text:
ባንክ፡ ናይ ባንክ ኣገልግሎታትን ዲጂታላዊ ናይ መኽፈሊ ኣገልግሎታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2021
ኣብ’ዚ ብዛዕባ ባንክ፡ ናይ ባንክ ካርድ፡ ናይ ኢንተርነት ባንክን ዲጂታላዊ ናይ መኽፈሊ ኣገልግሎትን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ባንክኢደን (BankID) ብናይ ሞባይል ኣፕ ምኽፋል ብኸመይ ከም ዝሰርሕን እውን ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ባንክ
ባንክ ምስዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ነገራት ዝሰርሕ ትካል እዩ፣ ክፍሊት፣ ውህለላን፣ ልቃሕ ገንዘብን። ባንክታት ወይ ናይ ልቓሕ ትካላት ክፍሊት ንክትከፍል ይሕግዙኻ። ገንዘብካ ከተዋህልልን ንከተዋፍር ክትክእልን ዕድል ከም ዝፍጠረልካ እውን ይገብሩ። ስለዚ ቑጠባ ብጉቡእ ንኽሰርሕ ኣገደስቲ እዮም። ናይ ክፍሊት ኣገልግሎትን ኤለክትሮኒካውዊ ገንዘብን ዝህባ፣ ንተጠቐምቲ ገንዘብ ዘለቕሓ፣ ብወለድ ገንዘብ ዘቐምጣ፣ ምልውዋጥ ገንዘብ ዝገብራን ካልኦት ናይ ፋይናንስ ትካላትንእውን ከም ባንክ እየን ዝቑጸራ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተኾንካ ገንዘብ ክትልቓሕ ኣይትኽልን ኢኻ ግና መጕዚኻ እንተኣፍቒዱ ከተዋህልልን ክትከፍልን ትኽእል ኢኻ። ዝበዝሕ ግዜ መጕዚ ሓደ ትሕቲ ዕድመ ወለዱ እዮም ። ንክተዋህልልን ክትከፍልን ባንክታት ዝተፈላለየ ኣገልግሎት ኣለወን። ንኣብነት ሕሳብ ባንክ፣ ናይ ባንክ ካርድ፣ ናይ ኢንተርነት ባንክን ቴለፎን ባንክን።
ኣብ ባንክ ዓሚል ቕድሚ ምኻንካን ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ቐድሚ ምጅማርካን እቲ ባንክ መንነትካ ክፈልጥ የድልዮ። ባንክ ገንዘብካ ካበይ ይመጽእ ከም ዘሎን ብኸመይ ኣገልግሎታት ባንክ ክትጥቐም ምኻንካን ክፈልጥ እውን የድልዮ እዩ። ስለዚ ኢኻ ቕድሚ ኣገልግሎታት ባንክ ምጅማርካ ገለ ገለ ሕቶታት እትሕተት።
ኣብ ባንክ ዓሚል ምዃን
ንስኻ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸብካ ኣብ ምዝገባ ህዝቢ(folkbokföra) ብዝቐልጠፈ ክትኣቱ ይግብኣካ። ሽዑኡ ናይ ሽወደን ውልቓዊ መለለዩ ቑጽሪ ትወሃብ። እዚ ምስ ተዳለወ ንመለለዩ መንነት ሽወደን ተመልክት። ናይ ሽወደን መለለዩ መንነት ምስ ተወሃብካ ንባንክ ሕሳብ ከተመልክት ትኽእል።
ኣብ ባንክ ዓሚል ቕድሚ ምኻንካን ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ቐድሚ ምጅማርካን እቲ ባንክ መንነትካ ክፈልጥ የድልዮ። ባንክ ገንዘብካ ካበይ ይመጽእ ከም ዘሎን ብኸመይ ኣገልግሎታት ባንክ ክትጥቐም ምኻንካን ክፈልጥ እውን የድልዮ እዩ። ስለዚ ኢኻ ቕድሚ ኣገልግሎታት ባንክ ምጅማርካ ገለ ገለ ሕቶታት እትሕተት።
ሕሳብ ባንክ
ውልቃዊ ቍጠባኻ ንምእላይ ናይ ባንክ ሕሳብ ናይ ግድን ክህልወካ ኣለዎ። እቲ ንዓካ ዘድልየካ ሕሳብ-ባንክ ዝተፈላለየ ስም ክህልዎ ይኽእል እዩ፣ ንኣብነት lönekonto, transaktionskonto, personkonto, privatkonto ወይ betalkonto። እቲ ሕሳብ-ባንክ እንታይ ከም ዝኾነ ስሙ ኣየገድስን እዩ። እቲ ዘገድስ ነዞም ዝስዕቡ ኣገልግሎታት ክትረክብ ክትክእል እዩ፦
- ከም ደሞዝን ቍጠባዊ ሓገዝን ኣብ ሕሳብ ምእታው
- ክፍሊታት ብምትሕልላፍ ባንክ፣ ባንክጂሮ(brevgiro)፣ ኣውቶጂሮ(autogiro)
- ምውጻእ ጥረ ገንዘብ
ባንክ ካርድ
ሕሳብካ ብጉቡእ ንክትኣሊ ባንክ ካርድ እውን የድልየካ እዩ። ብካርድ ክትከፍል ከለኻን ገንዘብ ከተውጽእ ከለኻን ገንዘብ ካብ እቲ ካርድ ተላጊብዎ ዘሎ ሕሳብ ይውሰድ። ዝተፈላለዩ ዓይነታት ካርድታት ኣለው ንኣብነት ቪዛ ወይ ማስተርካርድ። ብካርድ እዞም ዝስዕቡ ክትገብር ትኽእል ኢኻ፣
- ኣብ ድኳን ክትከፍል
- ብኢንተርነት ክትከፍል
- ካብ ናይ ገንዘብ ማሽን ገንዘብ ከትውጽእ
ናይ ኢንተርነት ባንክ
ብኢንተርነት ባንክ ናይ ብሕታውያን ሰባት፡ ሕሳብካ ክትከፍል፣ መድሕን ክትክትም፣ ኣብ ዝጥዕመካ ልቓሕካ ክትርኢን ትኽእል። ንቘልዑን፣ መንእሰያትን ንዓኻ ናይ ብሕቲ ትካል ትውንን እውን ኢንተርነት ባንክ ኣሎ። ብመገዲ ኢንተርነት ባንክ ናይ ባንክ ጕዳያትካ ኣብ ዝደለኻዮን ብህድኣትን ከተሰላስል ትኽእል ኢኻ። ናብቲ ኣገልግሎይ ምስ ኣተኻ፡ ንሕሳብካ፣ ካርድኻ፣ ልቓሕካን ርእሰ-ማልካን ብቐሊሉ ክትርእዮ ትኽእል ኢኻ። ኣብዚ ከም ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID) ስዊሽን (Swish) ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ከተሳልጥ ትኽእል ኢኻ።።
ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID)
ባንክኢደ፡ ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነት እዩ፣ ኢ-ለጂቲማሽን(e-legitimation) እውን ይበሃል እዩ። ስምምዕ ንክትፍጽምን ብኢንተርነት ክፍሊት ክትክትምን ዝቐለለ መገዲ እዩ። ብኤለክትሮኒካዊ ክታም ምግዳፍ ልክዕ ከም ብኣካል ምኽታም ብሕጊ ቐያዲ እዩ።
ባንክ እዩ ንኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID) ዝዕድል። ኤለክርትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነት (BankID) ንኽትከፍት ናይ ሽወደን ውልቓዊ መለለዩ ቑጽሪ (personnummer) ክህልወካ ኣለዎ።
ውሕስነት፣
- ባንክኢደ ውልቓዊ ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ(e-legitimation) እዩ። ካልእ ሰብ ነቲ ኤለክትሮኒካዊ መንነት መረጋገጺ ክትከፍት እንተሓቲቱካ፣ ንኣብነት ብቴለፎን ወይ ብማሕበራዊ መራኸቢ፡ ኤልክትሮኒካዊ መንነት መረጋገጺ ኣይትጠቐም።
- ናይ ናትካ ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID) ናይ ውሕስነት ቑጽሪ (Säkershetskoden) ውልቓዊ እዩ። ናይ ውሕስነት ቑጽሪ ብፍጹም ንዝኾነ ሰብ ኣይትሃብ። ንክትታለል ተኽእሎ ኣሎ።
ብተንቐሳቓሲ ቴለፎን (mobilen) ገንዘብ ምስዳድን ምቕባልን
ብናይ ሞባይል ኣፕ ክፍሊታት ክትከፍል ትኽእል ኢኻ። ስዊሽ፣ ሳምሱንግ ፐይን ኣፕል ፐይን ገለ ኣብነታት ናይ ኣፓት እዮም። በዞም ኣፓት፡ ኣብ መንጎ ብሕታውያን ሰባትን ትካላትን ገንዘብ ከተመሓላልፍ ትኽእል ኢኻ። እቲ ገንዘብ ብቐጥታ ካብ ሕሳብ ባንክ ይውሰድ። ነፍሲወከፍ ባንክ ነናቱ ናይ ኣገልግሎት ክፍሊት ከም ዘሎዎ ምፍላጡ ጽቡቕ'ዩ። ዘመናዊት ሞባይል ቴለፎን ዘይብሉ ሰብ'ውን ገንዘብ ኪቕበል ይኽእል'ዩ።
ስዊሽ ከመይ ጌርካ ትኸፍት፣
- ገንዘብ ንምስዳድ ስዊሽ ንክትጥቐም ስዊሽ ናይ ሞባይል ፕሮግም (Swish-appen) ኤለክትሮኒካዊ መረጋገጺ መንነትን(BankID)ን ኣብ ሞባይልካ ክትጽዕን የድልየካ። እዚ ኣብ ጎግል ፕላይ(Google Play) ወይ ኣፕ ስቶር(App Store) ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ።
- ንስዊሽ ምስ ባንክ ሕሳብ ንከተትሓሕዞ ብኢንተርነት ወይ ብሞባይል ናብ ባንክ ክትኣቱ ከድልየካ እዩ።
- ስዊሽ ናይ ሞባይል ፕሮግራም ብምኽፋትን ቴለፎንካ ብምትሕሓዝን ኢኻ ንስዊሽ ተንጥፎ።
ብሞባይል ተሌፎን ክትከፍልን ናይ ባንክ ጕዳይካ ከተሳልጥን
ብሓገዝ ሞባይል ተሌፎንካ ናይ ባንክ ጕዳይካ ከተሳልጥን ክፍሊታትካ ክትከፍልን ልሙድ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ሞባይል ተሌፎንካ ነዚ እንተ ዘይተጠቐምካላ ኴንካ ንምጅማሩ ቍሩብ ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣይፎንን ንኣንድሮይድ ተሌፎናትን ዝኸውን ጽቡቕ መምርሒታት ኣሎ። እዞም መምርሕታት ባንክኢደን ስዊሽን ኣብ ሞቢልካ ከመይ ገይርካ ከም ትጽዕኖምን ክትጥቀመሎም ከም ትጅምርን ደረጃ ብደረጃ ዝገልጹ ኾይኖም ከምኡ'ውን ብሓገዝ ሞባይል ተሌፎንካ ክፍሊት ክትከፍል ከም እትኽእል በብደረጃ ይሕብሩ እዮም።


c: text/html

text:
ውድድር ፕሪመርሊግ ኢትዮጵያ 2011 ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ መቐለ ተዛዚሙ፡ ጋንታ መቐለ ድማ ኣብ ታሪኻ ንፈለማ እዋን ዋንጫ ዓቲራ:: ጋንታታት ሲዳማ ቡናን ፋሲል ከነማን ድማ ኣብቲ ሊግ ካልኣይን ሳልሳይን ብምኳን ነቲ ውድድር ዛዚመን::
ኣብ ፕሪሚየር ሊግ ኢትዮጵያ መበል 30 ሰሙን ትማሊ ኣብ ስታድዮም ከተማ መቐለ 70 እንደርታ ንድሬዳዋ ከነማ 2 ብ 1 ብምስዓር ዋንጫ ዓቲራ። ኦሴይ ማዊሊ ኣብ መበል 45፣ ኣማኑኤል ገብረሚካኤል ድማ ኣብ መበል 55 ደቒቓታት ብፍፁም ቅላዕ ብወገን መቐለ ሸቶ ዘመዝገቡ ኮይኖም: ኤልያስ ማሞ ናይ ድሬዳዋ ድማ ብሕታዊት ሸቶ ኣብ 78 ደቒቓ ኣመዝጊቡ:: በዚ ድማ መቐለ 70 እንደርታ ብ59 ነጥቢ ናይቲ ሊግ ሻምፒዮን ክትኸውን ከላ ኣጥቃዓይ እታ ጋንታ ኣማኑኤል ገብረሚካኤል ድማ ብ18 ሸቶታት ዝለዓለ ኣብቲ ሊግ ጎል ዘመዝገበ ተጻዋታይ ኮይኑ’ሎ።
ኣሰልጣኒ መቐለ 70 እንደርታ ገብረመድህን ሃይለ ድሕሪ እቲ ፀወታ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ ውድድር ዓመተ 2011 ፈታንን ብዙሕ ፀገማት ዝነበርዎ ኮይኑ ዝሓለፈ እዩ: ኣብ መወዳእታ ድማ እዚ ኩሉ ፀገም ተሳጊርና ንዓወት ብምብቃዕና ሕጉስ እየ ኢሎም:: ኣብ ዝቕፅል ዓመት እታ ጋንታ ኣብ ሻምፒዮንስሊግ ኣፍሪቃ ትሳተፍ ብምኳና ብኣግኡ ምድላዋት ብምግባር ንዝሓሸ ውፅኢት ንምርካብ ክንቀሳቐስ ኢና ኢሎም::
ዝሓለፈ ዓመት ናብቲ ሊግ ዝኣተወት መቐለ 70 እንደርታ ተዓዋቲት ፕሪይመርሊግ ኢትዮጵያ ክትኸውን ኣብ ኣብ ታሪኻ ንፈለማ ግዜ እዩ:: ደገፍቲ እቲ ጋንታ ትማሊ ኣብ ጎደናታት መቐለ ወፂኦም ሓጎሶም ክገልጹ ኣምስዮም::
ኣብ ካልእ ፀወታ ሲዳማ ቡና ኣብ ሜዳኣ ምስ ወልዋሎ ገጢማ 3-0 ተዓዊታ:: ሲዳማ ቡና ካብ መቐለ 70 እንደርታ ብሓደ ነጥቢ ድሒራ ብ58 ነጥብታት እቲ ውድድር ካልኣይ ብምኳን ዛዚማ:: ነቲ ሊግ እናመርሐት ናይ መወዳእታ ፀወታ ኣብ ሽረ እንዳስላሰ ዘካየደት ፋሲል ከነማ ድማ ምስ ስሑል ሽረ 1-1 ተፈላልያ:: ብመሰረት እዚ ፋሲል ከነማ ብ57 ነጥቢ ሳልሳይ ደረጃ ሒዛ እቲ ሊግ ዛዚማ:: ደደቢት፣ መከላከያን ደቡብ ፖሊስን ድማ ካብቲ ሊግ ዝወጻ ጋንታታት ኮይነን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 24 October 2018
ብሰንኪ ቅትለት ሱዑዳዊ ጋዜጠኛ ጀማል ካሾጊ፣ ሓያሎ ዓበይቲ ሃገራት ኩባንያታተን ዝቦኾራሉ ዋዕላ ወፍሪ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ሰሉስ 23 ጥምቅቲ ኣብ ሪያድ ተኸፊቱ።
እዚ ክሳብ ሓሙስ 25 ጥቅምቲ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ ዋዕላ፣ ምስታ ሃገር ግዙፍ ናይ ወፍሪ ርክባት ዝጸንሐ ከም ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ፣ ጀርመንን ካልኦት ሃገራትን ከምኡ ድማ ኣብ ነዳዲን ባንክታትን ዘውፍራ ኩባንያታትን ከምዘይሳተፋ ኣቐዲመን ኣረጋጊጸን’የን።
ኣብ ኣመሪካ ዝምቕማጡ ስዑድድድዳዊ ጋዜጠኛ፣ ብጉዳይ ናይ መርዓ ሰነዳት፣ ኣብ ቱርኪ ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ስዑዲ ድሕሪ ምእታው፣ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ከምዝተቐትለ’ዩ ዝግለጽ።
ነዚ ናይ ስዑዲ ተግባር ዝተቓወማ ሓያሎ ሃገራትን ኩባንያታትን ድማ፣ ኣብቲ ቢልዮናት ናይ ወፍሪ ዕድላት ንምስሓብ ዘንቀደ ዋዕላ ካብ ምስታፍ ቦኺረን ኣለዋ።
ካብ ስዑዲ ዓረብ ወፍርን ሓገዝን ዝጽበያ ከም ኢትዮጵያን ፓኪስታንን ዝኣመሰላ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ግና፣ ጉዳይ ቅትለት ጋዜጠኛ ካሾጊ ብዘየገድስ፣ መራሕተን ኣብቲ ዋዕላ ይሳተፉ ኣለዉ።
=====================


text:
Radio Erena: 6 June, 2014
ህዝቢ ኤርትራ፣ ብቁጠባዊ ቅልውላው፣ ብዋሕዚ ስደትን ሳዕቤናቱን ካልእ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማትን ኣብ ከቢድ መከራ ወዲቑ ክነሱ፣ እቲ ጠንቂ “ኣይሰላም ኣይኩናት” ስለዘሎና’ዩ ዝብል መደምደምታ ክወሃቦ፣ ነዚ ኵነት’ዚ ንምልዋጥ ድሌት ወይ ዓቕሚ የለን ድዩ ዝብል ሕቶ ከምዘልዕል ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ገሊጾም።
እቶም መንበረ ኣስመራ፣ ባረንቱ ከረንን ሰገነይትን ዝወከሉ ኣርባዕተ ካቶሊካውያን ጳጳስት፣ ነዚ ገለጹ፣ ብምኽንያት መበል 23 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፣ ኣብ 25 ግንቦት ግንቦት “ሓውኻ ኣበይ’ሎ” ብዝብል ኣርእስቲ ናብ ምእመናን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ኣብ ዘመሓላለፍዎ 35 ገጻት ዘለዎ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ’ዩ።
እቶም ስሞምን ክታሞምን ብምንባር ኣብ ህሉው ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊ፣ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ሃገርና ተኸስቱ ዘሎ ጸገማትን ሃጓፋትን ብዝርዝር ዝገለጹ ኣርባዕተ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣-
1- ኣቡነ መንግስትኣብ ተስፋማርያም፣ መንበረ ኣስመራ
2- ኣቡነ ቶማስ ዖስማን- መንበረ ባረንቱ
3- ኣቡነ ኪዳነ የዕብዮ- መንበረ ከረን
4- ኣቡነ ፍቕረማርያም ሓጎስ ካብ መንበረ ሰገነይቲ’ዮም።
እቶም ጳጳሳት ኣብ መልእኽቶም፣ ዓሚ ኣብ ወርሒ ጥቕምቲ ዘጋጠመ ህልዊት ላምፔዱሳን ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጠሮ ስንባደን ራዕድን ብምዝኽኻር፣ ‘ዘለናዎ ሃዋሁ ተመሳሳሊ ክስተት ንኸየጋጥም ኣብ ክንዲ ዝፈትሕ መሊሱ ዘጋድድ ስለዝኾነ፣ ነዚ ካብ ሓያሎ ዓመታት እናሳዕ ይረአ ንዘሎ ህልቀትን ሕልፈትን ደቅና፣ ነገር ዕላልን ወረን ጥራሕ ንዝገበርናዮ ነኣና፣ ዘየቕስንን ዘየደቅስን ሕቶ የሓተና ኣሎ ክብሉ’ውን ጠቒሶም።
ካቶሊካውያን ጳጳሳትን ኤርትራ፣ ኣብቲ ‘ሓውኻ ኣበይ ኣሎ’ ዝሰመይዎ መልእኽቶም፣ ህልቂት ባሕርን ሰሃራን፣ ስደትን ሳዕቤናቱን፣ ማሕበራዊ ህይወት፣ ሃለዋት ስድራቤታት፣ ግዝኣተ ሕጊ፣ ትምህርትን ቁጠባን፣ ስነ ምግባርን መንፈሳዊ ህይወትን፣ መሰረት ጸገምና እንታይ’ዩ ከምኡ ድማ ጉዕዞ ናብ ሰላም ዝብልን ካልእ እዋናዊ ጉዳያትን በበርእስታቱ እናኸፋፈሉ’ዮም ዘለዎም ኣረኣእያን መርገጽን ዘነጸሩ።
ንሳቶም ዓዲ ሰላም፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ስራሕ፣ ዓው ኢልካ ዝመሰለካ እትዛረበላ፡ ሰሪሕካ እተሓድረላ ዓዲ ምስ ሓዝካ፣ መዓር ገዲፉ መዓር ዜናዲ ስለዘየልቦ፣ ንስደት ክንዲ ዘማዕድዉን ዝኸዱን፣ ካብ ስደት ዚምለሱን ዚውሕዙን መንእሰያት ኪህልዉና ናይ ግድን ስለዝኾነ ፣ ስለምንታይ መንእሰያትና ዓድጓና ዘማዕድዉ ምባል ጥራይ ትርጕም ከምዘይህልዎ ኣተሓሳሲቦም። እዚ ሕቶ’ዚ ድማ ንመራሕቲ ፖለቲካ፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ዓበይቲ ዓዲን መላእ ህዝብን ዝምልከት ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።
ኣብ ልዕሊ ስደት ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር (ኣብ ኣገልግሎት፣ ኣብ ሰራዊት ኣብ ኣብያተ-ተሃድሶን ማእሰርትን…ብዚርከቡ ኣባላታ ዝተነጻጸለት ስድራቤት፡ ዝሸምገሉን ናባዪ ዝሰኣኑን ወለዲ፡ መንፈሶም ብዓሚቝ ተሃስዩ ከም ዝርከብን እዚ ኩሉ ተደማሚሩ ድማ ሃገር የባድም ከምዘሎን ኣረዲኦም።
ኣብ ጉዳይ ቁጠባ ኣብ ዘልዓልዎ ዛዕባ ድማ ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ዝብል ሕቶ’ውን ኣልዒሎም።
ብሕጊ ዚሕተትን ዚእሰርን ኵሉ፡ ቅድሚ ኵሉ ብሰብኣውነትን ብናይ ድንጋጸ ኣገባባትን ዚተሓዘሉ፣ ቀጺሉ ድማ በቲ ጥሒስዎ ዝተባህለ ሕጊ መሠረት ብዝቐልጠፈ ኪፍረድን ጕዳዩ ኣብ መዕለቢኡ ኪበጽሕን፣ብዓቢኡ ከኣ ብቅዋማዊ ሕጊ ክትምራሕ ምድላይ፣ ዝኾነ ይኹን ንርትዕን ፍትሕን፣ ንኡነተይና ሓርነትን ዝቖመ ኣካል ዚጽበዮ ነገር ስለዝኾነ፡ ዕቱብ ኣቓልቦ ኪረክብ ኣለዎ ክብሉ’ውን እቶም ጳጳሳት ጸዊዖም።
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ፣ ብሓባር ኣብ ህሉው ኩነታት ሃገርን ህዝብን ብዝምልከት ከምዚ ዓይነት መልእኽቲ ከመሓላልፉ እዚ ንኻልኣይ ግዜኡ’ዩ።
ኣብ 2001’ውን ‘እግዚኣብሔር ነዛ ሃገር የፍቅራ’ዩ’ ብዝብል ኣርእስቲ ተመሳሳሊ እዋናዊ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ኣይርሳዕን።
ክቡራት ተኸታተልትና፣ ጽሟቕ ትሕዝቶ ናይዚ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ንህልዉ ከነታት ዘለዎም መርገጺ ብዝምልከት ናብ ህዝቢ ዝዘርግሕዎ መልእኽቲ ኣብ ናይ ሰኑይ ፈነወና ከነቕርበልኩም ኢና።
=====================================


