text:
መስርሕ ዑቕባ
ከም ስደተኛ መጠን ኣብ ኔዘርላንድ ድሕነት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ነዚ ንምርካብ ድማ ዕቚባ ከተመልክት ኣለካ። ኣብ እዋን መስርሕ ዕቚባ (ብቋንቋ ኔዘርላንድስ: asielprocedure)፣ ንስኻ ብመስረት ውዕል ስደተኛታትን፣ ብመሰረት ዓንቀጽ 3 ናይ ኤውሮጳ ውዕል ሰብኣዊ መሰላትን ስደተኛ ምዃንካን ዘይምዃንካን ንምግምጋም፣ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [Immigratie- en Naturalisatiedienst- IND] ንመንግስቲ ኔዘርላንድ ብምውካል መርመራ ይገብር።
ኣስተውዕሉ!
ኣብዚ እዋን ኣብ ማእከላት መዕቆቢ ስደተኛታት ዝርከቡ ኣብያተ ጽሕፈት ቤት-ምኽሪ ስደተኛታት [VluchtelingenWerk] ጻዕቂ ስራሕ ኣሎ። በዚ ምኽንያት ንዓኹም ንምሕጋዝ ቅድሚ ምጅማርና፣ ዝያዳ ግዜ ክወስድ ይኽእል እዩ። ነዚ ኩነት እዚ ንኽትርድኡልና ንሕና ብትሕትና ንሓትት።
VluchtelingenWerk እንታይ ይገብር?
VluchtelingenWerk ነፍስወከፍ ናይ ዕቚባ መስርሕ ብጥንቓቀ ክካየድ ኣለዎ ኢሉ ይኣምን። ስለዚ ኸኣ ሰራሕተኛታት ናይ VluchtelingenWerk፣ ኣብ እዋን እቶም ዝተፈላለዩ ስጉምቲታት ንዓኻ ይሕግዙኻ፡
- ንሕና ብዛዕባ ናይ ዕቚባ መስርሕ መብርሂ ንህብ፣ ምእንቲ እቲ መስርሕ ዕቚባ ብኸመይ ከምዝካየድ፣ ኣየኖት ውድባት ኣብኡ ከምዝሳተፉን፣ ካባኻ እንታይ ትጽቢት ከምዝግበርን ምእንቲ ክትፈልጥ።
- ንሕና ብዛዕባ እቶም ደብዳቤታት ናይ INDን ጠበቓኻን መብርሂ ንህብ።
- ንሕና ናይ ስደት ታሪኽኻ ኣብ ምድራዕ ክንሕግዘካ ንኽእል። ንኣብነት ኣገዳስነት ዘለዎም ሰነዳት ናብ ኔዘርላንድ ከምዝለኣኽ ኣብ ምግባር ክንሕግዘካ ንኽእል። ኣብዚ ኣብዚ ገጽ ተወሳኺ ኣንብብ።
- ብናትካ ወይ ብናይ ጠበቓኻ ጠለብ፣ ሓደ ኣባል ናይ VluchtelingenWerk ንዓኻ ንምሕጋዝ ኣብ ናትካ ቃለ-መሕትታት ክርከብ ይኽእል እዩ፣ ታሪኽካ ንምንጋር እኹል ዕድል ከምዝዋሃበካ ንምርግጋጽ።
- ንሕና እትፈልጦም ሰባት ወይ ኣባላት ስድራኻ ኣብ ምድላይ ንሕግዘካ።
VluchtelingenWerk እንታይ ኣይገብርን?
ኣብ ማእከል መዕቆቢ ስደተኛታት ኣብ እትጸንሓሉ እዋን፣ ንሕና ብዛዕባ እዞም ዝስዕቡ ክንሕግዘካ ኣይንኽእልን ኢና፡
- ካብ ናይ ዕቚባ መስርሕ፣ ምጥርናፍ ስድራ-ቤትን ምናልባት ክህሉው ዝኽእል ምምላስን ወጻኢ፣ ኣብ ካልኦት ጉዳያት ንሕና ክንሕግዘካ ኣይንኽእልን ኢና።
- እዚ ማለት ንሕና መብዛሕትኡ እዋን ካልኦት ዓይነታት መንበሪ ፍቓድ ኣብ ምምልካት ክንሕግዝ ኣይንኽእልን ኢና፣ ንኣብነት ምስ ሓዲሽ መጻምድቲ ኣብ ኔዘርላንድ ንምንባር።
- ከምኡ እውን ብዛዕባ ገንዘባዊ መቕጻዕቲታት፣ ፍትሕ፣ ምንዋሕ ሰነዳት መንበሪ ወይ ምምልካት ዲ.ኸይ.ደይ [DigiD] ወይ መንግስታዊ ገንዘባዊ ደገፍ መዕበይ ቆልዑት ብዝምልከት ንሕና ኣይንሕግዝን ኢና።
- መብዛሕትኡ እዋን ንሕና ናብ ሓኪም ወይ ኤምባሲ ምሳኻ ክንጓዓዝ ኣይንኽእልን ኢና።
ንዓኻ ክሕግዙኻ ናብ ዝኽእሉ ማሕበራት ኣብ ምትሕልላፍ ግን ሰራሕተኛታት VluchtelingenWerk ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም። ወይ ነዚ ባዕልኻ ምእንቲ ከተዋድዶ ሓበሬታ ንህበካ።
መስርሕ ዑቕባ
እዚ ፊልም ንናይ ኔዘርላንድ መስርሕ ዕቚባ ዝገልጽ እዩ። እቲ ፊልም ግዚኡ ዘሕለፈ እዩ፣ ሕጂ ገለ ክፋላት ናይቲ መስርሕ ዕቚባ ካብኡ ዝተፈልየ እዩ። እንተኾነ ግን ምእንቲ ናይቲ መስርሕ ዕቚባን፣ እቶም ከጋጥሙኻ ዝኽእሉ ውድባትን ብዝምልከት ገለ ርድኢት ክህልወካ፣ ንሕና ከነርእየካ ንመርጽ። እቲ ፊልም፣ ነቲ መስርሕ ዕቚባ ኣቐዲምካ ብግቡእ ንምድላው እንታይ ክትገብር ከምእትኽእል ብዝምልከት እውን ምኽርታት ይህብ እዩ።
ኣብ ትሕቲ ዝተወሰኑ ቅድመ-ኩነታት፣ ኣብ ኔዘርላንድ ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ክትወሃብ ትኽእል ኢኻ፡
- ብምኽንያት ዓሌትካ፣ ሃይማኖካ፣ ዜግነትካ፣ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኻ ወይ ኣባል ናይ ሓደ ዝተወሰነ ማሕበራዊ ጒጅለ ብምዃንካ፣ ግፍዒ ከየጋጥመካ ትፈርሕ እንተድኣ ኮይንካ።
- ካብ ናይ ሞት መቕጻዕቲ፣ ምስቓይ ወይ ካልእ ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ከየጋጥመካ ትፈርሕ እንተድኣ ኮይንካ።
- ኣብ መበቆል ሃገርካ ብሰንኪ ዕጥቓዊ ግርጭት፣ ግዳይ ናይ ጃምላዊ ጎነጽ ከይትኸውን ትፈርሕ እንተድኣ ኮይንካ።
- ኣብ መበቆል ሃገርካ ብሰንኪ ዘጋጠመ ፍጻመ፣ ንኣእምሮ ዘሰንብድ ተሞክሮ ምስዘጋጥመካ።
ኣስተውዕል!
ጠለብ-ዱብሊን [Dublin]፣ ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ኣብ ካልእ ኤውሮጳዊት ሃገር ወይ ካብ ካልእ ውሑስ ሃገር
ቅድሚ ናብ ኔዘርላንድ ምምጻእካ፣ ኣብ ካልእ ኤውሮጳዊት ሃገር በጺሕካ ነይርካ ዲኻ፣ ወይ ናይ ካልእ ኤውሮጳዊት ሃገር ቪዛ ኣለካ ድዩ? ስለዚ እቲ ብዛዕባ ናይ ኔዘርላንድ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከት ሓበሬታ ንዓኻ ኣይምልከተካን እዩ።
ናብቲ ኩሎም ብዛዕባ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከቱ ሓበሬታዊ-ጽሑፋት ዝርከብሉ ገጽ ኪድ፣ ከምኡ እውን ኣብቲ "ናይ ዕቚባ ሕቶኹም ብዝምልከት ሓላፍነት ዘለዋ ሃገር ኣየነይቲ እያ?” ዝብል ሓበሬታዊ-ጽሑፍ ተወከስ። ንኹሎም ብዛዕባ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከቱ ሓበሬታዊ-ጽሑፋት፣ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ኣብዚ ገጽ ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ።
ብመንግስቲ ኔዘርላንድ ከም ውሕስቲ ሃገር ካብ እትፍለጥ ሃገር ዲኻ መጺእካ ወይ ናይ ካልእ ኤውሮጳዊት ሃገር ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ኣለካ ድዩ? ስለዚ ናትካ መስርሕ ዕቚባ ብዝቐልጠፈ ኣገባብ ክምስራሕ እዩ። ናብቲ ኩሎም ብዛዕባ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከቱ ሓበሬታዊ-ጽሑፋት ዝርከብሉ ገጽ ኪድ፣ ከምኡ እውን ኣብቲ "ዝቐለለ መስርሕ ዕቚባ" ዝብል ሓበሬታዊ-ጽሑፍ ተወከስ። ንኹሎም ብዛዕባ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከቱ ሓበሬታዊ-ጽሑፋት፣ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ኣብዚ ገጽ ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ።
ዝርዝር ናይተን ውሑሳት ዝኾና ኣብዚ ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ። (https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/vraag-en-antwoord/lijst-van-veilige-landen-van-herkomst)
ዑቕባ ኣበይ ኢኻ ትሓትት?
እንተድኣ ናብ ኔዘርላንድ ብመሬት ኮይንካ ኣቲኻ፣ ከምኡ እውን ዕቚባ ንኽትረክብ ከተመልክት ምስእትደልይ፣ ናብ ተርኣፐል [Ter Apel] ክትከይድ ኣለካ። ናብ ተርኣፐል ንምኻድ፣ ኣብ ብምሉኡ ኔዘርላንድ ካብ ፖሊስ ናይ መጎዓዝያ ትኬት (ንምሉእ መዓልቲ ዘገልግል ካርድ ህዝባዊ መጎዓዝያ) ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እንተድኣ ብማዕርፎ ነፈርቲ ስኺፖል [Schiphol] ወይ ብናይ ኔዘርላንድ ወደብ ባሕሪ ኮይንካ ኣቲኻ፣ ናብ ወተሃደራዊ-ፖሊስ ንግስነት ኔዘርላንድ (Koninklijke Marechaussee) ኣመልክት። ብድሕሪ እዚ ናብ ዕጹው መዕቆቢ ቦታ (Justitieel Complex Schiphol) ክትውሰድ ኢኻ። ናብቲ ኩሎም ብዛዕባ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከቱ ሓበሬታዊ-ጽሑፋት ዝርከብሉ ገጽ ኪድ፣ ከምኡ እውን ኣብቲ "ናይ ዕቚባ ሕቶኹም። ሓበሬታ ብዛዕባ መስርሕ ዶብ" ዝብል ሓበሬታዊ-ጽሑፍ ተወከስ። ንኹሎም ብዛዕባ መስርሕ ዕቚባ ዝምልከቱ ሓበሬታዊ-ጽሑፋት፣ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ኣብዚ ገጽ ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ።
ናብ ኔዘርላንድ ድሕሪ ምምጻእካ፡ መድረኽ-ምዝገባ
ዕቚባ ንኽትረክብ ድሕሪ ምምልካትካ፣ እቲ መድረኽ-ምዝገባ ይጅምር። እዚ መድረኽ-ምዝገባ መብዛሕትኡ ግዜ 3 መዓልታት ይወስድ። ሓደ ሓደ ግዜ ንኣብነት ጻዕቂ ስራሕ እንተድኣ ኣሎ ኮይኑ ገለ ንውሕ ዝበለ ግዜ ይወስድ እዩ።
ኣብ እዋን መድረኽ-ምዝገባ፣ ቅጥዒ-ምዝገባ ክትመልእ ኢኻ። በዚ ቅጥዒ እዚ ኣቢሉ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ብዛዕባኻ ኣገዳሲ ሓበሬታ ይረክብ። ንኣብነት ብዛዕባ መንበሪ ቦታኻ፣ ስድራ-ቤትካን ጕዕዞኻን ዝምልከቱ ሕቶታት ኣለዉ። ስለምንታይ ዕቚባ ትሓትት ከምዘለኻ ንዝብል ሕቶ እውን ኣሕጽር ኣቢልካ ክትምልሶ ኣለካ። ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND]፣ ነዚ ሓበሬታ ተጠቒሙ መስርሕ ዕቚባኻ ብኸመይ ከም ዝቕጽል ይግምግም።
ብምቕጻል ውልቃዊ ሓበሬታታትካ ክምዝገቡ እዮም። ስእልኻ ይለዓልን፣ ዓሸራ ኣሰር ኣጻብትኻ ይውሰድን፣ ከምኡ እውን ሳንጣኻን ክዳውንትኻን ክፍተሽ እዩ። ተሌፎንካ እውን ክትውሰድን ክትምርመርን እያ። እዚኣቶም ብዝተኻእለ መጠን ብዝቐልጠፈ እንደገና ተመሊሶም ክወሃቡኻ እዮም።
ኣብ መወዳእታ፣ ምስ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ቀዳማይ ዝርርብ ማለት ናይ ምዝገባ ቃለ-መሕትት ክህልወካ እዩ። ሰራሕተኛ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን፣ ብዛዕባ መንበሪ ቦታኻ፣ ስድራ-ቤትካ፣ ሰነዳትካን፣ ናብ ኔዘርላንድ ዝገበርካዮ ጒዕዞን ዘጠቓልሉ ሕቶታት ክሓተካ እዩ። እቶም እትህቦም መልሲታት ኣገደስቲ እዮም፣ ስለዚ ብምሉእን ብልክዕን መልስ። ከምኡ እውን ንምንታይ ኣብ ኔዘርላንድ ዕቕባ ከምዘመልከትካ ኣሕጽር ኣቢልካ ክትነግር ኣለካ። ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ብዛዕባ እዚ ዝምልከቱ ተወሰኽቲ ሕቶታት ክሓተካ ኣይኮነን ዕላምኡ። ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን፣ ነዚኦም ሓበሬታታት ቅኑዕ መስርሕ ንምውጣን ጥራይ እዩ ዝጥቐመሎም።
ምኽሪ፡
ኣብ ኩሎም እቶም ምስ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND]፣ ምስ ሰራሕተኛታት VluchtelingenWerk፣ ከምኡ እውን ምስ ጠበቓኻ እትገብሮም ዝርርባት፣ ሓደ ገለልተኛ ማለት ነጻ ዝኾነ ኣተርጓሚ ንኽሕግዝ ይጽዋዕ እዩ። እንተድኣ ነቲ ኣተርጓሚ ብግቡእ ክትርድኦ ዘይከኣልካ፣ ወይ እቲ ኣተርጓሚ ንዓኻ ዘይርድኣካ ምህላዉ እንተድኣ ኣስተውዒልካ፣ ወይ ንታሪኽካ ብግቡእ እንተድኣ ዘይተርጎመልካ፣ ብዛዕባ እዚ ብቐጥታ ኣብዚ ዝርርብ ሓብር።
ናይ መስርሕ ዕቚባኻ ቅድመ-ምድላዋት ምግባር
ድሕሪ መድረኽ-ምዝገባ፣ እቲ ናይ ዕረፍትን ምድላውን ግዜ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ይጅምር። እዚ ከባቢ ሽዱሽተ መዓልታት ይወስድ፣ እንተኾነ ግን ካብኡ ዝነውሕ ግዜ ክወስድ እውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ መዕቆቢ ቦታ፣ ብዛዕባ እቲ ሽዕኡ ዘሎ ኣገባብ ኣሰራርሓ ክንገረካ እዩ። ብዝኾነ ናይ ጥዕና ቊጽጽር ክግበረልካ እዩ። ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND]፣ ነዚ ናይ ጥዕና ቊጽጽር፣ እቶም ዝርርባት ኣብ ዝግበርሉ እዋን ብግቡእ ክትገልጽ ትኽእል ምዃንካን ዘይምዃንካን ንምግምጋም ይጥቐመሉ። ብምቕጻል ሰራሕተኛታት ናይ VluchtelingenWerk፣ ብዛዕባ እቶም ኣብ እዋን መስርሕ ዕቚባኻ እትሓልፎም ዝስዕቡ ስጒምቲታት ክሕብሩኻ እዮም። ኣብ መወዳእታ ምስ ጠበቓኻ ክትላለይ ኢኻ። እንተድኣ ኣብ ማዕከል መዕቆቢ ስደተኛታት (AZC) ኮይንካ እትጸንሕ፣ እቲ ምስ ጠበቓ ዘለካ ናይ መጀመርታ ርክብ ኣብ ቤት-ጽሕፈቱ/ታ እዩ ክግበር። ናብ ጠበቓኻ ንምኻድ ናይ መጓዓዝያ ትኬት ክወሃበካ እዩ። እቲ ጠበቓ ኣብ እዋን መስርሕ ዕቚባኻ ክመርሓካ እዩ፣ ከምኡ እውን ብዛዕባ እቲ ተወሳኺ ቃለ-መሕትት ቅድመ-ምድላዋት ንኽትገብር ክሕግዘካ እዩ። ብዛዕባ እቲ ናይ ምዝገባ ቃለ-መሕትት ብዝምልከት እውን ምስ ጠበቓኻ ክትዘራረብ ኢኻ፣ ምናልባት ጌጋታት ከይህልዎ ወይ ክትምልኣሉ እትደልዮ ነገር ከይህሉው ምእንቲ። ጠበቓ ብመንግስቲ እዩ ዝምደበልካ፣ እንተኾነ ግን ንሱ ወይ ንሳ ገለልተኛ እዩ/ያ። ሰራሕተኛታት ናይ VluchtelingenWerk እውን ገለልተኛ እዮም።
ምኽሪ፡
ንዘመልከትካዮ ዕቚባ፣ ንመንነትካ፣ ዜግነትካን መንገዲ ጒዕዞኻን ክድግፉ ዝኽእሉ ኣየኖት ሰነዳት ካብ መበቆል ሃገርካ ከተምጽእ ከምእትኽእል ብዝምልከት ምስ VluchtelingenWerk ወይ ምስ ጠበቓኻ ተዘራረብ።
ምጅማር ናይ ዑቕባ መስርሕ
ድሕሪ ናይ ዕረፍትን ምድላውን ግዜ እቲ መስርሕ ዕቚባኻ ይጅምር። እቲ ናይ መንግስቲ ወሃቢ ኣገልግሎት ዝኾነ IND፣ ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ንምርካብ፣ ንስኻ ነቲኦም ቅድመ-ኩነታት ተማልእ ምዃንካን ዘይምዃንካን ወይ መርመራ ንምግባር ተወሳኺ ግዜ ዘድልይ ምዃኑን ዘይምዃኑን ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ወይ ትሽዓተ መዓልታት ክግምግም እዩ። ኣብዚ ታሕቲ እቲ መስርሕ ዕቚባ ብኸመይ ከምዝካየድ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
1ይ መዓልቲ፡ ተወሳኺ ቃለ-መሕትት
እቲ ምስ ሰራሕተኛ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ዝህልወካ ካልኣይ ቃለ-መሕትት፣ "ተወሳኺ ቃለ-መሕትት" ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ኣገዳሲ ዝኾነ ቃለ-መሕትት እዩ፣ ምኽንያቱ ንስደት ዝሃደምካሉ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ሕጂ ብሰፊሑ ክትነግር ትኽእል ስለዝኾንካ። ምስቲ ንስደት መህደሚኻ ምኽንያት ዝተሓሓዙ በሰላታት፣ ኣእምሮኣዊ ወይ ኣካላዊ ጸገማት ኣለዉኻ እንተኾይኖም፣ ብዛዕባ እዚ ነቲ ሰራሕተኛ ናይ ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ዜግነትን ኢሚግረሽንን [IND] ክትነግሮ ኣገዳሲ እዩ። ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመካ ነገራት ብዝምልከት፣ ቅኑዕ፣ ምሉእን ንጹርን ኩን።
ኣብ እዋን መስርሕ ዕቚባ፣ ታሪኽ ናይ ኩሎም ኣባላት ስድራ ክትነግር ኣገዳሲ እዩ። ታሪኽ ናይ ቆልዑት እውን፣ ናይ ባዕሎም ንስደት ዝሃደምሉ ምኽንያታት ምስዝህልዎም። ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ፣ ብሓባር ናይ ዝተጓዕዙ ቆልዑት ርእሶም ዝኸኣሉ ናይ ዕቚባ ምኽንያታት ዝብል ሓበሬታዊ-ጽሑፍ ኣንብብ።
2ይ መዓልቲ: ምይይጥ ብዛዕባ ተወሳኺ ቃለ-መሕትት
ምስ ጠበቓኻ ብሓባር ብምዃን ነቲ ጸብጻብ ናይ ተወሳኺ ቃለ-መሕትት ትቆጻጸሮ። እንተድኣ ዝኾነ ነገር ጎዲሉ ወይ ብትኽክል ዘይተጻሕፈ ኣሎ ኮይኑ፣ ጠበቓኻ ብዛዕባ እዚ ንቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ብደብዳቤ ክሕብር እዩ።
3ይ መዓልቲ፡ ክውሰድ ዝተሓስበ ውሳኔ
ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND]፣ ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ንምርካብ፣ ነቲኦም ቅድመ-ኩነታት ተማልእ ምዃንካን ዘይምዃንካን ይግምግም። ሰለስተ ተኽእሎታት ኣለዉ፡
- መንበሪ ፍቓድ ክትቅበል ትኽእል።
- ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] መርመራ ንምግባር ተወሳኺ ግዜ ከምዘድልዮ ብደብዳቤ ይሕብረካ። ሽዕኡ እቲ ዘመልከትካዮ ዕቚባ፣ ኣብቲ ዝተናውሐ መስርሕ ዕቚባ ይምስራሕ።
- ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND]፣ ነቲ ዘመልከትካዮ ዕቚባ ንኽነጽጎ መደብ ከምዘለዎን በያናይ ምኽንያትን ዝገልጽ ደብዳቤ ትቕበል።
4ይ መዓልቲ: ርእይቶ
ብዛዕባ እቲ ክንጸግ ተሓሲቡ ዘሎ ምስ ጠበቓኻ ትዘራረብ። ምስ ጠበቓኻ ብሓባር ንምንታይ ምስቲ ክውሰድ ዝተሓስበ ውሳኔ ዘይተሰማማዕ ምዃንካ ዝገልጹ መጐተታት ዘለዎ ደብዳቤ ከተዋድድ ትኽእል ኢኻ። እዚ ደብዳቤ "ርእይቶ" ተባሂሉ ይጽዋዕ።
5ይን 6ይን መዓልቲ - ውሳኔ
ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ብዛዕባ እቲ ዘመልከትካዮ ዕቚባ ውሳኔ ይወስድ። ሕጂ ሰለስተ ተኽእሎታት ኣለዉ፡
- ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ንዓኻ ከም ስደተኛ ኣፍልጦ ብምሃብ ይቕበለካ። ናይ ሓሙሽተ ዓመት መንበሪ ፍቓድ ድማ ትቅበል። ሰራሕተኛታት ናይ VluchtelingenWerk፣ ኣባላት ስድራኻ ንኸተምጽእ ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም። ብዛዕባ ምጥርናፍ ስድራቤት ብዝምልከት፣ ኣብ ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ https://www.vluchtelingenwerk.nl/forrefugees/gezinshereniging?language=ti ተወሳኺ ኣንብብ።
- ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ንመርመራ ዝኸውን ተወሳኺ ግዜ የድልዮ። ሽዕኡ እቲ ዘመልከትካዮ ዕቚባ፣ ኣብቲ ዝተናውሐ መስርሕ ዕቚባ ይምስራሕ። ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ድማ ውሳኔ ይስዕብ።
- ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ዜግነትን ኢሚግረሽንን [IND] ንስኻ ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ንምርካብ፣ ነቲኦም ቅድመ-ኩነታት ከምዘይተማልእ ኣብ ርእይቶኡ ክጸንዕ ይኽእል። እቲ ዘመልከትካዮ ዕቚባ ንምንታይ ከምዝተነጽገን፣ ካብ ኔዘርላንድ ክትወጽእ ከምዘለካን ዝገልጽ ደብዳቤ ካብ IND ትቕበል። ጠበቓኻ ኣንጻር እቲ ናይ IND ውሳኔ ኣብ ቤት-ፍርዲ ይግባይ ክብል ይኽእል እዩ። እንተድኣ እቲ ቤት ፍርዲ እውን ነጺግዎ፣ ካብ ኔዘርላንድ ክትወጽእ ኣለካ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ https://www.vluchtelingenwerk.nl/forrefugees/geen-verblijfsvergunning-wat-nu ኣብቲ "መንበሪ ፍቓድ ኣይተዋህበኒን፣ ሕጂ' ኸ እንታይ?" ዝብል ኣንብብ።
Let op!
ሓደ ሓደ ግዜ እቲ መስርሕ ዕቚባ ኣብ ክንዲ 6 መዓልታት፣ 9 መዓልታት ይወስድ እዩ። እቲ ተወሳኺ ግዜ ነቶም IND ተወሳኺ ግዜ ዘድልዮም ኮይኑ ዝረኸቦም ዝተሓላለኹ ሕቶታት ዕቚባ ዝዓለመ እዩ። ከምኡ እውን ነቶም ብሰንኪ ኣእምሮኣዊ ወይ ኣካላዊ ጸገማት፣ ዝያዳ ቘላሕታ ዘድልዮም ሓተቲ ዕቚባ ዝዓለመ እውን እዩ።
መዕቆቢ
ኣብ እዋን መስርሕ ዕቚባኻ፣ ናይ መዕቆቢን ንመነባብሮ ዝኸውን ገንዘብን መሰል ኣለካ። ኣብ ማእከል መዕቆቢ ስደተኛታት (AZC) ናይ COA ወይ ኣብ Justitieel Complex Schiphol ኢኻ እትጸንሕ። እንተድኣ ናይ ዕቚባ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ፣ ክሳብ መንበሪ ቤት እትረክብ ኣብቲ መዕቆቢ ማእከል ክትጸንሕ ትኽእል ኢኻ። እንተድኣ ናይ ዕቚባ ሕቶኻ ተነጺጉ፣ እቲ ናይ መዕቆቢ መሰልካ የብቕዕ። ኣብ ምኽንያት ናይቲ መንጸግቲ ዝምርኮስ፣ ኣብ ውሽጢ ገለ መዓልታት ካብቲ መዕቆቢ ክትወጽእ ኣለካ።
ዝስዕብ ምምልካት
እንተድኣ ንኹሎም ሕጋዊ መስርሓት ጠቕላላ ጸንቒቕካ ወዲእካዮም፣ ዕቚባ ንምርካብ ዝስዕብ መመልከቲ ከተእቱው ትኽእል ኢኻ። እዚ ሓደ ሓደ ግዜ HASA፡ ዝተደግመ ምምልካት ዕቚባ ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ።
ሓደስቲ ሓቅታት/ኩነታት
ኣብቲ ዝስዕብ ደጊምካ እተመልክቶ ኣዎንታዊ ውሳኔ ንምርካብ ተኽእሎ ንኽህልወካ፣ ሓደስቲ ሓቅታት ወይ ኩነታት ክህልዉ ኣለዎም። እዚ ኣብ እዋን እቲ ኣቐዲምካ ዝገበርካዮ መስርሕ ዕቚባ ዘየቕረብካዮ ሓዲሽ ሓበሬታ ማለት እዩ። ንኣብነት ንኩነትካ ወይ ንኩነት መበቆል ሃገርካ ዝቐየሩ ፍጻመታት ክትሓስብ ትኽእል ኢኻ። ወይ ንዓኻ ዝጸሉው ምቕይያራት ናይ ፖሊሲ ክትሓስብ ትኽእል።
ግቡእ ቅድመ-ምድላውን ጠበቓን
ዝስዕብ መመልከቲ ግቡእ ቅድመ-ምድላው ክግበረሉ ኣለዎ። ንኣብነት ደገፍቲ ሰነዳት፣ መበቆላዊ ማለት ኦሪጂናልን ተተርጒሞምን ክቐርቡ ኣለዎም። ስለዚ ኩሉ ግዜ ሓገዝ ናይ ጠበቓ ሕተት። እቲ ዝስዕብ መመልከቲ ኣብ ተራኣፐል [Ter Apel] ከተእትዎ ትኽእል ኢኻ። ነቲ ናይ መመልከቲ ቅጥዒ ምስ መላእካዮን፣ ኦሪጂናልን ዝተተርጎሙን ደገፍቲ ሰነዳት ምስሓዝካን ጥራይ ናብ ተርኣፐል ተጓዓዝ።
ኣስተውዕል!
እቲ ኣብ ተርኣፐል ዝርከብ VluchtelingenWerk ጠበቓ ክደልየልካ ኣይክእልን እዩ። እቲ ኣብ ተርኣፐል ዝርከብ VluchtelingenWerk ዝስዕብ መመልከቲ ንኸተእቱው፣ ነቲ ናይ መመልከቲ ቅጥዒ ንምምላእ እውን ክሕግዘካ ኣይክእልን እዩ። ነቲ ቅጥዒ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይ IND ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።
ተወሳኺ ሓበሬታ
IND
Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን ክፋል ናይ ሚኒስትሪ ፍትሕን ጸጥታን እዩ። ሰራሕተኛታት ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND]፣ ንስኻ ኣብ ኔዘርላንድ ዕቚባ ንኽትረክብ መሰል ዘለካ ምዃኑን ዘይምዃኑን ይምርምሩ። ብድሕሪኡ ንስኻ ኣብ ኔዘርላንድ ክትጸንሕ ዝፍቐደልካ ምዃኑን ዘይምዃኑን ይውስኑ።
COA
Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) [ማእከላይ ኣካል መቐበሊ ሓተትቲ-ዑቚባ (ኮዋ)] ነቶም ኣብ ኔዘርላንድ ዝርከቡ ዕቚባ ዝደልዩ ሰባት፣ ኣብ እዋን መስርሕ ዕቚባ፣ መዕቆቢ ቦታን ምእላይን ከምዝህሉው የረጋግጽ።
Raad voor Rechtsbijstand
Raad voor Rechtsbijstand (RvR) [ቦርድ ሕጋዊ ረድኤት] ንስኻ ባዕልኻ ክትከፍሎ ዘይትኽእል እንተድኣ ኮይንካ፣ ናይ ጠበቓ ሓገዝ ከም እትረክብ ይገብር።
Dienst Terugkeer en Vertrek
Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) [ኣገልግሎት ምምላስን ንቕሎን] ክፋል ናይ ኔዘርላንድ ሚኒስትሪ ፍትሕን ጸጥታን እዩ። እንተድኣ እቲ ዘመልከትካዮ ዕቚባ ብቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎት ኢሚግረሽንን ዜግነትን [IND] ተነጺጉ፣ ሰራሕተኛ ናይ ኣገልግሎት ምምላስን ንቕሎን (DT&V) ናብ መበቆል ሃገርካ ንኽትምለስ ኣብ ምውዳድ ይሕግዘካ።
Internationale Organisatie voor Migratie Nederland (IOM)
ባዕልኻ ንኔዘርላንድ ሓዲግካዮ ክትከይድ ምስ እትደልይ፣ ኣህጉራዊ ውድብ ስደተኛታት ኔዘርላንድ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ቀይሕ መስቀል Rode Kruis
ቀይሕ መስቀል ንዝጠፍኡ ሰባት ኣብ ምድላይ ይሕግዝ።
CoMensha (Commisie mensenhandel)
CoMensha [ኮሚሽን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት] ኣብ ኔዘርላንድ ንዝርከቡ ናይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ግዳያት (ክኾኑ ዝኽእሉ) ሰባት ንምሕጋዝ ብተወፋይነት ይሰርሕ።
NIDOS
ንስኻ ዕድመኻ ትሕቲ 18 ዓመት ኢኻ፣ ከምኡ እውን ኣብ ኔዘርላንድ ንዓኻ ዝከናኸኑ ወለዲ ወይ ካልኦት ሰባት የብልካን። እንተኾነ ግን ብመሰረት ሕጊ ኔዘርላንድ፣ ንዓኻ ዝከናኸን ሓደ ወግዓዊ ዝኾነ ኣካል ክህሉው ኣለዎ። እዚ ኸኣ ሞግዚትነት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብ ኔዘርላንድ እቲ ብዛዕባ እዚ ዝነጥፍ ውድብ ስቲኽቲንግ ኒዶስ (Stichting Nidos) እዩ።
Time4You
ፕሮጀክት Time4You ኣብ ማእከል መዕቆቢ ንዝርከቡ ስደተኛታት ቆልዑት ንምሕያልን ንረብሓኦም ንምጥባቕን ዘተኮረ እዩ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 09 May 2021
ኣብ ሶማል ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ስልጣን ቁርቁስ ንምሽምጋል፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ሓድሽ ተበግሶ ወሲዱ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣቦ ወንበር’ቲ ሕብረት፣ ንናይ ጋና ፕረዚደንት ነበር ጆን ድራማኒ ማሃማ፣ ከም ፍሉይ ልኡኽ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጌሩ ከምዝመዘዞ፣ ካብ ቤት ጽሕፈት’ቲ ሕብረት ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ጆን ድራማኒ ፍሉይ ልኡኽ ኮይኑ ድሕሪ ምምዛዙ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ሶማል ኣትያቶ ካብ ዘላ ቃራና መንገዲ ብሰላማዊን ደሞክራስያዊን ኣገባብ ጸገማ ክትፈትሕ፣ ምስ ሰበስልጣን’ታ ሃገር፣ ተቓወምቲን፣ መሻርኽቲ መንግስቲ ሶማል ዝኾና ሃገራትን ብሓባር ክሰርሕ ምዃኑ ገሊጹ።
ብተመሳሳሊ ጉዳይ፣ ኣቐድም ኣቢሉ፣ ብላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቐጠር፣ ሙልታቅ ኣልቃሕታኒ ዝተመርሐ ፍሉይ ልኡኽ፣ ብ01 ግንቦት ናብ ሶማል ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ሓሰን ሮብለ ኣብ ሞቓድሾ፣ ምስ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ሙሰ ብሐ ድማ ኣብ ከተማ ሃርጌሳ ከምዝተራኸበ፣ ተገሊጹ’ዩ።
ብወገን መንግስቲ ሶማል ነዚ ናይ ዕርቂን ደሞክራስያዊ ምስግጋር ስልጣንን ክከታተል ዝተመዘዘ፣ ብኩሎም ወገናት ተቐባልነት ረኺቡ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር መሓመድ ሑሴን ሮብለ እዩ።
እዚ ሕብረት ኣፍሪቃ መዚዙዎ ዘሎ ፍሉይ ልኡኽ፣ ብዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ተደጊፉ ክሰርሕን፣ ኣብዚ ዝቕጽል መዓልታት ናብ ከተማ ሞቓድሾ ክኣቱን ምዃኑ ይግለጽ።
==============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 29 November 2016
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ትማሊ 28 ሕዳር ናብ ግብጺ ከምዘምርሐ ተሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብ ግብጺ ወግዓዊ ምብጻሕ ናይ ስራሕ ዝፍጽም ዘሎ፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ምዃኑ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ ይሕብር።
ግብጺ፣ ብጉዳይ ሶርያ ምስ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ምስሓብ ኣብ እትርከበሉ እዋን’ዩ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብታ ምብጻሕ ዝፍጽም ዘሎ።
ኣብቲ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዘካይዶ ርክባት፣ ኣብ ኣብ ህሉው ዝምድና ግብጽን ኢትዮጵያን፣ ህሉው ኩነታት ስዑዲ ዓረብን የመንን ክዝቲ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ዓረብ ይጠቕሳ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብፍላይ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘሎ ጉዳያት ኒልን ኣብታ ሃገር ዝተላዕለ ተቓውሞታት ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ብሰፊሑ ክመያየጥ ግምታት ከምዘሎ ዝሓበራ ካልኦት ማዕከናት ዜና ግብጺ ከኣ ኣብ ወትሃደራውያን ካልእን ዘተኮረ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ ከካይዱ ምዃኖም የመልክታ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተጎሃሃረ ተቓውሞ፣ ብፍላይ ናዕቢ ህዝቢ ኦሮሞ፣ “ብመንግስታት ኤርትራን ግብጽን ዝተደገፈ’ዩ” ክብል’ዩ መንግስቲ ኢትዮጵትያ ዝወቕስ።
ግብጺ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘሰሓሕባ ጉዳይ ኒል ብሰለማው መንገዲ ንምፍትሑ ዲፕሎማስያውን ፖለቲካውን ጻዕርታት ተካይድ ከምዘላ ትገልጽ እኳ እንተኾነት፣ ኣንጻር እቲ መንግስቲ ንዝቃለሱ ተቓወምቲ ትድግፍ ምህላዋ’ውን ይንገር።
ካብ ስዑዲ፣ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራት ዓረብን ገዚፍ ምወላ ዝግበረላ ግብጺ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ጉዳይ ሶርያ ብዝወሰደቶ መርገጺ፣ ኣብ ከቢድ ፈተና’ያ ትርከብ።
ፕረዚደንት ኣል ሲሲ፣ ነቲ ብሩስያ ዝሕገዝ መንግስቲ ባሻር ኣልኣሳድ ከምዝድግፍ ብወግዒ ድሕሪ ምግላጹ፣ እታ ንተቓወምቲ ኣሳድ እትድግፍን ንምትእትታው ሩስያ ድማ እትቃወምን ስዑዲ ዓረብ ናብ ግብጺ እትልእኮ ዝነበረት ነዳዲን ካልእ ሓገዛትን ጠቕሊላ ደው ኣቢላቶ።
ኣብ ጉዳይ የመን ብሓባር ክሰርሓ ልፍንቲ ዘቖማ ስዑዲ ዓረብን ግብጽን፣ ብሰንኪ ሶርያ ድሕሪ ምስሓሐበን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ስዑዲ’ዩ ኣምሪሑ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ዑደቱ፣ ስዑዲ ዓረብ ብጉዳይ የመን ምስ ኤርትራ እትገብሮ ዘላ ወትሃደራዊ ምድግጋፍን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክፈጥሮ ዝክእል ሻቕሎታትን ሓደ ካብ ዘልዓሎ ኣርእስታት ክኸውን እንከሎ፣ ግብጺ ንተቓወምቲ ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ዝወሰደቶ ስጉምቲ’ውን ከምዝተዘርበሉ ምንጭታት ዜና ኢትዮጵያ የመልክቱ።
ብጉዳይ የመን ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ዝተመርኮሰ ስልታዊ ዝምድና መስሪቱ ዝርከብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ድሕሪ ሓደ ሰሙን ዑደት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናብ ስዑዲ ዓረብ’ዩ፣ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ናብ ግብጺ ገይሹ ዘሎ።
ፕረዚደንት ኣልሲሲ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብታ ሃገር ዝገይሽ ዘሎ ንኻልኣይ እዋኑ ኮይኑ፣ ፈላሚ ዑደቱ ኣብ መስከረም 2014 ምንባሩ ይዝከር።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ 12 ኣዋርሕ ናብ ኣርባዕተ ሃገራት ጥራይ ዑደት ከካይድ እንከሎ፣ ኣርባዕቲኤን ሃገራት ዓረብ’የን።
በንጻር እዚ ድማ ኣብ ዓመተ 2016 ናብ ኤርትራ ዑደት ዘካየደ መራሒ ሃገር ኣይነበረ።
=====================


