text:
ዘቕረብኩሞ ሕቶ ዕቝባ ምስዝንጸግ ብወለንታ ናብ ዓድኹም ምምላስ
Återvända självmant när du har fått avslag på din ansökan om asyl – tigrinska
ብወለንታ ምምላስ ክበሃል እንከሎ፡ ነቲ ዝወሃበኩም – ኣብ ሃገረ-ሽወደን ክትጸንሑ ከምዘይትኽእሉ ዝገልጽ ውሳኔ ምቕባሉ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ናብ ናይ መበቆል ሃገርኩም ብምምላስ ምትሕብባር ከተርእዩ እንከለኹም እውን ማለት እዩ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
እቲ ዘቕረብኩሞ ሕቶ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ ወይ ካብ’ዛ ሃገር ክትወጹ ምዃንኩም ዘረጋግጽ ውሳኔ ሓንሳብ ምስሓለፈ፡ ብዛዕባ ጉዳይ ምምላስኩም ንኽትላዘቡ ሓደ ናይ ጉዳይ ሰራሕተኛ ንዝርርብ ክጽውዓኩም እዩ። ኣብ’ዚ ርክብ እዚ ብዛዕባ ዘለዉኹም ውልቃውያን ኣማራጺታት ኣድለይቲ ዝበሃሉ ሓበሬታታት ኪወሃቡኹም እዮም። ዘለዉኹም ዘበሉ ሕቶታት ከተቕርቡ እውን ትኽእሉ ኢኹም።
ነቲ ናይ ምምላስ ጕዕዞኹም ባዕልኹም ክትሰርዕዎ ምስዘይትኽእሉ፡ ምስ’ቲ ናይ ጉዳይኩም ሰራሕተኛ ብምትሕግጋዝ፡ ንኹሎም ብወገንኩም ክትገብርዎም ዘለኩምን ብወገን ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ክማልኡ ዘለዎምን ጉዳያት ኣብ ግምት ዘእተወ ዝርዝራዊ ውጥን ከተውጽኡ ትኽእሉ ኢኹም። ንኣብነት፡ ፓስፖርት ንኽወሃበኩም ንኤምባሲ ክትውከሱ ትኽእሉ፣ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ብወገኑ፡ ኣብ ሞንጎ ጕዕዞኹም ከተላግሱን ነፋሪት ክትቅይሩን እንተዄንኩም፡ መሰጋገሪ ቪዛ ንኽወሃበኩም ባይታ ከጣጥሓልኩም ይኽእል።
ኣብ ውሽጢ ክልተ ወይ ኣርባዕተ ሰሙናት ምምላስ
ካብሃገርናይምውጻእትእዛዝ ምስዝወሃበኩም፡ እቲ ውሳኔ ካብ ዝሓለፈሉ መዓልቲ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ሰሙናት ካብ’ዛ ሃገር ክትወጹ ይግባእ። ናብ ሽወደን ናይምእታውሕቶኹምከምዝተነጽገ ዝሕብር ውሳኔ ምስዝወሃበኩም፡ ፍሉይ ገደብ ግዜ ክሳብ ዘይተዋህበኩም፡ እቲ ውሳኔ ካብ ዝሓለፈሉ መዓልቲ፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙናት ካብ’ዛ ሃገር ክትወጹ ይግባእ።
ውሳኔ ተግባራዊ ዝኸውን፡ ካብ ዝተሓበርኩሙሉ መዓልቲ ሰለስተ ሰሙናት ጸኒሑ እዩ፤ ማለት፡ ኣብ ሞንጎ እዚ እዋን እዚ ብወገንኩም ናይ ይግባእ ሕቶ ምስዘይቀርብ።
ኣብ ውሽጢ እቲ ዝተወሰነልኩም እዋን ካብ ሽወደን ምስዘይትወጹ፡ ከም’ቲ ንቡር ዳግማይ ናብ’ዛ ሃገር ከይትኣትዉ - እንተላይ ንኹላተን ሃገራት ዞባ ሸንገን ከምኡ’ውን ሩማንያ፡ ቡልጋሪያን ክሮኤሽያን ኣብ ግምት ዘእተወ እገዳ ኪብየነልኩም እዩ። እዚ እገዳ እዚ ንሓደ ዓመት ዝጸንሕ እዩ።
ብዛዕባ ናይ ዳግመ-ምእታው እገዳ ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብን ከመይ ጌርኩም ካብኡ ከምእትድሕኑ ዝያዳ ንምርዳእን ኣብ’ዚ ክፈቱ
ቀጥታዊ ምንጻግ ናይ ሕቶ ምእታው
ናብ ሽወደን ከይትኣትዉ ዝኽልክል ብቕጽበት ዝትግበር ውሳኔ ምስዝወሃበኩም፡ ውሳኔ ካብ ዝተቐበልኩሙሉ እዋን ከይደንጐኹም ካብ ሽወደን ክትወጹ ይግባእ። እዚ ውሳኔ እዚ ካብ ዝሓለፈሉ እዋን ኣብ ውሽጢ 3 ሰሙናት ይግባይ ከተቕርቡ ዝከኣል እኳ እንተዀነ፡ እዚ ፍርዳዊ መስርሕ ክሳብ ዝዛዘም ኣብ ሽወደን ክትጸንሑ ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ናብ ሽወደን ከይትኣትዉ ዝኽልክል ብቕጽበት ዝትግበር ውሳኔ ምስዝወሃበኩም፡ ዋላ እውን ኣብ እዋንኩም ካብ ሽወደን እንተወጻእኩም፡ ናይ ዳግመ-ምእታው እገዳ ግድን ክምልከተኩም እዩ። እዚ ማለት፡ ናብ ሽወደን ከይትኣትዉ ዝኽልክል ብቕጽበት ዝትግበር ውሳኔ ምስዝወሃበኩም፡ እንተወሓደ ንክልተ ዓመታት ናብ ዝዀነት ትኹን ሃገር ናይ ዞባ ሸንገን ከምኡ’ውን ሩማንያ፡ ቡልጋሪያን ክሮኤሽያን ክትኣትዉ ኣይክትክእሉን ኢኹም።
መበቆልኩም ናብ ዘይኰነት ሃገር ምምላስ
ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረት እትርከብ ካልእ ሃገር
ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት፡ ንዓኹም ናብ ሓንቲ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝዀነት ሃገር ብምምላስ እቲ ዘቕረብኩሞ ሕቶ ዕቝባ ኣብኡ ከምዝረአ ዝገብር ውሳኔ ከሕልፍ ይኽእል እዩ። እዚ ክዀነሉ ካብ ዝኽእል ሓደ ምኽንያት፡ ቅድሚ ናብ ሽወደን ምእታውኩም ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ዝዀነት ሃገር ዝጸናሕኩም ምስእትዀኑ ወይ ድማ ኣብ ሓንቲ ካብ’ዘን ሃገራት እዚኣተን ቪዛ ረኺብኩም ድዩስ ሕቶ ዕቝባ ኣቕሪብኩም ምስእትጸንሑ። እዞም መምርሒታት እዚኣቶም ኣካል ሕጊዱብሊን እዮም።
ነዚ ውሳኔ እዚ ሓዲግኩም ናብ ሃገረ-መበቆልኩም ክትምለሱ ምስእትውስኑ፡ መስርሑ ምድንጓያት ዝፈጥር ወይ ወጻኢታት ዝበዝሖ ክሳብ ዘይኰነ፡ ውሳኔኹም ክጸድቀልኩም ዝከኣል እዩ።
ብዛዕባ ሕጊ ዱብሊን ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ፡ ከምኡ’ውን ስለምንታይ እቲ ዘቕረብኩሞ ሕቶ ዕቝባ ኣብ ዝመረጽኩማ ሃገር ክረአ ከምዘይከኣል እኹል መረዳእታ ንምርካብ - ኣብ’ዚ ክፈቱ።
ኣብ’ቲ ዝወሃበኩም ውሳኔ ናብ ዘይተጠቕሰት ሃገር ምምላስ
ካብ ሃገር ናይ ምውጻእ ትእዛዝ ይኹን ኣብ ሽወደን ናይ ምጽናሕ ሕቶኹም ዝነጽግ ውሳኔ ምስዝወሃበኩም፡ ናብ’ታ ኣብ ናይ ውሳኔ ሰነድ እተጠቕሰት ሃገር ክትምለሱ እዩ ዝግባእ። እዛ ሃገር እዚኣ፡ እታ ንስኹም ዜግነት ዝወሰድኩሙላ ሃገር እያ።
ይኹን እምበር፡ ቦታ መበቆልኩም ኣብ ዘይኰነት ሃገር ተቐባልነት ክትረኽቡ ከምእትኽእሉ ከተረጋግጹ ምስእትኽእሉ፡ ናብኣ ክትምለሱ ተኽእሎ ኣሎ። እዚ ንክኸውን፡ ኣብ’ታ ሃገር እቲኣ ክትኣትዉሉ እትኽእሉ ብቑዕ ፓስፖርትን መንበሪ ፍቓድን ከተቕርቡ ኣለኩም። ናይ በጻሒ ቪዛ ወይ “ናጻ ካብ ቪዛ” ዝብል ሰነድ እኹል ኣይኰነን። በዚ ምኽንያት ናይ ምምላስኩም መስርሕ ዝናዋሕ ወይ ከቢድ ወጻኢታት ዝጠልብ ምስዝኸውን - ብዓቢኡ፡ እቲ ናብ ሃገርኩም ናይ ምምላስ ስጉምቲ ኪውሰድ ዝከኣል ኣይኰነን።
ናይ ተጓዓዛይ ሰነዳት ናይ ምድላው ጉዳይ፡ ንዓኸም ዝግደፍ ሓላፍነት ይኸውን
ኣብ እዋኑ ንኽትምለሱ ዘድልዩኹም ከም ፓስፖርት ወይ ግዚያዊ ናይ ተጓዓዛይ ሰነድ ዝኣመሰሉ ነገራት ምቕራብ ንዓኹም ዝግደፍ ሓላፍነት እዩ።
ሓገዝ ምስዘድልየኩም፡ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ነቶም ኣብ ሃገረ-መበቆልኩም ዝርከቡ ሰበ-ስልጣን ኪውከሶምን ንዓኹም ወኪሉ ፓስፖርት ኪወሃበኩም ክጠልብን ይኽእል እዩ። እዚ ድማ፡ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት፡ ነቶም ዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን ሃገርኩም ዘድልዮም ዘበለ ንዓኹም ዝምልከት ሓበሬታ ኪህቦም ኣለዎ እዩ ማለት እዩ። ኣብ ሽወደን ሕቶ ዕቝባ ኣቕሪብኩም ምንባርኩም ግና ኣይክንሕብርን ኢና።
ካልእ ፓስፖርት እትረኽቡሉ መገዲ ምስዝሰኣን፡ ኣብ ገለ ፍሉያት ጉዳያት፡ ካብ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ግዚያዊ ፓስፖርት ናይ ወጻእተኛ ኪወሃበኩም ተኽእሎ ኣሎ። እዚ ምስዝኸውን ድማ፡ እቲ ዝወሃበኩም ግዚያዊ ፓስፖርት ናይ ወጻእተኛታት፡ ክሳብ ናብ ናይ መበቆል ሃገርኩም እትምለሱ ጥራይ ዘገልግል ይኸውን።
ናይ መጓዓዝያ ትኬት
ንኹሎም እቶም ናይ ምምላስኩም ጕዕዞ ዝጠልቦም ወጻኢታት ባዕልኹም ክትሽፍንዎም ቀዳምነታዊ ግዴታ ኣለኩም። ነዚ ባዕልኹም ክትሽፍንዎ ዘይትኽእሉ ምስእትዀኑ፡ ትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ባዕሉ ክምዝገበልኩምን ናይ ትኬት ዋጋ ክሽፍነልኩምን ተኽእሎ ኣሎ።
ንዘቕረብኩሞ መመልከቲ ክትስሕብዎ ትኽእሉ ኢኹም
ዋላ እውን ገና ጉዳይኩም ክረአ ከይጀመረ፡ ነቲ ዘቕረብኩሞ መመልከቲ ናይ ሕቶ ዕቝባ ክትስሕብዎን ብወለንታኹም ናብ ናይ መበቆልኩም ሃገር ክትምለሱን ትኽእሉ ኢኹም። ነቲ ናይ ምምላስ ጕዕዞኹም ብዝምልከት ምድላዋት ንኽትገብሩሉ፡ ኣብ’ቲ ዝተመዝገብኩሙሉ ኣሃዱ መቐበሊ ብዝርከብ ኣሳላጢ ጉዳይኩም ሓገዝ ኪግበረልኩም እዩ።
ደገፍ ኣብ ምምላስ
ነቲ ኣቀባብላ ዝገበረልኩም ሰራሕተኛ ብዛዕባ’ቶም ንኽትምለሱ ክግበሩልኩም እትደልይዎም ደገፋት ኣዘራርብዎ። ንኣብነት፡ ብዛዕባ ኣብ ናይ መበቆል ሃገርኩም ዘሎ ህሉው ኩነታት ሓበሬታ ክህባኹም፡ ከማኽራኹምን ኣብ ምምላስኩም ሓገዝ ክገብራልኩምን ምስ ዝኽእላ ትካላት ሃገረ-ሽወደን ንኽትራኸቡ ደገፍ ክግበረልኩም ይኽእል፤ ከምኡ’ውን ኣብ ናይ መበቆል ሃገርኩም ምስ ዝነጥፋ’ሞ ምስ ተመለስኩም ደገፍ ክገብራልኩም ዝኽእላ ትካላት ንኽትራኸቡ ክትሕገዙ ትኽእሉ።
ብወለንታኹም ምስእትምለሱ፡ ኣብ ገሊኡ፡ ናይ ዳግመ-ምጥያስ ሓገዝ ንኽግበረልኩም ከተመልክቱ ዕድል ኪወሃበኩም ተኽእሎ ኣሎ።
ሓገዝ ዳግመ-ምጥያስ ንኽወሃቦም ከመልክቱ ዝግባእ ውልቀ-ሰባት ከመይ ዝኣመሰሉ ምዃኖም ንምፍላጥ፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ትሕዝቶ ናይ’ዚ ደገፍ እዚ ንምፍላጥ – ኣብ’ዚ ክፈቱ።


c: text/html

text:
ማይክ ፔምፔዮ፡ ዳይሬክተር ሲኣይኤ ምስ ሰሜን ኮርያ ምሽጢራዊ ርክባት ኣካይዱ
ዳይሬክተር ማእኸል ስለያ ኣሜሪካ (ሲ.ኣይ.ኤ) ማይክ ፖምፔዮ ናብ ርእሰ ከተማ ሰሜን ኮርያ ፒዮንጊያንግ ተጉዒዙ ምስ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኣን ብምሽጥር ተራኺቡ ይብል መራኸቢ ሓፋሽ ኣሜሪካ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰናብቲ ኣብ ዝነበረ በዓል ፋሲካ ተገይሩ ዝተብሃለ እዚ ምሽጢራዊ ዑደት፤ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ምስ መራሒ ሰሜን ኮርያ ንክራኸቡ ንምድላዉ ዝዓለመ'ዩ ክብል ሽሙ ዘይተገለጸ ሓላፊ መንግስቲ ኣሜሪካ ገሊጹ።
ቅድም ኢሉ ትራምፕ ምስ ሰሜን ኮርያ ቀጥታዊ ዘተ ንምክያድ ክራኸቡ ከምዝደልዩ ገሊጹ'ዩ።
እንተኾነ ግና እዚ ሃንደበታዊ ርክብ፡ ካብ 2000 ናብዚ ንፈለማ አዋን ዝራኸባሉ ዓብዪ ናይ ኣሜሪካ ጉዕዞ ክኸዉን'ዩ።
"ዓበይቲ ዝበሃሉ ርክባት ነይሮምና'ዮም" ክብል ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ፍሎሪዳ ቀዳማይ ሚኒስትር ጃፓን ሺንዞ ኣቤ ኣብ ዝተቐበለሉ እዋን'ውን ተዛሪቡ'ዩ።
እቲ ፕረዚደንት ወሲኹ፡ ካብ 1950-53 ዝነበረ ኵናት ኮርያ ኣብቂዑ ዉዕሊ ሰላም ክፍጸም ክልቲኤን ኮርያ ጀሚረንኦ ንዘለዋ ከይዲ ዘተ "ምርቓት" ሂቡ።
ደቡብ ኮርያ'ዉን እንተኾነት እቲ ጎንጺ ብቀጥታዊ መገዲ ክፍታሕ ከምእትደሊ ምልክት ኣርእያ'ያ።
ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሙን ጃይ ኢንን ኪምን ኣብ መወዳእታ እዚ ወርሒ ክራኸቡ መደብ ኣለዎም።
እንታይ'ዩ እቲ ምሽጥራዊ ርክብ?
ሓዱሽ ዳይሬክተር ሲ.ኣይ.ኤ ሕጹይ ትራምፕ፡ ናብ ሰሜን ኮርያ ተጉዒዙ ምስ ኪም ጆንግ ኣን ምርኻቡ ዝጸብጸበ ዋሽንግተን ፖስት'ዩ።
ክሳብ ሕዚ ብዕሊ ዝፍለጥ እቲ ዳይሬክተር ኣብ ቀረባ ክካየድ ተተሊሙ ንዘሎ ክልትኣዊ ዘተ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ንምትላም ዝዓለመ'ዩ።
ክልቲኤን ሃገራት ካብ 2000 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ እዚ ዝበሃል ዲፕሎማሲያዊ ርክብ'ኳ እንተዘይሃለወን፡ ምስ ሰሜን ኮርያ ንምልዛብ ዘኽእል ዑደት ግና ብዲፕሎማት ኣሜሪካ ክካየድ ጸኒሑ'ዩ።
ካብዚ ግዜ ኣትሒዙ ሚኒስትር ጉዳይ ወጻኢ ኣሜሪካ ነበር ማደለኔ ኣልብራይት ምስ ፋዘር ኣቡቡ ንኪም፡ ኪም ጆንግ ኢል ካብ ዝራኸቡ ነዘ ምብጻሕ ዳይሬክተር ሲኣይኤ እቲ ዝለዓለ ዑደት ኣሜሪካ'ዩ።
ኣብ 2014፡ ሓላፊ ሃገራዊ ደሕንነት ዝነበረ ጀምስ ክላፐር እሱራት ዜጋታት ኣሜሪካ ክፍትሑ ምሽጥራዊ ዑደት ናብ ሰሜን ኮርያ ኣካይዱ'ኳ እንተነበረ ምስ መራሒ እታ ሃገር ግና ከይተራኸበ'ዩ ተመሊሱ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እቲ ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ማሕበረሰብ ኣብ ጥዕናኻ ኣዝዩ ዓብይ ኣገዳስነት ኣለዎ። ብኸመይ ትነብር: እንታይ ዓይነት ስራሕ ትሰርሕ: ከም ኣባል ማሕበረሰብ ዚስምዓካን ዘይስምዓካን እውን ንጥዕናኻ ይጸልዎ እዩ።
ናይ ጥዕና ውሳነ ረቛሒታት፡ ናጻ ካብ ዳልግረንን ዊትሀድን
ህዝባዊ ጥዕና (Folkhälsa)
ህዝባዊ ጥዕና ንጥዕና ኣብ’ዛ ሃገር ዘለዉ ውልቀሰባት ይምልከት። መሰል ጥዕና መሰል ወድሰብ እዩ። መንግስቲ ኩሉ ሰብ እቲ ዘድልዮ ሕክምናዊ ክንክን ንኺረክብ ግዴታ ኣለዎ። ኣብ ሽወደን መንግስትን ዝተፈላለያ ትካላት መንግስትን ውልቀሰባት ጥዕና ኪህልዎም ይሰርሑ።
ሰለስተ ወለዶታት
ስእሊ: Colourbox
ሃገራዊ ትካል ሕዝባዊ ጥዕና ሽወደን (Folkhälsomyndigheten) ንህዝባዊ ጥዕና ዚምልከት ጉዳይ ሃገራዊ ሓላፍነት ኣለዎ። ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ጥዕና ንኺህሉዎ ይሰርሕ። ሃገራዊ ትካል ሕዝባዊ ጥዕና ሽወደን: ንጥዕና ውልቀሰባት ንምምሕያሽ ብዓሰርተውሓደ ዕላማታት ይሰርሕ። እተን ዓሰርተውሓደ ዕላማታት እዘን ዚስዕባ’የን:-
- ተሳትፎን ጽልዋን ኣብ ማሕበረሰብ
- ቍጠባውን ማሕበራውን ውሕስነት
- ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ናይ ምዕባይ ኩነታት
- ጥዕና ኣብ ቦታ ስራሕ
- ኣከባብን ፍርያትን
- ንጥዕናን ክንክንን ምድንፋዕ
- ካብ ለበዳ ምክልኻል
- ናይ ጾታን ምፍራይን ጥዕና
- ኣካላዊ ንጥፈታት
- ኣገባብ ኣመጋግባን ምግብን
- ኣልኮን ድራግን ሓሽሽን ትምባኾን ጠላዕን
ሽሕኳ ትካላት መንግስቲ ሽወደን ነቲ ናይቲ ህዝቢ ጥዕና ከመሓይሽ እንተ ጸዓረ ኣብ መንጎ እተፈላለዩ ጉጅለታት ግን ናይ ጥዕና ፍልልያ ኣሎ። እቶም ትሑት ትምህርትን ትሑት እቶትን ዘለዎም ዝበዝሕ ግዜ ካብቶም ልዑል ትምህርትን ልዑል እቶትን ዘለዎም ዝደኸመ ጥዕና ኣለዎም።
ጽቡቕ ናይ ኣመጋግባ ልምዲ
እቲ እትበልዖን እትሰትዮን ኣብ ጥዕናኻ ኣዝዩ ዓቢይ ኣገዳስነት ኣለዎ። ጽቡቕ ኣመጋግባን ኣካላዊ ምንቅስቓስን ከም ሕማማት ልብን ሻምብቆታት ደምን (hjärt- och kärlsjukdomar): ሕማም ሽኮር (diabetes): ሕማም መንሽሮን (cancer) ሕማማት ስነ-ኣእምሮን ዚኣመሰሉ ዘሎ ሓደጋ ኪንኪ ይኽእል’ዩ።
ኣካል ሰብ ዝተፈላለዩ ንጥረ ነገራት ይደሊ። ኵላቶም እቶም ዘድልዩ ንጥረ ነገራት ንምርካብ ዝተፈላለዩ መግብታት ክትምገብ ኣገዳስ’ዩ። ኣብ ውሱናት ጊዜታት ቍርሲ: ምሳሕን ድራርን እንተ በሊዕካ: ብዕቅን ክትበልዕ ይቐለልካ።
ስእሊ: Colourbox
ንጥዕናና ብሉጻት ዝኾኑ መግቢታት ዝምልከት ምኽርታት
ሃገራዊ ወኪል መግቢ (Livsmedelsverket)፡ ምስ መግቢ ዝተኣሳሰሩ ጕዳያት ኣመኪቱ ዝሰርሕ መንግስታዊ ትካል‘ዩ። ሃገራዊ ወኪል መግቢ ንጥዕናና ብሉጻት ዝኾኑ መግቢ ብዝምልከት ዝተፈላለዩ ምኽሪታት ኣለዎ፦- ንኣብነት
- ፍሩታን፡ ኣሕምልትን ጎምጠጥን ብብዝሂ ብልዑ። ገዘፍቲ ኣሕምልቲ ከም ሰራውር ዘለዎም ኣሕምልቲ፡ ካውሎ፡ ካውሎ-ፍዮሪ፡ ብሮኮሊ፡ ባልደንጓ-ኣደጒራን ሽጉርትን ምብላዕ ኣዘውትሩ። ኣሕምልቲ፡ ፍሩታ፡ ሰተልን ካልእ ዓይነታት ኣትክልቲ ብብዝሒ ምብላዕ፡ ብዙሕ ጥዕናዊ መኽሰብ ኣለዎ።
- ባንን ግዓትን ፓስታን ሩዝን ክትበልዕ ከሎኻ፡ ኣዚዩ ዘይተጻረየ እኽሊ ዘለዎ ሓርጭ ምረጽ።
- ኣብ ሰሙን ክልተ ወይ ሰለስተ ግዜ ኖርማል ወይ ውን ድርዒ ዘለዎም ዓሳታት (ክሮስታችዮ) ተመገቡ። ስብሒ ዘለዎምን ዘይብሎምን ሓዋዊስኩም ብልዑ። ንኣከባኢ ዘይሃሲ ዝብል ምልክት (miljömärkt) ዘለዎም ሃለኽቲ ውን ዓድጉ።
- መግቢ ክትክሽኑ እንከለኹም ሃብታም መኣዛዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ዘይቲ ተጠቀሙ። ንኣብነት ራፕስ-ኦልያ ወይ ውን ካብ ራፕስ (ፍረ) ዝተሰርሑ ዘይቲ-መግብን ዝልከዩ ማርጋሪንን ተጠቀሙ።
ዓይኒ መፍትሕ (Nyckelhålet)
ኣብ ድኳናት-መግቢ፡ ዓይኒ መፍትሕ ዚመስል ስእሊ ዘለዎም መግብታት/ሃለኽቲ ኣለዉ። እዞም ዓይነት መግብታት/ሃለኽቲ ንኣካላትና ብሉጻት እዮም ምኽንያቱ፡ ውሑድ ትሕዝቶ ስብሒ: ሽኮርን ጨውን ስለዘለዎም። ካብቶም እዚ ምልክት ስእሊ ዘይብሎም ተመሳሰልቲ መግብታት/ሃለኽቲ ውን ዝያዳ ጽሕጎ (fibrer) ኣለዎም። ሃገራዊ ወኪል መግቢ (Livsmedelsverket) እቶም ምልክት ዓይኒ -መፍቲሕ ዘለዎም መግቢታት ክትዕድጉ ይመኽረኩም።
ምኽሪ ንዓበይቲ
ብዙሓት ኣባጽሕ: ውሕድ ዝበለ ቅጹጽ ስብሒ (mättat fett) እንተ ዚምገቡ ጽቡቕ ጥዕና ምሃለዎም። ቅጹጽ ስብሒ ኣብቲ ካብ እንስሳ ዚስራሕ መግቢ ይርከቡ። ንኣብነት ካብ ስብሕ ጸባ: ርጉኦ: ጠስሚ: ፎርማጆ: ስቡሓት ፍርያት ስጋ: ስብቆ: ጀላቶን ችኮላታን። ካብ ገለ-ገለ ኣትክልቲ ዚወጹ ቅብኣታትን (ኣሕምልታውያን ቅብኣታት) ንኣብነት ከም ዘይቲ ስየን ዓካትን (kokos- och palmolja) ። ቅጹጽ ስብሒ ሕማማት ልብን ሻምብቆ ደምን ናይ ምሕማም ሓደጋ ኬዛይድ ይኽእል‘ዩ።
ዘይቅጹጽ ስብሒ (Omättat fett) ንኣካል ሰብ ጽቡቕ‘ዩ። ሓደጋ ሕማማት ልብን ሻምብቆ ደምን ኪንኪ ይኽእል‘ዩ። ዘይቅጹጽ ስብሒ ኣብ ዚበዝሑ (ኣሕምልታውያን ቅብኣታት: ኣብ ልምሉማትን ፈሰስትን ስብሕታት መግቢ: ኣብ ዓሳ: ኣብ ዓካዓካን (nötter) ሉዝን (mandlar) ይርከብ።
ኣብ ፍረታትን ኣሕምልትን ብዙሓት ንኣካል ሰብ ዘድልዩ ንጥረ ነገራት ንኣብነት ከም ቪታሚናት: ማዕድናትን ጽሕጎን ኣለዉ። ኣብ ከም ካሮቲ: ብሮኮሊ: ዓይኒ ዓተርን ካቡቺን ዚኣመሰሉ ኣሕምልቲ ጽሕጎ ይርከብ። መዓልቲ-መዓልቲ ፍረታትን ኣሕምልትን ምብላዕ ጽቡቕ‘ዩ።
ኣብ ዓሳን እንስሳ ድርዕን (skaldjur) ቪታሚናትን ማዕድናትን ይርከቡ። ኣብ ዓሳ ኦሜጋ-3 ዚበሃል ስብሒ’ውን ኣሎ። ኦሜጋ-3 ንልቢ: ንደምን ድፍኢት ደምን ጽቡቕ‘ዩ።
ሚዛን ክትንኪ እንተ ደሊኻ: ብዙሕ ድንሽ: ሩዝ: ፓስታን ባንን ክትበልዕ የብልካ። ካራሜላ: ቺፕስ: ዶልሽን ችኮላታን‘ውን ምብላዕ እንተ ገደፍካ ይሓይሽ።
ምኽሪ ንቘልዑ
ቈልዑ ኣብ ፍሉጥ ጊዜ ንጥዕና ጠቓሚ ዝኾነ መግቢ ኪበልዑ ኣለዎም። በዚ ኣገባብ ድማ ብግቡእ ኪዓብዩ ይኽእሉ።
ንዕሸላት እቲ ዝበለጸ መግቢ ጸባ ኣደን (ጸባ ጡብ) ንኣኡ ዚትክእ ነገራትን እዩ። ኣብ መቐበሊ ክሊኒክ ቈልዑ (BVC-mottagning) ብዛዕባ ንቘልዑ ዚበቅዕ ጽቡቕ መግቢ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ‘ዚ ዚስዕብ ኣድራሻ ኢንተርነት‘ውን ብዛዕብ ጽቡቕ መግቢ ዕሸላት ክትነብብ ትኽእል ኢኻ:-
www.slv.se
ምንቅስቓስ ኣካልን ታዕሊምን
ሰብ ኪጥዒ ኪንቀሳቐስ ኣለዎ። ታዕሊም ንሕማማት ልብን ሻምብቆታት ደምን: ንገለ-ገለ ዓይነት ሕማማት መንሽሮን ዘሎ ሓደጋ ይንኪ። ታዕሊም ሕጉስ‘ውን ይገብረካ‘ዩ። ጽቡቕ ትድቅስ፣ ጸቕጢ ትጸውር፣ ሚዛንካ ኸኣ ትሕሉ። ኣባጽሕ እንተ ወሓደ 30 ደቓይቕ ኣብ መዓልቲ ኪንቀሳቐሱ ይግባእ። ጥዕናኻ ኪመሓይሽ ብርቱዕ ታዕሊም ኣየድልየካን‘ዩ። ዙረት ምግባር እኹል‘ዩ።
ቈልዑ ካብ ኣባጽሕ ንላዕሊ ምንቅስቓስ የድልዮም። ቈልዑ ኪጥዕዩ እንተ ወሓደ 60 ደቓይቕ ንመዓልቲ ምንቅስቓስ የድልዮም።
ጸቕጢ
ብዙሓት ሰባት ጸቕጢ ይስምዖም። ግድን ሓደገኛ‘ዩ ማለት ኣይኮነን። ጸቕጢ ንጽንኩር ኵነታት ክትጻወር ሓይሊ ይህብ። ግን ዕቅን ዘይብሉ ጸቕጢ ንጥዕና ሓደገኛ ኪኸውን ይኽእል‘ዩ። ጸቕጢ ዚስምዓካ እንተ ኾይኑ ምኽንያቱ ምፍላጥ ጽቡቕ‘ዩ። ሽዑ ንዅነታትካ ክትቅይር ትፍትን።
ሓደ እተርእዮ ምልክት ጸቕጢ ድቃስ ምስኣንን ሕዙን ምዃንን‘ዩ። ኣትኵሮ ክትገብር የጸግመካ: ናይ ምዝካር ክእለትካ ይንኪ: ጸገማት ከብዲ ይመጸካ፣ ርእስኻ ትሓምም ወይ ኣካላትካ የቐንዝወካ።
ትንቀሳቐስ እንተ ኾይንካ: ኣመጋግባኻ ጽቡቕ እንተ ኾይኑ: ዚኣክል ትድቅስ እንተ ኾይንካ ነብስኻ ጸቕጢ ንኺጻወር ትሕግዞ።
ድቃስ
ክትጥዒ ዚኣክል ድቃስ ክትረክብ ኣገዳሲ‘ዩ። ሓደ በጽሒ ሰብ: ንመዓልቲ ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ትሽዓተ ሰዓታት ኣዘውቲሩ ኪድቅስ ኣለዎ። ቈልዑ ዚያዳ ድቃስ የድልዮም።
ጸገም ድቃስ ኪህልወካ ልሙድ‘ዩ። ብዙሕ ምኽንያት ኪህልዎ ይኽእል፣ ንኣብነት ሽጋራ ምትካኽ: ኣልኮላዊ መስተ: ምሕርናኽ: ሕማም: ሻቕሎትን ጸቕጥን: ወይከኣ ኣምሲኻ ትበልዕ እንተ ኾይንካ።
ባዕልኻ ብዘይ ሓገዝ ሕይሽ ዝበለ ድቃስ ክትረክብ ትኽእል ማለት እቲ ገዛ ጸልማትን ህዱእን ዝሑልን ምስ ዚኸውን። ቅድሚ ምድቃስካ ብዘይምብላዕካውን ጽቡቕ ክትድቅስ ትኽእል። ኩሉ ግዜ እቲ ትድቅሰሉን ትትስኣሉን ሰዓታት ሓደ ምስ ዚኸውን እውን ጽቡቕ ድቃስ ክትድቅስ ትኽእል ኢኻ።
ግን እቲ ናይ ምድቃስ ጸገም ነዊሕ እንተ ቐጺሉ ሓኪም ምርኣይ ጽቡቕ ምኽሪ ኪኸውን ይኽእል‘ዩ።
ጾታውን መፍረኣውን ጥዕና
ጾታዊ ጥዕና ማለት፡ ጾታ ሰረት ዝገበረ ኣካላዊ፡ ስምዒታዊ፡ ኣምሮኣውን ማሕበራውን ፍስሃ ምስማዕ ማለት እዩ። ንዓመጽ፡ ምስግዳድ ወይ ውን ኣግልሎ ከይተቓላዕካ፡ ኣብ ልዕሊ ኣካላትካን ጾታኻን ናይ ምውሳን ስልጣን ምውናን ማለት እዩ። መፍረኣዊ-ጥዕና ኸኣ፡ ነቲ ንኹሉ ሰብ ዝግበር ምስ ቆልዓ ምውላድ ዝተተሓሓዘ መሰል ሓበሬታ፡ ክንክንን ኣገልግሎታት ዝተተሓሓዘ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ እዋን ሕርሲ ግቡእ ኣገልግሎት ምርካብ፡ መድሃኒታት ክንክን-ጥንሲ ምርካብን ብውሑስ መንገዲ ጥንሲ ምንጻል ዝብሉ ከጠቓልል ይኽእል። ኩሎም ሰባት፡ ብዛዕባ ቆልዓ ምውላድን መዓስ ምውላድን ናይ ምውሳን መሰል ኣለዎም።
< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ኤርትራዊ ሓታቲ ዑቕባ፡ ኣብ'ታ 30 ኤርትራውያን ዝነብሩላ ኣይንዚደልን ኣበይ፡ ስዊዘላንድ፡ ጽርበት እናሰርሐ ከሎ ዘርኢ ስእሊ (ስኣላይ ፋብሪስ ኮፍሪኒ/ ኣጃንስ ፍራን ፕረስ/
ብማርክ ኣንደርሶን
21 ሕዳር 2014
ብሰንኪ ደረት ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ እናዛየደ ዝመጸ ዋጋታት መግብን ስእነተ-ስራሕን ኤርትራውያን መንእሰያት ንስደት ክውሕዙ ይግደዱ ኣለዉ ይብል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR)
ብሰንኪ ደረት ኣልቦ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ እናዛየደ ዝመጸ ዋጋታት መግብን ስእነት ስራሕን ቍጽሪ ናይ'ቶም ኣብ ኣውሮጳ ዑቕባ ዝሓቱ ኤርትራውያን ብሰለስተ ዕጽፊ ኢዩ ወሲኹ።
ብመሰረት ካብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ'ዚ ዓመት'ዚ ኣብ ገማግም ሃገራት ኣውሮጳ ካብ ዝበጽሑ፡ ብጀላቡ ኣቢሎም ናብ ጣልያን ዝኣተዉ ሓተቲ ዑቕባ ኤርትራውያን 22% ኰይኖም፡ ድሕሪ ሱርያውያን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ኢዮም ዝስርዑ።
ኣብ'ዞም ዝሓለፉ 10 ኣዋርሕ ዳርጋ 37,000 ዝዀኑ ኤርትራውያን ኣብ 38 ሃገራት ኣውሮጳ ዑቕባ ሓቲቶም ኣለዉ። እዚ ምስ'ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ውሽጢ 10 ኣዋርሕ ዝተራእየ ናይ 13,000 ሓተቲ ዑቕባ ክነጻጸር እንከሎ ብሰለስተ ዕጽፊ ኢዩ ወሲኹ። ብመሰረት ጸብጻብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት፡ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሽወደን፡ ጀርመን፡ ስዊዘርላንድን ሆላንድን ኢዮም ዑቝባ ሓቲቶም። ካብ 80% ክሳብ 90% ዝዀኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድማ ተቐባልነት ረኺቦም ክብል ናይ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ቃል ውሃቢ ገሊጹ።
ኣብ ሽወደን ዝመደበራ፡ መሮን እስጢፋኖስ እተባህለት ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት፡ ናህሪ ዋጋታት መግብን ስእነት ናይ መሰረታዊ ኣገልግሎታትን ኢዩ ጠንቂ ናይ ስደት ኰይኑ ዘሎ ኢላ። "መነባብሮ ዘይጽወር ኰይኑ፡ ህዝቢ ይጠሚ ኣሎ፡ ንጹህ ማይ ምርካብ ኣጸጋሚ ኰይኑ ኣል፡ መብራህቲ የለን፡ ስለ'ዚ መነባብሮ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናጸንከረ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ ኢላ።
"ቀደም ኤርትራውያን ናበይ ይኸዱ ይፈልጡ ነይሮም። ኣብ ሱዳን ወይ ኣብ ሊብያ ኰይኖም፡ ናይ መወዳእታ ክበጽሕው ዝደልዩ ሃገር ይፈልጡ ነይሮም። ሕጂ ግን ኣበይ ይኣትዉ ኣይግድሶምን ኢዩ። ኣብ ነፍስወከፍ ሃገር ኣውሮጳ ብዝሒ ናይ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ እናዛየደ ኢዩ መጺኡ።"
ዕድመ ናይ'ቶም 90% ካብ'ቶም ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ መንጐ 18 ክሳብ 24 ዓመት ኢዩ። መብዛሕትኦም ስደተኛታት ካብ'ቲ ሓድሽ ናይ ምዕስካር መደባት ንምምላጥን ኣብ ግዳም ናይ ትምህርትን ስራሕን ዕድል ክረኽቡን ኢሎም ከምዝሃደሙ ኢዮም ዝገልጹ።
ብመሰረት ጸብጻብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ መጀመርያ ሰሙን ናይ ወርሒ ሕዳር ጥራሕ 1,200 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም'።
"ጽንኩር ቍጠባዊ ሃለዋት፡ ሓደ ካብ'ቶም ንኤርትራውያን ንኽስደዱ ዘገድዶም ዘሎ ምኽንያት ኢዩ። ኣብ ርእስ'ዚ፡ ንሃገራዊ ኣገልግሎት ዝግበር ምስግዳድን ግፋን ውን ተወሳኺ ጠንቅታት ኢዩ። እቶም ዘዛረብናዮም፡ ዋላ እቶም ቅድሚ ሕጂ ንኣገልግሎት ኣይበቕዑን ኢዮም ተባሂሎም ተናሒፎም ዝነበሩ ዜጋታት ተገዲዶም ናብ ኣገልግሎት ይኣትዉ ኣለዉ ይብል እቲ ናይ ላዕለዋይ ኮሚሽን ቃል ውሃቢ።
ሚኒስትሪ ወጻኢ ጕዳያት፡ ብ20 ሕዳር ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ "እቲ ናይ 18 ኣዋርሕ ናይ ሃገራዊ ኣገልግሎት መደብ ክናዋሕ ዝተገደደሉ ምኽንያት፡ ኢትዮጵያ ንኣህጕራዊ ውዕል ብምጥሓስ፡ ናይ ኤርትራ ልዑላዊ መሬት ኣብ ትሕቲ ቍጽጽራ ምእታዋ ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን" ኢሉ።
"ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት፡ ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት፡ ንዅሎም ኤርትራውያን ከም ናይ ፖለቲካ ዑቝባ ሓተቲ ብምቝጻርን ብምቕባልን ንስደት ከተተባብዕ ከምዘይጸንሐ፤ ሕጂ ቍጽሪ ናይ ኤርትራውያን ስደተኛታት በዚሑ ዝብል ናይ ሓርገጽ ንብዓት ክኹዑ ኣየመልክዓሉን ኢዩ" ይብል መግለጺ ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት ኤርትራ።
ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ኣብ ለካቲት ኣብ ዝገበሮ ናይ ተለቪዥን መደረ "ኤርትራ ብሰንኪ ህድማ ናይ'ዞም መንእሰያት ኣይትበርስን ኢያ። እዞም መንእሰያት ንስደት ስለዝውሓዙ ዝጐድለና ነገር ኣይክህሉን ኢዩ። ምኽንያቱ ድማ፡ ሃሞምን ቀልቦምን ንግዳም ምኻድ ስለዝዀኑ ንሃገሮም ዘበርክትዎ ዝዀነ ይኹን ፋይዳ የብሎምን" ኢሉ።
ካብ ኤርትራ ናብ ሱዳን ዝተሰዱ ኤርትራውያን በስገዳድ ናብ ሃገሮም ይምለሱ ኣለዉ ዝብል ሓበሬታታት ንላዕለዋይ ኮሚሽን የሻቕሎ ኢዩ። "እዞም ስደተኛታት እዚኣቶም ናብ ኤርትራ ክባረሩ ኣይግባእን ኢዩ" ይብል ግሩኢል።
እቲ ብሰንኪ እናዛየደ ዝመጸ ዋሕዚ ንስደት፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ዘቖሞ መርማሪ ሽማግለ ኣብ 20 ሕዳር ስርሑ ከምዝጀመረ ሕቡራት ሃገራት ምእዋጁ ዝፍለጥ ኢዩ።
"ንብዙሓት ስደተኛታት ኤርትራውያን ከዛርብ ዕድል ረኺበ ኢየ። ስለ'ዚ፡ ቍጽሪ ናይ ስደተኛታት እናወሰኸ ምኻዱ ኣይገርመንን ኢዩ። ምኽንያቱ ድማ፡ ስበስልጣን ኤርትራ ነቲ መሰረታዊ ጠንቂ ናይ ስደት ክቕይርዎ ኣይደልዩን ኢዮም። ግዝኣተ-ሕጊ ከምዘየለ፡ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ምንጋሱ፡ ብዓሰርተታት ዝቝጸሩ ብዘይፍርዲ ዝተቐንጸሉ ምህላውም፡ ዝተሰወሩ፡ ብዘይ ክስን ፍርድን ምእሳርን ምስቓይን ከምዘሎ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝገበርክዎ ስራሕ በሪሁለይ ኢዩ። እዚ ከኣ'ዩ ንኤርትራውያን ክስደዱ ዝግድዶም ዘሎ። ደረት ዘይብሉ፡ በስገዳድ ዕዮ ዝልለ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ሓደ ካብ'ቶም ጠንቅታት ናይ ስደት ኢዩ። "እዚ ኣነ ኣባሉ ዝኸንኩ ናይ ምርመራ ኮሚሽን፡ ነዚ ኵሉ ዝቐርብ ዘሎ ግህሰታት ብዕምቈት ከጽንዖ ኢዩ። ንሃለዋት ሰብኣዊ መሰላት ዝገልጽ ወድዓዊ ጸብጻብ ከቕርብ ምዃኑ ድማ እተኣማመን ኢየ" ኢላ፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ተኸታታሊት ኵነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፡ ወይዘሮ ሸይላ ኪታሩስ።
መሮን እስጢፋኖስ ከኣ፡ ድሕሪ'ዚ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ጭቆና ለውጢ ክመጽእ ትስፍውቲ ኢየ ኢላ። "ኣብ መላእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ንርእዮ ኣሎና። ኣብ ቡርኪኖ ፋሶ ዝርኣናዮ ተረኽቦ፡ ተስፋ ዝህብ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ከኣ ከብቅዕ ኣለዎ" ኢላ።
http://www.theguardian.com/global-development/2014/nov/21/eritreans-seeking-asylum-europe-increases-threefold-in-a-year-unhcr


