text:
“ካብ ጉይይ ምዓል፡ ክሳድ ምሓዝ”።
እቲ ኣርእስቲ ንዓይ ሓድሽ ብዘይምንባሩ፡ ቅድሚ ሕጂ ‘ብኣጀነሲያ ሓበሺያ” (ኣባ ሙሴ ዘርኣይን መሳርሕቶምን) ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኪፍንውዎ ዝጸንሑ ጽሑፋት ዘርኢ መወክስ (link) እሰደሉ። ኣስዒበ’ውን፡ በቲ ጉዳይ ካብ ምስትምሳልን ምሕዛንን ሓሊፍና ስጉምቲ ክንወስድ ከም ዝግባእ ዘመልክት ሓጺር ለበዋ እሰደሉ። ድሒረ ከም ዝገምገምኩዎ ግን፡ ለበዋ ምሃብን ጽሑፍ ምቕራብን ቀሊልን ኩሉ ኪገብሮ ዝኽእልን ኮይኑ እየ ረኺበዮ። እቲ ዘይከኣልን ንኹላትና ሸጊሩና ዘሎን ግን ተወዲብካ ምስራሕ (ብፕሮጀክት ምስርሕ) ኢዩ - እመስለኒ።
ተወዲብና ክንሰርሕ ኣይከኣልናን ማለተይ፣ ካብ መንግስትን ማሕበረ-ኮማትን ወጻኢ፡ ብዙሕ ዘይንፋለጥን ብሓባር ዘይንነብርን ውልቀ-ሰባት ብዛዕባ ሓደ ኣርእስቲ ኣዕሚቑና ክንዝትን ነቲ እንዝትየሉ ኣርእስቲ ድማ ንኹላትና ብዘዕግብ መንገዲ ናብ ምደምደምታ ከነብጽሕን ኣይከ ኣልናን ማለተይ ኢዩ እምበር፤ ካብዚ እንንየተሉን እንዝምረሉን ህዝቢ ኤርትራ ንላዕሊ ናይ ውዳበ ተመኩሮ ዘለዎ ህዝቢ ኣሎ ማለተይ ኣይኮነን። እኳ ድኣ ናይ ህዝብና ውዳበስ ዓረርን መድፍዕን ብምብዳህ።
እቲ ሽግር ብቐዳምነት ናይ ፈተነ፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሪዑ ዝውድብ ውለቀ-ሰብ ወይ ጉጅለ ሰለዘየሎ (እንተሎ’ውን፡ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ዕግርግ ምስራሕ ስለዝኸልኦ) ጥራይ ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ። ስለዚ፣ እዚ ንሓደ ዕላማ ናብ ኣዕጋቢ መደምደምታ ንምብጻሕ ብቐረባ ዘይፋለጡ ሰባት ተወዲቦም ኪሰርሑ ይኽእሉ ኢዮም ዝብል ሓሳብ ምእንቲ ብንጹር ኪግምገም ናይ ሓደ ወይ ናይ ክልተ ጊዜ ፈተነ የድሊ። ሎሚ፡ እዚ ቀሊል ዕማም ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ሰባት በትዊተርን ፌስ-ቦክን (Twitter and Face-book) እንዳተወደቡ ቅድሚ ሕጂ ዘይከ ኣል ዝነበረ ስራሕ እዮም ዝፍጽሙ ዘለዉ። ንሕና ድማ፡ ታሪኻዊ ሪምና ንዝኾነ ይኹን ዕንቅፋት ክንሰግር ዘኽእለና ዕቑር ሓይሊ ብምዃኑ፣ ነዚ ሽግር’ዚ ሰጊርና፡ ናይ ሓባር ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ውልቀ-ሰባት ሽግራት’ውን ብናይ ሓባር ኢድን መኸተን ክንብድህን ክንኣልን ከም እንኽእል እየ ዝኣምን። ንሱ እዩ እቲ ታሪኽና፤ ታሪኽ ሓቦ፡ ታሪኽ ጽንዓት፡ ታሪኽ መኽተ። ነዚ ኢና ከኣ መሰረት ጌርና ክንብገስ ዘለና።
ንኹላትና ከገድስን ከዋስእን ዝኽእል ኣርእስቲ ካብቶም ብኣዝማሪኖን ብዶ/ር የዕብዮን ዝቐረቡ ሓሳባት ዝተፈለየ ኪኸውን ኣይክእልን ኢዩ፣ ንሳቶም ንኹላትና ብዛዕባ ዘሕዝንን ዘቖጥዕን ነገር እዮም ጽሒፎም ዘለው። እዚ ወገን፡ ሃይማኖት፡ ወይ ከኣ ፖለቲካዊ ጸግዒ ከይፈለየ ንኹላትና ዝትንክፈና ዘሎ ሽግር ነባሪ ፍታሕ ኪርከበሉ ናይ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትጽቢት ኢዩ።ምእንት’ዚ ዘይንመያየጠሉን ሓይልታትና ወዲብና ዘይንሰርሓሉን ምኽንያት ኣሎ ኣይብልን፣ እንተልዩ ድማ ኣብ መስርሕ ዝፍታሕ ስለዝኾን ትዕግስቲ ጥራይ ኢዩ ዝሓትት። ብዛዕባ ናይ ቅድመ-ግንባር ጉጅለ ድማ ካብ ኣዝማሪኖ ንላዕሊ ዝበቅዕ፡ ውዳበን ዓቕምን ዘለዎ ኣካል ክንረክብ ዝከኣል ኣይኮነን። ኣዝማሪኖ ኮም ነዚ ቅዱስ ጉዳይ’ዚ ባዕሉ፡ ብዘይ ምድፍፋእ ተበጊሱሉ ስለዘሎ ድማ፣ ንሓሳቡ ምድጋፍን ብግብሪ ንኪስራሓሉ ዘኽእል መንገዲ ምቕያስን ጥራይ ኢዩ ዝተርፈና። ኣብ መወዳእታ፣ ካብ’ዚ ፈተነ’ዚ ዝቕሰም ተመኩሮ ናብ ዝለዓሉ ደረጃታት ከሰጋግረናን፡ ዓበይትን ንኣሽቱን መደባት ዕዮ (ፐሮጀክታት) ቀይስና ንምስራሕ ከኽእለናን ግድን ኢዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝደገገም ምስርሕ ልምዲ ስለዝፈጥር።
ቅድሚ ዝኣገር ግን ኪዝረበሎም ዘለዎም ነገራት ኣለዉ፣ ኣስዒበ ድማ በብሓደ ከልዕሎም ኢየ፦
- ኣብ ደገ እንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣብ ንሓድነትና ዕንቅፋት ዝኾኑ ዘለው ጉጅለታት ማለት፣ ናይ ሃይማኖት፡ ናይ ብሄር ልዕሊ ኹሉ ድማ ናይ ፖለቲካዊ ጸግዒ ጉጅለታት ተኸፋፈልና ኢና እንርከብ። እዚኣቶም፡ እቶም ንናይ ሓባራዊ ዕላልን ዘተን ዕንቅፋት ኮይኖምና ዘለዉ ድኽመታት ኢዮም፤ ግዳ ከምቲ ቅንፍዝ “ንደቅኺ ከመይ ጌርኪ ኢኺ እትሓቚፍዮም” ንዝብል ሕቶ ክትምልስ እንከላ “ከከም ገጾም” ኢላ ዝመለሰት፣ ንሕና’ውን ነዞም መለለዪና ዝኾኑ ድኽመታት ከም ቅቡላት ወሲድና ኢና ውዳበን ጥርናፈን ናብ ዝሓትት ስራሕ ክንዋፈር እንኽእል። ብቐዳምነት ነዞም ዝጠቐስኩዎም ድኽመታት ከነወግድ ኣለና ዝብል ሓሳብ ምስ ዝለዓል ድማ ብላዕሊ ላዕሊ ቅኑዕ ዝመስል፡ ግን ከኣ ናይ ምክፍፋልን ጎነጽን መዘዝ ዝሓቖፈ ሰበብ ዝዕላማኡ ኣርእስቲ ምዃኑ ኣዐሪና ክንፈልጥን ኣብ ስራሕና ዕንቅፋት ንከይፈጥር ክንቋመትን ይግባእ። ብሓጺሩ፣ ብድኽመታትና ኣይኮንናን እንጥርነፍ፡ ብብልጫታትና እምበር። እቶም ዝዓበዩ ብልጫታትና ድማ ናይ ሓባር ታሪኽ ስለ ዘለናን፣ ንሃገርናን ህዝብናን ዘለና ትምኒት ድማ ሓደ ስለ ዝኾነ ኢዩ። ካብዚኣቶም ዝበልጽ ብልጫ፡ ካብዚኣቶም ንላዕሊ ዝጥርንፍ ረቛሒ ስለዘየልቦ፣ ኩሉ ምክፍፋላትን ድኽመታትን ድማ ኣብ ውሽጦም ስለዝሓቅቁ፣ በዞም ብልጫታት እዚኣቶም ምስራሕ ይከኣል ኢዩ። በዞም ዝጠቐስኩዎም ብልጫታት ምስራሕ ማለት እምበዓርከስ፣ ናይ ጀብሃን ናይ ሻዕብያን፡ ናይ ህግደፍን ተቓውሞን፡ ኣስላማይን ክስታናይን፡ ከበሳን ቆላን ወ.ዘ.ተ. ዝብሉ ፍልልያት ኣብ ሞንጎ ኣትዮም ከይህዉጽና ክንጸናጸንን በብዝመጽዎ ልዙብን ተሪርን መልሲ ክንህበሎምን የደሊ። መልስና ግን ንሰብ ዝሓቁፍ እምበር ንሰብ ዘባህርርን ዘንፍጽን ኪኸውን የብሉን። እዚ ከኣ ኢዩ ዝለዓለ ጥንቃቐን ዲሲፕሊንን ዘድልዮ። ብፍላዪ እቶም ነቲ ፕሮጀክት ዝመርሑ ሰባት ብትዕግስቶም፡ ትሕትንኦም፡ ልዙብነቶም ዝልለዩ ለባማት ኪኾኑ ኣለዎም። ናይ ብሓቂ ድማ፡ ሽሕኳ እቲ ምእላይ ኣብ ዝባን ውሑዳት ለባማት እንተወንዘፍናዮ፣ ምስቶም ዝኣለዩ ሰባት ምትሕግጋዝን ኣብ ጎድኖም ከም ዘለና ወትሩ ምርግጋጽን ወሳኒን፡ ተወፋይነት ናይቶም ነቲ ዕላማ ንከነዐውት እንብገስ ሰባት ዝሓትትን ምዃኑ ገና ከይተበገስና ክንኣትዎ ዝግብኣና ምብጽዓ ኢዩ።
- ምሁራትን ስነ-ጥበባውያንን ምኽባር፦ ብእንግሊዝኛ ኮይኑ እምበር፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ናብ ዓዋተ ዘቕረብኩዎ ጽሑፍ ነይሩ እዩ። ትዝ ይብለኒ ድማ፡ ሓደ ግርማይ ፊሊፖ ዝብልዎ ሰብ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሴ “ኣምሓረይቲ ተመርዒኻ’ባ፡ ክትፎ ትበልዕ ኔርካ’ባ” ብምባል ኤርትራውነቱ ኪገፍፍ ዝፍትን ጽሑፍ ኣብ መርበብ ‘ወደ’ባት’ ብምንባበይ ተቖጢዐ ዝጸሓፍኩዎ ኢዩ ንይሩ። እንታይ ኣእተዎ’ስኪ ዋላ ጋውና ይመርዓው?