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድሚ ዝቕፅል ወርሒ ግንቦት 2007 ዓ/ም ዝካየድ ምርጫ ንመራኸቢ ብዙሃን ብስልታዊ ኣገባብ የንከላብቶም ኣሎ ክብል ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ Human Rights Watch ኸሲሱ።ሎማዕንቲ ሓሙስ ዝወፀ ሓድሽ ሪፓርት ኢትዮጵያ ካብ 2010 ኣ/ፈ ጀሚሩ ንነፃ ጋዜጠኝነት ከመይ ገይራ ከምዝደረት ብዝርዝር ኣውፂኡ’ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድሚ ናይ ግንቦት ምርጫ ንነፃ መራኸቢ ብዙሃንን ጋዜጠኛታትን ዘየናሕሲ እናኾነ ይመፅእ ኣሎ ይብል Human Rights Watch።
ኣብቲ ጉጅለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት መፅናዕቲ ዘካይዱ ፌለኪስ ሆርን መንግስቲ ካብናቱ ዝተፈለየ ኣረኣእያ ንዘለዎም ነፃ ጋዜጠኛታት ዝብድል ኣካይዳታት ይኽእተል ኣሎ ይብሉ።
ፀሓፍቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ምስ እምነታት መንግስቲ ክሰማማዕ ካብ ሰበስልጣን መንግስቲ፣ሰበስልጣ ፀጥታን ካድራትን ብቴሌፎን፣ብቴክስት ሜሰጅ ወይ ብኣካል መጠንቀቕታ ከምዝበፅሖም ብምግላፅ ዝቕፅል ደረጃ ድማ ንኣባላት ስድራ ምጥንቃቕን ምፍርራሕን ይፍፀሞም ኢሎም።’’ጋዜጠኛታት ፅሑፎም ባዕሎም ንባዕሎም ሳንሱር ክገበሩ ብሃበ ተረኸብ ምእሳርን ምፍርራሕን ይፍፀሞም’’ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’እዚ እንተድኣ ዘይሰሪሑ እቲ ቐፃሊ ስጉምቲ ብገበናት ይኽሰሱ’’ኢሎም።
እቲ ‘’ጋዜጠኝነት ገበን ኣይኮነን’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝወፀ ፀብፃብ ኣብ 2014 ኣ/ፈ ብምኽንያት ፅዕንቶ መንግስቲ ሽዱሽተ ነፃ ሓተምቲ ተዓፂዮም ይብል።22 ጋዜጠኛታት፣ብሎገራትን ሓተምትን ብገበን ተኸሲሶም ኣለው።ልዕሊ 30 ጋዜጠኛታት ድማ ካብታ ሃገር ከምዝሃደሙ እቲ ፀብፃብ ይሕብር።መብዛሕቲኦም ጋዜጠኛታት ብሰፊሑ ብዝንቀፍ ፀረ-ግብረሽበራ ሕጊ ዝተኸሰሱ እዮም።ኣባላት ዞን 9 ብዝብል ሽም ናይ ዝፅዋዕ ጉጅለ ብሎገራት እውን ተኸሲሶም ይርከቡ።
Human Rights Watch ዜጋታትን ታሕተዎት ሰበስልጣን መንግስትን ምስ መራኸቢ ብዙሃን ቃለ መጠይቕ ንምክያድ ይፈርሑ እዮም ይብል።እቲ ዓፈና ኢሎም ሆርን ብዛዕባ እቲ ዝመፅእ ምርጫ መማረፂ ኣረኣእታ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ከይዝተየሉ ዕንቅፋት ብምዃኑ ብዙሕ ክትዕ ኣይርአይን ዘሎ ይብሉ።
ኣብ ናይታ ሃገር ፖለቲካዊ ክትዕን ልዝብን ኣበርክቶ ክገብር ዝኽእል፣ኣገዳሲ ሓበሬታ፣ኣብ እዋናዊ ዛዕባታት ነቐፌታዊ ትንተነን ዝህብ ዕቱብን እናዓንበበ ዝኸይድን ነፃ ሚዲያ ክህሊ ወሳንን ኣገዳስን እዩ፤እቲ ዘሕዝን ግን ካብ 2010 ጀሚሩ ናይ ውልቂ መራኸቢ ብዙሃን እናጠፍኣ ይኸይዳ እየን ዘለዋ ኢሎም።
ፍሉይ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ’’HRW ብደገፍቱ ዋላ ከይተረፈ እምነት ካብ ዝስእን ነዊሕ ግዜ ስለዝገበረ ንናቶም ሪኢቶታት መልሲ ክንህብ ትርጉም የብሉን’’ ኢሎም።ብዛዕባ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት እንትምልሱ ኣቶ ጌታቸው ‘’ጋዜጠኛታት ይኹኑ ምስሉያት ጋዜጠኛታት ኣብ ገበን እንተተሳቲፎም ተሓተቲ እዮም’’ኢሎም።
Human Rights Watch መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝኣሰሮም ጋዜጠኛታትን ብሎገራትን ክፈትሖምን ፀረ-ሽብር ሕጊ ከምዝኣመሰሉ ኣዋጃት ከመሓይሾምን ፀዊዑ።


text:
መብርሂ ኣርታዒ፡ እዚ ስሙ ክይፅራሕ ብ ዘኢይደልይ፡ ግን እቱ ኵነታት ብ ዓይኑ ብ ዝርአየ ሰብ ዝተፅሓፈ እዩ።
ካብ ዕለት 25 ጥቅምቲ ጀሚሩ፡ ኣብ ከባቢ ከተማ ሸራሮ: ማለት እውን ኣብ ጓል ባድማ፣ ዓዲ ቡዅራይን ኣደመይትን ሓያል ኲናት ክካየድ ቀንዩ እዩ። ብ እዚ ምኽንያት ድማ ህዝቢ እታ ከተማ ናብ ገጠራት ታሕታይ ኣድያቦን ( ንምብራቕ ገጽ) ናብ ሽረን ክፈናቐል ጀሚሩ።
ክሳብ ጥቅምቲ 27 እቲ ውግእ ኣብ መንጎ እዚ ሰሜንን ሓይሊ ምክልኻል ትግራይን እዩ ነይሩ።
ኣብ ኣድያቦ ብዙሓት መዋፈርታት እዚ ሰሜን ( ካምፕታት) እየን ነይረን።
ኣብ ጥቅምቲ 26ን 27ን ምሽየት ግን፡ ካብ 3 ክፍለጦራት፡ ማለት እውን ካብ 8ይ, 7ይን መበል 31ን ክፍለጦራት: ኣምሊጦም ናብ ኤሪትራ ምስ ታንክታቶም ሰጊሮም እዮም።
ካብ ጥቅምቲ 28 ጀሚሩ ብኣንፈት ኤሪትራ ተመሊሱ ንኸይመጽእ ሓለዋ ተጀሚሩ ነይሩ፤ ነገር ግን ምልሻታት ጥራሕ ድኣ እምበር እዅላት ሓይልታት ትግራይ ኣይነበራን።
ዕለት 30 ጥቅምቲ ምሽየት ሻዕብያ ንሑመራ ብመድፍዕ ክድብድባ ጀሚሩ። ህዝቢ ሑመራን ከባቢኡን ድማ ብለይቲ ናብ ከተማ ሸራሮ ክጕዓዝ ጀሚሩ። ብባጃጅ፣ ብሞተር ሳይክላትን ብናይ ደረቕ ጽዕነት መካይንን እናተጓዕዘ ብሸራሮ ገይሩ ንሽረ ገጹ ምህዳም ጀሚሩ።
ኣብ ሒለገን እንታይ ተፈጠረ?
ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኣፍ ሑመራ ናብ ተከዘ ገጽ ትርከብ ሒለገን ትብሃል ቦታ መዋፈሪ ነይሩዎ። ብዳንሻ ዝነበረ መጥቃዕቲ ሓይልታት ትግራይ ምስ ሓየሎም ናብ ኦሞሓጀር ትብሃል ናይ ኤሪትራ ከተማ 4 ዝኸውን መዳፍዕ ተኲሶም። እዚ ድራማ እዚ ሰራዊት ኤሪትራ ካብ ኢትዮጵያ ተተኲሱኒ ብዝብል ሽፋን ንሑመራ ክድብድባ እሞ ሰራዊት ትግራይ ብኽልቲኡ ኣንፈት መጥቃዕቲ ምስ በጽሖ ክፈርስ ምእታን እዩ ነይሩ።
ህዝቢ ከተማ ሸራሮን ከባቢኡን እውን ብዝገደደ መልክዑ መረበቱ ገዲፉ ወጺኡ።
ካብ ባሕቲ ሕዳር ንጕሆ ስዓት 12:00 ጀሚሩ መዳፍዕ ካብ ኣንፈት ኤርትራ እናተተኰሰ ኣብ ኣፍ ከተማ ሸራሮ ክዓልብ ጀመረ፤ ክሳብ ምሽየት እውን ቀጸለ። ምምሕዳር ከተማ ሸራሮን ኣብኡ ዝነበሩ መራሕቲ ሓይልታት ትግራይን እውን ነታ ከተማ ገዲፎማ ወጽኡ።
ዕለት 2 ሕዳር እውን እቲ ናይ መዳፍዕ ደብዳብ ብጽዑቕ ኵነታት ቀጸለ። ዝቐረየ ኣዝዩ ውሑድ ህዝቢ፡ ክሳብ ከባቢ ፋዱስ ኣቢሉ ግሕጥ ኢሉ ወጺኡ።
እቲ ተዅሲ መድፍዕ እንዳወሰኸ ምስኡ እውን ናይ ብሬንን ድሽቃን ተዅስታት እንዳተሓወሶ መጽአ።
ኣነን 3 ሰባትን ኣብ ሓደ ኵጀት ኰይንና ነማዓዱ ነይርና። ከባቢ ሰዓት 7:00 ኣቢሉ ግን ኣዝዩ ስለ ዝቐረበና፡ እቶም 3 “ንኽይድ፣ ንርሓቕ” ክብሉ እንከለዉ፡ ኣነ ግን “ናብ ከተማ እየ ዝኸይድ” ኢለ ናብ ከተማ ኣምራሕኹ።
ከተማ ሸራሮ ጭርውሩው እያ ኢላ ዝነበረት። ኣነ ግን ጠምዩኒ ስለ ዝነበረ ናብ እቲ ዓሪፈሉ ዝነበርኩ ገዛ ክየኩ፤ ነገር ግን ሰብ ኣይረኸብኩን።
ቀጺለ ናብ ኣስፋልቲ ከባቢ ወጺአ፡ ምናልባሽ ምግቢ ዘለዎ ቦታ ክእልሽ ጀመርኩ። ሓንቲ ክፍትቲ ቤት ብልዒ እውን ረኸብኩ።
እታ በዓል ዋና በይና ረኺበያ። “መግቢ ኣለኪ ዶ?” ኢለ ጠየቕኩዋ። ብጣዕሚ ፈሪሓ፡ “እንታይ ምግባር ይሓይሽ?” ክትብል ድማ ሓተተትኒ። “ንስኻ ምግቢ ተራእዩኳ ሕጂ” በለትኒ። ኣነ ድማ፡ “እንታይ ደኣ ክገብር?፣ ካብ ገዛይ ኣይወጽእን” ድማ በልኩዋ።
“ሓንቲ እንጀራ ኣላትኒ ንጓለይ ኢለ ዘቐመጥኩዋ” ድማ በለትኒ። “ኣበይ ኣላ ጓልኪ ?” ሓተትክዋ፡ “ምስ ኣደይ ኣብ’ቲ መኽየዲ ዉሑጅ ኣእትየየን ኣለኹ” በለትኒ። “ንምንታይ ? ኣብ’ዚ ምሳኺ እንተዝዀና እኮ ምሓሸን ነይሩ” ድማ በልኩዋ። ንሳ ግን ብጣዕሚ ፈሪሓን ተረቢሻን ሰለ ዝነበረት ትብሎን ትገብሮን ኣይትፈልጥን ነይራ። ሽዑ ካብ ንምሕባእ ምፍታን ግልጺ ኣብ ዝዀነ ቦታ ምጽናሕ እዩ እቲ ዝሓሸ መማረጺ ነይሩ።
ምስኣ ነዕለሉ ኣብ ዝነበርና ግዘ ካልኦት 3 ኣወዳት ተሓዊሶምና። “እንታይ ንግበር ይቐርቡና እዮም ዘለዉ” ድማ በሉና።
“ኣነ ብወገነይ ኣብ’ዚ ንጽናሕ ብሃላይ እየ” በልኩዎም። “ኣብ’ዚኣ ኮፍ ኢልና እንተ ጸኒሕናዮም እንታይ ከይገብሩና እዮም፤ ስለ’ዚ ሕራይ እንተ ኢልኩም ኵላትና ኣብ’ዚ ንጽናሕ” ክብል ሓሳበይ ኣቕረብኩ። ጽንሕ ኢላ ድማ ሓንቲ ሰበይቲ ምስ 2 ደቃ ተጸምበረትና።
ብ እቲ ዘቕረብኩዎ ሓሳብ ተስማዕሚዕና እውን ኣብኡ ክንጸንሕ ወሰንና። 8 ሰባት እይና ነይርና፤ ኣብ መንጎ ግን ሓደ ሬንጀር ዝሕብሩ ቁምጣ ስረ ዝገበረ መንእሰይ መጺኡ ተሓወሰና። ነገር ግን ተራጋጊኡ ኮፍ ክብል ኣይክኣለን። እታ ብዓል ገዛ ድማ፡ “ኣታ ወይ ኮፍ በል፣ ወይ ድማ ኽይድ” በለቶ። ናይ ኵላትና ስግኣትን ሓሳብን ድማ እያ ተዛሪባ። እቲ ወዲ ድማ ወጺኡ ገዲፉና ክየደ። መጨረሽታ ግን ጽቡቕ ኣይገጠሞን።
ልክዕ ሰዓት 8:26 ታንክታት ኣብ ማእኸል እታ ከተማ በጺሐን ክሓልፋና ጀመራ። 17 ታንክታት ምስ ሓለፋ ድማ እግረኛ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣባና በጽሑ። ከላሽንን ብሬንን እናተኰሱ እዮም ዝመጽኡ ነይሮም፤ ጨነቐና ድማ። እቶም ሰራዊት፡ መጺኦም ከበቡና። “ኢድኩም ንላዕሊ ገይርኩም ተምበርከኹ” ተባሂልና፤ ተንበርከኽና። እታ ናይ ሞትን ሕየትን ሰዓት ነይራ።
ዝበሉና ኵሉ ፈጸምና። ቅድሚ ሓደ ሻምበል ምምጽኡ እቶም ወታደራት ኵሎም፡ “ንረፍርፎም” ኢሎም ተዛራረቡ። ‘ሁላችሁም ነው እምናስወግዳችሁ‘ ድማ በሉና። ኣነ ድማ ‘ምን ኣደረግን እኛ እናንተን ኣምነን ነው እዚሁ ቁጭ ብለን የጠበቅናችሁ‘ ኢለዮም። ንሳቶም ድማ ‘እናንተ እኮ ናችሁ እዚህ ዓዲ ቡኽራይ እና ጓልባድማ ላይ የጨፈጨፋችሁን ስለዚህ እንገድላችኋለን‘ ኢሎምና።
ግን ዕድልና ግዲ ጽቡቕ ኰይኑስ እቲ መራሒኦም ዝነበረ ሻምበል ከተፍ በለ። ከምኡ ኢሎም እንትዛረቡ ድማ ሰመዖም። ‘ኣቍሙ እነዚህ ሰዎች ምን ኣደረጉን ሰላማዊ ናቸው እኮ‘ ኢሉ ተቘጠዖም። “ሂወትና ግዲ ክትድሕን እያ” ምባል ጀመርና።
እቲ ሻምበል፡ ፈትሽዎም ምስ በሎም፡ ፈቲሾምና፤ ምስ ወድኡ ድማ፡ ናብ ገዛ ኣእትዮም፡ “ከይትወጽኡ ካልኦት ሓይልታት ከይጐድእኹም” ኢሎም ብደገ ዓጽዮምና ከዱ።
ኣብኡ ተዓጺና እናሃለና ግን፡ ሓደ ዝግዕር ሰብ ሰማዕና።: ምሳና ዝነበረ፡ ግን ድማ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝነበሮ ሰብ እዩ ነይሩ። “ኮፍ ኣይብልን” ምስ በለ፡ “እሞ ኽይድ” ኢልናዮ። ኣነ ድሓር እየ ናይ ኣእምሮ ሽግር ከም ዘለዎ ዝፈለጥኩ። ንሱ ድማ እዩ ኣብ ጥቓና ኰይኑ ዝጋዓር ዝነበረ። መሕዘኒ! ንደገ ምስ ወጽአ ረሺነሞ ከይዶም።
ቀጺልና ድማ ናይ ካልኦት ሰባት ድምጺ ሰማዕና። ከባቢ ሰዓት 9:30 ኣቢሉ ይዀን። ናብ በሪ ገጽ ጽግዕ ኢለ ከዳምጽ ምስ ጀመርኩ ግን ዝገርም ነገር ሰማዕኹ። እቶም ሰባት ትግርኛ እዮም ዝዛረቡ። መን ምዃኖም ምርኣይ ድማ ጀመርኩ። ሰራዊት ኤርትራ እዮም ነይሮም። ሰራዊት ኤሪትራ መሬት ትግራይ ዝረገጸላ እታ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ድማ ትመስለኒ። ንምታይ ሲ ገና እቲ ኲናት ኣብ ምጅማሩ እዩ ነይሩ። ከምኡ እውን ብ ካልእ ከባቢ ትግራይ ምእታዎም ኣይሰማዕኹን ነይረ።ተገረምኩ ድማ።
እቶም ሰራዊት ኢትዮጵያ እናተኰሱ እዮም ኣትዮም። “ኲናት ኣብ ዘይብሉ ንምንታይ ይትኵሱ ኣለዉ ግን? እንዲዒ!” እናበልና ንዛራረብ ነይርና። ድሓር ግን ለካ ኣብ ቅድሚኦም ዘዝረኸብዎም ሰባት እንዳቐተሉ እዮም መጺኦም።
ኣወዳት ዝዀንና ብናይ ድሕሪት በሪ ገይርና ወጺእና፡ ነናብ ገዛና ክንከየድ ከም ዘለና ተዛራሪብና ተልዓልና። ንተን ደቂ ኣነስትዮ ግን ኣብኡ ክጸንሓ ነጊርናየን።
ምስ ወጻእና ድማ ንምእማኑ ዘጸግም ነገር ብኣዕይንትና ርአይና። ናይ ሓሙሽተ ሰባት ሬሳ ኣብ መንገዲ ተሰጢሑ፡ እቶም 4 ድማ ንፈልጦም ሰባት እዮም ነይሮም። ኣዚና ሰንበድናን ደንገጽናን።
ቀጺልና ድማ ዝረአይናዮ ግፍዒ ሰራዊት ኤሪትራ፡ ኵሉ ገዛውትን ትካላት ንግድን እንዳኸፈቱ ኣቝሑ ናብ ኢነትረ መኻይኖም ምጽዓን ምጅማሮም እግረመልና። እቲ ሕጂ ኵሉ ሰብ ዝዛረበሉ ዘሎ ዘረፋ ንብረት ንሕና ብዕለት 2 ሕዳር እይና ብኣካል ርእይናዮ። ምንም ነገር ኣይገደፉን፤ ዝገደፍዎ ድማ ናብ ጽርግያ ኣውጺኦም እዮም ይድርብይዎ ወይ ድማ የቃጽልዎ ነይሮም።
ሸራሮ ዓዲ ገድሊ፣ ምጅማር ባይቶ ትግራይ እዚ ኰይኑ ዕጫኣ!?
ካብ እቶም ሰራዊት ኤርትራ 5 ዝዀኑ ጸዊዖም ንዓይ ኣዛሪቦምኒ ነይሮም። “እንታይ ትገብሩ ኣብ’ዚ?” ኢሎምኒ። “ገዛና ኣብ’ዚ ሰለ ዝዀነ” ኢለዮም። ንሳቶም ድማ፡ “ነብስኹም እንተተድሕኑ ኣይሕሸኩምን?” ድማ በሉኒ።
ቀጺሎም ድማ፡ “እቶም ፌደራል ( ሰራዊት ኢትዮጵያ ማለቶም እዮም) ከይቀተልኹም ካብ’ዚ እንተትኽየዱ ይሕሸኩም፤ ኣብ እቲ መንገዲ እኮ ምዓት ሰብ እዮም ቐቲሎም” ድማ በሉና። ለካ ካብ ምእታው ክሳብ ምውጻእ ከተማ ሑመራ ብዙሓት ሰባት እዮም ቐቲሎም፤ ንሕና ገና ዘይርአይናዮ ጕድ ነይሩ እዩ።
ብዕለት 2 ሕዳር ዝተቐተሉ ኵሎም ሰባት ሰራዊት ኢትዮጵያ እዩ ረሺንዎም።
ሰራዊት ኤርትራ ምሉእ ለይቲ ኣብ ምዝራፍ እዩ ሓዲሩ። ከምኡ እውን ተዋጋኣይ ሰራዊት ምስ መካናይዝዱ ናብ ሸራሮ ኣትዩ ሓደረ።
ዕለት 3 ሕዳር ድማ ክልቲኦም ወረርቲ ሰራዊት ካብ ዓዲ ሃገራይ ጀሚሮም እቲ ናይ ሕብረት ኲናት ጀሚሮሞ።
ዝተወሰኑ ዓበይቲ ዓዲ ከተማ ሸራሮን ንሕናን እይና ኣብ እቲ ከተማ ጸኒሕና ነይርና። ብዕለት 3 ሕዳር ድማ ብዙሓት ሬሳታት ኣብ መንገዲታት እታ ኸተማ ምርኣይ ጀመርና። ኣነ ብዓይነይ ዝርኣይኹዎም 13 ይበጽሑ። ብድምር ልዕሊ 20 ዝዀኑ ሰባት ብዕለት 2 ሕዳር ተቐቲሎም እዮም። ክንቀብሮም ሓቲትና እውን ሰራዊት ኢትዮጵያ ከልኪሉና እዩ። ድሕሪ 1 ሰሙን እዮም ሓመድ ኣዳም ለቢሶም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓዊሱ ኣመንቲ ኦርቶዶክሳዊ ቤተ ክርስቲያን ዓለም ልደተ-ክስርቶስ የኽብሩ ኣለው።ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ኦርቶዶክሳዊያን ተዋህዶ ቤት ክርስቲያን ኢትዮጵያን ኤርትራን ብምኽንያት ብዓለ ልደት ቡራኼ ምሃቦም ተፈሊጡ’ሎ።
ራብዓይ ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክስያዊ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብፁእ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ንኣመንቲ ልደት ቡራኬ ምሃቦም ኣብ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ መንግስቲ ኤርትራ ሻባይት ዝወፀ ዜና ይገልፅ።
ኣብ ቤተልሄም፣ካይሮ፣ሞስኮ፣ኪቭን ካልኦት ምብራቓዊ ክርስቲያን ማሕበረሰብን ብመሰረት መፅሓፍ ቅዱስ ንማዕልቲ ልደተ-ክርስቶስ የኽብሩ ኣለው።
7 ጥሪ ብኣቆፃፅራ ጁሊያን ወይ 29 ታሕሳስ ብኣቆፃፅራ ኢትዮጵያ ኣብ ሩሲያ፣ዩክሬይን፣ጆርጂያ፣ማክዶኒያ፣ሞልዶቫ፣ሞንተነግን ሰሪብያን ማዕልቲ ልደተ-ክርስቶት እዩ።ኣብ ሶሪያ፣ግሪክ፣ኣልባኒያ፣ሳይፕረስ፣ፊንላንድን ኣሜሪካን እውን ብኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ይኽበር።
ንኣከባብራን ኣመፃፅኣን በዓል ልደት እየሱስ ክርስቶስ ኣመልኪቱ ግርማይ ገብሩ ምስ መንፈሳዊ ኣቦ ሊቀ-ሊቃንቲ ያሬድ ክሳ ኣከባብራ እቲ በዓል ብዝምልከት ኣዘራሪቡዎም ኣሎ።ኣብዚ የድምፁ።


text:
Radio Erena: 01 February 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኩነታት ትግራይ ናብ ንቡር ከምዝተመልሰ ንኣባላት ምምሕዳር ባይደን መግለጺ ከምዝሃበ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኢትዮጵያ፣ ኣቶ ደመቀ መኮነን፣ ብ29 ጥሪ፣ ንገለ ኣባላት ናይቲ ምምሕዳር ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ኣብ ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታትን፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት በጺሑ ዝተባህለ ግፍዕታትን ሓሶትን ፖለቲካዊ ጸለመን ምዃኑ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ክልል ንልዕሊ 1.5 ሚልዮን ህዝቢ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ከምዘብጽሐ ኣመልኪቱ።
እንተኾነ፣ መሰኻክር ካብቲ ክልል ኣብ ዝህቦ ዘሎ ሓበሬታ፣ ኣብ ባይቶ ዘሎ ሓቅታት ካብዚ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምሕዳር ዋሽንግተን ዝተዋህበ መግለጺ ዝተፈልየ ኮይኑ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ቅትለት፣ ጥሜትን ካልእ ግፍዕታትን ይቕጽል ከምዘሎ ምርግጋጾም እቲ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ናይ ምምሕዳር ባይደን፣ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ከምዘሻቐሎን፣ ኤርትራ ድማ ሰራዊታ ክትስሕብን ከምዝጸውዐ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሃገራት መላእ ዓለም፣ ኣብ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ቅትለት ሰለማውያን ሰባትን፣ ብሰንኪ’ቲ ኵናት ተኸሲቱ ዘሎ ጥሜትን ከምዘተሓሳስበን ብወግዒ ይገልጻ ኣለዋ።
ቀንዲ ተዋሳኢ ናይዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ግፍዕታት፣ ናብቲ ክልል ሰራዊቱ ኣዋፊሩ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ምዃኑ’ውን ማዕከናት ዜና ዓለም ብሰፊሑ የቃልሓ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነዚ ካብ ዜጋታቱ’ውን ተቓውሞታት ከለዓዕል ጀሚሩ ዘሎ፣ ምእታው ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ፣ ዝርዝራዊ መግለጺ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ ይርከብ።
================


text:
ኣብ ካሜሩን ኣብ ዝተኻየደ ዙር ግምቢ ተስፋ ቅድድም ብሽክለታ Tour de l'Espoir ትሕቲ 23 ዓመት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብውልቅን ብጋንታን ዓወት ተጎናጺፎም።
ኣብቲ ካብ ዝሓለፈ ሶኑይ ጀሚሩ ኣከታቲሉ ዝተኻየደ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ግምቢ ተስፋ ካመሩን: ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ናትናኤል ተስፋጽዮን ብ 88 ነጥቢ: ያቆብ ደበሳይ ብ 86 ነጥቢ ከምኡውን ናትናኤል መብራህቶም ብ 63 ነጥቢተመራሪሖም ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ደረጃ ብምሓዝ ዓብላሊ ውጽኢት ኣመዝጊቦም። ጃፓናዊ ሾይ ማትሱዳ ድማ ራብዓይ ኮይኑ ተሰሪዑ ኣሎ።
ኣብ ዙር ግምቢ ተስፋ ካመሩን ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብዘይካ ብፖርቱጋላዊ ፍራንሲስኮ ካምፖስ ኣብ ካልኣይ መድረኽ ከምኡ’ውን ብርዋንዳዊ ሞይስ ሙገሻ ኣብ ሓምሻይ መድረኽ ኣብ ኩሉ ካልእ መድረኻት ብምዕዋቶም እዮም ብናይ ውልቅን ብናይ ጋንታን ክዕወቱ ዝኸኣሉ።
ኣብ ዙር ግምቢ ተስፋ ካሜሩን Tour de l'Espoir ትሕቲ 23 ዓመት ካብ ኣርጀንቲና: ኣልጀርያ: በኒን: ቡርኪናፋሶ: ካሜሮን: ኣይቨሪኮስት: ኤኳዶር: ግብጺ: ኤርትራ: ኢትዮጵያ: ጃፓን: ሞሪሽየስ: ሞሮኮ: ፖርቱጋል: ርዋንዳ: ቱኒዝያ: ሕቡራት ተቐዳደምቲ ኣፍሪቃን ሕብረት ኤውሮጳን ዝወከላ ጋንታታት ይሳተፋ ምህላወን መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ዙር የረጋግጽ።
ኣብ ዙር ተስፋ ካሜሩን ትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት ብኣሰልጣኒ ዮናስ ዘካርያስ (ሓላባይ) ትእለ ምህላዋ ብተወሳኺ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ።


text:
ወታሃደራዊ ኣዘዝቲ ሱዳን ምስ ዘይተዓወተ ዝበልዎ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ብዝተሓሓዝ ኣዛዚ ሰራዊት’ታ ሃገር ዝርከቦም ላዕለዎት ሰበስልጣን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ገሊጾም።
ብመሰረት መግለጺ ወታሃደራዊ ኣዘዝቲ’ታ ሃገር ኣዛዚ ሰራዊት’ታ ሃገር ጀነራል ሃሽም ዓብደል ሙጠሊብ ባቢከር ዝርከቦም ብዓሰተታት ዝቑጸሩ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን’ታ ሃገር ካብ መዝነቱ ዝተአለየ ፓርቲ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ብዕልዋ ክመልሱ ፈቲኖም ብዝብል ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ይገልጽ።
ብመሰረት ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና’ታ ሃገር ሱና አባላት ሃገራዊ ስለያን ጸጥታን ከምኡ’ውን መራሕቲ እስላማዊ ምንቅስቃስን ሃገራዊቤት ምኽሪን ምስቲ ዕልዋ ምትሓሓዝ ከምዘለዎም ሓቢሩ’ሎ።
ይኹን ደአ እምበር እቲ ዕልዋ መዓስ ከምዝተፈተነ ብርግጽ ኣይሓበረን። ነታ ሃገር ን30 ዓመታት ዝመርሑ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ካብ መዝነቶም ካብ ዝእለዩ ንደሓር እዚ ካልኣይ ዕልዋ ይካየድ ምህላው ይፍለጥ። ኣብቲ ኣብ ሓምለ 11 ተፈቲኑ ዝተባህለ ዕልዋ ኣስታት 16 ላዕለዎት ወታሃደራዊ ኣዘዝቲን ኣብ ጥሮታ ነበረኡ 11 ካልኦት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታውም ወታሃደራዊ ኣዘዝቲ’ታ ሃገር ምግላጾም ይዝከር።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ነታ ሃገር ዝመርሕ ዘሎ ወታሃደራዊ ቤት ምክሪ’ታ ሃገር ኣብ ዝመጽእ ሰለስተ ዓመታት ምስግጋር ስልጣን ነታ ሃገር ምስ ተቓወምቲ ብምሕባር ንምምሕዳር ዝተበጽሓ ስምምዕ ንምዝዛም ጻዕርታት የካይዱ ኣለው።


