text:
ካብ መዝነቶም ይወርዱ ዘለው ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን ንሰራሕተኛታት እቲ ቤት ፅሕፈት ትማሊ ሓሙስ ናይ መፋነዊ መደረ ኣስሚዖም።ንሶም 31 መጋቢት 2018 ካብ ስርሖም ክሰናበቱ ምኳኖም ተፈሊጡ።ካብ ናይ ኣፍሪቃ መገሽኦም ምስተመለሱ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ቲለርሰን ብናይ CIA ዳይረክተር ማይክ ፖምፒዮ ከምዝትክኡዎምን 13 መጋቢት 2018 ሰዓታት ቕድሚ ቐትሪ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ገሊጾም።ቲለርሰን ኣብ ናይ ትማሊ መደርኦም ሽም ፕረዚደንት ትራምፕ ኣይጠቐሱን።
ቲለርሰን ሰራሕተኛታት ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ዲፕሎማሲ ሃገሮም ክዕወት ንዘበርከቱዎ ኣበርኽቶ ኣመስጊኖም።
“ካብ ክፍሊ ደብዳበ ጀሚሩ ክሳብ ሻውዓይ ደርቢ ዘለኹም ኩላትኩም፣ብዘይ ናትኩም መዓልታዊ ኣበርኽቶ ዋላ ሓደ ዝክኣል ነገር የለን።”
ዋና ፈፃሚ ስራሕ Exxon ዝነበሩ ቲለርሰን ንኣገዳስነት ስብእናን ቅንዕናን ኣስሚሮምሉ ኣለው።
“ዘለካ ምርጫ ወይ ጠንጢንካ ትገድፎ ወይ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክኣትው ክትፈቅድ ጥራሕ እዩ።ሓደ ግዜ እንተቐቢፅካዮ መሊስካ ኣይክትረኽቦን ኢኻ።ከም ኣዚዩ ክባር ሃብትኹም ሓልውዎ።”
እቲ ኣበሃህላ ብውልቂ ይኹን ኣብ ህዝባዊ ሓላፍነት ዘተሓታት ስብእና ንዘለዎም ልሂቃን ከም ዓብዪ ውቅዒት ተገይሩ ብብዙሓት ተራኢዩ’ሎ።
ምኽትሎም ስቲቭ ጎልድስተይን ቲለርሰን ብናይ ትራምፕ ቲዊተር እዮም ካብ ስልጣኖም ተባሪሮም ክብሉ ተዛሪቦም።ዋይት ሃውስ ግን ቅድም ኢሉ ብናይ ትራምፕ ዋና ፀሓፊ ጆን ኬሊ ከምዝተነግሮም ገሊፁ።ጎልድስተይን ምስ ዋይት ሃውስ ዝፃባእ መግለፂ ብምሃቦም ሽዑ ንሽዑ ተባሪሮም።
ቲለርሰን ዲፕሎማሰኛታትን ካልኦትን ነንሕድሕዶም ክከባበሩ ተማሕፂኖም ኣለው።
ቲለርሰን ትማሊ ሓሙስ ንዘስምዕዎ መደረ ፕረዚደንት ትራምፕ ርእይቶ ኣይሃብሉን። ፕረ. ትራምፕ ንቲልርሰን ካብ መዝነቶም ምስ ኣበረሩዎም ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ኣብዝሃብዎ ርእይቶ ግን ምስ ማይክ ፖምፓዮ ዝሓሸ ምርድዳእ ከምዘለዎም ገሊፆም ነይሮም።
ወሃቢት ቃል ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ሃዘር ናውረት ቲለርሰን ንሃገሮም ብምግልጋሎም ኣመስጊነንኦም።
“ስድራኻ ገዲፍካ፣ፅቡቕ ስራሕኻ፣ደቂ ደቅኻን ዝብሃግ ዓብዪ ናይ ማሕረስን ከፍቲ መራብሕን ቦታ ክትገድፍ ከቢድ እዩ።ዝኸፈሉዎም መስዋእቲ ማዕረ ክንደይ ከምዝኾነ ዘርኢ እዩ።”
ቲለርሰን ኣብ ናይ ሓደ ዓመት ናይ ስልጣን እዋኖም ኣብ 38 ሃገራት በፂሖምን 90 መዓልታት ኣብ ጉዕዞ ኣሕሊፎምን እዮም።


c: text/html

text:
Radio Erena: 14 April 2020
ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ከምዘበለት ኣብ እትገልጽ ኤርትራ፣ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብቀጻሊ ክዓልባን ክበራን ይርኣያ ምህላወን ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
እተን ኣብዘን ዝሓለፋ 10 መዓልታት፣ ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ፣ ብተደጋጋሚ ናብ ኣስመራ ዝዓለባ ነፈርቲ፣ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተለገሰ ሓገዝ ዝጸዓና’የን ዝብል ግምታት ከምዘሎ’ዮም እቶም ምንጭታት ዝእንፍቱ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብቲ ብጀነራል ሓፍታር ዝምራሕ ተቓዋሚ ሊብያ እትልእኮ ወትሃደራዊ ድጋፍ፣ ንኤርትራ ከም መሰጋገሪ ትጥቀመላ ምህላዋ ብሕቡራት ሃገራት ተፈላጥነት ዘለዎ መንግስቲ ሊብያ ምውቃሱ ዝዝከር’ዩ።
እታ ዓረባዊት ሃገር፣ ካብ 2015 ኣትሒዛ ኣብ የመን ንዘካየደቶ ወራርን መጥቃዕትን’ውን ንኤርትራ ከም መናሃርያ ክትጥቐመላ ምጽንሓ ይፍለጥ።
ኣምሳያ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ነታ ዓረባዊት ሃገር ዝህቦ ኣገልግሎት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ፊናንስያውን ዝተፈላለየ ሓገዛትን ከምእትገብረሉ ይግለጽ።
ስእሊ፣- ካብ ሰነዳት ኢንተርነት
===============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድን ኣበራታን
ኩቡራት ኣንበብቲ መጀመርታ ሰላምታይ ይብጻሕኩም፡
እቶም ብደቂ ሰባት ብቓል ወይ ብጹሑፍ ዝፍጸሙ ጌጋታት፡ ብቡዙሕ ኣገላልጻ ክግለጹ ይኽእሉ፡ ገለ ካብኣቶም፡
1. ጌጋ ትፍጽም ከምዘለኻ ብዘይ ምርዳእ፡
2. ብሰባት ተደፋፊእካ፡
3. ሓቅነት ዘይብሉን ኢሎሞ ኢልካን ወይ ስምዒታውን ወገናውን ምስ ዝኸውን፡
4. እቲ ዝኸፍአ ግና ረብሓታትካ ንምኽዕባትን ሰባት ንምኽሳብን ኮይኑ፡ ንኻልኦት ዝብድል ፈጠራን ንታሪኽ ዝሓማትልን ጨምጣጥን ቶኽታዂን ምስ ዝኸውን ኢዩ።
ኣብዚ ከብርሆ ዝደሊ፡ ኣነ ምስ ኣቶ ረድኢ መሓሪ ዕርክነት ይኹን ጽልኢ የብለይን። ፍልጠትና ድማ ብዘይካ ሓንቲ ማዓልቲ ኣብ እንዳ ሻሂ ኣብ ጥቓይ ኮይኑ ሻሂ ዝሰተየላ ናይ 15 ደቓይቕ፡ ከም ህዝበይ ኣብ መርበባት ድሕሪ ምልላዩ ተዘይኮይነ፡ ዝኾነ ፍልጠት ኣይነበረንን። ወላ እኳ ኣንጻር ህግደፍ ብጋህዲ ክጽሕፍ ምስ ጀመረ፡ በቶም ብሽም ተቓወምቲ ቶሮንቶ ዝስመዩ ወይ ዝስመ ኣብ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኣንጻሩ ክህንደዱ ምስ ጀመሩ፡ ካብቲ ዝኾነ ሰብ ኣንጻር ህግደፍ ዝተላዕለ፡ ሕሉፍ ታሪኹ ብዘየገድስ፡ እቲ ንፍትሕን ንሓርነትን ሃገር ይቃለስ ኣለኹ ዝብል ኤርትራዊ፡ ብኽልተ ኣእዳው ክቕበሎ ኣለዎ ዝብል መትከል ተበጊሰ፡ ንደገፍ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ኣንጻር እቶም ኣንጻሩ ዝጽሕፉ ዝነበሩ ግብረ መልሲ ሂበ ኢየ።
ንመጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፡ ከም ኩሎም ሃንቀው ክብልዋ ዝጸንሑ ኤርትራውያ፡ ኣነ ውን ሃንቀው ኢለያን ሰባት ኣብ ጽንብል ልደታ ንኽሳተፉ ጎስጓስ ጌርን ኣብ ልደታ ውን ውዒለ ኢየ። ሽዑ ኣቶ ረድኢ ብዝናኣድ ኣገባብ ንመጽሓፉ ምስ ኣላለያ፡ ዋጋኣ ኣብ ቶሮንቶ ካናዳ፡ $20 ኢዩ ምስ በለ፡ ገና ከየንበብናያ ምስቶም የማነይ ጸጋመይ ዝነበሩ፡ እዋይ $40 እኳ ክውሕዳስ ከንደይ ዳኣ ኣሕሲሩዋ ብምባል ተሰኪፍና፡ ንሓደ መጽሓፍ ዝሓሰብናዮ ድማ ቡዙሓት ከክልተ መጽሓፍ ገዚእና። ሽዑ ንኣቶ ረድኢ፡ ኢዱ ጨቢጠ እንቋዕ ኣብዚ ኣብቃዓካ ብምባል ሓጎሰይ ገሊጸሉ ኢየ። መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ግና፡ ዘይተጸበናዮ ኣብ ውሽጣ ክሰፍር ዘይነበሮ፡ ኣብ ዝሓለፈ ብገለ ሰባት፡ ንገለ ሃለልትን ጠወቕትን ትምክሕተኛታትን ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ምስ ገዛእቲ ወጊኖም ህዝቢ ዝበደሉን ዘህለቑን ጸሊም ታሪኽ ዘለዎምን፡ ኣብቲ ንኹሉ ኣብ ልብና ጌርና ንቕድሚት ንመጻኢ ምጥማትን ምሕሳብን ምስራሕን ይበልጽ ብምባል ነዊሕ ተጓዒዝና ኣብዝነበርናሉ እዋን፡ ኣብ ቁስልና ጨው ክንስኑሱልና ስለ ዝጀመሩ ግና፡ ፋይላት ገበናቶም ክንገናጽልን ከነዘኻኽሮምን ተገዲድና።
ስለዚ ነቲ ኣብ ታሪኽ ዝተሰነደን ፈታውን ጸላእን ዝፈልጦ ገበናት፡ እሞ ተቶኽቲኽናን ተገዲድናን ግብረ መልሲ ዝሃብናሉ፡ ካልእ ነቲ ኣብ ኤርትራ መን ይገዝእ ኣሎ መን ይብድል ኣሎ ንዝብል ውን፡ ንኽብለጽን ንሓቂ ክቐብርን ዝደሊ ተዘይ ኮይኑ፡ ኣይኮነንዶ ሓደ ብጻዕዳን ብጸሊምን ኢዱ ኣብ ውሽጢ እቲ ንወቕሶ ዘለና ጉጅለ ዘገልገለ፡ እንኮላይ ኣብታ ናይ ጸይቅን ገበናትን ሰልፊ ከይተረፈ ሙሉእ ዕድመ ንእስነቱ ዘሕለፈስ፡ ንዝኾነ ተራ ሰብ ውን ፉሉጥ ኢዩ።
ንሕና ህዝቢ ክርስቲያን ኤርትራ ኢዩ ዝገዝኣና ዝብድለና ዘሎ ኣይበልናን፡ ዝበልና፡ ኣብ ኤርትራ ዘይሕጋዊ ናይ ክርስቲያን መንግስቲ ኢዩ ተመስሪቱ ኢና ዝበልና። እዚ ውን ብሰነድ ብጭብጢ ዝተረጋገጸን ንነብሮ ዘለናን ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣስላሙ ክርስቲያኑ ድከቱ ዝወጸሉ ዘሎ እዋን ውን ስለ ዝኾነ።
ነዚ ሓቅታት ረጊጹ እንዳፈለጠ፡ ታሪኽ ምሂዙ ግብረ መልሲ ክህብ ዝፍትን ግና፡ ኣምሰሉን ተበላጽን ዱሑርን ኢዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ ንወርቂ ብሓሰር ክለዋወጥ ዝፍትን ተንኮለኛ ውን ኢዩ። ዝርዝራት ጌጋታትን ኣበራትን መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ተር ከም ዓተር ብጥንቃቐ ተኸታተሉ።
ንመጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፡ ብጥንቃቐ ኣንቢበ ምስ ወዳእኩዋ፡ ንጌጋታታን ኣበራታን ብኸመይ ኣገባብ ንኣቶ ረድኢ መሓሪ እንተመለስኩሉ ይሓይሽ ብምባል፡ ከይተሃወኽኩ ምስ ነብሰይ ኣብ ውረድ ደይብ ብምእታው ሓሰብኩ፡ ዝበጻሕኩዎ መደምደምታ ድማ፡ እቲ ጌጋ ናይ ቦታ፡ ናይ ዕለት፡ ናይ ኣስማት ሰባት፡ ወ.ዘ.ተ. ስለ ዘይኮነ፡ እቲ ጌጋ ወገናዊ፡ ፈጠራ፡ ቶኽታዂ ኢዩ ኢለ ስለ ዝኣመንኩ፡ እዚ ድማ ናብ ህዝቢ ስለ ዝተዘርገሐ፡ ናብ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ናብ ውልቁ ተሌፎን ብምድዋል ወይ ብጹሑፍ ምርኻብ ትርጉም የብሉን ኣብ ዝብል መደምደምታ ምስ በጻሕኩ፡ ነቲ ኣብ ህዝቢ ዝበጽሐ ጌጋታት፡ ነቲ ጌጋታት ዝእርምን ዘቃልዕን ግብረ መልሲ፡ ብቐጥታ ናብ ህዝቢ ከቕርብ መሪጸ።
ኣቶ ረድኢ መሓሪ መጀመርታ ሰላምታይ ተቐበል፡ ብምቕጻል ነቲ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ብጉጅለ ኢሳይያስ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ገበናት፡ ኣብ ልዕሌኻን ስድራኻን ውን ከምዝተፈጸመ ካብ መጽሓፍካ ክርዳእ ክኢለ። ከም ኩሉ ቡዱል ኤርትራዊ ድማ፡ ኣንጻር ዓመጽ ኣብዝመረጽካዮ ግዜን ቦታን ብጋህዲ ቃልሲ ምጅማርካ ቁቡል ኢዩ።
መቐጸልታ ናይተን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ኣንጻር ህግደፍ ቃልስኻ ድማ፡ ከም መብጽዓኻ፡ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ናብ ኢድ እቲ ብሃንቀውታ ክጽበያ ዝጸንሐ ህዝቢ ከተረክባ ምብቃዕካ ሞጎስ ይግባኣካ።
መጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፡ ቡዙሕ ንህግደፍ ዕርቃኑ ዘውጽእ ሓቀኛ ትሕዝቶ ኣለዋ። እቲ ናይ ውልቅኻ ታሪኽ ሂወትን ቶሞኩሮን ውን ኣገዳሲ ኢዩ። ካልእ እቲ ሱኑድን ዘይሱኑድን ብኣፈታሪኽ ጥራይ ዝዝረብን ዝውረን መርትዖ ዘለዎን ዘይብሉን፡ ብመራሕቲ ሰውራ ኤርትራ ብኸገልግሎም ዝኽእል ኣገባብ ክቐርብን ህዝቢ ከፋልስን ሓድነት ህዝቢ ክበታትንን ዝጸንሐን ዘሎን ስለ ዝኾነ፡ ቡዙሕ ካብ ታሪኽና፡ ጌና ዓሚቕ ኩዕታን ዝጸበበ መንፊት ታሪኽን የድልዮ ኣሎ።
ይኹን እምበር፡ ብፍላይ ታሪኽ ብረታዊ ቃልስና፡ ክሳብ ኣዕሚቕና ፍሒርና ብዝተራቐቐ መንፊት ታሪኽ ዝንፈን ዝጻረን፡ ኩሉ በብክእለቱን ዘዝፈልጦን ግን ሓቀኛ ታሪኽ ክነግር፡ እቲ ታሪኽ ድማ መሪር ይኹን ሙቁር፡ ንገለ ወገናት ዝትንክፍ ይኹን ኣይኹን ሓቂ ክሳብ ዝኾነ፡ ክድርጓሕ ኣለዎ። ኣነ እዚ ሰባት ክትከስብ ኣለካ ዝብል ዘይቅቡል ምኽሪ፡ ብዋጋ ሓቂ ሰባት ምእንቲ ክትከስብ ነእዛኖም ዘዝምቅሮ ምጽሓፍ ይኹን ምትራኽ ኣይኣምነሉን ኢየ።
ናብቲ ቀንዲ መበገሲ ጹሑፈይ ክኣቱ፡ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ብናተይ ርኢቶ፡ ንዝኾኑ ሰባት ኣብ መርበብ ዝጽሕፉዎ ይኹን ብቓል ዝዛረብዎ እሞ ጌጋ’ዩ ኢልካ ንዝኣመንካሉ፡ ኣብ ግዜኡ በቲ ዝመረጽካዮ ኣገባብ፡ ግብረ መልሲ ክትህበሉ ሙሉእ መሰል እኳ እንተ ኣለካ፡ ኣድቢኻ ወሪሕካ ኣብታ ሃንቀው ክንብላ ዝወራሕና፡ ሓቅነት ዘይብሉ ጭምጠጣን ታሪኻት ምሕምታልን’ሲ ኣይምተገብአን።
ኣነስ ገለ ደኾን እቲ ቅድሚ ሕጂ ዘይተተንከፈ ብዛዕባ ገበናት ኲናት ህ.ግ.ሓ.ኤ. ንቐደም በሉ ይብለና ዝብል ተስፋ ነይሩኒ ኢዩ። ብሕጽር ዝበለ ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ገበናት ኲናት ከምዝተፈጸመ፡ እቲ ዝፈልጦ ይፈልጦ ኢዩ። ብፍላይ ኣብ ውግእ ሕድሕድ። ንሓበሬታ ሓደ ማዓልቲ ኣብ ባርካ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ንኽልተ ሰሙናት ኣዕሪፈን ነበራ፡ ሽዑ ሓደ ገዲም ተጋዳላይ ከምዚ ኢሉ ኣዕለለና። ኣብ 1981 ኣብቲ ትሪኡዎ ዘለኹም፡ ነቲ ጥቓና ዝነበረ ዝዓነወ ገዛውቲ ኣመልኪቱ፡ 19 ተጋደልቲ ዓማ ገሊኦም ብረት ዝዓጠቑ ገሊኦም ዘይዓጠቑ ነቲ ማእለያ ዘይነበሮ ዝተቐበረን ዘይተቐበረን ንብረትን ቃንጫ ዝመስል ሓደስቲ ኣጽዋራትን ክሕልው ምስ ጸንሑና፡ ኣይተኮሱን ኢዶም ሂቦም፡ ምስ ማረኽናዮም፡ እዚ ዝኣክል ንብረት ገዲፎም’ሲ ትም ኣይክብሉን’ዮም፡ ስለዚ፡ ውድብ ጀብሃ ክሃጅም’ዩ ብምባል ኣብ ተጠንቀቕ ውዒልና ንጽባሒቱ ግና ገሪሙና ዝሃጅም ሓይሊ ብዘይምንባሩ፡ ሽዑ፡ እሮማይ ጀብሃ ተደፊኦም ማለት’ዩ ብምባል ተዛነ ኮይኑ በለና። ሽዑ እቶም ኣርባዕተ ንኸውን ጽን ኢልና ንሰምዖ ዝነበርና ካብኡ’ኸ ዳኣ ኢልና ሓተትናዮ፡ ካብኡ ዳኣ ጉዕዞና ቀጺልና በለና፡ ኣነ ሽዑ እቶም 19 ተጋደልቲ ጀብሃ’ኸ ዳኣ በልኩዎ፡ ቁልቁል ዝኣፋ ንዖኦም ዳኣ ደግደግ ኣቢልናዮም በልኒ፡ ንኹሎም ቀጸለ ሕቶይ፡ ቅልጥፍ ኢሉ እንታይ ዳኣ ክንገብሮም ምስ በለኒ፡ ኤርትራውያን ኮለው መለስኩሉ፡ ግና ኣይመለሰለይን፡ እዝን ወዲ ከምዝን ከርሲ ኤርትራ ክንደይ ታሪኽ ሲኦል ኢዩ ጼሩ ዘሎ።
ብኸምዝን ወዲ ከምዝን ዝጠፍኡ ሓርበኛታት ኣብ መዝገብ ሱውኣት ጀብሃ ምስተሳእኑ፡ ኣነ ዝፈልጠን ቡዙሓት ኣዴታት ናይ ዓቕሊ ጽበት ክሳብ ሎሚ ስንቀን ቆጺረን ካብ ኤርትራ ናብ ሱዳን እንዳተመላለሳ ወደይ ዝራኣየ ብምባል ሃሰው ዝብላ ከብድኻ ዝበልዓ ብዙሓት’የን። ስለዚ፡ ኣቶ ረድኢ ገለ ከምዚኢታት ጆባእ ደኾን ይብለና ዝብል ትጽቢት’ሲ ኔሩኒ ኢዩ ብዘይ ቃልዓለም።
ኣብ መጽሓፍካ ኣብቲ ንታሪኽ ሂወትካ ዝምልከት ግና ነቲ ሓፈሻዊ ለላዕሉ ጥራይ ዳህሲስካ ብምሕላፍ፡ ኣብ ቃልሲ ብዓቕመይን ኣብ ዝተመደብኩሉ ሰሪሐ ኢየ፡ ግና ብዛዕባ’ኡ ኣይክዛረብን ኢየ ኢልካ ስለ ዝደምደምካ፡ ንባዓል መስፍን ሓጎስ ክትነቅፍ ዝኾነ ሕልናዊ ልዕልና የብልካን።
ብናተይ ርኢቶ፡ ንመጽሓፍ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ እቲ ሓርኢ ደርሆ ኣብ ነጸላ ኮይኑዋ ዘሎ ዝብሎ፡ ኣሕጽር ኣሕጽር ኣቢለ ክሕብረካ ኢየ፡ ቡቑዕ መልሲ ድማ ካባኻ ካብ ኣቶ ረድኢ መሓሪ ክጽበ ኢየ። ካልኦት ውን ብተሌፎን ወይ ብጹሑፍ ክልእኩልካ ኢዮም ዝብል ግምት ኣለኒ።
1.ኣብ ምዕራፍ 3 ገጽ 89 ሕጡብ 2
ኢሳይያስ ብደምን ገበንን ገዳይም ተቓለስቲ ኪዳነ ክፍሉን ወልዳይ ግደይን ዝጀመረ፡ ናብ ሕቡእ ቅንጸላ 270 ሙሁራት ኤርትራውያን(ስርየት-ኣዲስ)ፎግፊጉ ኣተወ ዝበልካዮ ኣቶ ረድኢ።
መጀመርታ፡ ስርየት ማለት እኮ ብዓረብ ሓንቲ ሓይሊ ማለት ኢዩ ብወታሃደራዊ መግለጺኡ። ተወሳኺ፡ ኣብ መባእታዊ ፖለቲካዊ ትምህርቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ንሓደስትን ገዳይምን ዝዋሃብ ዝነበረ፡ ካብ 70 ክሳብ 120 ዝኾኑ መብዛሕቶኦም ሙሁራት ደቂ ከበሳ፡ ብቅያደል-ዓማ ከምዝተቐንጸሉ ንማሃር ነበርና፡ ሓንቲ ሓይሊ ድማ ብዝሓ ክሳብ ክንደይ ድዩ ኣብ ህዝባዊ ግንባርን ኣብ ተ.ሓ..ኤ.ን?። ስለዚ 270’ሲ ኣይተጋነነን ዶ ጥራይ ዘይኮነስ ጠገለ ኣይሳኣነን’ዶ ይመስለካ።
2. ኣብ ምዕራፍ 3 ገጽ 94 ሕጡብ 3
ተንኮለኛ ኢሳይያስ ንሸኽ ሹም ሙሓመድ ተራኺቡ ከሕንኖምን ክውድቦምን ጀመረ። እንኩመ እዘን 300 ቅርሺ እዚኣተን መሊእኩም ን ኣብርሃም ተወልደ ብስሚ ከም ዝመውት ግበሩ ኢሉ ኣብ ስምምዕ ኣተወ ዝበልካዮ ኣቶ ረድኢ መሓሪ።
እዚ ኣባሃህላ’ዚ ኣዝዩ ሰራምን ሓደገኛን ስለዝኾነ፡ ኣኮታተይ ደቂ ሳሆ ከምዚ ኣነ ዝሓተካ ዘለኹ፡ ብቕትለት ኣብርሃም ተወልደ ከሲስካና ስለዘለኻ ሃየ መርትዖ ኣቕርብ እንተተባሃልካስ መልሲ ኣለካ ዶ?።
3. ኣብ ምዕራፍ 4 ገጽ 150 ሕጡብ 2
ዝገደደ ድርብ በለጽ፡ ናይዚ ዓመት’ዚ ከኣ፡ “ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ብሄር ትግርኛ ኢዩ” ዝብሉ ሓደስቲ ሶቅራጥሳት ተቐልቂሎም ምህላዎም የሕዝን ዝበልካዮ ናይ ምቁንጻብ ቃላት ኣቶ ረድኢ መሓሪ።
ድርብ ሓቅን ድርብ ትብዓትን እምበር ይብለካ።
ተበለጽትስ ንዕዘቦም ኣለና ንዶላራት ሃነፍነፍ ክብሉ። መጀመርታ፡ ሓደስቲ ማለትካ ንምንታይ ኢዮም ሓደስቲ?፡ ንህግደፍ ብጋህድን ብትብዓትን ምቁዋም ማለትካ ኣንተኾይኑ፡ ኣቶ ረድኢ ንስኻ ኢኻ ሓድሽ። እንተ ነቲ ሶቅራጥሳት ዝበልካዮ እሞ፡ ሶቅራጥስ ሓደ ፉሉጥ ግሪኻዊ ናይ ዓለምና ፍላስፋ ኮይኑ፡ ብቶሞኩሮን ብትምህርትን ብምርምርን ኣዝዩ ዝበሰለ ሰብ ኮይኑ፡ መለለይ ባህርያቱ ድማ ፍትሒ, ሓቂ, ትብዓት ካብ መትከሉ ፈልከት ዘይብል ንዝኣምነሉ ኩሉ ዓይነት ዋጋ ክኸፍል ዱሉው ነበረ። ንኹሉ እቲ ቡሉጽ ስራሕ ንዓለም ዘበርከቶ፡ ባዕሉ እኳ ተዘይ ደብተሮ፡ ግና መምህር ናይ ባዓል ፕላቶስ ስለዝነበረ፡ ድሕሪ እቲ ነቲ ናይ ሽዑ እዋን መለኽቲ ግሪኻውያን ዘርእዮ ዝነበረ ተባዕ ተቓውሞ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ንሞት ተፈረደ።
ይኹን እንበር ሽዑ ዝቐረበሉ ምርጫ፡ እቕሬታ ክሓትት፡ ብገንዘብ ክቕጻዕ ወይ ድማ ሀምሎክ ዝተባህለ መርዚ ብምስታይ ብሞት ክቕጻዕ። ኮምኡ ውን ብፈተውቱ ነቶም ሓለውቲ ቤት ማእሰርቲ ጉቦ ብምኽፋል ካብ ቤት ማእሰርቲ ንኸህድምዎ ዕድል እንተነበሮ፡ ሶቕራጠስ ግና፡ ምእንቲ ሓቅን ፍትሕን ደሞክራስን፡ ብኢደ ወነኑ መርዚ ሀምሎክ ብምስታይ፡ ኣይምብርከኽን እምቢ ንመለኽቲ እምቢ ንዓመጽቲ ብምባል ኣብ 470 ዓ.ም.ፈ. ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ካብዛ ክፍኣትን በለጽን ሽርሕን ወገንን ቅትለትን ስስዐን ዓመጽን ዝመልኣ ዓለምና ሓንሳብን ንሓዋሩን ብሞት ተሰናቢቱ።
ስለዚ ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ ከም ሶቅራጥስ ንሙዃን ድማ ኩሉ ማዓስ ይኽእሎ። ነቲ ተመራሚሩን ብተሞኩሮን ብብቕዓቱን ዝበጽሖ ደረጃ ሃብቲ ፍልጠት፡ ነቶም ቁኑዓትን ገርዛማትን ተበለጽትን ጸየቕትን ሱሱዓትን ወገናውያንን ደቂ ሰባት፡ ሓቂ ኣብ ዝድርጉሓሎም ዝነበረ ግዜ፡ ብፍላይ ካብቶም ገርዛማትን ተበለጽትን ጸየቕትን ሱሱዓትን መለኽትን፡ እዚ ዘይባሃል ተቓውሞን ኩነኔን ተጻብኦን ገጢሙዎ ኢዩ። ይኹን እንበር ካብ እምነቱን መትከሉን ፈልከት ዘይብል ሰብ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ናቱ ራእይን ስነ ሞጎትን ግና ተኣሚኑሉ ንምዕራባዊ ዓለም መሰረት ፍትሕን ደሞክራስ ክኸውን በቒዑን፡ ታሪኹ ድማ ንዘልኣለም ብደቂ ሰባት ብጹቡቕ ክዝከር ይነብር ኣሎ።
ብዛዕባ ህግደፍ ናይ ክርስቲያን ዲዩ ኣይኮነን ቅድሚ ምምላሰይ፡ ህግደፍ ንዓይ መንግስተይ ኣይኮነን ኣይኣምነሉን ውን ኢየ። ምኽንያቱ፡ ብህዝቢ ዘይተመረጸ ሕጋዊ ስለ ዘይኮነ።
ናይ ክርስቲያን ድዩ ኣይኮነን ንዝብል ሕቶ ውን፡ ንኣፋፉኖት ዘይብሉ ሰብ ንከረድኦ ቡዙሕ ምተንተንኩ፡ እንተ ንዓኻ ንኣቶ ረድኢ መሓሪ ግና፡ ከም ኣቋርጻ መሸላ ረርእሱ ኮፍ ኮፍ ከብለልካ ኢየ። እዚ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ብሓይሊ ጨቢጡ ዘሎ ጉጅለ፡ ክብገስ ኮሎ ንብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምሕንኳልን ንጸይቅን ዝተበገሰ ኮይኑ፡ ሃይለስላሴ ምስ ሞቶ ግና ማኣዝኑ ብምቕያር፡ ስልቲ ቀይሩ ብነጻነት ኤርትራ እንዳዘመረ, ሓላይ ክርስቲያን መሲሉ ብሃይማኖት ንህዝብን ተጋደልትን እንዳሳሓለን እንዳ ኣጋገየን ን ኣስላም ንምድኻም ኩሉ ዝካኣሎ ብምስራሕ ኣብዚ ዘለዎ ደረጃ በጺሑ። ኢሳይያስ ኣስላማይ ተዝኸውን ኔሩ እሞ እዚ ኩሉ ገበናት እንዳተፈጸመ እንታይኮን ምስራአና?።
ክደግመልካ’የ ሕጂ ውን ኣቶ ረድኢ መሓሪ፡ እቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ, ቁጠባዊ, ወታሃደራዊ ኮታ ሃገር ፉጹም ተቖጻጺሩ ዘሎ ብሄር፡ ክፋል ብሄር ትግርኛ ክርስቲያን ኢዩ። ኮምኡ ውን እቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ፡ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ዝነበረ ሕቡእ ሰልፊ ሰልፊ ጸይቂ፡ ንስልጣን ኢሳይያስ ዝሕሉ ንዓብላልነት ክርስቲያን ዘረጋግጽ፡ ንሓርበኛታት ንቁኑዓት ኣስላምን ክርስቲያንን ዘዳኽምን ዝቕንጽልን፡ ዝነበረን ዘሎን ብክርስቲያን ዝቖመን ዝተዓብለለን ኮይኑ፡ ሓደ ክልተ ኣስላም ውን ኣብ ትርጉም ዘይብሉ ቦታ ንይምሰል ንፍርዲ ኣይርትዑና ዘለውዎ ጉጅለ ኢዩ።
ሎሚ ውን ዝተፈላለየ ኣስማት ወይ ሕብሪ ይዋሃቦ፡ ወዲ ዱሙ ከም ቀደሙ፡ እቲ ናይ ጸይቂ ሰልፊ ኣብ ቦቱኡ ኣሎ፡ እቲ ዓብላልነትን ገበናትን ትምክሕትን ድማ ኣብ ቦትኡ ኣሎ። ኩሎም እቶም ክሳብ ሱዳን ዝቕንጽሉን፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣብ ውሽጢ ተጋደልትን ህዝብን ብሃይማኖት ሰባት ዝስሕሉን ኣእሙሮ ዝምርዙን፡ ሓርበኛታት ዝቕንጽሉን ዝነበሩን ዘለውን፡ ካብታ ኣቶ ረድኢ መሓሪ ንነዊሕ ዘገልገልካላ ሰልፊ ጥፍኣት ኢዮም ዝጫጭሑ ዝነበሩ። ምስዞም ሰብ ደምና ድማ ሓደ ማዓልቲ ምትሕስሳብ ዘይተርፍ ኢዩ።
ብሄሮም ትግርኛ ካብ ኮነ ሃይማኖቶም ክርስቲያን ካብ ኮነ ዳኣ’ሞ እንታይ ኢልና ኢና ክንጽውዖም፡ ሂንዱ, የኡድ, ወይ ቡዳ። ግርም እባ ተፈሊጥና ኢልካ ምንጽርጻር፡ ንሓቅስ ፈቲና ጸሊእና ንውሓጣ ዳኣ፡ ድሕሪኡ ድማ’ዩ ዕርቅን ምትእምማንን ሓዳስን ሰላምን ብልጽግትን ኤርትራ ክትምስረት ትኽእል።
ናይዞም ጸየቕትን ቀንጸልትን ከምዚ ዝጠቐስኩዎ ኮይኑ፡ ነቶም ኣበሳን ሓጢያትን ዘይብሎም ክርስቲያን ብሄር ትግርኛ ኣሕዋትና ግና፡ ሰባት ክንከስብ ከይበልና ዝተነፍሐ ይነፋሕ፡ ሕጂ ውን ኣብ ውራይካ ዝዕጠቑ ኣብ ጸገምካ ዝምክቱ ሰብ መትከል ኢልና ኢና ክንጠቕሶም። ምኽንያቱ እቲ ሓቂ ንሱ ስለ ዝኾነ ንሓቂ ምድጋፍ ድማ ፍትሒ ስለዝኾነ።
ጸገም እኳ ረኺብና፡ ጅግና ህዝቢ ትግራይ ፈታዊ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ጸላኢ ኣይከነን ኢልና እንተጻሓፍና፡ ብገለ ወገናት ሎምስ ድማ ንተጋሩ’ሲ ጀጋኑን ፈተውትናን ክትብል ብምባል ኣፍንጫኻ ምንፋሕ። ኣነ ኣብ ውሽጢ እቲ ዘይተበከለ ንፋስን ባህልን ስነ ምግባርን ቋንቋን፡ ሙዕቡልን ፍትሓውን ሕብረተሰብ ኣብ ገጠር ከበሳ ኢየ ተወሊደን ዓብየን እንተጻሓፍና፡ ብገለ ወገናት ደቂ ከበሳ ወይ ክርስቲያን ዳኣ ካብ ማዓስ ኢዮም ፍትሓውያን ኮይኖም ብምባል ሰላምታ ምኽላእ። ንስንፍናን ብዕልግናን ዝወቅስ እንተጻሓፍና ድማ፡ ነዴታትካ ክትጸርፍ ኢልካ ምህንዳድ ወ.ዘ.ተ.ን ብምባል ንገብሮ እኮ ጠፊኡና። ነቶም ጠወቕትን ሃለልትን ተረፍ ማሕበር ኣንድነት ግብረ መልሲ ኣብ ዝሃብናሉ ድማ፡ ንጻሓይ ክትሽፍን ሓፍ ኮፍ ምባል።
4. ኣብ ምዕራፍ 6 ገጽ 183 ሕጡብ 2
ዘይከምቶም ኣብ 1975 ናጽነት ቀሪባ ኣላ ኢሎም ካብ ሱዑዲያ ዝተሰለፉ “ሑሪያ ገሪባ” ኩሉ ተጋዳላይ፡ ድሕሪ መሪርን ዝተናውሐን ቃልሲ እንኮ ማዓልቲ ናጽነት ከም እትትግበር እምነቱ ሙሉእ እዩ ዝነበረ ዝበልካዮ ውን ኣቶ ረድኢ።
ረድኢ መሓሪ ክሳብ ክንደይ ዱሑርን ተበላጽን ሰብ ሙዃንካ በለጭ ኣቢሉ የረድእ። ምኽንያቱ፡ እዚ ኣባሃህላ’ዚ ካባኻስ ኮድድ መልእኽቲ ትሰድድ ኣለኻ ማለት እኳ’ዩ። ኣባሃህላኻ፡ ካበይ ተበጊሱን ንመን ዕላማ ዝገበረን ምዃኑ ድማ ፉሉይ ብልሒ ዘድሊዮ ኣይኮነን። ግርም እባ ገበታ ድሕረትን ጽልእን ተሰኪምካ ኢሳይያስ ከምዚ ገበረ መስፍን ከምዚ ደገመ ኢልካ ሃተፍተፍ።
እታ ካብ ዓድኻ ኳዜን ናብ ቃልሲ ዝተበገስካላ ማዓልቲ፡ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ 1991 ከምዝዕወት ትፈልጥ ኔርካ ማለት ድዩ፡ እቲ ሓቂ ግና፡ ተጋደልቲ ካብ ኣመሪካ ይሰለፉ ካብ ጀርመን፡ ካብ ኢትዮጵያ ይሰለፉ ካብ ሱዑዲያ፡ ኮምኡ ውን ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ኣብ 1977 ሎሚ ለይቲ ደኾን ይኣትው ኣስመራ ወይ ድሕሪ ሰሙን ዝባሃለሉ ዝነበረ እዋን፡ ከም ሽንቲ ገመል ቃልሲ ንድሕሪት ተመሊሱ ዝነውሐ ግዜ ክኸስር ዝላዓለ መስዋእቲ ክኸፍል ከም ሙዃኑ ዝፈልጥ ኔሩ ድዩ።
ኣባሃህላኻ ኣብታ ሰልፊ ጸይቂ ዝተማሃርካያ ንሰባት ብዝምባሌኦም ኣስዲዕካን ኣራሳሲንካን ከም ጓንቲ ትጥቀመሎም ዝብል ኣከያይዳ ተኸቲልካ ዲኻ፡ ወላስ ነቶም ተረፍ መረፍ ማሕበር ኣንድነትን ደቂ ኮማንዲስን ዝውንኑዋ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ግብረ መልሲ ኣብዝተዋህበሉ፡ ብዛዕባ እቶም ደም ኤርትራውያን ዘፍሰሱን ሃገር ኣሕሊፎም ዝሃቡን፡ ሃይለስላሴ ምስ ሞቶም ግና ናብ ዘብሉዎ ስለ ዘይነበሮምን ዓድታት ዓዲ ተኽላይን ዓዲ ገብሩን ወኪዱባን ካልኦትን ገጠራት ከበሳ ዘይተጸበይዎ ክነዳ ምስ ጀመራ፡ ኣብ ከተማታት ውን ማሕነቕቲ ምስ ጀመረ፡ ኣብ 1975 ናብ ቃልሲ ክስለፉ ዝጀመሩ ናይ ስጋ ኮይኑካ። ንዕኡ ግብረ መልሲ እንተ ኾይኑ ግና ፉጹም ኣይካኣልካሉን፡ ነታ መጽሓፍ ውን ኣፍኲስካያ፡ ምኽንያቱ ኣይምስኡ ኣይምስጥቕኡ ጥር ኢልካ ኮይኑ።
5. ኣብ ምዕራፍ 12 ገጽ 370 ሕጡብ 2
እቲ ዝጎልሐ ታሪኽ ሽፍትነት ኣብ ኤርትራ ብዘመነ ግዝኣት ዓባይ ብሪጣኒያ ከምዝነበረ ታሪኽ ይነግረና። ሽፍትነት ንዝምታን ዝናን ኢዩ ዝነበረ። እቲ ኤርትራ ከም ሃገር ኣብ ዘይነበረትሉ ዓመታት ዝነበረ ሽፍትነት፡ እቲ ሽፍታ ለይቲ ኣብ ጣሻታትን ጸልማትን ኢዩ ዝዘምትን ዝቐትልን ዝነበረ ድማ በልካ ኣቶ ረድኢ።
ወይ ጉድ፡ እቶም ሸፋቱ ደቂ ኣየናይ ብሄር ኢዮም? መን ኢዩ’ኸ ወዲቡዎም፡ መን ዝሃቦም ብረት’ከ? ኣበየናይ ቦታ’ኸ ኢዮም ዝዘምቱን ዝቐትሉን ዝነበሩ” እቲ ግዳይ ዝምታን ቅትለትን’ከ መን ነበረ?።
ኣብዚ ብሓቂ ነቶም ኣብ ውራይካ ዝዕጠቑ ኣብ ጸገምካ ዝምክቱ ኢለ ዝጠቕሶም ፈራሃት እግዝኣብሄር ዝኾኑ ክርስቲያን ብሄር ትግርኛ ከየሰክፍ ምእንቲ ኣይምልሶን ኢየ፡ ኣብ ታሪኽ ዝተሰነደን ኩሉ ዝፈልጦን ድማ ስለ ዝኾነ። ንኣቶ ረድኢ መሓሪ ግና ዓገብ ታሪኽ ክትስርዝ ምፍታን ዓሻ ድፍረት’ዩ ጥራይ ኢየ ዝብለካ ንሕጂ!!!
6. ኣብ ምዕራፍ 12 ገጽ 385 ሕጡብ 2
ገበነኛ ኢሳይያስ ንስርዓት ኮምዩኒዝም ከም ጉልባብ ገይሩ፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ብሃይማኖት ንምክፍፋል ዝገብሮ ዝነበረ ፍልስልስ ኣየቋረጾን ድሕሪ ምባልካ ኣቶ ረድኢ፡ ከምቲ ኣብ ተኸተልቲ እምነት ጆሆቫን ጴንጠን ዝወሰዶ ናይ ምእሳርን ምብራርን ስጉምቲታት፡ ናብ ውሽጢ ሃይማኖት ኣስላም ብምእታው ከኣ ብስም “ጫሓማት” ዝብል ሰባብ ምኽንያት፡ ቡዙሓት ደቀባት ኤርትራውያን ካብ መታሕት ኤርትራ /ከረን፡ ሓጋዝ፡ ኣቑርደት፡ ተሰነይ፡ ወ.ዘ.ተ…/ሰባት ኣሰረ፡ ኣንጻረይ ክስለፉ ኢዮም ንዝበሎም ቡዙሓት ደቂ ብሄር ኩናማ ከም ዝኣሰሮም ውን እፈልጥ’የ በልካ ኣቶ ረድኢ።
እሞ ነቶም ኣብ ቆላታት ኤርትራ ዝተኣሰሩ ካብ ፈለጥካ ዳኣ፡ ነቶም መጭወይቶምን ምሕቃቖምን ህዝቢ ኤርትራ ኣጸቢቑ ዝፈልጦም ኣማኢት ደቀባት ከበሳ ኣስላም ዘይምዝካርካ ዳኣ እንታይ ኢዩ ምስጢሩ!!! እዞም ግዳያት እዚኣቶም እኳ፡ ካብ ገጠራትን ከተማታትን ሰራየ፡ ኣከለጉዛይ፡ ሓማሴየን’ዶ ኣይኮኑን። ንምርዓድን ኣራእስ ንምድናንን ተባሂሉ ዝተወሰደ ናይ ቦጅቧጃት ሱጉምቲ’ዶ ኣይኮነን ዝነበረ፡ ዝፈጸሙዎ ገበናት’ከ ኣሎ ድዩ?።
7. ኣብ ምዕራፍ 13 ገጽ 398 ሕጡብ 3
እቲ ገዛእቲ ሓይሊታት ንረብሕኦም ኢሎም ዘተኣታተውዎ ኣውራጃውን ሃይማኖታውን ምምቕቓላት፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣጥፊእናዮ ክንስና ዝበልካዮ ኣቶ ረድኢ።
ናዓ ዳኣ ኣይፋልካን፡ ዝኣኽለን ጥሒነን’ሲ ባዓለማርያም ይብላ ዝብሉዎ ከምዚ’ዩ፡ ኣብ ሜዳ ኣጥፊእናዮ እንተንኸውን፡ ደቂ ገለ ኣውራጃ ብደቂ ካልእ ኣውራጃ ግዳይ ቅንጸላን ምብላል ታሪኾምን ኣይምኾኑን። ኣብ ሜዳ ኣጥፊእናዮ እንተንኸውን፡ ደቂ ሓደ ሃይማኖት ኣንጻር ደቂ ካልእ ሃይማኖት ዝቐንዐ ምስጢራዊ ሰልፊ መስሪቶም ቀተልቲ መልሚሎም ሓርበኛታት ኣይምኾስተሩን። እዚ ስለ ዝነበረን ዘሎን፡ ሀገረ ኤርትራ ከምዚ ትዕዘባ ዘለኻ፡ ከም ሊባኖስን ዒራቕን ሶማልን ንኽትከውን ዝተረፋ የለን። እዚ ግምት ወይ ትምቢት ኣይኮነን፡ እንታይ ዳኣ ኩውንነትና ኢዩ ፈቲና ጸሊእና።
8. ኣብ ምዕራፍ 16 ገጽ 492 ሕጡብ 2
ገዛእቲ ኤርትራ ዝነበሩ፡ ብኣውራጃ ይመቓቕሉ፡ ብሄር ምስ ብሄር የተሃናኹቱ፡ ኣስላም ምስ ክርስቲያን የተፋንኑ፡ ሸፋቱ ኣዕጢቖም የዋፍሩ ውን ወሰኽካ ኣቶ ረድኢ።
ኣብዚ እነሀ ዘረባ ዝብሉኹም ኮምዚ ኢዩ። እዚ ምዕራፍ ናይታ መጽሓፍ፡ ምስ ምዕራፍ 12 ገጽ 370 ሕጡብ 2 ብፉጹም ይገራጮ። ስለዚ ናይ ኣጻሓሕፋ ጌጋ ዲና ክንብሎ ወይ ሓቂ ሞሊቛ ወጺኣ፡ እቲ ፍርዲ ን ኣንበብቲ ይገድፎ።
ኩቡራት ኣንበብቲ ክሳብ ኣብዝመጽእ ጹሑፈይ ንራኸብ ሰላም ንኹልና ኣብ ዘዘለናዮ።


