text:
Radio Erena: 02 February 2018
ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ወደባዊት ከተማ ካሌ ናይ ፈረንሳ ዝተኣኻኸቡ ስደተኛታት ኤርትራን ኣፍጋኒስታንን፣ ትማሊ 1 ለካቲት፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ምሸት፣ ንሓድሕዶም ብዘጎሃሃርዎ ባእሲ ብውሕዱ 16 ሰባት ቆሲሎም።
ኣርባዕተ ኤርትራውያን ካብ ሓደ ኣፍጋኒስታናዊ ብዝተተኮሰሎም ጠያይቲ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሕክምና ተዓቝቦም ኣለዉ።
እቲ ባእሲ ብኣባትርን፣ ጠራሙዝን ኣብ ዝዝዝዝካየደሉ ዝነበረ እዋን’ዩ ሓደ ኣፍጋኒስታናዊ ሃንደበት ቶኽሲ ብምኽፋት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ከቢድ ጉድኣት ኣብጺሑ ዘሎ።
እቲ ኣፍጋኒስታናዊ ስደተኛ ነቲ ብረት ካበይ ከምዘምጽኦ እኳ እንተዘይተሓበረ፣ ሓደ ካብቶም ኣሰጋገርቲ ክኸውን ከምዝኽእል ተገሚቱ ኣሎ።
ፖሊስ እታ ከተማ ንጠንቒ’ቲ ግጭት የጻርዮ እኳ እንተሎ፣ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ዝፍጽሙ ሰባት ዘጎሃሃርዎ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ዠራርድ ኮሎምብ ድሕሪ’ቲ ፍጻሜ ናብ ቦታ ብምጻሕ፣ ኣብቲ 600 ስደተኛታት ተኣኻኺበሙሉ ዘለዉ ከባቢ ካሌ ዘሎ ኩነታት ክሳብ ዝሃድእ ጽኑዕ ሓለዋ ክቕጽል ኣዚዙ።
መንግስቲ ፈረንሳ ንካሌ ናይ ምዕናው ስጉምቲ ድሕሪ ምውሳዱ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ልዕሊ 6 ሽሕ ስደተኛታት ፈቀድኡ ከምዝተበታተኑ ይዝከር።
ኣብዚ እዋን ዜጋታት ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ሶርያን ኣፍጋኒስታንን ዝርከብዎም ኣስታት 600 ስደተኛታት ኣብ ክሌ እንደገና ብምትእኽኻብ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ይሕልኑ።
ኣብ ካሌ ዝተኣኻኻአቡ ስደተኛታት ንሃድሕዶም ብኻራሩን ጠራሙዝን ክበኣሱ እዚ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን።
==========================


c: text/html

text:
Radio Erena: 27 January 2020
2°C ኣብ ዝዓቐኑ መዝሓሊ (ፍሪጅ) ኣብ ዘለዋ ናይ ጽዕነት መኪና ተሓቢኦም ናብ ብሪጣንያ ክኣትዉ ዝፈተኑ ኣስታት 20 ኤርትራውያን ከምዝደሓኑ ፖሊስ ቤልጁም ኣፍሊጡ።
ሰለስተ ካብኣቶም ደቂንስትዮ ክኾና እንከለዋ፣ ሒደት ዜጋታት ሱዳን’ውን ከምዝርከብዎም’ዩ ተጠቒሱ።
እቶም ኣብ ከቢድ ቀዝሒ ተሓቢኦም፣ ናብ ብሪጣንያን ንምስጋር ብሓሙስ 23 ጥሪ፣ ኣብ ወደብ ዘብሩግ ዝተታሕዙ ኤርትራውያን መንእሰያት፣ ብኡ ንብኡ ህጹጽ ቀዳማይ ረድኤት’ዩ ተኻይድሎም።
ወልሓደ ካብኣቶም ኣብ ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘየለ ንኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ዌስት ፍራንስ ሓቢራ።
ንሳቶም፣ ቅድሚ ምትሓዞም ኣብ ዝነበረ ለይቲ፣ ካብ ከተማ ሊየዥ ንምብራቕ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ፣ ከባቢ ዋረም፣ ዋሎንያ ኣብ ዝተባህለ፣ መካይን ዝጽዕናሉን ዝራገፋሉን ቦታ፣ ደው ኢላ ናብ ዝነበረት መግቢ እትመላለስ መዝሓሊ ዘለዋ ናይ ጽዕነት መኪና ዝተሰቕሉ፣ ናብ ብሪጣንያን እትሰግር ስለዝመሰሎም’ዮም።
እንተኾነ እታ መኪና ናብ ብሪጣንያ ዘይኮ፣ ነዊሕ ርሕቀት ከይተጓዓዘት ጽዕንታ ከተራግፍ ደው ስለዝበለት ብህይወት ክድሕኑ ከምዝኸኣሉ እቲ ምንጪ ብተወስኺ የረድእ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ፣ ብተመሳሳሊ መንገዲ ናብ ብሪጣንያ ዝኣተዉ፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ቬትናም ምዃኖም ዝተገልጹ 39 ሰባት ሞይቶም ከምዝተረኽቡ ኣይርሳዕን።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እቲ ድሕሪ 24 ዓመታት ኣብ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ሃገራዊ ምርጫ ኣብ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ከይቃላሕ ናብ ሚኒስትሪ ዜና ጥብቂ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ ማያዊ ክሊ ማልታ ናይ ሞት ሓደጋ ኣንጻላልዩዎም ዝነበረ ‘ሞ ብሓለዋ ባሕሪ ማልታ ዝደሓኑ 106 ዳርጋ ኹሎም ኤርትራውያን ምዃ’ኖም ዝእመነሎም ስደተኛታት ማልታ ኣትዮም ከምዘለዉ ብዝተፈላያ ማዕከናት ዜና ማልታ ተረጋጊጹ። ቪድዮ ንምርኣይ ኣብ ታሕቲ ተመልክቱ።
መራሒ ኤርትራ ዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ እቲ ካብ መጀመርታ ሰሙን ናይ’ዚ ወርሒ እዚ ጀሚሩ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ቃለመጠይቕ ዝህቦ ዘሎ መልስታት፡ ከምቲ ልሙድ ብሓሶትን ባዶ ዘይጭበጥ ሕልማዊ ውጥናትን ዝተረቕሐ ኮይኑ፡ ንምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ዓይኒ ዘንቁር ሓሶታቱ ህዝቢ ኤርትራ ከይሰምዖ ምእንቲ፡ በቲ ምእዙዝ ኣገልጋሊኡ ዝኾነ ሚኒስትሪ ፕሮፖጋንዳ ተመሪጹን ተቘንጪሉን ንሃልኪ ውሽጢ ይቐርብ ከምዘሎ ምንጪታት ሚኒስትሪ ዜና ኣፍሊጦም።
ብመሰረት ሓበሬታ ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ሰበስልጣን ‘ታ ሃገር፡ እቲ ብ ’ሪቮሉሺናሪ ጋርድ’ ዝብል መጸውዒ ዝፍለጥ ሰራዊት እስላማዊ ሪፓብሊክ ኢራን፡ ኣብ ገማግም ቀይሕባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ንምምስራት ልኡኹ ናብ ኤርትራ ከምዝሰደደ ብምጥቃስ፡ ኢራን ኣብታ ንነዊሕ እዋን መሓዛ እስራኤል ኮይና ዝጸንሐት ኤርትራ፡ ወተሃደራዊ ህላወ ክትምስርት ጀሚራ ምህላዋ ከምዝገለጹ ተፈሊጡ።


text:
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ ዝተሳእለ ካርታ ኢትዮጵያ ሒዞም ጨፊሮም።
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ እንተላይ ሰብ ታክሲ፡ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ እንተላይ ሰብ ታክሲ፡ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ ዝተሳእለ ካርታ ኢትዮጵያ ሒዞም ከምዝጭፈሩ ካብ ክልቲኡ ቦታታት ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣብቲ ትማሊ 25 ጥሪ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም 1ይ ኮይኑ ንዝተዓወተ ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ጌታነህ ታምሬ ሞላ ኣብ ምጽንባል ዝተረኽቡ ኢትዮጵያውያን ብስእሊ ኢሳይያስ ኣሰንዮም ንልኡላዊ ካርታ ኤርትራ ዝጸንበረ ካርታ ኢትዮጵያ እናኣንበልበሉ ከምዝጨፈሩ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ናይ ቪድዮ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
እቲ ምስ ናይ ቀደም ባንዴራ ኢትዮጵያ ተሳኢሉ ዘሎ ካርታ፡ ብወግዒ ኣብ ጎደናታት ኣዲስ ኣበባ ይዘውር `ኳ እንተሎ፡ እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤምባሲኡ ከፊቱ፡ ሰለይቱ ኣዋፊሩ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ስርዓት ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ብዛዕባ`ዚ ጉዳይ`ዚ ዝኾነ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ ይኹን ስምዕታ ዘይምቕራቡ፡ ምስቲ ብታሕቲ ታሕቲ ብቐጻሊ ዝወስዶ ዘሎ ልኡላውነት ኤርትራ ናይ ምብራዝ ውዲት ተተሓሒዙ ዝርአ እዩ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ እቲ ናይ 1998 ኲናት ኣብ ዝተጀመረሉ እዋን፡ ብ መንግስቲ ክልላዊ ምምሕዳር ትግራይ ዝተኻየደ ጥረራን ዝተዘርግሐ ካርታን ንገለ ክፋል ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብምጽንባሩ ናይ ኲናት ጥሩምባ ብምግዋሕ ንህዝቢ ከለዓዕል ኳ እንተተራእየ፡ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብዓንዳ ርእሱ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ተሳኢሉ ኣብ ዝዝርግሓሉ ዘሎ እዋን ምጽቃጡ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ተሻቒሉሉ ዘሎ ውዲት ኢሳይያስ ዘራጉድ እዩ።
እቶም ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣብ ኤርትራ ሓቚፉዎም ዝነበረ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ፡ ገና ኣብ ኤርትራ እናሃለዉ ከይተረፈ ኣብ ልዑላውነት ኤርትራ ከም ዘይኣምኑ፡ ብካርታታቶምን ጭርሖኦምን ይገልጹ ምንባሮም `ውን ይፍለጥ።
ስለዚ እቲ ንሉኡላውነት ኤርትራ መጀመርያ ኣብ ኣእምሮ ደምሲስካ ቀጺልካ ኣብ ባይታ ክትግበር ዝድለ ዘሎ ጉዳይ ናይ ዘይምስትብሃልን ኣኻእሎን ዘይኮነ፡ ኮነ ኢልካ ዝግበር ዘሎ ናይ ድሌትን ውዲትን ጉዳይ ምዃኑ ተረዲኡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክነቕሓሉን ባዕሉ ብዕቱብ ክተሓሓዞን ዝግብኦ ዕማም ዕማም እዩ።


text:
አስተንትኖ ጸሎተ ሓሙስ – 2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.13:4_20
ካብ ድራር ተንሲኡ ክዳውንቱ አንበረ፥ ዓለባ አልዒሉውን ተዓጥቀ። ሽዑ ማይ አብ ሒላብ አዕሪቑ አእጋር ደቂ መዛሙርቱ ኺሓጽብን በቲ ዝተዓጥቆ ዓለባ ገይሩ ኺደርዝን ጀመረ። ናብ ስምዖን ጴጥሮስ ከአ በጽሐ ፥ ንሱ ድማ “ ጎይታይ፥ ንስኻዶ አእጋረይ ክትሓጽበኒ ኢኻ፧” በሎ። ኢየሱስ ከአ መሊሱ “ነዚ አነ ዝገብሮ ዘሎኹ ንስኻ ሕጂ አይትፈልጦን ኢኻ፥ ደኃር ግና ኽትፈልጦ ኢኻ” በሎ። ጴጥሮስ ከአ “ከቶ አይከውንን እዩ፥ አእጋረይ ፍጹም አይትሓጽበንን ኢኻ” በሎ። ኢየሱስ ከአ “ አነ እንተ ዘይሓጸብኩኻስ ምሳይ ግደ የብልካን” ኢሉ መለሰሉ፡፤ ስምዖን ጴጥሮስ ድማ “ ጎይታይ! እምበአር አእዳወይን ርእሰይን ድማ እምበር አእጋረይ ጥራይ አይኮነን” በሎ። ኢየሱስ ከአ “እቲ ሰብነቱ ዝተሓጽበ ኩሉንተናኡ ንጹሕ እዩ እሞ፥ ብዘይካ አእጋሩ ምሕጻብ አየድልዮን ኢዩ።ንስኻትኩም ከአ ንጹሓት ኢኹም፥ ግናኸ ኩሉኻትኩም አይኮንኩምን፡” በለ፡፤ ኢየሱስ ነቲ አኅሊፉ ዚህቦ ይፈልጦ ስለዝነበረ እዩ “ኩሉኻትኩም ንጹሓት አይኮንኩምን” ዝበለ።
አእጋሮም ምስ ሓጸቦም ክዳውንቱ ተኸዲኑ ከም ብሓድሽ ተቐመጠ፤ ከምዚ ኸአ በሎም፦ “እዚ ዝገበርኩልኩምሲ አስተው ዒልኩምዎዶ አሎኹም፧ ንስኻትኩም ‘መምህር! ጎይታ!” ኢልኩም ትጽው ዑኒ፤ ከምኡ ስለ ዝኾንኩ ኸአ ጽቡቕ በልኩም። አነ ጎይታን መምህርን ከሎኹ አእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ አእጋር ሓድሓድኩም ክትሓጽቡ ይግበአኩም እዩ። ከምቲ አነ ንአኻትኩም ዝገበርኩዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ አርአያ ሂበኩም አሎኹ።
- አስተንትኖ
አምላኽ ከምቲ ቁዱስ ጳውሎስ ዝብሎ፤ በቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ ተደሪኹ ነቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ለአኸልና፤ ምስ አቦ ምእንቲ ከተዓርቀናን ናብቲ ናይ መጀመሪያ ክብርና ንኽመልሰና። « ግናኸ እቲ ብምሕረት ሃብታም ዝኾነ አምላኽ ምእንቲ እታ ብእአ ገይሩ ዘፍቀረና ዓባይ ፍቕሩ፥ ንአና፥ ብበደልና ምውታት እካ እንተ ነበርና ምስ ክርስቶስ ሕያዋን ገበረና »፡ኤፌ.2፡4-5 እቲ ዘፍቅሮ ወዱ ሃበና፤ ምስኡ ኩሉ ጸጋታቱ ዓደለና። « እቲ ንወዱ እካ ምእንቲ ኹላትና አኅሊፉ ዝሃቦ እምበር ዘይነሓፎ፥ ከመይ ደአኸ ምስኡ ኹሉ ዘይህበና» ሮሜ.8፡32 ስለዚ ወልድ ምስ ኩሉ ድኻምነቱ ብፍቕሪ ጸይሩና፡ ኩሉንተናኡውን አወፊዩልና። « ደጊም ክርስቶስ እዩ አባይ ዝነብር ዘሎ እምበር፥ አነ አይኮንኩን ዝነብር ዘለኹ። እዚ ሕጂ ብስጋ ዝነብሮ ዘለኹ ድማ፥ በቲ ዘፍቀረኒ፥ ምእንታይ ከአ ንርእሱ በጃ ዝሃበ ወዲ አምላኽ ብምእማን እየ ዝነብሮ ዘለኹ» ገላ.2:20
ካብቲ ናይ መወዳእታ ሞት ንምድሓን፤ ነቲ ብድኻምነትና ዘጥፋእናዮ ጸጋ እንደገና ንምዕዳል ሰብ ኮነ፥ ከማና ስጋ ለበሰ። « ኢቲ ቓል ሰብ ኮነ፥ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ኸአ ምሳና ነበረ» ዮሓ. 1፡14 « ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፥ አረ እካ ደአ ክሳብ አብ መስቀል ሙማት፥ ተአዘዘ።» ፊሊ.2፡8 በዚ ከአ ፍቕሩ ገለጸልና። ስለዚ ኢዩ ከአ አብቲ ናይ መጨረሻ ድራር፤ ከምዚ ክብል ዝተዛረበ « እንተኾነ አነ ነቦ ከም ዘፍቅሮ ዓለም ምእንቲ ኽትፈልጥ፥ ከምቲ አቦ ዝአዘዘኒ እፍጽም አለኹ።» ዮሓ. 14፡31
ነዚ መዓልቲ ወይ ጸሎተ ሓሙስ ክንዝክር ከለና እምበአር፡ እግዚአብሔር “ብምክንያት እቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ፤ ምስጢረ መንበረታቦት ብምስርዑ፡ ንነፍሲ ወከፍና ስጋብ ክንደይ ከምዘፍቀረና ክነስተንትን ይግበአና።” ኢየሱስ ቅድሚ በዓለ ፋሲካ ካብዛ ዓለም እዚአ ናብ አቡኡ ዚኸደላ ሰዓት ከም ዝበጽሐት ፈሊጡ፡ ነቶም ዘፍቅሮም አብዛ ዓለም እዚአ ዘለዉ ናቱ፡ ክሳዕ መወዳእታ አፍቀሮም ይብለና የውሓንስ ወንጌላዊ። ዮሓ.13፡1 ማለት ካብዚ ዓለም እዚ ዝፋነወሉ ግዜን ሰዓትን ስለዝአኸለ እቲ ዝዓበ ናይ ፍቕሩ ምልክት ክገድፈልና ደለየ። እዚ ከአ ምስጢረ ቁዱስ ቁርባን ኢዩ። ቃለቤት ወይ ወርቂ ኣይገደፈልናን። ስጋኡን፡ ደሙን፡ መለኮቱን፡ ክሉንትናኡ ኣወፊዩልና ሓሊፉ ። ቅዱስ ጳውሎስው አብ ቀዳማይ መልአኽቱ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ክጽሕፍ ከሎ ነዚ ሓቂ እዚ ይምስክር። “አቲ ንአኻትኩም ዘመሓላለፍኩልኩም ነቲ ኻብ ጎይታ ዝተቐበልክዎ እየ-፡ ጎይታና ኢየሱስ በታ ዝተታኅዘላ ለይቲ እንጌራ አልዓለ። አመስጊኑ ቆረሰ እሞ-፡“ውሰዱ-፡ ብልዑ-፡ እዚ ምንታኻትኩም ዝውሃብ ሥጋይ እዩ-፡ እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ’’ በለ። ከምኡ ኸአ ድኅሪ ድራር ነቲ ጽዋዕ አልዓለ እሞ “ እዚ ጽዋዕ እዚ ብደመይ ዚኸውን ሓድሽ ኪዳን እዩ። ብትሰትይዎ ግዜ ኹሉ ንመዘከርታይ ግበርዎ-፡” በለ። 1ቆሮ.11፡23-25
ቅዱስ ቶማስ ነዚ ምስጢረ ቅዱስ ቁርባን “ናይ ፍቕሪ ምሥጢር” ኢሉ ይጽውዖ። ምኽንያቱ ፍቕሪ ጥራይ ኢዩ ንመድኅኒና ኢየሱስስ ክርስቶስ ግኡን ደሙን ክንበልዕን ክንሰትን ከፍቅድ ዝተረኽበ። ናይ ፍቕሪ ፍቕሪ ኢላ ትጽውዖ ቅ. በርናርዲና ምኽንያቱ ኩሉ እቲ ዘደንቕ ናይ ፍቕሪ ስራሕ ኣምላኽ በዚ ስለዝፈጸሞ። ነቢ ኢሰያስ ዓለም ብሙልአ እቲ ፍቕሪ ዝመልኦ ሓገዝ እግዚአብሔር ፍቕሪን አምላኽ ክትርኢ ከምዘለዋን፡ በታ መዓልቲ ኢቲአ ሰባት ከምዚ ዝሰዕብ ኢሎም ኪዝምሩ ኢዮም ይብል ፥ “ ንእግዚአብሔር አመስግንዎ፥ ኪረድአኩም ስሙ ጸውዑ። ንኹሎም አሕዛብ ግብሩ አፍልጥዎም፥ ስሙ ልዑል ከም ዝኾነ ንገሩ። ኢሳ 12፡4 ክርስቶስ ሰብ ኮይኑ አብ መንጎና ተረኺቡ ….. አብ መጨረሻ ከአ ስጋኡን ደሙን ክንምገብ ሓደገልና። እዚስ ጽላለዶ አይኮነን? ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ምስጢረ ቁርባን ክሓድገሎም ምስገለጸሎምን ነገሮምን፤ ገሊኦም ካብ ሓዋሪያት ክአምንዎ አይከአሉን።
“ እዝስ ሥጋኡ ኽንበልዕ ከመይ ገይሩ ኺህበና ይከአሎ፧” እንናበሉ ንሓድሕዶም ተኸታዑ። ዮሓ.6፡52 ብዙሓት ካብ ደቂ መዛሙርቱ ነዚ ሰሚዖም “ እዚ ዘረባ እዝስ፥ ዕጹብ እዩ፥ መን ክስዕቦ ይኽእል፧ በሉ። ግና እቲ ወዲ ሰብ ክሓስቦን ክርድኦን ዘይኽእል ዓቢ ዘደንቕ ተግባር አምላኽ ክፍጸም ተረኽበ። ውሰዱ ብልዑ፤ ኢሉዎም ንሓዋሪያቱ፣ ብመንገዶም ከአ ንኹሉና ነቶም አብ ፍቕሩን አምላኽነቱን እነአምን ነዚ ሰማያዊ መግቢ እዚ ክንምገብ ይዕደመና። ነዚ ኢና ክንዝክር ሎሚ፡ ነዚ አናዘከርና ኢና ንአምላኽና ክነመስግን ሎሚ።
ክርስቶስ በዚ መዓልቲ እዚ ንሓዋሪያቱን ንነፍሲ ወከፍናን ዓቢ ትምህርቲ ሓዲጉልና ከደ። ካብ ድራር ተንሲኡ ክዳውንቱ አንበረ፥ ዓለባ አልዒሉውን ተዓጥቀ። ሽዑ ማይ አብ ሒላብ አዕሪቑ አእጋር ደቂ መዛሙርቱ ኺሓጽብን በቲ ዝተዓጥቆ ዓለባ ገይሩ ኺደርዝን ጀመረ። በዚ ኸአ ሓደ ዓቢ ጥበብ መሃሮም። ብትሕትናን ፍቕሪን አእጋሮም ብምሕጻብ አገልገሎም። ከም ሓዋሪያት አገልገልቲ ክኾኑ ከምዘለዎም መሃሮም። ስምዖን ጴጥሮስ ክርስቶስ መምህሩ ትሕት ኢሉ ስለዝረአዮ “ “ ጎይታይ፥ ንስኻዶ አእጋረይ ክትሓጽበኒ ኢኻ፧” በሎ። ተግባራት ክርስቶስ ዓሚቕ ትርጉም ዝነበሮ ስለዝኾነ ጴጥሮስ ክርድኦ አይክእለን። ስለዚ ኢዩ መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ “ነዚ አነ ዝገብሮ ዘሎኹ ንስኻ ሕጂ አይትፈልጦን ኢኻ፥ ደኃር ግና ኽትፈልጦ ኢኻ” ዝብሎ። ገና መደብ ድኅነት ወዲ ሰብ ብመስዋዕቲ ክርስቶስ ከምዝረጋገጽ አይተረደኦን። ወዲ አምላኽ ኬገልግል ሕይወቱ ም እንቲ ብዙ ኃት በጃ ኪህብን ደአምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” ዝብል ቃል ገና አይተረድእዎን ሓዋሪያቱ። ከምቲ ክርስቶስ ዝበሎ እዚ ኩሉ ድኅሪ ትንሣኤኡ ተረደኦም። ጴጥሮስ “ከቶ አይከውንን እዩ፥ አእጋረይ ፍጹም አይትሓጽበንን ኢኻ” በሎ። ኢየሱስ ከአ “ አነ እንተ ዘይሓጸብኩኻስ ምሳይ ግደ የብልካን” ኢሉ መለሰሉ፡፤ ስምዖን ጴጥሮስ ድማ “ ጎይታይ! እምበአር አእዳወይን ርእሰይን ድማ እምበር አእጋረይ ጥራይ አይኮነን” በሎ። ኢየሱስ ከአ “እቲ ሰብነቱ ዝተሓጽበ ኩሉንተናኡ ንጹሕ እዩ እሞ፥ ብዘይካ አእጋሩ ምሕጻብ አየድልዮን ኢዩ። ንስኻትኩም ከአ ንጹሓት ኢኹም፥ ክርስቶስ አብዚ ብዛዕባ ንጽሕና ሓዋሪያት እንክዛረብ ቅድሚ መአዲ ቁዱስ ቁርባን ምስራዑ፡ ስጋኡን ደሙን ንምምጋብ ንጽሕና ነብሲ፡ ካብ ኃጢአት ንጹሕ ምኻን ከምዘዲሊ ንምርዳእ ኢዩ። “ ስለዚ ከይተገብኦ እንጌራ ጎይታ ዚበልዕ ወይስ ዝሰቲ፥ አብ ናይ ጎይታ ሥጋን ደምን እዩ ዚዕግብ። እምበአር ሰብ ካብዚ እንጌር እዚ ቅድሚ ምስታዩን ርእሱ ይመርምር። ፩ቆሮ.27-28
አእጋሮም ምስ ሓጸቦም ክዳውንቱ ተኸዲኑ ከም ብሓድሽ ተቐመጠ፤ ከምዚ ኸአ በሎም፦ “እዚ ዝገበርኩልኩምሲ አስተውዒልኩምዎዶ አሎኹም፧ ንስኻትኩም ‘መምህር! ጎይታ!” ኢልኩም ትጽውዑኒ፤ ከምኡ ስለ ዝኾንኩ ኸአ ጽቡቕ በልኩም። አነ ጎይታን መምህርን ከሎኹ አእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ አእጋር ሓድሓድኩም ክትሓጽቡ ይግበአኩም እዩ። ከምቲ አነ ንአኻትኩም ዝገበርኩዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ አርአያ ሂበኩም አሎኹ፡ ይብል። ሎሚ እምበአር ንሕና ነቲ ስጋኡን ደሙን ምእንቲ ድኅነትና ኢሉ ዝሰርዓ አምላኽ ክነመስግን፡ ነቲ ናይ ፍቅሪ ናይ ትሕትና አገልግሎት ዝገደፈልና አርአያ ክንስዕብ ንጽዋዕ ዘለና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነታት ብቐረባ ክከታተሎ ከምዝጸንሐ ኣደ ወንበር’ቲ ሕብረት ዶክተር ንኮሳዛና ዙማ ገሊጻ።
ብዕለት ሓደ መስከረም ዝወጸ መግለጺ ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዘመልክቶ፣ ማሕበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ሞት ሓያሎ ሰላማውያን ሰባት፣ ምምዝባል ህዝባዊን ውልቃዊን ትካላት ንግዲ፣ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ከምዘስዓበ ድሕሪ ምግላጽ፣ ንስድራቤት ግዳያት ናይ ጽንዓት ይሃብኩም መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።
ዶክተር ዙማ ብተወሳኺ ኩሎም ፖለቲካውያን ወገናት ኢትዮጵያ ዘይምርግጋእ ካብ ምፍጣር ተቖጢቦም ብዘተን ልዝብን ነባሪ ፍታሕ ከናድዩ ጸዊዓ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ቀንዲ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክነሱ ክሳብ ሕጂ መግለጺ ከይሃበ ምጽንሑ፣ ብሓያሎ ወገናት ክንቀፍ ጸኒሑ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ንኣብያ ተወላዶ ኦሮሞን ኣምሓራን ብዝምልከት ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብታ ሃገር ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ከም ምውጻእ ከምዝርእዩዎ ተቓወምቲ ውድባት ይገልጹ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ፣ ብናይ ወጻኢ ሓይልታት ተደፋፊኦም ሕንፍሽፍሽ ክፈጥሩ ንዝፈተኑ፣ መንግስቲ ዘይምሕር ስጉምቲ ክወስድ ኣለዎ ኢሉ።
ብፍላይ’ቲ ኣብ ዞባ ኣምሓራ ዝርከባ ከተማታት ዝካየድ ዘሎ ናዕብታት፣ ኣብ ተወላዶ ትግራይ ዕንወት የውርድ ስለዘሎ፣ ሓያሎ ካብኣቶም ናብ ሱዳን ይሃድሙ ከምዘለዉ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት። ንከተማታት ዞባ ኣምሓራ ብከቢድ ዝሕሉ ዘሎ ወተሃደራዊ ሓይሊ፣ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት እንዳሃለና ክከላኸለልና ኣይፈተነን ክብሉ’ዮም ተወላዶ ትግራይ ዝኸሱ።


text:
Radio Erena: 08 May 2017
ኣብ ፈረንሳ ኣብ ዝተኻየደ ኣዛራቢ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ወዲ 39 ዓመት መንእሰይ ኢማኑኤል ማክሮን ተዓዊቱ።
እቲ ኣብ ፖለቲካ ብዙሕ ተሞክሮ ዘይብሉን ኣብ ምሕደራ ባንክ ፊናንስ ዝነጥፍ ዝነበረ ኢማኑኤል ማክሮን፣ ኣብ ቁጠባ ፈረንሳ ሓድሽ ሜላ ክኽተል ይኽእል’ዩ ካብ ዝብል እምነት ፕረዚደንት ፈረንሳ ነበረ ፍራንስዋ ኦላንድ ኣብ 2014 ሚኒስተር ኢኮኖሚ ክኸውን ድሕሪ ምርቁሑ’ዩ ኣብ ፖለቲካ እታ ሃገር ንፈለማ እዋኑ ክዋሳእ ተራእዩ።
እቲ ጸጋማዊ ይኹን የማናዊ መርገጺ ከምዘይሓዘ ዝገልጽ ሓድሽ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፣ ፊት ንፊት ምስኡ ንምግጣም ናብ ካልኣይ ዙርያ ምስ ዝሓለፈት፣ ሕሉፍ የማናዊ መርገጺ ንዘለዋ ፖለቲከኛ ማሪን ለፐን 65.9 ብ34.1 ናይ ህዝቢ ድምጺ ምስዓር’ዩ ፕረዚደንት ፈረንሳ ንምዃን በቒዑ ዘሎ።
ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ እስላም ሕሉፍ ጽልኢ ዘለዋ ማሪን ለ ፐን፣ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኮይና እንተተዓዊት፣ ፈረንሳ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ንኽተውጽ ረፈረንዱም ክካየድ ከምኡ ድማ ንሓባራዊ ባጤራ ኤውሮ ሓዲጋ ናብ ናይ ቀደም ባጤራ ፈረንሳ ፍራንክ ክምለስ ዝብል እማመ’ያ ኣቐሪባ ኔራ።
መስርሕ ምርጫ ፈረንሳ ኣብ ክልተ ዙርዝያ ዝካየድ ኮይኑ፣ ኣብ ቀዳማይ ዙርያ ካብ ዝተሳተፉ 11 ሕጹያት ተወዳደርቲ እቶም ዝልዓለ ናይ ድምጺ ምርጫ ዝረኸቡ ክልተ ተወዳደርቲ ድማ፣ ካልኣይ ዙርያ ምርጫ የካይዱ።
ኣብዚ ናይ ትማሊ 7 ግንቦት ዝተኻየደ ካልኣይ ዙርያ ምርጫ ፈረንሳ፣ ናዕብን ዕግርግርን ከይጎሃሃርን ከምኡ ድና ሽበራዊ መጥቃዕቲ ከየጋጥም፣ 50 ሽሕ ፖሊስን 15 ፍሉያት ሓይልታት ጸጥታን ተዋፊሮም ኔሮም።
===================


text:
ነጋዶ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዛዕባ ሓድሽ ዝጀመረ ንግዳዊ ንጥፈት ክልቲኣን ሃገራት እንታይ ይብሉ?
ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ተዓጽዩ ዝነበረ መጉዓዝያ ምድሪ ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ መጀመርያ ወርሒ መስከረም ምስ ተኸፍተ ብዙሓት ህዝቢን ነጋዶን ካብን ናብን ክልቲኣን ሃገራት ይመላለሱ ኣለው። ከም ውጽኢት ምኽፋት’ቲ ዶብ ድማ ነጋዶ ክልቲኣን ሃገራት ናይ ንግዲ ንጥፈታት ጀሚሮም ኣለው። ኣብ ኣስመራ ኣብ ሓደ ቦታ ግዝያዊ መናሃርያ ናይ ንግዲ ቦታ ኣብምድላው ነጋዶ ንግዳዊ ንጥፈታቶም ዘካይድሉ ቦታ ተዳልዩ ኣሎ። ወኪልና ኣብቲ ቦታ ተረኺቡ ገለ ነጋዶ ኣዘራሪቡ ኣሎ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 22, 2021
“መቐለ ንሳልሳይ እዋን ደብዳብ ነፈርቲ ተኻዪዱ” ሮይተርስ፣ “ፈሺሉ” ወሃብ ቃል ህወሓት
-
ጥቅምቲ 20, 2021
ንከተማ መቐለ ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-


text:
ካብ ደሴት ላምፓዱሳ ፍርቂ ማይል ሪሒቑ ኣብ ዝርከብ ባሕሪ ከብቢ 500 ስደተኛታት ፅዒና ካብ ዝጠለቐት መርከብ ብህይወት ዝተረፉ 155 ሰባት ጥራሕ እዮም።
ናይ ኤርትራ ፕሬዝዳንትታዊ ኣማኻሪ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ‘’እቲ ሓደጋ ኣንፃር ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣንፃር መንእሰያት ኤርትራ ዝተፈፀመ ገበን እዩ’’ ኢሎምዎ ኣለው።
እዚ ስራሕ እዚ ካብዚ ናይ ዝርብሑ ኣስገርቲ ደቂ ሰባት ተግባር እዩ ዝብሉ ኣቶ የማነ ኣስዒቦም ‘’ነዚ ዘንቀሳቕሱ ብድሕሪት ብርቱዕ ሓይልታት ኣለው።ኣካል ኣብ ልዕሌና ዝተነብረ እገዳታት ይካየድ ዘሎ ቀፃሊ ኵናት እዩ።ኣካል ዘይሕጋዊ ጎበጣ ግዝኣት ኤርትራ እዩ’’ ኢሎም።
ኤርትራ ንእቶም ግዳያት ተቐቢላ ኣብ ሃገራ ክትቐብሮም ድልየት መንግስቲ ኤርትራ ጥራሕ ኮይንኮነስ ድልየት ስድራ እቶም ግዳያት ስለዝኾነ ንሰርሕ ኢና ዘለና ኢሎም ኣቶ የማነ።
እዚ ናይ ሰበስልጣን መንግስቲ እወጃ እቲ ምምሕዳር ነቲ ናይ ጀልባ ሓደጋ ንፕሮፖጋንዳ መሳርሒ ይጥቀመሉ ከምዘሎ መረጋገፂ እዩ ይብሉ ነቐፍቲ።ኣቶ የማነ ግን ምስዚ ኣይሰማምዑን።
ሰበስልጣን ገለ ሃገራትን ትካላትን ኢዶም ዝሓውስሉ ሰፊሕ መርበብ ኣስገርቲ ደቂ ሰባት ከምዘለኦን ብድሕሪት እንታይ ይፍፀም ከምዘሎ ብመራኸቢ ብዙሃን ንምግላፅ ዋላ ሓደ ፈተነ ከምዘይተገበረን ሓቢሮም።እዚ ኵናት እዚ ጠጠው እንድሕር ዘይበለን ነዚ ዘዋድዱ ዘለው ገበነኛታት ናብ ሕጊ እንድሕር ዘይቀሪቦምን ብዙሓት ግዳያት ክህልው እዮም ኢሎም ብምቕፃል።
መናእሰይ ናብ ወፃኢ ሃገር ንኽወፁ ዝውስኑ ዘለው መንግስቲ ንዕኦም ዝኸውን ስራሕ ስለ ዘይፈጠረ እዩ ይብሉ ተዓዘብቲ።ኤርትራ ስራሕ ካብ ምፍጣር ሓሊፋ ፀላእተይ ንእትብሎም ምኽሳሳ ጌጋ እዩ ይብሉ ብምውሳኽ።
ኣቶ የማነ ግን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳታት ተነቢርሉ ዋላ እንተሃለወ እውን መንግስቲ ኤርትራ መነባብሮ ንምምሕያሽን ድኽነት ንምንካይን ብሕቡራት መንግስታት ንዝገብሩ ፃዕርታት ንምምላእ ዝሕግዙ ስጉምትታት እያ ኣብ ግብሪ ተውዕል ዘላ ክብሉ ነቲ ኽሲ ይነፅግዎ።
ኤርትራ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ዓብዪ ስዳሮታት ኣርእያ እያ ዝበሉ ኣቶ የማነ ንመብዛሕቲኦም ናይ ሕቡራት መንግስታት ሸቶታት ልምዓት ሚሊኒየም ኣብ ምዕዋት ኢና ንርከብ ኢሎም።’’መንግስቲ ኤርትራ ንመንእሰያቱ ይከናኸንን ዕድል ይፈጥረሎምን እዩ ዘሎ’’ ምስ በሉ ኤርትራዊያን ከይኮኑስ ኣፍሪካዊያን ብሓፈሻ እዮም ናብ ኣውሮፓን ካልኦት ከባቢታትን ንምስዳድ ዝፍትኑ ዘለው ኢሎም።
ናይ ደገ ሓይልታት ንቶም መናእሰይ ካብ ሃገሮም የወፅኡዎም ኣለው ክብሉ ይኸሱ ኣቶ የማነ።ኤርትራዊያን ከም ናይ ኢኮኖሚ ስደተኛታት ከይኮኑስ ከም ናይ ፖለቲካ ዑቕባ ሓተቲ ስለዝቕበሉዎም እዩ ምስ በሉ እዚ ኮነ ተባሂሉ ናይ ዝካየድ ፖሊሲ እዩ ኢሎም።እዚ ብዝግባእ ዝተሰነደ ምዃኑ ፕሬዝዳንታዊ ኣማኻሪ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ኣፍሊጦም።


