text:
ዕለት 3 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ኣገልግሎት ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ድሕሪ ቀትሪ ሮማ ኣብ ዝርከብ ዓቢይ ቤት ሕክምና ጀመሊ ንሓኻይምን ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕናን ናይቲ ቤት ሕክምና ቤት ምሕደራን ኣብዚ ጽንኵር እዋን ናይ ር.ሊ.ጳ. ቅርበት ንኽምስክሩ ምብጻሕ ኣካይዶም ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝተባርከ መቑጸርያ ከምዝዓደሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምዉቕ ሰላምታ አቕርበልኵም፡ ኣብቲ ተካይድዎ ዘለዅም ጸረ ኮቪድ 19 ቃልሲ ንበይንዅም ኣይኰንኩምን!” ነዚ ዝበሉ ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ምዕባለ ኣገልግሎት ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብጹዕ ካርዲናል ፐተር ቱርክሶን ሮማ ኣብ ዝርከብ ቤት ሕክምና ጀመሊ ኣብ ዘካይድዎ ምብጻሕ ምስ ናይቲ ቤተ ሕክምና ሓኻይምን ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕናን ብጠቕላላ ሰራሕተይናታትን ተራኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ከምዝኾነን፡ ብጹዕነቶም ኣብቲ ብዋና ጸሓፊኦም ብጹዕ ኣቡነ ሰጉንድ ተኻዶ ሙኞዝን ኣባ ኒኮላ ሪካርዲን ተሰንዮም ኣብ ዘካይድዎ ምብጻሕ፥ ናይ ቤተ ክርስቲያን ድጋፍን ጸሎትን ዘረጋግግጽ ብፍላይ ኣብዚ ጽንኩር ኣካላውን መንፈሳውን ፈተና ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ከምዘይፍለዮም ዘረጋግጽ ብቕዱስ ኣቦና ዝተባርከ መቝጸርያ ንዀሎም ናይቲ ቤት ሕክምና ኣካላት ከምዝለገሱ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ብጹዕ ካርዲናል ቱርክሶን ድሕሪ ዘካየድዎ ምብጻሕ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ከምቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብልዎ ኣብዚ ናይ ፈተና እዋን ንዝሳቐዩ ቀረባ ብምዃን ምድጋፍን ምጽላይን የድሊ፡ ስለዚ ነዚ ንምርግጋጽን ናይ ቅዱስ ኣቦናን ናይ መላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ቅርበትን ጸሎትን ንምርግጋጽ ዘካይድዎ ምብጻሕ ምዃኑ ሓቢሮም፡ እቲ ቤት ሕክምና ኣብዚ ለብዒ ለበዳ ኮቪድ 19 ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፥ በዚ ሓድሽ ሕማም ንዝልከፉ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዝህበሉ ናይ ገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ኣብ ጀመሊ ካብቲ ናይ ካልኦት ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና መውሃቢ ዝተፈልየ ቦታ ዘለዎ እዩ፡ እዚ እቲ ሕማም ንኸይሰፍሕ ዝድግፍ እዩ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ጀመሊ ቤት ሕክምና ዝህቦ ዘሎ ኣገልግሎት ዝነኣድ እዩ ኢሎም።
ንሓኻይምን ሰብ ሞያ ክንክን ንጥዕናን ቤት ሕክምና ጀመሊን ንኣባላት ቤት ምሕደራን ብጠቕላላ ምስ ኵሎም ኣብቲ ቤት ሕክምና ምስ ዝዓዩ ብምርኻቦም ሓጐስ ከምእተሰመዖም ዝገለጹ ብጹዕነቶም ኣስዒቦም፥ እቲ ቤት ሕክምና ኣብ ዝህቦ ኣገልግሎት ድጋፍ ቤተ ክርስቲያን ሎሚ ከም ቀደም ከምዘረጋገጹን፡ ኣብ ጀመሊ ኣብ ጸረ ቃልሲ ኮቪድ 19 ዝዓይዩ በዚ ሕማም’ዚ ንዝተጠቕዑ ዝኣልይ ብ15 ጉጅ ሓኻይም ዝቖመ ጉጅለ ከምዘሎን ነዚ ሕማም ንምብዳህ ኣብ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ስንድው ዝዀነ ቤት ሕክምና እዩ፥ ብኮቪድ 19 ዝተጠቕዑ ህሙማን ካብ ካልኦት ህሙማን ምፍላይ እቲ ሕማም ንኸይሰፍሕ ይድግፍ፡ ስለዚ ጀመሊ ነቲ ሕማም ንምብዳህ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ዝነኣድ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


c: text/html

text:
ብፖሓኤ ዝተዳለወ ጽንብል ባሕቲ መስከረም ተኻይዱ2021-09-05 08:58:10 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 245 times
- font size decrease font size increase font size
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ዘዳለዎ መበል 60 ዓመት ዝኽሪ እቲ ብመሪሕነት ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ባሕቲ መስከረም 1961 ዝተበሰረ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ: ብ4 መስከረም 2021 ብናይ ዙም መራኸቢ ተጸንቢሉ። ኣብቲ ብኣሕዋት ኣድያም ተፈራን እስማዒል ገበይታን ዝተመርሐን ንሓያሎ ሰዓታት ዝቐጸለን ጽንብል ኣባላት እተን ውድባትን ካለኦት ኤርትራውያንን ተሳቲፈምዎ። ኣብ መኽፈቲ እዚ ጽንብል ኣቦመንበር ኣወሃሃዲት ኣካል ፖሓኤ ዶ/ር መሓመድ በሺር መእተዊ ቃል ኣስሚዑ። ዶ/ር መሓመድ በሽር ኣብቲ ዘስመዖ ቃል፡ ታሪኻዊ ኣጀማምራ እቲ ብረታዊ ቃልሲ፡ ጽንዓትን ጀግንነትን ናይቶም ጀመርትን ኣብዚ እዋንዚ ብሰንኪ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ለኣላዉነት ሃገርናን ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደጋን ዝጽበየና ዘሎ ቃልስን ዝምልከት ጠቒሱ።
ድሕርቲ መኽፈቲ ቃል ኣቦ መንበር ኣዋሃሃዲት ኣካል ፖሓኤ፡ ኣቦመንበራት ናይተን ኣባላት ፖሓኤ ዝኾና ግንባራትን ውድባትን ሰልፍን መደረታት ኣስሚዖም። ብዘይካዚ ንገዳይም ተቓለስቲ፡ ደቂ ኣንስትዮን ንመንእሰያትን እውን ብቕደም ሰዓብ ነዚ ታሪኻዊ ዕለት ዝምልከት ቃላቶም ኣስሚዖም። በቶም ነቲ በዓል ኣመሊቶም መገለጺታት ዘስምዑ ኣሓትን ኣሕዋትን ቆላሕታ ካብ ዝተዋህቦም ነጥብታት እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎም። ኤርትራውያን ብረታዊ ቃልሲ ከካይዱ ዘገደዶም ኩነታት፡ ትብዓትን ጽንዓት ናይቶም ውሑዳት ክንሶም ከም ዝበዝሑን ከምዝሕይሉን ኣሚኖም ብረታዊ ቃልሲ ዘበሰሩ ሓርበኛታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ብረታዊ ቃልሲ ዝኸፈሎ ሰፍ ዘይብል ኩለንተናዊ ዋጋን ዘመዝገቦም ዓወታትን ብኹሎም መደርቲ ተንጸባሪቖም።
እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ብመሪሕነት ጅግና ስዉእ ሓድም እድሪስ ዓዋተ ብውሑዳት ሰባትን ዝኣረገ ዘመናዊ ዘይኮነ ዕጥቅን ዝተጀመረ፡ ደሓር ግና ኣሸሓት ዝሰዓብዎን ካብ ጸላእቱ ብረት ሰሊቡ ዝዓጠቐን ቃልሲ፡ ቀዳማይ ምዕራፉ ብምርግጋጽ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ከም ዝተዛዘመ ብዝተፈላለዩ መልከዓት ተገሊጹ። እንተኾነ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪቲ ሕድሪ ህዝቢ ጠሊሙ ኣብ ስልጣን ዝተኾየጠ ጉጅለ ህግደፍ እቲ ዓወት ተኾሊፉ ሎሚ ህዝብና ኣብ ጸልማት፡ ልኡላውነት ሃገርና ከኣ፡ ኣብ ሓደጋ ምህላዎም ካልእ በቶም ቃል ዘስምዑ ቆላሕታ ዝተዋህቦ ዛዕባ ነይሩ። ምስዚ ብዝተሓሕዘ ኣብዚ እዋንዚ እውን ካልእ ነዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ ዝምጥን ዓዋተ የድልየና ከም ዘሎ ኣብቲ መደረታት ዝተጠቕሰ ክኸውን እንከሎ፡ ቀዳማይ ናይዚ እዋንዚ ናይ ሓባር ዕላማና ምውጋድ ወጻዒ ጉጅለ ህግደፍ ክኸውን ከምዝግበኦን ነዚ ንምዕዋት ሓቢርካ ካብ ምቅላስ መተካእታ ከም ዘየለን ከኣ ካልእ መደርቲ ዘስመርሉ ነይሩ።
ኣብ መንጎ መንጎ ናይቲ መደረታት ከኣ ንባሕቲ መስከረም ዝምልከቱ ግጥምታትን ሰውራዊ መዛሙር ብትግርኛን ዓረብን ቀሪቦም።
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ቅድሚ ሕጂ እውን ን20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ብዝምልከት ዕዉት ናይ ሓባር መድረኽ ኣዳልዩ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። ዝኽሪ በዓል ሓደ መስከረም 2021 እውን ከምዝሓለፈ ብዓወት ተዛዚሙ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ምክንኻን ኣረጋውያን (Äldreomsorg)
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 7 2019
ሓደ ሰብ ምስ ኣረገ ዝበዝሕ ግዜ ንግብራውያን ነገራት መዓልታዊ ሂወት ሓገዝ የድልዮ እዩ። ኣብ ሽወደን ደገፍን ሓገዝን ዘድልዮም ኣረጋውያን ካብ ሕብረተሰብ ድልየቶም ክረኽቡ ብመንጽር ሕጊ መሰል ኣለዎም።
ሓልዮት ኣረጋውያን (äldreomsorgen) መጠን ክሕጉዙኻ ዝኽእሉ ኣብ ኣበየናይ ኮሙን ትቕመጥ ይምርኮስ።
ሓልዮት ኣረጋውያን ኣብ ገዛእ ገዝኦም ከምኡ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መንበሪ ኣረጋውያን(Äldreboenden) ሓገዝ ክህቡ ይኽእሉ።
ሞት ምስ ዘጋጥም
ምማት ምዕራፍ(ኣቭሊዳ፡ avlida) እውን ይበሃል እዩ። ሓደ ኣረጊት ሰብ ኣብ ገዛ እንተዓሪፉ ምስ ሰራሕተኛ ክንክን ጥዕና ተራኸብ። ሓደ ሓደ ግዜ ንሬሳ ናብ ሕክምና ናብ መብርሂ ምኽንያት ሞት ዝህብ ዶክቶር ይወስዱ እዮም። ፍሉይ ድልየት እንተኣለካ፣ ንኣብነት ካብ ሃይማኖት ዝተበገሰ፣ ምስ ሰራሕተኛ ክንክን ጥዕን ክትዘራረብ ይግብኣካ እዩ።
ብሂወት ናይ ዝተረፎ ሓባር
ቐረባኻ ሰብ ብሞት ክትስእን ኣዝዩ ፈታኒ ክኽውን ይኽእል እዩ፣ ነቲ ሓዘን ንክትኣሊን ነቶም ግብራውያን ሕቶታትን ሓገዝን ደገፍን ከድልየካ ይኽእል እዩ። ሓባር ብሂወት ንዝተረፉ (Efterlevandeguiden)፡ ቐረባኻ ምስ ዝሞተካ ንዘድልዩኻ ኣገደስቲ ነገራት ዝእክብ ዘይጽግዕተኛ መርበብ ሓበሬታ እዩ።
ደገፍ ብሂወት ንዝተረፉ
ምስ ዝዓረፈ ሰብ ሓባራዊ ቑጠባ እንተጸኒሑካ ቑጠባዊ ኩነታትካ ይቕየር። ንቑጠባኻ ክትምድብን ባጀት ክትገብርን ከድልየካ ይኽእል እዩ። ግና ቐረባኻ ምስ ሞተ ክትወሃቦ እትኽእል ቑጠባዊ ሓገዝ እውን ኣሎ እዩ።
ናይ ብሂወት ንዝተረፉ ጥሮታ(Efterlevandepension) ቐረባኻ ሰብ እንተሞይቱ ዝዕደል ቑጠባዊ ሓገዝ እዩ። ዕላማ ናይ ድሕሪ ሞት ጥሮታ እቲ መዋቲ ዝሕግዞ ዝነበረ ገለ ክፋል ንምሽፋን ተባሂሉ እዩ።
ውርሲ
ድሕሪ መዋቲ ህልው ገንዘብን ካልኦት ንብረታትን መን ከም ዝወርስ ኣብ ሕጊ ሽወደን ሰፊሩ ይርከብ፣ ናይ ውርሲ መሰል (arvsrätt) ድማ ይበሃል።


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ጣሊባን፣ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝጋባእ ዘሎ ስሩዕ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ክሳተፍ ሓቲቱ
Radio Erena: 23 September 2021 ብኣመሪካ ንዝድገፍ ዝነበረ መንግስቲ ኣፍጋኒስታን ብኵናት ስዒሩ ስልጣን ዝሓዘ ጣሊባን፣ ብ21 መስከረም ኣብ ዝተኸፍተ መበል 76 ስሩዕ ዋዕላ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ክሳተፍ ሓቲቱ [...]
‘ንህወሓት ብኵናት ምስዓር ዝከኣል ኣይመስለንን።’ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት
Radio Erena: 22 September 2021 ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ንህወሓት ብኵናት ምስዓር ዝከኣል ኣይመስለንን'ዩ ክብል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረሽ ገሊጹ። እቲ ዋና ጸሓፊ፣ ብኣጋጣሚ' [...]
‘ኢትዮጵያ፣ ብኵናትን ጥሜትን እትልለ ሃገር ኮይና ኣላ።’
Radio Erena: 22 September 2021 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ'ቲ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኵናት ኣስታት 13% ካብ ህዝባ ንሓደጋ ጥሜት ክቃላዕ ምዃኑ ፕሮግራም መግቢ ዓለም መጠንቀቕታ ዘርጊሑ ኣሎ። እቲ ኣካል ሕቡራት [...]
ሱዳን፣ ፈተነ ዕልዋ ተኻይዱ ክብል መሰጋገሪ መንግስቲ ገሊጹ
Radio Erena: 21 September 2021 ኣብ ሱዳን፣ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ከምዝተኻየደ ቴሌቪዥን እታ ሃገር ሓቢራ። እቲ ብሰሉስ 21 መስከረም ተኻይዱ ዝተባህለ ፈተነ ዕልዋ፣ ብደገፍቲ ስርዓት በሺር ዝተወሃሃደ ምዃ [...]
ኣብ ፈረንሳ፣ ክሕከም ዝቐነየ ፕረዚደንት ጂቡቲ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ
Radio Erena: 21 September 2021 ኣብ ፈረንሳ፣ ከተማ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል፣ ኣብ ሕክምና ዝቐነየ ፕረዚደንት ጂቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ብ19 መስከረም ናብ ሃገሩ ተመሊሱ። እቲ ፕረዚደንት፣ ናብ ሃገ [...]
ጂቡቲ ንላዕለዋይ ሓላፊ ስለያ ሶማል ኣሲራ ክብል ፕረዚደንት ሶማል ወቒሱ
Radio Erena: 20 September 2021 መንግስቲ ጂቡቲ፣ ንላዕለዋይ ሓላፊ ስለያ ሶማል ኣሲሩ ኣሎ ክብል ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓመድ ፋርማጆ ወቒሱ። ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሶማል፣ ብ17 መስከረም ኣብ ዝዘርግሖ መግ [...]
ሑቱ፣ ብስለያን ቅትለት ላዕለዎት ሓለፍቲ ‘ቲ ውድብን ንዝኸሰሶም ትሽዓተ ሰባት ብሞት ቀጺዑ
Radio Erena: 20 September 2021 ሓይልታት ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ ቅትለት ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ 'ቲ ውድብ ንምትሕብባር ኣብ ስለያ ተዋፊሮም ንዝበልዎም ትሽዓተ ሰባት ብሞት ቀጺዖም። እቶም ብቀዳም 18 መ [...]
ኣማል ክሉኒ (በዓልቲ ቤት ጆርጅ ክሉኒ) ኣብ ዘ ሄግ፣ ኣማኻሪት ኣኽባር ሕጊ ንጉዳይ ዳርፉር ኮይና
Radio Erena: 19 September 2021 ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ንጉዳይ ዳርፉር ክርእይ ዝተመዘዘ ኣኽባር ሕጊ፣ ንኣማል ክሉኒ ከም ላዕለወይቲ ኣማኻሪት መዚዙዋ። በዓልቲ ቤት ንህቡብ ኣመሪካዊ ተዋሳኣይ ጆርጅ ክ [...]
ሱዳን፣ ኢትዮጵያን ግብጺን፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተመርሐ ዘተ ኣጠቓቕማ ናይል ክቕጽላ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ተማሕጺኑ
Radio Erena: 17 September 2021 ሱዳን፣ ኢትዮጵያን ግብጽን፣ ብዛዕባ'ቲ ዘሰሓሕበን ዘሎ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ብዝምልከት፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተመርሐ ዘተ ክቕጽልኦ ቤት ምኽሪ ጸጥ [...]
ኣብ ኵናት ትግራይ ተሸሚማ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ካብ ሩስያ ኣጽዋር ንምርካብ ተቛምት ከምዘላ ተገሊጹ
Radio Erena: 15 September 2021 ኣብ ኵናት ትግራይ ተሸሚማ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ኣጽዋራትን ተተኮስትን ካብ ሩስያ ንምርካብ ተቛምት ከምዘላ ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ሓደ ካብ ዓበይቲ ማዕከናት ዜና-CNBC ገሊጹ። [...]


text:
ሰራዊት የመን፣ ንነዊሕ እዋን ኣብ ትሕቲ ጉጅለ ኣልቃዒዳ ዝጸንሐ ገጠራት ኣብያን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዘእተወ፣ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብምጥቃስ ጋልፍ ኒውስ ኣፍሊጡ።
እቲ ብናይ ስዑዲ ዓረብ ነፈርቲ ውግእ ዝተደገፈ ሰራዊት የመን ናብ ከተማ ኣል ማሕፋድ ንምእታዊ ኣብ ዘካየዶ መጥቃዕቲ ካብ ጉጅለ ኣልቃዒዳ ከቢድ ተቓውሞ ከምዘይገጠሞ’ዩ ዝግለጽ።
እዚ ብነፈርቲ ስዑዲን መሻርኽታ ሃገራት ዓረብን ተደጊፉ መጥቃዕቲ ዘካይድ ዘሎ ሰራዊት የመን፣ ነቶም ኣብ የመን ናይ ስልጣን ሃጓፍ ተጠቒሞም ክስስኑ ጀሚሮም ዘለዉ ጉጅለታት ኣልቃዒዳን ምስ ዳዒሽ ዝደናገጹ ጥሩፋት ጉጅለታትን ናይ ምጽራግ ስርሒት፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን እዩ ጀሚሩዎ።
ኣብቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ጉጅለ ኣልቃዒዳ ካብ ነፈርቲ ስዑዲ ከቢድ ዕንወት ብምስካሙ፣ ኣብ ዞባ ባይድሃ ዝርከብ ኣኽራናት ክሕባእ ተገዲዱ ከምዘሎ’ዮም ኣዘዝቲ ሰራዊት የመን ዝገልጹ።
ብኻልእ ወገን ዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ፣ ኣብ ዶብ ኣብ ልዕሊ እትርከብ ናይ ስዑዲ ከተማ ደብዳብ ኣካዪዶም።
በቲ ብሰሉስ ኣብ ከተማ ናጅራን ዝተኻየደ ናይ ተወንጫፊ ሮኬት ደብዳብ ሓደ ሰብ ከምዝሞተ ተገሊጹ።


text:
እዚ ሕቶ ከቢድ እዩ ክትምልሶ።
ሰባት ዝተፈላለየ መንገዲ ስለዝጥቀሙ።
ዝተፈላለዩ ሰባት ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ዝተፈላለየ ኣገባብ ይጥቀሙ።
ምስ ክዳንካ ሴክስ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ልዕሊ ክዳውንትኹም እንከለኹም ክትተናኸፉ ትኽእሉ ኢኹም።
እቲ ስረ ምናልባሽ ትፈትሖ።
ምናልባሽ እቲ ክዳን ንላዕሊ ከተደይቦ ትኽእል።
ወይ ውን ነሓድሕድኩም ክዳውንትኹም ከተውጽእዎ ትኽእሉ ኢኹም።
መጀመርያ ላዕለዋይ ክዳን ደሓር ስረ።
ወይ በንጻሩ።
ወይ መጀመርያ ትደራረዙ እሞ ደሓር ክዳውንትኹም ተውጽእዎ።
በብሪጋ ናብ ባኞ ብምኻድ ክዳውንትኹም ከተውጽእዎ ትኽእሉ።
ሰብ በብናቱ ደስ ዝብሎ ኣሎ።
ክልቴኹም ትሰማምዕሉ ክኸውን ጥራይ ኣለዎ።
ድሌታትኩም ክትፈልጥዎን ክትግንዘብዎን ኣገዳሲ እዩ።
ስለዚ ኣብዚ እዋን እንታይ ከም ትደልዩ ምፍላጥ ኣለኩም።
ነሓድሕድኩም ተዛረቡ እንታይ ከም ትደልዩ።
ክዳውንቲ ከተውጽእ እንተዘይደሊኻ
ክትነግራ ጥራይ እዩ ዘድልየካ።
ብመጀመርያ ክንብሎ ንደሊ:
ስምዒትኪ ሸለል ዝበሃል ኣይኮነን!
ዝኾነ ሰብ ክቐርበኪ የብሉን እንተ ደኣ ንስኺ ዘይትደልዪ ኮይንኪ።
ሓደ ሓደ እዋን ግና „ኣይደልይን ኢየ“ ምባል ይኸብደካ እዩ።
ምናልባሽ ነቲ መሓዛኺ ከም ሰብ ስለ ትፈትውዮ።
ምናልባሽ ኩሎም እቶም ካልኦት ጀምዓኹም ስለ ዝፈትውዎ።
ምናልባሽ ደስ ከም ዘይብለኪ ኣይርደኦን ይኸውን።
ክትዛረብዮ ግን ትኽእሊ ኢኺ:
ብጣዕሚ ትቐርበኒ ኣለኻ።
ክትገድፎ ትኽእል ዶ፧
ኣነ ኣፍተወኒን እዩ ከምኡ።
ነዚ ጠለብኪ ድማ ከኽብሮ ኣለዎ።
ሓገዝ እውን ክትደልዪ ትኽእሊ ኢኺ።
ምናልባሽ ሓንቲ መሓዛኺ ወይ ሓደ መሓዛኺ ምስኡ ኣብ ትዘራረብሉ እዋን ምሳኹም ከም ክህሉው ግበሪ።
እንተ ደኣ እቲ „ኣይደልን እየ“ ዝበልክዮ ዘይኣኽቢርዎ:
ትኣምንዮም ዓበይቲ ከይድኪ ተወከስዮም።
ወይ ከኣ ናብ ኣማኸርቲ ትካል ኪዲ።
ኣማኸርቲ ትካላቲ ኣብዚ ትረኽቢ: https://www.hilfeportal-missbrauch.de/nc/adressen/hilfe-in-ihrer-naehe/kartensuche.html?tx_nxshelpdesk_helpdesk%5binstitutionType%5d=21
ሓቅኺ ኣለኺ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ስምዒት ትኽክል ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ መሲሉኪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ይኹን ደኣምበር እቲ ስምዒትኪ ሸለል ክትብልዮ ኣይግባእን።
ጸገም ንኸየጋጥመኪ እንታይ ክትገብሪ ከም ትኽእሊ ጽቡቕ ጌርኪ ሕሰብሉ።
ምናልባት ክትሓትዮ ትኽእሊ ኢኺ:
ስለምንታይ ኢኻ ትከታተለኒ፧ ኢልኪ
ወይ ድማ:
እንታይ ኢዩ ጸገምካ፧
እዚ ትከታተለኒ ዘለኻ ፍጹም ባህ ኣይብለንን እዩ ዘሎ። ከተቋርጾ ይላበወካ!
ምናልባሽ ስለምንታይ ከም ዝከታተለኪ ይነግረኪ ይኸውን ወይ ድማ የቋርጾ ይኸውን።
ምናልባሽ ንወለድኺ ወይ ድማ ኣለይትኺ ከምዚ ኢልኪ ክትነግርዮም ትኽእሊ ኢኺ:
እዚ ወዲ የፍርሃኒ ኣሎ።
ይከታተለኒ እዩ።
እንታይ ተገበርኩ ይሓይሽ?
ኣየናይ እዩ ነዓኺ ዘዋጻእኪ የዕሙቕኪ ሕሰብሉ..
ምናልጻሽ እቲ ወዲ እንተደኣ ኣፈራሪሁኪ፡
ንክሕግዙኺ ዝኽእሉ ሰባት ብቕልጡፍ ንገርሉ።
እታ ኣላዪትኪ ስራሕ ኣለዋ።
እዚ ስርሓ ድማ ኣዋልድን ኣወዳትን ኣብ መንበሪኹም ምእላይ እዩ።
ንኹሎም ተቐማጦ ብሓደ ክትኣልዮም ይግባእ።
ምሕዝነት ምሳኺ ክበሃል እንከሎ:
ንዓኺ ብፉሉይ ትርእየኪ ከምስል ይኽእል።
ካብቶም ካልኦት ኣብሊጸ ይፈትዋ ክኸውን ይኽእል።
እዚ ድማ ኣብቲ መንበሪ ህውከት ክፈጥር ይኽእል እዩ።
ምናልባሽ ካልእ ሰብ:
እታ ኣላይት ፈላልያ ትርኢ ኢሉ ክሓስብ ይኽእል እዩ።
ምሕዝነት ብሓድ ሚዛን ክኸውን ኣለዎ።
ኣላይትኪ ግን ንዓኺ ዝኸውን ውሳኔ ክትውስን ኣለዋ።
እዚ ማለት ብማዕርነት ዝረአ ኣይኮነን።
ኣብ ጀርመን ከምዚ ዓይነት ምሕዝነት „ዘይሞያዊ“ ተባሂሉ ይግለጽ።
እዚ ማለት:
ስለዚ እዛ ኣላዪትኪ ሞያን ውልቃዊ ሂወትን ፈላልያ ክትርእዮ ይግባእ።
„Bitch“ ማለት ሓላፊት ከልቢ ማለት እዩ።
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ እዚ ቃል እዚ ንደቀንስትዮ እዩ ዝበሃል።
ሰቢ ከምዚ ኢሉ ንሓንቲ ጓል ክጻረፍ እንከሎ ምስ ብዙሓት የዕሩኽ ከም ትወጽእ ክዛረብ ስለ ዝደለየ እዩ።
ወይ ከኣ እታ ጓል ቅድሚ ሕጂ ስጋዊ ርክብ ከም ዝገበረት ክነግር።
ንሓንቲ ጓል ግን እዚ ጸርፊ ኣዝዩ ዘዋርድ ጸርፊ እዩ።
ሞግዚትካ ሓቁ ኣሎ። እዞም ቃላት እዚኦም ኣጸየፍቲ እዮም።
ካልኦት ኣዋልድ ዘናሽዉ ቃላት እውን መሊኦም ኣለዉ።
ኣወዳት እውን ብጸርፊ ይዋረዱ እዮም ሓደ ሓደ እዋን።
ንኣብነት „Schlappschwanz“ (ልኽሱስ መሸኒት) ተባሂሎም ይጽረፉ።
ሰብ ኣየናይ ቃላት ይጥቀም ኣገዳሲ ኣይኮነን።
እቲ ዝበልዎ የሕምመኪ እንተ ኮይኑ ግን ግቡእ ኣይኮነን።
ምስ ሰባት ብዛዕባ እዚ ምዝርራብ ጽቡቕ እዩ።
በዚኦም ቃላት ጌርካ ክብረት ሰብ ምቕንጣጥ ግን ቅኑዕ ኣይኮነን።
ስለዚ ይቕረ ክትብሊ ይግባእ።
ተግባራት ሓፍትኺ ትኽክል ኣይኮነን ትብሊ እንተ ኮይንኪ ምስኣ ተዘራረቢ።
ነሓድሕድክን ክትከባበራ ኣገዳሲ እዩ።
ነዚ ምትግባር ድማ ምዝርራብ የድሊ። ክሳብ ክንደይ ከም ተኽብርያ መግለጺ እውን እዩ።
ተመሳሰልቲ ብሂላት ብዙሓት ኣለዉ።
ንኣብነት: „ኣወዳት ኩሉ ግዜ ቀዳማይ ስጉምቲ ክወስዱ ኣለዎም“።
ወይ ድማ: „ኣዋልድ እንታይ ከም ዝደልያ ኣጸቢቐን ኣይፈልጣን እየን“።
መብዝሕትኡ ግዜ እዚ ብሂላት ሓቅነት የብሉን።
ሓደ ሓደ ግዜ ኣዋላድ ተቐላጢፈ ሕራይ ክብል የብለይን ኢለን ይሓስባ እየን።
ምኽንያቱ እቲ ወዲ ብዛዕባይ ሕማቕ ከይሓስብ ኢለን ስለ ዝፈርሃ።
ይኹን ደኣምበር ጓል ኣይፋል እንተ ኢላ ኣይፋል እዩ።
ምሳኻ ገና ርግጸኛ ኣይኮነትን ዘላ ማለት እዩ።
ዋላ እውን ኣብ እዋን ምልላይ ኩነታት ዘይንጹር ወይ ዘይብሩህ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ዝኾነ ሰብ „ሕራይ“ ድዩስ „ኣይፋል“ ማለቱ እዩ ንምፍላጥ ኩሉ ግዜ ቀሊል ኣይኮነን።
እዚ ምስ ምልላይ (ምቅጣብ) ዝተሓሓዝ ኩነታት ስለ ዝኾነ መሳጢ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መስተውዓሊ ክትከውን ግን ኣለካ።
እንተዘይኮኑ ግን ነታ ሰብ እውን ከይተረዳኣካ ክትብድላ ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ ኣይፋል እንተበለት እውን ግቡእ ክብራ ክትህባ ኣለካ።
ስጋዊ ርክብ ንምፍጻም ንሰብ ከተድዕሶ ወይ ከተርግጾ ኣይግበኣን እዩ።
ኣዋልድ ኮና ኣወዳት ብስነስርዓት ክተሓዙ ይደልዩ እዮም።
ርግጸኛ እንተዘይኮይንካ ሕተት።
ብዙሓት ኣዋልድ ከምዚ ምስ ትገብር ጽቡቕ ይረኽብኦ!
ተወሰኽቲ ሓበሬታታት ንኣብነት ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል: http://www.echt-krass.info/trial_error.html
የዕሩኽትኻ ዝበሉዃ ገሊኡ ጥራይ እዩ ሓቅነት ዘለዎ።
ሰብ ምፍቃር ተኸልኪሉ ኣይፈልጥን እዩ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ ግን ገደብ ኣለዎ።
ኣላዪትካ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክትፍጽም ወይ ክትስዕመካ ኣይፍቀዳን እዩ።
ምኽንያቱ ንስኻ „ክንክን ዘድልየካን“ ኣብኣ ስለ ትምርኮስን።
ንዓኻ ዝከናኸን ሰብ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ፍቑድ ኣይኮነን።
ዋላ እውን ንስኻ እንተደለኻ።
ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
እንተደኣ ኣላይትካ ዘይኮና ግን ካልእ ኣርእስቲ እዩ።
እዚ ብሕጊ ኩልኩል ኣይኮነን።
ክትፈልጦ ዘለካ ግን:
እቲ ዝምድና ብናይ ክልቴኹም ድሌት ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ እውን ብናይ ክልቴኹም ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ።
ስለዚ ክልቴኹም ዝደለኹሞ ነገር እንተኮይኑ ቅቡል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ግን እቲ ትደልዮ ነገር ኣጸቢቕካ ንምፍላጥ ኣሸጋሪ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ንሰብ ከተሐጉስ ኢልካ ውን ነገራት ትኣትዎ።
ከምዚ ምስ ዝኸውን ከይደለኻ ትፍጽም ኣለካ ማለት እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እዚ ነገራት ፈላሊኻ ክትርእዮ ኣሸጋሪ እዩ።
ምናልባሽ እውን ምስ ሰብ ብዛዕባ እዚ እንተተዛራረብካ ወይ ምኽሪ እንተ ረኸብካ ጠቓሚ እዩ።
ምናልባት ንሱ ይሓዝን ይኸውን
እስኺ ውን ትድንግጽሉ እኾኒ።
ዋላ ውን መሓዙት ክትኮኑ ትኽእሉ ኢኹም።
ይኹን ደኣምበር ቕንዕና ክህልወኪ ኣለዎ።
ብጋህሪ ክትዛረቢ ኣለኪ
„ኣየፍቅረካን ኢየ“ በሊ
ሓደ ሓደ እዋን ውን ስምዒትኪ ክቕየር ይኽእል እዩ።
ምናልባት ኣብ መጀመርያ ኣፍቂርኪ ኔርኪ ትኾኒ
ሕጂ ግን ፍቕርኺ ወጺልኪ ይኸውን።
እዚ ውን ንቡር እዩ።
ክትገብርዮ ዘይትደሊ ነገር ምግባር ኣየድልየኪን ኢዩ።
እቲ ዓርክኺ ውን ይሓርቕ ወይ ይሓዝን ይኸውን
ይኹን ደኣምበር ውሳኔኺ ከኽብር ናይ ግድን እዩ።
ስምዒትኪ ከም ዝተቐየረ ክቕበሎ ኣለዎ።
ስምዒት ወድ ሰብ ከተገድዶ ኣይከኣልን እዩ።
እታ ተለፎን ምስ ሃበኪ ተሓጒስኪ ትኮኒ።
ስለቲ ህያብ ውን ኣመስጊንኪዮ ትኾኒ።
ህያብ ግን ንኻልእ ተግባር ዘገድደኪ ነገር ኣይኮነን።
ህያብ ማለት ንሓደ ከሐግሶ ትህቦ ማለት እዩ።
ሓጎስኪ ከተርእይዮ ተትኽእሊ ንባሊጋኺ ጽቡቕ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ብህያብ ኣይትሕጎስን ኢኺ።
ምናልባት ኣይተድልየክን ትኸውን ወይ ከምታ ትደልያ ኣይትኸውንን ወይ ደስ ኣይትብለክን ትኸውን።
ይኹን ደኣምበር ምምስጋኑ ጽቡው እዩ።
እቲ ዝህበኪ ሰብ ንጽቡቕኪ ኢሉ እዩ።
እቲ ምሕቋፍን ምስዓምን ምስቲ ህያብ ወላሓንቲ ዘተሓሕዝ የብሉን።
ኣይፈቱን እየ ምባል ውን ትኽክል እዩ።
ከምዚ በሊ፡ ይፈትወካ ኢየ ከም ሰብ
ምሕቋፍን ምስዓምን ግን ኣይፈቱን እየ።
በጃኻ ተረዳኣኒ። እዚ ኣገዳሲ እዩ ነዓይ።
ባሊጋኺ ውን እዚ ክርደኦን ከኽብሮን እዩ ዘለዎ።
ከምኡ እንተ ዘይገይሩ ግን ካብ ካልኦት ዓበይቲ ሰባት ሓገዝ ድለዪ።