text:
ፖለቲካዊ መርገጻትን ፕሮግራምን ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንደሞክራስያዊ ምሕደራ (ኤ.ም.ዴ.ም.)
መቕድም፡
ኣብ ዓለምና ዓቢ ግሎባዊ ቍጠባዊ ምንጋዕ (ቅልውላው) ኣብ ዝርኣየሉ እዋን ኤርትራ ሃገርና ኣብ ምንታይ ኲነታት ከም እትርከብ ንዝከታተል ዘበለ ኩሉ ንምግምጋሙ ከቢድ ኣይመስለናን። ኣብ ትሕቲ ዝዀነ-ይኹን ጸቢብ ኩነታት ጻዕረኛ ህዝብና ንኽነብር ዓቕሚ ሓጺሩዎን ኣማሪሩን ዘይፈልጥ፡ ሎሚ ብምኽንያት መሪር ዲክታቶርያዊ ቀይዲ መነባብርኡ ጥራይ ዘይኮነስ ዘዂርዕ መንፈሳዊ ሂወቱን ባህላዊ ሰረቱን እንዳተጠቕዐን እንዳሃሰሰን ይኸይድ ብምህላዉ፡ ብተሪር ስምረታዊ ሰውራ ዘረጋገጾ መንነት ሃገራውነቱ ኣብ ቦትኡ ንምምላስን ናብ ዝማዕበለ ደረጃ ንምስግጋርን ብዘይካ ብስምረት ከም ቀደሙ ኣንጻር ዝዀነ-ይኹን መድረኻዊ ቀዳማይ ጸላኢኡ ምቅላስ ካልእ ኣማራጺ መተካእታ ከም ዘይብሉ ነቕ ዘይብል እምነትና ምዃኑ ንሕብር።
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ካብ ስግር ዝመጸ ይኹን ካብ ከብድኻ ዝተወልደ መለለይኡ ኣብ መንጎ ህዝብን ኣመሓዳድርኡን ዘሎ ዝምድና ዘይተቓዳዊ ስለዝገብር ኢዩ። ዝምድና ብልጽግናን ሰላምን ክንዲ ዝኸውን ናብ ዝምድና ጨቋንን ተጨቋንን ይቕየር’ሞ ህዝቢ ብፖሊቲካ፡ ብቍጠባ፡ ብማሕበራዊ ናብራ (ባህሉን ሰብኣዊ መሰላቱን) ተጋሂሱ ኣብ ሕስረትን ዓጸባን ስደትን ይወድቕ። ነዚ ሓቂ’ዚ ብዝመሳሰል ሃገርና ኤርትራ ድሕሪ ነጻነት ከጓንፈና’ዩ ኣብዘይበልናዮ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቍጠባውን ዓዘቕቲ ኣትያ ትርከብ።
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ኣፍ ህዝብና ዓጽዩ ንመላእ ሃገር ናብ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ብምቕያር፡ ብስም ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ንኹሉ ክሰርሕ ዝኽእል ዘበለ ዜጋ ከም ባርነት ክግመት ብዝከአል ኣገባብ ነጻ ጒልበት ውጹዕ ህዝብና ይምዝምዝ ኣሎ። እዚ “ካብ” እምበር “ክሳብ” ዘይብሉ ናይ ኣስገዳድ ኣገልግሎት ገዛ ብዙሓት ስድራ ቤታት ዓጽዩ ኣደራሽ መጋበርያ ህግደፍ ዝኸፈተ፡ ስጋን ኣዕጽምትን መንእስያትና ኣማህሚኑ ክሳድ ኣሕሉቝ ህግደፍ ዘሰወደ፡ ሞራል ህዝብና ባይታ ክዘብጥ ዝገበረ ተርእዮ ኰይኑ፡ ብሰንኩ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ህንጻ ሃገሩ ክንዲ ዝሳተፍ ብጎረርኡ ተታሒዙ መፍትሒ ኣብ ዝሰኣነሉ እዋን፡ ነታ ዘፍቅራ ሃገሩን ዘፍቅሮ ህዝቡን ራሕሪሑ እግሩ ናብ ዝመርሖ ኣደዳ ፈቖዶ ስደትን ኣብኡ ዘሎ ሓሳረ-መከራን ይበታተን ኣሎ።
ብጠቕላላ ህዝብና፡ ወላድ መኻን፡ ርኹብ በተኽ ዝዀነሉ ናይ ግፍዒ ዘበን ኢና በጺሕና። ብምኽንያት እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ውሽጣዊ ግፍዕታትን ጒርብትናውን ኣህጉራውን ቀጥዒ-ኣልቦ ዝምድናታትን ህግደፍ፡ እታ ንራህዋን ሰላምን ህዝብና ዝተሰውኣላ ኤርትራ ሃገርና ምስ ዝቐረበን ዝረሓቐን ዞናውን ኣህጉራውን ርኽክባታ ከምዝበታተኽ ኰይኑ ኣሎ። እምበኣር ሃገርና ኤርትራ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣስጋኢ ኩነታት ስለ እትርከብ፡ ንዝተዛናብዐ ሃለዋት ሃገርናን ህዝብናን ናብ ባህርያዊ ቦትኡን መንገዲ ግስጋሰን ንምምላስ ነቲ ቦዂሩ ዘሎ ምስጢር ምልላይ ከድልየና ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ መን ከም ምዃኑ ጸላኢኡ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ኢዩ። ብታሪኽ ዘረጋገጸ ሓያል ህዝቢ ምዃኑ’ውን ዘማትእ ኣይኮነን። ሕቶ ውደባ ክምልስ ብዘይምኽኣሉ ግን ሓሳረ-መከራ ከም ዝቕጽል ይኸውን ኣሎ። ንሕና ነዚ እማመ እዚ ንዝርግሕ ዘለና ናብ ናይ ተግባር መምርሕን ተግባራዊ ስጒምትን ዝሰጋገር ሕቶ ውደባ ኣይተመለሰን ብሃልቲ ኢና ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ክምልሱ ዝኽእሉ ዝክኣል ዘበለ እጃምና ከነበርክት ዝተበገስና ምንቅስቓስ ኢና።
እማመና ንተበግሶና ክገልጽ ከሎ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዘጸንሐን ዘሎን ኣገባብ ኣቀላልሳ ደምበ ተቓውሞ ብሓፈሻ ብፍላይ ክኣ “ምሕዝነተ-ኪዳን” ዝተፈልየ ኢዩ። እዚ ድማ ባህሪ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣስመራ ብዝግባእ ስለ-እንርዳእ፡ ንሓደ መሰረታዊ ኣባይ (ጸላኢ) ዝዀነ መላኺ ስርዓት መሰረታዊ ተቓውሞ ክገጥሞ ስለዝግባእ፡ ንዘይምሕረካ ኣይተናሕሲ ዝብል መርገጽ ክህልወና ኸሎ፡ ብናይ ሓባር ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ዝግዛእ ናይ ሓባር ናይ ተቓውሞ ሰራዊት ብምህናጽ ነዚ ዓማጺ ስርዓት’ዚ ሱር-ሰራውሩ ከምዝብተኽ ምግባር ይከኣል ምዃኑን ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንዕኡ ዝበቅዕ ሓይሊ ካብ ከርሱ ከም ቀደሙ ከፍሪ ከምዝኽእልን እንኣምንን ተበጊስና ዘለናን ምንቅስቓስ ኢና።
እምንቶና ዓቕሚ ሓያል ህዝብና ብዘየማትእ ፍልስፍናዊ ተረድኦ ባህሪ ናይ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ምስ ዘለልን ኣብ ትሕቲ ንጹር ዕላማ ምስ ዝውደብን ጥራይ ኢዩ ኣብ ረብሓ ህዝቢ ዝውዕል ንጹር ሐገዝ ዝረሓቐን ዝቐረበን ዝረክብ። ናይ ለውጢ ጒዕዞና ክኣ ትርጉም ከም ዝህልዎ ዝኸውን። ብዝተረፈ ንጹር ዕላማን ውደባን ዘይጸውዖ ግዳማዊ ሓገዝ ዕግበት “መራሕቲ ውድባት” እምበር ዕግበት ህዝቢ ክምልስ ከምዘይክእል ኣብ ካልእ ከይከድና ኣብ ተመክሮ ደንበ ተቓውሞ ብግቡእ ከነንብቦ ክኢልና ኢና።
ደንበ ተቓውሞ ብፍላይ ከኣ “ኪዳን” ነዚ ተንጠልጢሉ ዘሎ ሕቶ ህዝቢ ንዓመታት ክምልሶ ብዘይ ምኽኣሉ ዘሕዝን እኳ እንተዀነ፡ ሞጎተና ኣብኡ ክሕጸር ኣለዎ ማለት ከምዘይኮነ ነዚ እማመ’ዚ እንዝርግሕ ዘለና ምንቅስቓስ ኣትሪርና ክንእምት ንፈቱ። “ኪዳን” ብናይ ሰላማዊ ኣገባብ ዝብል ክንፉ እንዳወገነ ክኸይድ ከሎ፡ ብናይ ሓይሊ ዝብል ክንፉ ኣብ ፋሕ ጭንግራሕን ብሕታዊ ላዕልን ታሕትን ተወሲኑ ስለ ዝርከብ ክልቲኡ ክንፍታት ምስ ኣድማዒ ኣገጣጥማ ጸረ-መላኺ ስርዓትን ባህርያቱን ዘይምክት ኣብ ትንዕታ ዝዕገት ምስ ትጽቢትናን ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራን ዘይቃዶ ብምዃኑ ንባህሪ መንገዲ ምንቅስቓስና ፍልይ ዝበለ ክገብሮ ክኢሉ ኣሎ። እዚ ብምዃኑ ድማ፡ ብዛዕባ “ኪዳን” ጥራይ ምዝራብ ብዛዕባ ሕጽረታት ጥራይ ክትዛረብ ምንባር ዘየዋጽእ ጠጠው ኰይኑ ስለዝረኣናዮ ናብቲ ዝመረጽናዮ ኣገባብ ቃልሲ ክንሓልፍ ኢና።
ምንቅስቓስና ብዝነውሐን ብዝሓጸረን መልክዑ ካብ ዝተፈላለየ ውደባታት ዝተዋህለሉ ንዂነታት ሃገርና ብግቡእ ዝተኸታተሉን ዝተቓለሱን ገና’ውን ዝቃለሱ ዘለዉን ምኩራት ተበገስቲ ዝሓቜፈ ኢዩ። ኣካላት ምንቅስቓስና ብውዱብ ይኹን ብዘይውዱብ መልክዓት ኣብ ዝቐደመን ዝደሓረን ዝተዋስኡን ካብ ምቅላስ ብዓቕሞም ዘየዕረፉን ኢዮም። እዚ ክንብል ከለና ግን ምንቅስቓስና ካብ ውሑዳት ናብ ብዙሓት ብመስርሕ ዝመጸን ኣብ መስርሕ ዕብየት ክኣ ዝርከብን’ምበር ብሃንደበት (spontaneously) ዝተወልደ ስለዘይኰነ ሰንሰለታዊ ታሪኹ ክዝንጋዕ የብሉን።
ገለ ንንጹር ኣወዳድባ ካብ ዝዕንቀፉ ረቛሒታት፦
- ሃይማኖታውን ብሄራውን ፍልልያትና ብደረጃ ሃገራዊ ሓድነትና ኣብ ግምት ብምእታው ክንርድኦን ከነተኣሳስሮን ዘይምኽኣልና፡ ማለት ንእምነትናን ንብሄራዊ መሰልናን ዝጓዕጸጸ ስርዓት ክንኣሊ ኣብ እንቃለሰሉ እዋን፡ ብሕታዊ እንታይነትና ንናይ ሓባርን ቀዳማይን ሽቶና ክጓትቶ ዕድል ክንህቦ ምዝንጋዕናን ዘይምግንዛብናን
- መኽሰባትን ክሳራታትን ሰውራ ኤርትራ ብምልኣትን ብዕምቈትን ዘይምፍታግናን ኣሰራርሓ ሃገርና ብመንጽር ሕብረ-ብሄራዊ ሂደቱ ዘይምግምጋምናን፡ ካብ ዳየሊክቲካዊ ተረድኦ ናብ መካኒካዊ ተረድኦ ምድሃብናን፡ ንረብሓታት ጠለባትን ዝተፈላለያ ብሄራትና ብደቂቕ ዘይምጽናዕናን
- ኣጀማምራን ኣፈጻጽማን ተጋድሎና (መኽሰቡን ክሳርኡን) ንኹላትና ዝምልከትን ብኹላትና ዝውነንን ምዃኑ ምዝንጋዕ፡ ብሓጺሩ ታሪኽ ድምር ኣሉታውን እወንታውን ሓቅታት ምዃኑ ዘይምግንዛብ፡ ኣብ ዝኣረገ ፍልስፍና ጀብሃን ሻዕብያን ተሓጺርና ኣብ ምጥቕቓዕ ምብላይና
- ስርዓት ህግደፍ ብዝተራቐቐ ስልቲታት ኣብ ውሽጢ መዓልታዊ ህይወት ሕብረተሰብናን፡ ክሳብ ኣብ ውሽጢ ተቓውሞ ደምበውን ከይተረፈ ዘተኣታተዎም ወገናዊ ማሕለኻታት ክንበታትኽ ዘይምኽኣልናን ካብ ናይ ሓባር ሃገራዊ ረብሓ ወጻኢ ኣብ ተዋጠጥ ምንባርናን
- ስርዓት ህግደፍ ዝጻሕተሮ ውዲታዊ ዶባዊ ውግእ ኣብ ክንዲ ወድዓዊ ሚዛን ኣንቢርና፡ ብትሪ ምቅዋም፡ ብጸቢብ ሃገራዊ ስምዒት ተደፊንና ንጒርብትናዊ ተጻብኦታት ብቅርሕንታዊ ዓይኒ ብምጥማት ህግደፍ ክግልገለሉን ክምዝምዞን ዕድል ምሃብናን እዚ ድማ ንቃልስታትና ናይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዓቢ ዕንቅፋት ስለዝፈጠረሉን
- ካብ ዘይብቕዓታዊ ኣመራርሓ ደንበ ተቓውሞ ዝነቐለ፡ ፍርሂ መጻኢ ዕድል ህዝብና ንሓድሽ ለውጢ ንምቕባል ቅሩባት ንምዃን ምምታእና
- ብዓቢኡ ድማ ተዓራቕን ዘይተዓራቕን ግርጭት ኣብ ግምት ብምእታው ንባህሪ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ኣተዓባብይኡን ብዘይምርዳእ ኣብ ኣገባብ ኣፈታትሕኡ ብምድንጋር፡ ብሰላምዶ ብጎነጽ ኣብ ዝብሉ ሜላታት ከነንሳፍፍ ምንባርናን ብሕጽረት ንጹር ኣወዳድባ ዝኣክል ኣብ ቀቢጸ-ተስፋነት ምዝዛውናን ወዘተ… ኢዩ ንብል።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰን ልዕሊኡን ምኽንያት ብምግባር ኣገባብ ኣተሃላልዋና ክነቓነቕን ክሕቆንን ከድሊ ኢዩ። ነዚ ክውንነት’ዚ ንምልዋጥ ክኣ ኣብ ብምልኡ ናይ ቃልሲ ህይወት ደንበ ተቓውሞ ዝተወደበ ይኹን ዘይተወደበ ናይ ለውጢ ወፈራ ከም ዝባራዕ ብምግባር ናብ ተግባራዊ መደብ ዕዮ ዘደይብ ኣወዳድባ ክንሰጋገር ክንበቅዕ ኣለና። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኲነታት እቲ ምርጫ ብዙሕ ስለዘይኮነ፡ ወይ ብሓድሽ ኣወዳድባ ናብ ተግባራዊ ኣሰራርሓ ከምትኣቱ ምግባር’ዩ፡ ወይ ክኣ ብፖሊቲካዊ ኣላሽነት ተሳዒርካ ባህርያዊ ሞት ምጽባይ ክኸውን ኢዩ።
ከም ምርጫ ምንቅስቓስና አብ ነግ-ፈረግ (fear of the unknown) ተቐይዱ ካብ ምንባር ንሓድሽ ውደባ ብሓድሽ መንፈስን ኒሕን ተቐቢሉዎ ኣሎ። እዚ ኣወዳድባ’ዚ ኣብ ምንቅስቓስና ንዝብገሱ ዘለዉ ኣካላት ጥራይ ዘይኮነ ንኹሉን አብ ኩሉን ኣብ ከም’ዚ ንሕና ዝመዘንናዮ አተሃላልዋ ዝርከብ ቅሙጥ ሓይሊ (potential) ዝምልከት ስለዝዀነ ኩሉ ወሳንን ኣድማዕን ተበግሶ ክወስድ ዝጽወዓሉ መድረኻዊ ጠለብ ኢዩ።
ደምዳሚ መርገጻት፦
ብሕጂ ዝድለ ኣወዳድባ ኣብቲ ውድባት ደንበ ተቓውሞ ብስክፍክፍ ወይ ብምፍርራህ ከሰላስልኦ ዘይክኣላ መዳያት ተባዕ ውሳኔን ስጒምትን ዝውሰዶ ኢዩ።
- ቀንዲ ዕላማና፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ሱሩ ነቒልካ ስርዓታዊ ለውጢ ምትካእ ስለ ዝኾነ፡ ስትራተጂን ስልትን ክሰማማዕ ከም ዘለዎ ምግባር ኢዩ። ስትራተጂ ምንቅስቓስና ዲሞክራሲያዊ ስርዓተ-ምሕደራ ክኽውን ከሎ ኣገባብ ቃልስና ካኣ ኣብዚ እምነት’ዚ ዝጥመሩ ሓይልታት ብምውህሃድ ብናይ ሓባር ፖለቲካዊ ርእሲ ዝውጃህ ናይ ሓባር ናይ ሓይሊ ትካል መስሪትካ ናብ ተግባር ምስግጋር ኢዩ። (ብናይ ተግባር መምርሒ ናብ ተግባር)።
- ኣብ ሓያሎይ ኣብ “ኪዳን” ዝርከባ ኣብ ዕጥቃዊ ኣገባብ ንኣምንን ንምርሽን ኣለና ዝብላን ከምኡ’ውን ብሰላማዊ ኣገባብ ዝኣምና ግንከ ኣብ ተመዝማዚ ግዜ ብረታዊ ክንፊ ከማዕብላ ተኽእሎ ዘለወንን ውድባት፡ ሃገራዊ ተለላይነት ዘየማልእ ናይ ዳንጋይ ዳንጋኻ ስጒምቲ ኣብ መጻኢት ኤርትራ (ኣብ ዝኽሰት ናይ ስልጣን ባዶነት)፡ አብ ስክፍታ ዘእቱ ኣሰራርሓ፡ ብምንቅስቓስና ቅቡል ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ስልትና መሰረታዊ ፍልልይ ከም ዘለዎ ኢና እንምዝግብ። እዘን ውድባት እዚኣተን ነቲ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኣሎ ዝብልኦ ማሕበረ ፖለቲካዊ ፍልልያት ብግሉጽን ዕቱብን መንገዲታት ኣብ ጠረጰዛ ኣውሪደን ብምክታዕ ከጻብብኦን ኣብ ምፍትሑ ድማ እዎንታዊ ተራ ክጻወታን ኣጥቢቕና ንጽውዕ።
- ካብ’ዚ ብምብጋስ እምበኣር፡ ብናይ ሓባር ናይ ምልመላ ትካል ዝተሃንጸ፡ ብሓባራዊ ኮማንድ ዝተማእከለ ናይ ተቓውሞ ሰራዊት ኣዋፊርካ ንዕድመ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ክንዲ ምሕጻር፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ትሕቲ ስምረታዊ ሃገራዊ መኸተ ዝዕቀን ኣረኣእያን ሒዝካ ነንፋንጣኻ ምዂብላል፡ ዘየዐውትን መጻኢ ትጽቢታቱ ከኣ ምስ መላኺ ጠባያት ዝተኣሳሰረ ስለዝዀነ ብምንቅስቓስና ብመትከል ይኹን ብተግባር ተቐባልነት የብሉን።
ሕቶ መሰላት ሃይማኖትን ብሄራትን፡
ሃይማኖታዊ ነጻነት ብቕዋም ሃገር ክወሓስ ዘለዎ መሰረታዊ መሰል አርትራዊ ዜጋ ኢዩ። ሕቶ ሃይማኖት ይኹን ሕቶ ብሄር ምስ ሃገራዊ ሓድነትናን ህሉው ስተራተጂያዊ ዕላማናን ክተኣሳሰር ኣለዎ። ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ዘይተኸለት ሃገር ዝዀነ ይኹን ናይ መሰል ሕቶ ክትምልስ ኣይትኽእልን ኢያ። ይትረፍዶ ሕቶ እምነትን ሕቶ ብሄርን ክምለስሲ፡ ወድ-ሰብ ወፊሩ ንምእታው’ውን ጨኒቑዎ ምህላዉ ንመን ይጠፍኦ? ስለዚ ብመትከል ንዝነኣሰን ዝዓበየን መሰላት ክንኣምነሉ ከለና ከም ምንቅስቓስ መጠን ግዴናን ዘይግዴናን እዋኑን ዘይእዋኑን ቀደምትነት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብተግባር ነቲ ዕማም ድሕሪ ዕንወት ስርዓት ህግደፍ ንዝትከል ዲሞክራሲያዊ ስርዓተ-ባይቶ ኤርትራ ክግደፍ ስለዝግባእ ንዘልዓልዎ ሓይልታት ብሕታዊ ፕሮግራሞም ክኽበር ኣለዎ ኢልና ንኣምን። ብዝተረፈ ከምቲ ኣቦታትና ዝብልዎ ላም ፍርቂ ጎድና ስለዘይትሃጥር ውጹዕ ሃይማኖትን ብሄርን ሒዝካ ቀሲንካ ስለ ዘይትነብር ነጻን ዲሞክራሲያዊት ሃገርን ኣላትኒ ክብሃል ኣይክኣልን።
ሕቶ ምሕደራ ብዝምልከት፡
ብወገንና ኣብ መጽናዕቲ ዝተመርኮሰ ዘይምእኩል ኣገባብ ምሕደራ ዝብል እምነት ኣለና። ንሱ ኰይኑ ወይ ካልእ መተካእትኡ ግን ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዘቐመጥናዮ ነፍሲ ወከፍ ኣጀንዳ ውልቀ-ውድባት ክኽበር ስለዝግብኦ እማሜታት ነታ መጻኢት ዲሞክራሲያዊት ባይቶ ሃገርና ክቐርብ ኣለዎ ንብል። መሰል ህዝቢ ኤርትራ ከነኽብር ስለ ዝግባእ፡ መጻኢ ደሞክራስያዊ ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ሓደ ዝዓበየ ነዚ ሕቶ’ዚ ንምፍትሑ ዝዕጠቐሉ ትካል ክኸውን ኢዩ። ናይ ሕጂ ቃልስና ክኣ ነዝን ወዲ ኸምዝን ንምምችቻእ እንተዘይኰይኑ ትርጒም ክስእን ኢዩ። ሕጊ እንዳባ ዘጠቓለለ (ዝተሰነደ)፡ ታሪኻዊ መበገሲ ዘለዎ፡ ምስ ትሕዝቶ መሬት ዝተኣሳሰረ ድዉብ ኣውራጃዊ ኣመሓዳድራና ግን መጀመርያ ኣብ ቦትኡ ክምለስ ኣለዎ።
ሕቶ ውነና መሬት ብዝምልከት፡
መሬት መሰረታውን ዓብላልን ቍጠባዊ ሰረት ናይ ህልውቲ ኤርትራ ስለዝዀነ ኣብ መንግስታዊ ግበታ ክኣቱ ምልካዊ ኣሰራርሓ ብምዃኑ ምስ ምልካዊ ስዕረት ይስዓር። ኩሉ ናይ መሬት ጒዳይ ብስርዓት ህግደፍ ዝተሰልዐ ውዱቕን ዘይሕጋውን ኢዩ። መሬት ዓዲ ናብ ዓዲ ብሕታዊ መሬት ክኣ ናብ ዋንኡ ተመሊሱ፡ ብዓል መሬት ብመሬቱ ብዓል ንዋይ (ገንዘብ) ክኣ ብንዋዩ ብዕግበትን ብምክብባርን ኣብ ነጻ ዕዳጋ ተራኺቦም ይዋገዩን ትሕዝቶኦም ይለዋወጡን። ህዝቢ ኣዘናቢልካ፡ ዳግመ ምጥያስ (Resettlement) ናብ ሕድሕዳዊ ጎነጽ ዝዕድም ፖሊሲታት ስርዓት ህግደፍ ኣትሪርና ንዅንኖ። ህዝቢ ኸኣ ነዚ እከይ ፖሊሲታት እዚ ብንቕሓት ክምክቶን ነባሪ ሓድሕዳዊ ምክብባሩ ክሕሉን ነማሕጽን።
መንግሰትን ተርኡን፡
ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ናይ ሃገር ባህርያዊ ሃብትን ንልምዓትን መገሃጫን (Pastural) ዝሕዛእ መሬትን ኣብ ስነፍልጠታዊ መጽናዕቲ ተመርኵሱ ዲሞክራሲያዊ ሃገራዊ ባይቶ ብዘጽደቖ መሰረት ይቆጻጸር፡ የማዕብል፡ ፍረ እትዋት ድማ ንምምሕዳራት ኤርትራ ከም ኣድላይነቱ ብምምዕርራይ (Proportional distribution) የከፋፍል። መንግስቲ ነቲ ገና ዘይተመዝመዘ ዘሎ መገሃጫዊ ቁጠባ (Pastural economy) ጠመተ ክግበረሉን ይግባእ
ሕቶ ልኡላውነት፦
ኤርትራ ብደም ስዉኣት ዝፈረየት ልኡላዊት ሃገር ከም ምዃና መጠን ዶባታን ወደባታን መሬታን ባሕራን ንዕኡ ዝውንን ህዝባን ንዘልኣለም ዝተኸብረ ይኸውን። ህልዊ ይኹን ክመጽእ ንዝኽእል ንልኡላወነት ዝትንክፍ መጎተ ብሰላማዊ መኸተ እምበር ብብረታዊ ጠመተ ኣይንርእዮን። ንዕኡ ዝትንክፍ መጻኢት ዲሞክራሲያዊት ሃገርና ዝኸተመትሉ ውዕላት መሰረት ብምግባር ድማ ንዓለም ለኻዊ ትካላዊ ውሳኔታት ነኽብርን ንምእዘዝን::
ሕቶ ደቀ-ኣንሰትዮ፡
ደቀ’ንስትዮ ፍርቂ ሓይሊ ናይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ጒዕዞናን ምዕብልንኡን ከም ምዃነን መጠን፡ ንሳተን ዘይተሳተፍኦ መኸተ ክዕወት ይትረፍ ስድሪ ከስጒም ከምዘይክእል ስለ እንኣምን ንተሳትፎአን ዘይሕለል ጻዕሪ ክካየድ ከም ዝግባእ ንኣምን።
ሕቶ መንእሰያት፡
መንእሰያት ተረከብቲ ደሞክራስያን ምዕብልንኡን ከም ምዃኖም መጠን፡ ክንብገስ ከለና ንተሳትፍኦም ብዝልዓለ እምንቶን ጻዕርን ንጠልቦን መጸዋዕታና ነቕርብን።
ሕቶ ስደተኛታት፡
ብዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ብተኻታተልቲ ገዛእቲ ስርዓታት ኢትዮጵያን ተገፊዑ ናብርኡ ተመዛቢሉ ናብ ፈቖድኡ ኣብ ስደት ዝከላበት ዘሎ ህዝብና፡ ናብታ ዝፈትዋ ሃገሩን ዓዱን መሬቱን ተመሊሱ ሂወቱ ክመርሕን ኣካል ምዕባሌ ሃገሩ ክኸውንን ዝክኣል ዘበለ ጻዕርታት ክካየድ ደው ንብለሉ። ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ምሕራር ሃገርና ዝተጻወትዎ ተራ እናኣሞገስና ሕጂ ኣብ መደበራት ስደተኛታት ዘሕልፍዎ ዘለዉ ከርፋሕ ናብራ ከምዘሕዝነናን ላዕለዋይ ኮምሽነር ሕቡራት መንግስታት ዓለምን (ላ.ኮ.ሕ.መ.ዓ/UNHCR) ካልኦት ገበርቲ ሰናይ ማሕበራትን ከኣ ዝግብኦም ጠለባት ክልግሱሎም ክንጽውዕ ምዃና ነፍልጥ።
ጒዳይ ኣብ ትሕቲ መላኺ ስርዓት ዝርከብ ናይ ኤርትራ ናይ ምክልኻል ሰራዊት፦
ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ ዝርከብ ትካል ንስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ብክውንነት ኣቃውምኡ ግን በስገዳድ ከም ምዃኑ መጠን፡ ብመትከል ከም ጭቁን ከነለልዮ ከለና፡ ብተክኒካዊ ኣተሃላልውኡ ግን ኣብ ኣገልግሎት መላኺ ስርዓት ህግደፍ ስለዝውዕል፡ ነዚ ቅሙጥ ሓይሊ ናይ ለውጢ፡ ናብ ባህርያዊ ቦትኡ መሳርሒ ዲሞክራስያዊ ምዕባለን ተጣባቒ ናይ ቅዋማዊት ሃገርን ንምዃን ክበቅዕ ክንቃለስ ኢና። ምንቅስቓስና ንደም ብመለሳ ስለዘይርእዮ፡ ደም ዝዀነ ይኹን ውጹዕ ህዝቢ ከም ደም ውጹዕ ህዝብና ክብሪ ከም ዘለዎ ይኣምን። ንክንፍታት ዓማጺ መላኺ ስርዓት መሳርሒ ዝዀነ ኣዋፋሪ ሸነኻቱ ግን ብንሕስያ ኣይክጥመቱን ጥራይ ዘይኮነስ እዋኑ ብዝበጽሐ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀሪቦም ብሕጊ ክሕተቱ ምዃኖም ንኣምን። መን ንመን ይሃርሞ ንዝብል ዘንባዕ ሕቶ ግን፡ ግፍዒ መላኺ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ውጹዕ ህዝቢ ክወርድ ከሎ፡ ውጹዕ ህዝቢ መልሲ ክህብ ግዴታ ኢዩ ብማለት ንሓልፎ።
ናይ ቃልሲ መነሃርያና (መደበርና)፡
መንሃርያና ሃገርና ኤርትራ ኢዩ። ኲነታት ጸጥታ መኸተና ኣብ ግምት ብምእታው ግን ካብ ዝዀነ ንዓወትና ዝምነን ብመትከልን ብተግባራዊ ደገፍን ዝተሓባበረና ኲርንዓት ከባቢ ይርሓቕ ይቕረብ ክንጥቀም ኢና።
ሚዛንና ኣብ ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ፦
ስርዓት ህግደፍ ብሰላማዊ መንገዲ ስልጣን ንህዝቢ ከረክብ ዝሰምዕ እዝኒ ከምዘይብሉ ጽኑዕ እምነትና ኢዩ። ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ብመትከል ኣይንዂንኖን ኢና። ብተግባር ግን ምስ ባህርያት ውልቀ-መላኺ ስርዓትን ዝተሓልፈ ፈተነታትን፡ ፍሉይነት ምዕባሌ ነፍሲ-ወከፍ ሃገርን ከም ጭብጢ ብምውሳድ ኣብ ውሳኔ ክብጻሕ ኣለዎ። ኣብ ክውንነትና እዚ ዝተጠቕሰ ረቛሒታት ኣብ ግምት ብምእታው ክትርጎም ስለ ዘይክኣል ምርጫ ምንቅስቓስና ኣይኮነን።
ብዛዕባ ብሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ዝጥቀሙ ሓይልታት፦
ምንቅስቓስና ንዘይተጻብኡዎ ኣይጻባእን ኢዩ። ካብ ብምስጢር ብግህዶ ምምራጾም፡ ብግሉጽነት ዝንበብ ምርጭኦም ኢዩ። ምስ ግፍዐኛን ብተሓታትነት ህዝባዊ ክሲ ዝጽበዮ ዘሎን ስርዓት ህግደፍ፡ ኩሉ ናይ ሰላም ኣፍ-ደገ ዝዓጸወን ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ከም ዝጽንቀቕ ዝገበረን ብቐጥታ ጸዊዖም ክሳብ ዘይተሻረኹ፡ ግን ብድንድል ተራኺብና ክንቃለስ ጸገም የብልናን።
ብዛዕባ ዞባዊ ምውህሃድ:
ብባይቶ ኣህዛብ ናይተን ዝምልከተን ሃገራት ዝተወሰነ ከም መሳርሒ ናይ ሕድ-ሕድ ምርድዳእን፡ ምብልጻግን ሓያል ሰንሰለት ናይ ሓባራዊ ጸጥታ ምፍጣርን ክንግልገለሉ ብመትከል ተቐባልነት ኣለዎ። እንተዀነ ግን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ግፍዒ እትርከብ፡ ቅዋማዊ ምሕደራ ዝተነፍጋ፡ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል ኣብ ቃልሲ እተርከብ ሃገር ሒዝካ ንኽትርጎም ሕልሚ ስለዝዀነ፡ ብቐዳምነት ናይ ኣሰራርዓ ዕማም ክርአ ከሎ፡ ነታ ብሕጂ እትውለድ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ዝጽበ ኢዩ ንብል።
ብዛዕባ መንግስቲ ኣብ ስደት:
መንግስቲ ኣብ ግዳማዊ ዓለም ክእወጅ ይክኣል ኢዩ። እንተዀነ ግን ንዕኡ ዝኸውን ምድሪቤት ከየጣጣሕካ ሰማዒ እዝኒ ክረክብ ኣይክእልን ኢዩ።ትርጒም ናይ መንግስቲ ኣብ ስደት ምእዋጅ ተፈላጥነትን ግዳማዊ ፖሊሲን ሓገዝን ብምውህላል መተካእታ ናይቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ መላኺ ስርዓት ንምዃን ንወጻኢ ዓለም ከም ዝኣምኑኻን ከም ዝቕበሉኻን ዝተሓባበሩኻን ንምግባር ኢዩ። ኣዋጅ ብዘይ ትሕዝቶ ግን መትሓዚ የብሉን። ኣብ ኣኼባ’ምበር ኣብ ኣሰራርሓ ዘይራኸብ ደምበ ተቓውሞ ሒዝካ ኣዋጅ ናብ ሃዋህው ምድርባይ ትርጒም ኣይሕለቦን ኢዩ። እዚ’ውን ቅድም እንታይ ክንምድምድ ኣለና ዝርዳእ በሊሕ ኣእምሮ ዝጠልብ ኢዩ ንብል።
ብዛዕባ ሃገራዊ ዕርቂ
ትርጒም ሃገራዊ ዕርቂ ብተረድኦና ምምዕርራይ ናብራ ህዝቢ ደቂ ሃገር ኢዩ። እዚ ድማ መሰልን ዕድልን ናይ ዕብየትን ምዕብልናን ንሓደ ዝቐርቦ ንሓደ ክኣ ዝርሕቆ ከይከውን ምትኽኻል ማለት ኢዩ። ብተግባር ክርአ ከሎ፦ ዝርግሐ ናይ ትምህርታዊ፡ ጥዕናዊ፡ ቍጠባዊ (ናይ ስራሕ ዕድላት)፡ ጸጋታት ሃገር ብመንጽር ረብሓታት ህዝቢ ከም ዝከፋፈልን ዝተኻኸልን ኣብ ርእሲ ምግባር፡ ብፖሊቲካዊ ሸነኹ ድማ ምምሕዳራዊ ስልጣን ብዲሞክራሲያዊ መዐቀኒኡ ነፍሲ-ወከፍ ክንፊ ናይቲ ህዝቢ በዝምድናዊ ኣዘራርባ ክዓግበሉ ክርአ ከሎ ማለት ኢዩ።
ሃገራዊ ዕርቂ ምትዕራቕ መራሕቲ ማለት ኣይኮንን። ሃገራዊ ዕርቅን ፖለቲካውን ዘይፖለቲካውን ውደባታት ምትዕራቕን ፈላሊኻ ክርአ ዘለዎ ክልተ ዝዛመድ እምበር ብሓደ ዝምዘን ኣምር ኣይኮነን። ንመረዳእታ ዝኣክል እቲ ኩሉ ግዜ ዝዝረበሉ ሃገራዊ ዋዕላ ብብቕዓት ምስ ዝሰላሰል ጥጡሕ ቅድመ- ኲነታዊ ባይታ ናይ መጻኢ መንግስትን ብኡ ጌሩ ድማ ሃገራዊ ዕርቅን ክኸውን ይኽእል።
ምስትውዓል ዘድልዮ ነጥቢ ምስ ዝህሉ መራሕቲ ተዓሪቖም’ውን ኣብ ናይ ጭቆና ስልጣን ኮፍ ክብሉ ከም ዝኽእሉ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ ኢዩ። ግን መሰረት ዘለዎ (ኣብ ናይ ሓባር ዕላማ ዝተጸግዐ) ዕርቂ ናይ መራሕቲ ደሞክራሲያዊ ቅዋምን ካብኡ ዝውለድ ዲሞክራሲያዊ መንግስትን ግዝኣተ- ሕግን ፍትሕን ብምምስራት መተዓየይ ናይ ሃገራዊ ዕርቂ ከም ዝዀውን ነቕ ዘይብል እምነትና ኢዩ። ናይ ርሑቕ ዕላማና ድማ ነዚ ኣምር’ዚ ኣብ ግብሪ ንምተርጓም እምበር ካልእ ሕልሚ የብሉን።
ብዛዕባ ወተሃደራዊ ኢድ ኣእታውነት:
ምንቅስቓስና ኣብ ጒዳይ ሃገርና ንወተሃደራዊ ኢድ ኣእታውነት ኣይኣምነሉን ጥራይ ዘይኮነስ ኣትሪሩ ይቃወሞ። እዚ ኣረኣእያ’ዚ ብደረጃ ሃገርና ጥራይ ዘይኰነስ ኣህጉራዊ እምነትና’ውን ካብኡ ከም ዘይፍለ ነነጽር። ኣበሃህላና ኣብ ነጻ መትከልና ዝተመርኮሰ ምስ ማተሪያላውን (ነገራዊ) ፖለቲካውን ናይ ፖሊሲ ምትሕግጋዝን ታዕሊማውን (Training) ክተሓናፈጽ የብሉን። ደሞክራሲያዊ ፍረ ዝቕንጠባ ተኽሊ ኣብ ዝምልከታ ነፍሲ-ወከፍ ሃገር ቦቝላ ትዓቢ ክትከውን ኣለዋ።
ፖሊቲካዊ ፕሮግራም
ስም፡ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዴሞክራስያዊ ምሕደራ
ኣርማ፦ ንመትከልናን ዕላማናን ዘንጸባርቕ
ዕላዊ ልሳን:ዌብ ፡ ተለዓል.ኮም ፡ انتفض Teleaal.com
ዕላማና፦ ብኽቡር መስዋእቲ ዝተረጋገጸ ነጻነት ሃገርና ኣዕቍብና፡ ደሞክራሲያዊ ሓድነታ ዘረጋገጸት ልኡላዊት ቅዋማዊት ኤርትራ ምህናጽ ቀንዲ ዕላማና ክኸውን ከሎ፡ ነዚ ንምግባር ግን ንኽብሪ ህዝብና ዝገሃሰን ንልኡላውነት መሬትና ከም ፍረ ዋጋ ደም ህዝብና ዘይቆጸረን፡ ንደም ህዝብናን መሬትናን ናብ ቃሕ ዝበሎ ናይ ስልጣኑ መናውሒ መተዓይዬ ብምግባር: ናብ ቀጻሊ ደም ምፍሳስ ዝመረሸን ግፍዐና መላኺ ስርዓት ህግደፍ ካብ ሱሩ ምምሓው ከም መሰጋገሪ ዕማምና ክውሰድ ኢዩ።
ዕላማና ሕብረ ሰልፋዊ ናይ ስልጣን ውድድር ዘፍቅድ ክኸውን ከሎ፡ መተዓየይኡ ደሞክራሲያዊ ኣሰራርሓ ኢዩ።
ዴሞክራሲ፦ ዴሞክራሲያዊ ኣሰራርሓና ብደረቑ ብብዙሓት ምምእዛዝ ዘይኮነስ ኩሉ ኲርንዓዊ ጠመተ ዘለዎ እናሳዕ ዝምዕብል ክኸውን ንኣምን፡፡ እዚ ማለት ንኣገልግሎት ብዙሓት ጥራይ ዘይኮነስ ውሑዳት’ውን መሰሎም ዝኽበረሉ ውሕስነት ዘጠቓለለ ክኸውን ብመትከል ንኣምነሉ ኣብ ግብሪ ክኣ እንቃለሰሉ እምንቶ እዩ።
ዴሞክራሲያዊ ግዴታ፦
- ምእዙዝነት ውሑዳት ኣብ ትሕቲ ብዙሓት ምእማን
- ውሳኔታት ብኣብዝሃ ድምጺ ህዝቢ ምኽባር
- መርሆ ነጻን ሰላማውን ናይ ስልጣን ውድድርን ምቅብባልን ምዕቃብ
- ብዓቢኡ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ህዝባዊ ቅዋም ኣገልጋልን ተገልጋልን ምዃን ድሉውነት ምርኣይ
ዴሞክራሲያዊ መሰል፦
- ዝዀነ ይኹን ተቓውሞ ህዝባዊ ቅዋም ብዘፍቅዶ መሰረት መሰል ሰላማዊ ሰልፊ ብምዝውታር ጠለባቱን ወጽዕኡን ንመንግስትን ህዝብን ምምልካት
- ነጻነት ምእካብን ምጽሓፍን ምዝራብን
- ነጻነት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምንቅስቓስን ምስራሕን
- መሰል ሃይማኖታዊ እምነታት
- ናይ ምእካብ መሰል
- መሰል ምምራጽን ተመራጽነትን (ፖሊቲካዊ ውድድር)
- ተፍትሽ ይኹን ማእሰርቲ ካብ ውሳኔ ቤት ፍርዲ ወጻኢ ከይዝውተር ምርግጋጽ
- ዝውተራን ውሕስነትን ጾታዊ ማዕርነት
- ውሕስነትን መሰልን ጥብቅና ንዝኾነ ይኹን ክሱስ ወይ እሱር
- መሰልን ውሕስነትን ዜጋ ብሕጋዊ መንገዲ ሰሪሑ ንብረት ከጥርን ከራብሕን
- መሰልን ህላወን ምንቅስቓስን ነጻ-ፕረስ (ብሕታዊ ጋዜጣ፡ሬድዮ፡ቲቪ) ወዘተ… ክህሉን መድያ ኣብ ትሕቲ መንግስታዊ ግበታ ከይኣቱን ምርግጋጽ
ፍትሓዊ ትካል፦ ግዴታን ግቡእን ከም ሚዛኑ ኣብ ኣገልግሎት ህዝቢ ምእንቲ ክውዕል ካብ ሻራ መንግስቲ ሓራ ዝዀነ ኣብ ዲሞክራስያዊ ቅዋም ሃገር ዝጸደቐ ነጻነቱ ዝሓለወ ናይ ሕግን ፍትሕን (ቤት ፍርዲ) ትካል ክህሉ እምነትናን ቃልስናን ኢዩ።
መሰል ብሄራት ብዝምልከት፦ ኣሰራርሓ ሃገርና ብሄራውን ሕብረ-ብሃራውን ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ኩሉ መዳያዊ ምዕባሌታት ማለት ፖሊቲካዊ፡ ቍጠባዊ ማሕበራዊ ማዕርነታዊ ተሳትፎን ተገልጋልነትን ክህሉ ንኣምን። ፍሉይ ጠለባት ብሄራት ኣብ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ባይቶ ይቐርብን ፍታሕ ይናደየሉን። ማዕርነታዊ ዝርግሐ ሃብቲ ሃገር ብመጽናዕቲ ህዝባዊ ባይቶ ኣብ ግብሪ ይውዕል።
መሰል ሃይማኖታዊ እምነታት፦ መሰል ሃይማኖት ዝተኸብረን ካብ መንግስታዊ ምትእትታው ናጻ ኰይኑ ድማ ናይ ባዕሉ ሚስጢራዊ ትሕዝቶ ስለዘለዎ ንኣባላቱ ዝምልከት ጒዳይ ምዃኑ ንኣምን።
ቍጠባዊ መዳይ፦
- ኣብ ትሕቲ መላኺ ስርዓት ዝተገበተ ንብረት ሃገርን ህዝብን ከከም ዝምልከቶ ናብ ዲሞክራስያዊ መንግስትን ዋናታቱ ህዝብን ይምለስ
- ቍጠባዊ ፖሊሲ ሃገር ነጻ ዕዳጋን ውድድርን ዘፍቅድ ኰይኑ ብመጽናዕቲ ዝጸደቐ ብሕጊ ድማ ገደብ (Regulation) ከም ኣድላይነቱ ይህልዎ። ብተወሳኺ መንግስቲ ብናይ ወጻኢ ፖሊሲ ኣቢሉ ኣብ መንጎ መንግስታትን ኣህጉራዊ ትካላትን ዝግበር ፍሰ-ማል (Foreign investment) ሕጋዊ ፍቓድ ይኽትምን የውሕስን
- ንሃገራውያን ወነንቲ ሃብቲ ዘበራትዕን ሰራሕተኛታት ደቂ ሃገር ዘፍርን ከባብያዊ ብከላ ዘይፍኑ ምስ ጥዕና ሸቃሎን ሰፊሕ ህዝብን ዘይጋጮ ፍሰ-ማል (Investment) ምትብባዕ
- ንመጠነ እትዋት ኣፍረይቲ ኣብ ግምት ብምእታው ደያቢ ቀረጽ (Progressive tax) ከም ዝህሉ ምግባር
ማሕበራዊ ጒዳያት፦ ዲሞክራሲያዊ ግንቢ ምእንቲ ክንደቕ ብውሕዱ እዞም ዝስዕቡ ትካላት ክህልዉ ኢዮም፦
- ትምህርታዊ ትካላት
- ውሕስነት ሰእነተ ስራሕን ጥሮታን
- ትካላት ውሕስነት ኣረጋውያን
- ጉዳይ ሓርበኛታት
- መንግስታውን ዘይመንግስታውን ናይ ረድኤት ትካላት
- ጥዕናዊ ትካላት
- ስፖርታውን ባህላውን ትካላት
- መእለይ ጥቑዓት ደቀ-ኣንስትዮን መንእሰያትን
- ክንክን ረድኤት ህጻውንቲ (ቆልዑ)
- ምስረታ ናይ ሞያ ማሕበራት .
ጸጥታዊ ጒዳያት፦ ፖሊስን ናይ ምክልኻል ሓይልታትን ሓለዋ ህዝቦም’ምበር መፈራራህቲ ህዝቢ ከምዘይኰኑ ብመትከልን ተግባርን ምእንቲ ኣብ ኣእመሮ ህዝቢ ክሰፍር፡ ዕላምኦም ዝፈልጥሉ መበገሲ ትምህርታዊ ደረጃን ናይ ንቕሓት ስንቅን ክህልዎም ኢዩ። መለክዒታት (Standard) ክህሉ ድማ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ።
- ጒዳይ ፖሊስን ኣተሃናንጽኦምን (ትምህርታዊ መበገሲኦም)
- ጒዳይ ምክልኻል ሓይልታትን (ሃገራዊ ሰራዊት) ኣተሃናንጽኦምን
- ጒዳይ ሃገራዊ ሓለዋን (National Guard) ምልመላን
- ጒዳይ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ወተሃደራዊ ዕዘት ጥራይ ከየትኴረ ብዓቢኡ ኩሉ ሜዳያት ሞያ ዘጠቓለለ ብዕግበታውን ኣፍራይን መጽናዕቲ ዝተሰነየ ይኽውን።
ናይ ወጻኢ ፖሊሲ፦ ብፍላይ ኣብ ዘለናሉ (contemporary) ኣህጉራዊ ቁጠባ ዓለም፡ ዝዀነት ትኹን ሃገር ተነጺላ ክትምዕብል ስለዘይክኣል፡ ኣብ ሓድሕድ ረብሓ ዝተመርኰሰ፡ ተቓዳዊ ዝዀነ ፖለቲካውን ቍጠባውን ማሕበራውን ባህላውን ወዘተ…እስስራትን ዝምድናታትን ክትገብርን ከተማዕብልን የድሊ።
እዚ ስለ ዝዀነ ምንቅስቓስና ዝኣምነሉ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ፦
- ካብ ኢድ ኣእታውነት ነጻ (Non Intervention) ዝዀነ ናብ ግስጋሰ ዘምርሕ ኣብ ሰላማውን ሓድሕድ ምክብባርን ዝተመርኰሰ ዝምድና ምፍጣር
- ኣብ ዓለምና ሰላምን ብልጽግናን ምእንቲ ክዓስል፡ ኣብ ትሕቲ ዞናውን ኣህጉራውን ትካላትን ዝሐቝፎ ውዕላትን ምእዙዝነት ምርኣይ
መገንዘቢ፦ ምንቅስቓስና ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ምሕደራ (ኤ.ም.ዴ.ም.) ብጽሙቝ ዝበለ ኣቀራርባ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ እምንቶታት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ተበጊሱ ኣሎ። ዕግበትና ህዝባዊ ተሳትፎ ምስ ዝስሕብ ጥራይ ኢዩ ዝዕወት። ከም መተዓየይ ግን ካብ ኩሉ ምኣዝናት ደንበ ተቓውሞ ሓገዝን ምትእስሳርን ክረክብ መጸዋዕታና ነቕርብ። ምስ ከማና ዝኣመሰለ እምነት ዘዕቆቡ ውዱባትን ዘይውዱባትን ናይ ለውጢ ሓይልታት ሓቢርና ኣብ መዓርፎ ዓወት ክንበጽሕ’ውን ተወሳኺ ዕግበትና ስለዝዀነ ድልውነትና ኣቐዲምና ንዝርግሕ። እዚ እምነት’ዚ ስለ ዘለና ድማ ሰነድና መሰረተ-ሓሳቡ ማለት ዕላምኡ ከይስሓተ፡ ብውሳኔ ኣባላቱ ንምዕብልናን ምምሕያሽን ክፉት ኢዩ። “ክለሳ-ሓሳብ ናብ ተግባር ምስ ተቐየረት ነገራዊ ሓይሊ ትኸውን”። ከምቲ ናይ ፖሊተካ ሊቃውንቲ ዝብልዎ ድማ ምእንቲ ኣብቲ ቅኑዕ ገጽ ናይ ታሪኽ ክንምዝገብ ንረብሓ ህዝቢ ደው ክንብል ይግብኣና። አብ ትሕቲ ንጹር ዕላማን ውዱብ ኣቀላልሳን ህግደፋዊ ጽቕጠት ናብ ህዝባዊ ዓወት ክልወጥ ኢዩ።
ዓወት ንጅግና ህዝቢ ኤርትራ!
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዴሞክራስያዊ ምሕደራ (ኤ.ም.ዴ.ም.)
ግንቦት 8-10, 2009
Short URL: https://english.farajat.net/?p=874