text:
Radio Erena: 19 February 2018
ኣብ ዶብ ፈረንሳን ኢጣልያን፣ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 600 ስደተኛታት ተዓጊቶም ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ፖሊስ ፈረንሳ ነቶም ኣብ ንእሽቶ ከተማ ቫንትሚልያ ናይ ኢጣልያ ተዓጊቶም ዘለዉ ስደተኛታት፣ ናብ ፈረንሳ ከይሰግሩ ኣብ ርእሲ ምኽልካል፣ ናይ ምስጋር ዕድል እንተረኺቦም’ውን ናብ ኢጣልያ ብምምላስ፣ ዑቕባ ክሓቱ የገድድዎም ከምዘለዉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
እቶም ብዘይኣላዩ ዝመጹ10ታት ቆልዑ፣ ኣዴታትን ነፍሰ ጾራትን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ኢጣልያ ሓደስቲ ስደተኛታት እትገብሮ ማሕበራዊ ሓገዛት ስለዘየለ፣ ናብ ፈረንሳ ወይ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ከምዝደልዩ’ዮም ዝገልጹ።
እንተኾነ፣ ፈረንሳን ኢጣልያ ብዝገበርኦ ክልትኣዊ ስምምዕ፣ ዶባተን ንስደተኛታት ዕጽው ጌረን ብምህላወን፣ ኣብዛ ከተማ ግዳያት ፖሊስ እዘን ሃገራት ዝኾኑ ስደተኛታት ኣብ ትሕቲ ድልድል ቴንዳታት ብዝምርጋሕ ይነብሩ ከምዘለዉ እቶም ተጣበቕቲ ይወቕሱ።
ኣብቲ ዶባት ዝርከቡ ገበርቲ ሰናይ፣ ኣብ መኪናታቶም እናሓብኡን ብኻልእ መንገዲ እናመርሑን ንሓያሎ ስደተኛታት ናብ ፈረንሳ የስግርዎም እዃ እንተለዉ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ ይኸሶምን ከቢድ ዕዳ የሰክሞም ብምህላዉ፣ ኣብ ከተማ ቫንቲሚልያ ተወሳኺ ጸቕጢ ፈጢሩ ይርከብ።
መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ማርቲን ላንድሪ ዝንተባህለት ጓል 73 ዓመት ገባሪት ሰናይ፣ ስደተኛታት ካብ ኢጣልያ ናብ ፈረንሳ ብምስግጋራ ከሲሱዋ ኣሎ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ’ውን ሰድሪክ ንዝተባህለ ሄሩ ንዝተባህለ ሓረስታይ ብተመሳሳሊ ክሲ ከምዝኣሰሮ ኣይርሳዕን።
ኣብ 2017 ልዕሊ 100 ሽሕ ስደተኛታት ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዘቕረቡ ዝገልጽ መንግስትትቲ ፈረንሳ፣ ነቶም ኣስታት 24 ሽሕ ጥራይ’ዩ እወታዊ ምላሽ ሂቡ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ብዘውጽኦ ሓድሽ ፖሊስ መሰረት ድማ፣ ፈረንሳ ብዝሒ ናይ ኣትቕበሎም ስደተኛታት ክቕነስ ስለዘለዎ፣ እታ ዶባታ ንስደተኛታት ክትዓጹ ኣዚዙ ኣሎ።
============================


text:
ኣቐዲምና ስዩም ነዚ ዕድል ስለ ዝሃብካና ብስም ኣንበብትና ነመስግነካ። ኵነታት ኣተዓባብያኻን ናብ ሜዳ ኣሰላልፋኻን ከመይ ይመስል ከም ዝነበረ መዕለልካና’ዶ ?
ብእድገት ብህብረት ዘመቻ ማለት ድዩ ?
ግርም ስዩም፡ ንስኻ ወዲ ከተማ ኢኻ ፣ ኣብ ናይ ፈረንሳ ኮ ለ ጅ ተማሂርካ መምህር’ውን ነይርካ። ናብ ሜዳ ምስ ኣተኻ’ሞ ከመይ ጸኒሑካ ኵ ሉ ነገር ? ከመይከ ለሚድካዮ?
እንታይ ሃጊሮምልካ ንዓኻ ?
ኣብ’ዚ ናይ ጋዜጠኝነት ን ናይ ስእሊን (photographer) ሞያ ካብ’ቶም ህቡባት ምዃንካ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብ ` ዚ ዓውዲ ብ ከ መይ ክት ኣቱ ክኢልካ ? እንታይ’ከ ደፋፊኡካ?
ክኸውን ተጸዊዐ። ብድቦላ ዝመጸ እምበር ብምርጫ ዘይኰነ ናይ ኣጋጣሚ ጉዳይ’ዩ። ከም ድሌት ግና ካብ ንእስነተይ ጀሚሩ ክቱር ባህጊ’ዩ ዝነበረኒ።
ኣብ ሜዳ ከም ሰኣላይን ጋዜጠኛን ኰይንካ ምንባር እንታይ ይመስል? ከመይ ነይሩ እቲ ህይወት?
ነይሩኒ። ምኽንያቱ ኣብ’ዚ ሃገር ብዙሕ ትምህርቲን ልምድን ዘለዎ ጋዜጠኛ ኣይጸንሓናን። እቲ ዝርካቡ ካብ ገድሊ ዝመጸን ኣብ ገድሊ ዝተጠረየን’ዩ ነይሩ። ጋዜጠኛ ግና ኣራሚ ብዝዀነ መገዲ ክምዕብል ኣለዎ። ቅድም ነቲ ኲናት ኢና ነገልግል ዝነበርና፡ ሕጂ ከኣ ነቲ ሕብረተሰብ ዘገልግል ጋዜጠኛ ከነፍሪን ክንኵስኵስን ኣለና ዝብል ኣተሓሳስባ ወይ እምነት ነይሩኒ። ዋላ እቶም ሓደስቲ ዝቝጸሩ ንኣሽቱ’ውን ከም ሰሚናር ስልጠና እናሃብካ ብቑዓት ክዀኑን ምስ ግዜ ከኸዱን ይግባእ። ናትና ኣሰር ጥራይ ክኽተሉ የብሎምን በሃላይ ነይረ። እዚ ኣይገበርናዮን፣ ርጉጽ ናይ መንግስቲ ሜድያ ንናይ መንግስቲ ድሌታት’ዩ ዘንጸባርቕ፣ ግን’ከ መንግስቲ ማለት መሳርሒ ናይ’ቲ ህዝቢ ማለት እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ካልእ ትርጕም ክህልዎ ኣይክእልን። ስለ’ዚ ናይ መንግስቲ መራኸቢ ብዙሓን፡ ነቲ ህዝቢ ብኣገባብ ሕቶታቱ ክምልሽን ሽግራቱ ከቃልሕን ኣለዎ።
ስዩም ኣብ’ቲ ሞያ ምስ እንመጽእ ሓደ ሰኣላይ ብቑዕ ምእንቲ ክ ኸውን እንታይ ከማልእ ኣለዎ?
ካብ ስድራቤትካ የሕዋትካ ገለ ናይ’ዚ ሞያ ዘለዎም ኣለዉ’ዶ ? ሰኣልቲ ወይ ጋዜጠኛታት?
ሕራይ ስዩም መጀመርታ መዓልቲ ናጽነት ዕለት 24/ 0 5/ 19 91 ኣበይ ኣሕሊፍካያ? ከመይ ተሰሚዑካ?
ዓስራይ በዓል ናጽነት’ከ ብኸመይ ኣብዒልካያ፣ ኣበይ ኔርካ ኣብታ እዋን? ቅድሚ ዓስራይ ዓመት ምብዓላ᎓ ኣነ ከብዕላ ተሃንጥየ፣ ንምንታይ?
ምኽንያቱ ቅድሚኣ ዝነበረት 9ይ ዓመት ዛላምበሳ ነይረ፣ ነዝልቕ ኢና ኔርና ሽዑኡ። ሕማቕ’ዩ ተሰሚዑኒ ብሓቂ፣ ምኽንያቱ ኣነ ዕለት 24’የ ተሰሊፈ፣ ዝበዝሕ ውግእ ዝተሳተፍኩሉ’ውን ዕለት 24ን’ዩ። ስለዚ’ዩ ከኣ ናጽነት ዕለት 24 ምስ መጸት ኣዝየ ዝተሓጐስኩ። ኣብ መጨረሽታ ግን ኣብ ዛላምበሳ ናይ ወያነ ወራር ምስ መጸ 24 እንታይ ጌርናያ ኢና ኢለ ተራጊመ። ትማሊ ናጽነት ኣርእያትናስ ሕጂ ከኣ ካልእ ድያ ክትድብሰና ኢለ ተሰሚዑኒ ኣየብዓልኩዋን፣ እታ ቅድሚኣ’ውን ሓሚመ ስለ ዝነበርኩ ከምኡ። ስለዚ ነዛ 10ይ ዓመት ንምብዓላ ብሓቂ ተሃንጥየ፣ ናይ ብልቢ ተሃንጥየ። ቅድሚ’ቲ በዓል ኣብ መገድታት ዝተፈላለዩ መደባት ይካየድ ስለ ዝነበረ ንዕኡ ክስእል ቀንየ፣ ኣብ መጨረሽታ ከኣ ኣብ ውሽጢ’ቲ ስታድዩም ንዝግበር በዓል ክስእል በቃ ተሃዊኸ። እቲ በዓል መዓልታት ክተርፎ እንከሎ ንሚኒስትሪ ዜና ካርድ ክወሃበኒ ሓቲተ። ይኽልከል ኢለ ኣይኰንኩን፣ እናማዕበልና ስለ ስለ ዝኸድና ኣሰራርሓና ማዕቢሉ ይኸውን ኢለ ካርድ መእተዊ ሃቡኒ ኢለ ሓቲተ። ገና ይጽናዕ ኣሎ ይብሉኒ፣ ድሕሪኡ ሰኑይ እሓትት፣ ሽዑ ግን ኣቕቢጾምኒ።
እንታይ ኢሎምካ?
ተጸጊዐ፣ ንመጨረሽታ ግዜይ ካሜራይ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝኣተኹ ኰይኑ ተሰሚዑኒ። እታ ዝተሃንጠኹላ ዓስራይ ዓመት መዓልቲ ናጽነት᎓ እቲ ኵሉ ግዜ ብመስዋእቲን ሓጐስን ዝሰኣልኩዎን ዝዝክራን ዕለት 24 ግንቦት 1991 ከይዝክራን ኣብ በዓላ ከይስእልን ተኸልኪለ ማለት ድዩ? ናይ ብሓቂ ዲዩ ኢለ ገሪሙኒ ኣብቲ ሓጹር ተጸጊዐ ካሜራይ ሒዘ… ኣብ’ቲ ሬተ (ሓጹር) ተጸጊዐ፡ ሓሲበ። ኣብ’ቲ ስታድዮም ኣትየ እንተ ዝኸውን ደስ ምበለኒ። ንንኣሽቱ ኣሕዋተይ (ንሓድሽ ወለዶ) ብሰልፊ ክሓልፉ ከለዉ ክስእል ኣዝዩ መሐጐሰኒ። ዳግም ታሪኽ ክስንድ ተሃንጥየ፣ ግና… ተኸልኪለ። ብዝዀነ ስእሊ ስእሊ’ዩ ኣብ ዝዀነ ኰይንካ ሰኣሎ። ንነብሰይ ኣእሚነ በቲ ሓጹር ተጸጊዐ ስኢለ እብለካ። እነሀልካ ሽዑ ዝሰኣልኩዎ ስእሊ። እዚ’ውን ታሪኽ’ዩ፣ ተፈቒዱልካ በቲ ኣቲኻ ትስእል፣ ተተኸልኪልካ ድማ በዚ ኰይንካ ትስእል። ስለ’ዚ ሰኣላይ ኰንካ’ሲ ብከመይ ይስእል ኢልካ ኢኻ ክትሓስብ ዘለካ’ምበር፡ ንኣብነት ስታድዮም ዘይኣተኹ ኢለ ተመሊሰ ነይረ እንተ ዝኸውን፡
እዛ ስእሊ’ዚኣ ኣይምተረኸበትን። እታ ኣብ ብዙሕ ውግኣት ሒዘያ ታሪኽ ዝምዝግበላ ዝነበርኩ ካሜራይ፡ እታ ኣብ ኣፍደገ ኣስመራ ብጋህዲ ምጽንቃቕ መግዛቲን ምብሳር ሓርነትን ብዕለት 24 ግንቦት 1991 ዝሰኣልኩላ ካሜራ፡ ሕጂ ኣብ 10ይ ዓመት ኣብ’ዛ ክብርቲ ዕለት ካሜራይ ናይ ብሕቲ ዝብል ቅጽል ወጺእዋ ታሪኽ ከይትምዝግብ ተኸልኪላ’ላ። እቶም ጸዓዱ ጋዜጠኛታት’ውን፡ ንሕና ተኸልኪልና ምስ ፈለጡ “ልዕሊ ደቂ ሃገር ተራኢና፡ ሓለፋ ተገይሩልና” ኢሎም ኣየመስገኑን። መሊሱ ደኣ ኣቲ ግርምቢጥ ኣስደሞሞም። በዚ ከልከልኩ፡ በዚ ቀየድኩ፡ በዚ መዓንጣ ሰብ ኣሕረርኩ ካብ ምባል፡ ካልእ ንህዝቢን መንግስቲን ዘሐጕስ ስራሓት መዓስ ተሳኢኑ። ከምኡ ክገብሩ ደስ ዝብሎም ሰባት ግን ኣለዉ። ኵሎም እቶም ኣብ’ቲ በዓል ዝነበሩ ዓበይቲ ሓለፍትና፡ ኣገዳስነት ስእሊን ታሪኽን ልዕሊ ኵሉ ሰብ ስለ ዝርድኡ፡ ብካምቻና ክንጕተትን ክንክልከልን ፈቒዶም ኣይተቐበልዎን ይመስለኒ። ብዝዀነ ስእሊ ዝድላዩ ዓይነት ይዅን ታሪኽ እዩ። ኣነ ከኣ ብሓጹር ዝተኸልከለትን ሓንቲ ዓይነትን ቅያር ዘይብላን ኰይናትኒ’ምበር በዛ ስእሊ’ውን ዓጊበ’የ። ረኣያ! ካሜራይ ብሓጹር ተኸልኪላ’ላ፡ እታ ህሞት ግን ንታሪኽ መዝጊባታ።
ስዩም፡ ንምንታይ ይመስለካ ናብ ስታድዮም ንከይትኣቱ ዝኸልከሉኻ?
ክልተ ዓመት ክርድኣኒ ይኽእል እንተ ኰይኑ’ምበር ካልእ ምኽንያት ክህልዎም ኣይክእልን’ዩ። ኣነ ካብ ካልእ ሰብ በሊጸ ኣይኰንኩን ግና ከም ሰኣላይሲ ዓቢ ነገርኮ ኣይኰነን። ክገርመካ ድማ ወጻእተኛታት ከይተረፈ ኣብኡ ነይሮም። ኣብ’ቲ ቅድመይ
ይስእሉ ነይሮም። ኣነ ኣትየስ እንታይ’የ ከጻብበሎም? እዚ ግን ሓላፍነትካ ብግቡእ ዘይምጥቃምን ነቲ ሞያ ዘይምርዳእን’ዩ ክኸውን ዝኽእል። መቸም ስለ ዝሓተትካኒ’ዩ እምበር ክሳብ ክንድዚ ዓቢ ኣርእስቲ ኰይኑ ኣይኰነን።
ድሕሪ ናጽነት ከም ሓላፊ ቴለቪዥን ኤርትራ ኴንካ ሰሪሕካ ኢኻ ። ካብ’ቶም ፈለማ ተለቪዥን ኤርትራ ዘበጋገሱ ከም ምዃንካ መጠን’ውን ፡ ከመይ ነይሩ ኣመሰራርታ ቴለቪዥን ኤርትራ?
ክጅመር ከሎ ኣብ’ቲ ፈለማ ኣነ ካብ ዓሰብ’የ መጺአ። ኣብ’ቲ መጀመርታ ግና ቍሩብ ናጽነት ነይሩ። ማለት ዝመሰልካ ኢኻ ትገብር ነይራካ። ዓቕሚ ኣይነበረን ይኸውን መሳርሒውን ከምኡ፣ ግና ልዕሊ ኵሉ እቲ ናይ ተጋዳላይ ናይ ምስራሕ ባህጊ ክገብሮ ኣለኒ ዝብል ነይሩ። ከምኡ ዓይነት ስምዒት ሒዝና ስለ ዝተበገስና ጽቡቕ መደባት’ውን ንህዝቢ ይቐርብ ነይሩ እዩ። ካልእ ደኺመ፣ ሰልችዩኒ ዝበሃል ነገር ኣይነበረን። ከምኡ’ውን ነቲ ደኮመንት ንፈልጦ ሰባት ኣብኡ ስለ ዝነበርና፡ ነቲ ህዝቢ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ የድልዮ’ዩ ዝበልናዮ ነቕርብ ነይርና። ኣበጋግሳኡ እምበኣር ከምኡ’ዩ ነይሩ። ብርቱዕ ድሌት፡ ብናይ ተጋደላይ ክሰርሖ ኣለኒ ዝብል ስምዒት፡ ብናይ ኣባላት ጻዕሪን ተወፋይነትን’ዩ ነይሩ ከባሃል ይከኣል።
ብዛዕባ ጋዜጠኝነት ፡ ብዛዕባ ብሕታውያን ጋዜጣታት ሃገርና ፡ ብፍላይ ብዛዕባ ምስ’ዚ ህሉዊ ኵ ነታት ኣተኣሳሲርካ እንታይ ርእ ይቶ ኣለካ?
ኣቶ ስዩም፡ ናይ መንግስቲ ፕረስ (ጋዜጣ ፡ ራድዮን ተለቪዥንን) ኮታ ብሓፈሻ መራኸቢ ብዙሓን ናይ መንግስቲ ከመይ ኣሎ ትብሎ?
እዘን ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ምስ ተፈጠራ ግን፡ ዓቢ መስመር እዩ ተሓንጺጹ። እቲ ንበይኑ ዝኰነ ሰብ ከማን ብከምኡ’ዩ ዝርድኦ። እተን ናይ መንግስቲ ጋዜጣታት፡ ከም’ተን ናይ ብሕቲ ናይ ህዝቢ ኰይነን ክምዕብላን ከማዕብላን ስለ ዘይከኣላ፡ ኣብ’ቲ ዝነበራኦ ኩድጭ ኢለን ኣለዋ። እተን ምስ ህዝቢ ኰይነን ደርገፍገፍ እናበላ ዝቕጽላ ዘለዋ ናጻ ጋዜጣታት ከኣ፡ እነሆ ድምጺ ህዝቢ የቃልሓ ኣለዋ። ንለውጢ ምቅላስ ማለት’ኮ፡ ጸጋ’ዩ መዓት ኣይኰነን። ኣይ ንለውጢ እንዲና ተቓሊስና፡ ለውጢ ኢናኮ ደሊና! ናጽነት ቀረባ’ዩ ይብለና ነይሩ ህዝባዊ ግንባር። ሓድሽ ወለዶ ምፍጣር’ዩ ከቢድ። ውልቅን ሕብረተሰብን ክትቅይር እንተ ኴንካ ድማ እናተሓባእካ ከይትዛረብ፡ እናተኸልከልካ ኣይኰነን። ህዝቢ ፖለቲካዊ ኩነታቱ ክፈልጥ ኣለዎ። ኣብ’ዚ ክንፈልጦ ዘሎና፡ ህዝቢ ዘይርድኦ ፖለቲካ፡ ፖለቲካ ኣይኰነን። እወ፡ ናይ ህዝቢ ፖለቲካ ክበሃል እንተ ኰይኑ፡ እቲ ህዝቢ ክርድኦ፡ ቃል-ብቃል ክፈልጦ፡ ብግቡእ ዝፈልጦ ክኸውን ኣለዎ። ናብ ድላይካ ትጠዋውዮ ፖለቲካ፡ ፖለቲካ ኣይኰነን። ስለ’ዚ ህዝቢ ከም ድላዩ ዝዛረበሉ፡ ብዛዕባ መነባብሮኡ ዝዝትየሉ፡ ዓው ኢሉ ዝዛረበሉ፡ ዝጭድረሉ ሜድያን ፖለቲካን ክህልወና ኣለዎ፣ ናብኡ ክንበጽሕ ኣለና። ኣባላት ባይቶ መን’ዮም ንፈልጦም ዲና? ብስእሊዶ ርኢናዮም ንፈልጥ ኢና? በዓል መን’ዮም፡ መንዶ ይፈልጦም’ዩ? ክንገረና’ኮ ኣለዎ፣ ክንፈልጦም’ኮ ኣለና፡፡ እዚ’ኮ ኣብ ዝዀነ ዓዲ ዝስርሓሉ ንቡር ኣሰራርሓ እዩ። ስለ’ዚ ኣብ’ዚ’ውን፡ እተን ናይ መንግስቲ ሜድያ ከም’ቲ ዝድለ ኣይነጠፋን፣ ኣብ’ቲ ዝነበራኦ’የን ዘለዋ። እሞ ናይ መንግስቲ ሜድያ ብዙሕ ዝተርፈን ኰይኑ’ዩ ዝስመዓኒ። ብናተይ ርኢቶ ድማ፡ ንህዝቢ ከገልግላ፣ ኣፍ ናይ’ዚ ህዝቢ ክዀና ከምዚ ናይ ብሕቲ ዝገብራኦ ዘለዋ፡ ክጽዕራ ኣለወን። ንለውጢ ክዓያን ክሰርሓን ኣለወን እብል።
ኣብ’ዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና እንታይ’ዩ ርእይቶኻ? ኣፈታትሓኡኸ ከመይ ይመስለካ?
ኣብ ገለ-ገለ ጋዜጣታት ትጽሕፍ ኢኻ። ኣብ ስነ-ጽሑፍ’ውን ዝንባለ ኣለካ’ሞ ብዛዕባ’ዚ ትጽሕፎ ከመይ እዩ?
ስዩም ሕጂ ብከመይ ትናበር ኣለኻ? ኣብ ምንታይ ስራሕ’ከ ተዋፊርካ ኣለኻ?
ስማዕስከ ስዩም ኣባል እታ ስምጢራዊት እትበሃል ሰልፊ’ኸ ኔርካ’ዶ?
የቐንየልና ስዩም ጸሃየ ስለ’ቲ ሰፊሕ ቃለ መጠየቕኻ ብስም ኣን በብቲ ጋዜጣ ቀስተ ደበና ነመስግነካ!
_________________________________________
*ኣብ ክልተ ተኸታተልቲ ቃል-መሕትት ስዩም ጸሃየ ምስ ጋዜጣ ቀስተ – ደበና ኣብ 4 ከምኡ’ውን 8 ሓምለ 2001 ሕታማት ዝወጻ’የን። ሕጂ ናብ ዝበዝሐ ኣንባቢ ንምብጻሕን ነቲ ታሪኽ ምስናዱን ኣዝዩ ውሑድ ናይ ፊደላት ምምዕርራይ (ሕድገት ምእራም) ጥራይ ተገይሩሉ ከም ዘለዎ ይሕተም ኣሎ።


text:
Radio Erena: 20 December 2016
መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ህጹጽ እዋን ድሕሪ ምእዋጁ ዝቐየዶም ብዝሒ ዜጋታቱ ልዕሊ 24 ሽሕ ከምዝበጽሐ ንመግለጺ ሚኒስተር ምክልኻልን ሓላፊ እዚ ህጹጽ እዋንን ኣቶ ሲራጅ ፍጌሳ ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
ብመሰረት ሱዳን ትሪቡን፣ እቲ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ፣ ድሕሪ ምእዋጅ ህጹጽ እዋን፣ ኣብ ቀዳማይ ዙርያ ጥራይ 11, 607 ሰባት ክቕየዱ እንከለዉ፣ ኣብ ካልኣይ ዙርያ ድማ ልዕሊ 12 ሽሕ ሰባት ተኣሲሮም።
መብዛሕቶም እቶም ድሕሪ ምእዋጅ ናይ ህጹጽ እዋን ዝተቐየዱ ኣሽሓት ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ሒደት መዓልታት ክልቀቑ ምዃኖም ዝሓበረ ሚኒስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ፣ ናዕብን ዕግርግርን ብምስዋር ዝተኸሰሱ ልዕሊ 2400 ሰባት ግና ናብ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ምዃኖም ኣፍሊጡ።
እቶም ኣብዚ ቀረባ ናጻ ክልቀቑ ምዃኖም ዝተሓበረ ኣሽሓት ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ካብ ቤት ማእሰርቲ ቅድሚ ምውጽኦም ስልጠና ከምዝወሃቦም’ዩ ዝንገር ዘሎ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ዝተፈላለየ ክልላት ኢትዮጵያ ዝተጎሃሃረ ተኸታታሊ ናዕብታት፣ መንግስቲ እታ ሃገር፣ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣብ 3 ጥቅምቲ ምእዋጁ ይዝከር።
እቲ መንግስቲ ቅድምን ድሕርን ምእዋጅ ናይ ህጹጽ እዋን፣ ናይ ዝቐየዶም ብዝሒ ዜጋታቱ ኣሽሓት ድሕሪ ምብጽሑ፣ ኣመሪካን ካልኦት ምስቲ መንግስቲ ጽቡቕ ዲፕሎማሲ ዘለወን ሃገራትን ኣህጉራዊ ትካላትን፣ እቲ ጉዳይ ከምዘተሓሳሰበን ብወግዒ ገሊጸን’የን።
ኣብ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ሓላፊ ሰብኣዊ መሰላት ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ ዋሽንግተን ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ኢትዮጵትያ ዑደት ብምክያድ ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን እሱራትን ከምዝተዘራረበ ዝፍለጥ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንዝበዝሑ እቶም እሱራት ናጻ ክለቅቕ ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ ድማ፣ ሓደ ሰሙን ድሕሪ ዑደት ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኣመሪካ’ዩ።
=======================


text:
Bill and Melinda Gates Foundation ናይ ቢሊን መሊንዳ ጌትስን ጎልኪፐርስ ሪፖርት 2018 ፀብፃቡ ኣውፂኡ’ሎ።ብዛዕባ እቲ ሪፖርት መብርሂ ዝሃባ መሊንዳ ጌትስ ኣብ መንእሰይ ዝውዕል ኢንቨስትመንት ውሕስነት መፃኢ ወለዶ እዩ ኢለን ኣለዋ።
ኣፍሪቃ ብበዝሒ መንእሰይ ወለዶ ብቕልጡፍ ትውንጨፍ ዘላ ክፍለ ዓለም እያ።ኣብ ዓለም ብድኽነት ኣብ ቅድሚት ዝስርዓ 10 ሃገራት እውን ኣብ ኣፍሪቃ ይርከባ።እዚ ተዃስሓይ ድርብ ክስተት ኣፍሪቃ ካብ ዓለም ዝለዓለ ቀዳምነት ክውሃባ ዝድርኽ እዩ።
The Bill and Melinda Gates Foundation ሎሚ ሶሉስ ኣብ ዘውጽኦ ሪፖርት ኣፍሪቃ ኣብ ሓደ እዋን ንቻይናን ህንድን ካብ ድኽነት ብምውፃእ ማእኸላይ እቶት ዘለወን ሃገራት ክኾና ዝገበረ ኢንቨስትመንት የድልያ ይብል።ኣብ 2030 ብሕቡራት ሃገራት ዝተቐመጠ ሸቶታት ልምዓት ንምዕዋት ማለት እዩ።
“60 ሚእታዊት ኣፍሪቃዊያን ትሕቲ 24 ዓመት እዮም።”መሊንዳ ጌትስ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበርኦ ናይ ቴሌፎን ቃለ ምልልስ ዓለም ኣብ ጥዕና፣ኣመጋግባን ትምህርትን ግቡእ ኢንቨስትመንት እንተመዊላ እዚ ተኣምራዊ ወለዶ ፍልጠትን ምህዞን ተጠቒሙ ንሕብረተሰቡን ሃገራቱን ከልዕል ተኽእሎ ኣለዎ ኢለን።
እቲ ፀብፃብ ከምዝሓበሮ በዝሒ መንእሰይ ወለዶ ኣብ ኣፍሪቃ ይውንጨፍ እዩ ዘሎ።ኣብ ካልእ ክፋል ዓለም ብኣንፃሩ እናወረደ ይርከብ።ንኣብነት ኣብ ኣፍሪቃ ማእኸላይ ዕድመ 19 ክኸውን ከሎ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ 35 እዩ።
ካብ ዓለም ኣብ ቅድሚት ዝስርዓ ድኻ 10 ሃገራት ቤኒን፣ብሩንዲ፣ማእኸላይ ሪፓብሊክ ኣፍሪቃ፣ዴሞክራሲያዊ ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ማዳጋስካር፣ማላዊ፣ናይጀሪያ፣ሶማል፣ደቡብ ሱዳንን ዛምቢያን እውን ኣብ ኣፍሪቃ ይርከባ።
መሊንዳ ጌትስ ፋውንደሽነን ጠቐምቲ ፕሮጀክትታትን ፕሮግራማትን ኣብ ምስላጥ ከምዝሕግዝ ከምዚ ክብላ ይገልፃ።
“ኣብ ባይታ ምስ ብዙሓት መሻርኽቲ ኢና ንሰርሕ።ገለ ሳዕቤን ከምፅእ ዝኽል ነገር ክንሰርሕ ንኽእል ኢና፤ብቐንድነት ዝሰርሕዎ ግን መንግስታት እዮም፤እዚ ስራሕ ኣብ ዙሪያ ዓለም ምስ ዝርከቡ ብዙሓት ሰባት ብምዃን ብዓሚቕ ሽርክና ኢና ንፍፅሞ።”
ኣብ ኣፍሪቃ ረድኤት ገንዘብ ካብ ዝልግሱ ትካላት ፎርድ፣ሮከፈለር፣ኮናርድ ሂልተን፣ካርነጂን ኦፕን ሶሳይቲን ብዝበለፅ ጌት ፋውንደሽን ዝዓበየ ሓገዝ ይልግስ።
ብመሰረት እቲ ፀብፃብ ጌት ፋውንደሽን ክሳብ ሎሚ ልዕሊ 15 ቢሊዮን ዶላር ወፃኢ ብምግባር ንኣፍሪቃ ትርጉም ኣብ ዘለዎም ፕሮጀክትታት ሓጊዙ እዩ ።ኣብ ሰለስተ ዓውድታት ማለት ኣብ ጥዕና፣ትምህርትን ሕርሻን ድማ ተወሳኺ ንምሕጋዝ ቃል ኣትዩ።
ብመዳይ ጥዕና እቲ ፋውንደሽን ካብ ክታበትን ኣመጋግባን ህፃናት ክሳብ ፕሮግራማት ሓገዝ ጥዕና ይዋሳእ።ብፍላይ ግን ኣብ ምጣነ ስዳድራን HIVን ፍሉይ ኣቓልቦ ይህብ።
ብቑጠባ ይግስግሳ ዘለዋ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ ብወለንትአን ናይ ወሊድ መቆፃፀር መድሓኒት ተጠቀምቲ ክኾና ኣገልግሎት የቕርባ እየን ይብላ መሊንዳ ጌትስ።
“ኩለን ሃገራት ብወለንትአን መድሓኒት መቆፃፀሪ ወሊድ ንደቂ ኣንስትዮ የቕርባ።ሰብኡትን ደቂ ኣንስትዮን ኣረሓሒቖም እንተወሊዶም እቶም ቆልዑት ካብ ስድርኦም ዝሓሸ ዕድላት ይህልዎም።ኣዋልድ ትምህርተን ይከታተላ፤እንተተማሂረን ድማ ንስድርአን ብዝበለፀ ይጠቕማ።ዕድላት ስራሕ ይፈጠሩ።”
መንግስቲ ኣሜሪካ ምስ ውጥን ስድራ ንዝተኣሳሰሩ ሓገዛት ኣብ ምሃብ ኣብ ዓለም ኣብ ቅድሚት ይስራዕ ብመሰረት ኣብ ጉዳያት ጥዕና ኣሜሪካ ዝነጥፍ ከይዛር ፋሚሊ ፋውንደሽን። ኣሜሪካ ኣብ 2018 ዓ.ም 608 ሚሊዮን ዶላር ሓጊዛ’ላ።ምምሕዳር ትራሞፕ ግን ኣብ ዝቕፅል ዓመት 2019 ክንኪ እዩ ኢሉ’ሎ።
እቲ ሪፖርት ሩዋንዳ ዕዉት ስርዓተ ጥዕና ብምህናፃ ንኢዱዋ’ሎ።ሞት ህፃናት ኣዚዩ ኣንቆልቂሉ።ኣብ 2005 ዓ.ም ካብ 1,000 ህፃናት 103 ይሞቱ ነይሮም ድሕሪ 10 ዓመታት ግን ናብ 50 ወሪዱ’ሎ።
ብመዳይ HIV እውን ዚምባብቤ ፅቡቕ ምዕባለ ኣመዝጊባ ኣላ።ካብ 2010 ዝርግሐ HIV ብ49 ሚእታዊት ክንኪ ከሎ ምስ AIDS ብዝተኣሳሰረ ዝበፅሕ ዝነበረ ሞት ድማ ብ45 ሚእታዊት ነኪዩ’ሎ።ይንህር ምስ ዘሎ በዝሒ መንእሰይ ወለዶ ኣብ ግምት ብምእታው HIV/AIDS ንምቁፅፃር ኣብ ሕክምናን ምክልኻል ሓገዝ ክቕፅል ኣለዎ ይብል።
ፀብፃብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መዳይ ሽፋን ትምህርቲ ምምሕያሻት ከምዘሎ ይሕበር፤ኣብ ፅፈት ግን ክስራሕ ኣለዎ ይብላ መሊንዳ።
“ብመዳይ ትምህርቲ ቆልዑት ክምሃሩ ዓለም ቅድም ክብል ዘቐመጠቶ ሸቶ ተዓዊቱ’ሎ።እንተኾነ ግን ከምቲ ቪየትናም ዘዐወተቶ ፅፈት ትምህርቲ ኣብ ምርግጋፅ ክንሰርሕ ኣለና።”
ሃገራት ኣብ ዘፈር ሕርሻ ኢንቨስት ክገብራ ኣለወን ዝበላ መለንዳ ጋና ከም ፅቡቕ ኣብነት ተጠቒሳ’ላ።ሎሚ ብዘሎ ኣፍራይነት ንኣብነት ኣብ ማሸላ ባሕሪ ዝተኻየደ ናይ ምድቓልን ናይ ሕርሻ ፈጠራን መጠን ድኽነት ጋና ኣብ 2016 ኣ/ፈ 20 ሚእታዊት ዝነበረ ኣብ 2030 ናብ ሽዱሽተ ሚእታዊት ክወርድ ትፅቢት ይግበር።
ብመሰረት ባንኪ ዓለም ዘቐመጦ መጠን መዓልታዊ እቶም 1 ዶላርን 90 ሳንቲምን ካብ 2000 ጀሚሩ ልዕሊ ሓደ ቢሊዮን ሰባት ካብ ሕሱም ድኽነት ወፂኦም ኣለው።
መሊንዳ ጌትስ እዚ ለውጢ መፂኡ ዘሎ ዓለም ኣብ ሰብኣዊ ዓቕሚ፣ኣብ ጥዕና፣ኣብ ትምህርትን ሕርሻን ኢንቨስት ስለዝተገብረ እዩ ይብላ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣብ ዙሪያ ዓለም ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት 2016 ዝምልከት ፀብፃብ ኣውፂኡ።እቲ ሪፖርት ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቒፉ’ሎ።
ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ እትርከብ ኤርትራ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ይፍፀሙ ይብል። ዜጋታት ብነፃን ርትዓውን ምርጫ ንመንግስቶም ክመርፁ ዘይምኽኣሎም፣ሰባት ብዘይፍርዲ ናብ ሞት ዘብፅሕ ኣብ ኣዚዩ ሕማቕ ኩነታት ማእስርቲ ከምዝእሰሩ፣ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብኣስገዳድ ከምዝሰርሑ፣መቕተልቲ፣ማእሰርቲ ምስዋርን ካልኦት ጨካን ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ኣሎ ይብል እቲ ፀብፃብ።ግዕዝይናን ዘይትሓታትነትን ከምዘሎን መንግስቲ መግሃስቲ ንዝፈፅሙ ሰበስልጣን ከምዘይቐፅዕን ይሕብር።
ንኢትዮጵያ ኣብ ዝምልከት ፀብፃቡ ድማ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ንስልጣን መንግስቲ ጠቕሊሉ ብሓዝ ኣብ 2015 ኣብዝተኻየደ ምርጫ ምስ ኣጋር ውድባቱ ን547 መናብር ከምዝተቖፃፀር ይገልፅ።
ሓይልታት ፀጥታ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ብምጥቃም ኣብ ምሉእ ዓመት ኣማእቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ተቐቲሎም ካልኦት ብዙሓት እውን ቆሲሎም ይብል እቲ ፀብፃብ።መብዛሕቲኦም ተቓወሞታት ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ከምዝተኻየዱ ብምግላፅ ክሳብ መወዳእታ 2016 ልዕሊ 10 ሽሕ ሰባት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነይሮም ተባሂሉ ከምዝእመንን ናብ ፍርዲ ከምዘይቀረቡን ጠበቓታት ናይ ምርካብ ዕድል ከምዘይረኸቡን ይገልፅ።
ንናይ ኣምነስቲ ኢንተርናሽና ፀብፃብ ብምጥቃስ ካብ ሕዳር 2015 ኣ/ፈ ጀሚሩ ልዕሊ 800 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሓቢሩ’ሎ።
ብሃበ ተረኽበ ምቕታል፣ምስዋርን ካልኦት ጭካነ ዘለዎም ኢሰብኣዊ መቕፃዕትን ከምዝፍፀሙን መንግስቲ ግዕዝይና ንዝፍፅሙ እምበር እምበር መግሃስቲ ንዝፍፅሙ ሰበስልጣን ኣይቐፅዕን ይብል እቲ ፀብፃብ።


