይፈልጡዎ ጉዳይ እዩ ነይሩ።
ቅድሚ ንሕና መልሲ ምሃብና ታ ማእኸለይቲ ዳኛ ብርቱኳን፤ መን ከእዩ እሰሮም ኢሉካ፤ ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ኣሎካ ዶ? ኢላ ትትሓቶ፤ ቱ ዓቃቢ ሕጊ ደማይ፤ ታ ወረቐት ዊጥ ናበለ፤ ይሀው ጠቅላይ ሚንስተር ቤት ፅሕፈት ዝሃበኒ ኢሉ ናተን ትካላት ዝርዝር ዝሓዘት ፋክስ የሪኣ። “እዚ ፋክስ እዚ ሒዝካ እሰር እየ ተባሂለ።” ይብላ።
ንሳ ድማ “ንመን እሰር ተባሂልካ?” ትብሎ ኣላ። ድሓር ንሱ ድማ “ለስየ እና ቤተ ሰቦቹ!” ይብላሞ ቢተው ከዓ ፤“ እሞ ኣነ እኮ ቢተው በላይ እዩ ሹመይ፤ ቢተው ኣብርሃ ኣኮነን” ይብልሞ ቱ ቤት ፍርዲ ብሰሓቕ ይፈርስ።
ብድሕሪኡ ኣነ ኢደይ ኣውፂአ ምስ ፈቐደትለይ፡
“ኣነ ምስ ስየ ሰሪሐ ኣይፈልጥን። ምስ ምሕረተኣብ ሰሪሐ ኣይፈልጥን። ምስ ኣጀብነሽ (ሰበይቲ ምሕረትኣብ) ሰሪሐ ኣይፈልጥን ምስ ትምኒት ሰሪሐ ኣይፈልጥን። ኣነ ምስ መንግስቲ እየ ሰሪሐ። ምስ መለስ እየ ሰሪሐ።” ይብላ። ዝሰራሕኽዎ፤ ዘጥፋእኽዎ ነገር እንተሃልዩ ምስኦም እምበር ምስዚኦም ኣይኮንኩን ዝሕተት። እቲ ሰብኣይ እውን ኣሚኑልኪ ኣሎ። ስድራ ስየ ክኣስር እዩ መፂኡ። ስለዚ ሓው ስየ እንድሕር ኮይኑ ዘእስር ኣነ ድማ ሓው ስየ ምዃነይ ኣይክሓድክዎን።” ይብላ።
ቢተው ከዓ ርግፅ ካብ ዘን ትካላት እዚአን ገወአን ትትሽየጣ ኣባል ቦርዲ ነይረ፤ ከምቶም ካልኦት አባላት ኣፍቱ በቱ ኤጀንሲ ተገምጊሙ ዝመፀልና ናይ ውሳነ ሓሳብ ተመመያዪጠ፤ መጠረሽቱ እውን ናይ ሓባር ርኢቶና ሓዊስና ናብ ጠቅላይ ሚ/ር ፅ/ት ኢና ንልእኾ እምበር ንሕና ወሰንቲ ኣይኮናን፤ ናይ ቦርደ ኣባላት ከዓ ኣነን ኣሰፋን ጥራሕ ተይኮናስ ብዙሓት ኢና፤ ይብል።
ታ ዳኛ ቶም ካልኦት ናይ ቦርድ አባላት ንንመን እዮም ምስ በለቶ፤ ሙሉጌታ ዓለምሰገድ፤ ሱፊያን አህመድ፤ ተፈራ ዋልዋ፤ ዶ/ር ከበደ ታደሰ፤ መስፍን ለማ፤ ናበለ ደርደሮም።
ዙ ኩሉ ምስ ሰመዐት ዳኛ ብርቱኳን ከዓ፤ “ኣሰፋ ፕራይቬታይዜሽን ነይሩ፤ ፅቡቕ። ስየ ኸ እንታይ ገይሩ እዩ ተባሂልካ?” ኢላ ነቱ ዓቀቢ ሕጊ መሊሳ ምስ ሓተቶ፤ ወዲ ግራ ይኣቶሞ፤‘እንድዒ! እሰር ጥራይ እየ ተባሂለ።” ይብላ። ኣከታቲላ “መንእሰር ኢሉኳ?” ትትብሎ፡ ‘ጠቅላይ ሚኒስትር ፅ/ቤት!’ኢሉ ምስ ደገመላ፤ ስዬ ናይ ክልተ ሺሕ ቅርሺ ዋሕስ አትሒዙ ንክፍታሕ ትውስን።
ኣፍታ ቅድሚኣ ዝነበረት ኣስመላሽን ትምኒትን ተፈቲሖም እኒሀዉ። ስዬ ብዋሕስ ይፈታሕ ምስተብሃለ ኩሉ ሰብ ተሓጊሱ። ናይ መዓልትታት ጉዳይ እምበር ኩላትና ከምንፍታሕውን አረጋጊፅና።
ዓርቢ መዓልቲ እያ ነይራ፤ ቱ ቤተሰብና ብሙሉኡ ኣብ ዳ እሱር ምስ ምካኑ ክልተ ሺሕ ቀሊል ከምዘይኸውን ተገመትኩውን፤ ጠበቓና ኣይተ ካልአዩ መሓሪ ሽዓ እዩ ታ ናይ ስየ መፍትሒት ወረቐት ኣምፂኡ ንቶም ናይ ማዕከላዊ ሓለፍቲ ሂቡዎም። ንሕናውን ናይ ስዬ ፍራሽን ባልጃን ሸኪፍና በሪ በሪ ናጠመትና፤ ኸዚ ፀውዑዎ ናበልና ትፅብይ ውዒልና። ናብ ኣጋምሸት ወገን ምስኮነ ግን ሓደ ዘገርም ወረ ንሰምዕ፤ ቱ ዓቃቢ ሕጊ፤ ስዬ ክፍታሕ የብሉን ኢሉ ናብ ላዕላዋይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ያ ኢሉ ንሰምዕ።
ንውሕስና እውንዶ ይግባይ ይበሃል ዩ? ኢልና ትሓተትና ዝረኸብናዮ መልሲ፤ ተገይሩ ኣይፈልጥን ዝብል ነይሩ። ይግባይ ክበሃል ተኾይኑ ድሕሪ ፍርዲ እምበር ቅድሚ ፍርዲ ገና ንገና ሰብ ብዋሕስ ተፈቲሑ ተባሂሉ ይግባይ ትትበሃል ሎሚ ኣብ ስዬ ኢና ርኢና ኢሎምና ቶም ፈላጣት ።
ዓርቢ እዩ እዚ። ዋላእኳ ፍትሑዎ ዝብል ትእዛዝ ብዓርቢ ይብፀሓዮም፤ ስዬ ግን ሰኑይ እውን ኣይተፈትሐን። ሰኑይ ረፋድ ካብቶም ጠበቓታትና ወረ ይመፅእ፤ዋሕስ ዝኽልክል ሓዱሽ ኣዋጅ ወፂኡ ዝብል። ወረ ኾይኑ ኣይተረፈን፤ ወዮ ኣዋጅ ተሓቲሙስ ኣብ ቤት ፍርዲ በፂሑ ተብሃለ። ደሓር ከምዘረጋገፅናዮ ቱ ፓርላማ ገና ተይተኣከበ እዩ ቱ ኣዋጅ ተሓቲሙ ወፂኡ ተባሂሉ። ኣብ እዋን ምሳህ ተነጊሩና ንሕናውን ቕዳሕ ረኪብና። “ብሙስና ዝተጠርጠረ ዋሕስ ኣይፍቀደሉን!” እያ እትብል እታ ኣዋጅ።
ዓርቢ ተይተፈትሐ ብምሕዳሩ ዘይተሓጎሰ ናይ ስዬ ጠበቓ፤ ሰኑይ ንጎሆ ናብ ዳኛ ብርቱኳን ከይዱ አቤት ይብልሞ፤ ንሰሉስ ንጎሆ ንስዬ ሒዝኩምዎ ከምትመፁ ዝብል ብቀጥታ ናብቶም ሓለፍቲ ናይ ማእከላዊ ዝተፅሓፈ ተእዛዝ ሒዙሎም ይመጽእ።
ሰሉስ ንጎሆ ስዬ ናብቱ ብርቱኳን ትዳንየሉ ቀዳማይ ደረጃ ቤት ፍርዲ ክኸይድ ትንጽበ፤ ካሊእቲ መኪና ትምጽእሞ ንኹላትና ጽዒና ናብ ጠቅላይ ፍርዲ ቤት ትወስደና። ፋይልናን ቖፀራናን ኣፍቱ ታሕተዋይ እዩ ነይሩ፤ ሕዚ ግን ብቖረፃ ንሕናውን ተጨዊና ኣይተ መንበረ ፀሓይ ዝብሃሉ ዳይና ናብ ዝመርሑዎ ሓዱሸ ችሎት ቀሪብና። ንሕና ኣብዙ ሓዱሽ ችሎት ትንቐርብ ዝሰምዐ ቤተሰብ ይኩን ጠመቓ የነበረን፤ ኩሎም ቤተሰብናን ጠመቓታትናን እፍቱ ስዬ ክቐርብ እዩ ዝተብሃለሉ ናይ ኣራዳ ችሎት እዮም ዝነበሩ። ስዬ ኣብ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ናሃለወ ግን ብርቱኳን ኣፍቱ ታሕተዋይ ቤት ፍርዲ ትፅውዖ ኣላ። ነቲ ፖሊስ ፀዊዓ “ስየ ኣምፅኣዮ”እንተበለት “ኣይ የለን ጠቅላይ ፍርዲ ቤት ፀዊዑ ወሲድዎ” ይብላ።
ብርቱኳን ናይማን ዳኛ እያ።ናይ ቤት ፍርዲ ትአዛዝ በፂሑካ ናሃለወ፤ ስለምንታይ ብዓርቢ ዘይፈታሕኻዮ ኢላ ትተፋጥጠሉ ደማይ ወዮ እንቱር ዓቃቢ ሕጊ ዝዛረቦ ይጠፍኦ። ደድሕሪኡ ስዬን ቱ ናይ ማእከላዊ ሓላፊን ብፖሊስ ተዓጂቦም ንፅብሒቱ ንክመጹ ትእዝዝ።
ሮብዕ ከምቱ ዝተአዘዞ ቱ ናይ ማእከላዊ ኣዛዚን ስዬን ብፖሊስ ተዓጂቦም ምስቀረቡ፤ ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ በፂሑዎ ናሃለወ ንስዬ ስለምንታይ ከምዘይፈትሖ ትትሕተት፤ ሓዱሽ ኣዋጅ ከምዝወፀሞ ብቱ ኣዋጅ መሰረት ደማይ ብሙስና ዝተጠርጠረ ሰብ ዋሕስ ከምዘይፍቅድ ይነግራ። ወዮ ናይ ዳኛ ውሳኔ ከፍፅም ዝተመደበ ፖሊስ ባዕሉ ዳኛ ኮይኑ ንዳኛ ብርቱካን ሕጊ ይትርጉማላ፤ ዙ ኩሉ ዝተአከብ ጠበቓን ህዝቢን እውን ገረሞ። ኣብ መጠረሽታ ደማይ “ኣነ ዋሕስ ዝፈቐድኩሉ እቲ ኣዋጅ ቅድሚ ምውፅኡ እዩ፤ ኣዋጅ ደማይ ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ተመሊሱ ዝሰርሕ ኣዋጅ ከምዘየለ” ምስኣረደአቶ ንቱ ፖሊስ ብረቱ ሒዙ ናብ ማእከላዊ ንኽምለስ፤ ስዬ ደማይ ካፍቱ ቤት ፍርዲ ብቀትታ ንገዝኡ ንክኸድ ፈቐደትሉ።ይኹን እምበር ከምቱ ትፈልጦ ስዬ ገዝኡ ተይበፅሀ፤ ካፍቱ ቤት ፍርዲ ወፂኡ ብእግሩ ዝተወሰነ ርሕቐት ምስከደ፤ ሕዚውን ቶም ፌደራል ፖሊስ ኣብ ደገ ፀኒሖም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ጨውዮም ናብ ማእከላዊ ይመልሱዎ።
ስዬ ተመሊሱ እንትመፅእ ንስኹም ታይ በልኩም፤ ብስሩኸ እቲ ሓዱሽ ኣዋጅ ምውፅኡ ከመይ ተረዲእኹምዎ ?
እታ ኣዋጅ ምስወፀት ብጣዕሚኢና ፈሪሕና። ክሻዕ እታ ኣወጅ ዝወፀትሉ መዓልቲ፤ ቁሩብ ገልታዕታዕ ይህሉ ይኾን እምበር መጠረሽትኡ ሕግን ሓቅን ከምዝዕወቱ እምነት ነይሩና። መብዛሕትና በብመጠኑ ብደርጊ እውን ተኣሲርና ዝነበርና ኢና፤ ብፍላይ ኣነ ብዙሕ ነገር ሪአ እየ ዝብል ነይረ፤ መንግስቲ ዝኣክል ንሓደ ዜግኡ ንኸጥቅዕ ቱ ናይ ባዕሉ ናይ መንግስትነት ክብርን መሰረትን ከምዙይ ትተፍርስ ግን ሪአ ሰሚዐ የፈልጥን። ካብ ደርጊ ዝኸፍእን ዝግስርጥን መንግስቲ ዘሎ ኣይመስለንን፤ ይኹን እምበር ደርጊ፤ ናብ ፍርድ ቤት ኣይሰደካን እምበር ብዝኾነ ምኽንያት ተገዲዱ ናብ ፍርድ ቤት ንዘቕረቦ ሰብ ኮነ ጉዳይ ቆላሕ ኢሉ ኣይርእን። ንኣብነት ብ1974 ብዙሓት ናይ ሻዕቢያ ኣባላት ትትእሰሩ፤ ቱ ዋና ጠርናፊኦም ተስፋማርያም ፀጋይ ዝበሃል ኣብ ECA ዝሰርሕ ስለዝነበረ ብቱ ምስ ECA ዝነበሮ ዓለም ለኸ ውዕል ምኽንያት ናብ ፍርድ ቤት ከቕርቦ ተገደደ። ተስፋማርያም ከምቶም ካልኦት ብፆቱ ተገሪፉ ዝገበሮን ዘይገበሮን አሚኑሎም፤ ቱ ቃሉውን ማስረጃ ተባሂሉ ናፍቱ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ነይሩ። ይኹን እምበር መብዛሕቱ ቱ መረዳእታ ብዘይሕጋዊ መገዲ ወይ ከዓ ብመግረፍቲ ዝተረኸበ ስለ ዝነበረ ተቐባልነት ኣይረኸበን፤ ካብኡ ዝተሓተ ሓላፍነት ዝነበሮመ ብፆቱ ቤት ፍርዲ ተይቀረቡ ብኮሚቴ ሞትን ዕድመ ልክዕ መእሰርትን ትትፍረዶም፤ ተስፋማርያም ብሓሙሽተ ዓመት ተገላጊሉ። ከምዙይ ዝበሉ፤ ዋላ ዕረ ናጣዓሞ ቱ ናይ ባዕሉ ፍርደ ቤት ንከኸብር ክብል መንግስቱ ሃ/ማርያም እኩዋ ኣብ ቤት ፍርዲ ኢዱ ኣየእትውን ነይሩ።
መለስ ከምዙይ ዓይነት ሕጊ ንስዬ ኢሉ ትተውፅእ፤ ብድሕሪኡ ደማይ ፍርድ ቤት ምስ ፈትሖ ካብ መንገዲ ጨውዩ ምስ ኣምፀኦ፤ ብጣዕሚ ከምዝፈርሐ እሞ ከሻዕ ፍርሑ ዝለቀሉ ከምዘይለቀና ኢና ተረዲእና።
ኣነ ባዕለይ ካብ ሥራሕ ምስለቐቕኩሞ ክትእሰር ኢኻ ኢሉ ብዙሕ ሰብ ናነገረንን ንወፃኢ ንኽኸይድ ናኻኣልኩን እምቢ ኢለ ዝፀናሕኹ ሕግን ዳኛን እሎ ኢለ እየ፤ ሕዚ ግን ከምዝተጋገኹ ተረዲኡኒ፤ ብጣዕሚውን ሓዚነ፤ ኩሉ ሰብ ሓዚኑ።
ዘይሩ ዘይሩ ግን ዘይተርፈልና ምኻኑ ምስፈለጥና፤ ንነዊሕ ጉዕዞ ልኽንዳሎ ወሲንና። ኣነ ብውልቀይ ድሕሪ 25 ዓመት ሺጋራ ብፅቢሕታ ጠጠው ኣቢለ፤ ቅድሚ ፍርዲ ብሕማም ከይሞት ኢለ ሰፖርት ጀሚረ። ቶም ብሓደ ግዘ ክልተ ሸሓነ እንጀራ ሒዞም ዝመፁ ዝነበሩ ቤተ ሰብና፤ ከምኡ ንኸይገብሩ፤ በብተራ ሓንቲ ሓነቲ ሸሓነ ጥራሕ ክልእኹልና ነጊርናዮም።
(ወድዒ ምስ ኢንጅነር ኣሰፋ ኣብርሃ ኣብ ቀፃሊ ሕታም ክቕፅል እዩ)


