text:
ዕለት 31 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ንጐሆ ብናይ ሞሮኮ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት 08.30 ቅዱስነቶም ራባት ካብ ዝርከብ ካብ ዝዓረፍሉ ሕንጻ ሓዋርያዊ ወኪል ቅድስቲ መንበር ተፋንዮም ናብቲ ኣብ ደጋዊ ክፍለ ከተማ ራባት ናብ ዝርከብ ተማር ክፍለ ከተማ ናብ ዘሎ ብደቂ ቅድስቲ እናቴ ተረዛ - ደቂ ፍቅሪ ዝመሓደር ናይ ሰብኣዊ ኣገግሎት መውሃቢ ማእከል ነቒሎም ኣብኡ ልኽዕ ሰዓት 09.30 በጺሖምን ነቶም ኣብቲ መእለይ ዝርከቡ 150 ህሙማን ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ብዘቕረቡሎም መዝሙር ኣቀባብላ ተገይሩሎምን ነተን በቲ ናይቲ ከባቢ ሕዝቢ ርሒባት - ኣሕዋት እግዚኣብሔር ዝብል መጸውዕ ንዝተወሃበን ደናግል ደቂ እናቴ ተረዛን ነቶም ኣብኡ ዘገልግሉ ተሓባበርቲ እተን ደናግልን፡ ሰላምታ ኣቕሪቦም፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
መውሃቢ ክንክን ጥዕናን ናይ ሕጻናት ቤት ትምህርትን መመገቢ ቤትን መሃይምነት ንምጥፋእ ብዝብል መደብ እውን ዓበይቲ ናይ መባእታ ሕንጸት ዝረኽቡሉን እናተዘዋወሩ በጺሖም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ልክዕ ሰዓት 10.15 ራባት ናብ ዝርከብ ካቴድራል ተጓዒዞም፡ ኣብቲ ናይ ራባት ርእሰ ሰበኻ ቅዱስ ጴጥሮስ ካቲድራል ልክዕ ሰዓት 10.35 ምስ በጽሑ ኣብ ኣፈት ካቴድራል ብቆሞስን ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎ ብዝከታተሉ ሰለስተ ካህናት ኣቀባብላ ተገይርሎም ናብ ካቲድራል ምስ ኣተዉ፡ ናይ ሓደ ብዕድመ ዝደፍኡ ኣብ ሞሮኮ ዘገልግሉ ካህንን ናይ ሓደ መንእሰይ ካህንን ናይ ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍኣን ድንግል ቃለ ምስክርነ ምስ ቀረበ ሓንቲ መንእሰይ ድንግል ንቕዱስነቶም ናይ ሰላምታ ቃል ምስ ኣቕረቡ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥
ናይ ሕውነታዊ ፍቕሪ መባዅዕቲ ኵኑ
ኣብ ሞሮኮ ዘገልግሉ ካህናትን ዘገልግላ ደናልግልን ከምኡ እውን ኣብ ሞሮኮ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ቤት ምኽሪ ኣባላት ኣብ ዝተረኽብሉ፡
ናይ ብፅዕና መባኹዕቲ
ቅዱስነቶም ኣብ ሞሮኮ ዘላ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን፡ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ ትመስል፡ ብምንታይከ ኽምስላ እየ? (ሉቃ. ምዕ. 13, 18) እንክብል ኢየሱስ ዘቕርቦ ሕቶ ጠቒሶም፡ ኣብዛ እነብረላ መሬት ሓደ ክርስቲያን ብምንታይ እዩ ዝምሰል ዝብል ሕቶ እውን ወሲኾም፡
ኩሉ ሕብረተሰብ መታን ክቦክዕ ነታ ናይ ሕውነታዊ ፍቕሪ መባዅዕቲ ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን ኣደ እዩ ዝመስል፡ ስለዚህ እዛ ኣብ ሞሮኮ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ውሑዳት ኣባላት ዘለውዋ እውን እንተዀነት መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ኵሉ ኩነታት ህልው ዝገብር ኣባል እትሓቑፍ እያ፡ … ብዙሓት መታን ክንከውን ለኣኸና
መቐረት ወንጌል
ተልእዀ ቦታን ግዜን ምሓዝ ዘይኰነስ፡ ምስ ኢየሱስ ብምርኻብ እዩ ዝግለጽ
ተልእዀ ወንጌል ብኣገባብ መስድዒ ሃይማኖት ዝፍጸም ዘይኰነስ ምስ ኢየሱስን ምስ ካልኦትን ብምዃን እዩ ዝፍጸም፡ ምእንቲ’ዚ እቲ ጸገም ብዝሒ ወይ ዋሕዲ ኣኰነን፡ እቲ መቐረት ወንጌል ዘለዎ ጨው ምዃንን ወይ ከኣ ዘየብርህ መብራህቲ ምዃን ዝብል እዩ፡ (ማቴ. 5. 13-15 ረአ.)
ክርስትያን ማለት ምርካብ ማለት እዩ
ቅዱስነቶም ንካህናትን ገዳማውያንን ገዳማውያትን፡ ብዙሓት እንተዀንናን ቦታ እንተድኣ ዘሎና ኢና ትርጉም ዝህልወና ብዝብል ሓሳብ ከይወረሩ ክምዕዱ እንከለዉ፡
ሕይወት እትነብሮን ኣብ ሜዳ እተውርዶን ኣብቲ ዘለኻሉ ስፍራ መባዅዕቲ ብምዃን እዩ፡ እዚ ዋላ’ኳ ንህሞቱ ስሉጥ አውጻኢት ኣየርእይ ብዘየገድስ (ናይ ወንጌል ሓሴት, 210 ረኣ)፡ ክርስቲያን ምዃን ማለት ንሓደ ርእየት ወይ ጠመቓዊ ትምህርቲ ወይ ንሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ወይ ንሓደ ናይ ዓሌት ጉጅለ ምስዓብ ማለት ኣይኰነን፡ ክርስቲያን ምዃን ማለት፡ ምርኻብ ማለት እዩ፡ ምርኻብ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ማለት እዩ፡ ዝለ ዝተፈቐርናን ስለ ዝተራኸብናን ዝተረኸብና ስለ ዝዀንና ኢና ክርስቲያን ዝዀንና እምበር ስለ ዝሰዳዕና ኣይኰነን፡
ብኣገባብ ኢየሱስ ምዝታይ
ቅዱስ ኣቦና ነቲ Ecclesiam Suam - ቤተ ክርስቲያኑ እተሰምየ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይ ዓዋዲት መልእኽቲ ጠቒሶም፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብቲ እትርከበሉ ቦታን ስፍራን ምስ ዓለም ናብ ምዝታይ ከተብል ኣለዋ፡ ኣባላታ ንኸተብዝሕ ብዝብል ስልቲ ወይ እዋን ከምዝሓቶ ገርካ ዘተ ብምቕባል ዘይኰነ፡ ናብ ዘተ ምእታው እዩ ዘድሊ፡ ማለት ንጐይታኣን መምህራን እምንቲ ብምዃን፡ ስለዚህ ዘተ ብኣገባብ ኢየሱስ።
ክርስቲያን ኣብዛ መሬት፡ እግዚኣብሔር ምስ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጡር ኣብ ዝዀነ ይኹን ደረጃ ኵነት ህይወት እውን ይሃሉ ሓቢሩ ኣብ መኣዲ ክቕመጥ (ክመኣድ) ከምዝደሊ ናይ ዝገልጽ ህያው ዘተ ምስጢር እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ከም ኢየስስ ለወሃትን ትሑታንን ብምዃኑ (ማቴ. 11.29 ረኣ)፡ ውዕዉዕን መልሲ ብዘይጽበይ ውፉይ ፍቕሪ፡ ብዘይ ቀመርን ብዘይ ደረትን፡ ናይ ሰብ ናጽነት ብምኽባር፡
ምስ ዓለም - ዘተ
ዘተ፥ ናይ ሕውነት በሪ እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘተ ክትኣትውን ክትዝትይን ምስ ዓለም ኣብ ፍጻሜ ሕውነት ትዋሳእ፡ ናይዚ ሕውነት ዓይነ ማይ ኣባና ዘይኰነ ኣብቲ ኣቦ ዝዀነ እግዚኣብሔር እዩ፡ ስለ እቲ ብእምንቶ ዝተወሃባ ሕዝቢ ናይ ምልጃ ጸሎት ተቕርብ፥
ጸሎት ዝኸውን ዘተ፡ ዕለት ብዕለት ብስም ሰብኣዊ ሕውነት ንዅሉ ሓንጐፋይ ቢላ ብምቕባልን ውሁዳንን ማዕረ ንዝርይ ኣገባብ ብጭቡጥ ትኽውኖ፡ ጸንፈይና ፖለቲካን ምግምማዕን መኽሰብ ንምርካብ ብዝብልን ብናይ ጽልእ ርእየት ናይ ብዙሓት ዜጋታት ፍጻሜ ንምቁጽጻር ብዝብል ድርዀት ኣዚዩ ስለ እቲ ዝጉዳእ ዘሎ ሕውነት ብምሕሳብ (ሰብኣዊ ሕውነት ሰነድ ኣቡዳብ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም.)
መንግስትኻ ትምጻእ
መንግስትኻ ትምጻእ ዝብል ጸሎት፡ ንማንም ዘይሕርግ፡ ዘይጓንይ ዘይፈላልይ ናይቲ ናይ ዝመጽእ ህይወት መቓልሕ ዝዀነ ኵነት፡ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ናይ ልመና ጸሎት፡ … መንግስትኻ ኣብዚ
ብዓመጽ ብጽልእ ወይ ብዓሌታዊ ድዩ ወይ ብሃማኖታውን ኤኮኖሚያውን ልዕልና ዘይኰነስ፡ በቲ ካብ መስቀል ስለ ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ብዝወሓዘ ናይ ርህራሄ ሓይሊ፡ እዚ ናይ መብዛሕትዅም ተመክሮ እዩ፡
መጻኢ ምዝራእ
ቅዱነቶም ነቶም ኣብ ሞሮኮ ዘገልግሉ ዘለዉን ከም ሰዓብቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ዕለት ብዕለት በቲ መጻእን ተስፋን ንምዝራእ መሳለጢያ ብዝዀነ ኣገባባ፡ ዘተን ምትሕብባርን ምሕዝነትን ብምንባር ዝፈጸምዎን ዝፍጽምዎ ዘለዉን ኩሉ እናሓሰቡ
ዘራእቲ መጻእን ተስፋን ብዘኽውን ሕውነትን ዘተን ምትሕብባርን ኣቢልኩም እቲ ፍርሕን ግርጭትን ዓመጽን ክዘርእ ዝደልይ ዘይተገዳስንትን ድንቁርናን ተሰንፉ …
ንድኻታትን እሱራትን ስደተይናታትን ቀረባ ምዃን
ነቶም ኵሎም ኣብ ሞሮኮ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ዝውክሉን ጭቡጥ ክትከውን ዝዓዩ፡ ፍቕሪ ክርስቶስ ጭቡጥ ዘግበሩን ኵሎም፥
ነቶም ድሕሪት ዝተሓድጉን ንኡሳንን ድኻታትን እሱራትን ስደተይናታትን ቀረባ ኣብ ምዃን ሓደራ ቀጽሉ፡ ፍቕርኹም ንጡፍን ናብ ሞሮኮ ኣብ መንጐ ኰለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ጐደና ሱታፌ ኵኑ፡ ናይ ፍቕሪ ውህደት፡ እዚ ኸኣ ምስ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን ምስ ኵሎም ሰብ ጽቡቕ ድላይን ናይ ዘተን ንምትሕብባርን ይኹነልና፡
ኣብ ኣገልግሎት ፍትሕን ሰላምን
ስለ እቲ ናይ ምርኻብ ባህሊ ንምግልግላል፥ ኣብ ፍቕሪ ኣብ ዝወፈ ፍቕሪ እዩ፡ ብፍቕሪ ነቶም ኣዚዩም ዝተናዕቁን ኣብ ሕሱም ድኽነት ንዝርከቡን፥
ፍቕሪ፥ ነቶም ዝቖሰሉን ኣብ መከራን ሓሳርን ንዝርከቡን ናይቲ ሓደ ስድራ ካብ ዝዀነ ሕዝቢ ዝተነጸሉን ናይቲ ሰብኣዊ ሓደ ስድራ ኣባላትን ኣሕዋትን ምዃኖም ኣፍልጦ ንኽረኽቡ ዘሰንይ ጐዳና እዩ፡ ከም ናይ ኢየሱስ ክርቶስ ሰዓብቲ፡ በዚ መንፈስ ዘተን ምትሕብባርን ወትሩ ኣብ ልብኹም ንፍትሕን ሰላምን ንናይ መንእሰያትን ሕጻናትን ሕንጸትን ንምክልኻልን ምስናይን ኣረጋያንን ድኻታትን ኣካለ ስንኩላንን ዝተጸቕጡን ምዕያይ ዝብል ብርቱዕ ድላይ ይሃልኹም፡ ኣብዚ ይኹን ኣግልግሎትኩም።
እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ዛዚሞም ብሓባር ምስቶም ኣብቲ ካቴድራል ዝተረኽቡ ካህናትን ደናግልን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ውህደት ቤት ምኽሪ ኣባላት ጨንፈር ሞሮኮን ኰይኖም ሕጻናት ኣብ ጐድኖም ቆይሞም ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ደጊሞም ምስ ኣብቕዑ፡ መዝሙር ንኽብሪ ማርያም እናተሰምዔ ነቶም ኣብ ኣባላት ጨንፈር ሞሮኮ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ውህደት ቤት ምኽሪ ኣባላት ሰላምታኦም ኣቕሪቦም ተሰናቢቶም ናብቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ ብምኻድን ኣብኡ ምስ መላእ ብፁዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሞሮኮን ሰሜን ኣፍሪቃን ብጠቕላላ ምስ ናይ ሰሜን ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሕብረት ( ሞሮኮን፡ ኣልጀኢያን ሊቢያን ቱኒዚያን) ካብ ዘሰንይዎም ዘሳተፈ ናይ ምሳሕ መኣዲ ተቛዲሶም ምስ ኣብቅዑ ብናይ ሞሮኮ ሰዓት ኣቆጻጽራ ድሕሪ ቀትሪ ሰዓት ክልተን ፈረቓን መስዋዕተ ቅዳሴ ናብ ዘዕርግሉ እቲ ብ 1983 ዓ.ም. ዝኽሪ ንወዲ ንጉስ ሞሓመድ ሓምሻይን ሓው ንጉሕ ሓሰን ዳግማዊ ልዑል ሙላይ ኣብደላሕ ናብ እተሰምየ ናይ ስፖርቲ ሜዳ ነቒሎምን ኣብኡ ልክዕ ሰዓት ክልተን ኣርብዓን ሓሙሽተን ደቓይቕ ብላቲን ስርዓት ራብዓይ ሰንበት ዘዓቢይ ጾም፡ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም፡ ብስርዓተ ኣምልዀ ላቲን ዝተነቡ ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ መጻሓፈ ኢያሱ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 9-12ን ካልኣይ ምንባብ ካብ ካለኤይቲ መእኽቲ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 17-21 ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 15 ካብ ፍቕዲ 1-3,11-32 ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥
ኣባ መኰነን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
‘ኣቦኡ ኸአ ገና ርሑቅ እንከሎ ረኣዮ እሞ ራሕራሓሉ ጐይዩ ድማ ሓቚፉ ሰዓሞ’ ሉቃ 15.20
ናይ ዕለቱ ወንጌል ብዛዕባ ምሳሌ ጥፉእ ወዲ ኰይኑ ነዛ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስናያ ሓረግ ንዝምባሌ ናይቲ ርሕሩሕ ኣቦ ከም ዓንዲ ማእከል ኣስተንትኖና ኣንክቅርበልና እቲ ከብዱ ተሓምሱ ዝነበረ ኣቦ ምምላስ ወዱ ለይትን መዓልትን እንክጽበ ናብ ገዛ ክሳብ ዝበጽሕ ኣይጽበን እንታይ ደኣ ነቲ ውሉድ እውን ሃንደበት ብዝኾነ መንገዲ ጐይዩ ይቀባበሎ ሓቚፉ ከኣ ይስዕሞ። ነዊሕ ዝተጸባኻዮን ሃረር ዝበልካዮን ውሉድ እንክመጽእ ዝርኢ ኣቦ ግድን እዩ ከብዱ ሕምቡጭቡጭ ክብሎ።
ኮይኑ ግን ናይ’ዚ ኣቦ ታሕጓስ ምሉእ ምእንቲ ክኸውን ናይቲ ኣብ ገዛ ተሪፉ ዝነበረ ውሉድ ህላዌውን የገድሶ ብምንባሩ ምእታው ምስ ደንጐየ ኣመቱ ክገብር ንደገ ከምዝወጸን ስግንጢራዊ ብምዝኾነ መንገዲ ኣብቲ ሓጐስ ዘይሳተፍ እቲ ኣብ ገዛ ዝነበረ ዓቢ ውሉድ ሓዘኑ ከኣ ነቲ ሓው `እቲ ወዲ` ክብል ይገልጾ። ካብ ልቡ ስለዘገለሎ ገና ንኣኡ እቲ ሓው ጥፉእ ሓው እዩ። ኣብቲ ሓጐስ ክሳተፍ ብዘይምኽኣሉ ንሓው ዘይምልላይን ዘይምቅባልን ጥራይ ዘይኮነ ነቦኡ እውን እምበርዶ ወድኻ ዝዓይነት ጥርጣሬ ወስ ይብሎ። ንሓው ምምሓርን ምቅባልንሲ ኣብዚ ይጽንሓልና ሓደ መሓሪ ኣቦ ከምዘለዎን ወትሩ ዝጽበዮን ዝሕልዎን መሓሪ ኣቦ ከምዘለዎ ኣይስቈሮን።
እዛ ምሳሌ እዚኣ ኩነታትና እውን ትገልጽ እያ። በቲ ሓደ ወገን ናይቲ ጠፊኡ ነሩ ዝተረኽበ ሓጐስ እንክህሉ በቲ ሓደ ወገን ከኣ ናይ ክሕደትን ጥልመትን ስምዒት ይንበብ። በቲ ሓደ ወገን ናይቲ ሕሰምን መከራን ሥቃይን ዝተቀበለ ተጣዒሱ ናብ ቤት ኣቦኡ ዝተመልሰ ተቅባል በቲ ሓደ ወገን ነቲ ነዚ ጥፉእ ወዲ ዝተገብረ ምሕረትን ተቅባልን ኣይግባእን ኢሉ ዝቑጣዕን ጸርጸር ዝብልን ዓቢ ወዲ ይርከብ።
እዚ ወጥሪ እዚ ኣብ መንጎ ሕዝብናን ማሕበራትንን ወትሩ ኣሎ። እዚ ወጥሪ እዚ ካብ ቃኤልን ኣቤልን ጀሚሩ ኣብ ማእከልና ስለዘሎ ወትሩ ክጓነፈና እዩ። መን ኣዩ ኣብ ማእድና ኣብ ጉባኤና ኣብ ሻቅሎትናን ሥራሓትናን ኣብ ቅርዓታትናን ከተማታትናን ክህሉ መሰል ዘለዎ! እታ ጐይታ ንቃኤል ዝሓተታን ኣነዶ ሓላው ሓወይ ኰይነ ትብል መልስን ብቀጻሊዶ የቃልሓ ኣለዋ!
ኣብ ጽላል እዛ ናይ ምሳሌ ገዛ ዝረኤ ምምቅቃልን ግርጭታትን ዘይምስምማዕን ዓመጽን ኣብ ውሽጥና ንዘሎ ዓበይቲ ሃረርታት ዝኩሕኩሕ ነቲ ነፍሲወከፍ ከከምዘለዎ ናይ ውልድነት መሰል ከስተማቅር ንዘለዎ ግድል የዘኻኽረና። ኰይኑ ግን ብግዜ እቲ ሓዋርያ ጳውሎስ ‘እግዚአብሔር ኵሉ ሰብ ኪድሕንን ሓቂ ንምፍላጥ ዕድል ኪረክብን እዩ ድላዩ’ (1ጢሞ 2,4) ዝብሎ ኩሎም ደቁ ኣብ ታሕጓሱ ክሳተፉ ማንም ካብኦም ከምቲ ንእሽቶይ ውሉድ ምሳሌ ኢሰብኣዊ ናብራ ከይነብሩ ማንም ዝኽትምና ከይስምዖ ማንም ከይንጸል ማንም ከምቲ ዓቢ ውሉድ ምሳሌ ብቅንኢ ክሓርር ከምዘይብሉ እዩ ድላይ መሓሪ ዝኾነ እግዚአብሔር ኣቦና።
ርግጽ እዩ ምክፍፋልን ግርጭታትን ከምጽኡ ዝኽእል ብዙሕ ኣጋጣሚታት ኣሎ። ነዚ ክንክሕዶ ኣይንኽእልን። ጽልእን ሕነ ምፍዳይን ግቡእ መጋበርን ብዝቀለጠፈን ዝሰለጠን መንገዲ ፍትሒ እንረኽበሉ ኣገባብ ጌርካ ናይ ምእማን ፈተና ወትሩ ምስ ተቀጀለና እዩ። ኮይኑ ግን ተመኵሮ ጽልእን ምክፍፋልን ሕነ ምፍዳይን ንነፍሲ ሰባት ቀቲላ ንተስፋ ደቅና ትምርዝ እሞ ነቲ እነፍቅሮ ኩሉ ኣዕንያ ካባና ተባርሮ።
ስለዚ ኸኣ እዩ ኢየሱስ ንልቢ ርሕሩሕ ኣቦ ክንምልከትን ክነስተንትንን ዝዕድመና። በዚ መንገዲ እዚ ጥራይ እዩ ዕለት ዕለት ከም ኣሕዋት ክነብር እንኽእል። ከምዚ ብምግባር ጥራይ እዩ ነቲ ብሓይሊ እንደልዮ ሓድነትን ብሱቚታ ዝግበር ምጒናይን ኣሸኒፍና ነቲ ናይ ምምቅቃል ዝንባሌታትና ክነወግዶ እንኽእል። ዕለት ዕለት ኣዕይንትና ንሰማይ ቊሊሕ ኣቢልና ‘ኣቦና ኣብ ሰማያት እትነብር’ ምስ እንብል ጥራይ እዩ ከም ጸላእቲ ዘይኮነ ከም ኣሕዋት ንክነብር ዘኽእለና።
ነቲ ዘዕገርግር ዝነበረ ዓቢ ውሉድ ንከተሃዳድእ እቲ ኣቦ ወደይ ‘ኩሉ ናተይ እኮ ናትካ እዩ’ (ሉቃ 15.31) ይብሎ። እዚ ንንብረት ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነስ ነቲ ኣባታዊ ፍቅርን ርሕራሔን እውን የጠቃልል። ናይ ሓደ ክርስትያን ዝለዓለ ውርሻን ሃብትንከስ እዚ እዩ። ከመይ ክንዲ ብኩነታት ሞራላውን ማሕበራውን ዓሌታውን ሃይማኖታውን መለክዒ ማንም ክትንክፎ ብዘይክእል ንኩሉ ብማዕረ ዝወሃብ ፍቁራት ደቂ እግዚአብሔር ምዃንን መዓልቲ ኣብኡ እንምለስ ብዓቢ ትጽቢትን ሃንቀውታን ዝጽበየና ዓቢ በዓል ናይ ወላዲ ከምዝገብረልና እውን ፍሉጥ እዩ እሞ ካብዚ ዚዓቢ ትዕድልቲ የለን።
እዛ ኩሉ ናተይ ናትካ እዩ እትብል ሓረግ ነቲ ናይ ኣባታዊ ርሕራሔ እውን ተጠቃልል። ስለዚ ነቲ ተዓዲሉና ዘሎ መንፈስ ውሉድነት ኣብ ሕቶ ሕግታትን ክልከላን ግቡእነትን ተጽዕኖን ኣይነውድቆ። ከመይ ውሉድነትና ካብ ወለታውነት ወይ ሕጋውነት ካብ ምስምማዕ ወይ ምግጥጣም ዘይኮነስ ብትሕትናን ብቀጻልነትን `መንግሥትኻ ትምሳእ’ ኢልና ዕለት ዕለት ከም ዝጽልዩ ኣመንቲ ምዃን እዩ ዝምንጩ።
ኣብ መወዳእታ እዛ ምሳሌ እዚኣ ሓደ ክፉት ነገር የቅርበልና። እቲ ኣቦ ነቲ ዓቢ ወዱ ኣብ ናይ ምሕረት በዓልን ሓጐስን ክሳተፍ ይልምኖ። እቲ ወንጌላዊ ግን እቲ ዓቢ ወዲ እንታይ ከምዝገበረ ኣይነግረናን። እዚ ክፉት ዕድመ እዚ ንነፍሲወከፍና ኣብ ሕይወትና ኣብ ካልኦት ንዘሎና ጠመተን ዝምባሌንዶ ይውክል ይኸውን። ነፍሲወከፍ ክርስትያን ኣብ ቤት ኣቦ ብዙሕ ማሕደር ከምዘሎ ይፈልጥ እዩ። ካብዚ ማሕደር እዚ ደገ ዝተርፉ እቶም ኣብቲ ታሕጓስ ክሳተፉ ዘይደልዩ ጥራይ ኣዮም።
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን! ኣብዛ ዓዲ እዚኣ ብእትህብዎ ምስክርነት ወንጌል ምሕረት ከመስግነኩም እደሊ። ማሕበራትኩም ናይ ምሕረት ደሴታት ክሳብ ዝኾና ንእትገብርዎ ጻዕሪ አመስግነኩም። ነዚ ማንም ብሸለልትነት ክሰግራ ዘይብሉ ማንም እውን ካብ ሥቃይ ገጹ ዘዙረሉ ኣገባብ ዘይብሉ ባህሊ ምሕረት ከተደንፍዕዎ ኣተባባዓኩም። ወትሩ ኣብ ጐድኒ ናኣሽቱን ድኻታትን ኣብ ጐድኒ እቶም ዝተገለሉን ደናቚር ኰይኖም ዝሕሰቡን ምዃን ቀጽሉሉ ከምቲ ሕያዋይ ኣቦ ንኩሉ ክትሓቁፉን ከም ልቡ ጌርኩም ክተፍቅሩን ጸዓሩ። ከምቲ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ተኸተልቲ እምነት ምስልምና ዝምህለልዎ ከኣ መሓርን ርሕሩሕን እግዚአብሔር ሓይሉ ይሃብኩም ንእትገብርዎ ናይ ፍቅሪ ሥራሓት ከኣ ናብ ፍረ የብጽሓልኩም እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።
ኣብ መዝዛም መስዋዕተ ቅዳሴ ናይ ራባት ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ክሪስቶባል ሎፐዝ ሮመሮ፥ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሞሮኮ እተካይዶ ሕንጸት መራኸቢ ድልድላትን ብሓፈሻኡ ናይታ ኣብ ሞሮኮ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ውሑዳት ዝኣባላታ ብዕዮታታን ኣገልግሎታን ዓባይ ምዃና እውን ብትሕትና ተመስሎኣ ገሊጾም፡ ኣብ መንጐ ቤተ ክርስትያንን ሃይማኖት ምስልምና ኣብ መንጐ ሰሜንን ደቡንን ኣብ መንጐ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ናይ መራኸቢ ድልድል ምዃና ዘማእከለ ኣብ ዘስሞዎ ዘረባ ንቕዱስነቶም ንዝለገስዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣመስጊኖም ሰላምታን ምስ ኣቕረቡ ቅዱስነቶ ኣውን ብወገኖም ቃለ ሰላምታ ከምዘስምዑ ክንገር እንከሎ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብናይ ሞሮኮ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ኣርባዕተን ፈረቓን ናብ መንበሮም ሃገረ ቫቲካን ንኽምለሱ ናብ ራባት ናብ ዝርከብ መዓረፎ ነፈርቲ ሳለ ተጓዒዞም ኣብኡ ብናይ ንጉስነቶም ልኡካን ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ዝርከብ ናይ ንጉስነቶም መቐበሊ ኣጋይሽ ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎም ብናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፍን ትኵእ ዋና ጸሓፍን ብናይ ስብከተ ወንጌል ነሕዛብ ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፍን ጳጳሳዊ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፍን ብሓባር ንቶም ወግዓዊ ምፍናው ንዝገበሩሎም ልኡካን ናይ ሞሮኮ ንግስ ሰላምታ ኣቕሪቦም ተፋኒዮም ልክዕ ሰዓት ሓሙሽተ ርብዕናን ናብ ሮማ ነቒሎም።


c: text/html

text:
ስልጠና ኣሰልጠንትን ዳያኑን ፀወታ ራግቢ ሊግ ንፈለማ እዋን ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ እዩ ዝወሃብ ዘሎ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ ፀወታ ራግቢ ሊግ ንምጅማር ዝፃዓሩን፣ኮዕሶን ኣሰልጣንን ዝቐረቡ ገባሪ ሰናይ Kevin Gleig ይበሃሉ። ነቲ ስልጠና ዝህብ ዘሎ ድማ ኣተሓባባሪ ራግቢ ሊግ ማእኸላይ ምብራቕን ኣፍሪካን Remond Safi ዝበሃል ኣውስትራላዊ ክኢላ እዩ።
ኣብቲ ስልጠና ዝወሃበሉ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ መምህር ኣካላዊ ጥንካረ ኣቡበከር ኣሕመድ “ፀወታ ራግቢ ሊግ ከምቲ ብዓይኒ ማዕዶ ንግምቶ ከቢድ ተይኮነስ ብሕግን ደንብን ዝካየድ፣ቅልጣፈን ጥንካረን ዝሓትት ብቐሊሉ ክልመድ ዝኽእል ዓይነት ስፖርታዊ ፀወታ እዩ” ይብሉ።
ኣብ ትግራይ ስልጠና ራግቢ ሊግ ንምክያድ 7 ኣባላት ዝሓዘ ጉጅለ ስፖርታዊ ሰብ ሞያ ይመርሕዎ ኣለዉ፤ ካብ ቢሮ ጉዳያት ስፖርትን መናእሰይን ድማ ሕጋዊ ፍቓድ ረኺቡ’ሎ። ብመሰረት እዚ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ከተማ መቐለ ካብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ 18 መምህራን ንኣሰልጣይነትን ዳይነትን ራግቢ ሊግ ይስልጥኑ ኣለዉ።
እቲ ስልጠናን ፀወታን ብደረጃ ትግራይን ኢትዮጵያን ክካየድ ‘ውን ተሓሲቡ’ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብደራሲ በረኸት ኣማረ ዝተጻሕፈት “ታሪኽ ሰንሰለት ወለዶታት” ዘርእስታ መጽሓፍ፡ 24 ምዕራፋትን 626 ገጻትን ዘጠቓለለት ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ኮይና፡ምትእስሳርን ምዝማድን ከምኡ’ውን ምንቅስቓስን ምስፋርን ቀዳሞት ወለዶታት ብሰንሰለታዊ መንገዲ እትትርኽ መጽሓፍ`ያ ።
እዛ መጽሓፍ ተጀሚራ ክሳብ እትዛዘም ኣስታት 10 ዓመታት ከምዝወሰደትን፡ ልዕሊ 100 ሰባትን ዝተፈላለዩ መጽሓፍትን ብምውካስ ምርምርን መጽናዕትን ተኻይዱላ ዝተጻሕፈትን መጽሓፍ’ያ።
እዛ መጽሓፍ ኣፋዊ ታሪኽን ስነ-ትውልድን፡ኣፋዊ ግጥሚ፡ኣተሓሳስባን ኣነባብራን ቀዳሞት ሕብረተሰባት፡ኣመዓባብብላን ኣፈታትሓን ግጭታት፡ መኸተ ኣንጻር ዝተፈላለዩ ወራራት፡መበቆላዊነትን መንነትን፡ብሓፈሻ ብዛዕባ ማሕበራውን ፖለቲካውን ኩነታት ቀዳሞት ወለዶ ከፊላዊ ዛንታ ዝሓዘት መጽሓፍ ከምዝኾነት ደራሲኣ በረኸት ኣማረ ንድምጺ ኣሜሪካ ተዛሪቡ`ሎ።
ምስ ወኪልና ብርሃነ በርሀ ዝገበሮ ዕላል ኣብ ዝሓለፈ መደብ ቂሔ-ጽልሚ ቀዳማይ ክፋሉ ኣቕሪብናልኩም ኔርና- ሳልሳይ ክፋል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Kungsör
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ምምሕዳር ከተማ ኩንግስኦር፡ ሓደ ካብቶም ነኣሽቱ ምምሕዳር ከተማታት ሽወደን ኮይኑ፡ ኣስታት 8000 ተቐማጦ ኣለዉዎ። ማእከል ከተማ ኩንግስኦር ኣብ ልዕል ዝበለ መሬት ዝተዶኮነ ኮይኑ፡ ዝተረፈ ካፋል ናይቲ ምምሕዳር ከተማ፡ ናብቲ ለጠቕ ዝበለ ክፍላ መሬት ናብ ባሕሪ መላረይንን ፈለግ ኣርቡጋን ገጹ ይምጠጥ። ኣብ’ዚ ምምሕዳር ከባቢ’ዚ፡ ከም ጸጋ ንኡስ ስፍሓቱ፡ ዝደለኹሞ ነገራት ብቐረባ ክትረኽብዎ ትኽእሉ። ንኣብነት ትምህርቲ፡ ማእከል ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ጫካ ወይ ውን በረኻ ኩሉ ብቐረባ ይርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ8,675
ስፍሓት መሬት227 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 61 ኪሜ
- Västerås 48 ኪሜ
- Eskilstuna 27 ኪሜ
- Stockholm 135 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ናብ ምምሕዳር ከተማ ኩንግስኦር ክትግዕዙ ምስ እትሓስቡ፡ ኣቐዲምኩም ከተዘራርብዎም እትኽእሉ ወነንቲ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ይርከቡ። ኣብቲ ከባቢ ዝዓበየት ትካል ክራይ-ኣባይቲ፡ እታ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን ከ-ኤፍ ኮይና፡ ብዜካ'ኣ ውን ብርክት ዝበላ ካልኦት ናይ ግሊ ትካላት ውን ኣለዋ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ዝርዝር ኣስማትን ናይተን ኣብዚ ቦታ፡ ዝካረ ኣባይቲ ዝውንና ትካላት፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ፡ ብብዝሒ ካብ ዝዝረበሎም ቋንቋታት (ሽወደን ወጊንካ)፡ ዓረበኛን ትግርኛን ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኩንግሳኦር፡ ቤት-ክርስትያን ሽወደን ካልእ ብርክት ዝበላ ነጻ ዝኾና ኣብያተ-ክርስትያናትን ይርከባ። መስጊድ ብቐረባ ኣብ ከተማ ቬስተሮስ ይርከብ። ኣብ'ዚ ምምሕዳር ከባቢ'ዚ፡ ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ትያትር፡ ስነ-ጠበብን ባህልን ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ንጡፋት ማሕበራት ይርከባ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ፡ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው፡ ተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ እዘን ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኩንግስኦር ውሑዳት ዱኳናት፡ ክልተ ምግቢ ዝሸጣ ዱኳናትን ገለ እንዳ ቡንን ቤት መግብን ጥራይ ዘለዎ ሓደ ንእሽተይ ማእከል ከተማ ኣሎ። ክልተ ባንክን ሓደ ቤት መድሃኒትን እውን ኣሎ። ሕሱር ናይ ገዛ ኣቑሑትን ናይ ክሽነ ናውትን ክትገዝእ እንተ ደሊኻ ሓደ ናይ ካልኣይ ኢድ ዝጠዓመ (ሰከንድ ሃንድ) ዱኳን ኣሎ። ብተወሳኺ ጽቡቕ ካልኣይ ኢድ ዝጠዓመ ናይ ቈልዑ ክዳውንቲ ዝሸይጥ ዱኳን እውን ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ማእከል ዕዳጋ ካብ ኩንግስኦር ኣስታት 25 ኪሎመተር ርሒቑ ኣብ ኤስኪልስቱና እዩ ዘሎ። ኢከኣ (IKEA) ኣብተን ኣስታት ናይ 50-60 ኪሎመተር ርሕቀት ዝርከባ ከተማታት ቬስትሮስን ኦረብሩን ኣሎ።
ቤት-ንባብ ከተማ ኩንግስኦር፡ ኣብ ማእከል ከተማ ትርከብ። ኣብዛ ቤት-ንባብ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝተዳለወ መጻሕፍትን መጽሄታትን ኣለኩም። ናብዚ ቤት-ንባብ ኣብ እትዛወሩሉ ኣጋጣሚ፡ ነተን ኣብኡ ዝርከባ ኮምፕዩተራት እውን፡ ክትጥቀሙለን ትኽእሉ ኢኹም። ስፖርታዊ ንጥፈታት ምዝውታር ትፈትዉ እንተኾይንኩም ከኣ፡ ነዓኹም ዝኾና፡ ብርክት ዝበላ ማእከላት ስፖርታዊ ልምምድ፡ ኣለዋ። ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኩንግሳኦር፡ መሐንበሲ-ማእከል፡ ሜዳ-ኩዕሶ፡ ህንጻ ስፖርታዊ ንጥፈታትን ከምኡ ውን ህንጻ ጸወታ-በረድን፡ ይርከብ። ብዜካ'ዚ ብርክት ዝበላ ማእከል ኣካላዊ-ልምምድ፡ ልምምድ ምግላብ ኣፍራስን ከምኡ ውን ልምምድ ኣኽላባት ይርከብ።
ቤት-ጽሕፈትመራኸብቲ ስራሕ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ኣብ ከተማ ሾፒን ቤት ጽሕፈት ኣለዎም፣ ኣብኡ በዓል-መዚ ግብሪን (ስካተቨርከት) ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት (ፎርሸክሪንካሳን) እውን ኣለዉ። ከተማ ሾፒን፡ ካብ ኩንግስኦር ኣስታት 13 ኪሎ-ሜተር ርሒቓ ትርከብ። ኣብ ሾፒንግ ካብ ኩንግስኦር ዝሓሸ ወይ ዕብይ ዝበለ ዕዳጋ ኣለዋ። ንኣብነት ኣብ ሾፒን፡ ብዙሓት ቡቲካትን ድኳናት መዓልታዊ-ኣስዝቤዛን ይርከባ። ኣብ መንጎ ሾፒንንን ኩንግስኦርን ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያ-ኣውቶቡሳት፡ ኣሎ። ናይ ርክብ ሓበሬታ ናይ ኣሃዱ ምውህሃድ ኣብ ሕበረተ-ሰብ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይዚ ኮሙን ኣለኩም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኩንግስኦር ብርክት ዝበላ መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ። ወልዲ ከኣ፡ ንደቆም ደስ ዝበሎም መውዓሊ-ህጻናት (መንግስታዊ ወይ ውን ግላዊ) ክመርጹሎም፡ መሰል ኣለዎም። ንውላድኩም ናይ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ክወሃቦም ምስ እትደዩ፡ ብኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣቀዲሙክም ከተመልክቱ ኣለኩም። ከተመልክቱ ምስ እትደልዩ፡ ነዚ ተባሂሉ ዝተዳለወ ቅጥዒ መሊእኩም ናብ ክፍሊ ትምህርትን ህጻናትን ክትልእክዎ ኣለኩም። ሓበሬታ ብዛዕባ መውዓሊ-ህጻናት ከምኡ ውን ኣድራሽአን፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣለኩም።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማ ኩንግስኦር፡ ካብ ኣዚለ ክፍሊ ከምኡ ውን 1ይ ክሳብ 5ይ ክፍሊ ተመሃሮ ዝአንግዳ፡ 3 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ይርከባ። ብዜካ'ዚ ሓንቲ፡ ካብ 6ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ተመሃሮ እተአንግድ ቤት-ትምህርቲ ውን ኣላ። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኩንግሳኦር ብዜካ እተን ብመንገስቲ ዝወነና ኣብያተ-ትምህርታት ናይ ግሊ የለዋን።
ኣብ ከተማ ኩንግስኦር፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ የላን። ስለዝኾነ ከኣ፡ ምምሕዳር ከተማ ኩንግስኦር፡ ምስተን ኣብ ከተማታት ኣርቦጋ፡ ኤስኪልስቱና ከምኡ ውን ሾፒን ዝርከባ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት፡ ውዕል ክኸትም ዝተገደደ። ብመሰረት ናይዚ ዝተበጽሐ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ፡ ኣብ ከተማ ኩንግስኦር ዝቕመጡ ተምሃሮ፡ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ከተማታት ከይዶም ንኽመሃሩ፡ ምስቶም ኣብቲ ቦታ ዝነብሩ ተምሃሮ፡ ማዕረ ዕድላት ምሰላትን ኣለዎም። ንካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዝምልከት ሓበሬታ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣለኩም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ኩንግስኦር፡ መድብ ትምህርቲ-ንዓበይቲ ኣሎ። ኣብ መእከል-ትምህርቲ ኩንስካፕስ-ፖርተን ንኣብነት፡ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) ክትመሃሩ ትኽእሉ። ንትምህርትን ሞያን ዝምልከት መደባትኩም እንታይ ክትመሃሩ ትሓስቡን ንምቕጻል ትምህርትን ካልእን ዝምልከት ምኽሪ ዝህብኹም ካኢላታት ውን፡ ኣብዚ ትካል'ዚ ኣለዉ።
ዩኒቨርስቲታት ብቐረባ፡ ኣብ ኤስኪልስቱና፡ ቬስተሮስን ኦረብሩን ኣለኩም። ትምህርቲ ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ብክፍሊ ምውህሃድ ሕብረት-ሰብ ኣብ ከተማ ኩንግሳኦር ይወሃብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ኩንግስኦር ሕክምና፡ ፍሉይ ክፍሊ ህጻናትን ኣዴታትን ይርከብ። ኣብ ተመሳሳሊ ህጽና ውን ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ (ፎልክ-ታንድቮርደን) ኣሎ። ዓበይቲ ሆፕሲታላት ብቐረባ ኣብ ከተማ ሾፒንግ ኣለኩም። ኣብ ከተማታት ቬስተሮስ፡ ኦረብሩን ኤስኪልስቱና ወን ዓበይቲ ሆፕሲታላት ኣለዋ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ተቐማጦ ኣብ ዝግበር ክርኽባት፡ ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ምምሕዳር ከተማ ኩንግስኦር፡ ብትካል ትርጉም ኣውራጃ ቬስትማንላንድ ኣቢሉ፡ ተርጎምቲ ክቆጽር ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብታ ኣብ ማእከላይ ክፋል ዞባ ሜላርዳለን እትርከብ ከተማ ኩንጉስኦር፡ ናብ ዝተፈላለያ ዓበይቲ ከተማታት ሽወደን ንምኻድ፡ ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንኣገልግሎት መጎዓዝያ ዝምልከት ሓበሬታ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣለኩም።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምምሕዳር ከተማ ኩንግስኦር፡ ንእሽቶይ ከተማ ብምዃኑ መጠን፡ ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት የብሉን። እቲ ዝዓበየ-ወሃቢ ስራሕ ኣብዚ ከባቢ'ዚ፡ ምምሕዳር ከተማ ኩንግስኦር ባዕሉ ኮይኑ፡ ካልኦት ነኣሽቱን ዓበይትን ኢንዱስትሪታትን ኣብዚ ከተማ'ዚ ኣለዋ። ከተማ ኩንግስኦር፡ ጥቓ ካልኦት ዓበይቲ ከተማታት ስለዝርከብ ግን ናብተን ከተማታት ኬድካ ምስራሕ ይከኣል እዩ።


