text:
ሰባት ብሕማም ዓባይ ስዓል ዝተትሓዙ ምዃኖም መርመራ ደም ብምግባር ንምፍላጥ ከምዝክኣል ሓደ መፅናዕቲ ኣፍሊጡ። እቲ ፈተነ ሕማም ሳምቡእ ንምፍላጥ ኣብዚ ሕዚ እዋን ይስርሐሎ ካብዘሎ ዝቐለለን ዝሓመሙ ሰባት ኣለሊኻ ንምሕካም ዝሓሸን ኣገባብ እዩ ተባሂሉ’ሎ።
በብዓመቱ 9.6 ሚሊዮን ሰባት ብዓባይ ስዓል ይትሓዙ። ካብኦም እቶም 1.5 ሚሊዮን ይሞቱ።እቶም ዝተረፉ ነቲ ባክተሪያ ብሕቡእ ይስከምዎ።እዚኦም ኣብ ዝኾነ እዋን ናብ ንቑሕ ባክተሪያ ክሰጋገሩን ዘላቒ ዝኾነ ሓደጋ ዘስዕቡን እዮም።
ሲሶ ካብ ህዝቢ ዓለም ብዓባይ ስዓል /TB/ ዝተለኽፉ ምዃኖም ይግመት፤እቶም ንቑሓት ባክተሪያታት TB ንምሕካም ኣዚዮም ኣሸገርቲ እዮም።
ተመራመርቲ ዝተሓብአ ዓይነት TB ንምፍላጥ ዘኽእል ቀሊል ኣገባብ ምርመራ ደም ክምህዙ ትካል ጥዕና ዓለም ኣብ 2014 ኣ/ፈ ሓቲቱ ነይሩ።
በዚ መሰረት ካትሪን መሳርሕቶምን ካሊፎርኒያ ኣብ ዝርከብ ዪንቨርስቲ ሳትንፎርድ እቲ ሕቶ ዝምልሽ ውፅኢት ምሂዞም። ናይቲ ምርመራ ውፅኢት ሓቅነት ዝለዓለ ጥራሕ ከይኮነ ድማ እቲ ሕማም ብዘሰፊሑ ኣብ ዝርኣየለን ድኻ ሃገራት ክሰርሕ ዝኽእል እዩ።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 150 ስደተኛታት ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ምድሓኖም ገሊጾም። ወሃቢ ቃል ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ እቶም ስደተኛታት ተጻዒኖምላ ዝነበሩ ጀልባ ብዘጋጠማ ናይ ሞተር ጸገም ክጥሕል ምስ ጀመረት ብዝበጽሖም ሓበሬታ ነቲ ናይ ህይወት አድሕን ስርሒት ምክያዶም ይገልጹ።
ካብ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ኮነሬል ዓቡ አልያ ብዛዕባ እቲ ኩነታት ከምዚ ይብሉ።
“ሓደ ጉጅለ ስደተኛታት ኣብ ጀልባ ተጻዒኖም ረኺብና። እታ ጀልባ ግን አረጊትን ሞተረ ዘይብላን እያ ኔራ። ኣብ ገማግም ባሕሪ ከተማ ሳባርታ እዮም ድሒኖም ካብቶም 150 ስደተኛታት ክልተ ደቂ ኣንስትዮን ክልተ ቆልዑትን ይርኸብዎም።”
ብመሰረት ካብ ናይ ዓይኒ መሰካኽር ዝተረኽበ ሓበሬታ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ንሞተረ እታ ጀልባ አውጺኦም ብምውሳድ ነቶም ስደተኛታት ገዲፎሞም ከምዝኸዱ ይሕብሩ።
እቶም ስደተኛታት ናብ መደበር ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ከምዝተወስዱን ኣብኡ ድሕሪ ዝተዋህቦም ናይ መግብን ህክምናን ሓገዝ ናብ መዳጎኒ ማእከል ከምዝተወስዱ ሓላፊ ክፍሊ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ካፕቴን አሚን አል ቡሰቪ ገሊጾም።
ብመሰረት ሓበሬታ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ካብ ወርሒ ጥሪ, 2017 ዓ.ም ጀሚሩ አስታት 85,000 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ጣልያን ምእታዎም ይገልጹ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ድሕሪ ሞት መራሒ ሊብያ ነበር መሃመድ ጋዳፊ ነቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ስርዓት አልቦነት ንምስግጋር ሰባት ይጥቐምሉ ከምዘለው ብዙሓት ወገናት ይሕብሩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብ’ስኪኒ ኬር’ ዝፍለጥን ዝስርሓሉ ዘሎ ኦባማ ኬር ዝተባህለ መመሓደሪ ሕጊ ጥዕና ኣሜሪካ ንምትካእ ዝተዳለወ ንድፈ ሕጊ ጥዕና ሎሚ ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ብዓብላሊ ድምጺ ኣይፋል ወዲቑ።
እቲ ብ’ስኪኒ ኬር’ ዝፍለጥ መተካእታ ኦባማ ኬር ክኸውን ዝተዳለወ ሓጺርን ሓፈሻውን ክኸውን እንከሎ: ኣብ ላዕለዋይ ባይቶ ኣሜሪካ እቲ ዝድለ ድምጺ ክረክብ ስለዘይከኣለ’ዩ ወዲቑ።
ብመሰረት ካብ ባይቶ ኣሜሪካ ዝተመሓላለፈ ሓበሬታ: እቲ ብስኪኒ ኬር ዝፍለጥ ዝተዳለወ ንድፈ ሕጊ ናይ 48 ድምጺ ደገፍ ክረክብ እንከሎ 51 ድማ ተቓዊሞምዎ።
ካብቶም ነቲ ብስኪኒ ኬር ዝፍለጥ መተካእታ ኦባማ ኬር ክኸውን ዝተዳለወ ንድፈ ሕጊ ክንክን ጥዕና ኣሜሪካ ዝተቓወምዎ ሰለስተ ኣባላት ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ክኾኑ ከለው: ናብቶም ካብ መሰረቱ ነቲ ንድፈ ሕጊ ዘይተቐበልዎ ኣባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ተጸንቢሮም ናይ ኣይፋል ድምጺ ብምሃቦም’ዩ: እቲ ሓድሽ ንድፈ ሕጊ ውዱቕ ክኸውን ዝኸኣለ።
እቶም ነቲ ሓድሽ ንድፈ ሕጊ ክንክን ጥዕና ውዱቕ ክኸውን ዝለዓለ ኣበርክቶ ዝገበሩ ሰለስተ ኣባላት ሰልፊ ሪፑብሊካውያን ሰነተር ጆን ማክኬን ናይ ክፍለ ግዝኣት ኣሪዞና፤ ሰነተር ሱሳን ኮኒንስ ናይ ክፍለ ግዝኣት መይን ከምኡውን ሰነተር ሊሳ ሙርኮውስኪ ናይ ክፍለ ግዝኣት ኣላስካ እዮም።
በዚ ሎሚ ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ናይ ኣይፋል ድምጺ ብምሃብ ዝተዛዛመ ነዊሕ ክርክር ዝሓለፎ ንድፈ ሕጊ ፡ ኦባማ ኬር መመሓደሪ ሕጊ ጥዕና ኣሜሪካ ኮይኑ ክቕጽልዩ።
እቲ ብስኪኒ ኬር ዝፍለጥ ሓድሽ ንድፈ ሕጊ ጥዕና ተግባራዊ ክኸውን ተቐባልነት እንተዝረክብ ነይሩ: ክሳብ 16 ሚልዮን ኣሜሪካውያን ኣብ ዝቕጽላ ዓመታት መሰረታዊ ክንክን ጥዕና ክንፈጉ ምኽኣሉ ነይሮም ዝብል ጸብጻብውን ብሰፊሑ ተዘርጊሑ ኔሩ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብልንክን፣ 'ውጥረት ንምትህድዳእ’ ንፍሉይ ልኡኾም ሎሚ ሰሉስ ናብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከምዝለአኹ ተገሊጹ። እቶም ሚኒስትር v ወጻኢ ኣብ ዝፈነውዎ መግለጺ "ፍሉይ ልኡኽ ጀፍርይ ፈልትማን፣ ኣብ ግብጺ፣ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ክበጽሑ'ዮም" ኢሎም።
እቶም ፍሉይ ልኡኽ ኣብቲ ዞባ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰብኣዊ ሓገዝ ወሃብቲ ጉጅለታት ብተወሳኺ ምስ ሰበስልጣናት መንግስታት ፣ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን 'ውን ክራኸቡ 'ዮም ። ብሊንከን ኣብ መግለጺኦም " እቲ ፍሉይ ልኡኽ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝተሓላለኹ ፖለቲካዊ ፣ ፀጥታዊን ሰብኣውን ቅልውላዋት ንምፍታሕ ቀፃልነት ዘለዎ ዲፕሎማሲያዊ ፃዕሪ ንምክያድ ዘለዎ ድልየት ዘርኢ እዩ ። ብምዃኑ ኣብቲ ዞባ ፖሊሲ ኣሜሪካ ብምትሕብባር ሽትኡ ንምዕዋት ዝሰርሕ እዩ ዝኸውን" ኢሎም ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ነበር ዴቪድ ሺን ትማሊ ሰሉስ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ፊልትማን ናብ ኤርትራ ክበፅሑ ምግባሩ ዓብዪ ትርጉም ዘለዎ እዩ: "ሓደ ዓብዪ በዓል ስልጣን ኣሜሪካ ምስ ላዕለዎት ሰበስልጣናት ኤርትራ ክራኸቡ ምፍቃድ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት እዚ ፈላማይ እዩ ።እዚ ባዕሉ ሓደ ፅቡቅ ነገር እዩ " ኢሎም ።
ኣሜሪካ ነቲ ሻድሻይ ወርሑ ሒዙ ዝርከብ ጎንፂ ጠጠው ክብል ንኢትዮጵያ ፀቅጢ ክትፈጥረላ ምፅነሓን ከምኡ'ውን ኣብ ትግራይ ኣትዮም ዝርከቡ ወተሃደራት ኤርትራ ካብቲ ክልል ንኽወፁ ክትፅውዕ ምፅነሓ ዝዝከር እዩ ።
ኣብዚ እዋን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጆርጅ ታዎን መምህር ዓለምለኸ ጉዳያት ኮይኖም ዝሰርሑ ዘለዉ ኣምባሳደር ሺን "ሰራዊት ኤርትራ ናብ ቦትኦም እንተድኣ ዘይምለሱ ኮይኖም ኣሜሪካ ንኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ዝተገለለት ሃገር ኮይና ክትረአ ዘኽእል ኩነታት እናዓበየ ክመፅእ ይኽእል እዩ "ኢሎም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ሰራዊት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣብታ ክልል ንዝነበረ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምጥቀዖም ሰራዊቶም ከድሕኑ ኣብ ልዕሊ እታ ክልል ኲናት ከምዝኣወጁ ይዛረቡ ።
ከም ሓበሬታ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ኣብዚ እዋን ብሰንኪ እቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት 4.5 ሚልዮን ሰባት ንሰብኣዊ ሓገዛት ተቓሊዖም ይርከቡ:: ሕቡራት ሃገራት ሎምዘበን ኣብ ትግራይን ብሓፈሻ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ 16 ሚልየን ቅልጡፍ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ሓቲቱ ይርከብ ።
ብኻልእ ወገን በታ ኢትዮጵያ ኣብ ሩባ ኣባይ ትሃንፆ ዘላ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ዝመበገሲኡ ኣብ ሞንጎ ሱዳን፣ግብፅን ኢትዮጵያን ወጥሪ ነጊሱ ይርከብ ። ግብፅን ሱዳንን ቅድሚ እቲ ግድብ ማይ ምምልኡ ምስ ኢትዮጵያ ሕጋዊ ስምምዕነት ክብፃሕ እንተኾነ ድልየተን ቀዲማ ምምላእ ማይ እቲ ግድብ ጀሚራ እያ ። እዚ ድማ ነተን ሃገራት ኣብ ቀረብ ማይንን ሓይሊ ኤለክትሪከንን ብቀጥታ ሓደጋ ዘስዕብ ስጉምቲ ገይረን ወሲደንኦ። ኣብ ሞንጎ ሰለስቲኤን ሃገራት ንዝተፈጥረ ንምስሕሓብ ሕብረት ኣፍሪቃ መንጎኛ ኮይኑ ክክሽምግል ፀኒሑ እዩ።


text:
Radio Erena: 30 January 2019
ካብ ኤርትራ፣ ሪፈር ዝተባህሉ ኤርትራውያን ተሓከምቲ፣ ኣብ ሆስፒታላት ትግራይ ሕክምናዊ ኣገልግሎታት ይወሃቦም ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ቴሌቪዥን ድምጺ ወያነ ኣብ ዘመሓለለፈቶ ጸብጻብ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተጀመረ ርክብ፣ ካብ ኣስመራ፣ ሆስፒታል ሓሊበት ሪፈር ንዝተባህለ ወዳ ሒዛ ዝመጸት ኤርትራዊት ዮርሳሌም በራኺ፣ ኣብ መቐለ፣ ሆስፒታል ዓይደር ኣገልግሎት ትረክብ ከምዘላ ከም ኣብነት ኣቕሪባ።
ካብ ንእሱ ዞባ ዓዲ ዃላ እናተመላለሰ፣ ጓሉ ዘሐክም ዘሎ ካልእ ኤርትራዊ ኣስመሮም ፍስሃየ’ውን፣ ኣብቲ ሆስፒታል ጽቡቕ ሕክምናዊ ኣግልግሎት ይረክብ ከምዘሎ ንቴሌቪዥን ድምጺ ወያነ ኣብ ዝሃቦ ቃል ገሊጹ።
ኣብ መቐለ ዝርከብ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር፣ ንኤርትራውያን ናጻ ናይ ሕክምና ኣገልግሎታት ይህብ ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፣ ናይ መጓዓዝያ ጸገማት ንዘለዎም’ውን ሓገዛት ከምዘበርክት’ዩ ዝጠቕስ።
ኣቐዲሙ፣ ካብ ኢትዮጵያ ብሓገዝ ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ፣ 35 ሓደስትን 5ክኢላታትን ሰብ ሞያ ሕክምና፣ ኣብ ዝተፈላለያ ሆስፒታላት ኤርትራ ወለንታዊ ኣገልግሎታት ይህቡ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ንሕክምና ናብ ሱዳን፣ ከተማ ካርቱም ክኸዱ ዝጸንሑ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ካልኦትን፣ ናብ ኢትዮጵያ ንምስግጋሩ ይስርሓሉ ከምዘሎ ኣቐዲሙ ብሬድዮ ኤረና ምቅልሑ ኣይርሳዕን።


text:
መስርሕ ፍርዲ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ንዝቐረበሎም ክስታት ብልሽውና ሎሚ ሶኑይ ኣብ ከተማ ካርቱም ዝርከብ ቤት ፍርዲ ጀሚሩ’ሎ።
ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ካብ መዝነቶም ዝተአልዩ ፕረዚደንት ነበር በሽር ዘይግቡእ መንገዲ ናይ ወጻኢ ባጤራታት ብምሓዝን ገንዘብ ብመልክዕ ህያብ ምቕባልን ብዝብሉ ክስታት’ዮም ቤት ፍርዲ ቐሪቦም።
ብመሰረት ነቲ ቤት ፍርዲ ቃሉ ዝሃበ መርማሪ በሽር ካብ ስዑዲ ዓረብ ብሚልዮናት ዝቑጸር ዶላር ምቕባሎም ምግላጾም ሓቢሮም።
ከም ኣምንስቲ ዝአመሰሉ ዓለምለከ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ግን እቲ መስርሕ ፍርዲ ብልሽውና ነቲ ፕረዚደንት በሽር ኣብ ዞባ ዳርፉር ካብ ዝሕተትሉ ምጽናት ዓሌትን ገበናት ኹናትን ዘዘናብል ክኸውን የብሉን ይብሉ።
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ፕረዚደንት በሽር ብገበን ኣንጻር ሰብኣዊነት ገበን ኹናትን ምጽናት ዓሌትን ምኽሳሱ ይዝከር።
ብተወሳኺ ኣብ ወርሒ ግንቦት ዝተኻየደ ተቓውሞ ንሰልፈኛታት ብምቕታልን ምልዕዓልን ዝብል ክሲ ቐሪቡሎም ምንባሩ ይፍለጥ።


text:
(Democratic Organization of Blin Nation-Eritrea)
ሕክም ኢትይቢዩዂ እን ሰላምድ ፈድረሽን ኢትዮቢየዲ ኤርትረዲር ነበክል ቱናኹሲ ግን ግናይድ በሻቑ በሻቑ እርጋዂሲ ደንጎቢልኻ ንርትክ ኤርትረት ሒልድ ስላሕድ ዓመሙኻላ። ፋርሳን ድገ ቁር እና ዕምጭ ኒስ እግም እግምድ ፋኲ ዪኖ 1961 እክልል ፋርሳን፣ እድሪስ ዓዋተሲ መቅርሕሰዉ ና ግንፍፍ እድኖ ናከዊሲ ና ብርድ ሓረርድኖ ኣና ዊህር ዪኖ ከደን ፍኑኹ። ናት ለሄኲኑኻ ዪና ኤንትት ዪና ተንን ዪና ክልል ዪና ገን ዪና ሻን ዪና ማስ ለመለምየንቱታት በለዲ ከውድር መታን ለብኑዂር ሰንከልኑኽር ጋይትኑዂር። ሰኾረጝን አመትት ደንቢ 1991 ሲ ኢትዪቢትር ንር ታለይቱር ሰዓርኖ ኤርትረት ሓረርኑዂላ። እን ሕርየቲታ ዪና ነብክል ትዃኒሰና ትብቶ ዲየዉ ኢሳይስዲ ኒ ክረምዲ ስዊኒዂላ። ና ቂጦራ ተከዉድኖኻ ዪነት እና ናን ቋልናዂ ጨዓትሲ ቛሊሰነኩና እንኩኑዂ። 1991 ብርፍ ዮ ኻ ናን ኣኽራሲክ እና ጣልመንሲ ለመለም ደዉ ዪላ። ናይዲ ፍትሕዲር መታን ፍዲትና ናንኽር ህንበኲ።
ዪን ብሊና ሙርቛ ኤሪዉል በጀኸዉ ፊዳታት ጃቢስንዂን የጝነኽር ዪና ወረቢል ላ ወክትል 1000 ኤወይሲ ኤርስ ሰላምድ መንደርተዉ ደኲስናኽር ግን። ዖነዲ በስክዲረዲ ባብ ጀንገረንዲ ጣቑር ብረዲ ላዶንትል ጁፈደዉ ገብሩቑርደዉሲ ኮደረንኻ ላ ወክትል ዓሳክር ሕኩም ኢትዮቢዉ ናንድ ገሪ ቆልዕኻ የተመው ገሪ እኲንኻ መብልተዉ ገሪ ልጝትትኻ ኤበሰዉ ና ኢብድኻ ጨነተዉ ናን ኣክራሲኪ ሺብስገውር ታና ና ስጙጝድ እስገውር ህንበነኲና። ና ስጙድ ሆስፒታል እኽን ክኒር ልጝን ኣኽን ገዉርሱ ቋልኒ። እማ ክረዲ ዲደዲት ብሊና ሙርቛ ድግምድ ዱዉሳዂሉ ኣኽጊ ዕምጭ ኢትዮቢዂ ኳራ ኒ ኣኮርሉ ፍረሪ ግንሉ። ለመለምየንቱትር ዪና ጃብል ለብኑኹር ጂራ ፊዮሪትል ሰቐልስኑዂር መካዪንድ ጎተትሱኑኽር ና ገሽድ ደለምኖ ደርብል ገጥ ሲነ ኣኽን ድገታት ሓረርድኖ ኣኽን ፊድኢን ኣኽኖ ታንተርዊል ገንደሉኑ ኣኽን ለበዉሲ ሙርቛ ብሊንዂ ኣንገፍዳዂዲ ደበልቶ ለመለም ያዂዲ ደርብ ሓበራዂዲ ነብረዲ ኣቚዲ እስበደዲ እዋዂ ኣኸውድ ታሪኽ ል በሀር ኣካን ሻዂዂ።
ወልወላዕሊ በህሪ ርድቕ ላዶን ኩ ናተልድ ፈርደንኻ ወንተረግረሪ ሪሒ ግን። እና ና ሪሒት በቐቕገዉና እና ግርጋ ኒሂትል ኣኽን ወላ ደቒቕዲ ሰከንዲ ንበክሊ ኣኽን ኤልብድኖሎም ዋጅብ ግን። ና ልጝል እንብላዋዂልድ ደባንዲ ዓማረዲ ናይ ከዋዂዲ ናዕስድኖ ና ብር ጅብርተው ፍዳታት ና ዓይብሲ ኒ ኣካንሊ ገእሲኖ ኮዶ ሪሕዲ ህንብናኽር ዱ ሙዂር ኣኽሮ ህንበኩሉ።
ዲመክ ኤልብሰዉ ኣኽድኖኻ እና ኮሊ ኒኒ ሓረርስቶ ግናይዲ በሄርዲ እንጋዂ እምነት ስዴጋዂ ስታትድ ፍተትሰጋዂ ሻማ እስነ ለመለም ዪኖ ሰልፍ ብርፍ ኣኽሮ ዪን ብሊና እክባ ሻኽናዂስ ቡቑስነኩን እንኲንዂን። ኒንኻ ናን ኣኽራሲክ ሰርገልጋዂ ኣኸውድ ናጝር ብሀር ክድመት ጨበረኩና። ኒ ብሀርድኻ ብሊንሲ ና ናይ መታን ለመለም ዪድኖ ጉናኽር ኣኸዉድ ንኪኽር ዪና ሽጛነስ ውስገዉ ዋድኖ ዋሳ ዪነኩን።ፋሪዕ እክባ ብሊን ሙርቛ ሆደ ንሪ ተዓየብረዉ ብሊና እመሪ ‘’ዓሕ’’ ዪጚን ንኪ እክብሶ ኮድጚሮ እመሪ ኣኽንለ ያግራዂ መድ ናትካዂ ግን። ዪና ክልል ንኪ ከደምጋዂ እመሪ ኒሪ ጨልምረሪ ግን የነኲ እማ ሆደዲ ጒትኖ ሳድነኲንኲም። ኮዶ እኺርኺርሲ ሓሽምድና ለገደዉዱኹ መጋስስ ጝን። ዪና ፍዳታትሲ እንቛሪ እስና ኩ ኢዉርናርሲ ዱዋዂ ሙቑል ክድመት ኣኸዉድ ናድ ስማርነኲን። ዪና ኮሊዲ ወረበዲት ክብር እወዉ ዪና ፍዳታት። ኩ ፍዳታትሲ ከበርደና ኩል ወንተራዂ እድዂ ኣኸውድ ክብር ዪና ፍዳታታዂሲ ጠላቑኖ ሻኽኒ። ፍድታታ ፊና ኽር ኒን ጝን ደኳዂዲ ህንባዂዲ።
ክብር ዪና ፍዳታታዂ ዋጅብ ግን !!!
ታና ናዂ ክብርዲ ፍትሕዲ ሻኽረሪ ኤርትረትል ኣኽሮ ግን!!!
ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኑዂ -ኤርትራ (Democratic Organization of Blin Nation-Eritrea) [email protected] ኤርትኖና ቐደርደነኲ።


text:
ካብ 1ይ ክፍሊ ክሳዕ 4ይ ክፍሊ
Førstehjelp 1-4
Naturfag 1-2
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮታትን ትረክብ።
Naturfag 3-4
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮታትን ትረክብ።
Salaby
ትምህርተ-ተፈጥሮ ብትግሪኛ ን ብኖርዉጂያን ቃንቃ። አዋርሕ፡ አስማት እንስሳ፡ መግቢ ከምኡዉን ቃላት ብዛዕባ ትምህርተ-ተፈጥሮ ።
Salaby
ትምህርተ-ቃላት ብዛዕባ አካልትና ከምኡዉን ስሚዒታት ብኖርዉጂያን ፡ትግሪጃ ቃንቃ
ካብ 5ይ ክፍሊ ክሳዕ 7ይ ክፍሊ
Fenomener og stoffer
ናይ ተፈጥሮ ሳይንስ መረዳእታ ን 5-7 ደርጃ ክፍሊ፡ ብ ድምጺ ዝተደገፈ ሰሌዳ ጽሑፍ.። (ሐደ ዓይነት ኢዩ ምስ እዚ አብ ላዕሊ ዘሎ)
Fenomener og stoffer
አብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ መጽሓፍ ከምኡዉን ፊልም ብዛዕባ ከስተታት፡ ንጥረ-ነጋራት ዘይተጻረየ(ሳብስታንስ)። ንትግርኛ መዝገበ ቃላት (አጠቃቅምኡ) አብ ላዕሊ ብጎኒ ዝርከብ ቃንቃ ምረጽ።
Kropp og helse
ናይ ተፈጥሮ ሳይንስ መረዳ -እታ ን 5-7 ደርጃ ክፍሊ ብድምጺ ዝተደገፈ ሰሌዳ ጽሑፍ። ( ሐደ ዓይነት ኢዩ ምስ እዚ አብ ላዕሊ ዘሎ)
Kropp og helse
ትምህርቲ ብዛዕባ አካልትና ን ጥዕናን። ፊልም ከምኡዉን መላመዲ ዕዮ ንመዝገበ ቃላት ትግርንኛ አብ ላዕሊ ትረከብ ብጎኒ ቀጠልያ ጠዉቅ።
Lumbrikus
ኤለክትሮኒካዊ መምሃሪ ምንጪ ጆግራፊ። ብሶማል፣ ትግርኛ፣ ዓረብን ኖስክን ዛንታታት ስማዕን ኣንብብን።
Mangfold i naturen
ናይ ተፈጥሮ ሳይነስ መረዳ -እታ ን 5-7 ክፍሊ ደርጃ፡ ብድምጺ ዝተደገፈ ሰሌዳ-ጽሑፍ (ሚኒ)
Mangfold i naturen
ናይ ጭብጢ መጽሐፍ ከምኡዉን ፊልም ብዛዕባ ፍልልያት ፍጥረታት ቃላት ትግሪኛ አብ ላዕሊ ብጎኒ እትረከብ ቅጠልያ ምልክት ጠዉቅ።
Naturfag 5-7
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮ ትን ትረክብ።
Naturfagsbegreper
ቃላት ናይ ጆግራፍ፣ ብድምጽን ጽሑፍን ብኖስክን ትግርኛን ድተሰነየ።
Naturområder
ናቱር ኦምሮደ- መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣብ ምድሪ ድርከቡ ድተፈላለዩ ባህርያዊ ከባቢታት። እዚ ጽሑፍ ናብ ድተፈላለየ ቋንቋታት ተተርጒሙ ይርከብ።
NRK skole for flere
ኣብዚ ሓደ ሓደ ብድምጺ ድተተርጎመ ፊልምታት ይርከብ።
እቲ ፊልምታት ብዛዕባ ድተፈላለየ ኣርእስታት ስነፍልጠት ኢዩ።
Små dyr
ብዛዕባ ብልሙድ/ዝዉትራት) ዝኾኑ ንአሽቱ እንስሳታት. አብ ድሕረ ገጽ መራኸቢ)
Vannets kretsløp
ናይ ማይ ዙረት; ብዛዕባ ዙረት ማይ አብ ልዕሊ /ትሕቲ ጽፍሒ-መሬት ብአእምሮ ካርታ- ድሕረ-ገጽ ከምኡዉን ብፊልም ዝቀረበ ስነ-ጽሑፍ
ካብ 8ይ ክፍሊ ክሳዕ 10 ክፍሊ
Atomer og molekyler
መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣቶማትን ሞልክዩላትን።
እቲ ጽሑፍ ተተርጒሙ ኢዩ።
Fotosyntese
ብዛኦባ ፎቶሲንተሲስ ብትግርኛን ኖስክን ኣንብብ።
Naturfag
ብዛዕባ ድተፈላለዩ ኣርእስታት ጆግራፍ ብመልክዕ ጽሑፍን ንዕኡ ድገልጹ ቀለልቲ ሕየዋን ተማሃር። እቲ ጽሑፍ ብቡክሞልን ኒኖስክን ጥራይ ኢዩ።
Naturfag 8-10
ኣብ ናይ ተማሃሮ መስመር ወይ ቻነል ፊልምታት ፣ ጽሑፋት ከምኡውን ናይ ስነፍልጠት ዕዮታትን ትረክብ።
Naturområder
ናቱር ኦምሮደ- መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ ኣብ ምድሪ ድርከቡ ድተፈላለዩ ባህርያዊ ከባቢታት። እዚ ጽሑፍ ናብ ድተፈላለየ ቋንቋታት ተተርጒሙ ይርከብ።
Periodesystemet og grunnstoffer
መእተዊ ጽሑፍ ንፐርዮዲክ ሲስተምን መሰረታዊ ግዛዓትን።
እቲ ጽሑፍ ተተርጒሙ ኢዩ።
Prismeeffekter og brytning av lys
En innføringstekst om prismeeffekter og brytning av lys. Teksten er oversatt.
Stjerner og galakser
ክዋክብቲ፡ጋላክሲ፡ መጽሐፍ–ንአምር ንናይ ተፍጥሮ ትምህርቲ ክዋክብትን /ጋላክሲ ዝተዳለወ።
Syrer og baser
መጻጺ(Syre) ከምኡዉን ቤዝ(Base)፡ መጽሐፍ ንአምር ንስይረ / ቤዝ ዝተዳለወ
Vei, fart og tid
መእተዊ ጽሑፍ ብዛዕባ መንገዲ፣ ናህርን ጊዜን።
እቲ ጽሑፍ ተተርጒሙ ኢዩ።
Zanzu
ብዛዕባ ኣካላት ተማሃር፣ ምስ ሓደስቲ ቃላት ተላለ ስእልታት ድማ ተጠቐም።