እግረ-መንገድና ሓደ ጊዜ፡ ኣሞይ ወረቅሃ ዝብሃላ ሓማተይ ዝብጽሓኒ ፈላሲት ኣብ ዓዲ- ባዕኬል ይነብራ’ሞ፣ ወደን ንሓደ ኣኩኡ ዝብጽሕዎ ሃለቃ ኣልዒሉ፡ “ንሱ’ኳ ስቕ ኢሉ ኢዩ፡ ዘይ ዓደየ ዓደይ ኢዩ ዝብል ነይሩ” ኢሉ ክዋራዘየሎም ምስ ሰምዓ፡ ትቕብል ኣቢለን “ኣንታ፣ ወደይ ክንደይ ትደፍር! ነቲ ታቦት!” ኢለን ተቖጥዕዖ ይብሃል።
ህዝብና ንሓደ ዝተማህረ ሰብ ከም ታቦት ኢዩ ዝርእዮ፣ ብርሃኑ ስለዝኾነ። ንኹሉ ነታ ቀነዴል ንከጥፍእ ዝመጽእ ንፋስ መንጠሌን (ሕማቕ ንፋስ) ተኸላኺሉ ድማ እታ ቀንዴል ብርሃና ናብ ኩሉ ከም እተብጽሕ ይገብር። እዚ እዩ ናይ ህዝብና ዛንታ። ሪሙ ንዓበይቲ፡ ንቀሳውስቲ፡ ንመሻይኽ፡ ንመማህራን፡ ንሓኻይም ምኽባር ኢዩ። ዝኾነት ስድራ-ቤት ንዝምሃሩ ደቃ እተርእዮ ዝነበረት ከበሬታን ሓልዮትን ኣብ ልቢ ነፍስ-ወከፍ ብእኡ ዝሓለፈ ሰብ ተሰሩቱ ስለዘሎ ውዳሴ ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብ ጊዜ ምምሕዳር መንግስቲ ኤርትራ፡ ሓደ ካብቶም ዝለዓለ ኣኽብሮት ዝውሃቦም ዝነበሩ ሰባት ኣቦይ ይሳቕ ተወልደ-መድህን ኢዮም። ኣብቲ ጊዜ’ቲ፡ ኣቦይ ይሳቕ ‘ኢንስፐክተር ኣብያት-ትምህርቲ መባእታ’ ኢዮም ዝነበሩ፣ ልዕሊኦም ድማ ኣቶ ምስግና ኣልመዶም ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ (በዚ ናይ ሕጂ እዋን ሚኒስተር ማለት ኢዩ) ኮይኑ ይሰርሕ ነበረ። ግዳ፡ ኣቶ ምስግና ክውከሶም እንከሎ “ኣቦይ ይሳቕ” እንዳበለ እንተዘይኮይኑ “ኣንታ” ኢሉ ዘነጢልዎም ኣይፈልጥን፤ ኤረ ክደልዮም እንከሎስ ናብ ቤ/ት ጽሕፈቶም ድኣ ይኸይድ እምበር ናብ ቤ/ጽሕፈቱስ ከቶ ጸዊዕዎም’ውን ኣይፈልጥን።
ሎሚ፡ ዘበንያ ግርምቢጥ ኮይኑ፣ ሓደ መዋዕልቲ ኾማሮ ተንሲኡ ንሓደ ካብ ሃገራዊ ቅርስታትና ከም ጉዚ ክመናጥሎ ምርኣይና ክብርና ከም ዝተዋረደ፡ ቅርስና ከም ዝሓሰረ ዘርኢ አስደማሚ ሕንከት ኢዩ። ንሕማቕ ነገር፡ ካብ በሃሊኡ’ስ ደገሚኡ ከም ዝብሃል፣ እቲ ንዕኡ ዘስተናገደ መርበብ (ወደ’ባት) ከይተረፈ እቕረታ ኪሓትት ኢዩ ዝግባእ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጸያፊ ነገር ንኸይርኤ ግን ብቐዳምነት ንኽብሪ ምሁራን ዝመልስን ግቡእ ናይ ክብሪ ቦታኦም ዘትሕዝን ሓያል ጻዕሪ ከነበግስ ኣለና። ከም ሹም ንህቢ፡ ኩላትና እንተዘይዓሲልናዮም ድማ ካብ ፍሬኦም ክንምገብ ኣይንኽእልን ኢና። ሕሉብናን ንጹፍና ንሳቶም፡ እቶም ዘለዉ ምሁራትና ኢዮም። ወዮ ድኣ ኣይትኽበሩ ኢሉና ኢዩ’ምበር፡ ዓዲ ሃገር እኳ ኣኽቢሩን ሓብሒቡን ይሕዞም ኣሎ። (ኣብዚ፡ ንዶከተር ተስፋይ ስባህቱ፡ ስለ እቲ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዘለዎ ጽኑዕ መርገጽን ሰፊሕ ትንታኔን ከየምስገንኩ ክሓልፍ ኣይደልን)።
ናብቲ ዘበገስኩዎ ነጥቢ ክምለስ ግን፣ ታርኽ ናይ ሓደ ሃገር ብዘይ ተራ ምሁራንን ስነ- ጥበባውያንን ኪገለጽ ኣይከኣልን ኢዩ፤ እዚ ሓቂ’ዚ ድማ ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ኣብ ጥርናፈ ሓደ ሃገርን፡ ስልጣኔ ሓደ ህዝብን ዓቢ ግደ ከም ዝጻወቱ’ዩ ዘረጋግጽ። እስቲ ንልቢ ክኾነና ድማ፡ ነቲ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ምስቲ ኣብ ግብጺ ዝተዓወተ ህዝባዊ ቃልሲ ኣዛሚድና ንርኤ።
ናይ ክልቲኡ ውጽኢት ህዝባዊ ስልጣን ምርግጋጽ ኢዩ፣ ፍልልያት ግን ኣለዎም። ፍልልዮም ድማ፣ እቲ ሓደ ኣብ ህልኽን ኵናትን፡ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ልዝብን ስኒትን ዝተመስረቱ ምዃኖም ኢዩ። ኣየናይ ኢዩ ዝምረጽ? እቲ ህይወት ዘህልቕን፡ ኣባይቲ ዘዕኑን ዘሎ፡ ንኣሽሓት ዓመታት ንዝተደኮነ ባህላዊ ስልጣኔ ነበር ዝገብር ዘሎን ኵናትን ህልኽን’ዶ ወይስ እቲ ብረት ዝዓጠቐ ሰራዊት ኣብ ሞንጎ ደው ብምባሉ ሕግን ስርዓትን ዝተኸብረሉን ዕንወትን ሞትን ዝተወገደሉን ግብጻዊ ምንቅስቓስ? ስለምናታይ’ከ ክንድዚ ዝኣክል ፍልልይ ኣብ ሞንጎ ብባህሊ፡ ብታሪኽ፡ ብሃይማኖት፡ ብቛንቋ፡ ብልምዲ ዝተኣሳሰሩን ኣሕዋት ዝኾኑን ጎረባብቲ ህዝብታት፣ እሞ ኸኣ ኣብ ኣፈታትሓ ሓደ ዝዓይነቱ ሽግር? እቲ ፍልልይ እምበዓርከስ ኣብ እኩብ ጻዕሪ ናይቶም ንኣሽሓት ዓመታት ብጽሞና፡ ተፈላጥነት ከይተጸበዩ፡ ሞገስን ክብርን ከይሓተቱ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ንኽምጽኡ ዝጸዓሩ ግብጻውያን ምሁራንን ስነ-ጥበባውያን ዝተሞርኮሰ ኢዩ። ንሱ ኢዩ እቲ ናይ ምሁራን ህያብ፣ ቀስ ኢሉ ስምዒታትና ዝቆጻጸርን፡ ዝሓሹ ሰባት ንክንከውን ዝጓስየናን ህያብ። እንታይከ ዝሓትት ይመስለኩም? ነቲ ብድርሰት፡ ብግጥሚ፡ ብስእሊ፡ ብዜማ ተቐሪጹን ተቓኒዩን ዝቐርበልና ውጽኢት ስራሖም ምስትምቓር ጥራይ።
ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ከነኽብር ኣለና ማለት ግን ክንነቀፍ የብልናን ማለት ከምዘይኮነ መቸም መብርሂ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ምሁራንን ስነ-ጥበባወያንን ውጽኢት ስራሓቶም ንህዝቢ ከቕርቡ እንከለው ስራሖም ደገፍን ነቐፌታን ከም ዘበግስ ይፈልጡ ኢዮም። ነቐፌታ ግን ስም ብምጥፋእ፡ ብምዝንጣል፡ ኣእማን ብምድርባይን ኣይኮነን ዝሰምር። ከምኡ ዝበለ ነቐፌታ ኣብ ሞንጎ ኮይኑ ንዝፈርድ ኣንባቢ/ተዓዛቢ እውን ኣይጠቅምን ኢዩ። ከሎ ገና ብሉዝብ ቃላትን ትሕትና ብዝመልኦ መንገድን ሓሳብካ ክትገልጽ ምፍታንን፡ ካብ ኣርእስቲ ዘይምውጻእን ጭውነት ጥራይ ዘይኮነ ውሕስነት እውን ኢዩ። ብኻልኦት ንከይትጽረፍን ንኸይትዝንጠልን ውሕስነት። ካብ ኣርእስቲ ምውጻእ እውን ዘይነበረ ምስሕሓብ ኢዩ ዝፈጥር። ልክዕ እምኒ ንዝድርብየልካ ዱላ ጌረካ ኢኻ እትዘብጦ፡ ግን ቦታን ጊዜን ምሕላው የደሊ። ብማይ ቀጠነ ዝራቐቑ ምሁራን እንተልዮም ድማ ተዓዚበካ ንተዓዛቢ ኢኻ እትሓድጎም እምበር ምስኣታቶም ኮለል ኣይትብልን። ከይተተንከፍካ ሰባት ምትንካፍ ግን ሕምቀት እምበር ክእለት ኣይኮነን፤ ልዕሊ ኹሉ ድማ ካብቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ወይ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ክትምሃር፡ ክትምኮር፡ ክትከስብ ናይ ዘይምኽኣል ሕምቀት ።
- ንመንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ተራ ምሃብ፦ ብፕሮጀክት ምስራሕ ተራ ምሁራን ብፍላይ ከኣ ተራ መንእሰያት ምሁራን ዝሓትት ስራሕ ኢዩ፣ ነዚ ኣዐሪና ምፍላጥን፡ ካብኡ ተበጊስና ድማ ተራና ምውሳንን የድልየና። ሎሚ እቲ ጊዜ ከም ዝተቐየረ፡ ኩሉ ውደባ ዘድልዮ ስራሕ (ሰብ፡ ንዋትን ገንዘብን ኣወሃሂድካ ሓደ መደብ ስራሕ ምጅማርን ምፍጻምን) ናይቶም ምስ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ዝተላለዩን ንዕኡ ዝመልኩን ሰባት ግደ ምዃኑ ኪርድኣና ይግባእ። መብዛሕትኤን ፖለቲካዊ ውድባት ክሳብ ሕጂ ሓደ ነገር ከየፍረያ ዝህውትታ ዘለዋ ድማ እዚ ሓቂ’ዚ ስለዘይተኸስተለንን፡ ምስ ኣረጊት ምምሕዳር ኮለል ይብላን ስለዘለዋን ኢዩ። ሎሚ፡ ዘበነ ትዊተርን ፌስ-ቡክን (Twitter and Face-book) ኢዩ፡ በዞም ምሳርሒታት እዚኣቶም ክንዓዪ ከኣ ግድን ክኸውን ኣለዎ። ንሱ ስለዝኾነ ዘዐውተና። ነዞም መሳርሒታት እዚኣቶም ብግቡእ ክጥቀሙሎም ዝኽእሉ ግን መንእሰያት ስለዝኾኑ፡ ነዚ ዝእመት ዘሎ ፕሮጀክታዊ ስራሕ ዝምርሑ’ውን ንሳቶም ኪኾኑ ኣለዎም። ብዘይካ’ዚ መንእሰያት ንጹሃት ኢዮም፡ ቂም የብሎምን። ካብቶም ንዓና ንዓበይቲ ዝጸልዉ ፍልልያት ናጻ ስለዝኾኑ ከኣ ሓቢሮም ናይ ምስራሕ ጸገም የብሎምን። እዚ ጠባይ’ዚ ድማ ፕሮጀከታዊ ስራሕ ንምምራሕ ብቑዓት ይገብሮም።
ካብዚ ብዘይፍለ፡ ፕሮጀከታዊ ስራሕና ምእንቲ ኪዕወት ተራ ደቂ-ኣንስትዮ ምርግጋጽን ግቡእ ቦታኤን ከም ዝሕዛ ምግባርን ሓላፍነታዊ ግቡእና ምዃኑ ኪፍለጥ ኣለዎ። ብቐዳምነት፡ እቲ እነበግሶ ፕሮጀክት ናይ ሓባር ምዃኑ ዝረጋገጽ፡ ናይ ጾታ ፍልልይ ብዘይብሉ መንገዲ ምስ ዝውደብን ምስ ዝዕየየሉን ጥራይ ኢዩ። ቀጺሉ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ቀልጢፈን ናይ ምውዳብን ናይ ምስምማዕን ባህሪ ስለዘለወን፣ ምስሕሓብን ግርጭትን ኣይፈጥራን ኢየን። ብዘይካዚ፡ ኣብ ምጥፍፋእን ገበንን እትኣቱ ጓል-ኣንሰተየቲ ዳረጋ የላን። እዚ ሓቂ’ዚ ንብዙሓት ደቂ- ተባዕትዮ የሰንብድ ይኸውን፣ ግን ከኣ ሓቂ እዩ። ክንጥቀመሉ ከኣ ይግባእ። ስለዚ፡ እቲ ንፕሮጀክትና ኪመርሕ ዝምዘዝ ኣካል ብመንእሰያት ደቂ-ተባዕትዮን መንእሰያት ደቂ- ኣንስትዮን ዝቖመ ምስ ዝኸውን ዝያዳ ውጽኢታዊ ከም ዝኸውን እኣምን።
ኣርእስቲ ፕሮጀክት
ኣብ ላዕሊ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እቲ እንመርጾ ኣርእስቲ ንኹላትና ዘገድስን ዘሳትፍን ምስ ዝኸውን ተቐባልነት ከም ዝህልዎ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብወገነይ፡ ካብ ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ኣብ ባሕሪ መዲተራነያን ዝጸንቱ ዘለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ንላዕሊ ዘነድረናን ዘለዓዕለናን ኣርእስቲ ዘሎ ኣይመስለንን። ብዛዕባ እዚ ኣርእርቲ’ዚ ብዙሓት ጻዕርታት ተገይሮም ኣለዉ፣ ካብቶም ዝተገብሩ ጻዕርታት ድማ እዞም ዝስዕቡ ክንጠቅስ ንኽእል፦
- “ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ሚያዝያ 29፣ 2009 ብኣዝማሪኖ ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ፡ ስእልን ጽሑፍን ሪፖረት፣
- “Refugees who perished in the Mediterranean sea in March 2011” ብዝብል ኣርእስቲ ብኣዝማሪኖ ዝተዳለወን፡ ዝርዝር ኣስማት ናይቶም ኣብ መጋቢት 2011 ኣብ ባሕሪ መዲተራንያ ዝሃለቑ አሰታት 320 ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝሓዘን ናይ ቪድዮ ሪፖርት፣
- “Unreported World” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ናብ እስራኤል ንኪኣትዉ ዝፍትኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብበደዊንን ራሻይዳን ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ዝገልጽ ብ Ramita Naval and Paul kittel ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ ሪፖርት፣
- “ጅማሬ ኤርትራዊ ስደትን ኣፈታትሓኡን” ብዝብል ኣርእስቲ ብዶክቶር የዕብዮ ወልደማርያም ዝተዳለወ ጽሑፍ።
እቲ ናይ ፕሮጀክትና ኣርእስቲ፡ “ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት” ኢልና እኳ እንተሰመናዮ፣ ዝያዳ ኪንጸርን ዘየደናግር መደብ ዕዮ ኮይኑ ኪቕመጥን ከም ዘለዎ ዘማትእ ኣይኮነን። ማንም ሰብ ከስተውዕሎ ከም ዝኽእል ድማ፡ እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ኢዩ። እቲ ኣርእስቲ እንታይ ዕማም ክንዓምም ከም እንደሊ ከነጽር፣ እቲ ዕማም ኪጭበጥ ወይ ኪብጻሕ (feasibility) ዝካኣል ምዃኑን ዘይምዃኑን ኪረጋገጽን፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ብጊዜን ብዓቕምን ዝተለክዐ መደብ ስራሕ ኪህልዎን የድሊ። ማለት፣ ኣርእትስና ኣብ ሓደ ዝተወሰነ እዋን ሓደ ዝተወሰነ ውጽኢት ኪህበና ኣለዎ። ውዳበናን ኣስተዋጽኦናን ድማ ብጠለብ ናይቲ ዝተወሰነ ውጽኢት ንኪህበና እነሰላስሎ ዕማም ይምእዘዝ። ስለዚ፣ ብርግጽ እንታይ ኢና ከነሰላስል ንደሊ ዘለና ንዝብል ሕቶ ናይ ሓባር መልሲ ክንረኽበሉ ኣለና። ተመሊስና ነቶም ኣብ ላዕሉ ተጠቒሶም ዘለው ጻዕርታት ምስ እንውከስ ድማ፣ ኣብታ ቀዳመይትን (“ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብኣዝማሪኖ) እታ ራብዓይትን (“ጅማሬ ኤርትራዊ ስደትን ኣፈታትሓኡን” ብዶ/ር የዕብዮ) ዝቐረቡ ሓሰባት/ርእይቶታት ስለዘለዉ ንዓታቶም ከም መበገሲ ንውሰድ።
ብኣዝማሪኖ ኮም ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ቤ/ጽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሽግር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኪርእን ኪፈትሕን ምእንቲ ናብቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤ/ት ጽሕፍት ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ፣
- ንተሳትፎ ህዝቢ ዘሳልጣ ሽማግለታት በብዞባኡ ምምራጽን፡ ካብዚኣተን ዝተዋጽኤት ሃገራዊት ሽማገለ ምቛምን፣
- ወጻኢታት ናይታ ሽማገለ ንምሽፋን፡ ካብ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ሓሓደ ወይ ከክልተ ቅርሺ ምእካብ።
ብዶ/ር የዕብዮ ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ንዋይ ምእካብ፣
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ፣
- መሰል ስደተኛታት ንኪኽበር ምቅላስ፣
- ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ዝሰፍርሉ መንገዲ ሃሰውሰው ምባል፣
- ገበነኛታት ኣብ ቤ/ፍርዲ ዝቐርብሉ ሜላታት ምንዳይ፣
- ምስ ኩነታት ስደተኛታት ንምምሕያሸ ተወዲበን ዝሰርሓ ዘለዋ ማሕበራት ምድግጋፍ።
ካብ ርእይቶታት ዶ/ር የዕብዮ፡ እተን ብዛዕባ ‘ኣብ ኣውሮጳን ኣምሪካን ስደተኛታት ምስፋርን’ ‘ገበነኛታት ናብ ቤ/ፍርዲ ምቕራብን’ ዝብላ ክልተ ሓሳባት ብዞባ ደረጃ ዝተወደበን ዝተሞከረን ሓይሊ ስለ ዝሓታን፣ ከምዚ ዝበለ ውዳበ ድማ ክሳብ ሕጂ ስለዘይተበጽሐን ንጊዜኡ ንጎደኒ ገዲፍና፣ ነተን ዝተረፋ ርእይቶታት ምስተን ብኣዝማሪኖ ዝቐረባ ከነጠቓልል ንፈትን፤ ኣብዘን ዝስዕባ ሓሳባት ከኣ ንወድቕ፦
- ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ
-
- መሰል ስደተኛታት ምኽባር
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ
-
- ኣሳላጢት ሽማገለ ምምራጽ (ምምዛዝ)
-
- ገንዘብ ምውጻእ
- ንዋይ ምእካብ
-
- ምስ ህሉዋት ማሕበራት ምድግጋፍ
ንምጥቃም ድማ ምስተን ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝከታተላ ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ጋድማዊ ዝምድና ምምስራት። ኣርእስትና ግን ገና ናብ መደብ ዕዮ ኣይተሰጋገረን፣ ምኽንያቱ ኪንጸር ስለዘለዎ። ንኣብነት፦
- ‘ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ’ ዝብል ሓሳብ ዝስዕቡ ሕቶታት/ስክፍታታት የበግስ፦
- ነቲ ሽግር ምንጻር፣ ብዙሓት ሽግራት ዝሓቁፍ ምስ ዝኸውን ድማ፡ ነቲ ሕ/ሃገራት ከተኵረሉ ዝተደልየ ቀነዲ ሽግር ምንጻር።
- ነቲ ሽግር ንምውጋድ ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምታት ምንጻር።
- ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምትታት ምስ ተግባራት (mandate) ሕቡራት ሃገራት ዝሰማምዑ ምዃኖም ምርግጋጽ።
- እቲ ሽግር ናብ መን ኪቐርብ ከም ዝግብኦ ምፍላጥ። እቲ ጥርዓን ናብ መን ምስ ዝቐርብ ኢዩ መልሲ ዝረክብን ዝዕየየሉን? ናብ’ቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃገራት’ዶ ወይስ ናብ’ቲ ኣብ ጀነቫ ዝመደበሩ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት (UNHCR)?
