text:
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ
ናብ ኢጣልያ ኣምሪሓ
by Dirar Fessahaye
ኣብ ቶስካና (ኢጣልያ) ኣብ ዝካየድ ዓለማዊ ሻምፕዮና ቅድድም ብሽክለታ 2013 እትሳተፍ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ሎሚ ሓሙስ 19 መስከረም 2013 ወጋሕታ ናብ ኢጣልያ ኣምሪሓ።
ነታ ሃገራዊት ጋንታ ንምፍናው ብረቡዕ ምሸት ኣብ ሆቴል ሳቫና ሓለፍቲ ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ኮሚሽነር ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ሜጀር-ጀነራል ሮመዳን ዑስማን ኣወልያይ ኣብ ዘስምዖ ቃል ኣብቲ ዝጽበዮም ዓለማዊ ውድድር ልዑል ናይ ጋንታ ውህደት ብምንጽብራቕ ዝነኣድ ተሳታፍነት ኣርእዮም ስሞምን ስም ሃገሮምን ንምጽዋዕ በርቲዖም ክሰርሑ ኣዘኻኺሩ።
ኣሰልጣኒ’ታ ሃገራዊት ጋንታ ኣቶ ሙሴ ኣስሄል ብወገኑ እታ ሃገራዊት ጋንታ ብሓደ ተጠርኒፋ ነቲ ውድድር ዝበቕዕ ኩሉ-መዳያዊ ምድላዋት ከተካይድ ምጽንሓ ብምጥቃስ ዝበዝሑ ተቐዳደምቱ ናይ ኣህጉራዊ ውድድራት ተመኩሮ ዝደለቡ ብምዃኖም ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ተመሳሳሊ ውድድራት ብሉጽ ተሳታፍነት ኣርእዮም ንምምላስ ድሉዋት ምህላዎም ገሊጹ፡፡
ንሱ ወሲኹ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ይኹኑ ኣብ ደገ ንትምህርቲን ስልጠናን ካብ ዘለዉ ነቲ ውድድር ዝመረጾም ተቐዳደምቲ ኩሎም ኣብ ምሉእ ብቕዓት ከምዘለዉ ብምሕባር ምስ ክለብ ኤም-ቲ-ኤን ኣብ ውድድር ዙር ብሪጣንያ 2013 ዝሳተፍ ዘሎ ተቐዳዳማይ ፍረቓልሲ ደበሳይ ብዘጋጠሞ ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ብተቐዳዳማይ ጃኒ ተወልደ ክትክኦ ምግዳዱ ወሲኹ ሓቢሩ።
እታ ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ኣስመራ ከተካይዶ ድሕሪ ዝጸንሐት ምድላዋት ንተቐዳደምቲ ሜሮን ተሾመ፡ ተስፎም ዑቕባማርያም፡ መኽሰብ ደበሳይን ዓወት ገብረመድህንን ሒዛ ካብ ኣስመራ ክትብገስ እንከላ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንትምህርቲን ስልጠናን ዝርከቡ ተቐዳደምቲ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት፡ ናትናኤል ብርሃነ፡ ሜሮን ርእሶም፡ ጃኒ ተወልደን መርሃዊ ቁዱስን ኣብ ኢጣልያ ክጽንበርዋ እዮም።
በቲ ዝወጸ ናይ ውድድር መደባት ድማ ንተቐዳደምቲ ናትናኤል ብርሃነ፡ ሜሮን ተሾመ፡ ዓወት ገብረመድህን፡ ተስፎም ዑቕባማርያም፡ መኽሰብ ደበሳይን መርሃዊ ቁዱስን እትሓቁፍ ናይ ትሕቲ 23 ዕድመ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣-
23 መስከረም ናይ 42.6 ናይ ውልቂ ክሮኖሜተር ውድድር
27 መስከረም ናይ 172.6 ናይ ጽርግያ ውድድር ከተካይድ እንከላ፣ ንተቐዳደምቲ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት፡ ሜሮን ርእሶምን ጃኒ ተወልደን ዝሓዘት ናይ ዓበይቲ (Elite) ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ድማ 25 መስከረም ናይ 57.8 ኪ/ሜ ናይ ውልቂ ክሮኖሜተር ውድድር ከምኡ’ውን 29 መስከረም ናይ 272.6 ኪ/ሜ ናይ ጽርግያ ውድድር ከተካይድ’ያ።
እታ ናብ ኢጣልያ ዝኸደት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ብፕረዚደት ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣቶ ኣስመሮም ሃብተማርያም’ያ ተመሪሓ ናብ ኢጣልያ ተጓዒዛ ዘላ።
Eritrean sport Commission
Public Relations Dep’t


c: text/html

text:
ተመራመርቲ ስነ ልቦና ጠባይን ኣቃውማን ወዲ ሰብ ብጸሓይ ብርሃን ብፍላይ ድማ ብጸሓይ በራቕን ዕራርቦን ከም ዝጽሎ ሓቢሮም።
“ወዲ ሰብ ብመጠኑ
ምስ ምቅይያር ኩነታት ኣየር/ሰማይ ጠባዮ ይቀያየር’ዩ።
ብሩሃት ወይ ደባናት እንኸውን
ኩነታት ሰማይ ድማ ከምኡ
ምስ ዝኸውን’ዩ”
ይብሉ።
ብርሃን ጸሓይ ዝጸገቡ ሰባት፣ ለጋሳትን ተሓባባሪ ጠባይን ከም ዘለዎም እቶም ተመራመርቲ ይውስኹ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ “ሚኖሰታ” ኣብ ዝርከቡ ተማሃሮ ዝተገብረ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፣ ሰባት እወታዊ ጠለብ/ ድሌትን ምላሽን ዝህብሉ ጸሓይ ኣብ እትበርቀሉ እዋን’ዩ። ብተወሳኺ፣ እቲ መጽናዕቲ፣ መጠን ሙቐት 65 ዲግሪ ፋራናይት ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ሰባት ኣዝዮም ተሓባበርትን ሕዉሳትን ከም ዝኾኑ ብምጥቓስ፣ ካብቲ ዝተጠቕሰ ሙቐት ክብ ወይ ለጠቕ ምስ ዝብል ግን ሰባት ኣዝዮም ስልችዋት ከም ዝኾኑ ሓቢሩ።
ንቑጽ ኣየር ዝረኽቡ ሰባት ካብቶም ጥሉል ኣየር ዝረኽቡ ሰባት ኣዝዮም ተሓባበርቲ ከም ዝኾኑ’ዮም ተመራመርቲ ስነ ልቦና ዝገልጹ።
ኣብ ሓደ ቤት መግቢ እንተርኢና፣ “ጸሓይ
ብርሃን ኣብ ዝኣትወሉ መስኮት ኾይኖም ዝምገቡ ሰባት ካብቶም ካልኦት ኣዝዮም ለጋሳት’ዮም” ይብሉ። እቲ መጽናዕቲ፣ ኣሳሳይቲ ብዘረኽቦኦ መቑሽሽ ከረጋግጹ ከም ዝከኣሉ ይሕብሩ።
ብመሰረት መጽናዕቲ፣ ኣሳሰይቲ ‘ መቑሽሽ ዝረኽባሉ እዋን ኣብ ግዜ ቀትሪ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
132 ደረጀኦም ዝሓለዉ ሆቴላት ተዳልዮም…
መቐለ ጥሪ 06/2010(ድወት) ኣብ ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ዝተዓደሙ መራሕቲ ንምትእንጋድ 132 ደረጀኦም ዝሓለዉ ሆቴላት ከምዝተዳለዉ ተሓቢሩ።
ድሕሪ ሓደ ሰሙን ዝካየድ መበል 30 ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብቲ ጉባኤ ንምስታፍ ዝመፁ ኣጋይሽ ብተመጣጣኒ ዋጋ ፅሬት ዘለዎ ኣገልግሎት ንክረኽቡ ምስ ሰብ ዋና ሆቴላት ብሓባር ይስራሕ ከምዘሎ ሚኒስቴር ባህልን ቱሪዝምን ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ሚኒስቴር ዳይረክተር ኣገልግሎት ብቕዓት በፃሕቲ ዓድን ምርግጋፅ ደረጃን ኣይተ ቴድሮስ ደርብ ንኢዜኣ ከምዝሓበርዎ ደረጃን ፅሬትን ሆቴላት ንምሕላው ዝካየድ ስራሕቲ ገምጋም ብዘላቕነት እናተኻየደ እዩ።
እቶም ሆቴላት ፅሬት ዘለዎ ምችው ኣገልግሎት ንክህቡ ደረጃ ኮኾብ ካብ ዘለዎም ብተወሳኺ ሓደሽትን ደረጃ ዘይተውሃቦምን ሆቴላት’ውን ቅድመ ምድላው ተወጊኑ ኣሎ።
ካብ 14 ክሳብ 22 ጥሪ 2010ዓ.ም ኣብ ዝካየድ መበል 30 ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ፣ መራሕቲ እቲ ሕብረት መራሕቲ ኻልኦት ሃገራት፣ ተወከልቲ ዓለምለኻውን ኣህጉራውን ትካላት ከምዝዕደሙ ድማ ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ተሳተፍቲ ስነ-ስርዓት ምረቓ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ፀድያ
ህዝቢ ትግራይ ብሰንኪ ዘይምዕሩይ ምሕደራ ሕሉፍ ስርዓታት ብማዕዶ ዝጥምቶ ዝነበረ መኣዲ ትምህርቲ 11 ለካቲት 1967 ዓ/ም ብዝወለዖ ሽግ ሓርነት፣ መሪር ተጋድሎ 17 ዓመታት ብምክያድ ፍልጠት ዝሽምተሉ ምዕራፍ ክቋደስ በቒዑ። እቶም ቅድሚ 42 ዓመታት ዝነበሩ መናእሰይ ትግራይ ብኹሉ ኩርናዕ ንዝነበሩ ፀላእቲ ሓመድ ድበ ንምእታው ናብ መይዳታት ትግራይ ይወርዱ ነይሮም። ሕዚ ዘለዉ መናእሰይ ትግራይ ድማ ናብ ትካላት ትምህርቲ ኣትዮም ብዝረኸብዎ ፍልጠት ሓዝ ክሕዝ ኣንፃር ድኽነት ገጢሞም ይረባረቡ ኣለዉ። ውፅኢት 11 ለካቲት ዝኾነት ማሕበር ልምዓት ትግራይ እውን “ትምህርቲ ንኹሉ” ዝብል ሸቶ ተሓንጊጣ መኣዲ ፍልጠት ኣብ መላእ ትግራይ ንምብፃሕ እትገብሮ ምንቅስቓስ ዓበይቲ ውፅኢት እናመዝገበት ትቕፅል ኣላ። ማልት ምስ ትካል ገባሪ ሰናይ “ግሊመር ኦፍ ሆፕ”ን ምምሕዳር ወረዳ ወርዒ ለኸን ብምትሕብባር ኣብ ወረዳ ወርዒ ለኸ ጣብያ ዕዳጋ ሓሙስ ዘህነፀቶ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ፀድያ 16 ጥሪ 2009 ዓ/ም ኣመሪቓ ንህዝቢ ምርካባ መርኣያ ናይዚ ሓቂ እዚ እዩ።
ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምርቓ ዝተረኸቡ ኮይኖም ማልት ካብ ዝተመስረተትሉ እዋን ጀሚራ ንዝሓለፉ 28 ዓመታት ንረብሓ ህዝቢ ትግራይ ዓሊማ ኣብ ዝርገሐ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ምርግጋፅ ፅርየት ትምህርትን ህንፀት ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዓበይቲ ተግባራት ምውጋና እዮም ዘዘኻኽሩ። እቶም ክሳብ ሐዚ ዝሰርሐቶም ስራሕቲ ልምዓት ድማ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቢ ትግራይ ዝፈትሑን በቢብርኩ ዝርከብ ሕብረተሰብ ተጠቃሚ ዝገብሩን እዮም። እቲ ሎሚ ዝምረቕ ዘሎ ደረጅኡ ዝሓለወ ካልኣይ ብርኪ ቤት ምህርቲ ፀድያ ብምርኣይ፣ ማልት ማሕበራዊ ግልጋሎት ህዝቢ ንምምላእ ዝተወሃባ ልዑል ህዝባዊ ሓላፍነት ንምዕዋት ዘኽእል ስለዝኾነ ተጠናኺሩ ክቕፅል ከም ዝግባእ ር/ም/ር ኣባይ መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም።
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ቅድም ክብል ኣብ ወረዳ ወርዒ ለኸ ሸውዓተ ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ከምኡ እውን ኣብ 11 ኣብያተ ትምህርቲ ተወሰኽቲ መምሀሪ ክፍልታት ሃኒፃ። ካብዚ ብተወሳኺ ሓደ መሰናድኦ፣ ሰለስተ ካልኣይ ብርክን ሓደ ማእኸል መስልጠኒ ቴክኒክን ሞያን ብምህናፅ ልዕሊ 10 ሽሕን 200 ዜጋታት ተረባሒ ክኸውን ከም ዝገበረት ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ወረዳ ወርዒለኸ መምህር ታደሰ ግርማይ ሓቢሮምልና እዮም። እዚ ብምጥንኻር ሰለስተ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ካብ ማልት፣ ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ካብ ወረዳ ምምሕዳር፣ ኣርባዕተ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ድማ ካብ ግሊመር ኦፍ ሆፕ ብድምር ሸሞንተ ነጥቢ ትሽዓተ ሚልዮን ብር ዝወደአ ካልኣይ ብርኪ ተሃኒፁ ኣሎ። እዚ ድማ ንሕቶ ህዝቢ ጣብያ ዕዳጋ ሓሙስ ግቡእ ምላሽ ካብ ምሃብ ሓሊፉ ነቲ ወረዳ ዓብዩ ዓቕሚ ዝፈጥር ምዃኑ እዮም እቶም ሓላፊ ዘረድኡ።
ሕብረተሰብ ጣብያ ዕዳጋ ሓሙስ እውን በቲ ህንፀቱ ተዛዙሙ ንምርቓ ዝበቕዐ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ፀድያ ሓጎሱ እናገለፀ እዩ ውዒሉ። ነባሪት ጣብያ ዕዳጋ ሓሙስ ወ/ሮ ሮማን ገብረስላሴ፣ ተምሃሮ ጣብያ ዕዳጋ ሓሙስ ኣብ ከባቢኦም ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ስለዘይነበረ ናብ ዕዳጋ ዓርቢ 42 ኪሎ ሜትሮ ብእግሪ ተጓዒዞም ይምሃሩ ምንባሮም ይዛረባ። ካብዚ ብተወሳኺ እቶም ተምሃሮ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዘ ስንቂ ንምውሳድ ናብ ዓዶም ክመላለሱ ትምህርቲ ይሓልፎም ስለዝነበረ ተምሃሮ ዝድለ ውፅኢት ኣብ ምምፃእ ዓብዪ ፅልዋ ነይሩ። ወለዲ ንገዛ ኽራይን ቀለብን ተምሃሮ ዝኸውን ዓቕሚ ብምስኣኖም ብርክት ዝበሉ ትምህርቶም ዘቋርፁ ተምሃሮ ነይሮም እዮም። ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ደረጅኡ ዝሓለወ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ተሃኒፁ ንምርቓ ምብቅዑ ኣብ ተምሃሮን ሕብረተሰብን ይበፅሑ ንዝነበሩ ፀገማት ክፈትሕ ምኽኣሉ እየን ሓቢረን።
ሃፍታ ኣባላታ ዝኾነት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ኮይና መፃኢ ዕብየት ትግራይ ጋህዲ ንምግባርን ፀገማት ህዝቢ ትግራይ ክቃለልን ዝለዓለ ኣበርክቶ እናገበረት ትርከብ። ብፍላይ ደረጅኦም ዝሓለዉ ቀዳማይን ካልኣይን ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ብምህናፅን ዝድለ ናውቲ ትምህርቲ ብምምላእን እትውግኖም ዘላ ስራሕቲ ንምርግጋፅ ፅሬት ትምህርቲ ዓብዪ ግደ ዘለዎም እዮም። ስለዝኾነ ኩሉ ሕብረተሰብ ሚልዮናት ብዝግመት መዋእለ ንዋይ ህዝቢ ዝህነፁ ዘለዉ ኣብያተ ትምህርቲ ዝድለ ግልጋሎት ንክህቡ ዝግባእ ሓለዋን ክንክንን ካብ ምግባር ብተወሳኺ ኣብ ጎድኒ እታ ማሕበር ብምዃን ግድኡ ከበርክት ይግባእ ንብል።


text:
ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ልዕሊ 150 ከዘንቲ ማይን መእለዪ ወሓይዝን ከምእተሃንጹ ተገሊጹ።
ኣብ ዝሓለፉ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት፣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዞባ ጋሽ-ባርካ ዝተሃንጹ ልዕሊ 150 ከዘንቲ ማይ ትሕተ-ቅርጽታት ማለት ዲጋታት፣ ራህያታትን መእለዪ ወሓይዝን፣ ትሕዝቶ ልዕልን ትሕትን ባይታዊ ማይ ብምህብታም ኣብ ምምዕባል መስኖኣዊ ሕርሻን ምዕቃብ ኣከባብን ልዑል ኣስተዋጽኦ ይገብሩ ከምዘለዉ፣ ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሕርሻ ዞባ ጋሽ-ባርካ ሓላፊ ኣሃዱ ልምዓት መስኖን ባህርያዊ ሃብትን ኢንጂነር ሳምሶም የማነ ሓቢሩ።
ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኢንጂነር ሳምሶም፣ መንግስቲ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚሩ ብዘካየዶ ጻዕሪ፣ ብኣስታት 173 ሚልዮን ናቕፋ ልዕሊ 13 ሽሕ ሄክታር ከልምዑ ዝኽእሉ 34 መእለዪ ወሓይዝ ከምእተሃንጹ፤ ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ሓረስቶት ናብ ዝማዕበለ ኣገባብ ማሕረስ ተሰጋጊሮም እቶታውነቶም ከምእተመሓየሸ ብምምልካት፣ ልዕሊ 6 ሽሕ ዜጋታት ተጠቀምቲ ኮይኖም ከምዘለዉ ኣረዲኡ።ከዘንቲ ትሕተ-ቅርጺ ብምህናጽ ዝነጠበት ማይ ኣብ መዓላ ንምውዓል ብዝተሳለጠ ስራሕ ድማ፣ ልዕሊ 30 ሚልዮን ናቕፋ ወጻኢ ዝተገብረለን 118 ራህያታት ተሃኒጸን ንልዕሊ 120 ሽሕ ጥሪት ኣገልግሎት ይህባ ከምዘለዋ ዝጠቐሰ ኢንጂነር ሳምሶም፣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ብዝተዃዕታ ልዕሊ 2 ሽሕ ዒላታት’ውን ኣስታት 7 ሽሕ ሄክታር ይለምዕ ከምዘሎ ገሊጹ።
ብዘይካ’ተን ዝተዛዘማን ኣብ መስርሕ ዝርከባን ዓበይቲ ስትራተጂካውያን ዲጋታት ገርሰት፣ ፋንኮ ጽሙእ፣ ፋንኮ ራዊ፣ ዓሊግድርን ኣብ ከባቢ ኦምሓጀር ትህነጽ ዘላ ሓዳስ ዲጋን፣ ልዕሊ 33 ሚልዮን ናቅፋ ወጻኢ ዝተገብረለን ሽድሽተ ዲጋታት ተሃኒጸን ኣብ ልምዓት መስኖ ኣበርክቶ ይገብራ ከምዘለዋ ኣነጺሩ።
ኢንጂነር ሳምሶም ኣብ መወዳእታ፣ ሚኒስትሪ ሕርሻ ምስ ህዝብን መሻርኽትን ብምትሕብባር ብዘሰላሰሎም ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ምዕቃብ ማይን ሓመድን፣ ልዕሊ 276 ሽሕ ሄክታር ዛላ፣ ኣስታት 1,400 ሄክታር ጀሪፍን ልዕሊ 500 ሽሕ ሜተር ኵብ ከትርታትን ከምእተሳለጠ ብምጥቃስ፣ እዞም ዝተተግበሩ መደባት ኣብ መነባብሮ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ ኣብ ምምሕያሽ እቶታውነት ሓረስቶት ድማ ብፍላይ ልዑል ኣስተዋጽኦ ይገብሩ ከምዘለዉ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሕርሻ ዞባ ጋሽ-ባርካ ክኢላ ሃብቲ ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ኣቶ ተኸስተ ክፍለማርያም ብወገኑ፣ ጎድኒ-ጎድኒ ከዘንቲ ማይን መእለዪ ወሓይዝን ብምህናጽ መስኖኣዊ ሕርሻ ንምምዕባል ዝተኻየዱ ዕማማት፣ ሃብቲ ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ንምስሳን’ውን ኣብ ኣስታት 2 ሽሕን 600 ሄክታር፣ ቍጠባዊ ረብሓ ዘለዎም ልዕሊ 5 ሚልዮንን 300 ሽሕን ፈልሲታት ከምእተተኽሉን ልዕሊ 70 ሽሕ ሄክታር መሬት ከም እተሓዝአን ብምምልካት፣ ሳላ’ዞም ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ዝተሰላሰሉ ንጥፈታት፣ ናብ ሃብቲ ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ዘተባብዕ ለውጢ ከምዘርኣየ ሓቢሩ።
******* ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
ቃል ምስክራት ተሰሚዑ፣ብይን ንፅባሕ ትፅቢት ይግበር
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኢትዮዽያ፣ነቲ ዓቃቢ-ሕጊ ኣንፃር ክልተ ዕጡቃት ግንባር ናፅነት ኦጋዴን ዝባሃሉን ክልተ ስዊድናዊያን ጋዜጠኛታት ኣለኒ ዝበሎ መርተዖታት ቪድዮን ምስክራትን ሎሚ ኣዳሚፁ።
ዓቃቢ-ሕጊ፣ነቲ ክሲ ከራጉደለይ‘ዩ ኢሉ ዝኣመነሉ ናይ ቪድዮ፣ድምፂን ሰነዳትን ከምዘቅርብ ጠቂሱ‘ሎ።
ቀዳማይ ምስክር ኢንስፔክተር መሓመድ መሓሙድ ብመሰረት ካብ‘ቲ ቤት ፍርዲ ዝቀረበሉ ክሲ ንኣርባዕቲኦም ተኸሰስቲ ብሽምን ብመልክዕን ፈልዮ ኣርእዩ‘ሎ።
ብዘይካ‘ዚ ኣርባዕቲኦም ሰባት ምስ ግንባር ናፅነት ኦጋዴን ብሶማልያ ሓሊፎም ዶብ ሰጊሮም ከምዝኣትው ሓበሬታ ነይሩኒ‘ዩ ይብል ኢንስፔክተር መሓመድ።ኣስዒቡ፣ንሱ ዝመርሖ ኣሃዱ፣ኣኻሲዱ ብምፅናሕ መጥቃዕቲ ከምዝኸተኸፈተን፣እቶም ክልተ ስዊድናዊያን ኣብ የማናይ ኢዶም ከምዝቆሰሉን ኣፍሊጡ።
ኦብነግ ምስጢር ከይልሑኽ ኢሉ ነቶም ክልተ ጋዜጠኛታት ከምዝወቅዐ‘ውን ኢንስፔክተር መሓመድ ጠቂሱ።ብመሰረት ምስ ክልቲኦም ዕጡቃት ኦብነግ ዝተገብረ ቃለ-ምልልስ፣ክልቲኦም ስዊድናዊያን ናብ ኢትዮዽያ ዝኣተው ምስ መራሕቲ ኦብነግ ንምርኻብ ኢሎም ከምዝነበረ ፈሊጥና‘ለና ኢሎም።ካልኦት ምስክራት ዝሃብዎ ቃል ተመሳሳሊ‘ዩ ነይሩ።
ዓቃቢ-ሕጊ ንዝቀረበሉ መርተዖ ናይ ድምፂ ዝስማዕ ኮይኑ ስለዘይተረኽበ ፅባሕ ረቡዕ ኣሪሙ ንክቀርብ ተወሲኑ‘ሎ።ቤት-ፍርዲ ፅባሕ ዛዛሚ ውሳነ ክብይን‘ዩ ዝብል ትፅቢት‘ውን ኣሎ።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ለንደን፡ ኣብ ትሕቲ ፈንቅል ዝብል ጭርሖ፡ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ጀነቫ ብዕለት 22 ሰነ 2015 ዝተኻየደ፡ ኣብ መላእ ኤውሮጳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዘሳተፈ መጠነ ሰፊሕን ዕዉትን ሰላማዊ ሰልፊ ኮይኑ፡ ብዕለት 26 ሰነ ብውሑዳት ብጾት ኣብ ለንደን ጀሚሩ ስጋብ ዕለት 23.08.2015፡ ለይቲ ኮነ መዓልቲ ብዘይ ምቁራጽ፡ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ዴቪድ ካመሮን፡ ን58 መዓልታት ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዝሰራዕናዮም ዕላማታት ኩሎም ብዓወት ወቒዕና፡ መኸተና ብኻልእ ኣገባብ ወይ መልክዕ ክንቅጽሎ ኣብ ናይ ሎሚ ኣኼባና ስለዝተወሰነ፡ ብወግዒ ሃገራዊ መዝሙርና ዘሚርና፡ ብዝክረ ሰማእታት ዛዚምና፡ ባንዴራናን ኩሉ ጭርሖታትና ብኽብሪ ኣውሪድና ደምዲምናዮ ከምዘሎና፡ ንኹሉ ኣብ ብሪጣንያን፡ ሃገርና ኤርትራን ኣብ ምሉእ ዓለም ዝነብር ህዝብናን ክንሕብር ንፈቱ፡፡
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ቀለልቲ ዘይኮኑ ብድሆታት፡ ብሳላ ዋዕሮታት ደቀንስትዮናን፡ ዉፉያት ደቂ ተባዕትዮ ብጾትናን፡ ብሱል ኣተሓሕዛ ኣምባሳደርን፡ ብሰፊሕን ቐጻሊን ሸፈነን ኣቃላሕነትን ሚድያን፡ ከም ድምጺ ኣዳል፡ ተስፋ ኒውስ፡ ማእዶት፡ ደሃይ፡ ሓዳስ ኤርትራ፡ ኤርትራ ፕሮፋይልን ብዓቢኡ ድማ ቲቪ ኤረን፡ ስለ ዝተሰግረ፡ ምስጋናና ንኹሎም ይብጽሓዮም። ብተወሳኺ ድማ ብመንገዲ ፌስ ቡክን ትዊተርን ካብ ምሉእ ወገናት ዓለም ብቐጻሊ እንረኸቦም ዝነበርና ናይ መተባብዒ መልእኽትታት’ውን፡ ኣብ ዓወትና ዓቢ ኣበርክቶ ነይርዎ እዩ፡፡
ኣብ ባይታ ዝተጨበጡ ዓወታት ብዙሓት’ዮም። ብቐዳምነት ኣብ ናይ 2 ወርሒ ዝኸውን ግዜ ብዙሓት ብመዓስከርና ዝሓልፉ ዝነበሩ ተራ ህዝብን፡ ኣባላት ፓርላማን ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ብሪጣንያን፡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝመጹ ቱሪስትን፡ እቲ ሓቀኛ መልክዕ ኤርትራ ኣብ ምንጽብራቕ ዓቢ ተራ ተጻዊትና ክበሃል ይከኣል።
ብዓቢኡ ከኣ ቀዳማይ ሚኒስተር ዴቪድ ካሜሮን ወግሐ ጸብሐ ብቦታና ክሓልፍ ከሎ፡ ባንዴራታትና ጭርሖታትናን ክሪኢ እንከሎ፡ ጉዳይና ከይርስዖ ምዝኽኻር ጥራይ ዘይኮነ፡ እሾኽ ኮይና ናይ ሕልና ቅሳነት ከምዘይረክብ ጌርናዮ ወሪሕና። ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተርን ናብ ናይ ወጻእን ኮሞን ዌልዝን ወይ ብFCO, ማለት Foreign and Commonwealth Office ዝፍለጥ ቤት ጽሕፈትን ዘረከብናዮም 3 ጠለባትና ዝሓዛ ደብዳበታትን ብ 2,000 ህዝቢ ዝተፈረመ እማመታትናን’ውን፡ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝሓሸ መልክዕ፡ መልስታት ብጽሑፍ ረኺብና ኢና።
ምስ ብዙሓት ኣባላት ሰልፍታት፡ ብፍላይ ምስ ስኮትላንዳዊ ሃገራዊ ሰልፊ ወይ Scottish National Party (SNP)ን ምስ ናይ ሰሜን ኣየርላንድ Democratic Unionist Partyን ሓድሽ ርክብ ፈጢርና ኣሎና።
ከምኡ’ውን ምስ TVC Television Africa, Lagos Nigeriaን ምስ ስዊዘርላንዳዊት መደበር ሬድዮን ቴለቪዥንን። ስለዚ መደብና፡ ነቶም ኣለዉ ዝብሃሉ መራሕቲ ወይ ሰበልጣን ናይዛ እንነብረላ ሃገር፡ እናረኸብና፡ ኣብ ልዕሊ ሃገርናን ህዝብናን ዝወርዱ ዘሎዉ ግፍዕታት፡ ንምቅላዕን ምምካትን፡ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ከምዘሎና ስለዝተገንዘብና ፡ ብጥሙር መንገዲ ኽንሰርሕ ተዓጢቕና ኣሎና።
ነዚ ኣብ ክልተ ወርሒ ኣመዝጊብናዮ ዘሎና ውሱን ግን ዘይንዓቕ ዓወት፡ መአንታን ከነኻዕብቶ ግን፡ ካብ ሎሚ ዕለት ንንየው፡ ኣብ ናይ ሎቢ ስራሕ ከነትኩር ወሲንና ከም መደብ ዕማም መኸተ ፈንቅል ሰሪዕናዮ ኣሎና። እዚ ንምግባር ግን ሓያልን ዉፉይን ንጡፍን፡ ንሃገራዊ ሓድነት ዝሰርሕን፡ ልኡላውነትን ድሕነትን ሃገር ዝከላኸልን ዝጣበቕን፡ ኣውራ ኸኣ ንመንእሰያት ዘሳትፍ፡ ሓያል ማሕበረኮም ኣብ ምምስራት፡ ምስ ኤምባሲና ኢሂን ሚሂን እናተበሃሃልና ክንሰርሕ ተሰማሚዕና ኣሎና። ኣብ ዝመጽእ ሓጺር እዋን ከኣ ንጹርን ተጨባጥን ዝኾነን፡ ክትግበር ዝካኣል ውሱን መደብ ኣውጺእና፡ ተጀሚሩ ዘሎ ስራሕ ክንቅጽሎ ኢና።
ጎኒ ጎኒ እዚ ኸኣ ቀጻሊን ሰፊሕን ከም ኣብ ናይ ዕለት 03.07.2015ን 07.08.2015ን ዘካየድናዮም ክልተ፡ እንትኾነ ካብ ሕጂ ንንየው፡ ብሰፊሑ እንተላይ ኣብ ካልእ ከተማታት ዓዲ እንሊዝ ዝነብሩ ህዝብና ዘሳትፉ ናይ ህዝቢ ሰላማዊ ሰልፊታት፡ ከነካይድ ኢና።
ሳልሰይቲ ሰላማዊት ሰልፍና እምበኣር ቅድሚ ሕጂ ብዘቃላሕናዮ መሰረት፡ ንዕለት 04.09.2015 ኣብ ዳውኒንግ ስትሪት ክካየድ እዩ። ብድሕሪኡ ግን ኣብ ሰሰለስተ ድዩ ኣብ ኣረርባዕተ ወርሒ ክኸውን፡ ኣብ መጻኢ ኣኼባና ተመያይጥ ብእንውስኖ መሰረት ኽካየድ’ዩ።
ንመኸተ ህዝቢ ዘሰንፍ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ ስጋብ ሕጂ ኣይተራእየን፡ ኣይክረአን‘ውን እዩ !!! ዓወት ንሓፋሽ !!! ኣሰናዳኢት ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ፈንቅል ላንደን 26.08.2015