text:
ስኩለካሳ እንታይ ኢዩ?
ኣብ ስኩለካሳ skolekassa.no ነቶም ኣብ ኖርዌይ ሓጺር እዋን ድተቐመጡ ተባሂሎም ድተሰርሑ ብዙሓት ምንጪ መምሃሪታት ንረክብ። እቲ ኣብዚ ንረኽቦ ሓሳብ፣ ስኩለካሳ ብዝተኻእለ መጠን ነብሱ ድኸኣለ ክኸውን ከምኡውን ነብሲ ወከፍ ተማሃራይ ክጥቀመሉ ክኽእልን ኢዩ። ብድተኻእለ መጠን ብዙሕ ኣማራጺታት ኣብ ምንጪ መምሃሪ ክህሉ ከም ባህሪ ንመምህር ሓደ ዓቢ ትርጉም ደለዎ ነገር ምጥጣሕ ኢዩ።
መእተዊ ናብ ስኩለካሳ – ፈይደ
ስኩለካሳ ብኽልቲኦም ማለት ነጻ ንኹሉ ክፉታት ድኾኑ ምንጪ መምሃሪን ፍቓድ ዘድልዮም ኮይኖም ነቶም ፍቓድ ደለዎም ጥራይ ክፉታት ድኾኑ መምሃሪ ምንጪታትን ድቖመ ኢዩ። ናብቶም ፍቓድ ዘድልዮም መምሃሪ ምንጪታት ንምእታው ተማሃሮ ግድን ናቶም ናይ ተጠቃሚ ፈይደ ብምጥቃም ኣብታ ኣብ ነብሲ ወከፍ ገጽ ናይ ስኩለካሳ ብንጹር ትረአ መእተዊ ጠዊቖም ክኣትዉ ኣለዎም።
ድሕሪኡ ናብቲ ቤት ትምህርቶም ፍቓድ ድገዝኣሉ ምንጪ መምሃሪ መእተዊ ይረኽቡ።
ንመርበብ ስኩለካሳ skolekassa.no ብኸመይ ከምትጥቀመሉ ዘርኢ ሓጺር ፊልም ንምዕዛብ ኣብዚ ጠውቕ።
ንኣጠቓቕማ ብፈይደ ምእታውን ናይ ተማሃራይ ኣድራሻ ንምስራሕን ድምልከት ሕቶ እንተደኣሃልዩ፣ ንናይቲ ቤት ትምህርቲ ወይ ናይቲ ምምሕዳር ናይ መርበብ በዓል ስልጣን ተወከስ። ተመሃሮ ምስቲ ናቶም ኣጠቓቕማ ፈይደ ድተሓሓዝ ብድሆታት እንተጋጢምዎም ከኣ መምህራንን ሰራሕተኛታት ናይቲ ቤት ትምህርትን እንተሓገዝዎም ጽቡቕ ኢዩ።
ስኩለካሳ ንመን ኢዩ ተዳልዩ?
ስኩለካሳ ን ኣብ ኖርዌይ ሓጺር ግዜ ዝተቐመጡን ቋንቋ ኖርዌይ ከም ካላኣይ ቋንቋ ድወስድዎ ተመሃሮን ዕላማ ድገበረ ኢዩ። ስኩለካሳ ምስ ድተፈላለየ ዕድመ፣ ድሕረባይታ፣ ቋንቋን ተሞኩሮን ደለዎም ቆልዑ ድሳነ ኢዩ።
ገሊኦም ኣብ ዓዶም ጽቡቕ ናይ ትምህርቲ ዕድል ድረኸቡ ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም ካልኦት ከኣ ናይ ትምህርቲ ድሕረባይታ ደይብሎም። እዚ ማለት ከኣ ገሊኦም ጽቡቕ ናይ ዓይነታት ትምህርቲ ዓቕሚ ክህልዎም ከሎ እቶም ካልኦት ከኣ ምጽሓፍን ምንባብን ጌና ደይተማህሩ ማለት ኢዩ። ገሊኦም ነዚ ናይ ላቲን ፊደላት ይፈልጥዎ ኢዮም፣ ገሊኦምዉን ጽቡቕ ናይ እንግሊዝ ፍልጠት ክህልዎም ይኽእል። ስለዚ ስኩለካሳ ከኣ ንኹሎም ገለ ከበርክት ድኽእል ዕድል ክኸውን ተስፋ ንገብር።-
ብዛዕባ ትሕዝቶ ስኩለካሳ
ስኩለካሳ ሓሙሽተ ዓይነታት ትምህርቲ ኖሽክ፣ እንግሊዝ፣ ቁጽሪ፣ ጆግራፍን ስነፍልጠትን ደጠቓለለ ኢዩ። እቶም ዓይነታት ትምህርቲ በብደረጃኦም ካብ ቀዳማይ ክሳብ ዓስራይ (1-10) ክፍሊ ድተመቓቐሉ ኢዮም። እብ ትሕቲ እቶም ዓይነታት ትምህርቲ ከኣ ምስቲ ውጥን ምህሮ ናይ ነብሲ ወከፍ ዓይነት ትምህርቲ ድተሓሓዙ ድተመርጹ ኣገደስቲ ጽሑፋት ይርከቡ።
ፉሩተን ኖሽክ (ብዘይካ ኖርዌጅያን) ምንጪ መምሃሪ ናይ ሽዱሽተ ድተፈላለዩ ቋንቋታት (ዓረብ፣ ዳሪ፣ እንግሊዝ፣ ኩርማንድጂ፣ ፓሽቶን ትግርኛን) ኢዩ። እዞም ቋንቋታት እዚኣቶም ካብቶም ክሳብ ሎሚ ደለዉ ምዝጉባት ስደተኛታት ብብዝሒ ተዛረብቶም ኢዮም ተመሪጾም። ቋንቋ እንግሊዝ ከኣ ገሊኦምውን ብሓጎስ ክጥቀምሉ ይኽእሉ ኢዮም ካብ ደብል ሓሳብ ከምተወሳኺ ተመሪጹ ይርከብ። ኣብ ገሊኦም ቋንቋታት (ብፍላይ ፓሽቶ፣ ኩርማንድጂን ትግርኛን) ውሑድ ናይ መምሃሪ ምንጭታት ክትርኢ ኢኻ።
ገለ ካብቶም ናይ ቋንቋ ኖርዌይ ጽሑፋት ነቶም ቋንቋ ኖርዌይ ከም ካላኣይ ድወስድዎ ተማሃሮ ተባሂሎም ድተዳለዉ ኢዮም። ገሊኦም ምንጭታት ብብዙሕ ቋንቋታት ኢዮም ገሊኦም ከኣ ድረአ መሳለጥያ ምህሮ ኣለዎም።
ስኩለካሳ ብኸመይ ንጥቀመሉ?
ዋላኳ እቶም መምሃሪ ምንጭታት ብድተኻእለ መጠን ነብሶም ድኸኣሉ ክኾኑ ብዝብል ሓሳብ እንተተመርጹ፣ ገለ ነቶም ተጠቀምቲ ድመርሕ ኣካል ክህሉ ግን ዓቢ ሓገዝ ኢዩ። ስለዚ ኢዩ ከኣ እቶም ኣብ መቐበሊ ስደተኛ ወይ ኣብ ናይ መእተዊ ዕድል ከም መህራን ድሰርሑን ሰራሕተኛታት ምስ ስኩለካሳ ክላለዩን ነቶም ኣብኡ ደለዉ ምንጪ መምሃሪ ክመራመሩሎምን ጽቡቅ ድኸውን።
ኣብ መቐበሊ ስደተኛታት ትሰርሕ እንተድኣ ኮንካ፣ ከምኡውን ንሓደሽቲ ድመጹ ቆልዑን መንእሰያትን ኣብ ኣጠቓቕማ ስኩለካሳ ናይ ምምራሕ ኣጋጣሚ እንተድኣ ሃልዩካ፣ እቶም ኣብዚ ደለዉ ምንጪ መምሃሪ ክትፈልጦም ጽቡቕ ኢዩ። ድከኣል እንተኾይኑውን ተማሃሮ፣ የሕዋትን ወለድን ነቶም ዕዮታት ክመራመርሎምን ክዝትዩሎምን፣ ፍታሕን ተኽእሎታትን ብሓባር ክረኽቡሎምን ጽቡቕ ኢዩ። እቶም ቆልዑን መንእሰያትን ብቋንቋ ኣዲኦም ወይ ብኻልእ ድመልክዎ ቋንቋ ክመያየጡን ሓሳባቶም ክገልጹን ዕድል እንተረኺቦም፣ እዚ ንኽርድኡ፣ ክመሃሩ፣ ከምድኻኣልዎ ክስመዖም ከምኡውን ሓዲሽ ዕዮታት ንኽሰርሑ ዝያዳ ህንጡይነት ከሕድሩን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣለዎ።
ስኩለካሳ Skolekassa.no ንመስርሕ ምስትምሃር ደገፍ ከኸውን ይኽእል ኢዩ። ቅድም ቀዳድም እቲ ንመምህር ዘድሊ ነገራት ምጥጣሕን መስርሕ ምስትምሃርን ኢዩ ኣገዳሲ።
ሓደ ቋንቋ ኖርዌይ ደይክእል ተማሃራይ ወይ ከኣ ኣብ ቋንቋ ኖርዌይ ድኽም ድበለ ዓቕሚ ደለዎ፣ ኣብ ትምህርቲ ቋንቋ ኖርዌይ ጥጡሕ ዕድል ክህልዎ ኣለዎ። ተማሃራይ ናይ መጀመሪ ትምህርቲ ዕድል ይወሃቦ ኣይወሃቦ ብዘየገድስ፣ ንፍሉይ ትምህርቲ ቋንቋ መሰል ክህልዎ ይኽእል። እቲ ወናኒ ቤት ትምህርቲ ባዕሉ ብእኩብ፣ ብኽላስ ወይ ብመልክዕ መጀመሪ ትምህርቲ ድተወደበ ፍሉይ ናይ ትምህርቲ ዕድል ኢዩ ክህብ ዝደሊ ክመርጽ ይኽእል።
ፍሉይ ትምህርቲ ቋንቋ ማለት ኣጠቓላሊ መጸውዒ ናይ ፍሉይ ትምህርቲ ቋንቋ ኖርዌይ፣ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደን ድርብ ልሳናዊ ትምህርትን ኢዩ። ፍሉይ ትምህርቲ ቋንቋ ኖርዌይ ማለት ድሓየለ (ድጸዓቐ) ትምህርቲ ኣብ ቋንቋ ኖርዌይ ኢዩ። ትምህርቲ ብቋንቋ ኣደ ከኣ እቲ መስርሕ ምስትምሃር ብቋንቋኻ ክኸዉን ከሎ ድርብ ልሳናዊ ትምህርቲ ከኣ ተማሃራይ ኣብ ሓደ ወይ ብዙሓት ዓይነታት ትምህርቲ ብኽልተ ቋንቋታት ይመሃር ማለት ኢዩ። መሰል ፍሉይ ትምህርቲ ቋንቋ ብመልክዕ ንጽል ውሳነ ኢዩ ድወሃብ፣ ክሳብ እቲ ተማሃራይ ነቲ ልሙድ ትምህርቲ ከከታትሎ ደኽእል ብቑዕ ዓቕሚ ቋንቋ ኖርዌይ ድህልዎ ከኣ ይቕጽል።
ብዛዕባ ፍሉይ ትምህርቲ ቋንቋን ብሓፈሻ ብዛዕባ ሕግታት ተማሃሮ ውሑዳን ቋንቋታትን ኣብ መርበብ ኢንተርነት ናይ ቤት ጽሕፈት ሚንስትሪ ትምህርቲ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል።
መሰል ን ፍሉይ ትምህርታት ቋንቋ ኣብ ሕጊ ትምህርቲ
§§ 2-8 መሰረታዊ ትምህርትን 3-12 ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ተሰሪዑ ይርከብ። ሓደሽቲ ድመጹ ተማሃሮ ጥርኑፋት ጉጅለ ኢዮም። እቲ ኣቀራርባ ምስ ነብሲ ወከፍ ተማሃራይ ከምድሳነ ንምግባሩ ኣብ ድግበር ጻዕሪ፣ ተማሃሮ ኤለክትሮናዊ ምንጪ መምሃሪ ክጥቀምሉ ምስድኽእሉ ኣርባሒ ክኸውን ይኽእል ኢዩ።
ንስኻ ከም መምህር ነዚ ኤለክትሮናዊ ምንጪ መምሃሪ ምስፈለጥካዮ፣ እቶም ተማሃሮውን ባዕሎምን መስ ወለዲ ኮይኖምን ነቲ ምንጪ መምሃሪ ብኸመይ ክረብሑሉ ከምድኽእሉ ክትሓስብ ትኽእል።
ብዙሓት ካብቶም ኣብ ስኩለካሳ ተኣኪቦም ደለዉ መምሃሪ ምንጭታት መምርሒ ንመምህር ኣለዎም።
ምኽሪ ንመምህር፣ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣወዳድባ ናይ ዕድል መጀመሪ ትምህርቲ፣ ኣብነታት ካብ ምምሕዳራትን ቤት ትምህርታትን ኣብ መርበብ NAFO ብዛዕባ ሓደሽቲ መጻእቲ 6-16 ክትረክብ ትኽእል።
ኣብ መርበብ ኢንተርነት ቴማ ሙሽሞል መምሃሪ ምንጪታት ብድተፈላለየ ቋንቋታት ትረክብ። እቲ መርበብ ጽቡቕ ጽልዋ ደሕድርን ንኹሎም ተማሃሮ፣ መምህራንን ወለድን ከኣ ኣርባሒ ክኸውን ይኽእል ኢዩ።
ብዝተረፈ ብዛዕባ ትምህርቲ ብዙሕ ቋንቋ ድመልኩ
ቆልዑን መንእሰያትን እዋናዊ ሓበሬታ ክህልወካ ኣብ ገጻት መርበብ ኢንተርነት NAFO ረአ።


text:
ኣብቲ ስነርስዓት ፅምብል ‘ጋምቢያዊያን ዘይርስዕዋ ዕለታ እያ’ ዝበሉ ባሮው ብምስዓብ "ጋምቢያ ኣብ 1965 ዓ.ም ነፃነታ ካብ እትእውጅ ንደሓር ጋምቢያዊያን ድምፆም ብምሃብ መንግስቶም ክቕይሩ እዚ ናይ ፈለማ እዩ" ኢሎም።
እቲ ፕረዝደንታዊ ፅምብል ቃለ-መሓላ ኣብ ዋና ከተማ ጋምቢያ ባንጁል ሎሚ ሓሙስ ክካየድ ነይሩዎ።
ንሓደ ቢሊዮን ዓመት ክገዝእ እየ ክብሉ ዝፅንሑ ጃመህ ፈለማ ንውፅኢት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተኻየደ ምርጫ ክቕበል እየ እንተበሉ ድሒሮም ግን ተጭበርቢሩ እዩ ብዝብል ሓሳቦም ብምቕያር ኣይቀብልን እየ ኢሎም።
ጎረባብቲ ጋምቢያ ዝኾና ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ነቲ ቅልውላው ንምፍታሕ ይፍትና ኣለዋ።
ወታሃደራት ማሕበረሰብ ቁጠባ ምዕራብ ኣፍሪቃ (ኤካዋስ) ኣብ ዶብ ሰኔጋልን ጋምቢያን ሎሚ ሓሙስ ተራእዮም።ላይበሪያ ናይ እዋኑ ኣደ መንበር ኤካዋስ ብምዃና ሚኒስትር ሓበሬታ ላይበሪያ ኡገን ናግበ ወታደራዊ ስጉምቲ ናይ መወዳእታ ኣማረፂ’ዃ እንተኾነ ኩሎም ኣማራፂታት ግን ኣብ ቦቱኦም ኣለው ኢሎም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንምሩጽ ፕረዝደንት አዳማ ባራው ሕጋዊ ፕረዝደንት ጋምብያ ክኸውን ኣፍልጦ ብምሃብ ሓይልታት ምዕራብ ኣፍሪቃ ናብ ጋምብያ ክዋፈሩ ፈቒዱ'ሎ።
ብተወሳኺ ሰራዊት ሰኔጋል ናብ ጋምብያ ሎሚ ሓሙስ ምእታዎም ንወሃቢ ቃል ሰራዊት ሓይልታት ምኽልኻል ሰኔጋል ዝጠቐሳ ክልተ ዓለምለኸ ማእኸናት ዜና ሓቢረን።


text:
ስዑዲ ዓረብ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪን ወሽመጥ ዓደንን ዝርከቡ ሽድሽተ ሃገራት ሓድሽ አጋርነት ትደልይ ምህላዋ ተገሊጹ።
ተወከልቲ የመን ጅቡቲ ሶማል ሱዳን የመንን ጆርዳንን ብረቡዕ ኣብ ከተማ ሪያድ ተራኺቦም ከምዝተዘራረቡን ሓደ ጉጅለ ሰብ ሞያ ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ካይሮ ተራኺቦም ከምዝዝትዩ ተገሊጹ።
ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣስታት 1150 ኪ.ሜ ገማግም ባሕሪ ትውንን ኤርትራን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝበዝሓ ህዝቢ ዘለዋን ግን ኸአ ገማግም ባሕሪ ዘይትውንን ኢትዮጵያ ኣብቲ ዘተ ኣይተሳተፋን።
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓደል ኣልጁቤር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ቃል “እዚ እቲ ንግስነት ንረብሓታቱን ረብሓ ጎረባብቲ ሃገራትን ንምክልካል ዘካየዶ ጻዕርታት’ዩ ንምርግጋእ’ቲ ዞባን ኣብ መንጎ ሃገራት’ቲ ዞባ ውሕደት ንምፍጣር’ዩ” ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ’ቲ ዘተ ኣብ ጉዳያት ዘተ ቁጠባን ምዕቓብ አከባቢን ዝተኮረ ከምዝነበረ ሓቢሮም።
ስዑዲ ዓረብ ቁጠባኣ ኣብ ነዳዲ ጥራይ ተሓጺሩ ከይተርፍ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዓበይቲ ፕሮጀክታት ወፍሪ ተካይድ ምህላው ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 19 January 2021
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ኣብ ዝኸፈቶ ኵናት ንምድጋፍ፣ ኣብ ኤርትራ ክስልጥን ዝጸንሐ ኣስታት 3 ሽሕ ሰራዊት ከምዝልኣኸ፣ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝተዘርግሐ ሓበሬታ ግጉይ ምዃኑ እቲ መንግስቲ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓበሬታ፣ ሓሶትን ብተቓወምቲ ወገናት ኮነ ኢላ ዝተዘርግሐን ምዃኑ’ዩ ሚኒስተር ዜና ሶማል፣ ዖትማን ኣቡባከር ዱበይ ኣመልኪቱ።
ይኹን’ምበር ምክትል ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል ዝነበረ፣ ዓብዲሰላም ጉለድ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን ነበርን ኣባላት ፓርላማን፣ ሰራዊት ሶማል ንኣብይ ኣሕመድ ንምድጋፍ ናብ ትግራይ ከምዝኣተወ የረጋግጹ ምህላዎም ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ይእንፍታ።
መርበብ ሓበሬታ ጋሮወ ኦንላይን፣ ንምክትል ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ ኣብ ትግራይ ካብ ዝኣተዉ ወትሃደራት ሶማል፣ ብውሕዱ 370 ከምዝተቐትሉ ክሕብር እንከሎ፣ ካልኦት ወገናት ድማ ናብ ትግራይ ካብ ዝወፈረ ኣስታት 3 ሽሕ ሰራዊት ሶማል፣ ኣስታት 180 ጥራይ ከምዝተረፉ የመልክቱ።
ኣብ ኵናት ትግራይ፣ ብሰሜናዊ ክፋል፣ ዝበዝሓ ኣብቲ ኵናት ዝተሳተፋ ኣሃዱታት፣ ናይ ኤርትራ ምዃነን ክረጋገጽ እንከሎ፣ ብምዕራብን ደቡብ ትግራይ ድማ ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሚሊሻታት ኣምሓራን’ዮም ተሳቲፎም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ፣ ኣብ ኤርትራ ንኣስታት ሓደ ዓመት ክስልጥኑ ዝጸንሑ ሰራዊት መንግስቲ ሶማል፣ ምስ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣሃዱታት ተሓናፊጾም ኣብዚ ኵናት ከምዝተሳተፉ ብወገን ሶማላውያን ክስማዕ ጀሚሩ ኣሎ።
መንግስቲ ሶማል፣ ግና ንኹሉ’ቲ ዝቐረብ ዘሎ ክስታት ነጺግዎ’ዩ።
===================


text:
ነቀፍቲ፣ቋንቋ መሰረት ዝገበረ ፈደራላዊ ስርዓት ኢትዮይያ ንህዝቢ መቃቂልዎ‘ዩ ኢሎም ከምዝወቅሱ ዝዝከር‘ዩ።ቀ/ሚ ሃይለማርያም ግና ዝተፈለየ እምነት‘ዮም ኣንፀባሪቆም።
”ንሕዱር ቁስሊ ዝተናኽፉን ክትንፀል ኣለካ ዝብሉን ሓይልታት ኣለው።ንናይ ቀደም ስርዓት ዝናፍቁን ንሕና እንተዘይመሪሕናያ ኢትዮዽያ ትባሃል ዓባይ ሃገር ክትህሉ ኣይትኽእልን ባሃልቲን፣ኣብ ክልቲኡ ፀግዒ ዝሓዙ ሓይልታት‘ዮም ኢትዮዽያ ደኺማ‘ያ ዝብሉ።ኣብ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ግና ኢትዮዽያ ኩልዕቲ‘ያ” ኢሎም።
መስርሕ ዴሞክራሲ ኢትዮዽያ ኣብ ፅቡቅ ኩነታት ኣሎ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ፣ገለ ተቃወምቲ ግና ዕንቅፋት ኮይኖም‘ለው ኢሎም።
”ገለ ተቃወምቲ እንተደልዮም ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ኣገባብ እናሓዋወሱ፣ካልእ ጊዜ ድማ ምስ ፈጠርቲ ራዕዲ እናተሓባበሩ ንሰላምን ፀጥታን ሃገር ዝሕውኽሉ ኩነታት ይራኣይ ኣሎ።እዚ ዓብዪ ፈተና‘ዩ።እዚ ደው ክብል ኣለዎ።ተዘየለ ንመስርሕ ዴሞክራሲ ዕንቅፋት ክኸውን‘ዩ።መንግስቲ ብወገኑ ፍታሕ ክገብረሉ ግድን‘ዩ” በሉ ንሶም።
ስነ-ስርዓት በዓል ዕስራ ግንቦት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፅባሕ ረቡዕ ከምዝኽበር ኣቀባሊና እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት ይሕብር።


text:
ንሳቶም ነቲ ርኢቶ ዝሃቡ፡ ሚንስተር ገንዘብ ኢትዮጵያ ሶፍያን ኣሕመድ፡ ድኽነት ነኪዩ ኣታዊ ዜጋታት`ውን ወሲኹ ክብሉ ንፓርላማ ሃገሮም ድሕሪ ምዝራቦም`ዩ።
ቪኦኤ ዘዘራረቦም ገለ ነበርቲ ባሕርዳርን ኣዲስ ኣበባን፡ እቶም በዓል-ስልጣን መንግስቲ ከምኡ ዝበሉ፡ ብፖሊቲካዊ ዓይኒ ስለዝረኣይዎ`ዩ`ምበር "ናብራናስ ፍጹም ናብ ዝይከኣለሉ ደረጃ እናኸፍኤ`ዩ ዝኸይድ ዘሎ" ኢሎም።
ሓደ ዜጋ ፡ ናብራኹም ካብ 10 ወይ 5ተ ዓመት ካብ ዝነበሮ ተመሓይሹ`ዶ ንዝብል ሕቶ ፡" ብጣዕሚ ዝወረደ`ዩ" ክብል መሊሱ።
ብዛዕባ`ቲ በዓልስልጣን ኢትዮጵያ ዝበልዎ ምንካይ ድኽነት ሞያዊ ርእይትኦም ክህቡ ዝተሓተቱ ኣብ`ዚ ኣብ ኣመሪካ ፡ ስነ-ቑጠባ ዝምህሩ ፕሮፈሰር ጌታቸው በጋሻው ብወገኖም "ንምንባር`ኳ ኣይከኣልናን እናተባህለ፡ መጠን ድኽነት ቐኒሱ ኢልካ ምዝራብ ሓሶት`ዩ፡ እኳ`ድኣስ ድኽነት ብዝኸፍኤ ደረጃ ወሲኹ`ዩ" ኢሎም።


text:
Radio Erena: April 21, 2014
መንገዲ ኣየር ሉፍታንዛ ካብን ናብን ኣስመራን ሃገራት ኤውሮጳን ዝነበሮ በረራታት ድሕሪ ምቑራጹ፣ ነቲ ዘጋጠም ሃጓፍ ንምምላእ መንግስቲ ኤርትራ ፍላይኦሎምፒክ ምስ ዝተባህለ ሓድሽ መንገዲ ኣየር ግዝያዊ ስምምዕ ከቲሙ።
እቲ ፍላይኦሎምፒክ ዝተባህለ ኣገልግሎት መጓዓዝያ መንገዲ ኣየር፣ ብመሰረት እዚ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣትዩዎ ዘሎ ስምምዕ ናብ ሽወደን ከተማ ስቶኮልምን ለንደንን ቀጥታውን ዝተኣሳሰርን በረራታት ከካይድ ትጽቢት ኣሎ።
መንገዲ ኣየር ቱርኪ’ውን ካብን ናብን ኣስመራን እስታንቡልን ናይ ቀጥታውን ናብ ከተማታት ኤውሮጳ ዘተኣሳስርን ናይ መጓዓዝያ በረራታት ንምጅራም ተደላዩ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ብሰንኪ ክሳራታትን ውሕስነት ዘለዎ ኣገልግሎት ክህብ ብዘይምኽኣሉን ምሉእ ብምሉእ ካብ ኣገልግሎት ደው ክብል እንከሎ፣ መንገዲ ኣየር ሉፍታንዛ ድማ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ሎሊ መንግስቲ ኤርትራ እናኸረረ ዝመጸ እገዳን ናብ ኤርትራ ዝካየድ በረራታት ዘለዎ ክሳራታትን ናብ ኣስመራ ዘካይድዎ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ከምዘበለ ይዝከር።
እዚ ካብን ናብን ኣስመራን ስቶኮልምን ከምኡ ድማ ኣስመራ ሎንደን ናይ መጓዓዝያ በረራታት ንምክያድ ተዳልዩ ዘሎ ናይ ሽወደን ምዃኑ ዝንገረሉ መንገዲ ኣየር ፍላይኦሎምፒክ፣ ካብ ወርሒ ሰነ ኣገልግሎቱ ክጅምር ምዃኑን ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ወርሒ ድማ ኩነታቱ ብምግምጋም፣ እቲ ናብ ኤርትራ ዝካየድ በረራታት ንምቕጻሉ ወይ ንምቑራጹ ክውስን ምዃኑ እቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የመልክት።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝርከቡ ደገፍቱ ናይ ክርምቲ ዕረፍቶም ኣብ ኤርትራ ከሕልፍዎ ካብ ዘለዎ ድሌት፣ ነቲ ተበቲኹ ዘሎ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ በረራታት ንምስላጥ ምስ መንገዲ ኣየር ቱርክን ፍላይኦሎምፒክን ስምምዓት ንምውድእ ተብተብ ክብል ከምዝጸንሐ’ዩ ዝንገረሉ።
እቲ መንግስቲ ነተን ኣብ እዋን ክራማት ክረብሐን ዝኽእል ናይ ደገፍቲ ፖለቲካዊ መኽሰብን እቶተንን እንተዘይኮይኑ ንነዊሕ ዝጠመተ ውሑስ ናይ ነፈርቲ መጓዓዝያን ክሓስብ ብዘይምኽኣሉ ድማ ነዚ ሓበሬታ እዚ ዝልኣኹልና ወገናት ነቒፎም።
===================================


text:
Radio Erena: 05 November 2017
ካናዳ ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን ማዕቀብ ከምዝገበረት ኣፍሊጣ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ብዕለት 3 ጥቅምቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ክልተ ካብቶም ማዕቀብ ተገይሩሎም ዘሎ ውልቀሰባት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኮይኖም፣ ሰብኣዊ መሰላት ብምጥሓስን ብብልሽውናን ዝኽሰሱ ክኾኑ እንከለዉ እቲ ሳልሳዮም ከኣ ብኣህጉራዊ መሰል ደቂ ሰብ ዝተፈልጡ ውዕላት ብምጥሓስ ኣብ ልዕሊ ውልቀሰባት ብዘካየዶ ምርጋጽ መሰል ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቶም ፍሉይ ማዕቀብ ተገይሩሎም ዘሎ ሰበስልጣናት፣ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ነበር ፖል ማሎንግ ኣዋን፣ ምኽትል ሓለቓ ሎጂስቲክስ ሰራዊት ማለክ ረዩበን፣ ከምኡ’ውን ሚኒስተር ዜና ማይክል ማኩዊ እዮም።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ወርሒ መስከረም ናይዚ ዓመት’ዚ፣ ክፍሊ ሃብቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ’ዞም ሰለስተ ሰበስልጣናት ደቡብ ሱዳን ተመሳሳሊ ማዕቀብ ምግባሩ ዝዝከር እዩ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ኣብ መግለጺኡ፣ ካናዳ ኣንጻር ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ስልጣኖም ተጠቒሞም ብብልሽውና ሃብቲ ዘኻዕብቱን፣ ሰብኣዊ መሰል ዝረግጹን ክትቃለስ ምዃና ድሕሪ ምግላጽ፣ ኣብ ልዕሊ’ዞም ሰለስተ ሰበስልጣናት ደቡብ ሱዳን ዝተወስደ ስጉምቲ ቀንዲ መልእኽቱ ንሱ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እዚ ኣብ ፍሉያት ውልቀሰባት ዝቐንዐ ማዕቀብ፣ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ምስ ተቓወምቱ ዘተ ሰላም ብምክያድ ኣብታ ሃገር ኲናት ደው ክብል ጸቕጢ ንምግባር ዝዓለመ’ዩ ክብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ ቀርኒ ኣፍሪቃ የመልክቱ።


text:
መራሕቲ ተነሓናሕቲ ፖለቲካዊ ጉጅለታት ሱምሊያ ዝበነ ስልጣን መሰጋገሪ መንግስቲ ምስኣብቅዐ ንዘጋጥሙ ኣገደስቲ ዛዕባታት ንምፍታሕ ምስ ዓለምለኸ ኣደራደርቲ ተራኺቦም እናተዘራረቡ እዮም።
ኩሎም ሱማሊያዊያን ላዕለዎት ፖለቲካዊ መራሕቲ ኣብቲ ንኽልተ ማዕልታት ዝፀንሕ ዕፁው ኣኼባ ይሳተፉ ኣለው።ፕሬዝዳንት ሱማሊያ ሸኽ ሸሪፍ ኣሕመድ፡ቀዳማይ ምንስተር ዓብዲወሊ መሓመድ ዓሊ ከምኡ’ውን ኣፈጉባኤ ፓርላማን ንዓርሳ ከምሃገ ናይ ዝኣወጀት ፑንትላንድ ፕሬዝዳንትን ኣብቲ ኣኼባ ይሳተፉ ኣለው።ኣብ ሱማሊያ ዝፀንሐ ቅልውላው ንኸብቅዕ ድልየት ዘለዎም ካልኦት ኣካላትን ኣብቲ ኣኼባ እናተሳተፉ እዮም።
እቲ እማመ ከም ኖተግቲ ዝተቐበሮ ማይዳ ብተባራዕቲ ዛዕባታት ዝተመልአ እዩ ክብሉ ሓደ ዲፕሎማሰኛ ይዛረቡ።ካብቶም ተባራዕቲ ዛዕባታት ሓደ ካብ ኩሎም ሱማሊያዊያን ተነሓናሕቲ ዓሌታት ምምራፅ 825 ዓብየቲ ዓዲ ዝምልከት ጉዳይ እዩ።እዚ ጉጀለ ዓበየቲ ዓዲ ንሕገ መንግስቲ ከፅድቕን ድሕሪ መሰጋገሪ ናይ ዝህሊ ፓርላማ ክመርፅን እዩ።ፓርላማ ዝቕፅል 15 ሰኒ ኣ/ፈ ንክምረፅ እቲ እማመ ይፅውዕ።
ቀዳማይ ምንስቴር መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ዓብዲወሊ መሓመድ ዓሊ ኩሎም ፓርትታት ብቅንዕኛ እንድሕር ተደራዲሮም ኣብቲ ዝተቐመጠሉ ናይ ግዜ ሰሌዳ ክሳኻዕ እዩ ክብሉ እምነቶም ይገልፁ።
እቶ ቀዳማይ ምንስቴር ቅድም ክብል ኣብዝሃብዎ ቃለመጠይቕ ነቲ ናይ ነሓሰ መፅብዓ ምርጫ 825 ዓበይቲ ዓዲ ወሳኒ እዩ ክብሉ ተሰሚዖም ኣለው።
ሓላፍነት መሰጋገሪ መንግስቲ ንኸብቅዕ 90 ማዕልታት ኣብዝተተፈሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኩሎም ወገናት ኣፈላልዮም ንምፍታሕ ኣበርቲዖም እናሰርሑ ይርከቡ።


text:
ኣብ ኣሜሪካ እናዓበየ ይኸይድ ምስ ዘሎ ኣብ ናይ ሓሶት ዩኒቨርሲቲታት ምክትታል ትምህርቲ ብዝተኣሳሰረ ፖሊስ ኣብ መላእ እታ ሃገር ን138 ናይ ወፃኢ ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወን እቲ ማእሰርቲ ከምዝቕፅልን ሰበስልጣን ገሊፆም።
ብፌደራል መንግስቲ ዝቐረበ ክሲ ከምዝሓበሮ ተማሃሮ ድግሪ ከምዘይረኽቡ እናፈለጡ፣ኣብ ኣሜሪካ ግን ብሕጋዊ ኣገባብ ንምስራሕ ክፈቀደሎም ኮነ ኢሎም ብምጭብርባር ቪዛ ተጠርጢሮም ይብል።
እቲ ኽሲ ብምውሳኽ “ናብ መምሃሪ ክፍሊ ኣትዮም ከምዘይምሃሩ፤ድግሪ ንምርካብ ዘኽእሎም ትምህርቲ ከምዘይረኸቡ እናፈለጡ ናይ ተማሃራይ ቪዛ ብምሓዝ ናይ ስራሕ ፍቓድ ዝረኸቡ እዮም’’ ይብል ።
ናይ ኣሜሪካ ሚንስትሪ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ 2015 ኣብ ከተማ ዲትሮይት ክፍለ ግዝኣት ሚቺካጋን ‘’ፋርሚንግተን’’ ብዝብል ሽም ናይ ሓሶት ዩኒቨርስቲ ፈጢሩ።እቲ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ካምፓስ፣ፋካልቲ፤ናይ ኣሜሪካ ትካል ላዕለዋይ ትምህርቲ ኣፍልጦ ዘይብሉን ዩኒቨርስቲ ብሓሶት ካብ ዝጣየሽ ልዕሊ 600 ዜጋታት ወፃኢ ከምዝተመዝገቡ መንግስቲ ኣሜሪካ ገሊፁ’ሎ።


text:
Radio Erena: 16 December 2020
ሶማል፣ ምስ ኬንያ ዝጸንሓ ዲፕሎማስያዊ ርክባት በቲኻ።
ሚኒስተር ዜና ሶማል፣ ብቴሌቪዥን ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ሶማል ምስ ኬንያ ዝነበራ ዝምድና ክትበትኽ ከምዝወሰነት ብምርግጋጽ፣ ኩሎም ዲፕሎማሰኛታት ኬንያ፣ ኣብ ውሽጢ 7 ዓመታት ካብ ሶማል ክወጹን፣ ዲፕሎማሰኛታት ሶማል ድማ ብዝቐልጠፈ ካብ ኬንያ ክምለሱን ጸዊዑ።
መንግስቲ ሶማል ነዚ ስጉምቲ ዝወስድ ዘሎ፣ ኬንያ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጣልቃ ታቱ ከምዘላ ብምውቃስ’ዩ።
ኬንያ ምስታ ኣካል ሶማል ዝኾነት ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ብምምስራት፣ ኣንጻር ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ከምእትልዓዓል ትገብር ኣላ በሃሊት ሶማል።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ፕረዚደንት ናይታ፣ ን29 ዓመታት ካብ ሶማል ተፈልያ፣ ናይ ገዛእ ርእሳ ምምሕዳር መስሪታ እትርከብ ሶማሊላንድ፣ ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ብዝገበረሉ ዕድመ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ፣ ኣብ ኬንያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ምፍጻሙ ንመንግስቲ ሶማል ኣቖጡዑ።
ሶማሊላንድ ሉኣላዊት ኣካል ሶማል’ያ ዝብል ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ኬንያ ንፕረዚደንት ናይ ሓንቲ ክልል ከም ሓደ መራሒ ከተተኣናግዶ ከምዘይግባእ ዲፕሎማሰኛታት ሶማል ይወቕሱ።
ድሕሪ’ዚ፣ ርክብ ፕረዚደንታት ኬንያን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ድማ፣ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ምስ ኬንያ ዝነበሮ ዲፕሎማስያዊ ርክባት ደው ከምዘበሎ ኣፍሊጡ።
ኣቐዲሙ’ውን መንግስቲ ሶማል፣ ብዘይቪዛ ናብ ሶማል ክኣትዉ ዝፍቀደሎም ንዝነበረ ዜጋታት ኬንያ፣ ካብ ዝብገስሉ ሃገራት ቪዛ ክሓቱ ዘገድድ ሓድሽ ኣዋጅ ኣሕሊፉ’ዩ።
እዚ ኣብ መንጎ ሶማልን ኬንያን ተፈጢሩ ዘሎ ምስህሓብ፣ ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ኣብ ሶማል ክካየድ ትጽቢት ንዝግበረሉ ምርጫ፣ ጸቕጢ ከምዝገብር ተንተንቲ የረድኡ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ምስሕሓብ እዘን ጎረባብቲ ሃገራት፣ ኣብቲ ከባቢ ንዝንቀሳቐስ ሽበራዊ ጉጅለ ኣል ሸባብ፣ ህላውነቱ ብዝያዳ ንኸውሕስ ርሒብ ዕድል ከይፈጥር የስግእ።
ኬንያ፣ ኣብ ምዕቃብ ሰላም ሶማል ዝተዋፈሩ ኣሽሓት ወትሃደራት ኣለዋ።
ኣብ ኬንያ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ዳዳብን ከተማታት እታ ሃገርን፣ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ሶማላውያን ከምዘለዉ ይግለጽ።
ብዘይካ’ዚ ኬንያ፣ ነታ ብሰንኪ ነዊሕ ዓመታት ዝቀጸል ግጭት፣ ካብ ንግዲ ዓለም ዝተነጸለት ሶማል፣ ቁጠባዊ ጎረሮ ምዃና’ዮም ዝተፈላለዩ ተንተንቲ ዘረድኡ።
===========


