text:
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ንስቕታ ጥሒሱ ይቃለስ!
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ንስቕታ ጥሒሱ ይቃለስ!
ደላይ ፍትሕን ሰላምን ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣንጻር’ቲ ምልካዊ ስርዓት ዘካይዶ ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ ዓመጽን ግፍዕን ጠጠው ብምባል ብምቅዋምን፡ ንዝሓለፈ 28 ዓመታት ኣብ ልዕላዋነት ኤርትራ ዝነበሮ ስክፍታታት፡ ብፍላይ ድሕሪ ዘይሕጋውን፡ ብዘይተሳትፎን ኣፍልጦን ህዝብና ዝጀመረ መስርሕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ መጻኢ ወለዶን ዝገደፎ ዘይርሳዕ ታሪኻዊ በሰላታት ተርእዮ ደጊም ሕጂስ ”ይኣኽለና” ብምባል ሕልና ዘበራበረ፡ስቕታን፡እንታይ ገደሰንን ዝጠሓሰ መድረኽ በጽሐ።
ህዝቢ ተለዓለ፡ ስቕታ ጠሓሰ’ሞ፡ ደጊም ንሕና ከለና ብኣዕጽምንት ደምን ጀጋኑ ስውኣትናን ዝተረኽበት ሃገር ቀጻልነታ ንምርግጋጽ፡ ስክፍታን ስቕታን መድሕን ከም ዘይኮነ፡ ንሕጋዊ መስርሕ ሰላም፡ ብሕጋዊ መስርሕ ዝምድናታት፡ መተካእታ ዘይብሉ። ይንዋሕ ይሕጸር ብቅዋምን ህዝባዊ ተሳትፎ ጥራሕ ክውዳእ ከም ዘለዎ፡ መጠንቀቕታ ንመላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዘመሓላለፈ፡ ብስራት ንትንሳኤ ደላይ ፍትሒ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ምንባሩ ዝኽሕዶ የልቦን።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብጸጥታዊ መሓውራቱ፡ ህዝብና ሓሳቦም ንኽይገልጹ ዜጋታት እንዳርዓደ፡ ብመራኸቢ ብዙሓትን ዜናዊ መርበብ ፕሮፓጋንዳታት ሻቕሎት መርዛም ሓበሬታ እንዳነዝሐ፡ ደገፍቱን ሰዓብቱን ተወሲኽዎ፡ ሓቂ ንምምሳል ብዙሕ’ኳ ዝሓገዞ ረቛሒታት እንተነበረ፡ ህዝብና ጽቡቕ ዘየለ ክነሱ፡ ህዝብና ጽቡቕ ኣሎ፡ ሃገርና ኣብ መንገዲ ሓደጋ እንዳኸደት፡ ጸጥታኣ ዝተሓለወት ሰላማዊት ሃገር’ያ እንዳተባህለ ንግዜኡ ዜጋታት ክታልል ብዘለዎ ዓቕምታትን ተኽእሎ ጽዒሩን ደኺሙን፡ ፈሸለ ከኣ። ስቕታ ስለ ዝተጣሕሰ።
ኩሉ መጀመርታ ዘለዎ መወድእታ ክህልዎ ግድነት’ዩ። እዚ ስለ ዝኾነ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ህዝቢ ተሓቢኡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ በይንዎ ዝነበረ ጥፍኣት ክቅጽለሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ ብምብጽሑን፡ ኣሉ ክብለሉ ዘይክእል ፍሽለት ክስከም ዝገበሮ፡ ህዝብና ካብኡ ንላዕሊ ስቕታ ክስከም ታሪኻዊ ሕልንኡ ዘይፈቕዶ ብምንባሩ’ዩ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና ነቲ ዝሓለፈ 28 ዓመታት ምልካዊ ምሕደራ ህግዲፍ፡ ኣብ መወዳእትኡ ከም ዘይጻወሮን፡ ሃገር ንጥፍኣት ህዝቢ ንኽጸንት ስቕ’ሉ ክዕዘብ ድሌቱ ከም ዘይኮነ ዘመስከረሉን፡ ደገፍቲ ይኹኑ ተጻረርቲ ኣብ ሓደ ሕጋዊ ቅዋማዊ ብተሳትፎ ህዝቢ ዝካየድ መስርሕ ሰላም መተካእታ ዘይብሉ ውሕስነት ድሕነት ህዝብን ሃገርን ዕርዲ ንምዃኑ ሓቢሮም ቃል ዝኣተውሉ መድረኽ’ዩ።
ሓድነት ኣእረኣያ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ምልካዊ ምሕደራ ህግዲፍ ሰሚሩ ስቕታ ጥሒሱ፡ ንምእንቲ ነጻነት ሃገር ዝተበጀዉ ጀጋኑታት ሕድሪ ኣጽኒዑ ከኣ ሓንቲ ብቅዋማዊ፡ ህዝባዊ፡ ዲሞክራሲያዊ እትማሓደር ኤርትራ ኣብ መስርሕ ይርከብ። ኣብ’ዚ ዝካየድ ዘሎ መጻኢ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ከኣ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብዘይ ዕድመ ጾታዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ፖለቲካዊ ኣፈላላይ ኣብ ሓደ ሕጋዊ መስርሕ ዝዓረደ ህዝቢ ብዝተፈላልየ ውደባ ተጠርኒፉ ይቃለስ ኣሎ።
ኣብ መላእ ዓለም ተዘርጊሑ ዘሎ ምትእስሳራት ሃገራዊ ቅዋማዊ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ብዘይ ዝኾነ ይኹን ግዳማዊ ሓይሊ፡ ኣብ ልዕሊ ህግዲፍ ዘሕለፎ ውሳኔታት ገደባት ፖለቲካውን ዲምፕሎማሲያውን ብቀሊሉ ዝረአ ኣይኮነን። ንባዕሉ ዝበዝሕን ብድሕሪ ሕጂ ክንጽበር ትጽቢት ዝግበረሉ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ብቀሊል ክግመት ዘይክእል ተበጺሑ ዘሎ ዓወት’ዩ።
”ጭራ ኣንበሳ ኣይትተንክፍ ” ከም ዝበሃል ምስላ፡ መወዳእታ ዘይብሉ ዕንደራ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ከይዱ ከይዱ፡ ንተጻዋርነት ህዝቢ ዝፈታትን ንኣኽሊል ነጻነት ኤርትራ ምስ ተንከፈ፡ ኤርትራዊ ኣብ ዘለወ ሃልዩ ስቕታ ጥሒሱ ቅልል ዝበለ ምኽንያት ከኣ ጉዳይ ህዝቡን ሃገሩን ማእከላዊ ሕቶ መጻኢ መስል ርእሰ ውሳኔታቱ ዘንቀለ ሕቶ’ዩ። ነቲ ዝሓለፈ ኩሉ ዝተባህለ ተሞክሮታት ብምግንዛብ ከኣ ደጊም ጉዳይ ሃገርን ጉዳይ ህዝብን ከም ዘይፈላለን ብስልጣን ጉጅለ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ከም ዘይውሰን ብንቅሓት ቆሪጹ ዝተበገሰ። ህዝብና ንዘርኣዮ ትዕግስትን ሓልዮትን ቅኑዕ መልሲ ስለ ዘይረኽበሉ ከኣ ጉዳዩ ባዕሉ ክውድእ ተበጊሱ ይርከብ።
እዚ ከም ኣብ ዝሓለፈ ቃልስታት ንሓድሕዱ ኣብ ዝጎደለ እንዳተመላልአ፡ ኣብ ዝደኸመሉ እንዳተሓጋገዘ ዝኸይድ ዘሎ ተባዕ ውሳኔ ህዝቢ፡ ኣብ ቀዳማይ መድረኽ ኣንጻር ህግዲፍ ምዕዋቱ ግድነት’ዩ። ስቕታ ብምጥሓስ ህዝብና ድምጹ ክስማዕ ምግባር ከኣ ክንደይ ሃገራዊ ረብሓን ጠቕምን ከም ዘለዎ፡ መሰላት ዜጋታት ብቅዋም ክትግበር ምሕታቱን’ዩ። ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ከኣ ድምጹ ከስምዕ፡ መሰሉ ክኽበረሉ ክሓትት ጥራሕ ዘይኮነ ብደረጃ ቅዋም ሰፊርሉ ብሰላምን ስኒትን ሓድሕዱ ተኸኣቢሩ ክነብር ዘኽእሎ ባይታ ዘንጽፍ ክውንነት ንላዕሊ እዋናዊ ሃገራዊ ኵርዓት ክህሉ ኣይክእልን’ዩ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውድብ ሓድነት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ
22 ሕዳር 2019


c: text/html

text:
‘ለበዳ ቫይረስ ኮሮና፣ ንምድራት ናጽነት ፕረስ፣ መደናገሪ ሓበሬታታት ንክዝርጋሕን፣ ቁጽሪ ንጋዜጠኛታት ምቹእ ባይታ ዘለወን ሃገራት ክጎድል፣ ጠንቂ ይኸውን ከምዘሎ ዶብ አልቦ ሪፖርተራት ኣፍሊጡ።
ጉጅለ ዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ኣብ ቀረባ እዋን ንናፅነት ፕረስ መሓውራት ዜና ኣመልኪቱ ኣብ ዘውፀኦ ዝርዝር ቅደም ሰዓብ ሃገራት ብዙሕ ዘሐጉስ ዜና ከም ዘይብሉ ገሊፁ ። ካብ ዝሓለፈ ዓመት ብዙሕ ለውጢ ከምዘየለን ኣብ ቀረባ እዋናት ሓፈሻዊ መለክዒ ናፅነት ፕረስ ዓለም ኣዝዩ ከምዝወረደ ዘርኢ እዩ ኢሉ ።
ሃገራት ስካንዲኒቭያንስ ንኮስተሪካ ኣስዒቦም ብመሰረት እቲ ሓፈሻዊ መለክዒ ኣብ መስርዕ ፈላሞት የቀምጠን ። ኖርወይ ንሓምሻይ እዋን ቀዳመይቲ ኮይና ትመርሕ ኣላ ። ሰሜን ኮርያ ድማ መበል 180 ኮይና ንቱርከምኒስታን ፣ቻይናን ጁቡቲን ኣቀዲማ ኣብ መወዳእታ ኣስፊሩዋ ኣሎ ።
ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኣብ ምዕፋን ሓበሬታ ልዑል ግደ ከምዝነበሮ ወሃቢት ቃል ዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ፖውሊን ኣዴስ ሜዌል ይዛረባ ።
" ኣብ 180 ሃገራት ዝተኻየደ ንናፅነት ፕረሰ ዝግምግም ቅደም ሰዓብ እዚዓመት ከምዘርእዮ ጋዜጠኝነት ብዛዕባ ሜላ መከላኸሊ እቲ ቫይረስ ኣመልኪቱ ዝሕቦም ሓበሬታታት ከም ፈላማይ ፈውሲ ክታበት ኮይኖም እናሃለዉ ኣብ ሓደሓደ ሃገራት ሙሉእ ብሙሉእ ክኽልከሉ ወይውን ክዕፀዉ እዮም ተገይሮም። እዚኦም ካብቶም መፅናዕቲ ዘካየድናሎም እቲ ዝዓበየ ቁፅሪ ዝሕዙ እዮም ። "
ብራዚልን ቬንዙዌላን መበል 111ን 148 ኮይነን ኣብቲ መስርዕ መለክዒ ተቀሚጠን ይርከባ ።መራሕተን ዘይተረጋገፁ ፈውስታት ኮቪድ 19 ብምቅራብ ፣ ብዛዕባ እቲ ቫይረስ ዝተጋገየ ጥርዓናት ከቅርቡ ፀኒሖም ሐጂ'ውን እንተኾነ መርመራዊ ፀብፃብ ንምስራሕ ከምዝተኸልከሉ እዩ ሓበሬታ ዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ይሕብር ።
ኣዴስ ሜዌል ኣብ ኢራን:ግብፅን ኣልጄሪያን ዝበላ ሃገራት ዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ንብራኸ ቁፅሪ ተጠቃዕቲ ኮቪድ 19 ኣመልኪቶም አብ ዝፅብፅብሉ እዋን ብሰበስልጣናት ሓደጋ ይወርዶም ምንባሩ ፤ ካልኦት መንግስታት ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ጋዜጠኛታት ስራሕቶም ከይሰርሑ ይዕፍንዎም ምንባሮም ገሊጸን።ንሰን ዋላዃ ኣብ መላእ ዓለም ክልከላታት እንተነበሩ ጋዜጠኛታት ሓበሬታ ንምቅባልን ዝተፈላለዩ ሰልፍታት ንምሽፋን ናብ ዝወፍርሉ እዋን ብዙሕ ምክልባትን ማእሰርትን ገጢሙዎም እዩ እየን ኢለን ።
ሃገራት ምዕራብ ኣውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን ብዝተወሰነ መልክዑ ዝሐሻ ሃገራት ኮይነን ።ካብ ኣፍሪቃ ዝተሓዋወሰ ሓበሬታ ዘቀረበ ኮይኒ ከም ቡሩንዲ፣ ሴራልዮን ማሊን ዝበላ ሃገራት ኣብ መለክዒ ናፅነት ፕረስ ምምሕያሽ ዘርኣያ ኮይነን ኢትዮጵያ ግና በቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ኲናት ክልተ ቁፅሪ ንታሕቲ ወሪዳ ትርከብ ኢሉ ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 16 April 2021
ኣብ ዕጹው ማዕጾ በጺሑ ዘሎ ዘተ ኣጠቓቕማ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶን ብዝምልከት፣ መራሕቲ ሱዳን፣ ኢትዮጵያን ግብጺን ህጹጽ ርክብ ከካይዱ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ጸዊዑ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ምስ መደበር ቴሌቪዥን ፍራንስ 24 ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ወርሒ ሓምለ፣ ንኻልኣይ እዋና በይናዊ ምምላእ ማይ ዲጋ ተሃድሶ ከተተግብር ወሲና ከምዘላ ብምጥቃስ፣ ቅድሚ ‘ዚ ምትግባራ መራሕቲ ሰለስቲኤን ሃገራት ክራኸቡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ይኹን’ምበር ዛጊት መራሕቲ ግብጺን ኢትዮጵያን መልሲ ከምዘይሃቡን፣ ኣብዚ 10 መዓልታት ምላሽ ክህቡ ትጽቢት ከምዘሎን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ገሊጹ።
እቲ ጉዳይ ብወገን ግብጺን ኢትይጵያን ናብ ኵናት ከምርሕ ይኽእል ዶ ንዝብል ድማ፣ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ንምፍታሕ፣ ፖለቲካዊ ድሌት እንተደኣ ሃልዩ፣ ዓቕምን ክእለንትን ስለዘሎ ናብ ኵናት ዘእቱ ምኽንያት የለን ክብል መሊሱ።
ኣብ ጉዳይ እቲ ምስ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ ብዝምልከት ድማ፣ እቲ ዶባት ካብ 1902 ኣትሒዙ ንጹር’ዩ ድሕሪ ምባል፣ ኣቐዲሞም ምስ ዝነበሩ ስርዓታት ኢትዮጵያ ዝኾነ ጸገም ከምዘይነበሮም ኣረዲኡ።
ኢትዮጵያ፣ ግና ብኣንጻሩ ሱዳን ሉኣላዊ መሬት ኢትይጵያ ወሪራ ከምዘላ’ያ ትገልጽ።
===================


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
(1ይ ክፋል ትርጉም ሰነድ)
አመሰያ (Association of Member Episcopal Conferences in Eastern Africa) ማለት ማሕበር ኣባላት ረኪበ ጳጳሳት ምብራቕ ኣፍሪቃ ናይ ኤርትራ ኢትዮጵያ ማላዊ ከንያ ታንዛንያ ሱዳን ደቡብ ሱዳን ኡጋንዳን ዛምብያ ከምኡ እውን ብምትእስሳር ወይ ምጽጋዕ ኣባላት ዝኾና ጁቡቲን ሶማልያን ረኪበ ጳጳሳት ዘጠቃልል ኮይኑ መደበኛ ኣብ ኣኣርባዕተ ዓመት ዝካየድ ጉባኤኡ ካብ 13 ሓምለ 2018 ክሳብ ዕለት 23 ሓምለ 2018 ዓምፈ ‘ወኒ ዘለዓዕል ብዙሕነት፡ ማዕረ ክብሪ፡ ሰላማዊ ሓድነት ብእግዚአብሔር ኣብ ዞባ አመሰያ’ ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ተኻዩዱ፣
መባእታ!
ናብ ኣብ ዞባ ኣመሰያ ንዝርከቡ ሥድራቤት እግዚብሔርን ንኩሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይን።
ንሕና፡ ኣብ ዘባ አመሰያ እንርከብ ካቶሊካውያን ጳጳሳት፡ ምስ ኣጽለልትና ልዑላን ብፁዓን ካርዲናልት ሓቢርና ብስም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ሰላም ምሳኻትኩም ይኹን ብማለት ሰላምታን ነቅርበልኩም።
ሞጐስ ምቅራብ!
ነቲ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ዘወፈዩልና መንፈስ ሲኖዶዳውነት ቤተክርስትያን እናኣመጐስና ነቲ ብቅዱስ ኣቦና ዝወሃበና መፈሳዊ መሪሕነት ጸሎት ዝተሓወሶ ምስጋና ነቅርብ፣
ምትብባብዕ!
ነቲ ምስ ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ዘሎና ውህደትን ምድግጋፍን ዘጠንከረ ኣብ ኢትዮጵያ ሓዋርያዊ ልኡኽ ኮይኖም ዘገልግሉ ዘለው ብፁዕ ሊቀ ጳጳሳት ልዊጂ ብያንኮን ናይ ማሕበር ስብከተወንጌል ንአሕዛብ ጸሓፊ ጥቀ ክቡር ኣባ ፕሮታዘ ጉጋምብዋን ኣብ ማእከልና ብምርካቦምን ደገፎም ብምልጋስን ከምኡ እውን ናይቲ ኩለንትናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ወድሰብ ማሕበር ቅድስት መንበር ጸሓፊ ሞንሲኞር ማሪ ዱፍን ናይ ሕቡራት መንግሥታት አመሪካ ረኪበ ጳጳሳት ወኪልን ኣቦመንበር ንኡስ ኮሜተ ንደገፍ ቤተክርስትያን ኣፍሪቃ ብፁዕ ካርዲናል ጆሰፍ ቶቢንን ከምዝተተባብዕና እንክንገልጽ ንቅዱስነቶም ምስጋናና ነቅርብ።
ንቕሓት!
ብራእይ ኣበው መሥረቲ ኣመሰያ ተነቓቒሕና ኣብ ዞባና ንዝርከብ ሓባራዊ ሻቅሎት ጒስነታውን ማሕበራውን ጉዳያት ብተአማንነትን ብምድግጋፍን ንምግላጽን ብቆራጽነት ወሰኒናን ነቒሕናን ኣሎና።
1. ቃል ምስጋና!
ከም ካቶሊካውያን ጳጳሳት ዞባ ኣመሰያ ናይታ መበቆል ኩሉ ዝኾነት ኢትዮጵያ ሕዝቢ ሓቀኛ ክብርና ንገልጸሉ፣ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ብፁዓን ጳጳሳት ካህናት ገዳማውያን ገዳማውያት ምእመናን ፈደረላዊ ደሞክራስያዊ ሪፓብሊክ መንግሥቲ ኢትዮጵያን ንኩሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይ ኢትዮጵያውያንን ንመበል 19 መደበኛ ጉባኤ ኣመሰያ ከአንግዱ ንዝገበርዎ ምስንዳእ ልዑል ምስጋንናና ንገልጽ። ከምኡ እውን እዚ መደበኛ ጉባኤ እዚ ክውን ንክኸውን ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበሩልና መሻርኽትና ስለደገፎም ነመስግን።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ነቶም ክሳብ እዛ ዕለት እዚ’ኣ ሓላፊ ኣመሰያ ኮይኖም ዘገልገሉ ናይ ኣዲስ ኣበባ ሊቀጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ብርሃነኢየሱስ ደምረው ሱራፌል ከምኡ እውን ጽላልና ዝኾኑ ኣበው ናይ አመሰያ ቤትጸሕፈት ሥራሖም ዘረከቡ ኣባላት ፈጻሚ ቦርድ ረኪበ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያን ቤትጽሕፈታን ነዚ መደበኛ ጉባኤ ዘሰናደውን ዘራይዎ ምትሕብባርን ብልቢ ነመስግን፣ ከኣሊ ኩሉ እግዚብሔር ንኩልኹም ይባርኽኩም ንብል፣
2. ወኒ ዘለዓዕል ብዙሕነት ሕዝበ እግዚአብሔር፡
ዞባ ኣመሰያ ወትሩ ብዘይመሳሰሉ ብዙሕ ጽቡቅ ነገራት ዝወቀበ እዩ። ከም ጳጳሳት አመሰያ ነዚ ብዙሕነት እዚ ክሕብሐብ ዘለዎ እምበር ምኽንያት ፍልልይ ክኸውን ከምዘይብሉ ንእመን። ከምቲ ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ቊ.1937 ሰፊሩ ዘሎ ‘እዚ ፍልየት’ዚ ናይ መደብ-አምላኽ ኣካል እዩ።’ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ዘሎ ፍልልይ ኣብ ዞባ ኣመሰያን ክንዮኡን ንሕድሕዳዊ ምምልላእ ክተባባዕ ኣለዎ። ከም ጓሶት ነፍሳት መጠንከስ ኣብ ዞባና ነቲ ፍልልያት መዝሚዙ ንክብሪ ወዲሰብ ዘቈናጽብ ዝኾነ ዓይነት ሽርሒ ኣጥቢቅና ንኹንን።
እዚ መስመር እዚ ከኣ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣብ መዝገበ ሃይማኖታ ቊ.1934 ‘ኵሎም ሰባት ብኣምሳል ሓደ ኣምላኽ ዝተፈጥሩ፤ ብማዕርነት ከኣ ነባቢት (ለባዊት) ነፍሲ ዝተዓደሉ፤ ሓደ ባሕርይን ሓደ መበቈልን ዘለዎም ኣዮም። ብመሥዋእቲ-ክርስቶስ ስለዝደሓኑ ኸኣ፤ ኵሎም ኣብ’ቲ ሓደ መለኮታዊ ብፅዕነት ኪሳተፉ ተጸዊዖም ኣለዉ፤ ምእንት’ዚ ከኣ ኵሎም ምዕሩይ ክብረ-ግርማ ኣለዎም።’ ብማለት ዝገልጾ። ነዚ ኵልና እንእመኖን ኣብ ማሕበረሰብና እንጉስጉሶን እምነት ኩለን ኣብ ዞባ ኣመሰያ ዝርከባ ሃገራት ሥድራቤት እግዚብሔር ምስክርነት ክህቡ ንጽውዕ፣
3. ማዕረ ክብሪ ሰብ!
ብመንጽር እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ሰብአዊ ክብሪ ንሕና ጳጳሳት ዞባ ኣፍሪቃ ነቲ ካልአይ ጉባኤ ቫቲካን ጋውድዩም ኤት ስፐስ ፍሥሓን ተስፋን ቊ.29 ‘ሽሕ’ኳ ኣብ መንጎ ደቂሰባ ሕጋዊ ዝኾነ ኣፈላላይ እንተሃለወ ከም ሰባት መጠን ማዕርነት ዕብየቶም (ክብሮም) ፍትሒ ዝመልኦ ኵነታት ሕይወት ንምፍጣር ክንጽዕር ይሓተና፣ እቲ ኣብ ሞንጎ’ቶም ሓደ ሰብአዊ ሥድራቤት ዝቑሙ ኣባላትን ሕዝብን ዘሎ ሕሉፍ ኤኮኖሚያውን ማኅበራውን ፍልልያት፡ ኣብ ማኅበራዊ ፍትሕን ማዕርነትን ሰብኣዊ ክብርን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ማኅበራውን ዓለምለኻውን ሰላም ዕንቅፋትን ተጻይነትን የለዓዓል ኣሎ` ንዘሎ ትምህርቲ ዳግም ነረጋግጸልኩም፣ ንካቶሊካውያንን ንሰብ ጽቡቅ ድላይ ዝኾኑ ሰባትን ናይ ነፍሲወከፍ ሰብን ናይቲ ብአርአያን ኣምሳልን እግዚብሔር ዝተፈጥረ ኣካልን ማዕርነት ሰብእዊ ክብሪ ክሕልውን ከደንፍዑን ንምሕጸን። ከም ሳዕቤን ናይ’ዚ ከኣ ማኅበረ ቁጠባውን ፖሎቲካውን ባህላውን ምዕባሌ ምስ ክብሪ ወዲሰብ ውሳጣዊ ምትእስሳር ከምዝህልዎ ይገብር።
4. ኩለንትናዊ ምዕባሌ ወዲሰብ
ከም ጳጳሳት ዞባ ኣመሰያ እዚ ኩለንትናዊ ሰብኣዊ ምዕባሌ ዝብል ኣምር ኣብ ቊጠባዊ ዕብየት ጥራይ ክሕጸር ከምዘይብሉ ነመልክት፣ እዚ ምዕባሌ እዚ ሓቀኛ ክኸውን እንተኾይኑ ቀንዲ ኣተኩሮኡ ኣብ ወዲሰብ ገሩ ኩለንታናዊ ኮይኑ ንኩሉ ዛዕባታት ሕይወት ወዲሰብ ዝሽፍንን ናብ ሓባራዊ ሠናይ ነገር ናይ ኩሉ ዘተኮረን ክኸውን ኣለዎ።
ስለዚኸስ ኣብ ማኅበረሰባዊ ትምህርቲ ቤተክርስትያን ዘቅርቦ ዕላማታት ተመሥሪትና ‘ኣዎንታዊ ዝኾነ ወኒ ዘለዓዕል ብዙሕነት፡ ማዕረ ክብሪ ናይ ኩሎም ደቂሰባት፡ ሰላማዊ ሓድነት ብእግዚአብሔር ንኩለንትናዊ ሰብኣዊ ምዕባሌ ናይ ዞባና ንምፍላምን ንምድፋእን ቃል ንኣቱ፣
5. ሰላማዊ ሓድነት ምድንፋዕ
ነቲ ኣርባዕተ ዕላማታት ዝሓዘ መደብ መሠረታዊ ሰላም ንምድንፋዕ ዝወጸ ምሕጽንታ ቤተክርስትያን ማለት ማዕረ ክብሪ ናይ ሥድራቤት ዘመደ ኣዳም ኣባላት ምፍላጥን ምክልኻልን! ኩለንትናዊ ሰብኣዊ ምዕባሌ ምድንፋዕ! ንዓለምለኸ ተቊዋማት ምድጋፍን ኣብ ዞባ ኣመሰያ ይቅረምብህሃል ምድጋፍን ንዝብል ውጥን ንምድንፋዕ ክንድግፍን ዝተኻእለና ክንጽዕርን ኢና፣ እዘን ናይ ሕንጸተ ሰላም ነጥብታት እዚኤን መሰል ደቂሰባት እናሓሎኻ ነፍሲወከፍ ወዲሰብ ክረኽቦ ንዘለዎ ሰብኣዊ ክብሪ ንምምዕባል መሠረት ይኾና።
6. ምስ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ሕብረትናን ደገፍናን ንገልጽ
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጉባኤና ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ግዜ ኢትዮጵያን ኤርትራን ነቲ ንክልቲኤን ሃገራት ን20 ዓመታት መቓቒልወን ንዝነበረ መንደቅ ፍልልይ ኣፊርሰን ሰላም ንዝገበራኦ ክንምስክር በቂዕና፣ እዘን ክልተ ሃገራት እዚኤን ንሰላምን ንዘተን ሓዲስ ስጉምቲ ብዓቢ ታህጓስ እየን ገረንኦ፣ ኣብ ክልቲኤን ሃገራት እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ድምጻ ሓፍ ኣቢላ ነቲ ሕውነታዊ ግጭትን ውግእን ኣወጊዘን ንሕዝበን ተስፋ ብምሃብ ነቲ ተሪፉ ዘሎ ጉዕዞ ብሰላም ጸኒዔን ኣብ ሸቶኡ ንኸብጽሓኦ ብሓባር ብምጽላይ ምስ ናይ ክልቲኡ ሕዝብታት ዘለወን ምድንጋጽን ደገፍን ይገልጻ፣ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሕዳር 2017ዓም ናብ ኤርትራ ስለዚ ጉዳይዚ ንምድጋፍ ናብ ኤርትራ ንዝተላእኩ ወከልቲ አመሰያ ነመስግን፣ እዚ ጉዕዞ ዕርቂ ኣብ ዝቅጽለሉ ዘሎ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ነቶም ትሻረክቲ ፍትሕን ሰላምን ዳግም ንከንግሳን ናይ ክልቲኤን ሃገራት ሕዝቢ ከኣ ኣብዚ መስርሕ እዚ ከምዝሳተፉ ክገብራን ድምጾም ከምዝስማዕን ዝተማረኹ ናብ ሥድራቤታቶም ክመልሱን ይምሕጸኑ፣ ብመራሕቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተወስዱ ስጉምትታት ኣፍሪቃውያን ንጸገማቶም ብመንግዲ ዕርክነት ክፈትሑ ጥበብ (ልቦና) ከምዘለዎም ኣርእዩ፣
7. ሰላም ኣብ ደቡብ ሱዳን
ናይ ደቡብ ሱዳን ዘተ ሰላም ብዘርእዮ ዘሎ ግስጋሴ ልብታትና ይሕጐስ፣ ብዝቀልጠፈ ፍታሕ ናይቲ ግጭት ክርከብን እቲ ዝሳቀ ዘሎ ሕዝቢ ራኍኣ ክረክብ እሞ ቅዝፈት ሕይወት ንጹሓን ደው ክብል ጸሎትና ቀጻሊ እዩ፣ ከም ካቶሊካውያን ጳጳሳት ዞባ ኣመሰያ ንነባሪ ሰላም ደቡብ ሱዳን ንምብርካት እንኽእሎ ሓገዝ ኩሉ ክነበርክት ስንድዋት ምዃንና ንገልጽ፣ ንካቶሊካውያን ምእመናን ንኩሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይን ንደቡብ ሱዳን ኣብ ጸሎቶም ክዝክርዋን ንሕጹጽ ጉዳያት ሕዝባ ንምሕጋዝ ከኣ ክተግሁ ንምሕጸን።
. . . ይቕጽል!


text:
4ይ ፓትሪያሪክ ኢትዮጵያ ዝነበሩ “አቡነ” መርቆሪዎስ ኣብ ትግራይ ኣብ ዘለዋ አብያተ ክርስቲያናት ስሞም ከይፅዋዕ ስለምሕታት!
ደቂቀ ከሳቴ ብርሃን (አቃቤ ርትዒት ሃይማኖት)
4ይ ፓትሪያሪክ ኢትዮጵያ ዝነበሩ “አቡነ” መርቆሪዎስ ኣብ እዋን ደርጊ ብዝነበሮም ፖለቲካዊ ወገንተኝነት ምኽንያት ስርዓት ለውጢ ምስመፀ እታ ቤተ ክርስቲያን ራሕሪሖም፣ አመንታ እውን በተኖም ናብ ኣሜሪካ ሃዲሞም ከምዝኸዱ ዝፍለጥ እዩ። ኣብኡ ከይዶም ድማ ዘይሕጋዊ ሲኖዶስ ብምቛም እታ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ክልተ ክትምቀል ዝገበሩ፣ ኣመንቲ እታ ቤተ ክርስቲያን ንንባዕሎም ክናቖሩ፣ ብዘርኢ ክከፋፈሉ ኣብ ምግባር ዓቢይ ተራ ዝነበሮም እዮም። ሐዚ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ዓቢይ አህመድ ናብ ስልጣን ምምፃእ ስዒቡ ብዕርቂ ሽፋን ሕጊታት ቤተ ክርስቲያን ብዘይፈቕዶ መንገዲ እቶም ዝሃደሙ ፓትሪያሪክ ናብ መንበሮም ክምለሱ፣ በዚ ምኽንያት ድማ ክልተ ፓትሪያሪክ ክህልዉ ተወሲኑ ኣሎ። እዚ ክኸውን ዝመሃዙ አካላት ንመእተዊ ክኾኖም ደልየሞ እምበይ ክልተ ፖትሪያሪክ ኣብ ሓደ ቤተ ክርስቲያን ክህልው ከምዘይክእል ጠፊእዎም ኣይኮነን። እዚ ናይቲ ነገር መጀመሪያ እዩ፤ ኣብ ከይዲ አቡነ ማቲያስ ዝውገድሉ መንገዲ ከም ዝተማህዘ ምንም ጥርጥር የብሉን። (For more, CLICK HERE!)