text:
ጥቅምቲ 12 1492 ክሪስተፈር ኮሎምበስ ዝመርሐን ሰለስተ መራኽብ ስፔይን ሎሚ በሃማስ እናተባህለ ኣብ ዝፅዋዕ ደሴት ዓረፋ ። እቲ ዕለት ዓለም ዝቀ፟የረ ዝዓበየ ንግዳዊ ምልውዋጥ መግቢ፣ እንሰሳት ፣ሰባትን ሕማምን ክጋፍሕሉ ዝጀመረ፤ ነቲ ሎሚ ንግዳዊ ርክብ ኮሎምቢያን እናተባህለ ዝፅዋዕ መሰረት ዝኾነ እዩ ። ነዚ መበገሲ ገይሩ እዩ ድማ ኣብ ኣሜሪካ በቢዓመቱ መዓልቲ ኮሎምበስ እናተባህለ ዝኽበር ።ከምኡእውን 1492 ኣብ መብዛሕትኦም ተመራመርቲ ዘመናዊ ታሪኽ ዓለም ዝዓበየ ቦታ ተዋሂቡዋ ዝርከብ ።
ኣብ 1492 ዝነብረ በዝሒ ህዝቢ 4 ዕፅፊ ዝዓበየ ኮይኑ ፤ ኣብ 1650 ስጋብ 1850 ኣብ ዝነበረ እዋን ግን ብዕፅፊ ወሲኹ ነይሩ ። ንምኽንያት ወሰኽ ህዝቢ ዝጥቀሱ ብዙሓት ምኽንያታት እንተሃለዉ እኳ ብኡኡ ልኽዕ መጠን ቀረብ መግቢ ምውሳኽን ምምሕያሹን ግድን ነበረ ። እቶም ዝተለምዱ መግቢታት ደቀባት ኣሜሪካ ከምዘለዉ ኾይኖም ከም ድንች ፣ ዕፉን (መሸላ ባሕሪ) ፣ ኮሚደረ ፣ ኦቾለኒ ፣ ማኒዮክ ፣ ኣናንስ ፣ በርበረን ፀሊም ዓተርን ዝበሉ ተወሰኽቲ መግብታት ምትእታው ግድን ኮነ ።
ብፍላይ ድንሽ ነቶም ድኻታት ህዝቢታት ማእኸላይን ሰሜን ኣውሮፓ ኣዝዩ ተደላይ መግቦም ነበረ ። ዕፉንን ማንዮክን ኣብ መበል 16 ክፍለ ዘመን ነይሩ ናብ ኣፍሪካ ዝተኣታተወ ዳርጋ ንኹሎም ባህላዊ መግብታት እታ ኣህጉርእውን ተኪኡዎ ነበረ ። ኣብ ቻይናእውን ምትእትታው ሓደሽቲ መግብታት ዓለም ብፍላይ ዕፉን ፣ ድንሽን ኦቾሎኒን ዝያዳ ተቀ፟ባልነት ካብ ምርካቦም ንላዕሊ ካብ 1500 ስጋብ 1650 ኣብ ዝነበረ እዋን ንወሰኽ በዝሒ ህዝቢ ምኽንያት ኮይኑ እዩ ።
ንግዳዊ ርክብ ኮለምቢያን ዓለምለኻዊ ሓዱሽ መግቢ ናብ ኩሉ ኩርናዕ ዓለም ክላለ ዝገበረ ነበረ ። ቅድሚ 1492 ፍረ ኣራንሺ ኣብ ግሎሪዳ ኣይፍለጥን ነይሩ ፣ ሙዝ ኣብ ኢኳዶር ኣይነበረን፣ ፍረምረ ፓፕሪካ ኣብሃንጋሪ ኣይፍለጥን ነይሩ ። ድሕሪ እቲ ንግዳዊ ርክባት ምፍጣሩ ኮሚደረ ናብ ጣልያን ፣ ቡን ናብ ኮሎምብያን ኢንዶኒዥያ ፣ ኣናናስ ምስ ሃዋይ ፣ ቀፅሊ ጎማ ናብ ኣፍሪካ ፣ በርበርአዊ ቅመማ ቅመም ንታይላንድ ፣ቻይናን ህንድን ከምኡእውን ቸኮሌት ንስዊዘርላንድ ዘላለየ ነይሩ ።
ምዕራፍ እተን ሰለስተ መራኽብ ስፔይን ኣብ ደሴት በሃማስ ኣብ ታሪክ ተራእዩ ዘይፈልጥ ለውጢ ኣምፂኡ እዩ ። ሓዳሽ ኣህጉር ካብ ምርካብ ወፃኢ ኣንፈት መፃኢ ህይወት ደቂ ሰባት ዝቀ፟የደ ፣ ኣብ ንፍቀ ክቢ ዓለም ርክባት ክፍጠሩ ፣ ንግዳዊ ፣ ሓሳባዊን ፍሕፍሓት ኣብ ሞንጎ ባህላዊ ልምድታት ክፍጠሩ ዘፍቀደ ብሙዃኑ እዩ ። 1492ህዝቢ ብደረጃ ዓለም ብሓደ ክዓስለሉ ዝጀመረ ዓመት እዩ ።


text:
ምቕያር ባጤራን ምድራት ምንቅስቓስ ጥረ ገንዘብን
1- ቀንዲ ዕላማታት ምቕያር ባጤራን ምድራት ምንቅስቓስ ጥረ ገንዘብን፦
1.1 ብጥረ ገንዘብ ዚግበር ወጻኢታት ምጉዳልን ትውጊታት ብባንካዊ መሳለጥያታት ከምዝኸውን ምግባርን፡ እቲ ዕላማ ብጥረ ገንዘብ ዝግበር ትውጊታት ንምድራት’ምበር፡ ንግዳዊ ይኹን ውልቃዊ ንጥፈታት ንምድራት ኣይኮነን። ብቸክን ካልእ ባንካዊ መሳለጥያታትን ዝግበር ትውጊታት ዝኾነ ገደብ የብሉን።
1.2 ኩሎም ብጥረ ገንዘብ ይኹን ብሰነዳት ዚግበሩ ትውጊታት፡ ሕጋውን መንግስታውን ግዴታታት ዘማልኡ ምዃኖም ምርግጋጽ።
2.ብቸክን ባንካዊ መሳለጥያታትን (ካብ ሕሳብ ናብ ሕሳብ ምስግጋር) ዝግበሩ ትውጊታት፦
2.1 ቅድሚ ሕጂ’ውን ከምዝተሓበረ፡ ብዝተኻእለ መጠን ኩሉ ትውጊታት ብቸክን ካልእ ባንካዊ መሳለጥያታትን ክፍጸም’ዩ።
2.2 ዝኾነ ክፍሊት ብቸክ ክግበር ሕጋዊ’ዩ። ዝኾነ ትካል ወይ ውልቀሰብ ምቕያር ባጤራን ምድራት ምንቅስቓስ ጥረ ገንዘብን ዝኾነ መጠን ገንዘብ ብቸክ ክኸፍል መሰሉ’ዩ።
2.3 ዝኾነ ካብ ናቕፋ 3 ሽሕ ንላዕሊ ዝግበር ትውጊት ብቸክ ወይ ብባንክ ጥራይ ይኸውን።
2.4 እዞም ዝስዕቡ ብመንግስታዊ ትካላት ዝወሃቡ ኣገልግሎታትን ቀረባትን ብቸክ ወይ ብባንካዊ ምስግጋር ዝፍጸሙ ይኾኑ፦
• ሚኒስትሪ ፋይናንስ – ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገርን ክፍሊ ጉምሩክን
• ቴለኮሙኒከሽን፡
• ቀረብ ኤለክትሪክ፡
• ቀረብ ማይ፡
• ኢንሹራንስ
• ክራይ ገዛ
• ድኳናት ሕድሪ
• ካልኦት ብሚኒስትሪታትን ኣካላት መንግስትን ንዝወሃቡ ኣገልግሎታትን ቀረባትን ዝግበር ክፍሊታት።
3. ብቸክ ንምስራሕ ዝግበር ምዕንቃፍ ዘኸትሎ ሓያል ናይ መቕጻዕቲ ስጉምቲ፦
• ክፍሊት ብቸክ ምቕባል ዝኣበየ፡
• ንሓደ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ብቸክን ብጥረን ነንበይኑ ዋጋ ዝሃበ፡
• ኣብ ባንክ ሕሳቡ ሚዛን ዘይብሉ ቸክ ጽሒፉ ዝሃበ፡
ብመንግስትን ባንክታትን ተሪር ስጉምትታት – ከቢድ ገንዘባውን ክሳብ ማእሰርትን ምስራዝ ናይ ንግዲ ፍቓድን ዝበጽሕ – መቕጻዕቲ የስዕብ።
4. ከም ንቡር፡ ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት፡ ኩሉ ገንዘባዊ ኣታዊታት ኣብ ባንክ ብምእታው፡ ዘድልየካ ከኣ ካብ ባንክ ብምስሓብ ክካየድ’ዩ ዝግባእ። እዚ ስለዝኾነ፡ ካብ ባንክታት ወጻኢ፡ ትካላት ይኹኑ ውልቀ-ሰባት ዘይምኽኑይ ብዝሒ ጥረ-ገንዘብ ሒዞም ምስ ዝርከቡ ብሕጊ ተሓተትቲ’ዮም።
5. ኩሉ ምሽርራፍ ባጤራ ወጻኢ ናብ ናቕፋ ብሕጋውያን ፊናንስያውያን ትካላት ጥራይ ይፍጸም። ካብዚ ወጻኢ ዝካየድ ምሽርራፍ ብሕጊ ከቢድ መቕጻዕቲ ዘስዕብ’ዩ።
ሃገራዊ ባንክ ኤርትራ
10-02-2016


text:
Radio Erena: 02 March 2017
ሱዳን ብክሲ ስለያ ኣሲራቶ ዝጸንሐት ዜጋ ቸክ ሪፖብሊክ ናጻ ከምዝፈወነቶ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቸክ ሪፖብሊክ ኣፍሊጡ።
እቲ ፐትር ጃሰክ ዝተባህለ ወጻእተኛ፣ ናብ ሱዳን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብምእታዉን ብስለያን ተኸሲሱ’ዩ ኣብ ታሕሳስ 2015 ተኣሲሩ።
ቤት ፍርዲ ሱዳን፣ ነቲ ዜጋ ቸክ ሪፖብሊክ ዝኾነ ውልቀሰብ ብዝቐረበሉ ዝተፈላለየ ክስስታት ገበነኛ ኮይኑ ከምዝረኸቦ ብምርግጋጽ ን20 ዓመታት ክእሰር ወሲንሉ።
ይኹን’ምበር፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቸክ ሪፖብሊክ ሉቦሚር ዛኦራለክ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሱዳን ናይ ስራሕ ምብጻሕ ድሕሪ ምፍጻሙ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ነቲ እሱር ምሕረት ከምዝገበረሉ ሚኒስተር ጉዳያት ወጽኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዶር ኣረጋጊጹ።
ፐትር ጃሰክ፣ ኣብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ ክርስትና ይፍጸም’ዩ ንዝበሎ ግፍዕታት ብፊልም ንምስናድ ናብ ሱዳን ከምዝኣተወ’ዩ ዝንገረሉ።
ሰበ ስልጣን ቸክ ሪፖብሊክ እቲ ኣዳላዊ ፊልም ዝኾነ ዜግኦም ናብ ሱዳን ዝኣተወሉ ምኽንያት፣ ንኣመንቲ ክርስትና ንምሕጋዝ ምዃኑ’ዮም ዝገልጹ።


text:
Radio Erena: 15 March 2019
ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኤርትራዊ ስደተኛ፣ ሓደ ሚልዮን ሽክል (ባጤራ እታ ሃገር) ከምዝተዓወተ ሓንቲ መደበር ቴሌቪዥን ካብ ቴልኣቪቭ ገሊጻ።
እቲ ስሙ ዘይጠቕሰቶ ኤርትራዊ፣ ኣብቲ ሎተሪ ዝሽየጠሉ ኪዮስክ ሓጎሱ እናገለጸን ምስ ኣብቲ ቦታ ምስ ዝነበሩ ሰባት እናተሰዓዓመን ዘርኢ ቪድዮ’ውን ኣቕሪባ።
እቲ ብሰሉስ 12 መጋቢት ዝተዓወቶ መጠን ገንዘብ ብዶላር ክሽረፍ እንከሎ ኣስታት ርብዒ ሚልዮን ወይ 250 ሽሕ ዶላር’ዩ ዝበጽሕ።
ነቲ ሎተሪ ዝሸጠ ወናኒ ኪዮስክ ሚካኤል ጋሊሎቭ፣ እቲ ኤርትራዊ ዝሓኸኮ ሎተሪ ከምዝተዓወተ ምስ ርኣየ ክኣምን ኣይከኣለን ኢሉ።
“ኩልና ኣብቲ ክዮስክ ዝነበርና ሰባት ተገሪምና።” ክብል’ውን ንዝነበረ ናይ ሓጎስ ኩነታት ገሊጹ።
ኣብ እስራኤል መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ልዕሊ 35 ሽሕ ስደተኛታት ሓተቲ ዑቕባን ከምዘለዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ መንግስቲ እስራኤል ካብታ ሃገር ክወጹ ብዝገብረሎም ዘሎ ጸቕጢ፣ ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ካብ ኣታዊታቱ 20 ሚእታዊት ብግዴታ ተቖሪጹ ኣብ ባንክ ክቕመጥ ከምዝወሰነ ይፍለጥ።
ኣብ ካልእ ዜና፣ ኣብ ቅድድም ጉያ እግሪ እትነጥፍ፣ ናዝሬት ዝተባህለት ኣብ እስራኤል እትቅመጥ ኤርትራዊ ስደተኛ፣ ኣብ ኣዘርባዥያን ከተማ ባኩ ኣብ ዝካየድ ፌስቲቫል ኦሎምፒክ መንእሰያት ኤውሮጳ፣ ንኮሚተ ኦሎምፒክ ኤውሮጳ ወኪላ ክትሳተፍ ተረቑሓ።
እታ ኣብ ንኡስ ዕድሚኣ፣ ምስ ስድርኣ ብከቢድ ናይ ስደት ጉኦዞ ናብ እስራኤል ዝኣተወት መንእሰይ፣ ኣብ ቴልኣቪቭ ምስ እትርከብ ለብ ብምጥርናፍ፣ ኣብ ኣስራኤል ኣብ ዝካየድ ቅድድም ጉያ እግሪ’ያ ትሳተፍ።
ሻምፕዮን ናይ ትሕቲ 16 ዓመት ክትከውን እኳ እንተበቅዐት፣ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብእትኽተሎ ፖሊስ፣ ነታ ሃገር ብምውካል ኣብ ኣህጉራዊ ቅድድማት ክትሳተፍ ዕድል ኣይረኸበትን።
እዛ ኤርትራዊት ስደተኛ፣ ኣብ ክረምቲ ኣብ ዝካየድ፣ ፌስቲቫል ኦሎምፒክ መንእሰያት ኤውሮጳ ንምስታፍ ምስ ሃገራዊት ጋንታ እስራኤል ሓቢራ ናብ ከተማ ባኩ ከተምርሕ እኳ እንተኾነት፣ ባንዴራ ኮሚተ ኦሎምፒክ ኤውሮጳ እናምበልበለት’ያ ኣብ ሃገር ኣብ ናይ ምቁራጽን ናይ 2 ስሕ ሜትሮን ቅድድም ጉያ እግሪ ክትወዳደር።
=======================


text:
Radio Erena: 02 August 2016
ኣብ ግብጺ፣ ዞባ ኣስዋን ኣብ ዝርከብ፣ ኣሸላል ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ተቐይደን ዝርከባ 39 ኤርትራውያን ደቂንስትዮ መግቢ ናይ ምሕሳም ኣድማ ከምዘካየዳ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ካይሮ ዝመደበሩ መንእሰያት ግንቦት 24 ዝተሰምየ ኤርትራዊ ምንቕስቃስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ፖሊስ ግብጺ ብዛዕባ ኩነታት እተን ደቂንስትዮ ከምዝተወከሶም ብምርግጋጽ፣ ንኽተሓበበርዎም ከምዝሓተቱ’ውን ጠቒሱ።
መንግስቲ ግብጺ ናብ ኤርትራ ክመልስ ንዘቕረበልን ሕቶ ብምንጻገን ኣብ ማእስርቲ ተቐይደን ዝርከባ እተን ደቂንስትዮ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዘን ንሓያሎ መዓልታት’የን መግቢ ናይ ምሕሳም ኣድማ ዘካይዳ ዘለዋ።
እተን ምስ ሱዳን ኣብ ዘዳውብ ዞባ ኣስዋን፣ ተኣሲረን ዝርከባ ደቂንስትዮ፣ ናብ ካይሮ ንምስጋር ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብታ ሃገር ድሕሪ ምእታወን’የን ተቐይደን።
ኣብቲ ዞባ ኣስዋን፣ ኣማኢት ኤርትራውያን ደቂተባዕትዮ’ውን ኣብ ካልእ ቤት ማእሰርቲ ተቐይዶም ከምዘለው እቲ ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝለኣኸ ምንቕስቓስ መንእሰያት 24 ግንቦት የመልክት።
ግብጺ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንዝኣተዉ ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ክትመልስ ወይ ከኣ ብፍቓዶም ናብ ኢትዮጵያ ክሰጋገሩ ከምዝጸንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ እዚ እቲ ናብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዝነበረ ምስግጋር፣ ኣብ ካይሮ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ከም ናይ ቀደሙ ይስርሓሉ ከምዘየሎ ይንገር።
ስእሊ፣ ፈረጀት ኣርካይቭ
========================


text:
ኣገልግሎት ምኽሪ ብኸመይ'ዩ ዝወሃብን ዝርከብን?
ሕቶ ወይ ጸገም ኣለኩም ድዩ? መልስን ምኽርን የድልየኩም ድዩ? ኣብ ምኽሪ ዝወሃበሉ ኣገልግሎት ዝሕግዙኹም ሰባት ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። እዞም ኣማኸርቲ እዚኦም ንሕቶኹም ዝኸውን መልሲ ዘለዎም ወይ ክኣ ሓገዝ ኣበይ ክትረኽቡ ከም እትኽእሉ ዝፈልጡ’ዮም።
ናብ ምኽሪ ዝወሃበሉ ቦታ ንበይንኹም ክትከዱ ኣይትደልዩን ትኾኑ? ከም’ዚ እንተኾይን፡ ንብዓልቲ ቤትኩም ወይ ንብዓል ቤትክን፡ ንሓደ ወይ ንሓንቲ ዓርከ መሓዛ ወይ ንኻልእ ሰብ ተማልእዋ/ተማልእዎ ኢኹም። ኣብ ብዙሓት ኣገልሎት ምኽሪ ዝህባ፡ ተሌፎን ክትድዉልለን'ውን ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ ተሌፎን ድማ እቶም ኣማኸርቲ ንሕቶታትኩም ክምልሰልኩም ዝካኣል’ዩ። ብኦንላይን (online) ኣብ ኢንተርነት'ውን ምኽሪ ይርከብ’ዩ፦ ሕቶኹም ብመገዲ ኢመይል (Email) ወይ ቻት (Chat) ክተቕርቡ ትኽእሉ።
ዝካየድ ምኽሪ ስም ዘይርቋሓሉ ስቱር’ዩ። እቶም ኣማኸርቲ ምሳኹም ብዛዕባ ሕቶታትኩምን ጸገማትኩምን ጥራይ’ዮም ዝዛረቡ። ብዛዕባ ዘካፈልክሞም ጸገማትን ሕቶታትን ድማ ንኻልእ ሰብ ክነግሩ ኣይፍቀድን’ዩ። እቶም ኣመኣኸርቲ ነጻን ጸግዒ ዘይብሎምን እዮም፦ ድሌቶም ንዓኹም ወይ ንዓኽን ምሕጋዝ ጥራይ’ዩ። ክትኣምንዎም ትኽእሉ እሙናት’እዮም። ስለ'ዚ ዘሰክፍ ኮነ ዘፍርሕ ፈጺሙ የብልኩምን። መብዛሕትኡ ጊዜ ብነጻ’ዩ ምኽሪ ዝወሃብ። ነቲ ዝግበረልሉም ሓገዝ ክትከፍልሉ ኣየድልን'ዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ ሽዑ ንሽዑ ካብ ኣማኸርቲ ሓገዝ ይርከብ’ዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ ግና ኣቐዲምኩም ቆጸራ ክትገብሩን ክትሕዙን ኣለኩም።
ንዓይ ዝኸውን ፍሉይ ኣገልግሎት ምኽሪ ኣሎ ዶ?
ንተሰዲዶም ዝመጹ ዝኸውን ፍሉይ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ዝህባ ኣለዋ፦ ተሰዲዶም ንዝመጹ ዓበይቲ ኣገልግሎት ምኽሪ ዝህብ Migrationsberatung für erwachsenen Zuwanderer (MBE) ዝበሃልን ተሰዲዶም ንዝመጹ መንእሰያት ዘማኽርን Jugendmigrationsdienst (JMD) ዝበሃል’ዮም። ስም ዘይርቋሓሉ ስቱራት ዝኾኑን ጸግዒ ወይ ሻርነት ዘይብሎምን ብነጻ ብዘይ ክፍሊት ምኽሪ ዝህቡን’ዮም። MBE ንዅሎም ዓበይቲ ስደተኛታት ዝሕግዝ ክኸውን እንከሎ፡ JMD ድማ ካብ 12 ክሳዕ 27 ዕድሜኦም ንዝኾኑ መንእሰያትን ንወለዶምን ዝድግፍ’ዩ። ኣብኡ ዘለዉ ኣማኸርቲ ከም'ቲ ልሙድ ብዙሓት ቋንቋታት ዝዛረቡ’ዮም። እቲ ኣማኻሪ ቛንቋኹም ክዛረብ ኣይክእልን ድዩ? ናይ ቋንቋ ጀርመን ክእለትኩም ገና እኹል ኣይኮነን ድዩ ? ከም'ዚ እንተኾይኑ፡ ንኽልቲኡ ቋንቋታት ዝዛረብ ተርጓማይ ክሕግዘኩም ይኽእል’ዩ።
ነቲ ኣማኻሪኸ እንታይ ክሓቶ እኽእል?
እቶም ንመንእሰያት ዘማኽሩ (JMD) ከምኡ'ውን ንዓበይቲ ዘማኽሩ (MBE) ንናብራ ጀርመን ዝምልከቱ ዘበሉ ሕቶታትን ጸገማትን ኣብ ምምላስን ፍታሕ ኣብ ምቕራብን ዝተሓጋገዝዙ’ዮም። ንኣብነት፦ በዚ ተዋሂቡኒ ዘሎ ቪዛ ኣብ ጀርመን ንኽንደይ ክጸንሕ ይፍቀደለይ? ኣብ ስድራ ቤተይ ጸገም እንተ'ጓኒፉኒ፡ ሓገዝ ኣበይ እረክብ? ቋንቋ ጀርመን ኣበይ ክምሃር እኽእል? መንበሪ ገዛ ኣበይ ክረክብ እኽእል? ኣብ ጀርመን ክሰርሕ እኽእል ዶ? ስራሕ ኣበይ ክረክብ እኽእል? ናይ ገንዘብ ጸገማት እንተ'ለኒ እንታይ ክገብር ኣለኒ? ምስ ዝሓምምከ እንታይ ክገብር ኣለኒ? እንተወሊደኸ መን'ዩ ዝሕግዘኒ? ፍቓድ መዘወሪ (ፓቴንቲ) ኣበይ'ዩ ዝወሃበኒ? እንታይ ዓይነት ቲኬት'ዩ ንባቡር ዘድሌኒ? ምስክር ወረቓቕተይ (ሰርቲፊከይት ናይ ትምህርቲ፡ ናይ ሞያይ ወዘተ.) ከመይ ጌረ ተፈላጥነትን ተቐባልነትን ከም ዝረክብ እገብር? ብፍላይ እቶም ንመንእሰያት ስደተኛታት ዘማኽሩ (JMD) ኣብ ስርዓተ ትምህርትን ሞያዊ ስልጠናን መንገዲ ንኽትረክብን ንኽትሕዝን ዘማኽሩን ዝተሓጋገዙን’ዮም።
ኣብ ጀርመን'የ ዘለኹ። ከመይ ጌረ ኣማኻሪ ክረክብ እኽእል?
ኣብ ጀርመን ኣቲኹም ኣለኹም? ኣማኻሪ ድማ ትደልዩ ኣለኹም? ኣብ Wichtige Adressen (ኣገዳሲ ዝኾነ ኣድራሻታት) ብምእታው፡ ንዓበይቲ ወይ ንመንእሰያት ስደተኛታት ኣገልግሎት ምኽሪ ዝህቡ፡ ኣብ ከባቢኹም ዝርከቡ MBE ወይ JMD ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። ኣድራሻታት ወይ ቍጽሪ ስልኪ ዝሓዘ ሓበሬታ ድማ ኣብ ሓደ ካርታ ክትሪእዎ ኢኹም።
ገና ኣብ ሃገረይ'የ ዘሎኹ። ንዓይ ዝኸውን ኣገልግሎት ምኽሪ ብኸመይ እረክብ?
ኣብ ጀርመን ገና ኣይኣቶኹምን። ኣብ'ቲ ዘለኽሞ ዄንኩም ግን ዘማኽረኩም ትደልዩ ኣሎኹም? ነዚ ዝምልከት ኣብ ስደተኛታት ዘተኰረ ኣገልግሎት ምኽሪ ዝህብ ኣብ ኢንተርነት ኣለኩም። ኣብ'ቲ Online-Beratung (ምኽሪ-ብኦንላይን) ዝብል ብምጥዋቕ፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ኢኹም።


text:
Radio Erena: 20 July 2018
ዶባት ብምቁራጽ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኢትዮጵያ ናይ ዝስደዱ ዘለዉ ብዝሒ ኤርትራውያን ካብቲ ዝነበሮ ከምዘይቀነሰ፣ እንዳ ‘ባ ጉና ካብ ዝርከብ ማእከል መጻረዩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንዝረኸብዎ ሓበሬታ ብምጥቃስ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ዝተላእከልና ሓበሬታ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ቅነ፣ ስድራቤታት፣ ብዘይኣላዊ ዝመጹ ቆልዑን ኣባላት ሰራዊትን ዝርከብዎም ኣስታት 100 ኤርትራውያን ዑቕባ ንምሕታት ናብታ ኢትዮጵያ ኣትዮም ኣለዉ።
ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 160 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ በብእዋኑ ዑቕባ ንምሕታት ናብታ ሃገር ከምዝኣተዉ ጸብጻብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት የመልክት።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ሰላም መስርሕ ፣ ንናይ ዑቕባ መሰላቶም ከየተዓናቕፍ፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሻቕሎቶም ይገልጹ እኳ እንተለዉ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ንኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ቐደሙ ክቕበል ምዃኑ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ብጠለብ ናይቶም ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፍፍፍፍፈ ሰሙን ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባታት፣ ትካል ስደተኛታት ጌጋታቱ ክእርም፣ ብስም ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ብልሽውና ክውገድ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ሰላም መስርሕ ተጀሚሩ እኳ እንተሎ ብወገን ኤርትራ ግና ዝተመሓየሸ ፖለቲካዊ ሃዋሁ ይኹን ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ስለዘየለ፣ ናይ ዑቕባ መሰሎም ሕሉው ክኸውን፣ ብዘይድለቱ ተገዲዱ ጣዕሳ መሊኡ ናብ ኤርትራ ዝምለስ ኤርትራዊ ስደተኛ’ውን ከምዘይህሉ ዘረጋግጽ ምንባሩ ካልኦት ምንጭታት ኣብ ዝሃብዎ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣነጺሮም።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
========================


text:
ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ከምዛ ወርሒ`ዚኣ ዝሓለፈ መጋቢት 24, 2010 ዓ.ም.ኢ መራሒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ። ድሕሪ ለውጢ ኣብ ተግባር ከውዕሎም ቃል-ዝኣተወሎም ነገራት መብዛሕቲኦም ኣብ ግብሪ ይውዕሉ`ለዉ ይብል ኣብ ዩኒቨርሲትይ ኣዲስ ኣበባ መምህር ኮሚኒኬሽ ዶር ጌታቸው ድንቁ።
ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውነትን ዘማእከለ ግኑን መደረ ቀ/ሚ ኣቢይ፡ ሎሚ`ውን ኣይተቐየረን ይብል እቲ ምሁር። ዶ/ር ኣቢይ ኣብ`ቲ ቀዳማይ ጽንብሉ ከምዚ ኢሉ ኔሩ፡-“ ናይ ዝኾነ ኢትዮጵያዊ ስጋን ደምን ኣብ ዝኾነ ክፋል ኢትዮጵያ ሓመድ ኮይኑ ኢኹም ትረኽብዎ። ኢትዮጵያውያን፡ ብህይወት ከለና ኢትዮጵያዊ፡ ምስ ሞትና ድማ ኢትዮጵያ ኢና ንኸውን”
ካልእ ፖለቲከኛ ምሁር ኣቶ ኣበባው ኣያሌው ብወገኑ፡ ሎሚ ዘላ ኢትዮጵያ እታ ማእሰርትን መግሃስትን ዝነበራ ኢትዮጵያ ኣይኮነትን፡ ኢትዮጵያ ኣብ`ዚ ሓደ ዓመት ናይ ኣቢይ እዋን ጽቡቕ ስጉምቲ ኣርእያ`ላ ይብል። “ጋጤጠኛ ኣይእሰርን፡ ሓሳብካ ገሊጽካ ተባሂሉ ኣይዕፈንን፡ ሰልፊ ወጺኻ ተባሂሉ ኣይህደንን።”


text:
ኣብዚ ቐረባ ግዘ መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንሃገራዊ ሓይሊታት ምክልኻል ኢትዮጵያ 2.9 ሚልዮን ዶላር ዝዋግኡ ወታደራዊ መሳርሒታት ሂባ ዝብል ናይ ፌስቡክ ሕታም ተጠቂዑ ነይሩ። እቲ ብዕለት 6 ጥቅምቲ 2021 ዓ.ም ዝተጠቅዐ ሕታም ኽልተ ስእልታት ተጠቒሙ ነይሩ። ብተወሳኺውን ኣልሸባብን ካልኦት ኣብ ሶማልያ ዝርከቡ ግብረ፡ሽበራውያን ጕጅለታት ንምምካት እቲ ወታደራዊ መሳርሒታት ንኢትዮጵያ ከም እተዋህበ ይገልፅ። እዚ ዓንቀፅ ክሳዕ ዝሕተም እቲ ጥቃዕ 10 ሳዕ ተባፂሓ ነይራ።
ይኹን እምበር ሓቂቸክ እዚ ምስልታት እዚ ኣመሪካ ኣብዚ ቐረባ እዋን ንሰራዊት ኢትዮጵያ ወተሃደራዊ መሳርሒ ኸምዝሃበት ከምዘይሕብር ኣረጋጊፁ እዩ። ስለዚ እቲ ሕታም ፌስቡክ ናይ ሓሶት ምስሊታት ብምጥቃሙ ሓሶት ተባሂሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኣመሪካ ንኢትዮጵያ ዓብዪ ሓገዝ ክገብር ፀኒሑ እዩ። እታ ሃገር ኣብ ዘበነ ሃፀያዊ ግዝኣት፣ ዝሑል ኲናት ከምኡውን ድሕሪ እቲ ብ11 መስከረም ግብረ-ሽበራውያን ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ ዝፈነዉዎ መጥቃዕቲ ቀንዲ ስትራተጅያዊት ብጸይቲ ኣመሪካ ዀይና ፀኒሓ እያ። ኢትዮጵያ ምስ ኣልሸባብ ኣብ ሶማልያ እትዋጋእን ምስ ውድባትን ንጥፈታትን ግብረ-ሽበራ እትቃለስን ቀንዲ መሻርኽቲ ኣመሪካ እያ ነይራ።
ይኹን እምበር እቶም ምስሊታት መንግስታት ኣመሪካ ኣብዚ ቐረባ ግዘ ንኢትዮጵያ ወታደራዊ መሳርሒታት ከም ዝሃበት ኣየረጋግፅን። እዚ ስእሊ እዚ ቕድሚ ሓደ ዓመት ኣመሪካ ንኢትዮጵያ ዝሃበታ ወታደራዊ ደገፍ ዘርኢ እዩ። እተን ኣብቲ ስእሊ ዘለዋ መካይንን ኣምቡላንስን ብ29 መስከረም 2020 ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ንኢትዮጵያ ዘወፈየን እየን። እቲ 2.9 ሚልዮን ዶላር ዝዋግኡ ወታደራዊ ሓገዝ ኢትዮጵያ ኻብ ኣልሸባብን ካልኦት ግብረ፡ሽበራውያን ጕጅለታት ንዝመፅእ ስግኣት ንምምካት ተባሂሉ እዩ። እቲ ደገፍ ኣምቡላንስ፣ ላንድክሮዘር፣ ዓበይቲ መካይንን ካልእ ናውቲን ከምኡውን ወታደራዊ ስልጠና ዘጠቓልል እዩ ነይሩ።
እዚ ስእልታት እዚ ንመጀመርታ ግዜ ብ29 መስከረም 2020 ብኣል፡ዓይን ዝበሃል ኣብ ሕቡራት ኢሚሬታት ዓረብ ዝርከብ መራኸቢ፡ሓፋሽ ተሓቲሙ ነይሩ። ነቲ ፈላማይ ስእልታትን ዓንቀፃትን ንምርካብ ኣብዚ መላግቦ ይጠውቑ።
ኢትዮጵያ ኻብ መንግስቲ ኣሜሪካ ብዙሕ ወተሃደራዊ ሓገዝ ትረክብ እኳ እንተ ነበረት እዚ ስእልታት እዚ ግን ኣብዚ ቐረባ እዋን ንኢትዮጵያ ዝተዋህበ ወታደራዊ መሳርሒታት ኣይሕብርን እዩ። ስለዚ ሓቂቸክ እቲ ናይ ፌስቡክ ሕታም ሓሶት ኢልዎ ኣሎ።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት(UNHCR) ቅልውላው ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ እናበኣሰ ይኸይድ ብምህላው ሚሊዮናት ህዝቢ እታ ሃገር ንዓብዪ ፀገም ከምዝተቓልዑ ገሊፁ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ብዝሒ ካብ ኣባይቶም ይመዛበሉ ዘለው ሰባት ብዕፅፊ ወሲኹ ኣስታት ኣርባዕተ ሚሊዮን ምብፅሑ ትካል ስደተኛታት ሓቢሩ።ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣስታት 430 ሽሕ ሰባት ከምዝተመዛበሉ ወሲኹ ገሊፁ።ወሃቢ ቃል እቲ ትካል ኣድሪያን ኤድዋርድስ ብዙሓት ምኽንያታት ኣለው ይብሉ።
“ብግልፂ ንምዝራብ ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ሓደ ካብቶም ምኽንያታት ገይርኻ ምውሳድ ይክኣል፤ግን ኣብ መንጉኡን ኣብ ካልእ ቦታ ንሪኦ ዘለና ምዝንባልን ቀጥታዊ ምትእስሳር እንተሃሊዩዎም ምርግጋፅ ኣይክኣልናን።ዓሌታዊ፣ፖለቲካዊ፣ምምንዛዕ መሬትን ካልኦትን እውን ኣለው።”
ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ካብ ሕዳር 2016 ዓ.ም ናብ ሚያዚያ 2018 ዓ.ም ተናዊሑ’ሎ።ንፕረዝዳንት ጆሴፍ ካቢላ ዝቃወሙ ጉጅለታት ግን ስግኣቶም ይገልፁ ኣለው።