text:
ካብ 13 ክሳብ 19 ጥሪ 2014 ኣብ ጋቦን ኣብ ዝካየድ ብዙር ‘ላትሮፒካለ ኣሚሳ ቦንጎ’ 2014 La Tropicale Amissa Bongo ኣብ ዝጽዋዕ ቅድድም እትሳተፍ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ሎሚ ዓርቢ 10 ጥሪ 2014 ወጋሕታ ናብ ከተማ ሊብረቪል(ጋቦን) ኣምሪሓ።
By- Dirar Fessahaye
እታ ብኣሰልጣኒ ዮናስ ዘካርያስ እናተኣለየት ንተቐዳደምቲ ተስፎም ዑቕባምርያም፣ ሜሮን ተሾመ፣ ሜሮን ኣማኑኤል፣ ክንድሽሕ ደበሳይ፣ መትከል ኢዮብ ኣማኑኤል ገ/ሔርን ብምሓዝ ውድድራታ እተካይድ ሃገራዊት ጋንታ ኣብቲ ሓያለ ናይ ወጻኢ ሃገራት ፕሮፊሽናል ክለባት ዝሳተፋኦ ዙር በዳሂ ተወዳዳርነት ከምዝጽበያ ኣሰልጣኒ ዮናስ ዘካርያ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ገሊጹ።
ብ ዩ.ሲ.ኣይ ናይ 2.1 ደረጃ ዘለዎን ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝካየዱ ውድድራት ዝሓየለ ምዃኑ ዝንገረሉ ዙር ኣሚሳ ቦንጎ ጋቦን ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ውድድሩ ሸውዓተ መድረኻት ዘጠቓለለ ናይ 974 ኪ/ሜ. ውድድር ክሽፍን እንከሎ 13 ጥሪ 2014 ካብ ቢታም ናብ ኤቦሎዋ(ካሜሩን) ብዝበጽሕ ናይ 149 ኪ/ሜ ቅድድም ናይ ሎሚ ዓመት ውድድሩ ብወግዒ ክፍልም’ዩ። ኣብዚ ኣህጉራዊ ውድድር’ዚ ብሉጽ ኣፍሪቃዊ ስፖርታዊ ዓመተ ስፖርት 2013 ኮይኑ ዝተሰምየ ኤርትራዊ ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ክለብ ዩሮፕ-ካር ናትናኤል ብርሃነ ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ውድድር ተዓዋቲ ወዲ ጋንትኡ ዮሃን ጄን ሓቢሩ ማልያ’ታ ፈረንሳዊት ጋንትኡ ወድዩ ክወዳደር ትጽቢት ይግበረሉ።
Eritrean Sport Commission
Public Relations Dep’t


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ሎሚ ብዛዕባ ምሥጢረ ጥምቀት ንዝጀመርናዮ ኣስትምህሮ ክንዛዝም ኢና፣ ሽሕ’ኳ ብዓይንና ዘይንርእዮም እንተኾና ምሥጢረ ጥምቀት ዘውህበና ጸጋታት ኣብ ልቢ እቲ ሓዲስ ፍጥረት ዝኾነ ዳግም ዝተወልደ ሰብ ብምዃን ይሰርሑ፣ ነዚ ዘሥርሕ ጸጋ እዚ ንምምልካት ከኣ ኣብ ፍጻሜ ጥምቀት ነቲ ተጠማቂ ጻዕዳ ክዳንን ዝበርሀት ሽምዓን ነረክብ፣
ድሕሪ ናይቲ ዳግመ ልደት ዝኾነን ንወዲ ሰብ ከም ፍቃድ እግዚብሔር ንሓቀኛ ቅድስና ሓዲስ ፍጥረት ከም ዝኸውን ዝገብር ምሥጢረ ጥምቀት (ኤፈ 4.24) ካብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ነቶም ዝተጠምቁ ሰባት ብእምሳል ናይታ ብክርስቶስን መንፈስ ቅዱስን ዝተጸገወት ሓዳስ ሕይወት ንምምልካት ብሓዲስ ኪዳን ውጹእ ጻዕዳ ክዳን ምልባስ ተኣታትዩ። እዚ ሓዲስ ጻዕዳ ክሳን ነቲ ኣብ ምሥጢረ ጥምቀት ዝኾነ ምሥጢራዊ ነገር ዘመልክት እንክኸውን ብመለኮታዊ ክብሪ ንዝተለወጠ ሓዲስ ሕይወት ይእውጅ፣
እቲ ቅዱስ ጳውሎስ ንክርስቶስ ብሓዲስ ልበስዎ እንክብል ነቲ ተጠመቅቲ ዝቅበልዎ መልዕልተ ባህርያዊ ሓይሊ ክገልጽ እንከሎ እንታይ ማለት እዩ እንተበልና፣ ናብ ሰብ ቆላስያስ ኣብ ዝጽሕፎ መልእኽቱ ‘እምበኣርከስ ከም ኅሩያት እግዚአብሔርን ከም ቅዱሳንን ፍቑራትን ኰይንኩም ናይ ልቢ ምሕረትን የዋህነትን ትሕትናን ትዕግሥትን ልበሱ፣ ነንሕድሕድኩም ተጸዋወሩ እቕረ እውን ተበሃሃሉ፣ ገለ ካልኦት ዘጒሀዩዎ እንተተረኽበ ከም’ቲ ክርስቶስ እቕረ ዝበለልኩም ንስኻትኩም ከኣ ከማኡ እቕረ በሉሎም፣ ኣብ ርእሲ ኵሉ እታ ናይ ጽድቂ ሠንሰለትን መሠረትን ዝኾነት ፍቅሪ ትሃሉኹም’ (2.12-14) እንክብል ይገልጾ፣
ከምኡ እውን እታ ካብ ናይ ናይ ፋሲካ ቀንደል ዝበርሀት ሽግ ወይ መብራህቲ ነቶም ዝተጠመቁ ናይ ምዕዳል ሥርዓት ‘ብርሃን ክርስቶስ ተቀበል’ እናበለ እቲ ካህን ይዕድል፣ እዘን ቃላት እዚአን ከምቲ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ 1.9, 12.46 ተመልኪቱ ዘሎ ቀንደል ንሕና ከምዘይኮና እንታይ ደኣ ብርሃንሲ እቲ ካብ ሙታን ተፈልዩ ዝተንሠኤን ንጸልማት ሓጢኣት ዝቀንጠጠን ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ እዩ ዘመልክት፣ ንሕና ነዚ ብርሃን እዚ ክንቅበል ዝተጸዋዕና ኢና፣ ከምቲ ናይ ፋሲካ ቀንደል ንኩሉ ሸምዓታት ንከብርህ እንጥቀመሉ ናይቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ክርስቶስ ናይ ፍቅሪ መብራህቲ ከኣ ልብታት ናይቶም ዝተጠምቁ ብምብራህ ብርሃንን ሙቀትን ሓይልን የልብሶም፣ ስለዚ ከኣ እያ ቤተ ክርስትያን ካብ ቀዳሞት ዘመናት ኣትሒዛ ንምሥጢረ ጥምቀት ምሥጢረ ብርሃን ቢላ ትጽውዖን ነቲ ዝተጠምቀ ከኣ ዝበርሀ ኩሉ ዝተኸስተሉ ሰብ ኢላ እትጽውዖ ዝነበረት፣
ነቲ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ወንጌሉ 12.36 ዝብሎ ከም ክፍሊ ናይ ሥርዓተ ጥምቀት ብምግባር ከኣ ንጸዋዕታ ክርስትያን ንምምልካት ‘ብእምነት ጸኒዕኩም ወትሩ ከም ደቂ ብርሃን ተመላለሱ` እትብል፣ እቲ ሥርዓት ንሕጻናት ዝግበር እንተኾይኑ ነዚ ሃላፍነት እዚ ዝለብሱ ወለድን ኣቦልገታትን እኖልገታትን ኮይኖም ነዛ ብጸጋ ጥምቀት ንሕጻናቶም ዝተዕደለት ቀንዴል ጥምቀት እዚኣ ወትሩ ክከናኸንዋ ነቶም ሕጻናት ከኣ ብእምነት ጸኒዖም ክነብሩ ክሕግዝዎም መምርሒ ሥርዓተ ጥምቀት ሕጻናት ኣብ ቊ.73 ኣትሪሩ ይእዝዝ፣ እዚ መምርሒ እዚ ኣብተን ናይ መባእታ ኁልቊታት ምናዳ ኣብ ቊ.3 ‘ኩስኰሳ ትምህርቲ ክርስቶስ መሰል ሕጻናት እዩ፣ እዚ ኲስኰሳ እዚ እቶም ሕጻናት ቀስ ብቀስ ነቲ እግዚአብሔር ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝሓንጸጸሎም ዕላማ ንክርድኡ ይመርሖም፣ ከምዚ ብምግባር ከኣ ነታ ብኣኣ ዝተጠምቁላ እምነት ባዕሎም ይረኽብዋን የረጋግጽዋን ይቅበልዋን’ ይብል።
ናይቲ ወትሩ ካባና ዘይፍለ ክርስቶስ ምልክት ዝኾነት ቀንዴል ጥምቀት ኣብ ልብና ኮይና ክትሕሎን ክትከላኸለላን ወትሩ ክትኩላዕን ዘለዋ ኮይና ንስጉምትታትና ተብርህን ትመርሕን፣ ንጐይታ ክንረክብ ምስ እንኸይድ ከኣ ንምርጫታትና ብምራህ ንልብና ተመውቕ በዚ ከኣ ክሳብ እታ ምሳኡ ዘይንፈላለየላ ናይ መጨረሻ ርክብ ምሳኡ እንገብሩ ወትሩ ኣብ ጉዕዞና ተሰንየና፣ እዛ ናይ መጨረሻ ምስ ጐይታ እንራኸበላ ዕለት ከም ኣገላልጻ ቅዱስ ዮሓንስ በታ ዕለት እቲኣ ወይ በቲ ግዜ እቲ ‘እግዚአብሔር ስለ ዘብርሃሎምን ንዘለዓለም ከኣ ስለዝነግሡን ድኅሪ ሕጂ ለይቲ ከቶ ኣይክህሉን እዩ፣ ብርሃን ቀንዴል ኮነ ብርሃን ጸሓይ ኣይከድልዮምን እዩ፣’ (ራእ 22.5) ኢሉ ስለዝገልጻ እዛ ናይ ጥምቀት ቀንዴል ክሳብ ናይ መጨረሻ ምሳኡ ምርኻብ እያ እተሰንየና፣
ሥርዓተ ምሥጢረ ጥምቀትከስ በታ ናይ ማሕበር ደቂ እግዚብሔር ጸሎት ማለት ብአቡነ ዘበሰማያት ይዛዘም፣ ስለዝኾነ ከኣ እቶም ብምሥጢረ ጥምቀት ዳግም ዝተወልዱ ሕጻናት ብናይ ምሥጢረ ሜሮን ቅብኣትን ኣብ ቅዱስ ቊርባን ብምሥታፍን ምልኣት ውሉድነትን ምልኣት መንፈስ ቅዱስን ይቅበሉ እሞ ንእግዚብሔር ኣቦና ኣብ ሰማያት እትነብር ቢልካ ምጽዋዕ እንታይ ትርጉም ከምዘለዎ ይመሃሩ፣
ኣብ ፍጻሜ ናይዚ ብዛዕባ ምሥጢረ ጥምቀት ዝገበርናዮ ነዊሕ ኣስተምህሮ ንነፍሲ ወከፍኩም ነቲ ኣብ ጋውደት ኤት ኤክዙልታት ተፈስሑ ወተሓሰዩ እትብል ሓዋርያዊ ምሕጽንታን ዝበልክዎ ክተንብብዎ እዕድመኩም፣ ኣብ ቊ.15 ናይዛ ምሕጽንታ ‘ብምሥጢረ ጥምቀት ዝተቀበልካዮ ጸጋ ብጉዕዞ ቅድስና ክፈሪ ኣፍቅደሉ፣ ወትሩ ብዝተሓደሰ መንፈስ ንእግዚአብሔር ሕረ ንኩሉ ከኣ ንሱ ክመርሖ ልብኻ ንኣኡ ክፈት፣ ተስፋ ኣይትቊረጽ ከመይ ክሳብ ኣብ ቅድስና እትበጽሕ ኣብ ዝግበር ጉዕዞ ዘሰንየካ ሓይሊ መንፈስ ቅዱስ እዩ፣ እዚ ከምቲ ኣብ ገላ5.22 ዘሎ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ሕይወትካ ዘፍርዮ እዩ ማለት ካብ ፍረታት መንፈስ ቅዱስ ሓደ እይ፣ እንክብሉ ትምህርቶም ደምደሙ፣
ኣብ ፍጻሜ ሶሙናዊ ናይ ዕለተ ሮቡዕ ሓፈሻው ትምህርተ ክርስቶስ ቅዱስነቶም ኣብቲ ኣብዚ ዕለታት እዚ ኣብ ቅድስት መሬትን ማእከላይ ምብራቅን ዝካየድ ዘሎ ዕንወት ምልስ ብምባል ዝተሰምዖም መሪር ጓሂ ድሕሪ ምግላጽ ዳርጋ ኣውያት ክትብሎ ዘድፍር ሓያል ጻውዒት ንዓለምለኸ ማሕበረሰብን ነቶም ኣብዚ ጥፍኣት እዚ ዝዋስኡ ዘለውን ሰባት ኣቅሪቦም፣
መላእ ዓለም ይዕዘቦ ከምዘሎ ኣብዚ ሳልስቲ እዚ ኣብ ጋዛ ናይ ንጹሓት ደም ገና ይፈስስ ኣሎ፣ ናይዚ ምኽንያት ከኣ መንግሥቲ ኣመሪካ ንኢየሩሳሌም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ምእዋጅን ንኤምባሲኡ ካብ ተልኣቪቭ ናብ ኢየሩሳሌም ብምልዋጡን ዘስዓቦ ዕግርግር ኣብ ዕለተ ሰኑይ ጥራይ ጓል 8 ወርሒ እትርከቦ 61 ሰባት እንክሞቱ ትማሊ ከኣ ካልኦት ክልተ ፍልስጠኤማውያን ብሓለዋ ጸጥታ እስራኤል ብዝተተኰሰሎም ሕይወቶም ከምዝሰኣኑ ይዝከር፣
ንሰላምን ዘተን ኣርሒቁ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ዓመጽ ዘስዕብ ዘሎ ኣብ ቅድስት መሬትን ኣብ ማእከላይ ምብራቅን ብዝረኤ ወጥሪ ብጣዕሚ ተጨኒቐን ሓዜነን ኣሎኹ፣ በቶም ዝሞቱም ዝቆሰሉን ዝተሰማዓኒ ዓቢ ሥቃይ እንክገልጽ ብጸሎትን ምድንጋጽን ኣብ ጐድኒ ኩሎም ዝሳቀዩ ከምዘሎኹ ኣረጋግጸልኩም፣ ነታ ማንም ዓመጽ ሰላም ኣምጺኡ ኣይፈልጥን ትብል ቃለይ ብምድጋም ውግእ ካልእ ውግእ ከምዝጽውዕ ዓመጽ ከኣ ካልእ ዓመጽ ከምዝጽውዕ ከረጋግጸልኩም እፈቱ፣
ንኩሎም እዚ ጉዳይ እዚ ዝምልከቶምን ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ዓለምን ዘተን ፍትሕን ሰላምን ንምንጋስ ነቲ ዝተዋህቦም ሓደራን መዝነትን ብሓዲስ መንፈስ ክጅምሩ እምሕጸን፣ ንግሥተ ሰላም ዝኾነት ማርያም ንለምና ኩልና ሰላም ንዓኺ ኦ ማርያም ንበል ኢሎም ምስ ጸለዩ፣ እግዚብሔር ይራሕርሓልና እንክብሉ ተማህሊሎም ነቶም ጽባሕ ጾመ ሮመዳን ዝጅምሩ ኣሕዋትና ተኸተልቲ ሃይማኖት እስልምና ከኣ ከምዚ ክብሉ ሠናይ ምንዮቶም ገሊጾም፣
ነቲ ጽባሕ ንዝጅምር ወርሒ ሮሞዳን ልባዊ ሠናይ ምንዮተይ እገልጽ፣ እዚ ምሩጽ ግዜ ናይ ጸሎትን ጾምን ብመንገዲ እግዚአብሔርን ብመንፈዲ ሰላምን ንክንጐዓዝ ይደግፈና ድሕሪ ቢሎም ንኩሎም ሰላምታ ኣቅሪቦም ሓዋርያዊ ቡራኬ ብምሃብ ናይ ዕለቱ ትምህርቶም ዛዘሙ፣


text:
ተመሃሮ፡ ኣብ ደሞክራስያዊ ሃገር ንኽነብሩ ዘኽእሎም ፍልጠት ክዓጥቁን መሰላቶምን ግቡኣቶምን ክፈልጡ ኣለዎም። ከም ኣካል ናይቲ ዝወሃቦም ትምህርቲ ከኣ፡ ደሞክራሲ እንታይ ማለት'ዩ ዝብል ኣርእስቲ ኣልዒሎም ምይይጣትን ክትዕን ከካይዱ ዕድል ይወሃቦም።
ቀደም ዝነበረ ኵነታት ትምህርቲ
ቤት ትምህርቲ ሽወደን ካብ መፋርቕ መበል 19 ዘመን ኣትሒዙ ኣዝዩ ብዙሕ ለውጢ ኣርእዩ’ዩ። ቀደም ኣብ ቤት ትምህርቲ ጽኑዓት መምርሕታት ኔሮም። መምህር ንተመሃሮ ኪሃርም መሰል ኔርዎ። እዚ ኸኣ ምቕጻዕ ይበሃል፣ ክሳብ 1958 ዓ.ም. ገና ይስርሓሉ ኔሩ።
ተመሃሮ ንመምህሮም ብስሙ ኣይጽውዕዎን ወይ ”ኣታ” ኣይብልዎን ኔሮም። ኣብ ክንድኡ ግን መምህር (fröken, magistern) ይብሉ ኔሮም። ተመሃሮ ድሮ ካብ ቀዳመይቲ ዓመት ትምህርቲ ኣትሒዞም ከመይ ከም ዚሰርሑ ዚገልጽ ነጥቢ ይወሃቡ ኔሮም። ብኽልተ ወይ ሰለስተ ዓይነት ትምህርቲ ዘይሓለፉ ተመሃሮ ትምህርቲ ኪደግሙ ይግደዱ ኔሮም።
ናይ ሎሚ ቤት ትምህርቲ
ሎሚ ተመሃሮ ናጻ ኪሓስቡ ኪመሃሩን ኣብ ትምህርቶም ባዕሎም ኪውስኑን ዘኽእላ ደሞክራሲያውያን ኣብያተ ትምህርቲ ኣለዋና። መምህር መራሒ ናይ ጕጅለ ተመሃሮ’ዩ ግን እቲ ኣብ መምህርን ተመሃሮን ዘሎ ርክብ ምዕሩይ እዩ።
ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን: ካብ ሓፈሻዊ ኣዋጅ ሰብኣውያን መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዚብገሱ ክብርታት ኣለወን። ክብሪ ኪበሃል ከሎ: ከም መጠን ቈልዑ: መንእሰያትን ኣባጽሕን ኣብ ሕድሕድና ዘሎ ኣተሓሕዛ ይምልከት። እዚ ኪበሃል ከሎ: ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን ዝኾነ ሰብ ብሕማቕ ኪተሓዝ የብሉን ማለት‘ዩ። ኣዋልድን ኣወዳትን ሓደ ዓይነት ናይ ምምራጽን ምምዕባልን ዕድል ኪህልዎም ይግባእ። ተመሃሮ ኣብ ኣኼባታትን ቤት ምኽርን ተመሃሮ (klassmöten, klassråd) ብምስታፍ ነቲ ዚወሃብ ትምህርቲ ኪጸልዉ ይኽእሉ።
ቤት ትምህርትን ስድራን
ኣብ ሽወደን: ወለዲ ኣብቲ ናይ ውላዶም ናይ ትምህርቲ ስራሕ ኪሳተፉ ትጽቢት ይግበረሎም። ወለዲ: መማህራንን ተመሃሮን እቶም ቆልዑ ብዝተኻእለ መገዲ ደስ ኢሉዎም ንኺምህሩ ብማለት ብሓደ ሓቢሮም ይሰርሑ። እቲ ቤትትምህርቲ ነቶም ወለዲ ኣብቲ ናይ ውላዶም ህይወት ንጡፋት ኪኾኑ፡ ውላዶም ኣብቲ ቤትትምህርቲ እንታይ ይገብር ከም ዘሎ ኪፈልጡን ይደልዩ።
ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መንፈቕ ትምህርቲ ኣብያተ ትምህርቲ ምስ ወለድን ተመሃሮን ብሓደ ኮይኖም ዘተ ምዕባለ (utvecklingssamtal) የካይዱ። ኣብ’ቲ ዚግበር ዘተ: ወለዲ ብህድኣት ምስ መማህራን ይራኸቡ። ሽዑ ቈልዑ እንታይ ሓገዝ ከም ዚደልዩ: ብኸመይ ከም ዚምዕብሉን ዚመሃሩን ናይ ምዝራብ ዕድል ኣሎ። ኣብ’ቲ ዚግበር ዘተ ምዕባለ: እቲ መምህር ውልቃዊ መደብ ምዕባለ (utvecklingsplan, IUP) የውጽእ። ሽወደንኛ ዘይኮነ ካልእ ቋንቋ’ደ እንተለካ: ኣብ’ቲ ዚግበር ዘተ ኣስተርጓሚ ኪግበረልካ መሰል ኣለካ።
እቲ ቤትትምህርቲ: ወለዲ ሓበሬታ ንኺረኽቡን ነቲ ዚግበር ስራሕ ንኺጸልዉን ምእንቲ ኣኼባታት ወለዲ (föräldramöten) የካይድ እዩ።
ከም መጠን ወላዲ: ናብ ቤት ትምህርቲ መጺእካ ኵሉ ብኸመይ ከም ዚካየድን: ደቅኻ ከመይ ይኸዱ ከም ዘለዉን ብተወሳኺ ክትዕዘብ ዕዱም ኢኻ። ሕቶታት ከተቕርብ ወይ ብዛዕባ ውላድካ ክትዛረብ’ውን ናብ መምህር ወይ ዳይረክተር ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ
>
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዕለት፦ 29 ታኅሣሥ 2009 ዓ.ም.ግ
7 ጥሪ 2017 ዓ.ም.ፈ.
ቃለ ቡራኬ በዓለ ልደት
“ ሕዝብ ዘይነብር ውስተ ጽልመት ወጽላሎተ ሞት ብርሃን ዓቢይ ሠረቀ ላዕሌሆሙ/
እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፣ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም” (ኢሳ. 9፡2)
ኣብ ቀረባ ውሽጢ ሃገርን፡ ኣብ ርሑቕ ወፃኢ ሃገራትን ዘለኹም ክቡራን ሕዝበ እግዚአብሔር፣ ከምኡ’ውን ብሓፈሻ ኵልኹም ደቂ ሃገር እንቋዕ ናብ ብርሃነ ልደት ጐይታናን ኣምላኽና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላም ኣብጽሓና!
ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ካብ ኣዳምን ሔዋንን ጀሚሩ ንኃሙሽተ ሽሕን ኃሙሽተ ሚእትን ዓመት ኵሉ ሰብ ንጸልማት ኃጢኣት ክስዕር ዘይክእል ማኅደር ጸልማት ኮይኑ ኣብ ጸልማት ሕይወትን መግዛእቲ ሞትን ይነብር ነበረ። (ሮሜ 5፡14) እንተኾነ ግና መፍቀሬ ሰብ እግዚአብሔር፡ ኣዳምን ደቁን ኣብ ጸልማት ሕይወት ወዲቖም ንኸይተርፉ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ከምዘድኅኖም ኣተስፈዎም።
በዚ ተስፋ’ዚ ኸኣ ቀዳሞት አበውን፡ ሀብተ ትንቢት ዝተዋህቦም ቅዱሳን ነቢያትን ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሑ፡ ካብ ብርሃን ዝተረኽበ ብርሃን እግዚአብሔር ወልድ “ተገለጽ፡ ውረድ፡ ተወለድ” እናበሉ ብተስፋ ይጽበዩ ነበሩ። እንሆ ድማ ነታ ኣብ ጸልማት ኃጢኣትን ጽላሎት ሞት ክሕደትን ዝነበረት ዓለም ንምብራህ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃን ዓለም ንምዃን ፍጹም ሰብ ኮይኑ ተወልደ።
በዚ ልደቱ ኸኣ እግዚአብሔርን ሰብን ፡ ሰብን መላእክትን ፡ ሕዝብን ኣሕዛብን ፡ ሥጋን ነፍስን ዝተዓረቑሉ ፡ ብሥራት ድኅነት ዝተኣወጀሉ፡ ‘ስብሓት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥመረቱ ለሰብእ’ እናበሉ ሰብን መላእኽትን ብሓድነት ዘመስገንሉ እዩ። ከምኡ’ውን እቶም ብኮከብ እናተመርሑ ብወገን ምሥራቕ ዝመጽኡ ሰብአ ሰገል ንኣምላኽነቱ ዝግባእ ሰጊዶም ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ገጸ በረኸት ዝሃብሉ እዩ።
ብሓፈሻ እዚ ዕለት’ዚ ካብ እግዚአብሔር ርሒቖም ኣብ ጸልማት ኃጢኣት ዝነበሩ ሕዝብን ኣብ ኣምልኾ ጣዖት ክሕደት ዝነበሩ ኣሕዛብን ብርሃን ክርስቶስ ንምርኣይ ዘበቕዕሉ በዓለ ልደት በዓል ሓጐስን ተድላን ፡ በዓል ፍቕርን ሰላምን ፡ በዓል ሓድነትን ሥምረትን እዩ።(ሉቃ ምዕራፍ ፪ ቁጽሪ ፲፬)
ስለዚ ክቡራንን ክቡራትን ሕዝበ እግዚአብሔር እግዚአብሔር ኣምላኽና ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ ንምግላጽ ሥጋ ተዋሒዱ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ብርሃንና መሊስልና፡ ደቂ ብርሃንን ደቂ መዓልትን ክንከውን ከምኡ ድማ ኣብ ብርሃን ክንነብር ጸጋ ሂብና እዩ እሞ ንሓድሕድና ብምፍቃር ንጽገማት ወገናትን ብሕጋዝ ንዝዓረቑ ብምኽዳን ንዚጠመዩ ብምዕንጋል ንዝሓመሙ ብምብጻሕ በዓልና እና ኣብዓልና ትእዛዛቱ ክንፍጽም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሓደራ ትብል።።
እግዚአብሔር ኣምላኽና ብዓይኒ ምሕረቱ ጠሚቱና በደልናን ኣበሳናን ከይጸብጸበ ንሃገርና ሰላምን ርግኣትን ሂቡ ብጥሉል ክራማትን ብርኩት ቀውዕን ኣሰንዩ ናብዚ ዘብጻሓና ክብርን ምስጋናን ይኹኖ።
ልዑል እግዚአብሔር ርሑስ በዓል ልደት ይግበረልና!
በዚ ክቡር በዓለ ልደቱ ንቤተ ክርስቲያንና ብሃይማኖት የጽንዓልና፣
ንሃገርና ኤርትራ ብረድኤት ይባርኸልና፣
ንሰበ ሥልጣንና ጥበብን ምስትውዓልን፡ ከምኡ’ውን ነቶም ኣብ ሓለዋን ሕንፀትን ሃገር ንዘለዉ ኃይሊ ይዓድለልና፣
ንዅሎም ኣብ ሕማምን መከራን ዘለዉ ወገናትና ፍጹም ትዕግሥትን ጽንዓትን ይሃበልና፡
ብሓፈሻ ንሕዝብናን ንዅሉ ዓለምን ሰላሙ ከብዝኃልና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና!
ብፁዕ አቡነ ሉቃስ
ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ !!!