text:
መግለጺ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ብምኽንያት 24 ግንቦት፡ መዓልቲ ናጽነት ሃገርና ኤርትራ።
ጽንብል 24 ግንቦት፡ ዕለተ ብስራት ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላውነትን፡ ንመበል 28 ዓመት ይኽበር ኣሎ። እዚ ማለት ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ ተባራራዪ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ሓራ ዝኾነትሉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ’ቲ ዘካየዶ ናይ ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ዘይሕለል ተጋድሎን፡ ዝተኾፍሎ መዘና ዘይብሉ ናይ ሂወትን ኣካልን መስዋእቲ፡ ዋና ሃገሩ ካብ ዝኾነሉ እዋን፡ እንሆ 28 ዓመታት ተቖጺሩ ኣሎ። ዕለተ ናጽነትን ልዑላውነትን፡ ንህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝዓዘዘን ዝደመቀን ዝኽሪ ኢዩ። ምኽንያቱ ንሃገራዊ ናጽነቱን ልዑላውነቱን ክብል ተቓሊሱ፡ ሂወት ቡሉጻት ደቁ በጃ ዝኸፈለሉ፡ ናይ ዓሰርተታት ኣሽሓት ደም ዝፈሰሰሉ፡ የዕጽምቲ ዝኸስከሰሉ እዩ። ከምኡ ክንዲ ዝኾነ፡ 24 ጉንቦት ወትሩ ዓመት መጸ፡ ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ፡ ተኣኪቡ ብኽብርን ዝኽርን ዝጽንብላ። እቲ ምኽንያት፡ ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላውነትን ፍረ ዓስቢ ናይ’ቲ ረዚን፡ መዳርግቲ ኣልቦ ዝተኽፍለ መስዋእቲ ስለዝኾነ፡ በቲ ካልእ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ብሓያላት ተጓንዩ ዝተሓረሞ ናጽነቱ፡ ብዝኸፈሎ መስዋእትን ብዝሓለፎ ዘይጽዓድ ተጋድሎ፡ ዘውዲ ክብረቱ ብገዛእ ቅልጽሙ ስለዝደፍአ፡ እዛ ዕለት’ዚኣ ኣዝያ ክብርቲ ኢያ።
ሎሚ ዓመት፡ ዕለት ናጽነትን ልዑላውነትን ድሕሪ 28 ዓመታት ቆጺርና ክንዝክራ ከለና፡ እቲ ክልዓል ዘለዎ መሰረታዊ ቁምነገር ግን፡ ነታ ዕለት ብዝኽርን ጽንብልን ዘኪርና ብጓይላን ሓጎስን ጥራሕ ዝሕለፍ ጉዳይ ኣይኮነን።
ናይ ሎሚ ዓመት ዝኽሪ ናጽነትን ልዑላውነትን ከነኽብርን ክንጽንብልን ከለና፡ እቲ ልዑል ኣቓልቦ ክወሃቦ ዘለዎ፡ እቲ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ፡ ሎሚ ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ዝርከበሉ ሓቀኛ ኩነታት ብልክዕ ገምጊምካ፡ ነቲ ኩለንተናዊ ኩነታት፡ ግቡእ ምላሽ ምሃብ ኢዩ። ከም’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ዘይክወል ሓቂ፡ ሎሚ ኣብ’ዚ ሕጂ ሰዓት፡ ከም ህዝቢ ኣብ ሓደጋ ምጽናትን ምብትታንን፡ ከም ሃገር ከኣ ብዘይ ቁዋም፡ ብደረት ዘይብሉ ዓፈናን ጭቆናን ብግበር ኣይትግበር፡ ብኹቱር ራዕድን ፍርሕን ሽበራን፣ ብሕርያ ሓደ ውልቀ መላኽን ጸቢብ ጉጅሉኡን ትምራሕ ኣላ። ብቁጠባዊ መንገዲ፡ ኤርትራ ካብ’ተን ዝጥቀሳ፡ ህዝባ ብሑሱም ስእነትን ዓጸቦን ዝበሳበስ ሃገር ኢያ። ህዝቢ ብሕሰም ክማስን ይርከብ።
ብዓቢኡ ኤርትራ ናብ ሰብ ዘይነብራ ደንበ ኣራዊት ተቐይራ፡ ዓቢ ምስ ንእሽቶ፣ ሙሁር ይኹን ገባር ክስደድ፡ ሃገርና መርኣያ ስደትን ምብትታንን ኮይና ትርከብ። በዚ ከኣ፡ እታ ብመስዋእትን ቃልስን ዝተረኽበት ሃገር፡ ህላውነታ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ኣሎ።
እቲ ቅድሚ 28 ዓመታት ዝነበረ ድሙቕ ተስፋን ልዑል ትጽቢትን፡ ካብ ጊዜ ናብ ግዜ በኒኑ። ኤርትራ ካብ ምህላው ናብ ዘይምህላው ተቕንዕ ኣላ። መጻኢ ጉዕዞና፡ ከም ህዝቢ ኣብ ምልክት ሕቶ ወዲቑ ይርከብ። ከም ዝፍለጥ ድሕሪ ወርሒ ሰነ 2018፡ እቲ ንዕስራ ዓመታት ዝቐጸለ ኩናትን ፖለቲካዊ ወጥርን ምስ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ናብ ተዛማዲ ዘተን መስርሕ ሰለማዊ ርክብ ኣብ ዝጀመረሉ፣ ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
ይኹን ደኣ’ምበር፡ እቲ መስርሕ ሰላም ኣብ ዝጀመረሉ፡ እቲ ዝተጋህደ ሕቡእ ሽርሒ ህግደፍን ውልቀ መራሒኡን ግን፡ ነቲ ብመስዋእቲ ዝተረኽበ ናጽነትን ልዕላውነትን ኣብ ሕቶ ዘኡቱን ንቃልስን መብጽዓን ሰማእታት ኤርትራ፡ ዘሰክፍ ምልክታትን መልእኽታትን ተራእዩ ኢዩ።
ካብ ትጽቢት ህዝቢ ወጻኢ ብሁሎታት፡ ነቲ ብዶብ ተሳቢቡ ምስ እትዮጵያ ዝተኸፍተ ኩናት፡ ናይ ዶብ ኣይነበረን፡፡ ጉዳይ ምምልካት ዶብ ሕጂ ካብ ቀዳምነታትና ኣይኮነን፣ ቀዳምነት ዝውሃብ ካልእ ነገራት ኢዩ ክብል ተሰሚዑ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ እዩ። ክልተ እዩ ዝብል እንተሃልዩ፡ ታሪኽ ዘይፈልጥ እዩ ኢሉ። “ኣነ ቃል ዓለም ኣይፎቱን እየ፡ ንስኻ ክትመርሓና፡ ሓላፍነት ሂበካ ኣለኹ’ውን ኢሉ።
ጉዳይ እቲ ን20 ዓመታት ዝቐጸለ ናይ ዶብን ልዑላውነትን ዛዕባ ዕሽሽ ተባሂሉ። በንጻሩ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝኸፈሎ ኩቡር መስዋእቲ ዝተረጋገጸ ልዑላውነት፡ ክብረቱ ዘህስስ፡ ናብ ባሕርን ሓድነትን ዝብሉ ፖለቲካዊ መዳያት ዝዘንበለ መስርሕ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምልክት ብጫ መብራህቲ ኮይኑ፡ እንሆ ሎሚ ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዝተፈለየ፡ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ኩርንዓት ዓለም፡ ክሳብ ውሽጢ ዓዲ፡ ብሓደ ድምጺ ንምልካውን ገባትን ስርዓተ ምሕደራ ህግደፍ፡ ይኣክል ብምባል ሰፊሕ፡ ብዓይነቱ ፉሉይ ዝኾነ ህዝባዊ ማዕበል ኣልዒሉ፡ ንቃልሲ ተንሲኡ ይርከብ። ሓደ ካብ’ቲ ናይ ሎሚ ጽንብል መበል 28 ዓመት ናጽነትን ልዕላውነትን ፉሉይ ዝገብሮ፡ እምበኣር እቲ ኣብ ባይታ ፖለቲካ ኤርትራ፡ ተፈጢሩ ዘሎ ህሉው ኩነታት ኢዩ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ) ኣብ’ዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ ዘሕልፎ መልአኽቲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ተቓሊሱ፡ ተሰዊኡ፡ ዘረጋገጾ ሃገራዊ ልዑላውነቱ ናይ ምውሓስ ሓላፍነት ዘለዎ፡ ባዕሉ ገዛእ ርእሱ ስለዝኾነ፡ ነቲ ሕጂ ኣንቂልዎ ዘሎ ሑኑን ቃልሲ፡ ንምውሓስ ልዑላውነቱን፡ ምርግጋጽ ህላውነቱን ቀጻልነቱን፡ ኣብ ሓቀኛ ምዕራፍ ንምብጻሕ፡ ሓድነቱ ከረጋግጽ፡ ንኹሉ ሽርሕታትን ተጻብኦታትን ከምክን፡ ንኹሉ ፍልልያት ነጺጉ ኣብ ሓደ ዕላማ ዓሲሉ ክቃለስ ከም ዘለዎ ኢዩ። ተጀሚሩ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል ይኣክል፡ ብዝሓየለ መዳዩ ክቕጽል፡ ህዝቢ በብኸባቢኡ ውዳቤኡ ከሐይል፡ ኣብ ዝነጸረ ራእን ተልእኾን ዕላማን ተጠርኒፉ፡ ነቲ ህግደፋዊ ወስታታት ኣብ ልዑላውነት፡ ከምክነሉ ዘብቅዖ ፖለቲካዊ ንቕሓት ክዓጥቕ፡ መድረኽ ዝሓቶ ጉዳይ ምዃኑ የዘኻኽር።
ህግደፍ ኣብ ናይ ዕርበቱ ሰዓት፡ ኣብ ገምገም ዝወድቀሉ መድረኽ ስለዘሎ ነቲ ካብ ህዝቢ ዝመጽእ ናይ ለውጢ ድፍኢት ክቆጺ፡ ዝተፋላለዩ ሽርሕታትን ውዲታትን ስለ ዝኣልም፡ ንኹሉ ብንቕሓትን ልዑል ምስትውዓልን ክንጥምቶ ከም ዘለና ይሕብር። ህግደፍ፡ ተገዲዱ ንዝገብሮ ናይ ይምሰል መብጽዓታትን መደረታትን፡ ብግርህነት ክእመን ከም ዘይብሉ ብምርዳእ፡ እቲ መሰረታዊ ፍታሕ፡ ህግደፍ ካብ’ቲ ገቢትዎ ዘሎ ናይ ህዝቢ ዝዋንነቱ ፖለቲካዊ ስልጣን፡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክወርድ ከም ዘለዎ፡ ካብ’ዚ ወጻኢ ካልእ ፍታሕ ከምዘየሎ ተረዱኡ፡ ህዝቢ ንመሰረታዊ ለውጢ ጠጦው ክብል ይጽውዕ። 24 ግንቦት ብመስዋእትን ዘይዕጸፍ ቃልስን ዝተረጋገጸ ታሪኻዊ ዓወት፡ ንወትሩ ተዘኪራ ክትነብር ኢያ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡ ነቲ ሰማእታት ኤርትራ ዝወደቑሉ ቁዱስ ዕላማ፡ ናብ ምዕራፉ ከበጽሕ ዝቃለስ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኢዩ። ልዑላውነት ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ኩነታት ምሕላውን ምጽናዕን፡ ንቡዙሕነት ዘአንግድ፡ ንኹሎም ዜጋታት ማዕርነትን ክብረትን ዘውሕስ፡ ልዕልና ሕጊ ዝነገሳ ሃገር ንምህናጽ፡ ናይ ሰላም መሰረት፣ ቀጻልነት ዓንዲ ደሞክራሲ ስለዝኾነ፡ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ክትህነጽ ብጽንዓት ይቃለስ።
ግንቦት 24 ማዓልቲ ንጽነትና፡ ወትሩ ተኸቢራ ክትነብር እያ!!
ብዙሕነታዊ ሓድነትና
ንድሕነት ሃገርና
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር
24/ ግንቦት/ 2019


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ነፃ ኣገልግሎት ክረምታዊ ወፍሪ ልዕሊ 480 ሽሕ መናእሰይ ክሳተፉ ምድላዋት ከምዝተወገነ መንግስቲ እቲ ክልል ኣፍሊጡ::
ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ንነፃ ክረምታዊ ወፍሪ መናእሰይ ንምጅማር ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ መኽፈቲ መርሃግብሪ ካብ ዝተሳተፉ ሓደ ተስፋይ ገብረኪዳን ተማሃራይ ራብዓይ ዓመት ኢንዳስትሪያል ኢንጂኔሪንግ ዩኒቨርሲቲ መቐለ እዩ:: ኣብዚ ክራማት ንተማሃሮ ትምህርታዊ ሓገዝ ንምሃብ ምድላዋት ከምዝገበረ ይገልፅ:: ብተወሳኺ እውን ተስፋይ ኣብቲ ክፍለ ከተማ ማሕበራዊ ፀገም ንዘለዎም ወገናት ንምሕጋዝ ከምዝሰርሕን: ሰላም ከባቢ ኣብ ምሕላው ድማ ጠመተ ሂቡ ከምዝሰርሕ ተዛሪቡ::
ብርኽቲ ገብሩፋኤል ድማ ተማሃሪት 4ይ ዓመት ኤሌክትሪካል ኢንጂኔሪንግ እያ:: ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወረዳ ኣሕፈሮም ብዛዕባ ስራሕ ዘይብሎም መናእሰይ ሓበሬታ ኣብ ምእካብ ተዋፊራ ብነፃ ከምዘገልገለት ተዛሪባ:: ሎሚ ክራማት ድማ ኣብ ትምህርታዊ ሓገዝ ንተማሃሮ ንምስራሕ ተዳልየ ኣለኹ ኢላ::
ጎይተኦም ሰናይ ዝተባህለ መንእሰይ ብወገኑ ካብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብባዮ ቴክኖሎጂ ብዲግሪ ተመሪቑ:: ኣብዚ ክራማት ንሱ እውን ኣብ ነፃ ግልጋሎት መናእስይ ብፍላይ ትምህርታዊ ሓገዝ ንተሃሃሮ ንምሃብ ብናይ ባዕሉ ድልየት ይዳለው ከምዘሎ ሓቢሩ::
ኣብ ክልል ትግራይ ኣስታት 480 ሽሕ መናእሰይ ኣብ ልገሳ: ተኸላ ፈልሲ: ትምህርታዊ ሓገዝ ንተማሃሮ: ፅርየት ከተማ: ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንፅጉማት ወገናትን ብተወሳኺ ድማ ብሞየኦም ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ዕዮ ተዋፊሮም ክረምታዊ ነፃ ግልጋሎት ክህቡ ትፅቢት ከምዝገበር ካብ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ዝተረኸበ ሓበሬታ የመላኽት::
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ብኸመይ ብመን ?
ቀዳማይ ክፋል
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
21 ነሓሰ 2010
ዛዕባታት
ሀ ጉዳይ ሃማኖታውን ብሄራውን ጉዳያት
ለ ሲቪካዊ ማሕበራት እንታ ይገብር ኣሎ ?
ሐ ተሓታትነት ኮሚሽን ዋዕላ ከምይ ክኸውን’ዩ ?
ብመጀመርያ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዘለዎ ሕቶታት ከቕርብ እነከለኹ፡ ከም ምእተዊ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላን፡ ኣብ ዋዕላ ዘሎኒ ተርድኦን ከስፍር እደሊ። ኣብ’ዚ ኣርእስቲ ጉዳይ ዋዕላ ኣልዒለ ክጽሕፍ እነከለኹ፡ ብመጀመሪያ ክጠቕሶ ዝደሊ ጉዳይ ኣሎ። ዋዕላ ብመሰረቱ ሓደ ኣውንታዊ፡ ኣካቢ፡ ዘታዪ፡ ጸገም ፈታሒ እንተደኣኣ ኮይኑ ፈጺሙ ክንጸግን፡ ክኹነን፡ ክንቐፈን ዝግባኣ ኣይኮነን። ስም ዋዕላ ከኣ ብፍላይ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መስርሕ ብእኡ ስለ ንርድኦ፡ ሕቶ ዋዕላ ኣብ ዝስመየሉ እዋን ኩሉ ንዋዕላ ዘንቐለ ይኸውን። ልኽዕ’ዩ ጉዳያትካን ጸገማትካን ትፈትሓሉ መጋባእያ ብኣውንታዊ ዓይኒ ክጥመት ግድነት’ዩ። ግን፡ ግን ከኣ ኣብ’ዚ መዳይ ከነስትውዕለሎም ዝግባእ ኣሎ። ዋዕላስ ተቐበልናዮ፡ ዋዕላ እንታይ ትሕዝቶ ኣለዎ ኢልና ክንሓትት ግን ልዕሊ ኩሉ ግቡእ እመስለኒ። ምእንት’ዚ እዚ ዋዕላ ንስማዊ ዋዕላ ዘይኮ’ነስ፡ ትሕዝቶ ዋዕላ እንታይ’ዩ ዝብል ኣዝዩ ኣገዳስነት ኣለዎ። እዚ ስለ ዝዀነ ከኣ ብዛዕባ ዋዕላ ክንዛረብ ኣገዳስነት ዘለዎን ኩሉ ከኣ ርእይቶን ሓሳባትን ክህበሉን ዘለዎ ጉዳይ ኮይኑ እስማዓኒ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዝተወደአ ዝገልጽ፡ ኣዋጅን፡ ውሳኔታት ዋዕላን ብሰፊሕ ንህዝቢ ተዘርጊሑ። ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ዝሕለፎ ኣጠቓላሊ ክግምገም እንተደኣ ኮይኑ ከኣ ውሳኔ ኣውራ፡ ዋዕላ ድሕሪ ሓደ ክግበር እዩ ዝብል።
ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ዋዕላ ንድሕሪ ሓደ ዓመት ክግበር ዋዕላ ንዋዕላ ወሲኑ። እዋእ እዚ ዝተኻየደ ዋዕላ ደኣ ዋዕላ ዶ ኣይኮነን’ዩ ዝብል ሕቶ ከኣ ይስዕብ። ብዝዀነ እዚ ንሓሳባት ንምስፋሕን ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተባህለ ኣገባብቱን ቅጥዑን ንዝምልከት፡ ብዝያዳ እቲ ሕቶ ንምንታይ ክምልስ ዝግባኦ ስለምንታይ ከም ዝተላዕለ ብውሕዱ ከብርሆ ዝኽእል መልሲ’ዩ።
ዋዕላ ንዋዕላ ወሲኑ ክበሃል እንከሎ፡ ሽማግለ ዋዕላ ካብ’ቲ ቅድም ንህዝቢ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእክቲ፡ መብርሂ፡ ሓበሬታን ዝወሰዶ ተበግሶን ኣይሰማማዕን’ዩ። ብዝዀነ ኮይኑ ዋዕላ ተገይሩ ተባሂሉ’ምበር ገና ዋዕላ ኣብ ቅድሚ ምስንዳእ ዋዕላ ከም ዘሎ ዘረድን ዘመልክቶን ገና ነቲ ኣብ ቅድሚ ዋዕላ ዝተባህለ ዝደግም ምህላዉ እዩ። ንኣብነት እዚ ኣብ ዋዕላ ተወሲኑ ዝባሃል ዘሎ ጉዳያት፡ ብሽማግለ ዋዕላ ዝቐረበ ግን ከኣ ዕለቱ ዘይጠቐሰ፡ ብግምተይ ግን ኣብ ከባቢ 4 ሓምለ 2010 ናብ ህዝቢ ዝተዘርግሐ ኣብ ሰለስተ መደባት ዝተኽፍለ መጸዋዕታ ነይሩ። እቲ መጸዋዕታ ከኣ ብዛዕባ’ዚ ሕጂ ከም ውሳኔ ሓሊፉ ዝበሃል ዘሎ ኣርእስትታት ኣልዒሉ ንህዝቢ ሓሳቡ ክህበሉን ከቕርበሉን ተባሂሉ ነይሩ። ኣብ ሳልሳይ ክፋል ናይ’ቲ መጸዋዕታ ብዛዕባ መሳጋገሪ መድረኽ ይጠቕስ። መሰጋገሪ መድረኽ ንዋዕላ ድዩስ ወይ ዋዕላ እንዳተሰጋገረ ክቅጽል’ውን ኣይገልጽን። ይኹን’ምበር ዋዕላ ስርሑ ኣይደምደመን ገና ይቅጽል ኣሎ።
ኣብ’ዚ ጉዳይ ዋዕላ ሓደ ሓድሽ ዝተፈጥረ ነገር ነይሩ ክበሃል እንተዀይኑ፡ እቲ ኣብ ኩሉ ኵርንዓት ዓለም ተፈላልዩ ብዛዕባ ዋዕላ ዝዛረብ ዝነበረ ዜጋ ኣብ ሓደ ቦታ ተኣኪቡ ክራኸብ ምኽኣሉ ጥራሕ’ዩ እቲ ፍልልይ ዝነበሮ። ቅኑዕ ውሳኔ ይወሰን ኣይወስን ከኣ እቲ ምርኻቡ ሓደ ኣውንታዊ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ካልእ ክስዕብ ዝኻል ሓሳብ እሞ ክራኸብ ጥራሕ ድዩ ኸይዱ ነይሩ ንዝብል መልሱ ኣይኮነን እዩ። እሞ እንታይ ደኣ እቲ ኩነታት ዋዕላ ከም’ቲ ኣብ ቅድሚ ምስንዳእ ዋዕላ ዝነበሮ ኩነታት ክቅጽልን ተደልዩ ዝብል’ዩ እቲ ክለዓል ዘለዎ ሕቶ። ግን ሽማግለ ዋዕላ ነቲ ሕቶ ክምልስ ስለ ዘይክእልን፡ ነዚ ሕጂ ተፈጺሙ ኣብ ውሳኔ በጺሑ ዘሎ ጉዳይ ክቕይሮ ስለ ዘይክእል፡ ዋዕላ ብዓወት ከም ዝተደምደመ ጥራሕ’ዩ መግለጺ ከውጽእ ዝኽእልን ዝግደድን። እቲ ኩነታት ከምኡ ክገብሩ’ዩ ከኣ ዝግድዶም። ኣብ’ዚ ከኣ ክርሳዕ ዘይብሉን ክለዓል ዘለዎ ጉዳይ ኣሎ፡ ዋዕላ ተዓዊቱ ክብሉ እንከለዉ፡ ኣብ ዋዕላ ዝሰዓርዎ ክህሉ ስለ ዘለዎም፡ ነቲ ዋዕላ ስምምዕ ጥሒሱ፡ ነቲ ዋዕላ ካብ ኣገባብ ወጺኡ፡ ነቲ ዋዕላ ቅድም ክሰማማዕን ጸገማቱን ፍልልይያቱን ክፈትሕ ኣለዎ ንዝበሉ ወገናት ከም ዝተሳዕሩ ገቢሮም ይጠቕስዎም። ስለ’ዚ እቲ ቃልሲ ኣብ ውሽጢ ደምበ ተቃውሞ’ምበር ኣማዕዲዩ ዝጠመተ ዕላም ከም ዘይነብረ ዝሕብር’ዩ። እቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ንርእዮን ንዕዘቦን ዘሎና፡ ናይ ዝተዓወተን ዝተሳዕረን ድምጺ ንሱ’ዩ። ንስለ ሓቕን፡ ክብሪ ህዝብን፡ ሓድነት መሬትን ዝዛረብ ዋዕላ ኣይኮነን። እንተዀይኑ ከኣ ድሕሪ ነቲ ስዒረዮ ዝብሎ ሓይሊ ዘውጽኦ ዘረባን ፍረን እዩ።
ዋዕላ ካብ’ቲ ዝተዓወቶሎም ጉዳያት ክጥቀስ እንከሎ፡ ኣውራ ካብ’ቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዘሻቕል ኩነታት ሃይማኖታትን ብሄራትን መሪጹ ንሰማዕን ንተጸባይን ምእዋጁ ዝገርም’ዩ። እቲ ጉዳይ ሃይማኖትን ብሄራትን ምንባሩ ንኩሉ ዘካትዕ ኣይነበረን። እዚ ስለ ዝዀነ ከኣ ዋዕላ ተረዳዲኡ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣብ ሓደ ምዕለቢ ከም ዝበጽሐ፡ ብኣዋጃቱን፡ ብመግለጺኡን፡ ከም’ውን ተሳተፍቲ ዋዕላ ናይ ጽሑፍ ይኹን ናይ ቃል ደገፍ ካብ’ቲ ዋዕላ ዝበሎ ኣይሓለፈን።
ጉዳይ ሕቶ ሃይማኖታትን ብሄራትን መን’ዩ ወሲንዎ፡ መን’ከ ይስርዞን ይቕይሮን ዝብል ሕቶ ቅድሚ’ቲ ስምምዕ ዋዕላ ክመጽእ እንተኽኢሉ ገገለ ጉዳያት ንጹር ክገብረልና ይኽእል። ሃይማኖታውን ብሄራውን ጉዳያት ኣብ ዋዕላ ስለ ዘይተሓንጸጸን ዘይተወሰነን፡ ኣብ ዋዕላ ክስረዝን ክቕየርን ኣይክእልን። ዋዕላ ነቶም ሃይማኖታውን ብሄራውን ሕቶ ኣልዒሎም ተሰሪዕም ክቃለሱ ዝጸንሑ ኣብ ቦታ ዋዕላ ንውሳኔታቶም ክስርዞን ከልዕሎን’ውን ኣይክእልን’ዩ። ከዕሎን ክስርዞን ንስለ ዘይክእል ከኣ ኣብ ሓባርዊ ምርድዳእ በጺሕ ተባሂሉ ክእውጅን ክግለጽን ሓቂ ዘለዎ ኣይመስልን።
ምርድዳድእ ተበጺሑ’ዩ ክባሃል ዘይክእል ኣይኮነን፡ ወይ’ውን ኣነ እምነት ዘይብለይ ወይ ዘይኣምኖን ስለ ዝዀንኩ ኣይኮነን፡ እንታይ ደኣ ኣገባብን ቅጥዕን ዘይሓለወ፡ ምትካልን ምፍራስን ከይኸውን’ዩ። እወ እቲ ኣበየ ጉባኤታቱ ወሲኑ ዕላማታቱ ተሓንጊጡ ክቃለስ ዝጸንሐ ሎሚ ኣብ ውሽጢ 10 መዓልቲ ነገር ተወዲኡ ኣብቒዑዩ ክበሃል ኣይክእልን።
ስለምንታይ እዚ ተወዲኡ ክበሃል ኣይክእልን? እወ ድሮ እቲ ምስንዳእ ሃገራዊ ዋዕላ ካብ ውሳኔታት መሰል ብሄርት ክሳብ ምፍንጫል ተባሂሉ ከም ቀዳማይ ዕላማ ሒዞም ክቃለሱ ዝጸንሑ ባቡር ዋዕላ ከይተርፉ፡ ብዘራኣይዎ ተሳታፍነት ጥራሕ’ዩ ክብል እደፍር። ባቡር ዋዕላ ይነቕል ኣሎ ደጊም ንሕና ከይንተርፍ ብዝብል ኣዘራርባ ዝነቐለ ኣረዳድኣ እመስለኒ። እንተዘይኮይኑ ከኣ፡ እቶም ንጉዳይ ሄራውን ሃይማኖታውን ሕቶ ዝመርሑ ማዕረ ፖለቲካውን ብረታውን ተጋድሎና ተምክሮ ዘለዎም ለባማትን ፈላጣን ስለ ዝኸንሙ ኩሉ ጉዳይ ህዝብና ስለ ዘይስሕትዎ ናብ’ቲ ቅድሚ ዋዕላ ዝካየድ ዝነበረ ኝጥፈታት ተመሊስና እንተ ደኣ ታሪኽ ክንግጽል ኮይና፡ ናይ ትማኪ ታሪኽ እዚ ዝስዕብ ፍጻሜታት ምባሩ’ዩ ዘብርሃልና። እስከ እቲ ዝተፈጸመ ጉባኤታት ብሄራት ንርአ፡።
ብ31 መጋቢት 2010፡ ምንቅስቓስ ቢለን ደምዳሚ መግለጺ ኣውጺኡ፡ ብዕለት 20 ሰነ 2010 ብሄርት ትግርኛ ኣውጁ፡ ቅድሚኡ’ውን ናይ ሳሆ ምንቕስቓስ ናቱ ኣዋጅ ኣውጺኡ ከም ዝነበረን፡ ኣብ ልዕሊ እተን ነበራት ዓፋር፡ ኵናማ ብሄራውያን ውድባት ህልው ኮይኑ፡ ንመላእ ናይ ሄራት ውድባት ጠርኒፉ ካብ 28-30 ሰነ 2010 ዝተኻየደ ኣኼባ ግንባር ብሄራት ብ 30 ሰነ 2010 ኣብ ዘውጽኦ ደምዳሚ ኣዋጅ ጉባኤ መቐለ ኢትዮጵያ ዘመስክሮ ሓቒ’ዩ።
እሞ እዚ ተኣናገድ ተዓጠቕ ጉዳይ ብሄራዊ ሕቶ፡ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ መዓልቲ፡ ኣብ ኣኼባ ዋዕላ ንዲሞክራሲ ዋዕላ ሓቒቑን ጠፊኡን፡ ዋዕላ ብምሉእ ምርድዳእ ወጺኡ ይባሃል ኣሎ እንተደኣ ኮይኑ እዚ ዋዕላ ብሓቂ ሃገራዊ ዋዕላ ኮይኑ፡ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዋዕላ ማለት’ዩ። እንተዀነ ግን ነዚ ጉዳይ መስርዑን ኣገባቡን ክሕዝ፡ እቲ ዋዕላ ናይ ኩልና ዋዕላ ክኸውን፡ ዋዕላ ዘይኮነ፡ እቶም ኣብ ድሮ ዋዕላ ብሃማማኖታውን ብሄራውን ሕቶታት ኣልዒሎም ክጓየዩ ዝጸንሑ፡ ነቲ ኣብ ዋዕላ ዝተኣወጀ ውሳኔታት ከሰንዩ፡ ሓቕነቱ ከረጋግጹ፡ ማዕረ ማዕሪኡ ነቲ ኣብየ ውድባቶም ዝኣወጅዎ፡ ናይ ዝሓለፈ ይጽንሓልና፡ ነዚ ናይ ትማሊ 31 ሓምለ ዝተኣወጀ ግንባር ብሄራት ኤርትራ ንምዝልከት ድምር ክስርዙን ብእዋጅን መግለጺታቶም ከልዕልዎም ምስ ዝኽእሉ ጥራሕ’ና በዚ ሎሚ ዋዕላ በጺሕዎም ዘሎ ስምምዓትን ውሳኔ ከም ሓደ ሃገራዊ ውሳኔ ክንቕየድ ዘኽእለናን ንኽእልን። እዚ ክሳብ ዝይተገብረ ግን እቲ ጉዳይ ተጠጂኡ ንድሕሪ ከም ዝተርፍ ማንም ዘይስሕቶ ጉዳይ’ዩ።
ይቕጽል…….
ክንዕወት’ና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1418