text:
''መንግስታት፡ ሃገርን ህዝብን ንዘልኣለም ብኹራ ኣሲሮም ክነብሩ ኣይኽእሉን"
1998 ክሳብ 2000 ኣቆጻጽራ ኣዉሮጳዉያን፡ ክልተ ድኻታት ሃገራት ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኲናት ዝኸፈታሉ እዋን ነይሩ። 70 ሽሕ ዝጽግዑ ዜጋታት ዘህለቐ ደም ዝተፋሰሶ ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝፈደዮ ነገር የለን።
ንዝሓለፉ ልዕሊ 15 ዓመታት 'ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት' ኾይኑ ዝመጸ ሃዋህዉ እዘን ሃገራት፡ ዝሓርፈፈ ርክበን ዝመሓየሸሉ ምንቅስቓስ መንግስታት ኮነ ማሕበረሰብ ዓለም ዝመርሑዎ ጻዕሪ ኣይተዓወተን።
ብኽልቲኡ ወገን፡ ህዝቢ ዘይነጸረሉ ግን ድማ ፖለቲካዊ ትርጉሙ ዝሓየለ ኣፈላላይ እናጎልሀ፡ ማሕበረ ቑጠባዉን ፖለቲካዉን ርክብ ህዝብታት እዘን ሃገራት ተገዲቡ መጺኡ።
እዞም ጸገማት ካብ መሰረቱ'ኳ እንተዘይኾነ፡ ብዝተወሰነ መልክዑ ተፈቲሖም ሰላማዊ ዝኾነ ርክብ ህዝቢ ንህዘቢ ክህሉ ዝገብሩ ስሩዓትን ስሩዓት ዘይኾኑን መድረኻት ብምድላዉ ምይይጣት እናተኻየዱ መጺኦም።
መናእሰይ ኣብዚ ጉዳይ ብማሕበራዊ ድረ ገጻት እናተዛተዩ፡ ትኹረት ሙሁራትን ፖለቲከኛታትን ክረኽቡ እናነጠፉ ይርከቡ።
ኣብ ሕሉፍ ሰለስተ ኣርባዕተ ዓመታት ድማ ስሩዓት ዘይኾኑ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣዉሮፓ ዝርከቡ ሙሁራት፣ ጋዜጠኛታትን መናእሰይን ዝተሳተፉሎም፣ ርክብ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ናብቲ ዝነበሮ ንምምላስ፣ ብኣዉርኡ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ እዘን ሃገራት ዝምድንኦም ንምጥንኻርን ሓድነታዊ ኣተሓሳሰስባ ክፍጠርን ፃዕሪ እናተገበረ ከምዝመፅአ ኣካል እዞም መድረኻት ዝኾነ መንእሰይ ኣረጋጊጹልና ኣሎ።
ናበይ'ሞ ኣበለ?
ዓለም ለኻዊ ስግኣታት ካብ ፀጥታን ደሕንነትን ኢትዮጵያዉያንን ኤርትራዉያንን ተነጺሎም ዝረኣዩ ጉዳያት ስለዘይኾኑ፡ ኢትዮጵያዉያንን ኤርትራዉያንን ኣብ ሞንጎ እተን ሃገራት ሰላም ክህሉ፡ ክኸዉን ኣለዎ ዝብልዎ ሓሳብ ናብ ሓደ መኣዲ ንምቕራብ ዝዓለመ መድረኽ ዘተ ተጀሚሩ ኣሎ።
ኣባል ኮሚቴ ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣይተ ይስሃቅ ዮሴፍ፡ እዚ ተበግሶ ንቕሓት ህዝቢ ብምዕባይ ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ዝበጽሐ ፅልዋ ፈጣሪ ሓፋሽ ንምፍጣር'ዩ ይብሉ።
"ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ዘይምርድዳእ መሰረታዊ ድሕረ ባይትኡ እንታይ ከምዝኾነ ዘነፅሩ ሙሁራትን መናእሰይን ክልቲኤን ሃገራት ዝሓወሱ መድረኻት ዘተ ተጀሚሮም ኣለዉ። ብዋናነት ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ሓበራዊ ኣረዳድኣ ክፍጠር ስለዘለዎ፡ ህዝቢ ትኹረት ገይርኻ ክስራሕ" ይብሉ።
ብመንግስታት ዝተፈጠረ ፀገም ነቲ ህዝቢ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከባቢ ዶብ ዝነብር ማሕበረሰብ ዚያዳ ከምዝጎድኦ ዘልዓሉ ኣይተ ይስሃቅ፡ ኣብ ሕሉፍ መንግስታት እዘን ሃገራት ኾነ ፀቕጢ ከሕድር ዝኽእል ማሕበረሰብ ዓለም እቲ ጸገም ኣብ ምፍታሕ ክዕወቱ ኣይከኣሉን ይብሉ።
ህዝቢ ንህዝቢ ዘቀራርብን ሰላም ዝፈጥርን ሃዋህዉ ምፍጣር ቀንዲ ዕላማ እዚ መድረኽ'ዩ ዝበሉ ፕሮፌሰር መድሃኒዬ ታደሰ፡ ሙሁራት ዝርርብ ከካይዱ ስለዝግብኦም እቶም ዘፈላልዩ ጉዳያት ብምንፃር፡ መጻኢ ዕድል እቲ ህዝቢ ክዉስኑ ዝኽእሉ ከባብያዊ ጉዳያት ስለዘለዉ ፈቲሽኻ ርክብ ክልቲኡ ህዝቢ ናብ ቦትኡ ዝምለሰሉ ብርኪ ምብጻሕ'ዩ ይብሉ።
"ሰላም ልዕሊ ኹሉ'ዩ። ሕዚ እናደፍኡ ይመፅኡ ዘለዉ ስግኣታት ከይሓልኹና ድማ፡ ህዝቢ ንህዝቢ ኣቀራሪብኻ ሰላም ምፍጣር ኣገዳሲ'ዩ" በሃሊ'ዮም ፕሮፌሰር መድሃንዬ።
መንግስታት ኣብ ፅልኢ እናሃለዉስ'ኳ ዕርቂ
"ክልቲ ህዝቢ ኣብ ፀገም'ዩ ዘሎ" ዝብሉ ሙሁር ታሪኽ ገብረኪዳን ደስታ፡ ፅልኢ ዘይብሉ ህዝቢ ብፖለቲካዊ ጉዳይ ክእሰር ከምዘይብሉ ይዛረቡ።
"እቲ ዘይምውዳድ ኣብ ሞንጎ ፖለቲከኛታት'ዩ ዘሎ። ህዝቢ ሰላም ክረክብን ብማሕበራዉን ቁጠባዉን ጉዳያት ክራኸብን ኣለዎ። ዋጋ ሰላም ክባር ስለዝኾነ፡ ኣብዚ ጉዳይ ቂመኛ ዝኾነ መንግስቲ ክህሉ ኣይግብኦን" ይብሉ መምህር ገብረኪዳን።
ካልእ ተሪፉ ግና፡ ብባህሊ፣ ዶብን ታሪኽን ዝተኣሳሰሩን ዝራኸቡን ህዝብታት፡ ክልተ ማዕዶ ኾይኖም ክተርፉ የብሎምን ኣብ ዝብል ብዙሓት ይሰማምዑ።
እቲ ምጥምማት ማዕዶ ንምፍታሕ ሙሁራዊ እጃሞም ንምብርካት ይንቀሳቐሱ ዘለዉ ዜጋታት እዘን ሃገራት፡ መንግስታት እንተዝዕርዩ ኩሉ ነገር ከቀላጥፉዎ ምኽኣሉ ይብሉ።
ፕሮፌሰር መድሃንዬ ኣካል እዚ ሓሳብ'ዮም። መንግስታት ጉዳይ ምሕዝነታዊ ርክብ እቲ ህዝቢ ሸለል ምስ ዝብሉዎ፣ ምስ ዝደኽሙ፣ ዝሽገሩ ወይ ዕንቅፋት ምስ ዝኾኑ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ብሕታዊ መማረፂ ከምዝኾነ የቐምጡ።
"ንግዳዊ ርክባት፣ ሙዚቃ፣ ስፖርትን ካልኦት ስራሕቲ ኪነትን መግለፂ ህዝባዊ (ፐብሊክ) ዲፕሎማሲ'ዮም። ብፍላይ ስፖርት ፅቡቕ ኣብነት ፐብሊክ ዲፕሎማሲ'ዩ። ኣብ ዓበይቲ መድረኻት ስፖርት ርክብ ህዝቢ ንህዝቢ ክንጸባረቕ ንዕዘብ ኢና። ኣባና እዚ'ዩ ዘየለ" ይብሉ።
መንግስታት ክልቲኤን ሃገራት ብምኽንያት እቲ ዝኣተወኦ ኲናት ኣብ ኹራ ምህላዮም ግሁድ ሓቂ'ዩ ዝብሉ ተንታኒ ፖለቲካን ኣካያዲ ስራሕ ኤፍ ኤም ዛሚን ኣይተ ዘሪሁን ተሾመ፡ ሕዚ ግና "እቲ ኹራ ባዕሉ መንግስታት ዘኾረዮም ይመስል" ይብሉ።
እዚ ሒዝኻ ዕጫ ህዝቢ ንምቕፃል ዘየዋፅእ እናኾነ ይመፅእ ስለዘሎ እዚ ናይ ህዝቢ ድፍኢት እንተሃልይዎ፡ እቶም መንግስታት ጠጠዉ ኢሎም ክሓስቡ ይገብሮም'ዩ ይብሉ።
"እዞም መንግስታት ሃገርን ህዝብን ንዘልኣለም ብኹራ ኣሲረሞ ክነብሩ ኣይኽእሉን። ዶብን ነታጒን ረጊፁ ዝቀራረብ ዝነበረ ህዝቢ ሕዚ፡ ኣብ ዶብ ከባቢታት ሰፊሩ ሓዘኑ፣ ሓጎሱን ካልእን ይካፈል የለን። ስለዝኾነ እዚ ምኩርራይ ይኣክል'ዩ ክበሃል ዘለዎ" ብምባል የስምርሉ።
ንህልዉና ህዝቢ ዝፍትኑ ስግኣታት ፀጥታን ድሕንነትን ይጥጥዑ'ዮም ዘለዉ ዝብሉ ኣይተ ይስሃቅ ብወገኖም፡ ቐጠናዊ ዉህደት ንምፍጣር ዝሕግዝ ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ሰላማዊ ሃዋህዉ ክፍጠር ከምዘለዎ የስምርሉ።
ሙሁራት እዘን ሃገራት ጀሚሮሞ ዘለዉ ምንቅስቓስ ድማ፡ መንግስታት ዘይደለይዎ ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ምርኻብ ዘይኾነ መበኣሲ ጉዳይ እንታይ ነይሩ፣ ታሪኽን መፃኢ ዕድልን እዞም ህዝብታት እንታይ ይመስል? ኣብ ዝብሉን ካልኦትን ምርድዳእ ፈጢርኻ ናብ ህዝቢ፡ ቐፂሉ ድማ ጥርኑፍ ምኽረ ሓሳብ ሒዝኻ ናብ መንግስታት ምቕራብ'ዩ።
ስግኣታት መፃኢ ዕድላት
ንሽሙ፡ እዘን ሃገራት ዝኣተወኦ ኲናት ጠጠዉ ኢሉ'ዩ ዝበሃል'ኳ እንተኾነ፡ መንግስታት ነንሕድ ሕዶም ካብ ምጥምማት ዓዲ ኣይወዓሉን። እዚ ኩነታት፡ ህዝቢ ኣብ መዋጥርን ጭንቅን ዘጥሓለን'ዩ ተባሂሉ ይግለፅ።
ንሕና ዘራኽበና ኣጀንዳ ኣሎ ኢና ንብል ዘለና ዝብሉ ፕሮፌሰር መድሃንዬ፡ ኣንፀላልዮም ዘለዉ ሓደጋታት ከይዉሓጡና ርክብ ህዝቢ ናብ ዝነበሮ ክምለስን ሰላም ክወርድን ኣለዎ ዝብል ምኽረ ሓሳብ ኣለዎም።
"ከበድቲ ሓደጋታት የንፀላልዩና'ዮም ዘለዉ። ኣብ መወዳእታ ከምዚ ኢልና ክንቕፅል የብልናን መጀመርትኡ'ዉን ኣብዚ ክንበፅሕ ኣይነበረናን ዝብል ጥሙር ሙሁራዊ ኣረዳድኣ ብምሓዝ ናብ ህዝቢ ክነቕርብ ኢና"።
ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብባህሪኡ ንዝተፈላለዩ ተፈጥሮኣዉን ሰብ ዝመርሖም ሓደጋታትን ዝተቓልዐ፣ ስግኣት ፀጥታ ዝንፀባረቖ፣ ስደትን ካልኦት ዘይሕጋዊ ተግባራትን ዝፍትንዎ ዞባ'ዩ። ሓደ ካብ ታሪኽ ጀሚሩ ንብዙሕ ዓመታት ዝፀንሑ ናይቲ ከባቢ ሓደጋታት ከምዘለዉ ዘልዕሉ እቶም ፕሮፌሰር፡እቲ ህዝቢ ናይ ባሕሪ፣ ሩባ ኣባይ፣ ቀቢላት (ብሄራት)፣ ዶባት፣ ታሪኽ፣ ባህልን ጂኦግራፍን እሱር'ዩ ይብሉ።
"ንብዙሕ ሽሕ ዓመታት ዝቐፀሉ ፀገማት ፀጥታ፣ ከባቢ ኣየር፣ ግብረ ራዕድን ኣኽራርነትን ኣብቲ ዞባ ኣለዉ። እዚኦም ብሓደ መንግስቲ ወይ ወለዶ ዝፍትሑ'ኳ እንተዘይኾኑ፡ ሕዚ ነቲ ከባቢ ብዝተፈላለየ መገዲ ክደፍኡዎ ዝኽእሉ ፀገማት ይመፅኡ ኣለዉ። ፀገም እዘን ሃገራት እንተዘይተፈቲሑ ከኣ ዝኸፍአ ይኸዉን"።
ካብዚ ሓሊፉ ግና ይብሉ እቶም ሙሁር፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብቲ ዞባ ምትእትታዉ ዓለማዊ ሓይልታት ጎሊሁ ይረአ ኣሎ ይብሉ ። እዚ ዓቕሚ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ኣቕሂሙ፡ መፃኢ ዕድላቶም ዘይዉንንሉ፣ ዘይዉስንሉ ባይታ ክፈጥር ይኽእል'ዩ ዝብል ስግኣት ኣለዎም።
እዚ ርኢና ነቲ ዝመፅእ ወለዶ ተዘራሪብና ሓደ ኣንፈት ክነትሕዝ ኣለና ዝብል ድማ ዕላማ እቲ ምንቅስቓስ ከምዝኾነ ይገልፁ።
ንምንታይ ሕዚ?
ከባቢያዊ ሓደጋ እናኸፍአ ብምኻዱ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ክሕሰበሉ ኣለዎ ዝብል ሙሁራዊ ምልዕዓል ክፍጠር ከምዝገበረ እቶም ሙሁራትን ተንተንትን ይዛረቡ። ዓለማዊ ኩነታት እናተቐየረ ተደራቢ ዝኾነ ከባቢያዊ ሓደጋታት የንፀላልዉ ምህላዎም ሸለል ክበሃል ኣይግብኦን በሃልቲ'ዮም።
እዚ ዘተ ርክብ ህዝቢ ንህዝቢ እዘን ሃገራት እንተኾነ ቅድም ኢሉ ክጅመር ምተገብኦ ዝብሉ ኣይተ ዘሪሁን ብወገኖም፡ ድሕሪ ክልቲአን ሃገራት ዝኣተወኦ ኲናት ዝተፈጠረ 'ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት' ዝኾነ ሃዋህዉ፡ ንርክብ ህዝቢ ንህዘቢ ከምዘይጠቐሞ ብምግላፅ፡ "ኣብ ዓለም ይዓቢ ዘሎ የማናይ ክንፊ ዝመርሖ ፖለቲካ ዝፈጥሮ ስሕበት ዓቕሚ፡ ኣብቲ ዞባ ቀጥታዊ ኢድ ኣእታዉነት ዘይፈቅድ ስለዝኾነ ንሕና ናይ ባዕልና ጉዳይ ባዕልና ክንርኢ ኣገዲዱና'ዩ ይብሉ።
ብኻልእ ወገን ኢሎም ፕሮፌሰር መድሃንዬ፡ "መንግስታትን ማሕበረሰብ ዓለምን እቲ ፀገም ንምፍታሕ ዝገብረዎ ፃዕሪ ተስፋ ዘቑርፅ ኮይኑ፡ ክፈትሕዎ ኣብ ዘይኽእሉ ብርኪ'ዮም በፂሖም። ዓበይቲ ሃገራት'ዉን እንተኾና እቲ ፀገም ንምፍታሕ ዘለወን ዓቕምን ድሌትን እናሞተ፣ ህዝቢ ዘጥፍእ ፖለቲካዊ ቅልዉላዉን ስለዝመፅአን ሓደጋ ምፅናት ህዝቢ የጋጥም ስለዘሎ፡ ከም ቀደም ንመንግስታት ኣይንፅበን፡ ዓለማት'ዉን ደኺሞም ገዲፎሞ'ዮም" ክብሉ ንምንታይ ሕዚ ንዝብል የብርሁ።
እዚ 'ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት' ዝኾነ ኩነታት እዘን ሃገራት፡ እቲ ትግርኛ ተዛራቢ ህዝቢ ብዓብይኡ ዝሃሰዮ'ኳ እንተኾነ፡ ሱር እዚ ፀገም ግና ሰፊሕ'ዩ። ሕዚ እቲ ጸገም፡ ብብርኪ ኣህጉር'ዩ ተመጢጡ ዝመጸ'ዩ። ህዝቢ እዘን ኣብ ምትፍናን ዘለዋ ድካታት ሃገራት እንተይሓቢሩን እንተዘይጠንኪሩን ቑጠባዉን ከባብያዉን ሓድነት እንተዘይፈጢሩን ኣብ ቀጻሊ ተጨፍላቒ'ዩ።
"እዚ ሓደጋ ብኸባቢ'ዩ ይመጽእ ዘሎ፡ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዓርሱ ፈቲሹ ጸገሙ ፈቲሑ ባዕሉ ዝመርሖ ሓደ ዓይነት ፖለቲካል ማሕበረሰብን ምፍጣር እንተዘይኽኢሉ ክጭፍለቕ። ካልእ፡ ኩነታት ባህሊ፣ ጸጥታን ስልጣነን እናጠፍአ'ዩ ይመጽእ ዘሎ። ስለዝኾነ እዚ ህዝቢ፡ ጸገሙ ፈቲሑ ንቕድሚት ዝኸደሉ ኩነታት ምፍጣር ወሳኒ'ዩ" ብምባል ነዚ ሓሳብ የጠናኽሩ።
እዚ ጉዳይ ርክብ ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ክብተኽ ካብ ምግባሩ ክርከብ ዝግበኦ ዝነበረ ቑጠባዊ ተጠቃምነት ኣስኢኑ'ዩ ዝብሉ ኣይተ ዘሪሁን፡ "ኣብ ሞንጎ ኣዋሰንቲ ከባቢታት ዝነብር ህዝቢ ቀጥታዊ ዝኾነ ልዉዉጥ ንግዲ ከይህሉን ዋሕዚ ኢንቨስትመንት ናብዞም ከባቢታት ከይኸይድን ብምግባር እቲ ከባቢ ጎዲኡዎ'ዩ። ስለዚ እዚ ተሸኪምኻ ምኻድ ኣድላዪ ከምዘይኾነ መንግስታት ተረዲአሞ ናብ ዓቕሚ መዕበዪ ስምምዕነት ክቕይርዎ ጸቕጢ ንምሕዳር'ዩ" ይብሉ።
"ስርዓትን መንግስትን ሓላፊ'ዩ"
መንግስትን ማሕበረሰብ ዓለምን ዘይተዓወተሉ ጉዳይ ህዝቢ እናጎድአ ክቕጽል የብሉን ይብሉ እዞም ሙሁራት።
ቀደሙ'ዉን ህዝቢ ጽልኢ የብሉን ዝብል እምነት ዘለዎም መምህር ገብረኺዳን ደስታ፡ ህዝቢ ሰላም ክሕሰም የብሉን ይብሉ።"ምስ ህዝቢ ሱዳን፣ ኬኒያ ኾነ ካልእ ዘይተብኣሰ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ህዘቢ ኢትዮጵያ ክብኣስ ኣይኽእልን። ህዝቢ ንህዝቢ ዘራኽብ ባይታ ግና መሊሱ ክፍጠር ኣለዎ፡ ሰላም'ዩ ዝረብሓና" ኢሎም።
ኣባል ኮሚቴ ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣይተ ይስሃቅ ዮሴፍ ብወገኖም፡ "ህዝቢ ጉዳየይ ኢሉ ኣብ ቀጻሊ ኣብ ዝካየዱ መድረኻት ክሳተፍ ኣለዎ። ዉሽጣዊ ምክፍፋል ኤርትራዉያን ይኣክል። ህዝቢ ባዕሉ መሪሕ እንተድኣ ኾይኑ፡ ዘይሰምዕ መንግስቲ ኣይክህሉን" ይብሉ።
ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ድምጺ ናብ መንግስታት እንትቐርብ ቕቡል ዘይኾነሉ ዕድል ከምዘየሎ ብምግላጽ ናይ ኣተሓሳስባ ሓድነትን ጥንካረን ፈጢርኻ ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ መንግስታት ዘሎ ዉሽጣዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ዝፍትሐሉ፡ ጎነጽ ዝእለየሉ ዓቕሚ ክህሉ በዓል ዋንነት ወሳኒ ከምዝኾነ ሓቢሮም።
"ስርዓትን መንግስታትን ሓለፍቲ'ዮም፡ ህዝብን ሃገርን ግና ክቕጽል'ዩ" ኹራን ቂምን ዝሕደገሉ ኩነታት ክመጽእ ኣለዎ። እዚ ጸገም ኣብ ከይዲ ዝፍታሕ ስለዝኾነ፡ መጻኢ ዕጫና ዘበላሽዉ ጸገማት ንምእላይ ሕዱር ኩነታት እዘን ሃገራት ክንልዉጥ ይግባእ" ዝብል ሓሳብ ኣለዎም ኣይተ ዘሪሁን።
ፕሮፌሰር መድሃንዬ ኣብ ህልዉን መጻኢ ዕድላትን ህዝቢ እዘን ሃገራት ዘለዎም ትንታነ እንተጠቓልሉ፡ "ብሸለል መለልንን ስትራቴጂካዊ ኣተሓሳስባ ብዘይምህላዩን ክንደይ ስልጣነ ጠፊኡ'ዩ። ድሕሪ ሕዚ፡ ህዝቢ ቑጠብኡ፣ ባህሉ፣ ታሪኩ፣ መሪሕነቱ ክዕቅብ ይግበኦ። ክልቲኦም መንግስታት ናብ ስልጣን እንትመጹ ዘይተዘራረብሉ፣ ዘይፈተሽዎ ጸገም ስለዘሎ ድማ እቲ ክፍተሽ''ዩ" ይብሉ።


text:
ኣብ ሽወደን፡ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንዜጋታት ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ (EU/EES) ወይ ስዊዘርላንድ ካብ ክፍሊት ናጻ እዩ። ካብ ትምህርቲ ወጻኢ ብኻልእ ምኽንያት ፈቓድ ነባርነት ዘለዎም ውልቀ-ሰባት'ውን ትምህርታዊ ክፍሊታት ካብ ምኽፋል ናጻ እዮም። ትምህርቲ ዶክተሬት (Doctoral studies) ንዅሉ ሰብ ናጻ እዩ።
ተመሃራይ ከም ምዃንካ መጠን፡ ንኸም መግቢ፡ መጽለልን ንባባት ኮርስን ወዘተ ዝኣመሰለ፡ ንወጻእታት መነባብሮኻ ዚሽፍነልካ ገንዘብ ኬድልየካ እዩ። ተመሃሮ ኣብ እዋን ትምህርቶም መብዛሕትኡ ጊዜ ደገፍ ዚረኽቡሉ ኣገባብ ስለ ሓገዝ ተመሃራይ ካብ ሃገራዊ ቦርድ ሓገዝ ተመሃሮ (Centrala studiestödsnämnden, CSN) ምምልካት እዩ። ሓገዝ ተመሃሮ ክትከፍሎ ዘይትጥለብ ቀለተ ተመሃራይን ድሒሩ ዚኽፈል ለቓሕ ተመሃራይን የጠቓልል። ካልእ ምንጪ እቶት ምስ ዚህልወካ፡ ስለ ቀለተ ተመሃራይ ጥራይ ክተመልክት ትኽእል ኢኻ። እንተላይ ንከፊላዊ ጊዜ ትምህርቲ ሓገዝ ክትቅበል ትኽእል ኢኻ።
ለቓሕ ተመሃራይ ንትምህርቲ ዩኒቨርሲቲ እንተ ነውሐ ክሳብ 240 ሳምንታት እዩ ዚወሃብ። ሓገዝ ተመሃራይ ዕድመኻ 56 ክሳብ ዚኣክል ክትቅበል ትኽእል ክንስኻ፡ ገንዘብ ናይ ምልቃሕ መሰልካ ግና ዕድመኻ 47 ካብ ዝኣኸለላ ዕለት በብቝሩብ የንቈልቍል።
ናይ ሓገዝ ተመሃራይ መሰልካ ኣብ ባንክ ብዘሎካ ገንዘብ ወይ ብእቶት ስድራቤትካ ኣይጽለውን እዩ። ይኹን'ምበር፡ እትቕበሎ መጠን ሓገዝ ተመሃራይ፡ እናተመሃርካ ኣብ መንፈቕ ክትረኽቦ እትኽእል እቶት ጽልዋ ኬሕድር ይኽእል። ንለቓሕካ ዝዀነ ዓይነት ውሕስነት ክትህብ ዘየድልይ'ኳ እንተ ዀነ፡ ሓገዝ ተመሃራይ ምቕባል ክትቅጽል ምእንቲ ኣብ ነፍስወከፍ ሰመስተር እተወሰነ ብዝሒ ኣሃዱታት ትምህርቲ (credits) ክትወስድ ይግባኣካ።
ሽወደናዊ ዜጋ ምስ ዘይትኸውን፡ ፍሉያት ሕግታት ኣብ ግብሪ ይውዕሉ። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ መርበብ ሓበሬታ CSN ኣብ www.csn.se ተመልከት።
ምምላስ ለቓሕካ
ለቓሕ ትምህርትኻ እንተ ቐልጠፈ ድሕሪ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ናይታ ሓገዝ ተመሃራይ እተቐበልካላ ጊዜ ምኽፋል ትጅምር። ኣብ ዓመት እትኸፍሎ መጠን ለቓሕ ኣብ ብዝሒ እተለቃሕካዮ ገንዘብ፡ ኣብ መጠን ወለድን ኣብ ዕድመኻን ይምርኰስ። ንምምላስ ለቓሕ ዚምልከት ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ መርበብ ሓበሬታ CSN ምርኣይ ይከኣል።
ማሕደረታት-ትምህርትን ኣበል መጽለልን
ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘለዉ ተመሃሮ ኬመልክቱለን ዚኽእሉ ብዙሓት ማህደረታት-ትምህርቲ የለዋን፡ እተን ዚርካበን'ውን መብዛሕትኡ ጊዜ ንመነባብሮ ዚኣኽላ ኣይኰናን። ብመሰረቱ፡ ኣብ ሽወደን ዘለዉ ተመሃሮ፡ ኣምሳያ ማህደረ-ትምህርቲ ሓገዝ ተመሃሮ ኣለዎም። ህዝባውያን ኣብያተ-ንባብ ስለ ማህደረታት-ትምህርቲ ኣበይ ክተመልክት ከም ዘሎካ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣለወን። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ studera.nu ምርካብ ይከኣል።
ኣብ ሽወደን ክፍሊታት ትምህርቲ ኪኸፍሉ ዚግደዱ ተመሃሮ ስለ ማህደረታት-ትምህርቲ ብመገዲ ትካል ሽወደን (Swedish Institute)፡ ከምኡ'ውን ብዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ኬመልክቱ ይኽእሉ እዮም። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ Studyinsweden.se ምርካብ ይከኣል።
ኣብ መንጎ 18 ክሳብ 28 ዓመት ዝዕድመኡ ወላዲ ምስ እትኸውንሞ ትሑት እቶት ምስ ዚህልወካ፡ ስለ ኣበል መጽለሊ ክተመልክት ትኽእል ኢኻ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ መድሕን ሽወደን (Swedish Social Insurance Office’s) ክትረክብ ትኽእል ኢኻ – www.forsakringskassan.se።
ስራሕ ኣብ እዋን ትምህርቲ
ትምህርቲ ጊዜ ከም ዚወስድ ምዝካር ኣገዳሲ እዩ። ናይ ምሉእ ጊዜ ትምህርቲ መብዛሕትኡ እዋን ከም ናይ ምሉእ ጊዜ ስራሕ ብዕዮ ይጸምዱኻ፡ እዚ ማለት 40 ሰዓታት ኣብ ሰሙን። ገለ ተመሃሮ ኣብ እዋን ትምህርቶም ከፊል ጊዜኦም ይሰርሑሉ እዮም፤ እንተዀነ፡ ኣስተምህሮ ኣብ ዘይወሃበሉ ወቕቲ፡ ዝበዝሐ ጊዜኻ ርእስኻ ክኢልካ ወይ ምስ መማህርትኻ ክተጽንዓሉ ኣሎካ።
ዋጋ መነባብሮ
ዚስዕብ ባጀት ንደቂ-ተባዕትዮን ንደቂ-ኣንስትዮን ተመሃሮ ብትካል ሃለኽቲ ሽወደን (Konsumentverket) እተቐመጠ መጠን እዩ። እዚኣቶም ገምጋም ጥራይ እዮም፤ ነፍስወከፍ ሰብ ኣብ በበይኑ መዳያት ኪዕቅብ ተኽእሎ ኣለዎ፡ ንኣብነት መግቢ። ብኽብረትካ ዋጋታት ብንቡር ኣብ ከም ስቶክሆልም ወይ ጎቱንበርግ ዝኣመሰለ ዓብይ ከተማ ክብ ዝበለ፡ ኣብቶም ዝያዳ ርሑቅ ከባብታት ሽወደን ድማ ትሑት ምዃኑ ኣስተብህል።
ገምጋም ወርሓውን ብክሮነር ሽወደንን (SEK) እዩ።
Page last updated 2015-09-30


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ዝነበራ ሂላሪ ክሊንተን ትማሊ ሶሉስ ድሕሪ ምዕዋተን ቀዳመይቲ ጓል-ኣንስተይቲ ፕሬዝዳንታዊት ሕፅይቲ ቀንዲ ፖለቲካዊ ፓርቲ ኣሜሪካ ክኾና እየን።
ካብ ናይ ቬርሞንት ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ንኣዋርሕ ልዕሊ ትፅቢትን ከቢድን ፈተና ክጋጥመን ድሕሪ ምፅንሑ ሂላሪ ክሊንተን ፕሬዝዳንታዊ ሕፅይቲ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ንክኾና ትማሊ ሶሉስ ምሸት መንገዲ ፀሪገን ኣለዋ።
‘ሳላኹም ንመጀመሪያ ግዜ፣ኣብ ታሪኽ ሃገርና ንፈለማ እዋን ጓል ኣንስተይቲ ፕሬዝዳንታዊ ሕፅይቲ ቀንዲ ፖለቲካዊ ፓርቲ ኣሜሪካ ክትኸውን ኣብ ወሳኒ ምዕራፍ በፂሕና ኣለና።’
ሂላሪ ክሊንተን ኣብ ዝቕፅል ዝካየድ ኮንቬንሽን ዘድልዩወን ብዝሒ ልኡኻት ኣረጋጊፀን ኣለዋ።
ንሰን ብተወሳኺ ‘’ዴሞክራሲያዊ ሶሻሊስት’’ ኢሎምን ንገዛእ ርእሶም ብምፅዋዕ ዘይምዕሩይ ኣታዊ ንኸብቅዕን ክንክን ጥዕና ንኹሉ ንኽባፃሕን ቀንዲ መልእኽቲ ወፍሪ ምረፁኒ ብምግባር ንቐልቢ ሚሊዮናት ኣድመፅቲ ዝስሓቡን ዘነቓቕሑን በርኒ ሳንደርስ ናእድአን ገሊፀን ሂላሪ።
ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ መን ይኹን ዝብል ውድድር ናብ መወዳእታ ገፁ ይቀረባብ ኣብዘለሉ እዋን ሕጂ ክሊንተን ኣብ ልዕሊ ዶናልድ ትራምፕ ትኹረት ክገበራ እየን።ሃብታም ነጋዳይ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ናይ ንግዲ ትካሎም ንዝቐረበ ኽሲ ቤት ፍርዲ ይመርሑ ንዘለውን ሜክሲካዊ ዘርኢ ዘለዎን ናይ ኣሜሪካ ፌደራል ዳኛ ክብሪ ዝትንክፍ ርእይቶ ድሕሪ ምሃቦም ካብ ኣባላት ዴሞክራሲያዊን ሪፓብልካዊያንን ፓርትታት በሊሕ ነቐፌታ ይቐርቦም ኣሎ።
ትራምፕ ብቕድሚ ትማሊ ሶኑይ ኣብዘስምዕዎ መደረ ነቲ ኣሰሓሓቢ ጉዳይ ዳኛ ብቐጥታ ኣይተነከፉዎን።
‘ሰባት ናብ ሓደ ንምምፃእ እዩ ናይ ኩልሻዕ ሸቶይ።ብዛዕባ ዘገድሰኒ ሓደ ነገር ከቃልዕ እንተድኣ ተገዲደ ንድሕሪት ኣይብልን እየ።ሃገርና ፈፂማ ንድሕሪት ኣይክትብልን እያ።’
ኣብ ዓመተ 2016 ዋይት ሃውስ ንምእታው ኣብ ዝካየድ ንሕንሕ ሕፁያት ዝውሰን ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ሓምለ ኣብ ዝካየዱ ሃገራዊ ዋዕላ ፓርቲ እዩ።ሂላሪ ክሊንተንን ሕፅይቲ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኮይነን ኣብ ፊላደልፊያ ክምረፃ እየን።ሪፓብሊካዊያን ድማ ኣብ ክሊቭላንድ ኣብ ዘካይድዎ ዋዕል ንዶናልድ ትራምፕ ክመርፁ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ብፁዓ ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ብፍላይ ኣብተን ውግእን ምስሕሓብን ኣብ ዝረኣየለን ሃገራት ዝርከቡ ብላቲን ስርዓት በዓለ ልደት ናይ ዘኽበራ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ዕርቅን ኣብ ምክብባር ዝጸንዔ ምጽውዋር ክህሉ ብዝብል ሓሳብ ክጽመር ዝክእል ሰልኽቲ ከምዘመሓላለፉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
ኣብ አይቮሪይኮስት ናይ ከተማ ኣቢጃን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ዣን ፒየር ኪትዋ ብምኽንያት በዓለ ልደት ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቶም ብዘይ ፍልልያትን ተነጽሎታትን ንኹሉ ዘፍቕርን ናይ ምትሕልላይን ሰላምን ምሕረትን ፍጹም ኣብነት ዝዀነ ሕጻን ኢየሱስ ዘቕረበልና ክቡር ዋጋ ኩሎ ምእመናንን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ናይ ሃይማኖት መራሕትን ክስዕብዎን ፈላላይነትን ቀቢጸ ተስፋን ጽልእን እምቢ ክብሉ ሓደራ ከምዝበሉ ዝገለጻ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፒሮ ኣስዒበን፥
ኣብ ማውሪሸስ ናይ ፖርት ልዊስ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ማውሪሰ ፒያት ምስ ናይታ ከተማ ናይ ኣንግሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ያን ኤነስት ብሓባር ብምኽንያት በዓለ ልደተ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእክቲ እቲ ዓቢይ ህያብ ፍቕሪ ገዛእ ርእስኻ ካብ ምሃብ ዝምንጭው ገዛእ ርእስካ ኣሕሊፍካ ምሃብ ዝብል ምዃኑ ገሊጾም እሲ ድማ እቲ ሰብ ኰይኑን ስጋና ለቢሱ ዝመጸ ወልደ እግዚኣብሔር ብቓልን ብግብን ብዝሃቦ ፍሉዩን ልዑልን ኣብነት ፍቕሪ ብጻይናን ከም ገዛእ ርእስና ከነፍቕር ዝተባብዓናን ዝመረሓናን እዩ እሞ ነዚ ፍቕሪ’ዚ ንንበር ከምዝበሉ ጠቒሰን፥
ኣብ ቶጐ ናይ ሎሜ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ አቡነ ደኒስ አሙዙ ድዛክፓህ ኣብ ዓሚዩቕ ሰላምን ዓቢይ ምትሕብባርን መንፈስ ዘተኮረ መልእኽቲ እንከመሓላልፉ ኣብ ዴሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኰንጐ ናይ ኪንሻሳ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ላውረንት ሞሰንግዎ ፓዚኒያ ብወገኖም ናይታ ሃገር ማሕበረ ክርስቲያን ንኹሉ ዓመጽ ብምኽሓድ ናይ ሰላም መጋበሪይ ኰይኖም ክርከቡ ብምትሕስሳብ እቲ ካብ 2001 ዓ.ም. ኣትሒዙ ኣብ ስልጣን ዘሎ ናይ ርእሰ ብሔር ጆሰፍ ካቢላ መንግስቲ ንራብዓይ ጊዜ ንምርጫ ክቐርብ ብዘለዎ ድላይ መሰረት ነቲ ክሳብ ሰለስተ ጊዜ ጥራሕ ዝብል ናይ ቅዋም ሃገር ዓንቀጽ ንምቕያር ሓድሽ ናይ ሕጊ ንድፊ ከምዘቕረቡን ነዚ ሕጊ’ዚ ኣጽዲቖም ኣብ ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ዝካየድ ሕዝባዊ ምርጫ ሕጹይ ኰይኖም ክቐርቡ ምዃኖም ዝብል ዘቕረብዎ ሓሳብ ዝፈጠሮ ሁከት ሰላማዊ ፍታሕ ክረክብን ሃገራውን ሕዝባውን ጥቕሚ ዘቐድም መልሲ ክረክብ ብፁዕ ካርዲናል ፓዚንያ ሓደራ ቢሎም ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክህለው በዓለ ልደት ሕድ ሕዳዳዊ ምቕትታልን ዓመጽን ኣወጊዱ ፍትሕን ፍቕርን ሓቅን ይጸግው ምስ በሉ ዕለት 21 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዘቕረብዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ፥ ኩሉ ዜጋ ዴሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኰንጐ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ስንኩፍ ኩነት ዘሎ ታሪኽ’ታ ሃገር ናይ ሰላምን ዕርቅን መጋበሪያ ኰይኑ ክርከብን ናይ ፖለቲካ ኣካላት ሕልናኦም ጽን ክብሉን ናይ ህዝቦም ከቢድ ስቓይ ንምክልኻልን ንምውጋድን ብቕዓት ዘለዎም ክዀኑን ናይ ሓባር ጥቕሚ ከቐድሙን ነዚ ዓላማ’ዚ ክጽመዱን ሓደራ እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ ቃል ጠቒሶም ብፁዕነቶም ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ከምዘጠቓለሉ ፒሮ ሓቢረን።
ኣብ ሰነጋል ናይ ዳካር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በንጃሚን ንዲያየ ካብ 2004 ዓ.ም. ጀሚሩ ዝተሓከ ናይ ሞት ፍርዲ ዝፈቕድ ሕጊ በቲ ኣብታ ሃገር ዝረአይ ዘሎ ሕጊ ዘይምኽባርን ናይ ገበን ጁለታት ዝፍጽምዎ ሕጊ ጥሕሰትን ግምት ዝሃበ መንግስቲ’ታ ሃገር መሊሱ ናይ ሞት ፍርዲ ዝፈቕድ ሕጊ ኣብ ናይ ገበነይና መቕጽዒ ሕጊ ከሳኹዖ ከምዝደልይ ዘቕረቦ ሓሳብ ጸረ ናይ ሕይወት ባህል እዩ። ናይ ሞት ፍርዲ ገበን ክጎድልን ጠሪሹ ክጠእ እውን ገይሩ ኣይፈልጥን ስለዚህ ገበን ዘይኰነ ገበነይና ክእረም ዘኽእል ናይ ሕግን ፍትሕን ኣካይዳ ክህሉ ኣተሓሳሲቦም ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ሕጻናትን ደቂንስትዮን ዝፍጸም ዓመጽ ኣብታ ሃገር ከም ቅቡል እናዀነ ዝረአይ ዘሎ ጎዳእን ጸረ ሰብኣውን ባህሊ ክውገድ መንግስቲ ኣብዚ መዳይ ጸኒዑ ክዓይን እቲ ዝሰፍሕ ዘሎ ኣህላኽን ቁሳውን ባህሊ ክውገድ ኩሉ ብሓባር ከዓይን ስነ ምግባርን ግብረ ገብን ክስዕብ በዓለ ልደት የነቓቕሕ፡ እግዚኣብሔር ሰላሙ ኣብ ልባታ የስርጽ ዝብል ሓሳብ ዘጠቓለለ መልእክቲ ከምዘመሓላለፉ ፒሮ ገሊጸን።


text:
THURSDAY, AUGUST 30, 2012
ጻድቅ ኣቦና አቡነ ተክለሃይማኖት
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
እንቋዕ ናብ ናይ ጻድቅ ኣቦና አቡነ ተክለሃይማኖት ዓመታዊ ክብረ በዓል ብሰላም ኣብጸሓና!
ጻድቅ ኣቦና አቡነ ተክለሃይማኖት
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ።
ሰላም ለዝክረ ስምከ ዘጥንተ ፊደሉ መስቀል
ስም ክቡር ወስም ልዑል
ተክለሃይማኖት ማቴዎስ በዓለ ቀዳማይ ወንጌል
ከመ እወድስከ መጠነ አውሥኦተ እክል
ማእሠረ ልሳንየ ትፍታሕ ማርያም ድንግል።
ሰላም እብል ለአክናፊከ ስድስቱ
ዘመንገለ የማን ሠለስቱ ወመንገለ ፀጋም ሠለስቱ
ተክለሃይማኖት ወልድከ በረከትከ ይፈቱ
ሶበ ኀሠሠከ ጊዜ ኀድጎ ዕለቱ
ለረዲኦቱ ክንፈከ አስተፋጥን ሎቱ።
መልክአ አቡነ ተክለሃይማኖት
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
መዝ.115፣6። (መዝ.116፣6)
(click for pdf) እዚ ቃል ዝተዛረቦ ልብ ኣምላክ ቅዱስ ዳዊት እዩ። ሞት ንኹሎም ደቂ ኣዳም ዘይተርፍ እዩ። እዚ ብምዃኑ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፣ ካብ ጸቢብ ናብ ገፊሕ፣ ካብ ጊዚያዊ ናብ ዘልዓለማዊ ዝሰጋገሩሉ ድልድል እዩ። ቁምነገሩ ግና ብሃይማኖትን ምግባርን ጸኒዑ፣ ገድሊ፣ ትሩፋት ፈጺሙ ናይ ክብሪ ኣኽሊል ደፊኡ በረከትን ቃልኪዳንን ተቀቢሉ ክጽዋዕ ናይ ዘልዓለማዊ ጸጋ ዘውህብ እዩ። ነዚ ከምዚ ዓይነት ሞት እዩ ከኣ ክቡር ቅዱስ ዳዊት   ዝበሎ። ነዚ ኽብሪ ካብ ዝበቕዑ ቅዱሳን ኣቦታት ሓደ ጻድቅ ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት እዮም።
ኣቡነ ተክለሃይማኖት ቡልጋ ደብረ ጽላልሽ ወይ ኣብ ከባቢ ዞረሬ ቅዱስ ሚካኤል ቤተክርስቲያን ሰበኻ ካብ ኣብኦም ካህኑ ቅዱስ ጸጋዘአብ ካብ ኣዲኦም ቅድስቲ እግዚእኃረያ መጋቢት 24 ተጸኒሶም ኣብ ታሕሳስ 24 1197 ተወሊዶም። ኣብ ዝተወልድሉ ኣብ መበል ሳልሳይ መዓልቶም ታሕሳስ 26 ሰንበት ንግሆ ሰዓት ትሽዓተ (9) ካብ ሕቅፎ ኣዲኦም ወሪዶም   ኢሎም ንሥላሴ ኣመስጊኖም እዮም።
ወለዶም’ውን ፍስሓጽዮን ኢሎሞም። ትርጋሜኡ ከኣ ናይ ጽዮን ተድላ ሓጎስ ማለት እዩ።
ኣቡነ ተክለሃይማኖት ካብ ኣብኦም ካህን ቅዱስ ጸጋዘአብ ግብረ ዲቁናን ሥርዓተ ቤተክርስቲያን ድሕሪ ምምሃሮም ኣብ መበል 15 ዓመቶም ካብ ግብጻዊ ሊቀጳጳስ ኣቡነ ቄርሎስ ዲቁና ተቐበሉ። ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን’ውን ካብቲ ንኡስ ዕድሚኦም ጀሚሮም ከገልግሉ ጀመሩ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ጻድቅ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ምስ ኣዕርኹቶም ናብ ሃድን ምስ ከዱ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ተገሊጹ። ንህዝበ ክርስቲያን ከገልግል ሓዲስ ሓዋርያ ጌሩ መረጾ ስሙ’ውን > ኢልዎ። ትርጉሙ ድማ ናይ አብ ናይ ወልድ ናይ መንፈስ ቅዱስ ተኽሊ ናይ ሃይማኖት ፍረ ማለት እዩ።
ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት ሓዋርያዊ ጉዕዞም ክጅምሩ ከለዉ   (ገድለ ተክለሃይማኖት 28፣2-3።) እዚ ኢሎም ትሕትና ብዝተመልኦ ዝተሰብረ ልቢ ናብ ፈጣሪኦም ድሕሪ ምልማኖም ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ብሓጥያት ወዲቆም ዝነብሩ ሰባት ናብ ገቢረ ጽድቅ፣ ካብ ክሕደት ናብ ሃይማኖት መሊሶሞም እዮም። ነዚ እዮም ከኣ ተክለሃይማኖት ጸሓይ ተባሂሎም።
ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ እብራውያን መልእኽቱ ብዛዕባ ቅዱሳን መንፈሳዊ ገድሊ ክገልጽ ከሎ፦እብ.11-34 > ከም ዝበሎ፡
v ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት ብመንፈሳዊ ተጋድሎን ብትሕትናን ተኣምራትን ኣላዊ ዝነበረ ንጉሥ ሞቶሎሚን ናብ ክርስትና መሊሶሞ እዮም።
v > ከምዝበሎ ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት ንወንጌል ብተጋድሎ ሕይወት ብተግባር ተርጊሞምዋ እዮም።
v > እብ.11-34። ከምዝበለ ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት ናይ ኣራዊትን ገበልን ርእሲ ቀጥቂጦም እዮም።
v > ከምዝበሎ ኣቦና ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት ሞቶሎሚ ካብ ዝወርወሮ ኵናት ብተኣምራት ዲኂኖም እዮም።
v   ከምዝበሎ ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት ብዘይ ዕረፍቲ ብብዙሕ ተጋድሎ ብጾምን ጸሎትን ስግደትን ብብዙሕ መከራ በርቲዖም እዮም።
እዚ ኩሉ ገድልን ትሩፋትን እንዳፈጸሙ ጊዜ ዕረፍቶም ምስ በጽሐ ንደቂ መዛሙርቶም > ዳሕራይ’ውን
ኣብ መወዳእታ ኣቦና ጻድቅ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ኣብ ዕለተ ነሓሰ 24 ዓረፉ። በዚ መሠረት ቅድስቲ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስቲያና ኣብዚ መዓልቲ ዕረፍቶም ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝኸበሩን ብዙሕ ክብሪ ዝተዋህቦም ጻድቅ ኣቦና ኣቡነ ተክለሃይማኖት በበዓመቱ ነሓሰ 24 በዓለ ዕረፍቶም ብዓቢ ኽብሪ ተኽብሮ።
እግዚአብሔር ኣምላኽና ካብ ናይ ጻድቅ ኣቦና ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት በረከትን ረድአትን ይኽፈለና። ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ናይ ቅዱሳን ጻድቃን ተራዳእነት ኣይፈለየና።
ለተክለሃይማኖት ጻድቅ መጠነ ብዙኃ ሕማሙ
ትዌድሶ ደብረ ሊባኖስ ገዳሙ
እስመ በውስቴታ ተገብረ ፍልሠተ ሥጋሙ ወአጽሙ
እምነ አድባራት ኩሎን ዘተለእለት በስሙ
ኢየሱስ ክርስቶስ እንተ ቀደሳ በደሙ።
ወስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር!
አዘክሪ ድንግል at 9:51 AM
Share
‹
›
Home
View web version
ERITREAN ORTHODOX TEWAHIDO CHURCH
Kana Zegelila
አዘክሪ ድንግል
Powered by Blogger.


