text:
ኣብነታዊ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣንSunday, 22 January 2017 02:22 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዓለምና ካብ ዝተራእዩ ዓበይቲ ፍጻመታት ሓደ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝተኻየደ ሰላማዊ ናይ ስልጣን ምስግጋር እዩ። ኣብዚ ምስግጋር ንምብጻሕ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደን ብሓያል ምፍሕፋሕ ዝተሰነየን መስርሕ ምርጫ እዩ ተኻይዱ። መስርሕ እቲ ምርጫ ኣብ ተመኩሮ ኣሜሪካ ልሙድ ዘይነበረ ክሳብ ናብ ውልቃዊ ህይወት ሰባት ዝወርድ ሰፊሕ ናይ “ነዓይ ምረጹ” ወፈራ ስለ ዝነበሮ “ውጽኢቱ እንታይ ክኸውን እዩ?” ዝብል ርሱን ትጽቢት ኣሕዲሩ ነይሩ። ካልእ ፍሉይ ዝገበሮ ከኣ ውጽኢቱ ኣንጻር ግምት ብዙሓት ምንባሩ እዩ።
ድሕሪ ውጽኢት ምርጫ እውን እቶም ኣብ መንግስታዊ ምምሕዳር ኮነ ውትህድርና ተመኩሮ ዘየብሎም ኣብ ታሪኽ መራሕቲ ኣሜሪካ ብዕድሚኦም ዝደፍኡ፡ ሃብታም ነጋዳይ ዶናልድ ጆን ትራምፕ ምስ ተመረጹ እሞ ጌና ስልጣን ከይተረከቡ፡ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ኣንጻርቲ ሃገሮም ክትምረሓሉ ዝጸንሐት ፖሊሲታት ክኸዱ ምዃኖም መደረታት የስምዑ ስለ ዝነበሩን ዓወቶም ኣብቲ ምርጫ ናይ ግዳም ኢድ ከም ዝተሓወሶ ይዝረብ ስለ ዝነበረን “እቲ ናይ ስልጣን ምርኽኻብከ ከመይኮን ይኸውን?” ዝብል ሕቶ ከኸትል ጸኒሑ እዩ። እንተኾነ እቲ መስርሕ ከምቲ ልሙድ ብሰላማውን ቅዋማውን ኣገባብ ተኻይዱ። መጻኢ ውጽኢቱ ከመይ ከም ዝኸውን ኣብ መጻኢ ዝረአ ኮይኑ፡ ኣሜሪካውያን ነቲ ምስግጋር ንደረጃኦም ብዝምጥን ድሞክራሲያዊ ኣገባብ ተግቢረምዎ ኣለዉ። እዚ ኣሜሪካዊ ዛዕባዚ ዝያዳ ሰሓቢ ኮይኑ ዝጸነሐ ኣብቲ መስርሕ ብዝነበሮ ውረድ ደይብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣሜሪካ ኣብ ዓለምና ኣብ መዳያት ቁጠባ ኮነ ፖለቲካን ዲፕሎማስን ብዘለዋ ጽልዋ ኣብኣ ዝፍጠር ምዕባለ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ኣውንታዊ ይኹን ኣሉታዊ ጽልዋን ተጽዕኖን ስለ ዘሕድር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ዳርጋ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም እንዳተባረዐ፡ ናይ ብዙሓት ኢድ ኣእታውነት እንዳተወሰኾ፡ መተካእታ ዘየብሉ ህይወትን ንብረት ዘብርስ ዘሎ ናብ ውግኣት ዝማዕበለ ጐንጽታት መንቀሊኡ ምስ ምቅብባል ስልጣንን ሓዚልዎ ዝመጽእ ቁጠባዊ ረብሓን ዝተተሓሓዘ እዩ። ገለገሊኡ ብደጊኡ ክረአ እንከሎ ፖለቲካዊ ልዕልና ጥራይ ዝደረኾ ይመስል። እንተኾነ ቁጠባ ዘይደረበ ፖለቲካ ከኣ የለን። ዝተፈላለዩ ወገናት ምስ ስልጣን ዝርከብ ረብሓ ይምቅሮም እሞ ካብኡ ንዘይምልቃቕ ህዝብን ሃገርን ኣብ ግምት ዘየእቱ ምስምሳት ይፈጥሩ። ካብቲ ምስምሳት ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ፈትዮም ንዘጽደቕዎ ቅዋም ይጠልምዎ ወይ ከጽግንዎ ይፍትኑ። ምናልባት እውን ነዚ ረብሓዚ ክብሉ ከሎ ጌና ንቅዋም ከም ቁርን ኣስሓይታን ፈሪሖም ብዘይብኣኡ መቆጻጸሪ ዘየብሉ ቀይዲ በተኽ ጉዕዞ ይጅምሩ። እዚ ኩሉ ተደማሚሩ ንዘይቅርዑይ ኣተሓሕዛን ኣሰጋግራን ስልጣን ዘንጸባርቅ እዩ።
እዚ ኣቐዲምና ዘልዓልናዮ ናይ ኣሜሪካ ኣጋጣሚ ኣሜሪካውያን ኪኖ እቲ ተመሪጹ ስልጣን ዝሕዝ ሰልፊ ኮነ ውልቀሰብ ሃገሮምን ህዝቦምን ከም ዘገድሶም ዝተረጋገጸሉ እዩ። ኣሜሪካውያን ነዚ ዝበቕዑ ፍልልያት ስለ ዘየብሎም ዘይኮነስ ነቲ ፍልልያቶም ብስልጡን ኣገባብ ስለ ዘመሓድርዎ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ ኩሉ ትዕዝብቶምን ዘይዕግበቶምን ንቅዋሞም ዘለዎም ዘይዕጸፍ ምእዙዝነት ዘረጋገጸሉ እዩ። ናይቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ኣንጻር ዶናልድ ጆን ትራምፕ ክነሓንሑ ዝጸንሑ ኣካላት፡ እተን ክዕወታ ዓብይ ግምት ተነቢሩለን ዝነበራ ግና ዝተሳዕራ ሴነተር ሂላሪ ክሊንተን ከይተረፋ ኣብቲ ሰላማዊ ናይ ስልጣን ምስግጋር ስነ-ስርዓት ምስታፎም ከኣ ልዕልናን ዘይዕጸፍ ምጽውዋርን ኣሜሪካውያን ዘመልክት እዩ ተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ብመሰረት’ቲ “ናይ ብዙሓት ይትግበር ናይ ውሑዳት ከኣ ይስማዕ” ዝብል ደሞክራሲያዊ መትከል፡ ኣብ ኣተሓሕዛ ትራምፕ ትዕዝብትን ዘይዕግበትን ዘለዎም ኣሜሪካውያን ብመሰሎም ተጠቒሞም ብመልክዕ ሰላማዊ ሰልፊ ምቅዋሞም ካልእ መርኣያ ደሞክራሲ እዩ። እዚ ኩነታት ምስቲ ኣብ ጋምቢያ ዘጋጠመ ዘይደሞክራስያውን ዘይቅዋማውን ኩርካሕ ምስግጋር ስልጣን ብሓባር ምምጽኡ ብሓፈሻ ንኣፍሪቃውያን ኣብ ትዕዝብቲ ዘውድቕ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ ካብዚ ትዕዝብቲ እጃምና ዓብዪ እዩ።
እዚ ንሕና ኤርትራውያን ኮነ ካለኦት ብሓፈሻ ናይ ደሞክራሲ ብፍላይ ከኣ ናይ ሰላማውን ቅዋማውን ናይ ስልጣን ምስግጋር ተጠቀምቲ ዘይኮና ኣካላት ክንመሃረሉን ክንርዕሞን ዝግበኣና እዩ። ነዚ ክንበቅዕ ድማ ከምቲ ወርትግ እነኮማስዖ ብክለሰ-ሓሳብ ዘይኮነ ብተግባር፡ ጹረት፡ ምክእኣልን ክትሰምዕ ቅሩብ ምዃን፡ ምኽባር መሰረታዊ ደሞክራሲያዊ ኣዕኑድን ትሕቲ ሕጊ ምዃንካ ምእማንን ሰኒቕና ካብ ናይ “ግድን ኣነ ዝደልዮን ዝበልኩዎን ተዘይኮነ ባዕሉ ይፈልጥ” ዝብል ትምክሕቲ ክንወጽእ ዘይዝለል ቅድመ ኩነት እዩ። ኣብ ዝኾነ መስርሕ ጉዳያት ከምቲ ዝኾንዎ እምበር ምሉእብምሉእ ከምቲ ንጽበዮም ከም ዘይኮኑልና ብልቢ ምእማን ኣብ መንገዲ ዕዉት ቃልሲ መባእታዊ ጉዳይ እዩ። እዚ ከኣ ከምቲ “ኣነ ዝህሉ ንሕና ምስ እንህሉ’ዩ” ዝበሃል በበይንኻ ዘይኮነስ ብሓባር ዝዕመም እዩ።
ኣብ ኤርትራ ደኣ ናይ መላሳይ’ምበር፡ ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ዶ ኣሎ’ዩ?Monday, 09 January 2017 10:03 Written by Neguse Tsegai
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሓደ ሰብኣይ፡ ኩሉ ግዜ ብዕሩቑ ፈረስ እንዳሰሓበ ቀቅድሚ ሓላፊኡ ዘዅዘዅ ይብል ነበረ። ነቲ ዕርቃኑ ዝተዓዘቡ ሰባት ከኣ ስለምንታይ ነዞም ጐይታኻ ዓሪቐ ኣለኹ’ሞ ክደኑኒ ዘይትብሎም? ኢሎም ሓተትዎ። ንሱ ተቐቢሉ ብዛዕባ ዕርቃነይ ዝነግሮም ደኣ ይርእዩኒዶ ኣየለዉን” ኢሉ መለሰሎም፡ ዝብል ዋዛ ምስ ቁምነገር ኣብ ሕብረተሰብና ዝውቱር ኣበሃህላ እዩ። መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም እዩ’ሞ፡ ኣብዚ ለንቅነ ኣሳሰይቲ ጉጅለ ህግደፍ “ኣቶ ኢሳይያስ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ሕቶታት ክምልሱ ስለ ዝኾኑ ሕቶታትኩም ኣቕርቡ” ዝብል መተዓሻሸዊ ጐስጓስ ከካይዱ ንዕዘብ ኣለና። ኣብቲ ኣብ መበል 26 ዓመት ሕታም ቁጽሪ 107 ጋዜጣ ሓዳስ ኤርራ ዘሎ ሓበሬታ’ኳ ከምኡ ኣይብልን እዩ። እቲ ሕቶታት ኣቕርቡ ዝብል መጸዋዕታ ከምቲ “ዋሕለልና ክብላ ጻሕሊ ይዓጥና” ዝበሃል ክንፍቶ በሃልቲ ዝመሃዝዎ እዩ ዝመስል።
ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ዘሎ ዝምድና ምስ ምሕታትን ምምላስ ዝዛመድ እዩ። ህዝቢ ይሓትት መንግስቲ ድማ ይምልስ። እዚ መወዳእታ ዘየብሉ ቀጻሊ መስርሕ ምምሕዳር እዩ። እቲ ምሕታትን ምምላስን ቅልጣፈኡን ዋሕዙን ሓልዩ ብቐጻሊ ዝጐዓዝ መስርሕ ክኸውን እንከሎ፡ ናይቲ ምምሕዳራዊ ጥዕና መለለይ እዩ። ሕቶታት ካብ ህዝቢ እንዳተጸፍጸፈ መልሲ ካብ መንግስቲ ደሃዩ ዝሃጥም እንተኾይኑ ከኣ፡ ናይ ዘይጥዑይ ዝምድና ህዝብን መንግስትን ምልክት እዩ። ከምዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ምምሕዳር ህግደፍን ዘሎ ኩነታት። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ምምሕዳር ህግደፍ ንሕቶታት ህዝቢ ብተደጋጋሚ ምጉሳዩ ዘይኮነስ፡ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይፈልጥ፡ ተመሊሱ ካብ ህዝቢ ሕቶታት ክቐርበሉ ክጽውዕ ምምጥጣሩ እዩ።
ኣብ ጉዳይ፡ ደሞክራሲ፡ ህዝባዊ ተሳትፎ ኣብ መንግስቲ፡ ሕገመንግስቲ፡ ህዝባዊ ምርጫ፡ ህላወ ፖለቲካዊ ብዙሕነት፡ ደሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል፡ ናጽነት ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን፡ ፍትሓውነት፡ ፍርዳዊ መስርሕ፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ተሳትፎ ብሕታዊ ጽላት ኣብ ህንጸት ሃገር፡ ጥዑይ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና፡ ዘይዛሪ ዋሕዚ ናብ ስደት … ወዘተ ዘሎ ዘይተመለሰ ሕቶታት ምዃኑ ኣይኮነንዶ ኣብ ቅድሚ ኤርትራዊ ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም’ውን ኣፍልጦ ረኺቡ ዘሎ ኩነታት እዩ። ኣቶ ኢሳይያስ ነቲ ሓቀኛ ናይ ህዝብና ሕቶስ ይጽናሕ እሞ፡ ነቲ ናይ ምምሕዳሩ ሚድያ ጋዜጠኛታት ከም ቁርን ኣስሓይታን እንዳፈርሕዎ ዘቕርብዎ ድራማዊ ሕቶታት ዝህቦ ናይ ኣሽካዕላል መልሲ ንፈልጦ ኢና። ሕጂ ሕብሪ ቀይርካ “ከምቲ መርዓዊ ዘይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ መላሲ ከይሓዝካ ሕቶታት ምዕዳም ቅድሚ ኩሉ ኣሽካዕላል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ናይ መላሳይ እምበር ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ከም ዘየለ ንጹር ከነሱ፡ ከምዚ ዓይነት ብብደዐን ላግጽን ዝተላዕጠጠ መጸዋዕታ ምቕራብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየለ ክውንነት “ኮንደኾን እዚ ሰብኣይ ናይ ህዝቢ መረረ ዝሰምዕ እዝኒ ኣጥርዩ እዩ” ዝብል መህውተቲ ስልቲ ካብ ምፍጣር ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ከም ዘየብሉ ምግንዛብ ኣድላይ እዩ። ድሕሪ ሕጂ ኣብ ኤርትራ መራሒ ህግደፍ ተሓቲቱ ካብ ዝህቦ መልሲ ዝፍጠር ኣውንታዊ ለውጢ ከም ዘይህሉ ካብዚ ዝሓለፈ ተመኩሮና ክንመሃር ይግበኣና። ምኽንያቱ ልቢ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ንህዝባዊ ሕቶ መልሲ ዘየብቁል ምድረበዳ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ስለ ዝገበረ። ምናልባት ግና ንሕቶ ህዝቢ ዘይምልስ ኣረጊት ናይ ሸንኮለል ካሴት ኣሕዲሱ የቕርብ ይኸውን። ከምቲ “ናይ 1997 ቅዋም እነተግብረሉ ጥጡሕ ኩነታት ኣይተፈጥረን ክብል ጸኒሑ፡ ደሓር ግና እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ’ዩ” ዝብል ኣቀዲሙ ዝተፈልጠ መርድእ ዝዘርገሓ።
ህግደፍ ከምዚ ዓይነት መደናገሪ መጸዋዕታ እንተዘርግሐ፡ ኣብ ቦታኡ ኮይንካ ክትርእዮ እንከለኻ ኣይተጋገየን። ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ካብዚ ወጻኢ ከይንጽበ’ውን ንሓንሳብ ብተዘዋዋሪ ንሓንሳብ ድማ ብቐጥታ ነጊሩና እዩ። እዚ ኣቀራርባኡ ህዝቢ ዝበለ እንተበለ ኣበይ ከይበጽሕ ዝብል መልእኽቲ ዘለዎ እዩ። እቲ ራህዋ ናይ ምምጻእ ጉዳይ እምበኣር ኣብ ኢድ ህዝብን ውድባቱን እዩ ዘሎ። ወይ ኣብቲ መደናገሪ ጽርግያ ህግደፍ ምኹዳድ ወይ ድማ ናብ ራህዋ ዝመርሓካ መንገዲ ጽርግያ ምጽራግ ኣብ ኢድ ህግደፍ የለን። ከምቲ ግቡእ ሓደ መንግስቲ ብመንገዲ መራሒኡ ኣቢሉ “ኣብዚ እዋንዚ ከምዚ ክገብር እየ” ምስ በለ ክጠልም እንከሎ ዘሕትቶ እዩ። ህዝቢ እውን ኣብ ልዕሊኡ እምነት ከም ዘጉደለ ክገልጸሉ ናይ ግድን እዩ። መራሒ ህግደፍ ግና እቲ ከም ዝበልካዮ ኮይንካ ምቕራብዩ ዘይወሓጠሉ እምበር፡ ቃል ዓጺፍካ ዝምልከተካ ገዲፍካ ኣብ ዘይምልካ ምህውታትስ ናተይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ኣካይዳ እዩ። ቅድሚ 3 ዓመታት፡ ከምዚ ለንቅነ ክዛረብ እንከሎ፡ ብዛዕባ መጻኢ ሕርሻዊ ቁጠባዊ ልምዓት ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ ነቲ ጋዜጠኛ “ብዛዕባዚ ግብራዊ መልሲ ክህበካ 3 ኣዋርሕ ጥራይ ተጸበየኒ” ክብሎ እንከሎ ይዝከረኩምዶ? ክሳብ ሕጂ ከኣ ነዚ ብዝምልከት ንሱ ኣይመለሰን፡ ስለምንታይ ኣብ ቃልካ ዘይጸናዕካ ዝብል ህዝባዊ ደሃይ እውን ኣይተሰምዐን። በዚ ከኣ እነሆ እቲ ስርዓት ሻዲኑ ንዕቀቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሰማይ ዓሪጉ።
ሕቶ ምቕራብን ዘይምቕራብን ናይቲ ሓታቲ መሰል እዩ። ኢሳይያስ ንህዝባዊ ሕቶ ልባዊ ቀጥታዊ መልሲ ክህብ ግና ካብ ትጽቢት ወጻኢ እዩ። ምኽንያቱ ናቱ ረብሓ ንህዝባዊ ሕቶ ብምዕባጥ እምበር ብምምላስ ስለ ዘይረጋገጽ። ምናልባት ነቲ ደቂ ልቢ ገርሃ ዘቕርብዎ ሕቶታት፡ ከም ሓደ እታዎ (input) ናይ ስለያዊ ተግባር ክወስዶ ከም ዝኽእል ምግማት ኣብ ቦታኡ እዩ። ናይ ጥፍኣት ማሃንድሳቱ ካብዚ ነቒሎም ህዝቢ ዘዕሽውሉ ወይ ዝቐጽዕሉ ሜላ ክስእሉ ይኽእሉ። ካብዚ ሓሊፉ መላሳይ እምበር ሓታታይ ኣብ ዘይወሓዳ ሃገር ኤርትራ “ሕቶታትኩም ናብ ዲክታቶር ኢሳይያስ ላኣኹ” ዝብል ነጋሪት ምህራም ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
“ክንዳኻ ዘይኣኽሉ ብኣኻ ይወዓሉ”Friday, 06 January 2017 20:51 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ሰባት ብዛዕባኦምን ብዛዕባ ኣብ ከባቢኦም ዝተዓዘብዎን ክዛረቡን ኣብቲ ጉዳይ ሚዛኖም ከንብሩን ዝተለምደ እዩ። እቲ ብዛዕባ ሓደ ኣካል ዝህብዎ ርኢቶን ሚዛንን ኣብ ጠባዩ፡ ዓቕሙን ክእለቱን፡ ኣብ ዘለዎ ሃብትን ዋንነትን ብፍላይ ድማ ኣብ ፖለቲካ ብዛዕባ መርገጹን ናይ ተግባር ጉዕዞኡን ዘተኮረ ይኸውን። እቲ ዝህብዎ ሚዛን ከኣ ኣውንታዊ ወይ ኣሉታዊ ከም ዝኸውን ርዱእ እዩ። እቲ ሚዛን ርትዓውን ወድዓውን ወይ ድማ ባዕላውን ዘይርትዓውን ክኸውን ምዕዛብ ከኣ ዝተለምደ።
ብዙሓት ወገናት፣ ነቲ ዝብልዎ እምበር ነቲ ዝበሃልዎ ስለ ዘይግደስሉ፡ ንገዛእ ርእሶም ኣብቲ ኣውንታዊ ወገን ኣቐሚጦም እቲ ሐሕማቑ ናብቲ ብዛዕባኡ ዝዛረብሉ ወገን ምጽጋዕ ዝተለምደ እዩ። ሓደ ኣካል ብዓቕሙን ኣበርክቶኡን ካባኻ ዝደኸመን ዝተሓተን ምዃኑ እንዳፈለጥካዮ፡ ሓቀኛ መንነትካ ሓቢኡ፡ ንምጥቃዕካ ዝጥዕሞ ጸሊም ካባ ኣልቢሱ ኣብ ኣሉታዊ ቦታ ከቕምጠካ እንከሎ “ክንዳኻ ዘይኣኽሉ ብኣኻ ይወዓሉ” ኢልካ ክትምልስ ትግደድ።
እዚ ኣበሃህላ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ “ሓደ ጉዳይ ኣልዒልና ብዛዕባ ካልኦት ቅድሚ ምዝራብ፡ ብዛዕባ ግደና ኣብቲ ጉዳይ ምዝራብ መሰረታዊ፡ ኣገዳስን ኣራምን እዩ” ዝብል ምዃኑ ምርድኡ ዘጸገም ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ ሚዛና ከነንብር እንከለና ብዛዕባኡ ኣፍልጦ ክህልወና ናይ ግደን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሓደ ኣካል ኣብቲ ንዛረበሉ ጉዳይ ዘለዎ ድኽመት ወይ ሕጽረት ከንእርምን ክንመክርን እንከለና ቅድም ቀዳድም ንገዛእ ርእስና ከምቲ ንክኾኖ እንመኾሮ ምህላውናን ዘይምህላውናን ምስ ገዛእ ርእስና ክንላዘብ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ካልእ ኣካል ንስኻ ዘይኮንካዮ ክኸውንን ዘይሰራሕካዮ ክሰርሕን ምድላይ ኣብ ማእከል ጐልጐል ምምጽራይ እዩ ዝኸውን። እዚ ኣብ ባህልና እውን ቦታ ኣለዎ። “መኾቢያ ጢጡ ሰብ ይዛረብ ነናቱ ኣቐሚጡ” እንዳበልካ ከም ዝድረፍ ኣይንረስዕ።
እዚ ጸገምዚ ሎሚ ብሓፈሻ ኣብ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ገኒኑ ዘሎ እዩ። ንገዛእ ርእስኻ ናይ ለውጢ ዓቕሚ ክትከውን ከይበቓዕካ፡ ለውጢ ምጽባይ ናይዚ ሓደ ኣብነት’ዩ። ንስኻ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ባእታ ክትከውን ከይከኣልካ ምናልባት እውን ዓንቃፊ እንዳሃለኻ ናይ ሓድነት ሰባኺ ምዃን’ውን ከምኡ። ካብዚ ሓሊፉ ብዛዕባ ሓደ ፖለቲካዊ ትካል ሰልፊ ድዩ ውድብ ምናልባት’ውን ማሕበር ዘይወድዓዊ ኢደወነናዊ ብይን ምሃብ ይዝውተር ከም ዘሎ ዝሕበኣና ኣይኮነን። ንፖለቲካዊ ውዳበታት ኣብ ክንዲ በቲ ዝምርሕሉ ፖሊስን መትከላትን ምምዛን፡ ሓደሓደ ግዜ ካብ መንነት እቶም ዝመርሕዎ እንዳነቐልካ ወይ ድማ ባዕልኻ ናይ ሓሶት ግናይ መንነት ሂዝካ “ከምዚ ዝኣደቡ ውድብ ወይ ሰልፊ እዩ” ኢልካ ጸለሎ ምቕባእ እንዕዘቦ ዘለና ኣዕናዊ ተግባር እዩ። እቶም ከምኡ ዝብሉ፡ ነቲ ናብ ሓደ ኣካል ኣላጊቦም ክቃወምዎ ዝፍትኑ ባህርያት ባዕላቶም ዝውክልዎ ምዃኖም ክኾኑ እንከለዉ ከኣ ዝያዳ የገርም። ንኣብነት ሓደ ኣካል ንገዛእ ርእሱ ብሃይማኖት ድዩ ብኻልእ ጸቢብነት ዝተሻበበ ክንሱ፡ ንኻልኦት ኣብኡ ዘየለዉ ክንሶም ብኸምኡ ዓይነት ጸቢብነት ክገልጽ ክፍትን እንከሎ እንታይ ይበሃል።
እዚ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ዝግለጽ ክይኑ፡ ናይ ፓልቶክ መድረኻት ናይዚ መናሃርያ ምህላወን ፍሉጥ እዩ። ብሰንኪ እዚ ብዙሓት ወገናት፡ ምስቲ ብግቡእ እንተ ተጠቒምካሉ ኣገዳሲ ዘመናዊ ናይ ሓበሬታ መሳርሒ ዝኸውን ፓልቶክ ክጻልኡ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ኣብዚ መድረኽዚ፡ መንነቶም ብዝሓብኡ፡ ሓላፍነት ብዘይስመዖምን ናይ ተሓታትነት መስመር ብዘየብሎምን ወገናት፡ ውድባት ብዘይወዓለኦ ክኽሰሳን ዘይምልከተን እንታይነት ክወሃበን ምስማዕን ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። ቃልስና ክሳብ ክንደይ ዝተሓላለኸ ምዃኑ ዘረደእ’ውን እዩ። ብዙሓት ኣድራሸኦም ዘይፍለጥ፡ ነይሩና ዝብልዎ ጽፍሒ ሓላፍነት ሓቅነቱ ምጽራይ ዘይከኣል፡ ጸልማት ተኸዊሎም፡ “እገለ ውድብ ከምዚ እዩ። እገለ ዝበሃል ባእታ ከምዚ እዩ ኣደቡ” ዝብሉ፡ መርተዖ ክሕተቱ እንከለዉ ድማ ከምቲ ቀደም ኣብ ድንኳናት “ልቃሕ ጽባሕ” ዝብል ጽሑፍ ዝስቀል ዝነበረ፡ ዘይትግበርን ዘይውዳእን ቆጸራ እንዳሃቡ ክሃድሙ ክትሰምዕ እንከለኻ “ርሑቕ ዓዲ መሕሰዊ” በሎ ይመጸካ።
እዞም ኣብ ከምዚ ዘይንኣድ ኣፍራሲ ተግባራት ተዋፍሮም ዘለዉ ሰባት፡ ምናልባት እቲ ሒዘምዎ ዘለዉ መንገዲ ኣዕናዊ ምዃኑ ስለ ዝጠፈኦም እዮም ኢልካ ምሕላፉ ጥራይ እኹል ኣይኮነን። በዚ ኣቢልካ ንሓይሊ ተቓውሞ ኣብ ሕድሕዱ ምትእምማን ኣጥፊኡ ከም ዝናቖት ናይ ምግባር ዕላማ እንተሃለዎምከ? ኢልካ ምሕታት ለባም ኣተሓሕዛ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ በቲ ዝብልዎ ተሰሊብካ ንሳቶም ናይ ዝስዕስዕሉ ጓይላ መዳመቒ ምዃን ግጉይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዳሕራዩ ዘጣዕስ እዩ ዝብል እምነት ኣለና። እዚ ተግባርዚ ደጊም “ክሳብ እትኣምን ኪድ ካብዘይትኣምን ተመለስ” ክበሃል እዋኑ እዩ።
ኣብ ውሽጢ 50 ዓመታት ዝተመዝገበ ለውጥታትSaturday, 31 December 2016 08:55 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
"ናይ ሎሚ ወለዶ ናይ ትማሊ ኣይኰነን፤ ኣብ ትማልን ኣብ መጻእን ምትኳር ንሎሚ ምርሳዕ ኢዩ"
ሓደ ወልዶ፡ ካብ’ቲ ቅድሚኡ ወይ ድሕሪኡ ዘሎ ወለዶ 25 ዓመታት ኢዩ ዝፈላልዮም። ንኣብነት ካብ 1966 ኣትሒዙክሳብ 1991 ዘሎ ወለዶ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ወለዶ ክኸውን ከሎ፤ ካብ 1991 ክሳብ 2016 ዘሎ ናይ ድሕሪ ናጽነት ዓመታት ካልእ ሓድሽ ወለዶኢዩ። ስለ’ዚ፡ ቅድሚ 91 ዓ.ም ድሕሪኡን ዘሎ 25 ዓመታት፡ እንታይ ኢዩ ፍልልዩ? እንታይ ለውጥታት ተመዝጊቡ ምርኣይ ኣገዳሲ ኢዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ፡ ኣብ ውሽጢ 50 ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ኣገደስቲ ለውጥታት እንታይ ይመስል ንዝብል ሕቶ ንምድህሳስ ኢና ክንፍትን?
ካብ ስሳታት ኣትሒዙ ክሳብ መጀመርያ ተስዓታት ዓለምና ኣብ መንጐ ብኣመሪካ ዝምራሕ ርእሰ-ማላዊ ደንበን ኣብ መንጐ ብሶቭየት ሕብረት ዝምራሕ ዴሳዊ ደንበን ተኸፋፊላ፡ ብዝሑል ውግእ ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ውድድር መዋእል ትልለ ነይራ። ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም፡ ጽለዋ ዴሳዊ ስነ-ሓሳብ ኣብ ዓለም እናሰፍሐ ዝኸደሉ እዋን ኢዩ ነይሩ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ኣብ ኵሉ ኵርንዓት ዓለም ናይ ሓርነት ምንቅስቓሳት ተጓሃሃረ፤ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ፡ እስያን ላቲን ኣመሪካን ሽዑ ኢየን ካብ መግዛእቲ ተገላጊለን ናጻን ልዑላውያንን ሃገራት ክዀና ዝኸኣላ።
ገድሊ ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ካብ 70ታት ኣትሒዙ፡ ኣነ’የ ዝያዳ ርእሰ-ዴሳዊ ኣነ’ባ ገስጋሲ፡ ኣነ ማርክሳዊ እናበለ ነንሓድሕዱ ዝወዳደረሉ እዋን ምንባሩ እውን ዝዝከር ኢዩ። ከም’ቲ ኣብ መንጐ ዴስነትን ርእሰማልነትን ዝነበረ ውድድርን ኣተሓሳስባን፡ እቶም ክልተ ዓበይቲ ውድባት ኤርትራ፡ ህዝባዊ ግንባርን ተሓኤን፡ ሓደ ነቲ ካልእ ስዒሩ ስልጣን ንበይኑ ክብሕት ኢዩ ዝሓስብ ነይሩ። ሜዳ ኤርትራ፡ ካብ ሓደ ውድብ፡ ካብ ሓደ መሪሕነት፡ ካብ ሓደ ሰራዊት ንላዕሊ ክጸውር ኣይክእልን’ዩ: ኣጣልን ኣባጊዕን ኣይተሓዋወሱን ኢዮም ዝብል ኣረዳድኣ ዝዓብለሎ መድረኽ’ዩ ነይሩ። ዲሞክራሲ፡ ብዙሕነት፡ ሕድገት . . .ወዘተ ዝብሉ ኣምራት ቦታ ኣይነበሮምን።
ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ መንእሰይ ኤርትራ ድማ ብፍላይ፡ ኣብ’ቲ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ዝካየድ ዝነበረ ቃልሲ ኢዩ ተጸሚዱ ነይሩ። እቲ ዝስደድ ከኣ፡ መብዛሕታኡ፡ ናብ ሱዳን፡ የመን፡ ጅቡቲ፡ ስዑድያ ኢዩ ዝኸይድ ነይሩ። ብዙሓት ካብ’ቶም ኣብ ኢትዮጵያ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣውሮጳን ኣመሪካን ዝነበሩ ኤርትራውያን ናብርኦምን ትምህርቶምን ገዲፎም ናብ ገድሊ ኤርትራ ዝጽንበርሉ ወቕቲ እውን’ዩ ነይሩ።
ካብ ሰማንያታት ኣትሒዙ ግን፡ ብሰንኪ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ኣብ ልዕሊ ተሓኤ ዝወሰድኦ ሓባራዊ መጥቃዕቲ ብዙሓት ተጋደልቲ ተሓኤ ናብ ሱዳን ስለዝኣተዉ፡ ሃገራት ኣውሮጳን ኣመሪካን ዝኸፈትኦ ማዕጾ ተጠቒሞም ናብ ሃገራት ምዕራብ ብብዝሒ ክውሕዙ ተራእዩ።
ተሓኤ ናብ ሱዳን ድሕሪ ምእታዋ፡ ናብ ብዙሓት ውድባት ተፈናጨለት። ናይ ሶቭየት ሕብረት ውድቀት ዝፈጠሮ ስነሓሳባዊ ወይ ኣይዲዮሎጂካዊ ሃጓፍ ድማ ኣብ ብዙሕ ኵርንዓት ናይ ዓለም ብእስላማዊ ምንቅስቓሳት ተተክኤ። ከም ሳዕቤን ናይ’ዚ ለውጥታት’ዚ፡ ኣብ ሱዳን ኣብ ወርሒ ሰነ 1989 ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኣልማህዲ ዕልዋ ተኻይዱ “ጀብሃት ኣል ኢንቃዝ” ስልጣን ጨቢጡ።
ናይ ተሓኤ ምድኻምን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝፍጠር ዝነበረ እስላማዊ ምንቅስቓሳትን ብዝፈጠሮ ምቹእ ባይታ ድማ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ንኣሽቱ እስላማዊ ምንቅስቓሳት ብ1988 ሓቢሮም ጕባኤ ብምግባር እስላማዊ ጅሃድ ኤርትራ ዝብል ውድብ መስረቱ። ኣብ መወዳእታ ሰማንያታትን መጀመርያ ተስዓታትን ኣብ መንጐ ህዝባዊ ግንባር እስላማዊ ውድባትን ኣብ ዝተፈላለዩ ኵርንዓት ኤርትራ ብረታዊ ጐንጽታት ተኸሲቶም ምንባሮም ዝዝከር ኢዩ።
ካብ ተስዓታት ንነጀው ካብ ዝተራእዩ ዓበይቲ ለውጥታት እቲ ቀንዲ፡ ውድቀት ዴሳዊ ደምበን ዓለም ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ብኣመሪካ ዝምራሕ ምዕራባዊ ርእሰ-ማላዊ ሓይሊ ምውዳቓን ኢዩ። መቀናቕንቲ ምዕራባዊ ዓለም ብሓፈሻ ኣመሪካ ድማ ብፍላይ ዝነበረት ሶቭየት ሕብረት ፋሕ ብትን ኣተዋ። ንሶቭየት ሕብረት ዘቝማ ዝነበራ ሪፑብሊካት ተገንጺለን ናጻ ዝዀና ነናይ ገዛእ ርእሰን መንግስታት ኣቖማ። እታ ሓንቲ ዝነበረት ዩጎዝላቭያ እውን ኣብ ብዙሓት መንግስታት ተጓዛዘየት። ቸኮዝላቫክያ፡ ናብ ቸክን ስሎቨንያን ዝብሃላ ክልተ ርእሰን ዝኸኣላ መንግስታት ተኸፍለት። ኣብ ኣፍሪቃ ከኣ፡ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ርእሰን ዝኸኣላ ልዑላውያን ሃገራት ክዀና በቕዓ። ኣብ ኢትዮጵያ፡ ስርዓት ደርግ ወዲቑ ብኢህወደግ ዝምራሕ መንግስቲ ተተኪኡ።
ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ምዕራብን ምብራቕን ጀርመን፡ ከምኡ’ውን፡ ሰሜንን ደቡብን የመን ደጊመን ክሓበራ ተራእያ። ቺና ከኣ፡ ንሃገራት ምዕራብ ብሓፈሻ፡ ንኣመሪካ ድማ ብፍላይ፡ ኣብ ኵሉ መዳያት እትወዳደር ሓዳስ ሓያል ሃገር ኰይና ወጸት።
መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብ1991 ኣብ ዘኽተመሉ እዋን፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓደ ኢድ ኰይኑ፡ ንዕለት ናጽነቱ ብክብ ዝበለ ሓጐስን ሓድነትን ኢዩ ተቐቢልዋን ጸምቢልዋን። ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ግዳም ዝነበረ ኤርትራዊ፡ ንሃገሩ ብዘይዝዀነ ይኹን ኣምሳያ ብናጻ ከገልግልን ዝውንኖ ጸጋታት ኣብ ልምዓት ሃገሩ ከውዕልን ብምሉእ ዕግበት’ዩ ተበጊሱ ነይሩ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ከኣ፡ እቲ ናብ ሃገሮም ምምላስ ዝነበሮም ሕልሚ ጋህዲ ኰይኑ ስለዝተሰምዖም ገለ ብሃውሪ፡ ገለ ድማ ብመደብ ምምላስን ምጥያስን ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ተራእዩ።
ኣብ መንጐ ጐረባብቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ናይ ምትሕግጋዝን ምትሕብባርን መንፈስ ነጊሱ ነበረ። ብፍላይ ከኣ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓባራዊ ናይ ልምዓት፡ ጸጥታ፡ ምክልኻልን ስምምዓት ዝግበረሉን ዶባትና ኣብ ትርጕም ዘይብሉ ብርኪ ከነሰጋግሮ ኢና እናተባህለ ዝዝረበሉን እውን’ዩ ተበጺሑ ነይሩ። ከምውጽኢቱ ድማ፡ ኢጋድ እተባህለ በይነ-መንግስታዊ ትካል ምቛም ዝዝከር ኢዩ።