text:
ኣደ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ዶክተር ንኮሳዛና ድላሚኒ ዙማ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘጋጠመ ማሕበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ብዓብይ ኣቓልቦ ይከታተልኦ ከምዘለዋ ሕብረት ኣፍሪቃ ሎሚ 02 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ሕብረት እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ኩነታት ክግታእን ኩሎም ወገናት ድማ ኣብ ልዝብ ክጽመዱን ጻውዒት ኣቕሪቡ።
ኣብ ገለ ክልላት ኢትዮጵያ ናይ ሕርሻ ቦታታት ንልምዓታዊ መደባት ድሕሪ ምምቕርሖም ተቓውሞ ምጅማሩ ዝጠቐሰ መግለጺ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ማሕበረ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ሃገር ከም መቕተልቲ ግዝያዊ ምምዝባል ወሃብቲ ኣገልግሎትን ሳሕቲ ድማ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ቴለኮሚዩኒኬሽን ርክብ ከምዘጋጠመ ሓቢሩ።
ዶክተር ድላሚኒ ዙማ በቲ ዝተፈረ ኩነታት ንስድራቤታት እቶም ህይወቶም ዝሰኣኑ ዝተሰምዐን ሓዘን ብምግላጽ ነቶም ኣካላዊ መጉዳእቲ ዝወረዶም ድማ ቁልጡፍ ምሕዋይ ተመን የን።
እቲ ንዶክተር ድላሚኒ ዙማ ጠቒሱ ዝወጸ መግለጺ ሕብረት ኣፍሪቃ እቲ ዝተፈጥረ ኩነታት ብዝለዓለ ደረጃ ክግታእን ህድኣት ክሰፍንን ድማ ጸዊዑሎ።
ምእንቲ ሰላምን ነባሪ ፍታሕን ድማ ኩሎም ዝምልከቶም ወገናት ኣብ ጉዳይ ጠንቂ ተቓውሞ ኣብ ልዝብ ክጽመዱ ከምዝግባእ ጠቒሰን።
ኣፍሪቃዊ ሕብረት ዓንዲ ደሞክራስያዊ ባህልን መምርሒታቶምን ንዝኾኑ ምኽባር ሕግታትን ሰላማዊ ተቓውሞታትን ከምዝድግፍ ድማ ደጊሙ ምርግጋጹ እቲ ሎሚ ዝወጸ መግለጺ ብተወሳኺ ሓቢሩ።


