text:
KJC
pg. 1
ደም ናይቲ ገንሸል
ኣብዚ እዋን እዚ ክርስትያናት ካብ ብዘሎ ሰማያት ናብ ብዘሎ ምድሪ ንዘጠቃልል ኣድማስ ኣብ ኣዝዩ ዓብዪን ሓያልን ዝኾነ መንፈሳዊ ውግእን ተጸሚዶም ይርከቡ። እቲ ውግእ ድማ ኣብ መንጎ ሓይልታት ሰላም ናይ ኣምላኽ በዚ ሓደ ወገንን፡ ሓይልታት እከይ ናይ ድያብሎስ በቲ ሓደ ወገንን እዩ። ድያብሎስ ሊቀ መላእኽቲ ነበር ክነሱ ብትዕቢት ርእሱ ተሓቢሉ ንገለ መላእኽቲ ምስኡ ናብ ዕልዋ ኣንጻር መንግስቲ ኣምላኽ ኣእትዩ ናይ ባዕሉ ተሃላላኺ መንግስቲ ኣቆመ። ቅዱስ ጽሑፋት ድማ ንድያብሎስ ከም ድራጎን፡ ቀታል ነፍሲ፡ ገበል፡ ሓሳውን፡ ሰራቕን ብዝብሉ ኣስማት የለልዮ። ድያብሎስ ን ኣምላኽን፡ ዕላማታት ኣምላኽን፡ ህዝቢ ኣምላኽን ብምጽራር፡ ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ዕላማታት ኣንጻር ህዝቢ ኣምላኽ ተሰሊፉ ይርከብ። ንሳተን ድማ፡ ስርቂ፡ ቅትለት፡ ዕንወት እየን።
ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን እቲ ደስ ዘብል ዜና ወንጌል ክርስቶስ ብሞቱ ኣብ መስቀል፡ ኣብ ክንዲ ኩላትና ኮይኑ ንድያብሎስ ብክልተ ዓበይቲ መሰረታዊ መገድታት ስዒርዎ። ቀዳማይ ንዓና ካብ ምንጪ ኩሉ ሓጢኣት ሓራ ኣውጺኡ ሕሉፍ ሓጢኣትና ይቕረ ብምባሉን፡ ካልኣይ ድማ ብዘይ ግብሪ ሕጊ ነቲ ብእምነት ዝርከብ ጽድቂ ኣምላኽ ንዓና ብምሃብን እዩ። በዘን ክልተ እዚኣተን ድማ የሱስ ንድያብሎስ በታ ኣንጻርና ዘቕንዓ “ገበነኛ” እትብል ቀንዲ ኣጽዋሩ ገይሩ ከልከሎ።
መንፈሳዊ ኣጽዋር ውግእ (spiritual weapon)
ክርስቶስ እዚ ጥራይ ኣይኮነን ገይሩ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ድያብሎስ ዝፈጸሞ ዓወት ንኽንደግሞን ከነመሕእድሮን ነቶም ብእኡ እንኣምን ዘበልና ኩላትና ኣብ ኣእዳውና መንፈሳዊ ኣጽዋር ውግእ ኣዕጢቑና። “ኣጽዋር ውግእና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንምፍራስ ጽኑዕ ዕርድታት ብርቱዕ እዩ እምበር፡ ስጋዊ ኣይኰነን፡ ብእኡ ኸኣ ሓሳባትን ምስ ፍልጠት ኣምላኽ ንዚጻላእ ልዕል ዝበለ ነገር ኲሉ ኣእምሮውን ንምእዛዝ ክርስቶስ ንማርኸሉ ኢና” (2ቆሮ 10፡4-5)። ከም ዝብል እቶም ብኣምላኽ ዝተቐረቡልና መንፈሳዊ ኣጽዋር ውግእ መለኮታዊ ሓይሊ ዘለዎም ኮይኖም ብእኡ ማለት ብኣምላኽ ጥራይ ሓይሊ ዝህልዎም እዮም። እዞም ኣምላኽ ዝሃበና ኣጽዋር እዚኣቶም ብእምነትን ኣብ ኣምላኽ በይኑ ብምውካልን፡ ክንዓየሎምን ከንሰርሓሎምን ምስ እንጅምር እቲ ብሉጽን ብርቱዕን ዝኾነ ሓይሊ ኣምላኽ ኣባና እንኣምን ይፍጸም።
ኣብቲ ምስ ድያብሎስ እነካይዶ ውግእ ድማ፡ ድያብሎስ በየናይ ወገን የጥቕዓና ኾን ይኸውን እናበልናን እናሓሰብናን ድሕሪ ግንባር ውግእ ተቐሚጥና ተኸላኸልቲ (defencive) ክንከውን ዘይኮነስ፡ እቶም ብኣምላኽ እዝተዋህቡና ኣጽዋር ውግእ ሒዝና ኣብቲ ውግእ ንቅድሚት (ናብ ዓውደ ግንባር) እናወጻእና ንጽኑዕ ዕርድታት ድያብሎስ ከነፍርስ ይግብኣና። ልኡምነት ወይ ዘይንጡፍነት ከነወግድ ይግብኣና። “ከመይ ጌረ’ሞ ክቃለስ እየ?” ዝብል ሓሳብ ድያብሎስ ኣብ ኣእምሮና ዘቐምጦ ሓሳብ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ግዜና ብብዙሕ ወገንና ድኹማት እኳ እንተነበርና “ኣምላኽ ግና፡ ነቶም ጠቢባን ምእንቲ ኼሕፍርሲ፡ ንዕሽነት እዛ ዓለም እዚኣ ሐረየ፡ ነቶም ብርቱዓት ምእንቲ ኼሕፍር ከኣ፡ ኣምላኽ ነቲ ድኻም እዛ ዓለም እዚኣ ሓረየ። ስጋ ዘበለ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምእንቲ ኸይምካሕውን፡ ኣምላኽ ነቲ፡ ኣነ ገለ እየ፡ ዚብል ከንቱ ምእንቲ ኺገብር፡ ነቲ ብዓለም ሕሱርን ንዑቕን ገለ ዘይኰነን ሓረየ።” 1ቆሮ 1፡27-29 በቲ ማእለያ ዘይብሉ ጥበቡ ገይሩ ንኸማና ድኹማትን፡ ዘይብቁዓትን ህዝቢ ብምምራጽ ንመንግስቲ ድያብሎስ ካብ
KJC
pg. 2
ስልጣኑ ንምግልባጥ ኣቆመና። ትብዓትናን ርጉጽነት ዓወትናን ድማ ኣብቲ ኣምላኽ ዝሃበና ኣጽዋር እምበር፡ ካብ ርእስና ኣይኮነን። “መንፈሳዊ ኣጽዋር ውግእ ግና እንታይ እዮም?” ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርከቡ ጽሑፋት ዘረጋግጹልና ሓደ፡ ኣብ ራእ 12፡10-11 ዝርከብ ኮይኑ ከምዚ ይብለና፡ “አብ አብ ሰማይ ከኣ ዓው ብዝበለ ድመጺ እቲ ለይትን መዓልትን ኣብ ቅድሚ አምላኽናን ዝኸሶም ዝነበረ ኸሳስ ኣሕዋትና ተደርብዩ እዩ እሞ ሕጂ ምድሓንን ስልጣንን መንግስትን ናይ ኣምላኽና ኹይኑ ምልኪ ኸኣ ናይቲ ቕቡእ እዩ ክብል ከሎ ሰማዕኩ። ሳላ ደም እቲ ገንሸልን ሳላ እቲ ቓል ምስክሮምን ሰዓርዎም ፡ ንህይወቶም ውን ክሳዕ ሞት ኣየፍቀርዋን።” ኣብዚ ንድያብሎስ ከም ድራጎንን፡ ገበልን ይሰምዮ።
እቲ ወሳንን ወግዓውን መግለጺ ኣብዚ ዘንበብናዮ ሓሳባት ግና እቲ “ሰዓርዎ” ዝብል ሓሳብ’ዩ። ኣብዚ እቲ ግሉጽ ዝኾነ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ምስ ጸላኢ ዘካየድዎ ውግእ ንምልከት። ኣብዚ ከም እነንብቦ ኣብቲ ቃልሲ ኣጽዋር ውግኦም “ደም እቲ ገንሸልን”፡ “ቃል ምስክርነቶምን” እዩ ነይሩ። ብተወሳኺ ድማ ኣብቲ ውግእ ነፍሶም ክሳዕ ሞት ወፍዮምዋ። ነዛ ጽሕፍቲ ብቅልል ዝበለ ምስ እንትርጉማ፡ ንሰይጣን እነውድቐሉ ምስጢር ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ ደም የሱስ ክርስቶስ ኣብ ህይወትና ንዝብሎ ነገር ምእዋጅ እዩ። እዘን ሰለስተ መሰረታውያን ኣጽዋር ማለት “ደም የሱስ”፡ “ቃል ኣምላኽ”፡ “ናይ ውልቂ ምስክርነት” ምስ እንጥቀም ነቶም ኣጽዋር ኣድማዕቲ ንገብሮም። ስለዚ ንደም የሱስ ኣጸቢቕና መታን ክንጥቀመሉ ኣቐዲምና ቃል ኣምላኽ ብዛዕባኡ እንታይ ይብል ክንፈልጥ ይግብኣና።
ገንሸል ፋስጋ (the Passover lamb)
“ካብቲ ኻብ ኣቦታትኩም እተቐበልኩምዎ ኸንቱ ንብረትኩም፡ ከም ብደም እቲ ኣበርን ርኽሰትን ዜብሉ ገንሸል፡ ብኽቡር ደም ክርስቶስ እምበር፡ ብጠፋኢ ነገር፡ ብብሩር ወይስ ወርቂ፡ ከም ዘይደሓንኩም፡ ትፈልጡ ኢኹም” (1ጴጥ 1፡18-19)። እዚ ጽሑፍ እዚ ንክርስቶስ ምስ ገንሸል ፋስጋ ከወዳድሮ ንረኽቦ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ደም ናይቲ ገንሸል ፋስጋ ኣብ ልዳት ኣባይቲ እስራኤላውያን ክልከ ንረኽቦ። ኣቦ ነፍሲ ወከፍ ስድራ ድማ ሓደ ገንሸል ሓሪዱ፡ ነቲ ደም እቲ ገንሸል ኣብ ሸሓኒ ብምእካብ ዕትርቲ ጨንፈር ስምዕዛ (hyssop) ኣብቲ ሸሓኒ ብምጥላቕ ነቲ ልዳውቲ እቲ ቤት ይለኽዮ ነበረ። በዚ ድማ እቲ ጨንፈር ስምዕዛ (hyssop) ኣዝዩ ጠቃሚ ነበረ፡ ምኽንያቱ ድሕሪ ምልካይ ኣብቲ ሸሓኒ ዝተርፍ ደም ጥቅሚ ስለዘይህልዎ። እቲ በቲ ጨንፈር ስምዕዛ ኣብቲ ልዳውቲ ዝተለኽየ ደም ግና ነቲ ስድራ ይከላኸለሉ ነበረ። “ዕትርቲ ስምዕዛ ውሰዱ፡ ኣብቲ ኣብ ጭሔሎ ዘሎ ደም ከኣ ጥምዕዎ፡ ነቲ ላዕላይ ልዳትን ንኽልቲኡ ቀዋሚ ልዳትን በቲ ኣብ ጭሔሎ ዘሎ ደም ልኸይዎ። ክሳብ ብጊሓት ድማ ካባኻትኩም ሓደ ሰብ እኳ ካብ ኣፍ ቤቱ ኣይውጻእ” (ዘጽ 12፡22)። ኣብዚ እዋን ድማ “ዕትርቲ ስምዕዛ” ናትና ምስክርነት እዩ። ሎሚ ድማ ኣብቲ ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ ደም የሱስ ዝብሎ ነገር ክንምስክርን ክንእውጅን ኣብ እንጅምረሉ እዋን ልክዕ ከምቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝገብርዎ ዝነበሩ፡ ንሕና ድማ ነቲ ደም ካብቲ ሸሓኒ ብምውሳድ ኣብ ህይወትና ክንነጽግ ንጅምር።
ምድሓንን (ምብጃውን) ሕድገት ሓጢኣትን (Redempion and forgiveness)
ጳውሎስ ኣብ ኤፌሶን 1፡7 “ብእኡ ብደሙ ምድሓን ማለት፡ ከምቲ ሃብቲ ጸጋኡ ሕድገት ሓጢኣት ኣሎና” ኢሉ። ክቡራት ኣሕዋት ኣብዚ እቲ “ምድሓን” ኢልዎ ዘሎ ቃል፡ ብእንግሊዘኛ ሪደምፕሽን “Redemption” ይብሎ። “Redemption” ማለት ከኣ ቃል ብቓሉ ንሓደ ተሸይጡ ዝነበረ ነገር ከም ብሓድሽ ምዕዳግ ማለት እዩ። ጳውሎስ ኣብዛ ልዒላ ዝርኣናያ ጥቅሲ ብደም የሱስ ክርስቶስ ዝተቐረበልና ክልተ ኣገደስቲ ነገራት ተዛሪቡ ንረኽቦ። እቲ ቀዳማይ ምድሓን ማለት ካብቲ ሰብ ብገዛእ ፍቃዱ ተገዚእዋ ዝነበረ ኣርዑት ሓጢኣት ከም ብሓድሽ ምዕዳግ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ ሕድገት ሓጢኣት ማለት፡ እቲ ሰብ ናይ ዝገበሮ ሓጢኣት ምሕረት እዩ።
KJC
pg. 3
እዞም ብነጻ ዝተቀረቡልና ክልተ ኣገደስቲ ነገራት ግና ኣብ ህይወትና ኣድማዕቲ ዝኾኑሉ ምስጢር ናትና ብቁዕ ዝኾነ ተቀባልነት ዘለዎ ምስክርነትን ምእዋጅን እዩ። መዝሙር ዳዊት 107፡2-3 ምስ እንርኢ “እቶም እግዚኣብሄር እተበጀዎም ካብ ኢድ ገፋዒ እተበጀዎም፡ ካብ ሃገራት፡ ካብ ምብራቅን ምዕራብን፡ ካብ ሰሜንን ደቡብን ዝኣከቦም ከምዚ ይበሉ’’ ዝብል ሓሳብ ንርኢ። እቲ “ይበሉ” ዝብል ጽሑፍ ንሕና ንእውጆን ንምስክሮን ነገር ምዃኑ የርእየና። ስለዚ ብድፍረት “ኣነ ካብ ኢድ ድያብሎስ ብደም እቲ ገንሸል ‘ክርስቶስ’ እተዓደግኩ እየ” ኢልና ክንእውጅ ይግብኣና።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝርኤናዮ “to redeem” ማለት ምብጃው ወይ ከኣ ንሓደ ካብ ኢድካ ጠፊኡ ዝነበረ ነገር ከም ብሓድሽ ምዕዳግ ማለት ኮይኑ፡ ንሕና ሓደ እዋን ሓጥኣን ዝነበርና ኣብ ዕዳጋ ድያብሎስ ድማ ንመሸጣ ተሰሪዒና ዝነበርና ኴንና፡ ክርስቶስ ግና ናብቲ ዕዳጋ ብምውራድ በቲ ክቡር ደሙ ገይሩ ካብቲ ናይ ዲያብሎስ ዕዳጋ ዓዲጉና። እዚ ምሽያጥ እዚ ድማ ኣብ’ቲ ክርስቶስ ካብ ሓጢኣትና ይቅረ ዝበለልና ኩነት እዩ ዝምርኮስ።
እቲ ክርስቶስ ዝገበረልና ናይ ምሽያጥ (ምዕዳግ) ግብርን፡ ናይ ሓጢኣት ምሕረትን ነገር ኣብ ህይወትና ውጽኢታዊ ዝገብሮ እንኮ መገዲ ግና ናትና ውልቃዊ ምስክርነትን ኣዋጅን እዩ። ክቡራት ኣሕዋት ከምዚ ኢልና ድማ ክንእውጅ ይግብኣና፡ “ብደም የሱስ ክርስቶስ ሕድገት (ምሕረት) ሓጢኣት ረኺበ፡ ብደም የሱስ ክርስቶስ ድማ ካብ ኢድ ዲያብሎስ ተዓዲገ እየ”። እዚ ኣዋጅ ብኸናፍርና ምስ እንእውጆ ልክዕ ከምቲ “ዕትርቲ ስምዕዛ” ነቲ ደም የሱስ ክርስቶስ ካብቲ መለኮታዊ ዓለም ወሲድና ናብ ዕለታዊ ህይወትና እናነጸግናዮ ንመጽእ።
ምንጻህ (cleansing)
እዚ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ወሳንን ኣድላይን ዕዮ ደም የሱስ ካብ ሓጢኣትና ምንጻህ እዩ ነይሩ። እዚ ብደም የሱስ ዝረኸብናዩን ዝተቀበልናዮን ምንጻህ ካብ ሓጢኣትና ድማ 1ዮሃ 1፡7 ንረኽቦ “ከምቲ ንሱ ኣብ ብርሃን ዘሎ፡ ኣብ ብርሃን እንተ ተመላለስና ግና፡ ንሓድሕድና ሕብረት ኣሎና፡ ደም የሱስ ክርስቶስ ወዱውን ካብ ኲሉ ሓጢኣት የንጽሃና እዩ።” ኣብዚ ጽሑፍ ምስ እንርእዮ ቀዳማይ ውጻኢት ናይ “ኣብ ብርሃን ምምለላስ” ንሓድሕድና ሕብረት ምህላው ክኸውን ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ውጻኢት ድማ ምንጻህ ካብ ሓጢኣትና እዩ።
ኩሎም እዞም “ምምልላስ”፡ “ሕብረት ምግባር”፡ “ምንጻህ” ዝብሉ ሰለስተ ቃላት (ግስታት) እዚኣቶም፡ ናይ ህልው ዘየቋርጽ ቀጻልነት (present continous) እዋን ወይ ከኣ ጊዜ የመልክቱ፡ ኣብ ሓደ እዋን ጥራይ ዘጋጥሙ ነገራት ዘይኮኑስ ቀጻሊ ክደጋገሙን ክሰዓቡን ዘለዎም ነገራት እዮም። ደም ክርስቶስ ብቀጻሊ ዘንጽሃና እንተደኣ ኾይኑ፡ ንሕና ብወገንና ብቀጻሊ ኣብ ብርሃን፡ ብምምልላስ፡ ንሓድሕድና ድማ ቀጻሊ ሕብረት ብምግባርን እዩ።
ወላኳ ደም የሱስ ከምዘንጽሃና እንተነገርና፡ እቶም መሰረታውያን ነገራት ማለት “ኣብ ብርሃን ምምልላስን ንሓድሕድና ሕብረት ምግባርን” እንተ ዘይስዒብናዮም ግና ኣይነጻህናን ኣሎና ማለት እዩ። ደም የሱስ ነቲ ኣብ ብርሃን ዘሎ ጥራይ እምበር ነቲ ኣብ ጸልማት ዘሎ ሰብ ኣየንጽሆን እዩ። ኣብ ብርሃን ኣለና’ዶ የሎናን እቲ ቀዳማይ መፈተኒ ድማ፡ ንሓድሕድና ሕብረት ኣሎናዶ የብልናን እዩ። እቲ ምስ ኣመንቲ ኣሕዋትን ምስ ጎይታን ዘሎና ሕብረት ኣጸቢቕና እንተደኣ ዘይንነብሮ ኴንና ግና ኣብ ብርሃን የሎናን፡ ኣብ ብርሃን እንተዘየሎና ድማ ደም የሱስ ንዓና ቀጻሊ ናይ ምንጻሕ ስርሑ ኣቋሪጹ ኣሎ ማለት እዩ።
እቲ ስዒቡ ዝመጽእ ሕቶ ግና “ከመይ ኢልና ኢና ኣብ ብርሃን እንመላለስ፧” ዝብል ሕቶ እዩ። እቲ ቀዳማይ ኩነት ብምእዙዝነት ቃል ኣምላኽ ክንመላለስ ምስ እንጅምር እዩ። “ቃልካ ንእግረይ መብራህቲ፡ ንመገደይ
KJC
pg. 4
ብርሃን እዩ” (መዝ 119፡105)። እቲ ካልኣይ ድማ ንሓድሕድና ሕብረት ምስ ዝህልወና እዩ። እዚ ኣብ ኤፌ 4፡15 ተጠቒሱ ንረኽቦ “ብፍቕሪ ንሓቂ እናሰዓብና፡ ናብቲ ርእሲ ዝኾነ ክርስቶስ ንዕበ” ። ኣብዚ ጽሑፍ ምስ እንርኢ እቲ “ኣብ ብርሃን ምምልላስ” ዝብል ሓሳብ ንኣመንቲ ኣሕዋትና ብፍቅርን ብሓቅን ክንስዕቦምን ክንርእዮምን ብዝብል ሓሳብ ተተርጒሙ ንረኽቦ። ምስ ኣሕዋት ዘሎና ሕብረት ብሓቅን ብፍቅርን ከነዕብዮ ይግብኣና እዩ። ስለዚ ድማ “ኣብ ብርሃን ምምልላስ” ብኽልተ ዓበይቲ ነገራት ተጠሚራ ንረኽባ። እቲ ቀዳማይ ንቃል ኣምላኽ ብምእዛዝ ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ድማ ምስ ኣመንቲ ኣሕዋት ብሓቕን ብፍቕርን ምምልላስ እዩ። እዚ ምስ እንስዕቦ ድማ ደም የሱስ ብርጒጽነት የንጽሃና ኣሎ ክንብል ንኽእል።
ሎሚ ደቂ ሰባት ብዛዕባ እቲ ኣብቲ ገዚፍ ኣካላዊ (physical) ዓለም ዘሎ ብከላ ጥራይ ነቂሖም ንረኽቦም። ነገር ግን እቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ መንፈሳዊ ዓለም ብሓጢኣትን፡ ብልሽውናን፡ ርኹስ ነገርን ተበኪሉ ንረኽቦ። ካብ’ዚ ኹሉ እከይን ብልሽውናን ብቀጻሊ ከንጽሃና ዝኽእል እንኮ ሓይሊ ድማ ደም የሱስ ጥራይ እዩ።
እቲ ግቡእን ወሳንን ናይ ምንጻህ ረቛሒ ኣብ እንሕልወሉ እዋን ድማ ብርእሰ ተኣማንነት ከምዚ ኢልና ክንእውጅ ንኽእል፡ “ኣብ ብርሃን እመላለስ ስለዘሎኹ፡ ደም የሱስ ካብ ኩሉ ሓጢኣት የንጽሃኒ ኣሎን ከንጽሃኒውን እዩ!” እዚ ካብ ዝበልናሉ ህሞት ጀሚርና፡ ንኣምላኽ ከነመስግኖ ንጅምር። ምስጋና ኣብ ንጅምረሉ እዋን ድማ ጽሩይን ጽፉፍን ሓድሽ መገዲ ንጅምር።
ጸዲቕና (Justificaton)
እቲ ካልእ ዕዮን ቀረብን ደም የሱስ ድማ ጽድቅና እዩ። እዚ ብንጹር ኣብ ሮሜ 5፡8-9 ንረኽቦ “ግናኸ ንሕና ገና ሓጥኣን ከሎና፡ ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ሞይቱ እዩ እሞ፡ ኣምላኽ እታ ፍቕሩ ንኣና በዚ የርኢ ኣሎ። እምብኣርሲ ሕጂ ብደሙ ምስ ጸደቕና ደኣ፡ ክንደይ ካብቲ ቚጥዓ ብእኡ ኣዚና ዘይንድሕን።” ኣብዚ እታ መፍትሕ ዝኾነት ኣውራ ነገር “ብደሙ ጸዲቅና” እትብል እያ። እዛ “Justification” እትብል ናይ እንግሊዝኛ ሓሳብ “ጽድቂ ምዃን” “ዕዳ ናይ ሓጢኣት ምኽፋል” “ካብ ገበን ሓራ ምዃን” ትትርጎም። እታ ቀንዲ መግለጺት ናይዚ ቃል ድማ “JUST-AS-IF-I’D NEVER SINNED” ማለት ብደሙ “ልክዕ ቅድሚ ሕጂ ሓጢኣት ገይረ ከም ዘይፈልጥ ተቖጺረ” ትቱርጎም። ብደሙ ስለ ዝጸደቅና ንሕና ናይ ገዛእ ርእስና ጽድቂ ዘይኮነስ፡ ጽድቂ የሱስ ክርስቶስ ኢና ተቐቢልና። ኣብ 2 ቆሮ 5፡21 “ስለዚ ንሕና ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ልኡኻት ኢና እሞ ኣምላኽ ብኣና ገይሩ ይምዕድ ኣሎ። ንሕና ብእኡ ጽድቂ ኣምላኽ ምእንቲ ኽንከውን፡ ነቲ ሓጢኣት ዘይፈለጠ ኣብ ክንዳና ሓጢኣት ገበሮ። ምስ ኣምላኽ ተዓረቑ፡ እናበልና ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ኴንና ንልምነኩም ኣሎና” ይብል። ኣብዚ ጥቕሲ እቲ ዝዓበየ ናይ ምልውዋጥ (exchange) ዕዮ ንርኢ። ኣብዚ ክርስቶስ ሓጢኣት ዘይገበረ ክነሱ ኣብ ክንዳና ኣብ መስቀል “ሓጢኣት” ኮይኑ ነቲ ንዓና ዝግባእ ዝነበረ ፍርድን መቅጻዕቲ ናይ ሓጢኣትን፡ ብደሙ ምሉእ ዋግኡ ብምኽፋል ካብ ሓጢኣት ሓራ ኣውጺኡና። በዚ ድማ በቲ ናይ ገዛእ ርእስና ጽድቂ ዘይኮነስ ብደም የሱስ ክርስቶስ ጽድቂ ኣምላኽ ኴንና (በቲ ናይ ገዛእ ርእሱ ጽድቂ)። ኣምላኽ ሓጢኣት ኣይፈልጥን ብሓጢኣትውን ረኺሱ ኣይፈልጥን እዩ። በዚ ኢና ድማ ንሕና በቲ ብእምነት ብደም የሱስ ዝርከብ ናብ ናይ ኣምላኽ ናይ ባዕሉ ጽድቂ ዝኣቶና። ስለዚ ብደም የሱስ ልክዕ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ሓጢኣት ገይሩ ዘይፈልጥ ሰብ (ከም ክርስቶስ) ኴንና።
ስለዚ እዚ ነቲ ዝኸሰና ድያብሎስ ግቡእን ብቑዕን መልሲ ኮይኑ ንረኽቦ። ዲያብሎስ ንሕና ገበነኛታት ከምዝኾና ገይሩ ከርኢ ስለዝደሊ እዩ ዝኸሰና። እቲ እንኮ ንሕና ክንእውጆ ዝግብኣና ድማ “ኣነ ብደም የሱስ ክርስቶስ ልክዕ ቅድሚ ሕጂ ሓጢኣት ገይሩ ዘይፈልጥ ሰብ ኮይነ ጽድቂ ኣምላኽ ኮይነ እየ ምባል እዩ።” በዚ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብትብዓትን ብዘይሕፍረትን ደው ክንብልን፡ ንድያብሎስ ድማ ብቑዕ መልሲ ንምሃብን
KJC
pg. 5
ትብዓት ኣሎና። “ድያብሎስ በቲ ብገዛእ ርእሰይ ዝርከብ ጽድቂ ዘይኮነስ በቲ ዕጣርን መንቅብን ኣበርን ዘይተረኽቦ የሱስ ጽድቂ ኣምላኽ ስለዝኾንኩ፡ ምኽሳስካ ከተቋርጽ እነግረካ ኣሎኹ” ንበሎ።
ቅድስና (sanctification)
እቲ ቀጺሉ ብደም የሱስ ዝተቀረበልና ቅድስና እዩ። “ምቅዳስ” ማለት ቃል ንቃሉ ንሓደ ነገር ወይ ሰብ ናምላኽ ምፍላይ ወይ ምምዳብ እዩ። “ቁዱስ” ዝበሃል ሰብ ንኣምላኽ ጥራይ እተፈለየ ወይ ድማ እተመደበ እዩ። ዕብ 13፡12 “ስለዚ የሱስ ከኣ፡ ብደም ንህዝቢ ምእንቲ ኪቕድስ ኢሉ ኣብ ወጻኢ ኣፍ ከተማ መከራ ጸገበ።” ብኻልእ ኣዘራርባ ብናይ ገዛእ ርእሱ ደም ነቲ ህዝቢ መታን ክቅድስ ኢሉ ካብ ከተማ ወጻኢ መከራ ክጸግብ ተገብኦ። ዮሃ 17፡19 “ንሳቶም ብሓቂ ምእንቲ ኪቕደሱስ፡ ኣነ ርእሰይ ስሊኦም እቕድስ ኣሎኹ።”
ኣብቲ ናይ ብሉይ ኪዳን ፋስጋ ምስ እንዕዘብ እቲ ደም ናይ’ቲ ገንሸል ነቶም ደቂ እስራኤል ካብቲ ቀዛፊ መንፈስ ሓልዩ ንኣምላኽ ክፈልዮም ከሎ ንርእዮ። ዘጽ 11፡4-7 “ሙሴ ድማ፡ እግዚኣብሄር ከምዚ ይብል ኣሎ፡ በሎ፡ ኣነ ፍርቂ ለይቲ ኣቢለ ኣብ ማእከል ግብጺ ኽወጽእ እየ። ኲሉ በዂሪ ሃገር ግብጺ ኸኣ፡ ካብ ቦኽሪ እቲ ኣብ ዝፋን ዚቕመጥ ዘሎ ፈርኦን ክሳዕ በዂሪ እታ ኣብ ድሕሪ መጥሓን ዘላ ግዝእቲ፡ ኲሉ በዂሪ እንስሳ ድማ ኪመውት እዩ። ኣብ ኲላ ሃገር ግብጺ ኸኣ ከምኡ ዝበለ ዘይከውን ዓብዩ ዋይዋይታ ኪኸውን እዩ። እግዚኣብሄር ግና ኣብ መንጎ ግብጻውያንን ኣብ መንጎ ኣስራኤልን ከም ዚፈሊ፡ ምእንቲ ኽትፈልጡ፡ ናብ ኲሎም ደቂ እስራኤል ካብ ሰብ ክሳዕ እንስሳ፡ ከልቢ ልሳኑ ኣየወሳውስን።” ኣብ’ዚ ጽሑፍ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ነቶም ደቂ እስራኤል ካብ ግብጻውያን “ከም ዝፈለየ” ንርእዮ። እቲ “ከም ዝፈሊ” ዝብል ጽሑፍ ብእንግሊዘኛ “distinction” ማለት “ኣፈላላይ” ይብሎ። ኣብ’ዚ ጽሑፍ ቁጥዓን ፍርድን ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ’ቲ በቲ ደም ዘይተፈለየ ህዝቢ ማለት ህዝቢ ኣምላኽ ዘይኮነ ህዝቢ ክወርድ ከሎ ንዕዘብ። ኩሉ ህዝቢ ኣምላኽ ግና ምሉእ ብምሉእ በቲ ደም ክሕሎ ወይ ክዕቀብ ንርእዮ። እቲ መሰረት ናይቲ ምፍልላይ ድማ ደም እቲ ገንሸል ኮይኑ ንረኽቦ። እቲ ኣብታ ሃገር ዝመጽአ ቀዛፊ መንፈስ ነቲ ኣብ ልዳውቲ ኣባይቲ እስራኤል እተለኽየ ደም ናይቲ ገንሸል ርእዩ ካብቲ ቁጠዓን ፍርድን ይንሕፎም (ይሓልፎም) ነበረ።
ንሕና ድማ ኣብ’ዚ እዋን እቲ ኩቡር ደም የሱስ ኣብ ህይወትና እናነጸግና “ብደም የሱስ ክርስቶስ ንኣምላኽ ንበይኑ ጥራይ ተቀዲሰን ተፈልየን፣ ድያብሎስ ድማ ኣባይ ዝኾነ ይኹን ሓይልን ስልጣንን ኩነኔን የብሉን፡ ኩሉ ነገር ብደም የሱስ ዓሪፉ እዩ።” ዝብል ኣዋጅ ወይ ምስክርነት እናኣወጅና እቲ ብክርስቶስ እተቐረበልና ቅድስና ክንለብሶ ይግብኣና።
ዘየቋርጽ ጥርዓን (continual plea) ኣብዚ እዋን ክርስትያናት ክፈልጥዎን ክርድእዎን ዝግባእ ሓቂ እቲ ብሉጽ ህያብ ደም የሱስ ክርስቶስ ሕጂውን ኣብ ቅድሚ ገጽ ኣምላኽ ምእንታና ይጠርዕ ምህላዉ እዩ። ዕብ 12፡22,24 “ንስኻትኩም ግና ናብ ከረን ጽዮንን ናብታ ኸተማ ህያው ኣምላኽ ሰማያዊት የሩሳሌምን ናብቶም ኣእላፋት መላእኽትን ኢኹም ዝበጻሕኩም፡……..ናብ የሱስ ማእከላይ ሓድሽ ኪዳንን ናብቲ ኻብ ደም ኣቤል ዝሔሸ ዚዛረብ ምንጻግ ደምን በጺሕኩም ኣሎኹም።” ኣብ ከረን ጽዮን ኣብ ቅድሚ ገጽ ኣምላኽ ኣብቲ ቅድስተ ቕዱሳን ዝበሃል ቦታ ደም የሱስ ኣብ ክንዳና ኮይኑ ተነጺጉ እዩ። የሱስ ንኹላትና መሪሑ ኣብ ቅድሚ እቲ ክቡር ገጽ ኣምላኽ ኣብቲ ቅድስተ ቅዱሳን እቲ ንምድሓንን ንምብጃውንን እተመደበ ዕዳ ብናይ ገዛእ ርእሱ ደም ነጺጉ ብምልኣት ተኸፊሉ እዩ።
KJC
pg. 6
ኣብዚ ግና ሓደ ኣንጻራዊ ዝኾነ ኣገዳሲ ነገር ከነድህበሉ ይግብኣና። ኣብቲ ቃየል ንኣቤል ሓው ዝቐተለሉ እዋን ምስ እነንብብ፡ ቃየል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅትለት ሓዉ ዘይምልከቶ ኮይኑ ክቐርብ እዩ ፈቲኑ። ኣምላኽ ግና ሓደ ነገር ኢልዎ። “ድምጺ ደም ሓውኻ ካብ ምድሪ ናባይ ይጠርዕ ኣሎ” (ዘፍ 4፡10)። ብኣንጻር እዚ ግና እቲ ኣብ ሰማያት እተነጽገ ደም የሱስ ሎሚ ንሕነ ምፍዳይ ዘይኮነስ ንምሕረት ኣብ ቅድሚ ገጽ ኣምላኽ ይጠርዕ ኣሎ። እቲ ደም የሱስ ኣብ ቅድሚ ህላወ ኣምላኽ ዘየቋርጽ ጥርዓን ንምሕረት እዩ።
ንሕና ድማ ብውልቅና ብዛዕባ እቲ ሓይሊ ደም የሱስ ኣብ እንምስክረሉ እዋን፡ እቲ ቃላት ካብ ደቒቕ ናብ ደቒቕ ክንደጋግሞ ኣየድልየናን እዩ። ምኽንያቱ እቲ ደም ኩሉ ጊዜ ኣብ ክንዲ ኩላትና ኮይኑ ኣብ ቅድሚ ገጽ ኣምላኽ ስለ ዝዛረብ። ኩሉ ግዜ ኣብ ንፍተነሉ፡ ንሽገረሉ፡ ንፈርሃሉ፡ ንጽገመሉ እዋን ግና ንነፍስና “ደም የሱስ ሕጂ ኣብ ክንዳይ ኮይኑ ኣብ ቅድሚ ገጽ ኣምላኽ ይዛረብ ኣሎ” ኢልና ከነዘኻኽራ ይግብኣና።
ክርስቶስ ብደሙ ምሉእ ኣድዋር ውግእ ስለዘልበሰና፡ ኣብቲ ምስ ድያብሎስ እነካይዶ ውግእ ኣቐዲምና ብእምነት ንኸነጥቕዕ ንቕድሚት ክንወጽእ ይግብኣና። እቲ ናይ ቃልን ምስክርነትን፡ ምእዋጅን ግና እቲ ቀንዲ መፍትሕ ኣድማዕነት ናይቲ ኣጽዋር እዩ። በዚ ድማ ኣብቲ ብክርስቶስ ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመት እተዋህበና ዓወት (victory) ኣብ ልዕሊ ድያብሎስ እናገዛእና ንነብር።
ምንጪ ካብ The blood of the lamb
By Derek Prince


c: text/html

text:
መደረኽ ሃገራዊ ዘተ (መሃዘ)
ጋዜጣዊ መግለጺ ሕዳር 6: 2017
ኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ይገብር፡ ብሰንበት 02 ለካቲት 2014 ምምስራት መድረኽ ሃገራዊ ዘተ (መሃዘ) ተቓሊሑ። እዚ ብስራት’ዚ ኣብ ህዝብና ተስፋ፡ ትጽቢት፡ ከምኡ’ውን ሕቶታት ኣለዓዒሉ። ብድሕሪ’ዚ ግን መድረኽ ዋላ’እኳ ውሑዳት ኣገደስቲ ሸቶታት እንተኣመዝገበት፡ ንነብሳ ናብ ሓደ ሂወት ዘለዎ ሓያል ውዳበ ብምስግጋር፡ ንጹር ቅርጽን ኣገባብ ኣሰራርሓ ዝወነነ፡ ንኣባላቱ ወይ መላፍንቱ ምሉእ ዋንነት ናይ’ቲ ዕላማ ክወስዱ ዘብቅዕ ኣሰራርሓ ንምውናን ኣይበቐዐትን።
መሃዘ እምበኣር ነዚ ሓቂ’ዚ ብዕምቆት ብምግንዛብ፡ ድሕሪ ብዙሕ ምምኽኻርን ክትዕን፡ ኣካይዳ መድረኽ ከይተመሓየሹ ከምዘለውዎ ክቕጽሉ ምቕባል ዘስርሕ ከምዘይኮነ ደምዲሙ። ካብዚ ሓሊፉ ዓሚቕ ውድባዊ ሕዳሰ ምክያድ ኣድላይን እዋናውን ምዃኑ ኣስሚሩሉ። ነዚ ዕላማ’ዚ ክውን ንምግባር፡ ብዓርቢ 20 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ፍራንክፈርት ጀርመን ብምግባእ፡ ዳግመ ስርርዕ ብምክያድ መጠን ኣባላት ቦርድ ብምስፋሕ ንነብሳ ብንጹርነትን ተሓታትነትን ዘለዎ ኣሰራርሓ ክትሰርሕ ዘኽእላ ኣገባባት ዚኣተኣታትያ። እቲ ሓድሽ ውዳበ ወይ ስርርዕን ብመሰረት ብዓርቢ 20 ጥቅምቲ 2017 ዝጸደቐ ውሽጣዊ ሕጊ ኮይኑ፡ መሃዘ ነቲ ዝተመስረተትሉ ዕላማታት ከተዐውት ዘኽእላ ትካላዊ ደገፍን ድፍኢቲን ክህብ እዩ።
እቲ ሓድሽ ምምሕዳር ቦርድ ንኹሉ ፖለቲካዊ ርኢቶታት ዘንጸባርቕ ኮይኑ 25 ኣባላት ዝሓቆፈ እዩ። ምምሕዳር ቦርድ ኣብ ናይ መጀመርያ ርክባ፡ ፕረሲደንት ቦርድን፡ ሸውዓተ ዝኣባላታ ፈጻሚት ሽማግለን መሪጹ። በዚ መሰረት ዶር. ኣሰፋው ተኸስተ ፕረሲደንት ቦርድ ኮይኑ ክምረጽ እንከሎ፡ እዞም ዝስዕቡ ድማ ፈጻሚት ሽማግለ ኮይኖም ተመሪጾም፡
- ሰመረ ተ. ሃብተማርያም፡ ዋና ኣካያዲ ስራሕ
- ሱሌማን ኣደም ሑሴን፡ ምኽትል ዋና ኣካያዲ ስራሕ
- ሙሕየዲን ኣቡባከር ሸንገብ፡ ፋይናንስ
- ጊለዋይ ሳዒድ ፡ ጸሓፊ
- ኣምበ. ኣንደብርሃን ወልደ ጊዮርጊስ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ ልዝብ፡ ድፕሎማሲን ጎስጓስን
- ዮናስ ሓጎስ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ መራኸቢ ብዙሓንን ህዝባዊ ርክባትን
- ዶር. ኣዳነ ገብረመስቀል ተኪኤ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ ምርምርን ስትራቲጂካዊ መጽናዕትን
ኣባልት ሓደስቲ ምምሕዳር ቦርድ እዞም ዝስዕቡ እዮም፡ ኣስማቶም ብተርታ ፊደል ተዘርዚሩ ይቐርብ።
- ኣሕመድ ቐይሲ መስፍን ሓጎስ
- ኣምበ. ኣድሓኖም ገብረማሪኣም ሙሕየዲን ኣቡባከር ሸንገብ
- ኣምበ. ኣንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ሳባ ፍስሃየ
- በንያም ደበሳይ ሳልዋ ኑር
- መሓመድ በርሃን ብላታ ሰመረ ተ. ሃብተማርያም
- በያን ነጋሽ ሰመረ ከሰተ
- ዶር. ኣዳነ ገብረመስቀል ተኪኤ ሰምሃር ገብረስላሴ
- ዶር. ኣንገሶም ኣጽብሃ ሱሌማን ኣደም ሑሴን
- ዶር. ኣሰፋው ተኸስተ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ
- ሕሩይ ተድላ ባይሩ ቨሮኒካ ኣልመዶም
- ሑመድ መሓመድ ኩሉ ያቆብ ኣብራሃም
- እድሪስ ሑመድ ኢብራሂም ዮናስ ሓጎስ
- ገላዋይ ሳዒድ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10893