text:
ቤት ትምህርቲ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 5 2021
ኵሎም ቈልዑ ንኽምሃሩ መሰል ኣሎዎም። እቲ ኮሙን ኣብ ቤት ትምህርቲ ቦታ ክቕርበልካ ግዴታ ኣሎዎ። ኣየኖት ሕግታት ከም ዘገልግሉ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ናይ ሽወደን ቤት ትምህርቲ ንኽትምሃር ኣየናይ ሓገዝ ክትረክብ ከም ትኽእል ኣብዚ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ስእሊ: Colourbox
-
መዋእለ ህጻናት (Förskola)
ትሰርሒ ወይ ትምሃሪ እንተ ኾንኪ ውላድኪ ካብ ሓደ ዓመት ዝመልኣሉ ጀሚሩ ምሉእ መዓልቲ ኣብ መዋእለ ህጻናት ክጸንሕ ይፍቀዶ እዩ። እዚ ሓደ መሰል እዩ። ዘይትሰርሒ ወይ ዘትምሃሪ እንተ ኾንኪ እውን ውላድኪ ካብ 3 ዓመት ዝመልኣሉ ጀሚሩ ንገለ ሰዓታት ንመዓልቲ ናብ ሓፈሻዊ መዋእለ ህጻናት ክኸይድ ይኽእል እዩ።
-
ቀዳማይ ክፍሊ (Förskoleklass)
ክፍሊ ቅድመ ትምህርቲ ሓደ ግዴታዊ ዓይነት ትምህርቲ እዩ። መብዛሕትኦም ቈልዑ ካብታ ሽዱሽተ ዓመት ዝመልኡላ ወቕተ-ትምህርቲ ቀውዒ ናብ ክፍሊ ቅድመ ትምህርቲ ይኸዱ። እቲ ትምህርቲ ናይቶም ቈልዑ ምዕባለ ከነቓቕሕን ንቐጻሊ ትምህርቲ ዝቐራርብን ክኸውን ኣሎዎ።
-
መባእታ ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን መባእታ ትምህርቲ ግድነታዊ እዩ። ኣብዚ ኵሎም ቈልዑ ንትሽዓተ ዓመት ይምሃሩ። መብዛሕትኦም ኣብታ 7 ዓመት ዝመልኡላ ዓመት ዘላ ቀውዒ 1ይ ክፍሊ ይጅምሩ። ነፍስ ወከፍ ዓመተ ትምህርቲ ኣብ ክልተ ክፍለ-ትምህርቲ ይምቀል፡ ሓደ ክፍለ-ትምህርቲ ቀውዒን ሓደ ክፍለ-ትምህርቲ ጽድያን።
-
ፍሉይ መባእታ ቤት ትምህርቲ
ፍሉይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ንምዕባለኣዊ ስንክልና ዘሎዎም ደቂ 7-15 ዓመት ቈልዑን መንእሰያትን እዩ።
ምዕባለኣዊ ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑ ኵሉ ግዜ ነቲ ንቡር መባእታ ቤት ትምህርቲ ኣይኽእልዎን እዮም። ኣብ ክንድኡ እቲ ቈልዓ ኣብ ፍሉይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ክምሃር ይክእል። እዚ ንነፍስ ወከፍ ተመሃራይ ምስ ናቱ ዓቕምን ድልየትን ዝሳነ ትምህርቲ ዝህብ ነብሱ ዝኸኣለ ዓይነት ትምህርቲ እዩ።
-
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
ናይ ሽወደን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ብድልት እዩ። ንመብዛሕትኦም ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ሰለስተ ዓመት እዩ። መብዛሕትኦም ኣብዚ ድሕሪ ናይ መባእታ ትምህርቲ ብቐጥታ ኣብ መበል 16 ዓመቶም ይጅምሩ። እቲ ትምህርቲ እንተ ደንጎየ ቅድሚ እታ 20 ዓመት ትመልኣላ ዓመት ክጅመር ኣሎዎ።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ውላድካ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ መደባት ትምህርቲ ወይ መላለዪ መደብ ትምህርቲ ክምሃር ይኽእል። ኣብቲ ሃገራዊ መደብ ትምህርቲ ሞያዊ መቀራረቢ መደብን ንዩኒቨርሲቲ መቀራረቢ መደብን ኣሎዉ።
ውላድካ ኣብ ሞያዊ መቀራረቢ መደብ ትምህርቲ ክምሃር ንኽኽእል ብሽወደኛ ወይ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ፡ እንግሊዝኛ፡ ሕሳብን ተወሰኽቲ ሓሙሽተ ዓይነት ትምህርትታትን ዝሓለፈሉ ወረቐት ምስክር የድሊ። እዚ ብጠቕላላ ናይ ሸሞንተ ዓይነት ትምህርቲ ዝሓለፈሉ ወረቐት ምስክር የድሊ ማለት እዩ።
ውላድካ ኣብ ናይ ዩኒቨርሲቲ መቀራረቢ መደብ ክምሃር ንኽኽእል፡ ናይ ሽወደንኛ ወይ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ፡ እንግሊዝኛ፡ ሕሳብን ካልኦት ተወሰኽቲ ትሽዓተ ዓይነት ትምህርቲን ዝሓለፈሉ ወረቐት ምስክር የድሊ። እዚ ብጠቕላላ ናይ ትሽዓተ ዓይነት ትምህርቲ ዝሓለፈሉ ወረቐት ምስክር የድሊ ማለት እዩ።
ውላድካ ነቶም ሃገራውያን መደባት ትምህርቲ ክምሃር ብቑዕ እንተ ዘይኮይኑ፡ እቲ ቈልዓ ኣብ ገለ ካብቶም ሓሙሽተ መላለዪ መደባት ክምሃር ይኽእል እዩ። እቶም መላለዪ መደባት ንቕልጣፈ ትምህርቲ፡ ንውሓትን ትሕዝቶን ንዝምልከት ተዓጻጸፍቲ እዮም። እቲ መድብ ኣብ ናይ ውላድካ ዝነበሮ ፍልጠትን ድልየትን ተመርኩሶም ከም ዝሰማምዑ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
-
ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ
ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ንምዕባለኣዊ ስንክልና ዘሎዎም ደቂ 16-20 ዓመት መንእሰያት እዩ። እዚ ንኣርባዕተ ዓመታት ይካየድ። ክምረጹ ዝኽእሉ ሃገራዊ መደብን ውልቃዊ መደብን ኣሎዉ።
-
ግዴታ ትምህርትን መሰል ንትምህርትን
ግዴታ ትምህርቲ፡ ውላድካ ናብ ትምህርቲ ክኸደሉ ዘይኽእል ብቑዕ ምኽንያት እንተ ዘይብሉ ኾይኑ ናይ ግድን ናብ ቤት ትምህርቲ ክኸይድ ኣሎዎ ማለት እዩ።
ግዴታ ትምህርቲ ንውላድካ፡ እቲ ቈልዓ ሽዱሽተ ዓመት ዝመልኣላ ወቕተ-ትምህርቲ ቀውዒ ይጅምር። ክፍሊ ቅድመ-ትምህርቲ ግድነታዊ እዩ። ኣብ ሓደ ሓደ ኵነት ውላድካ ብቐጥታ ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ፡ ፍሉይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ወይ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ክጅምር ክኽእል ተኽእሎ ኣሎ። ግዴታ ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ንትሕቲ ዓሰርተ ዓመት እዩ ዚምልከት። እቲ ቈልዓ ኣብ ሓደ ኮሙን ህዝባዊ መዝገብ ምዝጉብ እንተ ኾይኑ ወይ ክምዝገብ እንተ ኾይኑ።
ፍሉይ ምኽንያት እንተ'ሎ ኾይኑ ቅድሚ እቲ ቈልዓ ሸውዓተ ዓመት ዝመልኣላ ናይታ ዓውደ-ኣዋርሓዊ ዓመት ዘላ ወቕተ-ትምህርቲ ቀውዒ እቲ ግዴታ ትምህርቲ ኣየገልግልን እዩ። እዚ እቲ ግዴታ ትምህርቲ ንግዚኡ ንኽውንዘፍ ድሕሪ ምምልካትካ በታ ናትካ ኮሙን ይምርመር። እቲ ግዴታ ትምህርቲ ንግዚኡ ተወንዚፉ እንተ ጸኒሑ እቲ ቈልዓ ናብ መውዓሊ ህጻናት ክኸይድ ዕድል ይውሃቦ።
ግዴታ ትምህርቲ ብመሰል ንትምህርቲ ይፍጸም። ውላድካ መሰል ናይ ትምህርቲ ዓይነታት መውዓሊ ህጻናት፡ ክፍሊ ቅድመ-ትምህርቲ፡ መባእታ ቤት ትምህርቲ ወይ ፍሉይ መባእታ ቤት ትምህርቲ፡ ፍሉይ ቤት ትምህርቲን ናይ ናጻ ግዜ ቤትን ኣሎዎ።
ከምኡ'ውን ውላድካ ክሳብ እቲ ቈልዓ 20 ዓመት ዝመልኣላ ቀዳመይቲ መንፍቕ ዓውደ-ኣዋርሓዊ ዓመት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ወይ ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ክጅምር ይኽእል እዩ። እቲ ቈልዓ ኣብ ሓደ ኮሙን ህዝባዊ መዝገብ ምዝጉብ እንተ ኾይኑ ወይ ክምዝገብ እንተ ኾይኑ።
-
መቀራረቢ ትምህርቲ
ውላድካ ኣብ መቀራረቢ ትምህርቲ ዝተፈላለዩ ዓይነት ትምህርቲ እንዳ ተማህረ ማዕረ ማዕሪኡ መባእታ ቋንቋ ሽወደንኛ ክምሃር ይኽእል እዩ።ዕላማ ናይ ውላድካ ኣብ ውሽጢ እቲ መቀራረቢ ትምህርቲ ሓደ ወይ ብዙሓት ዓይነት ትምህርቲ ዝምሃረሉ፡ እቲ ቈልዓ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ሓጺር ግዜ ኣብቲ ምዱብ ትምህርቲ ነቲ ትምህርቲ ምእንቲ ክከታተሎ ቅሩብ ንኽኸውን እዩ።
ውላድካ እንተ ነውሓ ንኽልተ ዓመት ኣብ መቀራረቢ ትምህርቲ ንኽምሃር ዕድል ክወሃቦ ይኽእል እዩ። እቲ ቈልዓ ኵሉ ትምህርቱ ኣብዚ ትምህርቲ ክረኽቦ ኣይክእልን እዩ። ክንደይ ክፋል ብዝሒ ናይቲ ትምህርቲ ኣብ መቀራረቢ ክፍሊ፡ ክንደይ ክፍል ብዝሒ ኣብ ንቡር ክፍሊ ከም ዝወሃብ ካብ ቈልዓ ናብ ቈልዓ ይፈላለ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብኸመይ ከም ዝውደብ እቲ ርእሰ ምምህራን ናይቲ ቤት ትምህርቲ እዩ ዝውስን።
እቲ መምህር ናይቲ ቈልዓ ፍልጠት ኣብ መቀራረቢ ትምህርቲ ኣብቶም ዝተፈላለዩ ዓይነት ትምህርቲ ክግምግሞ እዩ። እቲ መምህር እቲ ቈልዓ ኣብ ንቡር ክፍሊ ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ክከታተል ይኽእል እዩ ኢሉ ምስ ገምገመ፡ እቲ ቈልዓ ኣብ ክንዲ ኣብ መቀራረቢ ክፍሊ ኣብቲ ትምህርቲ ክካፈል እዩ።
-
ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ
ውላድካ ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ፡ ዓይነት ትምህርቲ ሽወደንኛ ወይ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ትምህርቲ ክወሃቦ ይኽእል እዩ። ሽወደንኛ ከም ቋንቋ ኣደ ዘይብሎም ቈልዑ እሞ እቲ ቈልዓ ናቱ ኣድላይነት እንተ ኣሎዎ ኾይኑ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ክምሃር ይኽእል እዩ። እቲ ቈልዓ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ክምሃር እንተ ኾይኑ ዝውስን እቲ ርእሰ-መምህራን ኣብቲ ቤት ትምህርቲ እዩ። ውላድካ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ንኽምሃር ኣድላይነት እንተ ኣሎዎ ኾይኑ ምስቲ ርእሰ-ምምህራን ናይቲ ቤት ትምህርቲ ርክብ ግበር።
ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ እቲ ውላድካ ዓይነት ትምህርቲ ሽወደንኛ ወይ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ክምሃር ይኽእል እዩ።
-
ቀዳምነት ዝተዋህቦ መደብ ግዜ
ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ውላድካ ቀዳምነት ዝተዋህቦ መደብ ግዜ ክህልዎ ይኽእል እዩ። ውላድካ ቀዳምነት ዝተዋህዎ መደብ ግዜ እንተ ኣሎዎ ኾይኑ፡ እቲ ቈልዓ ተወሳኺ ትምህርቲ ናይ ሽወደንኛ ወይ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ክወሃቦ ይኽእል ማለት እዩ።
ውላድካ ምእንቲ ኣብ ሽወደንኛ ዝያዳ ግዜ ክረክብ ክኽእል ካብ ናይ ካልኦት ዓይነት ትምህርቲ ግዜ ምልጋስ ናይ ግድን እዩ። እቲ ጠቕላላ ግዜ ናይ ትምህርቲ ሓደ እዩ ዝኸውን። ግን እቲ ግዜ ኣብ ሽወደንኛ ወይ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ምእንቲ ዝያዳ ክኸውን ነቲ ግዜ ተከፋፍሎ። ሓደ ቈልዓ ቀዳምነት ዝተዋህቦ መደብ ግዜ ክህልዎ እንተ ኾይኑ እቲ ርእሰ መምህር ናይቲ ቤት ትምህርቲ እዩ ዝውስን። ሓደ ቈልዓ እንተ ነውሓ ንሓደ ዓመት ቀዳምነት ዝተዋህቦ መደብ ግዜ ክህልዎ ይኽእል።
-
ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ
ውላድካ ሽወደንኛ ዘይኮነ ካልእ ቋንቋ ኣደ እንተ ኣሎዎ ኾይኑ፡ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ንኽወሃቦ መሰል ክህልዎ ይኽእል እዩ። ውላድካ ኣብ መውዓሊ ህጻናትን ክፍሊ ቅድመ ትምህርትን ነቲ ናቱ ቋንቋ ኣደን ቋንቋ ሽወደንኛን ክልቲኡ ከማዕብሎ ዕድል ክህልዎ ኣሎዎ። ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲን ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲን ሓደ ሓደ ጠለባት እንተ ተማሊኦም ውላድካ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ንኽወሃቦ መሰል ኣሎዎ።
ውላድካ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ክወሃቦ ትደሊ እንተ ዄንካ፡ ብዛዕብኡ ከተመልክት ኣሎካ። ከመይ ከም ትገብርን ኣየኖት ጠለባት ከም ዝሕተቱን ነቶም ቤት ትምህርቲ ሕተቶም።
-
ሓገዝ መጽናዕቲ ብቋንቋ ኣደ
እቲ ቈልዓ ድሮ ዝኽእሎም ዝተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ ዓይነታት ምእንቲ ክጥቀመሎም ክኽእል ሓገዝ መጽናዕቲ ብቋንቋ ኣደ ኣገዳሲ እዩ። ውላድካ ዘድልዮ እንተ ኾይኑ፡ ሓገዝ መጽናዕቲ ብቋንቋ ኣደ ክወሃቦ እዩ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ሓገዝ መጽናዕቲ ምስ ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ዘሎ መምህር ወይ ርእሰ መምህር ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።