text:
ከመይ ትቕንዮ ኩቡራት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣሕዋት። ኣብ ዝሓለፈ ናይ ዕለት 12 መስከረም 2010 ዓ.ም ጽሑፈይ ‘መሪሕነት ኤ-ዲ-ኪ ሓደራ! ከይትህመሉ ብምስምስ ዕርቂ’ ብዝብል ኣርእስቲ ብ ‘ኤርትራውያን ዜጋታት ንሰላም’ (Eritreans Citizens for Peace)
ብፈለማ ደቒ ሃገር ኩሉኩም ከመይ ኣለኩም። መበገሲ ጽሑፈይ ኣብ መስከረም ዶት ነት ዝበሃል መርበብ ሓበሬታ ብ”ኣፍን ግብርን መራሕቲ ኪዳን ክቕላዕ መን እሰይ ኤርትራ ተሰራዕ” ዝብል ኣርእስቲ እዩ። መብዛሕትኡ እኳ ዝሰማምዓሉ ነጥቢ እንተሃለወ ኣብ’ቲ ዘይተሰማማዕኩሉ ነጥቢ ወስ ከብል እሞ ናብ ሓናጺ ዝኮነ ልዝብ ምእንቲ ክንኣቱ።
ብኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ተጋዳላይ ተወልደ ገብረስላሴን ኣባል ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ሽማግለን ተጋዳላይ ኑር መሓመድ እድሪስ ዘካይድዎ ዘለው ናይ ሰሜን ኣመሪካ ዑደት ብምቅጻል ጥቅምቲ 18 ኣብ ከተማ ኣትላንታ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኬባ ኣካይዶም።ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ትኹረት ዝተዋህቦም ናይ ምይይጥ ነጥብታት (ዛዕባታት) ብሓጺሩ ከምዚ ዝስዕቡ ነበሩ።
ኣምባሳደር ነበር ኣቶ ኣድሓኖም ገብረማርያምን ኣቶ በሺር እሽሓቕን ኣብ ሽወደን ክገብርዎ ዝጸንሑ ዲፕሎማስያዊ ርክባቶም ኣብ ምድምዳሙ ገጹ ይኸይድ ኣሎ። ኣቐድም ኣቢሉ ክሳብ ካብቲ ኣብ ሽወደን ዝመጽሉ ዕለት 7/10/2008 ክሳብ ዕለት 12/10/2008 ዝነበረ ውጽኢት ስርሓቶም ምስ ወከልቲ ሰልፍታት ሽወደንን መንግስትን፡ ምስ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ኡፕሳላ ከምኡ’ውን ፍሉይ ርክብ ምስ ወከልትን ኣባላትን ኤርትራውያን ሲቪካዊ ማሕበራት ዝገበርዎ ርክብን መግለጽን ብዛዕባ ኤርትራዊ ደክራስያዊ ኪዳን ዝሕብር ሕጽር ዝበለ ጸብጻባት ተቓሊሑ ከም ዝነበረ ዝዝከር ኢዩ።
ኣቦ ወንበር ብጻይ ተወልደ ገብረስላሰን ፤ ኣባል ወጻኢ ጉዳያት ብጻይ ኑር እድሪስን ንመሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብምውካል ትማሊ 12 ጥቅምቲ ዋሺንግቶን ዲሲ ዉሃ ዝበለ ሰሚናር ኣካይዶም።።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ንመሪሕነት ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኤርትራ ብምውካል ሎሚ 7 መስከረም ኣብ ለንደን ሰሚናር ኣካይዱ
ጨንፈር ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ ኣትላንታ ቖይሙ።
ባሕቲ መስከረም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ፍልይቲ ዕለት ምኳና ንኩልና ብሩህ እዩ። እዛ ዕለት እዚኣ ኣንጻር
ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራውያን ዘልዓሉላ ዕለት ምኳና እያ። እዚ ምልዓል ብረታዊ ቃልሲ ግን
ንልዑላውነት ኤርትራ ጥራሕ ኣይነበረን።
ቅሉዕ ደብዳቤ ንኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን – ካብ ሕብረት ኢርትራውያን ስያትል
ኣቀዲመ ነቲ 05፡ ግንቦት 2008 እተካይድዎ ጉባኤ ዓወትን ኣሳልጦን ብዓብይኡ ከኣ ንህዝቢ ኤርትራ ፍናንን ተስፋን፡ ንህግደፋውያንን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራን ከኣ ራዕድን ሰለሎን ኣመዝጊቡ ንክወጽእ ሰናይ ትምኒተይ እገልጸልኩም።
ስቅያት ህዝቢ ኤርትራ ከብቅዕ እንተኾይኑ እቲ ንልኡላውነት ሃገሩን ሰብኣዊ መሰላቱን ዘኽብርን ዝሕሉን፡ ወጽኢት መሪር ቃልሱ ዝኾነ፡ ሃገራዊ ቅዋሙ ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣለዎ።
ነዚ ንምትግባር ከኣ ብዘይካ በቲ ብዓል ቤት ናይዚ ሕቶ`ዚ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብካልእ ዝኾነ ይኹን ኣካል ከም ዘይፍጸም ካብ ሕሉፍ ታሪኽ ዓለም ተማሂርና ኣሎና።
ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ናይ ቀረባ ተዓዘብትን ተካታተልትን ዜጋታት ከም ዝሕብርዎ፡ ጃንዳ ህግደፍ ዘዋፍሮ ሓደ ፖሊቲካዊ ዉዲት ኣሎ። ንሱ አብ ባጽዕ ተጠጂኡ፡ አብ ካርቱም ተጸሚቑ፡ ኣብ ካይሮ ብስም ተወከልቲ 6 ውድባትን ዝብሃሉ ዝግበር ዝርርብ ኢዩ። እዚ ዘብርሆ ከዓ፡ እቲ ንነዊሕ ተመዲቡ ዝነበረ ሓባራዊ ጉባኤ ኪዳን፡ ንዘይተወሰነ ጊዜ ምትሕልላፉን፡ አጽፋር ጃንዳ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ክሳብ ክንደይ ልሒዂ ከም ዘሎ ኢዩ ዝሕብር።
ኣልማዝ፡ (ምዕጉርታ ብንብዓት ጠልቅዩ፡ ንዘረባ ‘ውን ሓይሊ ስኢና)፡ ‘ ይኣክል በጃኻ ኤፍሬም ሓወይ! (ትብል ብድኹም ድምጺ)
ኤፍሬም፡ ናተይስ ድኻ መውጋእቲ እያ፡ ታሪኽ የብላን። ድሕሪ ኩነታት እንዳ ቐረምና ከለና እንዳኣላ ሓንቲ ኣብ ኣፍ ሞት ዝነበረት ዘማች መንሺራ ገዲፋትኒ፡
ኤፍሬም፡ (ንበይኑ የስተንትን) ብናይ ገዛእ-ነብሰይ ንእስነትን ከርተትን ደንጊጸ ኣይፈልጥን ‘የ ‘ሞ፡ ነዞም ዕሸላት እዚኣቶምስ ‘ባ እዛ መሬት ልቢ የዕብያ ንናጽነት ዓቝራቶም ትህሉ! ኣብ ክንዲ ዶክተር፡ መምህር ሲ፡ ካን ክሳብ ሕጂ “ተጋዳላይ” ጥራይ ኮይኑ ‘ቲ ሞያ።
ዝኸበርኩም መራሕቲ ዉድባት ኤርትራዊ ዲሞክራሳዊ ኪዳን ተካፈልቲ ኣኼባ ጥሪ 15, 2008፡ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም፡፡ ከም’ዉን ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብምጥቃም እንቋዕ ናብ 2008 ዓ.ም.ፈ. ንክትሰጋገሩ ኣብቕዓኩም ንብል፡ ዓመት ሰላምን ፍቅርን፡ ዓመት ራህዋን ፍትሕን ክዀነልና ዘሎና ሰናይ ትምኒት ድማ ንገልጽ።
“ እዞም ንኣእሙሮ ንእስነተይ ሓቅን ቅንዕናን፡ ተወፋይነትን ጅግንነትን ዘዕጠቑዎ ብጾት፡ ከመይ ኢሎም ዝናርካ ፍታሕ ይብሉኒ ኣለዉ? ኣነ ክውዛዕ፡ ክጋደል፡ ኣብ ልዕሊ መሬት ይኹን ትሕቲ መሬት ብጻይ ተጋዳላይ ኮይነ ቅያ ክሰርሕ ‘ምበር፡ ከመይ ኢለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዛንታ ተጋዳላይ ከድንቕ እነብር…! መልክዐይ መስዋእቲ፡ መስትያተይ ታሪኽ እዩ። ጽባቐይ ከኣ ካልኦት ‘ምበር ኣነ ክርእዮ ህርፋን የብለይን!”
ኤፍሬም፡ (ሃንደበት ስምብድ ኢሉ ሰገጥ ይብል። ክልቲኡ ኣእዳዉ ንድሕሪት ናብኣቶም ዘርጊሑ) እስከ፡ እስከ ኩሎኹም በጥ በሉ (ኢሉ የብሩኽ።) እዚኣ ደኣ ባንዴራ ኢትዮጵያ እንድያ! (ፍርሕን ስምባደን ሕርቃንን ተሓዋዊሱዎ) እቲ ኣብ ኩሎም ተዋህሊሉ ዝጸንሀ ተስፋ ብኡ ንብኡ ክበንን ይረአ።
ኣሕመድ፡ ሕጂ ሞ ናበይ ‘ዩ ክምለስ ኤፍሬም፡ ብቕድሚት ምድረበዳ ብድሕሪት ምድረበዳ
ወዲ መሓመድ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ተሓቢኦምሉ ዘለዉ ከውሒ ኮይኑ፡ ሃንደበት ስምብድ ኢሉ፡ “ እስከ እስከ ወዲ ሕድሩ ጢን በል ደረባ ይሰሚዐይ” ብየማናይ ኢዱ ንወዲ ሕድሩ እናተንከፈ በቲ ሓደ ጉምቦ ኢዱ ኣእዛኑ ደጊፉ ዝያዳ ንኽሰምዕ ጽን ይብል።
ርግኣት፡- ስማዕ ስከ ኣንታ ኣለም ንዓይ ኳ ጉዳይ በዓል ኤፍሬም ጽውጽዋይ ኢዩ ኮይኑኒ ብሓቂ ከዲዖም ማለት ዲዩ?
ኤፍሬም፡
ክዳውንተይ ከሪጺት ፊኖ
መዓስከረይ መሬት ልማኖ፡
ኣነ ብጸሓይ ነብሰይ መጊጉ፡
መተዓብይተይ ይረጋረጉ
ቶኽሲ ሰሚዐ ከሊኡኒ ድቃስ
ዕርዲ ጀጋኑ ናይ ሜዳ ንፋስ
ምስ መን ኮን ኣላ ‘ታ ካላሽነይ
ክንዲ ዝዓትራ ተኣሲረ ኢደይ፡…….
ሚርያም፡ ኣየ ገባር፡ ናጽነት ኮ ናይ መግዛእቲ መወዳእታ ምበር ናይ ቃልሲ መወዳእታ ኣይኮነትን። ከምዚ ሕጂ ናጽነት ዝናር ዝዓጠቑ ተጋደልቲ ዘድልዩዋ፡ ሽዑ ኸኣ፡ ምበር ምእንቲ ምዕባለ ኣእምሮኦም ፈልጠት ዝዓጠቐ ሃነጽቲ ከድልዩዋ ኢዮም ‘ዛ ሃገር።
ኤፍሬም፡- ደሓን ግን ፊተ-ዓይነይ፡ ካብዛ ማእሰርቲ ጥራይ ንፈታሕ እምበር፡ ግርም ምኽሪ መኪረ ኣለኹ። ወዲ መሓመድ ኢደይ እንተኣሰረ ኣእምሮይ ኣይተኣሰረን።
ኣልማዝ፡- መሰለ፡ ልብኻ ዝደልዮ ካልእ ኣፍካ ዝብሎ ካልእ፡ እንታይ ገደሰካ ብልብኻ እናፈተኻ ብኣፍካ ትጸልእ ወደይ፡ ኣብታ ናይ ጸልማት ጉጅምጅም ስ ባ ኸኣ ንስኻ ትገድድ። መኪና ሻዕቢያ! ።
ኤፍሬም ፡ ኣብ ጥራዝ ዘይኮነ፡ ኣብ ሜዳ “ብጾት ተጋደልቲ” ክንከውን ንደሊ ‘ለና። ንሕና ኢና ብጾት ተጋደልቲ! (ይብል ብነድርን ዓውታን)
መበል 15 ትርኢት
ኤፍሬም፡- “እምባእ! እዚ ኮ ርኡይ ኣንጻርነት ኢዩ” (ናብ መታርፍቱ ኣሕመድ ቁሊሕ ኢሉ) ዓይኒ ንዓይኒ ኣድልዎ ! ኣሕ! (ነቲ ኩነታት ፍጹም ምእማን ይስእኖ፡ ሕርቃን ኣብ ገጹ እናተነበ ይፍክር፡ ኣስናኑ ይሕርቅም።) ደሓን ክንረአአ ኢና ናይ ኣንጻርነት ሲ (ርእሱ ይንቕንቕ።)
መነን፡- ልብኺ ፍርቀ-ፍርቂ ኮይኑ ደኣ ኣየስተብሃልክን ምበር ዘይኩልና ካብ ሓደ ተኽሊ ኢና ሰሊዕናዮ። ውልዶ ዘይትሰልዒ ዝነበርኪ፡ እንኪ’ስኪ ካብዚ ናተይ፡ (ሰው ተብለላ)
ፕረዚደንት ናይታ ሓውሲ ነጻ ዝኾነት ዞባ ሶማልያ (ፑንትላንድ) ኣዲ ሙሳ ነቲ ኣብ’ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ኣስመራ ዝተመስረተ ጸረ መንግስታት ሶማልን ኢትዮጵያን ዝኾነ ኪዳን፡ ኣብ ዞባዊ ምምሕዳራዊ ግዝኣቱ ወጥሪ ክፈጥር ይፍትን ከምዘሎ ምኽሳሱ፡ ሸቤሌ ሚድያ ነትዎርክ ካብ መቓድሾ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና።….. (ሰናይ ንባብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
7ይ ትርኢት፡ (ተዘክሮኣዊ ትርኢት/ ፍላሽ ባክ) ጉዕዞ ምዝላቕ (1978)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
..ኤረየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬየ ኩሕሎ፡ ኤሬየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬና ቦኽሪ ገዛና…” ሰናይ ንባብ
ኪዳን ምስ መን? – ኣብ ሓቀኛ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ዝተመርኮሰት ንፊልም ተባሂላ ዝተነድፈት ዛንታ እያ። ግዜ ተሓባቢሩዋ ፊልም ምዃን ክሳብ ዝሰምረላ ግን እንሀትልኩም። በብትርኢት ተኸፋፊላ ክትቀርብ እያ። ንመዘከርታ ተባሂሉ፡ ኣስማት ጠባያታ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ናይ ዝተሰውኡ ብጾት ኣስማት እዩ። ሰናይ ንባብ።
ኪዳን ምስ መን? – ኣብ ሓቀኛ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ዝተመርኮሰት ንፊልም ተባሂላ ብ ኣማኑኤል ኢያሱ ብ2001 ዝተነድፈት ዛንታ እያ። ግዜ ተሓባቢሩዋ ፊልም ምዃን ክሳብ ዝሰምረላ ግን እንሀትልኩም። በብትርኢት ተኸፋፊላ ክትቀርብ እያ። ንመዘከርታ ተባሂሉ፡ ኣስማት ጠባያታ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ናይ ዝተሰውኡ ብጾት ኣስማት እዩ። ሰናይ ንባብ።


text:
ታሪኽ ነጻነት ኤርትራ
(ንበዓል ግንቦት 24, 2017 ኣብ ሳንድየጎ ዝተዳለወ) ኤርትራ እኳ ጥንታዊትያ ብቐደማ መሬተ ነገስታት ፑንተ ነበረ ስማ ምድረ ባሕሪውን ተባሂላ ካብ ፈለማ ባሕረ ነጋሲ ትሸይም ከም ስማ ድባርዋ ነበረ መናገሻ ከተማ መግዝእቲ ቱርኪ ን300 ዓመታት ተጸሚማ ግብጺውን ን 17 ዓመታት ደገማ ከይዕረፈት ብዘይ ፈውሲ
(ንበዓል ግንቦት 24, 2017 ኣብ ሳንድየጎ ዝተዳለወ)
ኤርትራ እኳ ጥንታዊትያ ብቐደማ
መሬተ ነገስታት ፑንተ ነበረ ስማ
ምድረ ባሕሪውን ተባሂላ ካብ ፈለማ
ባሕረ ነጋሲ ትሸይም ከም ስማ
ድባርዋ ነበረ መናገሻ ከተማ
መግዝእቲ ቱርኪ ን300 ዓመታት ተጸሚማ
ግብጺውን ን 17 ዓመታት ደገማ
ከይዕረፈት ብዘይ ፈውሲ ንሕማማ
ፋሺሽቲ ጥልያን መጸ ዝረግጽ ብጫማ።
2ይ ውግእ ዓለም ንጥልያን ኣባረረ
መግዛእቲ ቀጸለ ብእንግሊዝ ዝመረረ
መርዛም ሃይማኖታዊ ፍልልይ ዝፈጠረ
ነዚ እዋን ዝመስል ፓርትታት ሳዕረረ
ኣብ 10 ዓመቱ ናብ ፈደረሽን ሰገረ
ብልጭታ ቅዋምን ደሞክራስን ጀመረ
5 ዓመቱ ከይመልአ ፈደረሽን ተሳዕረ
ብሃይለስላሰ ደግሲ መግዝእቲ መረረ
ፈልሲ ነጻነት ብማሕበር ሽውኣተ ተቦኮረ
ህዝቢ ኤርትራ ዓጠቐ ንቓልሲ ሰመረ።
መስከረም 61 ጀማሪት ሰውራ
ደቂ ዓዋተ ተበገሱ ብዕጥቂ ኣቦዓሸራ
ኣይንዳነን በሉ ኤርትራ ክትከውን ሓራ
ውግእ ቶጎርባ ብቃልሱ ኣመስከራ
ቃልስና ካብ ፖለቲካ ናብ ብረት ተሳጊራ
መሪሕነት ውድብ ግን ብጉድለታት ጀመራ
ናብ ሓሙሽተ መቓቐለ ናይ ክፍልታት ምሕደራ
ምፍልላይ ፈጠረ ኣብ ቃልሲ ኣብ ሰውራ
ክልተኣውን ስሉሳውን ብዝብል ንኽሓብራ
እኖሆ ኻኣ ንቓልሲ ምፍንጫላት ፈጠራ።
ሰውራ ኤርትራ ብዕሊ 2 ውድባት ኮነ
ተሓኤ ዶ ህግ ክብል ተቓናቐነ
ቂምን ቅርሕንትን ፈጠሩ ውግእ ወሰነ
ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ሕድሕዳዊ ባኸነ
ንድሕሪት ተመልሰ ቃልሲ ከይሰሰነ
ኣብ ፍጹም ረጽሚ ኣተወ ዝሓነነ
ግዳማዊ ዝረ ዓደመ ን ተሓኤ ዘምከነ
ህዝባዊ ግንባር ንኣብዘሐ ሰልፊ ኣብነነ
ሜዳ ኤርትራ በሓተ ምልክነት ገነነ።
ህዝቢ ኤርትራ ዕላምኡ ሓንቲ ነጻነት
ካልእ ምርጫ ኣይነበሮን ንቓልሲ ክጽዕት
ዝተረፉ ደቁ ሰደደ ንጸላኢ ክምክት
በዚ ኻኣ መስዋእቱ መረረ ንኽዕወት
ሕቶ ደሞክራሲ ተወንዘፈ ንዓመታት
ምልክነት ሱር ሰደደ ብዘይ ሰብ ዘቛምት
ዓመጽ ገነነ ብዘይ ስብኣዊ ሓርነት
ውልቀ መላኺ መሕብኢ ረኸበ ደልሃመት
ጽቡቕ ዕድል ሃቦ ክባላሓት ንድሕሪ ዓወት።
መእሰርትን መቕተልትን ክንደይ ክጽብጸብ
ለባማትን ምሁራትን ናይ ሃገር መኽሰብ
ብኣውራጃነትን ወገንነትን ጎራሕ ሰበብ
ቁጽሪ ዘይብሉ ሊቃውንቲ ሃለቑ ኣብ ገረብ
ብዝኾነ ነጻነት ጋህዲ ኮነ ብዘይሕሰብ
ነጻነትና ተምስከረ ብናይ ዓለም ሕብረተ-ሰብ
እኖሆ 26 ዓመታት ብዘይ ሓርነታዊ መደብ
ካብ ባዕዳዊ ዝገደደ ብርሰት ዝኣንፈቱ ዓገብ
ቃልሲ ይሓተናሎ ፍትሕን ሓርነትን ክምዝገብ።
ነጻነት ሒዝካ ዘይትፍኖ ታሪኻዊት ዕለት
ፍረ ምዑት ቃልሲ መስተንክራዊ ጽዓት
ሓበን ክቡር ዋጋ ጀጋኑ ስዋኣት
እንባ ባዕዳዊ ዘፍረሰት ልኡላዊ ክብረት
ጭቆና ባዕዳዊ ንታሪኽ ዝጓሓፈት
ዘላኣለም ትኽበር ከም መኣዝን መሰረት
ግን ኣበይ ኣሎ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታት!
ባዕዳዊ ሶጊካስ ብዘቤታዊ ክትጻዓት
መዳርግቲ ዘይብሉ ከፊልካስ ንባርነት
ኣሻሓት ኣሰዊእካስ ዳግመ መስዋእትነት
ደቅኻ ከፊልካስ ደቂ ደቅኻ ንስደት
26 ዓመታት ብዘይ ፍትሕን ቅዋምን ከርተት
እንደገና ክብርና ክንመልስ ሎሚ ክንሕተት?
በሉ ተላዓሉ ሰላምን ፍትሕን ካብ ጠፍአት
ክብርናን መሰልናን ብህግደፍ ካብ ተዘምተት
ዕጡቕ ቃልሲ ምክያድ እዩ ብስምረት።
ህግደፋዊ ባርነት 26 ዓመታት ኣቕጺሩ
ብነጻነታዊ ምህርትና ዲክታቶር ተደሪሩ
ህዝብና ኣብ ስደት ምሉእ ዓለም ተዘርዚሩ
መሬትና ብደምሒትን ግንቦት 7ን ተደፊሩ
ሽምናን ሃገርናን ብግብረ-ሽበራ ተመሪሩ
ደመኛ ዘቤታዊ ጸላኢ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ
ግርጭት ህዝብን ህግደፍን ብዙሕ ፈንቲሩ
ቀዳምነትና ስርዓት ህግደፍ ምእላይ ካብ ሱሩ
ደለይቲ ፍትሕን ውድባትን ሓድነት ፍጠሩ
መሪሕ ደሞድራስያዊ ሓይሊ ኣመስክሩ።
ብቓልስና ክንዕወት ኢና!
መብጻዓ መዓልቲ ነጻነት 05/24/2017
የቐንየለይ !!!
ክብርኣብ ተክለጊዮርጊስ – ሳንድያጎ


text:
ሓዯ ግዛ ናይ የሱስ ዯቀ መዜሙር ብ መንፈስ ቅደስ ንኽምልኡ ብሓንሳብ ሓቢሮም እናተጸበዩ እተርኢ ካርቱን ተዒዙበ ነይረ ( ግብ 1፡12-14)። ( ኣብዙ ሕጂ ኴይንና ንዒሰርተ መዒልታት ከም ዜተጸበዩ ንፈልጥ አና፡ ሽዐ ግና ንክንዯይ ግዛ ክጽበዩ ከም ለዎም ኣይፈልጡን ኢዮም ኔሮም ) ኣብ ታሽዒይ መዒልቲ ሓዯ ካብኦም ብምጽባይ ስለዜረብረበ አንተዯሊኹም ንሳኻትኩም ተጸበዩ ብምባል ተፋኒዎም ከይደ። ን ጽባሒቱ እቶም ምስኡ ዜነበሩ ኩሎም ብሓውን ብመንፈስ ቅደስን ከምዜተጠመቁ ከምኡ ድማ ሓይሊ ካብ ላዕሊ ከምዜተቀበሉ ምስ ሰምዏ፡ ከመይ ከምዜተሰምዖ እሞ ገምቱ። ንመልሲ ኣዜዩ ቀሪቡ ኢዩ ነይሩ፡ በቃ ሓንቲ መዒልቲ እንተዜጽበ ....................
የሱስ ንዜጸምኡ ጥራይ ኢዩ ናብኡ ክመጹ ዒዱምዎም( ዮው 7፡37-39)። ከምኡ ውን እቶም ብምሉእ ልቦም ዜዯልይዎ ጥራይ ኢዮም ንኣምላኽ ክረኽብዎ ዜኽእሉ( ኤር 29፡13)። ኣምላኽ ነቶም ብትግሃት ዜዯልዎ እዩ ዜሽልሞም (እብ 11:6)።ስለምንታይ ግን ከምኡ ኮይኑ፧ ምኽንያቱ ብምሉእ ልብና ንኣምላኽ ምስ እንዯልዮ ጥራይ ኢና፡ ኣብ ዒለም እቲ ምስ ኣምላኽ ለና ዜምድና ዜያዲ ዜኾነ ኣገዲሲ ምዃኑ ከነራጋግጽ ንኽእል።
ብመንፈስ ከይተመላእና እቲ ክርስትያናዊ ህይወት ከምቲ ዜግባእ ክንነብሮ ይከኣል እዩ ።
ብመንፈስ ከይተመላእና ንኣምላኽ ከምቲ ዜድለ ጌርና ከነገልግሎ ይከኣል እዩ።
የሱስ እኳ ንገዚእ ርእሱ ቅድሚ ናብ ኣገልግሎት ምውጽኡ ብመንፈስ ቅደስ ምጥማቅ ኣድልይዎ እዩ (ሉቃ 3፡21-23) ።
ጎይታ ከኣ ን ዯቂ መዚምርቱ " ካብ ላዕሊ ሓይሊ ክሳብ እትለብሱ'' ጽንሑ በሎም(ሉቃ 24፡49)። ኩሉ ዒለም ብርሃን ናይ ወንጌል ኣድልይዎ አንከሎ፣ ሃዋርያት ግን ቅድሚ ወጽዮም ንጎይታ ምግልጋሎም ክሳብ ብመንፈስ ቅደስ ዜጥምቁ ክጽበዩ ኣድልይዎም( ግብ 1፡8)።
ንሕና'ኸ ?
እዙ ኣይድልየናን እዩ ኢልና ኪንሓስብ ከለና ከመይ ዜበለ ዕሽነት ኮን እዩ?
ኣብ በዒል ሓምሳ ጴጥሮስ ነቶም ህዜቢ " ኣምላኽ ንዜንስሑ፣ዜኣምኑን ዜጥመቁን ህያብ መንፈስ ቅደስን ሕድገት ሓጥያትን ቀሪበሎም ከም ሎ " ነጊርዎም ነይሩ። (ግብ 2፡38)
ሕድገት ሓጥያት ንመንግስቲ ሰማያት ብቁዒት ክገብረና ከሎ፡ጥምቀት መንፈስ ቅደስ ከኣ ነቲ ኣብ ዒለም እንነብሮ ሂወት ብቁዒት ይገብረና።
ድሕሪ ሞት መንግስቲ ሰማይ ን ምውራስ ጥራይ ገድሰካ እንተኾይኑ፡ ሕድገት ሓጥያት እምበር ብ መንፈስ ቅደስ ምጥማቅ ኣይድልየካን እዩ። ኩሉ መዒልታት ናይ ህይወትካ ንኣገልግሎት ነቲ ኣብ ክንዲኽ ዜሞተ ጎይታ ከተውፍዮ እንተዯሊኻ ግን ግድን ብመንፈስ ቅደስ ክትምላእ ከድልየካ እዩ።
እን ዜስዕባ ከኣ ዜበዜሑ ኣመንቲ ብመንፈስ ቅደስ ይጥመቁለን ሓሙሽተ (5) ምኽንያታት እየን
1) ዲግማይ ክትውለድ ከለኻ ብመንፈስ ቅደስ ከምዜተጠመቅካ ብዜገልጻ ሃይማኖታዊ ትምህርትታት ብምእማን (intellectually convinced). ዋላ አኳ ሓይሊ፡ፍረ፡ዒወት ይብሉ ባዶ ዜኾነ ህይወት እንተሕለፍካ ነዙ ናይ ምትላል ትምህርቲ ግን ኣሚንካዮ ትቅጽል።
2) ብ መንፈስ ቅደስ ንምጥማቅ ብቁዒት ኮይኖም ኣይስምዖምን። እቲ ሓቂ ግን ንርእስኻ ሓጥያተኛንን ይግበኣካን ኣብ ትቆጽረሉ አዋን ኢኻ ንመንፈስ ቅደስ ክትቅበል ዜያዲ ብቁዕ ትኸውን ፡ምኽንያቱ ህያብ ኣምላኽ ነቶም
ንነፍሶም ከምይ ብቅዕቲ ዜቆጽርዋ ስለ ዜዋሃብ። ሓጥያትካ እንተተናሲሕካ ፡ይትጠቅም ወይ ትበቅዕ ወይ ይትረብሕ ምዃንካ ኣይገድሰን አዩ። ሃሌሉያ !!
3) ኣምላኽ ሰናይ ከምዜኾነን ንዜልምንዎ ድማ ብኸምኡ ህያብ ከም ዜህብ ኣይኣምኑን ኢዮም። ጽቡቅ ግብሪ፣ ከም ጾምን ጸሎትን ብምግባሮም አቲ ህያብ ብዋጋ ዜዕዯግ እኳ አንተመሰሎም ፡ ህያብ ኣምላኽ ግን ን ሕድግት ሓጥያት ይኹን ን ጥምቀት መንፈስ ቅደስ ብ ብኸምኡ እዩ ዜዋሃብ። ክዕዯግ ዜኽእል ህያብ ኣምላኽ የለን። ብዘሓት ኣመንቲ እምነት ክህልወካ ኣጸጋሚ ኮይኑ እዩ ዜስምዖም የሱስ ግን እምነት ምስ ምስታይ(drinking) ኣመሳሲልዎ ነይሩ(ዮሃ7፡37-38 ርአ)። መንፈስ ቅደስ ምቅባል ከም ምስታይ ቀሊል እዩ። ህጻውንቲ ከመይ ጌርካ ከም ዙስተ ከም ዜፈልጡ ሓዯስቲ ነፍሳት ድማ ብ መንፈስ ቅደስ ክጥመቁ ይኽእሉ እዮም። እዙ ከምቲ ኣብ ቀዲሞት ግዛ ዜነበረ ማለት እዩ - ኣብ ግብረ ሃዋርያት ከም እነንብቦ ማለት እዩ።
4) ኣይጸምኡን እዮም ። ፍጹም ዜኾነ ድሌት ይብሎምን ። የሱስ ምስላ ናይ ሓዯ ዜዯለዮ ክሳብ ዜረክብ ኣብ እንዲ ዒርኩ ተስፋ ከይቆረጸ ማዕጾ ዜኩሕኩሕ ሰብኣይ ነገሮም። የሱስ ቀጺሉ ሰማያዊ ኣቦና ከኣ ከምኡ ነቶም ዜልምኑን፡ ከምዙ ሰብኣይ ተስፋ ከይቆረጹ ዜኩሕኩሑን ዜዯልዩን መንፈስ ቅደስ ከምዜህቦም ነገሮም። (ሉቃ 11፡13 ካብ ፍቅዱ 5 ጀሚርካ ኣንብብ)
5) ከምቲ ኣብ ምስክርነት ዜሰምዕዎ፡ ከምኡ ተመሳሳሊ ተመክሮ (ቋንቋታት፡ውዐይ ስምዑት)ይጽበዩ። ኣምላኽ ንዕኦም ዜሓይሽ ህያብ ይኹን ምግላጽ ክውስነሎም ኣይዯልዩን እዮም። መንፈስ ቅደስ ብ እምነት ኢና እንቅበሎ። ሕተት ክዋሃበካ አዩ። ( ገላ 3፡2፡ ሉቃ 11፡9-13 )። ንስሚዕታትካ ኣይተጸበ። ግን ንኣምላኽ ከራጋግጸልካ ሕተቶ፡ ብኸመይ ከም ራጋግጸልካ ግን ንዐኡ ኢኻ ትሕድጎ። ሓጥያትካ ከምዜተሕዯገልካን ውሉደ ከምዜኾንካን ኣየረጋገጸልካን ድዩ፧ ከምኡ ድማ ብተመሳሳሊ መገዱ መንፈስ ቅደስ ከምዜተመላእካ ከራጋግጸልካ እዩ። ንዒኻ ድልየካ ሓይሊ እምበር ተመክሮ ኣይኮነን ( ግብ 1፡8 )።
ስለዙ ፡ጽማእ - እመን - ተቀበል ድማ። እታ ቅብልቲ ግዛ ሕጂ እያ፡እታ መዒልቲ ምድሕን ውን ሕጂ።
"መንፈስ እግዚኣብሄር ድማ ናብ ልዕሌኻ ኺወርድ እዩ፡ ካልእ ሰብ ክትከውን ድማ ክትልወጥ ኢኻ"። ( 1 ሳሙ 10፡6)