ብዙሓት ኣባላት ተሓኤ ዝነበሩ፡ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ናብ ሃገሮም በብመንገዶም ተመሊሶም። ኣብ ደገ ዝነበሩ ተቓወምቲ ውድባት እውን፡ ርግኣት፡ሰላምን ፍትሕን ዝሰፈና ዲሞክራስያዊት ሃገር ንምህናጽ ምስ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ተሓባቢሮም ክሰርሑ ድልውነቶም ይገልጹ ነበሩ። ሰማዒ እዝኒ ግን ኣይረኸቡን። ብኣንጻሩ ሓሸውየ ናይ ውድባት ኣይነፍቅድን ኢና ዝብል ናይ ብድዐን ትምክሕትን ድምጺ መላኺ ስርዓት ኤርትራ ክነጕድ ተሰምዐ።እዚ ጃህራ’ዚ ድማ፡ ንኣእሙሮ ብዙሓት ደፈነ። ኣብ መጀመርያ ተስዓታት እምበአር፡ኣዝዮም ውሑዳት እንተዘይኰይኖም ድምጺ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ክሰምዕ ዝደሊ ኤርትራዊ ይኹን ወጻእተኛ ኣይነበሩን።
ዓለም ድማ፡ ንመራሕቲ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ኣድናቖታ ትገልጽ ነበረት። ንፕረሲደንት ኤርትራ፡ ኢሳያስ ኣፍወርቂ፤ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ነብሰሄር መለስ ዜናውን ፕረሲደንት ዩጋንዳ ዩወሪ ሙሰቨኒን ተስፋ ዝንበረሎም ሓደስቲ መራሕቲ ወለዶ ኣፍሪቃ እናበለት እትምጕሰሉን ምስ’ኦም ተሓባቢራ ክትሰርሕ ድልዊ ምዃና እትገልጸሉን ወቕቲ’ዩ ነይሩ። ከምወጽኢቱ ድማ፡ ፖለቲካዊ ደገፍን ቍጠባን ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን እናዓበየ ክኸይድ ተራእዩ።
ድሕሪ 25 ዓመታት፡ ሎሚ ኣብ ምዝዛም 2016 ዓ.ም ኣብ እንርከበሉ እዋን፡ ነቲ ሓደ ቍጥባዊ ዓለም (uni-polar world) ወይ ዓውለማውነት (Globalaization) ዝጻረር፡ ናይ የማንን ጸጋምን ጥሩፍነት ወይ ኣኽራርነት ተርእዮታት እናዓምበበ ይመጽእ ኣሎ። እዚ ጥሩፍነት’ዚ ሓደሓደ ግዜ ሃይማኖታዊ መልክዕ፡ ንኣብነት ዳዕሽ፡ ኣልሸባብ፡ ቦኮሃራም . . . ወዘተ፤ ሓድሓደ ግዜ ኣብ ናይ ቆርበት፡ ሃይማኖት፡ ጾታ ዝተመርኰሰ ጥሩፍ ጽልኢ (ጥሩፋት የማናውያን ሰልፍታት ኣብ ኣውሮጳ ኣመሪካን)፤ ሓድሓደ ግዜ ድማ፡ ንቝጣባዊ ቅልውላዋትን ብዝሒ ስደተኛታትን እናመዝመዘ ንስምዒታት ናይ ህዝቢ ዘጕሃህር ህቡባዊ (populist) ወይ ጥሩፍ ብሄርተኝነት (ultra-nationalism) መልክዕ ክሕዝ ይርአ ኣሎ። ንኣብነት፡ ምሕያል ናይ ጥሩፋት የማናውያን ሰልፍታት፡ ኣብ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ሽወደን፡ ሆላንድ ብሓደ ሸነኽ፤ ምዕዋት ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ፕረሲደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ፡ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ምውጻእ (Brexit) ክዕወት ምኽኣሉ ምጥቃስ ይከኣል።
ሎሚ፡ ዓለምና ናብ ሓንቲ ንእሽቶ ቍሸት ኣብ ዝተቐየረትሉ፡ ኢንተርነትን ማሕበራዊ (ሶሽያል) ሚድያን ቀንዲ ናይ ዓለምና ናይ ርክብ መስመራት ጥራሕ ዘይኰነስ፤ ከም ሰብኣዊ መሰላት ዝቝጸረሉ መድረኽ ኢና በጺሕና ዘሎና። ኣብ ቅድመ ናጽነት ዝነበረ መድረኽ ግን፡ ኣብ ዓለምና ዓብላሊ ዝነበረ ናይ ርክብ መሳለጢታት ተለፎን፡ ፋክስ፡ ተለቪዥን፡ ራድዮ፡ ፖስታ ቤት፡ ነፈርቲ፡ መራኽብ፡ መኻይን . . . ወዘተ ኢዩ ነይሩ። ኢንተርነት ዝብሃል ብደረጃ እዚ ሕጂ ኣብ ኢድ ነፍስወከፍ ሰብ ዝበጽሓሉ ኵነታት ዝውቱር ኣይነበረን።
ኣብ ኤርትራ’ኸ፡ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 25 ዓመታት እንታይ ለውጢ ተራእዩ?
ኤርትራ፡ ኣብ መጀመርያ ክፋል ናይ ተስዓታት፡ ብመጠኑ ርግኣትን ቍጠባዊ ዕብየትን ከተመዝግብ ጀሚራ ነይራ’ያ። ንስርዓት ኢሳያስ ዝቃወሙ ኤርትራውያን ውሑዳት ኢዮም ነይሮም። እቲ እንደልዮ ዝነበርና ናጽነት ተራጋጊጹ እንድዩ፡ ሕጂ’ኸ እንታይ ክትቃወሙ ደሊኹም ዝብል ድምጺ ዝዓብለሎ ኵነታት ሰፊኑ ነይሩ።
ነዊሕ ከይተኸደ ግን፡ እቲ ብዛዕባ ናጻ ዕዳጋ፡ ግዝኣተ-ሕጊ፡ ቅዋማውን ዲሞክራስያውን ስርዓት፡ ዝግበር ዝነበረ መብጽዓታት ብምልኡ ተጠሊሙ። ሓሸውየ ናይ ውድባት ኣይፍቀድን ኢዩ ዝብል ነጋሪት ተሃሪሙ። ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምልኪ ናይ ሓደ ውልቀ-ሰብ ኣትያ። መነባብርኦም ክመሓየሽ ዝጠለቡ ተጋደልቲ ብሕሱም ተገፊዖም፡ ሰላማዊ ሰልፊ ዝገበሩ ኣካለ ስንኩላን ድማ ብጥይት ናይ ከድዓት መራሕቶም ተቐንጺሎም።
ኤርትራ፡ ምስ ኵለን ጐረባብታ ኣብ ውግእን ወጥርን ስለእተጸምደት ንሓደጋታት ናይ ዘይምርግጋእ፡ ቍጠባዊ ቅልውላዋትን ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ተነጽሎን ተቓልዐት። ብ1996 ምስ የመን ድሕሪ ዘካየደቶ ውግእ፡ ደሴት ሓኒሽ ብፍርዲ ንየመን ከም ዝተዋህበት ዝዝከር ኢዩ። ከምኡ’ውን፡ ብ1998-2000 ምስ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዘካየደቶ ውግእ ሰፊሕ ክፋል ካብ መሬትና ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ናይ ኢትዮጵያ ይርከብ ኣሎ።
ቅዋም ክትግበርን ጠንቂ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክፈልጡን ዝሓተቱ ኣባላት መሪሕነት ህግዲፍን ንድምጽታቶም ዘቃልሑ ጋዜጠኛታትን፡ በጻሕን ሓታትን ዘይብሎም፡ ይሃልዉ ኣይሃልዉ ኣብ ዘይፍልለጥሉ ሃለዋት፡ ኣብ ዒራዒሮ ተዳጒኖም ይርከቡ። ኤርትራ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ድሕሪ ግብጺ ፡ ዝበዝሑ ጋዜጠኛታት ዝተኣስሩላ ሃገር ተባሂላ ኢያ ትፍለጥ (25 ጋዜጠኛታት ኣብ ግብጺ፡ 17 ጋዜጠኛታት ኣብ ኤርትራ)።
ትምህርቲ ምስ ውትህድርና ተቖሪኑ። ኤርትራውያን መንእሰያት ናይ መወዳእታ ዓመታት ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከር ሳዋ ከምዝወስድዎ ተገብረ። መንእሰያት፡ ኣብ ክንዲ ተማሂሮም ንነብሶም፡ ንስድራኦምን ሃገሮምን ዝዀኑ፡ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ብዝብል ምስምስ ኣብ ደረት ዘይብሉ ናይ ባርነት ወፍሪ ተጸሚዶም ይርከቡ። ወለዲ ንደቆም ክቆጻጸሩ ኣብ ዘይክእልሉ ኵነታት ወዲቖም ኣለዉ። እታ ዝነበረት ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ ተዓጽያ፡ በተን መላኺ ስርዓት ኤርትራ ዝመረጾ ዓይነት ትምህርቲ ዝህባ ኮለጃት ወይ ትካላት ተተኪኣ።
ከም ሳዕቤን ናይ’ዚ ኣሉታዊ ተርእዮታት’ዚ፡ ስድራቤት፡ ገሊኣ ኣብ ስደት፡ ገሊኣ ኣብ መደበራት ታዕሊም፡ ገሊኣ ኣብ መዛግብ ውግእ (ድፍዓት)፡ ገሊኣ ድማ ዕጭኣ ማእሰርቲ ኰይና ተበታተነት።
ብሰንኪ’ዚ ሕማቕ ኵነታት’ዚ በማእት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ኤርትራውያን ንስደት ከምርሑ ተገደዱ። ብዙሓት ካብ’ኦም ድማ፡ ኣብ ምድረበዳታት ኣፍሪቃን ኣብ ማእከላይ ባሕርን ቀይሕ ባሕርን ሃለቁ፤ ማእለያ ዘይብሎም ድማ፡ ግዳይ ነጋዶ ደቂ ሰባት ኰይኖም፡ ኣደዳ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ዓዛብን ዓመጽን ኰኑ፤ ውሽጣዊ ኣካላቶም ተቐንጢቡ ናብ ዕዳጋታት ንመሸጣ ወሪዱ። ካብ’ዚ ዕጫ’ዚ ንምድሓን፡ ብዙሓት ማእለያ ዘይብሉ ዶላራት ክኸፍሉ ተገደዱ። ኣብ ላምፓዱሳ ዝሞቱ ልዕሊ 360 ኤርትራውያን ስደተኛታት ድማ፡ መግለጺ ናይ’ዚ ኣሰቓቒ ተመኵሮ ኢዮም። ብናቶም ህልቂት’ያ ዓለም ብዛዕባ ስቅያት ኤርትራውያን ቍሩብ ክስቆራ ዝጀመረ። ኤርትራ፡ ሓንቲ ካብ’ተን ስደተኛታት ብብዝሒ ዘፍርያ ሃገራት ተባሂለን ኣብ ዓለምና ዝፍለጣ ሃገር ኰነት።
ኤርትራውያን ስፖርተኛታት፡ ዲፕሎማሰኛታት፡ ተምሃሮ፡ ሙዚቀኛታትን ስነ ጥበባውያን ናብ ግዳም ናይ ምውጻእ ዕድል ኣብ ዝረኸብሉ፡ በብዝኸድዎ ክተርፉ ወይ ዑቝባ ክሓቱ ተራእዩ።
እተን ብጽሬተንን ጽባቕአንን እንምክሓለን ዝነበርና ከተማታትና መልክዐን ተደዊኑ። ማይ፡ መግቢ፡ መብራህቲ ብኩቦንን መስርዕን ዝዀነሉ ወቕቲ ተጋሂዱ።
ኤርትራ፡ ንጥሩፍ ሶማልያዊ እስላማዊ ምንቅስቓስ ኣልሸባብ ትድግፍ’ያ ተባሂላ ማዕቀብ ተነቢሩላ፡ ክሳብ’ዚ ዕለት’ዚ እውን ኣይተላዕለን ዘሎ። ብሕቡራት ሃገራት እተመዘዘ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ እንተላይ ኣገዲድካ ምድፋር፡ ዓዛብ፡ ምስዋር፡ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ምቕታልን ክሳብ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝፍጸመላ ሃገር ምዃና ዘረጋግጽ ጸብጻባት ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣቕሪቡ።
ስርዓት ኢሳያስ፡ ነቲ ኣባል ሰንዓ ፎረም ዝነበረ መንግስቲ የመን ንምድኻም ኢሉ፡ ንተቓወምቲ መንግስቲ የመን ዝዀኑ ሖትይን ንነዊሕ ዓመታት ክድግፍ ድሕሪ ምጽናሕ፤ ብሃንደበት ኣቅጣጫኡ ቀይሩ፡ ብወለንታኡ ተሓባባሪ ናይ’ቲ ብስዑድያ ዝምራሕ ልፍንቲ ኰይኑ ንሖትይን ክወግእ ይርአ ኣሎ። ወድብ ዓሰብ፡ ማያትን ሰማያትን ኤርትራ ኣብ ኣገልግሎት ልፍንቲ ኣንጻር ሖትይን ይውዕል ከምዘሎ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኰይኑ ኣሎ።
ተቓውሞ ንስርዓት ኢሳያስ ከኣ፡ ኣብ ውሽጢ’ዘን 25 ዓመታት፡ ብዓቐን ይኹን ብዓይነት እናዓበየ ኢዩ መጺኡ። ብፍላይ ድሕሪ’ቲ ናይ 2001 ናይ ጕጅለ 15 ተቓውሞ፡ ስርዓት ህግዲፍ ዓንደ-ሕቖኡ ተሰቢሩ ኢዩ። ብምንቅስቓስ ፎርቶ ዝፍለጥ ናይ 21 ጥሪ 2013 ተቓውሞ ናይ ወዲ ዓልን ብጾቱን፤ ኣብ ጀነቭ፡ ኒውዮርክ፡ እስራኤልን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ኤርትራውያን መንእሰያት እተኻፈልዎም ሰላማዊ ሰልፍታት ጭቡጥ ምልክታት ናይ ዝግሃዱ ዘለዉ ለውጥታት ኢዮም።
ናይ ባጤራ ለውጢ፦
ነቲ ብሰንኪ ግዕዙይ ምምሕዳር ካብ ዙረት ወጻኢ ኰይኑ፡ ኣብ ኢድ ውሑዳት ገበነኛታት ተዀሚሩ ዝነበረ ናይ ቀደም ናቕፋ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ንምግባር ዝዓለመ ናይ ባጤራ ምቕያር መደብ፡ ነቲ “ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ” ዝብል ምስላ ብዘዘኻኽር ኣገባብ፡ ነቲ ንጹህ ዜጋ ኣብ ተወሳኺ ናይ ቍጠባ ቅልውላው ከምዝሽመም ገበሮ ምበር፡ ነቶም ገበነኛታት ሰበስልጣንን ተሓባበርቶምንሲ ዝዀነ ጸገም ኣይፈጠረሎምን። እዚ ናይ ባጤራ ምቕያር መደብ፡ ነቶም ኣብ ግዳም ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ቤተሰቦም ዝልእክዎ ገንዘብ ከምዝንኪ ምግባሩ እውን ኵሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ።
ኢንተርነት፦
ሎሚ፡ ኢንተርነት፡ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ዝዀነሉ ወቕቲ ኢና ንነብር ዘለና። ኣብ ኤርትራ ግን፡ እዚ መሰል’ዚ ልክዕ ከም’ቶም ካልኦት ሰብኣዊ መሰላትይግሃስ ኢዩ ዘሎ። ኣብ ልዕሊ ኢንተርነትን ተጠቀምቱን ዝግበር ቍጽጽርን ገደብን ከቢድ ስለዝዀነ፡ ሰባት ከምድላዮም ሓበሬታ ንኸይረኽቡን ሃብታማት ድማ ርእሰማሎም ኣብ ኤርትራ ከየዋፍሩን ዓቢ ዕንቅፋት ኰይንዎም ኣሎ።
ካብ ተነጽሎ ንምውጻእ፦
ስርዓት ኢሳያስ፡ ብህዝቢ ኤርትራን ዓለምን ብዘጋጠሞ ተቓውሞን ተነጽሎን ክጽሎ ናይ ግድን ስለዝዀነ፡ ስልታዊ ለውጥታት ክገብር ተገዲዱ ኣሎ። ኣባላት ኤምባሲታት ተነቢርሎም ዝነበረ ናይ ምንቅስቓስ ደረት ክለዓል ብምግባር፤ ሃገራዊ ኣገልግሎት ን18 ኣዋርሕ ጥራሕ ክድረቶን ሓድሽ ቅዋም ክነድፍን ምዃኑ መብጽዓ ብምእታው፤ ደሞዝ ሰራዊት ኤርትራ ብምውሳኽን ምስ መሓዙት ምዕራባውያን ሃገራት ዝዀኑ ኣባላት ናይ’ቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንትን ምስ’ታ ብምህናጽ ግድብ ትንሳኤ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ወጥሪ እትርከብ መንግስቲ ግብጽን ብምዝማድ፤ ኣብ ልዕሊኡ ተፈጢሩ ንዘሎ ቍጥዐን ተቓውሞን ንምትህድዳእ ይጽዕር ኣሎ። ምርኰኛታት ወተሃደራት ጅቡቲ ብናጻ ምልቃቑ እውን ኣካል ናይ’ዚ ስልቲ’ዚ ኢዩ።
ብዋሕዚ ብዝሒ ስደተኛታት ዝተሰናበዱ ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መንግስታት ኣውሮጳ ድማ፡ ንጥቕሞም ክብሉ፡ ነቲ ዋሕዚ ደው ንምባል፡ ምስ መለኽቲ ስርዓታት ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ክኣትዉ ይርኣዩ ኣለዉ።
መደምደምታ፦
ንናይ ሎሚ ወለዶ ብድሆታት፡ ናይ ትማሊ ወይ ናይ ጽባሕ ዘይኰነስ ናይ ሎሚ መፍትሒታት ኢና ከነናዲ ዝግባእ። ቃልሲ ኤርትራውያን ሎሚ ኣንጻር ባዕዳዊ ጐበጣ ኣይኰነን። ኤርትራ፡ ናጻን ልዑላዊትን ኰይና ብዓለም ተፈሊጣ ኢያ። ምስ ኢትዮጵያ ዘለና ናይ ዶብ ጸገማት ብመሰረት እቲ ድሮ ተበጺሑ ዘሎ ብይን ኮሚሽን ዶብ፡ ኣህጕራዊ ስምምዓትን ውዕላትን፤ ሰላማዊ፡ ሕጋውን ዲፕሎማስያውን መዕለቢታት ክግበረሎም ጥራሕ ኢና ክንጽዕር ዝግብኣና።
ከምኡ’ውን፡ ናይ ሎሚ ቃልስና ጀብሃ ኣንጻር ሻዕብያ ወይ ሻዕብያ ኣንጻር ጀብሃ ኣይኰነን። እዚ ቃልሲ’ዚ ኣኽቲሙ ኢዩ። ሎሚ እንርከበሉ ዘለና መድረኽ ናይ ጀብሃ ፕሮግራም’ዶ ናይ ሻዕብያ መን ዓብለለ ኣይኰነን። እዘን ውድባት እዚኣተን ንቓልሲ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ዝመርሓ ሃገራዊ ሓርነታዊ ምንቅስቓሳት ደኣ’ምበር፡ ንዲሞክራስያውን ቅዋማውን ስርዓት ዝቃለሳ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣይነበራን። ብኣንጻሩ እኳ ደኣ ምልኪ ናይ ሸቃላይ ከነረጋግጽ ኢና ዝብላ ዝነበራ ውድባት ኢየን። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ጨቢጡ ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፍወርቅን መጋበርያታቱን (ወተሃደራውን ጸጥታውን) ምዃኑ ምርዳእ ይግባእ። ስለ’ዚ፡ ናይ ሎሚ ቃልሲ፡ ኣብ መንጐ ህዝቢ ኤርትራን ኣብ መንጐ ዲክታቶርያዊ ጕጅለ ኢሳያስን ኢዩ።
ናይ ሎሚ ወለዶ ክቃለሰሉ ዘለዎ ዕላማታት እምበኣር፡ ግዝኣተ-ሕግን ፍትሕን ዝሰፈኖ፡ ሰብኣዊ መሰላት ዝሕለወሉ ዲሞክራስያውን ቅዋማውን ስርዓት ብዙሓት ሰልፍታት ደኣ‘ምበር፥ ምልኪ፡ ብዝዀነ ይኹን መልክዓቱ፡ ንምንጋስ ክኸውን የብሉን።
ኤርትራ፡ ብብዙሕነት ናይ ቋንቋ፡ ሃይማኖት፡ መበቆል፡ ኣውራጃ እትልለ ሃገር ኢያ።ነዚ ብዙሕነት’ዚ ጸጋና ድኣ’ምበር ዕዳና ክንገብሮ ኣይግባእን። ናይ ኵሎም ቋንቋታትና፡ ሃይማኖታትና፡ ኣውራጃታትናን ብሄራትናን ማዕርነትን መሰላትን ክረጋገጽ ክኽእል ኣለዎ። ሓደ ልዒሉ፡ እቲ ካልእ ትሒቱ ዝርኣየሉ ዝዀነ ይኹን ቅቡል ምኽንያት የለን። ሓድነት ኣብ ብዙሕነት ዝብል መርሆ፡ መተካእታ ዘይርከቦ እንኮ ምርጫና ምዃኑ ክንኣምን የድሊ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ ልዕሊ 75% ካብ ህዝቢ ኤርትራ ትሕቲ 35 ዝዕድሚኦም መንእሰያት ኢዮም። እዚ ማለት ድማ ንፍተዎ ንጽልኣዮ ብዘየገድስ፡ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ተረከብቲ ንሶም ኢዮም። ካብ’ዚኦም፡ ድሕሪ ናጽነት እተወልደ እቲ ዝተሓተ ዕድሚኡ 25 ኰይኑ፤ እቲ ናይ ቅድመ ናጽነት ወለዶ ከኣ እቲ ዝተሓተ ዕድመ 50 ዓመት ዝገበረ ስለዝዀነ፡ ብባህርያዊ ምኽንያታት ኣብ ምሕላፍ ተጋማጊሙ ዝርከብ ኢዩ። “ዘይተማህረ ነየድሕን ዘይተወቕረ ነየጥሕን” ከምዝብሃል፡ መንእሰይ ሓላፍነቱ ብግቡእ ክስከም እንተደኣኰይኑ ክመሃርን ክሰርሕን ኣለዎ። መንእሰይ ስለዝዀነ ጥራሕ ንሃገር ክመርሕ ወይ ንሃገር ክጠቅም’ዩ ማለት ኣይኰነን። ንትምህርቲ ዝዕንቅጹ ከም ድኽነት፡ ድሑር ባህልታትን ልምድታትን (ትሕተ-ዕድመ ምምርዓው) ዝኣመሰሉ ወድዓውያን ምኽንያታት ምህላዎም ክዝንጋዕ የብሉን።
ቀንዲ ግደ ናይ መንእሰያት፡ ነዞም ዓንቀጽቲ ብድሆታት ስዒሮም ስልጡን ሃገርን ህዝብን ምህናጽ ኢዩ። ነዚ ንኽገብሩ ግን፡ ንገዛእ ርእሶም ፈተውቲ ትምህርቲ፡ ፈተውቲ ስራሕ፡ ፈተውቲ ስልጣኔን ፈተውቲ ሕብረተ-ሰቦምን ክዀኑ ይግባእ።
2016 ኣፋኒና፡ 2017 እንክንቅበልFriday, 30 December 2016 09:21 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ግዜ ብዘይዝኾነ ይኹን ተጽዕኖን ዕንቅፋትን እዩ ጉዕዘኡ ዝቕጽል። ኩሎም ናይ ግዜ መለክዕታት ካብ ካልኢት ጀሚርካ ክሳብ ላዕሊ ዝኾነ ሓይሊ ከቐልጥፎ ወይ ከደንጉዮ ዘይክእል ናጻን ቀጻልን መስርሕ ጉዕዞ ኣለዎም። ንግዜ ኣብቲ እዋኑ ቆጸርኡ ኣኽቢሩ ክጥቀመሉ ዘይከኣለ ኣካል ቅልጣፈን ቀጻልነትን መስርሕ ጉዕዘኡ ቀይሩ ከም ዝጽበዮ ክገብር ኣይክእልን እዩ። ብዙሓት በቲ ዝተዋህቦም ናይ ግዜ ጸጋ ዘይተጠቕሙ ምስ ግዜ ከማርሩን ክራገሙን ምስማዕ ዝተለምደ እዩ። እንተኾነ ንግዜ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ክኸስስ ኮነ ክምጉት ዝኸኣለ የለን። ግዜ ናጻ ስለ ዝኾነ ከም መጽዓን ዘርጊሕካ ተንውሖ ወይ ጠቕሊልካ ተሕጽሮ ኣይኮነን።
ግዜ ንወዲ ሰብ ብናጻ ካብ ዝተዋህቡ ህያባት ሓደ እዩ። እንተኾነ መንዩ ንግዜ ብግቡእ ዝጥቀመሉ ኣዛራራቢ እዩ። ሃብትን ድኽነትን፡ ፍልጠትን ድንቁርናን፡ ሰላምን ህውከትን፡ ፍቕርን ጽልእን፡ ዓወትን ውድቀትን ኩሎም ምስ ኣጠቓቕማ ግዜ ምትእስሳር ዘለዎም ተጻረርቲ ተረኽቦታት እዮም። ብባህሪኦም ከኣ እቲ ሓደ ንኣውንታ እቲ ካልእ ከኣ ንኣሉታ ዝውክሉ እዮም። እቶም ኣውንታ ናብኡ ካብ ዘብጽሕዎም ረቛሒታት ንግዜ ብግቡእ ምጥቃም ዓብይ እጃም ኣለዎ። እቲ ንግዜኡ ብግቡእ ዝጥቀም ትጉህን ህርኩትን ናይቲ ኣውንታ ተጠቃሚ ከም ዝኸውን ርዱእ እዩ። እቲ ሃካይን ንግዜኡ ብግቡእ ዘይጥቀምን ከኣ ግዳይ ናይቲ ኣሉታዊ ሸነኽ ከም ዝኸውን ዘዳዲ ኣይኮነን።
ግዜ ብኽብርን ጥንቃቐን ክተሓዝ ዝግበኦ ህያብ ብዛዕባ ምዃኑ ኣብ ሕብረተሰብና ናይ ግንዛበ ቦታ ኣለዎ። “ግዜ ወርቂ እዩ” ነዚ ብዝምልከት ገላጺ ምሳልያዊ ኣበሃህላ እዩ። ምስ ግዜ ቆጸራኻ ኣኽቢርካ ምጉዓዝ ከም ዘድሊ ንምብራህ ወለድና “ግዜ ከለካ ግዜ ኣይትጸበ” ዝብልዎ ውን ዓብይ ቦታ ዝወሃቦ ኣገላልጻ እዩ። “ዕድል ሓደ ግዜ እዩ” ዝበሃል ናይ ወለድና ምሳለ’ውን ግዜ ኣብቲ ብሱል ደረጃኡ ተዘይተጠቒምካሉ ዘይጽበየካ ምዃኑ ንምብራህ ዝቐርብ እዩ።
ግዜ ኣብ ህይወትና ፈጣሪ ተጽዕኖ ምዃኑ ስለ እንርዳእ፡ ሓደ ክፋል ግዜ ንኣብነት ዓመት ክሓልፍ እንከሎ፡ ብዛዕባቲ ዝመጽእ ሰናይ ትምኒትና ክንገልጽን መብጸዓታት ክንኣቱን እንከለና፡ ንግዜ ዘለና ክብሪ ንገልጽ ምህላውና ብሩህ እዩ። ኣይኮነንዶ ንናይ ዓመት ምቅይያር ንናይ ወርሒ መጀመሪ ባሕቲ እውን ትርጉም ንህቦ ኢና። እዚ ከኣ ካልእ ንክብሪ ግዜ ዘመላኽት እዩ። በዚ መሰረት ኣብ ከምዚ ሕጂ ዘለናዮ ናይ ክልተ ዓመታት ናይ ሓላፍነት ምርኽኻብ “እንኳዕ ኣብጸሓና ኣብጸሓኩም” ተተበሃሃልና ተዘይንኢሱና ኣይዓብየናን እዩ። ስለዚ “ርሑስ ዓድሽ ዓመት 2017 ይኹነልና”። እዚ ግብራዊ ዝኸውን ግና ብምምናይና ዘይኮነ፡ ትምኒትና ኣብ ምትግባር ብቑዓትን ትጉሃትን ኮይና እንተቐሪብና ጥራይ እዩ።
ግዜ ዕዳ እዩ። እዚ ዕዳ ከኣ ናይ ግድን ክንከፍሎ ዝገበኣና እዩ። ዝተወሰነ ናይ ግዜ መለክዒ፡ ንኣብነት ዓመት ኩሉ’ቲ ኣብ በኹሪ ዕለት ዝተመነናዮ መኺኑ፡ ዓመት ብዘይለውጥን ሓድሽ ተረኽቦን ክንሓልፎ እንከለና ክሳብ ክንደይ ዕዳና ይውህለል ምህላዉ ኣይንዘንግዕ። ሳዕቤኑ ከኣ ናብ ካለኦት ዘይኮነ ናብ ርእስና እዩ። ንሕና ኤርትራውያን 30 ዓመታት ተቓሊስና ናጽነት ኣውሒስና። ስለዚ እቲ 30 ዓመት ናይ ቃልሲ ግዜ ምስ ኩሉ ዝሓለፎ ዕንቅፋታት ንቁምነገር ዝተኸፍለን ብመኽሰብ ዝተሰነየን ግዜ እዩ። ድሌት ህዝብና ቀልጢፍካ ናጽነትካ ምጭባጥ ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ ግዜ ብናቱ ስርዓት ዝጐዓዝ እምበር፡ ብድሌት ሰባት ዝስራሕን ዝብተንን ስለ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ዝበሰሎ በሲሉ።
ኣብዚ እዋንዚ ግዜ ንኤርትራውያን ቀይሕ መብራህቲ የርእየና ኣሎ። ትሕዝቶ ተጽዕኖኡ ኣብ ልዕሌና ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ናይ ለውጢ ሓይልታት ከኣ “ሃየ ተጠቐሙለይ፡ ኣብ መሰረታዊ ዘይኮኑ ጉዳያት ኣይተህልኹኒ፡ በበይንኻ ካብ ምውፋር ተዓቂብኩም ብሓባር ስርሑ ….. ወዘተ” ዝብል ቅዱስ ሓረጋት ይርከቦ። “እንተዘየለ ጉዕዞይ ገቲአ ኣይጽበየኩምን እየ” ዝብል መጠንቀቕታ’ውን ኣለዎ። ንሕና ግና “ወይከ ቅጭጭ”።
እዚ ንርከበሉ ዘለና ወቕቲ ዓመት ኣፋኒና ሓድሽ ዓመት እንቅበለሉ ዘለና እዩ። ኣብዚ ምስግጋር ነቲ ሓደ ኣፋኒኻ ነቲ ሓድሽ ብፍሕሹው ገጽን ኣውንታዊ መብጸዓታትን ምቕባል ልሙድ እዩ። እነሆ ከኣ “ሕጉስን ዕዉትን ናይ ሰላም ዓመት ይግበረልኩም ይግበረልና” ክንብሃሃል ቀኒና። ዝበሃግ ህያባት እውን ተወሃሂብና። እዚ ጽቡቕ መግለጽታት ክሳብ ክንደይ ኣብ ሕልናና ሱር ሰዲዱ ናብ ተግባር ደሪኹና ግና ፍሉጥ ኣይኮነን። ጽባሕ ሓድሽ ዓመት ከምቲ ዝበልካዮ ኮይንካ ዘይምጽናሕ ከኣ ኣብ ልዕሊ ክብሪ ግዜን ቃልካን ተኣማንነት ምጉዳል እዩ።
ኤርትራውያን ብሓፈሻ፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ከኣ ብፍላይ፡ ኣብ ሓድሽ ዓመትን ካልእ ኣጋጣምታትን ዝሓለፈ ኣፋኒና ንመጻኢ ጽቡቕ ምምናይ ከም ባህሊ ሒዝናዮ ዘለና ተግባር እዩ። ከምዚ ምምናይና ቅቡል ተግባር እዩ። እንተኾነ እዚ ጽቡቕ ትምኒት ብዝምጥኖ ተግባር እንተዘይ ኣሰኒናዮ ትርጉም የብሉን። ነዚ ንምትግባር ከኣ ነዚ ሓድሽ ዓመት ብሓድሽ ናይ መዋጸኦ ኣተሓሳስባ ከነሰንዮ ናይ ግድን ይግበኣና።
ብዛዕባ ርኡይ ንምዝራብ ኣብዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመተ-2016 ነፍሲ ወከፍና ማዕረ ትጽቢትናን ትጽቢት ህዝብናን ኔርና ኢልና ከም ዘይንንየት ፍሉጥ እዩ። እቲ ክንዓሞ ዝግበኣና ዕማም ከኣ ኣብ ቦትኡ ዘሎ ዘይተኸፍለ ዕዳ እዩ። ስለዚ ሕጂ’ውን ኣብ ክንዲ ኣብ ዝሓለፈ ክሳራ ምስትንታን፡ ካብኡ ተማሂርና ንመጻኢ ተሊምና ዘይተግበርናዮም ንምፍጻም ንቕድሚት ከነማዕዱ ይግበኣና።
“ሕጂኸ ናበይ?” ሕጂ’ውን ዘይተመለሰ ሕቶFriday, 16 December 2016 19:24 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ካብ ሓደ ቦታ ተበጊስካ ኣብ ሓደ ቦታ ንምብጻሕ ጉዕዞ ትጅምር እሞ፡ እቲ ጉዕዞ ነዊሕ፡ ዕንቅፋታት ዝበዘሖን ብሓባር ዝኽየድን ክኸውን ይኽእል። ኣብቲ መስርሕ ጌና ኣብቲ ዝመደብካዮ ከይበጻሕካ፡ ጉዕዞ ይጽግመካ ወይ ኣብ ቀራና መንገዲ ትበጽሕ እሞ እቲ ቅኑዕ መንገዲ ክትረክብ ትግደድ። ኣብዚ ኩነታት ከኣ “ሕጂኸ ናበይ?” ዝብል ሕቶ ትሓትት እሞ መልሲ ክትረክብ ድማ ናይ ግድን ይኸውን። ናይዚ ሕቶዚ ቅኑዕ መልሲ ከይረኸብካ፡ ናብቲ ዝተበገስካሉ፡ ክትበጽሕ ስለ ዘይትኽእል።
ብሓፈሻ ኩልና ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ደንበ ተቓውሞና ዘለናሉ ሃለዋት ምስዚ ዝመሳሰል እዩ። ቅድሚ ሕጂ በቲ ዝድለ ቅልጣፈ ንቕድሚት ንስጉም ከም ዘየለና ብምርዳእ ብዙሕ ግዜ “ሕጂኸ ናበይ?” ዝብል ሕቶ ከነልዕል ጸኒሕና ኢና። እንተኾነ እዚ ሕቶዚ ብግቡእ አለሊና ነቲ ኣማዕዲና እንርእዮ ዘሎና ንህዝብናን ሃገርናን ናብ ራህዋን ሰላምን ዝወስድ መንገዲ ብግቡእ ስለ ዘይከድናዮ፡ ነዚ ሕቶ መመሊስና ክንሓቶ ናይ ግድን እዩ። ቅድሚ ሕጂ ነዚ ሕቶ ክንምልስ ኣይፈተናን ማለት ኣይኮነን። እንተኾነ መልስታትና ኣድማዕትን ቀጸልትን ኣይነበሩን።
ንሕና ውድባት በብመንገድና ብዘካየድናዮ ገምጋም ከም ዝተረዳእናዮ፡ ህዝብና ኣብ ዝረኸቦ ኣጋጣሚ ከንጸባርቖ ከም ዝጸንሐ፡ በብኹርንዑ ዝስምዑ ናይ ህዝብናን ሃገርናን ደለይቲ ጽቡቕ ርኢቶታት ከም ዝጠቕስዎ፡ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ቀንዲ ክንሰግሮ ዘይከኣልና መሰረታዊ ብደሆ ብሓባር ከሰልፈና ዝኽእል መድረኽ ክንፈጥር ዘይምብቃዕና እዩ። ብውሱን ውደባዊ ዓቕሚ ጥራይ ኣብቲ እንደልዮ ሸቶ ክንበጽሕ ከምዘይንኽእል ከኣ ብሩህ እዩ። ብሓባር ክንሰርሕ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን ንምዕዋትን ዘይምዕዋትን ወሳኒ ዝኸውን ከኣ ብመንጽር እዚ እዩ። ነቲ ናይ ሓባር መድረኽ ዝምግብ እቲ ውድባዊ ጻዕርታትት ዓቕምታትን ምዃኑ ግና ዘይከሓድ እዩ።
ክሳብ ሕጂ ብንጹር ዝረኣየና ነዚ ኣገዳስን ወሳንን ምዃኑ እንዳተረዳእና ከነዕውቶ ዘይከኣልና ዘተኣማምን ናይ ሓባር መድረኽ ከይንፈጥር ዕንቅፋት ኮይኑና ዘሎ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ዘለና ናይ ኣተሓሳስባ ብዝሕነት ፍልልይ እዩ። እዚ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት፡ ናይ ውደባ ብዙሕነት ካብ ተቐበልና ክንጽበዮ ዝነበረናን ዘለናን እዩ። እዚ ከኣ ኣባና ዝተጀመረ ዘይኮነ ኣብ ዝኾነ ናይ ውደባ ብዙሕነት ዝቕበል ፖለቲካዊ ህይወት ዝተራእየን ንመጻኢ’ውን ዝረአን እዩ። ብሰንኪ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት፡ ናይ ሓባር መድረኽ ክንፈጥር ዘይምኽኣልና እምበኣር ዘየዛርብን ቅቡልን ጌርና ክንወስዶ ዘይግበኣና እዩ። ምኽንያቱ ንናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነቶም ኣመሓዲሮም ናይ ሓባር መድረኽ ፈጢሮም ኣብ ቃልሲ ዝተዓወቱን ሃገር ዝመርሑን ወገናት ብዙሑት ብምዃኖም። ብመሰረቱ እውን እዚ ንርከበሉ ዘለና መዋእል ናይ ብዙሕነት ስለ ዝኾነ። ስለዚ ኢና ከኣ ሕጂ እውን ካብዚ ዘለናዮ ዘይንቡር ናይ ደውታ ኩነታት ንምውጻእ “ሕጂኸ ናበይ?” ኢልና ክንሓትት እንግደድ።
ብመንጽር እዚ ኩነታትና ክምዘን እንከሎ፡ እቲ ጸገም ብቐንዱ ኣባና ዘሎ በዓል ቤታዊ ድኽመት እዩ። እዚ ብዓብይኡ ኣብ ፍልልያዊ ሓድነት ንዘለና ግንዛበን ናይ ምትግባሩ ትብዓትናን ዝፈታተን እዩ። እዚ ክንብል እንከለና ግና ከምቲ ውሽጣዊ ደኣ ወሳኒ ኣይከውንን እምበር፡ ዓንቃጺ ተጻብኦ ናይቲ ንምውጋዱ ንቃለስ ዘለና ጉጅለ ህግደፍ እውን ዘንጊዕናዮ ኣይኮናን። ኣብዚ ኣተሓሕዛ ብዙሕነት ክሳብ ዘየድማዕና ከኣ ኣብቲ ካልእ ዝጽበየና ህዝብን ሃገርን ብመትከል ደሞክራሲ ናይ ምምራሕ ሓላፍነት ከነድምዕ ዘለና ዕድል ጸቢብ እዩ። መጻኢት ኤርትራ እውን ብመትክል ብዙሕነታዊ ሓድነት እያ ክትምራሕ እምበር ብዙሑነትናስ ህያው ኮይኑ ክቕጽል እዩ።