text:
መኽሰብ ሃገራዊ ቃልስና ንድሕሪት ከይምለስ2021-09-14 08:06:35 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 246 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ዝሓለፎ ናይ ቃልሲ መስርሕ ክሳብ ክንደይ ብብድሆታት ዝተሓጽረ ከም ዝነበረ ኣብ ቅድሚ ፈታዊ ኮነ ጸላኢ ፍሉጥ እዩ። እቲ ብደሆታት በቲ ብቐጥታ በቶም “እንተዘይገዛናካ” ዝብልዎ ዝነበሩ ዝመጸ ጥራይ ዘይኮነ፡ ግደ ናይቶም ዘስንቕዎምን ዘዕጥቕዎምን ዝነበሩ ዘራያቶም እውን ቀሊል ከምዘይንበረ ታሪኽና ዝሰነዶ እዩ። እንተኾነ ግን ክንድቲ ዝኸብዶ እንተኸበደ ዘራያት እውን ክንድቲ ዝበዝሕዎ ይብዝሑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካልእ መተካእታ ስለ ዘይነበሮ በቲ “ዝከኣል ዘይመስል ዝነበረ ደሓር ግና ዝተኻእለ እሞ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ጽንዓትን ተስፋ ዘይምቑራጽን ኣብነት” ዘበሎ ቃልሲ ስኑ ነኺሱ ቀጺሉ።
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝበሃል፡ ዋሕዲ ሰራዊቱ ክስስን፡ እቲ ትሑት ደረጃ ዝነበሮ ዕጥቁ ዘመናዊ መልክዕ ክሕዝ ግዜ ኣይወሰደሉን። ወያ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ”ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ” ኣጐልቢባ ከተዕጠጢ ዝጸንሐት ዓለም እውን ደሓርስ ክትፈልጦ ተገዲዳ። ብንዋትን ሞራልን ዝደርዕዎ ወገናት እውን ነይሮም። እዚ ምዕባለዚ ክርከብ ግደ ናይተን ኣብ ሜዳ ዓጢቐን ዝኳሸሓ ዝነበራ ውድባትኳ ቀሊል እንተዘይነበረ፡ ቀንዲ ዋንኡ ግና ህዝቢ ኤርትራ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልሱ ልዑል ዕጥቅን ብዝሒ ሰብን ጸላኢ ከየንበርከኾ ናይ ጽንዓትን ጅግንነትን ኣርኣያነቱ ኣመስኪሩ እዩ።
እቲ ብኽንድዚ ዘገርም ጽንዓትን ተወፋይነትን ብረታዊ ቃልሱ ኣዐዊቱ ብህዝበ-ውሳነ ልኡላውነቱ ዝኾለዐ ህዝቢ እቲ ድሕሪኡ ዝመጽእ ረብሓ ህዝቢ ብዝማእከሉ መንገዲ ምህናጽ ሃገር ከጸግሞ እዩ ኢሉ ዝሰግአ ኣይነበረን። እኳ ደኣ በቲ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልሱ ዘዋህለሎ ተመኩሮ ተሓጊዙ፡ ነቲ መስርሕ ምህናጽ ሃገር ከቀላጥፎ’ዩ ዝብል ናይ ብዙሓት ትጽቢት ነይሩ። እቲ መስርሕ ንክዕወት ቀሊል ከምዘይከውን ዝገመቱን ጸኒዖም ዝመከቱን ግና ነይሮም። “ድሕሪ ናጽነት እውን ግድል ኣሎ፡ መሰላት ህዝብና ንክሕሎ” ዝብል ትንቢታዊ ዜማ ነፍሰ-ሄር ተኽለሚካኤል ገብሩ (ወዲ ገብሩ) ከኣ ነዚ ዘመልክትን ህዝቢ ከይህመል ዝምህርን እዩ ነይሩ። እቲ ሎሚ ንርእዮ ዘለና ግና፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዕማም ካለኣይ ምዕራፍ ምድፋእ ኣብይዎ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ዘዐወቶ ሃገራዊ መኽሰባት ንድሕሪት ከይምለስ ኣብ ዝሰግኣሉ ደረጃ ከም ዘሎ ብዓይንና ንርእዮን ብእዝንና ንሰምዖን ዘለና እዩ።
ሎሚ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ ናይ ድኽነት፡ ሕመቕን ድሕረትን መስርዕ ካብተን ቀዳሞት ሃገራት ሓንቲ ኮይና እያ እትጥቀስ። እዚ ዘሕዝን ንጽንዓትን ህርኩትናን ህዝቢ ኤርትራ ዘይምጥን ተረኽቦ ኣብ ፈቐዶ ኣደባባያት ዝዝረበሉ ዘሎ እዩ። እዚ ክለዓል እንከሎ ቀንዲ ዝጥቀሱ ጐቦታት፡ ሩባታትን ባሕርን ኤርትራ ዘይኮኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እቲ ኣጠቓቕሳ ከኣ ነቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናይ ጽኑዕ እምቢ ኣይግዛእን በሃላይነት ኣርኣያነቱ ብዘንጸባርቕ ዘይኮነ፡ ክትደግሞ እውን ብዘሰክፍ ብናይ ኣሜን ኢልካ ወጽዓ ርዓምነት እዩ። ገለገለ ወገናት ብናይ ህግደፍ ከም ድላይካ ህላን ፍንጭራዕን ተገሪሞም “ህዝቢ ኤርትራሲ እንታይ ኮይኑ እዩ ተዓዚሙን ጃጅዩን ክልተ ግዜ ተራእዩ” ክብሉ ምስማዕ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ።
ካብ ቀደሙ እውን ናጽነት ኤርትራ ዘይተዋሕጠሎም ወይ ደሓር ዝተጣዕሱ ወገናት፡ “ኤርትራን ህዝባን ናብዚ ዘለዉዎ ሕሰም ዝወደቑ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ትቕጽል ልኡላዊት ሃገር ብምዃና እዩ” ክብሉ ይስምዑ እዮም። ምእንቲ መሰል ርእሰ-ውሳነኦም ንዝቃለሱ ወገናት ንምኹላፍን ንምፍርራሕን “ንኤርትራን ህዝባን ርኢኹም ተቐጽዑ” ምባል እውን ብጋህዲ ይረአ ኣሎ። ብመሰረቱ ግና ኤርትራ ኣብዚ ዘላቶ ሕማቕ ኩነታት ንክትወድቕ እቲ ጠንቂ ብቓልሲ ደቃ ናጻን ልኡላዊትን ምዃና ከምዘይኮነ ከም ጸሓይ ቀትሪ ብሩህ እዩ።
እቲ ኣብ ኤርትራ ዝጀመረ ቃልሲ ኣብቲ ክበጽሖ ዝግበኦ ንክበጽሕ፡ ግደ ናይቲ ዝተወደበ ሓይልታት ዝስገር ኣይኮነን። ምኽንያቱ ውዳበ ሓይሊ ስለ ዝኾነ። እንተኾነ ግን እቲ ናይ ለውጢ ቀንድን ወሳንን ብሓፈሻ ግደ ናይ ህዝባ ብፍላይ ከኣ ብጽሒት መንእሰያ ምዃኑ ኣየማትእን። ጠንቂ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ እሞ ንምቕያሩ ንቃለሶ ዘለና ጽልሙት ዘይዲሞክራስያዊ ኩነታት፡ ኣብ ክንዲ ብህዝቢ ዝፍራሕ ንህዝቢ ዝፈርሕ ምምሕዳር ምብኳሩ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ናጽነትን ልኡላውነትን፡ ፍትሓውን ዲሞክራስያውን ምምሕዳር ንምትካል መንገዲ ዝጸርግ እምበር ዝዕንቅፍ ከቶ ክኸውን ኣይክእልን። “ንህዝቢ ዝፈርሕ ምምሕዳር” ክንብል እንከለና፡ መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ እንተዘይመሊሱ ተሓታቲ ከም ዝኸውን ተረዲኡ ካብ ፈቓድ ህዝቢ ዘይወጽእ ማለት እዩ። ነዚ ከተግብር ከኣ ብወሳኒ ዲሞክራስያዊ ተሳትፎ ህዝቢ ዝጸደቐ ህዝብን መንግስትን ዘራኽብ መቆጻጸሪ ውዕል ክህልው ይግበኦ። እዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ የለን።
ኣብዚ እዋንዚ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ቀንዲ ሞተረኡ ዝኾነ መንእሰይ፡ ገለን ብስደት ገለን ከኣ ተገዱዱ ተዓስኪሩ ኣብ ዘይጉዳዩ እትዩ ኣብ ኣጀንዳኡ የለን። ብመንጽርቲ “ለውጢ ብህዝቢ ኤርትራ እዩ ዝመጽእ” እንብሎ ህዝቢ ኤርትራ ተዳኺሙ ዘሎ ግደ መንእሰዩ ኣሕይሉን ጠርኒፉን ክሳብ ዘይመከተ ናይ ለውጢ ዓቕሙ ክደክምን ግዜ ክበልዕን ምዃኑ ምርዳኡ ዘጸገግም ኣይኮነን። ናይ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ምቕጻልን ዘይምቕጻልን ከኣ ካብዚ እዩ ዝነቅል። ክንዲ ፖለቲካዊ ለውጢ ዝኣክል ዓብይ ጉዳይስ ይትረፍ፡ ምድኻም ግደ መንእሰይ ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን ህይወት ዝፈጥሮ ዘሎ ተጽዕኖ ንኹላትና ብሩህ እዩ።
ኤርትራ ኣብዚ ዘላቶ ዓሚቕ ወጥርን ድሕረትን ክትውድቕ፡ ተሓታትነት ጠላም ጉጅለ ህግደፍ ገዚፍ ምዃኑ ኣይኮነንዶ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ውዳበታቱን ባዕሉ እውን ዕባራ ምኽንያታት ደኣ ይምህዝ እምበር ንኤርትራ ንድሕሪት ከም ዝመለሳ ዝሃድመሉ ኣይመስለናን። ንሕና ነዚ ጉጅለ ከነቃልዖ ውሁብ እዩ። ግን ከኣ ኣጻብዕና ናብኡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ እንብህጎ ከተግብር ዝኽእል ዓቕምን ሓድነትን ክንፈጥር ዘይምብቃዕና ድኽመት ስለ ዝኾነ፡ እቲ ኣጻብዕትኻ ዊጥ ምባል እውን ከም ዝምልከት ኣይንዘንግዕ። ብመሰረቱ እውን እቲ መፍትሓዊ ለውጢ ነቲ ጉጅለ ብምኹናን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣውራ ናይ ለውጢ ዓቕምና ብምትርናዕ እዩ ክረጋገጽ ዝኽእል። “ወዮ ናይ ጽንዓትን ጀግንነትን ኣብነት ህዝቢ ኤርትራ ስለምንታይ እዩ ነቲ ሸፋጢ ጉጅለ ምውጋድ ኣጊምዎ?” ዝብል ሕቶ በብኹርናዑ ይስማዕ እዩ። ነዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ድኽመት መዝሚዞም፡ ንዝኸፈልናዮ ዋጋ ደፊኖም ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ብዕድል ከም ዝረኸበ ከምስልዎ ዝደልዩ ወገናት እውን ኣለዉ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ እቲ መስተንክር ዝሰርሐ ተመኩሮኡ ንድሕሪት ተመሊሱ፡ መስሓቕ ሸራፋት ከይከውን ብግብሪ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ዘለዎ ተወፋይነት ከመስክር ኣብ ዝግደደሉ ኰነት እዩ ዘሎ።


text:
Radio Erena: 02 April 2017
ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ናይ 2017 ተሸላሚ ኣህጉራዊ ናጻ ፕረስ- ሕቡራት ሃገራት ዩኔስኮ ማለት ማሕበር ሳይንስ፣ ትምህርትን ባህልን ሕቡራት ሕቡራት ሃገራት ኮይኑ።
ዩኔስኮ ብዕለት 30 መጋቢት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ካብ 2001 ዓመተ ምህረት ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከብ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ፣ ምእንቲ ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ዝኸፈሎ ተወፋይነትን ብዘርኣዮ ትብዓትን ነዚ ሽልማት’ዚ ከምዝበቕዐ ኣፍሊጡ።
ኣብ መስከረም 2001 መንግስቲ ኤርትራ ሓያሎ ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ዘእተወሉ ዝተቐየደ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዳዊት ኢሳቕ፣ ነዚ ሽልማት’ዚ ዝተረቑሓሉ ካብ መላእ ዓለም ዝተኣከቡ ሰብ ሞያ ሜድያ ብዝሃብዎ ድምጺ ምዃኑ ዩኔስኮ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ መግለጺኡ፣’ ሓያሎ ተባዓት ጋዜጠኛታት ህዝቦም ሓበሬታ ኣብ ምምጋብ ብዝወስዱዎ ስጉምቲ ክቕተሉ እንከለዉ፣ ካልኦት ከኣ ይእሰሩ። ዳዊት ኢሳቕ ከኣ ን16 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ስለዝርከብ፣ በዚ ሽልማት’ዚ መላእ ዓለም ‘ዳዊት ነጻ ይውጻእ’ ክትብል ንትስፎ’’ ኢሉ።
መንግስቲ ኤርትራ ቀዪዱዎም ዘሎ ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝርከብዎም ሓያሎ ውልቀሰባትን፣ ብቤተሰቦም’ኳ ከይብጽሑ ከልኪሉ ሃለዋቶም ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነታት ኣሲሩዎም ስለዝርከብ ካብ ሓያሎ መንግስታትን ኣህጉራውያን ትካላትን ክሲ ክቐርበሉ ጸኒሑ’ዩ።
ብፍላይ’ኳ ስድራቤት ግዳያት ን16 ዓመታት ብዘይዝኾነ ደሃይ ኣብ ትጽቢት ስለዝርከቡ ክብደት ማህሰይቱ ኣብ ግምት ብምእታው መንግስቲ ኤርትራ ደሃይ እሱራት ከፍልጥ ካብ ሓያሎ ወገናት ጻውዒት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ ማለት ግንቦት ሰለስተ፣ ንጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ብወግዒ ዝርከብ ስልማት፣ ናይ 2017 ስነስርዓቱ ኣብ ጃካርታ ርእሰ ከተማ ኢንዶነዥያ እዩ ክካየድ።
====================


text:
ትማሊ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተወ ናይ ኤርትራ ጉጅለ ልኡኽ ባህልን ዲፕሎማሲን ንቀዳማይ ምርኢቱ ባህርዳር ኣትዩ`ሎ ።
ናይ ኤርትራ ጉጅለ ልኡኽ ህዝባዊን ባህላዊን ዲፕሎማሲ: ትማሊ አዲስአበባ ምእታው ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ሓቢሩ`ሎ ።
ኣብቲ ናይ ኣቀባበል ስነ ስርዓት ዝተረኽቡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ኣቶ ሬድዋን ሑሰን፡ ዕላማ’ቲ ምብጻሕ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ሃገራት ዝተበጽሐ ሰላምን ስምምዕን መሰረት ብምግባር፡ ስነ ጥበብ መሰረት ዝገበረ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዝምድና ንምፍጣርን ንምሕያልን ምዃኑ ሓቢሮም ።
ብተወሳኺ ምብጻሕ እዚ ጉጅለ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝጸንሐ ታሪኻዊን ህዝቢ ንህዝቢ ዝምድናን ንምሕያል ዝዓለመ ምዃኑ`ውን ገሊጾም ።
መራሒ’ቲ ጉጅለ ኣቶ ሚካኤል ተፈሪ ብወገኖም፡ ናይ ኤርትራ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ናብ ኢትዮጵያ ምብጽሑ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዘሎ ምሕዝነትን ብሩሕ መጻኢ ዘብስር’ዩ ኢሎም ።
ኣቶ ሚካኤል ተፈሪ “ናይ ኹናትን ምርሕሓቕን ጊዜ ኣብቒዑ ናይ ሰላም” ምርግጋእ: ብልጽግና: ምሕዝነት: ሰናይ ጉርብትናን ብሩሕ መጻኢን ብስራት ሒዙ ዩ መጺኡ” ኢሎም ።
ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ነብያት ጌታቸው ብወገኖም “ህዝብታት ክልቲኦም ሃገራት ብባህሊ ብቋንቋ ምትእስሳር ዘለዎም’ዮም፡ እዚ ናይ ህዝብታት ምትእስሳር ድማ ኣብቲ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ዝካየድ ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ዓብይ ኣበርክቶ ዘለዎ’ዩ: ባህላዊ ዝምድና ድማ ንቁጠባዊ ዝምድና’ውን መሰረት’ዩ” ኢሎም ።
ኣብ ኣርባዕተ ከተማታት ኢትዮጵያ ምርኢት ዘቕርብ ልዕሊ 60 ኣባላት ዝሓዘ ናይ ኤርትራ ባህላዊን ዲፕሎማሲያውን ጉጅለ፡ ጽባሕ ቀዳም ብከተማ ባህርዳር ንምጅማር ሎሚ ምሸት ባህርዳር ከምዝኣተወ ንምፍላጥ ተኻኢሉ`ሎ። ካብ ባህርዳር ቀጺሉ፡ ኣብ ኣዳማ፡ ኣዋሳን፡ ኣዲስ ኣበባን ምርኢት ከርኢ`ዩ።


text:
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት እዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ወታደራዊ ክዳን ዝተኸድነ ሰብኣይ ዘርኢ ምስሊ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ብፍላይ ከኣ ኣብ ፌስቡክ ክዛወር ቀንዩ እዩ። ብዕለት 2 ሰነ 2013 ዓ.ም Dade Desta (ዳደ ደስታ) ዝተብሃለ ልዕሊ 24,616 ሰዓብቲ ዘለውዎ ተጠቃሚ ፌስቡክ እዚ ፎቶ ብምጥቃዕ እቲ ወዲ ወታደር ኤርትራ ምኻኑ ይገልፅ። እቲ ሕታም ልዕሊ 53 ዝኾኑ ተጠቀምቲ ተቀባቢሎምዎ ነይሮም። መሊሱ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ Qeerroo Intelligence Group ዝተብሃለ ልዕሊ 7,818 ተኸተልቲ ዘለውዎ ናይ ፌስቡክ ገፅ ነቲ ስእሊ ብምልጣፍ ብቋንቋ ኦሮሞ እቲ ሰብኣይ ሲሳይ ተስፋብርሃን ዝተብሃለ ወታደር ኤርትራ ከምዝኾነን ኣብ ቀረባ እዋን ብሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ኦሮምያ ካብ ዝተማረኹ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቁፀሩ ወዳደራት ኤርትራ ሓደ ምኻኑን ይሕብር። እቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ልዕሊ 146 ዝኾኑ ኣካውንታት ተቀባቢሎምዎ ነይሮም።
ይኹን’ምበር ሓቅቼክ ኣብቲ ምስልን ሕታማትን ብዝገበሮ ምፅራይ እቲ ስእሊ ኣብ ኦሮምያ ዝተትሓዘ ወታደር ኤርትራ ከምዘየርኢ ኣረጋጊፁ። ስለዚ’ውን ሓቅቼክ ናይ ሓሶት ምስሊ ብምጥቃሞም ነቶም ሕታማት ሓሶት ኢልዎም ኣሎ።
ካብ 27 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ መንጎ ህወሓት ዝመርሖም ሓይልታትን ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመርሖም ሓይልታትን ኲናት ምንባሩ ይፍለጥ። ምስዚ ተተሓሒዙ’ውን ኣብ ምዕራብ ኦሮምያ ብፍላይ ድማ ወለጋ ወታደራዊ ጎንፅታት ከምዘሎ ይንገር። ድሒሮም ዝወፁ ዘይተረጋገፁ ፀብፃባት’ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዕጡቃት ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ይዋጋእ ከምዘሎ ይገልፁ። ነዚ ስዒቡ ወታደራት ኤርትራ ናብ ኦሮምያ ከምዝተወዝዑን ምስ ዕጡቃት ይዋግኡ ከምዘለዉን ዝሕብሩ ሓሜታት ይወፁ ኣለዉ።
ነዚ ሓሜት’ዚ ስዒቦም ድማ እቶም ኣብቲ ምስሊ ዘሎ ሰብኣይ ብሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ዝተማረኸ ወታደር ኤርትራ ከምዝኾነን ተኸሲቶም።
ይኹን’ምበር ሓቅቼክ ብመናደዪ ምስሊ ጉግል ብዝገበሮ ምፅራይ እቲ ኣብቲ ፎቶ ዘሎ ሰብ ወታደር ኤርትራ ከምዘይኮነን ሙሴ ሙዲ ዝተብሃለ ሶማልያዊ ፍሉጥ ሰብ ምኻኑ የረጋግፅ። እዚ ምስሊ ካብ ሓደ ምስ ሰበይቱ እያ ዝተብሃለት ጎርዞ ዝተስኣሎ ስእሊ ተቆሪፁ ዝወፀ እዩ። እቲ ሙሉእ ምስሊ ሶማሊ ፖስት ኣብ ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ ብ9 ሚያዝያ 2012 ዓ.ም ተሓቲሙ ነይሩ። ሙሴ ሙዲ ንፕረዚደንት ሃገረ ሶማልያ ዝኾነ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ (ፋርማጆ) እናወቀሰ ዝተቀድሖ ቪድዮ ኣብ ዩትዩብ ኣብዚ መላግቦ ኣሎ። እቲ ፈላማይ ሙሉእ ምስሊ ንምርኣይ ነዚ መላግቦ ይጠውቁ።
ካብ ቀረባ እዋናት ጀሚሩ ወታደራት ኤርትራ ኣብ ኦሮምያ ከምዝተወዝዑን ኣብ ወለጋ ምስ ዕጡቃት ይዋግኡ ከምዘለዉን ዝገልፁ ዘይተረጋገፁ ፀብፃባትን ሓሜታትን ክወፁ ፀኒሖም እዮም። ይኹን’ምበር ሓቂቼክ ኣብቶም ሕታማትን እቲ ስእሊን ብዝገበሮ ምፅራይ እቲ ምስሊ ብሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ኦሮምያ ዝተትሓዘ ናይ ኤርትራ ወታደር ከምዘይኮነ የረጋግፅ። ስለዚ’ውን ሓቂቼክ ናይ ሓሶት ምስሊ ብምጥቅዖም ነቶም ሕታማት ሓሶት ኢልዎም ኣሎ።
መፃረዪ፡ ሓጎስ ገብረኣምላኽ
ኣራሚ ፅሑፍ፡ ፋሲካ ታደሰ
እዚ ምፅራይ ኣካል’ቲ አብ ትሕቲ ክፍሊ መፅናዕትን ምድንፋዕን ዝመሓደር ሓቂቼክ ኮይኑ፤ ብ5 ቋንቋታት ከኣ ይሕተም።


text:
ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምስ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርኒያ በርክሌይ ብምትሕግጋዝ ኣብ ትግራይ ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓማውቲ ኣደታት ኣብ ቀረበአን መከላኸሊ ጥንሲ ክረኽባ ዘኽእል ዋኒን ፈፂሞም ኣለዉ።
ኣብዚ ውራይ እዚ 826 ኣብ ገጠር ዝነብራ ኣደታት ሞያዊ ስልጠና ኣወጋግኣ መርፍእ ወሲደን። ልዕሊ 10 ሽሕ ደቀንስትዮ ድማ ተጠቀምቲ ኰይነን።
ኣብዚ ዝተዋደደ ስራሕ እዚ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ስልጠና ብምሃብ፣ ነቲ ወፍሪ ብተግባር ብምፍፃምን ብምምራሕን ድማ ማሕበር ደቀንስትዮ ትግራይ ተሳቲፎም። ነቲ ስራሕ ብላዕለዋይነት ዘተሓባበርዎ ድማ ላዕለዋይ ክኢላ ማህፀንን ጥንስን ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው እዮም። ነቲ ዋኒን መፈፀሚ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣተኣላሊሹ ዘምፀአን ዘተግበረን ድማ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርኒያ በርክሌይ እዩ።
እቲ ንሰለስተ ዓማውቲ ዝተወሃበ ብመርፍእ ዝወሃብ ግልጋሎት መከላኸሊ ጥንሲ ከመይ ከምዝተፈፀመ ኣብ ከተማ መቐለ ሆቴል ፕላኔት ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ተገምጊሙ’ሎ። ብመሰረት እቲ ገምጋም መከላኸሊ ጥንሲ ናይ ምውሳድ ዝርገሐ 30 ሚኢታዊ ዝነበረ ናብ 37 ምኢታዊ ወሰኽ ኣርእዩ። መከላኸሊ ክወስዳ እናደለያን እናተገበአንን ግና ዘይወስዳ ዝነበራ 16 ሚኢታዊ ዝነበረ ኣብዚ ሐዚ እዋን ናብ 11 ሚኢታዊ ክወርድ ምኽኣሉ ብኽልቲኡ መለክዒ እቲ ናይ መከላኸሊ ጥንሲ ዝርገሐ ወሲኹ ምህላዉ ተረዲእና ኣለና ኢሎም ዶክተር ኣማኒኤል።
እቲ ተመዝጊቡ ዘሎ ውፅኢት ኣድላይነት እቲ ግልጋሎት ብምርኣይ መንግስቲ ንቐፃሊ ብደረጃ ፖሊሲ ሒዙ ንቕድሚት ክወስዶ ዝግባእ ምዃኑ መመላኸቲ እዩ ኢሎም ኣለዉ ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ኣይተ ሓጐስ ጎደፋይ።


text:
Gnosjö
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 5 10 2020
ግኖሸ ኮምዩን ኣብ ምዕራብ ክፍሊ ስሞላንድ ይርከብ።እቲ ኮምዩን ሕምብርቲ ናይቲ ኣብ ሽወደን ሓያል ናይ ኢንዱስትሪ ዞባ ዝኾነ ግኖርሸ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,794
ስፍሓት መሬት450 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Jönköping 73 ኪሜ
- Borås 80 ኪሜ
- Halmstad 111 ኪሜ
ናይቲ ከባቢ ከተማ ግኖሸይ ብሃል፡ ኣስታት 4500 ነባሮ ከኣ ኣለዉዎ። ብዘይ ካግኖሸ፡ሽድሽተ ነኣሽቱ ከተማታት ኣለዋ። 2000 ካብቶም ነበርቲ ናይቲኮምዩን ኣብገጠር ይቕመጡ።እቲ ገጠር ብቐላይን ዱርን ዝመልአ እዩ።ኣብቲ ደቡባዊ ምብራቕ ክፍሊናይቲ ኮምዩን ስቱረሞሰ ዚብሃል ሃገራዊመናፈሻ ኣሎ፡ ኣብኡ ኣብ ሽወደን ዝዓበያ ናይ ባሕሪ ኣዕዋፍንኣለዋ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ናይቲ ኮምዩን ኣካራዪ ገዛ የርንበራረንፋስቲግሀት ይብሃል።ኣብዚ ትካልዚ ሪጋ ክትሕዝ እንተደ ሊኻን ብዛዕባ ዝካረገዛውቲ ሓበሬታ እንተደሊኻን ኣብቲ የርንበራረን መርበብ ክትድሊ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ግኖሸ ኮምዩን ብዙሓት ገዛ ዘካርዩ ናይ ብሕቲ ወነንቲ ገዛውቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብኡ እተፈላዩ ጉጅለታት ቋንቋ ኣለዉ። እቲኮምዩን ካብ ነዊሕጀሚሩ ካብ ምሉእ ዓለምዝመጹ ስደተኛታት ኣለዉዎ። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታትእዞም ዚስዕቡእዮም፣ቪየትናም፡ቻይና፡ ሰርቦክሮዋት፡ ቦስንያ፡ ፊንላንድ፡ቺለ፡ ፖላንድ፡ ሩመንያ፡ዳንማርክ፡ሶማሊንዓረብን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ግኖሸ ዓቢናይ ማሕበራት ንጥፈት ኣሎ።ዝበዝሓ ግን ናይ ሃይማኖትን ስፖርትን ማሕበራት እየን፡ግን ናይ ረብሓ ማሕበራት እውን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ግኖሸ እተፈላለየናይ ኣገልግሎት ትካላት ኣለዋ፡ ከም ማእከል ጥዕና፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ሕክምና ስኒ፡ መሸጣ መስተ፡ ግሮሰሪ፡ ፋርማሲ፡ናይ ክዳውንቲ ድኳናት፡ናይ መጸባበቕን ገጸበረከትን ድኳናት፡ ሰከንድሃንድ ድኳን፡ ባንካ፡ ቤትንባብ፡ ሲነማ፡ መዘናግዒቦታ፡ እንዳበንዚና፡ እንዳኬክን ቤትመግብን።
ኣብዚ፡ናይ መሐምበስን ስፖርትን ኣደራሽ ምስ መዘናግዒኡ፡ናይ ስፖርት መሳርሒታት ወዘተ ኣሎ።ኣብ ጥቃ ቀላያት ብዙሕ ናይ መሐም በሲቦታታት ኣሎ።እቲ ስቱረሞሰ እተባህለ ሃገራዊ መናፈሻን እቲ ሃይሻፓራል እተባህለ ፓርክን ዓበይቲ ናይ ቱሪስት መስሕብ እዮም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብተን እተፈላለያ ናይቲ ኮምዩን ዞናታት ንደቂ 1-5 ዝዕድመኦም ዘገልግላ ኩሉኩሉ16 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ።ሰለስተ ካባታተንብኻልእ ኣካል ዝካየዳፍሉያት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት እየን።ነቶም ካብ 6-12 ዝዕድመኦምን ወለዶምዚሰርሑንንሳቶም ድማ ኣላዪነት ዚደልዩን ህጻናትናይ ዕረፍቲ ገዛ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን ሽድሽተ መባእታን ሓደ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርትን (16-18 ዕድመ) ኣሎ። እቶም ኣብ ገዝኦም ሽወደን ዘይዛረቡ ህጻናት ብቛንቋ ኣደኦም ትምህርቲ ይወሃቦም እዩ።እዚ ንኣታቶም ንቛንቋኦም ከማዕብሉን ብዛዕባ ባህሎም ኪፈልጡን ይሕግዞም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ግኖሸ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲ ዚብል ፕሮግራም ኣሎ።ንሱ ብመገዲ መሰረታውንካልኣይደረጃውን ከምኡውን ብሽወደን ንወጻእተኛታት ዚብል መልክዕ ይወሃብ።
ነቶም ኣብዚ ዘይተወልዱን መሰረታዊ ኣፍልጦ ቋንቋ ሽወደን ኪህሉዎም ዝደልዩን ተቐማጦ ኮምዩንና ኣብቲ ሓፈሻውን ሞያውን ዝኾነ ናይ ኤስኤፍኢ ስልጠና ኪሳተፉ ንዕድም።ድሕሪ ኤስኤፍኢ ቅሩብጸኒሑ እቲ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ገለ ሳብጀክት እውን ይሕወሶ እዩ፡ከም ማተማቲክ፡ ማሕበራዊ ፍልጠት፡ከምኡውን ኣብ ውሽጢ መሰረታዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ዚካየድ ናይ ምድላው ኮርሳት፡ከም ንኣብነት ምድላው ምዝዋር ማኪና፡ሞያን ናይ ስራሕ ባህልን ምልላይ ምስ ሕብረተሰብን።እቲ ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ብመዓልቲ እዩ ዚወሃብ፡ግን እቲ ኤስኢፍኢ ምሸት እውን ይወሃብ እዩ።
እቲ ዝቐረበ ኮለጅ ኣብ ዮንሾፒንግን ቡሩስን እዩ ዘሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ግኖሸ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ማእከላት ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ ቨርናሞ (30 ኪ/መ) ይርከብ። ንክንክን ስኒ ብዚምልከት ናይቲ ወረዳ 'ህዝባዊ ሕክምና ስንን' ብሕታዊ ሕክምና ስንን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ግኖሸ ኮምዩን ን50 ቋንቋታት ዚትርጉም ኣገልግሎት ትርጉም ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብቲ ኮምዩን ብባስን ብባቡርን ምጕዓዝ ቀሊል እዩ። እተን ናብ ኩስት ዝኸዳ ባቡራት ብመንጎ ዮተቦሪን ካልማር/ካርስክሩናን ይሓልፋ። ንሳተን ኣብ ግኖሸ ደው ይብላ። ኣብ ኣልቨስታ ናብ ስቶክሆልምን ማልመ/ሾፐንሃም ዘላግብ መራኸቢታት ኣሎ። እተን ናይቲ ወረዳ ኣውቶቡሳት ነቲ ኮምዩን የገልግላ። እቲ ዝዓበየ መስመር ኣውቶቡስ 201 እዩ። ንሱ ንዪስላቨድ-ግኖሸ-ሂለርስቶርፕ-ቨርናሞ የራኽብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ግኖሸ ኮምዩን ዋኒናት ዝመልኦ ኮምዩን እዩ። ዝበዝሓ ዋኒናት ነኣሽቱን ናይ ስድራቤትን እየን። ግን ዓበይቲ ከኣ ኣለዋ። እታ ዝዓበየት ወሃቢት ስራሕ ባዕላ እታ ናይ ግኖሸ ኮምዩን እያ። ንሳ ኣስታት 900 ሰራሕተኛታት ኣለውዋ። ካልኦት ዓበይቲ ዋኒናት ከኣ እዘን ዚስዕባ እየን፣ Brännehylte Handels AB, Thule Sweden AB, Garo AB, Troax AB ከምኡውን Hillerstorps Trä AB.


text:
New Book On Asmara
ኣስመራ ብዓይኒ ኤርትራውያን
ስለምንታይ ብዛዕባ ከተማ ኣስመራ ዝምልከት መጽሓፍ ከዳሉ ተደሪኸ? መልሱ ስለ ዝዓበኹላ ምኽንያት’ዶ ይኸውን? ልክዕ’ዩ ብቀሊል ኣመላልሳ! ግን ከተማ ኣስመራ ብላዕሊ ላዕሊ ክትርእያን ብታሕቲ ታሕቲ ብዕሙቀት ከተስተብህለላን ሓንቲ ኣይኮነትን። በዚ ምኽንያት ኣስመራ ብድፍኑ ዀነ ብግዙፉ ንዓይ ከም ሓንቲ ከተማ ጥራይ ኮይና ኢያ እትርኣይኒ ዝነበረት። ስለዚ ገለ ኣስተውዓልቲ ደቂ-ሃገር “ እሞ ዕውር ኢኻ ኔርካ” እንተበልኩሙኒ ኣይስሕቶን።
ቀዳማይ፡ ብጥሪ 9/1980 ብሓልዮት ፉልብራይት ማህደረ-ትምህርቲ ፕርግራም ብዝተገብረለይ ረድኤት መሰረት ናብ ኣሜሪካ ድሕሪ ምምጽኤይ፡ ኣብ ጋላውደት ዩኒቨርስቲ ዝተባህለ ትምህርተይ ኽከታተል ጀመርኩ። እዚ ዝጠቀስናዮ ናይ እዝነ-ጽሙማን ዩኒቨርስቲ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ ክኸውን ከሎ፡ ዝዀነ መራሕ መንግስቲ ከም ላዕለዋይ ዓቃቢ ብሕድሪ ይመርሖ (Patron)። ንመጀመርያ ግዜ ሓንቲ ኣሜሪካዊት ናብ ኣሜሪካ ክመጽእ ከሎኹ ኣብ ካፒቶል ሂል ከምኡ ኣብ ስሚዝቶንያን ኢንስቲትዩሽን ዝርከብ ህንጻታት ኣርኣየተኒ። ብሓቂ ብጥራሕ ዓይነይ ነቶም ህንጻታት ኣማዕድየ ክርእዮም፡ ልክዕ ከም ፓላሶ ኣቦ ሓበሽ ኣስመራ ይመስሉኒ ነበሩ። ንኣብነት ንልቢ ዘይገብረ ቆልዓ “ እዚ ጻዕዳ ከልቢ ኢዩ” ትብሎ። ጸኒሕካ “ጻዕዳ ደርሆ” እንተኣርእኻዮ፡ ተቀቢሉ “ እዚ ከልቢ ኢዩ” ይብለካ። ምኽንያቱ ብደቂቁ ካብ ዝተፈላለየ ኣካላት ክፍሊ “ ጻዕዳ ሕብሪ” ብድፍኑ ከስተዕውለሉ ስለ ዝኽእል። ኸምኡ እውን ንዓይ ህንጻታት ዋሽንግተን ልክዕ ከም ማንም ህንጻታት ጌይረ ኢየ ዝርእዮም ዝነበርኩ።
ንዓመትኡ ኣብቲ ኮለጅ ብዛዕባ ታሪኽ ስነ-ጥበብ (Art History) ምስ ተኸታተልኩ፡ ብዛዕባ ጥንታውያን ህንጻታት ግሪኽ፡ሮማ፡ ጀርመን (ጎቲክ)፡ ዓራቢያ፡ ግብጺ፡ ቢዛንጣንያ ወዘተ ስራሓቶም ብዕምቖት ክርዳእ ከኣልኩ። ብድሕርዚ ሕንጻታት ዋሽንግተን ኣብ ከባቢ ዋይት ሃውስን ካፒቶልን ከምዚ ዓዊረ ዝጸናሕኩ ባዕ ኢሎም ክርኣዩኒ ጀመሩ። ብዕምቆት ዓንድዳቶም (pillars): ስንቀኦም፡ ገፋሕቲ ኣፍ ልዳቶም፡ መሳልሎም፡ ሕብሮም፡ ሓወልቶም ክርኣዩ ዘይከኣሉ ውቁባት ውቅሮታት ጽሑፋትን ረቀቅቲ ኣሳእልን (absratct art) ብዕምቆት ከስተብህል ተዓነድኩ፡ ፈዘዝኩ። ብሓጺሩ ኣብ ካልእ ዓለም ከም ዝነብርኩ መሰለኒ። ንዳሕራዩ በዚ ዝኣክል ኣብ ደሃይ መርበብ ብዛዕባ ኣስመራ ብዙሓት ግጥምታት ብእንግሊዝን ብትግርኛን ክጽሕፍ ኸኣልኩ። ብቀጻሊ ከም መልክዕ መጽሓፍ ክሕተም ኢዩ።
በዚ ዝተላዕለ ንድሕሪት ተመሊሰ ብዛዕባ እቶም ኣርባዕተ ሚእቲ ታሪኻውያን ህንጻታት ኣስመራ ከስተብህለሎም ፈተንኩ። ንኣስመራ ኣብ ክንዲ ከም ጸብሒ ሽሮ ከም ዝግኒ ከስተማቅራ ጀመርኩ። ብሓቂ ብሓቂ ኣብ ኣስመራ ጥራይ ኢዮም ብኣርት-ደኮ መልክዕ ዝተሃንጹ ክሳብ ሎሚ ተዓቂቦም ዝርከቡ። ኣርት- ደኮ ማለት ከም በራሕ ወርሒ ወይ ልሙጽ ቅጫ ከይኮነስ እንታይድኣ ከም ስሉም ሕምባሻ ብውቃጦ ወይ ከም መኾምቢያ ብቀይሕ-ጽልሚ ዝተሰርሔ ክትርእዮ ዝምስጥን ዝማርኽን መጋይጺ ማለት ኢዩ። ዳርጋ መብዛሕትኦም ኣብ ሰላሳታት ዝተሰርሑ ኣብ ማዕከል ከተማታት ጣልያን ሃገር ዝርከቡ ክኾኑ ከለው፡ ወነንቱ ድማ ዓበይቲ ሹመኛታትን ጭዋታትን (highly cultured) ኢዮም ዝነበሩ። ሎሚ ግና እዞም ዝገለጽናዮም መኳንንቲ (Gentry) ስለ ዝጠፍኡ፡ ታሪኻዊ ህንጻታቶም በቶም ዘይባህላውያን ዝዀኑ ደለብቲ ሃብቲ (Capitalist) ዘስርሕዎም ነዋሕቲ ህንጻታት (sky scrapers) ኣዕለቅሊቆም ይርከቡ። በዚ ምኽንያት ኣብ ኤርትራ ብምዕቃቦም ኣገዳሲ ይኽውን።
ካልኣይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጃንሆይ ዝወደቅሉ ሰሙን፡ ኣብ ሓንቲ ናይ ስራሕ ማኪና (ቫን-ቮልክስዋገን) ከሎኹ፡ ሓደ “ ኣዲስ ኣበባያችን ውብ ናት” በለኒ። ኣነ ከኣ ተቀቢለ “ ኣስመራ እንዲሁም ውብ ናት” እንተበልክዎ፡ ኩላቶም ተቀባቢሎም ብሕርቃን “ ጣልያን ነው የሰራች” በሉኒ። ብገርህነተይ ብጣዕሚ ሰንበድኩ። ስለዚ ብዛዕባ ኣስመራ ዝነበሮም ኣራኣእያ ከመይ ከም ዝነበረ ክግንዘብ ክኢለ። ንዳሕራዩ ዝወረዳ ዕንወትን ብልሽትን ናይ ዓይኒ ምስክር ኢዩ።
ሓተታ ዘንዋሕክዎ እመሰል። ብዝተረፈ እዚ መጽሓፍ ካብ 1860 ዓ.ም ጀሚሩ ክሳብ ዘለናዮ ግዜ ኤርትራውያንን ሓደ ሓደ ፍሉጣት ኢትዮጵያውያን ምሁራትን፡ ሊቃውንትን፡ ስነ-ጥበባውያን ብስዲ ዀነ ብግጥሚ ከምኡ ብቅኒት ዀነ ብደርፊ ስሚዒቶምን፡ ርእይቶኦምን፡ ትምኒቶምን ስለኣ ዝገለጹ የጠቃልል።
እዚ መጽሓፍ ንኹሎም ስነ-ጥበባውያን ዝዀኑ ኤርትራውያን ንመዘከርታ ክዀኖም እውፍዮ ኣሎኹ።
ንሓበሬታ HBokure@aol.com ክትጽሕፉ ትኽእሉ።