text:
ብኣረሜናዊ ጉጅለ ዳዕሽ ተታሒዞም ሃለዋቶም ጠፊኡ ዝጸንሐ 6 ኤርትራውያን ትሕቲ ዕድመ ህጻናት፣ ብህወቶም ከምዘለዉ፣ ካብቲ ጉጅለ ኣምሊጦም ዝወጹ ዜጋታት ምስ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝገበርዎ ቃለመጠይቅ ሓቢሮም።
እቶም ኤርትራውያን ኣብ ቃለ መጠይቖም፣ እቲ ኣብ ሊብያ ብሰፊሑ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኣረሜናዊ ጉጅለ በብእዋኑ ዝጨወዮም ኤርትራውያን ኣብ ሓደ ቦታ ኣኪብዎም ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ነቶም 6 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ከምዝረኸብዎም ድሕሪ ምሕባር፣ ምስቶም ኣቐዲሞም ዝተቐትሉ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ከምዝነበሩ ኣረጋጊጾም።
እንተኾነ በቲ ጉጅለ ሓድሽ ኣስማት ተዋሂቡዎም ስለዝኾነ፣ ሓቀኛ መንነቶም ንምፍላጥ ኣሸጋሪ ከምዝኾነ እቶም ንስክላ ህይወቶም ዝደሓነት ኤርትራውያን ሓቢሮም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ ኣብቲ ተቐዪዶምሉ ዝነበሩ መዓስከር ደብዳብ ነፈርቲ ስለዝተኻየደ፣ ናይ ምምላጥ ዕድል ከምዝረኸቡ፣ ናብ ውሑስ ዝበልዎ ቦታ ንኽበጽሑ ከኣ ንሽዱሽተ መዓልቲ ጥራይ እግሮም ከምዝተጎዓዙ ሓቢሮም።
ኣረሜናዊ ጉጅለ ዳዕሽ ‘ሃይማኖትኩም እንተዘይቀዪርኩም፣ ከም ኣሕዋትኩም ክትስየፉ ኢኹም’ ኢሎም የፈራርህዎም ከምዝነበሩ፣ ንሳቶም ከኣ ኣይንቕይርን ስለዝበሉ፣ ናይ ሞት ፍርዲ ተበዪኑሎም ከምዝነበረ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ቃል ገሊጾም።
እዚ ኣረሜናዊ ጉጅለ ብዘይካ’ቲ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነቱ ንምዕባይ ራዕዲ ክፈጥር ዘካዪዶ ጭካነ ዝመልኦ መቕተልቲ፣ ካብ ሊብያ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ምስግጋር ስደተኛታትን ንግዲ ደቂ ሰባትን’ውን ተዋፊሩ ብሚልዮናት ዶላራት ገንዘብ ከኻዕብት ምጽንሑ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 15 July 2020
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን፣ ነቲ ዝተሰማምዑሉ ናይ ጸጥታ ውዕል ከተግብሩ ጸዊዑ።
ባይቶ ጸጥታ ብሰኑይ 13 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣመሓደርቲ ዞባታት ተመሪጾም ግቡእ ስርሖም ክጅምሩ፣ ክጽውዕ እንከሎ፣ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ቀቢላታት ዝካየድ ዘሎ ግጭት ደው ክብል ዘኽእል ስጉምቲ ክወስድ ኣዘኻኺሩ።
ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ምምካት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ዝነኣድ ስጉምቲ ከምዝወሰደ እዩ ባይቶ ጸጥታ ዘመልክት።
እንተኾነ ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ክቐውም ዝነበሮ ሓጋጊ ኣካል’ቲ መንግስቲ፣ ክሳብ ሕጂ ስለዘይቆመ፣ እቲ ተመስሪቱ ዘሎ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ስርሑ ብግቡእ ኣይፈጸመን ክብል’ዩ ዝነቅፍ።
ሓያሎ ቀቢላታት ደቡብ ሱዳን፣ ካብ መንግስቲ ጸጥታዊ ውሕስነት ስለዘይጽበዩ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብታ ሃገር ካብ ዝፈስስ ዘሎ ኣጽዋር ዓጢቖም ብምህላዎም፣ ሰብኣዊ ረዲኤት ንምክያድ እኳ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኮይኑ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
መሰጋገሪ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን፣ 35 ሚእታዊት ቦታ ንደቀንስትዮ ክሓዝእ፣ ከምኡ’ውን መንእሰያት፣ ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን በርጌሳውያን ማሕበራትን ዘሳተፈ ቀዋሚ መንግስቲ ንክምስርት እውን ብመሰረት ዝኣተዎ ውዕል፣ ትጽቢት ይግበረሉ።
===================


text:
Västerås
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ከተማ ቨስተሮስ ኣብ መላረን ዝበሃል ዞባ ናይ ሽወደን እትርከብን ሓንቲ ካብተን ሃብታም ታሪኽ ዘልዋ ናይ ቀደም ከተማታት ሽወደን እያ። ከተማ ቨስተሮስ ኣብ ምስፍሕፋሕን ዕብየትን ትርከብ። ኣብዚ እዋን’ዚ እታ ከተማ ኣስታት 147 000 ተቐማጦ ኣለዋ። ተክኒካዊ ትምርህታት ዘአንግድ ዩኒቨርስቲ። ንጡፍ ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ጽዑቕ ንግዳዊ ምንቅስቓስን ገለ ካብ መለለዪ ከተማ ቨስተሮስ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ154,602
ስፍሓት መሬት1,138 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 101 ኪሜ
- Enköping 34 ኪሜ
- Uppsala 79 ኪሜ
- Örebro 95 ኪሜ
- Eskilstuna 47 ኪሜ
ማይን ተፈጥሮኣዊ ጸጋን ኣካል ከተማ ቨስተሮስ እዩ። በሓሪ መላረን ነቲ ከተማ ነጻ ናይ ንፋስ ሃዋህው ይፈጥረሉ። ምሕንባስ፡ ምግፋፍ-ዓሳ፡ ምጅላብ፡ ምንሽርታት በረድን ካልእ ኣዘናጋዒ ንጥፈታት ገለ ካብ ዓኣመታዊ ጸጋታት ባሕሪ መላረን እዩ። እተን ኣብ ባሕሪ መላረን ዝርከባ ደሴታት ብመራኽብ ይኽየዳ። ከተማ ቨስተሮስ ሓንቲ ካብተን ዝበለጻ ከተማታት ንዘወርቲ ብሽክለታ እያ። እታ ከተማ ኣስታት 37 ማይል ዝኸውን በሳጢ መንደዲታት ብሽክለታ ኣለዋ። እቲ ከተማ ናይ ገዛእ ርእሱ መዕረፊ-ነፈርቲ ሃልይዎ ብጅኦግራፊካዊ ኣቀማምጥኡ ኸኣ ኣብ ቀረባ ርሕቀት ናይ ዓበይቲ ከተማታት ይርከብ። ካብቲ ከተማ ብቐረባ ካብ ዝርከባ ዓበይቲ ከተማታት፡ ስቶክሆልም፡ ኦረብሩን ኡፕሳላን ይረከብአን።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከም ቨስተሮስ ዝኣመሰላ ዓበይቲ ከተማታት፡ ዝተፈላለየ መንበሪ-ከባቢታትን፡ ቪላታት፡ ዝካረን ዝሽየጥብ ኣባይቲ ክህሉ ንቡር እዩ። ኣብ ቨስተሮስ ገዛ ክትካረዩ እትደልዩ ሰባት ብመጀመርያ ምስቲ ሚመር ተባሂሉ ዝፍለጥ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ምርኻብ ከድልየኩም እዩ። እዚ ትካል'ዚ ኣብ ማእከል ከተማ ቨስተሮስ ዝርከን ብጠቕላላ 11200 ኣባይቲ-ክራይ የመሓድር።
ትካል ክራይ-ኣባይቲ ቨስተሮስ ዝህነጽን ዝተሃንጸን መሬት ናይቲ ከተማ የመሓድር። ንሓደስቲ ገዛውቲ ናይ ምስራሕ ውጥናት ዝምልከት ከኣ፡ እኹል ሓበሬታ ኣለዎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ቨስተሮስ ዝርዝር ሓበሬታ ብዛዕባ ግላውያን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ካብቶም ኣስታት 147000 ዝኾኑ ነባሮ ከተማ ቨስተሮስ፡ 26000 ካብ ሽወደን ወጻኢ ዝተወልዱ እዩም። ነቶም ካብ ከባቢ ሽወደን ካብ ዝርከባ ሃገራት ዝመጹ ወጊንካ፡ ካብዚ ዝተጠቕሰ ዙጽሪ ስደተኛታት እቶም ዝበዝሑ ካብ ዕራቕ፡ ኢራን፡ ሶማል፡ ቱርኪ፡ ቦስንያን ሀርዞጎቪንያን ዩጎስላቭያን ዝመጹ እዮም። ንናይ ስካንድናቭያ ቋንቋ ወጊንካ፡ እቶም ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ብብዝሒ ዝዝረቡ ቋንቋታት ዓረበኛ፡ ስፓኛ፡ ሶራኒን ሶማልያን እዮም።
እቶም ቋንቋ ኣዲኦም ሽወደን ዘይኮነ ተመሃሮ፡ ናይ ቋንቋ-ኣደ ትምርህቲ ከም ዝወሃቡ ይግበር። ነዚ ዘመሓድር ከኣ፡ እቲ ብማእከል ክልተ ቋንቋነት ዝፈልጥ ትካል እዩ። እዚ ትካል'ዚ ንተመሃሮ መባእታውን ካልኣይን ደረጃ ከይተረፈ ናይ ትምህርቲ ድጋፍን ምኽርን ኣብ ማሃብ ይነጥፍ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ዝተፋላለያ ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነይ ማሕበር ባህላዊ ጉዳያት፡ ስፖርታዊ ንጥፈታት ከምኡ ውን ማሕበር ጥሮተኛታት የጠቓልላ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ናይቲ ከተማ ዘገድሰኩም ማሕበር ንምድላይ ባዕልኹም ክትገናጽሉ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣብዚ ከተማ'ዚ ብርክት ዝበላ ሽወደናውያንን ስካንድናቭያውያን ሃይማኖታዊ ማሕበራትን ምትእስሳራትን ይርከባ። ኣብ ከተማ ቨስተሮስ እዘን ዝስዕባ ኣብያተ-ክርስትያን፡ ምትእኽኻባትን ማሕበራትን ይርከባ፡
- ቦስንያዊ ኢስላማዊ ምትእኽኻብን ባህላዊ ማእከልን
- ሶርያዊ ኦርቶዶክሳዊ ቤተ-ክርስትያን
- ኢስላማዊ ባህላዊ ማእከል ቨስተሮስ
- መስጊድ ቨስተሮስ
- ኢስላማዊ ማእከል ቨስተሮስ
- ካቶሊካዊ ሃይማኖታዊ ማሕበር ቮር ፍሩስ
- ማርያ ፎሽ ካቶሊካዊ ሊበራላዊ ቤተ-ክርስትያን ቨስተሮስ
- ሳልቫዶራዊ ርእሰ-ጳጳሳ ኦስካ ኦ ሮመሮ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ማእከል ከተማ ቨስተሮስ ብሓደስቲ ዘመናዊ ህንጻታትን፡ ጥንታዊ ታሪኻዊ ህንጻታትን ዝወቀበ እዩ። ኣብ ማእከል ከተማ፡ ብርክት ዝበለ ድኳናትን ኣብያተ-መግቢ ይርከብ። ኣብ ጫፋት ናይቲ ከተማ ከኣ፡ ዓቢ ትካል ዕድጊ ንብረት ማለት ኢክያ ይርከብ። ቤት-ጽሕፍተ ዕዮ፡ ቤት-ጽሕፈት ማዕከን ማሕበራዊ ውሕስነትን ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት ማምሕዳር ከተማን ኣብ ማእከል ከተማ ተደኲኖም ይርከቡ። ምምሕዳር ከተማ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ቨስተሮስ ዝርከብ ኮይኑ ክትኣትዉ እንከለኹም ብቋንቋታት ፊንላንድ፡ ዓረብን ሶማልን ናይ ቋንቋ ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ብተወሳኺ ሌላ ምስ ሕብረተሰብን ናይ መጻኢ መገዲ ዝሕብርን ክፍሊ እውን ኣብ ቬስተሮስ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ናይ መውዓሊ ህጻናት ቦታ ከም ዝወሃቦም ይግበር። ዳርጋ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይታ ከተማ፡ መውዓሊ-ህጻናት ይርከብ።
ክፉት ምወዓሊ-ህጻናት መራኸቢ-ማእከል ውለድን መላለዪ ማእከላት ህጻናትን ወልድን እዩ። ክፉት መውዓሊ-ህጻናት፡ ብምምሕዳራዊ ኣካል ማእከል ስድራ-ቤታት ዝእለ ኮይኑ፡ ምስ ማእከል መቀበሊ ሓካይም ኣዴታት፡ ጥዕናዊ ማእከል ህጻናት፡ ትምህርትን ምምሕዳር ማሕበራዊ ጉዳያትን ብምትሕባብር ይሰርሕ።
ሓደስቲ ስድተኛታት ህጻናት ናብ ትካል ኦሪጎ ድሕሪ ምምልካት እዮም ዝሰማምዖ መውዓሊ-ህጻናት ከም ዝምደበሎም ይግበር።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማ ቬስተሮስ፡ መንግስታውን ናይ ግሊ መባእታዊ ከምኡ ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ይርከባ። ኩሎም ህጻናት ኣብ ኣዚለ ክፍሊ ድሕሪ ምጅማሮም ቀጺሎም ኣብቲ 9 ዓመታት ዝወስድ ናይ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ይሳተፉ። ንመንሃሪ ቦታ ንህጻናት ብዝምልከት፡ ዝኾነ ህጻን ኣብቲ ኣብ ከባቢኡ ዝርከብ መንግስታዊ ቤት-ትምርህቲ ወትሩ ሕዙእ ቦታ ኣለዎ። ወለዲ፡ ቦታ ምስ ዝርከበብ፡ ንደቆም ዝደልይዎ ቤት-ትምርህቲ ማለት ናይ መንግስቲ ወይ ውን ናይ ግሊ ክኸውን ዝኽእል ቤት-ትምርህቲ፡ ክመርጹሎም መሰል ኣለዎም። እቶም ክሳብ 19 ዓመት ዝዕድሚኦም ሓደስቲ ስደተኛታት ዝኾኑ ህጻናት፡ ናይ ትምርህቲ ቦታ ብትካል ኦሪጎ ይምደበሎም። እዚ ትካል'ዚ ህጻናት ወይ መንእሰያት ምስ ድሌታቶም ዝሳነ ቅኑዕ ናይ ምትህርቲ-መኣዲ ከም ዝቕረበሎምን፡ ዘድልዮም ሓገዝ ከምዝረኽቡን ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ክመሃር ንዝደሊ ሰብ፡ ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ኣማራጺታት ዕድላትን ኣሎ። ኣብዚ ከተማ'ዚ ካብ ዝርከቡ ትምህርታዊ ትካላት፡ ህዝባዊ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ፡ ዩኒቨርስቲ፡ ሞያዊ ዩኒቨርስቲን ፍሉይ መባእታውን ናይ ካልኣይ-ደርጃ ኣብያተ-ትምርህታትን ይርክብ። ፍሉይ ኣብያተ-ትምህርታት፡ ነቶም ብሰንኪ ዝሕቱል ናይ ምምሃር ዓቕሞም መባእታዊ ትምርህቲ ክውድኡ ዘይክእሉ ተመሃሮ ዝዓለመ ቤት-ትምህቲ እዩ።
ማእከል ትምርህቲ ንኣባጽሕ ብወገኑ፡ ናይ ትምርህቲ ሓገዝን ዘዐውተኩም ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስትንን ልዕል ዝበለ ትምርህቲ ቋንቋን ንኽትመርጹን ዝድግፈኩም ትካል እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ከተማ ቨስተሮስ ብደረጃ ዞባ ምስ ዞባ ቨስትማንላንድ እያ እትጥርነፍ። እቲ ጥዕናዊ ክንክን ወይ ውን ምኽሪ ዝደሊ ሰብ ከኣ፡ ብቀጥታ ናብ ሕክምና ብጽሖት ክገብር ኣለዎ። ኣብ ከተማ ቨስተሮስ፡ ብዞባ ዝመሓደርን ናይ ግሊ ጥዕናዊ ማእከላት ይርከብ። ኣብ ጥዕናዊ ማእከላት፡ ዓበይቲ ሓካይም፡ ናይ ወረዳ ኣለይቲ ሓካይም፡ ሓካይም ኣዴታት፡ ሓኪም ህጻናት፡ ክኢላታት ኣካልት ዝኾኑ ሓካይምን ሓካይም ስነ-ኣእምሮን ይርከቡ። ናይ መንእሰያት ክፍሊ-ሕክምና ውን ብመንገዲ ጥዕናዊ ማእከል ኣቢልካ እዩ ክርከብ ዝኽእል።
ዞባዊ ሕክምና ቨስትማንላንድ፡ ኣብ ቨስተሮስ ዝርከብ ኮይኑ፡ ብቐዳምነት ንህጹጽ ጥዕናዊ ጸጋማት የስተኣናግድ። ማእከል ጥዕና ሓተቲ ዑቕባን ሓደስቲ ፍቓድ ዝወሰዱን ሰባት ከኣ፡ ንጥዕናዊ ሕቶታት ሓተቲ ዑቕባን ሓደስቲ መንበሪ-ፍቓድ ዝወሰዱን ሰባት የመእክል። እዚ ድሒሩ ዝተጠቕሰ ጥዕናዊ-ማእከል ሓደስቲ፡ ጥዕናዊ ዝርርብን፡ ሕክናዊ ብጽሖትን፡ ርክብ ምስ ሓኪምን፡ ድጋፋዊ ምኽሪ ካብ ክኢላ ስነ-ኣእምሮን ካልእን የስተኣናድግ። ድሕሪ ብጽሖት ውን ዝምልከቶም በጻሕቲ መድሃኒት ክእዘዘሎም ወይ ውን ምስ ዝምልከቶም ክኢላታት ሓካይም ክራኸቡን ዕድል ይፍጠረሎም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ትካል ኣገልግሎት ትርጉም ኣብ ዞባ ቨስትማንላንድ፡ ብ 80 ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝትርጉሙ ኣስታት 300 ንጡፋት ተርጓሞ ጠርኒፉ ይርከብ። ሓኪም ወይ ውን ተወካሊ ናይ ዝኾነ መንግስታዊ ትካል፡ እቲ በጻሒ ወይ ተገልጋሊ ቋንቋ ሽወደን ዘይክእል ምዃኑ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ባዕሉ እዩ በቲ ዝምልከት ቋንቋ ተርጓሚ ናይ ምቍጻር ሓላፍነት ዝህልዎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣብ ከተማ ቨስተሮስ ዳርጋ ስሉጥ እዩ ክበሃል ይከኣል። ኣብዚ ከተማ'ዚ 37 ማይል ዝንውሓቱ ናይ ብሽክለታ ሕዙሕ ጽርግያ ኣሎ። ከተማ ቨስተሮስ ሓንቲ ካብተን ዝበለጸት ብሽክለታ ክትዝውረላ ምችእቲ ዝኾነት ከተማ እያ። ካብ ማእከል ከተማ ቨስተሮስ ናብ ዝተፈላለየ ኩርነዓት ከተማን ካብኡ ወጻእን፡ ብባቡር ወይ ብኣውቶቡስ ብቐሊሉ ክትጎዓዝ ትኽእል። መዕርፎ-ነፈርቲ ቨስተሮስ ውን እንተኾነ ካብ ማእከል ከተማ ብመኪና ናይ ደቓይቕ ጉዕዞ'ዩ ርሒቑ ዝርከብ። እተን ዳርጋ ጥብቕ-ጥብቕ ኢለን ዝጎዓዛ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ምስ ስራሕን ትምርህትን ዝተተሓሓዘ ኣብ ዞባ ቨስትማንላንድን መላርዳለርን ዝግበር ምንቕስቓስ ኣብ ምቅላል ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብራ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቨስተሮስ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ኮይኑ፡ ንኣብየተ-ትምርህታት፡ ማእከል መእለዪ-ኣረጋውያን ጎደናታትን መናፈሻታትን የመሓድርን የማእክልን። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ቨስተሮስ ኣስታት 11000 ሰባት ተቆጺሮም ይሰርሑ። ኣብ ኢንዱስትርያዊ መዳይ ካብ ዝነጥፋ ዓበይቲ ፋብሪካታት፡ እቲ ኣብ መዳይ ተክኒካዊ ፍርያት ዝነጥፍ ትካል ኦ.ቢ.ቢ ኮይኑ፡ ኣስታት 4500 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ካልእ ዓበይቲ ወሃብቲ-ስራሕ ከም ኢካ፡ ዞባ ቬስትማንላንድ (ኣገልግሎት ሕክምና) ቨስትማንላንድን ትካል ቦምባርድየርን ወስቲንሃውስን ይርከብዎም።
ንስራሕ ምርካብ ብዝምልከት፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ ቨስትሮስ ክተሓባበረኩም ይኽእል እዩ።


text:
Radio Erena: 31 October 2016
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ፣ ኣብ ሱዳን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዝፈጸም ማዕከና ዜና ኬንያ ሓቢረን።
እቲ ፕረዚደንት፣ ትማሊ 30 ጥቅምቲ ካርቱም ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኣብ ሓባራዊ መርገጺ ሕብረት ኣፍሪቃን ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት የረድኡ።
መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ካብ ኣባልነት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝስሕብሉ ዘለዉ እዋን፣ መንግስቲ ኬንያ ሓንቲ ካብ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራቱ፣ ኣሚና መሓመድ ጸሓፊት ኮሚሽን ኣፍሪቃ ኮይና ንኽትምረጽ ጎስጓስን ጻዕርን ኣብ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ ፕረዚደንት ኡሁሩ ናብ ሱዳን ዑደት ፈጺሙ።
ኡሁሩ ኬንያታ፣ ፕረዚደንት ቅድሚ ምዃኑ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ተኸሲሱ ምንባሩ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ብህዝቢ ተመሪጹ መራሒ ኬንያ ድሕሪ ምዃኑ፣ ጉዳዩ ንምጽራይ ናብቲ ኣብ ኔዘርላንድስ ከተማ ዘ ሄግ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ከምዝበጽሐ ኣይርሳዕን።
ፕረዚደንት ኣልበሽር’ውን በቲ ፍርኡ ተኸሲሱ እኳ እንተሎ፣ ጉዳዩ ንምጽራይ ናብቲ ቤት ፍርዲ ንኸይቀርብ ሓንጊዱ ይርከብ።
ኣባላት ሃገራት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፣ ንፕረዚደንት ኣልበሽር ከረክባ ጻውዒት ድሕሪ ምቕራቡ ከኣ እብዚ እዋን’ዚ ሓደ ሓደ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብቲ ብምዕራባውያን ዝተዓብለለ’ዩ ዝብልኦ ዘለዋ ቤት ፍርዲ ይስሕባ ኣለዋ።
መራሕቲ ኬንያን ሱዳንን፣ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ’ውን ኣብዚ ጉዳይ እዚን ተራ ሕብረት ኣፍሪቃን ከምዝተመያየጡን ይግለጽ።
ብዘይካ’ዚ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ መንጎ ሃገራቶም ንዘሎ ንግዳውን ካልእ ዓይነት ዝርክባት ንምዕማቝ ከምዝዘተዩ ምንጭታት ዜና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።
========================


text:
ምግሃስ ልኡላውነት፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ ኣይኮነን2022-02-13 15:27:07 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 472 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ማሕበራዊ መራኸብታት ናይዚ ከባብና ክቃልሑ ካብ ዝቐነዩ ዛዕባታት ሓደ፡ እቲ “ደደቢት-ሚድያ” ዝተባህለት፡ ብዩቱብ ንኤርትራ ዝምልከት ዘቃለሓቶ መልእኽቲ እዩ። ኣርእስታ “ትግራይ ወናኒት ባሕሪ እያ፡ ባሕሪ ናይ ምውናን ታሪኻውን ሕጋውን መሰል ኣለዋ” ዝብል ኮይኑ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ ግሂሱ ቀይሕ ባሕርናን ወደባትናን ናብ ምውናን ዝዓለመ ወስታ እዩ። ብዛዕባ ተጠቃምነት ወደባት ኤርትራ ኮነ ቀይሕ ባሕሪ ዝምልከት ጥራይ ነይሩ እንተዝኸውን ኣይመዛረበን። ምኽንያቱ ተጠቃምነት ንልኡላውነት ኤርትራን ዋንነት ባሕራን ወደባታን ብዘይትክፍ፡ ብፈቓድ ህዝባ፡ ኣህጉራዊ ሕግን እሞ ድማ ናይ ሓባር ረብሓ ብዝማእከሉ ቅጥዕን ውዑልን ዝትግበር ስለ ዝኸውን።
ብኣመሓደርቲ ደደቢት ሚድያ ክበሃል ዝተሰምዐ ግና፡ ቀይሕ መስመር ልኡላውነትና ሰጊሩ “እታ ዋናታት ዘለዉዋ ሃገር ኤርትራ ናትና እያ” ዘስምዕ፡ ታሪኻዊ ኮነ ሕጋዊ መሰረት ዘየብሉ ናይ ቀትሪ ሕልሚ ስለ ዝኾነ፡ ብኹሉ መልክዑ ቅቡል ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ “ህልውና ትግራይ ንምርግጋጽን፡ ዝተወስደ መሬታ ራያን ወልቃይትን ንምምላስ ይቃለስ ኣለኹ” ካብ ዝብል ሚድያ “ጽባሕ ትግራይ ንኤርትራ ወሪራ ባሕርን ወደባትን ክትውንን እያ” ብዝብል፡ ምስ መግዛእቲ ዕድመኡ ብዘብቀዐ ስምዒት ተጐልቢብካ መልእኽቲ ምትሕልላፍ ተጋራጫዊ ኣካይዳ እዩ።
ኣብ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ህዝቢ ትግራይ ብኸመይ ጸረ ሰላም ሓይልታት ተሳዒሮም ናይዚ ጐረባብቲ ህዝብታት ሰላም ናብ ንቡር ይምለስ ኢሉ ሃንቀው ዝብለሉ ዘሎ እዋን ብኣካየድቲ ደደቢት ሚድያ፡ ዝተላዕለ ሓሳብ ንህዝቢ ትግራይ ይውክልዩ ዝብል እምነት የብልናን። ካብዚ ሓሊፉ ህዝቢ ትግራይ ካብዚ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ተኸቢቡ ንዓለም እውን ኣብ ዘጨንቕ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ኩነታት እናሃለወ፡ ከምዚ ዓይነት ዛዕባ ምልዓል ብሓጺሩ ግጉይ እዩ። እዚ ዝያዳ ንምብራሁ “ተጋሩ ንቀይሕ ባሕሪ ኤርትራን ወደባቱን ብሓይሊ ክንውንን ኢና” ኢልካ ከተፈራርሕ ምህቃን ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታትን ግዜን ቅቡል ኣይኮነን ማለትና እዩ።
ደደቢት ሚድያ ድምጻ ምስቶም ካብ ቀደሙ ናጽነት ኤርትራ ዘይተዋሕጠሎም ሎሚ እውን ተስፋ ዘይቆረጹ ሓይልታት ኢትዮጵያ ምስርዑ ኣዝዩ ዘሕዝን ኮይኑ፡ መርገጽ ህወሓት ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ግና ንህዝቢ ትግራይ ዝውክልዩ ዝብል እምነትና ጽኑዕ እዩ። ዝተፈላለዩ ኣብ ፖለቲካ ትግራይ ዝነጥፉ ማሕበራዊ ሚድያታት፡ ትካላት ዜናን ጸለውቲ ባእታታትን፡ ንቐጻሊ ሰላም፡ ምክብባርን ናይ ሓባር ተጠቃምነትን ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ግምት ኣእትዮም፡ ንዓሻ ድፍረት ኣካየድቲ ደደቢት ሚድያ ዘስምዕዎ ናይ “ዓገብ” ድምጺ ዝድገፍን ሓላፍነታውን እዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ንጉዳይ ጉርብትና ምስ ህዝቢ ትግራይን ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ብመንጽር ፖሊሲ፡ ሰናይ ጉርብትና፡ ናይ ሓባር ረብሓን ሰላምን ኢድ ዘይምትእትታውን እዩ ከመሓድሮ ጸኒሑ። ሕጂ እውን ካብዚ ኣርሑቑ ዝጥምት ረብሓ ክልቲኡ ህዝብታት ዝማእከሉ፡ ሓላፍነታዊ ኣተሓሕዛኡ ፈልከት ኣይብልን እዩ። በዚ መዕቀኒ ንጸረ ልኡላውነት ኤርትራ ኣተሓሳስባ ኣካየድቲ ደደቢት ሚድያ ብዘይንሕስያ ይቃወሞ። ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ኣብ ድሮዚ ናይ ደደቢት ሚድያ ዘይቅቡል ሓሳብ ምዝርጋሑ ብ29 ጥሪ 2022 ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባኳ፡ “ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ብሰንኪ ኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ቀንዲ ዋጋ ዝኸፍል ዘሎ ንሱ ስለ ዝኾነ፡ ንተግባራት ናይዚ ንኤርትራ ዝጭቁንን ምስ ጐረባብታ ዘዳምን ዘሎ ጉጅለ፡ ነቲ ዘቕርቦ ምስምሳት እዝኒ ከይሃበ ብኹሉ ዓቕሙ ክኹንኖን ክቃለሶን ባይቶ ሎሚ’ውን ከም ቅድሚ ሕጂ ይጽውዕ።” ዝብል ሓሳብ ዝርከቦ ውሳነታት እዩ ወሲኑ።
በዚ ኣጋጣሚ ኣካየድቲ ደደቢት ሚድያ፡ ኤርትራውያን ካብ ብዙሕነትና ዝነቅል ክመሓድር ዝኽእል ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያትኳ እንተለና፡ ብዘይካ ወለቕዘለቕ ጉጅለ ህግደፍን ውሑዳት ደቂ ልቢ ገርሃን ኣንጻር ከምዚ ናይ ደደቢት ሚድያ ንልኡላውነት ኤርትራ ዝደፍር ግህሰት ግና ሓደ ከም ዝኾነና ክርድኡ ነዘኻኽሮም። ንድፍረቶም ብኤርትራውያን ዝወሃብ ዘሎ ግብረ መልሲ ድማ ነዚ እዩ ዘብርህ።