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ግብረ ሽበራውያን ኣብ ኣፍሪካ ማእለያ ዘይብሉ ህይወትን መነባብሮን ናብ ሓደጋ ምውዳ፟ም፟ ቀፂሎምሉ ይርከብ።
ኣብ ቀረባ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጉጅለ ግብረ ሽበራ ኣልሸባብ ሞቋዱሾ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ሓያት ብዝፈፀሞ መጥቃዕቲ 30 ሰባት ክሞቱ ከለዉ 117 ድማ ጉድኣት በፂሑዎም።
ኣሜሪካ ኣፍሪካውያን መሻርኽታ ካብ ስግኣታት ሓደጋ ንምክልኻልን ቀፃልነት ዘለዎ፣ ሞያዊ ብቅዓት ዘማልአ፣ ተሓታትነት ዘለዎ ወተሃደራዊን ሲቪላዊ ኣገልግሎት ፀጥታ ንምህናፅን እቲ ዘሎ'ውን ተጠናኺሩ ንኽቅ፟ፅል ትገብሮ ምትሕብባር ኣበርቲዓ ክትቅፅለሉ ሙዃና ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ኣማኻሪ ፍሉይ ፖለቲካዊ ጉዳየት ኣሜሪካ ኣምባሳደር ጄፍሪ ዴሎረንተስ ተዛሪቦም። ከምኡ'ውን ስግኣታት ኣልሸባብ ንምቅ፟ናስን ሶማሊያ ደሕንነታ ንምሕላው ዝያዳ ሓላፍነት እትወስደሉ ኩነታት ንምትዕርራይ “ ምስ ሶማሊያ ፣ ልኡኽ መሰጋገሪ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሶማሊያን ሰራዊተን ዘዋፈራ ሃገራት ኣባል ቤትምኽሪ ፀጥታ ንዝህሉ ተወሳኺ ምትሕብባራት ሃገሮም ብሓጎስ ከምእትቅበሎ ገሊፆም።
ኣምባሳደር ዴሎሬንትስ ወሲኾም ብተመሳሳሊ ኣብ ሙሉእ ኣፍሪካ ኣይሲስን ኣልቃዒዳን ጎንፅታት ብምልዓል፣ ውድቀታት ምምሕዳራት፣ ፖለቲካዊ ቅልውላው፣ ብማሕበረ ቁጠባዊ ዘይምምዕርራያት ንዝፍጠሩ ቅርሕንትታት ሰዓብቲን ሃብትን ብምትእኽኻብ ዝተደራጀወ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ምፍፃሞም ቀፂሎሙሉ ይርከቡ ኢሎም። ማሕበረሰብ ዓለም ''ንፃዕሪ እቶም ዝያዳ ተቃላዕቲ ማሕበረሰብ ብምርዳእ ንመጥቃዕትታት ኣኽረርቲ ክነፅጎ ፀዊዖም።''
ብርግፅውን ኣብ ቀረባ ዝወፀ ፀብፃብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘርእዮ “ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ስግኣታት እናወሰኸ ምምፅኡ እዩ ዘጠንቅቅ።
ምስ ኣይሲስን ኣልቃይዳ ርክብ ዘለዎም ሓይሊታታ ኣብ ኣፍሪካ ንዝፀንሑ ጎንፅታትን ዘይምስምማዓትን ከምብሓዱሽ ብምቅስቃስ ንመፈፀሚ እከይ ተግባራቶምን ልዑል ቅትለታትን ከጋጥምን ይጥቀሙሉ ኣለዉ።
ከምኡ'ውን ጉጅለ ግብረሽበራዊያን ንሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ሓዊሱ ሓደስትን ዝተራቀቁን ውፅኢታት ቴክኖሎጂ ክጥቀሙ ጅሚሮም 'ዮም። እዚኦም ድማ ንዝፍፅምዎም መጥቃዕቲታት ንምትሕብባር፣ ሓበሬታታት ንምውዋጥን ፕሮፖጋንደኦም ንምንዛሕን ይጥቀሙሎም።
ኣሜሪካ ኣንፃር ግብረሽበራዊያን ሰብኣልቦ ነፈርቲ ናይ ምምዕባል መስርሕ ፃዕራ ኣበርቲዓ ክትቅፅለሉ ኮይና ከምኡ'ውን እዚ ልእኽቶ ንኽሳኻዕ ኬንያ ትጋብሮ ዘላ ፃዕሪ ትንእድ።
ብግብረ ሽበራውያን ኣብ ጥቅሚ ዝውዕሉ ዘለዉ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ኩለመዳይ ኣገልግሎት ዘለውኦም ውፅኢታት ቴክኖሎጂ ፅኑዕ ሓለዋ ኣብ ዘይብሎም ዝፍፅሙዎም መጥቃዕትታት እናወሰከ ምምፅኡ ብምርዳእ ኣሜሪካ ንቅድሚት ኣንፃር እዞም ተግባራት ምስ ኬንያ ዘለዋ ምትሕብባር ኣሐይላ ክትቅፅል እያ።
ማሕበረሰብ ዓለም'ውን ብሓባር ነቲ ከም ኣይሲስ፣ ኣልቃዒዳን ኣልሸባብን ዝበሉ ግብረሽበራዊያን ትካላት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት አፍሪካን ካልኦትን ንሰላምን ደሕንነትን ብምዕንቃፍ ዝፈጥርዎ ምቅዘፍቲ ንኸብቅዕ ኣብ ቃሉ ክፀንዕ ይግባእ።


text:
Radio Erena: 23 April 2021
ኣብ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኩሉ ንጥፈታት ተዓጽዩ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ስድራቤታት ተወሳኺ ኣሽሓት ናቕፋ ውህሉል ክፍሊት ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ይሕተታ ምህላወን ተሓቢሩ።
ካብ 3 ሽሕ ክሳብ 10 ሽሕ ናቕፋ ውህሉል ክፍሊት ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ዝተሓተታ ስድራቤታት ኣለዋ።
ብፍላይ ገሊኤን ስድራቤታት፣ ምስ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ኣብ ከቢድ ናይ መነባብሮ ጸገም ወዲቐን ዝርከባ ክነሰን፣ እዚ ሃንደበት ተሓቲተንኦ ዘለዋ ውህሉል ዕዳ፣ ተወሳኺ ጭንቐት ፈጢሩለን ከምዘሎ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ወርሓዊ ካብ 600 ክሳብ 1200 ናቕፍ ዝኽፈሉ፣ ኣብ ሰራዊት ዝርከቡ ኣለይቲ ስድራ ዝኾኑ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ በዚ ተሓቲቶሞ ዘለዉ ውህሉል ዕዳ ኤሌክትሪክ የማርሩን ገሊኦ’ውን ጥርዓን የቕርቡን ከምዘለዉ ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምጭታት ኤረና ጠቒሶም።
ቅድሚ ኮረና ቫይረስ ኣብ ዝነበረ እዋን’ውን፣ ‘ቆጸርቲ ኣይረኸብናን’ ብዝብል ምስምስ በዓል መዚ ኤሌክትሪ ኤርትራ፣ ንህዝቢ ዘየህለኾ ኣሽሓት ውህሉል ዕዳ ክኸፍል ከገድድ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣገልግሎት ኤሌክትሪ፣ ኣብቲ ዝተሓተ ደረጃ ዝርከብ ክነሱ፣ ህዝቢ ግና ምስ ዝረኽቦ ዘሎ ድሩት ኣገልግሎት ዘይመጣጠን ብዝሒ ገንዘብ’ዩ ክኸፍል ዝሕተት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ስድራቤታት ክኸፍልኦ ንዝሕተታ ዘለዋ ውህሉል ዕዳ ናይ ዘየህለኽኦ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ጥርዓን ኣብ ዘቕርባሉ ዘለዋ፣ ‘ኣብ ወጻኢ ዘመድ የብልካን’ ድዩ? ደይ ሒደት ዶላር ‘የን’ ዝብል ባጫ ዝተሓወሶ ኣሽካዕላሊ መልሲ ይወሃቦም ከምዘሎ ናይ ገለ ስፍራቤታት ተመክሮ ከም ኣብነት ብምጥቃስ ካልእ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ኣብዚ 30 ዓመታት ስልጣኑ፣ ንህዝቢ እኹል ቀረበን ኣገልግሎታትን ከባጽሕ ዘይክኣለ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣፍራዩ ንዝብሃል ጉልበት፣ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት እናባኸኖን ናብ ኵናት እናኽተቶን፣ ማሕበራዊ ድሕነተን ክሕልወለን ንዘይክኣለ ስድራቤታት፣ ኣብ ወጻኢ ብዝርከቡ ቤተሰበን፣ ኣዝማድን መቕረበን ክእለያ ዝጽበ ተበላጺን መዝማዚን ፖሊስ ከምዝኽተል እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ብተወሳኺ ኣቃሊዑ።
==================


text:
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ገኒኑ ዘሎ ናይ ነዊሕ ሰዓታት ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ፣ ህዝቢ ኣእካል ንምጥሓን ኣብ ኣብያተ መጥሓን ይሓድር ምህላዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ኣቃሊሖም።
ህዝቢ እኽሊ ንምጥሓን ኣብ መሳርዕ ኣብ ኣብያተ መጥሓን ክሳብ ክልተ መዓልታት ሓዲሩ ዝውዕለሉ እዋናት’ውን የጋጥም ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ እዚ ሕጂ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዘሎ ኩነታት ነቲ ናይ 1991 ዓመት ምህረት ናይ መወዳእታ ሰዓታት ስርዓት ደርግ ከምዘኻኸሮም ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ን17ን 18ን ታሕሳስ ዋዕላ ወፍሪ ብምክያድ ዘቤታውን ኣህጉራውን ወፍሪ ንምዕዳም ተዳልዩ ከምዘሎ ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ እቲ መሰረት ኩሉ ምዕባለን ወፍርን ዝኾነ ኤሌክትሪክ ናብ ዘይምህላው ገጹ እንተቓረበ ግና ወፍሪን ልምዓት ኢልካ ምዝራብ ሃልኪ ጥራይ’ዩ ክብሉ’ውን ኣረዲኦም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኣስመራን ከባቢአን መዓልታዊ ንልዕሊ 10 ሰዓታት ዝጸንሕ ምቁራጽ ኤሌክትሪክ የጋጥም ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናሓሰመ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ከም ጸባን ስጋን ዝኣመሰለ መሰረታዊ መግብታት ዘይርከብ ምዃኑ፣ ነቲ ብመቑነን ዝዕደል ዘሎ መሸላ’ውን ንምጥሓኑ ጋዶ ኮይኑ ምህላዉ ህዝቢ የማርር ኣሎ።


text:
እንቋዕ ናይ ራሕቦት ወንጌላዊት ቤተክርስትያን ናይ ኩሉ ዜጋታት ብሰላም መጻእኩም!
ራሕቦት ወንጌላዊት ቤተክርስትያን ናይ ኩሉ ዜጋታት ዝተፈላለየ ቋንቋታት ባህልን ዘለዎም ኣመንቲ ወንጌል ቤተክርስትያን ንሙዃን ኣብ ስራሕ ትርከብ ኣለ።
ነፍሲ ወከፍ ማሕበረሰብ፣ ነፍሲ ወከፍ ቋንቋ፣ ነፍሲ ወከፍ ወግዕን ባህልን ናይ ገዛእ ርእሱ ጽባቅ ከም ዘለዎ እያ ትኣምን። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እዘ ቤተክተክርስትያን እዚን ንብ ቃል ኣምላኽ ዝተመሰረተ ኣብ ፍልልይ ዘሎ ጽባቅ ብሞእንጋድ ኩሉ ብሓድነት ዝምልኸላ ናይ እምነት ስፍራ ኮይና ቆይማ ኣለ።
እዛ ቤተክርስትያን ዝተመሰረተትሉ ናይ እግዚኣብሄር ቃል
“ ቤተይሲ ንዂሎም ህዝብታት ቤት ጸሎት ኪስመ እዩ ኣሞ፡ ንኣታቶም ናብ ቅዱስ ከረነይ ከምጽኦም፡ ኣብ ቤት ጸሎተይ ከኣ ከሐጒሶም እየ፡ ዚሐርር መስዋእትታቶምን መስዋእትታት ሕሩዶምን ኣብ መሰውእየይ ቅቡል ኪኸውን እዩ።” ኢሳይያስ 56:7
“ ስለዚ ኺዱ ንዅሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኵሉ ኺሕልዉ ኸኣ እናመሃርኩም፡ ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎም። ” ወንጌል ማቴዎስ 28:19
“ ኣብ መበል ሓምሳ መዓልቲ ድማ ኲላቶም ሐቢሮም ብሓንሳእ ነበሩ።” ግብሪ ሃዋሪያት 2:1
“ ኵላትኩም ብክርስቶስ ኢየሱስ ሓደ ኢኹም እሞ፡ በዚ ኣይሁዳዊ ወይስ ጽርኣዊ የልቦን፡ በዚ ባርያ ወይስ ጭዋ የልቦን፡ በዚ ተባዕታይ ወይስ ኣንስተይቲ የልቦን።” ገላቲያ 3:28
“ ድሕርዚ ድማ ርኤኹ፡ እንሆ፡ ካብ ኵሎም ኣህዛብን ዓሌታትን ህዝብታትን ካብ ብዘሎ ቛንቋታትን እተኣከቡ፡ ሓደ እኳ ኪቘጽሮም ዘይክእል ብዙሓት ሰብ፡ ጻዕዳ ኽዳውንቲ ተኸዲኖም፡ ጨነፍር ስየ ኣብ ኣእዳዎም ሒዞም፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝፋንን ኣብ ቅድሚ እቲ ገንሸልን ደው ኢሎም ርኤኹ እሞ፡” ራእይ ዮሐንስ 7:9


text:
ኣካል ክፍለ ግዝኣት መሪላንድ ዝኾነ መንጎመሪ ካውንቲ፥ ኣብ ከተማ ሲልቨር ስፕሪንግ ዘካይዶ ኣፍሪቃን ሀሪተጅ ማለት ውርሻ ኣፍሪቃ ዝሰየሞ ፈስቲቫል ኣብ ወርሒ መስከረም የካይድ። በዚ መሰረት ኤርትራ ዝሓለፈ ሰንበት 26 መስከረም ንመጀመርያ ግዜ ኣብዚ ፈስቲቫል ተሳቲፋ ኔራ። ኣብቲ ንባህልን ኣነባብራን ዘላሊ መድረኽ ፥ብርክት ዝበሉ ሰበ-ስልጣን ኣመሪካ ተሳቲፎሞ ኔሮም።
ብስነ ጥበብዊ ኣሮን ክብርኣብ ዝስልጥኑን ዝምሃሩን ቆልዑት'ዮም ነቲ ባህላዊ ምርኢት ከፊቶሞ። መስከረም 26,2021 ፈላማይ ተሳትፎ ኤርትራውያን ማሕበረ-ሰብ ኣብ ፈስቲቫል ወርሒ ኣፍሪቃ ኣብ ሞንገሞሪ ካውኒ። እቲ ፈስቲቫል፥ ኣፍሪቃውያን ምስ ካልኦት ኣመሪካውያን ባህሎምን ልምዶምን ዝላለይሉን ንፖለቲከኛታት ድማ ህላውኦምን ኣድማዕነቶም ዘረጋግጽሉ'ዩ። ብእኡ መጠን ድማ ሓለፍቲ መንግስትን ተወዳደርትን ነቲ ባይታ ተጠቒሞም ንነብሶም ፖሊሲታቶምን የላልዩ። ኣብ ግዝኣቶም ዘሎ ዕድላት ድማ ነቲ ማሕበረሰብ የፋልጡ።
ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ መንጎመሪ ካውንቲ ቶም ሃከር ብምኽንያት 60 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ኤርትራ ፥ ብተሳትፎ ኣፍሪቃን ፈስቲቫል በቲ ካውንቲ ዝተዋህበ ናይ ኣፍልጦ ናይ ምስክር ወረቐት አረኪቡ።
እዚ ሓላፊ ቤት ምኽሪ ወረዳ መንጎመሪ ካውንቲ "ህዝቢ ኤርትራ ከም ሉኡላዊ ሃገር ብሰላም ክነብር ንዝወሰዶ ስጉምቲ ኣፍልጦ ንምሃብ'ውን ኣብ ወረዳና ንዘለኩም ተሳትፎን እዚ ናይ ምስክር ወረቐት ንህበኩም ኣለና" ኢሉ ።
ንዝተፈላለያ ብሄራት ኤርትራ ዘንጸባርቕ ባህልን ጸወታን ንምርኢት ቀረቡ ኔሩ::
ኣብዚ ኣብ ሲልቨር ስፕሪንግ መሪላንድ ዝተኻየደ African Heritage month malet ወርሒ ኣሰራት ኣፍሪቃ፥ ማሕበረሰብ ኤርትራ ንባህሎምን መንነቶም ዘንጸባርቕ ዝተፈላለየ ኣልባሳትን ኣቑሑትን ብመጠኑ ሒዞም ቀሪቦም ኔሮም::
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል::


text:
November 28, 2015
ሕጊ ገበናዊ ስርዓት፣ ካብ ምሕባር ፍጻመ ገበን ክሳዕ ናይ መወዳእታ ውሳነ ምሃብ ኣብ ዚካየድ ገበናዊ መስርሕ ኣብ መንጎ መሰረታውያን መሰላት ክሱስን ህዝባዊ ረብሓን ሚዛን ንምሕላው ዝተኣታቶ ሕጊ እዩ። ገበን ከም ዝፈጸመ ዝተጠርጠረ ወይ ክሲ ዝቐረበሉ ዝኾነ ሰብ ነቲ ገበን ከም ዝፈጸሞ ኲኖ ርትዓዊ ጥርጣረ መርትዖ ክሳዕ ዚቐርበሉ ከም ንጹህ ሰብ ኪቝጸር ከም ዘለዎ፣ ካብ ዘይግቡእ ምርመራን ክስን ሓራ ኪኸውን፣ ሓገዝ ኣማኸርቲ ከም ዘድልዮም ዝተለልዩ ገለ ሰባት ኵሉ ግዜ ሓገዝ ኣማኸርቲ ኺረኽቡ፣ ሓደ ኽሱስ ኣብ መስርሕ ምርመራ ገበን፣ ክስን፣ መስርሕ ዳንነትን ብቕልጡፍን ፍትሓውን ኣገባብ ግቡእ መስርሕ ፍርዲ ኺረክብ ከም ዚግባእ፣ ገለ ኻብቶም ንሕግታት ኤርትራ ብምጥሓሶም ገበን ከም ዝፈጸሙ ንዝተጠርጠሩ ወይ ዝተኸሱ ሰባት ዚወሃቡ መሰላት እዮም። ጐኒ ጐኒ እዚ፣ እዚ ሕጊ እዚ ነቲ ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ገበናዊ መስርሕ ህዝባዊ ረብሓ ዚውክሉ ዝተፈላለዩ ትካላት፣ ብፍላይ ድማ ኣብያተ ፍርዲ፣ ምኽባር ሕጊ፣ ፖሊስ፣ ሰብ መዚ ኣብያተ ማእሰርትን ካልኦት ብተመሳሳሊ ደረጃ ዝቘሙ ኣካላትን ኺህሉ ዚድለ ደረታት ዕማም፣ ስልጣንን ዝምድናታትን ብንጹር ብምምልካት ህዝባዊ ረብሓ ይሕሉ። ህዝቢ፣ ብፍላይ ድማ በቲ ብቐጥታ ይጽለዉ እዮም ዚብሃሉ ብዱላት፣ ኣብቲ ኣጠቓላሊ ዕላማ ምክልኻል ገበናትን ቅልጡፍ መስርሕ ገበናዊ ኽስን ብንጡፍ ከም ዚዋስኡ ብምግባርውን ህዝባዊ ረብሓ ይሕሉ።
ኣብ መሰጋገሪ ሕጊ ገበናዊ ስርዓት ኤርትራ ዝተጠርየ ተመኵሮን ናይ ካልኦት ሃገራት ኣሰራርሓን፣ ነዚ ሕጊ ገበናዊ ስርዓት ቅርጺ ኣብ ምትሓዝ ግደ ነይሩዎ። ድንጋገታት መሰጋገሪ ሕጊ ገበናዊ ስርዓት ኤርትራ፣ ነቲ ህዝብን ነበርትን ኤርትራ ይግብኦም እዩ ኢልና ወትሩ ዝኣመንናሉ ገበናዊ ስርዓት ከም መፈተኒ ባይታ ስለ ዘገልገለ፣ ብእወታ ዚግምገሙ ክፋላቱ ኣብዚ ሓድሽ ሕጊ ገበናዊ ስርዓት ከም ዚህልዉ ተገይሮም ኣለዉ። ምስ ሕጊ ገበናዊ ስርዓት ምትእስሳር ዘሎዎም፣ ኣብቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ሕብረተሰባት ኤርትራ ንነዊሕ እዋን ኬገልግሉ ዝጸንሑ ልምዳውያን ሕግታት፣ ባህልታትን ልምድታትን ብተመሳሳሊ ዚርከቡ ገለ ቕቡላትን መሰረታውያን መትከላትን ኣረኣእያታትን ኣብዚ ሕጊ ከም ዚሕቈፉ ንምግባርውን ጻዕሪ ተኻዪዱ።
ናይዚ ሕጊ እዚ ኣብ ግብሪ ምውዓልን ንንጡፍ ስራሕ ምብቃዕን፣ ኣብ ሕጊ ዝተመርኰሰ ተወሳኺ ትካላውነት ኣካላት ፍርድን ምትግባር ሕግን፣ ከምኡውን ህዝቢ ብዛዕባ መትከላት ገበናዊ ሕግን ሕጊ ገበናዊ ስርዓትን ቀጻልን ዝዛየደን ኣፍልጦ ኪህልዎ ዚሓትት እዩ። እዚ ሕጊ ገበናዊ ስርዓት ኤርትራ እዚ ምስ ገበናዊ ሕግን ካልኦት ዝምልከቶም ሕጋጋት ኤርትራን ተሳንዩን ተደሚሩን፣ ነቶም ድምር ዕላማታት ሰላማውን ውሑስን ህይወት ኣብ ትሕቲ ሕጊ፣ ምክልኻልን ምቅላስን ገበናት፣ ከምኡውን ፍትሓዊ ኣተሓሕዛ ገበነኛታትን ኬረጋግጽ እዩ።


text:
August 29, 2022
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተጋባእቲ
ምስጋና ንተገዳስነት መንግስቲ ጃፓንን ኣሰናዳእቲ ዋዕላን
ተበግሶ ‘ኣህጉራዊ ዋዕላ ቶክዮ ንልምዓት ኣፍሪቃ’ – “TICAD” ኣብ 1993 ካብ ዝተወስደሉ ንደሓር፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ኣስታት 30 ዓመታት፡ ንናይ ኣፍሪቃ ብድሆታት ልምዓትን መትከላት ኣፍሪቃዊ ዋንነትን ኣብ መቓን “ኣህጉራዊ ሽርክነት” ዝተጨበጠ ገስጋስ፡ ዕቱብ መርተዖኣዊ ገምጋም ዝሓትት’ዩ። ስለምንታይ’ሲ፡ እንተድኣ ሓባራዊ ክብሪታትን ሸቶታትን ንምስፋሕ ተደልዩ፡ ካብ ዝሓለፈ ተመኵሮታትና ተማሂርና፡ መጻኢ ገስጋስና ከነሐይል ስለዝግባእ።ናይ’ዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዓለማዊ ኩነታትን ምዕባለን፡ ድሕሪ ምኽታም ዝሑል ኲናት፡ ኣተሓሳሰብቲ ተርእዮታት ዝተኸስቱሉ መዋእል’ዩ ነይሩ። ጸቢብን ናይ ውሑዳት-ውሑዳትን ሃይመና ንምንጋስ ተባሂሉ፡ ምግሃስ ኣህጉራዊ ሕጊን ናጽነትን ልዑላዊነትን ህዝብታትን ሃገራትን፣ ዝምታ ሃብቲን ጸጋታትን “ዘይማዕበላ” ሃገራት፣ ዘይርትዓዊ ምቕርሐ ሃብትን እቶትን፣ ምጕባጥን ዓሎቕን፣ ምትእትታዋትን እገዳታትን፣ ሽበራን ቅልውላዋትን፣ ብልውሽናን ምምዝባልን ፍልሰትን፣ ምልማስን ምርማስን ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ውድባት


text:
ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ብህውከት ተጠርጢሮም ዝተኣሰሩ ኣስታት 5 ሽሕ ሰባት ንመደብ ተሃድሶ ድሕሪ ምክትታሎም ተፈቲሖም።
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ’ቲ 4 ሽሕ እሱራት ዝተፈትሑሉ ስፍራ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ‘ፍጹም ዘይድገም’ዩ ናብ ዝብል መደምደምታ በጺሕኩም ኣለኹም። ከምዝመስለኒ፣ ናብ’ዚ መደመደምታ’ዚ ዝበጻሕኩም፣ ሕገ መንግስቲና ብደምን ብብዙሕ መስዋእትነትን ዝተጻሕፈ ሕገ መንግስቲ ስለዝኾነ’ዩ። ናይ ብሄርን ብሄረሰባት፣ ሓባራዊን ውልቃዊን መሰል ዘኽብር ስለዝኾነ’ዩ’ ኢሎም።
'ሕቶ ምስ ዝህልወኩም፣ ምስ መንግስታዊ ባዓል ስልጣን ከይትረዳድኡ ትኽእሉ ኢኹም፣ ሕቶኹም ግና ብስልጡንን ሕጋዊን ኣገባብ ምቅራብ መሰልኩም’ዩ። ዝተከልከለ፣ ሕቶ ብዓመጽ፣ ህውከትን ሓይሊን ንምቅራብ ምፍታን'ዩ፣ ዋጋ ከምዘኽፍል ክፍለጥ ኣለዎ' ኢሎም ቀ/ሚ ኃይለማርያም።
ክሳብ ሎሚ ኣብ ዝነበረ እዋን ግና ጌጋ ፈጸምቲ መንግስቲን እቶም ተኣሲሮም ዝተፈትሑን ምዃኖም ቀ/ሚ ኃይለማርያም ጠቂሶም።
‘ጌጋኹም ባዕልኹም ገሊጽኩሞ ኣለኹም። ኣነ ድማ ንናይ መንግስቲ ጌጋ ክዛረብ። መንግስቲ ዝፈጸሞ ጌጋ፣ በቢ ደረጅኡ ዘሎ ኣመራርሓ፣ ከዘራርበኩምን ሪኢቶኹምን ክሰምዕን ኣይካኣለን። ስለዚ ንስኻትኩም ከምዝበልክምዎ፣ መንግስቲ’ውን ብዕምቆት ክሕደስ ኣለዎ፣ ንዴሞክራሲ ከስፍሕ ኣለዎ፣ ብፍላይ ንመናእሰይ ኣቅሪብና ክነዘራርቦም ይግባእ ኢልና ኣለና’ በሉ ንሶም።
ብዘይካ’ቶም ካብ ክልል ኦሮምያ ዝተፈትሑ 4 ሽሕ እሱራት፣ ካብ ክልል ኣምሓራ ተኣሲሮም ኣብ ብር-ሸለቆ ስልጠና ዝተቀበሉ ኣስታት 800 እሱራት ከምዝተፈትሑ መንግስታዊ ሚድያታት ጸብጺበን።


text:
ሎሚ ንግሆ ዕለት 06 ነሓሰ 2022 ዜና ዕረፍቲ ንፈትዎን ነኽብሮን ብጻይና ክቡር ገዲም ተቓላሳይ ሓርበኛ ኣለም ገብረሚካኤል (ፖሊስ) (ዕኮት) ምስ ሰማዕና መሪር ሓዘን ተሰሚዑና፣ ውፉይ ገዲም ተቓላሳይ ብጻይና ኣለም ገብረሚካኤል ካብ ጊዜ ንእስነቱ ጀሚሩ ኣቐዲሙ ኣብ ከተማታት ስዉር ተጋዳለይ ደሓር’ውን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ ንሙሉእ ነጻነት ኤርትራ ዝተቓለስን ምስ ብጾቱ ዓበይቲ ቅያታት
ዝሰርሐን ዉፉይ ሓርበኛ ኢዩ ነይሩ።
ቃል ሓዘን
ሎሚ ንግሆ ዕለት 06 ነሓሰ 2022 ዜና ዕረፍቲ ንፈትዎን ነኽብሮን ብጻይና ክቡር ገዲም ተቓላሳይ ሓርበኛ ኣለም ገብረሚካኤል (ፖሊስ) (ዕኮት) ምስ ሰማዕና መሪር ሓዘን ተሰሚዑና፣ ውፉይ ገዲም ተቓላሳይ ብጻይና ኣለም ገብረሚካኤል ካብ ጊዜ ንእስነቱ ጀሚሩ ኣቐዲሙ ኣብ ከተማታት ስዉር ተጋዳለይ ደሓር’ውን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ ንሙሉእ ነጻነት ኤርትራ ዝተቓለስን ምስ ብጾቱ ዓበይቲ ቅያታት


text:
Radio Erena: 30 April 2020
መንግስቲ ኬንያ፣ ብውሕዱ 18 ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታቱ ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ከምዝሞቱ ገሊጹ።
ንሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ማቻርያ ካሙ ብምጥቓስ ጋዜጣ ዘ ስታንዳርድ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ሬሳ ኣብ ወጻኢ ናይ ዝሞቱ ኬንያውያን ከምጽኡ ዝደልዩ ስድራታት ወይ መቕርብ ብወጻኢታቶም እንተዘይኮይኑ መንግስቲ ከምዘይሕግዞም ኣመልኪቱ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ኣብ ቻይናን ህንዲን ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ተዓጊቶም ዝርከቡ ኣስታት 500 ኬንያውያን ካብ ዝመጽእ ሰሙናት ኣትሒዞም ብወጻኢታቶም ናብ ዓዶም ክምለሱ ምዃኖም ኣፍሊጡ።
ኣብ ቻይና ልዕሊ 3 ሽሕ ኬንያውያን እኳ እንተለዉ፣ ኣብታ ሃገር ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ዝሞተ ኬንያዊ ከምዘየለ’ውን እቲ በዓል ስልጣን ኣነጺሩ።
መብዛሕቶም እቶም ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ኣብ ወጻኢ ዝሞቱ ልዕሊ 18 ኬንያውያን ኣብ ኣመሪካን ብሪጣንያን ዝነበሩ’ዮም።
ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናይ ምዝሓል ምልክታት የርኢ ከምዘሎ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ብስራሕ፣ ትምህርቲን ሕክምናን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታተን ነናብ ዓደን ይመልሳን ብዝሒ ግዳያት ድማ ኣብ ምጽራይን’የን ዝርከባ።
ኣብ ኣመሪካ፣ ኢጣልያ፣ ብሪጣንያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ብውሕዱ 8 ኤርትራውያን ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ከምዝሞቱ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዛጊት ዝተጻረየ ጸብጻብ ኣየቕረበን።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮሚሽን ዓለምለኸ ነፃነት ሃይማኖት The U.S. Commission on International Religious Freedom (USCIRF) መንግስቲ ኤርትራ ንፓትሪያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኣቡነ ኣንጦንዮስ ንክፈትሖም ፀዊዑ።
ዘይሕጋዊ ምውራድ ኢሉ ዝፀውዖ ስጉምቲ ሻምናይ ዓመት ከምዘቑፀረ መግለፂ USCIRF ይሕብር።
‘’USCIRF ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብዘይሕጋዊ ካብ ስልጣኖም ምውራዶምን ብቐፃልነት ኣብ ገዛ ምእሳሮምን ብፅኑዕ ንኹንኖ’’ ይብል እቲ መግለፂ።እቶም ፓትሪያሪክ ብከቢድ ሕማም ሽኮር ከምዝሳቐዩን ናይ ሕክምና ሓገዝ ተኸልኪሎም ኩነታት ጥዕንኦም እናሓመቐ ይኸይድ ከምዘሎን ይዝርዝር እቲ መግለፂ።
መንግስቲ ኤርትራ ንፓትሪያሪክ ኣንጦንዮስ ብዘይውዓል ሕደር ክፈትሖም ብምፅዋዕ ልዕሊ 2,000 ሰባት እውን ብምኽንያት ሃይማኖታዊ እምነቶም ተኣሲሮም ይርከቡ ይብል USCIRF።
ናይ ሃይማኖት ነፃነት መሰረታዊ’ዃ እንተኾነ እዞም መሰላት እዚኣቶምን ካልኦት ሰብኣዊ መሰላትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብቶም ዝሓለፉ ልዕሊ 20 ዓመታት ተኸልኪሉ እዩ ይብላ ሓላፊት እቲ ትካል ቸይር ላንቶስ ስዌት።
ፓትሪያሪክ ኣንጦንዮስ ንመንግስቲ ንዝተቓወሙ 3,000 ሰበኽቲ ከባርሩ ካብ መንግስቲ ንዝቐረበ ትእዛዝ ብዘይምፍፃሞምን ፖለቲካዊ እሱራት ንኽፍትሑ ብምሕታቶምን ሰበስልጣን ኤርትራ 13 ጥሪ 2006 ዓ/ም ካብ መንበረ ፓትሪያርክነቶም ከምዘወገዱዎም እቲ መግለፂ ይሕብር።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴተስ ብምጥሓስ ነፃነት ሃይማኖታት ንኤርትራ ከም ‘’ፍሉይ ሻቐሎት ዘሕደረት ሃገር’’ /country of particular concerns/(CPC) ኢሉ ንኽምድባ USCIRF ካብ 2004 ኣ/ፈ ጀሚሩ ክሓትት ከምዝፀንሐ ይሕብር።
ሪኢቶ መንግስቲ ኤርትራ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።