text:
28ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ንምሕፋስ ተተሊሙ
መቐለ ነሓሰ 06/2009(ድወት) ኣብ ዘመነ ምህርቲ 2009/10 ኣብ ትግራይ ልዕሊ 1ሚልዮን ሄክታር መሬት ብዘራእቲ ከምዝተሸፈነ ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገጠርን ክልል ትግራይ ገሊፁ፡፡
ብብርኪ ክልል 1.2ሚልዮን ሄክታር መሬት ብዘራእቲ ንምሽፋን ትልሚ ተታሒዙ ዛጊድ ብዘራእቲ ዝተሸፈነ መሬት ግን ልዕሊ 1ሚልዮንን 159 ሄክታር ምኳኑ ኣበ ቢሮ ልምዓት ሕርሻን ገጠርን ተተካኢ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ግልጋሎት ሕርሻ ኤክስቴንሽን ኣይተ በሪሁን ኣረጋዊ ገሊፆም፡፡
ኣብዚ ዘመነ ምህርቲ 435,498 ኩንታል ድኹዒ 18ሽሕ ኩንታል ምሩፅ ዘርእን ኣብ ረብሓ ከምዝወዓሉ ዝሓበሩ ኣይተ በሪሁን 760,842 ሄክታር መሬት ብመስመር ክዝራእ ትልሚ ተታሒዙ 376,393 ሄክታር መሬት ብመስመር ከምዝተዘርአ ወሲኾም ሓቢሮም፡፡
ከምውፅኢቱ ድማ ኣብ ዘበነ ምህርቲ 2009/2010 ኣብ ትግራይ 28.5 ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ክሕፈስ ትልሚ ከምዘሎ ሓቢሮም፡፡
ኣብ ገለ ከባብታት ዘሎ ዘይተመጣጠነ ዝናብ ኣብ ግምት ብምእታው ኩሉ ሓረስታይ ኣብ ምዕቃብ ጠልን ምእላይ ውሕጅን ኣበርቲዑ ክሰርሕ ከምዘለዎን ባልዕ ዝራአቲ ንምክልካል ድማ ሓረስቶት ኩሉ ጊዜ ግራቶም ክኾሉን ክከታተሉን ይግባእ ክብሉ ምዒዶም፡፡


text:
ንናይ ምምራጽ ናጽነትካ ኣኽቢርካ ርኣዮ
“ኣብቲ መንፈስ የሆዋ ዘለዎ ድማ፡ ኣብኡ ሓርነት ኣሎ።”—2 ቈረ. 3:17።
1, 2. (ሀ) ሰባት ብዛዕባ ናይ ምምራጽ ናጽነት እንታይ እተፈላለየ ኣረኣእያታት ኣለዎም፧ (ለ) መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ናይ ምምራጽ ናጽነት እንታይ ይምህረና፧ እንታይ ሕቶታትከ ኢና ኽንምርምር፧
ሓንቲ ሰበይቲ ብሕታዊ ምርጫ ኽትገብር ምስ ኣድለያ፡ ንሓደ ፈታዊኣ፡ “‘ሕሰብሉ’ ኣይትበለኒ፣ እንታይ ከም ዝገብር ደኣ ንገረኒ። ከምኡ ይቐልል” በለቶ። እታ ሰበይቲ ነቲ ፈጣሪኣ ዝሃባ ኽቡር ናይ ምምራጽ ናጽነት ኣብ ክንዲ እትጥቀም፡ እንታይ ከም እትገብር ኪንገራ እያ ደልያ። ንስኻኸ ባዕልኻ ውሳነታትካ ኽትገብር ዲኻ እትደሊ፡ ወይስ ካልኦት ኪውስኑልካ፧ ንናይ ምምራጽ ናጽነት ብኸመይ ኢኻ እትርእዮ፧
2 ሰባት ነዚ ጕዳይ እዚ ንዘመናት ተኸራኺሮምሉ እዮም። ገሊኦም፡ ‘ናይ ምምራጽ ናጽነት ዚብሃል የልቦን፣ ኣምላኽ ንዅሉ ተግባርና ኣቐዲሙ ወሲንዎ እዩ’ ይብሉ። ገሊኦም ከኣ፡ ‘ምሉእ ናጽነት ምስ እንረክብ ጥራይ ኢና ናይ ሓቂ ናጽነት እንረክብ’ ኢሎም ይማጐቱ። ግናኸ፡ ነዚ ጕዳይ እዚ ብግቡእ ምእንቲ ኽንርድኦ፡ ነቲ ቓል ኣምላኽ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ክንምርምሮ ኣሎና። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሆዋ ባዕልና ኣስተውዒልና ኽንመርጽ ዓቕምን ናጽነትን ሂቡ ኸም ዝፈጠረና እዩ ዚገልጸልና። (እያሱ 24:15 ኣንብብ።) ብዘይካዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ዚስዕብ ሕቶታት እውን ይምልሰልና እዩ፦ ውሳነ ንምግባር ዘሎና ናጽነት ብኸመይ ኢና ኽንጥቀመሉ ዚግባእ፧ ደረት ኣለዎ ድዩ፧ ንናይ ምምራጽ ናጽነትና እንጥቀመሉ መገዲ ንዕምቈት እቲ ንየሆዋ ዘሎና ፍቕሪ ዜርኢ ብኸመይ እዩ፧ ውሳነታት ካልኦት ብኸመይ ከነኽብር ንኽእል፧
ካብ የሆዋን ካብ የሱስን እንታይ ንምሃር፧
3. የሆዋ ኣብ ኣጠቓቕማ ናጽነቱ እንታይ ኣብነት እዩ ሰሪዑልና፧
3 ምሉእ ናጽነት ዘለዎ፡ የሆዋ በይኑ ጥራይ እዩ፣ እቲ ንናጽነቱ ዚጥቀመሉ መገዲ ኸኣ ኣብነት ይዀነና እዩ። ንኣብነት፡ ንህዝቢ እስራኤል ከም ህዝቡ፡ ከም “ፍሉይ ጥሪቱ” ገይሩ ሓርይዎም እዩ። (ዘዳ. 7:6-8) እዚ ብሃውሪ እተገብረ ምርጫ ኣይነበረን። የሆዋ ነቲ ዘመናት ኣቐዲሙ ንፈታዊኡ ኣብርሃም ዝኣተዎ ቓል እዩ ዚሕሉ ነይሩ። (ዘፍ. 22:15-18) ብተወሳኺ፡ የሆዋ ንናጽነቱ ወትሩ ምስ ፍቕሩን ፍትሑን ብዚሳነ መገዲ እዩ ዚጥቀመሉ። እዚ ድማ ኣብቲ ነቶም ብተደጋጋሚ ዝዓለዉ እስራኤላውያን ዝገሰጸሉ መገዲ ተራእዩ እዩ። ካብ ልቦም ምስ ተነስሑ፡ የሆዋ፡ “ጥልመቶም ከሕዊ እየ። . . . ብፍታወይ ከፍቅሮም እየ” እናበለ ብፍታው ፍቕሩን ምሕረቱን የርእዮም ነይሩ እዩ። (ሆሴ. 14:4) እወ፡ ንናጽነቱ ንኻልኦት ብዚጠቅም መገዲ ኣብ ግብሪ ብምውዓል ዝመጸ ጽቡቕ ኣብነት እዩ ዚዀነና።
4, 5. (ሀ) ኣምላኽ ፈለማ ንመን እዩ ናይ ምምራጽ ናጽነት ሂብዎ፧ ንሱኸ ነቲ ውህበት ብኸመይ ተጠቒሙሉ፧ (ለ) ነፍሲ ወከፍና እንታይ ኢልና ኢና ኽንሓትት ዘሎና፧
4 የሆዋ ኺፈጥር ምስ ጀመረ፡ ብፍቕሪ ተደሪኹ ነቶም መስተውዓልቲ ፍጡራቱ ናይ ምምራጽ ናጽነት ሂብዎም እዩ። እዚ ውህበት እዚ እተዋህቦ ቐዳማይ ፍጡር፡ እቲ “ምስሊ እቲ ዘይርአ ኣምላኽ” እተባህለ በዅሪ ወዱ እዩ። (ቈሎ. 1:15) የሱስ ናብ ምድሪ ቕድሚ ምምጻኡ እውን ከይተረፈ፡ ንኣቦኡ እሙን ኪኸውንን ኣብ ዕልወት ሰይጣን ከይሓብርን መሪጹ ነይሩ እዩ። ደሓር ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ በቲ ናይ ምምራጽ ናጽነቱ ተጠቒሙ ኻብቲ ቐንዲ ተጻራሪ ንዝቐረበሉ ፈተናታት ነጺግዎ እዩ። (ማቴ. 4:10) የሱስ ኣብታ ድሮ ሞቱ ኣብ ዝነበረት ለይቲ ኺጽሊ ኸሎ፡ ፍቓድ ኣምላኽ ኪገብር ከም ዝቘረጸ ዳግም ኣረጋጊጹ እዩ። ሽዑ፡ “ኣቦ፡ እንተ ፈቲኻስ፡ ነዛ ጽዋእ እዚኣ ኻባይ ኣልግሳ። ግናኸ፡ ከም ፍቓድካ እምበር፡ ከም ፍቓደይ ኣይኹን” በለ። (ሉቃ. 22:42) ንሕና እምበኣር ንየሱስ ንምሰሎ፡ ናይ ምምራጽ ናጽነትና እውን ንየሆዋ ንምኽባርን ፍቓዱ ንምግባርን ነውዕሎ! እዚ ግና ብሓቂ ዚከኣል ድዩ፧
5 እወ፡ ንሕና እውን ብመልክዕን ብምስልን ኣምላኽ ስለ እተገበርና፡ ንየሱስ ክንመስሎ ንኽእል ኢና። (ዘፍ. 1:26) ኰይኑ ግና፡ ናጽነትና ደረት ኣለዎ። ከምቲ ንየሆዋ ዘለዎ ዓይነት ምሉእ ናጽነት የብልናን። ናጽነትና ደረት ከም ዘለዎን ነቲ የሆዋ ዝገበረልና ደረት ክንሕልዎ ኸም ዚግብኣናን ቃል ኣምላኽ ይገልጸልና እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ፡ ኣንስቲ ንሰብኡተን ኪግዝኣኦም ኣለወን፣ ውሉዳት ድማ ንወለዶም ኪእዘዝዎም ኣለዎም። (ኤፌ. 5:22፣ 6:1) እዚ ድሩትነት እዚ ነቲ ንናይ ምምራጽ ናጽነትና እንጥቀመሉ መገዲ ብኸመይ ይጸልዎ፧ መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ ንዘለኣለማዊ መጻኢና ኺጸልዎ ይኽእል እዩ።
ንናይ ምምራጽ ናጽነትና ብኸመይ ንጥቀመሉ፧
6. ናጽነትና ድሩት ኪኸውን ከም ዚግባእ ብምሳሌ ኣብርህ።
6 ድሩት ናይ ምምራጽ ናጽነት፡ ናይ ሓቂ ናጽነት ድዩ፧ እወ እዩ። ስለምንታይ ኢና ኸምኡ እንብል፧ ምኽንያቱ፡ ኣብ ናጽነት ሰባት ዚጽዓን ደረት፡ ንዕቝባኦም ኪኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ናብ ሓንቲ ኣብ ርሑቕ እትርከብ ከተማ ብማኪና ኽትጐዓዝ ሓሲብካ ንበል። ኰይኑ ግና፡ ሕጊ ትራፊክ ብዘይብሉ መገዲ፡ ንበል ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብኽንደይ ዚኣክል ፍጥነት ወይ በየናይ ኣንፈት መገዲ ኺጐዓዝ ከም ዚደሊ ባዕሉ ብዚውስነሉ መገዲ ኽትጐዓዝሲ ድሕንነትዶ ምተሰምዓካ፧ ኣይምተሰምዓካን። ካብቲ ናይ ሓቂ ናጽነት ዜምጽኦ በረኸት ኵሉ ምእንቲ ኺጥቀም፡ ደረት ኣድላዪ እዩ። ነቲ ናይ ምምራጽ ናጽነትና በቲ የሆዋ ዝገበረልና ደረት ቀዪድና ምጥቃምና ጥበባዊ ምዃኑ ዜርኢ ገለ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣብነታት እስከ ንርአ።
7. (ሀ) ናይ ምምራጽ ናጽነት ንኣዳም ካብቶም ኣብ ኤደን ዝነበሩ ኻልኦት ፍጥረታት ዝፈለዮ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ኣዳም ንናይ ምምራጽ ናጽነቱ እተጠቕመሉ ሓደ መገዲ ግለጽ።
7 ኣምላኽ ነቲ ቐዳማይ ሰብ ኣዳም ምስ ፈጠሮ፡ ከምቲ ነቶም መስተውዓልቲ ሰማያውያን ፍጡራቱ ዝሃቦም ዓይነት ናይ ምምራጽ ናጽነት ሂብዎ እዩ። እዚ ኸኣ ንኣዳም ካብቶም ብባህረት ዚምርሑ ዘየስተውዕሉ እንስሳታት እተፈልየ ገይርዎ እዩ። ኣዳም ነቲ ናይ ምምራጽ ናጽነቱ ኸመይ ገይሩ ብግቡእ ከም እተጠቕመሉ እስከ ንርአ። እንስሳታት ቅድሚ ሰባት እዮም ተፈጢሮም። ኰይኑ ግና፡ የሆዋ ነቶም ፍጥረታት እቲኦም ስም ናይ ምውጻእ ዜሐጕስ ዕዮ፡ ነቲ ቐዳማይ ሰብኣዊ ወዱ እዩ ሂብዎ። እወ፡ ኣምላኽ፡ “እንታይ ኢሉ ኸም ዚሰምዮም ምእንቲ ኺርኢ ኸኣ፡ ናብቲ ሰብኣይ ኣምጽኦም።” ኣዳም ንዅሎም እቶም እንስሳታት በብሓደ ተዓዚቡ ዘዚግብኦም ስም ምስ ኣውጽኣሎም፡ የሆዋ ንምርጫ ኣዳም ንምቕያር ጣልቃ ኣይኣተወን። የግዳስ፡ “ህያው ፍጡር ዘበለ . . . ስሙ ኸምቲ እቲ ሰብኣይ ዝሰመዮ ዀነ።”—ዘፍ. 2:19።
8. ኣዳም ንናይ ምምራጽ ናጽነቱ ኸመይ ገይሩ እዩ ብዘይግቡእ እተጠቕመሉ፧ እዚኸ እንታይ ኣስዒቡ፧
8 እቲ ዜሕዝን ግና፡ ኣዳም በቲ ኣምላኽ ነታ ገነታዊት ምድሪ ኺዓይያን ኪከናኸናን ዝሃቦ ዕዮ ኣይዓገበን። ነቲ ኣምላኽ፡ “ፍረዩን ተባዝሑን፡ ንምድሪ ኸኣ ምልእዋን ግዝእዋን፣ ንዓሳ ባሕርን ንበረርቲ ፍጡራት ሰማያትን ኣብ ምድሪ ለመም ንዚብል ኵሉ ህያው ፍጡርን ከኣ ግዝኡ” ኢሉ ዝሃቦ ሰፊሕ ናጽነት ብምፍጻም ኣይዓገበን። (ዘፍ. 1:28) ኣብ ክንዳኡስ፡ ነቲ ኣምላኽ ዝሰርዖ ደረት ብምጥሓስ፡ ካብታ እተኸልከለት ፍረ ኺበልዕ መረጸ። በዚ ኸምዚ ንናይ ምምራጽ ናጽነቱ ብዘይግቡእ ስለ እተጠቕመሉ፡ ንዘርኡ ናይ ኣሽሓት ዓመታት መከራን ስቓይን ኣስዒቡሎም እዩ። (ሮሜ 5:12) ሳዕቤናት እቲ ኣዳም ዝገበሮ ውሳነ ምፍላጥና፡ ንናጽነትና ኣብ ውሽጢ እቲ የሆዋ ዝሰርዖ ደረት ብግቡእ ክንጥቀመሉ ድራኸ ኼሕድረልና ይግባእ።
9. የሆዋ ነቶም ህዝቡ ዝነበሩ እስራኤላውያን እንታይ ምርጫ እዩ ሂብዎም፧ እቶም ህዝቢኸ እንታይ ምላሽ እዮም ሂቦም፧
9 ዘርኢ ኣዳምን ሄዋንን ካብቶም ዘይእዙዛት ወለዶም ዘይፍጽምናን ሞትን ወሪሶም እዮም። ኰይኑ ግና፡ ነቲ እተዋህቦም ናይ ምምራጽ ናጽነት ኣየጥፍኡን። እዚ ኸኣ ኣብቲ የሆዋ ምስ ህዝቢ እስራኤል ዝነበሮ ርክብ ግሁድ ኰይኑ እዩ። የሆዋ ብጊልያኡ ሙሴ ኣቢሉ ነቶም ህዝቢ፡ ፍሉይ ጥሪቱ ናይ ምዃን ክብሪ ኪቕበሉ ወይ ኪኣብዩ ምርጫ ሂብዎም እዩ። (ዘጸ. 19:3-6) እሞኸ እንታይ ምላሽ ሂቦም፧ ብስም ኣምላኽ ዚጽውዑ ህዝቢ ምዃን ዜምጽኦ ሓላፍነት ብፍታዎም ተቐቢሎም፡ “ኵሉ እቲ የሆዋ ዝበሎ ንገብር” ኢሎም ድማ ብሓደ ዀይኖም መሊሶም እዮም። (ዘጸ. 19:8) እቲ ዜሕዝን ግና፡ እቶም ህዝቢ ጸኒሖም ነቲ ናይ ምምራጽ ናጽነቶም ብዘይግቡእ ተጠቒሞምሉን ቃሎም ኣፍሪሶምን እዮም። እምበኣር፡ እዚ መለበሚ ይዅነና፣ ናብ የሆዋ ብምልጋብን ነቲ ቕኑዕ ስርዓታቱ ብምሕላውን ከኣ ወትሩ ንናይ ምምራጽ ናጽነትና ኣኽቢርና ንሓዞ።—1 ቈረ. 10:11።
10. ዘይፍጹማት ሰባት ንናይ ምምራጽ ናጽነቶም ንኣምላኽ ብዜኽብር መገዲ ኺጥቀሙሉ ኸም ዚኽእሉ መርትዖ ዚዀኑ እንታይ ኣብነታት ኣሎ፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
10 ኣብ እብራውያን ምዕራፍ 11፡ ስማት እቶም ንናይ ምምራጽ ናጽነቶም ኣብ ውሽጢ እቲ የሆዋ ዝሰርዖ ደረት ኪጥቀሙ ዝወሰኑ 16 ገላዉ ኣምላኽ ንረክብ ኢና። ከም ውጽኢቱ፡ ብዙሕ በረኸትን ንመጻኢ ርግጽ ተስፋን ረኺቦም እዮም። ንኣብነት፡ ኖህ ዓባይ እምነት ኣርእዩ፡ ንምድሓን ስድራ ቤቱን ናይ መጻኢ ወለዶታት ደቂ ሰብን እትኸውን መርከብ ከኣ ብትእዛዝ ኣምላኽ ሃኒጹ እዩ። (እብ. 11:7) ኣብርሃምን ሳራን ንመሪሕነት ኣምላኽ ስዒቦም ናብ ምድሪ ተስፋ ኸይዶም እዮም። ነቲ ነዊሕ ጕዕዞ ድሕሪ ምጅማሮም እኳ፡ ናብታ ብልጽግቲ ዝነበረት ከተማ ኡር “ኪምለሱ ኣጋጣሚ ነይርዎም እዩ።” ኰይኑ ግና፡ ናይ እምነት ኣዒንቶም ኣብቲ ኣምላኽ ዝሃቦም “ተስፋታት” እየን ኣተኲረን፣ ‘ዚሓይሽ ኪረኽቡ ድማ ተመጣጢሮም እዮም።’ (እብ. 11:8, 13, 15, 16) ሙሴ ድማ ንመዛግብቲ ግብጺ ዝባኑ ሂብዎ እዩ፣ “ንግዜኡ ብሓጢኣት ባህ ካብ ዚብሎስ፡ ምስ ህዝቢ ኣምላኽ ደኣ እዩ መከራ ኺጸግብ ዝሓረየ።” (እብ. 11:24-26) ንናይ ምምራጽ ናጽነትና ኣኽቢርና ብምሓዝን ነቲ ናጽነት እቲ ድማ ፍቓድ ኣምላኽ ንምግባር ብምጥቃምን፡ ኣስኣሰር እምነት እቶም ጥንቲ ዝነበሩ ሰብ እምነት ንስዓብ።
11. (ሀ) ሓደ ኻብቲ ናይ ምምራጽ ናጽነትና ዜምጽኦ ዓብዪ በረኸት እንታይ እዩ፧ (ለ) ንናይ ምምራጽ ናጽነትካ ብግቡእ ክትጥቀመሉ ዚድርኸካ እንታይ እዩ፧
11 ንውሳነታትና ኻልእ ኪገብሮ ምሕዳጉ ዝቐለለ ዚመስል እኳ እንተ ዀነ፡ ከምኡ ምስ እንገብር ግና ናይ ምምራጽ ናጽነትና ዜምጽኦ ዓብዪ በረኸት እዩ ዜምልጠና። እቲ በረኸት እቲ፡ ኣብ ዘዳግም 30:19, 20 ተገሊጹ ኣሎ። (ኣንብብ።) ኣብ ፍቕዲ 19፡ እቲ ኣምላኽ ንእስራኤላውያን ዝሃቦም ምርጫ ተገሊጹ ኣሎ። ኣብ ፍቕዲ 20 ኸኣ፡ የሆዋ ነቲ ኣብ ልቦም ዘሎ እንታይ ምዃኑ ኼርእይዎ ፍሉይ ኣጋጣሚ ኸም ዝሃቦም ክንግንዘብ ንኽእል ኢና። ንሕና እውን ንየሆዋ ኸነምልኾ ክንመርጽ ንኽእል ኢና። በቲ ኣምላኽ ዝሃበና ናይ ምምራጽ ናጽነት ጌርና ንዕኡ ዘሎና ፍቕሪ ኻብ ምግላጽን ንዕኡ ኽብሪ ኻብ ምምጻእን ዚዓቢ ድራኸ ኺህልወና ኣይክእልን እዩ።
ንናይ ምምራጽ ናጽነትካ ብዘይግቡእ ካብ ምጥቃም ተቘጠብ
12. ንናይ ምምራጽ ናጽነትና እንታይ ኢና ኽንገብሮ ዘይግባእ፧
12 ንፈታዊኻ ኽቡር ህያብ ሂብካዮ ንበል። ነቲ ህያብ እቲ ኣብ እንዳ ጐሓፍ ከም ዝደርበዮ ወይ ንኻልእ ሰብ ንምጕዳእ ከም እተጠቕመሉ እንተ ትፈልጥ መሸም ብዙሕ ምጐሃኻ። ብዙሓት ሰባት ንናይ ምምራጽ ናጽነቶም ብሕማቕ ኪጥቀሙሉ፡ ሕሉፍ ሓሊፎም እውን ንኻልኦት ኪጐድኡሉ ኸለዉ፡ እዚ ንየሆዋ ኽሳዕ ክንደይ ከም ዜጕህዮ እሞ ገምቶ። እወ፡ ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ እተነበዮ፡ ኣብዘን “ዳሕሮት መዓልትታት” ሰባት “ዘየመስግኑ” እዮም ኰይኖም ዘለዉ። (2 ጢሞ. 3:1, 2) እምበኣር፡ ነቲ የሆዋ ዝሃበና ኽቡር ህያብ ከቶ ብዘይግቡእ ኣይንጠቐመሉ፡ ወይ ኣቕሊልና ኣይንርኣዮ። ንናይ ምምራጽ ናጽነትና ብዘይግቡእ ካብ ምጥቃም ክንቍጠብ እንኽእል ግና ብኸመይ ኢና፧
13. ንክርስትያናዊ ናጽነትና ብዘይግቡእ ካብ ምጥቃም ክንቍጠብ ዚሕግዘና ሓደ መገዲ እንታይ እዩ፧
13 ኵላትና ብዛዕባ ምሕዝነትናን ኣከዳድናናን ኣመለኻኽዓናን መዘናግዒናን ናይ ምምራጽ ናጽነት ኣሎና። ኰይኑ ግና፡ ባሮት ትምኒትና እንተ ዄንና፡ ወይ በቲ ነውራም ቅዲ ኽዳውንቲ እዛ ዓለም እንተ ተጸሊና፡ ንናጽነትና “መጐልበቢ ኽፍኣት” ክንገብሮ ንኽእል ኢና። (1 ጴጥሮስ 2:16 ኣንብብ።) ብናጽነትና ተጠቒምና “ደድሕሪ ስጋዊ ትምኒት” ኣብ ክንዲ እንስዕብ፡ ነቲ፡ “ኵሉ ንኽብሪ ኣምላኽ ግበርዎ” ዚብል ምዕዶ ኢና ኽንስዕብ እንደሊ።—ገላ. 5:13፣ 1 ቈረ. 10:31።
14. ብየሆዋ እንእመን እንተ ዄንና፡ እዚ ኣብ ናይ ምምራጽ ናጽነትና እንታይ ጽልዋ ይህልዎ፧
14 ብተወሳኺ፡ ብየሆዋ እንእመን እንተ ዄንና፡ በቲ ኼዕቍበና ኢሉ ዝሰርዖ ደረት ገይሩ ኺመርሓና ኸኣ ንፈቕደሉ እንተ ዄንና፡ ናይ ምምራጽ ናጽነትና ኸይበላሾ ኽንሕልዎ ንኽእል ኢና። የሆዋ በይኑ ጥራይ እዩ ‘እቲ ዚጠቕመና ዚምህረና፡ በታ ኽንከደላ ዚግብኣና እውን መገዲ ዚመርሓና።’ (ኢሳ. 48:17) እቲ ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ እተጻሕፈ፡ “መገዲ ሰብ ናቱ ኸም ዘይኰነት ኣጸቢቐ እፈልጥ እየ። ዚመላለስ ሰብ እውን ስጕምቱ ኬቕንዕ ናቱ ኣይኰነን” ዚብል ቃላት ሓቂ ምዃኑ ብትሕትና ኽንኣምን ኣሎና። (ኤር. 10:23) ከምቲ ኣዳምን እቶም ዓለወኛታት እስራኤላውያንን ዝገበርዎ፡ ኣብ ኣእምሮና ኸቶ ኣይንጸጋዕ። የግዳስ፡ ‘ብምሉእ ልብና ብየሆዋ ንተኣመን።’—ምሳ. 3:5።
ንኻልኦት ሰባት፡ ናይ ምምራጽ ናጽነቶም ነኽብረሎም
15. ካብቲ ኣብ ገላትያ 6:5 ዘሎ መሰረታዊ ስርዓት እንታይ ንምሃር፧
15 ሓደ ኻብቲ ኣብ ናጽነትና ዘሎና ደረት፡ ካልኦት ኣብ ህይወቶም ናይ ባዕሎም ውሳነታት ኪገብሩ መሰል ዘለዎም ምዃኑ እዩ። ስለምንታይ ከምኡ ንብል፧ ናይ ምምራጽ ናጽነት ንዅላትና ስለ እተዋህበና፡ ክልተ ክርስትያናት ወትሩ ሕደ ውሳነ ኺገብሩ ኣይክእሉን እዮም። ንኣካይዳናን ንኣምልኾናን ኣብ ዚምልከት ጕዳይ እኳ ወትሩ ሕደ ውሳነ ኣይንገብርን ኢና። ነቲ ኣብ ገላትያ 6:5 ዘሎ መሰረታዊ ስርዓት ኣይንረስዓዮ። (ኣንብብ።) ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን “ጸጾሩ ኺጸውር” ከም ዚግባእ ምስ ፈለጥና፡ ነቲ ኻልኦት ንናይ ምምራጽ ናጽነቶም ኪጥቀሙሉ ዘለዎም መሰል ከነኽብረሎም ኢና።
16, 17. (ሀ) ኣብ ቈረንቶስ፡ ምስ ናይ ምምራጽ ናጽነት እተተሓሓዘ እንታይ ጕዳይ እዩ ተላዒሉ፧ (ለ) ጳውሎስ ነቲ ጕዳይ ብኸመይ ፈቲሕዎ፧ እዚ ብዛዕባ መሰል ካልኦት እንታይ ይምህረና፧
16 ነቲ ኣሕዋትና ብሕልናኦም ውሳነ ኺገብሩ ዘለዎም ናጽነት ስለምንታይ ከነኽብሮ ኸም ዘሎና ዜርኢ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ኣብነት እስከ ንርአ። ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ክርስትያናት፡ ንጣኦታት ተሰዊኡ ኪኸውን ዚኽእል፡ ደሓር ግና ኣብ ዕዳጋ ንዚሽየጥ ስጋ ብዛዕባ ምብላዕ እተፈላለየ ርእይቶ ነይርዎም እዩ። ገሊኦም፡ ‘ጣኦት ዋላ ሓንቲ ስለ ዘይኰነ፡ ነቲ ስጋ ብጽሩይ ሕልና ኽበልዖ እኽእል እየ’ ኢሎም ይሓስቡ ነይሮም። ገሊኦም ኣቐዲሞም ጣኦታት ዜምልኹ ዝነበሩ ግና፡ ነቲ ስጋ እቲ ምብላዖም ማዕረ ኣምልኾ ገይሮም እዮም ዚርእይዎ ነይሮም። (1 ቈረ. 8:4, 7) እዚ ተነቃፊ ጕዳይ ብምንባሩ፡ ነታ ጉባኤ ኸይከፋፍላ ኣስጊኡ ነይሩ እዩ። ጳውሎስ ነቶም ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ክርስትያናት፡ ኣረኣእያ ኣምላኽ ኪሕዙ ብኸመይ ሓጊዝዎም፧
17 ፈለማ፡ ጳውሎስ ንኽልቲኦም ወገናት፡ ብልዒ ናብ ኣምላኽ ከም ዘየቕርቦም ኣዘኻኺርዎም። (1 ቈረ. 8:8) ቀጺሉ፡ “ናይ ምምራጽ መሰልኩም ነቶም ድኹማት መዐንቀፊ ኸይኰኖም ተጠንቀቑ” ኢሉ ኣጠንቂቕዎም። (1 ቈረ. 8:9) ድሕሪኡ፡ ነቶም ዝያዳ ተኣፋፊ ሕልና ዘለዎም፡ ነቶም ነቲ ስጋ ኺበልዑ ዝወሰኑ ሰባት ኪፈርድዎም ከም ዘይብሎም መምርሒ ሂብዎም። (1 ቈረ. 10:25, 29, 30) ኣብዚ ምስ ኣምልኾ ዚተሓሓዝ ኣገዳሲ ጕዳይ፡ ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ብሕልናኡ ኺውስን እዩ ዚግባእ ነይሩ። እሞ ደኣ ኣብቲ ኣገዳስነቱ ኻብዚ ዚትሕት ጉዳያት፡ ሓውና ናይ ብሕቱ ውሳነ ኺገብር ዘለዎ መሰል ከነኽብረሉዶ ኣይግባእን፧—1 ቈረ. 10:32, 33።
18. ንናይ ምምራጽ ናጽነትካ ኣኽቢርካ ኸም እትርእዮ ብኸመይ ተርኢ፧
18 የሆዋ ናይ ምምራጽ ናጽነት ሂቡና እዩ፣ ምስኡ እውን ናይ ሓቂ ናጽነት ሂቡና ኣሎ። (2 ቈረ. 3:17) እዚ ውህበት እዚ ንየሆዋ ኽሳዕ ክንደይ ከም እነፍቅሮ ዜርኢ ውሳነታት ክንገብር ስለ ዜፍቅደልና፡ ኣኽቢርና ኢና እንርእዮ። ሃየ እምበኣር፡ ነዚ ኽቡር ውህበት እዚ ንኣምላኽ ብዜኽብር መገዲ ብምጥቃምን ነቲ ኻልኦት ንውህበቶም ዚጥቀሙሉ መገዲ ብምኽባርን፡ ከም እነማስወሉ ነርኢ።


text:
ቤጂንግ ኣብ ሊብያ ኢኮኖሚያዊ ረብሓታት ኣለዋ
ላዕለዋይ መራሒ ዓማፂ ሊብያ ማሕሙድ ጂብሪል ምስ መራሕቲ ቻይና ንምዝርራብ ኣብ ቻይና ምብፃሕ ይፍፅሙ ኣለው።ቤጂንግ ምስታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ሰሜናዊት ኣፍሪካዊት ሃገር ቁጠባዊ ምትእስሳር ኣለዋ።ስለዝኾነ ድማ እቲ ንኣርባዕተ ኣዋርሕ ዝፀንሐ ግጭት ንምፍታሕ ፃዕራ ተሐይል ኣላ።
ኣቦ መንበር ሃገራዊ ቤት ምኽሪ መሰጋገሪ ሊብያ ማሕሙድ ጂብሪል እቲ ግጭት ንኸብቅዕ ድልየት ምስ ዘለዎም መራሕቲ ቻይና ንምዝርራብ ናይ ክልተ ማዕልታት ዑደት ንምፍፃም ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ በጂንግ በፂሖም ኣለው።
ቤጂንግ ኣዐሪያ እትደልዮን ቁጠባዊ ገስጋስ ቻይና ከምዘለዎ ንክቕፅል ዝጠቕማን ነዳዲ ሓዊሱ ኣብ ሊብያ ኢኮኖሚያዊ ረብሓታት ኣለዋ።
ጂብሪል ምስ ምንስቴር ወፃኢ ቻይና ያንግ ጄይቺ ክራኸቡ ትፅቢት ኣሎ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ወፃኢ ሆንግ ለይ ሎማዕንቲ ሰሉስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ቻይና ነቲ ሃገራ ቤት ምኽሪ ከም ሓደ ጠቓሚ ናይ ሊብያ ናይ ውሽጢ ሃገር ፖለቲካዊ ሓይሊ ትሪኦ ይብሉ።
ሆንግ ብምቕፃል ቻይና ምስ ኩሎም ወገናት ርክባታ ንምቕፃልን ንናይ ሊብያ ቅልውላው ፖለቲካዊ ፍታሕ ክርከበሉን ከም እትደሊ ይገልፁ።
ቻይና ኣብ ሊብያ ዝተፈጠረ ቅልውላው ንምፍታሕ ምስ ኩሎም ተዋጋእቲ ሓይልታት ዲፕሎማሲያዊ ፃዕሪ ክተካይድ ፀኒሓ እያ።ዛጊድ እውን ምስቲ ቤት ምኽሪ ክልተ ግዜ ተራኺባ’ላ።
ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ምንስቴር ወፃኢ ሊብያ ኣል-ኦበይዲ እቲ ቅልውላው ዝፍተሐሉ መንገዲ ንምእላሽ ኣብ በጂንግ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ምብፃሕ ፈፂሞም ነይሮም።
ቻይና ቅድሚ ኩሉ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ክፍፀም ትደሊ።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣንፃር መራሒ ሊብያ ሞኣመር ጋዳፊ ዓለም ለኻዊ ወታደራዊ ስጉምቲ ንኽውሰድ ድምፂ ኣብዘሃበሉ እዋን ቻይና ድምፂ ኣይሃበትን።ንደብዳብ ነፈርቲ ኔቶ እውን ክትነቅፍ ፀኒሓ እያ።