text:
ዘይሓጋዊ ማእሰርቲ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ
ዘይሓጋዊ ማእሰርቲ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ
በዓል ጸጋ ዕድመ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ 12 ዓመታት ዝኣኽል ብዘይ ዝኾነ ይኹን ክስን ፍርድን ኣብ ማእሰርቲ ይርከቡ። ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ባዕሎ ዝሃብዎ ቃል ምስክርነት ዘይሰምዖ ኤርትራዊ ዜጋ ኣሎ ክበሃል ዘይክኣል ኣብ ልዕሊ’ዞም ኣቦ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ርእዩይ፡ ፍሉጥን ኮይኑ ኣሎ።
ብዕለት 3 ነሓሰ 2019 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ንቶም ኣብ ላምፐዱሳ ሂወቶም ዝጠፍኡ 369 መንእሰያት ፍትሓት ተግይርሎም፡ ቀጺሉ ነዞም ክቡር ኣቦ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ንዝምካርን ዝተኻየደ ናይ ክብሪ ዝኽሮም ፡ ብቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ዝተነበበ ታሪኽ ሂወቶምን፡ ተጋድሎ መንፈሳዊ ተልእኾኦም ብሰፊሕ ዝገልጽ ነበረ።
ሎሚ ከኣ ኣብ ሃገር ሰሜን ኣመሪካ ከተማ ዋሽንግቶን ንዕለት 8 ሕዳር 2019 ንዝኽሪ ኣቦና ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ምድላዋት ይግበር ከም ዘሎ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ሓበሬታ ተዘርጊሑ ይርከብ።
ኣንጻር’ቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታት ኤርትራ፡ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝፍጸሞ ዘሎ ግፍዕታት፡ ንምእንቲ ድምጺ ውጽዓት ዝካየድ ዘሎ ዘይሕለል ቃልሲታት፡ ንሕብረተ ሰብ ዓለም ኣፍልጦ ዝህብን’ዩ እሞ እዚ ተመዲቡ ዘሎ ሰፊሕ ላማዊ ሰልፊ ዋሽንግቶን ከኣ ህዝቢ ክሳተፎን ዕውት ኮይኑ ክወጽእ ትጽቢት ዝገበረሉ ዘሎ ህዝባዊ ጻዊዕት ኤርትራ ንሕብረተ ሰብ ዓለም’ዩ።
ሕግን ፍትሕን ይንገስ
ዜናን ሓበሬታን ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
6 ሕዳር 2019


text: ማንችስተር ዩናይትድ ኣብ ከቢድ ሽግር ኣብ ሜዳኣ ኦልድትራፎርድ ነታ ንዓበይቲ ክለባት ኣሸጋሪት ኮይና ቀሪባ ዘላ ቤሬንትፎርድ ዓዲማ ትማሊ ምሸት ሰዓት 10 ዝገጠመት ማንችስተር ዩናይትድ፡ ካብ ብሩኖ ፈርናዴዝ፡ ሮናልዶን ቫራንን ዝረኸበተን ሰለስተ ሽቶታት ተሓጊዛ 3 ብ 0 ተዓዊታ። ማቲች፡ ካቫኒ ክምኡውን ማታ ትማሊ ምሸት ኣብ ቅድሚ ደገፍቶም ዘካየድዎ ናይ መወዳእታ ኣብ ሜዳ ኦልድትራፎር ጸወታ ክኽውን ከምዝኽእል ይግመት። ማንችስተር ዩናይተድ ካብ 5ይቲ ደረጃ ተሰሪዓ ዘላ ቶተንሃም ሆትስፐር ብ 3 ነጥቢ ፍሒራ፡ ብ 58 ነጥቢ 6ይቲ ኮይና ተሰሪዓ ትርከብ። ዩናይትድ ካብተን ኣብ ራብዓይን ሓሙሻይን ተሰሪዐን ዘለዋ ኣርሴናልን ቶተንሃምን ክልተ ዝያዳ ጸወታታት ስለዘካየደት፡ ናይ ዝመጽእ ዓመተ-ስፖርት ሻምፒዮንስ ሊግ ናይ ምስታፍ ዕድል ዳርጋ የብላን። ጸወታ ኤፍ.ኤ ካብ ሞንጎ ቼልሲን ሊቨርፑልን ስለዝኾነ፡ ማንችስተር ዩናይትድ ዝመጽእ ዓመት ኤውርጳ ሊግ ናይ ምስታፍ ዕድል ክህልዋ ኢዩ። ብመሰረት ሕጊ ኩዕሶ እግሪ ዓዲ እንግሊዝ፡ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ 5ይ ደረጃ ሒዛ ዝወደአት ጋንታ ብቐጥታ ናብ ኢውሮጳ ሊግ ክትሳተፍ’ከላ፡ ተዓዋቲት ኤፍ ኤ ካፕ ከኣ ናብ ጸወታ ኤውሮጳ ሊግ ትሓልፍ ኢያ። ስለዝኾነ ናይ ኢውሮጳ ሊግ ናይ ምስታፍ ዕድላ ብናይ ተዓዋቲ ኤፍ ኤ ካፕ ጋንታ (ካብ ሊቨርፑልን ቼልሲን) ኣይትምንጠልን ማለት ኢዩ። ካብ ናይ ማንችስተር ዩናይትድ ዜና ከይወጻእና፡ ኣሰልጣኒ እዛ ክለብ ራልፍ ራንግኒክ፡ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ናይቲ ሓድሽ ኣሰልጣኒ ኮይኑ ን 3 ዓመት ውዕል ዝፈረመ ኤሪክ ቴን ሃግ፡ ኣማኻሪ ኮይኑ ክሰርሕ ተሰማሚዑ። ኣቐዲሙ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኦስትሪያ ኣሰልጣኒ ኮይኑ ክሰርሕ ዕድል ዝረኸበ ራንግኒክ፡ ከም ኣማኻሪ ኮይኑ ነታ ናይ ሻምፒዮንስ ሊግ ተሳትፎ ዳርጋ ተስፋ ዘይብላ ክለብ እዙዝ ኣበርክቶ ክገብር ትጽቢት ተገቢርሉ ኣሎ። ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ-ስፖርት መወዳእታ፡ ብዙሓት ተጻወቲ ነዛ ዓባይ ክለብ ገዲፎማ ከምዝኸዱ ተፈሊጡ ኣሎ። ማቲች ከምዝወጽእ ከረጋግጽ’ከሎ፡ ዩኣን ማታ፡ ሊንጋርድ፡ ከምኡውን ፓል ፖግባ ውዕሎም ስለዘብቅዕ ብነጻ ናብ ካልእ ክለብ ክሰጋገሩ ትጽቢት ኣሎ። ስለዝኾነ ማንችስተር ዩናይትድን ሓድሽ ኣሰልጣኒ ቴን ሃግን ከቢድ ሽግር ከምዘጋጥሞም ይግመት ኣሎ። ወዲ 63 ዓመት ጀርመናዊ ኣሰልጣኒ ራልፍ ራንግኒክ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ብዙሓት ተጻወቲ ነታ ክለብ ሓዲጎም ከምዝኸዱን፡ ካብ ሕጂ ጀሚሮም ዓበይቲ ተጻወቲ ናብዛ ክለብ ንምስግጋር ክሰርሑን ኣተሓሳሲቡ።


text:
October 24, 2015
ፈውዝያ ሃሺም
ሚኒስተር ፍትሒ
ብመሰረት ዓንቀጽ 2(4) (5) ናይ ሕጋዊ ምልክታ 14/1993 ሓላፍነት ምንዳፍን ምድብታርን ሕግታት ዘሎዎ ሚኒስትሪ ፍትሒ፣ መሰረታውያን ሕግታት ንኺነድፍ መንግስቲ ሓላፍነት ምስ ሃቦ፣ ምኵራት ኣህጕራውያን ሰብ ሞያ ሲቪላዊ ስርዓት ምስታ ብኤርትራውያን ክኢላታት ሕጊ ዝቘመት ኮሚቲ ምምሕያሽ ሕጊ ተወሃሂዶም ከም ዝሰርሑ ብምግባር ንመስርሕ ምንዳፍ ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት ኣበጊሱዎ።
ኮሚቲ ምምሕያሽ ሕጊ ሓጺር፣ ብቐሊሉ ኽትርድኦ ዚከኣልን ምስ ክብርታትን ባህግታትን ህዝቢ ኤርትራ ዚኸይድን ንድፊ ሕጊ ንኸተዳሉ መምርሒ ተዋሂብዋ። ናይ መጀመርታ ንድፊ ሕጊ ሲቪላዊ ስርዓት ድሕሪ እቶም ዝቐጸሉ ኣኼባታት፣ ርክባት፣ መጽናዕትታትን ወኸሳ ንተመኵሮታት ካልኦት ሃገራትን ቀሪቡ። ምቕራብ ናይቲ ንድፊ ተኸቲሉ፣ ሚኒስትሪ ፍትሒ፣ ኣብቲ ንድፊ ርእይቶታትን ሓሳባትን ንምእካብ ንዚምልከቶም ኣካላት ዘሳተፈ ኣኼባታት ኣቃንዐ። ስዒቡ ኸኣ፣ ኣብቲ ንድፊ ንኽዛተዩን ንኽካትዑን ዳያኑ፣ ኣኽበርቲ ሕጊ፣ ጠበቓታት፣ መምህራን ሕጊ፣ መኰንናት ፖሊስን ካልኦት ሰብ ሞያ ሕግን ዝተሳተፍዎ ተኸታታሊ ኣኼባታት ተኻዪዱ።
ካብ ፈለማ መስርሕ ምንዳፍ ናይዚ ሕጊ ክሳዕ እዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ፣ እቲ ሲቪላዊ ጕዳያት ንምድናይ እንኽተሎ መስርሕ ፍትሓዊ፣ ስሩዕን ስሉጥን ከም ዚኸውን ንምርግጋጽ ዘይሕለልን ቀጻልን ጻዕሪ ኺካየድ ጸኒሑ። ረብሓ ህዝቢ ብሓፈሻ፣ ረብሓ ሰብ ጕዳይ ድማ ብፍላይ፣ ጕዳያት ብዘይ ብዙሕ ኰለል ከም ዚውሰኑ ምግባር ይሓትት። እዚ ሕጊ፣ ምዕሩይ ኣተሓሕዛ፣ ኣቐዲሙ ኪግመት ዚከኣልን ርጉጽን ውጽኢት ዘውሕስ መስርሕ ፍትሒ ንምርግጋጽ ዚዓለመ እዩ።
ፈውዝያ ሃሺም
ሚኒስተር ፍትሒ
15 ግንቦት 2015


text:
ሁልዊ ኩነታት ስደተኛታት ኤርትራ
ሐላፊ ኢሚግረሽንን ስደተኛታትን ኢትዮጵያ ከም ዝገለጾ ኣብቲ ሃገር 64,582 ምዝጉባት ኤርትራውያን ስደተኛታት አለዉ። ካብ ሶማልያውያን ስደተኛታት ቀጺልካ ከአ ብኻልአይ ደረጃ ይስርዑ። ክሳብ ዝሓለፈ መጋቢት 2011 ብስደተኛታት ቤት ጽሕፈት ተመዝጊቦም ዝሓልፉ ንወርሒ ብገምጋም 1,500 ከምዝኾኑ መዛግብ ይሕብሩ። ካብ ወርሒ ሰነ ጀሚርካ ግን እቲ ቁጽሪ እንዳበርከተ ምኻዱን ከምኡ’ውን ብብዝሒ ብአንስቶምን ብቆልዑቶምን ዝተሰነዩ ኣረጋውያን ምዃኖም ሰራሕተኛታት መደበር መዐስከር ስደተኛታት የረጋግጹ። እዞም ብቁጽሪ ብርክት ዝበሉ ካብ መንእሰይ ዕድመ ንላዕሊ ዝኾኑ ዜጋታት ግዳይ ድርቅን ጥሜትን ምዃኖም’ውን ይግመት። አቀድም ኣቢሉ ኣብ ኤርትራ ዋሕዲ መግቢ ከም ዘየሎ እንታይድአ እታ ሃገር ኣብ ጥቃ ውሕስነት መግቢ ከምዝተገማገመት እቲ ንድሕነንት ህዝቢ እዝኒ ዘይብሉ ጉጅለ ህግደፍ ምእዋጁ ይፍለጥ። ኩለንተና አካላዊ ኩነታት እቶም ሓደስቲ ፈለስቲ ኤርትራውያን ምስ እትዕዘብ ግን ሀለውለው ህግደፋውያን ኣብ ግምት ምእታዉ ኣጸጋሚ ይኸውን።
እቶም ተገዲዶም ካብ ሃገሮም ዝፈልሱ ደቂ ሰባት ዶብ ጢሒሶም ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ኣተዉ ኣብ ድፋዕ ዘድሊ ናይ ቃል ምርመራ ምስ ተገብረሎም እኽለማይ ኣስኒቖም ናብ ስድተኛታት መዓስከር ይልእክዎም። ኣብ ካምፕ ምስ በጽሑ ድማ ብአሕዋቶምን አሓቶምን መስተንግዶ ምስ ተገብረሎም ብህጹጽ ናብቲ ብምምሕዳር ጉዳይ ስደተኛታትን ተመለስትን ዝፍለጥ ቤት ጽሕፈት (ARRA) ተመዝጊቦም መባእታዊ ቁስ ከም እኒ ጀርይ ካን፣ ቶንኮበት፡ ናይ ፕላስቲክ ነጸላ ከምኡ’ውን ናይ ክንክን ጥዕና ኣቑሑት ይዕደሎም። ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ እታ መጀመርያ መዓስከር ስድተኛታት ሽመልባ ብ2004 ተመስሪታ፡ ቀጺላ ድማ ማይ ዓይኒ ዝተባህለት ካምፕ ብ2008 ቆመት። ካልእ’ውን ኣብ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ምስዘን ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክወን ካምፕታት እትዳረግ 20,000 ስድተኛታት ዝሰፍርሉ ኣላ። ብሓፈሻኡ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ንኤርትራውያን ስደተኛትት ዘአንግዳ 5 መዓስከራት ኣለዋ።
ክሳብ ዝቐረባ እዋን ከም ኣገላልጻ ARRA፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ካብ ብሓድሕድ ውግእ ትሕመስ ሶማሊያ ወይ ከም ካብ አጽናቲት ደቂ ሰብ እትፍለጥ ሱዳን ዝፈልሱ ስደተኛታት ኣቓልቦን ግምትን ኣይውሃቦምን ነበረ። ብሓጺሩ ንኣጻዳፊ ረዲኤት ዘይብቕዑ ስደተኛታት ኮይኖም ኢዮም ዝጸንሑ። ኣብ መወዳእታ ግን ብጸዓት ARRAን ካልኦት ናይ ሰብአዊ መሰል ተጣበቕትን ኤርትራውያን ከም አጻዳፊ ረዲኤት ዘድልዮም ደቂ ሰባት ምዃኖም ብወግዒ ተፈሊጡ ዘድሊ ሓገዝ ይግበረሎም ከምዘሎ ተነጊሩ። ኣብ ሊብያን የመንን ግብጽን ዝርከቡ ብአማእታት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኤርትራውያን ክሳብ እዚ እዋንዚ ነዚ መሰል ተነፊግዎም ይርከቡ።
ናይ ዓርሲ-ምንባር ተኽእሎ ዘለዎም ኤርትራውያን ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ወጺኦም ምስ ኣዝማዶም ይኹን ገዛ ተኻርዮም ክነብሩ ካብ ዝፍቀደሎም እነሆ ሓደ ዓመት ሓሊፍዎ። ነዚ ዕድል ተጠቂሞም ኣብ ፈቐዶ ከተማታት ኢትዮጵያ ዝነብሩ ኤርትራውያን 3,200 ምዃኖም ጸብጻብ የመልክት። እዚ ዝተጠቅሰ አሃዝ ነቶም ምስ ኣዝማዶምን ደቂ ማይቤቶምን ተሓናፊጾም ዝነብሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ናይ ዓፋር ብሄረሰብ ዝውስኸ ኣይኮነን። ሑሱም ጥርዝያ ኤርትራውያን ካብ ሊብያን፣ ግብጽን፣ሱዳንን ካብ ዝተጀመረሉ እውን 4,000 ዝኮኑ ስደተኛታት ብአየርን ብምድሪ መጓዓዓዝን ኣብ ኢትዮጵያ ብምእታው ካብቲ ጨካን ምንጋጋ ህግደፍ ከምዝድሓኑ ሰነዳት ይምስክሩ። ብጥርዝያ ንIኤርትራ ምምላስ ዘለዎ ሳዕቤን ብማዕከናት ወረ ኤርትራውያን ብሰፊሑ ተዘርዚሩ ስለ ዝኾነ ምድጋሙ ኣገዳሲ ኣይኮነን።
ካብ 2004 ጀሚሩ ናብ ዓዲ ፈረንጂ ብሰፈራ መልክዕ ዝኸዱ ኤርትራውያን ጥቓ 10,000 ይግመቱ። ካብዚኦም እቲ ዓብይ ክፋል ንኣመሪካ ዝኸዱ ክኾኑ ብመጠን’ውን ናብ ካናዳን አውስትራሊያን ኣውሮጳን ከምዝኸዱ ተመዝጊቡ ይርከብ። ኣመሪካ ጥራይ 7,864 ኤርትራያውያን ስደተኛታት ከም ቀዋሚ ሰፈርቲ ጌራ ከም ዝወሰደት ካናዳ’ውን ጥቓ 800 ከም ዝተቐበለት ይንገር። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና ኣብ ዝሓለፉ 7 ዓመታት ናይ ወጻኢ ሃገር ከይዶም ክሰፍሩ ዕድል ዘጋጠሞም ዜጋታት 15% ጥራይ ምዃኖም ኢዩ። እምበአርከስ እቲ ኣብዛሓኡ ኣብ ስደትኛታት ካምፕ ተሰሚሩ ኣልባቡ ዝጠፍኦ ምዃኑ ካብ ኩላትና ዝተሰወረ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ ዘለውዎ ቦታ ትርጉም ዘለዎ ናብራ ንኽነብሩ ሓድሽ ሜላታት ምቅያስ ግዜኡ ዝጠልቦ ሕቶ ይኸውን። እምበአርከስ ኣብ ተግባር ዝተመርኮዘ ስርሒታት ንምክያድ ካብ ዓቅሚ’ዚ ኩሉ ኣብ ግዳም ሰፊሩ ዝርከብ ዜጋ ንልዕሊ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ።
ንአብነት ከም ብጉጅለ ይኹን ብነፍስወከፍ ተወዲብካ ዘይቅንጁው መባእታዊን መዋእለ ህጻናት ቤት ትምህርቲ ምስራሕ፣ መዘናግዕን ትምህርታዊን ትካላት ምምስራት፣ ኢደ ጥበብ ዝመሃርሉን ናብርኦም ዝመርሕሉን መሰረታዊ መሳሪሕታት ምትእታው ዝአመሰሉ ይኾኑ። ናብ ክብ ዝበለ ደረጃ ትምህርቲ ዝርከቡ ተማሃሮውን ከም ‘ዉሉድ’ ቆጺርካ ዉስን ግን ዓቕምኻ ብዘይሃሲ መንገዲ ምርዳእ ንተረዳኢን ንሃገርን ኣዝዩ ጠቓሚ ይኸውን።ናይ ኣከባቢኦም ኤኮሲስተም ኣብ ሚዛን ዝምለሰሉ ንድርቂ ዝጻወሩ ተኽልታት ምትካል’ውን እምነትን ሕውነትን ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ኣብ መንጎ እቶም ተጻዊሮም ተጎራቢቶሞም ዘለዉ ቅሸታትን ድልዱልን ምሕዝነት ዝፈጥር ሜላ ምዃኑ ዘይምዝንግዕ።
አብዚ ዘለናዮ እውን ኣብ ኣዲስ ኣበባን መቐለን ዝርከቡ ዩኒቨርሲቲታት 301 ተመሃሮ ኣብ ዲግሪ ፕሮግራም 368 ድማ ኣብ ዲፕሎማ ትምህርቲ መደብ ተዋፊሮም ይርከቡ። ኣብ ርእስ’ዚ ኣብቲ ኣብ ዓፋር ክልል ዝርከብ ኣብ ሳማራ ዩኒቨርሲቲ 6 ተመሃሮ ከም ዘለዎ ይፍለጥ። ብዘይካ እቲ 300 ብር ( USD 17.5) ወርሓዊ ደሞዝ ብዩኤኔችሲአር ዝኽፈል ዝኾነ ይኹን ወጻኢታት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዩ ዝሽፈን። አብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ናይ ትምህርቲ ዓመት 757 ናይ ዩኒቨርሲቲ መእተዊ መርመራ ካብ ዝወሰዱ ስደተኛታት ተመሃሮ 340 ክሓልፉ መብዛሕትኦም ከምዝተረፉ ይንገር። ካብዞም ፈተና ተዋሂብዎም ዝተዐወቱ 17 ንማስተርስ ዲግሪ ፕሮግራም ክአትዉ ዝተረፉ ግን ንመጀመርያ ዲግርን ዲፕሎማን ሑጹያት ኢዮም።
ህሉው ክነታት ከም ዝገልጾ ኩሎም ተፈተንቲ ናይ ትምህርቶም ደረጃ ዘመልክት ሰነድ ኣብ ኢዶም ከምዘይነበሮም፡ መብዛሕቶም ድማ ኣብ ገደብ ዘይብሉ ናይ ዕስክርና ዘመን እምኒ ክፍልጹን፣ ኣብ ብኮሎነላትን ጀነራላትን ዝውነን ሕርሻ ክጽህዩን ክጉልጉልን፣ ኣባይቶም ክሰርሑን፡ ቀለም ፋዕራ ከይገበርሉ ዝጸንሑ ግዳያት ኣዚ ዓማጽን፡ ገባትን፣ ጨቋንን ሥርዓት ምዃኖም ካብ ኣንባቢ ዝተሰወረ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ኣብ ሓደ ስደተኛታት ካምፕ ናይ መዋእለ ሕጻናትን፡ መባእታን ከምኡ’ውን ካልአይ ደረጃ ብARRA ዝምወል ምህላዉ ካብ ሓላፊ ቤትጽሕፈት ክንርዳእ ንኽእል።
ብሕግጋት ኢትዮጵያ ወዲ ሃገር ዘይኮነ፡ ስደተኛታት ወሲኽካ ብዘይ ፍቓድ ክሰርሕ ክልኩል ኢዩ። እንተኾነ ግን ኢትዮጵያውያን ኣብ ኤርትራውያን ‘ሉስሉስ ከብዲ’ ከም ዘለዎም ብኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ ሑሹኽ ይብሃል። ካብዚ ዝተላዕለ መጠኖም ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ርእሶም ኣድኒኖም ኣብ ብዙሕ ናይ ስርሕ ዘርፍታት ተዊፊሮም ከም ዝርከቡ ብወግዒ ተነጊሩኒ። እዚ ዓው ኢልካ ዘይትዛረበሉ ግን ከስ ሪኢኻ ከምዘይረአኻ ዝሕለፈሉ ኩነታት ዘመልክት ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ዘሎ ታሪኻዊ ምትእስሳር ዘስመረ ምዃኑ’ውን ይትንባህ።
ንስደተኛታት ካብ ምዕንጋል ሓሊፍካ ጡጡህ ናብራ ክህልዎም ምህቃን ብዙሕ ጻዕሪ ይሓትት። ንስደተኛታት ዘድልዮም ቁሳውን፣ መንፈሳውን ኣዝዩ ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ፡ ንግዜኡ ብአጻዳፊ ዘድሊ ግን ኡኹል አቕርቦት መግብን ማይን ምምላእ ይኸውን። ኣብዚ እውን’ዚ ብገበርቲ ሰናያት ዝወሃብ መግቢ ንአካል ኣጉልቢቱ ንሓንጎል ዘማዕብል ዘይኮነስ እንታይ’ድአ ዘየምውት ዘየሕዊ ትኳቦ ኢዩ። መጀመርያ ካብ ዝወሃቦም ደረቕ መግቢ 15 ኪሎ ስርናይ ኮይኑ ብጥሪኡ ይዕደል። ነዚ ጥረ እኽሊንምጥሃን ዘሎ ላዕልን ታሕትን ተጸውዩ ኣይውድእን ኢዩ። ምኽንያቱ መጥሃን እኽሊ ንምርካብ ኣብ ርሑቕ ከተማታት ምጉዐዝ የድሊ። ዕርቃን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብሕልፊ ደቂንስትዮን ንዓቅሚ ኣዳም ዘይበጽሑን ቆሉዑትን ገኒኑ ይረኤዩ። ጫማታት ሻርባታት ካልሲታት’ውን ኣዝዩ ዉሑድ ኢዩ። ኣብ ርእስ’ዚ ናውቲ ትምህርቲ ከምኒ ርሳስ፣ ደብተር፡ መደምሰስ፣ ክርዮን፣ ናይ መባእታ መጻሕፍቲ ካብ ዘድልዩ ቁሳቑስ ኢዮም። አብ ክብ ዝበለ ትምህርቲ ደረጃ ዘለዉ ተማሃሮ፡ ንትምህርቶም ዘገድስ መጻሕፍቲ ጥራይ ዘይኮነስ ካብ መጻሕፍቲ ፍሉያት ምዕራፋት ንምቕድሕ/ፎቶኮፒ ኣዝዩ ጸገም ከም ዘጋጥሞም ካብ ተመሃሮ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ክርዳእ ኪኢለ።
ኣድለይቲ ነገራት
ሂወት ስደተኛታት ንምምሕያሽ ሽግሮም’ውን ንምቅላል ዘድልዩ ነገራት ብዙሓት’ኳ እንተኾኑ ካብቶም ንግዜኡ ኣገደስቲ ንብሎም ዐብይቲን ንአሽቱን ነገራት እዞም ዝስዕቡ ኢዩኦም። እቲ ዕማም ንምብዳህ ድማ ኣብ ንኡሱን ዐበይትን ፕሮጀክት ኢለ ከፊለዮም ኣለኹ።
ንኡስ ፕሮጀክት
• ንአብ አዲስ ኣበባን፡ መቐለን፡ ሰማራን ዩኒቨርሲቲታት ዝመሃሩ ተመሃሮ ዘገልግላ
3 ፎቶ ኮፒ ማቺን
• ካብ ኣዲስ ኣበባን ከባቢአን ዝግዛእ ርሳስ፡ ደብተር፡ክርዮን፡ ናይ ቆሉዑ መጻሕፍቲ,
• ፍሉያት መጻሕፍቲ ንክብ ዝበለ ትምህርቲ ዝከታተሉ ተማሃሮ
• ንደቂንስትዮ ዘገልግል ናይ ክንክን ጥዕና
• ንቖሉዑን መንእስየትን ኣልባሳት
• ኮምፑተራት ኣብ ስደተኛታት ካምፕ ዘገልግላ
• ተለቪዥናት ኣብ ስደተኛታት ካምፕ ዘገልግላ
ዐበይቲ ፕሮጀክትታት
• ንእተፈላለዩ መዳያት ዘገልግል ማሕበራዊ ማእከል (ንቤተ መጽሕፍቲ፡ ንቴለቪዥን፡
ንኮምፑተራት፡ ንመዘናግዒ ቁሳቑሳት ዝእክብ)
• ንገጠር ሃዋሁ ዝሰማምዑ ትምህርቲ ቤታት ( ‘ሁለ ገብ’ ክፍልታት)
• ንአሽቱን ማእከሎት ዝዐቕመን ጠሓንቲ መኪናታት(ሓሪጭ)
• ከም ጸዐት ሓይሊ ዘገልግል ጸሓያዊ ፎቶቮልታይክ ጽፍሕታት
• ንክብ ዝበሉ ትምህርቲ ዝከታተሉ ተማሃሮታት ኣብ ክንፍኻ/ኺ ብምሕቛፍ
ወርሓዊ/ዐመታዊ ረዲኤት ምብርካት
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኽልተ ሁቡባትን ንጡፋትን መንእሰያት ነዚ ኣብ ልዕሊ ዝተዘርዘረ ሽግር ንምቕላል ዝግብርዎ ዘለዉ ቁዱስ ስራሕ ክጠቅስ ይግደድ። ነዚ ክጠቅስ ዘገደደኒ ቀንዲ ምክንያት ድማ ኣርአያ ክኾኑና ይኽእሉ ኢለ ብምእማን ኢየ። መንእሰያት ቶማስ ሰሎሞን በዐል ቪርጂንያን፡ ኤፍረም ካሕሳይ ተቐማጣይ ኖርዝ ካሮላይናን ኣብ ማይዐይኒ ዝርከብ ናይ ስደተኛታት ናይ ትምህርታዊ ቁሳቑስ ሕጽረት ንምቅላል ተዋፊሮም ብርክት ዝበለ ገንዘብ ምእካቦም ይንገር ኣሎ። ከይደኸሙ፡ ከይረብረቡ ድማ ካብ 10,000 ዶላር ንላዕሊ ምእካቦም ካብ ሓበሬታ መርበቦም ንርድእ። ጸዓት’ዞም ብጾት ብዐወት ንኽዛዘም ሓገዝ ነፍሲ ወከፍ ወዲ ሃገር ናይ ፖለቲካ ዝንባሌኡ ብዘይገድስ ከም ዘድሊ ክመሕጸነኩም ይደሊ። ንቶማስን ኤፍረምን በዚ ዝስዕብ ኣድራሽኦም ክትራኸብዎም ትኽእሉ።
ዌብሳይቶም www.urer.org ኢመይሎም ድማ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.. ብአካል ከተዛርብዎም ወይ ክትውከስዎም ምስ ዝድለ ድማ ኣብ ቅጽሪ ስልኮም 202 718 8889 ክድወል ይከአል።
ቶማስ ኣባል ዓለምለኸ ኮሚሺን ንስደተኛታት ኤርትራ (ICER) ኢዩ። ናይዚ ኮሚሺን ዋና ተግባራት ንስደተኛታት ኤርትራ ምጥባቕ ኮይኑ፡ ናይ ርሑቕን ቀርባ ዕላማኡ ድማ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ስደተኛታት ነቲ ሓደገኛ ዝኾነ ናይ ምድረበዳን ማእከላይ ባሕርን ጉዕዞ ካብ ምውሳድ ክቑጠቡ፣ ቀጺሉ ውን ኣብ ዘለውዎ ስደተኛታት ካምፕ ናብርኦም ዝመሓየሸሉ መንገድታት ሃሰው ሰው ምባል ይኸውን። ኮሚሺን ብዑቱብ ካብ ዝናጠፈሎም ተግባራት ብኽፋል እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ጉዳያት የጠቓልል።


text:
በዓል ጥምቀት እየሱስ ኣብ ከተማ መቐለ:
ግርማይ ገብሩ ሎሚ ንጎሆ ኣብ ከተማ መቐለ በኣል ጥምቀት ኣብ ዝተኸበረሉ ጐልጎል ሰውሒ ንጉስ ተረኺቡ ኣብ እንታይነት እቲ ባዓል ኣመልኪቱ ንመንፈሳዊ መምህር ሓቲቱ ዘሰናደኦ እንግዶት ልኢኹ’ሎ::
መጋቢ ምስጢር ያሬድ መብራህቱ “መጽሓፍ ቅዱስ እየሱስ ክርስቶስ ብኢድ ዮሃንስ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ ከም ዝተጠመቐ ይገልጽ:: ትርጉሙ ድማ ዳግመ ውልደት ማለት እዩ:: ኣብ ውሽጢ ጸልማትን ሓጥያትን ዝነበርና ክርስቶስ ዳግም ወሊዱና:: ጥምቀት ድማ ሓንቲ እያ ኣይትቕየርን፤ ኮይኑ ግና ጥምቀት እየሱስ ክርስቶስ ከይርሳዕ ምስክርነት ብምሃብ ዓመታዊ ንዝክሮ ኣለና ማለት እዩ” ይብሉ::
ኣከባብርኡ ድማ ኣብ ድሮ ጥምቀት ኣድባራት ከካብ ዘለውዎ ብለባስያን፣ ብመዘምራንን ህዝበ ክርስትያንን ታዓጂቦም ከም ወዮ ክርስቶስ ናብ ዮሃንስ ዝኸደሉ ናብ ሓደ መጥምቐ ባሕሪ ይእከቡ፤ ኣውኡ ድማ ይሓድሩ::
ኣብ ዕለተ ጥምቀት ስርዓተ ጸሎትን ምስጋናን ተሰሚዑ ዝተባረኸ ማይ ተነጺጉ ረፋድ ምስኮነ ኣድባራት ብዘይካ ታቦተ ሚኪኤል ነናብ መረበቶም ይምለሱ:: ታቦተ ሚካኤል ክልተ ለይቲ ሓዲሩ ኣብ ጽባሕ ጥምቀት (ኣብ ቃና ዘገሊላ) እዩ ዝምለስ::
ቃና ዘገሊላ ማለት እየሱስ ቃና እብ ዝተባሃለ ስፍራ ኣምላኽ ስለዝኾነ ብሓይሉን ስልጣኑን ማይ መሊኦም ዝነበሩ ኣጋንእ ናብ ወይኒ ዝቐየረሉ ተኣምራት ዝገልፅ ዓብዪ ባዓል እዩ ብምባል የረድኡ መጋቢ ምስጢር ያሬድ::
ቤተክርስትያን ተዋህዶ ኦርቶዶክስ ኢትዮጲያ ኣከባብራ በኣል ጥምቀት ብምዕቃብ ናብ ወለዶ ንኽሰግር ብዝግባእ ትሰርሕ ምህላዋ ድማ ኣረጋጊፆም::