text:
ሕብረት ኣፍሪቃ ዕድመ ሓላፍነት ኦሊሰጎ ኦባሳንጆ ኣናዊሑ2022-09-11 07:06:35 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 219 times
- font size decrease font size increase font size
ሕብረት ኣፍሪቃ ብወገን ክልል ትግራይኳ ተቐውሞ የጋጥሞም እንተሃለወ፡ ዕድመ ሓላፍነት ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ወዲ 85 ዓመት፡ ናይ ቅድም መራሒ ናጀርያ ኦሊሰጎ ኦባሳንጆ ከም ዘናወሐ ናይቲ ሕብረት ኮሚሽን ኣቦመንበር ሙሳ ፋቒ መሃማት ከም ዝሓበሩ ኢትዮጵያን ኢንሳይደር ኣፍሊጣ።
ኮሚሽነር ሙሳ ፋቒ ነዚ ዘፍለጡ ኣቐዲሞም ምስቶም ፍሉይ ልኡኽ ተዘራሪቦም ብ10 መስከረም 2022 ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ምዃኑ ተፈሊጡ። ሙሳ ፋቒ ኣብቲ መግለጺኦም ሕጂ እውን ኣብቶም ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጽኑዕ እምነት ከም ዘለዎም ጠቒሶም።
ኣቦመንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብቲ ዝገብርዎ ልዝብ፡ እቶም ፍሉይ ልኡኽ ኣብቲ ዝሓለፈ ናይ ሓደ ዓመት ዕድመ ሓላፍነቶም፡ ብሓፈሻ ኣብ ዞባ ቅርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳይ ውግእ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ከካይድዎ ንዝጸንሑ ስረሓት ንኢዶም። ኣብ መጻኢ ድማ ምስ ዝምልከቶም ዞባውን ዓለም ለኻውን ኣካላት እናተሓባበሩ ስረሖም ክቕጽሉ ከም ዘተባብዕዎም እቲ ዜና ኣፍሊጡ።
ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናጀርያዊ ኦባሳንጆ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ውግእ ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍትሕ፡ ኣብ መንጎ ኣዲስ ኣበባን መቐለን ብተደጋጋሚ ክመላለሱ ጸኒሖም እዮም። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ እውን እቲ ጉዕዞ ሰላም ዘገምታዊ ኮይኑ፡ ናይ ምዕዋት ዕድል ከም ዘለዎ ገሊጾም ነይሮ። እንተኾነ ከምቲ ትጽቢቶም ኣይኮነን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ብፍላይ ብወገን ትግራይ ኣብቶም ፍሉይ ልኡኽ ኮነ ኣብቲ ዝመዘዞም ሕብረት ኣፍሪቃ እምነት ከም ዘየብሉ ክገልጽን ናብ ፍደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ዘዳልዉ ክኸሶምን ጸኒሑ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ከኣ ብወገን ክልል ትግራይ እቲ ትጽቢት ተገይርሉ ዝነበረ ዘተ ሰላም፡ ኣብ ክንዲ ብፍሉይ ልኡኽ ብሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ሓላፍነቶም ብምርጫ ንዝተዓወቱ ብዘረከቡ ፕረዚደንት ኬንያ ነበር እሁሩ ከኒያታ ክምራሕ እሞ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ዓረብ ኢመረትን ድማ ክሳተፍዎ መጸዋዕታ ከቕርብ ጸኒሑ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ውግእ ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ብሰላም ክፍታሕ ዝነበሮ ተስፋ ተኾሊፉ፡ ከም ብሓድሽ ተጀሚሩ ይቕጽል ኣሎ። ስርዓት ህግደፍ ድማ ከምቲ ቀደሙ ብብዙሕ ኩርነዓት ብምሉእ ዓቕሙ ተሳትፎኡ ኣብቲ ውግእ ይቕጽል ኣሎ። ምስዚ ግና ሕጂ እውን ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቅርኒ ኣፍሪቃ ብዝገበርዎ ጻዕሪ፡ ናይ ምቅርራብ ፈተነታት ይካየድ ኣሎ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ። እንተኾነ ብወገን መንግስቲ ኣሚሪካ ኮነ፡ በቶም ኣብቲ ሓያል ውግእ ተጸሚዶም ዘለዉ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ነዚ ብዝምልከት ዝተዋህበ መግለጺ አየለን።


text:
Radio Erena: 07 May 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣስታት 20 ሚልዮን ዶላር ዝተገመተ ዝተፈላለየ ናውቲ ሕክምና ንሱዳን ከምዝለገሰት ማዕከን ዜና ኸሊዥ ታይምስ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓገዝ፣ ኣካል’ቲ ሕቡራት ኢማራት ዝሓለፈ ዓመት ንሱዳን ዝኣተወትላ ናይ 1.5 ቢልዮን ዶላር መብጽዓ ምዃኑ’ዩ ተገሊጹ።
እታ ዓረባዊት ሃገር፣ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ጉዳይ ሊብያ ንዝኽተሎ ፖለቲካዊ መርገጺን ፖሊሲታትን ኣብ ግምት ብምእታው ነቲ ሓገዝ ከምዝልኣኸቶ’ዩ ዝግለጽ።
ኣቐዲማ፣ ንጀነራል ሓፍታር ናይ ሊብያ ንምሕጋዝ ዝዋፈሩ ሚሊሻታት ካብ ሱዳን ክትዓስብ ዝጸንሐት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብተቓውሞ ህዝቢ ደው ከምዘበለቶ’ዩ ተሓቢሩ።
እንተኾነ፣ እታ ሃገር ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን፣ ነቲ ብሕቡራት ሃገራት ተፈላጥነት ዘለዎ መንግስቲ ሊብያ ንምዕላው ምስ ዝንቀሳቐስ፣ ብጀነራል ከሊፋ ሓፍታር ዝምራሕ ሓይሊ ብመንገዲ ሱዳን ትድግፍ ምህላዋ’ዩ ዝጥቀስ።
ብሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ታሕኑን ቢን ዛይድ ዝምራሕ ልኡኽ ኢማራት፣ ኣርማ ማንቸስተር ሲቲ ብዝተለጠፋ ነፋሪት ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ካርቱም ምስጢራዊ ዑደት ብምክያድ ኣብ ጉዳይ ሊብያ ከምዝተመያየጠ ምቅልዑ ይዝከር።


text:
አብ እስራኤል ከተማ ቴልአቪቭ ሎሚ ጥቅምቲ 21,2015 ነቲ አብ ዝሓለፈ ሰንበት ዝተቀትለ ኤርትራዊ ስደተኛ ሃብቶም ወልደሚካ ኤል ናይ ሽምዓ ስነ-ስርዓት ዝኽሪ ተካሂዱ'ሎ።
አብቲ ስነ-ስርዓት ኤርትራዊያን ካልኦት አፍሪቃዊያን እስራኤላዊያን ከምዝተረኽቡ ተገሊጹ'ሎ።
ሱዳናዊ ነዲን ዑመር መንግስቲ እስራኤል ንሓተቲ ዑቕባ ንነዊሕ ዓመታት'ዩ ብስነ-ልቦና ክቃለሶም ጸኒሑ'ዩ። አብ ዝሓለፈ ሰሙን ኸአ ንጹህ ኤርትራዊ አብ መደበር አውቶቡስ ብሕብሪ ቆርበቱ ዓረብ ስለዝመሰለ ጥራይ ቀቲሎሞ። እዚ ንዓና አፍሪቃዊያን አጉህይና'ሎ። እቲ መንግስቲ አብ ልዕሊ አፍሪቃዊያን ሓተቲ ዑቕባ ግፍዒ ምፍጻሙ ቀጻሊ'ዩ ኢሉ።
አብቲ ስነ-ስርዓት ዝኽሪ ካብ ዝተረኽቡ እስራኤላዊ ሓደ ዶ/ር ራሚ ግዶቪች መጀመርያ ዒላማ ኣይነበረን ግን ብጌጋ ከም ሓደ ካብቶም አሸበርቲ ስለዘለለይዎ እዚ ፍጻሜ አብ ኤርትራዊያንን እስራኤላዊያንን ዓብይ ቁጥዓ ፈጢሩ'ሎ። እቲ አዝዩ ዘሰንድብ ግን ብድሕሪ ምውቅዑ አብ ባይታ ወዲቑ እንዳደመየ ኸሎ ብሓለፍቲ መንገዲ እስራኤላዊያን ምቅጥቃጡ'ዩ። እዚ ፍጻሜ ምክንያታዊ ኣይኮነን። ኸመይ ኢሉ'ዩ ካብ ሃገረይ ካብ ህዝበይ እቲ አዝዩ አብ ታሪክ ዝተሳቃየ ህዝቢ ከምዚ ክገብር ዝኽእል? እዚ ፍጻሜ ተቀባልነት የብሉን ኢሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ቃል ግ.ሃ.ድ.ኤ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ታሪኻዊት ኵናት ተጎርባ
ከም‘ዛ ሎሚ መዓልቲ ቅዲሚ 51 ዓመት ብዕለት 15 መጋቢት 1964 ታሪኻዊት ኵናት ተጎርባ ኣብ መንጎ ጅግና ሰራዊት ሓርነት ኤርትን ጎበጣዊ ሓይሊ መግዛእቲ ኢትዮጵያን ዝተኻየደላ ዕለት ኢያ።
ባዕዳዊ ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ ሰውራና ብዕሸሉ ከሎ ንምጥፋእ ብሓይሊ ፖሊስ (ፊልዲ ፎርስ) ፈቲኑ ምስ ተሓለሎ፡ ነቲ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ሃልሃልትኡ ኣብ መላእ ሃገር ክዝርጋሕ ዝጀመረ ቃልሲ፡ ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምቅሃም ስሩዕ ሰራዊቱ (ጦር-ሰራዊት) ብዘመናዊ ዕጥቂ ኣደልዲሉ ናብ ኤርትራ ኣበገሶ። 15 መጋቢት 1964 ከኣ መደባቱ ክፍጽመላ ተሃንዲዱ ዝወፈረላ መዓልቲ ነበረት። እንተኾነ ግን እዚ ሰፍ ዘይብል ሓይሊ ሰብን ኣጽዋርን ተሰኪሙ ዝመጸ መግዛእታዊ ሰራዊት፡ ምስ‘ቲ ብብዝሒ ሰብ ይኹን ብዕጥቂ ፈጺሙ ዘይዳረጎ ሓይሊ፡ ስዉእ ጅግና መሓመድ ዓሊ ኢድሪስ “ኣቡ ሪጀላ“ ዝመርሐን ሰለስተ ጋንታታት ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ትብዓትን ጅግንነትን ተወፋይነትን ተዓጢቐን ነቲ ከጥፈአን ዝመጸ ሓይሊ ጸላኢ ከቢድ ስዕረት ብምስዓብ ዛሕ-ዛሕ እናበለ ከም ዝምለስ ገበረኦ። ኣብ‘ዚ ውግእ‘ዚ ጸላኢ 84 ዝኾነ ካብ መኮንናቱን ስራዊቱን ክመትዎ ከለዉ ብዙሓት ከኣ ቍሰሉ። ሒዝዎ ዝመጸ መደባት ንምዕዋት‘ሲ ይትረፍ ብኣገባብ ክሃድም ኣብ ዘይክእለሉ ኩነታት በጽሐ። ብወገን ሰራዊት ሓርነት ከኣ ንዘልኣለም ዝዝከር ጅግንነትን ተዋፋይነትን ገዲፎም 18 ዝኮኑ ብጾት ተሰውኡ።
ልክዕ‘ዩ ቅድሚ ታሪኻዊት ኵናት ተጎርባን ብድሕሪኡን ብዙሕ ተመሳሳሊ ዕዉት ስርሒታት ኣንጻር ሰራዊት ጸላኢ ተፈጺሙ ኢዩ። ይኹን‘ምበር ኵናት ተጎርባ፡ ኣሃዱታት ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ንመጀመርያ ግዜ ንዓቐኑን ዓይነት ዕጥቁን ዘይመዛዘን ስሩዕ ሰራዊት ጸላኢ ብሰፍ ዘይብል ክሳራ ከም ዝሰዓር ዝገበረሉ ኵናት ብምዃኑን፡ ኣብ‘ቲ ዝቐጸለ መድረኻት ድማ ርኡይ ኣሰራት ስለ ዘመሓላለፈ ኢዩ ፍሉይ ዕለት ዝገብሮ። ካብ‘ቲ ኣገደስቲ ውጽኢታት ኵናት ተጎርባ፡ ክሳብ‘ቲ ዕለት‘ቲ መግዘእታዊ ሓይሊ ቅልጡፍ ኵናት ኣካይድካ ብቐሊሉ ክድምሰሱ ዝኽእሉ ውሑድ ዝቝጽሮም ሸፋቱ ኢሉ ዝግምቶም ዝነበረ ተጋደልቲ፡ ካብ‘ቲ ንሱ ዝብሎም ዝለዓለ ዓቕምን ተወፋይነትን ብህዝቢ ዝድገፍ ናይ ርሑቕ ሃገራዊ ዕላማ ዝውንኑን ምዃኖም እቲ ዝተኻየደ ኵናት ኣረጋጊክጽዎ ኢዩ። ከምኡ‘ውን እቲ ኣብ ውሱን ቦታታት ተሓጺሩ ዝነበረ መቓልሕ ሰውራና ናብ ኩሉ ኩርናዓት ኤርትራ ክዝርጋሕን፡ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ሰውርኡ ዝያዳ ክተኣማመንን ንተሳትፍኡ ኣብ ቃልሲ ከተባብዕን፡ ታሪኻዊት ኵናት ተጎርባ ደራኺ ተራ ተጻዊታ።
ብርግጽ ሓርበኛዊ ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ብብዙሕ ንተጎርባ ዝመሳሰል ዓወታት ኢዩ ተመሊኡ። ስለ‘ዚ ካብቲ ካልእ ዓወታት ነጺልካ እትረአ ዕለት ኣይኮነትን። እንተኾነ ግን ፍልይቲ መዓልቲ ዝገብራ፡ ኵናት ተጎርባ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ መንጎ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን ኣብ መንጎ‘ቲ ኣብቲ ግዜ‘ቲ ኣብ ኣፍሪቓ ዝሓየለ ሰራዊት ተበሂሉ ዝዝነየሉ ዝነበረ ሓይሊ ዝተኻየድ ኵናት ሰለ ዝኾነ ኢዩ።
ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ካብ‘ታ ናይ መራሒ ሰውራና ስዉእ ጅግና ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ጓንዴን ውሑዳት ጠያይትን ነቒሉ‘ዩ ነቲ ፈላሚ ስጉምቲ ኣበጊስዎ። እዚ ፈላሚ ስጉምቲ‘ዚ ድማ ብዝተናወሐ መስዋእትነትን ተወፋይነትን ንገዚፍ ጎበጣዊ ሓይሊ ጸላኢ ዝገጥምን፣ ኣላሽ ኣቢሉ ድማ ዓበይቲ ዓወታት ኣብ ልዕሊኡ ከረጋግጽ በቒዑ ኢዩ። ሰራዊት ሓርነት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክምዕብልን ንሓይሊ ጸላኢ ኢትዮጵያ ስዒሩ መሬትናን ህዝብናን ነጻ ክገብር ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ዘብጸሖ፡ ተቓላሳይ ህዝብና ኣብ ጎድኑ ኮይኑ ዓቢ ደገፍ የውፍየሉ ስለ ዝነበረ ኢዩ።
ሽሕ‘ኳ እኩብ ድምር ቃልስታ ሰውራ ኤርትራ ዓቢ ዓወት ብምርግጋጽ፡ መሬትና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ነጻ ብምውጻእ፡ ኤርትራ ሃገርና ልዑላውነታ ክረጋገጽ እንተ በቕዐ፡ ብሰንኪ‘ቲ ኣብ መስርሕ ቃልስና ዝተራእየ ውሽጣዊ ሓጎጽጎጽ ዝፈጠሮ ምፍንጫላት ንሃገራዊ ሓድነትና ብኣሉታ ስለ ዝጸለዎ፣ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ምልካዊ ስርዓት ብምቛም፡ መጻኢ ዕድል ሃገር ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምቍጽጻሩ ኣእቲዩ፣ ንኤርትራ ኣብ ዓባይ ቤት መእሰርቲ ቀይሩ፡ ካብ መዓልቲ ናጽነት ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ሰፍ ዘይብል ግፍዕን መከራን ከውርድ ይርከብ። ከምኡ‘ውን ብሰንኪ ኣዕናዊ ፖሊሲታቱ ሃገርና ኤርትራ ልዑላውነት ሃገር ኣብ ዓቢ ሓደጋ ኣውዲቕዋ ይርከብ።
ሃገርና ኤርትራን ህዝባን ኣቲየሞ ዝርከቡ ወሳኒ ታሪኻዊ መድረኽ፡ ኩሎም ሓይልታት ዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ቃልሶም ከኻዕብቱ ዓቢ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ከነዘኻኽር ንፈቱ። እዚ ምስ ዝፍጸም ጥራሕ ኢዩ ከኣ ሕድሪ ስዉኣት ኵናት ተጎርባን ኩሎም ስዉኣትናን ዝትግበርን፡ ናጻነትን ፍትሕን ማዕርነትን ዝሰፈና ሃገር ንምህናጽ ስዉኣትና ህይወቶም ዝኸፈለሉ ጉዳይ ብምዃኑ ሓቢርና ኣብ ግብሪ ከነተግብር ዘኽእለና።
ክብርን መጎስን ንስዉኣትን ጀጋኑ ሓርበኛታን ተጎርባ !
ኤርትራ ሃገርና ነጻን ዲሞክራስያዊትን ኮይና ትንበር !
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንስዉኣትና
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ“
ፈጻሚ ኣካል
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
15/03/2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9450


text:
Radio Erena: 14 April 2019
ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት የመን ዓቡልራቦ መንሱር ሓዲ፣ ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ሃገራዊ ባይቶ ተሳቲፉ።
ቅልውላው የመን ካብ ዝጅምር ንፈለማ እዋን ዝጋባእ ዘሎ ሃገራዊ ባይቶ፣ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ስልጣን ቁርቁስ፣ ኣብ ሰለስተ ተጋማሚዑ እዩ ዝርከብ።
ካብ 301 ኣባላት’ቲ ባይቶ፣ እቶም 141 ምስ መንግስቲ ዝወገኑ ኣብ ዘካየዱዎ ዋዕላ፣ ኣብ ስዑዲ ዓርብ ዝነብር ዘሎ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ጻውዒት ሰላም ብምቕራብ እዩ ከፊቱዎ።
ሓያሎ ኣባላት ማሕበረሰብ ዓለም፣ ነቲ ዋዕላ ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም ኣለዉ። ሃገራዊ ባይቶ ምእካቡ ስርዓተ መንግስቲ ዳግም ክቐውም ከምዝኽእል ተስፋ ዝህብ’ዩ ክብሉ’ውን መጎሶም ገሊጾም።
ርእሰ ከተማ ሰንዓ ኣብ ትሕቲ ሑቲ ስለእትርከብ፣ እቲ ሓፈሻዊ ዋዕላ ባይቶ ኣብ ከተማ ዓደን’ዩ ክካየድ ተወጢኑ ኔሩ። እንተኾነ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝወገኑ ሰበስልጣን ከተማ ዓደን፣ ባይቶ ኣብ ከተምኦም ክእከብ ብዘይምፍቃዶም ኣብ ምብራቕ የመን እትርከብ ከተማ ሳዩን እዩ ተኻዪዱ።
ሑቲ ብወገኑ ኣብቲ ተቖጻጺሩዎ ዘሎ ከባቢታት የመን፣ ህዝቢ ወከልቱ ክመርጽ ጎስጓሳት ከካዪድ ምጅማሩ፣ ካብ ከተማ ሰንዓ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ውግእ ሓድሕድ የመን ንምዕራፍ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቐረበ እማመ ሰላም ካብ ወርሒ ታሕሳስ ኣትሒዙ ግብራዊ ከይኮነ እዩ ዝቕጽል ዘሎ።


text:
ቋንቋኹምን ባህልኹምን ንሰባት ምልላይ፣
ምስ ኮዞን"Causons" ዝበሃል ማሕበር ፥ ትርጉም ናይ "ኮዞን" ምዕላል ወይ ዘተ ማለት እዩ፣
እንታይ ኢዩ?
ብዘይካ እቲ ንናይ መበቆል ዓድኹም ቋንቋ እተላልይዎ ጥቕሚ ወጻኢ እምበኣር ካብዚ መደብ እዚ እትረኽብዎ ጥቕሚ! ኣብዚ ውሽጢ ስልጠና እዚ ኾይንኩም እንዳተሕገዝኩምን እንዳተዓጀብኩምን ጎኒ ንጎኒ ነዚ ጉዕዞ ናይዚ ሞያ እዚ ክገልጾ ዝኽእል ሓሳብ ንምውህላል መርበብካ ምስፋሕን እዩ፣
ስለዚ እምበኣር ናብቲ ማሕበር ኮዞን ዘዳለዎ ስልጠና፣ ሓደ ናይ ስነ ቋንቋን ምዕባለኡን ንምስታፍ ኣፍደገ የርሕወልኩም፣ ብምቕጻል ቋንቋኹምን ባህልኹምን ክፈልጥን ክመሃርን ድልየት ንዘለዎ ናይ ቋንቋ ፈረንሳይ ተዛራቢ ዝኾነ ሕብረተሰብ ብሓባርን ብግልን እተመሓላልፉሉ ዕድል ትደልዩ እንተደኣ ኾይንኩን ንሓተኩም፣
ከምኡ ድማ ንመማህራንና ዝተፈላለየ ናይ ምውሃሃድን ምጽምባርን ንነዊሕ ግዜ ዝቕጽል ብውልቂ ፍሉይ ቆጸራን ስልጠናታትን ምክትታልን እንዳገበርና ንምዕዶምን ንዕጅቦምን ነሰልጥኖምን፣ በዚ ኣጋጣሚ እቶም እንገብሮም ስልጠናታት ክፍሊት ከምዘለዎም ክንሕብረኩም ንፈቱ፣
ንመን ኢዩ ፧
ካብ ሽዱሽተ ስጋብ ዓሰርተ ክልተ ወርሒ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
ካብ ሽዱሽተ ስጋብ ዓሰርተ ክልተ ወርሒ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ተጠቃሚ ወርሓዊ ክፍሊት ምዃን፣
ብሓባር ኾይንና ሓደ ስልጠና ክነከናውን ወይ ከነሳልጥ እንተደኣ ክኢልና ዋጋ ናይዚ ብሰዓት ተተሚኑ ክፍሊት ከምዝህልወኩም ክትፈልጡ ንደሊ፣
ስለዚ ናይ መበቆል ዓድኹም ቋንቋን ባህልን ኣላልዩ፣
ናይ መበቆል ዓድኹም ቋንቋን ባህልን ኽፈልጥዎ ድልየት ንዘለዎም ሰባት ከተላልዩን ከተካፍሉን ክትምህሩን ተዓዲምኩም ኣለኹም፣
ሓደ ብሞይ ብቑዕ ዝገብረካ ተመኩሮ ምርካብ ምቕሳም፣
እዚ መደብ እዚ በዚ ዘዳለዎ ናይ ትምህርትን ስልጠናን መንገዲ ጌሩ ሓደ ናይ ሞያ ልምድን ተመኩሮን ክእለትን ብቕዓትን ንኸተጥርዩ የሕግዘኩምን ክፍሊት ንኽትረኽቡ ድማ የኽእለኩምን፡ ኣብ ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ ኩሎም ጉዳያት ምስላጥን ናይ መጻ ኢ መደባት ሂወትካን ማለት ፕሮጀክትኻ ብልምዲ"project" ኢልና እንጽውዖ ማለት እዩ ንምስራትን ምህናጽን ይሕግዝ፣
መርበብ ርክብኩም ኣማዕብሉ ዘርግሑ ወይ ኣስፍሑ፣
ቋንቋንኹም ኽፈልጥዎ ንዝደልዩ ሰባት ምምሃርን ምልላይን እምበኣር ምስ ሓደሽቲ ሰባት ንኽትላለዩን ሓደሽቲ መሓዙት ንኸተጥርዩ ይሕግዘኩምን፣
ባህልታትኩምን ቋንቋታትኩምን ብዝምልከት ክትዛተዩን ይሕግዘኩም፡ እዚ ድማ መርበብ ርክብኩም ኣብ ምስፋሕን ምምሕያሽ ክእለት ቋንቋ ፈረንሳይ ከተመሓይሹ ይሕግዘኩም እዩ፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ንማሕበርና ኩዞን"Causons" ርኸቡና፣
ምስ ትካልና ወይ ማሕበርና ኩዞ "causon" ማለት "ዘተ" ክትመያየጡን ርክብ ክትምስርቱን ምስእትደልዩን በዚ ዝስዕብ ቅጥዒ formulaire ተሓጊዝኩም መሊእኩምን ኽትረኽቡና ትኽእሉ ኢኹም።
ንዝያዳ ሓበሬታ በዚ ናይ መርበብ ሓበሬታ ኣድራሻና ማለት ዌብ ሳይት : http://causons.org/ "ou" ወይ ድማ ብናይ መርበብ ሓበሬታ ፍሉይ ናይ ሰታሪት መልእኽቲ መቐበሊ ኣድራሻና ኢመይል "email adresse" ጸሓፉልና ወይ ርኸቡና bonjour@causons.org ።


text:
ሞያዊ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ትምህርቲ
ምስ ኤል ፕ L.P. ፎርማሽን - FORMACOOP ፎርማኮፕ
እንታይ ኢዩ?
ናይ 200 ሰዓታት ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ትምህርቲ ኣብ ዶለ Dole ደፓርትመንት (39) በዚ ድማ ኣብ ስልጠናታት ስራሕን ንምእታው ዘኽለኩም ናይ ፈረንሳ ብቕዓት ተኻዕብቱ
i ኣገዳሲሓበሬታ !
እዚ ስልጠና እዚ ካብ ሰነ 28 ክሳብ 22 መስከረም 2022 ዝጸንሕ እዩ
ንመን ኢዩ ፧
3/4 ወይ 2/3መዓልታት ኣብ ሰሙን
ዞባ\ ዴባርትሞ
39 - Jura
3/4 ወይ 2/3መዓልታት ኣብ ሰሙን
ዞባ\ ዴባርትሞ
39 - Jura
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ተግባራዊ ትምህርቲ
ምጽሓፍ ምዝርራብን ኣብ ዙርያ ናይ ስራሕ ዓለም ዘተኮረ ቋንቋ ፈረንሳ ከከም ክትዋፈርዎ እትደልዩ ስራሕን ክወሃበኩም እዩ፣
ኣብ ስርሕ ዓለም ዘሳትፍ
እቲ ዛዕባ ናይቲ ትምህርቲ ን ስራሕ ዓለም ዘብቕዕ ፍረንች ፕሮፈሽናል (ዲክሜንታት ፣ ቃላት ጥቕስታትን ዘካተተ...). ከምኡ እውን ካልእ ናይ ስራሕ ዓለም እትርእይሉ ኣጋጣሚ ክኸውን እዩ።
ኣጠቓቕማ ኮምፑተር ንምፍላጥ
ኣብ ናይ ሕጂ ዓለም ዘስርሕ
ናይ ምምራሕ መኪና ኮድ ምጽናዕ
ኣብቲ ስልጠና ናይ መኪና ምዝዋር ትምህርቲ ኮድ ትምህርቲ ብምእታትው ምስ ምሕላፍ ናይ ፈተና ኩነታትን ፈተናታት ንኽትሓልፉ ክትሕገዙ ኢኹም
ሓደ ሰርቲፊኬት ንምሓዝ
ሰርቲፊኬት Certification CLOE FLE ሓፈሻዊ ሞያዊ ብቕዓትን ዝመስክር ሰርቲፊኬት ዋጋ : 95 €. ክወሃበኩም እዩ
i ኣገዳሲ ሓበሬታ! :ን ኹልሻዕ ዘገልግል ደረጃ A2 !ን ናይ ካርድ 10 ዓመት መትሓዚ ዝተቕም ክወሃበኩም እዩ።
iንምፍላጡ ኣገዳሲ! ደረጃ B1 ደረጃ ቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ንምሕታት ናይ ዜግነት ኣብ ናይ ስራሕ ስልጠና ዘሳትፍ ደረጃ ብቖኣት እዩ ዝጥለብ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ደውሉ ብ 06 76 77 60 38
ኣብ መንጎ ሰዓታት 8h30 ክሳብ 11h30ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ፣ ንምርካብና ይከኣል እንተዘይረኺብኩምና መልእኽቲ ስደዱልና።
ኢመይል ስደዱልና
lpicaud.fle@gmail.com
ኣብ ኣድራሻና ብምምጻእ ርኸቡና
ዓርቢ 16 ሰነ ሰዓት 9 ኣብ MFR ናይ Dole. ምዝገባ ናይ ግድን እዩ !


text:
ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ 46,232 ኑቑጣታት ምርጫ ኣብታ ሃገር ሎሚ ሰሉስ ዜጋታት ድምጾም ክህቡ ክፉታት ኮይኖም ምውዓሎም ገሊጹ።
ኬንያዊያን መራሕቶም ንምምራጽ ናብ ነቑጣታት ምርጫ ውሒዞም እዮም። ይኹን ደኣ እምበር ገለ ሪፖርታት ግና ዝተወሰነ ዘይስሩዕ ኩነታት ከምዝነበረ ይገልጹ።
ንኣብነት ኣብ ሮንጋይ ዝተባህለ ከባቢ ወረዳ ናኩሩ ኣብ መምረጺ ወረቀት ጌጋ ስለዝተረኸበሉ፣ መስርሕ ምርጫ ተቋሪጹ ነይሩ። ህዝቢ’ቲ ከባቢ ተቃውሞኦም ንምቅላሕ፣ መገዲታት ዓጽዮም፣ ሓዊ ኣቃጺሎም።
ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኬንያ’ውን መመዝገቢ መሳርሕ ክሰርሕ ኣይካአለን፣ ሪጋ’ውን ነዊሕዎም ዘማርሩ ሰባት ነይሮም እዮም።
ካልእ ርኡይ ጸገም፣ ንመረጽቲ ዘለሊ መሳርሕ፣ ንኣሰር ሕጽይቲ ምክትል ፕረዚደንት ኮይነን ዘለዋ መወዳድርቲ ምክትል ፕረዚደንት ዊልያም ሩቶ ከለልዮ ዘይምኽኣሉ እዩ። ንሰን ድምጸን ንክህባ ዝኻኣላ፣ ሳላ እቲ ንመረጽቲ እናጻረየ ንክኣትው ዝፈቅድ ዝነበረ ውልቀ ሰብ ከምዘለለየን ድሕሪ ምግላጹ እዩ።
ኣብ ናይሮቢ ድምጹ ዝሃበ መዋንጊ ኬቪን ንክመርጽ ኢሉ ነዊሕ ከምዝተጸበየ ይዛረብ።
"እቲ መስርሕ ጽቡቅ ኣሎ። ኣብ ፈለማ ዘጓነፈና ብድሆ፣ ትጽቢት እዩ። ከምዝመስለኒ 6:30 ንግሆ እዩ ተኸፊቱ። ኣነ ዝተጸበኽሉ ጊዜ ንውሓቱ ሰለስተ ሰዓታት እዩ ነይሩ። ብዝጸናሕና ቁጽሪ ድማ እናሰለጠ ከይዱ። ሳንዱቃት ምርጫ ዘተኣማምኑ እዮም።"
ካልእ ርእይቶ ዝሃበት 44 ዓመት ዝዕድሚኣን ኣብ ማእከል ናይሮቢ ጥቃ ፓርላማ ነባሪትን ዝኾነትን ራሃብ ካማኡ ብወገና ብመስርሕ ምርጫ ሕጉስቲ ከምዝኾነት ትዛረብ።
"እዛ ሃገር’ዚኣ፣ ትመርጾ ሰብ፣ ፈሪሃ ኣምላኽ ዘለዎን ንኬንያ ዝሕግዝን ክኸውን እዩ ኢለ ተስፋ ይገብር። ንፋይናንሳዊ ጾርና ዘፍኩሰልና፣ ምኽባር ናብራ ዝንክየልናን ዕድል ስራሕ ዝፈጥረልናን መራሒ ኢና ንደሊ።"
ኣብ ናይ ሎሚ ሃገራዊ ምርጫ ኬንያ 22.1 ሚልዮን ኬንያዊያን ድምጾም ሂቦም ኣለው። ፕረዚደንት፣ ኣመሓደርቲ ክፍላተ ሃገራት፣ ሴነተራት፣ ኣባላት ቤት ምኽሪን ከባቢያዊ ቤት ምኽሪን ክመርጹ እዮም ።
ኣርባዕተ ሕጹያት ንፕረዚደነት ይወዳደሩ ኣለው። ምክትል ፕረዚደንት ዊልያም ሩቶ፣ ቀ/ሚ ነበር ራይላ ኦዲንጋ፣ ሕጹይ ፓርቲ ሱር ጂኦርጅ ዋያኮያህን ባዓል ሞያ ሕጊን ዴቭድ ምዋሬ ዋሂጋን እዮም። ሓዲኦም ንፕረዚደንት ኡሁሪ ኬንያታ ክትክኡ ትጽቢት ይግበረሎም።
ኣብ ዞባ ምርጫ ናይሮቢ ንኩነታት ጸጥታ ዝከታተል ኪፕሮች ሳይድ መሓመድ፣ ቀንዲ ስግአትና ጸጥታ ነቁጣታት ምርጫ እዩ ይብል።
"ቀንዲ ሻቅሎትና፣ ኩነታት ጸጥታ ማእከላት ምርጫ፣ ኣፈጸምቲ ምርጫ፣ ናይ ምርጫ ኣቅሑትን እቲ ከባቢን እዩ። ኣብ’ቶም ማእከላት ጥራሕ ዘይኮነ፣ ኣብ ሙሉእ ናይሮቢ፣ መስርሕ ምርጫ ብሰላም ጀሚሩ ንክዛዘም ዘሐግዙ እኹል ሓይሊ ጸጥታ ኣዋፊርና ኢና።"
ኣብ ኬንያ፣ ብዙሓት ፓርቲታት ኣብ ውድድር ምርጫ ምስታፍ ካብ ዝጅመረሉ ጊዜ ንደሓር፣ እዚ ናይ ሎሚ ንሻውዓይ ጊዜ ዝተዳለወ ሃገራዊ ምርጫ እዩ።
ኣብ ፈለማ ሰዓታት እቲ መስርሕ ካብ ዝተራእዩ ገለ ኣበራት ወጻኢ፣ መስርሕ ምርጫ ኬንያ ጽፉፍ ኮይኑ ቀጺሉ ከምዘሎን፣ ኬንያዊያን፣ እቲ ቅድሚ ሎሚ ሕጂ ዘጋጠመ ዕግርግር ክድገም ከምዘይደልዩን ይሕብሩ።
ሓደ ሕጹይ ኣብ’ዚ ውድድር ንክዕወት፣ ለዕሊ ሓምሳ ሚእታዊት ድምጺ ክረክብ ግድን እዩ። ብከምዚ መልክዕ ተዓዋታይ እንተዘይተረኺቡ፣ ኬንያዊያን፣ ተመሊሶም ኣብ ካልኣይ ዙር ምርጫ፣ ድምጾም ክህቡ ክግደዱ እዮም።