text:
ካልኣይ ክፋል
ኤጀንሲ ማዕድንን ኢነርጅን ክልል ትግራይ በቢግዜኡ ዝተረኸቡ ሓደሽቲ ማዕድናት ሰብ ብፅሒት ኣካላት ብተናፀል ይኹን በውዳበ ናብ ዕዳጋ ዘቕርበለን ዝርበሕሉን ሓድሽ መፈፀሚ ኣዋጅ ኣተኣታትዩ ኣሎ። እቲ ኣብ ዝኸበሩ ማዕድናት መሰረት ዝገበረን መማረፂ ስራሕ ንዘይብሎም መናእሰይ ተጠቃምነቶም ንምርግጋፅ ዝነጥፉ ዘለዉ ሰብ ብፅሒት ኣካላት ዝምርሕሉን ዝጥየቅሉን ነጥቢ ዘነፀረ ምእኹል ሰነድ ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ምድህሳስና ይዝከር። ናይ መወዳእታ መቀፀልትኡ ድማ እኒሆ።
ብመሰረት እቲ ሓዱሽ መምርሒ ኣብ ዝኾነ ይኹን ዝኸበረ ማዕድናት ንምፍራይ ዝውደቡ ክፋላት ሕብረተሰብ ካብ ዝኾነ ከባቢ ዋላ ይምፅኡ ሕጋውያን ኮይኖም ተወዲቦም እንተመፂኦም ክተኣናገዱ ይኽእሉ እዮም። ነቶም ኣብ ምፍራይ ዝኸበሩ ማዕድናት ዝውደቡ መናእሰይ፣ ፅጉማት መራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስትዮን ኣካል ጉድኣትን ዝምልምሉ ድማ ብብርኪ ጣብያ ኮሚቴ ተጣይሹ ከም ዝፍፀም ኣብቲ ሰነድ ግልፂ ኮይኑ ተቐሚጡ ኣሎ።
ብተወሳኺ እቲ መፈፀሚ ሰነድ ዘቕምጦ ካልእ ኣገዳሲ ነገር ኣብ ምፍራይ ዝኸበሩ ማዕድናት ዘሎ ስርዓት ኣወዳድባ ብሕጋዊ መንገዲ ንዝተወደቡ ክፋላት ሕብረተሰብ እምበር ብተናፀል ምፍራዪ ኣይፈቅድን። ብምዃኑ እውን 50 ሚኢታዊ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዘረጋገፀ ካብ ክልቲኡ ፆታ 25 ኣባላት ዝሓዘ ኣብ ሓደ መፍረዪ ማሕበር ክውደቡ ዝጠልብ እዩ። ሕድሕድ ዝውደባ ማሕበራት ብቤት ፅሕፈት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ሕጋዊ ሰውነት ረኺበን ምስ ተወደባ ድማ ንሓደ መፍረይ ማሕበር ክሳብ ሓሙሽተ ሽሕ ሜትር ካሬ ቦታ ዝዋሃብ ይኸውን። እቲ ንመፍረይቲ ማሕበራት ዝዋሃብ ቦታ ብጣብያ ኮሚቴ ዝዋሃብ ኮይኑ ቅድሚ ስራሕ ምጅማሮም ብዝግባእ ተኸሊሉ ንስፋሓት መሬቶም (ቦታኦም) ዝገልፅ መረጋገፂ ደብዳቤ (ምስክር ወረቐት) ክዋሃቦምን ካብ ብርሰት እናተኸላኸሉ ከልምዕዎን ከዓ የረድእ። ስለዝኾነ እውን ኣብ ምፍራይ ማኣድን ዝተዋፈራ ማሕበራት ተጠቀምቲ ካብ ምግባር ሓሊፉ ክልልና ካብ ዘፈር ማዕድን ክትረኽቦ ዝግባእ እቶት ክትረክብ ልዑል ግደ ኣለዎ።
ካብዚ ሓሊፉ እቲ መምርሒ መፈፀሚ ሰነድ መሰልን ግቡእን ብባህላዊ ኣገባብ መፍረይቲ ማኣድን ዝኾና ማሕበራት እውን ኣነፂሩ እዩ። ንኣብነት እውን ማኣድን መፍረይቲ ማሕበራት ካብ ዝምልከቶም ድጋፍ ወሃብቲ ኣካላት ድጋፍ ምሕታትን ምርካብን ከምኡ እውን ዝተዓደልዎ ቦታ ማኣድን እንተዘይሃልዩዎም ካልእ ተለዋጢ ናይ ስራሕ ቦታ ክሓቱን ክረኽቡን መሰል ከም ዘለዎም ብግልፂ ኣቐሚጡ እዩ። ብዘይካ እዚ ማሕበራት ዝተጠቐምሉ ቦታ ናብ ዝነበሮ ምምላስ፣ ዝምርሕሉ መተሓዳደሪ ደምቢ ምውፃእ፣ መንግስታዊ ሕግታት ኣኽቢርካ ምኻድ ዝብሉ ነጥብታት እተን ማሕበራት ክትግብሮኦ ዘለወን ተባሂሉ ኣብቲ ሰነድ ዝተቐመጠ ግቡአን እውን ኣሎ። ኣብ ዘይተዓደለካ (ዘይተውሃበካ) ቦታ ዘይምጥቃም፣ (ዘይምስራሕ) ናይ ሮያሊቲን መሬት ክራይን ክፍሊት ብእዋኑ ምፍፃም፣ ዝፈረየ ምህርቲ ንሕጋዊ ነጋዳይ ምሻጥን ቅብሊት ምቕባልን፣ ካብ ዝተረኸበ ኣታዊ 35 ምኢታዊ ብሽም ማሕበር ምዕቋር እውን በተን ማሕበራት ክፍፀሙ ዝተቐመጡ ግቡኣት እዮም።
መፍረይቲ ማሕበራት እውን ካብ ዝረኸበኦ ኣታዊ ብሽም እታ ማሕበርን ብውልቀን እናዓቖሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ኣድላይ ሓገዝ እናገበርካ ብውዳበ ይኹን ብውልቀ “ቢዝነስ ፕላን” ኣዳልዮም ናብ ካሊእ ዝመረፅዎ ስራሕ ክሰጋገሩን ክተኣሳሰሩን ኣለዎም። ኣብ ክሊ እዙይ ዘይሕጋዊ ዕዳጋን ፍርያትን ንምክትታል ይኹን ንምቁፅፃር ድማ ይሕግዝ። ንዝኸበሩ ማኣድናት ኣመልኪቱ ዝወሃብ ዓይነታት ፍቓድ ኣብ ኣዋጅ ቁፅሪ 651/2001 ዓንቀፅ ሓሙሽተ ዓንቀፅ 11ን ብዝተደንገገ መሰረት ፍቓድ ዝዋሃብ ይኸውን። ኣዘዋወርትን ለኣኽትን ዝኸበሩ ማኣድናት ፍቓድ ዝወሃቦም ክቡር ማኣድን ንምግዛእ፣ ንምሻጥ፣ ንምሓዝ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንምዝውዋርን ናብ ወፃእ ሃገር ንምልኣኽን ዝሓወሰ ኮይኑ ሰብ ሃፍቲ ዝሓዝዎም ዝኸበሩ ማኣድናት ናብ ንግዲ ባንኪ ኢትዮጵያ ኣታዊ ምግባር ዘጠቓለለ ፍቓድ እዩ።
እቲ መፈፀሚ ሰነድ ድማ ሰብ ሃፍቲ ዘለዎም ግቡእ ዝምልከት ብኣዋጅ ቁፅሪ 651/2001 ዓንቀፅ 18 ብዝተቐመጠ ናይ ሕጊ ማዕቐፍ ተፈፃሚ ይኸውን። ጥፍኣታት ዝምልከት ብመሰረት ኣዋጅ ቁፅሪ 651/2001 ዓንቀፅ 27 ደንቢ ቁፅሪ 22/1996 ዓንቀፅ 7፣8፣9 ጥፍኣት ተባሂሎም ዝተቐመጡ ዘካተተ እዩ።
ብድምር እዚ ሓዱሽ መምርሒ መፈፀሚ ስራሕ ሰነድ ብርክት ዝበሉ ነጥብታት ዝሓዘ እዩ። ናይ ኩሎም መዳርግቲ ኣካላት ስራሕን ሓላፍነትን ተጠቀምቲ ዝኾኑ ወገናትን ብኸመይ ክንቀሳቐሱ ከምዘለዎም ብዝርዝር ዘርኢ መምርሒ ብምዃኑ ድማ ኩሎም ሰብ ብፅሒት ኣካላት ክርድእዎ ይግባእ። በቢዝሓዝናዮ ስራሕን ሓላፍነትን ኣቢልና ኣብ ዝኸበሩ ማኣድናት ማዕረን ፍትሓውን ተጠቃምነት ዜጋታት ንምርግጋፅ ኣብ እንገብሮ ፃዕሪ ጉዕዞ ህዳሰ ሃገርና ኣብ ምቅልጣፍ ዓብይ ኣስተዋፅኦ ከም ዘለዎ ምግንዛብ የድሊ።


text:
ኣብ ዓሰብን ካባቢኣን ዝነብር ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ይርከብ ኣሎ !!
ኣብ ዓሰብን ካባቢኣን ዝነብር ህዝብና
ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ይርከብ ኣሎ !!
ኣብ ወደብ ዓሰብን ካባቢኣን ዝረከብ ህዝብና ኣብ ኣዚዩ ሕማቕ ናይ መነባብሮ ኩነታት ከም ዝርከብ ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ኣረጋጊጹ። ኣብ ዓሰብን ከምኡ’ውን ኣብ ደቡብ ደንካልያ ዝረከባ ዓድታት ከም በዓል በራዕሶልን ሓርሲለን ካባቢኡን ዝነብር ህዝቢ ብዋሕዲ መግብን ኣፋውስን ነዳድን ካልኦት ቀረባትን ይሳቐ ምህላዉ እቲ ዝበጽሓና ዜና ወሲኹ ኣረጋጊጹ።
ቀንዲ ምንጪ ናይ ማእቶት ኣብ’ቲ ከባቢ፣ ምግፋፍ ዓሳን ንግድን ሕርሻን ስለ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ድማ ናብ የመን ብምምልላስ ይነግድ ምንባሩ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ነተን ኣብ ውግእ ዝሳተፋ ዘለዋ ሃገራት ኣዕራብ ወትሃደራዊ መደበር ሰለ ዝሃበ ኣብ ዓሰብን ከባቢኣን ሰፊኑ ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታት ህዝብና ከም ድላዩ ንከይንቀሳቐስ ዓንቂፉ ምህላዉ ተፈሊጡ። እዚ ከይኣክል፣ ምልካዊ ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መንጎ ክልተ ወዳብትና (ምጽዋዕን ዓሰብን) ዜጋታትና ዘካይድዎ ዝነበሩ ናይ ንግድን ሸቐጥን ንጥፈታት ንምዕጋት ኣብ’ቲ ዞና’ቲ ብፍላይ ድማ ኣብ ዓሰብ ናይ መቆጻጸሪ ብሎኮ (ተፍቲሽ) ኣቒሙ ንህዝብና የሰራጢ ከም ዘሎ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ብካልኣይ ወገን’ውን፣ ንሓይልታት ሑትይን ሰራዊት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን ኣብ የመን ንምጥቃዕ፣ ሱዑድያ እትመርሖ ልፍንቲ፣ ንወደብ ዓሰብ ሓደ ካብ’ቶም ቀንዲ መዋፈርቲ ሰራዊትን ብረተን ከምኡ’ውን በረራ ወትሃደራዊ ነፍርቲን ገይሩ ሰለ ዝወስዳ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ዓሰብን ካቢኣን ዝነብር ህዝብና ዓቢ ስነ ኣእሙራዊ ጽቕጠትን ዘይርጉእ ህይወትን የሕልፍ ምህላዉ ተፈሊጡ። ብሰንኪ ሓያል ድምጺ ናይ’ተን ዝበራ ወትሃደራዊ ነፈርቲ፣ ቤት ትምህርታት ዓሰብ መደባት ትምህርቲ ብስሩዕ የካይዳ ከም ዘየለዋ’ውን ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ድኽነትን ዓጸቦን ናይቲ ህዝቢ ዝረኣዪ ወትሃደራት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ንገለ ካብ ተቐማጦ ከተማ ዓሰብ ሓገዛት ክገብሩ ምስ ፈተኑ፣ ሓለፍቲ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ነቶም ሓገዛት ዝረኸቡ ዜጋታት ብምእሳርን ነቶም ለገስቲ ኢማራታውያን’ውን ን “ህዝብና ሕማቕ ኣይተልምዱልና” ብምባል ከም ዘጠንቐቕዎም ተፈሊጡ። ኣብ’ቲ ቦታ ዝርከቡ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ ኢማራት ዓረብ ገለ ንኡስ ትካላት ብምቛም ነቲ ኣብኡ ዝነብር ህዝቢ ገለ ካብ ዝሓልፎ ዘሎ ጸገማት ንምቅላል ቅሩብነቶም ገሊጾም ከብቅዑ፣ ስቅያት ህዝብን ዝሓልፎ ዘሎ ዓጸቦን ዘየገድሶ ስርዓት ህግደፍ ግን፣ ነዚ ተበግሶ’ዚ ከም ዘይተቐበሎ፣ ስሙ ክጠቅስ ዘይደለየ ሓደ ካብ’ቶም ናይ’ቲ ቦታ ሓለፍቲ ህግደፍ ንምንጭታትና ከም ዝሓበረ ተፈሊጡ።
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
06/03/2016


text:
ኢህወዴግ ምስ መድረኽን ካልኦት ሓቀኛ ተቓወምቲ ምስ ዝበሎም ፓርታትን ብቕልጡፍ ክዛተ ኣለዎ ይብል።
መድረኽ ሎሚ ኣብ ዝውጽዖ ጋዜጣዊ መግለጺ መንቀሊ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ይጋፋሕ ኣሎ ዝበሎ መረረ ህዝብን ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስን ኣገዛዝኣ ውልቀ መላኺ ኢህወዴግ ዝፈጠሮ ብልሽው ምምሕዳር እዩ ይብል።
ብተወሳኺ መድረኽ ነቲ መንግስቲ ኢህወዴግ ዝህቦ ዘሎ ግብረመልሲ ምስ ፋሽሽታዊ ጭካነ የመሳስሎ።ሓላፊ ርክብ ህዝቢ መድረኽ ኣቶ ጥላሁን እንደሻው ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ንናይቲ ህዝቢ ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳት ካብ ፋሽሽታዊ ጭካነ ብዘይንእስ ናይ ምጭፍላቕ ስጉምቲ እናወሰደ ዝርከብ መንግስቲ ኢህወዴግ እቲ ጸገም ስእነት ሰናይ ምሕደራ ጥራሕ ከምዝኾነ ዘቕርቦ ዘሎ ምክንያት መድረኽ ብትዕዝብቲ ይከታተሎ’ሎ።’
ሰናይ ምምሕዳር ኣጉዲሎም ዝበሎም ሰበስልጣናት ካብ ሓደ ስልጣን ናብ ካልእ ስልጣን ከሸጋሽጎም ንርኢ ኣለና፤መንግስቲ የቕርቦ ንዘሎ ይቕሬታ እውን መድረኽ ኣይቅበሎን ይብሉ።
መንግስቲ ካብ ጃምላዊ ማእሰርቲ ብተወሳኺ ኣብ እዋን ደርጊ ከምዝነበሮ ኣስከሬን ፈቐዶ ክሳብ ምድርባይ በጺሑ’ሎ ይብሉ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኣቶ ጥላሁን።ካብ ክልል ኦሮሚያ 2,627 ዜጋታት ካብ ሕጊ ወጻኢ ተኣሲሮም ይሳቐዩ ኣለው ይብል።ብግፍዒ ንዝተቐትሉ ተሓተቲ ናብ ሕጊ ኣየቕረበን ብኣንጻሩ ማእሰርቲ ቀጺሉዎ’ሎ ይብል።ኢህወዴግ ምስ መድረኽን ካልኦት ሓቀኛ ፓርትታትን ተቓወምቲ ዝብሎም ብህጹጽ ክዘራረብ ኣለዎ ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ግን ስነ ምግባር ምርጫ ኣይንፍርምን ምስ ዝበሉ መድረኽን ካልኦትን ተቓዋሚ ፓርታት ከምዘይዘራረብ ብተደጋጋሚ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ውሽጥና ብዘሎ ብልሽውና ንሕቶታት ህዝቢ ቕልጡፍ ምላሽ ብዘይምሃብና ምስ ህዝቢ ኣብ ቅርሕንቲ እናኣተና ንርኸብ ክብሉ ኣብ ቀረባ ንፓርላማ ተዛሪቦም ነይሮም።
እቶም ቅርሕንቲ ኣብ ገሊኦም ቦታታት ግጭት ኣስዒቦም እዮም፤ካብ ጫፍ ትግራይ ክሳብ ጫፍ ደቡብ እዚ ጸገም ሓደን ተመሳሳልን ስለዝኾነ ምስ ህዝቢ ክንትዓረቕ ኣለና ክብሉ ገሊጾም እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጫማታት ሙሓመድ ሳላሕ ናብ ሙዝየም ኣትዮም
ኣጥቃዓይ ጋንታ ሊቨርፑል ሞሓመድ ሳላሕ፡ ጫማታቱ ኣብ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ሙዝየም ንምርኢት ክቐርቡ እዮም።
እቲ ኣብ እንግሊዝ ዝርከብ ሙዚየም ዝተፈላለዩ ናይ ግብፂ ቅርስታትን ሰነዳት ታሪኽን ንምርኢት ይቐርቡሉ።
ጋንትኡ ሊቨርፑል ድሕሪ ሰሙን ናይ ቻምፒዮንስ ሊግ ግጥም ምስ ሪያል ማድሪድ ክተካይድ ኣብ ትዳለው ኣብ ዘላትሉ እዋን'ዩ ጫምኡ ንምርኢት ክበቅዕ።
ዓቃቢ ንብረት እቲ ሙዝየም ኒል ስፐንሰር "ጫማታቱ ታሪክ ናይቲ ኣብ እንግሊዝ ብቕዓቱ ዘመስከረን ዓለማዊ ዝና ዝረኸበን ዘመናዊት ናይ ግብፂ ክብሪ ዝዛረቡ'ዮም" ኢሎም።
ሳላሕ፡ ኣብ ናይዚ ዓመት ፀዋታታት ፕሪምየርሊግ እንግሊዝ ዝነኣድ ብቕዓት ዝነበሮን፡ 32 ሸቶታት ብምቑፃር ሽልማት ወርቃዊ ጫማ ዝወሰደን ተፃዋቲ'ዩ።
ናብቲ ሙዝየም ዝኣተዉ ጫማታቱ ምስቶም ናይ ግብፂ ፈርኦናትን ጥንታዊ ውፅኢታት እደ-ጥበብን ንምርኢት ክቐርቡ እዮም።


text:
8 መጋቢት 2017
ሽሞንተ መጋቢት ዓለምለኻዊ መዓልቲ ደቕኣንስትዎ ናይዚ ዓመት 2017 ንምብዓል ዕንቛእ ኣብቓዓና እናደበልኩ መልእኽቲ ጽሑፈይ ብፍሉይ ንኤርትራዊያን ዲቒ ኣንስትዮ ዘተኮረ እዩ። ናይ ሎሚዘበን አህጉራዊ መዓልቲ ደቅንስትዮ’ውን ከምተን ዝቐደማ ዓመታት ድሕረ ናጽነት ሃገረና ጡዑም ወረ፡ ቕሳነት፡ ሰላምን ፍትሒ
ሽሞንተ መጋቢት ዓለምለኻዊ መዓልቲ ደቕኣንስትዎ ናይዚ ዓመት 2017 ንምብዓል ዕንቛእ ኣብቓዓና እናደበልኩ መልእኽቲ ጽሑፈይ ብፍሉይ ንኤርትራዊያን ዲቒ ኣንስትዮ ዘተኮረ እዩ።
ናይ ሎሚዘበን አህጉራዊ መዓልቲ ደቅንስትዮ’ውን ከምተን ዝቐደማ ዓመታት ድሕረ ናጽነት ሃገረና ጡዑም ወረ፡ ቕሳነት፡ ሰላምን ፍትሒ አብ ዝተሓረምናሉ መዋእል ሰጢምና ንሰግሮ ስለዘለና ሓዘን ይሰዓኒ። ስጋብ መዓስ ሰሚዕና ከምዘይሰማዕና፡ ሪኢና ከምዘይረኣና ንጉዳይና ሕቖና ሂብና ከነጽቕጥ ኢና ዝብል ሕቶ ወትሩ ኣብ ሓሳበይ ዝማላለስ ጉደይ እዩ። መልሲ ክረኸበሉ ህርድግ እንተበልኩ’ውን ተዓዊተ አይፈልጥን። ምኽኒያቱ እታ አብ ታሪኽ ገድሊ ኤርትራ ንፈልጣ ጓል ኣንስተይቲ ካብቲ ሃገርና ንዕርበታ ዝደናደን ዘሎ ጸላኢ ንምድሓን ዝኣክል እጃም ተበርክት ዘይምህላዋ ኪጋግያ ጀሚረ። እታ ተቓላሲት ኣደ ምእንቲ ሃገራ ውሉድ ማሕጸና እዃ ዘይበቐቐት፡ እታ መንእስይ ዋዕሮ’ወን ማዕረ ብጾታ ሸዊት ዕድሚኣ ዝኸፈለት፡ ኣበይ ኣበለት?
ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣላሽ ምባል ኣይባህሪኣን እዩ’ሞ፡ እቲ ኩቡር ዋጋ ዝተኸፍሎ ቃልሲ ተጠሊሙ፡ ተዘሚቱ እንዳራኣየት ከተጽቅጥ ናይ ብሓቒ ገጊየያ። ሕጂ’ውን ብዘይባኣኺ ነቲ ተዘሚቱ ዘሎ መሰልና፡ ክብረትና፡ ናጽነትና ከምለስ ዘበት እዩ’ሞ፡ ሕልና ይሃልኪ። ኣለኹ በሊ፡ ዓመጽ፡ ግፍዒ ስቅያት፡ ሞት ዝወለድኪዮም ዕሸላት መንፈስኪ ይተንክፎ እሞ፤ ከምታ ዋዕሮ ሻምላኺ ምዘዚ። ንስኪ ምስትሕርኒ ጥራይ’እዩ ውልቀ-መላኺ ዝምሖ። ነጎዳ ድምጽኺ መቓልሕ ብርሀን፡ ሰላምን ራህዋን ናጽነትን እዩ’ሞ ሀየ ከም ቀደምኪ ንዝካይድ ዘሎ ሃገራዊ ቃልሲ በኣድማዕነት ግጠምዮ።
ልክዕ እዩ፡ ብፍላይ አብ ወጻኢ፡ አብ ስደት ዝካየድ ቃልሲ፡ ንቡር ጠፊኡዎ ናጽነትን መሰልን ዝብላ ቓላት እንዳደጋገሙ፡ ሓላፍነቶም ዘንጊዖም ስነ-ስርዓት ዘይብሉ ልምዲ ምፍልላይ ይስዕርር ምህለው ብሩህ እዩ። እዚ ግን ብስቕታኪ ኣይኮንነ ዝፍታሕ። ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ሰራሒት ታሪኽ እያ። ኤርትራዊት አደ ሓቋፊት ሓብሓቢት ጠርናፊት እያ። ሎሚ ግን፡ አብዚ ሕሱም ግዜ አውያት ንጹሃን ደቕኪ እነዳሰማዕኪ ምጽቓጥ ምምራጽኪ ዘስደምም እዩ። ነታ አብ ልዕሊ መቓብር ደቓ ተቖኒና ተሓኒና ጓይላ ትተክል ኣደ ምሕረት የውርደልኪ ኢልካ ምሕላፍ ይምረጽ። ምኽኒያቱ ነቲ ሕማቕ’ውን ዓይነት ኣለዎ፡ ናይ ኤርትራና ነገር ግን መዘንተዊ’ዃ ዝተሳእኖ ሕሱም ጸልማት መዋእል ዝዳረጎ ስም ሕመቕ ክትረኽበሉ የጸግም። ብዘይካ አረምየን ሰይጣን ሎሚ ዓድና ኤርትራ ጽቡቕ ኣላ ኢልካ ደቒስካ ዝሕደረሉን ጋይላ ዝትከለሉን ግዜ አይኮነን። አደ ሃይለ ወልደትንሳአ፡ አደ ወዲ-ዓሊ ፡ አደ ጴጥሮስን ኣሕመድ ሕመድን፡ አደ ኣስቴር፡ ሚርያም… አደ መን ጸውዒ ኣደ ምን ክገድፍ። እቲ ኣስማት ናይታ ማዓንጣኣ ተጠውያ ትነብዕን ትቑዝምን ዘላ ኣደ ጅግና መወዳእታን ደረትን የብሉን። እቲ ዝገደደ ድማ ጽባሕ ጽባሕ አብዚ መስርዕ ዝጽንበራ ኣደታት፡ ደቒኪ ብድርቦም ኣሞራ ሰሃራ በሊዑዎም፡ እታ መርዓት ጓልኪ ምሰ የሕዋታን ደቓን ዓሳ ባሕሪ ውሒጡዋ፡ ተባሂላ ትርዳእ ዘላ ወላድ መካን፡ እንታይ ኢላ ትጽውዖ ትህሉ ነዚ ግዜ? ምናልባት ግዝኣት ቱርኪ ተባሂሉ ዝዝንቶ መሪር መግዛእቲ’ውን ዝንእሶ ይመስለኒ።
እቲ ኣብ ዓድና ዝፍጸም ዘሎ ዓመጽ ዘርዚርካ ዝውዳእ አይኮነን። ወገሐ ጸብሐ እንተደጋገምናዮ ውን ፍታሕ ክኸውን ከምዘይኽእል ንማሃር ኣለና። ለውጢ ንምምጻእ እንኮ መፍትሒኡ ምቕላስ ምዃኑ ሳላ አብዚ ዘመን ምንባርና ዝተሞኮርናሉ ውዱዕ ሓቂ እዩ። እዚ ንሓርነት ዝኻየድ ቓልሲ ድማ ሎሚ’ውን ከም ትማሊ ብዘይ ኤርትራዊት ሓፍቲ፡ ኣደ፡ ተማሃሪት፡ ባዓልቲ ሞያ፡ ባዓልቲ ልቦና ዝዕወት ቃልሲ የለን።
አብ መልእኽተይ ብልቢ ክይጠቐስኩዎ ክሓልፍ ዘይግባእ፡ብፍሉይ ነተን ጀጋኑ ደቐኣንስትዮ፡ ነዚ ህዝብና ዘሳጺ ዘሎ ግፍዕታት ናይዚ ሕሱም ስርዓት አብ ዓለም ንክቓላዕ፡ ለይትን ማዓልትን ክይተሓለላ ኣንጻር ናይ ውሽጥን ደገን ተጻብኦታት እንዳመኸታ፡ ከምኡውን መንእሰያት ካብ ምንጋጋ ኣዛብ ዘድሕናን አብ ዑቑብ ቦታ በጽሖም፡ ሰብኣዊ መሳላቶም ክሕሎን ዘካይድኦ ዘለዋ ቓልሲ፡ ብስም እቲ ውጹዕ ህዝብና ክብርን ሞገስን ይብጻሕኽን። ንስኻትክን ኣርኣይ ኢኽን፡፡ ኩላትና ንኢሽተይ ዓቐምና እንተንሕውስ ዕድመ ጸላኢና ከምዝሓጽር ዳግማይ ኣረጋጊጽክንኦ ኢኺን።
መብዛሕትኡ ኣብ ስደት ዝነብር ኤርትራዊ ዜጓ፡ ካብ ነዊሕ ግዜ ነቲ ሃገር ዘጥፍእ ዘሎ ውልቐ መላኺ ንምቑዋም ብብዝመስሎ ተወዲቡ ይቓለስ አሎ። እቲ ዝካየድ ጻዕሪ ዝናኣድ እዃ እንተኮነ ነቲ መሰረታዊን እዋናዊን ሕቶ ይምልስ ስለዘየለ ካኣ፡ ንጸላኢና ኣብ ዘድምዓሉ ቦታ የነናጻጽር የለን። ሓንቲን መሰረታዊትን መንገዲ ሕቖ ኣባይና ትሰብር፡ ምፍልላይ ወጊድ ምባል እዩ። አብዚ’ውን ብዘይቀልዓለም ደቐንስትዮ ብአድማዕነት እንተዘይተሳቲፍናዮ ክዕወት ኣይክእልን። መድርኽ፡ ምስታፍና ጥራይ ይሕተት የለን። እነታይ’ዳኣ ተመኽሮ ቓልሲና መዚንና ኸነድምዓሉ ዘኽእለና መገዲ ምውናን ይግባኣና። ካብ ሃብታም ተመክሮና ካኣ ብዘይኣፈላላይ ክንሓብር፡ ብሓባር ክንምርሽ ከምዘለና ተማሂርና ኢና። ነዚ ኩሉ አብ ደምበ ተቓለስቲ ንፍትሒ ፋሕ ኢሉ ዝጓዓዝ ዘሎ ጻዕርታት ንምሕያል እንሆ ህጹጽ ጻዊዒት ብኤርትራዊ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ቐሪቡ እኖሆ። እዚ ተበግሶ እዚ ንኩሊ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሳትፍን ዝጥርንፍን፡ ነቲ ጀሚሩዎ ዘሎ ቓልሲ ዘሕይል ስለዝኮነ፡ ብኩፉት ኣእምሮ ኣብ ንነብረሉ ዘለና ከተማ፡ ከባብን ኣህጉርን፡ ተኣኪብና ሕጋዊ ወከልትና ምምራጽ እዩ። ሕጋዊ ወኪልና ብድምጽና፡ ዝሕሸና፡ ምእንቲ ህዝቡን ሃገሩን ዝውፈ ዜጋ ድሕሪ ምምራጽና፡ ነካየዶ ቓልሲ መስርዐ ሒዙ ናብ ንደልዮ ዘለና ሰላም ከብጽሓና’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ኤርትራዊ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ዕዙዝ ተሳትፎ ደቒ ኣንስቲዮ ይሓትት ኣሎ። ምኽኒያቱ ታሪኽና ከምዝምስክሮ ብዘይ ምሉእ ተሳትፎና ዓወት አይርከብን። ሕጂ’ውን ንሰኺ ኢኺ እታ ኣደ ወሊድኪ ዘይለኣኽኪ፡ ንስኺ ኢኺ እታ ምእንቲ ሃገር ዝመኸንኪ፡ ንስኺ ኢኺ እታ ፍረ ማህጸንኪ ንግሆ ንግሆ ትቐብሪ ዘለኪ ነዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኣብ ምዕራፉ ተብጽሕዮ። ንስኺ ኣቲ ጎርዞ ውጻእ ማዓት’ውን፡ እቲ ፈተነ ሪሂኺዮ ጢዒምኺዮ ዝወጻኺ፡ ክብረ ንጽህናኺ ተደፊርኪ ዓድኺ ስለዘልቐቑኪ፡ ከምይ ገርኪ ስቕ ምባል ክትመርጺ? አሕሕ ኢልና እንተዘይሓሪና፡ እታ መሰታና፡ እታ ምንኣስና፡ እታ ውላድና ናትና ዕድል እዩ ከጋጥማ። እንታይ ገደሰኒ ምባል አየምሕረልናን እዩ። ንዕነ የሕዋት ነዚ ህጹጽ ጻዊት ዓለምለኻዊ ተበግሶ ንዕሰሎ እሞ ነዐውቶ። አደ፡ ጓል ኣንስተይቲ ብሓፈሻ ዓንዲ ሕቖ ቓልሲና፡ ብርሃን ገዛና እያ’ሞ ሽግ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ቓልሲ ንኹን፡፡ ንዕነ የሕዋት፡ ኣደታተይ፡ መሓዙተይ ህዝብና ነሕብር፡ ወከልቲና ተጣበቕቲ ጉዳይና ንምረጽ።
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና።
ዓወት ን መጋቢት 8 ማዓልቲ ደቐንስትዮ ዓለም።
ኤርትራዊ ዓለምለኻዊ ተበግሶ
ራሄል ስዩም