text:
ጽንቲ ክብርን ዋጋን ባህሊ
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
6
ለካቲት 2010
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ካብ‘ቶም ዝሓለፉ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝፈጸምዎ ኣሉታዊ ተግባራት፡ እንተይዘትበዚሑ ዘይውሕ ብምዃኑ፡ በቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ብቱርካውያን ዝተፈጸመ ኣዕናዊ ኣረሜናዊ ታሪኽ፡ እዚ ታሪኽ ህ.ግ.ዲ.ፍ‘ውን ኣብ ማህደር ታሪኽ ምስ‘ዚ ከይተሰርዔ ኣይተርፍን‘ዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ መብጽዓ ጥራሕ ኣይኮነን ጠሊሙ፡ መብጽዓ ምጥላምን፡ ተግባራት ባዕድን፡ ካብ ባዕዳውያን ዝፈጸምዎ ተግባራት፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብኻ፡ እሞ ኣብ ልዕሊ ዝተገፍዔ፡ ዝተጨቆነ፡ ዝተኣሰረ፡ ዝተሰደ፡ ዝተቐትለ፡ ንብረቱ ዝነደደ፡ ስድራ ቤቱ ዝተበታተነት፡ ምስ‘ዚ ኩሉ ከኣ፡ ንሕሰም፡ ጩቆና፡ መግዛእቲ ክስዕር፡ ነታ ዝውንና ሂወቱ ፡ ዘይሓልፍ ሰላም ዝሰፈኖ ነጻነት ህቡን ሃገሩን ከረጋግጽ ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈለ፡ ኣብ ልዕሊኡ ዝፍጸም ዘሎ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ተግባራታ‘ዩ።
እቲ ንህ.ግ.ዲ.ፋውያን ከም ህጻን ዕሸል ውሉዱ ተተይ ኣቢሉ፡ ካብ ኩሉ ባዕዳዊ ተጻብኦ፡ ከም መርዓት ኣብ ውሻጣ ከዊሉ፡ ንዓይ ንደቐይ ይሕሰመኒ ኢሉ፡ እቲ ውህብቲ ነቒጹ፡ ኣብ ጎረሮ ጠጠው ከይብል፡ መሪሩ፡ መጺጹ፡ መቐረት ስኢኑ ጡፍ ከይብልዎ፡ ጨዉ፡ በርበሪኡ ኣለስሊሱ፡ ጸብኡን ልግዔን ዝለገሰ ህዝቢ፡ ሎሚ ዝፍደዮ ዘሎ ሕነ፡ ኣየርእካ‘ዩ ዘብል።
ከም‘ዚ ዓይነት መግለጺ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝጸሓፍ፡ ናይ መጀመርታ ኣይኮነን፡ እወ ናይ መጀመርታ ኣይኮነን፡ እዚ ሕሰም ክሳብ ዝውድእ ግን ናይ‘ዚ ዓይነት ተግባራት መግለጺ ክቅጽል ግድነት‘ዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ወግዒ የብሉ፡ ባህሊ የብሉ፡ ውዕል የብሉ፡ ሓደ ወግዒ ማለት ሕጊ ዘይብሉ፡ ባህሊ ዘይብሉ፡ ንስርሓቱ ብውዕል ዘይፍጽም ሓደ ናይ ሰባት ኣተሓሳስባ ግምት፡ ባህሪ ሰባት፡ ባህሊ ሰባት፡ ድሌት ሰባት ኣብ ግምት ኣብ ጸብጻብ ዘየእቱ እዩ። እዚ ከኣ ዝበልክዎ ስምዑኒ ዝብል፡ ኣረሜናዊ ኣካይዳ እዩ። እንስሳታት‘ኳ ሕጊ ስለ ዘለዎም ምስ ከባቢኦም ምስ ባህሪ ተሓላልዮም ዝዀዱ ስለ ዝዀኑ ወላ ኣይሕሰቡ፡ ልዕሊ ህ.ግ.ዲ.ፍ‘ዮም።
ኤርትራ ወዮ ደኣ ጠገለ ዘይብሉ ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ባህሪ ሃብታ ይበርስን ይጠፍእን ኣሎ‘ምበር፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ተጋድሎና እንተዀነ፡ ምስ‘ቲ ኩሉ ናይ 20 ዓምት ብረታዊ ተጋድሎናን፡ ቅድሚኡ ዝካየድ ዝነበረን ኵናት እንስሳ ዘገዳም ኣዝዮም ብዙሓት ነበሩ።
ካብ‘ዞም ኩሎም እንስሳ ዘገዳም ጓል በረኻ ወይ ህበይ ብብዝሒ ብፍላይ ኣብ ሰሜናዊ ሳሕል ትርከብ። ኣህባይ ሕጊ ኣለዎም፡ እቲ ዝሓየለን ዝዓበይን ይመርሕ፡ እቲ ዝመርሕ ከኣ ሓያል ኽኸውን ዘለዎ ኮይኑ፡ ብኣገባቦም ተናጽዮም፡ ተመናጪቶም እቲ ዝሕመቐ ይመርሕ፡ እቲ ክሳብ ሓምሳ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ቁጽሪ ዝሓዘት ስድራ ባላ ኩሉ ነቲ ሓያል (ጋውና) ይቕበሎን ይኣምነሉን።
እቲ ጉዳይ ግን ናይ ምሕያልን፡ ናይ ተናጺኻን ተመናጪትካን ንስድራ ምምራሕ ኣይኮነን። እተን ኣህባይ፡ ደቂ ኣህባይ ነቲ ሓያል ዝቕበልዎን ዝመርጽዎን፡ ንባዕሉ ሓያል ተቃሊሱ ዘውድቕ፡ ዘሕምቕ፡ ዝነጽን ዝምንጭትን ብምዃኑ ጥራሕ ኣይኮነኑ። እቲ ሓይሊ ነታ ስድራ ብምልእታ ካብ ዝዀነ ይኹን ግዳማዊ ተጻብኦ፡ ካብ ዘገዳም ይኹን ካብ ሰብ ክከላኸለሎም‘ውን እዮም ዝመርጽዎ።
ሓቂ ብሓቂ ከኣ ኣቲ መራሒ ስዒሩ፡ በታ ስድራ ተቐባልነት ምስ ረኽበ፡ እቶም ኩሎም ንሓይሉ ከም ዝተቐበልዎ ከረጋግጹ ኣብ ከርባቢኡ ይዓስልዎ። ካብ ዝዀነ ይኹን ሓደጋ ክሳብ ዝከኣሎ ኣብ ክንዲ ምልእቲ ስድራ ዝከላኸልን ዘድሕንን ናይ ዝእትወሉ መብጽዓ ከኣ ይኸውን።
ኣብ ዝዀነ ወፍሪ ከኣ ንኣሽቱ ከይተርፉ፡ ድኹማት ከይተርፉ እንዳኣለየ፡ ኣብ ዝበረኸ ቦታታት ወጺኡ ጸላእቲ እንዳኣማዕደወ፡ እታ ስድራ ጉድኣት ከይረክብ ሓሊዩ ካብ ቦታ ናብ ቦታ የሰጋግራ። ኣብ ጉዕዞ እቶም ንኣሽቱ ኣህባይ( ዋጭል) ክጻወቱ ካብ መስርዕ እንተወጹ‘ኳ ክንደይ መግናሕቲ ዝወርዶም ምዃኑ ኣህባይ ክጋንሑ ዝረኣየ ብዙሕ‘ዩ። ማይ እንተዝየልቦ ናብ ማይ ዝመርሕ፡ ዝምእረር እንተዘይልቦ ናብ ማዕረ ዝመርሕ ሓያል መራሒ‘ዩ።
ምእንቲ‘ዚ ንስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣራዊት እንተበልናዮስ፡ መጸቢቑን መንኣዲኡን እምበር፡ እቲ ልክዕ መግለጺ ኣይከውንን። እቲ ዝቀረበ ኣረሜናዊ ሕልና ዘይብሉ ስርዓት ምባል ይሓይሽን ይቐርብን።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ራእይ የብሉን፡ ራእይ ስለ ዘይብሉ ከኣ ወትሩ ስልጣን ካብ ኢዶም ከይትወጽእ ለይትን መዓልትን፡ ንፕሮፓጋንዳዊ ሃልኪ ዝብልዎ ከኣ ሓቂ ስለ ዘይብሉን፡ ክውንን ምስ ህዝብናን ሃገርና ዝኸይድ መስርዕን ኣገባብ ስለ ዘይሓዘ ይፈሽል፡ ኣብ ዕንኪልል ይነብር።
ሓደ መራሒ፡ ነቲ ዝሓዞ መደብ ከዕውት ሓይሊ ሓሳብን፡ ናይ ለውጢ ንምምጻእ ዓቕምን ክእለትን እንተዘይብሉ፡ ነቲ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ኣብ ግዜኡ ናብ ዋናታቱ ክመልሶ ኣለዎ። ይትረፍስ ሓይልን ዓቕምን ዘይብሎምስ፡ እቶም ናይ ለውጢ፡ ዕብየት፡ ሓድነት፡ ሰላም ራእይ ኣብ ህዝቦም ዓቕምን ብቅዓትን ዘረጋግጹ‘ኳስ ገደብ ስልጣኖም ብሃገራዊ ቅዋም ስለ ዘብቕዕ፡ ስልጣን ንካልኦት ዝገድፉሉ መዋእል ባህሊ ሕብረ ምጣነ ሃብታዊ ቅርጻ ናይ ሎሚ ዓለምና ዘረጋግጾ‘ዩ።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ግን ወግዒ የብሉን፡ ማለት ቅዋምን ዝምርሓሉ ሕጊ ባይቶ የብሉን፡ ኣብ ኤርትራ ቅዋም ስለ ዘይልቦ ከኣ፡ ባይቶ ክህሉ ኣይክእልን‘ዩ። ባይቶ ስለ ዘየልቦ ከኣ ንመራሕ መንግስቲ ሕጊ ሓጊጉ ወሲኑ ዘቐብል የልቦን፡ መራሕ መንግስቲ ብሕጊ ምስ ዘይቅየድ ዝቆጻጸር ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ የልቦን፡ ምእንቲ‘ዚ ንመንግስቲ መቆጻጸሪ ይኹን፡ ናይ ጌጋታት መንግስቲ መዕቀኒ ዓንቐጻት ስለ ዘየለው ብኩሉ መዳያቱ ዝበዀረ ስለ ዝዀነ ባህሊው‘ን የብሉን ኣካይዳው‘ውን የብሉን።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ዜጋታት ጥራሕ ኣይኮነን ግፍዒ ፈጺሙ ዘሎ፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ኣብ ልዕሊ ከባቢኦም፡ ኣብ ልዕሊ ባህሎምን ክብርታቶም ድምር‘ዩ ዕንወት ፈጽሚ ዘሎ።
መሰል ዜጋታት
ኣብ ኤርትራ ጥዕና ዘለዎ መንግስቶ ስለ ዘየልቦ ብሓደ ውልቀ ሰብ ዝካየድ መንግስቲ ከም ድላዩ ዝውስኖ፡ ብኡ መሰረት ከኣ ነቲ ውሳኔ ውልቀ ሰብ ብኢደ በይዛታት ኣብ ተግባራት ዝውዕልን ዝፍጸምን‘ዩ። ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስት ውዕል( ቅዋም) ስለ ዝየልቦ ንመንግስቲ ይኹን ንመራሕ መንስግቲ ዝቆጻጸር የልቦን። ዝቆጻጸር ብዘይምህላው ከኣ እቲ ጉዳይ ጠጠው ኣይበልን‘ኳ ደኣ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ብዝኸፍአ መልክዕ ምሕደራ ዝቅጽል ዘሎ። ሰባት ይእሰሩ ይበሃል ነይሩ ቀደም፡ ሰብ ይስንብድ ይሓዝን፡ ሰብ ተቐቲሉ ይበሃል ሰብ ይሓዝን ይስምብድን፡ ሎሚ ሃለዋቱ ዘይፍለጥ ሰብ ጠፊኡ፡ ሰባት ጠፊኦም ጸኒቶም ዝበሃለሉ ግዜ ምሕደር ህ.ግ.ዲ.ፍ በጺሕና። ሎሚ ሎምስ እቲ ቁጽሪ ናብ ዓድታት ይጠፍኣ ኣለዋ በጺሑ ኣሎ።
መንእሰያት፡ ወለዲ፡ ምሁራት፡ ተቃወምቲ ካብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ይሃድሙ ኣለዉ ሕራይ፡ ዓድታት ካብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝሃድማሉ ደኣ ወራር ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘካይድ ስርዓት ድዩ በለ ሓደ ?
እወ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ቅጥዒ ዘይብሉ ጭካነ ዝመልኦ ወራር ይፍጽም ኣሎ፡ ነቲ ወሪሩ ዝሓዞ ግን ኣይተኻናኸነሉን፡ ብኣንጻሩ ገፊዕዎ፡ ቀቲለኦ፡ ገንዘቡ ዘሚቱ፡ ጉልበቱ መዝሚዙ፡ መሰሉ ዓሚጹ፡ ኣሲሩ መቝሑ፡ ቀጥቒጡ ገሪፉ፡ ቀቲሉ፡ ኣጽኒቱ ከመሓድሮ ፈቲኑ ብኡ ይቕጽል ኣሎ።
ምእንት‘ዚ እቲ ዓድታት ካብ ቅሉዕን ሰላሕታ ወራር ህ.ግ.ዲ.ፍ ይሃድምን ይበርርን ይስደድን ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ኣድማሳዊ መሰል ደቂ ሰባት ተባሂሉ ክዛረበሉ ክንደይ ስራሕ ክካየድ ዘለዎ‘ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ትሕቲ መሰሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ እዚ መሰልካ ቅድሚ ምባል፡ ሓደ ዓብይ ሃገራዊ ናይ ተሓድሶ ጎስጓስ፡ ሓደ ናይ ስነ ኣእምሮኣዊ ህንጻት ክካየደሉ ዘለዎ ህዝቢ‘ዩ። ምኽንያቱ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ወሪዱ ዘሎ ጸገም ቀሊል ስለ ዘይኮነ።
ምሕደራውን ከባቢያዊ ብልሽውና
ህዝቢ ኤርትራ በታ ዓቕሙ፡ በታ ክእለቱ ብዘገምታ ናብ ሓደ ምዕቡል ሕብረተ ሰብ ንምስግጋር እኹል ጻዕሪ ክካየደሉ ዝብል ራእይ ዘየነብሮ መንግስቲ ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ዓመጽ ተሰጋጊሩ፡ ህዝቢ ከይተሓተተ፡ ዓቕሙ ከይተመዘነን፡ ነቲ ገባር ህዝቢ ኤርትራ ከም ኣብ ሳሕል ዝነበረ ተጋዳላይ ንምግባሩ ፈተነ ምክያድ፡ ሓደ ኣውራ ብርሰት ባህሊ ጀሚሩ፡ ኣውራጃታት ዝበሃል የልቦን ዶ ተባሂሉ ? መሬት ናይ መንግስቲ ዶ ተባሂሉ ? ግራት ናይ መንስግቲ ዶ ተባሂሉ ? ቆፎ ናይ መንስቲ ዶ ተባሂሉ ? እወ ተባሂሉ። ደጊም ኩሉ እቲ ብርሰት ድሮ ጀሚሩስ፡ ነቲ ሱር ሰዲዱ ዝነብረ‘ውን በናቝሱ ኣጥፊእዎ‘ዩ።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ክንዲ ብቀዳምነት ንህዝቢ ዝረድእ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ሰዓብቱ ብዝለዓለ ኣብ መጻኢት ኤርትራ ከም ዘርብሕ ኣብ ሳልሳይ ጉባኤ ውሳኔ ዘሕለፈሉ ሰነድ ሓደ ምስክር‘ዩ። እዚ ሰነድ ከኣ ካብ ኣግባቡ ወጺኡ ኣብ ሓላፍነት ሓደ ውልቀ ሰብ ምስ ኣተወ፡ መሬቱ ብሓሊ ገቢቱ ንሰብ ገንዘብ ዓደለ። ነገር ተወዲኡ።
ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ ኤርትራ ሃብታማት ጣልያን ነቲ ብዶሚናለ ዝተወርሰ መሬት ድኻታት ሓረስቶታት፡ ተኪኦም ክሳብ ሎሚ፡ ከም ብዒላ በርዕድ፡ ማይ ዓይኒ፡ ሓልሓለ (መረሳኒ) ካልኦት ኣብ ከባቢ ኣስመራ ዝነበሩ ንኣቶት ሓረስቶትን ከም በዓል ጕዲቲ፡ ከምኡ ናይ ምግፋፍ ዓሳን ጭውን፡ ንኣሽቱ ፋብሪካታትን ደማሚርካ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ፖለቲካዊ ይኹን ቁጠባዊ ሓራ ዘይወጻሉ ግዜ ዝነበረን፡ ኣብ ግዜ ፈደረሽን‘ውን ንመንግስቲ ኤርትራ ሓሊዅ ሒዝዎ ዝነበር ቁጠባዊ ዋንነ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ባዕዳውያን ብምንባሩ‘ዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲፍ ከባቢታት፡ ንዲጋታትን ሓጽብን እንዳበለ፡ ንዘይርብሓሉ ጽርግያታት እንዳበለ በዚ ሎሚ ዘይርከቡ ኣግራባትን ካልኦት ተኽልታት መተካእታ ዘይብሎም ጨሪሾም ጠፊኦም ኣለዉ። እቶም ዲጋታት ከኣ ኣይሰሰኑን፡ ሩባ ባርካ ዲጋ ኣየድልዮን‘ዩ። ሩባታት ኤርትራ ወሓይዝ ኤርትራ ንባዕሎም ዲጋታት‘ዮም። ማይ ኣብ ውሽጦም ሒዞም ዝነብሩ፡ ከይሃፍፍ ኣጽሊሎም ዓቝሮም ዘጽንሑ‘ዮም። ህዝቢ ኤርትራን ገዲሊ ኤርትራን ከኣ ነዚ መሬት ዝዓቐቦም፡ ባህሪ ዝዓቐቦ ምስጢር ተኸቲሎም ኵነታት ሰጊሮም። ህ.ግ.ዲ.ፍ ማይ እንተዘይሃሪሙ ጥራሕ‘ዩ ክሕመ ዘይክእል። ዝናብ ዘኒቡ ዝገብሮ ተግባራት ግን ኩሉ ዘሕምዮን ዘውቅሶን‘ዩ።
ናይ‘ዚ ፍሽለት ኣብ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣህባይ ኣብ መንገዲ ወሪደን ኣብ ጽርግያታት ወሪደን፡ ካብ ሓለፍቲ ገያሾ መግቢ ዝልምናሉ ግዜ በጺሑ ኣሎ። ጓል በረኻ ኣብ ኤርትራ ሳሕቲ እንተዘይኮይኑ ኣብ ጽርግያ ምውዓላ ምሕዳራ ኮይኑ ክርኢ ንዓይ ዓብይ ናይ ሓንቲ ሃገርን ሃገራዊ ሃብትን ሓደጋን ብርሰትን‘ዩ። ብዛዕባ ናይ‘ዘን ኣህባይ ዝምልከት ኣብ www.youtube.com/kerkebet or youtube.com search kerkebet ጌርኩም እተን ኣብ መንጕዳ ወይ ዓርበ/ረቡዕ በጺሐን ዘለዋ ኣህባይ ኣስመራ ከይኣትዋ ዘተሓሳስብ‘ዩ። ኣብ ኤርትራ ህበይ ኣብ ቅድሚ ሰብ ብኸም‘ዚ ዓይነት ድፍረት ዓብይ ጽርግያ ኮይና ክትምእርር ክርኢ ንዓይ ንመጀመሪያ ግዜ‘ዩ።
ባህላዊ ብርሰት
ባህሊ ኣብ ኤርትራ ምውርራስ ባህሊ የልቦን። ዝውረስ ባህሊ፡ ከባቢ ካብ ዘሎ ስለ ዝዀነ፡ መንእሰይ ዝዓብየሉን ዝርእዮን ዝሰምዖን፡ ናይ ህ.ግ.ዲ.ፍ ባህሊ እዩ። እቲ ዝወርሶ ባህሊ ከኣ ሕግን ወግዕን፡ ውዕልን ምትሕሳስብን፡ ዝተሰርዔ ዘይምዃኑ‘ዩ። ነቲ ክወርሶ ዝቅረበሉ ባህሊ‘ውን ይMአቕ ይጸብቅ ሚዛን ክገብረሉ ዘይክእል፡ መቆጻጸሪ ክገብረሉ ዘይክእል‘ዩ።
ሎሚ መበቆል ሕብረ ብሄራዊ ጉጅለታት ኤርትራ ከጥፍእ ዝተበገሰ ስርዓት፡ ናይ‘ቲ ዕላማታት ልዳት በጺሑ፡ ሎሚ ህጻናት ንመበቆሎም፡ ብዞባ ደቡብ ብዞባ ማእከል ዝገልጹ ናይ ኮምፓስ እንታይነት ከም መንነት ሒዞም ክኸዱ ዝተመሃሩ‘ዮም። ድሕሪ‘ዚ ጉዳይ ብዛዕባ ባህሊ ክትዛረብ ትኽእለሉ ኣይኮነን። መንእሰያት ኤርትራ ክምለስሉ ዘይክእሉ ጉዕዞ ብርሰት ይኸዱ ከም ዘለዉ‘ዩ።
መደምደምታ
ነዚ ስርዓት‘ዚ ንምምካት ሓደን መተካእታ ዘይብሉ፡ ሓድነት ብምርግጋጽ፡ ስምምዓት ብምሕያል፡ ኣብ ዓበይቲ ሃገራዊ ስትራተጂካዊ ጠመተ ጌርካ፡ ብሓደ ኮይንካ ኣብ ተካይዶ ወፈራ ኣንጻር ምልካዊ ውሳኔታት እዩ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ክሳብ ዝከኣሎ ኩሉ ክዕቅቦ ዝነበሮ ከሲርዎ‘ዩ። ካብ ሕጂ ንንየው ግን ክሳራ ዘይኮነስ ኣብ ብርሰትን ምጥፋእን ምጽናት ገጾ ዘምርሓሉ ዘሎ ስለ ዝዀነ ኩሉ ደላይ ሰላም ራህዋን ዲሞክራሲያን ኣብ መስመር ዕቱብ፡ ስጡም ቃልሲ ጠጠው ክብል ዘለዎ ዕድመ ዘይድልዎ መድረኽ‘ዩ።
ክንዕወት‘ና
ሰላምን ፍትሕን ይንገስ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=227


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መጋቢት – 16.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.7:1-2:10,25-30
ድኅሪዚ ኢየሱስ፥ አብ ምድሪ ይሁዳ ዚነብሩ አይሁድ ኪቐትልዎ ይደልዩ ስለ ዝነበሩ፥ አብ ምድሪ ይሁዳ ኪዘውር አይፈትወን፤ እንተኮነ አብ ገሊላ ይዘውር ነበረ። እቲ ናይ አይሁድ በዓል ዳስ ከአ ቐሪቡ ነበረ። እቶ አኅዋቱ ናብቲ በዓል ምስ ደየቡ፥ ንሱ ኸአ ብግሁድ ዘይኮነ ብኅቡእ ደየበ። ገለ ኻብ ሰብ ኢየሩሳሌም ድማ “ እቲ ኺቐትልዎ ዚደልዩስ እዚዶ አይኮነን፧ እንሆ ንሱ ብግህዶ ይዛረብ አሎ፥ ንሳቶምውን ገለ አይበልዎን፥ እዞም መካንንቲ ዶኾን ንሱ ክርስቶስ ከም ዝኾነ ብሓቂ ፈሊጦም ኮይኖም፧ ግናኸ እዚ ካበይ ከም ዝኾነ ንፈልጦ ኢና። ክርስቶስ ኪመጽእ ከሎ ግና ካበይ ከም ዝኾነ ዚፈልጦ ሓደ እካ የልቦን” በሉ። ኢየሱስ ከአ አብ ቤት መቕደስ ኪምህር ከሎ ዓው ኢሉ “ ንዓይ ትፈልጡኒ፥ ካበይ ምኻነይውን ትፈልጡ ኢኹም። አነ ብርእሰይ አይመጻእኩን፥ እቲ ዝለአኸኒ ግና ሓቀኛ እዩ፥ ንእኡ ንስኻትኩም አይትፈልጥዎን ኢኹም። አነ ግና ኻብኡ እየ፥ ንሱ ስለ ዝለአኸኒ ኸአ እፈልጦ እየ” በለ። ስለዚ ኺኅዝዎ ደለዩ፥ ጊዜኡ ስለ ዘይበጽሐ ግና ኢዱ ዘል ዓለሉ ሓድ እካ አይነበረን።
- አስተንትኖl
ናይ መዓልቱ ቃል ኣምላኽ ክርስቶስ ኣብ ገሊላ ይዘውር ከም ዝነበረ፡ ምስ ኣኅዋቱ ማለት ምስ ኣዝማዱ ድማ ብሕቡእ ኣብቲ በዓል ዳስ ንምሳታፍ ከምዝደየበ የዘንትወልና። ፈሪሳውያን ንኽርስቶስ እቲ ሓቀኛ መንነቱ ክፈልጥዎን ክቕበልዎን አይከአሉን። ምኽኒያቱ በቲ ደጋዊ ሕግታቶም ይፈርድዎ ስለዝነበሩ አብቲ ዓሚቕ መልእኽቲ ትምህርቱ ክአትዉን ክርድእኡን አይከአሉን። ንሳቶም ንኽርስቶስ ንፈልጦ ኢና ዝብል እምነት ነበሮም። በዚ ኢዮም ከአ “እዚ ካበይ ከም ዝኾነ ንፈልጦ ኢና” እናበለ ክዛረቡ ዝተረኽቡ። ። አብ ቤት መቕደስ ኪምህር እንከሎ ጎይታና ኢየሲስ ክርስቶስ ነዚ ሓሳባት ወይ ርእይቶ እዚ መልሲ ይህብ። “ንዓይ ትፈልጡኒ፥ ካበይ ምኻነይውን ትፈልጡ ኢኹም” እናበለ ንሰማዕቱ ይእውጅ። እዚ ፍልጠት እዚ ግና ሓቅነት አይነበሮን፡ ገና እቲ ሓቀኛ ፍልጠት ናይ መድኅን አይፈለጥዎን ነይሮም። እቲ ኢየሱስ ወዲ ዮሴፍን ማሪያም ኢዮም ዝፈልጡ ነሮም፡፤ እቲ አምላኽነቱ ካብ አቦ ከምዝመጸ፡ ማዕረ አቦ ከምዝኮነ ግና ገና አይበጽሑዎን። ቀጺሉ አነ ብርእሰይ አይመጻእኩን፥ እናበለ ኸአ ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ነቲ ሰማያዊ አብኡ ክገልጽ ከምዝመጸ ይምህር። እቲ ዝለአኸኒ ግና ሓቀኛ እዩ፥ እናበለ፡ኸአ ንሱ እቲ ሉኡኽ አምላኽ ምኻኑ ደጊሙ የረጋግጸሎም። ንእኡ ንስኻትኩም አይትፈልጥዎን ኢኹም። አነ ግና ኻብኡ እየ፥ ንሱ ስለ ዝለአኸኒ ኸአ እፈልጦ እየ” ይብሎም። ምኽኒያቱ ፍልጠቶም አብቲ ምድራዊ ፍልጠት ጠጠው ስለዝበለ ወይ ዝተሓጽረ ኢዩ ነሩ፡፡ ናብቲ ሓቀኛ ፍልጠት እግዚአብሔር ንኽበጽሑ ክፉታት አይነበሩን። ዝኸበርኩም አኅዋት አኃትን ንሕና ሎሚ ንኽርስቶስ ከም ጎይታና ንፈልጦ ንቅበሎ እንቢል፡ ሕይወትና አብ ቅድሚ ክርስቶስ እንታይ ይመስል። ምስ ክርስቶስ ዘለና ርኽብ ከአ ከመይ አሎ ኢልና ክንሓስብን ክነስተንትንን ይግበአና። ንእግዚአብሔር ዝፍለጥ ብተአዝዞ ኢዩ። ተአዝዞ አብቲ ሕይወት ዝህብ ቃላቱ። አብቲ ተአዝዞ ዘለዎ እግዚአብሔር አብኡ አሎ። ድምጹ ብምስማዕ – ነቲ ንሱ ዝብለና ብምግባር ነቲ ልዑል አምላኽ ክንለብሶ ንርከብ። አብቲ ዝፈልጥናሉ ግዜ ከአ ከምቲ ንሱ ብርሃን ዓለም ዝኾነ ንሕናውን ብርሃን ናይዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም ንኸውን። “ አነ እፈልጦ ኢየ” ዝብል፥ ንትእዛዛቱ ግና ዘይሕሉ፥ ንሱ ሓሳዊ እዩ፥ እታ ሓቂውን አብኡ የላን። 1ዩሓ. 2:4. ካብዚ ተበጊስና እምበአር አብቲ ሓቀኛ ናይ ክርስቶስ ጎይታና ፍልጠት ንመላለስ። ገና ሎሚ ክርስቶስ ንዓናውን ነቲ መለኮታዊ ሕግታቱ ብዘይምሕላውና ነቲ ሰማያዊ አቦ አይፈልጥክምዎን ከይብለና። እዚ ግዜ እዚ ግዜ ጾም፤ ግዜ መርመራ ኢዩ እሞ ርእስና ንመርምር።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Abba Hagos Tesfagabir


text:
ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መከላኸሊ ተጠቐም!Innehållet gäller Örebro län
ናይ አረብሩ ኣዉራጃ ኣብ ዉሽጢ ናይ ህዝባዊ ቦታታ ከባቢ ንናይ ኣፍን ኣፍንጫን መከላኸሊ ዘርኢ ናይ ዞባዊ ለበዋታት ኣለዎ።
2004 ዓመተ ምህረት ወይ ቅድሚኡ ዝተወልድካ ኩልኻ ንናይ ኣፍን ኣፍንጫን መከላኸሊ እንተ ጠቐምካ ይምረጽ።
- ናይ ሓባር መጉዓዝያ ክትጥቀም ከሎኻ ኣበየ’ናይ ግዜ ብዘየ’ገድስ ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መከላኸሊ ተጠቐም።
- ኣብ ብዙሓት ሰባት ዘለዉሉ ኣብ ዉሽጢ ቦታ ንምሳሌ እንዳ ዱኳን፣ ቤት መድሃኒት ከምኡ ዉን ናይ ኣገልግሎት ዝዉሃበሉ ቦታ እንድሕሪ ድኣ ናይ ግድን ክትረካብ ኣሎካ ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መከላኸሊ ተጠቐም።
- ኣብ ሕክምናን- ኣብ ናይ ክንክንን ዝዉሃበሉ ቦታታት ንናይ ኣፍን ኣፍንጫን መከላኸሊ ዝምልከት ፍልይ ዝበለ ለበዋታት ኣሎ።
- ኣብ ናይ ስራሕ ቦታን ኣብ ትምህርትን እቲ ናይ ህዝባዊ ጥዕና ሰብ መዚ ለበዋታት እዩ ኣብ ግብሪ ዝዉዕል።


text:
እቲ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቃስ ካብ ዝቐጸለሎም ከባቢታት ምዕራብ ሃረርጌ፡ ምዕራብ ሸዋን ይርከብዎም።
ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ሜሶ ወረዳ ሰበ-ስልጣን ንነበርቲ ኣኼባ ጸዊዖም። እቲ ማስተርፕላን ተሪፉ'ዩ ድሕሪ ደጊም ትቃወምዎ ነገር የለን ኸምዝበልዎም ዝጠቐሰ ሓደ ሽሙ ዝሓብኤ ነባሪ ወሲኹ እቶም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኸምዚ ዝስዕብ ከምዝበልዎም ይገልጽ።
'ሰባት ጤል ሓሪዶም ደም እናተለኽዩ'ዮም ዝቖሰሉን ዝሞቱን ዝመስሉ እንበር ዝሞተ ሰብ የለን ኢሎምና። ሽዑኡ እቲ ሕብረተሰብ ብዓይንና እናረኣና አካልና ዝኾኑ ሰባት እናሞቱ ብከመይ ኸምዚ ትብሉ ኢሎም ተቆጢዖም። ናይ መሰል ሕቶ'ውን ኣልዒሎም ከይተሰማማዕና እቲ ኣኼና ተበቲኑ።' ኢሉ።
እዚ ነባሪ ኣተሓሒዙ ካብ ሜኤሶ 8 ኪ.ሜ ርሒቓ አብ ዝርከብ ኡርፉን ሶዶን ወተሃደራት ተኹሲ ኸፊቶም ሽዱሽተ ሓረስቶት ቀቲሎም ኢሉ። በዚ ዝተቆጥዑ ህዝቢ ድማ ንመስመር ኣዲስ ኣበባ-ጅቡቲ ብምዕጻው ጎማን ኻልእ ንብረትን ከምዘቓጸሉ ይጠቅስ።
ኣመሓዳሪ'ቲ ወረዳ ብወገኑ እቲ ሞት ዝሰዓበ ኣብ መንጎ ኦሮሞን ሶማሌን ብዝተፈጥረ ግጭት'ዩ ሰራዊት መኸላኸሊ ኢትዮጵያ አብቲ ቕትለት ኣይተሳተፈን ኢሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ፍትሓዊ ኮይኮንካ ፍትሒ ምድላይ፡ ብተግባር ከይተሳተፍካ ዓወት ምጽባይ ፖለቲካዊ በለጽ’ዩ።
ምልክነት (ፋሽሽትነት) ልዕልነቱ ኣብ ዝተረጋገጸሉ፡ ፖለቲካዊ ወጽዓን ኣድልዎን ሳዕሪሩ፡ ኩለ-መዳያዊ መሰላት ህዝቢ ኣብ ዝተጣሕሰላ ሃገር፡ ጸቢብ ግዝያዊ ረብሓ ምድላይ ወይ ናይ ኣገንዝቦ ጸገም እንተዘይሃልዩ ኣብ ኣለሻ ፍትሒ ክእቶ ባህሪያዊ’ዩ። ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብዝኾነ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማም ዘይብሉ፡ ርትዓዊ ናይ ምሕሳብ፡ ነገራት ናይ ምግምጋም፡ ምምዝዛን ብቕዓት ዘለዎ ሰብኣዊ ፍጡር፡ ብህይወት ክሳብ ዘሎ ዝተነፍጎ መሰላት ንምርካብ ኣማራጺታት ከናዲ፡ ኩነታት ክንዲ ዝፈቐደሉ ብሓሳብ፡ ብተግባር፡ ብገንዘብ ይኹን ብነዋት ኣብ’ቲ ቃልሲ ናቱ ተሳትፎ ክገብር ውዴታ ዘይኮነ፡ ካብ ጥዑይ ሕልና ዝምንጩ ርእሰ ግዴታ’ዩ።
ሎሚ ሎሚ ኣብ ገለ ኤርትራውያን ንዕዘቦ ዘለና ኣረኣእያ ግን፡ ካብ ንቡር ፖለቲካዊ ኣካይዳን ፖለቲካዊ መንነት ናይ ሰባትን ውጽእ ዝበለ’ዩ። ናይ ገዛእ ርእሱ ፖለቲካዊ መንነት ካብ ዘለዎን ሓላፍነት ዝስመዖን ሰብ ዝፈለለ ብምዃኑ፡ ብኣግራሞት እንታይ ኮይኑ፡ እንታይ ኮይና ኢልካ ክትሓትት የገድድ። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ንልዕልና ማሕበራዊ ፍትሒ ክቡር ዋጋ ተኸፊሉ ክንሱ፡ ስርዓተ ፍትሒ ጠፊኡ፡ ውልቀ ምልክነት ካብ ልክዕ ንላዕሊ ከይዱ ፈንቲሩ፡ ናብ ዘይእውጅ ግብራዊ ፋሽሽትነት ካብ ዝሰጋገር ሰለስተ ዓሰርተ ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ። ዝበዝሕ ህዝቢ ድማ ደረጃ ብደረጃ ካብ ግብራዊ ተመክሮኡ ተማሂሩ ሓቂ ተረዲኡ ኣሎ። ውሑዳት ወገናት ግን ዛጊት ኣብ ምጥፋእ ስርዓተ ፍትሒ ዘለዎም ርድኢት ወይ ንባብ ንጹር ኣይኮነን።
መበገሲኡ ካብ ዘይብስለት ፖለቲካዊ ድዩ ወይስ ካብ ሕሱር በለጽ ክትፈልጥ፡ ፈሊጥካ ፖለቲካዊ ሚዛንካ ከተንብር ንፍርዲ የጸግም። እቶም ፖለቲካዊ መንነቶም ዘይተነጸረ ወገናት፡ ህጻናት ከይትብሎም ብዕድመ ዝበሰሉ’ዮም። ኣይተማህሩን ከይትብል ፈደል ዝቖጸሩ’ዮም። ንህይወቶም ስለ ዝሰግኡ መድረኽ ስለ ዝሰኣኑ’ዮም ከይትብል፡ ኣብ ርሑቕ ስደት ኣብ ውሑስ ቦታ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ዝነብሩ’ዮም። ሕጸረት መራኸቢ’ዩ ኢልካ ከይተመኽኒ፡ ብዘመናዊ መራኸቢታት ኣቢሎም ኣብ ኤርትራ ምስ ዘሎ ጻምእ ፍትሕን ደሞክራስን ዘይጠዓዓም ኣዝዩ ሕሱር መልእኽቲ ከመሓላልፉ ትሰምዕ። እቲ ጉዳይ ኣዝዩ ዝተሓላለኸን ዝገርምን’ዩ።
ኣብ ሃገርካ ህዝባዊ ልኡላውነት ኣረጋጊጽካ፡ ሕቶ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቅዋም ብግቡእ መሊስካ ታሪኻ፣ ባህልኻ፣ ቋንቋኻ ዓቂብካ በዕልኻ ንባዕልኻ እናመሓደርጋ፡ መሬትካ ፋሕቲርካ ብረሃጽካ ከም ምንባር ዝጥዕም ሓርነት የለን። ከም’ዚ ዓይነት መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን ህዝባዊ ሓርነታዊ መሰላት ንምጉንጻፍ ድማ’ዩ መሪር ደማዊ ብረታዊ ቃልሲ ዝተኻየደ። እዚ ክቡር ዋጋ ዝተኸፍሎ ዓወት ግን ብእምነት ክሕደት ተጠሊሙ ትጽቢት ዝተገብረሉ ሓርነት ባርነት ኮይኑ። ካብ’ዚ ሃዲሞም ወጺኦም ክንሶም ብልሳኖም ብዛዕባ ፍትሒ እናመደሩ፡ ብባህሪኦም ኣብ ደምበ ጸረ-ፍትሒ ምስላፎም ክትመዝን እንከለኻ ብሓቂ ትግረም። ምግራም ጥራሕ ኣይኮነን። ከም ኤርትራዊ’ውን ሕፍረት ይስመዓካ። ካብ ልሳኖም ዝወጽእ ጻምእ ፍትሒ ከም ዘለዎም’ዩ ዘንጸባርቕ። ባህሪኦም ዘመልክቶ ከኣ ጸረ-ፍትሒ’ዩ። ፣ ኣነ ደላዪ ፍትሒ’የ፡ ምልኪ ይልገስ ፍትሒ ይንገስ” ይብሉ። በረኣእያኦም ዘርባዕባዕ፡ ብተግባሮም ዓንቀፍቀፍ ክብሉ ይረኣዩ።
ምስ’ቲ ክለግስ ዘለዎ ጠንቂ ወይ ጸረ-ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ጉጅለ ህግደፍ ዝጸንሖም ናይ ባህሪ ዝምድና ንዘይምብታኽ ዝኾንዎ ይጠፍኦም። ኢሳያስ ‘ምበር እቶም ካልኦት ‘ኮ ጸገም የብሎምን። ህግደፍ ‘ምበር እቲ መንግስቲ’ኮ ገለ ምትዕርራይ ገይርካ ከይፈረሰ ክቕጽል ይኽእል’ዩ። ሃገራዊ ድሕነት ‘ምበር፡ ሓይልታት ምክልኻል’ኮ ልኡላውነት ሃገር ዝሕሉ ዘሎ ዘኹርዕ ትካል’ዩ። ቅዋም 1997 እንተዝትግበር’ኮ እዚ ዘሎ ጸገማት ኩሉ ምተፈትሐ ነይሩ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ግን፡ ብስመ መሰል፡ ፍትሒ ደሞክራሲ ዝለዓል ሃይማኖታዊ፣ ብሄራዊ፣ ደርባዊ ሕቶ ባይታ ክረክብ የብሉን። ስለምንታይ እዚ ከም’ዚ ዓይነት ሕቶታት ትሕቲ ሃገራዊ ስለ ዝኾነ ኣይንቕበሎን። ከይሳዕረረ ድማ ክህረም ኣለዎ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉ ሃገር ይብሉ። ንድሕነትን ክብረትን ሰብ (ህዝቢ) ድሕሪ ግኡዝ መሬት ይሰርዕዎ። ነቲ ኣብ ደምበ ፍትሒ ኮይኖም ብልሳኖም ፍትሒ ይንገስ ዝብልዎ ከይተረደኦም ይሃርምዎ። “ኣብ ሓደ ርእሲ ክልተ መልሓስ” ከም ዝበሃል ድማ ልሳንን ባህርን ክላተም ትዕዘብ።
ከም ግቡእ ግን፡ እቲ ምረት ፖለቲካዊ ወጽዓን ኣድልዎን ሓቂ። ድሌት ፍትሒ’ውን ልባዊ ክኸውን ይግባእ ነይሩ። ብኣካል ኣብ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ፡ ብባህሪ ኣካል ኣምሳል ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ ህግደፍ ምዃን፣ ብፖለቲካዊ ቋንቋ መርገጽ ኣልቦ ተዋላዋሊ። ብሃይማኖት ውጉዝ ሓጥያት። ብባህሊ ነውሪ ዘይእመን ተጎታቲ መንቀልወጢ ። ብሕጊ ገበን ተባሂሉ ዝግለጽ’ዩ። ስለምንታይ’ሲ ብባህሪኦም ወጻዕቲ ጨፍለቕቲ እናሃለው፡ ብልሳኖም ደለይቲ ፍትሒ ተመሲሎም፡ ኣብ መሳርዕ ደለይቲ ፍትሒ ተለጢፎም፡ ኣብ ኤርትራ ሓቀኛ ህዝባዊ ሰላም፣ ህዝባዊ ፍትሒ፣ ህዝባዊ ደሞክራሲ፣ ህዝባዊ ልምዓት ኣብ ቀረባ ግዜ ክውን ከይከውን ዓንቃፊ ተራ ይጻወቱ ስለ ዘለው። ብውሽጥኻ ማለት ብባህሪኻ ፍትሓዊ ኮይኮንካ ፍትሒ ምድላይ ድማ መግለጺ ፖለቲካዊ ብስለት ኣይኮነን። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ጠባያት ኣምላኺ ውልቀ ሰብ፡ ገንዘባውን ነገራውን ረብሓን ምዃንካ’ዩ ዘረጋግጽ። ናይ ተፈጥሮ ሰብ ክንስኻ ኣምላኺ ናይ ከማኻ ሰብን ነዋትን ምዃን ድማ ብፍቓድካ ባርነት ምቕባል’ዩ ዘመልክት። ብፍቓድካ ባርነታዊ ኣገዛዝኣ ምቕባል ከኣ፡ ብሰማያዊ ኮነ ምድራዊ ሕጊ ዘይሕዘነሉ ናይ ባርነት ባርነት’ዩ። እዚ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ውሽጣዊ ሓድነቱ እናጠናኸረ ብዓይነትን ብዓቐንን ከይሰፍሕ፡ ከየጉላዕልዕ መሓውር ጸላኢ ከይሰባብር ፖለቲካዊ ጻህያይ ፈጢሩ ዘሎ ድሑር ኣረኣእያ’ዩ።
ከምኡ’ውን ኣብ ኤርትራ ፍጹም እንኮ-ሰባዊ ፈራሕ ጨካን ስርዓት ከም ዘሎ ይቕበሉ። ብዘይካ ብኹለ መዳያዊ (ሰላማውን ብረታውን) ኣገባብ ቃልሲ፡ ብልመና ብጸሎትን ምህለላን ንህዝቢ በዲለየ’ሞ ይቕሬታ ኢሉ ባዕሉ ብሰላም ከምዘይኣለ ዓው ኢሎም ይምድሩ። ሓሳብኩም ጽቡቕ ግን ኣብ መሬት ኣውርድዎ። ብተግባር ተርጉምዎም ምስ እትብሎም ኣብ ክንዲ ምቕባል የዕጠጥዩ። ንዘይምትግባር ምኽንያት የብዝሑ። የድሓርሕሩ። ብኣጋጣሚታት ኣብ ዝካየድ ኣኼባ፣ ጉባኤ፣ ሰሚናር፣ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ጋዜጣዊ ዋዕላ ቅድሚት ተሰሪዖም መልሓሶም ኣንዊሖም ብዙሕ ይብሉ። ፍልጠትኩምን ጉልበትኩምን ነቲ ህዝባዊ ቃልሲ ኣወፍይዎ እንክበሃሉ ስራሓይ ንኸምኡ ዕድል ዝህብ ኣይኮነን ይብሉ። ንስለ ይገብር ኣለኹ ንሸፈጥ ዘይኮነ ብእምነት ካብ ወርሓዊ ኣታዊኹም ትርጉም ዘለዎ ገንዘባዊ ወፈያ ግበሩ እንክበሃሉ ኢድ የሕጽሩ። ወይ ድማ ነቲ ብልሳኖም መሲሎም ዘቕርብዎ ዘይምጥን ቁሩብ ቁራቦ ፈይ የብሉ። ምሉእ ግዜኹም ነቲ ቃልሲ ሃቡ። ኣብ ክንዲ ብርሑቕን ኣብ ድሕሪትን ኣብ ቅድሚት መጺእኩም ተረጋረጉ ኣብ ዝበሃልሉ ከኣ ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ንድሕሪት ክስጉሙ ይጅምሩ። ክሳብ’ውን ነቲ ብልሳኖም ዝህብዎ ዝነበሩ ገቲኦም ጠቕሊሎም ካብ’ቲ ቃልሲ ነብሶም ዘግልሉ ኣለው።
እዚ ብንቕሓት ክእረም ዘለዎ ቀታሊ ኣረኣእያ’ዩ። “ሰብኣይን ደሊኽን ጭሕምን ጸሊእክን” ከም ዝተባህለ፡ ብቃልሲ ክእለ ዘለዎ ዘቤታዊ ጸላኢ ከም ዘሎ ኣሚንካ ኣብ ሃገር መሰረታዊ ፖለቲካዊ ዓወት ክምዝገብ እናተጸበኻ፡ ኢድካን እግርኻን ኣሕጺርካ መልሓስኻ ኣንዊሕካ ኣለኹ ማለት ዘተዓዛዝብ’ዩ። ካልኦት ቅድሚት ተሰሊፎም ደምን ህይወትን ከፊሎም ዓወት ከምጽኡ፡ ብድሕሪት ኣብ ውሑስ ቦታ ኮይንካ ክትግምግም ከም ሰብኣዊ ፍጡር ክብሪ ዘጉድል’ዩ። ኣብ መንጎ ተቓለስቲ ምትእምማን ኣጥፊኡ፡ ምጥርጣር ዘንግስ ሓደገኛ ኣካይዳ’ዩ። ሰብ ኣይገምግም፡ ኩሉ ድማ ኣብ ቅድሚት ይምጻእ ኣይኮንኩን ዝብል ዘለኹ። ኣብ’ቲ ገዛኢ ጉጅለን ዝፍጽሞ ዘሎ ኢ-ሰብኣዊ ግፍዕን ከመይነት ኣወጋግዳኡን ልክዕ ዝኾነ ሓባራዊ ንባብ ክተሓዝ ኣለዎ። ብኡ መጠን ዝግበር ተሳትፎ ኣብ ዘዘልኻዮ ቦታን ከከንዲ ዝዓቕምኻን ሓባራውን ውሁድን ክኸውን ኣለዎን ይግባእን’የ ዝብል ዘለኹ።
እዞም ኣብ ሓጺር ግዜ ኣንጸባራቒ መሰረታዊ ፖለቲካዊ ዓወት ዝጸበዩ ወገናት፡ ገንዘብ ክፈሉ እንክበሃሉ ኢዶም ብምሕጻር፡ ብተግባር ኣብ ቅድሚት ተሰሊፍኩም ተዋስኡ እንክበሃሉ እግሮም ብምጉታት ጥራሕ ኣይኮኑን ዝልግሙ። እዚ ወሪዱ ዘሎ ሃገር ከደን ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ቅልውላው፡ ኣብ ውልቀ ዜጋታት ዝርከብ ፍልጠት ገንዘብ ጉልበት ኣብ ዙርያ ሓቀኛ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ፕሮግራም ክውደብ ኣለዎ። ቀዲሞም ክዋስኡ ዝጸንሑ ፖለቲካዊ ጉጅለታትን ውድባትን ብመሰረት ዝኽተልዎ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብን ስትራተጂካዊ ኣንፈትን ኣብ ሓደ ዘምጸኦም እንተኾይኑ ክሰምሩ፡ ኣብ ሓደ ዘየምጸኦም እንተኾይኑ ኸኣ፡ ኣንጻር እዋናዊ ዘቤታዊ ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ ዘትከለ፡ ዝተሓተ መሰማምዒ ነጥቢ ፈጢሮም ኣብ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ተጠርኒፎም ብወግዕን ብሕግን ክሰርሑ ይግባእ ንዝብል መተካእታ ዘይብሉ ፖለቲካዊ ሜላ ንምዕንቃፉ ኢንታ ከውጽእሉ ግዜ ኣይወስዱን። ስጉሞም ሓጺር መልሓሶም ነዊሕ ስለ ዝኾነ፡ እከለን እከለን ናብ ምሉእ ሓድነት የምርሑ ኣለው። ሓደ ንኹሉ ደላዪ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝሓቁፍ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ንምምስራት ንጥፈታት ይካየድ ኣሎ ዝብል ሓበሬታ ካብ ዝተሰምዓሉ ጀሚሮም ዘተባብዕ ዘይኮነ፡ ምትእምማን ዝኸልእ ዝዘርግ ሓሳባት ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ኣብ ምርባሕን ምዝርጋሕን ክጓየዩ ይረኣዩ።
ዓንቃፊ ርእይቶኦም ሰማዒ ስኢኑ ዝተጀመረ መስርሕ ሓድነት ድዩ ምሕዝነታዊ ግንባር ብወግዒ ሕጋውነት ለቢሱ ኣብ ተግባር ኣብ ዝወፍረሉ ኣጋጣሚታት፡ ኣብ ክንዲ ዜና ዓወት ዘቃልሑ፡ ዝጎደለ እናመልኡ ኣወንታዊ ምኽሪ እናለገሱ ዘሳልይዎ ነገር ክጽሕትሩ ክብትንዎ ከይደቀሱ ይሓድሩ። ነቲ ዝዓበየ ህዝቢ ናይ ምድሓን ዛዕባ ንጎኒ ገዲፎም እከለ ኣብ’ቲ ኣመራርሓ ቅድሚት ክመጽእ ነይርዎ። ከምኡ ዘይኮነሉ ምኽንያት ፈሊጥናዮ ኣለና። በዓል መሓመድ በዚሖም፡ በዓል ገብረማርያም ውሒዶም። ወይ ከኣ፡ ብዓል ገብረማርያም በዚሖም፡ በዓል መሓመድ ውሒዶም ኣብ ዝብል ድሑር ዛዕባ ይጽመዱ። ክንድቲ ንኽብሪ ውልቀ-ሰባት፡ ሃይማኖታውን ቦታውን ውክልና ዝግደስሉ፡ እቶም ሓድነት ዝገበሩ ኮነ ሰፊሕ ግንባር ዝመስረቱ ወገናት፡ እንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ ፕሮግራም ኣጽዲቖም? ዓንዲ ሕጎም’ከ እንታይ ይብል? ዝኽተልዎ ስትራተጂን ስልትን’ከ እንታይ ይመስል? ኣብ ዝብል ትኹረት ኣይገብሩን።
ነቲ መሰረታዊ ነገር ገዲፎም ኣብዘይ ሓጋዝን ዘይመሰረታውን ዛዕባ ከኹድዱ ይረኣዩ። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ኣገንዝቦን ኣካይዳን ንገዛእ ርእስኻ ዛሕቲልካ ካልኦት ከማኻ ክዝሕትሉ፡ ኩሉ ብልሳኑ ኣንበሳ ብተግባር ናብ ፖለቲካዊ ሬሳ ክቕየር ዝዕድም ልሙስ ኣረኣእያ’ዩ። ልሙስ ፖለቲካዊ ርእይቶ ወኒንካ ድሙቕ ሃገር ከደን ፖለቲካዊ ዓወት ምጽባይ ድማ ፍረ ዘይርከቦ ባዶ ትምኒት’ዩ። ብሓሳብ ከይቀናዕካ ዝተበለሸወ ሃገራዊ ፖለቲካ ከተዕሪ ኣይትኽእልን። ከምኡ’ውን ብተግባር ከይተሳተፍካ ፖለቲካዊ ወጽዓ ኣይእለን። ፍትሓዊ ኣረኣእያ ከይወነንካ መትከላዊ ፖለቲካዊ ጽንዓት ክህልወካ ኣይሕለምን። ኣብ ዝኣተኻዮ ፖለቲካዊ ውድብ፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ድዩ ሰፊሕ ምሕዝነታዊ ሃገራዊ ግንባር ኣብ ቃልካ ጸኒዕካ ንመትከላቱ ብንቕሓትን ብምልኣትን ምእዙዝ ከይኮንካ፡ ኣብ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ኣለኹ፡ ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ፖለቲካዊ ለውጢ ንምምጻእ ይቃለስ ኣለኹ ክትብል ቅድም ቀዳድም ገዛእ ርእስኻ ምትላል’ዩ።
ስለዚ ፍትሓዊ ከይኮንካ ምፍትሒ ምድላይ፡ ብተግባር ከይተሳተፍካ ዓወት ምጽባይ ከንቱ’ዩ። መበገሲኡ ከኣ ካልእ ዘይኮነስ ፖለቲካዊ ድሕረት’ዩ። በለጽ’ዩ። ፍትሒ ዝደሊ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ውጹዓትን ግፉዓት ዘለዎ ኣጠማምታ ፍትሓዊ ክኸውን ይግባእ። ካብ ዘቤታዊ ጸላኢ ሓራ ክወጽእ፡ ሃገር ከደን ህዝባዊ ዓወትን ለውጥን ክርኢ ዝደሊ ከኣ፡ ብሓሳብን ብተግባር ኣካል ኣምሳል ናይ’ቲ ኣንጻር ጸላኢ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኮይኑ ክርከብ ኣለዎ። ከም ህዝቢ ካብ’ዚ ኣቲናዮ ዘለና ሰለሎ ክንወጽእ፡ እቶም ብሓሳብን ብተግባርን ብቕኑዕ ጎደና ዝከኣሎም ዝገብሩ ዘለው ወገናት ፍናን ወሲኾም ክምርሹ፡ እቶም ብሓሳብን ተግባርን ንለውጢ ዘተዓናቕፉ ኣብ ፖለቲካዊ ድሕረት ዝሕብሱ ወገናት ከኣ ዳግመ ርእይቶ ገይሮም ገዛእ ርእሶም ፈትሾም ክዕረዩ ይግባእ። ክእረም ዘለዎ ከይተኣረመ ብኸምዚ ንኸዶ ዘለና ከም ህዝብን ሃገርን ካብ ውድቀትን ምትታንን ክንድሕን ምጽባይ የዋህነት’ዩ። እቲ እንኮ መድሕና ሓሳብና ንጹር፡ ፍትሓውን ብተግባር ዝተሰነየን ክኸውን ኣለዎ። ፍትሓዊ ከይኮንካ ፍትሒ ምጽባይ፡ ብተግባር ከይተሳተፍካ ዓወት ምጽባይ ግን፡ ዘይዘራእካዮ ምዕጻድዩ’ሞ ኣብ ውሽጥና ንዘሎ ፖለቲካዊ ዘራጊቶ ግቡእ ጠመተ ሂብና ብሓላፍነት ንግረሓዮ ንኣርሞ።
ካብ ዛራ ማና
05-09-2020Hits: 407