text:
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ
እዚ ወርሒ እዚ ሰማእታትና ንዝክረሉ ወርሒ’ዩ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዘመን ዝኽርና ግን ንህዝቢ ትግራይ ቐዳምነት ክንህቦ ወሲና። ሰማእታትና ኣዕኑድ ታሪኽና፣ ባና ጽባሕ ናጽነትና፣ ክብርናን ኩርዓትናን ኣብ ዓመት ሓንሳብ ዘይኮነ መዓልታዊ ሕድሪ ናቶም እናፈጸምና’ና ክንዝክሮም’ዩ ዝግባኣና። ህዝቢ ኤርትራ ኣዋርቕ ደቑ ‘’ዓወት ንሓፋሽ’’ እናበሉ ዝወደቑሉ ሎሚ ኣብ ሲኦል ክነብር ምርኣይና ዝያዳ የሕርነና ኣሎ።
ኣብ ዓዲ ሓቒ መቐለ ቆይማ ዘላ ሃዉልቲ ሰማእታት ህዝቢ ትግራይ ከኣ ካብ ቐደም ንላዕሊ ክደምቕ ሙዃና ንኣምን። ነቶም ምእንቲ ፍትሒ ኣብ ሞቑሕ ዘለዉ’ውን ብጥዕና ሓርነት ሃገሮም ክርእዩ ተዓጢቅና ክንቓለስ 20 ሰኔ ዳግም ቓልና ንሓድሰላ ዕለት ሙዃና ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ነዘኻኽር።
ክቡርትን ክቡራንን ህዝቢ ኤርትራ፣ እዛ ሎሚ ነበልብላ ዘሎና ምልክት ናጽነትና ባንዴራ ንግደ ሓቒ ንሕና በይንና ኣይወደቅናላን። መንግስቲ ደርጊ፣ ሓዲስ መሳርያታት ካብ ደገፍቱ ተዓጢቑ ፈላጣት ኮምንደርስ ወሲኹ ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፋኣና ከምጽእ እንከሎ እንኮ ምሳና ደዉ ዝበሉ ሂወቶምን ግዜኦምን ሞራልን ዝኾኑና ኣሕዋትና ተጋሩ ተጋድልቲ ህወሓት’ዮም። ድሕሪ ደርጊ ምዕናዉ’ውን ዲሞክራስያዊ ሩፑፕሊክ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ግዜ ረፈረንዱም ብናዉትን ብሞራልን ብሕጋዊ መንገዱን ዝደገፉና ንሶም ህወሓት’ዮም። ህወሓት ብሰንኪ እዚ ቅኑዕ መስመሮም ግዳይ ከም ዝኾኑ’ውን ኩሉ ብዓል ህልና ኤርትራዊ ዘይክሕዶ’ዩ። እዚ ቅድሚ ሾብዓተ ወርሒ ዝተወልዔ ኲናት ንመንግስትን ህዝብን ትግራይ እንተዘይንበርኪኽና መስመር ትምክሕቲ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክዕወት ኣይ ክእልን’ዩ ዝብል ኣጅነዳ ናይ ብዙሓት ሽርሒ’ዩ። ብሰማይን ብምድርን ዝጎስዕ ኣጽዋር ዓጢቖሞም ብገንዘብን መዳልያን ድማ መሪቖሞም። እዚ ኲናት ጸረ ህዝብን ጸረ ሰላምን ጸረ ዲሞክራስን’ዩ። ዲዉብብኤ ነዚ ናይ ፋሺሽቲ ኲናት ይኹንኖ።
ንሕና ኤርትራዉያን ኣብ ግዜ ጣልያን ብሓይሊ ባንዳታት ጥልያን ኮና ንኢትዮጵያ ንሶማል ንሊብያ ወጊእና’ና። ሃገርና ዶባታ ብመሬት ምስ ስለስተ ብባሕሪ ድማ ካብ ባብ ኤልመንደብ ክሳብ ሱወዝ ካናል ምስ ሓምሽተ ሃገራት ትዳውብ። ምስ እዘን ኩለን ሃገራት ሰላምን ርጉእ ናይ ቑጠባ ዝምድናን የብልናን። ንየምን ክትዓኑ ካብ ዓሰብ ነፈርትን ድሮናትን ክበራ መሬትና ተዋሂቡ። ሰቕ ኢልና። ሎሚ ብኢድና ብእግርና ንጎርቤት ሃገር ወሪርና። እሞ ንህዝቢ ትግራይ። ካብ እዘን ኩልን ሃገራት ዓለማት እታ ብሂወት ደቓ ኣብ ግዜ ቓልስና ዝደገፈትና ትግራይ ከም ዝነበረት መን ይርስዖ። ሎሚ ዝኾነ ፍጡር ወዲ ሰብ ክግብሮ ዘይግባእ ወንጄል ብባንዳታት ኢሰብ ኢሳያስ ኣብ ትግራይ ይፍጸም ከም ዘሎ ናይ ዓለም ዜናን ናይ መራሕቲ ዓለም ሃብታማት መንግስታትን ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። ንትምክሕቲ ስርዓት ኢትይጵያ መንግስቲ ፋሺስቲ ኢሳያስ ዓንዲ ሕቆ ኮይኑ ከም ዘሎ ዓለም ብኹሉ ይዛረብ ኣሎ። ኣብ ጎቦታት ሳሕል ፋሕ ኢሉ ዘሎ ኣዕጽምቲ ናይ ተጋደልቲ ትግራይ ሰማእታት ከይወግኣናን ንታሪኽና ጸሊም ከይንገድፍን ብህጹጽ ኣብ ልብናን ቀልብናን ንመለስ።
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ ናይ ዓለም ሕቡራት መንግስታትን ትካል ጸጥታ ቤት ምኽሪ፣ ብጥሜትን ብጥይትን ብሕሱም ጭቆናን ንዝጸንት ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ሽዓ ክርድኦ ንጹዉዕ። በቲ ዝሓሸ ዝብልዎ መንገዲ ንህዝቢ ትግራይ ምስ ወኪላቱ ተሳንዮም ሂወት ሰብ ከድሕኑ ብዕሊ ጻዊዒትና ነቅርብ ኣሎና። ነዚ ጽሑፍና እትድግፉ ኣሓትን ኣሕዋትን ግዲታኹም ክትገብሩ’ውን ንጽዉዕ። ካልእ ክንግብሮ ዝግባእና እንተሎ’ውን ቅሩቡነትና ንገልጽ።
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ እዚ ኲናት ቅድሚ ምጅማሩ ናይ ኢሳያስን ኣብን ምሕዝነት ክሳብ ክንደይ መዘዝ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቓ ከምጽእ ከም ዝኾነ ጺሕፍና’ና። ሎሚ ዘሎ ኲናት’ውን ‘’ዶብ ምሕንጻጽን ንሕጊ ምኽባር’’ ዝብልዎ ሸፍጥ’ዩ። አብ ኢትዮጵያ ብናይ ህዝብታት ቃልሲ ንዝተተኽለ ፈደራላዊ ስርዓት አፍሪስካ፡ አብ ክንድኡ ንስርዓት ህግደፍ ዝመስል ብዉልቐ መላኺ እትማሓደር ኢትዮጵያ ክምስርቱ ነዚ መሰለይ ዝብል ህዝቢ ትግራይ ምምብርካኽ ናይ ቐዳምነት ቐዳማይ መደቦም’ዩ። እዚ ግን ሕልሚ’ዩ።
ፍሽስታውያን ዕምሮም ሓጺር’ዩ። ንሕና ደጊፍና ኣይደግፍና ህዝቢ ትግራይ ክዕወት’ዩ። ኣብ ድሮ ኣዉድኣመት ዓወት ህዝቢ ትግራይ እንተኾነ ቅድሚኡ ጸሓይና ክትበርቕ ንሕና’ውን ኣብ ጎኒ ህዝቢ ትግራይ ኮና ብመትከል ንቓለስ። መሬት ንርእሳ ኢላ ምስ ወግሔት ጣዕሳ አይጠቅምን`ዩ። ጭዋ ባህልና ብህግደፍ ተብሪዙ ኣሎ። ንድለዮ ንሓድሶ ንተዓጠቆ፣ ንሱ’ዩ ዘሰማማዓናን ዘዕዉተናን ዘኽብረናንን። ባህሊ ዘይብሉ ህዝቢ ኩሉ’ዩ ዝጻወተሉ። መጻወቲ ከይንኸዉን ኣብ ክቡር ባህልና ንመለስ። ካብ ዝፈላልዩና ዘራኽቡና ይበዝሑ፣ ዘባእስ ባህሊ ፋሺስቲ’ዩ ንቐሓሉ ወጊድ ንበሎ።
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ ከም ስሙ ንመሰል ዉጹዓት ይቓልስ። መረበቱ ድማ ምድሪ ብሌን’ዩ። ኣብ ምድሪ ብሌን ብሓፈሻ ድማ ኣብ ምዕራባዊ ወገን ሃገርና ‘’ዓሳ ንምሓዝ ባሕሪ ክንጽፍ ኣለዎ’’ ዝብል ጭርሖ ተከቲሎም ሰራዊት ኢትዮጵያ ሓደ ሺሕ ዝኸዉን ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ንሰላማዊ ህዝቢ ናይ ዓድታት ዖናን በስክዲራን ቐቲሎም ገዝኡን ማሉን ግራቱን ድማ ኣንዲዶም። እዚ ቑስሊ ኣሎና። ከም’ዚ ጥፍኣት ግደፉ ናብ ንፈትዎም ንጸልኦም እኳ ክወርድ ኣይንምኔን። ጸሊም ታሪኽ ንደቅና ክንገድፍ ኣይንደልን። ኣብ’ዚ ግዜ ኩሉ ፋታዉ ፍትሒ ምስ ህዝቢ ትግራይ ደዉ ክብል ግዴታ ኣለዎ። ሞት ደቅና ኣብ መንገዲ ስደትን ኣብ ዘይፍትሓዊ ኲናት ደዉ ክብል ቅኑዕ መትከል ህዝቢ ንትዓጠቕ።
ናይ ውጽዓት አህዛብ ምሕዝነት ንዘለአለም ይንበር!!
ህዝቢ ትግርይን ህዝቢ ኤርትራን ክዕወት`ዩ!!
ዉድቐት ንፋሺስታዊ ጥምረት!!!
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን/ሆደ 6/18/21Hits: 90


text:
ኢጣልያ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ 177 ስደተኛታት ጽዒና ሎሚ ሶሉስ ኣብ ወደባት ሲሲሊ ዝኣተወት መርከብ ከይትራገፍ ከልኪላ።
እቶም ስደተኛታት ቅድሚ ሓሙሽተ መዓልታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ክኾኑ ከለው ነቶም ስደተኛታት ዝሓዘት መርከብ ትማሊ ሶኑይ ምሸት ኣብ ወደብ ካታንያ ምእታዋ እንተኾነ ኢጣልያ ከይትራገፍ ምክልኻላ ተሓቢሩ’ሎ።
ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ማትዮ ሳልቪኒ እቶም ስደተኛታት ክራገፉ ትእዛዝ ብዘይምሕላፉ እታ መርከብ ከምዘይተራገፈት፡ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ነቶም ስደተኛታት ከምዝቕበላ ከየረጋገጹ እታ መርከብ ከምዘይትራገፍ ሚንስተር ማትዮ ሳልቪኒ ገሊጾም ኣለው።
ኮሚሽን ሕብረት ኣውሮጳ ብወገኑ ነቲ ካብ ኢጣልያ ዝቐረበ ጠለብ ንምምላእን ነቶም ስደተኛታት ንምቕባልን ምስ መፍትሒ ንምንዳይን አጋር ሃገራት ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊጹ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ትካል ግብረ ሰናይ 'ሴቭ ዘ ችልድረን" ጂ ዮቫኒ ደ በንዴቶ እቲ ኩነታት “ዘይሰብኣዊ’ዩ” ክብሉ ገሊጾም ኣለው።
ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ህጹጽ ናይ ህክምና ሓገዝ ንዘደልዮም 13 ስደተኛታት ካብታ መርከብ ዘግዓዙ ክኮኑ ከለው ብሰንኪ ኣብ መንጎ ኢጣልያን ማልታን ዘሎ ምፍጣጥ እታ መርከብ ኣብ ዓለምለኻዊ ማያት ከምዘላ ይግለጽ ኣሎ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብመሠረት ግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ንትማሊ ዝቀረበ ቃለ ወንጌል ካብ ሉቃስ ኮይኑ 9.28 ኮይኑ ‘ንጴጥሮስን ዮሓንስን ያዕቆብን ምስኡ ወሲዱ ኺጽሊ ናብ ደየበ። ኪጽሊ እንከሎ ኸኣ ትርኢት ገጹ ተለወጠ፡ ክዳውንቱ እውን ዜንጸባርቅ ጻዕዳ ኾነ። እንሆ ድማ ኽልተ ሰባት ሙሴን ኤልያስን ምሳኡ ይዛረቡ ነበሩ።` ዚብል ብዛዕባ ትርኢት ግርማ መልኮት ኢየሱስ ኣብ ደብረ ታቦርን እግዚኣአብሔር ኣቦ ብደመና ` እቲ ዝሓረዅኦ ወደይ እዚ እዩ፡ ንእኡ ስምዕዎ’ ዚብል ቃልን ናይ ጴጥሮስ ‘ጐይታይ ኣብዚ ምንባር ንኣና ጽቡቕ እዩ። ሠለስተ ድንኳን ሓደ ንኣኻ ሓደ ንሙሴ ሓደ ከኣ ንኤልያስ ንግበር’ ንዝበሎ እውን የዘንቱ።
ቅዱስነቶም ካብዚ ቃል እዚ ብምብጋስ ‘ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና መስቅልና ጸርና ዕለት ዕለት ንኢየሱስ ክርስቶስ ብምስዓብ እንተዘይኮይኑ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝበጽሕ ማንም የለን። ፈተናታት ሥቃያት ጸገማት ናብራ መሳቀዪ ዘይኮነስ ግድን ክንሰግሮም ዘሎና እዮም ኮይኑ ግን ናብ ዝዓበየ ክብሪ እንሰጋገረሉ ነቲ ንዓይንኻ ዝድርጒሕ ትርኢት ግርማ መለኮት ኢየሱስ ንምርኣይ እንበቅዓሉ ግዝያውያንን ሓለፍትን መሰጋገሪታት እዮም። ነዚ ሓቂ እዚ ከኣ ሎሚ እንዝክሮ ካልኣይ ሰንበት ዘመነ ጾም ነቲ ንፋሲካ ኣቀዲማ እትገልጽ በዓለ ደብረ ታቦር ክነስተንትን ተዘኻኽረና፡ በቲ ዕንቅፋት ዝኾነ መስቀል ከስ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንበጽሕ` ኢሎም።
በቲ ዕንቅፋት ዝኾነ መስቀል ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንበጽሕ!
ኣብዚ ዘመነ ጾመ ኣርብዓ ናብ ጥርዚ በዓላት ሥርዓተ ኣምልኮን ትርጉም ነፍሲ ወከፍ ምርጫ ክርስትያንን ዝኾነ ዓቢ በዓል ትንሣኤ ገጽና ኣብ እንገብሮ ዘሎና ጉዕዞ ሎሚ ኣብቲ ሉቃስ ወንጌላዊ ዘቅርበልና ትርኢት ግርማ መለኮት ኢየሱስ ኣብ ደብረ ታቦር ኣብ ዝተለወጠሉ ግዜ ጴጥሮስን ዮሓንስን ያዕቆብን ካብ ሓዋርያቱ ሙሴን ኤልያስን ንኦርትን ነቢያትን ወኪሎም ዝዋስኡሉ ፍጻሜ ክነስተንትን ንዕደም።
እቶም ፈልዩ ዝወሶዶም ሓዋርያት በቲ ፍጻሜ ብጣዕሚ ይድነቁ። ልዕሊ ኩሉ ጴጥሮስ እቲ ደስ ዘብል ግዜ ጸጋ ኪሓልፍ ኣይደልን ንኩሉ ግዜ ከምኡ ኢሉ ክጸንሕ ይምነ፡ ኮይኑ ግን ንሱስ ይኹን እቶም ካልኦት ሓዋርያት ነታ ቀቅድሚ እዚ ክብሪ እዚ ክመጽእ ዝነበሮ ሕማማትን ሥቃይን ሞትን ትንሣኤን ክቅበሉ ሥንድዋት ኣይነበሩን።
ኢየሱስ ሓዋርያት ንጉዳይ መስቀል ንሕማማቱን ሞቱን ከምዘይቅበልዎ ይፈልጥ ነሩ። ስለዝኾነ ከኣ ንከሰናድዎም ኢሉ ምናዳ ዕንቅፋት ሕማማትን ኣብ ዕጸ መስቀል ተሰቂልካ ሙማትን ብርቱዕ ስለዝነበረ ኮይኑ ግን እታ እንኮ መንገዲ ንወልደ እግዚኣአብሔር ካብ ሙታን ፈልዩ ብምትንሣእ ናብ ክብሪ ሰማያዊ ኣቦኡ እተብጽሖ ንሳ እያ ነራ። እዛ መንገዲ እዚኣ ናይቶም ሰዓብቱ ሓዋርያት መንገዲ እውን ኣያ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና መስቅልና ጸርና ዕለት ዕለት ንኢየሱስ ክርስቶስ ብምስዓብ እንተዘይኮይኑ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝበጽሕ ማንም የለን። ነፍሲ ወከፍና መመስቀሉ ኣለዎ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይዚ መስቀል እዚ ፍጻሜ ትንሣኤ ሙታን ምዃኑ የርእየና። እዚ ከኣ ብጣዕሚ ጽቡቅ እዩ። ነቲ ዝበለጸ ክትረክብ ብዝሓሰመ መንገዲ ምስግጋር ማለት እዩ።
ኣብ’ቲ ዘንጸባርቅ ትርኢት ግርማ መለኮቱ ብርሃን ድሕነት ኣሎ።
በዓለ ደብረ ታቦር ብዝበለጸ ዝገልጸልና ነገር እንተልዩ ሥቃይ ክርስትያን ክንዮኡ ሓደ ዓቢ ነገር ከምዘሎ እቲ ሥቃይ ከኣ መሰጋገሪ ምዃኑ እንከመልክት ብግዲ ክሕለፍ ዘለዎ መሰጋገሪ እዩ ኮይኑ ግን ንግዜኡ እዩ ሓላፊ እዩ ከመይ ካብኡ ብዘይመጠን ዚዓቢ ዕላማ ጻውዒት ስለዘሎ። እቲ ክንበጽሖ ንመጣጠሮ ዘሎና ብብርሃን ዘንጸባርቅ ናይ ዕረፍትን ታሕጓስን ሸቶ ኮይኑ ከምቲ ኣብ ደብረ ታቦር ትርኢት ግርማ መለኮቱ ንሓዋርያት ደስ ዝበሎም ኣብኡ ምንባር ከምዝሕሾም እውን ዝገለጽዎ ሕይወት ብፅዕናን ሕይወት መንግሥተ ሰማይ ሕይወት ብርሃን ሕይወት መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ እዚ እዩ።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግራማ መለኮቱ ብከምዚ ክገልጽ ከሎ እቶም ዕለት ዕለት ዘሳቅዩና መስቀል ፈተናታትን ጸገማትን ፍታሕ ናቶም ብፋሲካ ብትንሣኤ ሙታን እንኪሰዓሩ እዩ። ኣብዚ ዘመነ ጾመ ኣርባዓ እምበአርክስ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ እምባ ታቦር ንደይብ። ከመይ ኢልና እንተበልና ብጸሎት እዩ እቲ መልሱ። ነቲ ጎቦ ብጸሎት እንክንድይብ ጸሎትና ብሱቚታ ብልብና ወትሩ ንጐይታ እናደለና ክኸውን ኣለዎ። ዕለት ዕለት ብሱቕታ እንጽልየሉን እነስተንትነሉን ግዜ ይሃልወና። ነቲ ውሳጣዊ ኣዕይንትና ናብ መለኮታዊ ገጽ ኢየሱስ ነተኲር እሞ ብርሃኑ ክወረናን ኣብ ሕይወትና ከንጸባርቅን ንፍቀደሉ። ጸሎት ከም ኢየሱስ ከም እነንጸባርቅ ይገብረና።
ጸሎት ከም ኢየሱስ ከም እነንጸባርቅ ይገብረና።
ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰብኣውነት ናብ መለኮታዊ ግርማ ምልዋጡ ኣብቲ ምስ ሰማያዊ ኣቦኡ ዝተራኸበሉ ጽዑቅ ውህደት ነበረ። ቅዱስነቶም ናብ ትረኻ ሉቃስ ወንጌላዊ ምልስ ይብሉ እሞ ‘ኪጽሊ እንከሎ ኸኣ ትርኢት ገጹ ተለወጠ ክዳውንቱ እውን ዜንጸባርቕ ጻዕዳ ኾነ’ ዝብል ጥቅሲ ሓይሊ ጸሎት ክሳብ ክንደይ ብርቱዕ ምዃኑ ኣብዚ ዓለም እዚ ብደቂሰባት ኣቢሉ ንደቂሰባትን ንዓለምን ክልውጥ ይኽእል። ኣብ ሕይወትና ክንደይ ሰባት ዝጽልዩ ጸባት ገጻቶም ከንጸባርቅ ዘይረኣና። ጸሎትከስ ሥራሑ እዚ እዩ። ከም እነንጸባርቅ ይገብረና።
በዚ መንፈስ እዚኸስ ንጉዕዞ ጾመ ኣርባዓና ብሓጐስ ንፈጽም። ነዚ ሥርዓተ ኣምልኾና ኣብዚ ግዜ እዚ ክንገብሮ ንዝሓተና ንጸሎትን ብብዙሕ መንገድ ዝቅርበልና ንቃለ እግዚኣአብሔርን ዝኸውን ግዜ ይሃልወና። ቅድስት ድንግል ማርያም እኖና ወትሩ ምስ ኢየሱስ ንምንባር ትምሃረና ነዚ ከኣ ወላ ኣይርደኣዮ ምሳኡ ምንባር ክብሩ ንምርኣይ ስለዘብቅዓና ነዚ ጸጋ እዚ ንለምን። እንክብሉ ምስ ኣስተምሃሩ ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ደጊሞም።
ቅርበት ምስ ኣሕዋትና ኣስላም!
ቅዱስነቶም ጸሎተ መልአከ እግዚኣአብሔር ምስ ኣዕረጉ ነቶም ኣብዝ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ሃገረ ኒውዚላንድ ብግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣብ ክልተ ምስግዳት ክራይስትቸርች ዝተጐድኡ ብምዝካን ምስ ኣሕዋትና ኣስላም ቅርበቶም ገሊጾም ኣብቲ ቅርዓት ዝነበሩ ኩሎም ንጽልእን ዓመጽን ንምቝዋም ንጸሎ ኢሎም። ብሰላምታን ሓዋርያዊ ቡራኬን ከኣ ኣስናበትዎም።


text:
Radio Erena: 25 April 2019
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ እዋን ጾምን ስግደትን ዓርቢ ስቕለት፣፣ ተቓውሞ ህዝቢ ከይለዓዓል ዝሰግአ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኩለን ኣብያተ ክርስትያናት ዓበይቲ ከተማታት ኤርትራ፣ ሓይልታት ጸጥታ ኣዋፊሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን፣ ወትሃደራዊ ልብሲ ዝወደዩ ኣባላት ሰራዊት፣ ኣብ ጎደናታት ብብዝሒ ይንቐሳቐሱ ከምዘለዉ ዘመልከቱ እቶም ምንጭታት፣ ሲቪል ዝተኸድኑ ኣባላት ጸጥታንን ሃገራዊ ድሕነት’ውን ምንቕስቓስ ህዝቢ ኣብ ምክትታል ብብዝሒ ተዋፊሮም ከምዘለዉ ኣረዲኦም።
እቶም ሓይልታት ጸጥታ፣ ብፍላይ ኣብቲ ህዝቢ ብጻዕቂ ዝእከበሉ ኣብያተ ክርስትያናት ከም እንዳ ገብርኤል ናይ ኣኽርያን እንዳ ማርያምን፣ ብብዝሒ ተዋፊሮም ከምዘለዉ፣ ህዝቢ’ውን ምውፋሮም ፈሊጡ ካብ ገዛ ናብ ገዛ ይዛረበሉ ምህላዉን እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ጠቒሱ።
ህዝቢ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ዝህንጠዮ ዘሎ ናይ ስርዓት ለውጢ፣ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያ ኤርትራን ፓትርያርክ ብጹእ ወ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስን ዝፈጸሞ በደልን ግፍዕታትን ዘቃልዕ ናይ ቪድዮን ድምጺን ሓበሬታ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዝርከባ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ድሕሪ ምቅልሑ ብዝፈጠረሉ ስምዒታት ተደፋፊኡ፣ ነቲ ናይ ዓርቢ ስቕለት፣ ናይ ጾምን ስግደትን ዕለት፣ ናብ ተቓውሞ ከይቕይሮ’ዩ መንግስቲ ኤርትራ ሰጊኡ ዘሎ።
========================


text:
ዋዕላ ንመን ይጠቅም? ንመን’ከ ይጐድእ? ዝብል ሕቶ ኣድላኢ ኰይኑ ይስማዓኒ። ዋዕላ ናይ ምይይጥን ምርድዳእን መኣዲ ኢዩ ክበሃል ይከኣል። ብፍላይ ንዓና ዋዕላ ናይ ጥርናፈ መስርሕ ኢዩ። ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዝኾነ መለክዒ ንሓደ ውጹዕ ህዝቢ ጠቓሚ’ምበር ጐዳኢ ኣይኮነ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ ዝኸስር ስርዓት ህግደፍ ጥራይ ኢዩ። እሞ ስለምንታይ ድኣ ገለ ሰልፍታትን ውልቀሰባትን ንዋዕላ ይቃወሙ?
ካብ መጀመርትኡ፡ ዓወት ናይ’ዚ ዋዕላ’ዚ ብዙሕ ህዝቢ ተጸብይዎ፡ ውሑዳት ድማ ውድቀቱ ተመኒዮምዎ። ኣብ መጨረሻ ድማ ድሌት ናይ ብዙሓት ሲዒሩ። ምኽንያቱ ድማ ብዙሕ ህዝቢ ስለ ዝደግፎን ዝተሳተፎን ኢዩ። ዋዕላ ከም ሓደ ወተሃደራዊ ስርሒት ናይ ግብ ወይ ክብ ተርእዮ (ከምቲ ገለ ዝተመነይዎ) ኣይኮነን። ዋዕላ ሓደ ቀጻሊ መስርሕ ኢዩ። ሎሚ ሚኢይቲ ብሚኢይቲ እንተ ዘይተዓወትካ፡ ኣብ ቀጻሊ እትዕወተሉ ጉዳይ ኢዩ።
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ኣብዚ ዋዕላ’ዚ ብኣካል ተሳቲፈ ኢየ። ብገለ ግዜ ምስኣን ግን ብዛዕባኡ ኣብ ግዜ ርእይቶይ ከስፍር ኣይከኣልኩን። ብዙሓት ኣዕሩኸይን ፈተወተይን እውን “ ሎምስ እንታይ ድኣ ኰንካ ወስ ዘይትብል(ዘይትጽሕፍ)” ዝበሉኒ ውሑዳት ኣይኮኑን። ውጽኢት ናይዚ ናይ መጀመርያ ዋዕላ ካብቲ ዝተጸበኹዎ ንላዕሊ ወይ ንታሕቲ ኣይኮነን። ተቓዋሚ ደምበ ልክዕ እቲ ከበርክቶ ዝኽእል ዓቐሙ ኢዩ ኣበርኪቱ። እዚ ንዓይ ዓወት ኢዩ። ውድባትን ሰለፍታትን ጥራይ ዘይኮናስ፡ በርገሳውያን ማሕበራትን ግዱሳት ውልቀሰባትን መራሕቲ ሃይማኖታትን፡ ካብ ኩሉ ሕበርተሰብና ዝተወከሉ ዝተሳተፍዎ ዋዕላ ንዓይ ዓወት ኢዩ። እዚ ኣኸበኛዚ ኣብ ሓደ መኣዲ ክትዕ ተሳቲፉ እተን ዝወጻ ውሳኔታት ከሕልፍ እንከሎ ተስፋ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፡ ስግኣት ንህግደፋውያንን ተሓባበርቶምን ኢዩ። እቲ ኣብ ዋዕላ ዝሓለፈ ውሳኔታት ዳርጋ ኩሉ ሰብ ሰለ ዘንበቦ ክደግሞ ኣይደልን። ንዓይ ዝሐጎሰኒ ነገር ግን ኣብ መንጎ ወከልቲ ዝነበረ ሓለፍነትን ምትሕልላይን ኢዩ።ንኣብነት ኣብ ጉጅለና (G1: Workshop) እቶም ደቂ ከበሳ ነቲ እስላማዊ(መታሕታዊ) ሕብረተሰብና “ዝያዳ ውጹዕ ኢዩ፡ ንፍለጠሉ” ክንበል ከሎና እቶም ካብ ሱዳን ተወኪሎም ዝመጹ ኣያታትናን ኣቦታትናን መሻይኽ ተተሲኦም “ ኣፋል፡ ንሕና ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ፎቖዶ ኮንተይነራትን ምድረ በዳታትን ዝወድቁ ዘለው ኣሕዋትናን ኣሓትናን ክርሰትይን ሪኢና ሰለ ዘመጻና፡ ኩላትና ኢና ውጹዓት፡ ስለዚ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝና ጥራይ ነዚ ጸረ ህዝብና ዝኾነ ስርዓት ነውድቆ” ብምባል ይትንትኑ ምስ ሰማዕኩ፡ ፈጹም ሞራለይ ኢዩ ሓፍ ዝበለ። ሓሶት እንተ ኮይኑ ኣብ ጉጅለና ዘነበርኩም መስክሩ።
እወ! ኩላትና ምተመነና፡ እዚ ዋዕላዚ ሓደ ባይቶ ኣቚሙ፡ ኣብ ስደት ግዝያዊ መንግስቲ ኣዊጁ፡ ንስርዓት ህግደፍ ካብ ስሩ ምሕዩ ከምቲ መስከረማውያንን ሰዓብቱን ዝብሉዎ፡ ኢትዮጵያ ሒዝና ንኤርትራ ክንርር ዘይኮነስ፡ኣብ ቦታ እቲ ጸረህዝቢ ዝኾነ ስርዓት፡ ሓደ ፍትሓውን ዲሞክራሰያውን ስርዓት ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክንተክል ምተመነና ። እቲ ሕቶ ግን ንሕና ተቓወምቲ ኣካላት ብሓደ ዓላማን ሓደ ልብን ኮና ነዚ ኩነታት ተዳሊናሉ ዲና? ሓደ ጉዳይና ከንሱ ኣብ ርእሲ ዋዕላ ዋዕላ እንእውጀሉ ኩነታት እንዲና ዞሎና? ኣብ ክንዲ ድሌት ህዝቢ ተመርኵስና ዘሎ ጉደለታት እናኣረምና እንቃለስ፡ ኣብ ሰልፋውን ውልቃውን ጠቕምታት ጢሒልካ ዕንክሊል ምባል፡ ከይዱ ከይዱ ንነብስኻን ህዝብኻን ምጉዳእ ጥራይ ኢዩ።
ኣብ መጨረሻ ክብሎ ዝደሊ፡ ጥርናፈ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ፡ ካብ ዓሚ ለብዘበን፡ ካብ ለብዘበን ንዓመታ ከም ዝሓይሽ ኣይጠራጠርን።
ዓወት ንሃገራዊ ጉባአ ኤርትራ
ርእይቶ፡ fitiwi@planet.nl