text:
ቤት ሔማ
Tuesday 07, August 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
ኣብ ባህሊ ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ ወዮ፣ ርጉእ ልቢ ኣይተረኽበን ‘ምበር ኣጥሊሉ ዝጸዊ ሃብታም ባህላዊ ብዙሕነት ከምዘሎ’ስ ካብ ማንም ዝተሰውረ ኣይኮነን። ሰባት ነቲ ቅድሚ ሓያሎ ዓመታት ኣቦታቶም ዝገበርዎ ዝነበሩ’ ኣነባብራ ባህሊን፣ ልምዲ ኣብ ምምዕዳው ይርከቡ። እቲ ኣቦታቶም ዝገብርዎ ዝነበሩ፣ ብመንጽር ግዜ ዓቒኖም’ ድማ፣ ኣቤት ጭውነት ይብሉ። እዚ ጥራይ ግና ኣኻሊ ኣይኮነን። ንምንባሩን ምስዓቡን ግዲ ይኾነና። ነቶም ኣብ ገጠራት ዝዓበኹም ሓዲስ ከምዘይኾነ እኣምን፣ ነቶም ውልዶ መንእሰያት ደቕናን፣ ነቶም ብጽልዋ ከተማዊ ኣተዓባብያ ዝተማእዘኑ ድማ፣ ምህሮ ብምዃኑ ክጽሕፎ ደፊረ ኣለኹ። ኣብ ሕብረተሰብ ትግርኛ፣ ኣብ ግዜ መርዓ፣ ካብ መጀመርታ’ ካብታ ዓይንኻ ዘውደቕካላ መናብርቲ ንእትኾነካ ክሳብ መርዓን ኪንኡን ዝኸይድ፣ ርእሱ ዝከኣለ ውግዕታት ኣሎ። ሰፊሕ ምስ ሙዃኑ’ ሕጂ ኣብዚ ብጥቕሉል’ ጥዕም ጥዕም ከነብሎ ግርም ኣይኮነን’ሞ፣ ንሓደ ክፋሉ ንመልከት።
ቤት ሔማ
ኣብ ዕለተ መርዓ፣ ወራዶ መርዓ መጺኦም፣ መርዓቶም ሒዞም ንዓዶም ኪኸዱ፣ መርዓት ካብቲ ዝዓበየትሉ ከባቢ፣ ተሰናቢታ፣ ናብቲ ሓድሽ ጎጆኣ፣ እናሓሙኣ ምስ ከደት። ብውግዕን ልምድን፣ ብሄረ ትግርኛ፣ ትኽ ኢላ ኣብ ቤት እንዳ ሓሙኣ ኣይትኣቱን እያ።
ኣበይ ደኣ ’ዶ ትብሉ ኣለኹ።
ንሳልስቲ፣ ኣብቲ ዓዲ ናብ ዝርከቡ፣ ሔማ (ዘየተፋትሑ) ጎረቤት እያ ትኣቱ። ኣብዚ መርዓት እት ኣትዎ፣ መጀመርታ ብየማን፣ ወሰን ኢላ፣ ኣብ ዘይተፋትሑ (ሔማ) ትኣቱ። ኣብዚ ኣብቲ ብየማን ጸጋም ተር ዝበለ ጎሮባብቲ፣ (ሳሕቲ እዩ ዘጋጥም) ሔማ ዘይተፋትሑ ምስ ዝሰኣኑ፣ ድማ ‘ናብ ርሑቕ ጎረቤት ክትከይድ ትክእል። ዝኾነ ኾይኑ፣ እቲ ቀንዲ ኣብ ቤት ሔማ እትኣትወሉ ምኽንያት፣ ሓደ ቀደም ዘመን፣ ከምዚ ሎሚ ፣ መርዓትን መርዓውን ዕሰለ ኣይብሉን እዮም ዝነበሩ። ኣብታ ዘኣተውላ’ ቤት ፣ መርዓትን መርዓውን ዓርኪ ርእስን ይተርፉ ‘ሞ ዝተረፉ ኣዕሩክ ድማ’ ጋይላ ሂር ይብሉ። ኣብ ከምዚ ዘኣመሰለ፣ ኩነት ክብረ ንጽንህነኣ’ (ድንግልናኣ) ሽዑ ይረኽባ’ሞ፣ እተደኣ ‘ዕዉት ኾይኑ፣ ምስ ንጽህንኣ እንተደኣ ጸኒሓ’ ኣዕሩኽ ኣብ ደም ዝጠልቐየት’ ጨርቒ’ ኣብ በትሮም ኣንጠልጢሎም “ተኣማኒት………….. “እናበሉ፣ ነቲ ብሃንቀውታ ክጽበ ዝጸንሐ’ ሓፋሽ የበስሩ።
እዚ ድማ’ ኣብ ጎረቤት እት ኣትወሉ (ቤት ሔማ) እቶም ስድራቤት መርዓዊ( እንዳ ሓሙኣ) እምንትን ዘይእምንትን ከየረጋገጹ’ ኣብ ቤቶም ክእትዉ (ባህልን ወግዕን) ስለዘይፈቕድ በቲ ሓደ ድማ፣ መርዓውን መርዓትን (ኣብ ቤት ሔማ) ዘይተፋትሑ ዘኣትውሉ’ ከምቶም ዘይተፋትሑ’ ጽኑዓት ሰብ ኪዳን ‘ንኪኾኑ’ ብዝብል ጽኑዕ እምነት እዩ። ከም ሳልሳይ ድማ’ ኣብ ገጠራት’ ህድሞን መረባዕን’ እዩ መንበሪ (ኣብዚ ህሞት’ ናይ መርዓ ግዜ’ ኩሉ ህድሞኡ ‘መረባዑ’ ብናይ ውራይ ጋዕ ገልጠም ጋሕመጥመጥ ‘ስለዝብል” ንክጸፈሎም ተባሂሉ እዩ።
ሳልስቲ ድማ ይጸንሑ።
እዚ ባህሊ’ዚ ኣብ ዝበዝሐ ‘ ገጠራት ኤርትራ (ብሄረ ትግርኛ) ዝውቱር ወግዒ’ዩ ነይሩ። ሕጂ’ኳ ኣብ ሓደ ሓደ ‘ሳሕቲ እንተዘይኾይኑ’ ኣሎ ኢልኻ (ኣፍካ መሊእካ ክትጽዊ) ዝከኣል ኣይኮነን።
ንዝያዳ መብርሂ ድማ፣ ግዱሳት ዘለኹም ተወከፉ
ምዝራፍ መርዓት
Monday 06, August 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
ምዝራፍ መርዓት’ ሓደ ወዲ ነታ ክምርዓዋ ዝደለየ ጓል (ጎርዞ) ካብ ገዝኣ ወይ ‘ወን ኣብ ግዳም ተኸታቲሉ ጨውዩ ክወስዳ እንከሎ (ምዝራፍ) ይብሃል። እዚ ፍጻሜ’ዚ ካብ ታሪኽ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝውቱር እዩ። ሎሚ’ወን እንተኾነ ኣብ ሃገራት ማእከልይ ኤስያ ኣብ ገለ ክፋል ኣፍሪቃ፣ ድቡባዊ ምብራቕ ኤስያ (ህሞንግ) ሜክሲኮን፣ ኣብ ኣውሮጳ ድማ ኣብ ሮማንያ ግሊሑ ዝር አ ፍጻመ እዩ።
ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ዓለም ምዝራፍ መርዓት ኣብ ክንዲ ቅቡል መርዓ ፣ ከም ጾታዊ (sex crime) እኳዝርአ እንተኾነ፣ እተን ዘዘትረኦ ሃገራት ግን ንምውጋዱ ዝኾነ ስጉምቲ ክወስዳ ኣይረኣያን። ኣብ ውሑዳት ኣብነታት’ወን ኣብ መንጎ ግዱድ መርዓን ሕጋዊ መርዓን ዘሎ ፍልልይ ብዘይ ምስትውዓል ብክልቲኡ መልክዕ ዝጥምትዎ ኣይተሳእኑን። ምዝራፍ ሓደ ሓደ ግዜ ብዘይካ ምጭዋይ፣ (ምጽላቕ’ወን) የስምዕ’ዩ። ምጽላቕ ማለት ክልቲኦም መጻምድቲ ካብ ከባቢኦም ኮብሊሎም ይጸንሑ’ሞ ናይ ወለዶም ስምምዕ ወይ ፍቓድ ምስ ረኸቡ ናብ ገዝኦም ይምለሱ። ስለዚ ምዝራፍ መርዓት ብምጭዋይ ክፍጸም ከሎ ዘይቕቡል (nonconsensual) ብጽልቛ (elopement) ክፍጸም እንከሎ ድማ ቅቡል (consensual) ኢሎም ኣብ ክልተ ዝምድብዎ ኣለዉ። በዚ ኮነ በቲ፣ ምዝራፍ መርዓት ዘይሕጋዊ ተግባር’ኳ እንተኾነ፣ ፍርዳዊ ትካላት ግን ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ዝዘንግዓ (ሸለል ዝበላ) እየንዝመስላ። ብፍላይ ኣብ ኪርጂስታን ፣ ቸችንያን ጆርጅያን።
ምዝራፍ መርዓት (bride kidnapping) ንምዕጋት ወይ ምምራኽ (rapton) ን ዝተፈላለየ ተግባራት እዮም። ኣብ ግዜ ምዝራፍ፣ ብሓደ ሰብኣይ (ምስ ኣዕሩኽ ኾይኑ) ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ጎርዞ ዝፍጸም ምጭዋይ ክኸውን እንከሎ ፣ ምዕጋት ግን ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ኣንስቲ (ጎራዙ) ብጉጅለታት ሰብኡት ዝፍጸም ጭውያ እዩ። እዚ ከኣ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ እዋን ኩናት ዝፍጸም እዩ።
ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመን፣ ኣብ ገለ ውሑዳት ልምድታት ሕብረተሰብ ኣብ ቅንያት መርዓ (ጥሪ) ምዝራፍ መርዓት ብመርዓዊ ከም ምዕቃብ ሓደ ዘሐብን ወግዕን ባህልን ናይቲ ሕብረተሰብ ገይሮም ዝወስድዎ ኣለዉ። ሓደ ሓደ መጽናዕቲ ከም ዝሕብርዎ፣ ሕጽኖት ንባዕሉ ሓደ ቅርሲ (relice) ናይ ግዱድ መርዓ ከም ዝኾነ እዮም ዝገልጹ። ምኽንያቱ፣ ኣብ ግዜ ሕጽኖት፣ መርዓዊ ምስ መርዓቱ ኣብ ገዝኡ ኮፍ ኢሎም (ተሓቢኦም) ዘሕልፍዎ፣ ካብ ሕብረተሰብ መርዓት ክመጽእ ንዝኽእል ሕነ (reptisal) ንምውጋድተባሂሉ እዩ። እዚ ከኣ መርዓት ብፍላይ ትሕቲ ዕድመ እንተኾይና፣ ስድራኣ ኣብ ግዜ ሕጽኖት ጥንሲ ከይትሕዝ ብምስጋእ ክከላከሉ ዝፈጥርዎ ጸቕጢ ማለት እዩ።
ዋላ’ኳ እቶም ንምዝራፍ መርዓት ዝድርኹ ነገራት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝተፈላለዩ እንተኾኑ፣ ኣብቶም ብምዝራፍ መርዓ ናይ ምፍጻም ልምዲ (ባህሊ) ዘለዎም ሕብረተሰባት፣ ብሓፈሻ ብሽምግልና ዝፍጸሙ እዮም። ከም ውጺኢቱ ድማ፣ ዓቢ ማሕብራዊ ኢንታ ኣብ ልዕሊ ካብ መርዓ ወጻኢ ዘጋጥሙ ጥንስን ወሊድን ክንጸባረቕ ይርአ። በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ውሑዳት ኣብነታት ክልቲኦም መጻምድቲ ብጉልባብ ምዝራፍ መርዓት ተታሒዞም ብምኹብላል ንወለዶም ዓቢ ጸገም ገዲፎምሎም ይከዱ።
ኣብ ዝበዝሕ ኣጋጣሚታት ግን እቶም ብምዝራፍ ክምርዓዉ ዝደልዩ ደቒ ተባዕትዮ፣ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ትሑት ደረጃ መነባብሮ (lower social status) ዘለዎም እዮም። ምእንቲ’ዚ ድማ ሓደ ሓደ ግዜ ካብ ስድራ መሮኣት ገንዘብ ኣብ ዝሕተትሉ ሕብረተሰብ ዝርከቡ ድኻታት ደቒ ተባዕትዮ፣ ዋጋ መርዓት ንምኽፋል ስለዝስእኑ፣ ብሕጋዊ መንገዲ ንዐኦም እትኸውን መጻምድቲ ካብ ምሕታት ይዕንቀጹ ‘ሞ ኣብ ምዝራፍ (abduction) ይኣትዉ።
ኣብቶም ብርእሰ ቀቢላን ሕርሻዊ ንጥፈታት ዝመሓደሩ ሕብረተሰብ (ምዝራፍ መርዓት) ዝዝውተረሎም ቆልዑ ኩሎም ዘይተመርዓዉ ንስድራኦም እዮም ዝሰርሑ። ስለዚ ከኣ ሓንቲ ጓል ምስ እትምርዖ፣ ስድራኣ ሓዲጋ ኣባል ስድራቤት እንዳ ሓሙኣ ትኸውን። በዚ ምኽንያት እንዳ ጓል ሓንቲ ጓሎም ብጉበት (ስራሕ) ይከስርዋ ስለዘለዉ፣ ጓሎም ብንእሽተኣ ከመርዕውዋ ኣይመርጹን ወይ’ወን ቁጠባዊ ካሕሳ ይሓቱ።
እንድሕር ክትምርዖ ኾይና እዚ ድማ ምስቲ ብንእሽቶኻ ናይ ምምርዓው ድሌት ደቂ ተባዕትዮ (ወይ ድማ እንዳ ወዲ) ኣይሰማማዕን’ዩ።ምኽንያቱ መንእሰያት ኣወዳት እንድሕር ተመርዕዮም ማሕብራዊ ድረጃኦም ከም ዝውስኽ ስለ ዝኣምኑ ተወሳኺ ናይ ስራሕ ኣባል (ጉልበት) ይረኽቡ ስለዘለዉ ፣ ኣብ ከምዚ ዓይነት ሕብረተሰብ እትነብር ጓል ኣነስተይቲ በቲ ሕግን ስሮኣትን ናይቲ ሕብረተሰብ ተቀይዳ ስለትከይድ፣ ውሳነ (ፋቓድ) ናይታ ጓል ኣብ ምውሳን ተቀባልነት ናይቲ መርዓ ከም ወሳኒ ረቛሒ ከይውሰድ ይከኣል እዩ።
ብዘይካ’ዚ ግዱድ መርዓ ብተወሳኪ ምዝራፍ መሮኣት ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮን ሕብረተሰብን፣ ካልእ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ከምጽእ ይኻል እዩ። ንኣብነት ከይተዝረፍ ምፍራሕ፣ ሓደ ምኽንያት ንትሑት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ምኻኑ ኣብተ ምዝራፍ ዝዝውተረለን ሃገራት ዝተኻየደ መጽናዕቲ ይሕብር።
መስርሕ ምዝራፍ መርዓት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ይፈላለ እዩ። እዚ ጽሑፍ’ዚ ድማ ብዛዕባ ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ሓባራዊ ባህላዊ ረቛሒታት ብምግንዛብ፣ ኣብነት ወሲዱ፣ ብፍላይ ብሃገር ደረጃ ዝርአ ፍልልያት እዩ ዝትንትን። ብናይ ኣፍሪቓ ኣብነት እምበኣር ክንጅምር።
ኣፍሪቃ
ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ስለስተ ሃገራት ምዝራፍ መሮኣ ብሓፈሻ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ይፍጸም። ኣብ ሰለስቲ አን ሃገራት ድማ ብተመሳሳሊ መገዲ ድሕሪ ምጭዋይ መርዓት ጾታዊ ዓመጽ (rape) ይፍጸም። ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ዝርዝር ተመክሮ ይስዕብ።
ሩዋንዳ
ኣብ ሩዋንዳ ምዝራፍ መሮኣት ኣብ መብዛሕት ኡ ከባቢታት እታ ሃገር ልምዲ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ዘራፊ፣ ነታ ጓል ካብ ገዝኣ እዩ ዝጨውያ፣ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ንግዳም ክትወጽእ እንከላ ተኸታቲሉ ይጨውያ።
ንሱን ኣዕሩኽቱን ኮይኖም ድማ ይዕምጽዋ ክሳብ ንመርዓ ፍቓደኛ ትኸውን፣ ስድራ ናይታ ጓል መሮኣ ንክግበር ምስምምዖም ይገልጹ። ብሕልፊ ጓሎም ድቒ ከም ዘለዋ እንድህር ፈሊጦም ክሰማምዑ ይግደዱ። ምኽንያቱ ጥንስቲ ጓል ኣነስተይቲ ንመርዓ ብቕዕቲ ስለዘይኾነት (ብመሰረት ባህሊ ናይቲ ሕብረተሰብ)። ድሕሪ ምዝራፍ ሓያለ መዓልታት ጸኒሁ ብዝግበር ጽምብል ከኣ እቲ መርዓ ወግዓውነት ይለብስ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ጽምብላት እቲ ዘራፊ (መርዓዊ) ንስድራ መርዓት ጓሎም ጨውዩ ብምውሳዱ ይቕሬታ ክሓትት ይግደድ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ መርዓዊ ንስድራ መሮኣት ላም ፣ ገንዘብ ወይ’ወን ካልእ ንዋት ብመልክዕ ካሕሳ የወፊ።
ኣብ ርዋንዳ ብምዝራፍ (ምጭዋይ) ዝፍጸሙ መርዓታት መብዛሕትኦም ሕማቕ ውጽኢት እዮም ዘርእዩ። ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከም ዝሕብርዎ ኣብታ ሃገር ብምጭዋይ ካብ ዝምሮኣዉ ደቂ ተባዕትዮ እቶም ሓደ ሲሶ ነተን ዝጨወይወን ደቂ ኣንስትዮ ብድሕሪኦም ክምርዓዋ ከምዘይክእላ እናፈለጡ ብዘይሓጋዚ ራሕሪሖመን ብምኻድ ኦኣቢ በደል እዮም ዝፍጽሙ። ብተወሳኺ ምስዚ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ምጭዋይ መርዓት ገለ ገለ ደቂ ተባዕትዮ መርዕኦም ክጽምብሉ ብፍጹም ኣይደልዩን እዮም። ኣብ ክንድ ኡስ ነታ ዝዘረፍዋ ጓል ከም ሰበይቲ ወሰን (ውሽማ) ክሕዝዋ ይመርጹ፣ ኣብ ገዛ ዝፍጸም ዓመጽ’ወን ልሙድ’ኳ እንተኾነ ከም ዘይሕጋዊ ተግባር ግን ኣይቁጸርን።
ምጭውይ መርዓት ኣብ ሩዋንዳ ዳርጋ ሕጋዊ እዩ ክብሃል ዝከኣል፣ ዋላ’ኳ ብጎነጽ ዝፍጸም ምዝራፍ መርዓት ብጾታዊ ዓመጽ ዘቕጽዕ እንተኾነ ክትግበሩ ግን ኣይተራእዩን። ብመሰረት ሓደ ሓበሬታ ኣባላት (ሰብ ሕጊ’ታ ሃገር) ጨወይቲ (ዘረፍቲ) ይእሰሩ’ ድሕሪ ነዊሕ ወይ ወን ሓጺር ግዜ ይፍትሑ ደኣ’ምበር፣ ብግቡእ ሕጋዊ መስርሕ ዝተቀጽዑ ዘጊት ከም ዘየለዉ ይግለጽ።
ኢትዮጵያ
ኣብ ገለ ክፋላት ኢትዮጵያ ሓደ ወዲ ምስ ኣዕሩኽቱ ብምትሕብባር ንሓንቲ ዝደለያ ጓል፣ ፈርስ ብምጥቓም (ነቲ ህድማ ንምስላጥ) ክጨውይዋ ምርኣይ ልሙድ እዩ። ብድሕሪ’ዚ እቲ ዘራፊ (ጨዋይ) ነታ መርዓቱ ክትኮኖ ዝጨወያ ጓል ክሳብ ድቒ ትሕዝ ኣብ ገዝኡ ሓቢኡ ክዕምጻ ይቕኒ። ብድሕሪኡ ኣቦ ናይቲ ዝውለድ ቆልዓ ብምኻን ነታ ዝዘረፋ ሰበይቲ ከም ሕጋዊት ሰበይቱ ይወስዳ፣ ኣስዒቡ ድማ ምስ ዓበይቲ ዓዲ ተላዚቡ ካሕሳ (ዋጋ መርዓት) ብምኽፋል ንመርዕኡ ሕጋውነት ከልብሶ ይፍትን። ጸብጻባት ከም ዘመልክትዎ ደቂ 11 ኦኣመት ኣዋልድ ከይተረፋ ንመርዓ ከም ዝዝረፋ ይፍለጥ። ዋላ’ኳ ኢትዮጵያ ኣብ 2004 ምጭዋይ መሮኣት ብምኹናን መርዓ ትሕቲ ዕድመ ክልኩል ምዃኑ እንተኣወጀት ካብ ሕጂ እዚ ሕጊ’ዚ ከም ዘይተተግበረ እዩ ዝግለጽ።
እዛ ግዳይ ናይ ግዱድ መሮኣ ዝኾነት ትሕቲ ዕድመ ጓል ኣነስተይቲ ንብዙሕ ሳዕቤናት ዝተቓልዐት እያ። ን ኣብነት ኣብ ልዕሊኣ ብዝፍጸም ጾታዊ ርክብ ዝስዕብ ኣካላዊ ጉድ ኣትን ትሕቲ ዕድመ ጥንስን ከም ኡ’ወን ቀልጢፋ ትምህርቲ ናይ ምቁራጽን ዕጫን ሒደት ካብ ዘጋጥሙ ጸገማት እዮም። ምዝራፍ ተማሃሮ ደቂ ኣንስትዮ ሕጂወን ኣብ ክልል ኦሮሞ ዝውቱር እዩ። ስለዚ ተጨውየን ዝምርዓዋ ደቂ ኣንስትዮ ፣ ብሕማም መውስቦ ፣ ንክጥቕዓ ዝለዓለ ‘ ዕድል እዩ።
ኬንያ
ግዱድ መሮኣ ኣብ ኬንያ ንመንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ ዓቢ ጸገም እዩ። ኮይኑወን ዘሎ፣ ሓደ ኣደ ግዜ ቆልዑ ደቂ ኣንስትዮ (10 ዓመትን ልዕሊኡን) ምስ ብክልተ ዓሰርተ ዓመታት ዝዓብይወን ሰብ ኡት ክምርዓዋ ክትዕዘብ ዘገርም ጥራይ ዘይኾነ ዘይንቡር’ወን እዩ።
ኣብ ኬንያ ኣብ ቀቢላ ኪሲ ምጭዋይ መርዓት ቀደም ዝውቱር እዩ ነይሩ፣ ሕጂወን እንተኾነ ብመጠኑ ዝረኣ እዩ። ኣብ ኣገባብ ኣጨዋውያኦም እቲ ዝጨዎ ነታ ዝደለያ ጓል ብሓይሊ ዘሪፉ ይወስዳ’ሞ ድቂ ክሳብ ትሕዝ ኣብ ልዕሊኣ ብሓይሊ ጾታዊ ርክብ ይፍጽም። ብድሕሪኡ እታ ጓል ድቒ ሒዛ ስለዘላ ኢንታ ተረኺብዋ እዩ’ሞ ነቲ ጨዋይኣ ክትምርዖ ትግደድ (ትቕሰብ) ኣዚ ብምዝራፍ መርዓ ፣ ካብ መውዳእታ 19 ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ክሳብ 1960ታት ኣዝዩ ዝውቱር ዝነበረ ኾይኑ ሕጂ’ወን ብመጠኑ ዝፍጸም ተግባር እዩ።
ኤስያ
ኣብ ማእከላይ ኤስያ ካብ ኺጂስታን ካዛኽስታን ቱርክመስታን ካራካልፓልስታንን ኡዝበኪስታን፣ ምጭዋይ መርዓት ዝዝውተረለን ከባቢታት ኤስያ እየን። ኣብዚ ከባቢ’ዚ መበቆል ነይዚ ባህሊ’ዚ ኣካታዒ’ኳ እንተኾነ መጠን ናይ ዘይቕቡል ምዝራፍ መርዓት ኣብ መብዛሕተአን እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ምስ ኩነታት ፖለቲካውን ቁጠባውን ለውጥታት ዝኸይድ ወሰኽ (ዕብየት) የርኢከም ዘሎ ግን ዘካትዕ ኣይኮነን። ካብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ኤስያ ንሓንቲ ከም ኣብነት እስከ ንመልከት።
ኪርጂስታን
ኣብ ብዙሓት ርሑቓት ገጠራት ኪርጂስታን (ala kachuu) መንዚዕካ ምህዳም ተባሂሉ ዝፍለጥ ምጭዋይ መርዓት ቅቡልን ልሙድን ኣገባብ መርዓ እዩ። እዚ ኣገባብ’ዚ ዋላ’ኳ ብሀገር ደረጃ ዘይሕጋዊ እንተኾነ መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ ዳርጋ ፍርቒ ኪርጃውያን ዝገብርዎ መርዓታት በዚ ኣገባብ’ዚ እዮም ዝፍጽሙ። ክልተ ሲሲ ካብዚኣቶም ድማ ዘይቕቡላት (non consensual) እዮም።
ኣብ ሓደ ዓይነት ካብቶም ኣብ ኪርጂስታን ዝፈሙ ምጭዋይ መርዓት እቲ ወዲ ክምሮኦ ከም ዝደለየ ብምሕባር ወለዱ ንዕኡ እትሰማምዖ ጓል ክመርጽሉ ይውከሶም ወይ ድማ ባዕሉ ይሓቶም ንዕኡ እትበቕዕ ክሓሪ ጓል ይሓቶም።
ብድሕሪ’ዚ እቲ መርዓውን ኣወዳት ኣዝማዱን ወይ ኣዕሩኽቱን ብምትሕብባር ነታ ጓል ይዝርፍዋ።
እዚ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ዝተፈላለ ኣገባብ ኣዘራርፋ’ መርዓት ኣብ ኤርትራ ወን ዝውቱር እዩ ነይሩ። ብፍላይ ኣብ ብሄረ ትግርኛ እዚ ባህሊ (ልምዲ) ዝውቱር እዩ ነይሩ፣ ብተምሳሳሊ ኣብ ካልእ ብሄራት ኤርትራ ወን፣ ልሙድ እካ እንተኾነ፣ ካብ ነፍሲ ወከፍ ብሄር ናብ ብሄር ነናይ ባዕሉ ፍልልይ ኣለዎ። ከም ኣብነት፣ ኣብ ብሄረ ናራ፣ ዘሪፍካ ምምርዓው’ ብዙሕ ዝውቱር ኣይኮነ ግዳ ሳሕቲ የጋጥም፣ ከምዚ ዘኣመሰለ ኩነት ምስ ዘጋጥም’ ድማ፣ እቲ ዘራፊን እታ ዝተዘረፈት መርዓት ካብቲ ከባቢ ይርሕቑ’ ከም ቅቡል ስለዘይሕሰብ’ ቤተሰብ (ክልቲኦም) ስለዝሃድንዎም፣ ከርሕቑ ይግደዱ።


text:
ምድረ-በዳ ሳሃራ ከኣ እቲ ባሕሪ ንምብጻጥ ናይ ግድን ክሕለፍ ዘልዎ ሓደገኛ ጉዕዞ'ዩ። ካብ ሱዳን፡ ጫድ፡ ኒጀርን ማሊን ዝተበገሱ ሰባት ናብ ሊብያን ኣልጀርያን ንምብጻሕ ካብ ጽርግያ ወጻኢ ዝጎዓዛ መካይን ተጠቂሞም ይጎዓዙ። ኣብ'ዚ፡ ካብ 1996 ንደሓር ጥራይ 1,703 ሰባት ሞይቶም ኣሎዉ። እቶም ብህይወት ዝደሓኑ ከም ዝምስክርዎ ግና ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ጉዕዞ ህይወት'ዩ ዝኽፈላ። ስለ'ዚ እቲ ኣሃዝ ኣዝዩ ዝለዓለ ክኸውን ይኽእል። እዚ ኣሃዝ'ዚ ነቶም ብናይ ትሪፖሊ፡ ኣልጀርስን ራባትን መንግስታት ብኣልማማ ተጠርዞም ኣብ ቃልዕ በረኻታት ምድረበዳ ብ ኣማኢት ዝተደርበዩ ስደተኛታት የጠቃልል።
ኣብ ሊብያ ከኣ ዘስካሕኽሕ ስቕያት ስደተኛታት ተመዝጊቡ'ዩ። ዋላ'ኳ ወግዓዊ ዝኾነ ኣሃዝ ኣይሃሉ፡ ኣብ 2006 ሁማን ራይትስ ዋችን ኣፍሪክን፡ ን መንግስቲ ትሪፖሊ ኣልማማ ብምእሳር፡ ብምቕጥቃጥን ምስቓይን ስተተኛታት ኣብ መዳጎኒ አሱርበታት ( ሰለስተ ካባቶም ብ ኢጣልያ ዝምወሉ) ከሲስዋ ምንባሩ ዝዝከር'ዩ። ኣብ መስከረም 2000ዓም፡ ኣብ ዛውያ… ሰሜናዊ ምዕራብ ናይታ ሃገር… ብውሕዱ 560 ወጻእተኛታት ብ ዓሌታዊ መጥቃዕቲ ተቀቲሎም።
ኣብ መካይን ተሓቢእካ ኣብ ዝግበር ጉዕዞ 372 ሰባት ሞይቶም። ከምኡ'ውን 413 ሰባት ኣብ ዶባት ሃገራት ዝፈልዩ ወሓይዝ ኣብ ምስጋር ጥሒሎም፡ ዝበዝሑ ኣብ ኦልድ-ነይሲ… መንጎ ፖላንድን ጀርመንን፡ ኣብ ኢቭሮስ… መንጎ ቱርክን ግሪኽን፡ ኣብ ሳቫ… መንጎ ክሮስያን ቦዝንያን ዝርከብ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ሞራቫ… ኣብ መንጎ ስሎቫክያን ቼክ-ሪፖብሊክን ሞይቶም። ካልኦት 122 ሰባት ከኣ ብመካይን ኣብ ኣካውሕ በረድ ዝመልኦ ዶባት ክጎዓዙ (ብፍላይ ቱርክን ግሪኽን) ብቁሪ ከርዲዶም ሞይቶም። ኣብ ዶብ ግሪኽን ቱርክን፡ ኣብ ገማግም ፈለግ እቭሮስ ገና ናይ ፈንጂ ቦታታት ኣሎዉ። ኣብዚ ብውሕዱ 92 ሰባት ናብ ግረኽ ክእትዉ ብፈንጂ ሞይቶም።
ከባቢ 294 ስደተኛታት ዶብ ብዝሕልዉ ፖሊስ ብጥይት ተቐቲሎም። 38 ካብዚኦም ኣብ ኹይታን መሊላን ግንኣታት ስፓኛ ኣብ ሞሮኮ ተቀቲሎም፡ ካልኦት 50 ኣብ ጋምብያ፡ 94 ኣብ ግብጺ ከም'ኡ ድማ 32 ኣብ ምብራቕ ቱርኪ ኣብ ዶባት ኢራንን ኢራቕን ተቐቲሎም። ገለ ውሑዳት ግና ብናይ ፈረንሳ፡ ጀርመንን ስዊዝን ፖሊስ ተቀቲሎም። ካሎት ከኣ ኣብ ሊብያን ሞሮኮን ሞይቶም። ብካልእ ወገን ከኣ 41 ሰባት ኣብ መሐንበቢ ጎማታት ነፈርቲ ታሓቢኦም ክኸዱ ሞይቶም፡ ካልኦት 31 ሰባት ኣብ ባቡራት ተሓቢኦም ን ቻነል-ታነል ሰጊሮም ዓዲ-እንግሊዝ ኪሰግሩ ክብሉ ኣብ ካላይስ ሞይቶም ተረኪቦም። ጌና ካሎት 12 ሰባት ኣብ ካልእ ቦታታት ኣብ ባቡራት ሞይቶም፡ ጌና ካሎት 2 ከኣ ቻነል-ታነል ክሰግሩ ጥሒሎም።


text:
ኣሜሪካ ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ትምህርቲ፡ሳይንስን ባህልን (ዩኔስኮ) ምውጽኣ ኣፍሊጣ። ኣሜሪካ ነዚ ዘፍለጠት እቲ ትካል “ጸረ እስራኤል” ኣድልዎ ይገብር እዩ ብዝብል ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሂዘር ኑረት “ እቲ ውሳነ ብቀሊል ዝረአ ኣይኮነን። ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ’ቲ ትካል ብዝጸንሓ ጥረጣረን ለውጢ የድልይ ምኳኑ ክትገልጽ ዝጸንሓት ምኳና ብምግላጽ እንተኾነ ኣድልዎ ጸረ እስራኤል ክቅጽል ጸኒሑ’ዩ” ኢለን።
ንሰን ብተወሳኺ ኣሜሪካ ምስቲ ትካል ዘለዋ ርክብ ብዘይ ኣባልነት ከምትቕጽል’ውን ኣፍሊጠን።
እዚ ውሳኔ ምውጻእ ኣሜሪካ ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ዩኔስኮ ካብ ታሕሳስ 31,2018 ዓ.ም. ተግባርዊ ከምዝኸውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣሜሪካ ካብ ዩኔስኮ ምውጽኣ ሰዓታት ድሒሩ እስራኤል ካብቲ ናይ ሕ/ሃ ትካል ከምትወጽእ ኣፍሊጣ።
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት እስራኤል ሃገሩ ካብቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ከምትወጽእ ወግዓዊ ደብዳበ ከቐርብ ኣዚዙ’ሎ።
ዩኔስኮ ብወገኑ በቲ ናይ ኣሜሪካ ውሳኔ ከምዘሕዘኑ ሓቢሩ’ሎ።
ዳይሬክተር እቲ ትካል ኢሪና ቦካቮ ብዛዕባ ውሳኔ ምውጻእ ኣሜሪካ ካብ ዩኔስኮ ኣብ ዝሃብኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዚ ኢለን።
“ ከም ናተይ እምነት እዚ ኩሉ ዓመታት ብፍላይ ድማ እዘን ዝሓለፈ ዓመታት ዝነበረ ሓያል ሽርክነት ናይ ሓሶት እዩ ኔሩ ማለት እዩ። እዚ ጉዳይ ንናይ ወጻኢ ጉዳያት ፖሊሲ ኣሜሪካ ብፍላይ ብጠቕላላ ድማ ንፖሊሲ እታ ሃገር አገዳሲ እዩ ዝብል እምነት እዩ ኔሩኒ።። ስለዚ ነዚ ናይ ሎሚ ውሳኔ ዝሕብር ወግዓዊ ደብዳበ ካብ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ምቕባለይ ዝገልጽ ምስ ዓሙቕ ሓዘን እዩ” ኢለን።
ንሰን ብተወሳኺ ኣሜሪካ ከም ተዓዛቢት ኣብ ጉዳይ እቲ ትካል ተሳትፎኣ ክትቕጽል ፡ ከም ሓንቲ ካብተን መስረቲ እቲ ትካል ብምኳና ናብ ኣባልነት ናይ ምምላስ ዕድል ክወሃብ’ውን ጸዊዓን።
ናብ ኣኼባ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዘምርሑ ዝነበሩ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ግብረ መልሲ ሃገሩ ካብ ሰበ ስልጣን ፈረንሳ ዝወሃብ ምኳኑ ድሕሪ ምግላጽ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ ኣብ ጉዳይ ዓለም ዝአተወቶ ቃል ክተተግብር ኣለዋ ኢሎም።
ኣቐዲማ ኣሜሪካ እቲ ትካል ንፍልስጤም ምሉእ ናይ አባልነት መሰል ብምሃቡ ነቲ ትካል ትህቦ ዝነበረ ሓገዝ ምስራዛ ይፍለጥ።