text:
ካብ 5ይ ክፍሊ ክሳዕ 7ይ ክፍሊ
ብቋንቋ ኖርወጂያንን ትግርኛ
Salaby
Salaby
ኣብዚ ብዛዕባ ናይ ቆልዑ መሰላት ተምሃር ።ን ናይ ትግርኛ መዝገበ ቃላት ትሕዝቶ ኣብ ቀጠልያ መጠወቂ ጠውቅ።
Skolekassa
ኣብዚ ብትግርኛን ብኖስክን ብዛዕባ ኣብ መንጎ ውልቀመላኽን ዲሞክራሲን ደሎ ፍልልይ ከተንብብ ትኽእል።
Skolekassa
ኣብዚ ብትግርኛን ኖስክን ብዛዕባ ብኸመይን ስለምንታይን ሓደ ግንቦት ነብዕል ድገልጽ ጽሑፍ ከተንብብ ትኽእል።
Trygg trafikk
ኣብዚ ብሸውዓተ ቋንቋታት ስእሊ፣ ፊልምን ጽሑፍን ብዛዕባ ትምህርቲ ተራፊክ ትረክብ፣ ኣብ የማናይ ላዕሊ ናቲ ገጽ ቋንቋ ትግርኛ ምረጽ።
ካብ 8ይ ክፍሊ ክሳዕ 10 ክፍሊ
ብቋንቋ ኖርወጂያንን ትግርኛ
Samfunnskunnskap.no
ኖርወይ ሓንት ደሞክራስያዊት ሃገር እያ። ኣብ ኣብ ውሽጢ እዚ ደሞክራስያዊ ስርዓት እንታይ ዓይነት መሰላት ከምኡ ድማ ናጽነት ከም ዝርከብ ከተንብብ ትኽእል።
ብቋንቋ ኖርወጂያን
GRIP
2 ኣርእስቲ : ስነ -ማሕበረሰባዊ ፍልጠት ጽሑፋት ከምኡ ድማ ሕቶታት። ብኤለክትሮኒካዊ መሳለጥያ (ኮምፒተር፣ኣይፓድ) ከምኡ ድማ ትሕዝቶ መዝገበ ቃላት ዝተፈላለዩ ብዙሓት ቋንቋታት።
NOA-nett
ተምሃር ብዛዕባ 17 ግንቦት ምዓልቲ ናጽነት ነርወይ። ጠውቅ ንስእልን፣ ድምጽን ከምኡ ድማ ንምንባብ። ኣብ CappeleneDamms NOA-nett. (ዌቭ ሳይይ)ተወከስ
Samfunnskunnskap.no
ኖርወይ ሓንት ደሞክራስያዊት ሃገር እያ። ኣብ ኣብ ውሽጢ እዚ ደሞክራስያዊ ስርዓት እንታይ ዓይነት መሰላት ከምኡ ድማ ናጽነት ከም ዝርከብ ከተንብብ ትኽእል።
Snasen
ስናሰን ኤለክትሮኒካዊ መምሃሪ ጸወታ ውሽጣዊ ዲሞክራሲ ካብ KS Ung ኢዩ። ኣብ ኮምፒተር ወይ ድኾነ ካልእ ኤለክትሮኒክ ብኒኖስክ ወይ ቡክሞል ከኣ ይጽወት።


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ወረዳ ዋጅራት ነበርቲ ባሕሪ ፀባ ማእኸል ወረዳ ክንኸውን ይግበአና ብምባል ሎሚ ረቡዕ ንራብዓይ መዓልቲ ሰልፊ ኣካይዶም:: ተመሳሳሊ ሕቶ ብዘለዎም ነበርቲ ከተማ ማይሓንሰ ተዓጽዩ ዝቐነየ መስመር ሽረ እንዳስላሰ- ደደቢት ትማሊ ተኸፊቱ::
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ዓረና ኣይተ ዓምዶም ገብረስላሴ ህዝቢ ንብዝሕ እዋን ድምፁ ክስማዕ ስለዘይተገበረ ዝተፈጠረ እዩ ክብሉ ገሊፆም::
ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ ወይዘሮ ሊያ ካሳ ንቴሌቭዥ ጣብያ እቲ ክልል ኣብ ዝሃብኦ መብርሂ: ኣብ ክልል ትግራይ ልምዓት ንቅልጣፍን ሰናይ ምሕደራ ንምስፋን ሓዱሽ ኣወዳድባ ምሕደራ ይፍፀም ኣሎ ኢለን ኣብዚ ኸይዲ ዘጋጥም ክፍተት ድማ ምስ ህዝቢ ብምዝታይ ንሰርሕ ኣለና ኢለን::
ኣብ ክልል ትግራይ ብመሰረት ሓዱሽ ኣወዳድባ ወረዳታት "ከተማና ማእከል ወረዳ ወጅራት ክትኸውን ኣለዋ" ብምባል ነበርቲ ዞባ ደቡብምብራቕ ወረዳ ወጀራት ከተማ ባሕሪ ፀባ ሎሚ ንራብዓይ መዓልቲ ሰልፊ ኣካይዶም:: ተሳተፍቲ’ቲ ሰልፊ መንግስቲ ድምፆም ክሰምዖም: ማዕኸናት ዜና እውን ብዛዕባ ሕቶ እቲ ህዝቢ ከጋውሓ ዝሓተቱ ኮይኖም: ምላሽ ክሳብ ዝረኽቡ ብሰላማዊ ሰልፊ ሕቶና ምቕራብ ክንቕፅልኢና ኢሎም::
ተመሳሳሊ ሕቶ ዘለዎም ነበርቲ ዞባ ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ወረዳ ኣሰገደ ከተማ ማይ ሓንሰ፡ መስመር ሽረ እንዳስላሰ- ደደቢት ን11 መዓልታት ዓጽዮምዎ ከምዝነበረ ፀብፃብ ምቕራብና ይዝከር:: ትማሊ እቶም ነበርቲ ምስ ኣመራርሓ መንግስቲ ዘተ ድሕሪ ምክያዶምሕቶኦም ክቕፅሉ፡ መንገዲ ግን ክኽፈት ተሰማሚዖም::
ምንጭታት ንድምጺ ኣሜሪካ’ቲ ከባቢ ከምዝገለፅዎ ሕቶ እቲ ህዝቢ ናብ መንግስቲ ክልል ትግራይ ንምቕራብ ተወከልቲ መሪፆም ኣለዉ:: ኣብዚ ጉዳይ ንሓላፊ ርክብ ህዝቢ ውድብ ዓረና ንልኣላውነትን ዴሞክራሲን ኣይተ ዓምዶም ገብረስላሴ ሓቲትናዮም: ህዝቢ ንብዝሕ እዋንድምፁ ክስማዕ ስለዘይተገበረ ዝተፈጠረ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም:: ኣብ ክልል ትግራይ ወረዳታት ከም ብሓዱሽ ንምጥያሽ ይግበር ዘሎምንቅስቓስ ክፍተታት ዘለዎን ድምፂ ህዝቢ ዘይስመዐሉን እዩ ኾይኑ ኢሎም:: ማዕኸናት ዜና ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ብቅልጡፍ ጸብጻብ ኣየቕርባን ብምባል ድማ ቅሬትኦም ኣቕሪቦም::
መሓውራት ዜና ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ፀብፃብ ዘቕረባሉ መንገዲ ሓቅነት ዝጎደሎ ኣብ ገለገለ ድማ ዝተጋነነ ኮይኑ ዝብል ሕቶ ይለዓል እዩ: ኣብዚ ዘለኩም ርእይቶ እንታይ እዩ ተባሂሎም ዝተሓተቱ ኣይተ ዓምዶም: ኣብ ትግራይ ዘለዉ ማዕኸናት ዜና ብዛዕባ እቲ ኩነታት ኣብግዚኡ ፀብፃብ እተዘይኣቕሪበን ካልእ ኣካል ንናይ ባዕሉ ረብሓ ከውዕሎ ይኽእል ኢሎም ምላሽ ሂቦም::
ኣብዚ ጉዳይ ካብ ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ክልልትግራይ ንምዝርራብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን: ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትንክልል ትግራይ ወይዘሮ ሊያ ካሳ ንቴሌቭዥ ጣብያ እቲ ክልል ኣብ ዝሃብኦ መብርሂ: ኣብ ክልል ትግራይ ልምዓት ንቅልጣፍን ሰናይምሕደራ ንምስፋን ሓዱሽ ኣወዳድባ ምሕደራ ይፍፀም ኣሎ: በዚ ኣሰራርሓ ህዝቢ ብቐረባ ኣገልግሎት ምምሕዳር ንክረክብ ዘኽእልኣሰራርሓ ይትግበር ኣሎ ዝበላ ኮይነን: ኣብዚ ኸይዲ ዘጋጥም ክፍተት ድማ ምስ ህዝቢ ብምዝታይ ንሰርሕ ኣለና ኢለን::: ወይዘሮ ሊያ ኣብዘረበአን ኣብዚ ሰሙን ማዕኸናት ዜና ኣብ ልዕሊ ክልል ትግራይ ወፍሪ የካይዳ ኣለዋ ብምባል ወቒሰን:: እዚ ድማ ኣብጉ ዳይ ምርጫን ግድብ ህዳሰንዘለዉ ዛዕባታት ንምቕያር’ ዩ ክብላ ገሊፀን:: ብተወሳኺ ዩ ትግራይ ማእኸል ህውከትን ዕግርግርን ንምግባር ዝተፍሓሰ ውዲት እዩ ኢለን::


text:
ፖለቲካዊ ስነ ሓሳባትን ሰልፍታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ኣብ ምርጫ ክትሳተፉ ከለኹም፡ እትድግፉዋ ፖለቲካዊት ሰልፊ ትሓርዩ። ፖለቲካዊት ሰልፊ፡ ተመሳሳሊ ሓሳባት ዘለዎም፡ ንኹነታት ሃገር ክጸልዉ ዝደልዩ ኣባላት ዝሓቖፈት ውድብ እያ። ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ፡ ሕብረተሰብ ንምምዕባል ዝዓለመ፡ ሓሳባት ዝሓቖፈ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮ ኣሎዋ። መብዛሕትአን ናይ'ዘን ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ሽወደን ዝርከባ ፖለቲካዊያን ሰልፍታት፡ ውጽኢት ናይቲ ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ዝማዕበለ ስነ ሓሳብ እየን።
ሊበራልነት
'ሊበር' (liber) ትብል ቃል፡ ብቛንቋ ላቲን ኮይና፡ ትርጉማ ድማ፡ 'ናጽነት' ማለት'ዩ። እቶም ቀዳሞት ሊበራላውያን (ናይ 18 ክፍለ ዘመን)፡ ዕላምኦም፡ ምውሓስ መሰላትን ናጽነታትን ደቂ ሰባት ዝብል እዩ ነይሩ። ንሳቶም ንኣብነት፡ ኩሉ ሰብ ሓሳቡ ብቓል ይኹን ብጽሑፍ ምእንቲ ክገልጽ፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን መሰል ሕትመትን ንምውሓስ ይቃለሱ ነይሮም።
ሊበራላውያን ብተወሳኺ፡ እቶም ኣብ ምግዛእን ምሻጥን ኣቑሑ ዝኽፈሉ ዝነበሩ ክፍሊታትን ዝትግበሩ ዝነበሩ ተግባራትን ክእለዩ'ውን ይደልዩ ነይሮም። በዚ መገዲ'ዚ፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ዝግበር ንግዲ ብኹሉ መዳዩ ምወሰኸ። እዚ ኸኣ፡ ንቑጠባ ሃገር ኣድማዒ ምኾነ፣ ሓደጋ ውግእ'ውን ምነከየ።
ዓቃባውነት
'ኮንሰርቫቲቭ'(ዓቃባዊ) ትብል ቃል፡ ካብ 'ኮንሰርቫረ' (conservare) ትብል ናይ ላቲን ቃል ዝመጸት ኮይና፡ ትርጉማ ድማ ምዕቃብ ማለት'ዩ። እቶም ቀዳሞት ዓቃባውያን(ኣብ 18 ክፍለ ዘመን)፡ ታሪኽ ሃገር፡ ልምድታትን ሃይማኖትን ክዕቅቡ ይደልዩ ነይሮም። ስልጣን፡ ምስ ንጉስ፡ ምስ ቤተ ክርስትያንን ምስ ልኡላን ማሕበረሰብን ክኸውን ይደልዩ ነይሮም። ቀንዲ ሓሳባት ዓቃባውያን ዝነበረ፡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝርአ ዝነበረ ቅልጡፍ ለውጢ ንምጽራር፡ ነቲ ልምዲ ድማ ብመሰረት ናይ ስድራቤትን እምነትን ክብርታት ምሕላው እዩ።
ሶሻሊዝም (ማሕበርነት)
ሶሻሊዝም' እትብል ቃል፡ ካብ 'ሶስዩስ' (socius) ትብል ቃል ላቲን ዝመጸት ኮይና፡ ትርጉማ ድማ 'ብጻይ' ማለት'ዩ። እቶም ቀዳሞት ማሕበርነታውያን (ኣብ 19 ክፍለ ዘመን) ንመሰላት ሰራሕተኛታት ከውሕሱ ይደልዩ ነይሮም። ፋብሪካታትን ትካላትን ብብሕቲ ክውነና ኣይደልዩን ነይሮም። ኣብ ክንድኡ ግን፡ ሰባት ብሓባር ኮይኖም ክውንኑዎ ይደልዩ ነይሮም። እቲ ቀንዲ ዕላማ ናይ'ዞም ማሕበርነታውያን ድማ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ምዕሩይነት ምስፋን እዩ።
ካልእ ፖለቲካዊ ርእየት
ኣብ 20 ክፍለ ዘመን፡ ካልእ ርእዮተ ዓለም በቚሉ። እቲ ሓሳባት ድማ፡ ንመላእ ዓለም፡ ብዝተፈላለየ መገዲ ጸልዩዋ።
መሰል ደቅንስትዮ፡ ካብ ቀደም ዝነበረ'ኳ እንተኾነ፡ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን ግን እናሓየለ መጺኡ። ንመሰል ደቀንስትዮ ዝጣበቑ፡ "ኣብ ሕብረተሰብ፡ ሰብኣይ ካብ ሰበይቲ ንላዕሊ ስልጣን ምውናኑ ቅኑዕ ኣይኮነን" ይብሉ ነበሩ። ፖለቲካዊ፡ ቊጠባውን ማሕበራውን መሰላት ደቀንስትዮ ኣብ ምሕያል ድማ የተኲሩ ነይሮም።
ስነ ኣከባቢያዊነት፡ ከም ስነ ሓሳባት፡ ንሰብ ከም ሓደ ክፋል ተፈጥሮ እዩ ዝወስዶ። ፖለቲካዊ ስነ ኣከባቢያዊነት ድማ፡ ንግሩም ተፈጥሮን ቀጻልነት ንዘለዎ ስነ ኣከባብያዊ ምዕባለን ይነጥፍ።
ሃገራውነት ከም ስነ ሓሳብ ድማ፡ ነቲ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘሎ ሕብረተሰብኣውነት ይገልጾ። ሃገራውያን፡ ንሃገሮም፡ ነቲ ናይ ሃገሮም ባህልን ታሪኽን ክዕቅቡ ይደልዩ። ሃገራውያን፡ ንምትሕንፋጽ ባህልታት ይነቕፉ።
ፋሺሽትነትን ናዚስትነትን ዝተሰምዩ ስነ ሓሳባት፡ ኣብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመን እዮም ተቐልቂሎም። ቀንዲ ምጉት ፋሺስታውን ናዚስታውን ስነ ሓሳብ፡ ሓደ ሕብረተሰብ፡ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ብዝተሓርዩ ፖለቲከኛታት ዘይኮነ ብሓያላት ኢሊታት (በሃራት ኢና በሃልቲ) ክምራሕ ኣለዎ ዝብል እዩ። እዞም ክልተ ስነ ሓሳባውያን'ዚኣቶም፡ ማእከላይ ስነ ሓሳባቶም፡ ሃገራውነት ኮይኑ፡ "ባህልና ካብ ካልኦት ባህልታት ዝበለጸ'ዩ" ዝብል ልዕልናዊ እምነት ኣሎዎም። ናዚስታዊ ስነ ሓሳብ፡ ጀርመን ብኣዶልፍ ሂትለር ትምራሕ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ፡ ማለት 1930ታት፡ ድልዱል ሰረት ዝነበሮ ስነ ሓሳብ እዩ። ናዚስታውያን፡ ካልኣይ ኲናት ዓለም ኣሳዊሮምን ብሚልዮናትዝቚጸሩ ኣይሁዳውያን፡ ሮመራውያን፡ ስንኩላንን ካልኦት ንናዚስታዊ ስነ ሓሳብ ዝተቓወሙን ቀቲሎም።
ፖለቲካውያን ሰልፍታት
ፖለቲካዊያን ሰልፍታት፡ ወሳኒ ዝኾነ ደሞክራስያዊ ተራ ኣሎወን። ንኣባላተን ከኣ፡ ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ከድምጹ፡ ኣብ ጒዳያት ክጸልዉ፡ ተሳተፍትን ሓላፍነታውያንን ዝኾኑሉ ዕድላት ይኸፍታሎም። ፖለቲካውያን ሰልፍታት፡ ካብ ትኳቦ ናጻ ኾይነን፡ ነዊሕ ዝጠመተ መደብ ሒዘን ክሰርሓ ዘኽእለን ገንዘባዊ ሓገዝ ይግበረለን እዩ። ሰልፍታት፡ ካብ 'ቦርድ ምወላ ንሰልፍታት' ቁጠባዊ ሓገዝ ክረኽባ ይኽእላ'የን። እቲ ቊጠባዊ ሓገዝ፡ ንሓፈሻዊ ወይ ህዝባዊ ትግባረታትን ንጥፈታትን ናይ'ተን ሰልፍታት፡ ኣብ ውሽጥን ካብኡ ወጻእን ናይ'ቲ ፓርላማ ይውሃበን። ውጽኢት ዓወት፡ ንመጠን ቊጠባዊ ሓገዝ ይጸልዎ'ዩ።
እዘን ሎሚ፡ ኣብቲ ካብ 2018-2022 ዓ.ም ዝምጠጥ ናይ ስልጣን ዕድመ፡ ኣብ ፓርላማ ተወኪለን ዘለዋ ሰልፍታት፡ ማእከላይ-ሰልፊ (Centerpartiet)፡ ሊበራላውያን (Liberalerna)፡ ክርስትያናዊ-ደሞክራሲ (Kristdemokraterna)፡ ከባቢኣዊ ሰልፊ (Miljöpartiet)፡ ሰልፊ-ማእከሎት (Moderaterna)፡ ሰልፊ ማሕበራዊ ደሞክራሲ፡ (Socialdemokraterna): ሽወደናዊ ደሞክራሲ (Sverigedemokraterna): ከምኡ'ውን ጸጋማዊ-ሰልፊ (Vänsterpartiet) እየን። ድሕሪ ናይ መስከረም 2018 ዓ.ም ምርጫ፡ ማሕበራዊ ደሞክራስያዊ ሰልፍን ከባቢኣዊ ሰልፍን እዮም መንግስቲ ኣቚሞም። መራሒ ሃገር እስቴፋን ሎፍቬን ከኣ፡ ኣባል ሰልፊ ማሕበራዊ ደሞክራሲ (ሶሻል ደሞክራተርና) እዩ።


text:
2ይ ክፋል
2. ብክቱር ቕርሕንትን ሓርቆትን (ናይ ውሽጢ ቁጥዓን) ዝድረኽ ህይወት ሰባት
እዞም ብክቱር ቕርሕንቲ – ማለት ሓደ ነገር ምስ ኣኾረየካ ንነዊሕ እዋን ምስሓዝካዮ ናብ ቕርሕንቲ ይቕየር። ቕርሕንቲ ድማ ኣብ ኩነታትን ኣብ ሰባትን ንዘሎካ ኣረኣእያ ይቅልሶ፡ ማለት ነገራት ብኣወንታ ካብ ምርዳእ ናብ ኣሉታዊ ቱርጓሜታት ንክትወስዶ ይቀለልካ። ንዝኾነ ዓቢ ኮነ ንእሽተይ ርክባትን ዝምድናታትን እትርእየሉ መረጼንካ ይበላሾ። ንኣብነት ብቕንዕና ንዝተባህለካ፡ ብቀሊሉ ናብ ግጉይ ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣተራጓጉማ ትህቦ። ብቐሊሉ ንሰባት ዘይኮኑዎ፡ ናይ ገዛእ ርእስኻ ዝኾነ ድምዳሜታት ብዛዕብኦም ክትህብ ይገብረካን፡ ብኸምኡ ድማ ህይወትካ ትመርሕ። ኣዝዮ ኣሸጋሪ ነገር ድማ እዩ። ኣብ ሕሉፍ ህይወት እዞም ሰባት፡ ብቀጻሊ ዝተፈጸመ መጉዳእቲ ኣሎ። ካብዚ ሽግር’ዚ ንምህዳም ዝጥቀምሉ እንኮ መምለጢ መንገዲ ድማ ብዛዕባ ካልኦትን ካልእ ነገራትን ናይ ገዛእ ርእሶም ርዲኢትን ኣተሓሳስባን ብምሃብ እዩ። እዚ ድማ ፈጺሙ ካብኦም ኣይርሕቕን እዩ።
ምሕረት ዘይምግባር፡ ማለት ነቲ ዝሓለፍዎ ወጥርታትን ሽግራትን ዘይምትዕራቑ እዩ። ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባታት ኣብ ገዛእ ርእሶም ብምትእንጋድ፡ ነቶም ዝሓለፍዎም ነገራት ኣብ ኣእምሮኦም ብብዝሒ ብምስልሳል ውሽጣዊ መጉዳእትታት ይፈጥሩን የቛስሉን። ኣብ ማሕበራዊ ናብራን ኣብ ምትሕውዋስን (exposure) ድማ ኣዝዮም ድኹማት ይኾኑ። ኣብ ህይወት ዝገጥሙ ገለ ገለ ቕርሕንትታት፡ ንሰባት ዝሑላት፡ ፈዛዛት፡ ዘይተሓዋወሱ፡ ዝምድና ዘይፈጥሩን ሽግሮም ኣጉሊሖም ንክርእዩ ብምግባር ውሽጣዊ ሽግራቶም የበኣእሶ። ብኻ እዚ ኣብ ህይወተይ ተሪፉኒ ነይሩ፡ ብኻ እዚ ከይገበርክዎ ተሪፈ እንዳበለ ድማ ብብዙሕ ጣዕሳ ንህይወቶም ኣብ ማሕዩር የእቲዮም ይነብር።
መዓስ እዚ ጥራይ፡ ካልኦት ድማ ብቀሊሉ ከም ዝትኮሱ፡ ዝዃሽሑን፡ ከም ዝንድሩ ይገብሮም። ልኽዕ ከም ተፈንጃሪ ነገር ድማ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብጣዕሚ ይንድሩ። ብግዜ ዝትኾስ ቦምብ (time bomb) ልኽዕ ዝትኾሰሉ ግዜ ምስ ኣኸለ፡ ብሓይሊ እዩ ዝትኽዕስ፡ ኣብ ብዙሕ ሰባትን ንብረት ድማ ዕንወት ይፈጥር። እዚ ተደጒሉ ዝጸንሐ ሓርቖት፡ ብምኽንያት እቲ ኣቀዲምና ዝገለጽናዮ ጣዕሳ፡ ኣበሳ፡ ወቐሳን ውሽጣዊ ቕርሕንትን ዝስዕብ እዩ። እምበኣር ሰባት ፈትዮም ኣይኾኑን ዝንድሩን ዝዃሽሑን፡ እንታይ ደኣ እቲ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ግዚኡ ዝጽበን ዝሕሉን ውሽጣዊ ሽግራቶም እዩ። እዚ ግን እቲ ኣብ ውሽጦም ተደጒሉ ዘሎ ውጽኢት ናይ ቕርሕንቲ ጣዕሳን ዝኾነ ዕቑር ሓርቖትን እዩ። ይኹን እምበር፡ ክልቲኡ መልሰ ግብሪታት ማለት ቕርሕንትን ሓርቖትን ዘይጥዕናውን ዘይሓጋዝን ኮይኑ ፈውሲ ዘምጽእ ኣይኮነን። ኩሉ ዝምድናታትን ርክባትን ዕላላትን ኣብ ቤተክርስትያን ኮን ኣብ ማሕበራዊ ናብራና ጥዑይ ክመስል ይኽእል እዩ፡ ግን ሰብ ብውሽጡ ዝሓዞ እሞ ከኣ ኣብ ህይወቱ ዝሓልፎ ዘሎ ድምር ናይ ዝተፈላለየ እዋን ሓርቖቱን ቕርሕንቱን እዩ። ስለዚ፡ ስለምንታይ ኢኻ እቲ ምስ ሰባት ክትቐርብ እንከሎኻ እተርእዮ ባህሪያት ዘሎካ፧
ኩሉ ግዜ ክቱር ቕርሕንቲ ኣብ ህይወት ጎዳእን ዘይጥዕናውን እዮ። ብዙሓት ናይ ጥዕና መጽናዕትታት ከምዝሕብርዎ፡ መብዛሕትኦም ውሽጣዊ ሕማማት ብጽልዋ ዝተፈላለዩ ስምዒታዊ ጸገማት ከምዝበኣኣሱ ይሕብሩ፡ ብፍላይ ከኣ ከም እኒ ቂም፡ ቕርሕንቲ፡ ሓርቖትን ነድርን ብ70% ንውሽጣዊ ሕማማት የጋድድዎም። ሰብ፡ እዚኣ ዝገበርኩላ መዓልቲስ እንዳ በልና፡ እህህ እንክብል ንሽግሩ ብዝያዳ የበኣእሶ፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ካብቲ ተቀይምካሉ ዘለኻ ሰብ ብዝበዝሐ ንገዛእ ርእስኻ እንዳጎዳእካ ትነብር ማለት እዩ። ምናልባት እኳ፡ እቶም ኣብ ከምዚ ዝበለ መጉዳእቲ ዘእተዉካ ሰባት፡ ነቲ ነገር ረሲዐሞ ይኾኑ። እቲ ተበዲለዮ እትብሎ ነገር ግን ንህይወትካ ኣሲሩ ሒዝዋ ኩሉ ግዜ ምሳኻ ይቕጽል ይህሉ ይኸውን። ኣብ ነፍሲ ወከፍ እትነብሮ ናብራ ድማ ምሳኻ እዞም ዝጎድኡካ ሰባት ኣለዉ፡ ክትድቕስ፡ ክትትንስእ፡ ክትበልዕ፡ ክትሰቲ ወዘተረፈ። ሓደ ጸሓፊ ከምዚ ኢሉ፡ “ሰባት ክንብሃል፡ ብዙሕ እዋን ምስ እንፈትዎም ሰባት ዘይኮንናስ፡ ምስ እንጸልኦም ሰባት ኢና ዝበዝሐ ግዜና እነሕልፍ” ኢሉ። ምስ’ዚ ክንዘራረበሉ ዝጸናሕና፡ እዚ ኣበሃህላ’ዚ ሓቂ ኣለዎ። ምኽንያቱ እንተደኣ ክንበልዕ ኮነ ክንሰቲ ምሳና ሃልዮም፡ ዝበዝሐ ግዜና ይወስዱ ኣለዉ ማለት እዩ። እቲ ሕሉፍ ህይወትና፡ ነዚ ሎሚ እትነብሮ ዘሎኻ ናብራ፡ ኩሉ ግዜ ኣሲሩና ይነብር ኣሎ ማለት እዩ። ኣብዚ ነስተውዕል፡ እቶም ሓንሳእ ንህይወትና ዝጎድኡዋ ሰባት፡ እንዳጎድኡና ክቕጽሉ ኣይክእሉን እዮም። ሓንትስ ብገዛእ ፍቓድና፡ ኣብ ቃንዛን ሕሉፍ መጉዳእትታት ህይወትናን፡ ብመንገዲ ቅሬታን (resentment) ምረትን እንተዘይኣፍቂድናሎም።
ሕሉፍካ ሕሉፍ እዩ! ዋላ ሓንቲ ነገር ዝቕየር የለን። ንገዛእ ርእስኻ ብሕሉፍ ምረት (bitterness) ኢኻ ትጎድኣ ዘሎኻ። ምረትካን ቅሬታካን እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክፍውሶ ይኽእል እዩ። ምሕረት ብምግባር ድማ ይኺድ፡ ይሕለፍ ጥራይ ሕደጎ፡ ግን ካብኡ ተመሃር ንገዛእ ርእስኻ ድማ ክትጠቅማ ንክትፍወስ ሓይሊ ክትረክብን ኢኻ። ዝሓለፍናዮምን እንሓልፎን ዘሎና ሽግራትን መከራታትን መረርትን ከበድትን እዮም፡ እግዚኣብሄር ግን ህያው እዩ። ሎሚ’ውን ንምፍዋስ ቅሩብ እዩ፡ ሓንትን ንሕና ምሕረት ንምግባርን ምስ ገዛእ ርእስና ንምትዕራቕን ቅሩባት ንኹን። መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፡ “ንደንቈሮ ሰብ ኲራ ይቐትሎ፡ ንዓሻ ኸኣ ቅንኣት የጥፍኦ።” እዮ 5፡2። ኣብ ካልእ ናይ እንግልዘይና ትርጉም ከምዚ ትብል፡ ብቐጥታ ክትርጎም እንከሎ፡ “ክሳብ ሞት ምጭናቕ ምስ ቅሬታ (resentment) ዕሽነት ይኸውን፡ ትርጉም ዘይብሉ ነገር ድማ ይገብር” (Job 5:2, Today’s English Version)” እዚ ማለት ሰብ ብቅሬታን ብጭንቀትን ተታሑዙ ክሳብ ሞት ክጭነቕ ይኽእል እዩ፡ ህይወት ትርጉም ስኢንሉ ድማ ብዘይ ዓላማ ንክነብር ይቕስቦ። እግዚኣብሄር ግና ብዓላማ ክሳብ ዝፈጠረና፡ ብዓላማ ክንነብር እዩ ዝደልየና እሞ፡ ተንሲእና ብሓድሽ ህይወት ንመላለስ።
እግዚኣብሄር ይደግፈና። ኣሜን።
ይቅጽል . . .