text:
ትልሚ፣ ንዘርኢ ክርዳድ መበል 12 ክፋል
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ፤ ኣለና! ክሳብ እታ ኣብ መቓብር ኢሳይያስ እትቦቅል ተኽሊ ሰላምን ዲሞክራሲን እንርኢ…ክሳብ ምስ ገበነኛታትን ድርብ ገጻት ህግደፍን ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቤት ፍርዲ እንራኸብን ድማ ክንህሉ ኢና። እቲ ምንታይ ሎሚ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ድርኩኺት ዓወት፤ ኢሳይያስን ቃፍላይ ህግደፍን ከኣ ናብ ኣፈፌት መቓብር ስለዘለዉ። ሎሚ መርድእ ኢሳይያስ ንክንሰምዕ ለይቲን መዓልቲን ኣእዛንና ኮኲዕና ጽን ንክንብል ደወልን ሃገራዊ ነጋሪትን ይሃርም ኣሎ። ሎሚ ኢሳይያስ ኣይኮነን ምውዳቕ ኣብዩ ዘሎ፤ እንታይ ደኣ ንሕና ኢና ብሰንኪ እቶም ህግደፍ ዘዋፈሮም ሳተላይታት ከም ኣሳትያ ኣኽላባት ኮይኑ ድምጽና።
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ፤ ኣለና! ክሳብ እታ ኣብ መቓብር ኢሳይያስ እትቦቅል ተኽሊ ሰላምን ዲሞክራሲን እንርኢ…ክሳብ ምስ ገበነኛታትን ድርብ ገጻት ህግደፍን ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቤት ፍርዲ እንራኸብን ድማ ክንህሉ ኢና። እቲ ምንታይ ሎሚ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ድርኩኺት ዓወት፤ ኢሳይያስን ቃፍላይ ህግደፍን ከኣ ናብ ኣፈፌት መቓብር ስለዘለዉ። ሎሚ መርድእ ኢሳይያስ ንክንሰምዕ ለይቲን መዓልቲን ኣእዛንና ኮኲዕና ጽን ንክንብል ደወልን ሃገራዊ ነጋሪትን ይሃርም ኣሎ። ሎሚ ኢሳይያስ ኣይኮነን ምውዳቕ ኣብዩ ዘሎ፤ እንታይ ደኣ ንሕና ኢና ብሰንኪ እቶም ህግደፍ ዘዋፈሮም ሳተላይታት ከም ኣሳትያ ኣኽላባት ኮይኑ ድምጽና።