text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 6.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ. 5:1-11
ብዙኃት ሕዝቢ ቃል አምላኽ ኪሰምዑ እናተደፋፉኡ ኸለዉ፥ ኢየሱስ አብ ገምገም ብሕሪ ጊንሳሬጥ ደው ኢሉ ነበረ። አብቲ ገምገም ባሕሪ ኸአ ኽልተ ጃልባ ደው ኢለን ረአየ፤ እቶም ገፈፍቲ ዓሣ ድማ ኻብአተን ወሪዶም መርበቦም ይሓጽቡ ነበሩ። ካብተን ጃለቡ አብ ሓንቲአን፥ አብታ ናይ ስምዖን ደይቡ ካብ ምድሪ ቁሩብ አርሕቕ ኬብላ ለመኖ። አብታ ጃልባ ተቐሚጡ ድማ ነቶም ሕዝቢ ይምህሮም ነበረ። ዘረባኡ ምስ ወደአ ኸአ ንስምዖን “ ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” በሎ። ስምዖን ከአ “ መምህር! ምሉእ ለይቲ ጺዒርና ዝኃዝናዮ የብልናን፤ ከም ቃልካ ግና ነዚ መርበብ አውርዶ አሎኹ” ኢሉ መለሰሉ። ከምኡ ምስ ገበሩ ኸአ አዝዩ ብዙኅ ዓሣ ኃዙ፥ እቲ መርበቦምውን ኪብተኽ ጀመረ። ነቶም አብታ ኻልአይቲ ጃልባ ዝነበሩ ብጾቶም ከአ መጺኦም ኪድግፍዎም ብምልክት ጸውዕዎም። መጺኦም ድማ ንኽልቲአን ጃለቡ ጥቓ ምጥሓል ክሳብ ዚቀርባ መል እወን። ስምዖን ጴጥሮስ ነዚ ምስ ረአየ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፊኡ “ ጎይታይ! አነ ኃጥ እ ሰብ እየ እሞ ካባይ ረሓቕ” በሎ። እዚ ኸአ ንሱን ኩሎም እቶም ምስኡ ዝነበሩን በቲ ኺገፉ ኸለዉ ዝኃዝዎ ዓሣ ስለ ዝተገረሙ እዩ። ከምኡውን እቶም ሰብ ብርኩ ዝነበሩ ደቂ ዘብዴዎስ ያዕቆብን ዮሓንስን ተገረሙ። ኢየሱስ ከአ ንስምዖን “ አይትፍራህ ካብ ሕጂ ንደኃር ገፋፍ ሰብ ክትከውን ኢኻ” በሎ። ንሳቶም ከአ ጀላቡኦም ናብ ምድሪ አውጺኦም ንኹሉ ኃዲጎም ሰዓብዎ።
- አስትንትኖ
ቀዳሞት አቦታት ቤተክርስቲያን አብ ናይ ስምዖን ጴጥሮስ ባርካ ምልክት ናይታ አብ ምድሪ አብ ጉዑዞ እትርከብ ቤተክርቲያን ይርእዩ ነበሩ። አብዚ አብቲ መጀመርታ ጸገም ቤተክሪስቲያን ንርኢ ቀጺሉ ከአ ፍረ ንርኢ። ካብተን ጃለቡ አብ ሓንቲአን፥ አብታ ናይ ስምዖን ደይቡ ካብ ምድሪ ቁሩብ አርሕቕ ኬብላ ለመኖ። አብታ ጃልባ ተቐሚጡ ድማ ነቶም ሕዝቢ ይምህሮም ነበረ። ክርስቶስ ናብታ ባርካ ይአቱ። አብአ ተቐሚጡ ኸአ እቲ ካብ ሰማያዊ አብኡ ሕዚዎ ዝመጸ መልእኽቲ ድኅነት ይሰብኽን ይምህርን። ሎሚዊን እንተኾነ እዚ ስብከትን ትምህርትን ክርስቶስ ቤተክርስቲያን በቲ ዝተዋህባ ተልእኾ ካብ መንበረ ጴጥሮስ ንደቃ ቃል ሕይወት ክተመሓላልፍን ክትሰብኽን ትርከብ። ንሕና ነፍሲ ወከፍናውን ንገዛእ ርእስና ንነብስና ሕይወትና ክርስቶስ ንስብከተ ወንጌል ዝጥቀመላ ባርካ ገርና ክንሓስባ ይግበአና። ምኽኒያቱ ሎሚውን እንተኾነ ክርስቶስ ብቤተክርስቲያን ብነፍሲ ወከፍና ስብከተ ወንጌሉ ናብ ምሉ እ አኅዋትን አኃትን ከብጽሕ ይደሊ። ከምቲ ክርስቶስ ንኽሰብኽ ንኽምህር ባርካ ናይ ጴጥሮስ ዘድለዮ ሎሚ ልባትና የድሊዮ ። አብ ልባትና ክቅመጥ ይደሊ አሎ፡
ዘረባኡ ምስ ወደአ ኸአ ንስምዖን “ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” በሎ። እዚ መልእኽቲ እዚ ነይታ ሓንትን ቅድስቲን ቤተክርስቲያና ዝምልከት ኢዩ። ክርስቶስ ንስምዖን “ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” ብምባል ናይታ መርከብ ወይ ናይታ አብዚ ምድሪ እዚ ትገዓዝ ዘላ ቤተክርስቲያኑ መራሒ ንሱ ምኻኑ ይገልጽ። ስምዖን አብ መጀመርታ “መምህር! ምሉእ ለይቲ ጺዒርና ዝኃዝናዮ የብልናን” እካ እንተበለ ነቲ መምርሒ ክርስቶስ ብእምነት ብምቕባል “ከም ቃልካ ግና ነዚ መርበብ አውርዶ አሎኹ” ብምባል ብእምነቱ ይምልስ። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ንኹሉ ምድራዊ ሕይወትና ብተስፋ ከም ቃል ይኹን ክንብል ይግበአና፡ ማሪያም ነቲ ብገብሪኤል መልአኽ ዝተነግራ ቃል ብም እማን ፡ “ እኔኹ አነ ባርያ እግዚአብሔር ኢየ፥ ከምቲ ዝበልካለይ ይኹነለይ” ትብሎ። ስለዚ ቅድስና አብቲ ምስማዕን ምእዛዝን ኢዩ ዝርከብ። ጴጥሮስ ነቲ ክርስቶስ ዝአዘዞ ስለዝፈጽመን ዝተአዘዘን ዝሰምዓን ካብ ገፋፊ ዓሳ ናብ ገፋፊ ሰብ ክብ ክብል ክኢሉ። ማሪያምውን ነቲ ካብ እግዚአብሔር ብመንገዲ ገብሪ ኤል መልአኽ ዝመጻ ስለዝ አመንት ብፅዕቲ ተባህለት። “ እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝተነግረኪ ቓል ከም ዝፍጸም ስለ ዝአመንኪ ብፅዕቲ ኢኺ”
ስምዖን ጴጥሮስ በቲ ናይ ክርስቶስ ተግባራት ምስ ተዓዘበ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፊኡ “ ጎይታይ! አነ ኃጥእ ሰብ እየ እሞ ካባይ ረሓቕ” በሎ። ስምዖን ጴጥሮስ በቲ እንታይነቱ ድኽመቱ ብም እማን አብ ቅድሚ ክርስቶስ ይንሳሕ። ድኽመቱ ሕመቑ ይገልጽ። እዚ ነቲ አብ ማትቴዎስ 8:8 እንርኸቦ እቲ ሓለቃ ሚእቲ የዘኻኽረና “ ጎይታይ! ንስኻ ናብ ቤተይ ክትአቱ አይበቅዕን እየ፥ ግና ሓንቲ ቃል ጥራይ ደአ ተዛረብ፥ ሎሚ ንሕና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብፍላይ አብቲ ቅዱስ ዝኾነ ስጋኡን ደሙን ክንቀርብ ከለና ክንጽልዮ ዘለና ጸሎት እዩ። ጎይታይ! ንስኻ ናብ ቤተይ ክትአቱ አይበቅዕን እየ፥ ግና ሓንቲ ቃል ጥራይ ደአ ተዛረብ፥ ክንብሎ። ከም ጴጥሮስ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፍእና ድማ “ጎይታይ! አነ ኃጥእ ሰብ እየ” ኢልና ክን እመን ምሕረቱ ክንሓትት ይግበአና።ኢየሱስ ከአ ንስምዖን “ አይትፍራህ ካብ ሕጂ ንደኃር ገፋፍ ሰብ ክትከውን ኢኻ” በሎ። ንሳቶም ከአ ጀላቡኦም ናብ ምድሪ አውጺኦም ንኹሉ ኃዲጎም ሰዓብዎ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ንሓውኻ ዘይተፍቅር እንተድኣ ኰይንካ ንእግዚኣብሔር ከተፍቅር ዘይከኣል እዩ፡ ነዚ ዘዘኻኸሩ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 10 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ዕለታዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ክኸውን እንከሎ፡ እምነት ምእንቲ ኵሉ ንኽትጽልይ ዘብቅዕ ሓይሊ የጸግው፡ ንዅሉ፡ ንዝጸልኣካን እውን፡ ስምዒታት ቅንእን ቅርሕንትን ሓሜታን ኣባና ከይቦቍል ይገብር፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ዕለት 10 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ብላቲን ስርዓተ ኣምልዀ ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ
ቀዳመይቲ መልእኽቲ ሓዋርያ ዮሓንስ ምዕ. 4, 19፡ ምዕ. 5, 4
ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 4, 14-22
ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥ ብጭብጢ ንእግዚኣብሔር ንምፍቃር ኣሕዋት ምፍቃር እዩ፡ ዝሰማምዑኻን ዘይሰማምዑኻን እውን ይዅኑ ስሌኦም ምጽላይ እዩ፡ ንጸላኢኻ እውን፡ እቲ ንሰብ ዘባድም ቅንዕን ቅርሕንትን ሕሜታን ስምዒታት ኣብ ውሽጥኻ ቦታ ዘይምሃብን። ከምዚ ዝበለ እውነተይና ምፍቃር ኣባና ክህሉ ዝገብር ከኣ እምነት እዩ፡ እቲ ዝገማምዕ ናይ ዓለም መፈስ ከነሰንፍ ዝገብር።
ናይ ዓለም መንፈስ፡ ሓሶት እዩ
ሓዋርያ ዮሓንስ ብዛዕባ ዓለማውነት ይዛረብ፡ እቶም ካብ እግዚኣብሔር ዝተወልዱ ንዓለም ይስዕሩዋ ይብል፡ ከምዚ ክብል እንከሎ እቲ ዕለት ብዕለት ዝንበር ቃልሲ፡ ቃልሲ ኣብ መንጐ ናይ ሓሶት መንፈስን እቲ ናይ ሓቂ መንፈስ እግዚኣብሔርን፡ እቲ ናይ ዓለም መንፈስ፥ ናብ ከንቱነት ብኩንነትን መሰረት ኣልቦ ናብ ዝዀነ ዘውድቕ ሓይሊ፡ ውላድ ናይቲ ናይ ሓሶት መንፍፈስ ዝገብር፡
ናይ ዓለም መንፈስ ወትሩ ኣባይቲ ስድራን ማሕበረሰብን ሕብረተሰብን ዝገማምዕ እዩ
ሓዋርያ ዮሓንስ ፋንጣዝያ ዘይኰነስ ጭቡጥ እንታይነት ናይ እግዚኣብሔር መንፈስ መገዲ ይሕብረና፡ ናይ እግዚኣብሔር መንፈስ እንተለካ፡ ሰናይ ተግባር ትፍጽም፡ ንዝርእዮ ሓዉ ዘየፍቅር ነቲ ዘይራኣይ እግዚኣብሔር ከፍቅር ኣይከኣሎን፡ ንእትርእዮ ናይ ምፍቓር ብቕዓት እንተድኣ ዘይብልካ፡ ንዘይትርእዮ ከመይ ገርካ ኢኻ እተፍቅር?
ንእግዚኣብሔር ኣብ ጭቡጥ ከተፍቅሮ እንተድኣ ዘይከኣልካ፡ ንእግዚኣብሔር ብሓቂ ኣይተፍቅሮን ኢኻ፡ መንፈስ ዓለም ገማማዒ መንፈስ እዩ፡ ኣብ ስድራ ቤትን ማሕበረሰብን ሕብረተሰብን ክሕወስ እንከሎ፡ ምግምማዕ የተኣታትው፡ ውግእን ጽእልን የስፍሕ፡ … ሓዋርያዊ ዮሓንስ ክነየው እውን ይኸይድ እሞ፡ እግዚኣብሔር የፍቅሮ እየ ዝብል ግና ንሓዉ ዘየፍቅር ሓሳዊ እዩ ይብለና፡ ብኻልእ መገዲ ውላድ ናይ ዓለም መንፈስ እዩ ዝብሎ፡ መምዘኒ ንእግዚኣብሔር ዘሎና ፍቕሪ እቲ ንእንርእዮ ሓውና ዘሎና ፍቕሪ እዩ …
ንኹሉ ምጽላይ፡ ጽብቕኻ ንዝደልይን ንዘይደልይን፡ ንዝጸልኣካን፡ ንጸላኢኻ እውን፡ ኢየሱስ ከምዝብሎ፥ ዘይጽልይ እተድኣ ኰይነ ኣየፍቅርን እየ ማለት እዩ፡
ምእንቲ ካልኦት እጽልይ ዶ? ንዝፈትወካን ዘይፈትወካን ኩሉ፡ ኣብ ውሽጠይ መንፈስ ቅንዕን ቅርሕንትን ሕሜታን ክስምዓኒ እንከሎ ዘየፍቅር ንምዃነይ ምልክታ እዩ፡ ኣባኻ እዞም ኣሉታውያን ስምዒታት ክይበቍሉ ምጥንቃቅ፡ ሓደገይናታት እያቶም፡ ንሓውኻ ብጭቡጥ ዘይተፍቅር እንተድኣ ኰይንካ ንእዚኣብሔር ኣይተፍቅሮን ኢኻ፡ ካልእ ኣማራጺ የሎን፡
ጸረ ናይ ዓለም መንፈስ ንምቅላስ እምነት የድሊ
ሓደ ሰብ ኣብ ሕይወቱ ሕሜታ እንተድኣ ኣወጊዱ፥ ንሓቂ እግዚኣብሔር ቀረባ እዩ እብል፡ ስለምንታይ ይብሉ ቅዱስነቶም፡ ንብጻዩን ነቲ ቀረባኡን ዘሎ ዝዕቅብ እዩ፡ ንብጻዩ ዝዕቅብ ኣብ ብጻዩ ንእግዚኣብሔር እዩ ዝዕቅብ፡
ናይ ዓለም መንፈስ እትስዕሮ ብእምነት እዩ፡ እግዚኣብሔር ኣብ ብጻየይ ኣብ ሓወይን ሓብተይን ጐረቤተይን ከምዘሎ ምእማን እዩ፡ ንዓለም ዘስዕር እምነትና እዩ፡ ብዓቢይን ጥልቅን እምነት፡ ዓለም ዝሰዓር እምበኣር ከስ ብሰብኣውያን ሰናይ ፍካሬታት ኣይኰነን፡ ሰብኣዊ ሰናይ ፍካሬታት ይሕግዝ እዩ፡ ኣብዚ ቃልሲ’ዚ ግና ኣይጠቕምን፡ ንኸይንሓምይ ሓይሊ ዝህበና እምነት ጥራሕ እዩ፡ ምእንቲ ኵሉ ዝፈትወናን ዝጸልኣናን ክንጽልይ ኣብ ልዕሊ ቅንእን ቅርሕንትን ክንስዕር ሓይሊካብ እምነት እዩ፡ ጐይታ ኣብዛ ዕለት’ዚኣ ብሓዋርያ ዮሓንስ ኣቢሉ ብጭቡጥ ንኸነፍቅር ይሓትተና ኣሎ፡ ሓዉ ዘየፍቅር እግዚኣብሔር ከምፍቅር ኣይኽእልን ይብለና ኣሎ፡ ሓወይ የፍቅር እየ ትብል ብሓቂ ማለት ብጭብጢ እንተድኣ ዘይተፍቅሮ ኰይንካ ንስኻ ሓሳዊ ኢኻ ይብለና ኣሎ
እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ስብከት ዛዚሞም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጐም ምስ ኣብቅዑ፡ ዕለት 18 ሕዳር ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ድኻታት ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ እዛ ዕለት መጋበርያ ምሕረት ንኽንከውን ዝተጸዋዕና ምዃንና እተዘኻኽረና ዕለት እያ ኢሎም፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስነቶም ኣብ ባዚልካ ቅዱስ ጴጥሮስ ብምኽንያት መዓልቲ ድኻታት መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን ድሕሪ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር እውን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ምስ 1,200 ድኻታት ናይ ምሳሕ መኣዲ ከምእተቛደሱ ክፍልጥ እንከሎ፡ ብውሳኔ ቅዱስነቶም ካብ ዝሓለፈ ዓመት ዕለት 18 ሕዳር ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ድኻታት ክይኑ ክሕሰብን፡ ማሕበረ ክርስቲያንን ቁስምናታትን ዝተፈላለያ ማሕበራት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ገዳማትን ካቶሊካውያን ምንስቓሳትን ንድኻታት ብቓልን ሕይወትን ቀረባ ምዃን ሕይወት ክርስትና ምዃኑ ዝምስክሩላ ዕለት እያ።
ጸሎት ቅዱስ ኣቦና ንረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን
ቅዱስ ኣቦና ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጐም ምስ ኣብቅዑ ህልው ኩነታት ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ዘኪሮም፡ ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ኣብታ ሃገር ኣብ ልዕሊ መእለዪ ተመዛበልቲ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ባርዕ ሓዊ ዘስዓቦ ናይ ሞት ሓደጋ ምኽናት ዝተቐትሉ ክልተ ካህናት ዝርከብዎም 42 ሰባት እናሓሰቡ፡ ኣብታ ሃገር ፍሉይ ናይ ምሕረት ቅዱስ ዓመት ንምብጋስ ቅዱስ በሪ ዝኸፈቱላ ከምዝነበረት ዘኪሮምን፡ ነታ ሃገርን ህዝባና ቅርበቶም ፍቕሮምን ገሊጾም፡ ስለ እቶም ናይ ሞታ ሓደጋ ዘጋጠሞምን ዝቖሰሉን ከምኡ እውን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምስራቓዊ ከባቢታ ሃገር ተኸሲቱብ ዘሎ ዝቐዝሕ ቁሪ ዘስዓቦ ናይ ሞት ሓደጋ እውን ጠቒሶም ስለ ዅሎም ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጠሞምን ዝቖሰሉን ዝሳቐዩን ብሓባር ሰላም ለኪ ጸሎት ንድገም ቢሎም ብሓባር ሰላም ለኪ ጸሎት ደጊሞም ንዅሎም ብሩኽ ሰንበት ተመንዮም ከምእተፋነዉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
መልሲ ነቲ ብቀዋሚ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝተዋህበ መግለጺ
Eritrean refugees from all walks of life (elders, women, children, students, youngsters, former fighters, former national service personnel’s, disabled, veteran fighters, etc.) participated in a demonstration in Shimelba refugee camp in Ethiopia. The demonstrators came from Maiaini refugee camp – round 9,000 Eritrean refugees – and Shimelba refugee camp – over 7,000.
Some of the slogans which were prepared in five languages are as follows (English, Arab, Tigrigna, Kunama and Saho):-
“We are Political Refugees.”
“We are victims the dictatorial regime in Eritrea.”
“We condemn the statement of the Eritrean delegation in Geneva.”
“We condemn the faulty campaign against Eritrean Refugees.”
“We call for the international community attention over Eritrean Refugees.”
“We call for a guaranteed international protection for all Eritrean Refugees.”
A memorandum – a response to the statement given by the permanent Eritrean delegation to the UN – was prepared, read and submitted to different bodies.
The demonstration closed after it toured the whole camp for nearly one hour. The demonstrators gathered on a volley ball field of the learning centre and the memorandum was read by the organizers of the demonstration. It was followed with one minute silence, in remembrance of the Eritreans who have lost their lives while crossing the Eritrean border, the Sahara desert and the Mediterranean Sea.
መእተዊ፡-
ኤርትራ ብሓደ ገባቲ ሰልፊ እትመሓደር ሃገር ኢያ፡፡ እዚ ሰልፊ’ዚ ዉላድ ናይቲ ንስርዓት ደርጊ ሰዒሩ ናጽነት ዘዐወተ ሓይሊ እዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ትጽቢታት ነይርዎ፡ ገለ ኻብኡ ንምጥቃስ፡-
- ብደሞክራሲያዊ መንገዲ እትምሓደር ሃገር ክተክል
- ሓፈሻዊ ሰብኣዊን ደሞክራሲያዊን መሰላት ዝኽበረላ ሃገር ክዉንን
- ብቁጠባዊ፡ ፖሊቲካዊን ማሕበራዊን መዳይ ዝማዕበለት ሃገር ክትህልዎ
- ብጽቡቅ ዲፕሎማሲን ጉርብትናን እትልለ ሃገር ክምስርት
- ብፍልጠት፡ ሞያን ካልእ ተሞክሮን ዝዓጠቁ ዜጋታት ዘለዋ ሰላማዊትን ፍተሓዊትን ሃገር ከረጋግጽ….ወዘተ
ይኹን ደኣ እምበር፣ እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቂሶም ዘለዉ ጽቡቓት ባህግታት ኣብ ባይታ ክትግበሩ ኣይከኣሉን፡፡ እኳ ደኣ ኩነታት ኤርትራ፣ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳበኣሰ ይመጽእ ኣሎ፡፡ ጠንቂ ናይዚ ኩሉ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣረሜናዊ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ እዩ፡፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኤርትራ ንዜጋታታ ምድራዊት ሲኦል ኾይና ትርከብ፡፡ ምኽንያቱ እቲ ስርዓት ኣብ ስልጣን ንኽነብር ኮነ ኢሉ ደቀባት ህዝቢታት ኤርትራ ኣብ ምብስባስን ምክልባትን ተዋፊሩ፣ ሰላምን ርጉእ ናብራ ህዝቢ ምዝራግ ከም ቐንዲ ዋኒኑ ሒዙ ይሰርሓሉ ምህላዉ እዩ፡፡ ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ጊዜ ደቂ መሬት ብዘይ ገበንን ብዘይፍርድን ዝሕረዱሉ፡ ዝሰራጠይሉን፡ ዝሕየርሉን ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ናይ ማሕዩር ኣብያተ ማእሰርቲ ዝርከበላ ጸላም ነጥቢ ኾይና ትርከብ፡፡
ስለዚ እምበኣር ኩሉ ሰብኣዊን ደሞክራሲያዊን መስላት ደቂ ሃገር ዝተረገጸላ፡ ከምሳዕቤኑ ኸኣ ህዝባ ቀሲኑ ኽነብረላ ስለዘይክእል፣ ዝፈትዉዋ ዓዶምን ስድራቤቶምን ገዲፎም፡ ግዳይ ፍኑው ስደትን ሓሳረ መከራን ኾይኖም ንረኽቦም፡፡ ገለ ካብቶም ቀንዲ ጠንቅታት ዋሕዚ ስደት ኤረትራዉያን እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፡-
- ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንመንእሰያት ናይ ምልማስን ባርያ ናይ ምግባርን ሜላ
- ንዜጋታት ብዘይ ፍርዲ ምእሳር፡ ምጭዋይ፡ ምሕቃቅ….ወዘተ
- ምሕራም መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት። ከም ኣብነት፡-ናይ ምዝራብ ናጽነት፡ ናይ ምእካብ ናጽነት፡ ናይ ምንቕስቓስ ናጽነት፡ ብሕታዊ ሂወት ናይ ምምራሕ ናጽነት….ወዘተ.
- ናይ ትምህርቲ ዕድላት ምዕጻው። ንኣብነት ምዕጻው ኣሰመራ ዩኒቨርሲቲ፡ ኣብ ዘይመረጽካዮ ዓውዲ ትምህርቲ ምምዳብ…ወዘተ
- ፖሊቲካዊ፡ ሃይማኖታዊን ብሄራውን ዓመጽ
- ግዱድ ሰፈራታት ህዝቢ (ህዝቢ ምምዝባል)
- ብዘይፍቃድን ካሕሳን ምምንዛዕ መሬት
ሽሕ እኳ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ እንተሃለወ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዓይኒ ማሕበረሰብ ዓለም ከዐዉርን ንሰማዒት እዝኒ ከታልልን፡ ነቲ ርኡይ ፖሊቲካዉን ጸጥታዉን ሽግራት ህዝብታት ኤርትራ ክኽሕድ ይረአ ኣሎ፡፡ ገለ ኻብቲ ልሙድ ናይ ምኽሓድ ኣመሎም ድማ እቲ ብልኡኽ መንግሰቲ ኤርትራ ኣብ ጀኔቫ ኣብቲ ካብ ዕለት 28 መስከረም ክሳብ 02 ጥቅምቲ ዝተጋበኤ መበል 60 ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ሰደተኛታት ዉዱብ ሕቡራት ሃገራትን (UNHCR) ካልኦት ለገስቲ ሃገራትን ዝተዋህበ ክሕደት ዝማእከሉ ናይ ሓሶት ጠቀነ እዩ፡፡
ግብሪ-መልሲ ንክሕደት መንግስቲ ኤርትራ፤
ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝተገልጸ ብዙሓት ኤርትራዊያን በቲ ኣብ ሃገሮም ኤርትራ ዘጋጥሞም ዘሎ ጸጥታዉን ፖሊቲካዉን ጸገማት ክስደዱን ክንከራተቱን ይርኣዩ ኣለዉ፡፡ እዚ ድማ ንዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ብዝለዓለ ናህሪ ይዉስኽ ኣሎ፡፡ እዞም ሃገሮም ገዲፎም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራዊያን ኣብ ዝተፈላያ ሃገራት ተዓቒቦም ይርከቡ። ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ ሊብያ፡ ግብጺ፡ እስራኤል፡ ዓዲ ጣሊያን….ወዘተ ተዘርጊሖም ይርከቡ፡፡ ናብዚ መዕቆቢ ቦታታት ንኽበጽሑ ድማ ብዙሕ ሽግራትን ጸገማትን የጋጥሞም ከምዘሎ ናይ ኣደባባይ ሚስጢር እዩ፡፡ ገለ ካብቲ መዓልታዊ ንኤርትራውያን ዘጋጥሞም ዘሎ ሽግራት ንምጥቃስ፤ ሞት፡ ማእሰርቲ፡ ግፍዕታት፡ ምዝመዛ፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ስርቂ…ወዘተ እዮም፡፡
እቲ ሓቂ እዚ እንዳ ሃለወ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዓማጺ ባህርያቱ ንምጉልባብ ነቲ ሓቂ ብተደጋጋሚ ክኽሕዶ ይረአ፡፡ ካብቲ ክሕድቱ እንኮ እቲ ብቀዋሚ ልኡኽ መንግሰቲ ኤርትራ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም ኣብ መበል 60 ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብ 28 መስከረም ክሳብ 02 ጥቅምቲ 2009 ኣብ ጀኔቫ ዝቀረበ እዩ፡፡
ገለ ካብቲ ኣገራሚ መግለጺ ናይቲ ልኡኽ፤
"ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ህልው ፖለቲካውን ጸጥታውን ሽግራት ናይ ኤርትራ ክዛረብ ከሎ እንታይ ክብል ከምዝደለየ ኣይተረዳኣንን። ምናልባት ኢትዮጵያ ክብል ከይከዉን ኤርትራ ዝብል ዘሎ፡፡" እዚ መግለጺ እዚ ንመረዳእታ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንመረዳእታን ብልሕን ኤርትራውያን ኣብ ጉዳዮም ድማ ብፍላይ ጸርፊ እዩ፡፡ ብተወሳኺ እቲ ልኡኽ ከምዚ ክብል ገሊጹ፡፡
"እዞም ብልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ኤርትራውያን ስደተኛታት ጌይሩ ዘቕረበልኩም ስድተኛታት ኣይኮኑን"፡"እዚኦም ኣብ ወተሃደራዊ መዳጎኒ መዓስከራት ተሓዪሮም ዝረከቡ ኤርትራዊያን እዮም። እቲ መዓስከራት እዉን ብወተሃደራውን ጸጥታውን መሓዉራት ኢትዮጵያ እዩ ዝመሓደር። እዞም ኤርትራውያን ካብ ዝተፈላለየ ኣካላት ሕብረተ-ሰብ ኮይኖም ብናይ ኣሜሪካን ሕብረት ኣውሮጳን ዘይተጨበጠ መብጸዓታት ተነጊሩዎም ብዝተውሃሃደ ፕሮፓጋንዳ መራኸቢ ብዙሃን፡ ብወተሃደራውን ጸጥታውን መሓዉራት ኢትዮጵያ ተታሊሎምን ተደሊሎምን ዝኸዱ ግዳያት ዘይሕጋዊ ናይ ሰባት ምዝውውርን እዮም" ይብል።
እዚ መግለጺ እዚ መቐጸልታ ናይ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘለዎ ንዕቐትን ኣቃልቦ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንምጥምዛዝን ዝግበር ዘሎ ሽርሒ እዩ፡፡ ብተወሳኺ፣ እዚ መግለጺ እዚ፣ እቲ ስርዓት ነቲ ናይ 1951 ውዕል ብዛዕባ ስደተኛታት ዘለዎ ክድዓት ዘርኢ እዩ፡፡ እቲ ሓቂ ግን፡ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ዘቕረቦ ዘይኮነስ ብኣንጻሩ እዩ፡፡ እዚኦም ዝበታተኑ ዘለው ኤርትራውያን ግዳያት ናይቲ ጨካንን ገፋዕን ምሕደራን ካልእ ኢ-ሰብኣዊ ፖሊስን ኣተሓሕዛን እቲ ስርዓት እዮም፡፡ ስለዚ ንሕና ትኽክል ዝኾነ ጸጥታውን ፖለቲካውን ሽግር ዘለና ናይ ብሓቂ ስደተኛታት ኢና፡፡
ምሕጽንታ ናብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም
ንሕና ኣብ መዓሰከራት ስደኛታት ኢትዮጵያ እንርከብ ኣብ ትሕቲ ጽላል ማሕበረ-ሰብ ዓለም (UNHCR) እንነብር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኢና፡፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ በደል፣ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፣ ኣዕቖብቲ ሃገራት ከኣ ብፍላይ፣ ዝለዓለ ቆላሕታ ክገብራሉን ንኤርትራዊያን ስደተኛታት ድማ ኣኣብ ዘለዉዎ ቦታ ኣድላዪ ዘበለ ምትሕብባር ክገብራሉን ንምሕጸን፡፡ ኣብ መወዳእታ ነዘን ንኤርትራዊ ስደተኛ ድሕነቱን ጸጥትኡን ሓልየን ኣድላዪ ሓገዝ ዝገብራ ዘለዋ ሃገራት ብሓፈሻ ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ እንዳመስግና ሓገዘን ብዝለዓለ ደረጃ ክቕጽልኦ ንላቦ፡፡
ሰንትራል ኮሚቴ ካምፕ
ግዚያዊት ኮሚቴ ኣወሃሃዲት ሰላማዊ ሰልፊ
መዓሰከር ስደተኛታት ሽመልባ
ኢትዮጵያ
29 ሕዳር 2009


text:
Radio Erena: 18 January 2018
መንግስቲ ሆላንድ ንፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ፣ ኣቶ ተኸስተ ገብረመድህን ዘሙይ ካብ ሃገሩ ክወጽእ ኣዚዙ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ሆላንድ ዛይልስትራ ዝተዋህበ ነቲ ላዕለዋይ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሃገሩ ክወጽእ ዝኣዘዘሉ ምኽንያት፣ ኣብ ሆላንድ ዘይሕጋዊ ምእካብ ግብሪ ከተግብር ምጽንሑ ብመርትዖ ድሕሪ ምርግጋጽ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካብ ዝነብሩ ዜጋታቱ ክልተ ሚእታዊ ካብ ኣታዊታቶም ግብሪ ከኽፍል ከምዝጸንሐት ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ እቲ መስርሕ ምእካብ ግብሪ ሕጋዊ ኣይኮነን ብምባል ደው ክብል ከምዝወሰና ዝፍለጥ’ዩ።
ይኹን’ምበር ኣብ ሓደ ሓደ ሃገራት ኤውሮጳ እቲ መስርሕ ገና ይቕጽል ከምዘሎ ዝፍለት ኾይኑ፣ መንግስቲ ሆላንድ ድማ ነዚ ከጻርዮ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ንወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብታ ሃገር ክወጽእ ትእዛዝ ሂብዎ ዘሎ።
ባይቶ ሆላንድ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ እዚ ኣመልኪቱ ኣብ ብ20 ታሕሳስ 2017 ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ጠቕሊሉ ክዕጾ ከምዝጸውዐ ኣይርሳዕን።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሆላንድ፣ ድሕሪ’ቲ ኣኼባ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ዝቐረበ መርትዖታት፣ ኤምባሲ ኤርትራጠቕሊሉ ንኸዕጽዎ ዝኽእል እኳ እንተዘይኮነ፣ መንግስቲ ኤርትራ መብርሂ ክህብ ክሓትት ምዃኑ ግና ሓቢሩ ኔሩ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሆላንድ ንዝርከቡ ዜጋታቱ ክልተ ካብ ሚእቲ ካብ ኣታዊታቶም ክኸፍሉ የገድድን የፈራርሕ እንተሎ ኸኣ ሆላንድ ካልእ ስጉምቲ ክትወስድ ከምእትኽእል ኣቲ ሚኒስተር ቅድሚ ሓደ ወርሒ ምንጻሩ ይዝከር።
መንግስቲ ሆላንድ ብዛዕባ ጉዳይ መንግስቲ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ክዝቲ እኳ እንተጸንሐ ግብራዊ ስጉምቲ ከይወሰደ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ብሮቡዕ 17 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ ላዕለዋይ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብታ ሃገር ክወጽእ ኣዚዙ ዘሎ።
=======================