text:
Radio Erena: February 25, 2014
ኣብ ዶባትን ሱዳንን ግብጽን ዝካየድ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ንምግታእ ዝዓለመ ሓባራዊ ዘተ ንምክያድ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ምክትታል ዶባት ናይ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ካርቱም ክራኸቡ’ዮም።
ሚኒስተሪ ምክልኻል ሱዳን ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣዛዚ ሰራዊት ሓለዋ ዶባት ሜጄር ጀነራል ኣሕመድ ኢብራሂም ዝመርሖ ወትሃደራዊ ልኡኽ ግብጺ፣ ኣብ ዝቀረባ መዓልታት ኣብ ካርቱም ዑደት ብምክያድ፣ ምስ ሱዳናውያን ኣዘዝቲ ሰራዊት ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዶባቶም ነጊኑ ዘሎ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ብዝምልከት ክዝትዩ ምዃኖም ኣረጋጊጹ።
ኣዘዝቲ ሰራዊት ሓለዋ ዶባት ግብጽን ሱዳንን ብዘይካ’ዚ፣ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ካብ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ናጻ ንምግባሩ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዶባትን ሓባራዊ ሰራዊት ንምውፋር ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎ ክዘራረቡ ምዃኖም ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓብደልራሒም መሓመድ ሑሰን ገሊጹ።
መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣሽሓት ሰባት፣ ካብ ሱዳን ብፍላይ ድማ ካብ መዓስከራት እናተጨውዩ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ግብጺ ሲናይ ብምስጋር በዳዌን ይሽየጡን ገንዘብ ክሳብ ዝኽፈለሎም ድማ ጅሆ ተታሒዞም ብዙሕ ግፍዕታት ይወርዶም ምህላዎም ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ ግብጽን ሱዳንን፣ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ዘመንና ሓደ ካብ ዘስካሕክሕ ግፍዕታት ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰብ ምዃኑ ዝንገረሉ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ንምግታኡ ዘተባብዒ ስጉምቲ ከምዘይወሰዳ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብትሪ ክነቕፉ ጸኒሖም’ዮም።
እቲ ዜጋታቱ ግዳይ’ዚ ኢሰብኣዊ ተግባራት ዝኾኑ ዘለዎ መንግስቲ ኤርትራ’ውን፣ ንወትሃደራዊ ምኽንያታቱ እንተዘይኮይኑ፣ ነዚ ንምግትኡ ግብራዊ ሰብኣዊ ስግሙቲ ከምዘይወሰደ ይውቐስ።
ሓያሎ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣባላት ጸጥታን ኤርትራ፣ ሱዳንን ግብጽን’ውን ኣብዚ ንህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ስቓይ ፈጢርሉ ዘሎ ጉዳይ ሲናይ ኢድ ከምዘለዎም’ውን እቶም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይኸሱ።
ኣብ ሱዳን ዑደት ከካይድ ምዃኑ ዝተገልጸ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ግብጺ፣ ብዘይካ’ዚ ኣብ ሓያሎ ወትሃደራውያን ጉዳያት እቲ ዞባ ክዝቲ ምዃኑ ይግለጽ።
ብወትሃደራዊ ኣዛዚ ዝምራሕ ግዝያዊ መንግስቲ ግብጺ ካብ ትማሊ ኣትሒዙ ስልጣኑ ብወለንትኡ ከምዝሓደገ እኳ እንተተገልጸ፣ ዑደት እቲ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ በዓል ስልጣን ናብ ሱዳን ግና በቲ ተሰሪዕሉ ዘሎ መደብ ክቕጽል ምዃኑ ምንጭታት ዜና ሱዳን ይሕብራ።
=============================================


text:
Radio Erena: 02 May 2017
ሱዳንን ቀጠርን ኣብ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየዳ ማዕከናት ዜና ካብ ካርቱም ሓቢረን።
እቲ ዘተ ዝተኻየደ፣ ብሚኒስተር ምክልኻል ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ቀጠር ከተማ ኣዶሓ ዑደት ድሕሪ ምክያዱ’ዩ።
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን፣ ብሰንበት 30 ሚያዝያ ናብ ከተማ ኣዶሓ ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ኣሚር እታ ሃገር ሸኽ ታሚም ቢን ሓምድ ኣልታኒን ካልኦት ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ተዘራሪቡ።
ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓዋድ ኢብን ዖውፍ ምስ ሚኒስተር ምክልኻል ቀጠር ሓማድ ቢን ዓሊ ኣል ዓጢያ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተጀሚሩ ዘሎ ወትሃደራዊ ርክብ ብዝሰፍሐ መልክዑ ዝቕጽለሉ ተኽእሎታት ከምዝዘተዩ ወትሃደራውያን ምንጭታት ጠቒሶም።
ብሚኒስተር ምክልኻል ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን ምስ ሰበ ስልጣን ቀጠር ዝዘራረብ ዘሎ፣ ስቴት ሚኒስተር ሱዳን ጀነራል ጣሃ ዑስማን ዓሊ ሓሰን ካብ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ዝተላእከ ደብዳቤ ብሮቡዕ 26 ሚያዝያ ንኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ድሕሪ ምርካቡ’ዩ።
ሱዳንን ቀጠርን ኣብ መንጎአን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ክህሉ ኣብ ሕዳር 2014 ከምዝኸተማ ይዝከር።
እንተኾነ ዛጊት ብወግዒ ዝተሓበረ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ እዘን ክልተ ሃገራት ኣይነበረን።
=========================


text:
ልሳን ጽግዕተኛ መለኽትስ ዘይትብሎ የብላን
ሐምለ 20-2006
ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ ክፍሊ ዜና
ኣብ ቃልሲ ብፍላይ ኣብ ጥቓ መወዳእታ ርብዒ ውድቀት ናይ ጨቆንቲ ሓይልታት ዝተፈላለየ ፈንጠርጠራት ከንጸባርቕ ግድን ኢዩ። ህልም ዝበሉ ጠበቓታት ጨቆንትን መለኽትን ሕውስውስ ዝበለ ሓሳባት ዘርጠብጠብ ክብሎም፡ ሕያዎት መሊሎም ክቐርቡ፡ ኣእመሮ ተቓለስቲ ሰሪቖም ዝሰልል እንተተረኸቡ’ውን አስሊሎም ኣዝማድ ከጥርዩን ናይ ገዛእ ርእሶም ሳጓታት ናብ ዝከታተልዎም ክስንድዉን ይፍተንን ይጸዓርን ኢዩ። ግን ክኣ ሓባልሲ ሓባል ኣይበልካ ዝበሃል አሎ።
ከምዝብልዎ ክትሃድም ትኽእል ኢኻ፡ እቲ ሽግር ግን ምሕባእከ ብቐሊሉዶ ይርከብ? ኣብዚ እዋን’ዚ ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ዝወስድኦ ናይ ባዕለን ምርጫ ኣብ ቃሕ ዝበለን ሃግርን ቦታን ጒባኤታት ክገብራ ብምውሳነን ብዓይኒ ምትዕጽጻፍ ከተማሓይሾ ካብ ምፍታን ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ጌጋ ኢየ ዝነብር ኔሬ ምባል ምቐረበ። ሎሚ ናብ ኢትዮጲያ ከይደን ስርሓተን ከሰላስላ ዝደልያ ውድባት ቀደም ዝኸድኦ ዝነበራን ንተማጻደቕቲ ናይ ለብዘበን ተማጐትቲ ናይ ሽዕኡ ረጊጸንኦም ዝሓለፋ እምበር ሓደሽቲ ገያሾ ኰይነን ነዚ ናይ ሕጂ ጐዕዞአን ብተዓጻጻፍነት ተመዚኑለን ካብ ጽግዕተኛታት ይጽደቕ ዝጽበያን ኣበሃህልኦም ዕርክነታዊ ኰይኑስ ታሪኽ ዘረስዐን ኣይመስለናን።
ጠበቓታት ”ሰላማዊ ፍታሕ” ሕጂ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ጎቦ-ጎቦ “ኪዳን” ክትከይድ ምፍታንን ኣዝማድ ከተጥሪ ምጽግጋዕን ዕላምኡን ትርጒሙን እንታይ ምዃኑ ንዝከታተል ስዉር ኣይኮነን። “ኪዳን” ካብ ዘለዎ ድንግርግር ከይወጽእ፡ ሸንኰለል ናይ ተቓውሞ ክናዋሕ፡ እግሪ መለኽቲ ካብዚ ሕጂ ትኸዶ ዘላ ንላዕሊ ኣብ ከባቢኣ ክትስጒም፡ ኪዳን መሓውር ዘይብሉ ኣብታ ዘለዋ ተዀኲዱ ክተርፍ፡ ኩሉ ተቓውሞ ኣፉ ተለጒሙ እግሩ ተኣሲሩ ጎረባብቲ ከከምኲነታቱ የማን ጸጋም ከጋላትዕዎ፡ ተቓወምቲ ምጽዋተኛታት ናይ ዘየተኣማምኑ ተዀብቲ ኰይኖም ክተርፉ፡ ህግደፍ ትንፋስ ክሰኲዕን ተቓወምቲ ክኣ ኣብ ንዕኡ ዘርብሖ ዋጋ-ዕዳጋ ክወድቁን ኢዩ። እዚ ክውንነት’ዚ ክፍጠር ዓቢ ትኽእሎ ኣሎ። ኣብ መንገዲ አሎ እትብለሉ ምልክታት’ውን ሕምብሊል ዝብል ዘሎ ኢዩ። ሰላም ክፈጥር ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ግን ንመትካላውያን ተቓወምቲ እንተዘይኰይኑ ንጽግዕተኛታት መለኽቲ እንታዮም ኣይኮነን። ጽግዕተኛታት መለኽቲ መልእኽቶም ሰላም ይሃሉ ኣይሃሉ ምስ ምንዋሕ ዕድመ ህግደፍ ዝተኣሳሰረ ኢዩ።
ሎሚ ሕጽረታት “ኪዳናዊ” ጒዕዞ ብምርኣይ ብሓደ ወገን ሕያዋይ ክትከውን ምፍታን ኣብ መንጎ ምትዕሽሻውን ምቅዋምን ዘሎ ኣተሓሳስባ ተቐርቂርካ ብትቦታት ብርዒ ንኣድላይነትን ጻዕርታትን ናይ ምንጻር ቃልሲ ንድሕሪት ክትጎትት ምፍታን ንዓና ሓድሽ ሽጣራ ኣይኮነን። ንስርዓት ህግደፍ ብሓይሊ ምውጋኑ ዝኣረገን ዝተመንውን ኣገባብ ተባሂሉ። ዝኣረገን ዘተመንወን ኣተሓሳስባ ንህግደፍ ብዘሎና ዓቕሚ ብጽኑዓትን ስተራተጂካውያን ውድባትን ምስኡ ዝኸይድ ዝተፈላለየ እስስራትን ጌርና ከነዕንዎ ኢና፡ መንገድና መንገዲ መሰረታዊ ለውጢ ኢዩ ምባል ዘይኮነስ፡ “ሰላማዊ አገባብ” ብዝብል ለዋህን ሕያዋይን ደንጋጽን ዝመስል ብተግባር መሳርሒ መለኽቲ ዝዀነ ጥበብ ጸገንቲ ተጠቒምካ ዓሰርተ ዓመት ለሚንካስ እንደገና ክንድኡን ንዘልኣለምን ንወስኸሉ መባል ኢዩ።
ሎሚ ግዜ ኩላትና ሓቀኛን ተቓዋምን ሰላልን መደናገርን ብሓንሳብ ተሓዋዊስና ንህግደፍ ከነዕንዎ ንፈትን ዝብል ጎታቲ ፍልስፍና ጸገንቲ ተሪፉ፡ ግዜ ምንፍፋይ ስለዝጀመረ ብዓል ጽግዕ ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ግድን ኢዩ። ንህግደፍ ብጒስጢ ድዩ ብጭልግሚት፡ ብብረት ድዩ ብእምኒ ናይ ምውዳቑ ጒዳይ ናይ ጽግዕተኛታት ኣምሰሉ ተቓወምቲ ዝይኮነስ ናይቶም በፍንጫ ከነብርሶ ኢና ዝብሉ ጥበብን ጸገምን ኢዩ። እቶም ብ“ሰላማዊ” እንዳተባህለ ናይ በዀራ መልእኽቲ ከመሓላልፉ ዝተላኣኩ ምስሌነታት፡ ህግደፍ ብሓይሊ ምስተወገነ ኣይንሰማምዓሉን ኢና ኢሎም ከም መቐጸልታ ናይ ሎሚ እምነቶም ይወርቑ። ነመትከላውያን ተቓወምቲ ንዘልኣለም ብ”ሰላማዊ” ኣገባብ እንዳበልካ ኣብ ኲምራ ናይ ኣኼባታት ምንባር ሰላም ኣየምጽእን ኢዩ። ምናልባት እቲ ሰላም ዝበሃል ነቶም ክእከቡ ዝነብሩ እንተዀይኑ ልክዕ ኢዩ ብመጠኑ ንዕኦም ጥራይ ትኸውን ሰላም ኣይስእኑን ይዀኑ፡ እንተ ህዝብና ግን ካብ ቅዝፈት ናብ ቅዝፈት፡ ካብ ስደት ናብ ስደት ክሰጋገር ጥራይ ኢና ንርኢ ዘለና። ንህዝብና ሓንቲ ጸጸር ኣብ ዓይኒ ህግደፍ ምድርባይን ንኣረኣእያ ህግደፍ ምድብዛዝን ግን ሓይሊ ኢዩ። ኣብ ሃገርና ዓይኒ ህግደፍ እንድሕሪ ዓዊሩ ጥራይ ኢዩ ሰላም ዝርከብ።
ኣይተታት “ሰላማዊ ፍታሕ” ናይ ሰላም ኣገባብ እቲ ጒንዲ ገረብ ህግደፍ ፈንፊኑዎስ ኣምሰይኡ ብማእሰርትን ብመቕዘፍትን ካብ ዝትክኦ ነዊሕ ኰይኑስ ይቕጽል ከምዘሎ ኣይፍለጦምን ኢዩ። ሕጂ ጨናፍር ጒንዲ ገረብ ህግደፍ፡ ሓድሽ መዝገበ ቃላት ናይ “ሰላማዊ ፍታሕ” ክሓትሙን ክሽየጠሎምን ህርድግ ይብሉ ኣለዉ። ዝገዝአ ክገዝኣልኩም ኢዩ ይገዝኣልኩም ክኣ ኣሎ፡ እታ ባርኔጣ ናይ በለጽ ኣብ ርእስኹም ዘላ ግን ናባና ከተግዕዙዋ ኣይተፈትኑ። እንተ ንሕና ግን ክሳብ ሕጂ በርሓት ኢና ዘለና፡ ባርኔጣና ገና ተሰፍያ ኣይተወድአትን፡ ተሰፍያ ምስተወድአት እንታይ ከም እትመስል ክትርእዩዋ ኢኹም። እታ ባርነጣና ዓቐንኩም ስለዘይኮነት ብሓይሊ ልበሱዋ ኣይንብለኩምን ኢና። ነታ ናትኩም ክኣ ብሓይሊ ከተልብሱና ኣይትድከሙ፡ ምኽንያቱ ዘይዓቐንካ ዘበለ ኩሉ እንተጸበበ ተቐዳዲ እንተገፍሐ ክኣ ዓናቓፊ ኢዩ።
ጽግዕተኛታት መለኽቲ፡ እንደራሴታት ሃልኪ ሕጂ ናብ ክትዕ ክንኣቱ ይዕድሙ ኢዮም። ሕጂ ብዛዕባ ምልኪ እንታይ ማለት ኢዩ? ምልኪኸ ብምንታይ ክፍታሕ ይግባእ? ህግደፍ መላኺ ድዩ ኣይኮነን? ህግደፍ በሰላም ተፈቲኑ ዲዩ ኣይተፈተነን? ኩሉ ዓቕምታትና ጸንቂቕና ዲና? ናብ ኢትዮጵያ ከም ተቓዋሚ ክእቶ ይከኣል ድዩ ኣይክኣልን? ዶብ ክሕንጸጽ ኣለዎዶ የብሉን? ምትዕጽጻፍ የድሊ ድዩ ኣየድልን? ወዘተ… ዝኣመሰሉ መደናጎይቲ ኣርእስትታት ቀደም ተሓይኾም ዝተዋሕጡ ክትዓት ኰይኖም ዘይሰምዐ እንተልዩ ቤት ንባብ ወይ ሰነዳት ናይ ነብሲ ወከፍ ውድብን ተቓለስቲ ውልቀ-ሰባትን ስለዘሎ ከከምኣድላይነቱ ደብተራትን ሰነዳትን ምግነጻል እምበር ኣብ ምዉት ነገር ንድሕሪት ምምላስ ኣድላይነት የብሉን። ናይ ቃልሲ ጒተታ ክፈጥሩ ዝደልዩ ግን ናይ ደጋምነት ፍልስፍና ክዝርግሑ ኣመሎም ኢዩ።
“ኪዳን” ኣብ ጸገማት ናይ ስትራተጂካዊ መርገጽ ይርከብ ደጋጊምና ኢልና ኢና። እዚ ንጽግዕተኛታት መላኺ ስርዓት ሓደ ካብቲ ነዊሕ ዝጽዓርሉ መባእታዊ ትርጒም ሕልምታቶም ኢዩ። ግን “ኪዳን” ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዘለዎ ኣረኣእያ ከተዓራርዮ ኢየ ዝብል ተግባራዊ ስጒምቲ እንተድኣ ወሲዱ መፍቶ ጸገንትን ኣብ ትሕቲ ንዕቀት ስርዓት ኣስመራን ኣትዩ ዘሎ ፖለቲካዊ ሂወቱ ኣብ ህዝባዊ ጠመተ ክምለስ ኢዩ። ኣብ ዘለኹዎ ክምርሽ ኢየ እንድሕሪ ኢሉ ግን፡ ምንገዲ ኲርዓትን ዓወትን ዘይኮነስ መንገዲ ውድቀትን ሕፍረትን ምዃኑ ብምፍላጥና ኣብዚ መዋድቖ’ዚ ዘይወደቕኩም ኢሉ ዘይሽምና ከጠምቐና ዝፍትን ጽግዕተኛ ዘበለ ኩሉ ንሕና መደቀሲና ከመዘይኮነ ንሕብሮ።
እቲ ሕጂ ዘሎ ናይ ቃልሲ ምርጫ ክልተ ኰይኑ ድሮ ኣብ ምትሕንናቕ ይርከብ ኣሎ። ንሱ ክኣ፡ ቀልባዕ-ባዕ ዘይተሓወሶ ናይ ነጹር ዕላማ ምእዙዝን ተሓላቕነት ህዝባዊ ዲሞክራስን ብመሰረት ጸረ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ደው ዝብል ናይ ቃልሲ ሓይልታትን ናይ ዜና ማዕከናትን እስስራትን ናይ ተግባር ምዕባሌኡን ምጽዓይን ምዕኳዂን ብሓደ ወገን ክኸውን ከሎ፡ በቲ ናቱ ማዕዶ ድማ ብስም “ሰላማዊ ፍታሕ” ጩራ ናይ ህግደፋዊ ቆላሕታ ዘለዎ ሃሰስታ ዘተን ንዕኣ ዘገልግል ቅድመ ኲነታዊ ናውትታት ንምድላው ኩሉ ዓይነት ሸፍድፈድ ምባልን ኢዩ። እዚ ክልቲኡ ናይ ዕላማ ምርጫታት ድሮ ኣቲናዮ ዘለና መድረኽ ኢዩ። ጽግዕተኛታት ህግደፋዊ መልእኽቲ ዝበልኩም እንተበልኩም ነቲ መገሻ ክትቅይርዎ ኣይትኽእሉን ኢኹም። እቲ ሙዚቃኹም ዝጠዓሞ ሰሚዑኩም ኣሎ እቲ ዘይሰምዓኩም ግን ንዓና ብዘይሳጓና ክትጽውዑና ብምፍታንኩም ዘድህበልኩም ኣይኮነን። ብዙሕ ምመሰልናልኩም ግን ኣብ ረቂቕ መጋረጃ ተሓቢእኩም ስለዘለኹምሲ ኩሉ ይርእየኩም ብመህላዉ ኣድላይነት የብሉን።
ኣብ መወዳእታ ክንብሎ እንደሊ ጽግዕተኛታት ምልካዊ ስርዓት፡ መኸርቲ “ኪዳንን” ሓለይቲ “ኪዳንን” ክትኰኑ ኣይትፈትኑ። “ንኪዳን” ልዕሌኹም ንሕና ንፈልጦን ተጣቢቕናሉን። ሕጂ’ውን መንገዱን ምኣዝን ናይ ቃልሲ ዕላምኡን ናብ ዝግብኦ መዝገብ (ድፋዕ) እንተኣነጻጺሩን መሰረታዊ ሕቶ ህዝብና እንተዘኪሩን ብሸፈፍ ትሕቲ መጋረጃ ዘይኮነስ ብቐጥታን ብግህዶን ክንከላኸለሉ ኣይጽግመናን ኢዩ። ንሕና ካብ ስዉር ብዓቲ ብውጥም ቅልቅል ኣይንቃለስን ኢና። ጎደና ተበላጺ መርገጽ መን ከም እተዛወረሉን መን ኣብኡ ከምዝመላለስን በብተግባርና እንምዘነሉ ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር ኣብ ቅድሚ አዕንቲ ውጹዕ ህዝብና ድቅን ክብል ምዃኑ ንተኣማመን ኢና። ኣይትፈልጡናን ኢኹም እምበር ካብ እንፍጠር ክሳዕ ሕጂ ምስ ዝተበደሉ ተሰሪዕና እሾዂ ክንረግጽ እንተዘየኰይኑ እትረፍ ጨው በለጽ ክንጥዕምስ ዕዳጋ ጨው በለጽ እኳ ብጥቕኡ ሓሊፍና ኣይንፈልጥን።ልሳን ኣመለኛታት ከም ኣመላ ትልፍልፍ ስለዝዀነት ግን ኣመላ ክትቅጽል ትኽእል ኢያ።
ስዉኣትና ኣይምለሱን ኢዮም፡ ዝስዕብዎም ግን ምዓልቲ-ምዓልቲ ይርኣዩን ይስምዑን ኣለዉ። እቲ ጠንቂ ህግደፍ ኢዩ። ነቲ ጠንቂ ኣመሓይሾም ነቲ ሓላፍነትን ተሓታትነትን ናይቲ ኩሉ ብርሰት ነቲ ዝተበደለ ኣካል ክካፈሎ ብሽም “ሰላማዊ ፍታሕ” ናብ “ዕርቂ” ምግዳድ ናይ ብሓቂ ሕማም ዕርቂ ስለዝዀነ ንሕና ምስ ህዘባዊ ፍታሕን ሰላማዊ መቐጸልታን ጌርና ኣይንወስዶን። ንገብሮ ዘይብልና ብብርዒ ህግደፍ መላኺ ስርዓት ኢዩ ክንብል እንተነበርና፡ እተን ከብቲ’ሞ ወሲዶመን ጸርፊ ግን ዝገደፍና የብልናን ካብ ምባል ብምንታይ ንፍለ? መጐትቶ ጽገና ብሓይሊ ንህግደፍ ካብ ስልጣኑ ከግዕዝዎ ጸሊኦም’ውን ኣይኮኑን፡ ግን ሓደ ንሳቶም’ውን ዘኽስሶም ነገር ኣበይ ከይስኣን፡ ካልኣይ ድማ ኣብ ጥራይ ኢድክን ኢሎም ከሽካዕልሉልና ከለዉ ኢዩ። ንሕና ግን ሓይልን ኩሉ ንዕኡ ዘድሊ ትሕዝቶን ስምረት ጽኑዓት ተቓለስትን ንዕኡ ዘዕኲኾን ዘዐውቶን ወከልቱ ዝኣመነ ቀላጽም ውጹዕ ህዝብን ኢዩ ኢልና ንምልሰሎም። እቲ ኩሉ ሕጂ ኣብ ሰማይ ዘሎ ደበና ኰይኑ ዝርአ ዝመስሎም ዘሎ፡ ጸባሕ ኣፍራይ ዝናብ መሬት ሃገርና ክኸውን ኢዩ።
* ንእግሪ መንገድና፦ ክቡር ሓው/ ብጻይ ኣንቶንዮ ተስፋይ ኣብ ልዕሊ ሰ.ጒ.ኤ. ከፍሊ ዜና ዘለካ ትዕዝበቲ ርኢናዮ። መጀመርያ በቲ ብመጠኑ ልዙብ ኣወኻኽሳኻ ከየመስገንናካ ክንሓልፍ ኣይንደልን። ኣረዳድኣኻ ኣብቲ ዘወጻእናዮ መልእኽቲ ግን ብትኽክል ናብቲ ብልዕቲ ወይ ከርሰ-ነገር ናይቲ ትሕዝቶ ኣየተኰረን። ምኽንያቱ ምስ ሓደ ተቛዋሚ ኣካል ብፍላይ ክኣ ምስ’ቲ ንዓኻ ዝመሰለካ ጌርካ ወሲድካዮ። ኣረኣእያኻ ካብ ምስትብሃል ውጽእ ኢሉ ግምታዊ ኰይኑ፡ ኣብ ምንታይ ከምእተመርኰስካ ንዓኻ ይምልከት።
ኣብ ፖለቲካ ሓፈሻውን ውልቃውን ዝብሃል ኣከፋፍላ ነገራት ኣሎ (Categories: General and Particular)። እቲ ሓፈሻዊ ንዅሉ ኣብ ክሊ ሓደ ጥርናፈ ዝርከብ ክምልከት ከሎ እቲ ውልቃዊ ድማ ንነፍሲ ወከፍ ባእታ ወይ አካል ወይ ውልቀ-ነገር ይምልከት። ኣብ መልእኽትና ብዛዕባ ውልቀ-ነገር የለን። ስለዚ ሓደ ውልቀ-ውድብ ኣበሃህላና ዝምልከቶ እንተድኣ ኰይኑ ኣብ ውሽጢ እቲ ሓፈሻዊ ናይ ሓባር ኣወዳድባ ብዝህልዎ ተሳትፎን ውክልናን ኢዩ ዝኸውን።
ብዙሓት ውድባት ኣብ ውሽጢ “ኪዳን” ይውከላዘ’ ይከላኸላሉ ይከላኸለለን፡ “ኪዳን” ዝሰርሓሉ ቅርጻን ኣብቲ ጽፍሕታት ናይቲ ቅርጻ ዝውክልዎ ተመዘዝትን ኣለውዎ። ኣብ ዝለዓለ ጽፍሕታት ዝርከቡ ሓለፍቱ ብዛዕባ ዘተ ምስ ህግደፍ ኣንዳዕዲዖም ዘርጊሖም። እዚ ንኹሎም ኣባላት ኪዳን ይምልከቶም። ከምኡ ክኣ ኢልና፡ ብእኡ ደረጃ ድማ መኽሰብ ይኹን ክሳራ ይካፈልዎ። ኣባሃህላና ኣብዚ መዳይ’ዚ ንምንታይ ካብቲ ዘሎ ክውንነት ወጻኢ ብዝዀነ ሚዛን ይምዘን። ነዚ ተራ ዝዀነ መግለጺ ብግምት ኣብ ዘየድሊ ታሪኽ ኣቲኻ ካሳዕ 1975 ወጢጥካ። ካብ ጎረባብትና ክንከስቦ ዝግበኣና ናይ ፖሊሲ ረብሓታት ምስ ግዜ ክንጥቀመሉ ብዘይምኽኣልና ሕጅን ቅድሚ ሕጅን ብስንፍናና ምዃኑ ኣብሪህና። እዚኸ ርኡይ ሓቂዶ ኣይኮነን? ኣብ ሱዳን ይኹን ኣብ ካልእ ሃገር ዘሎ ስልጣን ንበለጽን ክድዓትን ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ መጀመርያ ብዛዕባ ናቱ ጥቕሚ የገድሶ።ስለዚ ተቓወምቲ ረበሓን ግዜን ጠባያት ፖሊስን ከዛምዱ እንተዘይክኣሉ ጒድለት ተቓወምቲ’ምበር ጒድለት ጎረባብቲ ኣይኮነን። ጽሑፍና ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ክትመቓቕሎ ፈቲንካ፡ ዳርጋ ኩሉ ክኣ ኣስፊርካዮ። ብዝመሰለካ ኣጋፊሕካዮ’ምበር፡ እቲ ትሕዝቶና ኣብ ክልተ መልእኽቲ ዝጠቓለል ኢዩ። ንሱ ድማ እቲ መሰረቱ መርገጽ ኰይኑ እቲ ካልኣይ ክኣ ንመርገጽካ ብምንታይ ኣገባብ ቃልሲ ተዐውቶ ኢዩ።ኣባሃህላና ኣብ ልዕሊ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ዕጥይጥይ ዘይምሕዋስን ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ዘተ ብኣገባብ ዝመሳሰል ዝምድናታትን ልዕሊ ኩሉ ድማ ብኣገባብ ህዝባዊ ሃገራዊ ዋዕላ ሓድነትን ሓይልን ኣጥሪኻ ንህግደፍ ዕምሩ ኣሕጽሮ ዝብልን ኢዩ።
ናይ ዘተ ኣመላኻኽታ ናይ ኪዳን ኣብ ዝበጽሐ የብሉን ኣብ ቻርተር ኣይሰፈረን ንዝብል ዘቕረብካዮ መጐተ ግን ክንደፍረካ ኣይንደልን ባዕልኻ መልሶ። ኣበሃህላኻ ብኣፎም ኢዮም እምበር ብውሽጦምሲ ኣይውዕልዎን ኢዮም ማለትካ ይመስል፡፡ እዚ ግን ናብ ቃልሲ ዘይኮነስ ናብ ዕላልን ምዝንጋዕን ገጹዶ ኣየምርሐን? ብዛዕባ ዋዕላ እንተዀይኑ ዘደናግር መልእኽቲ ኣየመሓላለፍናን። ናይ ሓባር ኣደራሽ ክተሰርሕ እንድሕሪ ደሊኻ ካብ ሰረት ክሳዕ ቀጽቀጽ ዘሎ ናውቲ ኲልኻ ብምቕራብ ናይ ሓባር ሃነጽቲ ትቕርብ፡ ሃገራዊ ዋዕላ እንድሕሪ ደሊኻ ድማ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ብምእማን መጸዋዕታ ኩሉ ከከምዝጥዕሞን ዘርከበሉን ክገብር እኳ ዝኽእል እንተዀነ፡ እቲ ዋዕላ ግን ከመይ ከምዝግበር ነቶም አብ ዋዕላ ዘኣምኑ ትገድፈሎም ንምባል ዝኣክል ትርጒም ዋዕላ እንታይ ንግበር እምበር እዚ ግበር ማለት ከምዘይግባእ ገሊጽና። እቲ ዝርዝር በዙሓት ይገልጽዎ ስለዘለዉ ንዕኡ ክትምልከት ትኽእል ኢኻ። ብዝተረፈ መጎጎ ምስ ዓረፈ መሶብ ምስ ነጸፈ ንዑ ብልዑ እንተበልካ መን ይነግደካ።
ክቡር ብጻይ ኣንቶንዮ እቲ ንዓኻ መሲሉካ ብዛዕባ ክፍሊ ዜና ናይ ኪዳን ኣቐሚጥካዮ ዘለኻ ተመኩሮታት ስኽፍ ኣይበልካ ኣብኡ የለናን። ክፍሊ ዜና ናይ ኪዳን ንኪዳን ብምውካል ዝረኸቦ ዜና ዘመሓላልፍ ኣካል ምዃኑ ንፈልጥ’ምበር ናይ ባዕሉን ናይ ብሕቱን ጒድለት ኣይነቐምጠሉን። ብሃሰስን ብግምትን ተወኪስካና’ምበር እቶም ዝኣመትናሎምን እንደራሴታት ጽገናን ጸላዕላዕ ኢሉዎምሲ ክጻረፉናን ፖለቲካዊ ሰጓ ከጥብቑልናን ጀሚሮም ኢዮም። ትግርኛ ዝሰምዑ’ኳ ኣይመሰለናን ነይሩ፡ ከምዝርኣናዮ ግን ጽቡቕ እዝኒ ኢዩ ዘለዎም።
ብዛዕባ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዉ ናይ ተቓውሞ ሓይልታት ብወገንና ከም “ኪዳን” ክዀኑ ዲዮም ክወዳደሩ ዲዮም ወዘተ… መጐተ ኣይኮነን። ከም “ኪዳን” ክዀኑን “ንኺዳን” ክወዳደርዎን ብፍጹም ኣይንጽበን። ኣብዚ ንቃወሞ ዘለና ስንፍናታት ክኣትዉ ኣይንምነን። ቦታ “ኪዳን” ከይወስዱ ኢልካስ ኣይትሰከፍ። ብዝተረፈ ኣብ “ኪዳን” እንድሕሪ ዘይሃለዉ እንተተኣከቡን ዋላውን እንተተኻኢሉ እንተሰመሩን ምዓስ ሕማቕ ኰይኑ። ስምረት ናይ ክልተ ይኹን ናይ ዓሰርት ኣይጽላእን ኢዩ። እቲ ቀንዲ መጐት ተኣኪብካን ሰሚርካን ብመንጽር እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ኣጀንዳ እንታይ ትብልን ትገብርን ኢዩ። ስምረት ብኹሉ ይፍተን ኢዩ፡ ህዝባዊ መርገጽ ግን ብቐሊሉ ዝርከብ ኣይኮነን። ቅድሚ ሕጂ ውድባት ክሰምራ ከለዋ ቀጨውጨው ዝብሎም ርኢና ኢና። ንሱን ወድ ከምኡን ተመኲርናዮ ስለዝዀንናስ ኣብ ሰነዳትና ከም ዘገለጽናዮ ንዝክር። ስምረት ይፍተን ኢዩ፡ እንተሰለጠ ሰለጠ እንተዘይሰለጠ ክኣ ምኽንያቱን ኲነታቱን ይምርመር’ሞ እቲ ቃለሲ ካብ ተመኲሮ ዘዋህለሎ ትምህርቲ ሓዊሱ ካልእ ዘዋጽእ መንገዲ ይመርጽ። እዚ ኣብ ዝዀነ ይኹን ከተማን ሃገርን ኰንካ ዝግበርን ዝፍተንን ምቅርራባት ንዅላትና ብማዕረ ይምልከተና።
ብዛዕባ ሕጽረታትና ማለት ሕጽረታት ሰ.ጒ.ኤ. ምግላጽን ከምኡ ድማ ዝምድናና ምስ ኪዳን ዝነበረን ሕጋዊ ተመኲሮታቱን ኣስፊሕና ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ስለዝዘርጋሕናዮ ሰነዳትና ተመልከት። ተመልኪትካዮ’ውን ኢኻ ኢልና ንኣምን፡ ምኽንያቱ ሓደ ካብቶም ዝከታተሉ ኢኻ። ኣገናዝባኻ ግን ምስ ዝፍኖ መልእኽትታት ኣተኲሩ ክንዲ ዝጥምት ኣብ ምክልኻል ጥራይ ዝዛዙ ዘሎ ይመስል። ሕጂ’ውን ሰልፊ ጒ.ኤ. ክቃለስ እንድሕሪ ኰይኑ ካብ ጒድለት ነጻ ክኽውን ዋሕስ ኣይተክልን ኢዩ፡ ኣብ ስትራተጂካዊ ጌጋ ከየዘንብል ግን ለይትን ምዓልትን ተጠንቂቑ ክቋመት ኢዩ። ስትራተጂካዊ ጌጋ ምስ ዝገብር ክኣ ይንዋሕ ይሕጸር ህዝባዊ ምሓውር ናይ ቃልሲ ኣይክህለዎን ኢዩ። ምስቶም ሰዳዕቲ ተዘራዕቲ (ተዘነብቲ) ክኣ ይስራዕ።
ኣብ መደምደምታ፡ ክቡር ብጻይ ኣንቶንዮ! ቅድሚ ሕጂ’ውን ኩላትና ብሓደ ተቓሊስናን ኩሉ ሓሳረ-መከራ ርኢናን እንዲና! ንሱ መነሃርያ ኰይኑ ሕጂ ክኣ ኣይዞ ጎበዝ እንዳተበሃሃልና ከቶስ ጸረ-መላኺ ስርዐትን ጽገናዊ ቀበጥ-በጥን መኣዝኑ ዝሰሓተ ረማሲ ምልክታት ህግደፋዊ ዘተን ንመሰረታዊ ለውጥን ብዘሎና ዓቕምታትን ንበገስ’ምበር፡ ኣብ ዝተፈላለየ ውድባት ምህላውና ድለየትና ስለዝዀነ ኣየባእስን ኢዩ። ምስ ከፉት ዓይንናን እዝንናን ከምዚ “ኪዳን” ዘለዎ ሃለዋት እንዳርኣናን እንዳሰማዕናን ኢደ እግርና ከይተወሳወሰ ልሳንና ቆሊፍና ከይተዛረብና እንድሕሪ ከነጽቅጥ ኰንና ንቃለስ ኣለና እንተበልናስ የጥዕመልናዶ? ክቡር ብጻይ ኣንቶንዮ ንኣበሃህላና ንምብራህ ዝኣክል እምበር ንምምልላስ መደብ የብለናን። ወድሓነካ!
ዝኽሪ ንስዉኣት! ዕድመ ንጽኑዓት! ዓወት ንውጹዓት!
ሰ.ጒ.ኤ. ክፍሊ ዜና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2573