- ኣብ መወዳእታ እቲ ጥርዓን ፖለቲካዊ መልክዕ ንከይሕዝ ምጥንቃቕ፤ ቅድሚ ሕጂ ተምሳሳሊ ጉዳይ ምስ ዘቕረቡ ኣካላት ምምይያጥን ተመኩሮ ምቕሳምን
- ‘ንህልዋት ማሕበራት ምድጋፍ’። እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ ኢዩ። ነቲ ጉዳይ ብወለነታ ዝስርሓሉ ዘለዋ ማሕበራት ኣለዋ፡ ንዓታተን ምሕያል ድማ እቲ ዝቐለለ ኣማራጺ ኪኽውን ይኽእል። ነቲ ሽግር ብዝተወደበን ቀጻሊን መንገዲ ዝሰርሓሉ ማሕበራት ምህላወን ኣዝዩ ዓቢ ዕድል ኢዩ፡ ንሳተን እንዳሃለዋ ድማ ካልእ ተደራቢ ዝመስል መደብ-ስራሕ ምብጋስ ሓይልታትና ምክፍፋል ስዝኸውን ኣይምረጽን። ውጽኢት’ውን የብሉን። ስለዚ፡ እቲ ዝምረጽ ምንገዲ ንዓታተን ምሕያል ኢዩ፣ ኵኖ ምሕያለን ድማ፡ ነዚ ናብ ሕ/ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ ዝብል ጉዳይ ናይ ሓባር ገምጋም ንኪግበረሉ ምድፍፋእ።
- ሽማግለ ምምራጽን ገንዘብ ምውጻእን። እዚ ተክኒካዊ ሕቶ እዩ፣ እቶም ኣብ ላዕሊ ዘለው ክልተ ሕቶታት ብግቡእ እንተተገምጊሞምን አንተተወሃሂዶምን ከኣ ሽማገለ ምቛምን ገንዘብ ምውጻእን ሽግር ዘለዎ ኣይመስለንን፤ ምኽንያቱ ብዙሓት ወለንታን ፍቕሪ ሃገር ዘለዎምን ሰባት ስለዘለዉ።
መደምደምታ፣
ጽሑፈይ ነቲ ንጉዳይ ናይቶም በብዋኑ ኣብ በረኻታት ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣመልኪትና ‘ናብ ቤ/ጽ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ነቕርብ’ ዝብል ሓሳብ ብምድጋፍ ዝቐረበ ኢዩ፣ ካብ ደረጃ ሓሳብ ናብ መደብ ዕዮ (ፕሮጀክት) ንምስግጋሩ ድማ ፈተነ ተገይሩ ኣሎ። እቲ መስርሕ ግን ኣይተፈጸመን፣ ምኽንያቱ፡ እቲ ሓሳብ ገና ዘይተመለሱ ሕቶታት ሓቑፉ ስለዘሎ። ነቶም ሕቶታት/ስክፍታታት ንምምላሽ ሓደ መጽናዕቶ ምክያድ’ውን ይድለ ይኽውን፣ ብዓቢኡ ከኣ ነዚ ሓሳብ’ዚ ካብ’ዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ናብ መደብ ስራሕ ዘሰጋግር ኣሰተዋጽኦ የድሊ። ነዚ ኣብ ላዕሊ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ርእይቶ ንምድምዳም ዝኣክል፣ ነዚ ከም ኣርእስቲ ተወሲዱ ዘሎ ብኣዝማሪኖ ዝቐረበ ሓሳብ ናብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ኣብ ግምት ኪኣትዉ ዘለዎም ነገራት ኣስዒበ እንዳዘርዘርኩ፡ ናይ ካልኦት ርእይቶ ንኪውሰኾ ብልቢ አማሕጽን።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ብኣዝማሪኖ ዝተበገሰ፡ ዶ/ር የዕብዮ ድማ ዝወሰኸሉ ይኹን’ምበር፣ ብዓቢኡ እተን ኣብ ናይ ዶ/ር የዕብዮ ጽሑፍ ተጠቒሰን ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ኪዓያሉ ዝጸንሓን ሕጂ’ዊን ዝዓያሉ ዘለዋን ጉዳይ ኢዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ከም ሓሳብ ንዝተፈላለያ ሃገራውያን ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ናይ ኢንተርነት መርበብ ጋዜጣታት፡ ምሁራን ወዘተ ዝትንክፍ ስለዝኾነ፣ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱን ካልኦትን ከም ዝፈልጥዎን ሓሳብ ከም ዝህብሉን ምግባር።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ተቐባልነት ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ሓደ ናይ ኢንተርነት ዳህሳስ (survey) ምክያድ።
- ኣብ መወዳእታ፣ እዚ ሓሳብ’ዚ ቅሂሙ ከይተርፍ ምእንቲ ሓደ ንዕኡ ዝከታተል፡ ዝመርሕ፡ ምስ ግዱሳት ኣካላት ርክብ ዘካይድን፡ እማመታት ዘቕርብን ኣካል ምምዳብ። እዚ ድማ ንኣዝማሪኖ ዝግደፍ ኮይኑ ይስምዓኒ።
ርእይቶ፣
“መርዓዊ ከይሓዛስ፡ ዓርኪ ሓዛ” ከይከውን ምእንቲ፣ እቶም ግዳያት ኮይኖም ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ብቐድመ-ግንባር ተሰሪዖም ሽግሮም ከም ዘቃልሑ ምግባር እቲ ዝበለጸን ዝቐለለን መበገሲ ኢዩ። ስለዚ፡ ብቐዳምነት ንዓታቶም ምውዳብ፡ እንተተኻኢሉ ድማ ኣቤቱታኦም ናብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኪጋባእ ተሓሲቡ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዘቕርቡ ምግባር ብቐሊሉ ኪጒሰ ዘይብሉ ሓሳብ ኢዩ። ወከልቲ ናይቶም ስደተኛታት ኣብቲ ዋዕላ ከም ዝሳተፉ ንምግባር ዝድለ መደብ ስራሕን ወጻኢታቱን ንምውዳብ ድማ ዝቐለለ ይመስለኒ። ነዚ ብዝምልከት ርእይቶታት እንተልዩ ድማ መርሓባ።
በረኽት-ኣብ ሃብተማርያም
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
16/06/2011


c: text/html

text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ምዕራብ ጎንደር ወረዳ ቋራ ከተማ ገለጎ ናብ 22 ጥቅምቲ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ መንነት መሰረት ዝገብረ መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀመ ግዳይ መጥቓዕቲ ኮይንና ዝበሉ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ንህይወቶም ክብሉ ኣብ ናይ ፌደራል ካምፕ ኣዕቒቦም ከምዝርከቡ ዝገለፁልና ዘዘራረብናዮም ብንግዲ ዝመሓደሩ ነበርቲ እታ ከተማ ዒላማ እቲ መጥቓዕቲ ተጋሩን ኣባላት ብሄረሰብ ቅማንትን ምዃኖም ይገልፁ።በቲ መጥቓዕቲ ሓደ ሰብ ምማቱን ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ሰባት ናይ ኣካል ጉድኣት ከምዝወረደን ሓቢሮም ኣለው።ሓሙሽተ ናይ ዓለባ መሸጢ ቡቲካት፣ሓደ ናይ ነዳዲ መከፋፈልን ናይ ሓፂን መፂን መሸጢ መደብርን እውን ንብረት ተዘሪፉ በራሚል ነዳዲ ከምዝተቓፀለ ሰብ ንብረት ገሊፆም ኣለው።
ተወላዲ ብሄረሰብ ቅማንት ዝኾነን ድሕሪ እቲ ግጭት ኣብ ከተማ ጭልጋ ከምዝርከብ ዝገለፀን ኣቶ ሃይለማሪያም ኣባተ እቲ መጥቓዕቲ መንነት ምሰረት ዝገበረ እዩ ይብል።
‘’እዚ ሽግር ቅድሚ ምፍጣሩ ቅምናትን ተጋሩን ካብ 21 ጥቅምቲ እንተድኣ ዘይወፂእኹም ስጉምቲ ንወስድ ኢና ዝብል መጠንቀቕታ ወረቐት ተለጢፉ ነይሩ’’ይብል።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ወረዳ ቋራ ኣቶ ፈጠነ ጌጡ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ብህዝቢ ዝተልዓለ ሕቶ ፀገም ሰናይ ምሕደራ እንተሃለወ እውን ንወራር ዝተዋፈሩን ንዝኾነ ይኹን ዘይውክሉ እዮም ዝበሉዎም ነቲ መጥቓዕቲ ለይቲ ከምዝፈፀምዎ ሓቢሮም።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፍርቂ ለይቲ ክኸውን ቁሩብ ደቓይቕ ምስተረፎ ትማሊ ሰንበት ለይቲ ነይሩ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ህዝቢ ኣሜሪካ ንዓሰርተ ዓመታት ክሰምዖ ይፅበዮ ንዝነበረ ዜና ኦሳማ ቢን ላዲን ዝተዛረቡ።
ንሶም ‘’ንህዝቢ ኣሜሪካን ዓለምን ክገልፆ ዝደሊ ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ንሞት ኣሽሓት ንፁሃን ደቂ ተባዕትዮ፡ደቂ ኣንስትዮን ህፃውንትን ተሓታቲ ዝኾነ መራሒ ኣልቃይዳ ኦሳማ ቢንላዲን ንዝቐተለ ስርሒት ኣካይዳ’ላ።’’ክብሉ ገሊፆም።
ኣል ቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ መጥቓዕቲ ብምፍፃም ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ሰባት ካብዝቐትል ኣትሒዙ ኦሳማ ቢንላዲን ናይ ዓለም ቀንዲ ተደላዪ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ እቲ መራሒ ግብረ ሽበራ ኣብ ኣቦታባድ ፓኪሳታን ኣብዝርከብ መንካበቢያ ተሓቢኡ ከምዝነበረ ብምግላፅ ዝሓለፈ ሰሙን ንኦሳማ ቢን ላዲን ናብ ፍትሒ ዘቕርብ ስርሒት ምእዛዞም’ውን ሓቢሮም።
ሒደት ቁፅሪ ዝርከብዎ ኣሜሪካዊያን ጉጅለ ትማሊ ሰንበት ኣብቲ መንካበቢያ ስርሒት ከምዘካየዱን ድሕሪ ምልውዋጥ ቶኽሲ ንኦሳማ ቢንላዲን ብምቕታል ሬስኡ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዝወዓለን ፕሬዝዳንት ኦባማ ሓቢሮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣልቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ መጥቓዕቲ ናይ ምፍፃም ፃዕሩ ስለዝቕፅል ኣሜሪካዊያን ብንቕሓት ንኽንቀሳቐሱ ኣጠንቂቖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ እዋን መጥቓዕቲ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ ፕሬዝዳንት ንዝነበሩን ኣንፃር ሽበራ ኹናት ንዝኸፈቱን ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ እውን ቴሌፎን ከምዝደወልሎም ተዛሪቦም።ፕሬዝዳንት ነበር ቡሽ ኣብዘውፅእዎ ናይ ፅሑፍ መግለፂ ናይ ቢን ላዲን ሞት ናይ ኣሜሪካ ዓወት እዩ ኢሎምዎ።
ኦሳማ ቢን ላዲን ካብ ሃብታም ስድራ ስዑዲ ዓረብ 10 መጋቢት 1957 ኣ/ፈ ተወሊዱ።
ሕብረት ሶቪየት ኣብ 1979 ኣ/ፈ ንኣፍጋኒስታን ምስወረረት ቢን ላዲን ምስ እስላማዊያን ተዋጋእቲ ሙጃህዲን ተፀንቢሩ።ድሕሪ ብርክት ዝበሉ ዓመታት ሃብቱ ተጠቒሙ ኣልቃይዳ ብዝብል ሽም ናይ ባዕሉ ሓይሊ ኣጣይሹ።ናይ ዓረብኛ ትርጉም ኣልቃይዳ መሰረት ማለት እዩ።
ኣብ 1996 ኣ/ፈ ቢን ላዲን ፀጋታት ተፈጥሮ ሙስሊም ሃገራት ብምዝራፍ ንፀላእቲ እስላም ትሕግዝ ኣላ ኢሉ ንዝኸሰሳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ሃይማኖት ዅናት ኣዊጁ።
ኣብ ሱዳን ተሓቢኡ እናሃለወ ቢን ላዲን ኣንፃር ኣብ ሱማሊያን ስዑዲ ዓረብያን ዝርከቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ወታደራዊ ኣካላት ናይ መጥቓዕትታት ውዲት ከምዝፈሓሰ ይእመን።ኣብ 1997 ኣ/ፈ ኣብ ኬንያን ታንዝንያን ኣብዝርከቡ ኤምባሲታት ዩናይትድ ስቴትስ’ውን መጥቓዕትታት ኣዋዲዱ።
ድሕሪ ናይ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ መጥቓዕቲ ግብረ ሽበራ ቢን ላዲን ንዩናይትድ ስቴትስ ኣየረክብን ኢላ ጠንጠነለይ ኣብ ልዕሊ ዝበለት ኣፍጋኒስታን ብዩናይትድ ስቴትስ ዝምራሕ ጥምረት ናብ ኣፍጋኒስታን ብምዝማት ንናይ ታሊባን መንግስቲ ኣወጊዱዎ።
ወታደራትን መኮነናት ስለያን ዩናትድ ስቴትስ ኣብ ዶብ ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን ንዝርከቡ ብጎቦታት ንዝተኸበቡ ከባቢታት ንዓሰርተ ዓመታት ዝኣክል ብምዝውዋር ንቢን ላዲን ንምርካብ ብዙሕ ፈቲኖም እዮም።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኦሳማ ቢን ላዲን ምቕታሉ ምስ ገለፁ ድሕሪ ሒደት ደቓይቕ ዝተሓጎሱ ሰባት ኣብ ዋይት ሃውስ ብምትእኽኻብ ክጭድሩ ክሕጎሱን ክዝምሩን ተራኢዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ኣል ቃይዳ ናይ ሒነ ምፍዳይ መጥቓዕቲ ክፍፅም ከምዝኽእል ንኤምባሲታቱን ኣሜሪካዊያንን ኣጠንቒቑ’ሎ።


text:
ዕጡቃት ኣብ ክልተ ወረዳታት ምብራቅ ወለጋን ሆሮ ጉዱሩን መጥቃዕቲ አውሪዶም ንሰላማዊያን ሰባት ከምዝቀተሉ ተፈሊጡ።
ብሰንኪ’ቲ መጥቃዕቲ 12 ሰባት ከምዝሞቱን ብዝሖም ዘይተነጸሩ ሰባት ከምዝቆሰሉስ ፣ ናይ ዓይኒ መሰካኽር ይገልጹ።
ኣማሓደሪ ዞባ ሆሮ ጉድሩ ኣቶ በቀለ ደቻሳ "ኦነግ ሸኔ፣ ኣብ ኣቤ ደንጎሮ፣ ንሰለስተ ሲቪላትን ሰለስተ ምልሻታትን ቀቲሎም" ኢሎም። ክልተ ካብ’ቶም ዕጡቃት’ውን ከምዝሞቱ ጠቂሶም።
ኣማሓዳሪ ዞባ ምብራቅ ወለጋ ብወገኖም "ኣጻርየ ርእይቶ ክህብ እየ" ኢሎም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ዞባ ሰሜን ሸዋ ወረዳ ኣንፆኪያ ገምዘን ኣብ ምምሕዳር ማሕበረሰብ ኦሮምያ ዞባ ኣርጡማ ወረዳ ፋርሲን ኣብ ዘራኽቡ ቀበሌ ኣገረማርያም ማጮራን ቀበሌ ዲምቱ ጨቆርሶ ብዝተላዕለ ጎንፂ ሞት ክልተ ሰባትን መቁሰልቲ ሓሙሽተ ሰባትን ከየስዓበ ኣይተረፈን ክብሉ ካብቲ ከባቢ ዝበፅሓና ሓበሬታ የመልክት ።


text:
ኣብ CAF ናይ 3 ኣዋርሓዊ ደክለረሽን ን ምግባር
እንታይ ኢዩ?