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣንፃር ኤዲስ ኣብካየድ ግጥም ሓድሽ ሸቶ ኣቐሚጦም።እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ኣሜሪካን ኣብ ሙሉእ ዓለምን ንዝርከቡ ተወሳኺ ሰባት ፀረ-ኤዲስ መድሓኒት ከምዘቕርቡ ቃል ኣትዮም።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ማዕልቲ ኤዲስ ምኽንያት ብምግባር ኣብዝተዳለወ መድረኽ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ዓለም ንኤዲስ ክስዕሮ ይኽእል እዩ ኢሎም።
ዩናይትድ ስቴትስ ክሳብ መደወዳእታ 2013 ኣ/ፈ ኣብተን በቲ ለበዳ HIV ኣዐሪየን ዝተጠቕዓ ሃገራት ንዝርከቡ ንሽዱሽተ ሚሊዮን ሰባት ፀረ-ኤዲስ መድሓኒት ከምእተቕርብ እቶም ፕሬዝዳንት ቃል ኣትዮም።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ እውን ንናይ HIV ክንክን ዝውዕል ተወሳኺ 50 ሚሊዮን ዶላር ንምምዳብ ከምዝተወጠነ ኣፍሊጦም።
ቁፅሪ HIV ዝተሓዙ ሓደሽቲ ሰባት ኣብ ዓለም ይንኪ’ዃ እንተሃለወ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ግን ከምቲ ዝነበሮ ይቕፅል ስለዘሎ ተወሳኺ ስራሕ ከምዝድሊ ሓቢሮም።
ንዓለማዊ ፈንድ ሓገዝ ንኽህባ ቃል ዝኣተዋ ሃገራት መፅብዕአን ንኸማልኣ እቶም ፕሬዝዳንት ፀዊዖም።ቅድሚ ሕዚ ንምሕጋዝ ቃል ንዘይኣተዋ ሃገራት ሓገዝ ንኽገብራን ብፍላይ ድማ ቻይና ሓገዝ ንኽትህብን ፀዊዖም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ’ውን HIV ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ናይ ማህፀን ካንሰር ንምምካት ተበግሶ ንምውሳድ ዑደት ይፍፅሙላ ካብዘለው ካብ ታንዛንያ ብናይ ቪዲዮ ርክብ ኣቢሎም ኣብቲ ስነስርዓት ተኻፊሎም።
ሚስተር ቡሽ ኣብ እዋን ፕሬዝዳንትነቶም ዩናይትድ ስቴትስ ኣንፃር HIV/AIDS ንምግጣም ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ዓመት 15 ቢሊዮን ዶላር እትሕግዘሉ ፔፕፋር ዝተብሃለ ፕሮግራም ዝተግበሩ እዮም።
እቶም ናይ ቀደም ፕሬዝዳንት ሃብታም ሃገራት ዋላ’ውን ቁጠባዊ ፀገማት እንተሃለወን እውን ንኤድሲ ንምግጣም ተወሳኺ ሓገዝ ንኸወፍያ ፀዊዕም።
ፔፕፋር ፀረ-ኤዲስ መድሓኒታት ብስፊሑ ብምቕራብ ህይወት ሚሊዮናት ሰባት ብምድሓን ይንኣድ።


text:
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዓመታዊ ጸብጻብ 2017
መእተዊ፦
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ነቲ – ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ንህዝቢ – ዝብል መሰረታዊ ኣገባብ ምርኩስ ብምግባር፣ ነቲ ዘበገሶ መስርሕ ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ንምግባሩ፣ ኣብ መፈለምታ ብመንገዲ ጋዜጣዊ መግለጺ ጎስጓስ ብምክያድ፣ ከተምቲ ህጹጽ መጸዋዕታ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ኣኪቡ። ኣብ ድሮ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ 23 ግንቦት 2016 ፣ ንህዝቢን ሃገርን ካብ ኣትይዎ ዘሎ ሕሱም ምልካዊ መግዛእቲ ንምድሓን ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ዝሳተፈሉን ዝውንኖን መንገዲ ንምጥጣሕ ዝዓለመ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ዝኸተሙሉ – ህጹጽ መጸዋዕታ ናብ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን – ኣቕረበ። ብኡ ንብኡ፣ ካብ እቶም ከተምቲን ደገፍትን ናይዚ ተብግሶ ሓይሊ ዕማም ቆይሙ፣ ብዕቱብ ዘተን ምርድዳእን፣ ዝተማለአ – መደበ-ትግባረ – ብምሕንጻጽ ኣብ ናይ ምልዕዓልን ጎስጓስን ስራሕ ኣተወ።
ስሙ ከም ዝሕብሮ፣ መጸዋዕታ ዓ.ተ. ፣ ነቲ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝተበገሰ – ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንምድንፋዕን፣ ኣብ ኩሉ ኤርትራውያን ዝርከብዎ ከተማታትን/ኣከባቢታትን – ህዝባዊ ባይቶ ምቛም እዩ። እቲ ዝቐውም ኣከባቢያዊ ባይቶ መሰረትን ምንጪን ናይ እቲ ብዞባን ብዓለምለኸን ዝቐውም – ህዝባዊ ባይቶ ኤርትራውያን ይኸውን። ካብ ዓለምለኻዊ ህዝባዊ ባይቶ ዝምረጽ ዓለምለኻዊ መሪሕነት፣ ምስ ኩሎም እቶም ኣብ ቃልሲ ዝርከቡ ውድባትን ማሕበራትን ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ ናይ ለውጢ ኣካላትን፣ ንመላእ ደለይቲ ፍትሒ ዘስመረ ፣ ህዝቢ ዝቕልሶን ዝውንኖን – ዓቢ ናይ ዓወት ስትራተጂ ይትግብር። ቀንዲ ተልእኾኡ ብስሙር ድምጺን ስሙር ቅልጽምን ምልኪ ብምልጋስ ሃገርን ህዝብን ምድሓንን ፣ ናብ ቅዋማዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምስግጋርን እዩ።
ዓ.ተ. ንኩሎም እቶም ምእንቲ ፍትሕን ሓርነትን ዝካየዱ ዘለዉ ጻዕርታት ናይ ውድባትን፣ ማሕበራትን ብምኽባር፣ ኣብ ምቛም ህዝባዊ ባይቶታት፣ ደገፎም ከበርክቱን ከተባብዑን ፣ ናብ ኩሎም ኣድራሻኦም ዝተረኽበ ፖለቲካዊ ውድባት – ሰፊሕ ደብዳበ ልኢኹ። ነቶም ኣድራሻኦም ክረኽቦም ዘይከኣለ ውድባትን ትካላታን ንምብጻሕ፣ ቅሉዕ ደብዳበ ብመንገዲ መራኸቢ ብዙሓን ብሰለስተ ቋንቋታት (ትግርኛ፣ዓረብኛ፣ እንግሊዝኛ) ዘርጊሑ። ኣብ ዘካየዶ ህዝባዊ ሰሚናራትን ኣኼባታትን ካብ ተሳተፍቲ ዝቐረበ ዝተፈላለየ ሕቶታት ምርኩስ ብምግባር፣ ተደጋጊሞም ዝሕተቱ ሕቶታታ ንምብራህ ዘኽእል ሰነድ ናብ ህዝቢ ዘረጊሑ።
ንጥፈታት ዓለምለኻዊ ተበግሶ 2017፦
መሰረታዊ ሰነዳት ዓ.ተ.፦ ህጹጽ መጸውዕታ፣ መደበ-ትግባረ፣ካልኦትን ኣገደስቲ ሰነዳትን ብምዝርጋሕ ዝተጀመረ ንጥፈታታት ምጉስጓስን ምልዕዓልን፣ ኣብ 2017 እዚ ዝስዕብ ንጥፈታት ኣካይዱ፦
- ሓይሊ ዕማም ዓ.ተ. ስሩዕ ሰሙናዊ ኣኼባታት ብምክያድ፣ ነቲ ኣብ ጎስጓስን ውደባን ኣብ ኣከባቢታት ዝካየድ ንጥፈታቱ ኣወሃሂዱ።
- ብመንገዲ ማሕበራዊ ሚድያ፣ ተደጋጋሚ ናይ ህዝቢ ሰሚናራት ተኻይዱ። ኣብ ናይ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ናይ ዘተ-ማዕከናት ብዙሓት ዝተሳተፍዎ፣ ንነዊሕ ሰዓታት ዝተኻየደ ሰሚናራት፣ ተልእኾ ዓ.ተ. ብምብራህ ንኹሉ ዝቐርበሉ ሕቶታት ናይ ህዝቢ መሊሱ።
- ናይ ዝተኻየዱ ህዝባዊ ሰሚናራት ዩትዩብ ቪድዮታት ተቐሪጹ ብመንገዲ ስኒትናን ኣሰናን ተዘረጊሑ።
- ብመንገዲ ናይ ሬድዮ ቃለ መሕትት፣ ኣብ ሬድዮ ኣሰናን፣ ሬድዮ ኤረና፣ ድምጺ ኤርትራ፣ ቲቪ ቴምፖ ኣፍሪክ – ሰፋሕቲ መግለጺታትን መብርሂታትን ተዋሂቡን ተቓሊሑን።
- ኣብ ድሮ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፣ ናይ ደገፍ መልእኽቲን መጸዋዕታን ተዘርጊሑ።
- ተኸታታሊ ኣኼባታት ናይ ከተምቲን ደገፍትን ዓ.ተ. ኣብ ናይ ዓ.ተ. ፓልቶክ ገዛ ተኻይዱ።
- ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ህዝባዊ ሰሚናራት ተኻይዱ። ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ፣ ፊላደልፍያ፣ ኢንድያናፖሊስ ወዘተ ህዝባዊ ሰሚናራት ተኻይዱ።
- ኣኼባታት ናይ ከተምቲን ደገፍትን ዓ.ተ. ኣብ ናይ ዓ.ተ. ፓልቶክ ገዛ ተኻይዱ።
- ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታትን ሰሜን ኣመሪካ ዝርከባ ህዝባዊ ትካላት ርክባት ተኻይዱ።
- ምስ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ተደጋጋሚ ኣኼባታት ብምክያድ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንምድንፋዕ ተመኩሮታትን ሓሳባትን ተወሃሂቡን ፣ ብኣድማዒ መንገዲ ተሓባቢሩ ክሰርሕ ተሰማሚዑ።
- ኣብ ወርሒ ሓምለ 2017 ኣብ ናይ ቶሮንቶ ካናዳ ፈስቲቫል፣ ልኡኽ ዓ.ተ. ብምስታፍ፣ ኣብ ዝተኻየደ፣ ናይ ግሩፕ ዘተ ተሳቲፉን፣ ብጽሑፍ ናይ ደገፍ መልእኽቱ እቕሪቡ።
- ኣብ ከተማ ዮቶቦሪ ሽወደን፣ ኣብ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ሰሚናራትን ኣኼባታትን ናይ ዓ.ተ. መጸዋዕታን፣ መደብ-ትግባረን ሰፊሕ መብርሂ ተዋሂቡ።
- ኣብ ወርሒ ሓምለ 2017 ኣብ ጀርመን ኣብ ዝተኻየደ – ሃገራዊ ዘተ ኤርትራውያን ብሰለስተ ኣባላት ሓይሊ ዕማማ ዝቖመ ልኡኽ ዓ.ተ. ተሳቲፉ። ኣብ እቲ ዝተኻየደ ናይ ዘተ መድረኻት ተሳቲፉን፣ መልእኽቲ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኣቕሪቡ።
- ብመድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ዝተዳለወ፣ ኣብ ጀርመን ፍራንክፈርት ዝተኻየደ ኮንፈረንስ ብዝተገብረሉ ዕደመ መሰረት፣ ናይ ዓለምለኻዊ ተብግሶ ልኡኽ ኣብ እቲ ኮንፈረንስ ብምስታፍ፣ ተልእኾን መደብ-ትግባረን ዓለምለኻዊ ተብግሶ ኣብሪሁን፣ ንተሳተፍቲ ኣካላት ህዝቢ ዝማእከሉ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ህዝባዊ ባይቶታት ኣብ ምቛም ክተሓባባሩ ጸዊዑ።
- ናይ ጎስጓስ ስራሓት ናብ ናይ ውደባን ምቛም ኣከባቢያዊ ባይቶታት ንምስግጋር ዝዓለመ፣ ፍሉይ መጸዋዕታ ኣቕሪቡ። እቲ መጸዋዕታ – ህዝባዊ ባይቶታት ንምቛም ዝካየድ ንጥፈታት – ኣብ መወዳእታ 2017 ኣብ ሓደ ደረጃ፣ ንኽበጽሕ ዝምሕጸንን ዘተባብዕን መጸዋዕታ እዩ። ኣብ ክሊ እቲ መጸዋዕታ፣ ጽዑቕ ጎስጋስ ኣካይዱ።
- ኣብ መወዳእታ ናይ 2017 ኣብ መጀመርታ 2018፣ ናይ ኩሉ ስራሓቱን ንጥፈታቱን ገምጋም ኣካይዱ። እቲ ገምጋም ንድኹምን ሓያልን ጎድንታቱ ፣ ዕድላቱን መሰናኽላቱን/ዕንቅፋታትን ብዕቱብ ገምጊሙ። ብመሰረት እቲ ገምጋም ናይ 2018 ናይ ስራሕ መደብን ስትራተጂን ስኢሉ።
ብመሰረት መደብ-ትግባረ ስራሓት ዓ.ተ. ክልተ ገጻት፦ 1) ናይ ምጉስጓስን ምልዕዓልን 2) ውደባ እዩ
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተዘረዚሩ ዘሎ፣ ዓ.ተ. ነቲ ቀዳማይ ገጽ ዝተፈላለየ መንግድታት ማለት ማሕበራዊ ሚድያ፣ ናይ ሬድዮን ቲቪን ቃለ መሕትት፣ ህዝባዊ ሰሚናራት፣ ናይ ድምጺን ስእሊን (ቪድዮ)፣ ብሰለስተ ቋንቋታት (ዓረብኛ፣ ትግርኛን እንግሊዝን) ዝተዳለዉ ጽሑፋትን ብምጥቃም ዓሚምዎ። ከም ውጺኢቱ፦
- ነቲ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝተበገሰ ህዝባዊ ምንቅስቓስ፣ ናብ ክብ ዝበለ ብርኪ ንኽድይብን፣ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ፣ ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ዝቖመ ኣከባባያዊ/ዞባዊ/ ኣህጉራዊ ህዝባዊ ባይቶታት ብምቛም – ንህዝቢ ዘገልግል – መዝነትን ቅቡልነትን ዘለዎ – ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንምምራጽ ዝተኻየደ ሰፊሕ ጎስጓስ ዓለምለኻዊ ተብግሶ መልእኽቱ ናብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ከብጽሕ ክኢሉ።
- ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻትን ክፍለዓለማትን ዝተኻየዱ ሰሚናራትን ኣጋጣሚታትን ብዙሓት ደለይቲ ፍትሒ ተሳቲፎሞ።
- ኣብ ምውቕ ናይ ልዝብን ምርድዳእን መድረኻት ዝቐረቡ ሕቶታትን ምሉእ መብርሂ ተዋሁቡዎም። ነቲ ናይ ኣፈርክቡን ናይ ጽንተትን ሓደጋታት ዘንጸላልዎ ዘሎ – ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን – ናይ ስሙር ህዝባዊ ቃልሲ ህጹጽ ስጉምቲ ምዃኑን፣ ኩሉ እቲ ካብ ቃልሲ ቦኺሩ ዝርከብ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ብኣድማዒ መንገዲ ንኽሳተፍ መንገዲ ዝኸፍት ምዃኑ ብዙሓት ዝሰማማዓሉ ጉዳይ እዩ። ኣብ ሓሳብ ምስምማዕ ጽብቕ እዩ። ይኹን እምበር፣ ካብ ናይ ሓባር ተረድኦን ዕግበትን ናብ ናይ ሓባር ተበግሶን ተግባርን ንምስጋጋሩ ብዙሕ ጻዕርታት ይሓትት።
ካልኣይ ገጽ – ውደባ – ምቛም ህዝባዊ ባይቶ፦
ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ብብዝሒ ዝርከበሉ ከተማታት/ኣከባቢታት ንኹሎም ደላይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ናይ ሃይማኖት፣ ጾታ፣ ብሄር፣ ወገን ወዘተ ህዝባዊ ባይቶ ብምቛም ብወከልቲ ኣከባቢያዊ ባይቶታት፣ ዞባዊን ኣህጉራውን ህዝባዊ ባይቶ ምቛም እዩ። ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ ኣገዳሲ ነጥቢ፣ ዓ.ተ. ኣሳላጢ ናይ እቲ ዝቐውም ባይቶታት እምበር፣ ንነብሱ ኣይኮነን ዝውድብ ዘሎ። እቲ ዝቐውም ህዝባዊ ባይቶ፣ ናይ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ጨንፈር ኣይኮነን። ነጻነቱ ዝተሓለወ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ፣ ምሉእ ብምሉእ ህዝቢ ናይ እቲ ኣከባቢ ዝውንኖን ዝቆጻጸሮን ህዝባዊ ትካል እዩ። ኣብ መወዳእታ 2013 መጀመርታ 2014፣ ድሕሪ ሓደጋ ላምፓዱሳ ኣብ ብርክት ዝበለ ከተማታትን ሃገራትን ህዝባዊ ውደባታት ተጀሚሩ። ይኹን እምበር፣ ኣብ ክንዲ እናሰሰነን እንሓየለን ዝኸይድ፣ ኣብ ምዝሕታልን ምድቃስን ስለዝኣተወ እዩ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኣብ ናይ ምጉስጓስን ምብርባርን ዕማም ተጸሚዱ።
ኣብ ሓጺር ዕድሚኡ ኣብ ዘካየዶ ናይ ጎስጓስን ምልዕዓልን ስራሓት፣ ዓለምለኻዊ ተብግሶ ኤርትራውያ ሰፊሕ ተመኩሮ ኣዋህሊሉ ኣሎ። ናይ ዝሓለፈ ዓመት ንጥፈታቱ ዕቱብ ገምጋም ብምግባር፣ ድኹም ጎድንታቱ ኣለልዩ ብምውጋድ ፣ ሓያል ጎድንታቱ ከጎልብትን፣ ንዘጋጥምዎ መሰናኽላት ብኣድማዒ ኣገባባት ብምግጣም፣ ንዘለውዎ ዕድላት ክጥቀምን ዓመተ 2018 ዕውት ናይ ምስላጥ ስራሓቱ ከሰላስል ተቐሪቡ ኣሎ።
ነዚ ዓቢ ዕማማ ንምዕዋት ካብ ናይ ሓባር ተረድኦ ዝውለድ ሓባራዊ ራኢ ብምህናጽ፣ ኣብ ከከባቢና ድልዱል ህዝባዊ ባይቶ ንምቛም – ብድሆ ናይ ኩሎም ተቓልስቲ ንፍትሒ እዩ። ኣብ እዚ ክጥቀስ ዘለዎ ኣገዳሲ ነጥቢ፣ ሰፊሕን ብዙሕን ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ እናሃለወ፣ ከምቲ ዝግበኦ – ስሙር ተቓላሲ ንፍትሒ ዘይምህላው እዩ። ካብ ባህግን ድልየትን ናብ ተግባራዊ ተሳትፎ ዘሰጋግር፣ ምሉእ ህዝባዊ ውነናን ምቁጽጻርን ዘለዎ ኣገባብ ኣብ ኢድና እናሃለወ፣ ኣብ ገገዛና ምቕንዛው ፋይዳ የብሉን። እቲ ፍታሕ፣ ኢደይ ኢድካ ኢልና – ኣከባብያዊ ህዝባዊ ባይቶና ብምቛም ብወከልትና ዞባዊን ኣህጉራውን ህዝባዊ ባይቶን ዓለምለኻዊ መሪሕነትናን ንምረጽ።
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን፣ እዚ ኣገባብ እዚ ስሉጥን ኣድማዕን ኣገባብ እዩ ዝብል ጽኑዕ እምነት እለዎ። ካብዚ ዝበልጽ ጭቡጥን ስሉጥን መንገዲ ኣሎ እንተድኣ ኮይኑ፣ ብዘይ ውዓል ሕደር ኣብ ክፉት ህዝባዊ ዘተ ክቐርብ የተባብዕ። በዚ ኣጋጣሚ፣ ኩሉም ፖለቲካዊ ይኹን ህዝባዊ ሲቪክ ትካላት ናይ ንጥፈታቶም ጸብጻብ ናብ ህዝቢ ከቕርቡ ይምሕጸን። ምስ ኩሎም – ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ንህዝቢ – ዝኣምኑ ኣካላትን ትካላትን ማሕበራትን ኣብ ክፉት ልዝብ ብምእታው ህዝባዊ ባይቶ/ትካላት ብምህናጽ ህዝባዊ ተሓታትነት ዘለዎ ዓለመለኻዊ መሪሕነት ንምቛም ድጊሙ ደጋጊሙ- ህጹጽ መጸዋዕታ የቕርብ።
በዚ ዝስዕብ ኢመይል ርኸቡና gieegm@googlegroups.com ወይ ኣብዚ አብ ቀረባ መዓልታት ዝዝርጋሕ ወብሳይት ንገዱና www.erigiegm.com (coming soon).
ፍትሕን ሓርነትን ንህዝቢ ኤርትራ
ህዝባዊ ባይቶታት ይዓምብቡ
ውድቀት ንጋኔናዊ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ
05 ሚያዝያ 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10975


text:
ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 8 8 2018
ዕቝባ ንምሕታት ናይ ግድን ኣብ ሽወደን ወይ ኣብ ናይ ሽወደን ዶብ ክትህሉ ኣሎካ። ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ ወይ ኣብ ሓደ ናይ ሽወደን ኤምባሲ ዕቝባ ክትሓትት ኣይከኣልን እዩ።
ኣብ ሽወደን መሰል ዕቝባ ዘሎካ እንተ ኾይኑ ዝምርምር፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ሽወደን እዩ። ኣብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ዕቝባ ምሕታት ብዙሕ ሓበሬታ ኣሎ።
ከምኡ'ውን ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ ምእንቲ ኽትቀራረብ ኣብዚ ገጽ ዘሎ ሓበሬታ ከተንብቦ ትኽእል ኢኻ።
ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ ኣብ ካልእ ሃገር ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ኾንካ
ካብ ሓንቲ ካብ ኤውሮጳ ወጻኢ ትርከብ ሃገር እንተ ኾንካ ሃዲምካ፡ ናብታ መጀመርታ ኣብ ኤውሮጳ ዝኣተኻላ ሃገር ዕቝባ ክትሓትት ኣሎካ። እዚ ኣብቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU)፡ ኖርወይ፡ ኣይስላንድ፡ ስዊዘርላንድን ሊኽትንሽታይንን ዝተገብረ ስምምዕ ስርዓት ዳብሊን ሰፊሩ ኣሎ።
ኣብ ሽወደን ዕቝባ እንተ ሓቲትካ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነዚ ዝስዕብ ምምርማር ይጅምር፡
- ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ናብ ካልእ ሃገር ቪዛ ተዋሂቡካ እንተ ኾይኑ።
- ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ካልእ ሃገር ሓደ ሓደ ዓይነታት መንበሪ ፍቓድ እንተ ኣለካ ኾይኑ።
- ናብ ሽወደን ኣብ ትመጻሉ ዝነበርካ ኣብ መንገድኻ ኣብ ካልእ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሃገር ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ዄንካ።
ገለ ካብቶም ነጥብታት እንተ ተሰማሚዖም መብዛሕትኡ ግዜ ሽወደን ኣይኮነትን ናይቲ ሕቶ ዕቝባ ሓላፍነት ዘሎዋ።
እቲ ኣብ ካልእ ሃገር ዝገበርካዮ ምልክታ ዕቝባ እንተ ዘይተመርሚሩ ወይ ነቲ ኣብ ካልእ ሃገር ዝገበርካዮ ምልክታ ዕቝባ ገለ ውሳኔ እንተ ዘይተዋሂቡካ፡ እቲ ናትካ ምልክታ ዕቝባ ኣብ ሽወደን ክምርመር ይኽእል እዩ።
ኣብ ሽወደን ስድራ ወይ ኣዝማድ እንተ ኣሎዉኻ ኾይኖም ብዓል መዚ ኢሚግረሽን እቲ ናትካ ምልክታ ዕቝባ ኣብ ሽወደን ክምርመር ክውስን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን ብዓል መዚ ኢሚግረሽን እቲ ናትካ ምልክታ ዕቝባ ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ኤውሮጳ ክምርመር ክሓትት ይኽእል እዩ፡ ኣብታ ሃገር ስድራ ወይ ኣዝማድ እንተ ኣሎዉኻ ኾይኖምን ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ምስኦም እንተ ኾንካ ንዓኻ ዝበለጸ እዩ ኢሎም እንተ ሓሲቦምን።
ሚኒላ-ኣፐን (Miniila-appen) – ደገፍ ኣብ ምስዳድ ንዝርከቡ ቈልዑን መንእሰያትን
ሚኒላ ኣብ ማእከል ኤውሮጳ ኣብ ምስዳድ ኣብ ዘለኻሉ እዋን ክሕግዘካ ዝኽእል ሓደ ኣፕ እዩ። እዚ ኣፕ ኣብቲ ዘለኻሉ ቦታ ኵሉ ካብ ምግብን ሕክምናን ክሳብ ሕጋዊ ምኽሪ ኣበይ ክትረክብ ከም ትኽእል ዝሓዘ ሓበሬታ ኣለዎ። ኣብዚ ኣፕ ብዛዕባ መሰላትካን ኮሮና ቫይረስን ሓበሬታ እውን ኣሎ። ብናጻን ክትጥቀመሉ ቀሊልን ኮይኑ እቶም ውልቃውያን ሓበሬታታት ናትካ ውሑሳት እዮም።
ሚኒላ-ኣፐን (Miniila-appen) ብቋንቋታት ዓረብኛ፡ ፋርሲ፡ ትግርኛ፡ ፈረንሳይኛን እንግሊዝኛን ኣሎ።
ሚሲን ቺልድረን ዩሩፕ (Missing Children Europe) ብዛዕባ ሚኒላ-ኣፕ ሓንቲ ፊልም ገይሮም ኣለዉ። እዛ ፊልም ብእንግሊዝኛ እያ። እዛ ፊልም ብእንግሊዝኛ፡ ዓረብኛ፡ ፋርሰኛ፡ ፈረንሳይኛን ትግርኛን ተሕተ-ኣርእስቲ ኣሎዋ።


text:
ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ደምህት) ኣባላተይ ብመንግስቲ ክወሃበኩም እዩ ዝተባህለ መትከሊ እግሪ ክሳብ ሐዚ ብዘይምርካቦም ማሕበራዊ ፀገም የጋጥሞም ኣለዉ ክብል ኣፍሊጡ።
በዚ ድማ ካልኦት ፖለቲካዊ ስራሓት ከይንፍፅም ኣፀጊሙልና’ሎ ክብሉ ኣቦ መንበር እቲ ምንቅስቓስ ኣይተ መኮነን ተስፋይ ተዛሪቦም።
ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ደምህት) መንግስቲ ብዘቕረቦ ፃውዒት ሰላም ልዕሊ 2500 ኣባላቱ ሒዙ ቅድሚ ኣዋርሕ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ምምላሱ ይዝከር። ዕጥቆም ፈቲሖም ናብ ውሽጢ ሃገር ዝኣተው ኣባላት እቲ ምንቅስቓስ ኣብዚ ሐዚ እዋን ምስ ሕብረተሰብ ተሓዊሶም ይነብሩ ኣለዉ ክብሉ ኣቦ መንበር ደምህት አቶ መኮነን ተስፋይ ሓቢሮም።
ንሶም ብተወሳኺ መንግስቲ ነቶም ኣባላት መትከሊ እግሪ ንምሃብ ዝኣተዎ ቃል ክሳብ ሐዚ ኣይፈፀሞን ኢሎም ። ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ እቲ ምንቅስቓስ ኣይተ ጎይተኦም በርሀ እውን ካብ መንግስቲ ክወሃብ እዩ ተባሂሉ ዝነበረ መትከሊ እግሪ ክሳብ ሐዚ ስለዘይተውሃበ ኣባላት እቲ ምንቅስቃስ ከቢድ ማህበራዊ ፀገም የጋጥሞም ከምዘሎ ወሲኾም ገሊፆም።
“ክሳብ ሐዚ ብትዕግስቲ ተፀቢና ኢና” ዝበሉ ኣይተ መኮነን ኣብ ቀረባ እዋን መትከሊ እግሪ ንኣባላቶም ዘይውሃብ እንተኾይኑ ብዕሊ መንግስቲ ቃሉ ኣይሓለወን ኢልና ክነፍልጥ ኢና ካብኡ ንደሓር ኣባላትና ዝደለይዎ ክውስኑ ይኽእሉ እዮም ክብሉ ገሊፆም።
ኣብ ጉዳይ ምትካል እግሪ ኣባላት ዴምህት ክሳብ ሐዚ ንምንታይ ተዳናጉዩ ንዝብል ካብ መንግሰቲ ምላሽ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን።
ኣቦ መንበር ደምህት አቶ መኮነን ተስፋይ ኣብ ቀረባ እዋን ጉባኤ ብምክያድ ኣንፈት ፖለቲካ ክነቐምጥ ኢና ዝበሉ ክኾኑ ኸለው ክሳብ ሐዚ ምስ ዝኾነ ውድብ ዘተ ይኹን ድርድር ከምዘይጀመሩ እውን ገሊጾም።
ኣብ ጉዳይ ምሃብ መትከሊ እግሪ ጠሚቱ ምላሽ መንግስቲ ንምሕታት ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን።


text:
ኣል ቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ሽበራዊ መጥቓዕቲ ዝፈፀመሉ ከምዛ ሎማዕንቲ 11 መስከረም ነይሩ።19 ዓመት ኣቑፂሩ ኣሎ።መጥቓዕቲ ካብ ዝተፈፀሞም ሓደ ኣብ ዝኾነ ፔንታጎን ናይ ኣርሊንግተን ካውንቲ ወይም ምሕዳር ስነስርዓት ዝኽሪ 11 መስክረም ብማዕዶ \ብቨርችዋል\ የካየድ ኣሎ።
11 መስከረም 2001 ኣ\ፈ ንጉሆ ነይሩ ኣሸባሪ ጉጅለ ኣል-ቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ኣርባዕተነፈርቲ መጎዓዚያ ህዝቢ ብምጭዋይ ዝተዋደደ መጥቓዕቲ ዝፈፀመ።ክልተ ነፈርቲ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ምስ ዝነበሩ ክልተ ሰማይ ጠቀስ ህንፃታት ትዊን ታወርስ ዎርልድ ትሬድ ሴንተር ኣላቲሞምወን።ሳልሰይቲ ነፋሪት ኣብ ህንፃ ዋና ቤት ፅሕፈት ምንስቴር ምክልኻል ዩናይትድ ስቴትስ ፔንታጎን ተሓምሺሻ።ናብ ዋይት ሃውስ ተምርሕ ነይራ ተባሂላ ኣብ እትእመን ራብዐይቲ ነፋሪት ዝነበሩ ተሳፈርቲ ነታ ነፋሪ ካብቶም ጨወይቲ መንጢሎም ንምቁፅፃር ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ኣብ ሓደ ናይ ፔንሲልቨኒያ ማይዳ ተሓሚሺሻ ።
ኣብ ሓደ ማዕልቲ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተፈፀመ ዘስካሕክሕ ሽበራዊ መጥቓዕቲ 2,977 ሰባትሃሊቅቶም።ኩሎም 19 ጭወይቲ ኣሸበርቲ ኣል ቃይዳ እውን ሞይቶም።
ድሕሪ መጥቓዕቲ 11 መስከረም ዩናይትድ ስቴትስ ‘’ዅናት ፀረ ሽብር’’ ብዝብል ዝፍለጥ ዓለምለኸወታደራዊ ወፍሪ ኣብ መላእ ማእኸላይ ምብራቕ፣ ኣፍሪካን ኢስያን ኣብ ልዕሊ ዝነቆጡ እስላማዊያን ፅንፋዊያን ጉጅለታት ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ጀሚራ።
በመሰረት ዩኒቨርስቲ ብራውንን ዩኒቨርስቲ ቦስተንን ኣብ 2019 ኣ\ፈ ኣብዘካየድዎ ሓባራዊ መፅናዕቲ ዩናይትድ ስቴትስ ድሕሪ መጥቓዕቲ 11 መስከረም ክሳብ መወዳእታ በጀት ናይዚ ዓመት 30 መስከረም ኣብ ወፃኢ ሃገራት ኣብ ዘካየደቶ ወታደራዊ ተሳትፎ ልዕሊ 6.4 ትሪሊዮን ዶላር ክተውፅእ እያ።
በረራ ቁፅሪ 77 ነፋሪት ኣሜሪካን ኣየርላይንስ ምስ ህንፃ ፔንታንጎን ብምልታም 184 ግዳያት ተቐቲሎም።ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ናይ ሎሚ ዓመታዊ ዝኽሪ 11 መስከረም ከባቢያዊ ምምሕዳር ኣርሊንግተን ብቀጥታ ናይ ኦንላይን ስነስርዓት እዩ ዝካየድ ዘሎ።ንጉሆ ስዓት 9:30 ዕምበባ ናይ ምንባርስነስርዓት ተኻይዱ።እታ ነፋሪ ኣብ ህንፃ ፔንታጎን ዝተሓምሸሸትሉ ንጉሆ ስዓት 9:37 ናይ ሕልና ፀሎት ተኻይዱ ኣሎ።


text:
ጭቖና ክሳብ ዘሎ ቃልሲ ጸረ ጭቆና ክህሉ ናይ ግድን እዩ። ቃልሲ ንፍትሕን ደሞክራስን ከኣ መጀመርታ እምበር መወዳእታ የብሉን። ይትረፍዶ ኣብ ከም ሃገርና ኤርትራ ዝበለ ጨና ፍትሕን ደሞክራስን ኣብ ዝጠፍኣሉ ኩነታትሲ ይትረፍ ኣብቶም ንኣማእታት ዓመታት መስርሕ ፍትሓውነትን ደሞክራሲያውነትን ኣታኣታቲና ኢና ዝብሉ ሃገራት እውን እንተኾነ ፍትሕን ደሞክራስን ክዓሙቕን ክሰፍሕን ንምግባር ቃልሲ ኣየዕርፍን።
ቃልሲ ንፍትሕን ደሞክራስን ልክዕ ከምዝኾነ ካለኦት ባእታታት ናይ ምዕባሌ በይኑ ተነጺሉ ዝዓቢ ነገር ዘይኮነስ ምስቲ ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካውን ምዕባለን ንቕሓትን ናይቶም መራሕትን ተጠቀምትን ናይቲ ኣምር ተዛሚዱ ዝኸይድ እዩ። ኣብ ሃገርና ንምንታዩ ክሳብ ክንድዚ ዝኣክል ጸረ ደሞክራስን ጸረ ሰብኣዊ መሰልን በደልን ግፍዕን ዝፍጸም እንተኢልና፡ ድሑርን ጸረ-ደክራስያዊ ባህርያት ናይቶም በትሪ ስልጣን ዓቲሮም ዘለዉ መራሕቲ ብሓደ ሸነኽ፡ ክንድዚ ዝኣክል በደልን ግፍዕን ንዝፍጽም ስርዓት ንምስዓር ህዝቢ ኣብ ከባቢኻ ንከተዕስል ዘኽእል ጥበብ ዘይምህላው ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ዝረአ ዘሎ ጸገም ናይ ደለይቲ ፍትሒ እዩ። ኣብ ከም ሃገርና ዝኣመሰለ ኩነታት ክልቲኡ ጫፋት ክሳብቲ ሕሱም ደረጅኡ ዝተመጠጠ ምዃኑ ኩላትና ንሓዝነሉ ነገር እዩ። እቲ ስርዓት ኣብ ታሪኽ ናይ ዓለምና ውሑዳት ጥራሕ ዝወዳደርዎ ጨካን ስርዓት ክኸውን ከሎ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ እብ ደንበ ተቓውሞና ዘሎ ብፍላይ ከኣ ቀዳምነታት ኣብ ምስራዕ ዘሎ ድኽመት ዘሕንኽ`ዩ። እዚ ከምዚ ዝበለ ክልተ ንወጽዓ ናይ ህዝብና ዘናውሕ ኣበሳታት ክሳብ መዓስዩ ከምዚሉ ክቕጽል እንተኢልና ግን፡ እዚውን ከምኩሉ ካልእ ስነሞገታዊ ምዕባለ መዓልቱ ቆጺሩ ዝሓልፍ እምበር ነባሪ ኣይኮነን።
ገመድ ኣብታ ዝላሕለሐት ትብተኽ፡ ዝተነፍሐውን ኣብቲ ዝረቐቐ እዩ ዝትኮስ። ዝምድና ህዝብናን ህግደፍን ድማ ካብ ማዓልቲ ናብ ማዓልቲ እናላሕለሐን እናረቐቐን ይኸይድ ስለ ዘሎ እቲ ክሳብ ሕጂ ዕቑር ሓይሊ ናይ ደንበ ደለይቲ ፍትሒ ኮይኑ ዘሎ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ ንግሆ ውዑይ ወቓዒ ሓይሊን ኣካል ኣምሳል ናይቲ ጉልባቡ ቀሊዑ ዝቃለስ ዘሎ ደንበ ተቓዋምን ምዃኑ ኣይተርፍን እዩ።
ስርዓት ህግደፍ ባህርያቱ ክቕይር ይኽእልዶ?
ኣብ ታሪኽ ፍትሓውን ደሞክራሲያውን ቃልሲ ከም ናይ ኤርትራ ዝበለ ጨካንን ኣብ ማእለያ ዘይብሉ ገበናት ዝተጨማለቐ ስርዓት፡ ጸረ ህዝብን ጸረ ደሞክራስያውን ባህርያቱን ምቕያር ማለት ነብሰ ቅትለት ስለ ዝኾነ ተሳዒሩ ኣብ ልዕሊ መቓብሩ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ክትከል ይከኣል። ከም ኣብነት ንፋሺሽታዊ ስርዓት ደርጊ ስዒሩ ደሞክራሲይዊ ስርዓት ዝተኸለ ኢህወደግ ክጥቀስ ይከኣል። ወይውን ብደለይቲ ፍትሒ ተዓብሊሉን ተንበርኪኹን፡ ብጽቡቕ ድሌት ናይቶም ዝዓብለሉ ደለይቲ ፍትሒ ምሕረት ተጌሩሉ ይቕረ ይቕረ ተባሂሉ ስርዓት መንጢልካ ሰብኣዊ መሰሉ ግን ከይቀንጠጥካ ከም ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝበለ ለውጢ ክመጽእ ይኽእል እዩ። ካብዚ ወጻኢ ግን ብውሽጢ ከምድላዩ ዘገላብጦ ሃብቲ እንተረኸበን ብደገውን ቁሩብ ትንፋስ ክህቦ ዝኽእል ዲፕሎማሲያዊ ማዓጹ እንተተኸፍተሉን ከደናግር እምበር ንህዝቢ ከዕግብ ዝኽእል መሰረታዊ ለውጢ ከምጽእ ኣይክእልን። መሰረታዊ ለውጢ ማለት ድማ ንልዕልነት ሕጊ ምርዓም ማለት ስለ ዝኸውን፡ ነቲ ከንበርክኽ እምበር ክንብርከኽ ዘይለመደ ስርዓት ዝወሓጠሉ ኣይኮነን። ስለዚ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዝሃለወ ደሞክራሲያዊ ባህርያት ለቢሱ ንሕጊ ተገዛኢ ክኽውን ዘይሕሰብዩ። ልዕሊ ሕጊ ኮይኑ ሕጊ ዝረግጽ ስርዓት ክሳብ ዝሃለወ ድማ ልዕልነት ሕጊ ንምንጋስ ዝካየድ ቃልሲ ቀጻሊ እዩ። ቃልሲ ንፍትሕን ደሞክራስን ድማ ናይ ቦታ ድሩትነት የብሉን። ትንቀሳቐሰሉ ዝሰፍሐ ቦታ ክህልወካን ብዙሓት መሓዙት ሃገራት ክህልዉኻን ኣዝዩ ሓጋዚ እኳ እንተኾነ እቲ ወሳኒ ግን ህዝባዊ መትከል ሒዝካ ሓቦን ተወፋይነትን ተዓጢቕካ ምቕጻል ጥራሕዩ።
ስርዓት ህግደፍ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክተዓረቕ ይኽእልዶ?
እዚ ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት ዘሎ ኣይሰላም ኣይኲናት ንኽልቲኡ ህዝብታት ኢትዮ-ኤርትራ ጥዑም ኣይኮነን። ኣብ ኣተሓሕዛ ናይ ክልቲኡ መንግስታት ግን ናይ ሰማይን ምድርን ፍልልይ ኣለዎ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ህዝባዊ ባህርያቱ ተበጊሱ ንደንበ ተቓውሞና ናይ ምንቅስቓስ ዕድል ምሃብ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንኤርትራውያን ስደተኛታት የዕቁብ ኣሎ፡ ንመንእሰያት ናይ ትምህርቲ ዕድል ይፈጥር ኣሎ፡ ህዝቢ ንህዝቢ ዝብል ተበግሶታት እናወሰደ ነቲ ውዒሉ ሓዲሩ ዘይተርፍ ንቡር ዝምድና ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ንምቅልጣፍ ዝከኣሎ ይገብር ኣሎ። ስርዓት ህግደፍ ግን ብኣንጻሩ እቲ ዘሎ ናይ ተሓላሎ ሕሱም ኩነታት መቐነዪ ስልጣኑ ይገብሮ ኣሎ። ንህዝቢ ኤርትራ ዘይሓለየ ድማ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ክሓሊ እዩ ኢልካ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ግን ከኣ እታ ናይ ምቕናይ ዕድል ኣብ ሕቶ ኣብ ትኣትወሉ እዋን ብዱዕ ባህርያቱ ውሒጡ ንዕርቂ ክልምን ከምዝኽእል ግን ኣብ ግምት ክኣቱ ዝግበኦ እዩ። ኣብ ከም ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ኣሻሓት መንእሰያት ዝቐዘፈ ኲናት ግን ዝምድና ምምሕያሽ ኢድካ ዘርጊሕካ ጥራሕ ዝርከብ ኣይኮነን። እንግሊዛውያን ክምስሉ ከለዉ “fool me once shame on you, fool me twice shame on me” ሓርፋፍ ትርጉሙ፥ ሓንሳብ እንተኣዓሺኻኒ ንዓኻ ውርደት፡ ክልተ ሻዕ እንተኣዓሺኻኒ ግን ንዓይ ውርደት፡ ንማለትዩ። ስርዓት ህግደፍ ንኹሎም ጎረባብቲ ሃገራት እናሓለፈ ኣዓሽይዎምዩ። ክሳብ ሕጂ ዝተካየደ ንህግደፍ ውርደትዩ። ካላኣይ ዙር ከዓሽዎም እንተጀሚሩ ግን ነቶም ዝዕሸዉ ዘለዉ ውርደትዩ። ስርዓት ኢህወደግ ብህግደፍ ክልተሳዕ ክዕሾ ፍቓደኛ ክኽውን ዝግመት ኣይኮነን። እቲ ከምኡ ንምባል ዘድፍርን ዘተኣማምንን ሓቂ ድማ ኢህወደግ ተኣኪቡ ስለ ዝውስን ስርዓት ህግደፍ ግን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝሓለሞ ጥራሕ ስለ ዘተግብር እዩ።
ኩነታት እንተተቐያየረ መጻኢ ዕድል ደንበ ተቓውሞ እንታይ ክኸውን`ዩ
ልዕል ኢሉ ከምዝተገልጸ ኩነታት ክመቻቻኣልካ ከሎ ቃልስኻ ክትርንዕ ዓቢ ሓገዝ ከምዝገብር ፍሉጥዩ። ጽንኩር ኩነታት ከጋጥም ከሎ ገለ ተስፋ ቆሪጹ በቲ ማዕበል ተገፊዑ ካብቲ ሓዲድ ክእለ ከሎ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ጽንኩር ኩነታት ዝወለዶ ጅግና ይፍጠር። ናይ ጽባሕ ቃልሲ ብናይ ጽባሕ ሓንጎልን ኣተሓሳስባን ኢኻ ትገጥሞ። ብመሰረቱ ግን ደንበ ተቓውሞ ምእንቲ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ካብ ዝለመዶ ናይ ሕድሕድ ሕልኮታት ወጺኡ ንሓቢርካ ምስራሕ ድልውነቱ ከረጋግጽ ኣለዎ ምባል ኣብ ላዓቱዩ። እዚ እውን ዕድላቱ ዕጹው ኣይኮነን። ከመይሲ ተቓላሳይ ካብ ብዓወቱ ብውድቀቱ እዩ ዝያዳ ዝመሃር። ደንበ ተቓውሞ ድማ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ንሓቢርካ ምስራሕ ቁሩብነቱ ዘርእየሉ ዘሎ ኩነታት ኣናበርሀ ይመጽእ ኣሎ። እምበኣርከስ ተበግሶን ጻዕርታትን ደንበ ተቓውሞ ንስለ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ናህሪ ምቕጻል ዝብል እምነት መበገሲ ምግባር እምበር፡ ክልተ መንግስታት ይዕረቑዶ ኣይዕረቑን ካብ ዝብል መበገሲ ክኸውን ኣይግባእን። ደንበ ተቓውሞ ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት ጽቡቕ ዝምድናታት ከሎ እውን ኔሩዩ። ክልተ ሃገራት ዝምድናታተን ኣማሓይሸን ደንበ ተቓውሞ ዕድሉ ክጽልመትዩ ዝብል ጭብጢ ዘይብሉ ተራ ግምታት ኮይኑ፡ ኣብ ኢድና ዘሎ ጭቡጥ ኩነታት ብኣዎንታ ርኢና ከነደንፍዖ ጥራሕ እዩ ዝግባእ። እቲ ጭቡጥ ኩነታት ከኣ ንዳርጋ ኩለን ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ዘጽልል ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ካብቲ ኣትይዎ ዝጸንሐ ደውታ ወጺኡ ውዑይ ፖለቲካዊ ቃልስታቱ ከካይድን ህዝቢ ኣብ ዙርያኡ ከዓስልን መታን ክኽእል፡ ዓቢ መንጠሪ ክኸውን ዝኽእል መድረኽ ፈጢረን ምህላወን እዩ። ናይ 20 ጥቅምቲ ሰሚናር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዝተነብረሉ ተስፋ እሙን ክኸውን ናይ ነፍሲ ወከፍ ደላይ ለውጢ ደገፍ ክፍለዮ ኣይግባእን።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ንቡር ቦትኡ ንምምላስ ክንቃለስ ኢና
ዓወት ንሰሚናር ኤሃባደለ
ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ኤስደለ
16/10/17