ብሓፈሻ ኩሉ ዝተወደበ ይኹን ዘይተወደበ ደላይ ራህዋ ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ከኣ ፖለቲካዊ ውድባት ካብዚ ኣለሊናዮ ዘለና ኣብ ናይ ሓባር መድረኽ ክትሰርሕ ናይ ዘይምኽኣል ጸገም ንምውጻእ ካብ ምሕሳብ ዓዲ ከምዘይንውዕል ፍሉጥ እዩ። እቲ ጸገም እምበኣር ነዚ ተበታቲኑ ዘሎ ሓልዮትን ስኽፍታን ኣብ ሓደ ብሱል ናይ ሓባር መኣዲ ከነምጸኦ ዘይምኽኣልና እዩ። ነዚ ከይነዕውት ካብ ዘየኽኣሉና ብዙሓት፡ ስስዐ ብኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ስስዐ ምስ ነገራዊ ውነና ጥራይ ኣይኮነን ዝተኣሳሰር። እቲ ዝኸፈአ ገጹ ብናይ ኣተሓሳስባ ስስዐ ዝግለጽ እዩ። ካብቲ ኣብ ነገራዊ ህርፋን “ኩሉ ነዓይ” ምባል ብዝገደደ፡ ብ“ናተይ ሓሳብ ጥራይ ተቐባልነት ክረክብ ኣለዎ” ዝግለጽ ስስዐ ንሳቐ ምህላውና ብሩህ እዩ። ግድን እዩ ናብ ናይ ሓባር መድረኽ ክትቀርብ እንከለኻ ብዛዕባ ኩሉ ዝዝረበሉ ጉዳያት “ብርኢቶይ እዚ እዩ እቲ ቅኑዕ” ኢልካ ትኣምነሉ መመከቲ ኣተሓሳስባ ሒዝካ ምቕራብ ግድን እዩ። ናይ ካለኦት ተጸባይ ጥራይ ከይትኸውን። እምነትካ ውዱእ ኮይኑ ዝስረሓሉ ግና ብናይቶም ናይ ሓባር መድረኽ መዋስእትኻ ተቐባልነት ክረክብ እንከሎ እዩ። ብካለኦት ወገናት ዝቐርብ እሞ ካብ ናትካ ዝሓይሽ ምዃኑ ናይ ዝተኣምነሉ ሓሳብ ምእዙዝ ምዃን ከኣ ናይ ትብዓት እምበር ናይ ተንበርካኽነት መርኣያ ኣይኮነን። ስለዚ ናይዚ እዋንዚ ናይ “ሕጂኸ ናበይ?” መልስና “ነቲ ናይ ምቅርራብን ብሓባር ምስራሕን ፈተነታት ኣበራቢርናን ፍልልያትና ኣመሓዲርናን ንቅድሚት” ዝብል ክኸውን ይግበኦ።
ምርጫና: ምርጫ ህግደፍ ኣይኮነን!Friday, 09 December 2016 12:27 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ኤርትራውያን በቲ ሓደ ወገን ናይ ግዳም ገዛእቲ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኤርትራውያን ተገዛእቲ ነይሩ። እዚ ኣሰላልፋ ፍጹም ተጻራሪ እቲ ቃልሲ ከኣ ኣብ መንጎ ገዛእን ንመግዛእቲ ስዒሩ ንናጽነት ዝብህግን ነይሩ። እዚ ንጹር ኣሰላልፋን ቀዳማይ ምዕራፍ ሸቶኡ ዘመዝገበን ህዝብና ከም ታሪኹ ዓቂብዎ ዘሎን ስለ ዝኾነ፡ ኣብዚ ሎሚ ኮይና ብዙሕ ከነዘንትወሉ ኣድላይ ኣይኮነን። ሎሚ ዘሎ ኣሰላልፋ ግና ካብቲ ናይ ሽዑ ብመንጽር እቶም ተሰለፍቲ ዝተፈልየ እዩ። እቲ ዝፈላሊ ዘሎ መሰረታዊ ሕቶ እውን ከምኡ ዝተፈልየ እዩ። ኣብ መሰረታዊ ትሕዝቶኡ ግና ዘይሩዘይሩ ኣብ መንጎ መሰል ዝነፍግን ንመሰሉ ዝሓትትን ዘሎ ወጥሪ ስለ ዝኾነ ተመሳሳልነት ኣለዎ።
ሎሚ እቶም ኣብ ክልቲኡ ተጻራሪ መስመራት ተፋጢጦም ዘለዉ ወገናት ኩሎም ኤርትራውያን እዮም። በቲ ሓደ ወገን ወጻዒ ህግደፍ በቲ ካልእ ድማ ተወጻዒ ህዝቢ ኤርትራ። ዕምቆት ናይቲ ፍልልይ ኣብ ክሊ ናጻ ሃገር ኤርትራ፡ ናይ ኩሉ መሰላት ምንፋግን ኩሉ መሰላት ክረጋገጸልካ ምሕታትን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናጻ ሃገሩ ኩሉ መሰላቱን ልዕልናኡን ክረጋገጸሉ ይሓትትን ሕቶኡ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ይቃለስን ኣሎ። ብኣንጻሩ ጉጅለ ህግደፍ ንኹሉ ናይ ህዝቢ መሰላት ሓግሒጉ ብምኽሓድ ኣብ ትሕቲ ዘየገላብጥ “ዝበልኩኻ ጥራሕ ግበር” ክገዝእ ህርድግ ይብል ኣሎ። ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝጥቀሞ ሜላታትን ዝፍጽሞ በደላትን፡ ብዙሕ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ስለ ዝፈልጦ ኣብ ምዝርዛሩ ምእታውብዙሕኣድላይነትየብሉን።
ብሰሪ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ፍጹም ጨቋኒ ኣገባብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ተወዲቡ “ከምዚ እየ ዝደሊ” ክብል ኣይከኣለን። እዚ ዘይምኽኣሉ ከኣ መባእታዊ ውጽኢት መላኺ ባህሪ ህግደፍ እዩ። ምስ እዚ ኩሉ ጭካነ ህግደፍ ግና ወጽዓ ክሳብ ዝሃለወ፡ ኣንጻርቲ ወጽዓ ዝስለፍ ኣካል ክህሉ ባህርያዊ ስለ ዝኾነ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ምቅዋም ዓዲ ኣይወዓለን። ክሳብ ዝዕወት ከኣ ክቕጽል’ዩ። ኣበይ ኮይኑ ይቃወም? ድማ መልሱ ንሓታቲ ንጹር እዩ። ኣብ ኩሉ እቲ ጉጅለ ዘይውንኖን ዘይቆጻጸሮን ከባቢ። ካብ ኤርትራ ወጻኢ ተወዲበን ዝቃለሳ ዘለዋ ውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ከኣ ናይዚ ኣብነት እየን። ህዝቢ ኤርትራ እንዳሓሰቦን ክዛረበሉ እንዳደለየን መድረኽ ስለ ዝሰኣነ ዘየልዕሎ ዛዕባታት ከኣ በዘን ዝተጠቕሳ ውዳበታት ይንጸባረቕ ኣሎ። ስለዚ ተቓወምቲ ውዳበታታ ኤርትራ፡ እቲ ዘጋጥመን ድኽመትን ሕጽረትን ገዲፍካ፡ ምርጫአን ምስ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ምስ ህግደፍ ከምዘይኮነ ንጹር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ምስቲ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ እንዳሓየለ ምምጻኡን ውድቀት ህግደፍ ዘይተርፍ ምዃኑ መመሊሱ ምዕኳኹን፡ ናይ ኣሰላልፋ ሓላፍዘላፍ ይረአ እዩ። ብዙሓት ናይ ህግደፍ ወገን ዝነበሩ ምስ ህዝቦም ምዃን መሪጾም ናብ መስርዕ ተቓውሞ ዝመጹ ኣለዉ። ኣዝዮም ውሑዳት ንፖለቲካዊ ሃለዋት ሃገርና ብግቡእ መዚኖም ንነዊሕ ዓመታት “ጸረ-ህዝቢ” ዝብሉን ኣንጻሩ ዝቃለሱን ዝነበሩ፡ ሕጂኸ “ምስ ህዝቢዶ ምስ ህግደፍ?” ኣብ ምውሳን ዕጻይምጻጻይ ክብሉ ይንጸባረቕ ኣሎ። ገለገለ በጃ ህዝቢ ተመሲሎም ወጽዓ ህግደፍ ዘቃልዑ ዝነበሩ ትካላት ቃናኦም ቀይሮም ተበጀውቲ ናይቲ ጉጅለ ክኾኑ ዝደናደንሉ ኩነታት እውን ንዕዘብ ኣለና። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ድማ ንህግደፍ ምንኣድ ጥራይ ዘይኮነ ንደንበ ተቓውሞ ካብ ምንቃፍ ሓሊፎም ክሳብ “ተቓውሞ ዝበሃል ኣየድልን’ዩ የለን ከኣ” ዝብሉን ነቲ ሜዳ ብዘይተወዳዳሪ ህግደፍ በይኑ ክዕንድረሉ ከረከብዎ ዝህቅኑን ወገናት’ውን ንዕዘብ ምህላውና’ዩ። እንተኾነ እዚ ብዙሕ ዘሰሓሕብ ኣይኮነን። ወጽዓ ክሳብ ዝሃለወ ኣንጻር ወጽዓ ዝስለፍ ተቓውሞ ክህልው መጎታዊ ስለ ዝኾነ። ምናልባት ግና ከምዚ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ዘጋጥም እቶም ናይ ተቓውሞ ተዋሳእቲ ኣብ ዝተወሰነ መድረኽ ግዝያዊ ምድኻም ከርእዩ ይኽእሉ። ናይዚኦም ምድኻም ግና “ተቓውሞ የለን ወይ ኣየድልን” ናብ ዝብል መደምደምታ ክወስድ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ኤርትራ ተቓውሞ ዝዕድም ወጽዓ የለን በሃልቲ እንተኾይኖም ግና መንገዶም ዘተዓዛዝብ እዩ ክኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ጽባሕ ናይ ለውጢ ጸሓይ ምስ በረቐት ባዕሉ ክኽዕቦም’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ፡ ክሳብ ክንደይ ጨካን፡ ዘይፍትሓዊ፡ ኢደወነናዊ፡ ብውልቃዊ ብደዐ ዝዝወር፡ ዝተነጸለን ኩሉ መሰረታዊ መሰላት ዝግህስን ምዃኑ ክርዳእ ንዝደሊ ብሩህ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ሕብረተሰብ ዓለም ልቢ ዝልቦም ከም መንግስቲ ከም ዝፈልጥዎ ዘዳዲ ኣይኮነን። ካብዚ ናይ ክሳድ ንላዕሊ ሚዛን ነቒሎም፡ ገለ መንግስታት ተወከልቶም ናብ ኣስመራ እንተለኣኹ፡ ወይ ንገለ ሓለፍቲ ናይቲ ጉጅለ፡ ንኤርትራ ከም ሃገር ንዘይምግላላ፡ ናብ ገለ ዞባዊ ወይ ዓለም-ለኻዊ መድረኻት እንተዓደምዎም’ሞ ኣብኡ እንተመደሩ፡ ነዚ ከም ናይ ህግደፍ ምሕያል ወይ ተቐባልነት ምርካብ ምልክት ዝርእይዎ እንተልዮም ግጉያት እዮም።
ኣብ ኤርትራ ተቓውሞ ዘይህሉን ርእሱ ኣቕኒዑን ህዝባዊ ተቐባልነት ኣጥርዩ ዘመሓድር መንግስቲ ዝህሉን፡ ወጽዓ ክውገድ እንከሎ ጥራይ ምዃኑ ህግደፍ’ውን ባዕሉ ይስሕቶ እዩ ዝብል እምነት የብልናን። እንተኾነ ህግደፍ ኣብ ድነ ጭቆና ተሓቢኡ ጥራይ እዩ ክነብር ዝደሊ። እዚ ናይ ወጽዓ ድነ ከይቅላዕ ክሳብ ውድቀቱ ትልኽ ክብል ከኣ ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ መን ይዕወት ዝውሰን ከኣ፡ ብጽንዓት ህዝቢ ኤርትራን ናይቶም ካብ ወገን ህግደፍ ወገን ህዝብና መሪጽና ንቃለስ ዘለናን እዩ።
ወጽዓ ህግደፍ ደድሕሬኻ’ዩ ዝስዕብWednesday, 07 December 2016 08:45 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ሃገሮም ራሕሪሑም፡ ውሕስነት ብዘየብሉ መንገዲ ናብ ስደት ብጃምላ ምውሓዝ ካብ ዝጅምሩ ሓያሎ ዓመታት ኮይኑ። እዚ ክንብል እንከለና ብዛዕባቲ ድሕሪ ናጻነት ኤርትራ እሞ ድማ ብብዝሒ ዝዝውተር ዘሎ ዘይተጸበናዮ ስደት ንዛረብ ኣለና እምበር፡ ስደት ኣብ ኤርትራስ ነዊሕ ዕድመን ታሪኽን ዘለዎ ምዃኑ ብምዝንጋዕ ኣይኮነን። ስደት ኤርትራውያን ኣብዚ እዋንዚ ንዓና ጥራይ ዘይኮነ ንመላእ ዓለም ኣጨኒቖም ካብ ዘለዉ ተርእዮታት ሓደ እዩ። ስደት ክልዓል እንከሎ ሓቢሮም ክለዓሉ ናይ ግድን ካብ ዝኾኑ ዛዕባታት ሓደ “ጠንቂ ናይቲ ስደት እንታይ’ዩ” ዝብል እዩ።
ናይዚ ስደት ጠንቂ ብዝምልከት ንህግደፍ ወሲኽካ ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ምኽንያት እዮም ዘቕርቡ። ህግደፍ ቀንዲ ምኽንያቱ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ክኸውን እንከሎ፡ ነቶም ዝስደዱ ዜጋታትና ክትደግሞ ብዘሰክፍ ቃላት ክገልጾም ጸኒሑ። ንኣብነት “ናይ ሕብረተሰብ ሓተላ” ዝብል ዘስገድግድ ቅጽል ይልጥፈሎም። እዞም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓትወን ሃገራት እውን እንተኾና ነቲ ጠንቂ ንሕቶኦም ምንጻግ ብዝጥዕመን ኣገባብ ክገልጸኦ እየን ዝህቅና። ብመንጽር እዚ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሓቀኛ ክትስደድ ዘገድድ፡ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን ግህሰታት ጓስየን፡ “ዝሓሸ መነባብሮ ንምርካብ” ብዝብል ዝገልጸኦ ሃገራት እንዳበዘሓ ይኸዳ ምህላወን ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ብእምንቶና ግና ዝተማህዘ ምኽንያት እንተተማህዘ ከምቲ “እንተዘይትደፍኣኒ መን መጽደፈኒ” ዝበሃል ደድሕሪ ዝኾነ ምኽንያት ንሕስያ ዘየብሉ ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ኣሎ።
“ስደት ግዝያዊ ሩፍታ’ምበር መሰረታዊ መዋጸኦ ኣይኮነን” ዝብል መደምደምታ ንኹልና ዘረዳደኣና እዩ። እዚ ማለት ከኣ እቲ ጠንቂ ስደት ዝኾነ ሓይሊ ክሳብ ዘሎ፡ እቲ ኣርዑት ኣብ ዝኸዱ እንተኸዱ ካብቶም ስደት ዝመረጹ’ውን ኣይወርድን እዩ። ብመሰረቱ ሓደ ሰብ ንነብሱ ጥራይ ኣይኮነን ዝነብር። ናይቶም ብህግደፍ ጀሆ ተታሒዞም ዘለዉ፡ ቤተሰቡ፡ ሃገሩን ህዝቡን ሓላፍነት ኣለዎ። እዚኣቶም ኣብ መጋርያ ወጽዓ እንዳሃለዉ፡ ኣብ ዓዲ ስደት ክቐሰን ከቶ ዘይግብራዊ እዩ። ኣብቲ ዝተሰዶ ተዘይሰሊጥዎ ከኣ እቲ ጾር ዝያዳ ይኸብድ። ብመንጽር እዚ እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ምስዳድ ዘይኮነ ንጠንቂ ስደት ምውጋድ እዩ ዝብል መደምደምታ ኩሉ ሳዕ ሓቂ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ዓቕሙ ተዘይደሪትዎ፡ ንሃልሃልታ ወጽዓኡ ናብ ኩሉ ኤርትራዊ ዘለዎ ክልሕሞ ድሕር ኣይብልን እዩ። ንኤርትራውያን ደድሕሪኦም እንዳሰዓበ ክስልይሉ፡ ካብ ዝሰርሕዎ ገንዘብ ክኸፍልዎ፡ ንፕሮፖጋንዳ ኣብ ዝውድቦ መድረኻት ተሳቲፎም ከዳምቕሉ ይጽወዖም ጥራይ ዘይኮነ የገድዶም። ኣብዚ እዋንዚ ድሌት እቲ ጉጅለን ኣብ ባይታ ዘሎ ውጽኢትን በበይኑ ምዃኑ ጉጅለ ህግደፍ ይሰዓር ከምዘሎ ዘመላኽት’ኳ እንተኾነ ጌና ትልኽ ካብ ምባል ኣይዓረፈን። እዚ ጉጅለ ካብቲ ከምስል ኣብ ኣደባባያት ዝቃወሞ ጉዕዞ ናብ ስደት ከይተረፈ ዝዝርገሖ ናይ መኽሰብ መርበባት ኣለዎ። ብዙሓት ካብ ስቪላውን ወተሃደራውን ሓለፍቱ ኣብ ሰባት ናብ ስደት እንዳፋነኻ ናይ ምኽሳብ ቀላይ ጥሒሎም ምህላዎም ከኣ ናይዚ መግለጺ እዩ።
እዚ ጉጅለ ደድሕሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት እንዳሰዓበ ዘውርዶ በደል መምስ ኩነታት ናይተን እዞም ኤርትራውያን ዝተዓቑቡለን ሃገራት ይፈላለ እዩ። ድሌቱ ግና ኣብ ኩሉ ከባቢ ኩሉ ግዜ ተመሳሳሊ እዩ። ዘይረዊ ዓመጽ። ንኣበነት ኣብ ከም ደቡብ ሱዳን ዝኣመሰላ ሃገራት ነቲ ምዝማት ገንዘብ ብሰበብ 2%ን ካልእ ምኽንያታትን ሓሊፍዎ ክሳብ ኣብ ዓደማቱ ንብረት መዝጊብካ ናይ ምሓዝ ደረጃ ከም ዝበጸሐ ሓበሬታታት ኣሎ። ድሕሪ’ዚ ዝመጽእ እቲ ዝተመዝገበ ንብረት ኣምጽእዎ ምባል ከም ዝኸውን ከኣ ካብ ተመኩሮኡ ምርዳእ ዝከኣል እዩ። ኣብ ሰሜን ሱዳን ኤርትራውያን ካብ ገዛውቶም እንዳዓፈነ ናብ ኣስመራ ምውሳድ እውን ካብዚ ፈሊኻ ዝረአ ኣይክኮነን።
ኣብዚ እዋንዚ እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ርኹስ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ዘይርደኦ ኤርትራዊ የለን። እንተኾነ ገለ ወገናት ከምቲ ዝርድእዎ ናይ ዘይምዃን ጸገም ኣለዎም። “ኣብ ዓዲ ካብ ዝፍጠር ቤተሰባዊ ጉዳይ ከይንፍለ” ዝብል እቲ ቀንዲ ኤርትራውያን ርእዮም ከምዘይረኣዩ ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዘይጭክንሉ ምኽንያት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ኣብ መንጎ ህግደፍ ከም ስርዓትን ኤርትራ ከም ሃገርን ዘሎ ፍልልይ ምርኣይ ስኢኖም፡ ንጉጅለ ህደፍ ምስዚ ኩሉ ኣበሩ ክድግፉ ከለዉ ንኤርትራ ከም ሃገር ዘኽብሩን ዘገልግሉን ዘለዉ ኮይኑ ዝስመዖም ውሱናት ኤርትራውያን ከም ዘለዉ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን።
ዜርና ዜርና ናብ መፍትሒ ኢና ንመጽእ። ዓዲ ገዲፍካ ምስዳድ፡ ዋላ’ውን ኣብቲ ዝኸድካዮ ተጠዓመካ፡ ጌና እቲ ዕዳ ኣብ ዝባንካ ምህላዉ ምስትብሃል የድሊ። ኣብ ዓዲ ኮነ ኣብ ወጻኢ ክትቀስንን ኣብ ዝመሰየካ ክትሓድርን ነቲ ጠንቂ ስደት ምውጋድ መተካእታ ከም ዘየብሉ ምፍላጥ ዘይስገር’ዩ። እዚ ሓላፍነት ዋላ’ኳ ርኢና ከም ዘይረኣና ክንሰግሮ ተፈተና፡ ንሱ እቲ ወጽዓ ግና ደድሕሬና ስዒቡ ዝድህከና እምበር ዘናሕስየልና ከምዘይኮነ ምርዳእ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ክንዲ ኣትኪልና ምውግኡ፡ ካብቲ ጸገም ንርሕቕ ዘለና መሲሉና ብማዕዶ ምዕዛብ ግና መፍትሒ ከምዘይኮነ ንርእዮ ኣለና። እቲ ክንጥንቀቐሉ ዝግበኣና ካልእ መዘዝ ከኣ እቲ ጉጅለ ኣብ ሕድሕድና ከፋፊሉ ከናቑተና ናይ ዝፍትኖ ግዳይ ከይንኸውን እዩ።
ሕጊ ዘየኽብር ኣኽባር ሕጊTuesday, 29 November 2016 16:58 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ወለድና ከም ህግደፍ ዝኣመሰለ ናቱ ኣቐሚጡ ብዛዕባ ካልኦት ዝወራዘ ኣካል ክገጥሞም እንከሎ “ዘይሓፍር ድሙ ገብረማርያም ስሙ” ኢሎም ክምስሉ ትዝ ይብለና። ሓደ ሓደ ግዜ እውን ኣይፈልጡንን እዮም ኢሉ ንገዛእ ርእሱ ኣዕሽዩ ንካልኦት ከዕሹ ንዝፍትን ኣካል “ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጥዎ ዓዲ ከይዱ ቆርበት ኣንጽፉለይ በለ” ክበሃል ንሰምዕ ኢና። እዚ ኣበሃህላታት ንዝርደኦ ኣዝዩ መሳጢ ትርጉምን መልእኽትን ዘለዎ እዩ።
ጸረ ህዝቢ እንታይነት ጉጅለ ህግደፍ ካብ ዝግለጸሉ መርኣያታት እቲ ቅድሚት ዝስራዕ ምስ ህዝቢ ዘራኽቦ፡ ኣብ ስራሕ ዝዋዓለ ሕገ-መንግስቲ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ቅዋም ህዝባዊ ስርዓታት ምስቲ ዝመርሕዎ ህዝቢ ዘተኣሳስሮም ብፈቓድ ህዝቢ ዝጸድቕ ናይ ቃል ኪዳን ሰነድ እዩ። ህዝቢ መንግስታት ብግቡእ ይመርሕዎ ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ዝቆጸጸረሉ መሳርሒ እዚ ቅዋም እዩ። ህዝቢ ብዘይቅዋም ንዝመርሕዎ ስርዓታት፡ ዝቆጻጸረሉ መንገዲ የብሉን። እዚ ካብ ኮነ እቶም ስርዓታት ዝኸድዎ መንገዲ ኢደ-ወነናዊ እዩ። ሳዕቤን ኢደ-ወነናውነት እንታይ ምዃኡ ከኣ ካባና ኤርትራውያን ንላዕሊ ዝርደኦ ኣካል የለን።
ቅዋም ወይ ሕገ-መንግስቲ ናይ ኩሉ ሰቪላዊ ኮነ ገበናዊ ሕግታት መበገሲ ወይ መወከሲ እዩ። እዞም ሕግታት እዚኣቶም ምስቲ ሕገ መንግስቲ ብዘሳኒ ኣገባብ እዮም ዝቕረጹ። ብሰናይ ፈቓድ ህዝቢ ዝጸደቐ ቅዋም መሰረት ከይገበረ ዝቕረጽ ሲቪላዊ ኮነ ገበናዊ ወይ ንግዳዊ ሕጊ ግና ካብቲ እቲ ዓመጸኛ ኣካል በብግዜኡ ዘውጸኦም ፍሉያት መጨቆኒ ኣዋጃትን ድንጋገታትን ፈሊኻ ዝረኣዩ ኣይኮኑን። ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ቅዋማዊ መወከሲ ኣብ ዘየብሉ ዘውጸኦም ኮነ ዘመሓይሾም ናይ ህዝቢ ኣፍልጦን ተቐባልነትን ዘይብሎም ሕግታትን ኣዋጃትን ናይ ዓመጸኛ ኣካይዳኡ ኣብነት እዮም።
ኣብ ኤርትራ ብ1997 ዝጸደቐ ኣዛራቢ ሕገ መንግስቲ ነይሩ። ኣዛራቢ ካብ ዝኰነሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ኣብ መስርሕ ኣፈጻጽምኡ ዝነበር ሕጽረታት እኳ ይኹን እምበር፡ ጉጅለ ህግደፍ ግና ነዚ ኣብ ህልውናኡ ዝጸደቕው ቅዋም እውን ከተግብር ኣይተበዐን። እዚ ዘይምትብዑ መምዘኒ ዘይህዝባውነቱ ምንባሩን ምዃኑን ዘዳዲ ኣይኮነን። እቲ ጉጅለ፡ በቲ ሓደ ወገን ህዝቢ ኤርትራ በቲ ካልእ ወገን ድማ ሕብረተሰብ ዓለም፡ እቲ ቅዋም ምስ ኩሉ ክህልዎ ዝኽእል ሕጽረታት “እስኪ ብተግባር ይፈተን” ብዝብል ይቐርቦ ንዝነበረ ተጽዕኖ ክጻወሮ ስለ ዘይከኣለ፡ ከይሓፈረ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ብዘንጸባርቕ መልክዑ “እቲ ጸዲቑ ዝተባህለ ቅዋም ከይተተግበረ ኣሪጉ ሞይቱ እዩ። ሕጂ ሓዲሽ ቅዋም ንምንዳፍ ንሰርሕ ኣለና” ዝብል ሕጫጨ ብወግዒ ገሊጹ። እነሆ ከኣ ከምኡ ካብ ዝብል’ኳ 3 ዓመታት ሓሊፉ። ደሃይ ሓድሽ ንድፊ ከኣ የለን። እዚ ዘመልክቶ እቲ ጉጅለ ንመጻኢ እውን ብዛዕባ ቅዋም ዘይዓጦ ምዃኑ እዩ።
ብመሰረት እቲ ኣብ መእተዊና ጠቒስናዮ ዘለና ምስላታት ኣንበብቲ “መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም” ከም እትብሉ ፍሉጥ እዩ። ንሕና እውን ብዘይምኽንያት ኣይኮናን ነዚ ምስላታት ጠቒስናዮ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናይ ስርዓት ህግደፍ “ሚኒስትሪ ፍትሒ” ብዛዕባ ምምሕያሽ ሲቪላውን ገበናውን ሕግታት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ገለ ናይቲ ስርዓት መዳመቕቲ መርበባት ሓበሬታን ክጽሕፉ ተዓዚብና። እዚ በቲ ሓደ ወገን ምሕጫጭ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ድማ ከምቲ “መርዓዊ ከይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ ኤርትራዊ ተኸሲሱ ቀሪቡ፡ ኣንጻር ክሱ ባዕሉ ድዩ ጠበቓ ኣቚሙ ክከለኸለሉ ዘኽእል መስርሕ ፍርዲ ኣብ ዘይብሉ፡ ወረ ኣበይ ተኣሲሩ ከም ዘሎ ብቤተሰቡ ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነታት እዩ ብዛዕባዚ ሕግታት ዝጸሓፍን ዝዝረብን ዘሎ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ሕግታት’ዚ ዝምርኮሰሉ ብህዝቢ ዝጸድቐ ሃገራዊ ቅዋም ኣብ ዘየብሉ፡ ኣብ ፍሉይ ድሌትን ጠቕምን እቲ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ጥራይ ተንጠልጢሉ ዝቕረጽን ዝመሓየሽን ዘሎ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ዝተሓንጸጸ ሕጊ እንተ ተሓንጸጸ፡ ካብ ህግደፍ ዝጽበዮ ፍትሒ ከም ዘየብሉ፡ ከካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ተመኩሮ ዝርደኦ እዩ። ቤተሰቡ ብዘይፈልጥዎ ገበን ምስተኣስሩ ኣበይ ከም ዝተኣስሩን ኣብቲ ዝተኣስርዎ ቦታ ብህይወት ይሃልዉ ኣይሃልዉ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ። ቤተሰቡ ብጉጅለ ህግደፍ ምስተኣስሩ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ብዘይፍርድን ስርዓትን ኣባላት ጸጥታ እቲ ስርዓት፡ ምስ መነውዎ ዝተፈትሕዎ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ። ንዓቕመ ኣዳምን ሄዋንን ዝበጽሑ ውላዱ ብናቶም ምርጫ ካብ መቑሕ ህግደፍ ምስ ኣምለጡ፡ 50 ሺሕ ናቕፋን ካብኡ ንላዕልን ክኸፍል ዝተገደደ ኤርትራዊ ስድራ ቤት ውሑድ ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ እቲ ጉጅለ “ከምዚ ሕግዚ ሓንጸጽኩ ወይ ኣመሓየሽኩ” እንተበለስ ናይ ኣየናይ ኤርትራዊ ልቢ እዩ ክረስርስ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዘሎ፡ ስምዒት ሰባት ልዕሊ ሕጊ ዝቕመጠሉ ኩነታት ከይተዳህለለ፡ ነዚ ቀይሩ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ሕጊ ልዕሊ ድሌት ሰባት ዝስረዓሉ ኩነታት ንምፍጣር ቃልሱ ክቕጽል ናይ ግድን’ዩ ንብል!
ዕዳጋ ዝተሓረሞ ኤርትራዊ ሓረስታይFriday, 18 November 2016 20:29 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ኣብ ህግደፍ ዘይተነግረ እምበር፡ ዘይተገብረ የለን” ዝብል ምስላ ብዛዕባ ህግደፍ ክንጽሕፍ እንከለና ክንጠቕሶ ንግደድ ኢና። ምኽንያቱ ገላጺ ስለ ዝኾነ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሓደ ኣብዚ ዘመንዚ ክትሰምዖ እውን ዘደንጹ ብስርዓት ህግደፍ ዝወጸ ሕጊ ከም ዘሎ ብናይ ዜና ማዕከናት ክግለጽ ጸኒሑ። ካብ ኤርትራ ዝመጹ ሓረስቶት እውን ኣረጋጊጸምዎ እዮም። መሰረታዊ ጭብጢ ናይቲ መምርሒ “ዝኾነ ሓረስታይ ዘራእቱ ቅድሚ ምሕፋሱ ብሽማግለ ከገምት ይግደድ። ደሓር በቲ ግምት መሰረት ንሱ ዝጥቀመሉ 10 ኩንታል ጥራይ ኣትሪፉ እቲ ዝተረፈ ናይ ምውጋይ መሰል ኣብ ዘየብሉ ዕዳጋ ናብ መንግስቲ ብሕሳብ 600 ናቕፋ የረክብ” ዝብል እዩ። ኣብ ዓይነት እኽሊ ፍልልይ ኣሎ ድዩ የለን ኣይተነጸረን። እንተልዩ’ውን ዝንኪ እምበር ዝውስኽ ከም ዘይከውን ፍሉጥ እዩ። እዚ ምስ’ቲ ብዓለም ደረጃ ኣዝዩ ዝፍንፈንን ዝኹነን ዘሎ 2% ዝዛመድ ይመስል።
ሓረስታይ ኤርትራ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ብዓለም ከይፍለጥ እሞ ሓጋዚ ከይረክብ ስለ ዝተዓብዓበ ብዙሕ ኣውያቱ ዘይተሰምዐ ሳዕቤናት ዘሕለፈሉ ኣካሒዳ ዘውጽእ ተስፋ ዝህብ እቶት ኣብ ዝጽበየሉ ህግደፍ ኣንበጣ መሲሉ ክመጾ እንከሎ ክሳብ ክንደይ ከም ዝድንጽዎ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። እንተኾነ ሓደ ተረኽቦ ሓድሽ ኮይኑ ክመጽእ እንከሎ ከዛርብ ደኣ ናይ ግድን ኮይኑ እምበር፡ ሓረስታይ ኤርትራስ ብናይ ህግደፍ ዓመጽን በደልን ላድዩ እዩ።
ነዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ግምት ዘካይዳ ሽማግለታት ካብ ነፍሲ ወከፍ ዓዲ ብህግደፍ እየን ክቖማ። ህግደፍ እዘን ሽማግለታት ምእንቲ ብዙሕ እኽሊ ክእክብ ዘብቀዖ ግምታት ክብ ከብላሉ ክደሊ እዩ። ምእንቲ እዚ እሙናቱ ከዋፍር እዩ። እንተ’ቲ ሓረስታይ ንጉጅለ ህግደፍ ሓቀኛ ግምቱ ብሰናይ ድሌቱ ክህብ ዘበት’ዩ። ኣብዚ ናይ ሕልኽልኽ ግዜ እቲ ኣብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ሳዕሪሩ ዘሎ ጉቦን ብላዕን፡ ናብቲ ዝግመት፡ ቁሚጦ፡ ኩልስስቲ፡ ንዕርትን ጉንሕን ክወርድ ምዃኑ ከኣ ርዱእ እዩ።
እዚ ኣብዚ ደሓን እቶት ክሕፈሰሉ ትጽቢት ዝተነብረሉን ማእቶት ናይ ምእምራር ዓቕሚ ዘለዎ ሓይሊ-ሰብ “ሓርኢ ተመን” ዝኾነሉን ቀውዒ ብህግደፍ ንወጻኢታት ናይቲ ሓረስታይ’ኳ ብዘይትክእ ግዱድ ዋጋ ገዚኡ ክኽዝኖ መዲብዎ ዘሎ እኽሊ፡ ጉጅለ ህግደፍ ሓረስታይ እተን ብገዛእ ንብረቱ “እዚኣን ጥራይ ይኣኽላኻ” ተባሂለን ዝተተኹባሉ ንቐለብ፡ ንውራይ፡ ንንግደትን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ማሕበራዊ ግደታን ሻሕሻሕ ኣቢሉ ምስ ወደአን፡ እንደጋና ብገዛእ እቶቱ ኣብ ሓምለ ሰነ ብሰለስተ ኣርባዕተ ዕጽፊ እሞ ኣብ ድኳን ሕድሪ መስርዕ ኣትሒዙ፡ ክሸጠሉ ከም ዝመደበ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮኡ ዘረጋገጾ እዩ።
መንግስቲ ህዝቡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዋሕዲ መግቢ ከጋጥሞ እንከሎ፡ ዓቕሚ እንተልይዎ ካብ ዓቕሙ፡ ዓቕሚ ተወሓዶ ድማ፡ ካብ ሕብረሰብ ዓለም ሓገዝ ሓቲቱ መግቢ ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ኢና እንርዳእ። ኣብ ተመኩሮ ህግደፍ ግና፡ ደርቂ ኣጋጢሙ እቶት ውሒዱ ህዝቢ ብጥሜት ክጥቃዕ እንከሎ፡ ወይ ዓቕሚ ሃልይዎ፡ ኣይሕግዝን ወይ ድማ ሕብረተሰብ ዓለም ለጋስ ኢዱ ንክዝርሕ ኣይጽውዕን። ኣብ ክንድኡ ምስምሳት ብምፍጣር ድምጹ ይሓብእን ኣፍደገ ሓገዝ ይዓጹን። ከምዚ ናይ ሎሚ ዘበን ደሓን እቶት ክርከብ እንከሎ ድማ፡ ከምዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሰፍኢ ሒዙ ኣብ ዓውዲ የቃሉ። ስለዚ ኤርትራዊ ሓረስታይ “ክሳብ መዓስ ከምዚ ኢልካ?” ክብል ኣብ ዝግደደሉ ግዚ ከም ዝበጸሐ ከስተብህል ናይ ግድን ግድን እዩ፡
እዚ ኣብ እንግደዓ ሓረስታይ ኤርትራ ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ እንተላይ እቲ ምእንቲ ህዝቢ እየ ኢሉ ብረት ዓጢቑ ዘሎ ሓይልን ንሕና ምእንቲ ለውጢ ንቃለስ ዘለና ሓይሊ ተቓውሞን እውን፡ ከምቲ ንህግደፍ ኣብ መዳያት ደሞክራሲ፡ ሰብኣዊ መሰል፡ ቅኑዕ ምምሕዳር፡ ኣብ ስደትን ሳዕቤናቱን ነቃለዖ ዘለና፡ ኣብዚ ኣብ ልዕሊ ሓረስታይና ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ቁስሉ ከሕዊ ተስፋ ዝገበረሉ ግዜ ዝወርዶ ዘሎ በደል እውን ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም ናይ ምቅላዕ ወፈራ ከነካይድ ይግበኣና። ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ 2% መደባቱ ካብ ምንቃፍን ምኹናን ሓሊፉ ፈጺሙ ይስረዝ ኣብ ዘለወሉ እዋን እዩ ከምዚ ዓይነት ዓመጽ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝምህዝ ዘሎ። ስለዚ ኣብዚ’ውን ክንደግሞ ኣለና።