text:
ሌላ ምስ ፍትሕ መሓሪ ናይ መንሳዕ ።
ቀዳማይ ክፍሊ።
07/03/21
ብሙሴ በኪት።
ብመጀመርያ ፍትሕ መሓሪ መዓስ ከም ናይ ሕልና ሕጊ ወይስ ፍትሕ ኰይኑ ኣብ ናይ ነፍሲ ወከፍ ወድ ሃይገት መንሰዓይ ጽላት ልቢ ዚተጸሓፈሉ እዋናት እስከ ንርአ። መንሰዓይ (ማንሹ) ኣብ 1368 ካብ ኣቦ ሓጎኡ ሹም ደፈረ ዓዲ ተከለዛን (ሓማሰን) ንሃይገት ተረስትዩ ሓምሽተ ወለዶ ፈረየ። (መንሰዓይ ሃይገት ምርስታዩ ኣብቲ መጽሓፍ ዛንታ ኤርትራ ናይ ፊትኣውራሪ ሚካኤል ገጽ 97 ርአ።) ካብ መንሰዓይ እቲ ሓምሻይ ትውልዲ መሓሪ ዝተብሃለ በልሕ ኣእምሮ ዘለዎ ንፍትሕ መሓሪ ከም ናይ ሕልና ሕጊ ገይሩ ኣውጽኦ። (ድግም መንሳዕ ገጽ10 ርአ።) ናይ ሕልና ሕጊ ክበሃል ኰሎ ኣብ ወረቀት ብጽሑፍ ዘይሰፈረ ሕጊ ማለት እዩ። ብቃል ምስ ተነግረካ ብሕልናኻ እትስዕቦን እትሕልዎን ሕልናኻ እትስሕለሉን ፍትሕ (ሕጊ ) ማለት እዩ። ዕድመ ፍትሕ መሓሪ ኣዝዩ ልዕሊ 400 ዓመት ኣቢሉ ይኸውን እዩ። ነፍስ ወከፍ ወለዶ ካብ መንሰዕይ (ማንሹ) እቲ ገምጋማዊ (average) ንሓደ ትውልዲ ዚወሃብ 25 ዓመት ስለዝኾነ ዕስራን ሓሙሽተ ዚረብሔ ብሓሙሽተ 25 x 5 ይኸውን 125 ዓመት። እቲ 125 ዓመት ኣብቲ መንስዓይ ኣብ ሃይገት ዝመጸሉ ዓመት1368 እንድሕሪ ደሚርናዮ ይኸውን 1493። እቲ 1368 ካብቲ “ዛንታ ወለዶታት መንሰዕን ማርያን”ዚብል ብእብራሂም ዓሊ ራጃ ብቋንቋ ዓርብኛ ዚተጸሓፈ መጽሓፍ ዚተረክበ እዩ። ፊትኣውራሪ ሚካኤል ሓሰማ ኣብቲ “ ዛንታ ኤርትራ ዚብል መጽሓፎም “ ገጽ 37 “እዚ ፍትሕን ስርዓታትን መሓሪ 400 ዓመት ዝገበረ እዩ” ይብልዎ።
ፍትሕ መሓሪ “ወዲ” 420 ምስ ኾነ ኣብ 1913 ብሓደ ምስዮናዊ ሮደኝ (ሮዲን) ዝተብሃለ ሽወዳናዊ ዝዘግነቱ 83 ክፍልታትን 535 ኣናቅጽ ኰይኑ ብጽሑፍ ወጸ። ይኹን እምበር ፍትሕ መሓሪን ስርዓታቱን ካብ 83 ክፍሊታትን 535 ኣንቀጻትን ንላዕሊ እዩ ነይሩ። እቲ ኣብ ጽሑፍ ዘይሰፈረ ሕግታትን ስርዕታትን ከም ናይ ሕልና ሕግን ስርዓታትን ኰይኑ ቀጸለ። ሕጂ ካብዚ ቀጺለ ትሕዝቶ ፍትሕ መሓሪ ኣርእስቲ እናሃብኩ ምስ ዝርዝሩ ከላልይኩም እየ ። (1) ግደታትን ሓልዮትን ምስቲ ዝመስለካ ፍጡር ። (Obligations involving fellow creatures) ብሰብ ክጅምር። ምስ ገላዉኻን ሸቀልትኻን ጓሶትካን ሓረስቶትካን በራዩኻን ዚህልወካ ርክብ ልኡምን ኣብ ጽቡቅ ፍቃድን ምርድዳእን ይኹን ይብል ፍትሕ መሓሪ ክፍሊ 3 ኣንቀጽ 1። ባርያኻ ወይ ጊልያኻ ሓራ ክወጽእ እንተ ደለየ ሓራ ክወጽእ ፍቁድ እዩ። ይኹን እምበር እቲ ናይ ሓራ ምውጻእ ኣጋባብ ኣብ ቅድሚ ከንቲባ ክፍጸም ኣለዎ። እቲ ባርያኻ ወይስ ጊልያኻ ሓራ ምስ ወጸ “ባርያ ወይ ጊላ “ኢሉ ዝጸረፎ ይቅጻዕ እዩ ። ጭዋ ኾነ ንባርያ ንጓሳ ኾነ ንበዓል ወዓል (ኮንትራት) ሕደ እዩ ነይሩ። ንንብረት እንዳ እማቱ ሓልዮት ዘይብሉ ንድኹማትን ጸበብቲ ዓቅሊን ዚሃርምን ዘጋፍዕን ብሓይሊ ንብረት እንዳ እማቱ ዚምንዝዕ ንዘኻትምን ንመበለታትን ዚብድል ንጽሙማን ዒራ ኣይሰምዑን እዮም ኢሉ ዘባጩ ወይ ዘላግጽ ንዓይኒ ስዉራት መዐንቀፊ ዚዝርግሕ ንስደተኛታት ዚግፍዕ ኩሉ ይቕጻዕ ነይሩ። ሐደ ካብ ካልእ ቦታ ወይስ ዓዲ ጓና በደል ፈጺሙ ዑቅባ ዚሓተተ ወላ እንተ በደለ ከይቕጻዕ ፡እንተ ሃረመ ከይህረም ኩልኩል ነይሩ። ክሳብ ኣብ ዓዱ ዚምለስ ገለ ኸይትብልዎ ይብል ፍትሕ መሓሪ ። ሰብ ቀቲሉ ዕቘባ ዚሓተተ እሞ፡ እቶም ሰቦም ዚተቀትለ ሰባት አሕሊፍኩም ሃቡና ኢሎም ወላ እኳ እንተ ሓተቱ ካብቲ ግዛኣት መንሳዕ ምስ ወጸ ድላይኩም ግበርዎ እምበር ዕቅባና አሕሊፍና ኣይንህብን ዝብል መልሲ ክወሃብ ፍትሕ መሓሪ ይእዝዝ። እቲ ቀታሊ ድማኒ ካብ ክልል መሬት ሃይገት ከይወጽእ ሓለዋ ክግበርሉ ፍትሕ መሓሪ ይእዝዝ። እቲ ቀታሊ ካብ ክልል ሃይገት (መንሳዕ) ወጺኡ እሞ በቶም ደመኛታቱ እንተ ተቀትለ መንሳዕ ንምንታይ ተቀቲሉ ክብሉ ኣይግቦኦምን እዩ።
ሕጂ ካብዚ ቀጺልና እስቲ ፍትሕ መሓሪ ብዛዕባ መሰል እንስሳታት ዘቤትን ዘገዳምን እንታይ ከም ዚብል ንርአ። ላም ፣ ጤል ፣ በግዕ፣ ብዕራይ ፣ገመል፣ በቕሊ፣ ኣድጊ፣ ጠፊኡ ኣብ ደምበኻ እንተ ኣተወ ካብተን ማልካን ጥሪትካን ንላዕሊ ክትንከባኸቦ ኣሎካ ክሳብ ዋንኡ ሰሚዑ መጺኡ ዚርከቦ። እዚ ድማኒ “ዔርባይት”ይብሃል። ዕርብ ዚበለት ዚጥፍአት ማለት እዩ። ዋናኡ ምስ መጸ ጻማኻ ሂቡካ ትቅበል እንተ ዘይሃበካ ክህበካ ኣይግደድን እዩ ። ንምንታይ ካብተን ጥሪትካ እንተ ጠፍኣ ከምቲ ሕጊ መሓሪ ዚእዝዞ ልክዕ ከምኡ ስለ ዚግበረለን። ፍትሕ መሓሪ ኣብቲ’’ ቅጽዓት እት ኣከዮት ሕያይት ” ብሓርፋፉ” መቅጻዓቲ ንኹሎም እንስሳታት ድንጋጸን ሓልዮትን ዘይብሉ ” ኣብ ትሕቲ ዚብል ክፋል ገለ ካብኡ ኣቐሚጥዎ ኣሎ።ገሊኡ ድማኒ ኣብቲ ብጽሑፍ ዘይሰፈረ ኣሎ። ኣርኪብናሉ እ’ውን። ናይ ጽዕነት እንስሳ ዘቤት ገመል፣ በቕሊ፣ ኣድጊ፣ ብዕራይ፣ ካብ ዓቅሞም ንላዕሊ ኸይጸዓኑን መጀመርያ ማይ ክሰትዩ ሳዕሪ ኺበልዑን ኣለዎም። ድሙን ከልብን ዋና ይሃልዎም ኣይሃልዎም ተሃዲኖም ክቅተሉ የብሎምን። ሓደ ሰብ ኣድግኻ፣ በቕልኻ ፣ ፈረስካ፣ ብዕራይካ፣ ቅድሚ ምክራዩ ውዑል ክትገብረሉ ኣሎካ ። ንበል እቲ መጽዓን ካብ ምሕላብ ተላዒሉ ንገለብ ካብ ገለብ ድማኒ ንምሕላብ ጥራሕ እንተ ኾይኑ ልክዕ ኸምኡ ክኸውን ኣለዎ። እዚ እቲ ምስቲ ናይ ክራይ መኪና ሞር ማይለጅ (more mileage) ውዑል ኣገናዝብዎ። እቲ መጽዕን ኣብ ገለብ ምስ በጽሐ እንተ ሞተ እቲ ተኻራያይ ካብ ዕዳ ነጻ እዩ ይብል ፍትሕ መሓሪ። ይኹን እምበር እቲ ተኻራያይ ካብ ገለብ ሓሊፉ ንሽዕብ ገጹ ክወስዶ ኸሎ እሞ፡ እቲ መጽዓን እንተ ሞተ ተኻራያይ ብዕዳ ይተሓዝ ። ፈረስን በቅልን እንቶኾኑ 120 ላም ይዕዲ ይብል ፍትሕ መሓሪ ። ኣድግን ብዕራይን እንተኾኑ ግን ኣድግን ብዕራይን ይዕዲ ይብል። እዚ ኣብቲ መጽዓን ኣድጊ ብዕራይ ገመል በቕሊ”ሞር ማይለጅ “(more mileage) “ከይምዝገብን” ሸፈጥ እውን ንኸይፍጸም ንምክልኻል ፍትሕ መሓሪ ብግልጽ ዘስፈሮ ኣንቀጽ ይመስል። ኣብዑር እኽሊ ንከኽዱ ኣብ ዓውዲ ቅድሚ ምውራዶም ዚኣክል ማይ ክሰትዩን ሰዓሪ ክበልዑ ኣለዎም። ንምንታይ ምሉእ መዓልቲ ኣፎም ብዕማም (mask) ስለ ዚዕበስ ክበልዑን ክሰትዩን ኣይክእሉን እዮም። ሓደ ሰብ ሓንቲ እትብላዕ ጭሩ ምስ እንቋቚሖኣ እንተ ረኸበ ነታ ጭሩ ኣይቅተላ ወይስ እንቋቚሖኣ ኣይውሰድ ። ንምንታይ ዘርኢ ናይታ ጭሩ ከይጸንት። መላእ ኣድጊ ፣ ፈረስ ፣ ገመል ፣ ኣይጸዓናን። መላእ ላም ፣ ጤል ፣ በግዕ፣ ኣይሕረዳን። ካብ እንስሳ ዘገዳም ድማኒ መላእ ፨ጋህረት (ብቋንቋ ትግሬ ኣምበርሀገት) መላእ ፨ ፨ ጋሬዋ (ብቋንቋ ትግሬ ነለት) “ኣንስተይቲ” ዓገዘን ከምእውን መላእ ብዕዘ (ብቋንቋ ትግሬ ብዕዘት) መላእ ዱንኰላ፣ መላእ ፨ ፨ ፨ ቡሃር (ብቋንቋ ትግሬ ቶተለ )
ቶተለ
፣ ኣደ ጨቓዊት ቆቛሕ፣ ዛግራን፣ ከይቅተላ ኣብቲ ናይ ሕልና ሕጊ ኣቦሓጎና መሓሪ ደንጊጕዎ ኣሎ። ጥሉል ኣእዋም ኣውራ እትዬታት ማለት ዓበይቲ ኣእዋም ሙቅራጽ ኩልኩል እዩ ይብል ፍትሕ መሓሪ። ናይ ፎርስታለ ሕጊ ካብ መላእ ኣፍሪቃ ኣብ ኤርትራ እዩ ጀሚሩ። ወላ ቅድሚ መግዛኣቲ ጣልያንን እንጊሊዝን። እዚ ካብ ሓደ ኣብ ቫንኮቨር (ከናዳ) ዝቅመጥ ብግዜ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሓምሳታት ዋና ጸሓፊ ፓርላማ ዝነበረ ምሁር ዚረኸብክዎ ሐበረታ እዩ። (2) እንዶ (common sense) ፍትሕ መሓሪ ። መጥሓን ዓንጋሊት ስድራ ቤት እያ ። መጥሓን ህይወት ሓንቲ ስድራ ቤት እያ። መጥሓን ብዕዳ ማለት ከም ትሕጃ ኣይትውሰድን እያ። እንተድኣ ተውሲዳ ሓርጭ የልቦን ሓርጭ እንተዘየሎ ቊርሲን ምሳሕን ድራርን የልቦን ። ንስድራ ቤታት ምጕዳእ ስለዝዀነ ፍትሕ መሓሪ ከልኪልዎ እዩ ነይሩ። ካልእ ይትረፍ ዋላ ኣረጊት መጥሓን ካብታ ዑና (ድምነት) ናይ ሓንቲ ስድራ ቤት ንኸይትውሰድ ፍትሕ መሓሪ ይኽልክል ነይሩ ። ንምንታይ እንተ ተብሃለ ኣሰር ታሪኽ ናይታ ዚዓነወት ወይ ዚገዓዘት ስድራ ቤት ነገሪት ስለ ዚኾነት። ዓንዲ እውን ካብ ዑና (ድምነት) ኣይትውሰድን እያ ነይራ። ንሳ ብወገና ኣሰር ታሪኽ ዋናታታ ስለ እትዛረብ ። እዚ እ’ውን ኣርኪብናሉ ። ንሓደ ዕዳ እትእውዶ ሰብ ዕዳኻ ክፈል ኢልካ ደጋጊምካ እንተ ሓተትካዮ እሞ፡ ክኸፍለካ እንተዘይከኣለ ኣጋጣሚ ሓንቲ መዓልቲ ክዳኑ ኣውጺኡ ኣብ ሩባ ክሕጸብ እንተ ረኸብካዮ ሕጂ ተረኺብካ ኢልካ ክዳኑ ምሕዝ ክልኩል እዩ። ሕፍረቱ ምቅላዕ ስለ ዚዀነ ከምኣ ኢሉ ናብ ዳኛ እንተ ኸደ እቲ ዕዳ ይስረዝ ክዳኑ እውን ይምለሶ። ከም’ውን ብዘይ ፍቃድ ኣብ ደንበ ሓደ ዕዳ እትእውዶ ሰብ ኣቲኻ ብኢድ ወነነኻ ጤል ወይ በግዕ መንዚዕካ ዕዳኻ ምእካብ ኣብቲ ናይ ሕልና ፍትሕ ኣባሓጎና መሓሪ ከልኪልዎ ኣሎ። እዚ ምስቲ ናይ እዛ ዓዲ እዚኣ (ኣሜሪካ)ደረት ኣይትጥሓስ ወይ ምሕላፍ ኩልኩል እዩ፡ ወይ ናይ ብሕቲ ንብረት ዘመልክት ምልክታ(sign) ሕደ እዩ። (No trespassing, private property, no public access, private parking only) ከምኡ እውን ብሕጊ እንተ ዘኮይኑ ብኢድ ወነነኻ ካብ ሕጊ ወጺእኻ ፈጻሚ እሞ ጠሓሲ ሕጊ ኣይትኹን።” do not take matters into your own hands ”እዚ ኣብሃህላ እዚ መሓሪ ቅድሚ 500 ዓመት ኢልዎ ነይሩ እዩ።
(፨ ጋህረት ኣንስተይቲ ጤለ በዱ ብቋንቋ ትግሬ ኣምበርሃገት እያ። ፨ ፨ ቡሃር ንእሽተይ ላም እትመስል እንስሳ ዘገዳም ብቋንቋ ትግሬ “ቶተለ “ሓንቲ ካብተን ንሓዋሩ ዘርኢ ናታ ዝጠፍኣ እንስሳታት ዘገዳም ሃይገት ነይራ። ናይ” ሕልና ሕጊ” ማለት (Law of Conscience) እዩ። እቲ ቃል conscience ኮንሸስነስ ካብቲ ናይ ግሪኸኛ ቃል “sy-nei’de-sis (knowledge) ፍልጠት ዚተቶርጎመ (ዚወጸ) ክኸውን ኾሎ “syn”ማለት “ምስ “with “ “ei-de-sis” ድማኒ ፍልጠት። ክልተኡ ቃላት ብሓንሳብ ምስ ለገበ ጽምዳዊ ፍልጠት (co-knowledge) ይብሎ እቲ መጽሓፍ ኢንሳይት ገጽ 500። ናይ ሕልና ሕጊ ኣብ ጽላት ልቢ ዚጸሓፍ ሕጊ ወይ ስርዓታት እዩ። ክሳብ ኣብ ካልኣይ ክፍሊ ንራኸብ ደሓን ኩኑ ። ደሓን ኩኑ ክብል ከለኹ ጽቡቅ ጥዕና ንዓኹም ማለተይ እዩ።
ይቕጽል——


text:
ኣኽርያ ኣብ ሓለዋ ወተሃዳራት ምህላዋ ተገሊጹ
ትማሊ እቲ ናዕቢ ብተኹሲ ድሕሪ ምብታኑን ሎም'ውን ሓደ ሓደ መንእሰያት " ተሓቲትኩም ክትምለሱ ኢኹም" ተባሂሎም ከምእተኣስሩን ዓበይቲ ግን ከምዘይተተንከፉን ምንጭታትና ገሊፆም።
ትማሊ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ብዝተኸስተ ናይ መንእሰያት ናዕቢ፡ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ጽዑቕ ተኹሲ ከም ዝተሰምዐ ምንጭታት ካብታ ከተማ ምሕባሮም ዝዝከር እዩ።
እቲ ናዕቢ ድሕሪ ምግጣሙ ሒደት ሰዓታት ከኣ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣስመራ ተቓውሞታት ከም ዘምሰየን፡ ፓሊስ ቶኽሲ ከም ዝኸፈቱን ብምግላጽ፡ ዜጋታቱ ክጥንቀቑ ተማሒጺኑ።
እቲ ፍጻሜ ምኽሳቱ ምስተገልጸ፡ ብዙሕ ከይደንጎየ፡ ነቲ ዝተኻየደ ሰልፊ ዘርእን ምኽንያት ናይቲ ናዕቢ እንታይ ምኻኑ ዘረድእ፡ መግለጺ ሓጂ ሙሳ መሓመድ፡ ፕረዚደንት ቦርድ ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላምያ፡ ቅድሚ ምእሳሮም ዘርኢ፡ ሓጺር ቪድዮ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምዝርግሑ እቲ ክስተት ክውን ምንባሩ መስኪሩ።
ኣብታ ነቲ ዝተኻየደ ናዕቢ እተርኢ ሓጻር ቪድዮ፡ ድምጺ ተኹስን ህድማ ሰባትን ብንጹር'ዩ ዝረአን ዝስማዕን። እቲ ዝተሰምዐ ተኹሲ እንታይ ዓይነት ጉድኣት ከምዝወረደ ክሳብ ሕጂ ኣይተፈልጠን። ይኹን እምበር፡ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል እቲ ናዕቢ ከምዘጋጠመን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት ከምዝተበተንን ኣብ ትዊተር ሓቢሩ ኣሎ።
እንተኾነ፡ ኣብቲ ዛዕባ ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ናብ ምኒስትሪ ዜና ደዊልና እኳ እንተነበርና፡ እቲ ምኒስተር ኣብ ኣኼባ ምህላዉ ስለዝተሓበርና ምዕባለታት ክንፈልጥ ኣይከኣልናን። ኣብ ናይሮቢ ካብ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ክንረኽቦ ዝሓለንና ሓበሬታ እውን ኣይተዓወተን።
ብኻልእ ወገን ግን ኣባል ኤምባሲ ጥልያን ኣብ ኣስመራ ሚስተር ዲየጎ ሶሊናስ እቲ ፍጻሜ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ከምዘጋጠመን ኣብ ሓጺር ግዜ ከምዝተበተንን ሕጂ ግን ኩሉ ነገር ርጉእ ምህላዉን ንቢቢሲ ሓቢሩ። ብኣንጻሩ ግን እሙናት ምንጭታት፡ ሎሚ እውን ኣኽርያ ኣብ ጽኑዕ ሓለዋ ምህላዋን ሰባት ከምዝተአስሩ ሓቢሮም።
ንምዃኑ መንቀሊ እቲ ናዕቢ እንታይ እዩ?
ኣብ መፋርቐ መስከረም ናይዚ ዓመት፡ ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላምያ ናብ መንግስቲ ክትሰጋገር ዘዋሪ መልእኽቲ ክመዝበጽሓን ኮሚተታት ወለዲ እተ ቤት ትምህርቲ፡ እዛ ቤት ትምህርቲ ብገንዘብ ህዝቢ ስለዝተሰርሐት ናይ ህዝቢ ቤት ትምህርቲ ከኣ ስለዝኾነት መንግስቲ ኣይወረሳን እዩ ኢሎም ከምዝተቓወሙን ምስ ተማሃሮን ወለድን ብኣኼባ ከምእተዘራረቡን ይሕብር።
ኣብቲ ብ 15/10/2017 ዝተኻየድ ብስእልን ድምጽን ኣብ ቪድዮ ክሊፕ ዝተቐረጸ ኣኼባ ወለድን ተማሃሮን፡ እስታዝ ሓጂ ሙሳ መሓመድ፡ "እቲ ዘምጻእኩሞ ሓሳብ ኣይድግፎን እየ። ምስ ሐሳብና ዘይሰማማዕ መምርሕን ትእዛዝን ተቐባልነት ከምዘይበሉን እታ ቤት ትምህርቲ ሃይማኖት ምስልምና ብዘፍቅዶ ስነ-ምግባርን ባህልን ክትምራሕ ከምዝግባእ ፤ እተን ተሸፊነን ዝመጽኣ ተማሃሮ ደቅና እየን፡ ኣስላም እየን፡ ዝትንክፈን የሎን። ስለዚ ንሕና ንዝኾነ ክመጽእ ዝኽእል ነገር ቅሩባት ኢና ዘለና። ምኽንያቱ ሰብ ኣብ ሃይማኖቱን ስነ-ምግባሩን ዘይከናኸንን ዘይእሰርን ዘይመውትን የሎን" ኢሎም።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ መግለጺኦም ከኣ እቲ ኣኼበኛ ከጣቕዓሎም ይረአን ይስማዕን። እቶም ወዲ 93 ዓመት ኣቦ ቀጺሎም፡ " እዚ ቤት ትምህርቲ እዚ 2800 ተማሃሮ ኣለዉዎ። 5600 ወለዲ ተማሃሮ እውን ኣለዉ። ስለዚ፡ ንኣስታት 10ሽሕ ዝገማገም ህዝቢ ከተሕርቖን ከተቕሕሮን ኣይግባእን እዩ። እዛ ቤት ትምህርቲ ከኣ ብገንዘብና ብገንዘብ ህዘቢ እያ ተሰረሓ። ሃይማኖት ከኣ፡ ካብ ሕማቕ ከልኪሉ ናብ ጽቡቐ እዩ ዝመርሕ። ንሕና ኣስላም ኢና፡ ሃይማኖትና ብዘፍቅደልና ሸሪዓ ከኣ ኢና ንእዘዝ።" ክብሉ ነቲ ተጋባኢ ገሊጾሙሉ። ብድሕረዚ ከኣ እዮም እቶም ኣቦ ተኣሲሮም።
ማእሰርቲ እዞም ውሩይን ቅቡልን እስታዝ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑርን ግዱድ ምስግጋር እታ ቤት ትምህርቲ ስዒቡ እዩ እምበኣር እቲ ትማሊዝተኸስተ ናይ ቅሬታ ናዕቢ ተኸሲቱ ይብሉ ምንጭታትና።
እቶም ከባቢ 100 ምዃኖም ዝተሓበረ ንሰልፊ ዝወጽኡ ተማሃሮ ዲያእ ኣብ ዓቢ መስጊድ ተኣኻኺቦም "ኣቦታትና ፍትሑልና፡ ቤት ትምህርትና ክፈቱልና" ኢሎም እናጨርሑ ናብ ጎደና ሓርነት ምስ ኣምረሑ እዩ ንምብታኖም ንሰማይ ተተኪሱን ዕግርግር ስዒቡን።
ብዛዕባ እዚ ፍጻሜ ተወሳኺ ሓበሬታ ምስተረኽበ ክንሕብረኩም ኢና።


text:
ቅድስት
ካልኣይቲ ሰንበት ናይ ዓቢይ ጾም
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
መዝሙር ዘቅዱስ ያሬድ
ግነዩ ለእግዚአብሔር ወጸውኡ ስሙ
ሓይልን ጽባቐን ኣብ መቕደሱ እዩ። መዝ .96-5።
ግ.ሓዋ.10፣7-30። 1ይተሰሎ.4፣1-13። 1ይጴጥ.1፣13-ፍጻሜ
ኣብ ዓቢይ ጾም (ጾመ ኣርብዓ) ካብ ዝርከቡ ሸሞንተ ሰናብቲ እታ ካልኣይቲ “ቅድስት” ተባሂላ ትፍለጥ። ከምቲ እቲ ዕለት ዝሕብሮ ኣብዛ ሰንበት እዚኣ ብፍላይ ብዛዕባ ቅድሳና እግዚአብሔር፡ ክብርን ቅድስናን ዕለተ ሰንበት ስለዝዝረብ ቅድስት ተባሂላ ተሰምያ ኣላ። ትርጉም ናይቲ ቃል ምስ ንርኢ ድማ ቅዱስ ማለት ፍሉይ፡ ክቡር፡ ዝተቐደሰ ማለት እዩ።
ቅድስት ማለት ድማ ፍልይቲ፡ ክብርቲ፡ ዝተቐደሰት ማለት እዩ። እቲ ምሥጢሩ ግና ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ኣትዩ ንዝጽሞ ጾመ ኣርብዓ እታ ፈላመይቲ ክብርትን ፍልይትን ዕለት ስለዝኾነት ቅድስት ተባሂላ ተሰይማ ኣላ። (ማቴ 4፥2)
ካብ ሰኑይ ናይ ቅድስት ጀሚሩ ክሳብ መፈጸምታ ጾመ ኣርብዓ ዘሎ ድማ ጾመ ኢየሱስ ተባሂሉ’ውን ይፍለጥ፤ ነተን ጐይታ ዝጾመን ኣርብዓ መዓልቲ ጥራይ ዝጠቅስ ማለት እዩ። ቅድስት ናይ ዓቢይ ጾም ካልኣይቲ ሰንበት እያ።
እዛ ሰንበት እዚኣ ነዚ ስያመ ካብቲ ናይ ቤተ ክርስቲያንና ናይ ዜማ ሊቅ ቅዱስ ያሬድ እያ ረኺባቶ። ናይዚ እዋን ኣርእስተ መዝሙርን መኽፈሊ እቲ ድጓ ኮይኑ ስለዝጽውዓሉ ድማ ቅድስት ትበሃል። ካብ ዋዜማ ናይዚ ሰንበት ኣትሒዙ ድማ ብዛዕባ ቅድስና ሰንበት ይዝመርን ይስበኽን። ቤተ ክርስቲያንውን ነዛ ዕለት ምኽንያት ብምግባር ብዛዕባ ቅድስና ሰንበትን ምሕረት እግዚአብሔርን ኣስፊሓ ትምህርን ትነግርን። ኵሎም ኣብዚ ዕለት ብፍላይ ከኣ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ዝንበቡ መልእኽታት፥ ምስባክ፥ ግብረ ሓዋርያት ይኹን ወንጌል ብዛዕባ ቅድስና እግዚአብሔርን፡ ንሕናውን ንእግዚአብሔር ብቅድስና ክንግዛኦ ከምዝግባእ ዝምህሩን መልእኽቲ ዘመሓላልፉን እዮም።
ቀንዲ መልእኽቲ ናይዚ ዕለት ክንርእዮ ከሎና ድማ ብዛዕባ ቅድስና እግዚአብሔር ኮይኑ እቲ ናባና ዝቀነዐ መልእኽቱ ድማ ሰባት ብዛዕባ ክነብሩሉ ዝግባእን ዝተኣዘዝዎን ናብራ ቅድስና እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ብባሕሪኡ ቅዱስ እዩ። ነዚ ቅድስና ድማ ካብ ካልእ ዝረኸቦ ዘይኮነስ ናቱ ናይ ባዕሉ ገንዘቡ እዩ፤ ስለዚ እዩ ድማ ቅድስና ናይ ባሕሪኡ እዩ ንብል። በዚ መሠረት ከኣ ብቅዱሳን መላእኽቲ ይኹን፡ በቶም ኅሩያቱ ወትሩ “ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ” እናተባህለ ክምስገን ይነብር። (ኢሳ 6፥1-3 ፤ ራእ 4፥8) መሠረትን ምንጭን ኵሉ ዓይነት ቅድስና ድማ ባዕሉ እግዚአብሔር እዩ። ከም ፍቓዱ ድማ ነቲ ዝግብኦ ዝቕድስ፤ ዘኽብር፤ ቅድስና ዝዕድል ንሱ ሓደ እግዚአብሔር ጥራይ እዩ።
ሓቂ እዩ “ቅዱስ” ዝብል ቃል ንፍጡራት ከከም ዝግብኦም ይቕጸለሎም እዩ። በዚ መሠረት ድማ ቅዱሳን መላእኽቲ ኢልና ንመላእኽቲ፡ ቅዱሳን (ሓዋርያት፡ ሰማእታት፡ ጻድቃን ወዘተ) ኢልና ንሰባት፡ ቅዱሳን መካናት ኢልና ንቦታ፡ ቅዱሳን ንዋያት ኢልና ንመንፈሳዊ መገልግሊ ዓቝሑት፡ ቅዱሳን በዓላት ኢልና ንዕለት ወዘተ ንቕጽል ወይ ከምኡ ኢልና ክንጽውዕ ንርከብ ኣሎና። እዚ ኵሉ ቅድስና ፍጡራቱ ግና ናይ ባሕሪኦም ዘይኮነስ ምንጪ ቅድስና ካብ ዝኾነ እግዚአብሔር ዝተረኽበን ዝተዋህበን ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ከመይሲ እግዚአብሔር ንሱ ቅዱስ ከም ምዃኑ ፍጡራቱ ዝኾንና ንሕና ቅዱሳን ክንከውን ይደሊ። እዚ ከምዚ ንፍጡራቱ ዝወሃብ ቅድስና ድማ ናይ ጸጋ ቅድስና ይበሃል። ነዚ’ውን ብአርአያኡን አምሳሉን ብዝፈጠሮ ኣዳም ክንርድኦ ንኽእል ኢና። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንደቂ ሰባት ክፈጥር ከሎ ንቅድስናን ንክብርን ደኣ እምበር ንርኽሰትን ውርደትን ኣይኮነን። ስለዚ እዩ ድማ ቅዱሳት መጻሕፍት ብዛዕባ እዚ ጕዳይ ኣስፊሖምን ኣምሊኦምን ዘረድኡና። ንሱ ቅዱስ ከምዝኾነ ንዓና’ውን ቅዱሳን ኩኑ ኢሉ እዩ ኣዚዙና። ብኵሉ ናብራናውን ቅዱሳን ክንከውን እዩ ነጊሩና። “ኣነ ቅዱስ እየ እሞ፡ ቅዱሳት ኩኑ፡ ዚብል ጽሑፍ ስለ ዝሎ፡ ከምቲ እቲ ዝጸውዓኩም ቅዱስ ዝዀነ፡ ንስኻትኩምውን ብዅሉ ንብረትኩም ቅዱሳት ኩኑ።” (1 ጴጥ 1፥15-16) ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ብግዲኡ “ኣምላኽሲ ንቕድስና እምበር፡ ንርኽሰት ኣይጸውዓናን” ይብል። (1ተሰ 4፥7) ብተወሳኺውን ዘፍጥ 1፥26, ኤፌ 1፥3-4 ነንብብ።
ቀዳማይ ሰብ ኣዳም ምስ በደለን ንዝተዋህቦ ቅድስና ምስ ኣጥፈአን፤ እግዚአብሔር ባዕሉ ነቲ ኣዳም ዘጥፍኦ ክብርን ቅድስናን ክመልሰሉ፤ ኃጢኣቱ ከስተስርየሉ፤ ንሞት ብሞቱ ክድምሰሰሉ ብዝተፈለየ ኣካሉ ወልደ እግዚአብሔር ፍጹም ሰብ ኮይኑ ተሰቕለሉ፡ ሞተሉን ተንሥአሉን። አማን በአማን ኣምላኽና ካብ ሞትን ጥፍኣትን ኣድኂኑና እዩ። ግና እዚ ኵሉ ውዕለት ክፍጸመልና ከሎ ብክርስቶስ ኣምላኽና ብዝረኸብናዮ ጸጋ ብሓዲስ ሰብነት ብቅድስና ክነብር እምበር ዳግማይ ብጐደና ሞትን ርኽሰትን ክንመላለስ ኣይኮነን። ወትሩ ፍሬ መንፈስ ቅዱስ ከነፍሪን፡ ካብ ኃጢኣት ክንርሕቕ እዩ እግዚአብሔር ዝጸውዓና። እወ እግዚአብሔር ቅዱስ እዩ እሞ ንሕና’ውን ብጥምቀት ውሉዱ ዝኾንና ግብሪ ቅድስና ክህልወና ይግባእ።
ካልኣይቲ ሰንበት ዓቢይ ጾም ዝኾነት “ቅድስት” ክንዝክር ከሎና ቅድስት ናይ ዝኾነት ሰንበት ክብሪ ምፍላጥን ምኽባርን ከምዝግባእና ካልእ መልእኽቲ ናይዚ ዕለት እዩ። ክርስቲያን ዘበለ ድማ ነዛ ቅድስት ዕለት ከኽብራን ኣጸቢቝ ክፈልጣን ድማ ትእዛዝ ኣምላኽ እዩ። ካብቶም ቀዳሞት ዓበይቲ ትእዛዛት እግዚአብሔር እቲ ሓደ ድማ “አክብር ሰንበቶ ለእግዚአብሔር” ዝብል እዩ። እዚ ትእዛዝ ድማ ኣብ ብሉይን ሓዲሽን ጸኒዑ ዝነበረን ዘሎ ሕገ እግዚአብሔር እዩ። እግዚአብሔር ንዕለት ሰንበት ኣኽቢርዋን ቀዲስዋን እዩ እሞ ንሕና ድማ ከነኽብራ ይግባእና። ኣብ ሓዲስ ኪዳን እኳ ዝያዳ ጸኒዓ በቲ ጐይታ ንድኅነት ደቂ ሰባት ክብል ብዝፈጸሞ ከም ትንሣኤ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ግብርታት መዓልቲ እግዚአብሔር ተባሂላ ተጸዊዓ ኣላ። (ራእ 1፥9)
ኣብ ሕገ ኦሪት ንሙሴ ካብ እተወሃቦ ዐሠርቱ ትእዛዛት ሓንቲ ምዃና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ቅድሚኡ’ውን ሰባት ብሕገ ልቦና ይምርሑሉ ኣብ ዝነበሩሉ ጊዜ’ውን ሰንበት ብእግዚአብሔር ከቢራ እያ። ከመይሲ እግዚአብሔር ኣብ ውሽጢ 6 መዓልቲ 22 ፍጥረታት ፈጢሩ ምስ ወደአ ነታ ሳብዓይቲ መዓልቲ ሰንበት ካብ ኵሉ ግብሩ ዘዕረፈላን ዝባረኻን ዕለት እያ። “ኣምላኽ ከኣ ነቲ ዝገበሮ ግብሩ በታ ሳብዐይቲ መዓልቲ ፈጸሞ፡ ብሳብዐይቲ መዓልቲ ድማ ኻብቲ ዝፈጠሮን ዝገበሮን ኲሉ ግብሩ ዐረፈ። ኣምላኽ ከኣ ኻብቲ ዝፈጠሮን ዝገበሮን ኲሉ ግብሩ ብእኣ ስለ ዝዐረፈ፡ ነታ ሳብዐይቲ መዓልቲ ባረኻን ቀደሳን።” (ዘፍጥ. 2፥2-3) እስራኤላውያን ድማ ነዛ ክብርቲ ዕለት ብዝተፈላለየ ሥርዓት የኽብርዋ ነይሮም። ኣብዛ ዕለት እዚኣ ብዙኅ ዕፁብ ታሪኽን ግብርታትን ድማ ተፈጺሙ እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ብዕለተ ሰንበት ዝተረኽበ ዕረፍቲ ተምሳል ናይቲ ደቂ ሰባት ብክርስቶስ ዝረኸብዎ ዕረፍትን፡ ሃይማኖትን ሕገ ቅድስናን ኃልዮምን ኣኽቢሮምን፡ ክወርስዋን ንዘለኣለም ከዕረፉላን ናይ ዝትስፈውዋ መንግሥተ ሰማያት ኣምሳል ምዃኑ ኣመሥጢሩ ነጊሩና እዩ። “እምብኣርሲ እቲ ኣብ ዕረፍቱ ዝኣተወስ፡ ከምቲ ኣምላኽ ካብ ግብሩ ዝዐረፈ፡ ንሱውን ካብ ግብሩ ዐሪፉ ኣሎ እሞ፡ ንሕዝቢ ኣምላኽ ዕረፍቲ ሰንበት ተሪፋትሎም ኣላ” (ዕብ 4፥9-10)። ብምዃኑ ድማ ሰንበት ቅድስቲ እያ እሞ ከምቲ ዝግባእ ነኽብራ።
ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ቀዳሚት ሰንበትን ሰንበተ ክርስቲያንን በብናተን ምኽንያት ብሓባር ብሓድነት ኽብሪ ዘለወን ምዃኑ ክውን ነገር እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ጥራይ ዘይኮነስ ከም ቅዱስ ኣትናቴዎስ ሓዋርያ ዝኣመሰሉ ብዙኃን ሊቃውንትን ቅዱሳንን ኣቦታትና ብዛዕባ ሰንበት ብዙኅ ጽሒፎምን ኣመሥጢሮምን ይርከቡ። ከም እኒ ኣቡነ ፊልጶስ ዘደብረ ቢዘንን ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ከፋሌ ባሕርን ዝኣመሰሉ ብዙኃት ቅዱሳን ኣቦታት ሃገርና’ውን ስለ ኽብሪ ሰንበት ብዙሕ ከምዝተጋደሉን ዓበይቲ ተኣምራት ከምዝፈጸሙን ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ሃገርና ዝሕብረና እዩ።
Leave a comment
ስለዚ ኣብዛ “ቅድስት” ዕለት ብባሕሪኡ ቅዱስ ንዝኾነ እግዚአብሔር ስብሐትን ውዳሴን እናቕረብና፡ ንሱ ዝፈቕዶን ዝፈትዎን ናብራ ቅድስና ክንነብር መልእኽቲ እዛ ዕለት እዩ። ምስኡ ድማ ክብሪን ቅድስናን ሰንበት ተረዲእናን ፈሊጥና ከምቲ ዝግባእ ነኽብራ።