c: text/html

text:
ልኡኽ ፈረንሳ፣ ኤርትራውያን ተዓቝቦምሉ ናብ ዘለው መዓስከራት ሱዳን ይበጽሕ
Radio Erena: 25 April 2018
ወኪል መንግስቲ ፈረንሳ፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተዓቝቦምሉ ናብ ዘለው መዓስከራት ምብራቕ ሱዳን ከምዝበሐ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ብፍሉይ ልኡኽ ፈረንሳ ኣብ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ስቴፋን ግሩምበርግን ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ሱዳን ኢማኑዌል ብላትማንን ዝመርሐ ወኪል፣ ብ23 ሚያዝያ ኣብ መዓስከራት ሸገራብን ወዲ ሸሪፈይን ድሕሪ ምብጻሕ፣ እቶም ኤርትራውያን ዘለውዎ ናብራን ኩነታትን ብምዕዛብ ምስ ሓያሎ ካብኣቶም ተዘራሪቡ።
ኣብዚ መዓስከራት ንዝርከቡ ስደተኛታት ሰብኣውን ካልእ ዝተፈላለየ ሓገዛትን ክትገብር ዝጸንሐት ፈረንሳ፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ከውይሕዙ ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎታት ብቀጻሊ ክትዛረበሉ ጸኒሓ'ያ።
ወኪል መንግስቲ ፈረንሳ ናብዚ 10ታት ኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ተዓቝቦምሉ ዘለው መዓስከራት ሱዳን ዝበጽሕ ዘሎ፣ ባይቶ እታ ሃገር ብፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮንን ቀዳማይ ሚኒስተሩ ፊሊፕ ኤድዋርድን ንዝረቐቐ ሓድሽ ሕጊ ስደተኛታት ኣብ ዘጽደቐሉ ዕለት'ዩ።
ካብ ኤርትራ ንዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ኣብ ዝብል ነጥቢ ንምዝርራብ ልኡኽ መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ኤርትራ ከምዝበጽሐ ኣይርሳዕን።
ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ፈረንሳ ድሕሪ ሶርያውያን ኣብ ካልኣይ ደረጃ'ዩ ዝስራዕ።
=============================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
> ሆሴእ 6፡1
(Click to read in PDF)ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድ ውሉዳን ብመንፈስ ቅዱስ መንፈሳውያን ዝተሰመኹም ህዝበ እግዚኣብሔር ከመይ ቀኒኹም፤ ናይ ኣዴና ቅድስት ቅዱሳን ንጽህተ ንጹሃን ወላዲት ኣምላክ ድንግል ማርያም ናይ ቃል ኪዳን ደቃ፡ ብጸሎት ቅዱሳን እግዚኣብሔር እትምሕጸኑን እትውከሉን ከመይ ኣለኹም። ኣሜን!!!
ስሙ ንዘልኣለሙ ብኣና ብድኹማት ባሮቱ ብኣፍ ኩሎም ፍጡራኑ ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን።
ንሎሚ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር፡  > ዝብል ሓይለ ቃል ክንምገብ፡ ንቅዱሳኑ ምስጢሩን ጥበቡን ዝገለጸ ንዓና’ውን ምስጢሩን ጥበቡን ምስትውዓሉን ክገልጸልና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
መጽሓፍ ቅዱስ፡ መንገዲ እዩ ኣብ መንግስተ ሰማያት የብጽሕ፡  > (ግ/ሓ/ 20፡32) ከም ዝበለ ንምንግስተ ሰማያት ዘብጽሕ ቅዱስ ቃሉ ይኹነልና። መጽሓፍ ቅዱስ ዋንኡ እግዚኣብሔር ስለዝኾነ ቅዱስ ተባሂሉ። ብሉይን ሓዲሽን ኢልና ድማ ኣብ ክልተ ንኸፍሎ። ብሉይ ኪዳን ብቋንቋ እብራይስጥ፡ ትንቢት ዳኒኤል ብኣርማይስጥ ተጻሒፉ። ሓድሽ ኪዳን ብግሪኽ፡ ወንጌል ማቴዎስ ብእብራይስጥ፡ ወንጌል ማርቆስ ድማ ብቋንቋ ላቲን (ሮማይስጥ) ተጻሒፉ። ብሉይ ኪዳን ኪዳን ብፍላይ ኣብ ኣርባዕተ ከፋፊልና እንተ ሪእናዮ፡ ቀዳማይ ናይ ኦሪት መጻሕፍቲ፡ 5 መጻሕፍቲ ሙሴ፡ ዘፍጥረት፡ ዘጸኣት፡ ዘሑልቅ፡ ዘለዋውያን፡ ዘዳግም እየን። መጻሕፍቲ ታሪኽ፡ መጽሓፍ ኢያሱ፡ መሳፍንቲ፡ ሩት፡ ሳሙኤል 1ይ ን 2ይን፡ ዜና መዋእል 1ይ ን 2ይን፡ እዝራ፡ ነህሚያን ካልእን። መጻሕፍቲ ጥበብ ድማ፡ መጽሓፍ እዮብ፡ መዝሙር ዳዊት፡ ምሳሌ፡ መክብብ፡ መሃሌ መሃሌ እየን። ራብዓይ ከኣ፡ መጻሕፍቲ ትንቢት፡ ነብያት ዓበይትን ንኣሽቱን እናተባህሉ ይጽውዑ። ኩሎም ነብያት ሓንቲ እያ ነይራ መልእኽቶም። ንሳ ኸኣ ተነስሑ ትብል እያ።
>፡ ዝብል ሓይለ ቃል ነቢይ ሆሴእ ዝተዛረቦ ቅዱስ ቃል እዩ። ካብ እግዚኣብሔር ዝረሓቐ ህዝቢ ብምሳሌ ናይ ነቢይ ሆሴእ ናይ ዘርኢ ምትሕልላፍ ብምርኣይ እዩ ክምህር ዝደሊ። እዚ ድማ እግዚኣብሔር ንሆሴእ ኣመንዝራ ሰበይቲ ከእቱ እሞ እታ ኣመንዝራ ናብ ቅዱስ ሰብኣይ ስለዝኣተወት ህይወታ ንኽሕደስ እዩ ነይሩ እቲ ዕላማ። ጎሜር እታ ኣመንዝራ ናብ ሆሴእ ምስ ኣተወት እሞ እቲ ናይ ቀደም ኣመላ ክትገድፎ ኣይከኣለትን። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ’ውን እግዚኣብሔር ንሆሴእ ንሰበይቱ ከፍቅራ እዩ ኣዚዙዎ። ብሓቂ እግዚኣብሔር ንህዝቢ እስራኤል ምንጪ ንጽሕናን ቅድስናን ብልጽግናን ገዲፎም ናብ ናይ ከንኣናውያን ጣኦታት ምምላኽ ኣብ ልዕሊ እቲ ቅዱስ ዓቢ በደል ፈጸሙ። እግዚኣብሔር ግን፡ ሎቱ ስብሓት ጐደሎ ዘይብሉ እግዚኣብሔር እቲ ምሉእ ዝኾነ ፍቐሩ ለጊሱሎም። ከምቲ ሆሴእ ንጎሜር መሊሱ ከም ዝወሰዳ ናብ ቤቱ ከም ዘእተዋ እግዚኣብሔር ንሕዝቡ ኣይሓደገን። ብረቂቕ ጥበቡ ንህዝቡ ናብ ልቡ መሊሱዎ እዩ።
ብሓቂ ህዝበ እግዚኣብሔር፡ ኣብ ህይወትና ብዙሕ ሕማቕ ነገራት ፈጺምናን ንፍጽም ኣሎናን። ሕጂ ግን፡  > ። ከመይ ገይርና ንምለስ ዝብል ሕቶ የሻቕለና ይኸውን።  > (ኤርምያስ 15፡19) ይብል እግዚኣብሔር። ዛንታ እቲ ጥፉእ ወዲ ኣብ ወንጌል ሉቃስ ምዕራፍ 15 ካብ ቁጽሪ 11 እንተ ነቢብናዮ፡ ሓደ ኣቦ ክልተ ደቂ ዝነበርዎ፡ እቲ ንእሽቶ ኣነስ ዝግበኣኒ ሃበኒ ብምባል ነቦኡ ክልምን ከሎ ንርኢ። ኣቡኡ ኵሉ ዝፈልጥ ኣብ’ቲ ዝኸዶ ሕማቕ ከም ዘጓንፎ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ግን፡ ባዕሉ ብነጻ ፍቓዱ ናብ ሑቕፊ ኣቦኡ ክምለስ እዩ ዝጽበ ዝነበረ። ንሕና’ውን ካብ’ዚ ህይወት ዘውህብ ቃል ዘድልየና ጥራይ ሒዝና ክንጠፍእ ዘይኮነስ ካብ እግዚኣብሔር ቅድስናን ንጽህናን ንምቕባል መንገድና ነቕንዕ ብነጻ ፍቓድና።
ናብ እግዚኣብሔር ምምላስ ማለት ካብ ሓጢኣት ምፍላይ ማለት እዩ። ናብ’ቲ ጉንዲ ወይኒ ምምላስ ድማ ብዘይ ጸሎት ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ቅዱስ ማር. ይስሓቕ፡  > ይብል። ብጸሎት ክበሃል ከሎ እንታይ ማለት ይኾውን፤ ኣብ ቅድሚ ዘልኣለማዊ ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣምላኽና፡ ኩሉ ብእኡ ዝተፈጥረ፡ ብዘይክኡ ግና ኣብዚ ምድሪ ዘሎ ይኹን ኣብ ሰማይ ዘሎ ምንም ዝተፈጥረ ዘየልቦ። ሥጋዊ ማዕርግና፡ ትዕቢት ኣወጊድና፡ ኦ፡ ኣምላኸይ ናባኻ ክመለስ ደልየ ንበሎ።  > (መዝ 3፡2-3) ። ብዛዕባ ነፍሰይ ብዙሓት ኣለው ክብል ከሎ፡ ነቶም ምሳና ዘለው ሰባት ኣይኮኑን። እንታይ ደኣ ነቲ ቀንዲ ጸላኢና ዝኾነ ድያብሎስ እዩ። እዋእ! እገለ ኸ፤ እገለስ ብእኡ ኣቢሉ እዩ ድያብሎስ ዝዋግኣና እምበር፡ ከምቲ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ዝበሎ፡ ንሰብሲ ሰብ ጸላኢ የብሉን እዩ ነገሩ እሞ፡  >።
ብዙሓት፡ ናብ ኣምላኽ ከመይ ገይርና ክንምለስ ዝብሉ ኣለው። ሽግርካ ናብ ቅድሚኡ ክዓዎ። ንሱ ክመርሓካ ናብ ጽላል ከእትወካ እዩ። ካብ ኣምላኸይ ካብ ምንጪ ውህበት ጸጋታት ሎምስ ጸጋ እንተዘይሃብካኒ ኣይሓድገካን እየ ንበል። ከመይ!
ቅዱስ ኣቦና ያዕቆብ፡  > (ዘፍ 32፡26) ። እስከ ንቕረጾ ኣብ ኣእምሮና፡ ቅዱስ ኣቦና ያዕቆብ ክከራኸር ከሎ፡ ከይባረኽካኒ ኣይሓድገካን ክብል ከሎ። ኣብ እንጽልዮ ጸሎት ነቲ ብመንፈሳዊ ጽምኣት ንልምኖ ነገራት ካብ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ክቅበል ከመይ ዓቢ ነገር ይመስለኩም። ኣብ እንጽልዮ ጸሎት ዕውታት እንተ ዘይኮና ኣብ ንስሓና ዕውታት ኣይንኸውንን ። ምኽንያቱ ብጸሎት ሓይሊ ረኺብና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ደው ክንብል ንኽእል። ካብ ኣብ ካልእ ነገራት ነሕልፎ ጊዜ ኣብ ጸሎት ምስ እግዚኣብሔር ነሕልፎ ጊዜ ክበጽሕ ክበልጽ’ውን ይግባእ። ነዚ እዩ ልበ እግዚኣብሔር ነቢይ ዳዊት፡  > (መዝ 84፡10) ዝበሎ።
ብዙሓት ኣለና፡ ካብ ጸሎት ንኣገልግሎት ነቐድም፡ ካብ ጸሎት ቅዱሳን መጻሕፍቲ ምንባብ ነቐድም፡ ምስትንታን፡ መንፈሳዊ ኣኼባታት፡ ኣብ መወዳእትኡ ርክብና ምስ እግዚኣብሔር ነበረ ያ ነበረ ይኸውን።ንሠናይና ስለዘይኮነ፡  > ።
ኣብ ጸሎት ንእግዚኣብሔር ካብ ጊዜና ንመቕሎ ይመስለና ይኸውን፡ ከምኡ ግን ኣይኮነን። ንሕና ኢና ካብ እግዚኣብሔር ጸጋ ንቕበል። እግዚኣብሔርሲ ወሃቢ እምበር ካባና ዝደሊ ኣምላኽ ኣይኮነን። ስለዚ ክንጽሊ ከሎና፡ ካብ ወሃቢ ኩሉ፡ ሓይሊ፡ ካብ ጸጋ ምሉእ ዘይጉዱል በረኸት። ጊዜ የለን እናበልካ ዝንበር ህይወት፡ ህይወት ዘይኮነ ሞት እዩ። ክልተ ሰለስተ ደቒቕ ገይርና ይስልችወና። ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና ንምባል ጊዜ’ውን እንተ ተረኽበ፡ ብታህዋኽ ንውድኣ።
ሓደ እዋን እዮም፡ ሓደ ኣቦ ካብ መገሻ ናብ ቤቱ ምስ ተመልሰ፡ ዝፈትዎ ወዱ፡ ሎሚ ዓቢ ህያብ ኣምጺአልካ ኣለኹ ይብሎ። እንታይ! ይብሎ። ፈረስ። ግን ሓንቲ ነገር ኣላ ካባኻ ዝደልያ፤ እንታይ! ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና ኣጽኒዕካያ’ዶ። እወ ኣጽኒዐያ። እስከ ውጻያ። ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና ስምካ ይቀደስ፡ ምስ በለ፡ ጻዕዳ ድዩ ቀይሕ፤ ጻዕዳ ድዩ ቀይሕ ንብል ብዙሓት ኢና። ኣብ ጸሎት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ምህላውና ንዝንግዕ። ብሰንኪ ሸለልትነትና ነቲ ንዓና ተዳሊዩ ዘሎ በረኸት ንስእን።
ኣብ ጸሎት ቀልጢፍና ተስፋ ንቖርጽ ኢና። መጽሐፈ ስንክሳር 3 የካቲት ንመልከት፣
ኣባ ያዕቆብ ብንእስነቶም ን15 ዓመታት ዝኣክል ንዓለም መኒኖም፣ ኣብ ሓንቲ በዓቲ ብጾም ፣ ጸሎት፣ ስግደት፣ ለይትን መዓልትን ብምትጋህ ካብ በዓቶም ከይወፅኡ፣ ናብ ዓለም ከይኣተዉ፣ ገጽ ሰበይቲ ዚበሃል ውን ከይረኣዩ ተጋደሉ።
በዚ ዝቐንአ ሰይጣን ሰባት ኣብ ልዕሊኦም ኣለዓዒሉ። ንሓንቲ ዘማዊት ሰበይቲ ሓባቢሎም ናብኦም ከም እተኣቱ ገበርዋ እሞ፣ ኣብ ቅድሚኦም ከተቕበዝብዝ ንኃጢኣት ኪትጽውዖም ጀመረት። እዞም ቅዱስ እዚኦም ግን ምረትን እሳትን ገሃነም፣ ዘለዓለማዊ ኵነኔን ኣዘከርዋ እሞ፣ ብኢዶም ተነስሐት። እናተጋደለት ድማ ንእግዚኣብሔር ኣሥመረቶ።
ሕጂውን ንእከይ ዘይዓርፍ ሰይጣን፣ ሓደ ውዲት ኣሊሙ፣ ኣብ ልቢ ሓንቲ ጓል ዓበይቲ ዓዲ ኣትዩ ኣውደቓ፣ ኣንገርገራ። ኣብ ልቢ ኣቡኣ ድማ ብዘይካ ኣብ በዓቲ ዘለዉ ኣባ ያዕቆብ ኬሕውያ ዚክእል ከምዘየለ፣ ተንኮል ዚሓዘ ምኽሪ ኣብ ልቡ ገበረ። በዚ ሰይጣናዊ ምኽሪ ኣቡኣ ሒዝዋ ናብዞም ቅዱስ ኣምጸኣ። ብጸሎቶም ኪፍውስዋ ድማ ለመኖም። እዞም ቅዱስ ምስ ጸለዩላ ሓወየት። ኣቡኣ ግን እንተ ወሰድክዋ ኪምለሳ እዩ፣ ስለዚ ኣብዚ ምስኦም ትኹን ኢሉ፣ ንእሽቶይ ሓዋ ምስኣ ገይሩ ምስ ኣባ ያዕቆብ ሓዲግዋ ከደ።
በዚ ሰይጣን በታ ጓል ለይትን መዓልትን ክሳዕ ምስኣ ኣብ ኃጢኣት ዜውድቖም ተፃብኦም። ኣብ ኃጢኣት ብዝወደቕሉ ጊዜ ኃጢኣቶም ከይቕላዕ እሞ፣ ኣብ ክንዳኣ ከይቐትልዎም ፈሪሖም፣ ምስ ሓዋ ደሪቦም ድማ ቐተልዋ። ገና ንእከይ ዘይዓርፍ ሰይጣን ተስፋ ምቝራጽ ኣሕደረሎም 3። ናብ ዓለም ኪኣትዉ ድማ ካብ በዓቶም ወፅኡ።
ስሙ ዚተመስገነ ይኹን፣ እግዚኣብሔር፣ ዜገልገልዎ ዚርስዕ ገፋዒ ኣምላኽ ስለ ዘይኮነ፣ ብሞት ሓደ ኃጥእ ሰብውን ባህ ስለ ዘይብሎ ብምሕረት ጠመቶም’ሞ፣ ሓደ መነኮስ ጻድቕ ለኣኸሎም። ኣብ መንገዲ ንኣባ ያዕቆብ ረኺቡ ተቐቢሉ ሰላም በሎም። ኃዚኖም፣ ጕህዮም ምስ ረኣዮም፣ “እንታይ በጺሕኩም፧ እንታይ ኰይንኩም፧” ኢሉ ሓተቶም። ኵሉ ዝበጽሖም፣ ብዝሙት ከምዝወደቑ፣ ነታ ብዝሙት ዝወደቑላ ጓል ደሪቦም ምስ ሓዋ ከም ዝቐተልዋ ኵሉ ከይሓብኡ ነገርዎም። እቶም ጻድቕ መነኮስ ድማ “ኣይትፍርሑ! ጽንዑ እምበር ተስፋ ኣይትቝረጹ! እግዚኣብሔር መሓሪ፣ ይቕረ በሃሊ እዩ” በልዎም። ጾም፣ ጸሎት፣ ስግደት ድማ ሃብዎም።
ኣባ ያዕቆብ ነዚ ቀኖና ሒዞም ናብ ልቦም ተመልሱ። ኣብ ሓደ በዓቲ ኣትዮም ድማ፣ ብንስሓ ተኣሲሮም፣ ርእሶም ጸመዱ፣ ኣብ ልዕሊ ከቢድ ሥቓይ ኵሉ ጊዜ እናጾሙ፣ እናጸለዩ፣ ኣብዚሖም እናሰገዱ፣ ሣዕርን ብቝሊ ምድርን እናበልዑን ተጋደሉ። ኵሉ ጊዜ “እግዚኣብሔር፣ ንስሓይ ይቕበለለይ’ዶ ይኸውን” እናበሉ ን40 ዓመት እብ ዓቢይ ንስሓ ነበሩ።
በዓል ብዙሕ ምሕረት እግዚኣብሔር ንስሓኦም ከምዝተቐበለ ንኺገልጽ፣ ኣብታ ሃገር ጥሜት ኣምጽአ። ነቶም ናይታ ሃገር ኤጲስቆጶስ ድማ እዚ ጥሜት ብዘይ ጸሎት ኣብ በዓቲ ናይ ዚነብሩ ኣባ ያዕቆብ መነኮስ ከምዘይኃልፍ ድማ ነገሮም።
ብኡ ንብኡ ድማ እቶም ኤጲስቆጶስ ንካህናትን ምእመናን ሒዞም ተበገሱ። ኣብ ኣባ ያዕቆብ በጺሖም፣ ምእንትኦም ናብ እግዚኣብሔር ጸልዮም ዝናም ኬውርደሎም ለመንዎም። ንሶም ግን “ኣነ ኃጢኣተኛን ኣባስን እየ፣ ንእግዚኣብሔር ድማ ብኃጢኣተይ ኣቖጢዐዮ እየ” ኢሎም ኣበይዎም።
እቶም ኤጲስቆጶስ እግዚኣብሔር ናብኦም ከምዝለኣኾም ነገርዎም። ሽዑኡ ነዚ ሰሚዖም ንኤጲስቆጶስ ተኣዘዝዎም። ምስኦም ወፂኦም ድማ “እናነብዑ፣ ከመይ ገይረ ዝረኸሰ ኣፈይ ኣብ ቅድሚ ቅድሳትካ እኸፍት፣ ከመይ ገይረ’ኸ ብብዝሒ ኃጢኣት ዝፀለመ ገጸይ ናብ ሰማይ ኬልዕሎ” እናበሉ ንነዊሕ ጊዜ ጸሎት ጀመሩ። ጸሎቶም ገና ከይፈጸሙ ኸለዉ ድማ ብዙሕ ዝናም ወረደ። እግዚኣብሔር ከምዝመሓሮምን፣ ንስሓኦም ከምዝተቐበለሎምን ድማ ተረድኡ። ብድሕሪ እዚ ካብቲ ዝገብርዎ ዝነበሩ ትሩፋት “ነፍሰይ ዳግማይ ከይትወድቒ ተጋደሊ፣ ተዓቐቢ!” እናበሉ ኣኻዕቢቶም እናፃመዉ ንእግዚኣብሔር ኣሥሚሮም ብሰላም ኣዕረፉ። በረኸቶም ንዘለዓለም ምስ ኵልና ይኹን። ኣሜን።
ስለዚ ኣብ መወዳእታ ናብ ኣምላኽ ምምላስ እንታይ ዓስቢ ኣሎና፤ ንዝብል ድማ፡
> (ራኢ 3፡21)፡  > (ራኢ 3፡5) ።  > (ራኢ 2፡17)  > (ራኢ 2፡28)  > (ራኢ 2፡10) . . . ብሓቂ እዚ ካብ ኮነ ዓስብና፡  > ሆሴእ 6፡1 ።
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን!!!