c: text/html

text:
1ዻካ ዔኤያቶና ታ ጌስታ ባኮ ዒንሢ ጊቢ ዳንዳዓንዳጉዲ ታ ኮዓኔ፤ ጎኔኬ፥ ዒንሢ ዳንዳዒ ዳንዳዒኬ። 2ፆሲ ዒንሢ ናሽኪ፥ ዒዛም ሌሊ ዒንሢ ማዓንዳጉዲ ኮዓሢጉዲ ታኣኒያ ዒማዺ ማላኔ፤ ታ ያዺዲ ማላሢ፡- ፔቴ ኩሙሢ ዉዱሮ ናይጉዲ ፔቴ ዓቲንቄም ታ ዒንሢ ዖኦጬሢሮኬ፤ ዬይ ዓሢያ ኪሪስቶሴኬ። 3ሾኦሺ ሂዋኖ ጪንጩሞና ጌሺ ዻቢሴሢጉዲ ጎዖንቴ ዒንሢኮዋ ማሊጻ ፑርቴም ኪሪስቶሴም ዒንሢኮ ዓኣ ፒዙሞና ጌኤሹሞና ዒንሢ ሃሻንዳያ ናንዳኔ ጌይ ታ ሂርጋኔ። 4ዓይጎሮ ጌዔቴ ፔቴ ዓሲ ዒንሢ ኮይላ ሙኪ ኑኡኒ ዒንሢም ኬኤዜ ዬሱሴቱዋንቴ ሜሌ ዬሱሴ ዒንሢም ኬኤዜቴ ሃሣ ዒንሢ ቤርታ ዔኬ ዓያኖይዳፓ ሜሌ ዓያና ዒንሢ ዔኬቴ ጊንሣ ሃሣ ቤርታ ዒንሢ ዋይዚ ዔኬ ኮዦ ሃይሶይዳፓ ሜሌ ዋይዚ ዒንሢ ዔኬቴያ ዬያ ዒንሢ ዚትዮ ጌይ ዛዛጋኔ። 5ጋዓንቴ ታኣኒ ዬንሢ “ፆሲ ማዾም ዳኪንቴ ዼኤፖ ዓሶ” ጌይንታ ዓሶይዳፓ ዓይጎናኣ ሃታያ ታኣም ማሉዋሴ። 6ዬና ዓሳ ጌኤታሢጉዲ ታ ጌስቲባኣቴያ ዔራቶ ታኣኮ ናንጊኬ፤ ዬያ ሚርጌ ዎዴ፥ ሚርጌ ባኣዚና ፔጋሲ ኑ ዒንሢም ዻዌኔ። 7ታኣኒ ፆሲኮ ኮዦ ሃይሶ ሚኢሼ ዔኩዋኣዖ ዒንሢም ኬኤዚፆና ሃሣ ዒንሢ ዼግዳኒ ታ ቶኦኮ ሂርኪሲጻ ታኣኮ ጎሜ ማዔኔ ጌይሢዳ? 8ዒንሢም ማዻኒ ሜሌ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ሺኢጲፆ ማኣሮ ዓሶይዳፓ ማኣዳሢ ታ ዔኪፆና ታ ዔያቶ ቡሬኔ። 9ዒንሢና ዎላ ታ ዓኣንቴ ሜታሢ ታና ሄሌ ዎዶና ሜቄዶኒያፓ ሙኬ ዒሾንሢ ታኣም ኮይሳ ባኮ ዒንጊ ማኣዳያ ማዔሢሮ ዖናኣ ታ ሜታሲባኣሴ፤ ሃኖ ሄላንዳኣና ዓይጎ ባኣዚናኣ ታ ዒንሢ ሜታሲባኣሴ፤ ሴካ ሃጋ ቤርታኣ ታ ዒንሢ ሜታሲንዱዋሴ። 10ኪሪስቶሴኮ ጎኑማ ታ ጊዳ ዓኣሢሮ ታ ጫርቂ ጌስቱዋጉዲ ዓካይያ ዓጮይዳ ታና ላኣጋኒ ዳንዳዓይ ዖኦኒያ ባኣሴ። 11ዬያ ታ ጋዓሢ ዓይጎሮዳይ? ታ ዒንሢ ናሽኩዋኣሢሮዳ? ፆሲ ዔራሢጉዲ ታ ዒንሢ ናሽካኔ። 12ዬያታ ሓንጎ ፆሲ ማዾም ዳኪንቴ ዓሳ፦ “ኑኡኒያ ጳውሎሴንሢጉዲ ማዻኔ” ጌይ ጌይ ዔያታ ሄርሺንታ ባኮ ዔያቶ ሃሺሳኒ ሃሢ ታ ማዻ ጎይጾ ሃጊ ሴካኣ ማዻንዳኔ። 13ዬኖ ጉዴ ዓሳ ኪሪስቶሴ ማዾም ዳኪንቴያ ፔና ማሊሻኒ ኮዓያ፥ ሉኡዙሞና ፆሲ ማዾም ዳኪንቴያ ማላ ጌሺ ማዻ ዓሲኬ። 14ዬይ ዲቃሢ ሄርሺሳ ባኣዚቱዋሴ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ፃላሄታዖ ፔና ፖዖ ኪኢታንቾ ማሃኒ ዱማ ዱማ ጎይሢና ፔና ላኣማኔ። 15ዬያሮ ፃላሄም ማዻ ዓሳ ፂሉሞና ማዻያ ማሊሲ ፔና ዱማ ዱማ ጎይሢና ላኣሜቴያ ዲቃሢ ሄርሺሳያቱዋሴ፤ ጋፒንፃ ዔያታ ማዼ ማዾ ዛሎ ፔኤኮ ዴንቃንዳኔ። 16“ዓይጎ ዓሲያ ታና ዔኤያኬ ጎዖፓ” ጌይ ላሚ ታ ኬኤዛኔ። ታ ዒንሢም ዔኤያ ማሊ ጴዼቴያ ዻካ ታ ጫርቂ ጌስታንዳጉዲ ዔኤያ ማሂ ታና ፓይዱዋቴ። 17ሓያይዲ ታ ጫርቂ ጌስታሢ ጎዳ ማሊፆጉዲቱዋንቴ ዔኤያ ማዒኬ። 18ሚርጌሢ፡ ሃያ ሳዖ ባኣዚና ሄርሺንታሢሮ ታኣኒያ ሄርሺንታንዳኔ። 19ዒንሢ ጪንጫ ማዔሢሮ ዔኤዮ ዓሶ ባኮ ዛጌዖ ጊባኔ። 20ዬያጉዲ ዖኦኒያ ዒንሢ ዓይሌ ማሄቶ፥ ቡሪ ዒንሢ ባኮ ዔኬቴ፥ ዒንሢ ጌሼቴ፥ ዒንሢዳ ዖቶርቂ ጌስቴቴ፥ ዖኦኒያ ዒንሢ ባዔቴ ዚቲ ጌዒ ጊቢ ዒንሢ ዳንዳዓንዳኔ። 21ዎዚ ታና ቦርሳያ ማዔቴያ ዒንሢጉዲ ጊቢ ዳንዳዒፆና ኑ ዶዲ ማዒባኣሢ ታ ዒንሢም ኬኤዛኔ። ጋዓንቴ ዖኦኒያ ሄርሺንታኒ ጫርቃቶ ታኣኒያ ዒዛጉዲ ጫርቂ ሄርሺንታንዳኔ፤ [ዬያ ታ ጋዓሢ ሃሢ ዔኤያጉዲ ማዒኬ።] 22ዔያታ ዬና ዓሳ፡ ዔብሬ ዓሲዳ? ታኣኒያ ዔያቶጉዲኬ፤ ዔያታ ዒስራዔሌ ዓሲዳ? ታኣኒያ ዔያቶጉዲኬ፤ ዔያታ ዓብራሃሜ ዜርሢዳ? ታኣኒያ ዔያቶጉዲኬ። 23ዔያታ ኪሪስቶሴም ማዻ ዓሶዳ? ታኣኒ ዔያቶይዳፓ ባሼ ኪሪስቶሴም ማዻያኬ፤ [ዬያ ታ ጋዓሢ ዣኣሹሞጉዲኬ።] ታኣኒ ሚርጌ ዎዴ ማዾና ላቤኔ፥ ሚርጌ ዎዴ ታ ቱቴኔ፥ ሚርጌ ዎዴ ዢራፓናኣ ታ ጳርቂንቴኔ፥ ሚርጌ ዎዴ ሃሣ ታ ሃይቄዖ ዓቲ ዓቲ ዓኣሤኔ። 24ዓይሁዶ ዓሳ ዢራፓና ሃይሢታሚ ታዞጳ ጳዺ ዶንጎ ማይንቲ ታና ጳርቄኔ፤ 25ሓይሢ ማይንቲ ኮኦሎና ታ ጳዺንቴኔ፥ ፔቴና ሹቻ ታ ዹይንቴኔ፥ ሃይሢ ማይንቲ ዋኣሢ ካኣሚሌይዳ ሜታ ታና ሄሌኔ፥ ፔቴ ኬሊ ዹሚና ሮኦሪና ቢያ ዋኣሢዳ ታ ዎርቂ ፔኤቄኔ፤ 26ሚርጌ ዎዴ ታ ጎይሢ ሃንቲሢና ሜታዼኔ፤ ዬያይዳ ዎርዚ ኩሚ ታና ሙዔዖ ዓቴኔ፥ ሱላንታ ታ ዒጊኖ ዓይሁዶ ዓሶንታ ዓይሁዶ ማዒባኣ ዓሳኣ ታና ዎዼዖ ዓቴኔ፥ ካታሞና ካዮና ዼኤፖ ባዞናይዳ ታ ሃይቄዖ ዓቴኔ፤ ሃሣ ሉኡዙሞና ኪሪስቶሴ ጉሙርቃኔ ጋዓ ዓሳ ታና ዎዼዖ ዓቴኔ። 27ሚርጌ ታ ላቢ ማዺ ሜቶ ዛጌኔ፥ ሚርጌ ዎዴ ጊንዖ ታ ዓቴኔ፥ ናይዚና ዋኣሢ ዼኤቢና ታና ሜታሴኔ፥ ሚርጌ ዎዴ ሙኡዚ ባይቄም ታ ሜታዼኔ፥ ሚርጌ ዎዴ ጪኢሺና ካሉሞና ታና ሜታሴኔ። 28ጋዓንቴ ሜሌ ዓቴ ባኮይዳፓ ባሼ ቢያ ኬሊ ታና ሜታሴሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ሺኢጲፆ ማኣሮ ዓሶ ዛሎኬ። 29ፔቴ ዓሲ ላባኣና ታ ዒዛና ዎላ ላባኔ፤ ሃሣ ፔቴ ዓሲ ባጋሢ ዻቢሲ ጎሜይዳ ጌልዜቴ ሚርጌና ታ ዻጋዻኔ። 30ሄርሺንቲ ጌስቲሢ ኮይሳያ ማዔቴ ታኣኒ ሄርሺንታሢ ታ ላቤያ ማዒፆ ዻዋ ባኮንሢናኬ። 31ኑ ጎዳሢ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴኮ ዓዶ ማዔ ፆዛሢ ናንጊና ጋላቲንቴያ ማዖም፤ ታ ሉኡቂ ኬኤዙዋኣሢ ዒ ዔራኔ። 32ዴማስቆ ካታሞይዳ ታ ዓኣ ዎዶና ካኣቲ ዓሬታሴኮ ዴማ ማዒ ዴሮ ዎይሣሢ ታና ዓርቃኒ ኮዒ ካታሞ ጌላ ካሮ ካሮ ካፓ ዓሶና ካፒሳኔ። 33ጋዓንቴ ሹጮና ኬልቂ ኮሾና ዲሮኮ ፑልታና ዓሳ ታና ሮኦጬና ኬይሴም ታ ዒዛይዳፓ ቶሊ ዓቴኔ።
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ’ዚ ሳልሳይ ክፋል መቐጸልታ ጽሑፍና ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክፈልጦ ንዘለዎ ሓቅታት ከምቲ ልሙድ ክንጋልህ ኢና። ኣብ’ዚ ከም ፍሉይ ሕታም ጌርና እነቕርቦ ዘለና ናይ ምቅላዕን ምግላጽን ጽሑፍ፡ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራን፡ ካብ ቅድሚ ነጻነት ኣትሒዞም ዝሓልፍዎ ዝነበሩ ኩነት፡ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን’ውን፡ ህዝብን መንግስትን ሃገርን ኤርትራ ዝሰግርዎ ዘለዉ ኩርዃህ፡ እንታይ ይመስል? ጥራይ ዘይኮነ፡ ውዲታቶምን ኩሉ ናይ ጠነግ ምትእስሳራቶምን፡ ብውሽጥን ብግዳምን ንዘለዎም ናይ ገመድ ርክባትን ነዚ ገመድ እዚ ንምብንጣስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይሓልፎ ንዘሎ ጽንኩርነትን፡ ኪኖ እቲ ናይ ደቂቕ፡ ዝደቐቐ ጉዳያት ኣመልኪትና፡ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ከነቅርብ ኢና።
ኣብ ኣቀራርባና ምስ ህልዊ ኩነታት ብምትሕሓዝ’ውን እነቕርቦ ስለ ዘለና፡ ምትሕውዋስ ዝመስል ክስተት ከጋጥም ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፡ እቲ ናይ ተጻብኦ ጠነጋት ክሳብ ኩሉ ኣላሽ ኢሉ ዘይተበናጠሰ፡ ምስቲ ዋሕዚ ጽሑፍ ብምትሕሓዝ ነቲ ሓቂ ክትግንዘብዎ ዘነጽር ጽሑፍ ብምዃኑ፡ ምስቲ ዝቕጽል ክፍላት ከተተሓሓዝዎ ከም ዘለኩም ኢና እንመክር።
ሰናይ ንባባ ሳልሳይ ክፋል፦


text:
ቃለ መጠይቕ | ጊየርሞ ፐረስ
ሓደ ኣማኻሪ ሕክምና መጥባሕቲ ብዛዕባ እምነቱ ዝገለጾ
ዶክተር ጊየርሞ ፐረስ ኣብቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዚርከብ 700 ዓራት ዘለዎ ሆስፒታል፡ ሓላፊ ኽፍሊ ሕክምና መጥባሕቲ እዩ ነይሩ፣ ኣብ ቀረባ እዋን ድማ እዩ ጡረታ ወጺኡ። ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ፍልቀት እዩ ዚኣምን ነይሩ። ጸኒሑ ግና፡ ሰብነትና ብኣምላኽ ከም እተነድፈ ኣሚኑ እዩ። ንቕሑ! ብዛዕባ እምነቱ ሓቲታቶ ኣላ።
ስለምንታይ ኣብ ፍልቀት ትኣምን ከም ዝነበርካ እስከ ንገረና።
ካብ ንእስነተይ ኣትሒዘ ካቶሊክ እኳ እንተ ነበርኩ፡ ብዛዕባ ኣምላኽ እጠራጠር ነይረ። ንኣብነት፡ ንሰባት ኣብ ገሃነም ኣእትዩ ኣብ ዜሳቒ ኣምላኽ ክኣምን ከቢዱኒ ነይሩ። ስለዚ፡ ፕሮፌሰራት ዩኒቨርሲቲ፡ ህያዋን ነገራት ብኣምላኽ ከም ዘይተፈጥሩ፡ የግዳስ ብፍልቀት ከም ዝመጹ ምስ መሃሩኒ፡ እቲ ዝመሃሩኒ ትምህርቲ ብመርትዖ እተደገፈ ስለ ዝመሰለኒ ተቐቢለዮ። ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ እውን እንተ ዀነት፡ ንፍልቀት ኣይትቃወሞን እያ፣ ኣምላኽ ብፍልቀት ተጠቒሙ ኸም ዝፈጠረ እያ እትኣምን።
ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ንኽትግደስ ዝደረኸካ እንታይ እዩ፧
ሱሳና ሰበይተይ ምስ ናይ መሰኻኽር ኰይና መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ጀመረት፣ ንሳቶም ከኣ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ንሰባት ኣብ ገሃነም እሳት ኣእትዩ ኸም ዘየሳቕዮም ኣርኣዩዋ። * ኣምላኽ ንምድርና ናብ ገነት ኪቕይራ ኸም እተመባጽዐ እውን ኣርኣዩዋ። * በዚ ኸምዚ ድማ፡ ኣነን ሱሳናን ኪወሓጠልና ዚኽእል ትምህርቲ ኽንረክብ ክኢልና። ብ1989 ኒክ ዝስሙ ናይ የሆዋ ምስክር ኪበጽሓኒ ጀሚሩ። ብዛዕባ ሰብነት ሰብን መበቈሉን ክንመያየጥ ከለና ድማ፡ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ እብራውያን 3:4 ዚርከብ ንኽትርድኦ ቐሊል ዝዀነ ሓሳብ ምስ ኣርኣየኒ ኣዝየ እየ ተደኒቐ፣ እታ ጥቕሲ፡ “ቤት ዘበለትሲ ሰራሒኣ ኣለዋ፣ እቲ ንዅሉ ዝሰርሐ ግና ኣምላኽ እዩ” ትብል።
ብዛዕባ ሰብነት ሰብ ዝገበርካዮ መጽናዕቲ፡ ብፍጥረት ንኽትኣምን ሓጊዙካዶ፧
እወ፡ ሓጊዙኒ እዩ። ንኣብነት፡ ሰብነትና ንገዛእ ርእሱ ዚጽግነሉ መገዲ፡ ብጥንቃቐ እተነድፈ እዩ። ነቲ ቝስሊ ዚሓውየሉ መገዲ ኸም ኣብነት ክንጠቕሶ ንኽእል ኢና፣ እዚ መስርሕ እዚ፡ ኣርባዕተ ተኸታታሊ ደረጃ ዜጠቓልል እዩ፣ እዚ ድማ፡ ከም ሓኪም መጥባሕቲ መጠን፡ ኣብቲ ንገዛእ ርእሱ ባዕሉ ኺጽግን ዚኽእል ሰብነት እሰርሕ ኸም ዘለኹ እዩ ዜዘኻኽረኒ።
ሰብነትና ኪቘስል ከሎ እንታይ ከም ዜጋጥም እስከ ንገረና።
ኣብ ውሽጢ ሒደት ካልኢት፡ እቲ ንምፍሳስ ደም ደው ንኼብሎ እተነድፈ ተኸታታሊ መስርሕ ስራሑ ይጅምር። እዚ መስርሕ እዚ፡ ኣዝዩ እተሓላለኸን ስሉጥን እዩ። እቲ 100,000 ኪሎ ሜተር ዚኸውን ሰራውር ደም ዜጠቓልል ስርዓተ ዙረት ደም፡ ንዜልሕዅ ነገር ኪዓብሶን ገዛእ ርእሱ ኺጽግንን ስለ ዚኽእል፡ መሃንድሳት ቡምባ ብእኡ ኣዝዮም እዮም ዚቐንኡ።
እቲ ቝስሊ ዚሓውየሉ ኻልኣይ ደረጃ እንታይ እዩ ዜጠቓልል፧
ኣብ ውሽጢ ሰዓታት፡ ምፍሳስ ደም ምስ ኣቋረጸ፡ ከባቢ እቲ ቝስሊ ኺሓብጥ ይጅምር። እቲ መስርሕ ምሕባጥ፡ ኣዝዩ ዜደንቕ ተኸታታሊ ፍጻመታት ዜጠቓልል እዩ። ፈለማ፡ እቲ ብዙሕ ደም ምእንቲ ኸይፈስስ ተዀምቲሩ ዝነበረ ሰራውር ደም፡ ናብ ከባቢ እቲ ቝስሊ ብዙሕ ደም ምእንቲ ኺበጽሕ፡ ኪገፍሕ ይጅምር። ቀጺሉ፡ ብፕሮቲን ዝበልጸገ ፈሳሲ ንኸባቢ እቲ ቝስሊ ኸም ዚሓብጥ ይገብሮ። እዚ ፈሳሲ እዚ፡ ርኽሰት ንምክልኻልን ንመርዚ ኸም ዚቐጥን ንምግባርን ንእተጐድአ ኣካሊት (ቲሹ) ንምውጋድን ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደረጃ፡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ፍሉያት ሞለክዩላትን ዋህዮታትን ብተኸታታሊ ኺዳለዉ ኣለዎም። ገሊኡ መስርሕ፡ ነቲ ቝስሊ ዚሓውየሉ ቐጺሉ ዘሎ ደረጃ ኸም ዚነቓቓሕ ድሕሪ ምግባር፡ ስራሑ የቋርጽ።
ኣብቲ ቝስሊ ናይ ምሕዋይ መስርሕ፡ ቀጺሉ እንታይ የጋጥም፧
ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልትታት፡ ሰብነትና ነቲ እተጐድአ ኣካልና ዚጽግን ነገራት ኬዳሉ ይጅምር፣ እዚ መስርሕ እዚ፡ እቲ ቝስሊ ዚሓውየሉ ሳልሳይ ደረጃ እዩ፣ ክሳዕ ክልተ ሰሙን ኣቢሉ ኸኣ ይቕጽል። ኣብ ዙርያ እቲ ቝስሊ ኸም ጽሕጊ ዝዓይነቱ ሽፋን ዚሰርሑ ዋህዮታት ናብቲ እተጐድአ ኸባቢ ብምኻድ ይባዝሑ። ብዘይካዚ፡ ኣብቲ እተጐድአ ኸባቢ፡ ጸበብቲ ሰራውር ደም ይባዝሑን ይዓብዩን፣ ኣብቲ ነቲ ዘየድሊ ነገራት ብምውጋድ ዚጽግኑሉ መስርሕ ድማ፡ ርስሓት ይኣልዩን ተወሳኺ ውሁድ የዳልዉን። ኣብ ካልእ ሕልኽልኽ ዝበለ ተኸታታሊ ፍጻመታት እውን፡ ነቲ ሃህ ኢሉ ዝነበረ ቚስሊ ኸም ዚገጥም ዚገብርዎ ፍሉያት ዓይነት ዋህዮታት ይዳለዉ እዮም።
ኣዝዩ ብዙሕ ዕዮ እዩ። እቲ ቝስሊ ንኺሓዊ ኽንደይ ይወስደሉ፧
እቲ ናይ መወዳእታ ደረጃ ዝዀነ እንደገና ናይ ምህናጽ መስርሕ፡ ኣዋርሕ ኪወስድ ይኽእል እዩ። እተሰብረ ኣዕጽምቲ ናብቲ ናይ ቀደም ድልዳለኡ ይምለስ፣ እቲ ኣብ ልዕሊ ልስሉስ ኣካሊት ዝነበረ ጽሕጊ ዚመስል ናይ መጀመርታ መሸፈኒ ድማ፡ ብድልዱል መሸፈኒ ይቕየር። ስለዚ፡ እቲ ቝስሊ ዚሓውየሉ መስርሕ፡ ብልዑል ስርዓትን ስኒትን ዚሰርሕ ኣዝዩ ዜደንቕ መስርሕ እዩ።
ምስዚ ዚተሓሓዝ ኣዝዩ ዘደነቐካ እትዝክሮ ኣብነት ኣሎዶ፧
ሰብነትና ንገዛእ ርእሱ ዚጽግነሉ መገዲ ኣዝዩ እዩ ኣደኒቑኒ
እወ። ከቢድ ሓደጋ ማኪና ንዘጋጠማ ጓል 16 ዓመት መንእሰይ ክሕክማ ኸለኹ ትዝ ይብለኒ። ናይታ ጓል ላልሽ ወይ ጣፍያ ተጀልዒፉ፡ ደማ ድማ ናብ ውሽጢ ይፈስስ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ሕማቕ ኵነታት እያ ነይራ። ቅድሚ ዓመታት እንተ ዚኸውን ነይሩ፡ ብመጥባሕቲ ጌርና ነታ ላልሽ ክንጽግና ወይ ከነወግዳ ምጸዓርና። ሎሚ ግና ሓካይም፡ ብዝያዳ ኣብቲ ሰብነትና ዘለዎ ንገዛእ ርእሱ ናይ ምጽጋን ዓቕሚ እዮም ዚምርኰሱ። ኣነ እውን እንተ ዀንኩ ነታ ጓል፡ ነቲ ዝነበራ ረኽስን ነቲ ውሒድዋ ዝነበረ ፈሳስን ነቲ ዘጋጠማ ዋሕዲ ደምን ቃንዛን ጥራይ እየ ሓኪመላ። ድሕሪ ሒደት ሰሙናት፡ ስካን ምስ ገበርናላ፡ እታ ላልሽ ከም ዝሓወየት ክንፈልጥ ክኢልና። ሰብነትና ብኸመይ ንገዛእ ርእሱ ኸም ዚጽግን ምስ ረኣኹ፡ ኣዝየ እየ ተደኒቐ። ብኣምላኽ ከም እተነደፍና ድማ ብዝያዳ ኽኣምን ክኢለ እየ።
ናብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝሰሓበካ እንታይ እዩ፧
ምቕሉላት ኰይኖም ስለ ዝረኸብክዎም እዩ፣ ኵሉ ሳዕ ድማ ንሕቶታተይ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ እዮም ዚምልሱለይ። ብዘይካዚ፡ ንኻልኦት ሰባት ብዛዕባ እምነቶምን ብዛዕባ ኣምላኽን ብትብዓት ዚነግርዎም ምዃኖም የደንቐኒ እዩ።
ናይ የሆዋ ምስክር ምዃንካ ኣብ ስራሕካ ሓጊዙካዶ፧
እወ። ንኣብነት፡ እቶም ምስ ዝሓመሙ ወይ ምስ እተጐድኡ ሰባት ብቐጻሊ ዚራኸቡ ሓካይምን ኣለይቲ ሕሙማትን፡ ብሰንኪ ስራሖም ከቢድ ስምዒታዊ ጸገም የጋጥሞም እዩ፣ ናይ የሆዋ ምስክር ምዃነይ፡ ነዚ ንኽዋጽኣሉ ሓጊዙኒ እዩ። ብዘይካዚ፡ ሕሙማት ኬዘራርቡኒ እንተ ደልዮም፡ ብዛዕባ እቲ ፈጣሪና ንሕማምን ንመከራን ብምጥፋእ፡ * ዝዀነ ይኹን ሰብ “ሕሙም እየ” * ዘይብለላ ዓለም ንምምጻእ ዝኣተዎ መብጽዓ ኽነግሮም እኽእል እየ።
^ ሕ.ጽ. 23 ኢሳይያስ 33:24፡ ትርጕም 1990።