text:
Category: Newspapers
|
by
Staff
|
ትካላት ምጽራይን ምዕሻግን ማይ፡ ጥዕና ህዝቢ ከም ቀንዲ ዕላማአን ወሲደን ብቕዓት ፍርያተን ዘውሕስ ሓላፍነታዊ ኣካይዳ ክኽተላ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ንግድን ኢንዱስትሪን ሓላፊ ኣሃዱ ኢንዱስትሪታት መግብን መስተን ኣቶ ቢንያም ተኽለጽዮን ኣዘኻኺሩ። ንጥፈታት ትካላት ምጽራይን ምዕሻግን ማይ – ኣብ ሃገርና ኣብ 2004 ከምዝጀመረ፡…
|
by
Staff
|
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት፡ ንኮማዊ ተሳትፎ ኣብ ምዕዋት መደባት ልምዓትን ምምላእ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ሞጒሱ። ኣቶ ኣሕመድ መሓመድኖር ረጀብ ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ ጸገም ዝስተ ማይ ንምቅላል ብዝተወስደ ተበግሶ፡ ተባላሽዩ ዝነበረ መሳርሒታት ከምእተጸገነ፡ ካብ ሕጊ ወጻኢ መሬት ዝሸጡ ሰባት ሕጋዊ ስጉምቲ…
|
by
Staff
|
ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ትማሊ 16 ጥሪ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ጥዕና ዘተኰረ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዝቐረበሉ ሲምፖዝዩም – ኣብ ኣዳራሽ ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ወዲቡ። እቲ ምስ ዩኒቨርሲቲ ዱንዲ ናይ ዓባይ- ብሪጣንያ ብምትሕብባር፡ ብደረጃ ማስተርስ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ክመሃሩ ብዝጸንሑ ኣባላት ሚኒስትሪ ጥዕና ዝቐረበ…
|
by
Staff
|
ሃገራዊ ማእከል ምርምር ሕርሻ ሓልሓለ፡ ካብ ባልዓትን ሕማማትን ናጻ ዝኾነ ሰለስተ ዓሌት ዘርኢ ድንሽ ንምምዕባልን ንምዝርጋሕን ዝጀመሮ ዕማም – ጽቡቕ ውጽኢት ይረኽበሉ ከምዘሎ፡ ክኢላታት ናይ’ቲ ማእከል ሓቢሮም። ሓላፊ ክፍሊ ባዮ-ተክኖሎጂ መንእሰይ ሙሴ ፍቓዱ፡ ካብ ቫይረስ፡ ባክተርያን ፋንጋስን ናጻ ዝኾነ ዘርኢ…
|
by
Staff
|
ኣብ ከተማ ኣፍዓበት፡ ንተመሃሮ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃታት፡ ኣብ ዕድላት ትምህርትን ስነ-ምግባርን ዘተኰረ ሰሚናራት ተኻዪዱ። ኣብ’ቲ ኣስታት 2,700 ተመሃሮ ዝተሳተፍዎ – ኣብ ሓሙሽተ ኣብያተ-ትምህርቲ ዝተኻየደ ሰሚናራት፡ ሓላፊ ኣብያተ-ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት መምህር ዓብዱላሂ ሳልሕ፡ ትምህርቲ እምነ-ኲርናዕ ምዕባለ ብምዃኑ፡ መንግስቲ ምዕሩይ ዝርጋሐን…
|
by
Staff
|
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት 2018፡ ኣብ ኣገደስቲ ዞባዊ ምዕባለታት – ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ቃለ- መሕትት ኣካዪዱ። ብቕድሚ ትማሊ 14 ጥሪ ብድምጺ ሓፋሽ ኤርትራን ኣገልግሎት ቴለቪዥን ኤርትራን ብቐጥታ ኣብ ዝተፈነወ ቃለ-መሕትት፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ – መበገስን ዕላማን ናይ’ቲ…
|
by
Staff
|
ሃማደኤ ዞባ ማእከል፡ ኣብ 2017 ኣብ ትካላትን ሚኒስትሪታትን ዝሰርሓ ደቂ- ኣንስትዮ ኣብ ማሕበር ንምሕቋፍ ዘካየዶ ንጥፈታት ዕዉት ምንባሩ፡ ብ11 ጥሪ ኣብ ዝተኻየደ ዓመታዊ ገምጋም ስራሕ ሓቢሩ። ሓላፊት’ቲ ጨንፈር ወ/ሮ ኣለም በላይ፡ በብጽላቱ ዝርከባ ደቂ-ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ ንመንእሰያት ብግቡእ ወዲብካ፡ ተሳትፎአንን…
|
by
Staff
|
ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ መጋወዳ – ንኡስ ዞባ መንሱራ፡ ኣጋጢምዎም ዝጸንሐ ጸገም ዝስተ ማይ ፍታሕ ከምዝረኸበ ገሊጾም። ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሐ ትሕተ-ቅርጺ ፕሮጀክት ማይ ብምብልሻዉ፡ ኣስታት 7 ኪሎ-ሜተር እናተጓዕዙ ክሰትዩ ዝተገደዱ ነበርቲ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ስለዝተዓረየ – ጸገሞም ፍታሕ ከምዝረኸበ ሓቢሮም። እቲ ፕሮጀክት፡…
|
by
Staff
|
ኣብ ንኡስ ዞባ ፎሮ፡ ንምዕባለ ደቂ- ኣንስትዮ ዝሃሲ ድሑር ልምድታት ንኽውገድ ክካየድ ዝጸንሐ ጻዕሪ፡ ዘተባብዕ ውጽኢት ይርከቦ ብምህላዉ – ውሁድ ጻዕሪታት ክቕጽል መዘኻኸሪ ቀሪቡ። ጸሓፊ ህግደፍ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ዓሊ ጃብር ምስ ነበርቲ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ ብዝተኻየደ ጽዑቕ ጐስጓስ…
|
by
Staff
|
ዓመታዊ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ነበርቲ ኣውስትራልያ፡ “ብርሃን ንደርማስ ምዕባለ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብ12 ጥሪ ብልዑል ማዕርግ ኣብ ከተማ መልበርን ተኸፊቱ። ኣብ’ቲ ካብ መላእ ኣውስትራልያ ዝመጹ ኤርትራውያንን ኣዕሩኽ ኤርትራውያንን ዝተሳተፍዎ ድሙቕ ናይ መኽፈቲ ስነ-ስርዓት፡ ከንቲባታት ዝተፈላለያ ምምሕዳር ከተማታት ኣውስትራልያ፡ ምክትል ዳይረክተር…


text:
ሓሳባት ኣብ OneNote ውሽጢ ቅርጺ ይሕዙ
ካብ Evernote ናብ OneNote ብቀሊሉ ተንቀሳቀስ እሞ ብናጻ ኣብ ኩሎም መሳርሒታትካ መዘኻኸሪታትካ ኣሳንዪ። ከመይ ከምዝኾነ ርኸብ
መንገድኻ ፍጠር
ኣብ መናዲል ወይ ዝልጠፉ መዘኻኸሪታት ጽቡቓት ሓሳባት ሓንጡጥካ፧ ልክዕ ምምላእ ቅዲኻ ይውስኾ ድዩ፧ ሓሳባትካ ብዝኾነ መንገዲ ቀሪጽካ ከምዝሸፈንካዮ OneNote ተረዲኡካ ኣሎ። ከም ብርዕን ወረቐትን ብናጻ ቅጥዒ ስምዒት ተይብ፣ ጽሓፍ ወይ ስኣል። ካብ መርበብ ናብ ሓሳባት ስእሊ ድለይ እሞ ቀንጥብ።
ምስ ዝኾነ ሰብ ተሓባበር
ጉጀለኻ ናይ ዘመናት ሓሳብ ይሕዝ ኣሎ። ቤተሰብካ ነቲ ኣማራጺ ንዝዓበየ ዳግማይ ሕብረት ይምድብዎ ኣለው። ኣብ ዝሃለኻ ሃሊኻ ኣብ ተመሳሳሊ ገጽን ኣብ ውሽጢ ምስናይን ጽናሕ።
ብቐለም ሕሰብ
ድሉው። ኣዳሉ። ስኣል። እቲ እንኮ እትደልዮ መሳርሒ ብርዒ ወይ ጫፍ ናይ ኣጻብዕትኻ እዩ። ብኢድ ዝተጻሕፉ መዘኻኸሪታት ውሰድ እሞ ድሓር ናብ ዝተተየበ ጽሑፍ ቀይሮ። ኣገዳሲ ዝኾነ ኣድምቕ እሞ ሓሳባት ብሕብርታት ወይ ቅርጽታት ግለጽ።
ካብ ዝኾነ ቦታ ተራኸብ
መዘኻኸሪ ውሰድ። ካብ መስመር ወጻኢ እኳ እንተሃለኻ፣ ትሕዝቶኻ ካብ ዝኾነ ቦታ ክትስሕቦ ቀሊል እዩ። ኣብ ላፕቶፕካ ጀምር ድሕሪኡ ኣብ ስልክኻ መዘኻኸሪ ኣሐድስ። OneNote ኣብ ዝኾነ መሳርሒ ወይ መድረኽ ይሰርሕ።
-
Windows
-
Apple
-
Android
-
መርበብ
ምስ Office ዝበለጸ
OneNote ኣቐዲምካ እትፈልጦ ናይ Office ቤተሰብ ኣባል እዩ። ካብ ኢሜይል ካብ ዝተሳሕቡ ነጥብታት መዘኻኸሪታት ቅርጺ ሃብ ወይ ሰደቓ Excel ትኸል። ኩሎም ፍትዋት ናይ Office መተግበሪታትካ ሓቢሮም ብምስራሕ ብዙሕ ዝተሰርሐ ርኸብ።
ኣብ ውሽጢ እቲ ክፍሊ ኣራኽብ
ተምሃሮ ሓቢሮም ኣብ ቦታ ምትሕብባር ኣምጽእ ወይ ኣብ ብሕታዊ ማህደራት ናይ ነፍስወከፍ ደገፍ ሃብ። ዝዕደል ጽሑፋት ምሕታም የለን። ካብ ማእኸላይ ትሕዝቶ ማዕኸን ስነዳ ትምህርትታ ክትውድብን ዕዮታት ክትዕድልን ትኽእል ኢኻ።
መደብ Notebook ርኸብ


text:
ብርክት ዝበሉ ነጋዶ፡ ኣውፈርቲ፡ሰብ ዋኒን ትካላት ዝርከብዎም ኤርትራውያን ሰብ ጸጋ፡ ኣብ ዱበይ ተራኺቦም ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ዘትዮም ኣለዉ። እቲ ተበግሶ ካብ ውሽጦም ዝነቐለ ብሙኻኑ ደራኺ ሓይሊ ናይቲ ዝመጽእ መደባቶም ከምዝኸውን ኣየማትእን።
ከምቲ እቶም ሰብ ጸጋ ኣብ ኣኼባታቶም ዝገምገምዎ ጥርናፈ፡ ብሓባር ምስራሕ ብዓቢኡ ድማ ዕዮታቶም ብመንጽር መጻኢ ኩነታት ሃገሮም ናበይ ገጹ ኢዩ ክእንፍት ምምርማር ኣገዳሲ ኢዩ።
ብዙሕ እዋን ቁጠባ፡ ንግድን ወፍሪን ካብ ፖለቲካ ነጺልካ ምርኣይ፡ ካብዚ ግጉይ ኣመለኻኽታ ብምብጋስ ድማ ‘ኣነ ፖለቲካ ኣይምልከተንን ኢዩ’ ዝብል ዘረባ ይስማዕ ኢዩ። የግዳስ ታሪኽ ከምዘረጋግጾ ኣብ ቁጠባዊ ሓርነት ዘይተሃንጸ ፖለቲካዊ ሓርነት ከቶ ክህሉ ኣይክእልን ኢዩ።
ርጉእ ስርዓት ዘይብሉ ሃገር፡ ቁጠባዊ ምዕባለ ኪጎናጸፍ ዘይሕሰብ ኢዩ። ንቁጠባዊ ዕብየት ናይ ሓንቲ ሃገር፡ ካብ ፖለቲካዊ ስርዓት ንላዕሊ: ርጉእ፡ ቁጠባዊ ስርርዕ ናይ ምፍጣር ተርኡ ይዓዝዝ። ብፖለቲካዊ ገበን፡ ብውግእን ወረ ውግእን፡ ብዘይምርግጋእ ዝተሓመሳ ሃገራት፡ ብቁጠባዊ ውድቀት ኪሳቐያ ግድን ኢዩ። ባህጊ ሓርነት ሰባት ኣብ ኣእምሮን ከብዲን ኢዩ መሰረቱ።
ሃገራት ስካንደናቭያ ብሓርነትን ሓጎስን ህዝበን ኣብ ዓለም ቀዳሞት ዝኾና፡ ፍሉይ ቅዋም ወይ ፖለቲካዊ ስርዓት ስለዘለውን ኣይኮናን። ሓርነት ህዝበን ዝደልደለ ብቑጠባዊ ሓርነትን ብልጽግናን ናይተን ሃገራት ጥራይ ኢዩ። ቅዋም ይኹን ፖለቲካዊ ብዙሕነት፡ ነቲ ሓርነት ዘውሕስ ትካላዊ ቅርጺ ጥራይ ኢዩ።
ፖለቲካዊ ቁጠባ፡ ንፖለቲካዊ ስርዓት ቀዲሙ ዝመጽእ ኢዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ቀዳማይ ናይ ህዝቢ መሰልን ብጽሒትን ምዕሩይ ኣሎዶ የለን ምስኣረጋግጸ ኢዩ እቲ ዳሕራይ ነቲ ዝተረጋገጸ ሓባራዊ ረብሓ ዘውሕስ፡ ወይ ነቲ ዘይተረጋገጸ ሓባራዊ ረብሓ ብዓመጽ ዘርግእ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝሃንጽ።
ቁጠባዊ ሓርነት ብመንግስቲ ተዓሚጹ እንተሎ ወላ ብማሕለፍያ ቃላት ዝተወረቐ ቅዋም እውን እንተሃለወ ትርጉም ኣይህልዎን። ካብ ዓለም ዝበለጸ ቅዋም ዝበሃል ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ኢዩ። እቲ ንሕና እዞም ነቶም ብዘይፍትሓውነት ብሃባር ዝተሳቐናን፡ ነቶም ምእንቲ ፍትሕን ሓርነትን ምእንታና ዝሓለፉ ብሓባር እንዝክርን ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪቃ ንኹሎም እቶም ኣብኣ ዝነብሩ ብብዙሕነት እተጠመሩ ህዝቢ ብማዕረ ትብጻሕ ኢሉ ኢዩ ዝጅምር። ሎሚ ደቡብ ኣፍሪቃ ካብ ግዜ ኣፓርታይድ ብዘይሓይሽ ምቁምጣዕ ብልሽውና፡ ድኽነትን ሕሰምን ህዝቢ እትልለ ሃገር ኮይና ኣላ።
እቲ ንዛየር ንልዕሊ 30 ዓመት ዘሳቐያ ዲክታተር ሞቡቱ እውን ከመይ ዝኣመሰለ ቅዋም ነይርዎ ኢዩ። ሞቡቱ ኣብ ናይ 1996 ናይ ሓድሽ ዓመት መደርኡ ‘ሓራን ርትዓውን ምርጫታት ኣኽሊል ዲሞክራሲ ኢዮም’ ኢሉ ውን ነይሩ ኢዩ። የግዳስ ከምኡ ዝብለሉ ዝነበረ እዋን ኮንጎ ብኣዚዩ ምእኩል ስርዓት ትመሓደር ስለዝነበረት፡ ህዝባ ዝስተ ማይ ዝሰኣነ፡ ብጥምየትን ስደትን ዝተበታተነ ኮይኑ ከሪሙ። ሞቡቱ ካብ ጸጋታት ናይታ ሃገር ክሳብ 16 ቢልዮን ዶላር ብምስራቕ ኣብ ስዊዝ ኣብ ናይ ውልቁን ናይ ቤተሰቡን ሕሳባት ባንክ ከምዝኣቱ ስለዝገበረ እታ ሃገር ናብ ምብትታን ኣትያ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ተመሳሳሊ ኢዩ። መንግስቲ ጨቢጡ ዘሎ ጉጅለ ንቑጠባዊ ስርዓት ኤርትራ ማዕረ ፖሊሳዊ ስርዓትን ጸጥታን ተገዲሱ ዝቆጻጸሮሉ ዘሎ ምኽንያት፡ ቁጠባዊ ሓይሊ ንፖለቲካዊ ስርዓት ክስዕር ከምዝኽእል ስለዝኣምን ኢዩ።
ንመንግስቲ ኤርትራ ቁጠባ፡ ወፍሪን ንግድን ንህላዊኡ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ስግኣት ሃገራዊ ድሕነት ጌሩ ኢዩ ዝቖጽሮ። ከምኡ ስለዝኾነ ኢዩ ድማ ኣብቲ ዘካይዶ ቁጠባዊ ንጥፈት፡ ብዘይካ እቶም ካብ እዋን ናጽነት ኣትሒዞም ብምጥፍፋእን ስርቅን ስሞም ዝገነነ ዕሉላት ቀጠፍቲ ሰባትን ስድራቤቱን ካልእ ኣካል ዘይሕውስ ዘሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ መወዳእታ 90ታት ኣትሒዙ ንዘዝቦቐለ ርኹብ ድኳኑ ዝመንጠሎ፡ ንግዱ ዝመንዘዖ እውን ብዘይምኽንያት ኣይኮነን። ጀነራላትን ኮለነላትን እንዳለኣኸ ንኸም እንዳ ዓንሰባ፡ ቤተሰብ ለኣከ፡ መሓመድ ሓጎስ ኦሞ፡ ሓሰን ኬክያ፡ ኣቶ ሓጎስ ወናኒ እንዳ ድስቲ፡ ዶክተር ወዲ ቫካሮ፡ ኣሕዋት እንዳ መሓመድ፡ ወነንቲ ፋብሪካታት ድባርዋ፡ ላጺ፡ ሃይለ ጨው፡ዘርአጋብር፡ ፍቕረ፡ ስድስቱ፡ ዶክተር መድሃነ፡ ወዘተ ብኣግኡ ንገሊኦም ዘሕቀቖሉ ንገሊኦም ዘሳደደሉ ምኽንያት ቁጠባዊ ሓርነትን ገስጋስን በዳሂ ፖለቲካዊ ዓመጽ ሙኻኑ ኣረጋጊጹ ስለዝፈልጥ ኢዩ።
እዞም ኣብ ዱባይ ተኣኪቦም ዝቐነዩ ሃገራውያን ጉዳይ ጥርናፈኦም፡ ሞያዊ ምትሕግጋዞም ዓዚዝዎም ምርኻቦም ግርም ኢዩ። ዝበዝሑ ካብኦም ኣብ እዋን ገድሊን ድሕሪኡን ኣበርክቶ ምግባሮም እውን ንሃገራዊ ተገዳስነቶም ዘርኢ ኢዩ።
እቲ ኣኼባ ግን ብዛዕባ ገንዘብና መወዳእትኡ ናበይ ከብል ኢዩ ኪኸውን ኣይግባእን። ወይ ውን ኣብ ኤርትራ ሓርነትን ዝበዝሐ ህዝብና ይረጋገጽ ኣይረገጋጽ ብዘየገድስ፡ ብከመይ እዚ ኣኪብናዮ ዘሎና ገንዘብ ናብ ሃገርና ከነእትዎ ንኽእል ዝብል ኪኸውን ኣይግባእን።ላም ብፍርቂ ጎና ክትሰብሕ ኣይትኽእልን ኢያ።
እቲ ሕመረት ናይቲ ሕቶ፡ ሃገርና ብቐንዱ ድማ ሉዓላውነትን ቁጠባዊ ሓርነትን መላእ ህዝቢ ብኸመይ ይረጋገጽ ኢዩ ኪኸውን ዝግባእ። ኣብ ውሽጢ እቲ ሕቶ ድማ ‘ንሕና እዞም ገንዘብ ክንገብር በቒዕና ዘሎና ሰብ ጸጋ ኣብቲ ዓቢ ሃገራዊ ጉዳይ እንታይ ከነበርክት ይግባእ፡ ንሕና ካብዚ ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ኢሉ ዘሎ፡ ገሊኡ ንሕና ሳንቲም ኣብ ዘይነበረና ግዜ ሃብትን ንግድን ዝነበሮ እሞ ብሰንኪ ኩነታት ሃገርና ዝተበታተነ ህዝቢ እንታይ ጌርና ንሕግዞ፡ ኣበርክቶና ኣብ ሕውየትን፡ ሰላምን ሓርነትን ኤርትራ እንታይ ኪኸውን ይግባእ’ ዝብል ልቦና ዘለዎ ንቕሎ ኪኸውን ይግባእ።
ገንዘብ ሓይሊ ኢዩ፡ ግን ከኣ ገንዘብ መልሲ ናይ ሉዓላውነት ኣይኮነን። ብገንዘብ ዝግዛእ ሓርነት የልቦን። ብገንዘብ ዝድገፍ መንገዲ ሓርነት ግን ብዙሕ ኢዩ።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
3 ኣቱም ዓያሹ ሰብ ገላትያ፡ የሱስ ክርስቶስ ከም እተሰቕለ ዀይኑ ብንጹር ተሳኢሉልኩም ኬብቅዕሲ፡ መን ደኣ ኣታለለኩም፧
2 ካባኻትኩም እዚ ጥራይ ክፈልጥ እደሊ ኣለኹ፦ ብግብሪ ሕጊ ዲኹም መንፈስ ተቐቢልኩም፡ ወይስ በቲ ዝሰማዕኩምዎ ብምእማንኩም፧
3 ክሳዕ ክንድዚዶ ዓያሹ ኢኹም፧ ብመንፈሳዊ መገዲ ድሕሪ ምጅማርኩም፡ ብስጋዊ መገዲዶ ትዛዝሙ ኣለኹም፧
4 ክሳዕ ክንድዚ ዚኣክል መከራ ዘሕለፍኩምዶ ንኸንቱ እዩ፧ ንኸንቱ እኳ ኣይነበረን።
5 እሞኸ፡ እቲ መንፈስ ዝሃበኩምን ኣብ መንጎኹም ግብርታት ሓይሊ ዝገበረን፡ ብምኽንያት ግብሪ ሕጊ ድዩ ገይርዎ፡ ወይስ በቲ ዝሰማዕኩምዎ ብምእማንኩም፧
6 ከምቲ ኣብርሃም “ብየሆዋ ኣመነ፡ ጽድቂ ዀይኑ ድማ ተቘጽረሉ” እተባህለ እዩ።
7 እቶም ንእምነት ጠቢቖም ዚስዕቡ፡ ንሳቶም ደቂ ኣብርሃም ምዃኖምሲ ትፈልጡ ኢኹም።
8 እቲ ቕዱስ ጽሑፍ፡ ኣምላኽ ካብ ኣህዛብ ንዘበሉ ብእምነት ከም ዜጽድቖም ኣቐዲሙ ርእዩ፡ ንኣብርሃም፡ “ኵሎም ኣህዛብ ብኣኻ ኺባረኹ እዮም” ኢሉ ኣቐዲሙ ኣበሰሮ።
9 እምበኣር፡ እቶም ንእምነት ጠቢቖም ዚስዕቡ፡ ምስቲ እሙን ኣብርሃም ይባረኹ ኣለዉ።
10 ከመይሲ፡ “ኣብቲ ኣብ ጥቕልልቲ መጽሓፍ ሕጊ እተጻሕፈ ዘይጸንዕን ንዕኡ ዘይገብሮን ዘበለ ርጉም እዩ” ተባሂሉ ስለ እተጻሕፈ፡ እቶም ኣብ ግብርታት ሕጊ ዚምርኰሱ፡ ኣብ ትሕቲ መርገም እዮም።
11 ኣብ ርእሲ እዚ፡ “ጻድቕ ብእምነት ይነብር” ስለ እተባህለ፡ ብሕጊ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዚጸድቕ ዋላ ሓደ ኸም ዘየልቦ ርዱእ እዩ።
12 እቲ ሕጊ ኣብ እምነት እተመርኰሰ ኣይኰነን፣ የግዳስ፡ “እቲ ዚገብሮ፡ ብእኡ ብህይወት ኪነብር እዩ።”
13 “ኣብ ጕንዲ ዚስቀል ዘበለ ርጉም እዩ፡” ተባሂሉ ስለ እተጻሕፈ፡ ክርስቶስ ኣብ ክንዳና መርገም ብምዃን፡ ካብ መርገም እቲ ሕጊ ዓዲጉ፡ ሓራ ኣውጺኡና እዩ።
14 ከምኡ ዝዀነ ኸኣ፡ በረኸት ኣብርሃም ብየሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ ኣብ ኣህዛብ ምእንቲ ኺወርድ እሞ፡ ንሕና ብእምነትና ነቲ እተተስፈወ መንፈስ ምእንቲ ኽንቅበል እዩ።
15 ኣሕዋተየ፡ ካብ ናብራ ሰብ ብእተወስደ ምሳሌ ገይረ ኽዛረበኩም፦ ሓደ ኺዳን ምስ ጸንዐ፡ ብሰብ እኳ እንተ ጸንዐ፡ ዋላ ሓደ ኣየፍርሶን ወይ ኣይውስኸሉን እዩ።
16 እቲ ንኣብርሃምን ንዘርኡን እተነግረ ተስፋ፡ ከም ንብዙሕ፡ “ንኣዝርእትኻ” ዘይኰነስ፡ ከም ንሓደ፡ “ንዘርእኻ” እዩ ዚብል፣ ንሱ ድማ ክርስቶስ እዩ።
17 ብተወሳኺ፡ እዚ እብል ኣለኹ፦ እቲ ድሕሪ 430 ዓመት ዝመጸ ሕጊ፡ ነቲ ኣቐዲሙ ብኣምላኽ ዝጸንዐ ኺዳን ኣየፍርሶን፡ ነቲ ተስፋ እውን ኣይስርዞን እዩ።
18 እቲ ውርሲ ኣብ ሕጊ እተመስረተ እንተ ዀይኑ፡ ደጊም ኣብ ተስፋ ኣይኰነን ተመስሪቱ፣ ኣምላኽ ግና ብተስፋ ኣቢሉ ንኣብርሃም ብለውሃት ሃቦ።
19 እቲ ሕጊ ደኣ ንምንታይ ተዋህበ፧ እቲ እተተስፈወ ዘርኢ ኽሳዕ ዚመጽእ፡ ኣበሳ ንምግሃድ ተወሰኸ፣ ብኢድ መንጎኛ ድማ ብመላእኽቲ ተመሓላለፈ።
20 ንሓደ በይኑ፡ መንጎኛ ኣየድልዮን እዩ፣ ኣምላኽ ከኣ ሓደ እዩ።
21 እሞ ደኣ እቲ ሕጊ ምስ ተስፋታት ኣምላኽ ዚጻረር ድዩ፧ ኣይፋሉን! ህያው ኪገብር ዚኽእል ሕጊ ተዋሂቡ እንተ ዚኸውን፡ ብሓቂ ጽድቂ ብሕጊ ምዀነ ነይሩ።
22 ግናኸ፡ እቲ ብየሱስ ክርስቶስ ብምእማን ዚርከብ ተስፋ ነቶም ዚኣምኑ ምእንቲ ኺውሃብ፡ እቲ ቕዱስ ጽሑፍ ንዅሉ ኣብ ትሕቲ ሓጢኣት ኣሰሮ።
23 ይኹን እምበር፡ እምነት ቅድሚ ምምጻኣ፡ ነታ እትግለጽ እምነት እናተጸበና፡ ተኣሲርና ኣብ ትሕቲ ሕጊ ንሕሎ ነበርና።
24 ስለዚ፡ ብእምነት ምእንቲ ኽንጸድቕ፡ እቲ ሕጊ ናብ ክርስቶስ ዜብጽሕ መጕዚ ዀነና።
25 ሕጂ ግና፡ እምነት መጺኣ ስለ ዘላ፡ ደጊም ኣብ ትሕቲ መጕዚ ኣይኰንናን።
26 እምበኣር፡ ኵላትኩም በታ ብክርስቶስ የሱስ ዘላትኩም እምነት፡ ደቂ ኣምላኽ ኢኹም።
27 ከመይሲ፡ ኵላትኩም ብክርስቶስ እተጠመቕኩም ዘበልኩም፡ ንክርስቶስ ለቢስኩምዎ ኢኹም።
28 ኵላትኩም ብክርስቶስ የሱስ ሓደ ኢኹም እሞ፡ ኣይሁዳዊ ወይስ ግሪኻዊ የልቦን፡ ባርያ ወይስ ጭዋ የልቦን፡ ተባዕታይ ወይስ ኣንስተይቲ እውን የልቦን።
29 ብተወሳኺ፡ ናይ ክርስቶስ እንተ ዄንኩም፡ ዘርኢ ኣብርሃም ኢኹም፣ ብመሰረት እቲ ተስፋ ኸኣ ወረስቲ ኢኹም።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ገላትያ 3
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ስርዓት ህግደፍሲ ኣብቂዑ ነይሩ: ተሪፉ ዘሎ ጉዳይ ተቓወምቲ ሓይልታት እዩ::
ስርዓት ህግደፍሲ ኣብቂዑ ነይሩ::
ተሪፉ ዘሎ ጉዳይ ተቓወምቲ ሓይልታት እዩ::
ብሚካኤል ኣጎስቲኖ 12/11/20 ጀርመን::
ስምረት ማለት ሓደ ምኻን ጥራይ ኣየስሞዕን:: ስምረት ማለት ዕርቂ እዩ:: ዕርቂ ናይ ሓባር ዕላማ ወይ ትጽቢት ንዘለዎም ማለት እዩ:: ብዙሓት ወገናት : ናይ ሓባር ትጽቢት ዘለዎም ክንሶም ኣብ ሜላ ምስ ዝፈላለዩ መኻልፍ ይፈጥሩ:: እዞም ናይ ሜላ መኻልፍ እዚኣቶም ከም ቀዳማይ ጎንጺ ክስርዑ ዘይግበኦም ምስ ዝኾኑ: እቲ ዝተርፍ ግደ : ናይ ምስማር: ወይ ብሓባር ምስራሕ ዕድል ይህልዎም:: ኣብ ጉዳይና ምስ ንሪኢ : እቶም ናይ ሜላ መኻልፍ : ከም ቀዳማይ ጎንጺ ሰለ እነቅርቦም እዮም:: ብድሕሪኡ እንካይዶ ብሓባር ክንሰርሕ ኣብ ሓደ ጣውላ ኮፍ ክንብል‘ውን ኣይካኣልን :: ርሑቅ ከይከድና ኣብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ: ምስ ኣሕዋትና ኩናማ ዝተራእየ ሓደ ኣብነት እዩ:: ኑሱ ዝፈጠሮ በሰላ ንምዕራዩ ስጋዕ ሕጂ ካብቲ ሓደ ሸጊሩና ዘሎ ጉዳይ እዩ::
በዚ ወዲ ከምዚ ጉዳይና ዓመታት በሊዑልና ይርከብ:: ዝፈላሊየና ክህሉወና ንቡር እዩ:: እንተኾነ ሰብ ዝገብረና: ከማኡ‘ውን ደቂ ሃገር ምኻንና ኢልካ ምስ ሓለግትና: ንዝፈላልየና: ኮፍ ኢልካ :ምስ ንፈትሕ እዩ:: ተቃውምቲ ውድባትን ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን :እዚ ግዜ ሂወት ደቅናን:ንብረትናን: ሓድነትናን:እምነትናን: ባህልናን: ዕድመናን:ዝበልዕ ዘሎ ኮፍ ኢሉ ዝጽበየናዶ ይመስለና ኣሎ፤ ሰሚርና እንተጎዩና‘ውን ንኽነርክቦ ኣጸጋሚ እዩ:: ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ዝጠፋኤ ሂወትን ጉልበትን ድማ ኣይክንረኽቦን ኢና:: ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና መድረኽ ድማ ዘሕፍር እዩ:: ኣብ ሞንጎና መን እዩ ጸላኢ: መን እዩ ፈታዊና: ክንፈልጥ: ሓድነት ወይ‘ውን ትርግታ ህዝብና ሰሚዖም ነዚ ዝድግፉን: ወይ እውን ዘተዓናፍቁ ኣየኖት ውድባት እየን: ኢልካ ብጉሉጽ ንመሪሕነት ኪዳን ድዮም ምሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ምስ ትሓትት ንኽገልጹ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን:: እዚ ስለ ዝኾነ ኻኣ መፍቲሒ ተሳኢንዎ : ስለዚ ጉዳይና ኣብ ጽልግልግን ከም ሓሪጭ ዝሓዋውስዎ ንሪኢ ኣሎና:: ድሓር ንምፍላዩ ከጸግመና እዩ: ስለዚ መፍቲሕና እንታይ እዩ ዝብል ጥዑይ ሓታታይ:ምስ ዝሓትት :ንድሕሪት ተመሊስና ካብ ቶሞክሮና ማለት ካብ ምሕዝነት ክጅምር: ንምንታይ 15ዓምት ዝኣክል ወሲዱልና ኢልና ምስ ንሓትት :ፋይልና ምግንጻል ከድልየና ኡዩ::
ከም ዝፍለጥ 11 ውድባት ኣብ ታሪኽና ተገይሩ ዘይፈልጥ ን መጀመርያ ብሓንሳብ ኮፍ ኢለን: ናይ ሓባር ስምምዕ ክፍርማ ምስ ተራእያ:: ኩሉ ንሰላምን ዲሞክራሲ ኤርትራ : ዝብህግ: ኤርትራዊ ኮነ ደገፍቲ ኤርትራ: ንውድባትና ምስጋና ኣቅሪበን እየን:: ኣንተኾነ ግን ከምቲ ዝተጸበናዩ ኣይኮነን:: እዚ‘ውን ሓሊፉ: ዓመታት ወሲዱ: ድሕሪ ክንደይ ውረድ ደይብ ከኣ: ካብ ምሕዝነት ዝሓሸ ተባሂሉ እንኮላይ ብ ህዝባዊ.ግንባር: ነበር ዝዋስእዎ. ናይ ሓደ ሓበራዊ ፖለቲካ ስምምዕ ተበጽሔ:: ኤርትራው ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዝብል ክምስረት ተኻእለ:: እዚውን ከምቲ ዝሓለፈ ኣድማዒ ስራሓት ክገብር ኣይተራእየን እንትርፎ ምፍንጫላትን ወረ ምፍንጫላትን:: ብድሕሪ እዚ ኹሉ ሽግራትና:: ካብ ህዝቢ ድዩ ዋላ‘ውን ኣባልት ውድባት :ኣቱም ሰባት እንታይ እዩ ጉድና ኢሉ ከዕዘምዝም ጀመረ: ንኽትሓትት ምስ ትደሊ‘ውን መልሲ የሎን:: ምኽንያቱ ከምቲ ዘበነ ሰውራ እተን ውድባት ኣሳራርሔኤን: ጉሉጽነት ዘይብሉ ምስጢር: ትብል ቃል ተወንዚፎም ስድሪ ትኹን ሓበረታ ክህቡ ዘይደልዩ: ኣንካይ ንህዝቢ: ንኣባላቶም ብዕበጦ ዕበጦ መሬት ዝዕርቡ እዮም :: ድሕሪዚ ሓደ ነገር ክግበር ኣለዎ: ማለት: ህዝቢ ክካፎሎ ኣለዎ ብዝብል: ነዚ ኣብ ዝኾነ ኩርንዓት ዓለምና ኣብ ሰሚናራት ድዩ፤ ኣብ ኣኽባታት ክዝረበሉ ኣሎዎ ዝብል (ተጽዕኖ) ምስ ተገብረ:: ነዚ‘ውን ኣነ ሎሚ ከም ዝርዳኣኒ: ነምሰሉ ወይ (ንምንድንጋር)መራሕቲ ውድባትና ክቅበልዎ ኪኢሎም ባሃላይ እየ:: ድሕሪኡ ወርኪሾብ ኣዳሊኻ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ክእቶው ተመዲቡ:: ቐጺሉ ኣብ ሕዳር 2011 ኣብ ኣዋሳ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ድሕሪ ምምስራቱ:: ስድሪ እንተኾነ‘ውን ክስጉም ኣይካለን:: ኣብቲ መጀመርያ ኣብ ኩሉ ዓዲታት እና ዘረት ጉጂለ ድሕሪ ምምስራት ድሕሪኡ ንክልተ ዓመትን ፈረቓን እውን ኣበይ ከም ዘሎ እንታይ ይገብር ከም ዘሎ ከም ጉጂለ ሓንቲ ጽሕፍቲ ትኹን ሓበረታ ረኺቡና ኣይንፈልጥን:: በንጻሩ እንታይ እዩ ጉድይና : ኣበይ ኣሎና: ኣሎ ድዩ እዚ ኤርትራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፤ ኢልካ ብስሪዒታዊ መንገዲ ምስ ዝሕተት መልሲ ዝባሃል የለን ::
ክገርመኩም ኣብ ሃገረ ጀርመን ገለ 8 ጉጂለታት ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣለዋ: እዘን ጉጂለ ብሓባር ካብ ዝሰርሓ ነዊሕ ገረን እየን:: ናይ ሓባር ሽማግለ እውን ኣለወን:: እዛ ናይ ሓባር ሽማግለ ኣብ ጀርመን እትርከብ ንዝምልከቶ ኣካል ማለት ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተዳጋጋሚ ጽሑፍ ኣብ ዝጻሓፈትሉ መልሲ እንተበልካ መልሲ ትመስክር::ኣብ መቸረሽታ:ሓንቲ: በልበል ትብል ጹሑ ይላኣኾም: መልሲ ቡቁልጥፍ እንተደይሂብኩምና ኣብ መርበብ ሓበረታ ኤርትራውያን ክንዝርገሖ ኢና ምስ በልናዮም:: ባይቶ ታኣኪቡ ዘይትፈልጥ ብሁጹጽ ክትእከብ ኪኢላ:: እቲ መልሲ ዝተዋህበና ንግዜ ይገድፎ:: ብድሕሪኡ ውን ወዲ ድሙ ከም ቀደሙ ኮይኑ ስጋዕ እዚ ቁሩብ ግዜ እምም ጉዳይ ባይቶ ኾይኑ ተሪፉ::
ሎሚ ኩላህና ከም ንፈልጦ ኣብ መንጎ ፈጻሚትን: መሪሕነት ባይቶን: ንነዊሕ ግዜ ዘይምርድዳኦም: ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ ምስጢር ተታሒዙ ብምጽናሕ ሕጂ ስለ ዝተተኮሰ: መሪሕነት ባይቶ ኣብ ፓል: ፈጻሚት ኣካል ካኣ: ነቶም ንኽልተ ዓመትን ፈረቃን: ዘይትፍለጦም: ጉጂለታታ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ: ሓንቲ ሕንጻጽ መልእኽቲ : ሊኢኻ ዘይትፈልጥ: ቀሚሽ ኣዳይ ሓንኩሉኒ ዝዓይነቱ ኣብ ከተማ ሽቱትጋርድ ሃገረ ጀርመን : ኣቦ ወንበር ፈጻሚትን ከም‘ውን ምክትል ኣቦወንበር ፈጻሚት ኣኸባ ተገይሩ:: እቲ ዝበልዎ ሰሚዕና :: እቲ ካብ ገዛ ለበዋ ዝተቀበልዎ ግን ምፍንጫል ክንሰምዕ ኣይንደልን ኢና:: ይኣክል: ብሓደ ኣቲኹም ተራዳዲእኩም ክትወጹ ኢዩ ድልየትና እዩ መልሲ ዝተዋህቦም::
ስለዚ ኣብ መደምደምታይ::
ሎሚ ሃገር ንምድሓን እዩ ክንሰርሕ ዝግባእ : እንካይ መራሕቲ ውድባትና: ማንም ኤርትራዊ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ:: ተቓውሞ ውድባትና ግን : ፍሉይ መለለይ ኮይንወን ዘሎ: ኣብ ጸቢብ ውድባዊ ስሚዒት ተሸኺለን: እዚ ዘይባሃል ኣብ መንጎኦም ቅርሕንትታትን: ናይ ስልጣን ውድድር: ከይኣለዩ :: ኣብ ሓቀኛ ሓድነት ከሰርሑ ዝኹእሉ ዱልዱ ጎደና ክበጽሑ ኣሸጋሪ ምኻኑ እዩ:: ሰለዚ ሃገርና ንምድሓን ሕሳብና ክንገብር ኣሎና ባሃላይ እየ:: ወድባት ኤርትራ ከም‘ውን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ: ብጠቅላሉ ንሓድነት ዝብል ምስርሕ ካብ ዝጅምር 15 ዓምት ካብ ገበረ: እሞ ብዘይ ፋይዳ ባሓቂ ካብ ንቅዲሚት ንድሕሪት: ዋላ ሕጂ‘ውን ጉባኤ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ: እንተተገብረ: ነተን ውድባት ጠቅሚ ደኣ እንበር: ንህዚቢ ኤርትራ ከምዘይ ጠቅም በዚ ኣጋጣሚ ሪኢቶ ክገልጽ ይፈቱ::ስለዚ ገለ ዝማሃዘሉ ኩነታት ክፍጠር ኣሎዎ: ይፍረስ ማለተይ ኣይኮንኩን: ብጥርንፉ ንምጽናሕ እውን ሓጋዚ እዩ: ግን ጎኑ ጎኑ ሓደ ሓያል ናይ ህዝቢ ምልዓል እንተደይ ተፈጢሩ:: ሽዑ እዩ ጉዳይ ህዝቢ ወይ እውን ትርግታ ልቢ ክስማዕ ዝኽእል::ብዘይ ቀላዓለም ሃገራዊ ባይቶ ብኺዳን እዩ ዝዝወር: ስለ ዝኾነ መራሕቲ ሃገራዊ ባይቶ መሪሕነቱ ካብ ኪዳን እዮም:: ኣስናዳዊት ጉባኤ ዘተመስረትት ዕብለላ ብኪዳን እያ:: ማለት ኣሳናዳዊት ሽማግለ 6 እዮም ካባቶም 4 ካብ ኪዳን :: ስለዚ ኩቡራት ኣንበብቲ ኣብ ዝመጽእ ጉባኤና እንታይ ንጽበ:?: በይኑ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክርስያዊ ለውጢ::ከሰጋግረና ማለት ብገምጋመይ ኣይክእልን እዩ ባሃላይ እየ::ምኽንያቱ ን15 ዓምት ኣብ( መካነክ ረውሕ)ኣብ ጋማን ጸኒሕና ኢና እሞ: ሕጂኽ ናበይ: ዝብል ነንበብቲ ይገድፎ ::
ካብ
ምካልኤ ኣጎስቲኖ
ጀርመን
ስርዓት ህግደፍሲ ኣብቂዑ ነይሩ: ተሪፉ ዘሎ ጉዳይ ተቓወምቲ ሓይልታት እዩ::, 5.0 out of 5 based on 1 rating