text:
Radio Erena: 21 October 2018
ብሪጣንያ፣ ኣብ ክልል ሶማል ናይ ኢትዮጵያ ንዝርከብ ፍሉይ ኣሃዱ ጸጥታ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ለጊሳ ተባሂሉ ንዝወጸ ሓበሬታ ናይ ኣሉታ መልሲ ሂባትሉ።
ሓላፊ ክፍሊ ኣህጉራዊ ምዕባለ ኣብ ኢትዮጵያ ክሪስቲያን ሮግ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ እቲ ብ’ልዩ ፖሊስ’ ዝፍለጥ ኣሃዱ ጸጥታ፣ ካብ ብሪጣንያ ሓገዝ ከምዘይረኸበ ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ ‘ብሪጣንያ፣ ነቲ ገበናት ፈጺሙ ተባሂሉ ብኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ዝኽሰስ ልዩ ፖሊስ፣ ካብ 14 ክሳብ 15 ሚልዮን ፓውንድ ዝበጽሕ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ኣበርኪታ ክብል ማዕከን ሓበሬታ ዘ ጋርዲያን ምጥቃሱ፣ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር የመልክት።
እንተኾነ ክሪስቲያን ሮግ ናይ ኣሉታ ምላሽ ድሕሪ ምሃብ፣ እቲ ዝተለገሰ ሓገዝ፣ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝጸንሕ ኮይኑ፣ ንኣሽሓት ህጻናት ናይ ትምህርቲ ዕድል ምኽፋቱ፣ ካልእ ናይ ጥዕናን ማይን ኣገልግሎታት ምስፍሑ፣ ከምኡ’ውን ንደቀንስትዮን ህጻናትን ሕጋዊ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ምሃቡ ገሊጹ።
ክልል ሶማል ናይ ኢትዮጵያ ሓደ ካብቶም ኣስካሕካሒ ጭካነ ዝተራእየሎም ናዕብታት ዝተኻየደሉ ዞባ ምዃኑ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ገለ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ወገን ብምሓስ ኣብቲ ናዕቢ ምስታፎም ክስታት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
===================


text:
ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኣብ መንጎ ዓቃቢ ሕጊን ኣቶ ኢሳያስ ዳኘውን ዝጸንሓ ክርክር ዘንበሮ ናይ እገዳ ትእዛዙ ኣልዒሉ።ነቲ ጉዳይ ክርኢ ዝፀንሐ ታሕተዋይ ቤት ፍርዲ ውሳነ ክህብ’ውን ልኢኹዎ’ሎ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ሎሚ ሶሉስ ኣብ ዝወዓሎ መጋባእያ ኣብ መንጎ ዓቃቢ ሕግን ኣቶ ኢሳያስ ዳኛውን ዘሎ ክርክር ዝርኣዮ ኣብ ቤት ፅሕፈቱ እዩ። ጠበቓኦም ንኣቶ ኢሳያስ ቅድም ክብል ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ከምዘሰናበቶም ብምዝኽኻር ሎሚ ስለምንታይ ከምዝቐረቡ ከምዘይፈልጡ ገሊፆም።
ቤት ፍርዲ ጥርጡር ኣቶ ኢሳያስ ብዋሕስ ክፍትሑ ወሲኑ እንተነበረ እውን ዓቃቢ ሕጊ ነዚ ብምቅዋም ንጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ይግባይ ኢሉ ንትእዛዝ ታሕተዋይ ቤት ፍርዲ ብምእጋድ ኽሲ ንምቕራብ 10 መዓልታት ኣፍቂዱ።ናይ ኣቶ ኢሳያስ ጠበቓ ዓሚሎም ናብዚ ቤት ፍርዲ ዝቐርቡሉ ምኽንያት የለን፣ዓቃቢ ሕጊ ኣብዝደለዮ ግዜን ቦታን ከከላብቶም ሕጊ ኣየፍቅደሉን ክብሉ ተኸራኺሮም።
ቤት ፍርዲ ብወገኑ ዓቃቢ ሕጊ ሓዱሽ ጥርዓን ነዚ ቤት ፍርዲ እዚ ምቕራቡ ብምግላፅ ጥርዓን ናይ ምቕባልን ምምርማርን ግቡኡን ስልጣኑን ምዃኑ ገሊፁሎም። እቲ ቤት ፍርዲ ንጥርዓን ዓቃቢ ሕጊን ናቶም ክርክርን ሰሚዑ ንምውሳን ክልቲኦም ንፅባሕ 29 ጥሪ 2011 ዓ.ም ክቐርቡ ትእዛዝ ሂቡ’ሎ።ኣቶ ኢሳያስ ዳኘው ኣብ ክልል ሶማሌ ብሜቴክ ምስ ዝተሰርሑ ናይ ኢትዮ-ቴሌኮም ትካላት ብዝተኣሳሰረ ብገበን ብልሽውና ተጠርጢሮም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ይፍለጥ።
ብኻልእ ናይ ቤት ፍርዲ ዜና ቅድሚ ሓደ ሰሙን ኣብ ድሬዳዋ ኣብ ዝነበረ ሃይማኖታዊ በዓል ምስ ዝተፈጥረ ተቓውሞ ተሳቲፍኩም ብዝብል ዝተትሓዙ 27 ተጠርጠርቲ ዘቕረብዎ ሕቶ ይግባር ቤት ፍርዲ እቲ ምምሕዳር ውዱቕ ገይሩዎ።
ኣባ ከተማ ዕግርግር ክፍጠር ኣተሓባቢሮም፣መንገዲ ዓፂዮምን ካልኦት ጥፍኣታት ፈፂሞን ብዝብል 308 ተጠርጠርቲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም ብሰለስተ መዛግብቲ ጉዳዮም ይርአ ምህላው ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ’ሎ ይብል።


text:
ሓላፊ ስለያን ጸጥታን ሱዳን፣ ኩሎም ሓይልታት ሰራዊት’ታ ሃገር ኣብ ጎድኒ ፕረዚደንት ኣልበሽር ከምዘለዉ ገሊጹ።
ንሱ ንሓለፍቲ ስለያን ጸጥታን’ታ ሃገር ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኣብ ሱዳን ፕረዚደንት ዝቕየር ብሕጋዊ ምርጫ ጥራይ እዩ ክብል ድሕሪ ምግላጽ፣ ሓይልታት ሰራዊት ኮኑ ኣባላት ጸጥታ ኣንጻር ኣልበሽር ዝካየድ ዘሎ ኣድማታት ደው ክብል ጻዕርታት ከካዪዱ ጸዊዑ።
ሳላሕ ዓብደላ ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ ማዕከናት ዜና ምዕራባውያን ሃገራት፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ብሰላም ስልጣኑ ገዲፉ፣ ንሱ ፕረዚደንት መሰጋገሪ መንግስቲ ክኸውን’ዩ ዝብል ዜና ኣመሓላሊፈን ዝብል ወረ ኣብታ ሃገር ብሰፊሑ ይውረ ኣብዘለወሉ እዋን’ዩ።
ኣብ ሱዳን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፍታት፣ ዛጊት ህይወት 31 ሰባት ወሲዱ ከምዘሎ መንግስታዊ ጸብጻባት’ታ ሃገር የመልክት። እንተኾነ ህዩማን ራይትስ ዎች ዝርከቦም ኣህጉራውያን ትካላት ቁጽሪ ምዉታት ብውሑዱ ልዕሊ 51 ከምዝኾነ የመልክቱ።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ዝጀመረ ኣንጻር ፕረዚደንት ኣልበሽር ዝቐንዐ ህዝባዊ ተቓውሞ ሱዳን፣ በብእዋኑ ናብ መላእ እታ ሃገር እንዳስፋሕፈሐ ይመጽእ ከምዘሎ ይፍለጥ።


text:
ኣብ ቡዳፐስት ዝካየድ ዘሎ ኣህጉራዊ ጒባኤ ቅዱስ ቍርባን ኣብታ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይሴባህ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ ኣስተንፍሶ ዝገበረ ናይ ስዞምባተልይ ሰበኻ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ዣኖስ ስዘከልይ ምስ ዓለም ሓቆፍ ምንቅስቓስ ይሴባህ ብምትሕብባር ኣብቲ እንነብሮ ዘሎና ወቕቲ ዘፍጥረት ዝደረስዎ ጸሎት ከምዘቕረበ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብታ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይሴባህ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ ኣስተንፍሶ ዝገበረ ነቲ ኣብ ቡዳፐስት ዝካየድ ዘሎ መበል 52 ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ቅዱስ ቍርባን ብፍሉይ ዝተደርሰ ጸሎት ምእንቲ ፍጥረተ “ኣብ ኣባይቲ ስድራ እውን ከም ጸሎት ኣብ ምቁዳስ መኣዲ ክቐርብ ዝኽእል እዩ - ስለ እቲ ህያብ መግብን ስለቲ ዘደንቕ ፍጥረታትን ምስጋና ዘቕርብን፡ ሓድሓደ ግዜ ሓባራዊ ቤትና ዘበላሹን ንድኻታት ዝንጽልን ስስዐ ወድሰብ ይቕረታ እሓትት፡ ኵሎም ካብ ሓባራዊ መዓዲ ደቅሰብ ኣድላዪ ዘበለ ምእንቲ ኺረኽቡ ዝምህለልን ጸሎት እዩ። ምስ ዓለም ሓቆፍ ምንቅስቓስ ይሴባህ ብምትሕብባር ነታ ጸሎት ዝደረሱ ብጹዕ ኣቡነ ዣኖስ ስዘከልይ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት እቲ “ንዅሎም ዚኸውን ቤት? መንበረ እግዚኣብሔር ዝኾነ ቤት ንሓድስ” ብዝብል ቃል ተመሪሑ ክሳዕ ዕለት 4 ጥምቲ ኣብ ዚቕጽል መደብ ወቕቲ ፍጥረጥ ዚቐርብ ምዃኑ ገሊጾም።
ኣቢያተ ትምህርትን ቍምስናታትን ሰበኻታትን
“ኣብ ሃንጋሪ ካብ ዝቐውም 15 ዓመት ዘቝጽር ዘሎ ማህልየ ዘጸሓይ እተሰምየ ዕቝባ ፍትረት ዘተባብዕን ምንክኻን ፍጥረት ዘተባብዕ” ብናይ ሃንጋሪ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ድርገት Caritas in veritate - ፍቕሪ ብሓቂ (በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ ኣብ 2009 ዓ.ም. ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ) ዝምራሕ ማሕበር ከምዘሎ ገሊጾም፡ እዚ ማሕበር እዚ ኣብ ኣባይቲ ትምህርትን ቍምስናታትን ሰበኻታትን ነታ ናይ ሓባር ቤትና ቤት ሰብኣውን ኵሉ ፍጥረትን ምሕላውን ምክንኻንን ዝብል ሓላፍነት ዘነቓቕሕን ነዚ ዝሕግዝ መደባት እውን ዘቕርብ እዩ” ኢሎም።
መኣዲ ዘፍጥረት
እቲ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ቡዳፐስት ኣብ ዝካየድ ዘሎ መበል 52 ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ቅዱስ ቍርባን ፍጻሜታት ዝድገም ጸሎት ነቲ “መኣዲ ፍጥረት” ምክፋል ዝብል ኣምር ዝሓቘፈ እዩ። እዚ ኸኣ ነቲ መልእኽቲ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1992 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓቢይ ጾም ዘመሓላለፍዎ መልእኽትን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ 2015 ዓ.ም. ኣትሒዞም ዘቕርብዎ ናይ ሓባር ቤትና ንከናኸን ዝብል ጻውዒት ብፍላይ ኣብታ ይሴባህ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም “ቅድምን ድሕሪ መኣድን ደው ቢልካ ንኣምላኽ ምምስጋን፡ ምንባርና ኣብ ኣምላኽ ምርኩስ ምዃኑ ምዝካርን ነቲ ዝተዓደለና ውህበት ፍጥረት ዘሎና ሞሳ ዘበራትዕን ምስቶም ድኻታን ስኡናትን ዘሎና ሓድነት የደልድሎ” (ፍቕዲ 227 ረኣ) እንክብሉ ንዘስመሩሉ ሓሳብ ዘቃልሕ እዩ ኢሎም።
ንድኹማትን ንምድርንና ነዕቍብ
ዝመጽእ ዘሎ ሰንበት ዕለት 12 መስከረም እቲ መበል 52 ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ቅዱስ ቍርባን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ክዛዘም እዩ፥ ቅዱስነቶም “ናብቲ ኣብ ፍጥረት ዘሎ ዘደንቕ ስርዓተ ሕጊ ናብቲ ጐይታ ባዕሉ ዝሃቦ ስኒት ከም እነተኵር ክገብሩ እዮም - ሰብ ነዚ ስኒት እዚ ማለት ነዚ ናይ ፍቕሪ ናይ ሓልዮት ሕጊ ንዅሉ ፍጥረት ዝቈጻጸር ፍትሒ ንምርካብን ንምኽባርን ጻውዒት ከቕርቡ እዮም።”፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከይተሓለሉን ደጋጊሞን ድኻታትን ፍትረትን ማሕበራዊ ፍትሕን ኪፈላለ ከም ዘይክእል ንዓለምና ኽንዕቍባ እንኽእል ንድኻታትን እንነብረላ መሬት ን እንተዕቝይብና ጥራይ ምዃኑ የዘኻኽሩና።
ብቛንቋ ሮም ዝዝየም ስርዓተ ቅዳሴ
ኣብ 2008 ዓ.ም. ናይ ሃንጋሪ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ መጽሓፍ ቅዱስ ምሉእ ብምሉእ ብቛንቋ ዓሌት ሮም ኣተርጒይሙን ኣጽዲቑን ንሕትመት ኣብቂዑ እዩ፥ ቋንቋ ሮም እቶም ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ዓሌት ሮም ብሰፊሕ ዝጥቀምሉ ቋንቋ እዩ፡ ይዅን ደኣ እምበር ብቋንቋ ሮም ናይ ቅዳሴ መጽሓፍ ኣይነበረን። ብቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተተባቢዕና ብቋንቋ ሮም ናይ ቅዳሴ መጽሓፍ ትርጒም ኣብ ፍጻመ በጺሑን አብዚ ናይ ናይ ቅዳሴ መጽሓፍ እዚ ዕለት 9 መስከረም 2021 ዓ.ም. መላእ ተጋባእያን ዓለም ሓቆፍ ቅዱስ ቝርባን ዘሳተፈ መስዋዕተ ቅዳሴ ክዓርግ እዩ፥ ነዞም ኣብ ኤውሮጳ ዝርከብ ውሁዳን ዓሌት ኣብ መላእ ሕብረት ኤውሮጳ ሕውነትና ንገልጽ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ናብ’ዛ ኣብ ታሕቲ ተጠቒሳ ዘላ ሃገር ምምላስ በኒን
መንግስቲ ሃገረ ኔዘርላንድ፡ ንስኻ ኣብ ሓጺር ግዜ ነዛ ሃገር ለቒቕካ ክትወጽእ ወሲኑ ኣሎ። ናብ ዝመጻኻሉ ሃገር ክትምለስ ትሓስብ እንተኾንካ፡ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (ፌ ቬ ኤን) ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምሳኻ ኮይኑ ክሓስብ ይኽእል። ኣብ’ቶም ክህልዉኻ ዝኽእሉ ተኽእሎታት መጽናዕቲ ብምግባር፡ ብዛዕባ መጻኢኻ ጽቡቕ ውሳኔ ክትወስድ ትኽእል።
ነቶም ብናቶም ተበግሶ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ሰባት፡ መንግስቲ ኔዘርላንድ ዘበርክቶ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣሎ። ነዚ ገንዘብ፡ ዝተፈላለያ ትካላት ክሓታልካ ይኽእላ። ገለ ክፋል ናይ’ዚ ገንዘብ፡ ብመልክዕ ንብረት ወይ ኣገልግሎት (ብዓይነት) ይሽፈን። ንኣብነት፡ ኣብ ገለ ትካላት፡ ዝኾነ ሞያ ንምምሃር ሓጺር ስልጠና ክትረክብ ትኽእል። ካልኦት ትካላት፡ ኣብ ምጽሓፍ ናይ መጻኢ ውጥን ሓገዝ የበርክታ። ገሊኤን ድማ፡ ናትካ ትካል ንምምስራት ዘኽእል ኣቕሑ የበርክታልካ። ፋይናስያዊ መጠን ናይ’ቲ ትረኽቦ ንብረት ኮነ ኣገልግሎት ኣብ ኩለን ትካላት ማዕረ እዩ። ኣብ ሓንቲ ትካል ጥራሕ ኢኻ ክትምዝገብ ትኽእል። ነዚ፡ ብመንግስቲ ምቁጽጻር ይገብረሉ።
ብዘይካ’ዚ ሓገዝ፡ ብመገዲ ድንጋገ-REAN Return and Emigration Assistance from the Netherlands) ዝወሃብ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣሎ። ካብ REAN፡ ምኽሪ፡ ናይ ነፋሪት ትኬትን ከምኡ’ውን ሓገዝ ኣብ ምርካብ ናይ መጓዓዝያ ሰነዳትን ክትረክብ ትኽእል። ኣህጉራዊ ወድብ ፍልሰት (ኣይ ኦ ኤም) (IOM) (International Organization for Migration))፡ ነቲ ናይ REAN መደብ ናይ ምፍጻም ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ ምምላስ ዝተሓጋገዙ ካልኦት ውድባት’ውን፡ ተወሳኺ ሓገዛት ክሓቱልካ ይኽእሉ። ተጠቃሚ ናይ’ዚ ድንጋገ ንምዃን፡ ገለ ረቛሒታት ከተማልእ ይግባእ። እዚ ካሕሳ ይግብኣካ እንተኾይኑ ንምፍላጥ፡ ንኣላይኻ ተወከስ።
እቶም ዝወሃቡ ሓግዛት ኣየኖት እዮም?
ናብ በኒን ኣብ ትምለሰሉ እዋን ትረኽቦም ሓገዛት እዞም ዝስዕቡ እዮም፦
- 1,800 ኤውሮ ንልዕሊ-ዕድመ። ካብ’ዚ ካብ 300 ኤውሮ ዘርይበዝሕ ጥረ ገንዘብ ይኸውን።
- 2,800 ኤውሮ ንነፍሲ-ወከፍ ምሳኻ ዝጓዓዝ ትሕቲ ዕድመ ህጻን። ካብ’ዚ ካብ 300 ኤውሮ ዘይበዝሕ ጥረ ገንዘብ ይኸውን።
ኣብነት: ሓንት 2 ኣባጽሕን 1 ትሕቲ-ዕድመን ዘለዋ ስድራቤት፡ €1800 + €1800 + €2800 = € 6400 ትወስድ። ካብ’ዚ ገንዘብ፡ ካብ 900 ኤውሮ ዘይበዝሕ ብጥረ ገንዘብ ይወሃብ።
ብተወሳኺ ካብ REAN ንኣብነት፡ ናይ ነፋሪት ትኬትን ተወሳኺ ጥረ ገንዘብን ክትወስድ ትኽእል (200 ኤውሮ ንበጽሒ፡ 40 ኤውሮ ድማ ንትሕቲ ዕደም ህጻን)።
ኣብ ምምላስ ዝተሓጋገዛ ትካላት ኣየኖት እየን?
- ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (ፌ ቬ ኤን) ብመንገዲ Met Opgeheven Hoofd 2 ኣቢሉ፡ ናብ ዝመጻኻሉ ሃገር ናብ ምምላስ ዘለዉ ተኽእሎታት ይዘራረበሎም። ናብ ዝመጻኻሉ ሃገር ክትምለስ ትሓስብ እንተኾንካ፡ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (ፌ ቬ ኤን) ኣብ’ቲ ትገብሮ ምቅርራብ ክተሓባበረካ ይኽእል። እንተደሊኻ፡ ምስ’ተን ኣብ ሃገርካ ዘለዋ መሻርኽቲ ትካላት ከነራኽበካ ንኽእል። እዘን ትካላት፡ ኣብ’ታ ሃገር ምስ ዝተፈላለዩ ባእታታ ርክባት ዘለወን ኮይኑ ኣብ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታት እታ ሃገር ኣፍልጦ ኣለወን። ፈለማ፡ ምሳኻ ንኣብነት ብዛዕባ ተኽእሎታት ስራሕ፡ ናይ ባዕልኻ ትካል ምምሳርት፡ ዳግማይ ምስ ስድራቤትካ ምርኻብ፡ ጉዳይ ትምህርቲ፡ ናይ ጥዕና ክንክንን ናይ መንበሪ ኣባይቲ ጉዳያትን ክንዘራረብ ንኽእል። ምስ ተመለስካ፡ እቲ ኣብ ሃገርካ ዝርከብ መሻርኽቲ ትካል ይቕበለካ። እቲ ትካል ድማ፡ ኣብ ሃገርካ ዳግማይ ንኽትጣየስን ነቲ ዘለካ ገንዘብ ኣብ ምውፍራን ይተሓባበረካ።
- ኣይ ኦ ኤም ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰት፡ ምስ ተመለስካ ሂወትካ ኣብ ሃገርካ ዳግማይ ኣብ ምጥያስ ይተሓባበረካ። ምስ ተመለስካ ንኣብነት፡ ብመንገዲ ኣይ ኦ ኤም ኣቢልካ፡ ኣብ መንበሪ ገዛ፡ ትምህርቲ ወይ ትካል ከተውፍር ትኽእል። ነዚ ዝኸውን ጥረ ገንዘብ ኣይወሃበካን እዩ። ብመንጽሩ፡ ብምትሕብባር ናይ’ቲ ኣብ ሃገርካ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኣይ ኦ ኤም፡ ናይ ዓይነት ሓገዝ ይግበረልካ።
- Stichting WereldWijd ዝተባህለ ማሕበር፡ ንተሳተፍቲ ናይ ባዕሎም ትካል ኣብ ምምስራት ይተሓባበር። እቶም ኣብ መደብ project WereldTools ዝሳተፉ ሰባት፡ ናብ ሃገሮም ምስ ተለምሱ ቀልጢፎም መታን ናብ ስራሕ ክኣትዉ፡ ኣቕሑ፡ መሳርሕን ማሽናት ዝሓዘ ሳጹን ይወሃቡ። ትካል WereldWijd ከምኡ’ውን ኣይ ኦ ኤም (IOM)፡ ንስኻ መታን ኣብ ሃገርካ ብጽቡቕ ኣገባብ ክትጅምር፡ ብሓባር ይሰርሑ።
- Solid Road፡ ዝተባህለ ውድብ፡ ኣብ ኔዘርላንድ ውልቃዊ ስልጠናታትን ምእላይን ብምሃብ ኣብ ምምላስ ይተሓባበርን ምሳኻ ብሓባር ብምዃን ድማ ነቲ ናይ ምጥያስ ባጀትካ ኣብ ምንታይ መዓላ ከተውዕሎ ከምትኽእል ውጥን ይገብር። Solid Road ብተወሳኺ፡ ኣብ’ታ ትምለሰላ መዓልቲ፡ ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ስኺፕሆልን ኣብ ሃገርካን፡ ምስ ንዓኻ ሂወትካ ዳግማይ ንምህናጽ ዝተሓባበራ ውድባት ብምዃን ሓገዝ የበርክት። ምስ ተመለስካ ሂወትካ ንምምራሕ ዝሕግዙኻ ሞያታት ንምምሃር ድማ፡ ኣብ ሃገረ ኔዘርላንድ ናይ ሞያ ስልጠናታት ክትወስድ ትኽእል። Solid Road ቋንቋታት ዓረብ፡ ኩርድሽ፡ ኢንግሊዘኛ፡ ፈረንሳይ፡ ኔዘርላንድስን ጀርመንን ዝዛረቡ ሰራሕተኛታት ኣለውዎ።
- Stichting ROS (ማሕበር ሮስ) ካብ ዘለዎ ፕሮጀክትታት ሓደ፡ እቲ ብ Vice Versa 5.0 ዝፍለጥ ፕሮጀክት እዩ። ብናይ ባዕልኻ ተበግሶ ናብ ሃገርካ ኣብ ትምለሰሉ እዋን፡ ብመንገዲ እዚ ፕሮጀክት ኣቢልካ፡ ኣብ ውልቃዊ ኩነታትካ ዘተኮረ ሓገዝ ትረክብ። ምስ ካብ ሃገርካ ዝመጸ ናይ ምምላስ ኣስለጣኒ ብምዃን ድማ፡ ነቲ ናይ ምምላስ ኩነታትካ ትቀራረበሉ። ብሓባር ብምዃን፡ ናይ ምምላስ ውጥን ተውጽእን ነቲ ንምምላስ ተባሂሉ ዝወሃበካ ገንዘብ ኣበየናይ መዓላ ተውዕሎን ትዕዘብ። ምስ ተመልሰካ መታን ክትሰርሕ፡ ትምህርትን ስልጠናታትን ትከታተል። ምስ ተመለስካ ድማ፡ ካብ ኣብ ሃገርካ ዝርከብ መሻርኽቲ ትካል ሓገዝ ትረክብ።
- Goedwerk Foundation፡ ዝተባህለ ውድብ፡ ኣብ ምምላስ፡ ኣብ ውልቃዊ ኩነታትካ ዘተኮረ መፍትሕታት ይቕርብ። እቶም ምኩራት ክኢላታት፡ ተሓጋገዝትን ኣስለጠንትን ናይ Goedwerk Foundation፡ ብቋንቋታት ኢንግሊዘኛ፡ ስፓንሽ፡ ዓረብ፡ ኣምሓርኛ፡ ትግርኛ፡ ፋርሲ፡ ፓሽቱን ዳሪን ክተሓጋገዙኻ ይኽእሉ። ምሳኻ ብሓባር ብምዃን ድማ፡ እቲ ናትካ ናይ ምምላስ ጒዳይ ብጥንቃቐ ይዳልውሉ። ንኣብነት፡ ኣብ ምምጻእ ናይ መጓዓዝያ ሰነዳት፡ ናብ ኤምባሲ ኣብ ትገብሮ ምብጻሕ፡ ናይ ጥዕና ሓገዝ፡ ምስ ስድራኻ ርክብ ምግባር፡ ነቲ ናይ መጣየሲ ገንዘብ መደብ ምሕንጻጽ፡ ከምኡ’ውን ናብ ሃገርካ ኣብ ትገብሮ ጎዕዞ። Goedwerk Foundation (ብመንገዲ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት) ሓገዝ ናይ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከባ መሻርኽቲ ውድባትን ናይ ተመለስቲ ናይ ባዕሎም መርበባትን ይጥቀም።
ኣብ ሃገርካ ዝርከባ መሻርኽቲ ትካላት ኣየኖት እየን?
እተን ኣብ ሃገርካ ዝርከባ መሻርኽቲ ትካላት፡ ብዛዕባ ኩነታት ሃገርካ ሓበሬታ ክህባኻን ከምኡ’ውን ምስ ተመለስካ፡ ሓገዝን ምእላይን ከበርክታልካ ይኽእላ።
- ኣብ ሃገረ በኒን ዝርከብ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (VluchtelingenWerk)፡ ምስ ኣብ ሃገረ በኒን ትርከብ ማሕበር “ካሪታስ” (Caritas Benin) ብሓባር ይሰርሕ። እዛ ማሕበር፡ ንተመለስቲ (ውልቀ-ሰባት ኮነ ስድራቤታት)፡ ሓድሽ ሂወት ኣብ ምጅማር ትተሓባበር። እዛ ማሕበር፡ ንተመልስቲ ኣብ ኤርፖርት ክትቅበል፡ ኣብ (ግዝያዊ) መንበሪ ቦታ ምድላይ ትተሓባበር ከምኡ’ውን ኣብ ምምስራት ንእሽቶ ትካል ወይ ድማ ኣብ ምዳልይ ስራሕ ሓገዝ ተበርክት። ብተወሳኺ፡ እዛ ማሕበር፡ ኣብ ምርካብ ጽቡቕ ትምህርቲ፡ ኣገደስቲ ርክባትን መርበባትን ኣብ ምርካብ ሓገዝ ተበርክት ኮይና ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ድማ፡ ንዓማዊል ናብ ናይ ጥዕና ማእከል ተመሓላልፍ። ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (VluchtelingenWerk) ሓደ ዓመት ድሕሪ ምምላስ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ከመይ ከምዘለኻ ንምፍላጥ ምስ መሻርኽቲ ውድባት ርክብ የካይድ።
- ብ ኣይ ኦ ኤም (IOM) ክትሕገዝ ዝመረጽካ እንተኾንካ፡ ኣብ በኒን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኣይ ኦ ኤም (IOM) ዘለዉ ሰራሕተኛታት፡ ነቲ ብዓይነት ዝተዋህበካ ባጀት ኣብ ግቡእ ማዕላ ኣብ ምውዓል ይተሓባበሩኻ። ነዚ ገንዘብ ንኣብነት፡ ኣብ ምኽፋል ክራይ ገዛ፡ ትምህርቲ፡ ስልጠና፡ ምግዛእ ትካልን ወዘተን ከተውዕሎ ትኽእል።
- ብተወሳኺ፡ ካልኦት ትካላት ምስ ኣብ ሃገርካ ዘሎ መሻርኽቲ ኮይነን ይሰርሓ። እዘን ትካላት ኣየኖት እየን ከምኡ’ውን እቲ መሻርኽቲ ንዓኻ እንታይ ክገብረልካ ይኽእል ከከም ኩነታቱ ዝተፈላለየ እዩ።


text:
ኣብ ሶማልያ ዝተኻየደ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ፣ ብውሑዱ 15 ሰባት ተቐቲሎም።
እቲ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ እትርከብ ሆቴል፣ ኣብ መኪና ብዝተጻወደ ነታጒ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ብናይ ፈኮስቲ ብረታት ተኹሲ’ውን ዝተሰነየ ምንባሩ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።
ሚኒስተር ዜና ሶማልያ መሓመድ ኣብዲ ሃዪር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብቲ ሆቴል ኣኼባ የካዪዱሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን፣ እቲ መጥቃዕቲ ከምዝተፈጸመ ገሊጹ። ሓደ ሚኒስተርን ጋዜጠኛታት ሬድዮን በቲ መጥቃዕቲ ቆሲሎም ከምዘለዉ’ውን ሓቢሩ።
ሰብ ሞያ ሕክምና ቁጽሪ ናይ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 22 ከምዝኾነን፣ ካልኦት 45 ሰባት ከኣ ከምዝቖሰሉን ይገልጹ።
ጉጅለ ኣልሸባብ ናይቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ መጥቃዕቲ ዝኹንን መግለጺ ብመንገዲ ኣብ ሶማልያ ዝርከብ ወኪሉ ኣውጺኡ። ጉጅለ ኣልሸባብ ኣብ ተመሳሳሊ ሆቴል ንሳልሳይ ግዚኡ መጥቃዕቲ ቦምባ የካይድ’ኳ እንተሎ፣ ምምሕዳርን ሰራሕተኛታትን’ቲ ሆቴል ኣብ ዝሓጸረ እዋን ዘድሊ ጽገናታት ገይሮም ናብ ስርሖም ክምለሱ ምርኣይ፣ ህዝቢ’ታ ሃገር ኣብ ልዕሊ’ቲ ጥሩፍ ጉጅለ ዘለዎ ተቓውሞ ዘርኢ’ዩ፣ ክብል መግለጺ ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት።


text:
Radio Erena: 29 June 2021
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ትግራይ፣ ህጹጽ ኣኼባ ከካይድ፣ ኣመሪካ፣ ብሪጣንያን ኣየርላንድን ጸዊዐን።
እዘን ሃገራት ነዚ ጻውዒት ዘቕርባ ዘለዋ፣ ሓይልታት ትግራይ፣ ንከተማ መቐለ ብ28 ሰነ ድሕሪ ምቁጽጻሮም’ዩ።
ባይቶ ጸጥታ፣ ኣብ ጉዳይ ትግራይ ንምዝታይ፣ ንዓርቢ 2 ሓምለ ህጹጽ ኣኼባ ከካይድ ትጽቢት ከምዘሎ ዝገልጹ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት፣ ኣብ ህሉው ፖለቲካዊ፣ ጸጥታውን ወትሃደራዊን ኩነታት ትግራይን ኢትዮጵያን፣ ከምኡ ድማ ሰብኣዊ ቅልውላውን ከተኩር ምዃኑ ኣንፊቶም።
ሚሊሻታት ኣምሓራን ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራን ካብ ትግራይ ክወጹን ናብ ህዝቢ ትግራይ ድማ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዛት ክባጻሕ ክፈቐድን ንዝቐረበሉ ጠለባት ከሰናኽል ዝጸንሐ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ሰራዊቱ ከቢድ ክሳራታት ድሕሪ ምውራዱ፣ በይናዊ ምቑራጽ ተኸሱ ኣዊጁ ይርከብ።
መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንጥሜት ከም መሳርሒ ኵናት ይጥቀምሉ ከምዘለዉ ዝነቕፍ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ፣ ብመንገዲ ባይቶ ጸጥታ ጽኑዕ ውሳኔ ክሓለፍ ክሓትት ምጽንሑ ይፍለጥ።
5 ቀወምቲ 10 ድማ ተለወጥቲ ኣባላት ሃገራት ዘለዎ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብዚ ጉዳይ ብምትኳር ብ15 ሰነ ዕጹው ኣኼባ ከምዘካየድ፡ እንተኾነ ኣብ ውሳኔ ከምዘይበጽሐ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
ሓይልታት ትግራይ፣ ‘ወፍሪ ኣሉላ ኣባነጋ’ ኣብ ዝስመይዎ ንኣስታት ክልተ ሰሙን ዝቐጸለ ሓያል ኵናት፣ ንሓያሎ ክፋለተ ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምድምሳስ፣ ናብ ወሳኒ ወትሃደራዊ መድረኽ ከምዝተሰጋገሩ ክሕብሩ’ዮም ጸኒሖም።
‘ከም ሓሩጭ ተበቲኖም’ዮም ክእከቡ ኣይክእሉን’ዮም’ ክብል ኣቐዲሙ ዝገለጸ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ብዛዕባ’ዚ ሓድሽ ወትሃደራዊ ምዕባለታት ብዝምልከት ዛጊት መግለጺ ኣይሃበን።
ምትሓዝ ከተመ መቐለ፣ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ተዛዚሙ ማለት ከምዘይኮነ ዘረድኡ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ብወገኖም፣ ንትግራይን ንኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነ ኤርትራ ንእትርከበን ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ዝበኣሰ ቅልውላው ከምርሕ ከምዝኽእል የረድኡ።
ሰራዊቱ ብዝተፈላለየ መኣዝን ካብ ትግራይ ዝስሕብ ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ በይናዊ ምቁራጽ ተዅሲ እኳ እንተኣወጀ፣ ‘መላእ ትግራይ ሓራ ክሳብ እትኸውን፣ መጥቃዕታቶም ክቕጽል ምዃኑ’ ሓይልታት ትግራይ ብመንገዲ ኣፈኛኦም ኣረጋጊጾም።
=====================