text:
ብዳኒኤል ካብ መቐለ
ከተማ መቐለ እቲ ዝፀንሐ ማስተር ፕላን 600 ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ከምዘድልያ እዩ ዝገልፅ። ሰነዳት ቢሮ ኮንስትራክሽንን መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ ከምዘመላኽቶ ድማ ዛጊድ ከባቢ ፍርቂ ጥራሕ ከምዝተሰርሐ እዩ ዝሕብር። ካብዚ እቲ ልዕሊ 50 ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ድማ ቅድም ክብል ዝተሰርሐ ብምዃኑ ዝኣረገን ሕድሳት ዘድልዮን መንገዲ እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ እቲ ሓዱሽ ተዳልዩ ዘሎ ማስተር ፕላን ከተማና ነቲ ናይ ቀደም ማስተር ፕላን ጠቒሱ ከምዝገልፆ እቶም መንገድታት ኣዝዮም ፀበብቲ፣ ዝተሓላለኹን ንፅባቐን ዕብየትን እታ ከተማ ተሓሲቦምዘይተሰርሑንምዃኖም እዩ ዝትንትን። ኣብቲ መሬት ዘሎ ወድዓዊ ሓቂ እውን ንሱ እዩ ዘመላኽት።እዚ ስለዝኾነ እቶም መንገድታት መኻይንን ሰባትን ብዝተረጋግአ መልክዑ ንከይመሓላለፉ ምኽንያት ይኸውን ከምዘሎ ብተግባር እነስተውዕሎ ዘለና ጉዳይ እዩ።
እዚ በቲ ኣብ ቀረባ እዋን ተግባራዊ ክኸውን እዩ ዝብሃል ዘሎ ሓዱሽ ማስተር ፕላን ክስተኻኸል ከምዝኽእል ተስፋ እገብር። ይኹን እምበር እዚ ክሳብ ዝኸውን “ኣብ ርእሲ ድኽነተን ምራኽ ትሞተን” ከምዝብሃል ነቶም ዝርካቦም መንገድታት ብኣግባቡ ንኸይንጥቀም ዝገብሩ ዘይንቡራት ተግባራት ድማበብእዋኑ እንትፍፀሙይርአዩ ኣለዉ።
ኣብዚ ቀዳምነት ሂበ ከልዕሎ ዝደሊ ፀገም እንተሊኡ ኣብ ጎደናታት መቐለ በብእዋኑ መንገዲ እናዓፀኻ ይስርሑ ምስ ዘለዉ ዳሳት ዝተሓሓዝ እዩ። ኩላትና ብቐሊሉ ከምእንዕዘቦ ኣብ ከተማና ከተማ መቐለ በብእዋኑ መንገድታት እናተዓፀዉ ጉዳያት ይሓልፉ ኣለዉ።ምናልባት መርዓ፣ ተስካር፣ ጥምቀት ይኹንካሊእ ማሕበራዊ ትውፊት ይጥቀም ኣይጥቀም ምስ ባህልናን ኣመፃፅኣናን ንቡዙሕ እዋናት ዝመፁ ብምዃኖም ኣብ ቀረባ እዋን ንምቕናሶምከፅግሙ ይኽእሉ ይኾኑ። እዚ ኮይኑ ግን ልምዓት ከቀላጥፍ ተባሂሉ ሚልዮናት በጀት ህዝብን መንግስትን ወፂእሉ ኣብ ዝተሰርሐ ፅርግያ መርዓ፣ተስካር፣ ጎይላን ሓዘንን ዝግበር እንተኾይኑ ዓገብ እዩ ዝኸውን።
ኣብ ከተማና ይኹን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ሃገርና መንግስቲ ካብ ህዝቢ ብዝኣከቦ ኣታዊ ተጠቒሙ መንገድታት እንትሰርሕ ካብ መንገዲ ወፃኢ ልምዓት ከምዘይሕሰብ ስለዝአመነ እዩ። ስለዝኾነ በታ ዘላቶ ዓቕሚ ነቲ ዘፈር ዓብዪ ቆላሕታ ብምሃብ ኣዝዮም ዝተባብዑ ስራሕቲ ይሰርሕ ምህላዉ ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እምበር ከምቲ ልዕል ክብል ዝገለፅክዎ መንገዲ ይኹን ካልእ መሰረተ ልምዓት ብቐጥታ ምስ በጀት ዝተኣሳሰረ ምስ ምዃኑ በቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ህዝቢ ዕጉብ ከምዘይኮነ ድማ ዝፍለጥ ጉዳይ እዩ።
ይኹን እምበር ነቶም ዝርካቦም መንገድታት ኣብ ክንዲ ብኣግባቡ እንጥቀመሎምን ኣብ መዓልኦም እነውዕሎምን ካሊእ ተወሳኺ ፀገም ንውስኽ እንተኾይና ድማ እቲ ዝፍጠር ሓደጋ እናተሸረፈ ናብ ሕድሕድና ካብ ምውራዱ ዓዲ ኣይውዕልን።
ብፍላይ ኣብዚ ቀረባ እዋንዝተፈላለዩ ባህላውን ሃይማኖታውን ጉዳያት ካብዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣዝዮም እናተበራኸቱ ይኸዱ ኣለዉ። ነዚ ስዒቡ ከዓብዝሓለፍካዮ ጎደና ዳሳት ተሰሪሖምሰባት እንትልሀዩ ምርኣይ ዝተለመደ ተግባር ኮይኑ ኣሎ። እቶም ዳሳት ከምቲ ቅድም ክብል ዝገለፅክዎ ኣብቲ ተሽከርከርትን ህዝብን ዝመሓላለፈሉ መንገዲ እዮም ዝስርሑ ዘለዉ። እዚኦምኣብቶም ብምምምሕዳር ከተማና ዝተሰርሑ ውሽጣውሽጢ መንገድታት ጥራሕ ዘይኮኑስ ኣብቲ ብፌደራል መንግስቲ ዝተሰርሐ ዋና መንገዲ እውን ዓበይቲ ዳሳት ንክልተ ሰለስተ መዓልቲ ተሰሪሖምን መኻይን ከይሓልፋሉ ተዓፅየንን ጉዳያት እንትሓልፉ ንዕዘብ ኣለና።
ንኣብነት ኣነ ብውልቀይ ኣብቲ ዋና መንገዲ ካብ እንዳየሱስ /ኣሪድ ካምፓስ/ ናብ ዓዲግራት ዓድዋ ዝወስድ ፅርግያ ዳሳት ተተኺሎም ጉዳያት እንትሓልፉ ተዓዚበ ኣለኹ። ሓደ እዋን እማ ኣብቲ ከባቢ ወርሒ ጥሪ 2008 ዓ/ም ይኸውን ኣብቲ ነባር መዕረፊ መኻይን /መናሃርያ/ ዘሎ ፅርግያ እውን ዳስ ተሰሪሑ ጉዳይ ሓሊፉ ተዓዚበ እየ። እዚ እንትኸውን እቲ መንገዲ ንልዕሊ ክልተ መዓልቲ ኣብ ዝተዓፀወሉ እዋን መኻይንን ሰብን በታ ሓንቲ ዝተረፈት ኣማራፂት መንገዲ እዮም ዝጥቀሙ ነይሮም። እዚ ኣዝዩ ዝገረመኒ ተግባር እዩ። እቲ መንገዲ ካብ ማእኸል ሃግር ሰባትን ንብርትን ፅዒነን ዝማሓላለፋሉ መንገዲ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ከባቢ ሰባት ብብዝሒ ዝመላለስሉን መኻይን ብበዝሒ ናብቲ መዕረፊ መኻይን ዝኣትዋሉን ዝወፃሉን መንገዲ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ዋና መንገዲ ምስምዃኑ ተኣሳሲሩ ወፃእተኛታት እውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝመሓላለፍሉ መንገዲ እዩ። ስለዚ ኣብ ከምዚ ዝበለ መንገዲ ዳስ ተኺልካ ጉዳይ ምሕላፍ ኣዝዩ ዝገርም እዩ።
ብመሰረቱ ኣብቶም ማሕበራዊ ጉዳያት ዝጠፍእ ዘሎ ገንዘብ እውን መንግስትን ህዝብን ኣጀንዳ ብምግባር ለውጢ ማሕበራዊ ኣተሓሳስባ ክፍጠረሉ ዝግባእ እዋናዊ ፀገም መሲሉ እዩ ዝረኣየኒ። ህዝብና ክንደይ እዋን ሰሪሑ ዝረኸበን ሃፍቲ ኣብ ሓንቲ ፀሓይ ኣጥፊኡ ናብ ፀገም ምእታዉ እቲ ረብሕኡ እንታይ እዩ? መብዛሕትኡ ኣብቶም ዝጠቐስክዎም ማሕበራዊ ጉዳያት ዝሳተፍ ዘሎ ሰብ ሃፍቲ ስለዘለዎ ወይ ስለዝተረፎ ኣይመስለንን። ካብዚ ወፃኢ ግድን እዞም ጉዳያት ክገብር ዝደሊ ሰብ እንተሃልዩ ድማ ኣብ ካልኦት ዝማዕበላ ከተማታት እውን ከምዝግበር ኣብ መዘናግዒ ቦታታት፣ ሆቴላትን ኣደራሻትን ተኻርዩ ድኣ ጉዳዩ ከሕልፍ ኣለዎ እምበር መንገዲ ክዓፁ ኣይግባእን። ወይ ከዓ ኣብ መንበሪ ገዛ /ካንሼሎ/ ክግበር ኣለዎ። ርግፅ እዩ፣ ኣብ ፅርግያታት ዳሳት ተተኺሎም ጉዳያት እንትሓልፉ ብመልክዕ ግብሪ ናብ ቤት መዘጋጃ ዝኣቱ ገንዘብ ከምዘሎ ዝፍለጥ እዩ። ከምዘለኒ ሓበሬታ እንተኾይኑ ሰብ ጉዳይ ካብ 50 ክሳብ 100 ብር ከባቢ እዮም ናብ ቤት መዘጋጃ ዝኸፍሉ። እዚ ገንዘብ ይውሓድ ይብዛሕ ብዘየግድስ ካብቲ ረብሕኡ እቲ ጉድኣቱ ስለዘመዝን ምርኣዩ አገዳሲ እዩ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብዚ ቀረባ እዋናት ዝተኣታተወ ካሊእ ዓፃዊ መንገዲ ኣካል ጉዳያት ማሕበራዊ እውን ኣሎ። ዳሳት ምርቓ ግልጋሎት ንግዲ ትካላት። እዞም ወሃብቲ ግልጋሎት /ብሕልፊ ሆቴላት፣ እንዳ ምግብን ባራትን/ በብኣንፈቱን ፅርግይኡን ዳሳት ተኺሎም ገንዘብ ምእካብ ዝጀመርሉ ሓዱሽ /ፋሽን/ ተወሳኺ ጉዳያት ማሕበራዊ እዩ። በቶም ኣካላት ኣብ ከተማና በብ ጎደንኡ ዝስርሑ ዘለዉ ዳሳት ካብቶም ካልኦት ልዕል ክብሉዝተገለፁ ጉዳያት ማሕበራዊ ብቑፅሪ ክበዝሑ እንተዘይኮይኖም እምበር ክውሕዱ እዮም ዝብል እምነት የብለይን። ይንኣስ ይዕበ ኣብቶም ግልጋሎታት ዝተዋፈሩኣካላትዳሶምተኺሎም፣ ጎይልኦምኣድሚቖም፣ ካብቲ ካልእ እዋን ንላዕሊ ዋጋ ብዕፅፊ ወሲኾም”ሙፁናታያ” ምባል ዳርጋ ዝተለመደ ተግባር እናኾነ ይመፅእ ኣሎ።
ናተይ ተቓውሞ ንምንታይ ምርቓ ተገበረ ኣይኮነን። ሓደ ሰብ ክነግድ ድዩ ክተሓጋገዝ ብዘየግድስ ፈተውትን ማሓዙትን ፀዊዑ መርዓን ምርቓን እንተገበረ መሰሉ እዩ። ግን እቲ መንገዲ እናዓፀኻ ዝስራሕ ዘሎ ዳስ ኣብቲ ከተማ ፀገም ይፈጥር ኣሎ እየ ዝብል ዘለኹ። ፈፂሙ መግለፂ ሓደ ስልጡን ሕብረተሰብ ክኸውን ኣይኽእልን። መንገዲ ኣይዕፆን። ከተማና በብእዋኑ ምስ እተርእዮ ዘላ ዕብየት ተተሓሒዙ በብእዋኑ ወፃእተኛታት ዝውሕዙላ እናኾነት ትመፅእ ኣላ። ስለዝኾነ ነዚ ኩነታት ብምርዳእ ዝበለፀ ዘበናውነት ክነተኣታቱ ኣለና እምበር መንገዲ እናዓፀና ንቡር ፍሰት ተሽከርከርቲ ክነተኣጓጉል ኣይግባእን።
መንገዲ ከተማ መቐለ በቶም ልዕል ክብል ዝገለፅክዎም ዳሳት ጥራሕ ኣይኮነን ዝዕፆ ዘሎ። ካልእ ሳልሳይ ተወሳኺ ዓፃዊ መንገዲ እውን ኣሎ። መዓልቲ ምርኢት /ኤግዝቢሽን/ ንግዲ እውን ኣብ ማእኸል ጎደናታት እዮም ዝሳለጡ ዘለዉ። ብሕልፊ እዚኦም ከዓ ካብ ምስራሕ እቶም ዳሳት ጀሚሮም ክሳብ እቲ ስነስርዓት ምርኢት ተጀሚሩ ዝውዳእ ንልዕሊ ዓሰርተ መዓልታት እዮም ነቶም መንገድታት ዓፅዮም ዝቕንዩ።
እዚ እንትኸውን ተሸከርከርቲ ይኹኑ እግረኛታት ተጓዓዝቲ መንገዲ ኣሎ ኢሎም ክሓልፉ እንትኸዱ፣ ተዓፅዩ ምስረአይዎ እዮም እንደገና ተመሊሶም ካልእ ኣማራፂ መንገዲ ሃሰው እንትብሉ እነስተውዕል ዘለና። ካልእስ ይትረፍ እቶም መንገድታት ከምዝተዓፀዉ ብርሑቑ ዘመላኽቱ ምልክታት እኳ ኣይስራሕን ዘሎ።ንኣብነት ኣብ ከባቢ ኣብርሃ ካስትል ዘሎ ፅርግያ ብተደጋጋሚ ተዓፅዩ ነዚ ተግበር እንትውዕል ንርኢ ኣለና።
ስለዚ እዚ ተግባር እውን ከም ውልቀይ ኣዝዩ ድሕረት እዩ ባሃላይ እየ። ኣብ መቐለ ዝኣክል ዓብይ ከተማ ከመይ ሰሙን ሙሉእ መንገዲ ዓፂኻ ምርኢት ንግዲ ይሳለጥ። ብፉሉይ ነዚ ግልጋሎት ዝውዕል ቦታ ኸ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ንምንታይ ዘይሰርሕ? ኣብ ብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት ከምእንሪኦ እኮ ማእኸል ምርኢት ንግዲ/ኤግዚበሽን/ ዝብሃሉ ቦታት ኣለዉ እዮም። ከተማ መቐለ ነዚ ግልጋለት ምስራሕ ገዲፋ ምርኢት ንግዲ ጎደናታት እናዓፀኻ ምስራሕ ንምንታይ ክምዝመረፅዎ ብቐንዱ ቤት መዘጋጃን ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መጓዓዝያን ትራንስፖርትን ተዘራሪቦም ፍታሕ ከቕምጥሉ ዝግባእ ፀገም እዩ ድማ እብል።
እቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ፀገማት ምናልባት ልቢ ኢሉ ንዘይሰተውዓለ ሰብ ቀለልቲ ይመስልዎ ይኾኑ። ግን ድማ ነዚ ኩነታት ብዝግባእ እንተስተውዒልናዮ ኣብ ርእሲ እቲ ዘሎ ፅበት መንገዲ ተወሲኹ ከቢድ ምጭንናቕ ትራፊክ ይፈጥር ከምዘሎ ድማ እንዕዘቦ ዘለና ጉዳይ እዩ። ብምኽንያት እዚ እውን ቀለልቲ ዘይበሃሉ ሓደጋታት የጋጥሙ ኣለዉ። ብምኽንያት እዚ ኩነታት፣ ህይወት ደቂ ሰባት ይጠፍእ ኣሎ። ንብርት ይዓንው ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ ዕለታዊ ምንቅስቓሳስ ተሽከርከርትን ደቂ ሰባትን እውን ይተኣጕጎል ኣሎ። ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ክልልና ንኽዕዘቡ፣ ካብዚ ብተወሳኺ ብኻልኦት ስራሕቲ ንዘመፁ ወፃአተኛታት እውን ነተኣጕጉልን ዘይፅቡቕ መልእእኽትን ነሕልፍ ኣለና። ስለዝኾነ እውን እዚ ፀገም ንምምሕዳር ከተማ መቐለን ህዝቢ ከተማ መቐለን ብቐጥታ ዝምልከት ጉዳይ ስለዝኾነ፣ ምስ ህዝቢ እውን ምርድዳእ ብምፍጣር መፍትሒ ክቕመጠሉ ዝገባእ ፀገም እዩ እብል።


text:
ገበር | መጽሓፍ ቅዱስ ብስነ ፍልጠት ተተኪኡ ድዩ፧
ስነ ፍልጠት ንህይወትካ ብኸመይ ይጸልዎ፧
ብመሰረት ሓደ መዝገበ ቓላት፡ ስነ ፍልጠት፡ “ኣብ ትዕዝብትን ምከራን ምልካዕን ተመርኲሱ ብዛዕባ ተፈጥሮን ጠባይን ግኡዝ ዩኒቨርስ ዜጽንዕ ዓውዲ እዩ።” ነዚ ዅሉ ንምግባር ሓያል ጻዕሪ ዚሓትትን መብዛሕትኡ ግዜ ኸኣ ተስፋ ዜቝርጽን እዩ። ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ትዕዝብትን ምከራን ንምግባር ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ፡ አረ ዓመታት እውን ከይተረፈ ይወስደሎም እዩ። ሓድሓደ ግዜ እቲ ዚገብርዎ ጻዕሪ ዚፈሽል እኳ እንተዀነ፡ ኣብ ብዙሕ መዳያት ግና ንደቂ ሰብ ዚጠቅም ነገራት የቕርቡ እዮም። ገለ ኣብነታት እስከ ንርአ።
ሓንቲ ኣብ ኤውሮጳ እትርከብ ኩባንያ፡ ተሪር ፕላስቲክ ምስ ምዕቡል መጻረዪ ብምልጋብ፡ ብሰንኪ እተበከለ ማይ ካብ ዚመጽእ ሕማማት ንምክልኻል ዚጠቅም መጻረዪ መሃዘ። ከምዚ ዓይነት መጻረይታት፡ ከምቲ ብ2010 ኣብ ሀይቲ ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዝኣመሰለ እተፈላለየ ባህርያዊ ሓደጋታት ኬጋጥም ከሎ፡ ኣብ ጥቕሚ ኺውዕል ጸኒሑ እዩ።
ብሓገዝ እቲ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ዚርከብ መርበብ ሳተላይት፡ ግሎባል ፖዚሽኒንግ ሲስተም (ጂ.ፒ.ኤስ.) ተባሂሉ ዚፍለጥ መሳርሒ ኺዳሎ ተኻኢሉ እዩ። እዚ ፈለማ ንወተሃደራዊ ዕላማ ተባሂሉ እኳ እንተ ተዳለወ፡ ንመራሕቲ ማካይንን መራሕቲ ነፈርትን መርከበኛታትን ዋላ እውን ንሃዳኖን ኣኽራን ንዚሓዅሩን ከይተረፈ ኣንፈቶም ንምፍላጥ ይሕግዞም እዩ። ሳላ እቶም ነዚ መሳርሒ እዚ ዝመሃዙ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ ሎሚ ናብ ዝደለኻዮ ቦታ ንምብጻሕ ቀሊል እዩ ዀይኑ ዘሎ።
ሞባይል፡ ኮምፕዩተር ወይ ከኣ ኢንተርነት ትጥቀም ዲኻ፧ ሳላ ምዕቡል ሕክምና፡ ጥዕናኻ ኺመሓየሽ ወይ ድማ ናብ ንቡር ኪምለስ ክኢሉዶ፧ ብነፋሪትከ ተጓዒዝካዶ ትፈልጥ፧ ከምኡ እንተ ደኣ ዀይኑ፡ ካብቲ ስነ ፍልጠት ንደቂ ሰብ ጠቓሚ ዝዀነሉ ገለ መገድታት ኢኻ እትጥቀም ዘለኻ። ስለዚ እምበኣር፡ ስነ ፍልጠት ብብዙሕ ኣወንታዊ ዝዀነ መገድታት ንህይወትካ ይጸልዎ እዩ።
ድሩትነት ዘመናዊ ስነ ፍልጠት
ዘመናውያን ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ፍልጠቶም ብዝያዳ ንምስፋሕ፡ ብዛዕባ ተፈጥሮ ኣዕሚቖም ይምርምሩ ኣለዉ። ተመራመርቲ ኑክልየስ፡ ውሽጣዊ ኣሰራርሓ ኣቶም ኣብ ምጽናዕ ኣተኲሮም ኪዓዩ ኸለዉ፡ ተመራመርቲ ስነ ጠፈር ከኣ ኣጀማምራ ዩኒቨርስ ንምርዳእ፡ ብዛዕባ ቕድሚ ቢልዮናት ዓመታት ነይሩ ኪኸውን ዚኽእል ነገራት የጽንዑ ኣለዉ። ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ ነቲ ኣብ ዩኒቨርስ ዚርከብ ኪርአን ኪጭበጥን ዘይከኣል ነገራት ኣዕሚቖም ስለ ዝመርመርዎ፡ ገለ ኻባታቶም፡ ‘እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ዚርከብ ኣምላኽ ብሓቂ እንተ ዚህሉስ ምተረኽበ ነይሩ’ ዚብል ኣተሓሳስባ እዩ ዘለዎም።
ሕሉፍ ሓሊፎም ገሊኦም ፍሉጣት ተመራመርቲ ስነ ፍልጠትን ፈላስፋታትን ነቲ “ኣንጻር ህልውና ኣምላኽ ዝዀነ ስነ ፍልጠታዊ መርትዖ” ዚብል ብዛዕባ ስነ ፍልጠት ዚጽሕፍ ደራሲ ኣሚር ኣክዘል ዘቕረቦ ሓሳብ ይድግፍዎ እዮም። ንኣብነት፡ ኣብ ዓለም ውሩይ ዝዀነ ናይ ፊዚክስ ሊቅ፡ “ኣብ ዩኒቨርስ ኣገዳሲ ግደ ዘለዎ ዝዀነ ይኹን ኣምላኽ ከም ዘሎ ዜርኢ መረጋገጺ ኺርከብ ዘይምኽኣሉ፡ ኣምላኽ ከም ዘየሎ ዜርኢ መርትዖ እዩ” በለ። ካልኦት ድማ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ዚርከብ ግብርታት ኣምላኽ “ሽሕር” ወይ እውን “ልዕለ ባህርያዊ ሽጣራ” ኸም ዝዀነ እዮም ዚእምቱ። *
ይኹን እምበር፡ ‘ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ብዛዕባ ኣምላኽ ዘየወላውል መደምደምታ ኺህቡ ዚኽእሉስ፡ ብዛዕባ ተፈጥሮ ዚኣክልዶ ፈሊጦም እዮም፧’ ዚብል ሕቶ ኪለዓል ናይ ግድን እዩ። እቲ መልሲ ኸኣ ኣይፋሎምን ዚብል እዩ። ኣብ ስነ ፍልጠት ዜደንቕ ዕቤት እኳ እንተ ተራእየ፡ ሓያሎ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ገና ዘይተፈልጠን ምናልባት እውን ኪፍለጥ ዘይከኣልን ብዙሕ ነገራት ከም ዘሎ ይእመኑሉ እዮም። ተሸላሚ ኖቤል ዝዀነ ናይ ፊዚክስ ሊቅ ስቲቨን ወይንበር፡ “[ንተፈጥሮ] ፈጺምና ኽንርድኦ ኣይንኽእል ኢና” በለ። ኣባል ሮያል ኦቭ ግሬት ብሪተይን ዝዀነ ተመራማሪ ስነ ኰዀብ ፕሮፌሰር ማርቲን ሪስ፡ “ደቂ ሰብ ኣብ መጻኢ እውን ፈጺሞም ኪርድእዎ ዘይክእሉ ነገራት ኪህሉ ይኽእል እዩ” ብምባል ጸሓፈ። እቲ ሓቂ እምበኣር፡ ዘመናዊ ስነ ፍልጠት ብዛዕባ ተፈጥሮ ኻብቲ ዝደቐቐ ዋህዮ ኽሳብ እቲ ግዙፍ ዩኒቨርስ፡ ገና ኺበጽሖ ዘይከኣለ ነገራት ኣሎ። ነዚ ዚስዕብ ኣብነታት እሞ ኣስተብህለሉ፦
ተመራመርቲ ስነ ህይወት፡ ነቲ ኣብ ህያዋን ዋህዮታት ዚካየድ መስርሕ ምሉእ ብምሉእ ኣይርድእዎን እዮም። ንኣብነት፡ ዋህዮታት ብኸመይ ጽዓት ከም ዜህልኹ፡ ብኸመይ ፕሮቲን ከም ዜፍርዩ፡ ብኸመይ ከም ዚመቓቐሉ፡ ዚልዓል ሕቶታት ክሳዕ ሕጂ ምሉእ ብምሉእ ኣይተመለሰን።
ስሕበት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ካልኢት ናይ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ይጸልወና እዩ። እዚ ግና ንተመራመርቲ ፊዚክስ ዛጊት ምስጢር እዩ ዀይኑዎም ዘሎ። ካብ መሬት ምስ እንዘልል ስሕበት ብኸመይ ናብ መሬት ከም ዚመልሰና ወይ ድማ ወርሒ ኣብ ዙርያ ምድሪ ንኽትዘውር፡ ስሕበት ብኸመይ ኣጽኒዑ ኸም ዚሕዛ ምሉእ ብምሉእ ኪፈልጥዎ ኣይከኣሉን።
ተመራመርቲ ስነ ቆዝሞስ፡ 95 ሚእታዊት እቲ ዩኒቨርስ ዝቘመሉ ነገራት ስዉር ከም ዝዀነን ብናይ ስነ ፍልጠት መሳርሒታት ጌርካ ኺርአ ኸም ዘይከኣልን እዮም ዚገልጹ። ነዚ ኺርአ ዘይከኣል ክፋል እዚ ድማ ምስጢራዊ ነገርን ምስጢራዊ ጸዓትን ኢሎም ኣብ ክልተ ይምድብዎ። እንታይ ዓይነት ኣካል ምዃኑ ግና፡ ገና ኺፍለጥ ኣይተኻእለን።
ንተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ዜስደምሞም ካልእ ኪፍለጥ ዘይከኣል ነገራት እውን ኣሎ። እዚ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧ ብዛዕባ ስነ ፍልጠት ዚጽሕፍ ሓደ ህቡብ ጸሓፊ፡ “ካብቲ እንፈልጦ እቲ ዘይንፈልጦ ነገራት ኣዝዩ ይበዝሕ። ስነ ፍልጠት፡ ኣብ ክንዲ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ዚህልወካ፡ ንነገራት ከም እተድንቕን ዝያዳ ኽትፈልጥ ከም እትደልን ኪገብረካ ኣለዎ” በለ።
ስለዚ እምበኣር፡ ስነ ፍልጠት ንመጽሓፍ ቅዱስ ኪትክኦን ኣብ ኣምላኽ ምእማን ድማ ከም እትሓድጎ ኪገብረካን ዚኽእል ኰይኑ እንተ ተሰሚዑካ፡ ነዚ ነጥቢ እዚ ሕሰበሉ፦ በላሕቲ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት በቲ ምዕቡል መሳርሒታቶም እናተሓገዙ እኳ ብዛዕባ ተፈጥሮ ዘለዎም ምርዳእ ድሩት ካብ ኰነ፡ ነቲ ብስነ ፍልጠታዊ ምርምር ኪብጻሕ ዘይከኣል ነገራት ፈጺሙ ኸም ዘየለ ጌርካ ኽትነጽጎስ ርትዓዊ ድዩ፧ ኢንሳይክሎፔድያ ብሪታኒካ ኣብ መዛዘሚ እቲ ብዛዕባ ታሪኽን ምዕባለ ምርምር ስነ ኰዀብን ዝጸሓፎ ነዊሕ ዓንቀጽ፡ “ድሕሪ እቲ ንኸባቢ 4,000 ዓመት ዝቐጸለ ምርምር ስነ ኰዀብ፡ እዚ ዩኒቨርስ እዚ ልክዕ ከምቲ ንባቢሎናውያን ምስጢር ዝነበረ ሕጂ እውን ገና ምስጢር እዩ ዀይኑ ዘሎ” ብምባል ደምደመ።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብዚ ጕዳይ እዚ ናይ ገዛእ ርእሱ ውሳነ ኺገብር ንዘለዎ መሰል የኽብሩሉ እዮም። ነቲ “ልዙባት ምዃንኩም ኣብ ኵሉ ሰብ ይፈለጥ” ዚብል መምርሒ መጽሓፍ ቅዱስ ክንስዕብ ኢና እንጽዕር። (ፊልጲ 4:5) ምስ እዚ ሓሳብ እዚ ብምስምማዕ፡ ስነ ፍልጠትን መጽሓፍ ቅዱስን ንሓድሕዱ ብኸመይ ከም ዚሰማማዕን ከም ዚደጋገፍን ክትምርምር ንዕድመካ።
^ ሕ.ጽ. 9 ገሊኦም ሰባት ብሰንኪ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ዝነበረን ሕጂ ዘሎን ትምህርትታት ቤተ ክርስትያን ንመጽሓፍ ቅዱስ ይነጽግዎ እዮም። ገለ ኻብዚ፡ ምድሪ ማእከል ናይ ዩኒቨርስ ከም ዝዀነት ወይ ድማ ኣምላኽ ንምድርና ኣብ ነናይ 24 ሰዓት ንውሓት ዘለወን ሽዱሽተ መዓልትታት ከም ዝፈጠራ ዚገልጽ ትምህርትታት እዩ።—“ መጽሓፍ ቅዱስን እተረጋገጸ ስነ ፍልጠታዊ ሓቅታትን” ዘርእስታ ሳጹን ርአ።
ብዝያዳ ፍለጥ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ፍጥረት እንታይ ይብል፧
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እተን ኣምላኽ ንህይወት ዝፈጠረለን ሽዱሽተ “መዓልቲ” ይገልጽ እዩ። እተን መዓልትታት፡ ናይ 24 ሰዓት ንውሓት ዘለወን ድየን ነይረን፧
ንጥዕና ዚምልከት ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሕማምን ሕክምናን እንታይ ከም ዚብል ፍለጥ።


text:
1በታ ሰዓት እቲኣ እቶም ደቀ መዛሙርቱ ኣብ መንግሥተ ሰማያት መን የዓቢ? እናበሉ ናብ ኢየሱስ ቀረቡ። 2ኢየሱስ ድማ ንሓደ ሕፃን ናብኡ ጸዊዑ ኣብ ማእኸሎም ኣቖሞ እሞ ከምዙይ በለ፦ 3 እንተ ዘይተመሊስኩም ከምዝ ሕፃን እዙይውን እንተ ዘይኮይንኩም ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ ኸም ዘይትኣትዉ እማን እብለኩም ኣለኹ። 4እቲ ኸምዝ ሕፃን እዙይ ርእሱ ዘትሕት ንሱ እዩ ኣብ መንግሥተ ሰማያት ካብ ኲሉ ዝዓቢ። 5እቲ ንኸምዙይ ዝበለ ሕፃን ብስመይ ዝቕበል ንኣይ ይቕበል። 6እቲ ንሓደ ኻብዞም ብኣይ ዝኣምኑ ኣናእሽተይ ዘስሕት ድማ እምኒ መጥሓን ኣብ ክሳዱ ተኣሲሩ ኣብ ዓሚቝ ባሕሪ እንተዝሰጥም ምሐሾ። 7 ዕንቅፋት ግድን ክመጽእ እዩ እሞ ብዛዕባ ዕንቅፋት ንዓለም ወይለኣ! ምናዳ ነቲ ብሰንኩ ዕንቅፋት ዝመጽእ ሰብ ወይለኡ! 8ኢድካ ወይ እግርኻ እንተስሓተትካ ካባኻ ቖሪጽካ ደርብያ! ምስ ክልተ ኢድካን ክልተ እግርኻን ኣብ ናይ ዘለዓለም ሓዊ ካብ እትድርበ ብቖራጽካ ወይ ብሓንካስካ ናብ ሕይወት ክትኣቱ ይሕሸካ። 9ዓይንኻ እንተስሓተትካ ድማ ካባኻ መዝሒቕካ ደርብያ! ምስ ክልተ ዓይንኻ ናብ ገሃነም እሳት ካብ እትድርበስ ነቛር ኴንካ ናብ ሕይወት ምእታው ይሕሸካ። 10 መላእኽቶም ኣብ ሰማያት ኲልሻዕ ገጽ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ይርእዩ እዮም እሞ ካብዞም ኣናእሽተይ ንሓደ እኳ ኸይትንዕቑ ተጠንቀቑ። 11ወዲ ሰብ ንዝጠፍአ ኽደልን ከድኅንን እዩ ዝመጸ እሞ። 12እንታይ ይመስለኩም? ሚእቲ ኣባጊዕ ዘለዋኦ ሰብኣይ ካብኣተን ሓንቲ እንተ ጠፍኣቶ ነተን ተስዓን ትሽዓተን ኣብ በረኻ ኃዲጉ ነታ ዝጠፍአት ክደሊዶ ኣይኸይድን? 13እንተ ረኸባ ድማ ኻብተን ዘይጠፍኣ ተስዓን ትሽዓተን ብኣኣ የመና ከም ዝሕጐስ እማን እብለኩም ኣለኹ። 14ከምኡ ድማ ኻብዞም ኣናእሽተይ ሓደ እኳ ኽጠፍእ ፍቓድ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ኣይኮነን። ኃውካ እንተ በደለካ 15 ኃውካ እንተ በደለካ ኼድካ ንስኻን ንሱን በይንኹም ኴንኩም መዓዶ፤ እንተ ሰምዐካ ንኃውካ ረባሕኻዮ። 16እንተ ዘይሰምዐካ ግና ኲሉ ነገር ብኣፍ ክልተ ወይ ሠለስተ መሰኻኽር እዩ ዝቐውም እሞ ኣብ ካልኣይ ጊዜ ሓደ ወይ ክልተ ምሳኻ ውሰድ። 17ንኣኣቶም እንተ ዘይሰምዖም ድማ ንቤተ ክርስቲያን ንገራ፤ ንቤተ ክርስቲያን እንተ ዘይሰምዓ ግና ከም ኣረሚን ከም ዘይንሳሕ ኃጢኣተኛን ቊጸሮ። 18 እማን እብለኩም ኣለኹ፤ ኣብ ምድሪ ዝኣሰርኩምዎ ኣብ ሰማይ እሱር ክኸውን እዩ፤ ኣብ ምድሪ ዝፈታሕኹምዎ ድማ ኣብ ሰማይ ፍቱሕ ክኸውን እዩ። 19- 20ክልተ ወይ ሠለስተ ኾይኖም ብስመይ ኣብ ዝተኣከቡሉ ኣነ ኸዓ ኣብኡ ኣብ ማእኸሎም ኣለኹ እሞ ክልተ ወይ ሠለስተ ካባኻትኩም ኣብ ምድሪ ብዝልምንዎ ነገር ኲሉ እንተ ተሰማሚዖም ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ክወሃቦም እዩ ኢለ እማን እብለኩም ኣለኹ። 21ሽዑ ጴጥሮስ ቅርብ ኢሉ ጐይታይ! ኃወይ እንተ በደለኒ ክንደይ ሻዕ ይቕረ ኽብለሉ? ክሳዕ ሸውዓተዶ? በሎ። 22ኢየሱስ ድማ ሸውዓተ ሻዕ ሰብዓ ደኣ እምበር ክሳዕ ሸውዓተ ኣይብለካን፤ 23ስለዙይ መንግሥተ ሰማያት ምሰገልገልቱ ኽጸባጸብ ዝደለየ ንጉሥ ትመስል፤ 24ክጸባጸብ ምስ ጀመረ ዓሠርተ ሽሕ መክሊት ዕዳ ዘለዎ ሰብ ኣምጽኡሉ። 25ዝፈድዮ ምስ ሰኣነ ግና እቲ ጐይታኡ ንሱን ሰበይቱን ደቁን ዘለዎ ሃብቲ ዂሉን ክሽየጥ እሞ እቲ ዕዳ ክኽፈል ኣዘዘ። 26እቲ ኣገልጋሊ ድማ ናብ እግሩ ተደፊኡ ጐይታይ! ተዓገሠኒ ደኣ እምበር ኲሉ ኽፈድየካ እየ!› እናበለ ለመኖ። 27እቲ ጐይታኡ ድማ ነቲ ኣገልጋሊ ራህረሀሉሞ ፈትሖ፤ ዕዳኡውን ኃደገሉ። 28እቲ ኣገልጋሊ ምስ ወፀ ግና ካብቶም ብጾቱ ሚእቲ ዲናር ዕዳ ዘለዎ ሓደ ኣገልጋሊ ረኸበ እሞ ኣባኻ ዘሎ ዕዳ ፍደየኒ!› ኢሉ ሓኒቑ ኃዞ። 29ሽዑ እቲ ብጻዩ ኣገልጋሊ ተዓገሠኒ፤ ኲሉ ኽፈድየካ እየ!› እናበለ ተደፊኡ ለመኖ። 30ንሱ ግና ኣበዮ፤ ከይዱ ድማ ኽሳዕ ዕዳኡ ዝፈድዮ ኣእሰሮ። 31እቶም ብጾቱ ኣገልገልቲ ድማ እቲ ዝገበሮ ነገር ርእዮም የመና ኃዘኑ፤ ከይዶምውን እቲ ዝኾነ ዂሉ ነገር ንጐይታኦም ነገርዎ። 32ሽዑ እቲ ጐይታኡ ጸዊዑ ኣታ ኽፉእ ኣገልጋሊ! ኣነ ስለ ዝለመንካኒ ዂሉ ዕዳኻ ኃደግኩልካ፤ 33ንስኻኸ ኸምቲ ኣነ ዝመሓርኩኻዶ ነቲ ብጻይካ ኽትምሕሮ ኣይምተገብአካን?› በሎ። 34ጐይታኡ ኸዓ ተቖጢዑ ዂሉ ዕዳኡ ፈጺሙ ኽሳዕ ዝፈዲ ንዘሳቕይዎ ኣኅሊፉ ሃቦ። 35 እምበኣር ንስኻትኩምውን ነፍስ ወከፍኩም ንኃዉ ኻብ ልቡ በደሉ እንተ ዘይኃዲጉሉ ሰማያዊ ኣቦይውን ከምኡ ኽገብረኩም እዩ።
Copyright
Learn More


text:
ኣብ ወረዳ ራይ ኣላማጣ ዘይሕጋዊ ዝተባህሉ ኣባይቲ ንምፍራስ ኣብዝተፈተነሉ እዋን ህውከት ከምዝተልዓለ ተፈሊጡ
ኣብ ክልል ትግራይ ደቡባዊ ዞባ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ቑሸት ጋርቤ ሰበስልጣን እቲ ከባቢን ፖሊስን ዘይሕጋዊ እዮም ዝበልዎም ገዛውቲ ንምፍራስ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ህውከት ከምዝተልዓለ መሰኻኽር ገሊፆም።ኣማሓዳሪ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ኣቶ ሃፍቱ ኪሮስ ግን ዘይሕጋዊ ገዛውቲ ክፈርሱ ኣለዎም ምስበሉ ዝተብሃለ ህውከት ግን ዝተጋነነ እዩ ክብሉ ሕባኢሮም።
ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ነባሪ እታ ቑሸት እቲ ምፍራስ ገዛ ህብዚ ናብ ናይ ሓመድን ዕቀባን ስራሕ ንኽዋፈር ብምግባር ብድሕሪት ዘፍርሱ ሰራሕተኛታት ብምውፋር ምፍራስ ገዛ ብምጅማሮም ኣውያት ተላዕሊ ብዙሕ ሰብ ከምዝረድአን በዚ ምኽንያት ድማ ካብ ማእኸል ሃገር ናብ ትግራይ ካብ ትግራይ ናብ ማእኽለ ሃገር መካይን ንኸይሓልፋ ተኣጊደን ከምዝውዓላን እቶም ሓቢሮም።እቲ ህውከት ካብ ሰዓት ክልተ ናይ ንጉሆ ጀሚሩ ክሳብ ሰዓት 12 ናይ ምሸተ ከምዝቐፀለ ገሊፆም።
ናይ ፌደራል ፖሊስ ኣጋግዘ ሰዓት 11 ናብቲ ከባቢ ብምምፃእ መንብዒ ጋዝን ጠያትን ብምትዃን ነቲ ህብዚ ከምዝበተኑዎን ክልተ ሰባት ቖሲሎም ናብ ሆስፒታል ምእታዎም ከምዝሰምዑን ወሲኾም ሓቢሮም።ዝተኣሰሩ ሰባት ከምዘለው’ውን ገሊፆምልና ኣለው እቶም ምስክር።ተኣሲሮም ናብ ዝተብሃሉ ሰብ ስልኪ ደዊልና ዝተኣሰሩ ንምዃኖም ሓፍቱ እየ ዝበለትና ኣረጋጊፃትልና ኣላ።
ኣምሓዳሪ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ኣቶ ሃፍቱ ኪሮስ ኣዲስ ኣበባ ንዝርከብ ወኪል ቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ሕጋዊ ዘይኮኑ ገዛውቲ ክፈርሱ እዮም ግን ከምዝተብሃለ ዝተጋነነ ህውከት ከይኮነስ ኣብ ከተማ ዝርከቡ 57 ዘይሕጋዊ ገዛውትን ኣብ ገጠር ድማ ብዘይሓግዊ መሸጣ ዝተሰርሑ 207 ኣባይትን ጥራሕ እዮም ዝፈርሱ ኢሎም ኣለው።ነቲ ተቓውሞ ዘስምዑ ዘለው ኣብ ከተማ ዝነብሩ ዝተውሰኑ ሰባት ምዃኖምን ዝበፅሐ ጉዳኣት ከምዘየለን ገሊፆም ኣቶ ሃፍቱ።ናይ ናይ መንገዲ ምዕፃው ፈተነ ተገይሩ ብምይይጥ ከምዝተኸፈተ’ውን ወሲኾም ኣብሪሆም።