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሚኒያፖሊስ ሚኒሶታ ኣብ ቀይዲ ፖሊስ እንሃለወ ህይወቱ ዝሓለፈ ኣፍሪቃዊ ኣሜሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ስዒቡ ዝጀመረ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ መላእ ኣሜሪካ ናብ ወራርን ምቅፃልን ንብረት ከምኡ እውን ናብ ህውከት ወሪዱ ኣሎ።ዋላ እውን ኣብ መብዛሕቲአን ዓበይቲ ከተማታት ስዓት እቶ እቶ እንተተኣወጀን ሓይልታት ፀጥታ እንተተዋፈሩን ኣብ ዓሌት (ሕብሪ ቆርበት) ዝተመስረተ ወጥሪ ናብ ዝለዓለ ጠርዚ ደይቡ ይርከብ።
ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዓሰርተታት ዓመታት ከምዚ ዝበለ ዘይምርግጋእ ተራእዩ ኣይፈልጥን።
ካብ ከተማታት ሲያትል ክሳብ ዋሽንግተን ዲሲ ንብረት ብሓዊ ይነድድ ኣሎ።ኣብ ቀትሪ ብዙሓት ተቓውምኦም ብሰላማዊ ሰልፊ ይገልፁ፤ምስ መሰየ ድማ ዓመፅን ዕንወት ንብረትን ይወርድ ኣሎ።
ኣመሓደርቲ ናይ 12 ክፍለ ግዝኣታት ነቲ ህውከት ንምቁፅፃርን ስርዓት ንምስፋንን ወታሃደራት ሓለዋ ሃገር/National Guards/ ክዋፈር ኣዚዞም ኣለው።
ጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ቀይዲ ፖሊስ እናሃለወ ዴረክ ሻውቪን ብዝተብሃለ ፖሊስ ከተማ ሚኒያፖሊስ ክሳዱ ብእግሪ ተረጊፁን ምስ መሬት ተጣቢቑን ህይወቱ ሓሊፉ።ዴሪክ ብሳልሳይ ደረጃ ገበን ቅትለት ተኸሲሱ ኣሎ።ሰልፈኛታት ግን ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ፖሊሳት ምምስራት ክሲ ሓዊሱ ተወሳኺ ይሓቱ ኣለው።
ሓደ ካብቶም ሰልፈኛታት ሚኒያፖሊስ ‘’ንህዝበይ ለውጢ ክመፅእ ይደሊ እየ፤ተመሳሳሊ በደል ንነዊሕ ግዜ ክፍፀም ፀኒሑ፤ሎሚ እውን ብዘረባ ክሕለፍ የብሉን’’ በለ።
ብመሰረት ፀብፃብ ኣሶሼትድ ፕረስ ካብ ሓሙስ ጀሚሩ ኣብ 22 ከተማታት ዩናይትድ ስቴትስ ኣስታት 1,700 ሰባት ተኣሲሮም፣ዓሰርተታት ትካላት ንግዲ ነዲዶም፣ ፖሊሳት ቆሲሎምን ብርክት ዝበሉ ሰልፈኛታት ድማ ተቐቲሎምን ኣለው።
ኣብ ሚኒያፖሊስ ዝተጀምረ ድምፂ ተቓውሞ ኣብ ዙሪያ ዓለም እውን ይቃላሕ ኣሎ።ኣብ ከተማ ለንደን ኣማእቲ ሰልፈኛታት ናብ ጎደናታት ብምውፃእ ኣብ ዘርኣዊ ዘይማዕርነት ድምፆም የስምዑ ምስ ዘለው ሓድነቶም ገሊፆም።
ሓደ ካብቶም ሰልፈኛታት ከተማ ለደንደን ድማ ከምዚ በለ። ‘’ኣብ ልዕሊ ፀለምትን ፀዓዱ ዘይኮኑን ሰባት ንኣማእቲዓመታት መግሃስቲ ክፍፀምን ኣብ ጎደናታት ክቕተሉን ሪኢና ኢና፤እናገደደ እውን እዩ ዝኸይድ ዘሎ።ዝኣክል ሪኢና።ዘይሰምዑና እንተኾይኖም ድምፅና ዓው ኣቢልና ክንቕፅል ኢና፤ደው ኣይነብልን።ለውጢ ዘድልየሉ ግዜ ሎሚ እዩ’’ ኢሉ።
ኣባል ኮንግረስ ኣሜሪካ ዝኾነት ኢላን ኦማር ‘’ኣብ ሃገርና ንሪኦ ዘለና ብሞት ሓደ ሰብ ጥራሕ ዝተልዓለ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ሰባት ስለዝፍፀም እዩ’’ ኢላ።
ድሕሪ ምውንጫፍ መንኮርኩር ዝሓለፈ ቀዳም ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኣብ ዝሃቡዎ ርእይቶ "እቶም ዓመፅቲ፣ዘረፍትን ስርዓት ኣልቦን ንክብሪ ጆርጅ ፍሎይድ እዮም ዘኽፍኡ ዘለው’’ ኢሎም። "እቲ ህውከትን ዕንወትን ዝምራሕ ዘሎ ንንፁሓን ብዘሸብሩ፣ስራሕ ዘጥፍኡ፣ ንግድታት ዝጎድኡን ህንፃታት ዘንድዱን ብዘለው ኣንቲፋን ካልኦት ፀጋማይ ክንፊ ኣኽረርቲ ጉጅለታትን እዩ’’ ኢሎም።
ብዙሓት ንተቓውሞ ሰልፍታት ምስ ምእካቦም ምስፍሕፋሕ ኮሮናቫይረስ የስግእ ኣሎ።ኣብ ኣሜሪካ ብዝሒ ብቫይረስኮሮና ዝተታሓዙ ልዕሊ 1.8 ሚሊዮን ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 105,000 በፂሑ ኣሎ።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ዕለት 19 ሕዳር ክሳብ ዕለት 26 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ታይላንድን ጃፓንንናይ ናይ ዘካይድዎ ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻ መርሓ ግብሪታቱ ዕለት 2 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ቤት ጽሕፈት ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱነቶም ኣብተን ክልተ ሃገራት ሓዋርያዊ መገሻ ከካይዱ ምዃኖም ዕለት 13 መስከረም 2019 ዓ.ም. ተሓቢሩ ከምዝነበር ዝዝከር ኰይኑ፡ ኣብ ታይላንድ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ፡ “ናይ ክርስቶስ ሓዋርያት፡ ሓዋርያት ልኡካነ ወንጌል” ብዝብል ቃል ዝምራህ እዩ፡
ዕለት 19 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ፍርቂ መዓልትን ፈረቓን ሮማ ካብ ዝርከብ ፊውሚቺኖ መዓርፎ ነፈርቲ ናብ ግዝኣተ ንጉስ ታይላንድ ክነቕሉ እዮም። እዚ ምብጻሕ’ዚ ኣብ ሲያም ዝኽሪ መበል 350 ዓመት ቅዋሜ ሓዋርያዊ መስተናብር ዝበዓለሉ ዓመት ብምዃኑ ዓቢይ ትርጉም ዘለዎ እዩ፡ እቲ ሓዋርያዊ መስተናብር ሲያም ኣብ 1669 ዓ.ም. ከምዝቖመ ይዝከር። ነዚ ሓሳብ እዚ እቲ ናይ ቅዱስነቶም ናብ ታይላንድ ናይ ዘካይድዎ ምብጻሕ መለለይ ምስሊ ዝሕብሮ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ታይላንድ ወተሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ክበጽሑን ወግዓዊ ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎም ምስ መራሔ መንግስቲ ግላዊ ርክብ ከካይዱን፡ ምስ ናይታ ሃገር ላዕልዎት ናይ መንግስትን ፖለቲካን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት ላዕለዎት ኣካላትን ኣብ ታይላንድ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ኣብ ዝተረክብሉ ጉባኤ መደረ ከምስዑን ካብኡ ተሰናቢቶም፡ ምስ ናይ ቡድሃ ሃይማኖት ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ክቡር ሽማግለ ኣብ ናይ ቡድሃ ቤተ ሃይማኖት ክራኸቡን፡ ኣብ ቤት ሕክምና ቅዱስ ልዊስ ምብጻሕ ከካይዱን፡ ምስ ህሙማን ክራኸቡን ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ኣምፎርን ንጉሳዊ ሕንጻ ምብጻሕ ካካይዱን ምስ ናይታ ሃገር ንጉስ ማሃ ቫጂራኦንግኮርን ንኽራኸቡ እዮም። ኣብ ብሔራዊ ናይ ስፖርት ሜዳ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን ኣብ ታይላንድ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳሳትን ካህናትን ተመሃሮ ዘረኣ ክህነት መምሃራን ትምህርተ ክርስቶስን ተራኺቦም ቃለ ምዕዳን ክልግሱን፡ ኣብ ካቴድራል ፍልሰታ ለማርያም ንመንእሰያት ብዘዕርገዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ብዝልግስዎ ስብከትን ናይ ታይላንድ ሓዋርያዊ መገሻኦም ክዛዝሙ ከምዝዀኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ምሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
ዕለት 23 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ባንኮክ ኣብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ወግዓዊ ናይ ስንብታ ስነ ስርዓት ንኽብሮም ቀሪቡ ናብ ጃፓን ንሓዋርያዊ መገሻ ክነቕሉን ሰዓት ሓሙሽተን ኣርብዓን ደቓይቕ ቶክዮ ኣብ ዝርከብ ሃነዳ መዓርፎ ነፈርቲ ክበጽሑን፡ እቲ “ዝዀነ ይኹን ሕይወት ምክልኻል” ብሓፈሻኡ ሕይወትን ተፈጥሮን ምክልኻል ንዝብል ሓሳብ ዘቃልሕ፡ “ጸሎት ክርስትና ምስ ፍጥረት” መርሕ ቃል ዝገበረ ናይ ጃፓን ሓዋርያዊ መገሻኦም ብወግዒ ክጅምሩን፡ ኣብታ ሃገር ምስ እትርከብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ክራኸቡን፡ ኣብ ናጋሳኪን ሂሮሺማን ምብጻሕ ከካይዱን፡ ዛዕባ ኑከልሳዊ ኣጽዋር ዘማእከለን ሳዕቤናቱን ዘቃልሕ መደረ ከስምዑን፡ ኣብ ናይ ሲሲዛካ ሂል ናይ ቅዱሳት ሰማዕታትን ሓወልቲ ኣብ ዝቖመሉ ስፍራ መንፈሳዊ ንግደት ክፍጽሙን ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ ምልኣከ እግዚኣብሔር መሪሖም ከዕርጉን እዮም። ድሕሪ ምሳሕ፡ ኣብ ናይ ስፖርት ሜዳ መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ኣዕረጉ፡ ኣብ ሂሮሺማ ቤተ መዘክር ሰላም መደረ ከስምዑን ነኣማስይኡ ናብ ቶክዮ ክምለሱን ከምዝዀኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመልክት።
ኣብዚ ኣብ ጃፓን ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ምስ ንጉስ ናሩሂቶም ኣብ ቤተ ንጉስ ክራኸቡን ምስ መንእሰያት ኣብ ካቴድራል ቅድስተ ማርያም ተራኺቦም ቃለ ምዕዳን ክልግሱን፡ ኣብ ቶክዮ መስዋዕተ ቅዳሴ ምስ ኣዕረጉ ምስ ናይ ጃፓን መራሔ መንግስት ካራኸቡን ብመራሔ መንግስቲ ተሰንዮም ምስ ናይታ ሃይገር ላዕለዎት ናይ መንግስትን ፖለቲካን ናይ በርገሳውያን ማሕበራትን ኣብ ጃፓን ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ኣብ ካንተይ ክራኸቡን መደረ ከስምዑ እዮም።
ናይ ጃፓን ሓዋርያዊ መገሻኦም ኣብ መዛዘሚ ዕለት ንጐሆ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን ዘሳተፈ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣባ ሶፊያ መንበረ ጥበብ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ከዕርጉን ምስ ኣረጋውያንን ህሙማንን ካህናት ምስ ተራኸቡ ኣብኡ ሓጺር መደረ ኣስሚዖን ልክዕ ሰዓት ዓሰርተ ሓደን 35 ደቓይቕ ቶክዮ ካብ ዝርከብ ሃነዳ መዓርፎ ነፈርቲ ናብ ሮማ ክንቕሉ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
እንቋዕ ማርያም መሓረትክን!
ናይ donum vitae ናይ ጥንሲ ኣማኸርትክን ድሕሪ ሕርሲ እውን እንተኾነ ግዚኤን ወሲደን ሕቶታትክን ክምልሳ ድልዋት እየን።
1. ልክዕ ድሕሪ ሕርሲ ብዙሓት ዝሳለጡ ነገራት ኣለው። እቲ ቀንዲ ነገር ኣብቲ ፋልማይ ሰሙናት ግን ኣደን ህጻንን ዕረፍትን ሰላምን ክረኽቡ ኣለዎም። ድሕሪ ሕርሲ እውን እንተ ኾነ እታ ኣደ ጸጸኒሑ ዝመጽእ ቓንዛ ሕርሲ፡ ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ኦሞሮድዮ፡ እንዳ ሓወየ ዝኸይድ ናይ ሕርሲ ቁስሊ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ምርሃጽን ጸባ ካብ ጡብ ክወጽእ ከሎ ኣዝዩ ዘቐንዙ ኩነታትን ከጋጥማ ይኽእል እዩ። በቲ ጥንሲ ዝመጸ ለውጢ ኣካላዊ ስርዓት ናብ ቦትኡ ስጋብ ዝምለስ ሰሙናት ክወስድ ይኽእል እዩ። ስቕ ኢልክን ትሓርቃ ወይ ዘይሑጉሳት እንተ ኾንክን እውን ካብኡ ዝብገስ ስለ ዝኾነ ንቡር ኩነታት እዩ። እንተ ደኣ ንነዊሕ እዋን ዝቕጽል ዘይልሙድ ባህርያት ከም ሞራልካ ምውዳቕን ጭንቀትን ፈጢሩልክን ግን ናብ ኣማኸርትኽን ወይ ሓኪምክን ወይ ንሄብ ኣመኽን እንተ ተወከስክን ዝተመርጸ እዩ።
2. እታ ሄብ ኣመኽን ኣብ መጀመርያ ድሕሪ ሕርሲ እንዳ ተመላለሰት ክትከታተለክን እያ። ኩነታት ጥዕና እታ ኣደ ኣብ ንቡር ክምለስ እንከሎ፡ ምዕባለ እቲ ህጻን፡ ኣብ ምጥባው ዝኣመሰሉ ባእታታት ትከታተል። ህጻን ምስ ተወለደ ክሕቆፍን ጨና ኣደ ከስተማቕርን ኣድላዪ እዩ። ኣብ መጀመርያ እቲ ህጻን ቅሩብ ንዕኡ ግና ኣጽጋቢ ጸባ እንዳ ጸንሐ ይጠብው። ኣብቲ መጀመርያ መዓልቲ ድሕሪ ሕርሲ ህጻናት ክብደት ክቕንሱ ንቡር እዩ። ቀጻሊ ህጻናት ምስ ዝሕቆፉ ሰውነት ኣደ ነቶም ሆርሞናት ነጋጊፉ ጸባ ከም ዝምንጭው ይገብር። ጸባ ምውጻእ እንተ ኣብዩክን ከኣ ብዙሕ ኣይትሰከፋ። ኣብ ጀርመን ምስ ጸባ ኣደ ዝነጻጸርን ዘድልዮም ምኣዛታት ዝዕንግልን ምግቢ ህጻናት ኣሎ። በዚ ኣገባብ ድማ ህጻናት ብግቡእ ክዓብዩ ይኽእሉ። ተመሳሰልቲ ጸገማት ምስ ዘጋጥምክን ንሄብ ኣመኽን ወይ ንኣማኸርቲ ምጥባው ተወከሳ።
3. እቲ ህጻን ግቡእ ናይ ክንክን ሕክምና ክገብር ናብ ሓኪም ህጻንክን ውሰድኦ። እዚ U1 ዝበሃል መርመራ ልክዕ ህጻን ምስ ተወልደ ይግበር፡ U2 ድማ ኣብ መንጎ 3ን 10ን መዓልታት ድሕሪ ሕርሲ ይግበር U3 ከኣ ካብ 3 ወይ 4 ወርሒ ድሕሪ ሕርሲ። እታ/እቲ ሓኪም ህጻን ንኹሉ ውጽኢት መርመራታት እትምዝግብ ሓንቲ ብጫ ደብተር ክትህበክን ወይ ክህበክን እዩ። ንውሕስነት ሓደጋ ሞት (SIDS) መታን ክኽበር፡ ህጻን ኩሉ ግዜ ኣብ ናቱ ዓራት ብናቱ ኮቦርታ (ብዘይ ተወሳኺ ኮቦርታ)፡ ብዘይ ዝሕቆፉ ባምቡላታት፡ ብዘይ መተርኣስ፡ ብሕቖኡ ጥራይ ኣደቅስኦ። ህጻን ደቂሱ ከሎ ሙቖት ከይኮኖን፡ ሽጋራ ዘትክኽ ሰብ ኣብ ገዛ እንተ ኣሎ ድማ ካብ ትኪ ሽጋራ ነጻ ከም ዘስተንፍስ ግበራ። ምጥባው እውን ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ክንክን ህጻን እዩ። ብኸምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ዓይነት ክንክን ህጻን፡ ኣብ ጀርመን ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብኣስታት 80% ናይ ሞት ሓደጋ ክጎድል ክኢሉ።
4. ጥዕና ህጻን ጥራይ ዘይኮነ ጥዕና ኣደ እውን ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ዝተፈላለየ ማኣዛታት ዘለዎ ምምጋብን ብዙሕ ፈሳሲ ምዝውታርን ከምኡ ድማ ሰላምን ዕረፍትን ከድልየክን እዩ። ናይ ሕቖ ጂምናስቲክ ብኸመይ ኣገባብ ከም ትገብራ ድማ ነታ ሄብ ኣመኽን ሕተታ። ምናልባሽ ቀልጢፍክን ክም እንደገና ክትጠንሳ ዘይትደልያ ኮይንክን ምስ መጻመድትኽን ብዛዕባ ክንክን ጥንሲ እንተ ተመያየጥክን ዝሓሸ እዩ። እተን ኣማኸርቲ ሕንሲ ድማ ብዛዕባ መከላኸሊ ጥንሲ ዝምልከት ዝኣክል ሓበሬታ ክህባኺን ክሕግዛኽን ይኽእላ እየን።
5. ጡብ ኣብ ተጥብዋሉ እዋን ማህጸንክን ምሉእ ብምሉእ ድቂ ክሕዝ ኣይክእልን እዩ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ። ብፍላይ ድማ ብመጥባሕቲ ምስ ትሓርሳ ኣብ ዳግማይ ጥንሲ፡ እንተ ሓጸረ ክሳብ ሓደ ዓመት እንተ ተጸበኽን እዩ ዝምረጽ። ድሕሪ ሕርሲ ካልኣይ ጥንሲ ከይሕዘክን እንተ ደሊኽን ውሑስ መንገዲ ኮንዶም ምጥቃም ወይ ከኣ ሉፕ (Diaphragma) እዮም። ሆርሞን ዝልውጡ (Östrogenhaltig) ዓይነት ፈውሲ ጥንሲ ኣብ እዋን ምጥባው ህጻን ክትጥቀሙሉ ኣይግባእን እዩ። ካልኦት ቀጻሊ ዝውሰዱ መድሃኒት ፈውሲ ጥንሲ (Gestagenhaltig) ከም Minipille, die Hormonspirale, das Hormonimplantat ከምኡ ድማ die Dreimonatsspritze ብመሰረቱ ጠቐምትን ቅቡላትን እዮም። ንኣጠቓቕመኦም ዝምልከት ምስ ሓኪምክን ተመያየጣ።
6. ውላድኩም ምናልባሽ ብዙሕ ዘየሸግር ክኸውን እዩ። ገሊኦም ህጻናት ግን ኣብ መጀመርያ ሰላም ዘይህቡን ብዙሕ ዝበኽዩን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ጨና ኣደ ክቐስሙ ብዙሕ ክትሓቕፍኦምን ዝደልይዎ ነገራት ክትልግሳሎም ዝበለጸ እዩ። ሓድሽ ዝተወልደ ህጻን ገና ስለ ዘሎ ቀበጥበጥ ከይብል ኢልክን ኣይትሕሰባ። በዚ ፍቕሪ ዝዓሰሎ ጥጡሕ መንገዲ ህጻን ምስ ዝዓቢ ጥራይ እዩ ተኣማንነት ኣብ ወለዱን እዛ ዓለምን ከሕድር ዝኽእል። እዚ ተኣማንነት ከኣ ሰንደቕ ዕላማ ናይ ውሑስ ምዕባለ እዩ። ውላድክን ብዙሕ ምስ ዝበኪ ካብ ዓቕምኽን ንላዕሊ ምስ ዝኸውን ድማ ሓገዝ ናይ ሄብ ኣመ ወይ ከኣ ናይ ኣማኸርቲ ጥንሲ ክትወስዳ ትኽእላ ኢኽን። ልዕሊ ዓቕሚ ምስ ዝኸውንን ስክፍታ ምስ ዝብእስን ናብ ተስፋ ሙቕራጽን ቁጠዐን ክቕየር ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ፍሉይ ኩነታት ምስ ትኣትዋ ነቲ ህጻን ኣብ ውሑስ ቦታ (ዓራቱ) ኣቐሚጥክን ካብቲ ክፍሊ ተኣሊኽን ማዕጾ ዓጺኽን ሓንሳብ ክሳብ ትዝሕላ ንቑሩብ ደቓይቕ ንደገ ውጻ። ምኽንያቱ ኣብ ከምዚ ኩነታት ሓደ ሓደ ግዜ ወለዲ ብሓጺር ውሳኔ ነቲ ህጻን ስቕ ስጋብ ዝብል ይንውንውዎ እሞ፡ እቲ ተኣፋፊ ሓንጎል ህጻን ኣብ ክሓዊየሉ ዘይክእል ስንክልና ዘእቱ ሓደጋ የጋጥም እዩ። ኣብ ጀርመን ንኸምዚታት ከወግድ ዝኽእል ጽቡቕ ናይ ኣደን ውላድን ሓገዝ መንገድታት ኣሎ። ገለ ካብኣቶም ሓደስቲ ህጻናት ዝዓብዩሉ ቦታታት፡ ዩገንድ ኣምት፡ ኣለይቲ ስድራቤት፡ ሓገዝቲ ስድራቤት ብፍላይ ድማ ናይ ጥንሲ ኣመኻሪትኪ ምኽርን ሓበሬታን ክትህበክን ወይ ናብ ዝምልከቶ ቦታ ክትወስደክን ትኽእል እያ። ብኣጋ ሓገዝ ምድላይን ናብ ክኢላታት ምኻድ ምስ ድፍረትን መንፍዓትን ደኣምበር ምስ ድኽመት ዝቑጸር ነገር ኣይኮን!
7. ምስላጥ፡ ድሕሪ ሕርሲ እውን ብዙሕ ዝሰላሰል ነገራት ኣሎ። ክብሪ መዝገብ እቲ ህጻን ኣብ ማዛጋጃቤት ኬድክን ትወስዳ (ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ኣብቲ ዝሓረስክናሉ ክሊኒክ)። ናይ ግብሪ መኽፈሊ ቁጽሪ እቲ ህጻን (Steuer ID) ድማ ምስ መጻክን ኣብ ጽቡቕ ኣቐምጥኣ እታ ደብዳቤ። ብድሕሪ እዚ ናብ ኢሚግረሽን (BAMF)፡ ጆብ ሰንተር፡ ናብ ሶሻልክን፡ በዓል ስራሕ እንተ ኮይንክን ድማ ኣብቲ ናይ መድሕን ትካልክን ኬድክን ከም ዝወለድክን ሓብርኦም። መሰል ናይ ህጻን ክፍሊት፡ ናይ ስድራ ክፍሊት፡ ናይ ገዛ መንበሪ ክፍሊት፡ ናይ ባየር ኣላይነት ክፍሊት (ኣብ ባየር ጥራይ) ምስ መንበሪ ወረቐትክን ዝተሓሓዝ እዩ። ነዚ ዝምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወክን ንኣማኻሪትክን ተወከሳ። ናይ ኣቦነት ተፈላጥነት ኣብ እዋን ጥንሲ እንተ ዘይኣተግቢርክንኦ (ብዘይ ቃል-ኪዳን እንተ ወሊድክን ጥራይ)፡ ናብ ምምሕዳር ወይ ዩገንድ ኣምት ብምኻድ እቲ ህጻን ብስም ኣብኡ ከም ዝጽዋዕ ክትገብራ ትኽእላ ኢኽን። ብዛዕባ ዘሎ ናይ መውዓሊ ህጻናት ቀረብ ሓበሬታ ውሰዳ። ምኽንያቱ መብዝሕትኡ ግዜ ብሻቡ ኣቐዲምክን ከተምዝግብኦ ስለ ዘለክን።


text:
Radio Erena: 19 January 2020
ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ሓደጋ ዕስለ ኣምበጣ ገና ኣንጸላልዩወን ከምዘሎ ተገሊጹ።
እዚ ኣብዚ ቅንያት ኣብ ኬንያን ካልኦት ከባቢታትን ተራእዩ ዘሎ ናይ በረኻ ዕስለ ኣምበጣ ኣብ ዘራእቲ ከቢድ ጉድኣት ዘውርድ ከምዝኾነ ኢጋድ ኣጠንቂቑ።
ኢጋድ ብተወሳኺ፣ እዚ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ተራእዩ ዘሎ ዕስለ ኣምበጣ፣ ኣብ ሓደ እዋን ልዕሊ 60 ኪሎሜተር ዝሽፍን፣ ኣብ ሓደ ትርቢዒት ኪሎሜተር ክሳብ 150 ሚልዮን ኣንበጣ ዝሓዘ ከምዝኾነ ገሊጹ።
እዚ ብናይበረኻ ኣንበጣ ዝግለጽ ዕስለ፣ ን2,500 ሰባት ዝምግብ እኽሊ፣ ኣብ ሓደ መዓልቲ ከዕኑ ከምዝኽእል እዩ ዝግለጽ።
ኣብዚ ሓደጋ ዘንጸላልወን ሃገራት፣ ኤርትራ፣ ገለ ክፋል ሶማልያ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ጂቡቲን ክኾና እንከለዋ፣ ክሳብ ገለ ክፋል ደቡብ ሱዳንን ዩጋንዳን ክበጽሕ ተኽእሎ ከምዘለዎ ኢጋድ ብተወሳኺ ኣጠንቂቑ።


text:
ኢትዮጵያን ፈረንሳን ምህናጽ ሓይሊ ባሕሪ ዝሓወሰ ሓያለ ስምምዕ ተፈራሪመን
ኢትዮጵያን ፈረንሳን ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ንምህናጽ ሓዊሱ ኣብ መዳይ ምክልካል:ወፍሪ: ቁጠባን ታሪኻዊ ሓድግታት ኣብ ምሕብሓብን ዝብሉ ስምምዓት ተፈራሪሞም። እዚ ስምምዕ ዝተገብረ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ክልተ መዓልታት ዑደት ኣብ ዘካየድሉ’ዩ። ፕረዚደንት ማክሮን ኣብቲ ናይ ኢትዮጵያ ዑደቶም ምስ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ ተራኺቦም ኣብ ምትሕብባርን አጋርነትን ፈረንሳን ሕብረት ኣፍሪቃን ምዝርራቦም’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ
-
ጥቅምቲ 11, 2021
ንህልው ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝምልከት ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ስደተኛ


text:
ዜና ቫቲካን
ዓለምለኸ ዕለት ኣከባቢ ዓመት ዓመት ዕለት ሓሙሽተ ሰነ ይዝከር። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ጉባኤታትን ኮንፈረንስታትን ብምክያድ ይዝከር ነሩ። ሎምዘመን ግን ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ 19 ምንም ከምኡ ክግበር ስለዘይተኻእለ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ጳጳሳዊ ማሕበር ኣብ ዓለም ምሉእ ንዝርከቡ መንእሰያትን ወለዶምን መማህራኖምን ዘሳትፍ ብመራኸቢ ብዙሓን ጉባኤ ኣብ ዕለቱ ኣካዩዱ። ቅዱስነቶም እውን ንጉባኤኛታት ዝኸውን ምትብባዖም ዝገልጽን ደገፎም ከምዘይፍለዮም ዘመልክትን መልእኽቲ ብቪድዮ ከምዚ ክብሉ ኣመሓላሊፎም።
ሎሚ ነቲ ነዚ ክንገብር ዝደፋፍኣና ነገር ካብ ንግንዘብ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ነዛ ማሕበር ሕውነት ማሕበር ኣሕዋትን ኣሓትን ዝኾነት ማሕበርኩም ሰላምታ ከቅርብ ዓቢ ሓጐስ ይፈጥረለይ። እዚ መደብ እዚ ዳርጋ ብዘይመደብ ዝተጀመረ መደብ ክብሎ እደፍን። ከመይ ብክልተ ኣብ ቅልውላው ዝነበሩ መማህራን እዩ ጀሚሩ። ሽሕ’ኳ እቲ ቅልውላው ገለ ጸገማት እንተገደፈ ኲሰኰሳን ትምህርትን ንሕዝብታት ከምዝተሓባበሩ ብምግባር ትርጉም ሕይወት ከምዝርድኡ ገሩ ጽባቄ ሕይወት ገሊጹ። ስለዚ ቅልውላውን ጽባቄን ኢልና ክነወዳድሮ ንኽእል ኢሎም።
ቅልውላውን ጽባቄን!
ቅዱስነቶም ወትሩ ኣብ ከምዚ ዚኣመሰለ መልእኽታት ከምዝገብርዎ ነቲ መልእኽቶም ዝሰምዑን ብቪድዮ ዝከታተልዎምን ሠለስተ ነገራት ክሕዙ የዘኻክሩ። ኣብ ናይ ፈደሪኮ ፈሊኒ ዝበሃል ፊልም ዝርከብ ዓሻ ሥነ ጥበባዊ ቅብዓ ካርቫጆ ዝሰኣሎ ጸዋዕታ ማቴዎስ ወንጌላውን ኣብ ድርሰት ዶስቶቭሽኪ ዝርከብ ደንቆሮ ወይ በሃም ብቋንቋ እንግሊዝ ዘ ኢድዮት ዝብላን ዘክሩ ድሕሪ ቢሎም ሠለስቲአኤን እዘን ታሪኻት እዚአን ብዝተፈላለየ መንገዲ ደኣ ይገለጻ እምበር ታሪኽ ቅልውላው እየን። ሠለስቲኤን ደቂሰባት ብሃንደበት ንቅልውላው ዝህብዎ መልሲ የመልክታ ኢሎም።
ቅዱስነቶም ብምቅጻል ቅልውላው ወትሩ ንኩሉ ሓማሺሹ ከምዘዕነወና ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ንካልእ ሓዲስ መንገዲ ክፉታት ከምእንኸውን ይግበረና። ስለዚ ከኣ እዩ ቅልውላው ጥዑይ ምእላይ እንተዘይተገሩሎም ከዕንውና ይኽእሉ ሓደገኛታት ይኾኑ ከመይ ደቂሰባት ሃንደበታዊ ቅልውላው እንከጋጥሞም ማኣዝኖም ይስሕቱ። ስለዚ ማንም ወዲሰብ በይኑ ንቅልውላው ክገጥሞ ከይፍትን ወላውን ንኣሽቱን ግላዊ ጉዳያትን እንተመሰሉ ብውልቂ ወይ በይኖም ናብ ቅልውላው ኪኣትው ኣይክእሉን ኣዮም።
ኣብ ቅልውላው ፍርሒ ይወረና። ንገዛእ ርእስና ኣብ ብሕትውና ንዓጹ። ባዶሽ ይስመዓና ትርጉም ሕይወትና ነጥፍእ ንሕባእ ነቲ ዘሎ ዝኾነ ጽቡቅ ነገር ክንርእዮ ኣይንኽእልን። ዳርጋ እቲ ቅልውላው የዕውረና። በዚ ከኣ ዶስቶይቭስክይ `ጽባቄ ንዓለም ከድሕን እዩ` ዝብለና። እዚ እስኮላስ ዝብል ጳጳሳዊ ማሕበር ካብ ቅልውላው እዩ ተወሊዱ። እንተኾነ ጸላኢ ፈጢሩ ተጻይ ዘሎ ኩነታትን ባህልን ኪቃለስ ቅልጽሙ ኣይኣልዓለን ኢዱ ኣጣሚሩ እውን ኰፍ ኣይበለን እንታይ ደኣ እጅገኡ ሰብሲቡ ኣብ ልቢ መንእሰያት እንታይ ከምዘሎ ንክሰምዕ እዝኑ ጸልዩ ጽን ክብል ጀመረ። ከመይ ኲስኰሳ ወይውን ትምህርቲ ብዛዕባ ነገራት ምፍላጥ ጥራይ ኣይኮነን ኣንታይ ደኣ ጽን ምባል ከምኡ እውን ባህልታት ፈጢርካ ሥርዓታት ኣበዓዕላ ምፍጣር እዩ።
ኲስኰሳ - ትምህርቲ!
ቅዱስነቶም ቀንዲ ትርጉም ኲስኰሳ እንክገልጹ ኲስኰሳ ወይውን ትምህርቲ ብዛዕባ ነገራት ምፍላጥ ጥራይ ኣይኮነን ኣንታይ ደኣ ጽን ምባል ከምኡ እውን ባህልታት ፈጢርካ ሥርዓታት ኣበዓዕላ ምፍጣር እዩ። እንተደኣ ኲስኰሳ ወይ ምምህርና ጽን ክብል እንተዘይክኢሉ ምንም ክምህር ምንም ክኲስኲስ ኣይክእልን። ሓቀኛ ኲስኰሳ ቋንቋ ሓሳብን ቋንቋ ስምዒትን ቋንቋ ተግባር ኣወሃሂዱ ክኽእል ኣለዎ በዚ ከኣ ቋን ቋ ኣእምሮ ቋንቋ ልብን ቋንቋ ኣእዳውን ክዛረብ ይኽእል። ነዚ ክገብር እንተኽኢሉ ዓለምለኸ ቋንቋ ስለዝመለኸ ዓለምለኸ ርክብ ማሕበራት ዝመለልይኡ ዓለምለኸ ማሕበር ርክብ ክፈጥር ይኽእል ኢሎም።
ዓለምለኸ ማሕበር ርክብ!
ቅዱስነቶም እዚ ጳጳሳዊ ማሕበር እዚ ካብ ዝምሥረት ዝተዓዘብዎ ሓደ ክልተ ነገራት ይጠቅሱ እሞ ልዕሊ ኩሉ ዝመሰጦም ካብ ኩሉ ኲርናዓት ዓለም ዝተራኸበኡ ተማህሮን መማህራንን ኣብዚ ማሕበር እዚ ብሓባር ክመሃሩን ክጻወቱን ክስዕስዑን እንክብዕዘብ ከም ኦም ኣውሊዕ ኰይኖም ይረኣዩኒ። ነዚ ከኣ ኣብ መንጎ ምሥራቅን ምዕራብን ክፍልታት ዓለምና ናይ ርክብ ባህሊ ብምፍጣር እዮም ዝገብርዎ ኢሎም። ከመይ ሕጻናትን መንእሰያትን ነንሕድሕዶም ሕልምታቶምን ተመኲሮትቶምን ክለዋወጡ እንከለው ዓቢ ዓወት እዩ። ምናልባት እዚ ነገር እዚ እንተዘይተፈጺሙ ሡር መሠረት ኣይክህሉን እዩ ታሪኽ ኣይክህሉን እዩ ተስፋን መብጽዓን ኣይክህሉን እዩ ብሓጺሩ ዕብየትን ግስጋሴን መጻእን ትንቢትን የለን ማለት እዩ ኢሎም። ስለዚኸስ ይብሉ ነፍሲወከፍ ተመሃራይ ናይ ኩሉ ነገራትን ናይ ኩሉ ቋንቋታትን እምነታትን ባህልታትን ኰይኖም እቲ ዘጽንዕዎ ሓደ ነገር ዘይኮነ ሕይወት ብዓንዲ ርእሱ ምዃኑ ክርድኡ ኣዘኻኺሮም።
ቃላት ምትብባዕ!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም መልእኽቶም ከምቲ ኣብ ቀንዲ መልእኽቶም ዝገበርዎ ነተን ሠለስተ ቃላት ምስጋና ትርጉም ጽባቄ እንክብሉ ደጊሞም ከይርስዕወን ብምዝኽኻር ከምቶም መሥረቲ ናይቲ ማሕበር ንኩሉ ብነጻ ዝዓደሉ ንሕናው እውን ምዝራእናን ምዕጻድናን ብምቅጻል ንዝኾነ ቅልውላው ክንምክት ስንድዋት ብምዃን ብሓባር ንገስግስ ብሓባር ንስሓቅ እንክብሉ መልእኽቶም ዛዚሞም።
እዚ ጳጳሳዊ ማሕበር እዚ ብዓለም ለኸ ደረጃ ንተመሃሮ ብተክኖሎጂን ብእስፖርትን ብናይ ሥነ ጥበብ ተበግሶን ብምውህሃድን ምትእስሳራት ብምፍጣርን ኲስኰሳን ትምህርትን ንምድንፋዕን ባህሊ ርክብ ንምፍጣርን ዝዓለም ኰይኑ 190 ሃገራት ዝሓቈፈ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ኣብያተ ትምህርቲ ብዙሕ መርባባት ኩስኰሳን ዝሓዘ ምዃኑ ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ ሓበሬታ የመልክት።


text:
Date: Saturday, 10 July 2021
ሓተታ ቀዳም 10 ሓምለ 2021
ሓምለ 9 – ኣብ ሳልሳይ ዓመቱ
ድሕሪ 20 ዓመታት ኲነት ውግእን ተጻብኦን፡ መራሕቲ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኣስመራ ዝኸተምዎ ታሪኻዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን፡ ትማሊ 9 ሓምለ ሰለስተ ዓመቱ መሊኡ።
ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ፡ ሓሙሽተ ኣዕኑድ ነጥቢታት ዝሓዘ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ኩነተ-ውግእ ከኽትም ጥራይ ዘይኮነ፡ ክልቲአን ሃገራት – ኣብ ፖለቲካ፡ ጸጥታን ምክልኻልን፡ ቁጠባ፡ ንግዲ፡ ወፍሪ፡ ባህላዊን ማሕበራዊን ዓውድታት ኣብ ተመላላእነትን ውህደትን እተመርኰሰ ኲለንተናዊ ምትሕብባር ክፈጥራ፣ ውሳነ ኮምሽን ዶብ ከተግብራ፣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዕብየት፡ ብሽርክነትን ተመላላእነትን ክሰርሓ፣ ሓባራዊ ፕሮጀክትታት ወፍሪ እንተላይ ሓባራዊ ፍሉይ ቁጠባዊ ዞናታት ከማዕብላ፣ ዞባዊን ኣህጉራዊን ሰላምን ጸጥታን ንምውሓስ ብሓባር ክጽዕታ ከምእተበገሳ ዘበሰረ እዩ ነይሩ።
እቲ ተበግሶ፡ ካብ ክልቲአን ሃገራት ሓሊፉ፡ ዞባዊ ጽልዋኡ ቀሊል ኣይነበረን። ደድሕሪ’ዚ ክልተኣዊ ስምምዕ’ዚ፡ መራሕቲ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ ኣስመራ ተራኺቦም፡ ንኣጠቓላሊ ዞባዊ ምትሕብባር ስሉሳዊ ኣዋጅ ምኽታሞም ይዝከር።
እዚ፡ መራሕቲ መንግስታት ዞባና፡ ናይ ህዝብታቶም ጥቡቕ ጂኦግራፊያዊ፡ ታሪኻዊን ባህላዊን ምትእስሳር፡ ከምኡ’ውን ናይ ሓባር ረብሓታትን መጻኢ ዕድልን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሃገራዊ ናጽነት፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሓድሕድ ብምክብባር፡ ብሓባር ክሰርሑ ዝወሰድዎ ተበግሶ፡ ነቲ ኣብ ፈለማ 90ታት ምስ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተቐልቂሉ ዝነበረ’ሞ፡ ብዝተፈላለየ ግሎባዊ ሕሳባት፡ ሰላምን ርግኣትን ናይዚ ዞባ ከም ዓቢ ስግኣት ዝጠመትዎ ዓለማውያን ሓይልታት፡ ንወያነ ብምዕሳብ ዝዀለፍዎ፡ ሰፊሕ ዕላማን ሰናይ ተበግሶን ናብ ቦታኡ ዝመለሰ እዩ።
ከም ዝፍለጥ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ንኣርባዕተ ማእዝናት ዓለምና ኣብ ዘራኽብ ኣዝዩ ስትራተጂያዊ ማያዊ መስመር ዓለምና ዝርከብ፡ ብዙሕ ዝዓይነቱ ባህርያዊ ጸጋታት እተዓደለ፡ ርስቲ ናይ ልዕሊ 200 ሚልዮን ህዝብታት እዩ። ክንዲ-ዝኾነ፡ ኣብ ትሕቲ ውሑስ ሰላም፡ ህዝብታት’ዚ ዞባ፡ ነዚ ገዚፍ ጸጋታቶም ክጥቀምሉ እንተኽኢሎም፡ ከረጋግጽዎ ዝኽእሉ ልምዓትን ምዕባለን፡ ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምኽንያት ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣኡን ጸጋታቱን፡ ማእከል ዓለማዊ ጥሙሓትን ውድድራትን ኮይኑ ብምጽንሑ፡ ህዝብታቱ ምስ ኣኽል-ታርፍ ጸጋታቶም ግዳይ ድሕረትን ሕብረ-ብዙሕ ፖለቲካዊ፡ ጸጥታዊን ሰብኣዊን ቅልውላዋት ኮይኖም ጸኒሖም እዮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ደድሕሪ ምኽታም ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት፡ ጠንቂ ናይዚ ዕድል ወለዶታት ዘኽሰረ ብድሆታት’ዚ፡ ብቐንዱ ኣብ ዘመነ ዝሑል ኲናትን ድሕሪኡን፡ ብመገዲ መጋበርያ ስርዓታት ዝተሰርሓሉ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ-ሓያላን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ድሕሪ ነዊሕን ዘሕዘንን ምዕራፋት ታሪኽ፡ ዞባና ናብ ሓድሽ መድረኽ ክሰጋገር ዕድል ዝረኸበ፡ ብቐንዱ ኣብቶም ግዳይ ናይዚ ፖሊሲ’ዚ ዝኾኑ ህዝብታት ኩዂስኰስ ዝጸንሐ ንቕሓት እናበረኸ ስለዝመጸ ምዃኑ ሰፊሕ መረዳእታ ሂቡሉ ነይሩ።
ናይ 9 ሓምለ 2018 ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ፡ ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን መላእ ህዝብታት ዞባናን ዓቢ ብስራትን ናይ ተስፋ ደወልን እኳ እንተነበረ፡ ኣብቶም ብርዱእ ምኽንያታት፡ ንስለ ጸቢብ ረብሓታት ምርግጋእ ናይዚ ዞባ ዘይደልዩ ወገናት ዝፈጠሮ ስንባደ ቀሊል ኣይነበረን። ነዚ ትስፉው ኣንፈት’ዚ ብኣጋ ንምቑጻይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ብዝተፈላለየ ሜላታት ዝተሃቀነ ናይ ምሕንኳል ተግባራት፡ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣብ ግብሪ ከይውዕልን ዶባት ከይሕንጸጽን ዝነበረ ዕንቅፋት፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ብግጉይ ቅማረ፡ ንህዝቢ ትግራይ ግዳይ ብምግባር፡ ብመገዲ ጃንዳ ወያነ ዝተፈተነ ፍሹል ወተሃደራዊ ዕንደራ ድሙቕ መርኣያ ናይቲ ውዲት እዩ።
እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ህዝብታት ዞባና ተዀስኲሱ ዘሎ ናይ ሰላምን ምትሕብባርን ንቕሓት፡ በዚ ከብዲ ዘየበቚቡቚ ንብዓት ሓርገጽን ምዕልባጥን ንድሕሪት ዝምሰስ ኣይኮነን። ተስፋ ህዝብታት ዞባና፡ ተርፍ መረፍ ብድሆታት እናጸራረገ፡ ሎሚ ናብ ዝበረኸን ዝያዳ ውሑስን ኣርከን ተጊሩ ኣሎ።
እዚ ሓድሽ ምዕራፍ’ዚ፡ ኣብ ቀጻሊ ንህዝብታት ክልቲአን ሃገራትን ዞባናን ክኸፍቶ ዝኽእል ዕድላት ርእሰ-ግሉጽ ኮይኑ፡ ሕጂ እውን ብዓቕልን ትዕግስቲን፡ ሓበራዊ ኣመለኻኽታን ስራሕን፡ ምጽጻይ ዘድልዮ ምህሙን ናይ ሕንከራ ሃቐነ ክህሉ ምዃኑ፡ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ስለዚ ድማ፡ ተኸሲቱ ዘሎ ባና ትስፉውን ብሩህን መጻኢ፡ በቲ ሒዝዎ ዘሎ ኣንፈት ዝያዳ ገስጊሱ፡ ራእይን ድሌትን ህዝብታት ዞባና ክሰምር፡ እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሰላማዊ ዝምድና ክሕይልን ክድልድልን ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ኩሉ መዳያዊ ምትሕግጋዝ ክሰጋገር፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኣጸደ ውሑስ ሰላምን ምትሕብባርን ልምዓትን ኬስተርሑ፡ ንመንግስታትን ህዝብታትን ዞባና ጥንካረ፡ ሓድሕዳዊ ምትእምማንን ውፉይ ስራሕን ይሓቶም።