text:
ንመራኸቢ ብዙሃን ዝተልኣኸ መግለፂ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን/ኦብነግ/ኣፍሪካ ኦይል ዝተብሃለ ትካል ንናይቲ ክልል ነዳዲ ንምምዝማዝ ውዲት ይፈጥር ኣሎ ክብል ይኸስስ።
ወሃቢ ቃል ኦብነግ ሓሰን ዓብዱላሂ ኮርፐረሽን ኣፍሪካ ኦይል እቲ ዓማፂ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ስምምዕ ክሳብ ዝፈጥር ስራሕቱ ጠጠው ከብል ኣለዎ ኢሎም።
ኣብዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ውሽጢ ኦጋዴን ዓሰርተ ዝኾኑ ከበድቲ ውግኣት ተኻይዶም እዮም ዝበሉ ኣቶ ሓሰን ህዝቢ ኦጋዴን ንግንባርና ብፖለቲካ ይኹን ብውግእ ሓገዙ እናሃበ ይርከብ ኢሎም።
ልዕሊ 150 ወታደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ በብወርሑ ንኦብነግ ኢዶም እናሃቡ ከምዝርከቡ’ውን እቶ ሓሰን ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብ ቀረባ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ናይ ሰላም ዝርርብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ክትቕበሉ ኣለኩም ዝብል ቅድመ ኹነት ስለዘቐመጠ እቲ ዝርርብ ከምዝፈሸለን ንቕድሚት እውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድመ ኩነት ክሳብ ዘየቕመጠ ንምልዛብ ቅሩባት ምዃኖምን ገሊፆም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ምንስቴር ዲኤታ ርክብ ህዝብን ዲፕሎማስን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብዝሃብዎ መልሲ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን/ኦብነግ/ ኢና ዝብሉ ብዙሓት ውልቀሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ከምዘለው ብምግላፅ ኦብነግ ናይ ኣፍሪካ ኦይል ይኹን ንዝኾአን ይኹን ምንቅስቓስ ከሰናኽል ዘኽእሎ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ወታደራዊ ሃለዋት የብሉን ኢሎም።
ብዝተፈላለየ ደረጃ ናይ ኦብነግ ተወከልቲ ኢና ዝብሉ ሰባት ኣብ ናይሮቢ፣ኣብ ለንደን፣ኣብ ኣስመራ ዘለው ብርክት ዝበሉ ንባዕሎም ኦብነግ ኢሎም ዝፅውዑ ከምዘለው ንፈልጥ ኢና ዝበሉ ኣቶ ጌታቸው ኣስዒቦም ‘’ካብዚ ወፃኢ ግን ኦብነግ ዝብሃል ውድብ ብረት ተዓጢቑ ናይ ኣፍሪካ ኦይል ይኹን ናይ ገለ ምንቅስቓስ ክዓግት ዘኽእሎ ሓይሊ የብሉን።’’


text:
ተቓወምቲ ኮንጎ ኣብ ምብራቓዊ ክፋል’ታ ሃገር ብዘካየድዎ መጥቓዕቲ 12 ሰላማዊያን ሰባትን 1 ወታሃደር ምሟቶም ሰበ ስልጣን’ቲ ዞባ ሓቢሮም።
“ ሃንደበት ኣብ ገዝኦም ከለው’ዩ እቲ መጥቓዕቲ አጋጢሙ” ክብሉ ኣመሓዳሪ ግዝኣት በኒ ዶናት ካሳረካ ኪብዋማ ንኣሶሴይትድ ፕረስ ገሊጾም።
መጥቓዕቲ ሕብረት ሓይልታት ዲሞክራሲ ኣሉጋፓ 25 ኪ.ሜ ካብቲ ዝበዝሓ ጊዜ ዒላማ ትኸውን ከተማ በኒ ርሒቓ ኣብ ትርከብ ሓንቲ ዓዲ ዘጋጠመ ክከውን ከሎ ፕረዚደንት ሃገራዊ ባይቶ ንከተማ በኒ ኣብ ዝበጽሕሉ ዝነብረ ዘጋጠመ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብታ ብባህርያዊ ንጥረ ነገራት ሃብታም ዝኾነ ምብራቓዊ ክፋል ኮንጎ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ከምዘለውን በብእዋኑ ብዘካየድዎም መጥቓዕትታት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት መነባብርኦም ሃዲጎም ክስደዱን ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቀሱ ሰብ ሞያ ሕክምና’ውን ንዝረአ ሕማም ኢቦላ ክቆጻጸርዎ ከምዘይከአሉ ይገልጹ።
ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቀስ ጉጅለ ሲቪል ማሕበረሰብ ሕብረት ሓይልታት ዲሞክራሲ ካብ ወርሒ ጥቕምቲ ክሳብ ሕጂ ብዘካየዶ መጥቓዕቲ ኣስታት 300 ሰባት ምሟቶም ይሕብር።
ኣመሓዳሪ ግዝኣት በኒ ኪብዋማ ኣብዚ ሕጂ እዋን መጥቓዕቲ ዘጋጠመሉ ቦታ ኣብ ትሕቲ ወታሃደራዊ ቁጽጽር ከምትርከብ ገሊጾም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዕጡቃት ምንቅስቃስ ነጻነት ህዝብታት ቤንሻንጉል ቤህነን ንሓያለ ቦታታት ዞባ ካማሽ ድሕሪ ምቁጽጻሮም ተወሳኺ ሓይሊ ጸጥታ ሎሚ ናብቲ ዞባ ኣትዩ ክብል ኮሚሽን ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ኣፍሊጡ።
ምኽትል ኮሚሽን ፖሊስ'ቲ ክልል ኢንስፔክተር ምስጋናው እንጅፍታ ምንቅስቃስ'ቶም ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ሕብረተሰብ ቅልውላው እንተፈጠረ'ዃ እ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ብምክንያት ዉሱን ሓይሊ ጸጥታ ሕጊ ምኽባር ኣይተኻእለን ክብሉ ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቦም። ብተወሳኺ ጸጥታ ኣብ ምኽባር ዝነበሩ ኣባላት ኣኽባሪ ሰላም'ውን ብኻልኦት ዕጡቓት ተቀቲሎም ክብሉ ወሲኾም።
ኣብ ዞባ ካማሽ ዝንቀሳቀስ ቤህነን ካብ ዓቕሚ ምክልኻል'ቲ ኽልል ኮይኑ ምጽንሑን ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ፊደራል መንግስቲ ደገፍ ሓይሊ ጸጥታ ክሓቱ ከምዝጸንሑ ጠቂሶም ሎሚ ተወሳኺ ሓይሊ ናብቲ ዞባ ኣትዩ'ሎ ኢሎም።
ብመንግስቲ'ቲ ክልል ዝኽሰሱ ዘለዉ ኣካላት ብስልኪ ማምላሾም ንምርካብ ዝተገብረ ጻዕሪ አይሰለጠን።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ሓይልታትን መራሕቲን ህውሓት “ናይ መወዳእታ ምዕራፍ” ወታሃደራዊ መጥቓዕቲ ድሕሪ ምእዛዞም ሰባት ካብ ከተማ መቐለ ይሃድሙ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ፍርቂ ሚሊዮን ህዝቢ ከተማ መቐለ ካብ መራሕቲ ትግራይ ንርእሶም እንተድኣ ዘየርሒቖም ‘’ምሕረት የለን’’ ኢሉ መንግስቲ ምጥንቃቑ ይዝከር።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ወታሃደራዊ ኣሃዱታታት ክኣትው ትእዛዝ ስለዝተውሃቦም ነበርቲ ከተማ መቐለ ዕጥቖም ክፈትሑን ኣብ ገዛውቶም ኮፍ ክብሉን ትማሊ ሓሙስ ኣጠንቂቖም። መንግስቶም ንስቪላት ከምዝከላኸል እውን ገሊፆም ኣለው።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ መራሕቲ ህወሓት ኣብ ውሽጢ 72 ስዓታት ኢዶም ክህቡ ወይ ኣብ ልዕሊ ዋና ከተማ መቐለ ወታሃደራዊ መጥቓዕቲ ከምዝወስዱ ኣጠንቂቖም ኔሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሽዱሽተ ሚሊዮን ህዝቢ ትግራይ መግብን ካልኦት ቀረባትን ይፅንቀቖ ኣሎ። ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ገለልተኛ ዝኾኑ ኣካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ከቕርቡ ብቕልጡፍ ክፍቀድ ፀዊዑ ኣሎ።
በቲ ኣብቲ ክልል ዘሎ ኹናት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ምሟቶም ልዕሊ 43,000 ሰባት ድማ ናብ ሱዳን ምስዳዶም ይግለጽ ኣሎ።


text:
ተቓውሞና በየናይ ቅዲ ቃልሲ
ካልኣይ ክፋል፡
ኣብ ዝሓለፈ ዓንቀጽ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ካብ ዘለዋ ውድባትን ሰልፍታትን ዘለወን መንቀሊ ኣገባብ ቃልሲ ኣብ ኪዳን ንቕድሚት ይኹን ንድሕሪት ኣብ ምድፋእ ጸላዊ ባህሪ ከም ዘለዎ ዝሰሓት ኣይኮነን።
እቲ ካልኣይ ገጽ ናቱ ድማ ናብ ኢትዮጵያ ድሕረ-ግንባር ክህልወና ኣይንመር ጽን ዝብል,ዩ። ነዚ ዘቕርብዎ ምስምስ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቲና ነቲ ጸጊዕ ህግድፍ ሒዙ ዝጸንሔ ሓይሊ ክንክስቦ ኣይንኽእልን ይብሉ።
እዚ እቲ ደጋዊ ሽፋን ብኢፋ ዝብልዎ ኮይኑ እቲ ሓቀኛ ኣባሃህልኦም ናብ ውሽጦም ዝብልዎ ግን ነዚ ገዲም ክቃወም ዝጸንሔ ውድባት ይኹን ሰልፍታት “ ብወያኔን መጋበርያ ኢትዮጵያን ስለ ዝፍለጡ ከምኦም ክንውቀስ ኣይንደልን ከም ዝብሉ ሓበረታት ይርከቡ ኢዮም።
በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ህግድፍ ኣብ ዝተፋላለየ ኣጋጣሚታት ካብ ዘለዉን ዝነበሩን ሰበ-ስልጣናቱ ከም ዝስማዕ ኣብ መደረታቶም ብጨቕ ኢሉዎም ካብ ተቓወምቲ ኣብ መሰርሕ ፓርቲታት ከነፍቅድ እንተድኣ ኮይና ነተን ኣብ ኢትዮጵያ ዘይኣተዋ ኢና ከነፍቅድ ዝብል ሓሳባት ይቐርብ ጸኒሑ።
ኣብነት ነፍሰ-ሄር ዓሊ ሰይድ ዝበሎ እዩ። ኣልኣሚንውን ደጊምዎ። ስለዚ ምናልባሽ ናይዚ ዘይከውን መብጻዓታት ናይ ህግድፍ ዶኾን ይኸውን ናብ ኢትዮጵያ ዘየእትዎም ዘሎ ኤልካ ክትጥርጥር ናይ ግድን,ዩ። ብዝተረፈ ኣብ ናብ ኢትዮጵያ ምእታውን ዘይምእታውን ዝህብዎ ብሩህ ምኽንያት የለን።
ካልእ በዞም ሸነኻት እዚኣቶም ዝቐርብ ዲዕ ኢሎም ዝምህርሉ ነጥቢ ኣብ ኪዳን ጉዳይ ጀሃድን ጉዳይ ብሄራትን ከምዘይኣምንሉ ይገልጹ ኢዮም። እቲ ዘይምእማኖም መሰልን ሓቅን ኮይኑ ኪዳን ብልቢ ክሰርሕ ኣብ ከምዚ ኩነታት ይከኣልዶ? ንኽብል,የ ዘምጽኦ ዘለኹ። ብዝተረፈ እቲ ቻርተር ናይ ኪዳን ነዚ ክልተ ነጥቢ,ዚ ኣብ ማህደር ኪዳን ከእቱ ከሎ ሓደ ካብቲ ጸገማት ናይ ኪዳን ምዃኑ ብሩህ እዩ። ግን እዚኣ ጥራይ ድያ ኣብ ኪዳን ከየድምዑን ከይወሃሃዱ -ን ትዓግት ዘላ ንዝብል ኣይኮነን,ዩ መልሱ ብወገነይ። ብዝተረፈ ኣብ ኪዳን ዕንቅፋትን ተራን ናይዞም ክልተ ነጥብታት ድሒረ ከምጽኦ ስለ ዝኾንኩ ኣብቲ ተሪፉኒ ዘሎ ተመሳሳሊ ሓሳባት ከስዕብ,የ።
ሕጂ ድማ ብዛዕባ እቲ ቅዋምን ንዑዑ ንኸረድኡ ዘጥፍእዎ ጊዜን ኣብ ግምት ዘእተወ ሓሳባት ከቕርብ እየ። ካብቲ ዘቕርብዎ ከም መበገሲ ንጠቐመሉ ክብሉ ብዙሕ ዝነጽጎ ኣይኮንኩን። ኣብቲ መግለጽታቶም እዚ ቅዋም,ዚ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝደገፎን ዝደኸመሉን ስለ ዝኾነ ብዘይካ ገለ ኣብ ተቓወምቲ ዘለዉ ኣካላት እቲ ቅዋም ቅዋም ህዝቢ እዩ ኢሎም ክገልጽዎ ቅቡል ኣይመስለንን። እዚ ንይምሰል ኢሳያስ ዘበገሶን ኢሳያስ ጠጠው ዘብሎን ቅዋም ከም ዝነበረ ናይ 2001 ታሪኽ ምሂሩና እዩ። ናይ ህዝቢ ቅዋም ናይ ህዝብ ንህዝቢ ዘገልግል ድኣ እንበር ኣብ ጅባ ውልቀ-ሰብ ዝበሊ ቅዋም ክጅምር ከሎ ናይ ህዝቢ ኣይነበረን ኣይኮነን ኢለ ክሓልፎ ምመረጽኩ ግና ክፈልጥዎ ዘለዎም ነዞም ናይ ቅዋም ተከላኸልቲ ብዓይንን ዕግበትን ህዝቢ ኤርትራ ዋላ,ኳ ኣብ ሓደ ዝተጠርነፈ ኣይንበር ቅድሚ 250 ዓመት ዝተጠርየን ዝነኣድን ሕግን ቅዋምን በብኣውራጅኡ ከም ዘጽንሔ ርዱእ ኮይኑ ነዚ ደም -ሲሱ ነታ ዝጣበቑላ ዘሎው ሓቡኡ ንህዝቢ ካብ ሕጊ ወጻኢ ብዝደለዮ ይሓንቆ ስለ ዘሎ ኢሳያስ ሓቢኡዋ ዝጸንሔት ሕጊ ተቐበል ኣይቲቀበል ዝብል ሸንኮለል ዳግም ንህዝቢ ኤርትራ ዝድብስ ኣይመስለንን። እንተ ኣድለየ ድማ ህዝቢ ምስ ተሓተ። ምኽንያቱ ርግጸኛ,የ እዚ ቅዋም እዚ ክሕንጸጽ ከሎ ህዝቢ ብዘለዎ ተመኲሮ ናይ ሕጊ ብዛዕባ ሕጊ ኣድግና-ተገለባ ተሃቲቱ,ዶ? ብዛዕባ ሕጊ ኣድመ-ምልጋእ፤ ሕጊ-ዓዲ.ቆጺ፤ ሕጊ ሎጎ-ጭዋ፤ ሕጊ. (7) ዓንሰባ፤ ሕጊ ሕጊ. እንዳከንቲባ፤ ሕጊ. ዕናይን-ለይጓይን ወዘተ ዝሓተቶ ኔሩ ድዩ? ኣይመስለንን። ምኽንያቱ እዚ ሕግታት,ዚ ገሊኡ ኣብ ቀረባ ዘመን ዝተሓደሰን መዋዳድርቲ ዘይብሉን ክነሱ ገሊኡ ምጽጋንን በዚ መዋእል ምስትኽኻልን ዘድልዮ ጥራይ ምንባሩ ማንም ዜጋ ዝፈልጦ ሃቂ ክነሱ ኢሳያስ ዝነደፎ እንተዘይ ተጠቐምና ዘብል ግድን ዘሎ ኣይመስለንን።
ብመሰረቱ እዚ ቅዋም,ዚ ናይ ህዝብን ብህዝብን ዝተነድፈ ኔሩ እንተዝኸውን ናይ ባድመ ሽግርውን ኣይምተፈጥረን ኔሩ። ህዝቢ ተሓቲቱን ረድዩን ዝገብሮ ክንዲ ኣድሪ ትኣክል መሰል ኣይነበሮን ኣይተሓተን ከምኡ እንተዘይኸውን ኔሩ ዝነበሮ ኣውራጃታት ደምሲስካ ዞባ ማእከል ዞባ ደቡብ ዝብሉ ኣብ ሓንጎሉ ዝኣትው ኣይኮኑን ኣይነበሩን። እዚ ንባዕሉ እኹል መረዳእታ እመስለኒ። ካልእ ይትረፍ እዛ ትበሃል ዘላ ቅዋም ህግድፍ ነቲ ኣቦ ወንበር ኮይኑ ዝሓንጸጻን ዘተግበራን ሓላፊ ኮሚሽን ፕ/ር በረኸት ሃብተስላሴ እኳ ፍረ ጻዕሩን ፍረ-ጻዕሪ ብጾቱን ኣብ ንግስተ-ሳባ እስታዲዩም ንኸንብባ ዕድል ኣይተዋህቦን ከይብሉኒ ከይበለ ምንጥል ኣቢሉ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ጅብኡ ከም ዘእተዋ ትኽሕድዎ ኣይመስለንን ኣንቱም ትጣበቑላ ዘለኹም። ነዚ ነውሪ,ዚ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበርኩሞ ክትከላኸልሉ ዘይበቓዕኩም ሎሚ ነጽድቃ ንጠቐመላ እንታይ ፍርያት ይህብ። ዝኸውን እንተዝኸውን እቶም ብድፍረት ሞት ተጎዝጒዞም ኣብ ግብሪ ነውዕላ ዝበሉ በዓል ድሩኦ በዓል ሸሪፎ በዓል ጴጥሮስከ ብዓል ጀ/ ዕቚብ ጀ. ብርሃነ ጀ.እስቲፋኖስ ወ/ሮ ኣስቴር ብራኺ ገብረስላሴ ዘጥፍኤት ቅዋም ትብህጉዋ ኣሎኹም!!! እዚኣስ……………………እቲ ጉዳይ ብዙሕ እንተታት እንዳሓዘ ይኸይድ ኣሎ ካብዚ ሓሊፉ ካልእ ኣሰካፊን ኣጠራጣርን ነገራትውን ብረቂቕ ኣብ ኣመሪካ ኣብ ኤውሮጳ ዘለው ምሁራት ትማሊ ዲክታቶር ኣብ,ዚ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ሃገር ጥፍኣት ንኽበጽሕ ኣጆኻ እንዳበሉ ዘሰወድዎ ምሁራት ድጉል ድብያ ሒዞም ኤርትራ እንደጋና ብታሕታዋይ ቀጸላ ህግድፍ ዳግም ንኽትምራሕ ይምነዩን ይንቀሳቐሱን ምህላዎም ብረቂቕ ዳህሳስ ዘይረኣየና መሲልዎም ታሕቲ ላዕሊ ይብሉ ምህላዎም ዝሰሓት ኣይኮነን። ሓንቲ ንእሽቶ ኣብነት ንምጥቃስ ኣብ ጀርመን ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ ብመንግስቲ ከም ፓርቲ ኣይፍለጥን ኩለን ውድባትውን ከም ውድባት ብመንግስቲ ደረጃ ትፍለጥ የብልናን እቲ ዝርካቡ መራኸቢና ብዓይኒ ፖሊሲ ኣብ ጀርመን ብማሕበራት ማለት ብሕጋዊ ኣብ ጀርመን ብሕጊ ቅቡል ማሕበር ስለ ዘለወን ናይ ውሑዳት ውድባት ደብዳቤ ኣብ ጽፍሕታት መንግስቲ ጀርመን ቅቡል,ዩ ዘይቅበሉወን ብዙሕ ዓመታት ዝገብራ ምንቅስቓሳትውን ኣሎዋ። ኣገራሚ ንሰ.ዲ. ግን እዚ ከየጽደቐ ኣብ ውሱን ጊዜ ንዝህቦ ደብዳቤታት እቲ ዝምልከቶ ጽፍሕታት ምስ ተቐበሎ ኣብ ምንታይ ዝተመርኮሰ ኢልካ ምስ እትሓትት ኣዕጋቢ መልሲ ኣይርከብን።
ኣብ ኣመሪካ እንተረኣካ ብፍላይ ኣብቲ ንወጻኢ ዝምልከት ዝወጸ ናይ መጽናዕቲ ፖሊሲ እንተረኤኻ ኣቲ ብቐዳማይ ቦታ ናይ ተቓውሞ ሰሪዔሞ ዘለዉ ከም ቀዳማይ ሰ. ዲ. ዝብል ትረክብ። እዚ ካበይ ይነቅል ኣበይከ ክዓርፍ,ዩ? እቲ ናይ ኣመሪካ ከምኡ ምባሉ ጥራይ ኣይኮነን ዘገርም ንዲ.ፒ ንበይኑ ኣቐሚጡ ካልእውን ብኺዳን ዝፍለጥ ተረፍመረፍ ጉጅለታት ኣሎ ክብል ይጠቅስ፡ ስለዚ ሰ.ዲ.ኤ ካብ ኪዳን ውጻኢ ከም ዘሎ ይገልጽ። እዚ ኣብ ውሽጢ ኪዳን እንታይ ይንበብ? በዚ ትዕዝብቲ,ዚኸ? ምትእምማን ይሰፍን,ዶ? እዚ መበልየይ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ትማሊ ኣብ ሜዳና ኣትዮም እንታይ ፈጺሞም? ኣብነት ጀርመን ክሳብ ቀረባ ዓመታት እንታይ ግደ ኔሩዎም? ኣብዚ መንጎ ንህግድፍ ዘለለዩዎ ይመስሉ ኔሮም ሎሚኸ ተመኲሮ ናይ ሕሉፍ በየናይ መንገዲ ይመጹና ኣሎዉ? ምክትታል ዝሓትት,ዩ። ኣብ ኣመሪካኸ እንታይ ይነፍስ ኣሎ? ምዝታይ ምስ ህግድፍ ዝብል ቋንቋታት ክዝንቢ ንሰምዕ ኣሎና!! ሓቂ,ዶ ይህልዎ? እዙይ ኩሉ ዘምጽኦ ዘለኹ ንኺዳን ክሳብ ክንደይ ንቕድሚት ከሰጉሞ ይኽእል ንምግማት ጥራይ እዩ። ካብ ናይ ህግድፍ ስለያ ካብ ናይ ደገ ሓይልታት ስለያ ኪዳን ይኹን ዝኾነት ውድብ እንታይ መለክዒታት ኣሎ ነጻ ምዃነን መልሲ የብለይን ከም ሰብ ክጠራጠር ግን ከም ሰብ ጠርጠራታት ክሕድር ውሁብ,ዩ።
ከም መጠቓለሊ እቶም ትማሊ ንኢሳያስ ከም ልኡኽን ቅቡልን ኣብ ኤርትራ ንኹሉ ተቓዋማይ ይምልከቶ ክነሱ (ህ.ግንባርን) ( EPRDF) ( ደርግን ) ጥራይ ከም ዝምልከቶም ኣብ ኣትላንታን ኣብ ናይሮቢን ኣብ ለንደንን ዘኤንገድዎም ሓይልታት ሎሚኸ ክሳብ ክንደይ ነጻ ይገድፍዎ ንኹነታት ታቓውሞ ደጊሙ ኣብ ጠርጠራታት ዝእቱ ቀዳድ ባይታ ምህላው ኣይንረስዕ።
ካብዚ ነቒለ ሕቶ ብሄራትን ሕቶ ሃይማኖትን ኣብ ኪዳን ክሳብ ክንደይ ጽልዋን ዕንቅፋትን ይፈጥር ብመጠኑ ከብርህ ክፍትን,የ። ኩሉ ዝጽሕፎ ዘለኹ ኣብ መዋእል ግሉጽነት ኩሉ ክዝንቢ እትራዮን እትሰምዖን ኣብ ባይታ ኣውሪድካ ዘሎ ንኡስ ይኹን ዓብይ ፍልልያት ምስ ዝወርድ ወይ መኣረምታ ይረክብ መብርሂውን ክመጽእ ይኽእል,ዩ ካብ ዝብል ነቒለ እንተዘይ ኮይኑ ንሓደ ኣቕሪበ ነቲ ካልእ ክነጽግ ማለተይ ከም ዝይኮነ ንኹሉ ብሩህ ክኸውን ይላቦ። ሓላፍነት ዘይስምዓኒውን ኣይኮነን ቊስልኻ እንዳሓባእካ ሓላፍነት ግን ንዝኾነ ጠቕሚ ህዝብን ሃገርን ኣይውዕልን።
ይቕጽል…………………………………………. ፍስሓጽዮን ገብረ.
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2654


text:
ሽወደንኛ ምስ ካልኦት ብሓባር ተለማመድ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 10 2018
ሽወደንኛ ንኽትምሃር ዝበለጸ ኣገባብ እንተሎ፡ ሽወደንኛ ምስ ዝኽእሉ ሰባት ምዝራብ’ዩ።
ኣብ ኢንተርነት ምስ ዝተፋለጥካዮ ሰብ፡ ብኣካል ኣብ እትራኸበሉ እዋን ጥንቃቐ ምግባር ኣይትረስዕ። ናበይ ትኸይድ ከም ዘለኻ ንብጻይካ ሓብር፡ ምስቲ ብኢንተርነት ዝተፋለጥካዮ ሰብ ከኣ፡ ኣብ ህዝባዊ ቦታ ተራኸብ።
"መራሕ ስደተኛ" (flyktingguide)፡ ወይ ከኣ "ብጻይ ቋንቋ"(Språkvän)
ብዙሓት ኮሙናትን ወለንታውያን ማሕበራትን ንሓደሽቲ መጻእቲ ስደተኛታትን ወጻእተኛታትን ምስ ሽወደናውያን ንኽራኸቡ ኣብ ምሕጋዝ ይነጥፋ እየን። ስም ናይቲ ንጥፈታት ክፈላለ ይኽእል እዩ። ስፕሮክቬን (språkvän)፡ ሓባሪ ስደተኛ (flyktingguide)፡ ኣቦ (fadder)፡ ዓላማይ (mentor) ወይ ዓርኪ (kompis) ተባሂሉ ክጽዋዕ ይኽእል እዩ።
ብሓገዝ ናይ "ብጻይ ቋንቋ" ወይ "መራሒ ስደተኛ"፡ ቀልጢፍካ ሽወደንኛ ክትማሃርን፡ ዕለታዊ መነባብሮኻ ዘቃልሉ ርክባት ክትፈጥርን ትኽእል ኢኻ። ናይ ቋንቋ ዓርኪ ወይ መራሒ ስደተኛ ክህልወካ ከም ትደሊ፡ ንኮምዩንካ ኢኻ ትሕብር።
ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ ዘሎ ንጥፈታት ንምርካብ ኣብ ናይቲ ኮሙን መርበብ ሓበሬታ ወይ ኣብ ናይ ንጥፈታት ዓውደ-ኣዋርሕ ድለ።
ናይ ንጥፈታት ካላንደር - ንጥፈታት ኣብ ሽወደን
"ንጥፈታት ኣብ ሽወደን" ንዓኻ ዝሰማምዓካ ንጥፈታት ክትደልየሉ ትኽእል ሓደ ዓውደ-ኣዋርሕ እዩ። ንኣብነት ኣብቲ ጥቓ ትነብረሉ ቦታ ንናትካ ዝንባለ ዝሰማማዕ ንጥፈታት ዘሎወን ማሕበራት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሓደ ፍሉይ ቦታ መድለዪ ቃል፡ ወይ ሓደ ፍሉይ መዓልቲ ወይ ንጥፈታት ክትጽሕፍ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት ስፖርት፡ ቋንቋ ሽወደንኛ ወይ ባህሊን መዘናግዕን።
ብፊልም ጌርካ ተለማመድ
ኣብ'ቶም ፊልምታት፡ ልሙዳት ዝኾኑ ቃላትን ሓረጋትን ክትማሃር ኢኻ። እንተ ደሊኻ'ውን፡ ነቶም ፊልምታት ደው እናበልካን ንድሕሪት እናመለስካን ክትርእዮም ትኽእል ኢኻ። ጽሑፋዊ መግለጺ እንተደሊኻ'ውን፡ ኣብ ታሕተዋይ ክፋል ናይቲ ፊልም፡ የማናይ ሸነኽ ዘሎ ሳጹን ጠውቕ።


text:
ሓሙስ ጥቅምቲ 26,2017 ዓ.ም ዳግማይ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ኬንያ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ብ98 ሚእታዊት ምዕዋቶም ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ሎሚ ሶኑይ ኣፍሊጡ።
አቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ዋፉላ ቸቡካቲ ኣብቲ ሓሙስ ዝተኻየደ ምርጫ ካብቶም 19.6 ሚልዮን ከድምጹ ዝተመዝገቡ ዜጋታት 39 ሚእታዊት ጥራይ ድምጾም ምሃቦም ይገልጹ።
መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ራይላ ኦዲንጋ ካብቲ ዳግማይ ምርጫ ምውጽኦም ድሕሪ ምሕባሮም ደገፍቶም እቲ ምርጫ ክስረዙ ጸዊዖም፡ ኣብ ገለ ቦታታት’ውን ተቓወምቲ መምረጺ ኑቕጣታት ከይኽፈቱ ምኽልካሎም ይፍለጥ።
እዚ ጥቅምቲ 26,2017 ዓ.ም ዝተኻየደ ዳግማይ ምርጫ ኬንያ ፡ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ነቲ ኣቐዲሙ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ዝተኻየደ ምርጫ ብምስራዙ ዝተኻየደ ኮይኑ ኣብቲ ኣቐዲሙ ዝተኻየደ ምርጫ’ውን ፕረዝደንት ኬንያታ ምዕዋቶም ይፍለጥ።
መራሒ ተቓወምቲ ራይላ ኦዲንጋ “እዚ ዳግማይ ምርጫ ኡሁሩ ምስ ኡሁሩ’ዩ ዝወዳደር ዘሎ” ድሕሪ ምባል “ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ንካልኦት ትካላት እታ ሃገር’ውን የዕንው ኣለው” ክብሉ ከሲሶም።
ኦዲንጋ ብተወሳኺ ኣሜሪካን ካልኦት ዲፕሎማት ምዕራባዊያን ሃገራት “ዘይሓላፍነታዊያን እዮም” ክብሉ ወቒሶም።
ድሕሪ ናይ ሓሙስ ዳግማይ ምርጫ ብዝተላዕለ ግጭት ሸሞንተ ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ’ሎ።
ብሰንኪ ናይ መሬት መሰልን ፖለቲካን ውጥረትን ጽልኣትን ኣብ መንጎ ደገፍቲ ክልቲኡ ወገናት ንዓመታት ክምዕብል ምጽንሑ’ውን ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 16 October 2020
ፕረዚደንት ጂቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምርኻብ፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ ንዝቐረበሉ ዕድመ ከምዝነጸገ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ንራድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ንመራሕቲ ኤርትራን ጂቡቲን፣ ኣብ ኣዋሳ ንምርኻቦም ዝሰርዖ መደብ፣ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ እኳ እንተነጸጎ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ግና ናብ ጂማን ካልእ ከባቢታትን ኢትዮጵያ ናይ ሳልስቲ ዑደት ከካይድ ክኢሉ’ዩ።
ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ፣ ኣብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ከተማታት ኣስመራን ባህርዳርን ኣብ ዝተኻየደ ርክብ መራሕቲ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልን ከምዘይተጸንበሮ ይዝከር።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ግንባት 2019 ምስ ሻርቕ ኣል ኣውሳጥ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ፣ ሳላ ስዑዲ ዓረብ ምስ ኤርትራ ዝተጀመረ ርክብ ኤርትራን ጅቡቲን፣ ብምምልካት ዶባት ኣብ ናይ መወዳእታ ዕርቂ ክበጽሕ ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ ኔሩ’ዩ።
ጂቡቲ፣ ምስ ኤርትራ ዘሰሓሕብ ዘይተነጸረ ዶብ ከምዘሎ ደጋጊማ ክትገልጽ እንከላ፣ ብወገን ኤርትራ ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ የለን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ምስ ጂቡቲ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ብናይ ግዳም ሓይልታት ዝተደፋፍአ’ዩ ክብሉ’ዩ ዝጠቕሶ ኔሩ።
ንግስነት ቀጠር ዝወሰደቶ ናይ ዕርቂ ተበግሶ ንኣስታት 8 ዓመታት ዝኾነ ፋይዳ ከይተረኽቦ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ 2017 ክልትኤን ሃገራት ጸግዒ ስዑዲ ብምሓዘን፣ ነቲ መስርሕ ደው ከምዘበለቶ ይፍለጥ።
ካብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን፣ ብመንጎኝነት ስዑዲ ዓረብ፣ ርክብ ተጀሚሩ እኳ እንተነበረ፣ ክስጉም ኣይከኣለን።
ኣብ ግንቦት 2008 ኣብ ከባቢ ራስ ዱሜራ ብዘካየድኦ ውግእ፣ ካብ ክልትኤን ሃገራት 10ታት ወትሃደራት ክሞቱ እንከለዉ፣ ካብ ወገን ኤርትራ 19 ከምዝተማረኹ ይፍለጥ።
ጂቡቲ ብወገና ብኤርትራ ዝተማረኹ ወትሃደራት ከምዝነበሩዋ ብምምልካት፣ ነቶም 4 ብመንጎኝነት ቀጠር ናብ ዓዶም ክትመልሶም እንከላ፣ ካልኦት ኣብ ኤርትራ ደሃቶም ዝጠፍአ ከምዘለዉ’ያ ትወቕስ።
ኣብ ጂብቲ ተማሪኾም ዝነበሩ 19 ኤርትራውያን፣ ናብ ኤርትራ ክምለሱ ድሌት ከምዘይብሎም ስለዝገለጹ፣ ኣብታ ሃገር ናብ ዝርከብ ቀይሕ መስቀል ድሕሪ ምስግጋሮም፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ካናዳ ተጣይሶም ይርከቡ።
=========================