text:
ዕለት 13 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ብፁዕ ካርዲናል በጐሊያ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ዝተሓረዩሉን ፍራቸስኮ ዝብል ናይ ር.ሊጵጵስናኦም መጸውዕ ስም ዝሓረዩሉ ዕለት እዩ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ሸውዓተ ዓመታት ቃለ ምዕዳንን ሓዋርያዊ መልእኽታትን ዓዋዲ መልእኽታትን ዝደረሱሉን፡ ሕዳሴ ቤተ ክርስቲያንን ዘነቓቕሑሉን ሲኖዶስ ጳጳሳት ዝጸውዑሉን ሓዋርያዊ መገሻታን ሓውጾተ ኖልዎን ዝፈጸሙሉን ናይ ቤተ ክርስቲያን ወንጌላዊ ኣገልግሎትን ናይ ቤተ ክርስቲያን ግብረ ሰናይን ሰብኣውነት ዘነቓቕሑሉን ዓመታት እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 11 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ምእንቲ ሰላም ኣብ ደቡብ ሱዳን፡ ናይታ ሃገር መራሕትን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ኣብ ሃገረ ቫታካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ንመንፈሳዊ ሱባኤ ዓዲሞምን ኣብ መዛዘሚ እቲ ሱባኤ፥ “ከም ሓውኹም ኣብ ሰላም ንኽትርከቡን ንሰላም ሓለፋ ክትብሉን እምሕጸነኩም” ዝብል ሓሳብ ዘስመሩሉ ዘስምዕዎ መደረን፡ ኣብ ቅድሚ ናይ ደቡብ ሱዳን ርእሰ ብሔር ሳልቫ ኪር ማያርዲትን ኣብ ቅድሚ እቶም ክልተ ምኽትላቶም ራይክ ማቻርን ረበካ ንያንደንግ ደ ማቢዮን ፊት ኣብራዀም ዓጺፎምን ድንን ቢሎም ዘቕረብዎ ናይ ሰላም ምሕጽንታን፡ ተንበርኪኾም ነዚ ልመና’ዚ ንኸቕርቡ ፍቐዱለይ እንክብሉ ሓቲቶም ኣእጋር ናይቶም ናይ መንግስቲ ኣካላት ክስዕሙን ናይ ክርስቶ ኣብነት ብቓልን ሕይወት ዝነበሩሉ እዋን ኣብ ልቢ ኩሉ ተሓቲሙ ዝተረፈ ታሪኽ እዩ።
ናይ ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ኣገልጋሊ፡ በዚ ኣገባብ’ዚ ኣቢሎም ንደቡብ ሱዳን መራሕትን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ሰላም ግበሩ እንክብሉ ልመናኦም ከምዘቕረቡን፡ ሓንሳብ ንሓዋሩ ሩምታን ኣጽዋር ውግእ ኣወጊዶም ናይቲ ብውግእን ሰብኣዊ ሽግርን ናይ ዝሳቐይ ሕዝቢ ኣበውን ጓሶትን ክዀኑ ከምእተላበዉን፡ ዕርቅን ሰላምን ናይ ዝጸመኦ ሕዝቢ መራሕቲ ምዃን ማለት ደላይ ሰላምን ሰራሕ ሰላምን ምዃን ማለት እዩ ከምዝበሉን፡ ፍቕሪ ኣስተንፍሶ ዝገበረ ር.ሊ.ጵጵስናኦም ልቢ ሰብ ናይ ምፍዋስ ብቕዓት ዘለዎ ከምዝዀነ ዝመስከረ ተግባር እዩ።
ናይ ተስፋ ኣየር
ር.ሊ.ጳ. ኣብ 2016 ዓ.ም. ኣብ ዞባ ማርከ ኣውራጃ ማቸራታ ኣብ እትርከብ ብርእደ መሬት ኣዚያ ዝተጐድኤት ከተማ ካመሪኖ ምብጻሕ ኣካይዶም፡ ምስቲ ብርእደ መሬት ዝተጠቕዔ ሕዝቢ ተራኺቦምን፡ ናይቲ ሕዝቢ ዓቕልን ትብዓትን ኣድኒቖም፡ ኣብታ ገና ናይቲ ርእደ መሬት በሰላ ዝረአየላን ዳግም ዘይተሓንጸት ካብ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ወጻኢ ኣብ እትርከብ ካቴድራል ምብጻሕ ኣካይዶም ዘቕረብዎ ጸሎት ብሓቒ ናይ ኵሉ ልብን ቀልብን ዝመሰጠን ቅርበቶምን ቅርበት መላእ ቤተ ክርስቲያንን ዘረጋገጽሉ ተስፋ ዘሰነቐ ሓውጾተ ኖልዎ ምንባሮም ብዅሉ ዝዝከር እዩ።
ካብ ዕለት 4 ክሳብ ዕለት 10 መስከረም2019 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ኣፍሪቃ ሓዋርያዊ መገሻ ከምዘካየዱን፡ ኣብ ሞዛምቢክ ኣብ ዘካየድዎ ምብጻሕ ኣብ ርእሰ ከተማ ማፑቶ ብሕማም ኤይድስ ዝተጠቕዑ ዜጋታት ኣብ ዝእለይሉ ኣብ ክፍለ ከተማ ዚምፐቶ ኣብ ዝርከብ መእለዪ ህሙማን ምብጻሕ ኣካይዶም ዝነበርዎ ኣብ ሕያዋይ ሳምራዊ ዝጸንዔ ጉስነቶም ኣብቲ ስቓይን ሞትን ጥራሕ ዝንበሮ ዝመስል ስፍራ ተስፋን ሕይወትን ከም ዝመስከሩ ዜና ቫቲካን የዘኻኽር።
ኣስፍሆተ ወጌልን ሰብኣውነት ምንቕቓሕን
ብዙሓት ኣብ ከባቢ ኣማዞን ከቢድ መስቀል ተሰኪሞም ዝጓዓዙ ናይ ቤተ ክርስቲያን ፍቕሪ ይጽበዩ ከምዘለዉ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 6 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ነቲ ዛዕባ ኣማዞን ዝመክር ዝጸውዕዎ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ብወግዒ ንኸበሱ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ድሕሪ ዘስመሩሉ ሕሳብ ዝተበገሰን ዛዕባ ኣምዞን ዝመኸረ ሲኖዶስ ኩሉ ዝዝከሮ እዩ፡ ዝተፈተኺ ኣማዞን ብዝብል እርስቲ ዝደረስዎ ቃለ ምዕዳን ድህረ ሲኖዶስ ዕለት 2 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ብወግዒ ንንባብ ከምዝበቐዔን፡ ኣብ ከባቢ ኣማዞን ኣማዞናዊ መገዲ ንኣስፍሆተ ወንጌል ሓቢሮምን ኣብ ከባቢ ኣማዞን ኣማዞናዊ ኣስፍሆተ ወንጌል የተባብዑን።
እንገዳ ንድኻታን ስደተይናታን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ድኻታትን ስደተይናታን ክእንገዱን ብቓል ጥራሕ ዝላበዉ ዘይኰነስ ኣብ ዝተላለዩ ናይ ቤተ ክርስቲያን ተቕዋማት ንድኻታት መእለዪ ብምቛምን ስደተይናታት ክእንገዱ ዘብቕዕ መምርሒ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ እውን ብምቕራብ ዝነብርዎ ክርስቶሳዊ ፍቕሪ ጭቡጥ እዩ። ሃይማኖትን ዓሌትን ቋንቋን ዜግነትን ዘይብል ናይ ፍቕሪ ስራሕ ብምስፋሕ ዓለምን ሕዝቢ ዓለምን ካብ ጸገም ምድሓንን ሰላምን ንዝተነጸሉን ድኻታትን ስደተይናታትን ካብ ምእንጋድ ዝብገስ ምዃኑ ይምዕዱ።
ውግእ ከም መፍትሒ ምቕባልን ፈጺሙ ከይህሉን
ኑክለሳዊ ኣጽዋር ጸረ ሰላም እምበር ዋሕስ ሰላም ኣይኰነን፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ኣብ ውርሒ ሕዳር 2019 ዓም. ኣብ ጃፓን ኣብ ዘካየድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ፡ ኣቶማዊ ጸዓት መጋበርያ ውግእ ምግባር ናይ ሓባር ቤትና መጻእነት ምዕጋት ማለት እዩ ዝብል ሓሳብ ዘመእከለን፡ መጻኢ ንምክልኻል ብሓባር ምጉዓዝ ከምዘድልን ኣብ ሂሮሺማ መዘክረ ሰላም ተርኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ዘቃልሕዎ ሓሳብ ክኸውን እንከሎ፡ ቅዱስነቶም ቅድሚ ዘስምዕዎ መደረ ኣብቲ እዋን ናይ ኣቶሚክ ቦምቢ ኣደዳ ካብ ምዃን ዝተረፉ ዘቕረብዎ ቃል ምስክርነት ልቦም ከምዝተንከፎምን ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ 1.300 ዝግመቱ ዜጋታት ከምእተሳተፉን፡ ምስክርነት ወዲ ሰማንያን ሾሞንተን ዓመት ዮሺኮ ካጂሞቶ ካብ ኣቶሚክ ቦምቢ ዘምለጡን ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ ቃል ምስክርነት ከምዘስምዓን ወዲ 91 ዓመት ዝዕድመኦም ኮጂ ሆሶካዋ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ቃል ምስክርነት ከምእተነበን ኣብ ዘስምዕዎ መደረ “ኣቶማዊ ጸዓት መጋበርያ ውግእ ክኸውን ምግባር ሎሚ ካብ ቀደም ብዝያዳ ዓቢይ ገበን እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ክብሪ ሰብ ጥራሕ ዘይኰነ ጸረ ዝዀነ ይኹን መጻእነት ናይ ሓባር ቤትና እውን እዩ፡ ኣቶማዊ ጸዓት ንውግእ መጋበርያ ምጥቃም ኢግብረ ገባዊ እዩ፡ ምውናን ኣቶማዊ ኣጽዋር እውን ክይተረፈ ኢግብረ ገባዊ እዩ፡ … ብዛዕባ ሰላም ብዙሕ ዝተዛረብናን ይኹን ደኣ እምበር እቲ ብዛዕባ ሰላም ዝበልናዮ ኣብ ግብሪ እንተድኣ ዘየውዓልናዮ ሓድሽ ወለዶ ክፈርደና እዩ” ቢሎም ንውግእን ወረ ውግእን ኢድና ምሩኻት ኣይንግበር ሓደራ ከምዝበሉ ዝዝከር እዩ።
ር.ሊ.ጳ.፥ ሰላምን ሕውነትን ኣብ ዞባ መዲትራኒያን፡ ኣይፋል ንናይ ግርጭት ስልጣነ ኣበሃህላ
ውግእ ክንለማመዶ ዘይግብኣና ናይ ጽላለ ተግባር እዩ፡ ፈላላይ መናድቕ ኣይነቕውም፡ ኣብ ማያት ባሕሪ ሰኣን ሓገዝ ምቕራብ ዘጓንፍ ሞት ከም ቅቡል ኣይንሕሰቦ፡ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 23 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ነቲ ካብ ዕለት 19 ለካቲት ተበጊሱ ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ባሪ ዝተኻየደ ናይ መላእ ሃገራት ዞባ መዲትራኒያን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ዓውደ ርክብ መዕጸዊ ተረኺቦም ኣብ ዝለገስዎ ቃአ ምዕዳን ክኸውን እንከሎ፡ “ኣብቲ ብምግምማዕ ዝደምይ ዘሎን ኢማዕርነት ኣብ ዘረኣየሉ ዘሎ ከባቢ መዲትራኒያን፡ ማሕበረ ክርስቲያን ናይ ሰላም መጋበርያ ክኸውን ዝተጸውዔ እዩ፡ መዲትራኒያን ናይ ሰላምን ዘተን ሰላማዊ ሓባራዊ ናብራን እንገዳን ዝነበረሉ ስፍራ እምበር ናይቲ ፈላላይ መናድቕ ንኸተቕውም ዝድርኽ ናይ ዘይተገዳስነትን ፍርሕን ስፍራ ኣይኰነን”፡ እንክብሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 23 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ኒኮላ ንናይ መዲትራኒያን ከባቢ ሃገራት ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ባሪ ካብ ዕለት 19 ክሳብ ዕለት 23 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ዘካየድዎ ዓውደ ኣኼባ መዕጸዊ ኣብ ዘስምዕዎ ቃለ ምዕዳን ኣተሓሳሲቦምን፡ ናይ ሰላምን ናይ ምዕባለን ጐደና ክሕብሩ እንከለዉ፡ እቲ ቡሶላ ክኸውን ዘለዎ ናይ ሓባር ረብሓ ዝብል ረቛሒ እዩ ቢሎም፡ ናይ ሓባር ረብሓ ዝብል ቃል ካልኣይ መጸውዕ ስሙ ሰላም ዝብል ምዃኑን ከምዘብርሁን፡ ነቲ ህልው ኩነታት ከባቢ መዲትራኒያን ድሕረ ባይታ ገይሮም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡ ውግእን ዘይምርግጋእን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ኰነ ኣብ ከባቢ ሰሜን ኣፍሪቃን ዝረአይ ዘሎ ሃይማኖትን ዓሌትን መሰረት ዝገበረ ውጥረትን ኵሉ ዘርዚሮም፡ እቲ ኣብ መንጐ እስራኤልን ፍልስጥኤምን ዘሎ ገና መፍትሒ ዘይረኸበ ጸገምን፡ ነዚ ውጥረት ንምፍታሕ ዝቐርብ ዘይምዕሩይ ሓሳብ ንገዛእ ርእሱ ነቲ ውጥረት የብእሶን ከምዘሎን ኣብሪሆም፡ ከምቲ ዮሓንስ መበል 23 ዝበልዎ፡ ውግእ ጸረ ኣምክንዮ እዩ፡ ጽላለ እዩ፡ ኣባይትን ኣባይቲ ሕክምናን ኣባይቲ ዕዮን ምዕናውን ሰባት ምቕታልን ጽላለ እዩ።
ነዚ ጽላለ’ዚ ክንብርከኽ የብልናን፡ ፍልልያትን ተጻራሪ ረብሓታትን ንምቑጽጻርን ውግእ ክተርፍ ዘይግብኦ ምርጫ እዩ ምባል እወታውን ቅቡሉን የምስሎ ይኸውን፡ ይዅን ደኣ እምበር ናይ ኵሉ ሰብኣዊ ፍጥረት መባጼሕ ሰላም እዩ፡ በንጻሩ ብጀካ ሰላም ካልኣ ኣማራጺ የሎን፡ ብጀካ ሰላም ካልእ ትርጉም ዘለዎ ኣማራጺ የሎን፡ … ውግእ ዓቢይ ሓጢኣት እዩ፡ ናይ ሰብ ኰነ መለኵታዊ መደብ ዝጻረር እዩ፡ ከምዝበሉ ክዝከር እንከሎ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣስፍሆተ ወንጌልን ናይ ፍቕሪ ስራሕን ክትነብርን፡ ተክለ ሰብነት ሕያዋይ ሳምራዊ ክትስዕብን ናታ ክትገብር ከምዘለዋ የተሓሳስቡ።


text:
ዕለት 3 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ኣሲዚ ገዳም ኣሃው ፍራንቸስካውያን መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ምስ ኣብቁዑ፡ ኣብቲ ናይ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ቅዱስ ዓጽም ኣብ ዝተነብረሉ መንበረ ታቦት ሳልሰይቲ ዓዋዲት መልእኽቶም ከቲሞም ወግዓዊ ከምዝገበሩን፡ እታ ዓዋዲ መልእኽቲ ንምስንዳው ኣብ ዝተገብሩ ምቅርራባት ንቀዳማይ ክፋል ናይ ቅድስቲ መንበር ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ምስጋናኦም ከምዘቕረቡን፡ መስዋዕተ ቅዳሴ ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ኣዚዚ ኣብ ዝርከብ ገዳመ ቅድስቲ ኪያራ ማሕበር ደናግል ምብጻሕ ከምዘካየዱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ንእሽቶን ናይ ጥልቂ ኣስተንትኖ ስፍራን ካብ መላእ ኵርናዕ ዓለም መንፈሳውያን ነጋዶ ዝውሕዝሉ ስፍራ፡ ኣብቲ ትሕቲ መሬት ዝርከብ ናይ መቓብር ስፍራ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ኣብታ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ናይ ኣሲዚ ድኻ ቅዱስ ዓጽም ኣብ ዝተነብረሉ ስፍራ እታ ኵላትና ኣሕዋት ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዋ ነቲ ብለብዒ ኮቪድ - 19 ዝቖሰለ ሰብኣዊ ፍጥረት ዳግም ተስፋ ንኽዓትርን ንኽትንስእን ግድን ዘድልይዎ ክብርታት ሕውነትን ማሕበራዊ ምሕዝነትን ዘማእከለት ሳልሰይቲ ዓዋዲት መልእኽቶም ከቲሞም ምስ ለገሱ፡ እቶም ኣብቲ ቅዱስ ስፍራ ዝተረኽቡ ንዅላትና ወኪሎም ብሓጥቕዒት ሓጐሶም ከምዝገለጹ ዶኒኒ ይሕብራ።
ቅድስነቶም ንቐዳማይ ክፋል ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ቅድስቲ መንበር ምስጋና የቕርቡ
ቅዱስነቶም ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ስብከት ከምዘየቕረቡን፡ ናይቲ ዘካየድዎ ሓውጾተ ኖልዎ ኪደት ብጥልቂ ዘብርህ ብፍላይ ከኣ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ምእመናን ኣሳቲፉ ዝተኻየደ ብዘይምዃኑ ጸሎትን ናይ ጽሞና ኣስተንትኖን ከምዝፈጸሙ ዝሓበራ ዶኒኒ ኣስዒበን፥
ቅዱስነቶም ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዕለት 4 ጥቅምቲ ዝበዓል ናይ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ዓመታዊ በዓል ዝቐርብ ስርዓተ ሊጡርጊያ ዝተኸተለ ከምዝነበረ ገሊጸን፡ ነታ ዓዋዲት መልእኽቶም ምስ ከተሙ ንቐዳማይ ክፋል ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ቅድስቲ መንበር፡ ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ሰኒዱን ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ንኽትርጐም ዝፈጸሞ ኣገልግሎት ንኢዶም ከምዘመስገኑን፥ ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ክፍርሙ እንከለዉ፥
ናይታ ዓዋዲት መልእኽቲ ትርጉምን ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት መደረን ቀዳማይ ክፍልታቱን ዝተኸታተሉ ብጹዕ ኣቡነ ፓውሎ ብራይዳ ናብ መንበረ ታቦት ንዘቕረቡለይ ዓዋዲት መልእኽቲ እፍርም፡ ንሶም ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ካብ ብጋሴን ክሳብ ፍጻሜን ብቐረባ ዝተኸታተሉ ብምዃኖም ኣብዚ ምሳይ ክርከቡን ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ንኸቕርቡለይ ክታመይ ንኸንብር ከምዝደለኹን፡ ኣባ ኣንቶኒዮ ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ካብ ቋንቋ ስፓኒሽ ናብ ቋንቋ ፖርቱጋል ዝተርጐሙን ኣባ ክሩስ ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ካብ ስፓኒሽ ቋንቋ ናብ ካልኦት ቋንቋታት ንምትርጓም ዝተኻየደ ዕዮ ዝተኸታተሉን ብሓፈሻኡ ንቐዳማይ ክፋል ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ቅድስቲ መንበር ነታ ዓዋዲት መልእኽቲ ንምስናድን ንምቱርጓምን ምእንቲ ዘካየዶ ዓቢይ ዕዮ አመስግን!
ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ገዳመ መኖኮሳት ስፐሎን ኣሲዚን
ቅዱስ ኣቦና ናብ ኣሲዚ ኣብ ዝገበርዎ ጉዕዞ ኣብ ስፐሎ ኣብ ዝርከብ ቫለግሎሪያ ናይ መነኮሳት ደናግል ገዳም ምብጻሕ ኣካይዶምን ኣብ ከተማ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ምስ በጽሑ ኣብ ገዳመ ቅድስቲ ኪያራ ናብ ዝርከባ መነኮሳት ምብጻሕ ኣካይዶም ነተን ገዳማውያን ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፡ ናብቲ ካብ 1230 ዓ.ም. ናይቲ ተወላዲ ኡምብሪያ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ቅዱስ ዓጽም ናብ ዝተዓቀበሉ ባዚሊካ ምስ በጽሑ ብናይቲ ቅዱስ ገዳም ዘኣሲዚ ዓቃቢ ኣባ ማኡሮ ግራምበቲ ኣቀብብላ ምስ ተገበረሎም፡ ብዕስራ ፍራንቸስካውያን ኣሃውን ብናይታ ሰበኻ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ዶመኒኮ ሶረንቲኖን ናይ ባዚሊካ ቅዱስ ፍራንቸስኮን ቅድስቲ መርያም ዘመላእክት ኣብ ኣሲዚ ወኪል ር.ሊ.ጳ. ብጹዕ ካርዲናል ኣጐስቲኖ ቫሊኒን ተሰንዮም ገዳማውያት ዘሳተፈ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉ ዝሓበራ ዶኒኒ ኣተሓሒዘን ቅዱስነቶም ኣብ ኣሲዚ ንራብዓይ ግዜ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከምዘካይዱ የዘኻኽራ።


text:
ኣብ ቀዳማይ ክፋል፡ ሃገርና ብስርዓት ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ካብ ዝተቛረነትሉ ግዜ ጀሚሩ ንዓመታት ዝተዋህለለ ግፍዒ መሊኡ ስለ ዝተደፍአ ብዓወት ስርሒት ፈንቅል ኣብ ምንታይ ደረጃ ከም ዝበጽሐ ዝገልጽ’ዩ።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ስሪሒት ፈንቅል መጻኢ ዓወት ህዝብና ዘበስረ በብዓመቱ ድምቀት እናወሰኸ ዝዝከር በዓል ኢዩ። ነፍስ ወከፍ ኤርትራዊ ነቶም ኣብኡ ዝወዓሉ ሰሚዑ ምስኦም ይሕጎስ። ከምታ ጸባ ዘስተኹምና ጸባ ስተዩ ይብሎም ብልቡ።
ኤርትራውያን፡ ብፍላይ ድማ ብሄረ ትግርኛ፡ ከምኡ’ውን ትግራዎት፡ ጓይላ ኣዚና ኢና እንፈቱ። ካብዚ እተላዕለ ኢዩ መስለኒ ኣምሓሩ፡ ኣባጅጎ ጓይላ ዊን ምስ ዚብሎ ንትግራዎት ወይ ንትግርኛ ተዛረብቲ ኢዩ መጀመርታ ዘጽግብ ዚብሉና።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ነዊሕን ተኻታታሊ መግዛእታትን ንልዕሊ 30 ዓመታት ብርቱዕ ቃልሲ ድሕሪ ምክያዱ መዘና ዘየብሉ ከቢድ መስዋእቲ ምእንቲ ሃገሩን ሓርነቱን ከፊሉ ነጻነቱ አረጋጊጹ።
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ምምሕዳር ህግደፍ ድኻምን ዘይሜላዊ ኣተሓሕዛን ኣሰራርሓ ተቓወምትን መሰረታትን ገምጊሙን ተታባቢዑን እንሆ ሸርሓዊ መስምር፡ ዕንወትን ንምስፋሕፋሕ ኣጽፋሩ ስሒሉ በቲ ቀንዲ ናይ ስለላ መርበቡ ክቕጽሎ ይህንደድ ኣሎ። ኣብ ከርሲ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብ መንጎ ሕማምን ዓጸቦን ብዓቢኡ ድማ ፍትሐ-ኣልቦ ዝዓብለሎ ዕለታዊ መነባብሮ ኮነ ክጻወሮ ዘይክእል፣ ወስ ዘየብል ሓለዋን ዘይንቡር ምቁጽጻርን ከይኣኽሎ፤ ምስቶም ኣብ ግዳም ተሰዲዶም ዝርከቡ ደቁ፣ ብሰላም ከይነብር በቶም ንኤርትራዊ ዝተሰደለን ሃገራት ክስልዩ ዘዋፈሮም ናይ መርበቡ ኣቢሉ ናይ ዓመጽ ዓንኬላት ይዝርግሕ።


text:
ሰበ ስልጣን ሊብያ ካብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሃዲሞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተው 81 ኤርትራዊያን:ኢትዮጵያዊን ሶማልያዊያን ናብ ሃገሮም ከምዝጥረዙ ኣፍሊጦም።
ብመሰረት ሓበሬታ ሰበ ስልጣን ሊብያ ሃለዋት እቶም ስደተኛታት ካብ ኢማም እቲ ካብ ከተማ ቤንጋዚ ብሸነክ ደቡብ ኣብ ትርኸብ ተሓቢኦምሉ ዝነበረ መስጊድ ብዝተረኽበ ሓበሬታ ከምዝተረኽቡ ሓቢሩ።
ሊብያ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ማእከላይ ባሕሪ ንዘቋርጹ ስደተኛታት ቀንዲ መተሓላለፊ መንገዲ ኮይኑ ጸኒሑ’ዩ: ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ኣስታት 12,000 ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ምቁራጾም ይፍለጥ።
መብዛሕትኦም ካብኦም ካብ ሊብያ ዝተበገሱ ክኾኑ ከለው ካብ ወርሒ ሓምለ ንደሓር ግን ዕጡቃት ጉጅለታት ንገማግም ባሕሪ እታ ሃገር ብምቁጽጻሮም ቁጽሪ ኣውሮጳ ዝሰግሩ ስደተኛታት ምጉዳሉ ይግለጽ።
ሓደ ካብ ሰበ ስልጣን ኢምግ ሬሽ ን ሊብያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣስታት 5886 ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ጥራዞም እዚ ድማ ካብቲ ኣብ 2016 ዝነበረ ቁጽሪ 2,912 ክብ ዝበለ ምካኑ ሓቢሩ።


text:
ኣብ ቂሳርያ ዘፊሊጶስ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ‘ንስኻትኩምከ መን እዩ ትብሉኒ!’ (ማር 8,29) ቢሉ ሓተቶም። እዛ ሕቶ’ዚኣ ንሓዋርያት ኣብ መዋጥር ተእትዎም ኣብ ምስ ዓብ መምህሮም ዝገርብርዎ ጒዕዞ ከኣ ሓንቲ ነጥበ መቀይሮ ትኸውን። ንሳቶም ን ኢየሱስ ኣጸቢቆም ይፈልጥዎ ነበሩ እንተኾነ ገና ጀመርቲ እዮም ዝነበሩ! ከመይ ምሳኡ እኹል ሌላ ኣብ ርእሲ ምንባሮም ናይ ብዙሕ ተኣምራታት መሰኻኽር ብምዃን ብትምህርቲ ሃነን ኢሎም ኣብ ዝኸደ ይስዕብዎ ነበሩ። እንተኾነ ከምቲ ንሱ ዚሓስቦ ይሓስቡ ኣይነበሩን። ካብቲ ን ኢየሱስ ካብ ምድናቅ ን ኣኡ ናይ ምምሳል ደረጃ ምሕላፍ ወሳኒ ነበረ። ሎሚ እውን እንተኾነ ኢየሱስ ንነፍሲወከፍና ዓይኒ ዓይንና እናጠመተ ‘ኣነስ ንዓኻ መን እየ’ እናበለ ብኣካል ይሓተና ኣሎና። እዛ ንነፍስወከፍና እትቀርብ ‘ኣነ ንዓኻ መን እየ!’ እትብል ሕቶ ከምቲ ኣብ ትምህርተ ክርስቶስ ዝተማሃርናዮ ውሱን ትኽክለኛ መልሲ ኣይኮነን ትሓትት ዘላ እንታይ ደኣ ናይ ሕይወትና ግላዊ መልሲ እያ ትጽበ።
ካብዛ ሕቶ እዚኣ ተሓድሶ ሓዋርያነት ይውለድ። እዚ ከኣ በቲ ናይ ሽ ዑ ሓዋርያት ሎሚ ከኣ ንሕና ክንገብሮ እንኽ እል ሠለስተ ደረጃታት ይፍጸም፤ መጀመርያ ንኢየሱስ ምስባኽ ምብሳር ካልኣይ ምስ ኢየሱስ ኰንካ መንፈስ ምልላይ ምጥራይ ብሳልሳይ ደረጃ ደድሕሪ ኢየሱስ ጒዕዞኻ ምጅማር እየን።
ብሥራት ኢየሱስ - ነታ ‘ንስኻትኩምከ መን እዩ ትብሉኒ!’ እትብል ሕቶኸስ ቅዱስ ጴጥሮስ ነታ ምል እቲ ጒጅለ ወኪሉ ‘ንስኻ ክርስቶስ ኢኻ’ እንክብል ይምልሽ። ጴጥሮስ በተን ቁሩብ ቃላት ይጥቀም እሞ ቅኑዕ መልሲ ይህብ፤ እንተኾነ ኢየሱስ ንማንም ከይነግሩ ኣጥቢቁ ይምሕጸኖም። ስለምንታይ እዩ ኢየሱስ ከምዚ ኣጥቢቁ ዝኽልክል ቢልና እንተሓተትና መልሳ ንጽርቲ እያ እወ ብርግጽ ክርስቶ እቲ መሲሕ እዩ እንተኾነ ገና ኣብ ፍጻሜ ኣይበጽሐን። ገና ነቲ መሲሕነት ብኣተሓሳስባ እግዚኣብሔር ዘይኮነ ብ ኣተሓሳስባ ደቂሰባት ናይ ምእዋጅ ሓደጋ የንጸላሉ ነበረ። ስለዝኾነ ከኣ ኢየሱስ ካብታ ሁመት እቲኣ ኣትሒዙ ሓቀኛ መንነቱ ማለት ፋሲካዊ መንነቱ ነቲ ኣብ ቅዱስ ቊርባን ንረኽቦ መንነቱ ክገልጽ ጀመረ። ተል እኮኡ ዝፍጸም ብክብሪ ትንሣኤ ምዃኑ ይገልልሎም እንተኾነ ናብ ክብሪ ትንሣኤ ንምብጻሕ ብውርደት መስቀል ክሓልፍ ከምዘለዎ ኸኣ የብርሃሎም። እዚ መስቀል እዚ ከም ጥበብ እግዚኣብሔር እዩ ማለት ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ 1ቆሮ 2,6 ‘ናይዚ ዓለምዚ ወይውን ናይ ገዛእቲ እዚ ዓለም ዘይኮነ’ ጥበብ እዩ። ኢየሱስ መሲሓዊ መንነቱ ከይግለጽ ኣጽቅጥ ከብሉ ይ እዝዞም እንተ ብዛዕባ እቲ ዝጽበዮ መስቀል ኣዳዕዲዑ ይገልጸሎ። በዚ ከኣ እዩ ማርቆስ ወንጌላዊ 8.32 ‘ነዚ ነገርዚ ድማ ኣግሂዱ ተዛረቦ’ ዝብሎ ማለት ‘ወዲ ሰብ ብዙሕ ሓሳረ መከራ ኺጸግብ፡ ብዓበይቲ ህዝብን ብሊቃውንቲ ኻህናትን ኪነዐቕን ኪቕተልን ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲውን ኪትንስእ ከም ዚግባእ’ (ኊ.31)።
ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዝበለ መዓንጣኻ ዝዘራርግ መግለጺ ኢየሱስከስ ንሕና እውን ሕምቡጭቡጭ ከምዝብለና ርግጽ እዩ፤ ንሕና እውን ሓደ ኣብ ክንዲ ሓደ ባርያ ዝተሰቅለ መሲሕ ሓያል መሲሕ ምደለና ነርና። እዚ ኣብ ቅድመና ዘሎ ቅዱስ ቊርባን ኣምላኽና መንን ከመይን ምዃኑ የዘኻኽረና፤ ብቃላት ዘይኮነ እግዚኣብሔር ከም ዝተቈርሰ እንጌራ ከም ስቊልን ውፉይን ፍቅሪ ጭቡጥ ብዝኾነ መንገዲ የርእየና። ብዙሕ ሥር ዓታት ክንውስኽ ምደለና እንተኾነ ጐይታ ኣብ ኣ ኣሎ ክቊረስ ናብ ኩሎም ክባጻሕ ክብላዕ ከምዘለዎ ቊራስ እንጌራ ኰይኑ ይቀርበና። ንከድሕነና ባርያ ይኸውን ሕይወት ንክህበና ከኣ ይመውት። ብብሥራት ኢየሱስ ሓቦጭቦጭ ክብለና ጽቡቅ እዩ ከመይ ኣብዚ እታ መንፈስ ምልላይ ዝበልናይ ትኽሰት እሞ ምሳኡ ሌላ ንጅምር።
2. ምስ ኢየሱስ ኰንካ መንነትካ ኣለሊኻ ምኽኣል - ጐይታ ብዛዕባ ሕማማቱ ብግህዶ ክዛረብ ምስ ጀመረ እቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝሃቦ መልሲ ሰብ ኣዊ መልሲ እዩ፡ ከመይ ኣብ ቅድሚ መስቀልን ስቃይን ወዲሰብ ይቃወም። ጴጥሮስ ከኣ ቅድሚ ቊሩብ ግዝያት ክርስቶስ ኢኻ መሲሕ ኢኻ ክብል ክምስክር ጸኒሑስ ጐይታ ብዛዕባ መስቀል ምስ ተዛረበ እዝስ ኣባኻ ኣይረድ ክብል ካብ መስቀል ኪሃድም ይመኽሮ። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ መስቀል ፈጺምካ ኣይልመድን! ኣይምረጽን! እንተኾነ ውሽጣዊ ፍወሳ ይህብ፤ ኣብ ቅድሚ መስቀል ውሳጣዊ ቃልሲ የጋጥመና እዚ ከኣ እቲ መጺጽ ቅልስ ኣተሓሳስባ ኰይኑ ከም ኣተሓሳስባ እግዚኣብሔርን ከም ኣተሓሳስባ ደቂሰባትን ወጢሩ ይሕዘና፤ ብሓደ ወገን እታ ትሕቲ ፍቅሪ እግዚኣብሔር ካብ ዝኾነ ተጽ ዕኖን ጃህራን ሆሆታን ብምርሓቅ ሠናይ ነገር ካል ኦት ክሳብ መሥዋዕቲ ገዛእ ር እሲ ምውፋይ እንክትበጽሕ በቲ ካል እ ወገን ከኣ ከም ኣተሓሳስባ ደቂ ሰባት መንገዲ ዓለም ምኽታል ኰይኑ እዚ ከኣ ኣብ ክብርታትን ሓለፋታትን ተመስሪቱ ኣብ ዓወት ጥራይ ዘተኮረ እዩ፤ ኣብዚ ሓይልን ስምም ዕን ወሳኒ እዩ ዝበዝሑ ኣባ ከምዝሰሓቡ ብምግባርን ካብ ካል ኦት ዝበለጽካን ዝሓየልካን ከምዝኾንካ ክተር ኢ የድሊ! እዚ ኣተሓሳስባ ዓለም እዩ።
ናብቲ ታሪኽ ምልስ ምስ እንብል ጴጥሮስ በቲ ዝበሃል ዝነበረ ተዳሂሉስ ን ኢየሱስ ኣግልል ኣቢሉ ክዛረቦ ጀመረ፤ እዚ ንጐይታ ካብ ካልኦት ምግላል ን ዓና እውን ከጋጥመና ይኽ እል፤ ማለት ኣብ ሓደ ኲርናዕ ልብና ኣግልል ኣቢልናዮ በቲ ንሕና እንደልዮን እንሓስቦን መንገዲ ክንመላለስ ካብ ኣተሓሳስባ ኢየሱስ ክንሃድም ንኽ እል፤ እንተ ኢየሱስ ግን ወትሩ ኣብዚ ውሳጣዊ ቃልሲ ምስ ሓገዘና እዩ፤ ከምቲ ምስ ሓዋርያት ዝገበሮ ንሕና እውን ናቱ ወገን ክንከውን ይልደየና፤ ወገን እግዚኣብሔር ኣሎ ወገን ዓለም ከኣ ኣሎ! እቲ ፍልልይ ሃይማኖታውን ዘይሃማኖታውን ኣይኮነን! ኣብ መንጎ ሓቀኛ እግዚኣብሔርን እቲ ናትና እግዚኣብሔርን እዩ ዘሎ! እቲ ኣብ ዕፀ መስቀል ተሰቂሉ ብሱቊታ ዝገዝ እ ኣምላኽ ካብቲ ብሓይሊ ክመልኽ ዝደልን ንጸላእቱ ሱቊ ዘብልን ናይ ሓሶት ኣማላኽ ብጣዕሚ ርሑቅ እዩ፤ እቲ ብፍቅሪ ጥራይ ዝቀርብ ኢየሱስ ካብቶም ዓለምና ዘቅርበልና ሓያላትን ዕውታትን መሲሓት ብጣዕሚ ርሑቅ እዩ፤ ኢየሱስ ብመግለጺ እምነት ኣይ ዓግብን፤ ነቲ ኣብ ቅድሚ መስቀሉ ዘሎና እምነት ክነጽርዮ ይሓተና! ይነቃንቀና! ተኣፋፍነት ናይዚ ጉዳይዚ ንክንርዳእ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቊርባን ኣምልኾን ስግደትን ምቅራብ ክሕግዘና ይኽ እል፤ ህያው ኅብስተ ሕይወት ዝኾነ ክርስቶስ ነቲ ዓጽዩ ሒዙና ዘሎ ሰቢሩ ንምክፋል ክፉታት ክግበርና ንድርቅናና ከሕዊ ካብ ዕሚም ምባል ከውጽኣና መንነትና ክንሕሉ ክንብል ኣደንዚዙ ሒዙና ካብ ዘሎ ባርነት ሓራ ከውጽ ኣና እሞ ናብቲ ንሱ ዝደልዮ ክመርሓናን ክንክተሎን ነፍቅደሉ። እቲ ሳልሳይ ደረጃኸስ እንሆ! ደድሕሪ ኢየሱስ ምጒዓዝ!
3. ደድሕሪ ኢየሱስ ምጒዓዝ - ጴጥሮስ ን ኢየሱስ ክመኽሮን ዕንቅፋት ክኾኖን ምስ ፈተነ ኢየሱስ ‘ኪድ ካባይ ረሓቅ ሰይጣን’ ይብሎ፤ ንጹርን ሓያልን ትእዛዝ! ጐይታ ሓደ ነገር ክእዝዝ እንከሎ ሽዑ ንሽዑ ይጽጉ ይዕድል! ጴጥሮስ ከኣ ነዚ ጸጋ እዚ ይቅበል ሓደ ስጒምቲ ንድሕሪት ይምለስ፤ ጒ ዕዞ ክርስትና ናብ ዓወት ዝግበር ጒያ ዘይኮነ ሓደ ስጒምቲ ንድሕሪት ብምምላስ እዩ ዝጅምር! እዚ ከኣ ሓራ የውጻኣካ ምናዳ ካብቲ ንገዛእ ር እስኻ ማእከል ኩሉ ገርካ ምጥማት ሓራ ይገብረካ፤ በዚኸስ ጴጥሮስ ማእከል ኩሉ ናቱ ኢየሱስ ዘይኮነ እቲ ሓቀኛ ኢየሱስ ከምዝኾነ ይግንዘብ፤ ምናልባት እንደገና ዳግም እውን ክወድቅ እዩ እንትኾነ ካብ ምሕረት ናብ ምሕረት እናተሰጋገረ ገጽታ እግዚኣብሔር ብዝበለጸ ክፈልጥ እዩ፤ ካብቲ ፍረ ኣልቦ ኣድናቆት ኢየሱስ ናብ ጭቡጥ ዝኾነ ንኢየሱስ ምምሳል ይሰጋገር።
ደድሕሪ ኢየሱስ ጒ ዕዞ እንታይ ማለት እዩ! ከምታ ናቱ እምነት ተኣንጊብካ ንቅድሚት ምግስጋስ ማለት ዝተፈቶና ደቂ እግዚኣብሔር ምዃን ማለት እዩ፤ ከምታ ናቱ ሕይወት ማለት ንከገልግል እምበር ንክግልገል ዘይመጸ (ማር 10.45) መንገዲ ሕይወት ምንባር የድሊ፤ ዕለት ዕለት ከኣ ንሓውና ንምርካብ ስጉምታትና ምንቅስቃስ የድሊ፤ ቅዱስ ቊርባን ከኣ ነዚ ንምግባር እዩ ዝደፋፍኣና፤ ከም ክርስቶስ ንካል ኦት ክንቊረስ ሓደ ኣካል ኰና ክስምዓና የድሊ። ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ከምቲ ነዞም ንስኹም እትዝክርዎም ዓበይትን ተባዓትን ቅዱሳት ማለት ቅዱስ እስጢፋኖስን ቅድስት ኤልሳቤጥን ዝለወጠ ን ዓና እውን ንክልውጠና ኣብ ቅዱስ ቊርባን ዘሎ ኢየሱስ ነፍቅደሉ፤ ከምቲ ንሶም ዝገበርዎ ብሥር ዓታትን ምድግጋምን ብዝንበር እምነትን ብቁሩብ ቁራቦና ከይ ዓገብና ነታ ዕንቅፋት ዝመል ኣ ሕዳሴ መስቀልን ትንሣኤን ልብና ንኽፈት ነቲ ን ዓለም ሕይወት ክህብ ዝተቈርሰ እንጌራ ልብና ንኽፈት! በዚ ከኣ ሓጐስ ንሓጐስ ክንከውን ኢና ዓደልቲ ጉጐስ እውን ክንከውን ኢና።
እዚ ዓለምለኸ ኮንግረስ ቅዱስ ቊርባን ናይ ሓደ ጒ ዕዞ ም ዕራፍ እዩ እንተኾነ ልዕሊ ኩሉ ክኾኖ ዘለዎ ነጥበ ተበግሶ እዩ፤ ምኽንያቱ ከኣ ደድሕሪ ኢየሱስ ምጒዓዝ ንቅድሚት ጠምት ኢሉ ስለዝጽውዕ እዚ ከኣ ዕለት ዕለት ነታ ኣብ ቂሳርያ ዘፊሊጶስ ጐይታ ነርድእቱ ‘ንስኻትኩምከ ኣነ መን እየ ትብሉ!’ ዘቅረባ ሕቶ ኣብ ልብና ሕያው ኰይና እትነብረሉ ጸጋ ንምቅባል እዩ።