text:
ተ.ሓ.ኤ ሶባ ሕማቅ ውርሻ ናይ ሽዓብያ ተመኩሮ
ዎ ተቓላሳይ ደላይ ለውጢ ኩቡር ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኹሉ ኣደራዕ ሕሰመ መከራ ስቓይ የእዊኻ ረዳኢ ዘይ ቡሉ እዋን ክንሱ ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣብ ክንዲ ኣውያትካ ሰሚዕም ንረዳትካ ዝሻባሸቡ ኣብ ጸቢብ ውድባዊ ጠቕሚ ተሓጺሮም ኣንጻር ንውራይካ ቀዳምነት ሂቦም ኣብ ማኣዲ ሓድነት ኮይኖም ውድባዊ ቅርሕንቲ ወጊዶም ንዝቓለሱ ተቓለስቲ ብ ተ.ሓ.ኤ ሶባ ኣብ 6ይ ውድባዊ ባኤኦም ካብ ጸቢብ ውድባዊ ጠቕሚ ተበግሶም ዘይ ርትዓዊ ጸለመን ዘለፋታት መግለዚ ብምግላጽ ከየሕዘነና ኣይተረፈን።
ተ.ሓ.ኤ ሶባ ሕማቕ ውርሻ ናይ ሽዓብያ ተመኩሮ ዘበለኒ ምኽንያት ኣብ ሜዳ ኸለው ሽዓብያ ን ተ.ሓ.ኤ ንምቕንጻል ብጸለመን ዘለፋን እዮም ጀሚሮማ ንውድቦም ከም ቅኑዓት ኣምሲሎም ውድባዊ ጠቕሚ ንምርዋይ ካብ’ኡ ሓሊፎም ድማ ንውድብ ተ.ሓ.ኤ ብዘለፋን ጸለመን ከይትሓጽሩ ካብ ሱሱዕ ሕርፋኖም ተበጊሶም ንሜዳ ኤርትራ ንበይኖም ንምብሓት ኣብ ርእሲ ተ.ሓ.ኤ ልፍንታዊ ሓይሊ ተጠቒሞም ኣዕናዊ ውግእ ከፊቶም ንሜዳ ኤርትራ ባሓትዎ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ እዚ ዘይባሃል ኣሻሓት ደቁ ከሲሩ ኣብ ክንዲ ተሳማሚዕካ ንጸላኢ ምስጓግ ክዕቆብ ዝግቦኦ ሂወት ንግላውን ውድባውን ጠቕሚ ኣሻሓት ሂወት ጠፊኡ ስለ ዝኾነ ኽኣ እነሆ ሃገርናን ህዝብናን ሕጂ ይስሕኖ።
ተ.ሓ.ኤ ሶባ ኽኣ ናይ ዝሓለፈ ኮለል ከይ ኣኽሎም ኣብ 6ይ ውድባዊ ጉባኤኦም ዘውጹዎ መግለጺ ዝተዓዘበ ኣብ ቕርሕንትን ጸለመን ውድባዊ ትምክትን ገና ከምዘይ ተላቐቑ ውራይ ህዝብና ሕሰሙን ስቕያቱን ረሲዕም ዘየቃራርብ ቃላት ካብ ሓቂ ዝራሃቐ መግልጺኦም ነዚ ናይ ኣሻሓት ሂወት ዝበልዔ ተብላጺ ተመኩሮ ሽዓብያ ዝወርሱ ዘለዉ ኮይኑ’ዶ ኣየስምዕን።
ብዛዕባ ኣብ 2003 ዝተገብረ ምፍንጫል ቁስልታትኩም ኣይ ትረስዑ ዝዓይነቱ ኣብ 6ይ ውድባዊ ጉባኤኦም መግለጺኹም ኣቡኡ ኣትየ ኮለል ክብል ኣይደልን ምኽንያቱ ብጻይ ገብሩ ሓጎስ ዓገብ ሰውራዊ ባይቶ ካብ ቀዳማይኩም ዳሕራይኩም ገደደ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ገልጹዎ ስለ ዝኾነ። ቁስልታት ምግዳእ ኣብዚ ግዜዚ ህዝብና እና ተጨፍጨፈን እና ሃለቀን ነየናይ ሽግር’ዩ ኽፈትሕ ሕጂውን ኣንተኾነ ካብ ብቕርሕንቲ ተላጢጥካ ዘለፋን ጸለመን ሰጊርና ብዝሓለፈ ተሞኩሮታትና ተማሂርና ኣውያት ህዝብና ሰሚዕና ኩሉና ዘሎ ሕድገት ጌርና ቃልስና ኣዋሃሂድና ንህዝብና ካብዚ ዘለዎ ደልሃመት ንምልቓቅ እንተ ተቓለጠፍና እቲ ዝሓሸ መንግዲ’ዩ እብል ካብዚ ሃሊፉ ኣብ ርእሴና ዝወሰድኩሞ ቀንጸላ ገዲፍካ ግባኤኹም ዕውት ብምንባሩ የሔጉሰኒ እቶም ኣብ 6ይ ግባኤ ውድብኩም ተመርጹ መሪሕነትን ተጣባበቅትን ክኣ ብዘይ ሓድነት ዝርከብ ዓወት ስለ ዘየሎ ኣብ መስርሕ ሓድነት ብሓድሽ መንፍስ ንኽትዋሱኡ ሙሉእ ዓወት ይምነየልኩም። Congratulations to all of you
ካብ ገብሪሂይወት (ኣቡ ዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2376


text:
Radio Erena: 05 June 2018
ሰራዊት ፣ህዝቢ ምስ ዝመረጾ ፖለቲካዊ ሰልፊ ደው ክብል ከምዘለዎ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ከምዘዘኻኸረ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢራ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ነዚ ዘዘኻኸረ፣ ምስ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት እታ ሃገር ኣብ ዘካየዶ ሰፊሕ ምይይጥ’ዩ።
ንሱ ኣብቲ ምይይጥ፣ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ኢህወደግ ፖለቲካዊ ብቕዓት ስኢኑ እንተተኣልዩ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስቲ ብህዝቢ ዝምረጸ ሰልፊ ደው ኢሉ ክቕጽል ከምዘለዎ ኣተሓሳሲቡ።
ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብቲ ብዓርቢ 1 ሰነ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ዘካየዶ ምይይጥ፣ ኣብ ሰራዊት ዝትግበር ምትዕርራያት ብዝምልከት ምስቶም ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝኾኑ ጀነራላት ከምዝተዘራረበ ተሓቢሩ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ድጋመ ምትዕርራይ ኣብ ዝግበረሉ ጎኒ ጎኑ ድማ ሓይሊ ባሕሪ ንምቛም መደብ ከምዘሎ’ውን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብተወሳኺ ገሊጹ።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፣ ሓይሊ ባሕራ ተበታቲኑ ዝጸንሐ ኢትዮጵያ ዳግም ከተቑሞ ምዃና ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተራ ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ኣተገባብርኡ ይኹን ካልእ ዝርዝራዊ መደባቱ ኣየብርሀን።
========================


text:
Radio Erena: 05 September 2019
መንግስቲ ኬንያ፣ ብዛዕባ’ቲ ምስ ሶማል ዘሰሓሕቦ ጉዳይ ዋንነት ክሊ ማይ ብዝምልከት፣ ንሰኑይ 9 መስከረም፣ ኣብ ኔዘርላንድስ፣ ከተማ ሄግ፣ ክጋባእ ተወሲኑ ዘሎ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ናብ ካልእ እዋን ክሰጋገር ሓቲቱ።
እቲ መንግስቲ፣ ነቲ ካብ 9 ክሳብ 13 መስከረም ክጋባእ ተወሲኑ ዘሎ፣ ናይ ይግባኣኒ’ዩ ጥርዓን ናይ ምስማዕ መስርሕ ናብ ካልእ እዋን ክሰጋገር ዝሓተሉ ዘሎ ምኽንያት፣ ሓድሽ ጉጅለ ጠበቓ ንምቑጻር ተወሳኺ ግዜ ስለዘድለየ ምዃኑ፣ ክፍሊ ኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኬንያን ሶማልን፣ ኣብ ገማግም ህንዳዊ ውቅያኖስ ዝርከብ ኣስታት 100 ሽሕ ትርብዒት ኪሎሜተር ዝግመት ክሊ ማይ ካብ ነዊሕ ክሰሓሕበን ምጽንሑ ይፍለጥ።
እቲ ሃብታም ትሕዝቶ ነዳዲ ከምዘለዎ ዝግለጽ ክሊ ማይ፣ ንኩባንያታት ዕደና ቅድሚ ምውፋረን፣ ንዝጸንሐ ምስሕሓብ ንምጽራይ መንግስቲ ሶማል ነቲ ጉዳይ ኣብ 2014 ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከምዘብጽሖ ሰነዳት የመልክቱ።
መንግስቲ ኬንያ፣ እቲ ጉዳይ ብሕብረት ኣፍሪቃ ክርአ ንዘቕረቦ ጠለብ፣ መንግስቲ ሶማል ነጺግዎ’ዩ።
ኬንያን ሶማልን፣ ብሰንኪ ዋንነት ክሊ ማይ፣ ኣብ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ምስሕሓብ ይርከባ።
እቲ ምስሕሓብ፣ ብመንጎኝነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ንምዝሓሉ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ዝተወስደ ተበግሶ ኣይተዓወተን።


text:
ሰበ ስልጣን ሕብረት ኣውሮጳ ልዕልና ሕጊ እቲ ሕብረት ብዝምልከት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፖላንድ ነቲ መንግስቲ ዝሃቦ ውሳን እንተድኣ ዘይቐይርዎ እታ ሃገር ኣባል እቲ ሕብረት ኮይና ምቕፃላ ኣብ ሓደጋ ሙኳኑ ኣጠንቂቑ። ኣብ መወዳእታ እቲ ዝሓለፉ ሰሙን ንኣባልነት ሕብረት ኣውሮጳ ዝድግፉ ሰፋሕቲ ሰልፍታት ምክያዶም'ውን ይዝከር ።
ብግምት ከባቢ 100 ሽሕ ሰባት ዝተሳተፍሉ ንአባልነት ፖላንድ ኣብ ሕብረት ኣውሮጳ ዝድግፉ ሰልፈኛታት ካብ ዋርሶን ካልኦት ከባብታት ፖላንድን ተኣኻኺቦም እዮም ። ካብኣቶም ሓደ ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ሕብረት ኣውሮጳ ነበርን መራሒ ተቃዋሚ ፓርቲ መድርኽ ሲቪክ ዝኮነ ዶናልድ ቱስክ'ዩ ። ንሱ ነቲ ዘተኣኻኸቦም ቀንዲ ጉዳይ ክገልፅ ከሎ ብሽም ቤት ፍርዲ ልባስ ሕጊ ተኸዲኖም ሕገ መንግስቲ ጥሒሶም ብላዕለዋይ መሪሕነት መንግስቲ ፖላንድ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ክትወፅእ ምውሳኑ ንምቅዋም ምዃኖም ይዛረብ ።
እቲ ተቃውሞ ዝተላዕለ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፖላንድ ሕገመንግስቲ እታ ሀገር ኣብ ልዕሊ ሕጊ ሕብረት ኣውሮጳ ልዕልና ከምዘለዎ ድሕሪ ምውሳኑ እዩ ። ልዕልና ሕጊ ሕብረት ኣውሮጳ መሰረት እቲ ሕብረት ምኳኑ ዝፍለጥ እዩ በዚ ድማ ሰበስልጣናት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ልዕሊ ፖላንድ ማዕቀብ ከንብሩ ከምዝኽእሉ ኮምሽነር ፍትሒ ሕብረት ኣውሮጳ ዲድየር ሬነርስ ኣጠንቂቆም ።
“ንሕና ቤትፍርዲ ብዛዕባ እቲ ኣብ ፖላንድ ዘሎ ጉዳይ ዝህቦ ውሳነ ኢና ንፅበ ዘለና ፤ ካብኡ ግን ንመዓልታዊ ክልከላ ገንዘብ ዝሓወሰ ማዕቀብ ክስዕብ ይኽእል እዩ ።”
እቲ ኽልከላ መዓልታዊ ስጋብ ሓደ ሚልየን ዶላር ዝበፅሕ ክኸውን ይኽእል እዩ ። እዚ ንጉዳይ ሕጊ ዝምልከት ውሳነ ፈለማ ብቀዳማይ ሚኒስተር ፖላንድ ማቴዉሽ ሞራቪያጽኪ ዝተበገሰ እዩ ። ንፖለቲካዊ ኢድ ኣእታውነት መንግስቲ ፖላንድ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ፍትሒ ዝጥምት ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ወርሒ ሓምለ ንዝተዋህብዎ ክልተ ውሳነታት ከተግብር ፍቃቓደኛ ብዘይ ምዃኑ እዩ ።
እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ከምዘይቅ፟በልዎ ድሕሪ ምግላፅ ኣብ ፌስ ቡክ “ፖላንድ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ናይምውፃእ ድልየት የብላን እዚ ሓሳብ “ጎዳኢ አባሃህላ እዩ “ ክብሉ ፅሒፎም::
ደገፍቲ መንግስቲ እውን ሰልፊ ዝወፁ ኾይኖም መንግስቶም ንተግባር ሕብረት ኣውሮጳ ምቅዋሙ ትኽክል እዩ ኢሎም ይኣምኑ ። ዚግሙንት ማርኒክ ዝተባህለ ፖላንዳዊ ከምዚ ይብል ።
“ግቡእነት መሰል አብ ዘይብሎም ተግባራት ግቡኦም ክኸውን ይደልዩ ከምድላዮም ጣልቃ ንኽኣትዉ ክጥዕሞም ምእንታን::”
ፖላንድ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ናይምውፃእ ዕድላ ኣዝዩ ዝዓበየ ምኻኑ ዝዛረብ ኣባል ርክብ ጉዳvት ወፃኢ ቤት ምኽሪ ኣውሮጳ ፒዮተር ቡራዥ ልዕሊ 80% ህዝባ ካብ ኣባል እቲ ሕብረት ከይትወፅእ አቃወም እዩ ። ፖላንድ ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንመከሓሓሲ ኮቪድ ተባሂሉ ዝተወሰነላ 66 ቢልየን ዶላር ሓገዝ ሓዊሱ ውሽጣዊ ዕዳጋኣን ኣብ ገንዘባዊ ሓገዝ ሕብረት ኣውሮጳ ዝተሞርከሰት እያ ። ብምኻኑ እንተድኣ ነቲ ኣብ ስርዓት ፍትሒ ከተትግብሮም ዝተወሰኑ ነገራት ዘይትትግብር ኮይና ከም መጠንቀቅ፟ታ ሕብረት ኣውሮጳ ገንዘባዊ እቶታ ክቋረፅ ይከእል እዩ ።
ንፖላንድ ሃንጋሪን ሓወሱ ካልኦት ሃገራት ኣውሮጳ ኣብ ልዕልና ሕጊ፣ ናፅነት ሚድያን ምኽባር መሰል ውሁዳን ብተደጋጋሚ ምስ ሕብረት ኣውሮጳ ተጓኒፀን እየን ።
ፒዮተር ቡራዥ “ ሐጂ ገጢሙና ዘሎ ቃልሲ ውልቀመለክቲ መንግስታት ደረጃ ምዕባለን ሕጊ ሕብረት ኣውሮጳን ብምስትንዓቅ፟ ሰረት እቲ ሕብረት ክሽርሽሩ ዝደልዩ ሓይልታት እዩም ከምዚ ክገብር ዘገ ድ ድዎ ዘለዉ” ይብሉ ።
ሰበ ስልጣናት ሕብረት ኣውሮጳ ቀንዲ ሰረታት እቲ ማሕበር ብመንግስቲ ፖላንድ ክድፈሩ ጀሚሮም ኣለዉ ኣባል ሃገራት ኣብ ጎኒ እቶም ቀንዲ መሰረታት መምርሒ እቲ ሕብረት ጠጠው ክብላ ይግባእ እንተዘይ ኮይኑ ግን ሓደግኡ ዝኸፋአ ክከውን ይኸእል እዩ ክብሉ ኣጠንቂቆ፟ም ።


text:
ሓፈሻዊ ትምህርተ ክርስቶስ
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን ደሓንዶ ሓዲርኩም! ብዛዕባ ዐሠርቱ ቃላት ኣብ እንገብሮ ዘሎና ጉዕዞ ሎሚ ኣብቲ ኣቦኻን ኣደኻን ኣኽብር ዝብል ትእዛዝ በጺሕና ኣሎና። ብዛዕባ ንወለዲ ክነቅርቦ ዘሎና ክብሪ ይዛረብ። እዚ ‘ኣኽብር’ ዝብል ቃል ትርጉሙ እንታይ ኮን ይኸውን ቢልና እንተሓተትና ቃሉ ካብ ዕብራዊ ቋንቋ ዝመጸ ኮይኑ ንክብሪ ዋጋ ዘመልክት ኮይኑ ክብደት ናይ ሓደ ነገር ይገልጽ። ደጋዊ ቅርጺ ዝምልከት ዘይኮነ ውሳጣዊ ሓቂ ዝገልጽ እዩ። ንእግዚአብሔር ምኽባር ክንብል ከሎና መንነቱ ብሓቂ ምፍላጥ እዩ ቀጻሊ ህላዌኡ ኣብ መጎና ምርጋግጽ ኮይኑ ኣብ ዝተፈላለያ ሥርዓታት እንገብሮ ጥራይ ዘይኮነ እግዚአብሔር ኣብ ሕይወትና ክህልዎ ዘለዎ ሓቀኛ ቦታ ምሃብ እዩ። ኣቦኻን ኣደኻን ኣኽብር ዝብል ትእዛዝከስ ጭቡጥ ብዝኾነ መንገዲ ኣድላይነቶም ምፍላጥን ዝግብኦም ክብሪ ከኣ ፍቅርኻ ብምግላጽን ሓልዮትካ ብምውፋይን ዝግበር እዩ። ኮይኑ ግን ነዚ ጥራይ ኣይኮነን ዝምልከት።
እታ ራብዐይቲ ቃል ናታ ፍሉይ ባህርያት ኣለዋ! ካብ ገዛእ ርእስኻ ውጽእ ክትብል ዝሓትት ትእዛዝ እዩ። ኣብ ኦሪት ዘዳግም ‘ኣብታ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ዚህበካ ምድሪ ዕድሜኻ ምእንቲ ኺነውሕ፡ ምእንቲ ኺጽብቐልካውን፡ ከምቲ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ዝአዘዘካ፡ ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር’ (5.16) ይብል። ኣቦኻን ኣደኻን ምኽባርከስ ነዊሕ ዕድመ ታሕጓስ ይህብ። ታሕጓስ ትብል ቃል ኣብ ዐሠርቱ ቃል ምስ ወለዲ ኣብ ዝተሓሓዘ ትእዛዝ ጥራይ ተኣሳሲሩ ንረኽቦ።
ነዚ ንሚልይኖኣት ዓመታት ዝተዓቚረ ጥበብ ሰብኣዊ ጥበብና ክርድኦን ክገልጾን ዝኸኣለ ቅድሚ ቊሩብ ዘመናት እዩ። እዚ ከኣ ማሕተም ሕጻንነት ንምሉእ መዋዕል ከምዝውስን እዩ። ሓደ ሕጻን ኣብ ጥዑይን ዝተመዛዘነን ኣከባቢ ምዕባዩ ንምርዳእ ብዙሕ ግዜ ቀሊል ይመስል። ኮይኑ ግን ብኩሉ ዝተጠንጠኑ እሞ ባዕሎም ዝዓበዩ ቆልዑ ወይውን ኣደዳ ዓመጽ ዝኾኑ ቆልዑት ምርዳእ ከቢድ እዩ። ሕጻንነትና ዳርጋ ዘይድምሰስ ቀለም እዩ ክንብሎ ንኽእል! ደስ ዝብሉናን ደስ ዘይብሉናን ነገራት ኣገባባት ኣነባብራ ከምኡ ክንሓብኦም ብእንደልዮም ቊስልታት መሠረትና ዝተዀሓሓለ እዩ።
ራብዓይ ትእዛዝ ግን ክንዮ እዚ ዝብለና ነገር አሎ። ብዛዕባ ሕያውነት ወለዲ ኣይዛረብን! ኣቦታትን ኣደታትን ፍጹማን ይኹኑ ኣይብልን። ብዛዕባ ሓደ መሠረታዊ ተባር ውሉድ ይዛረብ! ካብ ወላዲ ናይ ምዃን ጸጋ ዝምንጩ ፍሉይን ሓራ ዝገብርን ነገር ይእዝዝ። ወላውን ኩሎም ወለዲ ሕያዎት ኩሉ ሕጻንነት ከኣ ሰላማዊ እንተዘይኮነ ኩሎም ደቂ ሕጉሳት ክኾኑ ከምዝኽእሉ የመላኽት እዚ ከኣ ኣብ ደረጃ ሕጉስን ምሉእን ሕይወት ምብጻሕ ኣብ ቅኑዕ ኣፍልጦ ናይቶም ኣብዚ ዓለም እዚ ከም እንህሉ ዝገበሩና እዩ።
እዛ ቃል እዚኣ ኣብቶም ዝተፈላለየ ቃንዛ ዝመልኦ ታሪክ ሕይወት ዘለዎምን ኣብ ንእስነቶም ዝተሳቀዩን መንእሰያት ሕይወት እተበርክቶ ሃናጺ ሓሳብ እስከ ንሕሰብ። ብዙሓት ቅዱሳን ካብዚኦም ብዙሓት ክርስትያን እዮም ድሕሪ ኣሰቃቂ ሕጻንነት ኣብ ብሩህ ሕይወት ከምዝመጹ ይገልጹ እዚ ዝኾነሉ ከኣ ሳላ ጸጋ ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ሕይወት ክዕረቁ ብምኽኣሎም እዩ። ከም ኣብነት ሎሚ ብፁዕ ኢልና እንዝክሮ ድሕሪ ወርሒ ግን ቅዱስ እንብሎ መንእሰይ ሱልፕሪዝዮ ኣንተሓሰብና እዚ መንእሰይ እዚ ኣብ 19 ዓመቱ ምስ ብዙሕ ስቃይን ቈጺርካ ምስ ዘይውድኡ ጸገማቱን ምስ ሕይወት ተዓሪቁ ከመይ ልቡ ቅሱን ነሩ ምስ ወለዱ ከኣ ፈጺሙ ተራጺሙ ወይ ረሲዕዎም ኣይፈልጥን፣ ቅዱስ ካሚሎ ዘለሊ እንተሓሰባን ዘይስሩዕ ሕጻንነት ኣሕሊፉ ኣብ መወዳእታ ሕይወት ፍቅርን ኣገልግሎትን ክሃንጽ ክኢሉ። ቅድስት ጁሰፒና ባኺታ እንተተመልከትና ኣብ ጽንኩን ባርነት ዓብያ ኣብ ቅድስና በጺሓ። ወይውን እቲ ዘኽታምን ድኻን ዝነበረ ብፁዕ ካርሎ ኞኪ ከምኡ እውን ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ካልኣይ ኣብ ሕጻንነቱ ኣዲኡ ዝሰኣነ ክሕሰብ ይከኣል።
ወዲሰብከስ ካብ ዝኾነ ታሪኻዊ ድሕሪ ባይታ ይምጻእ ካብዚ ትእዛዝ እዚ ናብ ክርስቶስ ዘብጽሕ መምርሒ ይረክብ። ኣብቲ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝዕደለና ‘ካብ ላዕሊ ዳግም ምውላድ’ (ዮሓ 3.3) ከኣ ሓቀኛ ኣቦ ይግለጽ። ሕንቅልሕንቅሎተይ ሕይወትናኸስ እግዚአብሔር ካብ ጥንቲ ደቁ ክንከውን ከምዘሰናድወና ኣብ ምፍላጥን ነፍሲ ወከፍ ተግባር ከኣ ካብኡ ዝተቀበልናያ ተልእኮ ምዃኑ ይበርህ።
ኣብ ሕይወትና ዘጋጥሙና ጸገማት ካብቲ ንምንታይ ዝብል ሕቶ ናብ ንመን ኣብ ዝብል ርድኢት እንክሰግር ተኽእሎታት ምዃኖም ንግንዘብ። ስለምንታይ እዚ ረኸበኒ ዘይኮነስ ንመን እዩ እዚ ዝረኸበኒ ኣብ ዝብል ንሰጋገር። እግዚአብሔርሲ ንታሪኽ ሕይወተይ ብከምዚ ዚኲስኲሳ ንመን እዩ ኣብ ዝብል ሓሳብ ንበጽሕ። ኣብዚ ኩሉ ይገማጠል እቲ ጥፍኣት ዝመስለና ዝነበረ ሕንጸት ኮይኑ ክብሪ ይለብስ። ሽሕ’ኳ ዘሕዝንን ሥቃይ ዝመልኦን እንተኾነ ተመኲሮ ሕይወተይ ብብርሃን ፍቅሪ ከመይ ኢሉ እዩ ንካልኦት ምንጪ ድሕነት ክኸውን ዝኽእል! ቢልካ ምሕታት የድሊ። ስለዚኸስ ንወለድና ብነጻነት ክንዲሰብ ዝበጽሑ ውሉድን ንድሩትነቶም ብዓይኒ ምሕረት ብምቅባልን ክነኽብሮም ንጅምር።
ወለድና ክነኽብሮም ኣሎና! ከመይ ሕይወት ሂቦምና! ብዝኾነ ምኽንያት ካብ ወለድኻ ርሒቅካ ዘሎኻ ናብኦም ንክትምለስ ተጋደል ሸምጊሎም ይኾኑ ኮይኑ ግን ሕይወት ዝሃቡኻ ንሶም እዮም። ኣብ ርእሲ እዚ መልሓስና ኣይእርኑብን እዩ ሕማቅ ዘረባ ንዛረብ! በጃኹም ኢለኩም ተጻይ ወለድና ዝኾነ ሕማቅ ዘረባ ከይንዛረብ። ከምኡ እውን ብዛዕባ ወለዲ ካልኦት። ንወላዲትስ ይኹን ንወላዲ ፈጺምካ ዘይምዝላፍ! ነዚ ኣብ ውሽጢ ልብኹም ሕሰብዎ እሞ ወስኑ! ካብ ሎሚ ንደሓር ንማንም ኣደ ንማንም ኣቦ ኣይዝልፍን ኢልኩም ቊርጺ ፍቃድ ግበሩ። ከመይ ሕይወት ዝሃቡና ክዝለፉ የብሎምን።
እዛ ኣደናቂት ሕይወትከስ ተዓዲላትና እምበር ከም ተጽዕኖ ኣይተዋህበትናን! ብክርስቶስ ዳግም ምውላድ ከኣ ብነጻ ክንቅበሎ ዘሎና ጸጋ እዩ (ዮሓ 1.11-13) እዚ ከኣ መዝገብ ጥምቀትና እዩ! ኣብዚ ብሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ኣቦና እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ እንኮ ሰማያዊ ኣቦ እዩ ኣቦና (ማቴ 23.9 1ቆሮ 8.6 ኤፈ 4.6) እግዚብሔር ይሃበለይ። እንክብሉ ትምህርቶም ዛዚሞም።