text:
ሰራሕተኛ ገዛ
ሰራሕተኛ ገዛ (Hemtjänst) ነቶም ኣብ ገዞም ኮይኖም ዝእለዩ ኣረጋውያን ዝኣልያ እየን። ኣብ መንበሪ ገዝኡ ዝእለ ዝግበረሉ ሓገዝ ከም ጽሬትን ምሽማትን ምሕጻብ ክዳንን ካልእን ። ከም ተወሳኺ ኣባኻ ዝግበር ሓገዝ ከም ምሕጻብ ሰውነትን ምቕያር ክዳንን መድሃኒት ምሃብን ካልእን ሓገዝ ይግበረልካ። ዝግበረልካ ሓገዝ ከከም ዝወሰደሉ ግዜ ክፍሊቱ ውን ይፈላለ እዩ። ሓደ ሰብ ካብ ምምሕዳር ከተማ ኣየናይ ሓገዝ ክትረክብ መሰል ኣለካን ንኽንደይ ሰዓታት ክትእለን ክንደይ ከም ትኸፍልን ይውስነልካ።
ፎርም መድለይ ሰራሕተኛ ገዛ። External link, opens in new window.
ካልእ ተወሳኺ ዝወሃብ ሓገዝ ክገብሮም ዘይ ከኣለ ከም ኣብነት ምሕጻብ ሰብነት ኣብ ኮፍ መበሊ ስንኩላን ጌርካ ምሕጻብ፡ ብሙርኩስ ምስናይን ኮፍ መበሊ ጨርቂ ምስትኽኻልን ካልእን።
ስንኩላን ካብ ምምሕዳር ሓገዝ ብምጥላብ ከም ምቕይያር ኣቕሑ ኣብ ገዛ ውን ሓገዝ ክግበረሎም ይኽእል እዩ።
ሕቶ ምስ ዝህልወኩም በዚ ኣድራሻ ርኸቡና፡
”Omvårdnad Direkt”
ካብ ሶኒ – ዓርቢ 8:00-16:30
ቴሌፎን – 0270-756 56
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ምስ ላዕለዎት ሰብ ስልጣን መንግስቲ ብዛዕባ ተቓውሞን ጠለብን ሰራዊት ዘትዩ
ካብ 11 ዝተፈላለያ ክፍላተ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተሓርዩ ዝተዋጽአ ብ”ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ” ዝፍለጥ ብመኮንናት ዝምራሕ ኮሚቴ፡ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣቕሪቡዎ ዘሎ ተቓውሞን መሰረታዊ ጠለባትን ብዝተወደበ መልክዕ ምስ ላዕለዎት ልኡኻት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዘተየሉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ካብ 11 ዝተፈላለያ ክፍላተ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተሓርዩ ዝተዋጽአ ብ”ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ” ዝፍለጥ ብመኮንናት ዝምራሕ ኮሚቴ፡ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣቕሪቡዎ ዘሎ ተቓውሞን መሰረታዊ ጠለባትን ብዝተወደበ መልክዕ ምስ ላዕለዎት ልኡኻት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዘተየሉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።