text:
በርኔ ሳንደርስ ብዓወት ናቫዳ ብጸብለልታ ይመርሕ ኣሎ
ሕጹይ ሰልፊ ዴሞክራት በርኔ ሳንደርስ ኣብ ናቫዳ ብዝረኸቦ ዓወት ኣብ ቲ ኣብ ዝመጽእ ሕዳር ኣብ ኣመሪካ ዝካድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ትራምፕ ጸብለልታ ክህቦ ከምዝኽእል ተገሊጹ።
ክሳብ ንፕረዚደንትነት ዝወዳደር ሕጹይ ዝሩቋሕ ነዊሕ ጉዕዞ እኳ እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ግን ሳንደርስ ብጽቡቕ ይመርሕ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ምክትል ፕረዚደንት ነበር ጆ ቢደን ካብ ኣብ ካልእ ከባቢታት ኣብ ናቫዳ ጽቡቕ ውጺኢት ከምዘርኣየ ይንገር።
ኣብ ኢዋንን ኒው ሃምፕሼርን እውን ጽቡቅ ውጽኢት ከምዝነበሮ ይግለጽ። እተን ክልተ ስተይት ነቲ ናይ ኣርባዕተ ወርሒ መስርሕ ዘለዎ ሕጹያት ስለምንታይ ካብ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝሓሹ ምዃኖም ንሰዓብቶም ዘእምንሉ እዋን እዩ።
ኣብ ናቫዳ እንታይ ሓዲሽ ምዕባለ ኣሎ?
ክሳብ ሕጂ ኣብ 50% ናይቲ መድመጺ ኖቕጣታት ብዝተገብረ ምቑጻር ድምጺ ሚስተር ሳንደርስ፡ ንጸጋማይ ክንፊ ሰኔተር ቨርሞንት፡ ብ47% ድምጺ ንሚስተር ቪደን ከኣ ብ19% ይመርሖም ኣሎ።
ልዕሊ 15% ድምጺ ዝረኸቡ ሕጹያት፡ ንዲሞክራት ወከልቲ ንኽድግፉ ኣብቲ ኣብ ሓምለ ናይ ዝካየድ ናይ ሰልፎም ኣኼባ ክቐርቡ ይኽእሉ እዮም።
በርኒ ሳንድረስ ኣብ ተክሳብ ኮይኑ ኣብ ናይ ዓመት መግለጺ "ንብዙሕነት ወለዶን፤ ዓሌታዊ ስምረትን" ዘማእከሉ ዝበሎም ደገፍቱ ንኢዱ። ወሲኹ፡ ንፕረዚደንት ትራምፕ ኣጥቒዑ።
"ህዝቢ ኣሜሪካ ነዚ ብቐጻሊ ዝሕሱ ፕረዚደንት ክርኢ ሓሚሚ" ክብል ተዛሪቡ።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ኸባቢ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣቶ ዘካርያስ በርሀን ኣቶ ሃብተጊዮርጊስ ወልደሚካኢኤልን፡ ከንቲባ ፈንቲ ትኹረቱ ንሃብታማት ምሕላይ፡ ንድኻታት ድማ ካብ`ዛ ርእሰ ኸተማ ከምዝወጹ ምግባር`ዩ ኔሩ ኣብ ዝብል ይሰማምዑ። ኣብ ጽፈት ትምህርቲ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ከም ዝተንቀሳቐሰ ዝንገረሉ ከንቲባ ፈንቲ፡ ንገለ ደኺመን ዝበለን ኣብያተ-ትምህርቲ ምዕጻዉ ፍትሓውነት ኣይነበሮን ይብሉ-እቶም ናብ`ዚ መደብ ዝቐረቡ ሰባት።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ማእከል ከተማ፡ ንዘወርቲ ብሽግለታ ተባሂሉ ሓደስቲ መስመራት ምሕዛእ፡ ንትራፊክ ኣጻቢብዎ`ምበር ኣብ ጠቕሚ ክውዕል ኣይተራእየን ይብሉ።
ተዓዋቲ`ቲ ምርጫ ዝኾነ ቪንሰንት ግረይ ግና፡ ንምረት ህዝቢ ጽን ኢሉ ድሕሪ ምስማዕ ውሳነ ናይ ምሃብ ባህርይ ዘለዎ ፖለቲከኛ ብምዃኑ ብህዝቢ ዝሓሸ ድምጺ ክረክብ ከምዝኸኣለ እቶም ኤርትራውያን ይጠቕሱ። ከንቲባ ፈንቲ ኣብ `ዛ ኸተማ ገበናት ከምዝንኪ ምግባሩ ብዙሓት ደገፍቱን ውሑዳት ተቓወምቱን ይኣምኑ`ዮም።
ቀዳማይ ክፋል መደብ ኤርትራውያን ኣብ ኣመሪካ ንምስማዕ ኣብ ላዕላዋይ የማን ሸነኽ ንዘሎ ምልክት ድምጺ ምኽፋት ይክኣል


text:
ናይ ሕብረት ኤወሮጳ ድርገት ኣደ መንበር ኡርሱላ ቫን ደር ለየን፥ ስደተይናታት ኣብ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ፋሕ ናይ ምባልን ነተን ዝኣተዉለን ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ጥራሕ ሓላፍነት ምሕዳግ ከምዘይግባእን እተን ስደተይናታት ዝኣትውለን ሃገራት እውን ፍሉይ ሓገዝ ክረኽባን ብፍላይ ነቲ ኣብ ግብሪ ዘሎ ብውዕሊ ዱብሊን ዝፍለጥ ስደተይና ኣብታ ዝኣትወላ ሃገር ክእንገድን ናይ ዑቕባ ሕቶ ኣብታ ዝኣተወላ ሃገር ከቕርብን ውሳኔ ክወሃቦ ዝብል ውሳኔ ዝቕይር ሓድሽ ውጥን ዕለት 23 መስከረም 2020 ዓ.ም. ወገዓዊ ከምዝገበራ ክሕበር እንከሎ` እዚ ውጥን እዚ ኸኣ ድሕሪ እቲ ኣብ ለስቦ ግሪካዊት ደሴት ሞሪያ ዝርከብ ልዕሊ 12 ሺሕ ስደተይናታት ኣብ ዘዕቁብ መዓስከር ዘጋጠመ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ዘለዎ ኣገዳስነት ይመላኽት፣
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሓላፍነትን ምትሕብባርን፥ እዚ ናይቲ ቮን ደር ለየን ዘቕረብዎ ሓድሽ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ውጥን ዓንዲ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ መንጐ ኣባላት ሃገራትን ዜጋታትን ምትእምማን ክህሉን ዘተባብዕን እዩ፡ እዚ ንስደተይናታትን ሓተትቲ ናይ ፖለቲካ ዑቕባን ኩሎም ስደተይናታትን ዝምልከት ኮይኑ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ስምምዕ ዱብሊን ዝዕርይ ከምዝኾነን፡ እዚ ኸኣ እቲ ውዕሊ ዱብሊን ንህልው ኩነታት ርኢኻ ክትግበር ዘይኽእልን ምኽንያት ዘይምርድዳእን ይኸውን ኣሎ፡ ጸኣት ስደተይናታት ከምቲ ቀደም ዝነበረ ዘይኮነ ኣዚዩ ዝተሓላለኸን ሓንቲ ኣባል ሃገር ንበይና ክትገጥሞ ምሕዳግ ንዘአንግድን ንተኣንጋድን ጸገም እዩ ዝፈጥር ከምዝበላ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጃንካርሎ ላ ቨላ ኣስዒቦም፥ ስለዚህ ምእንጋድ ድዩ ነቶም ናብ ዝመጽሉ ክምለሱ ዝብል ውሳኔ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ብውልቀን ክገጥመኦ ዘይከኣለን እዩ፡ ናይ ኣባላት ሃገርት ሕድ ሕድዊ ምትሕብባር ዝጠልብ ጉዳይ እውን ከምዝኾነ ብጥልቂ ከምዘብርሃ የመላኽቱ።
ስደተይናታት ምስ ዝመጹለን ሃገራት ምትሕብባር
እቲ ውጥን ነቶም ስደተይናታት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታት ንምግጣምን ክስደዱ ንዝደልዩ ብሕጋዊ መገዲ ንኽስደዱ ዘኽእል መደብን ኣብ መንጐ ኣባል ሃገራት ሓላፍነትን ምትሕብባርን ዘተባብዕ ከምዝኾነን እቲ ናይ ስደተይናታት ጸገም ኣብተን ዝኣትውለን ሃገራት ክሕደግ የብሉን ዝብል ብምኻኑ እቲ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ውዕሊ ዱብሊን ክሕደስ ከምዘለዎ ዘተሓሳስብ እዩ፡ ስደተይናታት ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ክባጽሑ ዝድርኽ እዩ።
ምርጫ ምእንጋድን ናብ ዝመጽል ምምላስ
እቲ ቮን ደር ለየን ዘቕረብዎ ዝተሓንጸጸ ሓድሽ ውጥን ካብ ዘስፈሮም ኣዚዩ ኣካታዒ እዩ ዝበሃል ነጥቢ፥ ስደተይናታት ኣብ ኣባል ሃገራት ፋሕ ክብሉ ኣለዎም ዝብል ከምዝኾነን፡ እተን ነዚ ሓሳብ እዚ ዘይሰማማዓሉን ስደተይናታት ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ፋሕ ንምባል ነፍሲ ወከፍ ኣባል ሃገር እጃም ክህልዎ ዝብል ውሳኔ ዘይቅበላ፥ ነቶም ዘቕረብዎ ሕቶ ናይ ፖለቲካ ዑቕባ እወታዊ መልሲ ዘይወሃቦም ናብ ዝመጹለን ሃገራት ንምምላስ ኣብ ዝግበር ስርሒት ክሳተፋ ዝብል እዩ፡ ኦስትሪያ እዚ ሓድሽ ውሳኔ’ዚ ከምዘይትቕበሎ ከምዘፍለጠትን ፈረንሳ ብወገና ኣብ መንጐ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ምትሕብባር ክህሉ ኣለዎ ቢላ እቲ ናይ ስደተይናታት ጉዳይ ነተን ብቐዳምነት ንዝኣትዉለን ሃገረ ኢጣሊያ ግሪክን ምሕዳግ ዓቢይ ጌጋ እዩ፥ ኣብተን ቀዳሞት ሃገራት ጉዳዮም መልሲ ይወሃቦ ዝብል ናይ ዱብሊን ውዕሊ ዕርያ ዘድልዮ እዩ ከምዝበለት ኣፍሊጦም።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ከተማ ደሴ ምስ ህዝቢ ዘተ ብምክያድ ካብ ህዝቢ ንዝቐረቡሎም ሕቶታት መሊሶም።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ነበርቲ ከተማ ደሴን ከባቢኣን ኣብ ዝዘተይሉ መድረኽ ቀንዲ ትኹረት ዝተገበረሎም ዛዕባታት ምዝንባል ዜጋታት፣ሕገ መንግስቲ፣ቀረብ ሓይሊ ኤሌትሪክ፣ ኣብ ናቶም መሪሕነት ልዕልነት ተወላዶ ኦሮሞ ይርአ’ሎ ዝብሉን ካልኦት ነይሮም።
ምኽትል ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ደመቀ መኮነንን ዋና ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ዶ/ር ኣምባቸው መኮነን እውን ኣብቲ ህዝባዊ መድረኽ ዝተሳተፉ ኽኮኑ ከለው፡ ዜጋታት ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ኣብ ሃገሮም ተንቀሳቒሶም ናይ ምንባርን ሃብቲ ናይ ምፍራይን መሰሎም ይጠሓስ ስለዘሎ ስለምንታይ ደው ዘይብል ዝብል ንቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ዘቕረብዎ ሕቶ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“ኣነ ናብ መዝነት ክመፅእ ከለኹ ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ዝተመዛበሉ ሰባት ነይሮም።ኣነ ምስ መፃእኹ ተወሲኹዎ ኣስታት ክልተ ነጥቢ ገለ ሚሊዮን ተመዛበልቲ ነይሮም።ምዝንባል ብዝምልከት ክልተ ነገራት ኣለው።ተመዛቢልካ ኪድ ዝብል ኣሎ፤ተመዛቢልካ ንዓ ዝብል ድማ ኣሎ ምኽንያቱ ምዝንባል ንብዙሓት ሰባት ንግዲ ስለዝኾነ።”
ቀጺሎም ምዝንባል መለመኒ ኮይኑ’ሎ ዝበሉ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብዚ ዓመት ብዝተኻየደ ምርብራብ ተመዛበልቲ ተመሊሶም ኣለው ኢሎም።
“በዚ ኣጋጣሚ ንሚንስትር ሰላም ዝለዓለ ምስጋና ከቕርብ እደሊ።ኣብዚ ዓመት ብዝተኻየደ ርብርብ ኣብ ናትና ናይ መሪሕነት ግዜ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣቐዲሞም ዝተመዛበሉ ሓዊሱ ክሳብ ሕጂ 1.8 ሚሊዮን ህዝቢ ናብ መነባብርኦም መሊስናዮም ኣለና።ሎሚ በብክልሉ ዝተረፉ ክድመር ከሎ ኣስታት 500 ሽሕ ኣለው።እዚኦም እውን ክረምቲ ቅድሚ ምዝዛሙ ብሙሉኦም ንምምላስ ብዝለዓለ ደረጃ ንሰርሕ ኣለና።”
ጥፍኣት ከየጋጥም ምክልኻል፣ምስራሕን ምልማዕን ዝኸበደ ምዃኑ ዝገለፁ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ጥፍኣት ግን ዝቐለለ ስለዝኾነ ኩሉ ክነግስን ክፍክርን ፈቖዱኡ ትሰምዕዎ ኣለኹም ኢሎም።
ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሄር መሰረት ዝገበረ ስርዓት ፌደራል ምዃኑ ክልላት ሃገራዊ ራእይ ከይህልወን እናገበረ እዩ ዝብል ሕቶ፡ “ንኢትዮጵያ ዘፍርሳ ሕገ መንግስቲ እዩ፤ንኢትዮጵያ ዘፍርሳ ክስቶ እዩ፤ዝብሃል ነገር፡ንኢትዮጵያ ዘፍርሳ ነገር ኣብ ውሽጥና ዘሎ ናይ ልቢ ምሽፋት ጥራሕ እዩ።ንሕና እንተድኣ ተቐይርና እቲ ሕጊ ኣብ ኢድና’ዩ፣እቲ ስርዓት ኣብ ኢድና፣ንሕና እንተድኣ ተቐይርና መንግስቲ ኣብ ኢድና እዩ ዘሎ።እንታይ ዝፅግመና ነገር ኣሎ?” ኢሎም።
ሕገ መንግስቲ እንተድኣ ተተንኪፉ ጠፋእና ዝብሉን እዚ ሕገ መንግስቲ እንተድኣ ሃሊዩ ሃገር ዝብሃል የለን ዝብሉን ክልቲኦም ኣብ ክልተ ጫፍ ዝረገፁ ኣበሃህላታት እዮም ዝበሉ ቀ/ሚ ኣብይ ሕገ መንግስቲ ሃለወ ኣይሃለወ ኢትዮጵያ ክትቕፅል እያ ኢሎም።ግን ኸአ ሕገ መንግስቲ ስለዘድልይ ምዝርራብን ግዜን ይደሊ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ የጋጥም ንዘሎ ምቁርራፅ ሓይሊ ኤሌትሪክ ብዝምልከት ፀገም ከምዘሎ፣ ኣብ ቀረብን ምህርትን ሓይሊ ኤሌትሪክ ኣፈላላይ ኣሎ ኢሎም።እቲ ዝዓበየ ፀገም ግን ሓይሊ ኤሌትሪክ ካብ ዝፈርየሉ ዘጋጠመ ናይ ቐረብ ፀገም እዩ ኢሎም ።
ልዕሊ 35 ሚእታዊት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣብ ኣገልግሎት ከይበፅሐ ኣብ መንጎ ከምዝባኽን ብምሕባር ምስ መንግስቲ ቻይና ዝተገብረ ናይ 1.8 ቢሊዮን ዶላር ስምምዕ ቀንዲ ትኹረቱ ሓይሊ ኤሌክቲሪክ ካብቲ ዝፈርየሉ ናብ ከተማታት ምብፃሕ ስለዝኾነ ኣብ ቀረባ ክፍታሕ እዩ ኢሎም።
ኣብ እዋን ስልጣን ዘመን ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ናይ ሓደ ብሄር ልዕልነት ይርአ’ሎ፤ናይ ኦሮሞ ተወለድቲ ስልጣን ብዝለዓለ ደረጃ ወሲኹ ዝብሉ ቅሬታ ዝተሓወሶም ርእይቶታት ካብ ተሳታፊት ቀሪቦም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ እዚ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ እዩ፣የግዳስ ኣብቶም ዝሓለፉ 30 ዓመታት ተወለደቲ ኦሮሞ ሚንስትራትን ምኽትል ሚንስትራትን ብብዝሒ ዝለዓለ ነይሩ፤ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን ከምኡ ኣይኮነን ዘሎ ኢሎም።


text:
ኣኽባሪ ሕጊ ስዑዲ ዓረብ ብክስታት ብልሽውናን ኣስታት 208 ሰባት፡ ብምጥፍፋእ ድማ ካልኦት ልዕሊ 100 ምእሳሮምን ሓቢሩ።
ኣኽባሪ ሕጊ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ካብቶም ዝተአስሩ ሸውዓተ ሰባት ብዘይ ዝኾነ ክሲ ምፍትሖም እንተኾነ ዝተረፉ 201 ግን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዘለው ሓቢሩ። ብተወሳኺ ኣስታት 1,700 ናይ ባንክ ሒሳብ ከይንቀሳቀስ ምእዛዙ ገሊጹ።
ነቐፈቲ ብወገኖም መንግስቲ ሓድሽ ኮሚሽን ንምምስራት ኣብ ዝዳለወሉ ዘሎ ሕጂ እዋን እዚ ስጉምቲ ምውሳዱ ንሰበ ስልጣን መንግስቲ ካብ ኣንጻር ልዑል መሓመድ ቢን ሳልማን ምስላፍ ንምጽራይን እዩ ይብሉ።
“ብመሰረት ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ዘካየድናዮ ምርመራ ኣስታት 100 ቢልዮን ዶላር ኣብ ብብልሽውና ፡ ምጥፍፋእን ብዘይኣግባብ ኣብ ጥቅሚ ዝወዓለ ምኳኑ ፈሊጥና ኣለና” ክብል እቲ መግለጺ ወሲኹ የረድእ።
መንግስቲ ስም ዝርዝር እቶም ኣብቲ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተው ሰበ ስልጣንን ሰብ ሃብትን ኣይገለጸን።


text:
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ተወሳኺ መጥቃዕቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝፈፀመ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ገሊፆም‘ለው።መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ነዚ ዜና‘ዚ ይነፅጎ።
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ወትሃደራዊ ካምፕታት ኤርትራ፣መጥቃዕቲ ከምዝፈፀመ ቤት ዕዮ ኮምኒኬሽን ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣፍሊጡ‘ዩ።
ሎሚ ድሕሪ’ቲ ኣብ ሰለስተ ከባቢታት ኤርትራ ዝተፈፀሙ መጥቃዕታት እውን እንተኾኑ፣ተወሳኺ ሓበሬታ ይስምዑ‘ለው።ብመሰረት ፀብፃብ ሮይተርስ፣ ሰራዊት ኢትዮዽያ፣ጥቃ ባድማ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ትሕዝቶታት ኤርትራ ሓድሽ መጥቃዕቲ ፈፂሙ‘ሎ።ሰሙናዊ ጋዜጣ ኣድማስ‘ውን ተመሳሳሊ ዜና ኣውፂኡ‘ሎ።
እንተኾነ፣ቅድሚ ሒደት መዓልታት ካብ ዝተገለፀ ወፃኢ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ መጥቃዕቲ ከምዘይተፈፀመ መንግስቲ ኢትዮዽያ ይገልፅ።
ሰበ-ስልጣን ኢትዮዽያ፣ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣እዞም መግለፂታት ቅኑዕ ኣይኮኑን ይብሉ።ምንስትር ዴኤታ ቤት ዕዮ ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ ሽመልስ ከማል ንቪኦኤ ክገልፁ ከለው ነቲ ዜና ይነፅግዎ።
“ዝተፈፀመ ነገር የለን።ሓቂ ዘይኮነ ሓበሬታ ይዝርጋሕ‘ሎ።ግጉይ ሓበሬታ‘ዩ። ኢትዮዽያ ብዘይካ‘ቲ ዝሓለፈ ሓሙስ ዝተገልፀ ማለት‘ዩ፣ካልእ መጥቃዕቲ ኣይፈነወትን” ይብሉ ኣቶ ሽመልስ።
እቲ ቤት ዕዮ፣ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ ኣብ ራሚድ፣ገላሕቤንን ጊምቢን ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ሰለስተ ማእከላት ታዕሊም ሰራዊት ኤርትራ፣መጥቃዕቲ ፈፂሙ ኢሉ ከምዝገለፀ ዝዝከር‘ዩ።
ኣብ’ቲ ናይ ዝሓለፈ ሓሙስ መጥቃዕቲ፣ኣብ‘ተን ማእከላት ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ሓይልታት ጥፍኣት ተመጣጣኒ ስጉምቲ ተወሲዱ‘ዩ ምባሉ‘ውን ይፍለጥ።
ነቲ መጥቃዕቲ ኣስዒቡ መግለፂ ዘውፀአ ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ፣መልሰ ግብሪ መጥቃዕቲ ከምዘይፍፀም ኣፍሊጡ‘ሎ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ስጉምቲ ንክወስድ‘ውን ሓቲቱ‘ሎ ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ ይብል ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።
ኢትዮጵያ 'ኣብ ልዕሊ ጥቃ ባድመ ዘሎ ትሕዝቶ ኤርትራ መጥቃዕቲ ፈጺማ` ክብል ሮይተርስ ዝፈነዎ ዜና ውጹእ ሓሶት`ዩ ኢላ
'ዝተፈነወ ሓበሬታ ሓቂ ኣይኮነን' ኢሎም መንግስታዊ ባዓል-ስልጣን
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮዽያ ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ተወሳኺ መጥቃዕቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከምዝፈፀመ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ገሊፆም‘ለው።መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ነዚ ዜና‘ዚ ይነፅጎ።


text:
ኣብቲ ካብ ግብጺ ናብ እስራኤል ዘእቱ ጎዳጉዲ፣ ኣርባዕተ ኤርትራውያን ብኣባላት ጸጥታ እስራኤል ከምእተታሕዙ ሓካይም ንሰብኣዊ መሰላት ዝተባህለ ትካል ኣመልኪቱ።
እቶም ኤርትራውያን፣ ኣብቲ ጎዳጉዲ ንሓያሎ መዓልታት ዝጸንሑ ኮይኖም፣ ኣብ መወዳእታ ናብ እስራኤል ኣብ ዝኣተውሉ’ዮም ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
እስራኤል ነቶም ኣብ ጎዳጉዲ ዝሓዘቶም ኣርባዕተ ኤርትራውያን ናብ ግብጺ ከምይትመልሶም’ውን እቲ ትካል ይጣበቕ ኣሎ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣብ እስራኤል ትሕቲ ዕድመ ዝኾኑ ስደተኛታት ካብ ዝቕየድሉ ሓዴራ ዝተባህለ ቦታ ተታሒዞም ካብ ዝነበሩ ሽዱሽተ ኤርራውያንን ሱዳናውያንን ከምዝሃደሙ ፖሊስ እስራኤል ኣፍሊጡ።
ክልተ ካብቶም ዝሃደሙ ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ብኡ ንብኡ ክተሓዙ እንከለዉ እቶም ኣርባዕተ ግን ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ክርከቡ ኣይከኣሉን።
እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 14ን 18ን ዓመት ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ፣ ማዕጾ ናይቲ ተቐይዶምሉ ዝነበርሉ ክፍሊ ብምስባር’ዮም ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝሃደሙ ዝተሓበረ።
4 ኤርትራውያን ብኣባላት ጸ.እስራኤል ተታሒዞም
ኣብቲ ካብ ግብጺ ናብ እስራኤል ዘእቱ ጎዳጉዲ፣ ኣርባዕተ ኤርትራውያን ብኣባላት ጸጥታ እስራኤል ከምእተታሕዙ ሓካይም ንሰብኣዊ መሰላት ዝተባህለ ትካል ኣመልኪቱ።


text:
ኣብ ቡልጋሪያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፐኮራሪ ዕለት 27 ለካቲት 2020 ዓም. ኣብ ርእሰ ከተማ ሶፊያ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ናይ ቡልጋርያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ዝለኣዅሎም ገጸ በረኸት ከምዘረከቡን: ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ስለ እቲ ሕውነታዊ መግልጺ ዝዀነ ህያብ ዝተሰምዖም ሓጐስ ገሊጾም ምስጋና ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጃዳ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ንናይ ሶፊያ ሜጥሮጶሊታ ናይ መላእ ቡልጋሪያ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስቲያን ፓትሪያርክ ንብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝለኣኸዎ ናይ ቅዱስን ሰማእትን ር.ሊ.ጳ. ቀለመንጦስን ቅዱስ ሰማዕት ጶቲጺዩስን ገጸ በረኸት ቅዱሳት ትሩፋት ዘብጽሑ ኣብ ቡልጋሪያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣንሰልሞ ጉይዶ ፐኮራሪ ዝሃብዎ መግለጺ ዝጠቐሳ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣኵይሊኖ ኣስዒበን፡ እቲ ገጸ በረኸት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ ቡልጋሪያ ንዘካየድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ትእምርቲ ዝኽሪ ምዃኑ መግለጺ ብፁዕ ኣቡነ ፐኮራሪ ጠቒሰን የመላኽታ።
ናይ ር.ሊ.ጳ. ጸሎት ምእንቲ ሓድነት ክርስቲያን
ኣብቲ ምውቑን ልባውን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ናይ ቡልጋሪያ ፓትሪያርክን ኣብ ዝተኻየደ ርክብ፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዘቕረብዎ “ገጸ በረኸት ዕጹብን ድንቅን፡ ናይቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ናይ ቡልጋሪያ ኦርቶዶክሳዊት ፓትሪያርክን ዘሎ ኣብ ሕድ ሕዳዊ ምክብባር ዝጸንዔ ርክብን ር.ሊ.ጳ. ኣብ መንጐ ክርስቲያን ሓድነት ክረጋገጽ ዝብል ብርቱዕ ድላዮምን ጸሎቶምን ናይ ዘካይድዎ ጻዕርን ኵሉ ትእምርቲ እዩ፡ ናይቶም ክልተ ቅዱሳት ናብቲ ክልቲኣቶም ቅዱሳት ሰማዕታት ናብ ዝነበሩላን ናይ ቅዱስ ቀርሎስን መጠዲዮስን ናይ እምነት ምስክርነትን ኣገልግሎትን ናይ ቀረባ መሰኻኽር ዝዀኑላ ሃገረ ቡልጋሪያ ክመጽእ ብሓቂ ትእምርቲ ዓቢይ ሓጐስን ሕውነትን” ምዃኑ ከምእተሓበረ ዝገለጻ ኣኵይሊኖ ኣተሓሒዘን፥
እቲ ገጸ በረኸት ቡራኬ እዩ
ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ነቲ ገጸ በረኸት ኣብ ዝተረከብሉ ስነ ስርዓት፡ እቲ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ዝፈጸምይዎ ሰናይን ለጋስን ተግባር፡ “ናይ ዓቢይ ሕውነት ትእምርትን፡ ዓቢይ ቡራኬን እዩ” እንክብሉ ገሊጾም፡ ኣብ 2002 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናይ ቅዱስ ዲያቆን ዶሮስቶል ቅዱሳት ትሩፋት ከምኡ እውን በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ 2006 ዓ.ም. ቅዱሳት ትሩፋት ቅዱስ ሰማእት ጊዮርጊስ ንቡልጋርያዊት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ዘቕረብዎ ገጸ በረኸት ዘኪሮም - “እቲ ናይ ቅዱሳትን ሰማእትታትን ኣብ ክርስቶስ ናይ ዘሎና እምነት መሰኻኽር፡ ናይቲ ኣብ መንጐ ሮማን ናይ ቡልጋርያን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ኣብ ሰላምን ብሰላምን ዝቕጽል ብናይ ሓባር ምክብባርን ምርድዳእን ዝተሰነየ ሰናይ ርክብ ዘረጋግጽ እዩ” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ቀለመንጦስን ጶቲጺዩስ
ጥንታዊ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስንክሳር ከምዝሕብሮ፡ ቀለመንጦስን ጶቲጺዩስ፡ ኣብታ ቀደም ሰዲካ ዝብል መጸውዕ ዝነበረ ከተማ ሶፊያ ተቐማጦን ቅዱስ ቀለመንጦስ ናይ ከተማ ሶፊያ ቀዳማይ ጳጳስ ከምዝነበረን ክልቲኦም ብቅዱሳት ቀርሎስን መጠዲዮስን ተመሪሖም ናብ ሮማ ዝመጹን፡ ቅዱስ ጶቲጺዩስ ኣብ ዘመነ ስርዓት ኣንቶኒኖ ፒዮ ናይ ደም ሰማዕትነት ዝተቐበለን ኣብ ኢጣሊያ ዞባ ባዚሊካታ ኣብ እትርከብ ከተማ ትሪካሪኮ ከምእተቐብረን ይፍለጥ፡ ኣብታ ኣብ ሶፊያ እትርከብ ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያን ባዚሊካ ቅድስቲ ሶፎያ ዕለት 24 ግንቦት ዝክረ ቅድስናኡ ዝበዓል ከምዝዀነ እውን ክፍልፈጥ እንከሎ ብምኽንያት እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ቅዱሳት ትሩፋት እውን ኣብ ባዚሊካ ቅድስቲ ሶፊያ ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ዝሰርዕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዝዓረገ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 8 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ላምፐዱዛ ዘካየድዎ ሓርያዊ መገሻ ዝኽሪ ሻብዓይ ዓመት ምኽንያት ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን ስደተይናታትን ተመዛበልትን ኣብ ናይ ሊቢያ ኣባይቲ ማሕቡስ ዝርከቡን ዘሕልፍዎ ዘለዉ ጽንኩር ኩነት ኵሉ ኣቃልቦ ክገብረሉን ጉዳያቶም ህጹጽ መፍትሒ ክረክብ ዘቕረብዎ ጻውዒት ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ማሕበር መልሲ ከምዝሃበሉ ናይቲ ማሕበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ሓላፊ ማውሮ ጋራፋሎ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም እቶም ስደተይናታት ብሰብኣዊ መተሓላልፎ ካብቲ ዝርከቡሉ ኩነት ንኽወጹ ምድጋፍ ዝብል መደፍ ከምዘነቓቕሔን ኣፍሊጦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቶም ተስፋ ሰኒቖም ካብ ውግእን ጥምየትን ገዛእ ርእሶምን ኣባይቲ ስድራኦምን ንምድሓን ብጉዕዞ ባሕሪ ኤውሮጳ ንኽበጽሑ ዝተጓዕዙ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሊቢያ ኣብ ዝተፈላለየ ኣባይቲ ማሕቡስ ስደተይናታት ዝርከብ ገሊኣቶም ኣብ ባሕሪ ጉዕዞ እንከለዉ ተታሒዞም ናብቲ ቤት ማሕቡስ ዝተዳጎኑን ኣብ ኢድ ዕጡቓት ሓይሊ ሊቢያ ዝርከቡን ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ከምዝሕብሮ ኣብተን ኣብ ሊቢያ ዝርከባ ልዕሊ ሳላሳ ኣብ ዝግመት ኣባይቲ ማሕቡስ ዘለዉን ብጠቕላላ 48 ሺሕ ተመዛበልትን ናይ ፖለቲካ ዑቕባ ሓተትን ከምዝኾኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ካብቲ ቤት ማሕቡስ ዘምለጡ እውን ከምዝሕብርዎ ኣብ ኣባይቲ ማሕቡስ ሊቢያ ስደተይንታት ንዝተፈላለዩ ግብረ ዓመጽ ዝተቓልዑን ሓደ ቤት ንጽሕና ን 600 ስባትን ሕጽረት መግብን ዝስተይ ጽሩይ ማይን እውን ከምዘጋጥሞም ክፍለጥ እንከሎ፡ ናይ ዓለም ሓቆፍ ውድብ ሓልዮ ስደተይናታት እውን ብወገኑ ኣብ ኣባይቲ ማሕቡስ ሊቢያ ንዓመጽን መግረፍትን መቕተልትን ከምዝቃልዑን እዚ ጸገም እዚ እውን እቶም ስደተይናታት ኣብ ኢድ ንግድ ሰብ ዘካይዱ ናይ ገበን ጉጅለታት ከምዝወድቁን ሓቢሩ ናይቶም ኣብታ ሰላም ዘይብላ ዝተፈላለየ ሕድ ሕዳዊ ውግእ ኣብ ዝካየደላ ሊቢያ ዝርከቡ ስደተይናታት ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ብቑዕን ሕጹጽን መልሲ ክህበሉ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘቕረብዎ ጻውዒት ቅዱስ ኤጂዲዮ ማሕበር መልሲ እብ ምሃብ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን በነደታ ካፐሊ ቃል ናይቲ ማሕበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ሓላፊ ጋራፋሎ ጠቒሰን ይሕብራ።