text:
ካልእይ መወዳእታ ክፋል
መንግስቲ ፈልስጢን ኣየድልን እዩ። መንግስቲ እንተደለዩ ከኣ ምስ ህዝቢ የርዳኖስ ሓደ ኮይኑ መንግስቲ መስሪቶም ክቅጽሉ ይግባእ ኢሉ ኢሰያስ ኣፈውርቂ። ጕዳም ዘረባ። ጽቡቕ ንባብ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኣፍቶን ብላደት ዝተባህለ ጋዜጣ ልኡኽ ናብ ኣስመራ ኸይዱ፡ እቲ ጋዜጠኛ ካብ ሽወደን ክብገስ እንከሎ ንሰበ ስልጣን መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክዘራረብ ብፍላይ ምስ ፕረሲደንት ቃል መሕተት ከካይድ ከም ዝዀነ ተፈሊጡ ቆጸራ ተታሒዙ ምስ መሳርሕቱ ተበጊሱ።
ጉድ ጕዶ ዝብል ቃል ብሓጺሩ፡ እቲ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ እንጥቀመሉ ኣገዳሲ፡ ሓይሊ ምንጪ ነዳዲ፡ ኣብ ዘቤት ንጥቀመሉ’ዩ። እዚ ቃል ኣጥቢካ እንተነበብካዮ ብዒባ ዝተጠፍተፈ ጉድጕዶ ኣብ ኳና ወይ ኣብ ምስድሪ ተጎድጕዱ ምስ ነቐጸ ቀቀሊጥካ፡ መፍልሒ ማይ፡ መብሰሊ ጸብሒ፡ ከም መሰንከቲ ነዳዲ ከኣ ኣብ እቶን ፡ ሞቝሎ ከኣ ትጥቀመሉ።
ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ኣባል ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ዝመርሖ ኣብ ስቶክሆልም ብዕለት 22 ግንቦት 2010 ድሕሪ ቐትሪ ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ቅድሚ ኣብ’ዚ ናይ ዕለት 22 ግንቦት 2010 ዝተኻየደ ኣኼባ ህጽር ዝበለ ጸብጻብ ምቕራበይ ገገለ ናይ ዝሓለፈ ተመክሮታት ክጠቕስ እፈቱ።
ሕጊ 90 ደቂቕ ኣብ 1567 ብሎሚ ብልክዕ ቅድሚ 943 ዓመታት ዝጀመረ ሕጊ’ዩ። እዚ ሕጊ 90 ደቒቕ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣህጉራዊ ሕጊ ማዕቢሉ፡ እንዳተመሓየሸ ዝመጸ እንተዀነ፡ እቲ ነቲ ዝፈላልዮ ናይ ምዕባለ መስርሕ፡ ኣገባብ፡ ዓይነት ግን ብሕጊ ዝተወሰነ’ዩ።
ኣብ’ዚ እንርከበሉ ተሃዋሲ መድረኽ፡ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ጨካን ምልካዊ ስርዓት፡ ዓይኑ ተዓፊኑ፡ ልሳኑ ተለጕሙን ከይኣክሎ፡ ኣብ ዘይፈልጦ ተኻታታሊ ሃንደብታዊ መጻኢ መድረኻት እንዳተሰጋገረ፡ ኣብ በበይኖም እዋን ብናታቶም ዝግለጹ ኣብ ሂወቱ በዳህቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘይብሉ፡ ኵናት፡ ብዶባዊ ምስምስ ሰንፈላል ዝዀነ ናብራ ሓሊፉን ይሓልፍን ኣሎ።
ኣብ’ዚ ናይ ሓሶት ለቖታ ዝብል ድርሰት ከስፍሮ ዝደለኹ መልእክቲ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰለስተ ወርሒታት ኣብ መርበብ ሓብሬታ ክጻሓፍ ዝጸንሐ፡ ጸይቕን፡ በታንን፡ ዘራጊ ሓድነት ዘይሓላፍነታዊ ዝዀነ ቢሂላት ብምጽራር ንምግላጽ እዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 27.2018
ማቴ. 23.1-13
ድኅርዚ ኢየሱስ ነቶም ሕዝብን ንደቀ ማዛሙርትና ከምዚ ኢሉ ተዛረቦም፦ “ መምህራን ሕግን ፈሪሳውያንን ኣብ መንበር ሙሴ ተቐሚጦም ኣለዉ። ስለዚ ንሳቶም ዚብሉኹም ኩሉ ግበሩን ሓልውን፥ ግናኸ ይብሉ ደአ እምበር አይገብሩን እዮም እሞ ከምቲ ዚገብርዎ አይትግበሩ። ከቢድ ምፅዋሩ ዘይምሹእ ፆር ጠሚሮም ንሰብ አብ መንኩቡ የሰክምዎ፥ ባዕላቶም ግና በጻብዖም ኪትንክፍዎ እካ አይፈትውን። ኩሉ ግብሮም ሰብ ምእንቲ ኺርእዩም ይገብሩ፥ ክታባቶም ይዝርግሑ፥ ዘፈር ክዳውንቶምውን የግፍሑ። አብ መአዲ ዝለዓለ ሥፍራ፥ አብ ቤት ጸሎቶም ድማ አብ ክብ ዝበለ መናብር ይቕመጡ። አብ ዕዳጋታት ሰብ ኢድ ኪነስአሎምን “ መምህር” ኢሉ ኺጽውዖምን የፈትዉ። “ ንስኻትኩም ግና መምህርኩም ሓደ እዩ እሞ መምህራን አይትበሃሉ፥ ንስኻትኩምሲ ኹሉኹም አኅዋት ኢኹም። አብ ሰማይ ሓደ አቦ ስለ ዘሎኩም፥ አብ ምድሪ ንሓደ እካ አቦ ኢልኩም አይትጸውዑ። መራሒኩም ሓደ ክርስቶስ እዩ እሞ፥ ንስኻትኩምሲ መራሕቲ አይትብሃሉ። እቲ ርእሱ ዜልዕል ኪሓስር እዩ፥ ርእሱ ዜትሕት ከአ ልዕል ክብል እዩ እሞ እቲ ኻባኻትኩም ዝዓበየ አገልጋኹም ይኹን።


text:
Radio Erena: 05 January 2020
ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ዞባ ዳርፉር ብዝተላዕለ ዓሌታዊ ግጭት ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 65 ከምዝበጽሐ፣ ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
እቲ ብዕለት 29 ታሕሳስ፣ ኣብ ምዕራባዊ ዳርፉር ዝተላዕለ ዓሌታዊ ግጭት፣ ኣብ መንጎ ናይ ዓረብን ጸለምቲ ኣፍሪቃውያንን ዓሌት ዘለዎም ተወላዶ’ቲ ዞባ ዝተላዕለት ግጭት እዩ ተበጊሱ።
ብመሰረት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘውጸኦ መግለጺ፣ ብሰንኪ’ቲ ግጭት፣ ልዕሊ 30 ሽሕ ሰባት ካብቲ ተዓቚቦምሉ ዝነበሩ መዓስከራት ተመዛቢሎም ኣለዉ።
ቁጽሪ ናይ ዝቖሰሉ ሰባት እውን ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 45 በጺሑ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ፣ ነቲ ዓሌታዊ ግጭት ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ሱዳን፣ ነቲ ፍጻሜ ናብ ፖለቲካዊ ረብሓ ቀዪረን ንመኽሰባት ከይጥቀማሉ ኣተሓሳሲቡ።
እቲ መግለጺ ብተወሳኺ መንግስቲ ሱዳን ነቲ ግጭት ንምህዳእ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክንእድ እንከሎ፣ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ግና ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ርእየን ክጥቀማሉ ምፍታነን ከምዘጉሃዮ ይጠቅስ።
ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣብ መንጎ ናይ ዓረብን ናይ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያንን ዓሌት ዘለዎም ተወላዶ በብእዋኑ ብዝካየድ ደማዊ ግጭት፣ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸር ህይወት ኣህሊቑ እዩ።


text:
Radio Erena: 31 March 2020
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ሕማም ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብዝብል ነፍሲ ወከፎም 500 ሪያል (ኣስታት 150 ዶላር ኣመሪካ) ክኸፍሉ ከገድድ ምጅማሩ ምንጭታት ኤረና ካብ ሪያድ ሓቢሮም።
እቲ ካብ ሰኑይ 30 መጋቢት ኣትሒዙ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣታኣታትይዎ ዘሎ ግዱድ ክፍሊት፣ ነቶም ድሮ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ብዝተኣታተወቶ ሓድሽ ሕግታት ዕዮ መነባብርኦም ተሃስዮ ዘሎ ዜጋታት ንተወሳኺ ጸገማት ዘቃልዕ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ስግኣት ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣበርክቶ ዝሓትት እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ግና ነቶም ኤርትራውያን ንዘለዎ ናይ ኢቓማ ማሕንቆታት እናመዝመዘ ብምስራዝ ፓስፖርት እናፈራረሐን ልዕሊ ዓቕሞም ክኸፍሉ የገድድ ብምህላዉ ንብዙሓት ኣቖጢዑ ምህላዉ እቲ ዝተላእከልና ሓበሬታ የመልክት።
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ስግኣት ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ብወለንትኦም ሓገዛት ከበርክቱ እንከለዉ፣ መንግስቲ ብፓስፖርትን ካልእን ከረኻኽበሎም ንዝኽእል ኤርትራውያን ግና ዝሰልዓሎም መጠን ክፍሊት ብግዴታ ከኽፍል ምዃኑ እዚ ናይ ስዑዲ ዓረብ ስጉምቲ ኣብነት ኮይኑ ኣሎ።
=============


text:
Radio Erena: 26 January 2015
ናብ ቦትኦም ምምላስ ንዝኣበዩ ኣባላት 27 ዙርያን ናብ ታዕሊም ንዘይወረዱ ኣቦታትን ንምህዳን ዝዓለም ግፋ ይቕጽል ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ከተማ ኣስመራን ካልእ ክፋል ኤርትራን ዝካየድ ዘሎ ግፋ፣ ሰሙኑ ኣሕሊፉ ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ብፍላይ እቶም ንዕረፍቲ ዝመጹ ኣባላት 27 ዙርያ ሓያሎ ካብኣቶም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ስለዝሰገሩ ክርከቡ ከምዘይክኣሉ ገሊጾም።
ኣብ ምምሕዳር ፓራዲዞ ናይ ኣስመራ ንዘጋጠመ ናይ ግፋ ፍጻሜ ከም ኣብነት ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ደቆም ናብ ሳዋ ክልእኩ ዝተነግሮም ወለዲ ብኣባላት ምምሕዳርን ፖሊስን ገዛ ገዛ እናኣተዉ ተፍትሽ ከምዘካየዱን፣ ደቀን ክርከቡ ንዘይክኣላ ኣዴታት ከኣ ናብ መደበር ፖሊስ ወሲዶም ከምዘፈራርሕወንን እቶም ምንጭታት ኣመልኪቶም።
እቲ ግፋ ንእግረ መንገዱ’ውን ካብ ኣሃዱታቶም ተመሊሶም ኣብ ገዝኦም ኮፍ ንዝበሉ ብኣጸዋውዓ እቲ መንግስቲ ኸኣ ‘ዝኾብለሉ’ን ግዱድ ወትሃደራዊ ዕስክርና ንዝምልከቶም ግና ናብ ሳዋ ንዘይወረዱን ንምልቃም ዝዓለመ ምዃኑ ዘገንዘቡ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት፣ ነዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ግፋ ኣብ መዓልታዊ ህወይት ናብራ ኤርትራ ተወሃሂዱ ስለዝኾነ፣ ህዝቢ ከም ንቡር ወሲድዎ ምህላዉ’ውን ኣረዲኦም።
እቶም ናብ ማይላም ናብ ታዕሊም ክወርዱ ዝተነግሮም ካብ 40 ክሳብ 60 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣቦታት’ውን ብመንግስቲ ብዝተገብረሎም ደጋጋሚ ምፍርራሕን ስድራቤታቶም ኣብ ሓደጋ ከየእትዉ ብምስጋእን መብዛሕቶም፣ ክዕለሙ ወሪዶም ምህላዎም ክፍልጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እቲ መንግስቲ፣ ነቶም ብስም ህዝባዊ ሰራዊት ብረት ዘዕጠቖም ኣቦታት ንኣስታት ሓደ ወርሒ ጥራይ ክዕልሞም ምዃኑ ወረ ይዝርግሕ እኳ እንተሎ፣ ንዝሓለፈ ተሞክሮታት ኣብ ግምት ብምእታው ግና ብዙሕ ተኣማንነት ኣይረኸበን።
===================================


text:
መሰላትን ግቡኣትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 8 2018
ሕጊ ወላዲ: ንቘልዓን ንስድራን ዚምልከት እቲ ቀንዲ ኣገዳሲ ሕጊ’ዩ። ኣብዚ ሕጊ’ዚ: መሰላት ቈልዓ ምስ ወለዱ: ግቡኣት ወለዱ ከኣ ምስ ቈልዓ ብምዝማድ ተገሊጾም ይርከቡ።
-
መሰላት ወለዲ
መሰላት ወለድን ቈልዑን ኣብ ኣገልግሎት ሕክምና
ንስኻ ከም ወላዲ መጠን ከምኡ'ውን እቲ ቈልዓ: ክልቴኹም ብሓደ ኮይንኩም ኢኹም: ንኽንክን ኣብ ዚምልከቱ ጕዳያት ሓበሬታ ትረኽቡን መርገጽ ትሕዙን። ንኣብነት ኣስተርጓሚ የድልየካ'ዩ ማለት ኪኸውን ይኽእል'ዩ።
መሰላት ወለዲ ኣብ ቤት ትምህርቲ
ኵላቶም ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዚሰርሑ: ንትሕዝቶን ንጥፈትን ቤት ትምህርቲ ንምምዕባል: ምስ ወለዲ ኪተሓባበሩ ኣለዎም።
እንተ ወሓደ ሓንሳእ ኣብ መንፈቕ ትምህርቲ: ኵነታት ትምህርቲ ተመሃራይ ንምዝታይ: መምህር ንወለዲ ናብ ዝርርብ ምዕባለ ተመሃራይ (utvecklingssamtal) ኪጽውዕ ኣለዎ።
-
ግቡኣት ወለዲ
ብመሰረት ሕጊ ወላዲ: ቈልዑ ንኽንክን: ንድሕነትን ጽቡቕ መዕበያን መሰል ኣሎዎም። ቈልዑ ብዅለንትኖኦምን ውልቃውነቶም ብኣኽብሮት ኪተሓዙ ደኣ ኣሎዎም እምበር ንኣካላዊ መቕጻዕቲ ወይ ካልእ ክብሪ ዘጕድል ኣተሓሕዛ ኪቃልዑ የብሎምን።።
ግቡእ ትምህርቲ
ዳርጋ ኵላቶም ኣብ ሽወደን ዚቕመጡ ቈልዑ ግቡእ ትምህርቲ ኣሎዎም። ግቡእ ትምህርቲ ተመሃሮ ማለት: ሓደ ቈልዓ ቅቡል ምኽንያት ንተ ዘይብሉለዉ ብቤት ትምህርቲ ኣብ ዚዳሎ ንጥፈታት ኪሳተፍ ኣለዎ ማለት'ዩ። ናይ ትምህርቲ ግቡእ ዘሎዎ ቈልዓ ዘሎዎም ወለዲ: ውላዶም ግቡእ ትምህርቱ ከም ዘማልእ ኪገብሩ ኣለዎም።
ሓላፍነት ኣለይመለይ
ሓላፍነት መዕበያ ወለዲ: ክሳዕ ቈልዑ 18 ዓመት ዚመልኡ ይቕጽል። ድሕሪ 18 ዓመት ዕድመ ቈልዑ ገና ኣብ ቤት ትምህርቲ እንተለዉ: ትምህርቶም ክሳዕ ቀጸለ (ማለት እንተ ነውሐ ክሳዕ 21 ዓመት ዚመልኡ): ወለዶም ናይ መዕበያ ሓላፍነት ኣሎዎም።
-
ሕጊ ስድራን ጕዳያት መጕዚትነትን
ከም መዕበያ: መንበሪ ገዛን ምውሳእን ኣብ ዝኣመሰሉ ጕዳያት: ጥቕሚ ቈልዓ ቀዳምነት ኪወሃቦ ይግባእ። ንዕድመን ብስለትን ኣብ ግንት ብምእታው: ኵሉሳዕ ንድላይ ቈልዓ ሓልዮት ኪግበሮ ይግባእ። ንጥቕሚ ቈልዓ ዘርብሕ እንተኾይኑ: እቲ ዕላማ ሓባራዊ መጕዚትነት ኪኸውን ኣለዎ።
መጕዚትነት ቈልዓ
መጕዚትነት ቈልዓ ማለት እቶም ኣለይቲ፡ ዝበዝሕ ግዜ ወለዲ፡ ኣብቱ ቈልዓ ሕጋዊ ሓላፍነት ኣለዎም ማለት'ዩ። ቈልዓ ክትኣሊ መሰልን ግቡእን ምህላው ማለት'ዩ። ብመሰረት ሕጊ ቈልዑ ክሳብ 18 ዓመት ዚመልኡ መጕዚት (መዕበዪ) ኪህልዎም ኣለዎም።
ሰነድ ምስክር ኣቦነት
ሓደ ህጻን (ክሳብ 18 ዓመት) ፍቓድ ክረክብ እንኮሎ ኣቦ እንድሕር ምስ ኣደ ምራዑው ዘይኮይኑ ኣቦነት ከረጋግጽ ኣለዎ። እዚ ብዘየገድስ እቲ ኣቦ ኣብ ሽወደን ምስቲ ስድራ ኣሎ ድዪ የልቦን እዩ ዝምልከት። ኣብ መብዛሕትኡ ምምሕዳራት ሽማግለ ህዝባዊ ጉዳያት እዮም ናይ ኣቦነት ምርግጋጽ መስርሕ ዘካይዱ፣ ግን ኣብ ገሊኡ ዞባዊ ሽማግለታት ወይ ምምሕዳራዊ ሽማግለታት እውን ከካይድዎ ይኽእሉ። ምስ ምምሕዳርካ ተወከስ ኣብቲ እትነብሮ እንታይ ከምዝምልከት።
ሓባራዊ መጕዚትነት
ሓባራዊ ሞግዚነት ማለት ክልቲኣቶም ወለዲ ኣብ ውላዶም ሓባራዊ ሓላፍነት ኣለዎም ማለት እዩ። ንውላዶም ዚምልከት ጕዳይ'ውን ግድን ብሓባር ኪውስኑ'ለዎም። ክልቲኦም ወለዲ ብሓደ እንተ ዘይተቐመጡ'ውን ሓደ ዓይነት ግቡእ ኣለዎም። መጕዚት እንተ ኾይንካ ብዛዕባ ውላድካ ሓበሬታ ክትረክብ'ውን መሰል ኣለካ። እዚ ማለት: ካብ ቤት ትምህርቲ: ሓለዋ ጥዕና: ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት: ፖሊስን ካልኦት ትካላት መንግስትን ንውላድካ ዚምልከት ጕዳይ ክትፈልጥ መሰል ኣለካ ማለት'ዩ።
ውልቃዊ መጕዚትነት
ውልቃዊ መጕዚትነት ማለት ሓደ ካብ ወለዲ ጥራይ ሓላፍነት ቈልዓ ኣለዎ: እዚ ወላዲ ከኣ'ዩ ንውልቁ ኣብ'ቲ ጕዳይ ቈልዓ ኪውስን ዚኽእል። ምርዑዋት እንተ ኾይንኩም ኣብ ደቅኹም ብቐጥታ ሓባራዊ መጕዚትነት ኣለኩም ማለት'ዩ። ሰብ ሓዳር እንተ ዘይኮይንኩም ኣብ ምምሕዳር ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣቦ ቘልዓ መን ምዃኑ ወረቐት ክትመልኡ ኣለኩም። ሽዑ ሓባራዊ መጕዚትነት ትረኽቡ።
ጉድ ማን
ነቶም ናብ ሽወደን ብዘይ ወለዲ ወይ ምስ ብዘይ ካልእ በጽሒ ሰብ ንውልቆም ዚመጹ ቈልዑ ብዓል-ሕድሪ (ጉድማን) ይምዘዘሎም። ጉድማን ኣብ ብሕታዊ ኵነታት ቈልዓ ሓላፍነት ይስከም፤ ኣብ ክንዲ ወላዲ ወይ መጕዚት ከኣ ንጥቕሚ ቈልዓ ቀዳምነት ይህብ።
ሕጊ ስድራ
ክትፋትሑ እንተ ወሲንኩም እሞ መንኩም መጕዚትነት ቈልዓ ይህልዎ ኣብ ስምምዕ እንተ ዘይበጺሕኩም: ምስ ቤ/ጽ ሕጊ ስድራ (familjerätten) ርክብ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም። እዚ መፍትሒ ክትረኽቡ ኪሕግዘኩም ይኽእል'ዩ። እዚ ምስ ዘይከውን እቲ ጉዳይ ናብ ቤትፍርዲ ይኸይድ። ቅድሚ ቤትፍርዲ መን ካብ ወለዲ መጕዚትነት ቈልዓ ከም ዚህልዎን: እቶም ደቂ ምስ መን ከም ዚቕመጡን ዚውስን፡ ንቤ/ጽ ሕጊ ስድራ መርመራ ከካይድ ይውከሶ።
-
ናብ ቈልዑ ዝቐንዕ ዓመጽ ክልኩል’ዩ።
ኣብ ሽወደን: ኣብ ልዕሊ ቈልዑ ኣካላዊ ይዅን ስነ-ኣኣእምሮኣዊ መቕጻዕቲ (ዓመጽ) ምጥቃም ብሕጊ ክልኩል'ዩ። እዚ ሕጊ ደቂ ንዘዕብዩ ወለድን ንኣብያተ ትምህርትን ይምልከት።
ቈልዑ ኣብ ዘቤታዊ ገበን ንዝፍጸም ገሊኡ ገበናት ክርእይዎ ወይ ክሰምዕዎ ምቅላዕ ገበን እዩ። ንኣብነት ቈልዑ ኣብ መንጎ ወለዲ፡ ኣሕዋትን ኣሓትን ወይ ኣዝማድ ዝፍጸም መጥቃዕቲ፡ ምፍርራሕ ወይ ጾታዊ ዓመጽ ክርእዩ ወይ ክሰምዑ ኣየድልዮምን እዩ። እዚ ማለት ኣብ መንጎ ወለዲ ዝፍጸም ጐነጽ፡ ኣብ ልዕሊ ቈልዓ እውን ይፍጸም ኣሎ ማለት እዩ። እዚ ገበን፡ ገበን ጥሕሰት ናይ ቈልዓ ክብሪ (Barnfridsbrott) ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ ብማእሰርቲ ድማ ከቕጽዕ ይኽእል እዩ። ናይ ዘቤታዊ ገበን ምስክራት ዝኾኑ ቈልዑ፡ ግዳያት ገበን እዮም፣ ንኻሕሳ ድማ መሰል ክህልዎም ይኽእል እዩ።
ኣካላዊ ዓመጽ: ዝኾነ ናብ ኣካላት ሰብ ዝቐንዐ ዓመጽ ማለት'ዩ። ጠፍ ኣቢልካ ምህራም: ጸጕሪ ምምንጫጭን ምቕንጣውን ከይተረፈ ከም ኣካላዊ ዓመጽ ይቝጸር።
ስነ-ኣእምሮኣዊ ዓመጽ: ምፍርራሕ: ምስንባድ: ምግላል ወይ ንቘልዓ ኣብ ገዛ ምዕጻው ኪኸውን ይኽእል። ስነ-ኣእምሮኣዊ ዓመጽ: ካብ ኣካላዊ ዓመጽ ብዘይፍለ: ናይ ቈልዓ ርእሰ-ክብርን ምዕባለን ኪጐድእ ይኽእል።
ሓደ ቈልዓ ይጕዳእ ከይህሉ ትሻቐል እንተ ኾይንካ: ምስ ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ሓደ ቈልዓ ዓመጽ ከም ዝወረዶ ናይ ዓይኒ ምስክር እንተ ኾይንካ: ብቝጽሪ ስልኪ 114 14 ንፖሊስ ክትሕብር ትኽእል ኢኻ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ዕለት 3 ክሳብ ዕለት 5 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰብኣዊ ሕውነት ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣማእኪሉ ኣብ ዝካየድ ናይ ሓባር ጉባኤ ክሳተፉ እዮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ካብ ናይ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ልኡል ሸኽ ሞሓመድ ቢን ዛየድ ኣል ናሕያን ዘቐረበሎም ዕድመ መሰረት ኣብቲ ኣብ ዱባይ ኣብ 2019 ዓ.ም. ካብ ዕለት 3 ክሳብ ዕለት 5 ለካቲት ኣብ ዝካየድ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ጉባኤ ንኽሳተፉ ኣብ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ወግዓዊ ምብጻሕ ካካይዱ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ካብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ናይቲ ሓዋርያዊ መገሻኦም መርሕ ቃል፡ ናይ ሰላም መጋበርያ ግበረኒ ዝብል እዩ
ቅዱስነቶም ኣብቲ ኣብ ዱባይ ሰብኣዊ ሕውነት ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣምሪሑ ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ጉባኤ ንኽሳተፉ ናብ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ዘካይድዎ ምብጻሕ ማቴዎስ ወንጌል ምዕ. 5 ፍቕዲ 9 “ገበርቲ ሰላም፡ ውሉድ ኣምላኽ ኪበሀሉ እዮም እሞ፡ ብጹኣን እያቶም” ዝብል ቃል ኣስተንፎፍሶ ዝገበረ ኣብ ጸሎት ቅዱስ ፍራቸስኮ ዘኣሲዚ ዝተነብረ፥ ኦ ጐይታ ናይ ሰላም መሳርሒ ግበረኒ ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ ናይ እግዚኣብሔር ሰላም ካብ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ሰብኣዊ ጽልእ ይፍውስን እቲ መላእ ዓለም ኣብኡን ምሳኡን ዘተርቕ እግዚኣብሔር ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝተኣወጀ ሓድሽ ቃል ብስራት ዘሰንይ እዩ፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝሓረይዎ ናይ መገሻኦም መርሕ ቃል ኣብቲ ኣብ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ዘካይድዎ ምብጻሕ ሰላም ዘስፍሕ ብፍላይ ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ሰላም ኣብ ልቢ ሰብ ጽቡቕ ድላይ ዘስፍሕ ክኸውን ንዘለዎም ድላይ ዘረጋግጽ ምዃኑ ቡርከ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም
ናይቲ ዘካይድዎ ምብጻሕ ትእምርቲ
ር.ሊ.ጳ. ናብ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ዘካይድዎ ምብጻሕ ሓንቲ ኣውሊዕ ዝሓዘት ርግቢት ትእምርቲ ዝገበረ ከይኑ፡ ናይታ ርግብቲ ሕብሪ ናይ ሃገረ ቫቲካን ሰንደቕ ዕላማ ጻዕዳን ቢጫን ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ኢሚራት ሃገራት ዓረብ ሰንደቕ ዕላማ ሕብሪ ኣብታ ርግቢት ዝተብረ እውን እዩ፡ እዚ ትእምርቲ’ዚ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ሃገራት ዓረብ ዘካይድዎ ምብጻሕ ሰላም ንብሳር ምዃኑ ዝሕብር እዩ እንክብሉ ቡከር ይገልጹ።