text:
ትካላት ጸጥታ ኤርትራ ኣብ እንዳስላሰ ዝነበረ ድኻታት ብዓቕሞም ሓምለ ሽጉርቲ ዝለዋወጡሉ ዝነበሩ ዕዳጋ ኣፍሪሶሞ ምህላዎም ኣብ ዝሓለፉ መደባትና ሓቢርና ነይርና።
እዚ ተግባር መቐጸልታ ናይቲ ኣንጻር ህዝቢ ዝተኣወጀ ኩናት ኢዩ። መራሒ እቲ መንግስቲ ሳዲስት ስለዝኾነ ስቓይ ክውሕድ ከሎ ባህትኡ ይጎድል፡ ስለዚ ድማ ስቓይ ቀጻሊ ኪኸውን ይእዝዝ። ስቓይ ህዝቢ ቀጻሊ ጥራይ ዘይኮነስ ብዙሕ ኪኾነሉ ሰለዘለዎ ኣብ ብዙሕ ዓውድታት ኪትግበር መምርሒታት የውጽእ። ምኽንያቱ ብባህረ ሰብነት ሳዲስት፡ ዝያዳ ስቓይ ህዝቢ ዝያዳ ባህታ ንዐኦም ኢዩ።
ምፍራስ ዕዳጋ ሽጉርቲን ሓምሊን ናይዚ ሳዲስት ባህሪ መርኣያ ኢዩ። ሰብ ድኻታት ሳናቲም ኣጠራቒሞም ዝሸጡሉን ዝዕዱጉልን ዕዳጋ ኪፈርስ ከመይ ኢሉ ባህታ ይስመዖ። ኣብቲ ከባቢ ሓንቲ ሓምሊ ገዚኣ ጠጢቓ ደቃ ከተብልዕ ዝመጸት ሰይቲ ስዉእ፡ ሓምሊ ስኢና ደቃ ጾሞም ክውዕሉ ከለዉ ከመይ ኢሉ ባህ ይብሎ። እዞም ደቂ ስኡናት መብዛሕተኦም እቶም ኪቕልብዎም ዝግባእ ኣቦታቶም ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ኣብ መከራታት ሊብያን ሱዳንን ዘለዉ ኢዮም።
ድኽነት መወዳእታ ተሳኢንዎስ ሎሚ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ኣብ ታሪኽ መግዛእቲ እውን ብዘይተራእየ ዓቐን ኣብ ኣመንዝራነት ይዋፈራ ምህላወን ንርኢ ኣሎና። ሰብ ሓዳር ከይተረፋ እቲ ምርጫ ኣብ መንጎ ደቀን ብጥምየት ሙማትን ነብስኻ ሸጥካ ምቕላቦምን ምስ ኮነን፡ ነብሰን ይሸጣ ኣለዋ። እቲ ከብድኻ ዝበልዕ ድማ ሓደ ሓደ እዋን በቲ ነብሰን ሸይጠን ዝረኸበኦ ገንዘብ፡ ንሰብኡተን ቱታን ጫማን ዓዲገን ኣብቲ ተኣሲሮሙሉ ዘለዉ መዓስከራት ተሃድሶ ከበጽሓ ምርኣይ ኢዩ።
ብዙሓት ኣዴታት ለይቲ ተሲአን ዝልምና፡ ተጎልቢበን ኣብ ዘሕንኸን ስራሕ ዝዋፈራ ኣለዋ። ለይቲ ለይቲ ኣብቲ ካብ ወጻኢ ዝመጹ ሰብ ዘመን ዝዓብዱሉ ለይታዊ ትልሂታት ሽቓቕን ትፋእን ሰኽራናት ክውልውላ ዝሓድራ እውን ብዙሓት ኢየን። እዚ ስርዓት እዚ ከምቲ መዕበይኡ ዝበደሎ ኣንጻር ክብርታት ስድራቤታት ዘንቀደ ኢዩ። ሓደ ካብቲ ንሳዲስት ባህርያቱ ባህታ ዝፈጥረሉ ምብትታን ስድራቤታት ኢዩ።
ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ሓደ ሓላዊ እሱራት ዝነበረ ከምዝገለጾ፡ ንሓደ ላዕለዋይ ሓላፊ እሱር ባዕሎም ዝሰንዕዎ ስእሊ ጌሮም በዓልቲ ቤቱ ምስ ካልእ ሰብ ደቂሳ ከላ ብመስኮት ሽላኡ ኣስሊኽሙሉ ነይሮም። ዕላምኦም ነቲ ኣብ ማእሰርቲ ደርብዮም ዘሳቐይዎ ዘለዉ ሓላፊ፡ ተወሳኺ ስቓይ ጌሮም ንምቕታሉ ኢዩ። ናይ ሕልና ስቓይ ዝብል ፍልስፍና ሳዲስት ሰባት ጭካነኦም ንምርዋይ ዝግልገሉሉ ሜላ ኢዩ። ህግደፍ ምድስካል ዝብል ነገር ዝፈጠረ ፡ንሰባት ብሕልና ንምስቓዮም ኢዩ። እዚ ባህሪ ድማ ንሳዲስት ባህርያቶም ዘንጸባርቕ ኢዩ።
ብስቓይ ሰባት ዝድሰት መራሒ ሒዝካ ስቓይካ ባዕሉ ክውዳእ ምጽባይ ሕልሚ ኢዩ። ስቓይ ዝውዳእ ስቓይ ደው ብዘብል ናይ ሓባር ትብዓት ጥራይ ኢዩ። ኣኽርያ ትመስክር!


text:
ኣፍሪቃ ግዙፍ ብድሆታት ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣጋጢምዋ`ሎ፡ 600 ሚሊዮን ኣፍሪቃውያን ፍጹም ናይ ኤለክትሪክ ዕድል የብሎምን
ኣብ ዙርያ ክፋላት መብዛሕቲኡ ኣፍሪቃ፡ ዝርኤ ዘሎ ዳርጋ መዓልታዊ ምጽልማት ሕጽረት ሓይሊ ኤለክትሪክ፡ ንድኻን ሃብታምን ብሓባር ተንኪፍዎ`ሎ። ንምዃኑ ብድሆታት ምምንጫው ሓይልን ፡ ምውላዕ መብራህቲን እንታይ`ዩ ኣብ ዝብል ጌብ ጃስለው ዝሰርሖ ይቕጽል።
ኣብ ናይሮቢ በርድ ናይ ዘፍሪ ትካል ሓላፊት በቲ ምቢተ፡ ብሰንኪ ሕጽረት ሓይሊ ኤለክትሪክ ንግዳ ኣብ ሓደጋ ከምዝወደቐ ትገልጽ።
'ዝሓለፈ ሓደ እዋን፡ ን3ተ መዓልታት ብዘይ ኤለክትሪክ ስለዝነበርና፡ ዝኾነ ይኹን ክንሰርሕ ኣይከኣልናን። ማሺናትና፡ መዝሓሊ ክፍልና፡ ኮታስ ኩሉ ስራሕ ብዘይ ኤለክትሪክ ክንቀሳቐስ ኣይክእልን`ዩ"
ኣብ ትካል ሓይሊ ኤለክትሪክ ኬንያ ተኣማሚንካ ንግዲ ምክያድ ከቢድ ክሳራ ዘለዎ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ ትብል ኣተሓሒዛ።
ኣብ ኬንያ ኾነ ኣብ ካልእ ኸባብታት ኣፍሪቃ ዘሎ ጸገም፡ ተደራራቢ`ዩ፡ ፍጹም ዕድል ኤለክትሪክ ዘይምርካብ፡ ምኽባር ዋጋን፡ ቀጻልነት ኤለክትሪክ ዘይምህላውን`ዩ።
ኣፍሪቃ ግዙፍ ብድሆታት ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣጋጢምዋ`ሎ። 600 ሚሊዮን ኣፍሪቃውያን ፍጹም ናይ ኤለክትሪክ ዕድል ዘይብሎም`ዮም። 60 % ናይ`ቲ ሀዝቢ ማለት`ዩ።
ኣፍሪቃ ካብ ካልኦት ዞባታት ዓለምና ዝተሓተ ሓይሊ ትረክብ፡ ግን ዳርጋ ከምዚ ኣብ በዓል ኣመሪካ ዝኽፈል ዋጋ ትኸፍል፡ ኣብ ምብራቕ እስያ ካብ ዝኽፈል ዕጽፊ ትኸፍል።
ኣብ ዳቮስ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝተኻየደ ዓለማዊ ኤኮኖሚያዊ መድረኽ፡ ዝተዛረቡ ፕረሲደንት ባንኪ ልምዓት ኣፍሪቃ ዶናልድ ካበሩካ፡ ሕጽረት ሓይሊ ኤለክትሪክ ንሃገራት ኣፍሪቃ ንድሕሪት ይጎትተን ኣሎ ኢሎም ኔሮም። ድኹም ትሕተ-ቕርጺ ኣፍሪቃ ፡ንምዝርጋሕ ሓይሊ ዝዓበየ ብድሆ ምዃኑ`ውን ጠቒሶም።
"ነብስወከፍ 54 ሃገራትና፡ ካብ ዘበታዊ ዓቕመን ጥራሕ ውሕስነት ሓይሊ ኤለክትሪክ ክህልወን ኣይክኣልን`ዩ። ሓይሊ ክንረኽበሉ ንኽእል ዞባዊ ዕዳጋ ክንፈጥር ኣለና "
ቁጽሩ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ህዝቢ ኣፍሪቃ፡ ክሳብ 2050 ብዕጽፊ ክውስኽ ትጽቢት ይግበር፡ እዚ ድማ ኣብ ቀረባት ጸዓት፡ ጸቕጢ ምሕዳሩ ክቕጽል`ዩ። ጸዓት ዘይምምሕያሽ ድማ፡ ዝነበረ ዕድላት ምኽሳር ማለት`ዩ።


text:
ብፍላይ ማሕበረሰብ ኤርትራ፡ ብሓፈሻ ድማ ማሕበረሰብ ዓለምለኸ ከምዝፈልጦ ኣብ ኤርትራ ክልተ ዝተፈላለየ ገጽታታትን ዕላማታት ዘለወን መራኸቢ ቡዙሓን ከምዘለዋ እዩ። ንሳተን ድማ ቀዳማይ ብዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እንተ ብቐጥታ ብተዛዋዋሪ ዝዉነናን ንዑኡ ከምናይ ፕሮፖጋንዳ መሽን ዘገልግላ ክኾና እንኮለዋ፡ ካልኣይ ድማ ብናይ ተጻይ ፖሎቲካዊ ጉጂለታትን ዉልቀሰባትን ዝዉነና ኣንጻር እቲ ምልካዊ ስርዓት ዝቐንዓን ኣንጻሩ ንጡፍ ፕሮፖጋንዳ ዘካይዳ እየን። ካብዚ ኣሳላልፋኣን፡ ኣዋዳድብኣን፡ ኣታሃላልዋኣን ፡ ዕላማታተን ንጥፈታተን…ወ.ዘ.ተ ዝነቐለ፡ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ይኹን ኣብ ግዳም ናጻ ዝኾነ መራኸቢ ቡዙሓን ኣሎ ንክትብል ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ።
ወነንት ፈነወ ሬድዮታት፡ ቴለቪዝናት፡ መጽሔታት፡ ወፕሳይታት…ወ.ዘ.ተ ንሕና ካብ ኩሉ ናጻ ዝኾና፡ ንህዝቢ ሓቤሬታታት ንምዕንጋሉን፡ ንቕሓትን ሓቤሬታዊ ዓቕሚ ህዝብና ንምሕያሉ ዝተላዓልና ኢና ቢሎም ክጽዕዱ መዓልታዊ ዝስማዕ ጽዕዶ እዩ። ነዚ ንሳተን ዝጽዕድኦ ጽዕዶ ንምርግጋጽ ንምድህሳሶም ኣብ ትፍትነሉ እዋናት ግን ብዘይ ገለ መሳናኽላት ብድሕሪኦም ዘለዉ ደፋእት ሓይልታትን ዕላማታተንን ንምልላዮም ቡዙሕ ዘእግም ኣይኮነን። ገሊኤን ንኣፍሮ ዓረባዉነት፡ ንጽንፈነት-ሓበሻዉነት፡ ንሃይማኖታዉነት፡ ንብሔራዉነት፡ ንጸቢብ ዉድባዉነት፡ ንዉልቀ ተፈላጥነትን ረብሓ፡ ንዕምሪ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ንምንዋሕ፡ ንህዝባዊ ሃልክን መሳርሒ ናይ ግዳም ሓይልታት ኮይነን ዝሰርሑ ምኻነን ንምልላየን ዘእግም ኣይኮናን።
መብዛሕትኣን መራኸቢ ቡዙሓን ዝጥቀማሉ ቋንቋታት፡ ዝዝርጋሕን ዝንበብን ጽሑፋት፡ ዘካይድኦ ጎስጋሳት፡ ዘዉርይኦ ወረታት፡ ዘሕልፍኦ መልእኽትታት፡…ወ.ዘ.ተ ክትሰምዕን ክትነብብን እንኮሎኻ፡ ካልእ ኣነ ዘይፈልጣ ኤርትራ ኣላ ድያ ዘብልን፡ ነቲ ከም ዉሑስ እንወስዶ ልዕላዊት ሃገር ኤርትራ ዝባሃል ነገር ከምዘየሎ ዝእምትን ዝፋታተንን እዩ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ምስቲ ከም መተካእታ እዚ ህሉዉ ስርዓት እንሓስቦን እንምናዮን ቃልስታትን ዕላማታትን ዝኸይድ ኣይኮነን። ሃስዉ ኢልካ ሓንቲ ዘመናዊ ሲቪካዊ ሃገራዉነት ኣታሓሳስባን ዕላማን ዝወነነት መራኸቢ ቡዙሓን ክትድህስስ ድማ ኣጸጋሚ እንዳኾነ ይኸይድ ኣሎ። ዓለም ብመራኸቢ ቡዙሓንን ምንጭታት ሓቤሬታን ንሓንቲ ንእሽቶ ቁሸት ኣብተቐየረትሉ እዋናት፡ ከዳናግር እየ ኢሉ ዝሓስብ ዉልቐሰብ ወይ ጉጂለ ናይ መራኸቢ ቡዙሓን እንተድኣ ሃልዩ ዓሻ ምኻኑ እዉን ዘይምፍላጡ ንጥበብ ዕሽነቱ መሊሹ ዘንዕቆ እዩ።
ካብ ድሮ እዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት 2009 ጀሚሩ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ኤርትራ ዘይተማጣጠነ ዉድቀትን ትንሳኤን፡ ምርሕራሕን ምዉሻብን፡ ምዕልባጥን ምምናይ (forging) ወሬታትን፡ ምዉድዳርን ምጽራያትን፡…ወ.ዘ.ተ ተራእዩ እዩ። ኩሉ ግን ዘፍረዮ ሃናጺ ቅንጣብ ነገር የሎን። ዝዓበሶ ነገር እንተሃልዩ፡ ንሕልምታይ ኣዕሪጉ፡ ንዱሁላት ኣፍሪሑ፡ ንሓስዉቲ ናይ ሓሶቶም ጽምኣት ኣርዉዩ፡ ንኩዉንን ዘይክዉንን ወረ ዝፈትዋ ኣእዛን ወዲ ሰብ ንካብ ካልኢት ናይ ጊዝየ ዓቀን ዘይትልዕል ኣሖጊሱ፡…ወ.ዘ.ተ። ሎሚ ኣብ ሎሚ መዓልት ደዉ ትብል ኣይኮነትን። ንጽባሕ ክትቕየር ስለዝኾነት፡ ቀጺላ ድሕሪ-ጽባሕ እንታይ ክባሃልን ክኸዉንን እዩ፡ ጊዝየ ዝምልሶ ሕቶ እዩ።
ብወገነይ ይምስክር ኣሎኹ፡ መራኸቢ ቡዙሓን ኤርትራ ካብ ናይ ጋዜጠኛነት፡ ብሎገር፡ ዌፕማስተር፡ ዌፕሳይት…ወ.ዘ.ተ ስነምግባራዊ-ሕጊ (code of ethics) ወጻኢ ክሰርሓ። እቶም ናይ ጋዘጠኛነት ኪኢላታት ክእሎቶምን ሞዮኦምን ብ ኣዝዮም ድኹማትን ፈጠርት ኣቓናበርት ወረ ትዓብሊሉን ተሰሪዱን ክዕሉቑን ክጽዕዱን፡ ብብርዕን ብወረቐትን መዓልታዊ ሰባት ክቐትሉን ከተሱኡን፡ ክኣስሩን ክፈትሑን፡ ካብ ስልጣን ከዉሩዱን ከደይቡን፡ ከሕሙሙን ከጥዕዩን…ወ.ዘ.ተ ዝዉዕሉን ዝሓድሩን፡ ካብ ዘለዎም ትጽቢታት ዝነቐለ ዘየሎ ነገር ከቛናጅዉ፡ ካብ ኣቀዲሙ ዝተጻሕፈን ዝተወርየን ኣስማትን ሕጥበ-ጽሑፋትን እንዳመንጠሩን እንዳለቆሙን ወረታት ክፍብሩኹን ዳግም-ክምስርሑ (recycling)፡ ንዝጽሕፍዎ ናይ ወሬን ዑሎቓ ድርሳናቶም ሓቂ ምኻኑ ንምርግጋጽ ካብ ኣቀዲሙ ኣብ ዌፕሳይታት ዝተዘርግሔ ሰነዳት ብምልቃብ እነሄልኩም መርትዖኣዊ ሰነድ ቢሎም ክጽዕዱ፡…ወ.ዘ.ተ ክንደይ ኢልካ እሞ ክጽብጸብ እዩ። ዝገርም ነገር እንተሃልዩ ነዚ ኽሉ ክገብሩ ማዕረ ክንደይ ግዝየን ተበግሶን ከምዘለዎ ንምግማቱ ኣጸጋሚ ከምዘይኮነ እዩ።
ብኣንጻር እዚ ድማ “”ዘይስንኻ ሑጻ ቆርጥመሉ ከምዝባሃል”” ኣብ ክንዲ ልሳን ህዝቢ ምኻን፡ ከም ሓለይት ጸጥታን ልዕላዉነት ሃገርን ኤርትራ ተመሲሎም ንብዓት ሓርገጽ ዝነብዑ ዝመስሉ ሎኽመኛታት እንተብፍላጥ ድዩ ብዘይፍላጥ ልሳንን መሳርሕን ናይ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝኾኑ እዮም።
ሓደ ሓደ ግዝያት እቲ ዝጻሓፍን ዝዝርጋሕን ወሬታት ምስ ዉሽጣዊ ሕልምታቶምን ትጽቢታቶምን ዝትኣሳሰረ ብምኻኑ ንሓንሳብ ናጻ መራኸቢ ብዙሓን፡ ንሓንሳብ ፖሎቲካዊ ምንቕስቓስ፡ ንሓንሳብ ከም ሕቡእን ምስጡርን ሕብረተሰብኣዊ ፖሎቲካዊ ምንቕስቓስ…ወ.ዘ.ተ ምኻኖም ዝእምእት ሒቕታታት ኣሎ። ብስነፍልጠት ሓደ ኣግእዞ ወይ ነገር ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ክልተ ቦታ ክህሉ ስለዘይክእል ጥበራታት ምኻኑ ንምግንዛቡ ቡዙሕ ዘእግም ኣይኮነን።
መራኸቢ ብዙሓን፡ (Mass media) ከም ዓቢ ናይ ለውጥን ቊጽጽር ትካል መጠን፡ ንመስላትን ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ምቕላሕ፡ ንዘይሕጋዊ ግህሰታት ዜጋታት ምቅላዕ፡ ንሽርሕን ጉርሕን ሓድነት ህዝቢ ዘይደልዩን ዝጻቡኡን ኣካላት ምቅላዕ፡ ንኣወንታዊ ተበግሶታን ምእንቲ ምዕዋት ማሕበራዊ ፍትሕን ግዝኣተ ሕጊን ሓድነት ሃገርን ህዝብን መስርሑን ምቕላሕን ምቁጽጻርን፡ ንሓቤሬታዊ ትሕዞን ንቕሓትን ህዝቢ ንምሕያልን ምኹስካስን ክሰርሕ እዩ ዝግብኦ። ሓይሊ መራኸቢ ቡዙሓን ካብ ህዝቢ ምድንጋርን ጸለመን ወረታት ምፍብራኽን ጸግዒ መንግስት ወይ ተቃዋሚ ምውፋር ነጻ ክኸውን ኣለዎ። ዜጋታት ናይ መራኸቢ ቡዙሓን ግዳያት ከይኮኑ ክጥንቀቅ ኣለዎ። ኣልዕል ኣቢሉ ንዜጋታት ከም ገበኛታት ካይ ፈርድ ክጥንቀቕ ኣለዎ። ካብ ጠቀነን ምክፋትን ክርሕቕ ኣለዎ። መራኸቢ ቡዙሓን ህዝቢ መሰሉ ንክረክብ ዝጽዕት ካብ ጸጊዕነት ነጻ ዝኾነ እንተዘይኮይኑ መሳርሒ ናይ ፖሎቲካዊ ጉጂለታት እዩ።
መራኸቢ ቡዙሓን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንልሳን ህዝቢ ሎጊሙ ንብሕቱ ዝዕንድረሉ ኣእምሮ ዜጋ ዘዕንዝሮሉ ንዋት ኮይኑ፡ ብኣንጻር እዚ ድማ ብዲስፕሊንን ስነምግባራዊ ሕግታት ዘይተቀየደ ናይ ተጻይን ላንጋላንጋ መራኸቢ ቡዙሓን ምስ ዝኸዉን ኩሉ ንኣእምሮ ኤርትራዊ ዜጋ ንክቓጻጸር (manipulating) ዝህቕን ሰይጣናዊ ንዋት እዩ። ንክልቲኡ ወገናት መራኸቢ ቡዙሓን ድማ ሓሶትን ምንድናጋራትን ሓጺር እዩ ኣእጋሩ ብምባል ሓጺር ኣማቲ መልእኽተይ ይዛዝም።
http://www.spj.org/pdf/ethicscode.pdf
ያፌት
18/02/2009


text:
ደቂ ሰብ ብማዕረ ተፈጢሮም ክንሶም ብማዕርነት ነኸይነብሩ ካብ ዝገብሩ ነገራት ሓደ አፈላላይ ጾታ ኢዩ። ደቂ አንስትዪ ደቂ ሰባት አብ ዓለምና ቀጻልነቶም ንኸረጋግጹ ናይ ወሊድ ተራ እናተጻወታ፤ ንዝወለድኦ ልዕሊኣን ሰሪዓን እናሓብሓባ ውላደን እናዕበያ፤ አብ ልዑል ደረጃ ንኽበጽሕ ተመንየን፤ ንዓይ ከይበላ ንደቀን ቀዳምነት ዝህባ ደቂ ህይዋን ኢየን። እቲ ወሊደን ዘዕበይኦ ወዲ አዳም ድማ ነዚ ክሒዱ፤ ማዕርነት ጥራሕ ዘይኮነስ ልዕሊኡ ክኾና እናተገብኣ፤ ክዕምጽን ከቆናጽብ ይርኣይ አሎ። ደቂ አንስትዮ ናይ ምእላይ ስድራ ሓላፍነትን፤ ንህጻውንትን ብዕድመ ዝደፍኡ አረጋውያንን መዓልታዊ ዘጋጥሙ ማሕበራዊ ህይወትን ይዓማ አለዋ።
ጉዳይ ደቂ አንስትዮ አብ ኤርትራ ፍሉይ ዘገብሮ ነገር እንተሎ ….ደቂ አነስትዮ ኤርትራ አብ ገድሊ ብልዑል ቁጽሪ ተጋዲለን፤ አጋዲለን ክንሰን ዘይኢደን ረኺበን። ከም ኩሉ ዓመጽቲ ስርዓታት ዝገብርዎ…..ድሕሪ ናጽነት ብጀምላ ነናብ ዝመጽእኦ ዓደን ብስም ምጥያስ ተደርብየን፤ ጹር ስድራ ቤተን ኮይነን፤ አላይ ስኢነን፤ እተን ገለ ድማ ሓለውቲ መኻይን አብ ፈቖዶ ከተማታት ጽርግያታት ተደርብየን። መቓብር መሰል ደቂ አንስትዮ ብልክዕ አብ መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኮይኑ። አገልግሎተን ወዲኣን። ከም ሓድሽ ስደት ንዓዲ ዓረብ ክኣ ሻዕብያ ማዕጾ አርሒለን። ዝተጋደላላ ሃገር ከምዘይምልከት ናይ ውሑዳት ጉጅለ ኮይና።
አተን ብድሕሪ ናጽነት ዝጎበዛ ኤርትራውያን ድማ ብስም ሃገራዊ አገልግሎት ሽፋን ናይ አዘዝቲ ሰራዊት ሓጸብቲ ክዳን፤ መገብቲ ፤ ጾታዊ ዓመጽ፤ ሃ/አገልግሎት ከገልግላ ዝኸዳ ጥኑሳትን አደ ቆልዑትን ኮይነን ብዘይ ዕድሜኣን ተረሚሰን ተሪፈን። አብ ኤርትራ ዝበዝሑ ህጻናት አቦታቶም አብ ሃ/አገልግሎት ብነጻ ድሰርሑ ባራዩ ከምዝኸኑ ስለዝተገብረ፤ ደቂ አንስትዪ ምእላይ ቆልዓ ጥራሕ ዘይኮነ፤ ሰሪሓን ሸቂለን ደቀን ከ ዕብያውን ድርብ ሓላፍነት ተሰኪመን አለዋ። እቲ አብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ጽነኩርን ፈታንን ናብራ አብ ዝባን ደቂ አንስትዩ ኢዩ ወዲቑ ዘሎ። እኹል ቀረብ መግቢ ዘየብለን ስድራ ቤታት መብዛሕተን ብደቂ አንስትዪ ኢየን ዝእለያ ዘለዋ።ትስፍው ህይወት ዘለዋ ጓል አንስተይቲ አብ ኤርትራ ክትህልው አይትኽእልን።
ክንየው እዚ አብ ምድረ በዳን፤ ሱዳን፤ ሊብያ ባሕርን አብ ስደት ዘጋጥመን ዘሎ ዓመጽን ምጭዋይን ድማ ኩሉ ዓለም ዝርእዮ ዘሎ፤ ግን ኤርትራውያን ንመሰሎም ክንዲ ደው ዝብሉ አብ ምጥቓዕን ነቲ ስቓይ ቀጻልነቱ አብ ምርግጋጽ ዝርከቡ ዘይቡሱላት ጥረ ኤርትራውያን ናብ ንቡር ሰብኣውነት ንኽልመለሱን ነዚ መ ዓልቲ ደቂ አንስትዮ ቃል ዝኣትውሉ አብ ጎኒ ደቂ አንስትዮ ንመሰለን ክቃለሱ ይጽውዕ።
©current Eritrean review