text:
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ኤርትራ
ቀዳማይ ክፋል
ማሕሙድ ሳልሕ (MAHMUD SALEH)
[Was Posted on http://www.erigazette.org/?p=11919%5D
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ንመሰል ርእሰ-ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ እኣምን ነይረ ይብል። ብርግጽ ካብዚ ኣቋም እዚ ዝፍለ ሰሚዕናሉ ኣይንፈልጥን። ይኹን እምበር፡ ህዝባዊ ወያነ ንናጽነት ኤርትራ ምድጋፉ ከም ንረብሓ ትግራይ ዘራጉድ “ስልታዊ” መትከል ድዩ ሒዙዎ ነይሩ ወይስ ንሓቀኛ ናጽነት ኤርትራ ኣሚኑ ዝወሰዶ መትከል እዩ? ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ነዚ ሕቶ’ዚ ንምልዓል ዝደፋፍኡ ብዙሓት ምዕባለታት ተቐልቒሎምን ይቕልቐሉን ኣለዉ። ዝያዳ መጽናዕቲ ዘድልዮ ጉዳይ ኮይኑ፡ ኤርትራውያን ነዚ ጉዳይ’ዚ ክንፍትሾ ኣለና ዝብል እምነት ኣለኒ። ምኽንያቱ፡ እቲ ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓበ ምዕባለታት፡ ወያነ ክሳብ ዝጥዕሞ ይሕንክስ ከምዝነበረ እዩ ዘርኢ። ንምዃኑ ኸ ንናጽነት ኤርትራ እኣምን ነይረ ክብል ከሎ፡ ርእሰ-ተኣማንነታ ዝሓለወት ናጻ ኤርትራ ድያ ትረኣዮ ነይራ ወይስ ሓንቲ ርእሳ ኣድኒና ኣብ ጽላሎቱ ጥራይ ትነብር ኤርትራ? ንሎሚ ናብ መደምደምታ ኣይክቐዳደምን እየ። ንሎሚ ኣብተን ኣቶ ገታቸው ዝሰንደወን ነጥብታት እየ ከተኩር።
ብኣጋጣሚ ዝኽሪ መበል ሻድሻይ ዓመት ሞት ኣቦ ወንበር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ዝነበረ መለስ ዜናዊ ኣብ ዝተኻየደ ዘተ፡ ኣቶ ገታቸው ረዳ- ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ህወሓት፡ ብዛዕባ እቲ ህዝባዊ ወያነ ይኹን መለስ ዜናዊ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝነበሮም መርገጽታት መደረ ሂቡ ነይሩ። ታሪኽን ሓድግን መለስ ዜናውን ውድቡ ህወሓትን ንኢትዮጵያውያን፡ ብቀንዱ ድማ ንትግራዎት ዝምልከት’ኳ እንተኾነ፡ ሎሚ እውን መራሕቲ ወያነ ብሕሳብ ኤርትራ ክረብሑ ይሓስቡ ስለዘለዉ ንገለ-ገለ ካብቲ ኣብ ሓሶት ዝተሰረተ ትንታነ ኣቶ ገታቸውን ዝንቡዕ ኣቀራርብኡን መልሲ ምሃብ ኣገዳሲ ኮይኑ ረኺበዮ ኣለኹ።
ህዝባዊ ወያነን መራሕቱን፡ ብዛዕባ እቲ ቀዳሞት መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረድዎ መዓት ክዛረቡ እንከለዉ “ቑስልኹም ኣይትሕከኹ” ይብሉ። እዚ ኣዘራርባ’ዚ ኣብ መጀመርታ ትስዓታት ብቐጥታ ካብ መለስ ዜናዊ ዝሰምዓኹዎ ክኸውን እንከሎ፡ በብግዚኡ መራሕቲ ወታነን ካድረታቶምን ክደጋግምዎ ይስምዑ እዮም። ኣቶ ገታቸው እውን ኣብቲ ዝተባህለ ዓውዲ-ዘተ ብመገዲ መለስ ኣቢሉ ደጊምዎ እዩ። እቲ እሸጊሩኒ ዘሎ ነገር ግን፡ እዞም ሰባት ግብሮምን መልሓሶምን በበይኑ ዝኸይድ ምዃኑ እዩ።
እቲ ኣብ መበል ሻድሻይ ዓመት ዝኽሪ ነብስሄር መለስ ዜናዊ ኣቶ ገታቸው ረዳ ዘቕረቦ መደረ ብፖለቲካዊ ሓሶት ዝዘቕበበ እዩ ነይሩ። ብኣገላልጻ ገታቸው ረዳ፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊሉ እዩ። ህወሓት ልዕሊ ሻዕብያ ንህዝቢ ኤርትራ ተሓሊቑ እዩ—ወዘተ። እሞ ወያነና ከምኡ ካብ ኮነስ ስለምንታይ ደኣ ዳግማይ ዘይንጥምቖ? ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ኤርትራ ኢልና እንተሰመናዮ ኣየምሕረሉን’ንዶ? ይርሓስኩም እንዳ ገታቸው ረዳ።
ብዝኾነ “ኣቑሳልኩም ኣይትሕከኹ” ይብሉና መራሕትን ካድረታትን ወያነ። ገታቸው ረዳ እውን ነዚ ደጊሙልና። መን ከ ኣሎ ቑስሉ ክሓክኽ ዝደሊ? ቁስሊ ዝሕከኽ እኳ ብዘይፍቶት እዩ። ዘሳሒ መርዝታት ትነዝሑልና እሞ ኣቑሳልና ምስ ኣሳሓየና፡ “ኣይ፡ ኣጻፍር’ኳ ዘይብልኩም፡ ንዑ ደኣ በዓልና ክንሓከልኩም” ትብሉና። ሓኪኽኩምን በናጪርኩምን ከይኣኽለኩም፡ ነቲ ኣቑሳልና ጨውን በርበረን ነስኒስኩምሉ ትሓድጉዎ’ሞ ናብ ዘይጽወር ቃንዛ ንኣቱ ኮይንና እምበር፡ ኣቑሳልና’ዶ ክንሓክኽ ምመረጽና?
ኣብዚ ን6ይ ዝኽሪ ሞት መለስ ዜናዊ ዝተዳለወ ዓውደ-ዘተ፡ ገታቸው ረዳ ነተን ወያነ ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ዝጃሃረሉ ግዜ ዝደጋግመን ነጥብታት ብዘይ መብርሂ ቡጥቑል-ቡጥቑል ኣቢሉ እዩ ክንውሕጠን ቀሪቡልና። ከምቲ ንፈልጦ፡ ንሓንቲ ምልእቲ ሓሳብ ኣብ ውሽጢ ሕጥበ-ጽሑፍ ኢኻ ትርጉመን ትረኽቦ። ውልቀ-ፍጻመታት ድማ ኣብ ውሽጢ’ቲ ፈለግ ናይ ታሪኽ እንተዘይረኣኻዮም ምሉእ ስእሊ ክህቡ ኣይክእሉን እዮም። ኣብዚ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ፡ እዚ ናይ ገታቸው ረዳ ገለጻታት ኣካል ናይ’ቲ ንመንነት ህዝቢ ኤርትራ ንምርኻስ ክግበር ዝጸንሐ ዝተራቐቐ ዘመተታት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ረብሕኡ ዘይፈልጥ፡ ሰውራ ኤርትራ ንረብሓ ኤርትራ ዘይተኻየደን፡ ኤርትራ ብሳላ ወያነ ናጻ ከምዝወጸት ከስምር ዝህቅን፡ ንዓመታት ምስ ካድረታት ወያነ ኣብ ኢንተርነት ክንካትዓሉ ዝጸንሓና ምዃኑ እዩ።
እቲ ከም ቀንዲ ዒላማ ዘነጻጸሩሉ ፖለቲካዊ ኣካል ሻዕብያ እዩ። ነቲ ንገድሊ ኤርትራ ናብ መፈጸምትኡ ዘብጸሐ ሻዕብያ እንተ ደዊንካ፡ ንገድሊ ኤርትራ ትድውን ኣለኻ ማለት እዩ። ንገድሊ ኤርትራ እንተ ደዊንካ ድማ ነቲ ገድሊ ኤርትራ ዝተቓለሰሉ ዕላማ ተላህም ኣለኻ ማለት እዩ። ነቲ ሰውራ ኤርትራ ዘንቀለ ዒላማ ወይ ምኽንያት እንተ ኣፍሪስካ ድማ ናጽነትን ህላወን ኤርትራ ትርጉም-ኣልቦ ትገብሮ ኣለኻ ማለት እዩ። እዚ እዱድ ዘመተ እዚ ብዝተፈላለየ መልክዓቱ እዩ ዝካየድ። ብርኡይን ሕቡእን ብጉጅለታት ዝተወደበ ኮይኑ፡ ኣብ ቃልዕ ብዝግበር ኮንፈረንሳትን ምውዕዋዕን ከምኡ እውን በቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ዝግበር ንጡፍ ምንቅስቃሳት ክግለጽ ይከኣል። ብኣጣቓላሊ ክረአ እንከሎ፡ ዕላምኡ ኤርትራዊ ሃገራውነት እዩ።
እቲ ዘገርም ድማ፡ እተን ገታቸው ረዳ ዘልዓለን ነጥብታትን ኣቀራርብኡን ምስቶም ናጻ ምዃኖም ዝመጻደቑ ዝነበሩ ግን ቋንቋን ፍልስፍናን ወያነ ከስፋሕፍሑ ቀጻሊ ዘመተ ከካይዱ ዝጸንሑ ሰባት ዘቕርብዎ ዝነበሩ ክትዓት፡ ብትሕዝቶ ይኹን ኣቀራርባ ዝፈልዮም ነገር ዘይምንባሩ እዩ። እዚ ድማ ማእከላውነት ዘለዎ ዘመተ ወያነ ገና ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ቀጻሊ ምዃኑ እዩ ዘርኢ።
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፋተይ ወያነ ካብ ኢትዮጵያ ተጸራሪጉ ኣብ ትግራይ ዓሪዱ ከምዘሎን እቲ ሓድሽ ግንባር ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ምዃኑን ገሊጸ ነይረ። እቲ ንርእዮ ዘለና እውን ንሱ እዩ። ሎሚ ወያነ ልዕሊ ኤርትራውያን ብዛዕባ ኤርትራ ክሕለቕን ንብዓት ሓርገጽ ጀበብ ከብልን ይረአ ኣሎ። ብካድረታቱን መራሕቱን፡ “ስለምንታይ ምስቶም ታሪኻውያን ጸላእቲ ዝምድና ትገብሩ፡ ንሕና ኢና ‘ኳ ኣሕዋትኩም፡ ኣብዚ ኢና ዘለና፡ ኤርትራ ተሸጠት፡ ኣንድነት ዳግም ደም ዘሪኡ—ወዘተ” ክብል ንሰምዖ ኣለና። ካብ ምስ ኣሕዋቱ ኢትዮጵያውያን ዝመክር፡ ኣብ ኤርትራ ደጀን ክሃንጽ ይጽዕር ኣሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ብስነሓሳቡ ዝተለኽፉ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣፍርዩ ስለዘሎ፡ ነቲ ዋርሳይ ኤርትራ ዝኾነ መንእሰይና ናብቲ ንወየንቲ ካብ ስልጣን ዓልዩ ኣብ መቐለ ከም ዝሽምቖቁ ዝገበሮም ማዕበል ናይ ቄሮን ፋኖን ክልውጦም ይፍትን ኣሎ። ከምቲ ቅድሚ ሕጂ፡ ነቶም ብሰሜን ዘስግኡና ኣኽረርቲ ዝበልክዎ፡ ሕጂ እውን ነቲ ብደቡብ ዝቀላቐል ዘሎ ወያነ፡ ኢድካ ኣክብ፡ ሽግርካ ምስ ኢትዮጵያውያን ተዛቲኻ ጥራይ ኢኻ ትፈትሖ፡ ናይ ኤርትራ ውሽጣዊ ጉዳያት ንኤርትራውያን ይምልከት ክብሎ እደሊ። ክንደይ ግዜ ዘይተዓሸና!! ከምቲ ወትሩ ዝብሎ ምስ ህዝቢ ትግራይ ባእሲ የብልናን። ኣብ መንጎ ህዝብታት ዝምዕብል ዘሎ ምሕዝነት ክተባባዕ ኣለዎ። እንተ በዓል ገታቸው ረዳ ግን ካብ ዝባንና ክወርዱ ኣለዎም።
ናይ ወያነ ቀልባዕባዕ ደኺምናሉ ኢና። ሓዲኡ ክመርጽ ኣለዎ። ነጺሁ ንሰላም እንተቐረበ ምሓሸ። ኣቑሳልና ካብ ምብሕጫር ክቑጠብ ጥራይ ኢና ንሓቶ። እቲ ንኤርትራ ገይረዮ ዝብሎ ምምጽዳቕ ምስ’ቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘውረዶ ዕንወት ክመዛዘን እንከሎ ብፍጹም ክደቓቐስ ኣይክእልን። ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብዝወረደ በደልን ክሳራርን ወያነ እቲ ዝኸፍአ ስርዓት ኢትዮጵያ ኮይኑ ኣብ ታሪኽና ክምዝገብ እዩ። ብዛዕባ እዚ ዘጠራጥር የብለይን። ቅድሚ ሕጂ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ሻዕብያ ምስ ወያነ ዝገበርዎ ዝምድና ኣዕናዊ ውጽኢት እዩ ኣኸቲሉ። ካብዚ ተመኲርና፡ ብድሕሪ ሕጂ ዝግበር ዝምድናታት፡ ምስ ኩሎም ሓይልታት ኢትዮጵያ ዝተዛነቐ ክኸውን ኣለዎ።
—————————————————————
ሓጺር መልስታት ንኣቶ ገታቸው ረዳ
ገለ ካብቲ ኣቶ ገታቸው ረዳ ኣብ ኣቑሳልና ዝነስነሶ ጨው-በርበረን ቀመማ-ቕመምን እስኪ ንርአ። ኣብ ጠቕሲ ኣትዩ ዘሎ፡ ዝበዝሕ ቃላት ገታቸው ኮይኑ ግን ብናተይ ድግማ እዩ ተጻሒፉ ዘሎ። ስለ’ዚ፡ ቃል-ብቃሉ ዝጥቀስ ዘሎ ከምዘይኮነ ክሕብር እፈቱ።
1. “ተሓኤን ህግሓኤ (ELF/EPLF) ድሕሪ ናጽነት ንህዝቢ ኤርትራ ከምዘይጠቕማ መለስ ይዛረብ ነይሩ”
ከምዚ ክብል እንከሎ ህወሓት ፍሉይ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብን ኣወዳድባን ዝነበሮ የምስል። እተን ንህግሓኤን ንወያነ ዝፈላልያ ዝነበራ ክልተ ነገራት ነይረን። ንሰን ድማ ህግ ንምንጻል ትግራይ ይቃወም ነይሩ፡ ብሄራዊ ሕቶ ትግራይ ኣብ ውሽጢ ደሞክራስያዊት ኢትዮጵያ ክፍታሕ ኣለዎ ይብል ነይሩ። እቲ ካልኣይ ነጥቢ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ስትራተጂ (doctrine) ዝነበረ ፍልልያት እዩ። ንሱ እውን ወያነ ደኣ ንምፍልሳፍ የምጸኦ ኮይኑ እምበር፥ ቁመና ክልቲአን ውድባትን ኣብ ኤርትራን ትግራይን ዝነበረ ወተሃደራዊ ክውንነትን ዝፈላለ ስለዝነበረ እዩ፡ እንታይ ዓይነት ወተሃድራዊ ስትራተጂ ትኽተል ዝውስን እቲ ውዱዕ ወተሃደራዊ ክውንነት እዩ። እቲ ወተሃደራዊ ክውንነት ድማ ኣብ ትግራይ ኤርትራ ዝተፈላለየ እዩ ነይሩ። ብሰፊሑ ኣብቲ ካልኣይ ክፋል ክምለሶ እየ። ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ፡ ክልቲአን ውድባት ብዙሕ ዝፈላልየን ኣይነበረን። ክልቲአን ተኸተልቲ ናይ ጸጋም ፍልስፍና እየን ነይረን። ክልቲአን ውድባት ብምስጢራዊ ሰልፍታት ይምረሓ ነይረን። እኳ ደኣ ወያነ ነቲ ዝኸረረ ናይ ኣልባንያ ኮሙኒዝም ዝቐድሐ ውድብ እዩ ነይሩ።
ኣብ ህዝባዊ ኣወዳድባን ምሕደራን ይኩን ኣብ ኣሰራርዓን ቅርጺ ውድብን፡ ኣብ ወተሃደራዊ ታዕሊምን ኣተሃናንጻ ሰራዊትን ወተሃድራዊ ቋንቋን ባህልን ኣመላኻኽታን—ወዘተ፡ ህወሓት ቅዳሕ ናይ ህግሓኤ እዩ ነይሩ። ናተይ ዝብሎ መበቆላዊ ፍልስፍና ይኹን ግብራዊ ኣሰራርሓ ኣይነበሮን። ስለ’ዚ፡ ኣብ ምምሕዳር ህዝቢ ከይተረፈ፡ ካብ ባይቶ ዓዲ ጀሚርካ ክሳብ ኣውራጃ፡ ኣብ ወተሃድራዊ ኣወዳድባ ድማ ካብ መስርዕ ጀሚርካ ክሳብ ብርጌድ፡ ኣብ ሰማንያታት ንተጋደልቲ ክልቲኡ ውድባት ንዝረኸንበ ሰብ፡ ወይ ኣብቲ ክልቲአን ውድባት ዝቖጻጸርዎ ዝነበሩ ገጥራት ትግራይን ኤርትራን ንዝተዛወረ፡ ኣብ ርእዮተ-ዓለም ይኹን ኣብ ግብራዊ ኣሰራርሓ ዝፈላሊ ነገር ኣይምረኸበን ነይሩ። ኣብ ተጋደልቲ ክልቲአን ውድባት እንተመጸና እውን፡ ብዘይካ ላህጃን ጋንባለን (ናቶም ነዊሕ ናትና ሓጺር) ክፉፍ (ናቶም ክልተ ካዛና ናትና ሰለስተ ካዝና ዝሕዝ ብሽክሊት (ሎቆታ)፡ ንሕና ሽዳ ንሶም ጥላም፡ ካልእ ዝፈላሊ ነገር ኣይነበርናን። ስለ’ዚ፡ ኣብ ፖለቲካ መጺእካ፡ ብዘይካ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ናይ ብሄር ሕቶ፡ ካልእ ከልዕልዎ ዝኽእሉ ዝፈላሊ ነገር ኣይነበረን። ኣብኡ እውን ህዝባዊ ግንባር ንመሰል-ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ትግራይ ካብ መጀመርታ ክሳብ መጠረሽታ ኣሚኑ እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ መርሓ ሕንጻጽ እንተመጸና፡ ብኣንጻር እቲ ኣቶ ገታቸውን ወየንትን ዝብልዎ ንሕና ናብ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ዝወስድ ንጹር ሃገራዊ ፕሮግራም ነይሩና። ወያነ ግን ኣብ መንጎ ምምስራት ረፑብሊ ትግራይን ምቑጽጻር ምሉእ ኢትዮጵያን ኣብ ሰንፈላል እንከሎ እዩ ውድቀት ደርግ ዘርከቦ። ኣየናይ ዝጃሃረሉ ንጹር ፖለቲካዊ መስመር ነይሩዎ ኮይኑ እዩ ገታቸው ክንድ’ዚ ዘጽምመና ዘሎ?
ኣብቲ ግዜ እቲ ከይተረፈ፡ ንህግሓኤ ከም መሰል ብሄራት ዘየኽብር ብርጅዋዊ ሰውራ ይገልጽዎ ነይሮም። ጸኒሕና ማለት ወያነ ንኢትዮጵያ ምስ ተቖጻጸረ ከም ዝረኣናዮ፡ እቲ ወያነ ንኤርትራ ሓዚኦሞ ዝነበሩ ብሉጽ ፖለቲካ፡ እቲ ሎሚ ንኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ናይ ኤትኒክ (ጎሳ) ፖለቲካ እዩ። በዚ መሰረት ከኣ እዮም ክሳብ ሎሚ፡ ኤርትራ ብብሄራት ክትመቓቀል ዝጽዕሩ ዘለዉ። እዚ እዩ እቲ ወያነ ንኤርትራ ክልግስዎ ዝኽእሉ ማይ ዘይጠዓመ ፖለቲካ።
“ምስ ህግሓኤ፡ ንጠቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ተባሂሉ ስልታዊ ብዝኾነ መገዲ ምሕዝነት ይግበር ነይሩ፡ ንህዝቢ ኤርታር ዘይጠቕም ናጽነት ንኢትዮጵያ እውን ጎዳኢ እዩ ኡሉ መለስ ይኣምን ነይሩ”
ህወሓት ምእንቲ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ኢሉ ሕሰም እናኸኣለ ምስ ህግሓኤ ክሰርሕ ይግደድ ነይሩ ይብለና ኣሎ ኣቶ ገታቸው ረዳ። እቲ ሓቂ ግን ህወሓት ምእንቲ ህላወኡ እዩ ምስ ህግሓኤ ክሰርሕ ዝተገደደ። ህወሓት ንትግራይ ንምግንጻል እዩ ዝቃለስ ነይሩ። ብዛዕባ ኢትዮጵያ ዝዓጦ ነገር ይኹን ንኢትዮጵያ ወኪሉ ክዛረብ ዘኽእል ዓቕሚ ይኹን ቑምና ኣይነበሮን። ህግሓኤ ካብ ወያነ ሓሊፉ ምስ ብዙሓት ውድባት ኢትዮጵያ ርክባት ነይርዎ እዩ። እዚ ገይርና ወይ እዚ ኣበርኪትና ምባል ደኣ ኣይባህልና ኮይኑ እምበር፡ ግደ ሓቅስ፡ ህላወ ህወሓት ብቐጥታ ምስ ህላወ ህግሓኤ ዝተኣሳሰር እዩ ነይሩ። ወያነ ካብ ኣበጋግስኡ ጀሚሩ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣቱ፡ ህግሓኤ ካብታ ንእሽቶ ዓቕሙ የካፍሎ ነይሩ እዩ። ካብ ታዕሊም ተጋደልቱ ጀሚርካ ክሳብ ምልመላ ፍሉይ ኣሃዱታት፡ ከም ስለያ፡ ሃንደሳ፡ ሕክምና፡ ከቢድ ብረት፡ ራዲዮ ርክብን ጠለፋን፡ መካኒክ ጋራጃት፡ ሙዚቀኛታት—ወዘተ ገለ ካብቲ ዝጥቀስ እዩ። ድምጺ ሓፋሽ ክትምስረት እንከላ፡ ገና ኣብ ተንዳን ኣብ ጉዕዞን እንከላ፡ ህዝቢ ትግራይ ምእንቲ ድምጹ ክስማዕ ብምባል ህዝባዊ ወያነ ፕሮግራማቱ ክፍንወላ ኣፍቂዱስ ጎስጓስ የካይደላ ነይሩ እዩ። ህዝባዊ ግንባር ኣጽዋር ዘፍርየሉ ፋብሪካታት ኣይነበሮን፡ ግን እግሪ መትከሊ ዝኸውን ካብቲ ካብ ጸላኢ ዝምንዘዖ ዝነበረ ኣጽዋር ዓቕሙ ዘፍቅዶ ወፍዩ እዩ። ብዝኾነ፡ ክልቲአን ውድባት ዝበዝሕ ኣጽዋረን ካብ ጸላኢ ዝተመንዘዐ እዩ ነይሩ።
ዝበዝሑ ካብቶም ኣብቲ ናይ 1998-2000 ኲናት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ጽልኢ ዘመተታት ዘካይዱ ዝነበሩ ናይ ፕሮፓጋንዳን ስነጥበብን ክኢላታት ኣብ ሳሕል ዝጀመሩ እዮም ነይሮም። ዝበዝሑ ካብቶም ብደረጃ ኮሎነልነትን ጀብነራልነት ነቲ ኲናት ዝመርሑ ዝነበሩ ውልቀሰባት ብዝተፈላለየ ክእለታት ኣብ ሳሕል ዝተመልመሉ እዮም ነይሮም። ወያነ ስልታዊ ምሕዝነት ክብል ከሎ፡ ህግ ግን ብእስትራተጂካዊ ደረጃ ይሰርሕ ነይሩ። ወያነ ብፍርቀ-ልቡ ክዋሳእ እንከሎ፡ ህግ ግን ብምሉእ ልቡ እዩ ነቲ ምሕዝነታዊ ጉዳይ ዝሕዞ ነይሩ። እዚ እዩ እቲ መሰረታዊ ምንጪ ናይ’ዚ ኣብ መንጎ ወያነን ህግሓኤ ዝነበረን ዘሎን ግርጭት። እቲ ሓደ ብምሉእ ልቡ ክሰርሕ እንከሎ እቲ ካልኣይ ግን ብተንኮልን ብፍርቂ ልቡን እዩ ክኸይድ ጸኒሑ።
- “ተሓኤ ይኹን ሻዕብያ ኣንጻር ናይ ገዛእ ርእሶም ኣንጻር ረብሓ ህዝቦም ከይዶም እዮም። ንኣብነት ኣብ 1989 ወተሃደራት ኢትዮጵያ ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ዝፈተኑሉ፡ ህዝባዊ ግንባር ቶኽሲ ደው ከብልን ክተሓባበርን ወሲኑ”
ኣቶ ገታቸው እንታይ ክብል ከምዝደለየ’ኳ ፍሉጥ እዩ። ህግሓኤ ኣንጻር ጠቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸይድ ስጉምቲ ወሲዱ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከዲዕዎ እዩ ዝብል ዘሎ። እቲ ሓቂ ግን ከምኡ ድዩ? እስኪ ነዚ ዝስዕብ ትረኻ ንርአ።
ሀ- ኣብ መንጎ ኣብ ኲናት ዝኣትዉ ወገናት ርክባት ክግበር፡ ናይ ቶኽሲ ደው ምባል እማመታት ክገብሩን ከተግብሩን ልሙድ እዩ። በይናዊ ይኹን ክልተኣዊ ቶኽሲ ደው-ምባል ንዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ማለት ንታክቲካዊ ግምታት ክግበር ይኸኣል ወይ እውን በሃርያዊ ሓደጋ ምስ ዘጓንፍ ሲቪል ህዝቢ ረድኤት ክረክብ ተባሂሉ። ህግሓኤ ዕድል ስለዘይረኸበ እምበር ኣብ 1974፡ 1977፡ 1981፡ 1985—ወዘተ፡ ጉዳይ ኤርትራ ብሰላም ክንፈትሖ ቶኽሲ ደው ነብል ዝብል ወገን እንተዝረክብ፡ ንመሰል ር/ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ዘይተጻረረ፡ ማለት ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ዕቃበ ድሌቱ ክገልጽ ዘፍቅድ መድረኽ ዝኸፍት ኩነታት እንተዝፍጠር፡ ቶኽሲ ደው መበለ ነይሩ። ህግሓኤ፡ እቲ ዝዓበየ ጾርን ምረትን ክሳራራታትን ናይ’ቲ ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ዝዓለወ እሞ ደሓር ወያነ ዝረብሓሉ ኲናት ዝተሸከመ ሓይሊ እዩ ነይሩ። ኣብ ካልእይ ክፋል ናይ’ዚ፡ ጽሑፍ ነቲ ኣብ ኤርትራን ትግራይን ዝነበረ ኣሰላልፋ ሓይሊ ጸላኢ፡ ብመንጽር ዓቕምታትን ኣሰላልፋ ክልቲአን ውድባት ብምርኣይ፡ ኤርትራውያን ክሳብ ክንደየናይ ኣደራዕ ናይ’ቲ ብ1991 ዝተደምደመ ኲናት ከም ዝተሸከሙ ከርኢ ክፍትን እየ። ወያነ ግን ንገድሊ ኤርትራ ናብ ጥሙሑ ማለት ናብ ሪፑብሊክ ትግራይ ንምብጻሕ ይጥቀመሉ ስለዝነበረ፡ ክሉ ግዜ ኣብ ኣሰራርሓ ህግሓኤ ኢዱ ከእቱ እዩ ተራእዩ። ኣብ ታሕቲ ከምዝረአ፡ እቲ ናይ 1989 ናይ ዕልዋ ፈተነ ብመስዋእቲ ህግሓኤ ዝመጸ እዩ ነይሩ። ወያነ ኣብ ዘይወዓሎ ውራይ ገባርን ሓዳግን ኮይኑ ክቐርብ ምርኣይ ዘገርም ኣይኮነን።
ለ- ስርዓት ደርግ ይኹን እቶም ነቲ ሰራዊት ዝመርሑ ዝነበሩ ጀነራላትን፡ ንህግ እዮም ከም ቀንዲ ተቐናቓናይ ቆጺሮሞ ምስኡ ንዓመታት ክረባረቡ ዝጸንሑ። ስለ’ዚ ምስ ሻዕብያ ርክባት ክገብሩን ቶኽሲ ደው ኣቢሎም ናብ ምዝርራብ ከምርሑ ምውሳኖም ክድገፍ ዝነበሮ እዩ ነይሩ። እቲ መስርሕ ንመሰል ርእሰ-ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ዝኣመነ ህግሓኤ ክሰማማዕ ጸገም ክነብሮ ኣይክእልን። ህወሓት ከም ቀንዲ ተጻዋታይ ዘይምቑጻሩ ኣሕሪቑዎ ክኸውን ይኽእል። ግን እቲ ርክብን ናይ ቶኽሲ ደው ምባልን ውሳነ ህግ ዘንቀሎ ሕርያ ኣይነበረን። እቶም ጀነራላት ዝገበርዎ እዩ ነይሩ። ህወሓት ስርዓት ደርግ ተጸጊኑ እንተቐጸለ፡ ንጉዳይ ኤርትራ ፈቲሑ ንጉዳይ ትግራይ ግን ኣንጠልጢሉ ከትርፎ እዩ ዝብል እምነት ስለዝነበሮ ነቲ ርክባት ክነጽግን ክቃወምን ባህርያዊ እዩ።
ሐ- ህወሓት ካብ ኣካባቢ 1983 ክሳብ ምድምሳስ ናደው እዝ (1988) ምስ ህግሓኤ ናይ ስራሕ ርክብ ኣይነበሮን። ንዓመታት ኣብ ኤርትራ ደማዊ ኲናት እንዳተኻየደ፡ ጸቕጢ ከጉድል ዝኽእል ስርሒታት እውን ኣይገበረን። ኣብ ውሽጣዊ ጽሬቱ ዘተኮረ ሰሚናራት፡ ኣስተምህሮታት፡ ኣኼባታት ክገብር እዩ ሓሊፉዎ፡ ኣብ ትርፊ ግዚኡ ድማ ህግሓኤ ንምድኻምን መተካእታ ንምምልማልን ክሰርሕ ጸኒሑ። ስለ’ዚ፥ ህግ እዩ ንሕቖ ደርግ ዝኸርተመን ነቲ ክግበር ዝተፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ምኽንያት ዝኾነን። ከምቲ ዝኣመሰለ ልዑል ምስጢራዊ ስራሕ ምስ’ቲ ሽዑ ናብ ልቡ ዝምለስ ዝነበረ ህወሓት ከወሃህድ ጸገም ከምዝፈጥር ፍሉጥ እዩ ምኽንያቱ ቀጻሊ ምውህሃድ ወተሃደራዊ ስራሓት ይኹን ምስጢራት ናይ ምኽፋልን መደባት ዕዮን ምምሕዳራዊ ቅርጽን ዘተኣማምን ሰንሰለት ርክብን ኣይጸንሐን ክኸውን ይኽእል። ክልቲአን ውድባት ሽዑ እየን ዳግመ-ርክባት ጀሚረን ዝነበራ።
መ- ርክብ ህዝባዊ ግንባርን ጀነራላት ደርግን ንህዝቢ ትግራይን ቃልሱን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ክሳብ ዘይኮነ፡ ንህወሓት እንታይ ቖንጥይዎ ክሳብ ክንድ’ዚ ዘሕምሞ? ደሓር ከኣ፡ ጀነራላት ደርግ ነቲ እማመ ዘቕረቡ፡ ህግሓኤ ዕድል ክህቦም ( ኣብ ኤርትራ ጸቕጢ ከፍክሰሎም) ከምኡ እውን ገለ ክፋል ናይ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዝነብረ ሰራዊቶምን መራሕቱን ኣብቲ ዕልዋ መንግስቲ ክሳተፉ ስለዝደለዩ እዩ እቲ ቀንዲ ናይ ቶኽሱ ደው ምባል ሕቶ ዝመጸ። እቲ ስርሒት እውን ብጉድለት ምድላውን ስጡም ናይ እዝን ቑጽጽርን ሰንሰለት ዘይምንባሩን እዩ ተኾሊፉ እምበር ወያነ ብዝገበሮ ስራሕ ኣይነበረን።
4- “ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ቑልቁል ኣፉ ኣይድፋእን’ ኢሉ ጽሒፉ መለስ ”
ብ1986 ወይ 87ብዛዕባ እዚ መለስ ጽሒፍዎ ዝበሃል ዝነበረ መጽሓፍን ብዛዕባ እቲ ወያነ ኣንጻር ህግሓኤ ዝገብሮ ዝነበረ ጎስጓስን ኣብቲ ዝነበርክዎ ቦታ ብሓደ ኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ህግሓኤ ሰሚናር ተኻዪዱ ነይሩ። ከም ዝዝክሮ፡ ብሓጺሩ ነቲ ኣርእስቲ ናይ’ቲ መጽሓፍ ገዲፍካ፡ ብትንታነ መለስ ዜናዊ እንተዝነብር፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ድሮ ቁልቁል ኣፉ እዩ ተደፊኡ ነይሩ። ምኽንያቱ፡ ብመሰረት ትንታነ መለስ ዜናዊ፡ ህግሓኣኤ ህዝባውነት ዘይነበሮን ቅኑዕ ዕላማ ዘይውንን ብርጅዋዊ ውድብ እዩ ነይሩ። ህዝባውነት ዘይብሉ ሰውራ ድማ ንቁልቁል ኣፉ ምዃኑ መለስ ስሒትዎ ክኸውን ኣይክእልን። እቲ መጽሓ ብቐንዱ ነቲ ብፕሮፈሰር ተስፋጺዮን መድሃነ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ንምእራም ዘይኮነስ፡ ንፕሮፈሰር ተስፋጺዮን ከም መበገሲ ወሲዱ፡ ህዝቢ ኤርትራን መራሕቲ ውድባቱን ይኹኑ ምሁራቱ ኣይጠቕሙን፡ “እቲ መድሓኒኹም ዝኸውን ንሕና እንምርቖ ውድብን ንፋስና ዝለኸዮ ሰነ-ሓሳብን ጥራይ እዩ”ዝብል እዩ ነይሩ። ስለ’ዚ፡ እቲ መጽሓፍ ሻዕብያ ንምንጻል እዩ ክጥቀመሉ ፈቲኑ። መለስ ነቲ መዳራይ ዘየድልዮ ኣብ ጎድኒ ሰውርኡ ተሰሊፉ ዝዋደቕ ዝነበረ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ኣበራት ህግሓኤ ክምህሮ ቅሩብ ዒብ ክገብር ይግበኦ ነይሩ፡ ግን ኣመል ወያነ ኮይኑ ክሳብ ሎሚ ዒብ ዝበሃል ርኢናሎም ኣይንፈልጥን። መለስ ዜናዊ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ምሁራቱን ብዛዕባ ኤርትራ ዝነበሮም ተረድኦ ዘመሓይሽ ኣበርክቶ ገይሩ እንተዝነብር ክንደይ ምሓሸ። ግን ብኣንጻሩ፡ ንፕሮፈሰር ተስፋጽዮን ከም ምኽንያት ገይሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ሰውርኡ ክውይን እዩ ጎስጒሱ። እዚ እዩ እቲ ሓቂ- ሓላይ ተመሲልካ ድራሮም ወደኣሎም ዝዓይነቱ!
ክሳብ ምድምሳስ እዝ ናደው (1988)፡ ነቶም ካብ ናይ ደርግ ወተሃደራዊ ግፋ ዘምልጡ ዝነበሩ መንእሰያት ንኣዋርሕ ኣብ ደጀኑ ዓጊቱ፡ ኣንጻር ህግሓኤ ክስለፉ ከእምኖም (indoctrinate) ይፍትን ነይሩ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ሱዳን ይኹን ኣብ ትግራይ ዝቕመጡ ዝነበሩ ኤርትራውያን፡ ኣንጻር ህግሓኤ ዝቐንዐ ሰፊሕ ዘመተ የካይድ ነበረ። እታ ዘወጣውጣ ዝነበረ ዶኩመንት ድማ እዛ ብመለስ ዜናዊ ተጻሒፋ ትበሃል ዝነበረት መጽሓፍ እያ ነይራ። ክዓብዩ ደኣ ኣይከኣሉን እምበር መተካእታ ህግሓኤ ዝኾኑ ውድባት ኤርትራ እውን ጠፋጢፉ እዩ።
ቀንዲ ዕላማ ወያነ፡ ነቲ ዝበዝሐ ጾር ናይ’ቲ ኲናት ተሰኪሙ ዝነበረ ህዝባዊ ግንባር፡ ምስ ህዝቡ ብምንቛትን ኣቓልቦኡ ካብቲ ተተሓሒዝዎ ዝነበረ ሓርነታው ኲናት ተኣልዩ ናብ ጓል መገዲ ክእለ እሞ ናብ ደረጃ ወያነ ክወርድ እዩ ነይሩ። ኣብ ውሽጢ እቲ ክሉ ወያነ ዘልዓሎ ናይ ፕሮፓጋንዳ ደሮናን ጫውጫዋታን፡ ህግሓኤ ሓንቲ ምልእቲ ሓሳብ ጥራይ እዩ ኣውጺኡ። “ ዝበሃል ስለዝሰኣና ዘይኮነስ፡ ትም ክንብል ስለዝመረጽና እዩ” እትብል ብድምጺ ሓፋሽ መሊሱ። እቲ ኣብቲ ምሸት ነቲ ሰሚናር ዝመርሐ ኣባል ፖሊት ቢሮ እውን ተመሳሳሊ መልሲ እዩ ነይርዎ። ክንዕገስን ቀንዲ ጸላኢና ስርዓት ደርግ ምንባሩን፡ ወያነ ግዜኦም ወሲዶም ልቦም ከዕብዩ ተስፍኡ ምንባሩን ምስኦም ኣብ ፕሮፓጋንዳዊ ሓሸውየ ከምዘእቶ እዩ ገሊጹልና።
5- ” ወያነ፡ ንናጽነት ኤርትራ ኣሽሓት ከፊሉ፡ ኣብ ናቕፋ ብሓባር ምስ ኤርትራውያን ተቐቢሮም ኣለዉ”
እዚ ዘረባ እዚ ወያነ ዝደጋግሞ እዩ። ኣብዚ ቀረባ እዋን እውን ኣብ ትግራይ ኣብ ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ፡ እቦ ወንበር ህወሓትን ምክትል ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይን ዝኾነ ዶ/ር ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል ኢልዎ እዩ። ኣቶ ገታቸው ረዳ እውን ኣብዚ ን6ይ ዓመት ዝኽሪ ነብሰሄር መለስ ዜናዊ ዝተኻየደ ዓውዲ-ዘተ ደጊምዎ ኣሎ። ክልቲኣኦም መራሕቲ ወያነ ግን ኤርትራውያን እውን ኣብ ኢትዮጵያ ከም ዝተሰውኡ ከይገለጹ እዮም ሓሊፎም። እቲ ነገር፡ ወያነ እዩ እቲ ሓጋዚ ዝነበረ ንምባል እዩ። ስርሒት ፈንቅል ብወያነ እዩ ተዓዊቱ ኢሎም ዝተማጎቱኒ ትግራዎት ኣለዉ። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዝኾነ ትግራዋይ እታ መጀመርያ ትወጾ መሐበኒት ቃል እዛ “ ብዘይ ሓገዝ ወያነ ኤርትራ ሓራ ኣይምኾነትን” ትብል እያ። ዝበዝሕ ነቲ ዝተደጋገመ ሓሶት ከም ሓቂ ስለዝተቐበሎ እዩ። ክተእምኖ እውን የጸግመካ እዩ። ግን ስለምንታይ ክሳብ ክንድ’ዚ፡ ምሕሳው? ዝሕበኑሉ ናይ ገዛእ ርእሶም ታሪኽን ፍጻመታትን ውዕሎን የብሎምን እንድዮም እዞም ሰባት?
ብዝያዳ ኣብቲ ካልኣይ ክፋል ክጠቕሶ እየ፡ ግን ክልቲኣኦም ህዝብታት ንናይ ሓባር ጸላኢ ክስዕሩ ብሓባር ሰሪሖም እዮም። ተጋደልቲ ክልቲኡ ግንባራት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓባር ተዋዲቖም እዮም። ህዝቢ ትግራይ ንጽቡቕ ህዝቢ ኤርትራ ጸልዩን ተወፍዩን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ንጽቡቕ ህዝቢ ትግራይ ብተመሳሳሊ ዓቕሙ ዝኸኣሎ ዘበለ ገይሩ እዩ። ይኹን እምበር፡ በዚ እንተ ዝድምደም ከመይ ምጠዓመ ነይሩ!!
እቲ ሓቂ ግን፡ እዚ ኣብ ቃልሲ ዝተጠርየ ምሕዝነታት ክልቲኣኦም ኣህዛብ፡ ንዘላቒ ሰላም ክጠቕም ኣይከኣለን። ወያነ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ከባርር እንከሎ፡ ህዝቢ ትግራይ “ኖእ፡ ኣሕዋትና እዮም” ኢሉ ንመራሕቱ ኣይዓገተን። እኳ ደኣ ህጻናትን ነብሰጾራትን ናብቲ ብፈንጅታት ተኸሊሉ ዝነበረ ኣጻምእ በረኻ ክድርበዩ እንከለዉ፡ ካብ ትግራዎት ንታሪኽ ‘ኳ ዝኸውን ተቓውሞ ኣይተራእየን። ብኣንጻሩ ደኣ እቶም ካልኦት ኣህዛብ ኢትዮጵያ እዮም ንብረት ኤርትራውያን ኣብ ምሕባእ ይኹን ስንቂ ኣብ ምቕባልን ካልእ መሳለጢያታት ኣብ ምልጋስን ዓቕሞም ዘበለ ሓገዛት ዝገበሩ።
ኩናት 1998-2000 ኣዝዩ ዘሕፍርን ዘሕዝንን ኮይኑ ክነብር እዩ። ምኽንያቱ እቶም ትማሊ ብሓባር ዝተቓለሱን ብሓባር ዝተሰውኡን ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ትግራይን፡ መራሕቶም ነጋሪት ኲናት ምስ ወቕዑ፡ ነንሕድሕዶም እዮም ተፋሊሶም። ጭካነ ብዝመልኦ ነድሪ’ኳ። እዚ እዩ እቲ መሪር ሓቂ። “ኣሕዋት ኢና” ዝብል ዘረባ ንናይ ትማሊ ህልቂት ክነወግድ ኣይጠቐመናን። ሎሚ እውን ካብ ልቢ ዝነቐለን ኣብ ጽኑዕ ሕጋውን ትካላውን ባይታ ዘይተመስረተ እንተዘይኮይኑ ንኻልእ ቀዛፊ ኲናት ኣይክገትእን እዩ። እዚ እዩ እቲ ክንውሕጦ ዘለና ዕረ። ካብ ታሪኽ ክንመሃር ይግባእ።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት፡ ክልቲኡ ህዝብታት ብባህሪኦም ባሃማት ስለዝኾኑ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ እቲ ኣሕዋት ኢና ኢሎም ዝሕበኑሉ ዝምድና ኣብ ድልዱል ባይታ ዝተሰረተ ኣይኮነን። ህዝቢ ትግራይ ንህዝቢ ኤርትራ በቲ ብዝሐ-ብሄራዊ መልክዑ ክርእዮን ክቕበሎን ኣለዎ። ኤርትራውያን ደቂ ከበሳ ካብቲ ምስ ትግራዎት ዘለዎም ዝምድና ምስቶም ኣብ ዶብ ሱዳን ዝነብሩ ቢንዓምርን ሕዳረብን ደቂ-ሃገሮም ዘለዎም ዝምድና ዝጠበቐን ዝተረረን ከምዝኾነ ትግራዎት ክቕበልዎ ኣለዎም። ኩለን ኣብ ጫፋት ዝነብራ ኣፍሪቃውያን ቀቢላታት ወይ ብሄራት ምስተን ኣብ ስግር መዳውብቲ-ሃገራት ዝነብራ ቀቢላታትን ብሄራትን ናይ ደምን ታሪኽን ምትእስሳር ኣለወን። ግን ከም ዜጋታት ናይተን ዝምልከተን ልኡላውያን ሃገራት ኮይነን ተኸባቢረን ይነብራ። ኣብ መንጎ ሃገርነትን ብሄርነትን ዘሎ ሚዛን እንተተመዛቢሉ፡ ክሉ ግዜ ናይ መንነት ቅልውላው ዘንቀሎ ኲናት ቀጻሊ ክኸውን እዩ። ስለ’ዚ፡ ትግራዎት ብመጀመርያ ምስ ኣሕዋትኩም ኢትዮጵያውያን እሞ ሰላም ግበሩ፡ ድሕርኡ ምስ ኤርትራውያን ትገብርዎ ዝምድና ርጉእን ርጡብን ይኸውን።
ከም ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኣመሰሉ ሕ/ሰባት ሰንኮፋት (fragile) እዮም። ግርጭታት ዝፈትሑሉ ኣልያት (mechanisms) ዘየማዕበሉን፡ ድልዱል ፖለቲካውን ሕጋውን ትካላት ዘይብሎምን፡ ዝበሰለ ክኢላውን ምሁራውን (intelligentsia) ዓቕምታት ዝጎድሎምን ስለስለዝኾኑ፡ ብቐሊሉ ብሰራማት ፖለቲከኛታት ናብ ሓዊ ክጥበሱ ዝኽእሉ ሕ/ሰባት እዮም። ታሪኽ ናይ’ዚ ዝሓለፈ ናይ ቀረባ እዋናት እውን ነዚ ሓቂ እዚ ይምስክር።
6- “ኩናት ንመንእሰያት ስለዝቐዝፍ መለስ ዜናዊ ነቲ ዝነበረ ናህሪ ከህድእ ይደሊ ነይሩ፡ መንግስቲ ኤርትራ ንምእላይ ብብጾቱ ምድፍፋእ ይግበረሉ ነይሩ” ይብል ኣቶ ገታቸው ረዳ።
እንታይ እሞ ክጠቅም፡ ድሕሪ ማይ ኣብ ባዓቲ ከምዝበሃል፡ ዓስርተታት ኣሽሓት መንእሰያት ዝቐዘፈ ኲናት ዘካየደ መራሒ እዩ ነይሩ። ተመሊሱ ድማ “ትርጉም ዘይነበሮ ኣዕናዊ ኲናት” ኢሉ ከኣ ተዛሪቡለይ። ኣሽካዕላል እዩ። እዚ ነተን ደቀን ዝተቐዝፍወን ኣደታት ኢትዮጵያን ኤርትራ ደበስ ኣይከውንን እዩ። እቲ ሓቂ ግን እዚ ዝስዕብ እዩ።
ሀ- መንቀሊ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ወያነ እዩ ነይሩ። ካብቲ ብ1976 ዘውጸኦ፡ ንብዙሕ ክፋል ኤርትራ እንኮላይ ፍርቂ ከበሳን ደቡባዊ ቀይሕ ባሕርን ናብ ሪፑብሊክ ትግራይ ዘካተተ ማኒፈስቶ ዝብገስ ጸገም እዩ። መለስ ዜናዊ፡ ክሳብ ዝደልዎ ሕንክስ ክብል ጸኒሑ፡ ኤርትራ ናጽነታ ምሉእ ንምግባር ባጠራኣ ክተሕትም ምስ መደበት ጠባይ መለስ ክልወጥ ከም ዝጀመረ ተራእዩ እዩ። መለስ ዜናዊ ኤርትራ ካብ ጽልውኡ ትወጽእ ከምዘላ ምስ ኣረጋገጸ፡ ነቶም ንትግራይ ዘማሓድሩ ዝነበሩ ጸረ-ኤርትራ ባእታታቱ ነገራት ክጽሕትሩ ኣዚዙስ ነታ “ካርታ ዓባይ ትግራይ” ከም ትሳኣል ገበረ። በዚ መሰረት ዓድታት ኤርትራ ፈናቒሉ፡ ሰራዊቱ ናብ ልኡላዊ ግዝኣታት ኤርትራ ሰዲዱ (ንኣብነት፡ ዓዲምሩግ፡ 1997)፡ ኣብ ዶብ ዝግበር ዝነበረ ንግዲ ብተራ ሽፍትነት ዝመስል ኣገባብ ከም ዝሰናኸል ተገይሩ፡ ባጠራ ኤርትራ ናይ “ኣስላም እዩ ከይትጥቀሙሉ” ተባሂሉስ ከም ወረቐት ሽቃቕ ዝወዓለሉ ኩነታት ተመዝጊቡ ኣሎ፡ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ሰራውሩ ከደልድል ወያነ ጸረ ኤርትራን ሻዕብያን ክሰብኽ ጀሚሩ፡ ሻዕብያ ንቑጠባ ኢትዮጵያ ወሪሩ ተባሂሉ፡ ናይ ህወሓት ኩባንያታት ነቶም ኣብ ኢዮጵያ ጽቡቕ ናይ መጓዓዝያን ፋይናንስያዊ ኣገልግሎን ዝህቡ ዝነበሩ ሕጋውያን ኩባንያታት ኤርትራ ክወዳደር ስለዘይከኣለ ወይ ከኣ ከም ተወዳደርቲ መጠን ሰለዘስግእዎ (ማለት እተን ሽዑ ዝምስረታ ዝነበራ ኩባንያታት ወያነ ንዕዳጋ ኢትዮጵያ ክብሕታ ተባሂሉ) ኣብ ልዕሊ ቑጠባዊ ትካላት ኤርትራ ዘመተ ኣካየደ።
ኲናት ምስ ተጀመረ፡ እውን ግድን ኣይነበረን ብሓይሊ ክምልስ። ብሓይሊ እንተመሊሱ እውን ኣህጉራዊ ሕጊ ናይ ምክልኻል መሰል ጥራይ እዩ ዝህቦ። ተመጣጣኒ መልሲ ከኣ እዩ ክህብ ዝግበኣኦ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ብዝሒ ህዝብን ናይ ምሽማትዓቕሙን ተኣማሚኑ፡ ካብቲ ኣሳሓሓቢ ዞባ ወጻኢ ግንባራት ከፊቱ። ኤርትራ ተቖጻጺሩ ንመን ከም ዝኣስርን ንመን ከምዝርሽንን፡ ነየኖት ናይ ቑጠባ ትካላት ከምዝራስን ከምዝዕኑን ከም ስርዓት መምርሒ ሂቡ እዩ ቀዳማይ ወራሩ ጀሚርዎ። ኲናት እንዳተመጠ ምስ ከደን ባድመ ምስ ሓዘን እውን ነቲ ኲናት ደው ከብሎ ዕድል ነይርዎ እዩ። ብመሰረት እቲ ናብ ዓዋተ.ኮም ልሒኹ ዝወጸ ጸብጻብ ስዉኣት ኤርትራ ክረአ እንከሎ፡ ልዕሊ ፍርቂ ክሳራር ድሕሪ እቲ ኤርትራ ኲናት ደው ክብል ዝተቐበለቶ እዩ ነይሩ። እታ ርህርህቲ ልቢ መለስ ደኣ እንታይ ወሪዱዋ እዩ፡ ንባድመ ኣምሊሱ ክንሱን ኤርትራ ቶኽሲ ደው ክብል ተቐቢላ ክንሳን፡ ስለምንታይ እዩ መለስ ነቲ ቐዛፊ ኲናት ክቕጽል ዝመረጸ?
እቲ ሓቂ፡ ወያነ ኣብ መጀመርያ ዙር መንግስቲ ኤርትራ ንምግምጣል እዩ ተላዒሉ። እዚ ከምዘይከኣል ምስ በርሃሉ እቲ ካልእ ዒላማ ኮይኑ ዝተሰርሓሉ ንወደብና ዓሰብ ምቑጽጻር እዩ ነይሩ። ዓሰብ ክሕዝ ኣሽሓት መንእሰያት ኣህሊቑ። ኮን’ዶ ይኾነለይ ብምባል ክሳብ ሰራዊቱ ዘፍ ኢሉ ንድሕሪት ዝድፋእ ንስምምዕ ኣልጀርስ የደናጒ ነይሩ።
ጀነራላት ወያነ ንኤርትራ ከም ዝሰዓሩን ሕቖ ሻዕብያን ከም ዝሰበሩን እዮም ኣብ ወግዓዊ መድረኻት ዝዛረቡ። ይኹን እምበር፡ ኤርትራ ዓቕማ ዓቂባ ተንስሕብ ከምዝነበረት መለስ ይፈልጥ ነይሩ እዩ፡ እቶም ነቲ ኲናት ዝመርሑ ዝነበሩ እውን ይፈልጡ ነይሮም እዮም። መለስ ባዕሉ ከምዝበሎ እውን፡ ኲናት ደው ዘበለ ዓቕሙ ኣብ ክሉ ግንባራት ስለዝተጸንቐቐ እዩ። ናብ ስምምዕ ኣልጀርስ ዝተጓየየ እውን ቅዲ ኲናት ሻዕብያ ስለዝፈልጥ እዩ። ኤርትራ ጸረ-መጥቃዕቲ ናይ ምግባር ዓቕማ ከምዘይነከየ ብጽቡቕ ገምጊምዎ ነይሩ።
እቲ ዘሕዝን ካልእ ነገር ናይ ጀነራላት ወያነ ድማ፡ እዚ ክሉ ንሻዕብያ ንፈልጣ ኢና፡ ኣብ ኤርትራ ተዋጊእና እናበሉ፡ ናይ ሻዕብያ ወተሃድርራዊ ልምዲ ዘይምፍላጦም እዩ። ሻዕብያ፡ ክሉ ግዜ ክሳራታቱ ንምንካይ ንቦታታት ይለቅቅ እዩ፡ ብ1978 ካብ ኣፍደገ ኣስመራ ናብ ሳሕል ተመሊሱ፡ ኣብቲ ቀዋሚ ግንባራት ከይተረፈ ክንደይ ግዜ ንቕድሚትን ንድሕሪትን ዘይተመዓራረየ? ክንደይ ግዜ ግንባራት ናቕፋን ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ሓልሓልን ዘይተብስዑ! ክንደይ ግዜ ዘይደፍአን ዘይተደፍአን? ብ1981 ንሻድሻይ ወራር ዝኸውን ድፋዓቱ ከተዓራሪ ካብ ኣፍደገ ኣፍዓበት ናብ ናቕፋ ብውሳነኡ ተመሊሱ። ኣብ 1985 እውን ነቲ ኣብ ባረንቱ ዝካየድ ዝነበረ ውግኣት ዘየዋጽኦ ምስ ኮነ ኣቋሪጹዎ ናብ ናይ ቀደም ድፋዓቱ ተመሊሱ እዩ። ከረን ንምሓዝ ብ1988 ዝተገብረ ሰፊሕ መጥቃዕቲ እውን ምዕባለኡ ርእዩ ኣቋሪጹዎስ ድፋዓቱ ከመዓራሪ ንድሕሪት ስሒቡ እዩ። ሻዕብያ፡ ኣብቲ መስርሕ ዘጥረዮ ወታሃድራዊ ተመክሮ ነይርዎ። ንሱ ድማ፡ ሻዕብያ ብደረጃ መራቶን እዩ ዝሓስብ። ንናይ ነዊሕ ጉያ እዩ ንነብሱ መልሚሉ። ወያነ ግን ናይ ሓጺር ጉያ እዩ። ሻዕብያ ይኹን ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኣተሓሳስባን ስትራተጅን (mentality & doctrine) እዚ ስለዝረዓሙ እዮም ንምረት ኲናትን ናብራን ተጻዊሮም ጸጸኒሖም ቦሎኽ ክብሉ ዝረኣዩ። ካብ ባድመ ንባረንቱ ክንደይ ኪሎመተር እዩ? ክንደይ ሂወት ከ ተኸፊልዎ? ናይ ወተሃደራዊ ሞያ ክኢላታት ንኸምዚ ዝኣመሰለ ናይ ዕስለ ህልቂት መሕፈሪኦም ምኾነ። ንጀነራላት ወያነ ግን መጃሃሪ እዩ። በዓልቲ ሚእቲ ሚልዮንን ሃገርን ዝተዓጻጸፍ ናይ ሎጂስቲክስ ናይ ምግዛእ ዓቕምን ሒዝካስ ንሓንቲ ካብ ናይ ሰላሳ ዓመታት ኲናት ዝተገላገለት ገና መንግስታ እውን ዘየጣየሰት በዓልቲ ሰለስተ ሚልዮን ህዝቢ ዝኾነት ጀማሪት ሃገር ገጢምካ፡ ብዋጋ ኣስታት 70 ሽሕ ናይ 10 ኪሎመተር ምድፋእስ ያኢ ዓወት ተቖጺሩለይ!? ሓደ ኣብቲ ኲናት ዝነበረ ገዲም ተጋዳላይ ዓርከይ፡ “ ሕጂ ተመሊሰ ክርእዮ ከለኹ፡ ንጀነራላት ደርግ እንእድ። ጀነራላት ደርግ ሰራዊቶም ብምህላቖም ንንዕቖም ነይርና፡ ናይ ወያነ ጀነራላት ግን ንበይኖም እዮም” ኢሉኒ።
“መለስ ዜናዊን ህወሓትን ኣብ ናጽነት ኤርትራ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ” ይብል ኣቶ ገታቸው ረዳ።
እዚ’ሞ ካብቲ ኣብ ኣቑሳልና ዝንስንስዎ ዘለዉ ጨው-በርበረ እንድዩ፥ ግን ከ እንታይ ዋጋ እዩ ወያነ ንንጽነት ኤርትራ ዝኸፈሎ? ስለምንታይን ከ ንናጽነት ኤርትራ ዋጋ ዝኸፍል?
ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ዝበዝሐን ዝሓየለን ሰራዊት ኢትዮጵያ ዘካትት ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት ከርዲኑ፡ ድሂኹ ኤርትራ ብምልኣ ሓራ ገይርዋ። መለስ ዜናዊ ይኹን ዝኾነ ካልእ ፖለቲካዊ ሓይሊ ንናጽነት ኤርትራ ክቕልብስ ተኽእሎ ኣይነበረን። ኤርትራውያን ብደሞም እዮም ናጽነቶም ክዉን ገይሮማ።ካብቲ ሻዕብያ ንናጽነት ኤርትራ ኢሉ ካብ ወያነ ዝደልዮ ዝነበረ፡ ኢትዮጵያ ንምርግጋእ ወያነ ካብ ሻዕብያ ዝደልዮ ዝነበረ ይበዝሕ ነይሩ። ዓለም እውን ኣብ መወዳእታ ናጽነት ኤርትራ ከም ኣብ ባይታ ክዉን ዝኾነ ነገር ተቐቢልዎስ ሓያላት መንግስታት ከይተረፋ ናጽነት ኤርትራ ከምዝእወጅ ጥርጥር ኣይነበረንን።
እምበር ከ፡ ብ1991 ወያነ ንኤርትራ ክዋጋእ ነይርዎ ማለት ድዩ? ንሱ እሞ ዘይከኣል እዩ ነይሩ። ደሓር እውን ዓቕሙ ምስ ኣደልደለን ኢትዮጵያ ምስ ኣረጋግአን ‘ኮ ተዋጊኡ እዩ፡ ግን ኣይኮኖን እምበር። 1991-93፡ ወያነ ኣብ ኢትዮጵያ ተቐባልነት ክረክብ ዝጽዕረሉ ዝነበረ ግዜ እዩ ነይሩ። ብዛዕባ ናጽነት ኤርትራ ዝገብሮ ነገር ኣይነበሮን። ብተወሳኺ፡ ኤርትራ ካብ ዓንኬል ጽልውኡ ከይወጸት ብቑጠባ ክቖጻጸራ ዝኽእል መሲልዎ ነይሩ ይኸውን። ናጽነት ኤርትራ ብሓቂ ዘኽብር ነይሩ እንተዝኸውን፡ ኤርትራ ባጠራኣ ክተሕትም ምስ ጀመረት ክሕጎስን ክብረሆን ነይርዎ። እንተኾነ ግን፡ ኲናት ንምጽሕታር ንበዓል ኣስራት ገብሩ ኣዋፊሩ እዩ። ብሕሳብ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ግዝኣቱ ከደልድል ኢሉ፡ “ኤርትራ ወሪራትና፥ ሎሚ ተረኽበ ንሻዕብያ ክንቐጽዕን ሕቖ ኤርትራውያን ክንሰብርን” ብምባል፡ ኤርትራ ብሓይሊ ኸምልሳ ከምዝኽእል ብዘምስል ዘመተ እዩ ኣማእት ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ናብቲ ኲናት ጠቢሱ።
ብሓፈሽኡ፡ ንኣእምሮን ጠባያትን መራሕቲ ወያነ እትገልጽ ሓንቲ ቃል ኣላ። እንተ ብኣጋጣሚ ይኹን ወይ ከምቲ ኣነ ዝግምቶ ዘይትንጸል ኣካል ኣተሓሳስበኦም ኮይና፡ ኣቦ ወንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረጽዮን ገ/ሚካአል ይደጋግማ እዩ። ዝብርቕርቕ ትብል ቃል ንኣካይዳ ወያነ ግርም ገይራ ትገልጽ እያ። ቀደም ንሰውራ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ልዕሊ ውድባት ኤርትራ ንሓልየሎም እንዳበሉ ብግብሪ ግን ንቃልሲ ኤርትራ ዘዳኽም ዕንቅፋታት ይገብሩ ነይሮም። ኣብ ትስዓታት፡ ሚሊሻታት ትግራይ ንሓረስቶ ኤርትራ ከጋፍዑን ኣመሓደርቲ ትግራይ ነቲ ገዚፍ ክፋላት ኤርትርራ ዘጎበተ ካርታ ዓባይ ትግራይ ክስእሉ እንከለዉ፡ መለስ ዜናዊ ንመንግስቲ ኤርትራ “ግዲ የብልካን እቶም ታሕተዎ መራሕቲ ዝገብርዎ ዘለዉ እዩ” ይብል ነይሩ። ብግብሪ ግን ነቲ ገባቲ ትልምታት የተባብዕ ነይሩ። ሎሚ እውን ንሰላም ቅሩባት ኢና እንዳበሉ፡ ኣንጻር ሰላም ቅድመ-ኩነታት ይድርድሩ ኣለዉ። ኣብ ዝጥዕሞም ግዜ ልዕሊ ዓቕሞም ይጎዩን ይንፍሑን ኣብ ዘይጥዕሞም ግዜ ድማ ኣመና ይሕንክሱን ምሽክንክን ይብሉን። ነገራት ወያነ ዝብርቕርቕ እዩ።
ደሓር ከ፡ ፊን ኣብ ዝበሎ መንግስቲ ኤርትይራ ክዓሉን ወደባት ኤርትራ ክምንዝዕን ዝመጣላዕ ስርዓት፡ ንናጽነት ኤርትራ ይኣምን ነይረ ክብለና ኣይክእልን። ናጽነት ኤርትራ ከም መሳርሒ ንምርግጋጽ ጠቕሚ ትግራይ እምበር፡ ብሓቂ ናጻ ኤርትራ ንምርኣይ ከምዘይነበረ ኣብቲ ዝቐጸለ ዓመታት ተጋሂዱ እዩ።
ስለ’ዚ፡ ኣቶ ገታቸው ረዳ፡ መለስ ዜናዊ ኤርትራ ዳግም ንምውራር ከቢድ ዋጋ ከፊሉ ደኣ ክብለና የምሕረሉ እምበር፡ ንናጽነት ኤርትራ ከቢድ ዋጋ ከፊልና ክብለናስ ኣይግድን። ብሱሩ እውን ኣይወሓጥን እዩ። ስለ’ዚ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘረባታት ኣቑሳልና ከም ዝባላዕ ካብ ምግባር ካልእ ዘበርክቶ ፋኢዳ የብሉን። ግን ከምኡ ኢልኩም ካብ ነቐጽኩም፡ ንናጽነት ኤርትራ ሕልፊ ውድባት ኤርትራ ሓሊናሉን ከፊልናሉን ክትብሉ ካብ ደፈርኩም፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ኤርትራ ኢለኩም ኣለኹ።
ነሓሰ 2018


text:
ማሕሙድ ሳልሕ
ሃገር ናይ ክሉ፡ ውድባዊ ፖለቲካ ንውልቂ። ምስ ኣቶ የማነ ኸኣ ኣብ ሃገራዊ ጉዳይ ኢና ንራኸብ። ሃገር-ጠቐስ ጉዳያት ኣብ ዝለዓሉሉ ግዜን ኣብቲ ዘሰማምዓና ምስኡ ክሰማማዕ፡ ግድን ኣይኮነን ህግድፍ ክኸውን።
ብመጀመርታ ግን፡ “ገበይ ደሓን ሖል ጊሳ” ምስላ ትግረ ምርኣይ ጽቡቕ እዩ።
መገዲ ደሓንሲ ዓመት ኪዳ ከም ማለት እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ሃገርና ብብሄር፡ ሃይማኖትን ኣውራጃን ከምኡ እውን ብርኡይ ፖለቲካዊ ክድዓት ክትህደድ እንከላ ከብድና ሓቚፍና ንሓድር ነይርና።
ሎሚ ኣብ ደሓን መድረኽ በጺሕና ኣለና፡ እቲ “ፍታሕ ብጎነጽ ጥራይ እዩ ዝመጽእ” ኢሉ መራት ከላሺን ዘወጣውጥ ዝነበረ ወገን፡ ምስቲ ተሓንጊርዎ ዝነበረ ወያነ ኣብ መቐለ ተሓጺሩ ኣሎ። እቲ ንሃገራውነት ኤርትራ ከፈራርስ ትንዕ-ትንዕ ዝብል ዝነበረ ወገን እውን ሎሚ ብዛዕባ ሓድነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ክምድርን ክሰብኽን ይረአ ኣሎ። እዚ ውጽኢት ሰላም እዩ። ነዛ ሰላም ዝትንክፍ ከኣ ወይልኡ ክንብል ኣለና።
ምኽንያቱ ሰላምን ምርግጋእን ዝሰፈኖ ሕ/ሰብ ጥራይ እዩ ሃዲኡ ናይ መጻኢ ጉዕዞኡ ክውጥን ዝኽእል። ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ ዘሎ ኣእምሮ ንናይ ሓጺር እዋን ዝሓስብ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ርግኣትን ሰላምን ዝዓሰሎ ኣእምሮን ሕ/ሰብን ግን ንናይ ነዊሕ ጉያ (መራቶን) እዩ ዝሓስብን ዝምድብን ዝቕረብን። ብሓፈሽኡ ክረአ ከሎ፡ ታሪኽ ኤርትራ ታሪኽ መራቶን እዩ። ምስታ ምስላ ትግረ ዝመሳሰል ኣካይዳ ኣለዎ።
ድሕሪ ናጽነትን ብብዙሕ ውረድ-ደይብ ሓሊፍና ኣለና፡ ብዙሕ ዕድላት ተኾሊፉና እዩ፡ ኣብዚ ድሕሪ ናይ መራቶን ጉያ፡ ኣብ ናይ መወዳእታ ሕንጻጽ ዓወት ቀሪብናሉ ዘለና ግዜ፡ ከይነበላሽዎ ክንጥንቀቕ ኣለና። ተሪፉ ዘሎ ጉዕዞ ብሓላፍነታዊ መንፈስ ክንተሓሓዞ ኣለና።
ኣቶ የማነ ገብረኣብ ኣብ ስዑድያ ዝገበሮ ሰሚናር ሰሚዐዮ፡ ካብዚ ኽሉ ብዛዕባ ኤርትራ ዝፍኖ በራሪ ወረታት፡ እቲ ዝሓሸ ኮይኑ ረኺበዮ ኣለኹ። ብፍላይ ነቲ ብዛዕባ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ክናፈስ ዝጸንሐ ወረታት ብሓንቲ ቕላዕ ዘምከኖ ኮይኑ ተሰሚዑኒ። ብቐደሙ እውን “ቀስ በሉ፡ ኣይትተሃወኹ” ክንብል ጸኒሕና ኢና። ዳርጋ ንብሙልአን እተን ናይ “ተቓውሞ” ማዕከናት ክንበድብደአን ዝጸንሓ ወረታት ብሓንቲ ሰሚናር መኺነን ክንብል ንኽእል።
1. ምስ ኢትይዕጵያ ዝግበር ዝምድናታትን ስምምዓትን ኣብ ልኡላውነት ክልቲአን ሃገራት ዝተመስረተ እዩ
2. ብዘይካ እተን ክሉ ሰብ ዝፈልጠን ሓፈሻውያን ስምምዓት (ኣስመራን ጀዳን- ብመሰረቱ ትሕዝቶአን ዘፈላለ ኣይኮነን)፡ ካልእ ዝተገብረ ስምምዓት የለን ኢሉ። ሃየ በሉ እቶም ” ሃገር ብምስጢር ትሽየጥ ኣላ” ትብሉ ዘለኹም ጭብጢ ኣቕርቡ። The burden of proof is on you.
3. ምስ’ዚ ብዝተኣሳሰር፡ “ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ኣይክቐውምን” ኢሉኩም ኣሎ። ሃየ በሉ እቶም ንፕረሲደንት ጅቡቲ ኣሚንኩም “ውዕል መሸጣ ምጽዋዕ ወግዒ ኮይኑ” ትብሉ ዝነበርኩም መልስኹም!! The burden of proof is on you.
“ስለምንታይ ንየማነ ትኣምን” ተባሂለ ክሕተት ከምዝኽእል እፈልጥ እየ። መልሰይ ድማ እዚ ዝስዕብ እዩ። “ስለምንታይ ኸ ንዓኹም እኣምን? ስለምንታይ ነዞም ዘይጭቡጥ ወረታት ዘላኽዑ ወገናት ዝኣምን?” ዝብል ይከውን። እቲ ዝሓሸ፡ ብመንግስቲ ይኹን ብተቓወምቲ ዝወሃብ ሓበረታታት ምስማዕን ምንባብን። ይኹን እምበር፡ እቲ ዝበሃል መግለጺታትን በራሪ ወረን ምስ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ውድዓዊ ኩነታትን ምስ ታሪኽን ድሕሪ-ባይታን ናይቶም በሃልቱን ምዝማዱ ጽቡቕ እዩ።
ብዝኾነ፡ እታ ናይ የማነ ሰሚናር ኣቀዲማ ብራድዮ አረና ተዘርጊሓ ኣላ፡ ግን ክልጥፋ እየ። ኣቲ ዝገርመኒ ነገር ግን የማነ ስለምንታይ ንኸምዚ ሰሚናራት ተጸብዩ? ስለምንታይ ኣቀዲሙ ኣብቲ ሃገራዊ ትካላት (ኤሪ-ትቪ & ሓዳስ ኤርትራ) ዘይዘርገሖ፡ ምኽንያቱ እቲ ብህግድፍ ዝውደብ ኣኼባታት ብዙሓት ሰባት ብዘፈላለየ ምኽንያታት ተገሊሎምሉ ኣለዉ። እቲ ኣኼባታት ከመይ ኢሉ ሃገራዊ መልክዕን መንፈስን ስምን ሒዙ ክኸይድ ከምዝኽእል መራሕቲ እተን ማሕበረ ኮማት ክዛተዩሉ ዘለዎም ጉዳይ እዩ። ፖለቲካዊ እምነት ብዘየገድስ፡ ንኹሎም ኤርትራውያን ዝስሕብን ዘካፍልን ኮይኑ ክውደብ ኣለዎ።
ብዝኾነ፡ ክሉ ሰናይ ንደቂ ኤረ፡ ሓድነትና እዩ ዋሕስ ህላዌናን ቀጻልነትናን።
ዝተረፈ ዕማማት ከም ንዛዝሞ ዝኾነ ቅንጣብ ጥርጣረን ምውልዋልን የብለይን። ከምቲ ኣበዋት ዝበልዎ ግን “ገበይ ደሓን ሖል ጊሳ”፡ ፈጨው ምስ ዝበለ ክንርህጽ የብልናን። ከይተፈለጠና፡ ንናይ ካልኦት ጉዳይ ግዜናን ጉልበትናን ክነባኽን የብልናን።
ሰላምን ምርግጋእን ዝፈጠሮ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ዓቕሚ ኤርትራ ጥራይ እዩ እቲ ውሑስ ሰረት መጻኢ ፖለቲካ ኤርትራ ክኸውን ዝኽእል። ኣብ ኤርትራ ሓደ ንኹሉ ጫፋት ዘጠጥ ኣቢሉ ክስሕብ ዝኽእል; ክብደት ዘለዎን ንኹሉ ፖለቲካዊ ስግንጢራት ክጻወር ዝኽእልን ሃገራውን ገስጋስን ዝኾነ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታትን ውዳበታትን ባህልን ኣሰራርሓን ክዕንብብ ኣለዎ። እዚ ድማ በቲ ትሕዝቶኡን ውዳበኡን እንታይነቱን ክፍለጥ ዘጸግም ካብ ደገ ዝፍኖ ዘመተታት ክፍጸም ኣይክእልን። እንታይ ደኣ፡ በቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝካየድ ቅዱስ ምፍሕፋሕ ናይ ኣተሓሳስባታት እዩ ክምዕብል ዝኽእል።
እዚ ዳይናሚካዊ ምፍሕፋሕ ክምዕብልን ክቀላጠፍን ድማ ሰላምን ምርግግፋእን ኣዝዩ ወሳኒ እዩ። ህግድፍ ነዚ ታሪኻዊ ሓላፍነት ብዝግባእ ክዋጻእ ኣባላቱ ብፍላይ ድማ እቶም መንእሰያት ከቢድ ሃገራዊ ዕማም ወዲቑኩም ኣሎ። ውድብኩም ዳይናሚካዊ ክኸውንንን ናይ ህዝቢ ርኢቶታትን ጠለባትን እዋናዊ መልሲ ዝህብ ክኸውንን ክትጽዕሩ እላቦ። ሃገራውያን ምዃንምኩም ዝኽሕዱ እቶም ሒደት ነዛ ሃገር ዘቛሰሉ እዮም። ዓወትኩም ዓወት ኩልና ከምዝኸውን ኣየማትእን እዩ።