text:
ሱዳን ሰራዊታ ካብ የመን ክትስሕብ ኣባላት ባይቶ እታ ሃገር ሓቲቶም
Radio Erena: 02 May 2018
መንግስቲ ሱዳን ኣብ የመን ኣዋፊርዎ ዘሎ ሰራዊት ብዝቀልጠፈ ክስሕብ ኣባላት ፓርላማ እታ ሃገር ሓቲቶም።
እቶም ወከልቲ ናጻ ሰልፍታት ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ፣ ኣብዚ ሳልስቲ'ዚ ኣብ ዝዘርግሕዎ መግለጺ፣ ሱዳን ኣብ ጉዳያይ ካልእ ሃገር ጣልቓ ምእታዋ ብምውቃስ፣ ኣብ የመን፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ንጹሃት ሰባት ንዝቀትል ዘሎ ኵናት ኣካሉ ምዃና ኮኒኖም።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝምርሑ ሓይልታት ልፍንቲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ የመን ኣብ ዘካየድዎ መጥቃዕቲ፣ ኣብ መርዓ ዝነበሩ ብውሕዱ 30 ሰላማውያን ሰባት ከምዝቐተሉ ተቓሊዑ'ዩ።
ኣብ የመን ኣስታት ሓደ ሽሕ ወትሃደራት ኣዋፊራ እትርከብ ሱዳን፣ ኣብ ልዕሊ ወትሃደራታ ከቢድ ክሳራታት ይወርድ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ እኳ እንተተገልጸ፣ ሰራዊታ ከምዘይትስሕብ ኣቐዲማ ኣፍሊጣ'ያ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣምሳያ ናይቲ ሱዳን ኣብ ጉዳይ የመን እትገብሮ ዘላ ምትሕብባር ቢልዮናት ዶላራት ናብ ማእከላይ ባንክ እታ ሃገር ሰጋጊረን'የን።
=======================


text:
ሕማምካ ምስ ፈለጥካ፡ መድሓኒትካ ብግቡእ ዘይምውሳድ ምስ ምንታይ ይቑጸር?
- Details
- Created: Wednesday, 17 January 2018 12:35
- Last Updated: Wednesday, 17 January 2018 12:35
ሕልናዊ ኮነ ኣካላዊ ሕማም ከጋጥም ባህሪያዊ’ዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ምሕደራ ኮነ ማሕበራዊ ህይወት ዝተዘባዐ ኣረኣእያ ክትውንን ድማ ናይ ዝንባሌን ዓቕምን ጉዳይ’ዩ። ባህሪያዊ ሕማም ኮነ ናይ ኣረኣእያ ምዝባዕ ክልቲኦም ፍወሳ ዘድልዮም’ዮም። ዘብጽሕዎ ጉድኣት ቃንዛኦም ኮነ መድሓኒቶም ግን ሓደ ኣይኮነን። እቲ ሕልናውን ኣካላውን ሕማም ሽለል ኢልካ ክትሓልፎ እንተደለኻ’ውን ብውሽጣዊ ቃንዛ ኣቢሉ ባዕሉ ስለ ዘዘኻኽረካን ናይ መግቢ ሽወሃትካ ዓጽዩ ኣካልካን ልሳንካን ኣዳኺሙ ዳግማይ ናብ ዘይትምለሰሉ መንገዲ ሞት ስለዝወስደካን፡ ንዘይምማት ንምቕናይ ብምሉእ ዓቕሚኻ ኢኻ ኣንጻሩ ትረባረብ። ናብ


text:
ሻብዓይ ኣርእስቲ። ቅርጽን ዓይነትን ህዝቢ
ቅድሚ 18,000 ዓመታት። ኖርወይ ብበረድ ዝተሸፈነት ሃገር እያ ነይራ፣ ቀስ ብቐስ እናሞቐት ስለዝመጸት ድማ። እቲ በረድ መኺኹ፥ እቶም ናብዚ ዝመጹ ናይ ፈለማ ሰባት። ኣብቲ በረድ ኮለል ድሕሪ ምባል ቅድሚ ኣስታት 11,000 ዓመታት ካብ ጀርመን ናብዚ ዝመጹ እዮም፣ እንስሳታት ብምህዳን ድማ ይናበሩ ነበሩ፣ ናውትታት ንምስራሕ እምኒ ይጥቀሙ ነይሮም፥ ክዳውንቶም ድማ ካብ ቆርበት እንሳሳ ዝተሰርሐ ነይሩ፣ ነዚ ዘመን'ዚ ድማ ዘመን እምኒ ኢልና ንጽውዖ፣
ድሕሪ ግዜ ድማ እቲ ክሊማ እናሞቐ ስለዝመጸ። ዓበይቲ ኣግራብ ክቦቕሉ ጀሚሮም፣ ህዝቢ ድማ መሬት ክሓርስን እንስታታት ከፍርን ጀሚሩ፣ ክፈትሉን ክኣልሙን ጀሚሮም፥ ካብ ጸጉሪ በጊዕ ድማ ክዳውንቲ ይሰርሑ ነይሮም፣ ካራታት፤ ፋስን ካልእ ናውትን ድማ ካብ ሓጺን ይሰርሑ ነበሩ፣ ናይ ቀረባ ቤተሰባት ድማ ብሓደ ኮይነን ይነብራ ነይረን፣ ኣቦሓጐ ድማ ሓላፊ ናይ ቤተሰብ ሕርሻ ነበረ፥ ከምዚ ዝበለ ዘመድ-ኣዝማድ ዝሓዘ ቤተሰብ ድማ ‘እንዳ’ ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ ኩሉ ሰብ ድማ ውሕስነት፤ ሓለዋን ሓገዝን ብእንዳኡ ይውሃብ ነይሩ፣ ኣብ መንጐ እንዳታት ንዘጋጥም ግጭት። ከም ቤት ፍርዲ ዝመስል። ብቋንቛ ኖርወይ ‘ቲንግ’ ተባሂሉ ብዝጽዋዕ ይፍታሕ ነይሩ፣ ገለ እንዳታት። ሃብታማትን ሓያላትን ስለዝነበራ። ምስ ካልኦት ህዝብታት ኤውሮጳ ንግዲ ይገብራ ነይረን፣
ኣብ 793። ኖርዌጃውያን። ኣብ ምብራቓዊ ገማግም ባሕሪ ሰሜናዊ እንግሊዝ ናይ ንእትርከብ ደሴት ሊንዲስፋርነ (Lindisfarne) ዝነበረት ገዳም ኣጥቂዖም፣ ካብ ዞባ ኖርዲክ ዝኾኑ ህዝቢ። ኣብ ታሪኽ ኤውሮጳ። ንመጀመርታ ግዜ። ኣገዳሲ ተራ ተጻዊቶም፣ ስዊድናውያን፤ ዴንማርካውያንን ኖርዌጃውያንን። ብሉጻት መራኽብ ስለዝነበረኦም። ነዊሕ ዝርሕቐቱ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ጀሚሮም፣ ቪኪንግስ (Vikings) ተባሂሎም ድማ ይጽውዑ ነይሮም፣ ይነግዱ፤ ይዘምቱ፤ ይዋግኡን ባሮት ድማ ይወስዱን ነበሩ፣ ቪኪንግስ። ናይ ገዛእ-ርእሶም ሃይማኖትን ብዙሓት ጣኦት ኣማልኽትን ነይረሞም፣ ብዙሓት ቪኪንግስ። ንኖርወይ ሓዲጐም ኣብ ካልእ ቦታታት ድማ ክሰፍሩ ይኸዱ ነበሩ፣
©O. Væring Eftf. AS
እዚ ዌብሳይት'ዚ። መወሰኽታ ናይቲ ኣብ መምሃሪ መጽሓፍ ዝርከብ ሻብዓይ ኣርእስቲ እዩ፣ ብዛዕባ እዞም ዝስዕቡ ኣርእስታት ብዝያዳ ከተንብቡ መታን ክትክእሉ ድማ እንሆ፥
- ኖርወይ። ብድምጽን ስእልን
- መጓዓዝያ
- ህዝቢ ሳሚ (Sámi)
- ነዳዲ
- መሰል ምጉዓዝ ናብ ቦታታት ገጠር (Allemannsretten)
- ምግፋፍ ዓሳ
- ኣብ ኖርወይ ዝርከቡ ፍሉጣት እንስሳታት


text:
ዜና ኤርትራ
ኤርትራ እትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከቢድ ናይ ፋይናንስያዊ ዕዳ ሓደጋ የንጸላልወን
Radio Erena: 13 May 2018
ኤርትራ እትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከቢድ ናይ ፋይናንስያዊ ዕዳ ሓደጋ የንጸላልወን ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ማለት ኣይ.ኤም.ኤፍ. ኣብ ናይ 2018 ጸብጻቡ ኣስፊሩዎ ብዘሎ መሰረት፣ እዘን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዋሕዲ ሰደድን ምንቁልቋል ሓፈሻዊ ሃገራዊ እቶትን ቁጠብአን ብከቢድ ተጸልዩ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ፓፓ ንዲያየ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብሓፈሽኡ ክረአ እንከሎ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ቁጠብአን ብ 3.5 ሚእታዊት ክብ እኳ እንተበለ፣ ከምኡ ኢሉ ክቕጽል ከምዘይኮነ ግና ኣሚቱ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ኣብ ጉዳይ'ቶም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት ምስ ሕ/ሃ ደጊሙ ይዘራረብ
Radio Erena: 11 May 2018
እስራኤል ንጉዳይ'ቶም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት ምስ ሕቡራት ሃገራት ደጊማ ትዘራረበሉ ከምዘላ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ኣርየ ደሪ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ማዕከን ዜና ዋይ ኔት ኒውስ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ እቲ ሚኒስተር ነዚ ዘፍለጠ፣ ንካቢነ ሚኒስተራ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኮይኑ፣ እቲ ዝርርብ፣ እቲ ኣቐዲሙ ተበጺሑ ዝነበረ'ሞ ኣብ ሓደ መዓልቱ ብቀዳማይ ሚኒስተር ዝተሰረዘ ስምምዕ ንምምሕያሹ ዘንቀደ'ዩ።
እንተኾነ ዛጊት ኣብ ውዱእ ነገር ክብጻሕ ከምዘይክኣለ'ውን ሚኒስተር ኣርየ ደሪ ጠቒሱ።
እስራኤል፣ ኣብ ትሽዓተ ዓመታት ን52 ስደተኛታት ጥራይ ዑቕባ ሂባ
Radio Erena: 10 May 2018
እስራኤል፣ ኣብ ትሽዓተ ዓመታት ን52 ስደተኛታት ጥራይ ዑቕባ ከምዝሃበት ዮሴፍ ሻፒራ ንዝተባህለ በዓል ስልጣን ፊናንስ እታ ሃገር ብምውካስ ማዕከን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ።
ካብ 2009 ኣትሒዙ 55,433 ስደተኛታት ሕቶ ዑቕባ እኳ እንተቕረቡ፣ መንግስቲ እስራኤል ን52 ጥራይ ዑቕባ ብምሃብ ነቲ ካልእ ጉዳያት ኣዛሕቲልዎ ከምዘሎ እቲ በዓል ስልጣን ወቒሱ።
ካብዞም ኣብ እስራኤል ኣብዚ ትሽዓተ ዓመታት ዑቕባ ዝርኸቡ 52 ስደተኛታት እቶም 10 ጥራይ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ምዃኖም መግለጺ እቲ በዓል ስልጣን ብተወሳኺ የመልክት።
ኣብ እስራኤል፣ ልዕሊ 35 ሽሕ ስደተኛታት ከምዘለዉ'ዩ ዝግለጽ። እቶም ልዕሊ 22 ሽሕ ካብዚኣቶም ዜጋታት ኤርትራ'ዮም።
መንግስቲ እስራኤል፣ ነዞም ስደተኛታት ናብ ካልእ ሃገር ንምስጓጎም ዝወጠኖ መደባት ክዕወት ስለዘይክኣለ፣ ናብቲ ኣቐዲሙ ምስ ሕቡራት ሃገራት ዝኸተሞ ስምምዕ ክምለስ ትጽቢት ይግበር።
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ሰለስተ መደበራት መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ክትሃንጽ'ያ
Radio Erena: 10 May 2018
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ሰለስተ መደበራት መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ክትሃንጽ ምዃና ተገሊጹ።
እቲ 7 ሚልዮን ዶላር ተገሚቱ ዘሎ ምህናጽ መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪ ኣብ ኤርትራ፣ ትማሊ ሮቡዕ 9 ግንቦት ብካቢነ ሚኒስተራት ግብጺ ምሉእ ደገፍ ከምዝረኸበ ማዕከን ዜና Egypt Today ኣፍሊጡ።
እቲ ማዕከን ዜና ብተወሳኺ፣ 4 ሜጋዋት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ከመንጩ ትጽቢት ተጌርሉ ዘሎ ናይ ኤርትራ ፕሮጀክት፣ ብዓረባዊ ማሕበር ንምዕባለን ክትግበር ምዃኑ ጠቒሱ።
ኤርትራ፣ በዓል መዚ ኤሌክትሪክ፣ ወርሓዊ ክፍሊት ኣገልግሎታት ንምእካብ ተጸጊሙ ከምዘሎ ተሓቢሩ
Radio Erena: 09 May 2018
በዓል መዚ ኤሌክትሪክ ኤርትራ፣ ወርሓዊ ክፍሊት ኣገልግሎታት ንምእካብ ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዝርከብ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት፣ እቲ በዓል መዚ፣ ወርሓዊ ክፍሊት ብግዜኡ ክእክብ ብዘይምኻሉ፣ ንህዝቢእ ኣብ ከቢድ ዕዳን ሻቕሎትን ሸሚሙ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት'ውን እቲ በዓል መዚ፣ ንኣስታት ሓደ ዓመት ዝኸውን ክፍሊት ከኣይከበ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ንዝህቢ ብውህሉል ግምብታዊ ዕዳ ከምዝደብደቦ ይዝክር።
ህዝቢ በቲ ዝተሰልዓሉ ግምታዊ ዕዳ መረረ ድሕሪ ምስምዑ፣ እቲ በዓል መዚ፣ ዝሃለኸ ዓቐን ኤሌክትሪክ ዝምዝግበሉን ወርሓዊ ክፍሊት ዝእክበሉን ዓቕሚ ከምዝሓጸሮ ብውግዒ ብምግላጽ፣ ነቲ ጸገም ንምስትኽኻል ይሰርሕ ከምዘሎ ጠቒሱ ኔሩ።


text:
ህዝቢ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ውልቀ መላኺ ስርዓት ደርግ ዓወት ድሕሪ ምሕፋስ ገፁ ናብ ምዕቃብን ምክንኻንን ሃፍትታት ተፈጥሮ ክልሉ ተመሊሱ እቲ ብዝተፈላለየ ምኽንያት በሪሱ ዝፀንሐ ሃፍቲ ተፈጥሮ ህይወት ምዝራእ ጀሚሩ። ድሕሪ ምድምሳስ
ተወሳኺ የንብቡ...
ብምርምር ኳዕቲ ኣሰረ ህይወት ኣብ ከባቢ ሽረ እንዳስላሰ ልዕሊ 3000 ዓመት ዘቑፀረት ከተማ ምርካቡ ስዒቡ ህዝቢ ትግራይ ካብቶም ፈለምቲ መስረትቲ ከተማታት ዓለምና ክኸውን ከም ዝኽእል ግምታት ይወሃቡ ኣለው። መዓዝ እዚ መዋቕራዊ ስግግር ንኽመፅእ ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ቀፃልነት ብዘለዎ ከይዲ ምድጋፍን ምስፋሕን ግድን ይብል። ካብዚ ብምብጋስ ከም ሃገር ኮነ ክልል ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝበለፀ ለውጢ ብምምፃእ ሃገርና ናብ ኢንዱስትሪ ዝኾነ ይኹን ኢትዮጵያዊ ዜግነት ዘለዎ ሰብ ብናይ መንግስቲ ገንዘብ ኣብ ዝተስርሑ ማሕበራዊ ግልጋሎታት ማዕረ መሰል ምጥቃም ከምዘለዎ ዓንቀፅ 43 ንኡስ ዓንቀፅ ሰለስተ ሕገ መንግስቲ ሃገርና ይድንግግ። ዓይነታት ማሕበራዊ ግልጋሎት
ፈተናታት ከተማ
ንመዋቕራዊ ስግግር ዝተዋቐረ ከይዲ
መትከላት ህዝባዊ ተጠቃምነት
ብምርምር ኳዕቲ ኣሰረ ህይወት ኣብ ከባቢ ሽረ እንዳስላሰ ልዕሊ 3000 ዓመት ዘቑፀረት ከተማ ምርካቡ ስዒቡ ህዝቢ ትግራይ ካብቶም ፈለምቲ መስረትቲ ከተማታት ዓለምና ክኸውን ከም ዝኽእል ግምታት ይወሃቡ ኣለው። መዓዝ እዚተወሳኺ የንብቡ...
መዋቕራዊ ስግግር ንኽመፅእ ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ቀፃልነት ብዘለዎ ከይዲ ምድጋፍን ምስፋሕን ግድን ይብል። ካብዚ ብምብጋስ ከም ሃገር ኮነ ክልል ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝበለፀ ለውጢ ብምምፃእ ሃገርና ናብ ኢንዱስትሪተወሳኺ የንብቡ...
ዝኾነ ይኹን ኢትዮጵያዊ ዜግነት ዘለዎ ሰብ ብናይ መንግስቲ ገንዘብ ኣብ ዝተስርሑ ማሕበራዊ ግልጋሎታት ማዕረ መሰል ምጥቃም ከምዘለዎ ዓንቀፅ 43 ንኡስ ዓንቀፅ ሰለስተ ሕገ መንግስቲ ሃገርና ይድንግግ። ዓይነታት ማሕበራዊ ግልጋሎትተወሳኺ የንብቡ...
ብስነ-ቃላዊ ኣዘራርባ
ኣብ ዝሓለፈ ሕታምና ኣዋርሕ ዘለዎም ስያመ፣ ትርጉምን ስነ ቃላዊ ኣዘራርባን ብዝምልከት ኣብ ኣዋርሕ ጥሪ፣ ለካቲት፣ መጋቢት፣ ሚያዝያን ጉንበትን ምቕራብና ይዝከር። ንሎሚ ኣብ ዘዳለውናዮ ናይ መወዳእታ ክፋል ትሕዝቶ እዚ መደብ ድማ ካብ
ተወሳኺ የንብቡ...
ፋብሪካ ዓለባ ኣልመዳ ብ1987 ዓ/ም ብ356 ሚልዮን ብር ካፒታልን ብ100 ሰራሕተኛታትን ዝተፈላለየ ዓይነት ካናቲራ ብምፍራይ (ብስራሕቲ “ጋርመንት”) ስሩዕ ስራሕ ዝጀመረ ኣካል ትካላት ትእምት እዩ። እቲ ትካል፣ ድሕሪ ስራሕ ጉዕዞ ሰነድ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን በዓል መዚ ክልልና ከምዘመላኽቶ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት ኣታዊ ክልልና ካብቲ ዝነበሮ ሰለስተ ነጥቢ ሽዱሽተ ቢልዮን ናብ 20 ቢሊዮን ምብፃሕ ዝብል እዩ። መንግስቲ እውን ነዚ ከረጋግፅ
ኣብ ፅላል ዓብይ ኣልመዳ ንኡሽተይ ኣልመዳ
ቤት ፅሕፈት እቶት ድዩ ጁባ ውልቀ ሰባት?
ፋብሪካ ዓለባ ኣልመዳ ብ1987 ዓ/ም ብ356 ሚልዮን ብር ካፒታልን ብ100 ሰራሕተኛታትን ዝተፈላለየ ዓይነት ካናቲራ ብምፍራይ (ብስራሕቲ “ጋርመንት”) ስሩዕ ስራሕ ዝጀመረ ኣካል ትካላት ትእምት እዩ። እቲ ትካል፣ ድሕሪ ስራሕ ጉዕዞተወሳኺ የንብቡ...
ሰነድ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን በዓል መዚ ክልልና ከምዘመላኽቶ ኣብቶም ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት ኣታዊ ክልልና ካብቲ ዝነበሮ ሰለስተ ነጥቢ ሽዱሽተ ቢልዮን ናብ 20 ቢሊዮን ምብፃሕ ዝብል እዩ። መንግስቲ እውን ነዚ ከረጋግፅተወሳኺ የንብቡ...


text:
ጨንፈር ሰዲህኤ ቁ.2 ብዕለት 05/05/2018 ብኤለትሮኒካዊ መራኸቢ ብዙሓን 5ይ ስሩዕ ኣኼባ ናይ ምሉኣት ኣባላት ኣካይዱ። ኣቦ ወንበር ጨንፈር ብሰላምታ ከፊቱ ዝቀረባ ኣጀንዳ ኣርጊኡ፡ ሙሉእ ሃለዋት ኣባላትን ዕዉት ዉፍይ ጥፈታቶኦም ብዝርዝር ሓቢሩ። ቀጺሊ ተሓዝ ገንዘብ ጨንፈር ብምልኣት ናይ ኣባላት ፡ ኣብ ወርሓዊ ክፍሊት፡ ልግሲ ልደት፡ ንዕዉት ዑደት 2 ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ንእስራኤል ዝኣተወ ገንዘብ ብንጹር ጽፉፉ ጸብጻብ ኣቅሪቡ። ሲዒቡ ኣባል ናይ ስርርዕ ምምሕዳርን ኣባላት ዞባ ኤውሮጳን ዘሎ ኣዎንታዊ ምዕባሌታት ሓቢሮም። ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ኣብ ጉዳይ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ዝኣወጆ እማመ መሰረት ተሰማዕነት እናረኸበ ይመጽእ ብምህላው ብዕቱብ ክቕጽሎን መሪሕ ግደ ንሓድነት ክህልዎን መሪሕነት ሰልፊ ቀዳምነት ሂቡ ንምዕዋቱ ክጽዕር ምሉኣት ኣባላት ኣስሚሮምሉ። ብተወሳኺ ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ዘሎ ንጡፍ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር (ኤርትራ ኣብ ልብና !!! ) ኣብ ፈነዋ ራዲዮ ብትግርኛን ዓረብን ፡ ንሓደስቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብነጻ ዝህቦ ኣገልግሎትን ተሓቢሩ፡ ሓድሽ መራኸቢ ቦታ ከም ዝተዋህበ ከኣ ተሓቢሩ። ኣብ መደምደምታ መሪሕነት ሰልፊ ዘካይዶ ዘሎ ዉሕሉ መደባቱን ቅዋማዊ ኣሳርራርሓኡን ኣድኒቁ ብቀጻሊ ኣብ ጉድኑ ከም ዘሎ ኣስሚሮምሉ። ንናይ ቲ ዓመት ዓመት ዝካየድ ሰፊሕ በዓል ኤርትራ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 ኣሳናዳኢ ሽማገለ ድሮ ምድላዋታ ከተካይድ ጀሚራ ምህላዋ ተሓቢሩ ፡ ኣባላት ከኣ ንምዕዋቱ ዕጥቆም ክድርቡ ምኳኖም ቃል ኣትዮም ኣኼባኦም ዛዚሞም።
ጨንፈር ሰዲህኤ ሃገር ሽወደን 5ይ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱWednesday, 09 May 2018 19:29 Written by ሽማግለ ጨንፈር Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 180 times
- font size decrease font size increase font size


text:
ኣብዚ ሐዚ እዋን ካብ ዝኾነ ግዘ ንላዕሊ ከም ተጋሩ ከፍ ኢልና ክንዘራረብን ኩሎም ዓቕምታትና ወዲብና፤ ቅድሚ ሐዚ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ዝተበተኑ ዓቕምታት ልቢ ኣስፊሕና ናብ ሓደ ብምቅርራብን፤ ዝፍጠሩ ዘለው ሓደሽቲ ዓቕምታት ውድብ ብዝኾነ መንገዲ ንትግራይ ክረብሕ ብዝኽእል ኣገባብ ናብ ረብሓ ክውዕለን ናይ ስራሕ መምርሒ ገይርካ ኣብ ተግባር ክውዕሉን ክግበር ግድን ይብል እዚ ኩነታት። ንትግራይ ዝ-ቕሙ ሓሳባት ካብ ድላዮም ይምፅኡ ንምስማዕን ንምቕባልን ድልዋት ምዃን ግድን ይብለና። ዝጠቅም ሓሳብ ብ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ እዩ ክመፅእ ዘለዎ ዝብል ስልኩል ኣረዳድኣ ሓሳብ ንዘምፅኡ ሰባት እዙይ ከ መን እዩ እንዳበልካ ሃቃቂር ብምውፃእ ተኣጉዝካ ኮፍ ዘይኮነስ በሪኻ ከፊትካ ምፅናሕ የድሊ።
ካብ ደገ ዝመፁ ተፃበኦታት ንምምካት ኮይኮነስ ካብ ዘለናዮ ብርኪ ኣናብብራ እውን ምስ ግዜ ዝኸይድ ቅልጡፍ ዕብየትን ስግግርን ስለ ዘድልየኒ ነዚ ዝኾን መማረፅታት ንምንዳይን ኣብ ቀፃሊ ዘየቋርፅ ናይ ለውጢ ሃዲድ ኣቲኻ ንባዕልኻ ለዊጥካ ንሃገርን ህዝብን ብናይ እውንታዊ ቅንኢ ክትፀሉ ኣድላይን ኣገዳሲን ስለ ዝኾነ እዩ። ካብ እዋናዊ ረስኒን ስሚዒትን ብዝዘለለ ብዘላቕነት ክንርባሕን ክንክበርን ጠቐምቲ ኮይና ክንርከብን ኣብ ዝገብሩና ጉዳያት ክንዝቲ ይግባእ። ዝኾነ ሓይሊ ኣብ ልዐሊ ተጋሩ እንተወጣወጥ በቲ ንሱ ዘወጣወጦ ድሑር በትሪ ዘይኮነስ ካብኡ ብዝበለፀን ዝጠንከረን ስልጡኑን ዳሕራይ ከየወጣወጥ ብዝገብሮን ግዜ ዝጠልቦ ኣገባብ ኢና ክንምልስ ዝግባእ።
እዚ ብዙሕ መግለፂታት ዘለውዎ እኳ ተኾነ ብሓፂር ኣገላልፃ ግን ዝሓሸን ዘላቕን ሓሳብ ሒዝካ ምርካብን ንዕኡ ብምትግባር ንባዕልኻ ተረቢሕኻ ንቲ ዘወጣውጥ እውን ከምዝረብሖ ምርኣይን ምትግባርን እዩ። ብኸምዙይ ዝበለ መንገዲ ዝእርነቡ ምውጥዋጣት እዮም ናይ ስልጡን ህዝቢ መግለፂ ክኾኑ ዝኽእሉ እምበር ሓደ ተሲኡ እምኒ እንትድርቢ ክልተ ሰለስተ በላሕቲ እምኒ ጨሚትካ ምድርባይ ናይ 19 ክፍለዘበን እዩ ክኸውን። ከምዙይ ምግባር ምፍራሕ ዝመስሎ ኣካል እንተሃልዩ ንሱ ሃላይ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ንሕና ብጣዕሚ በሊፅና ክንርከቦ ዘለና ዝመስለኒ ኣብ ናይ ሓዊ ምጥፋእ ተብተብ ዝኾነ ኣካይዳ ዘይኮነስ ኣብ ዘላቒ ዝኾኑ ህድእ ዝበሉ ኣካይዳታት እዩ።
ትግራይ ይመርሕ ዘሎ ኣካል ኣብዚ ግዘ እዙይ ሓሳብ ንዘልዐለ ሰብ መን እዩ እናበለ ንቲ ሓሳብ ዘይኮነስ ንቲ ሰብ መንንቱ እናፃረየ እዙይ ድኣ ከምዙይ እንድዩ ዝብል ኮይኑ ንዕዘቦ ኣለና። መሊሱ ድማ ኣተገባብራ ድኣዩ ፀገሚና እምበር ሓሳብ ድኣ ወዲእናዮ እንዲና ወይ “ህያው መራሒና ወዲኢልና/ኣቐሚጥልና እንድዩ” ኢልካ ሓደ ግዘ ዝቐመጠ ሓሳብ ንዘበናት ኣይቅየርን ዝብል ንንቡር ስነ መጎት ዘፍርስ ዘየለ ገታር ቅዋም ምሓዝ ናይ ሃማም ጥራሕ እዩ ክኾን ዝኽእል። ከምዙይ ዝበለ ኣራእያ ዘለዎም መራሕቲ ኣብ ትግራይና ብዙሓት እዮም። እዞም ኣካላት ብዓልቶም ካብ ዝደቀስሉ ባህሪሮም እንተተኣረሙ እሰየው፤ እንተዘየለ ግን ንሶም ክሳብ ዝብህርሩ ከፍ ኢልና ክንርኢ የብልናን።
ኩሉ ሰብ ብታ ዝኽእላ ዓቕሙ ንዓዱ ከበርክትን ዘዕንቅፎ እንተልዩ እውን ክምክትን ይግባእ። ኣብዚ ከም ኣብነት ክልዓል ዝኽእል ብርከት ዝበሉ ሃፋትምን ምሁራትን ተጋሩ ካብ ትግራይ እንዳወፁ ናብ ካሊእ እንትግዕዙ ንዐዘብ፤ እሞ ድማ ትግራይ ኣይትምቹን፣ ኣብኡ ዝኒሀው መራሕቲ ስቕ ኢሎም እዮም ብምባል። እዙይ ብጣዕሚ ክቐሪ ዘለዎ ድሑር ኣካይዳ እዩ። ከምዙይ ኢልና ክሳብ መዓዝ ንኸይድ? ብስሩ ኸ እቲ ልህይቅስ ከምኡ ገይሩ ይኺድ እቲ ህዝቢ ኸ ንመን ንገድፎ? ከምዙይ ተሪፉ ዘሎ ዓቕምታትካ ወዲብካ እቲ መሪሕነት እቲ ክኾኖ ዘለዎ ክኾን ምግባር እንተኣብዩ ድማ ክሳብ ምቕያር ዝብል ምንቅስቓስ እዩ ክኽየድ ዘለዎ።
ንኹሉ ግን በዓልና ንባዕልና ናይ ምድምማፅን ናይ ምትሕግጋዝን መንፈስ ክዓብን ክንውደብን ዝግበአና እዩ። እዚ ንባዕልና ንህልውናና ክንብል እውን ክንገብሮ ዘለና እዩ። ከም ዜጋ ይጠቅም ዝበልና ሓሳብ ነቕርብ መራሕቲ ድማ ክሰምዑ ንግበር፤ እንተዘይሰሚዖም ዋላ ክሳብ ምውራድ ንኸድ እምበር ዓድኻ ገዲፍካ ምኻድ ናይ ድኹም እዩ ዝመስል።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ማሎ ኮሙን ኣስታት 3000 ተቐማጦ ኣለዉ። መብዛሕትኦም ኣብ ናይ ውልቆም ገዛውቲ እዮም ዚቕመጡ። ግን ከኣ ብዙሓት ከኣ ኣብ ኣፓርትመንት ይቕመጡ እዮም።
ናይቲ ኮሙን ውልቃዊ ወኪል ገዛውቲ፡ ማሎ ምምሕዳር ኣባይቲ፡ ኣባይቲ የካርይ። እቲ ኣፓርትማ ኣብ ማእከል ማሎ ይርከብ። እንተ ደሊኻ
መንበሪ ቤት ክትዕድግ ትኽእል ኢኻ፡ ንኣብነት ቪላ።
ኣብዚ፡ ብዛዕባ ናይ ማሎ መንበሪ ኣባይቲ ዝያዳ ክተንብብ ትኽእል
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ማሎ ኮሙን ካብ እተፈላለየ ኵርናዓት ዓለም ዝመጹ ሰባት ይርከቡ። ደቂ ማሎ ኮይኖም ቋንቋታት ሽወደን፡ ትግርኛ፡ ጀርመን፡ ሶማሊ፡ ፊንላንድ፡ ሩስያ፡ ስፓኛ፡ ሆላንድ፡ ሳሚ፡ ኖርወይ፡ ለቲስካ፡ ኡርዱ፡ ፓሽቶ፡ ታሚል፡ ታይላንድ፡ ሃንጋሪን ፊሊፒንን ዚዛረቡ ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ናይ ማሎ ኮሙን ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብተን ማሕበራት ብምእታው ካልኦት ደቂ ማሎ ንኽትረክብ ግሩም ኣጋጣሚ እዩ። ናይ ስፖርት ተገዳስነት፡ ንኣብነት ምንሽርታት፡ ናይ ጋንታ ስፖርት ወይ ምግላብ፡ ምስ ዚህልወካ፡ ብዙሓት ማሕበራት ስፖርት ኣለዋኻ።
ፈደረሽን ትምህርቲ፡ ትምህርቲ ኣባጽሕ ከምኡውን ኮርሳት ዘለወን
ABF ኣብ ማሎ ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልግሎት
ቤትጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ ኣብቲ ዓቢ ጎደና 13 ጥቓቲ ርባ ይርከብ። ኣብኡ
ናይ ሓደስቲ መጻእትን ናይ ውህደትን ኣገልግሎት ኣሎ። ከም ሓድሽ መጻኢ ናብኡ ኬድካ ሓበሬታ ክትሓትት ይከኣል፡ ንኣብነት ብዛዕባ ቤትትምህርቲ፡ ገዛ፡ ከመይ ጌርካ ምስ ሰበስልጣን ከም እትራኸብን ብዛዕባ ክንክን ጥዕናን። ኣብቲ ቤትጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡
ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ ውን ኣሎ።
ንግድ
ኣብ ማሎ ሰንትሩም ክልተ ናይ መግቢ ድኳናት፡ ሓንቲ ናይ ህጻናትን ናይ ኣባጽሕን ድኳን ክዳውንቲ፡ ሓደ ቤትመጻሕፍቲ፡ ሓደ ናይ መብራህቲ ድኳን ሓደ ድማ እንዳ ዕምባባ ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮሙን ሰከንድሃንድ ድኳን ሰብ እተጠቕመሉ ክዳውንትን ኣቕሑት ገዛን ካልእ ንገዛ ዘድሊ ነገራትን ምዕዳግ ይከኣል። ኣብ ማሎ ፋርማሲን መላጸይ ጸጕርን ፖስታን ባንክታትን እንዳ ፒሳን ሓንቲ ሆቴል ምስ ቤትመግብን ይርከቡ።
ቤት ንባብ
ማሎ ቤትንባብ ኣብቲ ኣብ ስኩልጋታን 2 ዚርከብ ኒላስኩላን ኣሎ። ኣብኡ ብእተፈላለየ ቋንቋታት እተጻሕፈ መጻሕፍቲ ክትልቃሕ ትኽእል። ምልቃሕ መጻሕፍቲ ናጻ እዩ። ኣብቲ
ናይቲ ቤትንባብ መርበብ ኢንተርነት ናይ ዝኽፈተሉ ሰዓታት ሓበሬታ ኣሎ።
ትርፊ ግዜ
ኣብ ማሎ ኣብ ፓርክጋታን 1 ፎሩም ኣሎ። ኣብኡ ፊልም ወይ ተዋስኦ ክትርእይ ትኽእል። ነቶም ስፖርት ዚፈትዉ ኸኣ መሐምበሲ፡ ናይ በረድ መንሸራተትን ናይ በረድ ጥውይዋይ መገድን ኣሎ፡ እዚ ኹሉ ድማ ኣብ ናይ ማሎ ማእከል ወይ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብቲ ቤትትምህርቲ ናይ መንእሰያት ማእከል ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ተመሃሮ ኣብ ዕረፍቲ ግዜኦም ይራኸቡ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ማሎ ኮሙን እዩ ናይ ህጻናት ሓላፍነት ዘለዎ። ኣብ ማሎ ኮሙን ነቶም ካብ ሓደ ክሳዕ ሓሙሽተ ዝዕድመእም ህጻናት ቅድመ-ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ወለዶም ኪመሃሩ ወይ ኪሰርሑ ኸለዉ እቶም ህጻናት ኣብቲ ቅድመ-ትምህርቲ ኪውዕሉ ይኽእሉ እዮም። ቅድመ-ትምህርቲ እቲ ናይ ሽወደን መጀመርያ ደረጃ ትምህርቲ እዩ። ህጻን ኣብ ቅድመ-ቤትትምህርቲ ንምእታው ክፍሊት የድሊ።
እቶም ናብ ቤትትምህርቲ ዚኸዱ ህጻናት ወለዶም ዚምሃሩ ወይ ዚሰርሑ ምስ ዝኾኑ ድሕሪ ትምህርቲ ኣብቲ ማእከል ትርፊ-ግዜ ኪህልዉ ይኽእሉ። ህጻን ኣብ ቅድመ-ቤትትምህርቲ ንምእታው ክፍሊት የድሊ።
ብዛዕባ ኣጸደ ህጻናትን ማእከል ትርፊ ግዜን ኣብቲ ናይ ማሎ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ብተወሳኺ ኣንብብ።
ወላዲ ምስ እትኸውን እሞ ኣብ ገዛ ምስ ህጻን ምስ እትህሉ፡ ናብቲ ብሽወደናዊ ቤትክርስትያን ዚካየድ ክፉት ገዛ ወይ ኦፐት ሁስ ክትከይድ ትኽእል። ኣብኡ ድማ ንስኻን ውላድካን ምስ ካልኦት ወለድን ህጻናትን ክትራኸብ ትኽእል።
ክፉት ገዛ Öppet hus ዝኾነሉ ግዜ ንምፍላጥ ኣብዚ ኣንብብ
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ማሎ ኮሙን ክሳዕ 9ይ ክፍሊ ዚኸይድ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ኣሎ። እቲ ቤትትምህርቲ ኒላስኩላን ይብሃል። ኣብ ስኩልጋታን 2 ኣብ ማሎ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብ ኒላስኩላን እቶም ካብ 6-16 ዕድመ ዘለዎም ቆልዑ ይምሃሩ።
እቶም መባእታዊ ቤትትምህርቲ ዝወድኡ መንእሰያት ኣብተን ኣብ ጎረቤት ኮሙናት ከም ሊክሰለን ኣርቪድሹዋርን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኪቕጽሉ ይኽእሉ። እቲ ቤትትምህርቲ ንደቂ 15ን 18ን እዩ።
ናብ ሽወደን ሓደስቲ መጻእቲ ደቂ 15ን 18ን ዝኾኑ መንእሰያት ናይ ቋንቋ መተኣታተዊ ኮርስ ኪወስዱ ይኽእሉ። ነዚ ምስ ተማህሩ ድማ ናብ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ወይ ናብ ካልእ ቤትትምህርቲ ኪኸዱ ይኽእሉ።
ብዛዕባ መባእታውን ካልኣይ ደረጃውን ቤትትምህርቲ ኣብቲ ናይ ማሎ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ብተወሳኺ ኣንብብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ልልይ ምስ ማሕበረሰብ ንሓደስቲ መጻእቲ (SO)
እቶም ካብ 18-64 ዝዕድመኦም ሓደስቲ መጻእቲ ወይ ድማ ስደተኛታት ቤተሰብ ኣብታ መጀመርታ ኣብ ሽወደን ዚቕመጡላ ዓመት ክሳዕ 60 ሰዓታት ዚወስድ ናይ ልልይ ምስ ሕብረተሰብ ትምህርቲ ኪወስዱ መሰል ኣለዎም። እቲ ትምህርቲ ብዛዕባ ሽወደን ዝያዳ ንኽትፈልጥ ይሕግዝ። እቲ ኮርስ ብቋንቋ ኣደ እዩ ዚውሃብ፡ በቲ ኮሙን ድማ ይካየድ።
ቋንቋ ሽወደን ንስደተኛታት (SFI)
ማሎ ኮሙን ቋንቋ ሽወደን ንኽትፈልጥ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ስልጠና ድማ ሽወደን ንስደተኛታት፡ SFI ይብሃል።
ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ውሰድ
ብርሑቕ ኣብ ኮለጅ ወይ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር ምስ እትደሊ በቲ ናይ ማሎ ለርሳንትሩም/ማእከል ትምህርቲ ክትሕገዝ ትኽእል ኢኻ
ማሎ ኮሙን ካልእ ዓይነት ትምህርቲ ኣባጽሕ እውን ትቕርብ እያ።
ኣብቲ ናይ ማሎ መርበብ ኢንተርነት ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብተወሳኺ ኣንብብ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማሎ፡ ማሎ ቁሸታዊ ሆስፒታል ወይ ማሎ ኹክስቱጋ ዚብሃል ሆስፒታል ኣሎ። ኣብኡ ድማ ሓፈሻዊ ሓኪም፡ ኣማኻሪ፡ ክሊኒክ ደቀንስትዮን (MVC) ክሊኒክ ህጻናትን (BVC) ኣሎ። ናይ ህጻናት ክንክን ጥዕና፡ ጥዕናዊ ምርመራን ክታበትን የካይድ። ብዛዕባ ናይ ውላድካ ጥዕናን ምዕባለን ንዚምልከት ሕቶታትውን ይምልሹ እዮም።
ኣብ ማሎ ኣምቡላንስን ናይ ህጹጽ ረድኤት ክፍልን እውን ኣሎ። ናይ ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታል ኣብ ሊክሰለ ኣሎ።
ኣብቲ ጥቓ ናይ ማሎ ንእሽቶ ሆስፒታል ዚርከብ ናይ ማሎ ክንክን ጥዕና ስኒ፡ ሓኪም ስኒ ኣሎ
ናይቲ ናይ ማሎ ንእሽቶ ሆስፒታል ሓበሬታ ኣብቲ ናታ መርበብ ሓበሬታ ኣሎ
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቶም ሽወደን ዘይዛረቡ ምስ ናይ ማሎ ኮሙን ኪዘራረቡ ከለዉ ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ይግበረሎም እዩ። እቲ ኣስተርጓሚ ምሳኻ ኣብቲ ኣኼባ ይህሉ ወይ ድማ ብተለፎን ይትርጉም። ምእንቲ እቲ ናይ ማሎ ኮሙን ኣስተርጓሚ ኣዳሊዩ ኪጸንሕ፡ ተርጓማይ ምስ እትደሊ ኣቐዲምካ ሓብር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ንማሎ ብማኪናን ኣውቶብቡስን ባቡር ወይ ነፋሪት ጌርካ ክትጎዓዝ ይከኣል። ናይ ጕዕዞ መደብ ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል፣
www.tabussen.nu
www.sj.se
www.nextjet.se
www.sas.se
ናይ ማሎ ጂፒኤስ ከምዚ ዚስዕብ እዩ፣
Latitud 65,10983
Longitud 18,44601
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ማሎ ኮሙን 500 ሰራሕተኛታት ዘስተናግድ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብዚ ድማ ንኣብነት መምህራን፡ ናይ ቅድመ-ቤትትምህርቲ መምህራን፡ ነርስታት፡ ሓለውቲ ኣባይትን ሰራሕተኛታት ኣብያተጽሕፈትን ይሰርሑ።
ኣብ ማሎ ዋኒናት ዘካይዱ ሓያሎ ኣንስትን ሰብኡትን ኣለዉ። ንስኻ ናይ ንግዲ ሰብ ምስ እትኸውን ወይ ድማ ናይ ውልቅኻ ዋኒን ክትከፍት ምስ እትደሊ ሓገዝን ደገፍን ንምርካብ ንማሎ ኮሙን ተወከስ።
ኣብቲ ናይ ቤትጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ መርበብ ኢንተርነት፡ ናይ ማሎ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ክትረክብ ትኽእል።