text:
ሓምሻይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ኣብ ቀዳማይን ካልኣይን ክፋላት እዚ ፅሑፍ ከምዝረኣናዮ ልዕለ ሓያልነት ዓለም ኣብ ሓደ ዋልታ እናተንጠልጠለ እዩ መፂኡ።ካብ ሓንቲ ልዕለ ሓያል ሃገር ናብ ካሊእ ልዕለ ሓያል ሃገር ካብ ምንጣር ሓሊፉ ናብ ብዙሓት ዋልታታት እንትዝርጋሕ ኣይተርኣየን። ብኸምዚ እናሰገረ ተጓዒዙ ኣብ ኢድ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ (USA) ምስ ኮነ እውን ንልዕሊ 70 ዓመታት ኣብ ሓደ ዋልታ ብሒቱ እዩ ዘሊቑ።
እቲ ንዘበናት ካብ ዋልታ ናብ ካሊእ ሓደ ዋልታ እናነጠረ ዝመፅአ ኢኮኖሚያዊ ልዕልነት ዝወለዶ ልዕለ ሓያልነት ግና ድሕሪ 2010 ዓ.ም.ፈ ካሊእ መልክዕ ክሕዝ ከም ዝጀመረ ኣብ ሳልሳይን ራብዓይን ክፋላት ሪእና። ንሱ እውን ሃገራት ብሪክስ ተባሂለን ዝፍለጣ ብራዚል፣ ሩስያ፣ ህንዲ፣ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪካን ዘጣየሽኦ ጥምረት ኣብ ኢድ ኣሜሪካን ደገፍታን ዝነበረ ልዕለ ሓያልነት ዝተፈታተኖ ምዃኑ እዩ። ሓሙሽቲአን ሃገራት ዘጣየሽኦ ሓዱሽ ልምዓት ባንኪ ኣብ ምምዕባል ንዝርከባን ንድኻታትን ሃገራት ዓለም ኣማራፂ ኮይኑ ዝመፀአ ባንኪ እዩ። እቲ ባንኪ ብቐዳምነት ንኣባል ሃገራት ዘጎልብት ኮይኑ ብኻልኣይ ብርኪ ድማ ንድኻታት ሃገራት ዝድግፍ እዩ። ስለዝኾነ ካብ ሃገር ናብ ካሊእ ሓንቲ ሃገር ዝነጥር ዝነበረ ልዕልነት ሓደ ዋልታ መልክዑ ቀይሩ ናብ ብዙሓት ዋልታታት ዝዝርጋሕ ከምዘሎ የመላኽት። ብመሰረት እዚ ልምዓት ባንኪ ብሪክስ ብድኻታትን ኣብ ምምዕባል ዝርከባን ሃገራት ተፈታዊ ምዃኑ ድማ ንቐፃሊ ጥንካሪኡ ውሕስና ኮይኑዎ ኣሎ።
እቶም ንልዕሊ 70 ዓመታት ዓለም ብሒቶም ዝነበሩ ትካላት “ብሪተን” ውድስ ልዕልነኦም እንተይፈተው ከረክቡ ኣለዎም ወይ ድማ ከም ልምዓት ባንኪ ብሪክስ ናብ ፍትሓዊ ኣዋህባ ግልጋሎት ክኣትው ኣለዎም። ኣብ ሐዚ እዋን ቻይና ዘጣየሸቶ ባንኪ ኤስያ እውን ካሊእ መማረፂ ኮይኑ ኣሎ። ልዕለ ሓያልነት ሓደ ዋልታ ተሳዒሩ ናብ ብዙሓት ዋልታታት ዝዝርግሐሉ ዘሎ ምኽንያት ዋላ እኳ ብቐንዱ ጥንካረ ብሪክስ እዩ እንተበልና ብድምር ኣብዚ እዋን ዘሎ ጉዕዞ ዓለም እንትንሪኦ ግና ንልዕለ ሓያልነት ሓደ ዋልታ ዝቕበል ኣይኮነን። ቅድም ክብል ድኻታት ኮና ማእኸላይ ኢኮኖሚ ዝነበረን ሃገራት ንልዕለ ሓያልነት ሓደ ዋልታ ቅቡል ገይረን ዝኸዳሉ ኩነታት ነይሩ። ሐዚ ከምኡ የለን፤ ወይ ባዕለን ኣብ መድረኽ ድምፂ ተቓውሞ ዘስምዓ ወይ ድማ ኣብ ዝሓሸ ኢኮኖሚያዊ ፀፍሒ ንዘለዋ ሃገራት ዘማኽራ ኣብ ድኽነት ዝርከባ ሃገራት መሊአን እየን። እንተነኣሰ ዓቕሚ ብምስኣነን ዝገብርኦ ስለዘይብለን እምበር ንልዕለ ሓያልነት ሓደ ዋልታ ቅቡል ገይረን ዝኸዳ ድኻታት ሃገራት የለዋን ምባል ይከኣል።
ክፍለ ዓለም ኣፍሪካ እኳ እንተሪእና ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣብ ማሕበረ ኢኮኖሚያዊ ኮነ ፖለቲካዊ ዋሕዚ ዓለም ዝግብኣ ረብሓ ንምርካብ ኣበርቲዓ እያ እትቃለስ ዘላ። ሃገረ ደቡብ ኣፍሪካ ኣባል ሃገራት ብሪክስ ብምዃን ነቲ ሓዱሽ ልምዓት ባንኪ ኣብ ምጥያሽ ሓደ እግሪ ክትኮን ምኽኣላ ሓደ ኣብነት እዩ። ካልኦት ብርክት ዝበላ ሃገራት ኣፍሪካ እውን ካብ ቀይዲ ኒዮሊበራሊዝም ወፂአን ነፃነት ዘለዎ ናይ ባዕለን ፖሊሲ ክኽተላን ካብ ወፅዓ ልዕለ ሓያልነት ሓደ ዋልታ ክናገፉን ዘይተሓለለ ፃዕሪ እናገበራ ይርከባ። ብመንፅር ንልዕልነት ሓደ ዋልታ ኣሜሪካ ዝፈታተን ሓሳብ ምቕራብን ኣፍሪካ ኮነት ካልኦት ድኻታት ሃገራት ዓለም ካልእ መማረፂ ፍልፍል ገንዘብ ከምዘድልየን ምሙጓት ድማ ኢትዮጵያ ቅድሚት ትፅራሕ። እዚ ዓይነት ብሉፅ ስራሕ ዝሰርሕ ዝነበረ ድማ ብሉፅ መራሒ ሃገርና መለስ ዜናዊ እዩ። መለስ፣ እቶም ሓሳባቱን ክርክራቱን ክሳብ ብመልክዕ ፖሊሲ ተሰኒዶም ሎሚ ንኢትዮጵያ ኮነ ንዓለም እናጠቐሙ ይርከቡ ።
ትካል ገንዘብ ዓለም፣ መሻርኽቱን ኢትዮጵያ እትኽተሎ ፖሊሲ መዳመቒ ኒዩሊበራሊዝም ክኾን፣ ስርዓት ኒዩሊበራሊዝም ዘድልዮም ኣንፈታት ክትክተል ብዙሕ ፀቕጢ ገይሮም። ልቓሕ ኮነ ነፃ ሓገዝ ንክህብ ቅድመ ኩነት እናቐመጡ ብዙሕ ኣደሪዖም። መለስ ዜናዊ ሽዑ ዋላ ዝተረፈ ሓገዝ ይትረፍ ኢትዮዽያ ድሌት ስርዓት ኒዩሊበራሊዝም እተማልእ ሃገር ከምዘይኮት ዋላ ገንዘብ ኣትሪሩ ብምክታዕሰ ክብርን ዘላቂ ረብሓን ሃገሩ ክሕሎ ገይሩ። ንሱ ጥራሕ ዘይኮነስ ንድኻታት ህዝብታት ዓለም ዝጠቕሙ ሓደሽቲ ሓሳባት እናመንጨወ ዘላቒ ዝኾነ መፍትሒ ኣቐሚጡ። ካሊእ ተሪፉ መለስ ዜናዊ ባንኪ ልምዓት ብሪክስ ንክጣየሽ ሓሳብ ካብ ዘቕረቡ ሰባት ሓደ ከምዝኾነ ይእመን። እዚ ማለት ኣብ ድኽነት እትርከብ ሃገር ኢትዮጵያ ንትካላት “ብሪተን ውድስ” ዝፈታተን ባንኪ ልምዓት ብሪክስ ንኽጣየሽ ኣበርክቶ ገይራ ኣላ።
ብፍላይ ካብ ሐዚ ንደሓር ሃገራት ኣፍሪካ እውን ስትራቴጂካዊ ረብሐአን ዝሕልዋሉ ኣካይዳ ክኸዳ ብኢትዮጵያ እናቐረቡ ዝመፁ ሓሳባት ውፅኢት እንተምፅኡ ተራእዮም እዮም። ኣብዚ እዋን ሃገራት ኣፍሪካ ነንባዕለን እናተደጋገፋ ጠንካራ ኣፍሪካ ንምምስራት ፃዕሪ ይገብራ ኣለዋ። ናይ ባዕልተን ኣፍሪካዊ ባንኪ ክህልወን ካብ ምግባር ክሳብ ቀጠናዊ “ፎረማት” እናዳለዋ ዝገብርኦ ዘለዋ ሓበራዊ ረብሓ መሰረት ዝገበረ ዘተን ምድግጋፍን እውን ቀሊል ዘይኮነ ተፅዕኖ ኣለዎ። ስለዚ “ልዕልነት ሓደ ዋልታ ክሳብ መዓዝ?” ዝብል ሕቶኣዊ ርእሲ እዚ ፅሑፍ ‹‹ክሳብ ሐዚ ጥራሕ›› ዝብል መልሲ እዩ ዘድልዮ። ካብ ሐዚ ንደሓር ዓለም ናብ ባዓል ብዙሓት ዋልታታት ዓቕሚ እያ እተምርሕ ዘላ። ስለ ዝኾነ ሕቖኡ ክጉሰ ጀሚሩ ዘሎ ልዕልነት ሓደ ዋልታ መሊኡ ዝቕህመሉ ግዘ ርሑቕ ኣይኮነን። ዝኾነ ኮይኑ ኣብዚ ውድድር ዝሓየሎ ዓለም ብኢኮኖሚ ጠንኪርካ ምውፃእ መማረፂ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ እሞ ሃገርና ጀሚራቶ ዘላ ዕቤት ናብ ዝበለፀ ብርኪ ንክሰጋገር ዝግበር ምርብራብ ንፃት እውን ደው ክብል የብሉን።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
'ብጐይታ ዝተፈትወ ሓዋርያ'
* ኣስማት፦
ቅዱስ ዮሓንስ ብዙኅ ኣስማት መጸውዒ ዘለዎ ሐዋርያ እዩ።
1. ፍቁረ እግዚእ (ጐይታ ዝፈትዎ)፦ ብሕይወቱን ናብራኡን ንጐይታ ኪመስል ይጽዕር ስለዝነበረ ጐይታ ይፈትዎ ነበረ። ብትውፊት ቤተ ክርስቲያን ከም ዝንገር፡ ጐይታ ንመዕጠቒኡ ፈቲሑ ምስ ኣቐመጦ፡ ኣልዒሉ ብምዕጣቑ ፍትወት ሥጋዊ ወደማዊ ጠፊኡሉ፡ ናብራኡ ከም መላእኽቲ ኮይኑሉ እዩ።
2. ወልደ ዘብዴዎስ፦ ንዓቢይ ያዕቆብ ምንኣስ ኃዉ እዩ። ኣቦኦም ድማ ዘብዴዎስ ስለዝበሃል “ዮሐንስ ወልደ ዘብዴዎስ” ተባሂሉ ይጽዋዕ።
3. ወልደ ነጐድጓድ፦ ኣብ ጐይታና ብዘለዎ ኃያል ፍቕራዊ ቅንእን፡ ምስ ኃዉ ኾይኑ ብዘርኣዮ ናይ ኃይሊ ሥራሕን፡ ጐይታና ‘ወልደ ነጐድጓድ (ቦአኔርጌስ)’ ኢልዎ እዩ። (ማር. 3፦17፤ ሉቃ. 9፡49-54) ብተወሳኪ’ውን ብዕምቈት ትምህርቱ ንናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኃይልን ኣምላኽነትን ብምግላጽ ወልደ ነጐድጓድ ተባህለ።
4. ነባቤ መለኮት (ታኦጎሎስ)፦ ንነገረ መለኮት ካብ ካልኦት ሐዋርያት ብዝበለጸን ኣብዚኁን ኣስፊሑን ኣዕሚቑን ኣርቂቑን ብምምሃሩ ‘ነባቤ መለኮት’ ተባህለ።
5. ኣቡቀለምሲስ፦ ናይ ግሪኽ ቃል ኮይኑ በዓል ራእይ ማለት እዩ። ንዝኃለፈን ንዝመጽእን ብራእይ ስለዝተገልጸሉ “ዮሓንስ ኣቡቀለምሲስ” ተባህለ።
6. ቁጹረ ገጽ፦ በቲ ብዕለተ ዓርብ ዝረኣዮ መከራ መስቀል ጐይታና ገጹ ብኃዘን ተጨማዲዱ ይነብር ስለዝነበረ እዚ ስም’ዚ ተዋህቦ።
* ሃገሩ (ዓዱ)፦ ንቕዱስ ዮሐንስ ዓዱ ኣብ ዞባ ገሊላ እዩ። ምስ ኃዉ ቅዱስ ያዕቆብን፡ ኣቦኡ ዘብዴዎስን ዓሣ ብምግፋፍ ይናበር ነበረ። ኣዲኡ ካብተን 36 ቅዱሳን ኣንስቲ ሓንቲ እያ።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ጊዜ መከራ ጐይታና ከይሃደመ፡ ክሳዕ እግሪ መስቀል ዝሰዓቦ ሐዋርያ እዩ። ብዕለተ ዓርብ ንዝርአዮ መከራ ጐይታ እናዘከረ ዝተረፈ ዕድሜኡ ብንብዓት ፈጺሙ እዩ። ንሐዋርያውነት ኪጽዋዕ ከሎ ኣብ ዕድመ መንእሰይ እዩ ነይሩ። ን99 ዓመታት ዝኣክል ድማ ኣብዚ ምድሪ እዚ ነይሩ።
* ቅዱስ ዮሓንስን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን
ሐዋርያ ቅዱስ ዮሐንስ ክሳዕ እግረ መስቀል ብምስዓቡ ንሕዝበ ክርስቲያን ወኪሉ ንኣደነት ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ጐይታና ተቐቢሉ እዩ። (ዮሐ. 19፡25-27) ንእኣ ክሕልዋ ሓደራ ስለዝተዋህበ ኣርኂቑ ንስብከት ከይከደ ምስኣ ነበረ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ቅዱስ ዮሐንስ ንልዕሊ 15 ዓመት ዝኣክል ምስ ተቐመጠት ኣብ 49 ዓ.ም. ዓሪፋ።
* ሀገረ ስብከት
ወንጌላዊ ዮሐንስ ድኅሪ ዕረፍቲ እመ ብርሃን ናብ ንእሽቶ ኤስያ ኸይዱ መሃረ። ቀንዲ መንበሩ ኣብ ኤፌሶን ብምግባር፡ ብፍላይ በቲ ዘመን እቲ ካብ ኤውሮጳ ናብ ማእከላይ ምሥራቕ ብዝወስድ መንገዲ ብዝተደኮኑ ሓደስቲ ኸተማታት እናተዛወረ ኣብያተ ክርስቲያን ብምሕናፅን ጳጳሳት ብምሻምን ብርሃን ወንጌል ኣብርሀ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ዘመን’ቲ ብጭካነኡ ዝፍለጥ ንጉሥ ድምጥያኖስ (81-96 ዓ.ም.) ወንጌል ብምምሃሩ ብመምለኽቲ ጣዖት ተኸሲሱ፡ ንፍርዲ ድኅሪ ምቕራቡ ብዝፈልሐ ውዑይ ማይ ተሳቕዩ፡ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ክሕየር ተፈርደ። ነቲ ራእዩ ዝረኣዮን ዝጸሓፎን’ውን ኣብዚ ቦታ እዚ ኮይኑ እዩ። ኣብ 96 ዓ.ም. ድምጥያኖስ ምስ ተቐትለ፡ ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ደሴት ፍጥሞ ተመሊሱ ወንጌሉን ንሠለስተ መልእኽታቱን ከም ዝጸሓፎ ይንገር።
* ቅዱስ ዮሓንስን መጻሕፍቱን
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ኃሙሽተ መጻሕፍቲ ኣለውዎ። ንሳቶም ድማ፦
ዓይነት መጽሓፍ ብዝኂ
1. ወንጌል 1
2. መልእኽታት 3
3. ራእይ 1
ድምር 5
ሐዋርያ ቅዱስ ዮሐንስ ደድኅሪ ቅዱስ ጳውሎስ ንሓዲሽ ኪዳን ብዙኅ መጻሕፍቲ ብምብርካት መበል 2ይ ደረጃ ዝኃዘ እዩ።
* ወንጌል ዮሐንስ
ወንጌል ዮሐንስ በቲ ኂዝዎ ዘሎ ብዝኂ ምዕራፋትን ቍጽርታትን 3ይ ደረጃ ኂዙ ይርከብ፦ 21 ምዕራፋት ኪህልዎ ኸሎ 866 ቍጽርታት ሓቝፉ ይርከብ።
ቅዱስ ዮሐንስ ዝጸሓፎ ወንጌል ብኣጸሓሕፋኡ ኣብ ነገረ መለኮት ዘተኮረ ትኅዝቶ ስለዘለዎ፡ ካብቶም ካልኦት ሠለስተ ወንጌል ዝተፈልየ እዩ። ቅዱስ ዮሐንስ፡ ብዝያዳ ኣብ ቀዳማዊ ልደት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምትኳር ብዘይ ኣደ ካብ ናይ ባህርይ ኣቦኡ ምውላዱን ማዕርነቱን ንኪገልጽ “ቀዳሚሁ ቃል ውእቱ . . . / ብመጀመርታ ቓል ነበረ፡ እቲ ቓል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቓል’ውን ኣምላኽ ነበረ . . .” እናበለ ኣብ ምሥጢረ መለኮት ጠሊቑ ብምእታው ብተመስጦ ኪጽሕፍ ጀመረ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ መልኣኽ እግዚአብሔር ንባሕሪ ኤሽያን ብቕራፍ እንቋቑሖ ናብ ንቑጽ ምድሪ ክጭንጉዕ ይርኢ። ቅዱስ ዮሐንስ በዚ ተደኒቑ፡ “ከመይ ኢልካ ነዚ ባሕሪ ብቅራፍ እንቋቑሖ ጨንጉዕካ ከተንጽፎ ትህቅን ኣሎካ፡” ብምባል ሓተቶ። እቲ መልአክ ድማ “ኣነስ እኳ ንፍጡር እየ! ንስካ ግና ተመራሚርካ ዘይብጻሕ ባህርየ መለኮት ክትምርምር ትሃልክ’ዶ ኣየሎካ፡” ክብል መለሰሉ። ብኡ ንብኡ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ኣብ ምሥጢረ ሥላሴ ጠሊቕካ ምትንታን ገዲፉ “ካብ እግዚአብሔር ዝተላእከ ሓደ ዮሐንስ ዝስሙ ሰብአይ ነበረ . . .” ብምባል ካልእ ፍጻሜ ክጽሕፍ ጀመረ።
* ቀዳመይቲ መልእኽቲ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ከባቢ 96 ዓ.ም. እታ ቀዳመይቲ መልእክቱ ጸሓፈ። ምክንያተ ጽሕፈቱ ድማ ንሱ ተኣሲሩ ከሎ፡ ነዚ ኵነታት እዚ ተጠቒሞም መናፍቓን ናይ ኑፋቄ ትምህርቲ ኣብ ንእሽቶ እስያ ስለዝዘርግሑ እዩ። ገለ ካብቲ ናይ ኑፋቄያዊ ትምህርትታቶም፦
- ትንሣኤ ምውታን የልቦን
- ብነቢብ (ብምዝራብ)፡ ብገቢር (ብግብሪ) ንዝግበር ኃጢአት እምበር፡ ነቲ ብሐልዮ (ብሓሳብ) ዝሥራሕ ኃጢአት እግዚአብሔር ኣይፈልጦን እዩ።
- ድኅሪ ጥምቀት ሠናይ ግብሪ ኣየድልን እዩ።
- ወዘይመስሎ
በዚ መሠረት እዚ ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ደሴት ፍጥሞ ምስ ተመልሰ፡ ነዚ ዝተነዝሐ ትምህርቲ ክሕደት መልሲ ንኺኸውን ኢሉ ነዛ መልእኽቲ’ዚአ ጽሓፈሎም።
* ካልአይቲ መልእኽቲ ዮሐንስ
ኣብ ሓንቲ ካብ ደሴት ኤሽያን እትነብር ቀለብ እናተሰፍረላ ንደቂ ነገሥታት ብሞግዚትነት እትዕቢ ሓንቲ ሮምና እትብሃል ሰበይቲ ነበረት። ቅዱስ ዮሐንስን ወዲ መዝሙሩ ኣብሮኮሮስን ኣብዛ ደሴት’ዚአ ወንጌል ንምምሃር መእተዊ መንገዲ እናደለዩ ኸለው፡ “ናይ ኣቦ፡ ሮምና ባሮት ኢና ነይርና። ንብዙኅ ዓመታት ጠፊእና ነይርና፡ ሕጂ ግና መጺእና ኣሎና” እናበሉ ወረ ነዝሑ። ውዳሴ ከንቱ ዘጥቅዓ ሮምና ናብ ቤታ ወሲዳ ንቅዱስ ዮሐንስ ፈላጺ ዕንፀይቲ፡ ንኣብሮኮሮስ ድማ ወራዲ ማይ ገይራ ሥራሕ ቈጸረቶም።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ፡ ካብቶም ብሞግዚትነት እተዕብዮም ቈልዑ ንሓደ ኂዛ ናብ ቤት ጣዖት ክትኣቱ እንከላ ምስኣ ቅዱስ ዮሐንስን ቅዱስ ኣብሮኮሮስን ምስ ኣተዉ ናይቲ ቤት ኣቑሑ ሕውስውስን ሕምስምስን በለ። እቲ ሮምና ኂዛቶ ዝኣተወት ቘልዓ’ውን ብስንባደ ሞተ። ሮምና ካብ ዓቐን ንላዕሊ ብሕርቃን ነዲዳ፡ “እዚ ዅሉ ዝኾነ ብሰንክኹም እዩ” ኢላ ቀጥቀጠቶም። ቅዱስ ዮሓንስ ድማ ‘እንተደለኺ ኣተንሥኡለይ ዘይትብልና’ ምስ በላ ‘ናይ ሕጂ ይብእስ። ካብ መዓስ እዩ’ኸ ሰብ ካብ ሞት ዝተንሥእ፤” ብምባል ደጊማ ከትከተቶም። ንሳቶም ግና ተኣምራት ዝገብርሉ ጊዜ ስለዝበጽሐ፡ ጸሎት ገይሮም ነቲ ቘልዓ ኣተንሥእዎ። በዚ ዝተገረመት ሮምና፡ ብምሉእ ልባ ኣሚና ተጠምቀት። ብኡ ንብኡ ኣብ ቤታ ጉባኤ ምእመናን ተመሥረተት። ንሮምና ድማ ናይቲ ጉባኤ እመ ምኔት ገበርዋ። እታ ጉባኤ’ውን እናጸንዐትን እናሰፍሐትን ከደት።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ተኣሢሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ፡ መናፍቓን ብዘስለኹዎ ትምህርቲ ኽሕደት ኣብ ቤት ሮምና ዝነበረት ጉባኤ ኣብ ምክፍፋል በጽሐት። ነዚ ዝሰምዐ ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ከባቢ 96 ዓ.ም. ነዛ መልእኽቲ እዚአ ንሮምና ጸሓፈላ። ኣብዛ መልእክቲ እዚአ ቅዱስ ዮሐንስ “ነቲ ናይ ቀደም ናብራ ዘኪራ፡ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ መከራ ክትርስዖ” ይመኽራ። እዚ ዓቢይ ሐዋርያ እዚ ንሮምና በቲ ናይ ቅድም ዝጽውዓ ዝነበረ፦ “እመ ቤተይ” እናበለ ብትሕትና ይጽውዓ። (ሠለስት ሓዲሳት ገጽ 304-305)
* ሣልሰይቲ መልእኽቲ ቅዱስ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ነዛ መልእኽቲ እዚአ ኣብ ከባቢ 96 ዓ.ም. ከም ዝጸሓፋ ይንገር። ነቶም ብምኽንያት ስደት ከርተት ዝብሉ ዝነበሩ ሕዝበ ክርስቲያን ኣብ ቤቱ ዝቕበል ዝነበረ ጋይዮስ ዝተባህለ ለዋህን ቡሩኽን ሰብአይ ዝጸሓፎ እዩ። ነዚ ሠናይ ተግባር ናይ ጋይዮስ ዝሰምዐ ቅዱስ ዮሐንስ ኣብዚ ናይ መከራ እዋን ከምዚ ዓይነት ሰብ ምርካቡ እናኣመስገነን እናኣተባብዐን ነዛ መልእኽቲ እዚአ ጸሓፈሉ።
* ራእይ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ኣብ ጸቢብ በዓቲ ን7ተ ዓመት (88-96 ዓ.ም.) ተሓይሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ ዝረኣዮ ራእይ እዩ።
ፍጥሞ ካብ ንእሽቶ እስያ እትርከብ ኣብ ዘመነ ንግሥነት ሮማ፡ ኣምልኮ ጣዖት ኣይንቕበልን ዝበሉ ዝሕየሩላ ደሴት እያ ነይራ።
ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ኣብ ደሴት ፍጥሞ ተኣሲሩ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜ፡ ከም ካልኦት ኣኅዋቱ ሐዋርያት፡ እናተንቀሳቐሰ ብዘይምምሃሩ ይኃዝንን ይጉህን ስለዝነበረ እግዚአብሔር ነዚ ዝበለጸ ምሥጢር ገለጸሉ።
ኣቡቀለምሲስ ቅዱስ ዮሐንስ ብዝያዳ ነዚ ራእይ እዚ ዝጸሐፎ ኣብቲ ዘመን’ቲ ዮናናውያ ተባሂለን ዝጽውዓ ሾብዓተ ኸተማታት ንእሽቶ እስያ ንዝነበሩ ሊቃነ ጳጳሳት እዩ። ኣብ\ዚ መጽሓፍ’ዚ ‘መላእኽቲ’ ተባሂሎም ዘለዉ እዞም መራሕቲ ኣብያተ ክርስቲያን እዮም።
* ቅዱስ ዮሐንስን ሥእሊ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን
ንሥእሊ ጐይታና፡ ምንጪ ካብ ዝኾኑ ሓደ ቅዱስ ዮሐንስ ዝሠኣሎ እዩ። ጐይታና ኣብ ዝተሰቕለሉ ዘመን ንጉሥ ሮማ ዝነበረ ጢባርዮስ ቄሣር ሕሙም ውላድ ስለዝነበሮ፡ ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግብረ ምድኃን እናሰምዐ በዓል ጲላጦስ ንዝጸሓፍሉ መልእኽቲ እናኣንበበ “ናብቲ መቓብር ናይ’ዚ ርኅሩኅ ንወደይ ወሲዱ ዘሕውየለይ መን እዩ፡” እናበለ ይምነ ነበረ። ትምኒቱ ሠሚሩ ንወዱ ወሲዶም ኣብ ልዕሊ መቓብር ጐይታና ምስ ኣቐመጥዎ ካብ ሕማሙ ምስ ተፈወሰሉ፡ ንጐይታ ዘለዎ ፍቕሪ ንምግላጽ ንሥእሊ ጐይታና ዝሥእለሉ እናደለየ ኸሎ ንዮሐንስ ወልደ ነጐድጓድ ረኸቦ እሞ ልክዕ ከምቲ ዓርቢ ስቕለት ዝርአዮ ገይሩ ሥኢሉ ሃቦ።
* ናይ መወዳእታ ዘመን ቅዱስ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ካብ ኵሎም ሐዋርያት ዝነውሐ ዕድመ (ከባቢ 99 ዓመት) ኣብ ምድሪ ዝጸንሐ ሐዋርያ እዩ። ካብ ሐዋርያት ኣቐዲሙ ዝዓረፈ ዓቢይ ኃው ቅዱስ ያዕቆብ ኪኸውን ከሎ፡ ካብ ሐዋርያት መወዳእታ ኻብዚ ዓለም እዚ ዝተፈልየ ድማ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ እዩ።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ መወዳእታ ዘመኑ፡ ነቶም ደድኅሪኡ እናሰዓቡ ምፍላይ ዝኣበይዎ ደቀ መዛሙርቱ ናብ ግዳም ልኢኹ ተሠወረ። እቶም ደቀ መዛሙርቱ ምስ ተመልሱ መቖሚያኡ፡ ነጸላኡን መጽሓፍን እንተዘይኮይኑ ኻልእ ከምዘይጸንሖም መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያን ይገልጹ እዮም።
ኣቐዲሙ ጐይታና ብዝኣተወሉ ቃል ኪዳን ከም በዓል ኤልያስን ሄኖክን ንሞት ከይርኣየ 4 ጥሪ ናብ ብሔረ ሕያዋን ዝተወሰደ ቅዱስ ሐዋርያ እዩ።
ጸሎቱን በረከቱን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ደገፍቲ ስርዓት ኢሳያስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕልፎ ዘሎ ሓሳረ መከራ እናርኣይዎን እናፈለጥዎን፡ እንተስ ጸላእትና ከይሕጐሱ ካብ ዝብል ሕማቕ ኒሕ (ናይ ቲፎዝያ መርገጽ) ወይ ድማ ንሰላም ካብ ዘለዎም ዘይቅኑዕ ተረድኦ፡ ኤርትራ እኳ ደሴት ናይ ሰላም ኢያ ዝብል ናይ መላኺ መራሒኦም ጭርሖ ክደጋግሙ ኢዮም ዝስምዑ።
ጸላኢና ከይስሕቀና ወይ መስሓቕ ሸራፋት ከይንኸውን ካብ ዝብል ስምዒት ወይ ኣረዳድኣ፡ ንጌጋኻ ከይኣረምካን ንድኽመታትካ ሸፋፊንካን ምቕጻል ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ውድቀት ዘምርሕ ጐደና ምዃኑ መግለጺ ዘየድልዮ ብሩህ ሓቂ ኢዩ። ብኣንጻሩ፥ ብጌጋታቱ ዝእመንን ብግሉጽነት ዝሰርሕን፡ ናይ ህዝቢ እምነትን ደገፍን ከሲቡ፡ ንዘጋጥሞ ብድሆታት ስዒሩ ንቕድሚት ኢዩ ዝስጉም። ስለ’ዚ ከኣ’ዩ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝብሃል።
ኤርትራዊ ዜጋ፡ ርእይቶኡን ስምዒቱን ብናጻ ክገልጽን ክጽሕፍን፡ ንዝደልዮ መራሒ ክመርጽን ከውርድን፡ ኣብ ዝመረጾ ፖለቲካዊ ይኹን ሲቪላዊ ማሕበር ክውደብ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ይኹን ኣብ ወጻኢ ከም ድላዩ ክንቀሳቐስ፡ ብሰላማዊ ኣገባብ ደገፉን ተቓውሞኡን ክገልጽ፡ ካብ ዝደለዮ ምንጪ (መንግስታዊ ይኹን ካልእ) ሓበሬታ ክረክብ፡ ንስራሕን ንሓላፍነትን ክወዳደር፡ “ሕረስ ሓረስታይ፡ ንገድ ነጋዳይ” ብዝብል መርሆ ክሰርሕን ክመሃርን . . . ወዘተ ኣብ ዘይፍቀደሉ ኩነታት ሰላም ነጊሱ ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ንነብስኻ ምትላል እንተዘይኰይኑ ካልእ ፋይዳ የብሉን።
ቅዋምን ግዝኣተ-ሕግን ኣብ ዝበዀረላ፡ ፍትሒ ኣብ ዝጠፍኣላ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ኣብ ዘይብላ ብድሌትን ፍቓድን ናይ ሓደ ውልቀ መራሒ ኣብ እትካየድ ሃገር ህዝባ ረድዩ ዘይኰነስ ፈሪሑ ርእሱ ኣድኒኑ እንተኸደ ሰላም ሰፊኑ ኣሎ እናበኣልካ ምምኽናይን ምጅሃርን መኽዓቢኻን መንዓቒኻን ኢዩ። ዝተደጐለ ሓዊ ዝጠፍአ ኰይኑ ዝስምዖም ሰባት ናይ ብሓቂ የውሃት ኢዮም። ዝተደጐለ ሓዊ ዘንበድብዶ ክረክብ እንከሎ ምጉሃሩን ቃልቃል ምባሉን ከምዘይተርፎ ክዝንጋዕ ኣይግባእን ኢዩ።
ህዝቢ እውን ከምኡ፡ ንዘልኣለም ተዓፊኑ ኣይነብርን ኢዩ። ጭቆና ምስ መረሮን ክጻወሮ ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ምስ በጽሐን ክቃወም (ክነቱግ) ናይ ግድን ኢዩ። ናይ ተጋደልቲ ኣድማ፡ ናይ ወዲ ዓሊ፡ ጉጅለ 15ን ናይ መምህራንን ተምሃርን ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣልእስላምያን ሰላማዊ ተቓውሞታት እንታይ ድዩ? ስእነት ግዝኣተ-ሕግን ፍትሕን ዘበገሶ ተቓውሞታት’ዶ ኣይኰነን? እትረፍዶ ሰብሲ እንስሳ እውን እንተደኣ ኣጻቢብካላ ነብሳ ንምድሓን፡ ተጻይ መልሲ ትህብ ኢያ።
ሰብ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ዝእሰረሉ፡ ጠበቓ ቆጺሩ ክምጉት ኣብ ዘይክእለሉ፡ ቤተሰቡ ክበጽሕዎን ከዛርብዎን ኣብ ዘይክእልሉ፡ ብዘስካሕክሕ ናይ ዓዛብን (torture) ማእሰርትን ኣገባብ ክብረ-ሰብእነቱ ኣብ ዝቕንጠጠሉ፡ ምህላዉን ምሟቱን ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነት፡ “ሃገር ሰላም ኣሎ” ኢልካ ምዝራብ ፈጺሙ ዘይከኣል ኢዩ። ሰላም ማለት’ኮ፡ ውግእ ዘይምህላው ማለት ኣይኰነን።
እወ፡ ውግእ ዝለዓለ መግለጺ ናይ ስእነት ሰላም ምዃኑ ኩልና እንሰማምዓሉ ጉዳይ ኢዩ። ኣብከምበዓልኤርትራዝኣመሰላ፡ ሰብኣዊ መሰላት ዘይኽበረለን ሃገራት፡ ህዝቢ ፈሪሑ እንተዘይተዛረበን ሰላማዊ ሰልፊ እንተዘይገበረን፡ ፈትዩን ረድዩን ይመሓደር ኣሎ ማለት ኣይኰነን። ዝተደጐለ ሓዊ ዝጠፍአ ይመስል ተባሂሉ ጥራሕ ኢዩ ክግለጽ ዝከኣል። ዒራቕ፡ ሱርያ፡ የመን፡ ግብጺ . . .ወዘተ ትማሊ ሰላም ዝሰፈነን ሃገራት ተባሂለን ይዝረበለን ነይሩ ኢዩ። ሎሚ’ኸ ኣብ ምንታይ ኩነታት ኣለዋ?
እዚ ኩሉ ዝፈትዋ ሃገሩን ዝፈትዎም ቤተሰቡን ገዲፉ፡ ስሓራን ጥሓራን ኣቋሪጹ፡ ግዳይ ናይ ነጋዶ ደቂ ሰባትን ግዳይ ጽምእን ኣራዊትን ኰይኑ ዘሎ መንእሰይ ሰላም ጸሊኡ ድዩ ዝስደድ ዘሎ?!!!!! ካብ ግሃነም እሳት ዝዀኖ መነባብሮ ሃዲሙ፡ ሰላም ንምርካብ’ዶ ኣይኰነን እዚ ኩሉ ዋጋ ዝኸፍል ዘሎ? ኮታ ሰላም፡ ቅሳነት፥ ናጽነት፡ ዲሞክራሲ፡ ፍትሒ፡ ብልጽግና፡ ማዕርነትን ፍቕርን ኣብ ዝሰፈነሉ ቦታ ኢዩ ዝርከብ።