text:
1ዒንሢዳፓ ፔቴ ዓሲ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃያ ማዔ፥ ዒሻሢና ዎላ ፑርቴቴ ጌኤዞ ፆሲ ዓሳ ዎጋንዳጉዲ ማሂፆይዳፓ ዎጌና ዓይሢሳኒ ፆሲ ዔሩዋ ዓሶና ዎጊሳኒ ዎይቲ ዓኣዻኒ ጫርቃይ? 2ፆሲ ዓሳ ዓጮይዳ ዎጋያታሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ሂዳዖ ዓጮይዳ ዒንሢ ዎጋያታንቴ ዬያ ዻኮ ባኮ ዎጊፃ ዒንሢ ባሺያ? 3ፆሲ ኪኢታንቾይዳታዖ ኑ ዎጋንዳሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ሂዳዖ ሃያ ዓጮ ባኮይዳ ባሼና ዎይቲ ዎጋኒ ኑ ዳንዳዑዋይ? 4ዓካሪ ዎሊና ዒንሢ ፑርቴቴ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶ ባኣካ ባኣ ዓሶና ዎጊሳኒዳ? 5ዔዛታ! ዒንሢ ባኣኮይዳ ዓሲ ጊኢጊሻኒ ዳንዳዓ፥ ዒናና ዓኣ፥ ጪሚባኣዓዳ? ቦርሶ ዒንሢም ማዖም፤ 6ዓካሪ ፔቴ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሲ ባጋሢ ዎጌና ዓይሢሳኒ ፆሲ ዔሩዋ ዓሶ ዎጎ ቤዞ ዓኣዻኒ ኮይሳ? 7ጉቤና ዎላ ዒንሢኮ ሞኦቲንታ ዻውሲንቲኬ፤ ዬያይዳፓ ዒንሢም ፑርቲሶናኣታቴ ሃሣ ዒንሢ ጌሾናኣታቴ ኮሺቱዋዓዳ? 8ዒንሢ ጋዓንቴ ዒንሢም ፑርቲሳኔ፤ ሃሣ ዒንሢ ጌሻኔ፤ ዬያጉዲ ዒንሢ ዒሾንሢንታ ሚሾንሢንታም ዒንሢ ዬያይዳኔ። 9ፑርቶ ዓሳ ፆሲ ካኣቱሞይዳ ጌሊንዱዋኣሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ዬያ ባኮና ጌሺንቲፖቴ፤ ዓኒ ሃሣ ማቾ ማዒባኣ ዓሶና ላሃኒ ሱኡካዻ ዓሳ፥ ፆሲፓ ሜሌ ካኣሽካ ዓሳ፥ ዓኒ ሃሣ ማቾ ማዒባኣ ዓሶና ላሃ ዓሳ፥ ዓቲንቄና ላሃ ዓቲንቄ፥ 10ዉሲ፥ ሚኢሼሮ ጎጋይቃ ዓሲ፥ ዑሽኪ ማሢንታ ዓሲ፥ ዓሲ ዾንካ ዓሲ፥ ዓሲ ባኣዚ ቡራ ዓሲ ፆሲ ካኣቱሞይዳ ጌላዓኬ። 11ዒንሢዳፓ ፔቴ ፔቴዞንሢ ቤርታ ያዺኬ፤ ሃሢ ጋዓንቴ ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ሱንፆና ኑ ጎዳሢ ዓያኖና ጎማፓ ዒንሢ ማስቲ ጌኤሽኬኔ፤ ፆሲም ዱማዼ ዴሬያ ዒንሢ ማዔኔ። 12ቢያ ባኣዚ ታ ማዻንዳጉዲ ዓይሢንቴያኬ፤ ጋዓንቴ ቢያ ባካ ታኣም ኮይሳያቱዋሴ፤ ቢያ ባኣዚ ታ ማዻንዳጉዲ ታኣም ዓይሢንቴኔ፤ ዬይ ያዺ ማዔቴያ ዓይጎ ባኣዚማኣ ካራሚ ማዒ ታ ዎርቃዓኬ፤ 13ሙኡዚ ጎጲም፥ ጎጲ ሃሣ ሙኡዚምኬ፤ ያዺ ማዔቴያ ፆሲ ሙዖንታ ጎጶንታ ባይዛንዳኔ። ኑኡኮ ዑጻ ጎዳም፥ ጎዳኣ ኑ ዑፆም ማዔሢሮ ኑኡኮ ዑፆ ማቾ ሃሣ ዓኒ ማዒባኣያና ላሂሢም ማሃንዳያ ኮይሱዋሴ። 14ፆሲ ጎዳ ዬሱሴ ሃይባፓ ዔቂሴኔ፤ ሃሣ ኑናኣ ፔ ዎልቆና ሃይባፓ ዔቂሳንዳኔ። 15ዒንሢኮ ዑፃ ኪሪስቶሴ ዑፆይዳፓ ፔቴ ቤሲ ማዔሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ዓካሪ ኪሪስቶሴ ዑፆ ማዔሢ ዔኪ ዓኒ ማዒባኣ ዓሶና ላሃ ላኣሎ ዑፆና ዎላ ፔቴ ማሃንዳያ ታኣም ኮይሳ? ፔቴታዖ ዬይ ኮይሱዋሴ! 16ዓኒ ማዒባኣ ዓሶና ላሃ ላኣሎና ላሃ ዓሲ ዒዞና ዎላ ፔቴ ማዓሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ዎይቲ ጌዔቴ፦ “ላምዖንሢ ፔቴ ማዓኔ” ጌይንቲ ፃኣፒንቴሢሮኬ። 17ጎዳና ዎላ ፔቴ ማዓ ዓሳ ጋዓንቴ ዒዛና ዎላ ዓያናና ፔቴ ማዓኔ። 18ዬያሮ ማቾ ሃሣ ዓኒ ማዒባኣያና ላሂፖቴ፤ ዓሲ ማዻ ሜሌ ጎሜ ቢያ ፔ ዑፆኮ ዙላ ማዻያኬ፤ ማቾ ሃሣ ዓኒ ማዒባኣያና ላሃ ዓሲ ጋዓንቴ ፔ ዑፆይዳ ጎሜ ማዻኔ። 19ፆሲዳፓ ዒንሢ ዔኬ፥ ዒንሢኮ ጋሮይዳ ናንጋ ዓያኖ ጌኤዦኮ ዒንሢ ዑፃ ማኣሮ ማዔያታሢ ዒንሢ ዔሩዋዓዳ? ዒንሢ ፆሲሮ ማዓንዳኣፓዓቴም ዒንሢሮቱዋሴ። 20ዎይቲ ጌዔቴ ዒዚ ዒንሢ ሻንቂ ዔኬያኬ፤ ዬያሮ ዒንሢኮ ዑፆና ፆሲ ቦንቹዋቴ።
Copyright
Learn More


text:
ምስታ ኣብነት እትዀነና ጸሎት ተሰማሚዕካ ንበር—2ይ ክፋል
“ኣቦኹም . . . ዜድልየኩም ይፈልጥ እዩ።”—ማቴ. 6:8።
1-3. ሓንቲ ሓብቲ፡ የሆዋ ዜድልየና ዘበለ ኸም ዚፈልጥ ርግጸኛ ኽትከውን ዝኸኣለት ብኸመይ እያ፧
ላና ነቲ ብ2012 ሓደ መዓልቲ ኣብ ጀርመን ዘጋጠማ ነገር ፈጺማ ኣይትርስዖን እያ። እቲ ብንጹር ዝጸለየቶ ኽልተ ጸሎት እተመለሰ ዀይኑ እዩ ዚስምዓ። ነቲ ናይ መጀመርታ ጸሎታ፡ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ንምብጻሕ ነዊሕ መገዲ ብባቡር ክትጓዓዝ ከላ እያ ጸልያቶ። ምስክርነት ክትህብ ዜኽእላ መገዲ ምእንቲ ኪኸፍተላ ድማ ንየሆዋ ለመነቶ። ነቲ ኻልኣይ ጸሎታ ድማ ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሐት እሞ እቲ ጕዕዞኣ ንጽብሒቱ ኸም እተሰጋገረ ምስ ተነግራ እያ ጸልያቶ። መብዛሕትኡ እቲ ዝነበራ ገንዘብ ከም እተወድአን እትሓድረሉ ቦታ ኸም ዘይብላን ብምጥቃስ ድማ እያ ጸልያ።
2 ገና ነቲ ኻልኣይ ጸሎታ ኸይዛዘመት ከላ፡ “ሰላም ላና፣ ኣብዚ ደኣ እንታይ ትገብሪ ኣለኺ፧” ዚብል ደሃይ ሰምዐት። እቲ ኸምኡ ዝበላ መንእሰይ፡ ቀደም መማህርታ ዝነበረ እዩ። ምስተን ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኼፋንዋኦ ዝመጻ ኣዲኡን ዓባዩን ድማ እዩ ነይሩ። እታ ኢልከ ዝስማ ኣደ እቲ መንእሰይ ብዛዕባ ዅነታት ላና ምስ ፈለጠት፡ ምስኣ ኽትሓድር ዓደመታ። ኢልከን ኣዲኣን ንላና ጽቡቕ ገይረን ኣአንገዳኣ፣ ብዛዕባ እምነታን ብዛዕባ እቲ ናይ ምሉእ ግዜ ወንጌላዊት ኰይና እትዓዮ ዕዮን ድማ ብዙሕ ሓተታኣ።
3 ንጽብሒቱ ዅላተን ጽቡቕ ቍርሲ ምስ በልዓ፡ ላና ንኢልከን ንኣዲኣን ተወሳኺ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ መለሰትለን፣ ነቲ ተገዳስነተን ብዝያዳ ምእንቲ ኸተዕብዮ ድማ ኣድራሻአን ተቐበለተን። ብደሓን ናብ ሃገራ ተመሊሳ ድማ፡ ስርዕቲ ፈላሚት ኰይና ተገልግል ኣላ። ‘እቲ ጸሎት ዚሰምዕ’ ኣምላኽ፡ ንዅሉ ነገራት ዘስለጦ ዀይኑ እዩ ዚስምዓ።—መዝ. 65:2።
4. ብዛዕባ እንታይ ዜድልየና ነገራት ኢና ኽንምርምር፧
4 ብሃንደበት ጸገም ኬጋጥመና ኸሎ፡ ናብ የሆዋ ምጽላይ ኣይከብደናን እዩ፣ የሆዋ እውን ንልመና እሙናቱ ምስማዕ ባህ የብሎ እዩ። (መዝ. 34:15፣ ምሳ. 15:8) ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ እታ ኣብነት እትዀነና ጸሎት እንተ ኣስተንቲንና፡ ቅድሚኡ ዘይነስተውዕለሉ ዝነበርና ብዝያዳ ዜድልየና ኻልእ ነገራት ነስተብህል ንኸውን። ንኣብነት፡ ኣብተን ሰለስተ ልመና እታ ኣብነት እትዀነና ጸሎት፡ ብመንፈስ ዜድልየና ነገራት ብኸመይ ከም እተገልጸ ኽንርኢ ኢና። ምስታ ንናይ ዕለት እንጌራና እትምልከት ራብዐይቲ ልመና ተሰማሚዕና ምእንቲ ኽንነብር፡ እንታይ ተወሳኺ ነገራት ክንገብር ንኽእል፧—ማቴዎስ 6:11-13 ኣንብብ።
“ናይ ዕለት እንጌራና ሎሚ ሃበና”
5, 6. ዚኣኽለና ስጋዊ ነገራት እናሃለወና ኽነሱ፡ ንየሆዋ ናይ ዕለት እንጌራና ኺህበና ምልማንና ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
5 እዚ ልመና እዚ፡ “ናይ ዕለት እንጌራይ” ኢልካ ዘይኰነስ፡ “ናይ ዕለት እንጌራና” ኢልካ ዚቐርብ ልመና ምዃኑ ኣስተብህል። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዚነብር ቪክቶር ዝስሙ ሓላው ወረዳ፡ “ኣነን ሰበይተይን ብዛዕባ ዕለታዊ ምግብና ወይ ክራይ ገዛና ኣዚና ዘይጭነቕ ብምዃንና፡ ንየሆዋ ብተደጋጋሚ ኻብ ልበይ አመስግኖ እየ። ኣሕዋትና ብለውሃት ተደሪኾም በብመዓልቱ ይከናኸኑና እዮም። ኰይኑ ግና፡ እቶም ዚሕግዙና ኣሕዋት ነቲ ዜጋጥሞም ቍጠባዊ ጸቕጢ ምእንቲ ኪኽእልዎ እውን እጽሊ እየ” በለ።
6 ንብዙሕ መዓልትታት ዚኸውን እኹል ምግቢ እንተ ኣልዩና፡ ብዛዕባ እቶም ኣብ ድኽነት ዚነብሩ ወይ ከኣ ብባህርያዊ ሓደጋ እተጐድኡ ኣሕዋትና ኽንሓስብ ንኽእል ኢና። ነቶም ኣሕዋትና ኽንጽልየሎም ጥራይ ዘይኰነስ፡ ምስ ጸሎትና ብዚሰማማዕ መገዲ እውን ስጕምቲ ኽንወስድ ኣሎና። ንኣብነት፡ ነቶም እተሸገሩ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትና ኻብቲ ዘሎና ኽንመቕሎም ንኽእል ኢና። ነቲ ዓለምለኻዊ ዕዮ እንገብሮ ውጽኢት ኣብ ጽቡቕ መዓላ ኸም ዚውዕል ስለ እንፈልጥ እውን፡ ኣዘውቲርና ውጽኢት ንገብር ኢና።—1 ዮሃ. 3:17።
7. የሱስ ነታ “ብዛዕባ ጽባሕ ኣይትጨነቑ” እትብል ምኽሪ ንምግላጽ እንታይ ምሳሌ እዩ ተጠቒሙ፧
7 የሱስ ብዛዕባ ናይ ዕለት እንጌራና ኺዛረብ ከሎ፡ ነቲ ሽዑ ሽዑ ዜድልየና ነገራት እዩ ዜመልክት ነይሩ ዚኸውን። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ኣምላኽ ንዕምባባ መሮር ብኸመይ ከም ዚኸድኖ ኣስዕብ ኣቢሉ ገለጸ፣ “ኣቱም ጐደሎ ዝእምነቶም፡ ንዓኻትኩምዶ ግዳ ኣብሊጹ ኣይከድነኩምን፧ እምበኣር፡ . . . ‘እንታይ ንኽደን፧’ ኢልኩም ኣይትጨነቑ” በለ። ነታ፡ “ብዛዕባ ጽባሕ ኣይትጨነቑ” እትብል ኣገዳሲት ምኽሪ ብምድጋም ድማ ዘረባኡ ዛዘመ። (ማቴ. 6:30-34) እዚ ኸኣ፡ ደድሕሪ ፍቕረ ንዋይ ክንስዕብ ከም ዘይብልና፡ የግዳስ በቲ በብመዓልቱ ዜድልየና መሰረታዊ ነገራት ክንዓግብ ከም ዘሎና ዜርኢ እዩ። እንነብረሉ ቤት ኪህልወናን ስድራ ቤትና ንምእላይ ዜድልየና ስራሕ ክንረክብን ምስ ጉዳይ ጥዕና ዚተሓሓዝ ጥበባዊ ውሳነ ኽንገብርን ክንጽሊ ንኽእል ኢና። ኰይኑ ግና፡ ብዛዕባ እዚ እተጠቕሰ ብስጋ ዜድልየና ነገራት ጥራይ ንጽሊ እንተ ዄንና፡ ሚዛንና ስሒትና ኣለና ማለት እዩ። ከመይሲ፡ ካብኡ ንላዕሊ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ብመንፈስ ዜድልየና ነገራት ኣሎ።
8. የሱስ ብዛዕባ ናይ ዕለት እንጌራና ምጥቃሱ፡ ብዛዕባ ኣየናይ ብዝያዳ ዜድልየና ነገር እዩ ኼዘኻኽረና ዘለዎ፧ (ኣብ ገጽ 25 ዘላ ስእሊ ርአ።)
8 የሱስ ብዛዕባ ናይ ዕለት እንጌራና ምጥቃሱ፡ መንፈሳዊ ምግቢ እውን ከም ዜድልየና ኼዘኻኽረና ኣለዎ። ከመይሲ፡ ጐይታና የሱስ፡ “ሰብ ካብ ኣፍ የሆዋ ብዚወጽእ ኵሉ ቓል እምበር፡ ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብርን” ኢሉ እዩ። (ማቴ. 4:4) ስለዚ፡ የሆዋ ብቐጻሊ እዋናዊ መንፈሳዊ ምግቢ ምእንቲ ኺምግበና፡ ኣዘውቲርና ኽንጽሊ ኣሎና።
“በደልና ሕደገልና”
9. በደልና ልክዕ ከም ‘ዕዳ’ ዝዀነ ብኸመይ እዩ፧
9 የሱስ፡ “በደልና [“ዕዳና፡” እግረ ጽሑፍ] ሕደገልና” በለ። (ማቴ. 6:12፣ ሉቃ. 11:4) በደልና ልክዕ ከም ዕዳ እዩ። ልዕሊ 60 ዓመት ይገብር፡ እዛ መጽሔት እዚኣ ኸምዚ ዚስዕብ ዚብል ጽቡቕ ሓሳብ ሂባ ነይራ፦ “ሕጊ ኣምላኽ ክንጥሕስ ከለና እንፍጽሞ በደል፡ ንየሆዋ ሰብ ዕዳኡ እዩ ዚገብረና። . . . ኣምላኽ ብምኽንያት በደልና፡ ህይወትና ኬኽፍለና ይኽእል እዩ። . . . ሰላሙ ኻባና ኺወስድ፡ ማለት ነቲ ምስኡ ዘሎና ሰላማዊ ርክብ ኪበትኮ ይኽእል እዩ። . . . እዙዛት ብምዃን ክንከፍሎ ዚግብኣና ናይ ፍቕሪ ዕዳ ኣሎና፣ ክንብድል ከለና ድማ፡ ነቲ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ኻብ ምኽፋል ኢና እነቋርጽ፣ ከመይሲ፡ ሓጢኣት፡ እታ ንኣምላኽ ዘላትና ፍቕሪ ኸም ዝነከየት ዜርኢ እዩ።”—1 ዮሃ. 5:3።
10. የሆዋ ኣብ ምንታይ ተመስሪቱ እዩ በደልና ዚሓድገልና፧ ብዛዕባ እዚኸ እንታይ ኪስምዓና ኣለዎ፧
10 በብመዓልቱ ይቕረታ ዜድልየና ምዃኑ፡ ኣምላኽ ንበደልና ኺስርዞ ዚኽእል በቲ እንኮ ሕጋዊ መሰረት ዘለዎ መስዋእታዊ በጃ የሱስ ምዃኑ ዜጕልሕ እዩ። እዚ በጃ እዚ ኣስታት 2,000 ዓመት ይገብር እተኸፍለ እኳ እንተ ዀነ፡ ሎሚ መዓልቲ ኸም እተዋህበና ህያብ ጌርና ኣኽቢርና ኽንርእዮ ኣሎና። እቲ እተኸፍለልና “ጋር ነፍሲ” ወይ ዋጋ በጃ ህይወትና ‘ኣዝዩ ኽቡር’ ስለ ዝዀነ፡ ዝዀነ ይኹን ዘይፍጹም ሰብ ዚገብረልና ነገራት ኣይመዓራረዮን እዩ። (መዝሙር 49:7-9፣ 1 ጴጥሮስ 1:18, 19 ኣንብብ።) ስለዚ፡ ንየሆዋ ስለቲ ዓብዪ ህያቡ ወትሩ ኸነመስግኖ ኣሎና። ብዘይካዚ፡ እቲ “በደለይ” ዘይኰነስ፡ “በደልና” ዚብል ቃል፡ ንሕና ዀንና ኣሕዋትናን ኣሓትናን ምሕረት ከም ዜድልየና ኼዘኻኽረና ኣለዎ። ብንጹር እምበኣር፡ የሆዋ ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእስና መንፈሳዊ ድሕንነት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ ኻልኦት፡ እንተላይ ብዛዕባ እቶም ዝበደሉና እውን ክንግደስ ይደልየና እዩ። መብዛሕትኡ እዋን፡ እቲ ኻልኦት ዚብድሉና በደል ኣብ ግምት ዚኣቱ ስለ ዘይኰነ፡ በደሎም ክንሓድገሎም ከለና፡ ልክዕ ከምቲ ኣምላኽ ብምሕረት ተደሪኹ በደልና ዚሓድገልና፡ ንሕና እውን ንኣሕዋትና ኻብ ልቢ ኸነፍቅሮምን በደሎም ክንሓድገሎምን ዜኽእለና ኣጋጣሚ እዩ ዚኸፍተልና።—ቈሎ. 3:13።
11. ንኻልኦት በደሎም ክንሓድገሎም ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
11 እቲ ዜሕዝን ግና፡ ዘይፍጹማት ስለ ዝዀንና፡ ሓድሓደ ሳዕ ንቕየም ኢና። (ዘሌ. 19:18) ነቲ ጕዳይ ኣብ ኵሉ ንነዝሖ እንተ ዄንና፡ ካልኦት ምሳና ኺውግኑ ይኽእሉ እዮም፣ ብሰንኩ ኸኣ ኣብታ ክርስትያናዊት ጉባኤ ምጕጅጃል ኬጋጥም ይኽእል እዩ። ነቲ ጕዳይ ስቕ ኢልና እንተ ርኢናዮ ድማ፡ ንምሕረት ኣምላኽን ነቲ በጃን ሞሳ ኸም ዘይብልና ዜርኢ እዩ። ንኻልኦት በደሎም ዘይንሓድገሎም እንተ ዄንና፡ የሆዋ ኣቦና ብመሰረት መስዋእታዊ በጃ ወዱ ይቕረ ኣይብለልናን እዩ። (ማቴ. 18:35) የሱስ፡ እታ ኣብነት እትዀነና ጸሎት ደድሕሪ ምሃቡ፡ ነዚ ጕዳይ እዚ ኣጕሊሕዎ እዩ። (ማቴዎስ 6:14, 15 ኣንብብ።) ኣምላኽ ንበደልና ኺሓድገልና እንተ ደሊና፡ ብሓጢኣት ከይንመላለስ ክንጥንቀቕ ኣሎና። ከምኡ ኻብ ምግባር ክንርሕቕ ዘሎና ድሌት ድማ፡ ነቲ ቐጺሉ እተጠቕሰ ልመና ኸነቕርብ እዩ ዚድርኸና።—1 ዮሃ. 3:4, 6።
“ኣብ ፈተና ኣይተእትወና”
12, 13. (ሀ) የሱስ ደድሕሪ ጥምቀቱ እንታይ ኣጋጠሞ፧ (ለ) ኣብ ፈተና እንተ ወዲቕና፡ ሓላፍነት ክንወስድ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ (ሐ) የሱስ ክሳዕ ሞት እሙን ብምዃን እንታይ እዩ ኣረጋጊጹ፧
12 የሱስ ደድሕሪ ጥምቀቱ ዘጋጠሞ ነገራት ምምርማርና፡ “ኣብ ፈተና ኣይተእትወና” ዚብል ልመና ኽሳዕ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ ዚሕብረና። የሱስ ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሪሑ ናብ በረኻ ኸደ። ስለምንታይ፧ “ብድያብሎስ ምእንቲ ኺፍተን።” (ማቴ. 4:1፣ 6:13) እዚ ኼገርመና ይግባእዶ፧ ኣምላኽ ንወዱ ናብ ምድሪ ዝለኣኸሉ ቐንዲ ምኽንያት እንተ ተረዲኡና፡ ኣየገርመናን እዩ። እቲ ምኽንያት ድማ፡ ኣዳምን ሄዋንን ንልዑላውነት ኣምላኽ ምስ ነጸግዎ ንእተላዕለ ጕዳይ ንምድቃስ እዩ። ግዜ ዚምልሶ ሕቶታት ተላዒሉ ነይሩ እዩ። ንኣብነት፡ እቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዝፈጠረሉ መገዲ ገለ ጕድለት ነይርዎዶ፧ ፍጹማት ደቂ ሰብ ካብቲ “እኩይ” ጸቕጢ እናኣጋጠሞም ክነሱ፡ ንልዑላውነት ኣምላኽ ኪድግፉ ይኽእሉ ድዮም፧ ከምቲ ሰይጣን ዝበሎ ድማ፡ ደቂ ሰብ ብዘይ ግዝኣት ኣምላኽ ንገዛእ ርእሶም ባዕሎም ኬመሓድሩዋ ይኽእሉ ድዮም፧ (ዘፍ. 3:4, 5) ነዚ ሕቶታት እዚ ንምምላስ፡ ግዜ የድሊ እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ እቲ ሕቶታት ምሉእ ብምሉእ ምስ ተመለሰ፡ ኵሎም ኣስተውዓልቲ ፍጡራት፡ ኣገዛዝኣ የሆዋ ዝበለጸ ምዃኑ ኺርእዩ እዮም።
13 የሆዋ ቕዱስ ስለ ዝዀነ፡ ንዝዀነ ይኹን ሰብ እከይ ኪገብር ኣይፍትኖን እዩ። “እቲ ፈታኒ፡” ድያብሎስ እዩ። (ማቴ. 4:3) ድያብሎስ ፈታኒ ዅነታት ኪፈጥር ይኽእል እዩ። ኰይኑ ግና፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ፡ ወይ በቲ ፈተና ናይ ምውዳቕ ወይ ከኣ ካብቲ ፈተና ናይ ምርሓቕ ምርጫ ኣለዎ። (ያእቆብ 1:13-15 ኣንብብ።) የሱስ ካብ ቃል ኣምላኽ ብምጥቃስ ንነፍሲ ወከፍ ፈተና ብኡብኡ ነጸጎ። በዚ ኸምዚ ድማ ንልዑላውነት ኣምላኽ ደገፈ። ሰይጣን ግና ተስፋ ኣይቈረጸን። “ምሹእ ግዜ ኽሳዕ ዚረክብ” ተጸበየ። (ሉቃ. 4:13) የሱስ ከኣ ነቲ ሰይጣን ንንጽህናኡ ንምብልሻው ዚገብሮ ዝነበረ ጻዕሪ ይነጽጎ ነበረ። ልዑላውነት የሆዋ ኣብ ጽድቂ እተመስረተ ምዃኑ ኣርኣየ፣ ፍጹማት ደቂ ሰብ፡ ከቢድ ፈተና ምስ ዜጋጥሞም እውን እንተ ዀነ እሙናት ከም ዚዀኑ ድማ ኣረጋገጸ። ይኹን እምበር፡ ሰይጣን ንዓኻ እውን ሓዊሱ፡ ንዅሎም ሰዓብቲ የሱስ ኣብ መጻወድያ ኼእትዎም ይፍትን እዩ።
14. ኣብ ፈተና ምእንቲ ኸይንኣቱ እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
14 እቲ ንልዑላውነት ኣምላኽ ዚምልከት ጕዳይ ሕጂ እውን ይቕጽል ስለ ዘሎ፡ የሆዋ ነቲ ፈታኒ፡ በዛ ዓለም ተጠቒሙ ኺፍትነና ፈቒዱሉ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ኣምላኽ ኣብ ፈተና ኣየእትወናን እዩ። ብኣንጻሩ እኳ ደኣስ፡ ብኣና ይተኣማመንን ኪሕግዘና ይደልን እዩ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ናይ ምምራጽ ናጽነትና ስለ ዜኽብሮ፡ ኣብ ፈተና ኸይንወድቕ ኣይዓግተናን እዩ፣ ኣብ ክንዳኡስ፡ ብምርጫና ንዕኡ እሙናት ክንከውን እዩ ዚደልየና። ንሕና ድማ ክልተ ነገር ክንገብር፡ ማለት ብመንፈስ ንቑሓት ክንከውንን ኣዘውቲርና ኽንጽልን ኣሎና። የሆዋ ንጸሎትና ዚምልሶ ግና ብኸመይ እዩ፧
15, 16. (ሀ) ገለ ኻብቲ ኽንቃወሞ ዘሎና ፈተናታት እንታይ እዩ፧ (ለ) ሓደ ሰብ ኣብ ፈተና እንተ ወዲቑ፡ ተሓታቲ መን እዩ፧
15 የሆዋ፡ ነቲ ዜጋጥመና ፈተና ንኽንቃወሞ ኼበራትዓናን ኪሕግዘናን ዚኽእል ሓያል መንፈስ ቅዱሱ ይህበና እዩ። ብቓሉን ብክርስትያናዊት ጉባኤን ኣቢሉ እውን፡ ብዛዕባ እቲ ኽንርሕቖ ዚግባእ ኵነታት የጠንቅቐና እዩ፣ እዚ ኸኣ ኣገዳሲ ኣብ ዘይኰነ ስጋዊ ነገራት ግዜኻን ገንዘብካን ጕልበትካን ምጥፋእ የጠቓልል። ኤስፐንን ያናን ኣብ ሓንቲ ብልጽግቲ ዝዀነት ሃገር ኤውሮጳ እዮም ዚነብሩ። ንብዙሕ ዓመታት ኣብቲ ዝያዳ ዓየይቲ ዜድልዩሉ ኽፋል ሃገሮም፡ ስሩዓት ፈለምቲ ዀይኖም ኣገልጊሎም እዮም። በዅሪ ወዶም ምስ ተወልደ ግና፡ ዕዮ ፈላምነት ኣቋረጹ፣ ሕጂ ኸኣ ጓል ወሊዶም እዮም። ኤስፐን፡ “ሕጂ ኸምቲ ቐደም እንገብሮ ዝነበርና ኣብ ቲኦክራስያዊ ንጥፈታት ብዝያዳ ኽንካፈል ስለ ዘይንኽእል፡ ኣብ ፈተና ኸይንወድቕ ናብ የሆዋ ኣዘውቲርና ንጽሊ ኢና። መንፈሳውነትና ኽንሕሉን ንኣገልግሎት ዘሎና ቕንኣት ክንዕቅብን ምእንቲ ኺሕግዘና ንየሆዋ ንልምኖ ኢና” በለ።
16 ሎሚ ኣዝዩ ዜስፋሕፍሕ ዘሎ ኻልእ ፈተና ድማ፡ ስእለ ጽዩፍ ምርኣይ እዩ። ኣብዚ ፈተና እዚ እንተ ወዲቕና፡ ንሰይጣን ተሓታቲ ኽንገብሮ ኣይንኽእልን ኢና። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ፡ ሰይጣን ኰነ እዛ ዓለም እዚኣ፡ ኣገዲዶም ገለ ነገር ከም እንፍጽም ኪገብሩና ኣይክእሉን እዮም። ገሊኦም ሰባት ኣእምሮኦም ብዛዕባ ሕማቕ ነገራት ኪሓስብ ብምፍቃድ፡ ኣብቲ ምስ ስእለ ጽዩፍ ዚተሓሓዝ ፈተና ወዲቖም እዮም። ንሕና ግና ልክዕ ከምቶም ብኣሽሓት ዚቝጸሩ ኣሕዋትና፡ ነቲ ፈተና ኽንቃወሞ ንኽእል ኢና።—1 ቈረ. 10:12, 13።
“ካብቲ እኩይ ኣድሕነና”
17. (ሀ) “ካብቲ እኩይ ኣድሕነና” ምስ ዚብል ልመና ተሰማሚዕና ኽንነብር እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ (ለ) ድሕሪ ቐረባ እዋን እንታይ ዕረፍቲ ኢና ኽንረክብ፧
17 “ካብቲ እኩይ ኣድሕነና” ምስ ዚብል ልመና ተሰማሚዕና ኽንነብር እንተ ደሊና፡ ‘ካብዛ ናይ ሰይጣን ዓለም ክንከውን’ የብልናን። ብዘይካዚ፡ ‘ንዓለም ወይስ ነቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኽንፈቱ ኣይግብኣናን እዩ።’ (ዮሃ. 15:19፣ 1 ዮሃ. 2:15-17) ሓቂ እዩ፡ ከምኡ ምግባር ቀጻሊ ቓልሲ ዚሓትት እዩ። የሆዋ ንሰይጣንን ነዛ እክይቲ ዓለምን ብምጥፋእ ነቲ ልመናና ምስ መለሶ፡ ዕረፍቲ ኽንረክብ ኢና። ኰይኑ ግና፡ ሰይጣን ካብ ሰማይ ምስ ተደርበየ፡ ሓጺር እዋን ከም ዘለዎ ዚፈልጥ ምዃኑ ኣይንረስዕ። ኣዝዩ ስለ እተቘጥዐ፡ ንጽህናና ንምብልሻው ዘይገብሮ ነገር የልቦን። ስለዚ፡ ካብኡ ምእንቲ ኼድሕነና፡ ወትሩ ናብ የሆዋ ኽንጽሊ ኣሎና።—ራእ. 12:12, 17።
18. ካብ ጥፍኣት እዛ ናይ ሰይጣን ዓለም ምእንቲ ኽንድሕን፡ እንታይ ኢና ኣዘውቲርና ኽንገብር ዘሎና፧
18 እሞኸ ኣብታ ሰይጣን ዘይብላ ዓለም ክትነብር ትደሊዶ፧ ትደሊ እንተ ዄንካ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ንስም የሆዋ ኽትቅድሶን ፍቓዱ ኣብ ምድሪ ኸም ዚኸውን ክትገብርን ኣዘውቲርካ ጸሊ። ብመንፈስን ብስጋን ዜድልየካ ነገራት ምእንቲ ኼማልኣልካ፡ ንየሆዋ ለምኖ። እወ፡ ምስታ ኣብነት እትዀነና ጸሎት ተሰማሚዕካ ኽትነብር ወስን።


text:
ናብ ለርኒያ እንኳዕ ብደሓን መጻእካ
ንሕና ንዓኻ ቅድሚ ሕጂ ተማሂርካ ዘይትፈልጥን፤ ንዓኻ ንነዊሕ ዝተመሃርካን፤ ንኹሉ ዚኸውን ትምህርቲታት ኣሎና። ኩሉ ሰብ ኣብ ቋንቋ ሽወደን ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርኒያ ክመሃር ይኽእል እዩ። ናብ ሓደ ሞያ ዘብጽሓካ ትምህርቲ ውን ክንህበካ ንኽእል ኢና። ከምኡውን ናብ ላዕለዋይ ትምህርቲ ንምቕጻል ዘድልየካ ትምህርቲታት ውን ክንህበካ ንኽእል ኢና።
ሓቢርና እቲ ንዓኻ ዚሰማማዓካ ኣገባብ ክንረክብ ኢና።
ናብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርኒያ ብደሓን ምጻእ!
ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ኤስ-ኤፍ-ኢ ማለት ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት ማለት እዩ። ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ብዝቐልጠፈ ናብ ሕብረተሰብ ሽወደን ክትኣቱ ክሕግዘካ እዩ። ምሳና ብቕልጡፍ ዝሓሸ ሽወደን ንምንባብ፤ ሽወደን ንምጽሓፍ፤ ሽወደን ንምዝራብን ምርዳእን ክትመሃር ኢኻ። ጀመርቲ ንዝኾኑን ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ንዚመሃሩን ዚኸውን ትምህርቲታት ኣሎና። ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ንኹሉ ዚሰማማዕ ትምህርቲታት ኣሎና። ኣብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ፤ ቤትትምህርቲን ልምምድ-ስራሕን ክተወሃህድ ውን ትኽእል ኢኻ። ኣብ ልምምድ-ስራሕ፤ ቋንቋኻ ክትለማመድን ኣብ ቦታ ስራሕ ክትከውንን ትኽእል ኢኻ። ኣብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ዚወሃበካ ትምህርቲ፤ ብነጻ እዩ።
ንፉዓት መምሃራን እዞም ንፉዓት መምሃራን ብቕልጡፍ ሽወደን ክምህሩኻ እዮም። ምስና ብዙሓት ንፉዓት መምሃራን ክትረክብ ኢኻ።
ብዙሓት ኣሽሓት ተመሃሮ ኣብ ዓመት እዮም ኣብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ንኽመሃሩ ዚመርጹ። ቅድሚ ምጅማርካ ፈተና ክትገብር ኢኻ። ነቲ ንዓኻ ዚሰማምዓካ ትምህርቲ ንምፍላጥን፤ መሃራንና ድማ ሽወደን ብዝበለጸ ከም ዚምህሩኻ ንምግባር እዩ። ኣብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ፤ ሞያዊ ቋንቋ ሽወደን ውን ክትምሃር ትኽእል ኢኻ። እቲ ናብ ሞያ ዘቕንዐ ትምህርቲታት፤ ንሓደ ፍሉይ ሞያ ዘድልዩኻ ቃላትን ሓረጋትን ዘለማምደካ እዩ።
ቤትትምህርቲ ኣብ ዚሰማምዓካ ግዜ ኣብ ንዓኻን ንስድራ ቤትካን ዚሰማማዕ ግዜ፤ ኣብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ክትመሃር ትኽእል ኢኻ። ንሕና ናይ ቅድሚ-ቀትሪን፡ ድሕሪ-ቀትሪን ናይ ምሸትን ትምህቲታት ኣሎና። ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ ትውስን። ብርሑቕ ውን ክትመሃር ትኽእል ኢኻ። እዚ ማለት ድማ፤ ኣብ ገዛኻ ወይ ኣብ ካልእ ኴንካ ክትመሃር፤ ገለ እዋናት ጥራይ ናብ ቤት ትምህርቲ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ። ሽወደንካ መታን ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ጽቡቕ ክኸውን፤ ብውሑዱ ኣብ ሰሙን 15 ሰዓታት ክትመሃር የድሊ። ንሕና ንዓኻን ነቲ እትደልዮ ዕላማን ብዚሰማማዕ፤ ናይ ትምህርቲኻ መደብ ክተውጽእ ክንሕግዘካ ኢና። ናይ ትምህርቲ ሰዓታት፤ ከከም ከተምኡ ይፈላለ እዩ። ናብ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርንያ ደውለልና። ብቑጽሪ ቴሌፎን 0771 – 650 650 ደዊልካ ኣብቲ ትቕመጠሉ ቦታኻ ሰዓታት ትምህርቲ ሕተተና። ኤ-ፖስት ናብ ሰዲድካ ውን ክትሓተና ትኽእል ኢኻ።
ኩሉ እዋን ቀረባኻ ኤስ-ኤፍ-ኢ ለርኒያ ኣብ ምሉእ ሃገር ኣሎ። ናብ www.lernia.se ኣቲኻ እቲ ቀረባኻ ቤትትምህርቲ ርኸብ። ኣብያተ ትምህርትና ኩሉ ብኣውቶቡስ ወይ ብባቡር ክትከዶ ትኽእል እዩ።
Contact usÖppna/Stäng
Sfi - information på andra språkÖppna/Stäng
Kontakt
Kontakta oss
Kontakta oss nedan eller ring 0771-650 600.
Chatt
Chatt
Välkommen att chatta med oss!