text:
ሳምያ ኣዮን ትበሃል፡ ነባሪት ዞባ ሰሜን ምዕራብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኮይና ኣብ ዝተፈላለዩ ስነ ጥበባዊ ስርሓት ትነጥፍ መንእሰይ እያ። ኣብ ቀረባ እዋን ግጥምታት ዝሓዘት መጽሓፍ ንሕትመት ዘብቕዓት ኮይና ኣብዚ ሰሙን’ዚ ንዝጅምር ቅዱስ ጾመ ረመዳን ብዝምልከት ድማ መንፈሳዊ ትሕዝቶ ዘለዎ መዝሙር ምድላዋ ትገልጽ።
ሳምያ ነታ “ያመይ” ዘርእስታ ግጥምታት ዝሓዘት መጽሓፋ ንእነሓጎኣ ወይ ዓባያ ዘለዋ ፍቕሪ ንምግላጽ ዘዳለወታ ምኳኑ ትገልጽ።
ንሳ ከም ጓል ኣንስተይትን ተኸታሊት እምነት እስልምናን ኣብ ስነጽሑፍ ምስታፋ ካብ ቤተሰባን ሕብረተሰብን ብዙሕ ዕንቅፋትን ብድሆታት ከምዘጋጠማ ትገልጽ።
“ብሰንኪ ስነ ጥበብ ምስ ወላዲተይ’ውን ተፈላልየ እየ ፡ እዚ ድማ ካባይ ርሒቓ ስለትነብር ብሰንኪ ዘይምርዳእ ዘጋጠመ እዩ” ትብል።
ሳምሳ ብዛዕባ መጽሓፋን ስነ ጥበባዊ ስርሓታን ብዝምልከት ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኖርዳንስቲግ ኮሙን ሓያሎ ኪራይ ኣባይቲ ዘቕርባ ኩባንያታት ኣለዋ። እቲ ዝዓበየ ኣካራዪ እቲ ኖርዳስቲግ ቡስታደ ኦ.ቤ እተባህለ ትካል እዩ። ንሱ ኣብ መብዛሕትአን ናይቲ ኮሙን ከተማታት፡ ኣባይቲ ኣለዎ። ከምኡውን ገለ ብሕታውያን ኣካረይትን ገዛ ዝሸጡ ኣራኸብትን ኣለዉ።
ነቲ ናይ ኖርዳንስቲግ መንበሪ ኣባይቲ ብዚምልከት ተወሳኺ ኣንብብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኖርዳንስቲግ ኮሙን ካብ እተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ተቐማጦ ኣለዉ። ኣብኡ ብዘይካ ሽወደንን እንግሊዝን፡ ሶማሊን ዓረብን ትግርኛን ፋርስን ይዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኖርዳንስቲግ ኮሙን ናይ ስፖርት፡ ባህልን ዝንባለን ማሕበራት ከምኡውን ኣብያተክርስትያንን እተፈላለያ ካልኦት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብ ኖርዳንስቲግ እቲ ናይ ማሕበራት ጽላል ውድባት ዝኾነ ኖርዳንስቲግ ቤትምኽሪ ማሕበራት ይርከብ። ብዛዕባ እተን ማሕበራት ኣብቲ ደብተር ማሕበራት ተመልከት።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኖርዳንስቲግ ኮሙን ከም ሓኪም ስኒ፡ ማእከል ጥዕናን ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕን ዝኣመሰሉ ኣድለይቲ ኣገልግሎታት ኣለዉ። ኣብዚ፡ ናይ መግቢ ሸቐጥን እንዳ ኣጫርቕን ናይ ስራሕ ክዳውንትን፡ ናይ ጃርዲን ማሺናት፡ ብሺግለታታትን ህያባትን ይርከብ። ኣብቲ ናይ ቱሪዝም ቤትጽሕፈት መርበብ ኢንተርነት ኡፕለቭ ኖርዳንስቲግ Upplev Nordanstig ብዛዕባ ናይቲ ኮሙን እተፈላለየ ንጥፍታትን ፍጻመታን ይርከብ።
ኣብቲ ኮሙን ናይ ሰከንድሃንድ ኣማራጺታት ኣሎ፡ ከምኡውን ኣብ ሁዲክስቫል ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን ኣቕሑ ገዛን ዝሸጣ ሰከንድሃንድ ቡቲካት ኣለዋ። እቲ ዝቐረበ ኢከያ ኣብ ሱንድስቫል ይርከብ። ኣብ በርይሾ፡ ሲነማ፡ ኣብ በርይሾን ሃሰላን ግናርፕን ሃርሞንገርን ድማ ቤትንባብ ኣሎ።
ኣብ ስታሹንቨገን 2 በርይሾ፡ እቶም ኣብ ወጻኢ እተወልዱ ሓበሬታን ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ዚረኽቡሉ ናይ
ስደተኛታት ኣሃዱ ኣሎ። ኣብኡ ድማ ሶማልን ዓረብን ዚዛረቡ ሰራሕተኛታት ኣለዉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኖርዳንስቲግ ኮሙን ኣብ ከተማታት በርይሾ፡ ግናርፕ፡ ሃርሞንገር፡ ሃሰላ፡ ኢልስቡን የተንዳልን ብሕታውያን
ኣጸደ ህጻናት ኣለዋ
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
እቲ ኮሙን ክሳዕ 9ይ ክፍሊ ዚበጽሕ መባእታዊ ቤትትምህርቲ ኣለዎ። ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ንመባእታዊ ቤትትምህርቲ ዚምልከት ከምኡውን ብዛዕባ ተኽእሎታት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዝያዳ ሓበሬታ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ናይ ኖርዳንስቲግ ኮሙን ዚርከብ በርይሾ ዘሎ
ትምህርቲ ኣባጽሕ፡ ነዚ ዚስዕብ ስልጠናታት ይህብ፣ መተኣታተዊ መደባት፡ መሰረታዊ ትምህርቲ ኣባጽሕ፡ ካልኣይ ደረጃዊ ትምህርቲ ኣባጽሕ፡ ሽወደን ንወጻእተኛታትን ሰርቩክስን። እቲ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብ ቀረባ ግዜ ስልጠና ብኮለጅ ደረጃ ጀሚሩ፣ እተመስከረሉ ፖሊተክኒክ ተክኒሻን- ፕሮሰስ 400 Yh-poäng
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ኮሙን እተፈላለየ ናይ ክንክን ዓይነታት ክትጥቀም ትኽእል። ኣብዚ፡ ካልእ ገዲፍካ፡ ንሓፈሻዊ ጉዳያት ዘገልግል ማእከል ጥዕና ኣሎ። ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ናይ ስንን ኣገልግሎት ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ብዛዕባ እተፈላለየ ናይ ጥዕና ሕቶታት እንታይ ክትገብር ከም ዚግበኣካ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ኩሉ ሰበስልጣን ወይ ኮሙን ወይ ክንክን ጥዕና ክትራኸብ ከሎኻ ቋንቋ ሽወደን ድማ ዘይትዛረብን ዘይርድኣካን ምስ ዚኸውን ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ንምርካብ መሰል ኣሎካ። እዚ ድማ በቲ ዝምልከቶ ኣካል ኣቐዲሙ ይተሓዝ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኖርዳንስቲግ ኮሙን ኣብ መንጎ ከተማታት ሱንድስቫልን ሁዲክስቫልን ይርከብ። ካብን ናብን ግናርፕ ድማ ዞባዊ/ረዩናል ባቡር ኪውሰድ ይከኣል። ኣብኡ፡ ካብን ናብን ሁዲክስቫልን ከምኡውን ካብን ናብን መብዛሕትኡ ናይቲ ኮሙን ከተማታትን ግሩም ናይ ኣውቶቡስ መስመራት ኣሎ። X-trafik መስመራት ኣውቶቡስን ዞባዊ/ረዩናል ዘካይድ ዋኒን እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኖርዳንስቲግ ኮሙን ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዎ፡ ሓድሽ ዋኒን ክትከፍት ምስ እትደሊ ነቲ ናይቲ ኮሙን ኢንዱስትርያዊ ኣሃዱ ተወከሶ። ንሱ ነቶም ዋኒን ኪጅምሩ ዚደልዩን ነቶም ዛጊት ዘለዎምን ደገፍን ሓገዝን ይህብ።
ኣብቲ
ናይ ዋኒናት ደብተር ኣስታት 450 ኣብ ኖርዳንስቲግ ኮሙን እተመዝገባ ዋኒናት ኣለዋ።


text:
ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ 2016
ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ፣ ብዕለት 8-9 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ከተማ ሮማ፣ ኣብ ኣዳራሽ PALA-CAVICCHI (ከባቢ Ciampino) ኣስታት 700 ተሳተፍቲ ኣብ ዝተረኽብሉ፣ ብድምቀትን ብውዕዉዕ ሃገራዊ ስምዒትን ተጸምቢሉ።
ኣብ’ቲ ጽምብል፣ ሚኒስተር ጉዳያት ውጻኢ ሃገር ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፣ ኣምባሳደራት ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ፣ ኣቶ ፍሰሃጽዮን ጴጥሮስ፣ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣቶ እስቲፋኖስ ሃብተማርያም፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ዓዕሩኽ ኤርትራ ዜጋታት ኢጣልያን ጋዜጠኛታትን ተረኺቦም።
ኣብ ዕለት 8 ጥቅምቲ ኣብ ሰዓታት ቅ.ቀ. ሚኒስተር ዑስማን ነቲ ጽምብል ብወግዒ ኣብ ዝኸፈተሉ ኣጋጣሚ፣ ክልተ ህጻናት ጥሙር ዕምባባ ኣረኪቦሞ። ኣዴታት ብዕልልታ ኣቦታትን ብዋልታ ከኣ፣ ነቲ ብኤርትራዊ ስልማት ዝገጸ ኣዳራሽ ዝያዳ ኮሊዖሞ።
ኣቦ-መንበር ኣሰናዳኢ ኮሚተ ፈስቲቫል 2016፣ ኣቶ ዑቕባይ ፍረመድህን ብወገኑ፣ “ፍስቲቫልና፣ ኣብ ውሽጢ ብሩራዊ ኢየበልዩ ናጽነት ኤርትራን ናይ ርብዒ ዘመን መኸተን ልምዓትን ነካይዶ ብምህላውና፣ ፍሉይ ድምቀት ኣለዎ” ኢሉ።
ስዒቡ ኣብ ሰዓታት ድ.ቀ. ሚኒስተር ዑስማን፣ ኣብ ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማስያዊ፣ ቁጣባውን ማሕበራውን ዘተኰረ ሰፊሕ ሰሚናር ኣካይዱ። ኣብቲ ንክልተ ሰዓታት ዝቐጸለ ዝርዝራዊ መግለጺኡ፣ ኣብ ዝሓለፋ 18 ዓመታት፣ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ንምንጻልን ንምምብርካኽን ዝዓላማኦም፣ ወራርን ብኣህጉኣዊ መትከላትን ሕግታን ዘይምምእዛዝ ጭፍራ ወያነ፤ ኣመሪካን መሻርኽቲ ሃገራት ኤውርጳን ዝሳወርዎ ውዲትን ተጻብኦን፤ ዝተበየኑ ፖለቲካ ዝደረኾም መርትዖ-ኣልቦ እገዳታት ሕቡራት ሃገራት (ሕ.ሃ.)፣ ሳላ ሓያልን ውሁድን መኸተ መንግስትን ህዝብን ከም ዝፈሸሉ ኣነጺሩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ከምኡውን ምስ ብርክት ዝበላ ኣባላት እቲ ሕብረት፣ ርክባት ብምካያድ ክልቲኣዊ ዝምድናታት ናብ ዝሓሸ ኣንፈት የምርሑ ከም ዘለዉ ሓቢሩ።
ዜጋታት ብወገኖም፣ ክንዮ ዘጋጥሙ ብድሃታት ብምጥማት፣ ሕጂ’ውን ከም ወትሩ፣ መኸተኦም ከሐይሉን ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታት ዝካየዱ ዘለዉ ናይ ልምዓት መደባት ብንቕሓት ብምክትታል፣ ኣበርክቶኦም ከበርኹን ተላብዩ። ኣብ መደምደምታ፣ ኣብ ካብ ተሳተፍቲ ንዝቀረበሉ ሕቶታት፣ ምሉእን ኣዕጋብን መልሲ ሂቡ።
ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ 2016 ብባህላዊ ምርኢትን ብዝተፈላለዩ ንጥፈታት (መደባት ህጻነት፣ ልብሳዊ፣ ስፖርታዊ፣ ጽሑፍን ስእላዊ ምርኢትን) ደሚቑን ማዕሪጉን ቀንዩ።
ሮማ 11.10.2016 ኣሰናዳኢ ኮሚተ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ 2016
ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
ቅልዕቲ ደብዳቤ ናብ ኣዴታት ኤርትራውያን
ክቡራት ኣዴታት፡
ኣብዚ ዘለናዮ ሃገር- ሰሜን ኣመሪካ - መዓልቲ ኣደታት ተባሂላ ትኸብረሉ ዘላ ዕለት ምኽንያት ብምግባር ኣብ ልዕሌኸን ዘለኒ ኣኽብሮትን፡ ፍቅርን፡ናፍቆትን፡ ክገልጸልክን እፈቱ። ከምኡውን ኣብ ብዙሓት ዓድታት ኣብ ዝተፋላለየ መዓልትታት ብበበይኑ ዓይነት መገዲ እዛ ዕለት እዚኣ ትኸበር እያ። ኣዴታት እዚ ዘለናዮ ሃገር ደቀን ይኹኑ ስድርኤን፡ ቤትሰበን፡ መሳርሕተን፡ መሓዙተን መግለጺ ፍቅሮምን፡ ምስጋንኦምን “እንቋዕ ሓጎሰክን ኣብዛ ማዓልትኽን” ዝብል ካርድታትን፡ ካብ ዕንባባታት ጀሚርካ በብዓይነቱ ህያባትን፡ ናይ ምሳሕ ድራር ዕድመን እናተገብረለን ክመስገንናን፡ ክሕጎሳን ይውዕላ። እወ ኣደ መዓልቲ ዘይተፈላየላ ኸ መን ይፍለየሉ፡ ኣደ ዘይከበረት ከ መን ይኸብር። ኣደ ሓብሓቢት ደቃን ስድራኣን እያ፡ ኣደ መጸበቂት እያ፡ ኣደ ጉህያ ከላ ደቃ ከይሽገሩ ጕሂኣ ሓቢኣ ፍሽኽ ትብል፡ ኣደ ንርእሳ ጠምያ ንደቃ ትዕንግል፡ ኣደ ከም ዓቅሚ ትሕዝትኣ፡ በይና ኣይትበልዕን’ያ። ሕብእ ኢላ ርእዩለይ ስምዑለይ ከይበልት ንጉልባበን ዘይቀልዓን ዘይቀልዑን ትዕንግል፡ ኣደ ትሕቲ ኣምላኽ ህይወት ክትህብ ህይወታ ተጥፍእ። ኣብ ሕርሲ ዝሞታ ብሕልፊ ኣብ ሰልሳይ ዓለም ብዙሓት’የን። ኣደ ክብሃል ከሎ ግን እታ ወላድ ጥርያ ኣይኮነትን እታ ዘይወለደት፡ ደቂ ሓዋን ሓብተን ደቂ ዘኽታማትን ተዕቢ፡ ዝኾነ ናይ ኣደ ስራሕ ትሰርሕ፡ ንሳ እውን ኣደ እያ።
እሞ ኣብዚ ዓዲ ኣዴታት ከምዚ ዝብልክዎ ምስ ፍቅሩን፡ ምስጋንኡን፡ ህያቡን ክሕጎሳ ክውዕላ ከለዋ፡ ንስኻትክን ኣብ ዓዲ ዘለኽን መንግስቲ ደቅኽን ሳዋ ክዕለሙ ኢሉ ካብ ሕቅፎኽን መንዚዑ ወሲዱ ሸሚሙ፡ ካብ ገዛ ወሲዱ “ዝኣሰርኩሞም ደቅና እንተለው መግቢ ሒዝና ክንበጽሖም ኣፍቁድልና ኣብ ቤትፍርዲ ድማ ይቅረቡልና፡ ሞይቶም እንተኾይኖም ድማ ሬስኦም ሃቡና ክንቀብሮም ክንቀብጽ ኢልክን ንዘሓተትክንኦ ሕቶን ዘቅረብክንዖ ጥርዓንን ሰብ ስልጣን ጸማም እዝኒ ሂቦሙኽን፡ ማዕንጥኽን ብጓሂ ንድሕሪት ተሳሒቡ፡ ገጽክን ብማዳ ተሸፊኑ፡ ጸጉርኽን ጨበል ተኺድኑ፡ ሃምባኽ ባኒ ተሰሪዕክን ብመቍነን እንዳተዋሃበክን ሓሙሽተ ኩላሶ ንደቅኽን ኣኾሉስክን ንዓኽን ፈውሲ ሞት ሓንቲ ጥራይ እናበላዕክን ፡ ሕማም ቀስ ኢሉ ንነብስኽን እናሰልከዮ ከሎ፡ ነዚ ኹሉ ተሰኪምክን ወሊድክን የዕቢኽን መሪቅክን ኣፋኒኽን ተኻሓድክን ከተብቅዓ ኣብ ክንዲ ወይ ደም ወሊድና ኢልክን ትራገማን ሞራልክን ተውድቓን ከምዚ ኢሉ ኣይነብርን እዩ ክሓልፍ’ዩ እናበልክን ንብዓትክን መሬት እናጠልቀዮ ሰማይ ጠሚትካን ንኣምላኽክን እናጸለኽን ብተስፋ ትጓዓዛ ኣለኽን፡፡ ወረ እንታይ ዝኣመሰለ ፍቅሪ ዝወለዶ ክእለትን፡ ጽንዓትን፡ጽማመን ንኣዳም ገረሞ ሂቡክን። ኣየወ ወርቃዊ ታሪኽ!! ወይልኡ በዳሊኽን። በትሪ ሓቅስ ትቀድን እምበር ኣይትስበርን ከም ዝባህል ደጊመ ደጋጊመ እወ ሓቅኽን ክሓልፍ’ዩ፡ ኣጆኽን፡ ኣጆኽን ክሕልፍ’ዩ ኣንትን እንተቆዘምክን ዘጥዕመልክን እንተዓለልክን ዘጥዕመልክን ብርሃን ቤትክን፡ ብርሃን ዓዲ ዝኾንክን።
ከይተናውሔ ኣብ ዓድና “መዓልቲ ኣዴታት” Mother’s Day ኢልና ከንብዕል ኢና። የዕጽምቲ ደቅኽን ክትቀብራ ኢኽን፡ ተረፍ ሳዋ ተረፍ ባሕሪ ይዋእ መዕለቢ ሲኣኖም ኣብ ስደት ከርተት ዝብሉ ዘለዉ ኣሽሓት ደቅኽን ዕልል እናበልክን ክትቅበልኦም ኢኽን፡ ጥሜት ከይስማዓክን እትዕጠቅዖ ዘለኽን መቀነት ክትፈትሕኦ ኢኽን። ጸጉርኽን ሓመዱ ነጊፍክን ልኻይክን ዘይትኽን ተመሽ ከተብልኦ ኢኽን። ወረ ኣነስ ከምዚ ሕጂ ዝኾነ መሲሉኒ በይነይ ኣብ ገዛይ ኣብ ማዕዶኽን ኮይነ የዕልል ኣሎኹ! ክብሩ ይስፋሕ መንግስቱ ይባረኽ። ኣሜን።
ኣብ ወጺኢ ዘለኽን መንግስቲ ዝጥቀመልክን ዘሎ፡ ሰብ እዘን ኣዴታት እዚኣተን ዘይተማህራ ስቅ ኢለንን’የን ይብለክን ኣሎ። ኣይኮንክንን ግን። ሰብ እግዚኣብሂር ዝሃቦ ሕልና ኣልዎ፡ ንሕልና ትምህርቲ ኣየድልዮን እዩ። ትምህርቲ ብሩር እንተነበርካ ይኹላዓካ፡ ግን ብሩር ኔርካ ናብ ወርቂ ኣይልውጠካን እዩ። ኣዴታት ኢርትራ ኣብ እዋን ቃልሲ ካብ እጃመን ንላዕሊ ኣበርኪተን ዘይበሊ ዘይሃስስ ታሪኽ ከም ዝገበራ ዘክራ።
እሞ ኣትን ሰብ ወጅሂ ሞዕሩጋት ኣዴታት፡ ጸወርቲ ኹሉ፡ ፈቃራት መዓልቲ ኣዴታት ጽባሕ ዉግሕ ኢልና ክትኮነልና እያ’ሞ ከሎ ጋና Happy Mother’s Day ይብለክን ኣሎኹ።
ክሳብ ንራኸብ ጎይታ ኣብ ዘዘለናዮ ምስ ኩላትና ይኹን እናበልኩ ብሰዓመት ይፍለየክን ኣሎኹ።
ኣበባ ተስፋግዮርጊስ


text:
ብዕለት 07.05.2017 ካብ ሰዓት 13.00 ድ.ቀ ክሳብ ሰዓት 18.00 ዝነበረ ብሓያሎ ደለይቲ ፍትሒ ከተማ ዮተቦርግ ከባቢኣን ከተማ ስኮራ ዮንሾፒን ሊድሾፒንግን ዝመጹ ከቢድ ተቋውሞ ራዕድን ስለ ዘጋጠሞ ብ6ተ ፖሊስን ሓንቲ መኪና ዝጀመረ፡ ኣብ ፍርቂ ሰዓት ብብዝሒ ደለይቲ ፍትሒ ጎልጎል ምስ መልኤ 16 መካይን ፖሊስን ኣኽላባት 74 ፖሊስ፡ ብመርሪ ጋዝ ብምጥቃም ንኩልና ደልይቲ ፍትሒ ናብ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ዝነበረ፡ ካብ ምእታው ከልኪሎምና። ደገፍቲ ዉልቀ መላኺ ህግደፍ ዋላ ፍቃድ መኤከቢ ይሃልዎም እቲ ዕድመ ኣኼባ ግና ንኩሉ ኤርትራዊ ተቀማጣይ ዮተቦርግ ስለ ዝብል ስለ ዝኾነ ብስነ ስርዓት ኣቲና ክንሰምዕ ክንሓትታ ኢና ብምባል ምስ ሓለውቲ ስነ ስርዓት ፖሊስ ተራዳድእና ። ፖሊስ ኽሓቶም እየ ኢሉ ሓቲቱ ኣኼባ ንኣባላት ጥራሕ እዩ ፡ ስለዚ ኣይፍቀደኩምን ስለ ዝበለና ኣብ ዝተወሰነልና ቦታ ኮንና ክጭርሕን ክንዕዘብን ወሰና ። ዝገርም ኩሎም ሓለውቲ ብጫ ጂለ ጌሮም ዝነበሩ ኩሎም ካብ ስቶኮልምን ከባቢ ዮተቦርግን ዝመጹ ነበሩ። ምኽንያቱ ኣብ ዝሕለፈ 25/26.03.2017 ጉባኤ ህግደፍ ናይ ሙሉእ ሽወደን ብሚስጢር ኣብ ዮተቦርግ ዝገበርዎ፡ ኣብ ክልተ ስለ ዝተጋማምዑን መራሕቲ እውን ስለ ዝቀያየሩን፡ ዝመጽዎም ካብ ዮተቦርግ ስለ ዘይኣመኑ ሓገዝ ጠሊቦም ኩሎም ሓለውቲ ክልተ ሚኒባስ መሊኦም ካብ ስቶኮልም ኣምጺኦም።
ድሕሪ ክልተ ሰዓት ካብ ዝተወሰነ ቆጸሮኦም ኣባላቶም ተቀማጦ ዮተቦርግ ዘርጠብጠብ ብምባል ገለ ገለ ዓያሹን ገለ ኣዋልድን ክመጹ ጀመሩ። ጸኒሑ ብብዝሒ ህዝቢ እቲ ከባቢ ሽወደናውያንን ሓለፍቲ መገድን ተገሪሞም፡ ብዝሒ መካይንን ፖሊስን ምስ ረኣየ ንዝምልከቶም ክድውልን ክሓቱን ከለዉ ናይ ሃገር ሽወደን ቲቪ እውን ከተፍ በሉ። ምስ ሓያሎ ደለይቲ ፍትሒ ቃለ ሓተታ ጌሮም ንዝተጋጠመ ሰኒዶም ከዱ። ኣብ ዕላዊ ቲቪ ዜና ናይ ሃገር ከኣ ኣብ ነብሲ ወከፍ ሰዓት ክቃላሕ ኣምሲሰየ። ቀጺሎል ሓያሎ ጋዜጠኛታት መጹ። ኩሉን መዓልታውያን ጋዜጣታት ሃገር ሽወደን ከኣ ፖሊስ ንኤርትራውያን ተቋወምቲ ብመሪ ጋዝ ደው ኣቢለሞም፡ ዕግርግር ኣብ ከተማዮተቦርግ ዝብል ኣርእስታት ሂበን ብስእልታት ዝተሰነየ ጺሒፈን። ንጽባሒቱ በቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሓት ደለይቲ ፍትሒ ዝተወስደ ናይ መሪር ጋዝን ኣብ ልዕሊ 12 ሰባት የዕንቶም ዝወረደ ፡ ንጨካን ዲክታቶር ፍቋድ ምሃብ ጌጋ ምኳኑን ናይ ምትላል ጸዊዒቶ ቅዳሕ ጌርና፡ ምስ ፖሊስ ተራኺብና ኣገዳሲ ዘተ ጌርና ። ኣብቲ ርክብ እቶም ኣብቲ ቦታ ዝተመደቡ ፖሊስ ሃገር ሽወደን ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ንጹር ኣፍልጦ ከም ዘይነበሮም ሓላፊ ፖሊስ እውን ተኣሚኑ። ኣብ መደምደምታ ዘሎና ሰነዳት ተላዋዊጥና ንቀጻሊ ብኸመይን እንታይ ከም እንገብርን ተራዳዲእና።