text:
ታሕሳስ 30/04/2013 እዩ። ከባቢና (ጣብያ ዝባን ገደና) መዋፈሪ ሓይልታት ትግራይ እዩ ነይሩ። ካብ ዕለት 27 ክሳብ 28 ታሕሳስ ሓያል ውግእ ኣብ ሩባ ማይ ፃዕዳ ተኻዪዱ እዩ።። ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ዓይኒ ዕሙተይ ክድብድብ ምስ ጀመረ ግን ሰራዊት ትግራይ ታሕሳስ 29 ንጕሆ ነታ ቊሸት ለቒቑዋ ከይዱ እዩ። ህዝቢ ከኢይጒዳእ ብምሕሳብ እዩ ሰራዊት ትግራይ ሲሒቡ ወፂኡ። ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ግን ዕላምኡ ህዝቢ ምጥፋእ ስለ ዝዀነ ዝዋግኦ ሓይሊ ይሃልው ኣይይሃልው ዓድታት/ቊሸታት ምድምሳስ፥ ንፁሃን ሰባት ብግፍዒ ምጭፍጫፍ ኣይየቋርፅን እዩ።
ስለ ዝዀነ ድማ ድሕሪ ውግእ ንኽልተ ምዓልትታት ብ ዘኢምቍራፅ ብሞርታርን ካብኡ ዝዓብይ መድፍዕን (130ሚሜ) ቍሸትና ኣቃፂሉዋ።
ብዘይካ ዝተወሰኑ ዓበይቲ ዓዲ ካልእ ህዝቢ ካብ ታሕሳስ 27/2013 ጀሚሩ ንበረኻ ወፂኡ እዩ። ታሕሳስ 29 ልደት መዓልቲ ሰራዊት ትግራይ ለቒቑ ምስ ክየደ እቲ ደብዳብ ደው ክብል እዩ ዝብል ተስፋ ነይሩኒ። ግን ገዲዱ ናብቲ ተሓቢእናሉ ዝነበርና ሩባ ከም ዝናብ ኣብ ልዕሊአና ክዘንብ ጀመረ። ኣፅሊልናሉ ዝነበርና ኣእዋም ጫፍጫፉ ብመድፍዕ ተወቒዑ እዩ።
ካብ ሰዓት 9:00 – 12:00 ድሕሪ ቀትሪ 21 መድፍዕ ኣብ ጥቓና ዓሊቡ። ሰብ ፋሕፋሕ ኢሉ ዝሕዞን ዝጭብጦን ሲኢኑ። ኣነን ምሳይ ዝነበሩን ዓብዪ ሩባ ኣብ ጥቓና ስለ ዝነበረ ናብኡ ኣቲና ክንሕባእ ሞኲርና። ጋምስታን ጒሁምን ዝበዘሖ ሩባ ስለ ዝነበረ መብዛሕትና ናብኡ ኣቲና ተሓቢእና።
ዕድል ድዲ ኰይኑስ ሰብ ኣይተጐደኣናንን። ካብ ዝዋዓልናሉ ቦታ ርሒቅና ምሕዳር መሪፅና ክየድና። ኣብ ሞንጎ ክልተ ጎቦታት ዝርከብ ሩባ ሓዲርና። ሰብ ግን ፋሕፋሕ ኢሉ እዩ። እቲ መድፍዕ ኣብ ርእሴና ክዓልብ ምስጀመረ ስድራ ብትንትን ኢሉ እዩ ሓዲሩ።
ታሕሳስ 30 ንጒሆ ናብ ጎቦ ወፂአ ናብ ዓዲ ከማዑዱ ጀሚረ። ዓድና ትነድድ ነይራ። ምንዳድ እኮ ዓይነት ኣለዎ እዩ ናይ ሽዑ ምንዳድ ግን ፍሉይ እዩ። ብዘይ ትክን ባርዕን ካልእ ኣይትርእን። በቃ ዓዲ ተቓፂላ እያ ግን ኣብ ገዛ ዝገደፍናዮ ኣቦይ እዩ ከታሓሳስበኒ ጀሚሩ። ኣብዚ ሞንጎ ባርዕን ደብዳብን ኣቦይ ከመይ ይህልው ኢለ ክጭነቕ ጀመረ። ንጒሆ ናይ ብሬንን ድሽቃን ተዂሲ እየ እሰምዕ ነይረ። እቲ ባርዕን ትክን ናይ ትማሊ እዩ። ስለዚ ኣነ ንገዛ ከይደ ናይ ኣቦይ ሃለዋት ክእፈልጥ ኣለኒ ኢለ ወሲነ። ሽዑ ንጒሆ ሰዓት 1:30 እዩ ነይሩ። ናብ ኣደይ ከይደ ድማ ንገዛ ከይደ ሃለዋት ኣቦይ ክፈልጥ እየ በልኩዋ፤ ንሳ ግን ኣዝያ ተቘጠዐት ክቐትሉኻ እዮም ኣይትኽይድ ድማ በለትኒ። ኣነ ግን ሻቕሎት ከቕስነኒ ስለ ዘኢክኣለ ክኽየድ ኣለኒ ኢለ ተበጊሰ። ሓደ ዓርከይ፡ ብሓደ ንኽይድ ኢሉ ድማ ብሓደ ተበግስና።
ካብ ዝነበርናሉ ናብ ገዛውትና ናይ 1:30 ጒዕዞ እግሪ ይወስድ እዩ። ክንብገስ ከለና 2:00 ናይ ንጒሆ እዩ ነይሩ። ናይ 1:00 ጒዕዞ ምስ ከድና ግን ናብ ማእኸል ዓዲ ሞርታር ክዓልብ ጀሚሩ። ኣብ ሽንጥሮ ኣብ እግሪ ዓየ (ኦም) ኮፍ ኢልና ከነሕልፎ ፈቲንና ግን ዝሓልፍ ኣይነበረን እኳደኣስ እናሰፍሐን እናቐረበን ቀፀለ። ብልዕሌና ሰጊሩ ፀሊም ጠረር ኣብ ዝብሃል ጎቦ ክዓልብ ምስ ጀመረ ካብቲ ዝነበርናሉ ሽንጥሮ ወፂእና ጐልጐል ኣስመራ ዝብሃል ጐልጐል ሒዝና ቅልጥፍ ቅልጥፍ ኢልና እናሰጐምና ናብ ዓዲ ክንቀርብ ጀሚርና ግን ኣይቀፀልናን ኣብ ቅድሚትና ክዓልብ ስለ ዝጀመረ ናብ ጎቦ ፅግዕ ኢልና ኣብ እግሪ ጋባ ኮፍ በልና።
እቲ ናይ ሞርታር ደብዳብ ናብ ኵሉ ከባቢ እዩ ዝውንጨፍ ዝነበረ። ኣብ ድሕሪትና፣ ኣብ ቅድሚትና፣ ብፀጋማይናን ብየማናይናን እዩ ይዓልብ ነይሩ። ስለዚ ኣዚና ተጨኒቕና ነይርና። ካባና ንኣንፈት ፀጋም ቤተክርስቲያን እንዳ ሚካኤል ኣሎ። ግልፅ እንተበልና ድማ እቲ ሞርታር ኣብኡ ክዓልብ ርአናዮ። ተስፋ ቈሪፅና። ቤተክርስቲያን እኳ ዘኢምሓሩስ ካልእ ከመይ ገይሮም ክገድፉ በቃ ወለድና ኣብ ውሽጢ ገዝኦም እዮም ኣቃፂሎሞም ዝዀኑ ኢልና ናብ ምድምዳም በፂሕና።
እንዳ ሚካኤል ክቃፀል ምስ ረአናዮ ንኽይድ ዋላ ይቕተሉና ኢልና ካብታ ፅላል ጋባ ተላዒልና ጐዳና ሒዝና ንገዛና ኣምራሕና። እቲ ደብዳብ ይቕፅል ነበረ።
እቲ ምሳይ ዝነበረ ካልኣየይ ካባይ ብዕድመ ኣዝዩ ዝናኣሰ ስለ ዝነበረ ኣነ እየ መራሒ ጒዕዞን ምኽሪ ውሃብን። ጒዕዞ ክንጅምር ከለና ክንገብሮም ዘለናን ዘየብልናን ነገራት ብዝርዝር ኣቐሚጥና ኢና። እንተሪኢናዮም ወይድማ እንተሪኦምና ቀልጢፍና ኢድና ንላዕሊ ሓፍ ኣቢልና ሰላማት ንበሎም። ምህዳም ወይ ድማ ምሕባእ ኣይይክኣልን። ንዝሓቱና ሕቶ ኣነ ቅልጥፍ ቅልጥፍ እናበልኩ ክምልሰሎም እየ። ንስኻ ንዓኻ ዝምልከት ሕቶ እንተ ዘኢሓቲቶምኻ ከኢትምልስ። ዝብሉ ዝርዝር ተሰማዕሚዕና እይና ተበጊስና።
ኣብ ቅድሚትና ግን ምቕልቃል (ክሳድ) ኣላ ስለዚ ኣብኣ ጎፍንጎፍ ከኢይረኽቡና እሞ ሃንደበት ከኢይትኵሱልና ንፀጋም ገፅ ኣልጊስና እቲ ኸባቢ ክነፅንዖ ተብሃሂልና ንፀጋም ገፅ ኣቢልና። ሓንቲ ገዛ ነይራ ኣብ ወሰን መንገዲ እቲ ሽማግለ ብዓል ገዛ ሰብኣይ እውን ኣብ ገዝኡ ነይሩ። ናብኡ ገፅ እናኽየድና ከለና ናይቲ ገዛ ከልቢ ንዓና ርእያ ክትነብሕ ጀመረት። እቲ ዋናኣ ሰብኣይ ድማ “በልዋ በልዋ ከኢትነኽሰኩም” ኢሉና። ግን ናይታ ከልቢ ድሚፂ ተኸቲሉ “ኣብ ዘለኹሞ ደው በሉ” ዝብል ድምፂ ካብ የማናይ ኣንፈትና ተሰምዐና።
እቲ “ደው በሉ” ዝብል ድምፂ ናይ መን ነይሩ?
ንሕና ንፀጋም ገፅ ዘግለስና እቲ ኸባቢ ንምፅናዕ እዩ ነይሩ። ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ኣበይ ኣለዉ፣ ገዛውትና ኸ ተቓፂሉ ዶ ወይስ ኣሎ፣ በበይ ገይርና እንተኽየድና ይሕየሽ ዝብል ነገር ንምፅራይ እይና። ግን ካባና 200 ሜትሮ ርሕቐት ድፋዕ ሒዞም ዝነበሩ ኣባላት ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ናይታ ከልቢ ድምፂ ምስ ሰምዑ ቀዲሞም ከሺፈሙናስ “ኣብ ዘለኹሞ ደው በሉ” ዝብል ወታሃደራዊ ትእዛዝ ውሃቡና። ንሕና ድማ ቅልጥፍ ኢልና ኢድና ንላዕሊ ብምግባር ሰላማት ደቂ ዓዲ እይና በልናዮም።
ንሳቶም፦ ናባና ትኽ ኢልኩም ንዑ።
ንሕና፦ ሕራይ ንመፅእ ኣለና።
መንገዲ ሰጊርና ናብኣቶም ተሓወስና። ሸሞንተ እዮም ነይሮም። ሓደ መራሒ መስርዕ ሬድዮ ርክብ ዝሓዘ ነይሩ። ሰለስተ ብረቶም ኣቃባቢሎም ተቐበሉና። ትግርኛ ፅቡቕ ገይሮም ዘኢይኽእሉ ቤንዓሚር እዮም ዝመስሉ። ኣብ ገፆም ጥባሕ ነይሩዎም።
ንሳቶም፦ ጫማኹም ኣውፂእኹም ኮፍ በሉ።
ንሕና፦ ሕራይ።
ንሳቶም፦ ሕጂ እታ ሓቂ ጥራሕ ትዛረቡ ነብስኹም ተውፅእዋ እንተሓሲኹም ግን ክንቀትለኩም ኢና። ኣበይ ነይርኩም?
ኣነ፦ ደቂ ዓዲ ኢና። እዚ ውግእ ፈሪሕና ናብቲ ማዕዶ ጎቦታት ወፂእና ቀንይና ሕጂ ሃለዋት ኣብ ገዛ ዝገደፍናዮም ወለድና ክንፈልጥ ንመፅእ ኣለና።
ንሳቶም፦ ኣበይ ኣሎ እቲ ህዝቢ?
ኣነ፦ ፋሕፋሕ ኢሉ ፍቖዶ ጎቦን ሩባን። መብዛሕትኡ በቲ ንሕና ዝነበርናሉ እዩ ዘሎ።
ንሳቶም፦ ምልሻ ክትቅልቡን ክትሓብኡን ዲኹም ከይድኩም?
ኣነ፦ ኣይኰንናን። እቲ ናይ መድፍዕ ደብዳብ ሰለ ዝፈራሕና እይና። ምልሻ ምሳና የለውን፤ ኣይነበሩን።
ንሳቶም፦ ኣፈ ሙዝ ብረቶም ናብ ኣፍ ልብና እናቕረቡ “ሓቂ ተዛረብ ንሕና ኵሉ ንፈልጦ እይና ነብስኻ ከኢተጥፍኣ”
ኣነ፦ ወላሂ ሓቂ እየ ዝነግረኩም ዘለኹ ክተራጋግፅዎ ድማ ትኽእሉ እኹም።
ንሳቶም፦ እቲ ሰብኣይ ንመን እዩ በሉዎም ዝብለኩም ዝነበረ? ንዓና ድዩ? ምልሻ ድዩ?
ኣነ፦ እታ ኸልቢ ከኢትነኽሰኩም በልዋ እዩ ዝበለና። ንዓኻትኩም ኣይኰነን። ዝርአየኩም ኣይይመስለንን ከማን። ምልሻ ኣይኰነን ዓዲ ዊዒል ሽማግለ ሰብኣይ እዩ። ሽሙ እውን ነጊረዮም።
ንሳቶም፦ እቶም ምልሻታት ኣብ ዙይ ኣይነበሩን? ሕጂ ኸ ኣብዚ ከባቢ የለዉን?
ኣነ፦ ክሳብ ትማሊ (ታሕሳስ 29) ነይሮም እዮም። ትማሊ ታሕሳስ 29 ግን እዛ ዓዲ ለቒቖማ ከይዶም እዮም።
ንሳቶም፦ ትማሊ ስዓት ክንደይ ከይዶም? በዝሖም ክንደይ ይዀኑ? ፍሉይ ሓይሊ ኣለውዎም ዶ? ኩናማ ኸ ኣለዉዎም ዶ? ናበይ ኣንፈት ከይዶም? መራሕቶም እንመን ይብሃሉ?
ኣነ፦ ትማሊ ብናያትኩም ኣቈፃፅራ ስዓት 10:00 ቅድሚ ቀትሪ ብናይና ድማ ሰዓት 4:00 ቅድሚ ቀትሪ ኣቢሉ ከይዶም። በዝሖም 300 ይዀኑ እዮም። ዝተወሰኑ ፍሉይ ሓይሊ ነይሮሞም። ኩናማ ድኣ እወ ምዓት። ንደቡብ ኣንፈት ማለት ንደደቢት ገፅ ከይዶም። ዋና ኣዛዚ ናይ ሓይልታት ትግራይ ኣንዳዕዲዖም ስለ ዝፈልጥዎ ድማ ከኢሓሰኹ ነጊረዮም እየ። ሓቂ ዝተዛረብኩሉ ምኽንያት ንሰራዊትና ብዘኢይጐድእ መንገዲ ኣፅኒዐ እየ። ሰራዊትና ድማ ኣብ ፅኑዕ ቦታ ኣትዩ ነይሩ እዩ ኣብቲ እዋን ንሱ። መብዛሕትኡ ኣነ ዝነግሮም ዝነብርኩ መልሲ ድማ ፅቡቕ ገይሮም ስለ ዝፈልጥዎ ክሕስው እውን ኣይክእልን። እቲ ዘሕዝን ምሳና እናተዛረቡ ከለዉ እቲ ናይ ሞርታር ደብዳብ ይቕፅል ነይሩ። ቤተክርስቲያን እንዳ ሚካኤል እውን ትቃፀል ነይራ።
እቲ መራሒ መስርዕ ወይ ጋንታ ቅርብ ኢሉ ክሓተና ጀሚሩ። ንሱ እውን ተማሳሳሊ ሕቶታት እዩ ሓቲቱና።
ንሱ፦ እዚ ኵሉ ዝበልካና ሓቂ እንተ ዘኢኰይኑ ክንቀትለካ እይና። ህዝቢ ንምታይ ኣብ በረኻ ንኣርባዕተ መዓልትታት ሰፊሩ?
ኣነ፦ ሓላፊ ኣነ ንምታይ ኢለ ዘኢኰነ ክዛረበካ እኽእል? ኵሉ ዝበልኩኹም ሓቂ እዩ። ሰራዊት ትግራይ ኣብ ዘየብሉ ኢኹም ትድብድቡ ዘለኹም ጠጠው እንተቢልኩሞ እቲ ህዝቢ ካብ በረኻ ናብ ገዝኡ ምኣተወ ነይሩ።
ንሳቶም ንሓላፊኦም፣ ብቛንቈኦም ዝዀነ ነገር ኢሎሞ። ብትግርኛ ድማ “ወላሂ ሓቂ እየን ዝዛረባ ዘለዋ እዘን ሰባት። ነብስኽን ኣውፃእኽንኣ።”
ንሱ፦ ኰይስ ኰይስ ኢሉ ምስ ላዕለዋይ መራሒኡ ምርኻብ ጀሚሩ። ደቂ ዓዲ ዝዀኑ ሰባት ረኺብና ሒዝና ኣለና ኢሉዎ።
ላዕለዋይ መራሒ፦ ናብዙይ ሒዝካዮም ንዓ።
መራሒ ጋንታ፦ ተልዓሉ።
ኣነ፦ ሕራይ ግን ጫማና ክንመልሶ ወይስ ኣብ ኢድና ክንሕዞ? ብሬድዮ ርክብ ክዛረቡ ከለዉ ናይታ ሬድዮ ድምፂ ዓው ዝበለ ስለ ዝነበረ እንታይ ከም ዝብሉ እሰምዖም ነይረ እየ።
መራሒ ጋንታ፦ ላላ ምለስዎ ዋላ ሓንቲ ፀገም የለን ኣይትፍርሑ ሕራይ። እዚ ገዛ እዙይ ናይ ምልሻ ድዩ? እንዳ መን ይብሃል?
ኣነ፦ ኣይ ኣይኰነን። ሽሙ ድማ ነጊረዮ።
መራሒ ጋንታ፦ ንምታይ ኢኹም ኣብ ገዛ ጥይት ተቕምጡ? ዓያሹ ዲኹም? መቕተሊኹም?
ኣነ፦ ኣይ ሓላፊ ብስሕተት ክዀን ይኽእል እምበር ኣብ እንዳ ሲቪል ጥይት ኣይይቕመጥን እዩ። ምናልባሽ ቈልዑት ደርቢዮምዎ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም በልኩዎ።
እቶም ሰለስተ ወታሃደራት ድማ ክልተ ገዛ ይፍትሹ ነይሮም። መዓት ኣቚሑት ናብ መረባ ኣውፂኦም ደርቢዮምዎ።ኣብ ኢዶም ድማ ዝትሓዝ ሒዞም ወፂኦም። ሓደ ካብኣቶም ድማ ሽዱሽተ እንቋቚሖ ሒዙ ወፂኡ። ኣብቲ ላዕለዋይ ሓላፊ ዝነበሮ ቦታ በፂሕና።
ላዕለዋይ መራሒ፦ ሰላማት ኮፍ በሉ።ምልሻ ዲኹም? ኣበይ እዩ ገዛኹም? መንቀሳቐሲ (መስታወቅያ) ኣለኩም? ኣበይ ነይርኩም?
ኣነ፦ ምልሻ ኣይኰናን። ኣብቲ ማዕዶ እዩ ገዛና። ገዛና ካብቲ ዝነበርናሉ ቀረባ ስለ ዝነበረ ይረአ እዩ። ታሴራ እወ ኣለና ኢልና ኣርአናዮ። ናታይ ፓስፖርት ስለ ዝነበረን ናይ ደገ ናይ ስራሕ ፍቓድ እውን ሓቢሩ ስለ ዝነበረን ቀፂሉ ቡዙሕ ሕቶታት ሓቲቱኒ ግን ዘጨንቑ ሕቶታት ኣይነበሩን። እኳ ድኣስ ሙሉእ ንሙልእ ክኣምነኒ ጀሚሩ። “በረኻ ወፂእና ቀንይና ሕጂ ግን ኣቦታትና ኣብ ገዛ ስለ ዝገደፍናዮም ሃለዋቶም ክንፈልጥ እይና መፂእና” በልኩዎ።
ላዕለዋይ መራሒ፦ ሕራይ ተረዲአካ ኣለኹ። እቶም ምልሻ በዚ ድሕሪ ቤተክርስቲያን ኣለዉ ሰሚዕና ነይርና የለዉን?
ኣነ፦ ንሳቶም ትማሊ እዮም ንደቡብ ኣንፈት ከይዶም። ኣብዚ ከባቢ የለዉን። በጃኻ እንተኣሚንካኒ ደብዳብ ደው ኣብሉ እቲ ህዝቢ ምእንቲ ንገዝኡ ክኣትው። ጠምዩ እዩ ዘሎ።
ላዕለዋይ መራሒ፦ ሕራይ ግን ዋላ ሓደ ምልሻ እንተተኲሱልና ንዓኻ እይና ክንቀትል። ሃሎ ሞርታር ደው ኣቢልኩም ነናብ ቦታኹም ሕለፉ በሎም። እቲ ንጒሆ ዝረኸብኩምዎ ሓበሬታ ጌጋ ከኢኰነ ኣይይተርፍን ሓደ ወዲ ረኺብና ፅቡቕ ጌሩ ኣረዲኡና እዩ ስለዚ ተዂሲ ደው ኣብሉ።
ስሕተት ብዘኢምስራሕና ፅቡቕ ስምዒት ተሰሚዑኒ። ብኣና ምኽንያት ደብዳብ ጠጠው ብምባሉ እውን ኵርዓት ዓይነት ተሰሚዑኒ። ግን እታ ዓዲ ዳርጋ ሙሉእ ንሙሉእ ነዲዳ እያ። እንታይ ከ ክተርፋ ንኣርባዕተ መዓልትታት ብተኻታታሊ እይ ድዮም ብሞርታር ኣንዲዶምዋ። ግን እቲ ደብዳብ ካብ ምቕፃል፡ ጠጠው ንኽብል ምኽንያት ኰይንና። ምስቲ ላዕለዋይ መራሒ ኣብ ንዛረበሉ ህሞት (ቅፅበት) ናይ ሓደ ገባራይ እኩብ ቃንጫ የቃፅሉዎ ነይሮም።
ላዕለዋይ መራሒ፦ ኣታ [ብቚጠዐ] ክሳብ ንለግስ (ካብዙይ ክሳብ ንርሕቕ) ዘኢምፀናሕኹም? – ንዓና ድማ -በሉ ምናልባሽ ጥዪት ክህልዎ ስለ ዝኽእል እንተተኲሱ ኣብ መሬት ለጥ በሉ ኢኹም ሕራይ? – ንሕና ድማ ሕራይ።
ኣብኣ እናሃለውና እታ ቃንጫ ነዲዳ። እቲ ጥዪት ኣለዎ ዝበልዎ ሓሶት እዩ። ናይ ቍሸት ሙሉእ ቃናጩን ደራቑን እዮም ኣንዲደምዎ። ናይ ቍሸት ሙሉእ ኩልሳሳት ዳጒሻን ምሸላን እዮም ኣንዲዶምዎ። ዋላ ሓንቲ ኣበሳ ኣይነበሮን እቲ እኽልን ናይ እንስሳት ቀለብን። ህዝቢ ትግራይ ንምጥማይን ንምብርካኽን እዩ እቲ ዕላማ።
ንሓደ ስዓት ፈረቓን ምስኣቶም ኣፅኒሖምና። ካብኡ ንሳቶም ናብቲ ዝቃፀል ዝነበረ ቤተክርስቲያን ገፆም ከይዶም። መንገዲ ሓቢርናሎም። ንዓና ድማ ንገዛና ንኽንክየድ ፈቒዶምልና። ናይቲ ምሳይ ዝነበረ ቈልዓ ንእሽቶይ ላምባዲና ሓደ ወታሃደር ኣሕዲግዎ። ኣነ ግን ብዘይካ ፓስፖርትን ናይ ስራሕ ፍቓድን ኣብ ጁባይ ምንም ነገር ኣይሓዝኩን ነይረ።
ላዕለዋይ ሓላፊ፦ በሉ ክይዱ እሞ ነቲ ኣብ በረኻ ዘሎ ህዝቢ ድማ ገገዛኻ እቶ በሉዎ። ኣብኡ ዝፀንሕ እንተዀይኑ ሓደጋ ክበፅሖ ይኽእል እዩ። ሰለዚ ሎሚ ወይ ፅባሕ ንጒሆ ንገዛኹም እተዉ ኢሎምኹም በሉዎም።
ስለ ዝለቐቑና ደስ እናበለና ናብ ገዛውትና ምምዕዳው ጀሚርና። ናይ ክልቲአና ገዛውቲ ኣይተቓፀላን። ኣቦታትና ግን ቢሂወት ይሃልዉ ኣይይሃልዉ ገና ኣይፈለጥናን። እታ ዓዲ ትነድድ ነይራ። ኣብ መንገድና ሓሙሽተ ዝዀና ሹቓት (ዱንኳናት) ነይረን እየን። ኵለን ተኸፊተንን ተዘሚተንን እየን። ዝተረፈ ኣቚሑት ድማ ናብ መንገዲ ኣውፂኦም ደርቢዮምዎ እዮም።
መጀመርታ ናብቲ ናይ ዓርከይ ገዛ እይና ክየድና። ኣብኡ (ኣቦይ ቀሺ) ድማ ኣብ ኣፍደገ ገዝኡ ኮፍ ኢሉ ረኸብናዮ። ደስ ኢሉና። እንታይ ክትገብሩ ሕጂ መፂእኹም? ክቐትልኹም? እቲ ደብዳብ ደው ከኢበለ? ብጣዕሚ ተቘጠዐ። ኣነ እንታይ እሞ ክንገብር እዛ ዓዲ ክትነድድ ምስ ርአናያ ብዛዕባኹም ተሻቒልና። ድሓን መጀመርታ ድኣ እንኳዕ ኣይምቐተሉና እምበር ሕጂስ ረኺብናዮም ክይዱ ገዛኹም ኢሎምና እይና መፂእና ኣይትስከፍ ኢለዮ። ድሃይ ናይ ኣቦይ ከ ኣለካ ዶ? ትማሊ ምሸት ብሓደ ነይርና ድሓን እዩ ዝዀን ።
ጒዕዞ ንገዛይ። ናተይ ገዛ ወሰን መንገዲ እያ። መጀመርታ እያ ዝትርከብ። ኣዚየ ድማ ፈሪሐ ነይረ። ኣብ ጥቓ ገዛና ምስ በፃሕና ድማ ካልኦት ወታሃደራት ጎፍንጎፍ ረኸብና። ኣነ ቅልጥፍ ኢለ ሰላማት ኢለ ኢደይ ንላዕሊ ገይረ። ብፆትኩም ረኺበሙና እዮም ድማ በልኩዎም። ኣበይ ረኺበምኹም? ኣብታ ማዕዶ ጎቦ ኢለዮም። ሓላፊ ነይሩዎም ዶ? እወ ንሱ እንድዩ ኣዛሪቡና። ነንባዓልቶም ሓቁ እዩ እንዳ 65 እዮም ዝዀኑ። ኣበይ እዩ ገዛኹም? ኣብዚኣ ኢለ ገዛና ኣርእየዮም። ሕለፉ በሉ። ናብታ ቤተክርስቲያን መንገዲ በዚኣ ድያ? እወ ትኽ ኢልኩም ክይዱ ኢለዮም። ካልእ ጒጅለ ግን ንገዛና ገፅ ትድይብ ነይራ።
ገዛና
እታ ጒጅለ ተኸቲልና ንገዛና ደይብና። እታ ጒጅለ ኣብ ድሕሪ ገዛና ኣብ ዘላ ዓባይ ኦም ኮፍ ኢላ ረኺብናያ። ንምዕራብ ገፅ ዘሎ ገደናና ሓዊ ይቃፀል ነይሩ ግን ክነጥፍእ ኣይንኽእልን። ሸውዓተ ወታሃደራት እዮም ሓደ መራሒ ጋንታ ነይሩዎም። ደኺምዎም ኣብታ ፅላል ኮፍ ኢሎም ረኺብናዮም።
እቲ ወታሃደር፦ ንዑ ኮፍ በሉ። ካበይ ኢኹም ትመፅኡ ዘለኹም?
ኣነ፦ ሕራይ። እዚኣ ገዛይ እያ። እቲ ውግእን ደብዳብ ከቢድ ብረትን ፈሪሕና እይና ወፂእና ቀንይና ሕጂ ድማ ኣቦይ ንምርኣይ መፂእና።
ንሱ፦ ብኣግራሞት እናጠመተኒ “ንስኻስ ኣብ እዙይ ገዛኻ”!
ኣነ፦ እወ ኣብ እዙይ ዓብየ ትምህርቲ ምስ ወዳእኹ ግን ኣብ ኣዲስ ኣበባ እየ ዝሰርሕ ዘለኹ።ቅድሚ እቲ ውግእ ምጅማሩ እየ ቤተሰብ ክርእይ ኢለ መፂአ። ዋላ ፓስፖርት ክህበካ እኽእል እየ። እዚ ቈልዓ ግን ኣብ እዙይ ነባራይ እዩ።
ንሱ፦ እወ ሕጂ ተረዲአካ።
እቲ ሓዊ ናብ እግርና ምስ ቀረበና ፊሕት እናበልና ካብ ምርሓቕ ካልእ ክንገብሮ ንኽእል ነገር ኣይነበረን። ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ገዛኻን ንብረትካን ኣብ ቅድሜኻ ኣቃፂሉ ክተድሕን እንተፈቲንካ ድማ ይቐትለካ። ስለ ዝዀነ ድማ ንሕና እውን ዓርስና ከኢንነድድ እይርሕቕ ክንብል ንኽእል እምበር ከነጥፍእ ኣይንፍትንን። ኣብ ማእኸል ገዛናን እቲ ዝነድድ ዝነበረ ድሕሪ ቤትን ቀጣን መንገዲ ስለ ዝነበረት ግን እቲ ባርዕ ናብ ገዛ ኣይሰገረን።
ኣነ ዝፈርሕ ዝነበርኩ እቲ ገዛ ብኽርቢት ከኢየቃፅሉዎ እዩ። ግን ቀልጢፈ እዛ ገዛ ናተይ እያ ማይ ዶ ከምፀኣልኩም ኢለዮም። ኣዚዮም ህፃውንቲ ዝዀኑ ወታሃደራት ነይሮም። ብፍላይ እቶም ክልተ ትሕቲ 16 ዕድመ እዮም ዝመስሉ። እቲ ሓደ ወታሃደራዊ ክዳን እውን ኣይተኸደነን ነይሩ። ንሳቶም ድማ እወ ማይ ኣስትየና ኢሎምኒ። ሕራይ ኢለ ክትስእ ከለኹ እቲ መራሒ ጋንታ መፂኡ። ካብ ካልእ ገዛ ኣድጊ ፈቲሑ ሒዙ መፂኡ። “እንታይ እዮም እዚኦም?” ኢሉ ሓቲትዎም። ንሳቶም ድማ ደቂ እዚ ገዛ እዮም።
መራሒ ጋንታ፦ ንዓ መፅዓን ኣምፅእ።
ኣነ፦ ሕራይ።
መፅዓንን ማይን ከምፅእ ንገዛ ኣትየ። ንገዛ ክኣቱ ከለኹ ግን ብዛዕባ ኣቦይ እየ እሓስብ ነይረ። ኣብ ገዛ ክረኽቦ ድማ ተሃንጥየ ነይረ። ግን ኣቦይ ኣብ ገዛ ኣይነበረን። ብጣዕሚ ድማ ተረበሽኩ። በቃ ኣብዚ ዀነ ቦታ መድፍዕ ወቒዑዎ ወዲቑ ይህልው ኢለ ኣዝየ ፈራሕኹ።
ናይ ሓሙሽተ ሊትሮ ጆሊን (ጀሪካን) ማይ ረኺበ። መፅዓን እናኣለሽኩ እንተለኹ እቶም ክልተ ቈልዑት ወታሃደራት ናብ ገዛ መፂኦም። ኣብኡ ድማ ማይ ሰትዮም። ነቶም ካልኦት ማይ ሒዝናሎም ናብቲ ደገ ክየድና። ምስቲ መራሒ ጋንታ ኰይንና እታ ኣድጊ ፂዒንናያ። ግን ኣብ ሞንጎ፡ እቲ መራሒ ጋንታ “ኣታ ሕማቕ ትግራዋይ ልብኻ ኣይሃብካን ዘለኻ ተጠንቀቕ ብጥይት ክብጥሰካ እየ” ኢሉ ተሓንዩለይ።
መራሒ ጋንታ፦ ናብታ ትነድድ ዘላ ቦታ መንገዳ በበይ እዩ?
ኣነ፦ በዚ ጌርኩም ክይዱ ቀረባ እያ።
ንሱ፦ ንኽይድ ኣብፂሕኹምና ተመለሱ።
ኣነ፦ ሕራይ ንኽይድ። ኣነ ንሳቶም ምስ ከዱለይ ኣቦይ ንምእላሽ እየ ተሃዊኸ ዝነበርኩ። ግን ኣብ ኢድ ፀላኢ ወዲቐ ዝደልዮን ዝሓስቦን ክእገብር ኣይክእልን። እቲ ወራሪ ፀላኢ ዝእዝዘኒ ብጥንቃቐ ክፍፅም ነይሩኒ።
ንሱ፦ ዳይ ተበገሱ ንኺድ። ንስኻትኩም (ንዓና) እዝን እዝን ተሸከሙ።
ተሸኪምና መንገዲ ጀሚርና። ኣነ ዝተሸከምኩዎ ሑሩጭ ነገር ኰይኑ ካብ 25 ኪሎ ይበዝሕ እዩ። እቲ ምሳይ ዝነበረ ቈልዓ እውን ክንድኡ ዝምዘን ኣስቃጥላ ተሸኪሙ ነይሩ።
እንታይ እዩ ዝነድድ ነይሩ?
እቲ መራሒ ጋንታ ከም መሐበሪ ኣንፈት ገይሩ ዝተጠቐመሉ ባርዕ ስቕ ኢሉ ሳዕሪ ከኢይመስለኩም። ኣርባዕተ ናይ ገባራት ገዛውቲ እዮም ኣቃፂሎም። ብድምር ካብ 35 ንላዕሊ ገዛውቲ ኣቃፂሎም እዮም ኣብቲ ገጠር። ካብ ገዛና ናይ 15 ደቓይቕ ምስ ከድና ኣብቲ ዝሓበረኒ ቦታ በፂሕና። መሕዘኒ ነገር እዩ። ገዛውቲ ምስ ሙሉእ ንብረቱ እናተቓፀለ ምንጋፍ እውን ኣይንኽእልን። በል ኣብዚኣ እያ እታ ዝበልካኒ ቦታ ኢለዮ። ግን ብሽም ትክን ባርዕን እምበር እቲ ክኸደሉ ዝደለዮ ቦታ ንሱ ኣይነበረን። ብዅሉ ኣንፈት ባርዕን ትክን ስለ ዝገበሩዎ ብባርዕን ትክን ቦታ ምሕባር ዕሽነት እዩ። ንሓላፊኡ ብሬድዮ ኣዛሪቡዎ። ናብ ካልእ ቦታ እይኻ ክየድካ ዘለኻ ተመለስ ንደቡብ ገፅካ ይብሎ። ክራዳድኡ ግን ኣይክኣሉን። ናበይ ናዓ ይብሎ ከም ዝነበረ ኣነ ተረዲአዮ እየ። ካባና ናይ ሓደ ስዓት ርሒቖም እዮም ዘለዉ። ቀፀልና ጒዕዞ። ኣነን እቲ መራሒ ጋንታን በይንና መሪሕና እይና ንጕዓዝ ነይርና።
ንሱ፦ ይቅርታ ዓንተቦ ኣዳፊአካ ምሽ? ነዊሕ መንገዲ እውን ኣምፂእናኩም ይቅርታ።
ኣነ፦ ድሓን ዋላ ሓንቲ።
ኣበይ እዮም ነይሮም እቶም ሓለፍቶም?
ንእሽተይ ከተማ መሳሊት ኣላ ኣብ ቍሸትና። ሓምሳ ዝዀና ገዛውቲ ነይረንኣ። መብዛሕትኡ ፋሽሽቲ ሰራዊት ኣብኡ እዩ ምሳሕ ንምብላዕ ዓሪፉ ነይሩ። ናብታ ከተማ ቅርብ ምስበልና ግን ዝራኣኹዎ ነገር ልብኻ እዩ ዝሰብር። ዳርጋ ሰዓት 7:00 ኰይኑ ነይሩ ክንኣቱ ከለና። እታ ከተማ ብትክን ባርዕን ኣይትርአን ነይራ። ንሳቶም ንምሳሕ ዝዓረፍሉ ገዛውትን ገና ዘኢፈተሽዎን ጥራሕ እዩ ዘኢተቓፀለ እምበር ኵሉ ገዛውትን ትካላትን ኣቃፂሎምዎ እዮም።
ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ፅባሕ ልደት ኣብታ ዕሸል ከተማ
ከምቲ ኣብ መጀመርታ ዝገለፅኩዎ እዚ ሓቀኛ ተጓንፎ ናይ ታሕሳስ 30/2013 እዩ። ፅባሕ ብዓል ልደት ማለት እዩ። እቲ ደብዳብን ውግእን ብ 27 ታሕሳስ እዩ ጀሚሩ። ህዝብና ኣብ ጭቈናን ጨፍጫፍን ኰይኑ እውን ባህሉን ሃይማኖታዊ ብዓላቱን ኣይእገድፍን ኢሉ ኣብ ሽግር እዋን እውን ከኽብር እዩ ፈቲኑ። ቀትሪ ኣብ ሩባታትን ጎቦታትን ተሓቢኡ ይውዕል፥ ለይቲ ድማ ናብ ገዝኡ ኣትዩ ናይ ኣውደ ኣመት ጒዳይ ይገብር። ብኸምዚ መንገዲ እዩ ብዓል ልደት ንምኽባር ይዳለው ነይሩ። ኰይኑ ግን ታሕሳስ 29 እቲ ናይ ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ ደብዳብ ሓዪሉን ሰፊሑን ስለ ዝቐፀለ መብዛሕትኡ ናይ ብዓል ልደት ቍርሲ ቀማሚሱ ገሊኡ ድማ ኵሉ ናይ ኣውደ ኣመት እኽለማይ ኣዳልዩ ግን ድማ ከኢጥዓሞ ገዲፉዎ እዩ ሃዲሙ። ንኣብነት ኣብ ገዛና ጥየል ተሓሪዳ ኲሉ ተዳልዩ ግን ድማ ገሊአና ቈሪስና ገሊአና ድማ ከኢቈረስና እይና ንበረኻ ወፂእና።
ኣብታ ዕሽል ከተማ ዝነብር ህዝቢ እውን፡ ብተማሳሳሊ፡ ናይ ኣውዳ ኣመት እኽለማይ ምስ ኣዳለወ ገዲፉዎ ነብሱ ከውፅእ ናብ ጎቦታትን ሩባታትን እዩ ሃዲሙ። እቲ ናይ ኣውዳ ኣመት እኽለማይ ኣደዳ ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ እዩ ኰይኑ። ታሕሳስ 30 ምስ ኣተዉ መብዛሕቲኦም ንምሳሕ ናብታ ዕሸል ከተማ እዮም ኣምሪሖም። ፅባሕ ኣውዳኣመት እዩ ሕድሕድ ገዛ ይብዛሕ ይንኣስ ናይ ልደት እኽለማይ ነይሩዎ እዩ። ወራሪ ሰራዊት ድማ ካብ ሕድሕድ ገዛ ኣውፂኡ ኣብ ዝምቹዎ ቦታ ኣኪቡ ንምሳሕ ኣዳሊዉዎ ረኸብናዮ። ዝገርም እዩ መብዛሕቲኡ ገዛውቲ ኣቃፂሎም መሊሶም በቲ ንልደት ዝተዳለወ ናይ ህዝቢ እኽለማይ ምስካርን ምስዕሳዕን ጀሚሮም ረኺብናዮም። ኣብ ሓደ ቦታ ክልተ ትርኢት ርእይና። ኣታ ክጭክኑ ፍርቂ ዕሸል ከተማ ኣቃፂሎምስ ንሳቶም ኣብ ደስታን ፌስታን?!
ናብቲ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝዓረፉሉ ቦታ እዮም ሒዞምና ኣትዮም። ናይ ህዝብና ስዋ፣ ስጋን ቢራን ኣውፂኦም ንምስሖም ኣዳሊዎምው እዮም ፀኒሖምና። እቲ ሒዙና ዝኸደ መራሒ ጋንታ ምስ ሓለፍቱ ኣፋሊጡና። ” መንገዲ ክመርሑና እይና ካብቲ ላዕላይ ዓዲ ኣምፂናዮም። በጃኹም ምሳሕ ጋብዙልና” ኢሉዎም። ማይ ንእግርናን ንርእስናን ውሂቦምና። እቲ ካልኣየይ እኳ ተሰኪፉ ድዩ ዋላ ፈሪሑ ድሓን ሕጂ እየ ተሓፂበ ኢሉዎም ኣነ ግን ኲሉ ዝሃቡኒ ተቐቢለ ተጠቒመ እየ። ስውአን ብጡጠን ዝብሃል ናይ ትግርኛ ምስላ ኣሎ ሓቀይ? እቲ ንሳቶም ከም ውህብቶ ዘቕርቡልና ዝነበሩ እኽለ ማይ ብሙሉኡ ካባና ዝመንዝዕዎ ወይ ድማ ዝጕሓልዎ እዩ። ስለዚ ንሳቶም እኳ እናሰተዩዎን እናበልዑዎን ኣነ ድኣ ናይ ባዕለይ እይ ድዩ? ብስሩ እውን ካብ 25 ኪሎ ንላዕሊ ዝምዘን ሑሩጭ ተሸኪመ ንልዕሊ ሓደ ስዓትን ፈረቓን ተጕዒዘ ጠምዩኒ እዩ ነይሩ።
ስዋታት ብጀሪካን ማዓት እዩ። ስጋታትን እንጀራን በሽበሽ እዩ። ቡን እውን ተዳልዩ እዩ። ማይ እውን ከም ድልየቶም እዩ። እዚ ዅሉ ካብቲ ዘቃፀሉዎን ዘኢኣቃፀልዎን ገዛውቲ ዝወሰዱዎ እዩ። የሐመካ እዩ ሽዑ ኣብቲ ቦታ ኰይንካ ክትዕዘቦ ከለኻ ብፍላይ ድማ ምንም ክትገብር ዘኢምኽኣል ድማ ልብኻ እዩ ዝሰብር።
ናይ ስሚንቶን ካልእን መኻዚኖታት ምስ ሙሉእ ነብረቶም እዮም ተቓፂሎም። ናይ ሓደ ወዲ ኣኰይ 45 ኲንታል እኽሊ ዝነበሮ ዓብዪ ገዛ ናብ ሓሙኹሽቲ ቀይሮምዎ እዮም። ናይ ወዲ ሓፍተይ መንበሪ ገዛ እውን ተቓፂሉ እዩ። ሕሰቡዎ ናይ ወዲ ኣኰኹምን ወዲ ሓፍትኹምን ገዛን ንብረትን ሓዊ እናበልዖ ስቕ ኢልካ ምርኣይ። ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ኣብቲ ቦታ ኰይንካ ምሕሳብ ይሓትት። ዳርጋ ፍርቂ ናይታ ዕሸል ከተማ ገዛውቲ ተቓፂሎም እዮም።
ምሳሕ በሊዖም ስዋ ሒዞም ነናይ ባዕሎም ወግዒ ጀሚሮም። ኣነን መሓዛይን ድማ ኲሉ እቲ ዝገብሩዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ነስተንትን ነይርና። ርእስና ኣድኒንና ንትክዝ ስቕ ንብል።ኣነ ብፍላይ ኣቦይ ኣብ ገዛ ስለ ዘኢረኸብኩዎ ይጭነቕ ነይረ። ኣብ ሞንጎ ድማ እቲ ማሓዛይ “ብሂወት ዝለቁና ኣይይመስለንን” ኢሉኒ። ኣነ ድማ ንምንታይ ከምኡ ኢልካ ? “እቲ መራሒ ጋንታ ንዓኻ ብፅቡቕ ዓይኒ ዝርአየካ ኣይይመስለንን። ካልእ ድማ ኣብ መንገዲ ካብ ቶም ናእሽቶይ ወታሃደራት እቲ ሓደ ‘ፈሪሐልኩም እየ ዘለኹ ብሰላም ዝለቁኹም ኣይመስሉን’ ኢሉ”። ኣብ ኢድ ፋሽሽታዊ ሰራዊት ስለ ዝነበርና ሓቁ እዩ ክፈርሕን ክሰግአን። ግን ድማ ኣነን እቲ መራሒ ጋንታን መሪሕና እናመፃእና ከለና ቡዙሕ ነገር ኣዕሊልና ይቅርታ እውን ኢሉኒ እዩ። ብተወሳኺ ድማ ንገዛና ክንምለስ ከለና ሓደጋ ከኢበፅሓና ኢለ ሓቲተዮ ድሓን ንሕና ተመሊስና ስለ ንኸየድ ከነብፀሐኩም እይና ኢሉ ቃል ኣትዩለይ እዩ። ነቲ መሓዛይ ድማ እዚ ነገርኩዎ።
ድሕሪ ምሳሕ ዕላል ምስ ክልተ ላዕለዎት መራሕቲ ፋሽሽቲ ሰራዊት ኤርትራ
መራሒ፦ ንምታይ እዩ እቲ ህዝቢ ካብ ገዝኡ ዝወፅእ?
ኣነ፦ ናይ መድፍዕ ደብዳብ እናፈርሐ እዩ።
መራሒ፦ ኣይይመስለንን። ሻዕቢያ ቀታሊት እያ ኣብ ገዛኹም ከኢትፀንሑዋ ኢላ ድያ ወያነ ኣምሂራትኩም?
ኣነ፦ ንሕና ኲሉ ሕማቕን ፅቡቕን ንፈልጥ። ከምኡ ኢሉ ዝምሃረና ኣካል ድማ የለን። ናይ መድፍዕ ቁምቡላ ኣብ መረባና እናዓለበ ከመይ ዘኢንሰግእ? ትማሊ ኣብ ናይዚ ዓርከይ ገዛ ኣብ መረባ ዓሊቡስ ከልቢ እኳ ቐቲሉ። ስለዚ ስግኣት ስለ ዘለና እይና ንወፅእ።
መራሒ፦ ኣብ ኣዛ ከተማ እኮ ሓደ ሽማግለ ሰብኣይ ጥራሕ እይና ረኺብና። ዝገርም እዩ እቲ ህዝቢ ብምሉኡ ወያነ እዩ ዝመስለኒ?
ኣነ፦ [እወ ኣይበልኩ ኣይፋል ኣይበልኩ ስቕ።]
መራሒ፦ ናይዚ ዓዲ ሰብ ዋና ጥሓኒት ኣይንጥሕንን ኢሎም ኣብየምኹም ምሽ?
ኣነ፦ ጌጋ እዩ። እንታይ ኰይኖም ከምኡ ክብሉ ድኣ? ንባዕሎም እውን እኮ ንግዲ እዩ። ጌጋ ሓበሬታ ረኺብኩም ኣለኹም።
ክልተ ጥሓንቲ ነይረን ክልቲአን ኣቃፂሎመን እዮም። ድሕሪ ምቅፃለን እዩ ከምኡ ኢሉ ዝሓተተኒ። ብዝኸዱዎ ጥሓኒት ምቃፃል ናይ ግድን እዩ።
መራሒ፦ በል እቲ ኣብ በረኻ ዘሎ ህዝቢ ገገዝኡ ክኣትው ከም ዘለዎ ንገሩዎ። ኣብኡ እንተረኺብናዮ ግን ዋእ።
ኣነ፦ ሕራይ ንዝረኸብናዮ ኲሉ ክንዛረብ እይና።
ካልእ መራሒ፦ ንምንታይ እይኹም ግን ደድሕሪ እቲ ምልሻ ትኽየዱ? ክትቅልቡዎምን ክትሓብኡዎም ምእንታን ዲኹም?
ኣነ፦ ደድሕሪኦም ኣይንኸድን እይና። ናብኦም ኣይንሕወስን።
መራሒ፦ ኣብዚ ዓዲ ክዋግኡ ንምንታይ ትፈቕዱሎም? ናፃ ኰይንካ ተዛረብ ሕራይ ኣይትፍራሕ።
ኣነ፦ ሕራይ። ከመይ ገይርና ካብ እዙይ ኪዱ ክንብሎም? ዓዶም ዶ ኣይኰነን? ካልእ ድማ ንሕና ገባራት ንሳቶም ድማ ሰራዊት ምስ ዕጥቆም እዮም ከመይ ገይርና ከነገድዶም ንኽእል?
መራሒ፦ ሽፍታ ዶ ዓዲ ኣለዎ እዩ?
ኣነ፦ ናፃ ኰይነ ክዛረብ ክሳብ ዝፈቐድካለይ ሸፋቱ ኣይኰኑን። መንግስትና እዮም እኮ።
መራሒ፦ ሕራይ ከም እዙይ ዘኢትገብሩ “ናባና መፂእኹም እቶም ሓለፍቲ ኣበይ ከም ዘለዉን ከመይ ገይርና ክንሕዞም ከም ዝንኽእልን ዘኢትነግሩና”.
ኣነ፦ ሕቶ ዶ ክሓተካ?
መራሒ፦ እናስሓቐ ሕተት።
ኣነ፦ ኤርትራውያን ንዓኻን ከማኻን ዝኣምሰሉ መራሕቶም ኣሕሊፎም ንፀላኢ ክውህቡ ይኽእሉ ዶ?
መራሒ፦ ክምስ እናበለ ኣየ ተጋሩ ደረቓት ልብኹም ድማ ኣይይርከብ። ወያነ እኮ ሞይታ እያ ስቕ ኢልኩም ምስኣ ናብ ጒድጓድ ኣይትፅደፉ። ስብሓት ነጋ ከም ዝተታሓዘ ስሚዕኻ ዶ?
ኣነ፦ ኣይሰማዕኹን።
መራሒ፦ በል ስማዕ ሕጂ። ሎሚ እዮም ኣብ በረኻታት ተከዘ ኣብ ጒድጓድ ረኺቦምዎ። እንታይ ተሰሚዑካ?
ኣነ፦ ዋላ ሓንቲ ኣይተሰምዓንን።
መራሒ፦ ትግራይ ስብሓት ነጋ እዩ ይመርሓ ነይሩ መሪሑዋ ድማ ናብ ጒድጓድ ሸለው ኢሉ ኣትዩ። እታ ናይ ቀደም ትግራይ ኣብ ኢድኩም ሞይታትኩም እያ። ሓዳሽ ትግራይ ምስ ኣቢ ኣሓመድ ኰይንኩም ክትሃንፁ ፈትኑ። ንኣቢ ኣሕመድ ድማ ሓግዙዎ። እዚ ፌደሬሽን ዶ ክልል ዶ ትብልዎ ነገር ንኢትዮጵያ ኣይይጠቕማን እዩ። መራሕትኹም ግን ናይ ዓለም ፖለቲካ ኣይተረደኦምን። ወያነ ድሕሪ መለስ ዜናዊ መራሒ ኣልቦ እያ ኰይና ነይራ። ደብረፅዮን ሓቀይ ናብዚ ከባቢ መፂኡ ፍሉይ ሓይሊ ኣመሪቑ ከይዱ?
ኣነ፦ ኣይሰማዕኹን ኣይራእኹዎን እውን።
መራሒ፦ ግደፎ ‘ንዶ ንስኻ ድኣ ከመይ ገይርካ ክትዛረብ። እዚ ናይ ሎምቕነ ውግእ እኮ ንቶም መራሕቲ ንሱዳን ንምምላጥ ክጥዕሞም መዛብዒ ዝገበርዎ ሜላ እዩ። ህዝባዊ ግንባር እዙይ ዘኢትፈልጥ መሲሉኩም? ደብረፅዮን ድማ ሎምቕነ ክንሕዞ እይና፥ ካብኡ ትዓርፉ።
እቲ ዝብሎ ዝነበረ በረኻታት ተከዘ ካብቲ ናይና ዓዲ ብዙሕ ኣይይርሕቕን። ቀደም ጓሶት ኰይንና መኻርም ንኸርመሉ ዝነበርና በረኻ ድማ እዩ። መስመር ፀሊሞይ – ደደቢት – ሱርን ተከዘን እዩ። ኣነ መብዛሕቲኡ ስቕ ብምባል እየ ንሕትኡን ሓሳቡን ዝሓልፎ ነይረ። ኣብ ኢዱ ስለ ዝወደቕኩ ክዕገስ ነይሩኒ።
ኣብ ስዓት ምሳሕ ትንባኾ ክዕደሎም ርእየ። ሽጋራ ካብ እቶም ካብ ሹቓት ዝሰረቑ ይዕድጉ ነይሮም። ትንባኾ ግን ብሓደ ሓላፊ ክዕደሎም ርእየ። ከምዚ ኸ ኣሎ ድዩ እናበልኩ እሓስብ ነይረ። ናይ ኤርትራ ባኒ እውን ርእየ ብሻሂ እኳ በሊዐ።
ድሕሪ ሰዓት መልሲ ንገዛና
ኣቦይ እንታይ ኰን ኰይኑ ይዀን እናበልኩ እጭነቕ እየ ዊዒለ። ቀልጢፍና ገዛ ኣቲውና ሃለዋቱ ክእፈልጥ ተሃንጥየ ነይረ።
እቶም ክልተ ወታሃደራት ብስራሕ ይዅን ብዕረፍቲ ንዓዶም እዮም ይኽየዱ ነይሮም።እግረ መንገዶም ድማ ንዓና ንገዛና ሰንየሙና።
ኣድጊ ፂዒኖም እዮም። እንታይ ፂዒኖምዋ ከኢትብሉ።ይፍለጥ እዩ ኢለ እየ ንብረት ትግራይ እምበር እንታይ ድኣ ክፅዕንዋ? ናይ ድግስ ማንካ፣ መውቀጢ ቡን፣ ጫማታት፣ ናይ ደቂ ኣነስትዮ ክዳውንቲ፣ ካልእ ደቀቕቲ ናይ ገዛ ኣቍሑትን እዮም ፂዒኖምዋ ነይሮም። ንሕና እይና ፅዒንናሎም። ኣድጊ ናይ ጐረቤትና፣ መፅዓን ናይና፣ ንብረት ናይ ዓዲ፣ ፅዓንቲ ድማ ንሕና። ከም እዙይ ዝበለ ወራሪን ወራርን ተርእዩ ዶ ይፈልጥ ይዀን?
ሕሱራት መራሕቲ ቅንጣሚንጢ ኣቝሑት ናብ ስድርኦም ክልእኹ እንተለዉ የባሳጭወካ እዩ ግን ድማ ሕሱራትን ክብሪ ዘኢይፈልጡን ስለ ዝዀኑ ድማ ትንዕቖም። ክልተ መራሕቲ ነቶም ንዓዲ ዝኸዱ ዝነብሩ ዘማልኡዎም ኣቝሑት ምስ ሰማዕኹ ተገሪመ።
እቲ ሓደ መራሒ “ጓል ሓፍተይ ጫማ ወዲአ ኢላ ደዊላትለይ ነይራ እሞ በጃኹም ኣብፁሑለይ”
እቲ ካልኣይ መራሒ ” ሰበይተይ ብሂወት የለን እዩ እናበለት እያ ትበክይ ኢሎም ነጊሮምኒ እሞ በጃኹም እዚ ናይ ሰበይቲ ሹፎንን ነፀላን ሃቡለይ መራጋገፂ ድማ ይዅና”።
ኣብ መንገዲ ምስቲ ሓደ ወታሃደር እናኣውጋዕና እይና መፂእና።
ንሱ፦ ስማዕ ሓወይ ንሳኻትኩምን ንሕናን ኣይጥዓመናን ዘሎ። እዋን እናተፀበና ሕነ ምፍድዳይን ምውፅፃእን ይኣክል ዝብል ወለዶ ክመፅእ ኣለዎ። ይቕረ ዝብል ወለዶ ክመፅእ ኣለዎ።
ኣነ፦ ናይ ወለዶ ፀገም ኣይይመስለንን። ትግራይ ድማ ዝበደለቶ ነገር የብላን። ኣብ ርሑቕ ኰይኖም ሓዊ ዝእጒዱ ሰባት ግን ኣለዉ ንሳቶም እዮም ክዓርፉ ዘለዎም። ውግእ ምስ መን ድዩ ዝካየድ? ኣነ ወታሃደር ኰይነ ኣይፈልጥን ግን ውግእ ክብሃል ከሎ ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝዋግኡ ኣካላት ምስ ዝህልዉ ዶ ኣይኰነን? ሕጂ ግን ንስኻትኩም ዕጥቂ ዝሓዝኩም ተዋጋእቲ እይኹም ንሕና ግን ክንዋጋእ ዘኢንኽእል ገባራት ወይ ድማ ወታሃደራት ዘኢኰንና ንፁሃን ሰባት እይና። ስልዚ ንምንታይ እይኹም ንፁሃንን ዘኢተዓጠቑን ተጥቅዑ?
ንሱ፦ ሓቅኻ ኣለኻ ተረዲኣካ እየ። ግን ናይ ልእኹቶ ጒዳይ ኰይኑና እምበር ፈቲውና ኣይኰንናን። ብዓይኒ ሓቂ እንተዀይኑ ድኣ ካብ እቶም ኣምሓሩ እኮ ንስኻ እይኻ ሓወይ። ፖለቲካ ረሳሕ እዩ በጃኻ። ንምንታይ እይኹም ንፁሃት ትቐትሉ ንዝበልካዮ ሓደ ንስኻትኩም እውን ንዕቐትን ድርቅናን ኣለኩም። ካልእ ድማ ከምቲ ዝተብሃልናዮ/ዝተኣዘዝናዮ ምዓዝ ንገብር ሃሊውና። ኣብ ዓድዋን ኣኽሱምን ተትሪኢ እንታይ ምበልካ? ብፍላይ እቶም ፌደራል ሰራዊት ዋላ ቈልዓ እውን ኣይይገድፉን እዮም። ኣንስቲ ዓድዋ ብበርበረ እየን ገጢመናልና ሽዑ ድማ ሰራዊትና ተባሳጭዩ ዘኢይግበር ገይሩ እዩ በጃኻ። ኣነ ግን ብውልቀይ ብጣዕሚ እየ ዝሓዝን ብሓቂ ይቅርታ።
ኣነ፦ ብዝዀነ ኲሉ ሰብ ብዕላማ እዩ ዝንቃሳቐስን ዝፍፅምን። ንሕና ግን ሰላም ንደልይ ካብ ኲሉ ንላዕሊ። በሉ በዚኣ ንገዛና ክንውፅእ ቻው።
ንሱ፦ ቻው ግን ካልኦት ብፆት ረኺቦም ከኢይሓትኹም ምስ እንዳ 33 ብርጌድ 3 እይና ውዊዒልና በሉዎም እይኹም። ከኢተዓዘርና እንተ ረኺበሙኹም ግን ተዳመፁና፥ ክንነግሮም እይና።
ኣነ፦ ሕራይ።
ጐኒ ንጐኒ እይና ንኸየድ ነይርና። ንሳቶም ብፅርግያ ንሕና ብጎቦ። ቍሩብ ምስ ከድና ግን ኣብ ማዕዶ ኰይኖም ታወት እይኹም፥ ደው በሉ ኢሎምና። ነጊርናዮም። ክሰምዑና ግን ኣይክኣሉን። ካብኡ ነቶም ምሳና ዝውዓሉ ፀዊዕና ነጊርናዮም። ንሳቶም ድማ ተዳህዮም ምስኦም ከም ዝዋዓልናን ንገዛና ንኸየድ ከም ዘለናን ነጊሮምልና።
ድምፅና ዝሰምዓ ሓንቲ ዓባይ ጐረቤትና ኣዶ፡ ተቐልቂለን ዝበላኒ መስሐቕን መገርምን ነገር ከካፍለኩም
ንሰን፦ ኣታ እንታይ ዝዀንኩም እይኹም?
ኣነ፦ ንሕና እይና [እገለን እገለን]። ድሓን ዶ ዊዒለን?
ንሰን፦ እንታይ ድሕነት ኣሎ ወደይ? ኣበይ ድኣ ፀኒሕኹም?
ኣነ፦ በዚ ታሕቲ ነይርና።
ንሰን፦ ክትፃዋውዑ እይ ድየ ሰሚዐኩም። ናበይ እዮም ዝኸዱ ዘለዉ? ቦታ ድዮም ዝቕይሩ ዘለዉ?
ኣነ፦ መን እዮም እቶም ቦታ ዝቕይሩ ኸ? ዝዀነ ዘምለጠን ነገር ዘሎ ዀይኑ ተሰሚዑኒ።
ንሰን፦ ምስመን ዲኹም ትዛረቡ ዝነበርኩም? እቶም ናይና እምበር መን እዳኖኻ ድኣ?
ኣነ፦ ዋይ ዋይ ኣይፈለጣን ድየን? ኣሪገን እባ እየን ኣደይ?
ንሰን፦ እንታኖኻ ኰይነ እየ ዝኣርግ ከ?
ኣነ፦ ዋእ እሞ ናትና ድኣ ትማሊ ዶ ኣይከዱን። እዚኦም እኮ እቶም ፀላእትና ሻዕብያ እዮም።
ንሰን፦ ሂወት ኣዳነይ!!! ማዓዘዲኦም ኣትዮም?
ኣነ፦ ብዝዀነ ዀይኑ ትማሊ ምሸት እዮም ኣትዮም ይመስለኒ። ናብዚ ገዛውቲ ኣይመፅኡን ድዮም?
ንሰን፦ ናብዙይ ታዳነኦም ክገብሩ? ሂወት ኣዳነይ ዘኢእሰምዖ የብለይን ኣታ ጐይታይ።
ኣነ፦ ሕጂ ኰይኑ እይ ድዩ፤ ግን ድሓን ትረጋጊዖም እዮም ዝመስሉ፤ ምስኦም እይና ውዒልና።
እዘን ኣዶ ካብ ገዛ ስለ ዘኢወፅኣን ካልእ ሰብ ድማ ኣብቲ ከባቢ ስለ ዘኢነበረን ምንም ሓበሬታ ኣይረኸባን ነይረን። ክሳብ ንሕና ንነግረን ናትና ሰራዊት ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ይመስለን ነይሩ። ወራሪ ሰራዊት ኤርትራ ዝኣተወ ኣይይመሰለንን። ሕሰቡዎ እቶም ወረርቲ ከኢፈለጣ ከለዋ ናብ ገዛ መፂኦም እንተ ዝዀኑ ነይሮም ሕማቕ ነገር ከጋጥመን ነይሩ እዩ።
ኣደና “ሂወት ኣዳነይ” ዝብላ ክድንግፃን ክባሳጨዋን ከለዋ እዩ። ሳጐአን እውን ሂወት ኣዳነይ ኰይኑ እዩ ተሪፉ። ሰብዓ ዓመት ይዀና እየን።
ኣብቲ ድሕሪ ገዛን ደንበን ናይ እዘን ኣደና ክልተ ናይ ሞርታር ቁምቡላ ብታሕሳስ 29 ዓሊቡ እዩ። ንስለ እዩ እቲ ገዛውቲ ተሪፉ። ኣብ ኣርባዕተ መዓልቲ (ካብ 27 – 30 ታሕሳስ) ካብ 70 – 100 ዝዀን ናይ ሞርታር ቁምቡላ እዩ ኣብታ ቍሸት ጥራሕ ዓሊቡ።
ኣብ መወዳእታ ናይ ኣቦይ ሃለዋት
ሰዓት 10:00 ድሕሪ ቀትሪ ኰይኑ እዩ። ሙሉእ መዓልቱ ኰለል ከብሉና ዊዒሎም። ኣቦይ ክእደልይ ዝመፃእኹ ሃንደበት ኣብ ኢድ ፀላእቲ ወዲቐ ከኢፈተኹ ከገልግሎም ዊዒለ። ብዛዕባ ኣቦይ ሓያል ፍርሒ ድማ ነይሩኒ። ምኽንያቱ ኣዝዩ ቡዙሕ ናይ ከቢድ ኣፅዋር ቁምቡላታት ኣብ ከባቢ ገዛውትናን መንገድን ዓሪፉ እዩ። እንታይ ኰን ኰይኑ ይዀን? ኣበይ ኰን ይህልው? ሕጂ ኣብ ገዛ እንተ ዘኢረኺበዮ እንታይ እየ ክገብር? ንደይን ንኣሕዋተይን ከ እንታይ እየ ክብሎም?
ከምዚ እናበልኩ ንገዛ ኣትየ። ፈጣሪ ግን ኣሕሊፉ ኣይውሃቦን ኣብ ገዝኡ ፀኒሑኒ። ንሱ ድማ ብዛዕባና እዩ ይጭነቕ ነይሩ። ናበይ ክየድካ ነይርካ ድኣ ኢለዮ። እቲ ሞርታር ኣብ ድሕሪ ገዛ ክዓልብ ምስ ጀመረ ክውል ኢለ ነይረ ድማ ኢሉኒ።
ትግራይ ትስዕር!
መብርሂ ኣርታዒ፦ እዚ ፅሑፍ፡ ብ ምኽንያት ስግኣት፡ ስሙ ክይፅራሕ ብ ዘኢይደልይ፡ ግን እቱ ኵነታት ብ ዓይኑ ብ ዝርአየ፥ ብ ኣካል ብ ዝተሰፈ ሰብ ዝተፅሓፈ እዩ። ቀዳማይ ክፋል እዚ ፅሑፍ፦ ሸራሮ ካብ ጥቅምቲ 25 ክሻብ ሕዳር 3፡ 2013 ዓ.ም፥ ካልኣይ ክፋል ሕዳር 2፡ 2013 ኣብ ሸራሮ እንታይ ተፈፀመ?፥ ሳልሳይ ክፋል ዛንታ ኣቦይ ብርሃነ ቀንጠብ፦ መስነቒ ሓቦን ሕራነን፥ ራብዓይ ክፋል ክዓ ኲናት ኣብ ልዕሊ ትግራይን ስድራ ቤት ኣደይ ስላስን።


text:
Radio Erena: 17 September 2020
ካብ ገማግም ሊብያ ዝተበገሰት፣ ናይ ጎማ ጃልባ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብምጥሓላ፣ ዛጊት ተረኺቡ ብዘሎ ሓበሬታ፣ ናይ 24 ሰባት ህወይት ከምዝጠፍአ ወኪል ኣህጉራዊ ምሕበር ስደተኛታት ካብ ጣራብሎስ ኣፍሊጡ።
መንነት ናይቶም ዝጠሓሉ ሓተቲ ዑቕባ ዛጊት ኣይተነጸረን።
ብሰሉስ 15 መስከረም፣ ሓተቲ ዑቕባ ዝጸዓና ሰለስተ ናይ ጎማ ጃላቡ ካብ ገማግም ሊብያ ድሕሪ ምብጋሰን’ዩ ርሑቕ ከይተጓዕዛ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ኣንጸላልዩወን።
ኣብተን ክልተ ዝነበሩ ኣስታት 45 ሰባት ብሓለዋ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ክድሕኑ እንከለዉ፣ ኣብታ ሳልሰይቲ ዝነበሩ ግና ዳርጋ ብምሉኦም’ዮም ጢሒሎም።
ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫየርስ ዶባተን ዓጽየን ኣብ ዘለዋሉ ወቕቲ፣ ኣብ ሊብያ ኣብ መዝርዓታት ተታሒዞም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ንምእታው ብማእከላይ ባሕሪ ይሰግሩ ኣለዉ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ እትቕበሎም ሃገር ዝሰኣኑ፣ ሓተቲ ዑቕባ፣ ኣብ ባሕሪ ንሰሙናት ኣብ ሰንፈላል ድሕሪ ምጽንሖም ናብ ኢጣልያ ከምዝኣተዉ ይፍለጥ።
================