text:
Source: https://www.facebook.com/saba.gebremeskel.319/posts/415243118894772
ኣብዚ ማሕባራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብዛዕባ ኣውራጃዊ ውዳበ ተዘሪቡሉን ይዝረበሉ ኣሎን። ገለ ሰባት ጽቡቕ ኣማራጺ ክብሉ ከሎው ገለ ድማ ብኣንጻሩ ኣየርብሕን ይብሉ። ኣነ ውን ምስ ስባት ይኹን ነብሰይ ኣብ ሙጉት ዝኣተኹሉ ውሑድ ኣይኮነን።
ንምዕቃብ ባህልዋን ማሕበራዊ ምትሕግጋዝን ዝዓለመ ምትእኽኻብ ዝወጾ መንቅብ የብሉን። ክንዲ ብዞባታት ብኣውራጃታት ምምሕዳር ዝብል ምጉት እውን ንህዝቢ ብዝጥዕም መንገዲ ይኹን እምበር ፍሉይ ተቓውሞ የብለይን።
ኣርእስተይስ ኣውራጃዊ ውደባ ንፖለቲካዊ ዕላማ እዩ። ውደባ ብኣውራጃታት፡ ድሕሪ ምእላይ ህግደፍ እውን እዘን ኣውራጃውያን ውድባት ( ሰልፍታት) ብዃን ክቕጽላ ዘሎዎ ተኽእሎ ኣብ ግምት ዘእተወ እዩ።
እዚ ደምበ ተቓውሞ ለውጢ ስለዘተራእየሉ ብዙሕ ኣማራጺታት ክቐርብ ኣውንታዊ ርእይቶ ኣሎኒ። እቲ ኣማራጺታት ኣሉታዊን ኣውንታውን ጎድኑ ክዝረበሉን ጸገማቱ ክፍለጥን ፖለቲካዊ መጻኢና ውሑስ ይገብር። ነዚ ተጠቒመ ድማ ኣሉታዊ ጎድኒታት ኣውራጃዊ ውደባ ንፖለቲካዊ ዕላማ ኣብ ትሕሪ ዝብል ብዝቀለለ መልክዑ ክሕንጥጥ ክፍትን እየ። ከም ኣብነት ዝደጋገማ እተን ሰለስተ ናይ ከበሳ ኣውራጃታት እየን፡ እቲ ጽሑፍ ግብ ንኹሉ ኣብ ግምት ከእቱ ይፍትን።
1# ኣብዚ_ግዜ_ዘጋጥሞ_ብድሆ።
ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ኢሉ ዘሎ ህዝቢ ብኸመይ እዩ ክእከብ? ካብ ሃገር ናብ ሃገር ጆኦግራፍያዊ ቅርጺ ስለ ዝፈላለ መንእሰያት ብቐሊሉ ክእከቡ ኣየኽእሎም። እንተተኻእለ እውን ኣብ ዓመት ሓንሳብ ወይ 2 ግዜ እናተራኸብካ፡ ዓበይቲ ሽግራት ክትፈትሕ ኣይክኣልን። (ካብ ምዝታይ ንኣሽቱ ጉዳያትን ሳዕሲዒት ድሕሪ መስተን ድማ ኣይሓልፍን።)
#ቁጦባዊ ትሕዝቶ ውልቀሰባት፡ ኣብ ካምፕ ዝቕመጡ፡ ወረቐት ዝተነፍጉ፡ ብሰንኪ ስራሕ ንመገሻ ዝኸውን ዕረፍቲ ዘይብሎም ኣብዚ ሃገራዊ ጉዳይ ተደጋጋሚ ዝግደፉ እዮም።
#ኣብ facebook፡ pall talk እንተኾይኑ እቲ ምትእኽኻብ እውን እቲ ሽግራት ማዕረማዕሪኡ። መን ናይ መን ኣውራጃ ክትፈልዮ ቀሊል ኣይኮውንን።
#ናይ_ከተማታትን_ዓድታትን_ጥርናፈ_የዳኽም
ክንዲ ወዲ ኣውራጃኻ ክትረክብ ናብ ርሑቕ ምጋሽ፡ ምስቲ ኣብ ቀረባኻ ክትረኽቦ እትኽእል መን እዩ ብዘይኣገድስ ኤርትራዊ ክትእከብን ክትዝትን’ዶ ኣይቀልልን። እቲ ወፍሪ ብቐረባ ተራኺቦም ብዝጥዕሞምን ቀጻልን ክእከቡ ዝኽእሉ እንተዝግበር ዝበለጸ ምኾነ። ንኣብነት ህጹጽ ጉዳይ ኣጋጢሙ ምእካብ ዘድልዮ ሃገራዊ ጉዳይ ምስ ዝህሉ ክንዲ ደቂ ኣውራጃኻ ምጽባይ ምስእቶም ኣብ ከባቢኻ ዝርከቡ ደቂዜጋ ምእካብ ይቐልል።
እዚ ኣውራጃዊ ምትእኽኻብ ሰባት ሓይሎም ኣንፈቶምን ብምምቕቓልን ነተን ናይ ከተማታት ወይ ዓድታት ናይ ፍትሒ፡ ሲቪካውያን፡ ምንቅስቓሳት፡ ውድባውያን ማሕብራት ከይዓብያ ዕንቅፋት እዩ።
ጉዳይ እምነት እንተኾይኑ፡ ነቲ ኣብማዕዶ ዘሎ ወዲ ኣውራጃኻ ብኸመይ መዐቀኒ ካብቲ ምሳኻ ዝቕመጥ ወዲ ዘይኣውራጃኻ እትኣምኖ? ዘሎኻዮ ኣነባብራ እምበር ሕሉፍ ታሪኽካን መበቆልካን ኣይገልጸካን። ህልው ኣነባብራኻ ድማ እቲ ምሳኻ ዘሎ ሰብ እዩ ዝፈልጠካ እምበር ማዕዶ ዘሎ ወዲ ኣውራጃኻ ኣይፈልጠካን።
( ፖለቲካ ናብ ብሕግን ስርዓትን እምበር ኣብ እምነትን ድሓን ይፈልጦም እየን ክምርኮስ ከምዘይብሉ ብዙሕ ታሪኽ ይምህረና። )
#ብሉጻት_ውልቀሰባትን_ሃገራውያን_ውድባትን_በዚ_ይወሓጡ
ንበሎ እዚ ሓሳብ ተዓዊቱ ህዝቢ በብእውራጃኡ ክውደብ ተኻኢሉ ኣውራጃውያን ውድባት ይፈጠራ፡ ነዚ ሓሊፉ እውን ኣብ ነጻ ኤርትራ እዘን ውድባት ከም ሰልፍታት ንዲምክራስያዊ ምርጫ ይቕረባ። ( ስም እውን ክንዕድለን ሓማሴን ዲሞክራስያዊ ውድብ፡ ሰራየ ዲሞክራስያዊ ውድብ፡ ኣከለጉዛይ ዲሞክራስያዊ ውድብ፡ ሰመሃር ዲሞክራስያዊ ውድብ፡ ፡ ፡ ፡ ፡)
ህዝቢ ንቕሓቱ፡ ማሕበራዊ ጽልዋታትን ጎስጓሳትን ኣብ ግምት ኣእቲኻ ኣብዚ ግዜ ይኹን ዳሓር ሰብ ናይ ኣውራጃኡ ውድብ ክመርጽ ክግደድ እዩ። ሓደ ሓማሴናይ እዞም ኣክለለጉዛይ ይሕሹ ብምባል ናይ ኣኩለጉዛይ ውድብ ክመርጽ ዘሎ ተኽእሎ ኣይራእየካን፡ ብኣንጻሩ ውን ከሙኡ።
ኣብዚ መስርሕ መን ንፉዕ መን ክመርሓና ይኽእል ጠፊኡ፡ መን ወዲ ዓደይ መን ወዲ ኣውራጃይ ይነግስ።
ኣየነይቲ ውድብ ኣርባሒ ፖለቲካዊ መስመር ትኽተል ጠፉኡ፡ መን እያ ናይ ኣውራጃይ ውድብ ይነግስ። ኣየነይቲ ውድብ ብሉጽ ቁጦባዊ መስመር ትኽተል ጠፊእዩ፡ መን እዩ ወዲ ዓድና መን እዩ ወዲ ሩባና ክዕብልል እዩ። ብዲሞክራስን ክእለትን ዘይኮነ ብጸቢብነትን ዓድነትን ድማ ንምራሕ። ( majority rules )
√√ኣብዚ መስርሕ ካብ ክለተ ኣውራጃ ዝውለዱ፡ ኣውራጃዊ ምጥርናፍ ዘይድግፉ፡ ፍርቂ ነብሶም ኤርትራውያን፡ ክልተ፡ሰለስተ ወለዶ ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ብትውልዲ ኤርትራውያን ወጻእተኛታት፡ ኣብ ሓደ ኣውራጃ ተወሊዶም ኣብ ካልእ ኣውራጃ ዝዓበዩ ገለ ካብቶም ሽግራት ዘጋጥሞም እዪም። ጎረባብቲ ሓድሕዶም ክዋሰኑ፡ ፍቑራት ክረሓሓቑ፡ ኣዕሩኽ ኣብ በበይኑ ሓሳባት ክጥሕሉ ይገብር። { ክላ እዚ ዳኣ እንታይ ጸገም ኣሎዎ ክንብል ንኽእል፡ እንተኾነ ኣብ እዚ ምጥርናፍ ካብ መሰረቱ ሕቶ ምውላድ ኣብ ግምት ስለዘእቱ መራሕትና ጽሩያት ደቂ ኣውራጃና ክኾኑ ኣሎዎም ዝብል ክምዕብል እዩ ። }
#ኣውራጃዊ_ግጭት_ክለዓል_ዝቐለለ_ዕድል_ይኸፍት።
ኣውራጃታት ዝተፈላልየ ባህርያዊ ጸጋታት ስለዘሎወን፡ ኣብ ምምቕራሕ ጸጋታት ክሰሓሓባ ይኽእላ። ኣብቲ ዝፍጠር ማእከላይ መንግስቲ ዝግበር ጌጋታት ብእዋኑ ቆላሕታ ምስዘይረክብ እውን ውድባት ኣብ ግጭት ክኣትዋ ዝቐለለ ይኸውን። ውድባት ፋይናንሳውን ሰብኣውን ዓቕመን ደልዲለን ስለዝጸንሓን ኣብ ሽግር ዘጋጥመሉ ኣብ ግጨትን ምትህልላኽን ክኣትዋ ዝቐለለ ይኸውን። ( ክንረዳዳእ እንዲና ዝብል የዋሃ ትስፉውነት ዘይምሓዝ፡ ኣብ ፖለቲካ ብቐሊሉ ምርድዳእ ከምዘየሎ ሕሉፍናን ህሉው ኩነታትናን ይምስክር ኣሎ )
ደቂ ዓደይ ኣጆኹም፡ ርኣይዎም በሉ፡ ካብ ቀደሙ እዚእዮም ዝብሉ ትሑት ንቕሓት ዘሎዎ ህዝብና ከረሳስኑ ዝኽሉ ሰባት ኣብቲ መሪሕነት ክንረክብ ኢና። ( ኣብዚ ውደባ ዝኣምኑ እንታይ ዓይነት እዮም ኣብ መወዳእታ ጽሑፍ ምውካስ ይካኣኣል። )
#ኣውራጃታት_ንመሰልርእሰውሳነ_ክቃለሳን_ተፈልየን_ሃገር_ከቑማን_የተባብዕ።
ኣድላዪ ኣብ ዝብላሉ እዋን ብቑጦባ ይኹን ወተሃደራዊ ዓቕመን ምስ ዝድልድላ ኣውራጃታት ብዝቐለለ ሕቶ ምግንጻል ከልዕላ ርሒብ ዕድል ዝህብ እዩ ።
እዚ ካብ ዘጋጥም ዘይምስምማዕ፡ ምምቕራሕ ባህርያዊ ጸጋታት፡ ምትህልላኽ ኣውራጃታት፡ ፖለቲካዊ ጥሙሕ መራሕቲ ኣውራጃውያን ውድባት ከበጋግሶ ይኽእል።
#ሃገራዊ_ስሚዒት_የጉድል
ኣውራጃውያን ፖለቱከኛታት ንረብሓ ኣውራጃኦም ቀዳምነታት ስለዝህቡ (poletical particularism ) እቲ ዓቢ ሃገራዊ ሕቶ ክሃስስ ይኽእል። ኣውራጃነት ኣውራጃዊ ስሚዒት እምበር ሃገራዊ ስሚዒት ኣየተባብዕን።
ምስ ካሎኦት ኣውራጃታት ንሕና ከምዚ ጌርና ንሱኹም ከምዚ ኣይገበርኩምን፡ ማዕረ ማዕረ ንኹንን ካልእን ዝብሉ ኣርእስትታት ስለዝለዓሉ ሓባራዊ ስሚዒት ክንዲ ምጥራይ ብምትህልላኽ ኣብ ኣውራጃኻ ምትኳር ይዓዝዝ።
ምጉዳል ሃገራዊ ስሚዒት ንሓንቲ ሃገር ዘይምርግጋእን ይፈጥር ብምዕባለ ንድሕሪት ይጎትት።( Anarchism ይምዕብል )
#ማሕበራዊ_ፍልልያት_መሊሱ_የግፈሖ።
ይዝከረኒ ካብ ዕላል ኣቶ ተስፋይ ተምነዎ፡ “ገለ ገለ ስድራቤት ኣሎው ደቆም ጽዓዱ ብምምርዓዎም ወይ ዓርኪ ብምሓዞም እናተቐበሉዎ ደቂ ዓዶም ኣብ ዝሕዙሉ ኣከለጉዛይእዮም፡ ሓማሴን ኣዮም፡ ሰራየ እዮም ብምባል ክጋደፉ ጸቕጢ ይገብርይሎም” ይብል። እዚ ነቲ ዘሎና ገለገለ ማሕበራዊ ፍልልይ ኣብነት እዩ። መንእሰያት ነዚ ክንስዕሮ ድማ ይመክር። ኣውራጃዊ ውደባ እምበኣር ንዝነብረ ገለ ገለ ፍልልይ ከግፍሕ ርሒብ ዕድል ይፈጥር።
*ማሕበራዊ ምጥርናፋት፡ ኮማዊ ምትእኽኻባት፡ ውልቃዊ ርክባት እውን ቡኡ መጠን ይጽሎ።
#ጫፋዊ_ኣተሓሳባን_ሕድሕድካ_ምውሳንን_ይዓቢ
እዚ ኣብ ርእሲ ዶባት ዶብ ዝፈጥር ጥርናፈ ካብ ኣድማሳዊ ኣተሓሳስባ 21 ክፍለዘመን ብምርሓቕ ጫፋዊ ኣተሓሳስባ ( radicalism )፡ ዓሌትነት (racism) ፡ ጸቢብነትን ዓቃባውነትን ክዓቢ ዓቢ ቦታ ይኸፍት። ዕላልካ፡ ዘተኻ፡ ክትዕካ፡ ፖለቲካዊ ስነሓሳብካ ቀጻሊ ኣብ ሓደ ዓንኬል ኣውራጃነትነ ዕንክሊል ይብል። ምህጣር ውድብካን ንምሕጓስ ደቂ ኣውራጃኻን ዓብዩ ካሎኦት ክፍልታት ሕብረተሰብ ሃሲሶም ይራኣዩኻ። ነዚ ክትቆጻጸሮ እኹል ንቕሓት ክትዓጥቕ ኣሎካ፡ ሕቶ ንቕሓት ድማ እዚ ንርእዮ ዘሎና እዩ።
#2
እዚ ኩሉ ሽግራት ክስዕበሉ ዝኽእል ምኽንያታት ኣብ ንደልየሉ መንድዪም ወደብትን ተሳተፍፍትን ኣውራጃዊ ምውዳብ ናብ ዝብል ይወስደና ( ሓደ ካብ ምኽንያታት )።
ኣውራጃዊ ምውዳብ ዝድግፉን ዝመርሑም መን እዮም?
(ትዕዝብቲ)
#ዓቃባውያን፡
ባህሊና፡ መኒነትና፡ ክብርታትና፡ ታሪኻና ይዝረፍ ኣሎ ክዕቀብ ኣሎዎ ምባል ገለ ካብ መግልጺ ዓቃባውያን እዩ ። ሕቶ መንነትን ቀንዲ ዛዕባኦም እዩ። ንዘምናዊ ምዕባለ ብኹፉትነት ኣይቅበሉዎን። ብዙሓት ዓቃባውያን ኣብ ዝኣምኑሉ ተረርቲ፡ ንምፍጻም ስነሓሳቦም ድማ ዘድሊ ክገብሩ ድሉዋት እዮም። ኩሎም ዳኣ ኣይኹኑ እምበር ብዙሓት ዓቃባውያን ናብ ብረትን ዘይኩፍትነትን ዝቐረቡ እዮም።
ታሕቶዎት ደርቢ ዓቃባውያን ሓንሳብ ሐደ ስነ ሓሳብ ምስ ኣስረጽካሎም ብኻልእ ስነሓሳብ ክትካእ ቀሊል ስለዘይከውን ናይ መራሕቶም መጋበርያ ይኾኑ። ኢሰያስ ኣፍወርቂ ነዚ ብምምዝማዝ ካብ ሰውራ ጀሚሩ ኣቶኩሮኡ ኣብ ዓቃባዊ ኣጠማምታ ዘሎዎ ሓረስታይ እዩ ዝገበረ።
(Although it is not true that all conservatives are stupid people, it is true that most stupid people are conservative. John Stuart Mill)
#ምስ_ካልእ_ሕብረተሰብ_ምንባር_ዘይተላመዱ ( exposure )
ምስ ካልእ ሕብርተሰብ ብውህደት ክትነብር እንከሎኻ ብዙሕ ኣውንታዊ ነገር ትመሃር ( Integration )።
ኣብ ስደት ኣሎኻ ማለት ምስቲ ትነብሮ ሕብረተሰብ ተመሳሲልካ ማለት ኣየስምዕን። ስጋኡ እምበር ኣነባብራኡን መንፈሱን ካብ ዓዲ ዘይወጸ ውሑድ ኣይኮነን። ብሰሪ ቋንቋን ክእለት ምስ ሰባት ምቕራብን ዝበርተዖም ወይ ውን ባህልን ልምድን እቲ ሓዱሽ ሕብረተሰብ ዝጸሉኡዎ ሰባት ኣብዚ ናይ ባህሎምን ልምዶምን ምትእኽኻብ ዝቐለለ ይኾነሎም። እዞም ጉጅለ ብዘይካ ዝፈልጥዎ ኣብ ካልእ ሕብረተሰብ እምነት የብሎምን።
#ሰብ_ሕነን_ናይ_ታሪኽ_ሕሙማትን
ብታሪኽ ኣውራጃኦም ፍጹም ልዕልና ዝስመዖም። ታሪኽ ኣውራጃኦም ፍሉይን ቀዳማይን ምዃኑ ዝኣምኑሉን ኣብዚ ንረኽቦም። ሕሉፍ ውጽዓኦምን ሕሉፍ ደማዊ ተሪኽን እንተኣሎዎም ድማ ኣብ ኣድላዪ ዝበሉዎ ንክትዕን ምሕንሓንን የውጽእዎ።
(ብታሪኽ ይፋኸሩ ሕሉፍ ኣይክድገምን እዩ እናበሉ ውን ይዛረቡ )
#ፍታሕ_እንተኾነ_ኢሎም_ዝኣምኑ
ምንዋሕን ለውጢ ዘይብሉን ካብ ዘረባ ዘይሓልፍ ለውጢ ልውጢ ዘሰልቸዎም ሰባት፡ እዚ ዝሓሸ መድሃኒት እንተኾነ ዝብል ርዲኢት ብምውሳድ እስኪ ይፈተን ዝዓይነቱ ደገፎም የስሙዑ። ዋልኳ ምኽኒታዊ ይምሰል ካብ ጸገም ክትሃድም ናብ ዝገደደ ጸገም ከተምርሕ ስለዝከኣል ደጋጊምካ ክሕሰበሉ ሰናይ ነገር እዩ።
****ብሰሪ ትሑት ደራጃ ትምህርቲ ኣድማሳዊ ኣተሓሳስባ ዝቃወሙ፡ ብሰሪ ትሑት ፖለቲካዊ ንቕሓቶምን ብደቂዓዶም ጥራሕ ክምርሑ ዝደልዩን እውን ብብዝሒ ኣብዚ መስርዕ ይሕዙ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ኣብ ግምት ብምእታው ኣውራጃዊ ጥርናፈ ዋላ ንግዚኡ ከም ኣማራጺ ይወሰድ ናብ ዘይተጸበናዮ ጎንጺን ነውጽን ከምርሓና ስለዝኽእል ኣብ ሃገራዊ ምትእኽኻብን ምኹስኳስ ብሉጻት መንእሰያትን ብሉጻት ፖለቲከኛታትን እንተነተኩር ዝብል ርእይቶ ኣሎኒ።
በዞም ኣሉታውያን ነጥብታት ተሞርኩሰ ኣውራጃዊ ውዳበ ኣይድግፍን።
ዝሰማማዕ like and share ኣብ ኩሉ ክባጻሕ። ዝቃወም poletically correct ብምዃን ርእይቶኡን የቐምጥ።


text:
ዕለት 23 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ብናይ ጃፓን ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ሓሙሽተን ሳላሳን ክልተን ደቓይቕ (ብናይ ኢጣሊያ ሰዓት ኣቆጻጽራ ንጐሆ ሰዓት ትሽዓተን ሳላሳን ክልተን ደቓይቕ) ጃፓን ከምዝኣተዉን ብመርሓ ግብሪ ናይ ጃፓን ሓዋርያዊ ዑደቶም ናብቲ ኣብዚ ሓዋርያዊ ዑደቶም ዝዓርፍሉ ቶክዮ ኣብ ዝርከብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ በጺሖምን ምስ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጃፓን ብፁዓን ጳጳሳት ክራኸቡን መኣዲ ድራር ተቛዲሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ቶክዮ ኣብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሑ ብናይ ጃፓን ምኽትል መራሔ መግንስትን ኣብ ጃፓን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳትን ካህናትን ኣማኢት ብዝቑጸሩ ናይ ካቶሊክ ኣቢያተ ትምህርቲ ተመሃሮን ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎም ብቐጥታ ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ናብ ዝርከብ ናይ መንግስቲ ኣጋይሽ መቐበሊ ቤት ብምኽትል መራሔ መንግስቲ ትሰንዮም በጺሖምን ሓጺር ክሌኣዊ ርክብ ከምዘካየዱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግልጺ ኣፍሊጡ።
ድሕሪ እቲ ርክብ ቅዱስነቶም ብማኪና ተጓዒዞም ቶክዮ ክፍለ ከተማ ቺዮዳ ናብ ዝርከብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ሕንጻ በጺሖምን ኣብኡ ምስቲ ሰለስተ ርእሰ ሰበኻ ሜጥሮፖሊታን ዓሰርተ ሰለስተ ሰበኻታት ዘጠቓልል ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ጃፓን ከምእተራኸቡን ድሕሪ እቲ ርክብ ኣብኡ መዓዲ ድራር ተቛዲሶምን ምሕዳሮም ኣብኡ ክገብሩ እዮም። ቅድም ክብል ከም እተሓበረ እውን ናይቲ ኣብ ጃፓን ዘካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ መርሕ ቃል፡ ነፍሲ ወከፍ ሕይወት ምክልኻል ዝብል እዩ።


text:
Radio Erena: 08 January 2021
ሰራዊት ሱዳን፣ ካብ ወገን ኢትዮጵያ ዝተፈነወ ክልተ መጥቃዕታት ከምዘፍሸለት ንወትሃደራውያን ምንጭታት ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
እቲ ኣብዚ ሰሙን’ዚ፣ ሳሪባ ኣብ ዝተባህለ ከባቢታት ኣልፋሺጋ ዝተኻየደ ክልተ መጥቃዕታት፣ ሰራዊት ሱዳን፣ ንዝሓዞ ሰፊሕ ክፋል መሬት ንምምላስ ዝዓለመ ምንባሩ ተሓቢሩ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ብምሊሻ ክልል ኣምሓራን ከቢድቲ ብረታትን ተሰነዩ፣ ነቲ መጥቃዕቲ ከምዘካየዶ ዝሓበሩ ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ሱዳን፣ ብሓይልታት ምክልኻል ሱዳን ተመኪቱ ክምለስ ከምዝኸኣለ’ዮም ጠቒሶም።
ሱዳን፣ ንልዕሊ 26 ዓመታት ብኢትዮጵያ ተታሒዙ ዝጸንሐ ሰፊሕ መሬት፣ ንዝበዝሐ ክፋሉ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ ከም ዘእተወቶ’ያ ገሊጻ።
ኢትዮጵያ ብወገና፣ ሱዳን፣ ብኮሚተ ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ዝተበጽሐ ስምምዕ ብምጥቃስ፣ ዶባት ኢትዮጵያ ሰጊራ መጥቃዕቲ ፈጺማ ክትብል’ያ ትወቕስ ዘላ።
ሰራዊት ሱዳን፣ ነቲ ሰፊሕ ከባቢታት ኣልፋሽጋ ክቆጻጸሮ ዝኸኣለ፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ቅንያት ብሰራዊት ኢትዮጵያን ሚሊሻን ዝተኻየደሉ መጥቃዕቲ ኣብ ዘካየዶ ናይ ግብረ መልሲ ስርሒታት’ዩ።
ኣብ’ቲ ንሱዳንን ኢትዮጵያን ከሰሓሕብ ዝጸንሐ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬታ ዝጸንሑ፣ መብዛሕቶም ተወላዶ ኣምሓራ ዝኮኑ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን፣ እቲ መሬት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሱዳን ድሕሪ ምእታዉ፣ ናብ ጎንደርን ካልእ ክልላት ኢትዮጵያን ተበታቲኖም ይርከቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብዶብ ተሳቢቡ ወሊዐንኦ ኣብ ዘለዋ ግጭት ብዝምልከት፣ ፕረዚደት ኢሳይያስ ንዝቐረቦ ናይ ሽምግልና ተበግሶ፣ ሱዳን ከምዝነጸገቶ ዲፕሎማስያን ምንጭታት ኣሚቶም።
================


text:
Radio Erena: 07 October 2018
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ምምሕያሻት የርእይ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ዘቤታዊ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ግና ወላሓንቲ ለውጢ ከምዘይገበረ፣ ህዩማን ራይትስ ዎች ገሊጹ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ተጣባቒ መሰላት ብዕለት 3 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ክፈትሕ፣ ኣብታ ሃገር ዕርቂ ከውርድ ትጽቢት ሓያሎ ወገናት’ኳ እንተነበረ፣ እቲ መንግስቲ ብኣንጻሩ ዜጋታቱ ኣብ ምቕያድ ተጸሚዱ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ መግለጺኡ፣ ኣብ 17 መስከረም ንሚኒስተር ነበር ብርሃነ ኣብረሀ፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ከም ኣብነት ብምግላጽ፣ ኣብ ኤርትራ ካብ 2001 ኣትሒዞም ኣብ ማእሰርቲ ዘለዉ ላዕለዎት ፖለቲከኛታትን ጋዜጠኛታትን ክሳብ ሕጂ ደሃዮም ኣብ ዘይፍለጥ ቦታ ሰዊሩዎም ከምዘሎ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ኤርትራ ብዘይ ሕጋዊ መስርሕ ክስን ፍርድን ናይ ዝቕየዱ ዜጋታት ድሕሪ ዕርቀ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ውን እንተኾነ ይቕጽል ብምህላዉ፣ ዋሕዚ ስደት እውን ካብ ናይ ቀደሙ ገኒኑ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ። እቲ ሓደ ካብ ቀንዲ ምኽንያታት ዋሕዚ ስደት መንእሰያት ዝኾነ ሃገራዊ ኣገልግሎት እውን እንተኾነ ክቕጽል ምዃኑ’ዮም ምንጭታት ሓበሬታ ዘመልክቱ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ መወዳእታ፣ ዝኾነ መንግስቲ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ርክብ ክገብር እንተኾይኑ፣ ነቶም ቀዪዱዎም ዘሎ እሱራት ናጻ ከውጽኦም ከም ቅድመ ኩነት ከቕርብ ከምዝግባእ ኣዘኻኺሩ።
===============


text:
Radio Erena: 23 July 2018
ተገፊፎም ኣብ ኮርመናዕ ዝተዓለሙ መንእሰያት ቅድሚ ክልተ ዓመታት ናብ ከባቢ ባጽዕ እናተሰጋገሩ እንከለዉ፣ ኣብ ከባቢ ማይ ኣባሻውል ካብ መካይን ዘሊሎም ኣብ ዝሃደምሉ እዋን፣ ነተን መካይን ዓጊትኩምን ንዝሃደሙ ተሓባቢርኩምን ተባሂሎም ዝተኣስሩ 10ታት ወለድን መንእሰያትን፣ ካብ ዓዲ ኣቤቶ ናብ ዘይተፈልጠ ቤት ማእሰርቲ ከምዝገዓዙ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ሚያዝያ 2016፣ ኣብ ኣስመራ ዝበጽሑ ተዓላሞ ኮርመናዕ ካብ ናይ ጽዕነት መካይን እናዘለሉ ክሃድሙ ድሕሪ ምፍታኖም፣ ብውሕዱ ክልተ መንእሰያት ክቕተሉ እንከለው ሓያሎ ኸኣ ከምዝቖሰሉ ኣይርሳዕን።
ኣብቲ እዋን’ቲ ህዝቢ ከባቢ ማይ ኣባሻውል፣ ብኣውያትን ናዕብን ተቓውምኡ ድሕሪ ምግላጹን፣ መካይን ዓጊትኩምን ዝሃደሙ ተዓላሞ ኣዕቝብኩምን ተባሂሎም ኣዴታት ዝርከብኦም ብውሕዱ 200 ነበርቲ እቲ ከባቢ ከምዝተኣስሩ ይፍለጥ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ግኑን ስም ዘለዎ ዓዲ ኣቤቶ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ እሱራት ይቕበል ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
ብዘይካ’ቶም ብእምነቶም ኣብ ማይ ስርዋን ምዕጢርን ተታሒዞም ዝነበሩ ሰባት ዛጊት ካብተን ልዕሊ 300 ዝኾና ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ዝተፈትሑ ኤርትራውያን ከምዘየለውን፣ ኣብ ኩነታት ኤርትራ’ውን ዝተለወጠ ነገር ከምዘየለን ኣረዲኦም።
=======================


text:
ሰለልቲ ኢራን ንኣብ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ስዑድ ዓረብ ክቅንፅሉ ይንቀሳቀሱ ነይሮም ክትብል ኣሜሪካ ከሲሳ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ ኣሜሪካ ኤሪክ ሆልደር፣ትማሊ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ፣ክልተ ኢራናውያን ብገለ ባእታታት መንግስቲ ቴህራን ተዓሲቦም ነቲ ቅትለት ንክፍፅሙ እናሰርሑ ተረኺቦም ኢሎም።
“እቲ ክሲ፣እቲ ውዲት ኣብ ኢራን ተወጢኑ፣ብኢራን ተደጊፉን ተኣዚዙን‘ዩ ዝብል።እዚ ድማ ንሕጊ ኣሜሪካን ዓለምን ዝጣሓሰ‘ዩ።ካብኡ ሓሉፉ ነቲ ዲፕሎማታት ክድፈሩ የብሎምን ዝብል ስምምዕነት ዝረገፀ‘ዩ” ኢሎም ኤሪክ ሆልደር።
እቲ ዝቀረበ ክሲ፣ክልቲኦም ኢራናውያን ንኣብ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ስዑድ ዓረብ ዓደል ኣል-ጀብር ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ቤት ብልዒ ብቦምብ ንምቅንፃል ወጢኖም ነይሮም ይብል።ብዘይካ‘ዚ ኤምባሲታት ስዑድ ዓረብን እስራኤልን‘ውን ኣብ ዝርዝር መጥቃዕቲ ከምዝነበረ ይጠቅስ።
ሓደ ካብ‘ቶም ዝተጠርጠሩ ኢራናውያን፣ዜግነት ኣሜሪካ‘ውን ዘለዎ መንሱር ኣርባብስያር፣ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ኒውዮርክ ጆን ኤፍ ኬኔድይ ተታሒዙ‘ሎ።ጎላም ሸኩር ዝተባሃለ ካልኣይ ጥርጡር፣ኣብ ኢራን ኣባል ሰራዊት‘ታ ሃገር‘ዩ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ ኤሪክ ሆልደር፣መንሱር ኣርባብስያር፣ከምዝተናዘዘን፣ተሳትፎ መንግስቲ ኢራን ኣብ‘ቲ ውዲት ብንፁር ከምዘቀመጠን ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣መንሱር ኣርባብስያር፣ጉጅለ ሓሽሽ ንኣምባሳደር ዓደል ኣል-ጀበይር ኣብ ቤት ብልዒ ዋሽንግተን ዲሲ ብቦምብ ንክቀትልዎ 1.5 ሚልዮን ዶላር ክንከፍል ኢና ከምዝበሉን፣ዕርቡን ሚእቲ ሽሕ ዶላር ከምዘትሐዙን ገሊፁ‘ዩ ይብል ካብ ቤት ፍርዲ ዝተረኽበ ሰነድ።
ኣሜሪካ ንኢራን ተሓታቲት ንምግባር ትወስዶም ስጉምቲታት ገና ብንፁር ኣይተፈልጠን ዘሎ።ምንስቲር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለርይ ክልንተን ኣብ ዝሃበኦ ሪኢቶ፣ንኢራን ዝያዳ ንምንፃል ዲፕሎማስያዊ ፃዕሪታት ይቅፅል‘ሎ ኢለን።
ናይ ኢራን ፕረዚደንታዊ ኣማኻሪ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ግና፣ኣብ‘ቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ውዲት ኢራን ኢድ የብላን።ዕላማ‘ቲ ክሲ ካብ‘ቲ ኣሜሪካ ኣጋጢሙዋ ካብ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው ትኹረት ንከይረክብ ዝተማሃዘ‘ዩ ኢሎም‘ለው።
ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ግና፣ኣብ ልዕሊ ኢራን ፅኑዕ ፀቅጢ ንክፍጠር ዝፅውዕ ድምፂ‘ዩ ተቃሊሑ።ካብ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ዝኾኑ ዲክ ደርበን፣ ውዲት ቅንፀላ ኣብ መርየት ዩ-ስ ምብፅሑ፣ንኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሕሪቅዎም ኣሎ ኢሎም።
ኣብ ዋሽንግተን ኤምባሲ ስዑድ ዓረብ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣እቲ ተግባር ኣብ ልዕሊ ዓለም-ለኸ ንቡራት ዝተፈፀመ ግልፂ ጥቅዓት‘ዩ ምስበለ ገበናዊ ተግባር ንከይፍፀም ንዝተኸላኸሉ ኣሜሪካውያን ሰበ-ስልጣን ድማ ናእድኡ ገሊፁ።
2 ኢራናውያን ንኣምባሳደር ስዑድ-ዓረብ ኣብ ኣሜሪካ ንምቅንፃል ውዲት ይፍሕሱ ነይሮም ተባሂሉ
- ዜና ቪኦኤ
ዋና ዓቃቢ ሕጊ ኣሜሪካ ኤሪክ ሆልደር ነቲ ዜና ኣረጋጊፆም
ሰለልቲ ኢራን ንኣብ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ስዑድ ዓረብ ክቅንፅሉ ይንቀሳቀሱ ነይሮም ክትብል ኣሜሪካ ከሲሳ።


text:
Radio Erena: 16 June, 2014
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገም ካብ ስራሕ ወጻኢ ኮይነን ንዘለዋን ተወሳኺ ምምሕቅሽ ክግበረለን ዘድለያን ሚግ 29 ነፈርቲ ኵናትን ሄሊኮፕተራትን፣ ንኽጽገና ምስ ኩባንያ ሩስያ ኣብ ምዝርራብ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸተ እገዳ ካብ ዘንብር ንደሓር፣ ብፍላይ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ መቐያየሪ ኣቝሑ ንምሽማት ኣብ ከቢድ ጸገም ወዲቑ ከምዝደሎ ብተደጋጋሚ እዋን ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኣባል ባይቶ ጸጥታ ዝኾነ ሩስያ’ውን ነቲ ብዓብላላ ድምጺ ዝጸደቐ ውሳነ እገዳ ከተተግብር ትግደድ እኳ እንተኾነት፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዕደና ዘተኮረ ወፍሪ ንምክያድ ስምምዓት ኣብ እትኽትመሉ ዘላ እዋን ግና፣
ነቲ ውሳኔ ብምጥሓስ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣጽዋርን መቐያየሪ ኣቑሑ ክትሸይጥን ነፈርቲ ክትጽግን ከምእትኽልእን ይግለጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እዋን ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሚግ 29 ከምኡ ድማ ሱኸይ 27 ዝዓየንተን ነፈርቲ ውግእ ካብ ሩስያ ከምዝሸመተ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ 3 ካብተን ዝተሸመታ ሚግ 29 ነፈርቲ ኣብ እዋን ኵናትን ኣብ ልምምድ ብዘጋጠመ ሓደጋን ካብ ስራሕ ወጻኢ ክኾና እንከለዋ፣ እተን ኣብ ስራሕ ዝርከባ ድማ፣ ብቑዕ ቴክኒካዊ ጽገናን መቐያየሪ ኣቝሑን ክረኽባ ብዘይምኽኣለን ተዓሽገን ከምዘለዋ’ዩ ዝጥቐስ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብታ ካብ ዩክሬን ተነጺላ ምስ ሩስያ ሕግብግብ እትብል ዘላ ዞባ ክሪምያ ምብጽሑ፣ መንግስቲ እታ ሃገር ዝተስሰምዖ ቅሬታ ብወግዒ ምግላጹ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዩክሬን ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ክሪምያ ዝበጽሓሉ ምኽንያት ዘለዎ ዲፕሎማስያዊ ረብሓ ንጹር እኳ እንተዘይኮነ፣ ዩክሬን ነቲ ዑደት ዘይምሕዝነታውን ንኣህጉራዊ ሕግታት ዝጥሕስን’ዩ ክብል ኮኒንዎ።
ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብታ ዛጊት ከም ኣካል ዩክሬን እትፍለጥን ብኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ተቐባልነት ዘይረኸበትን ሩስያ ድማ ከም ኣካላ እትገልጻን ርእሰ ምምሕዳር ክርምያ ዑደት ምክያድ ንሉኣላውነት ዩክሬን ዝጥሕስ’ዩ ክብል’ውን እቲ ሚኒስተሪ ኣብ መግለጺኡ ተቓዊምዎ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብዚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ክልተ ግዜ ናብ ሩስያ ዑደት ምክያዱ ይፍለጥ።
=================================


text:
ናይ ሩሲያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ዝነበሮ ቅዱስ ቍርባናዊ ሱታፌ ንኽቋረጽ ወሲኑ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ናይ ሩሲያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ዲኖዶስ ኣብ በይሎሩሲያ ርእሰ ከተማ ሚንስክ ዕለት 15 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ብፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኪሪል ተመሪሑ ኣብቲ ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶድክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ እቲ ኣብ 1686 ዓ.ም. ናይ ኡክራይን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ትሕቲ ሓዋርያዊ ምሕደራ ናይ ሞስኮን መላእ ሩሲያን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ዝብል ዝነበረ ሲኖዶሳዊ ናይ ሓባር ናይ ስምምዕ ሰነድ ዘስፈሮ ሓሳብ ንናይ ኡክራይን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን እዋናዊ ኩነት ግምት ብምሃብ ዘይቅቡል እንክብል ካብቲ ስምምዕ ገዛእ ርእሱ ኣልዒሉ፡ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኡክራይን ቄፋሊያ እንክብሉ ዕለት 11 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ዘመሓላለፎ ውሳኔ ዝክረ ነገር ገይሩ ኣብ ዘካየዶ ጉባኤ ናይ መላእ ሩሲያን ሞስኮን ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ምስ ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን በጺሓቶን ትነብሮን ዝነበረ ስምምዕ ቅዱስ ቁርባናዊ ሱታፌ ክቋረጽ ከምዘወሰነ ተገሊጹ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ውሳኔ እዚ ምብጻሕ ዓቢይ ሓዘን ዘስዕብ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ፡ ናይ ሞስኮ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲንዶስ እቲ ናይ ቍስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ድሕሪ ዝወሰዶ ውሳኔ ስዒቡ እቲ ኣብ መንጐ ናይ ሞስካን ቁስጥንጥንጥንያን ኦርቶዶክሳውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ዝነበረ ቅዱስ ቍርባናዊ ሱታፌ ይቐጽል ቢልካ ምንባር ጌጋ ምዃኑ ኣሚኑ፡ እቲ ኣብ ታሪኽ ዝተበጽሔ ስምምዓት ምቍራጹ ዘሕዝን እዩ፡ እዚ ውሳኔ’ዚ ናይ ቁስጥንጥንያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ናይ ኡክራይን ቤተ ክርስቲያን ርእሰ ሓዋርያዊ ምሕድራ እንክብል ዘመሓላለፎ ውሳኔ ክሳብ ዘየልዓለ ተግባራዊ ኵይኑ ከምዝቕጽል የረጋግጽ።
ናይ ሞስኮ ኦርቶዶካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ሓላፊ ሜጥሮፖሊታ ሂላሪዮን፥ ናይ ቁስጥንጥንያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ዝወሰዶ ውሳኔ ከልዕን ተስፋ ከምዘለዎም ገሊጾም፡ ክሳብ እዚ ዝኸውን ግና ኣብ መንነጐ ክልቲኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን ተበጺሑ ዝነበረ ቍዱስ ቍርባናዊ ሱታፌ ክድስክል ምዃኑ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ኣፍሊጦም።