text:
Forshaga
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 7 2020
ኣብ ፉሽሃጋ ኮምዩን ንህይወት ዘስትማቕሩ 11,300 ተቐማጦ ኣለዉ። ኣብ ደየ፡ ፉሽሃጋን ኦላስተርን ጽቡቕ ኣሎና፡ ኣብቲ ናይ ቨርምላንድ ገጠራዊ ተፈጥሮ ድማ ደስ ኢሉና ንነብር።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,488
ስፍሓት መሬት397 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Karlstad 18 ኪሜ
- Oslo 230 ኪሜ
- Göteborg 263 ኪሜ
ናብ ናይ ህጻናት ኮምዩን እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም! ቅርበት፡ ተኽእሎ ይህበና። ናይ ከተማ ታህዋኽ ወይስ ናይ ተፈጥሮ ህድኣት? ኣብዚ፡ ክልቲኡ ህይወት ኣብ ጥቓና እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ፉሽሃጋ መንበሪ ኣባይቲ ትደሊዶ ኣሎኻ? እቲ ኮሙናዊ ትካል ክራይ ኣባይቲ FABO ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ዚርከብን ግሩም ደረጃ ዝሓዘን ኣፓርትማ የካሪ። ኣብቲ ናትና ወብሳይት ብዛዕባ ናይቲ ከባቢ መንበሪ ኣባይቲ ሓበሬታ ኣኪብና ኣሎና። ዝርዝር ናይ ብሕታውያን ኣካረይቲውን ኣብኡ ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ኮምዩን ብውሑዱ ኣስታት ዓሰርተ ቋንቋታት ይዝረብ፤ ዓረብ፡ ፋርስ፡ ቡርማ፡ ትግርኛን ሶማሊን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ፉሽሃጋ ኮምዩን ኣብ ስፖርትን ባህልን ወዘተ እተዋፈራ ልዕሊ 100 ማሕበራት ዝጠርነፈ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። መብዛሕትአን ናይ ህጻናትን መንእሰያትን መደባት ኣለወን። ኣብቲ ናይ ማሕበር ደብተር ብዛዕባ ውሱን ማሕበር ክትደሊ ትኽእል። ኣየኖት ማሕበራትን እንታይ ንጥፈታት ከም ዘካይዳውን ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብዚ፡ ክልተ ኣብያተንባብ (ፉሽሃጋን ደየን)፡ ቤት ባህሊ፡ ናይ ህዝቢ ኣደራሽ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ባንክ፡ መሐምበሲ፡ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ ናይ ስፖርት ቦታታት፡ መንሸራተቲ ኣደራሽ፡ ናይ ኮረር መበሊ ፓርክ፡ መጠዋወዪ ጎቦታት፡ መብራህቲ ዘለዎ መገዲ ኣጋር፡ መሐምበሲን ናይ ዘገልገለ መሐደሲ ትካላትን ኣሎ።
ኣብኡ ናይ ስደተኛታት መቐበሊ፡ ናይ ስድራቤት ማእከል፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቀዪሕ መስቀል ኩፓን (መራኸቢ ቦታታት፡ ናይ ስደተኛታት መምርሒን ሰከንድሃንድ ቡቲክን)፡ ኣብያተክርስትያን፡ ግሮሰሪታትን፡ ባንካ፡ ካፌ፡ መጸበቒ ጸጕርን እንዳ በንዚናን ወዘተ ኣሎ። ኢከያ፡ ሱፐርማርከትን ሰከንድሃንድ ቡቲክን (የንጎቫን፡ ሚሩርና፡ ሶላርቱረን) ኣብቲ ጎረቤት ኮምዩን ካርልስታድ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ እተፈላለየ ክፋላት ናይቲ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት፡ መውዓሊ ስድራቤትን ናይ ዕረፍቲ ቤትን ኣሎ። ንስኻ ድማ ትሰርሕ ወይ ስራሕ ሃሰው እትብል ወይ ትምሃር ምስ እትኸውን ውላድካ ሓደ ዓመት ምስ መልአ ኣብኡ ኪጅምር ይኽእል። ኣብቲ ናይ ስድራቤት ሰንትሩም ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ናይ ህጻናት ካፌን ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ፉሽሃጋ ሓሙሽተ ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ካብአን ክልተ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ እየን። ንስኻ ከም ወላዲ፡ ምስ ውሉድካ ኴንካ ንውሉድካ ዚሰማማዕ መባእታ ቤትትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል።
ኣብ ፉሽሃጋ በቲ ኮምዩን ዚካየድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ የልቦን። ብሕታዊ ካልኣይ ደረጃ፡ ኣርባዕተ መደባት ትምህርቲ ዘለዎ ፉሽሃጋ ኣካደሚ ግን ኣሎ። መብዛሕትኦም ተመሃሮ ንካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ናይ ቨርምላንድ እዮም ዚኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኣብ ፉሽሃጋ ዚርከብ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ (ኮምቩክስ) ብመሰረታውን ካልኣይ ደረጃን ጽፍሒ ናይ ሞያን ኮርሳት ወይ ናይ ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi). ስልጠና ክትወስድ ትኽእል።
Yrkeshögskoleutbildning (YH) ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዚወሃብ ስልጠና እዩ። ተዮሪ ምስ ተግባር ይሕወስ፡ እቲ ስልጠና ድማ ናብ ሳይኮሶሻል ስራሕ ዝዓለመ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ናይ ካርልስታድ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ኮምዩን፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከል ጥዕና፡ ናይ ስኒ ሕክምናን ፋርማስን ኣሎ። ምስቲ ክሊኒክ ብመገዲ 1177-Vårdguiden. ክትራኸብ ይከኣል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብመገዲ ማእከል ትርጉም ካርልስታድ ናይ ትርጉም ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። 135 ቋንቋታት ዚመልኩ 205 ምዝጉባት ተርጎምቲ ኣለዉ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
Värmlandstrafik ነቲ ናይቲ ኮምዩን ብዙሕ መስመራት ኣውቶቡስ የካይዶ። ንደገ ክትገይሽ ምስ እትደሊ ግሩም ናይ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ተኽእሎ ኣሎ፡ ወይ ድማ ካብ ካርልስታድ መዓርፎ ነፈርቲ ክትበርር ትኽእል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን ኣብ ሰፊሕ ዝዓይነቱ ስራሓት እተዋፈራ ብዙሓት ነኣሽቱን ማእከልቶን ዋኒናት ኣለዋ። መብዛትአን ኣብ ሕክምና ስንን ክንክን ምሕዳስ መንእሰያትን እተዋፈራ እየን። ፉሽሃጋ ኮምዩን ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። እቲ ዝዓበየ ብሕታዊ ዋኒን ከኣ ስቱራ ኤንሶ እዩ። መብዛሕትኦም ተቐማጦ ፉሽሃጋ ኣብቲ ናይ ከባቢ ኮምዩናት ይሰርሑ፡ ብቐዳምነት ኣብ ካርልስታድ።


text:
እቶም ክልተ ጥፉኣት ኣወዳት
መሪሕ ምዕራፍ፡ ሉቃስ 15
ኣብ ዛንታ እቲ ጥፉእ ወዲ፣ ኵሉ ግዜ ሕመረት መልእኽቲ እታ ዛንታ፣ ማለት 2 ጥፉኣት ኣወዳት ከም ዘለዉና ንርስዖ ኢና። እቲ ንእሽቶ ሓው ብስጋኡ ክእብስ ከሎ፣ እቲ ዓብዪ ሓው ግና መንፈሳዊ (ባህርይ፡ ኣመላኽታን ኣተሓሳስባን) ኣበሳ ነይርዎ። እታ ምስላ ክትውድእ ከላ፣ እቲ ዓብዪ ሓው (እቲ ካልኣይ ጥፉእ)፡ እዩ ካብ ቤት ኣብኡ ወጺኡ ኣብ ግዳም ከም ዝዀነ ንነብብ።
ጳውሎስ ኣብ ፊልጲ 2:3-8፡ ከም ክርስትያናት ክህልወና ዝግበኦ ባህርያት ይነግረና።
"ሓንቲ እኳ ንርእሰይ ይጥዓመኒ ብምባል ወይስ ንውዳሴ ኸንቱ ኣይትግበሩ፡ ብትሕትና ግና እቲ ሓደ ነቲ ሐደ ኻብ ርእሱ ኣብሊጹ ይርኣዮ። ነፍሲ ወከፍ ንብጻዩ ድማ እምበር፡ ነፍሲ ወከፍ ንርእሱ ዚሔሾ ኣይጠምት። እቲ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ዝነበረ ሓሳብ ኣባኻትኩም ውን ይሃሉኹም። ንሱ ብመልክዕ ኣምላኽ ክነሱ፡ ነቲ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ኸም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን። መልክዕ ባርያ ወሲዱ ርእሱ ኣሕሰረ፡ ሰብውን መሰለ፡ ብንብረቱ ኸም ሰብ ኰይኑ ተረኸበ። ርእሱ ኽሳዕ ሞት ኣትሐተ፡ ክሳዕ ሞት ኣብ መስቀል እኳ ደኣ ተኣዘዘ።"
ጳውሎስ ብዛዕባ ግቡእ ክርስትያናዊ ባህርይ 5 ነገራት ይነግረና፦
1. ነገራት ንቅኑዕ ምኽንያት ግበሮም (ጥቕሲ 3)
2. ንኻልኦት ካብ ገዛእ ርእስኻ ኣብሊጽካ ረኣዮም (ጥቕሲ 3)
3. ሃንቅሃንቃ ካልኦት ጠምት (ኣስተብህል) (ጥቕሲ 4)
4. ክርስቶስ ውልድነቱ ኣስተብሂሉ፡ ስለዚ ድማ ንኣምላኽን ንኻልኦትን ከገልግል ፍቃደይና ነይሩ።
5. ከምቲ ህርፋን ስልጣን ዘይነበሮ ክርስቶስ፣ ክርስቶሳዊ ባህርይ ይሃልኻ። (ጥቕሲ 6) እኳ ደኣ ገዛእ ርእሱ ባዶ ገበራ (ገዛእ-ርእሱ ኣሕሰረ)፡ (ጥቕሲ 7)፡ ምእዛዝ ኣርኣየ (ጥቕሲ 8)፡ ዕላማ ኣምላኽ ፈጺሙ። (ጥቕሲ 8)
ቅዲ ህይወትና ኣብ ጥቕሲ 4 ኣንቢርና እንተ’ለናን ውልቃዊ ድልየታትና ንምልከት እንተ’ለናን፣ ልክዕ ከምቲ ዓብዪ ሓው ንዀውን ኣለና ማለት`ዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ቅንኢ፡ ስስዐን ርእሰ-ድንጋጸን ንሕብሕብ ኣለና ማለት`ዩ። እቶም ብዘይካ ርእሶም ካልእ ዘይፈልጡ ክርስትያናት—ልዕሊ እቶም ንክርስቶስ ከም መድሓኒ ዘይፈልጥዎ’ሞ፡ ነገር ግና ካብ ገዛእ ርእሶም ንላዕሊ ዕላማ ዘለዎም— ክሕጐሱ ኣይክእሉን ወይ ኣይሕጐሱን`ዮም። ባህርይ እዚ ዓብይ ሓው ሰለስተ ኣሉታ ዝዀኑ ውጽኢታት ኣለዎ፡-
1. ዘለና መሰልን ሓለፋታት ውልድነትን ከም ዉሁብ ወሲድና፣ ሕውነታዊ ግዴታና ክንጐስዮ ንኽእል ኢና። እቲ ዓብይ ሓው፡ ደጋዊ ቅኑዕ፡ ሕልና ዘለዎ፡ ጻዕራም፡ ግቡኡ ዝፈልጥ እዩ ዝነበረ። ባህርይኡ ግና ኣይግድን። ሓደ ነገር ኣስተውዕል ግጉይ ዝምድና ምስ ሓዉ፣ ምስ ኣቡኡ ዝነበሮ ዝምድና መኒህዎ። ንሱ ግና ኰረየ ምእታውውን ኣበየ። ኣቦኡ ኸኣ ወጺኡ ለመኖ። ሉቃ 15:28
2. ንኣቦ ብተኣማንነት እና’ገልገልካ፣ ምስኡ ሕብረት ዘይብልካ ክዀውን ይኽእል እዩ። ቅኑዕ ዝምድና፡ ኵሉ ግዜ ተመሳሰልቲ ድልየታትን ቀዳምነታትን የልምዕ። እቲ ዓብይ ሓው ግና ኣቡኡ ብምምላስ ሓዉ፣ ስለምንታይ ከም እተሓጐሰ ኣይተረድኦን።
3. ኵሉ ኣቦና ዘለዎ ንብረት ወረስቲ ክንኰውን ንኽእል ንዀውን፣ ካብቶም ሓንቲ ዘይብሎም ንታሕቲ ክንሕጐስን ናጽነት ክስመዓናን ግና ይኽእል ይዀውን። እቶም ግዙኣት፡ ልዕሊ እቲ ዓብዪ ሓው ተሓጒሶም። ንሱ ኣብ ደገ ዀይኑ መሰሉ እናሓተተ`ከሎ፡ እቶም ግዙኣት ግና በሊዖም፡ ስሒቖምን ሳዕሲዖምን። ሕማቕ ኣተና ነቲ ሓዉ፣ ካብ ሃረርታ ልቢ ኣብኡ፣ ካብ ፍቅሪ ሓዉን ሓጐስ እቶም ግዙኣትን ከሪህዎ። ኣብ ህይወትና፣ ሕማቕ ኣመላኽታ፡ ካብቲ ኣምላኽ ንዓና ዘለዎ በረኸታት ይዓጽወና፣ ትሕቲ እቲ ኣምላኽ ዝሃበና ዕቍር ክእለት (ዓቅሚ) ክንነብር ድማ ይገብር። ባህርይና ወይ ኣመላኽታና ልክዕ ከምቲ ባህርይ ዓብዪ ሓው ክብሕጐግ ምስ ዝጅምር፣ ክንዝክሮም ዘለና 2 ነጥብታት ኣለዉ፡-
1. ጕንዖታትና፡ ንሱ ኸኣ፥ ወደይ፡ ንስኻስ ኵሉ ሳዕ ምሳይ አሎኻ፡ ናተይ ዘበለ ድማ ናትካ እዩ። ጥቕሲ 31
2. ንዋትና፡ ንሱ ኸኣ፥ ወደይ፡ ንስኻስ ኵሉ ሳዕ ምሳይ አሎኻ፡ ናተይ ዘበለ ድማ ናትካ እዩ። ጥቕሲ 31
እስከ ኣብ ክርስቶስ ዘለካ/ኪ ሓለፋታትን እትውንኖም/ዮም ነገራት ሒደት ደቓይቕ ወሲድካ /ኪ ጸብጽቦም/ዮም። ኣየወ! ክንደይ ባዕኳራት’ና።
እዚ ጽሑፍ ካብታ እቲ ዕዉት ባህርይ ዘርእስታ ተርጕምና ዘቕረብናያ መጽሓፍ እተወስደ እዩ።


text:
Radio Erena: 08 November 2016
ጋዝ ጽዒና ካብ ቀጠር ዝተበገሰት መርከብ፣ ኣብ ክሊ ማይ ባብ ኤልመንደብ መጥቃዕቲ ተኻይዱላ።
እታ ዋንነት ስጳኛ ዝኾነት ‘ጋላስያ ስፕሪት’ ዝተባህለት መርከብ፣ ብ25 ጥቅምቲ ካብ ቀጠር ተበጊሳ ኣብ ክሊ ማያት ወሽመጥ ዓደን እናሰገረት እንከላ፣ ተፈንጃሪ ብዝጸዓነት ንእሽቶ ጃልባ ከምዝተጠቕዐት ማዕከን ዜና ዶሓ ኒውስ ኣረጋጊጹ።
እታ ንእሽቶ ጃልባ፣ ነታ ዓባይ ናይ ጽዕነት መርከብ ምሉእ ብምሉእ ከተዕንዋ እኳ እንተዘይክኣለት፣ ካብ ጉዕዞኣ ከሰናኽል ዝኽእል ጉድኣት ከምዘውረደትላ ወነንታ ሓቢሮም።
እታ መርከብ ድሕሪ ዝወረዳ ፈኵስ መጥቃዕቲ ኣብ ጅቡቲ ብዝነበረ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ባሕሪ እናተዓጀበት ናብ ወደብ ጅቡቲ ከምዝተጸግዐት’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቀጠርን ወናኒ እታ መርከብ ዝኾነ ኩባንያን፣ እቲ መጥቃዕቲ ብሸፋቱ ባሕሪ ዘይኮነ ብሽበራውያን ዝተፈጸመ’ዩ ክብሉ ይገልጽዎ።
ዕላማ እቲ መጥቃዕቲ ብቀጥታ ንቀጠር ዝጸሉ እኳ እንተዘይኮይነ፣ ካብ ቀጠር ጋዝ ንዝዕድጋ ሃገራት ግና ስግኣት ምዃኑ ክኢላታት ጸጥታ ይግምግሙ።
ናይቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ዝወሰደ ኣካል እኳ እንተዘየለ፣ ሑቲ ናይ የመን ክኸውን ከምዝኽእል’ዩ ዝግመት።
ኣቐዲሙ’ውን ሑቲ ንወትሃደራዊት መርከብ ሕቡራት ኢማራት ኣብቲ ክሊ ማይ ከምዘጥቅዐ ዝዝከር ኮይኑ፣ ነታ መርከብ ካብ መጥቃዕቲ ንምክልኻል ንዝወፈራ መራኽብ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ንምጥቃዕ’ውን ሚሳይል ከምዝወንጨፈ’ዩ ተሓቢሩ።
እታ ዝዓነወት መርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ እናተሳሕበት ኣብ ወደብ ዓሰብ ከምዝተጸግዐት’ውን ይፍለጥ።
ሑቲ ናይ የመን፣ ነታ ናይ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ መርከብ ከምዘጥቅዐ ክእመን እንከሎ፣ ኣብ ልዕሊ ካልኦት መራኽብ ዝተፈተነ መጥቃዕቲ ግና ብእኡ ከምዘይተፈጸመ’ዩ ዝገልጽ።
========================


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ጸሮና፡ ዓማዊል ትካል ውህለላን ንኡስ ልቓሕን (ኣኮርድ)፡ ኣብ መነባብሮኦም ምምሕያሽ ከምዘምጽኡ ገሊጾም።
እቶም ኣብ ንኡስ ንግዳውን ሕርሻውን ዋኒናት ዝተዋፈሩ ዜጋታት፡ እቲ ከም መበገስን መማዕበሊን ዋኒኖም በብመድረኹ ዝተፈቕደሎም ልቓሕ፡ ኣብ ህይወቶም መሰረታዊ ለውጢ ከምጽኡ ከምዝሓገዞም ሓቢሮም።
ሓላፊ ትካል ውህለላን ንኡስ ልቓሕን ጨንፈር ንኡስ ዞባ ጸሮና፡ ኣቶ ክፍሎም ሃይለ፡ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ንዓማዊል ዘገልግል ቤት-ጽሕፈትን ዓዳዊ ባንክን ከምዘለዎም፡ ዛጊት ድማ ልዕሊ 700 ተጠቀምቲ ከምዘለዉ ብምሕባር፡ ንዝረኸብዎ ገንዘባዊ ልቓሕ ኣብ ዝተጸንዐ ዋኒን ዝተጠቕሙሉ፡ ኣብ ናብራኦም ዘተባብዕ ዕብየት ከምዘመዝገቡ ኣብሪሁ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ንኡስ ዞባ ጸሮና ብዝነበረ ድኹም ክራማት ብኣሉታ ዝተጸልዉ ሓረስቶት፡ እቲ ትካል መጠን ወለድ ብምጉዳል ክተሓባበሮም ሓቲቶም።
ትካል ውህለላን ንኡስ ልቓሕን (ኣኮርድ)፡ ነቶም ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝቕመጡ፡ ብሰንኪ ጉዳይ ውሕስነት ካብ ወግዓውያን ፊናንሳውያን ትካላት ክልቅሑ ዘይክእሉ ዜጋታት ናይ ልቓሕ ዕድል ብምኽፋት፡ መነባብሮኦም ዘመሓይሹሉ ባይታ ንምጥጣሕ ዝቘመ’ዩ።


text:
Radio Erena: 29 June 2017
ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ መሓመድ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራን ጅቡትን ብዝምልከት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ዝርከብ ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ሕብረት ኣምባሳደር ኣርኣያ ደስታ ዘትዩ።
ኣቦ መንበር እቲ ኮሚሽን ሙሳ ፋኪን ኣምባሳደር ኣርኣያ ደስታን ብ27 ሰነ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝተዘራረብሉ፣ ብዛዕባ’ቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝቐረበ ናብቲ ንኤርትራን ጅቡትን ዘሰሓሕብ ዘሎ ከባቢታት ዝተላእከ ተዓዛቢ ጉጅለ ብዝምልከት ዘትዮም።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቻድ ነበር ሙሳ ፋኪ መሓመድ፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝርከብ ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ጅቡቲ ኣብቲ ሕብረት ከምዘዘራረቦ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኮሚሽነር ጸጥታን ሰላምን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ስማዒል ሸርግዊ፣ ንክልተ ኣባላት ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ሕብረት፣ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምዕዳም ኣብ ተመሳሳሊ ጉዳይ ከምዘዘራረቦም ምቅልሑ ይዝከር።
ቀጠር፣ ንኤርትራን ጅቡትን ዘሰሓሕብ ከባቢታት ንኣስታት ሸውዓተ ዓመታት ኣዋፊራቶ ዝጸንሐት 450 ዝምብዝሑ ተዓዛቢ ሰራዊት ድሕሪ ምስሓባ፣ እቲ ከባቢታት ብሰራዊት ኤርትራ ተታሒዙ ክብል መንግስቲ ጅቡቲ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃን ባይቶ ጸጥታን ጥርዓን ከምዘቕረበ ኣይርሳዕን።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ክልቲኤን ሃገራት ካብ ተጻብኦታት ክቑጠባ ብምጽዋዕ ናብቲ ቦታ ተዓዛቢ ጉጅለ ክልእኽ ምዃኑ ዘቕረቦ እማመ ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ምሉእ ደገፍ ምርካቡ’ውን ይዝከር።
=======================


text:
ናትናኤል ሄኖክን ክሩቤል ሄኖክን ዝተባህሉ ደቂ 15ን 12ን ዝዕድሚኦም ኣሕዋት፡ LERN.NET (መርበብ ምህሮ)ዝሰመይዋ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር እትሕግዝ ሶፍትዌር (ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራም)ብምድላው ኣብ ግብሪ ኣውዒሎም።
እዞም ናይ 9ይን 6ይን ክፍሊ ተማሃሮ ዝኾኑ ኣሕዋት ፡ኣብ መስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ካብ ዝተዓዘብዎ ሃጓፋት ተበጊሶም ነታ ‘መርበብ ምህሮ’ ክሰርሕዋ ከምዝተደረኹ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም ኣለዉ። “መርበብ ምህሮ(Learn.net)” ካብ መባእታ ክሳብ ኮለጅ ከምኡ’ውን ፍልጠቶም ብስሩዕን ዘይስርዑን ከማዕብሉ ንዝደልዩ ተማሃሮን ካልኦት ሰባትን ዝሕግዙ ብቋንቋታት ትግርኛን እንግሊዝኛን ዝተዳለዉ 14 ገጻት(ክፍልታት)ዝሓዘት ከምዝኾነት መስረቲ ናይ’ታ መርበብ ሓቢሮም ኣለዉ።
ነቲ ፕሮግራሚን ብዝወሰድዎ ሓጺር ስልጠናን ብናቶም ጻዕርን ናቶም መርበብ ምህሮ ክሰርሑ ከምዝኸኣሉን’ዮም ነጊሮምና። ምስኦም ክሰርሑ፥ ክጽምበሩን ተመኩሮ ክለዋወጡን ዝደልዩ ተማሃሮን መንእሰያትን Learnet121@gmail.com ብዝብል ኣድራሻ ክረኽብዎም ናትናኤልን ክሩቤልን ዓዲሞም ኣለዉ።


text:
መግለፂ መንነት ህዝቢ ትግራይ ዝኾነ በዓል ኣሸንዳ ባህላውን ሃይማኖታውን ትሕዝትኡ ሓልዩ በቢዓመቱ እናተኸበረ መፂኡ እዩ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እውን ህዝቢ ኣብ ክሊ ዕፅዋን ክባን ፀላእቲ ኮይኑ ባህሉ ከይሃስስ ብድምቀት ኣኽብሩ እዩ፡፡
ሎሚ እውን “መጋየፂ ኣሸንዳና ንዋዕሮታትና” ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ቴሌቪዥን ትግራይ ምስ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ትግራይን ሰላም ፕሮሞሽንን ብምትሕብባር እቲ በዓል ኣብ ዝተፈላለዪ ከባቢታት ትግራይ ብድምቀት ንምኽባር ምድላው ይገብር ኣሎ፡፡
ደቂ ኣሸንዳ ንኣሸንዳ መጋየፂ ዝጥቀማሎም ዝነበራ ናውቲ፣ ንዋዕሮታት ዘገልግሉ ዝተፈላለዩ ህያባትን ወዲሰን ዝረኸብኦ ውህብቶን ኣብ ግንባር ንዘለዋ ዋዕሮታት ሰራዊት ትግራይ ከበርክታ ከምዝግባእ ተገሊፁ፡፡
እታ ኮሚቴ ካብ 2 ክሳብ 14 ነሓሰ 2014 ዓ/ም ኣብ ዝግበር ምትእኽኻብ ውህብቶ ደቂ ኣሸንዳ ከወፍይኦ ዝደልያ ናውቲ፣ ንዋዕሮታት ዘገልግሉ ዝተፈላለዩ ህያባትን ወዲሰን ዝረኸብኦ ውህብቶን ኣብ ከተማ መቐለ ዝተፈላለዩ ቦታታት፣ ካብ ከተማ መቐለ ወፃኢ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታትን ወረዳታትን ኣብ ዝርከቡ ኮሚቴታት ከወፍያ ከምዝግባእ እታ ኮሚቴ ሓቢራ፡፡
በዓል ኣሸንዳ ብድምቀት ንምብዓል ድማ ኩሉ ኣብ ውሽጢ ዓድን ኣብ ወፃእን ዝርከቡ ተወለድትን ፈተውትን ትግራይ ደገፍቲ ንክኾኑ እታ ኮሚቴ ፀዊዓ፡፡
ብበላይ ሽፈራው


text:
ፈላማይ ክትዕ 2020 ፕረዚደንታዊ መረጻ ዩናይትድ ስቴትስ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኦሃዮ ተካይዱ ኣሎ።
እንተኾነ ካብ ትጽቢት ተዓዘብቲን መረጽቲን ወጻኢ፣ ኣብ ልዕሊ ኣማራጺ ፖሊሲታትን ኣንፈታትን 'ምኹላፍ፣ ምዝንጥጣል፣ ካብ ዝቀረበ ሕቶ ወጻኢ ውልቃዊ ሪኢቶታትን ግብረ መልሲታትን ዝዓብለሎ' ኮይኑ ተዛዚሙ ኣሎ።
ኣጋይሽና ካብ ሰልፊ ሪፐብሊካዊያን ኣቶ ላባን ስዩም 'ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ክንዲ ንትራምፕ ብገዛ ባዕሉ ክወድቅ ዘፍቅደሉ እናድሐኖ እዩ ተራእዩ' ኢሉ ክገልጾ ከሎ ዶ/ር በርሀ ሃብተጊዮርጊስ ብወገኖም 'ከምዚ ዝዓይነቱ ኣገባብ ዘይሓዘ መድረኽ ክትዕ ኣጋጢሙኒ'ውን ኣይፈልጥን' ይብሉ።
ካልኣይ ዙር ክትዕ ትራምፕን ባይደንን ድሕሪ ክልተ ሰሙን ኣብ ክፍለ ግዝኣት ፍሎሪዳ ከተማ ሚያሚ ክካየድ እዩ። ዝቅጽል ሰሙን ናይ ክልቲኦም ሕጹያት ሚክትላት ዲሞክራሲያዊት ካሚላ ሃሪስን ምክትል ፕረዚደንት ማይክ ፐንስን ክትዕ ክህልዎም እዩ።


text:
ሓደ ካብ መስረቲ ተጋድሎ ሓርነት ህዝቢ ትግራይ ናይ ሎሚ ህወሓት ዝነበረ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ዝሓለፈ ዓርቢ ከምዝዓረፈን ስነ-ስርዓት ቀብሩ ትማሊ ከምዝተፈጸመን ተገሊጹ።
ኣብ ተሓህት ናይ ሎሚ ህወሓት ክሳብ 1988 ዓም ዝተጋደለ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ፣ ኣብ ጀርመን፣ ሶማልያ፣ ጂቡቲን ሃገራት ማእከላይ ምብራቅን ወካሊ ህወሓት ኮይኑ ኣገልጊሉ’ዩ።
ንሱ ‘ኣብ ሰነ 1988 ብምክንያት ኣብ ውሽጢ’ቲ ውድብ ዝሓዞ ዝተፈለየ መርገጺ ካብ ህወሓት ተገዲዱ ከምዝወጸን፣ ንዳሕረዋይ ህይወቱ ኣብ ሙንስተር ጀርመን ኣሕሊፉዎ’ዩ። ‘ናይ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲን ሓድነትን’ ዘርእስታ መጽሓፍ ከምዝሰነደ’ውን’ ዝፈልጥዎ ይዛረቡ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ኣብ ዝተወለደላ ሰለኽለኻ ኣኽሱም ትማሊ ከምዝተፈጸመ ንባዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ጻድቃን ተኽለማርያም ዝጠቀሰ ሪፖርት ገሊጹ።
ኣብ መበል 68 ዕድሚኡ ዝዓረፈ ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ብናይ በረኻ ስሙ ‘ግንጽል’ ይልለ ዝነበረ ሰብ’ውን’ዩ። ንስድርኡን ቤተ-ሰቡን ጽንዓት ይሃቦም።


text:
Radio Erena: 15 September 2022
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ትማሊ 14 መስከረም ኣብ ከተማ መቐለ ብዝቐጸሎ ደብዳብ ሰብ ኣልቦ በረርቲ ወይ ድሮን ብውሕዱ 10 ሰባት ከምዝተቐትሉ፣ ንሰብ ሞያ ሕክምና ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
እቲ መንግስቲ ኣብዘን ዝሓለፋ ሓሙሽተ መዓልታት፣ ኣብ መቐለ ጥራይ ንዩኒቨርስቲ፣ ዓይደር መወከሲ ሆስፒታልን መደበር ራድዮ ድምጺ ወያነን ቴሌቪዢንን ትግራይን ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ ምክያዱ ሰበ ስልጣን ትግራይ ከሲሶም።
ብሰንኪ እቲ መጥቃዕቲ ሓያሎ ሰለማውያን ሰባት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ክኾኑ እንከለዉ፣ ራድዮ ድምጺ ወያነን ቴሌቪዥን ትግራይን ድማ ተቛሪጹ ምህላውይ ኣተሓሳሲቦም።
ኵናት ህወሓትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ሳልሳይ ሰሙኑ ኣቑጽሩ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ባይታ ዘሎ ምዕባለታት ብዝርዝር ክፍለጥ እኳ እንተዘይክኣለ፣ መንግስቲ ግና ተደጋጋሚ ደብዳብ ድሮን ይቕጽል ኣሎ።
ዋና ኣዛዚ ሓይልታት ትግራይ፣ ታደሰ ወረደ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተፈነወ ዝተወሃሃደ መጥቃዕታት ኣብ ምምካት ከምዘለው ብምጥቃስ፣ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ክልቲኦም ወገናት ከቢድ ክሳራታት ከምዘብጽሑ ሓቢሩ።
ንሱ፣ ብፍላይ ኣብ ደደቢት እብ ዝተኻየደ ውግኣት፣ ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዝተደምሰሰን ናብ ዕላምኡ ንምብጻሕ ከምዝተገትአን ገሊጹ።
ብወገን ኤርትራ ኵናት ይቕጽል ምህላዉ ዘረጋገጸ ታደሰ ወረደ፣ ሰራዊት ኤርትራ ንከተማ ሸራሮ ተቖጻጺሩ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ባይታ ዘሎ ናይ ውግእ ኩነታት ብናጻ ኣካል ክረጋገጽ ኣይከኣለን።
መንግስቲን ህወሓትን ምቁራጽ ቶኽሲ ብምኽታም ናብ ዘተ ንሰላም ክቐርቡ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ድፍኢት ይገብር ኣሎ።
=================