text:
ግብጺ ኣብ ሱዳንን ሊብያን ዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ብዝምልከት ህጹጽ ኣኼባ መራሕቲ ኣፍሪቃ አካይዳ።
እዚ ኣኼባ ዝተኻየደ መራሕቲ ተቓውሞ ሰልፊ ሱዳን ነታ ወታሃደራዊ መራሕቲ’ታ ሃገር ካብ ጎደናታት ክእለዩ ዘቕረብዎ ሕቶ ብምንጻግ ኣብ ካርቱም ተወሳኺ ናይ ተቓውሞ ሰልፊታት ንምክያድ ጻውዒት ኣብ ዘቕርብሉ ጊዜ’ዩ።
ኣብ ግብጺ ዝተኣኸቡ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከተኣታትው ተወሳኺ ጊዜ ክወሃቦ ከምዝወሰኑ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ሎሚ ሶሉስ ኣፍሊጦም።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ሲቪላዊ ምምሕዳር እንተዘይመስሪቱ ካብቲ ሕብረት ከምዝእገድ ዝገልጽ ውሳነ ምሕላፉ ይዝከር’ዩ።
ኣብ ምዝዛም’ቲ ዋዕላ መደረ ዘስምዑ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ እቲ ዋዕላ ነቲ ኣብ ሱዳን ዘሎ ኩነታት መፍትሒ ከናድይን ኩሉ ሓቆፍ ዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር ኣብ ምምስራት ግቡኡ ከበርክት ምስምምዑ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፋ ሃገራት ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ዲሞክራሲያዊ ሲቪላዊ ምምሕዳር ንምምስራት ዘድልዮ ስጉምቲ ንምውሳድ ተወሳኺ ጊዜ ክወሃቦ ከምዝተሰማምዑ ሓቢሮም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ተቓወምቲ ሱዳን ወታሃደራዊ መሰጋገሪ ቤት ምኽሪ’ታ ሃገር መዝነቱ ብቕልጡፍ ንሲቪላዊ ምምሕዳር ከረኽብ ጸቕጢ ይገብሩ ኣለው፡ እቲ ቤት ምኽሪ ብወገኑ ዋላ’ዃ እቲ መሰጋገሪ ምምሕዳር ክሳብ ክልተ ዓመት ክጸንሕ እንተደለዩ ሲቪላዊ ምምሕዳር ንምምስራት ድልየት ከምዘለዎም ይገልጹ ኣለው።


text:
Radio Erena: 13 March 2019
ፈረንሳ፣ ኣብ ምቛም ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ክትተሓጋገዝ ምዃና ኣብታ ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየደ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ኣፍሊጡ።
ንሱ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ድሕሪ ዝገበሮ ስምምዓት ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ኣብ ምክልኻል ዘተኮረ ስምምዕ፣ ብቀንዱ ፈረንሳ ንኢትዮጵያ ኣብ ምቛም ሓይሊ ክትተሓጋገዛ ዕድል ዝህብ’ዩ ክብል ኣስሚርሉ።
እቲ ስምምዕ፣ ክልቲኤን ሃገራት ሓባራዊ ልምምድ ከካይዳ ዝፈቕድ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኢትዮጵያ ካብ ፈረንሳ ወትሃደራዊ ንዋትን መሳለጥያ ሓይሊ ባሕርን ክትሽምት’ውን ከኽእላ’ዩ።
ፈረንሳ ብዘይካ’ዚ ኣብ ዝተፈላለየ መደባት ዝውዕል ናይ ኣስታት 100 ሚልዮን ኤውሮ ሓገዝ ንኢትዮጵያ መዲባ ኣላ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ናይ ቀደም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ዝነበሩ ዝርከብዎም ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ፈረንሳ ብምብጻሕ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ከምዝተዘራረቡ ኣይርሳዕን።
ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ፣ ሓይሊ ባሕሪ ንምቛም እትጓየየሉ ዘላ ዕላማ ንጹር እኳ እንተዘይኮነ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ወትሃደራዊ ጽልዋ ክህልዋ ካብ ምድላይ ዝነቐለ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ትንታነታቶም ይህብሉ።
ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 1991 ጠቕሊሉ ከምዝተበታተነ ይፍለጥ።
ኢትዮጵያ ነዚ ን27 ዓመታት ተበታቲኑ ዝጸንሐ ሓይሊ ባሕሪ ዳግም ንምቛሙ ትውጥን ዘላ፣ ድሕሪ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ኤርትራ ዘካየደቶ ንህዝቢ ግሉጽ ዘይኮነ ስምምዓት’ዩ።
=======================


text:
ኣብቲ ካብ 12 ክሳብ ሎሚ 14 ታሕሳስ ኣብ ምጽዋዕ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ “ብኽፍሊ ጸጥታ ዝቐረበለይ መጽናዕታዊ ሓበሬታ”፡ ኢሉ ዘቕረቦ ነቲ ተዋዓዊዑ ዘሎ ምልዕዓል ሰራዊት ኤርትራ ዝምልከት ጸብጻብ፡ ንካቢነ ሚኒስተራት ኣስደሚሙዎን ኣሰምቢዱዎን። እቲ ምልዕዓል ብጎነጽ ክፍታሕ ኢሳያስ ዝመረጾ መርገጺ ተቐባልነት ስለዘይረኸበ ግን እቲ ኣኼባ ኣብ ደገፍትን ተቓውምትን ተገማሚዑ፡ ይብሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ።
ሎሚ ዝወዓለ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ሲሪሒታትን ብኸምቲ ዝጀመሮ ንቡር ኣካይዳ ክቕጽል ከም ዘይከኣለ ምንጭታት ሓቢሮም።
ካቢነ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒት ዞባታትን ሎሚ ንግሆ ዕለት 12/12/2008 ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጸዊዑ ኣብ ባጽዕ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ተቓውሞ ሓይልታት ምክልኻል ኣንጻር ምሕደራ መንግስቲ ከም ቀንዲ ዛዕባ ክዛረበሉ ከምዝወዓለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።


text:
ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ 22 ፓርትታት ኣብ ዝሳተፍሉ ልዝብ መድረኽ ዋና ተላዛባይ ኮይኑ ክቐርብ እንተዘይኮኑ ድማ ጎኒ ንጎኒ በይኑ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ንምልዛብ ሕቶ ኣቕሪቡ’ሎ ኢሎም።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን 21 ናይ ውሽጢ ሃገር ተቃወምቲ ፓርትታትን ንመላዘቢ ኣብ ዝቐረበ ሰነድ ዝተቐመጡ ክልተ ነጥብታት መዕለቢ ኣይረኸቡን።ነቲ ልዝብ መን ይምርሓዮ ዝብል ኮይኑ እቶም 20 ፓርትታት ካብኦም ወፃኢ ብዝኾነ ብስምምዕ ብዝምረፅ ገልለተኛ ኣደራዳሪ ክምርሓ ክሓቱ ከለው ገዛኢ ፓርቲ ብወገኑ እቲ ልዝብ 21 ፓርትታት በብተራ ክመርሕዎ ይደሊ።
መዕለቢ ዘይተገበረሉ ካልእ ነጥቢ ኸኣ 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሳ ፓርትታት ብከመይ ይወከላ ዝብል እዩ።
21 ፓርትታት ብማዕረ ውክልና ከም ቀንዲ ተላዘብቲ ክቕፅሉ ኣለዎም ዝብል ብዘይካ መድረኽ ኩሎም ተቐቢሎምዎ ኣለው።ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ መድረኽ ነዚ ስለዘይተቐበሎ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ከይተወሰነ ተሪፉ።
ብባይቶ ዝካየድ ልዝብ ውፅኢት ኣየምፅእን ዝበሉ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ድልየት ፓርቶም 20 ፓርትታት ዝርከብሉ ከይኮነስ ምስ ገዛኢ ፓርትን መንግስትን ንበይኑ ምልዛብ እዩ ኢሎም።ኢህወዴግ ምስ ካልኦት ፓርትታት እናተላዘበ ጎኒ ንጎኒ ምሳና ክላዘብ ከምዝኽእል ቃል ኣትዩልና ነይሩ ይብሉ።
መድረኽ ዘቕረቦ ካልእ ኣማራጺ ድማ መድረኽ ንኻልኦት 20 ፓርትታት ብምውካልን ብኩሎም ፓርታት ዝተቐረፀ ኣጀንዳ ብምሓዝን ዋና ተላዛባይ ክኸውን ዝብል እዩ ኢሎም።
ዋና ተላዛባይ ንምዃን ወይ ጎኒ ንጎኒ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ንምልዛብ ዘቕረቡዎም ሕቶታት ኣወንታዊ ምላሽ እንተድኣ ዘይረኺቡ ነቲ ዝርርብ ከቋርፅዎ ከምዝኽእሉ ሓቢሮም ኣለው።
ገዛኢ ፓርትን 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ፓርትታትን ኣብ ናይ ቅድመ ልዝብ ሰነድ ንምዝርራብ 20 መጋቢት 2009 ዓ.ም. ክራኸቡ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መግለጺ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም፡
ሎሚ፡ ባሕቲ መስከረም መበል 58 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ነኽብር ኣሎና። እዛ ዕለት’ዚ ውሑዳት ጀጋኑ ሓርበኛታት ኤርትራውያን፡ ምእንቲ ናጽነትን ልዑላውነትን ህዝቢ ኤርትራ ክጋደሉ፡ ብረት ተሓንጊጦም ናብ ጸምጸም በረኻ ዝወፈሩላ ታሪኻዊት ዕለት እያ። ናይ ህዝቢ ኤርትራ እምቢ ኣይግዛእን በሃላይነት፡ ብዓውታ ዝተቓልሓላ ወርቃዊት፣ ሕላገት ጅግንነትን ቆራጽነትን ዕለት እያ። ወትሩ እናተኸበረትን እናተዘከረትን ክትነብር ዝግባኣ ክብርቲ ዕለት’ውን እያ።
ባሕቲ መስከረም 2019 ንመበል 58 ዓመት ክነኽብር እንከሎና፡ ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኩነታት ኮይና ምዃና ርእሰ ግሉጽ ሓቂ እዩ። ገባቲ ኢሳያስን ጉጅልኡን ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ውሽጣዊ ጉዶም ተቓሊዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተፈንፊኖም፡ መሕብኢ ከውሊ ኣብ ዝሰኣኑሉ እዋን እያ ትኽበር ዘላ። ብሽፋን ስምምዕ ሰላም፡ ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕ ዝተሓለመ ኢሳያስ፡ ሓቢኡዎ ዝነበረ ናይ ጥልመትን ክድዓትን ባህርያቱ፡ ኣብ ሰጣሕ ጎልጎል ተቓሊዑ፡ ብናይ ህዝብና ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ኣብ ከቢድ ራዕድን ዓቕሊ ጽበትን ዝወደቐሉ እዋን ይርከብ፡፡ ስለዝኾነ’ውን፡ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ካብ ዕርበት ንምድሓን፡ ላዕልን ታሕትን ኣብ ምባል ዝርከበሉ እዋን እያ ትዝከር ዘላ።
ገባቲ ኢሳያስ ምስ ጉጅልኡ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ናይ 20 ዓመታት ሰላማዊ ተጋድሎን ናይ 30 ዓመታት ነዊሕን መሪርን ዕጥቃዊ ቃልሲ ውጽኢት ዝኾነ ሃገራዊ ናጽነት፡ ንጸቢብ ጉጅላዊ ረብሐኡ ብምውዓል፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ኣብ ልዕሊ ጀጋኑ ሰማእታትናን ኣካለ ስንኩላናን ድማ ብፍላይ፡ ከቢድ ጥልመት ከም ዝፈጸመ ናይ ኣደባባይ ምስጢሩ እዩ። ህዝብና ምስ ጀጋኑ ተጋደልቲ ደቁ፡ ተጋዲሉ ከረጋግጾም ዝተበገሰሎም ህዝባዊ ዕላማታት፡ ብርእዮ ተዓፊኖም፡ ካብ ሕሉፋት ባዕዳውያን ገዛእትና ዝኸፍአ ፖሎቲካውን ማሕበረ ቁጠባውን ሂወት ከሕልፍ ተገዲዱ ጸኒሑን ኣሎን፡፡ መንእሰያት ኤርትራ፡ ብከቢድ መስዋእትን መቑሰልትን ጀጋኑ ኣቦታቶምን ኣደታቶምን፡ ኣብ ዝተረጋገጸት ናጻን ልዑላዊትን ሃገር፡ ዝተጸበዩዎ ብሩህ ተስፋ መጻኢ ጸልሚቱ፡ ብሽም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ ገደብ ዘይብሉ ዕስክርናን ጊላዊ ዕዮን ተጸሚዶም ጸኒሖምን ኣሎዉን። ዝፈትዉዋን ዋጋ ክቡር መስዋእቲ ወለዶምን ዝኾነት ክብርቲ ሃገሮም፡ ቀሲኖም ክነብሩላ ስለዘይተዓደሉ፡ በብእዋኑ ብዓሰርተታት ኣሽሓት፡ ሞት እናተሳገሩ፡ ብቓፍላያት ናብ ስደት ክነፍጹ ጸኒሖምን ኣሎዉን። ኣብ ጉዕዞ እናጋጠሞም ዝጸንሐ ክትገልጾ ዘስገድግድ ኩሉ ዓይነት ኣደራዕ፡ ንማሕበረ ሰብ ዓለም ዘሰከሐ፡ ሕማቕ ትርኢት ካብ ዝኾኑ ጉዳያት ኢዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ኤርትራን ህዝባን ናብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ሓደጋ ብርሰት ኣብ ዝሽመሙሉ እዋን ንርከብ።
ዓሚ ወርሒ ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ድሮ መበል 57 ዓመት በዓል ባሕቲ መስከረም፡ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብላዕለዎት መራሕቶም ኣቢሎም፡ ናይ ሰላም ስምምዕ ከምዝተፈራረሙ እንዝክሮ እዩ። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኣብ ህዝብና ተፈጢሩ ዝነበረ ተስፋን ሰናይ ትጽቢትን ልዑል ምንባሩ፡ ካብ ኣእምሮ ብዙሓት ወገናት ዝተሰወረ ኣይኮነን። ብምኽንያት ዶብ ዝተወልዐ ኣዕናዊ ኲናት፡ ናይ መወዳእታ መዕለቢ ክረክብ እዩ፤ ብመሰረት ውሳኔ ኮምሽን ዶብ፡ ምምልካት ዶብ ቀልጢፉ ክጅመር እዩ፤ ምስ ሓውናን ጎረቤትናን ዝኾነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፡ ምስ ህዝቢ ትግራይን ዓፋርን ድማ ብፍላይ፡ ነባሪ ሰላምን ጥዑይ ሕውነታዊ ጉርብትናን ክሰፍን እዩ፤ ደጊም እቶም ንዓሰርተታት ዓመታት ብዘይ ሕግን ፍርድን ዝተዳጎኑ ደቅና፡ ሕጋዊ ፍታሕ ክረኽቡ እዮም፤ ብሽም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዘይተገደበ ውትህድርና ተጸሚዶም ዝጸንሑ መንእሰያትና፡ ናብ ትምህርቶምን ንቡር ሂወትን ክምለሱልና እዮም፤ ሃገርና፡ ብቅዋም ትግዛኣሉ፡ መራሕትና ባዕላትና እናመረጽና እንመሓደረሉ ዕድል ክፍጠር እዩ፤ ማሕበረ ቁጠባዊ ሂወትና ክመሓየሽ እዩ፡ . . . ወዘተ ዝብሉ ጽቡቓት ተስፋታት ተንጸባሪቖም ነይሮም እዮም። ይኹን’ምበር፡ ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ክልቲኡ ሃገራት፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ናይ ህዝብታትና ሕቶታትን ትጽቢታትን ክምልስ ይትረፍ፡ እቶም ተገይሮም ዝባሃሉ ስምምዓት፡ ኣብ ሞንጎ’ዚ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፣ ላዕለዎት መራሕቲ ኢትዮጵያን ብድሕሪኦም ኮይኖም ዝጓስዩዎም ዓለማውን ዞባውን ጎብለላትን ጥራሕ፡ ብምስጢር ተታሒዙ፡ ህዝብና ግን፡ ዛጊት ኣብ’ቲ ጉዳይ ዝምልከት ዝኾነ ሓበሬታ ወይ ወግዓዊ መብርሂ ኣይተዋህቦን።
ህዝብና፡ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ዝግበሩ ስምምዓት ይኹኑ ፍልልያት፡ ከም ጓና ናይ ማዕዶ ተመልካቲ ስለዝኾነ፡ እቲ ብሽም ስምምዕ ሰላም ዝተገብረ ምፍርራም፡ ሕቡኣት ሸርሕታት ዘለዎ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ሻቕሎቱ ክዓብን ክውስኽን ኾይኑ ኢዩ። ኣብ ጽባሕ ስምምዕ ሰላም፡ ናይ ነፋሪት መጓዓዝያን ናይ ስልኪ ርክብን ምጅማሩ ተስፋ ዝሶኽዓሉ ኣወንታዊ ጅማሮ’ኳ እንተነበረ፡ ውሳነ ምምልካት ዶብ ተጎስዩ ብምሕላፉ፣ ምስ ናይ ቀረባ ጎረባብቱ ዝኾኑ፡ ህዝቢ ትግራይን ዓፋርን ብቐሊል ዋጋን ጊዜን ናይ ምርኻብ ዕድል እናሃለዎ፡ ቀልጢፉ ዘይምኽፋቱ፡ ስክፍታታቱ እናዓበዩ ክኸዱ ዝገበሩ ተርእዮታት እዮም።
ድሕሪ ከባቢ ሰለስተ ወርሓት፡ ኣፍ-ደገታት ዶብ፡ ሓደ ብሓደ ክኽፈቱ’ኳ እንተጀመሩ፡ ገባቲ ኢሳያስ ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዶም ዑደታት፡ ንልዑላዊ ክብሪ ህዝብናን ናጽነት ሃገርናን ዝዳፍኡ ብምንባሮም፡ ሻቕሎትን ተቓውሞን ህዝብና ሰማይ ክዓርግ ጌርዎ እዩ። እቶም ኣቐዲሞም ተኸፊቶም ዝነበሩ ኣፍ-ደገታት ዶብ፡ ብሃንደበት ክዕጸዉ እንከሎዉ፡ ድሒሮም ዝተኸፈቱ ድማ፡ ብሃንደበት ተረጊጦም፡፡ ብዘይካ ናይ ነፋሪት መጓዓዝያ፡ እቲ ድኻን ማእከላይን ናብራ ዘለዎ ህዝብና ዝጥቀመለን፡ ኣብ ማሕበረ ቁጠባዊ ሂወቱ ትርጉም ዘለዎ ምምሕያሽ ዝረኣየለን ናይ ምድሪ መጓዓዝያ መስመራት ኩለን ተዓጽየን ይርከባ። ከም ሳዕቤኑ፡ ዋሕዚ ስደት ህዝብና ብሓፈሻ፡ መናእሰያትና ድማ ብፍላይ፡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ክብርኪቱ ይረአ ኣሎ። ካብ’ዚ ንላዕሊ ድማ፡ እቲ ብጥልመትን ክድዓትን ኢሳያስን ጉጅልኡን ዝተቖጠዐ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ኣባላት ህግደፍ ኮይኖም ነዚ ገባቲ ስርዓት’ዚ ክከላኸሉን ክድግፉን ዝጸንሑ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍሊ-ዓለማት ዝርከቡ ወገናትና ድማ ብፍላይ፡ ናብ ኣደባባይ ወጺኦም፡ ይኣክል ዝብል ሃገራዊ ጭርሖ ክብ ኣቢሎም፡ ዕምሪ መላኺ ስርዓት ኢሳያስ ንምሕጻር ተላዓዒሎም ኣሎዉ። ከምኡ’ውን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝብና ብሓፈሻ፡ መንእሰያትን ተማሃሮን ድማ ብፍላይ፡ ንገባቲ ስርዓት ኢሳያስ ንምውጋድ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ፡ ወሳኒ እጃሞም ከበርክቱ ዝጀመሩሉ እዋን በጺሕና ኣሎና።
ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ምስ ጉጅልኡ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ክቱር ንዕቀት፡ ኣብ ዝላዓለ ጥርዙ በጺሑ፡ ብዋጋ ኤርትራን ህዝባን ክቋመር ብምድንዳኑ ምኽንያት፡ ፈጺሙ ዘይተጸበዮ ህዝባዊ ተቓውሞ ኣጋጢሙዎ፡ ርእሱ ኣብ ጉብጥሽ ሓቢኡ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ተኸላኻሊ ናጽነትን ልዑላውነትን ክመስልን፡ ብሽም ጀጋኑ ሰማእታት ክመጻደቕ’ኳ እንተፈተነ፡ ዘንጸባረቖ ናይ ጥልመትን ክድዓትን ዝምባለ ብእዉጅ ይቕሬታ ክሳብ ዘይሓተተ፡ ብህዝብና እምነት ከምዘይንበረሉ ርግጽ ኮይኑ ኣሎ። ስለዝኾነ ድማ፡ ገባቲ ኢሳያስን ጉጅልኡን ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ረኺብናዮ ዝብሉዎ ዓወትን ናይ ምልማዕ ተስፋን እናሰበኹ፡ ቀልቢ ህዝብና ክስሕቡ ካብ ምፍታን’ኳ እንተዘይቦኸሩ፡ በቲ ካልእ መዳይ ድማ፡ ብወታሃደሪ ሓይሊ ኣቢሎም ህዝብና ናይ ምርዓድ ተግባራት ብሓደ ወገን፡’ ወያነ መሬትና ክህበና ድሉው ኣይኮነን’ ዝብል ዕባራ ምስምስ፡ ናይ ኲናት እቶን ክኣጉዱ በቲ ካልእ ወገን፡ ህርዲግ ካብ ምባል ኣይቦኸሩን። ኢሳያስ ምስ ጉጅልኡ፡ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምዕቃብ፡ ምስ ዝኾነ ይኹን ናይ ግዳም ሓይሊ፡ ተሻሪኹ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ከቢድ ጥፍኣት ክፍጽም ድሕር ከምዘይብል፡ ዘንጸባርቖም ዘለዉ ምልክታት እኹላት ኣብነታት እዮም።
ሎሚ መበል 58 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ክነኽብር እንከሎና፡ ብሓደ ወገን፡ ንመጻኢ ዕድል ኤርትራ ዘተስፉ፡ ኣብ ሃገርና መሰረታዊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዘብቅዕ፡ ናይ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ናይ መንእሰያትና ድማ ብፍላይ፡ ምልዕዓልን ውዑይ ናይ ቃልሲ መንፈስን ጎሊሁ ኣብ ዝረኣየሉ እዋን ንርከብ ኣሎና። ብኣንጻሩ ከኣ፡ ገባቲ ኢሳያስን ወይጦታቱን፡ ምስ ናይ ግዳም ሰብ ፍሉይ ረብሓ መሻርኽቱ፡ ነዚ ኣንጸላልዩዎ ዘሎ ናይ ህዝብና ማዕበላዊ ተቓውሞ ንምብርዓን፡ ብሓደ ወገን ብፈላሊኻ ናይ ምንቛት ሸርሕታት፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ ብራዕድን ሽበራን ኣቢሎም፡ ተቓውሞ ህዝብና ንምጭፍላቕ ብዝለዓለ ደረጃ ይረባረቡ፡ ዘይተኣደነ ሽርሕታት ክኣልሙ ይርከቡ።
ስለዝኾነ’ውን፡ ሎሚ ኣብ መበል 58 ዓመት በዓል ባሕቲ መስከረም ኮይና፡ ነዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ክውንነት ብግቡእ ብምግንዛብ፡ ብቑዕ ግብራዊ ምላሽ ንምሃብ፡ ብሰፊሑ እንላዘበሉ ዕለት ክኸውን ይግባእ። እቶም ንመጻኢና ዘተስፉዉ ጽቡቓት ዕድላት መሊእና መዝሚዝና፡ ነቲ ኣብ ልዕሌና ኣንጸላልዩ ዘሎ ሓደጋ ንምዕጻፍ ክነውዕሎ፡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ፡ ዓቕምታት ህዝብናን ደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ፖሎቲካዊ ሓይልታትን ዘወሃህድ ግብራዊ ፍታሕ ክንትልምን፡ ንተግባራዊነቱ ድማ፡ ብዕቱብነትን ብተወፋይነትን ክንዋፈር፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ይጽውዕ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ምስ’ቶም ብጭቡጥ ኣብ ባይታ ዘለዉ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ፈላሚ ዘተ ንምጅማር ዝገበሮ መጸዋዕታ፡ ግብራዊ ምላሽ ክሳብ ዝረክብ ጻዕርታቱ ከምዝቕጽል ምዃኑ ብኣጋጣሚ ታሪኻዊ ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም የረጋግጽ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡ ነቶም ዓቕሚ ህዝብታትናን ደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝኾኑ ፖሎቲካዊ ሓይልታትን፡ ኣብ ሓደ መጋባእያ ተራኺቦም ክዝትዩን ሓባራዊ መዋጽኦ ከናድዩ ንምብቃዕ፡ ኣብ ኣሜሪካን ኣውሮጳን ብግዱሳት ወገናትና ዝተኻየዱ ጻዕርታት የመጉስ። ንመጻኢ ዝሕሰቡ ቀጸልቲ ዋዕላታት ድማ፡ ምስ’ቶም በብኸባቢኡ እናተኻየዱ ዝጸንሑ መድረኻት፡ እናተናበቡን፡ እናተመጋገቡን ክኸዱ፡ ተደማሪ ዓቕምታት ኣብ ምብራኽ ክነጥፉ፡ ዓብይ ቱኽረት ክግበር የዘኻኽር። ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ኣብ’ዚ ሓድሽ ኩነታት’ዚ፡ ምስ ህሉው መድረኽ ዝመጣጠን ጻዕርታት ከካይድ፡ ከም ወትሩ ድሉው ምህላዉ፡ ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልስና ቃሉ የሐድስ። ንኹሎም ኣብ ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ጽኑዕ እምነት ዘለዎም ወገናት፡ እንቋዕ ናብ’ዚ ክቡር ባዓል’ዚ ብሰላም ኣብጻሓኩም ብምባል ሰናይ ትምኒቱ ይገልጽ።
ባሕቲ መስከረም ወትሩ ደሚቓን ተኸቢራን ትንበር!!
ብዙሕነታዊ ሓድነትና ውሕስነት ዓወትና!!
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)
ባሕቲ መስከረም 2019 ዓ.ም.


text:
ን10 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ምስጢራዊ ቤትማእሰርቲ ዝጸንሑ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ኣብ`ዚ ዝሓለፈ መወዳእታ ሰሙን ከምዝተፈትሑ ይግለጽ ኣሎ።
ጋዜጠኛታት ተሌቪዥን ኤርትራ ዝነበሩ ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ ጋማን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝተፈትሑ፡ ኣባላት ስድራቤት ጋዜጠኛ ተስፋልደት ኪዳነ ንድምጺ ኣሜሪካ ቋንቋ ትግርኛ ዘረጋገጹ ክኾኑ ኸለዉ፡ ተጣበቕቲ ናጻ ፕረስ`ውን ኣፍሊጦም ኣለዉ።
ሳልሕ ጋማ ናብ ኤርትራ ከምዘምርሐ`ውን እቶም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ እድሪስ ጋማን፡ ኣብ 2006 ዓ.ም፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ንደቡባዊ ሶማል ኣብ ዝወረረሉ እዋን፡ ኣብ ዶብ- ኬንያ ከምዝተታሕዙ ኮሚቴ ተሓላቒ ጋዜጠኛታት ጠቒሱ ኔሩ።
ብዛዕባ ምፍታሕ`ቶም ጋዜጠኛታት፡ ካብ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ኾነ ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ዛጊት የለን።
ክልቲኦም መንግስታት፡ ኣብ ኣፍሪቃ ብምእሳር ጋዜጠኛታት ብቐዳምነት ዝስርዑ ምኳኖም፡ ሲ-ፒ-ጀይን ካልኦት ተጣበቕቲ ናጻ ፕረስን ብተደጋጋሚ ክገልጹ ምጽንሖም ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 12 July 2017
ቻይና ወተሃደራዊ ሓይሊ ባሕሪ ናብ ጂቡቲ ልኢኻ።
ሚኒስትሪ ምክልኻል ቻይና ትማሊ 11 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ቻይና ኣብ ጂቡቲ ወተሃደራዊ መዓስከር ክትሃንጽ ብዝተሰማማዓቶ መሰረት፣ ህዝባዊ ሰራዊት ንናጽነት ዝተባህለ ሓይሊ ባሕሪ ከምዝለኣኸት ኣፍሊጡ።
ቀንዲ ዕማም’ቲ ዝለኣኽ ዘሎ ሰራዊት፣ ኣንጻር ቅርሰና ባሕሪ ዝካየድ ስርሒታት ንምሕጋዝ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኣፍሪቃን ምዕራብ ኤስያን ዘካይዶ ሰብኣዊ ረዲኤት ንምስላጥ ምዃኑ እቲ መግለጺ ይሕብር።
ኣብ ጂቡቲ ዝዓበየ ወተሃደራዊ መዓስከር እትውንን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ምእታው ሰራዊት ቻይና ናብ ጂቡቲ ናይ ጸጥታ ስግኣት ከምዘለዋ ምግላጻ ይዝከር። በዚ መሰረት ኣብ 2001 ቁጽሪ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ጂቡቲ ትሽዓተ ሚእቲ ዝነበረ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ 5 ሽሕ ክብ ኣቢላቶ ትርከብ።
ኣመሪካ ንክራይ ወተሃደራዊ መዓስከር ለሞኔ ዓመታዊ 63 ሚልዮን ዶላር ንጂቡቲ ትኸፍል። ቻይና ብወገና 3 ቢልዮን ዶላር ዝግመት መስመር መንገዲ ባቡር ኣዲስ ኣበባ-ጂቡቲ ብናጻ ክትሰርሓላ ስምምዕ ፈሪማ’ያ።
ኣመሪካ ኣብ ጂቡቲ ዘለዋ ወተሃደራዊ መዓስከር ዝያዳ ንጸጥታዊን ስለያዊን ሓበሬታ ስለእትጥቀመሉ፣ ወተሃደራዊ ህላዊ ቻይና ኣብቲ ዞባ፣ ሻቕሎት ክፈጥረላ ጸኒሑ’ዩ።


text:
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
ልክዕ ቅድሚ 49 ዓመታት ከምዛ ሎም እታ ንፓለቲካዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ: ናብ ብረታዊ ገድሊ ዘሰጋገረት ቀዳመይቲ ንጣር ቁልዒ ሓዊ: ካብታ ብሓርበኛ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ እትምራሕ ቀዳመይቲ ጋንታ ሓርነት: አብ እምባ አዳል ተተኮሰት::
ፕረዚደንት ኢሳያስ (ፒኢኣ) ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ሓሶት ብምድግጋምን ምድንጋርን ጥራይ ከይኣክል ብሓሶት ሓደ ምስ ሓደ እንዳናቖተ ስልጣኑ ከምዘጣጠሐ፣ በቲ መንካዕ’ባ የሚን’ባ እንዳተባህሉ ዝጠፍኡ ዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ከነረጋግጽ ንኽእል። እንተኾነ መብዛሕተኦም ተጋደልትና ኣይስተውዓልዎን።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢ ሃገርን ኮይኑ ሃገራዊ ነጻነቱ ዘረጋገጸሉ መበል 19 ዓመት ክዝክር ከሎ፡ እቲ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ህይወት ዝተኸፍሎ ቃልሲ መደምደምታ ምርካቡ ብሓጐስ ምብዓል ጥራይ ዘይኮነ፡ ብኣንጻሩ ድሕሪ ምእዋጅ ሃገራዊ ነጻነት ኤርትራ ብሰንኪ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ሕግን ፍትሕን ስኢኑ፡
ስርዓት ህግደፍ ደቆም ባዕሉ ዝረሸነሎም ስድራቤታት፡ ናይ ዝተቐትሉ ደቆም መቕጻዕቲ ገንዘብ ክኸፍሉ ናብ ምምሕዳር ዓዲዃላ ጸዊዑዎም ከምዘሎ፡ እዚ ስግንጢራዊ ስራሕ ናይቲ ባዕሉ ገበነኛ ክንሱ ንግዳያት ዘዐዲ ስርዓት ንህዝቢ ኣርሚሙዎም ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ብኣንክሮ ገሊጾም።
ሰፊሕ ፈስቲቫል ብምኽንያት ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ባሕቲ መስከረም ኣብ በይ ኤርያ፡ ከተማ ኦክላንድ፡ ካሊፈርነያ፡ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ (U.S.A)
ኣብ ከተማ ከለን ዝርከብ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን፡ መበል 17 ዓመት ናጽነት ሃገርና ንምጽንባል ድሙቕ ባህላዊ ሳዕስዒትን ጸወታን ኣዳልዩ ንኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ብኽብሪ ይዕድም።
ቅነ ከለን ምኽንያት ብምግባር ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን ንሙሁራት ጀመናውያን ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ጀርመናውያን ኣዕሩኽ ኤርትራ ዕድመ ብምግባር ክፉት ሰሚናር ኣካይዱ፡


text:
ካብን ናብን ኤርትራ ዝግበር ንግዳዊ ንጥፈታት ዳርጋ ፈጺሙ ተዓጽዩ ኣብ ዘለወሉ ግዜ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮይኖም መጽሓፍቲ ዘሕትሙ ዘለው ዜጋታት ብሰንኪ ዋሕዲ ዕዳጋ መጽሓፍቲ ኣብ መሸጣ ይህሰዩን ይኸስሩን ከም ዘለው ተፈሊጡ።
ስሙ ክዕቀበሉ ዝመረጸ ነዚ ሓበሬታ ናብ ራድዮ ኤረና ዘመሓላለፈ ደራሲ ከም ዝገለጾ ድማ ድሕሪ እቲ ብክንደይ ሃልክን ኮለልን ዘሕተምዎ ዘለው መጽሓፍቶም፣ ብፍላይ ነቲ ካብ ናይ ደገ መሸጣ ክርከብ ዝግብኦ ዝነበረ ዝሓሸ ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣታዊ ይረኽብዎ ከምዘየለዉ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኣብ ምሕታምን ምዝርጋሕን መጻሕፍቲ ዝያዳ ተረባሕቲ ኮይኖም ዘለዉ ገለ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ውልቀ ሰባት እምበር ደረስቲ ስማዊ ክበሃል ዝኽእል ኣታዊ ጥራይ ይረኽቡ ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ቀንዲ ጠንቂ ኮይኑ ዘሎ ከኣ ደረስቲ መጽሓፍቶም ብዘይ ፍቓዶም ኣብ ወጻኢ ሃገር ከም ብሓድሽ ኣብ ከም እስራኤል ዝኣመሰላ ሃገራት ይሕተምን ይዝርጋሕ ብምህላዉ፣ ካልኦት ዘይጸዓሩሉ ምርኽሰብ ይረኽቡ ከም ዘለውን ይሕበር። ብሕጋዊ መንገዲ ከሲሶም ብጽሒቶም ክረኽቡ ወይ ከኣ ግቡእ ፍርዲ ከይረኽቡ ከኣ ከም ማንም ዜጋ መሰል ምንቕስቓስ ዝተሓረሞም ምኻኖም ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ ጸሓፍቲ ብምረት ዝገልጹዎ ዘለዉ ጉዳይ ኮይኑ’ሎ።
ኣብ ኤርትራ ልክዕ ከምቲ ካልእ ቁጠባ ንመጽሓፍ ምሕታምን ምዝርጋሕን መንግስቲ ልዑል ቁጽጽርን ቀይድን ከም ዝገብረሉ፣ ብህግደፍ ዝውነን ትካል ኣሕተምቲ ሕድሪ ድማ ካብዚ ዓውዲ ስነ ጥበብ፣ ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ናብ ዕዳጋ ኣብ ዘቕርበሉ እዋን፣ ብቐሊሉ ዘይግመት መኽሰብ ከም ዝረኽበሉ ይፍለጥ።


text:
ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮዽያ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣካላት ተጠቂሙ ንመኢኣድ ንምክፍፋልን ተለጣፊ ውድብ ንምፍጣርን ይሰርሕ ኣሎ ክብል ከሲሱ።ሓደ ካብ‘ቶም ተኸሰስቲ ሃገራዊ ምርጫ ቦርድ ንመግለፂ መኢኣድ ነፂጉዎ።
ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮዽያ (መኢኣድ) ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ቤት ፅሕፈቱ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ፣ኢህወዴግ ኣብ ልዕሊ ኣባላት መኢኣድ ምፍንቃልን ቅትለትን ይፍፅም‘ሎ ኢሉ ይኸስስ።
እቲ ፋምፍሌት ወሲኹ፣ኢህወደግ ኣብ‘ዚ እዋን ናብ መኢኣድ ልኡኻቱ ኣስሊኹ ብምእታውን ጉጅለ ብምፍጣርን ንመኢኣድ መቃቂሉን ኣዳኺሙን ናይ ባዕሉ ተለጣፊ ውድብ ንምፍጣር መዓልቲን ለይቲን ይንቀሳቀስ‘ሎ ይብል።
ኢህወደግ ነዞም ዝተጠቅሱ ክስታት ይፍፅም ዘሎ ብዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣካላት ተጠቂሙ‘ዩ ዝብል እቲ መግለፂ፣ሓደ ካብ‘ቶም ኣካላት ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ምኻኑ ይጠቅስ።
ከምኣብነት ይብል መኢኣድ፣ንዝጎደሉ ኣባላት ኣመራርሓ ንምትካእ ናይ ዝተመርፁ ሓደስቲ ኣባላት መንነት ነቲ ቦርድ ኣብ ዘፍለጠሉ እዋን፣ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ዝሃቦም መልሲ ንሕጊ ዝጣሓሰ‘ዩ ይብሉ ዋና ፀሓፊ መኢኣድ ኣቶ ተስፋዬ ታሪኩ።
”ዓንቀፅ ፴፩ ኣዋጅ ፖለቲካዊ ውድባት፣ትሕቲ ሓምሳ ሚእታዊ እንተኾይኑ፣ ናይ ኣባላት ፈፃሚት ስራሕ ቁፅሪ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ኣፍልጡ‘ዩ ዝብል።ንሕና ድማ ነቶም ንነብሶም ብድልየቶም ዘግለሉ ዝትክኡ እንተፍለጥና፣እቲ ቦርድ ተቀቢሉ ካብ ምፅዳቅ ሓሊፉ፣ነዚ ክትቅበል ነቲ ክተውፅእ ኣይትኽእልን ኢሉ መምርሒ ምውራድ፣ንነብሱ ልዕሊ ሕጊ ምግባር፣ኣብ ዘይጉዳዩ ጣልቃ ምእታው‘ዩ ኢልና ኢና ንገልፆ።በዚ ምኽንያት እዚ‘ዩ ጣልቃ ምእታው ቦርድ ምርጫ ንመኢኣድ ንምሕቃቅ ዝዓለመ‘ዩ ንዝብል ዘለና” ከምዝበሉ እቲ ዜና ይሕብር።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ ወሃቢት ቃል ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮዽያ የሺ ፈቃደ ኣብ ዝሃበኦ መልሲ፣እዚ ዝዝረበሉ ዘሎ ጣልቃ ምእታው ንቦርድ ምርጫ ዝተዋሃበ ስልጣን ምኻኑ ጠቂሰን።
ወ/ሮ የሺ ”ኣዋጅ ምዝገባ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ከምዝነፀሮ፣ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ንፖለቲካ ፓርቲታት ናይ ምምዝጋብ፣ምክትታል፣ምቁፅፃርን ምሕጋዝን ስልጣን ኣለዎ ይብል።ብመሰረት‘ዚ ኣባላት እቲ ፓርቲ ስለዘይዘይ ተሰማምዑ፣ንክረዳድኡ ንክሰማምዑ ፃዕሪ ገይሩ‘ዩ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ።
ግን ክረዳድኡ ኣይካኣሉን።ስለዚ ንሕና ዝበልናዮም እንታይ‘ዩ-እቲ ፓርቲ ቅድሚ ምብትታኑ፣ምልኣተ-ጉባኤ ይፀዋዕ፣ስለ ድሕነት‘ቲ ፓርቲ ተባሂሉ ኢና ኢልናዮም።ፓርቲታት ውሽጣዊ ምርግጋእ እንተሃልዩዎም‘ዩ፣ንካልእ‘ውን ክሓስቡ ዝኽእሉ” ኢለን።
ፕረዚደንት‘ቲ ፓርቲ ዶ/ር ሃይሉ ሻውል ብወገኖም፣እቲ ሃገራዊ ቦርድ ዝፃሓፎ ደብዳቤ ንሕጊ ዝጣሓሰ‘ዩ ኢሎም ይነቅፉ።
ንሶም ኣብ ዘረበኦም ”ሓደ ፓርቲ ናፃ እንተኾይኑ፣ንዝወፀ ኣባል ክትክእ ከሎ ፈቃድ ዝኾነ ኣካል ክሓትት የብሉን።ንማለቱ ኢልና ኢና ንገልፀሎም ዘለና‘ምበር ፈፂሙ ኣድላዪ ኣይነበረን።ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ብዘይርደአና ኣገባብ ደብዳቤ ፀሓፈ‘ምበር፣ሕጋዊ ስልጣን የብሉን” በሉ።
መኢኣድ ዘውፀኦ እቲ መግለፂ፣ገዛኢ ፓርቲ ንመኢኣድ ንምድኻምን ንምሕቃቅን ይጥቀመሎም ኣሎ ኢሉ ዝጠቀሶም ካልኦት መንግስታዊ ትካላት ሓይሊ ድሕነት፣ቤት-ፍርድን ፖሊስን ይርከብዎም ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ኢሀወዴግ ንመኢኣድ ንምሕቓቕ ይሰርሕ ኣሎ ዝብል ክሲ ይቀርቦ'ሎ
- መለስካቸው ኣምሃ
ተላኣኣኽቲ ውድባት ንምፍጣር'ውን ውዲት ኣለዎ ይብል መኢኣድ
ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮዽያ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣካላት ተጠቂሙ ንመኢኣድ ንምክፍፋልን ተለጣፊ ውድብ ንምፍጣርን ይሰርሕ ኣሎ ክብል ከሲሱ።ሓደ ካብ‘ቶም ተኸሰስቲ ሃገራዊ ምርጫ ቦርድ ንመግለፂ መኢኣድ ነፂጉዎ።