text:
October 26, 2018
ብዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ኣህጉራዊ ባይቶ ጸጥታ፡ ብ23 ታሕሳስ 2009 ብቁጽሪ 1907፡ ብ5 ታሕሳስ 2011 ብቁጽሪ 2023፡ ብ24 ሓምለ 2013 ድማ ብቁጽሪ 2111 ዝፍለጥ ዓማጽን ዘይፍትሓውን ውሳኔታት እገዳ ኣንጻር ኤርትራ ከም ዘሕለፈ ይፍለጥ። መበገሲ ናይቶም ዳሕረዎት ውሳኔታት እቲ ብቁጽሪ 1907 ዝፍለጥ ውሳኔ ስለዝኾነ ድማ፡ መጽናዕታዊ ጽሑፈይ ናብኡ ዘተኮረ ክኽውን እዩ።ኣህጉራዊ ባይቶ ጸጥታ ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ መበል 6254 መጋባእያ፡ ንምዕራፍ 7 ቻርተር ው.ሕ.ሃ መሰረት ብምግባር ኣንጻር ኤርትራ መርትዖታት ዘይብሉ ዓማጺን ዘይፍትሓውን ውሳኔ ኣሕሊፉ። ነዚ ውሳኔ’ዚ ከሕልፍ ከሎ ዘቕረቦ ምኽንያታት፡ “ሃገረ ኤርትራ ንዕጡቓት ምንቅስቓስ ሶማል ፓለቲካዊ፡ ፋይናንሳውን ሎጂስቲካውን ሓገዝ ትህብ ኣላ፡ ንመሰጋገሪ ፈደራላዊ መንግሰቲ ሶማል ኣፍልጦ ኣይሃቦቶን፡ ሓይልታታ ካብቲ ምስ ጂቡቲ ዘዳውባ ከባቢታት ብፍላይ ከኣ ካብ ራስ ዱሜራን ደሴት…


text:
ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ ) ኣብ ክልል ትግራይ ቅድሚ ኣዋርሕ ብሰንኪ ስግኣት ጸጥታ ዘይኣትዎም ናብ ዝነበሩ ከባቢታት ሎሚ ምብጻሕ ከምዝካኣለ፣ እንተኾነ፣ ኣብ ልዕሊ ኩነተ ጥዕናን ድሕነትን ቆልዑ ሓዲርዎ ዝነበረ ስክፍታ ጋህዲ ኮይኑ ከምዝረኸቦ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ገምጋም'ቲ ትካል ኣስታት 100 ሽሕ ቆልዑ፣ ኣብ’ዘን ዝቅጽላ 12 ኣዋርሕ ብሰንኪ ጉድለት ምግብና ሓደጋ ሞት ከንጸላልዎም ይኽእል እዩ ይብል። ብተወሳኺ ዛጊት ዝተካየዱ መጽናዕቲታት፣ 47 ሚእታዊት ነብሰጾራትን ዘጥቡባ ኣደታትን፣ ብከቢድ ሕጽረት መግቢ ይሳቀያ ከምዘለዋ ሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ እዋን ውግእ ምብጻሕ ዘይካኣል ኣብ ዝነበሩ ግጀትን ዋጂራትን ዘለው ቆልዑ፣ ኣብ ሓደገኛ ኩነት ኣለው ዝብል መግለጺ ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት፣ ዝተማለአ መግቢ ኣይረኽቡን፣ ጸረ ተሃዋስያን መድሓኒት የለን፣ ትካላት ጥዕና ኤለክትሪክ የብሎምን፣ ቆልዑ’ቲ ከባቢ ንኣዋርሕ ኣይተኸተቡን ይብል።
እቲ ትካል ወሲኹ "ናብ ትግራይ ዘይተደረተ መተሓላለፊ ንክረክብ ከምዝሓተተ፣ ኩሎም ወገናት፣ ስለምሕላው ድሕነት ቆልዑ ንዝወጹ ዓለምለኸ ሕጊታት ክትግብሩ" ጸዊዑ ኣሎ።


text:
ኣድልዎ ዕድመ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 7 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣድልዎ ዕድመ፡ ማለት ብምኽንያት ዕድመኻ ከም ካልኦት ተመሳሳሊ ዕድልታት ኣይትረክብን ኢኻ እዩ። ብዛዕባ ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ዘሎ ኣድልዎ ዕድመን ወሃብ ስራሕ ኣየኖት ግዴታታ ከም ዘለዎን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ። ኣብ ናይ ስራሕ ዓለም ዘሎ ኣድልዎ ዕድመ እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣብነት ክወሃበካ እዩ፣ ከምኡ’ውን ኣድልዎ ከም ዘጋጠመካ ኮይኑ እንተ ተሰሚዑካ እንታይ ክትገብር ከም ትኽእል ክትፈልጥ ኢኻ።
-
መሰላትን ኣረጋውያንን
ኣብ ምሉእ ህይወትካ ጽቡቕ ህይወት ናይ ምንባር መሰል ኣለካ። ብሰንኪ ዕድሜኻ ኣድልዎ ንኸየጋጥመካ መሰል ኣለካ። ጽቡቕ ጥዕና ንኽህልወካ እውን መሰል ኣለካ። ዕድሜኻ ብዘየገድስ ንማሕበራዊ ርክባት፡ ኣታውን ውሕስነትን ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ። ኣብ ሕብረተ ሰብ ተሳታፊ ክትከውንን ንህይወትካ ክትጸልዎ ከም ትኽእል ኮይኑ ክስምዓካን መሰል ኣለካ።
ኣብ ሽወደን ጽቡቕ ጥዕና ዘለዎ ሰብ ንብዙሕ ዓመታት ንጡፍን ትርጕም ዘለዎን ህይወት ክነብር ይኽእል እዩ።
ልክዕ ከምቲ ኣብ ካልእ ክፍልታት ህይወት፡ ምስ ኣረግካ ክትረኽቦ ትኽእል ደገፍን ሓገዝን ኣሎ። እዚ ሓልዮት ኣረጋውያን ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ሓደ ክፋል ናይቲ ማሕበራዊ ድሕንነት ሽወደን ድማ እዩ።
ኣድልዎ ዕድመ እንታይ እዩ?
ኣድልዎ ዕድመ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ኵነት ከማኻ ካብ ዝርከቡ ካልኦት ሰባት ብዕድመ ዝነኣስካ ወይ እትዓቢ ስለ ዝዀንካ ጥራይ ከም ናቶም ዕድላት ኣይትረክብን ማለት እዩ። ኣብ ትምህርትታት፡ ኣብ ስራሕ፡ ኣብ ሆስፒታላት፡ ኣብ ኣብያተ-ንባብ፡ ወይ ኣብ እተፈላለየ ክሊ ዕድመ ዝርከቡ ሰባት ኣብ ሓደ ንጥፈት ዝሳተፉሉ ካልእ ቦታታት ከጋጥም ይኽእል እዩ። ኣብ ሽወደን ኣድልዎ ዕድመ ክልኩል እዩ። እንተዀነ ግን እዚ ሕጊ ዘይምልከቶም ነገራት ኣለዉ። እዚኣቶም መብዛሕትኡ ግዜ ንቘልዑን ንመንእሰያትን ዚምልከቱ እዮም። ንኣብነት ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑ ድምጺ ክህቡ፡ ከምኡ'ውን ኣልኮላዊ መስተን ትምባኾን ክዕድጉ ኣይፍቀደሎምን እዩ።
ኣድልዎ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ
መንእሰያትን ዓበይትን ክልቲኦም ግዳይ ናይ ኣድልዎ ዕድመ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣድልዎ ዕድመ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ መብዛሕትኡ ግዜ ብዛዕባ ወሃብቲ ስራሕ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ከም መንእሰያት ኣበርቲዖም ክዓዩ ኣይክእሉን እዮም ወይ ከኣ መንእሰያት ማዕረ ብዕድመ ዝደፍኡ ብዙሕ ፍልጠት የብሎምን ኢሎም ስለ ዝሓስቡ እዩ።
ኣድልዎ ዕድመ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ንኽልቲኦም ነቲ ዝጥቃዕን ነታ ትካልን ሓደ ዓቢ ጸገም እዩ። ኣብ ሽወደን ሰብ ጡረታ ዝወጻሉ ዕድመ ካብቲ ዝነብሮ ወሲኹ ኣሎ፣ እንደገና እውን ክውስኽ እዩ። እንተዀነ ግን ኣብ ስራሕ ዘለዉ ብዙሓት ሰባት ብሰንኪ ዕድሚኦም ከም እተነጽጉ ኾይኑ እዩ ዚስምዖም።
68 ዓመት ክሳብ ትመልእ ክትሰርሕ መሰል ኣለካ። ድሕሪኡ ወሃብ ስራሕካ ከፍቅዶ ኣለዎ። ስራሕ ኣልቦ እንተ ዄንካ፡ ክሳብ 65 ዓመት ትመልእ ናይ ኣ-ካሳ መሰል ኣለካ።
ኣድልዎ ስራሕ ካብ ወዲ 40 ዓመት ዝኾንካሉ ኣትሒዙ ስርሕ ክትደሊ ከለኻ ከጋጥም ይኽእል እዩ። ካብ ሰብኡት ንላዕሊ ኣንስቲ እየን ብብዝሒ ዝጥቅዓ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ሓደ ወሃብ ስራሕን እቶም ሰራሕተኛታትን ዝኾነ ሰብ ብኣድልዎ ዕድመ ምእንቲ ከይጥቃዕ እንታይ ክገብሩ ይኽእሉ?
ሓገዝ ርኸብ
ሓደ ሓደ ግዜ ግዳይ ናይ ኣድልዎ እንተ ዄንካ ክትፈልጥ ኣጸጋሚ እዩ። ከምኡ'ውን ብምኽንያት ዕድሜኻ ኣድልዎ ከም ዘጋጠመካ፡ ንኣብነት ስራሕ እንተ ዘይተዋሂብካ ወይ ካብ ባንክ ልቓሕ ክትወስድ እንተ ዘይክኢልካ፡ ብኡ ምኽንያት ምዃኑ ጭብጢ ከተቕርብ ከቢድ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብተወሳኺ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ሓደ እዋን ብሰንኪ እተፈላለየ ነገራት ኣድልዎ ከጋጥመካ ይኽእል እዩ፡ ንኣብነት ብምኽንያት ዕድመኻን ጾታኻን። ምናልባት እቲ ኣድልዎ ዚገብር ሰብ ደይመደይ ኢሉ ከምኡ ኣይገብርን ይኸውን። ይኹን'ምበር እዚ ኣድልዎ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ኣድልዎ ከም ዘጋጠመካ ኮይኑ እንተ ተሰሚዑካ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
- ኣብቲ እትነብረሉ ቦታ ቤት ጽሕፈት ጸረ ኣድልዎ (antidiskrimineringsbyrå) እንተ ኣልዩ ኾይኑ፡ ምኽርን ደገፍን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
- ኣብ ስራሕካ ከምዚ እንተ ኣጋጢሙካ ምስ ኣካያዲ ስራሕካ ወይ ምስ ወኪል ድሕንነትካ (skyddsombud) ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ። ወሃብ ስራሕካ ነቲ ጕዳይ ክምርምሮን ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ኣድልዎ ምእንቲ ከየጋጥም ንኸወግድ ክጽዕርን ኣለዎ።
- ኣብ ናይ ስራሕ ቦታኻ ከምኡ እንተ ኣጋጢሙ እሞ ኣባል ማሕበር ሰራሕተኛታ እንተ ኴንካ ንሶም ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም።
ናብ ተሓላቕ ፍትሒ ኣድልዎ (Diskrimineringsombudsmannen (DO)) ብዛዕባ ኣድልዎ ሓበሬታ ክትህብን ጥርዓን ከተእቱን እውን ትኽእል ኢኻ። ተሓላቕ ፍትሒ ኣድልዎ (DO) ነቶም ሓበሬታታትን ጥርዓናትን ብቐዳምነት ሕጊ ከም ዝሰዓብ ዘሎ ንምርግጋጽ እምበር ንናይ ውልቀ ሰባት ኵነታት ፍታሕ ንምርካብ ኣይኮነን ዝጥቀመሎም።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ግዳይ ኣድልዎ እንተ ዄንካ እንታይ ክትገብር ትኽእል?


text:
ግብፃዊያን ኣብታ ሃገር መንግስታዊ ለውጢ ካብዝግበር ንድሓር ፈለማይ ኣብ ዝኾነ ፓርላመንታዊ ምርጫ ድምፆም ንምሃብ ንሰዓታት ሪጋ ሒዞም ከምዝወዓሉ ተፈሊጡ።ቀረብ ናውቲ ትሑት እንተነበረ’ውን ኣድመፅቲ ድምፆም ንኽስማዕ ዝደልዩ ይመስሉ።
ኣብ ካይሮ ኣብዝርከብ መውሃቢ ድምፂ ከድምፅ ብዝመፀ ነዊሕ ሪጋ ህዝቢ ተመሊኡ ይርአ።ገሊኦም ኣድመፅቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ክካየዱ ካብዝፀንሑ ምርጫታት ብዝተፈለየ ድምፆም ንኽስማዕ ዘለዎም ተስፋ ዝለዓለ እዩ።
ተምሃሪት ፋራህ ጨጉራ ከይሸፈነት ኣብ መንጎ ጨጉረን ዝተሸፈና ደቂ ኣንስትዮ ንኹሎም ግብፃዊያን ሰናይ መፃኢ ግዜ ንክኾነሎም ንምርግጋፅ ድምፃ ንምሃብ ከምዝመፀት ትዛረብ።ንሳ ከምፍቓድ ፈጣሪ ኮይኑ ድምፀይ ብርግፀኝነት ክስማዕ እዩ ትብል።እቲ ምሃብ ድምፂ ኣብ መብዛሕቲኡ ካይሮ ሰላማዊ እዩ ነይሩ።
ናይቲ ንኽልተ ተኸታተልቲ ማዕልታት ዝወሃብ ድምፂ እቲ ፈላማይ ድምፂ ክካየደላ ዝወዓለ ኣብ ኣለግዛንደሪያ እውን መረፅቲ ከድምፁ ውዕሊሎም ኣለው።ወሃቢ ቃል ፓርቲ ነፃነትን ፍትሕን እስላማዊ ሕውነት ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ሰራዊት ግብፂ ኣብ ድምፂ መውሀቢ ከባቢታ ኩነታት ፀጥታ ኣብ ምርግጋእ ዘደንቕ እዩ ዝብለዎ ምትሕብባር እናገበሩ ምዃኖም ተዛሪቦም።
ፓርቲ ነፃነትን ፍትሕን ከምኡ’ውን እቲ ኣኽራሪ ዝኾነ ሳላፊስ ኣል-ኑር ዝተባሃለ ኣኽራሪ ፓርቲ ክልቲኦም እስላማዊያን ኣብዚ ምርጫ እዚ ፅቡቕ ድምፂ ንምርካብ ተስፋ ይገብሩ።
ማርዋ ሞሓመድ ድምፃ ንሳላፊስ ንምሃብ ኣብ ካይሮ ኣብዝርከብ መውሀቢ ድምፂ ትርከብ። ማርዋ እቲ ፓርቲ ንዕኣ ከምዝውክላ ትዛረብ።መፃኢ ድልየተይ ዘማልእ እዩ ትብል ብምቕፃል።
ካሊእቲ ናይ ስኒ ሓኪም ዝኾነት መደመፂት ድማ ንመብዛሕቲኡ ዝውክል መንግስቲ ንኽህሊ ተስፋ ትገብር።እታ ሜሪየም ዝተብሃለት ወሃቢት ድምፂ እዚ ህዝባዊ ተሳትፎ ንክቕፅል ተስፋ ትገብር።ንሳ ከምዚ ትብል ‘’ ከመይ ከምዝኸይድ ርግፀኛ ኣይኮንኩን።ደቅና ዝበለፀት ግብፂ ንኽሪኡ፡ብዙሕ ምንቅስቓስ ዝገብሩ ሰባት ዝርከቡሉ ሕብረተሰብን ከምቲ ቅድሚ ሕዚ ዝነበረ ከይኮነስ ብዙሕ ዝተምሃረ ማሕበርሰብን ንኽህሊ እዩ ናተይ ሕልሚ።’’ትብል።
እቲ ፈላማይ ዙር ምሃብ ድምፂ ፅባሕ ሰሉስ ክዛዘም እዩ።ድሕሪ ክልተ ሰሙን ዳግማይ ምርጫ ንኽግበር ተወሲኑ’ሎ።ካልኦት ክፍለግዝኣታት እታ ሃገር ዝቕፅል ወርሒ ድምፂ ምሃብ ክጅምሩ እዮም።


text:
ሄላሪ ሮድሃም ክሊንተን ናይ ፈለማ ጓለንስተይቲ ንሓደ ዝዓበየ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኣመሪካ መሪሐን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ፕረዚደንት ኣመሪካ ክቐርባ ንዝተረቑሐኦ ሕጹይነት ሰልፊ ደሞክራት ተቐቢለንኦ።
እዘን 68 ዝዕድመአን በዓልቲ ቤት ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ቢል ክሊንተን: ድሕሪ ናይ ሽዱስተ ወርሕን ሾሞንተ መዓልትን ጉዕዞ: ኣብ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ነቲ ሕጹይነተን ተቐቢለን ኣብ ዘስምዐኦ መደረ: " ኣመሪካውያን ብሓባር ኮይና ኢና ንሕይል" ክብላ ብተደጋጋሚ ኣተሓሳሲበን።
ንሰን: መቐናቕንተን ሕጹይ ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ዶናልድ ትራምፕ: ኣብ ቅድሚ ኣመሪካውያን ፍርሂ ብምዝራእ: "ኣመሪካ ከምእንደገና ዓባይ ንግበራ " ንዝብል ጭርሖኦም ብትሪ ነቒፈን። "ንመጻኢ ክንፈርሖን ንሓድሕድና ክንፈራራሕን ይደልየናሎ" ክብላ ድማ ንዋዕለኛታት ኣሰሚዐን።
ድሕሪ 84 ዓመታት ንድሕሪቲ ተመሊሰን: ንኣዝያ ህብብቲ ጥቕሲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ፍራንክሊን ሩዝቨልት "እታ እንኮ ክንፈርሓ ዝግብኣና ንባዕላ ፍርሒያ" ትብል ጥቕሲ ንዋዕለኛታት ብምጥቃስ: መቐናቕንተን ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካውያን ፍርሂ ብምዝራእ: ኣብቲ ዝቕጽል 102 መዓልታት ጥራይ ተሪፍዎ ዘሎ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ክዕወቱ ይፍትኑ ምህላዎም ነቒፈን።
ሄላሪ ክሊንተን ኣብ መደረአን፤ ኣብ ዋዕላ ሪፖብሊካውያን " ንሽግር ኣመሪካ ኣነ ጥራየ ክፈትሖ ዝኽእል" ንዝበሉ ዶናልድ ትራምፕ ቃል ብቓል ብምጥቃስ፥ " እቶም ስራዊትናኸ? እቶም ኣባላት ፖሊስ ከ? እቶም ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ኸ? ሓካይምና: ኣለይቲ ሕሙማትና: መማህራና: ኣውፈርትና: ምእንቲ ውሕስነትና ደቀን ዘሰውኣ ኣደታትና ኸ ናበይ ምስከዱዮም " ክብላ ከቢድ ወቐሳ ኣብ ልዕሊ ትራምፕ ኣቕሪበን።
ንሰን፤ ዶናልድ ትራምፕንዝመባጽዕዎ ዘለው መብጽዓ ከሰኒ ዝኽእል ዛጊት ዝኾነ ጭቡጥ መረዳእታ ኣየቕረቡን ድማ ኢለን።
ኣብቲ ኣርእስቲ ድሕሪ ኣርእስቲ ጉዳይ ድሕሪ ጉዳይ እናልዓላ ዘቕረብኦ ዝርዝራዊ ሓበሬታ: ሄላሪ ክሊንተን ኣብ ከም ማሕበራዊ ውሕስነት፥ ማዕረ ክፍሊት ደቂኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ሸቃሎ ምቅላል ዕዳ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ዝኣመሰሉ ኣከራኸርቲ ጉዳያት ዘለወን ኣማራጺ መፍትሒ ብምቕራብ ካልኦት ኣብ ደንበአን ክጽንበሩ ጸዊዐን።
ሄላሪ ክሊንተን: ንቐንዲ ተቐናቓኒአን ካብ ሰልፊ ደሞክራት ዝነበረ በርኒ ሳንደርስን ደገፍቱን ኣብ ዝምልከት " ኣብ ቁጠባን ማሕበራዊ ፍትሕን ንዘቐመጥኩሞ ጉዳያት ሰሚዐዮ ኣለኹ" ኢለን። " ጉዳይኩም ጉዳይና'ዩ " ድማ ኢለን። ኣብ ትግባረኡ ተጊሀን ከምዝሰርሓ ብተወሳኺ ገሊጸን።
ፕረዚደንት ኮይነን እንተተመሪጸን: ሄላሪ ክሊንተን: ኣብ ቀዳሞት 100 መዓልታት ናይ ስራሕ ግዜአን ብዛዕባ ክዓምኦ ዝወጠና ጉዳያትውን ብተወሳኺ ንዋዕለኛታት ኣፍሊጠን።