ኣኣብ 3 ኣዋርሕ፣ ነፍሲወከፍ ሰብ ’AAH (ሓገዝ ናይ ስንኩላን ), le RSA (ማሕበራዊ ሓገዝ ) ወይ prime d’activité ወይ ተጠቕቃምነት ምንጪ ናይ ላካፍ CAF (ን ቤተሰባዊ ሓገዝ) ይረክብ።
i ኣገዳሲ ሓበሬታ :ኣብ ወብሳይትና ማለት : Réfugiés.info "S'inscrire à la CAF" ብምባል ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም።
እዚ መስርሕ እዚ ድማ "déclaration trimestrielle de ressources". ይበሃል። እቲ መሕተተ ናይ ነፍሲወከፍ፣ ወርሓዊ ኣታዊኹም ብምምላእ ፣ መስመር ዘሎ ሕቶታታ ክትምልስዎ ይግባእ። (ደሞዝኩም ፣ ናይ ሾማጅ፣ les indemnités chômage ሓገዝኩም ወዘተ ብምምላእ…). ብኸምዚ ኸኣ እዩ CAF ናይ ሰለስተ ወርሓዊ ኣሎኬሽን ወይ ምምቕራሕ ከባጽሓልኩም ዝኽእል ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ናይ ካፍ CAF መስርሕ ንምጽባይ
Configurez votre étape
ኣብ ነፍሲ ወከፍ 3 ኣዋርሕ, እቲ CAF ሓደ ፎርሙላ ናይ ደክለረሽን ይሰአልኩም። እብ ኢንተርኔት ኣቲኹም ድማ፣ ኣብ ናይ CAF. ወብሳይት ትኸዱ
i ኣገዳሲ ሓበሬታ :እቲ ኣፕሊኬሽን ኣብ CAF smartphone.ስማርት ፎን እውን ይኸውን እዩ። ከከም ዓይነት ቴለፎንኩም ድማ ዳውን ሎድ ይግበር
> Lien de téléchargement App Store (Apple)
> Lien de téléchargement Play Store (Android)
እቲ ናይ ደኪለራሽን መስርሕ ኣብዚ ብምጥዋቕ ምጅማሩ ይከኣል Mon compte Caf.fr ኣብ ዝስዕብ ወርሒ፣ ዴክሌር ክግበር ኣለዎ።
ን ኣብነት : ን ዝስዕብ ወርሒ መጋቢት-ሚያዝያ-ግንቦት፣ ኣብ ወርሒ ሰነ እዩ ዴክሌር ዝግበር።
ተጠንቀቑ! ነዚ ንምግባር ውሱን ናይ ግዜ ደረት እዩ ዘለኩም።
ነቲ መሕተት ናይ ደክሌረሽን ምምላእ
Configurez votre étape
እት ደክሌረሽን ኣብ ወረቐት እውን ክምላእ ይኽእል እዩ። ሰለስተ ሳጹናት ፣ ናይ ጋድምን ትኹልን ሕንጻጻት ኣሎ (ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣዋርሕ).
ከከም ኩነታትኩም። ኣብኡ ክትጽሕፍሉ ትኽእል።
- እቲ ትኽኽለኛ ዓቐን ናይ ደሞዝኩም።
እቲ ዋጋ “net à payer avant impôt” ዝብል መስመር ናይ fiche de paie (ኣብ ታሕታይ ክፋል ናይቲ ወረቐት )ዝርከብ ናይ ዝተኸፈልክሞ ወርሒ ዝሕብር ( እንተደኣ ወርሒ መጋቢት ደሞዝኩም ኣብ ሚያዝያ ተኸፊልኩም፣ ኣብ ሚያዝያ ምልእዎ ),
- ብ Pôle Emploi ሾማጅ ትኽፈሉ ምስ ትኾኑ
- ናይ ደቕኩም ቀለብ ትኽፈሉ እንተኴንኩም
- ካብ “ካልእ ምንጪታት ”፣ ትኽፈሉ እንተኲንኩምን ካፍ ሓብሩ፣ ናይ ስታጅ ሓገዝ ይኽፈለኩም እንተሎ። ካብ ስራሕ መልቀቒ ክፍሊት እንተለኩም፣ ኣብ እዋን ሕርሲ ዘሎ ዕረፍቲ ደሞዝ ብ ኣሹራንስ ማላዲ ዝኽፈል ወዘተ ኩሉ ምልእዎ።
ከምኡ እውን ፣ ናይ ምሳኹም ዝነብሩ ሰባት ደሞዝ መለት፣ ናይ መጻምድኹም፣ ናይ ደቕኹምን ካልኦት ምሳኹም ዝነበሩ ሰባትን ደሞዝ ምልእዎ።
እንተደኣ ወላሓደ ኣታዊ ኣብቲ ውሱን እዋን ዘይብልኩም። ኣብቲ “absence de ressources” ዝብል ቦታ ኣብ ታሕቲ ። ዜሮ ምልእዎ።
i ምፍላጡ ኣገዳሲ! እዚ መስርሕ CAF ደክሌረሽን ኣብ ስማርት ፎንኩም smartphone ዝቐለለ እዩ።
ኩሉ ኣታዊኹም ጽሓፉ፣ ዝኾነ ኣይትረስዑ ! እንተኾነ ግን እቲ ብ ላካፍ CAF. ዝወሃበኩም፣ ተመሊስኩም ኣይትጽሓፍዎ።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ገምጋም ናይ ላካፍ CAF ምጽባይ
ክከም ደክለረሽንኩም፣ እቲ CAF ኣብ ነፍሲወከፍ 3 ወርሒ፣ ብዝመላእኩሞ መሰረት፣ ወርሓዊ መቑነንኩም ክመልኣልኩም እዩ።
ደድሕሪ ነፍሲ ወከፍ ምምላእ ቅጥዒ ናይ ካፍ CAF ናይ መረጋገጺ ኢመይል ክመጸኩም እዩ።
እንተደኣ ኣብ እዋን ደክለረሽን ዝኾነ ጌጋ ጌርኩም፣
ኣብ እዋን ደክሌሽን ዝኾነ ጌጋ ምስ እትገብሩ፣ ን CAF ብ ቐጥታ ሓብሩ
- እንተደኣ እቲ ጌጋ ኣብ ውልቃዊ መግለጺ ምስ ዝኸውን (መጻምዲ፣ ቆልዑ፣ ,ገዛ ...)ወይ እውን ኣብ ናይ ሞያዊ ህይወት ምስ ዝኸውን ( ስራሕ፣ምርካብ ስራሕ ...) : je me connecte à Mon Compte ኣብ ዝብል ሸነኽ ፣ ነቲ > Déclarer un changement. ዝብል ብምጥዋቕ ኣርምዎ።
- እንተድኣ እቲ ጌጋ ኣብ ሓበሬታ ናይ ኣታዊ ኮይኑ : je me connecte à Mon Compte > ኣኣብ ዝብል ክፋል ብምእታው Contacter ma Caf > ኣብ ዝብል ቦታ ብምጽሓፍ መልእኽቲ ስደዱ
እንተደኣ ንዕኡ ብዝተመልከተ ምስ ሰራሕተኛታት ናይ CAF ተራኺብኩም፣ እቲ ሓድሽ ኣገባብ ናይ ካልኩለሽን ብምግባር ሰልዲ ክወርደልኩም እዩ። a
i ኣጋዳሲ ሓበሬታ :ተጠንቀቑ : እንተደኣ CAF እንተደኣ ኮነ ኢልኩም ጌጋ ሓበሬታ ከም ዝሃብኩም ፈሊጡ፣ ክትቅጽዑ ትኽእሉ ኢኹም (ብተግጻን መጠንቀቕታትን፣ ወይ እውን ገንዘባዊ መቕጻዕቲ). ክኸውን ይኽእል።
እንተደኣ ደንጒኹም ዴክለ ጌርኩም
እንተደኣ ካብ እቲ ዝተዋህበ ናይ ግዜ ገድደብ ኣሕሊፍኩም። እቲ ሓገዝ ናይ ብጽሒትኩም ንግዚኡ ጠጠው የብል።እቲ ክፍሊት ድማ ኣብ ዝቕጽል ደክለረሽን ምስ ገበርኩም ክስዕብ እዩ።
ብዛዕባ ኩነታትኩምን ኣታዊኹምን ዝምልከት ለውጥታት ኣብ ምሕባር ኣይትደንጉዩ
ኩነታትት ናይ ቤተሰብኩም ምስ ዝልወጥ፣ ኣብ እቲ ዝግባእ ፣ ሳጹን ብምኻድ ሓበሬታ ምልኡዎ/ ኣብ “Mon Compte” ዝብል ቦታ ብምኻድ (ሓድሽ ስራሕ ፣ ምቕያር ኣድራሻ ፣ ምውላድ ሓድሽ ህጻን፣ መርዓ፣ ሓድሽቲ ነበርቲ እኝተድደኣ ኣለውኹም ወዘተ). ሓብሩ።


text:
ስራሕ ንምርካብ ናይ ሓገዝ ድጋፍ ምርካብ
ምስ ፕሮግባም ናይ ለሎቪየ
እንታይ ኢዩ?
ፕሮጆክት ናይ ሎቪየ ፣ ሓፈሻዊ ናይ ድጋፍ ሓገዝ ካብ 2ወርሒ ክሳብ 24 ኣዋርሕ ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት መስመር ርክብ ምፍጣር ፣ መዕደሊ ነቑጣ፣ ሎጂስቲክ ፣ መጎዓዝያ፣ ካልእ ኣግልግሎትን የቅርብ….
እንታይ ዓይነት ትሕዝቶ ነቅርብ ?