text:
ኤርትራ፡ ዓቕሚ ወደባት ዓሰብን ባጽዕን ኣብ ከመይ ኩነታት'ዩ ዘሎ?
ኣብ ስትራቴጂካዊ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ እተደኮነት መበል 30 ዓመት ናጽነታ እትዕብለ ዘላ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕልን ትሕትን ምድርን ባሕርን ኣዝዩ ሃብታም ባህሪያዊ ጸጋታት ከም ዘለዋ ይንግር።
ኣብቲ ልዕሊ 60% ነዳዲ ዓለም ዝመላለሰሉ ኣህጉራዊ መስመር ንግድ፡ ካብ ሰሜን ንደቡብ ንልዕሊ 1000 ኪ/ሜ ዝዝርጋሕ ገማግም ባሕሪ እትውንን ኤርትራ ልዕሊ 300 ዓበይትን ናእሽቱን ደሴታት ኣለዋኣ።
ኣብቲ ዝርገሐ እቲ ዝተደኮና ባጽዕን ዓሰብን ዝበሃላ ክልተ ወደባውያን ከተማታት እውን ኣለዋ።
እዘን ወደባት ቅድሚ 50-60 ዓመታት ብዙሕ ሰደድን እታውን ዝመላለሰን ኣዝየን ስሙያት ወደባት ነይረን።
ንናጽነት ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ስለ ዝተሃስያ ከኣ መባእታዊ ጽገናን ምምሕያሽን ተገይሩለን ካብ 1991 ክሳብ ኣብ 1998 ኵናት ዶባት ዘጋጥም ንኢትዮጵያ ግቡእ ኣገልግሎት ይህባ ነይረን።
ምስ ምጅማር እቲ ኵናት ግን ኢትዮጵያ፡ ናብ ወደባት ጂቡቲ፡ በርበራን ፖርት ሱዳንን ስለዝገዓዘት ኣገልግሎተን ነክዩን ተዳኺሙን ጸኒሑ።
ሕጂ ምስ ምምጻእ ቀዳማይ ሚኒሰትር ኣቢይ ኣሕመድን (2018)ን ምእዋጅ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራን ግን እዘን ወደባት ዳግማይ ክትንስኣ ልዑል ተስፋ ተነቢሩለን ከም ዘሎ ንቁጠባዊ ኩነታት እዚ ዞባ ዝከታተሉ ኪኢላታት ይገልጹ።
ኣገልግሎት ወደባት ኣፍሪቃ
ኣብ መስመር ንግዲ ዓለም፡ ልዕሊ 90 ሚእታዊት ካብ ኣፍሪቃ ዝልኣኽን ናብ ኣፍሪቃ ዝኣቱን ንብረት ብባሕሪ እዩ ዝኣቱ።
ካብተን 54 ሃገራት ኣፍሪቃ እተን 38 ሃገራት፡ ኣፍደገ ባሕሪ ኣለወን።
ኣብዘን ሃገራት ተዶኵኑ ዝርከብ ወደባት ኸኣ ብደረጃ ዓለም ብባሕሪ ካብ ዝግበር ንግዳዊ ምንቅስቓስ ነቲ ሽዱሽተ ሚእታዊት የራግፍን ይጽዕንን።
ብጃቫጎ ዶት ኮም ዝተገበረ መጽናዕቲ ንወደብ ደርባን ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ዓመት ልዕሊ 4500 መራኽብ ብምዕሻጉን ኣብ ወርሒ ኣስታት 83000 ኮንተይነራት ብምርጋፉን ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሰሪዑዎ ኣሎ።
ንወደብ ሞምባሳ ኬንያ ከኣ ናብ ልዕሊ 80 ወደባት ቀጥታዊ መስመር ብምኽፋት ንሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብዝህቦ ኣገልግሎት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ሰሪዑዎ።
ወደባት ጅቡቲ፡ ወደብ ሌጎስ ናይ ናይጀርያን ወደብ ኣቢጃን ናይ ኣይቮሪኮስትን'ውን ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ ወደባት እውን ክሳብ ሻብዓይ ደረጃ ተርታ ሒዘን ኣለዋ።
ወደባት ዓሰብን ባጽዕንከ ኣብ ከመይ ኩነታት ይርከባ?
ኣብዚ እዋን ኣብ ናይ ንግዲ መርከብ ዝሰርሕ ዘሎ ኮይኑ፡ ኣባል ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ምሩቕ ናቫል ሳይንስ ካፕተን መሪሕ ሃብተ፡ ባሕራዊት ትሕዝቶ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ መዳይ ሞጓዓዝያ ባሕሪ፡ ምግፋፍ ዓሳ፡ ቱሪዝም፡ ዕደና ... ወዘተ ከፋፊልካ ዝረአ ሰፊሕ ዓውዲ ምዃኑ ይጠቅስ።
ወደባት ዓሰብን ባጽዕን ኣብ ኣገልግሎት ምቅላስ መራክብ፡ ምጽዓንን ምርጋፍን ንብረት፡ ናይ መኽዘን ኣገልግሎት፡ ዝራገፍን ዝጸዓንን ንብረት ምቁጽጻር ካልእን ኣገልግሎት ይህብ።
ድሕሪ ሓርነት መላእ ኤርትራ ወደባዊት ከተማ ዓሰብ ካብ ዝነበራ ኣገልግሎት ብዕጽፍታት ብምዕባይ ክሳብ 94 ሚኢታዊት ካብ ዝኣቱን ዝወጽእን ንብረት ናይ ኢትዮጵያ የአንግድ ከምዝነበረ'ውን ኣባል ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ቺፍ ኢንጂነር ፓውሎ ኣንቶንዩ ይጠቅስ።
ካብ 1991 ክሳብ 1996 3.06 ሚልዮን ቶን ዝበጽሕ ጽዕነት ብወደባት ኤርትራ ከምዝተጓዓዓዘን ክሳብ 802 ዓበይትን ማእከሎትን መራክብ ከምዝተኣንገዳን ቺፍ ኢንጂነር ፓውሎ ይሕብር።
ካብ 1994 ክሳብ 1997 ከኣ እዘን ክልተ ወደባት ክሳብ 1150 መራኽብ አአንጊደን ኣስታት 3.287 ሚልዮን ቶን ጽዕነት ከኣ ጸዒነንን ኣራጊፈንን።
ኣብ 1997 ጥራይ 2695 መራክብ ከአንግዳ እንከለዋ 3.595 ሚልዮን ቶን ኣቑሑ ከኣ ከም እተጻዕነን እተራገፈን ይሕብር።
ዓቕሚ ወደባት ኤርትራ ከመይ እዩ
•ወደብ ባጽዕ 1007 ሜትሮ ቁመት ኣለዎ፡ እዚ ኣብ ሓደ ግዜ ሽዱሽተ መራኽብ ከጸግዕ ዝኽእል ወደብ እቲ ዝነወሐ 208.6 ሜትሮ ቁመትን 12 ሜትሮ ዕምቖትን ኣለዎ።
•ወደብ ባጽዕ 204,057 ትርቢዕት ሜትሮ መኸዘኒ ቦታታት ዘለዎ ኮይኑ እዚ ቦታ እዚ ክሳብ 150 ሽሕ ቶን ካብዚ እቲ 79 ሽሕ ትርብዒት ሜትሮ ኮንክሪት ዝተነጸፎ እዩ።
•ወደብ ዓሰብ 1025 ሜትሮ ዝዝርጋሕ ናይ ሀ ቅርጺ ዘለዎ ወደብ ኮይኑ ኣብ ሓደ ግዜ 7 መረኽብ ናይ ምጽጋዕ ዓቕሚ ኣለዎ።
•እቲ ወደብ እቲ ዝዓሞቐ ክፋሉ 10.97 ሜትሮ ዕምቆት ዘለዎ ኮይኑ 210 ሜትሮ ይዝርጋሕ።
•ወደብ ዓሰብ 275,320 ትርብዒት ሜትሮ መኸዘኒ ቦታ ኣለዎ ክሳብ 385,930 ቶን ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ኸኣ ኣለዎ።
ዓቕሚ ወደባት ኤርትራን ጎሮባብትን እንክነጻጸር
ወደባት ኤርትራ ምስ ጁቡቲ ክወዳደር እንከሎ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ እዩ ዝርከብ።
እዚ ከኣ ምስ ሕርያ ፖሊሲ እተን ሃገራት ከም ዝተሓሓዝ፡ ጅቡቲ ማእከል ወደባት ናይ ብዙሓት ሃገራት ምዃናን ብፍላይ ድሕሪ 1998 ኵናት ዶባት ንኢትዮጵያ ወደባዊ ኣገልግሎት ክትህብ ምስ ጀመረት ብዕጽፍታት ከምዝዓበየት ኣባል ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ገዲም ኤርትራዊ ባሕረኛ ካፕተን ተስፋይ ኢትባረኽ ይዛረብ።
ኣካል ናይቲ ብማሪታም ሲልክ ሮድ ዝፍለጥ ናይ ቻይና ፕሮጀክት ዝኾነ ወደብ ፖርት ሱዳን እውን ዘመናዊ ኣገልግሎት ሃልይዎ በብግዚኡ ይዓቢ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ወደባት ኤርትራ'ዉን ብፍላይ ወደብ ዓሰብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኵናት የመን ንሕቡራት ኢሜረት ዓረብ የገልግል እኳ እንተነበረ ዝፍለጥ ረብሓ ኮነ ምዕባለ ከምዘየርኣየ ተኸታተልቲ ንጥፈታት ባሕሪ አሕመድ ዓብዱ ይሕብር።
ድሕሪ ኵናት ዶባት ወደባት ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ንኤርትራ ጥራይ እዩ ከገልግል ጸኒሑን ዘሎን።
እታ ልዕሊ 100 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ወደባት ኤርትራ ክትጥቀም ዝጸንሐት ኢትዮጵያ ዕዳጋ ወደብ ምስ ቀየረት ወደባት ኤርትራ ብአታውን ንጥፈታትን ጸምየን።
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት "እታ ሉል ባሕሪ እትህሃል ባጽዕ ኣላ ድያ? ሉል ኣይኮነት ዋላ ገለ ኣይኮነት የለና" ብምባል ዓቕቢ ወደብ ባጽዕ ባይታ ከምዝዘበጠ ገሊጹ ነይሩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሃገረ ሽወደን ኣብ ሓንቲ ታግቦትን ሰባሪት በረድን መርከብ ከም ባሕረኛ ዝሰርሕ ዘሎ ኣባል መስመር ንግዳዊ መራኽብ ኤርትራ ነበር ኦፊሰር ቢንያም ታደሰ፡ "ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሰንኪ ኵናት ብኣገልግሎት ወደብ ጥራሕ ቢልዮናት ዶላራት ከሲሮም እዮም" ይብል።
ኦፊሰር ቢንያም "ባሕሪ ኤርትራ ግን ንመጓዓዝያን ወደባዊ ኣገልግሎት ጥራይ ዝዉዕል ኣይኮነንን" ድሕሪ ምባል፡ ዝተፈላለዩ ክቡራት ዓሌት ዓሳ፣ ዑንቂ ባሕሪ፣ ማዕድን ጨውን ሰደድ ዓሳን ካልእን ብሰደድ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ከምጽእ ዝኽእል ሃብታም ትሕዝቶ ከምዘለዎ ይሕብር።
ኤርትራ ክንደይ ዝኾና መራኽብ እየን ዘለዋኣ?
ኣብ 2002 ዓመተ ምህረት ዝተገብረ መጽናዕቲ ኣብ ኤርትራ ክሳብ 8 ዝበጽሓ ዓበይቲ መራክብ ተመዝጊበን ነይረን።
እተን 8 መራክብ፡ ዮሃና፡ በይሉል፡ ሰላም፡ ኣንጀሎስ፡ ደንደን፡ መረብ ጋሽ፡ ሳሊናን ኤስሮምን ዝበሃላ ኮይነን ብጠቅላላ 31245 GRT ቶን ከምዝምዘና ማሕበር ባሕረተኛታት ኤርትራ ይሕብሩ።
እታ ዝዓበየት መርከብ ኤስሮም እትበሃል ሓፈሻዊት ናይ ጽዕነት መርከብ ኮይና 12333 GRT ቶን ትበጽሕ።
ብDMT ዝበሃል ትካል ድማ ትዉነን።
በይሉል ናይ ታንከር ወይ ቦት መርከብ ኮይና 2025 ቶን ርዝነት፣ መረብ ጋሽ ድማ 1403 ቶን ርዝነት ሃልይዋ ብከረን ሺፒን ላይን ትዉነንን ናይ ጋዝ መርከብ እያ።
ሳሊና ናይ ሓፈሻዊ ጽዕነት መርከብ እታ ሳልሰይቲ ብግሊ ትዉነን ኮይና 2286 ቶን ርዝነት ዘለዋ ብዛፈ ሺፒንግ ሊይን ትዉነንን።
ኦፊሰር ቢንያም ታደሰ "ከም ተወሳኺ [ናይዘን ዝተጠቀሳ መራኽብ] ብሚኒሰትሪ ሃብቲ ዓሳ፡ ብሓይሊ ባሕር ኮነ ወደባት ባጽዕን ዓሰብን ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ንጥፈታትት ዝተዋፈራ ብመንግስታዉያን ማሕበራትን ዝዉነና ዝነበራ መራክብ ኣብዚ እዋን እዚ ዳርጋ ሙሉእ ብምሉእ ደው ኢለን ባሕረኛታተን ድማ ኣብ ፈቐዶ ናይ ወጻኢ ሃገራት መራክብ ክሰርሑ ፋሕ ኢሎም ኣለዉ" ይብል።
ዓቕሚ ባሕረኛታት ኤርትራ ከመይ ኣሎ?
ኣብ እዋን መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኾነ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብዙሓት ባሕረኛታት ሰልጢኖም ነይሮም፡ ካፕቴን ተስፋይ ኢትባረኽ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ እዋን መግዛእቲ ኢትዮጵያ ምስ 20 ኤርትራውያን ባሕረኛታት ናብ ሃገረ ሆላድ ተላኢኹ ዝተመሃረ እዩ።
ብዙሓትን'ውን ናብ ህንድን ናብ ፓኪስታንን ተላኢኹም ዝተማሃሮ ኤርትራውያን ምንባሮም ዝሕብር ካፕተይን ተስፋይ፡ "ድሕሪ ናጽነት ብዙሓት ናብ ታንዛንያ ተላኢኾም ኢንጂነራትን ናይ ዴክ ኦፊሰራትን ኮይኖም ዝተመረቑ ነይሮም። ኣብ ዱባይን ኢማራትን ዝሰልጠኑ'ውም ኣለዉ"ይብል።
እንተኾነ እቲ ምምዕባል ዓቕሚ ባሕረኛታት ከምቲ ዝጀመሮ ስለዘይቀጸለ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያት ምምስራት ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ኣብ ስደት ዓቕሚ ኤርትራዉያን ሰብ ሞያ ባሕሪ ንምብዛሕን ንምዕባይን ምዃኑ የረድእ።
"ሞያዊ ዓቕሚ ኤርትራዉያን ባሕረኛታት ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ኣሎ" ዝብል ካፕተይን ተስፋይ ብዙሓት ሰብ ሞያ ባሕረኛታት ብሰንኪ ኣብ ሞያ ባሕሪ ዘሎ ተሪር ኣሰራርሓ መምርሒ ፍቃድ ዘይምርካብ፡ ስርሖም ገዲፎም ዓውዲ ክቕይሩ ወይ ኣብ ዘለዉዎ ጽፍሒ ከይዓበዩ ይቕጽሉ ብምህላዎም ሕማቕ ከምዝስመዖ ይገልጽ።
"ትምህርቲ ባሕሪ፡ ንክትመሃሮ ኮነ በብግዚኡ ንከተዕብዮን ከተሐድሶን ኣዝዩ ክቡር ብምዃኑ ሓደ ካብቲ ንዓቕሚ ኤርትራዉያን ባሕረኛታት ዝዶቁስ ዘሎ'ዩ" ዝብል ካፕተይን ተስፋይ ይትባረኽ ንዓቕሚ ኤርትራውያን ባሕረኛታት ከይምዕብል ማሕለኻ ኮይኑ ከምዘሎ ይጠቅስ። እቲ ፍታሕ ከኣ ብማሕበር ተጠርኒፍካ ምቅላስ ምዃኑ የረድእ።
ማሕበር ባሕረኛታት ኤርትራ ንመን ዝሓቑፍ ማሕበር እዩ? ምዓስከ ቆይሙ?
ኤርትራዊ ከም ባሕሬኛ ነዊሕ ታሪክ ዘለዎ እካ ተኮነ ብቀንዱ ግና ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ካብ 60ታት ክሳብ 70ታት ብብዝሒ ኣብ ዘመናዉያን መራክብ ባሕሬኛታትት ኮይኖም ክሰርሑን ክመሃሩን ከምዝጀመሩ ካፕተን መሪሕ ሃብተ ይጠቅስ።
ቀዳማይ ማሕበር ባሕሬኛታት ኤርትራ ኣብ 1975 ኣብ ባጽዕ ዝተመስረተ ኮይኑ ብዝነበረ ተጸብኦታትት ንኤርትራዊ ምትእክካብ ክቅጽል ኣይከኣለን።
ድሕሪ ቀጺሉ ብቀንዱ ምስ ስረሓት ባሕሪ ዘይቲ ነዳዲ ዝተኣሳሰር ስረሓት ባሕሪ ኮነ ሞጋዓዝያ ንግዳዉያን መራክብ ካብ ቀይሕ ባሕሪ ንጋልፍ ዓረብ ስለ ዝዛዘወ ኤርትራዊ ኮነ ካብ ብዙሓት ሃገራት ዝመጹ ባሕሬኛታት ኣብቲ ቦታ ካብ ዝሰርቱ ነዊሕ ገሩ ኣሎ።
እዚ ክሳብ 1500 ኣባላት ሃቂፉ ዘሎ ናይ ሎሚ ማሕበር ባሕሬኛታት ኤርትራ ድማ ኣብዚ ቦታ ጋልፍ ዘድሊ ቅርጽን ዓምደ ሕግታትን ኣቁሙ ብ29 ጥሪ 2015 ተመስሪቱ ኣብ ምንጣፍ ከምዝርከብ ካፕተን መሪሕ ሃብተ ይጠቅስ።


text:
ሰለማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ 2015
ፈረጀት: መልበርን (ኣውስትራልያ)
ኣብ መልበረን ኣውስትራልያ ንክልተ መዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ ተኻይዱ። እዚ ብተቓወምቲ ኤርትራውያን ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ነቲ ዓመት መጸ ብህግደፍ ዝዳሎ ብስም ፈስቲቫል ዝጽዋዕ ፕሮፓጋንዳዊ ዳንኪራ ብምቅዋም፡ ነቲ ድምጹ ተዓቢሱ ኣብ ስቓይን ዓመጽን ህግደፍ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ድምጹ ብዓውታ ንምስማዕ ዝዓለመ ተቓውሞ እዩ ነይሩ።
እዚ ንመበል 12 ዓመት ካብ ኣጋምሸት ሰዓት 6፡00 ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ንኽልተ መዓልቲ ብተኸታታሊ ዝካየድ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ብመጉልሕ ድምጺ፡ ዓበይቲ ተንቀሳቐስቲ መብራህትታት (ፓውዛ) ጭሮሖታት፡ ድርፍታት ዝተሰነየ ኮይኑ ኣብ ኣፍ ደገ ናይ’ቲ ብህግደፍ ዝዳሎ ዉራይ ዝካየድ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዉራይ ህግደፍ ኣናጸመወ ስለዝመጸ ኣብ 2014 (ዝሓለፈ ዓመት) ኣቛሪጸሞ ነይሮም እዮም። ይኹን እምበር ህዝቢ ይስዕበና’ሎ ንዝብል ፕሮፓጋንዳ ቲቢ ኤረ (ቲቪ ኤረ) ዓቢ ሃጓፍ ስለዝፈጠረ፡ ንኸይተርፍ ብህግድፍ ጥብቂ ትእዛዝ ስለዝተመሓላለፈ ብሃታሃታ ዝገበርዎ ምዃኑ ዝበጻሓና ሓብሬታ የረጋግጽ።
ህግደፍ ሓበሬታት ዓጽዮም ብጸቢብ ነቶም ዝእምንዎም ኣባላት ጥራሕ ብምሕባር ምድላዋት ይገብሩ ከምዘለዉ ቅድሚ ክልተ ሰሙን’ዩ ተሰሚዑ። ይኹን እምበር ሰለፈኛታት ኣብ ሓጺር ግዜ ምድላዋቶም ገይሮም ነቲ ንእዋርሕ ምድላው ዝተገብረሉ ዳንኬራ ህግደፍ ዕርቃኑ ከምዝውጽእ ገይሮም እዮም። ሰለፈኛታት ነቲ ከቢድ ዝናብን ንፋስን ዝነብሮ ኣየር መልበርን ተጻውሮም ተልእኾኦም ከመሓላልፉ ምኽእሎም በዚ ኣጋጣሚ ከየመስገናዮም ክንሓልፍ ኣይንደልን።
ምሉእ ሓብሬታ ንኽህልወኩም ዝተሰነደ ተንቀሳቃስን ደርቕን ስእልታት 2015 ተቀሪብልኩም ኣሎ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9265


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝተፈጠረ ጎንጺ 80 ሽሐ ሰባት ተመዛቢሎም
ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባታት ሰሜን ሸዋን ፍሉይ ዞባ ኦሮምያን፡ ዝተፈጠረ ጎንጺ ልዕሊ 80 ሽሕ ሰባት ከም ዝተዘናበሉ ኣመሓደርቲ እቲ ከባቢ ንቢቢሲ ተዛሪቦም፡፡
እቲ ጎንጺ ብቀንዲ ካብ ዝተኻየደሎም ከባቢታት ሓደ ኣብ ዝኾነ ፍሉይ ዞባ ኦሮምያ፡ ወረዳ ጅሌ ጥሙጋ 40 ሽሕ ሰባት ካብ መንበሪኦም ከም ዝተፈናቐሉ ኣመሓዳሪ እታ ወረዳ ኣቶ ጀማል ሓሰን ንቢቢሲ ገሊጹ፡፡
‘‘ብመሰረት እቲ ዛጊድ ኣብ ኢድና ዝኣተወ መረዳእታ፡ 67 ሰባት ከም ዝሞቱን 114 ሰባት ከምዝቖሰሉን ከምኡ'ውን ኣብታ ወረዳ ኣብ ዝርከባ ሸሞንተ ጣብያታት 815 ገዛውቲ ከም ዝተቓጸሉን ክንፈልጥ ክኢልና ኣለና’’ ኢሉ።
ቅድም ክብል ጉድኣት ዝበጸሖም ሰባት ናብ ሆስፒታል እንትውሰዱ ተወሳኺ መጥቃዕቲ ስለ ዝተፈጸሞም፡ መብዛሕተኦም ጉዱኣት ኣብ ገዝኦም ከም ዝተረፉን እኹል ሕክምና ከም ዘይረኸቡን እውን ሓቢሩ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ሰሜን ሽዋ ኣቶ ታደሰ ገብረጻዲቕ ብወገኑ፡ ኣብቲ ዞባ ብዝሒ ዝተፈናቐሉ ሰባት 41 ሽሕ ከምዝበጽሕ ክገልጽ እንከሎ፡ "ክንደይ ሰባት ከም ዝሞቱ ንምፍላጥ ግን ይጽናዕ ኣሎ" ኢሉ፡፡
ክሳብ ሕዚ 41 ሽሕን 625 ሰባት ከም ዝተፈናቐሉ መረዳእታ ከም ዘለዎም ዝገለጸ ኣቶ ታደሰ፡ ናብ ኣዝማዶም ዝኸዱን ናብ ካልእ ከባቢ ዝሃደሙን ስለ ዝህልዉ፡ እቲ ቑጽሪ ካብቲ ዝተገልጸ ንላዕሊ ክኸውን ከም ዝኽእል ተዛሪቡ።
ካብ ወረዳ ጅሌ ጥሙጋ ዝተፈናቐሉ ሰባት ዛጊድ ዝኾነ ሓገዝ ከም ዘይረኸቡ ዝገልጽ ኣቶ ጀማል ብወገኑ እቶም ሓረስቶት ንሓድሕዶም ይተሓጋገዙ ከም ዘለዉ ሓቢሩ፡፡
ብተወሳኺ፡ እቶም ዜጋታት ኣብ ኣብያተ ትምህርትን መሳጊድን ተበታቲኖም ከም ዘለዉን፡ ሰበስልጣን እቲ ክልል ኮነ ፌደራል ኩነታት እቶም ተፈናቐልቲ ንምርኣይ ናብቲ ከባቢ ከም ዘይመጹን ገሊጹ፡፡
ኣመሓዳሪ ዞባ ሰሜን ሽዋ ብወገኑ፡ ካብቲ ዞባ ዝተፈናቐሉ ዜጋታት ኣብ ደብረ ብርሃን፣ ኣጣዬ፣ ኤፍራታ፣ ሸዋ ሮቢት፣ ገንደ ውሃን ካልኦትን ከም ዘለዉ ብምግላጽ ነቲ ጎንጺ ፍታሕ ንምርካብን እቶም ተመዛበልቲ ሓገዝ ክረኽቡን ይሰርሑ ከም ዘለዉ ተዛሪቡ፡፡
ብተወሳኺ ኣብ ሸዋ ሮቢት፣ ኣጣየን ኤፍራታን ንተፈናቐልቲ ሓገዝ ይግበር ከም ዘሎን፡ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ግን ሐዚ እውን ተኹሲ ይስማዕ ስለ ዘሎ እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ስግኣት ኣሎ ኢሉ።
ብፍላይ እቲ ሕብረተሰብ ዘላቒ መፍትሒ ከም ዘድልዮ ኣቶ ታደሰ ይገልጽ፡፡
ብምክንያት እቲ ጎንጺ ተቛሪጹ ዝነበረ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ናብ ንቡር ተመሊሱ ከም ዘሎ ንምፍላጥ ተኻኢሉ።


text:
Radio Erena: 02 July 2019
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘጽነዖ ሕጊ፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝኾኑ ሓተትቲ ዑቕባ፣ ገና የሳቕዮም ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ተጣበቕቲ መሰላት ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ መንግስቲ’ታ ሃገር፣ ስደተኛታት ካብ ወርሓዊ ደሞዞም ሓደ ሕምሲት ኣብ ባንኪ ክተሓዝ፣ ንእስራኤል ገዲፎም ክወጹ ኣብ ዝወሰኑሉ ጥራይ ክወሃቦም ክብል ኣብ ወርሒ ግንቦት 2017 ዘውጸኦ ሕጊ፣ ንኣሰጋገርቲ ዝያዳ ዕድል ዝኸፍትን፣ ንስደተኛታት ግዳያት ዝገብርን ሙዃኑ ኣብሪሆም።
ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዓመታዊ ጸብጻቡ ከምዝገለጾ፣ መንግስቲ እስራኤል ነቲ ሕጊ ክስርዞ ጸዊዑ’ዩ።
ኣብቲ ጸብጻብ፣ ገለ እስራኤላውያን ኣስራሕቲ ነቲ ካብ ሰራሕተኛታት ዝውሰድ ገንዘብ ኣብ ክንዲ ብስም ሰራሕተኛታቶም ኣብ ባንኪ ዘእትዉዎ፣ ንገዛእ ርእሶም ይጥቀሙሉ ከምዘለዉ ኣነጺሩ’ዩ።
እቲ ኣብ ዓንቀጽ 4 ሰፊሩ ዘሎ ሕጊ፣ ስደተኛታት ካብ ኣታዊታቶም ተወሳኺ 16 ሚእታዊት ብመልክዕ ጥሮታ ክተሓዝ፣ ካብታ ሃገር ክወጹ ኣብ ዝወሰኑሉ ጥራይ ከኣ ክወሃቦም ዝብል ይርከቦ።
ነዚ ሕጊ’ዚ ንምቅዋም፣ ተጣበቕቲ መሰላት’ታ ሃገር፣ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕሪቦም እኳ እንተኾኑ፣ ክሳብ ሕጂ ምላሽ ብዘይምርካቦም፣ ንስደተኛታት ናይ ስራሕ ሸውሃቶም ዓጽዩዎ ከምዘሎ የመልክቱ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ካብዚ ሓደ ሕምሲት ወርሓዊ ደሞዝ ስደተኛታት ዝተዋህለለ፣ ልዕሊ 40 ሚልዮን ዶላር ኣኪቡ ከምዘሎ የመልክት።
መንግስቲ እስራኤል ካብ 2009 ዓመተ ምህረት ኣትሒዙ ንሸሞንተ ኤርትራውያንን ክልተ ሱዳናውያንን ጥራይ እዩ ናይ ዑቕባ መሰል ሂቡ ዘሎ።
‘’ኣብ ልዕሊ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ዝወርድ ስቓይ ይቕጽል ኣሎ’’ ተጣበቕቲ መሰላት
Radio Erena: 02 July 2019
COMMENTS
ዝገርም እዩ እዚ ኹሉ ዓመታት ንስደተኛታት መሰል ዘይምሃብ ካብ ራሲስት ምሕደራ ዝተላዕለ ናይ ፖለቲካ ኣካይዳ ናይታ ሃገር እዩ። ወይ እስራኤል ረሲዖሞ ኣብ ፈቖዶ ዓለም ተበቲኖ ዝነበሩ ህዝቢታት ኔቶም ህዝቢ ዓኦአም ግን ብጀካ ዓረባውያን ኩሉ ዓለም ኢዱ ዘርጊሑ እዩ ኣዕቊብዎም ኔሩ። ሎሚ ንሳቶም ክብረት ህላወ ስደተኛታት ጊሂሶም ኣብ እስራኤል ንዝመጽዎም ሰባት ብዘይ ክብሪ የሳቕይዎም፡ ተወሳኺ ንዘይድልየቶም ሓደ ሕምሺት ካብ ደሚዞም ቆሪጾም ክንድዚ ገንዘብ ኣኪቦም፡ እብታይ ይባሃል፡ኣብክንዲ መሰል ስደተባ ምሕላውሲ ክትስጊግ ኮለኻ ዝኾነካ ኢልካ ዝግበር ይገርም፡እዩ ብሓቂ። ወይ ኤርትራዊ ትረኽቦ መከራ።
The problem is from Us must Have to fight aur dectator not Israeles
I tinik 1/2 of aur people are spy for arabs and isaias they are infiltreted to confith the true refuges and the world!


text:
ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕን ፕረዝደንት ሩስያ ብላድሚር ፑቲን ነቲ ዝሓለፈ ሸውዓተ ዓመታት ኣብ ሶርያ ዝጸንሓ ኩናት ሓድሕድ ከብቕዕ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘካየዶ ጻዕርታት ክተሓባበሩ ተሰማሚዖም።
ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ብተወሳኺ ክልቲኦም መራሕቲ “ ኣብ ኣገዳስነት ሓባራዊ ቃልሲ ኣንጻር ግብረሽበራ ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ማእከላይ ኤስያን ከምኡ’ውን ኣብ ኣብ ቃልሲ ጸረ ግብረ ሽበራዊያን ጉጅለታት ዳዒሽ፡ ኣል ቃዒዳን ጣሊባንን ካልኦት ጉጅለታት ዝያዳ ንምትሕብባር ተሰማሚዖም” ይብል።
ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ናይ ሩስያ መዘነኦም ብቴሌፎን ዝተራኸቡ ፕረዝደንት ፑቲን ኣብ ጉዳይ ምፍታሕ እቲ ኣስታት 400,000 ሰባት ዝቐተለ ኩናት ሓድሕድ ሶርያ ምስ ፕረዝደንት እታ ሃገር ባሻር ኣል ዓሳድ ድሕሪ ምዝርራቦም ሓደ መዓልቲ ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ ቤተ መንግስቲ ሩስያ ክረምሊን ሩስያ፡ ንመራሒ ሶርያ ባሽር ኣልዓሳድ ምዕዳሙ ኣረጋጊጹ’ሎ።
ብተወሳኺ ፕረዝደንት ፑቲን ሎሚ ረቡዕ ምስ ፕረዝደንት ቱርኪ ረዚፕ ጠይብ ኤርዶጋንን ፕረዝደንት ኢራን ሓሰን ሩሃኒ ተራኺቦም ከምዝዘራረቡ ተፈሊጡ’ሎ።
ብሕቡራት ሃገራት ዝምራሕ ዝርርብ ሰላም ኣብ ጉዳይ ሶርያ ሕዳር 28,2017 ኣብ ጀነቫ ከምዝኻየድ ይፍለጥ።


text:
ሶማሊያ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ቅዋም ኢትዮጵያ ከምትድግፍ ኣምባሳደር ሶማሊያ ኣብ ኢትዮጵያ አብዲሃኪም ገሊፆም
ኣዲስ ኣበባ፣ 19 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሶማሊያ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ቅዋም ኢትዮጵያ ከምትድግፍ ኣምባሳደር ሶማሊያ ኣብ ኢትዮጵያ ዓብዲሃኪም ዓብዱላሂ ዖማር ገሊፆም።
እቶም ኣምባሳደር ምስ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፥ ዓቢዪ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነስ ንመላእ ኣፍሪካ ተስፋ ዝተሓንገጠ ፕሮጀክት ኢዩ ኢሎም።
ካብዚ ሓሊፉ ድማ እቲ ግድብ ህዝቢታት እቲ ዞባ ብኢኮኖሚያዊን ማሕበራዊን ንኽተኣሳሰሩ ምኽንያት ክኸውን እናተቓረበ ከምዝርከብ ገሊፆም።
ኣብ ዝቕፅ ወርሒ ሓምለ ዝካየድ ቀዳማይ ብርኪ ምልኢት ማይ እቲ ግድብ እዋኑ ዝሓለወን ተቐባልነት ዘለዎን ከምዝኾነ ዝሓበሩ እቶም ኣምባሳደር፥ ምልኢቱ ኣብ ታሕተዎት ተፋሰስቲ ሃገራት ዘስዕቦ ዝኾነ ይኹን ፅእንቶ ከምዘየለ ኣገንዚቦም።
ሃገሮም ሶማሊያ ኢትዮጵያ መሰል ምጥቃም ሃፍቲ ተፈጥሮኣ ከምተኽብር እውን ገሊፆም።
ብመንፅር እዚ ድማ ሶማሊያ፥ ረብሓ ኢትዮጵያን ረብሓ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪካን ኢሉ እውን ረብሓ ኣፍሪካ ብዝፅፃረር መልክዑ ኣባል ሃገራት ሊግ ዓረብን ግብፂን ምስ ግድብ ህዳሰ ተተሓሒዙ ዘመሓላላፈኦ ውሳነ ውድቂ ከምዝገበረቶ ኣገንዚቦም።
ሶማሊያ ምስ ግድብ ህዳሰ ተተሓሒዙ ንቅዋም ኢትዮጵያ ምድጋፋ፥ ንፀገማት ኣፍሪካ ኣፍሪካዊ መፍትሒ ምእላሽ ዝብል ኣካይዳ ዘረጋግፅ ከምዝኾነ ኣብሪሆም።
ሃገራት እቲ ከባቢ ካብ ዓቢዪ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ተረባሕቲ ከምዝኾና ዝገለፁ ኣምባሳደር አብዲሃኪም፥ ግብፂ ኣብ ግድብ ህዳሰ ሒዛቶ ዘላ ቅዋም ፍትሓዊ ተረባሕነትን ዘየረጋግፅን ንጎንፂ ዝዕድምን ኢዩ ኢሎም።
ሃገሮም ሶማሊያ ረብሓኣ ብምርኣይ ውሳነን ቅዋምን ሊግ ዓረብ ከምዝተቓወመት ኣገንዚቦም።
እዋናዊን ሓዱሽን ሓበሬታ ንምርካብ ናይ ቴሌግራም ገፅና ሰብስክራይብ ይግበሩ/ራ!