text:
ንነበርቲ ዘስግኡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ጥንታውያን ኣባይቲ
ከተማ ኣዲስ ኣበባ ወናኒት ብርክት ዝበሉ ታሪኻዊ ቅርስታት እያ። ካብ እተምስረት ክሳብ ሕዚ ብዓይነቱን ብዝሑን ዝፈላለ ብዙሕ ጥንታውን ግዝያውን ህንጻታት ተሃኒጹ እዩ።
ካብ ሓበሬታት ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብታ ከተማ ኣስታት 230 ብቕርስነት ዝተመዝገቡ ጥንታውያን ገዛውቲ ይርከቡ። እዞም ጥንታውያን ገዛውቲ፡ ብመንፅር ዘለዎም ታሪኽ፣ ፅባቐ ስነ-ህንፃ፣ ረብሓ ማሕበረስብን ዘለዎም ዕድመን እዮም ኣብ መዝገብ ቅርሲ ተመዝጊቦም።
ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ድማ፡ ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ቅርስታት ናይ ምሕላው፣ ምሕብሓብን ናይ ምፍላጥ ስልጣንን ሓላፍነትን ተዋሂብዎ እዪ።
ይኹን እምበር ኣብታ ከተማ ተዘዋዊርና ከም ዝተዓዘብናዮ፡ ሃለዋት ኣብታ ከተማ ዝርከቡ ብርክት ዝበሉ ጥንታውያንን ታሪኻውያንን ገዛውቲ ኣብ ሓደጋ ይርከብ።
ካብ ሞንጎ እዚኦም ድማ ፈረንሳይ ለጋስዮን ኣብ ዝበሃል ከባቢ ዝርከብ መንበሪ ልኡል ራእሲ ስዩም መንገሻን፡ ብድሕሪ ቤት ትምህርቲ ሳንፎርድ ዝርከብ መንበሪ ኣፈ-ንጉስ ነሲቡ መስቀሎን ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ይርከቡ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ኣብ ክልቲኦም ገዛውቲ ብርክት ዝበሉ ሰባት ይነብሩ። ህፁፅ ፅገና እንተዘይተገይርሎም ድማ፡ ህላወ እቶም ገዛውትን ነበርትን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ'ዩ።
ኣዶ ሓሙሽተ ቆልዑ ዝኾና ወይዘሮ መሰረት ቶላ ኣብ ገዛ ኣፈ-ንጉሥ ነሲቡ መስቀሎ፡ ንልዕሊ 30 ዓመታት ከምዝነበራ ይዛረባ።
ስርዓት ደርግ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ዳሕራዋይ ክፋል እቲ ገዛ ከምዝተውሃቦምን፡ ካብቲ ግዜ ጀሚሩ ኣብቲ ገዛ ከምዝነብራን ዝገልፃ ወይዘሮ መሰረት፡ "ዝናብ እንትዘንብ ድቃስ የብለይን! እዚ ገዛ ኣባይን ኣብ ልዕሊ ደቀይን ሓደ መዓልቲ ክፈርሰና እዩ ብምባል ብስግኣት እየ ዝነበር" ይብላ።
ነበርቲ ገዛ ልኡል ራእሲ ስዩም መንገሻ፡ ንወረድኦምን፡ ንባህልን ቱሪዝምን ከተማ ኣዲስ ኣበባ ቅያር ገዛ ንክወሃቦም ከም ዝሓተቱን፡ ይኹን እምበር ክሳብ ሕዚ ዋላ ሓደ ዝተፈፀመ ነገር ከምዘየለ ይገልፁ። እዞም ነበርቲ፡ እዞም ገዛውቲ ብዙሕ ታሪኽ ከምዘለዎ ብምርዳእ፡ እዚ ቅርሲ ናብ ወለዶ ክመሓላለፍ ይደልዩ።
ይኹን እምበር፡ ኣብዞም ገዛውቲ ዝነብሩ ካልእ ኣማራፂ ብምስኣኖም ከምዝኾነ ይዛረቡ። ካልእ ኣማራፂ እንተረኺቦም ድማ እዚ ታሪኻዊ ገዛ ንምርካብ ፍቓደኛታት እዮም።
በዓል ሞያ ሥነ-ህንፃን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ዝኾኑን መምህር ፋሲል ጊዮርጊስ ድማ፡ " እዞም ጥንታውያን ገዛውቲ ካብ ዕንፀይትን ጭቃን እዮም ተሰሪሖም። ምስ ዘለዎም ዕድመን ኣሰራርሓኦምን እንትርአ እዞም ገዛውቲ ብዙሕ ክጾሩ ኣይኽእሉን።
ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዞም ኣባይቲ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ስድራ ይነብሩ። እዚ ማለት ድማ ኣብ ዝኾነ ግዜ እዞም ገዛውቲ ፈሪሶም ጉድኣት ከብፅሑ ይኽእሉ" ብምባል ስግኣቶም ይገልፁ። ስለዝኾነ ድማ እዞም ነበርቲ ናብ ካልእ ኣከባቢ ብምቕያር ታሪኻውነት እዞም ገዛውቲ ምዕቃብ ከም ዘድሊ ገሊፆም።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብ ባህልን ቱሪዝምን ቁፅፅር ሓድግን ኢንቨንተሪን፡ መራሒ ጉጅለ ዝኾኑ ኣይተ ደርጄ ስዩም ብወገኖም፡ እቲ ቢሮ፡ ኣብታ ከተማ ንዝርከቡ ቅርስታት ሓለዋን ፅገናን ከምዝገብርን፡ ይኹን እምበር ምስ ዘለዎም ብዝሒ ጥንታውያን ኣባይቲ ብሓደ ግዜ ሓለዋን ምሕብሓብን ክካየድ ከምዘይከኣል ይዛረቡ።
እቲ ቢሮ ኣብ ልዑል ስግኣት ሓደጋ ዝርከቡ ገዛውቲ ንምፅጋን ስራሕቲ ዲዛይን እናተዛዘመ ምዃኑ ሓቢሮም። ነዞም ገዛውቲ ንምሕዳስ ስራሕ ቅድሚ ምጅማሩ ግና ስራሕቲ ምፅራይን ንነበርቲ ተለዋጢ ገዛ ንምድላይን ነዊሕ ግዜ ከምዝወሰደ ገሊፆም።


text:
ሃገራዊ ደገፍ
ሃገራዊ ደገፍ
Kvinnofridslinjen 020-50 50 50
ሃገራዊ ደገፍ ብስልኪ ነቶም ምጕብዕባዕ ወይ ዓመጽ ዘጋጠሞም። ሽወደንኛ ዘይትኽእል እንተ ኾይንካ’ውን ክትድውል ትኽእል ኢኻ።ብናጻ ኢኻ ትዛረብ፤ እቲ ዝርርብ ከኣ ኣብ መኽፈሊ ስልኪ ኣይወጽእን’ዩ። ስምካ ምሕባእ ይከኣል’ዩ።
BRIS 116 110
ደገፍ ብስልኪ ንንኡሳን ዕድመ። ኢመይል ምስዳድ ወይ ቻት ምግባር ይከኣል። ስምካ ምሕባእ ይከኣል’ዩ።
RFSL:s brottsofferjour 020-34 13 16
ደገፍ ብስልኪ ነቶም ንገበን ወይ ዓመጽ ዝተቓልዑ ሆሞሰክሽዋላት: ባይሰክሽዋላትን ትራንስ-ሰባት ወይ ኲር (queer)
Terrafem 020- 52 10 10
ደገፍ ብስልኪ ነቶም ንገበን ዝተቓልዑ። ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ደገፍ ምርካብ ይከኣል። ብናጻ ኢኻ ትዛረብ፤ እቲ ዝርርብ ከኣ ኣብ መኽፈሊ ስልኪ ኣይወጽእን’ዩ። ስምካ ምሕባእ ይከኣል’ዩ።
Brottsofferjouren 0200-21 20 19
ደገፍ ብስልኪ ነቶም ንገበን ዝተቓልዑ። ሽወደንኛ ዘይትኽእል እንተ ኾይንካ’ውን ክትድውል ትኽእል።


text:
ነጋድያን ኢየሩሳሌም ዑደቶም ብጽቡቕ የቃንዑ ኣለዉ!
ነጋድያን ሀገር ቅድስት ኢየሩሳሌም ብንቑሕ ሕልናን ብሕጕስ መንፈስን ዑደቶም የቃንዑ ኣለዉ። ኣብዚ ሎሚ ዓመት ካብ ዕለት 26 መጋቢት ክሳዕ 10 ሚያዝያ 2010 ዓ.ም. ( 4-18 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም.ፈ ) ዝሳተፉ ዘለዉ ብፁዓን ጳጳሳትን መነኮሳትን ካህናትን ምእመናንን ምእመናትን ብሓፈሻ ልዕሊ 600 ዝኾኑ ነጋድያን ኣብ ጉጅለታት ተመዲቦም ኣብ ሃገረ እስራኤል ኣብ ዝኣተውሉ እዋን ምዉቅ ኣቀባብላ ተገይርሎም ኣብ ዝተዳለወሎም መዕረፊ ቤት ተጠርኒፎም።
ብመራሕቲ ጉጅለታት እናተኣልዩን ብብፁዓን ጳጳሳት እናተመርሑን ካብ በረኸት ሰሙነ ሕማማት ተሳቲፎም። ዕለተ ኃሙስ ጸሎተ ቅዳሴ ተሠሪዑ እቶም ዝተዳለዉ ቈራብያን ሥጋኡን ደሙን ተቐቢሎም። ቀጺሎም’ውን ብዓቢይ መንፈሳዊ ኽብሪ ዓርቢ ስቕለትን ቀዳም ስዑርን ኣኅሊፎም ኣብ በዓለ ትንሣኤ ብውዳሴን ቅዳሴን ናይቲ ዕለት ብርሃን ትንሣኤ ተሳተፍቲ ኮይኖም።
ነጋድያን ሀገር ቅድስት ኢየሩሳሌም፡ ብመሠረት መርሐ ግብር ኣብ በዓላት ብሕጕስ መንፈስ ይሳተፉ ከም ዘለዉ ከምኡ’ውን ኣብ ቅዱሳት መካናት ብጽቡቕ ኵነታት ዑደቶም የቃንዑ ከምዝርክርቡ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ናይ ሰኑይ ሥነ ፍጥረት
ኣምላኽ ድማ ንማያት ካብ ማያት ዚፈሊ ጠፈር ኣብ መንጎ ማያት ይኹን በለ፡ ከምኡ’ውን ኮነ (ዘፍ.1፡6)
ሰኑይ መዓልቲ ብመጀመርታ ሰዓት ካብ ምድሪ ኂዙ ክሳብ ብሩህ ሰማይ ማይ መሊኡ ኃዲሩ ነበረ’ሞ ኣብ ሠለስተ ኸፈሎ፡ ሓደ ኢድ ኣብዚ ዓለም’ዚ ኣስፈሮ(ውቅያኖስ)፣ ሓደ ኢድ ከኣ ልዕሊ እዚ ዝረኣየና ሰማይ ኣስፈሮ ንሱ ድማ ኃኖስ ይበሃል፣ ሓደ ኢድ ከኣ “ለይኩን ጠፈር ማእከለ ማይ” ኢሉ ኣብ ማእከል ኣቖሞ፡ እዚ ንርእዮ ሰማይ ጠፈር ማይ እዩ።
“ወበሳኒታ ዕለት ገብረ ምጽንዓተ ማእከለ ማይ፡ ተከፍሉ ማያት በይእቲ ዕለት መንፈቆሙ ዐርጉ ላዕለ፡ ወመንፈቆሙ ወረዱ መትሕተ ምጽንዓት፡ ማእከለ፡ ዲበ ገጻ ለምድር/ ኣብ ኻልኣይ መዓልቲ ኣብ ማእከል ኃኖስን ውቅያኖስን ጠፈር ፈጠረ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ኸኣ ማያት ኣብ ክልተ ተኸፍሉ፣ ፍርቆም ንላዕሊ ደየቡ፡ ፍርቆም ከኣ ናብ ትሕቲ ጠፈር ዘሎ ማእከል ምድሪ ወረዱ ኣብ ኻልኣይ መዓልቲ እዚ ተገብረ።” ኩፋ. 2፡9
እዚ እቲ ኽልተ ኢድ ኣብ ላዕሊ ዝተረፈ ናይ ኣብን መንፈስ ቅዱስን ምሳሌ እዩ፡ እቲ ሓደ ኢድ ኣብዚ ዓለም ዝተረፈ ናይ ወልድ ምሳሌ እዩ፡ ኣብን መንፈስ ቅዱስን ሥጋ ለቢሶም ኣብዚ ዓለም ኣይተራእዩን፡ ወልድ ግና ሥጋ ለቢሱ ኣብዚ ዓለም እዚ ንሠላሳን ሠለስተን ዓመትን ሠለስተ ወርኅን ምንባሩ ምሳሌ እዩ።
“ይሰቅል ማየ ወይሰሚ ሰማየ/ ማይ ሰቒሉ ሰማይ ኢሉ ይሰሚ” ከም ዝብል ቅዳሴ ሠለስቱ ምእት። ስለምንታይ እዩ ንጠፈር ከምኡ ገይሩ ዘፅንዖ፧ እንተ በልና ወዲ ሰብ ንእኡ እናረኣየ ሰማያዊ ርስቲ ኸም ዘለዎ ኺርዳእ እዩ። “ቤቱ ብማይ ዚሠርሕ፡ ንሠረገላኡ’ውን ደመና ዚገብር።” መዝ. 103፡3 ከም ዝበለ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ፡ ጠፈር ቤቱ ማይ እዩ፡ ደመና ድማ ሠረገላታቱ እዩ።
ከምኡ ድማ “ብዕለት ረቡዕ ለይኩኑ ብርሃናት ውስተ ጠፈረ ሰማይ ወያብርሁ ዲበ ምድር” ምስ በለ ፀሓይን ወርኅን ከዋኽብትን ኪፍጠሩ ስለዝኾኑ ኣቐዲሙ ንኣታቶም መኅደርን መመላለስን ኪኸውን ኣዳለወሎም።
እግዚአብሔር ንጠፈር ኪፈጥሮ ኸሎ ከም ቤት ንጉሥ ገይሩ ፈጠሮ። ስለምንታይ፧ እንተ በልና ፀሓይን ወርኅን ከዋክብትን ብርሃኖም ንታሕቲ ምእንቲ ኸብርሑ።
“ወገብሮ እግዚአብሔር ለጠፈር ከመዓዝረቅ።” ፈጺሙ ፃዕዳ ወይ ቀይሕ ኣይገበሮን፣ “ወረሰዮ በአምሳለ አዝረቅ” ኣብ ኀኖስ ዘሎ ጸልማት ኣምጺኡ ሓዊሱ ከምቲ ኣብ ሊን ዝጠምዐ ልብሲ ኣምሲሉ ዘርጊሑ ኣፅንዖ። ምኽንያቱ ፈጺሙ ፃዕዳ ገይርዎ እንተ ዚኸውን ንዓይኒ ሰብ መንጻባረቐ ነይሩ፡ ቀይሕ እንተ ዚኸውን’ውን ንዓይኒ ጐዳኢ ምኾነ፣ ፈጺሙ ጸሊም እንተዚኸውን ውን ብዓይኒ ንምርኣይ ከቢድ ነገር ምኾነ ነይሩ።
“ወበዕለተ ሰኑይ ፈለጠ እግዚአብሔር ልዑል ማእከለ ማያት ዘመልዕልተ ምድር ወኮነ ዕርገቱ ለማይ በዛቲ ዕለት” እግዚአብሔር ብመዓልቲ ሰኑይ ንማያት ካብ ማያት ፈለየ፡ ማይ ናብ ላዕሊ ምድያቡ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ እዩ ከመ ዝበለ። (ቀሌምንጦስ)
መላእኽቲ ብዕለተ እሑድ ተፈጥሩ ኢልና ኔርና፡ ድርሳነ ሚካኤል ግና፡ ብዕለተ ሰኑይ ተፈጥሩ ይብል፡ ከመይ እዩ፡ እንተ በልና፡ ምፍጣሮም ብዕለተ እሑድ እዩ። “ወበቀዳሚት ሰዓት ዘዕለተ እሑድ ፈጠርክዎሙ ለኵሎሙ መላእክት፡” ከም ዝበለ ቀሌምንጦስ፡ ድርሳነ ሚካኤል ብዕለተ ሰኑይ ምባሉ ብዕለተ ሰኑይ ካብ ነገደ ኪሩቤል ገጽ ሰብን ገጽ ኣንበሳን፡ ካብ ነገደ ሱራፌል ድማ ገጽ ላሕምን ገጽ ንስርን መሪጹ ኣብ ሰማይ ውዱድ ዘቐመጠሎም ስለ ዝኾነ እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር


text:
“ኤርትራን ህዝባን ከመይ ኣለዉ?” ዝብል ሕቶ ምስ እንሓትት፡ መልስና ሰፊሕን ብብዙሕ መዳያት ዝረአን ከም ዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን። በቲ ኮነ በዚ ይረኣ ግና ከርሰ-ነግር መልስና “ኤርትራን ህዝባን ኣብ ኣዝዩ ኣሻቓልን እዚ ጐደሎ ዘይበሃልን ሕማቕ ዘበን ዘላ ሃገር” ዝብል ማእከላይ ስሕበት ከምዝውንን ፍሉጥ እዩ። እዚ ሓሳብዚ ንጉጅለ ህግደፍ ስለ ዝጸላእካዮ ንምጽላምን ጸለሎ ንምቕባእን ዝበሃል ዘይኮነ፡ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ህዝባን ነዚ ሕማቕ ምስሊ ስለ ዘመልክት እዩ። ንጉጅለ ህግደፍ ናቱ ርትዓዊ ሚዛን ንሃቦ እንተበልና’ውን ካብዚ ተሓታትነት ከነውጸኦ ኣይከኣልን።
ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራን ህዝባን ዘስምዕዎ ዘለዉ ድምጺ ናይቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዘሎ በደል ቃንዛ ጥራይ ኣይኮነን። ካብዚ ዘለዉዎ ናይ ደልሃመት ግዜ ወጺኦም ናይ ራህዋ ብርሃን ምርኣይ ቀንዲ ባህጎም እዩ። እዚ ባህግዚ ናብ ሓደ ዘይድህሰስ ኣካል ዝለኣኽን ብትምኒት ጥራይ ዝመጽእን ስለ ዘይኮነ፡ ኣቕጣጭኡ ብሓፈሻ ናብ መላእ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ናብቲ ለውጢ ንምምጻእ ተወዲቡ ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ኣካላትን ግዱሳትን ዘቕነዐ እዩ። ስለዚ ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራውያን ኩልና ኢድና እንሕውሰሉ ህዝባውን ሃገራውን ሓላፍነት እዩ ኣብ ቅድሜና ዘሎ እምበር ሓደ ኣምጻኢ እቲ ካልእ ከኣ ተቐባልን ተዓዛብን እንኾነሉ እዋን ኣይኮነን። እዚ ክበሃል እንከሎ ጉጅለ ህግደፍን ውሑዳት መሳርሕታቱን እዚ ሓላፍነት ከም ዘይምልከቶም እኳደኣ ብኣንጻሩ ከምዝስሉፉ ብዘይምዝንጋዕ እዩ።
ጉዳይና ጉዳይ ኤርትራ፡ ዝተሓላለኸ፡ ኣይኮነንዶ ናትና ናይቶም ደለይቲ ለውጢ ኤርትራውያን፡ ናይ ካለኦት ምእንቲ ፍትሕን ርትዕን ዝስለፉ ወገናት ፍትሓዊ ሓገዝ ኣብ እንደልየሉ መድረኽ ኢና ዘለና። ናይቲ ካልእ ሓገዝ ንክንረክብ ግና ቅድም ንሕና እቶም ኣብ ቀዳማይ መስመር እንስራዓ ሰብ ዋኒን፡ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ኩሉ ዓቕምና ጸንቂቕና ብፍትሓዊ ኣገባብ ክንጽዕት ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ ወጽዓ ኤርትራውያንን ጸረ ህዝቢ ተግባራት ህግደፍን ኣብ ዓለም መዛረቢ ኮይንሉ ዘሎ እዋን ድምጽና ክትሕት እንከሎ “ሓጋዚታ ተረኣየትስ መዲዳ ትሕባእ” ዝብል ምስላ ክምሰለና እዩ።
እቲ ቀንዲ ጠመተና ብዛዕባ ህልውቲ ኤርትራን ካብዚ ኣትያቶ ዘላ ቅልውላው እትወጸሉ ጥበብ ሃሰስ ምባልን ከም ዝኸውን ዘዳዲ ኣይኮነን። ምስዚ ኩሉ ግና ሎሚ ካብ ትማልን ጽባሕን ነጺልካ ዝረአ ህላወ ስለ ዘይብላ፡ ንናይ ሎሚ መደባትና ብዘየዕንቅፍን ንድሕሪት ብዘይመልስን ኣገባብ ብዛዕባ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ክንሓስብ’ውን ንቡር እዩ። እቲ ንጽባሕ እንሓስቦ ግና እዚ ናይ ሎሚ ዕማም ምድፋእ ምስ ኣበየና ንመሕብኢ ድኽመትና ወይ መህደሚ ካብ ቃልሲ ዘይኮነ፡ ብመንጽር ታሪኽን ድሌት ህዝብን ኤርትራ፡ ዝቃነ ብዙሕነታ ዘበርኽ ክኸውን ይግበኦ። ዝያዳ ኩሉ ድማ ኣብ ክብራ፡ ልኡላውነታት ሓድነት ህዝባን መሬታን ዘይወላወልን መሊሱ ዘትርርን ምርጫ ክኸውን ይግበኦ።
ብኣንጻሩ ህዝቢ ኤርትራ ብናይ ህግደፍ ልጓም ተሻቢቡ፡ ኣይኮነንዶ ብዛዕባ ናይ ጽባሕ ባህጉ፡ ናይ ሎሚ ቓንዝኡ ብዝምልከት እውን ድምጹ ከስምዕ ኣብ ዘይከኣለሉ ብስሙ “ከምዚ ይሕሾ” እንዳበልካ ንክውንነቱ ዘይውክል ፍታሕ ክትመርጸሉን፡ ኣብ ክንዲ ሓቀኛ ልሳኑ እትኸውን ንዘይድምጹ “ድምጽኻ እዩ” ክትብለሎን ሓላፍነታዊ ኣይኮነን። ዘይሓላፍነታዊ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ዘይትግበር ትምኒት’ውን እዩ። እዚ ነቲ ኣብ ቅድሜኻ ተገቲሩ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍን ናይ ጭቆና ትካላቱን ናይ ምውጋድ ዕማም ጓሲኻ፡ ብዛዕባ ሕቶ ሃይማኖት፡ ብሄር፡ ኣግኣዝያንነት ወረ ክንደይ ሸጓሹግ “ወኻዕ” ክትብል ምውዓል ኣዝዩ ዘተዓዛዝብ እዩ። ዝተፈላለየ መፍትሒ ሓሳባት ተላዒሉ ህዝቢ ኤርትራ ናይ “እወ ወይ ኣይፋል” ብይን ኣይሃበሉ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ሓላፍነቱ ናይ ህዝቢ፡ ግዜኡ ከኣ ድሕሪ ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ፡ ውሕስነቱ ድማ ኣካል ናይቲ ብናይ ህዝቢ ዘይግዱብ ዲሞክራስያዊ ተሳትፎ ዝጸድቕ ቅዋም ምዃኑ ንምስትብሃል እዩ። “ክንብርኩት ዘይክንብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ” ናብ ምባል ዘብጸሓና ከኣ እዚ እዩ።
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፡ ሎሚ ከም ሓድሽ ዝተጀመረ ዘይኮነ ካብ ቀደም ጀሚሩ ፈኸም ክብል ዝጸንሐ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምልከት ድምጺ ሰሚዕና። እቲ ብዛዕባ ዝነበረ፡ ዘሎን ኣብ መጻኢ ክኸውን ዝግበኦን ዝምድና ክልቲኣን ሃገራት ብዝምልከት ምስማዕን ምንባብን ልሙድ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ናይ ነፍሲ ወከፍ ብሂላት ዋናታትን ምኽንያቶምን ብውሕዱ “ዓይንናን ዘይርእዮ ልብናንከ ዘይስሕቶ” ብዝብል ውሕልነት ምርዳኡ ዘጸገም ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ጉዳይ “ፈደረሽንዶ ኮንፈደረሽን” ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክጋማዳሕ ንሰምዕ ኣለና። ከምዚ ዓይነት ሓሳብ ምምጽኡ ነቶም በሃልቱ ዝምልከት እምበር ከም ሓደ ተኣምር ዝውሰድ ኣይኮነን። ክልተ ነገራት ምስትብሃል ግና የድሊ። እቲ ቀዳማይ እዚ መሰልን ሓላፍነትን ውሑዳት ምሁራት ዘይኮነ ናይ ህዝቢ ጉዳይ ምዃኑ። እቲ ካለኣይን ቀንድን ከኣ፡ ኤርትራ ከም ሃገር ቅሳነት ተሓሪምዋ፡ ብብዙሕ ኣሉታዊ መምዘንታት ኣብ ቅድሚት እንዳተሰርዐት፡ ኣብ ክንዲ “ብኸመይ ካብ ኢድ እቲ በላዕ ሰብ ጉጅለ ኣናጊፍና ናብ ንቡር ህይወታ መሊስና ኣብ ጽኑዕ ባይታ ከም እትረግጽን ንገብራ” ምባል ብዛዕባ ኣብ መጻኢ ምስመንን ብኸመይ ኣገባብን ትዛመድን ንቕድሚት ምስራዕ ግጉይ ኣቀማምጣ እዩ ዝኸውን። እቲ ቀንዲ “ክንብርኩት ዘይክንብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ” ዘብል ከኣ እዚ እዩ።


text:
ከተማ ኣስመራ ኣብነታዊ ሓርበኛ ብዓቢ ስነ ስርዓት ኣፋኒያ።
ከተማ ኣስመራ ኣብነታዊ ሓርበኛ
ብዓቢ ስነ ስርዓት ኣፋኒያ።
ሎሚ ዕለት 3 መጋቢት 2018 ኣብ ከተማ ኣስመራ መቓብር ሸኽ ኣልኣሚን (ዕዳጋ ሓሙስ) ጅግና ሓርበኛ ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር ኣቦ መንበር ባይቶ ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ ኣል-ዲያእ ብክብ ዝበለ ስነ ስርዓት ተፋኒዮም። ኣቦና ሓርበኛ ሓጅ ሙሳ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ስርዓት ህግደፍ ኢዮም ተሰዊኦም። ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ በዚ መሪር ኣጋጣሚ’ዚ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ጽንዓት ይሃብኩም መልእኽትና ነመሓላልፍ።
ኣቦና ሓርበኛ ስዉእ ሓጅ ሙሳ፣ ጭካነ ዝመልአ ቤት ማእሰርቲ ስርዓት ህግደፍ ቅጭጭ ከይበሎምን፣ ነቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ቤት ትምህርቲ ኣል-ዲያእ ኣእዳዉ ንምትእትታው ዝወሰዶ ውሳነ ንምፍሻል ብጽንዓት ዝመኮቶ ሓርበኛ ኢዮም። ብዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝተራእየ ሓያል ህዝባዊ ናዕብን፣ ቀጺሉ ድማ ኣብ ምሉእ ኩርናዓት ዓለም ዝተዘርገሐ ናይ ህዝብና ሰለማዊ ሰልፍታትን፣ ሳላ ጽንዓቶምን፣ መንጸብረቕታ መቓልሕ ናይ’ቲ ዘቕረብዎ ታሪኻዊ መደረኦምን ምንባሩ ኣብ ማሕደር ታሪኽ ህዝብና ንዘልዓለም ተዘኪሩ ክነብር ኢዩ። ህዝብና ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ይኹን ኣብ መላእ ዓለም፣ ኣቦና ሓጅ ሙሳ ዝወሰድዎ ጅግንነታዊ መርገጽ ብሓይሊ ከም ዝድግፎ ኣመስኪሩ ኢዩ።
ከም ዓቢ ምስክርነት ክግለጽ ዝኽእል፣ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ህዝብና ኣብ ከተማ ኣስመራ፣ ምጒቡዕባዕን ምፍርራሕን ሓይልታት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ከየስገኦም፣ ሬሳ ስዉእ ሓርበኛ ኣቦና ሓጅ ሙሳ ኣሰንዮም ናብ ዝዓርፉላ መቓብር ኣብጽሐዎም። ስዉእ ሓጅ ሙሳ እቲ ዘቕረብዎ ናይ ህዝቢ ፍትሓዊ ሕቶ እንተ ደኣ ገዲፈሞ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክንለቀካ ኢና ዝብል ጠለብ ጨኳኒ ጉጅለ ህግደፍ ነጺጎም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክስዉኡ ምምራጾም ንህዝብና ጥራሕ ዘይኮነስ ንመላእ ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ዓለም ዘሕብን ስነ ምግባር ኢዩ።
ህዝብና፣ ካብ “ኣቦ ስዉኣት” ሸኽ ዓብዱልቃድር ከቢረ ጀሚርካ፣ ብጅግና መራሒ ሰውራና ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ሓሊፍካ ሕጂ ከኣ ኣቦና ሓርበኛ ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር ሓዊስካ፣ ኣሰር ኩሎም ጀጋኑ ስዉኣትና ተኸቲሉ ነቲ ንሶም ዝተሰውእሉ ዕላማታት ንምርግጋጽ ቃልሱ ከዕዝዝ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንጽውዕ። ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ህዝብና ካብዚ ገባትን ጨካንን ስርዓት ህግደፍ ንምልቓቕ፣ እቲ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ንምሕናን ጻዕርታቱ ከኻዕብት ምዃኑ ንኩሉ ከነረጋግጽ ንፈቱ።
ንሓርበኛ ስዉእ ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር፣ ንጀና ይበሎም ንመላእ ህዝብና ብሓፈሻ ንኽቡራት ስድራ ቤቶም ድማ ብፍላይ ኢማንን ኣኻእሎትን ይሃቦም።
ፈጻሚ ኣካል
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ
ቅዱሳን ሓዋርያት: ብኸመይ ከም እተጸውዑን ክሳዕ ዕርገት ዝነበርዎ ኵነታትን ኣብ ኣርባዕቱ ወንጌል፡ ድኅሪ ዕርገትን ክሳዕ መጀመርያ ስሳታትን ከኣ ኣብ ግብረ ሓዋርያት ተጻሒፉ ይርከብ። ብሰፊሑ ታሪኽን ገድልን ሓዋርያት ንምፍላጥ ግና እቲ እንኮ ምንጪ ኣብ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያንና ዝርከቡ መጻሕፍቲ ታሪኽ እዮም።
ስለዚ ካብዞም ዝተጠቕሱ ቅዱሳት መጻሕፍቲ መወከሲ ብምግባር ናይ ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ጳውሎስን ታሪኽን ገድልን ብኸፊሉ ከነቕርብ ኢና እሞ በረከተ ኣምላኩ ምስ ኵልና ይኹን!
ቅዱስ ጴጥሮስ፡ ኣብ ወሰናስን ባሕሪ ገሊላ ኣብ እትርከብ ቤተ ሳይዳ ተወሊዱ። ስም ኣቦኡ ዮና ኾይኑ። ዚዓበየላ ኸተማ ቅፍርናሆም ኮይና፡ ምስ እንድርያስ ኃዉ ኣብ ባሕሪ ገሊላ ዓሣ ይገፉ ነበሩ።ተውሳክ፡ . . .ብርሃናተ ቤተ ክርስቲያን