text:
ግዳያት 9/18…
ሻድሻይ ክፋል
ኩነታት ህልዋት እሱራት ዒራዒሮ፡
ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ጽሑፈይ ናይቶም ሂወቶም ዝሰኣኑ 20 እሱራት ኩነታት ምግላጸይ ይዝከር፡፡ ቀጺለ ከኣ ኣብ 2007 ናብ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ ዝተጸንበረ ጋዜጠኛ ዳዋት ኢሳቕ ሓዊሱ ኩነታት ብሂወት ናይ ዝጸንሑ15 እሱራት የቕርብ፡፡ ኣብ ቀረባ እዋን በደገን ብውሽጥን ሓያሎ ጸቕጥታት እንበርተዐ ምስ ከደ፡ ብትእዛዝ ፕረዚዳንት ኢሳይያስ ከምቲ ልሙድ ኣሰራርሕኦም ብጸላም ዛጊት ናብ ዘይተረጋገጸ ቦታ ወሲዶምዎም ኣለው፡፡
ኩቡራት ነበብቲ ሃለዋትጀጋኑና ኣብቲ ዝተቐየርሉ ቦታ ዝምልከት መሊአ ምስ ኣረጋግጽኩ ከቕርበልኩም’የ፡፡ ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ግን ካብ ዒራዒሮ ቅድሚ ምውጽኦም ዝነበሮም ኩነታት ዝምልከት ሓበሬታ ብሓጺሩ ከምዝስዕብ ይገልጽ፡፡
1. ጴጥሮስ ሰሎሙን (መለለዬ ቁጽሩ 02)፡ ኣካላዊ ኩነታቱን ጥዕንኡን ብምንጽጻር ዝሓሸ ነይሩ፡ ካብ ዕለት ማእስርቱ ጀሚሩ ክሳብ ካብ ዒራዒሮ ናብዘይተፈልጠ ቦታ ዝተወሰደሉ ግዜ ካብ ኢዱ ካቴና ኣይተፈትሓሉን፡፡
2. ሃይለ ወልደትንሳኤ -ድሩዕ (መለለዬ ቁጽሪ 04)፡ ብናይ ዓንዲ ሑቐ ጸገም፡ ብሕማም ሽኮር ክልቲኡ ዓይኑ ዓዊሩ ደው ክብል ስለዘይክእል ናብታ ኣብ ውሽጢ ሼላ ትርከብ ሽቓቕከይተረፈ እንዳተንፋሓኸ ይኸይድ ነይሩ፡፡ ምግቢ ከቐርበሉ ከሎ ክርኦ ስለዘይክእል “እንታይ ዓይነት ምግቢ’ዩ?” ኢሉ ይሓትት፡፡
3. ባራኺ ገብረስላሴ (መለለዬ ቁጽሪ 34): ኪሎማዊ ጸቕጥን ተነጽሎን ዘበገሶም ብዝተፈላለዩ ውሽጣዊን ስነ-ኣእመራዊን ሕማማት ይሳቐ፡፡ ዋላ ከም ድሩዕ እንተዘይኮነ ንሱ’ውን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ነይሩ፡፡
4. ሜጀር ጀነራል ብርሃነ ገብረዝጊሄር (መለለዬ ቁጽሪ 07)፡ ብስነኪ ዝተፈላለዩ ሕማማት ከም ካልኦት ብጾቱ ነብሱ ዓቢሩ፡፡ ካብ ዕለት ምእሳሩ ጀሚሩ ንኣስታት 14 ዓመታት ካብ ኢዱ መቖሕ (ፌሮ) ኣይወጸሉን፡፡ ኣብ ቀረባ ክገብሮ ዝኽእል ነገር ከምዘይብሉ ምስፈለጡ ነቲ ፌሮ ኣልጊሶምሉ ነይሮም፡፡
5. ብርጋዴር ጀነራል ስቲፋኖስ ስዩም (መለለዬ ቁጽሩ 23)፡ ከቢድ ስነ-ኣምራዊ ጸቕጢ ዋላ እንተሃለዎ ብተነጻጻሪ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ይርከብ፡፡ ካብ ዝእሰረሉ ዕለት ጀሚሩ ክሳብ ካብ ዒራዒሮ ዝተወሰደላ ዕለት ካብ ኢዱ መቑሕ ኣይተፈልዮን፡፡
6. ሚርያም ሓጎስ (መለለዬ ቁጻራ 28)፡ ካብ ዝታእሰረተሉ ዕለት ጀሚራብዕድመ ደንጉያ ኣብ ዓራርብ ካብ ዘርኣይ ዝበሃል ተጋዳላይ ከም ዝወለደታ ትዛረበላውላዳ እንዳዘከረት መዋእል ኣብ ብጭንቀት ኣብ ብኽያትን ኣውያትን ዘሕለፈት፡ እናሻዕ ቀልባ ተጥፍእ ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኩነታት ትርከብ፡፡ ብዛዕባ ውላዳ ገለ ካብ ቃላታ “ኣነ ንጓለይ ኣብ ዓራርብ ክወልዳ ከለኹ፡ ኣብ ዝነበረኒ ዕደመምውላድ ኣጸጋሚ ብምንባሩ ወይ ንሀወትኪ ወይ ነዚ ዕሸልኪ ሓደጋ ኣለዎ ኢላ ሓንቲ ኣብርሀት ትበሃል ብጺት ሓቢራትኒ ነይራ፡፡ ኣነ ግን ደሓን እንተኾነ ንክልቴና ተድሑኑና፡ ኣይኮነን ከኣ ንዕሸለይ ኣድሕኑለይ ኢለ ዝወለድኩዋ እንኮ ጓለይ እያ” እንዳበለት ትበኪ! ጸጉራ ትነጺ!ምስክነይቲ እስርቲ’ያ፡፡
7. እድሪስ ኣባዓረ (መለለዬ ቁጽሪ 29)፡ ኣብ ልዕሊ ዝጸንሐ ስንክልንኡ ብሰንኪ ቀዝሒን ዋዒንዒራዒሮተወሳኺ ተፈላለዩ ውሽጣዊ ሕማማት ተጠቒዑ ነይሩ፡፡
8. ኢሳያስ (መለለዬ ቁጽሪ 33)፡ ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ጥዕና ይርከብ፡፡
9. ጋዜጠኛ ስዩም ጸሃየ (መለለዬ ቁጽሩ 10)፡ ኣብ ከቢድ ኣካላዊን ስነ-ኣእምራዊን ጸቕጥታትን ሕማማትን ይርከብ፡፡ 2007 ካብ ሸልኡ ሃዲሙ ወጺኡ ቦታ ጠፊኡዎ ኮለል ምስተተሓዘ ከቢድ ማህረምትን መግረፍትን ወሪድዎ እዩ፡፡ ካብቲ እዋን’ቲ ጀሚሩ ኣብ ከቢድ ስነ-ኣአምራዊ ጸቕጥን ኣካላዊ ማህሰይትን ይርከብ፡፡
10. ጋዜጠኛ ተመስገን ገረየሱስ (መለለዬ ቁጽሪ 22)፡ ብተነጻጻሪ ኣብ ደሓን ኩነታት ጥዕናስለዝርከብ ካብ ዕለት ማእሰርቱ ጀሚሩ ካብ ኢዱ መቑሕ ዘይተፈተፈልዮ እሱር እዩ፡፡
11. ጋዜጠኛ ኣማኒኤል ኣስራት (መለለዬ ቁጽሪ 25) ኣብ ደሓን ኩነታት ነይሩ ከም ተመስገን ኣብ ኢዱ ፌሮ ኣለዎ፡፡
12. ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ (መለለዬ ቁጽሪ 36)፡ ዜግነቱ ሽወደናዊ ዝኾነ ጋዜጠኛ ዳዊት ኣብ ካልእ ቤት ማእሰርቲ ጸኒሑ 2007 እዩ ናብ ዒራዒሮ ዝኣተወ፡፡ ብሰንኪ ሕማቕ ኪሎማን ኣተሓሕዛ ብዝተፈላሉ ውሽጣዊ ሕማማት ተጠቕዐ እሱር እዩ፡፡ ኩሉ ግዜ ነታ ዝርካባ ጸብሒ ዓደስ “ጨው ኣይትግበሩለይ” ይብል፡፡ ካብዝኣተወሉ ጀሚሩ ክልተ ኣእዳዉ ምስተሞቆሐ’ዩ፡፡
13. ዓሊ ኣልኣሚን ዓሊ (መለለዬ ቁጽሪ 03): ሰራሕተኛ ኣመሪካ ኢንባሲ ኣስመራ ዝነበረ ዓሊ ብፌሮ ተመቆሐን ብዝተፈላዩ ስነ-ኣእመራዊ ሕማማት ዝሳቐ’ዩ፡፡
14. ክፍሎም ገብረሚካኤል (መለለዬ ቁጽሪ 35): ሰራሕተኛ ኢንባሲ ኣመሪካ ነበር ክፍሎም ሓያል ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ ደምን ዘለዎ ኮይኑ: ካብ ዕለት ማእሰርቱ ጀሚሩ ብፌሮ ቅዩድ እዩ፡፡ እዞም 2 እሱራት (ዓሊን ክፍሎምን) ኣብ 2008 ሃንደበት ኣብ ሓደ ለይቲ ብክልተ ተፈላለያ መካይን ኣስመራ ተወሲዶም ዝተመለሱ እዮም፡፡ ዕላማ መውሰዲኦም ንገለ ወኪላት መንግስቲ ኣመረካ ንምርኣይ ምንባሩ፡ ጥዑይ ልብሲ ኣልቢሶም፡ ጨሕሞም ለጻጺዮም፡ ዘይከውን ተስፋ ኣስኒቖም ንሃልኪ ፕሮፖጋንዳ ምስተጠቐምሎም ብቅጽበት ብታ ዕለት ናብ ዒራዒሮ መሊሶምዎም፡፡
15. ፎርኦን ወልዱ (መለለዬ ቁጽሪ 13) (ሰባኣይ ኣቐንቃኒት ጓል ኣንከረ) ጸጋማይ ኢዱ ብኩናት ዝሰንከለ ኮይኑ ድሕሪ ምእሳሩ ቀዝሕን ዋዒን ዒራዒሮ ኣብ ልዕሊ ስንክልንኡ ተወሳኺ ጸቕጢ ስለዝፈጠረሉ ምጽዋር ኣብዘይክእለሉ ኣዚዩ ተኣፋፊ ኩነታት ጥዕና ይርከብ፡፡
ቀንዲ ሓላፍቲ ቤት ማእሰርቲ “ግዳያት 9/18” ዒራዒሮ
ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ጽሑፈይ ቀንዲ ተሓተቲ“ግዳያት 9/18”ዝኾኑ ላዕለዎት ኣባላት ጉጅለ ኢሳያስ ገሊጸ ኣለኹ፡፡ኣስዒበ ዝጠቕሶም ከኣ በቶም ቀንዲ ተሓተቲ ሰበ-ስልጣናት ተመዚዞምን ተኣዚዞምን ኣብ ቀጽሪ ዒራዒሮ ዝርከቡ ገበርትን ሓደግትን ዝኾኑ ኣባላት እዮም፡፡
1. ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲ ሓኪም)፡ መበቆል ዓዱ ዱባሩባ መንበሪኡ ኣስመራ፡ ዕድመ 62 ይገብር፡ ቴሌፎን ኣድራሽኡ፡ 07110908 ዝነበረ ኮይኑ እዛ ቴሌፎን ሕጂ ካብ ስራሕ ወጻእ ገይርዋ ኣሎ፡፡
ሓላፊ ቤ/ማእሰርቲ ዒራዒሮ ኮይኑ ካብ ተመዘዘሉ ግዜ ጀሚሩ ብጉዳይ እሱራት ዝምልከት ዕለታዊ ምስ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ብኣካልን ብጸብጻብን ይራኸብ፡፡ ንጉዳይ ሓለዋ፡ ጸጥታን ኩነታትኣባላት ሓለዋን ዝምልከት ድማ ቀጥታ ርክቡ ምስ ጀነራል ፍሊጶስ እዩ፡፡
ወዲ ሓኪም ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ስነ-ኣእመራዊ ጸቕጥታት ከቢድ ጭንቀት ጌሩ፡ ካብ ሰብ ተነጺሉ፡ ኣብ ገለገለ ባራትን ከባቢታትን በይኑ ክዛረብ ይረአ ኣሎ፡፡ ኣብ ዕልሊ ኣእመራዊ ጭንቀቱ ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ ደምን ስለዘምጸአ፡ ንምሕካም ሰብ ክኣምን ስለዘይከኣለ ብርሃነ ዝበሃል ኣብ ወጻኢ ዝነብር ናይ ቀረባ ቤተሰቡ ጸዊዑ “በጀኻ እለየኒ ካልእ ሰብ ክኣምን ኣክእልን፡ ከጥፍኡኒ እዮም” ኢሉ ጸዊዑ ክኣልዮ ገይሩ እዩ፡፡
ቁጠባዊ ትሕዝቶ ወዲ ሓኪም ካብ መሻርፍ እሱራትን ኣባላት ሓለዋን እንዳሰረቐ፡ ናጻ ጉልበቶምን ተጠቂሙ እንዳስርሐ፡ ካብ መሸጣ ዕንጨይትን ፈሓምን፡ ካብ መፍረ ጤለበጊዕን…ዝረኸቦ ኣኻኺቡ ማእለያ ዘይብሉ ሃብቲ ኣጥሪዩ፡ ኣብ ዱባሩባ ገዛውቲ ሃኒጹ፡ ኣብ ኣስመራ ብትእዛዝ ቤ/ጽ ፕረዚዳንት ገዛ ተወጊንሉ ዝነብር ሰብ እዩ፡፡
ወዲሓኪም ሓላፊ ቤ/ማእሰርቲ ዒራዒሮ ኮይኑ ክሳብ ዝሰርሓሉ ግዜን ነዚ ሓበሬታ ክሳብ ዘዳለኹሉ እዋንን ካብታ ዝበረኸት ቤ/ጽሕፈቱ ኮይኑ ነተን ሸላታት ብርሑቕ ካብ ምቁማትን ካብ ኣባላት ሓለዋ ሓበሬታ ካብ ምእካብን ሓሊፉ ነቶም ግዳያት ዋላ ሓንቲ መዓልቲ እውን ቀሪቡ ሪእይዎም ኮነ ጸገማቶም ክፍትሕ ዝኾነ ዓይነት ፈተነ ገይሩ ኣይፈልጥን፡፡ ሕሉፍ ሓሊፉ መግለጺ ጭካንኡ ዝኾነ ተግባር ካብታ ንመሻርፍ ዝተመደበትሎም 25,ሺሕ ናቕፋ ወርሓዊ ባጀቶም እቲ 20, ሺሕ ናቕፋ ንውልቁ እናደውዓለ ጸኒሑ እዩ፡፡
ካብ መጀመሪያ ክሳብ መወዳእታ ፍሉይ ትኹረት ሂቡ ዝሰርሓላን ዘተግብራን መምርሒ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ዝኾነት ትእዛዝ ነፍሰወከፍ እሱር ኣብ ክንዲ ስሙ ብመለለዬ ቁጽሩ ኣባላት ክጽውዕዎ ከምዘለዎም ክትትል ይገብር፡፡ ኣባላት ቁጽሪ ክንዲዚ ገለ ሓቲቱ፡ ሞይቱ፡ ሓሚሙ፡ ሃተፍትፍ ኢሉ፡ ድምጺ ኣጥፍኡ፡ ምግቢ ተሓሲሙ…ዝኣመሰሉ ጸብጻባት ዕለታዊ የቕርብሉ፡፡ እዚ ንዘይገብሩ ኣባላት ሓለዋ ዝተፈላለየ ወተሃደራዊ መቕጻዕቲ ይቐጽዕ፡፡
ፕረዚዳንት ኢሳይያስ ኣስማት፡ ምስልን ታሪኽን ጀጋኑና ካብ ምድዋን ሓሊፉ ኣብ መዓኽን ሚዲያታት ውሽጢ ሃገር ካብ ህዝቦም ምስዋር ጥራይ ዘይኮነ ኣብታ ዝተኣሰሩላ ሼላ እውን ወለዶም ብዘውጽእሎም ኣስማት ወይ ብናይ ሜዳ ሳጓታቶም ከይጽውዑ ብወዲ ሓኪም ኣቢሉ ጥቡቕ ክትትል ይገብር፡፡
2. ተለንተ ተስፋኣለም ሃብተ (ወዲ ሃብተ) ትውልዲ ዓዲ ሊባን ሓላፍነት ኣዛዚ 1ይ ሓይሊን ምክትል ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርኣያ (ወዲ ሓኪም) ነይሩ፡፡ እዚ ሰብ እዚ ሓዋ ንሰይቲ ኮ/ል ጋይም ተስፋንኪኤል ሓለፊ ወጻእ ስለያ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት እዩ፡፡ ህልቂት እዞም “ግዳየጥ 9/18” ቀጻሊ እናኾነ ብዝኸደ ቁጽሪ “ኣብ መወዳእታ ነቲ ሚስጢር እንፈልጥ ሰባት ከሕቑቑና እዮም” ካብ ዝብል ሕዱር ስክፍታ ተበጊሱ ብተደጋጋሚ ካብ ዒራዒሮ ከውጽኦን ንገደ ክሰዶን ብሓፍቱ ኣቢሉ ቀጻሊ ንኮሎኔል ጋይም ይሓቶ ስለዝነበረ ኣብ መወዳእታ ኮ/ል ጋይምኣሳሊጡ ካብ ዒራዒሮ ኣውጺኡ ናብ ወኪል ሃ/ድሕነት ጨንፈር ወጻኢ ስለያ ክምደብ ብምግባር ካብ ሃገር ክወጽእ ገይርዎ ኣሎ፡፡
3. ም/ኮፕራል ሚኪኤለ ወረደ ትውልዲ ዓዲ ደቂምሓረ ሓላፍነት ኣዛዚ 2ይ ሓይሊ እዩ፡፡ ድሕሪ ምውጻእ ወዲሃብተ ከም ምክትል ወዲ ሓኪም ኮይኑ ይነጥፍ ኣሎ፡፡ እዚ ሰብ’ዚ ከምሰብ በቲ ኩነታት ኣዚዩ ዝጭነቕን ዝሓዝንን እዩ፡፡
ብሓፈሻ ካብ ወርሒ 9/2001 ጀሚሩ ካብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ስለያ ዝተዋጽኡ 120 ዝኾኑ ኣባላት ሓለዋ ተመዲቦም፡፡ ካብዚኣቶም 29 ናብ ቤ/ጽ ስርሒት ዞባ 05 ቃሓውታ (ናይ ውጩ ቤ/ጽ ዝነበረ) ዝተምለሱ ኮይኖም ኣስታት 13 ኣባላት ድማ ኣብ ዝተፈለለዩ እዋናት ጠፊኦም፡፡ እዞም ቀጺሎም ዝግለጹ ከኣ ብስግረ ዶብ ካብ ሃገር ዝወጹ እዮም፡፡
1. እዮብ ባህታ፡
2. ሓጎስ ሓድሽ ገረዝጊሄር፡
3. ነጋሲ በርሀ ሓጎስ፡
4. ሙሉብርሃን ገብረሂወት ተስፋስላሰ፡
5. ገብረመድህን ተስፋይ ገብረስላሰ፡
6. በኽሪ መሓመድ (ናራ)፡
7. ዓሊ ጋንባ፡
8. ሙሳ መሓመድ ዓፋር…ዝበሃሉ፡
ካብዚኦም ኣብ ተራ ቁጽሪ 2 ዝተገልጸ ሓጎስ ሓድሽ ገረዝጊሄር መበቆል ዓዱ ን/ዞባ ሰንዓፈ ምምሕዳር ዓዱ ምሳርሓ ኣብ ምስሪ ተታሒዙ ኣብ 2007 ምስካልኦት ኤርትራውያን ብምንግስቲ ምስሪናብ ሃገሩ ምስተጠረዘ፡ ብኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ካብ ዊዓ ተዓፊኑ ተወሲዱ ክሳብ ሕጂ ሃለዋቱ ኣይፍለጥን፡፡ ኣብቲ ቅንያት እቲ ንኣባላት እቲ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ ኣኼባ ብምግባር “ኢድና ነዊሕ’ዩ፡ ሓጎስ ሓድሽ ሒዝናዮ ኣለና፡፡” ክብሉ ከፈራርሕሉፈቲኖም ’ዮም፡፡
ነፍሰወከፍ ተራ ኣባል ሓለዋ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ “ድሕሪ ህልቂት እሱራት ኣፈሙዞም ናባና ከቕንዑዎ እዮም”ኣብ ዝብል ከቢድ ፍርሒ ተሸሚሙ ዝነብር እዩ፡፡ ብጭንቀት ነብሶም ዘጥፍኡ እቶም እሱራት ጥራይ ዘይኮኑኣባላት ሓለዋ እውን ኣለው፡፡ ኣባላት ሓለዋ ዒራዒሮ ዝኾኑ ተከስተ መረጸ (ወዲ ማይ ጫዕዳ) ን ፡ ተስፋይ ገብሪሂወት (ወዲ ገዛ ሓምለ) ን ነብሰ ቅትለት ዝፈጸሙ እዮም፡፡
ኩቡራት ነበብትና ነዚ ብክልተ ምዕራፋት ተጻሒፉ ዝቐረበሰነድ “ግዳያት 18/9” ናብ ኩሉ ዜጋ ሼር ብምግባር ኤርትራዊ ሓላፍነትኩም ክትፍጽሙ እላቦ!!!፡፡


text:
ካብ ዝተፈላለየ ክፍልትታት ኣመሪካ ተዓዲሞም ብዝመጹ ሊቃውንቲ ኣቦታትን ብብዝሒ ምእመናን ብክብ ዝበለ ፍስሓን ሓጎስን ዝተጸንበለ ናይ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣስተርእዮታ፡ ካብ ዓርቢ ክሳብ ሰንበት (ጥሪ 23 - 25/ 2009 ፥ ጥሪ ፲፮ - ፲፰ 2001 ዓ.ም. ግእዝ) ዝተፈላለየ መንፈሳዊ መደባት ሓቚፉ ኔሩ።
ካብ ዝተፈላለየ ክፍልትታት ኣመሪካ ተዓዲሞም ብዝመጹ ሊቃውንቲ ኣቦታትን ብብዝሒ ምእመናን ብክብ ዝበለ ፍስሓን ሓጎስን ዝተጸንበለ ናይ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣስተርእዮታ፡ ካብ ዓርቢ የካቲት 1 ክሳብ ሰንበት 3 የካቲት 2008 (ጥሪ ፳፫ - ፳፭ 2000 ዓ.ም. ግእዝ) ዝተፈላለየ መንፈሳዊ መደባት ሓቚፉ ኔሩ።
እቲ ንዕለት 27 መስከረም 2008 (17 መስከረም 2001 ግእዝ) ካብ ሰዓት 5፡00 – 10፡00 ድ.ቀ. ዝተኻየደ ሃይማኖታውን ማሕበራውን ትሕዝቶ ሓቚፉ ኔሩ፤ ብዙሕ ህዝቢ ከኣ ተኸታቲልዎ። እቲ መደብ ብምህለላ፡ ጸሎተ ወንጌልን ስብከትን’ዩ ተኸፍቱ፡ ብድሕሬኡ ብሞያውያን ደቂ ቤተክርስትያን ኣብ እዋናዊ ንመነባብሮ ምእመናን ዝትንክፍ ጉዳያት፡- ኣሰራርሓ ቀረጽ ኣብ ሃገረ ኣመሪካ፡ መሰል ጡሮታን ካልእ ምስኡ ዝተሓሓዝ ነገራትን ብዝርዝር ቀሪቡ።
ተማሃሮ ስነ-መለኮት ቀውዒ 2005 ካብ ዝጅመር ንደሓር፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰመስተር ብቑጽርን ብዓይነትን እንዳዓበየ ናብ ዝልዓለ ደረጃታት ኣብ ምድያብ ይርከብ ኣሎ። ልዑል ዘመናዊ ትምህርቲ ዙቐሰሙ ካህናት፣ ድያቆናትን መማህራን ቤት ትምህርቲ ሰንበትን ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤ.ክ ኤርትራ ንኡስ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣመሪካ ተጠቀምቲ ናይዚ ኣብ ኮለጅ ቅዱስ ኣትናቴዎስ ዚውሃብ ፍሉይ መደብ ካብ ዚኾኑ ድሮ ሳልሳይ ዓመት ሒዙ ኣሎ። ገዳም ቅዱስ ኣትናቴዎስ ኣብ ሕቡራት ሃገራት አመሪካ: ክፍለ ሃገር ቴክሳስ ዚርከብ ብጂኦግራፍያዊ ኣቐማምጣኡ ይኹን ብትሕዝቶኡ ከም ሽሙ ነታ ብጽርየት ስነ-መለኮታዊ ትምህርቲ እትፍለጥ መንበረ ማርቆስ ዚውክል ቅዱስ ናይ ትምህርትን ጸሎትን ቦታ እዩ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ እንቋዕ ናብ በዓለ ትንሣኤ ኣብጽሓና ብማለት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን 2ይ ፓትርያክር ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከብ ምእመን ብምኽንያት በዓል ትንሣኤ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። ቅድስነቶም፡ ካብ 1ይ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንቶስ 13-1 መወዳእታ፡ ኣምላኽ ብፍቕሪ ሰብ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ፡ ኣብ ቅድስት ድንግል ማርያም ኃዲሩ፡ ምእንታና ተሰቒሉ ሞይቱ ብትንሣኤኡ ድማ ሓራ ኣውጺእና እዩ።
ቅ. ማርያም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ በይ ኤርያ


text:
ክትባት
ኩሎም ሕጻናት ኣብ ሽወደን፤ ናይ ሸውዓተ ግዜ ክትባታት፤ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ዚከላኸል ይወሃቦም እዩ፤ ንኣብነት ፖልዮ፡ ሰዓል-ተኽተኽታ፡ ኣንቅጺ ወዘተ ክጥቀስ ይክኣል።
ሕክምና ተመሃራይ
ሕክምና ተመሃራይ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ይርከብ። እቲ ሕክምና ተመሃራይ ኣብቲ ክንክን ህጻናት ዝድምደመሉ ይጅምር። ሓደ ካብቲ ሃላፍነት ናይ ሕክምና ተመሃራይ ናይ’ቶም ተመሃራይ መደብ ክታበት እዩ። ሕክምና ተመሃራይ ናይቲ ህጻን ዕብየትን ምዕባለን ይከታተል። ከምኡ’ውን ሕክምና ተመሃራይ፣ ንኣብነት ናይ’ቶም ተመሃሮ ሕቶታት ናይ ቅዲ ናብራን ስንኣእምሮኣዊ ዘይጥዕናን ምክልኻል ይሰርሕ።
ተወሳኺ ብዛዕባ ሕክምና ተመሃራይ ኣብ ትሕቲ ኣርእስቲ ቆልዑን መንእሰያትን፣ ማእከል ጥዕናን ሆስፒታልን ከምኡ’ውን ናይ’ቲ ቆልዓ ጥዕና ኣንብብ።
ክንክን-ስኒ
ኣብ ሃገር ሽወደን ህዝባዊን ግላውያንን ሓኻይም-ስኒ ኣሎዉ። እቲ ህዛባዊ ክንክን-ስኒ፤ ብወረዳዊ-ባይቶ ወይ ብዞባዊ ምምሕዳር ይካየድ። ሕዝባዊ ክንክን-ስኒ Folktandvården ተባሂሉ ድማ ይጽዋዕ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ብዙሓት ውልቃውያን ሓኻይም-ስኒ ኣለዉ። ክንደይ ከም ትኸፍል ዚውስን ሕጊ ነንበይኑ እዩ። እቲ እትቕመጠሉ ቦታን፤ እቲ እትመርጾ ሓኪም-ስኒን ወሳንነት ኣሎዎ።
ክንክን-ስኒ ኣብ ሃገር ሽወደን፤ ናብ ምክላኻል ሕማም ዘድሃበ ክንክን-ስኒ እዩ። እዚ ማለት ድማ፤ ኣብ ዘዝተወሰን ግዜ ናብ ሓኪም-ስኒ እናተመላለስካ፤ ኣስናንካ ብጥዕና ንምሕላው እዩ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ኩሎም ትሕቲ 20 ዝዕድሚኦም፤ ኣብቲ ሕዝባዊ ይኹን ግላዊ ክንክን-ስኒ ብነጻ እዮም ዚሕከሙ። ኩሎም ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ውሱን ግዜ ናብ ሓኪም-ስኒ ንሕክምናን ምርመራን ምክልኻልን፤ ጻውዒት ይልኣኸሎም። ዓበይቲ ባዕላቶም ምስ ሓኪም ርክብ ይገብሩ።
ባዕልኻ ነብስኻ ምእላይ
ጽቡቕ ናይ ኣመጋግባ ልምዲ
እቲ እትበልዖን እትሰትዮን ንጥዕናኻን ሃለዋትካን ዓቢ ትርጉም ኣለዎ። ጽቡቕ ምምጋብን ምንቅስቓስን ካብ ሓደጋ ናይ ብዙሕ ሕማማት ከም፤ ሕማም-ልቢን መገዲ-ደምን፤ ሕማም-ሽኮርን ገለ ዓይነታት ካንሰርን፤ ስነ-ኣእምሮእዊን ጸገማት ናይ ምንካይ ተራ ኣሎዎ እዩ።
ምንቅስቓስን ልምምድ-ኣካላትን
ደቂ-ሰባት ጥዕና መታን ክስምዖም ምንቅስቓስ የድልዮም እዩ። ምንቅስቓስን ካብ ሓደጋ ናይ ብዙሕ ሕማማት ከም፤ ሕማም-ልቢን መገዲ-ደምን፤ ሕማም-ሽኮርን ገለ ዓይነታት ካንሰርን ናይ ምንካይ ተራ ኣሎዎ እዩ። ናይ ኣካላት ምንቅሳቓስ ውን፤ ፍሱህ ክገብረካ ይኽእል እዩ። ጽቡቕ ክትድቅስን፤ ንጸቕጢ-ሃለኽለኽ ክትጻወርን፤ ሚዛንካ ክትሕሉን ይጠቅም እዩ።
ጸቕጢ
ብዙሓት ጽቕጢ ይስምዖም እዩ። እዚ ስምዒት ጸቕጢ እዚ ሓደገኛ ክኸውን ዘይክኽእል እዩ። ጸቕጢ ንኸበድቲ ኵነታት ንኽንዕወተሎም ዚሕግዘና ነገር እዩ። ጸቕጢ ካብ ልክዕ እንተ በዚሑ ግን፤ ንጥዕናና ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል እዩ። ጸቕጢ እንተ ተሰሚዑካ ስለምንታይ ምዃኑ ክትርዳእ ጽቡቕ እዩ። ብኡ ድማ ኵነታትካ ክትቅይር ክትፍትን ትኽእል ኢኻ።
ድቃስ
ጽቡቕ መታን ክስምዓካ፤ ጽቡቕ ክትድቅስ የድልየካ እዩ። ሓደ ዓቢ ሰብ ኣብ ሓደ ለይቲን-መዓልቲን፤ ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ትሽዓተ ሰዓታት ኣቢሉ ምድቃስ የድልዮ እዩ። መንእሰያት ካብኡ ንላዕሊ ምድቃስ የድልዮም እዩ።


text:
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ኣል ሲሲ ንምርኻብ ሎሚ 9 ጥሪ ካይሮ ኣትዩ።
ወተሃደራት ግብጺ ኣብ ኤርትራ ኣትዮም ከምዘለዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ ግዜ ከምኡ `ውን ሱዳን ሰራዊታ ኣዋፊራ ምስ ኤርትራ ዘዋስና ዶባት ዓጽያ ኣብ ዘላትሉ እዋን፡ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ኣል ሲሲ ንምርኻብ ሎሚ ንጉሆ 9
ወተሃደራት ግብጺ ኣብ ኤርትራ ኣትዮም ከምዘለዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ ግዜ ከምኡ `ውን ሱዳን ሰራዊታ ኣዋፊራ ምስ ኤርትራ ዘዋስና ዶባት ዓጽያ ኣብ ዘላትሉ እዋን፡ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ኣል ሲሲ ንምርኻብ ሎሚ ንጉሆ 9 ጥሪ ካይሮ ኣትዩ ከምዘሎ Egypt today ዝተባህለ ጋዜጣ ግብጺ ሓቢሩ።
ክልቲኦም መራሕቲ፡ ኣብ `ኢትሓድያ ፓላስ`፡ ንኩነታት ሃገራት መገብቲ ፈለግ ኒልን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝምልከት ዕጹው ዝርርብ ከካይዱ ምዃኖም እቲ ዜና ብተወሳኺ የገንዝብ።
ኤረ ቲቪ `ውን ነቲ ካብ ትማሊ ኣትሒዙ ብኻልኦት ምንጭታት ዝነፈሰ፡ ሎሚ ድማ ብ ማዕከናት ግብጺ ዝተጋውሐ ምብጻሕ ኢሳይያስ ድሒራ ኣቃሊሓቶ `ላ።
እዚ ናይ ኢሳይያስ መገሻ ናብ ግብጺ፡ ከምዚ ዝተጠቕሰ፡ ኣማኢት ወተሃደራት ግብጺ ኤርትራ ኣትዮም ናብቲ ምስ ሱዳን ዘዳውብ ሸነኽ ምዕራብ ኤርትራ ተዋፊሮም ምህላዎም ድሕሪ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፡ ሱዳን ሰራዊታ ኣዋፊራ ንኹሉ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ድሕሪ ምዕጻዋ፡ ከምኡ `ውን ድሕሪ`ዚ ምዕባሌታት`ዚ፡ ቀንዲ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ልፍቴናንት ጀነራል ኢማድ ኣል-ዲን ምስጦፋ ዓዳዊ፡ ብቕድሚ ትማሊ ሰኑይ 7 ጥሪ ኣዲስ ኣበባ በጺሑ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ድሕሪ ምዝርራቡ ዝፍጸም ዘሎ እዩ።
ከምዚ ዝተኸታተልኩሞ፡ እቲ ብ ፕረዚደንት በሽር ዝተላእከ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ `ኣብ ከባቢና ዘሎ ብድሆታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተለዋወጠ እዩ ዝመጽእ ዘሎ። እቲ ብድሆ፡ ዞባውን ኣህጉራውን እዩ። ስለዚ ኸኣ ኢና፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዝገጥሙና ብድሆታት ብሓባር ንምፍታሕ እንመኻኸርን እንተሓጋገዝን። ንኢትዮጵያ ዝጎድእ ነገር ንዓና ንሱዳናውያን ይጎድኣና እዩ፡ ንሱዳን ዝጎድእ ነገር ድማ ከምኡ ንኢትዮጵያ ይጎድኣ። ኩሉ ግዜ ርክባትና እነሐይለሉ ምኽንያት ከኣ ንሃገርናትናን ህዝብናትናን ክንብል ኢና` ኢሉ።`
ኢሳይያስ፡ ኣቐዲሙ ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ `ውን በጺሑ እዩ።
ኢማራት ዓረብ፡ ድሮ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዓሰብ ወተሃደራዊ መደበር ክህልዋ ኸሎ፡ እቲ ዝብሃል ዘሎ ምውፋር ግብጻውያን ወተሃደራት ኣብ ምዕራብ ኤርትራ `ውን ብምውህሃድ ምስ ኢማራት ከምዝተገብረ እዩ ዝሕበር።
ጸብጻባት ምውፋር ወተሃደራዊ ሓይሊ ግብጺ ናብ ኤርትራ፡ ነታ ድሮ ብምኽንያት ህንጻ ሓጽቢ ህዳሰ ምስ ግብጺ ኣብ ምስሕሓብ ዘላ ኢትዮጵያ ኣቖጢዑዋ ከምዘሎ፡ ድሮ `ውን ሰራዊታ ናብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣጸጊዓ ከምዘላ መርበብ ሓበሬታ ኣጀዚራ ይጠቅስ። ኢማራት ኣብ ዓሰብ ወተሃደራዊ መዓስከር ደኲና ምህላዋ `ውን ንኢትዮጵያ ከየቕሰነ ዝጸንሐ ጉዳይ እዩ።
ብዘይ`ዚ ሓድሽ ምዕባሌታት`ዚ፡ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራ ኢደ-በዛ ግብጺ ኮይና ብመንገዲ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ዝስራሕ ዘሎ ሓጽቢ ሽርሕታት ንምፍጻምን ኣብ ኢትዮጵያ ህዝባዊ ናዕቢ ንምልዕዓልን ትሰርሕ ምህላዋ ክትከስስ ጸኒሓ እያ። እዚ ዝብሃል ዘሎ ምእታው ወተሃደራት ግብጺ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ምትፍናን መሊሱ ከምዘዕርጎ ድማ ዘማትእ ኣይኮነን።
በዚ ኮይኑ በቲ፡ ኣብዚ ብደረጃ ጎረባብቲ ሃገራትን ዞባ ወሽመጥ ዓረብን፡ ብሕልፊ ንኤርትራ ዓውዲ ናይ ውክልና ኲናት ከይገብራ ዘስግኣሉ ዘሎ እዋን፡ ቀንዲ ተጎዳኢ እቲ ድሮ ብውልቀመላኽነትን ብልሽውናን ብዝጠስጠሰ ውዱቕ መሪሕነት ላሕሊሑ ዝሳቐ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ እዩ።
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
It is known to the whole world that hundreds of Eritreans flee their country every day to escape the tortures, repression and suffering perpetrated by the Eritrean regime.
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ።
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
By Diaa Hadid (CP)
JAFFA, Israel — An Israeli rights group said Wednesday that Bedouin smugglers in Egypt’s Sinai Peninsula have raped dozens of African women who they promised to smuggle into Israel over the past year.
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ኣልማማ ግፋ ዘካይድ ዘሎ፡ ካብ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ከተማ ዝኣተዉ ይኹኑ ካልኦት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይተጸምበሩ መንእሰያት ኣብ ከተማታት ብብዝሒ እንተጸኒሖም ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝሎ ናዕቢ ከበግሱ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሱ ምዃኑ የረድኡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ኣልማማ ግፋ ዘካይድ ዘሎ፡ ካብ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ከተማ ዝኣተዉ ይኹኑ ካልኦት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይተጸምበሩ መንእሰያት ኣብ ከተማታት ብብዝሒ እንተጸኒሖም ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝሎ ናዕቢ ከበግሱ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሱ ምዃኑ የረድኡ።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሰላም ኣብ ዘዘለኹሞ ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ብፍላይ ድማ ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ፣ ንኹለን ኤርትራውያን ደቀንስትዮና ናይ ቃልሲን ጽንዓትን ሰላምታ ይብጻሕክን።
ክቡር ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ!!
ህዝባዊ ማዕበል ዝዓግት ሓይሊ ከምዘየሎ፡ ኤርትራውያን ፡ ብናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቓልሲ፡ ብከቢድ ክቡር ዋጋ ብሉጻት ዜጋታትና፡ ዝዓነወ ዝተራሰየ ሃብትና፡ ስደት ማሕበራዊ ምዝንባልና፡ በሰልኡ ገና ዘይሓወየ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጉዳትና፡ ድምር ኩሉ ኩቡር ዋጋ ከፊልና ናጽነት ኣረጋጊጽና።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።
On February 19, 2011 the Board Members of EGS conductive an extensive teleconference and endorsed the proposal made by the Executive Committee to call for a massive protest demonstration against the 20 years tyrannical rule of the PFDJ regime in the coming three months.
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፡ ኣብ ዝሓለፈ መደብና ብዜና ከምዝጠቐስናዮ፡ ዝሓለፈ 16 ለካቲት መበል 2ይ ዓመት ምምስራት ድምጺ ኣሰና እዩ ነይሩ።
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን።
ብዛዕባ’ዚ ኣብ መስር ተረኺቡ ዘሎ ኣደናቂ ዓወት ህዝቢ ንኹሉ ጸሓፋይ ኮነ ተዛራቢ በየን ጀሚርካ በየን ትውድእ ኩፋት ማዕጾ ኮይኑ’ሎ፣ ብዙሓት ሰባትሲ ወረ ኣብ ተሌቪዝን እናዳተዛረቡ ብሓጎስ ንብዓት ሲዒርዎ’ዩ፣ ዓጀብ !
ኣብ ሰማይ ዘሎ ደመና ይሃርሞ ዶኾን ዓድና… (ካብ ዜማታት ነፍሲሄር የማነ ባርያ)
ናይ ኤርትራ ነጻነት፡ ኣብ ሃገር ኣሜሪካ ኮይነ ኣብዒለዮ። ኣብዚ ህሞት`ዚ፡ ብሓንሳብ ፡ ሓያል ናይ ሓጎስ ስምዒተይ ብሓደ ወገን ንሕልናይ ዝወቅስ ድማ በቲ ካልእ ኣብ ሓደ ጊዜ ጦብላሕ በሉኒ። ኤርትራ ነጻነታ ጨቢጣ!! ዕ-ል-ል-ል-ል-ል!! እብል።
We, Eritrean Community members in Sheffield, are issuing this short press Release following our successful demonstration to explain for all concerned people both Eritrean Citizens, and the United Kingdom people and government that we staged a protest a meeting called by the Eritrean Ambassador to the UK with Eritrean refugees residents of Sheffield.
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ነታ ህይወት ብሉጻት ደቁ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነቱ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብዝጠዓሞ ቦታ ኮይኑ ንዘለኣለም ከኸብራ ከም ዝነበር ነጋሪ ዘድልዮ ኣይኮነን።
አብዚ ለንቅነ አብ ከባቢናን ማእከላይ ምብራቕን ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል አብ መንጎ ምልካዊ ስርዓታትን በቶም ንዘመናት ብፖለቲካዊ ጸቒጢ መበገሲኡ ሰብኣዊ መሰሎም ዝተኽልኡ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ አብ ገዛእ ሃገሮም ዝተሓርሙ፡ ብልሽውና፡ ስርዓተ ሕጊ አልቦነት፡ ሽቕለት አልቦነት፡ ማእሰርትን መግረፍትን ዘበገሶ ህዝባዊ ባርዕ ንለውጥን ዲሞክራስን ጥምጥም ይካየድ አሎ። ድሮ ድማ ህዝብታት ቱኒዝያን ምስርን ተዓዊቶምሉ አለው።
- ኩነታት ቤተክርስትያን ተዋህዶ ኣብ “ስዊዝ”
ኣብ ዘመነ ህግደፍ ዘይርኤ ክፉእ ነገር ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ግናይ ጭፍራ እኽብካብ ህግደፍ፡ ሕድሪ ጀጋኑና ብምጥላም፡ ንሃገርናን ህዝብናን ክግለጽ ዘይከኣልን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥን ኣደራዕ ኣውሪዱሉን የውርደሉን አሎ።
Youth centred new political party known as Eritrean Youth Progressive Party (EYPP) is set to be officially launched in its congress in the summer of 2011.
The withdrawal of EPDP from EDA is a prudent political move for the following reasons,
ነቲ ንቀዳም ዕለት 19/02/2011 ሰዓት 1፣30 ድ.ቀ. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከካይዶ ሓሲቡ ዘሎ ኣኼባ ምስ ህዝቢ ኣብ ከተማ ሸፊልድ ንምቅዋም:
Eritreans are suffering since libration; the young generation is forced to leave the country due to brutal activities of the regime.
Despite the difficulties and the dangers of protesting for change, the Tunisian and Egyptian people have demonstrated in large numbers and shown that ordinary people can bring about change even after thirty years of dictatorship.
ኩሉኹም ኤርትራውያን ተቐማጦ ሽወደን ኣብዚ ተጸዊዑ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፊ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ኣብ ዓድና/ኤርትራ/ ክነግስን ክኸብርን ሓቢርኩም ምሳና ክትሳተፉ ብክብሪ ትዕደሙ።
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።
8 መጋቢት ኣህጉራዊ በዓል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ከተማ ፍራንክፍርት ንዕለት12.03.2011 ክብዕል ምዃኑ ኣቀዲሙ ብዕለት 27 ጥሪ 2011 ተሓቢሩ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
“ኣነ ቲፋኖስ፣ ንሱ ድጉል መንካዕ”
በታ እንምነያን እንቃለሰላን ዘለና ኣዝያ ጥዕምቲ ቃል ክፍልም። ሰላም! ክቡራት ተኸታተልቲ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ናትና ግብረ-መልሲ ዝጽበ ሰናይ ዘመን ይመጽእ ኣሎ’ሞ ቆጽሊ ሰተሰምሃር ክንንስንስ፣ ክንሕበን ከም ቀደምና ክንተሓዋወስ…ቆፎና ክንመልእ መዓርና ክንብርብርን ለጋዕና ክንሓልብን ቀሪብና ኢና!
ብዙሓት ለባማት ንመሪርን ምቁርን መደምደምታኡ ክእምቱ እንከለዉ ንኹሉ ግዜ ኣለዎ ኢሎምዮም ዝሰግርዎ ። ብጸቢብን ገፊሕን ይኸዉንዶኾን ኢሎም ካብ ምግማትን ብሃሳሰ-ለባም ኣካይዳ ካብ ምኻድን ድማ የድሕኖም።
ስርዓት ህግደፍ ቤትጽሕፈት ሰራሕተኛታት ወኪል ባንክ ዓለም (World Bank) ኣብ ኤርትራ ክሳብ መወዳእታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ለካቲት (02/2011) ስርሓቶም ኣጽፊፎም ካብ ኤርትራ ክወጽኡ ከምዝኣዘዘ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።