text:
ኣብ 1985 ዓ.ም. ኣብ ከባቢ ኣማዞን ኣብ መበል 33 ዓመት ዕድመኦም ዝተቐትሉ ናይ ደቀባት (ቀዳሞት ተወለድቲ) ተማጓትን ሓላይን ኮምቢናዊ ካህን ኣባ ኤዘኪየለ ራሚኒ ዝኽሪ ኣብ ብራዚል ከባቢ ኣማዞን ዞባ ማቶ ግራሶ ልዕሊ 500 ዝግመቱ ደቀባት ናይ እግሪ ጉዕዞን መንፈሳዊ ንግደትን ከምዝፍጸሙ ክሕበር እንከሎ፡ ኣብ ናይ ኣባ ኤዘኪየለ ስነ ስርዓት ቀብሪ፡ ሓዎም ፓውሎ ራሚን፡ ቅድሚ መስዋዕቶም ናትና ኰይኑ እዩ ዝስምዓና ዝነበረ ድሕሪ መስዋዕትነቶም ግና ናይ መላእ ቤተ ክርስቲያን ሃብቲ ምዃኖን ተረዳእና ዝብል ሓሳብ ዝተነብሮ መልእኽቲ ከምዘንበቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ቫቲካን በነደታ ካፐሊ ኣብ ዘቕረበኦ ጸብጻብ የዘኻኽራ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣባ ኤዘኪየለ ገባራት ደቀባት መሬቶም ብዓበይቲ ትካላት ዝምንዝዑ ንዝነበሩ ዝከላኸሉን፡ በቲ ዘካይድዎ ዝነበረ ጻዕርን ምንቅስቓስን በቶም መሬት ደቀባት ዝምንዝዑ ብዙሕ ግዜ ዝተፈላለየ መጠንቀቕታ ይወሃቦም ከምዝነበረን ኣብ ብራዚል ናይ ማሕበር ኮምቦናውያን ቤት ሓለቓ ኣባ ዳሪዮ ቦሲ ገሊጾም፡ ንዝኽሪ ወዲ ማሕበሮም ኣገልጋሊ እግዚኣብሔር ኣባ ኤዘኪየለ ደቀባት ከባቢ ኣማዞን ዘሳተፈ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዝዓረገን፡ ሎሚ ከም ቀደም ደቀባት ከባቢ ኣማዞን ንዝተፈላለየ ሓደጋ ዝተቓልዔ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ሕዝቢ ኣማዞን መሬቱ ይምንዛዕን ሓምላይ ሓብቱ ይባድምን ብዝተፈላለያ ዓበይቲ ህብረ ትካላት ይግፋዕን፡ ኣባ ኤዘኪየለ ኣብቲ ደቀባት ምእንቲ መሰሉን ክብሩን ዘካይዶ ቅዱስ ቃልስን ኣብቲ ነቲ ከባቢ ሕዝቢ ዝሓልይ መደብን መደብ ሕንጸትን ኣስፍሆተ ወንጌልን ህያው እዮም። ብስሞም ብዙሕ ስነ ምህዳር ዘኽብር ዝተፈፈላዩ ማሕበር ሓረስቶት እውን ከምዝቖመ ይሕብሩ።
ሰማዕትነት ኣባ ኤዘኪየለ
ናይ ብራዚል ብፁዓን ጳጳሳ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዝካየዶ ሓፈሻዊ ምሉእ ጉባኤ፡ ብጠቕላላ ኵሎም 200 ብፁዓን ጳጳሳት ብሓባር ቅዱስ ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ሰማዕትነት ኣባ ኤዘኪየለ ኵላዊ ኣፍልጦ ዘውህብ ውሳኔ ከመሓላልፉ ናይ ምሕጽንታ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ኣባ ቦሲ ገሊጾም፡ ኣባ ኤዘኪየለ ንመላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከባቢ ኣማዞን ኣብነት እዮም፡ ኣብነት ምዃኖም ኣፍልጦ ረኺቡ እቶም ኣብቲ ኣባ ኤዘኪየለ ሰማዕትነት ዝተቐብልሉ ቑሸት ኣማዞን ሮንዶላንዲኣን ካኮኣልን ዝፈጸመዎ ኣገልግሎት ካብቲ ብዛዕባ ከባቢ ኣማዞን ናይ ዝዝትይ ሲኖዶስ ኣበው ኣፍልጦ ከምእተወሃቦን እዚ ከኣ ሕይወቶምን ላኡካነ ወንጌላዊ ኣገልግሎቶም ብዙሓት ኣብቲ ከባቢ ንእትርከብ ቤተ ክርስቲያንን ንኩለንተናዊ ምሉእ ስነ ምህዳርን ኣስተንፍሶ ኰይኑ ከምዘሎ ይሕብሩ።


text:
Radio Erena: 19 September 2021
ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ንጉዳይ ዳርፉር ክርእይ ዝተመዘዘ ኣኽባር ሕጊ፣ ንኣማል ክሉኒ ከም ላዕለወይቲ ኣማኻሪት መዚዙዋ።
በዓልቲ ቤት ንህቡብ ኣመሪካዊ ተዋሳኣይ ጆርጅ ክሉኒ ዝኾነት ኣማል ክሉኒ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ክትሳተፍ ምጽናሓ ይግለጽ።
ዑመር ኣል-በሺር ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከም ዝተፈጸመ ዝግለጽ ህልቂት ዳርፉር፣ ነቲ ፕረዚደንት ነበርን ተሓባበርቱን ብገበን ምጽናት ዓሌት ከምዝኽሰሱ ገይሩዎም እዩ።
ኣብ 2003-2004 ጥራይ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፣ 2.5 ሚልዮን ከኣ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም እዮም።
ኣማል ክሉኒ፣ መራሒ ምልሻ ጃንጃዊድ ናይ ዝነበረ ዓሊ ቁሻይብ ጉዳይ ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን፣ ወኪል ግዳያት ዳርፉር ብምዃን ኣብቲ መስርሕ ፍርዲ ተሳቲፋ’ያ።
በዓል ቤታ ህቡብ ናይ ሆሊዉድ ተዋሳኣይ ጆርጅ ክሉኒ ብተመሳሳሊ፣ ንግዳያት ዳርፉር ብምጥባቕ ንነዊሕ ዓመታት ሰሪሑ’ዩ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብመሠረት ግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ንሎሚ ዝቀርብ ወንጌል ካብ ሉቃስ 9.28 ኮይኑ ‘ንጴጥሮስን ዮሓንስን ያዕቆብን ምስኡ ወሲዱ ኺጽሊ ናብ እምባ ደየበ። ኪጽሊ እንከሎ ኸኣ ትርኢት ገጹ ተለወጠ፡ ክዳውንቱ እውን ዜንጸባርቅ ጻዕዳ ኾነ። እንሆ ድማ ኽልተ ሰባት ሙሴን ኤልያስን ምሳኡ ይዛረቡ ነበሩ።` ዚብል ብዛዕባ ትርኢት ግርማ መልኮት ኢየሱስ ኣብ ደብረ ታቦርን እግዚኣአብሔር ኣቦ ብደመና ` እቲ ዝሓረዅዎ ወደይ እዚ እዩ፡ ንእኡ ስምዕዎ’ ዚብል ቃልን ናይ ጴጥሮስ ‘ጐይታይ ኣብዚ ምንባር ንኣና ጽቡቕ እዩ። ሠለስተ ድንኳን ሓደ ንኣኻ ሓደ ንሙሴ ሓደ ከኣ ንኤልያስ ንግበር’ ንዝበሎ እውን የዘንቱ።
እዚ ፍጻሜ እዚ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነርድእቱ ብዛዕባ ሕማማቱን ሞቱን ትንሣኤኡን ምስ ተዛረቦም ብዙሕ ምስ ተዓንቀፉን ካብቶም ኣርድእቱ ዝመረጾም ወይውን ነቲ ፍጻሜ ንምርኣይ ዝተሰናደው ሠለስት ሒዙ ንእምባ ይድይብ። ር.ሊ.ጳ ፍርናቸስኮስ ነዚ ጉዳይ እዚ እንገልጹ ኣብ ዝሓለፈ ግዝያት ‘ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና መስቅልና ጸርና ዕለት ዕለት ንኢየሱስ ክርስቶስ ብምስዓብ እንተዘይኮይኑ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝበጽሕ ማንም የለን። ፈተናታት ሥቃያት ጸገማት ናብራ መሳቀዪ ዘይኮነስ ግድን ክንሰግሮም ዘሎና እዮም ኮይኑ ግን ናብ ዝዓበየ ክብሪ እንሰጋገረሉ ነቲ ንዓይንኻ ዝድርጒሕ ትርኢት ግርማ መለኮት ኢየሱስ ንምርኣይ እንበቅዓሉ ግዝያውያንን ሓለፍትን መሰጋገሪታት እዮም። ። ። በቲ ዕንቅፋት ዝኾነ መስቀል ከስ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንበጽሕ` ኢሎም ነሮም።
ጎቦ እንታይ የመልክት!
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ብዛዕባ ኲርባታትን ጎቦታትን ተጠቂሱ ንረክብ ጎቦ ሲናይ ጎቦ ሄብሮን ጎቦ ታቦር ጎቦ ሞርያ ወዘተ ኮይኑ ግን ትርጉሙ እንታይ እዩ ምስ እንብል ብዙሕ ግዜ ዝለዓለ ቦታ ኰይኑ ምስ እግዚአብሔር እትራኸበሉ ቦታ የስምዕ። ንኣብነት ሙሴ ኣብ ጎቦ ሲና 10 ትእዛዛት ይቅበል። ኣብ ጎቦ ጎልጎልታ ከኣ ኢየሱስ ይስቀል። እቲ ዝለዓለ ትርጉሙ ግን ንመላእ ዓለም ዘብርህ ብርሃን ኣብ ጎቦ ከምዝድኰን ዘመልክት ናይ ደብረ ታቦት ፍጻሜ እዩ። ኣብዚ ናይ ወዲሰብ ናብ መለኮታውነት ምልዋጥ በቲ መለኮታዊ ሓይሊ ክርስቶስ እንክረኤ ምልክት ብርሃን ክንብሎ ንኽእል። ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ኩሉ ንበዓል ደብረ ታቦር ዘመልክት ስእልታት ዝድርጒሕ ንኩሉ ዘብርህ ብርሃን ከምቲ ኣብ ወንጌላት ተመልኪቱ ዘሎ ንረክብ። እቲ ዝረኤ ብርሃን እቲ ሓቀና መለኮታዊ ብርሃን ኣይኮነን ከመይ ነቲ ብርሃን እቲ ርእዩ ብሕይወት ክተርፍ ዝኽእል ዋላ ሓደ የለን። ዋግዋጎ ብርሃነ ትንሣኤ ኰይኑ ብምልክት ብርሃን ነቶም ሓዋርያት ክግለጸሎም ስለዝደለየ ገበሮ። ካልእ ዓቢ ምሥጢር ኣብ ደብረ ታቦር ዚግለጽ እውን ኣሎ። ዓቢ ምሥጢረ ሥላሴ እግዚኣአብሔር ኣብ ብድምጹ እግዚአብሔር ወልድ ብኣካሉ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ከኣ በቲ ብሩህ ደመና ተመልኪቶም ንረኽቦ። ስለዝኾነ ከኣ እዩ ሊቃውንቲ ሃገርና በዮርዳኖስ ቅድመ ወበታቦር ካዕበ! ሥላሴክሙ ተረክበ እናበሉ ዝዝምሩ መጀመርያ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ እግዚአብሔር ኣብ ብድምጹ እግዚአብሔር ወልድ ብኣካሉ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ከኣ ብኣምሳል ርግቢ ኣብ ሩባ ዮርዳስ እንክግለጽ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ መልክዕ ከኣ ኣብ ደብረ ታቦር ምሥጢረ ሥላሴ ተረኽበ ማለት እዩ።
ሙሴን ኤልያስን ደሓር ከኣ ሓዋርያት!
ኣብ ፍጻሜ ደብረ ታቦር ብዙሕ ምልክታትን ትርጉማትን ኣሎ። ንኣብነት ህላዌ ሙሴን ኤልያስን ናይቶም ሠለስተ ሓዋርያትን ንክልተ ባህርይ ክርስቶስ ይገልጽ ዝብሉ ሊቃውንቲ እውን ኣለው። እዚ ከኣ ባህርየ ትስብእትን ባህርየ መለኮትን መሠረት ቤተክርስትያን ምዃኑ የመልክት። ሙሴ ምስተን ዝተዋህባኦ ጽላት ዓሠርቱ ቃላት ከምኡ እውን ኤልያስ ንኩሎም ነቢያት ወኪሉ እቲ ዝተነበናሉ እዚ እዩ ብማለት ናብ ኢየሱስ እንከመልክት ኢየሱስ ከኣ ኣብ መንጎኦም ኰይኑ ነቲ ኣብ ወንጌለ ማቴዎስ ንኦሪትን ነቢያት ምልኣትን ፍጽምናን ክህቦም እምበር ከፍርሶም ዝመጻእኩ ኣይምሰልኩም ዝበሎ የረጋግጽ። ነዚ ኩሉ ዝዕዘቡ ከኣ ኩሉ ጋን ዝኾኖም ሓዋርያት ንዓና ንኩሎም ደቂሰባት ብዘመልክት መንገዲ ኣብዚ ምዃን ክንደይ ጽቡቅ እዩ እናበለ ቅዱስ ጴጥሮስ ንገዛእ ርእሱ ረሲዑ ነቶም ሠለስተ ዓበይቲ ሰባት ሠለስተ ጐጆ ንስራሕ እንክብል ምዕዛብ ይኣክል።
በቲ ዕንቅፋት ዝኾነ መስቀል ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንበጽሕ!
ቅዱስነቶም ትርጉም በዓለ ደብረ ታቦር ናይ ኩሉ ክርስትያን ዕጫ ምዃኑ ንምግላጽ ‘ነፍሲ ወከፍ ምርጫ ክርስትያን ዝኾነ ትንሣኤ ገጽና ኣብ እንገብሮ ዘሎና ጉዕዞ ትርኢት ግርማ መለኮት ኢየሱስ ኣብ ደብረ ታቦር ኣብ ዝተለወጠሉ ግዜ ጴጥሮስን ዮሓንስን ያዕቆብን ካብ ሓዋርያቱ ሙሴን ኤልያስን ንኦርትን ነቢያትን ወኪሎም ዝዋስኡሉ ፍጻሜ ክነስተንትን፡ ምናዳ ጴጥሮስ እቲ ደስ ዘብል ግዜ ጸጋ ኪሓልፍ ኣይደልን ንኩሉ ግዜ ከምኡ ኢሉ ክጸንሕ ይምነ፡ ኮይኑ ግን ንሱስ ይኹን እቶም ካልኦት ሓዋርያት ነታ ቀቅድሚ እዚ ክብሪ እዚ ክመጽእ ዝነበሮ ሕማማትን ሥቃይን ሞትን ትንሣኤን ክቅበሉ ሥንድዋት ኣይነበሩን። ኢየሱስ ሓዋርያት ንጉዳይ መስቀል ንሕማማቱን ሞቱን ከምዘይቅበልዎ ይፈልጥ ነሩ። ስለዝኾነ ከኣ ንከሰናድዎም ኢሉ ምናዳ ዕንቅፋት ሕማማትን ኣብ ዕጸ መስቀል ተሰቂልካ ሙማትን ብርቱዕ ስለዝነበረ ኮይኑ ግን እታ እንኮ መንገዲ ንወልደ እግዚኣአብሔር ካብ ሙታን ፈልዩ ብምትንሣእ ናብ ክብሪ ሰማያዊ ኣቦኡ እተብጽሖ ንሳ እያ ነራ። እዛ መንገዲ እዚኣ ናይቶም ሰዓብቱ ሓዋርያት መንገዲ እውን ኣያ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና መስቅልና ጸርና ዕለት ዕለት ንኢየሱስ ክርስቶስ ብምስዓብ እንተዘይኮይኑ ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝበጽሕ ማንም የለን። ነፍሲ ወከፍና መመስቀሉ ኣለዎ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይዚ መስቀል እዚ ፍጻሜ ትንሣኤ ሙታን ምዃኑ የርእየና። እዚ ከኣ ብጣዕሚ ጽቡቅ እዩ። ነቲ ዝበለጸ ክትረክብ ብዝሓሰመ መንገዲ ምስግጋር ማለት እዩ።’ ኢሎም ነሮም።
ኣብ’ቲ ዘንጸባርቅ ትርኢት ግርማ መለኮቱ ብርሃን ድሕነት ኣሎ።
በዓለ ደብረ ታቦር ብዝበለጸ ዝገልጸልና ነገር እንተልዩ ሥቃይ ክርስትያን ክንዮኡ ሓደ ዓቢ ነገር ከምዘሎ እቲ ሥቃይ ከኣ መሰጋገሪ ምዃኑ እንከመልክት ብግዲ ክሕለፍ ዘለዎ መሰጋገሪ እዩ ኮይኑ ግን ንግዜኡ እዩ ሓላፊ እዩ ከመይ ካብኡ ብዘይመጠን ዚዓቢ ዕላማ ጻውዒት ስለዘሎ። እቲ ክንበጽሖ ንመጣጠሮ ዘሎና ብብርሃን ዘንጸባርቅ ናይ ዕረፍትን ታሕጓስን ሸቶ ኮይኑ ከምቲ ኣብ ደብረ ታቦር ትርኢት ግርማ መለኮቱ ንሓዋርያት ደስ ዝበሎም ኣብኡ ምንባር ከምዝሕሾም እውን ዝገለጽዎ ሕይወት ብፅዕናን ሕይወት መንግሥተ ሰማይ ሕይወት ብርሃን ሕይወት መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ እዚ እዩ።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግራማ መለኮቱ ብከምዚ ክገልጽ ከሎ እቶም ዕለት ዕለት ዘሳቅዩና መስቀል ፈተናታትን ጸገማትን ፍታሕ ናቶም ብፋሲካ ብትንሣኤ ሙታን እንኪሰዓሩ እዩ። ኣብዚ ዘመነ ጾመ ኣርባዓ እምበአርክስ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ እምባ ታቦር ንደይብ። ከመይ ኢልና እንተበልና ብጸሎት እዩ እቲ መልሱ። ነቲ ጎቦ ብጸሎት እንክንድይብ ጸሎትና ብሱቚታ ብልብና ወትሩ ንጐይታ እናደለና ክኸውን ኣለዎ። ዕለት ዕለት ብሱቕታ እንጽልየሉን እነስተንትነሉን ግዜ ይሃልወና። ነቲ ውሳጣዊ ኣዕይንትና ናብ መለኮታዊ ገጽ ኢየሱስ ነተኲር እሞ ብርሃኑ ክወረናን ኣብ ሕይወትና ከንጸባርቅን ንፍቀደሉ። ጸሎት ከም ኢየሱስ ከም እነንጸባርቅ ይገብረና።
ጸሎት ከም ኢየሱስ ከም እነንጸባርቅ ይገብረና።
ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰብኣውነት ናብ መለኮታዊ ግርማ ምልዋጡ ኣብቲ ምስ ሰማያዊ ኣቦኡ ዝተራኸበሉ ጽዑቅ ውህደት ነበረ። ቅዱስነቶም ናብ ትረኻ ሉቃስ ወንጌላዊ ምልስ ይብሉ እሞ ‘ኪጽሊ እንከሎ ኸኣ ትርኢት ገጹ ተለወጠ ክዳውንቱ እውን ዜንጸባርቕ ጻዕዳ ኾነ’ ዝብል ጥቅሲ ሓይሊ ጸሎት ክሳብ ክንደይ ብርቱዕ ምዃኑ ኣብዚ ዓለም እዚ ብደቂሰባት ኣቢሉ ንደቂሰባትን ንዓለምን ክልውጥ ይኽእል። ኣብ ሕይወትና ክንደይ ሰባት ዝጽልዩ ጸባት ገጻቶም ከንጸባርቅ ዘይረኣና። ጸሎትከስ ሥራሑ እዚ እዩ። ከም እነንጸባርቅ ይገብረና። እንክብሉ ድሕሪ ትንሣኤ ኣብ ዝቀርብ ክፍሊ ወንጌል ሉቃስ ኣስተንትኖ ኣቅሪቦም ነሮም።


text:
ጹማቕ ዕውት ኣኬባ ብተጋዳላይ ዓብደላ ኣድም ኣብ ኦኩላንድ ካሊፎርነያ
ብዕለት 5/11/2005 ብተጋዳላይ ዓብደላ ኣድም ዝተኻየደ ዕውት ኣኼባ ብመሳጥን ኣዕጋብን ዝኾነ መግለጽን መብርህን ሂቡ። ተጋዳላይ ዓብደላ ኣደም ኣብዘን ዝስዕባ ነጥብታት ኣተዂሩ መግለጺ ሂቡ።
1. ብግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣባጋጉሱኡን ብጺሕዎ ዘሎ ምዕብልናታትን
2. ብጉዳይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
3. ህልው ክነታት ኤርትራ እዋናዊ ጠለባትን
4. ብጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዘጋጥሞም ዘሎ ጸገማትን
- ሓው ዓብደላ ኣድም ብግዳይ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኣብ መግለጺኡ ክህብ እንኮሎ ኣማሳስራታ ግንምባር ሃገራዊ ድሕነት ካብ ጹቡቕ ድልየቱ ተበጊሱ ካብ በበይንኻ ቃልሲ ሰሚርካን ተጠርኒፍካን ምቅላስ ሓደ ካብቲ ኣዓዋቲ እምንቶናን ትጽቢት ህዝብናን ስለ ዝኹነ ኣብ ናጻ ምርጫና ዝተመርካሰ እዩ ነይሩ ቡኡ መሰረት ድማ ኣበርቲዕና ጽዒርናሉ ኔርና እንትኾነ ከምቲ ዝተጻዕሮን ዝተሰርሖን ኣይ ከደን ናይ ሓሙሽተ ውድባት ሓድነት ተሳናኺሉ ይኽን ዳኣምበር እትን ስለስተ ውድባት እቲ መስርሕ ይቕጽሎኦ ኣለዋ ኣብዚ ቀረባ ኣውርሕ መስመሪ ጉባኤኤን ክገብራየን ቡኡ መሰረት ድማ ናይ ምትሕንፋጽ ምስርሕ ክካየድ እዩ ክብል ብሰፊሕ ተንተናን መብርህን ግሊጽዎ።
- ሓው ዓብደላ ኣደም ብግዳይ ኤ.ሃ,ዲ.ኪዳን መግለጺ ክህብ እንከሎ ኣብ ተቓውሞ ደንበ ምምስራት ኤ.ሃ.ዲ.ኪዳን ናይ ዝተፋላለያ ውድባት ኣብ ሓደ ኮፍ ኢልካ ዘራሓሕቐካ ጉዳይ ወዝፍካ በቲ ዘራኽበካ ብሓደ ኴንካ ክትሰርሕ ካብ ቁርብነትን ድልየትን ዝተበገሰ ነይሩ በዚ መሰረት እዚ እውን ብደይ ቀላዓለም ገለ ናይ ፋናንሻል ሕጽረታት ይሃልዎ ድኣምበር እቲ ሓቢርካ ምስራሕ ድልይታት ብጹብቕ ይቕጽል ኣሎ ክብል ገሊጽዎ ኣስዕቡ ድማ ሓው ተጋዳላይ ዕብደላ ኣደም ብዛዕባ ሓገዛት ንኤ.ሃ.ዲ.ኪዳን ንዝምልከት ነቲ ኣኼበኛ እስኻትኩም ግብእ እጃምኩም ካብ ሰናይ ድልየታትክምን ተበጉሶኽምን ከም ተቓወምቲ መጠን ሓገዛትኩም ወፈያታትኩም ህዝብኹም ንምውዳብን ናታትኩም ታራ ኣይትስሓቱ ክብል ብዑሙቕ ዝበለ ገልጻ ኣቕሪቡ። ተሳተፍቲ ኣኼባ ድማ ብኣማራርሓ ኣኼቡኡን ገልጹኡን ዕግበት ተበጊሶም ኣብቲ ኣኺባ ከለዉ ባዕሎም ብናጻ ድልየት ተሳተፍቲ ኣኼባ ሽማግለ ጎስጓስ ኣቒሞም ናይ ብሓቒ ዕደት ተጋዳላይ ዓብደላ ኣደም ዕውት ከም ዝነበረ እዚ ናይዞም ተፋላለዩ ውድባትን ተዳናገጽትን ተቓውምቲ ዝውሰድዎ ተበግሶ መርኣያ ዕውት ኣኼባ ዑደት ተጋዳላይ ዓብደላ ኣደም እዩ።
- ሓው ዓብደላ ኣደም ብጉዳይ ህልው ክነታት ኤርትራ እዋናዊ ጠለባትን ክጠቕስ እንከሎ ህዝቢ ኤርትራ ብተራእዩ ዘይፈልጥ በቲ ስርዓት ህግደፍ ዝወርዶ ዘሎ ግፍዕን ሕሰመ መከራን ሳቕይት ካብ እውን ናብ እውን እና ገደደን እና ሓሰምን ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን ህዝብና ነዚ ግፍዕታትን ሕሰመ መከራ ክጻውሮ ምኻሉ ሲኢኑ ጥራሕ ዘይክነስ ዓቕሉ ጸቢቡዎ ኣብ ዘይ ኣምነሉ ስደት ይሳጣሕ ኣሎ ናብ ስደት ምምራሕ ካብ ቀደም ብዝተዓጻአፈ ብተራእዩ ዘይ ፈልጥ ናህርታት ይረኤ ኣሎ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ኢርትራ ናብ ሓደጋ ተምርሕ ስለ ዘላ ናብቲ እዋናዊ ጠለባት ሃገር ከነድሕን ክሉና ተቓወምቲ ዋላ እውን ውድባዊ እምንቶ እንተሃለወ በቲ ዘራኽበና ነጥቢ ኣሳራርሓ ብሓደ ኴና ንህዝብና ንምድሓን ብጡሙር ሓይሊ ክንሰርሕ ክንክእል ኣሎና ክብል ብሰፊሕ ናይ ኣጋባብ መገዲ ዓወት ድሕሪ ምግላጹ ንተሳተፍቲ አኽአበኛ ናብ ታሩኡን እጃምን ንኸበርክት ኣብ ምሕያል ተቓውሙኡ ኣባራበሪ ታራ ተጻዊቱ
- ሓው ዓብደላ ኣደም ብጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራውያን
ዘጋጥሞም ዘሎ ጸገማትን ክገልጽ እንከሎ ድማ ይብል ጉዳይ ስደተኛ ኤርራውያን ሓደ ካብቲ ዘስክፈና ዘሎ ዓቢ ግዳያት እዩ እንተኾነ ምስ ዓቅምታት ዝተ ኣሳሰረ ስለ ዝኾነ ክትግበር ዘለዎ ብኹሉ መዳይ ውሕስነት ኣይ ተለገሰሎምን ኣሎ እንኮላይ ነዚ ብምራይ ኢየ ኣብቲ ኣቕድም ኣቢለ ዝጠቅስኩዎ ናይ ሕጽረት ፋይናንሻል ስለዘሎ ን ኤ.ሃ.ዲ.ኪዳን ንምሕያል ሓገዝኩምን ታራኹምን እጃምኩምን ካብ ምብርካት ኣይትቆጠቡ ዝብል ዝነበርኩ ክብል ብንውሕ ገለጻ ድሕሪ ምትንታኑ ንሕቶን መልስን ሪኢቶን ለቦዋን ዕድል ነቲ ተሳታፋይ ኣኼባ ኩፍት ገዲፉዎ
ንዝመጽኦ ሕቶታት ብኣዕጋቢ መልሲ እናሃበ ንሪኢቶታትን ለቦዋታትን ተቀቢሉ ምስ ዛዘመ ነቲ ኣኺባ ብዕግበት ብዝክረ ሰማእታት ተሰንዩ ብስላም ተደምዲሙ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2972


text:
ህይወት ባርኻድ ኣብዲ ኣብ ሚኒያፖሊስ ብዝቐረበ ናይ ቴሌቪዥን ምልክታ ተለዊጡ።ኣብቲ ቴለቪዥን ዝቐረበ ምልክታ ኣብ 2009 ኣ/ፈ ብሱማሊያዊያን ኸተርቲ ባሕሪ ብዛዕባ ዝተጨወየት ናይ ዩናይትድ ስቴትስ መርከብ ሜርስክ ኣላባማ ዘዋሪ ዝነበረ ሪቻርድ ፊሊፕስ ዝዋስኡ ሱምሊያዊያን ይደልዩ ኣለው ዝብል እዩ ነይሩ።
ኣብዲ ተወዳዲሩ ካብቶም ኸተርቲ ሓደ ኮይኑ ንኽዋሳእ ድማ ስዒሩ።ድሕረ ባይትኡ ሶማሊያዊ ምዃኑ ኣብቲ ተዋስኦ ከምዝሓገዞ ይገልፅ ኣብዲ።
ኩል ግዜ በቶም ኸተርቲ ባሕሪ ይድነቕን ብዝገብርዎ ተግባር ይግረም ከምዝነበረን ዝገለፀ ኣብዲ ወዲ ሸውዓተ ዓመት እናሃለወ ካብ ሱማሊያ ስለዝወፃእኹ ኹናት ብዓይነይ ሪአ እየ ይብል።ስለዚ ኡሉ ‘’ንባዕለይ ብብዙሕ መንገዲ ምስቶም ኸተርቲ ከመሳስል ይኽእል እየ።’’ ይብል።
ሚኒያፖሊስ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ እታ ዝዓበየት ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ዝነብሩላ ከተማ እያ።ኣሽሓት ሱማሊያዊያን ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣብ ሃገሮም ካብ ዘሎ ኵናትን ድኽነትን እናሃደሙ ናብዚ መፂኦም እዮም።
ሊሞ ብምዝዋር ዝናበር 28 ዓመት ዝዕድምኡ ኣብዲ ብኣጋጣሚ ምስ ኽልተ ግዜ ናይ ኦስካር ሽልማት ዝተዓወተ ቶም ሃንክስን ቀንዲ ዳይረክተርን ሂሊዉድን ዝኾነ ፖል ግሪንግራስን ናይ ምስራሕ ዕድል ረኸበ።ክልቲኦም ሰባት ብዘይ ሰጋእ መጋእ ክሰርሕ ዓርሰ እምነት ሂቦምኒ ይብል ኣብዲ።
ነቲ ስራሕ ብዝግባእ ንኽዋፅኦ ቶም ሃንኪስን ኣብ ጎኑ ከዝነበሩ እቲ ዕድል ዝሃቦን ካብ ፈለማ ጀሚሩ ኣባኡ እምነት ዝሓደሮን እውን ፖል ግሪንግራስ ነይሩ ይብል።ስለዚ ምስዞም ሰባት እዚኦም ምስርሐይ ዕድለኛ እየ ይብል ብምቕፃል።
እታ ፊልም ፅቡቕ ተቐባልነት ረኺባ’ላ።ጋዜጣ ኒወ ዮርክ ታይምስ ናብዲ ‘’ኣዝዩ ፅቡቕ ተዋሲኡ’’ ኢላ ክትገልፆ ከላ ዴንቨር ፖስት ብወገና ‘’ኣብዲ ካብ ጭካነ ብምርሓቕ ንዝተፃወቶ ማእኸላይ ጊደ ዝድነቕ እዩ’’ ክትብ ገሊፃቶ’ላ።
እቶም ኸተርቲ ባሕሪ ናብ ገበን ዝኣትው ዘለው ብሪእዮተ ኣለማዊ እምነቶም ከይኮነስ ኣብ ሱምሊያ ብዘሎ ተስፋ ዘቑርፅ ኩነታት ምዃኑ እያ እታ ፊልም ትሕብር።
ኣብዲ እታ ፊልም ቅድሚ ምውፅኣ ኣብታ ፊልም ክፃወቶ ብዝኽእል ዘሕፍር ጊድ ካብ ሱማሊያዊያን ማሕበረሰብ ገለ ነቐፌታ ይውሃቦ ከምዝነበረ ይገልፅ።ሎሚ ኢሉ ኣብዲ እዞም ስምዒታት እዚኦም ቂሂሞ እዮም ይብል።
ሱምሊያዊያን ማሕበረሰብ ነታ ፊልም ከምዝፈተውዋን ብኡ ምሕባኖም ዝገልፁ መተባቢዕታት መልእኽትታት ብፌስቡክን ብቲዊተርን ከምዝበፅሖ ይገልፅ።
ንሓዋሩ ንኽዋስ ዝቐረበሉ ዝኾነ ይኹን ዕድመ ዋላ እንተዘይሃለወ እውን ምውሳእ ንክቕፅል ተስፋ ኣለኒ ይብል ኣብዲ።እታ ፊልም ዝሓለፈ ሰሙን እያ ንህዝቢ ምቕራብ ጀሚራ።