ሓደ ፎርማሲን ኮርስ ትምህርቲ መታን ክዉንነት ኣሰራርሓ ናይ ትካላት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ንምርዳእ፣
-ንጥፈታት ናይ ዓለም ትካላት ንምድህሳስ
- ኣብ ኣጸሓሕፋ CV ናይ ተበግሶ ደብዳቤን ምፍላጥን ፣ ኣብ ሞያዊ ሃዋሁ ንምምዕባል ዘስርሕ ነገራት ምልላይ
-ትምህርቲ ቋንቋ ን ስራሕ ዓለም ኣተኲርካ ምሃር ዕድል ምርካብ
-ምትእታው ዲጂታል ኣብ ስራሕ ምልላይ
-ስራሕ ንምድላይ ሓገዝ ናይ ድጋፍ ሓገዝ ምርካብ
-ኣብ ምስላጥ ናይ ቤት ጽሕፈታት ወይ ምምሕዳራት ናይ ድጋፍ ሓገዝ ምርካብ
ንመን ኢዩ ፧
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ብውልቃዊ ሓገዝ ድጋፍ ነቲ ዕድል ከሰብቲ ንምዃን
ከከም ናይ ቋንቋ ዓቕሚኹምን ክትሰርሕዎ ኣትደልዩ ስራሕን ፣ ክዉን ናይ ስራሕ መደብኩምንን ዝኸይድ ሓገዝ ምርካብ
ከምኡ እውን፣ ን ናይ ስራሕ ኣብ ምድላይ ፣ ኣብ ምስልሳል ምስላጥ ናይ ምምሕዳራት ፣ ኣብ መንብሪ ገዛ ንምርካብ …. ዘኽእሉ ደገፋት ምርካብን ናይ ኣሰናይናት ደገፍ ምርካብ ይሰርሕ።
ምስ ትካላት ርክብ ንምግባር
ምስ ሰራሕተኛታት ክትዘራረቡ ትኽእሉ፣ ፣ ኣብ ዝኾነ ዓይነት ናይ ምስላጥ ክሕግዝኹም እዮም ፣ ከምኡ`ውን ሓደ መስመር ናይ ሞያዊ ንምምስራትን ንምህናጽን ከሰኒኹም ኢዮም።
ደጋፊ ዘለዎ ናይ ምጥያስ ወይ ምሕጋዝ መስርሕ
እዚ ምስ LEVIER, ዝከየድ መደብ እዚ ፣ኣብ ምድላይ ስራሕን መስርሕ ምስኳዕኩም ኣብ ስራሕን ፣ ኣብቲ መስርሕ ዘለዉ ሞያውያን መርበብን ንምፋጥኩም ይሰርሕን፣ ከምኡ እውን ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ብቕዓትኩምን ምስ ናይ ስራሕ ክውንነትኩም ኣብ ፈረንሳ ፣ ከተሃሕዘኩምን እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ብ ኢመይልና
levier@gas.asso.fr ወይ
manon.demoulliers@reseau-lepc.fr ወይ ብ ቁጽሪ l07 64 72 85 18 ወይ 07 7692 21 84 ርኸቡና


text:
ብምሕድራ ዓቕሚ ሰብ ባይታ ዘቢጡ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣቐዲሙ ብረት ንዝዕጠቖም ክሳብ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም ዜጋታት ናብ ማእቶታዊ ንጥፈታት ከዋፍሮም መዲቡ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም ብምምሕዳራት ተወዲቦም ናብ ዝተፈላለየ ዞባታት ክወርዱ ምዃኖም ዝተሓበሮም ዜጋታት፣ ኣብ ምህናጽ ዲጋን ከትርታትን፣ ኣብ ናይ ምህርቲ እዋናት ድማ ኣብ ጻህያይን ዓጺድን ንምውፋሮም ተወጢኑ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ዛጊት ተረኺቡ ብዘሎ ሓበሬታ ክሳብ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም ልዕሊ ሚእቲ ዜጋታት ብምምሕዳርት ተመሪጾም ኣብ ዞባ ደቡብ ገርገራ ኣብ ዝርከብ ዲጋ ንምህናጽ ተዋፊሮም ኣለዉ።
ሚኒስትሪታት’ውን ካብ ዘለዉወን ሰራሕተኛታት ብጉጅለ እናፈላለያ ኣባላተን ናብዚ ማእቶታዊ ንጥፈታት ክልእካ ምዃነን ይንገር።
ሰራሕተኛታት ሚኒስተሪታት ናይ ብሕቲ ትካላትን ዝርከብዎም ክሳብ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም ዜጋታት ብረት ድሕሪ ምዕጣቖም፣ መባእታዊ ወትሃደራዊ ስልጠና ወሲዶም፣ ቀትርን ለይትን በብእብረ ኣብ ሓለዋ ዝተፈላለያ ትካላት ተዋፊሮም ከምዘለው በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።


text:
Radio Erena: 17 September 2019
መንግስቲ ኬንያ፣ ዘይሕጋዊ ንግዲ ንምቁጽጻር፣ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽባ ክልተ መስመራት ከምዝዓጸወ ማዕከን ዜና ስታንዳርድ ሓቢሩ።
እቲ ኣብ ከባቢ ሞያለ ተዓጽዩ ዘሎ ጽርግያታት፣ ካብ ክልትኢ ወገናት ዝንቀሳቐሱ ነጋዶ፣ ግብሪ ከይከፈሉ ይሓልፉ ምህላዎም፣ በዓል መዚ ኣታዊታት እታ ሃገር ድሕሪ ዘቕረቦ ጥርዓን’ዩ።
መዓልታዊ ካብ 30 ክሳብ 50 ናይ ጽዕነት መካይን በቲ መስመር ከምዝመላለሳ ዘመልከተ እቲ በዓል መዚ፣ ግብሪ ዝኸፍላ ግና ሒደት ምዃነን ኣገንዚቡ።
ዘይሕጋዊ ንግዲ ዘመላልሱ ወነንቲ ዓበይቲ መካይን፣ እቲ ኬላታት ዘለዎ ኣውራ ጽርግያታት እናጎሰዩ፣ ካልእ መንገዲታት ክጥቐሙ ምጽንሖም’ዩ እቲ በዓል መዚ ዝወቅስ።
እቲ መስመራት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብትሪኮላታን ካልእ ሓጹራትን ተዓጽዉ ከምዘሎ’ውን ኣፍሊጡ።
እቲ በዓል መዚ ኣቐዲሙ፣ ኣብቲ ዞባ ምስ ዝርከቡ ሓይልታት ጸጥታ፣ ነጋዶ፣ ነበርትን ብዛዕባ ዶባ ዝሰገረ ንግዲን ምእካብ ግብርን ብዝምልከት ዘተ ካከትድ ጸኒሑ’ዩ።
ኬንያውያን ካብ ኢትዮጵያ፣ ከም ሰሜንቶን ኣእካልን ዝኣመሰለ ነገራት በዚ መስመር እዚ ከእትዉ እንከለዉ፣ ኢትዮጵያውያን ከኣ ከም ዘይቲ፣ ዝሟቕ፣ ሳሙና፣ ኮቦርታን ካልእን ካብ ኬንያ የምጽኡ።
በዚ መስመር ካብ ዝመላለስ ዘይሕጋዊ ንግዲ፣ መንግስቲ ኬንያ ኣስታት 30 ሚልዮን ሺሊንግ ወይ ልዕሊ 200 ሽሕ ዶላር ግብሪ ይስእን ከምዘሎ ንበዓል መዚ ዞባ ሞያለ ብምጥቃስ እቲ ማዕከን ዜና ኣብ ኣተሓሳሲቡ።
================


text:
Radio Erena: 03 August 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ሰለማዊ ናይ ጸዓት መዓላ ዘገልግል፣ መደበር ኒኩሌር ምኽፋታ ኣፍሊጣ።
ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር፣ መሓመድ ቢን ራሺድ ኣል መኽቱም ብ1 ነሓሰ ብትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ እቲ ኣብ ምድረ ዓረብ ናይ መጀመርያ ዝኾነ መደበር ኑክሌር፣ ኣብ ዘካየደቶ መባእታዊ ፈተና ዕዉት ምንባሩ ገሊጹ።
ዕላማ እቲ መደበር፣ ኣብ መጻእ ንሓደ ርብዒ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ ብኒኩሌራዊ ጸዓት ንምትካእ ምዃኑ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ጠቒሱ።
ወራስ ዓራት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣልናህያን ብወገኑ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ እቲ “ባራካ” ዝተሰምየ መደበር ኒኩሌር፣ ኣህጉራዊ ናይ ድሕነት መለክዒታት ዘማልአ ምዃኑ ሓቢሩ።
እቲ ብደቡብ ኮርያ ከምዝተዳለወ ዝተሓበረ ንድፊ ምህናጽ መደበር ኑክሌር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ሰለማዊ መዓላ ዝዓለመ ምዃኑ እኳ እንተተገልጸ፣ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ጥርጣረታት ፈጢሩ ይርከብ።
ኣብቲ ዞባ ኣቐዲማ፣ ቴክኖሎጂ ኒኩሌር ዝወነነት እንኮ ሃገር እስራኤል ጥራይ ክትከውን እንከላ፣ ኢራን’ውን ዝጀመረቶ መደባት ምሉእ ብምሉእ ንምዝዛም ከምዝተቓረበት’ያ ትገልጽ።
=================


text:
ህጹጽ ሃገራዊ መጸዋዕታን መድረኻዊ ርእይቶን ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንፍትሒ
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንፍትሒ፣ ንህዝቢ ማእከሉ ዝገበረ፣ ነጻ ስርርዕ ተሳትፎ ሐፋሽ ክህሉ ዘተባብዕ ህዝባዊ ውደባ’ዩ። ከምቲ ስሙ ዚሕብሮ ከአ ንህዝቢ ኣላዒሉን ወዲቡን፣ ንህግደፍ ብህዝባዊ ዓመጽ አቢሉ ክስዕር ዘኽእሎ መደብ ዕዮ ዘለዎ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኢዩ።
መብዛሕትኦም ኣባላት ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንፍትሒ፣ ከም ኩሉ ኤርትራዊ፣ አብ ፖለቲካውን ብረታውን መስርሕ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሳተፉን፣ አብቲ ምእንቲ ደሞክራስያዊን ሰብአዊን መሰል ኤርትራውያን ንምርግጋጽ ክሳብ ሕጂ ዝቐጸለ ሐርነታዊ ቃልሲ ከአ እጃሞም እንዳአበርከቱ ክመጹ ዝጸንሑ ኢዮም።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንፍትሒ፣ ነቲ አቶ ኢሳያስ ሒዝዎ ብታህዋኽ ዝጓየየሉ ዘሎ ሐደገኛ መስርሕ ብምግንዛብ፣ ምስ መራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝገብሮ ዘሎ ስዉር ወተሃደራዊን ጸጥታዊን ውዕላትን፣ንልዑላውነትና ዝትንክፍ ስምምዓትን፣ ኤርትራውያን ብአግኡ ተረዲኦም ምስ ግዜ አንጻር ሐደገኛነቱ መዚኖም እንተዘይተጓይዮምሉ፣ ሳዕቤኑ ንህሉው መድረኽ ተሐጺሩ ዝተርፍ ጥራሕ ዘይኮነስ አንዊሑ ዝኸይድ፣ ንደቅናን ደቂ ደቅና ድማ ዝያዳ ዋጋ ዘኽፍል ከይከውን ዓቢ ስግአቱ በዚ ታሪኻዊ መግለጺ እዚ ይገልጽ።
ብሰንኪ ውልቀ መላኺን ገባቲን ዝኾነ ስርዓት ኢሳያስ አፍወርቂ፣ ሃገርና ኤርትራ ናብ አዝዩ ሐደገኛ ዝኾነ መአዝን ጥፍአት ሒዙዋ ይጉዓዝ ከምዘሎ፣ ብዘይካ ገለ ውሑዳት የዋሃን፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ግርም ጌሩ ተገንዚብዎ አሎ። ስለዝኾነ ከአ አብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ተባዓት ኤርትራውያን፣ ነቲ አፈራሪህካ ግዛእ ዝብል፣ ናይ ራዕዲን ሽበራን ሐጹራት ጢሒሶም ዓው ኢሎም ንድሌትን ሃንቀውታን ህዝብና ዘንጸባርቕ አውያትን መጸዋዕታን ከቃልሑ ምጅማሮም ንዕኡ ዘረጋግጽ አብነት ኢዩ።
ብዘይ ቃል ዓለም ሐቂ ክንዛረብ እንተዀንና፣ ስርዓት ኢሳያስ ን27 ዓመታት ንህዝቢ ኤርትራ ከም ድላዩ ክዑምጡቖን ክረግጾን ከሎ ሐያልን በሊሕን ስለዝኾነ ዘይኮነስ፣ ብሐደ ወገን ህዝብና ደረት አልቦ ዝኾነ እምንቶ አብ ልዕሊኡ ስለዘሕደረ፣ ብካልእ ሸነኽ ከአ እቶም ንፍትሕን ደሞክራስያዊ መሰልን ንምርግጋጽ ክቃለሱ ዝጸንሑን ዘለዉን ተቓወምቱ፣ አወዳድባኦም ኮነ አመለኻኽታኦም በቲ ንዕኡ ክገጥሞ ዝግብኦ ደረጃን አገባብን ዝመዓራረ፣ ንኹሉ ሐቚፉ ብማዕረ ዘሳትፍ መስርሕ ዘይምኽታሎም ኢዩ። ብርግጽ አኼባታትን ጉባኤታትን ዘይተኻየደ አይኮነን። ይኹን’ምበር ገሊኡ አብ ምዝዛም ጉባኤታቱ ዝፍንጣሕ፣ገሊኡ ከአ ጉባኤታቱ ዛዚሙ አብ ጉዕዞታቱ ተፈሐፊሑ ዝዳኸም ብምዃኑ ህዝብና ልቡ ረጊኡሉ ክዓስሎ አይከአለን። ምስዚ ኩሉ ግን ነቶም ኩሎም አንጊሆም አብ መስርሕ ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝተሳተፉን ዝተሰለፉን፣ ትሕዝቶኦም ዘበርከቱ፣ ክቡር ዕድሜኦምን ሂወቶምን ዘሕለፉ፣ ገሊኦም ብጭውያ አብ ማእሰርቲ ዝበለዩ፣ ገሊኦም ከአ ብመስዋእቲ ዝተፈልዩና ጀጋኑ ሐርበኛታት ደቂ ሃገር ብምዝካር፤ አኽብሮትና ወትሩ አብ ቦትኡ ከምዝኾነ ነዘኻኽር።