text:
ኣብ ሃገረ ስብከት መንደፈራ ብኽፍሊ ስብከተ ወንጌልን ክፍሊ ፋይናንስን ሥልጠና ተዋሂቡ!
ሃገረ ስብከት መንደፈራ ብኽፍሊ ስብከተ ወንጌልን ክፍሊ ፋይናንስን ናተን ኣብዚ ሃገረ ስብከት’ዚ ዝጥርነፋ ሾብዓተ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት ብምኻድ ኣብ ነፍስ ወከፍ ንኡስ ሃገረ ስብከት ዘለዉ ልዕሊ 60 ውሉደ ክህነትን ኣገልገልትን ካብ ዕለት 19 የካቲት 2018 ዝጀመረ ወርኅን ሠለስተ ሰሙንን ዝወሰደ ሥልጠና ተዋሂቡ።
ብኽፍሊ ስብከተ ወንጌል ንዅሎም ኣባላት ንኡስ ሃገረ ስብከትን ውሉደ ክህነትን ኣብ ዝተዋህበ ሥልጠና ብዛዕባ ምስፋሕን ምጽናዕን ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ጕስነት ካህናትን ከምኡ’ውን ኣብ ሥርዓተ ጥምቀትን ኣባልገን፡ ሥርዓተ ቃል ኪዳን፡ ዝክር፡ . . . ካልእን ብሓፈሻ ሾሞንተ ነጥብታት ዝኃዘ ትምህርቲ ዘጠቓልል ነይሩ።
ንዅሎም ኣቦ መንበራትን ተኃዝቲ መዛግብትን ገንዘብን ተቈጻጸርትን ድማ ብኽፍሊ ፋይናንስ ብዛዕባ ኣተኃኅዛ ገንዘብን ንብረትን ውሕሉል ኣጠቓቕማን ኣተኃኅዛን ናይ ሞዴላትን መዛግብትን ዘጠቓለለ ሰፊሕ ትምህርቲ ተዋሂቡ።
ብንቕሓት ዝተሳተፉ ሠልጠንቲ፡ በዚ ዝተዋህበ ሥልጠና ድኅሪ ምምስጋን ከምዚ ዓይነት ሥልጠና ክቕጽል ተማኅጺኖም።


text:
"ኤርትራ ብሕሉፍ ምልኪ እትመሓደር ሃገር'ያ" ክፍሊ ጉ/ ወጻኢ ኣመሪካ
Radio Erena: 26 April 2018
"ኤርትራ ብሕሉፍ ምልኪ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እትመሓደር ሃገር'ያ" ክብል ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ገሊጹ።
እቲ ክፍሊ ነዚ ዝገለጸ፣ ንዓመታዊ ጸብጻብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣመልኪቱ ብ23 ሚያዝያ ኣብ ዝዘርግሖ ሰፊሕ ጸብጻብ'ዩ።
ኣብቲ ሰፊሩ ዘሎ 25 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ እቶም መሰረታውያን ዝብሃሉ መሰላት ክግሃሱ ምርኣይ ልሙድ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ዜጋታት ኤርትራ ብሃውሪ ክእሰሩ፣ ናብ ቤት ፍርዲከይቀረቡ ወይ ጉዳዮም ሕጋዊ መስርሕ ከይተኸተለ ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ ክበልዩን ደሃዮም ክጠፍእን ተደጋጋሚ ዝርአ ፍጻሜታት ምዃኑ ዝጠቐሰ ጸብጻብ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኣብ ርእሲኡ'ውን ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ግዱድ ዕስክርና፣ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛን ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ጠንቂ ስደት እታ ሃገር ይኾኑ ምህላዎም ኣገንዚቡ።
እቲ በብኣርእስቱ ተኸፋፊሉ ቀሪቡ ዘሎ ሰፊሕ ጸብጻብ ብተወሳኪ፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ሃይማኖትን እምነትን፣ ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽ፣ በርጌሳዊ ማሕበራት ናይ ምምስራት፣ ምትእኽኻብ፣ ሰለማዊ ሰልፍን ተቓውሞን ምክያድ፣ ዝኣመሰሉ መሰላት ጠቕሊሉ ከምዘየለ ኣመልኪቱ።
ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ከምዚ ዓይነት ጸብጻብ ዝዝርግሕ ዘሎ፣ ኣብቲ ክፍሊ ሓላፊ ጉዳያይ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ያማማቶ ኣብ ኤርትራ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደት ብምክያድ ምስ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣብ ዝተዘራረበሉ እዋን'ዩ።
======================


text:
ሸለልትነት ተጠቀምቲ ጽርግያን ኣልኮላዊ መስተ ሰቲኻ መኪና ምምራሕን፡ እቶም ጕሉሓት ጠንቅታት ሓደጋ ትራፊክ ምዃኖም፡ ኤሪና ዝተወከሰቶም ዜጋታት ገሊጾም።
ወሃብቲ ርእይቶ፡ ክቱር ናህሪ፡ ምሉእ ኣድህቦኻ ኣብ ምምራሕ መኪና ዘይምግባር፡ ሕግታት ትራፊክ ዘይምኽባርን ጽርግያ ብስኒት ዘይምጥቃምን፡ ብሽክለታ ብስነ- ስርዓት ዘይምዝዋር፡ መንገዲ ኣጋር ዘይምጥቃምን ብጥንቃቐ ዘይምስጋርን፡ ከምኡ’ውን ልዑል መጠን ኣልኮላዊ መስተ፡ እቶም ብተደጋጋሚ ዝረኣዩ ጠንቅታት ሓደጋታት ተሽከርከርቲ ምዃኖም ብምዝርዛር፡ ነዚ ጠንቅታት’ዚ ንምውጋድ ተገዳስነትን ኣድህቦን ተጠቀምቲ ጽርግያ ወሳኒ ከም ዝዀነ ኣብሪሆም።
ኣብ ሓደ-ሓደ ቦታታት ዝርአ፡ ብቐሊሉ ክጽገን ዝኽእል ግን ከኣብዙሕ ኣድህቦ ዘይግበረሉ ምብልሻው ጽርግያታትን ዘይሰርሑ ሴማፎሮታትን፡ እቶም ኣብ ክስተት ሓደጋታት ትራፊክ ተራ ዘለዎም ምዃኖም እውን ወሃብቲ ርእይቶ ገሊጾም።
ኣብ ተርእዮ ሓደጋታት ትራፊክን ሳዕቤናቶምን ኣብ ኤርትራ መጽናዕቲ ዘካየደ ኣባል ሚኒስትሪ ጥዕና ኣቶ ፊልሞን ሃብተሚካኤል ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ጠንቅታት ሓደጋ ኣብ 4 ከምዝኽፈሉ፡ ንሳቶም ድማ ኣብ ባህሪ ሰባት፡ ጥዕና ተሽከርካሪት፡ ትሕተ-ቅርጺ መጓዓዝያ፡ ከምኡ’ውን ሕግን ትግባረኡን ዝምርኰሱ ምዃኖም ኣረዲኡ።
እቲ ምሁር ዓለምለኻዊ ጥዕና ኣብ መጽናዕቱ፡ ክቱር ናህሪ፡ መስተ ሰቲኻ ምምራሕ፡ ተሽከርካሪት እናመራሕካ ኣድህቦኻ ዝሰርቕ ካልእ ንጥፈት ምክያድ፡ ከምኡ’ውን መስምዒ ሙዚቃ ኣብ እዝንኻ ወቲፍካ ብሽክለታ ምዝዋር፡ ካብ’ቶም ዝውቱራትን ኣሰከፍትን ተርእዮታት ምዃኖም ብምሕባር፡ ኣብ ሰዓት 80 ኪሎ-ሜተር እትሕምበብ መኪና፡ ካብ’ታ ኣብ ሰዓት 30 ኪሎ- ሜተር እትጓዓዝ፡ ኣብ ህይወት ሰብ እተውርዶ ናይ ሞት ሓደጋ ብ20 ዕጽፊ ከም ዝዛይድ ኣብሪሁ።
ኣብ ሃገርና፡ እቲ ቀዳማይ ጠንቂ ሓደጋታት ትራፊክ ዝኸውን ዘሎ፡ ትሑት ንቕሓት ኣብ ተጠቃምነት ጽርግያ ምዃኑ ብምሕባር ድማ፡ ሓደጋ ኣብ ማሕበረ-ቊጠባዊን ጥዕናዊን መዳያት ዘውርዶ ዕንወት ከቢድ ምዃኑን፡ መራሕቲ ተሽከርከርቲ ኣብ ምንቅስቓሳቶም ሓላፍነታውያን ክዀኑን ኣዘኻኺሩ።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ተስፋ ካብ መዓሙቕ ጸልማት በሪ ብርሃን ከፊታ ንነፍስ ሰንከልከል ከይትብል ትሕልዋ። ተስፋ ጭንቀት ዘድረቓ ነፍሲ፡ ፈልፋሊ ማይ ህይወት ትኾና። ተስፋ ስራሕ መንፈስ ቅዱስ እያ፡ እቲ ጐይታ ዘተስፈወና መጸናነዒ መንፈስ። ብተስፋ ዝኣምን ካልእ ክጥምቶ ዘይክእል ይርኢ። ምስ ክርስቶስ ዝኾነ ይኹን ተስፋ ኣይቆርጽን እዩ። ምስ ድንቂ ዝኾነ ሰራሕ ኣምላኽ ከመይ ገይሩ ተስፋ ክቖርጽ፤ ኣምላኽ ንኹሉ ብዝመደቦን ብዝፈቐዶን እዩ ዝኾውን ዘሎን ዝነበረን ብድሕሪ ሕጅን ዝፍጸምን። ብዘይናቱ ፍቓድ ዝኾነት ትኹን ኣይትትግበርን። ንዝተዋረዱ ልዕል ዘብል ጐይታ ጐይቶት እዩ። ንሕና ምስሉን መልክዑን’ዶ ኣይኮናን፤ ስለዘፍቐረና ከኣ ድርዒ ዋልታና እዩ። ተስፋ ኣይንቆርጽን፡ ኣብ ቃል ክርስቶስ ተስፋና እናዛየደ ይኸይድ። ከመይ፤ እዚ ቃል ስለዝምግበና፡ “ስለ ምግፋዕ ጥቑዓትን ስለ ልቕሶ መሳኪንን ሕጂ ኽትንስእ፡ ነቲ ዚናፍቖውን ምድሓን ከምጽኣሉ እየ፡ ይብል እግዚኣብሔር” (መዝ 12፡5) ። እግዚኣብሔር ኣብ ዝትንስኣሉ ግዜ ኣብ ቅድሚኡ ደው ክብል ዝኽእል የለን። ክድንጒ ይኽእል ግዜ ክወስድ ይኽእል ግና ብዘይጥርጥር ኣብ መወዳእትኡ ክመጽእ እዩ። ዕራርቦ ጸሓይውን እንተኾነ ክመጽእ እዩ።
ተስፋ ዘለዎ ሰብ መንፈሱ ርጉእ እዩ። ከምቲ ዘማራይ ዳዊት ዝበሎ “ኪቃወመኒ ኢሉ እኳ ሰራዊት እንተ ዚሰፍር ልበይ ኣይፈርህን እዩ፡ ኲናትውን እንተ ዚለዐለኒ እምነት ኣሎኒ” (መዝ 27፡3) ። ፍጹም ዘይነቓነቕ፡ ከውሒ ዝኾነ እምነት። ዝሓዝኩዎ መን ድዩ፤ እግዚኣብሔር እዚ እዩ ቃላቱ ንዓይ ዝሃበኒ፡ “ንሱ ባዕሉ ኣይክሐድካን ዕሽሽውን ከቶ ኣይክብለካን እየ ኢሉ።” (ዕብ 13፡5) ቀጺሉውን “እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ንሱ እዩ ምሳኻ ዚኸይድ እሞ ኣይጠልመካን ኣይሓድገካን እዩ” (ዘዳ 31፡6) ። ተስፋስ ኣሎኒ ቆጸራኡ ድማ ቀረባ እዩ። “ኣነ ምሳኻ እየ፡ እቲ ዝበልኩኻ ኽሳዕ ዝገብሮ ኣይሐድገካን እየ እሞ ኣብ እትኸዶ ኹሉ ኽሕልወካ እየ” (ዘፍ 28፡15) ። ሰበይቲ ‘ኳ ንፍረ ኸርሳ እንተረሰዐት “ምንም እኳ ንሳተን እንተ ረስዓ ኣነስ ኣይክርስዓክን እየ” (ኢሳ 49፡15) ። እዚ ዝመሰል ህይወት ተዋሂቡኒ ደኣ እምበር መዓስ ጽዒረሉ፤ ኩሉ ብሰናይ ፍቓዱ እምበር ኣበይ’ከ ኢለዮ። ምስጋና ንልኡል ኣምላኽና ይኹን። “ኹለን ጸጒሪ ርእስኹም እኳ ቑጹራት እየን” (ሉቃ 12፡7) ኢሉኒ ኸሎስ ንምንታይ ደኣ ዝጨነቕ፤ ዝኾነ እንተ ኾነ ዝመጸ እንተ መጸ ኣምላኽ ኣሎ፡ ኣምላኽ ይርኢ ኣሎ ይብል እቲ ንኣምላኽ ዝጽበ። ኩሉ ኣብ ቅድመይ ግብ ዝበለ ጸላማት ወላኳ እንተኾነ ኩሉ ክሓልፍ ኢለ ልበይ ዘይየርግእ። ንኹሉ መወዳእታ ስለዘለዎ እዚ ሽግር’ዚ ከሓልፍ እዩ።
ደቂ እግዚኣብሔር ቀጻሊ ኣብ ተስፋ ይነብሩ። ተስፋ ንዘይብሉ ነገር እንተ ኣጓነፎም ብትዕግስቲ ይጽበዩዎ። ኖ ኖ ኖ ኢሉ ይጅምረልካ እቲ ኣብ ኣምላኽ ዝተወከለ ሰብ፡ ኣምላኽ ደኣ እኮ ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ኣምላኽ በቲ ንሱ ዝፈልጦ መንገዲ እዩ ዝሰርሕ። በቲ ንሕና ንግምቶ ኣይኮነን። ኣብ መወዳእትኡ ጥበብ ኣምላኽ ከመይ ከም ዝኾነ ክትርኢ ኢኻ ይብለካ። ሕጉስ ከኣ ትረኽቦ።
ተስፋ ዘለዎም ኣብ ሓጐስ ይነብሩ። መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል “እንሆ ነቶም እተዐገሱ ብጹኣን እዮም” (ያዕ 5፡11) ። ኩልና ብተስፋ ሕጉሳት ንኹን!!!
ገለ ሰብ ይኣኽለኒ ሕጅስ ሙሟት ይሕሸኒ፡ አገልግሎተይ ጠጠው ከብል፡ ኢደይ ንሓጥያት ክህብ፡ እንታይ እሞ ክጠቕመኒ፡ ሃሊኸ፡ ጠፊአ፡ ኩሉ ዝነበረኒ ኣጥፊአዮ እየ ኢናበለ ዘምርር ሰብ ተስፋ ዝቆረጸ እዩ። ብኣንጻሩ ከኣ “እቶም ንእግዚኣብሔር ዚጽበዩ ግና ሓይሎም ይሕደስ። ከም ንስሪ በኽናፍ ይድይቡ፡ ይጐዩ እሞ ኣይሕለሉን፡ ይኸዱ እሞ ኣይደኽሙን” (ኢሳ 40፡31) ።
ንዓና ዝተዋህበና ውህብቶ አኮ ፉሉይ እዩ። ፍጹም ኣይድርብየካን ሸለል’ውን ኣይብለካን እየ ካብ በለና ተስፋ ኣይንቆርጽን ኢና። ኢድና ኣይንህብን። ደቂ ኣምላኽ ኣይደኽሙን፡ ዋላ’ኳ እቲ ደጋዊ ስጋና እንተ ፈረሰ ውሽጣዊ ሓይልና መዓልታዊ ይሕደስ። ኣብ ደቂ ሰባት ዘይከኣል ኣብ ኣምላኽ ይከኣል እዩ፡ ብዘይጥርጥር ይኸውን ድማ።
ምንጪ፡ ስብከት ካብ ዓረበኛ ልሳን ፖፕ ሺኖዳ 3ይ (H.H. Pope Shenouda III) ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኩልና ይኹን ።
(For those who do not have Geez, please try this link) HOPE
ወስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ኣብዚ ዓመት ኣብ ሕርይቲ ጋንታ ጋርዝ ካብ ዝተኻተቱ ብሉፃት ተፃወትቲ፡ ሳላሕ፣ ደ ብረይነ፣ ኣጉየሮን ኬንን ይርከብዎም
ናይዚ ዓመት ፀዋታታት ፕሪምየርሊግ እንግሊዝ ተዛዚሙ'ሎ። ማንቸስተር ሲቲ እቲ ዝግባኣ ዋንጫ ዓቲራ'ላ።
ዌስትብሮም፣ ስቶክ ሲቲን ስዋንዚን ካብቲ ሊግ ዝተሰነያ ጋንታታት እየን።
ምሉእ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ፀዋታት ብሉፃት ዝነበሩ 11 ተፃወትቲ በዓል መን'ዮም?
ሓላዊ ልዳት - ዴቪድ ደ ህያ (ማንቸስተር ዩናይትድ)
እዚ ሓላዊ ማዕፆ ብጣዕሚ ንጡፍ ሓላዊ ነይሩ።
ናይዚ ዓመት ሸልማት 'ጎልደን ግሎቭ' ወሲዱ'ዩ። ሸቶ ክኾና ዝኽእላ 18 ኩዓሳሱ ከድሕን ኪኢሉ።
እዚ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓመታት ኣብ ፕሪምየርሊግ ኣብ ዝነበሮ ተሳትፎ ዝለዓለ'ዩ።
ተኸላኸልቲ - ካይል ዎከር (ማን ሲቲ)፣ ለዊስ ደንክ (ብራይተን)፣ ኒኮላስ ኦታመንዲ (ማን ሲቲ)ን ኣሽሊ ያንግ (ማን ዩናይትድን)
ካይል ወከር - ኣብዚ ዓመት ሽድሽተ ናብ ሸቶ ዝተቐየራ ኩዓሳሱ ኣቐቢሉ። ኣብ ሲቲ ዝነበሮ ሓላፍነትን እጃምን ብብቕዓት ፈፂሙ።
ለዊስ ዳንክ - ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዘምፅኦም ለውጥታት ዘደንቑ እዮም። ጋንትኡ ካብ ሓደጋ ምውራድ ክትድሕን ኣብ ምግባር ዝለዓለ እጃም ነይርዎ።
ዳንክ ኣብ ፕሪምየርሊግ እንግሊዝ ካብ ካልኦት ተኸላኸልቲ ብዝበለፀ ዓፅዩ።
ኒኮላስ ኦታመንዲ - ሓደገኛ ተፃዋታይ ነይሩ። ኣብ ሲቲ ሓላፍነቱ ብብቕዓት ፈፂሙ። ካብ ምክልኻል ክሳብ ምጥቃዕ ዝንቀሳቐስ ተፃዋቲ እዩ።
ንሱ፡ ካብ ካልኦት ተፃወትቲ ፕሪምየርሊግ ብዝበለፀ ፅቡቓት ኩዓሳሱ ኣስጊሩ (ኣሕሊፉ) ሂቡ። ኣብዚ ዓመት 2,825 ዕውታት ኩዓሳሱ ኣስጊሩ ሂቡ።
ኣሽሊ ያንግ - እዚ እንግሊዛዊ ተፃዋቲ ብቕዓቱን ዝንኡን ብተግባር እናመስከረ ይርከብ። ኣብ ጋንትኡ'ውን ብቐዋምነት ናይ ምስላፍ ዕድላቱ ሰፊሑ'ዩ።
ብቕዓቱ'ውን ኣብ መበል 32 ዕድሚኡ ናብ ሃገራዊት ጋንትኡ መሊሱ ንኽፅምበር ዕድል ዝፈጥረሉ ኮይኑ'ሎ።
ክፍሊ ማእከል - ኬቪን ደ ብረይነ ፣ ፈርናንዲንዮን ዳቪድ ሲልቫን (ማን ሲቲ)
ኬቪን ደ ብረይነ - ኣብዚ ዓመት ካብዚ ተፃዋታይ ንላዕሊ ዝሰሓበኒ የለን። ምስ ጋንትኡ ዝረኸቦ ፅዋዕ ሳላሕ ንዝረኸቦ ዓወት ከካሓሕሰሉ'ዩ።
ንደብረይነ ኣብዛ ናይዚ ዓመት ሕርይቲ ጋንታ ብሉፅ ተፃዋቲ ገይረ ካብ ምምራፅ ንላዕሊ ክገብረሉ ዝካኣለኒ ነገር የለን።
እዚ ቤልጄማዊ ተፃዋቲ፡ ኣብዚ ዓመት 16 ናብ ሸቶ ዝተቐየራ ኩዓሳሱ ኣቐቢሉ። እዚ ድማ ዝለዓለ ቁፅሪ'ዩ።
ፈርናንዲንዮ - እዚ ብራዚላዊ ንጋንትኡ ሲቲ ከም ሰጋጢት ኮይንዋ'ዩ። ዕውት ዓመት ከሕልፍ ዝኸኣለ ፈርናንዲንዮ፡ ካልኣይ ዋንጫ ፕሪምየርሊግ ክዕወት ኪኢሉ።
ካብ ተፃወትቲ ክፍሊ ምክልኻል ድማ ግራኒት ጥራሕ'ዩ 2,709 ኩዓሳሱ ኣስጊሩ ብምሃብ ንፈርናንዲንዮ (2,679) ክበልፆ ኪኢሉ።
ዳቪድ ሲልቫ - ንሲቲ ካብ ልቢ ዘገልገላ ተፃዋቲ'ዩ።
ንፉዕ ተፃዋቲ ከምኡ'ውን ዝረኸብክዎ ሓበሬታ ከምዘረጋግፀለይ ፅቡቕ ኣቦ እዩ።
ኣብዚ ዓመት ኣብ 20 ሸቶታት እጃሙ ፈፂሙ። 9 ሸቶታት ከቑፀር ከሎ፡ 11 ናብ ሸቶ ዝተቐየራ ኩዓሳሱ ኣቐቢሉ።
ኣጥቃዕቲ - ሞሓመድ ሳላ (ሊቨርፑል)፣ ሃሪ ኬን (ቶተንሃም)ን ሰርጂዮ ኣጉየሮ (ማን ሲቲ)ን
ሞሓመድ ሳላሕ - እዚ ተፃዋቲ ንሃገራዊት ጋንትኡ (ግብፂ) ዝሰርሖ ስራሕ ክንድዚ ዝበሃል ኣይኮነን። ስለዝኾነ ካብቲ ኣብ ሊቨርፑል ዝገበሮ ፅቡቕ ምንቅስቓስ ንላዕሊ ብዛዕብኡ ክጥቀስ ዝኽእል ነገር የለን።
ኣብዚ ዓመት ኣብ 38 ፀዋታታት ፕሪምየርሊግ እንግሊዝ 32 ሸቶታት ኣቑፂሩ።
ሃሪ ኬን - ሃሪ ኬን'ውን ዕውት ዓመት ኣሕሊፉ። ንጋንትኡ ቶተንሃም ኣብ ኩሎም ውድድራት ልዕሊ 40 ሸቶታት ከቑፅር ኪኢሉ።
ቅድሚኡ ንቶተንሃም ብዝሒ ሸቶታት ዘመዝገበ ተፃዋቲ ክሊቭ ኣለን ክኸውን ከሎ፡ ኣብ 1986-89፡ 49 ሸቶታት ኣቑፂሩ።
ሰርጂዮ ኣጉዌሮ - ኣብ ፕሪምየርሊግ ኣብ ዝፀንሓሉ ክንድናቱ ዝኣክል ምስ ጋብትኡ ሽልማታት ዝዓተረ የለን።
ሸቶታቱ ንጋንትኡ ናብ ቅድሚት ንኽትመፅእ ኣኽኢለን። ናይዚ ዓመት ብሉፅ ተፃዋቲ ብዝብል ምተሸለመ ፅቡቕ ነይሩ።
ኣነ ባዕለይ ግን ክብሪ ክህቦ መሪፀለኹ።
ናይዚ ዓመት ብሉፅ ኣሰልጣኒ - ራፋኤል ቤኒተዝ
ናይዚ ዓመት ሰለስተ ብሉፃት ኣሰልጠንቲ'ኸ? ዝብል ሕቶ ቀሪቡለይ ነይሩ። ብዘይ ገለ ምጭንናቕ ራፋኤል ቤኒተዝ፣ ሲንን ክሪስን ዝብል መልሲ ብቐድም ሰዓቦም ኣቕሚጠ።
በርንለይ ናብ ዋንጫ ኣውሮፓ ክትሓለፍ፣ ብራይተን ኣብ ፕሪምየርሊግ ክትፀንሕን ኒውካስል 44 ነጥቢ ክትእክብን ትፅቢታተይ ኣይነበሩን።
ቤኒተዝን ተፃወትቶምን ንደገፍቲ ጋንታ ኒውካስል ኣየሕፈሩን፤ ነዚ ድማ'ዮም እቶም ደገፍቲ ንቤኒተዝ ዝፈትውዎ።