text:
Radio Erena: 11 March 2018
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምስ ጂቡቲ ዘለዋ ዝምድና ዝያዳ ከተሐይሎ ከምእትደሊ ተገሊጹ።
ነዚ ዝገለጸ፣ ጸሓፊ ጉዳያት ኣመሪካ ረክስ ተለርሰን ብ9 መጋቢት ምስ ፕረዚደንት ጂቡቲ ኢስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ቻይና ኣብ ጂቡቲ ዝኸፈተቶ ወተሃደራዊ መዓስከርን ህላወኣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምስፋሕ እተካዪዶ ዘላ ጻዕሪ፣ ንኣመሪካ ሻቕሎት ፈጢሩላ ምህላዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ ወኪል መንግስቲ ኣመሪካ ናብ ጂቡቲ ዑደት ዘካየደ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ቻይና ኣብ ጂቡቲ እትገብሮ ዘላ ወተሃደራዊን ቁጠባዊን ምስፍሕፋሕ ንረብሓታት ኣመሪካ ስግኣት እዩ ክብል ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ እዚ ኣፍሪቃ ጀነራል ቶማስ ዋልድሁሰር ንባይቶ ኣመሪካ ምግላጹ ተሓቢሩ’ዩ።
ኣብዚ ናይ ዕለት 9 መጋቢት ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዘካየዱዎ ርክብ፣ ሰክረታሪ ተለርሰን ጂቡቲ ምስ ኣመሪካ ዘርኣየቶ ናይ ጸጥታዊ ጉዳያት ምትሕብባር ድሕሪ ምምስጋን፣ ሃገሩ ኣብ ዞባዊ ፖለቲካዊ ጉዳያት፣ ምዕባለን ጸጥታዊ ብድሆታትን ብዝምልከት ምስ ጂቡቲ ብዝያዳ ክትሰርሕ ከምእትደሊ ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ጂቡቲ ንወጻእተኛታት ኣውፈርቲ ሰሓቢት ክትከውን ኣመሪካ ሓገዝ ክትገብረላ ምዃና ገሊጹ።
ኣብ ጂቡቲ ዝርከብ ወተሃደራዊ መዓስከራት ብምዕራባውያን ሃገራት ተባሒቱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ቻይናን ጃፓንን እውን ናብዛ ድሑር ምሕደራን ድኹም ቁጠባን እትውንን ጂቡቲ ጠመተአን ከዕዝዛ ጀሚረን እየን።
===================


text:
ዕጡቃት ኣብ ክልተ ወረዳታት ምብራቅ ወለጋን ሆሮ ጉዱሩን መጥቃዕቲ አውሪዶም ንሰላማዊያን ሰባት ከምዝቀተሉ ተፈሊጡ።
ብሰንኪ’ቲ መጥቃዕቲ 12 ሰባት ከምዝሞቱን ብዝሖም ዘይተነጸሩ ሰባት ከምዝቆሰሉስ ፣ ናይ ዓይኒ መሰካኽር ይገልጹ።
ኣማሓደሪ ዞባ ሆሮ ጉድሩ ኣቶ በቀለ ደቻሳ "ኦነግ ሸኔ፣ ኣብ ኣቤ ደንጎሮ፣ ንሰለስተ ሲቪላትን ሰለስተ ምልሻታትን ቀቲሎም" ኢሎም። ክልተ ካብ’ቶም ዕጡቃት’ውን ከምዝሞቱ ጠቂሶም።
ኣማሓዳሪ ዞባ ምብራቅ ወለጋ ብወገኖም "ኣጻርየ ርእይቶ ክህብ እየ" ኢሎም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ዞባ ሰሜን ሸዋ ወረዳ ኣንፆኪያ ገምዘን ኣብ ምምሕዳር ማሕበረሰብ ኦሮምያ ዞባ ኣርጡማ ወረዳ ፋርሲን ኣብ ዘራኽቡ ቀበሌ ኣገረማርያም ማጮራን ቀበሌ ዲምቱ ጨቆርሶ ብዝተላዕለ ጎንፂ ሞት ክልተ ሰባትን መቁሰልቲ ሓሙሽተ ሰባትን ከየስዓበ ኣይተረፈን ክብሉ ካብቲ ከባቢ ዝበፅሓና ሓበሬታ የመልክት ።


text:
Radio Erena: 29 November 2020
ፕረዚደንት ግብጺ፣ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ወግዓዊ ምብጻሕ ኣካይዱ።
ፕረዚደንት ግብጺ ናብ ደቡብ ሱዳን ክበጽሕ፣ ኣብ ታሪኽ ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ናይ መጀመርያ’ዩ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ብ28 ሕዳር፣ ኣብ ከተማ ጁባ ኣብ ዝኣተወሉ፣ ምስ ደቡብ ሱዳናዊ መዘንኡ፣ ሳልቫኪር ሚያርዲት ብምርኻብ፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ምዕባለታት ናይቲ ኣብ ስምምዕ ክብጻሕ ዘይክኣለ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ዘትዮም።
ድሕሪ’ቲ ዘካየድዎ ዘተ ድማ፣ ኣብ ጸጥታን ካልእን ዘተኮረ ስምምዓት ኣካይዶም።
ግብጺ፣ ደቡብ ሱዳን እተደልዮ ሓገዝ ንምብርካት ዓቕማ ዝፈቕዶ ድልውቲ ምህላዋ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ኣልሲሲ ናብታ ጎረቤት ኢትዮጵያ ዝኾነት ደቡብ ሱዳን ዝበጽሕ ዘሎ፣ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ተሸሚማትሉ ኣብ ዘላ እዋን’ዩ።
ታሪኻዊ ምብጻሕ እቲ ፕረዚደንት ናብዛ ጎረቤት ኢትዮጵያ ዝኾነት ሃገር ድማ ብሓያሎ ማዕከናት ዜና ግብጺ ዝተፈላለየ ትንታነታት ይወሃቦ ኣሎ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ንነዊሕ ዓመታት እንተተሸሚማ፣ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶ ናይ ምዝዛም ተኽእሎታቱ ክጎናደን ከምዝኽእል ‘ውን ሓደ ካብቲ ዝቐረብ ዘሎ ትንታነታት’ዩ።
===============


text:
ኣብ ኢትዮጵያ አብ’ዘን ዝሓለፋ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 912 ሰባት ድሕሪ ዝተካየደ መርመራ 2 ሰባት ቫይረስ ኮሮና ከምዝተረኽቦም ተሓቢሩ’ሎ።
ብመሰረት’ዚ አብ ኢትዮጵያ ቫይረስ ኮሮና ዝሓዞም ሰባት ብዝሖም 133 ከምዝበጽሐ ሚኒስትር ጥዕና’ታ ሃገር ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቶም ኮሮና ቫይረስ ዝተረኸቦም ክልተ ሰባት፣ እቲ ሓደ ካብ ኬንያ ዝሰገረ ወዲ 25 ዓመት፣ እቲ ካልኣይ ካብ ፑንትላንድ ዝመጸ ወዲ 20 ዓመት ከምዝኾኑን ኣብ መወሸቢ ማእከላት ከምዝርከቡ’ቲ ሚንስትሪ ወሲኹ ሓቢሩ ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብሓፈሽኡ 18,754 ሰባት ምርመራ ኮሮና ቫይረስ ተገይሩሎም ኣሎ ።
እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ ኣብ እዋን ኮረና ቫይረስ ድሕነት ሰራሕተኛታት ንምርግጋጽ ዘሕግዝ ‘ኮቪድ 19ን ናይ ስራሕ ስፍራን ዝብል ስሉሳዊ ፕሮቶኮል’ ይትግበር ከምዘሎ ሚንስትሪ ሰራሕተኛታት ኢትዮጵያ ገሊጹ።
ሚንስትር ሰራሕተኛታት ኢትዮጵያ ዶ/ር ኤርጎጌ ተስፋዬ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበኦ መግለጺ ‘ውሕስና ስራሕ ዜጋታት ንምሕላው ኣብ’ዚ ክፉእ ጊዜ ካብ ስራሕ ንከይባረሩ ተበግሶታት ከምዘለው’ ጠቂሰን።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ ኣብ ማእከላይ ምብራቅ ኣብ መንቀራቅሮ ኣትዮም ዘለው ኢትዮጵያዊያን አብ ዘዘለውዎ ኮይኖም ሓገዝ ክረኽቡ ምድላው ይሳለጥ ከምዘሎ እተን ሚንስትር ገሊጸን ።


text:
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ናይ ቃላት መጥቃዕቲ ፈንዩ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ፥ ፕረዚደንት ትራምፕ ነቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ኣብ ቻይና ዘድሃበ`ዩ ኢሉ ድሕሪ ምንቃፉ፥ ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ብወገኑ "ብኮቪድ ፖለቲካ ምስራሕ ይወሸብ" ብምባል ንሕብረትን ዓለማዊ ሓድነትን ድሕሪ ምጽውዑ`ዩ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፥ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ምቅላስ ቫይረስ ኮርኖ ኣይነፍዐን ብምባል ገንዘብ ከምዘይህቦ ድሕሪ ምጥንቃቑ፥ ናይ`ዚ ምላሽ ዝሃበ ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ቴድሮስ ኣድሓኖም ብወገኑ፥ ነቲ ቅልውላው ናብ ፖለቲካ ኣይንውሰዶ ብምባል ኣብ ቃልሲ ጸረ`ቲ ቫይረስ ሕብረት ክህሉ ጸዊዑ።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም" ትኹረት ፖለቲካዊ ፓርትታት ንሰባት ኣብ ምድሓን ክኸውን ኣለዎ፥ ነቲ ቫይረስ ፖለቲካ ኣይንግበሮ፥ ተወሳኺ ሬሳ ዘይትደልዩ እንተኾንኩም ካብ ፖለቲካ ተቖጠቡ። ሓጻር መልእኽተይ ብኮቪድ ፖለቲካ ምስራሕ ይወሸብ" ኢሉ።
ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ወሲኹ፥" ንልዕሊ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ልዕለይ ዘለፋታት ክወርድ ጸኒሑ`ዩ፥ ዓሌታዊ ዘረባታት መጺኡኒ`ዩ፥ ነግሮ ተባሂለ`ውን ተጸዊዐ`የ፥ ጸሊም ወይ ነግሮ ምዃነይ ግን የኹርዓኒ`ዩ- ካልእ ሎሚ ንመጀመርያ ግዜ ዝገልጸልኩም- ናይ ሞት ምፍርራሕ`ውን መጺኡኒ`ዩ" ኢሉ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ትማሊ ንዶ/ር ቴድሮስ ክምልሰሉ ከሎ ድማ፥ ፖለቲካ ኣይንግበሮ ክብል ከሎ ንባዕሉ`ዩ ፖለቲካዊ ዝገብሮ ዘሎ ድሕሪ ምባል፥ ኣማኢት ቢልዮናት ዶላራት በብዓመቱ ንውድብ ጥዕና ዓለም እናውጻእና ከምቲ ዝግብኦ ጽቡቕ ስራሕ ኣይሰርሐን ይብል።
ትራምፕ፥ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ምሕባር`ቲ ለበዳ ቅልጡፍ ኣይነበረን`ዩ ዝብል: ኣብ ቻይና ዘተኮረ`ዩ ክብል`ውን ይነቕፎ። እቲ ትካል ቅድሚ ሎሚ ንቻይና ንኢዱ ኔሩ`ዩ። ነቐፍቲ`ውን ብወገኖም ቻይና መጀመርያ እቲ ለበዳ ሕማም ኣብ ዉሃን ምስተራእየ ሓቢኣቶ እናሃለወት፥እቲ ውድብ ጥዕና ዓለም ግን ክኣምና ጸኒሑ ይብሉ።
ትራምፕ ሕጂ፥ ንውድብ ጥዕና ዓለም ዝህቦ ገንዘብ ጠጠው ከብሎ የጠንቅቕ ኣሎ። እዚ መጠንቀቕታ ምኽልካል ገንዘብ ኣብ ዝስምዓሉ ዘሎ እዋም ግን፥ ኣሜሪካ ኣብ ዙርያ ዓለም ኣንጻር ኮቪድ 19 ዝውዕል ናይ 225 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ኣስሚዓ`ላ። ነቲ ሓገዝ ዘስምዐ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማይክ ፖምፒዮ፥ እዚ ገንዘብ ተወሳኺ ናይቲ ኣቐድም ኣቢሉ ን64 ሃገራት ዝተዋህበ 274 ሚልዮን ምዃኑ ኣፍሊጡ`ሎ።


text:
Radio Erena: 27 September 2020
መንግስቲ ሱዳን ንሓሙሽተ ስነጥበባውያን፣ ብዛዕባ ደሞክራሲ ጎስጒስኩም ብምባል ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዉ፣ ህዩማን ራይትስ ዎች ከሲሱ።
እቶም ስነጥበባውያን ካብ ጎረባብትኹም ‘ተረቢሽና’ ዝብል ክሲ ስለዝመጻኩም ኢኹም ተኣሲርኩም ዝብል መግለጺ እኳ እንተተዋህቦም፣ እቲ ዘዝይምዎ ዝነበሩ ደርፊ፣ ንደሞክራሲን ስርዓተ ሕጊን ዝጉስጉስ ብምንባሩ እዮም ተቐዪዶም ክብል እቲ ኣህጉራዊ ተጣባቒ መሰላት ገሊጹ።
ጸጥታን ሰራዊትን ሱዳን ከምቲ ኣብ እዋን ስርዓት ኣልበሽር ዝገብርዎ ዝነበሩ ዓመጽ ይቕጽልዎ ከምዘለዉ ዘመልክት እዩ፣ ክብል እዩ ህዩማን ራይትስ ዎች ዝኸስስ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ህዝቢ ዝጠለቦ ለውጢ ኣብ ምትግባር ኣዝዩ ዛሕቲሉ ከምዘሎ ብሓያሎ ሱዳናውያን ዝቐርብ ዘሎ ጥርዓን ክኸውን እንከሎ፣ ብፍላይ ኣባላት ጸጥታ ስርዓት ኣልበሽር ነበር፣ ኣብ ህዝቢ ዘውርድዎ ዘለዉ ግፍዒ፣ ንኣቓልቦ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ክስሕብ ጸኒሑ’ዩ።
እቶም ስነጥበባውያን ኣብ ኡምዱርማን ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝጸሑሉ እዋን፣ ብሓለውቶም መግረፍቲ ከምዝወረዶም ተገሊጹ። ካልኦት’ውን ሽዱሽተ ስነጥበባውያን እውን ብተመሳሳሊ ክሲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ መግለጺኡ፣ መንግስቲ ሱዳን ነቶም ስነጥበባውያን ብቕጽበት ናጻ ክሰዶም፣ ደሞክራሲን ስርዓተ ሕጊን ኣብ ምስፋን ብምዝሕታሉ፣ ህዝቢ ዋጋ ይኸፍለሉ ከምዘሎ ከኣ ክግንዘብ ጻውዒት ኣቕሪቡ።


text:
Radio Erena: 12 September 2019
መንግስቲ ግብጺ፣ ኣባላት ናይቲ “ሽበራዊ ምንቅስቓስ’ዩ” ዝብሎ “ሕውነት ኣስላም” ዝተባህለ ውድብ ምዃኖም ዝገለጾም 16 ሰባት ከምዝኣሰረ ኣፍሊጡ።
እቲ መንግስቲ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ እቶም ብ10 መስከረም ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ዘለዉ ሰባት፣ ኣብ ቱርኪ ምስ ዝርከብ ጉጅለ ምትእስሳር ከምዘለዎም ጠቒሱ።
ኣብ ካይሮ ኣብ ዝተታሕዝሉ እዋን፣ ሽበራዊ ንጥፈታት ንምክያድ ዘኽእሎም ፓስፖርታት፣ ናይ ወጻኢ ባጤራታትን ካልእ ሰነዳትን ከምዝጸንሖም እቲ መግለጺ ብተወሳኺ የመልክት።
እቶም ዝተታሕዙ ሰባት፣ ብዛዕባ’ቲ ብመንግስቲ ግብጺ ዝቐረበሎም ክሲታት ከምዝተኣመኑ ዘርኢ ቪድዮታት እኳ እንተተዘርግሐ፣ ጉዳዮም ብናጻ ቤት ፍርዲ ክጻረ ከምዘይክኣለ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ዓብደል ፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ንስልጣኑ ዝቃወሙ ወገናት እታ ሃገር፣ ብስም እቲ ዘይሕጋዊ’ዩ ዝብሎ፣ ሕውነት ኣስላም እናጠመቀ፣ ከምዘሕቅቖም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይወቕሱ።


text:
ዝኸበርካ ሓው ወልደየሱስ፡
ውድብኩም፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ምስምስን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንምስታፍ ብዝምልከት ዝወሰዶ ነጻጊ መርገጽ ምስ ረኣኹ፡ እዛ ሎሚ ዝልእካ ዘለኹ ደብዳቤ ክጽሕፈልካ ዶ ኣይጽሕፈልካን ኣብ ዝብል ሓሳባት ኣቲየ።
ዮሴፍ ገብሪሂወት ዚተባህለ ምሁር ኤርትራዊ ብዕለት ለይቲ 3 ሚያዝያ 2010 አብ ፓልቶክ „ኤርትራዊ ኣደራሽ ንሓያልነትን ሓድነትን ተቓወምቲ“ ዚተባህለ ቀሪቡ፣ መብርሂ ንናይ ቅድሚ ሕጂ ጽሑፋቱን፣ ብዛዕባ ንፖለቲካዊ መጻብቦ ኤርትራ ኢሉ ዘማዕድዎ ፍታሕን ከብርህ ሐዲሩ። የግዳስ ሓው ዮሴፍ ከምቲ አብ ጽሑፋቱ ዘልመደና – ንኣብነት ከምቲ አብ ምቅንጃው ገድሊ ዚአመሰሉ ጽሑፋት- ብዙሕ ኣኻብሕ ታሪኽናን ጕዕዞ ገድልናን‘ኳ እንተአናጠጠ አብ መወዳእታስ ንኤርትራ ዚኸውን (ኤርትራዊ) ፍታሕ አየቕረበን።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደቂ ሃገር፡ ብቀዳምነት ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም።
ቀጺልና ደጊም፡ ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 19.12.2009 ዓ.ም.ፈ.፡ ካብ ማሓዙ ኣሰና ዶት ኮም፡ ከም ክቡር ሓው ኢሳያስ ስዩምን ተስፊት ክፍሉን፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ እሞ፡ “ንምሕያልን ምትብባዕን ነጻ ናይ ዜና ማዕከን“ ዝብል ኣርእስቲ፡ ከም ዋና ዛዕባ ኣልዒሎም፡ ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ዓዲምናዮም አሎና።
እምባአር ከስ፡ ነቲ ልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እነሆ ንዓርቢ ዕለት 24.10.2008 ዓ.ም.ፈ፡ አቦ ወንበር ውድብ ,,ግንባር ሃገራዊ ሓድነት ኤርትራ,“፡ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ፡ ጋሻ ናይ ,,Eritrean room for strong and united opposition“ ኮይኑ ከምሲ ዓዲምናዮ አሎና። እዛ ናትና „Chat Room“ እትኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ማእከላይ ምዕራብ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ ክቡር ሓው አቶ ረዘነ ሃብተ ዘጅምረሉ ግዜ ካአ፡ ሳዓት 21፡00 እዩ።


text:
ኢጣልያ ሎሚ እውን ብኮሮናቫይረስ ብከቢድ ትጥቃዕ ኣላ። ቻይና ኣብታ ምንጪ ኮሮናቫይረስ ዝኾነት ክፍለግዝኣት ሁቤ ኣንቢራቶ ዝነበረ ናይ ምዕፃው ትእዛዝ ኣልዒላቶ።ኣሜሪካ ዝቕጽልማእኸል እቲ ለበዳ ክትኸውን ትኽእል እያ ክብል ውድብ ጥዕና ዓለም ኣጠንቂቑ።
7,000 ብኮሮናቫይረስ ዝተሓዙ ሰባት ዝመዝገበትን በቲ ቫይረስ ኣዚያ ዝተጠቕዐትን ናይ ኢጣልያ ክፍለ ግዝኣት በርጋሞ ሆስፒታላት ብሕሙማት ኣዕለቕሊቖም፣ሰራዊት እታ ሃገር ሬሳታት ናብ ካልኦት ክፍለ ግዝኣታት የመላልሱ ኣለው።
ከንቲባ ከተማ በርጋሞ ጊዮርጊ ጎሪ ከተምኦም ከምተን ካልኦት ከተማታት ኢጣልያ ንኮሮናቫይረስ ኣይተዳለወትን ነይራ ኢሎም።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ለካቲት ሕማም ኒሞኒያ ኣብ ሆስፒታላት ከም ኮሮናቫይረስ ኣይተርኣየን ነይሩ።ከም እምነት እቶም ከንቲባ ሕሙማት ኒሞኒያ ንኻልኦት ሰባት ኮላይ ንዶክተራትን ነርስታትን ኣሕሊፎምሎም።
እቲ ቫይረስ ኣብ ክፍለ ግዝኣቶም ብቕልጡፍ ክጋፋሕ ዝገበረ ካልእ ኣጋጣሚ 19 ለካቲት ዝተኻየደ ውድ ድር ሻምፒዮና ኩዕሶ እግሪ ነይሩ።
ጎሪ ‘’40,000 ነበርቲ ከባቢ በርጋሞ ኣብ ናይ ሚላን ስታዲዮም ሳን ሲሮ ኣብ መንጎ ኣትላንታን ቫለኒሺያን ዝተኻየደ ውድ ድር ሪኦምዎ’’ ይብሉ።
ጎሪ ብምውሳኽ ብዙሓት ካልኦት ሰባት እውን ኣብ ገዛውቶም ነቲ ውድድር ተኣኪቦም ሪኦምዎ እዮም ይብሉ ። ብዘይጥርጥር እዚ እቲ ቫይረስ ብቕልጡፍ ክጋፋሕ ኣበርኽቶ ገይሩ እዩ።
በዝሒ በቲ ቫይረስ ይሞቱ ናይ ዘለው ሰባት ሎሚ እውን ዝለዓለ ኮይኑ ቀፂሉ ኣሎ። ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ይሞቱ ናይ ዘለው ሬሳታት እኳ ናብ ዝወስዱዎ ስኢኖም ኣለው። ካልኦት ክፍለ ግዝኣታት ሬሳታት ክወስዱሎም ሓገዝ ይሓቱ ከምዘው ጎሪ ገሊፆም። ሰራዊት እታ ሃገር ሬሳታት ናብ ካልኦት ከተማታት እናወሰዱ ናብ ሓሙኽሽቲ ይቕይሩዎ ኣለው።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት መዓልታት ኣብ ኢጣልያ በዝሒ በቲ ቫይረስ ይትሓዙ ዘለው ሰባት ይወርድ ኣሎ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ ።ንናይ መንግስቲ ፃዕርታት ፀረ ኮሮናቫይረስ ይመርሑ ዘለው ጎመኒኮ ኣርቹሪ ግን ጣሊያናዊያን ነቲ ዝተነብረ እገዳ ከኽብሩ ዐዊዖም ኣለው።ካብዚ ቅልውላው መውፅኢ እንኮ መንገዲ እዚ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ሚንስትር ጣሊያን ግሴፔ ኮንቴ ብዘይፍቓድ ክንቀሳቐሱ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ቅድሚ ሎሚ ተቐሚጡ ዝነበረ ናይ 227 ዶላር መቕፃዕቲ ናብ 3,300 ዶላር ክልዕል ኣዊጆም ኣለው።
ቻይና ኣብ ክፍለግዝኣት ሁቤ ኣንቢራቶ ዝነበረ ናይ ምዕፃው ትእዛዝ ኣልዒላቶ።ቻይና ሰባት ካብ ገዛውቶም ከይንቀሳቐሱ ብምኽልካል ብዝወሰደቶ ተሪሪ ስጉምቲ ዓብይ ምዕባለ ኣርእያ እያ።ሰበስልጣን ጥዕና ቻይና ሎማዕንቲ ረቡዕ 47 ሓደሽቲ ትሑዛት ኮሮናቫይረስ መዝጊቦም ኣለው። ኩሎም ካብ ወፃኢ ሃገራት ዝኣተው እዮም።
ኣብ ኣሜሪካኣብ ቀረባ ሰሙናት እቲ ቫይረስ ብሰፊሑ ይጋፋሕ ኣሎ።ክሳብ ሎሚ ረቡዕ 55,000 እቲ ቫይረስ ዘለዎም ልዕሊ 700 ድማ ዝሞቱ ተመዝጊቦም ኣለው።
ወሃቢት ቃል ውድብ ጥዕና ዓለም ማርጋሬት ሃሪስ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዝሃብኦ መግለፂ ‘’ዝዓበየ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ ኣለዎም፤ብዝዓበየ ቁፅሪ ድማ ይውስኽ እዩ ዘሎ’’ ኢለን ።
ምርመራ እንተድኣ ወሲኹ ቁፅሪ ዝተትሓዙ ክዉስኽ ከምዝኽእል እውን ሓቢረን።ኣብቀረባ 85 ሚእታዊ ሓደሽቲ ዝተትሓዙ ኣብ ኣውሮጳን ኣሜሪካን እዮም። ካብዚ 40 ሚእታዊ ኣብ ኣሜሪካእዩ ኢለን።
ሰበስልጣን ጥዕና ሰባት ንክረሓሓቑ ዝተወስደ ስጉምቲ ክቕፅል ኣለዎ ዝብል መርገፂ እንተለዎም እውን ናይ ኣሜሪካፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ግን ኣብ ዝቕፅሉ ሒደት ሰሙናት ስሩዕ ህይወት ክቕፅል እዩ ኢሎም ኣለው።
ሴኔት ኣሜሪካኣናእሽቱ ነጋዶ ተለቂሖም ክንቀሳቐሱ፣ንስድራት ቤታት ገንዘብ ንምሃብን ንሰራሕተኛታትን ትካላትን ጥዕና ዘድልዩዎም ቀረባት ንከማልኡን ዝሕግዝ ክልተ ትሪሊዮን ዶላር ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣፅዲቖም ኣለው።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ብኮቪድ 19 ዝተትሓዙ 423,000 በፂሑ ኣሎ።ልዕሊ 19,000 ህይወቶም ስኢኖም ኣለው።
ሊቢያ ትማሊ ሰሉስ ንፈለማ ግዜ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዘ ሓደ ሰብ መዝጊባ ኣላ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ብዝኸፈቶ ኲናት ምኽንያት ብ ሚልዪናት ዝቑፀሩ ተጋሩ ኣብ ውሽጢ ዓድን ካብ ዓዲ ወፃኢ ድማ ናብ ሱዳን ተሰዲዶም እዮም።
እዞም ስደተኛታት ብምኽንያት ዝበፅሖም ምንግልታዕን ብ ዓይኖም ዝረአይዎ መስካሕክሒ ፍፃመታትን ኣብ ከቢድ ኣእምሮኣዊ ፀገም ይርከቡ።
ነቲ ጥቅምቲ 10 ብ ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ዝኽበር መዓልቲ ጥዕና ኣእምሮ ምኽንያት ብምግባር ማዕኸን ዜና CGTN ኣብ ዝውፅኦ ፀብፃብ ኣብ ሱዳን ዑምራኩባ ምስ ዝርከብ ዳኒኤል ፃንሒት ገይሩ እዩ።
ዳኒኤል ነዚ ማዕኸን ዜና ከምዝሓበሮ፡”ኣብዚ መዕቆቢ ዝርከብ ዝበዝሕ መንእሰይ ህይወት ከቢድ እዩ። መብዛሕቱኡ ናብ ወልፊ መዐወኒ እፃትን መስተን ኣትዩ እዩ። እዚ ን ዓኣቶም ሕማቕ እዩ። ዓርሶም ከጥፍኡ ዝፈትኑ እውን ኣለው። ኣነ ኲዕሶ ብምፅዋትን ክራር ንምፅዋትን እየ ኣእምሮይ ከዕርፎ ዝፅዕር።” ክብል ይገልፅ።
ልዕሊ 32 ሚልዮን ኣፍሪካውያን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተመዛበሉ፣ ዕቑባ ዝሓቱ፣ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ዝነብሩን ተሰዲዶም ዝነብሩን እዪም። ካብዚኣቶም ድማ ዩጋንዳ፣ ሱዳንን ኢትዪጵያን ብቐዳምነት ይርከባ።
ኣብ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ መስካሕክሒ ጨፍጫፍ ኣእምሮ ብዙሓት ዘሕመመን ዘሕምምን ምዃኑ ሰብ ሞያ ኣእምሮኣዊ ጥዕና ይሕብሩ።


text:
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ: ኤምባሲ ኣሜሪካ ድሕሪ 28 ዓመታት ኣብ ሶማል ከምዝኽፈት ኣፍሊጡ።
እቲ ሚኒስትሪ ንምኽፋት'ቲ ኤምባሲ ብዝምልከት ትማሊ ሶሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ "እዚ ታሪኻዊ ፍጻሜ; ሶማል - ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዘመዝገበቶ ምዕባለ ዘንጸባርቅ'ዩ" ድሕሪ ምባል "ብተወሳኺ ኣሜሪካ ኣብታ ሃገር ዝነበራ ተሳትፎ ወግዓዊ ዝገብር ዩ" ኢሉ'ሎ።
እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣሜሪካ ኣብታ ሃገር ዳግም ኤምባሲኣ ምኽፋታ ንረብሓ ክልቲኣን ሃገራት ኣብታ ሃገር ዲሞክራሲ: ምርግጋእ: ቁጠባዊ ዕብየት ንምርግጋጽ ዘለና ተወፋይነት ዘርእይ'ዩ ይብል።
ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ዓመታት ሶማል ምስ ጥሩፍ ጉጅለ ግብረሽበራ አል ቓዒዳ ምትእስሳር ከምዘለው ዝግለጽ ኣል ሸባብ ዝፍነው መጥቓዕቲታት: ደርቂን ሽፍትነት ባሕሪን ከትቃለስ ምጽንሓ ይፍለጥ።
ዋላ እኳ ኣብ ገለ ክፋል'ታ ሃገር ተደጋጋሚ መጥቓዕቲ ዘጋጥም እንተኾነ: ኣብ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ዝረአ ተዛማዲ ምርግጋእ ግን ገለ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ ሶማልያዊያን ወፍሪ ከካይዱ ክኢሎም ኣለው።
ዓለምለኸ ባንክ ኣብ ወርሒ መስከረም ኣብ ኣስታት 30 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ 80 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ምሃቡ'ውን ይፍለጥ።
ኣሜሪካ በቲ ብሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ መንግስቲ'ቲ ሃገር ብምድጋፍ ተደጋጋሚ መጥቓዕትታት ኣየር ከተካይድ ጸኒሓ'ያ።


text:
ናይ መጂጐሪ ቋሚ ሓዋርያዊ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሀንርይክ ፍራቺስከ ሆሰር (ናይ ቫርሳቪያን ልሂቅ ሊቀ ጳጳሳት ተወላዲ ፖላንድ ናይ ስነ ሕክምና ሊቕ) ኣብ ቦዝኒያን ኤርዘጐቪና ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ብፁዕ ኣቡነ ልዊጂ ፐዙቶ ቅዱስ ኣቦና ናብ መጂጐሪ ዝፍጸም መፈሳዊ ንግደት ፍቑድ እንክብሉ ከምዝወሰኑ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናብ መጂጐሪ ክሳብ ሕጂ ዝፍጸም ዝነበረ መንፈሳዊ ንግደት ግላዊ ጥራሕ ካብ ምዃን ተሪፉ ውግዓዊ ክኸውን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምዝፈቐዱን፡ ካብዛ ፍቓድ ዝሃቡላ መዓልቲ ንነጀው ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ሰበኻታን ቁስምስናታትን ናብ መጂጐሪ መደባት መንፈሳዊ ንግደት ከሰናድዋ ከምዝኽእላ ኣብ መጂጐሪ ናይ ቅድስቲ መንበር ቋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሂንርይክ ሆሰርን ኣብ ቦዝኒያን ኤርዘጎቪናን ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ልዊጂ ፐዙቶን ዕለት 13 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ መጂጐሪ ኣብ ዝርከብ ናይቲ ቅዱስ ስፍራ ቁምስና ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅድሴ ከምዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ማሲሚሊያኖ መኒከቲ ሓቢሮም።
እቲ መንፈሳዊ ንግደት ፍቑድ ዝብል ውሳኔ ነቲ ኣብቲ ስፍራ ኣሎ ዝበሃል ግልጸታት ቅቡል ዝብል ኣይኰነ
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ፡ ብዛዕባ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ውሳኔ ኣመልኪቶም ንጋዜጠይናታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ፍቓድ ነቲ ኣብ መጂጐሪ በቢ እዋኑ ኣሎ ዝበሃል ማርያማዊ ግልጸት ሓቀይና ግልጸት እዩ ዝብል ከምዘይኰነን፡ ነቲ ኣሎ ዝበሃል ግልጸታት ቅድስቲ መንበር ብናይ ውሽጢ ፍሉይ ድርገት መርመራ ተካይድ ከምዘላ ኣፍሊጦም፡ እቲ ናይ ቅዱነቶም ፍቓድ፡ እቲ ዝካየድ መንፈሳዊ ንግደት ኣብ ልዕሊ ጠመቓዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ምድንጋራት ድዩ ወይ ዘይርጉጽነት ዝፈጥር ከምዘይኰነን፡ እዚ ብጠቓላላ ንምእመናን ጥራሕ ዘይኰነ መንፈሳዊ ንግደት ንዝፍጽሙ ካህናት ገዳማውያንን ኣባላት መንፈሳዊማ ማሕበራትን እውን ዝምልከት እዩ፡ እቲ ፍቓድ እቲ ናይ መጂጐሪ ግልጸት ዝበሃሉ ኵነታት ኣፍልጦ ዝህብ ኣይኰነን ኢሎም።
ኣተኵሮ ሃዋርያዊ ግብረ ኖልዎ
ነቲ ናብ መጂጐሪ ዝውሕዝ ብዝሒ መንፈሳዊ ነገድን ከምኡ እውን ዝጽገዉ ህያባትን ግምት ዝሃበ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣተኵሮ ዘለዎ ምዃኑ ጂሶቲ ገሊጾም፡ ስለዚህ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ናይ ደቃን መንፈሳውን ሰብኣውን ረብሓታት ዓቢይ ግምት ዝህብ ምዃኑ ኣፍሊጦም። እዚ ፍቓዲ’ዚ ንገዛእ ርእሱ እቶም ናይ ቅድስቲ መንበር ኣብ መጂጐሪ ፍልዩ ሓዋርያዊ ተዓዛቢ ምስቶም ናይቲ ከባቢ ጳጳሳት ድዩ ካህናት ብምትሕብባር መደባት መንፈሳዊ ንግደት ናብ መጂጐሪ ንምምሕዳርን መንፈሳዊ መደባት ንምስንዳው ወግዓዊ ፍቓድ ዝህብን ፍጻሜታት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ትክኽለይና ምሕደራ ክህልዎ ዝገብር ምዃኑ ጂሶቲ ሓቢሮም።
እዚ ውሳኔ ቅዱስ ኣቦና ልክዕ ብፁዕ ኣቡነ ሆሰር ናይ መጂጐሪ ናይ ቅድስቲ መንበር ፍሉይ ሓዋርያዊ ተዓዛቢ ኰይኖም ብቕዱስነቶም ዕለት 31 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ካብ ዝተላእኵ ድሕሪ ሓደ ዓመት ዝተመሓላለፈ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝተወሃቦም ሓዋርያዊ ሓላፍነት ንዘይተወሰነ ግዜ እውን እዩ፡ ንናይ ቅድስቲ መንበር ውሳኔ ስንድው ምዃን ዝብል ተልእዀ እዩ ዝበሉ ጂሶቲ ኣስዒቦም፡ እቲ ውሳኔ ቅዱስ ኣቦና ምስ ጠመቓዊ ትምህርቲ ምንም ዓይነት ምትእስሳር ከምዘይብሉን፡ ማለት ነቲ ካብ 1981 ዓ.ም. ኣትሒዙ ዝኽሰት ዝበሃል ግልጸተ ማርያም በቶም ሽዱሽተ ናይቲ ከባቢ ተቐማጦ ንቕበሎ ዕለታዊ ግልጸተ ንግስተ ሰላም ቢሎም ንዝህብዎ ሓበሬታ ብቤተ ክርስቲያን ዝተረጋገጸ እውነተይና ግልጸት እዩ ዝብል ከምዘይኰነን፡ ብዛዕባ እቲ ግልጸት ቤተ ክርስቲያን ብዝምልከቶ ናይ ውሽጢ ድርገት ኣቢላ ተጻርዮ ከምዘላን፡ እቶም ሽዱሽተ፡ ኣብ መጂጐሪ እትቕመጥ ቪካን ኣብ ሞንዛ እትቕመጥ ማሪያን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እትቕመጥ ተወላዲት ከባቢ መጂጐሪ ብዙሕ እዋን ናብቲ ከባቢ እትመላለስ ኢቫንን ግልጸት ንግስተ ሰላም ዕለታዊ ንቕበል ዝብሉን፡ እታ ኣብ ውርሒ ሓንሳብ እቕበል እትብል ማሪያናን ካልኦት ክልተ ከኣ ሓንሳብ ኣብ ዓመት እቲ ግልጸት ንቕበል ዝብሉ ምዃኖም ኣዘኻኺሮም፡ እዚ ግልጸ’ዚ ብጠመቓዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ገና ይምርመር ከምዘሎ ኣሊጦም።