ኤርትራውያን ሎሚ በጺሕናዮ ዘለና እዋን፣ ንዝነበረ ሕሉፍ አልዒልካ ክሲን ሕሜታን ከተካይድ ፣ ሕድሕድካ ከአ አብ ምብልላዕ ክትአቱ ዘፍቅድ ሃለዋትን ዕድልን ከቶ ኣይኰነን ። የግዳስ ዘለናዮ ሃዋሁው ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ሕቶ ዘለዕል ኮይኑ፣ ንሰብአዊ ክብርና ከም ህዝቢ፣ ንልዑላውነትና ከአ ከም ሃገር ንምውሐስ፣ ካብቲ ዝደቐቐ ክሳብ እቲ ዝፈረየ፣ ካብቲ ዝወሐደ ክሳብቲ ዝበዝሔ ነገራዊ ትሕዝቶና ኮነ ትሕዝቶ ሰብና፣ ዘለና ኩሉ ጸንቂቕና፣ ናብ አዝዩ ሐያል ሐርነታዊ መኸተ ክንአቱ ዘገድድ ክውንነት ኢና አቲና ዘለና።
ነዚ አዝዩ ተሃዋሲን ሐደገኛ ዝኾነ መድረኽ ብኹሉ አማሊኡ ዘግጥም ብልሃት ከአ፣ ናይ ኩሎም ሃገሮም ከድሕኑ ዝተዓጥቁ ደቂ ሃገር፣ ሃገራዊ ሐቆፍ ዝኾነ ጽኑዕን ቅኑዕን ውደባን ስርርዕን ግድንን ግዴታን የድልየና አሎ። ሎሚ ብዛዕባ ስርዓት ኢሳያስ ደረቱ ዝሐለፎ ግህሰትን ግዕዝይናን ግፍዒን ክንዛረብ አይኮንናን። ንሱስ ዓለም ብዓለሙ ፈሊጥዎ ዘስገድገዶ ኢዩ።ብአንጻሩ ግን እቲ ካባና ዝድለ፣ ብዛዕባ ፍቱንን ዘየዳግምን ቅኑዕ ናይ ለውጢ ሐይልታት አሰላልፋን መድረኻዊ አገጣጥማን መስመር ዘጨብጥ፣ ኩሉ ናተይ ኢዩ ዝብሎ መቃለሲ ባይቶ ዝፍጠረሉ ስትራተጂካዊ ሐባራዊ ውሳኔ ንምብጻሕ፣ ተላዚብካ ናብ ቅልጡፍ ተግባራዊ ህጹጽ ግጥሚያ ምእታውን ምስግጋርን፣ ንጽባሕ ዘይብሃሎ እዋኑ ሕጂን ሎሚን ኢዩ።
ነዚ አብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ርእይቶ ብምምርኳስ ከአ እንሆ ህጹጽ ሃገራዊ መጸዋዕታናን መድረኻዊ ታሪኻዊ ርእይቶናን ነቕርብ።
ምግባር ህጹጽ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን
ንኹሉ ዘሳተፈ ዘተን ልዝብን ምክያድ፣ ክህሉ ዝኽእል ዓንቃፊ ጸገማት ምፍታሕን፣ ናብ ሐደ ሐባራዊ ውሳኔ ንምብጻሕን፣ ዓንዲ ማእከል ሰረት ናይ ደሞክራስያዊ መስርሕ ኢዩ። እዚ ከአ ኩሎም ደቂ ሃገር ንዘቀራርቦም ኮነ ዝፈላልዮም ርእይቶ ብግልጺ አብ መአዲ ዘተ አውሪዶም፣ ብሃናጺ አገባብን ሃገራዊ ሐላፍነትን ተደሪኾም ዘካይድዎ፣ ናብ ሐደ ጥርኑፍ መአዲ ቃልሲ ዘምርሕ ኩለንትናዊ አርእስቲ ዝሐዘ ኢዩ። ስለዚ ዕዉት ነቓዕ ከአ ዘይሐድግ መታን ክኸውን፣ ዘተን ልዝብን በዞም ዝስዕቡ ኤርትራዊ አካላት ሕብረተሰብ ተማሊኡ ክካየድ ንርኢ።
- ኩለን ውድባት፣ ሰልፊታት፣ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት፣ ናይ ሲቪካውያን ማሕበራት ትካላትን፣ ናይ ሜድያ ትካላትን፣ ዘጠቓለለ ክኸውን።
- መሰረታዊ ዕላማ
- ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ሰረታቱን ካብ ሱሩ ምሒኻ፣ ካብ ውልቀ ሰብ ዝጅምር ንመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ከአ ደሞክራስያዊን ሰብአዊን መሰላት ዘውሕስ፣ ብልዑላውነት ናይ ሕጊ ዝመሐዳደር ሹም አሕዋት ዝኾነ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምህናጽ።
- ንብዙሕነት መልክዕ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝተቐበለ፣ ንዝተፈላለየ ሃይማኖታዊ እምነታትን፣ ባህልን ልምዲን ቋንቋን ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘኽብርን ዝቀባበል ባይታን ዘተአማምን ሃዋሁውን ምፍጣር።
- ንድሕሪ ውድቀት ስርዓት ኢሳያስ ዘገልግል፣ ናብ ምሉእ ቅዋማዊ ግዝአተ ሕጊ ዘሰጋግር፣ ኩሉ የማናይ ኢዱ ዘንበረሉ ዝቕበሎ ንጹር መርሆን ሃገራዊ ስትራተጂን ምሕንጻጽ።
- ንልዑላውነት ኤርትራን ሐድነት ግዝአተ መሬታን ንምውሐስ፣ ንዝፍጠር ተጻብኦ ንምጽራር፣ አድላይነት ምስዝርከብ ከአ ንምምካቱ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዓዕልን ሃገራዊ ንያቱን ሞራሉን ዝስሕልን መደባት ምድላው።
- አብ መደምደምታ ከአ ስልጣን ምሉእ ብምሉእ ናብ ኢድ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ተረኪቡ፣ ናብ ስልጣን ናይ ምድያብን፣ ካብ ስልጣን ናይ ምውራድን ምሉእ መሰሉ ጨቢጡ፣ አብ ብዝሐ ሰልፋዊ ስርዓተ ውድድር ዝተመስረተ መስርሕ ተኸቲሉ ፣ ንሃገራዊ ቅዋም ተሞርኲሱ ዝመርሖ ስልጣነ መንግስቲ ክዉን ንምግባር ይኸውን።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንፍትሒ ነዚ መድረኻዊ ታሪኻዊ መጸዋዕታ ከቕርብ እንከሎ፣ እቲ ቀንዲ መልእኽቱ አብዚ ሰፊሩ ዘሎ ዝርዝር መንቀሊ ድአ’እምበር፣ ኩሎም ዝምልከቶም ደቂ ሃገር ከጒድልሉ ኮነ ከስፍሕዎ ክፉት ምዃኑ ንኣምን ። በዚ አጋጣሚ ክንብሎ እንደሊ ካብ ዝተፈላለዩ አካላት ዘዝቐረበ መጸዋዕታን እማመን፣ ዊሒጥካዮ ህጣምካ ምጥፋእ ዘይኮነስ፣ መአረምታ ይኹን መተባብዒ ክኸውን ይኽእል ኢዩ ዝተባህለ፣ ነጻ ርእይቶታት ካብ ደቂ ሃገር ክወሃቦ ግድንን ግዴታን ኢዩ። ከመይ እቲ ከቢድን አዝዩ ዝተሐላለኸን ሃገራዊ ጾር ግደፍ ተፈላሊና ኩሉና’ኳ እንተኺኢልናዮ ንጋዶ ኢዩ። ስለዚ ርእይቶ ሕድሕድ ብምድምማጽ ግቡእ ሃናጺ መልሲ ናይ ምውህሃብ ልምዲ ከነጥሪ ይግባእ።
አብ ጉዕዞ ክካየድ ዝግብኦ ንጥፈታት
ሰፊሕ ሃገራዊ መስርሕ ዘተ ክሳብ ዝጅመር፣ ነቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፊታትን ምንቅስቓሳትን ብናይ ዜና ማዕከናቶም ጸረ መላኺ ስርዓት ዘቃልሕዎ ፣ ከምኡውን ግዱሳት ደቂ ሃገር ብውልቃዊ ሐልዮት ደረጃ ዝካየድ ናይ ሬድዮን ተለቪጅንን፣ ዩትዩብን ፈይስ ቡክን ሃናጽን እሩምን ዝኾነ ምልዕዓላት፣ ክሳብ ጥርኑፍን ስሩዕን ህዝባዊ መልክዕ ዝሕዝ ንጥፈታቱ ዝያዳ ከበራትዑ አዚና ነተባብዖ። ወነንቲ ናይ ዜና ማዕከናት ኣብ ሓድነት( ምጥርናፍ ) ህዝቢ ዓቢ ተራ ስለ ዘለዎም ሓድነት ንምዕቃብ ኣብ መንጎኦም ናይ ሕድሕድ ርኽክብ ክገብሩ ነማሕጽን ። ነቶም ሃገር አብ ሐደጋ ከይትወድቕ ሰጊኦም፣ ብደረጃ ውልቆም ለይትን መዓልትን አብዚ ሸነኽ እዚ ዝነጥፉ ደቂ ሃገር ከአ አዚና ነመስግኖም።
በዚ አጋጣሚ ነቶም ነብሶም አብ ስነ ጥበብን ኪነት ሙዚቃን ሰሪዖም ዝዋስኡ፣ ዓበይትን ናእሽቱ ሰብ ተስፋ ዝኾኑ መንእሰያትናን እንዳአድነቕና፣ አብ ዝገብርዎ ናይ መዝሙርን ሙዚቃን ኪነትን ምውህሃድ፣ ንኤርትራዊ ዜጋ ሃገራዊ ወኒኑን ህዝባዊ ንያቱን ዘለዓዕል መደባት ሰሪዖም ዝያዳ ከደንፍዕዎ ነተባብዖም።
- መልእኽትን ምሕጽንታን ንክቡር ተቓላሳይ ህዝብና
እቲ ካብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ጀሚሩ ተቓላሳይ ወድናን ጅግና መራሒናን ኢልካ፣ ዘይተአደነ ክቱር አኽብሮትን እምነትን ዘንበረልካሉ ኢሳያስ አፍወርቂ፣ሎሚ ካብቲ ዘበገስካዮ ቅዱስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዕላማ ከዲዑ፣ ካባኻ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ብልቡ አርሒቑ ብምሽፋት ፣ ንሃገራዊ ልዑላውነትካን ግዝአት ሐድነት መሬትካን፣ ንስኻ አብ ዘይትፈልጦ አብ ስዉር ዋጋ ዕዳጋ አውሪዱ፣ አብ ቃልዕ ሰጣሕ ጎልጎል ደርብዩካ፣ነቲ ነዊሕ መዋእል ዝወሰደ ስዉር ምስጢራዊ ጠላም ክድዓቱ መደምደምታ ምዕራፍ ክገብረሉ፣ አዲስ አበባን ጎንደርን ብምምልላስ፣ ምስቶም መዋድይቲ ውዲቱ ከጸንብሎ ይጓየ ከምዘሎ በሪሁልካ ክኸውን እምነትና ኢዩ።
ተንኮለኛ ኢሳያስ አፍወርቂ ንህዝቢ ኤርትራን ደቁን መታን ከደናግር “ዶብና ከይተሐንጸጸ ምስ ኢትዮጵያ ዘተን ዘረባን ፍጹም የለን” ብምባል ንዕስራ ዓመታት ከጨፍሮ ከምዘይጸንሔ፣ ነቲ ካብ ነዊሕ እዋን ብሐልዮት ኢማራትን ስዑድያን ክኸይድ ዝጸንሔ ስዉር መስርሕ ዘተ፣ አብይ አሕመድ ንውዕል አልጀሪስ ብዘይ ቅድመ ኩነት አብ ግብሪ ከምዝትርጉሞ ክእውጆ፣ ኢሳያስ ከአ ከም ሃንደበት ዝቐረበሉ መጸዋዕታ መሲሉ ክቕበሎ ዝብል፣ ተመስሪሑ ዝቐረበ ፖለቲካዊ ተዋስኦ ንአዳም ገረሞ ኢዩ። አብቲ ፈለማ እዋን ሰላም ወሪዱልና ብምባል፣ ሐቂ መሲሉካ ተስፋ ጌርካሉ ዕልልታ ሐዊስካ፣ ከምዝተቐበልካዮ ንጹር ሐቂ ኢዩ። ይኹን’ምበር ኢሳያስ ዝሐብኦ ምስጢሩ ናብ ቃልዕ እንዳተጋህደ፣ መደቡን ዕላምኡን ዕርቃኑ ወጺኡ፣ ካብታ ንሰላሳ ዓመት ተዋጊእካ ዝሰዓርካያ ኢትዮጵያ ዓስበ ጻማኡ ክቕበል፣ “ ስልጣነይ አረኪበ አለኹ … ካብ ሕጂ ንድሐር ዶክተር አብይ አሕመድ ኢዩ መራሒና . . . ሐደ ሃገርን ሐደ ህዝብን እምበር ክልተ ህዝብን ክልተ ሃገርን አይኮንናን ክብል፣ ድሕሪ ምንዛዙ ናይ ድራር እንግዶት ከም ዝተገብረሉ፣ ብዓይንኻ ተዓዚብካዮ ብእዝንኻ ከአ ሰሚዕካዮ አለኻ። ክቡር ህዝብና ደጊም ኢሳያስ ሕሳቡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ወዲኡ ኢዩ። ኢትዮጵያዊ ሽታ እምበር፣ ኤርትራዊ ጨና ከአ ፈጺሙ ከምዘይብሉ፣ ዘይቀበጸ ኤርትራዊ እንተሎ ዝቐብጸሉ ሰዓትን መድረኽን መጨረሻኡ ሕጂ ኢዩ። ስለዚ ካብቲ ኢሳያስ አጻዊዱልካ ዘሎ ሐደጋታት መታን ክትከላኸል ነታ ብኽንደይ አሽሐት ከፊልካ ዝዓቀብካያ ኤርትራ ከአ ንምውሐስ፣ ንህዝብና አብዚ መድረኽ ሃገራዊ መኸትኡ ከገልግሎ ይኽእል ኢዩ ዝበልናዮ ነዚ ዝስዕብ ርእይቶ ነቕርብ።
- ክሳብ ናይ ኩሉ ጥርኑፍ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን ዝጅመር፣ አብ ዘዘለኻዮ ከተማን ሃገራትን ህጹጽ ጎስጓስ ብምክያድ አኼባታትካ ክትሰርዕን፣ ዝመርሑኻን ዘወሃህዱኻን ብቑዓት ሽማግለታት መሪጽካ ምንቅስቓሳትካ ብዘይ ውዓል ሕደር ምጅማርን መደባትካ ምስራዕን።
- ካብ ነብሲ ወከፍ ከተማታት ዝተመርጹ ሽማግለታት፣ ናይ ሐባር አኼባታትን ዘተን ብምክያድ፣ ዝሰፍሔ ህዝባዊ ስሩዕን ውዱብን ጉዕዞ ንምትሐዙ ክነጥፉ። ብኡ አቢሎም ንህዝቢ ዝመርሕን ዘማእክልን ዞባዊ መሪሕነት ህዝቢ ክመርጹ።
- እቲ ምጥርናፍ ነጻነቱ ዝሐለወ ህዝባዊ ውዳበ ዝሐዘ ኮይኑ፣ንዝተወደቡን ዘይተወደቡን ዘጠቓለለ ይኸውን። ይኹን እምበር፣ ነብሲ ወከፍ ሰብ፣ ነብሱ ንውልቁ ወኪሉ እምበር፣ንኻልእ ከምዘይውክል ክፍለጥ ይግባእ። ብሕጽር ዝበለ እቲ ውደባ ካብ ህዝቢ ንህዝቢ ዝብል ህዝባዊ ምልዕዓል ዘካይድ ውደባ ኢዩ።
- እዚ ህዝባዊ ውደባ’ዚ በብሃገራቱ እንዳሐየለ ምስከደ፣ዓለም ለኻዊ ሲቪካዊ ህዝባዊ ባይቶ ከቕውምን፣ ነቲ ስዒቡ ዝመጽእ መድረኻት’ውን እንተኾነ ዋሕስ ረብሐን ጠቕሚን ህዝቢ ዝከላኸል ትካል ኮይኑ ክቕጽል ይኽእል ኢዩ።