text:
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብ እስራኤል ተዓጊቶም ንዘለዉ ዑቑባ ዝሓቱ ስደተኛታት ንምድጋፍ ተወሳኺ መዘክር ኣቕሪቡ። ኣብዚ መዘክሩ ኣፍሪቃዊት ሃገር ሩዋንዳ ምስቲ ኣንጻር መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝሰርሕ ዘሎ የማናዊ መንግስቲ እስራኤል ከይትተሓባበር ጸዊዑ።
ሰዲህኤ፡ ኣብዚ ብ28 ለካቲት 2018 ብመንገዲ ናይታ ሃገር ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ወይዘሮ ሉይስ ሙሺኪዋቦ ናብ መንግስቲ ሩዋንዳ ዝተላእከ መዘክሩ፡ ሩዋንዳ ካብቲ ኣብ ንግዲ ዑቕባ ዝሓቱ ስደተኛታት ዝሰርሕ ዘሎ መንግስቲ እስራኤል ዝምድናኣ ንከትርሕቕ ጸዊዑ። እቲ መዘክር ኣተሓሒዙ እዚ ተግባር ኣብ ሩዋንዳን ኣብ ኩሎም ኣንጻር ከም ኣፓርታይድ ዝኣመሰለ ግፍዒ ዝተሰለፉ ኣፍሪቃውያንን ዘሕፍር በሰላ ዝገድፍ ከም ዝኾነ ኣመልኪቱ።
እቲ መልእኽቲ እስራኤላውያን ግዱሳትን ሲቪላውያን ተንቀሳቀስትን ኣብ ጐኒ እቶም ስደተኛታት ምስላፎም ዝሓደሮ ኣሚቕ ዕግበት ጠቒሱ፡ ብኣንጻሩ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራውያን፡ መንግስቲ ሩዋንዳ ገንዘብ ንምርካብ ኣብ እስራኤል ተዓጊቶም ዘለዉ ስደተኛታት ክቕበል ፈቓደኛ ኮይኑ ብዝብል ጸብጻብ ከም ዝሓዘነን ከም ዝሰንበደን ኣስፊሩ።
ኣብ መወዳእታ ሰዲህኤ፡ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳይን ምትሕብባርን፡ መንግስቲ ሩዋንዳ ምስተን ኣብ እስራኤል ኣብ ስግኣትን ደረት ዘየብሉ ማእሰርትን ዝነብሩ ዘለዉ ኣፍሪቃውያንን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ፍትሓዊ መፍትሒ ንክረኽባ ዝሰርሓ ዘለዋ ሃገራትን ማሕበራትን ንክተሓባበሩ መጸዋዕታኡ ኣቕሪቡ።
ናይዚ ዝተጠቕሰ መዘክር ቅዳሕ ናብ ኣቦመንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣቶ ሙሳ ፋቂ ማሃማትን ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣቶ ፍሊፖ ግራንዲን ተላኢኹ።


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ናይ 2017 ዓ/ም ኣቆጻጽራ ኣውሮጳ ኩነታት ኣተሓሕዛ መሰላት ኣመልኪቱ ሪፖርት ኣውጺኡ ኣሎ። ገለ ካብ ትሕዝቶ’ቲ ሪፖርት እዚ ዝስዕብ ይርከቦ፣
ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ስርዓት ትትግብር ሃገር’ያ። ገዛኢ ፓርቲ ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኢትዮጵያ (ኢህወዴግ) ኣብ’ቲ ቅድሚ 3 ዓመት ዝተካየደ ሃገራዊ ምርጫ ን547 መናብር ፓርላማ ሙሉእ ንሙሉእ ተዓዊቱ።
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ዘውጸኦ ዓመታዊ ሪፖርት ኩነተ ሰብኣዊ መሰላት ሃገራት ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ዝሰነደሉ ገጻት ‘ኤርትራ ኣዝዩ ምእኩልን ምልካዊ ስርዓት ኣብ ትሕቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ትርከብ ሃገር ከምዝኾነት’ ይገልጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ከም'ቲ ኩሉ-ሻዕ ትገብሮ ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ንኣብያተ ማእሰርቲ’ታ ሃገር በጺሑዎም’ዮ። ካልኦት ዓለም ለኸ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ንዘቕረብሉ ሕቶ ምብጻሕ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ግና ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተነጺጉ’ዩ።
ብፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ህዝባዊ ግንባር ንዴሞክራሲን ፍትሒን’ እንኮ ፓርቲ ኣብ ኤርትራ’ዩ። ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ነጻ ካብ ዝወጸትሉ 1993 ዓም ጀሚሩ ሃገራዊ ምርጫ ኣይራኣየትን።


text:
ኣብ መፈንጠራ ስርዓት ህግደፍ እንተኣቲና: ኤርትራ ክንስእና ኢና
መንግስቲ ህግደፍ፡ ጸላኢ መላእ ህዝቢ ኤርትራ’ምበር ንሓደ ዝቀርቦ ነቲ ካልእ ዝርሕቆ ስርዓት ኣይኮነን። እንተኾነ ህግደፍ ዕምሩ ንምንዋሕ፡ ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምልሕላሕን ኣብ ሓድሕዱ ምጥርጣር ንምፍጣርን ዘይጥጅኦን ዘይፍሕሶን ተንኮል የለን። ስርዓት ህግደፍ፡ ብዘይካ’ቲ “ብግዳም
መንግስቲ ህግደፍ፡ ጸላኢ መላእ ህዝቢ ኤርትራ’ምበር ንሓደ ዝቀርቦ ነቲ ካልእ ዝርሕቆ ስርዓት ኣይኮነን። እንተኾነ ህግደፍ ዕምሩ ንምንዋሕ፡ ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምልሕላሕን ኣብ ሓድሕዱ ምጥርጣር ንምፍጣርን ዘይጥጅኦን ዘይፍሕሶን ተንኮል የለን። ስርዓት ህግደፍ፡ ብዘይካ’ቲ “ብግዳም ተወሪርና፡ ማሕበረ ሰብ ዓሊቋትና” እናበለ ንዓመታት ኣድህቦ ህዝቢ ኤርትራ ንምጥምዛዝን ንምትላልን፡ ወግሐ ጸብሐ ዝዝምሮ ሕሱር ዘመተ፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ዘተኣታትዎ ዘሎ ኣዝዩ ሓደገኛን ናይ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላን ውጥን’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብውሽጥን ብግዳምን ኣብ ተኣፋፊ መድረኽን ጆኦግራፍያዊ ኣከባብን ስለዝርከብ፡ መጻወቲ ጉሓላሉን መዐንደሪ ግዳማዊ ሓይልታትን ከይከውን ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ዝበረኸ ጥንቃቀ ከካይድ ኣለዎ። ዓለም ረብሓታታ ንምቅዳም ንሓድሕዳ ትቆራቆስን ትተፋነንን ስለዘላ፡ ንዓና ንኤርትራውያን ፈትዩን ደንጊጹን ጁባታቱ ከይመልአ ጉንዖ ክምጥወልና ዝኽእል ወገን የለን። እቲ ክውንነት እዚ ስለዝኾነ፡ ኣብ መድረኽ ዓለም ብመንጽር ሃገራዊ ረብሓና ብኸመይ ንዋሳእ፡ እንታይ የርብሓናን እንታይ ይጎድኣናን ኣብ ምምዛንን ምውሳንን ተዓጻጻፍነትን ልቦናን የድልየና። ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ሎምን ጽባሕን ዝሓስብን ብህዝቢ ዝተመርጸ መንግስቲ እንተዝህልዎ፡ ብመንገዲ’ቶም ባዕሉ ዝመረጾም ወከልቲ ኣቢሉ ቅኑዕን መድረኽ ዝጠልቦን ስጉምቲ ምወሰደ ነይሩ። ሕማቅ ዕድል ኮይኑ ግን፡ ስልጣንን ምርጫን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ስለዘሎ፡ እዚ ክብ ኢሉ ዝተተንብሀ ዕድላት ንምትግባር ሓይሊ የብልናን።
ምሕንጋድን ኣዕናዊ ሜላታትን ስርዓት ህግደፍ ብምግንዛብ፡ ኤርትራውያን ሃገርናን ህዝብናን ካብ ጥፍኣት ንምድሓን ቀዳምነት ክንህቦን ሓቢርና ክንወስዶ ዝግብኣናን ቅኑዕ ስጉምቲታት ግን ኣሎ። ኤርትራውያን ኣብ መሰረታውያን ጉዳያትና ብምድሃብ፡ ስርዓት ህግደፍ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል፡ ብዘይ ፍርዲ ምእሳርን ምቅታልን፡ ንብረት ሃገርን ህዝብን ምዝማትን ብብልሽውና ምቁምጣዕን፡ ብሕግን ቅዋምን ዘይምምእዛዝ፡ ብዘይ ኣፍልጦ ህዝቢ ልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ምእታው፡ ኤርትራዊ ኣብ ገዛእ መሬቱ እሱርን ሕሱርን ምህላዉ ንህዝብናን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ደጋጊምና ከነፍልጥን ከነቃልሕን ኣሎና። ብሰሪ’ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ምልካዊ፡ ዘይፍትሓውን ኣዕናውን ኣሰራርሓ፡ ኣማኢት ኣሽሓት ኤርትራውያን እንተላይ እግሪ ዘይተኸሉ ህጻናት፡ ነብሰ-ጾራት፡ ኣራጋውያንን ኣካለ ግዱዓትን ካብ ቤት ንብረቶም፡ ስድራቤቶምን መረበቶምን ተፈናቂሎም ንስደት ተቃሊዖም ኣለዉ። እቶም ካብ ሞት፡ ማእሰርትን ስቃይን ኣምሊጦም፡ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ተሰዲዶም ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ኣሽሓት ሕጋዊ መንበሪ ፍቃድ ስለዘይብሎም፡ ሎሚ’ዶ ጽባሕ ንጥረዝን ንእሰርን” እናበሉ ኣብ ስነኣእምሮኣዊ ጭንቀት’ዮም ዝነብሩ ዘለዉ። ካብኡ ዝገደደ ድማ ኣብ ከም በዓል እስራኤል ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ናይ ስደተኛን ዑቁባን መሰሎም ተነፊጎም ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክባረሩ ኣይፋል እንተበሉ ድማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎኑ ይብየኖሎምን ጸቅጢ ይግበረሎምን ኣሎ። እዞም ካብ ኣጽፋር ስርዓት ህግደፍ ንምድሓንን ካብ ድኽነት ንምንጋፍን ኣብ ዓዲ ጓና ዘለዉ ዜጋታትና ድማ እዚ ብዛዕባ ህዝቢ ኤርትራ ቅንጣብ ሓልዮት ዘይብሉ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዘሎ ንሓዋሩ በብዘለውዎ ክጠፍኡን፡ ኤርትራ ዘይናቶም ክትኮኖምን’ያ። እዛ ልዕሊ 65 ሽሕ መስዋእቲ ዝኸፈለት ኤርትራ፡ ድሕሪ ናጽነት ህዝባ ሃገር ዘይብሉ ክኽውን ኣዝዩ ዘሕዝን ጥራይ ዘይኮነ መዓንጣ ከብድኻ ዘሕርር’ዩ።
በዚ ውሁብ ኩነታት፡ ኩልና ብሃገርናን ህዝብናን ንቁርቆርን ንሕለቅን ኤርትራውያን፡ መፍትሒ ኩሉ ጸገማትና፡ እቲ ጠንቂ ስደት፡ ሞትን ሕሰምን ኮይኑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ምውጋድ እምበር ቀዳምነታትና ጎሲና ኣብ ካልእ ጉዳያት ግዜናን ገንዘብናን ምብኻንን ዕንኪሊል ምባልን ትርጉም የብሉን። ከምቲ “ክንብርኩት ዘይክንቡርኩት ኣብ ማይ ዘለዎ ንብጻሕ” ዝብሃል፡ ሓቀኛ ናጽነትናን መሰልናን ከየረጋግጽና፡ ብዛዕባ ማዕርነት ብሄራት፡ ሃይማኖት፡ ቋንቋ፡ ኣውራጃ፡ መታሕት ከበሳ ዝብሉ ዛዕባታት ንስርዓት ህግደፍ ዘርብሑን ዕድመ ስልጣኑ ዘናውሑን መጻወድያ ክንኣቱ የብልናን። ፈለማ እቲ ጸላኢ መላእ ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ ሓማም መንሽሮ ሕብረተሰብና ንእለዮ። ብኽቡር መስዋእቲ ዝተረኽበት ኤርትራ ኣብ ኢድና ንጨብጣ፡፡ ኤርትራና፡ ንሕና ናታ ንሳ ድማ ናትና ምዃና ነረጋግጽ። ድሕሪኡ፡ እቲ ኣብ መንጎና ኣሎ ዝበሃል ዘይመሰረታዊ ፍልልያት፡ ብዘተ፡ ብትምህርቲ፡ ብስራሕ፡ ብቁጠባዊ ምዕባለ፡ ብምጽውዋርን ልቦናን ክፍታሕ ዝኽእል’ዩ። ኤርትራውያን፡ እዚ ክውንነት’ዚ ጎሲና ኣብ መፈንጠራ ስርዓት ህግደፍ እንተኣቲናን ንመንነትናን መጻኢናን ብሓባር እንተዘይሰሪሕናን ግን: እታ ኤርትራ ትብሃል ሃገር’ውን ክንስእና ኢና። ኤርትራ ድማ ሰፈር ናይቶም ስርዓት ህግደፍ ዝዕድሞም ዘሎ ባዕዳውያንን ሕማቅ ህዝቢ ኤርትራ ዝምነዩ ወገናትን ክትከውን’ያ።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ 2 ታሕሳስ 2017


text:
ዕለት 4 መጋቢት 2018፡ ምምሕዳራዊ ሽማግለ ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ናይ 2018 መጀመርያ ስሩዕ ኣኼብኡ ብምክያድ ናይ ዝሓለፈ 4 ኣዋርሕ ጸብጻባት መዚኑ፤ ናይ ዝመጽእ መድረኽ መደባት ከኣ ኣጻፊፉ። ኣብ ኣኼባ ንሸውዓተ ቦታውያን ሽማግለታት ዝወከሉ (ማለት ንካናዳን ሕቡራት ሃገራትን ሓደ ኣካል ቈጺርካ) ተሳተፍቲ ብምልኣት ተረኺቦም። ነፍስ-ወከፍ ቦታዊ ሽማግለ ኣብ ኣኼባታት ምምሕዳራዊ (ኣህጉራዊ) ሽማግለ ብክልተ ሰባት ኢዩ ዝውከል።
ኣኼባ ንሓፈሻዊ ኲነታት ሰዲህኤን፡ ኲነታት ህዝብናን ሃለዋት ደንበ ተቓውሞን ድሕሪ ምምዛን፡ ነቲ ብሓላፊ ቤት ጽሕፈት ዝቐረበ ናይ ዝሓለፈ መደረኽ ጸብጻብ ተቐቢሉ። ቀጺሉ'ውን ጸብጻባት ቦታውያን ሽማግለታት ቀሪቡ። ኵለን ቦታውያን ሽማግለታት ንኣገዳሲ ሰልፋዊ ጽሑፋትን መጽሔታዊ ሕታማትን ብግቡእ ኣብ ምዝርጋሕ ዕዉት ንጥፈታት ከም ዘካየዳ ተሓቢሩ። ብሓፈሻ ከኣ ሰዲህኤ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ መዳይ ዝገብሮ ዘሎ ዘተባብዕ ንጥፈታት እናደንፍዐ ክቕጽል ንቓልሲ ደንበ ተቓውሞ ጠቓሚ ምዃኑ ኣኼባ ኣስሚርሉ።
ኣብ ናይ 2017-2018 መደብ ዕዩ ተጠቒሱ ከም ዝጸንሐ፡ ቦታውያን ሽማግለታት ቤት ጽሕፈት ንህዝባዊ ዲፕሎማሲ ዝያዳ ከበርኻ ትጽቢት ሰዲህኤ ምዃኑ ተሓቢሩ። ካብዚ ምንቃል፡ ነፍስ-ወከፍ ናይ ዞባ ሽማግለ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ዞባታትን ጨንፈራትን ሰልፊ ብምትሕብባር ክትግገብሮ ዘሎዋ ስራሓት ነዚ ዝስዕብ ዝወሰኸ ምዃኑ ኣኼባ ኣረጋጊጹ። ማለት፡-
- ነፍስ-ወከፍ ሽማግለ ንዕላማታት ሰዲህኤን ተቓውሞ ህዝቢ ኤርትራን፡ኣብቲ ናይ እትርከቦ ሃገር መንግስትን፣ ትካላትን፣ ህዝብን (ኣባላት ባይቶን) ንምልላይ ዝያዳ ንጥፈታት ክትገብር፤
- ነፍስ-ወከፍ ቦታዊት ሽማግለ ነቲ ዘሎዋ ኣድራሻታት (data base/ ዝያዳ ተማዕብሎ፣ ጽሑፋት ሰልፊ ከኣ ብንጡፍ ኣገባብ ናብ ኩሉ ትካላት ይመሓላለፍ። ኣውራ ከኣ ናብ፡-
- ኣገዳሲ ኤምባስታት (ብምርጫ ንኡስ ሽማግለ እተዳለወ)፤
- ምኒስትሪታት ወጻኢ ጒዳይ፤ ውሽጣዊ ጒዳይ፤ ምኒስትሪ ዜና፤ ጸጥታ፤
- ፓለቲካዊ ሰልፍታትን ኣገደስቲ ኣባላት ባይቶ ናይቲ ሃገርን (ከም ኲነታቱ)፤
- ቀይሕ መስቀል/ቀይሕ ወርሒ፤ ከምኡ ከኣ ካልእ ናይቲ ሃገር ልሉያት ዘይመንግስታውያን ትካላት፤ ዩኒቨርሲታት ወዘተ…
- ናይ ሕቡራት መንግስታት፣ ቤት ጽሕፈታት፤
- ዞባውያን ትካላት ንኣብነት
- ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት
- ኤርትራዊ ውድባትን ማሕበራትን፤
- ኣገደስቲ ውልቀ-ሰባት።
- እቲ ዕማማት ዝትግበር፡ ምስ ዝምልከቶም ብኣካል እናተራኸብካን ጽሑፋት እናኣመሓላለፍካን ይኸውን።
- ንጻውዒት ሓባራዊ ስራሕ ሰልፊ ንምዕዋት፡ ቦታውያን ሽማግለታት ምስ እትርከቦ ጨንፈራት ሰልፊ ብምትሕብባር፡ ምስ ካልኦት ወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባትን፡ ሲቪካዊ ማሕበራትን፡ ግዱሳት ውልቀ ሰባትን ኰይና ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ከተዕውቱ ምጽዓር ዝብል እተመሓየሸ መደባት ኣብዚ ናይ 4 መጋቢት ኣኼባ ጸዲቑ።