text:
ፕረዝደንት ፑቲን ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ጣልያን ፓውሎ ጀነቲሊኒ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን፡ ሚኒስትር ላቭሮቭ ትርጉም ዘለዎ ምስጢር ከምዘየሕለፉሎም ነቲ ምስ ፕረዝደንት ትራምፕ ዝተካየደ ርኽብ ዝሰነደ መረዳእታ’ውን ከቕርቡ ድልው ምኳኖም ገሊጾም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ብወገኖም ነቲ ብመራኸቢ ብዙሃን ዝቐረበሎም ተኣፋፊ ሓበሬታ ንሚኒስትር ላቭሮፍን ኣምባሳደር ሰርጌር ኪስልያክ ኣመሓላሊፎም’ዮም ዝብል ክሲ ምንጻጎም ይፍለጥ።
እንተኾነ ፕረዝደንት ትራምፕ ምስቶም ላዕለዎት ዲፕሎማት ሩስያ ሓበሬታ ናይ ምልውዋጥ መሰል ከምዘለዎም ብምግላጽ ሩስያ ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ግብረ ሽበራን ዳዒሽን ተሳትፎአ ከተሐይል ኣብ ዝብል ምዝርራቦም ኣብ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ገሊጾም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኮነ ላዕለዎት ሓለፍቲ ንምእኻብ ሓበሬታ ኮነ ንምንጭታት ኣብ ሓደጋ ዘእትው ዝኾነ ተአፋፊ ሓበሬታ ንሚኒስትር ላቭሮቭ ከምዘይተመሓላለፈ`ዮም ዝገልጹ።
ኣማኻሪ ሃገራዊ ጸጥታ ኣሜሪካ ኤች ኣር ማክስተር ዘተ ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ሚኒስትር ላቭሮቭ “ምሉእ ምሉእ ብቑዕ” እዩ ክብሉ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ “ምንም ዘሻቕል ኣይኮነን” ክብሉ ቃሎም ሂቦም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ዝለሓኾ ሓበሬታ ንገዛእ ርእሱ እስላማዊ መንግስቲ ኢሉ ዝጽውዕ ጉጅለ ግብረ ሽበራ ኣብ ላፕቶፕ ኮምፒተር ነታጉ ብምሕባእ ከካይዶ ዝሓሰበ መጥቓዕቲ ብዝምልከት ዝሓወሰ ምኻኑ ይግለጽ ኣሎ።
ፕረዝደንት ፑቲን ብተወሳኺ እቲ ኣብ ኣሜሪካ ዘሎ ስምዒት ኣንጻር ሩስያ ነታ ሃገር የዕንው ምህላውን ፕረዝደንት ትራምፕ ብግቡእ ከየመሓድሩ ይዕንቕፍ ከምዘሎን ድሕሪ ምግላጽ ንነቐፍቲ ምምሕዳር ትራምፕ ካብ ናይ ፖለቲካ ከውንነት ዝረሓቑ’ዮም ክብሉ ወቂሶም ኣለው።


text:
ብ ዓብደልወሃብ መሓመድ ኣማን (ካብ ኮንጎ – ብራዛቪል)፡
መበል 11 ክፍለ-ዓለማዊ ውድድር መላእ ጸወታታት ኣፍሪቃ (All African Games) ብዓርቢ ዕለት 4 ኣማስያኡ መጋረጃኡ ቀንጢጡ:: ኣብቲ ኤርትራ ብውድድራት ብሽክለታን ኣትለቲክስን እትሳተፈሉ ውድድር፡ ኣአንጋዲት ኮንጎ – ብራዛቪል ንኣዋርሕ ልዑል ምድላዋት ከተካይድ ጸኒሓ፣ ካብ ባሕቲ መስከረም ድማ ጀሚራ ኣጋይሻ ክትቕበል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብዓርቢ ድሙቕ ብዝኾነ ኣገባብ መኽፈቲ ኣካይዳትሉ።
ኣብዚ ውድድር’ዚ ወርቃዊ ኡዮቤልዩ ዘብዕል ዘሎ መላእ ጸወታታት ኣፍሪቃ፡ ልዕሊ ካልእ እዋን ፍሉይ ምድላዋት ተኻይዱሉ ኣሎ፣ ኣአንጋዲት ሃገር እውን ዓለምለኻዊ መዐቀኒታት ብዘማልአ መገዲ ነቲ ውድድር ከተካይድ ጀሚራ ኣላ፣ ኦሎምፒክ ናይ ኣህጉር ኣፍሪቃ እናተባህለ ዝጽዋዕ ዓብዩ ውድድር ኦል ኣፍሪካን ጌምስ፡ ንመጀመርታ ግዚኡ እዩ ኣብ ኮንጎ ብራዛቪል ዝእንገድ ዘሎ፣ በዚ ድማ ነቲ ኣብ 1965 ዝተመስረተ ውድድራት ንምእንጋድ፡ ኮንጎ፡ ሓደስቲ ስታድዩም ኣብ ርእሲ ምህናጻ፡ ቁሸት ስፖርታውያን እውን ንኣገልግሎት ክፉት ገይራ ኣላ። ብዘይካ’ዚ ጽፉፍን ምዕቡልን ናይ መጓዓዝያ መሳለጥያታት እውን ቀሪባ ትርከብ።
ኤርትራ፡ ኣብ ውድድራት ብሽክለታ ብኽልቲኡ ጾታ ክትወዳደር እያ:: ዳዊት ሃይለ፡ ሜሮን ተሾመ፡ ተስፎም ዑቕባማርያም፡ ዮናስ ተኸስተ፡ ሚልዮን ኣማኑኤልን መሓሪ ዑቕባጼንን ኣብ ውድድራት ደቂ ተባዕትዮ፥ ትዕግስቲ ገብርሂወት፡ ወሓዚት ኪዳነ፡ ወጋሕታ ገብርሂወት፡ ሞሳና ደበሳይ፡ ዮሃና ዳዊትን ዶልሺ ሃብተጼንን ኣብ ውድድር ደቂ ኣንስትዮ ዝሳተፉ ተቐዳደምቲ እዮም።
ኣብቲ 54 ሃገራት ኣብ 22 ዓይነታት ስፖርት ዝሳተፋሉ ውድድር፡ ኤርትራ 22 ኣትለታት ኣብ ውድድራት ጉያ ከተኽትት እያ። ካብ 100 ሜተር ክሳብ ፍርቂ ማራቶን ድማ እቶም ኣትለታት ዝሳተፍዎ ውድድር እዩ። ኣብ ውድድር ደቂ ተባዕትዮ፡ 100፡ 200፡ 400፡ 800፡ 1500፡ 3000፡ 5000፡ 10,000 ሜተር ከምኡ እውን ፍርቂ ማራቶን ኤርትራ ክትሳተፍ እያ።
ደቂ ኣንስትዮ ኣትለታት ድማ ኣብ ውድድራት 800፡ 1500፡ 3000፡ 5000፡ 10,000ን ፍርቂ ማራቶን ክሳተፋ ምዃነን ካብ ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትለቲክስ ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ የነጽር።
ኣብዚ ውድድር’ዚ፡ ከም ናይጀርያ፡ ምስሪን ቦትስዋናን ዝኣመሰላ ሃገራት ብብዝሒ ኣትለታት ከሳትፋ ምዃነን ይግለጽ ኣሎ፣ መላእ ጸወታታት ኣፍሪቃ፡ 19 መስከረም ክዛዘም እዩ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ያን ይቬስ ርያን ፣ ኣብ ቻድ፣ ወትሃደራዊ መሰጋገሪ ቤት ምኽሪ ስልጣን ምሓዙ፣ ቅኑዕ እዩ ኢሎም።
ያን ይቬስ ርያን ድሕሪ ሃንደበታዊ ሞት ፕረዚደንት እድሪስ ዴብይ፣ ሰራዊት ቻድ ንሃገራዊ ፓርላማ በቲኑ ን18 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ጊዚያዊ መንግስቲ ምቋሙ ተቀባልነት ዘለዎ እዩ ይብሉ።
ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ቻድ፣ ፕረዚደንት ክኸውን ዝነበሮ ኣፈጉባኤ ፓርላማ እዩ። እንተኾነ፣ እቶም ኣፈጉባኤ ሃሮን ካባዲ፣ ብመንጽር እታ ሃገር ትርከበሉ ወትሃደራዊ፣ ጸጥታዊን ፖለቲካዊን ተኣፋፊ ኩነትት፣ ሰራዊት ስልጣን እንተሓዘ ዝበለጸ እዩ ኢሎም ከምዝተሰማምዑ ተገሊጹ'ሎ።
ወትሃደራዊ ቤት ምኽሪ ቻድ፣ ን37 ዓመት ዝዕድሚኡ ወዲ ፕረዚደንት እድሪስ ዴብይ ዝኾነ ጀነራል መሓመድ እድሪስ ኢትኖ፣ ፕረዚደንት ጊዚያዊ መንግስቲ ንክኸውን ከምዝመዘዞ ዝዝከር እዩ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ እቲ ኣብ ቻድ ዝተፈጸመ ፖለቲካዊ ለውጢ ‘ዕልዋ’ እዩ ኢሎም ተቃወምቲ’ታ ሃገር ኮኒኖምዎ ኣለው።


text:
Radio Erena: 07 May 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣስታት 20 ሚልዮን ዶላር ዝተገመተ ዝተፈላለየ ናውቲ ሕክምና ንሱዳን ከምዝለገሰት ማዕከን ዜና ኸሊዥ ታይምስ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓገዝ፣ ኣካል’ቲ ሕቡራት ኢማራት ዝሓለፈ ዓመት ንሱዳን ዝኣተወትላ ናይ 1.5 ቢልዮን ዶላር መብጽዓ ምዃኑ’ዩ ተገሊጹ።
እታ ዓረባዊት ሃገር፣ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ጉዳይ ሊብያ ንዝኽተሎ ፖለቲካዊ መርገጺን ፖሊሲታትን ኣብ ግምት ብምእታው ነቲ ሓገዝ ከምዝልኣኸቶ’ዩ ዝግለጽ።
ኣቐዲማ፣ ንጀነራል ሓፍታር ናይ ሊብያ ንምሕጋዝ ዝዋፈሩ ሚሊሻታት ካብ ሱዳን ክትዓስብ ዝጸንሐት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብተቓውሞ ህዝቢ ደው ከምዘበለቶ’ዩ ተሓቢሩ።
እንተኾነ፣ እታ ሃገር ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን፣ ነቲ ብሕቡራት ሃገራት ተፈላጥነት ዘለዎ መንግስቲ ሊብያ ንምዕላው ምስ ዝንቀሳቐስ፣ ብጀነራል ከሊፋ ሓፍታር ዝምራሕ ሓይሊ ብመንገዲ ሱዳን ትድግፍ ምህላዋ’ዩ ዝጥቀስ።
ብሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ታሕኑን ቢን ዛይድ ዝምራሕ ልኡኽ ኢማራት፣ ኣርማ ማንቸስተር ሲቲ ብዝተለጠፋ ነፋሪት ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ካርቱም ምስጢራዊ ዑደት ብምክያድ ኣብ ጉዳይ ሊብያ ከምዝተመያየጠ ምቅልዑ ይዝከር።


text:
ዕድመ ናብ አኼባ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ኣብ ከተማ ሎንዶን
ዕለት: 02/03/2018 ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ደቂ ሃገርና፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፥ ንዕለት 11 መጋቢት 2018 ካብ ሰዓት ሓደ ድ.ቀ. ዝጅምር ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካዪድ ስለዝኾና፡ ኣብዚ ኣኼባ`ዚ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም። ኣብ`ዚ ኣኼባ`ዚ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ ዝገበርናዮ ሥራሓትን፡ ንዝመጽእ
ዕለት: 02/03/2018
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ደቂ ሃገርና፥ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፥ ንዕለት 11 መጋቢት 2018 ካብ ሰዓት ሓደ ድ.ቀ. ዝጅምር ሕዝባዊ ኣኼባ ክነካዪድ ስለዝኾና፡ ኣብዚ ኣኼባ`ዚ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም።
ኣብ`ዚ ኣኼባ`ዚ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ ዝገበርናዮ ሥራሓትን፡ ንዝመጽእ ሒዝናዮም ዘለና መደባትን፡ ከምኡ`ውን ህልው ኩንተታት ሕዝብናን ፖሊቲካ ሃገናን ክንድህስስ ኢና። ብተወሳኺ ድማ ሥነፍልጠታዊ ኣስተምህሮታት ዝህቡና ክልተ ምሁራን ሰባት፥ ኣቶ ዩሱፍ መሓመድ ብርሃንን ኣቶ ተስፋይ ገብረሚካኤልን ክህልዉና እዮም። ኣብዚ ናይ ሓድነት ኣኼባ፥ ብዙሓት ኤርትራውያን፥ ካብ ኩሉ መዳያት ሕብረተሰብና፥ ንኽትሳተፉ ብትሕትና ንዕድም።
ኩላትና ከም እንፈልጦ፥ እዚ ሎሚ አብ ሃገርና ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ አደራዕ፥ ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ሕዝቢ ኤርትራ፥ ኣብ ዘሎ ይሃሉ ብሓቂ መሪሩዎ ኢዩ ዘሎ። ሕዝብና ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይጠፍእ ኣሎ። ሃገርና ሕዝቢ ዘይብላ መሬት ትኸውን አላ። እዚ ዘለናዮ ኩነታት ከምዘለዎ እንተቐጺሉ ድማ፥ ኣብ ምንታይ ከምዝድምደም ብሩህ እዩ። ኣጸቢቕና እንተ ሓሲብናዮ ድማ፥ ኣብ ሕልናና ናይ ኣፈርክቡ ደወል ይቓጭል ኣሎ።
ነዚ ኣንጠጥዩና ዘሎ ኩለ-መዳያዊ ሓደጋ፥ ክንብድሃሉ እንኽእል: ዘየወላውል መገዲ ሓቢርካ ምዝታይን ንናይ ሓባር ሽግር ናይ ሓባር ፍታሕ ምምጻእ ጥራሕ እዩ። ኩላትና ኤርትራውያን፥ ብዘይ ወዓል ሕደር፥ ተኣኪብና፥ እሂን ምሂን ምባል የድልየና ኣሎ። እዚ ንምስላጥ ኮሚቴ ሓድነት ኤትራውያን ንፍትሒ ዓባይ ብሪጣንያ ቀጻሊ ሕዝባዊ ኣኼባታት እንዳ እካየድና ኣብ ሞንጎና ምትእምማንን ምርድዳእን ክፍጠር ንሠርሕ ኣሎና።
አሎና። ኩልኻትኩም ኣሓትናን ኣሕዋትናን ንእትፈልጡዎም ሰባት ክትዕድሙን; ክትሳተፉን፡ እጃምኩም ከበርክቱን፥ ንኹሉ ኤርትራዊ ብኽብሪ ንዕድም። እዚ ጉዳይ ናይ ኩላትና ስለ ዝኾነ፡ ዓዳማይን ተዓዳማይን የብልናን። እዚ አኼባዚ ዕላምኡ ንኽወቅዕ ንእትገብሩዎ አበርክቶ ኣቐዲምና ነመስግነኩም።
ኣሕዋትኩም
ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ – ዓባይ ብሪጣንያ
ዕለት፥ 11 መጋቢት 2018: ሰዓት 1:00 ድ. ቀ. ይጀሚር
ኣድራሻ፥ Initiatives of Change, 24 Greencoat Place, London, SW1P 1RD
ዝቐረበ ባቡር ጣብያ፥ ቪክቶሪያ (Nearest tube station: Victoria Station)
http://www.greencoatplace.org/