- እዚ ነጻ ህዝባዊ ውደባ’ዚ ነቶም ሃገራውያን ፖለቲካዊ ሐይልታት ናይታ ሃገር፣ ናብ ሐደ ሃገራዊ ርእይቶን ሐባራዊ መስርሕን ንምምጻኦም፣ ተጽዕኖ ክፈጥርን ከተባብዕን ብቕዓት ዝወነነ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። በዚ አቢሉ ከአ ፖለቲካዊ ቅሳነት ዘለዋ ሃገር አብ ምርግጋጽ ታሪኻዊ እጃም ክጻወት ይኽእል ኢዩ።
- እዚ ህዝባዊ ምጥርናፋት እዚ ሐዪሉን ደንፊዑን እንተኸይዱ፣አብ መንግስታት ተጽዕኖ ክፈጥርን ርእይቶኡ ክስማዓን ይኽእል ኢዩ። ነቲ ዝመጽእ መድረኽ’ውን ምቹእ ዝኾነ ዲፕሎማስያዊ ባይታ ዝምድና ንኤርትራ ከጣጥሕ ይኽእል ኢዩ። ነቲ ዝግበር ሰፊሕ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን መስርሕ አብ ዝግበር ጻዕርታት ከአ አዝዩ ዓቢይ አበርክቶ ክገብር ይኽእል ኢዩ።
- ዓወትን አሳልጦን ክሐፍስ፣ ዘተአማምን ሰረት ዘለዎ ህዝባዊ ስርርዕን ምልዕዓልን መታን ክኸውን፣ ንኹሉ መልክዓትን እምነታትን ዘለዎም አካላት ሕብረተሰብ ኤርትራ ሐቚፉ ዘጠቓለለ ክኸውን ተመራጺ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ግድንን ግዴታን ኢዩ። ከመይ ንሱ ኢዩ ድሕሪ ውድቀት ፋሺስታዊ መላኺ ስርዓት፣ ንመጻኢ ጉዕዞ ህዝብና ዝቕይስ፣ ቀንዲ ናይ ቅሳነትና መነሃሪን መንጠሪን ባይታና ብምዃን፣ ናብ ቅልጡፍ ምዕባሌ ንሃገርና ዘሰጋግር ወሳኒ መሳልል።
ስለዚ ክቡር ህዝብና ሐይልኻን አቓልቦኻን አብ ፖለቲካውያን ውድባት ጥራሕ ምድርባይ ዘይኮነስ፣ ንስኻውን ከም ህዝቢ ወሳኒ ተራን እጃምን ከም ዘለካ አስተውዒልካ ሃየ ካብ ሕጂ ተለዓል ሃገርካን መጻኢ ትውልድኻን አድሕን።
- ምሕጽንታን መጸዋዕታን ንምሁራት ኤርትራውያን
ምሁር አካል ወትሩ ንሕብረተሰብ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ምዕብልና ንኽሰጋገር ንመንእሰይ ወለዶ ሃገር ሃኒጹ ዘስተምህር ኢዩ። ምሁር አካል እቲ ዝለዓለ ናይ ዝተፈላለየ አካዳሚካዊ ናይ ሳይንስን ተክኖሎጂን ስነአእምሮን ፍልስፍናን ሕግን … ወዘተ ዝለዓለ አፍልጦ ዝወነነ ኮይኑ አብ ምቕያር ሕብረተሰብ ዝለዓለን ወሳኒን ተራ ዘለዎ አካላት ኢዩ። ምሁር ኤርትራዊ ድሕሪ ነጻነት ምርግጋጽ ሃገሩን ህዝቡን ከገልግል ዓቢ ድሌትን ሃንቀውታን እኳ እንተነበሮ፣ ውዲተኛ ስርዓት ኢሳያስ አፍወርቂ ግን ኮነ ኢሉ ንህዝቢ ኤርትራ አደንቊሩ መታን ክገዝኦ፣ ነታ ዝነበረት ሐንቲ ዩኒቨርሲቲ አስመራ ዓጽዩ፣ ንኹሎም ብኽቱር ባህጊ ተተስፍዮም ዓዲ ብምእታው ሂወቶም ከይበቐቑ መንእሰይ ወለዶ ንምህናጽ ዝተዓጥቁ ምሁራት ደቂ ሃገር ብዝተፈላለየ ምስምስ ፈጢሩ በቲኑዎም ኢዩ። ኤርትራ ከአ ሎሚ ዘይኮነ ሽዑ ኢያ ዓዊራ። ስለዚ ሕጂ’ውን እንተኾነ ንምሁራት ኤርትራውያን እዚ ዝስዕብ መጸዋዕታና ነቕርብ።
- ኩሎም አብ መላእ ዓለም ተበታቲኖም ዝርከቡ ምሁራት ኤርትራውን ሕድሕዶም ክጫነዉን ርኽክብ ክገብሩን፣ ንሃገሮም ኤርትራ ካብዚ አንጸላልዩዋ ዘሎ ዘፍርህ ሐደጋ ንምውጻእ ኮንፈረንሳት ሰሪዖም ዓውደ ዘተን መጽናዕትን ክገብሩ ታሪኻዊ መጸዋዕታና ነቕርብ።
- አብቲ ዘካይድዎ ኮንፈረንሳት ከአ በብዓውደ ሞያኦም ፍልጠቶምን ዘቕረብዎ ዓውደ መጽናዕቲ ምርኩስ ብምግባር ንዕኦም ዝጥርንፍ ሞያዊ ማሕበር ክፈጥሩ ነማህጽን። ከመይ ነብሱ ዝወደበን ዝሰርዔን ምሁር ሞያዊ ሐይሊ ምስ ዝህልወና፣ አብቲ ድሕሪ ውድቀት መላኺ ስርዓት እንገብሮ መሰጋገሪ መድረኽ ወሳኒ ዝኾነ ናይ ዳግመ ህንጻ ሃገር ምዕቡልን ቅልጡፍን ተራ ክጻወት ትጽቢት ስለዝግበረሉ።
- ዝተወደበን ነብሱ ዝሰርዔን ምሁር ሐይሊ አብ ሸነኽ ዓውደ ፍልጠት ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ንህልዊ መድረኽን ፣ ድሕሪ ለውጢ ዝኸውን ፖሊሲታት አብ ምሕንጻጽን ምድላውን እውን እንተኾነ ዓቢ እጃምን ተራን ስለዘለዎ፣ ሃገሩን ህዝቡን ከም ዝጽበዩዎ ከስተውዕል ይግባእ።
- ምሁራት ኤርትራውያን ነቲ ተስፋ ዝግበረሉ ሰፊሕ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን ዘገልግል ዓውደ መጽናዕቲ ብሐባር ኮነ ብውልቀ አዳልዮም ከቕርቡ ህዝቦም ትጽቢት ከምዘለዎ ነዘኻኽሮም።
- መጸዋዕታን ምሕጽንታን ንሃብታማት ነጋዶ ኤርትራ
ብሰንኪ ገባቲን ብሐቲን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ሃብትኹምን ርእሰማልኩምን አፍልጦኹምን አብ ሃገርኩም ኤርትራ ከይተፍስሱ፣ ነታ ብኽንደይ ደም ጀጋኑ አሕዋትኩም ዝተረኽበት ሃገር ከይተማዕብሉን ከይተልምዑን ዝተሐረምኩም፣ መታን ኩባንያታት ህግደፍ ከይትወዳደርወን ንሃገር በይነን ብሒተን ክራስያ ፈቐዶ ሃገራት ከምዝተባረርኩም ዓለም ብዓለማ እትፈልጦ ኢዩ። እንተኾነ ግን ህዝቢ ኤርትራ በብዝኸዶ ተበቲኑ አይተርፍን ኢዩ። ኩሉ ኤርትራዊ አብ ዘለዎ ሃልዩ በብታ ዝኽእላ ነብሱ ወዲቡን ሰሪዑን እንተ ተንቀሳቒሱ ወጋሕታ ኤርትራ ብርግጽ ክቀላጠፍ ይከአል ኢዩ። ሃገርኩም ኤርትራ ሎሚ ኢሳያስ አፍወርቂ ዝብሃል ግለሰብ፣ ንስኹምን ህዝብኹምን አብ ዘይትፈልጥዎ ስዉር ዕዳጋ አእትይዋ ከም ዘሎ ትስሕትዎ አይንብልን። ስለዚ ንዓኹም ዝኸውን ሃገራዊን ታሪኻዊን መጸዋዕታና ከአ እንሆ ነቕርበልኩም።
- ሕድሕድኩም እትፋለጡ ዜጋታት ናይዛ ሃገር እዚአ ዘበልኩም፣ ብምርኻብ ናይ ኤርትራውያን ሰብ ሃብቲን ነጋዶን ማሕበር ከተቑሙ ነተሐሳስብ።
- ካብዚ ሃገርና ኤርትራ አንጸላልዩዋ ዘሎ ሐደጋ ንምውጻእ፣ ክትገብርዎ እትኽእሉ ደገፍን ሐገዝን መጽናዕቲ ከተካይዱን፣ ንለውጢ ከቀላጥፍ ይኽእል ኢዩ እትብልዎ ፕሮጀክትን ፕላንን ክትስእሉ ነተባብዕ። ናትኩም እጃም አብታ ድሕሪ ውድቀት ኢሳያስ እትህነጽ ሃገር ንምዕብልናአ ዘቀላጥፍ ተራን እጃምን ዓቢ ብምዃኑ ብምግንዛብ ብሐሳብ ኮነ ብማተሪያል ተሳታፍነትኩም ምርአይ አገዳሲ ምዃኑን፣ከምኡውን ሰፊሕ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን ንኽካየድ ተጽዕኖን ድፍኢትን ንኽትገብሩ ነተባብዕ።
- ንናይ ኩሎም እምነታት መራሕቲ ክርስትናን ምስልምናን ምሕጽንታ
ንሕና ከም ህዝቢ ንክርስትና ኮነ ምስልምና፣ ንክልቲኡ ቅዱስ ሃይማኖታት ካብቶም ቀዳሞት ዝተቐበልዎ አህዛብ ኢና። ካብ አቦታትናን አቦሐጎታናን አትሒዙ ከአ እዚ ክልተ ቅዱስ ሃይማኖታት’ዚ ምልክት ምጽዋዋርን ሕውነትን ሐልዮትን ሰላምን እምበር ንሐንቲ መዓልቲ ጸገም ፈጢሩልና አይፈልጥን ኢዩ። አብ ውሱን መድረኽ ንእምነትና ምርኩስ ብምግባር ነቓዓት ብምፍጣር ናይ ምግጫውና ፈተና ተርእዮ አቐልቅል’ኳ እንተበልዎ፣ ለባማት አቦታና ግን አብ ቤተክርስትያንን መስጊድን ብምኻድ ስጋ ብሐደ ሐሪዶም ብምብላዕ ክፍስዎ ከለዉ ታሪኽ መስኪሩ ኢዩ። እዚ ክንብል ከለና ግን ገለ ፖለቲከኛታት ደቂ ሃገር መምስ ደኸሙ መሕብኢ ክጥቀምሉ አየልዓልዎን ክንብል አይንኽእልን ህዝብና ግን ኩሉ ነዚ ምምቕቓልዚ አይተቐበሎን። እኳ ድአ ንሐድነት ክረጋገጽ ኢዩ ዝያዳ ጽዒሩ። ሎሚ እቲ አብ ቃልሲ ኤርትራ ዘራጊቶ ኮይኑ ሰሊኹ ዝአተወ፣ ጅምር ከብል አስላም ክርስትያን ብምባል ዝነቀወ፣ አብ ነቓዓት ፍልልያትና ክዓቢ ከም ዝኽእል ተመኺሩ ዝወፈረ ኢሳያስ አፍወርቂ ዝብሃል ግለሰብ፣ንኹለን ናይ ህዝብና ቤተ እምነታት፣ አስላም ኮነ ክርስትያን በብሐደ አብ ውሽጣዊ ጉዳያተን አትዩ፣ አቕሽትን መሻይኽን ጳጳስን ፓስተራትን ወሰን ኢሉ ብምህዳን፣ አብ ፈቐዶ አብያተ ማእሰርቲ ብምድጓን፣ ብምቕታል ብምጭዋይ አራኺስዎን ደፊርዎን ኢዩ። እዚ ዝገበረሉ ከአ ብዕላማ ኢዩ። ከመይ ሃይማኖታዊ እምነትን ባህልን ልምዲን ዘይብሉ ሕብረተሰብ፣ ፈሪሃ እግዚአብሄር/ ረቢ ዘይብሉ ህዝቢ፣ ዝተበታተነ ዕቡይ ተጀሃሪ ሕድሕዱ ዝጠራጠር ናይ ዕዋላ ዓይነት ሕብረተሰብ ኢዩ ኮይኑ ኢዩ ዝፍጠር። ኢሳያስ ልክዕ ድሕሪ ነጻነት ንአብያተ ክርስትያናትን መሳጊድን ብምጽራር፣ ሳዋዶ ዊዓዶ ሳሕልዶ ብዝብል መደበራት ከፊቱ ክጉብዝ ዘዝጀመረ ካብ ገዝኡን ስድራ ቤቱን በስገዳድ እንዳወሰደ፣ ብናቱ ሐዲሽ ባህልን ልምዲን ፖለቲካዊ ሕጽቦን ዝተሃንጸ ወለዶ ኢዩ ሃኒጹ። እቲ ሎሚ ብጭካኔ ሕድሕድ ዝተመልኤ ፈሪሃ አምላኽ/ ረቢ ዘይብሉ፣ ሐዉን ሐፍቱን ዝሸይጥ፣ አብ ፈቐዶ ክቃተል ዝርኤ መንእሰይ ከአ መንጸብረቕታ ናቱ ኢዩ። ብርግጽ ወለዶ ዘዕበኻዮን ዘውረስካዮን ዘርአኻዮን ዝሰምዖን ኢዩ ዝገብር። ህሉው መንእሰይ ኤርትራ አብ አደራዕ ዘለዎ ፈታኒን ክፉእን ዘመን ድአ ተፈጢሩ’ምበር ናቱ በደል’ስ አይኮነን። አደራዕ ህዝቢ ኤርትራ እንኮ ኢሳያስ ኢዩ። ስለዚ አቦታት መራሕቲ ሃይማኖት እምነታት ኤርትራ እዚ ዝስዕብ መጸዋዕታ ነቕርበሎም።
- መራሕቲ ሃይማኖታት ዝኾኑ አቦታትና አብ አብያተ ክርስትያን ድዩ መሳጊድ እምነታቶም አኽቢሮም፣ ንሕብረተሰብና ከምቲ ናይ አቦታትና ናብ መንገዲ ምጽዋርን ምክእአልን ሐድነትን ዘምርሕ ጎስጋስን አስተምህሮን ክህቡ።
- አብ መንጎ ክልቲኡ መራሕቲ ሃይማኖታት አብ ምክብባርን ሐልዮትን ዝተሰረተ ጥቡቕ ዝኾነ ዝምድናን ምትእስሳርን ክህሉ።
- ነቲ እኩይ መላኺ ኢሳያስ አብ መንጎ ክልቲኡ ቅዱስ እምነታትና ጥርጥር ዝዘርእ ዝፈጠሮ ኩነታት ምስዝህሉ ከምዝምሐው ምግባር።
- አብ ኩሉ ናይ እምነታትና ዓውደ ትካላት ንሐድነት ህዝቢ ኤርትራ ዘተባብዕ፣ ሐደ አብ ልዕሊ እቲ ካልእ ዝኾነ ወጽዓን በደልን ከይገብር አስተምህሮን ምልዕዓልን ክገብሩ።
- ናይ ኩለን መራሕቲ ሃይማኖታትና ዝኾኑ አቦታትና ሰፊሕ ሃገራዊ ዘተን ልዝብን ክካየድ ጻዕርታቶም ከካይዱ፣ አብቲ ዝግበር አኼባታት ከአ እንዳተረኽቡ፣ ኩላቶም ሐቢሮም ንያትን ሞራልን ህዝቦም ክስሕሉን ከተባብዑን፣ ብግልጺ ከአ ንእከይ ተግባራት በታታኒ ስርዓት ከቃልዑን፣ ንሃገራዊ ልዑላውነትና አብ ሐደጋ ዘእቱ ምንቅስቓሳቱን መግለጺታቱ ብዕሊ ክኹኑኑን አብ ህዝቢ ከጋልጹዎን ነማሕጽን።
አብ መወዳእታ ክንብሎ እንደሊ፣ እዚ ኩሉ ብዝርዝር ንመላእ ሕብረተሰብና በብዝምልከቶ ወገን ዝገበርናዮ ፍሉይ ጸዋዒትን ምሕጽንታን ብግቡእ ተረዲኡ አብ ግብሪ ከውዕሎ እንተድአ ክኢሉ፣ ህዝቢ ኤርትራ ብስሙር ሐያል ሃገራዊ መኸትኡ አብ አምላኹ ወይ ረቡ ተሞርኪሱ፣ነቲ ጸልማቱ ዝቕንጥጥ ብርሃን ወጋሕታ አብ ዝሐጸረ ክርኢ ከም ዝኽእል ምንም ዘጠራጥር አይኮነን። ናይ ኢሳያስ ህልውና ንሱ ስለዝሐየለን ስለዝበርትዔን አይኮነን፣ የግዳስ ንሕና ከም ህዝቢ ትሕዝቶና ሰአን ምውህሃድና፣ ዓቕሚታትና ሰአን ምጥርናፍና፣ ሕድሕድና ሰአን ምክብባርና ዘርአናዮ ስንፍናን ድኸመትናን ጥራሕ ኢዩ። ሕጂውን ወጊድ ንሕድሕድ ምብልላዕ፣ ምንጽጻግ ምክሳስ።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሃገር ዘውሓሱ ስዉኣትና !!