text:
ናይ መላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ጉባኤ ክሳብ ዕለት 18 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ዝቕጽል መደበይና መበል 37 ሓፈሻዊ ዓውደ ጉባኤ ዕለት 13 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ ሆንዱራስ ርእሰ ከተማ ተጉቺጋልፓ ከምዝጀመረን እዚ ዓውደ ጉባኤ’ዚ፡ ልልያ ምልክታ ግዜ ብዝብል ኣርእስቲ ዝምራሕ ኰይኑ፡ ንመላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓፈሻዊ ሓድሽ መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንምሕንጻጽን ናይቲ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ኣቦ መንበርን ሓዋርያዊ ማእከያ ምሕደራ ኣካላትን ንምሕራይ ዝኣመተ ምዃኑ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ ከምዝነበረ ዝዝከር ኰይኑ፡
ስምዖን ተ. ኣርአያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ዓውደ ጉባኤ ካብ 2015 ክሳብ 2019 ዓ.ም. ብዝሓንጸጾ መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ መንጽር ናይቲ መደብ እወታዊ ውጽኢታቱን ድኽመታቱን እውን ኣለልዩ ንዝቕጽል ኣርባዕተ ዓመት ዘገልግል መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝሕንጽጽ ምዃኑን ኣብ ላቲን ኣመሪካ ሱታፌ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን እምነትን ከም ሓዋርያትን ጓሶትን ብፁዕን ጳጳሳት ኣብ ጸሎትን ዘተን ተጸሚዶም፡ ኣብ ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ንናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎት ዘጓንፎ ዘሎ ብድሆታት መሰረት እውን ዝመያየጥ ምዃኑ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፡ ኣብ ፐሩ ናይ ትሪኺዮ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሚገል ካብረኾስ ናይ መላእ ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ብፁዓ ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ጉባኤ ሓድሽ ኣቦ መንበር ንኽዀኑ እቲ ጉባኤ ከምዝሓረዮምን ቅዱስ ኣቦና ናብቲ ጉባኤ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ እውን ክንገር እንከሎ፡ ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣብ መኽፈቲ እቲ ጉባኤ ከምእተነበ ኣዘኻኺሩ፡ ኣብቲ ጉባኤ ዝሳተፉ ዘለዉ ጳጳሳዊ ናይ ላቲን ኣመሪካ ጉዳይ ዝሓሊ ድርገት ኣቦ መንበርን ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ጉዳይ ዝኸታተል ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ማርክ ኦለት፡ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ 2015 ዓ.ም. ወርሒ ጥቅምቲ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ቅዋሜ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ናይ ሲኖዶስ ቲዮሎጊያውን ሓዋርያዊ ግብረ ኖላውን ትርጓሙ ብሰፊሕ ከምዘብርሁን፡ ናይ ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ብፁዓን ጳጳሳት እቲ ቃል ቅዱስ ኣቦና ንዘንበሮ ቲዮሎጊያውን ሓዋርያዊ ግብረ ኖላውን ትርጉም ሲኖዶስ፡ ንላቲን ኣመሪካ ኣብ እዋናዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶሳውነት ክስምዓን ክትነብሮን እዚ ኸኣ ብስነ መጐት ናይቲ እግዝኣብሔር ንእምነት ዝጸወዖ ሕዝቢ ዝብል ምዃኑ ከምዘነጸሩ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ሮበርታ ጂሶቲ ሓቢረን።
ሲኖዶሳውነት፡ ሱታፌ ምስ እግዝኣብሔር እምበር ውዳበ ማለት ኣይኰነን
ብፁዕ ካርዲናል ኦለት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ ሲኖዶሳውነት ውዳበ ማለት ዘይኰነ፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብስልጣናዊ ትምህርቶም ኣቢሎም ዘተሓሳሰብዎ፡ ውሳጣዊ ሱታፌ ምስ እግዚኣብሔር ማለት እዩ፡ እዚ ውሳጣዊ ሱታፌ’ዚ ብዝጭበጥ ምስክርነት ዝትርጐም ክኸውን ኣለዎ፡ ኣገባብ ጥራሕ ዘይኰነስ ኣገዳሲ እዩ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ናይ ተልእኾ ወንጌል ምልዋጥ ክህሉ ዘተሓሳስብ እዩ፡ ጳጳሳት ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶሳውነት ማእከል ክጸንዑ ኣለዎም፡ እዚ ኸኣ፡ ንጥፈታት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ናብ ሲኖዶሳውነት ምልዋጥ ዝብል ምዃኑ ከምዘብርሁ ዝሓበራ ጂሶቲ ኣስዒበን፡ ወንጌል ብምስዓብን ምስ ካልኦት ባህልታት ብምርኻብን ባህልታት ብወንጌል ብምስባኽን ምስ ናይ ዓለም ርእየትን ኣመለኻኽታን ገዛእ ርእስኻ ብዘይምምስሳል ዝፍጸም ናይ ኣምነት ጉዕዞ ምስ ዝኸውን ሲኖዶሳውነት ተግባራዊ ኣድማሱ ትርጉም ይህልዎ ከምዝበሉ ገሊጸን።
ጉባኤ ብፁዓን ጳጳሳት፥ ናይቶም ሓላፍነት ዘለዎን ጳጳሳት ድምር ማለት ኣይኰነን
ብፁዕ ካርዲናል ኦለት ኣስዒቦም ኣብ መንጐ ሲኖዶሳውነትን ጉባእያውነት ዘሎ ምትእስሳር ክትንትኑ እንከለዉ፡ ሲኖዶሳውነት ቤተ ክርስቲያን ብትኽክል ዝገልጻ ብናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሓዋርያዊ ኣገልግሎት እዩ፡ እዚ ግና ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ድምር ናይ ከባቢ ፈደራላዊት ቤተ ክርስቲያን ወይ ናይ ከባቢያውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ሱታፌ ውጽኢት እያ ዝብል ከምኡ እውን ጉባእያውነት ናይ ከባቢያዊት ቤተ ክርስቲያን ሓላፍነት ናይ ዘለዎም ጳጳሳት ምትእኽኻብ ወይ ናይ ሱታፌኦም ውጻኢት ኢዩ ዝብል ኣይኰነ፡ ህላዌ ኩላዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ቀጻልነት ይግለጽ ከምዝበሉ ጂሶቲ ኣፍሊጠን።
ኣብ ገዛእ ርእሳ ናይ እትዕጸፍ ቤተ ክርስቲያን ባህሊ ምብዳህ
ብፁዕ ካርዲናል ኦለት ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ህላዌ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ብመንጽር ናይቲ ከባቢ ጭቡጥ ኵነት እናሓሰቡን ብናይ ላቲን ኣመሪካ ህልው ኩነታት ብምንባብ፡ ጳጳሳት ሎሚ እውን ገና ዘይተሰግረ ዝመስል መርኣያ ዝብልዎ ኣብ ባህሊ ቤተ ክርስቲያውነት ዝረአይ ከምቲ እቲ ዓለም ሃቆፍ ናይ ቲዮሎጊያ ድርገት ካብ ዘካየዶም መጽናዕቲ ብፍላይ ኣብቲ ሲኖድሳውነት ኣብ ሕይወትን ተልኾን ብዝብል ኣርእስቲ ዘካየዶ መጽናዕትን ኣብ ወርሒ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ኣብ ዘውጸኦ ሰነድ፥ ብሓጺሩ እቲ ናይቲ ድርገት ሓሳብ፡ ናይ ሲኖዶሳውነት ሕይወትን ተልእዀን ኣብ ናይ ጓሶት ኣገግሎትን ኣብ ውፉይ ሕይወትን ገዳማውያንን ኣብ ናይ ዝተፈላለያ ማሕበራት መንፈሳዊ መርሖ ዝጉት ኰይኑ ዝርአይ ከምዘይኰነን፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሓላፍነት ዓለማውያን ምእመናን ደቀንስትዮን ብዙሕ ዘየዋስእ ኰይኑ ከምዝረአይን እዚ ኣብ ገዛእ ርእሳ እትዕጸፍ ቤተ ክርስቲያን ዝገልጽ እዩ፡ ስለዚህ እዚ ክስገር ዘለዎ ዓቢይ ብድሆ እዩ ዝብል ምዃኑ ከምዘብርሁ ዝገለጻ ጂሶቲ ኣስዒበን፡
ትምክሕቲ ተባዕታውነት ዝብል ኣመለኻኽታን ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ክውገድ
ሲኖዶሳውነት ንዅሉ ኣባል ቤተ ክርስቲያን ዝውክል እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ናይ ነፈሲ ወከፍ ሃገር ዘለዋ ደቀንስትዮ ቦታ ምሃብን ትምኽሕታውነት ተባዕትን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝፍጸም ዓመጽ ዓመጽን ምውጋድን ዝብል እዩ፡ ደቀስንትዮ ናይ ቁምስናታት ዓንዲ እያተን፡ ብዙሕ እዋን ብናይ ብክህነታዊ ትምክሕቲ ብዙሕ ይጽቐጣ፡ እዚ ዅሉ ተኣልዩ ናይ ብሓቂ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ትርጉም ሲኖዶሳውነት ምንባር የድሊ ከምዝበሉን፡
ቤተ ክርስትያን ናይ መንእሰያት እምነት የድልያ
ብፁዕነቶም ዘስምዕዎ መደረ፥ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብታ ክርስቶስ ህያው እዩ ዘርእስታ ድህረ ሲኖዶስ ሓዋርያዊ ምዕዳኖም ከምዝብልዎ፥ ቤተ ክርስቲያን ናይ መንእሰይ ወለዶ ውዕዉዕ ሃይልን ገምር እምነቱን የድልያ ቢሎም ከምዘጠቓለሉ ኣፍሊጠን።


text:
ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮጳ፣ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኣሜሪካን፣ ነቲ ኣብ ዕዳጋ ቶጎጋ ትግራይ ዝተፈጸመ ደብዳብ ነፈርቲ ኮኒንዎም። ማሕበር ቀይሕ መስቀል ድማ ንዝተጎድኡ ናብ ሆስፒታል ዓይደር ከምዝወሰደ ገሊጹ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረዝ "በቲ ኣብ ቶጎጋ ትግራይ ዝተፈጸመ ደብዳብ ኣዝዮም ከምዝተሻቀሉ" ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ስቴፈን ዩሪክ ገሊጹ። እቲ ወሃቢ ቃል ወሲኹ "ፈለማ ትኹረት ዝዋሃቦ ምድሓን ህይወት ስለዝኾነ፣ ዝተወሰኑ ካብ’ቶም ዝተጎድኡ ረቡዕ ምሸት ብኣምቡላንስ ተወሲዶም ኣለው። ናብ’ቲ ደብዳብ ዝተፈጸመሉ ስፍራ ኣቲና ንምጽራይ ሓቲትና ግን ዛጊድ ኣይካኣልናን ዘለና" ኢሉ።
ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ሎሚ’ውን እንተኾነ ምቁራጽ ተጻብኦ ንክትግበር ድልየትና እዩ። ዝሰፍሐ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝባጻሓሉ ኩነታት ኢና ንደሊ፣ ሓቂ ንምዝራብ ነገራት ኣብ ቅኑዕ ኣንፈት የለውን ኢሉ ይገልጾ ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ ኣሜሪካ በቲ 22 ሰነ ኣብ ትግራይ ተፈጺሙ ኣብ ልዕሊ ብርክት ዝበሉ ሰላማዊያን ሰባት ቅትለትን ጉድኣትን ብዘውረደ ደብዳብ ነፈርቲ፣ ከቢድ ሻቅሎት ከምዝፈጠረላ ገሊጻ ኣላ።
መግለጺ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ አብ መግለጺኡ "ወትሃደራት ነቶም ብሰንኪ’ቲ ደብዳብ ነፈርቲ ዝተጎድኡ ሰባት ናብ ሕክምና ክረኽብሉ ዝኽእልሉ ማእከል ሕክምና ንከይሓልፉ ምትዕንቃፎም ዝሕብሩ እሙናት ጭብጢታት ረኺብና ኣለና" ይብል።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ወሲኹ "ግዳያት ናብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ሕክምናዊ ደገፍ ዝረኽብሉ ማእከል ንከይኸዱ ምኽልካል ዘስካሕኽሕን ፈጺሙ ተቀባልነት ዘይብሉን" እዩ። መንግስቲ ኣሜሪካ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ እቶም ዝተጎድኡ ምሉእን ምትዕንቃፍ ዘይብሉን ሕክምና ንክረኽቡ ከሐግዝ፣ ፈጸምቲ’ቲ ደብዳብ ንክሕተቱ ንዝቅይር ስጉምቲ ክውሰድን ቅልጡፍን ነጻን መርመራ ንክካየድ’ውን ጸዊዑ ኣሎ ።
ኣብ ትግራይ ውግእ ንከብቅዕ፣ ዘይተደረተ ሰብኣዊ ሓገዛት ንክረጋገጽን ሰላማዊያን ሰባት ሓለዋ ንክረኽቡን ኣሜሪካ ጸዊዓ ኣላ።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፍልድ ብወገነን "እቲ ፍጻመ ክምርመርን ፈጻሚኡ ንክሕተትን" ጸዊዔን። ንሰን ኣስዒበን፣ "ብዛዕባ ይፍጸሙ ዘለው መግሃስቲታት ሰብኣዊ መሰላት፣ ፈጸምቱ ንክሕተቱ፣ ወትሃደራት ኤርትራ ንክወጹ ጸዊዕና ኢና። ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ሙሉእ ጊዚኡ ዝነጥፍ ፍሉይ ልኡኽ መዲብና ኣለና። ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣንተንይ ብልንክን’ውን ይዋስኡሉ ኣለው። ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት’ውን ተዘራሪብናሉ። ጉዳይ ኢትዮጵያ ክሳብ ሎሚ ወግዓዊ ኣጅንዳ እቲ ቤት ምኽሪ ዘይምኳኑ ግና ሕጉስቲ ኣይኮንኩን። "
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ጥቃ ዕዳጋ ሓሙስ ደጉዓ ተምቤን ኣብ ትርከብ ቶጎጋ 22 ሰነ ዝተፈጸመ ደብዳብ ነፈርቲ ኣዝዩ ዘሻቅል ከምዝኾነ መግለጺ ሕብረት ኣውሮጳ ኣፍሊጡ። ሕብረት ኣውሮጳ እዚ ክስተት’ዚ፣ መቀጸልታ እቲ ዛጊድ ዝተመዝገበ ዘስካሕክሕ መግሃስቲ ዓለምለኻዊ ሕጊን ሰብኣዊ መሰላትን፣ ግፍዒታት፣ ዓሌታዊ መጥቃዕቲ ከምኡ'ውን ንጥምየትን ጾታዊ ምግሳስ ከምመሳርሕ ውግእ ምጥቃምን ኮይኑ ኣሎ ይብል ።
ሕብረት ኣውሮጳ ንሰላማዊያን ሰባት ኮነ ኢልካ ዒላማ ምግባር ብጽኑዕ ይኹንን። "ብዝኾነ መገዲ ምኽኑይ ክኸውን ዘይኽእል ኣንጻር ዓለም ለኸ ሕጊን እዩ። እዞም ግፍዒታት’ዚኣቶም ይፍጸሙ ዘለው ግዝኣታዊ ሓድነት ኢትዮጵያ ንምኽባር ‘ዩ ዝብል መካትዒ ክቀርበሉ ኣይኽእልን።"
ሕብረት ኣውሮጳ ኣምቡላንሳት ብሰንኪ’ቲ ደብዳብ ንዝተጎድኡ ሰባት ናብ ማእከላት ሕክምና ሒዘን ንከይሓልፋ ተኸልኪለን ዝብል ሓበሬታ ሓቂ እንተኾይኑ ንከይኸዱ ተቀባልነት ዘይብሉ፣ ንውዕል ጄኔቫን ካልኦት ዓለምለኻዊ ሕጊታትን ዝጻረርን እዩ ይብል ።
እቲ ሕብረት ወሲኹ ኣብ ትግራይ ቅጽበታዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ንክትግበር፣ ዘይተደረተ ምንቅስቃስ ንሰብኣዊ ሓገዛት ንክረጋገጽን ጸዊዑ። ኣብ ትግራይ ይፍጸም ዘሎ ዘስካሕክሕ እዩ፣ ማሕበረሰብ ዓለም ክበራበርን ስጉምቲ ዝወስደሉ ጊዜ ሎሚ እዩ። ሕብረት ኣውሮጳ ዝቅጽል ወርሒ ክውሰድ ብዛዕባ ዝግበኦ ስጉምቲ ንክዘራረብ መደብ ከምዝሓዘ’ውን ገሊጹ ኣሎ ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና መግለጺ ዘውጸአ ዓለምለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል እዩ። ብመሰረት’ዚ፣ ሸውዓተ ኣባላትን ክልተ ኣምቡላንሳትን ካብ ቶጎጋን ሃገረሰላምን ዝቆሰሉ ሰባት ናብ ሆስፒታል ዓይደር መቐለ ከምዘምጽኡ ገሊጹ።
"ገለ ካብ’ቶም ዝቆሰሉ ኣዝዩ ከቢድ መጉዳእቲ ከምዝወረዶምን ናይ ህይወትን ሞትን ሕቶ ስለዝኾኖም ናብ ክፍሊ መጥባሕቲ ንክኣትው ከምዝተገበረን" ቀይሕ መስቀል ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 29 September 2021
ብኵናትን ሰብኣዊ ቅልውላዋትን ኣብ እትሕመስ ዘላ ኢትዮጵያ፣ 21 ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ዝሓቖፈ ሓድሽ መንግስቲ ክቐውም’ዩ።
እቲ ሰኑይ 4 ጥቅምቲ ክቐውም ምዃኑ ዝንገር ዘሎ ሓድሽ መንግስቲ፣ ኣብ 21 ሰነ ድሕሪ ዝተኻየደ ምርጫ፣ ዝበዝሐ መናብር ባይቶ ተዓዊተ’የ ብዝበል ሰልፊ ብልጽግና’ዩ ክምራሕ።
ብሰንኪ ምፍራስ ጸጥታ ኣብ ሰለስተ ክልላትን ሓያሎ ከባቢታትን እታ ሃገር፣ ምርጫ ስለዘይተኻየደ፣ መተካእትኡ ኣብ መስከረም ክካየድ መደብ ኔሩ።
እንተኾነ፣ ኣብ ኵናት ተሸሚሙን ብኸቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው ተዋሒጡን ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ዋላ’ውን እቲ ናይ መስከረም ምርጫ ኣይካየድ፣ ሓድሽ መንግስቲ ንምቛም ዘኽእል መናብር ረኺበየ ብዝብል’ዩ፣ ዝመጽእ ሰሙን ኣባላት ካቢነታቱ ብወግዒ ንህዝቢ ከላሊ።
ኣቐዲሙ 19 ዝነበረ ብዝሒ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋን’ዚ ሰለስተ ተወሲኾሞ ናብ 21 ዓሪጉ ኣሎ።
ብሰንኪ ቁጠባቒ ቅልውላው ኣብ ልዕሊ 40 ሃገራት ዝርከብ ኤምባሲታቱን ቆስላቱን ዝዓጹ ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብዝሒ ካቢነ ሚኒስተራት ምውሳኹ ሓያሎ ኢትዮጵያን ፖለቲከኛታት ይነቕፉ።
ሓድሽ ዝቐውም መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብቲ ብግዝያውነት ክመርሕ ዝጸንሐ መንግስቲ ብዙሕ ፍሉይነት ከምዘይህልዎ ዝገልጹ ተተንቲ ፖለቲካ፣ ዝዓበየ ብድህኡ ኵናት ትግራይ ኮይኑ ከምዝቕጽል ኣስሚሮምሉ።
===================


text:
እወ፡ ኣብ እዋን ጽግያት እውን ጥንሲ ክሕዘኪ ይኽእል እዩ።
ኣዝዩ ሳሕቲ እኳ እንተኾነ
ጥንሲ ክመጽእ ይኽእል እዩ።
እቲ ኣብ ውሽጥኺ ዝርከብ እንቋቕሖ ኣብ ውሱን እዋን ጥራይ እዩ ክጫጭሕ ዝኽእል።
ክጫጭሕ ክንብል እንከለና:
ብዘይ መከላኸሊ ስጋዊ ርክብ ምስ ትፍጽሚ ጥንሲ ክሕዘኪ ይኽእል እዩ።
እቲ እንቋቕሖ ቀቅድሚ ምውዳቑ ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ።
እቲ እንቃቕሖ ኣብ ዝወድቀሉ ድማ ኣዚኺ ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ።
ዋላ እውን ድሕሪ እቲ እንቋቕሖ ምውዳቑ እውን ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ።
መዓስ እዩ እቲ እንቋቕሖ ዝወድቕ ከኣ ብንጹር ክትፈልጥዮ ኣይትኽእልን ኢኺ።
እቲ ናይ እንቋቕሖ ምውዳቕ ንውሓት ግዜ ጽግያትኪ እዩ ዝቕይዶ።
ኣብ ሓጺር እዋን ድዩ ጽግያትኪ ዝመጸኪ?
ኣብ እዋን ስጋዊ ርክብ ዘርኢ ተባዕታይ ኣብ ብልዕቲ ክኣቱው ይኽእል እዩ።
ክሳብ 5 መዓልቲ እታ እንቋቕሖ ኣብ ውሽጥኺ ክትጫጭሕ ትኽእል።
ብድሕሪኡ ድማ እታ እንቃቕሖ ክትወድቕ ትኽእል።
ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ተትኸዲ ዝበለጸ እዩ።
ዋላ እውን ትማሊ ጥንሲ እንተ ሓዝኪ ሓኪምኪ ክትሕግዘኪ ትኽእል እያ።
መርሚራ ሓበሬታን ምኽርን ትህበኪ።


text:
Radio Erena: 25 June 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ፈተነ ዕልዋ ዘካየደ ጀነራል፣ ኣብ ከባቢ ባህርዳር ከምዝተቐትለ ኣፈኛ መንግስቲ’ታ ሃገር ገሊጹ።
ብመሰረት’ቲ ዝተዋህበ ሓበሬታ፣ ጀነራል ኣሳምነው ጽገ፣ ናይቲ ኣብ ባህርዳር ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ ሃንዳሲ ክኸውን እንከሎ፣ ቅትለት ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እውን ምስኡ ከምዝተሓሓዝ ተገሊጹ።
ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ጀነራል ኣሳምነው ኣብ ከባቢ ባህርዳር ክቕተል እንከሎ፣ ብርክት ዝበሉ ተሓባበርቱ ከኣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ኣፍሊጡ። ንዝርዝር ኩነታት’ቲ ፍጻሜ ብዝምልከት ግና ተወሳኺ ሓበሬታ ኣይሃበን።
ኣቐድም ኣቢሉ ጀነራል ኣሳምነው፣ ዓሌት ዝመሰረቱ ሰራዊት ምልሻ የቕውም ከምዝነበረ ይግለጽ። ነዚ ደው ከብል ዝሰርሕ ዝነበረ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ጀነራል ሰዓረ መኮነን ብገዛእ ሓላዊኡ ከምዝተቐትለ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ባህርዳር ዝካየድ ዝነበረ ኣኼባ እውን፣ ጀነራል ኣሳምነው፣ ናይ ውልቁ ናይ ብሄረ ኣምሓራ ሰራዊት ይምልምል ከምዘሎን ደው ንምባሉ ክውሰድ ዘለዎ ስጉምትን ኣብ ምዝርራብ እንከለው’ዩ እቲ መጥቃዕቲ ተፈጺሙዎም። ኣመሓዳሪ ኣምባቸው መኮነንን ኣማኻሪኡን፣ ከምኡ’ውን ኣኽባር ሕጊ እቲ ዞባ ዝርከቦም ክቕተሉ እንከለዉ፣ ካልኦት እውን ዛጊት ቁጽሮም ዘይተገልጸ ቆሲሎም ከምዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንማዕከናት ዜና ገሊጾም።
ጸጥታዊ ኩነታት ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብተዛማዲ ተረጋጊኡ እኳ እንተሎ፣ኣገልግሎት ኢንተርነት ግና ተቛሪጹ’ዩ ዘሎ።
ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዓሌታዊ ግጭት ናብ ዝለዓለ ጠርዙ በጺሑሉ ዘሎ እዋን፣ ሃገራዊ ምርጫ ንኽካየድ ሓደ ዓመት ጥራይ ተሪፉዎ ብምህላዉ፣ ነታ ሃገር ሓድሽ ቅልውላው ከይፈጥረላ ተሰጊኡ ኣሎ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣብ ዝተፈጥረ ህውከት ተሳቲፎም ተባሂሎም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ 528 ተጠርጠርቲ ኽሶም ተቛሪፁ ድሕሪ ፅባሕ ረቡዕ ከምዝፍትሑ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ እታ ሃገር ኣፍሊጦም።እዚ መስርሕ ንዝቕጽሉ ክልተ ኣዋርሕ ከምዝቕፅል’ውን ተዛሪቦም ኣለው።
ብመሰረት ውሳነ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ንጉዳይ ፍትሒ ዝከታተል ግብሪ ሓይሊ ምጥያሹ ዝገለፁ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኣቶ ጌታቸው እምባየ ብደረጃ ፌደራልን ክልልን ክሲ 528 ተጠርጠርቲ ከምዝቋረፅ ሎሚ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም።
እቲ ግብረ ሓይሊ ኣሰራርሓ ፍትሒ ንምምሕያሽ ናይ ሓፂር፣ማእኸላይን ነዊሕን ትልምታት ከምዝሓንፀፀ ዝዘርዘሩ ኣቶ ጌታቸው ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣብ ዝነበረ ህውከት ተሳቲፎም ዝበሉዎም ተኸሰስቲ ኽሶም ብምቋራፅ ምፍታሕ ናይ ሓፂር እዋን ትልሙ ምዃኑ ኣረዲኦም።
“ነዚ መሰረት ብምግባር ብፌደራል ደረጃ ክሳብ ሎሚ ብዝተሰርሐ ናይ ምፍላይ ስራሕ 115 ተጠርጠርቲ ክሶም ኣብ ፈለማ ዙር ክቋረፅ ተገይሩ’ሎ።”
እዞም ተጠርጠርቲ ንዝተቐመጠ መዐቀኒ ዘማልኡ ብምዃኖም ኽሶም ክቋረፅ ንቤት ፍርዲ ቐሪቡ’ሎ ተሃድሶ ወሲዶም ክፍትሑ እዮም እውን ኢሎም።
“እዞም 115 ተጠርጠርቲ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ንተኸታተልቲ ክልተ መዓልታት ስልጠና ተሃዲሶ ተወሂቡዎም ካብ ረቡዕ ጀሚሩ ምስ ሕብረተሰቦምን ቤተሰቦምን ክሕወሱ እዮም።”
ብመሰረት መግለፂ ኣቶ ጌታቸው ክሲ ንምቁራፅ ኣርባዕተ መዐቀኒታት ተቐሚጦም ኣለው ።ኣብ ዝነበረ ህውከትን ዕግርግርን ንህይወት ሰብ ዘየጠፍአ፣ከቢድ ምጉዳል ኣካል ዘየውረደ፣ኣብ ምዕናው ዓበይቲ ትካላትን ቀጥታዊ ተሳተፎ ዘይነበሮ ወይ ዘይመርሐን ንሕገ መንግስትን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ብሓይሊ ንምቕያር ብመሪሕነት ዘይተሳተፈን ክኸውን ኣለዎ ይብል።
ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ከተማ ዲላን ከባቢ ወረዳ ዲላን ኣብ ዝነበረ ህውከት ዝተሳተፉ 361 ተጠርጠርቲ ኣብ ወረዳ ኮንሶ ኣብዝነበረ ህውከትን ዕግርግርን ብተመሳሳሊ ኩነታት ተሳተፍቲ ዝነበሩ 52 ተጠርጠርቲ ኽሶም ተቛሪፁ ናይ ተሃድሶ ስልጠና ተዋሂቡዎም ናብ ስድርኦም ክሕወሱ እዮም ኢሎም።
ናይ ተሃድሶ ስልጠና ምስተውሃቦም ናብ ሕብረተሰብን ስድርኦም ተሓዊሶም ሰላማዊ ህይወቶም ብምምራሕ ናይ ሰላም ሓይሊ ንክኾኑ ክስራሕ እዩ ኢሎም።
እዞም ዝተፈረዶም እሱራት ቅድም ክብል ብዝተቐመጠ መዐቀኒታት ናይ ነፍሲ ወከፍ እሱር ጉዳይ እናተርኣየ ብናይታ ሃገር ሕጊ መሰረት ከምዝፍፀም እውን ተዛሪቦም ኣለው።
ናይዚ ፌደራል ይቕሬታ ተጠቀምቲ ይኹኑ ኽሲ ናይ ምቁራፅ መስርሕ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝፍትሑ ሰባት ጉዳይ ብዝተቐመጠ ኣብ ውሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ብተኸታታሊ ከምዝፍፀም ወሲኾም ገሊፆም።
እዚ ፀብፃብ ክሳብ ዝተሰርሐ ድምጺ ኣሜሪካ ካብዝተፈላለዩ ምጭንታት ከምዝረጋገፆ ፍሉጣት መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ብዛዕባ ምቁራፅ ኽሲ ይኹን ብዛዕባ ዝተጀመረ መስርሕ ዝተነግሮም ይኹን ዝፈልጡዎ የለን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብማኅበር መላእ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣፍሪቃን(AACC) ብኣኣንጋድነት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያናት ዛምብያ (CCZ) ተወዲቡ፡ ኣብ ዛዕባ ሕዝባዊ ዕዳን ብልሽውናን ምቁጽጻር ከምኡ’ውን ኢሕጋዊ ፋንናሳዊ ዋሕዚ ኣፍሪቃ ንምግታእ ተራ ኣብያተ ክርስቲያናትን መራሕቲ ሃይማኖትን ንምዕዛዝ ክከኣል ምእንቲ ሓፈሻዊ ኣፍልጦን ርድኢትን ንምዕባይ ዝዓለመ ካብ ዕለት 20 ክሳብ 25 መስከረም 2020 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ጉባኤ፡ ናይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኃላፊ ወፃኢ ዝምድናታት ቀሲስ በረኸት ኪዳነ ይሳተፍዎ ኣለዉ።
ኣብዚ ጉባኤ ንቅድስት ቤተ ክርስቲያና ደሚርካ ኣስታት 32 ሃገራት እቲ ማኅበር ብወከልተን ኣቢለን ይሳተፋ ምህላወን ተፈሊጡ ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብዚ ጉባኤ ብርክት ዝበሉ ምሁራን ሰብ ሞያ ናይዚ ዓውዲ ዝተፈላለየ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ብምቕራብ ከምኡውን ኣብቲ ዝቐረበ ጽሑፋት ብምሙርኳስ ተሳተፍቲ በብጉጅለ ብምዃን ኣብቲ ዝቐርብ ኣርእስተ ጉዳይን ጽሑፋትን ምርኩስ ብምግባር ብምክታዕን ርእይቶኦም ብምውሳኽን ንኡድ ተሳታፍነትን ሓድሕዳዊ ተመክሮ ምልውዋጥ የርእዩ ምህላዎም ልኡኽ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ደጊሞም ገሊጾም።


text:
ኣብ ቻይና ዑደት የካይዱ ዘለው ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ርክባት ክልቲአን ሃገራት ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ቻይና ዚ ቺንፒንግ ምዝርራቦም ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ገሊፆም።ቻይና ኢትዮጵያ ንዘለዋ ዕዳ ከምተቕልል’ውን ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ቻይና ኣቶ ተሾመ ቶጋ ገሊፆም።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ኣብ ምትሕግጋዝ ስራሓት ትሕተ ቕርጺ፣ንግዲ፣ቱሪዝምን ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝብን ምዝታዮም ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ሓላፊ ፕረስ ሰክሬታሪ ኣቶ ንጉስ ጥላሁን ገሊፆም።
ኣብ መንጎ ቻይናን ኢትዮጵያን ዘሎ ምትሕብባር ልምዓት ዝገለፁ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን CRCC ዝተባህለ ኩባኒያ መስመር መንገዲ ጅቡቲ- ኣዲስ ኣበባ ብልቓሕ ምስርሑ ኣዘኻኺሮም።ነቲ ዕዳ መኽፈሊ ግዜ ድማ ተናዊሑ’ሎ ኢሎም።
“ምኽፋል ዕዳ ክጅምር ዝነበሮ ኣብዚ ዓመት እዚ እዩ።ሎሚ ብዘሎ ቁጠባዊ ዝሕታለ ግን መንግስቲ ቻይና ዕዳ ናይ መኽፈሊ ግዜ ንምናውሕ ተሰማሚዑ’ሎ።በዚ መሰረት ኣብ ውሽጢ 10 ዓመት ክኽፈል ዝነበሮ ልቓሕ ናብ 30 ዓመት ክናዋሕ ኣብ ስምምዕ ተብፂሑ’ሎ።”
እዚ ስምምዕ እዚ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ምሕያልን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ምዝሕታል ቁጠባ ንምንቕቓሕ ኣበርኽቶ ከምዝህልዎን ገሊፆም።
ኩባንያታት ቻይና ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሸገር ልምዓት ፕሮጀክት ንምስታፍ ድልየተን ምግላፀን ወሲኾም ሓቢሮም።
“ሰብ ሃብቲ ቻይና ኣብዝተፈላለዩ ዓውድታት ከምዝዋፈሩን ናይታ ሃገር መንግስቲ እውን ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ለውጢ ንምሕያልንን ንምድጋፍን ሰብ ሃብቲ ይኹን ትካላት ናብ ኢትዮጵያ መፂኦም ወፍሪ ከካይዱ ናይ ባዕሉ ተራ ከምዝፃወት ሰፊሕ ልዝብ ተኻይዱ ኣብ ስምምዕ ተበፂሑ’ሎ።”
ቀፃሊ ወለዶ ኸፋሊ ዕዳ ከይኸውን፡ ሓገዝ ይኹን ልቓሕ ብጥንቃቐ ንክትሓዝ ኣብቲ ዝርርብ ከምዝተልዓለን ብሃገር ደረጃ እውን ቀዳምነት ከምዘድልዮን ኣቶ ንጉሱ ወሲኾም ገሊፆም።
ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣብ ቻይና ተኣሲሮም ዝርከቡ ዜጋታትን ጉዳዮም ኣብ ምፅራይ ዘለውን ዜጋታት ኢትዮጵያን ብፍላይ ድማ ኣደንዛዚ ዕፅ ብምዝውዋር ተጠርጢራ ኣብ ማእሰርቲ እትርከብ ኢንጅነር ናዝራዊት ኣበራ ብዝምልከት ኣብ ጎናዊ ርክብ ከምዝተዓለን ጉዳዮም ብናይ ቻይና ሕጊ ብኣግባቡ ክርኣይን መዕለቢ ከምዝረክብን ሓቢሮም።
ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ቻይና ኣቶ ተሾመ ቶጋ ብወገኖም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ናይ ቻይና ፕረዚዳንት ዚ ቺንፒንግ ኣብዝተዘራረብሉ እዋን ኣብ ጉዳያት ልቓሕ፣ልምዓትን ተራድኦን ከምዝተዘተየሉ ሓቢሮም።
“ቀዳማይ ነገር እቲ ዕዳ ዳግመ ምትዕርራይ ተጌርሉ’ሎ።ስርዓቱ ቀይሮምዎ ኣለው።ቅድሚ ሎሚ ናይ ኮመርሻል ልቓሕ ዝነበረ ናብ ኮንሰሽናል ልቓሕ ተቐይሩ’ሎ።ናይ እፎይታ ግዜን ዝተናውሐ ናይ መኽፈሊ ግዜን ክህልዎ እዩ።”
ልዕሊ 300 ሚሊዮን ናይ ቻይና ገንዘብ ብምትሕብባር ካልእ 100 ሚሊዮን ናይ ቻይና ገንዘብ ድማ ብረድኤት ከምዘበርከተት ኣምባሳደር ተሾመ ገሊፆም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ፅባሕ ኣብ ዝጅምርን መራሕትን ተወከልትን ልዕሊ 100 ሃገራት ኣብ ዝርከብሉ ጉባኤ መድረኽ መቐነትን ጎደናን ቻይና/Belt and Road Initiative Forum/ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ መደረ ከምዘስምዑ ተፈሊጡ’ሎ።
ብዋናነት ማእኸሉ ኣብ ህንፀት መሰረት ልምዓትን ዓውዲታት ንግዲ ወፃኢን ዝገበረ ምትሕብባር ኢትዮጵያን ቻይናን ረብሕኡ ብምጥቓስ ዝንእድዎ ኣለው፤ብዘይተመጣጠነ ናይ ወፃኢ ንግዲን ዓብይ መጠን ዘለዎ ልቓሕን ዝተዓጀበ ምዃኑ ድማ ዝነቕፉዎ ኣለው።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆንስ ሆፕኪንስ ማእኸል መፅናዕቲ ቻይና-ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ ክሳብ ሎሚ ልዕሊ 13 ቢሊዮን ዶላር ምልቃሓን ካብ ኣንጎላ ቀፂላ ኣብ ኣፍሪካ እታ ዝዓበየት ተለቃሒት ምዃናን ይሕብር።


text:
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ዕለት 29 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ መርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን ብዘለዎም መርሕ ፍጻሜታት መሰረት እውን ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ዘካይድዎም ርክባት ከምዘሎ ኰይኑ ካልእ ኵሉ ዝክረ ነገር ወግዓዊ ርክባቶም ክሰጋገር ከምዝገበሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ኣመሓዳሪ ብሩኒ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግልጺ ኣፍሊጦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ዕለት 29 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴን እቲ ካልእ ኵሉ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ከከናውንዎ ዝዀኑ ዝከረ ነገራቶም ኩሉ ከምዝፈጸሙ ዝሓበሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ኣመሓዳሪ ማተዮ ብሩኒ፡ ምስ ዓለም ሓቆፍ ናይ ስነ ሕይወት ስነ ምግባር ማሕበር ኣባላትን ቀጺሉ እውን ምስቲ ጠቕላሊ ዓውደ ኣኼባኡ ምስ ዘካይድ ናይ ጸባኦት ክርስቶስ ማሕበር ውፉያንን ማሕበር ዓለማውያን ምእመናን መንግስተ ኣምላኽን ኣባላት ከካይድዎ ዝነበሮም ወግዓዊ ርክብ ክሰጋገር ከምዝገበሩ ኣፍሊጦም፡ ቅድሚ ቅልተ መዓልቲ ኣቢሎም ባዕሎም ብሩኒ ኣብ ናይ ቅዱስ ኣቦና መርሓ ፍጻሜታት መጠነይና ምቅይያራት ከምዘሎ ኣፍሊጦም ከምዝነበሩ ዝዝከር እዩ።
ዕለት 28 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን ምስቶም ጳጳሳዊ ናይ ሕይወት ተቕዋም ኣብ ዘካይዶ ሓፈሻዊ ዓመታዊ ምሉእ ጉባኤ ምስ ዝሳተፉ ንኽራኸቡ ዝነበሮም መደብ ክሰጋገር ከምዝገበሩን እቲ ነቶም ተጋባእያን ከስምዕዎ ዝነበረ ቃል ምዕዳን ካብ ቅዱስነቶም ብጽሑፍ ዝተረከቡ ናይቲ ተቕዋም ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ቪንቸንዞ ፓሊያ ንተጋባእያን ብስም ቅዱስነቶም ኣስሚዖምን ቃል ሰላምታ ቅዱስነቶም እውን ከምዘመሓላለፉ ብሩኒ ሓቢሮም፡ ከምዝነበሩ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ከምቲ ልሙድ በቢ ዓመቱ ናይ ሮማ ጳጳስ ብምኽንያት ምጅማር ዓቢይ ጾም ሮማ ኣብ ዝርከብ ባዚሊካ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ መንበረ ጳጳስ ዘሮማ ምስ ናይ ሰበኻኦም ካህናት ተራኺቦም ናይ ንስሓን ዕርቅን ሊጢርጊያ መሪሖምን ቃለ ምዕዳን ዝልግሱ ምዃኖም ዝፍለጥ ክኸውን እንከሎ፡ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ እውን በዚ መደብ’ዚ መሰረት ኣብቲ ናይ ለምዘበን ዕለት 27 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ባዚሊካ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ንስሓን ዕርቅን ሊጡርጊያ ፍልይ ብዝበለ ናይ መደብ ምቅይያራት ምኽንያት ክሳተፉ ከምዘይከኣሉን ነቲ ሰነ ስርዓት ናይ ንስሓን ዕርቅን ሊጡርጊያ ዝሰርዑን ቅዱስነቶም እቲ ክልግስዎ ዘሰናደውዎ ቃለ ሞዕዳን ብጽሑፍ ተረኪቦም ዘመሓላለፉን ናይ ሰበኻ ሮማ ህየንተ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ደ ዶናቲስ ምዃኖም እውን ብሩኒ ዕለት 27 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም ከምዝነበሩ ይዝከር።