text:
ቅድሚ‘ዛ መዓልቲ‘ዚኣ ምስ ፖሊስ ዝተራኸብኩለን መዓልታት ምስ‘ዛ ዳሕረወይቲ መዓልቲ‘ዚኣ ዋላ ንፈውሲ ማሕላ ብፍጹም ኣይነጻጸራን እየን። ክዛረብ ዕድል ከይሃቡ፡ በዲለ ድየ ኣይበደልኩን’ውን ከይሓተቱ፡ ተሳሂሎምኒ። እቶም ክልተ በበትሮም ሒዞም፡ እቶም ዝተረፉ ክልተ ድማ ብቕልዒትን ጕስጢን ምዝራብ ክሳብ ዝስእን ምንህንህ ኣቢሎም ኣብ ባይታ ሰጢሖምኒ። እቲ ዝዘነበኒ ውቅዒቶም ኣብ ኣእምሮይ እናደጋገምኩ፡ ንነብሰይ ከም ሓንቲ ብጅግ–ጅግ ዝበለት ብላይ ጨርቂ ሰኣልኩዋ። ገጸይ ዝዓንበሰ ኰይኑ ይስመዓኒ ነይሩ፣ ካልእ ኣካላተይ ድማ ክብጠሳ ቍሩብ ብዝተረፈን ኣፋትል ዝተንጠልጠላ ኰይነን ተሰሚዐናኒ። እቶም ኣባላት ፖሊስ፡ ላህሊሆም እንተ ዘይገድፉኒ እተን ኣፍታል ምተበታተኻ።
ናብ‘ቲ ሓላፊ መደበር ወሲዶም ኣብ ቅድሚኡ ኮፍ ኣበሉኒ። እቲ ሓላፊ፡ ንሓደ ርብዒ ሰዓት ኣቢሉ ኣብ ሓንቲ ወረቐት ክጽሕፍ ቅንዕ ኢሉ’ውን ኣይረኣየንን። እቲ ተረው–ተረው ዝብል ስምዒት ናይ‘ቲ ብማህረምቲ ዝበሰለ ሰብነተይ ንዓመታት ዝተጸበኹ ኰይኑ ከም ዝስመዓኒ ገበረ።
ቃንዛይ ንምርሳዕ፡ ነቲ እቲ ሓላፊ መደበር ዝጽሕፎ ዝነበረ ጽሑፍ ከንብብ፡ ሰሪቐ ብጎቦ ዓይነይ ጠመትኩዎ። ብዘይካ እቲ ተጻሒፉ ዝነበረ ዕለት፡ ካልእ ክንበበለይ ኣይከኣለን። ብማህረምቲ’ዶ ኣዒንተይ ምስራሕ ኣብየን ኢላ ድማ ፈራሕኩ። ግን ነቲ ዕለት ካብ ኣንበብኩዎስ፡ ኣዒንተይ ድሓን ምንባረን ተረዳእኩ። ጽሕፈቱ ጅርግዕጋዕ ኰይኑ’ዩ ዝኸውን ምንባብ ኣብዩኒ ዝኸውን በልኩ። ከይተጸበኹዎ ድማ፡ ብጎርናዕ ድምጺ ክዛረበኒ ጀመረ።
“ኢሂ ጽጋባ፡” ኢሉ ኣብ መንበሩ እናተመጣለዐ ፒሮኡ ኣብቲ ጠረጴዛ ኣቐመጣ።
ስንብድ ኢለ ጠመትኩዎ፣ ክዛረበኒ ፍጹም ኣብ ትጽቢተይ ኣይነበረን።
“ክንዲ ኣብ ትደልዮ ቦታ ዘብጽሓካስ ትሃርሞ! ኣሞ ድማ ንወዲ የማነ! ናይ እንዳ መን ጽጋባ ትበሃል ወደይ ንስኻ፧ በል’ስከ እንታይ ገይሩኒ ኢልካ ኢኻ’ኸ ክተመኽኒ፧”
“ዝገበረኒ ድኣ…” ክምልስ ጅምር ምስ ኣበልኩ፡ ብድድ ኢሉ ብጽፍዒት ኣላደደኒ።
“መነ ተዛረብ ኢሉካ፧ ኣነ መልስ ኢለካ፧” ኣዒንቱ ኣፍጢቱ ኣጓጠጠለይ።
“ምሽ ስለምንታይ ሃሪምካዮ ኢልካኒ፧”
ደጊሙ ኣላደደኒ።
“መልሰለይ’ዶ ኢለካ’የ፧ ክንደዲኡ ክደፍርዩ’ኸ፧ ኣብ ዝለመድካዮ ትገብሮ ሐራይ፧ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ኢኻ ዘሎኻ፡ ብኣገባብ ትምልስ ሐራይ፧”
ሐራይ ኢለ ንምምላስ ድንዕ በልኩ፣ ምንቅስቓስ ኣእዳዉ እናተኸታተልኩ ግን ርእሰይ ብኣወንታ ክንቕንቕ ጥራይ’የ ክኢለ።
“እንታይ ኰይነ ኢልካ ኢኻ ንወዲ የማነ ሃሪምካዮ፧” ኢሉ ሓቲቱኒ ሕቖኡ ኣብ መንበሩ ኣመሻሺኡ ኣጸጊዑ ጠመተኒ። ከናፍረይ ከም ዝተሸርባ ከይከፈትኩወን ዓይኒ–ዓይኑ ጠመትኩዎ። “ንዓኻ እንድየ… መልስ፡” ጨዲሩ ኣበራበረኒ። ‘እንታይ ዓይነት ጸገም’ዩ፧‘ ኢለ ብውሽጠይ ኣስተንተንኩ። ተዛሪብካ ኢሉ ክጭልግመኒ ከም ዘይጸነሐ፡ ተገልቢጡ ዘይተዛረብካ ኢሉ ድማ ብምጕጣጡ ጋን ተሰራሕኩ።
ክምልሰሉ እንተ ኰይነ፡ ካብ መጀመርያ ክጅምር ከፍቅደለይ ምስ ሓተትኩዎ፡ ብንዕቀት ርእሱ ነቕነቐ። ሓጺር ተዛሪብካ ኢሉ እንተ ጸፍዓኒ’ውን መን ከይሓቶ፣ ኣንዊሕካ’ዮ ተበለኒ’ውን ኵሉ ሓደ። ምጽፋዕ ምጽፍዑስ፡ ነዊሕ ተዛሪበ እንተ ተጸፋዕኩ ይሓይሽ ኢለ ሓሰብኩ። እርይ–ቍጽር ኣቢለ ድማ፡ ካብ መጀመርያ ነገርኩዎ።
ንነብሰይ ፈሪሐላ ስለ ዘይፈልጥ፡ ፍርሐይ ንነብሰይ ኣይነበረን። ኣብታ ኣውቶቡስ፡ ሕቋፋት ሕጻናት፡ ተማሃሮ፡ ንኣሽቱ ኣደታት፡ መንእሰያት ከምኡ’ውን ሽማግለታት ነበሩ። ፍርሐይ እምበኣር ንዓኣቶም’ዩ ዝነበረ። ናብታ ኣውቶቡስ ተጓኒጸ ክሳፈር እንከሎኹ፡ ክሳብ ክንድኡ ብሰብ ዓቕላ ዝጸበባ ኣይመሰለንን ነይሩ።
ነቲ ናይ ዓርቢ ዕዳጋ ሕምብርቲ ክጥዕሞም፡ ብድሮ ናብኡ ዝውሕዙ ሸቃጦ ይዅኑ ደቂ ዓዲ ብዙሓት እዮም። እታ ኣውቶቡስ መሊኣን ብዙሓት’ውን ደው ኢሎምን እናረኣኹ፡ ኣነ’ውን ስራሐይ ምእንቲ ከሳልጥ ከይተማታእኩ’የ ደይበ። ኣብ መንጎ’ቲ መናብር ዝርከብ መተሓላለፊ ንዝነበረ ቍጽርጻር መሸማዓት ፈጓፊገ ንኣእጋረይ መቐመጢ ረኸብኩለን። እንተዀነ፡ ሰብነተይ ዘይንቡር ቅርጺ ብምሓዙ ተጻገምኩ። ሰንቀ መቐመጢ ኣቝሑ’ታ ኣውቶቡስ፡ ልክዕ ከምቲ ጥቓ ኣእጋረይ ዝነበረ ቍጽርጻራት መሸማዕን ሳናጡን መሊኡ ነበረ። ኣብኡ ንኽሕዝ’ውን ብዙሕ ኣይመሸኣንን። እታ ሓንቲ ክገብራ ዝነበረኒ፡ ተጸሚመ ጕዕዞይ ምፍጻም’ያ ዝነበረት።
መራሒ’ታ ኣውቶቡስ ብዘይካ ደይብ፡ መሊኣ ዘይፈልጥ ብምንባሩ ብድሕረይ’ውን ብዙሓት ደየቡ፣ አረ ገሊኦምስ ማዕጾ ከም ገለ እንተ ተኸፊቱ ከይፈሱ ዘፍርሕ’ዩ ዝነበረ። ኵሎም’ቶም ተሳፈርቲ፡ ነቲ ጽቕጥቅጥ ከም ንቡር ዝወሰዱዎ’ዮም ዝመስሉ ዝነበሩ። እቲ ጕዕዞ ከመይ ኢሉ ይሰልጦ እምበር፡ ብዛዕባ ምሽኡነት ዝሓሰበ ተሳፋራይ ዝነበረ ኣይመስልን። ኣሳልጦ’ውን ምንዮትና’ዩ እምበር ነይሩ፡ እቲ መራሕ–መኪና’ሲ ክወርድን ክድይብን፡ ምስ ዝሓለፉ ሰብ ኣውቶቡስ ዕላላት ከፊቱ ክስሕቕን ብዙሕ ግዜ ድኣ ቀተለ። ንዕኡ ዘገድሶ ናይታ መዓልቲ እቶት ርጉጽ ገይሩዎ ብምንባሩ፡ ነቲ ንእቶቱ ትሑዝ ዝገበረሉ ስራሕ ግን ይፈጸም ኣይፈጸም ግዲ ዝገበረ ኣይመስልን’ዩ ነይሩ።
ዋጭዋጭ ተሳፈርቲ ሕንባበ ዝፈጥር እንተ ዝነብር፡ እታ ኣውቶቡስ ቀደም ሕምብርቲ መብጸሐትና ነይራ። እንተዀነ፡ ገለ ክፋል’ቲ ዋጭዋጭ እቲ መራሕ–ኣውቶቡስ ባዕሉ ከዕልል እንከሎ ዝፈጥሮ ብምንባሩ፡ ዳርጋ ፍሕዅ እናበለት’ያ ትኸይድ ዝነበረት። ሱቕ ክብል ዘይክእል፡ ንዝዛረብ ጥራይ ዘይኰነ ንዘይዛረብ ግኡዝ ነገር’ውን ኣብ ምልልስ ዘራባኡ ዝጽንብር’ዩ ነይሩ።
“ኣታ ቈልዓ፡ ሃባ’ስከ ቅድሓለይ!” እቲ መራሕ–ኣውቶቡስ ብጸጋማይ ኢዱ መዘወሪ ሒዙ፡ ነታ ፕላስቲክ መስተዪት ዝሓዘት የማናይቲ ኢዱ ናብቲ ብድሕሪኡ ዝነበረ ተሓዚ ገንዘብ ቈልዓ ዘርጊሑ ኣዘዞ። ጠጠው ካብ ዝበልኩሉ ናብታ ፕላስቲክ መስተዪት ብትጽቢት ተዓዘብኩ። እቲ ዓስራይ ዓመቱ ካብ ዘሕልፍ ክልተ ወይ ሰለስተ ዓመታት ጥራይ ገይሩ ዝኸውን ቈልዓ፡ ናይ ሓሙሽተ ሊትሮ ብጫ ጃሎን ተሰኪሙ ሰንደልደል እናበለ ናብታ መስተዪት ቀረበ። እቲ ቈልዓ፡ ትጽቢት ኣዒንተይ ከዕግብ ክመስል እታ መስተዪት ክሳብ ትፈስስ መለኣ።
“ኣታ ፈዛዝ፡ ከክንድዚ እንተ ኣፍሲስካ ድኣ እንታይ ክንሰቲ ደሊኻና፧ ጓል ምራጭ ተመንያ ዘጽነሐትለይ ዓፍዓፍ ዝብል ስዋ ኣፍሲስካ ክትውድኦ፡ ኪድ–ኪድ ርሓቕ ኣይትረኣየኒ፡” እቲ መራሕ–መኪና ነቲ ብጌጋኡ ዝተዳህለ ቈልዓ ገነሖ።
“ናይ ጓል ምራጭ ድዩ’ኸ፧” እቶም ኣብ ናይ ቅድሚት መንበር ዝተቐመጡ ቀሺ ሓተቱዎ።
“እወ፡ ኣታ ቈልዓ፡ ነቦይ ቀሺ’ስከ ቅድሓሎም፡ ኣብቲ ካሴታ ኣለካ መስተዪ።” ነቲ ቈልዓ ክሰጐ ከም ዘይጸንሐ መሊሱ ጸወዖ ።
“ኣይፋሉን ኣይሰቲን’የ፡ ጸሓይ’ዩ ርእሰይ ከሕመኒ’ዩ፡” እቶም ቀሺ፡ ነቲ ቈልዓ፡ ንኸየምጽኣሎም ብዓይኖም ሓበሩዎ።
“ኣኽሊ ብእኽሊ‘ዩ ፍጹም ኣይጓዳእን‘ዩ።“
“ደሓን ኣይፋለይ፡” ውሳነኦም ኣጽንዑ እቶም ቀሺ።
“ሰሚዕኩም ኣባ ቀሺ፡ እዞም ዓድኹም ሰብኡት የብልኩምን። ልሙሳት’ዮም፣ ኣነ ወዲ የማነ ብኽልተ ኢደይ እጠቕዓልኩም፡ ጓል ምራጭ ክንዲ ዓሰርተ ሰብኡት ዓዲኹም’ያ።” እቲ ኣውቲስታ እዚ ክብል እንከሎ፡ ኣነ፡ ነታ ኣብ ልዕሊኡ ተጻሒፋ ዝነበረት “ኖን ፓርላታ ኣል’ኣውቲስታ” እትብል ናይ ጥልያን መጠንቀቕታ ኣስተውዓልኩላ። ኵሉ እቲ ኣብታ ኣውቶቡስ ዝነበረ ሰብ፡ ነታ መጠንቀቕታ ንምኽባር ካብ ዝመስል ነቲ ኣውቲስታ ዕላል ዝኸፈተሉ ኣይንበረን።
ካብ ቅድሚ’ቲ መዘወሪ ዘሎ ደንደስ ፍርቂ ስላም ዝኸውን ቅጫ ስገም ኣውጺኡ ብጸጋማይ ኢዱ ሒዙ ከረቶ፣ ካብቲ ስዋ ምዒጕ ድማ ኣካፈዮ። “የማነ ኣቦይ ይሙት’የ ዝብለኩም ዘሎኹ ኣባ ቀሺ፡ ኣሕዋታ ይዅኑ ደቂ ሓዎቦታታ ዘይሰርሑዎ ቪላ’ኳ’ያ ኣብ ደረት መንገዲ ሰሪሓቶ…”
“እወ ሓቅኻ፡ ዕድል ጌራ ጤሳ ኣብ ጽቡቕ ቦታ በጺሑዋ፡” መለሱ እቶም ቀሺ ገጾም ኣዕቲቦም። ጽውግ ኢሎም ሓንሳብ ናብኡ፡ ሓንሳብ ድማ ናብ መንገዲ ገጾም ጠመቱ። እጣምታኦም፡ ካብኡ ንላዕሊ ንሶም መራሒ’ታ ኣውቶቡስ ዝዀኑ’ዮም ዝመስሉ ነይሮም።
“ኣነ ጓል ምራጭ እንተ ዘይትህሉ፡ በዚ መስመር’ዚ ፍጹም ኣይምተመላለስኩን፣ መኪና ክትሰሩ ትጐዩ፡ ምስ ተሰቐልኩም ግን ኣብ ምኽፋል ተዕጠጥዩ።”
“እናኽበርኩምልና እንዲኹም፡ እምበር ምኽፋል’ሲ ከይከፈልና’ዶ ወሲድኩምና…”
“ኣነ ካብ ገንዘብኩም እዛ ዝሰትያ ስዋ ትሕሸኒ፣ እንታይ ክዓብሰለይ’ዩ እናረገምኩም ትህቡኒ ገንዘብ፧” ብጽልኣት ሓተተ ወዲ የማን።
“ዝወደይ፡ ንምርቐካ እምበር ኣይንረግመካን ንሕናስ፣ እታ ስዋ ተስንቐካ ዘላ ቈልዓስ ጓልና እንድያ፡ ክትህሉወልና እምበር ንደሊ። ሓራስ ነበሪ ድማ ኣይ በቕሊ ዓድና እንድያ፣ እንታይ ኴና’ሞ ክንራገም፧” መሊሶም ሓተቱዎ ኣቦይ ቀሺ።
ካብ ኣስመራ ብዓዲ ጓዕዳድ ዝሓልፍ ጽርግያ ወዲእና፡ ናብ ሕምብርቲ ዝወስድ ጽርግያ ክንጥወ እንከሎና፡ ወዲ የማነ ነታ መስተዪት፡ ኣብ መንጎ መንበሩን መኽደን ሞተረ’ታ ኣውቶቡስን ክቕርቅራ ክብል እቲ ስዋ ተኻዕወ። ነቲ ዝተኻዕወ ብዓይኑ ርእዩ ዘድሕኖ ክመስል ዓሰርተ ግዜ ተገልቢጡ ጠመተ። እታ መእለዪት መንገዲ’ውን ከይተፈለጠቶ ህሩግ በለቶ፣ ናህሪ’ታ ኣዉቶቡስ ኣብ ሽዑ በጺሑ ዓቐኑ ዝሓለፎ መሰለ። ክጠውያ እንከሎ ከዝሕላ ዕድል ብዘይ ምርካቡ፡ ንጸጋም ዛዝያ ዳርጋ ምድሪ ስዒማ ተመልሰት። ልበይ ዓዊፋ፡ ናብ’ቶም ኮፍ ኢሎም ዝነበሩ ሰባት ወደቕኩ፣ ዋጭ–ዋጭ ኰይኑ እንተ ዘይበራበር ዝተገልበጥና’ዩ መሲሉኒ ነይሩ። ካብ’ቶም ዝወደቕኩዎም ሰባት ክትንስእ’ውን ኣይከኣልኩን። ገለ ንብረት ካብ ሰንቀ’ታ ኣውቶቡስ ኣብ ልዕለይ ወዲቑ ነይሩ። መን ምዃኑ ኣይፈልጥን ነቲ ንብረት ካብ ሰብነተይ ምስ ኣልዓለለይ፡ ተንሲአ ንነብሰይ ደው መበሊ ጥጡሕ ቦታ ኣናደኹላ። ሓንቲ እግረይ ኣብ መንጎ መሸማዓት ኣንቢረ፡ ነታ ሓንቲ ግን መርገጺ ብምስኣነይ፡ ኣብ ልዕሊ ካልእ መሸማዕ ረገጽኩ፣ ምኽንያቱ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበረንን።
“ጓልዛ ተካሊት፡ ዝሓድጋ’ኮ’ዩ መሲሉዋ… ኣነ ወዲ የማነ’ሞ ሰተት’ከ!” ንበይኑ ፈከረ‘ቲ መራሕ–መኪና። እቶም ኣብ ጐድኑ ዝተቐመጡ ቀሺ፡ ብጎቦ ዓይኖም ካብ ምጥማት ሓሊፎም ዝበሉዎ ኣይነበረን። ምናልባት ግን፡ ኣብ መዓልቦና ንኽንበጽሕ ብልቦም ጸሎት ኣዕሪጎም እንተዀኑ ኣብታ ተሪፋ ዝነበረት ጕዕዞና ክርእዮ ተጸበኹ። በዓል መስቀል ዝኣኽሉ ኣብ ቅድሚት ኮፍ ኢሎም እንከለዉ እንተ ተገልቢጥና፡ ጸሊዩ ዘብጽሕ የሎን ማለት’ዩ ኢለ ሓሰብኩ።
ኣብቲ ልሙጽ መንገዲ፡ እታ ኣውቶቡስ ሰለል እናበለት ክትከይድ እናተጸበኹ፡ ብኣንጻሩ ገለ ነገር ተሰመዓኒ። ኣብቲ ሓርፋፍ መንገዲ ዓዲ ጓዕዳድ ዘየስተውዓልኩሉ፡ ሓደ ጎማኣ ሓባጥ ብምንባሩ ምስ ዛሕሊ ኣካይዳኣ፡ ኣድጊ ተወጢሕካ ትጋልብ ዘሎኻ ኰይኑ’ዩ ዝስመዓካ።
ንወዲ የማነ ግን፡ ብዙሕ ዘጨንቕ ጕዳይ ኣይነበረን። ሓንቲ ዝጭነቐላ፡ ማርሻ ክቐያይር እንከሎ ትኣብዮ ብምንባራ፡ ጸጸኒሑ፡ “ጓልዛ ለማኒት፡” እናበለ ይጻረፍ ነበረ። በቲ ጽቕጥቅጥ ዳህሪ ዝዀኖ ህጻን ክውጭጭ ጀመረ። ኣደኡ ምእባድ ኣቢዋ ጭንቀታ ኣብ ገጻ ይንበብ ነበረ። ካብ ቅድሚት ክልተ መንበር ድሒራ ተቐሚጣ ብምንባራ፡ ናይቲ ቈልዓ ምውጫጭ ከይኣክል፡ ወዲ የማነ’ውን ተረቢሸ ብዘስምዕ ምንጽርጻር፡ “ሕጂ ሱቕ እንተ ዘየቢልክዮ ኣብዛ ጐልጐል ክገድፈኪ’የ!” ኢሉ ኣጓጠጠላ። እቲ ህጻን ግን ካብኡ ኣይትሕለፍ ዝብል ክመስል ምእባድ ኣብዩ ነደረ።
ወዲ የማነ ማርሻ ምቕያር ኣብዩዎ፡ ነዛ ኣውቶቡስ ሓን–ሓን ከብል ትኪ ዑብ ኣበላ። እቲ ጸሊም ትኪ ተዓዃሊሉ ብመሳኹቲ’ታ ኣውቶቡስ ንውሽጢ ኣተወ። ብዙሓት ተዓፊኖም ኣሃንጠሱን ሰዓሉን። እቶም ክዛረቡ ዝኸኣሉ ድማ፡ ተቓጺላ ከይትኸውን ጥርጣረኦም ኣፍኣሙ። እቲ ተቓጺላ ዝብል ዘረባ፡ ንወዲ የማነ ከም ንብዓል ነጐዳ ብሓዊ ደብሶ’ዩ ኰይኑዎ።
“እንታይ ኰይና’ያ ትቃጸል፧ ከመይ ዝበሉዎም ሓሳዳት ዓዲ’ዮም ወደይ እዚኦም፧ ሓሰውቲ ሎኽመኛታት፧…” ብዘይ ዕረፍቲ ኣንጸርጸረ ወዲ የማነ። እታ ማኪና፡ መቓልሕ መራሒኣ እትመልስ ክትመስል ቀጻሊ ገዓረት። ድሕሪ ብዙሕ ፈተነ ድማ ናብ ንቡር ምስ ተመልሰት፡ ጕዕዞና ከም እንደገና ጀመርና። ቍሩብ ድሕሪ ምኻድና፡ “ኣታ ቈልዓ፡ ኣበይ ኢኻ ጠፊእካ፧ ንዓ’ስከ ቅድሓለይ፡” ኢሉ ነታ ዝፈሰሰት መስተዪኡ ኣልዒሉ ዊጥ ኣበለሉ።
‘ካብ ቀዳማዩ ዳሕራዩ’ዩ ዝገድድ እዚ ኣውቲሳታ፡‘ ኢለ ስዒቡ ዝመጽኣና እንታይ’ኮን ይኸውን ኢለ ሓሰብኩ። ኣብቲ ቀስ ክትብል ዘየመኒ ልሙጽ መንገዲ፡ መካይን ወትሩ ክንህራ’የን ዝረኣያ። ከም ገለ ስዋኡ ጎርዳዕ ከብል እንከሎ እንተ መጺኤን፡ ስዋኡ ከይድፍኦ ነታ ኣውቶቡስ ኣርባዕተ ኣእጋራ ንላዕሊ ክሰቕሎ ከም ዝኽእል ገመትኩ። ግምተይ ምስ ነብሰይ ጥራይ ብምንባሩ ግን፡ ካልኦት እንታይ ይሓስቡ ምንባሮም ክፈልጥ ኣይከኣልኩን። ገጻት ኵሎም’ቶም ክርእዮም ዝኸኣልኩ ተሳፈርቲ ሓሓሊፈ ምስ ጠመትኩ፡ ዝሓለፈ ሓሊፉ’ዩ ኢሎም ዝተዛነዩ መሲሎም ነበሩ። እቶም ቀሺ ግን፡ ነታ መስተዪ ሱዋ ዓቲራ ዝነበረት ኢድ ወዲ የማነ ጸጸኒሖም ጠመቱዋ።
እታ ኣካይዳ ዘይተገርሐት በቕሊ እትኸይድ ኣውቶቡስ፡ ንእሽቶ ዓቐበት ረኺባ ዝነበራ ፍጥነት ብምንካያ፡ “ሕዙለይ ኣባ ቀሺ፡” ኢሉ ወዲ የማነ፡ መስተዪ ሳዋኡ ነቶም ቀሺ ኣረከቦም። ማርሻ ክቕይረላ ደጋጊሙ ሓኾት ጀመረ። ንሳ ግን፡ ነታ ዓቐብ ለመም ኢላ ደይባ ክትውድኣ ንእሽቶ ምስ ተረፈታ፡ ንድሕሪት ተመልሰት። ምዕልባጥ ኣውቲስታ ብምስትውዓልና፡ ዳርጋ ኵልና ተሳፈርቲ ዘዝረኸብናዮ ነገር ጨቢጥና ሓዝና። እታ ኣውቶቡስ ሓንጊዳ ኣብያ ከም ዘይጸንሐት፡ ንድሕሪት ፍንጭራዕ እናበለት ተመልሰት።
“ሞይትና፡ ሎሚ ምዕልቲ ሞይትና፡ መላሲ ኣውያት’ኳ የብልናን፡” ዓው ኢለን ሓንቲ ኣደ ብቕብጸተ–ተስፋ ተዛረባ።
“እጆኺ ኣብሻይ፡ ኣብቲ ሓጺን ሓዚ… ኣብቲ ሓጺን ሓዚ…”
ኣውያትን ዋይዋይን ምስቲ ዓጠጠጠጥ ዝብል ድምጺ’ታ ኣውቶቡስ ከምኡ’ውን ድምጺ ሞተረ ተሓዊሱዎ ኣእምሮና ደንቈረ። ንቕድሚት ክትንህር ፍጹም ዘይረኣናያ ኣውቶቡስ፡ ሕጂ ናህራ ብምውሳኽ ካብቲ ጽርግያ ናብ ሓደ ቍሩብ ህትፍ ዝበለ ደረት’ቲ ጽርግያ ተኣለየት። ሓፍ ኮፍ ምስ በለት፡ ገለ ተሳፋራይ ምስ መስኮት፡ ገለ ምስ ቅድሚኡ ዘሎ መንበር፡ ገለ ድማ ምስ ኮፍ መባህልቱ ተናጐዐ። ሽዑ ዝሰማዕኩዎ ኣውያት ሓንቲ ንእስ ዝበለት ሰበይቲ፡ ንጻረ ድምጺ ጎሮሮኣ ንብዓል ሞያ ኣላቓሲ ዘተምኒ’ዩ ነይሩ። ኣውቶቡስ፡ ብሕሩስ መሬትን ደናጕላን ተዓጊታ ምንቅስቓሳ ዘፍ ኢሉ ኣኽተመ።
ኵሉ ተሳፋሪ እናንጸርጸረ፡ ናብ መሬት ንምውራድ ክደፋፋእ ጀመረ። ዝበዝሐ ሰብ መርገጺ እግሩ ከይረኣየ ሰብነቱ ጥራይ የቐድም ብምንባሩ፡ ካብ መደያይቦ’ታ ኣውቶቡስ ቍልቍል ኣፎም ኣብ መሬት ወደቑ። ካብቲ ዘጋጠመ ንእሽቶ ድንገት፡ ብድፍእፍእ ዝሰዓበ ማህሰይቲ ዛየደ። ኢዱ ዝምናህ፡ ብርኩ ዝልሕጸጽ፡ እግሩ ዝግመ… ኣይወሓደን።
ገለ ንወዲ የማነ ክወቕሱ እንከለዉ፡ ገለ ግን እቲ ሰበብ እርጋን እታ ኣውቶቡስ ኣብ ከምኡ ከም ዘውደቐና ከመኽንዩ ብምፍታን፡ ደፊእና ናብ ጽርግያ ከነደይባ ደፋፍኡና። ወዲ የማነ ድማ፡ ካብ ኣውቶቡሱ ከይወረደ ብመስኮት ተቐልቂሉ ብኸምዚ ዝስዕብ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ፤ “ሃየ ድፍኡ፡ ኣታ ቈልዓ ቀልጥፍ ታኮ ቀርብ…።”
“ክላ ሱቕ በል፡ ‘መንገዲ ጥዕናስ ዓመት ኪዶ’ ኢሎሞ ኣቦታት፡” ኢሎም እቶም ቀሺ ብእግሮም መንገዲ ክቕጽሉ ተበገሱ።
“እዛ ጓልዛ ሕንጊድ… ሕጂ ክትወጽእ’ያ’ኮ ጽንሑ፡” ወዲ የማነ ተዳሃዮም ነቶም ቀሺ።
“ግደፈና ዋእ፡” ኢሎም እቶም ቀሺ ኢዶም ጸግ ኣቢሎም ስጕምቶም ኣቐልጢፎም ቀጸሉ።
“ኪድ በል ተሒሹካስ፡ ርጉም ቀሺ፡ ብቐደሙስ ኣብዚ ቅድሚት ኮፍ ኢልካ ክትስርየና ጸኒሕካ ትኸውን እምበር እንታይ ጥዑይ ስራሕ ከይትሰርሕ፡” ብምብጫው ተዛረበ ወዲ የማነ። “ሓራስ ነብሪ ጠሓሒሻ ምዃና ኣይፈለጥካያን።”
ነታ ዘይትጠቅም ዓቐበት ክትድያብ ብዘይ ምኽኣላ ተገልቢጥና ምንባርና ዘንጊዑ ከምኡ ምባሉ፡ ብጥዕና ኣእምሮኡ ተጠራጠርኩ። ግን ትምኒተይ ከም ቃሉ ጠሓሒሻ ክትኰነለይ’ዩ ዝነበረ። ዝሳለጥ ስራሐይ ከርክብን ዘይከርክብን ናይ ሓደ ሰዓት ግዜ ጥራይ ነበረኒ። እታ እንኮ ኣማራጺተይ፡ ነታ ኣውቶቡስ ብዝዀነ ተኣምራት ካብ ዝኣተወቶ ህጕም ኣውጺእና ኣብ ዝብጻሕ ከተብጽሓና‘ዩ ዝነበረ። ከም’ቶም ሓዲጎምና ዝኸዱ ቀሺ፡ ብእግረይ ምኸድኩ፣ ከይደክም’ውን ፍጹም ኣይሰጋእኩን። ግዜ ግን እቲ ዝዓበየ ጕዳይ ኣብ ጕዕዞይ’ዩ ነይሩ።
ዝነበርና መንእሰያት ብዅሉ ዓቕምና ተጋዲልናን ብርሃጽ ጀብጂብናን ጽርግያ ኣደየብናያ። ከይደንጐና ነቒልና፡ ብዙሕ ከይተጓዓዝና ክትሞውሊዕ እትበሃል ንእሽቶ ዓዲ ምስ በጻሕና፡ ወዲ የማነ ምስ ሰባት ክናገር ደው ኣበለና። እቶም ቀሺ ዝገደፉዋ መንበር ሒዘ ኣራጢጠ ኮፍ’ኳ እንተበልኩ፡ እታ ኣውቶቡስ ደው ምባላ ኣረብረበኒ። ደጋጊመ ድማ ንወዲ የማነ ጠመትኩዎ፣ ፍጹም ኣይረኣየነን። ክሳዱ ብመስኮት ኣውጺኡ፡ ምስ ሓደ ሰባኣይ ብዛዕባ ፊኖን ጤለ–በጊዕን ዋጋ ዕዳጋ’ዩ ዝገብር ነይሩ። እቲ ሰብኣይ፡ ሕርቃነይ ግዲ ኣብ ገጸይ ኣንቢቡዎ ኰይኑ፡ “በቃ፡ ሕጂ ሰብ ኣሎዉኻ፡ ክትምለስ ከለኻ ኵሉ ክንውድእ ኢና፡” በሎ።
“ንዓንዶ፡ ኵሉ ሓደ’ዩ፡ መወዳእታ ዋጋ ንገረኒ፡” ወዲ የማነ ቅጭጭ ከይበሎ ተዛረበ።
“ኣታ ወዲ የማነ፡ ቍሩብ’ባ ዒብ ግበር፡ ዘውዓልካና ዘይኣኽለካ!” ብሃንደበታዊ ውሽጣዊ ስምዒት ተዛረብኩ።
“እዋእ፡ ንስኻ’ኸ በየን ኢኻ መጺኻ ወደይ፡ ቀሺ ከይዱ ኢልና ተቐሰናስ ንዓኻ ድማ ገዲፉልና፡ ካልእ ሰብ ከይሰምዓካ በል ሱቕ በል፡” ክህድደኒ ፈተነ።
“ሱቕ ኣይብልን’የ፣ ናይ ሰዓት ዘይትመልእ መንገዲ ፍርቂ መዓልቲ ክወስደልና ቍሩብ ኣይትሓስብን፡” ብሕርቃን ኵልፍ–ኵልፍ ክብል ተፈለጠኒ። ወዲ የማነ ግን፡ ሕርቃነይ ርእዩ ቍሩብ’ውን ክምህ ዝብል ኣይነበረን። ዝቐጸሎ ዘረባ፡ ንቝስለይ ጨው ከም ምድፍዳፍ’ዩ ነይሩ።
“ትርእዮ ኣሎኻ’ዚ፧ ‘ኖን ፓርላተ ኣል’ኣውቲስታ’ ይብልካ ኣሎ፣ ይርድኣካ ተዀይኑ ንመራሕ–መኪና ኣይትዛረቦ ማለት’ዩ። ስለዚ፡ ሓደጋ ከየጋጠመና ብሰላም ክንጓዓዝ ተደሊኻ፡ ዘረባኻ ዕጾ፡” በለኒ ብኣመልካቲቶ ጻብዕ የማነይቲ ኢዱ ናብታ ኣብ ልዕሊኡ ዝነበረት ናይ ጥልያን ጽሕፍቲ እናኣመልከተ።
ነታ ኣብ ጥቓይ ብስልኪ ተኣሲራ ዝነበረት ኣብ እዋን ድንገት ሓዊ ምስ ዘጋጥም ንምጥፋእ እትጥቀመላ ቀያሕ ዕትሮ ብባህረት ምሽት ኣቢለ ካብ ቦታኣ ኣውጻእኩዋ። እንታዩ ክሃርሞ ከም ዝደለኩ ኣይተረድኣኒን። ቀዳመይቲ ዝሰደድኩዋ፡ የማናይ ክፋል ግንባሩ ሃረመቶ። ካልኣይቲ ድማ፡ ማዕጾ ከፊቱ ክሃድም እንከሎ የማነይቲ ኢዱ ሃሪመ ዓጽሚ ቅልጽሙ ክሳብ እትስበር ደገምኩዎ።
ኵሉ ዘርዚረ ምስ ኣዘንተኹሉ፡ እቲ ኣዛዚ መደበር ርእሱ እናነቕነቐ ፍሽኽ በለ። ምስክር ዝዀኑኒ ሰባት ጸውዕ ይብለኒ’ዶ ይኸውን ኢለ ሓሰብኩ። እሞ እንተ መስከሩለይ’ከ’ሞ፧ ንወዲ የማነ ኢዱ ሰይረዮ’የ፣ “ጽቡቕ ገበርካ፡” ይብለኒ’ዶ ይኸውን፧ ዋላስ ከም እንደገና ነቶም ተናኸስቲ ኣባላቱ፡ ክድረሩኒ ይጽውዖም ይኸውን፧ ወዲ የማነስ ከመይ ወዲ ጸጋም ዘይብሉኻ ኢለ ሓሰብኩ።
17 ታሕሳስ፡ 2010