ብስሙር ኤርትራዊ ሃገራዊ መኸተ ክንዕወት ኢና!!
መላኺ ስርዓት ክድምሰስ ፍትሒ ከአ ክነግስ ኢዩ!!
ኤርትራዊ ምንቕስቓስ ንፍትሒ
13 ሕዳር 2018
Email : em4j2012@gmail.com
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11197


text:
Radio Erena: 14 April 2021
ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓምድ ዓብዱላሂ መሓምድ፣ ብዘይምርጫ ስልጣኑ ንክልተ ዓመታት ክናዋሕ፣ ብባይቶ እታ ሃገር ድሕሪ ዝተዋህበ ደገፍ፣ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ኮኒኖም።
እቲ ውሳኔ ከምዘጉሃዮ ዝጠቐሰ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ኣንቶኒ ብሊንከን፣ ‘ንዘተ ሰላምን ምውሓስ ጸጥታን ዕንቕፋት ዝፈጥር’ዩ’ ክብል ገሊጽዎ።
ኣመሪካ፣ ምስቲ መንግስቲ ዘለዋ ዝምድናን ናይ ሽርክነት መደባትን ዳግመ ግምገማ ክትገብረሉ ምዃና ድማ እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ኣመሪካ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኤውሮጳ ብወገኑ እብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ፕረዚደንት ሶማል፣ ብዘይምርጫ፣ ንክልተ ዓመታት ስልጣኑ ከናውሕ ምውሳኑ ከምዘይቅበሎ ኣመልኪቱ።
ቀንዲ መሻርኽቲ መንግስቲ ሶማል ምዃኖም ዝንገረሎም ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን፣ ንዝበዝሐ ፕሮጀክታት እቲ መንግስቲ ከምዝምውሉ ይፍለጥ።
ብኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ዝምወ ዝምወል ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፣ ኣብ ሶማል ኣዋፊሩ ዝርከብ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን፣ ብተመሳሳሊ ንውሳኔ ፕረዚደንት ሶማል ተቓውሚሞ ኣለዉ።
ኣብ 8 ለካቲት ዕድመ ስልጣኑ ዘብቅዐ ፕረዚደንት ሶማል፣ ምስ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ኣብ ስምምዕ ክበጽሕ ስለዘይክኣለ፣ ብደገፍ ባይቶ እታ ሃገር፣ ብዘይ ምርጫ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ምዃኑ’ዩ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣፍሊጡ።
መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን ድማ፣ ነቲ ፕረዚደንት ይኹን ንሱ ዝመርሖ መንግስቲ ኣፍልጦ ከምዘይህብዎ ገሊጾም ኣለዉ።
====================


text:
ኣእምሮኣዊ ጥዕና
Mental Helse
ሓንቲ ቀላል ሕቶ ንብዙሓት ዓቢ ትርጉም ክህልዋ ይኽእል ኢዩ። Mental helse (ኣእምሮኣዊ ጥዕና) ን ኣብ ከባቢኻ/ኺ ን ዘሎዉ ክትሓትት/ክትሓቲ የተባብዕ። -# ዝያዳ ሕተት/ሕተቲ
ኣእምሮኣዊ ጥዕና ናይ ኣእምሮ ጸገማት ንዝቃለስ ዘሎ ሓደ ዓርኪ ወይ መሓዛ ክትድውልን፣ ናይ ተሌፎን መልእኽቲ ብጽሑፍ (ኤስኤምኤስ)ክትሰድድን ወይ ብኻልእ መንገዲ ክትረኽቦም የተባብዕ። ንኻልኦት ኣብ ጎኖም ሃልወሎም፣ መራኸቢ ብዙሃን ተጠቀም።
ን ስነ ኣእምሮኣዊ ጸገማት ዝቃለሱ ዘሎዉ ባዕዳዊ ቋንቋ ዝዛረቡ(ወጻአተኛታት፡ ስደተኛታት) ዝኸዉን ናይ ጥዕናዊ ቀረባት ብጣዓሚ
ዉሑድ ኢዪ። ስለዚ ድማ ኢዩ ንሕና ነንሕድሕድና ክንዛራረብ ዝያዳ ኣገዳሲ ዝኸውን፣ኣብ ናይ መዓልታዊ ንጥፈታትና ውን ነንሕድሕድና ክንተሓጋገዝ፥ ከምኡ ውን ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነሉ ነንሕድሕድና ናብ ዘድሊ ሞያዊ ሓገዛት ክንመራራሕ።
ንባዕልኻ ውን እንድሕር ብናይ ኣእምሮ ጸገማት ትሽገር ኣሎኻ፣ ናይ ሓገዛት ጉጂለታት ክትደሊ ትኽእል ኢኻ ንኣብነት ኣብ ብዓል Facebook (ፈይስቡክ) ብዙሓት ሰባት ኣብ ትቅመጦ ቦታ ክመጹ ይኽእሉ፣ ን ዕላል/ዘረባ ፡ ብሓንሳብ ንምዝዋር/ምጉዓዝ ወይ ከኣ ንዝኾነ ግብራዊ ኣገልጉሎት/ስራሕ ይመጹኡ። ጽቡቅ ዕድል ኮይኑ ብዙሓት ጥዑማት ሰባት እዮም ዘሎዉ፣ ኣብ ጎኒ ካልኦት ደው ዝብሉ(ኣብ ጎኖም ይህልዉሎም)።
ኩሉ ሰብ ክርአይ ድሌት ኣሎዎ። አንተ ተራኢኻ ተቀባልነትን ኣገዳስነትን ዘሎካ ኮይኑ ይስመዓካ።
ኣብ ሓደ ጉጂለ ተሓቚፍካ ኣባል ምዃን (ክፋል ናይ ሓደ ጥርናፈ ምዃን) ኣብ ጽቡቅ ስነ ኣእምሮኣዊ ጥዕና መሰረታዊ ኣገዳስነት ኣሎዎ። እንረኽቦም ሰባት ከመይ ከም ዘሎዉ ክንፈልጥ አንድሕር ተሃንጢና፡ ጽን ኢልና አንተ ሰሚዕናዮም፡ ከም ትርእዮም ዘሎኻ ውን አንተ ነጊርካዮም፡ ንኹሉ ዘጠቃለለ(ዝሓቆፈ) ሕብረተ ሰብ ንኽህልወና ኩላትና ኣስተዋጽኦ ንገብር ኣሎና።
ኣብ ናይ ስነ ኣእምሮኣዊ ጥዕና ብዝያዳ ናጻ ሙኻን እዚ ድስዕብ የምጽእ ፥
- ሓሳባትካ ንኻልኦት ምክፋልን ከምኡ ክኣ ሓገዝ ኣብ ምሃብን ምቅባልን ይቀልል።
- ኣብ ዘጋጥሙና ናይ ኣእምሮኣዊ ብድሆታት ዝወሓደ ሕፍረት ወይ ናይ ነውሪ ስሚዒት ይህልወና።
- ናይ ስነ ኣእምሮ ጥዕና ምሕያል።
- ን ኩሉ ዘጠቃለለ(ዝሓቆፈ) ናይ ቀረባ ከባቢ ፡ ናይ ስራሕ ከባቢ ከምኡ ክኣ ናይ ትምርቲ ከባቢ።
- ዝያዳ ለጋስ ሕብረተ ሰብ።
ኣብ Mental helse (ኣእምሮኣዊ ጥዕና) ብዙሕ ንጥፈታት ኣሎና ንብዙሓት ዝተፈላለየ ድሕረ ባይታ ዘሎዎም ሰባት ዝእክብ። ከምኡ ከኣ ምስ ዝኾነ ክትዛረብ ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ኣገልግሎት ንህብ ኢና።
ናትና ሰራሕተኛታት ቋንቋ እንግሊዝን ቋንቋ ኖርወይን ይኽእሉ እዬም። ምስ ዝኾነ ክትዛረብ እንተ ደሊኻ በዛ ናይ ሓገዝ ቁጽሪ ተሌፎን ክትድውል ትኽእል 116 123።
ከምኡ ከኣ ቻት ኣሎና እቶም ናትና ሰራሕተኛታት ድማ ቋንቋ እንግሊዝን ቋንቋ ኖርወይን ክርዱኡ ይእኽሉ። Sidetmedord.no (ቻትን ናይ መራኸቢ ባይታን)።
ኣብዚ ናትና ድሕረገጽ(ዌብሳይት)ብምእታው ከኣ ዝያዳ ከተንብቡ ትኽእሉ hjemmesider.
Liste med offentlige hjelpetilbud i Oslo.


text:
ጽሑፍ/ሓበሬታ ብዛዕባ ሂወት ኣብ ሓደ ማሕበር እንታይ ምዃኑ
ሓደ ማሕበር ክበሃል ከሎ፡ ሰባት ኣብ ክሊ ናይ ብሓባር ዝግድሱዎም ነገራት ተጠርኒፎም ክነጥፉሉን ክመሃሩሉን ዘኽእሎም እዩ። ኣብ ሽወደን ኣብ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ዘርፍታት ዝነጥፉ ማሕበራት ኣሎዉ፡ ኣብ ከም ስፖርትን-፡ ከባብያዊ ግዳሴን-፡ ባህላዊ ግዳሴን ዘለዎም ማሕበራት። ናብዞም ሽወደናውያን ማሕበራት እዚኣቶም፡ ድሕረ-ባይታኦም ብዘየገድስ ኩሎም ክሳተፉ ይኽእሉ እዮም፡ ኣጓላት፣ኣወዳት፣ኣንስትን ሰብኡትን።
ማሕበራዊ ተሳትፎ እምበኣር፡ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ተራ ንኽህልወካ ዘኽእል ከፋት ማዕጾ እዩ። ማሕበራዊ ተሳትፎ፡ ቋንቋ ሽወደን ንምልምማድን፡ ኣተሃናንጻ ማዕርነታዊ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ከመይ ከም ዝኾነን ንኽትፈልጥ የኽእለካ። ኣብዚ ማሕበራዊ ተሳትፎ ተመክሮኻ ተካፍል፣ብወለንትነት ትንቀሳቐስን፡ ወይ ድማ ናይ ምልምማድ ተኽእሎ ትፈጥር። ምልምማድ ድማ ብተራኡ ስራሕ ናይ ምርካብ ተኽእሎ ከኸትል ኣስተዋጽኦ ክህልዎ ይኽእል።


text:
Obtenir un diplôme
ዲፕሎማ ማለት ምስክር ወረቐት ምሓዝ፣
ምስ CRCP VAE
ሲ ኣር ሲ ፒ ቪኤይ ኢ (CRCP VAE)
እንታይ ኢዩ?
እዚ ቨ ኣ አ(VAE) ዝበሃል መደብ፣ ኣፍልጦ ውህሉል ተመክሮ ምስ ብቕዓትን ተመክሮን ዝዛመድ ዲፕሎም ንኽህልወካ የኽእል። እዚ ድማ ውህሉል ናይ ነዊሕ ዓመታት ናይ ስራሕ ተመክሮን ክእለትን ዝኽሰብ ማዕረግ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
6 à 12 mois
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
6 à 12 mois
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ክእለትካ ከተፍልጥ ምስ እትደሊ፣
እዚ ቨ ኣ አ ዝበሃል ናይ ትምህርትን ስራሕን ተመኩሮኻ ናብ ናይ ሃገር ፈረንሳይ ክለውጥን ብቑዕ ክገብሮ ዘኽእል መደብ ማለት እዩ።
ምስክር ወረቐት ማለት ዲፕሎም ንምሓዝ፣
ምስክር ወረቐት ማለት ዲፕሎም ወይ ሓደ ናይ ሞያ ማዕረግ ንምሓዝ (ንኽህልወካ) የኽእለካ፣
ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድል፣
ናይ ቨ ኣ አ (VAE) ተኽእሎ፣ ናይ ውልቃዊ ናይ ስራሕ ፕሮጀክት ንኸተዕውት እውን መርበብን ኣብ ምስፋሕ ክጠቕም ከምኡ እውን ነዞም ኣብ ታሕቲ ዝዝርዘሩ ክጠቅም ይኽእል።
- ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድል የስፍሕ
- ኣፍልጦ ናይ ዝተወሰኑ መሰላት የጉልሕ
- ካብ ትካላት ናይ ስራሕ መለማመዲ ዕድላት (ስታጅ) ንምርካብ የኽእል
- ዕድላት ናይ ልዑል ዕምቆት ኣብ ዓይነታዊ ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ብቕዓት ወዘተ የካዕብት።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ተወከሱና!
ብቁጽሪ ስልክና ክትድውሉልና ምስ እትደልዩ በዚ ዝስዕብ ደውሉልና፣ 06 26 58 06 78
- ብናይ መርበብ ሓበሬታ መራኸቢ ሓበሬታ መልእኽቲ ማለት ኢመይል ክትልእኩልና ምስ እትደልዩ በዚ ዝስዕብ ተጠቐሙ፣ crcpvae.certificateurspublics@gmail.com