text:
ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ንመጀመርታ ግዜ ዑደቱ ናብ ኣውሮጳ ጀሚሩ
ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራዊያንን ምዕባለታት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ዝሰግሮ ዘሎን ኣብ ፌስቫል ካስል- ጀርመን መግለጺ ክህብ ምዃኑ ንጋልፍ ኢንፎአርመሽን ሰንተርን ኤርትሪያን መዲያ ሰንተር ሓቢሩ።ንሱ ንኤርትራዊያን ተቐማጦ ኣውሮጳ ኣብ ምልጋስ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኣስመራ ንኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ክድግፉ ጻዊዒት ክገብሩ ምዃኖም ገሊጹ።ኣብ ልዕሊ እዚ ምስ ማሕበራት ሲቪል ሕብረተስ ኣውሮጳ ተሳተፍቲ እቲ ፌስትቫል ተኸታተልቲ ኣኼባታት ክገብር ምዃኑ ብምሕባር ብዛዕባ ምግሃስ ሰብእዊ መሰላት በቲ ስርዓት ክገልጽ ምዃኑ ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ኣፍሊጡ።
ብተመሳሳሊ ዜና ኣብ ፌስቲቫል ካስል ናይ ሎሚ ዓመት ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባታትን መድረኽ ክትዕን ንዝተፈላለያ ኤርትራዊያን ፖለቲካዊያን ሓይልታት ብፍላይ ድማ ንማሕበራት ሲቪል ሕብረተብ ንኽግበር ትጽቢት ኣሎ።ኣብ ልዕሊ ብዶክተር ተስፋጽዮን መድሃኔ እትምራሕ ኮሚቴ መድረክ ዘተ ኣኼባ ብምግባር ብዛዕባ ንጥፈታት ሪፖርት ከተቕርብ እያ።ኮሚቴ መድረኽ ዘተ ዝሓለፈ ዓመት ከምተመስረተትን ብሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ ከምዝጽደቐን ይዝከር።
ኣቶ መሓመድ ጠሃ ተወከል ንመጀመርታ ግዜ ብዝተፋላለየ ምኽንያት ኣብ ፌስትቫል ካሰል ናይዚ ዓመት ከምዘይሳተፍ ተፈሊጡ።ኣቶ መሃመድ ጠሃ ናይ ሎሚ ዓመት ፌስትቫል ኣብ ትሕቲ ጽላል ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ይካየድ ብምህላዉ ዓብይ ለውጢ ንተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ እዩ ክብል ገሊጹ።ንኣዳላዊ ኮሚቴ እቲ ፌስታቫል ብዝገበረትሉ ዕድመ ብምምስጋን ብዝተፈላልየ ምኽንያት ክሳተፍ ብዘይምኻኣሉ ዝተሰመዖ ቅሬታ ገሊጹ።ኣቶ መሓመድ ጠሃ ብዛዕባ እዋናዊ ምዕባለታት ኤርትራ ንዝምልከቶም ኣካልትን ማሕበራትን መግላጺ ንምሃብ ናብ ሃገራት ዓረብ ዑደቱ ከምዝጀመረ ገሊጹ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2870


text:
Radio Erena: 14 September 2017
ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ነቶም፣ ካብ ሰነ 2008 ኣትሒዞም ኣብ ጅቡቲ ዝርከቡ 19 ምሩዃት ኵናት ኤርትራ፣ ቆላሕታ ክገብረሎም ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ጸዊዑ።
እቲ ኣብ ለንደን ዝመደበሩ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብ13 መስከረም ናብ ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኣብ ዘቕረቦ ጻውዒት፣ መንግስቲ ጅቡቲ ነቶም ኣብ እዋን ኵናት ኤርትራን ጅቡትን ዝማረኾም ኤርትራውያን፣ ነገድ ኣብ ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ንሸሞንተ ዓመታት ኣሲርዎም ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ መወዳእታ 2016 ብምሕረት ከምዝፋዎም ብምግላጽ ናብ ቀይሕ መስቀል እኳ እንተረከቦም፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገራት ክሳብ ዝወጽኡ ግና የስግኡኒ’ዮም ክብል፣ ኣብቲ ዝነበርዎ ቤት ማኣሰርቲ ከምዝጸንሑ ጌርዎም ምህላዉ ይወቕስ።
ንሳቶም፣ ኣብቲ ንትሽዓተ ዓመታት ተኣሲሮምሉ ዘለዉ ቤት ምእሰርቲ ነገደ፣ ግዳያት ተማሓላለፍቲ ሕማማትን ስነ ኣምሮኣዊ ጸቕጥን ይኾኑ ኣለዉ ዝበለት ዳይረክተር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ወይዘሮ ኤልሳ ጭሩም፣ መንግስቲ ጅቡቲ ቅልጢፍ ፍታሕ ክገብረሎም፣ ብኣውርኡ ድማ ውሑስ ህይወት ንኽመርሑ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንኽጣየሱ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ቆላሕታ ክህቦም ተላብያ።
ኣብቲ ኣብ ሰነ 2008፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡቲን፣ ኣብ ከባቢታት ዱሜራ ዝተኻየደ ኵናት፣ መንግስዪ ጅቡቲ 20 ኤርትራውያን ከምዝሓዘን፣ 14 ወትሃደራውቱ ድማ ብመንግስቲ ኤርትራ ከምዝተማረኹን ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኤርትራ፣ ምሩኻት ጅቡቲ ምሓዙ ይኹን ኣባላት ሰራዊቱ ብጅቡቲ ከምዝተማረኹ ካብ ምሕባር ሓንጊዱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ መጀመርያ 2016 ንኣርባዕተ ጅቡታውያን ወትሃደራት ብመንጎኝነት ቀጠር ናብ ዓዶም ከምዘፋነወ ኣይርሳዕን።
ነቶም ብጅቡቲ ዝተማረኹ 20 ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ክሒድዎም ምህልዉ ይፍለጥ።
ሓደ ካብቶም 20 ምሩዃት ኵናት ኤርትራ፣ ብዝነበሮ ከቢድ መውጋእቲ፣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነገድ ህይወቱ ከምዝሓለፈ ይዝከር።
===============================


text:
እቲ ገንዘብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዝሕዞ ኣጀንዳ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብን፡ ሳይንሳዊ ሕርሻን ዝሰማማዕ ምዃኑ ፡ ዲረክተር ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ`ቲ ባንኪ ሱኒታ ፒታምበር ገሊጻ።
ባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ መዳይ ትምህርቲ ኢንቨስት ዝገብር ዝዓበየ ትካል ምዃኑን ፡ እቲ ባንኪ፡ ካብ 2010 ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ 72 ሚሊዮን ዶላር ኣብ ኤርትራ ኢንቨስት ከምዝገበርን ኣፍሊጡ`ሎ።
ካብ ዳካር- ሰኔጋል ንቪኦኤ ዝተዛረበት ሚስ ሱኒታ፡ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብኣባላት ቦርድ `ቲ ባንኪ ዝጸደቀ ገንዘብ፡ ብለቓሕን ብሓገዝን ዝውሃብ ኮይኑ ንዕብየት ኤኮኖሚ`ታ ሃገር ንምሕጋዝ `ዩ ኢላ፡
"እዚ ዝሓልፈ መጋቢት 3 ብቦርድ ዝጸደቐ ፕሮጀክት፡ ኣብ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብን ሳይንስን፡ ከምኡ ድማ ኣብ ምሕያል ብሕታዊ ንግዲ ዘተኮረ ኾይኑ፡ ኣብ`ቲ ኤርትራ ሒዛቶ ዘላ ፕሮግራም ዕብየት ኤኮኖሚ ተራ ክህልዎ ዝኽእል`ዩ"
እቲ ኣብ ኤርትራ ክትግበር ብባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ ተታሒዙ ዘሎ ፕሮጀክት ብዓቢኡ ኣብ ክልተ ዝምቀል ኮይኑ፡ እቲ ሓደ ኣብ ከተማ መንደፈራ ዝውሃብ ተክኒካውን ትምህርታውን ስልጠና ኾይኑ፡ እቲ ካልኣይ ፕሮጀክት ድማ ኣብ ጋሽ ባርካ ዝትግበር ሕርሻዊ መጽናዕቲ ምዃኑ እቲ ባንኪ ንቪኦኤ ኣብ ዝለኣኾ መግለጺ ይጠቅስ።
ብመስረት`ቲ መግለጺ፡ እቲ ፕሮጀክት፡ መንእሰያት ኤርትራ፡ ትምህርቲ መካኒክ መካይን፡ ህንጻ፡ ፋብሪካ ማሺነርታት፡ ኤለክትሮኒክስ፡ ኤለክትሪክሲቲ ከምኡ`ውን ምትዕርራይ ኮምፒተራትን መርበባትን ኣብ ዘማዕብልሉ ከተኩር`ዩ።
ብመዳይ ሕርሻ ድማ፡ ናይ ኣትክልቲን እንስሳን ሳይንስን፡ ሕርሻዊ መካኒክነትን ምዕቃብ ሓመድን ማይን ኣብ ዘማዕብሉ ኣብያተ ትምህርቲ ከደህብ ምዃኑ ሚስ ሱኒታ ፒታምፐር ገሊጻ።
ንምዃኑ ንብዝሒ`ቲ ገንዘብ ዝምልከት፡ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ 19 ሚሊዮን ዶላር ክውስን ዝኽኣለ ብምንታይ መዐቀኒ`ዩ ዝብል ሕቶ ዝቐረበላ ዲረክተር ክፍሊ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ሚስ ሱኒታ ፒታምፐር፡ ሃገራት ነናተን ኣመዳድባ ኣለወን ትብል፡
"ባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ፡ ዝጥቀመሉ ኣገባብ መዐቀኒ ኣለዎ፡ ደረጃን ጠለባትን ሃገራት፡-ከምኡ ከኣ ኩነታት ጸጥታ፡- ነቲ ለቓሕ ዝምልከት ድማ፡ ሓንቲ ሃገር ኣብ ነፍስ ወከፍ 2ተ ዓመት ከመይ ከይዳ ዝብል ነገራት እቲ ቦርድ ዝርእዮም ረቓሒታት`ዮም"
ባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኤርትራ ዝዓበየ ኣብ መዳይ ትምህርቲ ኢንቨስት ዝገብር ትካል ምዃኑ ይገልጽ። እቲ ባንኪ እዚ ሕጂ ዝገብሮ ዘሎ ፕሮጀክት ን4ይ ግዚኡ ምዃኑን፡ ካብ 2010 ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ 72 ሚሊዮን ዶላር ኣብ ኤርትራ ኢንቨስት ከምዝገበርን ኣፍሊጡ`ሎ።


text:
ሓዱሽ ፈፃሚ ስራሕ ናይ መንግስቲ ኣሜሪካ ዓለምለኸ ኔትዎርክ ዜና ኤጀንሲ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ\USAGM\ ማይክል ፓክ ብርክት ንዝበሉ ላዕለዎ ሓላፍቲ ናይቲ ኤጀንሲ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ካብ ሓላፍነቶም ከም ዘልዓሉዎም ተፈሊጡ። ክልተ ካብቶም ዝተኣለዩ ሕነ ተፈዲና ኢሎም ኣለው።
ብመሰረት ናብ ማዕኸናት ዜና ፖለቲኮን ኒውዮርክ ፖስትን ዝተልኣኸ መግለፂ ወሃቢ ቃል ናይ ኣሜሪካ ኤጀንሲ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣብ ቀረባ ብዘካየዶ ምርመራ ድምፂ ኣሜሪካ ሓዊሱ ኣብ ሓሙሽተ ኔትዎርክታት ናይቲ ኤጀንሲ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ሓዊሱ ምቁጻር ጋዜጠኛታት ተገዳስትነት ዝወሓዶ ምዃና ድሕሪ ምርግጋፁ ‘’ኣብ ስራሕና ንልዕልነት ሕጊ ክብሪ ንምሃብ’’ ዝተወስደ ስጉምቲ እዩ ኢሉ ኣሎ።
ካብ መዝነቶም ዝተላዕሉ ሰበስልጣን ምምሕዳራዊ ዕረፍቲ ክወስዱ ብምግባር ናይ ሰኩሪቲ ፍቃዶም ምምንጣሎም ተሓቢሩ'ሎ።
ካብ ስልጣኖም ዝተልዓሉ ዋና ሓላፊ ፋይናንሳዊ ኦፊሰር ግራንት ተርነር: ማይክል ፓክ ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ንጋዜጠኛታት እቲ ኤጀንሲ ካብ ፖለቲካዊ ጣልቃ ምትእትታው ዝከላኸል ሕጋዊ ኣሰራርሓ \Firewall\ የርእዩ ኣለው ብዛዕባ ዝበሉዎም ምጥሓሳት ‘’ድምር ናይ ኣመራርሓ ጉድለታት ብምዝራቦም ዝተወስደ መቕጻዕቲ እዩ’’ ኢሎምዎ ኣለው።
ተርነር ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ "ብዙሓት ዛዕባታት ናብ ቅድሚት እናምፃእኹ ብምቕራበይ ዝተወስደ ስጉምቲ ሕነ ምፍዳይ እዩ ዝመስለኒ’’ኢሎም ።
ቅድም ክብል ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ናይ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ዋና ኣማኻሪ ብምዃን የገልግሉ ዝነበሩ ዴቪድ ክሊገርማን እውን ካብ መዝነቶም ተላዒሎም ኣለው።
ክሊገርማን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝለኣኹዎ መግለፂ ‘’ከም ሓደ ስቪል ሰራሕተኛ ብዝተወስዱ ስጉምትታት ቂር ኢሉኒ እዩ’’ ኢሎም ። ንሶም ብምውሳኽ ‘’ፖለቲካዊ ሃዋህው ኣብ ዝዓሰሎ ኩነታት ስርሐይ ስለዝሰራሕኹን ሓቂ ስለዝተዛረብኩን ዝተወስደ ናይ ሕነ ምፍዳይ ስጉምቲ ካብ ምዃን ካልእ ክኸውን ኣይኽእልን’’ ኢሎም ።
ሕነ ናይ ምፍዳይ ስጉምቲ ተወሲዱና ንዝብሉ ኣብሃህላታት ወይ ካልኦት ኣርባዕተ ላዕለዎት መሪሕነት ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ካብ መዝነቶም ተላዒሎም ንዝብሉ ፀብፃባት ሚዲያ ብዝምልከት ካብቲ ኤጀንሲ ርእይቶ ኣይተረኸበን።
ማይክ ፓክ ድሕሪ ኣስታት ክልተ ዓመታት ምንዋሕ ዝለዓለ ስልጣን ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ብግዚያዊነት ይመርሑዎ ካብ ዝነበሩ ካብ ተርነር ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ተረኪቦም። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ላዕለዎት ሓለፍቲ ድምጺ ኣሜሪካን ካልኦት ኔትዎርክታትን ንርእሶም ካብ ሓላፍነት ኣግሊሎም ወይ ተላዒሎም፤ ምቁፃር ሰራሕተኛታትን ምውፃእ ገንዘብን ደው ኢሉ።ፓክ ኣብቲ ኤጀንሲ ናይ ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት ቪዛ ምሕዳስ ጠጠው ኣቢሎምዎ።
ነቐፍቲ ይውሰዱ ዘለው ስጉምትታት ፖለቲካዊ መበገሲ ኣለዎም ይብሉ። ንነፃነት ጋዜጠኛታት ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ብምክልኻል ፀብፃባት ዜና ትኽክለኛ፣ ሚዛናዊን ናይ ዝምልከቶም ርእይቶ ዝሓዘነ ክኸውን ንዝተነደፈ ሕጊ ዝጥሕስ እዩ ይብሉ ።
ፓክ ቃለ መሓላ ምስ ፈፀሙ ናይ ድምጺኣሜሪካ ቻርተር ምሉእ ብምሉእ ከምዝኽብሩ ንሰራሕተኛታት ድምጺኣሜሪካ ኣብ ዝለኣኹዎ ኢሜይል ገሊፆም እዮም።
ንግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ናይ ምቁፅፃር ሓላፍነት ዘለዎም ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወፃኢ ኤሊዮት ኢንገል ኣብ ዝለኣኹዎ መግለፂ ናይ ተርነርን ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍትን ምልዓል ‘’ዓፀዳ ዘይሕጋዊ ሕነ ምፍዳይ ስለዝኾነ ዋናተቆፃፃሪ ኣካል ክምርምሮ ክሓትት እየ" ኢሎም ኣለው።
ኢንገልኣብ መግለፂኦም ክሳብ ሎሚ ዝፈፀሞ ጌጋ \ፓክ ማለቶም እዩ\ ንምሽፋንን ንሓዋሩ ብዛዕባ ዝወስዶም ስጉምትታት ሻቐለቶም ንዘስምዑ ናይ ምዕፋንን ፈተነ ምዃኑ ንፁር እዩ’’ ኢሎም ።
ፓክ 24 መስከረም 2020 ኣብ ቅድሚ እቲ ኮሚቴ ክሕተቱን መልሲ ክህብሉን መደብ ተታሒዙ ኣሎ።
ምስ ዓቃባዊያን ሚዲያታት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስን ዘውፅኡዎም መግለፅታትን ፓክ ኣብ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ዘሎ ኣድልዎን ናይ መሪሕነት ጉድለትን ካብ ስሩ ንምምሓው ዝህቅኑ ናይ ለውጢ ልእኹ ገይሮም ንርእሶም ክገልፁ ፀኒሖም ኣለው።ብፍሉይ ክእለት ናይ ወፃኢ ቋንቋታት ካብ ወፃኢ ዝኣትው ጋዜጠኛታትን ሓዊሱ ኣብ ምቑፃር ሰራሕተኛታት ንዓመታት ጉድለት ናይ ድሕነት መስርሓት ምንባሮም ቤት ፅሕፈቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ወግዓዊ ገይሩ እዩ።
ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ቻይና፣ ኢራን፣ ዓዓሰርተታት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሃገራት በልካን፣ ላቲን ኣሜሪካ፣ደቡብን ማእኸላይን ኤስያን ሓዊሱ ንነፃነት ፕረስ ብምዕፋን ናይ መንግስቲ ቁፅፅርን ምመያን ወይ ሳንሱርን ኣብ ዘለወን ኣስታት 100 ሃገራት ብልዕሊ 60 ቋንቋታት ፕሮግራማት የመሓላልፍ።
ብዙሓት ጋዜጠኛታት ብጊዚያዊ ቪዛ እዮም ዝቁፀሩ።ቅድሚ ሎሚ ቪዛ ይሕደሰሎም ነይሩ።ኣብዝሓለፈ ወርሒ ግን ፓክ ዳግም ይምርመር ኣሎ ብዝብል እቲ ምንዋሕ ብሃንደበት ጠጠው ኣቢሎምዎ።እቲ ስጉምቲ ኣብ ድምጺ ኣሜሪካ ኣገልግሎታት ቋንቋ ምስ ፓክ ዘይምትእምማንን ወጥረትን ፈጢሩ እዩ።
ብኦባማ ዝተሸሙን ቅድሚ ፓክ ካብ መስከረም 2015 ክሳብ መስከረን 2019 ፈፃሚ ስራሕ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ዝነበሩ ጆን ላንሲንግ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ካብ ሓላፍነቶም ዝተልዓሉ ሓለፍቲ ምስኦም ክሰርሕ ክብሪ ዝስምዓኒ ኣዚዮም ፅሩያት ኣገልገልቲ ህዝቢ እዮም ክብሉ ገሊፆምዎም።
‘’ፓክ ነዚኦም ዋጋ ክስእኑ ምግባሩ ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ናይ ኤዲቶሪያል ነፃነት ብምግፋፍ ነቲ ምምሕዳር ዝጥዕም ፕሮፖጋንዳ ክሰርሑ ናይ ዝገብሮ ዘሎ ፈተነ እዩ፤እዚ ድማ ብኮንግረስ ንዝፀደቐ ናይ ድምጺ ኣሜሪካ ቻርተር ዝጥሕስ እዩ’’ ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ፓክ ንፖልቲኮ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ግን ናይ ተርነርን ካልኦትን ካብ ሓላፍነቶም ምልዓል‘’ኣብ ናይ ግሎባላዊ ሚዲያ ኣሜሪካ ስራሕና ተማንነትን ልዕልነት ሕግን ናብቲ ዝነበሮ ንምምላስ ዝተወስደ ስጉምቲ እዩ።ናይዚ ኤጀንሲ ክብሪ ናብቲ ናይ ቀደም ንምምላስ ተወሰኽቲ ስጉምትታት ክንወስድ ኢና’’ ኢሎም።
ናይ ኤዲቶሪያል ኣድልዎ ብዝምልከት እቲ ኤጀንሲ ኡርዱ ቋንቋ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብዝሰርሖ ናይ ኽልተ ደቒቓ ቪዲዮ ናይ ዴሞክራት ፕረዝዳንታዊ ሕፁይ ጆ ባይደን ፖሊስታት ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ሙስሊም ሃገራት ስደተኛታት ከይኣትው ምኽልካሉ ብዝምልከት እናተዛረቡ ኣብ ፌስቡኩ ኣውፂኡ።
ፓክ እዚ ንባይደን ናይ ምርጫ መፋለጢ እዩ ክብሉ ብምግላፅ ከምዝምርመር ተዛሪቦም ነይሮም።
ኒውዮርክ ፖስት ብቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ከምዝፀብፀቦ ናይ ኡርዱ ቋንቋ ኣገልግሎት ማኔጂንግ ኤዲተር ዲጂታል ምምሕዳራዊ ዕረፍቲ ክወፀእን ኣብቲ ቪዲዮ ዝሰርሑ ኣርባዕተ ኮንትራት ሰራሕተኛታት ድማ ስርሖም ክቋረፅ እዩ።ብዛዕባ እዚ ካብ ድምጺ ኣሜሪካ መረጋግፂ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተን ኣይተዓወተን።
ካብ ሓላፍነቶም ተላዒሎም ዝተባህሉ ካልኦት ላዕለዎት ሓላፍቲ ፈፃሚት ዳይረክተር ኦዋን ትራን፣ምኽትል ዳይረክተር ኦፕረሽን ማቲው ዋልሽ፣ቺፍ ስትራተጂ ኦፊሰር ሾን ፓወርስ፣ንኮንትራክትን ድሕነትን ሰብኣዊ መሰላትን እትጥምት ሜሪ ሌኖንን ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣብ ናይ ዕለቱ ግጽው ወንጌል ሉቃስ 14.25 ኮይኑ ‘ንኢየሱስ ምኽታል መሥዋዕቲ ከምዚሓትትን ምቐረቱ ዘጥፍኤ ጨው ከምዝጐሓፍን` ዝገልጽ ኰይኑ ንኢየሱስ ንምስዓብ ንኩሉ ጥንጥን ኣቢልካ ሓዲግካ ዕለት ዕለት መስቀልካ ተሰኪምካ ኣሰሩ ምኽታል ከምዘድሊ ዘመልክት ክፍሊ ወንጌል ነበረ።
ቅዱስነቶም ነቲ ሉቃስ ወንጌላዊ ብዛዕባ ኩነታት ኢየሱስን ሕዝብን ዘዘንትዎ ማለት ‘ሽዑ ብዙኃት ሕዝቢ ምስኡ ይኸዱ ነበሩ እሞ ግልጽ ኢሉ ከምዚ በሎ’ ንዝብል መበገሲ ብምግባር ስብከቶም ‘ንስኹም ኣውን ሎሚ ኣብዚ ንኢየሱስ ክትቅበሉ ብቃሉን ብሥጋኡን ብደሙን ብብዙሕ ቊጽሪ መጺእኩም ኣሎኹም’ ክብሉ ይጅምሩ እሞ እዚ ግን ቀሊል ከምዘይኮነ እውን ትፈልጡ ኢኹም። ከመይ ኣሰር ኢየሱስ ክትክተል ምውሳን ዋጋ የኽፍል እዩ። ተወፋይነት ይሓትት! መሥዋዕትነት ይሓትት’ ምስ በሉ ንምዃኑ ኢየሱስ ብቀዳምነት ዝሓታ እንታይ እዩ ንትብል ሕቶ ዝምልሹ ክመስሉ ናይ ኢየሱስ ቀዳመይቲ ሕቶ ይብሉ።
ኢየሱስ ብቀዳምነት ካባና ዝደልዮ!
ኢየሱስ ካባና ዝደልያ ቀዳመይቲ ጉዳይ ምስ ሥድራቤትና ዘሎና ርክብ ፈጺምና ክንበትኽ እዩ። ከመይ እቲ ኣብ ሕይወትና ሕማቅ ወይ ጽቡቅ ኢልና እንፈርዶ ነገራት ብሥድራቤትና ስለዝጽሎ ምሳኦም ዘሎኣን ርክብና ኣቋሪጽና ፈጺምና በቲኽና ምስኡ ጥራይ ክንራኸብ ነቲ ብዝምድናን ካልእ ርክባትን ዝኽሰት ሕኸኸኒ ክሓከካ ዝስዕቦ ብልሽውናን ካልእ ጸገማትን ቊርጽ ኣቢልካ ብምብታኽ እንተዘይኮኑ ካልእ መድሓኒት የብሉን ኢሎም።
ኢየሱስ ኣነጺሩ ዝእዝዘናኸስ ‘ንኩሎም ደቂሰባት ከም ኣሕዋቱን ኣሓቱን ክርኢ ዘይክእል መን ምዃኖምን ካበይ ከምዝመጹን ብዘየገድስ ሥድራኦምስ ይኹን ድሕሪ ባይታኦም ባህሎም ሃብቶም ኩነታቶም ብዘየገድስ ንኩሎም ከም ሓውን ሓፍትን ክርኢ ዘይክእል ንኣይ ዝተገብኤ ኣይኮነን ረድኤይ ኣይኮነን ይብለን’ እንክብሉ እታ ቀዳመይቲ ውዑል ኢየሱስ ዘቅርበልና ምስ ገለጹ ናብ ካልአይቲ ይሰግሩ።
ኢየሱስ ካባና ዝደልዮ ካልኣይ ጉዳይ!
ካብዚ ሕልፍ ኢሎም ቅዱስነቶም እታ ካልአይቲ ጉዳይ እንታይ ምዃና ከምዚ ክብሉ ይገልጹ ‘ናይ ገዛእ ርእሳ መርሓ ግብር ኣሰናዲና ወይውን ሓንጐልና ዝኣዘዞ ነገራት ኣብ ግብሪ ክነውዕል ዓንቂድና ንእግዚኣአብሔር ከይንርስዕ እሞ ክንዲ ናይ ጐይታ መደብ ናትና መደብ ሒዝና ብከንቱ ከይንደክም ዝገደደ ከኣ ብስም እግዚኣአብሔርን መንግሥቱን ናትና ተግባራት ምናልባት ናይ ዓመጽን ራዕድን እውን ክኸውን ስለዝኽእል በዚ ንስም እግዚኣአብሔር ከይነዋርድ ንሕተት። በዚ ከኣ ከኣ ብዙሕ ዓመጻትን ምፍልላያትን ቅትለትን ስደትን ራዕድን ወገነይ ወገንካን ብስም እግዚኣአብሔር እናተገብረ ብዙሕ ጸገም ዝረኤ ምስ በሉ። ‘ነዛ ካልአይቲ ጉዳይ ንምግባር ካብቲ ናይ ቀዳማይ ዘይንእስ ትብዓትን ጽንዓትን የድሊ እንተዘየሎ ንመልእኽቲ ወንጌል ብኣተሓሳስባና ክንጅልሖን ክነጽብቦን ይከኣል። ነዚኣ ኣብ ግብሪ ምስ እነውዕል ግን ታሪኽ ሕወነት ታሪኽ ምድግጋፍ ክንሃንጽ ንኽእል። ነዚ ከኣ ነታ ክንጥቀመላን ክንሕልዋን ዝተዋበትና መሬትን ጸጋታታን እናተንኸብኻብናን ንዝኾነ ናይ ምዝመዛ ተግባር እናተቋመናን ክንገብሮ ኣሎና’ ምስ ናብታ ሣልሰይቲ ጉዳይ ይሳገሩ።
ኢየሱስ ካባና ዝደልዮ ሣልሳይ ጉዳይ!
ብሣልሳይ ደረጃ ይብሉ ቅዱስነቶም! ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዘይተቀበልካዮ እንታይ ኣሎካ ዝብሎ ኣብ ገዛእ ርእስና ተመሊስና ስለ እቲ ዝተቀበልናዮ ነገራት ንእግዚኣአብሔር ክነመስግን እዚ ከኣ ዝተቀበልናዮ እምበር ንንየተሉ ናይ ግልና ጉዳይ ከምዘኮነ ማለት ሕይወትና ብዓንዲ ርእሱ ኣሎና እንብሎ ጸጋታትን ክእለታትን ብእግዚኣአብሔር ዝተዋህበና ስለዝኽዕነ ምስቶም ጽባሕ ንግሆ ኣብ መንግሥቲ ኣማልኽ ኣሽማቶም ተመዝጊቡ ክንርእዮም ዘሎና ኣሕዋትን ኣሓትን ክንደጋገፍ ክነፍሪ ክነመስግን ንሕተት’ ኢሎም።
በዘን ሠለስት ወርቃውያን መምርሒታት ምስ እንምራሕ ካብቲ ናይ ዓለምና ዝኸፍኤ ዕንቅፋት ወይ ባርነት ንድሕን። እዚ ዕንቅፋት እዚ ወይ ባርነት እዚ ከኣ ንገዛእ ርእስኻ ጥራይ ምንባር ማለት ንገዛእ ርእስኻ ዕላማ ምንባር ሕይወትካ ገርካ ንርእሰይ ይጥዓመኒ ዝብል ኣምር ብጣዕሚ ጐዳኢ ምዃኑ ገሊጾም ኣብ መወዳእታ ከም መዛዘሚ ነዚ ሕማም እዚ ኣሸኒፍና ቀዳምነት ንእግዚኣአብሔር ክንህብ እሞ ነቲ ንዓይ ጥራይ ዝብል መንፈስ ምስ ትዕቢቱን ሸለልትነቱን ኣሊና ኣብ ኣገልግሎት እግዚኣአብሔርን ኣሕዋትን እንክንጽመድ ብሓቂ ንኢየሱስ ንስዕብ ኣሎና ክንብል ከምእንኽእል እዚ ግን ዋጋ ከምዝሓትት መሥዋዕትነት ከምዝሓትት ኣዘኻኺሮም። በዚ ከኣ ከም ኣመንቲ ዕላማ እግዚአብሔር ዕላማና ይኸውን ነዚ ንምግባር የብቅዓና እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።
ጉባኤ ኣስተምህሮ ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር!
ቅዱስነቶም ኣብ ፍጻሜ ቅዳሴ ምስቶም ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝኾነ ዝቀደሱን ዘቀደሱን ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ምድጋሞም ነዚ ሓጺር ሰላምታ ኣቅሪቦም።
‘ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ኣብ ፍጻሜ እዙይ ሥርዓተ ቅዳሴ ንዓኹም ንኩሉኹም ልባዊ ሰላምታይ ከቅርበልኩም እፈቱ። ንብፁዕ ኣቡነ ራዛናኪሎና ስለ እቲ ዘቅረቡለይ ሠናይ ቃላት ብልቢ እንከመስግን ኣተሓሒዘ ከኣ ንኩሎም ኣሕዋተይ ጳጳሳትን ካህናትን ሰብ ውፉይ ሕይወትን ሰብሓዳር ምስ ቤተሰቦምን መማህራን ትምህርቲ ክርስቶስን ንኩሎም ምእመናንን አመስግን።
ከምኡ እውን በዚ ኣጋጣሚ እዚ ንክቡር ፕረሲደንት ረፓብሊክን ኩሎም ሰበሥልጣን እዛ ሃገርን ስለ እቲ ዝገበሩለይ ልባዊ ኣቀባብላ እንከመግን ንኩሎም ነቶም ብዝተፈላለየ ኣገባብ እዚ ሓውጾተ ኖልዎ ዕውት ክኸውን ግደኦም ዘበርክቱ ንነፍሲወከፎም አመስግን። ብኣማልድነት እቲ ቅዱሳት ቅርያቱ ኣብዚ መንበረ ታቦት ዘሎ ብፁዕ ራፋኤል ልዊ ራፊሪንጋን ብፅዕት ቪክትዋር ራሶማናሪቮን ጐይታ ኣኻዕቢቱ ይፍደኹም ይባርኽኩም።
ሕጂ እምበአር ናብታ ወጋሕታ ድሕነት ደቂ ሰባት ዝኾነ ናብታ ዕለተ ልደታ ሎሚ እንዝክር ዘሎና ቅድስት ድንግል ማርያም እኖና ብጸሎት ንቅረብ። እዛ ከም ኣደኹምን ጠበቃኹምን እተፍቅርዋን እተኽብርዋን ንፅሕት እምንፁሓን ዝኾነት ድንግል ማርያም ኣብቲ ማዳጋስካር ንሰላምን ንተስፋን እትገብሮ ጉዕዞ ወትሩ ተሰኒኹም።’ ብማለት ሰላምታኦም ኣቅሪቦም ብሓባር ጸሎተ መልአከ እግዚኣአብሔር ኣዕሪጎም።