text:
ሃገራዊ ዋዕላ መ ማህራን ንቐባሮ መ ርድእ ምርዳእ ኒሩ ሚ/ሪ ትምህርቲ ካብ ሞት ናብ ካልኣይ ሞት ዝተሰጋገረሉ ህሞት
አብዚ ለንቅነ ህግደፍ ካብቲ አትይዎ ዘሎ ፖለቲካውን ቁጠባውን ባህላውን
ቅልውላው አንፈት ህዝቢ ንምጥምዛዝ ብጉዳይ ሶማል ክጣላዕን ናይ ህዝቢ አንፈት
ንምጥምዛዝን ክጥቀመ ሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ሕጁ ድማ ካብቶም አብዚ እዋን ንገለ
ቁሩብ መዓልትታት ድማ መ ጻንሒ እንተኾነኒ ኢሉ ነቲ ከም ሕሱም ዳግም ህይወት
ከይረክብ ኢሉ ናብ ሞት ዘብጽሖን ሓመድ ድበ ዘልበሶን ሚ/ሪ ትምህርቲ ተመ ሊሱ
“ ሃገራዊ ዋዕላ መ ማህራን” ብዝብል ተዋስኦ ክሰርሕ መሪጹ። እዚ ተዋስኦ ግን ነቲ
አብ ባጽዕ ዝተጸምበለ ስርሒ ት ፈንቅል መዳመ ቕን ንቲቪ ኤርትራ ድማ ንገለ
መዓልታት መ ጻንሒ ዝኸውን ናይ ሐሶት መደባት ንምዝርጋሕን ብቐንዱ ድማ ነቲ
አብ ሰደት ዝነብር ህዝቢ ንምድንጋር ዝዓለመ እዩ።
ሚ/ሪ ትምህርቲ ኤርትራ ከም ኩለን ሚ/ሪታት ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብሰንኪ
ብልሽው ምሕደራ፡ ዘይርጉእን ዘይኑጽርን ፖሊሲን ሕጊ አልቦነትን መ በገሲኡ እዚ
ሚ/ሪ ድማ ንዝሓለፉ ዓመ ታት ለሚሱ ጥራሕ ዘይኮነስ ሓደ አካል ወተሃደራዊ ክፍሊ
ሚ/ሪ ምክልኻል ኮይኑ መንእሰያት ዕድሜኦም ንጉዱድ ውትህድርና ስጋብ ዝኣክል
መቆጻጸርን መጻንሕን ትካል ኮይኑ ይሰርሕ ከምዘሎ ዝኸነ ዜጋ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ።
መምህርና ክቡር ሞያ እዩ። መምህር ሓደ ስርዑ ዝኸነ ትምህርትን ጥበብን ሞያን
ፍልጠትን ንቖልዑ፡ ንመንእሰያት፡ ንዓበይትን ድስንቕ እዩ። መ ምህር ንባህላውን
ቁጠባውን ፖለቲካዊ ምዕባለ ሃገርን ከገልግሉ ዝኽእሉ መ ንእሰያት ዘፍሪ ሰብ እዩ።
ነዚ ዕላማ ድማ ንምውቃዕ ብሃገር ደረጃ ዝተዋደደ ሰርዓተ ትምህርቲ ድማ
ብመንግስቲ ይሕንጸጽ። እዚ ሰርዓተ ትምህርቲ ድማ ንነዊሕ ዝጠመ ተን ባህላውን
ደረጃ ምዕባለ ሃገርን ጸጋታት ሃገርን አብ ግምት ዘእተወ ይኸውን። ንአብነት አብ
ከም ሃገርና ዝኣመ ሰለ ሃገር ኤርትራ አስታት 1000 ኪ/ሜ ዝኣክል ባሕሪ ትውንን
ሃገር ከም ምኻና እቲ ስርዓተ ትምህርታ አብ ምምዕባል ሃብቲ ባሕርን ዓሳን
ቱሪዝምን ብገለ ሸነኹ ከተኩት ባህሪያዊ ኒሩ። እቲ ንኾርዓሉ ባሕርና ብሰሜንን
ምብራቕን ደቡባዊ ምብራቕን ሃገርና እዩ ዝርከብ። እነተኸነ እዚ መ ንእሰይ
ንምዕራብ ኤርትራ ንሳዋ ተወሲዱ ብዛዕባ ሕሉፍ ታሪኽ ኤርትራን ወተሃደራዊ
ትምህርትን አብ መ ዓስከራት ብወትሃደራዊ መራሕቲ እናተመሓደረ ህግደፍ አብ
ርእሲ ህዝቢ ወፍሪ ነውፍር አለና ይብል። እዚ ዝኸነ ዜጋ ባዕሉ ብዓይኑ ዝርእዮን
ዝፈርዶን ጉዳይ እዩ። አብ ኤርትራ ስጋብ ሕጁ ብተደጋጋሚ ናይ ስርዓተ ትምህርቲ
ፖሊሲ ለውጢ ክግበር ጸኒሑ። ንምንታይ እዩ ብተደጋጋሚ አብ ውሺጢ 15 ዓመ ት
ለውጢ ዝግበር ዝብል ለባም ሕቶ ምስ ዝለዓል። እቲ መልሲ እቶም ፖሊሲ
ዝሕንጽጽ ሰባት አይተቐየሩን እሶም እዮም ሰለዚ ወይ ንነብሶም ይመሃሩ ስለዘለው
ወይውን ብቑዓት ስለዘይኮኑ እዩ። ንዝሓለፈ አስታት ፍርቂ ክፍለ ዘመን ብረት
ሓንጊጦም ዝነበረ ሰባት እንታይ ዝኣመ ሰለ ስርዓተ ትምህርቲ ክፈጥሩ ከምዝኽእሉ
ንምግባትውን አየሸግርን እዩ። ክሕንጽጽዎ ዝኽእሉ ስርዓተ ትምህርቲ ምስ
ውትህድርና ዝተኣሳስር ጥራሕ እዩ።
አብ ሃገርና ኤርትራ ተራን ቦታን መምህር ብመንጽር እዚ ዘለናዩ ኩነታት ክርኣይ
ከሎ፡ አብ ግዜ መግዛእቲ እዝዩ ክቡር ኒሩ። አብ ግዜ መግዛእቲ ዋላ እካ እቶም
ዝነበሩ ስርዓታት ተምሃሮ ብዘይርጉእ ኩነታት ክመ ሃሩ የገድዱ እንተነበሩ
መምሃራን ግን አብቲ ሕብረተሰብ ግቡእ ቦታ ኒርዎም እዩ። መ ምህራን ስራሕ ካብ
ዝጀመ ሩሉ ግዜ አብ ከክልተ ዓመ ት ናይ ዶሞዝ ወሰኽ ኒርዎም እዩ። ዋላ እኳ
ውሑዱን አኻልን ደሞዝ እንተነበሮም፡፡ መ ምህራን ናይ ጥሮታ ደሞዞም ሕልው
ኒሩ። መ ምሃራን ነጻ ናይ መምሃራን ማሕበር ኒርዎም እዩ። በቲ ማሕበር ድማ
ንመሰሎም ይቃለሱ ኒሮም። መ ምህራን አብ ብረታዊ ቃልሲ ንነጻነት ዓብይ ግደ
ዘበርከቱ እዮም። መምህራን ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብዕጽፊ ክሰርሑ ን ሓድሽ
ወለዶ ብትምህርትን ፍልጠትን ሞያን ክስንቑ ድልዋት ምንባሮም ኩልና ንፈልጦ
ሓቂ እዩ።
መምሃራን ድሕሪ ናጽነት እንታይ ረኺቦም? ግቡእ ክብሪ ዶ ረኺቦም? ብሓፈሻ
ህዝቢ ኤርትራ ዝረኸቦ ጸገም ክረኽቡ ናይ ግድን እዩ። ድሕሪ ናጽነት ካብቲ
ህግደፍ ዝተጓየየሎም ነገራት ሓደ እንተሎ። ንሚ/ሪ ትምህርቲ ምጥፋእ ስለዝነበረ
ብመጀመ ርያ ዝወሰዶ ስጉምቲ አብ 1994 ንማሕበር መምሃራን ምፍራስ እዩ ኒሩ።
ካብኡ ድማ ብወልቂ ወይ ብማሕበራት ዝውነና አብያተ ትምህርቲ ዓጺወን። ካብኡ
ብምቕጻል ድማ ነቲ ሞያ ብዝኸነ ሓላፊ መ ንገዲ ክስራሕ ከምዝኽእል ተጊሩ
ስለዝተወሰደ ብስም ሃገራዊ አገልግሎት ናይ ሞያ ብቕዓቶም ብዘየገድስ እኹል
ስልጠናን ትምህርትን ብዘይረኸቡ መ ንእሰያት ትምህርቲ ክምዝወሃብ ስለዝተገብረ
መምህርና ሞያ ምኻኑ ተሪፉ ናብ መንእሰያት ዕድሜኦም ንውትህድራና ስጋብ
ዝኣክል መ ጻንሒ ቦታ ኮይኑ። ሃገርና አብ ዝተናወሓ ስቓይ ንኽትወድቕን
መንእሰይ ከይሓስብን ከይመራመርን ድማ ንምዕጋቱ ዝተመ ህዘ ፖሊሲ እዩ።
መንእሰይ እኹል ትምህርትን ምዕባለ ዝማዕባላ ሃገራት ክፈልጥ ምስ ዝጁምር
መሰሉ ክሓትት ስለዝጁመር ካብዚ አንፈት እዚ ምርሓቑ ድማ አገዳሲ ኮይኑ
ስለዝተረኸበ ህግደፍ ከይሰልከየ ድሰርሓሉ ዘሎ ነገር እዩ።
እቲ ዝበዝሕ ክፋላት ኤርትራ ቅድሚ ነጻነት አብያተ ትምህርቲ ስለዘይነበሮ
ብድሕሪ ነጻነት ነዘን ቤት ትምህርቲ ብሓደስቲ መንእሰያት መ ምሃራን እኳ
ንምሽፋን ተበግሶ ዝተወሰደ እንተመሰለ እቶም መ ምሃራን ሃገራዊ አገልግሎት ብዘይ
ደሞዝን ናይ መ ምህርና ስልጠና ዘይረኸቡ ክኾኑ ከለው እቶም ምዱብ መ ምሃራን
ዝብሃሉ ድማ ሃገራዊ አገልግሎትኩም እናመሃርኩም ተገልግሉ ተባሂሎም ንዓመታት
ብ 145 ናቕፋ ንወርሒ ከምዝኽፈሉ ተጊሩ ይስርሓሉ አሎ። እዞም መማህራን ክብሪ
ናይ ሞያ ጥራሕ ዘይኮኑ ዝስኣኑስ ንነብሶምን ደቆምንውን ሰለስተ ግዜ አብ መዓልቲ
ክዕንግሉ አይክኣሉን። ጸገሞም ዝተረድኣ ህዝቢ አብ ገጠራት እኽሊ ከዋጽኣሎም
ማይን ዕንጸይትን ድማ ብመ ንእሰያት ወፈራ እናተገብረ ንኽቐርቦሎም ዝገብራ
ዘለዋ ዓድታት ህዝቢ ባዕሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ ሃገራዊ ዋዕላ መ ማህራን እቲ
ተዋስኦ ዝግበር ዘሎ ብቐንዱ ነቲ አብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ዝጠመተ አይኮነን
እንታይድኣስ ነቲ አብ ወጻኢ ዝርከብ ንምትላሉን ብስም ዝተፈላለየ ነገራት ድማ
ገንዘብ ንምስሓብን እዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ንምድንጋር ተሓሲቡ ተኾይኑ ግን
ንቐባሪ መርድእ ምርዳእ እዩ።
ነጻነትና ካብ ንረክብ 15 ዓመት ኮይኑ እዚ ማለት ድማ አብ ግዜ ናጽነት ትምህርቲ
ዝጀመ ረ ተምሃራይ ዩኒቨርሲቲ ወዲኡ መ ምህር ክኾነሉ ዝኽእል ግዜ እዩ ክኸውን
ዝኽእል ኒሩ። እቲ ሓቂ ግን ንዝሓለፉ 15 ዓመ ት ብስሩዕ ትምህርቱ ክከታተል
ዝኽኣለ ሰብ ኒሩን አሎን ዶ? እንተሎ ክንደይ ክፋል ናይ ህዝብና እዩ?። እታ እንኮ
ዩኒቨርሲቲ አስመ ራ ዓጺኻስ ነቲ ሕጽረታት ንምቅላሉ ወጻእተኛታት አምጺና ነቃሎ
አለና ክብል እቲ እንኮ ጸገምና ኮይኑ ዘሎ ምልካዊ መራሒ ኤርትራ ከምዚ ኢሉ
ክዛረብ ከሎ ቁሩብ ሰብ እንታይ ይብለኒ ከይበለ እዩ። ሓደ ኤርትራዊ መ ምህር
ንወርሒ ብ145 ናቕፋ ክሰርሕ ከሎ ተመሳሳሊ ትምህርትን ደረጃ ክፍልን ዝምህር
ኢሲያዊ መምህር ግን 800 ዶላር ወይ ብናይ ህግደፍ ሸርፊ (1ዶላር = 21.00
ናቕፋ) 16 800 ናቕፋ ንወርሒ ይኽፈል አሎ። ነዚ ንምርዳእ ድኣ እንታይ ዋዕላ
መምሃራን አድልዩ። እዚ ስርዓት ንመ ምሃራን ንጥምየትን ስደትን መከራን አቋሊዑ
ክብሮም ዝገፈፈ ስርዓት እዩ። ነቶም ብሀገር ደረጃ ተሓንጺጹ ስርዑ ትምህርትን
ፍልጠትን ክዝርግሑ ዝኽእሉ ደቂ ሃገር ምልካዊ መ ራሒ አቶ ኢሳያስ አፍወርቂ
ነቶም አብ ደቡብ አፍሪቃ ዝርከቡ ተምሃሮ አብ ክንዲ ንሃገሮም ክሃንጽ
ድልውነቶም ንምሕያልን መ ንግሰቲ ድማ ከም መንግስቲ ንዜጋታቱ ክገብሮ ዝግባእ
ከማልእ ምኻኑን ኩሉ ድጋፍ ክግበረሎም ምኻኑ ከም መ ራሒ ሃገር ክንዲ ዝመ ክር
ከም ሓደ ቁማርተኛ አነ እንተዘየለኹ ብድሕረይ ሳዕሪ አይብቆላ እንተደለኹ ም
አይትመ ለሱ ምሁራት ብሕሱር ክነምጽእ ኢና ዝብል ናይ መ ንግስቲ ዘይኮነስ ናይ
ሽፍታ ዘረባ ምስምዑ ናይ ነፍስወከፍ ዜጋ ተዘክሮ እዩ። ነዚ ድማ ታሪኽ አብ
መጻኢ ከዘንትዎ እዩ።
እዚ ስርዓት ንህዝቢ ንምምዕባል ኢሉ ዘውፈሮ ወፍሪ የለን እኳ ድኣ ብኣንጻሩ ነቲ
ብገዛእቲ ዝተሰርሓ ሓደ ሓደ ትካላት አብ ምዕናው ተዋፊሩ። መሰልጠኒ ናይ
መባእታ ትምህርቲ መምህራን /ቲቲኣይ/ አብ አስመራ ዝርከብ ብሰሩዕ ተምሃሮ ናይ
ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ወዲኦም ከይቁጸሩ ምእንቲ ሓደ ክፋል ናይ ምክልኻል
ክኾነሉ ተምሃሮ ብቐጥታ ዘይኮነስ ብመ ንገዲ ሳዋ ክምዝምልመሉ ጊሩ ናይ ፖለቲካ
መሳርሒ ጊርዎ ይርከብ። ብኻልእ መ ንገዲ ድማ ነቶም ብጀካ ትግርኛ ቋንቋ
ብኻልኦት ናይ ብሔራት ትምህርቲ ብቛንቋ አዲኦም ክምሃህሩ ብዝብል ጉልባብ
አብ ማይ ነፍሒ ቅድሚ 4 ዓመ ት አቢሉ ዝተኸፈተ መሰልጠኒ መ ምህራን ናይ
ፖለቲካ ካድረታት መ ፋረይ ትካል ጊርዎ ከምዘሎ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ
ምልካዊ ስርዓት ነቲ አዳኺሙ ዝቐተሎ ስርዓተ ትምህርቲ ኤርትራ ብዝተፈላለየ
አገባብ ንውሕ ንዝበለ ግዜ ክስርሓሉ ጸኒሑ። ብድሕሪ ናጽነት ህ.ግ. ካብ ሜ ዳ
ዝተማልኦ ካሪክለም አዝዩ ጹቡቕን ጠቓምን እዩ ብዝብል ብዘይ ናይ ህዝብን
ሙ ሁራትን አካላት ተሳትፎ ብቐጥታ ንኽሰርሓሉ ተጓዩ ተምሀሮ ሓደ ክፍሊ
ንድሕሪት ክምለሱ ጊሩ እዚ ድማ ንኣብነት 4ይ ክፍሊ ዝነበረ ን3ይ ክፍሊ 10ይ
ዝነበረ ን9ይ ጊርዎ ህዝቢ ንደቅና ዘርብሕ እንተኾይኑስ ሓንጎፋይ ኢሉ ድማ
ተቐቢልዎ። እዚ ግን አብ ድኻ ቤተሰባት ዘብጹሖ ማህሰይትን አብ ርእሲ ሃገር
ዘስዓቦ ክሰራን ግዜን አብ ግምት ክኣትው ከሎ ቀሊል አይነበረን። ምእንቲ
ምንታይሲ እዚ ሰርዓት ሒዝዎ ዝመ ጸ ፍሉይ ናይ ሞያ ትምህርቲ ወይውን ብሓጺር
ግዜ ናብ ቁጠባዊ ዕብየት ከስግረና ዝኽእል ነገር አይነበሮን። አብ 2002 አንጻር
ጉጁለ 15 አብ ዝግበር ዝነበረ ዘመ ተ ሚ/ር ሚ/ሪ ትምህርቲ ዑስማን ሳልሕ አብ
ከተማ ዓሰብ ህዝቢ አኪቡ መንግሰቲ አብ ነፍስወከፍ ዞባ ሓደ ሓደ ዩኒቨርሲቲ
ክኸፍት መ ደብ አሎ ኢሉ። ብተወሳኺ ድማ እቲ ክንሰርሓሉ ድጸናሕና ካሪኩለም
ምስ ኩነታት ሃገርና ዘይከይድን ንምዕባለና ዝጎትትን ኮይኑ ረኺብናዩ ምባሉ ህዝቢ
ዓሰብ ዝፈልጠ ሓቂ እዩ። አብዚ አኺባ ሓደ መ ምህር ሕቶ አለኒ ኢሉ ተሲኡ ነዚ
ትብሎ ዘለኻ ካሪኩለም የሰርሓና እዩ ተባሂሉ 12 ክንምህር ጸኒሕና ነዚ ሕጁ በጺሑ
ትብሎ ዘለኻ ጉድኣት መ ን እዩ ዝሕተተሉ ክብል ሓተተ። እቲ መልሲ ግን እዚ
ዘረባ እዚ ካብ ወያኔ ፕሮፖጋነዳ ፈልየ አይርእኦን እየ በለ። እቲ ዘሰንብድ ሕቶ
ዝሓተተ እኮ መ ምህር እዩ። እዚ ተባዕ መ ምህርውን ብህይወት ጻወታ ከመዘየለ
እናተረድኣ ምእንቲ ሓቂ ኢሉ ዝሓተቶ ሕቶ እዩ። እቲ ግዜ ህግደፍ ካብ ወራር
ወያኔ ዝደሓነሉን ጉጁለ 15 ሕቶ ዘልዓሉሉን ብምንባሮ እዚ ዕሱብ ሚ/ር እዚ ሕቶ
ናይ ወያኔ ልኡኻት ዘበግስዎ እዩ ኢሉ ካብቲ ሕቶ ሃዲሙ ። ዋዕላ መምሃራን እሞ
ክነደይ ሕቶታት እኮ መ ልዓለ ግን መምህራን እቲ ሰርዓት መ ዓስ ኮን ይእለየልና
ድኣ ይብሉ ድኣ አለው እምበር አብ ዝባኖም ዝግበር ተዋስኦ ንኽጻወርዎ እቲ ግዜ
ሓሊፉ እዩ።
ሎሚ አብ ገጠራት ኤርትራ መባእታ ትምህርቲ ብወጻእተኛታት ይወሃብ አሎ።
መን ብኸመ ይ ይምህር አሎ ብዘየገድስ አብቶም ንኣሽቶ ቆልዑ ዘብጹሖ ሰነልበናዊ
ጸቕጢ ቀሊል አይኮነን። ብኻልእ ሸነኽ መ ነባብሩኡ ዘይተማዕራረየ መ ምህር ድማ
ብቐዳምነት ጸገሙ ንኽፈትሕ ኒው ነጀው ይብል ድኣ እምበር ቀዳምነት ንስርሑ
ክሰርዕ አይክእልን እዩ። መንግስቲ ዝቐተሎ ሞያ ሓደ መምህር ህይወት ክህቦ
አይክእልን እዩ። ምኽንያቱም እቲ ቀንዲ አደራዕ አብ ዝባኑ ዘሎ በቲ መ ንግሰቲ
ዘለዎ አኽብሮት ባይታ ምዝባጡን ከምኡ ድማ ዝኽፈሎ ዘሎ መጠን ደሞዝ ድማ
ምስ ስድራ ቤትካ አደራዕ ይሕልፍ ተባሂሉ ካብ ዝፍረድ እንሆ 15 ዓመት አቑጺሩን
ይቕጽልን አሎ። ሎሚ መምህር አብ ኤርትራ ወርሓዊ ገዛ ክራይ ከፊሉ ክነብር
አይክእልን እዩ። መ ምህር ንደቁ ንመዓልቲ 3 ግዜ ክምግብ አይክእሉን እዮ። እቶም
ሎሚ ብስግረ ዶብ ናብ ካልእ ሃገራት ንስደት ዘምርሑ መ ብዛሕቶም መ ምህራን
እዩም። ሚ /ሪ ትምህርቲ ካብቲ ሚኒሰተር ጀሚርካ ስጋብ ዳይረክተራት ብብቕዓቶም
ዘይኮኑስ እሙ ናት ናይ ህግደፍ ናይ ጸጥታ መ ሓውራት ብምኻን ዝኸነ ናይ
ተቓውሞ ምንቅስቓስ ዝቆጻጸሩ መሓውራት እዮም። ንኣብነት ከም በዓል ኮሌጁ
ማይ ነፍሒ ምክትል ዳይሬክተር ኮነሪል እዝራ ዝኣመ ሰሉ ንዝሓለፉ ዓመታት
መንእሰያት አብ ሳዋ ዘበሳበሱን እዩም።
እዚ ዋዕላ ከም ኩሉ ዋዕላ ህግደፍ እዩ። ብቐንዱ ግዜ መ ውሰዲ አብ ስልጣን
ንምጽናሕ ዝግበር ተዋስኦ እዩ። ተምሃሮ ወትሃደራት ወተሃደራት ድማ
ዳይሬክተራት አብ ዝኾኑላ ሃገር መን ንመ ን እዩ ዋዕላ ዘካይደሉ? ጀነራል ስብሓት
ኤፍሪም ንመ ምሃራን መደረ ዘስምዓሉ ምኽንያት ከ እንታይ እዩ?። እዚ ወተሃደር
ምስ ሞያ መ ምህርነት እንታይ ዘተኣሳስር ወይ ከካፍሎም ዝኽእል ፍሉይ ተሞክሮ
ስለዘሎዎ ድኣ መ ደረ አስሚዑ? አቶ አልኣሚን መ ሓመድ ኑር ብዛዕባ ሀገር
ምውሓስ ዝብል አርእስቲ አብ ዋዕላ መምህራን ንኽምድር እንታይ ዘተኣሳስር ጉዳይ
አጋጢ ምዎ? እዚ ዋዕላ አብ ባጽዕ ንክኸውን እሞ ድማ ምስ ጽንብል በዓል
ፈልንቅል ንኽግበር እንታይ አድለየ? ነቲ በዓል ንምድማቕ ድዩ ዋላ ብሓቂ ጸገም
ትምህርትን መ ምሃራንን ንምልላይ ዝተገብረ እዩ?። ንምኻኑ እዚ መደረ ንምንታይ
ቅድሚ 14፣ 13፣ 7 ዓመ ት ዘይተገብረ?። እቲ መ ልሲ ንኹሉ ሰብ ንጹር እዩ። እቲ
ጉዳይ ብቐንዱ ግዜ ስልጣንካ ብኸመይ ተናውሕ ሓዳድሽ ተዋስኦታት ብምፍጣር
እዩ። አብ መ ጻኢውን ካልእ ተዋስኦ ክንዕዘብ ኢና።
እቲ እንኮ አማራጺ ሕጅውን አብ ኢድ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ዘሎ። ንሕና ካብ ሓደ
ተዋስኦ ህግደፍ ናብ ካልእ ተዋስኦ ንሰጋገረሉ ዋላ ሓደ ምኽንያት የለን። ኩላትና
ብሓደ ኮይና ነዚ ስርዓት አልጊስና ህዝባዊ መ ንግስቲ ክንተክል አለና። ቅዋምን
ሕግን ዘየብላ ሃገር ወኒንና ደቂስና ክንሓደር አይግባእን። መማህራን ድማ ናይ
ለውጢ አንቀሳቐስቲ ሓይሊ ክኾኑ ይግባእ። መ ሰልን ፍትሕን ነፍሰወከፍ ዜጋ ምስ
ዝኸበር ጥራሕ እዩ ጸገም መ ማህራን ዝፍታሕ። መምህርና ክቡር ሞያ እዩ ክብሩ
ዝረጋገጽ ግን ብመደረን ብስም ዋዕላ ዝግበር ተዋስኦ ዘይኮነስ ንህዝቢ ተሓታትነት
ዘለዎ ብህዝቢ ዝተመ ረጸ መንግስቲ ምስዝህልው ጥራሕ እዩ።
ክብሪ መማህራን ዝኽበር መ ሰል ህዝቢ ኤርትራ ምስ ዝኽበር እዩ!!
ብ. ሓጎስ
ዓባይ ብሪጣንያ
11/2/2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2589


text:
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
12 ተወላዶ ሰቲሞን ሌ/ኮሎኔል ዑስማን ኣቡጠዊላ ዝተባህለ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ንኡስ ዞባ ተሰነይን ተኣሲሮም።
ሰራዊት ሲሪላንካ ንብረት ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ብመንግስቲ ናይታ ሃገር ዝተሳዕረ ምንቅስቃስ ‘ታሚል ታይገርስ’ ዝኾና 12 ነፈርቲ ውግእ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ተዓቝበን ከምዘለዋ ምግላጹ ‘ቮይስ ታሚል’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ስርዓት ህግደፍ 80ታት ዝዕድሚኦም ሰለስተ ኣረጋውያን ኣመንቲ ክርስትና ካብ ወተሃደራዊ ቤትማእሰርቲ ከምዝፈትሐ ‘ቦስ ኒው ላይፍ’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ፡ ተጣበቕቲ መሰል እምነት ክርስትና ንዝሃቡዎ መረዳእታ ብምጥቃስ ኣፍሊጡ።
ሓይልታት ጸጥታ ህግደፍ ምስ ገለ ሰበስልጣን ሱዳን ብምትሕብባር ብ ክልተ ጥሪ 2009 ካብ ካርቱም፡ ከላክላ ጉባ ካብ ዝተባህለ ቦታ ንሓደ ማሕሙድ መሓመድ ንስሙ ዜጋ ከምዝጨወዩ ምንጭታት ካብቲ ቦታ ቦታ ሓቢሮም።
ዓሚ ሕዳር ኣብ ልዕሊ ሮቤል ተወልደ ዝተባህለ ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ ተማሃራይ ዝተኸሰ ጀርመይን ካሉም ዝተባህለ ገበነኛ፡ ጉዳዩ ኣብ ቤትፍርዲ (Old Bailey) ድሕሪ ምስምዑ ናይ ሕልፈት ማእሰርቲ ይጽበዮ ከምዘሎ South London Press. ዝተባህለ ጋዜጣ ኣብ ናይ ትማሊ ሰሉስ ሕታሙ ሓቢሩ።
IREX ዝተባህለ ኣህጉራዊ መጽናዕታዊ ትካል፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኣተኵሩ ኣብ ዘዳለዎ ናይ 2007 ጸብጻብ (Media Sustainability Index – 2007) ፡ ኤርትራ ነጻ መራኸቢ ብዙሃን ዘይብላ እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ብምዃና፡ ህዝባ ሚዛናዊ ሓበሬታ ኣብ ምርካብ ኮነ ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ኣብ ምስትምቓር ኣዝዩ ተወጺዑ ከምዘሎ ብመርትዖ ዝተሰነየ መረዳእታ ኣቕሪቡ።
ማእከላይ ባሕሪ ሰንጢቖም ማልታ ብምጕሳይ ሓደገኛ ጉዕዞ ዝፈጸሙ ዝበዝሑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝርከቡዎም 250 ስደተኛታት ኣብ ላምፐድሳ ኢጣልያ ከምዝኣተዉ ታይምስ ዝተባህለ ናይ ማልታ ጋዜጣ ሓቢሩ።


text:
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ግጭት ዘይፍለዮ ዞባ ምዃኑ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ’ዩ። ጠንቂ ናይ’ቲ ግርጭት ከኣ፡ ሓቚፍዎ ዘሎ ዕቁር ባህሪያዊ ጸጋታት ዘይኮነ፡ ዘለዎ ጂኦግራፊካዊ ዓለማዊ ኣገዳነት ምዃኑ፡ ብዙሓት ምሁራት ብመርተዖ ኣደጊፎም የረድኡ። ብጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣኡ ዝግደሱ ድማ ካብ’ቶም ዋናታት ናይ’ቲ ዞባ ዝኾኑ ህዝብታትን መንግስታትን ወጻኢ፡ ፍልጠት፣ ገንዘብ፣ ሃይማኖት፣ ፖለቲካ፣ ቴክኖሎጂ ሒዞም ካብ ርሑቕ ዝመጽኡ፡ ብልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፡ ስርዓተ ደሞክራስያዊ ምሕደራ፡ ክብረት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ብዙሕ ዝብሉን ዝመጻደቑን ሰብ ፍሉይ ረብሓ’ዮም።
እዞም ሰብ ፍሉይ ረብሓ እቲ ቀደም ቀደም ብቀጥታ ብሓይሊ ኣምበርኪኾም ድሌቶም ይገብሩ ይገዝኡ ነይሮም። እንተ ሎሚ ሎሚ ግን መልክዕ ቀይሮም ብኢዳ ኣዙር ብዕሱባት ደቂ ሃገር ኣቢሎም’ዮም ዝኣትውን ዝገዝኡን ዘለው። እዞም ወሃብቲ ርእይቶ ከም ዝብልዎ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ 60ታት ማእከል ናይ ርሱንን ግሉጽን ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ንሕንሕ ይካየደሉ ነይሩ። ናይ ሎሚ ግን ብወሳኒ መልክዑ ረብሓን መሰልን ሓፋሽ መሰረት ዘይገበረ ናይ ውልቀ ሰባት ሕልሚ ስልጣንን ረብሓ ጎይተቶምን ዘረጋግጽ፡ ኣብ ምድንጋርን ሓይልን ዝተኣማመን ፖለቲካዊ ቁማር’ዩ ይብሉ።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ኣሳሰይቲ ፖለቲካዊ ቁማር ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቀላስን ኣውራሲ መንገዲ ጥፍኣትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ህንዱድ ተቐባሊ መንገዲ ጥፍኣትን’ዮም ክብሉ ይገልጹ። ከም ኣብነት ክጠቕሱ እንከለው፡ ካብ ክፍላ ዓመተ 2018 ሕጋዊ ኮነ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ምትእስሳር ዘይብሉ ኣብ መንጎ ክልተ ሰባት ተፈጢሩ ዘሎ ብፖለቲካ ዝተጎልበበ ተራ ማሕበራዊ ዕርክነት ዝመስል ናይ ቁማርተኛታት ዝምድና ሓደ’ዩ ይብሉ። ኣስከ ሓደ ክልተ እናበልና ፈላሊና ንርኣዮ’ሞ ብብስለት ንገምግሞ፡
ቀዳማይ፡ ኣብ ዝቐረበ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብዘይወግዓዊ መንገዲ ናብ ኢትዮጵያ መጺኡ ንሰለስተ መዓልታት መደባት ልምዓትን ኢትዮጵያ ክዕዘብ ኣብ ኮለላ ቀኒዩ ተመሊሱ። ናብ ኢትዮጵያ ብጭቡጥ እንታይ መምጺኢኡ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ የለን። ብግምት ግን ብቑም-ነገር ከምዘይመጽእ ከም ርዱእ ዝተወስደ ጉዳይ’ዩ።
ስለዚ ምስ’ዚ ሕጂ ኤርትራውያን ክጽንበርዎ ምዃኖም ዝሕበር ዘሎ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኣወጀ ኣዕናዊ ደማዊ ኲናት ውዲት ንምእላም ‘ዶ ይኸውን ኢልና ንሕሰብ።
ካልኣይ፡ ኣስታት ቅድሚ 20 መዓልታት ኣቢሉ ይኸውን ኣማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (ኣብን) ዝተባህለ ፖለቲካዊ ውድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኦሮሚያን ደቡብን ኣብ ልዕሊ ብሄረ ኣምሓረ ተፈጺሙ ንዝበሎ ጃምላዊ ጨፍጫፍ ተቓውሞ ንምግላጽ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ ጸዊዑ። መንግስቲ ክልል ኣምሓራ ነዚ ጻውዒት ዝሃቦ መልሲ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር መሰል’ዩ። ይኹን ግን መንግስቲ ኣምሓራ ምስ ፈደራል ዝሓዝዎ ሓደ ዓቢ ሃገራዊ ዛዕባ ስለ ዘሎ ንዕኡ ከየበላሽወልና ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ኣይንፈቅድ። እንተተገይሩ ኸኣ ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰደሉ ምዃኑ ነፍልጥ ኢሉ።
ሳልሳይ፡ ኣመራርሓ ኣብን ኣብ ድሮ ናይ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝጸውዓሉ ዕለት ኣብ ኣዲ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ቤ/ጽሕፈቱ ብዛዕባ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ መግለጺ ክህብ ንጋዜጠኛታት ዓዲሙ። ኣባላት ጸጥታ ድማ ኣብ ከበባ ኣእትዮም መግለጺ ከይህብ ከልኪለሞ። ኣማስያኡ እቲ ዝጸዋዕክዎ ኣኼባ ብቐረባ ክመርሖ ስለ ዘይክእል ማለት ተኸልኪለ ስለ ዘለኹ ከም ዝተሰረዘ የፍልጥ ዝብል ሓበሬታ ሂቡ። ገለ ደገፍቱ ግን ብመንገዶም ኣብ ጎደናታት ወጺኦም ተቓውሞኦም ከስምዑ ስለ ዝጀመሩ ተኣሲሮም። ንጽባሐይቱ እቲ ብጅሆ ተታሒዙ ዝነበረ መሪሕነት ኣብን ናብ ቤተ-መንግስቲ ተጸዊዑ ምስ ላዕለዎት ኣመራርሓ ብልጽግና ተራኺቡ። ካብ ቤተ-መንግስቲ ምስ ወጽአ ብዝተዋህበኒ ሓበሬታ ዓጊበ ኣለኹ። ውጽኢታዊ ምርድዳእ ጌርና ኣለና ክብል ገሊጹ። ተኣሲሮም ዝነበሩ ደገፍቱ ድማ ሽዑ ንሽዑ ተፈቲሖም።
ሰላማዊ ሰልፊ ከይግበር ዘኸልከለ ምኽንያት እንታይ ነይሩ? ሓለፍቲ ብልጽግናን ኣብንን ኣብ ቤተ-መንግስቲ ዝገበርዎ ኣኼባን፡ ኣመራርሓ ኣብን ውጽኢታዊ ክብል ዝገለጾን ድማ ኣተኣሳሲርና ንገምግሞ።
ራብዓይ፡ ኣብ ከባቢ ወለጋ ዘይርጉእ ጸጥታዊ ኩነታት ከም ዘሎ፡ ኣብኡ ዓሪዱ ዝነበረ ሰራዊት ሃንደበት ከም ዝተላዕለ፡ ከመ ቅጽበት ብዘይተፈልጡ ዕጡቃት እቲ ዝገደፎ ቦታ ከም ዝተቖጻጸርዎ። ህዝባዊ ኣኼባ ጸዊዖም፡ ንብሄረ-ኣምሓራ ፈልዮም ብጃምላ ከም ዝጨፍጨፍዎም ተገሊጹ። ፈደራል መንግስቲ፡ መንግስታት ኣምሓራን ኦሮሞን እቲ ጉዳይ ከይተጻረየ፡ ብቐጥታ ፈጻሚ ገበን ኦነግ ሸኔ፡ መዋሊ ህወሓት’ዩ ዝብል ናይ ክሲ መግለጺ ሂቦም፡
እዚ ምስ’ቲ ኣብ 90ታት ህዝቢ ትግርኛን ክርስትናን ህዝቢ መታሕትን ምስልምናን ንምትህንዃት ዓሊሙ፡ ንሓንቲ ኣብ ሓለዋት ተኣዋፊራ ዝነበረት ኣዋሃዱ፡ ብካልእ ኣሃዱ ቅትለት ደምሲስዋ ክንሱ፡ ጀሃዳውያን ንትግርኛ ተዛረብትን ኣመንቲ ክርስትናን ከም’ዚ ገይሮም ብጃምላ ጨፍጪፈሞም ክብል ኢሳያስ ዝነዝሖ ዝነበረ ፈጠራዊ ፕሮፖጋንዳ ኣዛሚድና ንገምግሞ። ንምዃኑ’ኸ እቲ ሰራዊት ተሃዋስነት ናይ’ቲ ከባቢ እናፈለጠ ስለምንታይ ብዘይመተካእታ ክለዓል ተገይሩ? ስለምንታይ’ሲ “መን ምዃንካ ከፈልጥሲ ዓርኪ መን ምዃንካ ንገረኒ” ዝብል ምስላ ዘዘኻኽር’ዩ። ስለዚ ነቲ ጉዳይ ተኸሰስቲ ኦነግ ሸኔን ህወሓትን ድዮም ፈጺመሞ ወይ ከሳሲ ብሓላፍነት ምምዛን የድሊ።
ሓምሻይ፡ ኣይደንጎየን ኣብ ልዕሊ ውድብ ህወሓት ነጋሪት ኲናትን ጸለመ ተጀሚሩ። ብወግዒ ኣሸባሪ ተባሂሉ ክውንጀል ኣብ መደረኽ ሃገራዊ ባይቶ ተላዒሉ። ኣሸባሪ፡ ዘራፊ፡ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ...ወዘተ ቀጺሉ። ኣብዩ ኣሕመድ ቅድም ኢሉ ምቕያል ባጤራ ብዕውት ኣገባብ ተፈጺሙ ኣሎ ክብል ንሃገራዊ ባይቶ ብወግዒ ገሊጹ ክንሱ፡ ሓድሽ ባጤራ ከተብጽሕ ኣረጊት ድማ ከተምጽእ ዝኸደት ኣንቶኖቭ ዝዓይነታ ነፋሪት ዓንቂፎማ ተባሂሉ። ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሰሜን እዝ መጥቃዕቲ ፈጺሞም ስለዚ ተገዲድና ትዕግስትና ወዲእና ናብ ኲናት ንኣቱ ኣለና ዝብል መግለጺ ብቀዳማይ ሚኒስተር ተዋሂቡ። ኮታ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ መንግስቲ ትግራይ ዝኾነ ህወሓት ወግዓዊ ኲናት ተኣዊጁ።
እዚ ምስ’ቲ ኣብ ልዕሊ ዝተጠቕሰ እናዛመድና ንርኣዮ። ብልጽግና ንውግእ ክዳሎ ድዩ ጸኒሑ ወይስ ሃንደበት’ዩ ዝኣቱ ዘሎ? እቲ ዝህቦ ዘሎ ምኽንያት ከ የእምን ድዩ ወይ ባዶ ጸለመ ንህዝቢ ምድንጋር’ዩ። ምርኣይ ምግምጋም ኣገዳሲ’ዩ።
ሻድሻይ፡ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ፖለቲካዊ’ዩ። ፖለቲካ ድማ ብሰላም ብዘተ ‘ምበር ብሓይሊ ኣይፍታሕን። ህወትሓት ኣቐዲሙ ኩሎም ዝምልከቶም ሃገራውያን ዝሳተፍዎ መድረኽ ዘተ ይከፍት ክብል ጸኒሑ። ሕጂ’ውን ከምኡ’ዩ ዝብል ዘሎ። ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪመ ኣለኹ ዝብል ውድብ ብልጽግና ስለምንታይ ንሰላም ይሕሰም፡ ስለምንታይ’ከ ንዂናት ይመርጽ? ብምድርን ብኣየርን መጥቃዕቲ ይፍጽም ኣሎ። ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ኣዊጁ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ’ቲ ህዝቢ ዝመረጾ መንግስቲ ብኢደ-ወነኑ ግዝያዊ መንግስቲ ከጣይስ ወሲኑ ኣሎ። ኣብ ትግራይ። ሓይሊ መብራህቲ፡ ባንክ፡ መራኸቢታት ብምድርን ብኣየርን ከልኪሉ ኣሎ። መዕደሊ ነዳድን ካልኦት ትካላትን የዕኑ ኣሎ። ኣብ ኣርባዕቲኡ መኣዝን ተዘርጊሑ ዝነበረ ስሩዕን ዘይስሩዕን ሰራዊት ኣሎ ዝበሃል ኣጽዋር ውግእን ናብ ትግራይ ኣጸጊዕዎ ይርከብ። እዚ ብሕጊ፡ ብሰብኣውነት፡ ብፖለቲካ፡ ንምዘኖ። ከም ዘለዎ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ስለ ዝበሎ ኣይንጉሰሞ። ሰላማዊ ፍታሕ’ዶ ክቕድም ኣለዎ ዓመጻዊ ፍታሕ ብርግኣት ንገምግም’ሞ ኣብ ጎኒ ፍትሒ ደው ንበል።
ሻብዓይ፡ ኲናት ባድመ ከመይ ተጀሚሩ፡ ሽዑ ህግደፋውያን እንታይ ይብሉ ነይሮም? ኣብ ዝሓለፈ ኣይሰላም ኣይኲናት ተባሂሉ ዝግለጽ ኣስታት 20 ዓመት ንህዝቢ እንታይ ይብሉ ነይሮም? ድሕሪ ክፍለ ዓመተ 2018 ውልቀ መላኺ ኢሳያስ እንታይ ይብልን የግብር ኣሎ? ጉዳይ መሬት ይግባእኒ ካብ ሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ወጻኢ መልሲ ከምዘይረክብ፡ ቅድም ኣገንዝቦ እንተዘይነበረ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ተማሂርናሉ ክንከውን ተስፋ እገብር። ኢሳያስ ዶባና ነምልሰሉ እዋን ሕጂ’ዩ። ወያነ ንምቕባር ዳይ ተዳሎ ይብል ኣሎ። ሰብ በዚ ፈጺሙ ክደናገር የብሉን። ዋላ በቲ ንሱ ዝብሎ ዘሎ ወያነ እንተተሳዕሩ ጉዳይ ዶብ በቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ዘቐመጦ ውሳኔ መሰረት መስርሑ ሓልዩ ደኣ መደምደምታ ይርከብ ‘ምበር ብዕስለ ሰራዊትን ታንክታትን ከምዘይፍታሕ ምርዳእ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኩሉ ሰብ ካብ መቑሕ ፖለቲካዊ ድንቁርና ንምውጻእ ይረባረብ። ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ደጀን ንህዝቢ ኤርትራ ምዃኖም ብፍጹም ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ንገዛእ ርእስና ክንብል ኣብ ጎኒ ሓቅን ፍትሕን ደው ንበል። እንተ በዚ ክልተ ቁማርተኛታት ዝገብርዎ ዘለው ተታሊልና ግን ተጣዒስና ዘይንመልሶ ናይ ድንቁርና ጥፍኣት ምዃኑ ክስቆረና ይግባእ። ማሕበራዊ ፍጮ ብገንዘብ ይቋመሩ። ናይ ፖለቲካ ፍጮ ብህይወት ይቋምሩ ከም ዝበሃል፡ ብህይወትናን መጻኢ ዕድልናን ንዝቋመሩ ዕድል ኣይሃብ።
ካብ ጌታቸው በላይ
Hits: 229