text:
ራይላ ኦዲንጋ ን26 ጥቅምቲ ኣብ ዝድገም ፕረዚደንታዊ ምርጫ ከምዘይሳተፍ ኣፍሊጡ
Radio Erena: 12 October 2017
ቀንዲ መወዳድርቲ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ዝኾነ ራይላ ኦዲንጋ፣ ን26 ጥቅምቲ ኣብ ዝድገም ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ከምዘይሳተፍ ኣፍሊጡ።
ራይላ ኦዲንጋ ካብቲ ምርጫ ዝስሕብ ዘሎ፣ ኣባላት ቦርድ ምርጫ ስለዘይተቐየሩ፣ ኣብ መስርሕ ምርጫ ካብቲ ኣቐዲሙ ዝተኻየደ ዝፍለ ነገረ ኣይክልህልዎን'ዩ ብዝብል ምኽንያት ምዃኑ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ።
ዋላ'ኳ እቲ ቀንዲ መተሃላልኽቲ ፕረዚደንት ኬንያታ ዝኾነን ክዕወት ትጽቢት ዝንበረሉን ራይላ ኦዲንጋ ካብቲ ዝካየድ ምርጫ እንተሰሓበ፣ ካልኦት ተወዳደርቲ ፖለቲከኛታት ክሳተፉ ከምዝኽእሉን እቲ መስርሕ ምርጫ ክካየድ ምዃኑን ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ኣነጺሩ።
ኣብ 8 ነሓሰ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ኡሁሩ ኬንያታ ከምዝተዓወተ ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ እኳ እንሓበረ፣ ኣርባዕተ ካብ ሽዱሽተ ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ብዝሃብዎ ድምጺ ግና እቲ ምርጫ ዘይሕጋዊ መስርሕ’ዩ ተኸቲሉ ብምባል ንውጽኢቱ ከምዝሰረዞ ይዝከር።
ብመሰረት ውሳኔ እቲ ቤት ፍርዲ ከኣ፣ ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ እቲ ምርጫ ኣብ 7 ጥቅምቲ ክድገም እኳ እተኣመመ፣ ራይላ ኦዲንጋ ብዘቕረቦ ጠለብ መሰረት ግና እቲ ምርጫ ናብ 26 ጥቅምቲ ከምዝተሰጋገረ ይፍለጥ።
ኣብቲ ናይ 8 ነሓሰ ምርጫ፣ 54 ሚእታዊት ናይ ድምጺ ብልጫ ብምርካብ ከምዝተዓወተ ዝተነግረሉ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ ንውሳኔ’ቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እኳ እንተነቐፎ፣ ንሕጊ ሃገር ንምእዛዝ ግና ነቲ ውሳኔ ብኣኽብሮት ከምዝተቀበሎ'ዩ ኣፍሊጡ።
እዚ ኣብ ታሪኽ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ መጀመርያ ዝኾነ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውዱቕ ዝኸውን ዘሎ ውጽኢት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ኣብ መስርሕ ምህናጽ ደሞክራሲ ዓቢ ለውጢ ምዃኑ ተንተንቲ ኣድናቖቶም ይገልጹ።


text:
"ንህዝቢ ካብ ዘይምእማንን ምንዓቕን ዝምንጩ'ዩ"
"ዓዲ መለስ ስርናይ እምበር ኳዂቶ ኣይተብቁልን" ዝብል ጭርሖ ኣብ ዝተሰምዐላ መሬት ትግራይ 'ዒፈዬ ኣብዘለኽያ ኣፅቅጢ' እንትበሃል ናበይ ኰን ኢና ነምርሕ ዘለና ዝበሉ ውሕዳት ኣይነበሩን።
እዚ ኣብ እንዳ መሸታ ብሕሹኽሹኽ ኣይኰነን ተዘሪቡ፤ ናይ ውድብ ህወሓት መግለፂ ጥራሕ'ውን ኣይኮነን።
ርክብ ህዝብን መንግስትን ዝበሃል ዓቢ ትካል መንግስቲ ከም ኣርእስቲ መግለፂ ቅዋም መንግስቲ ትግራይ ገይሩ እዩ ኣቕሪብዎ።
ብዝዀነ እቶም 'ኳዂቶ' ዝበሃሉ ዘለዉ፡ እቶም ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝፈቐደሎምን ኰን ዶዀን ናትና ይሓይሽ ኢሎም መማረፂ ሒዞም ዝቐረቡ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት'ዶ ኾን ይኾኑ?
'መሬት ትግራይ ኳዂቶ ከይተብቁል' አዒንትኹም ሊሔ ኣምሲልኩም ጠምቱ ዝበለ ህወሓት ነዊሕ እንተይፀንሐ ሎሚ "ግራተይ ኣብ ክንዲ ስርናይ ክርዳድ ተወሪሩ'ሎ" እንትብል ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተኣሚኑ።
ግራተይ ከፅሪ ቁሩብ ተዓገሱኒ ኢሉ ብምምሕፃን ደርሆ ነቆ ናብ ፃህያይ ከምዝወፈረ ድማ ንህዝቢ ነጊሩ'ሎ፤ 'ይመሰል ዶስ ኣይፋሉን' ናይ ብዙሓት ሕቶ እዩ።
ንምዃኑ ንምንታይ እዩ ቅድም ቀዳድም መሬት ትግራይ መማረፂ ሓሳብን እምነትን ንዝሓዘ ዕሾኽ ክኸውን ተደልዩ? እሞኸ ኣኽሲቡ ዶስ ኣኽሲሩ? ዝብሉ ሕቶታት ንምምላስ ሰባት ኣዘራሪብና ኣለና።
ሕገ መንግስቲ ተጣሒሱ
ሓጋዚ ፕሮፌሰር የማነ ካሳ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ምምሕዳርን ሕግን ይሰርሑ።
ንሶም ዝተፈለየ ሓሳብ ንዝሓዘ 'ኳዂቶ' እናበልካ ምጉናይ ምስቲ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝተመስረተ ስርዓት ሕብረ ውድባዊ ብግልፂ ከምዝፃባእ መልዐሊ ገይሮም ይዛረቡ።
"ፈቒድካ ተመሊስካ ድማ ኳዂቶ እናበልካ ምጉናይ ንምንታይ ምዃኑ ምስ ርትዓውነት ዝላተም እዩ፤ ኣብ ሃገራዊ ቦርድ መረፃ ንዝተመዝገበን ሕጋዊ ኣፍልጦ ንዝረኸበን ፖለቲካዊ ውድብ ኳዂቶ ኢልካ ምስያም ብግልፂ ሕገ መንግስቲ ምጥሓስ እዩ።
እዚ ድማ ሕብረ ውድባዊ ስርዓት ኣብ ምዕባይ ልዑል ፅዕንቶ ኣለዎ" ብምባል መሪሕነት ህወሓት ኣብዚ መዳይ ንዝፈጸሞ ጉድለት ከስተኻክሎ ኣዘኻኺሮም።
ምስ ዝተፈላለዩ መርገፂ ዘለዎም ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ሰለማዊ ውድድር ፖለቲካዊ ቅልስን ምስ ኣተኻ ተመሊስካ ኣነ ስርናይ ሻሓን እየ፤ ካልኦት ግና ኳዂቶ እዮም ቦርቊቑኩም ኣጥፍእዎም ምባል እንታይ ኣምፀኦ? መንቀሊኡ እንታይ?
ሓጋዚ ፕሮፌሰር የማነ ካሳ፡ "ፖለቲካዊ ውድባት ዝጣየሻሉ ቀንዲ ዕላማ ንረብሓ ህዝቢ ተባሂሉ ምዃኑ ርዱእ እዩ። እቲ ፀገም ግና ናብ ስልጣን ምስ ደየብካ ንህዝቢ ምግልጋል እንተይኰነስ ንባዕልኻ ክትርባሕ ዝብል ኣተሓሳስባ ገዚፉ ስለዝወፅእ እዩ" ኢሎም።
እቲ ዝመፅእ ናብ ስልጣን ክድይብ ከምዝጐዩ እቲ ኦሮማይ ዝደየበ ድማ ንኸይወርድ እዩ ቃልሲ ዘካይድ ድማ ይብሉ።
ስልጣን መጽአ ኸደ ዘይ ንህዝቢ ምግልጋል እዩ መኽሰቡ ኢሉ ዝሓስብ ኣብዘይብሉ፤ ብፍላይ ካብ ስልጣን ምውራድ፡ ከም ዕድል ረብሓ ምስኣን ገይሩ ንዝርዳእ ሰብ ሕብረ ውድባዊ ስርዓት ምህናፅ ከምዝኸብድ እቶም ምሁር ገሊጾም።
ዓዲ ሃገር፡ ምርሑና ኢሎም መራሕቲ ለሚኖም ናብ ስልጣን የደይቡ ኣለዉ ይብሉ ሓጋዚ ፕሮፌሰር የማነ ካሳ፤ ንኣብነት ድማ ንሲንጋፖር ይፀርሑ።
ኣብ ካልእ ድማ፡ ንዓ ውረድ ኢልካዮ፡ ስልጣን ካብ ምሕዳግ ናብ መቓብር ምእታው ዝቐሎ ምህላዉ ይገልፁ።
ንህዝቢ ዘይምእማንን ምንዓቕን
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምሁር ፖለቲካዊ ሳይንስን መራሒ ፖለቲካዊ ውድብ ዓረና ትግራይ ኣይተ ኣብርሃ ደስታ ኣብ መሬት ትግራይ መማረፂ ሓሳብ ክበቁልን ክዕምብብን ክሳብ ናብ ቤት ማእሰርቲ ዝዳጐን ተቓሊሱ።
"ተቓወምቲ ህዝቢ ብዝኸፍሎ ግብሪ ዝመሓደር መራኸቢ ህዝቢ ክጥቀም ኣይፍቀደሉን ነይሩ። ሕዚ ፀገም ምስተፈጠረን ነገራት ካብ ቁፅፅሮም ወፃኢ ምስኰነን ድልየት ከምዘለዎም መሲሎም ይረአዩ ኣለዉ፤ ተግባራዊ ዝዀነ ለውጢ ግና የለን" ብምባል ነቲ ዝሓለፈ ኣፀጋሚ ነይሩ ዝበሎ እዋን ይዝክር።
ህወሓት፡ ዘይፈትዎ ሓሳብ ሒዙ ንዝመፅእ ሓይሊ ዘይምቕባል ግን ካበይ እዩ መጺኡ?
ኣይተ ኣብርሃ "ንህዝቢ ካብ ዘይምእማንን ምንዓቕን ዝመጸአ ፀገም እዩ፤ ህዝቢ ዝተፈላለዩ እምነታትን ሓሳባትን ረኺቡ ዝሕሾ ክመርፅ እዩ ተቓሊሱ፤ ነዚ ህዝቢ እዚ ኳዂቶን ገለን እናበልካ ተሸቑርሮ እንተዀይንካ ብውፅኢት ቃልሱ ተጠቃሚ ከምዘይከውን ትገብሮ ኣለኻ ማለት እዩ፤ እዚ ድማ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሽቶኡ ንከይበፅሕ ምዕንቃፍ እዩ" ይብል።
ሓሳቡ ብምቕጻል፡ ህወሓት "ግድን ምሳና ክሰርሑ ወይከዓ ንዓና ከቕርቡና ኣለዎም ማለት ኣይኰነን፤ ህወሓት ንህዝቢ ይጠቅም እዩ ዝበሎ ዕላማ ኣለዎ። ስለ'ዚ ህዝቢ ናፃ ኰይኑ ዝደለዮ ክድግፍን ክመርፅን ክፈቕድሉ ይግባእ።
ነፃ ውልቀ መራኸብቲ ሓፋሽ ተፈቒድሎም ዝደለዮ ሓበሬታ ክረክብ እውን ክፈቕድሉ ኣለዎም። ብድሕሪኡ ህዝቢ ዝደለዮ ይመርፅ" ይብል።
ውድብ ዓረና ምስ ህወሓት ኰይኑ ይሰርሕ ከምዘሎ ኣብርሃ ደስታ ይገልፅ፤ እዚ ማለት ሕጊ ኣኽቢሩ፣ ህዝባዊ ኣኼባ ክፅውዕ እንተሎ ንዝምልከቶ ምምሕዳር ሓቲቱን ፍቓድ ረኺቡን እዩ ዝሰርሕ።
ኰይኑ ግና ንሳቶም ከም ፀላኢ ይርእዩና፤ እዚ ቃል'ዚ ወላ ሕዚ እውን ይጥቀምሉ ኣለዉ ብምባል ነቲ ኩነታት ይግምግም።
"ንሕና ንህወሓት ከም መማረፂ ሓሳብ ዘለዎ ውድብ እምበር ከም ፀላኢ ኣይንቖፅሮን፤ ምሳና ክትሰርሕ ኣለዋ ማለትና ክሕብሕቡና ኣለዎም ማለትና ኣይኰነን።
ክልቴና ንህዝቢ ዝጠቅም ዕላማ ብናፃ ነቕርብ እሞ ህዝቢ ዝሐሸ ዝበሎ መምዩ ይምረፅ ኢና ንብል ዘለና። ምእንቲ እዚ ድማ ንሕና ወትሩ ሓቢርና ንምስራሕ ድልዋት ኢና" ብምባል ሓሳቡ ደምዲሙ።
ንሓዱሽ ወለዶ ዘርሐቐ መድረኽ
ህወሓት መማረፂ ሓሳብን ውዳበን ከይህልው ከረው ኣቢሉ ምዕፃዉ እንታይ እዩ ሳዕቤኑ? ህወሓት'ከ ታይ ተፈድዩ? መናእሰይ ይዛረቡ ኣለዉ።
ጋዜጠኛ ሚልዮን ሃይለስላሴ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ካብ ዝዕዘብዎ ኣብ ዕድመ ንእስነት ዝርከቡ መንእሰያት ሓደ እዩ።
"መማረፂ ሓሳብ ምዕፃው ሓዱሽ መንእሰይ ሓይሊ ናብ መድረኽ ከይመፅእ ከልኪሉ እዩ፤ ብሰንኪ'ዚ ተሳትፎ መናእሰይ ኣብቲ ኣመራርሓ ዝተሓተ ኰይኑ'ሎ፤
ብምኽንያት'ዚ እውን መናእሰይ ናብ ፖለቲካዊ ህይወት ከም ዘይቀርቡ ገይሩዎም" ይብል።
ኣብ ኢቲዮጵያ ኣብ ፈቖዶ መንግስታዊ ትካላት መራኸብቲን መድረኻትን "ብዙሃነት" እንትበሃል ዝስማዕ ፅዋ ንብሄር ብሄረሰባትን ቋንቋን እምበር ብዙሃነት ሓሳብ ኣተኣናጊዱ እዩ ንምባል ኣዝዩ እዩ ዝኸብድ ይብል ሚልዮን።
በዚን ክንድዚን ድማ መናእሰይ ናብ ፖለቲካዊ መድረኻት ካብ ምቕራብ ተቖጢቦም ኣብ ደገ ኮይኖም ይዕዘብ'ለዉ- ብምባል ሓሳቡ ከምቢቱ።
ህወሓትከ 'ታይ በለ?
ግራተይ ብፃህያይ ክርዳድ ተወሪሩኒ ዝበለ ውድብ ንምንሳህ ኣይሰነፈን፤ እቲ ፅባሕ ዝኸውን ገና ዝረአ ኰይኑ እንተ ሎሚ ግና "በስቢስና ኢና" ተባሂሉ'ሎ።
ሓደ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ህወሓት ዶክተር ተኽላይ ተስፋይ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ስነ ምምሕዳር እዮም።
"ንፖለቲካዊ ውድባት ጥራሕ እንተይኰነስ ንትካላት ሰብኣዊ መሰል፣ ናፃ ማሕበራት፣ኣብያተ ምኽርን መራኸብቲ ሓፋሽን ክንድቲ ዝኣክል መቃለሲ ባይታ ኣይተፈጠረን ፀኒሑ፤ ንሱ እውን ጥራሕ እንተይኰነስ መብዛሕትኤን ዴሞክራስያዊን ትካላት ተለጠፍቲ ህወሓት ከም ዝዀና እዩ ተገይሩ ፤ በዚ መንገዲ እዚ ድማ ንቐፃሊ ክንከይድ ኣይንኽእልን" ተባሂሉ ኣብ ገምጋም ብዕምቆት ከምዝተዘተየሉ ንቢቢሲ ገሊፆም።
" ሕብረተሰባዊ ማሕበራት፣ፖለቲካዊ ውድባትን ካልኦት ዴሞክራስያዊ ትካላት ናፃ መቃለሲ መድረኽ ፈጢርና ሕብረ ውድባዊ ስርዓት ዝበሃል መትከል፡ ብግቡእ ኣብ ባይታ ዓሊቡ ህዝቢ ዝመሰሎ መማረፂ እናለለየ ክኸይድ ዝገብር ኣካይዳ ክንክተል ኣለና" ተባሂሉ ኣብቲ ገምጋም ዝተራእዩን ኣንፈት ተነፂሩን ዝበሉዎ ከምዝመሓየሽን ከምዝትግበርን ተስፋ ከምዝገብሩ ይዛረቡ።


text:
ፍረሰላም ሙሴ!
ኣንታ ንኡስ ፍጥረት ፍረ ናይ ናጽነት
ጅግና ወዲ ጅግና ብዓል ድርብ ሓሞት
ካብ ጉድጓድ ወጺእካ ስዒርካያ ንሞት
'ዕጡቕ'የ' ምባልካ ንወፍሪ ሓርነት
ልበይ *ተሸኒሁ ኰሪዐልካ ብኡነት! *ደስ ኢሉዎ
ብርግጽ ኰሪዑ ደስ ኢሉዎ ልበይ
'ክቃለስ'የ' ምባልካ ነዚ ውጹዕ ህዝበይ
ብልሕኻን ትብዓትካን ወኒኑዎ ቀልበይ
ናይ ደስታን ሓበንን ዛሪዩ ንብዓተይ
ንኣኻ ምውላዳ እዛ ዋዕሮ ሓብተይ
ምስጋና ይኹና ጎይታ
ጸጒረይ ክምሸጥ!
"ኣንታ ነዚ ዲኻ ተበጂኻ!? መልሰለይ'ባ!?"
ብዓይነይ ዘጓነፈኒ ፍጻመ፡ 2ይ ክፋል፥
"ሃለው መን ክብል? ኣቤት ሽኮሪና፡ ወዲእኪ? እዋእ! ኢሂ!? ኣብኡ ከኣ ወሲዶማ!? በቃ በሊ ነዞም ሒዘዮም ዘለኹ ዓማዊል ኣብዛ ማይ ተመናይ ኣብጽሕ ኣቢለዮም ቀልጢፈ ክመጸኪ'የ፡ ቻው። መጻእኩ፡ መጻእኩ" ብምባል ታክሲስታ፡ ሽክና ርእሱ እናነቕነቐ ክግረም ዝረኣዮ ሓደ ተሳፋራይ፡
"ደሓን
ወልቀ መላኺ ኢሳያስን ስዓብቱን፤ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ጸሎት ተባሂሎ ዝፍለጥ ከባቢ ኣስመራ ዝርከብ መንበሪ ኣባይቲ ከምዝዓነወ ተፈሊጡ። እቲ ወናኒ መሬቱ ዝኾነ ህዝቢ ከባቢ ኣስመራ፤ ንዝተዓደሎ ጤሳ በብዝጥዕሞ መገዲ ፈርቂ በጽሒቱ ሸይጡ፤ ነቲ ፍርቂ በምስራሕ ዝሰርሖ ኣባይቲ ከምዝኾነ ይፍለጥ። ካብዘን ዝሓለፋ ወሱናት ኣዋርሕ ጀሚሩ ግን፤ እዚ
እዚ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ምስጢራዊ ሕሳብ HSBC ባንክ ተቐሚጡ ዝጸንሐ ሕጂ ተቐሊዑ ዘሎ ኣስታት 700 ሚልዮን ዶላር ዝበጽሕ ገንዘብ፣ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ካብ ኤርትራ ዘህደሞ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ጸጋ ምዃኑ ህዝቢ ክፈልጦ ከምዝግባእ፣ ሓላፊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር (Treasury) ኮይኑ ኣብ ኤርትራ ዘገልገለ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ምስ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/02/freselam-1.pdf"]
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ጥፉእ
ተቖጠብ ኣይትዛረብ ኩፉእ
Tesfamariam Wel.
16/02/2015 Oslo Norway
ገንዘብካ ተጋሒጡ ህዝብኻ ተባሪሩ
ህዝቢ ብጥሙዩ ኣብ ስዊዝ ተዓቍሩ
ኣለውን ዘይተነግረ ኣብ ጪና ተሃጊሩ
ደጋፍ ህግደፍ ጸልሚቱኳሎ ምስጢሩ
ቅበጽ ህግደፋዊ ተስፋ የብልካን
ፍልሖ ኣትዩካ ብኸመይ ክትድሕን
ክንፊ ዘይብሉ ቁርዲድን ኣንበጣን
ዘይምሕሩ ባልዕ ኦሮሞን ደምህትን
ግደፍ ከይትጠዓስ ሕሰብ ኣጸቢቕካ
ኣይተቃልሎ ስማዕ ማዕዳ ኣሕዋትካ
ሃገር ናይ ኩልናያ ኣይኮነትን ናትካ
ተፍቅራ
ካላእ፣ የሃልዎ
በሓቂ ፣ዲየ ኣለኹ ካላእ የሃልዎ።
ናጽነት ክዝመት እንዳ ራአኽዎ፣
ባርነት ጠጥዑ ዘይተጸብኽዎ፣
ህዝብና ክነብዕ ውሉዱ ዘክሩ።
ኣውያቱ በዓውታ ከስምዕ ኣምርሩ፣
ዝፈትው ገንሸል ትማሊ ከፍሉ፣
እንታይ፣ የዓብስ፣ ቅያ፣ ትማሊ፣ እንተተዘክሩ፣
ኣሎንዶቲ ቁስሊ መዓስ ከ ቀምሩሩ፣
ትማሊ እንዳ በልካ ኣብ ትማሊ ምምባር፣
ከምኡ ኣይ ነበረን ክምከት ግንባር፣
ዋጋ ኢዩ ሓትቱ ናጽነት ምትግባር፣
ሎሚ ክግለጹ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/02/ketri.pdf"]
ኣምባሳደር ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ዓዲ ጥልያን፣ ፍስሃጼን ጴጥሮስ "ገንዘብ ጥራይ ሓግዙና እምበር ዋሕዚ ስደት ኣብ ምዕጋት ምሉእ ምትሕብባር ክንገብረልኩም ኢና" ክብል፣ ነቶም ብብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሃገራቶም ኣዕለቕሊቐን ብምህላወን ተሻቒሎም ዘለዉ ሰበስልጣን ሕብረት ኤውሮጳ ክሽሕጦም ፈቲኑ።
askanews ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ካብ ዓዲ ጥልያን ብዝዘርግሖ ዜና መሰረት፣ እቲ
ኣብ ጉባኤ ካብ ዝተኣከቡ ጳጳሳት ሓደ ስሞም ዝዓቀብናዮም፥ “ንሕና እዚ ኩሉ ጸገምን ፈተናን ዝበጽሓና ዘሎ፥ ቤተ ክርስትያን ኣብ ክልተ ተመቐላ ዘላ ኣብ ሓደ ንምጥርናፋ፥ እታ እንኮ ፍታሕ ምስ ኣቡነ እንጦንዮስ ተዓሪቕና፥ እቲ ወጊዞምና ዘለዉ ውግዘት ኣልዒሎም ኣብ ንቡር ቦታኦም መሊስና፥ ኣገልግሎትና ምቕጻል እዩ። ሕጂ ምኽንያት
ብጉዳይ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝቖመት መርማሪት ኮሚሽን ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዘካየደቶ ዑደት ብዓወት ተዛዚሙ
ለንደን (04.02.2015)፡ ልዕሊ 100 ዝኾኑ ኤርትራውያን ተቐማጦ ዓባይ ብሪጣንያ ነታ ካብ 23 ክሳብ 31 ጥሪ ኣብ ዓባይ ብሪጣያ ናይ መርመራ ዑደት ዘካየደት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መርማሪት ኮሚሽን ኩነታት ሰብኣዊ
06 ለካቲት 2015
ውዑይ ዜና ካብ ስዑዲ ዓረብ፣
ትማሊ 05 ለካቲት 2015 ዓ/ም ትሸዓተ (9ተ) ወታደራት ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ስርዓት ህግደፍ ራሕሪሖም ናብ ጎረቤት ሃገር ዝኾነት ስዑዲ ዓረብ ማለት! ምምሕዳር ጀዛን ዑቕባ ከም ዝሓተቱ ካብ ስዑዲ ዓረብ ዝመጹና እሙናት ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ - ሕድሪ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/02/Vegas_opening.pdf"]
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ሓጺር ጸብጻብ ውዕሎ 3ይ መዓልቲ
ውዕሎ ሳልሳይ መዓልቲ የካቲት 3, 2015
ኣብ ኤርትራ ከጋጥሙ ዝኽእሉ ሰናርዮታት፣
ረቡዕ የካቲት 3, 2015 ሰሚናር ኤስደለ፣ ትማሊ ዘይደምደሞ ናይ ከጋጥሙ ዝኽእሉ ሰናርዮታት ዝብል ኣርእስቲ ተመሊሱ ዘትይሎም
1ይ. ንኢሰያስ ኣልዩ ገለ ዘይመሰረታዊ ለውጥታት ቀይሩ እቲ ስርዓት ከምዘለዎ ምቕጻል
2ይ. ከምብዙሕነትና ደረጃ
አብ መጀመርያ ሰሙን ወርሒ ጥሪ 2015 አብ ዞባ ጋሽ ባርካ፣ ከተማ ባረንቱ፣ ንሓለፍቲ ዞባን ንኡስ ዞባን ብኣልአሚን መሓመድ ስዒድን ብዘምህረት የውሃንስን ተኻይዱ። ኣብዚ ኣኼባ 'ዚ ናይ 14 ን/ዞባታትን ሓለፍቲ ዞባ ጋሽ ባርካን ተሳቲፎም።
ሕመረት ናይቲ ብኣልኣሚን ዝተመርሐ ኣኼባ፣ ብዛዕባ መደባት ከምኡ 'ውን ጎስጓስ ኣብ ህዝቢ ንምክያድን ዘኽእል ናይ ስራሕ መምርሒ
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ብዛዕባ እቲ ዝጸደቐ ቅዋም ኤርትራ ዝህቦ መደረታትን ዝውጥኖ ውዲታትን ብዘየገድስ፣ ህዝቢ ኤርትራ፣ ነቲ ብ1997 ዝጸደቐ 'ሞ ኢሳይያስ ብዝተፈላለዩ ምስምሳት ከይትግበር ዓንቂጹዎ ድሕሪ ምጽናሕ ሕጂ "ሞይቱ እዩ" ዝብሎ ዘሎ ቅዋም ኤርትራ ከም ሕጋዊ ሰነዱ ኣሚኑ ንምትግባሩ ክጽዕር ከምዝግባእ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከቡ ሰለስተ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/02/ጋዜጣዊ-መግለጺ-6-1.pdf"]
ስርዓት ካርቱም ሓይልታት ጸጥታኡ ኣዋፊሩ ኣብዚ ቀረባ እዋን ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብን ካልኦት ቦታታትን ገፊፉ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣሕሊፉ ዝሃቦም፣ ብላዕለዋይ ኮምሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ሕጋውያን ስደተኛታት ቅቡላት ኮይኖም ዝነበሩ ዝርከቡዎም ሓያለ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ ኣብ ዝተኸፍተ ሓዱሽ ቤትማእሰርቲ ተዳጕኖም
ቤትጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ንምልቃቕ ናይቶም ከም ጋዜጠኛታት ዝግለጹ ዘለዉ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ግዳያት ብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣመልኪቱ ኣብዚ ሳልስቲ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ መንግስቲ ኣመሪካ ከም ኣውንታዊ ዝርእዮ ኳ እንተኾነ፣ ብዓቢኡ ማሕዩር ናይቶም ካብ 2001 ኣትሒዞም ኣብ ቤትማእስርቲ ዝባኽኑ ዘለዉ ክሳብ 17 ዝበጽሑ ጋዜጠኛታት
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ንኣስታት 6 ዓመታት ኣሲሩዎም ዝጸንሐ ሽዱሽተ ጋዜጠኛታት ራድዮ ባናን ድምጺ ሓፋሽን ከምዝፈትሐ Reporters Without Borders ዝተባህለ ማሕበር ሓቢሩ።
እቶም ነጻ ተለቒቖም ዘለዉ፣ ባሲልዮስ ዘሞ፣ ይርግኣለም ፍስሃ፣ መለስ ንጉሰ፣ በረኸት ምስግና ኣባላት ሬድዮ ባና፣ ግርማይ ኣብርሃምን ጴጥሮስ ተፈርን ከኣ ካብ ሬድዮ
ካብ ኤርትራ ዝመጹ ዘለው ሓበሬታት ከምዘገንዝቡዎ፣ ስርዓት ኢሳይያስ በቲ ንህዝቢ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን ምኽላእ ዝተእኾኡ ፖሊሲ መሰረት፣ አብ መላእ ኤርትራ ብቐጻሊ ከቢድ ግፋ የካይድ ኣሎ። ብመሰረት እቲ ሓበሬታ እዚ ንጸልማት ጉልባብ ጊርካ ዝካየድ ዘሎ ግፋ ዕድሜኦም ካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ኣብ ዝኸኑ ሰባት ዝቐንዐ ኢዩ።
ካብዞም ዝግፈፉ ዘለው ሰባት
ብምኽንያት ናይቲ ቅድሚ ሰሙን ኣብ ከተማ ድርስደን (ጀርመን) ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ መንእሰይ ሓታቲ ዑቕባ ካልድ እድሪስ ዝተፈጸመ ቅትለት ዝተኸሰሰ ስሙ ዛጊት ዘይተረቝሐ ምስኡ ኣብ ሓደ ገዛ ዝነበር ዝነበረ ወዲ 26 ዓመት ኤርትራዊ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተወ ካብ መርበብ ሓበሬታ Deutsche Welle ዝረኸብናዮ ዜና ኣገንዚቡ።
እቲ ብቕትለት
ኣብ ላስቬጋስ ህግደፍ ንህዝቢ የፈራርሁ፤
ኣብ ላስቬጋስ ህግደፍ ንህዝቢ እንታይ ትገብሩ ኣለኩም ኣብ ኩሉ መዳይ መንእሰያት ኣብ ባይታ ይስዕርዕኩም ኣለዉ ኣብ ሓጺር ግዜ ገለ ኽትገብሩ ኣለኩም ዝብል መልእኽቲ ካብ ኢንባሲ ኤርትራ ካምዝመጾኦም እቶም ኣብቲ ናይ እሙናት ኣኬባ ዝወዓሉ ምንጭታት ሓቢሮም።እቶም ምንጭታት ወሲኮም ዋላ ካብ ፖለቲካ ነጻ
ከምቲ ብዜና ኣሰናን ንብዙሕ ግዜ ክሕበር ዝጸንሐ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ነቶም ህዝባዊ ሰራዊት ዝብል ስም ኣጠሚቑ ዝወደቦም ሲቪል ናብ ታዕሊም ከእትዎም ተደጋጋሚ ጻውዒት ከቕርብ ኳ እንተጸንሐ ብኣብያ እዮም ክምልሱሉ ጸኒሖም።
እዚ እትርእዩዎ ዘለኹም ኣብ ኣስመራ ከባቢ ቲራቨሎ ብስርዓት ህግደፍ ተለጢፉ ዝነበረ መጸዋዕታ ድማ እቲ ስርዓት ዓቕሉ
ኣውፈርቲ ቀጠር ኣብ ኢትዮጵያ 500 ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ዝውድእ ናይ ኣርባዕተ ፕሮጀክትታት ወፍሪ ከካይዱ ምዃኖም ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ገሊጸን።
ብመሰረት 'ቲ ዝስምምዕ አብ ምብራቕ ኢትዮጵያ አብ ድሬዳዋ ናይ ስሚንቶ ፋብሪካ፤ ምድላብ ሃብቲ ሃብቲ እንሰሳ ከምኡ ድማ ናይ ዓሶ መድሃኒት መስርሒ ፋብሪካ ናይ ኮስሞቲክስ ፋብሪካ ንኸሰርሑ ተወዓዒሎም
ኣብ 1973 ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ተሰሊፉ ክሳብ ሓላፊ ክፍለሰራዊት ደረጃ መዝነት በጺሑ ዝነበረ ብሪጌደር ጀነራል ገብሪሂወት ዘሚኪኤል (ወዲ ሊቀ)፣ ኣብዚ ቕንያት'ዚ ኣብ መበል 59 ዕድሚኡ ዓሪፉ።
ኣቐድም ኣቢሉ 'ውን ሓላፊ ፋብሪካ ዕንጸይትን ሓጺንን ሰንበል ዝነበረ ለቴናል ኮለኔል ገረዝጊሄር ኣሽመላሽ ከምዝዓረፈ ይፍለጥ።
ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ሰሙናት ሓላፊ ፋብሪካ
ኣብ ርያድ ስዑዲ ዓረብ ዝርክብ፣ ንወከልቲ ህግደፍን ማሕበረኮምን ዘእንግድ ቤትጽሕፈት ህግደፍ ሎሚ ንጉሆ ብርቱዕ ቃጸሎ ኣጋጢሙዎ ምሉእ ብምሉእ ከምዝተሃሞኸ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ጠንቂ ናይቲ ቃጸሎ ባርዕ ኤለትሪክ ከምዝኾነ ዝጠቀሱ ምንጭታት እቲ ቤትጽሕፈት 100 ክዓኑ ኸሎ፣ ኣብ ልዕሊ ሰብ ግን ዝወረደ ጉድኣት ከምዘየልቦ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/01/ሓሙሽተ-ዕሉላት-ናይ-ስለያ-ኣባላት-ሓደ.pdf"]
ኣብ መልበረን ኣውስትራልያ ንክልተ መዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ህግደፍ ተኻይዱ። እዚ ብተቓወምቲ ኤርትራውያን ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ነቲ ዓመት መጸ ብህግደፍ ዝዳሎ ብስም ፈስቲቫል ዝጽዋዕ ፕሮፓጋንዳዊ ዳንኪራ ብምቅዋም፡ ነቲ ድምጹ ተዓቢሱ ኣብ ስቓይን ዓመጽን ህግደፍ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ድምጹ ብዓውታ ንምስማዕ ዝዓለመ ተቓውሞ እዩ ነይሩ።
እዚ
ኣብዚ ሰሙን'ዚ ግዳያት ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ንዝኾኑ 10 ጋዜጠኛታት ዝርከቡዎም 17 ዜጋታት ደገፉ ንምግላጽ፣ ከምኡ'ውን ናጽነት ሓሳብካ ብነጻ ምግላጽ ዘይትንከፍ ሕመረት ዲሞክራስያዊ ክብርታት ፈረንሳ ምዃኑ ብዘየማትእ መንገዲ ንምርግጋጽ፣ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ማእከል ከተማ ፓሪስ ናይ ሓድነት ሰልፊ ኣካይዱ።
ኣብቲ ብቤተሰብ ግዳያት ተመሪሑ ዝተኻየደ፣ ንፕረዚደንት ፈረንሳ
ደሃይ ካብ ኤርትራ
ድኳን ሕድሪ
ኣብ ዱካናት ሕድሪ ክሽየጥ ዝጸንሐ ኣስቤዛ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ጀሚሩ ደው ኢሉ ቀንዩ ኣሎ።
እቲ ምኽንያት ድማ ኣስቤዛ ተወዲኡ እተን ደዃኩን ጥርሐን በረውረው ይብላ ስለዘለዋ ዩ። ንኣብነት ኣብ ኣስመራ፣ ገዛውትና ትርከብ ዱካን ሕድሪ ጥርሓ ተሪፋ ምህላዋ ዝሓለፈ ሰሙን ክሽምት ኣብ ዝኸድክሉ ተዓዚበ።
ኣቦ ወንበር ኮምሽን ንድፊ ቅዋም ኤርትራ ነበር ዶር በረኸት ሃብተስላሰ፣ ውልቀመላኺ ኢሳይይስ ኣፈወርቂ፣ ንሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ ኣመልኪቱ ሎሚ ቕነ ኣብ ቴለቭዥን ንዝደገሞ ብድዐ ብዝምልከት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠየቕ፣ ብሕግን ቅዋምን ተማሓዲርካ ንምንባር ኣብ ልቢ ህዝቢ ኤርትራ ዘሎ ዓሚቝ ባህግን ድሌትን ብመደረ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ
ኣብ ሱዳን መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ፣ 17 ኤርትራውያን ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ብጃምላ ድሕሪ ምጥፍኦም ብዝተፈጥረ ዘይርጉእ ኩነታት ኣብቲ መዓስከር ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ከቢድ ወጥሪ ይርከቡ ከምዘለዉ፣ ሰቦም ይእሰር ኣባይቶም ይነድድ ከምዘሎ፣ ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ ካብቲ ቦታ ብቴለፎን ምስ ድምጺ ኣሰና ዝተዘራረቡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ኣገንዚቦም።
ብመሰረት እቲ
ደሃይ ካብ ኤርትራ
- ኣስመራ ኣብ ወጥሪ ኣላ። ኣብ መፋርቕ መስከረም ብገምጋም 15 ሰባት ንስግረ ዶብ ክኸዱ ከለዉ ሓይሊ ባሕሪ ሒዞምም ክብሃል ጸኒሑ። ወለዶም ንኩነታቶም ብዝምልከት ንሓላፊ ናይቲ ዳርጋ ናይ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ሓላፊ ኮይኑ ተባሂሉ ዝዝረበሉ ዘሎ ወዲ ፊቶውራሪ ሓቲቶሞ ብብድዐ ከምዝመለሰሎም 'ውን ክዕለል
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/12/Lidshopping.pdf"]
እቲ ምእንቲ ሓርነትን ፍትሕን ስልጣኔን ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈለ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ወግዓዊ ነጻነቱ ካብ ዝጓናጸፍ ልዕሊ 23 ዓመታት ኳ እንተሕለፈ፣ ብስንኪ ጥልመት ናይቲ ስስዐ ስልጣን ሃሙን ቀልቡን ዘዐወሮ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን፣ መጋበርያ ኮይኖሞ ዘለዉ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ጻምኡ ኣይረኸበን።
ብሰንኪ እቲ ውዕል ጠለም ስርዓት፣ ኣብዘን ዝበዝሓ
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/12/1st-Day-News.pdf"]
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2014/12/Stuttgart.pdf"]
ኣገልግሎት ስደተኛታት ደንማርክ፣ ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝምልከት፣ ካብ ኤርትራ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዘምለጡ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም እንተተመሊሶም ካብቲ ስርዓት ዝወርዶም ሓደጋ ስለዘየልቦ፣ ቀጥታዊ ውልቃዊ ስግኣቶም ክሳብ ዘየረጋገጹ ኣብ ደንማርክ ዑቕባ ከምዘይወሃቦም ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩዎ ብዛዕባ ዝነበረ መደምደምታ ሓሳቡ ከምዝቐየረ ምግላጹ The Local ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ገሊጹ።
ኣገልግሎት