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም! ብዛዕባ ጸሎት ዝጅመርናዮ ኣስተምህሮ ንቀጽል። መጽሓፈ ኦሪት ዘፍጥረት ብኩነታት ናይ ጥንቲ ደቂተባዕትዮን ደቂኣንስትዮን ገቢሩ ንሕይወትና ክነመዛዝነሉ እንኽል ታሪኻት የዘንትወልና። ኣብ ዙርያ ኣበው ብጉርሑ ፍሉጥ ዝኾነ እታ ዝበለጸት ዕጫ ናባኡ ከም እትበጽሕ ዝገበረ ያዕቆብ ንረክብ። ኣብቲ ታሪኽ ያዕቆብ ምስ ሓው ኤሳው ዝነበሮ ከቢድ ጸገም ይትርኽ። ክልቲኦም መናቱ ነበሩ። ገና ብሕጻንነቶም ኣብ መንጎኦም ውድድር ነበረ። እዚ ከኣ ክሳብ መወዳእታ ኣይተሳዕረን። ያዕቆብ ካልኣይ ውሉድ ነሩ ኰይኑ ኣጠፋፊኡ ካብ ኣቦኡ ይስሓቅ ነታ ምርቃ ይወስድ እሞ ጸጋ ብዂርና ይወስድ (ዘፍ 25,19-34)። እዚኣ ፍጻሜ እዚኣ ካብቲ እዚ ጐራሕ ሰብ ዝፍጽሞ ብዙሕ ዝተሓላለኸ ሽርሕታት ሓደ እዩ። ያዕቆብ ዝብል ሽም ክትርጐም እንከሎ እውን ኣብ ኩሉ ምንቅስቃሳቱ ጐራሕ የስምዕ።
በቲ ዝገበሮ ካብ ሓው ኣርሒቁ ኪሃድም ይግደድ ኣብኡ እውን ብኩሉ ይዕወት። ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክኢላ ነበረ። ብዙሕ ሃብቲ ይድልብ ብዙሕ መጓሰ ንምውናን ይበቅዕ። ብዓቢ ጽንዓትን ትዕግሥትን ካብ ደቂ ላባን ነታ ብልቡ ብዙሕ ዘፍቅራ ዝነበረት ዝጸበቀት ጓል ይምርዖ። ብቋንቋ ዘመንና ያዕቆብ ኩሉ ዝሰልጠሉ ብሕታዊ ሰብ ክንብሎ ንኽእል በዚ ከኣ ብዓቢ ብልሓት ንዘድልዮ ኩሉ ረኺቡ። እንተኾነ ሓደ ዝጐደሎ ዓቢ ነገር ኣሎ። ምስ መረበቱ ዓዱ ሰቡ ቅርዑይ ርክብ ይጐድሎ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ግን ናፍቆት መረበቱ ናይታ ናይ ጥንቲ ዓዱ እቲ ምሳኡ ብዙሕ ስምምዕ ዘይብሉ ኤሳው ሓው ገና ዝነበረላ ዘሎ ቤቶም ሃረርታ ይስምዖ። ድሕሪ ክንደይ ምስንዳው ብዙሕ ሰብን እንስሳን ንብረትን ሒዙ ንዓዱ ክምለስ ይነቅል ኣብ ሩባ ያቦቅ በጺሑ ከኣ በብሓደ ንኩሎም የሳግር። ኣብዚ መጽሓፍ ኦሪት ዘፍጥረት ዓቢ ዝኽሪ ዘለዎ ክፍሊ የቅርበልና። ኣቦና ያዕቆብ ንኩሎም እቶም ምሳኡ ዝነቀሉ ሰባትን እንስሳን ንብረትን ነቲ ሩባ ምስ ኣሳገረ በይኑ ኣብቲ ደንደስ መሬት ጓኖት ይተርፍ። ኣብየት ኣብ ቅድሚ ሓወይ ምስ ቀረብኩ ጽባሕ ዘሎ ዕግርግር እናበለ በይኑ ክሻቀል ይጅምር። ነቲ ብዂርናኡ ብምትላል ዝመንዘዖ ሓው ኤሳው እንክርእዮ እንታይ ኮን ይገብር ይኸውን! እናበ ለ ከደይብን ከውርድን ጸሓይ ትዓርብ ምድሪ ይጽልምት። ኣብቲ ጸልማት ከኣ ሓደ ዘይፍሉጥ ሰብ መጺኡ ምሳኡ ክቃለስ ይጅምር። ሓዲስ ትምህርተ ክርስቶስ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያ ቊ.2573 ነዚ ፍጻሜ እዚ እንክገልጽ 'ኣቦ’ቶም ዓሠርተው ክልተ ነገደ-እስራኤል ንዝኾነ ያዕቆብ፣ እግዚኣብሔር ቃል-ተስፋኡ ኣሓደሰሉ። ምስ ዓቢይ ኃዉ ኤሳው ቅድሚ ምጥምማቱ፤ ያዕቆብ ምስ ሓደ ምሥጢራዊ ፍጡር ምሉእ ለይቲ ኪቃለስ ኣውጊሕዎ እዩ። እዚ ምሥጢራዊ ፍጡር፤ ስሙ ኪገልጸሉ ኣይደለየን፤ እንተኾነ ኣጋጽባሕ ቅድሚ ምፍልላዮም ንያዕቆብ ባረኾ። ካብ’ዚ ዛንታ’ዚ እቲ መንፈሳዊ ትውፊት ዝዓቀቦ ኣምሳል ኣሎ፥ ጸሎት ከም ናይ እምነት ውግእ፤ ከምኡ’ውን ናይ ጽንዓትን ትግሃትን ዓወት ኮይኑ ይምሰል።' እንክብል ይገልጾ።
ያዕቆብ ነቲ መቃልስቱ ከይለቀቀ ምሉእ ለይቲ ክቃለስ ሓዲሩ። ኣብ መወዳእታ እቲ መቃልስቱ ምሕዂልቱ ቈጸዮ እሞ ተሳዒረ። ካብታ ዕለት እቲኣ መዋዕሉ ምሉእ ሓንካስ ኮነ። እቲ ምሥጢራዊ መቃልስቱ ንኣቦና ያዕቆብ ሽሙ ይሓቶ እሞ ያዕቆብ፡ ምስ በሎ 'ምስ ኣምላኽን ምስ ሰብን ተቓሊስካ ኣሕሚቕካ ኢኻ እሞ፡ ደጊም ስምካ እስራኤል ደኣ እምበር፡ ያእቆብ ኣይብሀልን፡ በሎ።' (ኁ.29) ድሕሪ ደጊም ከምዚ ኢሉ ዝጐዓዝ ሰብ ኣይክትከውንን ኢኻ እንክብል ሽሙ ይልወጠሉ ሕይወቱ ይልውጠሉ ዝምባሌኡን ኣካይዳኡን ይልውጠሉ እስራኤል ተባሂልካ ክትጽዋዕ ኢኻ ይብሎ ማለት እዩ። ዕድል ዝረኸበ ያዕቆብ ካልእ ሕቶ የቅርብ 'ስምካ ንገረኒ' ከኣ ይብሎ። እቲ መቃልስቱ ግን ሽሙ ኣይነግሮን ኣብ ክንዳኡ ይባርኾ። ኣብዚ ግዜ እዚ ያዕቆብ ምስ እግዚአብሔር ግጽ ንገጽ ከምዝተራኸበ ይርዳእ።
ምስ እግዚአብሔር ምቅላስከስ ሓደ ምሳሌ ጸሎት እዩ። ኣብ ካልእ ቦታት ያዕቆብ ምስ እግዚአብሔር ከም ቀርባ ዓርኩ ክሰምዖን ምሳኡ እንክዛተ ዝትርኽ ኣሎ። እንተኾነ በታ ለይቲ እቲኣ ድሕሪ ናይ ምሉእ ለይቲ ቃልሲ ኣቦና ያዕቆብ ንሓንሳእን ንሓዋሩን ይልወጥ። ሽም ምልዋጥ ማለት ኣነባብራ ምልዋጥ መንነትካ እውን ምልዋጥ ስለዘስምዕ ኣቦና ያዕቆብ ብኩሉ ኩሉ ይልወጥ። ጉርሑን ሽርሑን ከምዘየዋጽኦ ይርዳእ። እቲ ሓደ ግዜ በሊሕን ንኩሉ ነገራት ዝቆጻጸርን ኣርሒቁ ዝጥምትን መጻኢ ዝእምትን ዝነበረ እግዚአብሔር ነቲ ሓቂ ይገልጸሉ መዋቲ ሰብ ምዃኑ የብርሃሉ እሞ የንቀጥቅጥ ይፈርህ። ከመይ ኣብ ግዜ እቲ ቃልሲ ፍርሂ ወሪርዎ ነበረ። ኣብዚ እንትርፊ ተኣፋፊ ምዃኑን ድኻምነቱን ሓጢኣቱን ናብ እግዚአብሔር ምቅራብ እምበር ካልእ ምርጫ ከምዘይብሉ ይርዳእ። ካብ እግዚአብሔር ቡራኬ ከምዝቅበል ዝገበሮ ከኣ እዚ ነበረ፣ ሳላ እዛ ቡራኬ እዚኣ ከኣ ኣብታ ዝትስፈዋ ዝነበረ ምድሩ ድኹም ኰይኑ እናሓንከሰ እንተኽዕነ ምስ ሓዲስ ልቢ ይኣቱ። ሓደ ግዜ ሓደ ሽማግለን ሕያዋይን ንፉዕ ክርስትያንን ዝኾነ ሰብ ኰይኑ ግን ኣብ እግዚአብሔር ዓቢ ምትእምማን ዝነበሮ ሓጢኣተኛ ሰብ ከምዚ ክብል ሰሚዔ። 'እግዚአብሔር ክሕግዘኒ እዩ በይነይ ኣይክሓድገንን እዩ። እናሓንከስኩ ናብ መንግሥተ ሰማይ ኪኣቱ እየ። እወ እናሓንከስኩ ናብ መንግሥተ ሰማይ ክኣቱ እዩ ይብል ነበረ። ኣብ መጀመርያ ምሉእ ርእሰ ተኣማንነት ዝነበሮ ብጉርሑ ዝተኣማመን ነበረ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ተሪር ልቢ ጸጋ ኪኣቱ ኣይክእልን። ምህረት እውን ኣይእንታዩን። ምሕረት እግዚአብሔር እንታይ ከምዝኾነ ይፈልጥ ኣይነበረን፣ ኣብ ልቡ ዝስምዖ ዝነበረ ኣብዚ ኣነ እየ ዋና ኣነ እየ ኣዛዚ ዝብል ሓሳብ ስለዝዓብለሎ ምሕረት ዘድልዮ ኰይኑ ይስምዖ ኣይነበረን። እግዚኣአብሔር ግን ነዚ ጠፊኡ ዝነበረ ኣድሒንዎ። ብቀዳምነት ድሩትነቱ ንክርዳእ ይረድኦ ምሕረት ዘድልዮ ሓጢኣተኛ ከምዝነበረ የረድኦ እሞ የድሕኖ።
ንሕና ኩልና ኣብ ለይቲ ምስ እግዚኣአብሔር ሓደ ቆጸራ ኣሎና። ኣብዘን ዘይወግሓ ዝመስላ ለይትታት ጒዕዞ ሕይወትና ኣብ ግብ ዝበለ ጸልማት ኣብ እንርከበሉ ግዜ ብሓጢኣት ኣብ እንጽቀጠሉ ግዜ ኣንፈትና ኣብ እነጥፍኣሉ ግዜ ከም ማለት እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ሁመት ወትሩ ምስ እግዚአብሔር ቈጸራ ኣሎና። ንሕና ኣብ ዘይተጸበናሉ ግዜ ብሃንደበት ክመጸና እዩ ኣብኡ ንበይናና ምሳኡ ክንተርፍ ኢና። ኣብታ ለይቲ እቲኣ ምስ ዘይንፈልጦ ሓይሊ ክንቃለስ ምስ ሓደርና ጥራሕ ኢና ምንም ዘይብልና ድኻታት ምዃና ዝስቈረና። ይዋእ ዘደንግጹ ክብሎም ይፈቀደለይ እንተኾነ ኣብቲ ይዋእ ዘደንግጹ እንበሃለሉ ግዜ ክንፈርህ የብልናን። ከመይ ሽዑ እዩ እግዚአብሔር ሓዲስ ስም ዝህበና እዚ ከኣ ንሕይወትና ይልውጦ ልብናውን ክልውጠልና እዩ። ብኣኡ ክልወጥ ፍቃደኛ ንዝኾነ ኩሉ ከኣ ፍሉይ ቡራኬኡ ክህበና እዩ። እዚ ብጣዕሚ ደስ ዝብል ዕደመ እዩ ማለት እግዚአብሔር ክልውጠና ምፍቃድ። ንሱ ከመይ ከምዝገብሮ ይፈልጦ እዩ ከመ ንነፍስወፍና ይፈልጠና እዩ። 'ጐይታየ ንስኻ ትፈልጠኒ ኢኻ እናበልና ነፍሲ ወከፍና ክንደግሞ እሞ ጐይታየ ትፈልጠኒ ኢኻ ለውጠኒ ንበሎ።


text:
Radio Erena: 30 January 2018
ኣብ ግብጺ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንምጥያስ ዝጽበዩ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ኣቦ መንበር ኮሚተ እቶም ስደተኛታት ኣቶ ሓምድ ኣልዓጀብ ምስ ሬድዮ ኤረና ቋንቋ ዓረብ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኮሚተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብውሳኔ ኣብታ ካይሮ ዝርከብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተመስረተ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ጽላል እቲ ኣህጉራዊ ትካል ዝተመዝገቡ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ከኣ ጉዳያቶም ብመንገዲ’ዚ ኮሚተ ከምዝከታተሉ ኣፍሊጡ።
ይኹን’ምበር፣ እቶም ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብፍላይ ናይ ኣገልግሎት ሕክምናን ርኡይ ጸገማት ከምዘለዎም ዘመልከተ ኣቶ ሓምድ ኣልዓጀብ ደቂንስትዮን ቆልዑን እቶም ቀንዲ ግዳያት ይኾኑ ምህላዎም ኣተሓሳሲቡ።
ኣዝዮም ብዙሓት ካብዞም ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ንመንነቶም ዝገልጽ ንጹር ሰነድ ስለዘይጸንሖም፣ ሓደጋ ወይ ማእሰርቲ ከጋጥም እንከሎ ንብዙሕ ጸገማት ይቃልዑ ምህላዎም’ውን ኣገንዚቡ።
ብፍላይ ካብ ማእሰርቲ ናብ ኤርትራ ክጥረዙ ዝተወሰነሎም ስደተኛታት ከም ኣማራጺ ናብ ኢትዮጵያ ክልኣኹ ኣብ ካይሮ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ምርድዳእ እኳ እንተነበረ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ግና እቲ መስርሕ ብመንገዲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ክኸውን ስለዝተወሰነ ኣጸጊሙ ከምዘሎ ኣቶ ሓምድ ጠቒሱ።
ኣብ ሊብያ ብዝርአ ዘሎ ኩነታት፣ ካብ ናብ ግብጺ ናይ ዝውሕዙ ዘለዉ ቁጽሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት እናዛየደ ክመጽእ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ድሕሪ ዘሕለፈቶ ሓድሽ ውሳኔታት፣ ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን፣ ብፍላይ ድማ ኣዴታት ምስ ደቀን ናብ ግብጺ ተሰዲዶም፣ ከም ሓተቲ ዑቕባ ይምዝገቡ ምህላዎም ኣቦ መንበር ኮሚተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብታ ሃገር ኣመልኪቱ።
======================


text:
ኩሎም ኣባላት ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንዘጋጠመ ናይ ምግቢ፡ናይ ስደተኛታትን ሰብኣዊ ቅልውላዋትን ንምፍታሕ ትኩርነቶም ንክቕፅል ሓደ ጉጅለ ኣባላት ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ ፀዊዑ።
ነቲ ኮምቴ ካብዝመርሑ ሓደ ኣባል ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ኣቴትስ ጄምስ ሚክጋቨርን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ሱማሊያ ዓፀቦ ኣብቂዑ’ሎ ክብል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ እንተኣወጀ’ውን ኣብቲ ዞባ ዘሎ ቅልውላው ሕዚ’ውን ኣይብቅዐን ኢሎም።
ከምውፅኢት ጥሙር ዅናትን ጥምየትን ገለ 2.5 ሚሊዮን ሱማሊያዊያን ኣለሻ ፀጥታን ምግብን ኣብ ውሽጢ ሱማሊያን ናብ ጎረባብቲ ሃገራትን ተሰዲዶም እዮም።
ሰራሕተኛ USAID ዝኾና ናንሲ ሊንቦርግዩ ዩናይትድ ስቴትስ ዓፀቦ ከጋጥም እዩ ንዝብል ቅድመ መጠንቀቕታ ህፁፅ ምላሽ ብምሃብ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንናይ ዓለምለኸ ፃዕርታት ከምዝመርሐትን ነቲ ዞባ ልዕሊ 935 ሚሊዮን ዶላር ከምዝሓገዘትን ይገልፃ።
ከምዚ ድማ ይብላ ” ኣብ ውሽጢ 60 ዓመታት ካብዘጋጠሙ ድርቅታት እቲ ዝኸፈአ ደርቂ ኣብዝተኸሰተሉ እዋን ሓገዛት ብምውፋር ለውጢ ኣምፂእና ኢና።’’
ኣብ ቅድሚ ኣባላት ቤት ምኽሪ ቀሪቦም ምስክርነቶም ዝሃቡ ሊቦርግን ካልኦት ሰበስልጣን ምምሕዳር ኦባማን ነቲ ከባቢ ዝውሃብ ዘሎ ሓገዝ ቀፃሊ ንክኸውን ፀዊዕም ኣለው።እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ስደተኛታት ቅልውላው ኣብ ዓለም እቲ ዝኸፍአ ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ እውን ኢሎም።
ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ንኣፍሪካ ሓገዝ ዘናዲ ቤት ፅሕፈት ዳይረክተር ዝኾና ማርጋሪት ሚክለቪ ጎረባብቲ ሱማሊያ ዝኾና ሃገራት ንሱማሊያዊያን ስደተኛታት ምቕባለን ክቕፅላ ኣብ ምግባር ፈታኒ ምዃኑ ሓቢረን።


text:
ሶማልያ ምኻና ዝገለፁ ኣብ ሶማልያ ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ሓገዛት ሕ/መ ማርክ ባውደን፣ኣድማሳዊ ሓገዝ ለውጢ ኣርኪቡ‘ዩ ኢሎም።
“ዘበን ደርቂን ጥፍኣትን ክንቆፃፀር ኪኢልና ኢና።ኣብ ሓምለ ጥምየት ኣብ ሶማልያ ዓሲሉ‘ሎ ክንብል ከለና፣ሸሞንተ ክፍለ-ሃገራት ክጥቃዓ‘የን ዝብል ገምጋም ነይሩ።ፅላሎት ሞት ዝዓረፎም ሰባት ድማ ካብ 750 ሽሕ ናብ 250 ሽሕ ኣውሪድናዮ ኢና” ኢሎም ንሶም።
ሞት ኣደታትን ህፃናትን ኣዝዩ ከምዝነከየ ዝገለፁ ሚስተር ባውደን፣ሎሚ እውን 4 ሚልዮን ሰባት ተፀበይቲ ረድኤት‘ዮም ይብሉ።
በቲ ድርቂ ዝተጠቅዑ ከባቢታት ሶማልያ፣ምብራቅ ኢትዮዽያን ሰሜን ምብራቅ ኬንያን፣ኣብ መስከረምን ጥቅምትን ዝተወሰነ ማይ ስለዝወቅዐ፣ ሓረስቶት እኽሊ ንክዘርኡ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ይፅዕር ኣሎ ኢሎም።
ኣብ ሶማልያ ኣስታት ስሳ ሚእታዊ ግዳያት ደርቂ ኣብ‘ቲ ኣል-ሸባብ ዝቆፃፀሮ ከባቢ ከምዝርከቡ ዝገለፀ እቲ ሪፖርት፣መተሓላለፊ መንገዲን ፖለቲካዊ ቅሩብነትን ቀንዲ ማሕለኻታት ኮይኖም‘ዮም ፀኒሖም ይብል።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ማሕበር ቀይሕ መስቀል፣ናብ ሓደ ነጥቢ ሓደ ሚልዮን ሶማልያውያን ይቅርቦ ዝነበረ ሓገዝ ዝሓለፈ ሰሙን ኣቋሪፅዎ‘ሎ።ምኽንያት እቲ ማሕበር ኣብ ማእከላይን ደቡብ ሶማልያን ሓገዝ ንከይልግስ ብኣል-ሸባብ ስለዝተከልከለ።
ባዓል-ስልጣን ሕ/መ ማርክ ባውደን፣ውሳነ ኣል-ሸባብ ጊዚያዊ‘ዩ ዝብል ግምት ኣለዎም።
ሳዕቤን ደርቂ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተቖፃፂርናዮ ይብል ሕ/መ
- ሔኖክ ሰማእግዜር
ቁፅሪ ሓገዝ ዘድልዮም'ውን ነክዩ'ሎ
ሶማልያ ምኻና ዝገለፁ ኣብ ሶማልያ ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ሓገዛት ሕ/መ ማርክ ባውደን፣ኣድማሳዊ ሓገዝ ለውጢ ኣርኪቡ‘ዩ ኢሎም።


text:
ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ – ተበገስ ንቕድሚት አይትርአ ንድሕሪት
ሃግራዊ ዋዕላ መን ኣሎ ዘይደልዮ? ብዘይካ ሓደክልተ ህግደፋዊ ዋህዮ ትጽቢት ጭኩናትዩ ሰላማዊ ዕዮ ዝደለየ የርክብ ንመዓስ ክንጽበዮ? ብድሆ ከይበልካ የለን ዝስዕበካ ሕምዬት ሰሙን ዕጅብ ኣይበልካ ድሕሪት ኣይትርኣ ከይዓናቕፉኻ ጌጋ እንተሎ መጺኦም ይኣርምኻ ሕልሚ ህዝቢ ሃገራዊ ዋዕላዩ ኣርእስቲ ምቕያር ኣይግዜኡንዩ ሓንሳብ ዝዳቐቑ ሓንሳብ ዝፋረዩ ሓድነት ከም ሰለስተ
ሃግራዊ ዋዕላ መን ኣሎ ዘይደልዮ?
ብዘይካ ሓደክልተ ህግደፋዊ ዋህዮ
ትጽቢት ጭኩናትዩ ሰላማዊ ዕዮ
ዝደለየ የርክብ ንመዓስ ክንጽበዮ?
ብድሆ ከይበልካ የለን ዝስዕበካ
ሕምዬት ሰሙን ዕጅብ ኣይበልካ
ድሕሪት ኣይትርኣ ከይዓናቕፉኻ
ጌጋ እንተሎ መጺኦም ይኣርምኻ
ሕልሚ ህዝቢ ሃገራዊ ዋዕላዩ
ኣርእስቲ ምቕያር ኣይግዜኡንዩ
ሓንሳብ ዝዳቐቑ ሓንሳብ ዝፋረዩ
ሓድነት ከም ሰለስተ ኣይቁጸርንዩ
ፈላጥየ ዝብል ንዓይ ጥራይ ስምዑ
ዘይተባህለ ዘንብብ ንህዝቢ ጸዊዑ
ንዓኹም ኣናኢሱ ከምዘይትበቕዑ
ጸላዕላዕ ዝብሎ ሃ.ዋዕላ ተሰሚዑ
ምስ ጀመርኩሞ ብዙሕ ተቖጢዑ
ብሰናይ ተግባራትኩም ኣጉባዕቢዑ
ወጊድ ንመሳናኸልቲ ነገር ዝጽውዑ
ጠለብና ዘናእሱ ንሕቶና ዘይሰምዑ
ንሶም ቅድም ህግድፍ ድሕሪኦም
ክሳብ ማዓስዮም ከታልሉ ደልዮም
ህዝቢ ነቒሑዩ ቀደም ኣይምሰሎም
ተዓዚቡዩ ከም ዘይጠዐ መንገዶም
ብሎሚ ጽባሕ ግዜ ንኮንቱ ተቓጺሉ
ንሃገራዊ ዋዕላ ኣይበቓዕናን እናበሉ
ንጸላኢ ዕድል ክፈጥሩ ግዜ ኽገዝእሉ
ስልጣን ተረኺቦም ምስኡ ሸይ ክብሉ
ኤረና ኩሑሎ ሎም ዘመን ሓዲኡሎ
ብተስፋማርያም ወ/ጊዮርጊስ
18/04/2010. N0rway


text:
ማሕበራዊን ጥዕናውን ኣገልግሎት ንህዝቦም ዘቅርቡ መንግስታት ምስ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ብፍላይ ነቶም ፍሉይ ሓገዝ ዘድዮም ክፋላት ማሕበረሰብ ጥንቃቅ፟ ብዝተመልኦን ብዝጥዕምን መልክዑ ክኸውን ይግባእ ክብሉ ሰበስልጣን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዛሪቦም።
ነዚ ዝሓበሩ ኮቪድ 19 ኣብ ሰባአዊ መሰላት ደቂ ሰብ ዘብፀሖ ፅዕንቶ ብዝብል ኣብ ቤት ምኽሬ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ጉዳይ ሰባአዊ መሰላት ደቂ ሰብ ዝተኻየድ ክትዕ 'ዩ።
ላዕለወይቲ ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰል ሚሼል ባቺሌ ከምዝበለኦ ሓደ ሓደ ሃገራት ነቲ ቅልውላው ዝሃበኦ ምላሽ ንሰብኣዊ መሰል ደቂ ሰባት መሰረት ብዝገበረ ፖሊሲአን እዩ።
ወፅእታት ክሽፍኑ ንዘይክእሉ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ዝረኽብሉ ኣሰራርሓ ፣ሓገዝ ገንዘብ ፣ ኣቅርቦት መግብን ካልኦት ኣድለይቲ ናውትን ብምሃብ ነቶም ብምኽንያት እዚ ለበዳ ስራሕቶም ዝሰኣኑ ምህዳኣይ ኩነታት ይፈጥሩ ።
እንተ ሓደሓደ ግን ነቶም ሓገዝ ዘድልዮም ክፋላት ማሕበረሰብ ፀማም እዝኒ ክህቡዎም ይረአ፤ እዚ ድማ ሰባኣዊ መሰል ደቂ ሰባት ዝሃሲ እዩ ክብላ የጠንቅቃ።


text:
ብእግርን ብብሽኽለታን
ኣብ ሃገረሰብን ኣብ ናእሽቱ ከተማን ኣብቲ ትደልዮ ቦታ ብእግሪ ትበጽሕ። ኣብ ጀርመን ብዙሓት ሰባት ናብ ሱፐር ማርከት ወይ ስራሕ ብብሽኽለታ ይጓዓዙ። ኣብ ብዙሕ ጎደናታት ናይ ብሽክለታ መንገዲ ኣሎ። ናይ ብሽክለታ መንገዲ ኣብዘይብሉ ቦታ ዓቕሚ ኣዳም ዝበጽሑ ሰባት ኣብ ጽርግያ ብብሽኽለታ ክኸዱ ይግባእ። ቆልዑት ክሳብ 8 ዓመት ዝመልኡ ብማርሻፔዲ ክጓዓዙ ይግደዱ። ቆልዑ ክሳብ 10 ዓመት ዝመልኡ እውን ብማርሻፔዲ ክኸዱ ይኽእሉ። ንናይ እግሪ ተጓዓዝትን ንናይ ብሽክለታ ዘወርትን ካልእ ንጉዕዙ ዝምልከትን ሕጋዊ መምርሒታት ኣሎ። ንኣብነት፡ ቀይሕ መብራህቲ ጢሒስካ ሓሊፍካ ዶ? ወይ ውን መብራህቲ ናይ ብሽክለታኻ ተበላሽዩ ከሎ ዘዊርካዶ ? ፖሊስ ነዚ ምስዝርኢ ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ የኽፍለካ።
ብ ሕዝባዊ ኣገልግሎት መጓዓዝያ
ኣብ ከተማታት ሕዝባዊ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ከምእኒ ኤስ ባን ፡ ኡ ባን ፡ እሽትራሰን ባን ፡ ኣብ ደቡብ ጀርመን ድማ ትራም ባን ወይ ኣውቶቡስ ኣሎ። ናይ መጓዓዚ ትኬት ሓደ ሰብ መብዛሕትኡ እዋን ኣብ ኣውቶማት ኣብ መዕረፊ ባቡር / ባንሆፍ / ወይ ኣብ መዕረፊ ኣውቶቡስ ዝርከብ ይዕድግ። ንመጓዓዚ ካርድ ዝኸውን ናይ መሸጣ ቦታ ኣብ መዕረፊ ባቡር /ባንሆፍ/ ኣሎ። ሓደ ሓደ ግዜውን እቲ ቲኬት ኣብ ውሽጢ ኣውቶቡስ ውን ይግዛእ እዩ። ከምኡ ውን ሓደ ሰሙናዊ ካርድ ወይ ወርሓዊ ካርድ ወይ ውን ዓመታዊ ካርድ ክግዛእ ይከኣል። ብዙሕ ግዜ ናይ ሕዝቢ መጓዓዝያ ምስእትጥቀም እዚ ዝሓሸ እዩ። ቆልዑት ተማሃሮ ከምኡ ድማ፡ ተማህሮ ዩኒቨርስቲን ስንኩላንን ኣረጋውያንን መብዝሕትኡ ግዜ ናይ ዋጋ ቅንሽ ኣለዎም። ዝወሓደ ይኸፍሉ። ኣብ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ተቆጻጸርቲ ቲኬትኣለው። ኣብ እዋን ምቁጽጻር ናይ ተሳፋሪ ትኬት ምስዘይተርኢ ናይ ገንዘብ መቅጻዕቲ ትስሕን።
ኣብ መዕረፊ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ናይ ጉዕዞ ሰዓታት መደብ ኣሎ። ኣብዚ መደብ እዚ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን መኣስን ኣበይን ይጓዓዛ የርኢ። ብተወሳኺ ብዛዕባ እዚ ኣብ መርበብ ኢንተርነትን ናይ ቨርከርስ በትሪበ ኣንብብ።
ብመኪና
ኣብ ከተማ ውን ብዙሓት ሰባት ብናይ ገዛእ ርእሶም መኪን ይጓዓዙ። ኣብ ከተማታት ናይ መዓሸጊ ቦታን መዓሸጊ ኣደራሻትን ኣሎ። ኣብ ወሰን ጽርጊያ ዝርከብ ሰለዳ ናይ መዓሸጊ ተኽእሎታት ይሕብረካ። መብዛሕትኡ እዋን ነዚ ናይ መዓሸጊ ቦታ ትከፍለሉ። መኪና ክትዝውር እንከለኻ ናትካ መምርሒ ፍቓድ ፓተንቲ ከምኡውን ናይ መኪና ወረቐት ሊብረቶ ናይ ግድን ይህልወካ። ፖሊስ ኣብ እዋን ምቁጽጻር ነዘን ወረቓቕቲ ይሓተካ።
መገሻ
ናብ ካልእ ናይ ጀርመን ከተማ ወይ ንወጻኢ ዶ ክትገይሽ ትደሊ ከምዚ ምስዝኸውን ብባቡር ብነፋሪት ወይ ብኣውቶቡስ ተኽእሎታት ኣሎ። መዕረፊ ኣውቶቡሳት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ከተማታት ኣብ ጥቓ መዕረፊ ባቡር /ባንሆፍ/ ይርከብ። ናይ ባቡር መገሻ ከምግቡእ ብናይ ጀርመን ባቡር ደ በ DB ይኸውን። ብዙሕ ግዜ ቅናሽ ኣሎ። ሓደ ሰብ ኣቐዲሙ ምስዝምዝገብ ናይ ተጓዓዝቲ ቲኬት ብሕሱር ይረክብ። ጉዕዞ ብነፋሪት ኣሎ። ናብ ደሴታት ኖርድሰን ኦስትሰን ከኣ ብዓበይቲ መራኽብ ይግየሽ።
Further questions? Write us via the contact form. We will forward your questions anonymously to the advisors of the youth migration services.Contact form


text:
ካብ መስረቲ ኣቦታት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ንጉስ ሃይለስላሰ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቀጽሪ ዋና-ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ በቲ ሕብረት፡ ሓወልቲ ተሰሪሕሎም ኣሎ። ይኹን`ምበር ስርዓት ሃይለስላሰ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝፈጸሞ ጸረ-ሰብኣውነት ግፍዕታት ይኸብድ ይብሉ ብዙሓት ኤርትራውያን። ኣብ ኢትዮጵያውያን`ውን ንምትካል ሓወልቶም ዝምልከት ናይ ሓባር ርእይቶ የለን።
ኣቶ ሱለማን ኣደም፡ ኣብ ዓዲ-እንግሊዝ ምስ ዝርከብ ዜጋታት ንደሞክራሲያዊ መሰላት ኤርትራ ዝተባህለ ማሕበር ዝሰርሕ`ዩ። ንሱ ኣብ ዓድታት ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ዑና፡ በስክዲራ፡ ኣቑርደት፡ ሃዘሞ፡ ኦምሓጀርን ካልኦት ብዙሓትን ብሰርዓት ሃይለስላሰ ዝተፈጸመ ግፍዕታት ክትዝክር ከለኻ ብሓቂ የሕምመካ`ዩ ይብል። መንግስቲ ኤርትራ ንታሪኽ ዝተርፍ ተቓውምኡ ከስምዕ ይግባእ`ውን ይብል።
ኣቶ ኣሉላ ኣብርሃም ድማ ካብ ንጡፋት ኮሚኒቲ ኤርትራውያን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ`ዩ። ንሱ ብወገኑ፡ ኣቲ ግፍዕታት ከምዘሎ ኮይኑ፡ ሓደ ዛጊት ናይ ባዕሉ ናጽነት ዘይብሉ ብብልሽውና ዝተቖማጥዐ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ- ነበር፡ ንሃይለስላሰ ሓወልቲ እንተሰረሓሉ ከጨንቐና ዝግባእ ኣይኮነን ይብል፡
ንጉስ ሃይለስላሰ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓወልቲ ክስርሓሎም ይግባእ`ዶ ኣብ ዝብል ክልተ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዘለዎም ኤርትራውያን ይካትዑ።


text:
Radio Erena: 16 June 2017
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ብ14ን 15 ሰነ ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዘትዩ።
ኣብቲ ንእዋናዊ ጸብጻብ ፍልይቲ ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ሸይላ ኪታሩር ብምቕራብ ዘትኡ ዝጀመረ ዋዕላ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝወከለ ኣካል በቲ ሓደ ንሲቪካውያን ማሕበራትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኤርትራ ዝወከሉ ከኣ በቲ ካልእ፣ ጸብጻባቶምን ምስክርነታቶምን ብምቕራብ፣ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ዘትዮምሉ።
መበል 35 ስሩዕ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ነቲ ብክልቲኦም ወገን ዝቐረበ ምስክርነታትን ጭብጥታትን፣ ምስ ጸብጻብ ፍልይቲ ልእኽቲ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ብምዝማድ ን23 ሰነ ሓድሽ ውሳኔ ከጽድቕ ትጽቢት ኣሎ።
ኣቐዲሙ ዝቐረበ ጸብጻባትን ዘተን፣ መንግስቲ ኤርትራ ብግሁድ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታቱ ይግህስ ከምዘሎ ምድምዳሙ ዝዝከር’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲ፣ ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ክኽሰሱ ንዝብል እማመታት፣ ብዙሕ ክትዓት ብምልዓል ንተወሳኺ መጽናዕቲ ከምዝተሰጋገረ ኣይርሳዕን።
=====================


text:
ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ ክፉት ሃገራዊ ሰሚናር ፖለቲካውያን ሓይልታትን ህዝብን ብዓወት ተዛዚሙ።
ትማሊ ቀዳም 22 ሓምለ 2017 እቲ ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ፡ ሃገራዊ መዛተይ መድረኽ (ሰሚናር) ኣብ ትሕቲ ብሓድነትና ንድሕነት ህዝብናን ሃገርናንዝብል እዋናዊ ቴማ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንሓደ ማዓልቲ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ መዛተይ ዛዕባታት ጉዳይ ሃገርና ኤርትራ ዝሰርዐ ሰሚናር ኣሰላሲሉ። ኣብ መኽፈቲ ሰሚናር ቃል ኣዳላዊት ሽማግለ ሰሚናር ኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው የኑስ ኢድሪስ ካብ ዘስመዖ መደረ፡ ’’ኣብዚ ሰሚናር 22 ሓምለ ንኹሎም ሃገራዊ ዛዕባታት ማለት ህሉው ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን፡ ኣታሃላልዋ እቲ ግበታዊ ስርዓት ኩነታት ደምበ ተቓውሞ በቲ ዕላማ ሰሚናር ዝድለ ዕዉት ትጽቢቱ ንምትግባር ኣበርክቶ ሓርበኛታት ኣቦታት ኣብ ሕሉፍ ቃልሲ እቲ ዘይመውት ራእያ ዝዓሰሎ መወከሲ ብምግባርን ክሰላሰል መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ፡
ብስነ-ጥበባውያን ዝተዳለወ ንውዕለት ረዚን ዝክሪን ሕድርን ቀዳሞት ሓርበኛታ ዝምጥን ናይ ግጥምን ማሰን መሳጥን መሃርን ኣላዓዓልን ብዝኮነ ኣገብ ድሕሪ ምቕራቡ፡ ናብቲ ስሩዕ መደብ ሰሚናር ብመራሕቲ ኣኬባ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃን ኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ሓው ሑሴን ዓብድልዋስዕን ቦታ ብምሓዝ፡ ናብቲ ቀዳማይ ኣጀንዳ ብሓው ዶ/ር መሓመድ ብርሃን ዝቀረበ ናይ ተራ ቃልሲ ኣብ ታሪኻዊ ገድላዊ ሓርበኛዊ ቃልሲ ናይ ኣርባዓታት ዘተኮረ መጽናዕታዊ ጹሑፍ እኩል ግዜ ብምሃብ ድሕሪ ምምያጥ፣ ቀጺሉ ብምክትል ኣቦ ወንብር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ኣብ መንቀሊ ቃልሲ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ፖለቲካዊ ራእያን ሃገራዊ ራእያን ብሰልፊ ተታሒዙ ዘሎ ዕላማ ሕቶ ብሄረ ጀበርቲ እምነትን ኣገዳስነቱን ኣብዚ ቃልሲ ዘተኮረ መሃሪ መጽናዕታዊ ጹሑፍ ድሕሪ ብምቕራብ ተሳተፍቲ ሰሚናር ካብ ውልደት ክሳብ ሎሚ ኣመለኻኽታ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ዝነበሮም ብግሉጽ ኣቐሚጦም፡ ኣብ ሃገራዊ ዕላማታት፡ ውድባዊ ዕላማታት ሕቶ ብሄርን ብሄረ ጀበርትን ኣገባብ ቃልሲ መጻኢ ራእያታት ዝምልከቱ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ብጉቡእ ምላሽ ሂቡሎም።
ቀጺሉ ኣብ ድሕሪ ቀትሪ ብሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ዝቀረበ ዛዕባ ናይ ፖለቲካዊ ኩነታት ዞባና ሓድሽ ምዕባሌታትን ንኤርትራን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘእቱ ናይ ቀረባ ግዜ ሓደጋ ዘነጽር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ተርእዮታትን ጽልዋታትን ኣብ ደምበ ፍትሕን ኩነታት ብሰንኪ ግበታዊ ህግደፍ ክንዮ ኣጋጢምና ምብትታን ህዝቢ ሕጂ እውን ብዝላዓለ ደረጃ ጉዳይ ሉኣላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ይሳጣሕ ምህላዉን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሓደጋ ከምዘሎ ዝድህስስ መጽናዕታዊ ጹሑፍ ብተሳተፍቲ ሰሚናር ብዕምቆት ድሕሪ ብምዝታይ ብኹልና ደለይቲ ፍትሒ ብክፉት ዓይኒ ክረኤ ዘለዎ ጉዳይ ሙዃኑ ኣስሚሩሉ፡ ኣብ መወዳእታ ዝቐረበ ዛዕባ ብሓው ዮሃንስ ኣስመላሽ ኣቦ ወንበር ኤስዲለ ፡ ንዝቐረበ ኩነታት ደምበ ተቓውሞን ብደሆታቱን መጻኢ ዕድላቱን ዝብል ገምጋማዊ መጽናዕቲ፡ ብፍላይ ንኣተሃላልዋ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ብንጹር ገላጽን ስእሊ ኣብሪሁ፡ ነቲ ዘቕረበ ሰነድ ተዛተይቲ ሰሚናር ዝሰማሞሉ ምንባሩን፡ ካብቲ ዝተገልጸ ጸገማት ንክወጽእ እቲ እንኮ መፍትሒ እቲ ሕጂ እውን ናይ ሓባር ቃልሲ ሙኳኑ ብምስማር፡ ኣብ ነቲ ተሰኪምዎ ዘሎ ኩለመዳይ ጸገማት ብኸመይ ክወጽእን ህዝቢ ንምድሓን ቁሩብነቱ ከረጋግጽን ንዝብል ዝተኻየደ ዘተ ናይ ሓባር ርእቶ ሒዙ ወጺዩ።
ኣብ መዛዘሚ ሰሚናር ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ንኩሎም ነዚ ዕደመ ሰሚናር ተቀቢሎም ንምዕዋት ሃገራዊ ዘተ ኣብዚ ኣደራሽ ዝተረክቡ ውድባትን ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝመጹ ናይ ፖለቲካ ንጡፋትን ውልቀ ሰባትን ብምምስጋን ነቶም ኣብዚ ዘይተረኽቡ ዘይካኣሉ እውን ኣብ ዝቕጽል ከምዚ ዓይነት መድረኻት ቀሪቦም ከበርክቱ ብምምናይ፡ ሎሚ ብሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተወሰደ ተበግሶ ንምርኻብን ንምዝታይን ደለይቲ ፍትሒ ዝተካየደ ብመሰረት ርእቶታት ኣብዚ ሰሚናር ክባሃል ዝዋዓለ እቲ ተበግሶ ብልቅን ብሓባርን ናይ ውድባት ንምቕጻሉን ነቲ ኣብ ጹቡቕ ኩነታት በጺሁ ዘሎ ኩነታት ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ሓጺር እዋን ኣብ ቦቱኡ መሊስና በዚ ድማ እቲ ውጺኢት ቃልሲ ደለይቲ ፍትሒ ብምብራኽ ናብቲ ንደልዮ ዓወት ከሰጉመናን ወጽዓናን ውጽዓ ህዝብናን ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክንቀርፍ ከምዘቀላጥፈልና እምነቱ ገሊጹ።
ክፍሊ ዜና ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
22 ሓምለ 2017