text:
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላክ ኣሜን።
ኣኼባ ኣብ መንጎ ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም መድሃኔ ዓለምን ጠርነፍቲ ናይ ደቂ ኣንስትዮን፥
ቦታ ኣኼባ፥ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም እምስተልፌን-ኣምስተልላንድ
ዕለት፥ 25-02-2017
ዛዕባ፥ ምድላው መግቢ ንመድሓኔዓለም ኣብ ዓመቱ 31-03-2017/01-04-2017 (ብግዕዝ 22/23-07-2009)
ዝተረኽባ፥ ታብቱ (ኑራ)፡ ትርሓስ፡ ጸሃይ፡ መብራት። ተገደስቲ ኣሓትና ምስኣተን ቀሪበን ዝተሳተፋ ከኣ፥ ሳባ ኢሳቕ፡ ምሕረት ኪዳነ፡ ምልእተ
ዝተረኽቡ፥ ካብ ሰበኻ ጉባኤ ኣብርሃም፡ ዲ/ ባህታ፡ ዑቐ~ባይ፡ ታረቀ፡ ባህረ፡ (ድሓር ከኣ) መልከሰላም ቀሺ ክብሮም
ኣተሓባባሪ (Co-ordinator): ኣብርሃም ገብረሚኪአል ኢዩ። (ብዝዕባ ምድላውን ኣከያይዳኡን ንዕኡ ተወከሳ/ሱ)
ዓርቢ ምሸት ዕለት 31-03-2017 (ብግዕዝ 22-07-2009 ዓ/ም)፥
ታበቱ ተኽለሰንበትን እንዳ ዓይነታን ኢዮም ዘዳሉዉዎ ነይሮም፡ ግን ማሕበር ስላሴ ከነዳሉ ኢሎም ስለዘለዉ፡ ፍቓድ ካብ ሰበኻ ጉባኤ ደልዮም ኣለዉ (ሓበሬታ ካብ ዲ/ባህታ)። ክም’ዚ ዝገብሩ እንተተረኺቦም ጽቡቕ ኢዩ ብምባል ኣኼበኛታት ቅቡል ኢዩ ኢለን። ብድሕሪ’ዚ ኣብ’ቲ ምሸት ዓርቢ ክንደይ ዝኸውን ሰብ ኣብ ጊዜ ድራር ክመጸና ንጽበ? ዝብል ሕቶ ድሕሪ ብዙሕ ሃናጺ ርእይቶታት ምቕራበን፡ ብወገን ትምህርቲ ሰንበትን ውልደክህነትን እንጽበዮ ብዝሒ ተተሚኑ፡ ሓደሽቲ ተቐማጦ ኣብ
ኣምስተርዳም ኣብ ግምት ኣትዩ፡ እቲ ብዝሒ ገምጋም ተገይሩሉ፡ እቲ እንጽበዮ ብዝሒ ሰብ ኣስታት 400 ከም ዝኸውን ተሰማሚዐናሉ።
ሰበኻ ጉባኤ ከኣ ብመሰረቱ ቅቡል ምዃኑ ድሕሪ ምፍላጥ፡ ነቲ 400 ዝኸውን ሰብ ከዳልዉ ይኽእሉ ዶ? ንዝብል መልሲ ከምጸኣልና ሓቲትናዮ ን ዲ/ ባህታ፡ ንሱ ከኣ መልሲ ኣምጺኡልና። ማሕበር ስላሴ ከዳልዉዎ ከም ዝኽእሉ ገሊጾም፡ ግን እቲ ተሞክሮ ናይ ምድላው መግቢ ምእንቲ ክህበኦም ን ዲ/ባህታ ተወከሰልና ስለ ዝበሉዎ ንሓብትና ታበቱ (ኑራ) ሓበሬታ ክትህቦም ሓቲትናያ። ሕራይ ኢላ፡ ብተሌፎን ክትራኸብ ኢያ ምስ እቶም ዘዳልዉ ማሕበር።
እቲ ንዓርቢ ምሸት ብመግቢ ከዳልወኦ ዝሓሰባ፡ ታበቱን ለተብርሃንን፡ ተመያዪጠን ብጥረ ገንዘብ ንመድሓኔ ዓለም ከህባ ሓሳብ ከም ዘለወን ገሊጸን።
ከምኡ እውን ኣብ ዕለት 05-03-2017 ኣብ ዝግበር ኣኼባ፡ ናይ ኩሎም ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም መብጸዓ ዘለዎም ይኹን እዚ ክሕግዝ ደልየ ዝብሉ ሰባት ካብ ሽዑ ጀሚሮም ንሰበኻ ጉባኤ ከፍልጡ ዝበለጸ ተባሂሉ። ሰበኻ ጉባኤ እውን ኣቐዲማ ነዚ ሓሲባ ተዘራሪባትሉ ነይራ ኢያ፥ ሃናጺ ሓሳብ ኢዩ።
መግቢ ካብ ሰዓት 20:00 ጀሚሩ ክሳብ 22:00: እንተደንጐየ ክሳብ ሰዓት 23:00 ይካየድ።
እገባብ ኣመጋግባ ዘዝመጸ ሰብ (ካብ 15 ዘይበዝሑ) ንድራር ናብ ደገሰላም (መብልዒ ኣዳራሽ) ኣትዮም ቀልጢፎም ተመጊቦም ናብ ቤተክርስትያን ከም ዝኣትዉ ይግበር። ዘዝመጸ ሰብ ቦታ ምእንቲ ክረክብ። ነዚ ክከታተሉ ዝተመደቡ ሰባት፡ ብዕቱብ ክሰርሑሉ ይግባእ።
ሓብትና ምሕረት፡ ሰበይቲ ርእሶም ከኣ ስዋ ከተዳሉ ምዃና ተሓቢሩና ኣሎ።
ዕለት 01-04-2017 (23-07-2009 ዓ/ም)፥
ክንደይ ዝኾኑ ኣጋይሽ ንጽበ? ዝብል ሕቶ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ብዙሕ ርእይቶታት ተገይርሉ። ነቲ ናይ ዓሚ ዝነበረ ኩነታት እውን እቲ ኣኼበኛ (ሰበኻ ጉባኣኤን ጠርነፍቲ ደቂ-ኣንስትዮን) ገምጊሙዎ። ብዙሕ መግቢ ከም ዝተረፈ ግን እቲ ምኽንያት እውን ተገሊጹ። ናይ ሎሚ ዘመን ዓመት ግን፡ ኣብ ካልእ ቦታ በዓል ዝበዓል ስለ ዘየለ፡ ዕጽፊ ካብ ናይ ዕሚ ክንጽበ ከም ዘሎና ተገምጊሙ፡ ኣስታት 1500 ዝኸውን ህዝቢ ከመጽእ ከም ዝኽእል ኢዩ ተገሚቱ ዘሎ። ኣብ መንጎ ከኣ፡ ሳባ ኢሳቕ ሓንቲ ሰብ ኣላ 10 ኪሎ ሩዝ ከዳሉ ኢየ ኢላ፡ ክትብል ሓበሬታ ሂባትና። ነዚ ሕዝቢ እዚ ዝኸውን መግቢ (ናይ ጾም) ንምድላው እዘን ጠርነፍቲ ኣሓትና፡ ነናተን ሓሳባት ድሕሪ ምቕራብን ምልውዋጥን፡ ኣብ እዚ ዝስዕብ ስምምዕ በጺሐን፥
-
ዓደስ (ትምቱሞ) 25 ኪሎ
-
ካውሎን ድንሽን (ከም ኣልጫ ሕሳብ) ድንሽ è50 ኪሎ፥ ካውሎ è35 ሓባ (ክቢ)፥
-
ሩዝን ሰላጣን (ብዘይካ እቲ 10 ኪሎ) ሩዝ 5 ኪሎ፥ ሰላጣ 30 ሓባ (ክቢ)፥ ኮሚደረ (ፖሞዶሮ) 10 ኪሎ
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣብ 6 ዞናታት ምስ ተመቕለ፡ ደሓር ዞና ምዕራብ ኣይተጸብጸበትን ጸኒሓ ነይራ እምበኣር ሩዝን ሰላታን ምዕራብ (West) ይወሃባ ክብላ እዘን ጠርነፍቲ ወሲነን። ስለዚ ብዘይካ ሩዝን ሰላጣን እቲ ኣብ ላዕሊ ተሰምዩ ዘሎ 1ን 2ን ኣብ 6 ዞናታት ከፊለንኦ። ናይ እንጀራ ጉዳይ ምስኡ ዝኸይድ ኢዩ፡ ባዕላተን ኣብ ዘዞናአን ዘወሃህደኦ ኢዩ። እተን ዞናታት እዘን ዝስዕባ ኢየን፥
-
ኣምስተልፌን (Amstelveen)
-
ኣውቶርን (Uithoorn)
-
ባየልመር (Zuid Oost)
-
ሰሜን (Noord)
-
ፐርመረንድን ኤዳምን (Purmerend + Edam)
6. ምዕራብ (West)
ኣጀሚሩ ንዘፈጸመና ልዑል ኣምላኽ ክብርን ምስጋናን ይብጸሓዮ። ኣሜን።


text:
Radio Erena: 21 September 2021
ኣብ መዓስከራት ትግራይ፣ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን በደልን ደው ክብል ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ።
እቲ ብሰኑይ 20 መስከረም ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ መዓስከራት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓሩሽን ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን፣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለዎ ብምትሕስሳብ፣ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ቅልጡፍ ፍታሕ ከናድየሎም ጸዊዑ።
ሓደ ካብ ኣወሃሃድቲ ‘ቲ ሰለማዊ ሰልፊ ዝኾኑ፣ መርጌታ ሰለሙን፣ ንራድዮ ኤረና ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ እዞም ኣብዘን ክልተ መዓስከራት ዝርከቡ ልዕሊ 25 ሽሕ ኤርትራውያን፣ መሰረታዊ ቀረባት ማይን መግብን ከምኡ ድማ ቀዳማይ ረድኤት ሕክምናን ከይረኸቡ ልዕሊ ክልተ ኣዋርሕን ሰለስተ ሰሙንን ጌሮም ምህላዎም ኣተሓሳሲቦም።
እዞም ኣብ ኵናት ተቐርቒሮም ዘለው ኤርትራውያን፣ ናብ ውሕሱ ቦታ ንምግዓዞም ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ እጃሙ ከበርክት ንምሕታት፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ወገናቶም፣ ሰለማዊ ሰልፊ ብምውዳብ፣ ድምጾም ከምዘስምዑ መርጌታ ሰለሙን ብተወሳኺ ኣረዲኦም።
መርጌታ ሰለሙን፣ ብቴሌፎን ንራድዮ ኤረና ዝሃብዎ ተወሳኺ መብርሂ እንሆ፣-


text:
Radio Erena: 30 September 2021
ኣብ ሱዳን ከተማ ካርቱም፣ ዕጡቓት ዳዒሽ ንምህዳን ኣብ ዝተኻየደ ስርሒት፣ ሓሙሽተ ወትሃደራት መንግስቲ ከምዝተቐትሉ፣ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን እታ ሃገር ገሊጹ።
ኣብቲ ብሰሉስ 28 መስከረም ዝተኻየደ ስርሒት፣ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ዜግነት ዘለዎም 11 ኣባላት ዳዒሽ ክተሓዙ እንከለዉ፣ ኣርባዕተ ግና ከምዝሃደሙ መግለጺ ናይቲ ናይ ጸጥታ ትካል ጠቒሱ።
ጃብራ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ሱዳን፣ ክልተ ደርቢ ኣብ ዘለዎ ህንጻ፣ ንስርሒት ዝተዳለዉ ኣባላት ዳዒሽ ከምዘለዉ ሓበሬታ ዝበጽሖ፣ መንግስቲ ሱዳን፣ ጸረ ሽበራ ፍሉይ ሓይሊ ብምውፋር’ዩ ነቲ ስርሒት ኣካይድዎ።
ኣብቲ ህንጻን ከባቢኡን ዝነብሩ ሰለማውያን ሰባት፣ ተፈንጃሪ ከይህሉ ብምስጋእ ክግዕዙ ከምዝተገደዱ ዝሓበረ ወኪል ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ካብ ካርቱም ብወገኑ፣ ጽዑቕ ምልውዋጥ ቶኽሲ ከምዝተኻየደ ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምጥቃስ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ፣ ንስድራቤት ናይቶም ኣብቲ ስርሒት ንዝተቐትሉ ወትሃደራት ጽንዓት ይሃብኩም ድሕሪ ምባል፣ ዝቖሰሉ’ውን ብቕልጡፍ ክሓውዩ ምንዮቱ ገሊጹ።
ኣብ ቀራና መንገዲ እትርከብ ሱዳን፣ ካብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ምንቅስቓስ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ዳዒሽ ሓደ ካብ ዘስግኡዋ ተርእዮታት ኮይኑ ይርከብ።
==================


text:
Author: Admin
የመን፣ ሑቲ ካብ ወደብ ሖደይዳ ይስሕብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ
Radio Erena: 14 May 2019 ንወደብ ሖደይዳ ተቖጻጺሩ ዝጸንሐ ሑቲ፣ ካብታ ወደብ ይስሕብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ። ምስሓብ ሓይልታት ሑቲ ካብታ ወደብን ካልኦት ክልተ ንኣሽቱ ወደባትን፣ ምስቲ ኣብ ሪያድ፣ ኣብ ስደት ዝርከ [...]
ኬንያ፣ ካብ ሞቛድሾ ዝካየድ ቀጥታዊ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያ ደው ኣቢላቶ
Radio Erena: 13 May 2019 ኬንያ፣ ካብ ሶማልያ፣ ከተማ ሞቛድሾ ዝካየድ ቀጥታዊ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያ ደው ከምዘበለቶ ጋዜጣ ዳይሊ ኔሽን ሓቢራ። መንግስት ኬንያ፣ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰደሉ ምኽንያት "ጸጥታ" ምዃኑ' [...]
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዝርከቡ ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ጎስጓስ ‘ይኣክል’ ብሰፊሑ ይከታተሎ
Radio Erena: 12 May 2019 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዝርከቡ ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ጎስጓስ ‘ይኣክል’ ብሰፊሑ ይከታተሎ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። እዚ ኣብ ወጻኢ [...]
ሱዳን፣ 241 ኪሎ ወርቂ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክወጽእ ተታሒዙ
Radio Erena: 12 May 2019 ካብ ሱዳን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክወጽእ ተታሑዙ ዝተባህለ 241 ኪሎ ዝምዘን ወርቂ፣ ኣካያዲ ስራሕ ንግዳዊ ባንክ ሱዳን ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡሉ። ዶባትን ኣገደስቲ ቦታታት መንግስትን ክሕሉ ስልጣን [...]
ኢትዮጵያ፣ ቁጽሪ ተመዛበልቲ ነታ ሃገር ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሰሪዑዋ
Radio Erena: 12 May 2019 ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ሃገር ተመዛቢሉ ናይ ዘሎ ህዝቢ ቁጽሪ፣ ነታ ሃገር ኣብ ዓለም ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሰሪዑዋ ከምዘሎ ተገሊጹ። ኣህጉራዊ ትካል ምቁጽጻር ተመዛበልቲ ኣብ ናይ 2019 ኣብ ዘ [...]
Expensive estimated electricity consumption bills imposed on residents in Eritrean capital
Radio Erena: 10 May 2019 Randomly estimated hefty aggregated electricity bills imposed on the residents of Asmara have yet to be revised, sourc [...]
ልኡኻት ግብጺን ናይጀርያን ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ በጺሖም
Radio Erena: 10 May 2019 ብምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሓምዲ ሳናድ ሉዛ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ግብጺ ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ በጺሑ። እቲ ልኡኽ ብ7 ግንቦት ናብ ከተማ ሃርጌሳ ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ [...]
ኤርትራ፣ ንሶማልያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ንምቕርራበን ድሌት ከምዘለዋ ተገሊጹ
Radio Erena: 09 May 2019 ኤርትራ፣ ንሶማልያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ናብ መኣዲ ዘተ ንምቕርራበን ድሌት ከምዘለዋ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ማህዲ መሓመድ ጉለድ ገሊጹ። ማዕከን ዜና ጋሮወ ኦንላይን [...]
“መንግስቲ ኤርትራ፣ ጽገናዊ ለውጥታት ንምትግባር ቅሩብ ኣይኮነን።” ጀርመን
Radio Erena: 09 May 2019 መንግስቲ ኤርትራ፣ ጽገናዊ ለውጥታት ንምትግባር ቅሩብ ከምዘይኮነ፣ ንጸብጻብ ባይቶ ጀርመን ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብምጥቃስ፣ ብ8 ግንቦት ዝወጸ መግለጺ ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ኣ [...]
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታት ሒዛ ዝጠሓለት ጃልባ ንምርኢት ክትቀርብ’ያ
Radio Erena: 09 May 2019 ኣብ 18 ሚያዝያ 2015፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታት ጽዒና ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓለት ጃልባ፣ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ፣ ኣብ ኢጣልያ፣ ከተማ ቬኒስ ንምርኢት ክትቐርብ እያ። [...]


text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንናይ ሰሜን ኮርያ ምውንጫፍ ሚሳይል ብዝምልከት ሎሚ ሶሉስ ዕጽው አኼባ ከምዘካይድ ኣፍሊጡ።
ሰሜን ኮርያ ዝወንጨፈቶ ናይ ማእኸላይ ርሕቀት ሚሳይል ብሃገረ ጃፓን ብምሕላፍ ኣብ ክልተ ብምኽፋል ኣብ ሰላማዊ ውቅያኖስ ምውዳቑ ተፈሊጡ’ሎ።
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ምምሕዳር ኪም ጆንግ ኡን “ኣስጋኢን ዘይርጉእን እዩ” ድሕሪ ምባል እዚ ዓይነት ተግባር ድማ ንዝያዳ ተነጽሎ ሰሜን ኮርያ ዝደፋፍእ እዩ ኢሎም።
ብተወሳኺ ንሶም “ ኩሎም አማራጺታት ድልዋት እዮም” ክብሉ'ውን አጠንቒቖም።
ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኒኪ ሃለይ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ቃል ምውንጫፍ እቲ ሚሳያል “ ዘይግቡእን ዘይሓላፍነታዊን እዩ” ኢሎም።
ልዑኽ ጃፓን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኮሮ በሻሆ ብወገኖም መርገጺ መንግስቶም ምስ አባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ይዘራረቡ ምህላዎም ብምሕባር እቲ ቤት ምኽሪ ሓባራዊን ግሉጽ መልእኽቲ ንሰሜን ኮርያ ከሕልፍ ዘለዎም ትጽቢት ወሲኾም ሓቢሮም።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ንናይ ሰሜን ኮርያ ምውንጫፍ ሚሳይል ብምኹናን እቲ ስጉምቲ ንጸጥታን ምርግጋእ እቲ ዞባ ኮነ ንጻዕርታት ሰላምን ዝርርብን ዘዳኽም እዩ ኢሎም።


text:
በዓለ ልደት ኣብ ዒራቕ ብጸገማትን ህዝባዊ ናይዕቢ ብዝፈጠሮ ዘሎ ጽንኵር ኵነት ዝተሰነየ እውን እንዀነ ማሕበረ ክርስቲያን ዒራቕ ተስፋታቱ ብዘቃልሕ ምስክርነት እምነት ይነብሮ ከምዘሎን፡ ኣብ ሰጣሕ ጐልጐል ዞባ ነነዌ ዝርከብ ማሕብረሰብ ቃራቆሽ፡ ማሕበረ ክርስቲያን ዓለም እምነቱ ኣብ ምምስካር ሓይሉ ከበራትዕ ይላበው።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ዒራቕ ሰጣሕ ጐልጐል ነነዌ ናይታ ሃገር ታሪኻዊ ናይ ክርስትና ስፍራ ከምዝዀነን እቲ ከባቢ ካብ 2014 ዓ.ም. ንነጀው ዕጡቓት ሓይሊ መኽረርቲ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ብዝፍጽምዎ ዓመጽን ኣሳዶን ንዝቡሕ ስቓይ ዝተቓልዔ ምዃኑን ኣብዚ እዋን’ዚ ናብቲ ንቡር ኩነታቱ ንኽምለስ ቀስ ብቐስ ንቕድሚት ይስጉም ከምዘሎ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ጋብርኤላ ቸራዞ ኣስዒበን፡
በዓለ ልደት
ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢ ዓለም ኣብ ዒራቕ እውን በዓለ ልደት ዘእግዚእነ ብዘድምቖ ናይ በዓለ ልደት መግለጽታት ዘይተሰነየ እውን እንተዀነ ብጥልቅን ብጽሞናን ይንበር ከምዘሎን ገሊጸን፡ ዕለት 23 ታሕሳስ 2019 ዓ.ም. ኣብ ዒራቕ ንዘሎ ስእነት ጸጥታን ዘይምርግጋእን ዝረኣየሉ ዘሎ ህልው ኩነታት ግምት ብምሃብ ኣብ ባቕዳድ ናይ ከለዳዊ ስርዓት ናይ ኣትክተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናብ ዕለት25 ታሕሳስ 2019 ዓ.ም. ዘሰጋግር ለይቲ ብምኽንያ በዓለ ልደት ዘእግዚእነ ዝዓርግ መስዋተ ቅዳሴ ከምዘይህሉን እዚ ኵነት’ዚ ኣብ ዒራቅ ናይ ከላዳዊ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ባቢሎን ፓትሪያርክ ብፁዕ ካርዲናል ሳኮ ብዙሕ ሓዘን ከምዘሕደረሎም ገሊጾም፥ ኣብ ናይ ሃገሮም ዝተፈላለዩ ጐደናታት ስራሕን መውሃቢ ኣገልግሎን ናጽነትን ዝሓትት ህዝቢ ዘካይዶ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ መልሲ ክርከብ ተስፋ እገብር እንክብሉ ገሊጾም ከዝነበሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ እቲ ዘሎ ጽንኩር ኩነት ንማሕበረ ክርስቲያን ዒራቕ ኣብ ሰጣሕ ጐልጐል ነነዌ፡ እምነት ንምምስካር ሎሚ ከም ቀደም ስንድውን፡ ብፍላይ ማሕበረሰብ ክርስቲያን መላእ ዓለም ንዝነብሮ እምነት ኣብነት ምዃኑን፡ ቅርበትን ድጋፍን ጸሎትን ማሕበረሰብ ክርስቲያን ዓለም ዘይተፈለዮን ናይ ዘይመንግስታውያን ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበራት ምትሕብባርን ዘይረሓቖ ምዃኑ ድሕሪ እቲ ገዛእ ርእሱ እስላማዊ መንግስቲ ቢሉ ዝሰመየ እስላማኢ ኣሸባሪ ጉጅለ ዘስዓቦ ዕንወት ናብ ንቡር ኩነት ንኽምለስ ናይ ዝጽዕር ዘሎ ካባቢ ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ቃራቆሽ ናይ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ በሕናምን ሳራሕን ቆሞስ ኣባ ጆርጅ ጆሖላ ምስ ቫቲካን ኣገግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት የረጋግጹ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣንፃር እስላማዊ መንግስቲ ዒራቕን ሶሪያን/ISIL/ ዝካየድ መጥቓዕቲ ኣየር ስትራተጂኦም ነፂሮም።ንቶም ናዕበኛታት ንምግጣም ምምሕዳሮም ሰፊሕ ዓለምለኸ ጥምረት ከምዝተሓባብር ሓቢሮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ትማሊ ረቡዕ ንህዝቢ ኣሜሪካ ኣብዘስምዕዎ መደረ እቲ ስትራተጂ ነፈርቲ ውግእ ዩናይትድ ስቴትስ ኣንፃር ISIL ደብዳብ ካብ ዘካይዳሉ ካብ ዒራቕ ዝዘለለ እውን እዩ እውን ኢሎምዎ።
ንሃገርና ዘስግኡ ኣሸበርቲ ኣብዝኣትውዎ ኣቲና ክንሃድኖም ኢና ምስ ዝበሉ ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ውሽጢ ሶሪያ ይኹን ኣብ ዒራቕ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ISIL ስጉምቲ ካብ ምውሳድ ድሕሪ ኣይብልን ኢሎም።እዚ ቀንዲ መትከል ናይ ፕሬዝዳንት ዘበነይ እዩ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ንኣመርካ ተስግእ እንተኾንኻ መሕብኢ የብልካን’’ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ISIL ዝካየድ መጥቓዕቲ ንኔቶ፣ብሱኒ ንዝምርሑ መንግስታት እቲ ዞባ ከምኡ እውን ኣብ ውሽጢ ሶሪያ ንዝርከቡ ለዘብተኛ ሓይልታት ተቓወምቲ ከተሓባብሩ ወሲኖም ኣለው ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ዕላማ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ቀረባ ግዜ ንኽሳድ ክልተ ኣሜሪካዊያን ጋዜጠኛታት ብምቕንጣስ ንኣሜሪካዊያን ዘሰቀቑ ናዕበኛታት ንምድኻምን ንምድምሳስን እዩ ኢሎም እቶም ፕሬዝዳንት።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ኣንፃር ናዕበኛታት እስላማዊ መንግስቲ ዓለምለኸ ጥምረት ንምምስራት ምስ መራሕቲ ዓረብ ንምዝርራብ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ይርከቡ።
ምሉእ መደረ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ብምስሊ፣ድምፂን ፅሕፉን ንምርኣይ ኣብ ታሕቲ ዘሎ መርበብ ሓበሬታ ይፅቀጡ።
http://www.whitehouse.gov/blog/2014/09/10/president-obama-we-will-degrade-and-ultimately-destroy-isil


text:
መቊሽሽና ኣቀዲምኩም እንተዘይከፊልኩምና ንብራዚል ኣይንብገስን ኢሎም ገና ካብ ወጋሕትኡ ኣብ ዓዶም ከለው ዝሓንገዱ ሚልየነራት ፕሮፈሽናል ተፃወቲ ካሜሩን፣ናብ ብራዚል ኣትዮም‘ውን መጀመርተኦምን መወዳእቶኦምን ስዕረትን ውርደትን ኮይኑ‘ሎ።ንዝወከልዋ ኣፍሪቃ‘ውን ከምኡ።
ሞንጎኛ ኣብ ቀዳማይ ግጥም ኣንፃር ሜክሲኮ ክልተ ክሳዓራ ዘይግበአን ሸቶታት ኣትሪፉሎም‘ምበር ሰለስተ ንባዶ‘ዩ ክትሳዓር ነይርዋ ካሜሩን።ትማሊ ረቡዕ ድማ ምስ ክሮኤሽያ ተማሓይሻ ናብ ሜዳ ክትኣቱ‘ያ ተባሂሉ ትፅቢት እናተገበረ ከሎ ካብ ዝሓመቀ ናብ ዝኸፍአ ብርኪ ኣንቆልቊላ።ምስ ባርሴሎና ብደረጃ ፕሮፈሽናልነት ዝፃወት ኣሌክስ ሶንግ ንተፃዋታይ ክሮኤሽያ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ሕቆኡ ደሲቅዎ።ብቅፅበት ካብ ሜዳ ብቀይሕ ካርድ ተባሪሩ።ጋንትኡ ድማ ኣርባዕተ ንዜሮ ተሳዒራ።ካብ‘ዚ ዝኸፍአ ገለ ተሰለፍቲ‘ታ ጋንታ ነንርእሶም ኣብ ማእከል ሜዳ ብቴስታ ክቀላልዑ‘ዮም ተራእዮም።ተቆኒን ይመፃ‘ሞ ተላፅየን ይምለሳ ከምዝባሃል ማለት‘ዩ።
ጋንታ ካሜሩን ናብ ብራዚል 2014 ዝበቅዐት ንግጥማት መፃረዪ ኣፍሪቃ መሊኣ ስለዝተዓወተት ኣይነበረን።ኣብ ክንድኡ ኣብ ምድባ ዝነበረት ቶጎ ንዘይግባኣ ተፃዋታይ ስለዘሰለፈት ካብ ዝሳዓረቶ ግጥም ሰለስተ ነጥቢ ተመንጢላ ንካሜሩን ስለዝተዋሃበ‘ምበር።ብዝኾነ ካሜሩን ናይ መወዳእታ ግጥም ኣንፃር ብራዚል ይፅበያ‘ሎ።ንብራዚል ኣዝዩ ወሳኒ ግጥም፣ንካሜሩን ግና ትርጉም ዘይብሉ‘ዩ።ብራዚል ክትሓልፍ እንተኾይኑ ንካሜሩን ክትስዕራ ኣለዋ።ካልኦት እንተታት‘ውን ኣለው።ምኽንያቱ፣ክሮኤሽያን ሜክሲኮን‘ውን ናይ ምሕላፍ ዕድል ስለዘለወን።ካሜሩን ግና ኣኺልዋ።
ናብ ናይ ሎሚ ሓሙስ ግጥማት ክንመልሰኩም፣ኣቀዲመን ዝተጋጠማ ጋንታታት ኣይቮሪኮስትን ኮሎምብያን‘የን።ክልቲኤን ጋንታታት ኣብ ቀዳማይ ፀወታ ንመጋጥምተን ስዒረን ሰሰለስተ ነጥቢታት ሒዘን ዝፀንሓ‘የን።ኣብ‘ዚ ናይ ሎሚ ግጥም ምዕዋት ማለት ቅፅበታዊ ምሕላፍ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ማለት ምኳኑ ተገንዚበን‘የን ናብ ሜዳ ኣትየን።
እቲ ፀወታ ተጀሚሩ፣እንተኾነ ክልቲኤን ጋንታታት ሓደገኛን ሸቶ ክትከውን ትኽእል ኩዕሶ ከይቀልዑን ከይፈተኑን ካምቢያ ኮይኑ።ማዕረ ምፍልላይ ይኣኽለና ዝበሉ‘ውን ይመስሉ ነይሮም።ምኽንያቱ ናይ ነጥቢ ብልጫ ስለዘለወን፣ብሕልፊ ጃፓንን ግሪክን ማዕረ እንተተፈላልየን፣ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ዝሓልፋ ክልቲኤን ስለዝኾና‘ዩ።ኣይቮሪኮስት ዜሮ ኮሎምብያ ዜሮ።
ድሕሪ ዕረፍቲ፣ኣብ መበል ስሳን ሰለስተን ደቃይቅ ካብ ኩርናዕ ንዝሓለፈት ኩዕሶ ቁፅሪ ዓሰርተ ሮድሪገዝ ብርእሱ ቀሊዑ ሓሪፍ ሸቶ ኣመዝጊቡ። ድሕሪ ሽዱሽተ ደቃይቅ እንደገና፣ብጉድለት ኣፀዋውታ ተኸላኸልቲ ኣይቮሪኮስት፣ኮሎምብያ ብኲንተሮ ኣቢላ ካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊባ ኮሎምብያ።ክልተ ንዜሮ።
ጀርቪኖ ኣብ መበል ሰብዓን ሰለስተን ደቃይቅ ንኣርባዕተ ተኸላኸልቲ ሓሊፉ ንጋንትኡ ቀዳመይቲ ትናኣድ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እቲ ፀወታ ክልተ ንሓደ ቀፂሉ።እንተኾነ ለውጢ ከይመፀ ተዛዚሙ።ኮሎምብያ ምሕላፋ ኣረጋጊፃ።ኣይቮሪኮስት ንግጥም ምስ ግሪክን ጃፓንን ግሪክን ክትፅበ ትግደድ።
ሎሚ ዝተርፍ ካልኣይን ሳልሳይን ግጥም ግጥም እንግሊዝን ኡሩጓይን ተፈፂሙ‘ሎ።ሱዋረዝ ንእንግሊዝ በይኑ ስዒራዋ።ክልተ ንሓደ።ተስፋ ኡሩጓይ እውን ጠጢዑ‘ሎ።ተስፋ እንግሊዝ ድማ ዳርጋ ይፅልምት‘ሎ።ሳልሳይን መወዳእታን ግጥም‘ዚ ዕለት‘ዚ ግጥም ጃፓንን ግሪክን‘ዩ።


text:
ዕለት 8 ሰነ 2019 ዓ.ም. ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ፍርቂ መልቲ 12.32 ናይ ሓሙሽተ ደቓይቕ ዜና ብቋንቋ ላቲን ናይ ር.ሊ.ጳ. ሰሙን ዝብል መደብ ክጅመር ምዃኑ ንሕብር፡ እዚ መደብ’ዚ ብናይ ቫቲካን ነውስ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ዝህልው ኰይኑ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ናይ ቋንቋ ላቲን ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈትን ብምትሕብባር ዝቐርብ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እዚ ብቫቲካን ራዲዮ ኢጣሊያ ዝመሓላለፈ መደብ ሰሙን ምስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዝብል ናይ ሓሙሽተ ደቒቕ ፈነወ ዜና ክኸውን እንክሎ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቀዳም ዝቐርብ ኰይኑ፡ ናይ ቅዱስ ኣቦናን ናይ ቅድስቲ መንበርን መርሓ ፍጻሜታት ዝሕብርን ምስቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. መልእኽትታትን ስብከታትን ዓዋድን ሓዋርያውን መልእኽትታት ብትዊተር ማሕበራዊ መረብት ቅዱስነቶም ዝፍንውዎ መልኽቲ ብቋንቋ ላቲን ምስ ዘሰናድዎ ቤት ጽሕፈት ቋንቋ ላቲን ምብትሕብባር ዝፍጸም እዩ።
እዚ ኣብ ነፈሲ ወከፍ ቀዳም ብኣሰናዳእነት ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ ዝቐርብ ኰይኑ፡ ፍርቂ መዓልት 12.32 ዝመሓላለፍ ኰይኑ ድግማ ናቱ ሰንበት ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት 17.30 (ሓሙሽተን ሰላሳን) ከምዝመሓላለፍ ንሕብር።
ናይ ቫቲካን ናይ መራኸቢ ብዙሓን ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ኣሰናዳኢ ዋና ርእሰ ዓንቀጽ ኣንድረያ ቶርኒየሊ፥ እቲ ናይ ሓሙሽተ ደቂቕ ዛዕባ ናይ ቅዱስ ኣቦናን ናይ ቅድስቲ መንበርን መራሓ ፍጻሜታት ዘማእከለ ፈነወ ዜና ብቋንቋ ላቲን እውነተይናን ንገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ መደብ ፈነወ ዜና እዩ፡ እንክብሉ ገሊጾም፡ በዚ ሓድሽ መደብ ኣቢልና ይብሉ ቶርኒየሊ፡ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ወግዓዊ ቋንቋ ላቲን ብቫቲካን ኣገልግሎት ዜና እውን ብምጥቃም ህያው ንምግባርን ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣባላት ኰኑ ካልእቶ እውን ኣብ ቋንቋ ላቲን ዘለዎም ብቕዓት ንምዕባይን ክፍለጡዎ ንዝደልዩ ንምትብባዕን ዝሃቀነ ምዃኑ ሓቢሮም።
ድሕሪ እቲ ናይ ሓሙሽተ ደቂቅ ፈነወ ሓበሬታ ብቛንቋ ላቲን ስዒቡ መንፈሰ ላቲን፡ ዘተ ምስ ናይ ቤተ ክርስቲያን ቋንቋ ላቲን ዝብል ናይ 23 ደቓይቕ መደብ ዝመሓላለፍ እውም ምዃኑ ክሕበር እንከሎ፡ እዚ ዝስዕብ መደብ ቋንቋ ጣሊያን ዝጥቀም እውን እንተዀነ ናይ ቋንቋ ላቲን ውበትን ክብርን ዳግም ኣለሊኻ ናብ ምጥቃሙ ንምድራኽ ዝሕግዝ ብጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ፋቢዮ ኮላግራንደ ዝሰናደውን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ቋንቋ ላቲን ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ሓላፊ የኔታ ዋልደማር ቱረክን በቶም ብኣኦም ዝምራሕ ቤት ጽሕፈት ኣባላትን ኣበርክቶ ዝፍጸም እዩ።


text:
Radio Erena: 09 October 2018
ካብ መቐለን ካልእ ከባቢታት ኢትዮጵያን ናብ ኤርትራ ዝኣትዉ ነጋዶ፣ ባጤራ ናቕፋ ብብዝሒ ይደልዩ ከምዘለዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ካብ መጀመርታ ወርሒ ጥቅምቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ መቐለን ዓዲግራትን ን1000 ናቕፋ፡ ብ1600 ብር ክግዛእ ከምዝቐነየ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ናብ ትግራይ ንዝኣተዋ ናይ ኤርትራ መካይንን ተጓዓዝትን እናተኸታተሉ ሸርፊ ከምዝሓቱ ጠቒሶም።
ናብ ኤርትራ ዝኣትዉ ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ነጋዶን በጻሕቲ ሃገርን፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሕሉ እዋን ዋሕዲ ባጤራ ናቕፋ የሸግሮም ከምዘሎ’ዮም ዘመልክቱ።
ኣብ ኤርትራ፣ ካብ 5 ሽሕ ናቕፋ ንላዕሊ ጥረ ገንዘብ ምሓዝ፣ ዘይሕጋዊ ምዃኑ’ዩ መንግስቲ ዘጠንቕቕ።
በንጻሩ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ጎደናታታት መኪናታቶም ደው ብምባል ከም በርበረ፣ ጣፍ፣ ዚንጎ፣ ሰሜንቶን ዝሸጡ ኢትዮጵያን ነጋዶ፣ ክንዲ ዝኣከብዎ ብዝሒ ናቕፋ ኣዋህሊሎም ክምለሱ ይኽእሉ።
ሓያሎ ካብቶም ኢትዮጵያውን፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝኣከብዎ ናቕፋ፣ ከም ተለቪዥን፣ መሕጸቢን መዝሓሊን ማሽናት ዝርከቦም ኤለክትሮኒካዊ ኣቑሑ ይሽምትዎ ኣለዉ።
ብወገን ኤርትራ፣ ናብ ኢትዮጵያ ንዝሰግሩ ኤርትራውያን ይኹኑ ናብ ኤርትራ ንዝኣትዉ ኢትዮጵያውያን ንምምዝጋብ፣ ኣብ ዶባት ነቁጣታት ቆይሙ እኳ እንተሎ፣ ብዝሒ ሒዝካዮ ናይ እትንቀሳቐስ ባጤራ ይኹን ካልእ ንብረት ዝቖጻጸር ኣካል ግና የለን።
==================