text:
ሞርጋን ጽቫንጊራ እቲ ንነዊሕ ዓመታት ንልኡኽ ጽዮናውያን ሮበርት ሞጋበ (ሰላዪ ሮበርት ሞጋበ ኣባል ውዲታውያን ማሕበር Jesuit እዩ።) ዝቃወም ዝነበረ ሓርበኛ ሃገራዊ እዩ ዝነበረ። ንሱ ኣቦመንበር ሰልፊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዚንባቨ (MDC) ኮይኑ፣ ንብዙሕ ዓመታት ብትብዓት ንሰልፉ ዘገልገለ ዚምባቨያዊ ሓርበኛ ነበረ። በቲ ዝተሰምዐ ወረ ብሃንደበታዊ ሕማም ኣብ ሆስፒታል ደቡብ ኣፍሪቃ ዓሪፉ እዩ ዝብሃል። እዚግን ፍዱሕ ምስጢር እዩ። መኽንያቱ ብውዲት ተሰሚሙ ከምዝሞተ ብዙሕ ምልክታትን መርትዖታትን ስለዘሎ። መኽንያት እዚ ጅግናን ሃገራዊን መራሒ እዚ፣ ኣብቲ ብ2009 ዓ.ም.ፈ. ዝተገብረ ውድድር ፕረሲደንት ሃገር ዚምባቨ፣ ብዝልዓለ ቁጽሪ ብህዝቢ ተመሪጹ ከብቅዕ፣ እቲ ሰላዪ ፕረሲደንት ሞጋበ ግና፣ ሰለቲ ልኢኹ፣ ንሞርጋን ጽቫንጊራ ምስ ብዓልቲ ቤቱ ብማኪና እንዳተጓዕዘ ከሎ፣ ብዓባይ መኪና ከምዘጋጭዉዎ ገሩ። ሽዑ ንሽዑ ከኣ ንሞርጋን ጽቫንጊራ በቲ ዝተወስደ ሃንደበታዊን ግንከኣ ብደብ ስለላ ዝተመደበን ሓደጋ ብዓልቲ ቤቱ ሞይታ። ንሱ ግና ቆሲሉ ድሒኑ።
HARARE, Zimbabwe — Morgan Tsvangirai, a former labor leader and prime minister of Zimbabwe who once seemed on the cusp of defeating the country’s longtime president, Robert G. Mugabe, only to face bloody intimidation that thwarted his ambitions, died on Wednesday night. He was 65.[/button
Elias Mudzuri, the vice president of Mr. Tsvangirai’s Movement for Democratic Change, confirmed the death. The cause was colon cancer, for which Mr. Tsvangirai had been hospitalized in South Africa for months.He died less than three months after his longtime nemesis, Mr. Mugabe, was ousted by the military last November as part of a struggle within the governing party, ZANU-PF.
“In 2013, we don’t know what hit us,” Mr. Tsvangirai said last year, finally conceding that he had been beaten in the polls that year. “We were defeated. But this time, we will refuse to be defeated.” እቲ ውዲት ባዕዳውያን ብምስጢር ዝኣለምዎ ምዃኑ ግና ግሉጽ እዩ።
ብድሕሪኡ እቲ ኣረጊት ፕረሲደንት ወዲ 92 ዓመታት ሮበርት ሞጋበ፣ ኣብ ፓርላማ ትኽስ እንዳበለ ስልጣኑ ከም ቀደሙ ቀጸለ። እወ፣ ከምቲ ልሙድ ወዲ 90 ዓመት ኣረጊት ኣእምርኡ ዝስሓተ ምዃኑ ሓካይም ዝምስክሩዎ ጭብጢ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንማንም ሰብ ፍሉጥ እዩ። እቲ ብመደብን ውዲትን ጽዮናውያን ዝግዛእ ዘሎ፣ ግንከኣ መራሕቲ ደቂ መሬቱ ዝኽሓዱዎ ህዝቢ ኣፍሪቃ፣ ብኣዛብእ ይኹኑ ብኣረገውቲ ኣህባይ እንተተገዝአ ንጽዮናውያን ጸገም የብሎምን። መኽንያቱ ቀንዲ ዓላምን ወፍሮምን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣፍሪቃ ከምኡ ስለዝኾነ።
ሞርጋን ጽቫንጊራ ግና ከም ምክትል ፕረሲደንት ጥራይ ኮይኑ ተሪፉ። ክሳብ ዝመውት ድማ ብርቱዕ ኦፖዚሽን ሰልፊ ሞጋበ ኮይኑ ክምክት ጸኒሑ እዩ። ኣብዚ ትማል እቲ ገዲምን ኣረጊት ሰላዪ ጽዮናውያን ሮበርት ሞጋበ ብውዲት ካብቲ እንዳደቀሰ ዝገዝኦ ዝነበረ ስልጣን ክወርድ ከሎ፣ሞርጋን ጽቫንጊራ ኣብ ክንዲ ዝትክኦ እቲ ንመዋእል ምክትል ሞጋበ ዝነበረ ኤመርሶን ምናጋግዋ Emmerson Mnagagwa ብዕለት 24 ኖቨምበር 2017 ዓ.ም.ፈ. ተኪኡዎ። ብዙሓት ተመራመርቲ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገር ዚንባቨ ርእይትኦም ክህቡ ከለው ፣ “እዚ ድማ ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ጽዮናውያን ዝተኣልመ ግሉጽ ዝኾነ ውዲት እዩ”፣ ይብሉ።
ሞርጋን ጽቫንጊራ ምስ ብዓልቲ ቤቱ ወይዘሮ ኤሊዛቤት ሜካካ።ኣብ ሃገራዊ ኮንፈረንስ ኣብ ከተማ ሃራረ፣ ኣብ ሃገራዊ ሕርያ መንግስቲ ብግንቦት 2013 ዕ.ም.ፈ.። ብዓልቲ ቤቱ ብውዲት ሞጋቤ ብሓደጋ ማኪና ክትመውት ከላ፣ ሞርጋን ጽቫንጊራ ግና ድሒኑ። ሎሚ ከኣ ተሰሚሙ ሞይቱ። ኣብቲ ዝተኻየደ ምርጫ፣ ሞጋበ ብውዲትን ብስርቅን ብ61% ኣምጺኡ ተመሪጹ ክብሃል ከሎ፣ ሞርጋን ጽቫንጊርያ ግና ብውዲታዊ ሜላ 34% ስለዘምጽአ ተሳዒሩ ተባሂሉ።
እቲ ሃገራውን ዲሞክራስያውን ዚንባቭያዊ ዝነበረ ሞርጋን ጽቫንጊራ፣ግና ከምቲ ብስለላ መርበ ዓባይ ብሪጣንያን፣ ሲ.ኣይ.ኤ.ን፣ ሞሳድን ከም ኣጽዋር ውግእ ዝጥቀሙሉ ስሚ፣ብውዲታዊ ሜላ ተሰሚሙ ሞይቱ። እወ፣እዚ ስልቲ እዚ ዳርጋ ሎምስ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ኣዝዩ ዝውቱር እዩ። ንመረዳእታ፣ ንጅግናን ገስጋስን ሁጎ ቻቬስ፣ ፕረሲደንት ሃገር ቨኑዝዌላን፣ንቀዳመይ ሚንስተር ኢትዮጵያ መለስ ዜናዊን ዘጋጠሞም ምስማም፣(በቲ ሰብ ኣቃሚሙ ዝምሃዞ ቫይረስ መንሽሮ)፣ ተሰሚሞም ሞይቶም ከለዉ፣ ብሃንደበታዊ ሞት ሞይቶም ተባሂሉ መርድእ ዝትነግረሎም፣
እዚ ሓርበኛ ሞርጋን ጽቫንጊራ ዚንባቭያዊ ድማ፣ተሰሚሙ ሞይቱ ከሎ፣ ብሃንደበታዊ ሕማም ሞይቱ ተባሂሉ። እወ፣ እቶም ነቲ ውዲት ጽዮናውያን ዝከታተሉ ተመራመርቲ ግና ከምዚ ኢሎም እዮም ነቲ ሕቡእ ምስጢር ዝጋልጹዎ፣በቶም መሃንድሳት ድያብሎስ ዝተማህዘ ረቂቕ ሜላ እዩ እዚ ዚንባቭያዊ ጅግና በጃ ሃገሩን ህዝቡን ተሰሚሙ ሓሊፉ።
ኣስተብህል፣ እኳድኣ ኣብ ኤርትራስ፣ እዚ ውዲት እዚ፣ ንብዙሓት ተቓወምቲ ኢሰያስ ዝቐንጸለ ስለላዊ ወፍሪ ኮይኑ እዩ ዝስርሓሉ ዘሎ። ንመረዳእታ ክሳብ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ተሰሚሞ ዝሓለፉ ከም ብዓል ዓሊ ሰይድ፣ ጀነራል ገርዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ)፣ ወዲ ባረን: ካልኦት ብዙሓት ሰበ ስልጣናት ህግደፍን፣ ግንከኣ እቶም ንውዲት ኢሰያስ ዘለለዩ እዮም። ገርሀኛ ህዝቢ ኤርትራ ግና ክምዚ ኢልካ ክትነግሮ ከሎኻ፣ ከም ጽሉል እዩ ዝቖጽረካ።
The eldest of nine children, Tsvangirai first sought work at a textile mill before joining a nickel mine [File: AFP]
The 65-year-old opposition leader passed away on Wednesday after a long battle with colon cancer, officials from within his Movement for Democratic Change (MDC) party said.
“We mourn the sad passing on of an indefatigable fighter for peaceful democratic change in Zimbabwe,” said Obert Gutu, MDC’s national spokesperson.
ብሓልዮ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
20 የካቲ 2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
ኩሉ ኤርትራዊ ብዛዕባ እታ ‘ኤርትራዊ’ ዘበለቶ ኤርትራ ክግረም ካብ ዝጅምር ሓያለ ገይሩ’ዩ:: እቲ ደራፊ: “ይገርመና’ሎ! ይገርመና’ሎ!” ኢሉ ክለሀይ ከሎ: ካብ ልቡ ከም ዝተገረመ ዘጠራጥር አይኮነን:: እቶም ናብቲ ዳንኬራ አናሃለሉ ዝሕወሱ ዝነበሩ ተዓዘብትን ሳዕሳዕትን ውን ናይልቦም ዝተገረሙ ግለሰባት ‘ዮም ዝነበሩ:: ገለን በቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ውሕሉል ምሕደራ ሃገር ተደኒቑ ክግረም ከሎ: ገለ ከኣ በቲ “መዳርግቲ ዘይብሉ ምሕደራ:” ተደኒቑ ይግረም:: ምግራም ግና ደረጃታት ኣለዎ: አብዚ እዩ ድማ ቋንቋ ድኽመቱ ዝረኣየካ: ማለት ልዕሊ ‘አዚኻ-ምግራም’ ዘሎ ናይ ምግራም ስምዒት ምስ ዝህልወካ ብቋንቋ ክትገልጾ አይትኽእልን:: ንኻልእ ሰብ ክትገልጸሉ ዘይምኽኣልካ ጥራይ አይኮነን እቲ ሽግር: ን ነብስኻ ውን ክትገልጸላ ዘይምኽኣልካ ኢዩ:: እንታይ ይስመዓካ ከምዘሎሲ ንርእስኻ ብኸመይ ተፍልጣ?
አብ ኤርትራ ዘደንቕ ነገር ምስማዕን ምርኣይን ልሙድ’ዩ:: እዚ እዩ ድማ ንኤርትራውነት ፍሉይ ዝገብሮ:: ብመሰረት ማዕከን ዜና ኤርትራ: ፍሉይነት ናይ ‘ኤርትራዊ’ አዝዩ ካብ ምድግጋሙ ዝተላዕለ: “ኤርትራዊ ፍሉይ’ዩ:” ትብል ሓሳብ ኣብ ሕብረተሰብና ካብ ተራ ቃል ናብ ምስላ ገጻ ክትሰጋገር ቀሪባ’ላ:: ሓደ ካብቲ ሓደሽቲ: ዘደንቕ ተርእዮ አብ ኤርትራ እዚ አብ ቀረባ ግዜ መንግስትና ዝገበሮ ተባዕን ዝምስገንን: ብረት ንህዝቢ ብኣልማማ ናይ ምዕዳል ስጉምቲ እዩ:: ብርግጽ እዚ ተግባር እዚ ነታ “ይገርመና’ሎ” እትብል ናብ ዝለዓለ ደረጃ: ማለት version 2.0 ክብ ኣቢልዋ እንተበልና ምግናን አይኮነን::
አነ ኣብዚ ዘለኽዎ ሃገረ ኣሜሪካ ኮይነ: እዚ አብ ኤሪትራ ዝግበር ዘሎ ናይ ብረት ምዕዳል ዜና ምስ ሰማዕኩ: አዝየ እየ ተሓጔሰ:: መንግስትና ካብ ዘይብሉ ቁጠባ ንኹሉ ዜጋ ሓሓንቲ ብረት ከዕጥቕ ምሕሳቡ አዝዩ ዝድነቕ’ዩ:: አብዚ ከየመስገንናዮም ክንሓልፍ ዘይግበኣና እቶም ከይበቐቑ ብገንዘብን ብሞራልን ንመንግስቲ ዘበራትዑ: አብ ዓዲ ስደት ዝርከቡ ዜጋታት አለዉ::
ከም ወትሩ: እቲ ኣተዓዳድላ ብረት ብውሕሉልነትን ብ ጽፈትንእዩ ተኻይዱ:: ዝኾነ ይኹን ሌላን ጉሌላን ብ ሃይማኖት: ዓሌት: ቀቢላ ወይ ውን ጾታ አይነበረን:: ኣዚ ፍትሓውነት ከኣ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ዝተወርሰ ባህሊ እዩ:: ምናልባሽ ብረት ዘይተዓደሉ ዜጋታት አንተለዉ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ወይውን ዝሸምገሉ ዓበይትን ጥራይ እዮም::
ገለገሌና: ብገርሂ ልብና: ገሌና ኸኣ ብ ወረ ጸላእቲ ተጸሊና: “ምዕዳል ብረት ንምንታይ አድለየ?” ንብል ንኸውን:: መንግስቲ ነዚ አይሓሰበሉን ኢልኩም ትሓስቡ? መንግስትና ብቑዕ ምኽንያት ተዘይህልዎ ነዚ አይምገበሮን:: ስለዚ ንምንታይ ኢልካ ምሕታት አድላይነቱ አይረአይንን:: ደሓር ከአ ድሮ አቲ ህዝቢ ተሓጉሱ: ሓንጎፋይ ኢሉ እናተቐበሎሲ: እንታይ ምፍልሳፍ አድለየ? ግናኸ ንኣብነት ዝኣክል: ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ከም ዝበሃል: ሓደ ሰለስተ መርትዖታት ናይዚ ብህዝቢ ዝተበጋገሰን: ብመንግስቲ ንነዊሕ ተሓሲቡሉን ዝጸደቐን ፓሊሲ ክንርኢ:-
(ሀ) ኣልማማዊ ምዕዳል ብረት መርኣያ ምዕቡል ሕብረተሰብና ኢዩ:: ሃገራት ዓለም: ህዝበን ንምቁጽጻር ፓሊስን ጸረ-ሽበራ-ፓሊስን (riot-police) የዋፍራ:: አብ ሃገርና በንጻሩ እቲ ህዝቢ አዝዩ ስለ ዝተኣምነ ነነፍስ ወከፉ ዜጋ: ከም ሽልማት: ሓሓንቲ ካላሽንኮቭ ጠመንጃ ምስ አረርባዕተ ካዝና ዝከውን ጠያይትን ተዓዲሉ:: እዚ ደረጃ ብስለት ህዝብናን መንግስትናን የርኢ::
(ለ) ኣልማማዊ ምዕጣቕ ህዝቢ መርኣያ ዴሞክራሲ ኢዩ:: ብረት ምሓዝ አብ ከም ኣሜሪካ ዝዓይነተን ‘ማዕቢልና ኢና’ ዝብላ ሃገራት ውን ፍቑድ ኢዩ (ብርግጽ ከም በዓል ካላሽንኮቭ ወይ M-16 ዝዓይነቱ ብኣድራጋ ክትኩስ ዝኽእል ናይ ውግእ ጠመንጃ: አሞ ኸኣ ምስኡ 120 ጠያይቲ: ክትውንን አይፍቀድን ክኸዉን ዝከኣል’ዩ:: አዚ ግን አገዳሲ አይኮነን):: መንግስትና ድኻ ሰኣን ገንዘብ ከይዓጠቐ ምእንቲ ከይተርፍ: ብነጻ ንኹሉ ሰብ መዊሉ ብማዕርነት ዓዲሉ::
(ሐ) ንህዝቢ ብረት ምዕዳል መንግስቲ አብ ህዝቢ ዘለዎ ምትእምማን የርኢ:: አብ መንጎ መንግስትን ህዝብን ዘሎ ምትእምማን: ምስ ናይ ዘመንና አብ መንጎ ክልተ ሰብሓዳር ዘሎ ደረጃ ምትእምማን ይዳረግ:: አስኪ ነስተውዕል: ክንደይ አሰብኡት አሚኖም ነንስትቶም ብረት መዕጠቕወን?
(መ) ብረት ምዕጣቕ ንርእስኻን ንቤትካን ናይ ምክልኻል ነጻነት የውሕስ:: ሳላ መንግስትና: ስድራቤት ኤርትራ ሎሚ ካብ ሰራቒ ነብሳ ክትከላኸል ትኽእል ጥራይ ዘይኮነስ: አድላይ ተኾይኑ: ውሁድ መጥቃዕቲ ክትፍጽምን ንሰዓታት ብተኹሲ ክትረባረብን እኹል ናይ አጽዋር ቀረብ አለዋ::
እምበኣርከስ ረብሓ ዘይብሉ ሕሜትን ምምርማርን ገዲፍና: ነዚ መንግስትና ዝገብሮ ዘሎ ወፍሪ ምዕጣቕ ህዝቢ መታን ሸቶኡ ክወቅዕ: አእጃምና ነበርክት:: ሃየ አለናኪ ንበላ ንሃገር!!
(Disclaimer: dear Press-TV, I know you are found of using the ONION News in your journalistic research. However I claim no affiliation to the ONION Inc.)
Follow @samueln77


text:
ተስፋ ዝህብ ተበግሶ ‘ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ’ ኣብ ብሪጣንያ
ብጉዳይ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ጸገም ብዙሕ ተዘሪቡን ተጻሒፉን እዩ፡፡ ዋና ጠንቂ ናይዚ ጸገም’ዚ መንግስትን ህዝቢን ዝቕየደሉ ሕጊን ሓጋጊን ዘይምህላው ምዃኑ’ውን ብዙሓት ደቂ ሃገርን ናይ ደገ ተዓዘብትን ተንቲነሞ እዮም፡፡ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣዚዩ
ብጉዳይ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ጸገም ብዙሕ ተዘሪቡን ተጻሒፉን እዩ፡፡ ዋና ጠንቂ ናይዚ ጸገም’ዚ መንግስትን ህዝቢን ዝቕየደሉ ሕጊን ሓጋጊን ዘይምህላው ምዃኑ’ውን ብዙሓት ደቂ ሃገርን ናይ ደገ ተዓዘብትን ተንቲነሞ እዮም፡፡ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣዚዩ መዛረቢ ኮይኑ ዘሎ፡ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ጸገሙን ጠንቂ ጸገሙን ፈሊጡ እንከብቅዕ ኣድማዕን ዘተኣማምንን መፍትሒ ናይዚ ሰፍ ዘይብል ሽግር ዛጊት ዘይምርካቡ እዩ። ኣድማዒን ዘተኣማምንን መፍትሒ ክበሃል እንከሎ ካልኣዊ ፍልልያትካ ኣወንዚፍካ ብሓድነት መልክዕ ምስራሕን መሰረታዊ ለውጢ ምምጻእን’ዩ፡፡ መሰረታዊ ለውጢ ክበሃል እንከሎ’ውን ብሕጊን ቅሉዕ ስርዓተ-ምሕደራን ትኸይድ ሃገር ፈጢርካ ኩሎም ዜጋታት ብማዕረ ናብራኦም ዝመርሑሉ ኩነታት ምፍጣር እዩ።
ነቲ ዝድለ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ሓድነት ናይ ደለይቲ ፍትሒ ወሳኒ ግደ ኣለዎ። ነዚ ብምርዳእ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ብስም ፍትሕን ሓድነትን ዝተበገሳ ማሕበራት ኣይተሳእናን። ተበግሶ ናይዘን ማሕበራት’ዚአን ቅዱስ ይኹን’ምበር ዝበዝሓስ ብወለንትና ግዱሳት ውልቀሰባት ተሰሪተን ናብ ህዝቢ ዝወርዳ እየን፡፡ እዘን ብላዕሊ ጀሚረን ንታሕቲ (TOP DOWN) ናይ ምኻድ ዘስምዕ ኣቃውማ ዘለወን ማሕበራት ብዙሕ ከይከዳ ዝተፈላለየ ብዶሆታት ስለዘጋጥመን ናብቲ ዝድለ ዕላማ ጌና ከይተበገሳ ይጠፍኣ ወይ ጠጠው ይብላ። ብኣጋጣሚ ንቕድሚት እንተተበጊሰን እውን እቶም ዝመስረቱወን ሰባት ዋንነት ተሰሚዑዎም ኣብ ላዕሊ ኮፍ ስለ ዝብሉ ህዝባዊ ዕላማ ሒዘን ክቕጽላ ህዝባዊ ተኣማንነት ኣይህልወንን፡፡ እቲ ዝሓሸ እምበኣር ብዕግበት ህዝቢ ዝተበገሰ ማሕበር ወይ ትካል ክምስረት እዩ፡፡ እዚ ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ (BOTTOM UP) ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣቃውማ ህዝባዊ ማሕበራት፡ ብዕግበት ህዝቢ ንጥቕሚ ህዝቢ ስለ ዝብገስ ዋንነት ህዝቢ ይህልዎ። ዋንነት ህዝቢ ምስ ዝረጋገጽ ድማ ኣፍደገ ናይ ቅሉዕን ሓላፍነታዊ ኣሰራርሓን ይኸፍት፡፡
ብቅድሚ ከባቢ ሰለስተ ዓመት ኣቢሉ ኣብ ሎንዶን ዝተሰረተ ኮሚቲ ‘ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ’ ድሕሪ ሓያል ጻዕሪን ድኻምን ነቲ ብህዝቢ ዝተዋህቦ ስራሕ ኣሳላሲሉ ጸብጻቡ ከቕርብን ናይ መጻኢ እማመ ከስምዕን ብቀዳም ዕለት 25 መጋቢት 2017 መጠነኛ ዝኾነ ብዝሒ ህዝቢ ዝተኻፈሎ ኣኼባ ኣካይዱ፡፡ ኣብቲ ኣኼባ ከምቲ ብምድግጋም ዝተገልጸ፡ ዕላማ ናይቲ ተበግሶን ህጹጽ ኣገዳስነቱን ድሕሪ ምቕራብ፡ ኣገባብ ናይቲ ቀዳምነት ዝተዋህቦ ስራሕ ዑደት ከተማታት ዓዲንግሊዝን ውጽኢቱን ብዝርዝር ተሓቢሩ፡፡ መቐየዲታት (Terms of reference) ናይቲ ዝቐውም ኮሚቲ እውን ብርዱእ ኣገባብ ንህዝቢ ተነቢቡ፤ ህዝቢ ዝጎደለ ክምልእን ክሓትትን ክላቦን ዕድል ተዋሂቡ፤ ኣብ መጨረሻ ድማ ብዕግበት ናይቲ ዝነበረ ኣኼበኛ፡ ንህዝቢ ትውክል ኮሚቲ ድሕሪ ምቛም ኣኼባ ተዛዚሙ፡፡
እዚ ኣስታት ሰለስተ ዓመት ዝወሰደ መስርሕ ኣቃውማ ንህዝቢ ዝውክል ኮሚቲ: ብሕጂ ክማላእ ዘለዎ ሃጓፋት ገዲፍካ ህዝቢ ክዓስሎ ዝግባእ ተበግሶ እዩ፡፡ ከምቲ እቶም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኣባላት ኮሚቲ ዝበልዎ ብምጥርጣር ካብ ምጅማር ብምትእምማን ክጅመር ዝሓሸ እዩ፡፡ ‘ህዝቢ እንተዘይ ተሓዊሱዎን ኣብ ዝድለ ዕማም ስራሓት እንተዘይተዋሲኡን ዝግበር ነገር ክንጽበ የብልናን’ እውን ኢሎም እዮም። ስለዚ ህዝቢ እቲ ባዕሉ ዝቆጻጸሮ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝሕመረቱ ጉዕዞ ሓድነት ብቕንዕናን ብሓቦን ክሕወሶ መባእታዊ ባይታ ተዋዲድሉ እነሆ፡፡ ‘ዓሻ የልቦን በበይኑ ብልሓቱ’ ከም ዝበሃል ዝነዓቕ ዓቕሚ ሰብ የለን፡፡ እቲ ሕማቕ ወግሐ ጸብሐ ኣብ እንዳሻሂ ከቢብካ ምሕማይን ንኽሰርሑ ዝደልዩ ወገናት ምጉዳምን እዩ። ጸገም ህዝቢኻ ንምቅላል ብዓቕምኻ ውፉይ ምዃን ልቦና ጥራይ ዘይኮነ ንረብሓ ገዛእ ርእስኻን ዝተሸገረ ህዝቢኻን እዩ’ሞ ዓቕምና ከነበርክት ንበገስ።
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ዝተዓዘብናዮ እንተሎ፡ ኣብ ርእሲ እቲ ቅሉዕን ኣካፋልን ኣበጋግሳ ‘ሓድነት’ በላሕቲ ዝመስሉ መንእሰያት ተኻፈልቲ ኣኼባ ብምንባሮም ተስፋ ዝህብ እዩ፡፡ እዚ ከምኡ ኢሉ እንከሎ ግን ምኽንያቱ ዘይተፈልጠ ትሑት ተኻፋልነት ደቀንስትዮን ወከልቲ ውድባትን ማሕበረሰባትን ነይሩ እዩ፡፡ ንኹሉ ህዝቢ ዝጽውዕ ክፉት ዕድመን ጎስጓስን ከምተኻየደ ግን ኣብ ጉዕዞ ዝሓለፈ ዓመታት ዘስተውዓልናሉ ሓቂ እዩ፡፡ ካልእ ዘተባብዕ ተርእዮ እንተ ነይሩ ምቕሉል ኣቃራርባ ናይቶም ኣብ ስራሕ ተጸሚዶም ዘለዉ ሰባትን ዝተኸተልዎ ስርዓተ ኣኼባን እዩ።
ብሓፈሻ እምበኣር እቲ ተበግሶ ተስፋ ዝህብ ኮይኑ፡ ተሪፉ ዘሎ ጥንቁቕ ስትራተጂ ሓንጺጽካ ከከም ኣድላይነቱ ናይ ስራሕ ቅደም ተኸተል ሰሪዕካ ምምራሽ እዩ።
ዩሱፍ መሓመድብርሃን
ሎንዶን
27 March 2017


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
19 July 2010
ጭብጢ ግፍዒ ስደተኛታት ኣብ ሊብያ፡ ኣብ 15 ስእልታት
እዞም ስእልታት እዚኦም መጀመርያ ኣብ ዌብ-ሳይት ሻበሊ ተዘርጊሖም ነይሮም። ሎሚ ከኣ ፎርትረስ-ዩሩፕ (Fortress Europe) ትዕዝብትታታ ኣብ ኢጣልያ ተለዓዕሎ ኣላ። ብመሰረት ብቴለፎነ ቃለ-መጠየቕ ዘካየድናሎም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር፡ መብዛሕቲኦም ሶማላውያን፡ ገለ ውሑዳት ከኣ ኤርትራውያን ዝርከበዎም ከባቢ ሓምሳ ጉዱኣት ኣለዉ። ወላ ሓደ ካብዚኦም ሕክምና ዝተወስደ የለን። ካብ’ቲ ዕግርግን ከባቢ ዕስራ መዓልታት ገይሩ ኣሎ፡ እንተኾነ ኩላቶም ገና ኣብቲ እሱር-ቤት ዮም ተዓጽዮም ዘለዉ።
ኩሉ እቲ ዘጋጠመ ነገር ኣብ ምሸት ነሓሰ 9 ኮይኑ፡ ከባቢ 300 ዝኮኑ መብዛሕቲኦም ሶማላውያን ስደተኛታት ናይ ህድማ ፈተነ ኣብ ዘካየድሉ አዋን ኢዩ። ብሊብያውያን ዝተገብረ ጸቅጢ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ኢዩ። ሓጻዊንን ካራሩን ዝሓዙ ፖሊስ ከኣ ብዓይኒ-ኣይብለይ ስነ-ኣይቢለይ ነቶም ህድማ ዝፈተኑ ቀጥቂጦምዎም። ኣብ መወዳእታ እቲ ኹናት ከኣ ሽዱሽተ ስደተኛታት ሞይቶም ተሪፎም። ቁጽሪ ምውታት ግና ብዝተዓጻጸፈ ክዓቢ ይኽእል፡ ምኽንያቱ እቶም ደሃዮም ዘይተፈልጠ ዘሎ ደርዘናት ሶማላውያን ገና ስለዘይተረኽቡ።
እሱር-ቤት ጋንፉዳ ካብ ቢንቃዚ ከባቢ ዓሰርተ ኪሎሜተር ኣብሊሉ ርሒቁ ይርከብ። ኣብዚ ከባቢ 500 ዝከውን ቁጽሪ አሱራት ኣሎ፡ አዚኦም መብዛሕቲኦም ሶማላውያን ኮይኖም፡ ገለ ኤርትራውያን፡ ናይጀርያውያንን ከምኡ’ውን ካብ ማሊ ይርከብዎም። ኣብ ከባቢ ዩጅዳብያን ቢንቃዚን ብግፋ ፖሊስ ካብ ከተማ ከኣ ተታሒዞም። ዝተከሰስዎ ክሲ እንተኔሩ ከኣ ናብ ባሕሪ መዲተራንያን ክትከዱ መደብ ኔርኩም ዝብል ኢዩ። ገለ ካብኣቶም ን ዓመት ገለ ከኣ ን ሽዱሽተ ኣዋርሕ ተኣሲሮም ኣለዉ። ቤት-ፍርዲ በጺሑ ዝፈልጥ ወይ ከኣ ዝተፈርደ ሰብ የለን። ብዙሓት ካብዚኦም ከኣ ብሕማማት ቆርበት፡ ዓበቕን ናይ ምስትንፋስ ጸገማትን ይሳቐዩ ኣለዉ። እታ ሓንቲ መውጸኢት መንገዲ ከኣ ብገንዘብ ጥራይ ኢያ፡ ግና እቶም ፖሊስ ካብ ሓደ ስደተኛ ከባቢ $1,000 ይሓቱ። ኩነታት እቲ እሱር-ቤት እዉን’ተኾነ ኣዝዩ ሕማቅ’ዩ። ኣብ ሓደ ሓሙሽተ ብ ሽዱሽተ ሜትሮ ክፍሊ ከባቢ 60 ሰባት ኣለዉ። ማይን ባንን እንዳተመገቡ ከኣ ኣብ መንጸፍ ዘይብሉ መሬት ይድቅሱ። መዓልታዊ ከኣ በቶም ፖሊስ ኣዝዩ ሕማቅ ግፍዕታትን ዓመጽን የጋጥሞም።
ብካልእ ወገን ከኣ፡ ሓያሎ ሓለፍቲ ካብ Radical Party አዋናዊን ህጹጽን ሕቶታት ናብ ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስትርይ ወጻኢ ጉዳያትን ኣቅሪቦም ኣለዉ። ኣብ ነሓሰ 1ብ ከኣ “ሶማላውያን ሓተትቲ ዑቕባ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ጭብጥታት ኣብ ግምት ብምእታው ናብ ሊብያ ንከይጥረዙ፡ ኢጣልያ ኣብ ዳግመ-ግምት ክትገብር” ኢሎም ይሓቱ ኣለዉ። ጉዳይ ምላሽ ኣብ ፓርላሜንት ምናልባት ክዳናጐ’ዩ። እንተኾነ እቲ መልሲ እውን ፍሉጥ ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ 31 ነሓሰ ዝተካየደ ጥርዝያ ኣሎ ናይ ቀረባ ጭብጢ፡ 75 ሶማላውያን ተጠሪዞም።