text:
ዋና ኣማሓዳሪ ዞባ ማእኸል ኣይተ ሚኪኤለ ኣብርሃ
ኣብ ዞባ ማእኸል ትግራይ 34 ሽሕን 996 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 154 ሽሕን 182 ወገናት ተረባሕቲ ክገብር ዝኽእል 69 ሽሕን 350 ሄክታር መሬት ኣብ 2010 ዓ.ም ብመስኖ ንምልማዕ ትልሚ ተታሒዙ። እቲ ዝተትሓዘ ትልሚ ብኹታ ገጠምን ዝተፃፈፈ ስርዓት ኣተሓሕዛ መረዳእታን ይእቶ ከም ዘሎ ድማ ምምሕዳር እቲ ዞባ ኣፍሊጡ፡፡
ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓትን ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ማእኸል ትግራይን ኣይተ ሚኪኤለ ኣብርሃ ብፍሉይ ንጋዜጣ ወይን ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ፣ ኣብ 2009 ዓ.ም ከም ዞባ ልዕሊ 69 ሽሕ ሄክታር መሬት ብመስኖ ንምልማዕ ካብ ዝተትሓዘ ትልሚ እቲ 63 ሽሕ ሄክታር ክለምዕ ምኽኣሉ ኣዘኻኺሮም። ብመንፅር እቶት እንትርአ እውን ከም ትልሚ ሓሙሽተ ሚልዮንን 743 ሽሕን 601 ኩንታል ንምርካብ ተታሒዙ ሓሙሽተ ሚልዮንን 590 ሽሕን 267 ኩንታል ምርካብ ከም ዝተኸኣለ ተገሊፁ። ኣብዚ ድማ ኣብ መንጎ ወረዳታት ዝሓሸ ደረጃ ምምጥጣንን ስራሕቲ ጅማሮ ምትእትታው ልምዓት ኹታ ገጠም መስኖን ምንባሩ ገሊፆም።ካብኡ ሓሊፉ ክሳብ ንዕዳጋ ማእኸል ዝገበረ ፍርያት መስኖ ምልማዕ ዝተኽኣለሉ ዓመት ከም ዝነበረ እውን ኣብሪሆም፡፡
ባንኪ ማይ ንስሉጥን ውፅኢታውን ልምዓት መስኖ
“ኣብ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ 2009 ዓ.ም ዝነበሩ ጥንካረታትን ጉድለታትን ብዝርዝር ብምግምጋም ናብ መደባት ልምዓት መስኖ 2010 ዓ.ም ተኣትዩ ኣሎ፡፡” ዝበሉ ዋና ኣመሓዳሪ ኣይተ ሚኪኤለ፣ ካብ ገምጋም ሸቶን ፍፃመን ሕሉፍ ዓመት ብምብጋስ ኣብ 2010 ዓ.ም ናቑጣ ልምዓት መስኖ መሰረት ብምግባር ብኹታ ገጠም ናይ ምልማዕ ኣንፈት እናስፋሕኻ ፀብፃባት ሓሶት ንምቕናስን ንምውጋድን ዝተፃፈፈ መረዳእታ ናይ ምሓዝ ስራሕ ይስራሕ ምህላዉ ኣረዲኦም። ኣብ መስኖ ፀብፃብ ሓሶት ንምቕናስን ንምውጋድን በብወረድኡ ጉጅለታት ምፅፋፍ መረዳእታ ተጣይሾም ስራሕቲ ምዕቃን ብመስኖ ዝለምዕ መሬት ኣብ ምፍፃም ከም ዝርከቡ እቶም ኣመሓዳሪ ዝሓበሩ እንትኸውን፣ እዚ ኣብ ውሽጢ ወርሒ ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ክፍፀም ንፁር ትልሚ መፅናዕቲ ተታሒዙ እናተተግበረ ምህላዉ ኣብሪሆም። እቲ በብወረድኡ ዝተጣየሸ ጉጅለ መፅናዕቲ ስራሕቱ ምስ ኣፃፈፈ እቲ ከም ዞባ ይኹን ብብርኪ ወረዳታት ዝተትሓዘ ሸቶ ልምዓት መስኖ ክቕንስ ወይ ክውስኽ ከም ዝኽእል ኣገንዚቦም::
ካብ መብርሂ ኣይተ ሚኪኤለ ከም ዝተገንዘብናዮ፣ ብስፍሓት ኩታ ገጠም ስራሕቲ ልምዓት መስኖ ወሲድካ ወረዳ ቆላ ተምቤን ክላስተር ጉዕ በርበረ፣ ጣንቋ ኣበርገለ ክላስተር ሽንጉርቲ፣ ወርዒ ለኸ ክላስተር ማንጎን ሽንጉርትን ኮይነን ብኣብነት ዝተገለፃ እየን:: ካልኦት ወረዳታት እውን ነናይ ባዕለን ዓንዲ ዝራእትን ናቑጣ ልምዓት መስኖን ነፂረን ብኹታ ገጠም ከልምዓ ዝተፃፈፈ ትልሚ ሒዘን ናብ ተግባራዊ ስራሕ ቀዳማይ ዙር ልምዓት መስኖ ንምእታው ይረባረባ ምህላወን ተዛሪቦም። ኣብ ዞባ ማእኸል፣ ነቲ ኣብ 2010 ዓ.ም ብመስኖ ክለምዕ ተተሊሙ ዘሎ ሽፋን መስኖ ብዝተማልአ ኣፈፃፅማ ተግባራዊ ንምግባር በቲ ሓደ ገፅ ምስቲ ሓረስታይ ተግባር መሰረት ዝገበሩ መድረኻት ምትእምማንን ስራሕቲ ምዕባይ ክእለትን እናተኻየዱ በቲ ኻልእ ገፅ ስራሕቲ ምፅፋፍ መረዳእታታት ብልዑል ትኹረት እናተሰርሑ እዮም። ከምዚ ዝበሉ ተግባራት ብምፍፃም ከም ዞባ ኣብ 2010 ዓ.ም 37 ሽሕን 170 ኩንታል መዳበርያ 8,360 ኩንታል ምሩፅ ዘርኢ ኣብ ረብሓ ብምውዓል ልዕሊ ሓሙሽተ ሚልዮን ኩንታል እቶት ካብ መስኖ ንምርካብ መበገሲ ትልሚ ተታሒዙ ይስራሕ ምህላዉ መብርሂ ዋና ኣመሓዳሪ እቲ ዞባ የመላኽት::
ነቲ ከም ዞባ ዘሎ ሸቶን ስራሕቲ ድልውነትን መስኖ መሰረት ገይርና ብብርኪ ወረድኦም ንዘሎ ምንቅስቓስ ዝሓተትናዮም ዋና ኣመሓዳሪ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ኣይተ ጉዕሽ ግደይ ብወገኖም፣ ክሳብ 2009 ዓ.ም ኣብ መስኖ ዝነበሩ ጥንካረታትን ጉድለታትን ብምንፃር ንልምዓት መስኖ 2010 ዘድልዩ ስራሕቲ ይስርሑ ምህላዎም ገሊፆም።ብመሰረት እዚ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበሩ ገምጋማት ማእኸል ገይርካ፣ ፓኬጃት ልምዓት መስኖ ብምፅፋፍ፣ ተግባር መሰረት ዝገበረ ህንፀት ብምስራሕ መደባት ልምዓት መስኖ 2010 ዓ.ም ብፍሉይ ንምፍፃም ልዑል ርብርብ እናተገበረ ከም ዘሎ ኣመልኪቶም።ከም ኣገላልፃ ኣይተ ጉዕሽ፣ ኣብ መስኖ “ትራንስፎርሜሽን” ዝረጋገፅ ፈለማ ኣብቲ ሓረስታይ ስዒቡ ኣብቲ በዓል ሞያን ኣመራርሓን ለውጢ ኣረኣእያ ፈጢርካ እዩ::
ነዚ መሰረት ብምግባር ልምዓት መስኖ 2010 ዓ.ም እታ ወረዳ፣ ኣብ ምትላም ዝለዓለ ተሳትፎ እቲ ሓረስታይ ክህሉ ብምግባር፣ ዝለምዕን ዘይለምዕን መሬት ብምንፃር፣ ግራት ዘለዎምን ዘይብሎምን ተጠቀምቲ ብምፍላይ ናቑጣ ልምዓት መስኖ ማእኸል ዝገበረ ሸቶ ተታሒዙ ይእቶ ምህላው ኣብሪሆም:: ከም ወረዳ ብመስኖ ዝለምዕ ስፍሓት መሬት ድሕሪ እቲ ኣብ ባይታ ዝግበር ዘሎ ስራሕቲ ምዕቃን ካብ 30 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ብንፁርን ዝተፃፈፈ መረዳእታን ዝፍለ ምዃኑ ድማ እቶም ዋና ኣመሓዳሪ ኣመልኪቶም።ነቲ ከምዚ ዝበለ ስራሕ ዝሓዘ ብብርኪ ወረዳ 12 ሰብ ሞያ ዘለውዎ ብሽዱሽተ ክላስተራት ዝተወደበ ጉጅለ ምፅፋፍ መረዳእታ ተጣይሹ ዝተዋደደ ስራሕ ይሰርሕ ከም ዘሎ ተወሳኺ መብርሂ እቶም ኣመሓዳሪ የረድእ።ከም ወረዳ ኣብ ዝራእቲ ክራማት ዘመነ ምህርቲ 2009/2010 ዝተረኸበ ተመኩሮ ብኩታ ገጠም ምዝራእ ኣብ ልምዓት መስኖ 2010/2011 ዓ.ም ክድገም ዝሓሸ ድልውነት ከም ዘሎ እውን ኣብሪሆም::
ሓረስታይ ግደይ ደሞዝ ነባሪ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ጣብያ ሴኻ እንትኾኑ ኣብ 2010 ዓ.ም ሓደ ሄክታር ብመስኖ ዝለምዕ መሬት ከም ዘለዎምን ነዚ ብምሉእ ፓኬጅ ከልምዑ ተዳልዮም ምህላዎምን ሓቢሮምልና:: ካብ 2000 ዓ.ም ጀሚሮም ኣብ ልምዓት መስኖ ተዋፊሮም ተረባሒ እናኾኑ ከም ዝመፅኡ ዘብርሁ ሓረስታይ ግደይ፣ “ኣብ 2009 ዓ.ም ጥራሕ ካብ ልምዓት መስኖ 10 ሽሕ ብር ኣታዊ ረኺበ እየ” ኢሎም። ኣብ 2010 ዓ.ም እውን ልዕሊ 10 ሽሕ ብር ካብ መስኖ እቶት ንምርካብ ግቡእ ምድላው ገይሮም ምህላዎም ተዛሪቦም።
እቲ ናይ ዞባ ማእኸል ዘሎ ድልውነት ከም ዘሎ ኮይኑ ኣብ 2010 ዓ.ም ከም ክልል ትግራይ ልዕሊ 416 ሽሕ ሄክታር መሬት ብመስኖ ንምልማዕ ተተሊሙ ሰፊሕ ርብርብ ይግበር ከም ዘሎ ካብ ቢሮ ልምዓት ገፀርን ሕርሻን ክልል ትግራይ ዝረኸብናዮ መረዳእታ የመላኽት::
መናእሰይ ዞባ ደቡብ ትግራይ ዕድል ስራሕ ኣብ ዝፈጥሩ ዓውድታት ይንቀሳቐሱ ኣለዉ
ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ካብ ዘለው 145 ሽሕን 981 መናእሰይ፣ 22 ሽሕን 864 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 49 ሽንሕ 486 መናእሰይ ኣብ 2009 ዓ.ም ስራሕ ኣልቦ ምዃኖም ብመፅናዕቲ ምስተነፀረ ካብኣቶም እቶም 39 ሽሕን 223 መናእሰይ ብቀዋሚነት ኣብ ዝተፈላለዩ ዕድላት ስራሕ ተዋፊሮም ተረባሕቲ ክኾኑ ከም ዝኽኣሉ ማሕበር መናእሰይ እቲ ዞባ ገሊፁ፡፡ ካብ እቶም ቀዋሚ ዕድል ስራሕ ዝተፈጠረሎም እተን 16 ሽሕን 675 ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ድማ ተሓቢሩ ኣሎ፡፡
ኣቦ መንበር ማሕበር መናእሰይ ዞባ ደቡብ ትግራይ መንእሰይ የማነ ክፍለማርያም ንጋዜጣ ወይን ኣብ ዝሃቦ መግለፂ፣ ከም ዞባ ተጠቃምነት መናእሰይ ዘዕብዩ ኣንፈታት ተነፂሮም ብዝተሰርሑ ተግባራት ውፅኢታዊ ዝኾነ ምንቅስቓስ ምትግባር ተኻኢሉ እዩ፡፡ ነዚ ኣብነት ዝኸውን 28 ሽሕን 122 መናእሰይ ኣብ ልምዓት መስኖ፣ 6‚543 ብስራሕቲ ምርባሕ ደርሁ፣ 4‚571 ብሽግሽግ ተሓራሲ መሬት ከምኡ እውን 3‚676 መናእሰይ ኣብ ምርባሕን ምህጣርን ጤለ በጊዕ ምውፋር ከም ዝኽኣሉ መንእሰይ የማነ ኣረዲኡ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ፣ ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብቲ ዞባ ብቀዋሚነት ካብ ዝተፈጠሩ ዕድላት ስራሕ ብግዝያውነት ን10 ሽሕን 263 መናእሰይ ዝተፈላለዩ ዕድላት ስራሕ ተፈጢሮም እዮም፡፡
ተረባሕነት መናእሰይ ከዕብዩ ዝኽእሉ ስራሕቲ ምሃብ ልቓሕ ዝምልከት ድማ ከም ዞባ 135 ሚልዮንን 57 ሽሕን 241 ብር ተተሊሙ 92 ሚልዮንን 144 ሽሕን 217 ብር ልቓሕ ንመናእሰይ ክዕደል ከም ዝኽኣለ ተሓቢሩ ኣሎ፡፡ ኣብዚ ዝተትሓዘ ሸቶ መሊእኻ ተግባራዊ ኣብ ምግባር ብሰንኪ ልቓሕ ምፍራሕን ካልኦት መበገስታትን ጉድለታት ከም ዝነበረ መንእሰይ የማነ ኣገንዚቡ፡፡ ጎድና ጐድኒ ምሃብ ልቓሕ ኣብ ምምላስ ልቓሕ ካብ ዝተትሓዘ 74 ሚልዮንን 739 ሽሕን 490 ብር ብዝተሰርሐ ፅዑቕ ስራሕቲ ምምላስ ልቓሕ ልዕሊ ትልሚ 77 ሚልዮንን 91 ሽሕን 922 ብር ከም ዝተፈፀመ ኣብሪሁ፡፡ ብዘይካ እዚ ምስ ስራሕቲ ምዕቛር ተዛሚዱ 70 ሚልዮንን 925 ሽሕን 96 ብር ብመናእሰይ ክዕቆር ካብ ዝተትሓዘ ሸቶ ሰሪሕኻ ንክትዓቁር ካብ ዘሎ ዓብይ ተበግሶን ብኣካላት ኣመራርሓ ዝግበሩ ስራሕቲ ምፍጣር ግንዛበን ልዕሊ ትልሚ 79 ሚልዮንን 605 ሽሕን 202 ብር ክዕቆር ክኢሉ ኣሎ፡፡
ኣብቲ ዞባ ኣብ 2010 ዓ.ም እውን 18 ሽሕን 649 ደቂ ኣንስትዮ ከምኡ እውን 2‚651 ተመለስቲ ካብ ስደት ዝርከብዎም ልዕሊ 39 ሽሕ መናእሰይ ብዝተፈላለዩ ዕድላት ስራሕ ተረባሕቲ ንምግባር ሸቶ ተታሒዙ ምንቅስቓስ ይግበር ምህላው ካብ ማሕበር መናእሰይ ዞባ ደቡብ ትግራይ ዝረኸብናዮ መረዳእታ የመላኽት፡፡ ካብዚ ጠቕላላ ትልሚ እቶም 10 ሽሕን 263 ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ግዝያዊ ዕድል ስራሕ ዝነበሩ ኣብ 2010 ዓ.ም ናብ ቀዋሚ ናይ ምስግጋር ሸቶ ምዃኑ እውን ተሓቢሩ ኣሎ፡፡


text:
ሕግን ምሁርን ዘይብላ ሃገር ሰፈር ሸፋቱ’ያ ትኸውን!!
እስከ ነዘን ኣብ ታሕቲ ተዳልየን ዘለዋ ቪድዮታት ብኣድህቦ ነስተብህለለን
ስለምንታይ ቤት ፍርድን ጥብቅናን ኣብ ሃገርና ዘይፍቀድ? ንዝብል ሕቶ ብኢሰያስ ከምዚ ዝብል መልሲ ተዋሂቡዎ።
“ዩኒቨርሲቲ ኣብዚ ሃገር ክህሉ ትርጉም የብሉ። ኣሎና ንምባል ስለዘይኮነ፣ ብቐንዱ ትርጉም የብሉን። ክብል መሊሱ። መህለኽን ዕንክሊል ዝኾነ መልሲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ፣ ህዝቢ መሰሉን፣ ውሉድዱን፣ ንብረቱን፣ መሬቱን ብሂግደፍ እንዳተዘምተ፣ ኢሰያስ ግና ስርዓትና ከም ብዓል ናይጀርያን ኬንያን ክኸውን ኣይንፈቅድን ኢና። ብቐትሩ ማኪና ክስረቓን ኣይንፈቅድን ኢና። እቶም ተማሂርና ባጂላ ኣሎና ዝብሉ ሰባት፣ ዓቕሊ ገሮም ትዕግስትን ተመኩሮን ክቐስሙ ኣለዎም። ተማሂረ እየ ምባል ፣ ጨለነት ቤት ፍርዲ ተንማሂረ እየ ምባል ምሳና ኣይከይድን እዩ። ጠበቓታት ቤት ፍርዲ
ሕቶ ብሓደ ምሁር፣ 34 ምሁራት መማህራን ዶክቶራትን መማህራን ዩኒቨርስቲ ተብኢስትያስ ተሰናቢቶም ብምኻድ ንሃገር ዘጎድእ ኮይኑ ይርድኣኒ። ንሓዋሩ እቲ ዩኒቨርሲቲ ከመይ ገሩ ከምዝቕጽል ንዓይ ኣይርኣየኒን እዩ።
መልሲ፣ ናይ ደገ ክኢላታት በቲ ዘለዎ ክብቕዓት ክኽጽል ኣይካልን እዩ። ስርዓት ትምህርትን መማህራንን ክቕየር ኣለዎ ካብ ዝብል ውሳኔ ተፋኒዮም። ኢሰያስ ብቕዓት ስለዘይብሎም ማለቱ እዩ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ትማሊ ሰንበት ዕለት 22 ሚያዝያ 2018 ዓምፈ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ተኣኪቦም ምስ ዝነበሩ ምእመናንን ነጋድያንን ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ምድጋሞም ዕለቱ ዓለም ለኸ ዕለተ ጸሎት ምእንቲ ጸዋዕታ ምዃኑ ብምዝኽኻር ‘ጸዋዕታ ሰብ ውፉይ ሕይወትን ጸዋዕታ ቃልኪዳን ን ክብርክት ንጐይታ ንለምኖ’ እንክብሉ ሓደራ ኢሎም፣
ቅዱስነቶም ኣብ ኣስተምህሮኦም ‘እቲ መወዳድርቲ ዘይብሉ ሕያዋይ ጓስ ዝኾነ ኢየሱስ ሕይወቱ ምእንታና ኣወፍዩ ካብቲ ዘሎና ብዙሕ መንፈሳዊ መልመስቲ ከም ትዕቢት ሃረርታ ትህኪት ወዘተ ከኣ ይፍውሰና፣ ነዚ ፈውሲ እዚ ንምርካብ ግን ንኩልንትናና ኣብ ኣእዳው እቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ክርስቶስ ምግዳም የድሊ፣ ንክርስቶስ ንክትፈልጦ ብዝግበር ምርምር ዘይኮነስ ናይ ግሊ መድሓኒኻ ገርካ ብምቅባል እዩ ዝልለ፣
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነባጊዔይ እፈልጠን እየ ንሰን እውን ይፈልጣኒ እየን ክብል ከሎ ናይ ሓንጐል ምርምር ኣፍልጦ ዘይኮነ ናይቲ ምሳኡ ዝግበር ግላዊ ርክብ እዩ ዝዛረብ፣ እዚ ርክብ እዚ ፍቅርን ምትእምማንን ዝመልኦ ብርሕራሔን ምሕረትን ይልለ፣ ስለዚ ናይ ግልኻ መድሓንን ዓርክን ጌርካ ኢየሱስ ንክፈልጠካ ክተፍቅደሉ የድሊ፣ ንሱ ካብቲ ንሕና ንርእስና ንፈልጦ ንላዕሊ ጉድልነትናን ሕመቅናን ናይተን ዝፈሸላ ዕላማታትናን ተስፋታትናን እውን ኣጸቢቁ ይፈልጦ፣ ኮይኑ ከምዘሎናዮ ይቅበለና ዋላ ምስ ሓጢኣትና ይቅበለና በዚ ከኣ ይምሕረናን የሕውየናን! ብፍቅሪ ይመርሓና! ከምዚ ብምግባሩ ከኣ ዘፍርህ ነገራት እውን ይሃሉ መንገድና ከየጥፍአና ንጐዓዝ፣ እዚ ምስ ኢየሱስ ዘሎና ግላዊ ርክብ ምስ ዝዝሕል ወይ ዝድስክል ከክንድኡ ካልኦት ይመርሑናን ይምንጥሉናን፣ ካብዚ ንክንድሕን ብገዛእ ርእስና ናይ ምትእምማን ነገራት ኣወጊድና ነቲ ንሱ ዝሕብረና ሓዲስ መንገዲ ክንክተል የድሊ፣
‘ኣብ ማሕበረክርስትያናትኩም ምስ ኢየሱስ ዘሎ ርክብን ሕይወትን እንተዝሒሉ! ንድምጹ ምስማዕን ብተኣማንነት ምስዓቡን እንተደስኪሉ! ካልእ ኣተሓሳስባ ከምዝስዕርርን ምስ ወንጌል ብዘይቃዶ መንገዲ ምምልላስን ምንባርን ይስዕርር፣ ኣደና ዝኾነት ድንግል ማርያም ምስ ኢየሱስ ወትሩ ዝሓየለ ርክብ ንክህልወና ትደግፈና፣ ኢየሱስ ኣብ ልባትና ምእንቲ ክኣቱ ልባትና ንኢየሱስ ንምኽፋት ትሓግዘና፣ እዚ ምስ ዝኸውን ማለት ምስቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ሓያል ምሕዝነትን ርክብ ምስ እንገብር ንምሉእ መዋዕልና ክንክተሎ ንኽእል፣ ምስ በሉ ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ኣዕሪጎም፣
ድሕሪ ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ራብዓይ ሰንበት ዘትንሣኤ ዕለተ ሕያዋይ ጓሳ ኮይኑ ዓለም ለኸ ዕለተ ጸሎት ምእንቲ ጸዋዕታ ምዃኑ ብምዝኽኻር ነዚ ዕለት’ዚ ዝተላእከ መልእኽቶም ከኣ ‘ጽን ቢልካ ምስማዕ ጸዋዕታኻ ኣለሊኻ ምኽኣል ንጸዋዕታ ጐይታ ከምዝግባእ ምንባር’ ከምዝኾነ ገሊጾም፣
ሎሚ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ቅድሚ ቁሩብ ግዝያት ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መዓርገ ክህነት ስለዝሃብኵዎም ሓደስቲ ካህናት ንእግዚብሔር ነመስግን፣ ኣብ ግራቱ ብዙሓት ዓየይቲ ንክልእኽን ጸዋዕታ ሰብውፉይ ሕይወትን ጸዋዕታ ክርስትያናዊ ቃልክዳንን ከብዝሕን ንጐይታ ንለምኖ፣ ከምቲ ክብለኩም ዝጸናሕኩ ሎሚ ን16 መዓርገ ክህነት ሂበ፣ ካብኦም ኣርባዕተ ሰላም ክብሉኹምን ምሳይ ሓቢሮም ንክባርኹምን ኣብዚ ምሳይ ኣለው፣ ድሕሪ ቢሎም ምስቶም ኣርባዕተ ሓደስቲ ካህናት ብሓባር ከኣ ነቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሩን ብዝተፈላለዩ መራኸብቲ ብዙሓን ዝከታተልዎም ዝነበሩን ሓዋርያዊ ቡራኬ ብምሃብ ንትምህርቶምን ጸሎቶምን ዛዘሙ፣