text:
”ዝቕፅል ጉባኤ፣ ኢህወደግ ከም ብሓዱሽ ዝፍጠረሉ
ታሪኻዊ ጉባኤ ክኸውን ትፅቢት እገብር” ተጋዳላይ ስብሓት ነጋ
ቀዳማይ ክፋል
ተጋዳላይ ስብሓት ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ መሪሖም ናብ ዓወት ኣብ ምብፃሕ ዘይትካእ ብፅሒት ካብ ዝነበሮም ነባራት ላዕለዎት ኣመራርሓ ውድብ ህወሓት ሓደ እዩ፡፡ ድሕሪ ምዝዛም እቲ ብረታዊ ቃልሲ እንተኾነ እውን ኣብ ብዙሓት ጉዳያት ውድብ፣ መንግስትን ህዝብን ዕድመ ልክዑ ቃልሲ ዘካይድ ዘሎ ውላድ ህዝብን ቃልስን እዩ፤ ተጋዳላይ ስብሓት፡፡ ቤት ፅሕፈት ምስንዳእ ጋዜጣ ወይን ብምኽንያት እቲ ኣብ 15 ሰነ 2009 ዓ/ምዝኽበር በዓል መዓልቲ ሰማእታትኣብዚ ሕዚ እዋን ኣባል ቤት ምኽሪ ኢህወዴግን ኣብ ዓለም ናይ ኢትዮጵያ ሰላምን ልምዓትን ተፃዋዒ ኮይኑ ይሰርሕ ምስ ዘሎ ተጋዳላይ ስብሓት ሰፊሕ ቃለ መሕትት ኣካይዱ ኣሎ፡፡ ተጋዳላይ ስብሓት ኣብ ትርጉምን ረብሓን ምዝካር ሰማእታት፣ ኣብ ውሽጢ እቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ዝተፈጠሩ ዓወታት፣ ክትግበሩ እናተገበኦም ግን ድማ ኣይተተግበሩን ዝብሎም ጉድለታት፣ ውድብ ህወሓት ኢህወዴግ ፀገማት እንትፍጠሩ ዝፈትሐሎም መንገድታት ሕዚ ምስቲ ሕሉፍ ባህልን ልምድን እቲ ውድብ ብምንፅፃር ዝርከበሉ ጥንካረ ዝርዝር ገምጋሙ ኣቐሚጡ ኣሎ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ሓይልታት ትምክሕትን ፀቢብነትን ንምንታይ ኣብ ልዕሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን የነፃፅሩ ኣለዉ?እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ተግባር ነቶም ዘለዉ ሃገራዊ ፀገማት ካብመሰረቶም ክፈትሕ ድዩ? ኣድላይነት ህፁፅ ግዜ ኣዋጅን እዚ ኣዋጅ ክሳብ መዓዝ ክቕፅል ከምዝኽእልን፣ ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም ዘለዉ ፈተናታትን መፍትሒኦምን፣ ነቲ ንቕድሚት ዝካየድ ጉባኤ ህወሓት ኢህወዴግ ዘለዎ ትፅቢትን ክሳብ ሽዑ ብዛዕባ ክሳለጡ ዝግበኦም ስራሕትን፣ ኣብ መንግስቲ ሻዕብያን ካልኦት ድምር እዋናዊ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ቁጠባውን ዛዕባታት መሰረት ብምግባር ዝርዝር መብርህታት ኣቕሪቡ ኣሎ፡፡ ኣብዚ ሕታም ቀዳማይ ክፋል እቲ ፅሑፍ ኣቕሪብና ኣለና፡፡ ነቶም ዝተረፉ ድማ ብተኸታታሊ ክነቕርቦም ኢና፡፡
ወይን፡- እዚ ቃለ መሕትት ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ኢና እነካይዶ ዘለና እሞ 26 ዓመታትን ልዕሊኡን ንድሕሪት ተመሊስካ ምእንቲ እቲ ዕላማ ክብሉ ንዝሓለፉ ሰማእታት እንትትዝክር ብውልቅኻ ዝስመዐካ ስምዒትን ዘለዎ ትርጉምንእንተትገልፀልና፡፡
ተጋዳላይ ስብሓት፡- ህዝቢ ትግራይ ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ናብርኡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናንቆልቆለ ዝመፀ ህዝቢ እዩ ነይሩ፡፡ እቲ ቃልሲ ከመይ ኢሉ ተጀሚሩ? እንተኢልና፣ ብሓቂ ንምቕማጥ እንተኾይኑ ህዝቢ ትግራይ ቅድሚ ህወሓት ነቲ ቃልሲ ምጅማሩ ብዝነበሮ ዘይምርግጋእ፣ ዝነበሮ ናይ ቃልሲ ድሌት ህወሓት ቅድሚምምስራቱ ኣቐዲሙ ዝመፀ እዩ፡፡ ኣብ ትግራይ ዝፈሪ ምህርቲ ካብ ማሕረስ እዩ፡፡ኣብቲ እዋን ካብ ማሕረሱ ቀለብ ዓመት ዝረክብ ዝነበረ ህዝቢ ድማ ኣዝዩ ውሑድ እዩ ነይሩ፡፡ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ዝብላዕ ኣይነበሮን፡፡ስለዝኾነ ስደት ክኸድ ግድን እዩ ነይሩ፡፡ እቲ ስደት ከዓ ናብሱዳን ነይሩ፡፡ ናብ ኤርትራ ነይሩ፡፡ ናብ ማእኸላይ ኢትዮጵያ ነይሩ፡፡ ተሰዲዱ እውን ግን እቲ ህዝቢ ካብቶም ካልኦት ናይ ኢትዮጵያ ብሄራት ዝኸፍአ ውርደት እዩ በፂሕዎ፡፡ ኤርትራ እንተኸይዱ ቆማል ዓጋመ እዩ ዝበሃል፡፡ ናብ ማእኸል ሃገር እንተመፂኡ በላዒ ኣንበጣ እዩ፡፡ ብፖለቲካ እውን ኣይእመንን፡፡ ስለዚ መነባብርኡ ኮነ ኣጠቓላሊ ህይወቱዝተናገዐን በቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ዝተገፍዐን ህዝቢ እዩ ነይሩ፡፡
ካብዚ ተበጊሶም መስረቲ ማገብት ነቲ ኩነታት ኣዐርዮም እዮም ይርድእዎ ነይሮም፡፡ ዕላማ ናይቲ ቃልሲ እውን ነቶም ፀገማት ዝፈትሕ እዩ ነይሩ፡፡ ስለዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ነቲ ቃልሲ ቀልጢፉ ተቐቢልዎ፡፡ ቅድሚ ህወሓት ካልኦት ውድባት እኮ ነይሮም እዮም፡፡ ነገር ግን ህዝቢ ኣይተቐበለሙን፡፡
ስለዚ እንታይ ማለት እዩ?ሰማእትነት ነቲ ስርዓት ኣማዕድዩ እንትሪኦ እንተሎ፣ ኣማዕዲዩ ዝሪኦ ስርዓት ትግራይ ከምዚ ክትከውን እያ፣ ከምዙይ ክትከውን እያ ዝብሉ ጭርሖታትን እምነታትን ሒዙ እዩ ተቓሊሱ፡፡ ስለዝኾነ እውን ነቲ ክህነፅ ኣማዕዲዩ ዝሪኦ ዝነበረ ስርዓት ዝኾነ ይኹን ዋጋ ክኽፈል ኣለዎ ኢሉ ተቐቢሉ፡፡ ብተግባር ድማ መስዋእቲ ህይወት ኮነ ኣካል ከፊሉ፡፡ ኣማዕድዩ ዝሪኦ ዝነበረ ስርዓት እንከን ዘይብሉ እዩ፤ ኢሉ እዩ ተቓሊሱ፡፡ ኣብ ኩሉ ነቲ ኣማዕድዩ ዝሪኦ ዝነበረ እንከን ዘይብሉ ስርዓት እዩ ተሰሊፉ፡፡ እቲ ዝተሰለፈ ቅድሚ ምስውኡ ዝነበሩ መከራታት ይፈልጦም እዩ፡፡ ጥምየት ኣሎ፣ ሕማም ኣሎ፣ ድኻም ኣሎ፡፡ ቅድሚ ምስውኡ ዘሕለፎም ስቓያት ንምግማቶም ኣፀገምቲ እዮም፡፡ ኲናት እንትጅምር እንተሎ እውን ክምለስ እየ ኣይብልን፡፡ ቃልስና ክዕወት እዩ፤ እንከን ዘይብሉ ስርዓት ክነምፅእ ኢና፡፡ ንሕና ግን ኣይንሪኦን፡፡ እቶም ዝተረፉ ግን ክቕፅልሉ እዮምኢሉ ይኣምን፡፡ ኲናት እንትህሉ ምስዋእ ከምዘሎ ምኢቲ ብምኢቲ ኣሚኑ እዩ ዝኣቱ፡፡ እንትስዋእእንተሎ እውን እቲ ዘየቋርፅ መስዋእትነት እቲ ጥምየት፣ እቲ ድኻም፣ እቲ ሕማም ሓሊፉ ንመወዳእታ ግዜ እንትስዋእ እንተሎ ተሓጒሱይስዋእ፡፡ እቲ ዝተረፈ ከዓ ነቲ ዝተሰወአ ክንደይ ኮን ደስ ኢልዎ ይኸውን እዩ ዝብልነይሩ፡፡ ነቲ ዝፍጠር ስርዓት ግን ምንም ኣይጠራጠርን፡፡ ኣብ ሓድ ሓደ ፋይላት ብተግባር ከም እንዕዘቦ ሓደራ እናበለ እዩ ዝስዋእ፡፡ ስለዚ ስዋኣት ንህዝቢ እናሓሰቡ ሓደራ እናበሉ እዮም ሓሊፎም፡፡
ሕዚ ሰማእታት ንዘክር፣ ጉርዲ ዘይለግቦም ሰማእታት ወዘተ እንትንብል ናይ እማንና ዲና? ናይ እማንና እቲ ዝተሰውእሉ፣ በቲ ዝነበሮም ፅንዓት ደረጃ ዲና ፀኒዕና ሒዝናዮ? ስውእ እኮ ኣይምለስን፡፡ ዝኽሪ ሰማእታት እንትንብል ግን ንዕዑ ዲና ክንዝክሮ ዘለና? ነቲ ክሓልፈሉ እዩ ዝበሎ ህዝቢ ይሓልፈሉ ዶ ኣሎ? ኢና ክንብል ዝግበአና፡፡ ንእኡ ዘኪርናድኣ እንታይ ክነምፅእ?ዝኽሪ ሰማእታት ኢልና ክሳድና ክነድንን እንተለና ክንዝክሮ ዘለና ነቲ ህዝቢ እዩ፡፡ ኣብኡ እንተለና ብዛዕባ ባዕልና እውን ንዝክር፡፡ኣለናዶ? ኣብ ቦታና፣ ኣነ ኸ ኣብታ ሓደራ ዝተብሃለት ቦታ ዶ ኣለኹ? ክንብል ኣለና፡፡ ጉርዲ ኣለና ዶ? ብኣንፃር ናይቲ ህዝቢ ኩነታት፡፡ ስለዚ ዝኽረ ሰማእታት እንትብሃል ንኣይ ምዝካር ነቲ ቓልሲ ወይ ነቲ ህዝቢ ማለት እዩ፡፡ መሸፈጢ ኣይንግበሮ፡፡
ወይን፡- ኣብ ክሊ እዚ ኮይና ህዝቢ ትግራይ ኣብቲ ዕጥቃዊ ቃልሲ ንዝኸፈሎ ዋጋ ብመዳይ ምዕቃብ ማሕበራዊ ክብርታቱ፣ ምርግጋፅ ቁጠባውን ፖለቲካውን ተጠቃምነቱ እንትምዘን እንታይ ክንብል ንኽእል? ኣብዚ ከም ዓበይቲ ዓወታት ገይርና ክነቕርቦም እንኽእል እንታይ እዮም? ክትግበሩ እናተገበኦም ግን ከዓ ዘይተተግበሩ እትቡሎም፣ ክኾኑ ዘይግበኦም ግን ድማ ኮይኖም እትብሎም ጉድለታት እንተሃልዮም?
ተጋዳላይ ስብሓት፡-እቲ ክሳብ ሕዚ ኣመዝጊብናዮ ዘለና ዓወታት ምስ ካልኦት ጎረባብትና ዓድታት ክነነፃፅሮእንተለና ዓብዪ እዩ፡፡ ምስ ሕሉፍ ናትና ኩነታት፣ ኢኮኖምያዊ መነባብሮና እንትወዳደር እውን ዓብዪ እዩ፡፡ ይኹን እምበር ምስቲ ክንኮኖዝግበአና ኢና ክንርኢ ዝግበአና፡፡ ምስ ኩስቶ፣ ምስ ኩስቶ ዝብል ገምጋም ምዝማድ ንውድቀት ምዕዳም ከይኸውን ይጥርጥር እየ፡፡ ምስቲ ክንኮኖ ዝግበአና ዝነበረ፣ ምስቲ ዝተኸፈለ ዋጋን እቲ ዘለናዮን ክንርኢ እንተለና ኣነ እቲ ሓደ መዐቀኒ ኢለ ዝወስዶ፣ ጠቓሚ ገይረ ዝወስዶ ሓይልና እዩ፡፡ ስለዚ ህዝብና እናነቕሐ ፀላኢኡን ፈታዊኡን እናፈለጠ፣ እናተወደበ ኣይከደን፡፡ እቲ ቀንዲ ሓይሊ ህዝቢ እዩ፡፡ ፈጣሪ መንግስቲ ንሱ እዩ፡፡ ፈጣሪ ውድብ እውን ህዝቢ እዩ፡፡ እቲ ባይታ ንሱ እዩ፡፡ ሕዚ ውዳበታት ህዝብና ኣበይ ኣሎ? ንቕሓቱ ከመይ ኣሎ? ኣብ1971 ዓ/ም ዝተብሃለ እየ ዝዛረብ ዘለኹ፡፡ ምንቃሕ፣ ምውዳብ፣ ምዕጣቕ፣ መደብ ኣትሒዝካ ምውፋር፣ ነፃ ውዳበታት ናይ ህዝቢ ኣሎ ዶ የለን? እቲ መንግስቲ ኸ በቲ ዝተቐመጠ ሕገ-መንግስቲ መሰረት ይመርሕ ዶ ኣሎ?
እዚ ሕገ-መንግሰቲ እዙይ በዓል ዋንኡ ህዝቢ እዩ ኢሉ፣ ህዝቢ ከዓ ብተወከልቱ ኣቢሉ ባዕሉ እውን ብቐጥታ ይቆፃፀሮ ኣሎ ዶ? በብሓሙሽተ ዓመት እንተይኮነስ መዓልታዊ፡፡ እቶም ኣብያተ ምኽሪ ኸ ካብ ላዕሊ ጀሚርካ ክሳብ ታሕቲ ስርሖምን ሓላፍነቶምን ፈሊጦም ነቲ ፈፃሚ ብትኽክል ዶ የቆፃፀርዎ? ካብዚ ብተወሳኺ እቲ ውድብ ካብ ጉባኤ ጀሚሩ፣ ጉባኤ ዝለዓለ ኣካል ናይ ውድብ እዩ፡፡ ጉባኤ ናይ ውድብ ኩሉ ክልላዊ ኩነታት፣ ሃራዊ ኩነታት፣ ፀላእን ፈታውን ፈሊጡ ዶ ይመርሕ ኣሎ? ኣድቂቑ ፈሊጡን ተረዲኡን ድዩ ናብ ጉባኤ ዝኣቱ? ናብ ጉባኤ እንትኣቱ ዝርዝር ሓበሬታ ሒዙ ድዩ ዝኣቱ? ጉባኤ እኮ መማልኢ እዩ፡፡ኩስቶንኩስቶንብብቕዓቶም ይኹን፣ ህዝባውነቶም ፣ ብትካላዊ ኣሰራርሓከይዶም ዶ ይመርሑ ነይሮም?
ትካላዊ ኣሰራርሓ እንትብል እንተለኹ፣ ደድሕሪ ጉባኤ ዘሎ ማእኸላይ ኮሚቴ እዩ፡፡ ማእኸላይ ኮሚቴ ደድሕሪ ጉባኤ ዝርአ ላዕለዋይ ኣካል ኮይኑ ነቲ ቤት-ምኽሪ፣ ነቲ ፈፃሚ ይከታተሎ ዶ ኣሎ? ላዕለዋይ መራሒ እዩ፡፡ ካልኦት በብኣካሉ ዘለዉ ነቲ ኣሰራርሓ ፈሊጦም ይመርሑ ዶ ኣለዉ?እንተድኣ ኢልና፣ እቲ ውድብ እውን ክርአ ዘለዎ እዩ፡፡ ስለዚ እቲ ሓደ መዐቀኒ ዝብሎ ሰማእታትናን እቲ ዘይተሰወአ ህዝቢ ትግራይ እውን እናተዓወተ እዩ ዝኸይድ ዘሎ እንተኢልና፤ እቲ ዋና ነገር ዝመስለኒ ኣነ እቲ መስመርና ወይ ሓይልና እዩ፡፡ ናይ ህዝቢ ሓይልታት፣ ናይ መንግስቲ ሓይልታት፣ ናይ ውድብ ሓይልታት ትካላዊብዝኾነስርሖምንሓላፍነቶምንፈሊጦም ዶ ይኸዱ ኣለዉ?
ስለዚ መገምገሚኡ ሰማእታትና ከመዚ ኢሎም ከይዶም፤ እቲ ብድሕሪኦም ክፍጠር እዩ ዝበልዎ ብዘይ እዙይ ስለዘይፍጠር፣ እዙይ ኣሎ ዶ የለን? ሕቶ እየ ዝሓትት ዘለኹ፡፡ ስለዚ ነቲ ሕቶኹም በዚ ሕቶ እዚ እየክምልሶ፡፡ እዙይ እዩ እቲ ቀንዲ መዐቀኒ፡፡
ኣብ ልምዓት፣ ኢኮኖምያዊ ልምዓት ይኹን ማሕበራዊ ልምዓት ከምቲ ዝድለ ኣሎ ዶ? ሕርሻ ቀንዲ ናይ ኢኮኖሚ መሰረትና እዩ፡፡ መፍረይነት ሓረስታይ መፍረይነት ግራት ብዘየቋርፅ መንገዲ ዶ እናዓበየ ይኸየድ ኣሎ? ኣብ ሕርሻ እቶም እታወታት መፍረይነት ዝበሃሉ መሬትን ሓረስታይን እዮም፡፡ ስለዚ ናይ ሓረስታይ መፍረያይነት ናይታ ግራት መፍረይነት በቲ ዝድለ ዶ ይኸየድ ኣሎ? በቲ ዝድለ ዘሎ ምኻዱን ዘይምኻዱን መዐቀኒኡእቲ ሕርሻመሰረት ኢንዳስትሪ ዝተብሃለ ፖሊሲ እዩ፡፡ ስለዚ ናይ ሕርሻ ፍርያታትና ክንደይ ኢንዳስትሪ ፈጢሩ? ብፅሬት ይኹን ብመጠን ክንደይ ከስቢ ኣምፂኡ? ፋብሪካታት ንኽምስረታ፣ ናይ ዓዲ በዓል ሃፍቲ ይኹን ናይ ወፃኢ በዓል ሃፍቲ ይጓየይ ኣሎ ዶ?”Agriculural Development Lead Industialization” /ADLI/ማለት ኢንዳስትሪና ሕርሻ እዩ ዝመርሖ ማለት እዩ፡፡ ስለዚ ክንደይ ፋብሪካታት ሕርሻ መሰረት ዝገበራ ተፈጢረን? ክንደይ ሓረስታይ ከ ካብ ግራት ኣላቒቕናዮ? 85 ምኢታዊ ናይ ኢትዮጵያ ህዝቢ ሓረስታይ እዩ ኢልና፡፡ ሕዚ ኣብ ማሕረስ ተጣቢቑ ዝርከብ ህዝቢ ትግራይ ናብ 60 ምኢታዊ ናብ 50 ምኢታዊ ዶ ወሪዱ? በዓል ሃፍትን ሸቃላይን ዶ ተፈጢሩ? ዝወሓደ ሓረስታይ እዩ ክመፀእ ዘለዎ፡፡ ብፍጥነት እናነከየ፣ እናነከየ ክኸይድ ኣለዎ፡፡
ናብ ማሕበራዊ ልምዓታት እንተኸይድና እውን ፅሬት ትምህርትና እንታይ እዩ ዝመስል? ብሃገር ደረጃ እንትንዕቅን እንተለና ኣብ ብሄራዊ ፈተናታት ኣብ መበል ክንደይ ንስለፍ? እቲ ዝሓለፈ በቢዩኒቨርስቲኡ ዘሎ ብቕዓቱ ክሳብ ክንደይ እዩ? ጥዕና ኸ ክሳብ ክንደይ እዩ? ዝብል ኣብቲ ማሓበራዊ ጉዳያት እውን ምዕቃኑ ፅቡቕእዩ፡፡ ስለዚ እዚ እውን ከምቲ ናይ ውዳበታት ብፅሬቱ (qualitatively) ወይ ከዓ ከም ኣካል (Physicaly) ዕቤቱ ክሳብ ክንደይ ከይድና? ኢለ ብሕቶ እየ ዝምልሶ፡፡
ምስ ናይ ዓለም ዕዳጋ ዝወዳደር ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ክሳብ ክንደይ ፈጢርና? ኣብቲ ፕሮግራምና "ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ መትካእታ ዘይብሉ ኣጋር እዩ፣” እዩ ዝብል፡፡ ንሱ እናተወደበ እናጠንኸረ ደሓር ናይ ካፒታሊት ስርዓት መሰረት ይኸውን፡፡ ስለዚ ምስኡ እናተሓኻኸኽና ዲና እንኸይድ ዘለና? ወይስ ተወዳዳራይነቱ እናጉላህናዮ ኢና እንኸይድ ዘለና? እዚ እውን ክርአ ዘለዎ ይመስለኒ፡፡ ኣካል ናይቲ ህዝቢ እዩ፣ ክንደይ ኣብ ኢንድስትሪ ይኹን ኣብ ግልጋሎት ይኹን ይሳተፍ ኣሎ? ወይስ እቲ ወንበር ንውልቀ ረብሓ ዝብል ኣሎ? ወይስ ትግራዋይ ኢንዳስትራሊስት፣ ኢንተርፕረነር፣ ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ክኸውን ኣይኽእልን? እንተኾይኑ ኮይኑ ኣሎ፤ እንተዘይኮይኑ ኣይኮነን፡፡ ስለዚ እዚ እውን ክረአ ዘለዎ እዩ፡፡
ኣብዚ ካሊእ ክረአ ዘለዎ ሕድሪ ሰማእታት መሰረት ገይርና ዶ ንኸየድ ኣለና ዝብል፣ ህወሓት ክሳብ ክንደይ ናይቲ ሃገር ኩነታት ይከታተል ኣሎ? ዝብል እዩ፡፡ ክንደይ ብፅሒት ኣለዎ? ብብርኪ ሃገር፡፡ ዝኾነ ሕመቕ ከይፍጠር፡፡ ኣርባዕቲአን ውድባት ተወዲበን እየን ሃገር ዘድሕና፡፡ ስለዚ ናይ ህወሓት ብፅሒት ብብርኪ ሃገር ክሳብ ክንደይ ፅልዋ ይፈጥር ኣሎ?ክሳብ ክንደይ ይሕግዝ ኣሎ? ብፅቡቕ ማለተይ እዩ፡፡ ዝብል እውን ክርአ ዘለዎ እዩ፡፡ ስለዚ ኣነ ዝብል ዘለኹ እንታይ እዩ? ክርአ ንዘለዎ፣ ኣሎን የለን ዝብል ገምጋም ምቕማጥ ስለዘይደለኹ እዩ፡፡ ክረኣዩ ዘለዎም እዚኣቶም ይመስለኒ፡፡ እቲ ዝምልሶ ከዓ እቲ ህዝቢ እዩ፡፡ እቲ ኣባል ውድብ እዩ፡፡
ክግበር ዝግበኦ ኣይተገበረን፣ ክግበር ዝግበኦ ዘይተገበረ ህዝቢ እንድሕር ዘይተወዲቡ፣ ነቒሑ እንተዘይተወዲቡ፣ ምኽንያቱ ህዝቢ ነቒሑ እንተተወዲቡ በዓል ዋና ስለዝኾነ ተጠቃማይ ስለዝኾነ ክግበር ኣለዎ ኢሉ ዓትዒቱ ዘቐምጥ ዝተወደበ ዝነቕሐ ህዝቢ እዩ፡፡ ስለዚ እዙይ ኣይተገበረን፡፡ እዙይ ክግበር ዝግበኦ እዩ፤ ኣይተገበረን፡፡ ክግበር ዝግበኦ ኣይተገበረን፣ ክጅምር ዝግበኦ ኣይተጀመረን፡፡ እዚ እቲ ውድብ ክብሎ ኣይኽእልን፡፡ ካብቲ ህዝቢ እዩ ዝሰምዕ፡፡ እቲ ህዝቢ እዙይ ክግበር ነይርዎ፤ ይብል፡፡ ምኽንያቱ ህዝቢ ደላዪ ፅቡቕ እዩ፡፡ ካብቲ ክግበር ዝግበኦ ንላዕሊ ይነግረካ ህዝቢ፡፡
ስለዚ ንሱ ተወዲቡ እንተዝነብር ውድብን መንግስትን እቲ ህዝቢ እዙይ ኢሉና ነይሩ፡፡ እዙይ ንኽእል ኢና ኢልናዮ ነይርና፡፡ እዚ ፈፂምና ኣለና፤ እዚ ድማ ኣይፈፀምናን ኢሉ ነቶም ዘይፈፀሞም ዓቕሚ እናፈጠርኩ ብዝኸድኩ ክፍፅሞም እየ ኢሉ ኣብቲ ህዝቢ ዋሕስ ገይሩ ይኸይድ፡፡ ስለዚ ነቲ ክግበር ዝግበኦ ግን ከዓ ሕዚ ዘይከኣል ዋሕስ ገይሩ ይኸየድ፡፡ ንዓዓተን ከዓ ዓቕሚ የዳሉ፡፡ ስለዚ ንሱ እዩ ዝፈልጦ ነይሩ፡፡ ኣቦ ወንበር ክስቶ ኣይፈልጦ፣ ክስቶ ኣይፈልጦ፡፡ ብምሉእነት ማለተይ እየ፡፡ ስለዚ ክግበር ዝግበኦ ዘይተገበረ ነገር እዚ እዩ፡፡
እቶም ዝስርሑ ዘለዉ ናይ ህዝቢ ድፍኢቶም ውሑድ ዝኾኑ እውን በቲ ዝግባእ ግዜ፣ መጠን፣ ፅሬትን ወፃእን ዶ ይስርሑ ኣለዉ? ዝብል እውን ካልእ ሕቶ እዩ፡፡ ከምቲ ዝውረ ብግዚኦም ዘይውድኡ፣ ፅሬቶም ዝተጓደለ፣ ዋግኦም ሰማይ እናተሰቐለ ዝኸይድ፣ እቲ ሓላፊ ምስቲ ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ክልቲኦም እናተሻፋፈጡ፣ ክልቲኦም እናባኸኑ፣ እቲ እውን ፅቡቕ መራሒ እንተይኮነ እቱይ እውን ፅቡቕ ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ እንተይኮነ ይተርፍ፡፡ ስለዚ ኣብዚ እውን ክርአ ዝግባእ ፀገም ኣሎ፡፡
ወይን፡- ውድብ ህወሓት ኣብቲ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ናይ ውሽጢ ውድብ ፀገማት እንትፍጠሩ እናኣለየሉ ዝመፀ መንገዲ ከመይ እዩ ነይሩ? እዚ ብሕልፊ ምስ ዲሞክራስያውነትን ኣተኣላልያ እቶም ፀገማትን ተኣሳሲሩ ነቶም ፀገማት ካብ ስሮም ተረዲእኻ ዘላቒ መፍትሒ ብምቕማጥ ኣንፃር ባህሊ እቲ ውድብ ከመይ ይግለፅ?
ተጋዳላይ ስብሓት፡- ቅድሚ እቲ አተኣላልያ ፀገማት ምርኣይና ገለ መበገስታት ከልዕል፡፡ እቲ ቃልሲ እንትጅመር ናብቲ ቃልሲ መጀመርያ ዝወፁ ተጋደልቲ ፍፁም ህዝባውነት ዝወነኑ እዮም ነይሮም፡፡ እንተኾነ እቲ ዝነበሮም ዓቕሚ ግን ንእሽተይ እዩ ነይሩ፡፡ ዳሓር እዩ እቲ ህዝባውነት ክግመት ዘይኽእል ዓብዪ ዓቕሚ ክውንኑ ገይርዎም፡፡ እቲ ህዝባውነት ንምግማቱ ዘፀግም ዓቕሚ ፈጢሩ፡፡ስለዚ ኣብ ውሽጢ ውድብ ቅድሚ እቶም ፀገማት ምፍጣሮም ቀልጢፉ ከምዚ ዝበለ ዓቕሚተፈጢሩ ፀኒሑ እዩ፡፡
ኣብ ውድብ ንመጀመርያ እዋን ፀገም ዘጋጠመ ኣብ ምጅማር ክራማት 1967 ዓ/ም ኣብ ደደቢት እዩ፡፡ ኣብቲ ሽዑ እዋን ናይ ገጠር ዓቀይቶት ኣብ ውሽጢ እቲ ቃልሲ ነይሮም፡፡ ንሳቶም ብረት ዝፈልጡ፣ በረኻ ዝፈልጡ እዮም ነይሮም፡፡ እዚኦም ቅድሚ ናብቲ በረኻ ምውፅኦም ካብቲ ህዝቢ እናመንጠሉ ዝበልዑ እዮም ነይሮም፡፡ ናብቲ ቃልሲ እንትሕወሱ እውን ዝበለፀ ካብቲ ህዝቢ እናመንጠሉ ክበልዑ፣ ዝበለፀ ዓቀይቶት ክኾኑ እዩ ነይሩ እቲ ድሌቶም፡፡ንሳቶም እንታይ እዩ መሲልዎም ነይሩ? ካብቲ ቅድም ክብል ብውልቀኦም ወይ እውን በብኽልተ ሰለስተ ኮይኖም ዝሰርቅዎ ዝነበሩ “ምስ ህወሓት ተወዲብና ዝበለፀ ክንሰርቕ” ዝብል ሓሳብ እዩ ነይርዎም፡፡ ብዝበለፀ ክቕለቱ እዩ መሲልዎም ነይሩ፡፡
ይኹን እምበር ኣብቲ እዋን ኣብ ህወሓት ዝነበረ ድስፒሊን፣ ስነ ስርዓትን ዕላማ እቲ ቓልስን ነዚ ዝፈቅድ ኣይነበረን፡፡ ዕላማ እቲ ቃልሲ ብተግባር እናረኣይዎ ምስ ከዱ እናመረሮም ከይዱ፡ ነቲ ዝነበረ ህዝባውነት ክፃወርዎ ኣይካኣሉን፡፡ ስለዝኾነ ነቶም ኣማራርሓ ንቕተሎም ኢሎም ወሲኖም፡፡ እዚ እንትውስኑ "ንሙሴ እንተቐቲልናዮ ምስ ኤርትራ ክንበኣስ ኢና፤ መለስ እውን ምእንታ ፖለቲካ ከምህረና ንኽልቲኦም ንግደፎም ነቶም ካልኦት ግን ንኹሎም ንቕተሎም" ኢሎም፡፡ ነገር ግን ነዚ ክትግብርዎ ኩሉ ነገር ምስ ወድኡ ኣብ ውሽጢ ናይ ስዓታት ኣፈላላይ ፈሺሉ፡፡ ምስ ፈሸለ እቶም ኣብቲ ተግባር መራሕቲ ዝነበሩ ገሊኦም ናብ ፀላኢ ሰሊሞም፡፡ እዚ ምስ ኮነ ኣኼባ ተገይሩ፡፡ ኣብቲ መቕተልቲ ተሓዊሶም ግን እንተይከዱ ዝተረፉ ንኣብነት ሓደ ባህረ ዝበሃል ናይ በረኻ ሽሙ ኣሉላ፣ ነቲ ተሓሲቡ ዝነበረ ተግባር ከምዝኣምነሉ ኣብቲ ኣኼባ ብግልፂ ተዛሪቡ፡፡ ዝኣምነሉ ምኽንያት ከዓ “ናይ ናትናስ ናትና ግን ስሑል ዝኣክል ቁሪ እናተወዐ፣ ተረፍ ቆልዓ ሰበይቲ እንጀራ ሃቡና እናበልና ክንበልዕ ይስመዐኒ እዩ፡፡ እቲ ዝግበር ዘሎ ተግባር ትኽክል ኣይኮነን፡፡ ሃፀይ ሃይለስላሴ ዝፈልጥዎ፣ ራእሲ ስዩም መንገሻ ዝፈልጥዎ ስሑል ከመይ ከምዚ ይኸውን?” ኢሉ መበገሲ ናይቲ ኩነታት ዝበልዎ ሓሳብ ኣቕሪቡ፡፡
ሓደ ከዓ ደሓር እኳ ክሳብ ኮነሬል መዓርግ እውን በፂሑ፤ ኣብቲ ገምጋም በኽዩ፡፡ ኣነ ነቲ ተግባር ኣይኣምነሉን ነይረ፤ ምስ ነገሩኒ ግን እሞ ካብ ኮነስ ኢለ ኣሚነ ኢሉ፡፡ ነቲ መቕተልቲ፡፡ እዚ እንትኸውን ኣብ ኣተኣላልያ እቲ ፀገም እንዲና እንዛረብ ዘለና ነዞም ከምዚ ዝገበሩ ሰባት ይተአሰሩ ኣይተብሃለ፣ ይቀተሉ ኣይተብሃለ፤ ክርፈቱ እዩ ተገይሩ፡፡ እቲ ሓሲቦምዎ ዝነበሩ ነቲ ውድብ ንምጥፋእ እዩ፡፡ ግን እታ ውድብ ድሒና ኣላ ተባሂሉ “ገዛኹም ኪዱ” ተባሂሎም፡፡ ገሊኦም ዳሓር ተመሊሶም ዝመፁ ኣለዉ፡፡ ክሳብ ኮነሬል መዓርግ እውን በፂሖም ኣለዉ፡፡ ስለዚ ኣብቲ እዋን ሓዞ ትሰዶ ኣይነበረን፡፡ፀገማት ኣብ ውሽጢ እቲ ውድብ እንትፍጠሩ ይኹን ዋላ ምስ ካልኦት ውድባት እውን ዴሞክራስያዊ ብዝኾነ መንገዲ እዮም ዝእለዩ ነይሮም፡፡
ድሕሪ እዚ ኣብ 1969 ዓ/ም ዘጋጠመ ሕንፍሽፍሽ ነይሩ፡፡ ኣብዚ ከም ድኽመት ክግለፅ ዝኽእል ነቲ ፀገም ቅድም ኢልካ ክረአ ምተኽኣለ ነይሩ፡፡ ናብቲ ደረጃ ንሱ እንተይበፅሐ ማለተይ እየ፡፡ ሕመቓት ነቲ ውድብ ዳርጋ ተቖፃፂረምዎ ነይሮም፡፡ ክሳብ ከምዚ ዝኸውን ስቕ ኢልካ ምርኣይ ኣይመድለየን ነይሩ፡፡ ኣብ ኣፈታትሓ ግን ኣብኡ እውን እዚ ጌጋ ነይሩ ዝብሎ የብለይን፡፡ እቲ ኣፈታትሓ ብመሰረቱ ዲሞክራሲያዊ እዩ ነይሩ፡፡ ከምቲ ቅድም ክብል ዝገለፅክዎ ኣብዚ ኩነታት ተሳቲፎም ካብ ዝነበሩ ሰባት ሕዚ እውን ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣለዉ፡፡ ኣብቲ ኩነታት ተሳትፎ ካብ ዝነበሮም ኣካላት ገብሩ ኣስራት ሓደ ካብኣቶም እዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ፃኢ ተነቒፉ እዩ፤ ኣሚኑ እውን፡፡ ብሕልፊ ነቲ ኩነታት ብዝግባእ እናፈለጠክዎ እናሃለኹ ግን ኣይተቓለስኩን ኢሉ ዓርሰ ነቐፌታ ገይሩ፡፡ መበገሲ ናይቲ ሕንፍሽፍሽ ገለገለ ሰባት “ኣውራጃውነት እዩ ነይሩ” እንትብሉ ይስምዕ እየ፡፡ ይኹን እምበር ኣውራጃውነት ኣይነበሮን፡፡ ሽዑ እውን ኣብቲ ቃልሲ ንዝነበሩ ጠቕላላ ፀገማት ክትፃወር ካብ ዘይምኽኣል ዝነቅል መበገሲ እዩ ነይሩ፡፡ ዝመረሮምን ነቲ ቃልሲ ክገድፍዎ ዝደለዩን እዮም ነቲ ሕንፍሽፍሽ ፈጢረምዎ፡፡
ኣዋራጃዊ መልክዕ ዘትሓዝዎ ከምቲ ሕዚ ፀቢብነት ትምክሕቲ ገለ እንብሎ ክብለፅሉ ደልዮም እዮም፡፡ ንኣብነት ነቲ ሕንፍሽፍሽ ዝጀመርዎ ሰባት እንተርኢና ሓደ ሓዱሽ ገዘሀይ እዩ ነይሩ፡፡ ሓዱሽ ገዘሀይ ከዓ ወዲ ዓድዋ እዩ፡፡ ካልእ ተሾመ ኪዱ ነይሩ፤ እንትጮ ዓድዋ እዩ፡፡ ስለዚ ነቲ ኣውራጃውነት ከም መሸፈኒ እዮም ዝጥቀምሉ ነይሮም እምበር እቲ ሽዑ ዝነበረ ፅንኩር ኩነታት ስለዝመረሮም እዩ፡፡ ናይ ኢኮኖሚ ፀገም ነይሩ፡፡ ምስ ዝተፈላለዩ ውድባት ዘይምርዳእ ነይሩ፡፡ ካብዚ ሓሊፉ ሶቬት ንደርጊ ኣዕጢቑ ኣዕርዩ ዘጠናኸረሉ እዋን እዩ ነይሩ፡፡ ስለዚ በዞም ኩሎም ፅንኩራት ኣጋጣምታት ዝተፀላመቱ ሰባት ነይሮም፡፡ ኣብ መወዳእትኡ ነቲ ሕንፍሽፍሽ መሪፆም፡፡ ሰብ እንትፅልምቶ እንተሎ፣ እንትሰንፍ እንተሎ ኣውራጃውነት ከባብያውነት ከም መሸፈኒ ይጥቀም፡፡ ከምታ ኣብ ትግራይ ሰርጌን ገለ እትብሃል ውልቀ መፅሄት፡፡ ስለዚ ናይ ፈፁም ሕመቕ ፖለቲካ እዩ ነይሩ፡፡ እዚ ኮይኑ ኣብቲ ኣፈታትሕኡ እዚ እውን ዲሞክራሲያዊ እዩ ነይሩ፡፡ ዝኾነ ሰሓቦ ጉተቶ ኣይነበሮን፡፡