text:
ህዝቢ ትግራይ ናብ ደቡብ ገፁ ብዘማዕደወ ቁፅሪ ተደላይነቱ እናወሰኸ፤ ዓቕምታቱ እማተዳኸመ ምምፅኡ ካብ ዘመነ ኣኹሱም ጀሚሩ ዝተርኣዩ ሓቂታት እኹላት እዮም፡፡ ኣብ ዘመነ ንግስነት ኣኹሱም ናብ ሮሃ ዝተገበረ መውስቦ ስዒቡ ዓቕሚ-መሪሕነት ናብ ሮሃ ክዘውር ምኽንያት ኮይኑ እዩ፡፡ ብሕሶትን ነበረያነረን ንግስነት ሽዋ ምጥያሹ ስዒቡ ህዝቢ ትግራይ ፖለቲካዊ ተሳትፉኡ ክዳኸም ዝገበረ ኾይኑ፤ ኣብ ልዕሊ ተኸሲሶም ናብ ሽዋ ዝኸዱ ምሁራት ትግራይ ብዝወረደ ፈላማይ ጀኖሳይድ ትግራይ ንኸይትለዓል ከም ዝተቐጥቀጠት መዛግብቲ ታረኽ ሰኒደምዎ ኣለዉ፡፡ ክብርን መንነትናን ኣሕሊፍና ብዝሃብና ቁፅሪ ኣብ ልዕሌና ዝወረደ ኣደራዕ የብቅዕ፣ ክብርናን መንነትናን ወኒንና ክንነብር ኣብ መበቆላዊ ቦታና ዝግለፅ ንግስነትን መንነትን ክነጣይሽ ይግባእ ብዝብል በብእዋኑ ዝተልዓሉ ሕቶታት ክሳብ ሕዚ እኹል መልሲ ኣይረኸቡን፡፡ የግዳስ እዞም ሕቶታት ብዝተልዓሉ ቁፅሪ ኣብ ንግስነት ደቡብ ራዕዲን ድንጋፀን እናፈጠሩ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ጀኖሳይድ እናተፈፀሙ መፅዮም እዮም፡፡ ብዘይካ ትግራይ ስልጣኑ ኣብ ድልዱል መሰረት ክነብር ኣይኽእልን ዝብል እምነት ዘሕደረ ሓይሊ ትምክሕቲ፤ ፍትሓዊ ሕቶ ትግራይ ብምስዓር ጥራይ ዘይኮነስ፤ ሱር መሰረት ትግራይ ከዳኽምን መንነቱ ከረስዑን ዝኽእሉ ጨፍጫፋት ብምፍፃም ምዃኑ ዘገርም እዩ፡፡
4ይ ጀኖሳይድ ትግራይ ምስቶም ቅድሚኡ ዝተፈፀሙ ተግባራት ትምክሕቲ እንትነፃፀር፤ ኣብ ዘመናዊ ዓለም ዝተፈፀመ፣ ብሰንኪ ዓለም ለኸ መራኸቢታትን ዲፕሎማሲያዊ ልምዲ ህዝቢ ትግራይ ዘይምህላው እንበር፤ ድሕሪ ኣብ ልዕሊ ኣይሁዳዊያን ዝተፈፀመ ጀኖሳይድ ዝተተግበረ ብምዃኑ፤ ጉዳይ ትግራይ እውን ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀሪቡ ብገበን ዘርኢ ምጥፋእ (ጀኖሰይድ) ዝረኣየሉ ዕድል ሰፊሕ ኔሩ፡፡ ኣብ ዘበነ ንግስነት ዘርኣ ያቆብ /ድበፀር (ዝብኢ) ኣብ ልዕሊ ሰዓብቲ ኣባ እስጢፋኖስ ዝነበሩ ፈለስቲ ዝተፈፀመ 1ይ ጀኖሳይድ ጀሚርካ ክሳብ 4ይ ዙር ዝተፈፀሙ ገበናት ዝተፈላለዩ ኣተገባብራታት እኳ እንተነበሮም፤ 4ይ ጀኖሳይድ ብኣይሮፕላናትን እንግሊዛዊያን ኣማኸርቲ ኵናትን ዝተሓገዘ ብምዃኑ ህዝቢ ትግራይ ንባዕሉ ከም ገበነኛ ጌሩ ዝቖፀረሉ፣ ካብ ሰማይ ሓዊ ምውራዱ ድማ ምስ ፈጣሪ ዝሾሞ መራሒ ብምውገአይ ፈጣሪ ተቖጢዑ ካብ ሰማይ ሓዊ ኣውሪዱለይ ብምባል ዝተናሰሐሉ እዋን ኰይኑ ሓሊፉ፡፡
መበገሲ 4ይ ጀኖሳይድ ትግራይ ካብቶም ሕሉፋት 3 ዙራት ብዙሕ ዝፍለየሉ ምኽንያት የብሉን፡፡ ምኽንያቱ ፍልፍል እቲ ጀኖሳይድ ኣብ መንጎ ኣይግዛእን፣ መሰለይን መንነተይን ኣሕሊፈ ኣይህብን ዝበለ ህዝቢ ትግራዋይን፤ ትግራይ ርእሳ እንተቕኒዓ ንግስነተይ ሙሉእ ኮይኑ ክቕፅል ኣይኽእልን ብምባል ኲናት ዝኣወጀ ሃይለስላሰን ዝተኻየደ እዩ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ወራር ጥልያን ንምምካት ንበይኑ ዘካየዶ 7 ኣዋርሕ ዝወደአ ውግእ ብሒም ከይበለ ፀኒሑ ኣብ መበል 8ይ ወርሒ ኣብ ማይጨው ተረኺቡ ስእሊ ብምስኣል ዓዲ ራሕሪሑ ናብ እንግሊዝ ኮብሊሉ ዝፀንሐ ሃይለስላሰ፤ ሓገዝ መንስቲ እንግሊዝን ዓወት ኣላይድ ሓይሊታትን ተበሊፁ መሊሱ ስልጣን ምሓዙ ስዒቡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ሕዱር ቂሙ ክትግብር ጀሚሩ፡፡ ከይዲ ኣፈፃፅማ 4ይ ጀኖሳይድ ምስ 3ይ ጀኖሳይድ ትግራይ ኣዚዩ ዝመሳሰል፣ ህዝቢ ትግራይ መሊሱ ከምዙይ ዓይነት ሕቶ ከየልዕል ክንብርከኽ፣ ስቡሕ መሬት ትግራይ ቆራሪስካ ብምውሳድ ከም ህዝቢ ኣብ ውሱን ቦታታት ጥራይ ተሓፂሩ ዓርሰይ ኣይክእልን ዝብል ኣተሓሳስባ ኣማዕቢሉ ኢድ ሓይሊታት ትምክሕቲ እናማዕደወ ክነብር ዝዓለመ እውን እዩ፡፡
ፕሮፌሰር ጆንያንግ ምኽንያት ቃልሲ 17 ዓመት ህዝቢ ትግራይ ንምግላፅ “Tigrai peasant Rebellion (ዓመፅ ሓረስቶት ትግራይ)” ብዝብል ርእሲ ኣብ ዝፀሓፎ መፅሓፍ፤ ኣብ 1950ታት ኣብ ኢድ ሕድሕድ ገባር ትግራይ ዝተረፈ ዝሕረስ መሬት ካብ 0.50 ሄክታር ኣብ ምብራቕ ክሳብ 1.5 ሄክታር ኣብ ከባቢ ሽረ ምትራፉን ህዝቢ ትግራይ ንኸርፋሕ ናብራ ከም ዝተጋለፀን የማላኽት፡፡ እዙይ ማለት ውድቀት 1ይ ወያነ ስዒቡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈፀመ ጀኖሳይድ ካብ ኢድ ተጋሩ ዝሕረስ መሬት ተመንጢሉ ንተስፋሕፋሕቲ ሓይሊታት ብምሃብ ዝተገለፀን እውን እዩ ኔሩ፡፡ ቃልሲ 1ይ ወያነ ትግራይ ካፍቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ተባራዕቲ ሕቶታት ህዝቢ ትግራይ ፍልይ ኢሉ ዝተርኣየሉ መንገዲ፤ ቅድሚኡ ዝነበሩ ሰላማዊያን ሕቶታት ገምጊሙ መሰሉን ረብሕኡን ብሓይሊ ንምርግጋፅ ቅሉዕ ኲናት ወዲቡ ዝተንቀሳቐሰ እኳ እንተኾነ፤ ስእነት ፖለቲካዊ ብቕዓትን፣ ተንኮልን ሽርሕን ሽዋዊያንን ተወሲኽዎ ዓወት ካብ ኢድ ህዝቢ ትግራይ ዘምለጠትሉ ኩነታት ንዕዘብ፡፡
ቃልሲ 1ይወያነ ትግራይ ሓደ ንጉሳዊ ወይ ድማ ቤተሰባዊ ሕቶ ንምምላስ ዝተልዓለ ዘይኮነስ መሪሕነቱን መፃኢ ዕድላትን ሕቶ ህዝቢ ትግራይ ንምምላስ ዝተወደበ፤ ኣብ ትግራይ ርትዕን ፍትሒን ነጊሱ መሰል ዓርሰውሰነ ትግራይ ክረጋገፅ ዝተሃንደሰ ኣዚዩ ሰጓማይ ሕቶ እዩ፡፡ ትግራይ ንዘመናት ስኢናቶም ፀኒሓ ኣብ ዘመነ ንግስነት ሃፀይ ዮሃንስ ብልጭ ኢሎም ዝጠፍኡ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ልዕልና መሊሳ ክትጭብጥ ዘኽእል ኮይኑ ዝተወደበ እቲ ቃልሲ፤ ስነ ልቦና ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሓደ ኣተሓሳስባ ክውደብ፣ ማዕርነታዊ ሓድነቱን ብራኽኡን ዝረጋገፀሎም ኣሰራርሓታት ንምትእትታው ኣብ ልዕሊ ፀላእቱ ሕርሕራይ ፍፃመታት ዘዕረፈን መሪሕነቱ ብዴሞክራሲያዊ ኣግባብ ብምምራፅ መላእ ትግራዋይ ዘሳተፈን እውን እዩ፡፡
ፃምእ ሓርነትን ዴሞክራሲያዊ ሓድነትን ጥራይ ተዓጢቖም፤ ስሉጥ መራኸቢታት፣ ምሁር ሓይሊ፣ ወታደራዊን ዴፕሎማሲያዊን ከምኡ ድማ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ልምዲን ኣብ ዘይብሉ ኩነታት፤ ብሓረስቶት ትግራይ ጥራሕ ዝተመስረተ 1ይ ወያነ፤ ኣብ ውሽጢ ውሱን ኣዋርሕ ጥራይ ካብ ኣለውሃ ክሳብ ከባቢታት ኣኹሱምን 70 ዳሞን ተባፂሑ፡፡ ዕላማ እቲ ቃልሲ ከምቲ ድሕሪ ስርዓት ጥልያን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝተርኣየ ሽፍትነት ዘይኮነስ ተወዲቡ ብሄራዊ ረብሕኡ ንምርግጋፅ ዝንቀሳቐስ ተባራዓይ ኔይሩ፡፡ ስርዓት ሃይለስላሰ ሕቶ ህዝቢ ትግራይ ከም ታራ ዓመፅ ብምርኣይ ጉዳይን ብውሑድ ሓይሊ ሰራዊት ክበታተን ዝኽእን ከምቲ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ዝረአ ምስ ድሌት ስልጣን ውልቀሰባት ዝተሓሓዝን ጌሩ እኳ እንተሓሰቦ፤ ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ ግን ኣብ ስርዓት ሃይለስላሰ ዝወረደ ከቢድ ግብሪን ቅፅዓትን ንምቅላል ጥራይ ዘይኮነስ ፤ ብምንሊኽ ዝተወሰዱ መሬት ምምላስን ምስ ውድቀት ንግስነት ኣኹሱም¸ተተሓሒዞም ናብ ሽዋ ዝተወሰዱ መግለፂ ህዝቢ ትግራይ ዝኾኑ ክብሪታት፣ ፖለቲካዊ ማእኸልነትን እውን ዝሓውስ ኮይኑ ተረኺቡ፡፡
ቃልሲ 1ይ ወያነ ዘላቒ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ንምርግጋፅ ዝተወጠነን፤ ኣብ ውሱን ቦታታት ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚሩ ንመላእ ትግራይ ክባፃሕ ብመደብ ዝምራሕ ምዃኑ፤ ሃንደበታዊ መስዋእቲ ሃፀይ ዮሃንስ ስዒቦም ኣብ ትግራይ ዝተኸሰቱ ሕማማት ጨለውታን ጉልሓይን፣ ምስዋርን ምንግልታዕን ዓበይቲ ዓዲ ትግራይ፣ ምምላስ ፖለቲካ፣ ቁጠባዊን ሃይማኖታዊን ማእኸልነት ትግራይ ዝብሉ ዓበይቲ ሕቶታት ሓዊሱ ምስራዝ ውዕል ውጫለን ምምስራት ሓድነታዊ ቃልሲ ኤርትራን ትግራይን ዝጠልብ ብምዃኑ፤ ራዕዲን ድንጋፀን ሃይለስላሰ ሰማይ ዓሪጉ፡፡ ኣብ መንጎ 4 ራእሲታት ትግራይን ምንሊክን ዝተገበረ ኣስገዳድ ስምምዕነት ኣዲስ ኣበባ 28 ሰነ 1886 ተሰሪዙ፤ ኣብ መንጎ ራእሲታት ተሰማ ኣስመሮም፣ ባህታ ሓጎስ፣ ራእሲ ወልደሚካኤል ሶሎሞንን ደገዝማቲ ሰንጋልን ምስ ራእሲታት ትግራይ ጌረምዎ ዝፀንሑ ስምምዕነት መረብ 1884 ክሕደስ ዝጠልብ እዩ፡፡ እዞም ሕቶታት ኣዚዮም ሓደገኛታትን ቃልሲ ትግራይ ትግርኚ ኣጠናኺርካ ኣድላይነት ሽዋ ምንኣስን እዮም፡፡
ግዝኣት መረብ ምላሽ ካብ ባዳዊ መግዛእቲ ንምውፃእን ጥልያን ናብ ግዝኣት ትግራይ ከይኣቱን ንምክልኻል ምስ ስርዓት ምንሊክ ክመኻኸሩ ናብ ሽዋ ዝኣተዉ ራእሲታት ትግራይ፤ ብለዋህነት ኣብ ምንጋጋ ሓርገፅ ምእታዎም ዘረጋገፁ ምንሊክ፤ ሰነድ ኣዳሊዮም ኩሎም ራእሲታት ክፍርምሉ ብምግባር ውዕሊ 28 ሰነ 1886 ዓም ክብል ሰይምዎ፡፡ እዞም ዝተፈረሙ ጉዳያት፤
1ይ. ኣብ ትሕቲ ራእሲ ሓጎስ ክመሓደር ካብ ዝፀንሐ ከባቢታት ምዕራብ ትግራይ ፀለምቲን ካልኦትን ሓዊሱ ኣካል ግዝኣት እቴጌ ጣይቱ ክኸውን፣
2ይ. ንልዕሊ 1600 ዓመታት ብኑብረኢድ ክምራሕ ዝፀንሐ ምሕደራ ቅድስቲ ከተማን ማርያም ፅዮንን ኣኹሱም ተሪፉ ብቐጠታ ብሹመት ምንሊክ ክመሓደር፣
3ይ. መንግስታዊ እቶት ትግራይ ብቐጠታ ናብ ካዝና ንጉሰ ነገስት ክኣቲ፣
4ይ. መሰል ጉልቲ እቴጌ ዘውዲቱ ኣብ እንደርታ ክረጋገፅ ዝብሉ ኣዚዮም ሓደገኛታት እኳ እንተነበሩ፤ ሓደ ሻዕ ኣብ ኢድ ምንሊክ ዝኣተዉ ራእሲታት ትግራይ ካብ ምፍራም ወፃኢ ካሊእ መማረፂ እውን ኣይነበሮምን፡፡
ካብ ድሌትን ልምዲን ትግራይ ወፃኢ ብምንሊክ ተሸይሙ ኣኹሱም ዝኣተወ ፈላማይ ኑብረኢድ ወልደጂወርግስ፤ ሀ ኢሉ ዝጀመሮ ተግባር፤ ቋንቋ ኣምሓርኛ ናብ ኣብያተ ክርስቲያናት ትግራይ ክተኣታቶ፤ ስብከት፣ ቅደሴን ውዳሴን ብቋንቋ ኣምሓርኛ ክፍፀም ዘገድድ ፅዕንቶ ኔሩ፡፡ ነዚ ስዒቡ ጥንታዊያን ሓድጊታት ትግራይ ብሰሜን ብባዕዳዊት ጥልያን ብደቡብ ብምንሊክ ተጓሕጒሑ፡፡
ካብ ንግስነት ይኩኖ ኣምላክ ክሳብ ሃይለስላሰ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተደራረቡ ኣደራዓት ተማሒዮም ዓርስና ብዓርስና ነመሓድር ዝብል ኣመተ ቀዳማይ ወያነ፤ ኣመሰራርትኡ ዴሞክራሲያዊ፣ ኣተሓሳስብኡ ሰጓሚ፣ ብሩህ መፃኢ ዕድል ትግራይ ዝጥምት ኔሩ፡፡ መራሕቲ ትግራይ ንምንታይ በብእዋኑ ብሽዋዊያን ይእሰሩ ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ዝተንተነ ቃልሲ ወያነ ትግራይ፤ እዚ ሕቶ ግና ውልቀ ሹመኛታት ትግራይ ንምንጋስ ወይ ድማ እዞም ሾመኛታት ልዕሊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ጌርካ ንምጉላህ ኣይኮነን፡፡ የግዳስ ትግባር ሽዋዊያን መራሕቲ ትግራይ ብምብትታን ንመሰሉ ዝሓትት ህዝቢ ከይህሉ ዝዓለመ ኣዝዩ ሓፈገኛ ተግባር ምዃኑ ተስማዕሚዐምሉ፡፡ እቲ ተግባር ምስ ምፅናት መሪሕነት ትግራይ ዘይኮነስ ኣካል ፅንተት ህዝቢ ትግራይ ምዃኑ ግልፂ እዩ፡፡ ማሕዩር ራእሲ ኣሉላ 1887 ክሳብ 1888፣ ራእሲ መንገሻ ክሳብ ሕልፈቶም ኣብ ኣንኮበር ምእሳሮም፣ ደግዝማቲ ኣብርሃ ኣርኣያ (ኣባ ዝናብ) ሰላሌ ኣብ ዝርከብ ሽንኩርት ዝበሃል በዓቲ ተኣሲሮም ድሕሪ ምፅናሕ ብልጅ ኢያሱ ምፍተሖም፣ ኣባ ይላቅ ካሳ ስዩም (ወዲ ራእሲ ስዩም መንገሻ) ክሳብ ሕልፈቶም ኣብ ሰላሌ ምእሳሮም፣ ራእሲ ስዩም እውን ምስ ብዙሓት መራሕቲ ትግራይ ን7 ዓመታት ኣብ መዳጎኒ ካምፕ ኣዲስ ኣበባ (ጎፋ) ክሳቐዩ ምግባሮም ኣካል ምፅናት ትግራይ ምዃኖም ብኣቦ ገረባት ተዘትዩሎም፡፡ ሓፋሽ ትግራይ ንክለዓዓል እውን ተጠቒመሙሎም፡፡
ሽዋዊያን ኣብ ልዕሊ ህዝቢን መሪሕነትን ትግራይ ዝገበርዎም ተደራረብቲ መጥቃዕቲታት ዘማረሮም መራሕቲ 1ይ ወያነ፤ ታሪኻዊን ፖለቲካዊን ውርሲታት ትግራይ ብጥሙር ቀላፅሞም ከረጋግፅዎ ዝኽእሉ ተወዲቦም ብምቅላስ ምዃኑ ተረዳዲኦም፡፡ “ዓርስና ብዓርስና ንመሓደር!” ዝብል ዴሞክራሲያዊ ሕቶ ብምልዓል ብሓረስቶት ወጀራት ሀ ኢሉ ዝጀመረ ቃልሲ፤ ኣብ ውሽጢ ውሱን ኣዋርሕ ኣብ መላእ ትግራይ ክባፃሕ ክኢሉ፡፡ ጉዳይ ትግራይ ካብ ቁፅፅሩ ንላዕሊ ይኸውን ምህላዉ ዝተረደአ ሃይለስላሰ፤ 2 መፍትሒ ኣንፈታት ብምንፃር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትገራይ ጥፍኣት ደጊሱ፡፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይ ቂምን ቅርሕንቲን ፈጢርካ ንሰንሳቱ ክዋዳእ ምግባር ብቐዳምነት ንምትግባር ተንቀሳቒሱ፡፡ ትልሚ ውግእ ብዝብል 13 ሰነ 1935 ኣብ ዝወፀ ሰነድ “ወጀራትን ራያ ዓዘቦን ንምጥቀዕ ኣብ ዝግበር ምንቅስቓስ፤ ሰራዊት ምንግስቲ ብድሕሪት ብህዝቢ እንደርታ ከይጥቃዕ ንምግባር ህዝቢታት ወጀራትን እንደርታን ብኸባቢያዊ ምምሕዳራቱ ተመሪሑ ደም ክፋሰስ ኣለዎ” ይብል፡፡
ካፍቶም ብሃይለላሰ ዝተሾሙ 10 ኣመሓደርቲ ትግራይ ሓደ ዝኾኑ ራእሲ መንገሻ ስዩም፤ ሽርሒ ሽዋዊያን ኣቐዲሙ ስለ ዝተረደኦም ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይ ኲናት ሕድሕድ ከይለዓል ዝከኣሎም ፃዕሪ ጌሮም፡፡ ተግባር ራእሲ ስዮም ደምነት ትግራይ ንምድሓን ዝለዓለ ታራ እኳ እንተነበሮ፤ ኣብ ምፍሻል ሽርሒ ሽዋዊያን ዝለዓለ ታራ ስለ ዝነበሮ ብሃይለስላሰ ከንፈር ተነኺስሎም፡፡ ብኣንፃሩ ከም በዓል ደገኣዝማቲ ኣባይ ዝኣምሰሉ ኣብ ትልሚ ሽዋዊያን ዝተፀመዱ ኣካላት ደም ተጋሩ በከንቱ ክፈስስ ልዑል ፃዕሪ ክገብሩ ተራእዮም፡፡ ምንቅስቓስ 1ይ ወያነ ካብ መሰረቱ ኣብ መንጎ ተወለድቲ ትግራይ ዘሎ ፍልልይ ብሰላም ፈቲሕኻ ኣንፃር ሓበራዊ ፀላእቲ ደው ንምባል ዝዓለመ ብምዃኑ ፤ ተግባር ደገዝማቲ ኣባይን ካልኦትን ብሰላም ክውዳእ እኳ እንተፀዓሩ እቶም ልኡኽ ሃይለስላሰ ብመሰረቱ ደላይ ስልጣን ብምንባሮም ሰላማዊ ፃዕሪ ከም ዘይዕወት ደምዲሞም፡፡ ብምዃኑ ድማ እቲ ኩነታት ህዝባዊ ደምነት ብዘይፈጥር መልክዑ 15 ጉንበት 1935 ዓም ኣብ ገዘኦም ከቢብካ ክጥቅዑ ብምግባር ኣብ ቁፅፅር ወየንቲ ወዓሉ፡፡ ደገዝማቲ ኣባይ ካሕሳይ ካብ ማይ ነብሪ ናብ ዕስራዓዲ ቅድሚ ምንቃሎም እቲ ኲናት ኣብ ውሽጢ ማይ ነብሪ ክኸውን ብወየንቲ ወጀራት ዝተወሰደ ስጉምቲ፤ እቲ ኲናት ከይሰፍሕ ካብ ምግባር ብተወሳኺ ሃንደበትነት እቲ ውግእ ብምጥቃም ልዑል ኣፅዋርን ሞራልን ክውንኑ በሪ ከፊቱ፡፡ ነቲ ልዑል ምድላዋት ክግበረሉ ዝፀንሐ ገዚፍ ኲናት ድማ ካሊእ ብራኸ ፈጢርሉ፡፡
ካብ ሽዋ ዝዘመተ ገዚፍ ሰራዊት ምስ ወየንቲ ትግራይ ፊት ንፊት ቅድሚ ምግጣሙ ኣብ መንጎ ተጋሩ ኲናት ተወሊዑ ክዳኸሙ ዝዓለመ ተንኮል ሽዋዊያን ብውሕሉል ስርሒት መራሕቲ ወያነ ምዝዛሙ ኣብ ልዕሊ ሃይለስላሰ ልዑል ስንባደ ካብ ምፍጣሩ ብተወሳኺ፤ ወየንቲ ትግራይ ድማ ጊዜ ረኺቦም ክዳለዉ ዕድል ዝሃበ ኔሩ፡፡ ምቁፅፃር ደገዝማቲ ኣባይ ነቲ ካብ ዞብል ጀሚሩ ክሳብ እንባኣላጀን ጨርጨርን ብክልተ ሸነኻት ከጥቅዕ ዝወፈረ ክልተ ሽዋዊያን ዝመርሕዎ ሓይሊ ንስዕረት ኣቃሊዕዎ፡፡ ስርዓት ሃይለስላሰ ብግዲኡ ኣብ ልዑል ስንባደ ብምእታዉ ገዚፍ ሓይሊ ከዳሉ ተገዲዱ፡፡ “ትግራይን ራያን ንምጥቃዕ ዝተኣዘዘ ዝሰልጠነ ሰራዊት” ኣብ ዝብል ሰነድ ካብ ደሴ፣ ደብረብርሃን፣ ኣንቦ፣ ኣዲስ ኣበባ፣ ናዝሬት፣ ጂማን ሽዋን ዝተውፃእፅኡ 4 ሬጅመንትታት፣ 5 ቦጦሎኒታት፣ 4 ቦጦሎኒታት ሜካናይዝድ፣ 1 ሓይሊን 17 ዝተፈላለዩ መዓርጋት ዘለዎም ወታደራዊ መኮነናትን ናብ ትግራይ ዘሚቶም፡፡ እዚ ገዚፍ ሰራዊት ብቐጥታ ብሚኒስቴር ምክልኻል ራእሲ ኣበበ ኣረጋይ ክምራሕ ተጌሩ፡፡
ራእሲ ኣበበ ኣረጋይ ናብ ትግራይ ምንቅስቓስ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ኣብ ልዕሊ እቲ ብ17 ኣዘዝተ ዝምራሕ ግዙፍ ሰራዊት፤ 34 ኮሎኔላት እንግሊዝ ዝምራሕ ካሊእ 3ይ ዙር ሰራዊት ሓቢርዎም ተልዓለ፡፡ ገዛኢ ወሎ ዝነበረ ኣልጋወራሽ ኣሰፋወሰን መኮነን ብግዲኡ፤ ንህዝቢ ወሎ መሬት ዘይብሉ ኣብ ትግራይ ዝረኸቦ መሬት ክውንን፣ መሬት ዘለዎ ድማ ዕዳ ግብሪ እቲ ዓመት ክስረዘሉ ብምባል ዘመሓላለፎ መምርሒ ስዒቡ መሬት፣ ሃፍትን ንብረትን ትግራይ ክወርር፣ ሰብ ዋና መሬት፣ ንብረትን ሃፍትን ትግራይ ክቐትልን ክዕምፅን ዝተዳለወ ገዚፍ ናይቲ እዋን ዘይስሩዕ ሰራዊት (ፋኖ) ለቖትኡ ሒዙ ተንቀሳቐሰ፡፡ ኣብ ወሎ ዝተዳለወ ሓይሊ ወታደራዊ ምድላው ዘይብሉ ኮይኑ ብቐንዱ ኣብ ንብረትን ሰብኣዊ ክሳራን ትግራይ ዘነፃፀረ ድሑር ኣብ ርእሲ ምዃኑ፤ ብመልክዕ ሰፈራ ናብ ራያ ዝተዋፈረ ጀኖሳይደር ኮይኑ፤ ሰራዊት ዓቀይታይ ሃይለስላሰ ኣብ ዝፀረገሉ ቦታታት እናኣተወ ዝሰፍር፣ ብዘይተኸላኻላይ ዝተረፉ ሰላማዊያን ሰባት ኣጋፊዑ ኩለመነኦም ዝወርር፣ ዝዕምፅ ንብረትን ጥሪትን ዘቃፅል ኮይኑ፤ ቅድም ክብል ኣብ እዋን ራእሲ ሚካኤል፤ ድሒሩ ድማ ኣብ እዋን ልጅ ኢያሱ ኣብ መንጎ ህዝቢታት ወሎን ትግራይን ዝነበረ ዝጠበቐ ርክብ ንምብታኽ ዝዓለመ እውን እዩ፡፡
ከምቲ ቅድሚ ምጅማር 5ይ ጀኖሳይደር ፋሽሽቲ ኣብይ ኣሕመድ ህፃናት ከይሞቱ፣ ኣዴታት ከይበኽያ ክብል ዝገለፀ፤ ካብ ሃይለስላሰ ዝወፀ ትእዛዝ ድማ ከምዚ ዝብል ኔሩ “ህዝቢ ትግራይ ክሓልፈሉ እናሰራሕና ኣብ እንርከበሉ፣ ፍቕርና ኣብ እንገልፀሉ እዋን፤ ህዝቢታት እንደርታ፣ እንዳሞኾኒ፣ ራያን ዓዘቦን ከምኡ ድማ ካልኦት ከባቢታት ስምዑ! ምኽርናን ትእዛዝናን ተሓሲሞም ኣብ ልዕሊ ሰራዊትናን ፈተውትና እንግሊዛውያንን መጥቃዕቲ ተፈፂሙ እዩ፡፡ ካብ ሀዚ ንደሓር ብኣይሮፕላንን እግረኛ ሰራዊትን ከቢድ መጥቃዕቲ ክንፍፅም ስለ ዝኾንና ምስ ዓመፅቲ ዝተፀጋዕኹም ባዕልኹም ኣድሕኑ” ዝብል ኔሩ፡፡ እዚ ህዝቢን ወየንቲን ትግራይ ንምፍልላይ ዝተፍሓሰ ተንኮል ሃይለስላሰ፤ ብኣይሮፕላናት እንግሊዝ ክብተን፣ ብመሓውር ቤተክህነት ድማ ኣብ ኣብያተ ክርስትያናት ክንበብ ተጌሩ፡፡
ብኣዘዝቲ ሰራዊት ሃይለስላሰን እንግሊዛዊያን ኣማኸቱን ዝምራሕ ግዙፍ ሰራዊት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ትግራይን ኤርትራን ዝፀንሐ ሓይሊ ተወሲኽዎ፤ ብኣይሮፕላናት እናተሓገዘ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ንምጭፍላቕን ህዝቢ ትግራይ መሊኡ ንምድካይን ዘሚቱ፡፡ ካብ ኣላጀ ክሳብ ውቕሮ ሓራ ወፅዩ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ መሬት ትግራይ ብሰማይ ሓዊ ከዝንባሉ ጀሚረን፡፡ ኲናት ዝግበረሎም ግንባራት ዕዳጋ ሓሙስን ኣላጀን ጥራሕ እኳ እንተነበሩ፤ ህዝቢ ትግራይ ምሽባር ቁልፊ ዒላማ ዝገበረ ስርዓት ሃይለስላ ግና ኣብ ልዕሊ ደጀን ህዝቢ ቁምቡላታት ኣዝነበ፡፡ መቐለ፣ ሕናሎ፣ ጨርጨር፣ መኾኒን ጨለቖትን ሓዊሱ መብዛሕቲኡ ገፀራት ራያን እንደርታን ካብ ነፈርቲ ኲናት ብዝድረበ ሓዊ ተቓፀላ፡፡
ኣብ ወርሒ መስከረም 1936 ዓም ብዘይምቁራፅ ንክልተ ሰሙን ብተኸታታሊ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኣይሮፕላን እንስሳ፣ ዘራእቲን ሰብን ከይፈለየ ከቢድ ዕንወት በፅሐ፡፡ ሸዊት ሓዚሉ ዝነበረ ገርሁ ፍረ ረሃፅ ሓረስታይ ትግራይ ኣዝዩ ተሃሰየ፡፡ እቶም ብጫ ተኸዲኖም መድገሚያን ምርኩስን ብመሓዝ መለኮታዊያን ዝመስሉ ሽርሒ ሽዋዊያን ዝተሰከሙ ካሊእ ዓይነት ወታደራት ሃይለስላሰ ኣብ ቤተክርስትያናትን ማሕበራትን እናተረኸቡ፤ “ፈጣሪ ብተግባርና ተቖጢዑ፡፡ ኣብ ልዕሊ ንጉስ ስለ ዝዓመፅና ብሰማይ ሓዊ ክወርደና ጀሚሩ!” ዝብል ተንኮል ክሰብኩ ጀሚሮም፡፡ ብቤተ እምነት ኣቢሉ ፖለቲካ ክስበኸኒ እዩ ኢሉ ዘይተፀበየ ህዝቢ ትግራይ ብፈለስቲን ባሕታዊያንን ዝመፀ ኩሉ ኣሚኑ ብምቕባሉ ኣብ ስነልቦና ተቓለስቲ ትግራይ ኣሉታዊ ሳዕቤን ፈጢሩ፡፡ ብዙሓት ወየንቲ ምስ ሰማያዊ ኣምላኾም ንዘይምጉናፅ ጥራይ ንናብ ገዘኦምን ኣቦ ነብሳቶምን ክውሕዙ ጀሚሮም፡፡
እቲ ወነን ብሄራዊ ሕራነን እንበር ካሊእ ሽርሒ ዘይተረድኦ በዓል ቅኑዕ ዒላማ ወያነ ትግራይ ብሽርሒን ተንኮልን ክዳኸም ጀሚሩ፡፡ ኣብ ኣላጀ ከቢድ ስዕረት ክገጥሞ ዝፀንሐ ብጀነራል ኣበበ ዳምጠውን ኮረኔል ጃጋማ ኬሎን እንግሊዛውያን ኣማኸርቶምን ዝምራሕ ደቡባዊ ግንባር ናብ መቐለ ገስገሰ፡፡ እቲ ካብ ዕዳጋ ሓሙስ ምሕላፈ ተሳኢንዎ ዝፀንሐ ሰሜናዊ ግንባር ድማ ካብ ጉንበት 1935 ዓም ጀሚሩ ባይቶ ተኺላ ንዝኸረመት ከተማ ውቕሮ ተቐፃፀረ፡፡ ኣብ ዞብልን ቆቦን ክፍፀም ዝኸረመ ጀኖሳይድ ድማ ብሰፈርቲ ኣልጋወራሽ ኣሰፋ ወሰን ኣቢሉ ኣብ ሙሉእ ራያን እንደርታን ክፍፀም ጀመረ፡፡ ኣብ ገባር ዝግበር ወራር ከም ዘሎ ኾይኑ ብደረጃ መንግስቲ ተፈፀምቲ ዝኾኑ ትግባራት ድማ ሕጋዊ ሽፋን ክህቦ ተገበረ፡፡ መሬት ራያ ነቶም ሰፈርቲ ምእንቲ ክረጋገፀሎም ኣካል ወሎ ኮይኑ ክመሓደርን መንነት ትግራይን ትግራዋይነትን ካብ ኣለወሃ ጀሚሩ ክሕከኽ ተገበረ፡፡ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ናይ ምምሃር ዕድል ረኺቦም ህዝቢ ከንቅሑ ዝኽእሉ ምሁራን ትግራይ፤ ብስድራ ወይ ብጅግንነት ምስ መሪሕነት ርክብ ዘለዎም ተወለድቲ ትግራይ ድማ ብሽም ምምሕዳራዊ ሹመት ካብ ትግራይ ተነቒሎም ካብ ህዝቦም ክፍለዩ፤ ህዝቢ ትግራይ ብድሌት ሽዋ ክምራሕ ተወሰነሉ፡፡
ብምንሊክ ተጀሚሩ ክስረሐሉ ዝፀንሐ ትግራይ ናይ ምንኣስን ስነ ልቦና ትግራይ ናይ ምክፍፋልን ተግባር ን4ይ ጀኖሳይድ ትግራይ ስዒቡ ብሰፊሑ ተፈፃሚ ኮይኑ፡፡ ንዘመናት ሓራዊ ታሪኽ ዝነበሮ ህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ኣብ ክልተ ክኽፈል ብምግባር ዝተጀመረ ተንኮል ሽዋዊያን ኣብ ንግስነት ሃይለስላሰ ብዝረቐቐ ኩነታት ክፍፀም ተገይሩ፡፡ ጥልያን ከፊትወን ዝፀንሓ ኣብያተ ትምህርቲ ብምዕፃው ትግራይ ኣደንቊርካ ምምራሕ ዝብል ጭርሖ ዝሓዘ ሃይለስላሰ፤ ህዝቢ ትግራይ ንምጥማይ ድማ ብ1948ን 49 መሬት ደቡብ ትግራይን ምዕራብ ትግራይን ብሽም ምምሕዳራዊ ምችዉነት ናብ ወሎን ጎንደርን ክጉዘዩ ተገበረ፡፡ ህዝቢ ትግራይ በብእዋኑ ካብ ዝተፈጠሩ ቁጠባዊ ረብሓታት ከይጥቀም ድማ ዓቕሚ ዘለዎም ተጋሩ መንጢሎም ብምውሳድ ወይ ብምቕንፃል ህዝቢ ትግራይ መፃኢ ተስፋ ከይህልዎ ገይረዎ፡፡ 4ይ ጀኖሳይድ ትግራይ መሬትን መሪሕነትን ትግራይ ካብ ምምንማን ብተወሳኺ ኣብ ኣእሙሮ ህዝቢ ትግራይ ኣይክእልን ዝብል ሞራላዊ ውድቀት ዝፈጠረ ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ፡፡ እቲ ውደቀት ክመፅእ መራሕቲ ሃይማኖት ልዑል ታራ ዝተፃወቱ ኮይኖም እዞም መራሕቲ ሃይማኖት ድማ ብሃይለስላሰ ዝተዋፈሩ ሓደገኛታት እዮም፡፡ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝተደጎለ ሓዊ ዝጠፍአ ይመስል ብምባል ድሕሪ 30 ዓመት ከም ብሓዱሽ ክሳብ ዝለዓል ሞራልን ሃሞን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ከርፋሕ ናብራ ክነብር ዝገበረ ወፍሪ 4ይ ጀኖሳይድ ትግራይ እዩ፡፡
ካብ ወየንቲ ክፍኖ ዝፀንሐ ሓያል መጥቃዕቲ ክፃወሩ ዘይከኣሉ ዓይቀይቶት ሽዋ ድፋዕ ወየንቲ ሰይሮም ምሕላፍስ ይትረፍ ኣብቲ ዝዓረድሉ ንምፅናሕ እውን ተፀጊሞም፡፡ ካብ እንባ ኣላጀ ተወዲቦም ክሃድሙ ዝፈተኑ ብበዓል ኣበበ ዳምጠው ተኸልኪሎም፡፡ ብውልቀ ዝፈርስ ሰራዊት ሃይለስላሰ ግን ብዙሕ ምንባሩ ሰነዳት የማላኽቱ፡፡ እዙይ ዝተዓዘበ መራሒ እቲ ግንባር ጀነራል ኣበበ ዳምጠው ልዕሊ 8000 ተወሳኺ ሰራዊት እንተዘይተላኢኽሉ ዘሕፍር ስዕረት ከም ዝገጥሞ ብተሌግራፍ መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ፡፡ ነዙይ ዝተረደአ ሃይለስላሰ ብጳጳስ እቲ እዋን ኣቡነ ቄርሎስ ግዝት ኣፅሒፉ፡፡ “ካብ ጥፍኣቱ ዘይተመለሰ ዓመፀኛ ከም ይሁዳ ኣብ ጥቓ ቤተክርስትያን ከይቕበር ገዚተ!” ዝብል ኣብ እምነት ዝተመስረተ ሕሶት ብምምሕልላፍ ሰራዊት ወያነ ክሰግእ ጌሩ፡፡ ግንባር ኣላጀ ከይፈረሰ ብሽም ዕርቂ ን3 መዓልቲታት ኲናት ደው ብምባሉ ምኽንያት ብኣይሮፕላን ዝተሓገዘን 8000 ሓደሽቲ ዘራዊት ዝተወሰኹዎ ውግእ ካብ 19 መስከረም 1936 ጀሚሩ ተኸፈተ፡፡ ሓይሊ ሚዛን እቲ ኲናት እውን ብሃንደበት ተዛቢዑ፡፡ ወየንቲ ዝተፈላለዩ ስልትታት ብምምሃዝ ፀረ መጥቃዕቲ እኳ እንተገበሩ፤ ስልትታቶም ቀዲሞም እናተኸሸፉ ተፀጊሞም፡፡ 30 መስከረም 1936 ኣብ ከተማ መቐለ ብዝተፈፀመ ኣረሜናዊ ጨፍጫፍ ልዕሊ 500 ንፁሃት ግዳይ ሞት ምዃኖም ስዒቡ ህዝቢ ኣብ ራዕዲ ኣተወ፡፡
54 መቐለ፣ 16 ኣብ ሕንጣሎ፣ 14 ኣብ እንባ ኣላጀ፣ 32 ኣብ ቆረበታ፣ 4640 ፖውንድ 116 ቦምብታት፡፡


text:
Radio Erena: 16 January 2022
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ብሃገራዊት ራድዮ፣ ብቋንቋ ጣልያን ዝመሓላለፍ መደባት ክፍኑ ብምጅማሩ፣ ኣብታ ሃገር ቁጠዐ ከምዝፈጠረ መርበባት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እቲ መንግስቲ፣ ምስ ኢጣልያ ብዝበጽሖ ስምምዕ መሰረት’ዩ፣ ካብዚ ሓድሽ ዓመት ጀሚሩ፣ ካብ ሞቛድሹ ብእትመሓላለፍ ራድዮ እታ ሃገር ናይ ቋንቋ ጣልያን ፈነወና ኣታኣታትዩ ዘሎ።
ዝርዝር ናይቲ መንግስታት ሶማልን ኢጣልያን ዝበጽሕዎ ስምምዕ እኳ እንተዘይተፈልጠ፣ ራድዮ ሞቛድሹ ብጣልያን ክትፍኑ ምጅማራ ግና፣ ንመግዛእቲ ኢጣልያ ኣብ ሶማል ክብሪ ዝህብ’ዩ ክብሉ’ዮም ዜጋታት እታ ሃገር ዝቓወምዎ ዘለዉ።
መግዛእቲ ኢጣልያ ኣብ ሶማል ካብ ዘብቅዕ ልዕሊ 70 ዓመቱ ሓሊፉ ክነሱ፣ መንግስቲ ሶማል፣ ቋንቋ ጣልያን ንዘይፈልጡ መንእሰያት ወለዶ፣ ብቋንቋ ኢጣልያ መደባት ክፍኑ ምጅማሩ ኣብታ ሃገር ኣዛራቢ ኮይኑ ኣሎ።
ሶማልውያን ኣብ ዩኒቨርስታት ኢጣልያ ናይ ማህደረ ትምህርቲ ዕድላት ይህብ ከምዘሎ ዝሓበራ መርበባት ዜና፣ ኣብ ሆስፒታላትን ካልእ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ሶማልን’ውን ናይ ምትሕግጋዝ መደብት ተደፍኣሉ ምህላዋ ኣነጺረን።
ኢጣልያ ናብ ሶማል እትገብሮ ዘላ ጠመተ፣ ኣብ ሶማል ዝነበራ ጽልዋ ንምምላስ ዝዓለመ’ዩ ክብል፣ ኣብ በርሚንግሃም ዩኒቨስርቲ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ዝኾነ፣ ዶክተር ዓብዲወሊ ጋራድ ንገልግሎት ዜና ኣናዱሉ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ ኣረዲኡ።
ንኤርትራ፣ ሶማልን ሊብያን እትገዝእ ዝነበረ ኢጣልያ፣ ኣብ ካልኣይ ኵናት ዓለም ብሓይልታት ኪዳን ተሳዒራ ነዘን ሃገራት ክትሓድገን ከምዝተገደደት ይፍለጥ።
እዛ ሃገር ጽልዋታታ ኣብተን ግዝኣታ ዝነበራት ሃገራት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክጠፍአ እኳ እንተኸኣለ፣ ሓድግታቱ ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ይቕጽል ኣሎ።
ንኣስታት 100 ዓመት፣ ኣብ ኣስመራ ዝነበረት እንኮ ኣህጉራዊ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተዓጽያ፣ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ተሰጋጊራ’ያ።
===================


text:
Radio Erena: 06 April 2018
ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ተደናጉዩ ዝጸንሐ ዝርርብ ኣብ ጉዳይ ናይል ኣብዚ ሰሙን’ዚ ከምዝጀመረ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣሕመድ ኣቡ ዘይድ ገሊጹ።
ንሱ ብዝሃቦ መግለጺ መሰረት፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳምሕ ሹክሪ ብዛዕባ’ቲ ኢትዮጵያ እትሃንጸ ዘላ ዲጋን ኣብ ልዕሊ ግብጺ ክህልዎ ዝኽእል ጽልዋታትን ብዝምልከት ዝተጀመረ ዘተ ንምቕጻሉ ብሮቡዕ 4 ሚያዝያ ናብ ካርቱም ከምዝኣተወ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢን ሓለፍቲ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን’ውን ኣብቲ ዘተ ከምዝተሳተፉ ጠቒሱ።
እቲ ርክብ ኣብ ወርሒ ለካቲት ክካየድ ተወጢኑ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዝተኻየደ ተደጋጋሚ ተቓውሞታትን ናዕብን፣ ዘይርጉእ ፖለቲካዊ ኩነታት ስለዝጸንሐ’ዩ ንክልተ ወርሒ ተደናጉ’ዩ።
ኢትዮጵያ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ድሕሪ ምምዛዛ፣ እቲ ዝርርብ ብኡ ንብኡ ክቕጽል’ያ ወሲና።
ምህናጽ እቲ ብዕብየቱ ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ዲጋ ተሃድሶ ናይ ኢትዮጵያ ንረብሓታት ግብጺ ብኣሉታ ክጸልዎ’ዩ ብዝብል ምኽንያት’ዩ መንግስቲ ግብጺ ብትሪ ዝቃወሞ ዘሎ።
እንተኾነ ኢትዮጵያ እቲ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ክውድእ ትጽቢት ተነቢርሉ ዘሎ ዲጋ፣ ንረብሓታት ግብጽን ሱዳንን ብዘይሃሲ ኣገባብ የሰላስሎ ከምዘሎ’ያ ትገልጽ።
ሱዳን’ውን ኣብዚ መዳይ እዚ ምስ ኢትዮጵያ ብምስምማዕ፣ ካብ ናይል ግብጺ ጥራይ ዘይኮነት ኢትዮጵያን ሱዳንን’ውን ብማዕረ ክረብሓሉ ከምዘለወን ትምጉት።
ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ንቁጠባን ምዕባለን እታ ሃገር ስትራቴጃዊ ረብሓ ከምዘለዎ መንግስቲ እታ ሃገር ይጠቅስ።
====================


text:
ኣብ ኢትዮጲያ ብፍላይ ኣብ እዋን ሕርሲ ንዘጓንፍ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ኣብ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ግልጋሎት ሃንደበታዊ መጥባሕቲ ዝህቡ 282 ሰብ ሞያ ይስልጥኑ ኣለዉ::እቲ ስልጠና ኣብ ዩኒቨርስቲታት ጎንደር፣ሃዋሳ፣ሃሮማያ፣መቐለን ጅማን እዩ ዝዋሃብ ዘሎ::
እቶም ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝሰልጠኑ 19 ሰብ ሞያ ጥዕና ናብ ስራሕ ኣምሪሖም ኣለዉ::
ኣዴታት ኣብ እዋን ሕርሲ ህይወት ዘለዎ ሕንጠይ እንትወልዳ ህይወተን ክስእና የብለንን ዝብል ጭርሖ ዳርግ ዓለምለኻዊ ኮይኑ’ሎ:: መንግስቲ ኢትዮጲያ ድማ ነቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዋሕዲ ላዕለዎት ክኢላታት ማህፀንን ጥንስን ንምቅላል ሰብ ሞያ ማሕበረሰባዊ ጥዕና ብናይ ሰለስተ ዓመት ማስተርስ መደብ ትምህርቲ ንምስልጣን ቅድሚ ሰለስተ ዓማውቲ ጀሚሩ::
ኣብቲ ቐዳም ለካቲት 10 ኣብ መቐለ ዓይደር ሆስፒታል ዝተኻየደ ጽምብል ኣብ ልዕሊ እቶም ግልጋሎት ሃንደበታዊ መጥባሕቲ ዝህቡ 19 ሰብ ሞያ ብተወሳኺ 65 ሓኻይም፣ 6 ሰብ ሞያ ማሕበረሰባዊ ጥዕና ከምኡ’ውን 30 ብሞያ ፋርማሲ ተመሪቖም ‘ዮም::
ኣብቲ ዕለት ዝተረኸቡ ሚኒስትር ሓለዋ ጥዕና ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም “ክሳብ ሐዚ ኣብቶም ዝሓለፉ 4 ዓማውቲ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ዘኽእለና ስርዓት ጥዕና ኢና ክንዝርግሕ ፀኒሕና፤ ውጽኢቱ ካብ ሕጂ ንዳሓር እዩ ክረአ” ኢሎም::
ኣብ ኢትዮጲያ ሞት ኣዴታት 40 ኢድ ሚኢታዊ ዋላ እንተነከየ ብዙሕ ጻዕሪ እዩ ዝተርፈና እውን ኢሎም ዶ/ር ቴድሮስ::
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኤርትራ መዓልቲ ግዝረት ደቀንስትዮ ንሻዱሻይ ግዚኡ ተኸቢሩ፡ ኣብ`ታ ሃገር ተግባር ግዝረት ደቀንስትዮ እናነከየ ይኸይድ ኣሎ፡
ጸብጻብት መቐለን ኣስመራን ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ፡


text:
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም እቲ ዩኒቨርሲቲ ተጋድሎ ኢትዮጵያውያን ጥራሕ እንተይኰነስ መግዛእቲ መላእ ኣፍሪቃዊያን ንምምሃርን ምምርማርን እውን ዝሕግዝ እዩ ኢሎም፡፡
"ኣብ ኩሎም ሃገራት ዝርከቡ ፀለምቲ ህዝብታትን ትካላት ምርምርን መፅናዕትን ብዛዕባ ዓወት ዓድዋ ሰፊሕ ምርምርን ውፅኢታት መፅናዕትን ዕላዊ እንትገብሩ ሰብ ዋና እቲ ታሪኽ እንተ ንሕና ዓመታዊ በዓል ካብ ምዝካር ዝሓለፈ እዚ እዩ ዝበሃል ስራሕ ኣይሰራሕናን" እውን ኢሎም፡፡
ርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ብወገኖም "ዩኒቨርሲቲ ፓን ኣፍሪቃ ዓድዋ ዝተዛበዐ ታሪኽ ኣብ ምእራምን ካብ ኣፍሪቃ ዝተጐሓሉ ሓድግታት ኣብ ምምላስ ክሕግዝ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበረሉ " ዝብል ዘረባ ኣስሚዖም።
ኣብ ጽምብል ምንባር ሰረት እምኒ ንፕረዝደንት ኡጋንዳ ዮወሪ ሙሶቨኒ ሓዊሱ ካልኦት መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ኣጋይሽን ተረኺቦም እዮም፡፡
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።