text:
1ዒንሢ ዓይሎ ዎይሣ ዓሳ! ዒንሢያ ጫሪንጮይዳ ዒንሢኮ ጎዳ ዓኣሢ ዔራያታሢሮ ዒንሢኮ ዓይሎ ፒዜ ማዔ ጎይሢና ሄኮ ዛጊ ዎይሡዋቴ። 2ፆሲ ጋላቲሢና ሓሹዋዖ ቢያ ዎዴ ዶዲ ሺኢቁዋቴ፤ 3ፆሲ ፔኤኮ ኮዦ ሃይሶ ኑ ኬኤዛንዳ ካራ ኑም ቡላንዳጉዲና ዒዛ ዛሎ ታ ቱቴ፥ ኪሪስቶሴኮ ዓኣሺንቴ ኮዦ ሃይሶ ኑ ኬኤዛንዳጉዲ ኑማኣ ሺኢቁዋቴ። 4ሃሣ ታኣኒያ ኮይሳሢጉዲ ፔጋሲ ፆሲ ቃኣሎ ዓሶም ኬኤዛንዳጉዲ ታኣም ሺኢቁዋቴ። 5ዓይጎ ካራና ማዔቴያ ዒንሢ ዴንቄማና ዔሪ ማዺ ማዺ፥ ኪሪስቶሴ ጉሙርቁዋ ዓሶ ባኣካ ዔራቶና ናንጉዋቴ። 6ዒንሢኮ ጌኤዛ ቢያ ዎዴና ዓሲም ዋይዛኒ ናሻያ ሃሣ ኮሺ ማዖንጎ፤ ሃሣ ዒንሢ፡ ዓሶም ፒዜና ማሂ ኬኤዞንዶ ባኮዋ ዔራንዳያ ኮይሳኔ። 7ቲኪቆሴ ታ ዛሎ ዓኣ ባኮ ቢያ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ፤ ዒዚ ናሽኪንታያ ሃሣ ጉሙርቂንቲ ማዻያ ማዔ፥ ታኣና ዎላ ጎዳ ማዾ ማዻ ታ ዒሻሢኬ። 8ዒዛ ታ ዒንሢ ኮይላ ዳካሢ ኑ ዛሎ ዒንሢም ኬኤዛንዳጉዲና ዒኖ ዒንሢኮ ዶዲሻንዳጉዲኬ። 9ዒዛና ዎላ ዒንሢኮ ፃጳሢ ማዔ፥ ጉሙርቂንታያና ናሽኪንታ ዒሻሢ፥ ዓናሲሞሴያ ዒንሢ ኮይላ ሙካንዳኔ፤ ዔያታ ሃይካ ዓኣ ባኮ ቢያ ዒንሢም ኬኤዛንዳኔ። 10ታኣና ዎላ ቱቴ ዓሪስፂሮኮሴንታ ዒንሢ ኮይላ ሙኬቴ ዒንሢ ዒዛ ሾኦቺንሢ ዔካንዳጉዲ ታ ዒንሢም ቤርታ ኬኤዜ፥ ባርናባሴኮ ዔኤዚሜ፥ ማርቆሴያ ዒንሢ “ኮሺዳ?” ጌዔኔ። 11ዒዮስፆሴ ጌይንታ ዒያሱዋ “ኮሺዳ?” ዒንሢ ጋዓኔ። ፆሲ ካኣቱሞ ማዾ ታኣና ዎላ ማዻ ዓሶ ባኣካፓ ዓይሁዴ ማዔ ዓሶንሢ ዬንሢ ሌሊኬ፤ ዔያታ ታና ዶዲሼኔ። 12ዒንሢ ፃጳሢ ማዔ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴም ማዻያ ማዔሢ፥ ዔጳፒራ “ኮሺዳ?” ዒንሢ ጋዓኔ። ፆሲ ማሊፆ ጉዴያ ሂርጋ ባኣያ ማዒ፤ ሃሣ ዓያና ናንጊናኣ ዲጪ፥ ዶዲ ዒንሢ ዔቃንዳጉዲ ቢያ ዎዴ ዒንሢ ዛሎ ዒ ዶዲ ሺኢቃኔ። 13ዒንሢ፥ ሎዶቂያይዳ ዓኣ ዓሶና ሂራፖሊዮሴይዳ ዓኣ ዓሶ ዛሎ ሚርጌና ዒ ላቢ ማዻሢኮ ታ ማርካኬ። 14ዼኤሾ ዔራ፥ ናሽኪንታ ሉቃሴንታ ዴማሴንታ “ኮሺዳ?” ዒንሢ ጋዓኔ። 15ሎዶቂያይዳ ዓኣ ዒሾንሢታ ሚሾንሢንታ፥ ኒምፑንታ ሃሣ ዒዞ ማኣሮይዳ ቡኪንታ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶንታም “ኮሺዳ?” ጋዓኔ፥ ጎውዋቴ። 16ሓኖ ኪኢቴሎ ዒንሢ ናባቤሢኮ ጊንፃ ሎዶቂያይዳ ዓኣ ሺኢጲፆ ማኣሮ ዓሶማኣ ናባቢሱዋቴ፤ ዒንሢያ ታኣኒ ሎዶቂያ ዓሶም ዳኬ ኪኢታ ዒንሢ ሄላኣና ናባቡዋቴ። 17ዓርኪፖሴም፦ “ጎዳይዳፓ ኔም ዒንጊንቴ ማዾ ዶዲ ጋፒንፆ ሄሊሲ ማዼ” ጋዓኔ፥ ጌይ ኬኤዙዋቴ። 18ሃይማ ጋፒንፆ ማሊፆማ ታኣኒ ጳውሎሴ ታ ኩቻ ፃኣፔኔ። ታ ሓሢ ሄላዖ ቱዞ ማኣራ ዓኣሢ ዔሩዋቴ። ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ ዒንሢም ማዖንጎ።
Copyright
Learn More


text:
ካብ ከባቢ ዓለም
ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ
ብመሰረት ዎርልድ ዋይልድላይፍ ፋንድ፡ ካብ 1997 ክሳዕ 2011 ኣብ ዝነበረ ዓመታት፡ ኣብ ክሊ ዓባይ ሜኮንግ፡ ሩቢ ኣይድ ፒት ቫይፐር (Trimeresurus rubeus) ዚብሃል ጅር ተመን እውን ዚርከቦም፡ ሓያሎ ሓደስቲ ጅር ኣትክልትን እንስሳታትን ከም ዘለዉ ተፈሊጡ ነይሩ። እዚ ኽሊ እዚ ኽሳብ ካምቦድያ፡ ላኦስ፡ ምያንማር፡ ታይላንድ፡ ቬትናም፡ ከምኡ እውን ክሳብ ኣውራጃ እታ ኣብ ቻይና እትርከብ ዩናን ዚዝርጋሕ እዩ። ካብቶም ብ2011 እተረኽቡ ጅር፡ 82 ኣትክልትን 21 ለመምትን 13 ዓሳን 5 ምድረ ማያውያንን 5 መጥበውትን ይርከብዎም።
ኤውሮጳ
ዘ ሞስኮ ታይምስ እትብሃል ጋዜጣ ኸም ዝገለጸቶ፡ ንሰባት ናይ ምሻጥ ንግድ፡ “ኣብ መላእ ሕብረት ኤውሮጳ” ኸቢድ ጸገም ኰይኑ ኸም ዘሎ ገለጸት። ሰባት ብጾታዊ ርክብ ንኺምዝመዙ፡ ብግዲ ንኺሽቕሉ፡ ከምኡ እውን ‘ውሽጣዊ ኽፍሊ ኣካላቶም ኣብ ዘይሕጋዊ ንግድ ንኺውዕል’ እዮም ዚሽየጡ። ንሰባት ዚሸጡ ነጋዶ፡ ንድኽነትን ንስራሕ ኣልቦነትን ንጾታዊ ዘይማዕረነትን ብምምዝማዝ እዮም ከምዚ ዚገብሩ።
ኒው ዚላንድ
ብዛዕባ እቶም ተለቪዥን ዚርእዩ ቘልዑን ኣባጽሕን ምርምር ዚገብሩ ተመራመርቲ ኸም ዝበልዎ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ተለቪዥን ምርኣይ፡ ‘ነቲ ኣብ መጀመርታታት ዕድመ ብጽሕና ኣብ ዚርከቡ ሰባት ዚርአ ጸረ ሕብረተ ሰብ ዝዀነ ባህርያት ከም ዜስፋሕፍሕ’ ገይርዎ ኣሎ። እቶም ተመራመርቲ፡ እቲ ዝገበርዎ መጽናዕቲ፡ ቈልዑ “ኣብ መዓልቲ ንእተመርጸ መደብ ካብ 1 ኽሳዕ 2 ሰዓታት ንላዕሊ” ኺርእዩ ኸም ዘይብሎም ንዚውሃብ ርእይቶ ዚድግፍ ምዃኑ እውን ሓቢሮም እዮም።
ኣላስካ
ዳርጋ ዅለን “ኣቝሻት ደቀባት ኣላስካ” ኣብ ገማግም ባሕሪ ወይ ጥቓ ኣፍላጋት እየን ዚርከባ፣ ካብዘን ኣቝሻት እዚአን 86 ሚእታዊት ዚዀና ምዕልቕላቕ ማይን ምብሕጓግ መሬትን የጋጥመን ኣሎ። ጸብጻባት ከም ዚሕብሮ፡ ብሰንኪ እቲ እናወሰኸ ዚኸይድ ዘሎ ምቘት ኣየር፡ እቲ ንምክልኻል ዚጠቅም በረድ ስለ ዚድንጒ፡ እተን ኣቝሻት ነቲ ኣብ እዋን ቀውዒ ዜጋጥም ማይ እተሓወሶ ህቦብላ ንፋስ ይቃልዓ ኣለዋ።
ዓለም
ከም ንፋስን ጸሓይን ዝኣመሰሉ ብኽለት ዘይብሎም ናይ ጸዓት ተክኖሎጂ ንምስፍሕፋሕ ብዙሕ ገንዘብ እኳ እንተ ተዋፈረ፡ “እቲ ሎሚ ጸዓት ንምውጻእ ተባሂሉ ዚግበር ብከላ፡ ማዕረ እቲ 20 ዓመት ይገብር ዝነበረ ብከላ” ምዃኑ፡ ማርያ ቫንደር ሆቨን ዝስሙ፡ ቀንዲ ዳይረክተር ወኪል ኣህጕራዊ ጸዓት ገሊጹ።


text:
ንመንፈሳዊ ውርሻና ተማስወሉ ዲኻ፧
‘ኣምላኽ ካብ ኣህዛብ ንስሙ ህዝቢ ምእንቲ ኼውጽእ፡ ቘላሕታ ገበረሎም።’ —ግብ. 15:14።
1, 2. (ሀ) “ድንኳን ዳዊት” እንታይ እዩ፧ እንደገና እተሃንጸኸ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ሎሚ ኣገልገልቲ የሆዋ ዀይኖም ብሓባር ዜገልግሉ ዘለዉ መን እዮም፧
ብ49 ድ.ክ. ኣመሓዳሪ ኣካል ኣብ የሩሳሌም ኣብ ዝገበሮ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ፡ ያእቆብ እቲ ወደ መዝሙር ከምዚ በለ፦ “ኣምላኽ ካብ ኣህዛብ ንስሙ ህዝቢ ምእንቲ ኼውጽእ፡ ንፈለማ ግዜ ኸመይ ገይሩ ቘላሕታ ኸም ዝገበረሎም፡ ስምኦን [ጴጥሮስ] ኣዘንትዩ ኣሎ። ቃል ነብያት እውን ምስዚ ይሰማማዕ እዩ፣ እዚ ኸኣ ከምቲ ጽሑፍ ዚብሎ እዩ፦ ‘ድሕርዚ ተመሊሰ ነታ ዝወደቐት ቤት ዳዊት መሊሰ ኽሰርሓ፡ ነቲ ዑናኣ መሊሰ ኽሃንጾን ከም ብሓድሽ ከቕንዖን እየ፣ እዚ ድማ እቶም ዝተረፉ ሰባትን ብስመይ ዚጽውዑ ዅሎም ኣህዛብን ንየሆዋ ምእንቲ ኺደልይዎ እዩ፡ ይብል እዚ ዚገብር ዘሎ የሆዋ፣ እዚ እውን ካብ ጥንቲ እተፈልጠ እዩ።’”—ግብ. 15:13-18።
2 ንጉስ ጼዴቅያስ ካብ ስልጣኑ ምስ ወረደ፡ እቲ “ድንኳን [ወይ ንጉሳዊ ቤተ ሰብ] ዳዊት” ወደቐ። (ኣሞ. 9:11) ይኹን እምበር፡ እቲ ዘርኢ ዳዊት ዝዀነ የሱስ ንጉስ ምስ ኰነ፡ እቲ “ድንኳን” እንደገና ተሃንጸ። (ህዝ. 21:27፣ ግብ. 2:29-36) ያእቆብ ኣብቲ ታሪኻዊ ኣኼባ ኸም ዝገለጾ፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ኣሞጽ ዚርከብ ትንቢት፡ እቶም ኣይሁድን ኣህዛብን ዝዀኑ ምስ የሱስ ኣብ ሰማይ ዚነግሱ ሰባት ኪእከቡ ኸለዉ እዩ ዚፍጸም። ሎሚ ተረፍ ቅቡኣት ክርስትያናትን ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ናይ የሱስ “ካልኦት ኣባጊዕ”ን ከም ኣገልገልቲ የሆዋ መጠን መጽሓፍ ቅዱሳዊ ሓቂ ይእውጁ ኣለዉ።—ዮሃ. 10:16።
ህዝቢ የሆዋ ብድሆ ኣጋጠሞ
3, 4. ህዝቢ የሆዋ ኣብ ባቢሎን ብመንፈሳዊ መዳይ እሙናት ኪዀኑ ዝኸኣሉ ብኸመይ እዮም፧
3 ኣይሁድ ብምርኮ ናብ ባቢሎን ምስ ተወስዱ፡ “ድንኳን ዳዊት” ከም ዝወደቐ ንጹር እዩ ነይሩ። ኣብ ባቢሎን ናይ ሓሶት ሃይማኖት ኣስፋሕፊሑ ስለ ዝነበረ፡ ህዝቢ ኣምላኽ ኣብቲ ኻብ 607 ቅ.ክ. ክሳዕ 537 ቅ.ክ. ዝጸንሐ ናይ 70 ዓመት ምርኮ፡ ብመንፈሳዊ መዳይ እሙናት ኪዀኑ ዝኸኣሉ ብኸመይ እዮም፧ በቲ ሎሚ ኣብዛ ኣብ ትሕቲ ቝጽጽር ሰይጣን ዘላ ዓለም ዘለዉ ህዝቢ የሆዋ እሙናት ዚዀኑሉ መገዲ እዩ። (1 ዮሃ. 5:19) ኣገልገልቲ የሆዋ፡ እሙናት ንኪዀኑ ዚሕግዞም ክቡር መንፈሳዊ ውርሻ ኣለዎም።
4 ሓደ ኽፋል እቲ መንፈሳዊ ውርሻና፡ እቲ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ቓል ኣምላኽ እዩ። እቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ ኣይሁዳውያን ምሩኻት፡ ምሉእ ቅዱሳት ጽሑፋት እኳ እንተ ዘይነበሮም፡ ንሕጊ ሙሴን ነቲ ዓሰርተ ትእዛዛትን ይፈልጥዎ ነይሮም እዮም። “መዝሙር ጽዮን” ይፈልጡን ብዙሕ ምሳሌታት ይዝክሩን ነይሮም እዮም፣ ብዘይካዚ፡ ንትብዓት እቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ኣገልገልቲ የሆዋ ይፈልጥዎ ነይሮም እዮም። እወ፡ እቶም ምሩኻት ንጽዮን ምስ ዘከሩ በኽዮም እዮም፣ ንየሆዋ እውን ኣይረስዕዎን። (መዝሙር 137:1-6 ኣንብብ።) እዚ ኸኣ ብብዙሕ ናይ ሓሶት ሰረተ እምነታትን ግብርታትን ባቢሎን ተኸቢቦም እኳ እንተ ነበሩ፡ ብመንፈሳዊ መዳይ ህያዋን ኰይኖም ንኪቕጽሉ ሓጊዝዎም እዩ።
ስላሴ ሓድሽ ኣይኰነን
5. ኣብ ጥንታውያን ባቢሎንን ግብጽን፡ ስሉሳት ኣማልኽቲ ምምላኽ ልሙድ ምንባሩ ዚሕብር እንታይ መርትዖ ኣሎ፧
5 ኣብ ባቢሎን፡ ስሉሳት ኣማልኽቲ ምምላኽ ቀንዲ ኽፍሊ ኣምልኾ እዩ ነይሩ። ነቲ ብሲን (ኣምላኽ ወርሒ)፡ ብሻማሽ (ኣምላኽ ጸሓይ)፡ ከምኡውን ብኢሽታር (ኣንስተይቲ ኣምላኽ መፍረን ውግእን) ዝቘመ ስሉስ ኣምላኽ ባቢሎን ክንጠቅስ ንኽእል ኢና። ኣብ ጥንታዊት ግብጺ፡ ሓደ ኣምላኽ፡ ኣንስተይቲ ኣምላኽ ዝዀነት ሰበይቲ ኸም ዘላቶን ወዲ ኸም እትወልደሉን ጌርካ ይሕሰብ ነበረ፣ “በዚ ኸምዚ ኣብ ሓደ እተጠርነፈ ሰለስተ ኣምላኽ ይፍጠር፣ ይኹን እምበር፡ እቲ ኣቦ ኸም ኣውራ ጌርካ ዚርአ፡ ኵሉ ሳዕ ኣይኰነን፣ ኣብቲ እታ ኣንስተይቲ ኣምላኽ ከም ቀንዲ ኣምላኽ ጌርካ እትርኣየሉ ቦታታት፡ ንሱ ኣብ ትሕቲኣ ኸም ዘሎ ልዑል እኳ እንተ ዀነ፡ በዚ ግና ዕጉብ እዩ።” (ኒው ላሩስ ኢንሳይክሎፔድያ ኦቭ መቶሎጂ) ሓደ ኻብቲ ኣብ ግብጺ ዝነበረ ስሉስ ኣማልኽቲ፡ ብኦስሪስ ዚብሃል ኣምላኽን ብኢሲስ እትብሃል ኣንስተይቲ ኣምላኽን ብሆረስ ወዶምን ዝቘመ ነበረ።
6. ንስላሴ ብኸመይ ምገለጽካዮ፧ ካብዚ ጌጋ ትምህርቲ እዚ እተዓቘብናኸ ብኸመይ ኢና፧
6 ህዝበ ክርስትያን እውን ስላሴ ትምህር እያ። መራሕቲ ሃይማኖት፡ ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ከም ዝዀኑ እዮም ዚዛረቡ። እዚ ግና ንልዑላውነት የሆዋ ዜነኣእስ እዩ፣ ከመይሲ፡ ሓደ ኽፋል ስሉስ ኣምላኽ ጥራይ እዩ ዚገብሮ። ህዝቢ የሆዋ ምስቲ፡ “ዎ እስራኤል፡ ስማዕ፡ የሆዋ ኣምላኽና ሓደ የሆዋ እዩ” ዚብል መንፈስ ዝነፈሶ ቓላት ስለ ዚሰማምዑ፡ ካብቲ ጌጋታት ተዓቚቦም እዮም። (ዘዳ. 6:4፡ NW) የሱስ እውን ነዛ ጥቕሲ እዚኣ ጠቒስዋ ነይሩ እዩ፣ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ድማ ነቲ የሱስ ዝበሎ ይኣምኑሉ እዮም።—ማር. 12:29።
7. ኣብ ስላሴ ዚኣምን ሰብ፡ ህይወቱ ንየሆዋ ኣምላኽ ወፍዩ ኺጥመቕ ዘይክእል ስለምንታይ እዩ፧
7 ሰረተ እምነት ስላሴ ምስቲ የሱስ ንሰዓብቱ “ኻብ ኵሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ” ብምባል ዝሃቦም መዝነት ይጋጮ እዩ። (ማቴ. 28:19) ሓደ ሰብ ናይ ሓቂ ክርስትያንን ናይ የሆዋ ምስክርን ኰይኑ ኺጥመቕ እንተ ዀይኑ፡ ንልዑላውነት እቲ ኣቦ ዝዀነ የሆዋ ኸምኡውን ነቲ እቲ ወዲ ኣምላኽ ዝዀነ የሱስ ዘለዎ ቦታን ስልጣንን ኣፍልጦ ኺህበሉ ኣለዎ። ብዘይካዚ፡ መንፈስ ቅዱስ ናይ ኣምላኽ ንጡፍ ሓይሊ ደኣ እምበር፡ ክፍሊ ስላሴ ኸም ዘይኰነ ኺኣምን ኣለዎ። (ዘፍ. 1:2) ኣብ ስላሴ ዚኣምን ሰብ፡ ህይወቱ ንየሆዋ ኣምላኽ ወፍዩ ኺጥመቕ ኣይክእልን እዩ። መንፈሳዊ ውርሻና ነቲ ንኣምላኽ ዜሕስር ትምህርቲ ኻብ ምእማን ስለ ዘዕቈበና፡ ክሳዕ ክንደይ ኰን ኢና እነመስግን!
ሓተታ መናፍስቲ ነጸረ
8. ባቢሎናውያን ብዛዕባ ኣማልኽትን ኣጋንንትን እንታይ ኣረኣእያ ነበሮም፧
8 ባቢሎናውያን ኣብ ማእለያ ዘይብሉ ናይ ሓሶት ሰረተ እምነትን ኣማልኽትን ኣጋንንትን ሓተታ መናፍስትን ይኣምኑ ነበሩ። ዘ ኢንተርናሽናል ስታንዳርድ ባይብል ኢንሳይክሎፔድያ ኸምዚ በለ፦ “ኣብ ባቢሎን፡ እቶም ንሰባት ብብዙሕ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ሕማም ዜሳቕዩ ኣጋንንቲ፡ ካብ ኣማልኽቲ ቐጺሎም ኣዝዮም ይፍርሁ ነበሩ። መብዛሕትኡ ኽፋል እቲ [ባቢሎናውያን ዚኣምኑሉ] ሃይማኖት፡ ምስዞም ኣጋንንቲ እዚኦም ኣብ ዚግበር መሪር ቃልሲ ዘተኰረ እዩ ነይሩ፣ ሰባት ድማ ካብቶም ኣጋንንቲ ምእንቲ ኼዕቍብዎም፡ ናብ ኣማልኽቲ ይጽልዩ ነበሩ።”
9. (ሀ) ብዙሓት ኣይሁድ ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ምስ ተወስዱ፡ ግዳይ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ዝዀኑ ብኸመይ እዮም፧ (ለ) ምስ ኣጋንንቲ ዝዀነ ይኹን ርክብ ንኸይህልወና ዜዕቍበና እንታይ እዩ፧
9 ብዙሓት ኣይሁድ ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ምስ ተወስዱ፡ ግዳይ ዘይቅዱስ ጽሑፋዊ ሓሳባት ኰኑ። ጸኒሖም ድማ፡ ኣጋንንቲ ጥዑያት ወይ ክፉኣት ኪዀኑ ኸም ዚኽእሉ ዚገልጽ ኣተሓሳስባ ግሪኻውያን ተቐበሉ። ኣምላኽ ነቲ ኣብ ባቢሎን ኣስፋሕፊሑ ዝነበረ ሓተታ መናፍስቲ ኸም ዝዀነኖ ስለ እንፈልጥ፡ መንፈሳዊ ውርሻና ምስ ኣጋንንቲ ዝዀነ ይኹን ርክብ ንኸይህልወና የዕቍበና እዩ። (ኢሳ. 47:1, 12-15) በቲ ኣምላኽ ብዛዕባ ሓተታ መናፍስቲ ዘለዎ ኣረኣእያ ኸኣ ኢና እንምራሕ።—ዘዳግም 18:10-12፣ ራእይ 21:8 ኣንብብ።
10. ብዛዕባ ተግባራትን እምነታትን ዓባይ ባቢሎን እንታይ ኪብሃል ይከኣል፧
10 ባቢሎናውያን ጥራይ ዘይኰኑስ፡ ደገፍቲ እታ ሃጸያዊት ግዝኣት ናይ ሓሶት ሃይማኖት ዝዀነት ዓባይ ባቢሎን እውን፡ ኣብ ሓተታ መናፍስቲ ይሳተፉ እዮም። (ራእ. 18:21-24) ዘ ኢንተርፕሪተርስ ዲክሸነሪ ኦቭ ዘ ባይብል፡ “[ዓባይ] ባቢሎን፡ ካብ ሓደ ሃጸያዊ ግዝኣት ወይ ባህሊ ንላዕሊ እያ እተጠቓልል። ብጂኦግራፍያዊ ወይ ብዓለማዊ ዶባት ዘይኰነስ፡ በቲ ዓብላሊ ዝዀነ ኣምልኾ ጣኦት እያ እትግለጽ” በለ። (1ይ ጥራዝ፡ ገጽ 338) ሕጂ እውን እንተ ዀነ፡ ዓባይ ባቢሎን ብሓተታ መናፍስትን ብኣምልኾ ጣኦትን ብኻልእ ሓጢኣትን ተዋሒጣ እያ ዘላ፣ እዚ ግና ንነዊሕ እዋን ዚቕጽል ኣይኰነን።—ራእይ 18:1-5 ኣንብብ።
11. ብዛዕባ ሓተታ መናፍስቲ እንታይ መጠንቀቕታ እዩ ተዋሂቡ ነይሩ፧
11 የሆዋ፡ “ንኣበሳ [“ንዘይባህርያዊ ሓይሊ፡” NW] . . . ኣይዕገሶን እየ” ኢሉ ነይሩ እዩ። (ኢሳ. 1:13) እቲ መብዛሕትኡ እዋን መንፈሳውነት ተባሂሉ ዚጽዋዕ ሓተታ መናፍስቲ፡ ኣብ መበል 19 ዘመን ዓብዪ ጽልዋ ኣሕዲሩ እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ዛዮንስ ዎችታወር (ግምቢ ዘብዐኛ ጽዮን) ኣብ ግንቦት 1885፡ “ምዉታት ኣብ ካልእ ዓለም ወይ ኵነታት ብህይወት ከም ዚቕጽሉ ዚገልጽ እምነት ሓድሽ ኣይኰነን። ሓደ ኽፋል እቲ ጥንቲ ዝነበረ ሃይማኖትን ሱር ኵሉ ያታን እዩ” በለት። እታ ዓንቀጽ ኣስዕብ ኣቢላ ኸም ዝገለጸቶ፡ እቲ ምዉታት ምስ ህያዋን ከም ዚዘራረቡ ዚገልጽ ዘይቅዱስ ጽሑፋዊ ሓሳብ፡ “ነቲ ‘ኣጋንንቲ’ ንመንፈስ ሓደ ዝሞተ ሰብ መሲሎም ብምቕራብ ዚገብርዎ ምትላል፡ ጕልባብ ኰይንዎ እዩ። ኣጋንንቲ በዚ መገዲ እዚ ገይሮም ንመንነቶም ኣብ ምሕባእ ተዓዊቶም እዮም፣ በዚ ኸምዚ ኸኣ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ኣእምሮን ህይወትን ብዙሓት ሰባት ጽልዋ የሕድሩ ኣለዉ።” እታ ሽዑ ዝወጸት ዋት ሰይ ዘ ስክሪፕቸርስ ኣባውት ስፒሪቲዝም (ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ሓተታ መናፍስቲ እንታይ ይብል፧) እትብል ጽሕፍቲ እውን፡ ልክዕ ከምቲ ሎሚ ዘሎ ጽሑፋትና ተመሳሳሊ መጠንቀቕታ ሂባ ነበረት።
ነፍሳት ኣብ ካልኣይ ዓለም ይሳቐያ ድየን፧
12. ሰሎሞን ብመንፈስ ኣምላኽ ተደሪኹ ብዛዕባ ዅነታት ምዉታት እንታይ በለ፧
12 “ኵሎም እቶም ንሓቂ ዚፈልጥዋ ዘበሉ፡” ንመልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ ይፈልጥዋ እዮም። (2 ዮሃ. 1) ምስ ቃላት ሰሎሞን ንሰማማዕ ኢና፣ ንሱ ኸምዚ በለ፦ “ካብ ምዉት ኣንበሳስ ህያው ከልቢ ይሐይሽ እዩ . . . ህያዋንሲ ኸም ዚሞቱ ይፈልጡ እዮም፡ ምዉታት ግና ገለ እኳ ኣይፈልጡን። . . . ኣብቲ እትኸዶ ሲኦልሲ [መቓብር] ዕዮን ሓሳብን ፍልጠትን ጥበብን የልቦን እዩ እሞ፡ ኢድካ ኽትገብሮ እትረኽቦ ዘበለ ዅሉ ብሓይልኻ ግበሮ።”—መክ. 9:4, 5, 10።
13. ኣይሁድ ብባህልን ብሃይማኖትን ግሪኻውያን እተጸልዉ ብኸመይ እዮም፧
13 ኣይሁድ ብዛዕባ ዅነታት ምዉታት ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ይኹን እምበር፡ ግሪኽ ኣብ መንጎ ጀነራላት እስክንድር ምስ ተመቓቐለት፡ ንይሁዳ ብሃይማኖትን ብባህልን ግሪኽ ምስ ሶርያ ንምሕባር ጻዕሪ ተገብረ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ኣይሁድ ነቲ ነፍሲ ሰብ ከም ዘይትመውትን ነፍሳት ዚሳቐያሉ ኻልኣይ ዓለም ከም ዘሎን ዚገልጽ ናይ ሓሶት ትምህርቲ ተቐበልዎ። ብዚሳቐያ ነፍሳት ዝመልአ ኻልኣይ ዓለም ከም ዘሎ ዚገልጽ ሓሳብ፡ ግሪኻውያን ዘመንጨውዎ ኣይኰነን፣ ከመይሲ፡ ባቢሎናውያን “ብዛዕባ እቲ ዜፍርህ ነገራት ዝመልአ፡ . . . ብሓያላትን ጨካናትን ኣማልኽትን ኣጋንንትን ድማ ዚምራሕ . . . ታሕተዋይ ዓለም” ይኣምኑ ነይሮም እዮም። (ዘ ረሊጅን ኦቭ ባቢሎንያ ኤንድ ኣሲርያ) እወ፡ ባቢሎናውያን ነፍሲ ኸም ዘይትመውት ይኣምኑ ነይሮም እዮም።
14. እዮብን ኣብርሃምን ብዛዕባ ሞትን ትንሳኤን እንታይ እዮም ዚፈልጡ ነይሮም፧
14 እቲ ጻድቕ ሰብኣይ ዝነበረ እዮብ፡ ቅዱሳት ጽሑፋት እኳ እንተ ዘይነበሮ፡ ብዛዕባ ሞት እቲ ሓቂ ይፈልጥ ነበረ። ብዘይካዚ፡ የሆዋ ፈቃር ኣምላኽ ምዃኑን ካብ ሞት ኬተንስኦ ኸም ዚናፍቕን ይርዳእ ነበረ። (እዮ. 14:13-15) ኣብርሃም እውን እንተ ዀነ፡ ኣብ ትንሳኤ ይኣምን ነይሩ እዩ። (እብራውያን 11:17-19 ኣንብብ።) ንሓደ ኺመውት ዘይክእል ሰብ ካብ ሞት ከተተንስኦ ስለ ዘይከኣል፡ እቶም ንኣምላኽ ዚፈርሁ ሰባት፡ ኣብ ዘይትመውት ነፍሲ ኣይኣምኑን እዮም ነይሮም። መንፈስ ኣምላኽ ንእዮብን ንኣብርሃምን ንዅነታት ምዉታት ንኺርድእዎን ኣብ ትንሳኤ ንኺኣምኑን ከም ዝሓገዞም ዜጠራጥር ኣይኰነን። እዚ ሓቅታት እዚ፡ ክፋል መንፈሳዊ ውርሻና እዩ።
“በጃ” ኣገዳሲ እዩ
15, 16. ካብ ሓጢኣትን ሞትን ናጻ ዝወጻእና ብኸመይ ኢና፧
15 ኣምላኽ ካብቲ ኻብ ኣዳም ዝወረስናዮ ሓጢኣትን ሞትን ብኸመይ ናጻ ኸም ዜውጽኣና እቲ ሓቂ ስለ ዝገለጸልና፡ ከነመስግኖ ኣሎና። (ሮሜ 5:12) የሱስ፡ ‘ኬገልግልን ነፍሱ ምእንቲ ብዙሓት በጃ ኼሕልፍን እምበር፡ ኪግልገል ኢሉ ኸም ዘይመጸ’ ንፈልጥ ኢና። (ማር. 10:45) ብዛዕባ እቲ “ብክርስቶስ የሱስ እተኸፍለ በጃ” ምፍላጥና ጠቓሚ እዩ።—ሮሜ 3:22-24።
16 ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ኣይሁድን ኣህዛብን ካብ ሓጢኣቶም ኪንስሑን ኣብ መስዋእታዊ በጃ የሱስ እምነት ኬሕድሩን ነበሮም። ከምኡ እንተ ዘይገብሩ፡ ይቕረ ኣይምተባህለሎምን ነይሩ። ሎሚ እውን እቲ ዅነታት ተመሳሳሊ እዩ። (ዮሃ. 3:16, 36) ሓደ ሰብ ኣብቲ ኸም ስላሴን ዘይትመውት ነፍስን ዝኣመሰለ ናይ ሓሶት ሰረተ እምነት ዚኣምን እንተ ዀይኑ፡ ካብቲ በጃ ጥቕሚ ኺረክብ ኣይክእልን እዩ። ንሕና ግና ካብኡ ንጥቀም ኢና። ከመይሲ፡ ብዛዕባ እቲ ‘ብእኡ ኣቢሉ በጃ እተኸፍለልና፡ ማለት ሓጢኣትና እተሓድገልና ፍቑር ወዲ ኣምላኽ’ እቲ ሓቂ ንፈልጥ ኢና።—ቈሎ. 1:13, 14።
ንስም የሆዋ ዚዀኑ ህዝቢ ኸም ምዃንና መጠን ንቕድሚት ንሰጕም
17, 18. ብዛዕባ ታሪኽና ጠቓሚ ሓበሬታ ኽንረክብ እንኽእል ካበይ ኢና፧ ብዛዕባኡ ምፍላጥና ዚጠቕመናኸ ብኸመይ እዩ፧
17 ብዛዕባ እቲ እንኣምነሉ ናይ ሓቂ ትምህርትታትን ብዛዕባ እቲ ኸም ኣገልገልቲ ኣምላኽ መጠን ዘሕለፍናዮ ተመክሮን ብዛዕባ እቲ ዘሎና መንፈሳውን ስጋውን በረኸትን ብዙሕ ኪብሃል ይከኣል እዩ። ንዓሰርተታት ዓመታት፡ ኣብ መጽሓፍ ዓመት ብዛዕባ እቲ ኣብ መላእ ዓለም ዚግበር ንጥፈታትና ዚገልጽ ዜደንቕ ጸብጻባት ኪወጽእ ጸኒሑ እዩ። ታሪኽና ኣብተን ፈይዝ ኢን ኣክሽን (እምነት ብግብሪ) ዘርእስተን 1ይን 2ይን ክፋል ዘለወን ቪድዮታት ከምኡውን ኣብቲ ኸም ጂሆቫስ ዊትነስስ—ፕሮክለይመርስ ኦቭ ጎድስ ኪንግደም ዝኣመሰለ ጽሑፋት ወጺኡ እዩ። መጽሔታትና እውን መብዛሕትኡ እዋን፡ ብዛዕባ እቶም ፍቑራት ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትና ዚገልጽ ልቢ ዚትንክፍ ታሪኽ ህይወት ሒዘን ይወጻ እየን።
18 ህዝቢ እስራኤል፡ ኣምላኽ ካብ ባርነት ግብጺ ብኸመይ ከም ዘውጽኦም ኬስተንትኑ ኸለዉ ይጥቀሙ ነበሩ፣ ንሕና እውን ብዛዕባ ታሪኽ ውድብ የሆዋ ምስትንታንና ኺጠቕመና ይኽእል እዩ። (ዘጸ. 12:26, 27) ሙሴ ኣብ እዋን እርጋኑ ብዛዕባ እቲ ዜደንቕ ግብርታት ኣምላኽ ኪምስክር ይኽእል ነይሩ እዩ፣ ንእስራኤላውያን ድማ፡ “እተን ጥንታውያን መዓልትታት ዘክር፡ ዓመታት እቶም ውሉድ ወለዶ ኣስተብህሉ፡ ነቦኻ ጠይቆ፡ ንሱ ኸኣ ኬግህደልካ እዩ፡ ዓበይትኻውን ኪነግሩኻ እዮም” በሎም። (ዘዳ. 32:7) ንሕና እውን ‘ህዝብን መጓሰን የሆዋ’ ኸም ምዃንና መጠን፡ ተሓጒስና ንውድሶን ንኻልኦት ብዛዕባ ሓያል ግብርታቱ ንነግሮምን ኢና። (መዝ. 79:13) ኣብ ርእሲ እዚ፡ ንታሪኽና ኽንምርምሮ፡ ካብኡ ተማሂርና ድማ ንየሆዋ ብቐጻሊ ኸነገልግሎ ኣሎና።
19. ብመንፈሳዊ ብርሃን ስለ እንመላለስ፡ እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
19 ብጸልማት ዘይኰነስ፡ በቲ ኻብ ኣምላኽ ዚመጽእ መንፈሳዊ ብርሃን ክንመላለስ ብምኽኣልና ኸነመስግን ኣሎና። (ምሳ. 4:18, 19) ስለዚ፡ ተጊህና ቓል ኣምላኽ ነጽንዕ፣ ንኻልኦት ብዛዕባ ሓቂ ኣብ ምንጋር ድማ ብቕንኣት ንካፈል፣ ከምኡ እንተ ጌርና፡ ከምቲ ነቲ ልዑላዊ ጐይታ ዝዀነ የሆዋ ዝወደሶ ጸሓፍ መዝሙር ዝነበሮ ዓይነት መንፈስ ኪህልወና እዩ፣ ንሱ፡ “ናይ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ስልጡን ግብርታት ክነግር፡ ጽድቅኻ፡ ናትካ ጥራይ ክዝክር እየ። ዎ ኣምላኽ፡ ካብ ንእስነተይ ጀሚርካ መሀርካኒ፡ ክሳዕ ሕጂውን ተኣምራትካ ኣወጅኩ። ነዚ ወለዶዚ ቕልጽምካ፡ ነቲ ዚመጽእውን ስልጣንካ ኽሳዕ ዘበስሮምሲ፡ ዎ ኣምላኽ፡ ብእርግናይ ምስ ሸየብኩ እኳ ኣይትሕደገኒ” በለ።—መዝ. 71:16-18።
20. እንታይ ንሓድሕዱ እተተሓሓዘ ጕዳያት እዩ ዘሎ፧ ብዛዕባ እዚኸ እንታይ ይስምዓካ፧
20 ርእስና ዝወፈና ህዝቢ የሆዋ ኸም ምዃንና መጠን፡ ልዑላውነት ኣምላኽን ንጽህና ደቂ ሰብን ከም ዚተሓሓዝ ንግንዘብ ኢና። የሆዋ ብምሉእ ልብና ውፉያት ክንኰነሉ ዚግባእ ልዑላዊ ገዛኢ ዅሉ ፍጥረት ከም ዝዀነ ዚገልጽ ዘይከሓድ ሓቂ ንእውጅ ኢና። (ራእ. 4:11) ብመንፈሱ ስለ ዝቐብኣና፡ ንትሑታት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ነበስሮም፡ ንስቡራት ልቢ ንዝንኖም፡ ንሕዙናት ከኣ ነጸናንዖም ኢና። (ኢሳ. 61:1, 2) እቲ ሰይጣን ንህዝቢ ኣምላኽን ንዅሎም ደቂ ሰብን ኪገዝኦም ዝገበሮ ጻዕሪ ፈሺሉ እዩ፣ ንሕና ግና ንመንፈሳዊ ውርሻና ነማስወሉ ኢና፣ ብዘይካዚ፡ ንኣምላኽ ዘሎና ንጽህና ኽንሕሉን ነቲ ልዑል ጐይታ ዝዀነ የሆዋ ሕጅን ንዘለኣለምን ክንውድሶን ቈሪጽና ኢና።—መዝሙር 26:11፣ 86:12 ኣንብብ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ድልድልቲ እምነት ትሃሉኻ
የሆዋ ብመንግስቱ ኣቢሉ ዕላማኡ ኸም ዚፍጽም ውሕስነት ንምሃብ ሽዱሽተ ኺዳናት ተጠቒሙ እዩ። እዚ ኺዳናት እዚ እምነትና ንኸነደልድል ዚሕግዘና ብኸመይ እዩ፧