ኣብ 1974 ዓ/ም ዝነበረ ምድኻም እውን ኣሎ፡፡ ካብ 1974 ዓ.ም ክሳብ 1977 ዓ/ም ዝፀንሐ እኒ ግደይ ዘርኣፅዮን ኣረጋዊ በርሀ ዝነበረ ኩነታት ማለት እዩ፡፡ ናይ ኣረጋዊ ዝነበረ ፀገም ይብለፅ ኣለኹ ካብ ዝብል ቅንኢ ዝነቅል እዩ ነይሩ፡፡ ባዕሉ ዘምሃሮም፣ ባዕሉ ዘልመዶም እንትበልፅዎ ምስ ረኣየ ኣይተሓጎሰን፡፡ ዘይተሓጎሰ ጥራሕ እንተይኮነስ ኣዐርዩ ተበሳጭዩ፡፡ ከቢድ ውልቃውነት ዝወለዶ እዩ፡፡ ናይ ግደይ ዘርኣፅዮን እውን ውልቃውነት ዝወለዶ እዩ ነይሩ፡፡ ዝኾነ ኮይኑ ኣብቲ ኣተኣላልያ ነቲ ፀገም ንዛረብ ስለዘለና ኣረጋዊ ነዚኦም ነጥፍኣዮም እናበለ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመት ፀኒሑ እዩ፡፡ ከመይ ከምዝጠፍኡ ዝፀሓፎ ፅሑፍ፣ ሰነድ እኒሀ እዩ፡፡ ማስረጃ እኒሀ ምሳይ ዝዘራረቦ ዝነበረ፡፡ እዚ እናገበረ ከምዝፀንሐ እናተፈለጠ ግን ድሕሪ እቶም ናይ ገምጋምን ክትዕን መድረኻት ምክያዶም ኣረጋዊ ይመደብ ተባሂሉ ኣብ ካሊእ ስራሕ ተመዲቡ እዩ፡፡ ኣብ መንጉኡ ግን ሓፍተይ ክርኢ ኢሉ ንሱዳን ከይዱ ብኡ ገይሩ ተሪፉ፡፡
ናይ ግደይ እውን ከምኡ እዩ፡፡ ግደይ እውን ነቲ ሃፍታም ገባር ፀላኢና እዩ ዝብሎ ዝነበረ ሓሳብ ምስተስዓረ "ካልእ ውድብ ክፍጥር እየ" ኢሉ፡፡ ኣብ ውሽጢ ውድብ ኣይትኽእልን፤ ኣብ ሕብረተሰብ ግን ከምድላይካ ተባሂሉ ተፈቒድሉ፡፡ "እምበኣር ቅርሺ ሃቡኒ" ኢሉ ተዋሂብዎ፡፡ ነቲ ዝተውሃቦ ቅርሺ ሒዙ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ትግራይ ምዛር ጀሚሩ፡፡ ይኹን እምበር ክውደበሉ ዝኽእል ሰብ ኣይረኸበን፡፡ ደሓር ዘይሩ ዘይሩ ኣብ መወዳእታ ነቲ ዝተውሃቦ ገንዘብ ወዲኡ ተመሊሱ መፂኡ፡፡ እንደገና ገንዘብ ሓቲቱ፤ ተዋሂብዎ እውን፡፡ ስለዚ እቲ ኣተኣላልያ ብመሰረቱ ዲሞክራሲያዊ እዩ ነይሩ፡፡
እዚ እንትብሃል ኣናሽተይ ፀገማት ኣይነበሩን ማለት ግን ኣይኮነን፡፡ ብውሳናይ መልክዑ ግን ኣብቲ እዋን ፀገማት እንትፍጠሩ ናይቶም ፀገማት መበገሲኦም ብምፅናዕ ለውጢ ብዘምፅእ መልክዑ ዲሞክራሲያዊ ብዝኾነ መንገድን ነቶም ፀገማት እውን ካብ መሰረቶም ብዝፈትሕ መልክዑን እዩ ዝፍታሕ ነይሩ፡፡
ወይን፡- ከምቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ እቲ ቅድም ኢሉ ኣብቲ ውድብ ዝፀንሐ ባህልን ልምድን ኣፈታትሓ ፀገማት ሕዚ ኣብ ህወሓት ኢህወዴግ ከምቲ ናይ ቀደም ጥንካርኡ ሓልዩ ይኸይድ ኣሎ ዶ ክንብል ንኽእል?
ተጋዳላይ ስብሓት፡- ብምሉእነት ኣሎ ኣይብልን፡፡ ንኣብነት ኣብ 1993 ዓ/ም ዝነበረ ናይ ኣንጃ ምንቅስቓስ እንተርኢና ብኡ መጠን ዶ ከጋጥም ይግባእ ነይሩ? እናተድኣ ኢልና፣ ብሓደ እናደቀስና ብሓደ እናወደስና ነይርና ብኡ መጠን ከጋጥም ኣይግባእን ነይሩ፡፡ ምኽንያቱ ካብቶም ኣብቲ እዋን ዝነበሩ 30 ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ እቶም 17 ናብቲ ዕግርግር እዮም ኣትዮም፡፡ እሞ ከዓ እዚኦም ዝውድሱ ዝነበሩ እዮም፡፡ ስለዚ ነቲ ኩነታት ኣቕዲምና ክንፈልጦ ዶ ኣይግብኣናን ነይሩ? ዝብል ሕቶ ኣለኒ፡፡ ሓቲተ እውን ስቕ ካብ ዝብል ኣቕዲምና ክንፈልጦ ምኽኣልና ነይርና፤ እየ ዝብል፡፡ ተኸኣኢልካ ምንባር ነይሩ፡፡ ምክእኣል፣ ዘይመትካላዊ ዝኾነን ሸፈጥ ዝተመልኦን ረኽቢ ነይሩ፡፡
ስለዚ ኣብቲ ቅድም ክብል ፀገማት ኣቕዲምካ ዝርኣየሉ ዝነበረ ባህሊ ሽዑ እዚ ኣይገበርናን፡፡ ናብቲ ተሃድሶ ዝብሃል ነገር እውን ኣይምኣተናን፡፡ ፖለቲካዊ ድኽመት እዩ እምበር ኣቐዲምና ንምርኣይ ዘፀገም ኩነታት እውን ኣይነበረን፡፡ ክሳብ ህወሓት ውድብ ዘይብላ እትቐሪ ስቕ ኢልና ርኢና፡፡ ውድብ ኣይነበረን፡፡ ክሳብ እቲ ዝቕፅል ጉባኤ እቲ ካድረ እዩ ከም ውድብ ንውሰዶ ኢሉ እምበር ክልተ ሲሶ ኣባል እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣየነበረን እኮ፡፡ እዚ ምስ ኣጋጠመ ኣብ ኣተኣላልያ ግን ሕዚ እውን ድኽመት ነይሩና ኣይብልን፡፡ ከጋጥም ኣይነበሮን፤ ምስ ኣጋጠመ ግን ብመሰረቱ ዲሞክራሲያዊ ብዝኾነ መንገዲ እዩ ተኣልዩ፡፡ ምስ ኣለይናዮ ግን ደቂቕ ገምጋም ከዓ ኣይገበርናን፤ ዝበል እምነት ኣለኒ፡፡ ደቂቕ ገምጋም እንተንገብር ዘየቋርፅ ኩለመዳይ ጉዕዞ ምኸድና ነይርና ኢለ እየ ዝኣምን፡፡ እዚ ኩሉ ግዜ ዝዛረቦ እውን እዩ፡፡ ደቂቕ ገምጋም ክነካይድ ነይሩና፡፡ ስለዚ እቲ ፀገም ከጋጥሞ ኣይነበሮን፡፡ ኣተኣላልይኡ ግን ዲሞክራስያዊ እዩ ነይሩ፡፡ ምስተኣለየ ግን ብድሕሪኡ ሕመቕ ከጋጥም ብዘየኽእል መንገዲ ብደቂቕ ገምጋም ኣይተዓጀበን፡፡ እንተንግምግም ናይ 1997 ዓ/ም ፀገም ኣይመጋጠመን፡፡ ነቶም ካብ 1997 ዓ/ም ዝተነፀሩ ፖሊሲታት፣ ስትራተጂታት ንቕድሚት ዝወስድ ወያናይ ሓይሊ ኣይፈጠርናን፡፡
ኣብ 1997 ዓ/ም ዘጋጠመና ናይ ትምክሕቲ ሓደጋ ዝፍለጥ እዩ፡፡ ንትምክሕቲ ኩላትና ናይ ኢህወዴግ ኣባላት ክንምክቶ ይግበአና፡፡ ንብአዴን ጥራሕ ዝምልከት ኣይኮነን፡፡ ስለዚ ዋላ ነቲ 1997 ዓ/ም ዘጋጠመና ናይ ትምክሕቲ ፀገም ብዝግባእ ተረዲእና እናሰዓብና እንትንፈትሖ እቲ ሕዚ ዘጋጠመና ፀገም ኣይመጋጠመን ነይሩ፡፡ ሕዚ ካብዚ ክንመሃር ክንክእል ኣለና፡፡ ነቲ ፀገም ካብ መሰረቱ ጀሚርና ክንፈትሖ እንተኾይና ድማ ብላዕሊ እዩ ክጅምር ዘለዎ፡፡ እቲ ፀገም ኣብኡ ስለዝኾነ፡፡ ነቲ ዓብዪ ፀይቃም ሓዲግና ኣብቲ ንእሽተይ ፀይቃም ክነተኩር የብልናን፡፡ ከምቲ ኣብ 1985 ዓ/ም ዝገበርናዮ ክንገብር የብልናን፡፡ እቲ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ኣበይ ብርኪ ኣለና? ኢሉ ንባዕሉ ክርኢ ኣለዎ፡፡ ካብ ተመክሮና ክንመሃር ኣለና፡፡ ክንምሃር ድማ ኢና፡፡
ወይን፡- ትምክሕትን ፀቢብነትን ናይቲ ወያናይ ዲሞክራስያዊ ስርዓትና ሓደጋታት ምዃኖም ዝፍለጥ እዩ፡፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ህዝቢ ትግራይ ኢኮኖምያዊ ልዕልና ከምዘሎን ህወሓት ድማ ቁልፊ ናይ ፌደራል መንግስቲ ኣካላት ከምዝሓዘን ብዝተፈላለየ መንገድታት እንትግለፅ ይስማዕ እዩ፡፡ መንቀሊኡ እንታይ ክኸውን ይኽእል?
ተጋዳላይ ስብሓት፡- መንቀሊኡ ኢህወደግ እውን ኣውጅዎ እዩ፡፡ መንቀሊ ናይ ፀቢብነትን ትምክሕትን ብልሽው ኣሰራርሓን ተግባራት ፀረ ዲሞክራስን እዮም፡፡ እዞም ፀገማት ኣብ ሓደ እዋን ዝተፈጠሩ ኣይኮኑን፡፡ ኣብቲ ዝሓለፍናዮ 15 ዓመት እናተዋህለሉ ዝመፁ እዮም፡፡ ንሕና እውን ዘለናዮ ማለት እዩ፡፡ ዝኾነ ኮይኑ ትምክሕትን ፀቢብነትን መግለፅታት ሕመቕ እዮም፡፡ መንቀሊኦም ግን ኣካብነት ክራይን ባህርያት ፀረ ዲሞክራስን እዮም፡፡
እዚ ውድብ ወያናይ ዲሞክራስያዊ ውድብ እዩ፡፡ እቲ እንሃንፆ ዘለና ስርዓት ከዓ ካፒታሊዝም እዩ፡፡ ኢህወዴግ ድማ ከምቲ እንፈልጦ መሰረቱ ሸቃላይ፣ ሓረስታይ፣ ንኡስ ደላቢ ሃብትን ወያናይ ምሁርን እዮም፡፡ ስለዚ ኣብ ኢህወዴግ ካፒታሊዝም ብዘይ ሰብ ዋና እዩ ዝህነፅ ዘሎ፡፡ ካፒታሊዝም ዝሃነፁ ዓድታት ብብርዥዋ እዮም ሃኒፆም፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ግን ንመጀመርያ ግዜ ካፒታሊዝም ብዘይ ሰብ ዋና ተኣዊጁ፡፡ ነዚ ዝገብሩ /ነቲ ካፒታሊዝም ዝሃንፁ/ መሪሕነት ናይ ኢህወዴግ እዮም፡፡ ግን ድማ ታሪኽ ዓዲልዎም ዘይስርሖም ይሰርሑ ስለዘለው ናይ ውሽጢ ውድብ ውዑይ ፖለቲካዊ ቃልሲ ክህሉ ነይርዎ፤ ኣለዎ፡፡ ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝባውነት እዩ፡፡ እዚ ከዓ ናይቶም ኣርባዕተ መደባት ጥራሕ እውን ኣይኮነን፡፡ ጠቕላላ ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብቲ ዝነበሮ ግፍዕታት ነፃ ንምውፃእ ኩሉ በብደረጅኡ ክሳተፍ ኣለዎ፡፡ ስለዚ ናይ ህዝቢ ረብሓ ማእኸል ዘይገበረ ቀልጢፉ እውን ስለዝኸድዕ፣ ስለዝብስብስ ብውዑይ ቃልሲ ክሳነ ኣለዎ፡፡ ስለዚ እቲ መንቀሊኡ ናይ ህዝብን ሃገርን ረብሓ ዘቕድም ፖለቲካዊ ስራሕ፣ ውዳበታት ዘጠናኽርን ተሓታትነት ዘምፅእን ስራሕ ኣይተሰርሐን፡፡ ሰኑይ ሰሪቑ ሶሉስ ዝፍለጥ ስርዓት ኣይተሃነፀን፡፡ ኣብቲ ኣቀማምጣ ግን ትኽክል እዩ፡፡
ካብዚ ወፃኢ እንተርኢና ግን ትምክሕትን ፀቢብነትን ብመሰረቱ ናይቲ ዝመረተ ምሁር ኣተሓሳስባ እዮም፡፡ መሸጉጢ እዮም፤ መስረቒ፡፡ ዘይሰርቁ ከምዘለው፣ ዘየበላሸው ከምዘለው ንምምሳል ነቲ ህዝቢ ንመደንዘዚ ዝጥቀምሉ እዩ፡፡ ህዝቢ ከም ህዝቢ ትምክሕተኛ ኮነ ፀቢብ ኣይኮነን፡፡ ከምዚ ዝበለ ዝመረተ ኣተሓሳስባ ዝሓዘ ምሁር እዩ ነቲ ፈታዊ ህዝቢ ፀላኢ፣ ነቲ ፀላኢ ከዓ ፈታዊ እናበለ ዝውዕል፡፡ ሕዚ እቲ ቀንዲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ እውን ተፈጢሩ ዘሎ ነቲ ቀንዲ ፈታዊ ህዝቢ ፀላኢ እናገበርካ ምቕራብ እዩ፡፡ ነቶም ፀላእቲ ከዓ ፈተውትና ኢለምዎም፡፡ ህዝቢ ትግራይ ካብቶም ቀንዲ ፈታዊ ኮይኑ እናሃለወ ፀላኢ ተገይሩ ተቖፂሩ፡፡ ነዚ ተባሂሉ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ትግራይ ኢኮኖምያዊ ልዕልና ኣሎ ተባሂሉ፡፡ ብክልስ ሓሳብ እንተርኢናዮ እቲ እንኽተሎ ዘለና ስርዓት ናይ ሓደ ብሄር ልዕልና ንክህሉ ዝፈቅድ እውን ኣይኮነን፡፡ ኩሉ ካብ ክልሉ እዩ ግብሪ ዘኽፍል፡፡ ብኡ ኣቢሉ ከዓ ይመሓደር፡፡
እቲ ሕዚ ዝኸውን ዘሎ ከምኡ ዶ ክኸውን ነይርዎ? እንተድኣ ኢልና ግን፣ ክኸውን ኣይነበሮን፡፡ ብመሰረቱ ፖለቲካ ቃል ክኸውን የብሉን፡፡ ፖለቲካ እምነት /indoctrination/ እዩ፡፡ ስለዚ ስቕ ኢልካ ብቓል ጥራሕ ናይ ህወሓት ልዕልና የለን፡፡ ናይ ትግራይ ሕልፊ ኢኮኖምያዊ ተጠቃምነት የለን ኣይኮነን ክብሃል ዘለዎ፡፡ ኩሉ ሰብ ክሳብ ዝኣመነሉ፣ ተኣሚንሉ እውን ክሳብ ዝትግብሮ ክስረሓሉ ምተገበኦ፡፡ ነቲ ፀቢብን ትምክሕተኛን ምሁር ክተእምን ኣይትኽእልን፡፡ እቲ ህዝቢ ግን ክሳብ ዝኣመነሉ ኣሚኑ እውን ነቲ ኣተሓሳስባ ክሳብ ዝስዕሮ መሪር ዝኾነ ቃልሲ ክካየድ ይግባእ ነይሩ፡፡ እዚ እንተዝግበር እቲ ብፀቢብነትን ትምክሕትን ዝተኣሰረ ህዝቢ ነፃ ምወፀ ነይሩ፡፡ ስለዚ እቲ ህዝቢ ካብዚ ዶ ነፃ ኣውፂእናዮ? ኣውፂእና፣ ፈታውየይ ፈታዊ፣ ፀላእየይ ፀላኢ ክብል ዶ ገይርና? ብእምነት ጥራሕ እንተይኮነስ ብተግባር፡፡
ኣብዚ ህወሓት ከም ኣባል ናይ ኢህወዴግ ፀቢብነት ኮነ ትምክሕቲ ኣብዚ ብርኪ እዚ ክሳብ ዝበፅሕ፣ ኣሰላልፋ ክሳብ ዘዛብዕ፣ ሃገራዊ ድሕንነት ክሳብ ዝበላሾ ኣበይ ነይራ? ህወሓት እንትብል ኮላይ ንባዕለይ ሓዊሰ እየ፡፡ እዚ እንትብል ህወሓት ጥራሕ እዩ ተሓታቲ ማለተይ ኣይኮንኩን፡፡ ህወሓት ኣብ መድረኻት ኢህወዴግ ዝበለፀ ዶ ምኸደት ዶ ነይራ ካብ ዝብል ሕቶ እየ ዝብገስ ዘለኹ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ምንም እኳ እቲ ቓልሲ ብኣውርኡ ናይ ኢህወዴግ እንተኾነን ተሓታቲ እውን ንሱ እንተኾነን ህወሓት ነቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኢትዮጵያ ዝነብር ትግራዋይ ተወዲቡ ክቃለስ እውን ገይራ እንተትኸውን እቲ ሓደጋ ምቐነሰ ነይሩ ዝብል እምነት ኣለኒ፡፡ እዚኦም ክልቲኦም ህወሓት ኣይገበረትን፡፡ ስለዚ እቲ ዝተፈጠረ ፀገም ኣብ ውሸጢ 15 ዓመት እናተኣከበ ዝተፈጠረ ስለዝኾነ ኣነ እውን ተሓታቲ እየ፡፡ እቲ ኻልእ ዝተተከአ ሓይሊ እውን ተሓታቲ ኢለ እየ ዝኣምን፡፡
እዚ ኮይኑ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ትግራይ ሕልፊ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃምነት ኣሎ፣ ናይ ህወሓት ኣብ ኢህወደግ ልዕልነት ኣሎ ወዘተ ዝብሃል ግን ከምቲ ተደጋጊሙ ዝብሃል ምንም መሰረት ዘይብሉ እዩ፡፡ ከምቲ "ክበልዕዋያ ዝደለዩ ኣባጉምባሕስ"ዝብሃል ነቲ ስርዓት ከፍርሱ ስለዝደለዩ ጥራሕ እዩ ኣብ ህወሓትን ህዝቢ ትገራይን መሰረት ገይሮም ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ፡፡
ወይን፡- እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ መድረኽ ነቶም ተፈጢሮም ዝነበሩን ሕዚ እውን ዘለዉን ፀገማት ብመሰረቱ ዝፈትሕ ድዩ? ህወሓት ኮነ ኢህወደግ ነቶም ፀገማት ብዝግባእ ተረዲኦምዎ ድዮም? ክሳብ ሕዚ ዝኸድዎ ርሕቐት ከ እንታይ ይመስል?
ተጋዳላይ ስብሓት ፡- ሓደ ነገር እቲ ናይ ተሃድሶ ኣዋጅ ምእዋጁ ሓደ ዓብዪ ዓወት እዩ፡፡ እዚ ሓደ ጉዳይ ኮይኑ በብእዋኑ እናተዋህለለ ዝመፀ ሕመቕ ስለዘሎ ግን ብሓደ ግዜ ንምፍትሑ ኣፀጋሚ እዩ፡፡ ኣብቲ እናተዋህለለ ዝመፀ ሕመቕ እቲ ዋና ክሳርኡ ቅርሺ ኣይኮነን፣ እቲ ዋና ክሳርኡ ሓይሊ ሰብ እዩ፡፡ ሓይሊ ሰብ እዩ እንትብል እንተለኹ ዝተባላሸወ ሓይሊ ሰብ እዩ፡፡ ዝኸሰርናዮ ሰብ ካብቲ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ተግባራት ኣካብነት ክራይ ዝሰኣናዮ ቢልዮናት ንላዕሊ እዩ፡፡ ብሰንኪ ዘይምፅራይን ዘይምጥንኻርን ውዳበታትን ትካላዊ ኣሰራርሓታትን ዝኸሰርናዮ ሰብ ብዙሕ እዩ፡፡ ብዙሕ ሰብ እዩ ተቓፂሉና፡፡ ዓብዪ ኪሳራ እዩ ኣጋጢሙ፡፡ መሸጎጢ ስርቂ፣ መሸጎጢ ሕመቕ እናሰርሐ ዝመፀ ሰብ በዚሑ፡፡ ስለዚ ነዚ ሕመቕ በብእዋኑ እናዐረናዮ ስለዘይመፃእና እናተበራኽተ መፂኡ፡፡ ኔትዎርክ እናተፈጠረ ስለዝመፀ ብቐሊሉ ዝፍታሕ ኣይመስለንን፡፡ ይኹን እምበር ድሕሪ እቲ መድረኽ ብዕምቆት ምህዳስ ዝሓሸ ኩነታት ኣሎ፤ መሰረታዊ መፍትሒ ንምምፃእ ግን ክንድቲ ንቑልቁል ዝተጓዓዝናሉ እዋን ዋላ እኳ እንተዘይኣፅንሐ ሰለስተ ኣርባዕተ ዓመት ክወስድ ይኽእል እዩ፡፡ ሕዚ ናብቲ ኣንፀላልዩ ዝነበረ ናይ ምብትታን ሓደጋ ዘይንበፅሐሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ፡፡ እዚ ሓደጋ ብፍፁም ድሕሪ ሕዚ ኣይድገምን ናብ ዝብል ብርኪ ግን ኣይተበፅሐን፡፡ ብዙሕ ዝተበላሸወ ሰብ ስለዘሎ እዚ ክሳብ ዝውይን ወይ እውን ብኻልእ ወያናይ ሓይሊ ክሳብ ዝትካእ ግዜ ክወስድ እዩ፡፡ ሕዚ እንታይ እዩ ነቲ ፀገም ምግንዛብ ሓደ ጉዳይ እዩ፡፡ ነቲ ግንዛበ ብጥልቀት እንተዘይተረዲእኻዮ እሞ ኣዐሪኻ እንተዘይፀሊእኻዮን በዚ ሕዚ ተሓድሶ ኣየድልየናን ናብ ዝብል ብርኪ እንተዘይተበፂሑ ዋጋ የብሉን፡፡ ምኽንያቱ ተሃድሶ ናይ ሕመቕ እዩ፡፡ ተኣጂልካ ትፀንሕ ተሃድሶ ትብል፡፡ ድሕሪ ሕዚ ቀጥ ኢልና ክንከይድ ኣለና፡፡ ዝቕፅሉ እናበዝሑ፣ ዝስተኻኸሉ እናወሓዱ፣ ዝልወጥ እውን እንተሃልዩ ብተኸታታሊ እናለወጥና ክንከይድ አለና፡፡ እዚ ልምዲ ክኸውን ኣለዎ፡፡ ምቕፃል፣ ምምሕያሽ ለውጢ ዘድልዮ እንተኾይኑ ኸዓ ምልዋጥ የድሊ ኣብቲ ኣመራርሓ፡፡ ኣብ እንግሊዝ ምቕፃል /continutiy/፣ ምምሕያሽ /improvemen/፣ ምልዋጥ /change/ ዝብልዎ ኣለዎም፡፡ ንሕና እውን ነዚ ብዝግባእ ክንትግብሮ ኣለና፡፡ ናብቲ ዘየቋርፅ ጉዕዞ ዕብየት ክንኣቱ እዚ ምግባር ይሓተና እዩ፡፡ እቶም ሕመቓት ኣብቲ ህዝቢ ክሳብ ክንደይ ሓደጋ ምዃኖም፣ ኣብቲ ሃገር ክሳብ ክንደይ ሓደጋ ምዃኖም ክንርዳእ ኣለና፡፡
ከምቲ ቅድም ክብል ዝገለፅክዎ ክሳብ ሕዚ በቲ ተፈጢሩ ዝነበረ ሓደጋ ካብ ምብትታን ዘድሕን ስራሕ ተሰሪሑ ኣሎ እየ ዝብል፡፡ እቲ ከም ሓደ ዓብዪ ውሕስነት ገይረ ዝወስዶ ግን እቲ ዝቕፅል ጉባኤ ሓደ ጠቓሚ ስጉምቲ ብምውሳድ ንቕድሚት ክመርሐና፣ ንቕድሚት ብሓደ ግዜ ክወስድና ዘይኮነስ ካብቲ ሕዚ ዝኒሀ ምርግጋእ ብዝሓሸ ናብ ግዚኡ ዝተፈለጠ ብዕምቆት ምሕዳስ ከእትወና ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ፡፡ ከእትወና እውን እዩ፡፡ እዚኣ እንተምሊጣ ግን ሽግር ክፍጠር እዩ፡፡
ወይን፡- ካብቲ መድረኽ ብዕምቆት ምህዳስ ዝጅመር ክሳብ ሕዚ ኣብ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ዘለካ ገምጋም፡፡ ካብቲ ሃገራዊ ምርግጋእ ብዝዘለለ እንታይ ዝመፀ ለውጢ ኣሎ ትብል?
ተጋዳላይ ስብሓት፡- እቲ መሪሕነት ብዝግባእ ተዓጢቑ እዩ፣ እቲ ህዝቢ ካብቶም ሓጥያታት ወፂኡ እዩ ዝብል እምነት የብለይን፡፡ ነቶም እቲ ገምጋም ምህዳስ ዘቐመጦም ሕመቓት ሓደ ብሓደ እንተርኢና እኮ ዝኾነ ሰብ ዝርድኦን ክምልሶ እውን ዝኽእልን ሕቶ እዩ፡፡ ኣብቲ መድረኽ ምህዳስ ዓበይቲ ሓደጋታት ተባሂሎም ካብ ዝተቐመጡ ፀገማት ፀቢብነትን ትምክሕትን ብቐንዱ ክጥቀሱ ዝግብኦም እዮም፡፡ ሕዚ ነዚ ፈሊና እንተሪኢናዮ ኣብ ምንታይ ብርኪ ኣሎ? ፀቢብነትን ትምክሕትን ካብቲ ህዝቢ ነቒልካ ንምውፃእ ዘኽእሉ ስራሕቲ ዶ ንሰርሕ ኣለና? እቲ ህዘቢ ነቶም ናይ ፀቢብነትን ትምክሕትን ኣተሓሳስባታት ዝዘርኡ ዝነበሩ ፀላእቱ ፀላእተይ እዮም ከ ይብል ዶ ኣሎ? ነቲ ፈታዊኦም ፀላእየይ ዝበልዎ ኸ ፈታውየይ እዩ ዶ ይብሉ ኣለው?
ካልኣይ ኣብቲ ጉዳይ ዲሞክራሲ እንተሪእና፣ ፀረ-ዲሞክራሲ ኣብ ውሽጢ ውድብ፣ ፀረ-ዲሞክራሲ ምስ ህዝቢ ዝብል እዙይ ከ ኣብ ምንታይ ኩነታት ኣሎ? ኣብ ውሽጢ ውድብ እንትብሃል ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ዘለዋ ውድባት ኣብ መንጐኦም ምትእመማን ኣሎ ዶ? ሓደ ኢና፣ ሓንቲ እያ ፕሮግራምና ዝብል ኣተሓሳስባ ዶ ኣሎ ሕዚ? ናይ ህወሓት ፕሮግራም ናተይ ፕሮግራም እዩ ዶ ይብል ኦፒዲኦ? ብአዴን ናይ ዲህዴን ወይ ናይ ካልኦት ውድባት ፕሮግራም ናተይ እዩ ዶ ይብል? እቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ውድባት ዘለው ሕመቓት ናተይ ሕመቕ እዩ ዶ ይብሉ እቶም ውድባት? ህወሓት እውን ከምኡ፡፡ ፕሮግራሞም እኮ ናይ ኩሎም ሓንቲ እያ፡፡ እቲ ብሄራዊ ዝበሃል ቅርፂ /form/ እዩ፡፡ ህወሓት እቲ ቃልሲ እንትጅምር እንተሎ እውን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ጐንፂ ቀዳማይ ናይ ብሄር እዩ፡፡ እቲ ካልኣይ ከዓ ናይ ሓረስታይ እዩ ኢሉ እዩ ተቓሊሱ፡፡ ስለዚ ኣብቲ ብረታዊ ቃልሲ እውን እቲ ቅርፂ /መልክዕ/ ናይቲ ቃልሲ እዩ ብሄራዊ ነይሩ እምበር ትሕዝቶ እቲ ቃልሲ ግን ደርባዊ እዩ ነይሩ፡፡
ስለዚ ኢህወዴግ ነቲ ቁምነገር /ትሕዝቶ/ ናይቲ ቃልሲ ብኣግባቡ ተረዲኡ ናይ ኩላትና ዕላማ ሓንቲ እያ ኢሉ ኣብ ኩሎም ዲሞክራሲያዊ ዝኾነ ረኽቢ ክህሉ ዶ ገይሩ? እንተኢልና፣ ኣነ ከምኡ ዘለው ኣይመስለንን፡፡ ምስኽኻፍ ዘሎ ይመስለኒ፡፡ ካሊእ ብልሽው ኣሰራርሓ እውን ፀገም እዩ ተባሂሉ ተቐሚጡ ኣብቲ ተሃድሶ፡፡ ወንበር ንውልቀ ረብሓኻ ምውዓል ኣሎ ተባሂሉ፡፡ ኣብዚ ነቲ ስርዓት እንተይ ኣፅረኻ፣ ነቲ ቕድም ዝነበረ እንተይጋላህኻ፣ ነቲ ግዕዝይና ዝፈጠረ ኣካይዳን ኣፈፃፅማን እንተይፈተሽካ ነቲ ፀገም ምፍታሕ ኣይክኣልን፡፡ ኣብ ታሕቲ ኸ እንታይ ለውጢ ኣሎ? መለለይ ካርዲ ብነፃ ዶ ይወሃብ ኣሎ? ዕዳጋታት ከመይ ኣለው? ኣብ ውሽጢ ውድብ ከ ኣብ ሕድሕድ ውድባት ዝተወደበ ስርዓት ዝሓዘ፣ ንመሰረታዊ ጉዳያት ትኹረት እናተውሃበ ዶ ይግምግም ኣሎ? ወይስ ናይ ውልቀ ሰባት ምትእስሳር ኣሎ? ኔትወርክ አሎ? ስለዚ እዚ ቆፂርካ ዝፍለጥ ስለዝኾነ ኣብቶም ኣብቲ ገምጋም ዝተቐመጡ ሕመቓት ዝተፈጠረ ለውጢ ዝኾነ ሰብ ዝርድኦን ክግምግሞ እውን ዝኽእልን እዩ፡፡ ኣይተ እከልን ኣይተ እከለን ነቲ ዝነበረ ብልሽው አሰራርሓ ተጠቒሞም ሰሪቖም፡፡ ወይ ከዓ ነቲ ስርዓት ኣብ ምብልሻው ኢድ ነይርዎም ዝብል ወፂኡ ዶ ኣይወፀን፡፡ ኣነ ነዚ ኣይፈልጥን፡፡ ኣብ ላዕሊ እየ ዝብል ዘለኹ፡፡
ወይን፡- እቲ ንቕድሚት ዝካየድ ጉባኤ ነቶም ዘለዉ ድምር ፀገማት ኣብ ምፍታሕ ታሪኻዊ ብፅሒት ንክህልዎ ዘለካ ትፅቢት ደጋጊምካ ገሊፅካ ኣለኻ፡፡ እዚ ንክኸውን ብኣግኡ ክስርሑ ዝግበኦም ስራሕቲ እንታይ እዮም?
ተጋዳላይ ስብሓት፡- ነቲ ዝመፅእ ዘሎ ጉባኤ ዘሎ ትፅቢት ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት እውን ተላዒሉ እዩ፡፡ እቲ ሓደ ንህወሓት ዓብዪ ዓወት ክኸውን ዝኽእል እውን እዚ እዩ ክኸውን ዝኽእል፡፡ ማለት ቅድሚ እቲ ጉባኤ ብዝግባእ ገምጊሙ ክመፅእ ኣለዎ፡፡ ኣብ ኢህወደግ እውን ከምኡ፡፡ ኣርባዕቲኦም ውድባት ሓደ ኣጀንዳ ናይ ጉባኤ ክሕዙ ኣለዎም፡፡ ንኣብነት ኣብቲ ሕገ-መንግስቲ፣ ናይ ህዝቢ ውዳበታት፣ ናይ ፓርቲ ኣወዳድባን ኣሰራርሓን፣ ናይ ፀላእቲ ወዘተ መሰረት ዝገበሩ መሰረታዊ ኣጀንዳታት ሒዝካ ምእታው ይረኣየኒ፡፡ ምኽንያቱ ኣብ ትሕቲ ኢህወዴግ ዘለዉ ውድባት ሓደ እዮም፡፡ ኣሰናዳዊት እቲ ጉባኤ እውን ናይ ኩሎም ሓደ ክኸውን ኣለዎ፡፡ እቲ ሓደ ውድብ ጉባኤ እንትገብር እውን ሰለስቲኦም ዝካፈልሉ ክኸውን ኣለዎ፡፡ ክሳብ ሕዚ በበይንትና ኢና እናካይድና ነይርና፡፡ እቲ ሓደ እንተካይድ እውን ከምኡ፡፡ ኣብቶም ኣጀንዳታት ድማ ብሰፊሑ ምይይጥ ዝግበረሉ ክኸውን ኣለዎ፡፡ ኣባል ጥራሕ እንተይኮነስ መሰረታዊ እቶም ማሕበራዊ መሰረታትና እውን ክመያየጥሉ ኣለዎም፡፡ ትሕዝትኡ ህዝቢ ዝፈልጦ ክኸውን ይግባእ፡፡
ነዚ ኣጀንዳ እዚ ፅሑፋት ዘዳልው እውን ካብ ኣርባዕቲኦም ውድባት ዝተውፃእፅኡ ገይርና ሓደ ውድብ ኮይና እንተካይድና እቲ ጉባኤ መጀመሪ ናብ ዘየዳግም ተሃድሶ ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡ ዝኾነ ኮይኑ አቲ ዝቕፅል ጉባኤ ከም ናይ ኢህወዴግ ብሓዱሽ ምፍጣር ገይሮም ዝሪእዎ ብዙሓት እዮም፡፡ ነቲ ኣነ ዝብሎ ዘለኹ ኣጀንዳታት ዝሓዙ ካልኦት እውን ኣለዉ እዮም፡፡ ስለዚ ነዚኦም ኣኻኺብካ ትሕዝትኡ፣ ኣወዳድብኡን ኣካይድኡን እንታይ ይኹን ዝብል መበገሲ ፅሑፍ /ፕሮፖዛል/ ኣቕርቡ እንተዝብሃሉ ነቲ ዝምልከቶ ኣካል ከቕርቡ ከምዝኽእሉ እውን ይግመት፡፡ ነዚ እቲ ኣባል ጥራሕ እንተይኮነስ እቲ ህዝቢ ብምልኡ ዝፅበዮ ዘሎ ጉዳይ እዩ፡፡ ልምዓት ይፅበ፣ ፍትሒ ይፅበ፣ ወዘተ … ካብቶም ዝፅበዮም ሓደ ግን እቲ ዓብዪ እዚ እውን እዩ፡፡
ስለዚ ንኣይ እቲ ክሳብ ሕዚ ኣብቲ መድረኽ ምህዳስ ዝተሰርሐ መረጋግኢ እዩ፡፡ ድሕሪ እቲ ጉባኤ ግን ብዝሕዚ ናብ ተሃድሶ ከምዘይንምለስ መጀመሪ እቲ ዘየቋርፅ ጉዕዞ ዕብየት ዝረጋገፀሉ በሪ ክንፈጥር ኣለና፡፡ እዙይ መጀመሪ ምስረታ ኢህወዲግ እዩ እውን እንተብልኩ ኢህወዲግ ዶ የለን እዩ ከይብሃል ኢህወዲግ ከም ብሓዱሽ ዝፈጠረሉ ታሪኻዊ ጉባኤ ክኸውን እዩ ብምባል ክገልፆ፡፡ ኣብ ቀረባ እዋን ካልኣይ ክፋል ናይዚ ፅሑፍ ክቕፅል እዩ፡፡