text:
ሕቶ - ብዛዕባ ስድራ ቤተይ ይሓስብን ይጉህን - እንታይ ክገብር ይኽእል?Jag är ledsen och orolig för min familj - tigrinska
ሕቶ
ሰላም፡ ብዛዕባ ኣብ ዓደይ ተሪፎም ዘሎዉ ስድራ ቤተይ ብዙሕ ይሓስብን ይጭነቕን እየ። ክጉህን ክጭነቕን ከለኹ እንታይ ክገብር ይኽእል?
ምላሽ
ንስኻ ኣብ ሽወደን ሃሊኻ ብዛዕባ ኣብ ዓድኻ ተሪፎም ዘሎዉ ስድራ ቤትካ ክትጉህን ክትጭነቕን ጨሪሹ ዘይንብር ነገር ኣይኮነን። እቶም ዝበዝሑ ሰባት ኣብ ከምዚ ናትካ ከቢድ ኩነታት እንተ ዝህልዉ ከምዚ ናትካ ሕማቕ ምተሰምዖም ነይሩ።
ንነብስኻ ጽብቕ እንተ ተኸናኺንካያ ነዞም ሕማቓት ስምዒታት ክትኣልዮም ቀሊል ክኸውን ይኽእል እዩ። ስዒቦም ገለ ሓገዝቲ ነጥብታት ተዘርዚሮም ኣለው።
- ዋላ ጓሂ እንተ ተሰምዓካ ጽብቕ ኮይኑ ዝረኣየካን ንኽትዛነ ዝገብርን ነገር ክትገብር ፈትን። ድሒርካ ንስምዒታትካ ክትብድሆም ምእንቲ ክትክእል ሓደ ሓደ ግዜ ካብዞም ሕማቓት ስምዒታት ከተዕርፍ የድልየካ እዩ።
- ንነብስኻ ራህርሃላን ኣኽብራን። እዚ ኣብ ከቢድ ኩነታት ኣብ ዘለኻሉ ግዜ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፣ ንስኻ ኣብዚ ስድራኻ ግን ኣብዚ ኣብዘየለውሉ ግዜ።
- እኹል ክትምገብን ክትድቕስን ፈትን። እዚ ጽብቕ ንኽትህሉ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ናይ ምድቓስ ጸገም እንተ’ለካ ኾይኑ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ተራኸብ። ኣድላዪ እንተ ኾይኑ ናይ መደቐሲ ከኒና ወይ ካልእ ሓገዝ ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
- ተንቀሳቐስ። ንኣብነት መዓልታዊ ብእግርኻ ክትንቐሳቐስ ትኽእል። እዚ ክትጭነቕን ክትጉህን ከለኻ ኣብ ኣካላትካ ጽብቕ ዝኾነ ገለ ባእታ ይፍኑ ።
- ተመሃራይ እንተ ኾንካ ትምህርትካ ቀጽሎ። ኣብ ግዜ ቐትሪ ገለ ዝግበር ነገር ክህልወካ ጽብቕ እዩ።
ኣብ ungdomsmottagning ድማ ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ከመይ ከም ዝስምዓካን፣ ከም ዘለኻን፣ እንታይ ከም ትሓስብን ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ። ንዓኻ ጽብቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ትርጉም
ፍልሰታ ዝብል ቃል ‘ፈለሰ’ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ግሲ ዝወጸ ኮይኑ፤ ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ምግዓዝ፡ ሃገርካ ሰፈርካ ገዲፍካ ምኻድ ምስዳድ ምፍላስ ማለት እዩ። ፍልሰታ ለማርያም ክንብል ከሎና’ውን ሥጋ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ጌቴሰማኒ ናብ ገነት ምፍላሱ፡ ዳኅራይ’ውን ካብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ናይ ገነት ምፍላሱ ዘመልክት እዩ። ብሓጺሩ ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ ምድያብ ወይ ምዕራጉ፡ ካብዚ ሥጋዊ ዓለም ናብቲ መንፈሳዊ ዓለም ምስግጋሩ፡ ካብዚ ሓላፋይ ዓለም ናብቲ ዘይሓልፍ ዓለም ምሕላፉ ዘመልክት እዩ።
ጾመ ፍልሰታ ክንብል ከሎና’ውን ሓዋርያት ናይ ኣዴና ሥጋ ናበይ ከምዝፈለሰን ከምዝተቐብረን ስለዘይፈለጡ እግዚአብሔር ክገልጸሎም ምእንቲ ብዛዕባ ሥጋ ኣዴናን ትንሣኤኡን ዕርገቱን ዝጾምዎ ጾም እዩ።
ዜና መዋዕል
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ኣቡኣ ኢያቄም ኣዴኣ ሐና “እም ሊባኖስ ትወጽእ መርዓት” ተባሂሉ ብመሠረት ዝተነግረላ ትንቢት ፯ ነሓሰ ተጸኒሳ ባሕቲ ግንቦት ኣብ ኣኽራናት ሊባኖስ ተወልደት። ጓል መብጽዓ ኸኣ እያ። ዝተወለደትሉ ዘመን ኸኣ ፲፭ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ እዩ።
ኣዴና ኣብ ቤት ኣቡኣ ፫ ዓመት ኣብ ቤተ መቅደስ ኸኣ ፲፪ ዓመት፡ ምስ ወዳ ኸኣ ፴፫ ዓመትን ፫ ወርሕን፡ ምስ ዮሐንስ ወልደ ነጐድጓድ ኸኣ ዳርጋ ፲፭ ዓመት ተቐሚጣ፤ ብጠቕላላ ኣብ መበል ፷፬ ዓመት ኣብዚ ምድሪ ድኅሪ ምንባራ ፳፩ ጥሪ ከባቢ ፶ ዓ.ም. ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልየት።
ትንቢት
ነቢያት ኣቐዲሞም ብዛዕባ ዕረፍትን ትንሣኤን ኣዴና ቅድስት ድንግል ብምሳሌን ብምሥጢርን ተዛሪቦም ነይሮም። ከም ኣብነት ቅዱስ ዳዊት “ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ፡ አንተ ወታቦተ መቅደስከ” (መዝ ፻፴፩፥፰) (ኦ እግዚአብሔር ንስኻን ታቦት መቅደስካን ተንሥእ፡ ናብ ዕረፍትኻ ንዓ” ኢሉ ተንቢዩ ነይሩ። ትርጉሙ ኸኣ ኦ ፈጣሪየይ እግዚአብሔር ምእመናን ናብ እተዕርፈሉ መንግሥተ ሰማያት ታቦት መቅደስካ ዝኾነት ድንግል ማርያም ሒዝካ ተንሥእ ክብል ከሎ እዩ። እዚ ኸኣ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ትንሣኤ ወዳ ከምዝተንሠአት ዘመልክት እዩ። ኣማናዊት ታቦት ዝተባህለት መኅደሪኡ ንሳ ስለዝኾነት።
ጥበበኛ ሰሎሞን’ውን “ፍትወይሲ፡ ኣቲ ፍትውተይ፡ ተንሥኢ፡ ጽብቕተየ፡ ንዒ፤ እንሆ፡ ክረምቲ ሓሊፉ፡ ዝናም ዛርዩ፡ ተወዲኡ። ዕምባባታት ኣብ ምድሪ ተራእየ፡ ጊዜ መዝሙር በጽሔ። ድምጺ ባሬቶ ኸኣ ኣብ ምድርና ተሰምዔ። በለስ ፍሬኡ ጐጐበ፡ ተኽሊ ወይኒ ዓምቢቡስ መኣዛኡ የውጽእ ኣሎ። ኣቲ ፍትውተይ፡ ተንሥኢ፡ ጽብቕተየ፡ ንዒ።” ክብል ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዕረፍትን ትንሣኤኣ ዝምልከት ነገር ጠቒሱ ኣሎ። (መኃ ፪፥፲-፲፫)
ብመሠረት እዚ ትንቢታዊ ምሳሌ ኸኣ እቲ ‘ፍትውተይ ጽብቕተይ’ እናበለ ዝጸውዐ ጐይታናን መድኃኒናኒ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ትጽዋዕ ዘላ’ውን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። እቲ ክረምቲ ሓሊፉ ዝተባህለ ኸኣ እቲ ኣብ መዋዕል ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ወዳን ዝሓለፈ መከራን ስደትን ሓዘንን እዩ። እዚ ኸኣ ካብ ምውላዳ ጀሚሩ ክሳብ ዕረፍታ ኣብ ልዕሊኣ ንዝነበረ ተጻብኦ ኣይሁድ ዘመልክት እዩ። አብ ቤተ መቅደስ’ውን ኣረጋዊ ስምዖን ‘ኣብ ነፍስኺ ሰይፊ ክኣቱ እዩ’ ኢልዋ ንዝነበረ ነገር ዘዛምድ እዩ። ከምቲ ዝተገልጸ’ውን ንሳ ብናይ ሓዘን ፍላጻ ልባ ዝተወግኣትሉ ዘመን ሓሊፉ ናይ ክርስቶስ ሕማሙ ሞቱ ቤዛነቱ ከምዝተፈጸመ ዘርእይ እዩ። ዕምባባታት ኣብ ምድሪ ተራእየ ኢሉ ከምዝመሰሎ፡ ትንሣኤኡ ኣብ ምድሪ ተገሊጹ፤ ተሰቢኹ ንማለት ብምሳሌ ዝገለጾ ኸኣ እዩ። ብድምፂ ባሬቶ መሲሉ ኸኣ ድምፂ ሓዋርያት ኣብ ኵላ ምድሪ ከምዝተሰመዐን ከምዝበጸሐን ዝገልጽ እዩ። ቅዱስ ዳዊት’ውን ነዚ ኣመልኪቱ “ውስተ ኵሉ ምድር ወፅአ ነገሮሙ። ወእስከ አጽናፈ ዓለም በጽሐ ነቢቦሙ” (ድምፆም ናብ ኲሉ ምድሪ፡ ቃላቶም ድማ ክሳዕ ወሰን ዓለም ይወጽእ ኣሎ፡) ኢሉ ከምዝተነበዮ ማለት እዩ። (መዝ ፲፰፥፬)
“በለስ ፍሬኡ ጐጐበ፡ ተኽሊ ወይኒ ዐምቢቡስ መኣዛኡ የውጽእ ኣሎ።” ምባሉ’ውን እቲ እተዘርአ ቃል፡ ዝተሰብከ ትምህርትን ፍረ ክርስትና ኣፍርዩ፤ ኣብ ምእመናን’ውን ሰናይ ግብሪን (ፍረ) መንፈሳዊ ተጋድሎን ክረኣይ ጀመረ። ኣብ ኵሉ ዓለም ኸኣ ኣብያተ ክርስቲያን ተተኺሎም፡ ብሃይማኖት ምዕንባቦምን ፍረ ምሃቦምን መዓዛ ምግባርን ምቕራብን ድኅሪ ምጅማሮም ኣዴና ንኸተዕርፍ ብጐይታ ከምዝተጸወዐት ዘረድእ ድንቂ ትንቢት እዩ።
ታሪኽ
ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላክ ብ ፳፩ ጥሪ ኣብ መበል ፷፬ ዕድሚኣ ከም ዘዕረፈት ብንጹር ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ተመዝጊቡ ኣሎ። ኵሉ እኳ ሞተ ሥጋ ዝመውት እኳ እንተኾነ፡ ሞተ ማርያም ግና ንኵሉ ዘድንቕ እዩ ከምዝተባህለ ወላዲተ አምላክ ክነሳ ንሳውን ከተዕርፍ ኣምላኽ ቅዱስ ፍቓዱ ኮነ።
ሓዋርያት ገኒዞም ክቐብርዋ ክኸዱ ከለዉ፡ ጌተሰማኒ ከይበጽሑ ከለዉ እቶም ወትሩ ዝጻብዕዋ ኣይሁድ ሕጂ’ውን ሸለል ከይበሉ ብእከይ ቅንኢ ተላዓዒሎም ሥግኣ ከቃጽሉ ተኣኪቦም መጹ። እዚ ዝገበረሉ ምኽንያት ድማ ንሓዋርያት “ቅድም ንወዳ ቀቢሮሞ ከብቕዑ፡ ኣብ ሣልስቱ ተንሢኡ፡ ኣብ ፵ መዓልቱ ናብ ሰማይ ዓሪጉ፡ ዳግማይ ኸኣ ክምለስ እዩ ኢሎም ንሕዝቢ ብዙኅ ኣታሊሎሞን ወሲዶሞን፣ ሕጂ ድማ ስቕ እንተበልናዮም ነዚኣ’ውን ከም ወዳ ወሲዶም ኣብ ዘይንፈልጦ ኣንቢሮም ንሳ’ውን ተንሢኣ እናበሉ ክህውኹና ክነብሩ እዮም” ካብ ዝብል እከይ ሓሳብ’ዩ። ብመሠረት ምኽሮም ኸኣ ታውፋንያ ዝተባህለ ሓደ ካብቶም ኣይሁድ ጎበዝ ሰብኣይ ንሥጋ ቅድስት ማርያም ምእንቲ ከንድዳ ዓራታ ክግምጥላ ኢሉ ናብቲ ሓዋርያት ተሸኪሞሞ ዝነበሩ ዓራት ብድፍረት ቀረበ። ነቲ ዓራት ምስ ሓዞ፡ ቅዱስ ገብርኤል ካብ ሰማይ ወሪዱ ንታውፋንያ ኣእዳዉ ቆረጾ ኣብቲ ዓራት ድማ ተንጠልጢለን ተረፋ። ብድኅሪ’ዚ ምስ ዮሓንስ ገይሩ ብደመና ተነጢቓ ኣብ ገነት የእትዩ ኣብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ኣንበራ። ዕርገታውን ብምስጋና መላእኽቲ ብስግደት ሰማእታት ዝተሰነየ እዩ ነይሩ። ታውፋንይ ግና ብዝፈጸሞ ክፉእ ግብሪ ተጣዒሱ ናብ ኣዴና ስለዝተማኅጸነ ብኅቡእ ተኣምራት ኣእዳዉ ናብ ናይ ቀደመ ሰፈረን ተመሊሰናሉ እየን። (ስንክሳር ዘጥር ፳፩)
ድኅሪ’ዚ ሓዋርያት ካብኦም ብምፍላያ ጥራይ ዘይኮነ ኣበይ ከም ዘላን ኣበይ ከም ዝኣተወትን’ውን ስለ ዘይፈለጡ ብብዙኅ ሓዘንን ብኽያትን ድኅሪ ምጽናሕ፡ ቅዱስ ዮሓንስ ካብ ኣዴና በረኸት ተቐቢሉ ካብ ገነት ምስ ተመልሰ ከመይ ኮነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ በልዎ፡ ኣብ ትሕቲ ዕፀ ሕይወት ከም ዘላ ነገሮም። ዮሓንስ ርእይዋ ንሕና ከይረኣናያ ብምባል ብመንፈሳዊ ቅንኢን ፍቕርን ተበጊሶም በቲ ሓደ ባዕሉ ዮሓንስ ብዝሓበሮም ኸኣ በቲ ካልእ ኣብ መጀመርያ ነሓሰ ጾም ጀመሩ። ንኽልተ ሰሙን ምስ ጾሙ ኣብ መወዳእታ ናይታ ካልአይቲ ሰሙን ሰንበት መዓልቲ ጐይታ ባዕሉ ንሥጋ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣምጺኡ ሃቦም፤ ንሳቶም ኸኣ ብዓቢይ ዝማሬን ውዳሴን ከምኡውን ብጽኑዕ ምህለላ ኣብቲ ዝተዳለወ መካነ ዕረፍቲ ኣብ ጌተሰማኔ ቀበርዋ። (ስንክሳር ዘነሐሰ ፲፮)
ኣብ ሣልስታ ሠሉስ መዓልቲ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ካብ’ቲ ብስብከተ ወንጌል ከይዱዎ ዝነበረ ሃገረ ስብከት ብደመና ተጻዒኑ እናተመልሰ ከሎ፡ ብ፲፮ ነሓሰ እግዝእትነ ማርያም ካብ መቓብር ተፈልያ ተንሢኣ መላእክት ብግርማ ናብ ሰማይ ከዕርግዋ ከለዉ ከኣ ኣብ መገዲ ኣብ ሰማይ ተገልጸትሉ። ኵሎም ሓዋርያት ዕርገታ ርእዮም ንሱ ዝተረፈ ኸኣ መሰሎ። ሕጂ’ውን ትንሣኤ ቅድስት ድንግል ከይረኣየ ዕርገታ ብምርካቡ “ብመጀመርያ ናይ ወድኺ ትንሣኤ ሕጂ ኸኣ ናትኪ ትንሣኤ ከይረኣኹ ተሪፈ” ብምባል ብጓሂ “ወፈቀደ ይደቅ እምደመናሁ” ከም ዝበለ ካብቲ ተጻዒንሉ ዝነበረ ደመና ክወድቅ ክሳብ ዝደሊ ኮነ። ቅድስት ድንግል ማርያም ግን ኣይትሕዘን ምኽንያቱ እዚ ምርኣይ’ዚ እንትርፎ ንዓኻ ንካልእ ኣይተዋህበን ኢላ ኣጸናንዓቶ፤ መግነዚኣ ሂባ ድማ ፍልሰታ ከበስሮም ናብቶም እኩባት ሓዋርያት ኣፋነወቶ።
ሽዑ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ናብ ሓዋርያት ከይዱ ከም ዘይፈለጠ ኮይኑ “ጒዳይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምሲ እንታይ ኮነ ገለ ነገር’ዶ ኣይረኸብኩምን” በሎም። ንሳቶም ድማ እቲ ነገር ዘርዚሮም ሓበርዎ፤ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ግና “እዚ ከመይ ኢሉ ክኸውን ይኽእል፡ መቓብራ ከፊትኩም ሥጋኣ እንተዘይኣርኣኹምኒ ኣይኣምንን’የ” በሎም። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ብተግሣጽ “ንስኻ ኵሉ ግዜ ማንታ ዝልቡ ተጠራጣሪ ኢኻ ቅድም ትንሣኤ ክርስቶስ እናተነገርናካ፡ ኣእዳው እንተዘይሓዝኩ ዝተወግአ ጎኑ ከይዳህሰስኩ ኣይምንን ኢልካስ ሕጂ’ውንዶ ከምኡ ትብል ኣለኻ” በሎ። ቅዱስ ቶማስ ግና ናይ ልቡ ኣብ ልቡ ገይሩ ሥጋኣ ከርእይዎ ግድን በሎም።፣ ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ እናሓዘነ ሥጋኣ ከርእዮ ምስ ሓዋርያት ናብ መቓብራ ወሰዶ። እንተኾነ ተንሢኣ ስለዝነበረት መቓብራ ከፊቱ ሥጋኣ ክረኽቦ ኣይከኣለን። በዚ ነገር ተሰናቢዶም ከለዉ፤ ሽዑ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ፍልሰታ ኣዴና ከምዝረኣየ ኣበሰሮም፡ መረጋገጺ ድማ እታ ዝተገንዘትላ ቅናታ ሃቦም። ንበረኸት ድማ ነቲ ሰበን ቆራሪጾም ተኸፋፊሎም ነናብ ሃገረ ስብከቶም ከይዶም።
ስለዚ ኸኣ ፲፮ ነሓሰ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ነቢይ ዳዊት “ተንሥእ እግዚኦ አንተ ወታቦተ መቅደስከ” ኢሉ ኣቐዲሙ ከም ዝተዛረቦ እምኒ ኣልዕሉለይ መቓብር ክፈቱለይ ከይበለት ማኅተም መቓብር ፈቲሓ ልክዕ ‘ከም ትንሣኤ ወዳ’ ካብ መቓብር ተፈልያ ዝዓረገልትሉ ክቡር መዓልቲ’ዩ።
ከም’ቲ ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ትንሣኤኣን ዕርገታን ንከርእዮም ድማ ኣብ ዓመታ ከምቲ ናይ ቅድሚኡ ክልተ ሱባኤ ኣተዉ። ጾሎቶም ተቐቢሉ ኸኣ ንኣዴና መንበር፡ ንቅድስ ጴጥሮስ ንፍቅ ካህን፡ ንቅዱስ እስጢፋኖስ ኸኣ ገባሬ ሰናይ ዲያቆን ገይሩ ቀዲሱ ንኵሎም ድኅሪ ምቝራቡ ኸኣ ዕርገታ ኣርኣዮም። ቅድሚኡ ዘይተራእየ ድማ ኣብዚ መዓልቲ ዓቢ ሓጎስን ፍስሓን ኮነ።
ጾመ ፍልሰታን ፍሉይነቱን
እዚ ጾም እዚ ካብቶም ሸውዓተ ኣጽዋማት እቲ ሓደ እዩ። ሕዝብና ንኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብዘለዎ ልዕል ዝበለ ኽብርን ፍቕርን እዚ ጾም’ዚ ብፍሉይ ክጾሞ ኢና እንርእዮ። እዚ ኸኣ ሕጻን ዓቢይ ከይፈለየ ኵሎም ምእመናን ብዝደመቐን ልዑል ተሳትፎ ብዘለዎ ኣገባብን ክጾምዎ ኢና እንርኢ።
ሕጻናት ኸኣ ምስቲ ኣብዚ ጊዜ እዚ ትምህርቲ (ዘመናዊ) ዘይምህላዉ ኣብ ጾም ይኹን ኣብ ቅዳሴ ከምኡውን ካብ ካልእ ጊዜ ብዝተፈለየ ቅዱስ ሥግኡን ክቡር ደሙን ኣብ ምቕባል ዘለዎም ተሳትፎ ልዕል ዝበለ እዩ። እቲ ካልእ ብፍሉይ ኣብ ቀጽሪ ቤተ ክርስቲያን ዝረአ ኸኣ ሕጻናትን ንኣሽቱ ኣወዳትን ኣዋልድን ብመትሓዚ ማይ (ብጃሎን) ካብ በቤቶም ማይ ብምምላእ ኣንጊሆም ናብ ቤተ ክርስቲያን እናዘመሩ ዝኸድዎ ደስ ዘብል ኣገባብ እዩ። እቶም ሕጻናት ኸኣ ጸሎቶም ኣብጺሖም ብካህናት ድኅሪ ምብራኽ በቲ ዘምጽእዎ ማይ ኣብ ዕሙራት ኣግራባትን ከውልታትን ብምዃን ክሕጸቡ ምርኣይ ክሳብ ክንደይ ፍቕሪ ኣዴና ከምዝሰረጾም ዘርእይ እዩ። “ህየንተ አበውኪ ተወልዱ ለኪ ደቂቅ” (ኣብ ክንዲ ኣቦታትኪ ውሉድ ተወሊዶሙልኪ) ዝብል ቃል እግዚአብሔር ዘዘካኽር ኸኣ እዩ። (መዝ ፵፬፥፲፮)
መንእሰያትን ዲያቆናትን ኸኣ ካብ ካልእ ጊዜ ብዝተፈለየ ማለት ዝያዳ ኣብዚ ጊዜ እዚ ነዊሕ ሰዓታት ክጾሙን ክጽልዩን ክሰግዱን መዓልታዊ ከቕድሱን ብብዝኂ ይረኣዩ እዮም። ኣብ ክንዲ ናይ ኣጽዋማት ምግቢ’ውን ጥረ ምረ እናበልዑን፡ ካብ ዓራቶም ወሪዶም ኣብ መሬት ብምድቃስ ዝጾምዎ’ውን ኣለዉ። ገሊኦም’ውን ኣብ ገዳማት ብምኻድ ነቲ ክልተ ሰሙን ብሱባኤ ከሕልፍዎ ዝምረጹሉ ጊዜ’ውን እዚ ጾም ፍልሰታ እዚ እዩ። ብሓቂ ድማ እዚ ጾም’ዚ ናይ በረኸትን ጸጋን ጾም ምዃኑ ብጋህዲ ዝረኣዩ እዋን ኸኣ እዩ።
እቶም ዓበይትን ብፍላይ ኸኣ ኣብ ገዳማት ዘሎ ሥርዓተ ጾም ዝምስጥን መናንያንን መነኮሳትን ብሓቂ ምድራውያን መላእኽቲ ኮይኖም ብዝያዳ ዝርከቡሉ እዩ። ጸሎቶም ኣይጋደፈና።
ምኽንያት በዓል
ከምቲ ኣቐድም ኣቢሉ ዝተጠቕሰ፡ ሓዋርያት ዝጾምዎ ጾም ኣብ ክልተ ሰሙኑ ይፈጸም ደኣ እምበር ድኅሪ ሥጋኣ ተቐቢሎም ምቕባሮም ትንሣኤኣን ዕርገታን ኣብ ሣልስት እዩ ተፈጺሙ። ስለዚ ኸኣ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያት ንዝጾምዎ ክልተ ሰሙንን ከምኡውን ትንሣኤኣ ክሳብ ዝኾነሉ ዕለት ብጠቕላላ ደሚራ ክጽወም ሥርዓት ሠሪዓ ኣላ። በዚ መሠረት ኸኣ ምእመናን ናይ ሓዋርያት ኣብነት ብምኽታል፡ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም በረኸት ንምርካብ ዓመት መጸ ብሰላም ብፍቕሪ ክጾምዎ ይርከቡ ኣለዉ። “ሞት ብጥሪ፡ ብነሓሴ ቀብሪ” ከምዝተባህለ ኸኣ ተቐቢራ ኣብ ሣልስታ ማለት ሓዋርያት ሱባኤ ካብ ዝጀመሩሉ ኣብ መበል ፲፮ መዓልቲ ማለት ቅድስት ድንግል ማርያም ዝፈለሰትሉ (ዝዓረገትሉ ) ዕለት ፲፮ ነሓሰ ቤተክርስትያን ዓመት መጸ ብኽብ ዝበለ ክብሪ ተብዕሎ። እዚ በዓል እዚ ኸኣ ሓደ ካብቶም ፴፫ በዓላተ ማርያም እዩ።
እንታይ ንግበር
እዚ ንኣትዎ ዘሎና ጾም ኸኣ ኣቦታትና ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዝረኸቡሉ ከም ምዃኑ ንሕናውን ከምኣቶም ክንረብሓሉ ኮይንና ከምቲ ክንጾሞ ዝግበኣናን ዝተኣዘዝናዮን ኮይንና ክንጾሞ ኣሎና። ንድኅሪት ዝጐተናን ዘትረፈናን ከምኡውን ዘሰናኽለና ሥጋዊ ሓሳባትና ንድኅሪት ገዲፍና ምሉእ ሓሳባትና ናብቲ ወሃቢ ኵሉ ጸጋ ዝኾነ እግዚአብሔር ኣእምሮና ክንእክብ፡ ብጸሎትን ሰናይ ተግባራትን ትሩፋትን ክንጽመድ ኣሎና።
ብንስሓ ነፍስና ሓጺብና፡ ካብ ክፉእ ዘበለ ማለት ካብ ቂምታ ባእስን ክርክርን ክፋእ ወዘይመስሎ ኵሉ ርሒቕና፡ እግዚአብሔር ዝሠመሮ ሰናይ ምግባረ ትሩፋት እናፈጸምና ብምሉእ ልብና ናብ እግዚአብሔር እንተደኣ ተመሊስናን ለሚንናዮን ኵሉ እቲ ዘድልየና ከምዝህበና እሙን ነገር እዩ። እዚ ጊዜ እዚ ፈቓድ ኣምላኽ ንምሥማር፡ ሥጋዊ ሓሳባትና ነውንዝፈሉ፡ ሰማያዊ ስንቂ እንእክበሉ፡ ንዝዓበየ መንፈሳዊ ጸጋ እንጽዕተሉ እዩ።
ኵልና ኸኣ ኣብዚ እዋን እዚ ብዝተፈላለየ ሽግራት ንዘለዉ ምእመናን ኣኅዋትን ኣኃትን ብጸሎት ክንዝክሮም ይግባእ። እግዚአብሔር ካብ በብዘለዉዎ ሽግርን መከራን ከናግፎምን መስተርኆት ክፍጠረሎምን ናብ እግዚአብሔር ብፍቕሪ ኮይንና ክንልምን ይግባእ። ስለ ነፍስና ጥራይ ዘይኮነስ ስለቶም ኣብ ሽግርን ጸገምን ዘለዎ ምልማን ሓደ ካብቲ መግለጺ ፍቕሪ እግዚአብሔር እዩ። ምኽንያቱ ፍቕረ ቢጽ ዘይብልና ፍቕረ እግዚአብሔር ኣሎና ክንብል ዝከኣል ስለዘይኮነ። ስለዚ ብፍላይ ከኣ ብሰንኪ ስደት ንዝመጽእ ሕማምን መከራን ኣቦታትናን ኣዴትናን፡ ኣኅዋትናን ኣኃትናን ናይ ነፍስ ወከፍና መከራ ምዃኑ ፈሊጥናን፤ ኣብ ውሽጥና ካብ ልብና ተሰሚዑና ክንልምን ይግባእ። እቲ ቅዱስ ቃል’ውን ከምዚ ይብል። “ነቲ ዝረኣዮ ሓዉ ዘየፍቅሮስ፡ ነቲ ዘይረኣዮ ኣምላኽ ኬፍቅሮ ኣይከኣሎን እዩ እሞ፡ ንሓዉ እናጸልኦስ፡ ንኣምላኽ ኤፍቅሮ እየ፡ ዚብል እንተሎ፡ ንሱ ሓሳዊ እዩ።” (ቀዳማይ ዮሓ ፬፥፳)
ስለ ኣብ ቡዙኅ ማዕበላዊ ፈተና ትናወጽን፡ ትገማጠልን ዘላ ኣማናዊት ሐመርና ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን መራሕታን ኸኣ ጸሎት ምቕራብ ካብ ዝግባእሉ እዋን ኸኣ እቲ ዝበለጸ እዚ ጾም ፍልሰታ እዚ እዩ። መርከብና እናተሰብረትን ማይ እናኣተዋን ኣብ ውሽጣ ከሎና ከምዘይምልከተና ኮይንና ንርከብ እንተደኣ ኣሎና፡ ኣብ ፍጹም ዕሽነት ወዲቕና ከምዘሎና ክንስሕቶ ዘይብልና ሓቂ እዩ። መን ኣሎ መርከቡ ኣብ ማእከል ባሕሪ ነፋሳት እናገማጠላ ማዕበላ እናነወጻ ‘ንዓይ ኣይምልከተንን’ ኢሉ ትም ዝብል? መን ኣሎ ‘ጠፋእና’ ኢሉ ናብ ኣምላኹ ዘይልምን? ስለዚ ብሓቂ ቅድሚ ኵልና ሓመርና ንፍለጣ፤ ስለ ሓመርና ኸኣ ንጸልይን ንትጋህን።
ብዙኅ ክንጽልዮ ዝግባእና ነገር’ውን ከምዘሎ ኣብ ልቢ ነፍስ ወከፍና ዘሎ ነገር ኸኣ እዩ። እግዚአብሔር ከኣ ክሰምዓና ከምቲ ንሱ ዝፈትዎ ኮይንና ክንርከብ ኵልና ብመንፈሳዊ ገድሊ ንጽናዕ። ፍጹም እንእመና እንተደኣ ኮይንና ከኣ ኣዴና ወትሩ ብቃል ኪዳና ምሳና እያ። ደቃ ስለዝኾንና ኸኣ ኣይትገድፈናን እያ። ናብ ፍቁር ወዳ ትልምነልና ኸኣ እያ። ኣብቲ ሓቀኛ መንገድን ሕይወትን ጸኒዕናን እንተደኣ ተመላሊስናን ኸኣ ጸሎታን አስተበቍዖታን ኣብ ቅድሚ አምላኽ ወትሩ ተሰማዒ እዩ እሞ ስለቲ ዝግበረልና ነገር ደስ ክብለና እዩ።
በረኸትን ረድኤትን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ቤተ ክርስቲያናን ሃገናን ሕዝብናን ይኹን። ኣሜን ኣሜን ኣሜን!!!
ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ደጋፊ እስላማዊ መንግስቲ/ዳዕሽ/ ተባሂሉ ዝእመነሉ ሓደ ላዕለዋይ መራሒ ኣል-ሸባብ ብድቢያ ከምዝተቐትለ ነበርቲ ደቡባዊ ሶማል ንምንጭታት ቪኦኤ ክፍሊ ሶማል ገሊጾም።
እቲ ላዕለዋይ መራሒ አል-ሸባብ ሸኽ ሑሰን ዓብዲ ገዲ ምስ ካልኦት ኣርባዕተ ተዋጋእቲን ኣብ ማእኸላይ ዞባ ጁባ ጉድለይ ኣብ ዝተባሃለ ከባቢ ብድቢያ ተቐቲሎም ኣለው።
ገዲ ላዕለዋይ ምሁር ኣል-ሸባብን ክሳብ ቀረባ ጊዜ ናይቲ ጉጅለ ምኽትል ኣመሓዳሪ ዞባ ጁባን ከምዝነበረን ንኣል-ሸባብ ብምግዳፍ ንተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ንእስላማዊ መንግስቲ ዒራቕን ሶሪያን/ዳዕሽ/ ንኽድግፉ የእምን ከምዝነበረን ጸብጻባት ይሕብሩ።
ኣል-ሸባብ ኣብ ልዕሊ ዕጡቓት ደገፍቲ ዳዕሽ መጥቓዕቲ ክፍጽም እዚ ንሳልሳይ ግዜ ምዃኑ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።
ምስ'ዚ ዝተኣሳሰረ ዜና ናይ መን ምዃና ዘይተፈልጠት ነፋሪት ትማሊ ሰንበት ካብ ሞቓድሾ 120 ኪ.ሜ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ መደብር ኣል-ሸባብ ብዝፈጸመቶ መጥቓዕቲ ብዉሑዱ ሸሞንተ ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ተቐቲሎም ይብሉ ነበርቲ'ቲ ከባቢ።
ካብ መንጎ እቶም ዝተቐትሉ ብዉሑዱ ሰለስተ ታሕተዎት ኣዘዝቲ አል-ሸባብ ክኾኑ ከለው ነበርቲ'ቲ ከባቢ እዚ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣሜሪካ ዝፍጸመኦ እዩ ኢሎም ይኣምኑ።ካብ ፔንታጎን ዝተወሃበ መግለጺ ግን የለን።


text:
Radio Erena: 03 August 2017
ተኽለ ገብረልኡል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝመበቖሉ ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ግሪንላንድ፣ ፈደረሽን እታ ርእሰ ምምሕዳር ብዓሌታዊ ኣድልዎ ካብ ስርሑ ከምዝሰጎጎ ገሊጹ።
ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ AFP ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ተኽለ ገብረልኡል ንሃገራዊት ጋንታ ግሪንላንድ ንኣርባዕተ ዓመታት ዘሰልጠነ ክኸውን እንከሎ፣ ብተደጋጋሚ እዋን ግዳይ ዓሌታዊ ጸርፍታት ክኸውን ከምዝጸንሐ’ዩ ዘመልክት።
ጋዜጣ ሰርሚስታክ ብወገና፣ ወዲ 14 ዓመት ቆልዓ እንከሎ ናብታ ግዝኣት ደንማርክ ዝነበረት ርእሰ ምምሕዳር ግሪንላንድ ከምዝኣተወ ብምሕባር፣ ተኽለ ኑክ ቢ 67 (Nuuk B-67) ንዝተባህለት ንእሽቶ ክለብ ኣብ ዘሰልጥነሉ ዝነበረ እዋን’ውን ኣብ ሜዳ ብደገፍቲ ዓሌታዊ ጸርፊ ከምዝተጸርፈ ንሓንቲ መደበር ቴሌቪዥን ከም ኣብነት ብምጥቃስ ኣብ ዓምዳ ኣስፊራ።
ሓደ ካብ ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ እታ ሃገር፣ ንኣሰልጣኒ ተኽለ ገብረልኡል ምስ ባናና ምስ ዝበልዕ ህበይ ኣመሳሲሉ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ኣብ ትዊተር ስእሊ ድሕሪ ምዝርግሑ ብፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ግሪንላንድ ተኣጊዱ’ዩ።
ይኹን’ምበር እቲ ፈደረሽን ብዛዕባ ምስጓግ ተኽለ ካብ መዝነት ምስልጣን ንሃገራዊት ጋንታ ኣምልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ምስ ዝኾነ ዓሌታዊ ኣድልዎ ከምዘይትኣሳሰር’ዩ ዝማጎት።
ተኽለ ገብረልኡል ኣብነታዊ ናይ ስፖርት ዲስፕሊን ስለዘጉደለ፣ ቦርድ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ግሪንላንድ ፣ዝሓለፈ ሓሙስ 27 ሓምለ ክሶጎ ከምዝወሰነ ፕረዚደንት ናይቲ ፈረደረሽን ጆን ቶርሰን ይጠቕስ።
እንተኾነ፣ “ንትሕቲ ዕድመ ቆልዓ ጸሪፍካ” ተባሂሉ ዝቐረበሉ ክሲ ምጉዳል ዲሲፕሊን፣ ነቲ ዝወረዶ ዓሌታዊ ኣድልዎ ንምሽፋን ዝተማህዘ ምዃኑ’ዩ ዝጣበቕ እቲ ኣሰልጣኒ።
==========================


text:
Category: Home
ወዲ-ትካቦ ልዕሊ 20 ዓመታት ምስ ሓንቲ ቅኒት
ልዕሊ ዕስራ መጻሕፍቲ ዝደረሰን ኣዝዩ ብዙሕ ፍሩይ ኣህጉራዊ ንጥፈታት ተጸዋዒ ኮይኑ ዝተሰየመን፡ ብራዚላዊ ደራሲ ፓውሎ ኬልዮ፡ The Alchemist ንእትብል ብልዕሊ ሰብዓ ቋንቋታት ዓለም ዝተተርጐመት መጽሓፍ ዝጸሓፈ እዩ። The Alchemist ካልአይቲ መጽሓፍ ፓውሎ ኬልዮ ኮይና ካብቲ ዝተጻሕፈትሉ እዋን 1988 ክሳዕ 1993 ኣብ ብራዚል እውን እንተዀነ ብንኡስ መልክዕ ዝተዘርግሐትን ተፈላጥነት ዘይነበራን መጽሓፍ እያ። ፓውሎ ኬልዮ እውን ኣብ […]Read More ወዲ-ትካቦ ልዕሊ 20 ዓመታት ምስ ሓንቲ ቅኒት
ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ
ሕጂ ዳርጋ ኩሉ ሰብ ተሃኑ ዘውጽአ ይመስል እሞ ቁሩብ ብዛዕባ”ትግራይ” ክንዛረብ፡፡ እንታይ ብዛዕባ ትግራይ? ብዛዕባ ትግራይ ዋላ ሓንቲ ክንዛረብ ኣይንኽእል ኢና። ምኽንያቱ ዓቕሚ ስለዘይብልና። ብዛዕባ እቲ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ከይዱ ብዝኾነ መለክዒ ኣብ ዘይብጽሖ ኲናት ዝሳተፍ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ግን ክዝረብ ይከኣል እዩ፡፡ እቲ ንባዕሉ እውን ግዳይ ናይ ብዙሓት ረቛሒታት ዝኾነ ሰራዊት ግና ብዛዕባኡ ክትዛረብ […]Read More ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ
ኣሲምፕቶት
እንቶሽ፡ ከም ጠስሚ ኣብ ልዕሊ ሽሮ ንቛንቋን ባህልን ትግርኛ
ገጣሚ፡ ዮናስ ወልደሩፋኤል ኣሕታሚን ዘርጋሕን፡ ኣሕታሚ እምኵሉ ዓመተ-ሕትመት፡ 2019 መጽሓፍ እንቶሽ ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ብቐሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ዝተጻሕፉ ግጥምታት ሒዛ ብኣሕታሚ እምኵሉ ዝተሓትመት መጽሓፍ እያ፡፡ ኣብ መእተዊ ንብዙሕ ምርምርን ተገንዝቦን ስነ-ጽሑፍ ካብኡ ናብኡ ድማ ስነ-ግጥሚ ዝዕድም ጽሑፍ ብገጣሚት ይርግኣለም ፍስሃ ዝተጻሕፈላ ድማ እያ፡፡ ኣብ መጽሓፍ እንቶሽ ዘለዉ ግጥምታት ንምስትምቓር ይዅን ንምርዳእ መራትዕን መደግፍታን ዘየድሊ እኳ […]Read More እንቶሽ፡ ከም ጠስሚ ኣብ ልዕሊ ሽሮ ንቛንቋን ባህልን ትግርኛ
መንነቶም ዘይግለጹ ተጻባእቲ ዶ ምኽንያቱ ዘይግለጽ መሕብኢ፧
‘’ብርግጽ ኣብዚ መገዲ ተጻባእቲ ኣሎዉ። ክንስዕሮም ኢና። ሕሱማት፡ ዘየናሕስዩ ጸላእቲ’ዮም፡ ከውድቑና ይዳፍኡ፡ ክሕንኩሉ ይፍትኑ፡ ሰንከልከል ንብል እምበር ኣይንወድቕን። እንተወደቕና እውን፡ ተሲእና ንጎዪ። ከሰምብዱና ከፈራርሁና ከጀጅዉና ይመጣጠሩ፡ ይፍክሩ፡ ይሕንሕኑ። ይደኽሙ’ምበር ንሕናስ ድምብርጽ ኣይብለናን፡ ናብቲ ሸቶና ንሸብብ። ንጌጋ ፈሪሕና ኣእዳውና ኣይነጣምርን፡ ዝያዳ እኳ ንጽዕት። ነቶም ብጸልማት ዝመላለሱ ኣብ ብርሃን ብሓቂ ንምክቶም፡ ንስዕር።’’ እዚ ሕጡበ-ጽሑፍ እዚ፡ ኣኽሊል ሃይሉ […]Read More መንነቶም ዘይግለጹ ተጻባእቲ ዶ ምኽንያቱ ዘይግለጽ መሕብኢ፧
ብምንጽጻር
ብምንጽጻር! ንፕረዚደንት በሽር ብድምጹ ኣምጺኡ ብድምጹ ድማ ዝኣልዮ ዘሎ ህዝቢ ሱዳን፡ ንትብዓቱ ዝበቅዕን ድሌታቱን ቀዳምነታቱን ኣለልዩ ዘተግብርን መንግስትን መርሒነትን የምጽኣሉ። ዝዀነ ደላይ ጽቡቕን ፈታው ህዝቢ ሱዳንን ዝዀነ ሰብ ክብሎ ዝኽእል እዚ ጥራይ እዩ። እቲ ካልእ ዕዮ ባዕሉ ህዝቢ ሱዳን ይፈልጦን ይኽእሎን እዩ። ምስ ምእላይ በሽር ተኣሳሲሩ ብብዙሓት ኤርትራውያን ዝስማዕ ዘሎ ዘረባታት ግን ሓቂ ዘይምፍላጥ ወይ […]Read More ብምንጽጻር
ዝቕጽል ስጒምቲ ኣብ መስርሕ ለውጢ እንታይ እዩ ክኸውን?
ፈለማ ንገብሮ ጠፊኡና ነዕወንውን ነይርና። ደሓር ነብስና ክንከላኸልን ሓቀኛታት ምዃንና ከነርእን ፈቲንና። ከምዚ እንከሎ ንሳቶም ከጥቅዑና ዝከኣሎም ገይሮም። ተኸላኺልና። ጸኒሕና ክንማጎት ጀሚርና፡ ዝምልሰልና እኳ እንተዘይረኸብና ግን ቀጺልናዮ። ልምምድና ንለውጢ ብውልቅን ብእኵብን ቀጻሊ ነይሩ። ሃንደበት ዘይኰነ ኣብ ነዊሕ መስርሕ፣ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ ዝወሰደ መስርሕ ለውጢ ክመጽእ ጀሚሩ። ንሕና ከነጥቅዕ ንሳቶም ክከላኸሉ ጀሚሮም። እዚ መስርሕ እዚ […]Read More ዝቕጽል ስጒምቲ ኣብ መስርሕ ለውጢ እንታይ እዩ ክኸውን?
ይኣክል፡ ብዓይኒ ንስሪ እንክርአ
ብግዱሳት ሃገራውያን ኤርትራውያን ዝጀመረ፡ «ይኣክል» ዝተሰምየ ጐስጓስ ሕድሕድን ናብ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐንዐ ጻውዒት ብድሆን ኤርትራውያን፡ ዝርጋሐኡ እናሰፍሐን ዘልዕሎም ኣርእስታትን እናዓበዩን እናሰፍሑን ይቕጽል ኣሎ። እዚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝካየድ ዘሎ ሃገራዊ ንጥፈታት፣ ብዝተወሰኑ ኣዕሩኽን መፍልጥትን ጀሚሩ ብዘደንቕ ስንሰለታዊ መርበብ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብ ምሉእ ዓለም ናብ ዘለዉ ኤርትራውያን ተባጺሑ ክላባዕ ምኽኣሉ፣ ዘመናዊ ቴክኖለጂ ብዝፈጠሮ ዕድል ማሕበራዊ […]Read More ይኣክል፡ ብዓይኒ ንስሪ እንክርአ
ድሕሪ ንባብ …
ተልእኾይ ናብ ኣቢሲንያ፡ ብእንግሊዛዊ ዲፕሎማት ጀራልድ ሀርበርት ፖርታል፡ ኣብ 1891 ተጻሒፉ፡ ኣብ 2017 ብነጋሽ ኣስፋሃ ዝተተርጐመ መዘክር እዩ። ጀራልድ ሀርበርት ፖርታል ኣብ መወዳእታ 18 ክፍለ-ዘመን ኣብ ኣፍሪቃ ዘገልገለ ዲፕሎማት ኮይኑ፡ ኣብ 1887 ካብ ንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ንጒስ ኣቢሲንያ ሃጸይ ዮውሃንስ ክበጽሕ ዝተደልየ መልእኽቲ ከብጽሕ ብልዑል ሓላፍነት ዝተመዘዘ ሰብ እዩ። ትሕዝቶ እዛ መጽሓፍ፡ እቲ ካብ […]Read More ድሕሪ ንባብ …
‘ኤርትራውነት’
1ምስልኻ ዘቖመ ሕብርታት ዘይሳነደጓሕን ልኡምን ከም ወርሕን ጸሓይንትነብረሉ ስፍራ ኣብ ኣንጻር ዝቖመንፋሱ ዘይራኸብ ዝሑልን ውዑይን።ልቕብቃብ ናይ ላኻ ምንጻፍካ ተንኮበትጨንገርን እሾኽን ምንባርካ ኣብ ኣግነት፡ብጨዋም ትረዊ፡ ቅዳሕካ ማይ ባሕሪኣብ ሽያኽ ናይ ሑጻ ባርካዊ ነባሪ፡ማእከል ዘየብልካ እንትርፎ ፈጣሪ፡ […]Read More ‘ኤርትራውነት’
ክሕሸካ ምእንቲ
መን’ኳ ከይነግሮ መዓስ ምስ ተጻሕፈ ግና፡ ታሪኸይ ዘዘንቱ ጽሑፍ ‘ተተረኽበ ቀዳማይ ምዕራፉ፡ ክኸውን’ዩ ከምዚ ዚንበበ’። “ኣብ ዋልድቢ ዓፈን ዝተወልደ ጸሓዩ ዝዓረበት ቀትሪ ዘይረኣየ ክፈትዎን ክጸልኦን ንብርሃን ዘይፈልጦ ነበረ ኣብ በዓቲ ጽላለቱ ዘፍርሖ።” ወደይ! ኣንታ ናይ ጽባሕ መጻኢ ብህንጡይነት ‘ትዓቢ ብዓል ራኢ ሱርካ ንኽትፈልጥ ዝመጻእካሉ ምንጪ ዘይትርፍ’ዩ ምፍታሽካ ሓዲሩካ ባህጊ፡ በጃኻ! ንባብካ ግደፎ፡፡ እመነኒ፡፡ ንቓላተይ ምስክር […]Read More ክሕሸካ ምእንቲ
ሰብኣውነት
መስለኒ፡ ሕሰም ጽምዋኻ ዝፈጠሮ ፍርሒ ዝሓደረ ጭንቀት ዝዘርኣልካ ቀዝሒ ምጻሩ ስኢንካስ ብሂግካ መጸግዒ፡ ከም እኖኣ ዝሰኣነት ዕየት ብባህጊ ዕንጋሎን ሕቚፍን እተሕገብግብ፡ ከተምሰውስው ከተማስው ተሸጒጥካ ንኽትመውቕ ካብ ማእከል ሞሊቕካ ናብ ‘ማእከል’ ክትድቕደቕ፡ ቀው! ኢለ ርእየካስ፡ ከብደይ በሊዕካኒ ወሪሩኒ ድንጋጽ። ከም ነቢ ድሕነት ኣብ ዝኸበርካሉ ከም ሸዊት ሓጋይ ኣብ ዝተብሃግካሉ ከም ቆልዓ መብጽዓ ኣብ ዝተረረኻሉ ቃልካ ከም […]Read More ሰብኣውነት
ንቡር እኮ’ዩ
ዕጹፍ መጽሓፍ ከይተገንጸለ ዕጹው ማዕጾ ከይተራሕወ ኣሎ ድዩ ተኽእሎ ክነብብ ‘ዝደሊ ኣብ ውሽጢ ንዘሎ ይከኣል ድዩ ክትለሊ? እቲ መጽሓፍ ኣብ ኢድካ ሒዝካዮ መሸጐር ውሽጥኻ እምቢ ረጊጥካዮ ምሳኻ ንዘሎስ ካብ ካልእ ትደልዮ ውሽጥኻ ሰፈሩስ ማዕዶ ትደሃዮ! ንቡር እኮ’ዩ! ንቡር እኮ እዩ ንድሕሪት ምምላስ ናብ መንቀሊኻ ምርኣይ ምጥማት ምቕባል ስዕረት ሕሉፍ ምፍታሽ ተረጋጊእካ ዳግማይ ንምብጋስ ምንጻህ እኮ’ዩ […]Read More ንቡር እኮ’ዩ
On The Road
Fikrey Yeman Translated from tigrigna By Tedros Abraham My father, sharing a room with an Abed! Abed, in Arabic, means slave. In November 2012, I was in Benghazi, Libya. I intended to cross the Mediterranean Sea into Europe by working and saving enough money. Before getting a job, I was arrested by armed forces and […]Read More On The Road