text:
ተገራጫዊ ባህሪ፡ ተገራጫዊ መርገጽ ይወልድ
ትብጻሕ ናብ ዝኸበርካ ሜጀር ጀነራላ ኣበበ ተ/ሃይማኖት (ጀቤ)
ኣቐዲመ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታይ ኣቕርበልካ። ምሉእ ጥዕናን ቅሱን ማሕበራዊ ህይወትን ክህልወካ ድማ እምነ። ብወገነይ ፈጣሪ ይመስገን ጽቡቕ ኣለኹ።
ዝኸበርካ ጀነራል ኣበበ፡ ብግምት ናይ ሎሚ ሰለስተ ዓመት ኣቢሉ ይኸውን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ብሕጊ ካልኣይ ድግሪ (ማስተርስ) ኣጽኒዕካ ከም ዝተመረቕካ፡ ኣብ’ቲ ካልኣይ ድግሪ ዝሓዝካሉ፡ ዓለማዊ ሕጊ ብዛዕባ ኣጠቓቕማ ማያዊ ባሕሪ እንታይ ከም ዝብል፡ ቅድሚኡ ኣብ ኣእምሮኻ ዘይነበረ ሓድሽ ግንዛቤ ከም ዝረኸብካ፡ ካብ’ቲ ዝረኸብካዮ ሓበሬታ ተበጊስካ ድማ፡ ኢትዮጵያ ናይ ግድን ኣፍ ደገ ባሕሪ ክህልዋ ኣለዎ
ኣብ ዝብል መደምደምታ ከም ዝበጻሕካን ኣብ ሓንቲ “ኣዲስ ኣድማስ” ዝተባህለት ብኣምሓርኛ ትሕተም ሰሙናዊት ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ኣንቢበ ነይረ። ኣብ’ቲ ጋዜጣ ዘስፈርካዮ ጽሑፍ፡ ወደብ ዓሰብ ከም ቀዳማይ ምርጫ፡ ብሕጋዊ ኣገባብ፡ እዚ እንተዘይሰሊጡ ከኣ፡ ብሓይሊ ናብ ኢትዮጵያ ክምለስ ኣለዎ ዝብል መልእኽቲ ኣመሓላሊፍካ ነይርካ።
ኣብ’ቲ ንዂናት ዝዕድም ስሱዕ ናይ ጎበጣ መጸዋዕታኻ፡ ዓባይ ኢትዮጵያ ንንእሽቶ ኤርትራ ብስነ-መጎት ሓይሊ ኣንበርኪኻ ድሌታ ክትገብር ከም እትኽእል፡ ከም ጭቡጥ ናይ’ዚ ተኽእሎ’ዚ “እነሆ ኮሚሽን ዶብ ንኤርትራ ኣብ ዝወሰኖ ባድመ ብሓይልና ንነብር ኣለና። መን ኢኹም ዝበለና ሓይሊ የለን። ስለዚ ብተመሳሳሊ ንወደብ ዓሰብ ብሓይሊ ክንሕዛ ኣለና። ስርዓት ካፒታሊዝም ናይ ሓይሊ’ዩ። ኢትዮጵያ ድማ ብዙሕ ህዝቢ ዘለዋ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኸኣ ተጽዕኖ ትፈጥር ሃገር’ያ ዝብል ነይሩ።
እዚ ኣበሃህላ’ዚ ቃል ብቓሉ መንግስቱ ሃይለ ማርያም ኣብ’ቲ የመንግስቱ ሃይለ ማርያም ትዝታዎች ዝብል ብወ/ሮ ገነት ኣየለ ዝተደርሰ መጽሓፍ፡ ኣስፊርዎ ዘሎ መልእኽቲ ተመሳሲሉኒ። መንግስቱ ሃይለ ማርያም ብዛዕባ’ቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ጉጅለ ህግደፍን ዝተኻየደ ብዶብ ዝተመኽነየ ኣብራሲ ኲናት ዘለዎ ርእይቶ ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ፡ ወያኔዎች ኣሰብን ብሃይል መያዝ ይችሉ ነበር። ( ወያኔ ንዓሰብ ብሓይሊ ክሕዝዋ ይኽእሉ ነይሮም) ኢሉ። ሓታቲት ቀጺላ፡ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ተጽዕኖ ኣይገብረሎምን ዝብል ሕቶ ወሰኸት። መንግስቱ ድማ ኣለም የሓይል ቋንቋ ነው የሚገባት፡ በሃይል ከተያዘ በውሃላ ምን ይመጣል ያው ወደ ህግን ወደ ዲፕሎማሲም ነው የሚያመራ። ( ዓለም ናይ ሓይሊ ቋንቋ’ዩ ዝርደኣ። ብሓይሊ ድሕሪ ምትሓዙ እንታይ ይመጽእ። ናብ ሕግን ዲፕሎማስን’ዩ ዘምርሕ) ክብል ዝሃቦ ዓማጺ ግን ከኣ ስዑር ርእይቶ ዘኪረ ገሪሙኒ።
ዝኸበርካ ጀነራል ኣበበ፡ ንስኻን መንግስቱ ሃይለ-ማርያምን ብዜግነት ከም ትራኸቡ ኣየከራኽርን። ከከም ባህሪኹም ዝፈቐደልኩም ክብረት ሃገረ ኢትዮጵያ ዘረጋግጽ መሰል ዜጋታት ድማ ዘኽብር ኢልኩም ትሕዝዎ ርእይቶ ክህልወኩም’ውን ውሁብ’ዩ። ብመሰረተ ፖለቲካዊ ማዕበያኹም ግን፡ ናይ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ባህርን ናብ ወሳንነትን ህዝብን ፍትሕን ዝዘንበለ ኣረኣእያ ፍልልይ ክህልወኩም’ዩ ትጽቢት ዝግበር። ብሓጺሩ ናተይ ትጽቢት ከምኡ’ዩ።
ብድሑር ባህላዊ መስፉናዊ ንጉሳዊ ስርዓት ተኾስኲሱ ዝዓበየ መራሒ ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ ነበር መንግስቱ ሃ/ማርያምን፣ ብደርባውን ብሄራውን ወጽዓ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰሉ ዝተነፍገ ህዝቢ ሓራ ንምውጻእ፡ ፍትሓዊ ህዝባዊ ሕቶ ኣልዒሉ ብንጹር ፖለቲካዊ መስመሩን ህዝባዊ መትከላዊ ጽንዓቱን ብኣብነት ኣብ ዝጥቀስ ውድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ን17 ዓመታት ተጋዲሉ፡ ካብ መስዋእቲ ንስክላ ተሪፉ፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ጀጋኑ ስውኣትን፡ ልዕሊኦም ዝቑጽሮም ሓርበኛታት ውጉኣት ሓርነትን ከፊሉ፡ ዝተበገሰሉ ህዝባዊ ዕላማ ዘዐወተን፣ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ኣመራርሓ ዝበጽሐ ጀነራል ኣበበን ልኡላውነት ኤርትራ ብሓይሊ ብምጉባጥ ብዋሕዚ ደም ኤርትራውያን ብልጽግትን ሕፍርትን ኢትዮጵያ ምርኣይ ኣብ ዝብል፡ ጸረ-ህዝብን ጸረ-ኣህጉራዊ ሕግን ኣብ ዝኾነ ባህሪ ተራኺቦምም፡ ኣብ ሓንቲ ናይ ምኩሓት ጃልባ ድማ ክሳፈሩ፡ ንምእማኑ ዘጸግም ስጊንጥር ዝኾነ ክስተት’ዩ።
ዝኸበርካ ጀነራል ኣበበ፡ ኮለኔል መንግስቱ ብስነ-መጎት ሓይሊ፡ ደም ኤርትራውያን ክውሕዝ ብምግባር ብልጽግና ኢትዮጵያ እንተተመነየ ፍጹም ኣይገርምን። ስለምንታይ’ሲ ፖለቲካዊ ማዕበያኡ ከምኡ ስለ ዝኾነ። ካብ መጀመርያ ፖለቲካዊ ኣተሃናንጻኡ ንነገራት ብዓይኒ ፍትሕን ሕግን ክርእን ከመሓድርን ዘኽእሎ ህዝባዊ ባህሪ ኣይነበሮን። መዕቀኒ ናይ መንግስቱን ብጾቱን ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ይበዝሕ፡ ሰራዊትና ካብ ሰራዊት ኤርትራ ይበዝሕ፡ ኣጽዋርና ካብ ኣጽዋር ኤርትራ ይበዝሕን ይረቅቕን ዝብል ‘ምበር ነገራት ብዓይኒ ፍትሒ ዘርኢ ፖለቲካዊ መነጽር ኣይነበሮን። የብሉን ድማ። እዚ ዓማጺ ፖለቲካዊ ተፈጥሮ ንህዝብታት ኤርትራ ጥራሕ ዘይኾነ ነቲ ዝበቖለሉን ስለኻ ዝብሎ ዘሎን ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ህዝብታት ኢትዮጵያ’ውን ከም ዘይምሕር ብተግባር ዝተራእየ’ዩ። ንከም’ዚ ዓይነት ከኣ ከም’ቲ ብተግባር ዝተገብረ ተቓሊስካ ትስዕሮን ትፋረዶን ‘ምበር፡ ስለምንታይ ከም’ዚ ዓይነት ናይ ዓመጽ ርእይቶ ሒዙ ኢልካ ኣይትግረመሉን።
ውላድ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ ጀነራል ኣበበ ተ/ሃይማኖት ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ሕሱር ዕዳጋ ወሪዱ ኣብ መስመር ትምክሕተኛታትን ወረርትን ተሓዊሱ ቆምጣዕጣዕ ክብል ምርኣይን ምስማዕን ግን ንኽብሪ ጅግና ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡ ህ,ወ,ሓ,ት, ኣይምጥንን። ኣዝዩ ዘሕፍር’ዩ። ነቶም ህዝቢ ኣብ ዝሃለወ ህያሉ መሰሉ ክኽበር ኣለዎ። ዓመጽቲ ድማ ኣብ ዝሃለው ይሃልው ንህዝቢ ስለ ዘይውክሉ ብህዝባዊ ቃልሲ ክወገዱ ኣለዎም እናበሉ ብኽብሪ ዝሓለፉ ጀጋኑ ስውኣት ተጋደልቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ምርኻስ’ዩ። ካብ ህዝባዊ ሕድሪ ሰማእታት ምኽሓድ ዝዓቢ ሕልናዊ ገበን ድማ ዘሎ ኣይመስለንን። ጀነራል ኣበበ፡ ሰብ’ኮ መዋቲ ‘ምበር ነባሪ ኣይኮነን። ነባሪ፡ ጽቡቕ ግብርን ቅኑዕ ሕልናን ጥራሕ’ዩ። ብድሕሪ በዓል ቤቱ ኣፍ ኣውጺኡ ዝዛረብ ጽቡቕ ባህርን ተግባርን።
ጀነራል ኣበበ፡ ነዚ እከለ ዝተባህለ ደራሲ ከም ዝበሎ፡ ኣነ ድማ ከም ዘጽናዕክዎ እናበልካ ኣብ ጋዜጣ ኣዲስ ኣድማስ ዘስፍርካዮ፡ ንዳግማይ ጎበጣ ልኡላውነት ኤርትራ ዝጽውዕ መልእኽትኻ ኣብ እዋኑ መልሲ ክህበሉ ነይሩኒ። “ካብ እግሪ መልሓስ ይዕንቀፍ” ኣብ ዘይድሊ ግዝያዊ ስምዒት ኣትዩ ‘ምበር፡ ካብ ዝጸንሖ መሰረታዊ ናይ ባህሪ ለውጢ ገይሩ፡ ወራሪ ሕልና ኣማዕቢሉ፡ ብርግኣት ሓሲብሉ ከምዚ ኣይብልን ዝብል ተረድኦ ስለ ዝነበረኒን ኣፍኲሰ ድማ ስለ ዝረኣኽዎ ግን ኣይገበርክዎን። ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ዓይነት ወሪድካ ኣብ ደምበ ወረርቲ ተሰሪዕካ ኣብ ፖለቲካዊ ድሕረት ከረውረው ትብል ዝብል ግምት በፍጹም ኣይነበረንን።
ፖለቲካ ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ? ናይ ድሕነት መጠንቀቕታ ደወል። ኣበበ ተ/ሃይማኖት (ሜጀር ጀነራል) ሓምለ 2011 ( ሓምለ 2019) ትብል መቐጸልታ ናይ’ቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ርእይቶኻ ዝኾነ፡ ንሕና ልዕሊ 100 ሚሊዮን ህዝቢ ስለ ዝኾና ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ተጽዕኖ ፈጠርቲ ክንከውን ኣለና። ከምኡ ክንከውን ከኣ ናይ ግድን ወደባት ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ወደብ ዓሰብ ከኣ ብፍላይ ኣብ ኢድና ከነእቱ ኣለና ዝብል መጸዋዕታ ትግብር መጽሓፍካ ምስ ኣንበብኩ ግን፡ ብፍልጠት ትግብሮ ከም ዘለኻ ኣሚነ። ማስተር ማይንድ ( ናይ ድሕሪት ቀላሲ) ኮይንካ ንልኡላውነት ኤርትራ ወሪርካ ካብ ኤርትራውያን ብዝነዝዕ ዋሕዚ ደም ብልጽግትን ሕፍርትን ኢትዮጵያ ክትርኢ ትሰርሕ ምህላውካ ብዘየደናግር ተረዲአ።
ጀነራል ኣበበ፡ ትማሊ ብስም ወጽዓ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኮይንካ ክትጋደል እንከለኻ፡ ዓማጺ ባህሪኻ ሓቢእካ ‘ምበር፡ በቲ ነቕ ዘይብል ህዝባውን ደሞክራስያውን መትከላት ህወሓትን ታሪኻዊ፡ ሕጋውን ፍትሓውን መርተዖ ዘለዎ ናይ ኤርትራውያን ናይ ሃገርነትን መንነትን ፍትሓዊ ሕቶን ልባዊ እምነት ዝወነነ ተጋዳላይ ኣይነበረን ኣብ ዝብል መደምደምታ ክበጽሕ ከኣ ደሪኹኒ። ስለምንታይ’ሲ ብኤርትራውያን ዝተላዕለ ናይ ሃገርነትን መንነትን ሕቶ ናይ ውጹዓትን ግፉዓትን ናይ መሰል ሕቶ’ዩ። ንጀነራል ኣበበ ዘዕበየ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ናይ መግዛእቲ ሕቶ’ዩ ኢሉ ካብ መጀመርያ ክሳብ ሕጂ ኣብ መትከሉ ክጸንዕ ዝገበሮ ብቐንዱ፡ ካብ ህዝባዊ ባህሪኡ ዝምንጩን፡ ንገዛእ ርእሱ ክብልን ‘ምበር ንኤርትራውያን ከሐጉስ ኢሉ ዝወሰዶ መርገጽ ከምዘይኮነ ርዱእ’ዩ። ህወሓት ብሓሳብ ጥራሕ ዘይኮነ ብተግባር ክሳብ ብናይ ህይወት መስዋእትነት ንፍትሓዊ ሕቶ ህዝብታት ኤርትራ ደጊፉ’ዩ። ሕጂ’ውን ካብ መትከሉ ፈልከት ኣይበለን። ቅኑዕ ህዝባውን ፖለቲካውን መርገጽ ዝበሃል እዚ’ዩ። ናብ ህዝቢ ዝወገነይ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ባህሪ ከም ሕብሪ ነፋሒቶ ኣይቀያየርን።
ዝኸበርካ ጀነራል ኣበበ፡ ህይወት መተካእታ ዘይብላ ሓንቲ’ያ። ፖለቲካዊ እምነት ወይ ኣረኣእያ ከኣ ክልተ ምርጫ ጥራሕ’ዩ ዘለዎ። ህዝባዊ፡ ደሞክራስያዊ፡ ፍትሓዊ ምዃን ወይ ድማ ጸረ-ህዝቢ፡ ጸረ-ደሞክራሲ፡ ወራሪ ዓማጺ ምዃን። ጀነራል ኣበበ ወዲ ውጹዓት ነይርካ። ሕቶ ውጹዓት ክትምልስ ተጋዲልካ። ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ እወ ናይ መግዛእቲ ሕቶ’ዩ። ፍትሓዊ ሕቶ’ዩ ኢሉ ብመትከል ኣብ ዝኣምን ብተግባር ድማ ናይ ህይወት ዋጋ ኣብ ዝኸፈለ ውድብ ህወሓት ዓቢኻ። ዕድመኻ ምስ ደፍኣ፣ ተመክሮ ምስ ወሰኽካ፡ ደረጃ ኣካዳሚያዊ ዓቕምኻ ኣዕቢኻ በዓል ክልተ ድግሪ እሞ ኸኣ ናይ ሕጊ በዓል ሞያ ምስ ኮንካ፡ መንገዲ ፍትሒ ገዲፍካ መንገዲ ዓመጽ ክትክተል ምምራጽካ፡ ሕልናኻስ ፈሊጥናዮ ግን ሕልናና ኣይግበሮ ዘብል’ዩ።
ጀነራል ኣበበ፡ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከየት ወዴት? ትብል 367 ገጽ ዝሓዘት መጽሓፍካ፡ ካብ ገጽ 34-ክሳብ ገጽ 149 ብዛዕባ ሃገረ ኤርትራ ባሕርን ወደባታን፡ ኢትዮጵያ ብከመይ ዋንነት ኣፍደገ ባሕሪ ትውንን’ያ ትገልጽ። ኤርትራ ቅድሚ ብመግዛእቲ ጣልያን ከም ሓንቲ ዶባታ ዝተነጸረ ልኡላዊት ሃገር ኮይና ዝተደኮነትሉ 1890 ዝነበረ ታሪኻዊት ምትእስሳር ናይ’ዞም ሎሚ ነናቶም ልኡላውያን ሃገራት ወኒኖም ዝርከቡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣመልኪትካ ዝገለጽካዮ፡ ነቲ ሽዑ ምእኩል ኢትዮጵያዊ ሃገርነት ከም ዝነበረ ዝትርኽ መደናገሪ ሸነኹ ገዲፍካ፡ እቲ ካልእ ዘመጉሶ ‘ምበር ዝፈላለየሉ ኣይኮንኩን። ምኽንያቱ ቅድሚ 1890 ኤርትራዊ ሃገርነት ኣይነበረን። ኢትዮጵያዊ ሃገርነት’ውን ኣይነበረን። እቲ ህዝቢ ግን ዝተነጸረ ልኡላውነትን ዶብን ብዘይብሉ ይራኸብ ነይሩ። ይደጋገፍ ነይሩ። ብመውስቦ ይተኣሳሰር ነይሩ። ተመሳሳሊ ባህሊ ሃይማኖት ቋንቋ ነይርዎ እዚ ኩሉ እወ ሓቅኻ። ሕጂ’ውን ከም ህዝብታት ተመሳሳሊ ባህሊ፡ ቋንቋ፣ ሃይማኖት፣ ትውልዲ ምትእስሳርን ምድግጋፍን ኣሎ። ንቕድሚት’ውን ክቕጽል’ዩ።
ጀነራል፡ መጽሓፍካ ሓቀኛ ታሪኽ ተዘንቱ’ያ። ብኣንጻሩ ከኣ ነቲ ናይ ሓሶት ድርሳናት ከም ጭቡጥ መረዳእታ ብምውሳድ መሳፍንትን ጸረ-ህዝብን መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝኽተልዎ ዝነበሩ ጎበጣ ከተቆናጁ ትፍትን’ያ። እዚ ከኣ ተገራጫዊ ባህርን ተገራጫዊ መርገጽን ከም ዘለካ’ዩ ዝምስክር። ብካልእ ኣገላልጻ ዝሃነጽካዮ ምፍራስ ማለት’ዩ። ካብ ተጋራጫዊ ፖለቲካዊ ባህሪኻ ዝምንጩ ተጋራጫዊ መርገጽካ እንታይ ከም ዝመስል ተመልከት፡-
ኣብ ገጽ 34 ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራ ስለምንታይ’ዮም ከም ሓንቲ ሃገር ሓቢሮም ክነብሩ ዘይከኣሉ? ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘመናዊ ታሪኾም ሓቢሮም ክነብሩን ዘይክነብሩን ኣብ ታሪኻዊ ምዕራፋቶም ወሰንቲ ዝነበሩ ኩነታትን ፍጻሜታትን ከምኡ’ውን ኣብ መመድረኹ ዝነበሩ ቀንዲ ተዋሳእትን ብግቡእ ምርዳእ የድሊ። ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣመልኪቶም ንዝለዓሉ ሕቶታትን ኣደናገርቲ መደምደምታታትን ተመሳሳሊ (ዝተቐራረበ) ናይ ኣገንዝቦ ኣንፈት ክሕብር ይኽእል ካብ ዝብል እምነት ተበጊሰ’የ እዚ መጽሓፍ ክጽሕፍ ዝመረጽኩ። ቀጺልካ ኣብ ገጽ 35 ድማ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ከመይ ክፈላላዩ ከም ዝኸኣሉ፡ ብሓደ ክነብርሉ ዝኽእሉ ኣጋጣሚታት ከመይ ከም ዝባኸነ፡ ህዝብታት ኤርትራ ድሕሪ ነጻነቶም ምርግጋጾም ክልቲኦም ሃገራት ብዝተፈላለየ መልክዕ ዝምዕብልሉ ዕድል ንግዚኡ’ውን እንተኾነ ከመይን ብመንን ከም ዝተሰናኸለ ንምርኣይ ዘኽእል’ዩ። ናይ ህዝብታት ሓድነት ኣድላዪ ካብ ኮነ፡ እቶም ዝተረኽቡ ዕድላት ከመይ ፈሺሎም ዝብል ምርኣይ ጠቓሚ’ዩ ብዝብል’ያ ትጅምር መጽሓፍካ።
ኣብ’ቲ ብዙሕ ገጻት ዝሸፈነ ተንታን፡ ኣብ መንጎ ኢጣልያን ምኒልክን ብ1900፡ 1902፡ 1908 ዝተግብረ ናይ ወሰን ስምምዓት ኣብ መንጎ ሓቂ ምቕባልን ካብ ሓቂ ምህዳምን ተማቲእካ። ጣሊያን ንኢትዮጵያ ዳግማይ ኣብ 1928 ግእዝ ምስ ወረረታ እቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ስምምዓት ከምዘይሰርሕን ከም ዝፈረሰን፡ ስለዚ ከኣ ኢትዮጵያ በቲ ምስ ጣልያን ዝገበረቶ ስምምዓት መሰረት ኣፍ ደገ ባሕሪ ክትስእን የብላን። ናይ ግድን ኣፍ ደገ ባህሪ ክትውንን ኣለዋ ኢልካ። ኣብ ገጽ 41 ቲኦዶር ቮስታል (29) ዝተባህለ ተመራማሪ ፖለቲካዊ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡” ምኽንያቱ እንታይ ይኹን እንታይ ምኒልክ ጣልያን ናይ ኤርትራ ገዛኢ ኮይኑ ክቕጽል ምፍቃዱ፡ ንኢትዮጵያ ቀጻሊ ናይ ሽግር ምንጪ ፈጢሩ። ብተወሳኺ ውሕስነት ዘለዎ ኣፍ ደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ ወርቃዊ ዕድል ኣምሊጥዎ’ዩ” ከም ዝበለ ብምግላጽ ድማ፡ ቀጺልካ፡ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ጣልያን ምውዳቖም፡ ነጻነቶም ኣረጋጊጾም ንዝቐጸሉ ህዝብታት ኢትዮጵያ ኣብ ሓዘን ዘእቱ ፍጻሚ’ዩ ነይሩ። ድሕሪ ዓወት ዓድዋ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ኣብ ሓደ ሃገር ዝነብርሉ ኩነታት ናይ መጀመርያ ዕድል መኺኑ ኢልካ። ኣብ’ዚ መጎተኻ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ በበይነን ሃገራት ከም ዝኾና’ውን ትኣምን። ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ጣልያን ዝወደቑ ኤርትራውያንን ነጻነቶም ኣረጋጊጾም ዝቀጸሉ ህዝብታት ኢትዮጵያን ማለት ህላዌ ክልተ ህዝብታትን ሃገራትን ‘ምበር ህላዌ ሓደ ህዝብን ሓንቲ ሃገርን ከም ዝነበሩ ኣየመልክትን። እቲ ሓቂ ከኣ ንሱ’ዩ።
ኣብ ገጽ 42 ካልኣይ ወርቃዊ ዕድል ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ድማ፡ ናይ ሃገርና ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ወኪል ዝነበረ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣክሊሉ ሃብተወልድ ኣብ መንጎ ሓያላን መንግስታት ዝነበረ ዘይምድርድዳእ ተጠቒሙ፡ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት መሰረት ብምግባር፡ ናይ ኩሉ ኣይኹን ‘ምበር ብውሕዱ ብዝተወሰነ ደረጃ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ተሓዊስዎ፡ ኤርትራ ብመልክዕ ፈደሬሸን ናብ ኢትዮጵያ ተጸንበረት። እንተኾነ ግን እቲ ፈደሬሽን ድሌት ህዝብታት ኤርትራ ብረፈረንዱም ብዘይምክያዱ መብዛሕቲኦም ነቲ ረፈረንዶም ደጊፎም ወይስ ተቓዊመሞ ዝብል ንምፍላጥ ኣጸጋሚ’ዩ። ኣከራኻሪ ርእሰ ጉዳይ’ውን ኮይኑ። ይኹን ግን ብሰለስተ ምኽንያት ኣዕጋቢ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ሓደ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሓደ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝነብርሉ ኩነታት ፈጢሩ።ግን እንታይ ይገበር እቲ ኩሉ ዝተደርፈሉን ናይ ህዝቢ ደገፍ ረኺቡ ዝነበረን መስርሕ፡ ገዛእቲ ዝሑል ማይ ክዕየምሉ። ንሃገርና ድማ ናብ ክትወጽኦ ዘይትኽእል ዘይጻሒ ጸገም ኣእትዮማ ኢልካ ድማ ትማጎት።
ቀጺልካ ኣብ ገጽ 43 ከኣ፡ “ባይ ባይ ፌደሬሽን” (ደሓን ኩኒ ፈደሬሽን) ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ድማ፡ ኣብ ኤርትራ መሰረቱ ዝገበረ ተመክሮ ክብረት ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰል ህዝብታት ነይሩ፡ ገዛእቲ ስርዓታት ሃገርና ኣገዛዝኣኦም ክሳብ ክንደይ ብጸልማት ዝተዋሕጠ ምዃኑ ስለ ዝተገንዘቡ ግን፡ ነቲ ኩነታት ቀልጢፎም ዓፈንዎ። ፈደሬሽን ብምፍራስ ድማ ኢትዮጵያ ክትወጽኦ ኣብዘይትኽእል ኲናት ኣእትዮማ። ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንፈደሬሽን ኣብ ሳልሳይ ዓመቱ ብመንጽር ሕጊ ወሳኒ ዝበሃል ስጉምቲ ወሰዱ። ኣብ 1952 ካብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሕጋዊ ስምምዕ ብምግባር ዝተቐበልዎ ቅዋም ኤርትራ፡ ኣብ 1955 ኣብ ዝተመሓየሸ ሕገ-መንግስቲ መሰረት እቲ ፈደሬሽን ሕጋዊ መሰረት ከይህልዎ ገበሩ። ደሞክራስያዊ ዝኾነ ቅዋም ኤርትራ ዝጥሕስ፡ ናይ ኤርትራውያን ናይ ርእሰ ምምሕዳር መሰል ናብ ዜሮ ዘውርድ ብፍጹማዊ ናይ ሃይለ ስላሴ ዘውዳዊ ኣገዛዝኣ ዘካተተ’ዩ ዝኾነ። ባዕሎም ፈደሬሽን ክፈርስ ወሲኖም ክንሶም፡ ብመንገዲ ባይቶ ኤርትራ ክፈርስ ንምግባር ሽውዓተ ዓመት ከም ዝወሰደሎም ንግንዘብ ኢልካ ድማ ትመክር።
ጀነራል ኣበበ ኣብ ገጽ 51 ድማ ከምዚ ኢልካ፡- ኤርትራውያን እዚ ኩሉ በደል ክፍጸሞም እንከሎ፡ መሰሎም ምሉእ ንምሉእ ኣብተገፈሉ ግዜ፡ ኣይንግዛእን ኢሎም ዕጥቃዊ ቃልሲ ምጅማሮም ዘወድስ ወይ ዘኾንን? ኢልካ ትሓትት ‘ሞ፡ ኤርትራውያን ስለምንታይ ዓሪፎም ኮፍ ዘይብሉ ማለት፡ ህዝብታት ኢትዮጵያ ንስርዓት ደርግ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ክገጥምዎ ኣይነበሮምን ከማለት ዝውሰድ’ዩ። እቲ ዝነበረ ኩነታት ንቃልሲ ስለ ዝዕድም’ዩ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ኢትዮጵያ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝመረጹ ኢልካ ድማ ባዕልኻ ትምልሶ። ኣብ’ዚ ሓቂ ተዛሪብካ።
ቀጺልካ ኣብ ገጽ 57፡ ነጻነት ኤርትራ ኣብ ኣፈጻጽማ ዝነበሮ ጉድለት እንታይ ይኹን እንታይ ናይ ኩሎም ህዝብታት ናይ መሰል ተጠቃምነት ዘረጋግጽ ከም ብሓድሽ ሓቢሮም ዝነብርሉ ባይታ ካብ 1983 -1990 ግእዝ ተፈጢሩ ነይሩ። ግን እንታይ ይገበር ሻዕብያ ዘርጊዎ። ኣብ ገጽ 63 ድማ ኲናት ምስተጀመረ ኣብ ህዝቢ ብፍላይ ከኣ ኣብ መንጎ ምሁራት ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ነይሩ። ገለ ሓይልታት ንኤርትራ ወሪርና ሓድነትና ነረጋግጽ ክብሉ እንከለው፡ ካልእ ከኣ ንሰራዊት ህግደፍ ኣላሽ ኣቢልና፡ ወደብ ዓሰብ ኣብ ኢድና ነእቱ ይብሉ ነይሮም። ገሊኦም ከኣ ንሻዕብያ ካብ ዶብና ኣባሪርና ናብ ልምዓትና ንመለስ ይብሉ ነይሮም። ንህዝቢ፡ ንሰራዊት፡ ከምኡ’ውን ንመንግስቲ ከርውዮን ዘይከርውዮን ዝውስን፡ ተፈጥሮ ናይ’ቲ ኲናት፡ ናይ’ቲ ኲናት ዕላማ፡ ናይ’ቲ ኲናት ኣካይዳን ኣብ ውጽኢቱ ዝህሉ ኣረዳድኣን’ዩ። ናይ’ቲ ኲናት ተፈጥሮ (ባህሪ) መንግስቲ ኤርትራ ወራሪ ስለዝኾነ እቲ ኲናት ንኢትዮጵያ ፍትሓዊ ኲናት’ዩ።
ዕላማ ናይ’ቲ ኲናት ብዝምልከት፡ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ኢህወደግ ድሕሪ ዓሚቕ ክትዕ ኣብ ውሳኔ በጺሑ ነይሩ። ናይ’ቲ ኲናት ኣዛዚ ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዝመርሖ ካብ በርገስን ላዕልዎት ወተሃደራውያን ሓለፍትን ዝተወጻጽአ፡ ሓደ ማእከላይ እዚ ተጣይሱ ነይሩ። ኣብ’ዚ ክሳብ ሕጂ ክርደኣኒ ዘይከኣለ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻእን ናይ ሃገራዊ ድሕነት ሓላፍን ኣብ’ቲ ማእከላይ እዚ ኣይተሳተፉን። ብመንጽር ሕጊ ማእከላይ እዚ ናይ’ቲ ጠቅላሊ ኣዛዚ ኣማኻሪ ክኸውን ‘ኳ እንተነበሮ ብተግባር ግን ብኣብዘሓ ድምጺ ይውሰን ነይሩ። ኣብ’ቲ ማእከላይ እዚ፡ ገለ ምትሕልላኻት የጋጥም ነይሩ። ብመጽር ዕላማ ናይ’ቲ ኲናት ከመይ ንወደብ” ከመይ ንተዓጠቕ፡ ከመይ ንዋጋእ፡ ኣብ ዝብሉ ናይ’ቲ ኲናት ስትራተጂ ፍልልይ ምኽሳቱ ኣይተረፈን። ዝሓየለ መጥቃዕቲ በየን ንጀምር ዝብል ገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ትርጉም ነይርዎ። እቲ ኲናት ከም ዘብቀዐ ክእወጅ እንከሎ፡ ብመንጽር ቀዳማይ ዕላማ ምሉእ ንምሉእ ተዓዊትና ኢና ክበሃል ይከኣል። ብመንጽር ናይ’ቲ ካልኣይ ዕላማ ግን ክንከዶ ዘለና ርሕቀት ኣይከድናን። እቲ ዕላማ ተጠሊፉ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ዝገርም ኣበሃህላ’ዩ።
ኣጽዋር ኲናት ኣብ ምግዛእ ኣብ ዝለዓለ ምፍጣት ይብጻሕ ነይሩ፡ ምስ ኣቶ መለስ ብውልቀ ኣብ ዝገበርናዮ ዝርርብ ናይ ገዛእ ርእሰይ መርገጺ ምስ ገለጽኩሉ፡ ርእይቶኡ ድማ ብኸምዚ ገሊጹለይ። ስማይ ጀቤ ክልተ ጸላእቲ’ዮም ዘለውና። ሻዕቢያን ድኽነትን። ክልቲኦም ኣሸጊሮምና ኣለው። ንሻዕቢያ ሃሪምና ቀልጢፍና ናብ ልምዓትና ገጽና ክንምልስ ኣለና። ስርዓት ደርግ ኣብ ዝተናወሐ ኲናት ስለ ዝነበረ፡ ትሕቲ ዜሮ ቁጠባዊ ትሕዝቶ ኢና ተረኪብና። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ቅሩብ ክንፈሓኽ ጀሚርና ነይርና። ናብ ኣስመራ ንእቶ፡ ናቕፋ ንቐጽል ንብል እንተደኣ ኮይና ኣብ ዓዘቕቲ ክንኣቱ ኢና። ዕጥቂ ይገዛእ ኣይገዛእ ኣይኮነን እቲ መሰረታዊ ጉዳይ። ኣብኡ ምስ ኣተና መብዛሕቲኡ ሓይልና ኣብኡ ክጸንሕ ክግበር’ዩ ኢሉኒ። ኣነ ድማ ኣብኡ ዘጽንሕ ምኽንያት የብልናን ዘድልየና ፈጺምና ንመለስ ኢለዮ። ክልቲና ኣብ ዘዝሓዝናዮ መርገጽ ጸኒዕና ተፈላሊና ክትብል ኣስፊርካ ኣለኻ ጀቤ።
ኣብ ገጽ 92 ከኣ፡ ስእነት ኣፍ ደገ ባሕሪ ዝሸፈኖ ፈታኒ ድኽነት ኣብ ትሕቲ ዝብል፡- ሓፈሻዊ ናይ ኤርትራ ምግንጻል ዝቃወሙ ኣለው። ናይ ኤርትራ ጉዳይ ኣቐዲሙ ዝተወደአ’ዩ ዝብሉ ድማ ኣለው። ካልኦት ከኣ ናይ ኤርትራ ናይ ባዕልኻ ዕድል ባዕልኻ ናይ ምውሳን መሰል ክሳብ ምንጻል ይወሃብ ደኣምበር፡ ሀ. ናይ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ዝምልከት፣ ለ. ናይ መሰጋገሪ ቻርተር (ሰነድ) ኣፈጻጽማ፣ ሐ. ኢትዮጵያ ሕጋዊ ኣፍ ደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ መሰል ዝነፈገ ውዑል ኣልጀርስ ኣይቅበሉን። ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ዝርከበሉ መፍትሒ ምድላይ ወሳኒ ጉዳይ ስለ ዝኾነ፡ ክንዮ’ዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ክረእ ይግባእ። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ካብ ዝኣተወትሉ ግዜ ንደሓር፡ ኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ረኺባትሉ ዝነበረት ብሓፈሻዊ ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ውሳኔ መሰረት ኣብ 1952’ዩ። እዚ ልኡላዊ መሰል’ዚ ን40 ዓመታት ዝኣክል ክጥቀመሉ ጸኒሓ። እንደገና ናይ መወዳእታ ኣፍ ደገ ባሕሪ ኣብ ትስእነሉ ጫፍ በጺሓ። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ኣብ ስልጣን ዝነበረ መንግስቲ ኢህወደግ፡ ኣፍ ደገ ባሕሪ ዘስኣነና ውዑል ኣልጀርስ ተቐቢሉ ፈሪሙ። ጀነራል ካበይ ናበይ ኢኻ ትኸይድ ዘለኻ። ወይ ፍትሓውን ሕጋውን ሰብ ኩን ወይ ድማ ወራሪ ጎባጢ ኩን። ዶባዊ ግርጭት ባድመን ዋንነት ኤርትራ ዝኾነ ወደባት ዓሰብን ብጻዕን ናብ ልኡላዊ ዋንነት ኢትዮጵያ ምስግጋርን እንታይ ኣራኸቦ? ኢትዮጵያ ብዙሕ ህዝቢ ስለ ዘለዋ ናይ ግድን ዘይናታ ጎቢጣ ዋንነት ከረጋግጽ ትሓልም ብኸመይ? ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ሃብታማት ኣለው። ካብ’ቶም ሃብታማ ኣዝዮም ዝበዝሑ ድኻታት ድማ ኣለው፡ በዚ ናትካ መጎተ እቶም ድኻታት ንሕና ስለ ንበዝሕ ትካላትኩም ብሓይሊ ክንወስዶ ኢና ክብሉ ኣለዎም ማለት’ዩ። እዚ ሓደገኛ ርእይቶ’ዩ። ብዳግማይ ዋሕዚ ደምን መስዋእትን ኤርትራውያን ብልጽግቲ ኢትዮጵያ ክርኢ ዝሕልን ክፉእ ሕልሚ።
ኣብ’ዛ ሃገር ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ስልጣን እንተዝሕዙ ነይሮም፡ ንውዕል ኣልጀርስ ብወግዒ ደርብዮም እዛ ሃገር ኣፍ ደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ መሰላ ዝቕበል ሓድሽ ኣሰራርሓ ክህሉ ኣለዎ ኢሎም ምሕታቶም ነይሮም። ኣብ 1952 ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዘቕረቦ ሓሳብ መሰረት ኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ክህልዋ ዝብል ኣፍልጦ ሂቡ’ዩ። ናይ ህዝብታት ኤርትራ ናይ ባዕልኻ ዕድል ባዕልኻ ናይ ምውሳን ኣፍልጦ ምሃብ ጉዳይ ናይ መትከል ጉዳይ’ዩ። ናይ ኤርትራ ነጻነትን ናይ ኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ መሰልን ሕድሕዱ ከምዘይተሃራረም ድማ ግልጺ’ዩ። ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ዶብ ዝዳኒ ሕጋዊ ኣካል (Legal Regime) ኣብ መንጎ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኢትዮጵያን ዝተገብረ ስምምዕ’ዩ። ብግልጺ ንምቕማጥ ኣብ 1952 ፈ ንኤርትራ ብፈደሬሽን ምስ ኢትዮጵያ ክትወሃድ ዝገበረ ተዓወቲ ካልኣይ ኲናት ዓለም ዝኾና ኣርባዕተ ሓያላን ሃገራትን ኢትዮጵያን ዝገበራኦ ስምምዕ’ዩ።
ህዝብታት ኤርትራ ናይ ባዕሎም ዕድል ባዕሎም ወሲኖም ነጻ ወጺኦም። ባህጎም ንነጻነት ብዘካየድዎ ቃልስን ዘፍሰስዎ ደምን ኣዐዊቶም። ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኣርባዕተ ሓያላን ሃገራትን ዝተግብረ ውዑል ግን ብዛዕባ ናይ ህዝብታት ኤርትራ ድሌት ጥራሕ ተባሂሉ ዝተገበረ ኣይኮነን። ንሱ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ናይ ኢትዮጵያ ሕጋዊ ኣፍ ደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ ድሌትን ንምስኻዕ ተባሂሉ ዝተገብረ ስምምዕ’ዩ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ናይ ዶብ ግርጭት ንምፍታሕ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ተበግሶ፡ መሰረት ክኸውን ዘለዎ ብቀንዱ ናይ ኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ናይ ምርካብ መሰል ዘረጋገጸ 1952 ውሳኔ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጠቕላላ ጉባኤን ዓለም ለኻዊ ሕግን ክኸውን ኣለዎ…..ወዘተ ዝብል ጻውዒት ኣቕሪብካ። እቲ ሕድሕሩ እናተሃራረመ ዝውሕዝ መልእኽቲ ዝርዝሩ ብዙሕ’ዩ። ሸቶኡ ግን ዓባይ ኢትዮጵያ ናይ ግድን ወናኒት ኣፍ ደገ ባሕሪ ክትከውን ኣለዋ። ክትውንኖ ዘለዋ ኣፍ ደገ ባሕሪ ከኣ ኣብ ትሕቲ ልኡላውነት ኤርትራ ዝርከብ ወደብ ዓሰብ’ዩ። ጣልያን ብሓይሊ’ዩ ኣፍ ደገ ባሕሪ ኣስኢኑና። ብሓይሊ ዝተሳእና ከኣ ብሓይሊ’ዩ ክምለስ ዘለዎ ዝብል ዓማጺ ሰረተ እምነት ዘለዎ መልእኽቲ’ዩ።
ኣይፋልካን ጀነራል ኣበበ። ማስተር ማይንድ ናይ ወረርቲ ክትከውን ምስ ዝመጻእካዮ ተሓጺብካ ጭካ’ዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ቀቲልካ ንኢትዮጵያ ከተዕቢ ሓሊንካ። ሓቅኻ ኢኻ ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ዘይተጸበናዮ ረኺብና ኣብ ድኹም ኩነታት ስለ ንርከብ ንተወራዘይትን ወርርትን ፍኒሕኒሕ ዘብል ኩነታት ፈጢርና ኣለና ኢና ከም ህዝብን ሃገርን። እዚ ግን ኣባና ጥራሕ ዝተጀመረ ኣይኮነን። ኣይኮነን ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብ’ተን ዝሰልጠና ዝበሃላ ሃገራት’ውን ውልቀ ምልክነትን ፋሽሽትነትን ተራእዩ፡ ምዕባሌ ህዝብታት ንድሕሪት ዝዓጽፍ ውድቀት ኣጋጢሙን’ዩ።
ነገራት ብመንጽር ፍትሕን ሕግን እንተዘይተራእዩን ተመሓዲሩን ብኸምዚ ንስኻን ንዓኻ ዝመስሉን ናይ ግድን ኢትዮጵያ ዋንነት ኣፍ ደገ ባህሪ ክረክብ ኣለዋ ትብልዎ ዘለኹ ናይ ወራርቲ ሕልሚ ሰላም ይርከብ ማለት ዘበት’ዩ። ጀነራል ኣበበ፡ ማስተርስ ድግሪ ክትጽዕን ናይ ፈረንጂ መጻሕፍቲ ስለ ዘንበብካስ፡ ነቲ ኤርትራውያን ስለ ዝተግፍዑ ንመሰሎም ተቓሊሶም ደምዮም ተሰዊኦም ክውን ዝገበርዎ ልኡላዊ ግዝኣት ክትጎብጥ ተበጊስካ። ኩሉ ኣካይዳኻ ኮር ተገልበጥ ኮይኑን። ጀነራል እዛ ዓበይ ኢትዮጵያ ትብላ ዘለኻ ምኒልኪ መይቱ’ዶ ኣይመርሓን’ዩ። ሃይለ ስላሴ ኣነ ካብ ፈጣሪ ዝተለኣኽኩ’የ እናበለዶ ኣይገዝኣን’ዩ። መንግስቱ ን17 ሓመድ ድፋጫኣ ኣየስተያን ድዩ።በዚ ዝሓለፈት ገና’ውን ርጉእ ፖለቲካዊ ህይወት ዘይብላ ኢትዮጵያ ሒዝካ፡ ኣብ ኤርትራ ኣጋጢሙ ብዘሎ ግዝያዊ ልዕልነት ውልቀ ምልክን ዘይርጉእ ኩነታት ተበሊጽካ ሓንሳብ ብሕጋዊ ካልእ ግዜ ከኣ ብሓይሊ ዝብል ዕንደራ ብደም ኤርትራ ብልጽግቲ ኢትዮጵያ ክትርኢ ኢልካ ሓሊምካ።
ዝኸበርካ ጀነራል ኣበበ፡ ሱር ስደደ ድኽነት ናይ ኢትዮጵያ’ኮ ጠንቁ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ‘ምበር ኣፍ ደገ ባህሪ ዘይምህላው ኣይኮነን። ኢትዮጵያ ‘ኮ ብተፈጥሮ ሃብታም ሃገር’ያ። ጻዕራም ህዝቢ ድማ ኣለዋ። ከም’ቲ ነፍስሄር መለስ ዜናዊ ዝበሎ ርጉእ ፖለቲካዊ ኩነታት ብቑዕ ህዝባዊ ኣመራርሓን እንተሃልዩ ኣፍ ደገ ባህሪ ከይወረርካ ብገንዘብካ ትሽምቶ ግኡዝ ነገር’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተራእየ ቅልጡፍ ዕቤት ከኣ ጭቡጥ መረጋገጺ’ዩ። ኤርትራ ክልተ ባህሪ፡ ክልተ ወደባትን ደሴታት ትውንን ክንሳ፡ ህዝባዊ ሕጋዊ ብቑዕ ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ብዘምርካባ’ቲ ጭቡጥ ምንጪ ቁጠባዊ ኣታዊ ክኸውን ወደባት ንልዕሊ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ካብ ጠቕሚ ወጻኢ ኩይኑ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ድኽነት ይነብሩ ምህላዎም ድማ ካልኣይ መረጋገጺ’ዩ። እሞ ጀነራል ኣበበ፡ ምስኩሉ ተመክሮኻ፡ ደረጃ ትምህርትኻ፡ ወተሃደራዊ መዓርግካ ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ረሳሕ ረግረግ ምውዳቕካ ኣዝየ እሓዝን። ሕልምኻ ኣዝዩ ሕማቕ ስለ ዝኾነ ሓይሊ ኣይሃብካ ድማ እብለካ። እንተ ተገራጫዊ ባህሪኻ ብተገራጫዊ መርገጽካ ምግላጽካ ግን የቐኒየልና። ኤርትራውያን ጉዳይና ናበይ ይኸይድ ኣሎ ብኣንክሮ ክንከታተል፡ ክንወደብን ዘቤታዊ ጸላኢና ኣብ ዝሓጸር ግዜ ክነባርር ድማ ኣጽውዕ።
ካብ ሪምና ኣብራሃ
22-11-2019
Hits: 1032


text:
መግለጺ ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣብ ምፍታሕ 2004 ተአረምቲ
ካቢነ መንግስቲ ትግራይ ብምክንያት መዓልቲ ሰማእታት 2004 ተአረምቲ ሕጊ ብይቕሬታ ክፍትሑ ከምዝወሰነ ካብኣቶም 13 ኤርትራውያን ምዃኖም ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳር እቲ ክልል ኣፍሊጡ:: ካቢነ መንግስቲ ትግራይ ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ተአረምቲ ሕጊ ኣብ መአረሚ ቦታ ኣብ ዝፀንሕሉ ግዜ ብዝፈፀምዎ ገበን ተጣዒሶም ህዝቢ ንምክሓስ ድልዋት ዝኾኑ ክፍትሑ ምውሳኑ ሓላፊ ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳርን ትግራይ ኣይተ ተኪኡ መተኩ ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ተዛሪቦም::
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ
-
ጥቅምቲ 11, 2021
ንህልው ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝምልከት ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ስደተኛ


text:
ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ዝፍፀም ዘሎ ፆታዊ መጥቓዕቲ እኹል ትኹረት ኣይረክብን ዘሎ ይብሉ ዘዘራርብናየን ደቂ ኣንስትዮ።ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ሓዊሱ ዓብይ ናይ መዘራረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ዝርከብ ፆታዊ ጥቕዓት ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ እውን ማዕረ እቲ ዝወርድ ዘሎ መጥቓዕቲ ኣይሰርሕን ዘሎ ኢለን።
‘’እቲ ሰብ ነቲ ጥቕዓት ከም ንቡር ይወስዶ’ሎ።ሓደ ሰብ ንሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ምስደፈራ ተመርዓዋ ተባሂሉ ኣብ እትነብረሉ ዓብዪ ከተማ መቐለኮ እየ ዝነብር ዘለኹ’’ ትብል ኣብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ማሕበራዊ ፍትሕን ብውልቃ እንትንቀሳቐስ ፅዴና ኣባዲ።
‘’ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ካብ ፖለቲካ ነፃ እያ ኢለ ኣይኣምንን’’ ዝበለት ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ትሕለቕ ዶ/ር ሄለን ቴድሮስ እታ ማሕበር ካብቲ ትሰርሖ ዘላ ፅቡቕ ነገራት ንላዕሊ ክትሰርሕ ኣለዋ፣ጥቕዓት ምስ በፅሐ ምሕጋዝ ዘይኮነስ እቲ መጥቓዕቲ ከይፍፀም ክስራሕ ኣለዎ ክትብል ገሊፃ።
ሓላፊት ርክብ ህዝቢ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ወ/ሮ ኤልሳ መሓሪ ብወገና ‘’እታ ማሕበር ክንድቲ ዝድለ ነፃነታ ሓሊያ ኣብ ምኻድ ዓብይ ክፍተት ነይሩ እዩ፣ተገምጊሙ ድማ እዩ’’ ምስ በለት ድሕሪ ደጊም ግን ድምፂ ደቂ ኣንስትዮ ኮይና ክትቕፅል ናይ ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ድልየት እዩ ክትብል መሊሳ።


text:
ካብ ክፍለ-ግዝኣት ኒው-ጀርሲ ዝተወከለ ኣባል ሪፓብሊካን ፓርቲ ክሪስ ስሚዝ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ምስ ፖለቲካ መንግስቲ ሰለ-ዘይተሰማማዕካ ዘእስርን ዘቕትልን ፖሊሲ ክልወጥ ኣለዎ ይብል።
“ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣዚዩ እናሓመቐ ይኸይድ ኣሎ። መንግስቲ ብኸቢድ ዝርኣይ መስቀይትን መቕተልትን ይፍጽም ኣሎ። ይኣክል ማለት ይኣክል`ዩ። ንህዝቢ ኢትዮጵያ ነኽብሮ ኢና፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ዘኽብሮ መንግስቲ`ዩ ዘድልዮ ዘሎ። ሎሚ ነፋልጦ ዘለና ረቂቕ-ሕጊ፡ ኣብ ፖሊሲ ኣመሪካ ዘሎ Global Magnitsky Human Rights Accountability Act ዝብል ሕጊ ተግባራዊ ክኸውንን ተሓተቲ ናይ መገሻ እገዳ ክግበሎምን ንብረቶምን ገንዘቦምን ክድስክልን ንምጽዋዕ`ዩ።”
እቲ ኣባል ባይቶ ኣሜሪካ ኣተሓሒዙ፡ ድሕሪ ምውጻእ ህጹጽ ኣዋጅ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት እናኸፍኤ እዩ መጺኡ ይብል።
“ እኳ ድኣስ እቲ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ገዲዱ`ዩ። ህጹጽ ኣዋጅ ከም ምኽንያት`ዮም ዝጥቀምሉ ዘለዉ።ጸገም ክህሉ ይኽእል`ዩ ግን ንሰባት ንምጭፍላቕን መሰላቶም ንምግሃስን ከም ጉልባብ ክጥቀምሉ ኣይግባእን። መንግስቲ ብህጹጽ ኣካይድኡ ክቕይር ኣለዎ። በዚ ረቂቕ-ሕጊ ክነርእዮ ዝደለና ንሱ`ዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኣልሸባብን ግብረ-ሽበራን ብትገብሮ ኩናት ሕጉስ`የ። ንሱ ግን ከም ምኽንያት ክጥቀምሉ ይብሎምን።”
ብዛዕባ`ዚ ዝተሓተተ ኣብ ዋሺንግተን ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ እቲ ረቂቕ ናብ ምሉእ ባይቶ ምስ ቀረበ ዝርዝሩ ርኢና ርእይቶና ክንህብ ኢና ብምባል ርእይትኡ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።