text:
ንሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ሓዊሱ ንብርክት ዝበሉ መሓውራት ዜና ናይ ዝመርሕ ናይ ኣሜሪካ ግሎባል ሚዲያ ሓላፊ ማይክል ፓክ ብፕረዚደንት ጆ ባይደን ሕቶ ካብ ሓላፍነቶም ለቒቖም።
ማይክ ፓክ ሓድሽ ሕጊ ኣብ ልዕሊ እተን ኔትወርክታት ብዝሃቦም ሰፊሕ ስልጣን መሰረት ምስሕሓብ ዝመልኦ ሸውዓተ ኣዋርሕ መሪሖም ።
ንሰራሕተኛታት ኣብ ዝዘርግሕዎ ናይ ስንብት መግለፂ ኣንፈት እቲ ኤጀንሲ ናብ ሸቶኡ ከቕንዕን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ኣድልዎ ናይ ኣሜሪካ ታሪኽ ንዓለም ክካፍልን ይሕግዝን ነይረ ኢሎም።
ብዙሓት ዝወሰዱዎም ስጉምትታት ግን ካብ ባይቶ ኣሜሪካ፣ ጉጅለታት ናጽነት ፕረስን ሓበሬታ ኣስሊኾም ብዝህቡን ተኾኒኖም እዮም። ፓክ ካብ ምምሕዳር ባይደን ብዝቐረበሎም ሕቶ ምልቃቖም ገሊፆም ።
ዋይት ሃውስ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ከምዝሓበሮ ናይ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ፕሮግራም ዳይሬክተር ከሉ ቻኦ ግዝያዊ ዋና ፈፃሚት ስራሕ ኮይነን ኣለዋ።ንሰን ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ንልዕሊ 20 ዓመታት ካብ ሪፖርተርነት ክሳብ ናይ ኮሪያ ቢሮ ሓላፊነትን ዳይረክተርነት ክፍሊ ምብራቕ ኤስያን ኮይነን ምግልጋለን ይዝከር።


text:
መስራቲ ጉባኤ ማሕበር ኣካለ ስንኵላን ቺካጎ
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
30 ሰነ 2010
ዝኽበርኩም ኣሰናዳእቲ መስራቲ ጉባኤ ማሕበር ኣካለ ስንኵላት ቺካጎ ሰሜን ኣሜሪካ፡ ሎሚ ነቲ ኣብ ሓጺር ግዜ፡ ግን ነዊሕ ጉዕዞ ዝኸደ፡ ከቢድ ስርሓት ዝተዓመመሉ፡ ዓብይ ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከመ፡ ብቀረባ ነቶም ንማሕበር ኣካለ ስንኵላት ኤርትራ ንምሕጋዝ ማሕበር ንምትካል ከይተሓለሉ ዝጸዓሩ ብፍላይ፡ ነቲ ኒሕ ከይበተኸ፡ ካልእ እንተተረፈንስ እታ ዓቕመይ ትኽእላ ትውሓድ ትብዛሕ ኢሉ ዝተወከፈ ህዝቢ፡ ኤርትራዊ ዜጋ ሰሜን ኣሜሪካ ብሓፈሻ ኣብ ታሪኽ ኣብ መድረኽ ቃልሲ ኣገዳሲ ዝዀነ እምነ ኵርናዕ ተነቢሩ ዝጸንሐ ክሃንጽ፡ ኣብ ልዕሊ ኣካለ ስንኵላን ተጋደልቲ ዝግብኦም ክብሪ፡ ክህልዎም ዘለዎ ክብሪ ናብ’ቲ ቦትኡ ክምለስ ጸጋ ቃልሲ፡ ስነድ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን፡ ንስውኣት፡ ንስድራ ቤት ስውኣት፡ ንኣካለ ስንኵላን፡ ንስድራ ቤት ኣካለ ስንኵላት፡ ህልዋት ተጋደልቲ ኣባላት ሰራዊት ሓርነት፡ ስድራ ቤቶምን፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ኵርዓት’ዩ።
ከም’ቲ ተደጋጊሙ ወትሩ ነልዕሎ ክቡር ታሪኽ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝቢ ኤርትራ ኽጭብጥ ዝጀመሮ ብረታዊ ተጋድሎ፡ መዘና ዘይብሉ ዋጋ ከፊሉ’ዩ። ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ክንደይ ቅያታት’ውን ተሰሪሖ’ዮም። ንብረት ተራስዮም፡ ኣባይቲ ነዲዶም፡ ጥሪት ጠፊኤን፡ ስድራ ቤት ተበታቲና፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ መተካእታ ዘይብሉ ሂወት ንጹሃት ሃገራውያን ጠፊኡ፡ ደም ፈሲሱ። ንድሕነት ህዝቡን ሃገሩን ሂወቱ ዝበጀወ ስውእ፡ ኣካሉ ዝበጀወ ውግኣት ሓርነት እቶም ከኣ ቀንዲ ምልክት ሰነድ ቃልስና’ዮም። ስውኣት፡ ውግኣት ሓርነት ሰነድ ሰውራና፡ ብረታዊ ተጋድሎና እዮም። እዚ ስለ ዝዀነ ከኣ እዚ ንዕለት 4 ሓምለ 2010 ዝካየድ መስራቲ ጉባኤ ማሕበር ኣካለ ስንኵላት ኤርትራ ኣውራ ናይ’ቲ ተደጕሉ ዝጸንሐ ሰነድ፡ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎናን፡ ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘዕኹኽ፡ ዘበርኽ መንጸብረቕታ ሓቕን ክውነንት ተጋድሎና’ዩ።
ልዕሊ ኩሉ እቶም ንልዕሊ 30 ዓመት ንምእንቲ ህዝቢ ብዝኸፈልዎ ከቢድ ዋጋ፡ ኣብ ኣካሎም ንምሉእ ሂወቶም ስምብራት ዝገደፈ፡ ስምብራት ጥራሕ ዘይኮነ ስቓይን ሕማምን ዝገደፈ ታሪኻዊ ሰነድ፡ ተሰኪሞም፡ ጸይሮም፡ ክነብሩ ድሕሪ ምጽናሕ እንሆ ጸሓይ መሊኣ ክትበርቐሎም ረአና፡ ሓጎሶም ከኣ ሓጎስና፡ እዩ።
ሰብ ብተስፋ’ዩ ዝነብር፡ ተስፋ መወዳእታ ዘይብሉ ንሂወት ብዘይምቍራጽ ዝምግብ’ዩ። ከም’ዚ ናይ ሎሚ ከኣ ተስፋታት ግብራውነቱ ኣመስኪሩ፡ ተስፋታት ንዝኽሪ መብጽዓታቱ ወሊዱ፡ ሓላፍነቱ ተሰኪሙ ኣብ’ዚ መድረኽ ደርጃ መስራቲ ጉባኤ ዝበጽሐ፡ ደታ ኩሉ ፍስሓ ኩሉ፡ ሃገራዊ ኵርዓት፡ ሃገራዊ መወከሲ ሰነድ እዩ።
ተስፋ እንተተባህለ ከኣ፡ ነቲ ተስፋ’ኳ ዝኽእሎን፡ ዝደልዮን’ዩ ዝፈልጦን ዝገብሮ እንተተረኽበን’ሞ፡ እቶም ነዚ ማሕበር ንምምስራት ካብ ዝጅመር ራእይ ጥውራ ውግኣት ሓርነት ህዝቢ ምዃኑ ዝሓለሙ ክቡር ሓው ተስፋይ ተኽልዝጊ፡ ክቡር ሓው ኣፈወርቂ ኣባይ፡ ክብሩ ሓው ማዓሾ ኣስራት፡ ከምኡ እቶም ኩሎም ምስኦም ሓቢሮም ዝወፈሩ፡ ሎሚ ብሓደ ክልተ ዘይኮኑስ ብኣማኢት ደለይቲ ኵርዓት ህዝቦም፡ ደለይቲ ሰንድ ህዝቦም ተኸቢቦም፡ ብምትሕብባር ኤርትራውያን ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ’ዚ ደረጃ ብምብቕዕም እቲ ዝዘርእዎ ፍረ ክህብ ርኢና። ነቲ ዝተደጕለ ስነድ፡ ነቲ ዝተደጎለ ክብርን ኵርዓትን ቃልሲ ከናኽስዎን ከምበድብድዎን ክኣጉድዎን ታሪኽ ህዝቢ ክማሙቕ፡ ታሪኽ ህዝቢ ብርሃን ክዅላዕ፡ ህዝቢ ከኣ ብርሃን ክርኢ ገይሮም ርኢና።
ኣብ ልዕሊ ውግኣት ሓርነት ዝተፈጸመ ግፍዕታት፡ ነቲ ንቡር ጸላኢ ጥራሕ ዝግደፍ ኣይኮነን። ንምእንቲ ነጻነቶም ጥይት ኣብ ግንባሮም ተቐቢሎም ብክቡር መስዋእቲ ዝሓለፉ፡ ሰንኪሎም ካባ ነጻነት ዘልበሱና፡ ንሕና እቶም ኣብ ጎኖም ዝነበርና ዝትንክፈና ዓብይ ዕዳ ብምዃኑ ሎሚ ብኣጋጣሚ መስራቲ ጉባኤ ማሕበር ኣብ ቺካጎ ኣብ ዝሃሎና ንሃሉ ጸገማቶም ንርድኣሉ፡ ተረዲእና ጸገማቶም ንፈትሓሉ መንገዲ ክንደጋገፍ ኣብ ሓደ ኣንፊ ዝጽንብረና፡ ንሓብረሉን’ዩ መድረኽ’ዩ።
ውግኣት ሓርነት፡ ነቲ ንምእንቲ ህዝቦምን ሃገሮም ዝኸፈልዎ ከቢድ ዋጋ ከይኣክል፡ ነቲ ዝተበግስሉ ንጹር ዕላም ነጻነት ሃገር ሓርነት ህዝቢ፡ ድሕሪ 1982 ዝተጋህደ ፖለቲካው’ውን ኩነታት ዳግማይ ከም ዘሰናኸሎምን፡ ከም ዝፈታተኖም ዝሓለፈ ሂወቶም ዝምስክሮ’ዩ። እንተዀነ በቲ ተባዕ፡ ቆራጽ ውሳኔኦም ነቲ መሪር ኩነታት በይኖም ሓሊፎምዎ። ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ቀጺሉ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ጸገሞም ተኻፊሉ ብምሕላፉ ሎሚ ኣብ ኢድ ህዝቢ ክርከቡ ብሓቂ ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝጠቐስክዎ፡ ክብሪ ሃገር፡ ኵርዓት ሃገር፡ ስነድ ሃገር ኣብ’ቲ ንቡር ቦትኡ ክምለስ ክግስግስ ርኢና።
ኣብ መወእታ ከኣ ኣብ’ዚ ደርጃ ክትበጽሑ ዘካይድክምዎ ዘይሕለል ቃልሲ እንዳኣሞጎስኩ፡ ዕውት ኣኼባ ኮይኑ ክወጽእ ዘሎን ትምኒይ ተስፋይን ብኣውራ ንውጕኣት ሓርነት ከምኡ’ውን ንኣሰናዳእቲ ጉባኤ ክገልጽ እፈቱ።
ክንዕወት’ና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=872


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ ሸሞንተ ወርሑ ኣቑጺሩ ዝርከብ ቅልውላው መፍትሒ ንምርኻብን ሓረስታይ እዋን ፅሞና ረኺቡ ስራሕቲ ሕርሽኡ ከሳልጥ ተባሂሉ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ምእዋጁን ሰራዊቱ ካብ መላእ ትግራይ ምውፅኡን ገሊፁ ነይሩ ።
ሓይልታት ትግራይ ድማ ብዘርኣይዎ ፀብለልታዊ መጥቃዕቲ ደፊኡ ከምዘውፀኦምን ቃልሱ ከምዝቅፅልን ኣመራርሓ ማእከላይ ኮማንድ ትግራይ ምግላፁ ዝዝከር እዩ ።
ነዚ ስዒቡ ድማ ዛጊት ብኣንፈታት ደቡብን ምዕራብን ትግራይ ንሓይልታት መንግስቲ ፌደራልን ክልል ኣምሓራን ደፊኡ ንኸተማታት ኮረምን ኣላማጣን ከምኡ'ውን ከባብታት ፀለምትን ኣብ ቁፅፅር ምእታዉ ትማሊ ኣባል ኣመራርሓ መንግስቲ ትግራይን ወሃቢ ቃል ማእከላይ ኮማንድ ትግራይን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ተዛሪቦም ።
ኣቶ ጌታቸው ረዳ ድሕሪ ሸሞንተ ኣዋርሕ ንፈለማ እዋን ምስ ራድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ቃለ መሕተት ቐዳማይ ክፋል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ዘቅረብወን ሠለስተ መንገድታት ድኽነት ብመጀመርያ ንኩሉ ሃብቲ ምሕዳግ ማለት ብልብኻ ምስ ገንዘብ ከይትጠብቅ ምጥንቃቅ ካልኣይ ስለወንጌል ንዝመጸካ ስደት ይዕበ ይንኣስ ወላ ነቲ ሕሜትን ስም ምኽፋእን ምቅባል ብሣልሳይ ደረጃ ከኣ ናይ ሰብ ድኽነት በይንኻ ብሕትኻ ኮይኑ ኣብ ዝስመዓካ ናይ ሕይወት ክፍሊ ነዚ እውን ምቅባል ኢሎም።
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን በዓል ቅዱስ ሉቃስ ወንጌላዊ ዘኪራ እንክትውዕል ናይ ዕለቱ ወንጌል ካብ ሉቃ 10.101-9 ኮይኑ ብዛዕባ ምልኣኽ 72 ኣርድእትን ክገብርዎን ክኽተልዎን ዝነበሮም መምርሒታትን ዝምልከት ኮይኑ ‘ኪዱ ኣነ ከም ኣባጊዕ ኣብ ማእከል ተዃሉ እልእኸኩም ኣሎኹ። ሳንጣ ወይ ከረጢት ወይ ኣሳእን ኣይትማልኡ ኣብ መንገዲ ኸኣ ንሓደ እኳ ሰላም ኣይትበሉ። ኣብ ዝኾነ ይኹን ዝኣቶኹምዎ ቤት መጀመርያ ‘ሰላም ነዚ ቤት እዚ ይኹን’ በሉ’ እንክብል ሓደ ሰባኬ ወንጌል ክገብሮ ዘለዎ ነገራት ይዝርዝር። በዚ ከኣ ረድኢ ክርስቶስ ተኸታሊ ክርስቶስ ልኡኽ ክርስቶስ ክኸውን ዝደሊ ኣብ ገንዘብን ሃብትን ክጠብቅ ከምዘይብሉ እንተደኣ እዚ ጸገም ኣልዩ ሓቀኛ ረድኢ ከምዘይኮነ ምልክት እዩ እንክብሉ ከኣ ቅዱስነቶም ገሊጾም።
ረድእሲ ብልቡ ካብ ሃብቲ ተፈልዩ ድኻ ድኣ ይኹን!
ቅዱስነቶም ንምሉእ ትሕዝቶ ናይ ዕለቱ ወንጌል ሓደ ሓዋርያ ሓደ ሰባኺ ወንጌል ካብ ሃብቲ ጨሪሱ ክፍለ ከምዘለዎ ብምግላጽ ብድኽነት ክነብር ኣለዎ ምስ በሉ ነዚ ከኣ ብሰለስተ መንገዲ ይገልጽዎ። ብመጀመርያ ንኩሉ ሃብቲ ምሕዳግ ማለት ብልብኻ ምስ ገንዘብ ከይትጠብቅ ምጥንቃቅ እንክኾን ሓደ ሓዋርያዊ ንጐይታ ብሓቂ ክኽተል እንተኾይኑ እዚ መጀመሪ እዩ። ድኻ ልቢ ክህልዎ የድሊ። ኣብዚ ምናልባት ኣብ ስብከተወንጌል ንእንጥቀመሉ ዝተፈላለየ ተቊዋማትን ቤትጽሕፈታትን ጽፍሕታትን ከም ሃብቲ ክረኤ ይከኣል ግን ክንጥቀመሉ ጥራይ እምበር ምሳኡ ክንጠብቅ ወይውን ኣብ ምዕቃቡን ሓለዋኡን ጥራይ ክነድህብ የብልናን። ኣብነት ዝኾነና እቲ ኣብ ወንጌል እንረኽቦ ሃብታም መንእሰይ ሃረርታ ፍጽማናኡ ክሳብ ኢየሱስ ከምዘፍቅሮ ዝገበረ ኮይኑ ግን ብዙሕ ሃብቲ ስለዝነበሮ እናጐሃየ ነቲ ፍቅሪ ኢየሱስ ዝቈጸየ ምዝካር የድሊ። ልቡ ምስ ሃብቱ ተጣቢቁ ዝነበረ ሓንቲ ክገብር ኣይከኣለን።
ካልኣይ ስለወንጌል ንዝመጸካ ስደት ይዕበ ይንኣስ ወላ ነቲ ሕሜትን ስም ምኽፋእን ምቅባል እዩ!
ካልአይ ክፋል ናይ ድኽነት እታ ስለ ስብከተወንጌል እንቅበላ ስደት እያ። ኣብ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ‘ከም ኣባጊዕ ኣብ መንጎ ተዃሉ እልክእከኩም ኣሎኹ’ ዝብል ንረክብ። ሎሚ እውን እንተኾነ ስለ ወንጌል ዝስደዱን ስሞም ዚኸፍእን ከምዘለው ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ትማሊ ኣብ ሲኖዶስ መንእሰያት እከሎና ሓደ ኣብ ትሕቲ ስደት ካብ ዝነብሩ ዝመጸ መንእሰይ ንቤተክርስትያን ካብ ዝጸልኡ ኣኽረርቲ ብዝተበገሰ ጸገም ተሃሪሙ ኣብ ሓደ ጒድጓድ ተደርብዩ ኣብ ልዕሌኡ ዘሎን ዘየሎን ጐሓፍ ደርብዮም ኣብ መወዳእታ እቲ ሓመድን ጭቃን ጐሓፍን ክሓንቆ ምስ ቀረበ ‘ንመጨረሻ ግዜ ንኢየሱስ ክርስቶስ እኽሕድ በል’ ይብልዎ” ንሱ ከኣ ዘላ ዘየላ ትንፋሱ ኣኪቡ ‘ኣይፋል’ ይብሎም። ዓቢ ደንጎላ ደፊኦም ኣብ ርእሲኡ ብምውዳቅ ቀተልዎ። ኩልና ብዓቢ ሓዘን ሰሚዕናዮ። እዚ ዝብለኩም ዝሎኹ ኣብ ቀዳማይ ክፍለሰመን ኣይኮነን። ቅድሚ ክልተ ወርሒ ዝኾነ እዩ። ሓደ ኣብነት እዩ። ንምዃኑ ሎሚ ከም ሎሚ ክንደይ ክርስትያን ከምዚ ዓይነት ስደት የጓንፎም ኣሎ። እንክብሉ ብዛዕባ ስደት ምስ ተዛረቡ ካልእ ዓይነት ስደት ከምዘሎ እውን ከምዚ ክብሉ ገለጹ።
ናይ ሕሜታ ስደት ናይ በላቤለው ስደት እንከጓንፍ ወዮ ክርስትያን ከኣ ሱቕ ይብል ይጻወሮ እዚ እቲ ካልእ ድኽነት እዩ። ሓንሳእ ሓንሳእ ዕንቅፋት ንከይትኸውን ንምክልኻል እተወፍዮ ናኣሽቱ ስደታት ኣብ ከባቢና ኣብ ቊምስናና የጋጥሙ። ኣዳቂቅካ እንክትጥምቶም ናኣሽቱ ይመስሉ ኮይኑ ግን ፈተነ እዩ ፈተነ ድኽነት። እምበኣርከስ እዚ እዩ እቲ ጐይታ ዚሓቶ ካልኣይ ድኽነት እዩ። እቲ ቀዳማይ ድኽነት ንሃብቲ ምግዳፍ ልቡ ምስ ሃብቲ ምንም ርክብ ከምዘይብሉ ምርግጋጽ እዩ። እቲ ካልኣይ ከኣ ብትሕትና ንስደት ምቅባል እንክኾን እዚኣ ከኣ ካልአይቲ ድኽነት እያ።
ሣልሳይ ከኣ ናይ ሰብ ድኽነት በይንኻ ብሕትኻ ኮይኑ ኣብ ዝስመዓካ ናይ ሕይወት ክፍሊ!
ሣልሳይ ከኣ ናይ ሰብ ድኽነት በይንኻ ብሕትኻ ኮይኑ ኣብ ዝስመዓካ ናይ ሕይወት ክፍሊ ነዚ እውን ምቅባል ኢሎም። ነዚ ድኽነት እዚ ኣብነት ዝኾነና ኣብ ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ 2ጢሞ 4.10 እቲ ዓቢ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ምሳኡ እንትርፊ ሉቃስ ወላ ሓደ ከምዘይተረፈ እቲ ዚኣምኖ ዝነበረ ‘ዴማስ’ ከይተረፈ ከምዝገደፎን በይኑ ከምዝተረፈን ይገልጽ። ኮይኑ ግን ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዘይገደፎን ወትሩ ከምዝረድኦን ይገልጽ። ቅዱስነቶም ነዚ ክፍሊ ቅዱስ መጽሓፍ ኣብ ክውን ኩነታት ዘመንና ምልስ ይብሉ እሞ ሎሚ እውን ደቂ 17 ወይ 20 ዓመት ንኩሉ ገዲፎም ንኢየሱስ ክስዕቡ እንከለው ዘጋጥሞም ስደትን መከራን ብምዝካር ነዚ ኩሉ ስም ምኽፋእን ዕለታዊ ስደትን ቅንእን ብጽንዓትን ምትእምማንን ክጻወርዎ እንክንምልከት ጐይታ ኣብ ሳልሳይ ደረጃ ‘ባሕታውነት’ እውን ከም ሓደ መልክዕ ድኽነት ክሕተት ይከኣል ኢሎም።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነት ካብ ደቂኣንስትዮ ካብ ዝተወልዱ ዚዓበየ ሰብ ማለት ኢየሱስ ዝመስከረሉ ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ እዝክር። እዚ ዓቢ ሰባኺ እዚ ኩሎም ምእንቲ ክጥመቁ ናብኡ ይመጹ ነሮም። ፍጻሜኡ ከመይ ነበረ እንተበልና! ንብሕቱ! በይኑ ኰይኑ ኣብ ቤትማእሰርቲ ኮነ! እስኪ ሕሰብዎ ኣብ ቸላ ቤትማእሰርቲ ምዃን እንታይ የስምዕ ብዝገደደ ከኣ ኣብቲ ዘመን እቲ በይኑ ዝተረሰዔ ኣብ መወዳእታ ብጽልኢ ሓንቲ ዘማዊት ሰበይትን ክፍኣተ ግብሪ ሓንቲ ጓልን ክሳዱ ብሓደ ንጉሥ ዝተመንጠለ እዩ። እቲ ዓቢ ዝበልናዮ! ካብ ኣንስቲ ካብ ዝተወልዱ ልዕሊ ዘየሎ ሰብን ከስ መወዳእታኡ ከምዚ ኮነ። ርሑቅ ከይከድና ኣረጋውያን ክንክን ኣብ ዝረኽቡሎም ገዛውቲ ካህናትን ደናግልን ከይተረፉ ዝርከቡሉ ኣብ መወዳእታ በይኖም ባሕታውያን ኮይኖም ይተርፉ ዝዝክሮም ማንም የለን። ነዚ እውን ከም ሳልሳይ ኩነት ድኽነት ክንዝክሮ የድሊ።
ስለዚኸስ ይብሉ ቅዱስነቶም ስለዚኸስ ኩሎም ሓዋርያት ክርስቶስ ክኾኑ ዝመርጹ መንገዲ ድኽነት ክመርጹ ኣለዎም: እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
ንኢሳያስ ካብ ሰንዓፈ ጅማ ኢትዮጵያ ትቐርብ፡ ካብ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኢትዮጵያ ፍሳሃ ዎ ደስታ ይህቦ፡
ኢሳያስ ብሕጋዊ ዓይኒ መራሒ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣይኮነን። ባህሪኡ’ውን ምስ ባህሪ ህዝቢ ኤርትራ ኣይቃዶን። ብፖለቲካዊ መዳይ ህዝባዊ ኣረኣእያ የብሉን። ከምኡ ምዃኑ ፋሽሽታዊ ተግባሩ ምስክር’ዩ። ንስሙ ናይ ነጻነትን ሓርነትን ተጋደላይ’ዩ። ናይ ነጻነትን ሓርነትን ተጋዳላይ ህዝቢ ከኽብር፡ ንስለ ህዝቢ ብዙሕ ውልቃዊ ባህግታቱ ብጸጋ ክኸፍል’ዩ ትጽቢት ዝግበር። ኢሳያስ ግን፡ ስለ ድሕነት፡ ክብረትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ ዝሓስብ ኣእምሮ፡ ዝስከፍ ሞራል ኣይነበሮን። ሕጂ’ውን የብሉን። ብናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ግን ጎሮሮ ፖለቲካ ኤርትራ ዓትዒቱ፡ ምስትንፋስ ህዝቢ ዓጽዩ ዘጨንቕ ዘሎ ንሱ’ዩ። ጎሮሮ ፖለቲካ ሃገረ ኤርትራ ዓትዒቱ ብምሓዝ ክሻድን ዕድል ካብ ዝሃቦ ኣጋጣሚ ሓደ ድማ፡ ምስ ምውጋድ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ተፈጢሩ ዝነበረ ሕጋዊ ውሕስነት ዘይተገብረሉ ንጹህ ፖለቲካዊ እፎይታ ዝፈጥሮ ምዝንጋዕ’ዩ።
ዘቤታዊ ዋኒን ዘረስዕ ወግሐ ጸብሐ ንዝተሳዕረ መግዛእታዊ ስርዓትን ኣረሜናዊ ተግባሩን ዘኮማስዕ፡ ብኡ ድማ ዝዓግብ ራእይ ኣልቦ ሆይ ሆይታ ዓብሊሉ፡ ድሌቱ ክገብር ዘኽእሎ መሓውር ክሳብ ዝዝርግሕ ዕድል ስለ ዝረኸበ’ዩ። ፖለቲካ ኤርትራ ብኣጋ ካብ መጀመርያ 90ታት ብሓፈሻ፡ ድሕሪ ዕውት መስርሕ ረፈረንደም ከኣ ብፍላይ ክግራሕ ነይርዎ። ወሳንነትን ልኡላውነትን ህዝቢ ዝኽበረሉ ሕጋዊ ኣገባብ ክኽተል ክስራሕ ነይርዎ። ፖለቲካዊ ሆይ ሆይታ ንኹሉ ነገር ሸፊንዎ ስለ ዝነበረ ግን፡ ኢሳያስን ጉጅለኡን ስራሖም ክሰርሑ ዕድል ረኺቦም። ንሱ ሕልሙ ከተግብር ዘኽእሎ ኩሉ ምድላዋት ከጻፍፍ ሰፊሕ ግዜ ረኺቡ። ንኹሉ ነገር ብእምነትን የዋህነትን ዝተቐበለ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ፡ እንኮ-ሰባዊ ስርዓት እግሪ ምስተኸለ፡ ብሓሳብ ዘይኮነ ብተግባር ብበትሪ ምስተደሰቐ ካብ ፖለቲካዊ ድቃስ ክበራበር ጀሚሩ። ይኹን ግን ኣቐዲሙ ዝተኣታተወ ፖለቲካዊ ድንቁርናን ፖለቲካዊ ራዕድን ክሰብር ዘኽእሎ ምሉእ ንቕሓት ክውንን ብዘይምኽኣሉ፡ ንእንኮ ሰባዊ ስርዓት ዓገብ ክብል፡ ክገርሕ፡ ኣነ ንመሰለይ ኣለኹ ባዕለይ ዝብል ጸቕጢ ከሕድር ኣይከኣለን። ንመላኺ እንኮ-ሰባዊ ስርዓት ዘየስግእ፡ እሾኽ የብሉ፡ ኣራዊት የብሉ ጥጡሕ መጻወቲ ሜዳ ተፈጢሩ።
ፍጮ ኢሳያስ ናይ ቀረባ ዋኒኑ ንህዝቢ ኤርትራ ብጸቢብ ሃገራዊ ስምዒት ኣስኪርካን ኣደናጊርካን ከይሰምር ፋፊልካ፣ እንጀራ ከይጸግብ ኣድኪኻ፣ ብናይ ቀደም ትብዓቱ ከይቅጽል ብፍጹም ኢ-ሰብኣዊ ጭካኔ ኣርዒድካ ምሉእ ንምሉእ ናብ ዘየስምዕ ዘይድምዕ፡ ኣብ ዝተዘርገ ሓሳብ እናቖዘመ ዝነብር ስዑር ህዝቢ ንምግባር’ዩ ክሰርሕ ጸኒሑ። ናይ ርሑቕ ሸቶኡ ድማ ዘይእውጅ ንጉሰ ነገስቲ ዘኤርትራ ኮይንካ ምንባር’ዩ። እዚ ናተይ ባዕላዊ ፖለቲካዊ ፈጠራዊ ክሲ ኣይኮነን። እዚ መሰረት ዘይብሉ ስነ-ሓሳባዊ ተንታን ኣይኮነን። ብተግባር ንብዙሓት ዜጋታት ካብ ዝጠሓልዎ ጸቢብ ሃገዊ ስምዒት ምውጻእ ክሳብ ዝስእኑ ከም ዝገበሮም ብዓይኒና ንሪኦ ኣለና። ህዝቢ ኣብ ሓባራዊ ጉዳዩ ከይሓብር፡ ፈታዊኡን ጸላኢኡ ኣለልዩ ዓቕሚታቱ ኣላፊኑ ብሓደ ስልታዊ ኣንፈት ከይወፍር ሓሳቡ ዘሪጉ ኣይንቕድሚት ኣይንድሕሪት ከም ዝኸውን ገይርዎ ይርከብ። ሕድሕዱ ከይተኣማመን ክጠራጠር፡ ብድኽነት ብዛዕባ ዕለታዊ እንጀራ ጥራሕ ክሓሳብ፡ መሰለይ ከይብል ብራዕዲ ክጽመም፣ በበይኑ ዝቑዝም ብሓባር ዘይወፍር፡ እንተሰሊጥዎ ካብ ኤርትራ ርሒቑ ኣብ ስደት ተነጻጻር ሓርነት ዘስተማቕር ህዝቢ ክኸውን ዝከኣሎ ገይሩ። በዚ ጸረ-ህዝቢ ሜላን ፋሽሽታዊ ተግባን’ዚ ኣስታት 30 ዓመት መሪሑ ዘይኮነ ገዚኡ። ዛጊት’ውን መንበረ ስልጣኑ ኣጽኒዑ ይርከብ። ስለዚ ከኣ ህልሙ ኣዐዊቱ ኣሎ ማለት’ዩ።
ፍጮ ኢሳያስ ነዚ ኩሉ ዝገብር ዘሎ ሕሉፍ ህርፋን ስልጣንን ዝናን ስለ ዘለዎ’ዩ ኢልካ ምሕላፍ የዋህነት’ዩ። ኣብ ዓለምና ቅድሚ ኢሳያስ ብዙሓት መለኽትን ፋሽሽታውያንን መራሕቲ ተራእዮም’ዮም። ፖለቲካዊ ስልጣን ብሕጊ ድዩ ብሓይሊ ክምንዝዑ ንዝደልዩ ተነሓናሕቲ ፖለቲከኛታትን ፖለቲካዊ ውድባትን ሓይሊ ከይረኽቡ፣ ብምህዳን፡ ብምጽላም፡ ብምእሳር፡ ብምስቓይ፡ ብምቕታል፡ ቀልቢ ህዝቢ ንምስሓብ ባህሉ፣ ሃይማኖቱ፣ ማሕበራዊ ክብርታቱ ከይተዳፍኡ፡ ልኡላውነት ሃገር ብምኽባር ስልጣኖም ከጽንዑ ተዓዚብናን ንዕዘብ ኣለናን ኢና። ድሌት ኢሳያስ ግን ክኒዮ ሕሉፍ ድሌት ፖለቲካዊ ስልጣንን ዝናን ዝኸይድ’ዩ። ከምኡ ዝገብር እንታይ ዓይነት ክፉእ ሕማም’ዩ ናይ ስነ-ልቦና ምሁራትን ተመራመርትን ዝምልስዎ ኮይኑ፡ ንፖለቲካኛታትን ፖለቲካዊ ውድባትን ምህዳን ምስቓይ ምቕታል ጥራሕ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ከም ጥሙር ልኡላዊ ህዝቢ፡ ሃገር ከም ልኡላዊት ሃገር ከይህልው’ዩ ዝሰርሕ ዘሎ።
ኣብ’ዚ ልዕሊ 50 ዓመት ዘቑጸረ ናይ ፖለቲካዊ ስልጣን ታሪኹ፡ ኣብ እከለ ቦታ ምስ ህዝቢ እከለ ዓዲ ቀሪቡ፡ ኣብ ኣገደስቲ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ዝምድናታት ወጻኢ፣ ማሕበራዊ ጉዳያት ደሞክራስያዊ መድረኽ ከፊቱ ዳር ንግንባር ተዛትዩ፡ ድሌትን ውሳኔን ህዝቢ ሰሚዑን ተግቢሩን ዝብል ጭቡጥ መረዳእታ የለን። ኣበይን ብኸመይ ዝበለ ሕጋዊ ትካላዊ ኣሰራርሓ ከም ዝመጽአ ዘይፍለጥ ትእዛዝ ሂቡ፡ ሰባት ኣሲሩ፡ ቀቲሉ፡ ናይ ህዝቢ ጥሪት ክራሰያ ገይሩ፡ ኣባይቲ ኣፍሪሱ፡ ካብን ናብን ምንቅስቓስ ህዝቢ ከዲቡ፡ ገፊፉ ...ወዘተ’ዩ ታሪኹ ዝነግረና። እቲ ኣብ ዘመነ ገድሊ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈቱ ኣብ ሳሕል ጌይሩ ዝመርሓሉ ዝነበረ መድረኽ ከይሓወስና፡ ብኢደ-ወነኑ መራሒ ሃገረ ኤርትራ ካብ ዝኸውን ኣብ መጀመርያ 90ታት ኣብ ዓመት ሓደ መዓልቲ “ሕቶታት ህዝብን መልሲ ፕረሲደንትን” ተባሂሉ፡ ብዝተመርጹ ሕቶታትን ዝተመርጹ ሰባትን ኣቢሉ፡ ብመልክዕ ሕቶን መልስን ኦዲት ተገይሩ ብመራኸቢ ብዙሓን ዝቃላሕ ዝነበረን ኢሳያስ ናብ ህዝቢ ቀሪቡ ኣይፈልጥን። ስለምንታይ? ጸገም ህዝቢ ጉዳዩ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከመይ ኩነታት ይነብር ኣሎ? ካብ መንግስቲ እንታይ ይጠልብ ኣሎ? ጸገሙ ብኸመይ ክፍታሓሉ ይደሊ? ከም ሰብ ኮነ ከም መራሒ ዋኒኑ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ከይብተን፣ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ ከይድፈር ዝብል ሓላፍነታዊ ኒሕ የብሉን።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ክልጡፍ ናይ ህይወት ኣድሕን ደገፍ ዘድልዮ ህዝቢ እንተሃልዩ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ። ከቢድ ናይ ምብትታን ሓደጋ ዘንጸላልዎ ዘሎ ህዝቢ እወ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ። ብተግባር ቀዳምነት ኣብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ መሬት ወሪዱ ብተግባር ክዋሳእ ዘለዎ ከኣ ኢሳያስን መጋበርያኡ ስማዊ ስርዓት ህግደፍን’ዩ። ኢሳያስ ጠንቂ ምብትታንን ብርሰትን ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝኾነ ግን፡ ካብ ብህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብናይ ካልኦት ህዝብታትን ሃገራትን ድሕነት ከም ዝግደስ ከይተሰከፈ ባዕሉ ይነግረና ኣሎ። ብቃልን ብተግባርን እስከ ተምጽእዎ ክርኢ’የ ይብለና ኣሎ። ሎሚ ብሰሜን ኮነ ብደቡብ፡ ብምብራቕ ኮነ ብምዕራብ ኤርትራ ዝርከብ ህዝብና፡ ብፖለቲካዊ ጭቆና፣ ብቑጠባዊ ምዝመዛ፣ ብለበዳ ሕማም ኮሮና (ኮቢድ 19) ወራር ኣንበጣ በረኻ፣ ምዝባዕ ክሌማን ምዝባዕ ፖለቲካ ኢሳያስን ዝፈጠሮ ደርቅን ስእነት ዓያዩ ጉልበትን ኣብ ኣዝዩ ሕሱም ኩነታት’ዩ ዝርከብ ዘሎ። መራሒ ሃገር’የ ዝብል ጥራሕ ዘይኮነ ኩሉ ብሰብኣውነትን ብዜግነትን ዝግደስ ኤርትራውን ሞራላዊ ሕልናኦም ዘገድዶም ወጻእተኛታትን ኣመቱ ክገብርሉ ዝግባእ ወሳኔ ወቕቲ ምዃኑ ይፍለጥ።
ኢሳያስ ግን መነባብሮ ህዝቢ ብኣካል ክዕዘብ ኢሉ ንሸነኽ ምብራቕ ኮነ ምዕራብ፡ ንሸነኽ ደቡብ ኮነ ሰሜን ኤርትራ ዑደት ክገብር ኣይተራእየን። ኤርትራውያን ብሰንኩ ካብ መረበቶም ወጺኦም ኣብ ጉዕዞ ስደት ኣብ ባሕሪ ብጃምላ ሃሊቖም፡ ደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ክሓዝን ሰብኣውን ሞራላውን ተገዳስነቱ ብሓሳብን ብተግባርን እንከርኢ፡ ኢሳያስን መጋበርያኡ ስማዊ መንግስቲ ህግደፍን ብኣንጻሩ እንቋዕ ኮኑ ክብሉ ኢና ሰሚዕና። ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ከቢድ ስኽፋታ ኣውዲቑ ዝርከብ ኮሮና (ኮቪድ 19) ኣመልኪቱ ዝኽተሎ ዘሎ ኣገባብ መግለጺ ታሕጓሱ’ዩ ዝመስል። ህዝቢ ንምድካይ ንምብርካኽ፡ ካብን ናብን ተንቀሳቐሱ ድራር እለቱ ከይምእርር፡ ብኣካል ተራኺቡ ኣብ ዙርያ ጸገሙን ከመይነት ኣፈታትሓኡን ከይላዘብ፡ ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ተጠቒሙ “ዕጽዋ” ክብል ኣብ ዝገለጾ ህዝቢ ካብ ሕማም ኮሮና ክሃድም ብጥሜት ክመውት ኣብ ገገዛኡ ክዝራዕ’ዩ ፈሪድዎ ዝርከብ። ብስመ ኮሮና ኣብ ሓደጋ ንዝወደቑ ዜጋታት ምሕጋዝ ብዝብል፡ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት፡ ብቐጥታ ትእዛዝን ምድንጋርን ዝተወፈየ ብሚሊዮናት ዝግመት ዶላር ኣበይ ከም ዝኣተወ ኣይፍለጥን።
ኢሳያስ ድሕሪ መፋርቕ ዓመተ 2018 ናብ ጎሬቤት ሃገረ ኢትዮጵያ ከም ግራት ገደና ዝኾልል ህርኩት ሓረስታይ ይመላለስ ኣሎ። ኣብ ዝገብሮ ምምልላስ ኣመት ናይ’ቶም ኣብ ዝተፈላለየ መዓስከር ስደተኛታት ከርፋሕ ህይወት ዘሕልፉ ዘለው ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ክገብር ኣይተራእየን። ኣብ ኢትዮጵያ እናተመላለሰ፡ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው ስደተኛታት ዘይምዝራቡ ጸረ-ህዝብነቱ ጥራሕ ዘይኮነ መግለጺ ቅሉዕ ክድዓቱ’ዩ። ዘይምዝራቡ ጥራሕ ዘይኮነ ካብ’ቲ ዘሕልፍዎ ዘለዎ መሪር ሕሰም ዝሓስም ህይወት ከጋጥሞም’ዩ ጸቕቲ ዝገብር ዘሎ።
ስለዚ ንኢሳያስ ካብ ኣውራጃታት ኤርትራ፡ ካብ ወረዳታት ኤርትራ፡ ካብ ዓድታት ኤርትራ፡ ጅማ ትቐርቦ። ካብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኢትዮጵያ ክርኢ ፍሰሃ ዎ ደስታ ይህቦ። ካብ ጸጥታዊ ምርግጋእ ኤርትራ፡ ጸጥታን ምርግጋእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ የገድሶ። ስለምንታይ ብመንጽር ቀጻልነት ስልጣኑን ናይ ንግስነት ሕልሙን ስለ ዝዕቅኖ። እዚ ኣነ ካብ ባዶ ተበጊሰ ዝብሎ ዘለኹ ኣይኮነን። ብቃሉን ብተግባሩን ባዕሉ’ዩ ዝነግረና ዘሎ። ስለዚ ኤርትራውያን ኣሓትን ኣሕዋትን ኢሳያስ ብባህሪኡ፡ ብፖለቲካ ኮነ ብሕጊ ኣይናትናን። ወኪልን ንጉስን ናይ’ቶም ገዛእ ርእሶም ኣዋሪዶም ንባርነት ሕራይ ዝበሉ ዘምልኽዎ ውሑዳት በሃመት’ዩ። ነዓና ነቶም ንበዝሕ ግን ጸላኢ’ዩ ጥራሕ ዘይኮነ ደመኛ ጸላኢ’ዩሞ ኣይንገራህ። ንባብና ኩነታታዊ ዘይኮነ መትከላዊ ይኹን።
ፍጮ ኢሳያስ ንኤርትራ ኣስታት 30 ዓመት መሪሕዋ ዘይኮነ ገዚእዋ ኣሎ። 30 ዓመት ነዊሕ ግዜ’ዩ። ልዕሊ ርብዒ ዘመን ምዃኑ’ዩ። ኣብ’ዚ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ዘቑጸረ ስልጣኑ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዘሳተፈ ነጻን ደሞክራስያውን መድረኻት ከፊቱ፡ ናይ ደሞክራስን ልምዓትን ወይ ናይ ልዕለ ቅርጻን ትሕተ ቅርጻን መደባት ኣውጺኡ ክወፍርን ከዋፍርን ኣይተራእየን። ብኣንጻሩ ቅድም ዝነበረ ክድምስስን ከፍርስን’ዩ ተራእዩ። ትሕተ ቅርጻ ጥራሕ ዘይኮነ ኤርትራዊ ልዕለ ቅርጻ ክዝረግ ክዛባዕ፡ ሓድሽ ወለዶ መጥመሪ ዘይብሉ ሓሳብ ክውንን ዘርምዘርሞ ክኸውን’ዩ ከገብር ጸኒሑን ዝገብር ዘሎን። እዚ ነቶም ሰብኣዊ ክብረትና ንማንም ኣሕሊፍና ዘይንህብ፡ ከም ሰብ ብኽብረት ክነብር ንደሊ፡ ግን ከኣ ብናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ብእንኮ-ሰባዊ ስርዓት ንግፋዕ ዘለና ወገናት ሓድሽ ሓበሬታ ኣይኮነን።
ይኹን ግን ከም ህዝብን ሃገርን ንኤርትራ ይመርሕን ይውክልን’የ ዝብል ሓደ ሕሱር ባእታ፡ ኣብ ዘይጻሒ ኲናት፡ ድሕረትን ድኽነትን ረግሪጉ፡ ኣስታት ንርብዒ ዘመን ዓቕሚ ዘይብሎም፡ ኣነ ዝመሃርክዎም፡ ሓንጊረ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ዘደየብክዎም፡ ደመኛታት ህዝቢ ኤርትራ ...ወዘተ እናበለ ፍጥር ጥቕር ኣቢሉ ክኸሶምን ከቆናጽቦምን ናይ ዝጸንሐ መራሕቲ ህወሓት-ኢህወደግ መደባት ልምዓት ክዕዘብ፡ መሬት ኢትዮጵያ ክኾልል ምርኣይ ንለባም ብሓቂ የሕምም። ከም ሰብ ዝደለዮ ይግበር ባዕሉ ይፈልጥ ኢልና ስቕ ከይንብል ብስምናን ብስም ሃገርናን ይሽቅጥ ስለ ዘሎ ከም ሓያል ሕማም ኩርምቲ የቐንዙ። ንኤርትራ ይመርሕ ኣለኹ ንዝብል ሰብ ቀዳማይ ዋኒኑ ክኸውን ትጽቢት ዝግበር ኣብ ኣውራጃታት፡ ወረዳታትን ዓድታትን ኤርትራ ብኣካል ከይዱ መነባብሮ ህዝቢ ምዕዛብ፡ ምስ ህዝቢ ምልዛብ’ዩ። ንገዛኢ ኤርትራ ፍጮ ኢሳያስ ግን፡ ካብ ሰንዓፈ ጅማ፣ ካብ ተሰነይ ጉባ፣ ካብ ከረን ደቡብ ኢትዮጵያ፣ ካብ ዓዲ-ዃላ ደብረ-ዘይቲ፣ ካብ ድባርዋ እንጠጦ ....ወዘተ ይቐርብ።
ፍጮ ኢሳያስ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ከም’ቲ በሃማት ኣምለኽቱ ለባማት ክበሃሉን ከኣልናዮን ኢሎም ደጋጊሞም ዘኮማስዕዎ፡ ንመራሕቲ ወያነ ንምሕራቕ ኢሉ ዝገብሮ ዘሎ እንተደኣ ኮይኑ ንዕኡን ንዓታቶምን መግለጺ ፖለቲካዊ ድኽነቶም’ዩ። ከም’ቲ ኣብ ጎደናታት ዝዝርብ፡ ገለ ኤርትራውያን ብናይ መንነት ቅልውላው ይገልጹኒ’ዮም ካብ ዝብል ኩርናዕ ተበጊሱ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ናይ ኣጥፊእካ ምጥፋእ ፖለቲካ ይጻወት እንተሃል’ውን ይቕረ ዘይበሃሉ ናብ ደቂ ደቁ ዝሰጋገር ገበን ይፍጽም ከም ዘሎ ምርዳእ የድሊ። እንተ ብናተይ ገምጋም ግን ከምኡ ዝገብር ዘሎ ንገለ ከሐጉስ ንገለ ኸኣ ከሕርቕ ኢሉ ዘይኮነ፡ ጸረ-ህዝቢ ፖለቲካዊ ባህሪኡ ዝዓደሎ’ዩ ዝገብር ዘሎ። በቲ በለ በቲ ግን እቶም ኣቐዲምና ጸረ-ህዝቢ ባህሪኡን ፋሽሽታዊ ተግባሩን ካበይ ይብገስ፡ ከመይ’ከ ይፍታሕ ተረዲእና ንመሰረታዊ ለውጢ ንቃለስ ዘለና፡ ዝያዳ ሓላፍነታዊ ልቦና፡ ጥበብን ተወፋይነትን ሓዊስናን ብዝኾነ በለካ ለኽዓካ ከይተደናገርና ንምውጋዱ ንረባረብ። እንተ’ቶም ሕልናኦም ዘዕረቡ ግን ንኹሉ ግዜ ስለ ዘለዎ ዕለተ ፍርድኹም ተጸበዩ ክብሎም እደሊ።
ዕለት 30-10-2020
Hits: 330