text:
ኣካል ዓቃቢ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካ /AMISOM/ ብዝኾኑ ወታደራት ኢትዮጵያ ዝተሓገዙ ሓይልታት ሱማሊያ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ስርሒቶም ዝጀመሩ ዝሓለፈ ዓርቢ እዮም።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ሱማሊያ ዓብዲራሕማን ኦማር ዑስማን ወታደራት ኣብ ትሕቲ እቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ዝነበራ ቁልፊ ከተማታት መሊሶም ተቖፃፂሮምወን፤ዓብዪ ዕንቅፋት እውን ኣየጋጠመን ይብሉ።
ዛጊድ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ሓይልታት ሱማሊያን AMISOMን እንተወሓደ ኣብ ክልተ ዞባታት በይን ባኩልን ንዝረክባ ሓሙሽተ ከተማታት ካብ ኣል-ሸባብ መንዚዖም ኣለው ኢሎም።
ኣብ ደቡብ ሱማሊያ ዝዓበየ መደብር ኣል-ሸባብ ዝነበረት በርዱሑቦ ሓዊሱ ክልተ ከተማታት ኣብ ዞባ ጌዶ ይርከባ።
ወሃቢ ቃል ኣሚሶም ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ወታደራት ሕብረት ኣፍሪካ ይመፁ ከምዘለው እንተሪኦም መብዛሕቲኡ ግዜ የንሳሕቡ እዮም እንተበሉ እውን ነበርቲ ግን ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብቲ ከብቢ ከቢድ ውግእ ከምዝሰምዑ ገሊፆም ኣለው።
ዑስማን ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ጀሚሩ ይካየድ ዘሎ ውግእ ናይ ዝዓበየ ወታደራዊ ወፍሪ መጀመሪያ ምዃኑ ከምዚ ይብሉ ‘’ዕላማና ኣል-ሸባብ ተቖፃፂሩዎም ዝርከቡ ኩሎም ከባቢታት ክሳብ ንሕዞም እዚ ስርሒት እዚ ጠጠው ንዘይምባል እዩ።’’
ናይ ስልጣን ክፍተት ከይፍጠር መንግስቲ ኣብተን ነፃ ዝወፃ ከተማታት ሰብኣዊ ሓገዝ ብምቕራብ መሰረታዊ ዝኾኑ ኣገልግሎታት ንምሃብ ከባቢያዊ ምምሕዳር የጣይሽ ኣሎ ኢሎም ዑስማን።
መራሒ ኣል-ሸባብ ኣሕመድ ኣብዲ ጎዳኔ ንጂሃድ ደጋዲ ኣብዝኾነ ሓደ መርበብ ሓበሬታ ኣብዘውፅኦ ናይ ድምፂ መልእኽቲ ሱማሊያዊያን ኣንፃር ናይ ወፃኢ ሓይልታት ብረት ከልዕሉ ፀዊዑ’ሎ።
‘’ተዋጋእቲ ንሃይማኖትኩም ንምሕላውን ኣንፃር ፀላእቲ ንምውጋእን እፅውዕ ኣለኹ’’ ምስ በለ ‘’ኣሽሓት ኪሊ ሜትር ተጓዒዞም ዝመፁ ወታደራት ኢትዮጵያ ክስዕርኹም የብሎምን’’ ኢሉ።


text:
ነዛ ሓጻር ጽሕፍቲ ሰብነት ምእንቲ ከልብሳ፡ ንድሕሪት ምልስ ኢለ ብናይ ቁልዕነት ተዘክሮታተይ ክፍልም’የ።
ኣነ ኣብ ከረን’የ ዓብየ፣ ልሳነይ ከም ተውለ ቋንቋታት ትግርኛ ብሌንን ትግረን እናበራረየ። ኣብ’ቲ ሽዑ እዋን፡ ሃይማኖት ካብ ሽም ዝደምቕ መለለዪ ኣይነበረን፣ ካብ ባህልን ቋንቋን ዝድልድል መለለዪ ኣይነበረን። ንቋንቋታትን ባህልታትን ከረን ብናይ ሓባር ዋንነት ኢና ንለብሶ ዝነበርና። እቲ ሃይማኖት ውን ከምኡ፤ ኣዴታትና ኣብ ግዜ ክረምቲ ብሓንሳብ ይምህለላ፣ በዓላትና ብሓባር ነብዕል፣ ኣብ ቤት ጸሎት ከኣ ነናብ ንኣምኖ ኣንቃዕሪርና ንልምን።
ሕጂ ተመሊሰ ክዝክሮ ከለኹ፡ እሞ ከኣ እዞም ፖለቲካ ወሰና-ወሰን ዝብርሆም፡ ናብ ሓደ ዝዘጠጠ ወዛል ፖለቲካ ክሰብኩ ክርኢ ከለኹስ ይገርመኒ። ነቲ ናይ ቁልዕነት ተዘክሮታተይ ክሳብ ዝጠራጠሮ ይገርመኒ። ብናፍቖት ተለዊሱ ዝወቀበ ተዘክሮ (romanticized memory) ከይከውን ከኣ እጠራጠር።
ግደ ሓቂ፡ እዚ ውህደት’ዚ፡ ቁሩብ ክብን ለጠቕን ደኣ ይብል ይኸውን እምበር፡ ኣብ ብዙሕ ክፋል ኤርትራ ዘጓንፈካ ልሙድ ተርእዮ ኢዩ። ፍቕሪ ዝወለዶ ውህደት ከኣ ኢዩ። ብፍቓዱ ብሓንሳብ ክነብር ናይ ዝመረጸ ህዝቢ፣ መብዛሕትኡ ከኣ ነዊሕ ብዘይከደ ናይ ስጋ ሕረግ ዝተጠምረ ፍቕሪ ስድራቤት። ስለዚ ከኣ ኢያ እዛ “ንጸዋወር” እትብል ቃል ጠላሕ ዘይትብለኒ። መቸም ገለ ለባማት ኣያታትን ኣዴታትን ንገሊኦም ሃወኽቲ (ብፍላይ እቶም ኣብ ሃይማኖት ዓሪዶም ዘዕገርግሩ) ንኽምዕዱ ክጥቀሙላ ሰሚዕኩም ኣለኹም።
ባእሰይ ምስ ‘ንጸዋወር’፡ “መን ኢዩ ንመን ክጾሮ፧” ብዝብል ኢዩ ዝጅምር። ክልተ ምኽንያታት ከኣ ኣለዋኒ፤ ‘ንጸዋወር’ እትብል ቃል ኣብ ውሽጣ ጉጅለኣዊ ድሕረ-ቓና (undertone) ስለዘለዋ፡ መን ኢዩ ኣንጻር መን ክጉጀል ዝብል ሕቶ የለዓዕለልካ። ነቲ ኣነ ዝፈልጦ ውሁድ ህዝቢ (ኣሞታተይ፣ ሓዎቦታተይ፣ ሕትኖታተይ፡ ኣኮታተይ፣ እኖን- ኣቦሓጎታተይን) ኣብ ካንቦታት ስለ እትመቓቕለለይ ባህ ኣይትብለንን’ያ።
እታ ካልአይቲ ምስ “ንጸዋወር” ተኳርየና ከኣ፤ ንሓደ ቤተሰብካን መማቕልቲ ርስትኻን እትጻወሮ፡ ወይ ሕውዋይ ምስዝኸውን ወይ ከኣ ህውከተኛ ምስዝኸውን ኢዩ። ስለዚ ንጸወዋር ሲ ኣይዘረባን፡ ተጓንየኒ ኣላ። ኣብ ቦታ ‘ንጽዋወር’ ሲ ‘ንለብም’ እትብል ቃል ዝያዳ ምተሰማምዓትኒ።
ደድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ከተማ ከረን ቅድሚ ቤት-ትምህርትን መዋእለ-ህጻናትን ብቑጽሪ ዝነሃረ፡ ኣብያተ እምነት ኢዩ ነይሩ። ብብዝሕን ጻዕቅን ማይክሮፎናት ዝሓንገረ ቤተክርስትያናትን መሳጊድን። እቲ ዝጽሊ ኣብ ውሽጢ ቤተ-እምነት እናሃለወ እቲ መጋውሒ (ማይክሮፎን) ንደገ ዝቐንዓሉስ እንታይ ኮን ኢዩ ብልሓቱ ኢለ ድማ እሓስብ። ናይ ብሓቂ፡ ጸሎት/ሰላት ሰብ ልኢኽካ ዝዕመም ነይሩ እንተዝኸውን (outsource ዝግበር ነይሩ እንተዝኸውን)፡ ሳላ ብዝሐንን ኣብ ማይክሮፎን ዝለወን ፍቕርን፡ ጸሎትን ድዓን ኣብ ቤትካ ከለኻ ዳርጋ ምተዓመመ። ሱር ናይ ከምዚ ዝዓይነቱ ተርእዮስ፡ ኣብ ሞንጎ ኣሓዋት ዝፍጠር ባህ ዘይብል ናይ ውድድር ቁሩቁስ ዶ ኾን ይኸውን ኢልካ ከኣ ትሓስብ።
መበቆላዊ ዕላማ ደወልን እዛንን፡ ንኣማኒ ግዜ ጸሎት ንምዝኽኻርን ንጸሎት ንምጽዋዕን ኢዩ ነይሩ ኢለ እግምት። ኣብ መበል 21 ክፍለ-ዘበን ግን ሳላ ቴክኖሎጂ ዝተሳእነ የለን። ተራ ማይክሮፎናትን ደወልን ኣብ ቤተ-እምነት፡ ከም መግለጺ መንነትና ጥራይ ደኣምበር ተግባራዊ መዓላ ዳርጋ ስለዘይብሉ፡ ኣብ ውሱናትን ቀንድን፤ ማለት ጥንታውያን ቤተ-እምነታት፣ ዓበይትን ቀንድን መሳጊድን ቤተክርስትያናትን (እዚአን ውን፡ ኣብ ሓንቲ ከተማ እንተበዝሓ ካብ ክልተ ኣይሓልፋን እየን) ክሕጸር ምተገብአ።
ንኤርትራውያን፡ መከራ ብጅምላ ካብ ዝኮናተረና ዛጊት 60 ዓመት ኣቑጺርና ኣለና። ብጅምላ ካብ ንስደድ ከኣ 50 ዓመታት። እተን ንስራሕን ንዑቕባን እንኸደን ሃገራት፡ ካብቲ ናህና ማሕበራዊ ኣቃውማን ውህደትን ዝተፈልያ ኢየን። ወላኳ ንእምነታትና ምስ ካልኦት ኣህዛብ ዓለም ንማቐሎ እንተኾንና፡ ስርዓትን መረዳእታን ኣምልኾና ግን ብከባቢና ኢዩ ዝቃነ። ንኣብነት፤ ኣብ ስዑድያን ኣብ ቫቲካንን ዝነብሩ ክልተ ውፉያት ኣመንቲ፡ ኣብ እምነቶምን ኣተገባብርኡን ዝህልዎም መረዳእታን፡ ንፍጹምነት ዝቐረበን ካብ ነንሕድሕዱ ኣዝዩ ዝተረሓሓቐን ክኸውን ዘሎ ተኽእሎ ልዑል ኢዩ ኢለ እኣምን። ብኣኡ መጠን ከኣ ናይዞም ክልተ ሰባት መለኮታውን ዓለማውን ግንዛበ፡ ተራጻምን ተሻማውን ናይ ምዃን ተኽእሎ ኣለዎ። ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ፡ እታ ምጽውዋር እትብል ኣምር ኣገዳሲት’ያ። እንተዘየለ፡ ንምሸቱ ብሓንሳብ ዝገደፍካዮም ክልተ ሰባት፡ ንጽባሒቱ ተፋሊሶም ሓዲኦም ጥራይ ክጸንሓካ ስለዝኽእል።
“መሲልካ እንታይ ኣምጻእካ” እንድዩ፡ ሕማቕ ናይ ታሪኽ ተረኽቦ ኴይኑ ኣብ ፈቐድኡ ፋሕ ኢልና ኣለና። ምስ ኩሉ በሰላታትና ከኣ ብዙሓት ጠቐምቲ ተመኮሮታት፣ ትምህርትን ትዕዝብትን ንቐስም ኢና። እንተኾነ፡ ኣብ ማእከል ሓደ ብባህልን ብካልእ ዓለማዊ ግንዛበታቱን ካባና ዝፍለ ሕብረተሰብ እናነበርና፡ እንተ ንጽቡቕ እንተ ንሕማቕ፡ ናይ ባህልን ኣረኣእያታትን ላሕኲ ክህሉ ግድን ኢዩ።
ብመንጽር እዚ፡ ነዚ ላሕኲ እንመምየሉ ሚሐ ክህልወና ወሳኒ ይመስለኒ። ዓንዲ መሰረት ናይ’ዚ መመመዪ፡ እቲ ኣብ ዓዲ ከም ሓደ ስድራቤት ዘዕበየና ጥምረት እንተኾነ ከኣ፡ ከም ዋልታ ካብ ናይ ደገ ሕማማት ክከላኸለልና ኢዩ። ኣይበሎ ደኣምበር፡ ግንዛበታትናን መወከሲታትናን ብነብሲ-ወከፍ እንነብረለን ሃገራትን ሕብረተሰባትን እንተተገሪዙ፡ ካብ ዓድና ፖሊቲካዊ ጸገም ኣውጺኡናስ ንሕና ከኣ ብወገንና ማሕበራዊ መከራ ጽዒንና ክንምለሳ ከም ማለት ኢዩ ዝኸውን።
ልክዕ’ዩ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን ጸገማትና ብዙሕ’ዩ። ብተጻይ’ዚ ግን፡ ከም ሕብረተሰብ ማሕበራዊ ጸጋ ደኣምበር ማሕበራዊ ጸገም የብልና። ስለዚ፡ ብጽልዋ ናይዚ ኣብ ደገ ዘጋጥመና ተመኩሮታት፡ ንነብስናን ነተን ውሑዳት ሒቕታታትናን ብ ጓና ቃላት ክንገልጸንን ደጋዊ ምስሊ ከነትሕዘንን ኣይግባእን።
እስከ ኣይትነቕንቑኒ፡ ሓንሳብ ክሓልም፤
ኣቕድም ኣቢለ፡ ስርዓት ኣምልኾን መረዳእታን እምነታት ብከባቢያዊ ጽልዋታት ኢዩ ዝቃነ ኢለ ነይረ። ንማሕበራዊ ኣቃውማናን ውህደትናን ዝመሳሰል፣ እሞ ድም ተመሳሳሊ ሃይማኖታትዊ ዝርግሐ ዘለዎ፣ ንመለበሚ ከም መወከሲ ክንጥቀመሉ እንኽእል ሕብረተሰብ መን ኣሎ፧ ካብዝን ካብትን ቅንጥብጣብ ክንሽምጥጥ ንኽእል ንኸውን። ነዛ ሕቶ ብምልኣት ክምልስ ዝኽእል ግን ኣሎ ኣይብልን። ፍሉያት ኢና ኣይኮነን ምጉተይ። ናትና ባህርያዊ ፍሉይነት ኣለና ኢየ ዝብል ዘለኹ። ንዘለና ማሕበራዊ ጸጋታት ክንዕቅብ፡ ሰሪ ከነውሕድን ዘድልየና ናውቲ ምሳና ኢዩ ዘሎ።
ኣብ ደረት ትርኢት ብሃንቀውታ እነማዕድዎ መጻኢ፤ ደረታት እምነቶም፣ መንነቶምን ዜግነቶምን ዘለልዩ ንቑሓት ዜጋታት ምህናጽ እንተድኣ ኴይኑ፡ እቲ ናብዚ ዘብጽሓና መንገዲ ካልኦት ኣብ ዝመላለስዎ ዓንኬል ኣይክንረኽቦን ኢና። ንሕና ባዕልና ኣብ ዝቐለስናዮ፣ ንዓና ዝመስልን ንመጻኢ ባህግታትና ብዘንጸባርቕን ትልምታት ኢና ክንበጽሖ እንኽእል። ኣብ ውሽጢ መስጊድ፡ ንመሰል ክስታናይ ዝሕለቕ ኣስላማይ፣ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስትያን ከኣ ንመሰል ኣስላማይ ዝሕለቕ ክርስትያን ክኹስኩስ ዝኽእል ትልሚ። ናይ ሎሚ ትልሚታትና ከኣ ናብዚ ዝኣመተ ክኸውን ዝግብኦ ይመስለኒ።
ከምቲ ጥዑይ ኣካላት ንኽንውንን ኣብ ኣፍና እነእትዎ መግቢ ዘገድሰና፡ ወነንቲ ኣትሓሳስባና ንኽንከውን ድማ ነቶም ንመረዳእታታትና ዝቕልሱ መወከሲታትና ብዋንነት ከነምሓድሮም መሰረታዊ ኴይኑ ይስምዓኒ። እሞ ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ቲዮሎጂ፣ ሃይማቶታዊ ፍልስፍናን፣ ታሪኽን ኮለጅ (College of Theology, Religeous Philosophy and History) ከመይ ይመስለኩም፧ ካብዚ ናይ ማሕበራዊ ሳይንስ ፈላጣት “ሓጹር ልምድታት” (cage of norms) ዝብልዎ ታኼላ ከውጽኣና ዝኽእል መሳልል፡ ፍልጠት ወይ ዝተወደነ ሓበሬታ ጥራይ ስለ ዝኾነ።
THE END – ሕልሚ ተፈጸመ … ናይ መዛዘሚ ሙዚቃ ካባኹም።
ጥብቆ፡ እዛ ጽሕፍቲ ኣብ ዓመተ-2019 ‘ሓንሳብ ዶ ክንሓልም፧’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ፌስቡክ ወጺኣ ነይራ
@ፍትዊ ወልዳይ


text:
ብኲናት ዝተሃሰየት ደቡብ ሱዳን ተወሰኽቲ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ክፍለ ግዝኣታት ንምፍጣር ኮሚቴ ምጥያሻ ወሃቢ ቃል ፕሬዝታት እታ ሃገር ገሊፆም።ኣብዚ ሕዚ እዋን እታ ሃገር 28 ክፍለ ግዝኣታት ኣለዋ።
ኣተኒ ወክ ኣተኒ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መብርሂ ብቀዳማይ ምኽትል ፕሬዝዳንት ታባን ደንግ ጋይ ዝምራሕ ነቲ ኩነታት ዝርኢ ኮሚቴ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ተጣይሹ’ሎ ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ከይኮኑስ ካልኦት ሰባት ሓደሽቲ ክፍለ ግዝኣታት ክምስረታ ይሓቱ ኣለው ምኽንያቱ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ኣብ ገለ ከባቢታት ይሓቱ ስለዘለው እዩ ኢሎም ወሃቢ ቃል ኣተኒ።
‘’ኣብ ደቡብ ሱዳን 28 ክፍለ ግዝኣታት ክጣየሻ ከለዋ ታሕጓስ ፈጢሩ እዩ፤ልዕሊ 80 ሚእታዊ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ናብ 28 ክፍለ ግዝኣታት ምዕባያ ናእድኦም ገሊፆም እዮም’’ ክብሉ ኣተኒ ገሊፆም።
ብዙሓት ሰባት ግን ምስ ናይ ኣተኒ ገምጋም ኣይሰማምዑን።ሳልቫ ኪር ብውልቆም በዝሒ ክፍለ ግዝኣታት ካብ 10 ናብ 28 ከዕብዩወን ከለው 21 ክፍለ ግዝኣታት ክኾና ድልየት ንዝነበሮም መራሒ ተቓዋሚ ሪያክ ማቻር ሓዊሱ ንብዙሓት ሰባት ኣኾሪዮም እዮም ይብሉ።
ናይ ቀደም ምኽትል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ክሪኖ ሂተንግ በዝሒ ክፍለ ግዝኣታት ብምውሳኽ ናይታ ሃገር ሽግራት ኣይፍትሑን ኢሎም።


text:
"ኣንዳርጋቸዉ እንተዘይተፈቲሑ ስልጣነይ ክለቅቕ'የ"
21 ግንቦት 2010 ዓ.ም ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝተፈትሐ ኣቶ ኣንዳርጋቸዉ ጽጌ፡ ብፈተዉቱን ስድርኡን ካብ ዝተገበረሉ ድሙቕ ኣቀባብላ ብዝሰገረ ምስ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ (ዶክተር) ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተራኺቡ ንልዕሊ ሓደ ሰዓትን ፈረቓን ከምዝዘተየ ንቢቢሲ ሃርድ ቶክ ተዛሪቡ።
ኣቶ ኣንዳርጋቸዉ ምስቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ብዛዕባ ዝገበሮ ዘተ ንዝኾነ ይኹን ናይ ዉሽጢ ዓዲ ኾነ ወጻኢ መራኸቢ ሓፋሽ ከይተዛረበ ጸኒሑ ሕጂ ንቢቢሲ ገለ ጉዳያት ብምልዓል ተዛሪቡ።
እቲ ቐዳማይ ሚኒስትር ምስ ዝተፈላለዩ ተነሓናሕቲ ሓይልታት ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ንምዉሳድ ምሕሳቡ ከምዝገለጸሉ ተዛሪቡ።
ኣብ ዉሽጢ ኢህወደግ ምፍታሕ ኣንዳርጋቸዉ ጽጌ ዘይደልዩ ዉልቀ ሰባት ከምዝነበሩ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ከምዝገለጸሉ ዝሓበረ ኣቶ ኣንዳርጋቸዉ ፍትሑዎ "እንተዘይኾይኑ ኣነ ስልጣነይ ክለቅቕ'የ" ኢሉ ከምዝተኸራኸረ ገሊጹ።
ኣብዪ ኣሕመድ ኣቶ ኣንዳርጋቸዉ ክፍታሕ ኣለዎ ኣብ ዝብል ክትዕ ስልጣኑን ሓላፍነቱን ኣብ ሓደጋ ምዉዳቑ ከምዝሰምዐን፡ እዚ ክልቲኦም ንክቀራረቡ ሓደ ምኽንያት ከምዝኾነን ሓቢሩ።
"እዚኦም ናይቲ ቐዳማይ ሚኒስትር ትክክለኛ ቃላት'ዮም። ይኣምኖ እየ። እቲ ምንታይ ኣብ ገጹ ብናተይ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምፍታሕ ክገጥሞ ዝክእል ጸገም ተረዲአ'የ" ክብል ኣቶ ኣንዳርጋቸዉ ንሃርድ ቶክ ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 25 November 2019
ኣብ ልዕሊ ደቂንስትዮ ዝወርድ ወጽዓ፣ ዓመጽ፣ ጎነጽን ጾታዊ ኣድልዎን፣ ኣብ ሓያሎ ሃገራት በብዓመቱ እናዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ’ዩ ዘመልክት ዝተፈላለየ ጸብጻባት ትካላት ተጣበቕቲ መሰላት ደቂንስትዮ።
25 ሕዳር፣ ኣብ ልዕሊ’ዘን፣ ኣስታት ፍርቂ ካብ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ዝቁጽረን ደቂንስትዮ ዝወርድ ዘሎ ወጽዓ፣ ዓመጽ፣ ጎነጽን ጾታዊ ኣድልዎን፣ ከብቅዕ እተዘኻኽር ኣህጉራዊ ዕለት’ያ።
ብምኽንያት እዛ ዕለት፣ ኣብ ፓሪስ ኣማኢት ኣሽሓት ደቂንስትዮን ደገፍተንን ዝተሳተፍዎ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።
እዚ ብቀዳም 23 ሕዳር ዝተኻየደ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ውሕስነትን መሰልን ደቂንስትዮ ንምሕላው እኹል ጻዕሪ ከምዘይገበረ ዝነቕፍ’ዩ።
መጽናዕታዊ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝሕብሮ፣ ብደረጃ ዓለም 1 ካብ 3 ደቂንስትዮ፣ ብውሕዱ ሓንሳእ ኣብ ምሉእ ዕድሚኣ ኣካላዊ ወይ ጾታዊ ጎነጽ ይበጽሓ። መብዛሕትኡ እዋን፣ ብመጻምድቲ።
ብደረጃ ዓለም 750 ሚልዮን ደኢቅንስትዮ 18 ዓመት ቅድሚ ምእካለን ይምርዓዋ።
200 ሚልዮን ህጻናትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ዝርከብአን ደቂንስትዮ ይኽንሸባ።
ብደረጃ ዓለም፣ 71% ግዳያት ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ፣ ደቂንስትዮ’የን። ብዙሓት ካብኣትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት


text:
እቲ ኣብ ዓዲ ዘሎ ኩነታት ንብዙሓት መንእሰያት ስለዝመረሮም እቲ ሳዕቤን ናይቲ ኣብ ዓዲ ዘጋጥሞም ዘሎ ፀገማት'ውን ኣብ ስድራ-ቤታቶም ኣዝዩ መሪር ስለዝኾነ ንደገ ወፂእና ንስድራና ክንሕግዝ ንሕና'ውን ራህዋ ንረክብ ብምባል ይወፁ'ለው ክብል ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ተዛሪቡ።
ግን ኣብ ዓዲ ፀገም ኣጋጢምዎም ኣብ መንገዲ ክሳብ ክንደይ ሓደጋ ከምዘሎ ስለዘይፈልጡ ክኾኑ ይኽእሉ ወይ ካብዚ ዝኸፍእ የለን ኢሎም ነቲ ስጉምቲ ይወስድዎ ደሓር ኣብ ሓደጋ ምስ ወደቁ ግን ኣብ ፈቀዳ በረኻ ክሳቀዩ ንርእዮም'ለና ክብል'ውን ወሲኹ።
ኣስዒቡ'ውን አይትውፅኡ ምባል ኣሸጋሪ'ዩ ግን'ቲ ክንገብሮ እንኽእል ብሓቂ'ቲ ሕልና ዘለዎ ሰብ ክገብሮ ዝኽእል ብዛዕባ'ቲ ዘሎ ሓደጋታት ምቅላሕን ሓበሬታ ምሃብን'ዩ ኢሉ።
ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ኣብ ሎንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ወስት ባንክ ዩኒቨርስቲ ናይ ሶሻል ስታዲስ ፕሮፈሰር፡ ከምኡ'ውን ኣብ'ቲ ዩኒቨርስቲ ዲረክተር ክፍሊ መፅናዕቲ ስደተኛታት፡ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ብዙሓት መፅናዕታዊ ፅሑፋት ዘበርከተን ብዛዕባ ፖሎቲካዊ መስርሕ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ምርምራዊ መፃሕፍቲ ዝፀሓፈን'ዩ።
ንሎሚ ቀዳማይ ክፍሊ ቀሪቡ'ሎ


text:
Radio Erena: 20 April 2015
ኣብ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ሓላፊት ፖለቲካዊ ጉዳያት ዌንዲ ሸርማን ብዛዕባ ደሞክርሳዊ ኢትዮጵያ ኣመልኪታ ንዝሃበቶ ርእይቶ፣ ካብ ሓያሎ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ተቓውሞ ገጢሙዋ።
እታ ላዕለወይቲ በዓል ስልጣን ኣመሪካ፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምርኻባ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ኢትዮጵያ ናብ ዝሓሸ ደሞክራሲ ትግስግስ ምህላዋ ብምጥቓስ፣ ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ ንዝምረጽ መንግስቲ ብጎነጽ ክኣልዩ ዝፍትን ዝኾነ ሓይሊ ድማ ኣመሪካ ከምእትቃወሞ’ያ ገሊጻ።
ንሳ ብፍላይ ነቲ ብዶክተር ብርሃኑን ነጋን ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽጌን ዝምራሕ ተቓዋሚ ሓይሊ – ግንቦት ሸውዓተን ካልኦት ተቓወምቲ ውድባትን፣ ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ ንዝተመርጸ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብጎነጽ ክኣልዩ ከይፍትኑ’ያ ኣጠንቂቓ።
ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ንደሞክራስን ሰብኣዊ ምሰላትን ዝጣበቕ ትካል ፍሪደም ሃውስ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ደሞክራስዊ ከምዘየለን በንጻሩ ኣብታ ሃገር ዝፍጸም ዘሎ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ንኣመሪካ ከተሓሳስባ ከምዝግባእ ብምዝኽኻር፣ ሓላፊት ፖለቲካዊ ጉዳያት ኣብ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ እመሪካ ዌንዲ ሸርማን ንዝሃበቶ ርእይቶ ተቓዊምዎ።
ኣብ ስደት ዝርከቡ ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን’ውን ንመግለጺ እታ በዓል ስልጣን ኣመሪካ ኮኒኖም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ‘ዲጋ ተሃድሶ’ መጥቃዕቲ ከካይዱ ወጢኖም ንዝበሎም 11 ኢትዮጵያን ኣብ ነፍሲ ወከፎም ካብ 12 ክሳብ 13 ዓመታት ክእሰሩ ከምዝወሰነ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
እቶም ሓሬና ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብመንግስቲ ኤርትራ ወትሃደራዊ ስልጠና ከምዝወሰዱ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኸሰሶም 11 ተወላዶ ደቡብ ኢትዮጵያን፣ ኣባላት ናይቲ ኣብ ጋምቤላ ዝንቀሳቐስ ተቓዋሚ ውድብ ምዃኖም’ዩ ጠቒሱ።
===============================


text:
መበል 47 ዓመታዊ ጽንብል በዓል ፈስቲቫል ኤርትራውያን ሰሜን ኣመሪካ ቀዳምን ሰንበትን 14ን 15ን ነሓሰ,2021 ኣብ ዋሺግተን ዲሲ ተኻዪዱ።
ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል ኤርትራውያን ኣመሪካውያን ከምቲ ናይ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዘይኮነስ፡ ብጥርኑፍ ኣገባብ ኣብ ሓደ ቦታ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ`ዩ ተኻይዱ። ኣብቲ ንክልተ መዓልታት፡ ቀዳመ-ሰንበት፡ መምርሕታት ኮቪድ ተኸቲሉ ዝተኻየደ ፈስቲቫል ኤርትራ፡ ካብ ዝተፈላለያ ግዝኣታት ኣመሪካ ዝመጹ ኣስታት ሓደ ሺሕ ዝኾኑ ተሳተፍቲ ተረኺቦም ኔሮም። ፍሉይ መለለይ ዓመታዊ ፈስቲቫላት ብዝተፈላለያ ግዝኣታት ዝቖማ ቁሸታት ማለት ዳሳት ክኾና ኸለዋ፡ ሎሚ ዓመት`ውን ንኹለን ብሄራት ኤርትራ፡ ባህልን ጥበብን ብዘንጸባርቕ መንገዲ ብመጠኑ ተደኩነን ኔረ። እተን ቁሸታት ብተወሳኺ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ማሕበረ-ኤኮኖሚያዊ ኩነታት ንምጉላሕ ጻዕርታት ከምዝገበራ`ውን ድምጺ ኣመሪካ ዘዘራረቦምን ወከልቲ ይገልጹ።
ናይ`ቲ በዓል ቀንዲ ዛዕባ ዝነበረ ብጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ኣቶ ኣላሚን መሓመድ ስዒድ ካብ ኣስመራ ብርሕቀት ዝሃቦ ሰሚናር ክኸውን ከሎ፡ ንሱ ኣብ ዘርብኡ፡ “ኤርትራ ተጻብኦታት ሰጊራ ምሉእ ዓቕማ ናብ ማሕበረ-ኤኮኖሚያዊ ዕብየት ገጻ ኣብ ትምልሰሉ እዋን፡ ዞባዊ ተጻብኦታት ሕጂ`ውን ስለዘየብቅዐ ብምሉእ ዓቕማ ናብ ልምዓታዊ ለውጢ ከተድህብ ኣይክኣለትን፡” ኢሉ። ይኹን`ምበር ነቲ ዝተለምናዮ ዕላማ ስግኣት ዝነበረ ለበዳ ኮቪድ 19 ተቖጻጺርና እቲ ዝኸበደ ዞባዊ ተጻብኦ`ውን ሰጊርና ኣብ ዝሓሸ ውሑስ ኩነታት ስለዘለና ዘሰክፈና ነገር የለን ኢሉ። ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኣርእስቲ ግን ኣየልዓለን።
ፈስቲቫል ኤርትራ 2021 ዋሺንግተን ዲሲ፡ ዝተፈላለዩ ኣብ ኤርትራ ዝፈርዩ ነገራት`ውን ኣላልዩ ነይሩ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ካብ ኤርትራ ዝመጹን ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝጸንሑን ስነ-ጥበበኛታት ናይ ባህሊ መደብ ከቕርቡ እንከለዉ፡ ንህሉዊ ኩነታት ዝምልከት መጽናዕታዊ ጽሑፋት’ውን ቀሪቡ ነይሩ።