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 24 መስከረም 2019 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ፍሮዚኖነ ኣብ ዝርከብ ብኪያራ ኣሚራንተ ኣብ 1993 ዓ.ም. ዝተመስረተ ዑቕባ ሰማየ ማሕበረሰብ ሓድሽ ኣድማስ ማንም ከይተጸበዮን ከይሓሰቦን ዘካየድዎ ምብጻሕ ነቶም ናይቲ ማሕበረሰብ ኰነ በቲ ማሕበረሰን ንዝእለዩ ኵሎም ከምዘደነቐን፡ እቲ ዘይጽቡይ ምብጻሕ ቅዱስነቶም ኣሚራንተ ዘይተጸበናዮ ጸጋ እዩ እንክብላ ይገልጸኦ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣብቲ ናይ ብዙሓት ናይ ሕይወት ኣጋጣሚ ዝፈጥሮም ኣቝሳል ዝፍወሰሉ ኣብ ጸገምን ከበድ ሕይወት ንዝርከቡ ጽን ዝበሃለሉን ድጋፍ ሕይወት ዝረኽብሉን ዘኽታማት ስድራ ቤታዊ መንፈስ ንኽረኽቡ ነቶም ኣሕዋት ምሉእ ድጋፍ ብምቕራብ ኣብ ሕብረተሰብ ሰብኣዊ ስፍራኦም ተዓዊቶም ሕይወቶም ንኽመርሑ ዝድግፍ፡ ነቶም ብስጋን ነፍስን ዝቖሰሉ ፈውሲ ቅብኣት ዘቕርብ ብዕጸ ፋርስ ድዩ ብክልኦት ወልፍታት ንዝተጠቕዑን ኣብ ኣመንዝራነት ሕይወት ንዝወደቓን ንዝወደቑን እቶም ከም ጓሓፍ ዝሕሰቡን ካብ ሕብረተሰብ ተነጺሎም ዝነብሩን ብናይ ገዛእ ርእሶም ኣባይቲ ስድራ ዝተጠንጠኑን ሰብኣውን መፈሳውን ድጋፍ ኣብ ምቕራብ ዝዓዪ ዑቕባ ሰማየ ሓድሽ ኣድማስ ማሕበረሰብ ዘካየድዎ ምብጻሕ ነቲ ማሕበረሰብን ኣባላቱን ዝእለዩን ኵሎም ምኽንያት ሓሴት ከምዝዀነ ኣሚራንተ ድሕሪ እቲ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ምስ ቫቲካን ረዲዮ ኣብ ዘካየድኦ ቃለመሕትት ይሕብራ።
ማንም ዘይተጸበዮ ጸጋ
ቅዱስ ኣቦና ነቶም ካብ ድነ ሞት ተላቒቖም ትንሳኤ ንዘስተማቕሩን ሓድሽ ሕይወት ንዝነብሩን ናይቲ ማእከል ሰራሕተይንታትን ኩሎም ሓደ ብሓደ ሰላም እናበሉን ናይቶም በቲ ማሕበረሰብ ዝእለዩ ቃለ ምስክርነት እውን ምስ ቀረበ፡ ቅዱሳውነት ዝተስተማቐረሉን ከምቲ ደጋጊሞም ባዕሎም ዝብልዎ፡ በቲ ሕይወት ዘድሕንን ዝልውጥን ፍቕሪ ክርስቶስ ንኽትጥመት ፍቃደይና ኰይንካ ምርኻብ ዝንበረሉ ማሕበረሰብ እዩ፡ ስድራ ቤታዊ መንፈስ ዝተነበረሉ ምብጻሕ እዩ ነይሩ ይብላ።
ልቢ ንልቢ
መንእሰያት ብመንፈስ ክፍኣት ከይማረኹ ወትሩ ነቒሖም ክርከቡ ሓደራ ከምዝበሉን፡ እቲ ማሕበረሰብ ስለ ቃለ ምዕዳኖምን ዝለገስዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕን ሓደ ካብቶም በቲ ማሕበረሰብ ካብ ዝእለዩ መንእሰያት ዝቐበኦ ትንስኡ ኢየሱስ ዘርእይ ስእሊ ገጸ በረኸት ከምዝቐረበሎምን፡ እቲ ማሕበረሰብ ብሓልዮት እግዚኣብሔር ዝናበይ እውን ብምዃኑ ነዚ ዝፈልጡ ቅዱስነቶም ንመግባውነት ዘገልግል ሓገዝ እውን ከምዝለገሱ ኣሚራንተ ሓቢረን፡ እቲ ምብጻሕ ልቢ ንልቢ ዝተራኸበሉ ኣብቲ ማሕበርሰብ ተሓቲሙ ዝተርፍ ዓቢይ ጸጋን ዝኽርን እዩ ኢለን።
ር.ሊ.ጳ.ን ማሕበረሰብ ሓድሽ ኣድማስን
ኣብ መንጐ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ማሕበረሰብ ሓድሽ ኣድማስን ካብ ርሑቕ እዋን ዝተበገሰ ጽኑዕ ምቅርራብ ከምዘሎ ሓቢረን፡ ዕለት 8 ሰነ 2019 ዓ.ም. ብምኽንያት ናይቲ ማሕበረሰብ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ምስረታ ብስልኪ ንኣባላት’ቲ ማሕበር እንቋዕ ንዝሪ መበል 25 ዓመት ኣብቅዓኩም ከምዝበሉን፡ ኣብ ፍሮሲኖነ ኣብ ዝርከብ ናይ ስፖርት ሜዳ ኣብ በዓለ ጰራቕሊጦስ ስለ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ምስረታ ማሕበረሰብ ኣድማስ ኣብ ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ንዝተረኽቡ ሰለስተ ሺሕ ምዕመናን እውን ብዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ቃለ ምዕዳን ለጊሶም፡ ሓዋርያዊ ቡራኬ ከዝሃቡን፡ ነቶም ናይቲ ማሕበርሰብ ኣባላት ውፉያን ዓለማውያን ምእመናን ብመጸውዕ ስሞም ንኡሳን ሓሴት እንክብሉ ጸዎዖምን ቅርበቶምን ድጋፎምን ገሊጾም ከምዝነበሩን እዚ ዅሉ ቅዱስነቶም ነቲ ማሕበር ዘለዎም ቅርበት መርኣያ እዩ ቢለን ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ዛዚመን።


text:
ኣብ‘ዚ ቀረባ ምስ ም/ቀ/ሚን ምንስትር ወፃኢን ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ንዝገበርናዮ ቃለ-ምልልስ ካብ ኣባል መድረክን ዓረናን ኣቶ ብርሃኑ በርሀ ተፃራሪ ሪኢቶ ይህቡ።
ኣቶ ብርሃኑ ኣብ መግለፂኦም፣ገዛኢ ፓርቲ ብሰንኪ ዝትግብሮ ግጉይ ዝበልዎ ፖሊሲ ኢትዮዽያ ንሓደጋ ደርቂ ትቃላዕ ኣላ።ንህዝቢ ኢትዮዽያ ይቅሬታ ክሓትት‘ዩ ዝግበኦ‘ውን ኢሎም።
መንግስቲ ኢህወዴግ ንተቃወምቲ ከይጠናኸሩ ዝተፈላለዩ ዕንቅፋታት ይፍፅም ከምዘሎ ዝጠቅሱ እቶም ኣባል መድረኽ፣ኣብ ተቃወምቲ’ውን ድኽመት የብሎምን ማለት ኣይኮነን ይብል።
ም/ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣብ ምጅማር ዴሞክራሲ'ያ ትርከብ፣ጉድለት የለን ማለት ኣይኮነን ግን ርኡይ ለውጢ ኣሎ ክብሉ ንዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኣቶ ብርሃኑ ክምልስ ከሎ፣ትካላት ኣይተዘርግሑሉ ኩነታት፣ናይ ስልጣን ክፍፍል ዘይብሉ ኣሰራርሓ ፓርላማ፣ሚድያ ኣብ ኢድ ገዛኢ ፓርቲ ኣብ ዝተባሓተሉን ናይ ውልቀ ቴሌቭዥን ኣብ ዘይብሉን፣ ሰራዊት ኣባላት ገዛኢ ፓርቲ ኣብ ዝኾነሉ ስርዓት፣ዴሞክራሲ ይንፀፍ ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ኣይካኣልን ኢሎም።


text:
Radio Erena: 30 September 2015
መንግስቲ ኤርትራ፣ ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ንዝቕጽሉ ኤርትራውያን ናብ ሱዳን፣ ቻይናን ህንድን ጥራይ ይሓጽሮ ምህላዉ ካብ ኮሚሽን ላዕለዋይ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ ንዝተረኽበ ሓበሬታ ምርግጋጹ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ መንግስቲ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ክቕጽሉ ንዝፍቀደሎም ተማህሮ፣ ናብዘን ሃገራት ጥራይ ክሕጸሩ ዝሰርሓሉ ዘሎ ምኽንያት ብሰንኪ ህድማ ምዃኑ’ዩ ዝጥቐስ።
ኣብ ዩኒቨርሲታት ኣመሪካን ኤውሮጳን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንምቕጻል ብውልቆም ናይ ማህደረ ትምህርቲ ዕድል ንዝረኽቡ መንእሰያት፣ ንሓያሎ ዓመታት ክኽልክል ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
ብሓገዝ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም ልምዓት ዝተኣታተወ ናይ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ፕሮጀክታት፣ ንኣማኢት ኤርትራውያን ተማህሮ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንኽቕጽሉ ዕድል ፈጢሩ እኳ እንተነበረ ድሕሪ’ቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፍጻሜ ክቕጽል ኣይከኣለን።
ካብ ፈለማ 2000 ክሳብ 2004 በብእዋኑ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኢጣልያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ንማህደረ ትምህርቲ ዝተላእኩ ኣማኢት ኤርትራውያን ተማህሮ እቶም ዝበዝሑ ከምዘይተመልሱ ይዝከር።
ዓቕሚ ሰብ ኤርትራ ብደረጃ ዓለም ተወዳዳሪ ንምግባሩ ብለገስቲ ሃገራት ንዝውጠን ፕሮጀክታት’ውን፣ ህድማ ዜጋታቱ ስለዘስግኦ መንግስቲ ኤርትራ ክነጽጎ ጸኒሑ’ዩ።
ካብ ዝሓለፈ ሸሞንተ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ንሓያሎ ተማህሮ ብናይ ርሑቕ ማህደረ ትምህርቲ እንተዘይኮይኑ ናብ ወጻኢ ከይገሹ ከልኪሉ ዝጸንሐ እቲ መንግስቲ፣ ኣብዘን ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ግና ምስ መንግስታት ሱዳን፣ ቻይናን ህንዲን ብዝተበጽሐ ስምምዕ ናብዘን ሃገራት ክልእኽ ይርአ ኣሎ።
ብፍላይ ቻይና ምስ ኣፍሪቃ ንዘለዋ ቁጠባዊ ርክብ ንምዕባይ ኤርትራ ንእትርከበን ሓያሎ ሃገራት እዛ ኣህጉር ልዕሊ 100 ሽሕ ናይ ማህደረ ትምህርቲ ዕድል ክትከፍት ምዃና’ያ ትገልጽ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኣብ ቻይና ኣስታት 80 ኤርትራውያን ተማሃሮ ክልኣኹ እንከለዉ፣ ኣብ ዩኒቨርሲታት ህንዲን ሱዳንን ከኣ ብድምር ኣስታት 160 ተማሃሮ ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ከምዝተላእኩ ንጸብጻብ ኮሚሽን ላዕለዋይ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ ብምጥቃስ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ይሕብሩ።
ናብ ማህደረ ትምህርቲ ዝተላእኩ ኤርትራውያን ክምለሱ ብዘይምኽኣሎም፣ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራን ካልኦት ሞያታትን ርኡይ ዋሕዲ ብቑዕ ዓምቕሚ ሰብ የጋጥም ምህላዉ ይፍለጥ።
===========================


text:
1 ንሱ ብዳህሪ መዓልቲ ኣብ ኣፍ ኣፍ ደገ እቲ ድንኳን ተቐሚጡ ኸሎ ድማ፡ እግዚኣብሄር ኣብ ድዋታት መምሬ ተገልጸሉ።
2 ኣዒንቱ ኸኣ ቋሕ ቋሕ ኣበለ፡ እንሆ ድማ፡ ሰለስተ ሰብኣይ ኣብ ቅድሚኡ ደው ኢሎም ረአየ። ምስ ረኣዮም ድማ፡ ካብ ኣፍ ኣፍ ደገ እቲ ድንኳን ኪቕበሎም ጐየየ፡ ናብ ምድሪ ኸኣ ሰገደ፡
3 በለ በለ ድማ፡ ጐይታይ፡ ኣብ ቅድሜኻ ምገስ እንተ ደኣ ረኺበስ፡ በጃኻ፡ ንባርያኻ ኣይትሕለፈኒ።
4 እእጋርኩም ክትሕጸቡ ሒደት ማይ ኰታ ይምጽኣልኩም፡ ኣብ ትሕቲ ትሕቲ እዛ ትሕቲ እዛ ኦም ድማ ዕረፉ።
5 ብባርያኹም ኣቢልኩም ካብ እትሓልፉስ፡ ልብኹም ክትድግፉ፡ ቍራስ እንጌራ ኸምጽኣልኩም ድሕርቲ ትሓልፉ፡ በለ። ከምቲ ዝበልካዮ፡ ከምኡ ከምኡ ግበር፡ ድማ በልዎ።
6 ኣብርሃም ቀልጢፉ ናብ ናብ ሳራ ናብ ናብ ድንኳን አትዩ፡ ቀልጢፍኪ ሰለስተ መስፈር ድኹም ድኹም ሓርጭ ኣቘምጢዕኪ ቀጫጩ ሰንክቲ፡ በለ።
7 ኣብርሃም ድማ ናብ ናብ ኣሓኡ ጐይዩ ልምሉም፡ ጽቡቕ ብተይ ወሲዱ፡ ነቲ ግዝኡ ሀቦ፡ ንሱ ኸኣ ኸዳልዎ ተቓለጠፈ።
8 ርግኦን ጻልጣን እቲ ዘዳለዎ ብተይን ገይሩ ድማ ኣቕረበሎም። ንሱ ድማ ኣብ ኣብ ትሕቲ ኣብ ትሕቲ እታ ኣብ ትሕቲ እታ ኦም ኣብ ጥቓኦም ደው ኢሉ ነበረ፡ ንሳቶም ከኣ በልዑ።
9 ንሳቶም ድማ፡ ሰበይትኻ ሳራኸ ኣበይ አላ፧ በልዎ ንሱ ኸኣ፡ ኣብ ድንኳን እንሃ፡ በለ።
10 ሽዑ ንሱ፡ ንዓመታ ኸምዚ ቕንያት እዚ ርግጽ ክምለሰካ እየ፡ ሰበይትኻ ሳራ ድማ እንሃ፡ ሽዑ ወዲ ወዲ ኺህልዋ እዩ፡ በለ። ሳራ ኸኣ ኣብ ኣፍ እቲ ብድሕሪኡ ብድሕሪኡ ዘሎ ድንኳን ከላ፡ እዚ ሰምዔት።
11 ሕጂ ድማ ኣብርሃምን ሳራን ዕለቶም ዘብጽሑ ኣሪጎም ነበሩ፡ ንሳራ ድማ እቲ ልምዲ ደቂ ደቂ ኣንስትዮ ገዲፍዋ ነበረ።
12 ሳራ ኸኣ ብልባ ኸምዚ ኢላ ሰሓቐት፡ ድሕሪ እርግናይዶ ፍትወት ፍትወት ኪልዓለኒ፧ ጐይታይ ድማ ኣሪጉ እዩ።
13 እግዚኣብሄር ከኣ ንኣብርሃም፡ ስለምንታይ ሳራ፡ ኣሪገ ኸሎኹስ፡ ብሓቂ ውሉድ ክወልድ እየ፧ ኢላ ሰሓቐት፧
14 ንእግዚኣብሄርዶ ዚጨንቆ ነገር አለዎ፧ ንዓመታ ንዓመታ ኸምዚ ንዓመታ ኸምዚ ቅንያት እዚ ብምዱብ ብምዱብ ጊዜ ኽምለሰካ እየ። ሳራ ድማ ወዲ ወዲ ኺህልዋ እዩ፡ በሎ።
15 ሽዑ ሽዑ ሳራ፡ ሰምቢዳ ነበረት እሞ፡ ኣይሰሓቕኩን፡ ኢላ ኢላ ኣሉ ኢላ ኣሉ በለት። ንሱ ግና፡ ኣይፋል፡ ስሒቕኪ ስሒቕኪ እባ ስሒቕኪ እባ ደኣ፡ በላ።
16 እቶም ሰባት ድማ ካብኡ ተንስኡ። ንሶዶም ገጾም ከኣ ቀንዑ፡ ኣብርሃምውን ከፋንዎም ምሳታቶም ከደ።
17 እግዚኣብሄር ድማ፡ እቲ ኣነ ኣነ ዝገብሮ ኻብ ኣብርሃምዶ ኽሓብኦ እየ፧
18 ኣብርሃምሲ ዓብይን ብርቱዕን ህዝቢ ኪኸውን እዩ፡ ህዝብታት ኲላ ምድሪ ድማ ብእኡ ኺባረኹ እዮም።
19 እግዚኣብሄር ከኣ እቲ ብዛዕባ ኣብርሃም እተዛረቦ ኼምጽኣሉ፡ ንሱ ድማ ብድሕሩኡውን ንቤቱን ንደቁን መገዲ እግዚኣብሄር ኪሕልዉን፡ ጽድቅን ፍርድን ከኣ ኪገብሩን፡ ምእንቲ ኺእዝዞም፡ ፈለጥክዎ፡ በለ።
20 እግዚኣብሄር ድማ፡ ጭራሕምራሕ ሶዶምን ጎሞራን በዚሑ እዩ እሞ፡ ሓጢኣቶም ከኣ ኣዝዩ በርቲዑ እዩ፡
21 ስለዚ ኸምቲ ናባይ ዝመጸ ጭራሕምራሕ ፈጺሞም ገይሮምዎ ገይሮምዎ ወይ ገይሮምዎ ወይ ዘይገበርዎ እንተ ዀይኖም ክፈልጥ፡ ወሪደ ኽርኢ እየ፡ በለ።
22 እቶም ሰባት ድማ ካብኡ ገጾም ገጾም መሊሶም ናብ ናብ ሶዶም ከዱ። ኣብርሃም ከኣ ገና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ደው ኢሉ ነበረ።
23 ኣብርሃም ድማ ቐሪቡ፡ ነቲ ጻድቕከ ምስቲ ረሲእዶ ኸተጥፍኦ ኢኻ፧
24 ምናልባሽ ኣብታ ኸተማ ሓምሳ ጻድቃን ይርከቡ ይዀኑ እዮም እሞ፡ ተጥፍኦምዶ፧ ምእንቲ እቶም ኣብኣ ዘለዉ ሓምሳ ጻድቃን ኢልካስ ነታ ቦታዶ ኣይትንሕፋን፧
25 ንጻድቕ ምስቲ ረሲእ ምቕታል ከምዚ ከምዚ ዝበለ ነገር ምግባርሲ ኻባካ ይርሓቕ፡ እቲ እቲ ጻድቕ ከምቲ ረሲእ ረሲእ ኪኸውንሲ፡ ኻባኻ ይርሓቕ። እቲ ፈራድ ኲላ ምድርስ ፍትሒዶ ኣየውጽእን እዩ፧ በለ።
26 እግዚኣብሄር እግዚኣብሄር ከኣ፡ ኣብ ሶዶም፡ ኣብ ማእከል እታ ከተማ ሓምሳ ጻድቃን እንተ ረኸብኩላስ፡ ንብዘላ እታ ቦታ ምእንታኦም ኢለ ኽንሕፋ እየ፡ በለ።
27 ኣብርሃም ድማ መሉሱ፡ እንሆ፡ ኣነ መሬትን ሓመዂስትን ክነሰይ ምስ ጐይታይ ክዛረብ ደፈርኩ፡
28 ምናልባሽ ካብቶም ሓምሳ ጻድቃን ሓሙሽተ ይጐድሉ ይዀኑ፡ ብዛዕባ እቶም ሓሙሽተዶ ንብኸተማኣ ተጥፍኣ፧ በለ። ንሱ ኸኣ፡ ኣርብዓን ሓሙሽተን እንተ ረኸብኩላስ፡ ኣየጥፍኣን፡ በለ።
29 ከም ከም ብሓድሽ ድማ፡ ምናልባሽ ምናልባሽ ኣርብዓ ይርከብዋ ይዀኑ፡ ኢሉ ተዛረቦ። ምእንቲ እቶም ኣርብዓ ኢለ ኣይገብሮን ኣይገብሮን እየ፡ በለ።
30 ንሱ ኸኣ፡ ጐይታይ፡ ብምዝራበይ ደኣ ኣይትዀሪ። ምናልባሽ ምናልባሽ ሰላሳ ይርከብዋ ይዀኑ፡ በለ። ሰላሳ እንተ ረኸብኩላስ፡ ኣይገብሮን እየ፡ በለ።
31 ንሱ ድማ፡ እንሆ፡ ምስ ጐይታይ ክዛረብ ደፈርኩ፡ ምናልባሽ ዕስራስ ግዲ ይርከብዋ ይዀኑ፡ በለ። ምእንቲ እቶም ዕስራ ኣየጥፍኣን እየ፡ በለ።
32 ንሱ ኸኣ፡ ጐይታይ፡ ሓንሳእ ሓንሳእ ጥራይ ክዛረብሲ ኣይትዀሪ ደኣ፡ ምናልባሽ ምናልባሽ ዓሰርተስ ግዲ ይርከብዋ ይዀኑ፡ በለ። ምእንቲ እቶም ዓሰርተውን ኣየጥፍኣን እየ፡ በለ።
33 እግዚኣብሄር ድማ ምስ ምስ ኣብርሃም ተዛሪቡ ምስ ምስ ወድኤ፡ ከደ። ኣብርሃምውን ናብ ናብ ቦታኡ ተመልሰ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበነኛታት ኩናት ንመራሒ ቦዝንያውያን ሰርብ ነበር ራዳቫን ካራዲች ን40 ዓመት ክእሰር በይኑ
ኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበን: መራሒ ቦዝንያውያን ሰርብ-ነበር ራዳቫን ካራዲች 8 ሽሕ ደቂ-ተባዕትዮ ኣብ ሰርበኒካ ብምጽናቱ’ዩ ገበነኛ ኮይኑ ረኺብዎ። እቲ ኣብ 1995 ዓ.ም.ፈ ዝተፈጸመን ብጃምላዊ ህልቂት ሰርበኒካ ዝፍለጥን ቅትለት ኣመንቲ ሃይማኖት ምስልምና ዝኾኑ ቦዝንያውያን’ዩ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተዋደደ ሓያሎ ገበናዊ ክስታት ክምስረት ቀሲብዎ። ራዳቫን ካራዲች ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ ነቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ናይ መዕጸዊ ቃል ተግባራቱ ሞራላዊ ሓላፍነት ዝተሰከመን ንቦዝንያዊያን ንሰርብ ንምክልኻል ኢሉ ኣብ ግዜ ኲናት ዝወሰድ ስጉምቲ ምውሳዱ’ዩ ገሊጹ። ራዳቫን ካራዲች ኣብ ኲናት ድሕረ-ምፍራስ ዩጎዝላቭያ ይህደን ምንባሩ ይዝከር። ኣብቲ ካብ 1992-1995 ዓ.ም.ፈ ዝጸንሐ ኩናት ቦዝንያ 100,000 ሰባት ምሟቶም ይግመት። እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ካራዲች ብብዙሓት ቦዝንያዊያን ሰርብ ከም ጅግና ከምዝረአይን ኣብ ቀረባ እዋን ሓደ ናይ ዩኒቨርሲቲ መደቀሲ ብስሙ ምጽውዑ ይፍለጥ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 22, 2021
“መቐለ ንሳልሳይ እዋን ደብዳብ ነፈርቲ ተኻዪዱ” ሮይተርስ፣ “ፈሺሉ” ወሃብ ቃል ህወሓት
-
ጥቅምቲ 20, 2021
ንከተማ መቐለ ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-


text:
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹናት ብምዝዛም ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ጅዳ ስዑዲ ዓረብ ስምምዕ ሰላም ተፈራሪሞም።
ሰበ ስልጣን ክልቲኦም ሃገራት ብዛዕባ'ቲ ስምምዕ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃቡን፡ እንተኾነ እቲ ስምምዕ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝተበጽሓ ስምምዕ ሰላም ዘሐይል'ዩ ክብሉ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓብደል አል ጁቤር ምሕባሮም AFP ገሊጹ'ሎ።
ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ንጉስ ሳልማንን ወዶም ልዑል መሓመድ ቢን ሳልማን ነቲ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝተፈረመ ስምምዕ ምትእንጋዶም ተገሊጹ’ሎ።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምፍርራም ድሕሪ ምርኻብ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ " ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝነፍስ ዘሎ ተስፋ ሰላም መርኣያ እዩ" ድሕሪ ምባል ንመራሕቲ ክልቲኦም ሃገራትን ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣመስጊኖም።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹናት ኣብ ወርሒ ሓምለ ብዝተፈረመ ኣዋጅ ሓባራዊ ሰላምን ምትሕብባርን ምብቕዑ ድሕሪ ምሕባሩ መስመር ቴሌፎን፡ መንገዲ ኣየር ከምኡ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መጉዓዝያ ምድሪ ንምጅማር ዶብ ክልቲኣን ሃገራት ዳግማይ ምክፋቱ ይፍለጥ።
መራሕቲ ክልቲኣን ሃገራት ብተወሳኺ ትማሊ ሰንበት ዝለዓለ ሽልማት ስዑዲ ዓረብ ካብ ንጉስ ሳልማን ተዋሂብዎም ኣሎ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ሎሚ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝተራኸቡ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓብደል ኣል ጁቤር ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ሓቢሮም።
ሚንስተር ቁጠባን ፋይናንስ ጅቡቲ ኢልያደወላሕ ብወገኖም ንቀርኒ ኣፍሪቃ ንሰላም፡ምርግጋእንን ምዕባለን ዘሰጋገር ፍጻሜ ክብሉ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ገሊጾም ኣለው።


text:
ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ወልድያ ኣብ መንጎ ክለባት ኩዕሶ እግሪ መቐለን ወልድያን ክኻየድ ተመዲቡ ዝነብር ውድድር ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ቅድሚ ምጅማር’ቲ ጸወታ ዝተፈጥረ ጎንጺ ናብ ዓሌታዊ ግጭት ተቀይሩ ካብ ክልቲኦም ወገናት ህይወት ክልተ ሰባት ከምዝጠፍአ ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ከምዝቆሰሉ፡ ሆቴላትን ትካላት ንግድን ተወላዶ ትግራይ ከምዝዓነወ፡ መካይን ከምዝነደዱ ነበርቲን ምምሕዳር’ቲ ክልልን ኣፍሊጦም።
ነቲ መጥቃዕቲ ዝተቃወሙ መንእሰያት ትግራይ ኣብ መቐለ ተቃውሞ ምክያዶም’ውን ተገሊጹ’ሎ።
መጥቓዕቲ ካብ ዝበጽሖም ሓደ ውልቀ ሰብ ኣብ ሆስፒታል ዓይደር ክሕከም ድሕሪ ምጽናሕ ከምዝሞተን ሎሚ ኣብ ከተማ ማይ ጨው ከምዝተቀብረ ነበርቲ ገሊጾም’ለው። ከምኡ’ውን ካልእ ጉድለት ዝወረዶ ሰብ ትማሊ አብ ከተማ ወልድያ ከምዝቐብረን ኣብ ከተማ መርሳ መምህር ከምዝነበር ነበርቲ ገሊጾም ኣለው።
መበገሲ’ቲ ዝተባህለ ግጭት ካብ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒሽን’ቲ ክልልን ስሞም ክግለጽ ዘይደለዮ ነበርቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ክለባት ኩዕሶ እግሪ መቐለን ወልድያን ሰንበት ድሕሪ ቀትሪ ክጅመር መደብ ኣብ ዝተታሕዘሉ ንግሆ ክበሃል ዘይግባእ ዝተባህለ ብሄር ተኮር ጸርፊ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ክልቲኦም ክለባት ከምዝነበረን እዚ ስዒቡ ኸአ ጎንጺ ተላዒሉ ድሕሪ’ቲ ጎንጺ ብቀጥታ ንብረት ተወላዶ ትግራይ ዝኾነ ከምዝተሰባበረ ገሊጾም’ለው።
እዚ ብዝምልከት ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ አቶ ንጉስ ጥላሁን ንድምጺ ኣሜሪካ ርእይትኦም ሂቦም ኣለው።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ዕለት 8 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፥ ናይ ዕለቱ ካብ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ዮሓንስ ምዕ. 4. ካብ ፍቕዲ 7 - 10
ወንጌል ማርቆስ ካብ ምዕ. 6 ካብ ፍቕዲ 34 – 44
ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም፡ እግዚኣሔር እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ ዝፍጽም እዩ፡ ሓላይን መሓርን ስለ ዝዀነ የፍቅረና እዩ፡ ዋላ’ኳ ቅኑዓት እንተዀንና ብዙሕ እዋን ካልኦት ንዘድልዮም ዘይነስተውዕልን ዘይግደሱን ኰይንና ንርከብ፡ ምናልባት ናይ እግዚኣሔር ፍቕሪ ኣብ ልባትና ስለ ዘይበጽሔ ዝኸውን ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ስብከት ለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናብቲ ዘፍቅሮ ግና ንምፍቃሩ ዝተሰኣኖ ሰብኣዊ ፍጡር ናይ ምባል ቀዳማይ ስጉምቲ ካብ እግዚኣብሔ እዩ፡ ንሱ ለዋህን ምሕረትን እዩ፡ ኣንሕና ግና ንፍቕሪ ኣብ ልብና ስለ ዘየእተናዮ ካልኦት ዘድልዮም ኣይነስተውዕልን ዘይንግደሱን እውን ንኸውን፡ ቢሎም ኦስትሪያዊ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ዝቕመጡ ዝነበሩ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጂርጅ ዙር ዕለት ዕለት 7 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ካብዚ ዓለም ብሞት ከምእተፈልዩ ገሊጾም፡ ምእንታኦም ንጸልይ ቢሎም ዘለዓለማዊ ዕረፍቲ ኣብ እግዚኣብሔር እውን ተመንዮምን ጸልዮምን፡ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ምንባብ፥ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ዮሓንስ ምዕ. 4. ካብ ፍቕዲ 7 - 10
ብቐዳምነት ዘፍቀረናን ስጉምቱ ናባና ዝገበረ እግዚኣብሔር እዩ
“ንሓድሕድና ንፋቐር” ፍቕሪ ካብ እግዚኣብሔር እዩ ዝመጽእ፡ ሓዋርያ ዮሓንስ ኣብ ናይ ሎሚ መእኽቲ፡ ናይ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ንኣናን ኣባናን ብኸመይ ክምዝግለጽ የብርሃልና፡ ኣምላኽ ብኣኡ ምእንቲ ብሕይወት ክንነብር ኢሉ ነቲ ሓደ ወዱ ናብ ዓለም ለኣዀ፡ እዚ እቲ ዓቢይ ናይ ፍቕሪ ምስጢር እዩ፡ ኣቐዲሙ ዘፍቀረና እግዚኣብሔር እዩ፡ ቀዳማይ ናባና ናቱ ስጉምቲ እዩ፡ ኣብ ምፍቃርና ቀዳመይቲ ስጉምቲ ናባና ዘበል ንሱ እዩ፡ ናብቲ ምፍቓር ዘይፈልጥ ሰብኣዊ ፍጥረት ብቐዳምነት እግሩ ዘንቅል እግዚኣብሔ እዩ፡ እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ እግዚኣብሔር ድማ ሓደ ወዲ እዩ፡ ንኸድሕነናን ንሕይወት ትርጉም ክህብን ሓደስቲ ፍጥረት ንኽገብረናን ቢሉ።
ኣብ ጥብርያዶስ ኢየሱስ ነቲ ተኣኪቡ ዝነበረ ሕዝቢ ራሕርሓሉ
ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ማርቆስ፡ ኢየሱስ ንሓሙሽተ ሽሕ ሕዝቢ ከምዝመገበ ነስተውዕል፡ እግዚኣብሔር ስለምንታይ እዩ ነዚ ዝፈጸመ? ስለ ዝርሕርሕን ሓላይ ስለ ዝዀነ እዩ፡ ካብታ ኣብ ቀላይ ጥብርያዶስ ዝነበረላ ጀልባ ኣናወረደ ነቲ ሓላዊ ኸም
ዜይብለን ኣባጊዕ ዝነበሩ ሕዝቢ ረኣዮን ደንገጸሉን፡ ጓሳ ከምዘይብለን ኣሓ፡
ናይ እግዚኣብሔር ልቢ፡ ናይ ኢየሱስ ልቢ ራሕራሓሎም፡ ሸለል ክብሎም ዘይከኣሎ እዩ፡ ፍቕሪ የጨንቖ፡ ፍቕሪ ዘይተገዳስነት ዝጻወር ኣይኰነን፡ ፍቕሪ ሓላይ እዩ፡ ሓላይ ማለት ልብኻ ምቕዳምን ምሕረትን ማለት እዩ፡ እዚ ፍቕሪ እዩ፡ ምእንቲ ካልኦት ልብኻ ምቕዳምን ምሃብን።
ደቀ መዝሙር፥ ዘድልዮም ባዕሎም ከናድዩ ኣፋንዎም ዝብሉ
ቅዱስ ኣቦና ነቲ ወንጌላዊ ማርቆስ ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ዘቕርቦ፡ ህዝብን ሰዓብቱን ዝብሉ ክልተ ቃላት ንረክብ፡ ሰዓብቱ እቲ ኣብቲ እዋን ዝነበረ ኵነት የስልክዮም፡ ኢየሱስ ዘስተምህሮ ዝደጋግመሎም ብዝተፈላለየ መገዲ ዝደጋገም ስለ ዝዀኖም ይስልክዮም ንሱ ብዛዕባ ፍቕሪ ክዛረብ እንከሎ ምናልባት ንሓሕዶም የዕልሉ ዝነበሩ ክኸውን ዝከኣል እዩ፡ ኣብ መውዳእታ እውን ሰዓቶም ዝርእዩ እዮም ዝመስሉ፡ መስዩ እዩ እሞ ኣፋንዎም ይብሉ፡ እቲ ስፍራ ምድረ በዳ እዩ እሞ ኣፋንዎም፡ ኣብ ጉዕዞኦም ኣብ ዝሓልፉለን ቑሸታት ድማ ዝብላዕ መታን ክዕድጉ፡ ብሓጺሩ ብዛዕባኦም ባዕሎም ዳርጋ ይሕሰቡ፡ ዝብሉ እዮም ዝመስሉ፡ ንሳቶም ዝባላዕ ከምዝነበሮም ዘረጋገጹ እያቶም ዝነበሩ፡ እቲ ዘለዎም ንኣኦም፡ እቲ ዘሎኒ ንኣይ ዘይተገዳስነት፡ ንኻልእይ ዘይምግዳስ ማለት እዩ፡
ሓዋርያት ብዛዕባ እቲ ህዝቢ ኣይገደሶሞን፡ ዘገድሶም ኢየሱስ ጥራሕ እዩ፡ ክፉኣት ኣይነበሩን፡ እንታይ ደኣ ዘይተገደስነት፡ ፍቕርን ሓልዮትን ዘይተገዳስነትን ምሕረትን እውን እንታይ ማለት ምዃኑ ዘይፈልጡ፡ ኢየሱስ ውሽጥኻ ዝጠብሕ መልሲ እዩ፡ “ዝብላዕ ንስኻኩም ሃብዎም” እንክብል ይምልሰሎም፡ ናይቲ ሕዝቢ ጸገም ናትኩም ግበሩ፡ እዚ እዩ እቲ ኣብ መንጐ ናይ ኢየሱስ ርህራሄን ዘይግምዳስን ዘሎ ቃልሲ፡ ኣብ ታሪኽ ዝደጋገም ዘይተገዳስነ፡ ብዙሓት ቅኑዓት እያቶም ይኹን ደኣ እምበር ነቲ ካልእ ዘድልዮ ዘየስተውዕሉ እያቶም። ናይ ሓልዮት ብቕዓት ዘይብሎም፡ ቅኑዓት ግና ናይ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ናብ ውሽጢ ልቦም ዘይበጽሔ፡
ግዳም ሓደር ሕዝቢ እናረኣዮም ከምዘይረኣዮም ኰይኑ ዝሓልፍ
ሓደ ዳኒየለ ጋራፋኒ ሎሚ ናይቲ ሎ ሶርቫቶረ ሮምኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ሰኣላይን ሰናድ ኣሳእልን ናይ ስነ ስእሊ ሙያተይና ሮማዊ መንእሰይ ንናይ ጳጳሳዊ ናይ ምጽዋት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ንብፁዕ ካርዲናል ክራየውስኪ፡ ግዳም ሓደር ኣሕዋት ኣብ ጐደና እንጌራ ክዕደል እንከሎል ብፁዕነቶም ዝተሳተፉሉን እዋኑ ቁርን ኣስሓይታን እዩ ዝነበረ ሓደ ግዳም ሓደር ኣብ ባይታ ደቂሱ ብቑሩ ይብላዕ፡ ብዙሓት ከኣ ካብ ቁሩ ዝከላኸልሉ ጃኬትን ካባን ተሸፊኖም ብጥቕኡ ክሓልፉ እንከለዉ ዘርእይ ዝሃቦም ስእሊ ፣ ማንም ቍልሕ ዝብሎ ዘይብሉ፡ ኵኩ እናረኣየ ከምዘይረኣዮ ኰይኑ ዝሓልፍ፡ እዚ ናይ ዘይተገዳስነት ባህሊ’ዚ፡ ከምቲ ሓዋርያት ዝበልዎ፡ ካብዚ ዘይከዱ … ባዕሎም ጸገሞም ይፍትሑ .. “ናኣና ሓሙሽተ ሕብስትን ክልተ ዓሳን ኣሎና፡ ይኣኸለና እዩ፡ ዕለታዊ እንጌራኦም ዘውሓሱ”።
ተጻይ ፍቕሪ ጽልእ ኣይኰነ ኣንታይ ደኣ ዘይተገዳስነት እዩ፥ ጸረ ፍቕሪ ዘይምግዳስን ሸለል ምባልን እዩ
“ፍቕሪ እግዚኣብሔር ቀዲሙ ዝብገስ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና እንከረድኡ፡ ፍቕሪ ሓልዮትን ምሕረትን” ናይ ፍቕሪ ተጻይ ጽልእ ዘይኰነስ ዘይተገዳስነት እዩ፡ ሸለልተይናነት፡ እዚ ኸኣ ዘይስትውዓል ጽልእ ይበሃል ዘይምጋዳስ ማለት ዘይተስተውዕሎ ጽልእ ማለት እዩ፡ ኣብ ብዙሓት ዝስተውዓል ጽልእ የሎን፡
ዕለታዊ ጸረ ፍቕርን ሓልዮት ምሕረትን እግዚኣሔር ዘይተገዳስነትን ሸለል ምባልን እዩ፡ ኣነ ርዉይ እየ፡ ዝኣኸልንን ዘድልየንን ኣሎኒ፡ ዝጐድለኒ ሓደ’ኳ የብለይን፡ ኣብ ሕይወተይ ኩሉ ዘለኣለማውነት እውን ከይተረፈ፡ ስለምንታይ ነፍሲ ወከፍ ዕለተ ሰበት አቐድስ ቤተ ክርስቲያን እመላለስ፡ ቅኑዕ ቅርስትያን እየ፡ ካብ ቤተ ብልዒ ክወጽእ ኣንከለዅ ነቲ ኣብ ግዳም ተደርቢዩ ዘሎ ከምዘይረኣኽዎ ኰይነ እሓልፍ፡ ኣብ ፍቕሪ ቀዳማይ ስጉምቲ ካብ እግዚኣሔር ምዃኑ ሕስብ ነብል፡ ሓላይን መሓርን፡ እቲ ናትና ተግባር ግና ዘይምግዳስ፡ እግዚኣብሔር መላእ ዘርኢ ሰብ ካባና ጀሚሩ፡ ክፍውስ ንለምኖ፡ ልበይ ካብቲ ዘይምግዳስ ዝብል ሕማም ፈውሰኒ፡
እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ምስ ዛዘሙ
ብሓርያዊ ቅንኣት ኣብ ቤተ ክርስቲያን ንዘገልግሉ ኪኮ
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ቅዱስ ኣቦና ሎሚ ዕለት 8 ጥሪ ናይ ማሕበረ ንኡሳን ክርስቲያን ምንቅስቓስ መስራቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ብዓቢይ ሓዋርያዊ ቅንኣት ዘገልግሉ ኪኮ ኣርጒወሎ ዝተወልድሉ ዕለት ምዃኑ ዘኪሮም፡ እንቋዕ ንሰማንያ ዓመት እድመኹም ኣብጽሓኩም ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
Eritrea: ፐሮጀክት ዓርቢ ሓርነት - ኣብዚ ሰሙን ካብ ዝበጹሑና ዜናታት:
ኣብዚ ሰሙን ካብ ዝበጹሑና ዜናታት:
እቲ ዕሉል ተለኣኣኪ ክፍእ ኮይኑ ኣሽሓት ሰባት ከበሳብስ ዝጸንሔ ወዲ ከበደ (ሓላፊ ቤት ምእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ) ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣቲዩ። እዚ ብጭካኒኡ ዝልለ ንጽሃት ዜጋታትና ከበሳብስ ዝጸንሔ: ንሱ ዝርገቦም ገለ ገል ኣባላት እታ ቤት ማእሰርቲውን ኣብ ቀይዲ ኣቲዮም ኣለው። ዝሓለፈ ሰሙን መራሒ ጉጂለ ህግደፍ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዑደት ናብ ዓዲ ኣቤቶ ጌሩ ከምዝነበረን ብሓላፍነት ክትሕተቱ ኢኩም ኢሉ ከም ዝኸደ ተወሳኪ ሓበሪታ ከምዘሎ ንሕብር። ኢሰያስ ካብ ሓላፍነት ንምሕዳም ዝጥቀመሉ ዝበለየ ሜላ ከምዝኾነ ኩላትና ንፈልጦ ጉዳይ እዩ።
ብተወሳኪ: ካብ ዓዲ ኣቤቶን ማይ ስርዋን ብእምነቶም ምኽንያት ተኣሲሮም ዝነበሩ ገለ ካብኣቶም ነጻ ከምዝወጹ ንሕብር። እቲ ቤት ማእሰርቲ ግን ከምዘይተዓጽወን እቶም ዝተፈትሑውን እምነቶም ከምዝኸሓዱን ዳግማይ ኣብ ናይ ፔንተኮስታል (ፔንጠ) እምነት ንዝግበር ምትእኽኻባት ንከይጽንበሩን ፈሪሞም ዝወጹ እዮም። እቶም ኣብ እምነትና ክንጸንዕ ኢና ዝበሉ ስጋብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘለው ንሕብር።
ጀነራል ፍሊፖስ ወልደየውሃንስ ተኣሲሩ ዝብል ክነረጋግጾ ከምይዘይከኣልናን የግዳስ ካብ መዓስከር ሳዋ ከይትንቀሳቀስ ዝብል ትእዛዝ ተዋሂብዋ ዝብል ዜና ከምዝመጸና ንሕብር። ጉዳይ ናይ ፍሊፖስ ንከታተሎ ከምዘለናን ሓዲሽ ሓበሪታ ምስመጸና ክንሕብር ኢና።
ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትውን ኣብዝተፈላለየ ቦታትት ሕቶታት ናይ ምፍናዎም ከልዕሉ ከምዝጀመሩን እቲ ናህሪ ናብ ኩሉ ቦታትት ይላባዕ ከምዘሎን ብተወሳኪ ንሕብር። በዚ ተረኪቡ ዘሎ ናይ ሰላም ኩነታት ንሕናውን ሂወትና ክንመርሕ ኣፋንውና እንዳበሉ ሕቶታቶም የቅርቡ ኣለው። ነዚ ድማ ኩሉ ኤርትራዊ ክስዕቦ ዝግብኦ ጻዊዒት እዩ።
ካብ ሓደ ናይ ወጻኢዲፕሎማት ዝረኸብናዮ ሓበሪታ ክምዝእምቶ ኢሰያስ ምስ ተቃወምቲ ኤርትራ ናይ ሰላም መስርሕ ክጅምር እየ እንዳበለ ይቅሽሽ ከምዘሎ ተፈሊጡ ኣሎ። እዚ ናይ ሰላም መስርሕ ዘይኮነስ ናይ ምጽጋን ክኸውን ከምዝኽእል ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ካብ ውሽጢ ዓዲ ሓቢሮም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ገለ ገለ ሓለፍቲ ምእሳርን ምቅይያርን ብምክያድ ካብ ሓላፍነት ንምሕዳም ዝፍትን ዘሎ ከምዝመስልን ቃልስና ግን ንልዕልና ሕግን ሓገራዊ ልኡላዊነትን ክኸውን ከም ዘለዎ ነተሓሳስብ።
ብካልእ ሸነኽ ካብ ኢትዮጵያ ኣስታት 20 ዝኾኑ ኣውፈርቲ ንኣስመራ ኣቲ’ም ከምዘለው ሓዲሽ ሓበሪታ መጺኡና ኣሎ። እዞም ኣውፈርቲ ንኤርትራውያን ዝተነፍጎም ዕድላት ብዘይ ቅድመ ኩነት ኩወሃቦም ምኮኑ ይንገር ኣሎ። ኤርትራውያን ኣብዘይ ዓደም ከይዶም ከውፍሩን ከልምዑን ኣብ ገዛእ ዓዶም ከውፍሩ ብዘይምክኣሎም ኣዚዩ ዘሕዝን ፍጻሜ እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣንፈት መጻኢና ናበይ ምኾኑ ንጹር ኣብዘይኮነ ህሞት: ኩልኻ ወዲ ሃገር ኣብ ሓደ ዓሲልካ ህዝብካን ሃገርካን ክተድሕን ንምሕጸን።
ፐሮጀክት ዓርቢ ሓርነት