text:
Radio Erena: 09 July 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኣወጆ በይናዊ ምቁራጽ ቶኽሲ፣ ንትግራይ ኣብ ከበባ ብምእታው ንህዝቢ ግዳይ ጥሜት ንምግባሩ ዘንቐደ’ዩ ክብል፣ ኮሚሽነር ምሕደራ ቅልውላው ሕብረት ኤውሮጳ: ጃኔዝ ሌናርቺች ገሊጹ።
ንሱ፣ ብ6 ሓምለ ንኣባላት ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኣወጆ ምቑራጽ ቶኽሲ ዘይኮነ ከበባ’ዩ ክብል’ዪ ጠቒሱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብ ትግራይ ሓገዝ ከይኣቱ ከልኪኩ፣ ሰራሕተኛታት ረዲኤት ዓጊቱ፣ መራኸቢታት ቴሌፎንን ኢንተርነትን ኣቛሪጹ፣ ድልድልን መንገድታትን ኣፍሪሱ፣ በይናዊ ምቑራጽ ቶኽሲ ጌረ ክብል ከምዘይክእል ኣረዲኡ።
ኣብ ትግራይ ድሮ ኣማኢት ኣሽሓት ንጥሜት ተቓሊዖም ከምዘለዉ ዘመልከተ እቲ ኮሚሽነር ሕብረት ኤውሮጳ፣ ህጹጽ ሓገዝ ዘድልዮ ብዝሒ ህዝቢ ናብ ሓደ ሚልዮም ተጸጊዑ ከምዘሎ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ትግራይ ተኸሲቱ ዘሎ ጥሜት፣ ብሰብ ዝመጸ’ዩ ድሕሪ ምባል ድማ እቶም ነዚ ዝገበሩ ተሓተቲ ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ከም ጾታዊ ዓመጽን ቅትለት ሰለማውያን ሰባትን’ውን ስለዝተፈጸም፣ እቲ ጉዳይ ክሳብ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነትን ገበናት ኵናትን ክበጽሕ ከምዝኽእል ኮሚሽነር ጃኔዝ ኣመልኪቱ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ካብ ኣመሪካን ሃገራት ኤውሮጳን ጸቕጢ ዝበዝሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብ ትግራይ ዝዓለመ ሓገዛት ዝጸዓና ነፈርቲ፣ ናብቲ ክልል ክበራ ከምዝፈቅድ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ይኹን’ምበር እቶም ናይ ረዲኤት ትካላት ናብ ትግራይ ኣብ ዝኣተውሉ ንዘጋጥሞም ዝኾነ ሓደጋ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሓታቲ ከምዘይከውን ኣጠንቂቑ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣብ ትግራይ ኣብ ህጹጽ ሓገዛት ክነጥፍ ዝጸንሐ ሓካይም ብዘይዶብ ዝተባህለ ኣህጉራዊ ትካል፣ ንጥፈታቱ ደው ከምዘበለ ገሊጹ።
እቲ ትካል ነዚ ዘፍለጠ፣ ኣብ ትግራይ ዝተቐትሉ ስለስተ ኣባላቱ፣ ዝሕተተሎም ይኹን ጉዳይ ኣቐታትልኦም ዘጻሪ ኣካል ብዘይምህላዉ’ዩ።
=====================


text:
Radio Erena: 16 October 2020
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን፣ ዓብደላ ሓምዶክ፣ ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኮይኑ ንዝተመዘዘ ሳልሕ ዓማር ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምስጓጉ፣ ኣብ ስዋኪን ኣብ ዝተጎሃሃረ ቀቢላዊ ግጭት ብውሕዱ ሓሙሽተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ንማሕበር ሓካይም ብምጥቃስ ምንጭታት ካብቲ ከባቢ ሓሚሮም።
ብረቡዕ 14 ጥቅምቲ ዝተኻየደ ቀቢላዊ ግጭት፣ ኣብ መንጎ ኣስያፍ፣ ኣባትርን ጠበናጁን ዝዓጠቑ፣ ካብ ብሄረ ቤጃ ዝኾኑ ቀቢላታት ቤን ዓሚርን ሃደንዳዋን ምዃኑ ዘመልከቱ እቶም ምንጭታት፣ ዓሰርተታ ከምዝቖሰሉ ገሊጾም።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ብ13 ጥቅምቲ ኣብ ዘሕለፎ ውሳኔ፣ ካብ ህዝቢ ብሄረ ቤጃ ተቐባልነት ዘይረኸበ፣ ካብ ቀቢላ ቤን ዓሚር ንዝኾነ ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ፣ ካብ ስልጣኑ ከምዝተሰጎገ ኣፍሊጡ።
ድሕሪ’ዚ ውሳኔ፣ ኣብ ከባቢ ስዋኪን ግጭት ብምውልዑን ኣብ ፖርት ሱዳን ድማ ወጥሪ ብምስፋኑን፣ ሰዓታት እቶ እቶ ተኣዊጁ ኣሎ።
ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ክኸውን ኣብ ወርሒ ሓምለ ዝተመዘዘ ሳልሕ ዓማር፣ ናብ ዝተመደበሉ ናይ ስራሕ ቦታ ከይተረኽበ’ዩ ኣብ ሰለስተ ኣዋርሕ ተኣልዩ።
ተወላዶ ብሄረ ቤጃ፣ ኣንጻር እቲ ብወትሃደራዊ ኣካል መንግስቲ ዝተመዘዘ ኣማሓዳሪ ኣብ ዘካየድዎ ተቓውሞ፣ ንወደብ ፖርት ሱዳንን ናብቲ ወደብ ዘእቱ መንገድታትን ድሕሪ ምዕጻዎም’ዩ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ሰጕግዎ።
=================


text:
ኤርትራ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቲ ሓይልታትን ንምሽምጋል ዝወሰደቶ ተበግሶ፣ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ ብሓጎስ ከምዝቕበሎ፣ ወሃብ ቃል’ቲ ውድብ ኣመልኪቱ።
ባድረልዲን ኣሕመድ ኢብራሂም ኣብ መግለጺኡ፣ ዝርዝር ሓበሬታ’ኳ እንተዘይሃበ፣ ኤርትራ ዝወሰደቶ ተበግሶ ኤን.ሲ.ፒ. ብዘይምውልዋል ከምዝቕበሎ ኣብሪሁ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣቦ ወንበር ምንቅስቓስ ህዝባዊ ሓርነት ሱዳን ናብ ኤርትራ ዑደት ድሕሪ ምክያዱ፣ ንዕኡ ተኸቲሉ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓብደልራሒም ሑሴን ናብ ኣስመራ ብምኻድ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ከምዝተዘራረበ ይፍለጥ።
እቲ ሚኒስተር ምክልኻል ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተመልሰሉ እዋን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብዛዕባ’ቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ዝርርብ ሰላም ንፕረዚደንት ኢሰያስ መብርሂ ከምዝሃቦ ሓቢሩ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኤርትራ ናይ ሽምግልና ተራ ክትጻወት እንተኾይና መንግስቲ ሱዳን ኣቐሚጥዎም ዘሎ ከም ጉዳይ ብሉ ናይልን ደቡብ ኮርዶፋንን ዝኣመሰሉ ነጥብታት ኣብ ግምት ከተእትዎ ከምዝግባእ ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 14 Januray 2018
ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሀይቲን፣ ኤልሳልቫዶርን ብኣጸያፊ ስም ምጽዉዑ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓለም ኣዘራራቢ ኮይኑሉ ዘሎ እዋን፣ ሕብረት ኣፍሪቃ መግለጺ ኣውጺኡ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣመሪካ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲኡ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ፣ እቲ ፕረዚደንት ንሃገራት ኣፍሪቃ ኣጸያፊ ስም ምሃቦ ይቕሬታ ክሓትት ኣለዎ ኢሉ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ዝተጠቕመሎም ቃላት፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዘዋርድ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣመሪካ እትውንኖ ክብሪ ሰብኣዊ መሰላት ዘውድቕ እዩ ክብል እቲ ወኪል ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሃቦ መግለጺ የነጽር።
ፕረዚደንት ትራምፕ ንስደተኛታት ብዝምልከት ናይ ፖሊሲ ምትዕርራይ ንምግባር ኣኼባ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን’ዩ ነቲ ኣጸያፊ ቃላት ተጠቒሙ።
ሓያሎ ዓበይቲ ትካላት ሜድያ ኣመሪካ ንፕረዚደንት ትራምፕ ‘ዓሌታዊ’ ኢለን ኣብዝጽወዓሉ ዘለዋ እዋን፣ ገለ መራሕቲ ኣፍሪቃ’ውን ብንጽል ነንሃገራቶም ወኪሎም ኣብ’ቲ ፕረዚደንት ዘለዎም ቅሬታ ገሊጾም ኣለዉ።
መራሕቲ ጋናን ናሚብያን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፣ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝተጠቕመሎም ቃላት ዘሕፍር ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ኣብ መድረኽ ዲፕሎማሲ ቦታ የብሎምን ክብሉ ገሊጾም።
ቦትስዋናን ሀይቲን፣ ብዛዕባ’ዚ ፕረዚደንት ትራምፕ ኢሉዎ ዝበሃል ዘሎ ኣነዋሪ ቃላት ዝያዳ መብርሂ ክህቡወን፣ ኣብ ዋሺንግተን ዝርከቡ ኣምባሳደራተን ስሒበን ኣለዋ።
ኣብ ፓናማ ዝነበረ ኣምባሳደር ኣመሪካ ጆን ፊለይ ብወገኑ፣ ንፕረዚደንት ትራምፕ ከገልግል ፍቓደኛ ኣይኮንኩን ብምባል ስልጣኑ ብገዛእ ነብሱ ከምዝገደፈ ዘ ጋርድያን ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ነዚ ካብ ሓያሎ ፖለቲከኛታትን መራሕቲ ሃገራትን ዝመጾ ዘሎ ክሲ ‘ኣይበልኩን’ ብምባል’ዩ ብሓጺር ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ናይ ኣሉታ መልሲ ሂቡሉ።
========================


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 19 መስከረም 2020 ዓ.ም. ናይ መድሃኒት ባንኪ ቤት ወለንተይናታትን የዕሩኽን ብጠቕላላ 200 ኣባላት ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፡ እዚ ርክብዚ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ቅዋሜ እቲ ማሕበር ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ማሕበር’ዚ ቅድሚ 20 ዓመት ንድኻታት መድሃኒት ንምብጻሕ ብዝብል ዕላማ ዝቖመ ኮይኑ፥ ቅዱስ ኣቦና ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዓውሎማዊ ክኸውን መድሃኒት ንዅሉ ክባጻሕን መድሕን ሕይወት ዝኾኑ መድሃኒት ንውሱን ክፍሊ ሕብረተሰብ ዘይኮነ ንመላእ ሕዝቢ ዓለም ዝበጽሕ ክኸውን ኣለዎ ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኤማኑኤላ ካምፓኒለ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ መንጐ ሃገራትን ሕዝብታት ኢፍትሓውነት ዝፈጥሩ ዝተፈላለዩ ናይ ምንጻል ተግባራት ኣለዉ፡ እቲ ሓደ ኸኣ መድሃኒት ዘይምርካብ ዝብል ካብ መድሃኒት ምጥቓም ዝንጸል ምዃኑ ጠቒሶም፥
ኣብ ገለ ገለ እዋን ገንዘብ ስለ ዘይብልካ ሕክምና ንዘይምርካብ ስግኣት ትቃላዕ፡ ገለ ገለ ሃገራት እውን ዘድልይ መድሃኒት ናይ ምርካብ ዕድል ዘይብለን ኮይነን ይርኣያ፡ ካብ ተጠቃምነት መድሃኒት ዝንጸሉ እውን ኣለዉ፡ እዚ ኸኣ ኣብ መንጐ ሕዝብታትን ሃገራትን ዓቢይ ጋግ ዝፈጥር እዩ፡ ብስነ ምግባር መሰረት ሓደ ሕማም ዝፍውስ መድሃኒት እንተድኣ ኣሎ፥ እዚ መድሃኒት እዚ ናይ ምርካብ ዕድል ናይ ኩሉ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ እንተዘይኮነ ኢፍትሓውነት እዩ ዝኸውን፡ ብዙሓት ዜጋታት ብዙሓት ሕጻናት ኣብ ዓለም ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ዝርከብ መድሃኒት ክረኽቡ ስለ ዘይክእሉ ጥራሕ ክሓውዩ ብዝኽእሉ ዝተፈላለየ ሕማም ተጠቒዖም ክሞቱ ይረአይ፡
ሓቛፊ ክንክን ጥዕና
ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ስነ ቀመማ መድሃኒትን ኵሉ ንዓውሎማዊ ርግኣት ዘውህብ ጻዕሪ እዩ ክኸውን ዘለዎ፥
ዓውሎማዊ ዘይተገዳስነት ክሳብ ክንደይ ሓደገይና ምዃኑ ንፈልጦ ኢና፡ ዓውሎማዊ ሸለልንትነት፥ ክንክን ጥዕና ዓውሎማዊ ንኽትገብሩ እላበወኩም፡ እዚ ኸኣ እቲ ንብዙሓት ካብ ዝተፈላለዩ ሕማማት ከናግፍ ዝኽእል መድሃኒት ብኹሉ ተበጻሒ ኽኸውን ግበሩ እብል፡ እዚ ንምግባር ናይ ሓባር ጻዕሪ ይሓትት፡ ንኹሉ ዘዋስእ ኣብ ሓደ ሓሳብ ምጥማር የድሊ፡ ንስኻትኩም ናይዚ ኣብነት ኢኻትኩም!
ከምዝበሉ ዝሓበራ ካምፓኒለ ኣስዕበን፥
ናይ ኩሉ ጻዕሪ
ቅዱስነቶም ኣስዕቦም እውን ስነ ምርምርን ተመራማርያንን ዘሳልጥዎ ዕዮን ጻስዕርታቶም እውን ዝድነቕ እዩ፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ መጽናዕትን ሰብኣዊ ፍልጠትን ብልሓትን ሰብኣዊ ፍጥረት ክዓብይ ከምዝኽእል ዘረጋግጽ እዩ፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ ሕክምና ንኽንክን ጥዕናን ዘሕውዩ መገድታት ናይ ምርካብ ኣኽእሎት ከምዘሎ ዘመላኽት ምዃኑ ገሊጾም፡ መድሃኒት ዘምርትን ዘባጽሕን ኩሎም ከከም ሓላፍነቶምን መደብ ዕዮኦምን ብቕዓቶምን ነገልግሎትን ንጥቓውነትን ንኻልእ ቀረባ ንምዃን ዘመስርቕ ክኸውን ከምዘለዎ ክምዕዱ እንከለዉ፥
መድሃኒት ዘምርታ ትካላትን ናይ ስነ ምርምር ድላይን ነቲ ናይ ምህርቲ ኪደት እውን ዝምስርቑን መድሃኒት ንኩሉ ብፍትሓዊ ኣገባብ ንኽባጻሕ ብዝብል ኣብ ለጋስነት ኪደት እያቶም ክወዳደሩ ዘለዎም፡ ናይ ስነ መድሃኒት ቅመማ ኣካላት ንድኻታትን ኣብ ሕሱም መነባብሮ ንዝርከቡን ኣብ ክንክን ጥዕና ንምግልጋልን ቀረባ ንምዃንን ብስነ ምርምርን ብሕልናን ነቶም ንኣኣቶም ዝውከሱን ንኵለንተናዊ ሰናይነት ዝዓዩ ክኾኑ ይግባእ!
ልክዕ ከም ናይ ሓደ ሰንሰለት ቀለበት፥ ነፍሲ ወከፍ ቀለበት ኣገዳሲ እዩ፡ መንግስታት ቅኑዕ ዓለም ኣብ ምሕናጽ ዝተጸውዑ እያትም፥ መድሃኒት ናይ ዘይምርካብ ድኽነት ኣብ ምውጋድ ዝዓዩ ንኽኾኑ ጽውዓት እያቶም፡ . . . ድኻታት ኣብ ገዛእ ርእሶም ከይሕደጉ መታን።
ለብዕን መድሃኒት ናይ ዘይምርካብ ድኽነትን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይቲ እዋናዊ ለብዒ ተመክሮ ንኻልእ ድኽነት ዝድርኽ ዓቢይ ቅልውላው ኤኮኖሚ ብፍላይ ከኣ “ናይ መድሃኒት ድኽነት” ከምዘስዓበን እዚ ንገዛእ ርእሱ ንዓቢይ ጸገም ከምዝዳረገን፥
ዕዮ ንግብረ ሰናይ ነገልግሎት ክንክን ጥዕና ክነቓቓሕን ነቲ ናይ መድሃኒት ድኽነት ምውጋእ፡ እዚ ኸኣ ካብቲ ሓደስቲ ናይ ክትባት መድሃኒት ናብ መላእ ዓለም ምስፋሕ ካብ ዝብል ውሳኔ ብምብጋስ ካብ ምውጋኡ ቐዳምነት ንሃብታማት ወይ ከኣ እቲ ናይ ክትባት መድሃኒት ኣክንዲ ንዅሉ ናይቲ ወይ ናይዚ ወይ ውን ናይ ሓደ ሃገር ናይ ግሊ ንብረት ክኸውን ምግባር ብሓቂ ዘሕዝንን ዘጉህይን እዩ ዝኸውን፡
ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ወንጌላዊ ፍኖት
ንዅሎም ነቶም ኣብቲ ርክብ ንዝተሳተፉ ምእንቲ ድኻታት ዘካይድዎ ዕዮ ኣመስጊኖም እቲ ናይ መድሃኒት ባንኪ ቤት ዘለዎ ልዑል ክብሪ ብፍላይ ከኣ፥
መዓልቲ ምእካብ መድሃኒት ዝብል ዘነቓቕሕዎ መደብ ልግሲ ዓቢይ ኣብነትን ሰናይ ኩሉ ምክፋልን ሕብረተሰብ ብሉጽ ዝገብርን ነቲ ወንጌል ዝሓትተና ንብጻይ ብፍቕሪ ቀረባውነት ምዃን ዝብል ክብሪ ብግብሪ ዝምስክር እዩ፡
ኣብዚ ንእትርከቡን ንኣባይቲ ስድራ ቤትኩምን እባርኽ፡ እግዚኣብሔር ንዅላትኩም ክባርኽ እምሕጸን፡ ከምቲ ናይዚ ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበር ኣቦ መንበር ዝበልዎ፡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጻእኹም ኢኻትኩም፡ እግዚኣብሔር ኣቦ ዅሉ ንዅላትኩምን ኣባይቲ ስድራዅምን ዕዮኹም ልግስናኹምን ክባርኽ እምሕጸን
ቢሎም ዝለገስዎ ቃለ ምዕድን ከምዘጠቓለሉ ካምፓኒለ ሓቢረን።


text:
ምቁራፅ ኣሜሪካ ንኢትዮጵያ ትህቦ ዝነበረት ብሚልዮናት ዶላር ዝቑጸርን ናይ ገንዘብ ሓገዝ እታ ሃገር ኣብ ግዙፍ ፕሮጀክት ግድብ መመንጨዊ ኤሌክትሪክ ምስ ግብፂ ምስ ዘለዋ ምስሕሓብ ከምዘይተተሓሕዞ ምውሳና ኣፍሊጣ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሎሚ ዓርቢ ከምዝገለፆ ግን ኩሉ ኣስታት 272 ሚሊዮን ዶላር ናይ ፀጥታን ልምዓትን ሓገዝ ሽዑ ንሽዑ ክውሕዝ እዩ ማለት ኣይኮነን፤ ኣብ ቀረባ ምስ ዝተፈጠሩ ክስታት ዝተሞርከሰ እዚ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ምስ ዝተፈጥረ ዘስካሕክሕ ግጭት ዝምስረት እዩ ኢሉ ኣሎ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ከምዝሓበሮ ሰብኣዊ ረድኤት ካብቲ እገዳ ነፃ ኮይኑ ኣሎ ኢሉ።እዚ ድማ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝገለፀሉ ኣፍሊጡ።
ርእይቶ ወሃቢ ቃል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ፕረዚደንት ነበር ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ነቲ ቀጥታዊ ረድኤት ምስ ኣቋረፁዎ ኢትዮጵያ ቁጥዕኣ ገሊፃ ነይራ እያ።ኢትዮጵያ ምስ ግብፂ ብኣሜሪካ ካብ ዝምራሕ ልዝብ ድሕሪ ምስሓባ ትራምፕ ግብፂ ነቲ ናይ አባይ ግድብ ፕሮጀክት ክተፍርሶ እያ ዝብል ርእይቶ ሂቦም ነይሮም።
ካብ ሕዳር ጀሚሩ ኣስታት ሽዱሽተ ሚሊዮን ህዝቢ ካብ ዓለም ዝበተኸሉ ኣብ ትግራይ ደማዊ ኵናት ብምክያዱ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕጂ እዋን ካብ ሕብረት ኣውሮጳን ሕቡራት ሃገራትን ኣሜሪካን ፀቕጢ ይበፅሓ ኣሎ።
ጃምላዊ ጭፍጨፋ ምፍፃሙ፣ሰባት ብጥምየት ምሟት ምጅማሮምን ናይ ዓይኒ መሰካኽር ገሊፆም ኣለው። ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወታሃደራት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ከምዝርከቡ እንተተገለፀ እውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሉታ ሂቡሉ ኣሎ።
ኣሜሪካ ወታሃደራት ኤርትራ ብዘይ ውዓል ሕደት ካብ ኢትዮጵያ ክወፁ ኣለዎም ኢላ እያ።ኣብ መጀመሪያ ሒዝናዮ ዘለና ሰሙን እውን ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣብ ክልል ትግራይ ሰፊሕ ሰብኣዊ መግሃስቲ ይፍፀም ምህላው ኣዚዩ የተሓሳስበና ኣሎ ክብል ገሊፁ ኣሎ።
እቶም ወሃቢ ቃል ብምውሳኽ ኣብ ትግራይ ይካየድ ዘሎ ውግእ ጠጠው ክብል፣ ምሉእን ዘይተደረትን ተበፃሕነት ሓገዝ ክፍቀድ መግሃስትታት ብገለልተኛ ምርመራ ክካየድን ተሓታትነት ሕጊ ክረጋገፅን ፀዊዖም ኣለው።


text:
ናይ ሓደ ዓመት ናይ ኣቦ መንበርነት ግዝየይ ፈላማይ ተግባር ናይ ቀደም ውድብ ሓደነት ኣፍሪካ ናይ ሎሚ ሕብረት ኣፍሪካ መበል 50 ዓመት ናይ ወርቂ እዮቤል በዓል ኣከባብራ እዩ ምስበሉ ኢትዮጵያ ተዘዋዋሪ ናይ ኣደመንበርነት ሓላፊነት ኣብዚ ታሪኻዊ እዋን ምሓዛ ዘሐጉስ ምግጥጣም እዩ ኢሎም።
ጉዳይ ሰላምን ፀጥታን ኣህጉርና ቀንዲ ትኹረትና ኮይኑ ፀኒሑ ምስበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ብፍላይ ኣብ ቀረባ እዋን ዘተሓሳስቡ ኩነታት ከምዘጋጠሙ ብምሕባር ቅልውላው ደቡብ ሱዳንን ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካ ጠቒሶም።
እዘን ክልተ ኣሓት ሃገራት ካብ ዝኣተውኦ ዓዘቕቲ ንምውፃእ ህፁፅ መፍትሕታት ክንረክብ ይግባእ ምስበሉ እንተዘይኮይኑ ኢሎም ’’ንሰላምን ፀጥታን እዚ ዞባ ብሓፈሻ ድማ ንምሉእ ኣህጉርና ከቢድ ሳሕቤን ክህልዎ እዩ’’ኢሎም።
ብፍላይ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ኩነት ብናይ ምብራቕ ኣፍሪካ ናይ ልምዓት በይነ መንግስታት /ኢጋድ/ ኣደራዳሪነት ኣብ ምክያድ ዘሎ ፃዕሪ ንኽሰምር ክልቲኦም ወገናት ክሰርሑ ኣተሓሳሲቦም።
ዓለምለኸ ማሕበረሰብ እውን ደገፉ ንኽገብር ብምውሳኽ ፀዊዖም።
ኣብ ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካ ኣብ መንጎ ሰዓብቲ ምስልምናን ክርቲያንን ህውከት ንከይጋፋሕ ህፁፅ ስጉምቲ ክውሰድ ኣልዎ ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ብምስዓብ።
ሕብረት ኣፍሪካ ዝቕፅል ቀዳም ኣብ ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካ ንዝተዋፈረ ብኣፍሪካ ንዝምራሕ ዓቃቢ ሰላም ዝውዕል ገንዘብ ንምትእኽኻብ ናይ ለገስቲ ጉባኤ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከተኣናግድ እዩ።
ቀዳማ ምንስቴር ሃይለማሪያም ያለማሪያም ደሳለኝ ናይ ኣቦመንበርነት ስልጣኖም ንናይ ሞሪታኒያ ፕሬዝዳንት መሓመድ ኦውልድ ኣብድል ዓዚዝ ኣረኪቦም ኣለው።
እቲ ጉባኤ ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ሰላማዊ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ንዘካየደት ማዳጋስካር እውን ተቐቢሉዋ’ሎ።


text:
Radio Erena: 07 August, 2014
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ካብ ኢጣልያ ንዝውሕዙ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝገትአ ውሳኔ ከሕልፍ ሓለዋ ዶባት እታ ሃገር ኣብቭ ዘቕረቦ ጸብጻብ ምግላጹ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ሓቢረን።
ኣብቲ ትማሊ ዳርጋ ኣብ ኩለን መደበራት ሬድዮን ቴሌቪዥንን ከምኡ’ውን ጋዜጣታት ብሓፈሻ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ክቐርብ ዝወዓለ ጸብጻባት፣ ብኢጣልያ ኣቢሎም ናብ ፈረንሳ ናይ ዝኣትዉ ዘለዉ ቁጽሪ ስደተኛታት ብዝተዓጻጸፈ ይንህር ብምህላዉ ንሰበ ስልጣን ናይቶም ኣብ ዶባ ፈረንሳን ኢጣልያን ተዋፊሮም ዘለዉ ፖሊስ ዘለዎም ሻቕሎት ብጉድ ገሊጾም ኣለዉ።
ኣብ ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ማለትን ግንቦትን ሰነን ብድምር ኣስታት 1200 ኤርትራውያን ብኢጣልያ ኣቢሎም ናብ ፈረንሳ ከምዝኣተዉ ዝሓበረ እቲ ጸብጻብ፣ ኣብ ወርሒ ሓምለ ግና ኣብ ሓደ ወርሒ ጥራይ ናብ ልዕሊ 2 ሽሕ ከምዝዓረገ’ውን ጠቒሱ።
ኣብቲ ምስ ኢጣልያ ዘዳውብ ቦታትት ዝተዋፈሩ ፖሊስ ፈረንሳ፣ ብዘይካ’ዞም ኣትዮም ዘለዉ ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣስታት ሽዱሽተ ሽሕ ዝኾኑ’ውን ናብ ኢጣልያ ከምዝመለሱ’ዮም ዝገልጹ።
ዳርጋ ብሙሉኦም እቶም ኤርትራውያን ኢና እናበሉ ብኢጣልያ ናብ ፈረንሳ ዝኣትዉ ዘለዉ ስደተኛታት ድማ ዝኾነ መረጋገጺ ሰነድ ይኹን መንነት ወርቐት ዘይብሎም ስለዝኾኑ ንፖሊስ ፈረንሳ ዝያዳ ሻቕሎት ፈጢሩሎም ከምዘሎ ናብ ሚኒስተሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ጥርዓን ኣቕሪቦም።
ዜጋታት ኢትዮጵያ እትርከበን ጎረባብቲ ሃገራት’ውን ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ንምሕታት ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ከምዝውሕዙ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ነቲ ፖሊስ ፈረንሳ ጠቒስዎ ዘሎ ቁጽሪ ኣዛይድዎ ከምዝኽእል ይግመት።
መንግስቲ ፈረንሳ ብዛዕባ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ኣብ ፖሊስ ፈጢርዎ ንዘሎ ሻቕሎትን ኣብ ዝሃቦ ምላሽ በንጻሩ፣ እቶም ስደተኛታት ብመንገዲ ካሌ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝሕልኑ’ዮም ብምባል ኣብ ፈረንሳ ከምዘይነብሩ ገሊጹ።
እንተኾነ፣ ዳይረክተር ክፍሊ ስደተኛታት ፈረንሳ ክሪስቶፍ ሃሪሶን ንማዕከናት ዜና ፈረንሳ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ቁጽሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ዝኮነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ዛይዱ ምህላዉ ኣረጋጊጹ። እቲ ናህሪ ደው ዝብል ከምዘይመስል’ውን ኣተንቢሁ።
ሕሉፍ የማናዊ መርገጺ ዘለዎም ኣባላት ባይቶ ፈረንሳ፣ ስደተኛታት ናብታ ሃገር ንኸይኣትዉ ንምግታእ፣ ከም ናጻ ሕክምናን መጓዓዝያን፣ ስራሕ ንዘይብሎም ዝወሃብ ወርሒ ክፍሊትን ዝኣመሰለ ረብሓታት ማሕበራዊ ድሕነት ንስደተኛታት ዝኽልክል ሓዲሽ ሕጊ ክንደፍ ዝብል ሓሳብ የቕርቡ ኣለዉ።
ኣብ ኢጣልያ ኣትዮም ዘለዉ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታትን፣ ብመንገዲ ፈረንሳ ናብ ኩለን ሃገራት ኤውሮጳ ፋሕ ይብሉ ከምዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ።
=================================


text:
ፕረዝደንት ቻይና ዢ ፒያንግ ሓደሽቲ ዕዳጋታትን ዝምዕብላ ዘለዋ ሃገራትን ብሓባር ብምኳን ንዝሓሸ ምዕባለን ዝዓበየ አበርኽቶ ኣብ ዓለምለኸ ዕብየት ቁጠባ ክሰርሓ ጸዊዖም።
ንሶም ነዚ ዝበሉ ብሪክስ ዝፍለጣ ሃገራት ብራዚል፡ሩስያ፡ህንዲ፡ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ኣብ ቻይና ኣብ ዘኻየደዎ ዋዕላ ኾይኑ ብሓባር ብሓያል ድርኺት ኣብ ምዕሟቕ ምትሕብባር ሃገራት ደቡብን ኣብ ምትግባር ናይ 2030 ዓ.ም ኣጀንዳ ውሑስ ምዕባለን ዝዓለመ ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብቲ ካብ 3 መስከረም ክሳብ 5, 2017 ዓ.ም ዝተኻየደ ዋዕላ ሃገራት ብሪክስ መደረ ዘስምዑ ፕረዝደንት ቻይና ንናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ውሳነ ካብ ስምምዕ ክሊማ ምውጻዕ ብዝምልከት ሃገራት ኣብ ንግዲ ጥራይ ትኹረት ብምሃብ ንለውጢ ክሊማ ምብዳህ ብምቅዋሞም ቁጠባ ዓለም ቀጻሊ ብድሆታትን ዘይርግጹነትን ይገጥሞ ኣሎ ክብሉ ኣጠንቂቆም።
ፕረዝደንት ዢ ን ሜሪካ እንተዘይጠቀሱ እኳ ፕረዝደንት ትራምፕ ስምምዕ ንግዲ ንናይ ኣሜሪካ ናይ ስራሕ ዕድል ስግኣት ዝፈጥሩ እዮም ብምባል ንኣሜሪካ ካብ ስምምዕ ክሊማ ፓሪስ ምውጻእ ምውሳኖም ይፍለጥ።


text:
ኣብ ትግራይ ልዕሊ 700 ሺሕ ሰብ ክትባት መከላኸሊ ሕማም ኮሌራ ተኸቲቡ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 12 ሰነ ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ 13 ወረዳታትን መዓስከራት ተመዛበልቲን ክልል ትግራይ ልዕሊ 700 ሺሕ ሰብ ክትባት መከላኸሊ ሕማም ኮሌራ ብመልክዕ ወፍሪ ተኸቲቡ። ኣቐባሊ ቃል ግዚያዊ ምምሕዳር እቲ ክልል ዶክተር ኣደዳ ሃይለስላስ፥ እቲ ክታበት ካብ 5 ሰነ 2013 ዓ.ም…
ብ31 ሚሊየን ብር መበገሲ ካፒታል ዝተጣየሸ ላንሴት ስፔሻላይዝድ ማእኸል ሕክምና ተመሪቑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 28 ግንቦት፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብ31 ሚሊየን ብር መበገሲ ካፒታል ብኢትዮጵያውያን ሓካይም ዝተጣየሸ ላንሴት ስፔሻላይዝድ ማእኸል ሕክምና ተመሪቑ። እቲ ማእከል ሕክምና ኣብዛ ሃገር ኣብ ዘለዉ ሆስፒታላት ዝረኣዩ ድሩትነት ዓቕሚ በምሽፋን፥ ብዝተበታተኸ መገዲ ዝወሃብ ናይ ወልቀ…
ብሕማም ልቢን ፀቕጢ ደምን ዝተትሓዘ ሰብ ብኮቪድ 19 ናይ ምሓዝ ዕድሉ ልዑል ኢዩ-ውድብ ጥዕና ዓለም
ኣዲስ ኣበባ ፣ 11 ግንቦት፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ብሕማም ልቢን ፀቕጢ ደምን ዝተትሓዘ ሰብ ብኮቪድ 19 ናይ ምሓዝ ዕድሉ ልዑል ብምዃኑ በቶም ሕማማት ዝተትሓዙ ሰባት ቫይረስ ኮሮና ኣብ ምክልኻል ጥንቃቐ ክገብሩ ከምዝግባእ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣፍሊጡ። ሚኒስቴር ጥዕናን ፖፑሌሽን ሰርቪስስ…
ልዕሊ 1 ሚሊየን ሰባት ኣስትራዜኒካ ክታበት መከላኸሊ ኮቪድ19 ተኸቲቦም – ሚኒስቴር ጥዕ
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 ግንቦት፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)ኣስትራዜኒካ ክታበት መከላኸሊ ኮቪድ19 ክትባት ልዕሊ 1 ሚሊየን ሰባት ከምዝተኸተቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ኣብቲ ሚኒስቴር መተሓባበሪ ፕሮግራም ክታበት ኣይተ ዮሐንስ ላቀው፥ ብብርኪ ሃገር ዝወሃብ ዘሎ ክትባት በቢብርኩ ኣብ ኩለን ክልላት ተበፃሒ…
ሞት ህፃናት ንምቕናስ ዝስራሕ ስራሕ ትኹረት ንክወሃቦ ተሓቲቱ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 30 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢንስቲቲዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ፥ ሞት ህፃናት ንምቕናስ ዝስራሕ ስራሕ ትኹረት ንክወሃቦ ሓቲቱ። ምሁራን እቲ ዓውዲ ከምዝበልዎ፥ ኣብ ኢትዮጵያ ብህይወት ካብ ዝውለዱ 1 ሺሕ ሒንጠያት እቶም 33 ይሞቶ ኢዮም። እዚ ማለት ኣብ ዓመት ልዕሊ…
ሓዱሽ ላቦራቶሪ ድሕንነት ምግቢ ተኸፊቱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 6 ሚያዚያ፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ሓዱሽ ላቦራቶሪ ድሕንነት ምግቢ ሎሚ መዓልቲ ብዕሊ ኣመሪቑ ኸፊቱ። እቲ ላቦራቶሪ ኣብ ማይ ወለድን ለበዳ ማይ መለድን ሕማማት ትኹረት ብምግባር ምርመራ ዘካይድ ኢዩ ተባሂሉ። እቲ ማእኸል ንምህናፅ 7 ሚሊየን…
ሰውነትና ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሙ ንኸዓቢ ዝሕግዙ መገዲታት
ኣዲስ ኣበባ ፣ 5 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ሰውነትና ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ክዓቢ ምግባር ብሕማም ከይንጥቃ ይሕግዘና። ሰብ ሞያታት ሕክምና፥ ሰውነትና ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ንምዕባይ ካብ ኣመጋግባ ጀሚሩ ስሩዕ ዝኾነ ኣነባብራ ህይወት ክንክተል ከምዝግባእ ይምዕዱ። ኣመጋግባ…
ኣብ እዋን ድቃስ ዝረኣይ ምቁርራፅ ትንፋስ ከመይ ምክልኻል ይከኣል?
ኣዲስ ኣበባ ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ እዋን ድቃስ ዝረኣይ ምቁርራፅ ትንፋስ (ስሊፕ ኣፕኖያ) ሰባት ምስ ደቀሱ እቲ ላዕለዋይ ትቦ ኣየር ብምሉእ ወይ ብኽፋል ክዕፀው እንከሎ ዘጋጥም ከምዝኾነ ተመራመርቲ ይገልፁ። ብፍላይ ልዕሊ ዓቐን ርጉዲ፣ ዓብዪ ክሳድ ወይ ሓናት ዘለዎም ሰባት…
ምልክታት ከቢድ ሕማም ኩሊት
ኣዲስ ኣበባ፣ 9 መጋቢት፣ 2013(ኤፍ ቢሲ)ምልክታት ከቢድ ሕማም ኩሊት እንታይ እንታይ ኢዮም? መበገሲ ምኽንያት ሕማም ኩሊት ብዙሓት ከምዝኾኑ ይግለፅ፡፡ ምስ እዚ ጎድና ጎድኒ ድማ እቲ ሕማም ከከምዝፀንሐሉ ደረጃ ዝተፈላለዩ ብርኪታት ምልክት ከምዝለዉዎ እውን ሰብሞያታት ሕክምና የብርሁ፡፡…
ኢትዮጵያ 2 ነጥቢ 2 ሚሊየን ክታበት ፀረ ኮቪድ 19 ክትቅበል ኢያ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 26 ለካቲት፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያ ኮቫክስ ካብ ዝበህል ኣለም ለኻዊ ጥምረት 2 ነጥቢ 2 ሚሊየን ክታበት ፀረ ኮቪድ 19 ክትቅበል ኢያ ክብል ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። መንግስቲ ነቲ ክትባት ቀፃሊ ዕለተ ሰንበት ከምዝቕበል ተገሊፁ። እቲ ክትባት ብቐዳምነት ንዝወሃቦም…