text:
እቲ ዝፈረሰ መንደር ይትረስፍ ዝተማልአ መሰረተ ልምዓታት ፅሩይ ዝስተ ማይ’ውን የብሉን።ዳርጋ ናይ ገጠር ከባቢ ዝብሃል ከባቢ እዩ።
ኣብቲ ዝፈረሰ መንደር እንተወሓደ ናብ ሸውዓተ ሽሕ መራሕቲ ስድራ ከምዝነብሩ ገዛውቶም ዝፈረሶም ሰባት ይገልፁ።
መብዛሕቲኦም ገዛውቶም ዝፈረሶም እቲ መሬት ዝዓደጉዎ ካብ ሓረስቶት እዩ።ሕጋዊ ሰነድ ግን የብሎምን።
ካብ 1993 ዓ/ም ጀሚሮም ኣብቲ ከባቢ ከምዝነብሩ ዝገለፁ ኣቶ መሓመድ ኑር ካብ ሓረስቶ መሬት ዓዱጎም ገዛ ሰሪሖም ይነብሩ ከምዝነበሩን ብዘይቅድመ መጠንቀቕታ ከምዘፍርሱሎምን ጥንርዓን ንምቕራብ ከይዶም ፖሊሳት እናወቕዑ ከምዝመለሱዎምን ይዛረቡ።
መራሒ ሸውዓተ ኣባላት ስድራ ከምዝኾኑ ዝገለፁ ኣቶ ከበደ መገርሳ ዝተብሃሉ ድማ ካብ 1993 ዓ/ም ኣብኡ ምንባር ከምዝጀመሩን እቲ ከባቢ ክለምዕ እዩ ተባሂሎምን ሓርበኛታት ልምዓት ብዝብል ገንዘብ ኣዋፁኡ’ሞ ሓይሊ መብራህቲ ክስርግሐልኩም ምስተብሃሉ ሕድ ሕድ ነባሪ ከክልተ ሽሕ ቕርሺ ኣዋፅኡ ብድምር ሓደ ሚሊዮንን ሓሙሽተ ሚእቲ ሽሕን ቕርሺ ተኣኪቡ ናብ ኻዝና መንግስቲ ኣታዊ ክይኑ ይብሉ።
ኣብኡ ከምዝተወለዳ ዝገለፃ ወ/ሮ ጌጤነሽ በላይ ዝተብሃላ ኣደ ሰለስተ ቆልዑ መሬት ብውህብቶ ካብ ካሊእ ሰብ ተዋሂቡወን ገዛ ሰሪሐን እናነበራ ከምዝፀንሓ ይገልፃ።ብዓል ቤተን ካብዝሞት ሸውዓተ ዓመት ከምዝኾኖም ምስገለፃ ‘’ሕዚ ሰለስተ ቆልዑ ሒዘ ገዛ ሰሪሐ እንዳ ሰብ እንጀራ እናጋገርኩ፤ማይ ቀዲሐ እየ ዝነብር።ሕዚ ገዛይ ስለዘፍረስዎ ምስ ደቀይ ኣብዛ እትሪኣ ዘለኻ ዳስ ይነብር ኣለኹ።መንግስቲ ንድኻ የልዕል እምበር ገዛ ኣየፍርስን።’’
ናይ ንፋስ ስልኪ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ደስታ ፍፁም ብዛዕባ እቲ ጉዳይ መብርሂ ንኽህቡ ብስልኪ ይኹን ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ብምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።


text:
Skellefteå
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 9 2020
ኣብ ኸለፍተዮ ነቲ ኣብ ሽወደን እትነብሮ ናብራ ጽቡቕ ኪኾነልካ ዘኽእል ኩነታት ኣሎ። እታ ከተማ ማእከላይ ስፍሓት ኣለዋ፡ ስለዚ ንኹሉ ኣገልግሎትን ተኽእሎታትን ብዘይ ጸገም ትረኽቦ ማለት እዩ። እቲ ስፍሓታ፡ ጣዕሚ እውን ኪህበካ ይኽእል።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ72,647
ስፍሓት መሬት9,945 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Luleå 131 ኪሜ
- Umeå 136 ኪሜ
- Sundsvall 399 ኪሜ
ተቐማጦ ኸለፍተዮ ኪበዝሑ ይደልዩ፡ ኣብዚ መጺእካ መገድኻ ንኽትመርጽ ድማ ምውቕ ዕድመ ይገብሩልካ።
መንበሪ-ገዛ
ዝካረ ኣባይቲ ኣብ ውሽጢ ከተማን ኣብ ወጻእን ይርከብ። እቲ ኮምዩን Skebo እተባህለ ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣለዎ። ንሱ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ኮንዶሚንዩም ኣለዎ። ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲ እውን ምክራይ ይከኣል እዩ። እንተ ደሊኻ ቪላ ወይ ሰርቪስ መሳሊ ቤት ክትዕድግ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኸለፍተዮ ልዕሊ 60 ቋንቋታት ይዝረብ። ሓድሓደ ንምጥቃስ፤ ፊንላንድ፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ኡርዱ፡ ፋርስ፡ ትግርኛ፡ ታይላንድ፡ ኖርቨጅያን፡ ስፓኛ፡ ጀርመን፡ ሂንዲ፡ ሩስያን ኣምሓርኛን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኸለፍተዮ ልዕሊ 850 ማሕበራት ኣለዋ፡ ካብ ኵዕሶ እግርን መዝሙርን ጀሚርካ ክሳዕ ምኽሻንን ሃይማኖታዊ ጉባኤን። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይተን ማሕበራት ደብተርን ሓበሬታን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኸለፍተዮ ኮምዩን ኣድላዪ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ናይ ስፖርትን ባህልን መዘናግዕን ምርጫታት ኣሎ። ኣብኡ ድኳናት፡ ኣብያተመግቢ፡ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ ሲነማታትን ተያትራትን ኣሎ። ኩለን ካብ ኸለፍተዮ ሰንትሩም መገዲ እግሪ እየን። ኣብኡ ብዙሓት ክርስትያናዊ ማሕበራትን ኣብ ማእከል ከተማ መስጊድ ዘለዎ ናይ እስላም ባህላዊ ማእከልን ኣሎ። ከባቢ ኸለፍተዮ፡ ብግዜ ሓጋይ ኣብቲ ተፈጥሮኣዊ ቦታታት ንኽትዛወርን ንኽትዛናጋዕን ይዕድም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኸለፍተዮ ኮምዩን ነቶም ኣብ 1-5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ናይ ሽወደን ፈላሚ ደረጃ ትምህርቲ እዩ። ወለዱ ኪመሃሩ ወይ ኪሰርሑ ከለዉ፡ እቲ ህጻን ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኪጸንሕ ይኽእል። ኣብቲ ኮምዩን፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ዚብሃልውን ኣሎ። ኣብኡ ንስኻ ምስ ደቅኻ ምስ ካልኦት ደቆም ሒዞም ዝመጹ ወለዲ ትራኸብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ህዝባዊ ኮለጃት
ኣብ ኸለፍተዮ ሰለስተ እተፈላለየ ትምህርታዊ ትዅረት ዘለወን ህዝባውያን ኮለጃት ኣለዋ።
ዩኒቨርሲቲ
ኣብ ካምፓስ ኸለፍተዮ ክልተ ዩኒቭርሲቲ ኣለዋ፤ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲን ኡመዮ ዩኒቨርሲቲን። ኣብኡ ኖርዲስካ ሸኖግራፊስኩላንን ናይቲ ኮምዩን ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ (Vux) ከምኡውን kvalificerade yrkesutbildningarኣሎ።
እንተ ደሊኻ ብናይ ርሑቕ መገዲ ክትምሃር ትኽእል
ኣብተን ገለ ናይቲ ሃገር ኮለጃት ወይ ዩኒቨርሲቲ ብናይ ርሑቕ መገዲ ክትምሃር ምስ እትደሊ ካብ ለርሰንተሩም ካምፓስ ኸለፍተዮ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።
ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi)
ከም በጽሒ መጠን መሰረት ቋንቋ ሽወደን ክትምሃር ምስ እትደሊ ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ክትወስድ ትኽእል። ንሱ በቲ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲ (VUX) እዩ ዚካየድ። ናይ ሽወደን ቋንቋ ስልጠና ዚህቡ ካልኦትውን ኣለዉ፡ ካባታቶም ንምጥቃስ፡ ህዝባውያን ኮለጃት እዮም።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኸለፍተዮ ሆስፒታል
ኸለፍተዮ ሆስፒታል 1,300 ሰራሕተኛታትን ዘመናውን እተማልአ መሳርሕን ዘለዎ ሆስፒታል እዩ። ንሱ ናይ ደቀንስትዮ ክሊኒክ BB ከምኡውን መሕረስን ኤክስረይን መጥባሕትን ናይ ከቢድ ሕማም ክፍልን ናይ ዓበይቲ ስነኣእምሮኣዊ ክፍልን ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ናይ ስነኣእምሮ ክፍልን ናይ ዓይንን እዝንን ጎረሮን ክፍልን ዘለዎ እዩ።
ኣብቲ ሆስፒታል ናይ ህጹጽ ረድኤት ክፍሊ ኣሎ። ንሳቶም ምስ እትሓምም ወይ ሓደጋ ምስ ዘጋጥመካ ምሉእ መዓልትን ለይትን ምሉእ ዓመትን ኪቕበሉኻ ድሉዋት እዮም።
ማእከል ጥዕናኻ
ምስ እትሓምም ወይ ንእሽቶ ሓደጋ ምስ ዘጋጥመካ ብመሰረቱ ነቲ ናይ ከባቢኻ ማእከል ጥዕና ኣመልክት። ኣብ ኸለፍተዮ ሽድሽተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ።
ናይ ቀዪሕ መስቀል መሐከሚ ማእከል
ናይ ኸለፍተዮ ቀዪሕ መስቀል መሐከሚ ማእከል፡ ነቶም ኣብ ግዜ ውግእ ዝቖሰሉን ወይ ብግፍዒ እተሳቐዩን ይሕግዝ። ንሳቶም ነቲ ናይቲ ሕሙም ስምዒታት የበራትዑዎ፡ ነቲ ናይ ጭንቀት ምልክታቱ የጕድሉዎ ነቲ ደረጃ ህይወቱ ድማ የመሓይሹዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብ ወይ ዘይርድኣካ ምስ ዚኸውን፡ ምስ ሰበ ስልጣን ክትራኸብ ከሎኻ ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ይግበረልካ። ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ብኣካል ወይ ብተለፎን ይካየድ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ከተማታት ዘሎ ርሕቀት ነዊሕ ኪኸውን ይኽእል፡ ግን እቲ መገድታት ጽቡቕ እዩ። ዝበዝሕ ግዜ ኣውቶቡስ ጌርካ ክትንቀሳቐስ ትኽእል ኢኻ። እቲ ኤውሮጳዊ መገዲ 4 በቲ ኮምዩን እዩ ዚሓልፍ። ኸለፍተዮ ናታ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎዋ። ካብቲ ከተማ 15 ኪ/መ እዩ። ካብኡ መዓልታዊ ናብ ስቶክሆልም በረራ ኣሎ። ሓደ ሰዓት ይወስድ። ናብ ካልእ ከተማታት ኤውሮጳ እውን በረራ ኣሎ።ባቡርውን ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ካብቲ ካብ ከተማ ገለ ኪሎመተራት ዝርሕቀተን ከተማ ዮርን ወይ ባስቱትረስክ ኢኻ እትብገስ። ካብን ናብን ባቡርን ወይ ነፋሪትን ዝንቀሳቐሳ ኣውቶቡሳት፡ ኣብቲ ናይ ኸለፍተዮ ሰንትሩም ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ኸለፍተዮ ኮምዩን ሰፊሕ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣለዎ። ኣብቲ ናይ ኮምዩን ውድብ ጥራይ 8,000 ሰባት ይሰርሑ፡ ልዕሊ 400 ሞያታት ድማ ኣሎ። እቲ ኮምዩን ናይ ስራሕ ዕድላት ንኺበዝሕን ዋኒናት ንምስሓብን ይጽዕር።
ኣብ ኸለፍተዮ ነቲ ንዓኻን ነቲ ኮምዩንን ከም ዚዓቢ ኪገብር ዚኽእል ግሩም ሓሳባት ነተባብዖ። ዋኒን ክትጅምር ሓሳብ ምስ ዚህልወካ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል። ከመይ ጌርካ ነቲ ሓገዝ ከም እትረኽቦ ንኸልፈተዮ ኮምዩን ተወከስ።


text:
ንስራሕ ኣብ እትንቀሳቐስሉ እዋን ናይ ትራንስፖርት ሓገዝ ምርካብ፣
ምስ ብሳላ ፕላትፎርም ሰርቪስ ሞቢሊቴ (la Plateforme de services Mobilité) ዝተባህለ መደብ፣
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ሞንትባር ዝተባህለ ኣሮንዲስሞ (arrondissement de Montbard) ማለት ክሊ ምምሕዳር ዝርከብ እገልግሎት መጓዓዝያ ፣ ማርሽ ደ ቡርጎኝ (Marches de Bourgogne) ዝተባህለ ጨንፈር ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ትሕቲ ዕድመ ማለት ሚስዮን ሎካል፣ ንዓኹም ኣብ ምንቅስቓስ ንምሕጋዝ ምእንቲ፣ ንዘለኩም ናይ መጓዓዝያ ጸገማት ኣብ ግምት ዘእተወ፣ ሓገዛት ዝህብ ማሕበር እዩ።
ሚስዮን ሎካል እምበኣር ናይቶም ካብን ናብን ኣብ ምንቅስቓስ ጸገማት ንዘለዎምን ኣዝዮም ዝሽገሩን ሰባት ጸገም ወይ ሽግር መጎዓዝያ ንምፍታሕ ኢሉ ጉልበታውን ንዋታውን ዓቕሚ ኣዋፊሩ ኣሎ።
ናይዚ ኣገልግሎት እዚ ተጠቃሚ ንምዃን ግን ኣቐዲምና ክንፈልጦምን ከነማልኦምን ዘለና ረቛሕትታት ኣለዉ እሞ ምውካስ ኣገዳሲ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
መኪና፣ ሞቶርባይስክልን፣ ብሽክለታት ብሕስር ዝበለ ናይ ምትሕግጋዝ ዋጋ (un tarif solidaire) ምክራይ፣
መኪና
10 ኤውሮ ንዓመት ኣባል ንምዃን ዝኽፈል ዋጋ
30 ኤውሮ ናይ ሓደ ሰሙን ናይ ክራይ ዋጋ
500 ኤውሮ ክፍሊት ትሕጃ
ሞቶ
10 ኤውሮ ንዓመት ኣባል ንምዃን ዝኽፈል ዋጋ
10 ኤውሮ ናይ ሓደ ሰሙን ናይ ክራይ ዋጋ
75 ኤውሮ ድማ ትሕጃ ናይ ውሕስነት ቆቢዕ ማለት ካስክ፣
300 ድማ ትሕጃ፣
ብሽክለታ
10 ኤውሮ ንዓመት ኣባል ንምዃን ዝኽፈል ዋጋ
5 ኤውሮ ናይ ሓደ ሰሙን ናይ ክራይ ዋጋ
50 ኤውሮ ክፍሊት ትሕጃ
ምርካብ ሓገዝ ኣብ ምምሃር ሕግታት ምምራሕ መኪናን ማለት ኮድ ደ ላ ሩት (code de la route)፣ ከምኡውን ኣብ ምምሃር ምዝዋር መኪናን፣
- ከምኡውን ሲሙላቶር(Simulateur) ዝተባህለ ብሓሳብ መኪና ዝተሰርሐ ዓቢ ዘይንከሳቐስ ግን ልክዕ መኪና ከምእትዝውር ዘለኻ ኮይኑ ዝስመዓካ ስጋብ ዝተወሰነ ልምድን ፍልጠትን ክእለትን ብፍላይ ድማ ኣብ መኪና ከምዘለኻ ዝህብ ስምዒትን ተመኩሮን ዝሓዘለ ኣብ ምዝዋር መኪና ልምዲ ንዘይነበሮም ሰባት ዝሕግዝን ዘለማምድን ኤሌክትሮኒካዊ ወይ ብፈረንሳ ኑሜሪክ (numérique) ዝበሃል ልክዕ ከም ናይ ቆልዑት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝጻወትዎ ቅድድም መካይን ዓይነት ኮይኑ ዘለማምድን ዝምህርን ማሽን ስልጠና ምውሳድ፣
- ምርካብ ሓገዝ ኣብ ምምሃር ሕግታት ምምራሕ መኪናን ማለት ኮድ ደ ላ ሩት
ኣብ ምምሃር ፍቓድ መምርሒ መኪናን ንምውናን እቲ መምርሒ ዝግበር ገንዘባዊ ሓገዝን ከምኡውን ሚክሮ ክረዲ (micro-crédit) ዝበሃል ገንዘባዊ ልቓሕ ምርካብ።
- ሓበሬታን ኣፍልጦን ብዛዕባ እዚ ሚክሮ ክረዲ( micro-crédit) ዝበሃል ብልቓሕ መልክዕ ዝውሰድ ናይ ገንዘብ ሓገዝ።
- ኣብ ምሕደራዊ ጉዳያት ግቡእ ምኽሪን ሓገዝን ምርካብ፣
- ቅድሚ ልቓሕ ምሕታትካ ዝሳለጡ ጉዳያትን ናይ ልቓሕ መሕተቲ ሰነዳት ምድላውን፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምስ እዚ ፕላትፎርም ደ ሰርቪስ ሞቢሊቴ (Plateforme des services Mobilité) ዝተባህለ መደብ ቆጸራ ሒዝኩም ክትመያየጡ ምስ እትደልዩ፣
ብስልኪ ደዊልኩም ቆጸራ ንምሓዝ በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ስልክና 06 70 56 72 62 ደውሉ፣
ብመርበብ ሓበሬታ ተጠቒምኩም መልእኽቲ ክትልእኩልና ምስ እትደልዩ ድማ ኢመይል ኣድራሻና mobilitemarchesdebourgogne@milobfc.fr እነሆልኩም፣


text:
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ድሕሪ ኣብታ ሃገር ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ተቓውሞ ብወታሃደራዊ ሓይሊ እታ ሃገር ካብ መዝነቶም ምውራዶም ተገሊጹ።
ሚንስትሪ ምክልኻል’ታ ሃገር ዓወድ መሓመድ ኢብኑፍ ሎሚ ሓሙስ ብመደበር ቴሌቭዥን ሱዳን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ውሑስ ቦታ ከምዘለው ኣፍሊጦም።
“ኣነ ሚንስተር ምኽልካልን ላዕለዋይ ሓላፊ ኮሚተ ጸጥታን ንምውዳቕ ስርዓትን ንመራሒኡ ኣልበሸር ድማ ኣብ ውሑስ ቦታ ኣብ ቀይዲ ምእታውን የፍልጥ ኣለኹ። ብተወሳኺ ኣብ 2005 ዝጸደቐ ቅዋም’ታ ሃገር ብምግዳፍ ንዝመጽእ ክልተ ዓመታት ነታ ሃገር ዝመርሕ ናይ ሽግግር ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ምምስራቱ የፍልጥ ኣለኹ። ንሰለስተ ወርሒ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅን ካብ ሰዓት 10:00 ምሸት ክሳብ ሰዓት 4:00 ወጋሕታ ንሓደ ወርሒ ዝጸንሕ ሰዓታት እቶ እቶ እውጅ ኣለኹ። መዓርፎ ነፈርቲን ወደባትን ን 24 ሰዓታት ክዕጸው ይእዝዝ ኣለኹ ። ኣብ መወዳእታ ድማ ንኩሎም ፕረዚደንታዊ ትካላትን ካቢነን ክፈርሱ ኣዚዘ ኣለኹ።”
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ምልቓቕ መዝነት ፕረዚደንት ኣልበሽር ናብ ጎደናታት ‘ ሃገር ብምውጻእ ሓጎሶም ክገልጹ ተራእዮም።
ብመሰረት መራኸቢ ብዙሃን’ታ ሃገር ክፍሊ ጸጥትታን ስለያን ሱዳን ኣቐዲሞም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ ዜጋታት ከምዝፈትሕ ምግላጹ ይሕብራ ኣለዋ።
ብሰንኪ ናህሪ ዋጋታት ባኒን ነዳዲን ኣብ ታሕሳስ 19 ዝጀምረ ተቓውሞ ህዝቢ ሱዳን ካብ ዝሓለፈ ቀዳም ጀሚሩ ኣብ ኣፍደገ ዋና ቤት ጽሕፈት ወታሃደራዊ ሓይሊ’ታ ሃገር ኮፍ ናይ ምባል ተቓውሞ ከካይድ ምቕናዩ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኣብ እዋን’ዚ ተቓውሞ 31 ሰባት ምሟቶም ክገልጽ ከሎ ትካላት ተሓለቕቲ መሰላት ግን እቲ ቁጽሪ 60 ከምዝበጽሕ ይገልጹ።


text:
ሙጋበ ካብ ስልጣን ዝእለዩሉ መስርሕ ናብ ተግባር ክሰጋገር'ዩ
ሰልፊ ዛኑ ፒ ኤፍ ከምዝበሎ ንሙጋቤ ካብ ፕረሲደንትነት ናይ ምእላይ መስርሕ ንምጅማር ሎሚ ሰሉስ ሓደ እማመ ናብ ፓርላማ ክቐርብ እዩ፡ እቲ መስርሕ ድማ ክልተ መዓልቲ ጥራይ ክወስድ እዩ።
ትሕዝቶ ናቲ እማመ ድማ ኣቲ ወዲ 93 ዓመት ፕረሲደንት ንበዓልቲ ቤቱ ግሬስ "ሕገ-መንግስታዊ ስልጣን ንኽትምንዝዕ" ኣፍቂዱላ ዝብል'ዩ።
እቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጣልቃ ዝኣተዉ ወተሃደራዊ ሰበ-ስልጣን ድማ፡ ሙጋቤ፡ ኣብ ሓጺር እዋን ምስቲ ካብ ስልጣን ተጠባባቒ ፕረሲደንትነቱ ድሕሪ ምስጓጉ ካብታ ሃገር ዝሃደመ ኤመርሰን ምናንጋግዋ ክራኸብ'ዩ ኢሎም ኣለዉ።
ምስጓግ ናይ ምናንጋግዋ፡ ሙጋቤ፡ ንበዓልቲ ቤቱ ግሬስ ብፕረዚደንትነት ንኽትትክኦ መንገዲ ዝጸርግ ስጉምቲ እዩ ይብሉ ብዙሓት ተዓዘብቲ። እንተኾነ እቲ ስጉምቲ ንላዕለዎት ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ስለዘቖጠዖም ኣብቲ ጉዳይ ኢዶም ብምእታው ንሙጋቤ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ኣንቢሮሞ'ለዉ፡ ዋላኳ ገና ብፕረሲደንትነት ይመርሕ እንተሎ። ብሓባር ምስ ሙጋቤ ኮይኖም ንመጻኢ'ታ ሃገር ዝኸውን መሪሕ ውጥን ኣውጺኦም ከምዘለዉ ድማ ሓቢሮም።
ሙጋቤ እቲ ዝወርዶ ዝነበረ ጸቕጢ ከይገደሶ ካብ ስልጣኑ ከምዘየልግስ ብሰንበት ድሕሪ ምግላጹ ንብዙሓት ኣገሪሙ'ዩ። እኳ ድኣ ነቲ ዝመጽእ ታሕሳስ ዝካየድ ውድባዊ ጉባኤ ሰልፊ ዛኑ ፒ ኤፍ ባዕሉ ክመርሖ ምዃኑ'ዩ ኣብቲ ኣብ ቴለቪዥን ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ።
ፕረሲደንት ሙጋቤ ብምንታይ'ዩ ክኽሰስ?
ሙጋቤ ካብ ስልጣኑ ክእለ ብሰልፊ ዛኑ ፒ ኤፍ ዝተዋህቦ ናይ ጊዜ ገደብ ድሕሪ ምሕላፉ፡ እቲ ፓርላመንታዊ መስርሕ ምእላይ ናይቲ ፕረሲደንት በቲ ዝተታሕዘሉ መደብ ክካየድ'ዩ።
"ህልኸኛ ሰብኣይ'ዩ፡ ድምጺ ናይ'ዚ ህዝቢ ይሰሞዖ'ሎ፡ ከዳምጽ ግን ኣይደልይን'ዩ" ኢሉ ኣባል ፓርላማ ፖወል ማንግዋና ብሰኑይ ኣብ ቀጽሪ ፓርላማ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ።
ፓርላመንታዊ መስርሕ ምእላይ ፕረሲደንት ኣብ ዚምባብዌ ኣብ ዝተወሰኑ ኩነታት ጥራይ'ዩ ዝካየድ፡ ማለት "ኣዝዩ ከቢድ ሕማቕ ጠባይ"፣ "ግህሰት" ሕገ-መንግስቲ ወይ ከኣ ብኡኡ "ዘይምምእዛዝን፣ ዘይምኽባር" ወይ'ውን ንዕኡ "ዘይምክልኻል" ወይ ከኣ "ስእነት ዓቕሚ"።
"እቲ ቀንዲ ክሲ ንበዓልቲ ቤቱ መሰል ዘይብላ ክነሳ፡ ሕገ-መንግስታዊ ስልጣን ክትጥሕስ ብምፍቃዱ'ዩ። ንሳ ጎስጓስ ኣብ እትገብረሉ እዋን ንሰራሕተኛታት መንግስትን ንተጠባባቒ ፕረሲደንትን ተዋርድ። (ሙጋቤን በዓልቲ ቤቱን) ነቲ ሰራዊት'ውን የናሽውዎ ኣለዉ" ኢሉ ሚስተር ማንግዋና።
"ሕገ-መንግስቲ ዚምባብዌ ምትግባር ኣብዩ። ብፍላይ ድማ፡ ከባብያዊ ምርጫ ኣካይድና ነይርና፡ እንተኾነ ግን እቶም ዝተመርጹ ክሳብ ሕጂ ቦትኦም ኣይተዋህቦምን" ኢሉ ንሱ።
ገለ ክኢላታት እቲ መስርሕ ምእላይ'ቲ ፕረሲደንት ነዊሕ ጊዜ ዝወስድ መሲልዎም ነይሩ፡ ኮይኑ ግን ክቀላጠፍ ይኽእል እዩ፡ ሮቡዕ ድማ ክውዳእ ይኽእል እዩ "ምኽንያቱ እቶም ክስታት ብጣዕሚ ንጹራት'ዮም"።
ምእላይ ፕረሲደንት ብኸመይ'ዩ ዝካየድ?
ዚምባብዌ ፓርላማን ሰኔትን ኣለዋ፡ ኣብ ክልቲኡ ድማ ንምእላይ ወይ ዘይምእላይ'ቲ ፕረሲደንት ድማ ድምጺ ክወሃብ ትጽቢት ኣሎ።
ብዉሑድ ድምጺ እንተዳኣ ሓሊፉ ድማ ሓንቲ ናይ ፓርላማን ሰኔትን ናይ ሓባር ኮሚቴ ትምስረት'ሞ ምእላይ ናይቲ ፕረሲደንት ትምርምር። እታ ኮሚቴ ፕረሲደንት ክእለ ከምዘለዎ እንተደኣ ወሲና ድማ እቲ ፕረሲደንት ብኽልተ ሲሶ ናይ ሓባር ድምጺ ፓርላማን ሰኔትን ካብ ስልጣኑ ይእለ።
ቅድሚ ሕጂ እቲ ተቓማዊ ሰልፊ በዚ መስርሕ'ዚ ንሙጋቤ ንምእላይ ፈቲኑ ነይሩ'ዩ፡ ግን ፈሺሉ። ሕጂ ግን እቲ ፕረሲደንት ደገፍ ናይቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ናይ ባዕሉ ሰልፊ ስለዘይብሉ እቲ ዝድለ ክልተ ሲሶ ድምጺ ምርካብ ይካኣል'ዩ።
ብድሕሪ'ዚ እቲ ተጠባባቒ ፕረሲደንት ፕረሲደንታዊ ስልጣን ይርከብ ማለት'ዩ።
እቲ ሰራዊት ድማ ነቲ ዝድግፎ ምናንጋግዋ ስልጣን ፕረሲደንትን ከርከብ ሓንጎፋይ ኢሉ ክቕበሎ'ዩ።
ብኽልሰ-ሓሳብ እኳ ምናንጋግዋ ካብ ስልጣን ድሕሪ ምእላዩ ተጠባባቒ ፕረሲደንት ኮይኑ ተሸይሙ ዝነበረ ፍሉጥ ደጋፊ ግሬስ ሙጋቤ ዝኾነ ፈለከዘላ ምፎኮ ስልጣን ፕረሲደንትነት ክርከብ ምተገብኦ ነይሩ።
ሚስተር ምናንጋግዋ ናብ ናይ ቀደም ቦትኡ ክምለስ ድዩ ኣይምለስን ግን ክሳብ ሕጂ ንጹር ኣይኮነን።
እቶም ሓለፍቲ ሰራዊት "ውጽኢት ናይቲ ኣብ መንጎ ሙጋቤን ናይ ቀደም ተጠባባቒኡን ዝካየድ ዘሎ ዘተ" ንህዝቢ ክንገር ምዃኑ ሓቢሮም ኣለዉ።


text:
ኣብ ማእሰርቲ ዝነበሩ ሜጀር ጀነራል ገ/መድህን ፍቃዱ (ወዲ ነጮ) ትማሊ ሰኑይ ሃንደበት ከምዝዓረፉ ተገሊጹ።
ፌደራል ቤት ማእሰርቲ ኢትዮጵያ ብመሰረት ንድምጺ ኣመሪካ ዝሃቦ መግለጺ ሜጀር ጀነራል ገ/መድህን፣ ምስ በዓልቲ ቤቶምን ምስ ጓሎምን ኣብ ዝተራኸብሉ ሰዓት፣ ሃንደበት ድሕሪ ምውዳቆም፣ ናብ ሕክምና ምስተወሰዱ ከምዝዓረፉን ሓቢሩ።
ምክትል ሚንስትር ፍትሒ ኣቶ ፈቃዱ ጸጋ ብወገኖም ሜጀር ጀነራል ገ/መድህን ፈቃዱ፣ ከምዝዓረፉ ካብ ፌደራል ቤት ማእሰርቲ ከምዘረጋገጹ፣ ጠንቂ ሞት’ቶም ጀነራል ይምርመር ከምዘሎን ገሊጾም።
ብምኽንያት ሞት ሜጀር ጀነራል ገ/መድህን ኣመልኪቱ መግለጺ ዘውጸአ መንግስቲ ክልል ትግራይ "ንስድራ ቤት’ቶም ጀነራል ምጽንናዕ ተመንዩ፣ ቀደሙ’ውን እንተኾነ እቶም ጀነራል ኣብ ዓይኒ ፌደራል መንግስቲ ዝኣተው፣ ብሰንኪ መንነቶም እዩ":ድሕሪ ምባል ኩነታት ኣማውተኦም ግና ብነጻ ወገን ንክጻረይ ሓቲቱ’ሎ።
ሓላፊ ክፍሊ ኤለክትሮኒክስን ሳይበርን ዝነበሩ ሜጀር ጀነራል ገ/መድህን፣ 24 ጥቅምቲ 2013፣ ሚንስትሪ ምክልኻል ምስ እዚ ሰሜን ዝነበሮ ርክብ ሬድዮ ንክቋረጽን፣ መሳርሕ ርክብ ሬድዮ ንወትሃደራዊ መራሕቲ ህወሓት ኣሕሊፎም ሂቦም ዝብል ብዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ዝቐረበ ከቢድ ክሲ ክሕደት ሃገር ተኸሲሶም ኣብ መስርሕ ሙግት ቤት ፍርዲ ከምዝነበሩ እቲ ዜና ይሕብር።


text:
ናብ ከተማ ኣዲስኣበባ ሰሊኾም ብምእታው ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክፍጽሙ ሓሲቦም ዝነበሩ ልዕሊ 450 ኣባላት ዝተፈላለያ ሽበራውያን ጉጅለታት ብሓይልታት ጸጥታ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝኣተዉ ተገሊጹ።
ሓይሊ-ዕማም ጸጥታን ድሕነትን ፈደራል ኢትዮጵያ፡ ኣብታ ሃገር ንዘሎ ሓፈሻዊ ኩነታት ጸጥታ ብዝምልከት ሎሚ ቀዳም 23 ሓምለ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ’ዩ ምትሓዝ ናይዞም ሽበራውያን ኣፍሊጡ።
በዚ መሰረት ናብ ከተማ ኣዲሳበባ ሰሊኾም ብምእታው “ሽበራዊ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ኣብ ምንቅስቓስ ዝነበሩ” ተባሂሎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተዉ፡ ኣባላት ፋኖ፡ ህወሓት፡ ሸኔ ፡ ኣልሸባብ፡ ኣይኤስ ከምኡ’ውን ህውከትን ዕግርግርን ንምልዕዓል ዝፈተኑ ልዕሊ 454 ጥርጡራት ከም ዝኾኑ ተገሊጹ።
ካብዞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ዘለዉ ጥርጡራት፡ እቲ ዝበዝሐ ቁጽሪ ዘለዎም 174 ኣባላት ህወሓት ክኾኑ ከለዉ፡ 100 ኣብ ኣዲስኣበባ ህውከትን ዕግርግርን ንምልዕዓል ፈቲኖም ዝተብሃሉ፡ 98 ኣባላት ሸኔ፡ 51 ድማ ኣኽረርቲ ኣባላት ፋኖ’ዮም።
ብዘይካ’ዚ 31 ኣባላት ሽበራዊ ጉጅለ ኣልሸባብን ኣህጉራዊ ጉጅለ ሽበራውያን እይኤስን ካብ መንጎ’ቶም ኣብ ከተማ ኣዲስኣበባ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ንምፍጻምን ዕግርግር ንምፍጣርን ኣብ ምንቅስቓስ ከለዉ ዝተታሕዙ 454 ጥርጡራት ከም ዝኾኑ ተገሊጹ።
ብዘይካ’ዚ እቲ መገለጺ ፡ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣብ ከተማታት ጋምቤላን ደምቢዶሎን ንዝተፈጸመ ሽበራዊ መጥቃዕትታት ንህወሓት፡ ግንባር ነጻነት ጋምቤላ፡ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝብታት ጉምዝን ኦነግ-ሸኔን ተሓተትቲ ገይርዎም ኣሎ።


text:
Samen Leren voor ouders - Tigrinya
ሳመን ለረን ማለት እንታይ ማለት እዩ?
'ሳመን ለረን' ማለት 'ብሓባር ምምሃር' ማለት እዩ ብተወሳኺ ን ካብ ጉጅለ 1 ክሳብ ጉጅለ 4 ን ዘለዉ ናይ ቀዳማይ ብርኪ ተምሃሮ ንወለዲ ገዛ ገዛ እናኸደ ሓገዛት ይገብር።
እንታይ ትፅቢት ይግበር።
- ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ዝግበር ናይ ገዛ ገዛ ሓገዝ
- ናይ ነፃ ተሳትፎ
- ናይ ወለድን መምህራንን ኣኼባ
- ናይ ዉልቀ ማህደር ምስ ሓበሬታታቱ
ሳመን ለረን ን ወለዲ ናይ ካብ ጉጅለ 1 ክሳብ ጉጅለ 4 ዘለዉ ናይ ቀዳማይ ብርኪ ተምሃሮ ወይ ህፃዉንቲ እዩ
ን ናይ ዉላዶም/ናይ ደቆም ን ዝኾነ ቤት-ትምህርቲ ን ዕቤቱ ሓገዝ ክገብሩ ን ዝደልዩ።
ን ኣብነት፥
- ውሉደይ ኣብ ሕሳብ ክኢላ ኣይኰነን ከመይ ገይረ እየ ኽሕግዝ ዝኽእል?
- ን ዉላደይ ኣብ ገዛ ፀወታ ከመይ ጌረ ከለማምዶ/ዳ?
- ዉላደይ ናይ ምስትውዓል ፀገም ኣለዎ ንኽሕግዞ እንታይ ክገብር ኣለኒ?
- ን ናይ ዉላዳይ መዝገበ-ቃላት ክሪኦ ይደሊ እንተኾነ ግን ናይ ዴች ቋንቋ ብ ዝግባእ ኣይመልኽን። ስለዚ ኣብ ገዛ እታይ ክገብር ኣለኒ?
እቶም ናይ ሓገዝ ሰራሕተኛታት መን እዮም?
ብሉፃት ዝኾኑ ጉጅለ ሰብ ሞያ ኣለዉና። ብዛዕባ ዕቤት ህፃናትን ነዚ ኣመልኪቱ ጠቐምቲ ዝኾኑ ነገራት ብዙሕ ኣፍልጦ ዘለዎም እዮም።
ኩሉ እንገብሮ ነገራት ካብ መሰረቱ ናይ ህፃናት ዕቤት ዝመፅእ ሰብ ሞያን ወለድን ብሓባር እንተሰሪሖም እዩ ኢልና ስለናኣምን እዩ።
ኣመልክቱ
ሕጂ ኣብ SamenLeren.net ኣመልክቱ።