text:
ጋዜጣታት ጀርመን “ ወዲ ተወሊዱ፡ ኣውሮጳ ስዒራ ዝብል ኣርእስቲ ሒዘን ወጺአን፡ ገሊኦም እፎይ ኢሎም ገሊኦም`ድማ ብማክሮን ብዙሕ ኣይተሓጎሱን” ክብላ ጽሒፈን ኣለዋ።
ሳንድራ ሓንቲ ካብ ብዛዕባ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ፈረንሳ ግብረ መልሲ ዝሃቡ ኾይና፡ ካልኦት ትድግፎም ኣብ`ቲ ውድድር ዘይምንባሮም ባህ ኣይበለንን ትብል።
“ብኸምዚ ዓይነት ምርጫ ክውሰን የሕዝነኒ። ለ-ፓን ዘይምዃና ተመስገን ዘብል`ዩ።እዚ ማለት ግን ኩሉ ማክሮን ክምረጽ ይደልይ ኔሩ ማለት ኣይኮነን። ንኣውሮጳ ግን ግርም`ዩ ።”
ናይ ጀርመን ቻንስለር ኣንገላ መርከል ናብ ምሩጽ ፕረዝደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ቴሌፎን ደዊለን እንቋዕ ሓጎሰካ ኢለን ኣለዋ።
“ኢማኑኤል ማክሮን ንተስፋ ሚልዮናት ፈረንሳውያን- ንተስፋ ብዙሓት ጀርመናውያንን ኣውሮጳውያን ዝተሰከመ`ዩ። ደጋፊ ኣውሮጳውያን ዝኾነ ተባዕ ጎስጓስ ጌሩ። ንዓለማዊ ግሉጽነት ደው ዝበለ`ዩ- ኣብ ማሕበራዊ ዕዳጋ ዘተኮረ ቁጠባ ዝድግፍ`ዩ”።
ናይ ብሪጣንያ ቀዳመይቲ ሚንስትር ተሪሳ መይ፡ ኣብ `ቲ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ትውጻእ`ዶ ኣይትውጻእ ዝብል ልዝብ፡ መረጽቲ ከም ናይ ማክሮን ዝበለ ስልጣን ክህብዋ ትሓትት።
“ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ`ውን ኣብ`ቲ ንገብሮ ልዝብ ሓያል መርገጺ ንኽንሕዝ ካብ መረጽቲ ሓያል ስልጣን ምርካብና ክነረጋግጽ ኣለና።”
ናይ ኣሜሪካ ፕረዝደንት ትራምፕ ብናይ ትዊተር መልእኽቲ ፡” ዓብይ ዓወት`ዩ “ድሕሪ ምባል “ምስኡ ብሓባር ንምስራሕ ድልዋት ኣለና” ኢሎም ኣለው።
ሓደ ተንታኒ ካብ ካርኔጅ ኢንደውመንት ዝተባህለ ትካል ማክሮን ሓዲሽ ፕረዚደንት ፈረንሳ ንምዃን ብ66 ሚእታዊት ስዒሮም ኣለው፡ እንተኾነ ንሓደ ኣብ ፖለቲካ ፈረንሳ ብዙሕ ዘይፍለጥ ፖሊቲከኛ ዓቢይ ፈተና`ዩ ዝጽበዮ ዘሎ። ዝቕጽል ስራሕ ኣብ ዘቤታዊ ኣጀንዳታት ክዕወት እንተኾይኑ፡ ኣብ ፓርላማን ኣብ ሰነትን እኹል መናብር ከረጋግጽ ኣለዎ ይብል ።
ኢማኑኤል ማክሮን፡ ድሕሪ ናፖሊዮን ቦና ፓርተ ዝነኣሰ ንፈረንሳ ዝመርሕ ፕረዝደንት ኮይኑ`ሎ።
ብልጽግና ንኹሉ ዝብል መርገጽ ሒዙ ዝተበገሰ ማክሮን፡ ነታ ኣብ መንጎ ግሎባውነትን ብሄርተኝነትን ተመቒላ ትርከብ ሃገር ኣብ ምትሕብባራ ዓቢይ ብድሆ ይጽበዮ`ሎ።
“ኣውሮጳ ኾነት ዓለም ነቲ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ኣብ ስግኣት ወዲቑ ዘሎ ተስፋ ሓርነት ክንሕልዎ ይጽበዩና`ለዉ። ነቶም ዝተጨቆኑን ናጽነት ዝሰኣኑን ክንከላኸለሎም ይግብኣና። ሓዲሽ ተስፋ፡ ሓዲሽ ሰብኣውነት፡ ሰላማዊት ዓለም፡ ናጽነታ ዝተኸብረ ዓለም፡ ዕብየት ፍትሒ ሚዛናዊነት ተፈጥሮ ኸባቢ ክንሕሉ፡ ብሓጺሩ ንሕና፡ ንሕና ንኽንከውን ትጽቢት ይግበረላ።”
እቲ ድፍኢት ድሮ ጀሚሩ`ሎ፡ ኣማኢት ሰባት ነቲ ፓላስ ዲ-ላ ረፓብሊካ መሊኦም፡ ኢማኑኤል ማክሮን ከምታ ቃል ዝኣተውዋ ዝኾነ ወገን ድሕሪት ከይተርፍ ጸዊዖም። እቶም ሰልፈኛታት ንመሰል ኣፍሪቃውያን ዑቕባ ሓተትቲ ዝጽውዑ ኔሮም።
ንዕዳጋ ምቹእ ዝኾነ ለውጢ ፡ ሕግታት ስራሕ ምፍኳስ፡ ክፉት ፖሊሲ ኢሚግረሽን ከምኡ`ውን ተወሳኺ ዕድላት ስራሕ ዝብል ፕሮግራማት ብምጉስጓስ ዝተዓወተ ኢማኑኤል ማክሮን፡ኣብ ቀረባ ቃለ-ማሕላ ብምፍጻም ፕረዚደንት ፈረንሳ ክኸውን`ዩ።


text:
ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ ንውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮምሽን ዶብን ተቐቢሉ ንክትግብር ድሕሪ ዘሕለፎ ውሳነ፣ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ርክባት ተጠናኺሩ ከምዝቀጸለ ዝዝከር’ዩ። ብመሰረት’ዚ ልኡኽ ኤርትራ ኣብ ኣዲሳበባ በጺሑ ተመሊሱ፣ ልኡኽ ኢትዮጵያ ድማ ናብ ኣስመራ ክገይሽ ይኽእል’ዩ ዝብል ቅድመ ግምት ኣሎ።
ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ናብ ንቡር ንክምለስ እንታይ ክግበር ኣለዎ? እንታይ ዕንቅፋት’ከ ከጓንፍ ይኽእል? ስለምንታይ’ዩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንውዕል ኣልጀርስ’ውን ጠቂሱ?
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ’ዚ ቀረባ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ክነቕፉ ከለው ‘ምስ ኤርትራ ወጥሪ ከምዝቕጽልን ዘይሕጋዊ እገዳ ከምዝዕቀብን ምስራሕ ስለዝኾነ፣ ነቲ ብዘይምኽኒት ዘባርዕዎ ትርጉም ዘይብሉ ግጭት ዶብ ተንጠልጢሉ ከምዝጸንሕ ንምግባር፣ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ቅንያት ከጋውሕዎ ዝፈተኑ ‘ሕራይ…ግን’ ዝዓይነቱ ጣቋ መርኣይኡ’ዩ ነይሩ’ ከምዝበሉ ዝዝከር’ዩ።
ንመደረ ፕረዚደንት ኢሳያስን ካልኦት ሕቶታትን ተመርኹስና ምስ ክልተ ኣጋይሽ ተዘራሪብና ኣለና። ዶ/ር ገላዴዎስ ኣርኣያ ካብ ኒውዮርክ ኣሜሪካ፣ ዶ/ር በርሀ ሃብተ-ጊዮርርጊስ ካብ ኣስመራ ኤርትራ ኣጋይሽ በትረ ስልጣን ኮይኖም ኣለው።


text:
ጡረታ (Pensioner)
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 10 2018
ጡረታ፡ ዕድመ ደፊእኩም ስራሕ ደው ምሰ ኣበልኩም እትወስዱዎ ገንዘብ‘ዩ። ክንደይ ዝመጠኑ ጡረታ ይውሃበኩም፡ ክፈላለ ይኽእል‘ዩ። መጠን ዝውሃበኩም ጡረታ፡ ደሞዝኩም ክንደይ ነይሩ፡ ክንደይ ዝኸውን ግዜ ሰሪሕኩም፡ ክንደይ ዝኸውን ገንዘብ ከ ኣቐሚጥኩም ኣብ ዝብሉ ረቛሒታት ይምርኮስ።
ስእሊ: ማግኑስ ግላንስ
ጡረታኻ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ሸነኻት ክመጽእ ይኽእል እዩ። ገለ ክፋሉ ከም ሓፈሻዊ ጡረታ ኮይኑ ካብ 'ሃገራዊ ወኪል ጡረታ (Pensionsmyndigheten)'፡ ገለ ክፋሉ ድማ፡ ከም ናይ ኣገልግሎት ጡረታ ኮይኑ፡ ካብ ውሃብ ስራሕካ እዩ ዝመጽእ። ውልቃዊ ናይ ጡረታ ውህሉል'ውን ክህሉወካ ይኽእል እዩ። እዚኣቶም ንሓድሕዶም ኣይጸላለዉን እዮም። ኩላቶም ተደማሚሮም እዮም ድሙር ጡረታኻ ዝኾኑ።
ጡረታ ምኣስ ከም እትወጽእ ዝውስን፡ ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ። ካብ ግቡእ ግዜኻ ዶንጊኻ ጡረታ ምስ እትወጽእ፡ ኣብ ወወርሑ ዝበዝሐ ክፍሊት ይውሃበካ። ገለ ክፋል ናይ ሓፈሻዊ ጡረታኻ፡ኣቐዲምካ61 ዓመት ምስ መላእካ ክትወስዶ ትኽእል ኢኻ። ግን ከኣ ክሳዕ 67 ዓመት እትመልእ ክትሰርሕ ትኽእል ኢኻ። ስራሕካ ክትቅጽል ምስ እትደሊ ከኣ፡ ምስ ውሃብ ስራሕካ ክትሰማማዕ ይግባእ።
ክንደይ ክፋል ናይቲ ጡረታ ክትወስዶ ከም እትደሊ፡ ባዕልኻ ኢኻ ትመርጽ። ኣብ መንጎ 25%-100% ናይ ጡረታኻ፡ ወርሓዊ ክትወስዶ ትኽእል ኢኻ። ፍርቂ ጡረታኻ እናወሰድካ ፍርቂ ናይ ስራሕ ግዜ ክትሰርሕ ምርጫ ኣሎካ።
ምንጪ: Pensionsmyndigheten
ብዛዕባ ሓፈሻዊ ጡረታኻ ብተወሳኺ ክትፈልጥ ምስ እትደሊ፡ ምስ 'ሃገራዊ ወኪል ጡረታ' ብተለፎን ወይ ኣብ ቤት ጽሕፈት ውሃቢ ኣገልግሎት ቆጸራ ብምሓዝ ብውልቂ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
ክትሰርሕ: ክትምሃር ወይ ዕረፍቲ ወላዲ ክትወስድ ከለኻ፡ ዓመት ዓመት፡ ንጡረታኻ ዝኸውን ገንዘብ ተዋህልል። ሓፈሻዊ ጡረታ፡ ብእቶታዊ ጡረታን ብክፍሊታዊ ጡረታን ይቐውም። እዚ ድማ፡ ኣብ እቶትካ ይምርኮስ። ውሑድ ወይ ምንም እቶት ዘይነበረካ ምስ እትኸውን፡ ውሕስነታዊ ጡረታ ትረክብ።
እቶታዊ ጡረታ (inkomstpension)
ክንደይ ዝመጠኑ እቶታዊ ጡረታ ትረክብ፡ ኣብ እቶትካ'ዩ ዝምርኮስ። ዓመት ዓመት፡ 16% ናይ እቶትካ ወይ ደሞዝካ፡ ንእቶታዊ ጡረታ ትኸፍሎ። ብዘይካ ካብ ስራሕካ እትረኽቦ እቶት፡ ናይ ስራሕ ኣልቦ ካሕሳ፡ ናይ ሕማምን ስንክልናን ካሕሳ፡ ከምኡ'ውን ናይ ወላዲ ካሕሳ'ውን ከም እቶት ይቑጸር እዩ።
ክፍሊታዊ ጡረታ (premiepension)
ዓመት ዓመት 2.5% ናይ ኣታዊኻ ወይ ደሞዝካ፡ ከም ንረብሓዊ ወፈያ ተቐማጢ ትኸፍል። እዚ ኸኣ ክፍሊታዊ ጡረታ ይብሃል። እዚ ረብሓዊ ትካል'ዚ፡ ብብርክታት ዝቖመ እዩ። ገንዘብካ ኣበየኖት ብርክታት ከም ዝኣቱ ባዕልኻ ኢኻ ትውስን። ስለዚ፡ ክንደይ ዝመጠኑ ክፍሊታዊ ጡረታ ከም እትረክብ፡ እቲ ዝኸፈልካዮ ድምር ገንዘብን: ገንዘብካ ክትወስድ ከለኻ እቲ ኣብቲ ትካል ዘሎ ብርክታት ከመይ ይኸይድ ኣሎን እዩ ዝውስኖ።
ውሕስነታዊ ጡረታ (garantipension).
ውሕስነታዊ ጡረታ፡ ነቶም እቶት ዘይነበሮም ወይ ትሑት እቶት ናይ ስራሕ ዝነበሮም'ዩ ዝምልከት። ምሉእ ውሕስነታዊ ጡረታ ክትወስድ፡ ኣብ ሽወደን፡ እንተ ወሓደ 40 ዓመታት ዝተቐመጥካ ክትከውን ኣለካ። ኣብ ሽወደን፡ ካብ 40 ዓመታት ንታሕቲ እንተ ተቐሚጥካ፡ ውሕስነታዊ ጡረታ፡ ትሕት ይብል። ውሕስነታዊ ጡረታ፡ ካልእ ዓይነት ጡረታ እንተለካ'ውን ትሕት ክብል ይኽእል'ዩ። ንኣብነት እቶታዊ ጡረታ እንተለካ።
ሞያዊ ጡረታ (tjänstepension)
ሞያዊ ጡረታ፡ ክፋል ናይ'ቲ ወሃብ ስራሕካ ዝኸፍሎ ጡረታ'ዩ። ዝበዝሑ ሰራሕተኛታት፡ መሰል ሞያዊ ጡረታ ኣሎዎም። ሞያዊ ጡረታኻ እንታይ ከም ዝመስል፡ ማሕበራት ሞያውያንን ወሃብቲ ስራሕን ዝበጽሑዎ ስምምዕ'ዩ ዝውስኖ። ተምሃራይ፡ ሸቕለት ኣልቦኛ፡ ሓባራዊ ውዕል ዘይብሉ ስራሕ ዝሰርሕ፡ ከምኡ'ውን ብዓል ዋኒን፡ ሞያዊ ጡረታ ኣይረክብን'ዩ።
ናይ ውልቅኹም ትካል ምስ ዝህልወኩም፡ ባዕልኻትኩም ኢኹም ገንዘብ ጡረታኹም ትኸፍሉ። እዚ ኸኣ ባዕላዊ-ክፍሊት (egenavgift) ይብሃል።
ውልቃዊ ጡረታ (privat pension)
ንጡረታኻ ዝኸውን ገንዘብ፡ ባዕልኻ ክትቁጥብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ባንኪ ወይ ኣብ ሓደ 'ኩባንያ ውሕስነት ጡረታ' (pensionsförsäkringsbolag)፡ ኣብ 'ማእከል ውሕስነት ናይ ዝተኣከበ ገንዘብ (fondförsäkring)' ክትቊጥብ ትኽእል ኢኻ። ወርሒ ወርሒ፡ ክንደይ ዝመጠኑ ገንዘብ ከም እትቝጥብን ምቝጣብ ምዓስ ከም እትጅምርን ትውስን ባዕልኻ ኢኻ።
ጽገናዊ መናበዪ ሓገዝ ንእርጋን(Äldreförsörjningsstöd)
ዝውሃበኩም መጠን ጡረታ ምስ ዘይኣኽለኩም፡ 'ጽገናዊ መናበሪ ሓገዝ ንኣረጋውያን (Äldreförsörjningsstöd)' ዝተሰምየ ሓገዝ ክግበረልኩም ይኽእል። 65 ዓመት መሊእኩም፡ ኩሉ ዝምልከተኩም ናይ ጡረታ ሓለፋታት እናወሰድኩም፡ ከናብረኩም ምስ ዘይክእል፡ 'ጽገናዊ መናበሪ ሓገዝ ንኣረጋውያን' ክትወስዱ ትኽእሉ ኢኹም። ነዚ ሓገዝ ንምርካብ ከተመልክቱ እንከለኹም፡ ብዓል መዚ ጡረታ፡ ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ (bostadstillägg) ይግብኣኩም ድዩ ወይስ ኣይፋሉን'ውን ይርኢ እዩ።
ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንጡረተኛታት
ሓገዝ ክራይ-ገዛ'፡ ኣብ ልዕሊ ሓፈሻዊ ገንዘብ ጡረታ ዝውሃብ ተወሳኺ ገንዘብ እዩ። ክንደይ ዝኸውን ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ ክውሃበኩም ይኽእል ንዝብል ሕቶ፡ ኣብ እትኸፍሉዎ መጠን ክራይ-ገዛ፡ ኣታዊኹም፡ እትውንኑዎ ንብረት፡ ኩነታት ስድራቤትኩምን ዝኣመሰሉን ረቛሒታት ዝተመርኮሰ እዮ።
65 ዓመት መሊእኩም፡ ምሉእ ገንዘብ ሓፈሻዊ ጡረታኹም ክትወስዱዎ ድሕሪ ምጅማርኩም ኢኹም፡ ነዚ ሓገዝ'ዚ ክውሃበኩም ክትሓቱ ትኽእሉ። ኣብ ከመይ ዓይነት ኩነታት ትነብሩ ኣለኹም ብዘየገድስ፡ ንኣብነት ኣብ ገዛ-ኽራይ ወይ ኣብ ዝገዛእኩሞ ገዛ፡ ነዚ ሓገዝ'ዚ ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም። ንብረት ምስ ዝህልወኩም'ውን ብተመሳሳሊ ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም።
ምስ ጡረታኻ ናብ ወጻኢ ሃገር ምግዓዝ፡
እቶታዊ ጡረታ፡ ክፍሊታዊ ጡረታ፡ ሞያዊ ጡረታ፡ ከምኡ'ውን ውልቃዊ ጡረታ ሒዝካ ኣብ ካልእ ሃገርን ንዘይተወሰነ ግዜን ክትቅመጥ ይክኣል እዩ። ነቲ ናይ ውሕስነት ጡረታ garantipension ግን፡ ክትቅጽሎ ትኽእል ኣይመስልን። ነዚ፡ ኣበይ ሃገር ከም ዝገዓዝካን እንታይ ሓለፋታት ከም ዘሎካን እዩ ዝውስኖ። ናብ ውሽጢ ሃገራት EU/EES ስዊዘርላንድን ሓድሓደ ግዜ ድማ፡ ናብ ካናዳ ምስ እትግዕዝ፡ ነቲ ውሕስነት ጡረታ ክትሕዞ ትኽእል ኢኻ። እቲ 'ጽገናዊ መናበሪ ሓገዝ እርጋን' ግን ካብዛ ሃገር ወጺኻ ክትከይድ ከሎኻ ጀሚሩ እዩ ዘቋርጽ።


text:
ግብጺ ዶባ ጥሒሶም ናብ ናብ እስራኤል ክሰግሩ ንዝፈተኑ 70 ሱዳናውያን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወት ኣፍሊጣ።
ወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ጋረብ ኣላህ ኪዲ ንኣገልግሎት ዜና ሱና ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ መንግስቱ ምስ ሰበስልጣን ግብጺ ብምርኻብ ብዛዕባ ድሕነት’ቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታቱ ይዘራረብ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ብተመሳሳሊ መንገዲ ናብ እስራኤል ክሰግሩ ዝፈተኑ ዓሰርተ ሱዳናውያን፣ ብሓለዋ ዶብ ግብጺ ከምዝተቐትሉ ይዝከር።
መንግስቲ እስራኤል ምስ ግብጺ ዘራኽቦ ዶብ ሓጹር ብምህናጽ፣ ነቶም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ከኣ ኣብ ኣጻምእ በረኻ ብምእሳር ቁጽሪ ስደተኛታት ክገትኦ ከምዝኸኣለ’ዩ ዝግለጽ።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ዘለዎ ሕሱም ኣተሓሕዛ፣ ካብ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ወትሩ ክሲ ምስ ቀረበሉ’ዩ።


text:
ኣብ ዞባታት ጋሽ-ባርካን ዓንሰባን ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከላት ሎሚ 30 ጥቅምቲ ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 2 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ።
እዞም ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ሳምንታት ብፍኑው ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝተመልሱ ዜጋታት፡ ኣብ መወሸቢ ማእከል ኣንቶረ – ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሓመልማሎ – ዞባ ዓንሰባ ዝነበሩ’ዮም።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ቫይረስ ተረኺብዎም ኣብ ሆስፒታላት ዞባ ጋሽ-ባርካ ተዓቚቦም ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ 7 ዜጋታት፡ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም።
በዚ መሰረት፡ ኣብ ኤርትራ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ሎሚ 463 በጺሑ’ሎ። 412 ካብ’ዚኦም ብዝተገብረሎም ሕክምናዊ ክንክን ሓውዮም ካብ ሆስፒታል ዝተፋነዉ ክኾኑ ከለዉ፡ 51 ድማ ገና ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ይርከቡ።
ሚኒስትሪ ጥዕና
30 ጥቅምቲ 2020


text:
ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ዶብ ብምስጋር ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ናይ ኣሸበርቲ መሰልጠኒ ካምፕታታ መጥቓዕቲ ፈኒዮም ክብል ምንስቴር ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ኣፍሊጡ።ብወታደራት ኢትዮጵያ ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ዕዉት ነይሩ ክብሉ’ውን ምንስቴር ደኤታ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ኣቶ ሽመልስ ከማል ተዛሪቦም ኣለው።
‘’ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ሎማዕንቲ ንጉሆ ካብ ዶብ ኢትዮጵያ 16 ወይ’ውን 18 ኪሎ ሜትር ናብ ውሽጢ ግዝኣት ኤርትራ ብምእታው ብደገፍ መንግስቲ ኤርትራ ብተደርጋጋሚ ግዜ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ መጥቓዕቲ ናይ ዝፍፅሙ ሓይልታት ካምፕታታ መጥቓዕቲ ኣብፂሑ’ሎ’’
በቲ መጥቓዕቲ ዝበፅሑ ዝርዝር ጉድኣታትን ኣብ ልዕሊ ፀላኢ ዝተወሰዱ ዝርዝር ስጉምትታትን ዝምልከት ሓበሬታ ተፃፊፉ ምስበፅሐ ብወግዒ ዕላዊ ክኸውን እዩ ኢሎም ኣቶ ሽመልስ።
ብኻልእ ወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝወስዶ ግብረ-መልሲ ክገልጹ ዝተሓተቱ ምንስተር ዜና ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡ “መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ መሀውተቲ መኣዲ ክዕደም ከምዘይኮነ ወያነን ዘራያቱን ክፈልጥዎ ከምዝግባእ ምዝኽኻር`ዩ” ኢሎም።።
ወሃቢ-ቓል ኢትዮጵያ ኣቶ ሽመልስ ፡መጥቓዕቲ ዝተፈፀሞም ካምፕታት ተለኣኣኽቲ ሓይልታት ፀረ ኢትዮጵያ ወታደራዊ ስልጠና ዝወሃበሎም ማእኸላት ራሚድ፡ገልሃቤን ጊምቢን ተባሂሎም ዝፅውዑ ቦታታት ምዃኖም’ውን ወሲኾም ገሊጾም።
ቪኦኤ ኣብ ባይታ ዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንምርካብ ኣይከኣለን፡ ግን ምስቶም ኣብቲ ኣብ ባይታ ዘለዉ ሰባት ቀጥታዊ ርክብ ኣለኒ ዝበለ፡ ኣብ በልጅም ዝርከብ ትካል ሰብኣዊ መሰል ዓፋር ኣዘራሪብና`ለና። ፕረሲደንት`ቲ ማሕበር ኣቶ ገዓስ ኣሕመድ ኑር “ኣብ`ቲ ቱሪስት ተጨውየምሉ ዝነበሩ ኸባቢ፡ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስትን ዕጡቓት ዓፋርን ኹናት ከምዝነበረ ተሓቢሩኒ`ሎ” ኢሎም።
ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ከምኡ`ውን ምስ ሓደ ናይ ዓፋር ማሕበር ዝተገብረ ሰለስተ መደባት ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ናይ ኣፍሪካ ተንተንቲ ኣል-ሸባብ ኣብ ቀረባ ኣብ ሱማሊያ ዘካየዶ ዓርሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ነቲ መጥቓዕቲ ካብዝፈፀሙ እቲ ሓደ ኣሜሪካዊያን ምዃኑ ከምዘየግረመሎም ይገልፁ።እቶም ተንተንቲ ኣብ ግብረ ሽበራ ካብ ዝተዋፍሩ ኣሜሪካዊያን ተወሳኺ መጥቓዕቲ ትፅቢት ይገብሩ።
ደገፍቲ ኣል-ሸባብ ዝኾና ሚዲያታትን ናይ ቀደም ዓርኪ እቲ ዓርሰ ቕትለታዊን ከምዝሓበርዎ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ሞቓድሾ ዓርሰ ቕተለታዊ መጥቓዕቲ ካብ መንጎ ዝፈፀሙ ክልተ ኣሸበርቲ እቲ ሓደ ዓብዲሰላም ዝተብሃለ ኣሜሪካዊ እዩ።
ንዕኡ ዝፈልጥዎ ሱማሊያዊ ኣሜሪካዊ ዓብዲሰላም ሑሴን ዓሊ ኣብ ሱማሊያ ተወሊዱ ወዲ ክልተ ዓመት እናሃለወ ናብ ኣሜሪካ ከምዝመፀ ይዛረቡ።ዓብዲሰላም ቅድሚ ኣብ 2008 ኣ/ፈ ምስዋሩ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሚኒሶታ ናይ ሕክምና ተምሃራይ ከምዝነበረ ይገልፁ።
ኣብቲ ኖቕጣ ሕብረት ኣፍሪካ ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ዓሰረተታት ሰባት ከምዝተቐተሉ ኣል-ሸባብ ገሊፁ’ሎ።ብዛዕባ ቁፅርን መንነትን እቶም ዝተቐተሉ ግን ብነፃ ኣይተረጋገፀን።
ኣብ ዋሽንግተን ዝመደብሩ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ትካል ሰላም ዝሰርሑ ዴቪድ ስሞክ ነቲ ዓርሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ዝፈፀሞ ኣሜሪካዊ ምዃኑ ኣል-ሸባብ ብዙሕ ኣቓልቦ ከምዘርክበሉ ይፈልጥ እዩ ይብሉ።
ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ።’’ኣል-ሸባብ ናይ ቅብፀት ስጉምቲ ብምውሳድ ሕዚ’ውን ምስ ምሉእ ዓቕመይ ኣለኹ ብምባል ኣቓልቦ ንምስሓብ ክፍትኑ እዮም።ብኸምዚ ዓይነት ዓርሰ ቕትለታዊ ስጉምቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ርክብ ዘለዎ ምዃኑ’ውን ከንፀባርቕ ይደሊ እዩ።’’ይብሉ።
ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ኣትላንቲክ ካውንስል ዝሰርሑ ጄይ ፒተር ፋም ኣል-ሸባብ ኣብ ዝቕፅሉ ሰሙናት ኣብ ሱማሊያ ዓርሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ዝፍፅሙ ካልኦት ኣሜሪካዊያን ክህልውዎ ይኽእል እዩ ይብሉ።መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ዜጋታቱ ምስ ኣል-ሸባብ ምስላፎም ዋላ እንተፈለጠ’ውን ጠጠው ንኸብሎ ከምዘፀግመሉ’ውን ይዛረቡ።
ዋላ’ውን ጥምየት እንተሃለወ፡ሰራዊት ኬንያ ወታደራዊ መጥቓዕቲ እንተፈፀሙን ኣብ ውሽጦም ምክፍፋል እንተሃለወ’ውን ሕዚ’ውን እንተኾነ እቲ ከባቢ ኣብትሕቲ ቁፅፅር ኣል-ሸባብ ይርከብ።
ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ዓብይ ናይ ሱማሊያዊያን ማሕበረሰብ ካብዝርከብሉ ናይ ሚኒሶታ ዓባይ ከተማ ካብ ዝኾነት ምኒያፖሊስ ዝኸዱ 20 መናእሰይ ሓዊሱ 30 ዝኾኑ ኣሜሪካዊያን ኣብሱማሊያ ኣካል ኣል-ሸባብ ኮይኖም ኣለው ይብሉ።