text:
ኣስታት 200 መራሕቲን ወከልቲን ሃገራት አብ ዝሳተፋሉ ዘለዋ ዋዕላ ለውጢ ክሊማ ፓሪስ፣ ናብ ሰማይ ዝልቀቅ ጋዝ (ካርበን ኢምሽን) ብከመይ ይጎድል ኣብ ዝብል ኣጀንዳ ነናይ ገዛእ ርእሶም መርገጺ ድሕሪ ምግላጾም፣ ንዓለማዊ ዋዒ ንምቁጽጻር ዝከኣለሉ ውዕል ንምኽታም ይሰርሑ’ለው።
ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ፎረም ንጽልዋ ንለውጢ ኣየር ዝተቃላዓ ሃገራት ኮይና ንሓደ ዓመት ንክትመርሕ’ውን ተመሪጻ’ላ።
ዝናብ እዚ ዘበን’ዚ ክትግምቶን ክትውከለሉን ዘይካኣል ኮይኑ’ሎ ዝበሉ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ ጽንኩር ደርቂን ብርቱዕ ውሕጅን ተደጋጋሚን ኣዕናዊን እናኾነ ይመጽእ ኣሎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ንፕሮጀክትታት ሓምላይ ቁጠባ ቢልዮናት ዶላራት ሃገሮም ከምትሰልዕ ዘፍለጡ ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ ብወገኖም፣ ዕጫ’ቶም ኣብ ጥቃ ቀላይ ቻድ ዝነብሩ ሰባት ንምድሓን፣ ከይደንጎና ግብረ-መልሲ ክንህብ ይግባእ ኢሎም።
ዋዕላ ፓሪስ ብሕልፊ ንመራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ኪንዮ'ቲ መግለጺታትን መብጻዓታትን ዝበልጸጋ ሃገራት ግብራዊ መልሲ ክህባ ኣለወን’ዮም ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 16 June 2020
ሓወልቲ ናይቲ፣ ኣብ እዋን መግዛእቲ ኢጣልያ፣ ጓል 12 ዓመት ኤርትራዊት ገዚኡ ሰበይቱ ከምዝገበራ ዝተገልጸ ኢጣልያዊ ኢንድሮ ሞንታኔሊ ከምዘየልግሶ ከንቲባ ከተማ ሚላኖ፣ ጂሰፐ ሳላ ኣፍሊጡ።
እቲ ደጋፊ መግዛእቲ፣ ባርነት ጸለምቲን ፋሺስትን ከምዝነበረ ዝንገረሉ ኢጣልያዊ ጋዜጠኛ፣ ኣብ 1930 ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነበረሉ፣ ንጓል 12 ዓመት ኤርትራዊት ቆልዓ ብገንዘቡ ገዚኡ ሰበይቱ ከምዝገበራ’ዩ ተኣሚኑ።።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ኣንጻር ዓሌትነት ኣብ ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞ፣ ሓወልቲ ሸያጦ ባራዩ፣ ደገፍቲ መግዛእትን ዓሌታውያንን ናይ ዝነበሩ ህቡባት ሰባት ይዓኑ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብ ኢጣልያ፣ ከተማ ሚላኖ ዝርከብ ሓወልቲ ‘ዚ ጓል 12 ዓመት ቆልዓ ብገንዘቡ ዝገዝአ ኢጣልያዊ ክዓኑ ካብ ሰልፈኛታት ንዝቐረበ ጻውዒት ዝነጸገ ከንቲባ ሳላ፣ ንሓርነትን ናጽነት ሓሳባትን ብዙሕ ኣበርክቶ ዝገበረ ጋዜጠኛ’ዩ ክብል ገሊጽዎ።
ኢንድሮ ሞንታኔሊ ኣብ 1969 ኣብ ዝገበሮ ናይ ቴሌቪዥን ቃለ መጠይቕ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ግዝኣት ኢጣልያ ኣብ ዝነበረት ኤርትራ፣ ወዲ 24 ዓመት እንከሎ፣ ደስታ ዝተባህለት ጓል 12 ዓመት ቆልዓ ካብ ኣቡኣ ብገንዘብ ገዚኡ፣ ከም ሰበይቱ ከምዝሓዛ ተኣሚኑ’ዩ።
ንሱ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ “ደስታ ሽኮሪና ቆልዓ’ያ ኔራ። ኣብ ኣፍሪቃ ከምዚ ከይመስለኩም” ብምባል እናሰሓቐ ንዘሕለፎ ናይ ገዛእን ተገዛእን ህይወት ብምትዕናን ገሊጽዎ።
ኣብ ኤርትራ ዝተወልደት ኢጣልያዊ ጋዜጠኛ ኤልቪራ ባኖቲ ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ነቲ ሞንታኖሊ ዘቕረባ መግለጺ ብምቅዋም፣ ብዓመጽን ግፍዕን’ያ ወቒሳቶ።
እንተኾነ ንሱ፣ “ኣብ ኤርትራ ኣብቲ እዋን’ቲ ደቂንስትዮ ኣብ 12 ዓመት ምምርዓው ልሙድ’ዩ ዝነበረ፣ ከም ናይ ኤውሮጳ ኣይኮነን” ክብል እኳ እንተመለሰላ፣ ንሳ ግን ጓል 12 ዓመት ቆልዓ ኣብ ኣፍሪቃ ይኹን ኤውሮጳ እንታይ ኣካላዊ ፍልልይ’ዩ ዘለዋ ክትብል መጉታቶ።
ሞንታኔሊ፣ ኣብ መበል 91 ዓመት ዕድሚኡ ኣብ 2001 ድሕሪ ሙሟቱ፣ ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ኢጣልያ ንዝገበሮ ኣበርክቶ፣ ኣብ ከተማ ሚላን ሓወልቲ ቆይሙሉ።
ድሕሪ ቅትለት ጸሊም ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ፣ ኣብ መላእ ዓለም ኣንጻር ዓሌታውነት ድሕሪ ዝተበገሳ ተቓውሞ፣ ነበርቲ ሚሊና፣ ኣሰር ሓያሎ ከተማታት ኣመሪካን ኤውሮጳን ብምስዓብ፣ ሓወልቲ ናይዚ ንጓል 12 ዓመት ኣፍሪቃዊት ቆልዓ ናይ ጾታዊ ርክብ ግዝእቱ ዝገበረን ዓሌታዊ ምዃኑን ዝተጠቕሰ ኢጣልያዊ ጋዜጠኛ ክዓኑ ዝሓቱ ዘለዉ።
=============


text:
ንህግደፍ ምእላይ ዕብይ ዕማም ናይ ህዝቢ እዩ
አብዚ ግዜ እዚ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝኸነ ግዜ ንላዕሊ አብ ዝኸፍኣ
ናይ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቁጠባውን ጸገማት ወዲቑ ይርከብ።
እዚ ድማ ካብ ባዶ ተበጊሱ ዝተፈጥረ ጸገም ዘይኮነስ ብመ ጀመ ርያ
አብ እዋን ናጽነትና ዝረኸብናሉ እዋን ክዕመ ሙ ዝግብኦም ከም
ቅዋምን፡ አብያተ ፍትሕን፡ ንመ ሰል ህዝቢ ክጣበቓ ዝኽእላ ሲቪካዊ
ማሕበራት ዘይምህላውን ብሓፈሻ ቀይዲ አልቦ ዝኸነ መ ንግስቲ
ክህልወና ብምኽአሉ ዝተፈጠረ ዓብይ ጸገም እዩ።
እዚ ሎሚ አብ ስልጣን ኮርሻ ዝረከብ መ ራሒ ዲክታተርያዊ ስርዓት
አካይድኡ ንድሕሪት ተመ ሊስካ ክርኣይ ከሎ ነዚ ሎሚ ሒ ዝዎ ዘሎ
ስልጣን ንምድልዳል ብዝተፈላለየ አገባባት እናተጠቐመ ብቐንዱ
ድማ ምስ ዝሓለፉ ስርዓታት ዝጥቀሙ ሎም ዝነበሩ ከፋፊልካ ናይ
ምግዛእ ሜላታት ብዝኸፍኣ አገባብ ብምጥቃም ብአውራጃ ብወገን
ብሃይማኖት እናመ ኻነየ እናጠቀወን ንብዙሓት ደቂ ሃገር አብ ሜዳን
አብ ከተማታትን እናሃደነ ዝመ ጸ መ ራሒ ምኻኑ አብዚ ሕጅ እዋን
ብንጽር ንኹሉ ሰብ ብሩህ ብዝኾነ መ ንገዲ ይርኣ አሎ።
አብ እዋን ናጽነት ናይ ኩሉ ሰብ ተስፋን ባህግን ዝነበረ ሃገርና ከም
ሓዳስ ሃገር መ ጠን ዋላ እኳ ድሩት ዓቕምታት እንተነበራ ህዝቢ
ደገፉን ተገዳስነቱን ብዝተፈላለየ ደረጃ ከርእይ ድሕሪ ምጽናሕ አብ
1993 ብረፈረንደም ድማ ንዓለም ብዘስደምም መ ንገዲ ዝነበሮ ባህጊ
ንነጽነት ብድምጹ አረጋጊጹ። ካብኡ ንነጀው ግን ብጃካ ብንዴራ
ምስቃልና እቲ ዝተመ ነናዮን የሕዋትና መ ዋእሉም ዝተንከራተቱሉን
ህይወቶም ዝበጀውሉን ዝተፈጸመ ነገር የለን። እቲ ዝረኸብናዮ ነገር
እንተሎ ሞትን ስቓይን ብዕጽፍታት ወሲኹ ራህዋን ቅሳነትን ተሰፋን
ተጸንቂቖም፡ ስደት ብሓደ ክልተ ዘይኮነስ ብዓሰርተታት ኣሽሓት፡
ሬሳታት የሕዋትና ካብ ባሕርታትን ውቅያኖሳትን ክእረ ጀሚሩ።
ብዓሰርተታት አሸሓት መ ንእሰያት ድማ አብ ፈቖድኡ ተደርብዮም
አለው። ህዝቢ ብድርቅን ህግደፍ ብዝፈጥሮ ናይ ዕዳጋ ቅልውላው
አብ ዝሳቐየሉ ዘሎ ህሞት ህግደፍ ንሕና ሓገዝ አየድልየናን እዩ እቲ
ገንዘብ ሃቡና እናበለ አብ ዝባንን ጸገማት ህዝብን የሽካዕልል አሎ።
እንተኸነ ምእንቲ ሃገር መ ዋእሎም ዝተጋደሉ ተጋደልቲ ንሃገርን
ህዝብን ክርምሱ እዮም ኢልካ ዝሕሰብ ጉዳይ አይነበረን። እንተኸነ
እቲ አብ ውሽጢ ሰውራ ኤርትራ ዝበቖለ ዲክታተርያዊ መ ራሒ
ንነብሱ ሓቢኡ ነቶም ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ህዝባዊ ስልጣን
ክውሕሱ ይኽእሉ ዝብሎም ሰባት ክቐርሞምን ክሕይሮምን ጸኒሑን
አሎን። ናይ ብዙሓት ብሉጻት ዜጋታት ህይወት ብዝተፈላለየ
አስማት አናጥመ ቐ አናንኣኣሰን እናደሰከለን እናቐንጸለን እንሆ ነቲ
ዝሓልሞ ዝነበረ ስልጣኑ አረጋጊጽ ነዛ ሃገር ረሚ ስዋን አመ ራሲሕዋን
ይርከብ።
ህዝቢ ኤርትራ ከም ኩሉ ህዝቢ ብሰላም ክነብር ድልየቱ እዩ።
እንተኸነ አብ ሕግን መ ሰል ወዲ ሰብ አብ ዘይከበረሉ ሃገር
ክተነበርን ክትንቀሳቐስን ዘይሕሰብን ክሕሰብውን ዘይክእል ስለዝኸነ
ህዝቢ አብ ስቓይ ወዲቑ ይርከብ። ዝኸነ ዲክታተርያዊ ስርዓት
ዕድመ ስልጣኑ ክናዋሕ ዝኽእል ዘይምርግጋእ ምስ ዝህልው ጥራሕ
እዩ። ወጥርን ዘይምርግጋእ ብምፍጣር ናይ ህዝቢ አንፈት ካብ ቀንዲ
ጉዳያቱ ናብ ዕግርግን ዘይምርግጋእን አንፈቱ ብምጥዋይ ካብ ቀንዲ
ጉዳያቱ እናመ ሳመ ስካ ምጽናሕን ነቶም ዘስግኡኻ ሰባት ድማ ብስም
ክሓድትን ረዓድትን እና ኣጥመ ቕካ ዕድመ ስልጣንካ ምንዋሕ እዩ።
እዚ አካይዳ ንምፍላጥ ብዙሕ ናይ ታሪኽ መ ጽሓፍቲ ምግንጻል
አይድልን እዩ። አብ እዋን ስርዓት ኢትዮጵያ ደርጊ ንህዝቢ
ኢትዮጵያ ሃገር ካብ ተገንጸልትን ጸበብትን ኣድሕን ብዝብል ስም
አብ ዝተናወሓ ኩናት ብምእታው ንስልጣኑ ዝቃወሙ ኩሉ አብ
ምውቃዕ የሕሊፍዎ በዚ ድማ ኮነሬል መ ንግስቱ ሃይለማርያም ናይ
ስልጣን ዘበኑ ን17 ዓመ ት አናዊሑ ። ብዙሓት ፖለቲከኛታት፡ ናይ
መሰል ሰብ ተጣበቕቲ፡ አዘዝቲ ሰራዊት ድማ ቀንጺሉ። ንኹሎም
ዝኸሶም ዝነበረ ከምዚ ሕጅ ዲክታተርያዊ ኢሳያስ ዝገብሮ ዘሎ
ከሓድቲ ሃገር፡ ናይ ኤምፒርያሊዝም ተልኣኽቲ፡ግቦኛታት፡አሸበርቲ፡
ወገናውያን፡ ጸበብቲ፡ተገንጸልቲ፡ ድሑራት ዝብላ እየን ኒረን። እዘን
ቃላት እዚኣትን ድማ ሎሚ አብ ኤርትራ ደቀባት ደቂ ሃገር
ንምጥፋእ ህግደፍ ነዘን ቃላት ይጥቀመ ለን አሎ።
እቲ ህልው ኩነታት ሃገርና ዘይፈልጥ ኤርትራዊ የለን። እቲ ጸገም
አብ ዘይፍትሓሉ ደረጃ ተበጺሑስ ነፍስ ወከፍ ዜጋ ብዘለዎ ዓቐሚ
ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ክዋሳእ ዝግብኦ ግዜ ኢና ንረከብ። ሃገር
ራሕሪሕካ ምኻድ ፍታሕ ኣይኮነን። እቲ ፍታሕ ግብራዊ ስጉምቲ
ምውሳድ እዩ። ቃልሲ ድማ ብዝተፈላለየ አወዳድባን አገባባትን
ክካየድ ይኽእል እዩ። እቲ ዘገድስ ነገር ብምክብባርን ምጽውዋርን
ህዝባዊ ዕላማ ተሰኪምና ስሙ ር አረኣእያን ንዋታዊ ዓቕምታትና
አወሃሂድና ነቲ አብ ቅድሚና ኮይኑ ንህዝቢ አብ ናይ ባርነታዊ
ሰንሰለት ሓኒቑ ሒዙ ዘሎ ስርዓት ንሓዋሩ ክነልግሶ ይግባእ። ድምበ
ተቓውሞ ድማ ነቲ ዓበይቲ ብድሆታት ከልግስ ዝኽእል ህዝባዊ
ዕላማን ህዝባዊ ሓላፍነትን ክሰከሙ ን ነቲ ዝግበር ምርብራባት ናህሪ
ክውሱኹ ሉ ይግባእ። ብቐንዱ ግን እቲ ጉዳይ ናይ ህዝቢ ስለዝኸነ
ኩሉ ዜጋ ብዘለዎ ዓቕሚ ክዋሳእ ይግባእ። ምእንቲ ምንታይሲ ጉደይ
ሃገር ጉዳይ ኩላትና ስለዝኸነ።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ብ. ሓጎስ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2585


text:
Radio Erena: 12 January 2021
ኣመሪካ፣ ነቲ ንዝበዝሐ ክፋል የመን ተቖጻጺሩ ዝርከብ ሑቲ ኣብ መዝገብ ሽበራ ከተስፍሮ ምዃና ይግለጽ ኣሎ።
ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ማይክ ፖምፐዮ ነዚ ከምዘረጋገጸ ዝሓበራ ማዕከናት ዜና፣ ምምሕዳር ትራምፕ ክእለ ሓደ ሰሙን ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘለወሉ ግዜ’ዩ እዚ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣመሪካ፣ ንሑቲ ኣብ መዝገብ ሽበራ እንተስራቶ፣ ንመስርሕ ሰላም የመን ተወሳኺ ዕንቅፋት ከምዝኸውን ዲፕሎማሰኛታት ስግኣቶም ይገልጹ።
ብኢራን ከምዝድገፍ ዝንገረሉ ሑቲ ንምእላይ፣ ካብ 2015 ኣትሒዙ፣ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝምራሕን ኤርትራ እትርከበን 31 ሃገራትን ዝደገፍኦ ኵናት፣ ዝኾነ ፍረ ከየምጽእ ድሕሪ ምትራፉ፣ ብደገፍ ኣመሪካ፣ ተወሳኺ ፖለቲካዊ ጸቕጢ ንምፍጣር ይህቀን ከምዘሎ’ዮም ሰበ ስልጣን ሑቲ ዝጠቕሱ።
ንሑቲ ንምድምሳሱ፣ ዝተኸፍተ ጽዑቕ ኵናት፣ ካብ ወደባዊት ከተማ ዓደን ክስሕብ እኳ እንተተገደደ፣ ብቀይሕ ባሕሪን ካልእን ዝርከብ ዝበዝሐ ስትራቴጃዊ ቦታታት እታ ሃገር ግና ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ’ዩ ዝርከብ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ሑቲ፣ ወትሃደራዊን ፖለቲካዊን ሚዛን የመን ሒዙ ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝድገፍ መንግስቲ የመን፣ ዝበዝሐ ኣካሉ ኣብ ስደት ኣብ ሪያድ ዝርከብ ኮይኑ፣ ነታ ብሓይልታት ስዑዲን ኢማራትን እትሕሎ ከተማ ዓድደን’ውን ዝበዝሐ ክፋላ ክቆጻጸራ ከምዘይክኣለ’ዩ ዝንገረሉ።
=============


text:
ኣፍሪካ ኣብ ፀረ-ግብረሽበራ እንተካይዶ ዘላ ወፍሪ መንግስታት ዓለም ብገንዘብ ክሕግዙዎ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ ፀዊዖም።ንሶም ነዚ ፃውዒት ዘቕረቡ ኣብ ናይሮቢ ይካየድ ኣብዘሎ ናይ ኣፍሪቃ ላዕለዋይ ፀረ-ግብረ ሽበራ ኣኼባ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እዩ።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኸቡ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ወኪላት ዓለምለኸ ትካላት ተረኺቦም ኣለው። ኣንቶኒ ጉተረስ ኣብ መደረኦም “ማሕበረሰብ ዓለም ኣብዚ ዞባ ኣንፃር ግብረሽበራ ይዋግኣ ንዘለዋ ሃገራት ክሕግዙ ኣለዎም።ግብረሽብራ ኣብ ልዕሊ ውልቀሰባትን ማሕበረሰባትን ጉድኣት እናውረደ ይርከብ።ግብረሽበራዊያን ልክዕ ከምቲ ኣብ ካልእ ዓለም ኣብ ኣፍቃካ እውን ኣገዲድካ ምድፋር ከም መፈራርሒ ይጥቀምሉ እዮም ዘለው፡ ቆልዑ ንህልውንኦም ክብሉ ናብ ጉጅለታት ግብረሽበራ ይፅምበሩ ኣለው።ህዝብታት ኣፍሪቃ ግን ፅልእን ግብረሽበራን ንዝዝርግሑ ክንዲ ዝክኣሎም ይገጥሙዎም ኣለው።”
ኣፍሪቃ ናይ ባዕላ ዝኾነ ኣገባብ መቆፃፀሪ ግብረሽበራ ክትሕንፅፅ ኣለዋ ዝበሉ ጉተረዝ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ግብረሽብራ መረዳእታ ክለዋወጡ ኣገዳሲ ምዃኑ ብምግላፅ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኬንያን ዘሎ ከም ኣብነት ጠቒሶም።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተዛረቡ ኣቦ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ ግብረሽበራን ጥሩፍነትን ኣብ ዝተፈላለያ ዞባታት ኣፍሪቃ ምግፍሑን ሕብረት ኣፍሪቃ ድማ ብዝተኽኣለ መጠን ኣብ ናይ ምክልኻል ምንቅስቓስ ይሰርሕ ከምዘሎን ገሊፆም።
“ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኣልጀርስ ንዝተፈፀመ ግብረሽበራዊ መጥቓዕቲ ዘፅንዕ ማእኸል መፅናዕቲ ኣፍሪቃ ኣጣይሱ’ሎ።ኣብ ጅቡቲ ኣብ ስራሕ ዝርከብ ምልውዋጥ ሓበሬታ መሓውር ደሕንነትን ፀጥታን ኣሎ።ሓይልታት ፖሊስ ናይታ ኣህጉር ብሓበሬታ ንምርኻብ እውን ይስራሕ ኣሎ።ሕብረት ኣፍሪቃ ንናይ ሶማልን ሃገራት ሳሕልን ምዕቃብ ሰላም ይምውል እዩ ዘሎ”ኢሎም።
ኣብቲ ኣምባሳደራትን ዲፕሎማሰኛታትን ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተሳተፍሉ ኣኼባ ናይ ኬንያ ፕረዚደንት እሁሩ ኬንያታ እውን መደረ ከምዘስምዑ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 15 August 2018
ኣድማ ኣካይድኩም ተባሂሎም፣ ካብ ዓዲ ሃሎ ናብ ከባቢ ኣፍዓበት ተወሲዶም ዝጸንሑ ኣስታት 2 ሽሕ ዝኾኑ ኣባላት 29 ዙርያ፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት እንደገና ናብ ዓዲ ሃሎ ተመሊሶም።
እቶም ኣስታት ቅድሚ ክልተ ዓመታት፣ ንምሕደራ እቲ ብስም ኮሌጅ ሕርሻ፣ ኣብ ዓድ ሃሎ ዝተኸፍተ ሓድሽ መዓስከር ዝተቓወሙ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ናብ ኣፍዓበት ተወሲዶም ኣብ ተሃድሶን ከቢድ ናይ ጉልበት ስራሕን ተጸሚዶም ከምዝጸንሑ ይፍለጥ።
ንሳቶም፣ ናብ ኣብ ዓዲ ሃሎ ኣብ ዝተወዝዕሉ፣ ሞይይያዊ ስልጥጠና ክትወስዱ ኢኹም ተባሂሎም ኣብ ሃንገራት ተታሒዞም እኳ እንተነበሩ፣ ብዘይ እኹል መግቢ፣ ማይን ጽፍፍ ምሕደራን ተደርቢና ኣሎና ብዝብል’ዮም ነቲ ኣድማ ኣለዓዒሎሞ።
እቲ ኣድማ ናብ ካልእ ከይተሰጋገረ፣ መንግስቲ ሰራዊት ብምውፋር ነቶም ኣስታት 2 ሽሕ ዝኾኑ ኣባላት ሃገራት ኣገልግሎት ናብ ኣፍዓበት ኣግዒዝዎም።
እዞም ካብ ኣፍዓበት፣ ብገደምን ባጽዕን ኮለል ኢሎም ናብ ዓዲ ሃሎ ተመሊሶም ዘለዉ ኣባላት ሃገራት ኣገልግሎት፣ ንዕረፍቲ ናብ ስድርኦም ክፋነዉ ይሓቱ እኳ እንተለዉ፣ ዝኾነ መምርሒ ኣይመጻናን ብዝብል ካብ ቦትኦም ከንይቀጻቐሱ ተኣዚዞም ኣለዉ።
ናብ ዓዲ ሃሎ ተመሊሶምሉ ዘለዉ ምኽንያት’ውን ንሞያዊ ስልጠና ምዃኑ’ዩ ዝንግረሎም ዘሎ።
===================


text:
ኣብ ክፈለ ግዝኣት ፊላደልፊያ ኣብ ዝርከብ ዩንቨርስቲ ቴምፕል ፕሮፈሰር ሕክምና ዝኾኑ ኢትዮጵያዊ ኣሜሪካዊ ዶ/ር ኤሊያስ ስዒድ ሲራጅ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ላስቬጋስ ኣብዝተኻየደ ስነስርዓት ዝለዓለ ኽብሪ ዘለዎ ሽልማት ተሸሊሞም።
ትካላት ጥዕና ወይ ሰብሙያ ሓኻይም ኢትዮጵያን ዩናይትድ ስቴትስን ንምርኻብን ንምትሕብባርን ብዘርኣይዎ መሪሕነት፣ኣብ ሓሙሽተ ኣብያተ ትምህርቲ ሕክምና ኢትዮጵያ ንተምሃሮ ብዝሃብዎ ትምህርትን ስልጠናን፣ኣብ ሕማም ሽኮር ሰፊሕ መፅናዕትታት ብምክያድን ካብ ዘሸለምዎም ገሊኦም እዮም ይብል AMERICAN ASSICIATION OF CLINICAL ENDOCRINOLOGY ዝተብሃለ ማሕበር ሰብሙያ ሕክምና ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ።
ዶ/ር ኤሊያስ ስዒድ ብዙሓት ሓኻይም ሰብ ሙያ ናብ ኢትዮጵያ እናተመልሳለሱ ከምዝሕግዙ ብምሕባር ዝተፈለየን ዝበለፀን ዝብሎ ዝሰራሕኹዎ የለን፣ምስ ዝተፈላለዩ ሰባት ተሓባቢረ ዝሰራሕኹዎ ስለዝኾነ ንዕኦም ወኪል ዝተቐበልኩዎ ሽልማት እዩ ኢሎም።


text:
ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታት ሰላማዊ መነባብሮ ናብ ዝረኽብሉ ንኽግዕዙ ክግበር ኣብ ኤውሮጳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያንን ሓቲቶም።
ትማሊ ኣብ ሮማ ጣልያን ሎሚ ኣብ ጀኔቫ ሲዊዘርላንድ ሰላማዊ ሰልፍታት ተኻይዱ'ሎ። ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዝርከብ ቤት-ፅሕፈት ትካል ሕቡራት መንግስታት UNHCR በማእት ዝቁፀሩ ኤርትራውያን ኣብ መንጎ ጎንፂ ሊብያ ኣብ ፀገም ዝርከቡ ዜጋታት ህፁፅ ረድኤት ክግበረሎም ሕቲቶም።
ትማሊ ኣብ ሮማ ጣልያን ኤጅንስያ ሓበሻ ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ትካል ኣብ ዘዋደዶ ሰልፊ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያንን ሶማልያውያንን ከምዝተኻፈሉ መስራቲ'ቲ ትካል ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ገሊፆም።
ብኻልእ ወገን ኸአ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሊብያ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ይንቀሳቀስ ከምዘሎ ኣፍሊጡ'ሎ። ኣብ ሚኒስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኤርትራ ዳይሬክተር ዝኾኑ ኣቶ ፀሃየ ፋሲል ከምዝበልዎ ኣብ ሊብያ ዝርከቡን ብፍቃዶም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝደልዩ ኤርትራውያን ኣብኡ ብዘሎ ኤምባሲ ክምዝገቡ ከምዝኽእሉ ገሊፆም።
ኣብኡ ዘሎ ኩነታት ከም ልብኻ ዘገላብጥ ብዘይምኻኑ ዝጀመርናዮ ስራሕ ብዝተመቻቸአ ኩነታት ምክያድ አይከአልን ዝበሉ ኣቶ ፀሃየ ዝተወሰኑ ኤርትራውያን ክምዝገቡ ጀሚሮም'ለው ኢሎም። ግን ሰደተኛታት ምውፃእ ከምዘይተጀመረ ኣቶ ፅሃየ ፋሲል ዳይሬክተር ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኤርትራ ገሊፆም።