text:
ወዲ 42 ዓመት ኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ነባሪ ሳንታ ሞኒካ ካሊፎርንያ ዝኾነ ዓብዱል ስሚዝ፥ ዝሓለፈ መጋቢት ሰለስተ ኣብ ክፍለ ግዝኣቱ ኣብ ዝነበረ መባእታዊ ምውሃብ ድምጺ ዲሞክራቲክ ፓርቲ ድምጺ ክህብ ሽዱሽተተ ግዜ ፈቲኑ።ይኹን ደአ እምበር ኣብ ነቑጣታት ድምጺ ዝነበረ ነዊሕ መስርዕ፡ ኣብ ነብስወከፍ ግዜ ዕድል ክህቦ ኣይክኣለን።
ንሱ ንድምጺ ኣሜሪካ ክዛረብ ከሎ፥ "ወዲ 18 ዓመት ካብ ዝመላእኩሉ ጀሚረ፡ ድምጺ ከይሃብኩ ክሓልፍ ንመጀመርያ ግዜ' ዩ፡ ኣብ ዘዝኸድክዎ ግዜ ነዊሕ ካብ ክልተ ሰዓት ትጽቢት ዘይሓጽር ነዊሕ መስርዕ'ዩ ጸኒሑኒ" ይብል።
ካሊፎርንያ ሕጂ ኣድመጽቲ ካብ ዝደለይዎ ግዝኣታት ኣመሪካ ኮይኖም ከድምጹ ኣፍቂዳትሎም ኣላ።
ብኻልእ ወገን፡ ንኸድምጹ ክሳብ ሸውዓተ ሰዓት ዝተጸበዩ'ውን ኣለዉ -። ንኣብነት ነዊሕ ሪጋ መስርዕ ካብ ዝተረኣየለን ከተማታት ሓንቲ ሂዩስተን ቴክሳስ ትጥቀስ። ኣብኡ ኣለክስ ፓልመር ዝተባህለ ኣድማጻይ፡ ንናይ ቨርሞንት ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ንምምራጽ ኣስታት 5 ሰዓታት ከምዝተጸበየ የማርር።
" እዚ ምርጫ'ዚ ክሕለፍ ዘይክእል ኣገዳሲ'ዩ" ይብል እዚ ኣብ ቀረባ ካብ ኮለጅ ዝተመረቐ መንእሰይ " ዝወስዶ ግዜ ብዘየገድስ ኣብዚ ምርጫ ድምጸይ ክቑጸር ኣለዎ” ይብል። ፓልመር ዘድምጸሉ ከባቢ ዩኒቨርሲቲ ደቡባዊ ቴክሳስ ኮይኑ ብታሪኹ ጸለምቲ ዝምሃርሉ'ዩ። ኣብዛ ከተማ ብዝሕ ዝበሉ ጸለምትን ሂስፓኒክን ከምዝነብሩ'ውን ይፍለጥ። እዚ ኣብ መውሃቢ ድምጺ ዘሎ ነዊሕ ሪጋ ኣብ ካሊፎርንያን ቴክሳስን ጥራይ ኣይኮነን። ከም ኣብ ፍሊሪዳ፡ኦሃዮ፡ ኤለኖይ፡ኣሪዞና፡ ዝበላ 24 ግዝኣታት ከምኡ'ውን ኣብ ብርክት ዝበላ ከተማታት ትዕግስቲ ዘወድእ ምድንጉያት ኔሩ'ዩ።
ኣብ ፋርጎ ኖርዝ ዳኮታ፡ ኣማኢት ኣድመጽቲ፡ ኣብቲ ትሕቲ 10 ዲግሪ ሰልሰስ ዝኾነ ቁሪ ንልዕሊ ክልተ ሰዓት ተጸብዮም'ዮም።
እዚ ጸብጻባት ምድንጓይ ምውሃብ ድምጺ ዝስማዕ ዘሎ ደሞክራት ኣድመጽቲ፡ ኣብቲ ዝመጽእ ወርሒ ሕዳር ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ፡ ንፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ክገጥም ዝኽእል ሕጹይ ንምምራጽ ሪኮርድ ቁጽሪ ኣብ ዝወጽሉ እዋን'ዩ።
ብዘይካ'ዚ እዚ ጸብጻብ'ዚ ዝስማዕ ዘሎ፡ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኣድመጽቲ ጸቕጢ ይርኣይ'ዩ ዝብል ክስታት ኣብ ዝተሓደሰሉ እዋን'ዩ።
ንሓደ ማእከል ሕጊ ጉዳይ ድኽነት ትሰርሕ ካረን ሾርት፥ ኣብ ምድማጽ ዘጋጥም ጸገማት ኣብ ተመሳሳሊ ዓይነት መነባብሮ ዘለዎም ሰባት ከምዝርኤ ትገልጽ።
"ነዊሕ መስርዕ ዝርኣዮ መደበራት ምርጫ እንተርኢና፡ ከም ጸለምትን ሂስፓኒክን ዘለውሉ፡ ወይ ትሑት ኣታዊ ዘለዎም ዝነብርሉ፡ ወይ መንእሰያት፡ ወይ ድማ እኹል መጓዓዝያ ዘይረኽቡ ሰባት ዝነብርሉ ከባቢ'ዩ" ትብል።
ኣብ ኣድመጽቲ ዝርኣይ ምጉናይ ኣብ ፖለቲካ ኣሜሪካ ሓዲሽ ከምዘይኮነ ትገልጽ ካረን ሾርት፥ኣብ ታሪኽ በብእዋኑ ዓፈንቲ ሕግታት ክወጹን ክመሓየሹን ጸኒሖም'ዮም፥ ኣብ 1965 እዩ መሰረታዊ ዝኾነ ጸረ ዓሌታዊነት ሕጊ ኣድመጽቲ ክወጽእ ዝኸኣለ ትብል።
"ሓደ ካብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ክፋል ናይቲ ዓንቀጽ ሕጊ፡ ቅድሚ ሽዕኡ መሰል ኣድመጽቲ ዝድርታ ዝነበራ ዝተወሰና ግዝኣታት፡ ኣብ ሕጊ ከባቢአን ዝኾነ ለውጢ ክገብራ እንተኾይነን፡ ካብ ፈደራል ፍቓድ ክረኽባ ዝቕሰባ ምዃነን'ዩ " ትብል እዛ ጠበቓ ሕጊ። እቲ ሕጊ'ቲ፥ መንግስቲ ፈደራል ዝኾነ ንምውሃብ ድምጺ ዓንቃጺ ዝኾነ ሕጊ ክስዕሮ ከምዝኽእል ዘፍቅድ' ዩ።
ቅድሚ 1965፥ 23% ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ጥራሕ'ዮም ኣድሚጾም። እቲ ቁጽሪ ክሳብ 1969 ናብ 61% ደይቡ። እዚ ሕጊ'ዚ ንዳርጋ 50 ዓመት ምስ ሰርሐ፡ ቅድሚ 7 ዓመት ማለት ኣብ 2013፡ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኣሜሪካ፥ ኣብቲ ሸልቢን ሆልደን ተባሂሉ ዝፍለጥ ውሳነ፡ እቲ ዝጸንሐ ፍሉይ መሰል ደጊም ኣድላይ ኣይኮነን ኢሉ ወሲኑ።እንተኾነ ካረን ሾርት ኣብ ዝሓለፈ 7 ዓመት ዳታ ዘርእዮ ካልእ’ዩ ኢላ ትኣምን።
ብኻልእ ወገን፡ ማእከል በርናን ንፍትሒ ዝተባህለ ማእከል፡ 25 ግዝኣታት ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ሓዲሽ ደረት ምድማጽ ከምዘውጽኣ ይገልጽ።
ድሕሪ ብይን ሸልብን ሆልደን ዝወጹ ደረታት፡ ሓዲሽ ሕቶ ወረቐት መንነት፡ ምሕጻር ቅድመ-ምድማጽ፥ መደበራት ምርጫ ምዕጻው የጠቓልል ይብል።
ጉባኤ መሪሕነት ሲቪላውን ሰብኣውን መሰላት ዝተባህለ ትካል፡ ኣብ ዝሐለፈ 6 ዓመታት ኣብ 13 ግዝኣታት 1688 ከባብታት ምርጫ ከምዝተዓጽወ ይሕብር። እዚ ኸባብታት'ዚ ድማ ውሑዳን ሕብረተሰብ እናበዝሑ ዝመጽሉ ዘለዉ ምዃኑ ይገልጽ።
ብዙሓት ሪፓብሊካን እዚ ምዕጻዋት'ዚ ብምኽንያት ምድንጋር ድምጺ ኣገዳሲ'ዩ ይብሉ።
ኣብ 2017 ኣብ ሓብቲ ናይ ዳላስ ጋዜጣ ዝጸሓፈ ኣመሓዳሪ ቴክሳስ ግርክ ኣቦት ንኣብነት፡ ሓቅነት ሳጹን ድምጺ ምርግጋጽ ሓደ ካብ መሰረታዊ ተግባራት መንግስቲ'ዩ ኢሉ ኔሩ፥ ኣብ ቴክሳስ ዘይሕጋዊ ድምጺ ከይውሃብ ዝያዳ ክንሰርሕ ኣለና ኢሉ ኔሩ። ትካላት ሲቪላዊ መሰላት ግን፡ ምድንጋር ድምጺ ከቢድ ጸገም ምዃኑ ዘርኢ ወላ ሓደ መርትዖ የለን ይብላ።እንተሎ'ውን ኣዝዩ ኣዝዩ ትሑት'ዩ ትብል ካረን ሾርት።
ብዛዕባ ዝመጽእ ምርጫ ንምዝራብ፡ ኣብዚ ሰሙን'ዚ መባእታዊ ምርጫ ተካይድ ኣሪዞና፡ 20% ነቑጣታት ምርጫ ተዓጽዩ'ሎ። ኣብ ጆርጅያ ብሰንኪ ኮሮና ቫይረስ ምርጫኣ ዝተናውሐ ጂርጅያ፡ ብዙሓት ውሑዳን ሕብረተሰብ ዝነብርሉ ከባብታት ከይተረፈ ከም ብሓዲሽ ከም ዝወዳደብ ኮይኑ'ሎ። 7 ወረዳታት ኣብ ሓደ ጥራይ ከድምጻ ኮይኑ'ሎ። ቅድሚ ሓፈሻዊ ምርጫ ወርሒ ሕዳር ምምጽኡ ምምሕዳራት ካብ ጸገማተን ተማሂረን ከተዓራርያ ክኢላታት ሕጊ ይመኽሩ።
ጠበቓ ውሑዳን ኣባላት ሕብረተሰብ ካረን ሾርት ኣብ መወዳእታ፡ ገለ ሰባት ነቲ ነዊሕ መስርዕ ምውሃብ ድምጺ ከም መርኣያ ዝወጸ ብዝሒ ሰብን ክድነቕ ዝግብኦን ከም ዝኾነ ይርእይዎ፡ እንተኾነ እቲ ሓቂ መርኣያ ጸቕጢ ድምጺ'ዩ፡ ቅኑዕ ኣይኮነን ንደሞክራሲና ዝጎድእ'ዩ ትብል።


text:
ካብ መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን:
መበል 12 ዋዕላ ምንቅስቓስ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ፡ ካብ 24 – 28 ሚያዝያ 2016፡ ”ውሁድ መኸተ ንልምዓትን ውዱን ሽርክነትን!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኣብ ሪፓብሊክ ኢጣልያ ተቓኒዑ። ኣብ ዋዕላና ካብ ውሽጢ ኤርትራን 15 ሃገራት፡ ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጳ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣሜሪካን ካናዳን ዝመጻእና 500 መንእሰያትን ዕዱማትን ተሳቲፍና።
ኣብ ዋዕላና፡ ብጻይ የማነ ገብረኣብ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ፡ ብጻይ ሳልሕ ኣሕመዲን ኣቦ-መንበር ሃማመተኤ፡ ሓላፊ ህግደፍ ዞባ ወጻኢ ብጻይ ሚኪኤል ተፈሪ፣ ሓለፍቲ ሚሽናትን ዲፕሎማትን ኤርትራ ኣብ ኤውሮጳ፡ ኤስያ፡ ሰሜን-ኣሜሪካ፡ ወከልቲ ሃገራውያን ውዳቤታት ኣብ ኤውሮጳ፡ ኢጣልያውያን መሓዙትን ኣብ መንጎና ተረኺቦም። ዋዕላ፡ ንወዳቢት ኮሚተ (COC)፡ YPFDJ Italy፡ ሚሽናን ሃገራውያውን ውዳቤታትን ልዑል ምስጋና የቕርብ።
Conference Picture Gallery << Click
መበል 12 ዋዕላ፡ ኣብ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ዓለምን፡ ኣብ ቀዳምነትታት መኸተን ልምዓትን፡ ሰፊሕ ዘተን ገምጋምን ብምግባር፡
1./ ንገስጋስን ብድሆታትን ጉዕዞ ርብዒ ዘበን ናጽነት ተረዲኡ። ከም ቅያ ሓርነታዊ ቃልሲ ናጽነት፡ ከም ሃገርን ህዝብን ህላወናን ቀጻልነትናን ምውሓስና፡ ቀዳማይ ዓወት ርብዒ ዘበን ናጽነትና ምዃኑ ብምእማን፡ ኩሉ መዳያዊ ፈተነታት ገጢምና፡ ድሉዱል ሰረታት ሃገርን መንጸፍ ቁጠባዊ ልምዓትን ከነንብር ምብቃዕና ንሕበነሉ ተኣምር ህንጸት-ሃገር ዝሓለፈ 25 ዓመታት ምዃኑ ግንዛበ ደሪዑ።
2./ ኣንጻር ኩሉ መሰናኽላት፡ ዚሙገስን ንሕበነሉን ሰረት ሃገርነትን ሃገራዊ ልምዓትን ኣንቢርና ምህልዋና ብምእማን፡ ራኢናን ጥሙሕናን ተጨባጢ ኪኸውን፡ ራህዋ ዜጋታትና ዘረጋግጽ ሃገራዊ ቁጠባን ፖለቲካዊ ስርዓትን ንምህናጽ፡ ዝነውሐ ጉዕዞን ዝዓበየ ግድልን ስራሕን ከምዝጽበየና ነቒሑሉ።
3./ ታሪኻውያን ጸላእትና ኣንጻር ህላወና ከም ሃገርን ህዝብን ዘንቀዱ ምዃኖም፡ ልኡላውነትና ካብ ምሕካኽ ዚትሕት ዕላማ ከመይዝብሎም መረዳእታ ኣስፊሑ።
4./ ዕላማና ንምርግጋጽ ይኹን ተጻብኦታት ብምልኣት ንምስዓር ወሳኒ ዓውደ ጥምጥም ቁጠባ ምዃኑ፡ ናይ ቀዳምነት ቀዳምነት መኸተና እምበኣር፡ ክብረት ዜጋታትና፡ ሃገራዊ ስኒትን ጸጥታን ዘውሕስ ሃገራዊ ቁጠባ ምህናጽ ምዃኑ ዳግም ኣስሚሩሉ።
5./ ከም ትማሊ ሎሚ፡ ሰረተ-እምነት ህግ ኣብ ወሳኒ-ተረ ሰብ ዚምርኮስ ምዃኑ፡ ምምዕባል ዓቅሚ ሰብ፡ ሞያውን ቁጠባውን ዕብየት ብቐጻሊ ምርግጋጽ፡ ኣብ ረብሓ ሃገር ምኽታቱን፡ ወሳኒ እምነ ኩርናዕ ስትራተጂ ልምዓትና ከም ዝኾነ ተረዲኡ፡
6./ ድሕሪ እቲ ዘየባተኸ ዜናዊ፡ ቁጠባዊ፡ ዲፕሎማስያውን ፓለቲካውን ተጻብኦታት፡ ካብ መድርኽ ምርብራብን ምክልኻልን፡ ናብ ደረጃ ንጥፉ-ተበግሶ ተሰጋጊርና ምህላውና ብምግንዛብ፡ ቅኒትን ኣቃውማን ኣእምሮና ክንድርዕ፡ ኣንፈትና ብምምዕርራይ መኸተና ከነሕንን ዕግበት ኣሕዲሩ።
7./ ሱታፌ ኣብ ሰውራ፡ ቀንዲ ረቛሒ ዓወት ምዃኑ ዳግም ብምርኣይ፡ ምርግጋጽ ሰፊሕ ሱታፊ ሓፋሽ ኣብ ኩሉ መዳያት መስርሕ ህንጸት ሃገርን መኸተን ኪዓቢ፡ ብሓያል ውዳበ ኪድራዕ፡ ውህደትን ምምልላእን ዘሰስን ተልእኾ ሃገራዊ ሽማግለ ብዝለዓለ ኪስርሓሉ ከምዝግባእ ተሰማሚዑ።
መበል 12 ዋዕላ፡ ሕቶ ጉዳይ መኸተ-ሜድያ፡ ጥብቅናን፡ ስትራተጂካዊ ሽርክነትን ኣመልኪቱ፡
1./ ከም ኣካል ንጡፍ ተበግሶ፡ መኸተ ጥብቅናን ሕግን ኪብርኽ ከምዝግባእ ተሰማሚዑ፡
2./ ኣብ መኸተ ሜድያ፡ ዓቅሚ ደሊብና ብሓይልና ኪንገጥምን ግርማና ከነጉልሕን ከም ዝግባእ ኣስሚሩ፡
3./ ምህናጽ ስትራተጂካዊ ኪዳናት ኣብ ሰውራና ኣገዳሲ ኣበርክቶ ከምዝገበረ ዳግም ብምርኣይ ሕጂ’ውን ብፕራግማቲካዊ ትሕዞ፡ ኣብ ረብሓ መኸተናንን ልምዓትናን ዚኸትት ሽርክነት ንምዕባይ ኪንሰርሕ ተረዳዲኡ።
መበል 12 ዋዕላ፡ ኣብ ቴማ ውድባዊ ድልዳለ ኣብ ዝገበሮ ዘተ፣
1./ ካብ መበል 11 ክሳብ መበል 12 ዋዕላ፡ ዝተወጠኑ መደባትን ትግባረኦምን፡ ዘለዉ ብልጫታትን ድኻማትን ዝተመዝገቡ ኣሳልጦን ገምጊሙ።
2./ ብድሆታት ገጢሞም ካብ ምብጋስ ክሳብ ሎሚ ሽግ ቃልሲ ጨቢጦም ዘለዉን ከምእ’ውን ኣብ ኣሰር ስዒቦም ዝቃለሱ ዘለዉ ኣባልት YPFDJ ኤውሮጳ፡ ፍሉይ መጎሱ ኣቕሪቡ።
3./ YPFDJ ኤውሮጳ፡ ኣካል ናይቲ ኣብ ውሽጢን ግዳምን ዘሎ ናይ ህግ ተቓላሲ ውዳበ መንእሰያት ኤርትራ ምዃኑ ሕጂ’ውን ኣስሚሩሉ።
4./ YPFDJ ኤውሮጳ ከም ኣካል’ዚ ዋዕላ፡ 2ይ ጉባኤኡ ብምክያድ፡
1) ትካላዊ ዓቅምን ኣወዳድባን ኣገባባትን ብዕቱብ ኪስርሓሉ ዳግማይ ብምስማር፡ ንዝቐረበ ንድፊ ሰነድ ”ውሽጣዊ መምርሒ” ምንቅስቓስ ብደረጃ ኤውሮጳ፡ ኣጽዲቑ።
2) ውድባዊ ድልዳለን ምትርጓም ዕላማን ሸቶታን ቀጻሊ ግድል ምዃኑ ብምእማን፡ ስትራተጂካዊ ውጥን 2016-2019 ከም ኣገዳሲ መርሓ ትግባረን፡ መደብ ስራሕ 2016\17 ኣጽዲቑ።
3) መደባት ፖለቲካዊ ትምህርቲን ንቕሓትን ብዝለዓለ ኪድፍኣሉ ወሲኑ፡
4) ንኽልተ ዓመት ተገልግል፡ 5 ዝኣባላታ መሪሕነት (ማእከላይ ኮሚተ)፡ መሪጹ!
መበል 12 ዋዕላ፡
1./ ወያነ ወሪሩ ሒዝዎ ካብ ዘሎ መሬትና ብዘይቅድመ ኩነት ኪለቅቕ፡ ቃልስና ብጽንዓት ከምዝቅጽል የረጋግጽ!
2./ ተቓጢኑ ዘሎ ኢፍትሓዊ እገዳ ባይቶ-ጸጥታ ብምልኣት ንምፍሻል መኸትኡ ብዝሓየለ ክቅጽል ወሲኑ፡
3./ መቐጸልታ ተጻባኢ ውጥን ዝኾነ፡ ውዲት ሰብኣዊ-መሰል (COI ን Special rapporteur)፡ ፍጹም ንምስዓር ብዝሓየለ ከምዘሰርሕ ዳግማይ ኣረጋጊጹ፡
ኣብ መደምደምታ፡ መበል 12 ዋዕላና፡ ነቲ ኩሉ መዳያዊ ተጻብኦታት ገጢሙ እንዳሰዓረ፡ ብዝመጸ ማዕበላት ከይተገፍዐ፡ ንቕሎን መዓልቦን ተልእኾኡን መብጽዓ ሰውራን ኣጽኒዑ፡ ንርብዒ ዘመን ኣብ መኸተን ልምዓትን ተረማሪሙ ንዝረትዐ፡ ህዝቢ፡ ሓይልታት ምክልኻል፡ ህግን መሪሕነትናን ሞጎሱ ይገልጽ።
ዮሃና ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነት!
ሰማእታትና ብግብሪ ይደበሱ!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ
27 መጋቢት 2016 – ኢጣልያ