text:
ውሳነታት መበል 11 ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ
- መንእሰይ ህያው ሃገር ንምናጽ ንቃልሰ!
- ኣንጻር ንግዲ ደቂ-ሰብ ብግብሪ ንመክት!
ኣብ ትሕቲ ዝብላ ድርብ ቴማ ኣብ ቪስባደን–ኒደርንሃውሰን (Wiesbaden – Niedernhausen) ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ጀርመን ተቓኒዑ። ኣብ ዋዕላና ካብ ውሽጢ ኤርትራን 16 ሃገራት፡ ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጳ፡ ኤስያን፡ ኣሜሪካን ዝመጻእና 550 መንእሰያትን ዕዱማትን ተሳቲፍና።
ኣብ ዋዕላና፡ ብጻይ የማነ ገብረኣብ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ፡ ብጻይ ሳልሕ ኣሕመዲን ኣቦ-መንበር ሃማመተኤ፡ ሓለፍቲ ሚሽናትን ዲፕሎማትን ኤርትራ ኣብ ኤውሮጳ፡ ኤስያ፡ ሰሜን-ኣሜሪካ፡ ሕብርት-ኣፍሪቃ፡ ውድብ ሑቡራት ሃገራትን ደቡብ-ኣፍሪቃን፡ ወከልቲ ሃገራውያን ውዳቤታት ኣብ ኤውሮጳን ኣብ መንጎና ተረኺቦም።
መበል 11 ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ፡ ምስ ዝኽሪ ጽምብል 10 ዓመት ምምስራት YPFDJ ብምቅንዑ ፍሉይ ርዝነት ረኺቡ።
ዋዕላ፡ ንወዳቢት ኮሚተን ጨንፈር መ/ህግደፍን ኣብ ጀርመን፡ ሚሽናን ሃገራውያውን ውዳቤታትን ልዑል ምስጋና የቕርብ።
መበል 11 ዋዕላ፡
- ካብ 10፡ይ ክሳብ መበል 11 ዋዕላ፡ ዝተወጠኑ መደባትን ትግባረኦምን፡ ብደረጃ ዞባ ይኹን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጨንፈር ዘለዉ ብልጫታትን ድኻማትን ኣሳልጦ ስርሓትን ገምጊሙ።
- ንገስጋስን ብድሆታትን ጉዕዞ ዓሰርተ-ዓመታት ምንቅስቃስ መንእሰያት ብምግምጋም፡ እቲ ብድሩት ዓቅሚ ግን ኣብ ሃብታም ውርሻ ሰውራን ህ.ግን ሰሪቱ ዝተበገሰ ውዳበ፡ ንቕሎ ሓይሊ ቅኑዕ ሓሳብን ተባዕ ውሳነን ምዃኑ ተረዲኡ።
- ምንቅስቓስ መንእሰያት ግንባር ኤውሮጳ፡ ኪጉሰ ዘይከኣል ክውንነት ከምዝበቕዐን፡ ኣካል ናይቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚቃልስ ዓቢ ሃገራዊ ናይ መንእሰያት ውዳበ – ሃማመተኤ – ምኻኑ ኣስሚሩ።
- YPFDJ ኣብ ውድባዊ ድልዳለን ምኽታት መንእሰይን ዛጊት ዘይተሰግሩ ሕጽረታት ከምዘለዎ ብምርዳእ፡ ናብ ሓድሽ ደረጃ ትካላውነትን ዝያዳ ጭቡጥ ኣበርክቶ – ኣብ መኸተ፡ ብሞያን ቁጠባን – ኪሰጋገር ከምዘለዎ ተረዲኡ።
- ንህልዊ ኩነታት ሃገርን ቀዳምነታትን ብዕቱብ ብምግምጋም፡ ሎሚ ከም ትማሊ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ተልእኾ ሃገራዊ ህንጸትን መኸተን ማእከላይ ቦታ ከምዝሕዝ ተገንዚቡ። ቀዳምነት ሃገርዊ ቀዳምነታትና፡ ክብረት ዜጋታትና ዘውሕስ ሃገራዊ ቁጠባን ልምዓትን ምህናጽ ምዃኑ ድማ ተረዲኡ።
- መድረኻዊ ፖለቲካዊ ተልእኾና፡ ምሕያል ህዝባዊ ግንባር፡ ከም ኣካል ምሕያል ህዝባዊ ግንባር ከኣ፡ ምሕያልን ምውህሃድን ኩሉን ሃገራዊ ውዳቤታት፡ ምብራኽ ህዝብዊ ሱታፌ፡ ምሕያል ስርሓት ህዝባዊ ዲፕሎማስን ዜናን፡ ምዕራግ ሞያውን ቁጠባውን ኣበርክቶ፡ ከምዘጠቓልልን መንእሰያት ቀንዲ ቀለስቲ ምድንፋዕ ፕሮጀክት ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኪኾኑ ከምዝግባእ ተረዲኡ።
- ማሕበራዊ ሜድያ (Social Media)፡ ካብ ቀንዲ ናይዚ ግዜና መቃለሲ ባይታ ምዃኑ፡ ህላዌና ብኣድማዕነት ከነረጋግጽ ከምዚግባእ ግንዛቤኡ ኣበሪኹ።
- ፍልሰት ደቂ-ሰብ፡
- ዓለማውን ታሪኻዊ ተርእዮ እንክኑሱ፡ ምስ ኤርትራ ኣብ ዚተኣሳሰር፡ ዘይመልክዑ ንምትሓዝ ዚግበር ዘመተታት፡ ኣካል ናይቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብቐጻሊ ዚካየድ ተጻብኦታትን ዚተቓነየ ኣጀንዳን ምዃኑ ንቕሓቱ ኣበሪኹ።
- ኤርትራ ኣፍራይን ተኸላኻላይን ዚኾነ ዓቅሚ ሰባ ንምብታንን ንምምጻይን ዚዕላምኡ፡ ዜጋታትና ግዳይ ዚገብር፡ ሽርሕን ንግድን ምህላዉ እውን ብዝለዓለ መረዳእታ ኣሕዲሩ።
መበል 11 ዋዕላ፡
- ምንቅስቓስ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ፡ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 10-ዓመታት፡ ኪጉሰ ዘይክእል ሓይሊን ክውንነትን ብምብቕዑ፡ ንፈታዊ ተስፋ ንጸላኢ ከኣ ሻቅሎት ኮይኑ ብምህላዉ፡ ንኹሎም ኣብዚ ደረጃ ኪበጽሕ ዘበርከቱ ይምጉስ።
- መ/ህግደፍ ኤውሮጳ፡ ዘለዉዎ ድኽመታት ፈዊሱ ዘተኣማምን፡ ውድባዊ ዓቅምን ኣገባብታትን ኪሃንጽ ተጨባጢ መደባት ከተግብር ወሲኑ።
- ትካላዊ ዓቅምን ኣወዳድባን ኣገባባትን ብዕቱብ ኪስርሓሉ ዳግማይ ብምስማር፡ ንዝቐረበ ንድፊ ሰነድ ”ውሽጣዊ መምርሒ” ምንቅስቓስ ብደረጃ ኤውሮጳ፡ ኣብ ጨንፈራት ኣብ ኣባላት ወሪዱ ተወሳኺ ዘተ ኪካየደሉን፡ ናይ መወዳእታ መልክዑ ዚሑ ኪጸድቕ ወሲኑ።
- ሕጂውን መደባት ፖለቲካዊ ትምህርቲን ንቕሓትን ብዝለዓለ ኪድፍኣሉን ኪሰፍሕን፡ መደባት ካድራዊ ስልጠና ኪውደብን ኣብ ናቕፋ ብቐጻሊ ኣባላቱ ከሳትፍ ኪጽዕርን ወሲኑ፡
- ንጭቡጥ ሃገራዊ እታውን ሞያውን ቁጠባውን ኣበርክቶ ክሰርሕ ወሲኑ።
- ኣብ ምህናጽን ምዕባይን ፕሮጀክት ሃገርዊ ሽማገለ ኤርትራውያን፡ YPFDJን መንእሰያትናን ቀንዲ ቀለስቲ ኪኾኑ ወሲኑ።
- ሞያውን ቁጠባውን ኣበርክቶ ዜጋታትና ንምድንፋዕ፡ ብትካላዊ መቓንን ዚዕቀን መደባትን ምስ ሃማመተኤ ብዝለዓለ ውህደት ኪሰርሕ ወሲኑ። ኣብ ቀዳምነት፡ ፕሮግራም Sumer Institute ብምግባር፡ ኣብ እዋን ክራማት ዜጋታትና ኣብ ምስትምሃር ኣበርክቶ ንኺገብሩ ኪሰርሕ ወሲኑ።
- ማሕበራዊ ሜድያ (Social Media)፡ ብዝለዓለ ደረጃ መቃለሲ ሜዳና ኪንገብሮ ኪንዓጥቀሉን ወሲኑ።
- መንእሰያት-ዞባና ሃገራቶም ራሕሪሖም ኪስደዱ እንዳኣተባብዑ፡ ሕጂ ውን ግዳይ ነጋዶ ደቂ-ኣዳም (Human traffickers) ዚገብርዎም ዘለዎ ሓይልታት፡ ይኹንን። ኣንጻር ንግድዲ ደቂ-ኣዳም ብግብሪ ንኪምክት ወሲኑ።
መበል 11 ዋዕላ
- ኣብዚ ቅንያት ብግሎባል (global) መኸተ፡ ንዝኽሪ 13-ዓመታት ዘይተተግበረ ብይን ኮሚሽን ዶብ፡ ተወዲቡ ዚካየድ ንዘሎ ዑደት ብሽክሊታ (ሽወደን – ስዊዘርላንድ)፡ ደገፉን ኣድናቆቱን ይገልጽ።
- ብይን ኮሚሽን ዶብ ድሕሪ 13 ዓመታት ዛጊት ዘይምትግባሩ ቅጠዐኡ እንዳገለጸ፡ ማሕበረሰብ-ዓለም ሓላፍነቱ ኪስከም ይጽውዕ። ወያነ ጎቢጡ ሒዝዎ ካብ ዘሎ መሬትና ኪወጽእ: ቃልስና ብጽንዓት ከምዝቅጽል የረጋግጽ!
- ኢፍትሓዊ ኢሕጋውን እገዳ ባይቶ-ጸጥታ ንምፍሻል መኸትኡ ብዝሓየለ ክቅጽል ወሲኑ፡
- ኣብ ምህናጽ ዉሑስ ገደቦ፡ ምስ ሓይልታት ሰላም ዞባናን ዓለምን ከምዝሰርሕ የረጋግጽ።
ኣብ መደምደምታ፡ መበል 11 ዋዕላና፡ ”ቅያ 1991” ዳግም ንምርግጋጽ ዚግበር ዘሎ ሓያል መኸተ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ይምጉስን፡ ብዝለዓለ ወኒ ኣበርክቶኡ ከምዚገብር የረጋግጽ።
ደበስ ሰማእታትና – ብግብሪ።
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ
5 ሚያዝያ 2015 – ጀርመን


text:
ንነዊሕ ዓመታት አበየነይቲ ሃገር ይርከብ ከምዝነበረ ምስጢር ኮይኑ ዝፀንሐን ብፑንት ዝፍለጥ ናይ ጥንቲ ስልጣነ ንኤርትራ ዘጠቃልል ከምዝኾነ አብ ዓዲ እንግሊዝ ሙዝየም ብሪጣንያ መፅናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ገሊፆም።
ቅድሚ 25 ክፍለ ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ምስ ግብፃውያን ናይ ንግዲ ዝምድና ዝነበሮ ዓብይ ስልጣነ ምድረ ፑንት አበይ ከም ዝነበረ ንተመራመርቲ ናይ ዘመናት ምስጢር ኾይኑ’ዩ ፀኒሑ።
ብፕሮፌሰር ናትናኤል ዶሚኒ ዝተመርሐ ጉጅለ አብ ቤተ መዘክር እንግሊዝ ብዝካየዶ መፅናዕቲ ነዚ ምስጢር ክፈትሕ ኪኢሉ’ሎ። አብ ልዕሊ ብጥንታውያን ግብፂ ብመድሃኒት ከይፈረሱ ዝፀንሑ ናይ ክልተ ኣህባይ አዕፅምቲ ዝተገብረ መፅናዕቲ ምድረ ፑንት ንሙሉእ ኤርትራን ምብራቅ ኢትዮጵያን ከምዘጠቃልል አርእዩ’ሎ።
ዲረክተር ጀነራል ሃገራዊ ቤተ መዘክር ኤርትራ ዶክተር ዮሴፍ ልብሰቃል እዚ መፅናዕቲ “ኤርትራ ናይ በይና ጥንታዊ ታሪኽ ከምዝነበራ አገዳሲ ቦታ ከምዝነበረት ነቲ ብዙሕ ጊዜ ንእክቦ ዝነበርና ጭብጥታት ዘራጉድ ስለዝኾነ አዝዩ ሓጋዚ’ዩ ኢሎም።”
አቀድም አቢሉ ከም በዓል ሱዳን ስዑዲ ዓረብ የመን ኢትዮጵያን ሶማልን ሞዛምቢክ ከይተረፈ ምድረ ፑንት አብ ግዘአተን ከምዝርከብ ይገልፃ ኔረን’የን።


text:
Radio Erena: 26 May 2016
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ናብ ሊብያ ክሰግሩ ሓሲቦም ንዝበልዎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ይቕይዱ ምህላዎም ካብታ ሃገር ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ካርቱም ካልእ ከባቢታትን በብእዋኑ ንዝሕዞም ዘሎ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኤርትራ ከይጥርዞም’ውን ስግኣት ኣሎ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ’ውን፣ መንግስቲ ግብጺ ንዝመለሶምን ኣብ ዶብ ሊብያ ንዝሓዞም ኣስታት 300 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ክልተ ጉጅለታት መቒሉ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ናብ ኤርትራ ከምዝመለሶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ይጠቕሱ።
ሬድዮ ኤረና ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ዝርዝር ሓበሬታ ንምርካብ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
ኣብ ካልእ ዜና፣ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ሸሞንተ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝቐየዱ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
እቶም ብ24 ግንቦት ዝተቐየዱ ሸሞንተ ተጣበቕቲ፣ ብስዉር መንግስቲ ንምዕላው ክሰርሑ ጸኒሖም ዝብል ክሲ ከምዝተመስረተሎም፣ ማእከል ንሰብኣዊ ንቕሓትን ምዕባለን ንዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ብምጥቃስ’ዩ እቲ ማዕከን ዜና ገሊጹ።
መንግስቲ ሱዳን ካብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ኣብ ባህላውን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ምንቕቃሕ ንዝነጥፋ ትካላት ጽኑዕ ምቑጽጻር ክገብረለን ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
እዞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ዘለዉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ኣካል ናይቲ ኣብ ትሕቲ ስለያ ሱዳን ዝጸንሑ ኮይኖም፣ ሓይልታት ጸጥታ እታ ሃገር ናብ ክፍሊ መርመራ ገበን ክቐርቡ ድሕሪ ዘቕረብሎም ጻውዒት’ዮም፣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ተወሲዶም።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ንቤት ጽሕፈት እቶም ዝተቐየዱ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝፈተሹን፣ ንኮምፒተራቶም ድማ ከምዝወሰዱወንን ዝተፈላለዩ ትካላት ካብ ሱዳን ይሕብሩ።
========================


text:
Radio Erena: 17 September 2017
ንፕረዚደንታዊ ምርጫ ዚምባብወ ምዝገባ ኣብ ዝጅምረሉ ዘሎ እዋን፣ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ምንቅስቓስ ንደመክራስያዊ ለውጢ ኣብ ሆስፒታል ተዓቚቡ ከምዘሎ ሺን ሁዋ፣ ካብታ ሃገር ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣመልኪቱ።
ቀንዲ መቐናቕንቲ ፕረዚደንት ሙጋቤ ዝኾነ ሞርጋን ስቫንጊራይ፣ ብቀዳም 16 መስከረም ደቡብ ኣፍሪቃ ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ከምዝተወስደ እዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ወሃብ ቃል ሰልፊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ሞርጋን ስቫንጊራይ ኣብ ጻዕረ ሞት ኣትዩ ተባሂሉ ዝተዘርገሐ ሓበሬታ ግጉይ ምዃኑን፣ እቲ መራሕ ተቓዋሚ ሰልፊ ናብ ምሉእ ጥዕንኡ ተመሊሱ ከምዘሎን ይገልጽ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኩሉ ህዝቢ ዚምባብወ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ድምጹ ንኽህብ ክምዝገብ ኣለዎ ዝብል መልእኽቲ ካብ ሞርጋን ስቫንጊራይ ከምዝተቐበለ ሓቢሩ።
ካብ 2000 ዓመተምህረት ኣትሒዙ ቀንዲ መቀናቕንቲ ፕረዚደንት ሙጋቤ ዝኾነ እቲ መራሕ ተቓዋሚ ሰልፊ፣ ኣብ 2008 ጥራይ’ዩ ዝያዳ ድምጺ ረኺቡ። ንእንተኾነ ንመወዳድርቱ ሙጋቤ ከውጽእ ዝኽእል እኹል ዓወት ብዘይምርካቡ፣ ከይተዓወተ እዩ ጸኒሑ።
===================


text:
Radio Erena: 05 July 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ቅትለት ስነጥበባዊ ሃጫሉ ሁዴሳ ስዒቡ ዝተላዕለ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ ናብ 166 ክብ ኢሉ ከምዘሎ፣ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ኮሚሽነር ፖሊስ ዞባ ኦሮምያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ብወገኑ፣ 145 ሰላማውያን ሰባት ከምኡ’ውን 11 ኣኽበርቲ ጸጥታ ህይወቶም ከምዝሰኣኑ ሓቢሩ። ንሱ ብተወሳኺ፣ ካልኦት 167 ከቢድን ፎኪስ መቑሰልቲ ከጋጥሞም እንከሎ፣ 1,084 ከኣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ።
ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ቅትለት’ቲ ስነጥበባዊ ኣብታ ሃገር ዘየዕርፍ ናይ ብሄር ግጭት ንምውላዕ ኮነ ኢልካ ዝተገብረ እዩ ኢሉ። ሰበስልጣን ኢትዮጵያ፣ ነቲ ሃገር ንምዕናው ኢሎም ዝገልጽዎ ፍጻሜ፣ ካብ ነዊሕ ክስርሓሉ ዝጸንሐን፣ ኢድ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ዘለዉዎን’ዩ ይብሉ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ መራሕቲ ተቓወምቲ ሓይልታት ዝርከብዎም ፖለቲከኛታት ቀዪዱ ምስ ምህላዉ፣ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ መሊሱ ዘጋድድ ምዃኑ’ዮም ሓያሎ ወገናት ዝገልጹ።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ንተኸታታሊ መዓልታት ተዓጽዩ ድሕሪ ምቕናይ ኣብዚ እዋን’ዚ ንቡር ንጥፈታቱ ከካዪድ ከምዝጀመረ ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ኣገልግሎት ማሕበራዊ መራኸቢታት ገና ተዓጽዩ ከምዘሎ ምንጭታት ይሕብሩ።


text:
Radio Erena: 04 November 2016
ኬንያ ኣብ ደቡብ ሱዳን ተዋፊሩ ዝነበረ ዓቃብ ሰላም ሰራዊታ ክትስሕብ ጀሚራ።
እታ ሃገር፣ ነቲ ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣስታት ሓደ ሽሕ ወትሃደራታ ትስሕብ ዘላ፣ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን ንላዕለዋይ ኣዛዚ እቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ተዋፊሩ ዝነበረ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኬንያ ሌ/ጀ ጆንሶን ሞግኦ ኪማኒ ኦንዲከ ካብ መዝነቱ ስለዝሰጎጎ’ያ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኬንያ፣ ኣብ ዘውጽኦ ወግዓዊ መግለጺ፣ ባንኪ ሙን ነቲ ኬንያዊ ጀነራል ካብ መዝነቱ ምስጓጉ ንመንግስቲ ኬንያ ከምዘቖጠዖ ኣረጋጊጹ።
ኬንያዊ ጀነራል ካብ መዝነቱ ዝተባረረሉ ምኽንያት፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ብሰንኪ ዘጋጠመ ፍሹል ምዕቃብ ሰላም ‘ዩ።
እንተኾነ መንግስቲ ኬንያ፣ ፍሽለት ናይቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘጋጠመ ምዕቃብ ሰላም፣ ተሓታቲ ኬንያዊ ጀነራል ዘይኮነ፣ ዘይቅርዑይ ኣሰራርሓ ስርዓተ ምዕብቃ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ምዃኑ’ያ ትማጎት።
ኣብ ጁባ፣ ዓቃብ ሰላም ኣብ ዝርከቦ ቀጽሪ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ዘጋጠመ ዓመጽ፣ ቅትለትን ዘረፋን ብሰንኪ ጉድለት ኣመራርሓ ኬንያዊ ኣዛዚ ምዃኑ’ዩ ዝንገረሉ።
ኣብቲ ካብ 9 ክሳብ 11 ሓምለ ዘጋጠመ ፍሉይ ፍጻመ፣ 100 ዝኾኑ ዑጡቓት፣ ኣብ ከባቢ መዓስከር ዓቃብ ሰላም ናብ ዝርከብ ፣ ትካል ግብረ ሰናይ ብምእታው፣ ሓያሎ ሰባት ክቐትሉ እንከለዉ፣ ብውሕዱ ንሓሙሽተ ናይ ወጻኢ ሰራሕተኛታት ደቂንስትዮ ከኣ ዓሚጾም።
እቲ ፍጻሜ ብምስጢር ተታሒዙ እኳ እንተጸንሐ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ግና ሓደ ካብ ዓበይቲ ፍሽለታት ዓቃብ ሰላም ኮይኑ ተቓሊዑ ይርከብ።
=======================


text:
Radio Erena: 22 March 2020
ተላባዒ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣብ ኤርትራ ከምዝኣተወ ሚኒስትሪ ጥዕና ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተር ዜና ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝዘርገሖ ጽሑፍ፣ ሚኒስትሪ ጥዕና፣ ንሓደ ካብ ኖርወይ ዝኣተወ ኤርትራዊ ኣብ ትሕቲ ሕክምናዊ ረዲኤት የእትውዩዎ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ወዲ 39 ዓመት ምዃኑ ዝተገልጸ ኤርትራዊ፣ ተሰካሚ ቫይረስ ኮሮና ሙዃኑ ተነጊሩዎ ከምዝነበረ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። ሓሚሙ እንከሎ ንምንታይ ናብ ኤርትራ ክጎዓዝ ከምዝወሰነ ግና ንብዙሓት ኣተሓሳሳቢ ኮይኑ ኣሎ።
ኤርትራ በዚ ቫይረስ ኮሮና ከምዝተለኽፈት ድሒራ ደኣ ተፍልጥ እምበር፣ ነቲ ለበዳ ንምክልኻል ዘድሊ ምቅርራባት ከምዘይገበረት እዩ ዝንገር ዘሎ።
ብኣንጻር’ቲ ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ዝገልጾ ድሉውነት፣ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ምእካብ ይኹን ካልእ መዓልታዊ ንጥፈታት ህዝብን መንግስትን ከም ቀደሙ ይቕጽል ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ብመሰረት ትካላት ጥዕና ዓለም ዘቕርቦኦ ዘለዋ ጸብጻባት ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ግብጺ፣ ኣልጀሪያን፣ ደቡብ ኣፍሪቃን ልዑል ሓደጋ ከንጸላልወን ከሎ፣ ብድሕሪኡ ተሰሪዐን ዘለዋ ከኣ፣ ናይጀሪያ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ኣንጎላ፣ ታንዛኒያ፣ ጋናን ኬንያን እየን።
ኣብ ምክልኻል እቲ ለበዳ ግና፣ ኤርትራ እውን ዝኣክል ኣስተምህሮ፣ ማተርያላውን ናይ ሰብ ሞያ ሕጽረትን ስለዘለዋ፣ እቲ ለበዳ ከስዕቦ ዝኽእል ሓደጋ ከቢድ ከይከውን ተሰጊኡ ይርከብ።


text:
Arjeplog
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 12 10 2020
ኣርየፕሎግ ኮምዩን ኣብ ጥቓቲ ናይ ላፕላንድ ሆርናቫን እተባህለ ኣዚዩ ዝዓመቘ ቀላይ ሽወደን ኣብ ላፕላንድ ይርከብ። እቲ ከባቢ ብተፈጥራዊ ጽባቐ ዝመልአን ጥዕና ዝመልኦን ኢዩ። ኣብኡ 8727 ቀላያትን ወሓዝታትን ይርከብ: ንሽወደን ድማ ብማያት ዝሃብተመት ይገብራ: ማለት ንሓደ ተቐማጣይ 2.5 ቀላያትን 3 ኪሎመተር ገምገም ቀላያትን ኣለዎ ማለት እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ2,788
ስፍሓት መሬት14,494 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skellefteå 218 ኪሜ
- Luleå 240 ኪሜ
- Umeå 316 ኪሜ
ብግዜ ክረምቲ ሰፊሕ ናይ ማኪና ኮላውዲዮ ኣሎ። መኻይን ኣብ ግዜ ቁሪ ከመይ ከም ዝሰርሓ ፈተናታት ይወስዳ: ስለዚ ኣርየፕሎግ ናይ መኻይን ኮላውዲዮ መፈተኒ እንዱስትሪ እያ። ኣብ ዓበይቲ ከተማታት እቲ ተቐማጣይ ስርሑን ዕዳጋኡን ቀረባ እዩ: ስቶክሆልም ድማ ብኣየር መገዲ 3 ሰዓት እያ። ኣብኡ ህይወት ጥዑምን ተስፋ ዝመልኦን እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ናይ ኣርየፕሎግሁስ ሓባራዊ ማዕከን ኣብ ከተማታት ደስ ዘብሉ መንበሪ ኣባይቲ ኣለዎ። ኣብኡ ናብ ስራሕን ዕዳጋን ቀረባ ዝኾኑ ጽቡቕ ትርኢት ዚህቡን ጥቓ ተፈጥሮ ዝኾኑን ኣባይቲ ይርከቡ።
ንጠየቕቲ ዑቕባ ብዚምልከት እቲ ናይ ዑቕበኛታት ኣራኻቢ ኣብቲ ናይ ኣርየፕሎጉስ ማዕከን መንበሪ ቤት የመዝግብ። እቲ ስደተኛ ካብቲ መቐበሊ ቤትጽሕፈት ንመንበሪ ቤቱ ዚኸውን መሰረታዊ ነገራት ይረክብ። እቲ መቐበል ስደተኛታት ንሓደ በጽሒ ሰብ ክሳዕ 500 ክሩነር ዝዋግኡ ምስ ገለ መሰረታዊ ነገራት ይዕድገሉ። ናይ ስደተኛታት ኣራኻቢን ናይ መንበሪ ቤት ሓላፍን ነቲ ስደተኛ ንኣርየፕሎግሁስን ከባቢኣን የርእዩዎ። ናይ ስደተኛታት ኣራኻቢ ምስ ቤትጽሕፈት ዕዮ: ምስ ቢትትምህርቲ: ክሊኒክክ ወይውን ምስ ዘድሊ ናይ ስኒ ሕክምና ቆጸራ ይገብር። እቲ ሓላፊ መንበሪቤት ነቶም ስደተኛታት ኣብ ኣድለይቲ መዓልታዊ ዋኒናት ይሕግዞም ምስ ካልኦት ኮምዩናትን ሰበስልጣንን ድማ የራኽቦም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋ ዳሪ: ፋርስ: ሶማሊ: ትግርኛ: ኣምሓርኛ: እንግሊዝ: ሩስያ ወይ ጀርመን እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኣርየፕሎግሁስ ብዙሓት ኣብያተክርስትያን ኣሎ: ከም ሽወደናዊ ቤትክርስትያን: ፐንተኮስት ቤትክርስትያን: ኢኤፍአስ ማሕበር ሚስዮንን ጅሆቫ መሰኻኽርን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ዱካናት: ኣብያተመጻፍቲ: ቤትጽሕፈት ዕዮ: ፋርማሲ: ስፖርትን መሐምበሲ ቦታን: ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት: መሸጣ ዝተዘውተረ ኣቕሑ: ቀዪሕ መስቀል: ሓራጅ: ኣብያተመግቢ: ባራት።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኣርየፕሎግ ብሕታውን ማሕበራውን ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ትምህርቲ ንምጅማር ምጽባይ የሎን: ደቂ ስደተኛታት ከኣ ኣብ ዝኾነ እዋን ኪጅምሩ ይኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብዚ: መባእታውን ላዕለዋይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ካብ ምሉእ ሽወደን እዮም ኪመሃሩ ዚመጹ ከመይሲ እቲ ቤትትምህቲ ናይ ተክኒክ ብፍላይ ድማ ናይ ማኪና ተክኒክ ፍሉይ ትምህርቲ ስለ ዚህብ። ኣብ ልዕልዚ ተመሃሮ ተፈጥሮኣዊ: ማሕበራዊ: ቍጠባዊ: ንህንጻን ቅየሳን ዚምልከት ሳየንስ ኪመሃሩ ይኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ (SO) ኣብ ሆርናቫንስኩላን ብቪድዮኮንፈረንስ ይወሃብ። ብምልኡ እቲ ትምህርቲ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ (SO) 100 ሰዓታት እዩ ። ትምህርቲ ኤስኤፍኢ (sfi) (ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት) ንምጅማር ናይ ግዜ ምጽባይ የለን። ነቶም ኣብ ናይ እግሪ ምትካል ሕጊ ዝጥርነፉ እዚ ኮሙን ኣብ እዋን ክረምቲ ትምህርቲ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት የካይድ እዩ።
ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ሆርናቫን ቤትትምህርቲ ይርከብ። እቲ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ንናይ ነኣሽቱን ዓበይትን መደባት ኤስኤፍኢ ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ ሺርክሆልምስ ቤትትምህርቲ ነቶም ኣብ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዕድመ ዘለዉ መንእሰያት መዳለዊ ትምህርቲ ኣሎ።
ኣብ ኣርየፕሎግ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ ኣሎ: ከምኡው ናይ ላዕለዋይ ደረጃን ዩኒቨርሲትን ናይ ርሑቕ ትምህርቲ ኣሎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
እቲ ክንክን ጥዕና ከምዚ ዚስዕብ ክእለታት ኣለዎ፤ ናይ ህጽናት: ሓፈሻውዊ: ናይ ሕርሲ: ናይ ወረዳ ክፍሊ: ናይ እግሪ: ከምኡውን ናይ ህጹጽ ሕክምና።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ትካላት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ። ተርጓማይ ብቴለፎን እዩ ዚትርጉም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ኖርቦተን ወረዳዊ ትራፊክ መዓልታዊ ካብ ኣርየፕሎግ ካብ ናብ ዚኸዳ ኣውቶቡሳ ኣለዋ። ናብ ዮርን መደበር ባቡር (160 ኪሎመትር ካብ ኣርየፕሎግ) ዚወስዳ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ኣውቶቡሳት ዝኸዳሉ ኣብ ኣርቪድስሻውር (85 ኪሎመትር ካብ ኣርየፕሎግ) ድማ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ። ሲልቨርኤክፕረሰን ኸለፍተቡስ ናብ ቡደ ኖርወይ ይኸዳ (መዓልታዊ ኣገልግሎት)።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ኣብ ኣርየፕሎግ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ: 300 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ኣብቲ ምምሕዳርና: ብዓቢኡ ድማ ኣብ ቤትትምህርትን እንዳ ኣረጋውያንን ንነዊሕን ሓጺርን እዋን ዝዓለመ ናይ ተካእነት ስራሕ ኣሎ። ካልእ ስራሕ ወሃቢ ድማ ክፍሊ ጕዕዞ እዩ።
ኣብ ግዜ ክረምቲ ብዙሓት ወጻእተኛታት ሰራሕተኛታት ተሽከርከርቲ ከፈትኑ ስለ ዚመጹ ግዜኣዊ ስራሕ ይርከብ እዩ። ናይ ትራክተርን ካብ መገዲ በረድ ዝግሕጣ መኻይንን ዘወርቲ ከምኡውን ናይ ሆቴል ናይ ቤትምግቢ ሰራሕተኛታት ወይ ኣጋይሽ ዚመርሑ ሰራሕተኛታት ይድለዩ። ፍልጠት ቋንቋ ኣድላዪ እዩ ከመይሲ እቶም ነተን ተሽከርከርቲ ዚፍትኑ ሰባት ምስ ብዙሓት ወጻእተኛታት እዮም ዚራኸቡ።
ኣብ ኣርየፕሎግ ብዙሓት በብዓይነቱ ኣገልግሎት ዚህባ ሓደ ወይ ክልተ ዘስርሓ ነኣሽቱ ትካላት ኣለዋ። ምናልባት ንኽእለትካ ዚደልያ ኣይሰኣናን ይኾና። ንናይ ኣርየፕሎግ ቤትጽሕፈት ዕዮ ተወከስ።


text:
‘ጉጅለ ማዕቀብ ኤርትራን ሶማልን ናብ ዘይምልከቶ ይኣቱ`ሎ’ ኣቦ መንበር ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት
VOA ‘ጉጅለ ማዕቀብ ኤርትራን ሶማልን ናብ ዘይምልከቶ ይኣቱ`ሎ’ ኣቦ መንበር ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት
ኣቦ-መንበር ጉዳይ ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ራፋኤል ራሚረዝ ዝሓለፈ ሓሙስ ፡ ነቲ ብተቖጻጻሪ ጉጅለ ኤርትራን ሶማልን ዝወጸ መንፍቓዊ ሪፖርት ብኸፊል ናብ ባይቶ ጸጥታ ኣቕሪቦም ኔሮም።
ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ኾይነን፡ ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብዛዕባ`ቲ ሪፖርት ዝምልከት መረገጺ ሃገራተን ዘስምዓሉ፡ ፕሮግራም ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ዋሽንግተን—
እቲ ሪፖርት “ ኤርትራ ንኣልሸባብ ከምትድግፍ ዘርኢ መርትዖ ኣይተረኽበን” ከም ዝብል ሓቢሮም። ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ዕጡቓት ግን ትድግፍ ኣላ ይብል እቲ ሪፖርት።
ወኪል ኣመሪካ ደቪድ ፕረስማን
ወኪል ኣመሪካ ደቪድ ፕረስማን
ወኪል ኣመሪካ ደቪድ ፕረስማን ግን፡ ኣብ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ ክልዓል እንተኾይኑ፡ ኤርትራ ምስ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ክተሓባበር ኣለዋ፡ እቲ ጉጅለ ድማ፡ ናብ ኤርትራ ንኽኣቱ ክተፍቅደሉ ኣለዋ ኢሉ።
መንግስቲ ኤርትራ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንኣልሸባብ ኣይትድግፍን ዝብል ጸብጻብ ምቕራቡ ከምዘሓጎሶ ድሕሪ ምግላጽ፡ ንተቓወምቲ ኢትዮጵያ ትድግፍ፡ ኣብ የመን ሰራዊታ ኣሰሊፋ`ላ ዝብል ጠቐነ ግን፡ ንዕኡ ዝምልከቶ ኣይኮነን ኢሉ`ሎ።


text:
ግድብ ተከዘ ገቲኡ ሒዙዎ ዘሎ ኣብ 75 ኪሎሜትሮ ዝንውሓቱ ዝሃረሰ ማይ ብኸመይን ንምንታይን ውራይ ልምዓት ይውዕል ዝብል እዩ ጠመተ እቲ መጽናዕቲ፡፡ብመሰረት እዚ ክኢላታት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ስነ ምህዳር እቲ ከባቢ ንምፍራይ ንህቢ፣ደራሁ፣ጠለበጊዕ፣ዓሳን ሓርገጽን ከምዝጥዕም ብዘካየድዎ መጽናዕቲ ኣረጋጊጾም ኣለዉ፡፡እቲ ከባቢ ብተወሳኺ ሓደ ፍልፍል ሃፍቲ ቱሪዝም ምዃኑ እውን ጠሊሉ ኣሎ፡፡
ውጽኢት እቲ መጽናዕቲ ዕላዊ ንምግባር ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ዝተረኸቡ ምክትል ኣማሓዳሪ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዶክተር ክንደያ ገብረሕይወት እቲ መጽናዕቲ ናብ ተግባር ዘሰጋግር ዋኒን ብቕልጡፍ ክጅመር እዩ ኢሎም፡፡
ምክትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ኣይተ ኣብርሃ ገብረዋህድ ኣብ ዓድና ዝውስኽ ዘሎ ቁጽሪ ዝሰልጠኑ መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክረኽቡ ዘኽእል ዓውዲ ልምዓት ንምፍጣር መናእሰይ ናብቲ ከባቢ ክወፍሩ ናይ ምእማን ስራሕቲ ከምዘድሊ ሓቢሮም ኣለዉ፡፡
ግድብ ተከዘ ንጎላጉል ራያን ሑመራን ሓዊሱ ሳልሳይ ዓውደ ልምዓት ይኸውን ምህላዉ ተገሊጹ ኣሎ፡


text:
Radio Erena: 22 November 2017
10 ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝሳተፍኦ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ኣብ ሱዳን ይካየድ ይካየድ ኣሎ።
እቲ ብድሉው ሓይሊ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝፍለጥ ኣስታት ሓደ ሽሕ ወትሃደራት ዝሓቖፈ ሰራዊት፣ ብ20 ሕዳር ልምምድ ከምዝጀመረ ዘረጋገጸ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን መሓመድ ዓሊ ሳልም ክሳብ 3 ታሕሳስ ክቕጽል ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ዋና ጸሓፊ ናይቲ ድሉይ ሓይሊ ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ጅቡታዊ ዓብዱላሂ ዑመር ቡሕ፣ እቲ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ድሕሪ ምጅማሩ ብዝሃቦ መግለጺ መሰረት፣ እቲ ሰራዊት፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከጋጥም ንዝኽእል ኩነታት ህጹጽ ምላሽ ንምሃብ ዝህልዎ ዓቕሚ ክፍትሽ’ዩ።
ኣብዚ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ዝሳተፋ ዘለዋ 10 ሃገራት ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ፣ ሶማልያ፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያ፣ ሩዋንዳ፣ ብሩንዲ፣ ሲሸልስን ኮሞሮስን ክኾና እንከለዋ፣ ኣመሪካ፣ ሕብረት ኤውሮጳን ቻይናን ከኣ ከም ተዓዘብቲ ተጸንቢረን ኣለዋ።
ብሪጣንያ፣ ነቲ ሓባራዊ ልምምድ ዝውዕል ወትሃደራዊ ሊጂስቲካዊ ሓገዛት ንምብርካት ምስ ሱዳን ስምምዕ ከምዝኸተምት ኣይርሳዕን።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከጋጥም ንዝኽእል ከበድቲ ጸጥታዊ ስግኣት ቅልጡፍ ምላሽ ንምሃብ ዝቖመ ድሉይ ሓይሊ፣ ሓደ ካብቲ ሓሙሽተ ዞባታት ኣፍሪቃ ዝወከለ ሓይልታት ኮይኑ፣ ኣባላት ሰራዊት፣ ሓይሊ ፖሊስን ኣብ ምምሕዳራዊ ንጥፈታት ዝተዋፈሩ በርጌስን ዝሓቖፈ’ዩ።
ካብ ዞባውን ኣህጉራውያን ጉዳያት ተነጺላ ዘላ እትርከብ ኤርትራ፣ ኣብዚ ኩለን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝሳተፍኦ ዘለዋ ሓባራዊ ልምምድ ኣይተጸንበረትን።
=========================