text:
ኰነ ኸኣ፡ ሙሴ በታ ነቲ ማሕደር ተኺሉ ዝፈጸመላ መዓልቲ ንእኡን ንዅሉ ኣቓሑኡን ምስ ቀብኦን ምስ ቀደሶን፡ ነቲ መሰውእን ንዅሉ ኣቓሑኡ ድማ ምስ ቀብኦን ምስ ቀደሶን፡
እቶም ሹማምቲ እስራኤል፡ ዋናታት ማይ ቤት ኣቦታቶም፡ ንሳቶም ሹማምቲ እቶም ነገዳት፡ ንሳቶም ኣብ ልዕሊ እቶም ቊጹራት ዝነበሩ፡ ይሃብ ኣቕረቡ፡
ህያቦም ሹድሽተ ኽዱናት ሰረገላን ዓሰርተው ክልተ ብዕራይን ናብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣምጽኡ፡ ንኽልተ ሹም ሓደ ሰረገላ፡ ንነፍሲ ወከፍ ሹም ሓደ ብዕራይ፡ ናብ ቅድሚ ማሕደር ኣቕረብዎ።
እግዚኣብሄር ድማ ንሙሴ ኸምዚ ኢሉ ተዛረቦ፡
ኣብ ኣገልግሎት ድንኳን ምርኻብ ንመዕየዪ ኪኸውን ካባታቶም ውሰዶ፡ ንሱ ኸኣ ንሌዋውያን ንነፍሲ ወከፍ ከከምቲ ኣገልግሎቱ ሀቦም።
ሙሴ ድማ እቲ ሰረገላታትን እቶም ኣብዑርን ወሲዱ ንሌዋውያን ሀቦም።
ንደቂ ጌርሾን ከም መጠን ኣገልግሎቶም ክልተ ሰረገላን ኣርባዕተ ብዕራይን ሀቦም።
ንደቂ መራሪ ኸኣ ከም መጠን ኣገልግሎቶም ብትሕቲ ኢድ ኢታማር ወዲ ኻህን ኣሮን፡ ኣርባዕተ ሰረገላን ሾሞንተ ብዕራይን ሀቦም።
ንደቂ ቃሃት ግና፡ እቲ ኣገልግሎቶም ኣብ መቕደስ ኣብ መንኩቦም ብምጽዋር ነበረ እሞ፡ ገለ ኣይሀቦምን።
እቶም ሹማምቲ ኸኣ ንምቕዳስ እቲ መሰውኢ በታ እተቐብኣላ መዓልቲ ህያብ ኣቕረቡ፡ እቶም ሹማምቲ ቚርባኖም ናብ ቅድሚ መሰውኢ ኣቕረቡ።
እግዚኣብሄር ድማ ንሙሴ፡ እቲ ናይ ምቕዳስ መሰውኢ ቚርባኖም ሓደ ሹም ንመዓልቲ፡ ሓደ ሹም ንመዓልቲ የቕርቡ፡ በሎ።
እቲ ብቐዳመይቲ መዓልቲ ቚርባኑ ዘቕረበ፡ ነኣሶን ወዲ ኣሚናዳብ፡ ካብ ነገድ ይሁዳ እዩ።
ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሓርር መስዋእቲ ኸኣ ሓደ ዝራብዕን ሓደ ድዑልን ሓደ ገንሸል ዓመትን።
ንመስዋእቲ ምስጋናውን ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ነኣሶን ወዲ ኣሚናዳብ እዚ እዩ።
ኣብ ካልኣይቲ መዓልቲ ናትናኤል ወዲ ጹዓር፡ ሹም ይሳኮር፡ ኣቕረበ።
ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕን ሓደ ድዑልን ሓደ ገንሸል መዓልትን፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ድማ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ናትናኤል ወዲ ጹዓር እዚ እዩ።
ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ኤልያብ ወዲ ሔሎን፡ ሹም ደቂ ዛብሎን፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት።
ንመስዋእቲ ምስጋና ድማ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኤልያብ ወዲ ሔሎን እዚ እዩ።
ኣብ ራብዐይቲ መዓልቲ ኤሊጹር ወዲ ሸደውር፡ ሹም ደቂ ሮቤል፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሕሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኤሊጹር ወዲ ሸደውር እዚ እዩ።
ኣብ ሓምሰይቲ መዓልቲ ሸሉሚኤል ወዲ ጹሪሻይዳ፡ ሹም ደቂ ስምኦን፡
ቁርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት። ቊርባን ሸሉሚኤል ወዲ ጹሪሻዳይ እዚ እዩ።
ኣብ ሳድሰይቲ መዓልቲ ኤልያሳፍ ወዲ ድዑኤል፡ ሹም ደቂ ጋድ፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ኽልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኤልያሳፍ ወዲ ድዑኤል እዚ እዩ።
ኣብ ሳብዐይቲ መዓልቲ ኤሊሻማዕ ወዲ ዓሚሁድ፡ ሹም ደቂ ኤፍሬም፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኒ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኤሊሻማዕ ወዲ ዓሚሁድ እዚ እዩ።
ኣብ ሳምነይቲ መዓልቲ ገማልኤል ወዲ ጰዳህጹር፡ ሹም ደቂ ምናሴ፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጸሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ድማ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ገማልኤል ወዲ ጳዳህጹር እዚ እዩ።
ኣብ ታስዐይቲ መዓልቲ ኣቢዳን ወዲ ጊድዖኒ፡ ሹም ደቂ ብንያም፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ።
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኣቢዳን ወዲ ጊድዖኒ እዚ እዩ።
ኣብ ዓስረይቲ መዓልቲ ኣሒዔዘር ወዲ ዓሚሻዳይ፡ ሹም ደቂ ዳን፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኣሒዔዘር ወዲ ዓሚሻዳይ እዚ እዩ።
ኣብ መበል ዓሰርተው ሓደ መዓልቲ ጳግዒኤል ወዲ ዖክራን፡ ሹም ደቂ ኣሴር፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ።
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ጳግዒኤል ወዲ ዖክራን እዚ እዩ።
ኣብ መበል ዓሰርተው ክልተ መዓልቲ ኣሒራዕ ወዲ ዔናን፡ ሹም ደቂ ንፍታሌም፡
ቊርባኑ ብሲቃል መቕደስ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጻሕሊ ብሩር፡ ሰብዓ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጭሔሎ ብሩር፡ ክልቲኡ ንመስዋእቲ ብልዒ ብዘይቲ እተቘምጥዔ ድኹም ሓርጭ ዝመልኤ፡
ዓሰርተ ሲቃል ዝሚዛኑ ሓደ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኤ፡
ንዚሐርር መስዋእቲ ሓደ ዝራብዕ፡ ሓደ ድዑል፡ ሓደ ገንሸል ዓመት፡
ንመስዋእቲ ምስጋና ኸኣ ክልተ ብዕራይ፡ ሓሙሽተ ድዑል፡ ሓሙሽተ ድቤላ፡ ሓሙሽተ ገንሸል ዓመት፡ ቊርባን ኣሒራዕ ወዲ ዔናን እዚ እዩ።
በታ መሰውኢ እተቐብኣላ መዓልቲ፡ ህያብ ሹማምቲ እስራኤል ንምቕዳሱ እዚ እዩ፡ ዓሰርተው ክልተ ጻሕሊ ብሩር፡ ዓሰርተው ክልተ ጭሔሎ ብሩር፡ ዓሰርተው ክልተ ጽዋእ ወርቂ።
ነንሓደ ጻሕሊ ብሩር ሚዛኑ ሚእትን ሰላሳን ሲቃል፡ ነንሓደ ጭሔሎ ድማ ሰብዓ፡ ናይቲ ዅሉ ኣቓሑ ብሩር ብሲቃል መቕደስ ክልተ ሽሕን ኣርባዕተ ሚእትን ሲቃል ኰነ።
እተን ዓሰርተው ክልተ ጽዋእ ወርቂ፡ ዕጣን ዝመልኣ ነንጽዋእ ብሲቃል መቕደስ ዓሰርተ ሲቃል፡ ናይቲ ጽዋኣት ወርቂ ዅሉ ሚእትን ዕስራን ሲቃል ኰነ።
ኲሎም ኣብዑር ንዚሐርር መስዋእቲ ዓሰርተው ክልተ ዝራብዕ፡ ዓሰርተው ክልተ ድዑል፡ ዓሰርተው ክልተ ገንሸል ዓመት፡ ንመስዋእቲ ሓጢኣት ምስ ናይ ብልዒ መስዋእቶም ዓሰርተው ክልተ ድቤላ፡
ኲሎም ኣብዑር መስዋእቲ ምስጋና ድማ ዕስራን ኣርባዕተን ዝራብዕ፡ ስሳ ድዑል፡ ስሳ ድቤላ፡ ስሳ ገንሸል ዓመት ኰነ። እቲ መሰውኢ ምስ ተቐብኤ፡ ንምቕዳሱ እተዋህበ እዚ እዩ።
ሙሴ ምስኡ ንምዝራብ ናብ ድንኳን ምርኻብ ምስ ኣተወ፡ ካብቲ ኣብ ልዕሊ ታቦት ምስክር ዘሎ መኽደን መተዓረቒ፡ ካብ መንጎ እቶም ክልተ ኪሩቤል እቲ ድምጺ ኺዛረቦ ይሰምዕ ነበረ፡ ይዛረቦ ድማ ነበረ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ሃገሮም ራሕሪሑም፡ ውሕስነት ብዘየብሉ መንገዲ ናብ ስደት ብጃምላ ምውሓዝ ካብ ዝጅምሩ ሓያሎ ዓመታት ኮይኑ። እዚ ክንብል እንከለና ብዛዕባቲ ድሕሪ ናጻነት ኤርትራ እሞ ድማ ብብዝሒ ዝዝውተር ዘሎ ዘይተጸበናዮ ስደት ንዛረብ ኣለና እምበር፡ ስደት ኣብ ኤርትራስ ነዊሕ ዕድመን ታሪኽን ዘለዎ ምዃኑ ብምዝንጋዕ ኣይኮነን። ስደት ኤርትራውያን ኣብዚ እዋንዚ ንዓና ጥራይ ዘይኮነ ንመላእ ዓለም ኣጨኒቖም ካብ ዘለዉ ተርእዮታት ሓደ እዩ። ስደት ክልዓል እንከሎ ሓቢሮም ክለዓሉ ናይ ግድን ካብ ዝኾኑ ዛዕባታት ሓደ “ጠንቂ ናይቲ ስደት እንታይ’ዩ” ዝብል እዩ።
ናይዚ ስደት ጠንቂ ብዝምልከት ንህግደፍ ወሲኽካ ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ምኽንያት እዮም ዘቕርቡ። ህግደፍ ቀንዲ ምኽንያቱ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ክኸውን እንከሎ፡ ነቶም ዝስደዱ ዜጋታትና ክትደግሞ ብዘሰክፍ ቃላት ክገልጾም ጸኒሑ። ንኣብነት “ናይ ሕብረተሰብ ሓተላ” ዝብል ዘስገድግድ ቅጽል ይልጥፈሎም። እዞም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓትወን ሃገራት እውን እንተኾና ነቲ ጠንቂ ንሕቶኦም ምንጻግ ብዝጥዕመን ኣገባብ ክገልጸኦ እየን ዝህቅና። ብመንጽር እዚ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሓቀኛ ክትስደድ ዘገድድ፡ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን ግህሰታት ጓስየን፡ “ዝሓሸ መነባብሮ ንምርካብ” ብዝብል ዝገልጸኦ ሃገራት እንዳበዘሓ ይኸዳ ምህላወን ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ብእምንቶና ግና ዝተማህዘ ምኽንያት እንተተማህዘ ከምቲ “እንተዘይትደፍኣኒ መን መጽደፈኒ” ዝበሃል ደድሕሪ ዝኾነ ምኽንያት ንሕስያ ዘየብሉ ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ኣሎ።
“ስደት ግዝያዊ ሩፍታ’ምበር መሰረታዊ መዋጸኦ ኣይኮነን” ዝብል መደምደምታ ንኹልና ዘረዳደኣና እዩ። እዚ ማለት ከኣ እቲ ጠንቂ ስደት ዝኾነ ሓይሊ ክሳብ ዘሎ፡ እቲ ኣርዑት ኣብ ዝኸዱ እንተኸዱ ካብቶም ስደት ዝመረጹ’ውን ኣይወርድን እዩ። ብመሰረቱ ሓደ ሰብ ንነብሱ ጥራይ ኣይኮነን ዝነብር። ናይቶም ብህግደፍ ጀሆ ተታሒዞም ዘለዉ፡ ቤተሰቡ፡ ሃገሩን ህዝቡን ሓላፍነት ኣለዎ። እዚኣቶም ኣብ መጋርያ ወጽዓ እንዳሃለዉ፡ ኣብ ዓዲ ስደት ክቐሰን ከቶ ዘይግብራዊ እዩ። ኣብቲ ዝተሰዶ ተዘይሰሊጥዎ ከኣ እቲ ጾር ዝያዳ ይኸብድ። ብመንጽር እዚ እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ምስዳድ ዘይኮነ ንጠንቂ ስደት ምውጋድ እዩ ዝብል መደምደምታ ኩሉ ሳዕ ሓቂ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ዓቕሙ ተዘይደሪትዎ፡ ንሃልሃልታ ወጽዓኡ ናብ ኩሉ ኤርትራዊ ዘለዎ ክልሕሞ ድሕር ኣይብልን እዩ። ንኤርትራውያን ደድሕሪኦም እንዳሰዓበ ክስልይሉ፡ ካብ ዝሰርሕዎ ገንዘብ ክኸፍልዎ፡ ንፕሮፖጋንዳ ኣብ ዝውድቦ መድረኻት ተሳቲፎም ከዳምቕሉ ይጽወዖም ጥራይ ዘይኮነ የገድዶም። ኣብዚ እዋንዚ ድሌት እቲ ጉጅለን ኣብ ባይታ ዘሎ ውጽኢትን በበይኑ ምዃኑ ጉጅለ ህግደፍ ይሰዓር ከምዘሎ ዘመላኽት’ኳ እንተኾነ ጌና ትልኽ ካብ ምባል ኣይዓረፈን። እዚ ጉጅለ ካብቲ ከምስል ኣብ ኣደባባያት ዝቃወሞ ጉዕዞ ናብ ስደት ከይተረፈ ዝዝርገሖ ናይ መኽሰብ መርበባት ኣለዎ። ብዙሓት ካብ ስቪላውን ወተሃደራውን ሓለፍቱ ኣብ ሰባት ናብ ስደት እንዳፋነኻ ናይ ምኽሳብ ቀላይ ጥሒሎም ምህላዎም ከኣ ናይዚ መግለጺ እዩ።
እዚ ጉጅለ ደድሕሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት እንዳሰዓበ ዘውርዶ በደል መምስ ኩነታት ናይተን እዞም ኤርትራውያን ዝተዓቑቡለን ሃገራት ይፈላለ እዩ። ድሌቱ ግና ኣብ ኩሉ ከባቢ ኩሉ ግዜ ተመሳሳሊ እዩ። ዘይረዊ ዓመጽ። ንኣበነት ኣብ ከም ደቡብ ሱዳን ዝኣመሰላ ሃገራት ነቲ ምዝማት ገንዘብ ብሰበብ 2%ን ካልእ ምኽንያታትን ሓሊፍዎ ክሳብ ኣብ ዓደማቱ ንብረት መዝጊብካ ናይ ምሓዝ ደረጃ ከም ዝበጸሐ ሓበሬታታት ኣሎ። ድሕሪ’ዚ ዝመጽእ እቲ ዝተመዝገበ ንብረት ኣምጽእዎ ምባል ከም ዝኸውን ከኣ ካብ ተመኩሮኡ ምርዳእ ዝከኣል እዩ። ኣብ ሰሜን ሱዳን ኤርትራውያን ካብ ገዛውቶም እንዳዓፈነ ናብ ኣስመራ ምውሳድ እውን ካብዚ ፈሊኻ ዝረአ ኣይክኮነን።
ኣብዚ እዋንዚ እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ርኹስ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ዘይርደኦ ኤርትራዊ የለን። እንተኾነ ገለ ወገናት ከምቲ ዝርድእዎ ናይ ዘይምዃን ጸገም ኣለዎም። “ኣብ ዓዲ ካብ ዝፍጠር ቤተሰባዊ ጉዳይ ከይንፍለ” ዝብል እቲ ቀንዲ ኤርትራውያን ርእዮም ከምዘይረኣዩ ኮይኖም ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዘይጭክንሉ ምኽንያት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ኣብ መንጎ ህግደፍ ከም ስርዓትን ኤርትራ ከም ሃገርን ዘሎ ፍልልይ ምርኣይ ስኢኖም፡ ንጉጅለ ህደፍ ምስዚ ኩሉ ኣበሩ ክድግፉ ከለዉ ንኤርትራ ከም ሃገር ዘኽብሩን ዘገልግሉን ዘለዉ ኮይኑ ዝስመዖም ውሱናት ኤርትራውያን ከም ዘለዉ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን።
ዜርና ዜርና ናብ መፍትሒ ኢና ንመጽእ። ዓዲ ገዲፍካ ምስዳድ፡ ዋላ’ውን ኣብቲ ዝኸድካዮ ተጠዓመካ፡ ጌና እቲ ዕዳ ኣብ ዝባንካ ምህላዉ ምስትብሃል የድሊ። ኣብ ዓዲ ኮነ ኣብ ወጻኢ ክትቀስንን ኣብ ዝመሰየካ ክትሓድርን ነቲ ጠንቂ ስደት ምውጋድ መተካእታ ከም ዘየብሉ ምፍላጥ ዘይስገር’ዩ። እዚ ሓላፍነት ዋላ’ኳ ርኢና ከም ዘይረኣና ክንሰግሮ ተፈተና፡ ንሱ እቲ ወጽዓ ግና ደድሕሬና ስዒቡ ዝድህከና እምበር ዘናሕስየልና ከምዘይኮነ ምርዳእ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ክንዲ ኣትኪልና ምውግኡ፡ ካብቲ ጸገም ንርሕቕ ዘለና መሲሉና ብማዕዶ ምዕዛብ ግና መፍትሒ ከምዘይኮነ ንርእዮ ኣለና። እቲ ክንጥንቀቐሉ ዝግበኣና ካልእ መዘዝ ከኣ እቲ ጉጅለ ኣብ ሕድሕድና ከፋፊሉ ከናቑተና ናይ ዝፍትኖ ግዳይ ከይንኸውን እዩ።


text:
ምዕራፍ 26
“ሓጢኣትካ ተሓዲጉልካ እዩ”
ማቴዎስ 9:1-8 ማርቆስ 2:1-12 ሉቃስ 5:17-26
የሱስ ንሓደ ልሙስ ሰብኣይ ሓጢኣቱ ሓደገሉን ኣሕወዮን
የሱስ ኣብ ኵሉ ፍሉጥ ኰነ። ብዙሓት ሰባት ንሱ ዚገብሮ ግብርታት ሓይሊ ኺርእዩ፡ ናብቲ ንሱ ዚርከቦ ብዙሕ ዘይፍለጥ ቦታታት ይኸዱ ነበሩ። ድሕሪ ገለ መዓልትታት ግና ናብታ ማእከል ንጥፈታቱ ዝዀነት ቅፍርናሆም ተመልሰ። ከም እተመልሰ ኸኣ፡ ኣብታ ኣብ ገምገም ባሕሪ ገሊላ እትርከብ ከተማ ብቕልጡፍ ተሰምዐ። ከም ውጽኢቱ፡ ብዙሓት ናብታ ዝነበራ ቤት መጹ። ገለ ኻባታቶም ከኣ ካብ ገሊላን ይሁዳን የሩሳሌምን ዝመጹ ፈሪሳውያንን መምህራን ሕግን ነበሩ።
“ኣብቲ ጥቓ ኣፍ ደገ እኳ ቦታ ኽሳዕ ዚስእኑ ድማ፡ ብዙሓት ተኣከቡ፣ ንሱ ኸኣ ቃል ነገሮም።” (ማርቆስ 2:2) እቲ መድረኽ ንሓደ ብሓቂ ጕሉሕ ዝዀነ ፍጻመ እተዳለወ እዩ ነይሩ። እቲ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ ዝዀነ ነገር፡ የሱስ ጠንቂ መከራ ደቂ ሰብ ኬልግስን ኬጥዕን ስልጣን ከም ዘለዎ ኽንግንዘብ ይሕግዘና እዩ።
የሱስ ነቶም ህዝቢ ኺምህሮም ከሎ፡ ኣርባዕተ ሰባት ንሓደ ልሙስ ሰብኣይ ኣብ ቃሬዛ ገይሮም ኣምጽእዎ። የሱስ ነቲ ዓርኮም ኬሕውየሎም እዮም ደልዮም ነይሮም። ብሰንኪ እቶም ህዝቢ ግና ‘ናብ የሱስ ኪቐርቡ ኣይከኣሉን።’ (ማርቆስ 2:4) እዚ ኽሳዕ ክንደይ ዜሕርቕ ከም ዝዀነ ኽትግምቶ ትኽእል ኢኻ። ስለዚ፡ ናብ ልዕሊ ናሕሲ እታ ቤት ደዪቦም፡ ነቲ ሕጡብ ኣፍረስዎ። ነቲ ልሙስ ሰብኣይ ምስ ቃሬዛኡ ድማ ናብታ ቤት ኣውረድዎ።
የሱስ ዘረባኡ ስለ ዘቋረጽዎ ተቘጢዑዶ፧ ኣይፋሉን! ኣብ ክንዳኡስ፡ ብእምነቶም ብዙሕ ተደነቐ እሞ ነቲ ልሙስ፡ “ሓጢኣትካ ተሓዲጉልካ እዩ” በሎ። (ማቴዎስ 9:2) የሱስ ግና ብሓቂዶ ሓጢኣት ኪሓድግ ይኽእል እዩ፧ እቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ዚኽእል ኣይመሰሎምን። ስለዚ ብልቦም፡ “እዚ ስለምንታይ ከምዚ ይብል ኣሎ፧ ይጻረፍ ኣሎ። ብዘይካ ሓደ ኣምላኽ፡ መን ሓጢኣት ኪሓድግ ይኽእል፧” ኢሎም ሓሰቡ።—ማርቆስ 2:7።
የሱስ ድማ ሓሳቦም ፈሊጡ፡ “ስለምንታይ ብልብኹም እዚ ትሓስቡ ኣለኹም፧ ኣየናይ ይቐልል፧ ነዚ ልሙስ፡ ‘ሓጢኣትካ ተሓዲጉልካ’ ምባልዶ፡ ወይስ፡ ‘ተንስእ እሞ ቓሬዛኻ ኣልዒልካ ኺድ’ ምባል፧” በሎም። (ማርቆስ 2:8, 9) እወ፡ ብመሰረት እቲ የሱስ ጸኒሑ ዘቕረቦ መስዋእቲ፡ ነቲ ሰብኣይ ሓጢኣቱ ኺሓድገሉ ይኽእል እዩ።
ድሕርዚ፡ የሱስ ነቶም ህዝቢ፡ እንተላይ ነቶም ነቐፍቱ፡ ኣብ ምድሪ ሓጢኣት ኺሓድግ ስልጣን ከም ዘለዎ ምእንቲ ኼርእዮም፡ ናብቲ ልሙስ ግልጽ ኢሉ፡ “ተንስእ፡ ቃሬዛኻ ኣልዒልካ ናብ ቤትካ ኺድ፡ እብለካ ኣለኹ” በሎ። ንሱ ኸኣ ብኡብኡ ቓሬዛኡ ኣልዒሉ፡ ኣብ ቅድሚ ዅላቶም ወጸ። እቶም ሰባት ድማ ኣስተንከሩ! “ከምዚ ዝበለስ ከቶ ኣይረኣናን” እናበሉ እውን ንኣምላኽ ኣሞገስዎ።—ማርቆስ 2:11, 12።
የሱስ ንሕማም ምስ ሓጢኣት ከም ዘተሓሕዞ፡ ንሕድገት ሓጢኣት እውን ምስ ኣካላዊ ጥዕና ኸም ዘተሓሓዞ ኸነስተብህለሉ ይግባእ። እቲ ናይ መጀመርታ ኣቦና ኣዳም ከም ዝሓጥአ እሞ ኵላትና ሳዕቤናት ሓጢኣት፡ ማለት ሕማምን ሞትን ከም ዝወረስና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ። ኣብ ትሕቲ ግዝኣት መንግስቲ ኣምላኽ ግና፡ የሱስ ንሓጢኣት ኵሎም እቶም ንኣምላኽ ዜፍቅርዎን ዜገልግልዎን ሰባት ኪሓድግ እዩ። ሽዑ፡ ሕማም ንዘለኣለም ኪውገድ እዩ።—ሮሜ 5:12, 18, 19።
ብዝያዳ ፍለጥ
ሓጢኣትና ኺሕደገልና ይኽእል ድዩ፧
ኣምላኽ ንኸቢድ ሓጢኣት እውን ከይተረፈ ይቕረ ይብል ድዩ፧ ስምረት ኣምላኽ ክንረክብ እንተ ደሊና፡ እንታይ ክንገብር ኣሎና፧


text:
‘ኣብ ወርቃዊ ኢዮበልዩ የራኽበና!’ እምበር ዶ ምስ ሰብ ኢና ዘለና!
ኢሳያስ ሎሚ ኣመስኪርካ
መሰል ህዝቢ ምርጋጽ
ናብ ዕብዳን ከም ዘድሃበልካ
ኣይሰለጠናን እምበር
ክንፈልጠካ ብዙሕ ኢና ጽዒርና
ከም ዘይሰለጠና ግን እናጠፋኣና
ሱቕ ምባልና’ዩ ምስክርና
እምበርዶ ብጥዕንኡ’ዩ እዚ ወዲ
ገለ ዘጋግዩ ረኺቦሞ ከይኮኑ እናበልና
ክወግሕ’ዩ እናበልና ምሒር ተዘንጊዕና
ግን ‘ኣብ ወርቃዊ ኢዮበልዩ የራኽበና!’
ብማለት ምስ ኣሽካዕልካ ኣብ ኣደባባይ ሃገርና
ብሕሉፍ ጽላለ ከም ዝተገነዝካ በሪሁልና
‘ሰብ ክሳብ ዝጸልኣካ ዕድመ ኣይሃብካ!’
ዝብል ምስላ ቀዳሞት ከም ዘይተሰቑረካ ፈሊጥና
ኣብ ወርቃዊ ኢዮበልዩ የራኽበና! ምስ በልካና
እምበር ዶ ምስ ሰብ ኢና ዘለና! ኢልና
ካብቲ ብመዓልቲ ናጽነት ሃለውለው መደረኻ
ሕሱም ህርፋን ስልጣን ከም ዘለካ ጋህዲ ኮይኑልና
ንዝመጽእ 25 ዓመት ንምብሓት ስልጣን!
ከክፉኡ ምትምናይ ዝተረፈ ህዝቢ ንምጽናት
ዘይተፈልጠ ምኽሪ ሰብ ይኹን ምኽሪ ሰይጣን
ንኣደባባይ ሃገር ብዕባባን ዳንኬራን ኣመላኪዕካ
ነቲ ዓለም ከይተረፈ ዝሰከሓሉ ክሒድካ
ኣብ ህዝብና ተውርዶ ዘለኻ ሕሰምን መከራን ዓቢጥካ
ብውሽጡ ሕሩር ህዝቢ ጣቕዒት ዝሕባእ እንተ መሲሉካ
ተዘናቢሉካ ኣሎ ተዘናቢሉካ
እንታይከ ይብሃል
ንሰማዒ ዘሕፍር ንሃገር ዘዋርድ መደረ ኣሽካዕላል
መምህር መሲልካ ብዛዕባ ዝሓለፈ ሃለው ምባል
ዘይትገድፈሎም ነቶም ናይ ታሪኽ መማህራን
ዘይትገድፎ’ዚ ፍሽለትካ ንኣመሪካ ንወያኔ ከትላግበሎም ምፍታን
እንታይ ገበረ’ቲ ህዝቢ ቁም ትዛረብ መሲሉዎ ሃንቀው ዝብል
ዘይትዛረብ ብዛዕባ’ቲ ንህዝቢ ዘሻቕሎ ዘሎ ጉዳይ
ዘይትዛረብ ብዛዕባ’ቶም ሕቡሳት
ከም ጨው ዝሓቁ ዘለዉ ትሕቲ መሬት
ዘይትዛረብ ብዛዕባ’ቲ ቅዋም ዝተሸፈነ ብዓለባ ሳሬት
ዘይትዛረብ ብዛዕባ’ቲ ናብ ህዝቢ ዝወርድ ዘሎ ሕሰም ጥሜት
ሓቂ እንተትዛረብ ንኣኻ ሞጎስ ኔሩ ብታሪኽ ዝስነድ
እንታይ ገበረኸ እቲ ወጻኢ ኮይኑ ሃለውለው ዝሰምዕ
እንታይ ገበረኸ እቲ ብሰንክኻ ሃጽ ዝበለ ንስደት
‘ሰሚዕኩሞ ዶ መደረ ፕረዚደንትኹም!’ እናተባህለ ዝዋረድ
መዛረቢ ዓለም ዝኸውን
‘እዞም ፈቐድኡ ዝተበኑ ምንባር ስኢኖም ኣብ ሃገሮም
መንግስቶም ዘሳደዶም ዝኸሓዶም
ተረፍ በረኻ ባሕሪ ነጋዶ ሰብ ዝኾኑ ምዓት ዝወረዶም
ዝከኣለና ንግበር ነድሕኖም ንዘርከብናሎም
ክሳብ ሰላምን ራህዋን ዝነግስ ኣብ ሃገሮም’
እናበሉ ነሕዋትናን ደቅናን ከድሕኑ ምጽዓሮም
ምስጋና ይኹኖም
እንተ ንስኻሞ ይጽብጸብ’ዩ ዘሎ ገበንካ
ብክፉእ ግብርኻ ዓለም ፈሊጡካ
ኣሽንኳይ ንሕና
ንሕና ከኣ ንስኻ ከለኻ ዶ ድቃስ ከይወስደና
ክሳብ ተዛቲና ንልዓል ነዲርና
ፍትሒ ነንግስ ኣብ ሃገርና
‘ኣብ ወርቃዊ ኢዮበልዩ የረኽበና!’ ዝበልካና
መለበሚ ኮይኑና’ሎ መለበሚና
ምናልባት ዕድመ ሂቡካ ዘዋር ከይትደግመና!
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ
ምስሉ ተኪኤ 05-29-2016


text:
ትምህርቲ 15
ሽማግለታት ንጉባኤ ዜገልግሉ ብኸመይ እዮም፧
ኣብ ውድብና ዚኽፈሎ ቐሺ የብልናን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ከምቲ ክርስትያናዊት ጉባኤ ኽትስረት ከላ ዚግበር ዝነበረ፡ ብቕዓት ዘለዎም ሓለውቲ፡ ‘ጉባኤ ኣምላኽ ምእንቲ ኺጓስዩ’ ይሽየሙ እዮም። (ግብሪ ሃዋርያት 20:28) እዞም ሽማግለታት እዚኦም፡ ኣብ ጉባኤ ዚመርሑ ኪዀኑ ኸለዉ፡ ‘ብግዲ ዘይኰነስ፡ ብፍታው፡ ንዘይግቡእ ረብሓ እውን ዘይኰነስ፡ ብሃንቀውታ’ ዚጓስዩ መንፈሳዊ ብስለት ዘለዎም ሰብኡት እዮም። (1 ጴጥሮስ 5:1-3) ብኸመይ እዮም ዜገልግሉና፧
ይከናኸኑናን ይሕልዉናን። ሽማግለታት ንጉባኤ ብመንፈሳዊ ንምዕቋብ ይመርሑን ይሕግዙን እዮም። ኣምላኽ ነዚ ኣገዳሲ ግደ እዚ ብሕድሪ ኸም ዝሃቦም ስለ ዚፈልጡ፡ ንህዝቡ ኣይጕይተቱሎምን እዮም፣ የግዳስ፡ ንድሕንነትናን ንሓጐስናን ኣበርክቶ ይገብሩ እዮም። (2 ቈረንቶስ 1:24) ከምቲ ሓደ ጓሳ ንነፍሲ ወከፍ በጊዑ ብትግሃት ዚከናኸና፡ ሽማግለታት ከኣ ንነፍሲ ወከፍ ኣባል ጉባኤ ብውልቂ ኺፈልጡ ይጽዕሩ እዮም።—ምሳሌ 27:23።
ብኸመይ ፍቓድ ኣምላኽ ከም እንገብር ይምህሩና። ኣብ ሰሰሙን፡ ሽማግለታት ንእምነትና ንምብርታዕ፡ ኣኼባታት ጉባኤ ይመርሑ እዮም። (ግብሪ ሃዋርያት 15:32) እዞም ውፉያት ሰብኡት እዚኦም፡ ኣብ ንጥፈታት ወንጌላውነት እውን ምሳና ብምዕያይን ኣብ ኵሉ መዳያት ኣገልግሎት ብምስልጣንን፡ መሪሕ ግደ ኣለዎም።
ብሕታዊ መተባብዒ ይህቡና። ሽማግለታት ጉባኤና፡ በብውልቂ ብመንፈስ ዜድልየና ዘበለ ምእንቲ ኼማልኡልና፡ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ሓገዝን መጸናንዕን ንምሃብ፡ ኣብ ቤትና ወይ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ኪበጽሑና ይኽእሉ እዮም።—ያእቆብ 5:14, 15።
መብዛሕትኦም ሽማግለታት ኣብ ርእሲ እቲ ኣብ ጉባኤ ዚገብርዎ ዕዮ፡ ግዜን ቈላሕታን ዚጠልብ ዓለማዊ ዕዮን ሓላፍነት ስድራ ቤትን ኣለዎም። ነዞም ጻዕረኛታት ኣሕዋት እዚኦም፡ ኣኽብሮት ይግብኦም እዩ።—1 ተሰሎንቄ 5:12, 13።
ሽማግለታት ጉባኤ እንታይ ግደ ኣለዎም፧
ሽማግለታት ብብሕቲ ተገዳስነት ዜርእዩና ብኸመይ እዮም፧
ብዝያዳ ፍለጥ
ጉባኤታት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብኸመይ እየን ዚውደባ፧
መምርሒታትን ትምህርትታትን ብኸመይ ከም እንረክብ ኣንብብ።
ጥምቀትን ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ርክብን
ንክርስትያናዊ ጥምቀት ብቑዕ ዚገብረካ እንታይ ስጕምትታት እዩ፧ ጥምቀት ንምንታይ ከም ዜመልክትን ብኸመይ ኪፍጸም ከም ዘለዎን ተምሃር።