text:
ብ ጀማል መሓመድ ኣማን፡
ኤርትራውያን ኣትሌታት ናዝሬት ወልዱን ራሕማ መሓመድን ኣብ ቻይና፡ ከተማ ዙጂ – ሻንጋይ ብ21 ሕዳር ኣብ ዘካየድኦ ውድድር ፍርቂ ማራቶን፡ ቀዳመይትን ራብዐይትን ብምውጻእ ደሚቐን ከምዝወዓላ ኣሰልጣኒኤን ኣቶ ሊቪንግስቶን ኣብርሃም፡ ገሊጹ። ብመሰረት’ቲ ኣሰልጣኒ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም፡ ንፈለማ ግዜኣ ኣብ ናይ 10,000 ሜተር ዝተኻፈለት ናዝሬት ወልዱ፡ ነቲ 21 ኪ.ሜተር ዝሽፍን ውድድር፡ 1 ሰዓት 13 ደቒቕ 08ን ካልኢትን ብምምዝጋብ’ያ ንዓወት በቒዓ።
ኣብቲ ውድድር፡ ታንዛንያውያን ኣትሌታት ካልኣይትን ሳልሰይትን ክወጻ እንከለዋ፡ ኣብ ኮንጎ ብራዛቪል ኣብ ዝተኻየደ ውድድራት ስፖርት መላእ ኣፍሪቃ ኣብ ናይ 5,000 ሜተር ተሳቲፋ ዝነበረት ራሕማ መሓመድ ከኣ ራብዓይቲ ምውጽኣ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ናይ ነዊሕ ርሕቀት ውድድር ልዑል ተስፋ ከምዘለዋ ከተረጋግጽ ክኢላ’ላ።
ኣትሌት ናዝሬት ወልዱ ብ15 ሕዳር ኣብ ቻይና – ዙሻን ኣብ ዝተባህለት ደሴት ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ፍርቂ ማራቶን’ውን ቀዳመይቲ ኮይና ከምዝተዓወተት ይፍለጥ። ናዝሬት ወልዱን ራሕማ መሓመድን ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ዝመደበሩ ማእከል ምስልጣን ኣትለቲክስ መረብ ሰቲት ዝጥርነፋ ኮይነን፡ እቲ ማእከል ብዙሓት ተስፋ ዘለወን ኣትሌታት ሓቚፉ ብምህላዉ፡ ነቲ ኤርትራ ዘለዋ ናይ ደቀንስትዮ ኣትሌታት ዋሕዲ ኣብ ምምላእ ልዑል እጃም ከምዝህልዎ ኣቶ ለቪንግስተን ብተወሳኺ ኣሚቱ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ፍርቂ ማራቶን፡ ዝተኻፈሉ ኤርትራውያን ኣትሌታት ግርማይ ትካቦን ዮናስ በርሀን፡ ቀዳማይን ካልኣይን ኮይኖም ከምእተዓወቱ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
Our queen of track n field, #NazrethWoldu 1st n #RahmaMohammed 4th at z #Shanghai I/2 Marathon 21 Nov 2015 pic.twitter.com/QqgN5fYrnk
— Hillal (@tsearaia) November 28, 2015


text:
Radio Erena: 16 July 2020
ብዓሌታዊን ቀቢላዊን ግጭታት እትሕመስ ዘላ ኢትዮጵያ፣ ብሰንኪ’ዚ ብሓድሽ ማዕበል ተሲኡ ዘሎ ናዕቢ፣ ንብረቶም ዝዓነዎም ሰባት፣ ረዲኤት ክግበረሎም ጸዊዖም።
ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝዝርግሖኦ ዘለዋ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣብቲ ብሰላማዊ ሰልፊ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሒደት ሰዓታት ናብ ምሉእ ሕንፍሽፍሽ ዘምረሐ ናዕቢ፣ ሆቴላትን ዓበይቲ ትካላትን ዝርከቦም ንብረት ዓንዩ እዩ።
እቶም ካብ እንጀራ እንዳሸጣ ዝመሓደራ ኣዴታት ክሳብ ወነንቲ ዓበይቲ ህንጻታት ተጎዲኦም ዘለዉ ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ መንግስቲ ቅልጡፍ ረዲኤት እንተዘይገይሩሎም ኣብ ጎደናታት ክድርበዩ ምዃኖም ይገልጹ።
ብፍላይ በዚ ናዕቢ ኣዝዩ ዝተጠቕዐ ከም ሻሸመኔ፣ ዝዋይን ኣርሲን ዝርከቦ ከባቢታት፣ ኣባይቶም ምሉእ ብምሉእ ዓንዩ ኣብ ግዚያዊ መጽለሊ ተዓቚቦም ናይ ዘለዉ ነበርቲ፣ ቅልጡፍ ፍታሕ እንተዘይረኺቦም፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ብሚልዮናት ዝቑጸር ብውሽጣዊ ምምዝባል ተጠቒዑ ዝጸንሐ ህዝቢ፣ ተወሳኺ ጾር ከምዝኾኑ ዝተፈላለዩ ወገናት የጠንቑ።
ኣብዚ ዓሌታዊ ግጭት፣ ኣባይቲን ትካላት ንግዲን ጥራይ ዘይኮኑ፣ ትካላት ጥዕና፣ ባንክታት፣ ቤት ትምህርታት ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ኣገልግሎት ዝህቡ ህንጻታት እውን ዓንዮም ኣለዉ።


text:
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ተፈጢሩ ብዘሎ ምስሕሓባት ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሰሉስ ናብ መሬት ሱዳን ሰጊሩ ብምእታዉ መጥቃዕቲ ከምዝፈፀም ድሕሪ ምሕባሩ ኣብቲ ከባቢ ዶባት ዝርከቡ መዓስከራት ዝነበሩ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ንትካላት ረድኤት ስዒቦም ናብ መዓስከር ዑም ራኩባ ከምዝገዓዙ ተሓቢሩ።
እቲ ዝዓበየ መዓስከር ሱዳን ዋላ'ኳ ሕፅረት መግብን መጽለሊን እንተሃለዎ ካብቲ ዶብ ራሕቂ ስለዘለዎ ደሕንነቶም ዉሑስ ከምዝገብሮ እቶም ስደተኛታት ይዛረቡ ።
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ብኣማኢት ዝቑፀሩ ሰደተኛታት ኣብ ጥቓ ዶባት ኢትዮጵያ ዝርከቡ መዓስከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ ተዓቑቦም ይርከቡ ።ቅድም ክብለ ሓገዛት መግቢን መፅለሊን ክረኽቡ መዓስከር ኡም ራኩባ ክግዕዙ ጎስጓስ እንተተገብረ'ውን ኣፀጋሚ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ሐጂ ግና እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ይካየድ ዘሎ ኲናት ናብ ዶባት ሱዳን እናተፀገዐ ብምምፅኡ ብቅልጡፍ ነቶም ስደተኛታት ምግዓዝ ግድን ኮይኑ እዩ ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኢየሱስ መርዓ ተዓዲሙ ከምዝኸደ/in ንህጻናት /by tc
ዕላማ᎓ ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ምእንታና ናብ ኢየሱስ ከምትልምን ምፍላጥ መዘኻኸሪ ጥቕሲ᎓ “ንሱ ዝበለኩም ኩሉ ግበሩ” ዮሃ. 02᎓05 መወከሲ᎓ ዮሃንስ 2᎓1-11 መእተዊ᎓ መርዓ ኬድኩም ዶ ትፈልጡ? መርዓዊ ወይ ድማ መርዓት ርኢኹም ዶ ትፈልጡ? እንበኣር ሎሚ መዓልቲ ከም ፍቓድ ኣምላኽ ብዛዕባ ጎይታና መድሓኒና ኢየሱስስ ክርስቶስ ምስ ኣዲኡን ደቀ መዛምርቱን ተዓዲሙ ኣብ ዝኸደሉ መርዓ እንታይ […]
ኢየሱስ ምስ ዘኪዎስ/in ንህጻናት /by tc
ዕላማ᎓ ኣምላኽና ኣበይ ከምዘለናን ምሳና ክኸውን ከምዝደልን ምፍላጥ መዘኻኸሪ ጥቕሲ᎓ ”….. ሎሚ መዓልቲ ኣብ ገዛኻ ክውዕል ይግበኣኒ እዩ” ሉቃስ 19᎓5 መወከሲ᎓ ሉቃስ 19᎓1-10 መእተዊ᎓ ኣብ መደቀሲኹም ወላ ሓደ ሰብ ኣብ ዘይብሉ ንበይንኹም እንተትህልዉ እንታይ ትገብሩ ከም ዘለኹም መን ክሪኤኩም ዝኽእል ይመስለኩም? ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ይርእየና እዩ። ንሱ ብዛዕባና ኹሉ እዩ […]
እቲ ሕያዋይ ጓሳ/in ንህጻናት /by tc
ዕላማ᎓ ከምቲ ሓደ ጓሳ ነባጊዑ ኣዚዩ ዘፍቅረንን ዝሕልወንን ኢየሱስ ድማ ንዓና ኣዚዩ እዩ ዘፍቅረና። መዘካከሪ ጥቕሲ᎓ “ኣነ ሕያዋይ ጓሳ እየ” ዮሃ. 10᎓11 መወከሲ᎓ ሉቃስ 15᎓3-7 መእተዊ᎓ ካባኻትኩም መን ኣሎ ድሚጺ ኣባጊዕ ሰሚዑ ዝፈልጥ? ሓደ ጓሳ ወይ ድማ ሓላው ኣባጊዕ እንታይ ከምዝገብር መን ኣሎ ዝነግረኒ? ሓደ ጓሳ ኣባጊዑ መታን ክበልዓ […]
ሓንቲ ንፍዕቲ ሰበይቲ ን ኤልሳዕ ገዛ ሰሪሓትሉ/in ንህጻናት /by tc
ዕላማ᎓ ዘለካ ምስ ሰብ ተኻፊልካ ምጥቃምን ንኻሎኦት ምፍቃርን መዘኻኸሪ ጥቕሲ᎓ “ነንሕድሕድና ንፋቐር” 1ይ ዮሃ 4᎓7 መወከሲ᎓ 2ይ ነገስት 4᎓8-11 መእተዊ᎓ ካብ ኩሉ ዘዓበየ ነገር ክህልወና ዝግባእ ፍቕሪ እዩ። እንተ ደኣ ነንሕድሕድና ተፋቒርና እቲ ዝበለጸን ቅኑዕ ነገርን ንገብር ኣሎና። እንተደኣ ከምዚ ኾይኑ ድማ ደቂ ኣምላኽ ከብለና ዝኽእል ነገር ጌርና ማለት እዩ። […]
ናይ ባንን ዓሳን ተኣምራት/in ንህጻናት /by tc
ኣምላኽ ኣዚዩ ዘፍቅረናን ንሕና ከይበልናዮ ከለና ኩሉ እቲ ንደሊዮ ይህበና መዘኻከሪ ጥቕሲ “ ኣነ ብልዒ ሓቂ እየ” ዮሃ. 6:35 ዮሃንስ 6:1-14 ንዓና ብዝበለጸ መን ይፈትወና, ኣቦና : ኣዴና : ሓፍትና ወላስ ሓውና? ልዕሊ ኹሉ መን ይፈትወና? ልዕሊ ኹሉ ኣብሊጹ ዝፈትወና ሓደ ኣሎ። ንሱ ድማ ጎይታና መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ። […]


text:
አስትንትኖ ቃል አምላኽ መስከረም – 6.2018
ሉቃ. 5:1-11
ብዙኃት ሕዝቢ ቃል አምላኽ ኪሰምዑ እናተደፋፉኡ ኸለዉ፥ ኢየሱስ አብ ገምገም ብሕሪ ጊንሳሬጥ ደው ኢሉ ነበረ። አብቲ ገምገም ባሕሪ ኸአ ኽልተ ጃልባ ደው ኢለን ረአየ፤ እቶም ገፈፍቲ ዓሣ ድማ ኻብአተን ወሪዶም መርበቦም ይሓጽቡ ነበሩ። ካብተን ጃለቡ አብ ሓንቲአን፥ አብታ ናይ ስምዖን ደይቡ ካብ ምድሪ ቁሩብ አርሕቕ ኬብላ ለመኖ። አብታ ጃልባ ተቐሚጡ ድማ ነቶም ሕዝቢ ይምህሮም ነበረ። ዘረባኡ ምስ ወደአ ኸአ ንስምዖን “ ናብቲ ዓሚቑ ባህሪ ቕርብ በል እሞ ዓሣ ኽትገፉ መርበብኩም አውርዱ” በሎ። ስምዖን ከአ “ መምህር! ምሉእ ለይቲ ጺዒርና ዝኃዝናዮ የብልናን፤ ከም ቃልካ ግና ነዚ መርበብ አውርዶ አሎኹ” ኢሉ መለሰሉ። ከምኡ ምስ ገበሩ ኸአ አዝዩ ብዙኅ ዓሣ ኃዙ፥ እቲ መርበቦምውን ኪብተኽ ጀመረ። ነቶም አብታ ኻልአይቲ ጃልባ ዝነበሩ ብጾቶም ከአ መጺኦም ኪድግፍዎም ብምልክት ጸውዕዎም። መጺኦም ድማ ንኽልቲአን ጃለቡ ጥቓ ምጥሓል ክሳብ ዚቀርባ መል እወን። ስምዖን ጴጥሮስ ነዚ ምስ ረአየ አብ ብርኪ ኢየሱስ ተደፊኡ “ ጎይታይ! አነ ኃጥ እ ሰብ እየ እሞ ካባይ ረሓቕ” በሎ። እዚ ኸአ ንሱን ኩሎም እቶም ምስኡ ዝነበሩን በቲ ኺገፉ ኸለዉ ዝኃዝዎ ዓሣ ስለ ዝተገረሙ እዩ። ከምኡውን እቶም ሰብ ብርኩ ዝነበሩ ደቂ ዘብዴዎስ ያዕቆብን ዮሓንስን ተገረሙ። ኢየሱስ ከአ ንስምዖን “ አይትፍራህ ካብ ሕጂ ንደኃር ገፋፍ ሰብ ክትከውን ኢኻ” በሎ። ንሳቶም ከአ ጀላቡኦም ናብ ምድሪ አውጺኦም ንኹሉ ኃዲጎም ሰዓብዎ።


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣሜሪካ ኣብ ዓለም ዘለዋ ቦታ ዝምልከት ስትራተጂካዊ ሃገራዊ ፀጥታ ወግዓዊ ገይሮም።ኣሜሪካ ኣብ ዓለምለኸ ንዘለዋ ተፅዕኖ ቀንዲ ተነሓናሕቲ ቻይናን ሩሲያን እየን ኢሎም።
ፕረ. ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብዝርከብ ህንፃ ሮናልድ ሬገን ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ቁጠባዊን ወታሃደራዊን ሓይሊ ኣሜሪካ ሰላም ምስ ፅንዓት ብዝብል "ቅድሚ ኩሉ ኣሜሪካ’’ ንዝብል ዋና ሓሳብ ኣቃሊሖም ኣለው።
“ስትራተጂና ናይ ኣሜሪካ ተፅዕኖ ኣብ ዓለም ንምስጓም እዩ።እዚ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ሃብትን ሓይልን ብምህናፅ ይጅምር።ኣሜሪካ መሊሳ ክትመርሕ እያ።ኣተሓሳስባና ኣብ ልዕሊ ካልኦት ክንጽዕን ኣይንደልን፤ግን ክብርታትና ብዘይ ስኽፍታ ክነሰጉም ኢና።”
ፕረ.ትራምፕ ሩሲያን ቻይናን ንረብሓታት ኣሜሪካ ብዝፃረር ንዓለም ዳግም ንምስርራዕ ይፍትና ኣለዋ ክብሉ ረቑሖመን ኣለው።
“ደለና ኣይደለና ኣብ ሓድሽ ናይ ንሕንሕ ዘመን ተፀሚድና ንርከብ ኣለና።ኣብ ዙሪያ ዓለም ብርቱዕ ወታሃደራዊ፣ቁጠባውን ፖለቲካዊን ውድድራት ይርኣዩ ከምዘለው ንፈልጥ ኢና።ንኣሜሪካን መሻርኽትናን ስግኣት ምስ ዝኾኑ እከይ ስርዓታት ከምዝገጠምና እውን ንፈልጥ።ኣብ ዙሪያ ዓለም ህውከትን እከይን ዝዝርግሑ ግብረ ሽበራዊያን ስግረዶብ መርበባት ገበንን ገጢሞምና ኣለው።ንናይ ኣሜሪካ ተፅዕኖ፣ክብርታትን ሃብትን ክፈታተኑ ምስ ዝደልዩ ተነሓናሕቲ ሓይልታት ሩሲያንን ቻይናን እውን ገጢምና ኣለና።”
ንሶም ብተወሳኺ ሰሜን ኮሪያን ኢራንን እከይ ስርዓታት ክብሉ ብምግላፅ ንመንግስቲ ፒዮንግያንግ ንምግላልን ምቁፅፃርን ስትራተጂኦም ፍረ የምፅእ ከምዘሎ ገሊፆም ኣለው ።
ፕረዚዳንት ትራምፕ ኣሽማት ቅድሚኦም ናይ ዝነበሩ ፕረዚደንታት ኣሜሪካ ከይጠቐሱ ሕሉፍ ናይ ድሕነት ስትራቴጂታት ፈሺሎም እዮም ኢሎም።
“መራሕትና ካብ ናይ ኣሜሪካ መትከላት ሸተት ኢሎም እዮም።ናይ ኣሜሪካ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ክርኣዮም ኣይክኣለን፤ኣሜሪካ ዓባይ እያ ዝብል እምነቶም ተሸርሺሩ።ከም ውፅኢቱ ኸኣ ዜጋታትና ዝጎደሎም ኣሎ።ህዝቢ ኣብ መንግስቶም እምነት ስለዝስኣኑ ብዛዕባ መፃኢ ዕድሎም እውን እምነት ኣይነበሮምን።ካብ ዝሓለፈ ዓመት ግን እዚ ክልወጥ ጀሚሩ’ሎ።”
“ፋውንዴሽን ፎር ዲሞክራሲ” ኣብ ዝተባህለ ትካል ዝሰርሑ ዴቪድ ኣደሲንክ ናይ ፕረዚደንት ትራምፕ ስትራተጂ ቅድም ኢሉ ንዝነበረን ክንቀፍ ዝፀንሐን ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ካብ ዝተመስረት ናይ ፀጥታ ስትራተጂ ዝተፈለየ እዩ ይብሉ።
ናይ ቀደም ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ 2015 ዓ.ም ለውጢ ኩነታት ኣየር ንናይ ኣሜሪካ ሃገራዊ ድሕነት ስግኣት እዩ ክብሉ ንዝገለፁዎ ናይ ትራምፕ ስትራተጂ ምግዳፉ ይንቀፍ።ኣማኸርቲ ፕረ.ትራምፕ ግን እቲ ሰነድ ኩነታት ኣየር ፈተና ምዃኑ ብንፁር ኣየርእይን ክብሉ ይነፅጉዎ።


text:
Radio Erena: 02 December 2020
መንግስቲ ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ዝመጽእ ሰሙናት ኣብ ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ ሶማል ከምዘይሳተፍ ኣጠንቂቑ።
ማዕከናት ዜና ሶማል፣ ንፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ኣሕመድ ማዶበ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕርብኦ ዘለዋ ሓበሬታ፣ እቲ መጠንቀቕታ ዝቅርብ ዘሎ፣ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ኣካል እታ ክልል ኣብ ዝኾነ ዞባ ጌዶ ኣዐስልኪርዎ ዘሎ ሰራዊት ከውጽእ ብምጥላብ’ዩ።
ፕረዚደንት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ምስ ዝተፈላለዩ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት፣ ኣብ ወርሒ መስከረም ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልል፣ ዝርከቡ ቀቢላታት ብማዕረ ዝውክልዎም ኣባላት ፓርላማ ክመርጹን፣ እቶም ዝተመርጹ ኣባላት ፓርላማ ድማ ፕረዚደንት ክመርጹን ‘ዮም ተሰማሚዖም።
ፕረዚደንት ማዶበ፣ ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ንጌዶ ከረክበና እንተኽኢሉ፣ ኣብቲ ምርጫ ክንሳተፍ ድሉዋት ኢና ኢሉ።
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ብወገኑ ምስ ክልል ጁባላንድ ዝዳወብ መንግስቲ ኬንያ ኣብቲ ጉዳይ ጣልቃ ብምእታዉ ነቲ ርእሰ ምምሕዳር ኣንጻር መንግስቲ ደው ክብል ይደፋፍኦ ከምዘሎ’ዩ ዝወቅስ።
ሶማል፣ በዚ ጉዳይ እዚ ብዝተሓሓዝ፣ ንኣምባሳደር ኬንያ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ክትሰጎ እንከላ፣ ኣብ ኬንያ ንዝነበረ ኣምባሳደራ ድማ ስሒባቶ’ላ።
===============