text:
መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊቱ ካብ ኢትዮጵያ ንምውፃእ ተሰማሚዑ ክብሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣፍሊጦም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብ ኣስመራ ኣብዘካየድዎ ዝርርብ ኣብ ክልትኣዊ ጉዳያት እውን ኣብ ስምምዕ ምብፅሖም ተገሊፁ ኣሎ።
ትማሊ ናብ ኣስመራ ዝገሹ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘካየዱዎ ዝርርብ ውፅኢቱ ዕላዊ ዝገበሩ ሎሚ'ዩ።
እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊቱ ካብ ዶብ ኢትዮጵያ ንምውፃእ ተሰማሚዑ ኣሎ።ሃገራዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ሽዑ ንሽዑ ተኪኡ ንከባቢታት ዶብ ክሕልው እዩ ኢሎም ኣለው።
ኣሜሪካ ሓዊሱ ዝተፈላለዩ መንግስታትን ዓለምለኸ ትካላትን ነዚ ናይ ኤርትራ ወታሃደራት ካብ ኢትዮጵያ ምውፃእ ክሓቱ ፀኒሖም እዮም።ፕረዚደንት ጆ ባይደን ኣብዚ ቅኒያት ናብ ኢትዮጵያ ዝለኣኹዎም ልኡኽ ሰኔተር ክሪስ ኩንስ ካብ ዝተዘራረቡሎም ጉዳያት ሓደ ናይ ኤርትራ ወታሃደራት ምውፃእ ከምዝኾነይዝከር።
ናይ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ናይ ኣስመራ መገሻ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ጉዳያት እውን ኣብ ስምምዕ ከምዝተበፅሐ ተሓቢሩ ኣሎ።ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ሓቢሮምዎ ካብ ዝተጉዓዙ ኣባል ልኡኽ ሓደ ዝኾኑ ሚኒስትር ምህዞን ቴክኖሎጂን ዶክተር ኣብርሃ እቲ ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ኣስመራ ዑደት ውጽኢታዊ ነይሩ ኢሎምዎ።
ሰራዊት ኤርትራ ካብ መዓዝ ጀሚሩ ከምዝወፅእ ግን ኣብ መግለፂ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣይተጠቐሰን።ናይ ኢትዮጵያ ሚኒስትር ምክልኻል ዶክተር ቀንኣ ያዴታ ናብ ኣስመራ ካብ መንጎ ዝገሹ ኣባል ልኡኽ ሓደ እዮም።
ብዛዕባ እዚ ምውፃእ ሰራዊት ካብ መንግስቲ ኤርትራ ዝተሰምዐ ነገር የለን።


text:
Radio Erena: 23 May 2016
መራሕቲ ሃይማኖት ናይታ ኣካል’ቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝምእዘዝ ክፋል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ዝኾት ቤት ጸለት መድሃኔልኣለም እስራኤል፣ ኣብ ኾሎት ተኣሲሮም ንዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምብጻሕ ዘካየደቶ ፈተነ ተቓውሞ ገጢሙዋ።
እቶም፣ ኣብ ትሕቲ’ቶም ካብ ሕጊ ተዋህዶ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ኤርትራ ብዝተመርጹ ጳጳሳት እትመሓዳር ዘላ ቤተ ክርስትያን ዝእለዩ መራሕቲ ሃይማኖት እናዳመድሃኔኣለም እስራኤል፣ ብቀዳም 21 ግንቦት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ናብቲ ኣሽሓት ኤርትራውያን ተቐይደምሉ ዝርከቡ ብክፉት ቤት ማእሰርቲ ዝፍለጥ ኾሎት ብምኻድ፣ ናይ ምህለላን ጸሎትን መደባት ክሰርዕሎም እኳ እንተፈተኑ፣ እቶም ኤርትራውያን ብዘካየድዎ ተቓውሞ ግና እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ተልእኾኦም ከይፈጸሙ ከምዝተመልሱ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ኣረጋጊጹ።
እዞም መራሕቲ ሃይማኖት መሳርሒ ናይቲ ንህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ስደትን ውርደትን ጌርዎ ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ ብምዃን፣ ብስም ጸሎተ-ሰንበት ፖለቲካ እናሰበኹ መንእሰያት ከታልሉ ከምዝጸንሑ ዝሓበሩ፣ ኤርትራውያን ካብ ኾሎት፣ ብመንገዲ ኣብ ኾሎት ዝርከቡ ኣባላቶም ኣቢሎም’ውን፣ መንእሰያት ንፍትሒ ከይቃለሱን ይጉስጉሱ ምህላዎም’ዮም ዝገልጽይ።
ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ እስራኤል ብዝልኣኾ ሓበሬታ መሰረት፣ ኣንጻሪ ተልእኾ መራሕቲ ሃይማኖት እናዳመድሃኔኣለም ናብ ኾሎት ተቓውሞ ዝወደቡ መንእሰያት፣ እዞም ምስ ብህግደፍ ዝተወከሉን ንህግደፍ ከኣ ዝጣበቑን መራሒ ሃይማኖት ኣየድልዩናን’ዮም ብምባል ነቲ ዝሰርዖዎ መደብ ከምዝስረዝ ምግባሮም’ውን መርኣያ’ቲ ኣብ ኾሎት ኣንጻሮም ዝካየድ ዘሎ ጸቕጢ ዘለዎም ጽንዓትን ተጻዋርነትን ዘርኢ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ኣብ ቀጽሪ ኾሎት ናይ ቴንዳ ኣዳራሽ ብምዝርጋሕ ኣምኢት መናብር ኣዳልዮም ዝነበሩ እቶም መራሕቲ ሃይማኖት፣ ብሰንኪ’ቲ ዝገጠሞም ተቓውሞ ዝወጠንዎ መደብ ከየሰላሰሉ፣ ቴንዳኦም ኣፍሪሶም መናብሮም ኣኪቦም በተን ዝመጹለን ኣውቶቡሳትን መካይንን ተመሊሶም ኣለዉ።
እቲ ብስም መራሕቲ ሃይማኖት ክካየድ ዝተወጠነ ናይ ጸሎትን ምህለላን መደብ፣ ብደገፍ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ዝተወደበ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ስርዓት ህግደፍ፣ ንፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ፣ ብሓይሊ ካብ መነፈሳዊ ኣገልግሎቶም ብምእላይ ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዉ፣ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ፍኑው ዝኾነ ምትእትታው ይፍጽም፣ ጳጳሳታ ይኣስር፣ ካህናታ ካብ ኣገልግሎት ይሰጉጕን ንዲያቆናታ ከኣ ናብ ወትሃደራዊ ታዕሊም ክወርዱ የግድድን ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ኣብ መንጎ’ቶም ኣቡነ እንጠንዮን ናብ መንፈሳዊ ቦታኦም ክምለሱ ብምጽዋዕ ንፍኑው ምትእትታው ህግደፍ ዝቃወሙን፣ ንህግደፍ ዝምእዘዙ ብዝተራእየ ምክፍፋል፣ ኣብ ክልተ ደምበታት ተጊምዓ ትርከብ።
============================================


text:
September 18, 2021
ትንታነ ድሕረ-ሞት (Postmortem) ንፍልጠትን ልቦናን ኣገዳሲ’ዩ። ኣብ ለካቲት 1975 ተወሊዱ፡ ብሄራዊ መሰል ህዝቢ ትግራይ ኬረጋግጽ ዘንቀደ ህወሓት፡ ኣብ 46 ዓመቱ፡ ዝልከም ለኪሙ ሓመድ ድበ ይለብስ ኣሎ። ዘሕዝን ታሪኽ እዩ። ከመይሲ፡ ህወሓት፡ ህዝቢ ትግራይ “ባህግና ከዐውት ይኽእል’ዩ” ብዝብል እምነት ተወፍዩ ዝሰርሓሉን ህይወት ኣሽሓት ዝገበረሉን ውድብ’ዩ። ብስለትን ብቕዓትን መሪሕነት ወያነ ግን፡ ማዕረ’ቲ ዕላማን ዝተኸፍሎ ክቡር ዋጋን ኮይኑ ኣይተረኽበን።
የግዳስ፡ ሕጂ’ውን፡ ወያነ እንተብቅዐ ህዝቢ ትግራይ ነባሪ እዩ። ባህጉን ዕድላቱን፡ ብውደቀት ወያነ ተቘጽዩ ዝተርፍ ኣይኮነን። ንወያነ ናብ ጉሓፍ-ታሪኽ ዝደርበየ ስትራተጂያዊ ጌጋታት ግን፡ ህዝቢ ትግራይ ጥራይ ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢታት ኢትዮጵያ ብሕልፊ ድማ ፖለቲከኛታት ክመሃርሉ ዝግባእ እዩ።
ልቦና ንምዕባይ፡ ካብቲ ብዙሕ ጠንቂ ሕልፈት-ወያነ ነቶም ዓበይቲን ጉሉሓትን ክንጠቅስ፦
ወያነ፡ ንቃልሲ ክወፍር እንከሎ፡ ኣብ ማኒፊስቶ 1968 (1976) ዘስፈሮ፡ ኣብ መንጎ ምምስራት ናጻ ሪፑብሊክን ብሄራዊ ማዕርነትን ዝላኻዕ ኣጓጉል ዕላማ፡ እቲ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን
ንሓደ ክርስቲያን፤ ሃይማኖት ዘየብሉ ጎረቤት ነበሮ። ንሱ ድማ ንግሆ ንጉሆ እናጸረገ ጐሓፍ ደምበኡ ናብ ገዝኡ ይድርብየሉ ነበረ። ነዚ ክፉእ ተግባር ከኣ ሥርሐይ ኢሉ ተተኃኃዞ። እቲ ክርስቲያን'ውን ኣይሓመቐን እቲ ተጸሚምካ ምኻድን ሕነ ክትፈዲ ሃሰውሰው ዘይምባልን ናተይ ቢሉ ተተኃኃዞ። ነቲ ናቱን ናይ ጎረቤቱን ድማ ብሓባር ናብ ወጻኢ ይጉሕፎ ነበረ። ሓደ መዓልቲ ግና ዓርኩ ኣንጊሁ ናብ ገዝኡ ምስ መጸ ኣጋጣሚ ኮይኑ እቲ ሃይማኖት ዘየብሉ ሰብ ከምቲ ናይ ቀደሙ ጎሓፍ ገዝኡ ናብቲ ናይ ክርስቲያን ቤት ብመንደቕ ክደፍኦ ምስ ረኣዮ ብሕርቃን ተቓጸለ። ንዓርኩ ከኣ "ስለምንታይ ንስኻኸ መሊስካ ናብ ገዝኡ ዘይትደፍኣሉ ስቅ ቢልካ ትርእዮ"፧ ምስ በሎ ንሱ ግና ከምዚ ክብል መለሰሉ "ደኃን ግደፎ፣ ንሱ ሥራሕ ኣቡኡ ኢዩ ዝሠርሕ ዘሎ፤ ኣነ ኸኣ ሥራሕ ኣቦይ ይሠርሕ ኣለኹ" ቢሉ ንኽትሰምዖ ዘገርም መልሲ መለሰሉ።
ኣኅዋተይ! ኵሉ ሰብ ሓደ ኣይኮነን ገሊኡ ክፍኣቱ ክሽፍን ከሎ ገሊኡ ድማ ብኽፍኣቱ የኽፍኣካ። ሥራሕ ሰይጣን ንዝጸረየ ምርሳሕ ክኸውን ከሎ ሥራሕ እግዚአብሔር ግና ንዝተበላሸወ ምንጻሕን ምቕዳስን ኢዩ። ሥራሕ ኣቡኦም ምንቃፍን ምጽራፍን እንተኾይኑ ሥራሕ ኣቦና ግን ምእንትኦም ምጽላይን ምሕዛንን ኢዩ። ሥራሕ ኣቡኦም ምቕታል እንተኾይኑ ሥራሕ ኣቦና ግና ምድኃንን ንዝተጸገመ ምርዳእን ኢዩ። ሥራሕ ኣቡኦም ምንዓቕ እንተኾይኑ ሥራሕ ኣቦና ግና ምኽባርን ከም ነፍስኻ ገይርካ ምፍቃርን ኢዩ። ስለዚ ሥራሕና ምርዳእ እምበር ሰንከልከል ንዝበለ ደፊእካ ምጽዳፍ ኣይኮነን።
ክልተ መነኮሳት ኃቢሮም ብብሕትውና እናነበሩ ከለዉ ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ማይ ከምጽኡ ዕትርኦም ተሰኪሞም ብሓደ ናብታ ኣብ ጥቕኦም ዝነበረት ሩባ ወረዱ። ማዮም ቀዲሖም ምስ ወድኡ ድማ እቲ ሓደ መነኮስ ሓንቲ ካብቲ ማይ ክትወጽእ ትቃለስ ዝነበረት ዕንቅርቢት ረኣየ። "ፍጥረት እግዚአብሔር ስለ ዝኾነት እናተጻዕረት ልከላ ስቕ ቢልካ ምኅላፍ ጽቡቕ ኣይኮነን" ብምባል ናብቲ ዝነበረቶ ቀሪቡ ስሒቡ ከውጽኣ ፈተነ፤ ንሳ ግና ኢዱ ነኸሰቶ፤ ሕጂ'ውን ከይተሓለለ በታ ዘይተነኽሰት ብጸጋመይቲ ኢዱ ከድኅና ወስ ምስ ኣበለ ንሳ ግና እናሞተት'ውን ምንካስ ዘይምነዋ ዕንቅርቢት ስለ ዝነበረት ካልኣይ ጊዜ ነኸሰቶ። ንሱ ኸኣ "ከድኅናስ ኣለኒ!" ዝብል ሕልና ኣይገደፎን ግን ብኸመይ ትድኃን፧ እምበኣር ነታ ተሪፋ ዘላ ናይ መወዳእታ ዕድል ተጠቂሙ ማለት ካብ ክዳኑ ንእሽተይ ብምቕዳድ ነታ ዝተንኽሰት ኢዱ ሸፊኑ ነታ ጽቡቕ ንዝገበረላ ሰብ ዘይተለሊ ዕንቅርቢት ስሒቡ ካብ ኣፍ ሞት ኣድኃና።
ኣየ ርኅራኄ ! እዚ ዅሉ ድኻምን ቃንዛንስ ንምንታይ ኮን ኣድለየ፧ ዝብል ሰብ ኣይሰኣንን ይኸውን። እምበኣር ንልብና ወኪሎም እቶም ነዚ ኩነታት'ዚ ክዕዘቡ ዝጸንሑ ሓደ መንኮስ ቅርብ ቢሎም "ስማዕ እስከ እዚ ኵሉ እናነኸሰትካ ንምንታይ ኣድኂንካያ፧" ክብሉ ነቲ መነኮስ ምስ ሓተትዎ፤
ንሱ ድማ "ንሳ ምንካስ፤ ኣነ ድማ ምድኃን ፍጥረትና ስለ ዝዀነ ኢየ፤ ንዅሉ ዝተጸመምክዎ። እንደገና ኣነ ድኅሪ ሓጺር እዋን ቃንዛይ ክገድፈኒ ኢዩ። ንሳ ግና ካብ ሞት'ያ ድኂና" እናበለ መለሰሉ።
እዚ ድማ ኵሉ ሰብ እንኳን ብመልክዕ ሥላሴ ንዝተፈጥረ ንብጻዩ፤ ፍጥረት ኣምላኽ ንዘበለ ኵሉ'ውን ክርኅርኃሉ ከም ዘለዎ፤ እቶም ዝሕገዙ ዘለዉ ኣካላት ሕማቕ እኳ እንተ ፈደዩኻ፤ ንስኻ ግና ሥራሕ ኣቦኻ ሠናይ ምግባር ምዃኑ ፈሊጥካ፤ ንሰብ ጽቡቕ ምግባር ከተቋርጽ ከም ዘየብልካ ሕሰብ። ዝተፈጠርናሉ ቀንዲ ምሥጢር'ውን ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኴይና "ከመይ ንሕና ነቲ ኣምላኽ ኣቐዲሙ ዘዳለወልና 'ሠናይ ተግባራት እናፈጸምና ምእንቲ ክንነብር' ብክርስቶስ ኢየሱስ ዝተፈጠርና ፍጡራት ኣምላኽ ኢና" እናበልና ንነግረኩም ኣለና። {ኤፌ 2፥10}
ንሕና ጥራይ ዘይኮነስ ኣሚኖም ሠናይ ተግባራት ዘይሠርሑ ኣኅዋት እንተድኣ ሃልዮም'ውን "ነቶም ብኣምላኽ ዝኣመኑ ሠናይ ግብሪ ንምግባር ምእንቲ ክተግሁ በዚ ኣጸቢቅካ ክተረድኦም እደሊ ኣለኹ" ዝብል ቃል ንነፍሲ ወከፍና ዝተዋህበ መንፈሳዊ ደብዳቤ ምዃኑ ኣስተውዒልና ክንመኽሮምን ሠናይ ተግባራት ንኽሠርሑ ከነበራትዖምን ከም ዘለና ኣይንረስዕ። {ቲቶ 3፥8}
እስከ ናብ ቀራንዮ ንመለስ እሞ ከምቲ ሰብ ገላትያ ዅሉ ውዕለታት ጐይታ ኣብ ርእሶም ሰቒሎሞ ዝነበሩ፤ ውዕለት ናይ ዕለት ዓርቢ ንቍርብ ጊዜ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንስኣሎ። ስለምንታይ ኢዩ ጐይታ ነቶም ከም ዕንቅርቢት ኣእዳውን ኣእጋሩን ዝነኸስዎ ወይ ብሽንካር ዘቝስልዎ ዝነበሩ ጨካናት ኣይሁድ ኣእዳዉ ዘርጊሑ ዝጸለየሎም፧ ድኻሙ ኮነ ሕማሙ ንዘይርድእሉ ሰባት ንምንታይ ክሳብ ክንድዚ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ቅድሚ ኵሉ ሰብ ዕርቃኑ ክስቀል ፍቓዱ ኾይኑ፧ ብሓቂ እዚ ዅሉ ንድኅነቶምን ንድኅነትናን ዶ ኣይኮነን፧ {ሮሜ 10፥21} እምበኣር እተን ትማሊ ንድኅነት ዓለም ዝተዘርግሓ ኣእዳው ሎሚ ውን ኵሉ ሰብ ብንስሓ ንኽምለስ ተዘርጊሐን ኣለዋ። መን ኮን ምሥጢር ምዝጋሐን ፈሊጡ ካብ በደሉ ይምለስ ይኸውን፧ ስለዚ ሥራሕ ሰማያዊ ኣቦና 'ንዝበደለካ ሰብ ኣብዚኅካ ምጽላይ፤ ክፉእ ንዝፈደየካ ብፍቕሪ ምቕራብ ኢዩ' እሞ እንታይ ንግበር፧ ሕነ ክንፈዲ' ዶ ንጒየ ወይስ ሥራሕ ኣቦና ንሥራሕ፧
ስለቲ ዅሉ ነገር ንኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።
Mer/kirkos Habtom 24/01/22014 ዓ.ም.ግ


text:
ብሓቆም ዲዮም ብዘይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኤርትራውያን ህዝቢ ጠርኒፎም ክመርሑ ዘይክሉ?
ብሓቆም ዲዮም ብዘይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኤርትራውያን ህዝቢ ጠርኒፎም ክመርሑ ዘይክሉ?
ህዝቢ ኤርትራ ኮ ተዋሪዱ
ዝመርሖ ድዩ ተሳኢኑ ዕንዱ፡
ሕዋቱ ኣሓቱ ደቁ እንዳተሓርዱ፡
ካን ኮይንዎ ድርባይ ኮይኑ ተሪፉ ዓኒዱ፡
ከም ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ዓለም መጠን ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ንመሰሉ ኩሉ ግዜ ምስ ተቓለሰ’ዩ። ን100 ዓመት ዝኣክል ካብ መግዛእቲ ጣሊያን ኣስዒቡውን መግዛእቲ እንግሊዝ፡ ቀጺሉ ብሃይለስላሴ ክሳብ መወዳእታ ናይ ደርጊ ምዕናው ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነቱ ብቅልጽሙ ሓራ ዘውጸኤ ህዝቢ እዩ።
ድሕሪ ናትነት ልኡላውነቱ ምስ ኣረጋገጸን ናብ ባርነት ቀይዲ ኢሰያስ ምስ ተቖረነን ግን፡ ኣይግድን ንመሰሉ ክካላኸል ኣይካኣለን ምስ ሓራዲኡ ከሳሲ መሪጹ። እቲ ሕሉፍ ጅግንነት ተሞሮኡ ህዝቢ ኤርትራ ኣለዎ ዝባሃል ደኣ ኣበይ ኣቲዩ እቲ ናይ ኤርትራውያን ውደባ መሪሕነት ብቕዓት? ብሓቆም ዲዮም ብዘይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኤርትራውያን ህዝቢ ጠርኒፎም ክመርሑ ዘይክሉ?
ኣመል ምስ መግነዝ ከምዝባሃል፡ ኤርትራውያን ራዛ ናይኣቡኡ ሓዛ ግዲ ኮይንዎ ኣብዚ ድሕሪ ናጽነት ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ንለውጢ እንኮ ሓደ ስርዓት ህግደፍ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ እንዳሃለወ ክንሱ ብኣልማማ ንኹሉ ሕብረተሰብ ኤርትራ እንዳጨፍለቖ፡ ልዕሊ 30 ውድባት ኤርትራውያን ፈጢሮም ሓድነት ከይፈጠሩ ክምክትዎ ደሊዮም። ልክዕ ከምቲ ኣብ 50ታት ዝነበረ ኩነታት ሳኣን ሓድነት ኤርትራውያን ንኸይሳማምዑ ብዝተፈላለየ ገለ ብኣንድነትን ብኤርትራውያን ንኤርትራውያን ብኣራቢጣ እስላሚያን ወዘተ. ክሳብ ካብ 10 ዘይውሕዳ ወደባታት ፈጢሮም ተጓዛዝዮም ፍሬ ከየፍረዩ ክሳብ ብፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ኤርትራ ከም ትቑረን ኮይና። ብሰንኪ እቲ ሓድነት ኤርትራውያን ዘይምፍጣሮም ህዝቢ ኤርትራ ተገዲዱ ንሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ብ1961ዓ.ም. ብረት ክዓጥቕ መንእሰይ ኤርትራ ወሪዱ። ኣብቲ ብረታቂ ቃልሲ እውን እንተኾነ ብኽንደይ ሓርጎጽጎጽን ሽርሒታትን መቕዘፍቲ ንጹሃት ኤርትራውያን ብመሪሕነት ናይዘን ክልተ ውድባት ብጀብሃን ሻዕቢያን እንዳተፈዘመ ምስ ተንኮላቶምን ገበናቶምን ን30ዓመት ዝኣክል ንኽንድኡ ዓመታት ክወስድ ዘይግቦኦ ዝነበረ ቃልሲ እቲ ኢሉ በቲ መቸስ ብ1991ዓ.ም. ናጽነት ኤርትራ ብቕልጽም ደቁ ተጨቢጡ ሰውራ ኤርትራ ኣብቒዑ።
ኣብቲ መሪር እዋን እቲ ጽንኩር ናይ ቃልሲ መድረኽ ዝነበረሉ ሰውራ ኤርትራ ህዝባዊ ግንባር ክዕወት ዘኽኣሎ ንመይኑ ድሕሪ ሕድሕዳዊ ኲናት ሜዳ ኤርትራ ምስ ባሓተ ተቓሊሱ ኣይምተዓወተን ህዝቢ ኣብ ጎኒ ደቁ ከም ማይን ጸባን ኰይኑ እንተዘይ ሕወሶ።
ልክዕ’ዩ ህዝባዊ ግንባር መካናይዝ ዝኾነ ውድባዊ ኣሳራርሓ ስለ ዝነበሮ ክዕወት ዘኽኣሎ ዘይሳሓት ሓቂ’ዩ። ነዚ መካናይዝ እዚ ሞቶር ኰይኑ ዘስረሖ ዝነበረ ብናይ ሓደ ሰብ ርእሲ ናይቲ ውድብ የንቃሳቕሶ ብምንባሩ ኢሰያስ ኣፈወርቂ በታ መካናይዝ ዝኾነት ውድባዊ ሞቶረ ናይ ህዝባዊ ግንባር ናይ ብዙሓት ርእሲ ተዋሃሂዱ ነቲ ሞቶረ ዘይምስርሑ ግን ነቲ ናይ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ኣካላዊ ሞቶር ህዝባዊ ግንባር ነቲ ሓረግ የሕሪሩ ናብቲ ናብ ድሕሪ ምሕራር ሓራ ኤርትራ ምውጻእ ናይ ናጽነት መስርሕ ናብ ውልቀ ምልኪ ባርነት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ክብሕቶ ዕድል ኣይብረኸበን።
ብዘይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ህዝባዊ ግንባር ከ ምተዓወተ’ዶ?
ከም ዝመስለኒ ኣይፋሉን ህዝባዊ ግንባር ኣይምተዓወተን። ስለምንታይሲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ናይ ምትላል ሰባት ክእለት ከመይ ገርካ ተማሓድሮምን ናይ ምእዙነት ኣብ ትሕቲ ሰባት ዝፈጥር ምውህሃድ ክእለት ናብ ቻይና ኣብ ዝኸደሉ ፖለቲካዊ ትምህርቲ ኮርስ ዝወሰደሉ ፍልጠት ቀሲሙ ኣብ ግብሪ ዘውዕሎ ዘሎ ሰብ እዩ። ነቲ ዝተምሃሮ ናይ ማኦ ኣገባብ ዕላማ ተኸቲሉ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ከስርሖ ዘተግበሮ ሜላታት ተጠቒሙ ንሓለፍቲ ህዝባዊ ግንባር ከምድላዩ ምኡዙዛቱ ከም ዝኾኑ ዝገብሮምን ዝነበረን ክሳብ ሕጂ ዘሎን። ኣብ ሜዳ ኤርትራ ን30 ዓመት ውሽጡ ውሻጠኡ ዝነበረ ግዕዘይያት ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ጀጋኑ ተጋደልቲ ንኽንደይ ምሁራትን በላሕትን ዝነበሩ ጀጋኑ ኤርትራውያን ንህዝባዊ ግንባር ጥራሕ ዘይኮነስ ንመጻኢት ኤርትራ እውን ዓቢ ግደ ዝነበሮም በላሕቲ ሰባት በቲ ዝነበሮ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተንኮላዊ ብልሓት ተጠቒሙ ግን ኣብ ልዕሊኦም ዝወረደ ምሕያራትን ምቕንጻላትን ብኢሰያስ ዝተፈጸመ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግንባርን ድሕሪ ናጽነትን እዚዩ ኢልካ ዝትንተን ኣይኮነን። ከምዚ እንዳገበረ ዝመጸ መራሒ ኣብ ትሕቲ ኢሰያስ ዝማሕድሩ ዘለዉ ሓለፍቲ ናይ ኢሰያስ መትከል ዝኽተሉ እምበር፡ ናይ ተጋደልትን ናይ ህዝብን ጸገም እንታይ ዓይነት የጓንፎ ኣሎ ህዝቢ ዝሪኡን ዝሓስቡን መረሕቲ ኣይኮኑን፡ ኢሰያስ ያሃሉ ጥራሕ ክነብር ዝብሉን ዝሓስቡን እዮም።
በቲ ዝነበረ ዱልዱል ዝኾነ ውዳበ ሓፋሽ ውድባት ሓደ መርኣያ ናይቲ መካናይዝ ዝኾነ ናይ ህዝባዊ ግንባር ውድባዊ ኣሳራርሓ እዩ። ቀጻልነት ናይቲ ዝሓለፈ ሓፋሽ ውድባት ነዚ ናይ ሕጂ መልክዑ ቀይሩ ዝመጸ ንሕና ንሱ፡ ንሱ ንሕና ህግደፋዊ ውዳበ ስጡም ዝኾነ ናይ ኣባልነት ተሰታፍነት ሓንጎሎም ሓጺቡ ብርእሲ ኢሰያስ ከም ዝቃሳቐሱ ገይሩ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝወርድ ዘሎ ኣረመናዊ ምሕደራ ሪኦም ከምዘይ ራኣዩ ገይሩ’ዩ ሰሪሑዎም ዘንቃሳቕሶም ዘሎ።
ወዮ ደኣ ኢሰያስ ኣፈወርቂ እቲ ክእለቱ ንተንኮልን ንኽፍኣትን ኰይኑ እምበር፡ ከምቲ ለይትን ማዓልትን ዝሰርሖ ዘሎ ንጽቡቕ ድልየትን ሓልዮት ህዝብን ሃገርን ነይርዎ እንተዝኸውን ኤርትራ ሃገርና ኣይከምዚ ዘላቶ ሕጂ ህዝባ ኣብ ባርነት ኣብ ውልቀምልኪ ኣይምሃለወትን። ማዕረ ኽንደይ ክእለት ኣለዎ እዩ ግን ሰጥ ለበጥ ኣቢሉ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ከምዚ ገይሩ ዝገዝኦ ዘሎ የታሓሳስበካ’ዩ። ካብኩሉ እቲ ዝገርመካ ነገር እንተሎ ነቲ ብልሓት ዝጥቀመሉ ዘሎ ሜላታት ነቲ ክፍኣት ተግባራቱ ንልዕሊ 46ዓመት ከይተበትከ ስልቲታቱ ይሰርሓሉ ምህላዉ እዩ። ስለምንታይ ኤርትራውያን ክልተ ዓይነት ብልሓት ክጥቐሙ ዘይካኣሉ። ወይ ከምታ ንሱ ዝጥቀመላ ሜላ ተጠቒምካ መስርሕካ እንዳዋፈርካ ነቲ ዝሓስቦን ዝኣልሞን ዘሎ ስልቲ ኣቐዲምካ ፈሊጥካዮ ስለ ዘለኻ ነብስኻ ክትካላኸል ትኽእል። ስለምንታይ ሓደ ዓይነት ምስሊ ኢኻ ትፈጥር ዘለኻ። ኣብታ ካልኤቲ ኣብተን ውድባት ኤርትራውያን ዘሎ ሕምቀት ንህዝቢ ወዲበን ክጥርንፎኦ ስለ ዘይካኣላ፡ ከምቲ ናይ ህግደፍ ኣወዳድባ ሜላ ክኽተላ ኣለወን ብዲሞክራሲያዊ መትከል ኣሳራርሓን ንኹኩ ብማዕረ ዘሳትፍን መሰል ኤርትራዊ ዝሕለወሉ ክኾውን ኣለዎ።
ኩነታት ሃገርና ኤርትራ ንመጻኢ ኣብ ሕቶ ምልክት ንህላወ ኤርትራ ትሃሉ’ዶ ኣይትሃሉ ኣስጋኢ ዝኾነ ኩነታት እያ ኤርትራ ሃገርና ኣብ ምስጣሕ ዘላ። ኤርትራ ሃገርና ብኢሰያስ ኣፈወርቂ ናብ ገደል የጽድፋ እንዳሃለወ ጥራሕ ዘይኮነስ ንባዕሉ እቲ ስርዓት መይቱ ንጉድጓዱ ዘእትዎ ሲኢኑ እንዳሃለወ ሳኣን ዝምክቶ ተቓወምቲ ሓይሊ ሲኢኑ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰሉ ንኸይካላኸል ፋሕ ጭንግራሕ ኣቲዎ ዳራኣየን ዳሰምዔን ይጸንት ኣሎ። ነቲ ንቡር ሂወት ዝባሃል ተፈጥሮኣዊ ከም ሰብ ምንባር ናብራ ዓለም ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ምንባር ተሓሪምዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ሎሚ እዋን ዘታሓሳስበካ ነገር እንተሎ ናይ ኤርትራውያን ውደባዊ ብቕዓት መካናይዝ ዝኾነ ወዲቡን ጠርኒፉን ሓደ መሪሕ ዝኾነ ናይ ህዝቢ ራኢ ስለ ዘይብሉ ካብቶም ብዓሰርተታት ዝቑጸራ ውድባት ኢና ባሃልቲ ንህዝቢ ወዲቦምን ጠርኒፎምን ክመርሑ ዘይምኽኣሎም ብሓቆም ዲዮም ብዘይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኤርትራውያን ህዝቢ ጠርኒፎም ክመርሑ ዘይክሉ? ይኽእሉ እንተትህልዉ ንምዉት ሬሳ ዶ ዳኣ ምቕባሩ ይስእኑ እዮም? እዩ ዘብለካ።
ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ጸብጺብካን ጸባጺብካን ዝውዳእ ኣይኮነን፡ በንጻሩ እኳዳኣ እንዳሓደረ ይምእርር።
ብፍላይ ኣብ ናይ ለውጢ ተስፋ ኣብ ዝቃላቐለሉ ወቕቲ ብዝተፈላለየ መልክዕ ነቲ ጨካኒ ዝኾነ ኣረሜናዊ ስርዓት ህግደፍ ትንፋስ ዝሰኽዑሉ ባእታታት ኣይተስኣኑን። ብኢድ ተዛዋወሪ ዝግበር ሽርሒታት ገለ ካብቶም ደለይቲ ፍትሒ ኢና ባሃልቲ ነቲ ናይ ለውጢ ተስፋ ሽታ ዝነፍስ ዘሎ ንፋስ ተስፋ ከይህብ ዘዔክሱ ሓደሽቲ ዕላማታት ኣላዓዒሎም ናብ ሓደ መስመር ዘየኺደካ ዕላማ የጫልዱ’ሞ፡ ነቲ ስርዓት ከኣ ትንፋስ ክኾንዎ ይገብሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ንመጀመርያ ግዜ በቲ ባርነታዊ ግዝኣተ ኢሰያስ ኣፈወርቂ መሪርዎ ህዝቢ ሎምስ ያኣክል ደጊም ዝሓለፈ ኢሉ ኣብ ዝላዓዓለሉ ዘሎ ትንሳኤ ጠሊ ንለውጢ ዝኾነ ምንቅስቓስ፡ ብገለ ነውራማት ዝኾኑ ኣብ ስደት ዘለዉ ኣብዚ እዋን እዚ ብኣውራጃ ክንጥርነፍ ኣለና፡ ክንደይ ግዜ ብዝተፋላለየ ንለውጢ ዘይፈተና፡ ሕጂ ግን ያኣክል በዚዩ መፍትሒና ዝብሉ ዓይነታት ነቲ ድኽመቶም ዝጎልሕ ዓቕመ ክእለት ህዝቢ ወዲቦምን ጠርኒፎምን ክመርሑ ዝኽእሉ ብቕዓት ዘይምህላዎም ብምዃኖም ከየስደመመና ኣይተረፈን።
ውድቀት ን ዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና
ብፍቓዱ ኩሉኣለም
2014.12.07