text:
ዘፍ.2:18
ኣብ 1ይ ጽሑፈይ “ዕላማ ኣምላኽ ኣብ መርዓ” ቅድሚ ምትንታነይ፣ “ሰብ” ዝብል ክንርድኦ ኣገዳሲ ምኻኑ ብምጥቃስ፣ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ “ሰብ” ዝብሎ ብሕጽር ዝበለ ክገልጽ ፈቲነ ኣለኩ። ኣብ ልዕሊኡ ንምህናጽ ድማ ጽቡቅ መበገሲ ሓሳብ እዩ። ብምቅጻል እምብኣር “ሓጋዚት ንምንታይ” ዝብል ክንርኢ ኢና። ሓቂ እዩ "ሰበይቲ ደጋፊት ሰብኣይ ክትከውን" ኣምላኽ ገበራ። ሰብኣይ ድማ ከፍቅራን ክከናኸና መታን ኢሉ ወሰዳ። ካብ ኣተዓባብያ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ነዚ "ሓጋዚት" ዝብል ብጌጋ መገዲ ዝተረድእዎ ሒደት ኣይኰኑ። ገሌና ንሰበይቲ ኣብ ዘይግብኣ ቦታ ኣቀሚጥናያ። ኣብ ሓሳብና ይኹን ብተግባር ኣብ ጸቢብ (limited) ሓጺርናያ ኣለና። ድሕሪ ሓጢኣት ዝማዕበለ ዓለማውን ባህላውን ኣተሓሳስባ፣ ነቲ ኣምላኽ ቅድሚ ሓጢኣት ዝወጠኖ ናቱ መደብ ኣብ ሓሳብ ብዙሓት ኣደብዚዝዎ እዩ። ብፍላይ እኳ ባህሊ ሕብረተሰብና ንዕላማ ሓዳር ኣብ ዘግባእ ቦታ ኣቀሚጥዎ ኣሎ። ስለዚ ምርዳእና ብሓቂ ብቃል ኣምላኽ ክጸሪ ኣለዎ። ዝዓበናሉ ኣተሓሳስብ ብፍልጠትን ምርዳእን ሓሳብ ኣምላኽ ክሕደስ ኣለዎ። ካብዚ ናይዛ ዓለም ዝተፈለየ ኣመለኻኽታ ክህልወና ግቡእ እዩ። መጨረሽታኡ ድማ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝኸውን ፍረ ክንፈሪ የኽእለና። ቅድሚ ናብቲ ቀንዲ ሓሳብ ምእታወይ እምበኣር ሰብኣይ ሰበይቲ ዘይተድልየሉ ሒደት ነጥብታት ኽጠቅስ ክፍትን እየ።
ሰብ ካብ ሓሳብ ኣምላኽ ምስ ወደቀ ዘማዕበሎ ዓለማዊ፣ ስጋዊ፣ ሰይጣናዊ ኣተሓሳስባ ታእላው የብሉን። ብፍላይ እኳ ደኣ ሰብ በብወገኑ ካብ ካልእ ፍሉይ ዝገብሮ ናይ ኣተሓሳስባን ኣነባብራን ባህሊ ክማዕብ ካብ ዝጅምር፣ ኣብ ሰብኣይን ሰበይትን ዘለዎ ኣጠማምታ ካብቲ ኣምላኽ ዝወጠኖ ኣዝዩ እናተፈለየ፣ ምስ ሓሳብ ኣምላኽ ድማ ዝጻረር ኣናዀነ መጺኡ። ብፍላይ ኣብዚ ዘመን ልቢ ሰብ ኣዝዩ ስለ ዝኸፍአ፣ ሰባት ንነውሮም ከዕፍርዎ ኣብ ዘይሓፍርሉ ደረጃ በጽሖም ኣለዉ። ገለን ሕብረአሰብ ንሰበይቲ ከም ሕስርቲ ቆጺሮም ብዘይግባእ መገዲ ክሕዝዋ ከለዉ፣ ካልኦት ድማ በቲ ሓደ ጫፍ ብምቅማጥ፣ ሓዳር ፍረ ዘይብሉ ገይርዎ ኣሎ። ስለ ዝዀነ ማሕበር ኣምላኽ ነቲ ጥዑይ ትምህርቲ፣ ንነፍሲ ዘድሕን ትኹል ቃል ብግዚኡን ብዘይግዚኡን ብትብዓት ክትምህርን ክትመክርን ክትእውጅን ይግብኣ።
“ሓጋዚት” ንዝብል ሓሳብ ገለ ሰባት ዘለዎም ጌጋ ኣረዳድኣ ክንትንትን ክንፍትን ኢና። ብምቅጻል ድማ ብቃል ኣምላኽ ዝብሎ ትኽክል ምርዳእ ከንዕርዮ ኢና። ኣቐዲመ ክጠቅሶ ዝደሊ ሓሳብ እንተሃልዩ፣ እዚ ቀጺለ ዝጠቅሶ ሓሳብ ኣየድልን እዩ ንምባል ኣይኰነን። የግዳስ ከም ቀዳማይ ክንሰርዖ ግቡእ ኣይከነን። እስኪ ሕብረተሰብ ዘለዎ ጌጋ ምርዳእ ክንርኢ፣
1. “ሓጋዚት” ዝተባህለ “መግቢ ንምስራሕ” ኣይነበረን።
ሰበይቲ ንሰብኣይ እትሕግዞስ ኣብ መግቢ ምስራሕ ድዩ? እ/ሔር ንሰብ መደቡ ምስ ኣፍለጦ፣ መጀመርያ ዝቐረበሉ ቀረብ “ዝብላዕ መግቢ” እዩ ነይሩ። ኣብ ልዕሊ ኩሉ ምድሪ ዘርኢ ዘለዎ ኩሉ ኣሕምልትን ዚዝራእ ዘርኢ ዘለዎ ፍረ ኦም ናይ ኩሉ ኣእዋም ድማ ሃቦም (ዘፍ1፣30)። ንኹሎም እንስሳ ድማ ለምለም ሳዕሪ ሃቦም። ስጋ እንስሳ ክበልዑ ኣብ መደብ ኣምላኽ ኣይነበረን። ክምዚ ሕጂ ኰይንዎ ዘሎ፣ ንምብሳል መግቢ ሓዊ ከንዱዱ የድልዮም ኣይነበረን። ስለ ዝዀነ ምስራሕ መግቢ ከም መዓልታዊ ጉዳይ ኣይነበረን። ኣምላኽ’ውን ንሰብኣይ ሓጋዚት ክገብረሉ ከሎ “ምስራሕ መግቢ” ሓሲቡ ኣብ ምኽሻን መታን ክትሕግዞ ኣይነበረን። ንሰበይቲ ኣብዚ ሓሳብ ምሕጻር ግቡእ ኣይኰነን።
2. “ሓጋዚት” ዝተባህለ “ንምሕጻብ ክዳውንቲ” ኣይነበረን፣
ምሕጻብ ክዳውንቲ’ውን ምኽንያት ነይሩ ከይብልሲ፣ ዝኽደንዎ ክዳውንቲ ኣይነበሮም። ጥራዮም ነበሩ፣ ኣይሓፍሩን ድማ ነበሩ። ስለዚ ምሕጻብ ክዳውንቲ ኣብ ኣጀንዳ ኣምላኽ ኣይነበረን። ምኽዳን ምሽፋን ዝበሃል ድሕሪ ሓጢኣት ዝኣተወ ልምምድ እዩ። ኣይንከደን ንምባል ይኰነን፣ ንሰበይቲ ግና ኣብ ከምዚ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ክንውስና ፍቃድ ኣምላኽ ኣይኰነን።
3. “ሓጋዚት” ዝበላ “ንምርዋይ ፍትወት” ወዲ ተባዕታይ ኣይነበረን።
“ሰብኣይ ብፍትወት ስጋ ካብ ምርሳን ክምርዖ ጽቡቅ እዩ” ክብል ቅዱስ መጽሓፍ ይምህረና እዩ። እዚ ግና ድሕሪ ሓጢኣት ዝኣተወ ምኽሪ እምበር ካብ መጀመርያ ዝነበረ ሓሳብ ኣምላኽ ኣይነበረን። ንኣዳም “ትምኒት ስጋ” የሸግሮ ኣይነበረን። ሓጢኣት ገና ናብ ዓለም ስለ ዘይኣተወ፣ ሓይሊ ሓጢኣት ገና ንሰብ ኣየመለዀን ነበረ። ትምኒት ስጋ ኣብ መዝገብ ኣዳም ኣይነበረን። ስለዚ “ትምኒት ስጋ” ክስዕር ሰበይቲ ኣየድለየቶን። ብፍላይ ኣብዚ ዘመን ብዝኸድካዮ ስጋዊ ስምዒት ዘለዓዕል ኣብ ዝበዝሓሉ፣ ኣእምሮ ሰባት ድማ ብ ”ስጋዊ ርክብ” ዝብል ኣብ ዝተታሕዘሉ ዘመን እኳ እንተለና፣ ንስጋዊ ርክብ ከም ምኽንያት መርዓ ምግባር ግና መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣይኰነን። ትምኒት ስጋ (lust) ዘሸግሮ ኣንተኰይኑ፣ ቅድሚ ምምርዓዉ ካብ ዘሸግሮ ምንጋፍ ክረክብ ኣለዎ። መርዓ መፍትሒ “ትምኒት ስጋ (lust)” ኣይኰነን። ሓቂ እዩ! ስጋዊ ርክብ ሰባት ክንሕጎሰሉ ኢሉ ኣምላኽ ዝፈጠሮ እዩ። ብትኽኽል ክንጥቅመሉ ድማ ግባእ። ሓደ ሓው/ሓፍቲ ግና ገዛእ ርእሶም ክመልኩ ስለ ዘይክኣሉ፣ ንመርዓ ከም ፍታሕ ክመርጽዎ ግና ሓደገኛ እዩ።
4. “ሓጋዚት” ዝበላ “ኣብ ቁጠባ (እቶት ገንዘብ)” ንኽትሕግ ኣይነበረን፣
ኣብዚ ዘለናዮ ዘመን፣ ዝቅባበ ኣዝዩ ስለ ዝነሃረ፣ ክብደት ሓዳር ሰብኣይ በይኑ ክስከሞ ስለ ዝኽእል፣ ሰብይቲ ክትሕግዞ ናይ ግድን እናዀነ ይመጽእ ኣሎ። ሰበይቲ ንሰብኣይ እንተሓገዘቶውን ነውሪ ኣይኰነን። እዚ ምኽንያት ምምስራት ሓዳር ክኸውን ግና ካብ መጀመርያ ዝነበረ ምኽሪ ኣምላኽ ኣይኰነን። ሰበይቲ ክትሰርሕ የብላን ንምባል ኣይኰነን። የግዳስ ነዚ ምኽንያት ኢልካ መጻምቲ ምምራጽ ግና ካብ መኽሰቡ ክሳራኡ ይዓቢ። ናይ እ/ሔር ቀረብ (provision) ንሰብ ምሉእ ስለ ዝነበረ፣ ሰብኣይ ቁጠባኡ ንኸኻዕብት ሓጋዚት ሰበይቲ ኣየድለየቶን። ኣምላኽ’ውን ንሰብኣይ “ሓጋዚት ክገብረሉ እየ” ክብል ከሎ፣ “ቁጠባዊ እቶት” ስለ ዝሓሰበ ይነበረን። “ኣምላኸይ ከም መጠን ሃብቱ ብክርስቶስ የሱስ ክመልኣልኩም እዩ” ዝብል ናይ ተስፋ ቃል ብሓቂ ዝተኣምነ እዩ።
5. “ሓጋዚት” ዝበላ “ካብ ጽምዋ (ሎንሊነስ)” ንምግልጋል ኣይነበረን።
ኣዳም በይኑ (single) እኳ ኣንተነበረ፣ ጽምዋ (lonely) ግና ኣይነበሮን። “ጽምዋ” ካብ ብኣካል በይንኻ ምዃን ዝሓለፈ፣ ስምዒታዊ ቃንዛ፣ ስምዒታዊ ባዶነት፣ ናይ ምቅባል ናፍቆት ምህላው ዘለዎ ጽቡቅ ዘይኰነ ተመክሮ እዩ። ሰባት ምሳኻ እናሃለው፣ ብጽምዋ ዝተወሓጥካ ከትከውን ዝከኣል እዩ። መርዓ’ውን እንተዀነ ፍታሕ ከይከውን ይኽእል እዩ። ኣዳም ግና እዚ ጸገም ኣይነበሮን። እ/ሔር’ውን እንተዀነ፣ ንሰብኣይ ሓጋዚት ክገብረሉ ዝደለየ፣ እዚ ጸገም ኣብ ኣዳም ስለ ዝረኣየ ኣይነበረን። እ/ሔር ቀረባ ኣዳም ስለ ዝነበረ፣ ኣዳም’ውን ምስ እ/ሔር ግጡም ርክብ (intimacy) ስለ ዝነበሮ ናይ “ጽምዋ” ጸገም ኣይነበሮን። ኣብዚ ዘመን ግና ብዙሓት ሰባት ነዚ ስምዒታዊ ቃንዛ ንምፍዋስ፣ መርዓ ከም ኣማራጺ ክወስድዎ ይፍትኑ እዮም። የግዳስ ፍታሕ ኣይኰነን ጥራይ ዘይኰነ፣ ናይ ሓዳር ፍረ ዝሓንቅ ኣብ ምኽሪ ኣምላኽ ዘየለ ምርዳእ እዩ።
6. “ሓጋዚት” ዝተባህለት “ንምውላድ ቆልዑ፣ ሓድጊ ንምግዳፍ” ኣይነበረን፣
ውሉድ ውህበት ኣምላኽ ምዃኖም ኣየጠራጥርን እዩ (መዝ127)። “መርዓ”ቆልዑ ንምውላድ እዩ ዝብል ግና ዝምቡዕ ምርዳእ እዩ። "ምውላድ ቖልዑ" ከም መገዲ (means) እምበር፣ መወዳእታ (end) ናይ ኣምላኽ ሓሳብ ኣይነበረን። “ምድሪ ምልእዋ” ዝብል ናይ ኣምላኽ ትእዛዝ እዩ ነይሩ። ንሱ ግና ናይ መጨረሽታ መደብ ኣምላኽ ኣይነበረን። ሓሳብ ኣምላኽ ኣብ ምውላድ ቆልዑ ጥራይ ዝተወሰነ ኣይነበረ። መጨረሽታ ዕላሙ “ንምድሪ ክመልክዋ” እዩ ነበረ። እዚ ድማ ካም “ምውላድ ቆልዑ ጥራይ” ዝብል ኣዝዩ ዝዓዘዘ ናይ ኣምላኽ ዕላማ እዩ። ነዚ መጨረሽታ ዕላማ ኣምላኽ ምፍላጥ ድማ፣ ኣመንቲ ሰብ ሓዳር ኣብ ምዕባይ ቆልዑ ተዋሒጦም፣ ሰማያዊ ጉያ ከይሓድጉ ይሕግዞምን ይረድኦምን። ነዚ ሓሳብ ኣብ ዝቅጽል ጽሑፈይ ኣስፊሐ ክገልጾ እየ።
እዚ ኩሉ ዝጠቀስክዎ ኣየድልን እዩ ንምባል ኣይኰነን። ኣብ ንሓድሕድና ብምርድዳእን ምትሕግጋዝን ክነንብር ግቡእ እዩ። የግዳስ እዚ ኩሉ ብካልኣይ ደረጃ ክስራዕ ዘለዎ ናይ ሓዳር ጉዳያት እዮም። ሰብ ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስናዮም ነጥብታት ከም ቀዳማይ ኣጀንዳ ኣቀሚጡ እንተተመጣጢርሎም፣ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝህልዎ ፍረ ሒደት እዩ ዝኸውን። ብሓቂ ከምቲ ኣምላኽ ዝደልዮ ሓዳር ክህልወና እንተዀይኑ፣ ልቢ ኣምላኽ ክህልወና ኣለዎ። ድሕሪ ሓጢኣት ዝተሃንጸ ዓለማዊ ሓሳብ ዘይኰነ፣ ካብ መጀምርያ ካብ ዘልኣለም ኣብ ሓሳብ ኣምላኽ ዝነበረ መደብ ክርድኣና ናይ ግድን እዩ። ምስ ሓሳብ ኣምላኽ እተተሰማሚዕና ጥራይ እዩ ፍሬና ዝበዝሕ። እዚ ኹሉ ቀንዲ ዕላማ ሰብኣይን ሰበይትን እንተዘይ ኰይኑ፣ እሞ ቀንዲ ዕላማ ምምስራት ሓዳር እንታይ እዩ? ሰብኣይ ሓጋዚት ሰበይቲ እተድልየሉ ምኽንያት እንታይ እዩ?
ይቅጽል!
Posted by:
Samson Mehreteab
Aug 09, 2013
2 Comments
1111 Views


text:
ድሕሪ ኣስታት 60 ዓመታት ሰሜንን ደቡብን ኮርያ ኣብ ሓባራዊ ምርድዳእ ዘብጽሐ ስምምዕ ኣዋጅ ፑንሙንጃብ ከቲመን።
እቲ ስምምዕ ብመራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ማለት ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡንን ደቡብ ኮርያዊ መዘንኦም ፕረዚደንት ሙን ጃኢን ዝተኸተመ ክኸውን እንከሎ: ሓውሲ ደሴት ኮርያ ካብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ናጻ ክኸውንን ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ወጥሪ ፎኺሱ ናብ ሰላም ከምርሕን ዝርከቦ እዩ።
እቲ ትማሊ ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝተኻየደ ብመራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ዝተኻየደ ታሪኻዊ ርክብ ኣዋጅ ፑንሙንጃብ ዝተጸውዐ መዘክር ወግዓዊ ገይሩ ኣሎ።
ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሙን ጃኢን " ኣነን ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡንን ቀንዲ ዕላምኡ ናጻ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ሓውሲ ደሴት ኮርያ ክንትግብር ኣረጋጊጽና" ኢሎም።
ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ብወገኖም ንኹሉቲ ሕጂን ኣቐዲሙ ዝተበጽሐን ስምምዓት ብምትግባር ናብ ምምዕባል ዝምድናንን ምዕባለን ዘምርሕ መሰጋገሪ መድረኽ ክንከፍት ወሲና ኣለና ኢሎም።


text:
ኣብ ሓንቲ ሃገር መንግስቲ ክህሉ እንተኾይኑ ቅድሚ ዝኣገረ ዝሰመረን ሓድነቱ ዘደልደለን ክብሩን ባህሉን ውሑስ ዝኾነ ህዝቢ ክህሉ ክኽእል ኣለዎ፡፡ ሰረት ረብሓታትን ክብርታትን ዘንጸፈ ህዝቢ ከኣ’ዩ ባዕሉ ዝውንኖ ኣገልጋሊ ህዝቢ ዝኾነ መንግስቲ ዘቕውም፡፡ ስለዚ መንግስቲ ሓይሊ ዝውንን ህዝቢ ምስ ዝህልዎ’ዩ፡፡ ነቲ ህዝቢ ክውንን ዝኽእል መንግስቲ ድማ ህዝባዊ ዝኾነ ፖለቲካዊ መትከሉ ዝቐረጸ፡ ልኡላውነት ህዝብን ሃገርን ናብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእቱን ዘይሸማገልን ፡ድልዱል ቅዋም ክዓትርን ዘተኣማምን መሪሕነት ከረጋግጽን ምስ ዝኽእል’ዩ፡፡ እንታይ ዓይነት ስርዓት ይኽተል፡ ብምንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ ስነሓሳብ ተቐሪጹ ምሕደራ የካይድ ንጹር መርገጽ ዘይብሉ መንግስቲ እንተኾይኑ ግን መንግስቲ ክትብሎ ወይ’ዉን ስርዓት ኢልካ ክትገልጾ’ዉን ዘድፍር ኣይኮነን፡፡ ብኣንጻሩ ሽፍታ ወይ ምልካዊ ጉጅለ እቲ ዝቐለለ መጸውዒኡ ይኸውን፡፡
እምበኣርከስ ኣብ ኤርትራ ባዕሉ ህግደፍ ዝብል ስም ዘጠመቐ ሓደ እኽብካብ ሸፋቱ ዝኾነ ጉጅለ’ዩ ብሓይሊ ብረት ንህዝቢ ኤርትራ ኣገዲዱ ዝገዝእ ዘሎ፡፡
እዚ ህግደፍ ዝበሃል ጉጅለ ከኣ ቅድም ቀዳድም ሃገራዊ ሰላም ከስፍን ኣይከኣለን፡፡ ስዒቡ ከኣ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ከተኣታቱ ኣይበቐዐን፡፡ ይትረፍ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ከተኣታቱስ፡ እቲ ንቡር ባህሊ ክብርን ልምድታትን ህዝቢ ኳስ ፈጺሙ ንኸጥፍእ’ዩ በቒዑ፡፡ መንእሰይ ኣልቦ ሃገር ክትከውን ኮነ ኢሉ ዓጢቑ ናይ ጥፍኣት ስነሓሳብ ኣተኣታትዩ ህዝቢ ክበርስ ይገብር’ሎ፡፡ ብፖለቲካን ዲፕሎማስን ከሲሩ ንህዝቢ ኤርትራ ብዓጸቦ ክልብለብ ዝገበረ ናይዚ ዘመን ዕሉል ሽፍታ’ዩ ህግደፍ ማለት፡፡ ተኣረም ኢሉ ምኽሪ ንዝለገሰሉ ናጎንደበ፡ ንሕና ንሱ ንሱ ንሕና ብምባል ብቐትሩ ንዝተዓመተ ድማ ናወደበ ህዝቢ ብሕሱም ሰራም ፖለቲኩኡ ክበሳበስ ይገብር ኣሎ፡፡ በዚ ዝተማረረ ኤርትራዊ ከኣ ዝሓዘ ሒዙ፡ ብሰላም ዘይነብረላ ሃገር ኣይትኹነኒ ብዝዓይነቱ ፈቐድኡ ክብተን ቀዳማይ ምርጭኡ ጌሩ ይርከብ፡፡ ብዘሐዝን መልክዑ ከኣ ስድራቤታት ይብተና ኣለዋ፡፡ ኤርትራውነት ባህሊ ይሃጉግ ኣሎ፡፡
ብሰናይ ፖለቲካዊ ስነሓሳብ ዘይተቐደሰ ህግደፍ ጸላኢ ባዕሉ ክንሱ ጸላእቲ ኣብ ደገ ኣለዉ ናበለ ዕባራ ፕሮፖጋንዳ ክነዝሕ ግዜ ዓሪብዎ’ዩ፡፡ ብሕሰም ህዝቢ ኤርትራ ርውየት ዝስመዖ እዚ ጉጅለ እምበኣር ብገርሂ ልቢ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ክሳብ ሕጂ ጸኒሑ’ምበር ዕምሪ ስልጣኑ ክልቁመሉ ዘኽእል ክንዲ ፍረ ኣድሪ’ዉን ትኹን ዓቕሚ የብሉን፡፡
እምበኣርከስ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ደገ ዘለኻ ኹን ኣብ ውሽጢ ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኹን በርጌስ፡ ሰብኣይ ኩን ሰበይቲ፡ ቆልዓ ኹን መንእሰይ፡ ዋላ’ዉን መራሕቲ ሃይማኖት ኩርማጅ ህግደፍ ኣብ ዝባን ኩለኹም ካብ ምዕላብ ኣይተቖጠበትን፡፡ ሂወትኩም ካብ ምቕንጣብ’ዉን ጉጅለ ህግደፍ ኣይዓረፈን፡፡ ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ንምጽናት ኤርትራ’ዉን ኣብሪሱ ድዩ ዋላ ነተን ጎምባሕባሕ ናበለ መሬት ሰሰሊዑ ሂብወን ዘሎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ሸይጡ ነበረ ንምግባር ድግድጊት ዓጢቑ ካብ ሃለወ ንሕና ኤርትራውያን ብመልሓስ እቶም ሸፋቱ ንድህለልን ንተዓሻሾን ዘይኮንናስ ብቕልጽምና፡ ክብርናን ሉኣላውነትናን ነውሕስ ስለዝኾንና ካብ ሱቕታ ወጺና ናብ ግብራዊ መሰረታዊ ለውጢ ንሰጋገር፡፡ ክስጎግ ዘለዎ ህግደፍ’በር ህዝቢ ኣይኮነን፡፡
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
28 ሚያዝያ 2018


text:
ወርሒ መጋቢት 2003 ዓ.ም እምነ ሰረት ንዝተቐመጠሉን ኣብ ከይዲ ህንፀት ንዘሎን ዓብይ ግድብ ህዳሰ፣ ህዝቢ ትግራይ ብዝተፈላለዩ መንገድታት ከወፍዮ ቃል ካብ ዝኣተወሉ 543 ሚልዮን ብር ዛጊድ እቲ 469 ሚልዮን ተግባራዊ ዝተገበረ ምዃኑ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ተሳትፎ ህዝቢ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ።
ኣተሓባባሪ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ተሳትፎ ህዝቢ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ክልል ትግራይ ኣይተ ሃይለኪሮስ ጠዓመ ብፍሉይ ንጋዜጣ ወይን ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ ህዝቢ ትግራይ ንህንፀት እቲ ግድብ ብዝተፈላለየ መንገዲ ግቡእ ተሳትፎ እናገበረ ከም ዝርከብ ኣረዲኦም። እቲ ተሳትፎ ብፖለቲካዊ መዳዩ ንህንፀት እቲ ግድብ እናገበሮም ዝመፀን ዝገብሮም ዘሎን ሰልፍታት ደገፍ፣ ብዕድጊት ቦንድን ወፈያ ጥረ ገንዘብን ብዓብይኡ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብምሕዋይ ዝግለፁ ምዃኖም ኣይተ ሃይለኪሮስ ገሊፆም።
ኣብ 2010 ዓ.ም እውን ንህንፀት ዓብይ ግድብ ብፋይናንስ ንምጥንኻር ማእኸል ብምግባር ካብ ባሕቲ ክሳብ 30 ለካቲት ሽግ ዓብይ ህዳሰ ኣብ ኩለን ዞባታት ትግራይ፣ 12 ዓበይቲ ከተማታት ከምኡ እውን 18 ማእኸለዎትን ኣናኣሽተይን ከተማታት ክትዘውር ብምግባር 38 ሚልዮን ብር ኣታዊ ንምርካብ ትልሚ ተታሒዙ ምንባሩ እቶም ኣተሓባባሪ ኣመልኪቶም። ኮይኑ ግና ህዝቢ ብዝገበሮ ልዑል ርብርብን ነቲ ግድብ ዘለዎ ድልውነትን ዝወለዶ ልዕሊ ትልሚ 47 ሚልዮን ብር ቃል ተኣትዩ ናብ ባንኪ ኣታዊ እናተገበረ ከም ዝርከብ ገሊፆም። እቲ ቃል ምእታው ብመንፅር ዞባታት እንትርአ፣ ዞባ መቐለ 22 ሚልዮን ብር፣ ዞባ ማእኸል ሸውዓተ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን ብር፣ ዞባ ደቡብ ሽዱሽተ ነጥቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ብር፣ ዞባ ምብራቕ ሓሙሽተ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን ብር፣ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ሓሙሽተ ነጥቢ ሓደ ሚልዮን ብር፣ ዞባ ምዕራብ ሓደ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ብር ከምኡ እውን ዞባ ሰሜን ምዕራብ 165 ሽሕ ብር ምዃኑ መብርሂ እቶም ኣተሓባባሪ የረድእ።
ከምዚ ዝበሉ ስራሕቲ ምትእኽኻብ እቶትን ካልኦት ሜላታትን ብምጥቃም ድማ ከም ክልል ኣብ 2010 ዓ.ም 83 ሚልዮን ብር ንህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ካብ ህዝቢ ትግራይ ወፈያ ገንዘብን ዕድጊት ቦንድን ኣስተዋፅኦ ንምግባር ሰፊሕ ትልሚ ተታሒዙ እናተሰርሐ ከም ዝርከብ ኣይተ ሃይለኪሮስ ወሲኾም ገሊፆም። ምስ እዚ ብዝተዛመደ ካብ 10 ክሳብ 17 መጋቢት 2010 ዓ.ም “ቅነ ዕድጊት ቦንድ” ተባሂሉ ብዝተዋደደ ኣገባብ እናተሰርሐ ምዃኑ እውን ኣመልኪቶም።
ህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ክሳብ ሕዚ ከባቢ 64 ነጥቢ 5 ምኢታዊ በፂሑ ምህላዉን ህዝቢ ኢትዮጵያ ንህንፀት እቲ ግድብ ብዝሓበረ ቀላፅሙ ካብኡ ዝድለ ኹሉ ይፍፅም ከም ዘሎን ካብ ዝተፈላለያ መራኸብቲ ሓፋሽ ሃገርና ንምግንዛብ ክኢልና ኣለና።
መድረኻት ብዕምቆት ምህዳስ ውዑይ ቃልሲ ዝፈጠረ ብምንባሩብሩህ መንገዲ ዝሓበረ ምዃኑ ተገሊፁ
ነቲ ከም ውድብ ዝተገምገመ ገምጋም መሰረት ገይሮም ካብ ላዕለዋይ ክሳብ ታሕተዋይ ኣመራርሓ ዝተሳለጡ መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ዋዕይ ቃልሲ ዝፈጠሩን መፃኢ ብሩህ መንገዲ ዝሓበሩን ምዃኖም ቤት ፅሕፈት ህወሓት እቲ ዞባ ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ጉዳያት ፖለቲካ ከተማታት ዞባ ምብራቕ ኣይተ ኣማኒኤል ገብረእግዚኣብሄር፣ መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ብመሰረት ብርኪ መሪሕነት ካብ ዞባ ክሳብ ታሕተዋይ ኣመራርሓ ብዝተቐመጠሎም ሰሌዳ ግዘን ኣንፈትን ከም ዝተሳለጡ ገሊፆም። ኣብቶም መድረኻት ዝነበረ ተሳትፎ ዴሞክራስያውነት ዝነበሮ፣ ተሳታፊ ዝመስሎን ዝረኣዮን ነፃ ኮይኑ ሓሳባቱ ዝገለፀሎም ከምዝኾኑ ኣረዲኦም። ኣይተ ኣማኒኤል ኣብ መግለፂኦም፣ “ብኣፈፃፅማ ስርሖምን ጥበብ መሪሕነቶምን ጉድለት ዝነበሮም ኣካላት ኣብ በብ መድረኹ ብዕምቆት እናተገምገሙ መምስ ጉድለቶም ዝምጥን ቅፅዓትን ርኢቶን ክወሃበሎም ተገይሮም እዮም” ኢሎም። ካብዚ ዝብገስ እቶም በብመድረኹ ዝተውሃቡ ቅፅዓታትን ርኢቶታትን ንቐፃሊ መድረኽ መሰረት ብዝኾንሉ ኣንፈት ምንባሮም እውን ኣመልኪቶም።
ከም መርአዪ ካብ ዘቕመጥዎም ቅፅዓታት ሓደ ኣብ ጀማርን ማእኸላይን ኣመራርሓ ዝተወሰደ ስጉምትን ዝተውሃበ ርኢቶን እዩ። ብመሰረት እዚ ቅድሚ ምክያድ መድረኻት ብዕምቆት ምህዳስ ብዝተፈላለዩ ፀገማት ጉድለት መሪሕነት ዝነበሮም 136 ብመጠንቀቕታ፣ 48 ካብ ሓላፍነት ብምሽግሻግ፣ ሰለስተ ካብ ኣባልነት ብምስንባት እንትቕፅዑ ሓደ ድማ ብሕጊ ዘሕትት ጉድለት ዝተረኸቦ ምዃኑ እቶም ሓላፊ ኣብሪሆም። ምስ እዚ ብዝተዛመደ 1,533 ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዝርከብኦም 4,983 ታሕተዎት ኣመራርሓ ዞባ ምብራቕ እቶም 763 ብመጠንቀቕታ፣ 288 ካብ ሓላፍነት ብምሽግሻግ ከምኡ እውን ሸሞንተ ካብ ኣባልነት ብምስንባት ዝተቐፅዑን ርኢቶ ዝተውሃበሎምን ምዃኖም እውን ኣመልኪቶም።
“መድረኽ ጀማርን ማእኸላይን ኣመራርሓ ንመድረኽ ታሕተዎት ኣመራርሓ መሰረት ውዑይ ቃልስን ብሩህ መንገድን ክኸውን ክኢሉ እዩ” ዝበሉ ኣይተ ኣማኒኤል፣ ነብሲ ወከፍ ኣመራርሓ ዝተሓበርሉ ጉድለታት ብምሉእነት እናወሰደ ህዝቢ ክኽሕስ ድልውነቱ ዘረጋግፀሎም ዘለዉ መድረኻት ከም ዝኾኑ ሓቢሮም።
ነቶም ክሳብ ሕዚ ዝተሳለጡ መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ መሰረት ገይርና ዘዘራረብናዮም ነባሪ ከተማ ዓዲ ግራት መምህር ኣለም ዘርኡ፣ “እቶም መድረኻት ዴሞክራስያውያን፣ ውድብ ንውሽጡ ብዝርዝር ዝርኣየሎምን ሕዚ እውን ብዝተጠናኸረ ኣገባብ ዋዕይ ቃልሲ ዝፈጥሩ ዘለዉን ካብ ምዃኖም ብተወሳኺ መፃኢ ብሩህ መንገዲ ዝሕብሩ እዮም” ኢሎም። ሲስተር ሰለማዊት ግደይ ብወገነን፣ በብብርኩ ዝነበረ ኣመራርሓ ካብ ህዝባውነት ወፂኡ ምፅንሑ ዝተሳለጡ መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ከርእዩ ምኽኣሎም ገሊፀን።