text:
ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ክልተ ጊዜ መግለፂ ዝሃቡ እቶም ፕረዚደንት፣ ፈደራላዊ ቢሮ ምርመራ (FBI) ነቲ ግብሪ ሸበራ የፃርዩ‘ሎ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ ወሲኾም፣መስርሕ ምፅራይ‘ቲ መጥቃዕቲ ገና ኣብ መባእታዊ ብርኪ ምኻኑ ጠቂሶም።
”እቲ ድሮ ዝበፅሓናዮ መደምደምታ፣ነቲ መጥቃዕቲ መን‘ዩ ፈፃሚኡ ስለምንታይ? ዝብል ሕቶ ዘይተመለሰ ምኻኑ‘ዩ።ኣቀዲሙ ዝተዋደደ ድዩ? ብጉጅለ ግብረ-ሸበራ ናይ ወፃኢ ወይ ናይ ውሽጢ ሃገር? ዝብሉ ሕቶታት ኣይተመለሱን ዘለው።ኩሉ ነገር ንምንፃር ጊዜ የድልይ‘ዩ።ግን ክንፈልጥ ኢና።ንዜጋታትና መን ከምዝጎድአ ክንፈልጥን ናብ ፍርዲ ክነቅርብን ኢና” ኢሎም።
ህዝቢ ኣሜሪካ ንራዕዲ ኣይንብርከኽን ዝበሉ እቶም ፕረዚደንት፣ኣብ ፅባሕ እቲ መጥቃዕቲ፣ዓለም ተግባራት ጅግንነት፣ሕያውነት፣ልግሲን ፍቅሪን ናብ ግዳያት እናወሓዘ ከሎ ተዓዚቡ እዩ ኢሎም።
”መን ምኻና ክትፈልጡ እንተደሊኹም፣መንነት ኣሜሪካ ክትፈልጡ ፣ ንክፍኣት ከመይ ከምንምልሰሉ እንተደሊኹም፣ተገደስቲ፣ኣፍቀርቲን ዘይፈርሁን ምኻኖም ትርድኡ” ይብሉ ንሶም።
ኣብ ቦስቶን ዝተፈፀመ ጥቅዓት ንሸሞንተ ዝዕድሚኡ ቆልዓ ወሲኹ ንሰለስተ ሰባት ቀቲሉ፣179 ሰባት ኣቁሲሉ።FBI ብወገኑ፣እቲ መስርሕ መርመራ ዓለም-ለኻዊ መልክዕ ክሕዝ‘ዩ ኢሎም‘ለው።


text:
ምንስቲር ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን፣ኣብ‘ዚ ቀረባ “ወግዒ ክልተ ምርጫታት” - “ንመደራጉሕ ዝገትአ ሃገራዊ ጉያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሓደ መፅሓፍ ብኣምሓርኛ ናብ ንባብ ኣቅሪቦም ኣለው።
ኣብ ክሊ ክልተ ዳሕረዎት መስርሕ ምርጫ ካብ ኢህወዴግ ዝተዋሃበ ዝተማለአ መብርሂን መልሲን ዘይምንባሩን ንሶም ብደረጃ ውልቀ-ሰብ ኣብ‘ቲ መስርሕ ቀጥታዊ ተሳትፎ ስለዝነበሮምን እቶም ምርጫታት ኣብ ሓደ ፍልይ ዝበለ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ናይ ኢትዮዽያ ዝተፈፀሙ፣ኣብ ኢትዮዽያ ሓደስቲ ሓሳባት ዴሞክራሲ ወይካኣ ልምዓታዊ ዴሞክራሲ ኢልና ኣብ ንገልፆ ፕሮግራም ዝተተግበረሉ ጊዜ ዝተፈፀሙ ስለዝኾኑ ንምፅሓፍ ደሪኹኒ ይብሉ ኣቶ በረከት።
እንተኾነ፣እቲ መፅሓፍ ናይ ፖሊሲ ወይካኣ ኢህወዴግ ኣብ መፃኢ ዝትግብሮም መደባት ንምንፃር ተባሂሉ ብዛዕባ ፖሊሲ ዝትንትን መፅሓፍ ኣይኮነን ኢሎም።
"ወግዒ ክልተ ምርጫታት - ንመደራጉሕ ዝገትአ ሃገራዊ ጉያ" ብኣቶ በረከት ስምኦን ዝተደርሰት መፅሓፍ
- በትረ ስልጣን
ቀንዲ ጠንቂ ምግምማዕ ህወሓትን ኢህወዴግን ኤትራን መንግስታን'ዶ፣ድኽነትን ስእነት ዴሞክራሲን? ዝብል ከምዝነበረ'ውን ይገልፁ
ምንስቲር ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን፣ኣብ‘ዚ ቀረባ “ወግዒ ክልተ ምርጫታት” - “ንመደራጉሕ ዝገትአ ሃገራዊ ጉያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሓደ መፅሓፍ ብኣምሓርኛ ናብ ንባብ ኣቅሪቦም ኣለው።


text:
- Other languages
ናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት
ናይ ራዕዲ-ጥዕዓት ብተደጋጋሚ የጋጥመኩም ምስ ዝኸውን ወይ ውን ናይ ራዕዲ ጥቕዓት ደጊሙ ከለዓዕለልኩም ኣብ ዝደፋፋእ ኩነታት ከይትወድቁ ምስ እትሻቐሉ፡ በቲ ናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት ዝተስምየ ሕማም (paniksyndrom) ተጠቒዕኩም ክትህልዉ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ ከምዚ ተጠቕሰ ኩነታት ምስ እትርከቡ፡ ሕክምናዊ ሓገዝ ካብ ምሕታት ድሕር ኣይትበሉ። ንናይ ራዕዲ ናዝህንህኖት ዝቓለስ ፍወሳ ኣሎ እዩ።
ናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት እንታይ እዩ?
ሃንደበት ዘየላቡ ሻቕሎት ምስ ዝወረኩምን፡ ኣብ ውሽጥኹም ንቡር ዘይኮነ ሓይሊ ምስ ዝስመዓኩምን፡ ግዳያት ናይ ራዕዲ ዝተሓወሶ ሻቕሎት (panikångest) ኮይንኩም ኣለኹም ማለት እዩ። ግዳይ ናይ ራዕዲ ዝተሓወሶ ሻቕሎት ዝኾነ ሰብ፡ ነቲ ጸገም ከም ኣካላዊ እምበር ከም ኣእምሮኣዊ ጌሩ ኣይወሶድን እዩ። እዚ ኸኣ ልሙድ እዩ።
ራዕዲ ዝተሓወሶ ሻቕሎት፡ ነቶም ክሃድሙ ወይ ውን ከምልጡ ዕድል ዘይብሎም ኣብ ድሩት ኩነታት ዝወደቑ ሰባት ዘጋጥሞም ልሙድ ተርእዮ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ሪጋ፡ ኣውቶቡስ ወይ ውን ኣብ ባቡር ኮፍ ኢሎም ኣብ ምጒዓዝ ዝርከቡ ሰባት።
ራዕዲ ዝተሓወሶ ሻቕሎት ብዝያዳ ኣብ ኣካላትና ዝስመዓና ኮይኑ፡ ምልክታቱ ኸኣ፡ ናህሪ ትርግታ ልቢ፡ ሕጽረት ትንፋስ ከምኡ ውን ጽርጽርው ምባልን እዩ። እዚ ጸገም ቀንዲ ኣብ ኣካላትና ስለዝመዓና፡ ኣእምሮኣዊ መልሰ-ተግባር’ዩ ኢልካ ክትድምድሞ ኣጸጋም ይኸውን። ገለ ኣካላዊ ጸገም፡ ከም መጥቓዕቲ-ልቢ፡ እዩ ኢልካዮ ክትሓልፍ እምበኣር፡ ልሙድ እዩ። እቲ ኣካላዊ መልሰ-ተግባር፡ ስርዓተ-መትኒና ኣብ ኣርዓዲ ኮይኑ እንረኽቦ ኩነታት ዘርእዮ ግብረ-መልሲ እዩ።
ተደጋጋሚ ጥቕዓት ራዕዲ ምስ ዘጋጥመኩም፡ እቲ ጸገም ናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት ክኸውን ይኽእል እዩ። ራዕዲ ዝተሓወሶ ሻቕሎት ኣዝዩ ሳሕቲ ዝቕልቀለኩም ምስ ዝኸውን፡ ናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት ኣለኩም ማለት ግን ኣየስምዕን እዩ።
ጽልዋ`ዚ ሕማም ኣብ ህይወተይ እንታይ እዩ?
ናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት ምስ ዝህልወኩም፡ ራዕዲ ዝተሓወሶ ሻቕሎት ከየጥቅዓኩም ኣዚኹም ስለዝእትፈርሑ፡ መዓልታዊ ህይወትኩም ክጽሎ ባህሪያዊ ይኸውን። እቲ ሻቕሎት ከየጥቅዓካ እተርእዮ ፍርሒ ንባዕሉ፡ ትጽቢታዊ-ሻቕሎት (förväntansångest) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ትጽቢታዊ ሻቕሎትኩም ኣዝዩ ዓሚቚ ምስ ዝኸውን፡ ህይወትኩም ብኣሉታ ዝጽለወሉ ተኽእሎ ኣዝዩ ዓቢ እዩ።
ከም ሳዕቤን ናይዚ ከኣ፡ ምውጻእ ከጸግመኩም ኢልኩም ዝገመትኩሞ ቦታታት ምውጋድ ትጅምሩ። ንኣብነት፡ እኩብ ህዝቢ ዘለዎም ቦታታት፡ ባቡር፡ ኣውቶቡስ ካብ ምጥቃም ትቊጠቡ።
ካብ ኣሸጋሪ ዝኾነ ኩነታት ምርሓቕ፡ ንሓጺር እዋን መፍትሒ ክመልስ ይኽእል እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ግን ሻቕሎት ከምዝብእስ ይገብሮ። ንሻቅሎት ኣብ ውሽጢኹም ዓቢ ቦታ ምስ እትህብዎ፡ ነቲ እትብህግዎ ህይወትኩም ክትነብሩ ዘኽእለኩም ንእሽቶይ ቦታ ጥራይ እዩ ክተርፈኩም።
መዓስ እይ ሕክምናዊ ሓገዝ ክሓትት ዘለኒ?
ኣብ ውሽጢኹም ዝስመዓኩም ሻቕሎት፡ ንህይወትኩም ይድርቶን ይቆጻጸሮን እንተኾይኑ፡ ሕክምናዊ ሓገዝ ካብ ምሕታት ድሕር ኣይትበሉ። መዓልታዊ ህይወትኩም ከይተዓናቐፍ ብምባል፡ ኣልኮላዊ-መስተ ወይ ውን ካልእ ኣዐጋሲ መድሃኒታት ብምውሳድ ነቲ ሕማም ባዕልኹም ትፍውስዎ እንተኾይንኩም ውን ሕክምናዊ ሓገዝ ካብ ምሕታት ድሕር ኣይትበሉ።
ኩነታትኩም ክመሓየሽን ጽቡቕ ምእንቲ ክስመዓኩምን፡ ባዕልኹም ክትገብርዎ እትኽእሉ ብዙሕ ነገራት ኣሎ። ሕክምናዊ ሓገዝ ንምርካብ ናበይ ከተብሉ ከምዘለኩም ዘይትፈልጡ ምስ እትኾኑ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ 1177.se ብምእታው ማእከላት-ጥዕና ኣበይ ከምዝርከባ ክትርእዩ ትኽእሉ። ምስ ማእከል ጥዕና ምርኻብ ምስ ዘጸግመኩም፡ ነቶም ኣብ ዙርያኹም ዝርከቡ ሰባት ክሕግዙኹም ተወከሱዎም።
ክግበረልኩም ዝኽእል ድጋፍ ኣሎ እዩ
ኲነታትኩም ክመሓየሽ ዝገብር ፍወሳ ኣሎ እዩ። እቲ ፍወሳ ብመልክዕ መድሃኒታትንን KBT ዝተሰምየ ኣገባብ ፍወሳን ይካየድ። KBT ንሓጺር ግዜ ዝካየድ ስነ-ኣእምሮኣዊ ፍወሳ ኮይኑ ብመልክዕ ዝርርብ ወይ ውን ብኢንተርነት ብዝግበር ኣገባብ ፍወሳ ይካየድ። ትሕዝቶ ናይቲ ፍወሳ፡ ሻቕሎት መዓልታዊ ህይወትኩም ብኣሉታ ከይጸልዎ ምእንቲ ከመይ ጌርምኩም ከም እትቆጻጽርዎ፡ ዝምህረኩም እዩ።
ኣብ በይንኻ ዝወረደ ኣይኮነን
ንነዊሕ ዓመታት ብናይ ራዕዲ ኣዝህንህኖት ድሕሪ ምስቓይ፡ ኣብ መወዳእታ ግን ካብኡ ተላቒቖም ናብ ዝሓሸ ኩነታት ዝተሰጋገሩ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ። ሓደ ወይ ውን ካብኡ ዝበዝሕ ጸገማት ከምዘለካ ምፍላጥ፡ መወዳእታ ህይወት ማለት ኣይኮነን። እኳ ደኣ ብኣንጻሩ፡ ብዛዕባ ነብስኹም ክትፈልጡ፡ ነቲ ጉዳይ ብዕቱብ ክትተሓሓዝዎን እንታይ ከምዘድልየኩም ውን ክትፈልጡ የኽእለኩም። ካብ ዝነበርኩሞ ክትሕይሉን ዝበለጸ ነብስኣዊ-ርድኢት ውን ክህልወኩም ይገብር።


text:
ኣብ መስርሕ ምርጫ እታ ሃገር ምጭብርባር ኣሎ ዝብል ብዙሕ መጎተ ምልዓሉ ተኸቲሉ ንምርጫ ቦርድ እታ ሃገር ብምቕዋም ተደጋጋሚ ናይ ተቃውሞ ሰልፍታት ምኽያዶም ከም ውጽኢቱ ድማ ምሃብ ድምጺ ኣብ ክንዲ ብምዝጉብ ኣሰር ኣጻብዕ ብወረቐት ክኸውን ዝብል ሓድሽ ሕጊ ምውሳኑ ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ኬንያ ንዝኻየድ ሃገራዊ ምርጫ ንምምዝጋብ ኣብ ጎደናታት ናይሮቢ ኣብ ኣፍደገ ሴንት ፒተር ክላቨርስ መባእታ ቤት ትምህርቲ ንዝርኸቡ ኣስታት 20 ዝኾኑ ሰባት እቲ ናይቲ መዓልቲ ምውቕ ኩነታት ኣየር ዝጸልዎም ኣይመስልን።
ሓደ ካብኦም ሳሙኤል ንጆሮገ ከምዚ ይብል።
“ ንዝቕጽል ፕረዝደንት ኮነ ኣባላት ፓርላማን ካልእን ድምጺ ምሃብ መሰልና’ዩ።”
ሎሚ ካብ መወዳእታ ናይ መረጽቲ ምምዝጋብ መዓልታት ቀዳመይቲ መዓልቲ እያ። እዚ መስርሕ ምምዝጋብ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ክዛዘም’ዩ።
ናይ ኬንያ ነጻ ምርጫ ቦርድን ኮሚሽን ዶብ ማናጀር ዝኾኑ ኣንድሪው ሊሞ ክሳብ ሕጂ እቲ መስርሕ ምዝገባ ብጽቡቕ ይኻየድ ምሕላው ይገልጹ።
“ካብ መመዝገቢ ኑቕጣታት ዝበጽሓና ሪፖርት ዘተባብዕ እዩ። ብርግጽ ከም ናይ መጀመርያ መዓልቲ ምዃኑ ሓደ ሓደ ጸገማት ማለት ምውፋር መዝገብቲ ገለ ሰባት እዋን ደንጉዮም ኣብቲ ቦታ ብምርኻቦም ማእከላት ደንጉዮም ተከፊቶም እዮም እንተኾነ እዚ ዝበሃል ዓብይ ጸገም ኣየጋጠመን።”
እዚ ምዝገባ ወሃብቲ ድምጺ የካቲት 14,2017 ዝዛዘም ኾይኑ መሰረታዊያን ወሃብቲ ድምጺ ግን ብቅዋማዊ ቤት ጽሕፈታት ወይ ህዝባዊ ኣገልግሎት ወሃብቲ ቤት ጽሕፈታት ኣቢለን ግን እቲ ምርጫ ኽካየድ 90 መዓልታት ክሳብ ዝተርፎ ክምዝገቡ ከምዝኽእሉ ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሕጂ ዳርጋ ኩሉ ሰብ ተሃኑ ዘውጽአ ይመስል እሞ ቁሩብ ብዛዕባ”ትግራይ” ክንዛረብ፡፡ እንታይ ብዛዕባ ትግራይ?
ብዛዕባ ትግራይ ዋላ ሓንቲ ክንዛረብ ኣይንኽእል ኢና። ምኽንያቱ ዓቕሚ ስለዘይብልና። ብዛዕባ እቲ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ከይዱ ብዝኾነ መለክዒ ኣብ ዘይብጽሖ ኲናት ዝሳተፍ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ግን ክዝረብ ይከኣል እዩ፡፡ እቲ ንባዕሉ እውን ግዳይ ናይ ብዙሓት ረቛሒታት ዝኾነ ሰራዊት ግና ብዛዕባኡ ክትዛረብ እውን ዝከኣል ኣይኮነን። ስለዚ እምበኣር እቲ ዘረባ ብዛዕባ ሰራዊት ኤርትራ ዘይኮነ ብዛዕባ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ክኸውን ዘለዎ። እቲ ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ነገራት ስለምንታይ እዩ ከምኡ ዝኸውን እናበልና ምሕሳብ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ጠንቂ ከይፈለጥና ብዛዕባ ሳዕቤንን ፍታሕን እንተተዛረብና ናብ ዋላ ሓደ ኣይወስደናን ወይ ኣየብጽሓናንን እዩ።
ስለምንታይ እዩ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ነገራት ከምኡ ዝኸውን?
ስለምታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ንዓለም ምሉእ ዘሰንበደ፡360 ደቁ ኣብ መንደበልዎ ዘህለቐ ጥፍኣት ከም ሓደ ታራ ንቡር ፍጻሜ ርእይዎ ጥራይ ሓሊፉ ሲ ዳርጋ ረሲዕዎ እኳ ዝነብር ዘሎ? ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ እዞም ልዕሊ360 ደቁ ንቡር ቀብሪ እኳ ከይረኸቡ ኣብ ጋህሲ መንደበልዎ ተጸፍጺፎም እናነበሩ ዘይዝክሮም ዘሎ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣማኢት ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ደቁ፡ ካብ ቅድሚ ዓይኑ ተገፊጦም ክዕፈኑን ብበትሪ እናተደሰቑ፡ ኣብ ምድረበዳ ክእሰሩን ስቕ ኢሉ ዝርኣየ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ መራሕተይ ኢሉ ዝጸውዖም፡ ዝኣመኖምን ክመርሕዎ ብግብሪ ዝረኣዮምን ኣብ ዓሰርተታት ሰበሰልጣን ደቁ፡ ነበረያነበረ ብዝዓይነቱ ኣጠፋፍኣ ክጠፍኡ እንከለዉ፡ ዋላ ሓንቲ ሕቶ ዘይብሉ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዓቕሚ ኣዳም ዘይበጽሑ ህጻናት ደቁ፡ እግሮም ናብ ዝመርሖም ክጠፍኡ እንከለዉ ሕቶ ዘይብሉ?
ስለምንታይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ዓዱ ናበይ ክኸይድን ከይከይድን ክንገሮ እንከሎ ሕቶ ዘይብሉ?
እዞም ኣብ ላዕሊ ጠቒሰዮም ዘለኹ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ዝኾኑ ሕቶታት፡ ሓሲበ እየ ኣዝዮም ናብ ስድራቤት ዝቐረቡ ገይረዮም። ምኽንያቱ፡ ነቲ ሓበሬታ ዘይብሉ፡ ዘይተረድኦ ኮይኑ፡ ዘይፈለጠ ኮይኑ… ወዘተ ዝብል መመኽነይታታት ፈጺሞም ዕድል ዘይህቡን ውሽጠ-ውሻጠ ኣትዮም ዝስርስሩን እዮም። ኣይኮነን ታራ መዓልታዊ ህይወት ዝመርሕ ሰብ፡ ኣብ ደብሪ ዝቕመጥ ፈላስን ኣብ ዝጸበበ መሸጎራጉር ተሓይሩ ዝነብር ሰብን እውን ክርእዮምን ክፈልጦምን ዝኽእል ፍጻሜታት እዮም። ሓሓሊፎም ዘጋጠሙ እውን ኣይኮኑን ብቕድም ተኸተልን ብኣልማማ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዘነቓነቑን ፍጻሜታት ድማ እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ግን ነቶም ኣብ ገዛእ ነብሱ ዝወረዱ ኣይሂታት ዘስተብሃለሎም ኣይመስልን። ስለምንታይ?
ንዘመናት እናተደጋገመ ዝነብር፡ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ዝፍጸም፡ ተሳተፍቱ እውን ዝኾንና ሓቅታት ካብ ምርኣይ ሓንጊድናን ደርሆ ጻሕቲራ ኣብ እትረኽቦ ከንቱ ምስሉይነት ተሓቢእናን ክንነብር ኣይንኽእል ኢና።
ንልዕሊ ክልተ ሚእቲ ዓመታት፡ ኣብዛ ዘመናዊ ፖለቲካ ዘመሓድራ ዓለም ህዝቢ ኤርትራ ናይ ገዛእርእሱ ፖለቲካ የብሉን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ ኩሉግዜ መጋበርያ ናይ ንጹር ጉዳይን ዕላማን ዘለዎም ሓይልታትን ወገናትን እዩ ህዝቢ ኤርትራ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ፈጺሙ ኣብዘይምልከቶ ኲናት ህይወቱ ዝኸፍል ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ፡ ናይ ፈለማ መጋበርያ ንኻልኦት ኣይኮነን። ነቲ ንጥልያን ኣብ ሊብያን ኣብ ኤርትራን፡ ነቶም ድሕሪኡ ዝሰዓቡ ሓይልታትን ብጻዕዳ ኢዱ ገዲፉ ብጸሊም(ዝባን) ኢዱ ከም ሕሱም ዝተገዝአን ዝኸደመን ኤርትራዊ ገዲፍና፡ ኣብዚ ዝሓለፈ20 ዓመታት ጥራይ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ህዝቢ ኤርትራ ጽቡቕ ገይሩ ዝፈልጦ ነጥብታት ንጥቀስ።
ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ፡
እቶም ኣዝዮም ብዙሓት ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ፡ ክንዲምንታይ ሃብቲ ኤርትራ እዮም ኣህሊኾም፡ ዝጸባጸብ ኣካል ስለዘየለ ህዝቢ ኤርትራ ክፈልጦ እውን ዘይሕሰብ እዩ። ብገንዘቡ ዝምወሉ ከምዝኾኑ ግን ጸማምን ዕዉርን እንተዘይኮይኑ ኣንዳዕዲዑ ይፈልጥ እዩ። ስለምንታይ ኢሉ ግን ክሕተት ከምዝከኣል እውን ሓሲብሉ ዝፈልጥ ኣይመስልን።
ሰራዊት ደምሒት ኣብ ኣስመራ ኣትዮም ኣብ ቦታ ሰራዊት ፖሊስ ኤርትራ(MP) ኮይኖም ክሰርሑ፡ ዝረኣየ ህዝቢ ኣስመራ፡ ኣብታ ርእሲ ከተማ ሃገሩ ከምኡ ዝበለ ብድዐ፡ ንዕቀትን ውርደትን ክግበር ርእዩ ከምዘይረኣየ እዩ ሓልፍዎ። ስለምንታይ ይኸውን?
ዳንኬራ ተቓለስቲ ሶማል፣ ኣብ ኣስመራ፡
ዝዓበያ ሆቴላት ኣስመራን ዝበለጸ ቪላታት እታ ኸተማን፡ ከም ሕሱም ብሓይልታት ሶማል ክርገጻ እንከለዋ፡ ህዝቢ እታ”ዓባይ ኣስመራ” ፊልም ዝቕረጽ ዘሎ መሲልዎ ዶ ይኸውን ብጎቦ ዓይኑ እናረኣዮም ጥራይ ዝሓልፍ ዝነበረ?
ቅትለት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ የመን፡
ዓለም ምልእቲ ኤህ! ትብለሉ ዘላ ኲናት የመን ቀንዲ መደበሩ ወደብ ዓሰብ ኤርትራ እዩ። ኣብ ዓሰብን ከባቢኣን፡ ዝሳቐዩ ዘለዉ የመናውያን ኣብ መሬት ኤርትራ እዮም ዝሳቐዩ ዘለዉ። እቶም ኣብኡ ኣብ ዓሰብ ከባቢን ወተሃደራዊ ታዕሊም እናወሰዱ ናብ ዓዶም የመን ከይዶም ምስ ኣሕዋቶም ዝዋግኡ ዘለዉ እውን እንተቐቲሎም ይኹን እንተተቐቲሎም ኤርትራ እቲ ደም ኣብ ኢዳ እዩ።
እዚ ቐሊል እዩ፡፡ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ዓሰብ እናነቐላን ናብ እናተመልሳን፡ ንየመን ዘዕንዋ ዘለዋ ነፈርቲ ኢመራት ዓረብ፡ ብህልቂት ህዝቢ የመን ንኤርትራ ተሓታቲት ዝገብር ገበን እየን ዝፍጽማ ዘለዋ፡፡ ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉእ ውንኡ ይፈልጦ እዩ።
ስለምንታይ እዩ እቲ ዝኸውን ዘሎ ኣብ ኤርትራ ከምኡ ዝኸውን ዘሎ?
ሓያል ጸቓጢ መንግስቲ ስለዘሎ? ኣይፋሉን። ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለዉ መንግስታት ዕድል እንተረኺቦም ንምጽቃጥ ድሕር ዝብሉ ኣይኮኑን።
ኣብ ኤርትራ ዝኸውን ዘሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንኻልኦት ናይ ምግዛእ፡ ምኽዳም፡ ጎይታይ እምበይተይ እናበልካ ምግልጋል ሕዱር ባህሊ ስለዘለዎ እዩ፡፡ እንተድኣ ፖለቲካዊ ኣምር ገይርና ክንዛረብ ኮይንና ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናተይ ዝብሉ ፖለቲካዊ ባህሊ የብሉን፡ ብዘይካ ካልኦት ዘቕርብሉ።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሚእቲ ዓመታት ዘጓነፈ ፍጻሜታት እንተመርሚርናዮ እዚ ሓቂ እዚ እዩ ዘርእየና።
እምበኣር፡ ኣብ ክንዲ በብሰዓቱን መዓልቱን ብዝኽሰቱን ዝሓልፉን ፍጻሜታት ምዝራብን ምስቁርቋርን፡ ነቲ መሰረታዊ ሽግር ክንፈልጦ ክንፍትን እቲ ዝሓይሽ እዩ። ንሓቂ ከምታ ዘላታ ከየጸባበቕና ምቕባል ግን እቲ ኣውራ ናብቲ ሕቶ እውን ክወስደና ዝኽእል መገዲ እዩ።
ንሓቂ ንድፈራ።
ምስዚ ሓሳብ ዝተሰማምዐ share እንተበሎ ዝበለጸ ዝርግሐ እዩ ዝረክብ።
ፍቕረይ የማን
11 የካቲት 2021


text:
ኣብ ኣትላንቲክ ውቅያኖም፣ደሴታት ካሪቢያን ኣሜሪካን ንዘመናት ዕንወት እናውረደ ኣብዚ ዓመት እዚ ብፍላይ ዝናብ ሓዘል ህቦብላዊ ንፋስ ሀረኬናት ሃርቪን ኢርማን ኣብ ደሴታት ካሪቢያንን ኣሜሪካንን ማእለያ ዘይብሉ ዕንወታት ኣውሪዱ፤ብዙሕ ህወይት ሰባት እውን ኣጥፊኡ።
እዚ ብመጠን ናይቲ ንፋስ ፀቕጥን ቕልጣፈን ካብ ሓደ ክሳብ ሓሙሽተ ደረጃታት/Categories ዝውሃቦ ትሮፒካዊ ስቶርም ካብ በረኽቲ ከባቢታ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካን ከምዝልዓል ሊቃውንቲ ከባቢያዊ ኩነታት ኣየር /Atmospheric scientists/ ዶ/ር በላይ ብርሃነ ደመወዝን ዶ/ር ፍስሃ ገብረማሪያም ብርሃነን ይገልፁ።
ዶ/ር በላይ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሜሪላንድ ባልቲሞር ካውንቲ/UNBC/ናይ ፊሲክስስ ፕሮፌሰር እዩ።ኣብ መንጎ UMBCን ናይ NASA Goder Space Flight Centerን ዘተሓባብር ማእኸል ሓባራዊ ቴክኖሎጂ ስርዓተ መሬት/Joint Center for Earth System Technology/ዳይረክተር እውን እዩ።
ዶ/ር ፍስሃ ገብረማሪያም ብርሃነ ብ Atmospheric physics. ናይ ዶክትሬት ድግሪ ዘፅንዐ ኣብዚ ሕዚ እዋን CGI ተባሂሉ ኣብ ፅዋዕ International Consultants in Management and Information Technology ናይ ዳታ ወይ መረዳእታ ሳይንቲስት እዩ።ቅድም ክብል እውን ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ምምሕዳር ምግብን መድሓኒትን ናይ ዳታ ሳይንቲስ ኮይኑ ሰሪሑ እዩ።ኣብዚ ኣብ ቬርጂንያ ይነብር።
ትሮፒካዊ ንፋስ ሓዘል ህቦቡላታትን ሀረኬይንን ኣበይ፣ከመይን መዓስን ከምዝፍጠሩ ምስ ኣወፃፅኣ ኣሽማት መብርህን ትንታነን ይህቡ።


text:
Radio Erena: 05 June 2018
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣል በሽር ንፍሉይ ልኡኽ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር፣ ኣብ ጉዳይት ጸረ ሽበራን ዕርቅን፣ ዶክተር ሙልታቕ ቢን ማጂድ ኣል ቓሕታኒ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ከምዘዘራረበ ጋልፍ ታይምስ ሓቢሩ።
ኣብቲ ብሰንበት 3 ሰነ ዝተኻየደ ዝርርብ፣ ቀጠር ንመስርሕ ሰላም ዳርፉር ናይ ምሽምጋል ሓላፍነታ ክትቅጽሎ ኣብ ዝብል ነጥቢ ከምዝተመያየጡ ተገሊጹ።
ኣቐዲሙ ብመንጎኝነት ቀጠር ክካየድ ዝጸንሐ ስምምዓት፣ እወታዊ ውጽኢት ከምዝተረኽቦ ዘመልከቱ ዲፕሎማሰኛታት፣ እቲ መስርሕ ደረጃ ብደረጃ ንኸይቅጽል ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝተፈጥረ ምግምማዕ ዓንቂፍዎ ምጽንሑ የረድኡ።
መንግስቲ ሱዳንን ሓያሎ ወገናት ዳርፉርን፣ ቀጠር ነቲ ናይ ምሽምጋል መስርሕ ክትቅጽሎ ኣብ ስምምዕ ድሕሪ ምብጽሖም’ያ፣ ናብቲ ጠረጴዛ ተመሊሳ ዘላ።
ንዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ጅቡትን’ውን ከም መንጎኛ ንኣስታት 8 ዓመታት ዝኣለየቶ ቀጠር፣ ክልቲኦም መንግስታት ምስ ዓዑዲ ዓረብ ከምዝወገኑ ብወግዒ ድሕሪ ምግላጾም፣ ነቲ ካብ 2010 ኣትሒዛ ክትሰርሓሉ ዝጸንሐት ናይ ሽምግልና መስርሕ ደው ከምዘበለቶ ይፍለጥ።
=====================


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዞባ ካሚሸ ወረዳ ሴዳል ዕጡቃት ብዉሑዱ ክልተ ሰባት ቀቲሎም 145- ሰባት ኸኣ ከምዝሓዙ ኮሚሽን ሰብ ኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
እቲ ኮሚሽን ሎሚ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣብቲ ክልል ብፍላይ ኣብ መተከልን ዞባ ካማሽን ደሕንነት ዜጋታት ንምርግጋጽ ብመንግስቲ ዝውሰዱ ስጉምቲ ክቀላጠፍ'ዉን ተላብዩ። ካብ 12- መስከረም ጀሚሩ ነበርት'ቲ ከባቢ ዕጡቃት ጉሙዝ'ዮም ብዝበልዎም 145- ዝኾኑ ተወለድቲ ብሄር ጉሙዝ ከምዝተጨውዩ ምንጭታት ብምጥቃስ ይገልጽ።
እቶም ዝተጨውዩ ኣንስቲን ቆልዑን ኣረጋውያንን ዝሕውስ'ዩ ፥ዝህብዎ ምኽንያት ኸኣ ንዕላማና ኣይደገፍኩምን ዝብል ምኻኑ ሃዲሞም ዘምለጡ ሰባት ጠቂሱ ይሕብር። ኣብቲ እዋን በቶም ዕጡቃት ብውሕዱ ክልተ ሰባት ከምዝተቀትሉ ዝተጨውዩ'ውን ምንክልባት ይበጽሖም'ሎ ኢሉ'ሎ። 5000 ሰባት'ዉን ከምዝተመዛበሉ ተገሊጹ'ሎ። ንዝሓለፉ ሓሙሽተ መዖኣልታት'ውን ኣብ መንጎ ሓይልታት ጸጥታን'ቶም ዕጡቃትን ኹናት ይካየድ ምህልውን ንነበርቲ ሰዳል ናብ ድሌት ዝተባህለ ቦታ ንምህዳም ጻዕሪ ይግበር ከምዘሎን ዝገለጸ'ቲ ኮሚሽን እቲ ዝተወፈረ ሓይሊ ጽጥታ እኹል ኣይኮነን ኢሉ'ሎ። ኣብ ወረዳ ሰዳል ካብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ጀሚሩ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ከምዝተዓጽወ'ዉን ገሊጹ 'ሎ።


text:
ከመይ ጌርካ ኢኻ ብንጥፈት ኣብ ስራሕ ዓለምን ኣብቲ ኖርወጂያን ሕብረተሰብን ትዋሳእ
ኣብ ኖርወይ ሓዲሽ ንዝኾነ ሰብ፣ ብዙሕ ነገራት ሓዲሽን ጋሻን ክኾኖ ይኽእል ኣዩ። ሓደ ካብቲ ኖርወጂያን ሕብረተሰብ ኰይኑ መታን ኪስመዖ ፡ ብቁልጡፍ ምውህሃድ ኣድላዪ እዩ፣ እዚ ኸኣ ነቲ ሰብን ነቲ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ ።
ሓደ ሰብ እቲ ኣገዳሲ ኪገብሮ ዘለዎ ነገር ኖርወጂያን ቋንቋ ምምሃር እዩ ። እቲ ቋንቋ ብትዝተፈላለየ መገዲታትንን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታን ክትመሃሮ ይከኣል ኢዩ። መብዛሕትኦም ኣብቲ ኖርወጂያን ኮርስ ብምኻድ ጽቡቕ ጌሮም ኪጥቀሙሉ ይኽእሉ እዮም። እቲ ቋንቋ ዚዝረበሉ ምንዳይ ከኣ ጽቡቕ እዩ። ኣብ ስራሕ ቦታታት፣ ኣብ ስሩዕ ምስንቅስቃሳት ዚካየደሉን ኣብ ግላውያን ክኸውን ይከኣል እዩ። ገለ ሰባት ኣብ ናይ ቆልዑት ተሌቪዢን ፕሮግራም ብምርእይ” ዜና ብምስማዕ ወይ ከኣ ኣብቲ እግሪ ተሌቪዢን ዝጸሓፍ ብምንባብ ይመሃሩ እዮም።
ኣብ ርእሲ እቲ ስሩዕ ትምህርቲ ቋንቋ ኖርወጂያን መብዛሕትኡ ግዜ ከም ተወሳኺ ንልምምድ ቋንቋ ይኸዱ እዮም። ልምምድ ቋንቋ፡ ወጺኻ ቋንቋ ኖርወጂያን ምዝራብ ትለማመደሉ ሓደ መገዲ እዩ። እዚ ልምምድ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ስራሕ ቦታ እዩ
ኣብ ኖርወይ እቲ ስራሕ ዚደሊ ሰብ፡ ባዕሉ ንጡፍ ኪኸውን ኣለዎ። ቋንቋ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ፣ ጥብቕ ዝበለ ርክብ ምህላውን ካብ ዝተፈላለየ ስራሓት ተሞክሮ ምርካብን ኣገዳሲ እዩ። ገለ ትካላት ብዛዕባ ናይ ስራሕ ህይወት ንክመሃሩ ዕድል ይረኽቡ። እዚ ልምምድ ስራሕ ዚግበር መብዛሕትኡ ግዜ ናቭ እዩ ዘመሓድሮ።
ናይ ካልእ ሃገር ክእለት ዘለዎ ሰብ ክእለቱ ኣብ ኖርወይ ክጸድቀሉ ከመልክት ይኽእል እዩ። ብዙሕ ዝተፈላለየ ፍትሓት ኣሎ ሰብ ዘለዎ ክእለት ከጽድቐሉ ዝኽእል። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ትረክብ www.nokut.no.
ብስራሕ ዓለም ኣቢልካ ጥራይ ኣይኮነን ኣብቲ ሕብረተሰብ ተዋሳኣይ ክትከውን ትኽእል። ብዙሓት ወለንተኛታት ማሕበራት ኣለዋ፣ ማሕበር ስፖርት፣ ማሕበር ፖለቲካ ወይ ማሕበር ሃይማኖት ኣብአን ክትዋሳእ ትኽእል ኢኻ። እዚ ሓደ ጽቡቕ ዝዀነ ምስ ካልኦት ትፋለጠሉ መገዲ እዩ። ቋንቋኻ ፡ ክእለትካን ድልየትካን ተጠቀመሉ።
ኣብ ኖርወይ ቆልዓ ዘለዎ ሰብ ብዝበለጸ ምስ ካልኦት ሰባት ንክራኸብ ዕድል ኣለዎ። እቲ ቆልዓ መዓልታዊ ብብዙሕ ዓይነት ዝተፈላለየ ንጥፈታት ዝተታሕዘ እዩ። እቶም ስድራ ቤት ምስ ደቆም ኣብቲ ንጥፈታት ክካፈሉ ከለው፣ ናብቲ ስፖርታዊ ወይ ሙዚቃዊ ስልጠና ከብጽሕዎም ወይ ናብ ኣኼባ ወለዲ ክኸዱ ከለው ምስቶም ካልኦት ስድራ ቤት ይፋለጡ። ኖርወጂያን ናብ ካልእ ቦታ ኪቕይሩ ከለው፣ ምስ ሓደስቲ ሰባት ኪፋለጡ ወይ ምሕዝነት ኪገብሩ እዚ ዓይነት መገዲታት እዮም ዚጥቀሙ።