text:
ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈውርቂ ኣብ ስርዓት ትሕዝቶ መሬት !
ኣብ መበል 16 ዓመት ጽምብል በዓል ነጻነት ኤርትራ ፕ.ኢ.ኣ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ፍሉይ ሕታም 25 ግንቦት 2007 ሓዳስ ኤርትራ ሰፊሩ ይርከብ። ካብ’ቲ ዝገርም እዛ ጋዜጣ ኣብ ኣቀራርጽኣ( ኣሰናዳእቲ) ፍልይቲ ዝገብራ፡ ብወገነይ ዝተዓዘብክዎ ንበዓል ነጻነት ጥራሕ ዘይኮነስት፡ ብመጀመሪያ ፍልይቲ ሕታም ምዃና ዝገልጽ ኣብ ቀዳማይ ገጽ ኣብ ላዕሊ-ጸገማይ ወገን ፍሉይ ሕታም ዝብል ብኣዝዩ ደቂቕ ጽሑፍ ይርከባ።
ናይ’ዚ ተገዳስነት እንታይ’ዩ። እታ ጽሕፍቲ ብደቂቕ ከም ዝተጻሕፈት መጠን ዘየስተብሃለ ሰብ፡ እታ ጋዜጣ ብዘይካ ናይ ዕለት 25 ግንቦት ካልእ ሓባሪ፡ ቁጽሪ፡ ሕታም ዘይነግር ምንባሩ’ዩ፡ ነቲ ከም ሰነድ ክሕዝ ዝደሊ የደናግር። ብሓቂ ከኣ ነዚኣ ከም ፍሉይ ሕታም ምዃና ዘይፈለጡ ብዙሓት ሰባት ከም ዘለዉ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ፍሉይ ሕታም ተባሂሉ ንነጻነት ዝተዳለወ ሃገራዊ ጋዜጣ፡ ልዕሊ መደረ ፕ.ኢ.ኣ ኣቓልቦ ከይግበረሉ፡ ነቲ ጽምብል በዓል ነጻነት ዝተዋህበ ገጽ እቲ ፍሉይ ሕታም ዝብል ኣልጊሱ፡ ዝዓበየ ስእሊ ፕ.ኢ.ኣ ከም ዝዕብልል ምግባር፡ ዕዙዝነት ፕ.ኢ.ኣ ኣጋዛዚፍ ናይ ምቕራብ ዝተገብረ’ዩ ዝብል ተረድኦ ኣሎኒ።
ልክዕ’ዩ፡ እቲ ዘረባ ዘረብ ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ መደረ ፕ.ኢ.ኣ ምዃኑ ፍጹም ዘየጠራጥር’ኳ እንተዀነስ፡ ነቲ ክውን ብረቂቕ ናይ ምቕያሩን፡ በቲ መራኸቢ ብዙሓት ኣብ ህዝቢ ዘለዎ ነጸብራቕ ክትመዝኖ ቀሊል ከም ዘይኮነን፡ መርኣያ ናይ’ቲ ስርዓት ዝሕብር’ዩ። ካብ ዝሓለፋ ዓመታት ፍሉይ ሕታም ተባሂሉ ብዓብይ ፊደላት ዝጸሓፍ ዝነበረ፡ ሎሚ ፍልይ ዝበለ ናይ ምልካዊ ስልጣን ዝገደደ ምልክት ዘርኣየ ምዃኑ’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ሙሉ’ቲ ቀዳማይ ገጽ ናይ’ቲ ጋዜጣ ከም ድሕረ ባይታ ብዝህስስ ዝበለ ግን ከኣ ዝንበብ ፍሉይ ዝብል’ዩ ዝነበረ።
ሎሚ ግን “ወፍሪ ሎሚ ራህዋ መጻኢ ዝብል ይርከቦ” ።
ፕ.ኢ.ኣ ኣብ ውሽጢ 16 ዓመት ሓደ ሓድሽ ዝተዛረቦ ነገር ከም ዘይብሉ ኣሚኑ። ብካልእ ኣዘራርባ ወይ ኣረዳድኣ፡ ኣብ ዝሓለፈ 16 ዓመት ኣብ ኤርትራ ካብ’ቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘተእታተዎ ካልእ ሓድሽ ፖለቲካዊ፡ ምጣነ ሃብታዊ፡ ማሕበራዊ ለውጢ ከም ዘይተረኽበ ገሊጹ ማለት’ዩ።
ቃል ብቃሉ “ ኩሎም’ዞም ክብ ኢለ ዝጠቐስክዎም ጉዳያት ሓደስቲ ዘይኰኑ፡ ዕማአት ዓመት ምእንቲ ከነቕልበሎም ጽማቕ መዘኻኸሪታት’ዮም ” በለ።
ፕ.ኢ.ኣ ን ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍን ንልዕሊ 16 ዓመት ካብ ዝበልዎን ዝብልዎ ዘለዎን ድሕሪ ሕጂ’ውን ካብ ልሳኖም ዘይወድቓ ውሻል ስልጣኖም ዝዀና ሓረጋት… ፕ.ኢ.ኣ ካብ 25 ግንቦት 1991 ክሳብ ኣብ 25 ግንቦት 2007 ሕጂ ዝደጋግሞ ዘሎ እንሆ……
ንዝዓነወ ቁጠባ መሰረት ከተንጽፍ (ባዶ መንግስቲ’ና ተረኪብና ካብ ዝብል
ዝመንጨወ)
ኣብ ሓደ ረፍዲ ክኸውን ከም ዘይክእል ዘከራኽር ሕቶ ኣይኮነን (ተጸበዩ)
መኣዝና ከይሰሓትና ክንሰርሕ ( ሒዝናዮ ዘሎና ብዘይ ሽርክነት ስልጣን)
ኵናትን ደጋዊ ተጻብኦታት ( ምጥያስ የልቦን)
ንጽበዮ ክራማት ውጽኢት ክንርእየሎም ( ካብ ሓልፍነትና ወጻኢ ዝዀነ)
ሓመድን ማይን ምዕቓብ ሓጽብታ ራህያታት መእለይን ዒላታትን
ምህናጽ። ( ብዘይ ዓስቢ)
ውሕስነት መግቢ ምርግጋጽ ወ.ዘ.ተ …..
እዘን ሓረጋትን፡ ካልኦት ኣብ’ዚ ዘይተጠቕሰ ንኡ መሳሊ፡ ኣብ ውሽጢ 16
ዓመት ተሰሚዑ።
ኣብ ሓጹር ዘሎ ጽሑፍ ናይ ደራሳይ ትርጉም’ዩ።
ኣብ’ጸን ውሑዳት ምሩጻት ሓረጋት ዝቀረበ ሓሳብ ምስጢር ስልጣን ምልኪ ህ.ግ.ዲ.ፍ ተላዕጢጡ ይቐርብ ከም ዘሎ ዘስተብህል ውሑድ’ኳ እንተዘይኮነስ፡ ብዙሕ ብግርህነት ዝርእዮን ዝሰምዖን፡ ኣእዳዉ ክሳብ ዝምለጥ ዘጣቕዕን፡ ጠጠው በልዎ እንዳበለ ዝድብልን ዝስዕስዕ’ውን ዝይሰእንን። ኣሎ’ውን፡ እዚ ዘይከሓድ ሓቂ’ዩ።
እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቕን ህሉው ኩነታት ሃገርና ዝሕብሮን ግን ካልእ’ዩ። እተን መስረት ቁጠባ ምንጻፍ፡ ኣንፈትና ከይሰሓትና፡ ኵናትን ግዳማዊ ተጻብኦታት፡ ማለት ንህዝቢ መሰሉ ንከይሓትት፡ ስልጣን ህ.ግ.ዲፍ. ፕ.ኢ.ኣ ከይትንከፍ፡ ጉዳይካ ባዕልና ኣለናልካ ንምባል ምዃኑ፡ ህዝቢ መታን ክሃድእ ፡ ማይ ክሃርመልና ሓቢርና ጸሎት ንግበር’ያ።
ፕ.ኢ.ኣ ስርዓት ትሕዝቶ መሬት ንምቕያር ይብል ኣሎ። ህ.ግ.ዲ.ፍ መሬት ድዩ ከልምዕስ ወይ ትሕዝቶ መሬት’ዩ ነቲ ልምዓት ዓጊቱ ከም ዝጸንሐ ክበርህ ደሊዩ። ነዓይ እቲ ጉዳይ መሲሉ ከም ዝርኣየኒን ዝርድኣንን፡ እቲ ጉዳይ ናይ ምዕቡል ኣገባብ ናውቲ ማእቶትን፡ ነቕጽን መግዛእታዊ ጉዳይ ’ምበር፡ ጉዳይ ስርዓት ትሕዝቶ መሬት ኣይኮነን። ህዝብና በቲ ጸኒሓዊ ናውቲ ማእቶት ክጥቀም ምጽንሑን፡ ንሓንቲ ማእቶቱ ተጻብዩ ክረምቲ ምዃኑ’ምበር ናይ ስርዓት ትሕዝቶ መሬት ዘምጽኦ ጸገም ኣይኮነን። ሕጂ’ውን እንተዀነ ህ.ግ.ዲ.ፍ መሬት ንዝጸበቦ ሓረስታይ ኣብ ሰማይ ግራት ክህቦ ማለት ኣይኮነን። ኣብ’ዚ ክስምረሉ ዘለዎ ኣገዳሲ ጉዳይ፡ ስርዓት ትሕዝቶ መሬት ምቕያር ማለት፡ ብመጀመሪያ ነቲ ኣብ ካብ ጥንቲ ኣብ ትሕቲ ዓዲ ዝነበረ መሬት፡ ኣብ ትሕቲ ዋንነት መንግስቲ ቀይሩ፡ ቀስ ብቀስ ከኣ ነቲ ግራውትን ገደናን ገርሁትን፡ ኣብ ሓደ ጠቕሊሉ ሓንቲ ስድራ፡ ግራት ከም ዘይትውንን ገቢርካ፡ ስርዓት ትሕዝቶ መሬት ብምቕያር ናይ ዓዲ ዝነበረ መሬት ከም ወፍሪ ኣምሲልካ እቲ ስርዓት ህ.ግ.ዲፍ. ወላ ኣድሪት ትዝረኣላ መሬት ሃጊሩ፡ ንሓረስታይ ኤርትራ ናብ ሓደ ዓብይ ሃገራዊ ኢንዱስትሪያላዊ ሕርሻ ብምቕያር፡ ንህዝቢ ብዘይዋንነት ንምትራፉ ጥራሕ ዘይምዃኑ ተጸባይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክኸውን፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብዝበሎ ጥራሕ ክምራሕ ናይ ምግባር ዝዓለመ’ዩ።
ሎሚ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ እቲ ሓረስታይ ኤርትራ ባዕሉ ዝገብሮ ዝነበረ፡ ጕዕበረበረ፡ ኮሚደረ( ጸብሒ ኣቡን) ሽጕርቲ፡ ብሽም ሃገራዊ ኣገልግሎትን ሓምላይ ወፍሪ፡ ነጻ ጉልበት ኣብ ምዕራባዊ ቆላ ኤርትራ ዘፍርዮ ብዘይ ገለ ጎደል መኽሰብ ኣብ ኢድ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝኣቱ ምዃኑ ኩሉ ኣብ ኤርትራ ዘሎ፡ ኣብ ዕዳጋ ዘጓንፎ ዘሎ ክብሪ ናብራ ሓደ ምስክር’ዩ።
ደጊም በዚ ምቕይያር ስርዓት ትሕዝቶ መሬት ውጥን ህ.ግ.ዲ.ፍ ህዝቢ ኤርትራ ድርብ ውጽዓታት ኣብ ቕድሚኡ ከም ዘሎ ክስሕቶ የብሉን።
ቀዳማይ
ናይ’ቲ ካብ ጥንቲ ኣብ ትሕቲ ዝጸንሐ መሬት ዓዲ፡ ብዘይ ተሳትፎኡን፡ ብዘይ ድሌቱን ከም’ዚ ናይ ቅድሚ ሕጂ ክምንጠል ዝጸንሐ ቀሰይ እንዳበለ ኣብ ሙሉእ ኤርትራ ዝልሕም ጉዳይ ምዃኑ ዘየጠራጥር፡ ኣብ ኤርትራ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክሳብ ዘለዉ መሬት ትውንን ዓዲ ወይ ግራተይ’ሉ ዝሓርስ ወዲ ዓዲ ክህሉ ከም ዘይክእል ፍሉጥ እንሃለወ፡ ነቲ ቀስ’ሉ ክዓብን ኣብ ኢድ ዋናታቱ እንዳሃለወ ብሰላም ሂወቱ ክምርሕ ናይ ዘለዎ ተኽእሎ ብምስባር፡ ብግድነት ኣብ ቍራዕ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብዘይ ድሌቱ ኣትዩ በቲ ዝተባህሎ ጥራሕ ናይ ምዃድ እንተዘይኮይኑ መሰሉ ተነፊግዎ፡ ኩርዓት ሓረስቶት ዘይኮኑስ፡ ከም ኣብ ትሕቲ ባራቶሎን፡ ደናዳይን ብውርደት ዝናበሩ ዝነበሩ መሬቶም ዝተመንጠሎም ህርኩታት ሓረስቶ ኣገባብ ናብ ምቕያር ዝዓለመ’ዩ።
ካልኣይ
ሓረስታይ እታ ተድልዮ ስገም ትኹን ስርናይ፡ ጣፍ ትኹን ዳጉሻ፡ ሓሪሱ ስድርኡ ንምእላይ ዘለዎ ዕድል ጸቢብ’ዩ። ካብ ሕጂ ንደሓር በቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝውጥንዎ ናይ ሕርሻ ማእቶት ዕድል እንተረኺቡ ከም ሓደ ሰራሕተኛ ተቆጺሩ፡ ናብርኡ ብሸመታ ክመርሕን፡ ግዳይ ክብሪ ዕዳጋታትን ኮይኑ ክተርፍ ምዃኑ ጥራሕ’ዩ። ዝሙጉተሉ ማሕበር ዘይብሉ ናይ ዝመጸ ፖለቲካዊ ውሳኔ መተግበሪ ዓውዲ ኮይኑ’ዩ ዝተርፍ።
መብጽዓ 16 ዓመት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ንህዝብና ደጊም ካብ ጥምየትን፡ ሕማምን ከናግፍዎ ከም ዘይክእሉ፡ ልክዕ እታ ብ1991 ዝተዘርበት ቃል ባዶ ትብል ክሳብ ሕጂ ትደጋገም ምህላዋ፡ ፕ.ኢ.ኣ ባእሉ ዝኣመነሉን፡ ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ድማ ከም ዘይተቐተረን፡ ናይ’ቲ ዝሓለፈ ክልተ ወለዶ ክሳራ ዘይኮነስ ሕጂ’ውን ብኣካይዳ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክልተ ወለዶ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ምህላው’ዩ ዘረደኣካ።
መደረ ፕ.ኢ.ኣ ብዛዕባ ፍርዳዊ ትካል ኣብ ኤርትራ፡ ብዛዕባ ማሕበራዊ ጉዳያት ዝሃቦ ጭቡጥ ነገር የልቦን። እቲ ተስፋታት ንሰርሕ ኣሎና ተጸበዩ ጥራሕ’ዩ። እቲ ተስፋታቶም ኣብ ተጸበዩ ጥራሕ ሓሊፉ።
ኣብ መወዳእታ ከይገለጽክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ሓደን ኣገዳስን ጉዳይ ኣሎ። እዚ ሶማልን ሱዳን ዝምልከት’ዩ። ፕ.ኢ.ኣ ይብል “ ከም መደብ ተሰሪዑ’ዃ እንተነበረ፡ እዚ ምስ’ቲ ኣብ ዝተፈላልየ ግዜ ዝወሃብ ዝነበረ መግለጺታት ከም መቀጸልታ ናይ ዝሑል ኵናት ዞባና ገቢርና ንውሰዶ ይብል”።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጎብለል ኮይኑ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመት ክምሕክሓሉን ጉዳይ ህዝቡን ሃገሩን ኣረሳሲዖ ዝጸንሐ፡ ክንደይ ብዙሑን ውሑድን ዝተዛረበሉ ጉዳይ ሽምግልና፡ ኣብ ሕብረተ ሰብ ዓለም ንህ.ግ.ዲ.ፍ ከም ኣደ ሰላም፡ ኣደ ሓቂ ከጸውዕ ዝጸንሐ ቢሎም ዝዛረብሉ ህዝቢ ኤርትራ ሓንቲ ቃል’ኳ ንኽእሰምዕ ኣይተፈቐደሉን።
መቀጸልታ ናይ ዝሑል ኵናት ዞባና ገቢርና ንውሰዶ ይብል”። እዚ ማለት ንሕና ንጹሃት’ና ዝገበርናዮን ዝፈጸምናዮ የብልናን ከስምዕ ብመደብ ዝተሰርዐ’ዩ። ኣብ መደብ ንኸይስራዓ ዝተሰርዐ ከም ማለት ክንርድኦ የኽእለና
እወ፡ ሓቂ ዘይብሉ ነገር’ዩ፡ ምናልባሽ ጉዳይና እንተዀነ ከኣ ልዕሊ ማንም ጎረቤት ሃገር ብፍሉይ ንዓና ዘይብጽሓና ምዃኑ ዘብርሆ ሓቂ ህልዉ ውሽጣዊ ኩነታት ጥራሕ ምጥቃስ ኣኻሊ መብሪሂ’ዩ፡ ህ.ግ.ዲፍ.’ውን ብተወሳኺ ገቢርዮ ዝብሎ፡ ብዘይካ ንጃህራ ካልእ ከም ዘይነበረ፡ እንተነበረ ከኣ ንስልጣን ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘመዓራሪ’ምበር ፈጽሙ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይርኢን ዘይምልከትን ጉዳይ ምንባሩ’ዩ።
መደምደምታ
ሰላም ዝደሊ ብሰላም’ዩ ዝሰርሕን ዝመላለስን፡ ናይ ሰላም መተግበሪ ጽፍዒት ኣይኮነን። ሰላም ናይ ፈራሓት መሳሪሒ ኣይኮነን። ሰላም ናይ ሓያላት መሳርሒ’ዩ። ሰላም ና ሃገራውን ህዝባውን ሓልዮት መሳርሒ’ዩ። ሰላም ናይ ንብረትን ሃገራዊ ሃብትን ሓልዮት መሳርሒ’ዩ።
ባህሊ ዝዕኑ፡ ንቡር ዘጥፍእ፡ ዘየሳትፍ ስርዓት ሰላም ክመጽንእን፡ ራህዋ ከተኣታቱ ኣይክእልን’ዩ። ቃና ናይ’ቲ ሰላምን ራህዋን እንተተዘሪጉ፡ ናይ’ቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ጥራሕ ሰላም ኮይኑ ዝርድኦን ዝርእዮን ሰላም እምበር ሓቐኛ ሰላም መላእ ህዝብን ሃገርን ክዕቆብ ከቶ ኣይክእልን። ሰላም ሃገር ብኩሉ ሃገራዊ’ዩ።
ክንዕወት’ና
23 ሓምለ 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1201


text:
ዝምድና ኤርትራን ሽወደንን
ሰነዳት
ቀዳማይ ምዕራፍ
ሳልሳይ መወዳእታ ክፋል
መእረምታ፡ ካብ’ቲ ዝሓለፈ ክልተ ክፋል ብጌጋ ሰፊሩ ዝሎ ኣስማት ኣብ ክንዲ ዶ/ር ካርል ንይስትሮም ዶ/ር ካርል ዊንክቪስት፡ ኣብ ክንዲ ኣኔዝ ኒይስትሮም ከም ኤልሲ ዊንክቪስት ተባሂሉ ክንበብ ብትሕትና ክገልጽ እፈቱ። ናይ’ዞም ክልተ ስድራ ቤታት ጻዕርን ድኻምን ካብ ሓድሕዱ ታሪኽን ኣካይዳን ፈላሊኻ ክረአ ኣይክእልን’ዩ። ጻዕሪ ወ/ሮ ኣኔዝ ወ/ሮ ኤልሲን ማዕረ ማዕረ ዝተዋፈራሉ ስርሓት ብምንባሩ ብስርሓተን ንኽትፈልየን ኣጸጋሚ’ዩ። ወ/ሮ ኣኔዝ ድሕሪ ኣርባዓ ዓመት ኣብ ኤርትራ ኣብ ሽወደን’የ ዓሪፈን።
ኣብ’ቲ ዝሓለፈ ክልተ ክፋላት ብፍላይ ኣብ’ቲ ስእላዊ ሰነድ ዝቀረበ፡ ፍልይ ዝበለ ትዕዝብቲ ቀሪቡ ይኸውን ብዝብል ዕግበት፡ ክገልጾ ዝደሊ ኣሎ። ንኣብነት እቶም ሽወደናውያን እንተርኣኽዎም ኣብ’ቲ ስእሊ ሓደ’ኳ ኣብ ቅድሚ ኤርትራውያን ኮይኑ ክሰኣል ዝፈተነ የልቦን። ሰንድ ስእሊ ሽወደናውያን ኣብ ኤርትራ ብዘይካ’ቶም ሽማግለታት ዓዲ ምሁራትን ፈላጣትን ዝብልዎም፡ ንባዕሎም ከም ገበርትን ሓደግትን ኮይኖም ፡ ከም’ቲ ኣመሓደርቲ ጣልያን ይኹን ዓባይ ብርጣንያ ዝገብርዎ ዝነበሩ ኣይነበረን። ትሕትና ዝመልኦ ናይ ልዝብን ሰላምዊ መነገዲ ምንባሩ ጥራሕ’ዩ ዝሕብር።
ሽወደናውያን ብትሕትንኦም ዝተፈልጡ ምዃኖም፡ ንብዙሓት ኤርትራውያን ክፈልጡን ክመሃሩን ቋንቋ ጥራሕ ክጽሕፉን ከንብቡን ምትብባዕ ዘይኮነስ ካብኡ ሓሊፉ ቋንቋ ሽወደን ተማሂሮም ንህዝቦም ክምህሩን፡ ካብ’ቲ ሽወደናውያን ሒዞምዎ ዝመጹ ፍልጠት ኣተርጕሞም ንህዝቦ ፍልጠት ከካፍሉ ብማለት ንኣብነት ከም ሃይለሚካኤል ኣብ 1886 ንሽወደን በጺሖም ኣብ ዮሃንስሉንድ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ስቶክሆም ቋንቋ ሽወደን ክመሃር ገበሩ። ከምኡ’ውን ብ1911 ሃለቓ ተወልደመድህን ንሽወደን መጺኦም ተመሳሳሊ ትምህርቲ ወሲዶም፡ ግን ብፍላይ ሃለቓ ተወልደ መድህን ኣብ ዝመጽሉ ግዜ ቋንቋ ሽወደን ተማሂሮም ጥራሕ ዘይኮኑ ኤልሲ ዊንኪቪስት ኣብ ሽወደን ስለ ዝነበረት፡ ከም መምህር ቋንቋ ትግርኛ ኮይኖም ኣገልጊሎም’ዮም። እዚ ኩሉ ጻዕሪ ፍረ ዝተረኽቦ ግን በቶም ንህዝቢ ኤርትራ ሂወቶም ዝበጀዉ ሽወደናውያን ስድራ ቤት ካብ ወ/ሮ ኤልሲን ዶ/ር ካርል ዊንክቪስትን’ዮም።
እቲ ሽወደናውያን ኣፈላላይ ዘይምባሮም ዝሕብር ዶ/ር ካርልን ኤልሲ ብ1988 19 ጥሪ ካልኣይ ቆልዓ ወለዱ። እቲ ግዜ ኣዝዩ ሕማም ዝበዝሖ፡ ጥሜት ዝበዝሕ ግዜ’ዩ ዝነበረ። እዚ ስለ ዝዀነ ድማ ኣብ’ቲ ግዜ ወ/ሮ ኤልሲ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ስለ ዝነበረት እቲ ዝተወልደ ህጻን እኹል ጻባ ኣደ ይረክብ ብዘይምንባሩ፡ ንኣቶ ተኽሎም ዝተባህለ ሓጋዚኦም ጸገመሞ ነገርዎ’ሞ ኣብ’ቲ ከባቢ ብዘይካ እስላም ካልእ ክርስትያን ከም ዘይቕመጥዎ ምንባሮም ሓበሮም። ንሳቶም ግን ኣደ ኩሉ ግዜ ኣደ’ያ ምእንቲ’ዚ ተጥቡ ኣደ ጥራሕ ደኣ ፍቓደኛ ትኹን’ምበር ንሕና ጸገም የብልናን በልዎ’ሞ፡ ሰብ ሓቲቶም ረኸቡ እታ ኤርትራዊት ኣደ ከኣ ፍቓደኛ ኮይና ሓደ ጡብ ንወዳ እቲ ሓደ ጡብ ከኣ ነቲ ጎርዶን ዝተባህለ ህጻን ወዲ ዶ/ር ካርል፡ ንክልቲኦም ኣጥበዎት። እዚ ካብ’ቲ ዝገርም ሰብኣዊ ተግባራት ናይ ሰብ ሕልና ምትእምማን ብምንባሩ’ዩ።
1988 እቲ ህጻን ካብ ዝውለድ ብዙሕ ከይገብረ ንጣልያን ከይዶም፡ ኣብ’ቲ ቦታ ከይጸንሑ፡ ካብ ኤርትራ ተግለግራም ተላእኹ ዶ/ር ካርን ንኤልትራ ብቅልጡፍ ክምለስ ከም ዘለዎ ዝብል ነበረ። ምኽንያቱ ከኣ ኣብ ኤርትራ ናይ ሕማን ኮሌራ ኣትዩ ሰብ የጽንት ብምንባሩ’ዩ። ወ/ሮ ኤልሲ ሓራስ ብምንባረን ኣብ ታልያን ተረፋ፡ እቲ ዶ/ር ካርን ንሽወደን ንምምላስ ዝነበሮ ሓንቲን ናይ መወድእታ ዕድልን ግን በዚ ንዓዱ ከየተመልሰ ተረፈ።
ወ/ሮ ኤልሲ ንጎርዶን ወደን ንሽወደን ኣብጺሐን ኣብ ዝተመለሳሉ ብግምት 1893 ክልቲኦም ትግረን ትግርኛን መሊዀም ክዛረቡ ጀመሩ።
ምስ’ቲ ኩሉ ላዕሊ ታሕቲ ሃለዋት ጥዕና ዶ/ር ካርል ኣዝዩ ኣብ ሕማቕ ወደቐ ክንቀሳቐስ’ውን ኣይከልኣለን፡ ምእንቲ’ዚ ናይ ክልተ ሰብ ሓላፍነት ኣብ ወ/ሮ ኤልሲ ወዲቑ ብዙሕ ጾር ኮይንዋ ነበረ። ብ1904 ንሽወደን ክምለሱ ሓሳብ እንተቐረበ ዶ/ር ካርል ሓሚሙ ስለ ዝነበረ እቲ መደብ ክፍጸም ኣይተኻእለን፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ተረፉ። ድሕሪ ናይ ሓሙሽተ ናይ ስቓይ ዓመታት ከኣ ዶ/ር ካርል ብ1909 ብዝሓደሮ ሕማም ዓረፈ። ኣብ በለዛ ከኣ ተቐብረ።
ወ/ሮ ኤልሲ ብድሕሪ ሞት ሰብኣያ ንሽወደን ተመልሰት፡ ንደቃ ኣመሓዲራ ከኣ 1930 ወርሒ ጥሪ ጓል 67 ዓመት ብ7 ሕዳር ካብ ጣልያን ብ23 ጥሪ ኣስመራ ኣተወት። እቲ ኩሉ ንሳን ሰብኣያን ወንዚፈምዎ ዝነበሩ ስርሓት ኣብ ምትእርራይ እንከለዉ፡ ድሕሪ ኣስታት 5 ዓመት ብ1936 28 ታሕሳስ ምምሕዳር ጣልያን ካብ ኤትራ ክወጹ ትእዛዝ ሃቦም። ኣብ መጀመሪያ 1937 ንጣልያን ተመለሱ።
ኣብ ጣልያን ኮይኖም ከኣ ትምህርቲ ቋንቋ ትግርኛ ከጽንዑ። ነቲ ካብ ኤርትራ ዝተማልእዎ ስራሓት ከሳልጡ ዕድል ረኸቡ። በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ሮማ ዝነበሩ ኤርትራውያን ተምሃሮ ብምርኻብ፡ ብዛዕባ ቋንቋ ትግርኛ ፍልጠት ደለቡ። ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ ኤርትራ ሓደ ተሓጋግዚኦም ዝነበረ ኣቶ እምባየ ንዓዲ ጣልያን ክመጹ ስለ ዝሓተቱ ኣቶ እምባየ ንዓዲ ጣልያ ቀኒዕዎም ስለ ዝመጹ፡ ነቲ ኩሉ ናይ ትምህርቲ መጽሓፍቲ ይኹን ካልእ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝጠቐስክዎ፡ ነቶም ኣብ ቫቲካን ዝነበሩ ተመሃሮ እንዳተወከሱ ስርሓኦም ኣሳለጥዎ።
ደጊም ወ/ሮ ኤልሲ ብዛዕባ ኤርትራ ክሕሳባን ክሰርሓን ንወደን ጓለን፡ ከይረኣያ ነዊሕ ግዚ ሓሊፉ፡ ንደቀን ክየዕባያ ከይረኣያ ውሉደን ክሳብ መርዓን ደርዓን በጺሖም ነበሩ።
እቲ ግዜ ተቐያይሩ ብፈረስ ዝጎተት ሰረገላ ተሪፉ፡ መስመር ባቡራት ኣብ ኩሉ ከተማታት ተኣታትዩ። ተለግራም ተለፎን’ውን ኣተወ። ህዝባዊ መራኸቢ ከኣ ሰልጠነ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ነፈርቲ ጀሚረን፡ እቲ ኣዋርሕ ዝወስድ ዝነበረ መገሻ ኣብ ሰዓታት ተቀየረ። ወ/ሮ ኤልሲ ካብ ጣልያን ብነፋሪት ንኤርትራ ኣተዋ ዓመቱ ከኣ 1947 ነበረ። ምምሕዳር ዓባይ ብርጣኒያ ድሮ ጉዳይ ኤርትራ ተረኪብዎ ስለ ዝጸንሐ፡ ከኣ እቲ ብጣልያን ዝተወረሰ ንብረት ተመለሰሎም
ወ/ሮ ኤልሲ ነቲ ሂወተን ዝወፈያሉ ከኣ ኣብ መወዳእታ ብሂወተን እንከለዋ ነቲ ኩሉ ናይ ትምህርቲ ይኹን ካልእ ክትርጎም ዝነበሮ ጉዳያት ኣጽፊፈን ምስ ወድኣ ብሰላም ዓሪፈን፡ ኣብ ጎኒ ሰብኣየን ዶ/ር ካርል ዊንኪቪስት ከኣ ኣብ በለዛ ተቐቢረን። ጥብቆ ስእሊ ተመለከት።
እዚ ቀዳማይ ምዕራፍ ሳልሳይ መወዳእታ ክፋል ኮይኑ፡ ኣብ ዝመጽእ ኣብ’ቲ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ዝቀጸለ መርገጽ ሽወደን እንታይ ከም ዝመስል፡ ክቀርብዩ።
ይቕጽል።
10 ሰነ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1322


text:
ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ኣብ ኣልጀርያ ኣብ ዝካየድ ውድድር ጉያ መሮር ኣፍሪቃ፡ ንኤርትራ ወኪሎም ዝሳተፉ ኣትሌታት ንምምራጽ፡ ብሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌትክስ ዝተወደብ መበል 20 ዙር ሃገራዊ ውድድር ጉያ መሮር ዝሓለፈ ሰንበት 14 ጥሪ 2018 ኣብ ከባቢ መንደፈራ ተኻይዱ።
ኣብ’ቲ ናይ 10 ኪ.ሜ ውድድር ደቂ ተባዕትዮ ፊሊሞን ዓንደ ቀዳማይ ኮይኑ ኽዕወት ከሎ፡ ብደቂ ኣንስትዮ ድማ ናዝሬት ወልዱ ቀዳመይቲ ኮይና ተዓዊታ።
ኣብ ናይ 8 ኪ.ሜ ርሕቐት ድማ ብደቂ ተባዕትዮ ሳምሶን ኣማረ ቀዳማይ ኮይኑ ክዕወት ከሎ ኣብ ናይ 6 ኪ.ሜ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ውድድር ኸአ ኮኾብ ገብሩ ተዓዊታ።
ኣብ ናይ 8 ኪ.ሜ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮ ሕውስዋስ ቅብብል በትሪ ካብ ዝተሳተፉ ኣትሌታት እቶም ዝሓሽ ጊዜ ዘመዝገቡ ተወዳደርቲ ኣብቲ ኣብ ኣልጀሪያ ዝካየድ ውድድር ንኤርትራ ወኪሎም ከምዝሳተፉ ሃገራዊ ፈደረሽን ኤርትራ ኣፍሊጡ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ሎሚ ዕለት 12 ሕዳር ተዘኪሩ ዝወዓለ በዓል ናይ ቅዱስ ዮሳፋጥ ኣቡንን ሰማዕትን ነበረ። ቅዱስ ዮሳፍጥ ኣብ ወሎዲሚር ዝበሃል ናይ ዩክረይን ከተማ ብ1580 ዓም ኣቢሉ ካብ ኦርቶዶክሳውያን ተወሊዱ ምስታ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሕብረት ዝነበራ ቤተክርስትያን ሩተና ተጸምቢሩ። ኣብ ገዳም ባሲልዮስ ዝነብሩ መነኮሳት ብ1604 ኣትዩ ብ1617 ሊቀጳጳሳሳት ናይ ፖሎዝክ ኮይኑ ንስፍሓተ ወንጌልን ምዕባሌ ሕብረተሰብን ሓድነት ክርስትያንን ብዙሕ ሰሪሑ። ማዕረ ማዕረኡ ዝጻረርዎን ዘሳድድዎን ተጻይ ስለዝበዝሑ ከኣ ከም ሰማዕት ኣብ ከተማ ቪትብስክ ናይ በላሩስያ ብ12 ህዳር 1623 ዓምፈ ዓረፈ። ዓመት መጸ ከኣ ዕለት 12 ሕዳር ዝኽረ በዓሉ ይግበር።
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ንጳጳሳት እትምልከት ናብ ቲቶ እተጻሕፈት መልእኽቲ ጳውሎስ ኮይና ካብ 1.1-9 ነበረት። ኤጲስቆጶስ፡ ዝሽየም ሰብ ሓደ ግዜ ጥራይ ዝተመርዓወ ዝንቀፍ ዘይብሉ ብዝርጋን ወይ ብትኣዝዞ ዘይሓምይዎ አመንቲ ደቂ ዘለውዎ ይኹን። እቲ ኤጲስቆጶስ፡ ዚሽየም ከም መጠን ኣመሓዳሪ ቤትእግዚአብሔር ሕሜታ ዘይብሉ፣ ተቀባል ጋሻ ፈታው ሠናይ መስተውዓሊ ቅኑዕ ጻድቅ ንርእሱ ዚመልኽ እምበር ቊጡዕ ቂምተኛ መስተ ዘብዝሕ ተዋቃዓይ ርኹስ ረብሓ ዚሃርፍ ኪኸውን የብሉን። ንሱ ትምህርቲ ሕይወት ኪምህር ክእለት ዘለዎ ነቶም ዝቃወሙዎ እውን ረቲዑ ዚኽእል በቲ ዝተማህሮ ጽንዓትን ብስለትን ዘለዎ ኪኸውን ይግብኦ’ ዝብል ነበረ። በዚ ከኣ ቤተክርስትያን ብኩሉ ኩሉ ስርዕትን ጽፍፍትን ኰይና ከምዘይተወልደት የመልክት።
ቤተክርስትያን ብኩሉ ኩሉ ስርዕቲ ኰይና ኣይተወልደትን!
ቤተክርስትያን ከመይ ኢላ ከምዝተወልደት እንከዘንትው ቅዱስነቶም ኣብ ሕይወት ኩሉ ግዜ ሕንፍሽፍሽ እኳ እንተሎ በዚ ክንደሃል ከምዘይብልና ሓይሊ መንናፍስትን እውን ከፍርሃና የብሉን እዚ ንክትስራዕ ጽቡቅ ዕድል እዩ ኢሎም።
ኣቡነ ኣመሓዳሪ ጉዳያት እግዚአብሔር እምበር ንብረት ዓለም ኣይኮነን!
ቅዱስ ጳውሎስ ንቲቶ ኣብ ቀርጤስ ንኩሉ ክሰርዕ ይሓድጎ ልዕሊ ኩሉ ግን ቀዳምነት ዝወሃቦ እምነት ምዃኑ ይገልጸሉ። ኣብ ርእሲ እዚ ከኣ ኤጲስ ቆጶስ ዝስየም ከማልኦ ዘለዎ መምዘኒታት ኣነጺሩ ይሕብሮ።
ኣቡነ ንምምራጽ ዘድልዩ ረቋሒታት!
ቅዱስነቶም ነቲ ኣብ ላዕሊ ክንበብ ዝሰማዕናዮ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ቲቶ ዘርዚርዎ ንዘሎ ይዝርዝር እሞ ሓደ ወላ ሓንቲ ካብዘን ቅዱስ ጳውሎስ ዝዝርዝረን መንቅባት እንተልየንኦ ኣኸለ ኩሉ ፋሕ ይብል። ደሓር እተን ክህልዋኦ ዘለዋኦ ጽቡቅ ነጥብታት ተቀባል ጋሻ ፈታው ሠናይ መስተውዓሊ ቅኑዕ ጻድቅ ንርእሱ ዚመልኽ እንክብሉ ይዝክሩ እሞ ከምዚ ይብሉ።