text:
Radio Erena: 18 November 2019
መንግስቲ ኡጋንዳ፣ ኣስታት 12 ሽሕ ማሕበራት ክዕጸዋ ምእዛዙ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ማርዮ ኦቢጋ ካኒኣ ኣፍሊጡ።
እቲ ሚኒስተር፣ ንሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኩለን ዘይመንግስታውያን ትካላት ዳግም ክምዝገባ ብዘመሓላለፎ ትእዛዝ፣ ኣብ ዝተመደበለን ግዜ ነቲ ቅጥዒ ዘማልኣ፣ ብወጻእተኛታት ዝመሓደራ ኣስታት 2 ሽሕ ጥራይ ምዃነን ኣስሚርሉ።
መብዛሕተን ብኡጋንዳውያን ዝካየዳ ኣስታት 12 ሽሕ ዝኾና ማሕበራት፣ ኣብቲ ዝተዋህበን ግዜ ክምዝገባ ብዘይምኽእለን ብህጹጽ ክዕጸዋ ተወሲኑ ምህላዉ ሚኒስተር ማርዮ ብተወሳኺ ገሊጹ።
ይኹን’ምበር እቲ መንግስቲ፣ ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር ኣብ 2021 ንምክያድ ምድላዋት ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ልዕሊ ሲቪካውያን ማሕበራትን ዘይመንግስታውያን ትካላትን ጸቕጢ ንምግባር ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ምዃኑ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይወቕሱ።
================


text:
ካልኦት ድማ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ፀገማት ብፅንዓት ሰጊርካ ኣብ ውሽጢ ሃገር ምንባርን ምስራሕን ይከኣል እዩ ዝብል ተሪር እምነት ኣለዎም።
እንቁጣጣሽ መብራህቱ በቲ ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝፈለመቶ መሸጣ ጥዑም ቡን ትልለ። ብኽልቲኡ ሸነኽ ንውቕሮ ክልተ ኣውላዕሎ ረጊፁ ዝሓልፍ ጋሻ እንዳ እንቁ ቡን ከይጠዓመ ዳርጋ ኣይሰግርን።
እንቁ ጥዑም ቡን ብምፍላሕ ጥራይ ዘይኮነስ ሰናይ ኣቀራርባን መስተንግዶን እውን ከምትኽእለሉ ብዙሓት ይምስክሩ።
እንቁ እርኑብን ሓያል ስራሓታ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ መተባብዒ ሽልማት ኣጐናፂፉዋ እዩ።
ኣብዚ ሐጂ እዋን ናብ ከተማ መቐለ እውን ብምምፃእ ተወሳኺ እንዳ እንቁ ዝተሰየመ ቤት መስተን መዘናግዒን ከፊታ ስራሓታ ኣበርቲዓ ኣላ።
“ፈተና ዘይብሉ ስራሕ የለን፤ ኩሉ ስራሕ ፈተና ኣለዎ፤ እቲ ቀንዲ ቁም ነገሩ ነቲ ፈተና ብኸመይ ትሓልፎ ኣብ ዝብል እዩ ዘሎ” ትብል።
እንቁ ኣብዚ ሐጂ እዋን ርእሳ ብምኽኣል ጥራሕ እውን ዘይኮነስ ንስድራኣ እውን ትሕግዝ ንኣሓታን ካልኦት ወገናታን እውን ዕድል ስራሕ ፈጢራ ብዝሓሸ ተስፋን እምነትን ንቕድሚት ትግስግስ ዘላ ጐርዞ እያ።
“ስደት ከም መማረፂ ሓሲበዮ ኣይፈልጥን፤ ንስደት ከይዱ ከምቲ ዝተመነዮ ዝሓለፈሉ ሰብ እውን ርእየ ኣይፈልጥን፤ ስለዚ ኣብ ዓዲና ሰሪሕና ክሓልፈልና ይኽእል እዩ ዝብል ፅኑዕ እምነት ኣለኒ” እውን ትብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንኸሎ መንግስቲ ብፍላይ ድማ ኣብ ወረዳታት ዝርከቡ ኣካላት ምምሕዳር ነቲ ስደት ከም መማረፂ ዝወስድ ዘሎ መንእሰይ ኣብ ዓዱ ሰሪሑ ክነብር ክሕግዝዎን ኣብ ጐኑ ደው ክብሉን ይግባእ ብምባል ተዘኻኽር እንቁ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ (FBI) ማለት ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈት መርመራ ኣመሪካ ጀምስ ኮሚ: ሎሚ ሰሉስ 09 ግንቦት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ካብ መዝነቶም ከምዝተባረሩ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝዘርግሕዎ መግለጺ ተፈሊጡ።
ዋይት ሃውስ ኣብ ዝዘርግሖ ደብዳበ ስንብታ ፕረዚደንት ትራምፕ ናብ ጀምስ ኮሚ ፤ ፕረዚደንት ትራምፕ “ኣብ ተልእኾ ምኽባር ሕጊ ህዝባዊ እምንቶ ዘለዎ ሓድሽ ዳይረክተር ምንዳይ ከድልየና እዩ” ዝብል ትሕዝቶ ይርከቦ።
ምንዳይ ሓድሽ ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ “ብቕልጡፍ” ከምዝጅምር ካብ ዋይት ሃውስ ዝወጸ መግለጺ ብተወሳኺ የረድእ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ጀምስ ኮሚ መሰናበቲ ደብዳበኦም: ካብ ሚኒስተር ፍትሒ ጀፍ ሰሽንስን ምክትሎም ሮድ ሮዘንስተይንን ዝቐረበሎም ለበዋ ተበጊሶም ነቲ ውሳነ ስንብታ ከምዘጽደቕዎ ይጠቕሱ።
ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ ነበር ጀምስ ኮሚ ምስ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ኣብ ዝተተሓሓዘ ኣብ ናይ ቀረባ ግዜ ፖለቲካ ኣመሪካ ኣካታዒ መርገጺ ሒዞም ምጽንሖም ይፍለጥ።


text:
ጂቡቲ ብሓገዝ ቻይና ኣብ ኣፍሪቃ ነቲ ዝዓበየ ናጻ ዞባ ንግዲ ንምህናጽ ምቅርራባት ከምዝዛዘመት ፕረዚደንታ ኣፍሊጦም።
ዝሓለፈ መጋቢት ዝተኸትመ ውዕል ጂቡቲን ቻይናን፣ ኣብ ጂቡቲ 48 ስኼር ኪ/ሜ ወይ 19 ስኼር ማይል ናጻ ዞባ ንግዲ ክህነጽን፣ ቻይና ኣብ 60 ሃገራት ንዝኸፈተቶ ‘ሓደ ቀለበትን ሓደ መንገዲን’ መደብ ንምዕዋት ዝውዕልን’ዩ።
876 ሽሕ ዝህዝባ ንእሽተይ ሃገረ-ጂቡቲ ልዕሊ ዓቅማ ትሰርሕ ሃገር'ያ። ንሰራዊት ኣሜሪካን ፈረንሳይን ተተኣናግድ፣ ቻይና’ውን መደብር ትሃንጽ ኣላ፣ ናብ 99 ሚልዮን ዝህዝባ ኢትዮጵያ ዝኣትው 95 ሚእታዊ ኣቑሑ መተሓላለፊት’ያ።
ሓላፊ ኣገልግሎት ናጻ ዞባ ንግዲ ጂቡቲ ዓቡበከር ኦማር ‘ጂቡቲ ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነ ንደቡብ ሱዳን፣ ሶማልያን ሃገራት ዓበይቲ ቃላይ ክትጠቅም ኢና ንደልያ’ ይብል።
እቲ ዝኽፈት ናጻ ዞባ ንግዲ ን15 ሽሕ ሰባት ዕድል ስራሕ ክፈጥረሎም'ዩ።


text:
ትምባኾን ጥንስንTobak och graviditet - tigrinska
ነፍሰ-ጾር ከለኺ ትምባኾ ትጥቀሚ እንተ ዄንኪ ጎዳኢ እዩ። እቲ ኣብ ከብድኺ ዘሎ ህጻን ካብቲ ትምባኾ ሓደገኛታት ባእታታት ኣብ ነብሱ ይኣትዉ እዮም። ስለዚ ነፍሰ-ጾር ከለኺ ትምባኾ ኣይትጠቀሚ። ንሙቁራጽ ከቢድ ኮይኑ ምስ ዝስምዓኪ፡ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። ትምባኾ ንኣብነት ኣብ ሽጋራ ኣሎ።
Du kan läsa texten på svenska här.
ጥንሲ ንምሓዝ ትፍትኒ ዘለኺ ምስ እትኾኒ’ውን ትምባኾ ኣይትጠቀሚ።
ትምባኾ ጥንሲ ንምሓዝ ዝኸበደ ክገብሮ ይኽእል እዩ።
ባዕለይ እንታይ ክገብር ይኽእል?
ኵሉ ሰብ ትምባኾ ምጥቃም ከቋርጽ ይኽእል እዩ። እቲ ዘገድስ ካብ ናትኪ ድልየት ዝተበገሰ ምስ ዝኸውን እዩ።
እቲ ባህጊ ናይ ትምባኾ ምጥቃም መብዛሕትኡ ግዜ ንቑሩብ ደቓይቕ ጥራይ ከም ዝጸንሕ ዘክሪ።
መብዛሕትኡ ግዜ ነፍሰ-ጾር ከለኺ ምቍራጹ ዝቐለለ እዩ። ጥዕና ናይ’ቲ ቆልዓ ብዝተኻእለ መጠን ምእንቲ ጽቡቕ ክኸዉን ከተባብዓኪ ይኽእል እዩ።
እቲ ጥንሲ እውን ባዕሉ ትምባኾ ንምጥቃም ከም ዘይትብህጊ ክገብር ይኽእል እዩ።
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ትምባኾ
ንኣብነት ሽጋራ፡ ሺሻ፡ ኤልክትሮኒካዊ-ሽጋራን ኣብ ትሕቲ ከንፈር ዝኣቱ ትምባኾን(snus)። እዚኣቶም ኵሎም ትሕዝቶ ናይ ከም ኒኮቲን ዝኣመሰሉ ሓደገኛ ባእታታት ኣለዎም።
ኒኮቲን ዘይብሉ ኤለክትሮኒካዊ-ሽጋራ ምግዛእ ይከኣል እዩ። ይኵን’ምበር ኣብ ኤልክትሮኒካዊ-ሽጋራ ካልኦት ሓደገኛታት ክኾኑ ዝኽሉ ባእታታት ኣለዉ። ስለዚ ነፍሰ-ጾር ከለኺ ኤለክትሮኒካዊ-ሽጋራ እውን ከተወግዲ ኣለኪ።
ኣብ ኣካላት እንታይ እዩ ዘጋጥም?
ትምባኾ ትሕዝቶ ናይ ሓደገኛታት ባእታታት ኣለዎ።
ትምባኾ ክትጥቀም ከለኺ ሓደገኛታት ባእታታት ናብ ደምኪ ይኣትዉ።
ደምኪ ናብ መዳሕንቲ ይኣቱ እዩ። እቶም ሓደገኛታት ባእታ ካብ መዳሕንቲ ናብቲ ቈልዓ ይኣትዉ እዮም።
ትምባኾ ብኸምዚ ዝስዕብ ክጸልወኪ ይኽእል፦
ነፍሰ-ጾር ከለኺ ትምባኾ ምስ ትጥቀሚ እዚ ዝስዕብ ከጋጥም ይኽእል፦
- ጥንሲ ንኽኸይድ ዘሎ ተኽእሎ ክዓቢ ይኽእል።
- እቲ ህጻን ከም ዝግብኦ ኣይዓብን።
- መዳሕንቲ ቅድሚ ግዚኣ ካብ ቦትኣ ክትለቅቅ ትኽእል።
- ሕርሲ ቅድሚ ግዚኡ ክጅምር ይኽእል።
ትምባኾ እቲ ህጻን ኣብ ከብዲ ከሎ ወይ እቲ ህጻን ድሕሪ ምውላዱ ኣብ ዘለዋ ናይ መጀመርታ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንኽመውት ዘለ ሓደጋ ከም ዝዓቢ ክገብሮ ይኽእል እዩ።
ንቕድሚት ሕሰቢ
ኣብ እዋን ጥንስኺ ትምባኾ ስለ ዝተጠቀምኪ ሕማቕ ይስምዓኪ ይህሉ። ከሕፍረካን ጣዕሳ ክስምዓካን ንቡር እዩ።
እቲ ዘገድስ ግን ነቲ ህጻን ንትምባኾ ብዝያዳ ዘይምቅልዑ እዩ።
ካብ ሕጂ ጀሚሩ ብዝተኻእለ ምጠን ከመይ ገይሩ ጽቡቕ ክኸውን ከም ዝኽእል ሕሰቢ።
መዓስን ናበየናይ ሕክምናን እየ ክኸይድ ዘለኒ?
ትምባኾ ምጥቃም ንምቍራጽ ሓገዝ ዘድልየኪ እንተ ኾይኑ ናብ ሕክምና ኪዲ።
ምስ ሓደ ካብዞም ዝስዕቡ ክሊኒካት ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ፦
- ሓደ ክሊኒክ ነፍሰ-ጾራትን ሓራሳትን
- ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና
ኣስተርጓሚ ክግበረልኪ ይኽእል እዩ
ሽወደንኛ ዘይትዛረቢ እንተ ዄንኪ ኣስተርጓሚ ናይ ምርካብ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። ቆጸራ ክትሕዚ እንከለኺ፡ ናይ ቋንቋ ኣስተርጓሚ ከም ዘድልየኪ ሓብሪ።
ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 1177 ደዊልኪ ምኽሪ ርኸቢ
ብዛዕባ እንታይ ክትገብሪ ከም ዘለኺ ምኽሪ ምስ ትደልዪ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 1177 ደውሊ።
እተን ዝምልሳልኪ ኣለይቲ ሕሙማት እየን። ሽወደንኛን እንግሊዝኛን ይዛረባ እየን። ሓደ ሓደ ግዜ ብኻልኦት ቋንቋታት ሓገዝ ምርካብ ይከኣል እዩ።
ብናይ ወጻኢ ሃገር ቍጽሪ ተለፎን ምስ እትድውሊ፡ ናብ 0046 771-11 77 00 ደውሊ።
ፍወሳ
ኒኮቲን ዘለዎ ማስቲካ ወይ ፕላስተር ኣሎ። እዚኦም ነቲ ባህጊ ናይ ትምባኾ ከም ዝቕንስ ይገብርዎ። ግን እዚኦም መድሃኒታት ነቲ ህጻን ጎዳእቲ እዮም።
ነፍሰ-ጾር ከለኺ ወይ ኣብ ተጥብሉ እዋን ኒኮቲን ዘለዎ መድሃኒት ክትጥቀሚ እንተ ኣድልዩኪ ምስ ሓደ ሓኪም ተዘራረቢ።


text:
እዚ ምእንታኹም ብክርስቶስ የሱስ ፍቓድ ኣምላኽ እዩ እሞ፡ ብዅሉ ኣመስግኑ። 1ተሰ.5:18
እዛ ሓሙስ እዚኣ (ራብዓይቲ ሓሙስ ናይ ወርሒ ሕዳር) ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ መዓልቲ ምስጋና (Thanksgiving Day) እያ። መበቆል ናይዚ በዓል ዋላኳ ካብቶ ቀዳሞት ኣብ ኣሜሪካ ዝሰፈሩ ኢንግሊዛውያን ዝጅምር እንተኾነ፣ ንመጀመርታ እዋን "ምስጋናን ክብርን ነቲ ኣብ ሰማያት ዝነብር ርሕሩሕ ኣቦና" ብምባል ሃገራዊ በዓል መዓልቲ ምስጋና ክትኸውን ዝኣወጀ ፕረሲደንት ኣብርሃም ሊንኮን ብ1863 እዩ። እንተኾነ ግና ኣብዚ እዋን እቲ ዝበዝሔ ህዝቢ ኣሜሪካ በዚ ርድኢት የብዕሎ ኢለ ኣይኣምንን። ተረዲኡካ በዛ ዕለት እዚኣ ንኣምላኽ ምምስጋን ሰናይ እዩ። ግን ስለምንታይ ኢና ንእግዚኣብሄር ከነመስግኖ ዘሎና? መዓስን ብኸመይን ኢናኸ ነመስግኖ?
ቃል ኣምላኽ ከምዚ ይብለና፡ "እግዚኣብሄር ሰናይ እዩ፣ ምሕረቱ ንዘለኣለም ይነብር እዩ እሞ፣ ኣመስግንዎ።" (መዝ.118:1) "...ንኣምላኽ ኣብ መቕደሱ አመስግንዎ...ብድምጺ መለኸት ኣመስግንዎ፣ ብበገናን መሰንቆን ኣመስግንዎ፣ ብኸበሮን ብሳዕስዒትን ኣመስግንዎ...ጭልጭል ብዚብል ጸናጽል ኣመስግንዎ፣ ብጥዑም ዝደሃዩ ጸናጽል አመስግንዎ።" (መዝ.150)
ስለዚ ነዚ ኣምላኽ እዚ ኣብ ዓመት ሓንቲ ናይ ምስጋና መዓልቲ ብምእዋጅ ጥራይ ኣይኮንናን ከነመስግኖ ዘሎና፡ ዕለት ዕለት እንበር። ጽቡቕ ነገር ስለ ዝረኸብና ጥራይ እውን ኣይኮነን፡ ኣብ ኩሉ ኩነታት እንበር። ትንፋስ ዘለዎ ዅሉ ንእግዚኣብሄር ኩሉ ጊዜ የመስግኖ።
ጸሎት: ዎ ኣምላኽ ንስኻ ሰናይ ኢኻ፡ ምሕረትካ ድማ ንዘለኣለም እዩ ዝነብር። ኣታ ልዑል፡ ንግሆ ሳህልኻ፡ ለይቲውን እምነትካ ምውራይ፡ ዓሰርተ ኣውታር ብዘለዎ በገናን ብጭራን ብምውቃዕ መሰንቆን ምምስጋን፡ ንስምካ ድማ ምዝማር ሰናይ እዩ እሞ ኣብ ዘመን ህይወተይ ከመስግነካ እዩ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ስዊስን፣ ጀርመንን፣ ጣልያንን፣ ፈረንሳን፣ከምኡ’ውን ካልኦት ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዕለት 25.03.2011 ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩ ምኻኖም ክንሕበር ንፈቱ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ወጻኢ ኣብ ኤምባሲታቱ ክሰርሑ ንዝጸንሑ ኣስታት 70 ኣባላቱ ናብ ኤርትራ ከምዝጸውዖም ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ፡ “ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብጌግኡ ተኣሚኑ፡ ሓቅነትና ተረጋጊጹ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ጌጋ ይግምግሞ ‘ሎ ክብል ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ሓሶት ዘመተ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 23 ታሕሳስ ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ነቶም ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐሱ ፡ ብሃገራት ምዕራብ “ጥሩፍ እስላማዊ ስነሓሳብ ኣለዎ” ተባሂሉ ዝእመነሉ ኣሸባብ ዝርከቦም ዕጡቓት ሶማላውያን ተቓውምቲ ጉጅለታት ‘ተዕጥቕን ትድግፍን ኣላ’ ብዝብል ክሲ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ናይ ኣጽዋር መሸጣ፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቶምን ገንዘቦምን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ወሲኑ።
ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1998-2000 ዓ.ም ኣብ ዝተኻየደ ዶባዊ ኵናት ንዝወረደ ዕንወት ብምምርማር ካሕሳ ንምውሳን ክነጥፍ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ መጋብኣያ ካሕሳ፡ ኤርትራን እትዮጵያን፡ ነንሕድሕደን ዓሰርተታት ሚልዮናት ዶላራት ካሕሳ ክኸፍላ ውዱእ ውሳኔ ከም ዝሃበ ዝተፈላለያ ኣህጉራውያን ማዕከናት ዜና ገሊጸን።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣካያዲ ሚንስትሪ ዜና ኮይኑ ተመዚዙ ዘሎን የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ከምኡ ‘ውን ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ዕሉል ሃሱስ ህግደፍ ኮይኑ ዘይሕጋዊ ስግረዶባዊ ስርሒታት ኣብ ምክያድ ብምንጥጣፉ ዝፍለጥ ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ኣህጉራዊ ናይ መገሻ እገዳ ክገብር ከምዝወሰነ ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ምንጭታት ካብቲ ኣብ ነውዮርክ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሮም።
ኣብ ሊብያ ተጋቢኦም ዝቐነዩ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ነቶም ንግዝያዊ መግስቲ ሶማል ንምዕላው ጽዑቕ ወተሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ምስ ኣልቓዒዳ ርክብ ኣለዎም ተባሂሉ ዝእመነሎም እስላማውያን ምንቅስቓሳት ትተሓባበር ከምዘላ ብምኽሳስ፡ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ህቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊኣ እገዳ ክገብር ከምዝጸውዑ ሱዳን ትሪቡን ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሊብያ ተጋቢኦም ዝቐነዩ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ነቶም ንግዝያዊ መግስቲ ሶማል ንምዕላው ጽዑቕ ወተሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ምስ ኣልቓዒዳ ርክብ ኣለዎም ተባሂሉ
ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብልዑል ሃገራዊ ወንን ናይ ቃልሲ መንፈስን ከምዝጸምበላ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝበጽሑና ጸብጻባት ኣመልኪቶም። ናይ ሎሚ ዘበን ጽምብል ናጽነት ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝፍለየሉ ምኽንያት፡ ነቲ ንህግደፍ ከም ኤርትራ፡ ንመዓልቲ ናጽነት ከኣ ከም ድግስ ህግደፍን ደገፍቱን ጥራይ ዝጽምብል ፈላላዪ ዳሳት ህግደፍ ብምብዳህ፡ ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን ናይ ገዛእ ርእሶም ዳሳት-ነጻነት ብምትካል ነቲ ብመሪር ተጋድሎ ዝተረኽበ ናጽነት ኤርትራ ብውዕዉዕ መንፈስ ምጽንባሎም እዩ።
ትማሊ 28 ሚያዝያ ዝተሓትመት ኣፈኛ ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ዝኾነት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ “ኣብ ስዊዘርላንድ ተዓጊቱ ዝርከብ ንሰብ ስልጣን ናይጀርያ ዝተዋህበ ናይ 150 ሚልዮን ዶላር ጉቦ ናብ ናይጀርያ ክምለስ ከምዝኽእል ሰበ ስልጣን ስዊዘርላንድ ኣፍሊጦም፣ ሃሊበርተን ዝተባህለ ትካል ናይ 6 ቢልዮን ዶላር ጨረታ ወፍሪ ምእንቲ ክዕወት ንሰበ ስልጣን ናይጀርያ 180 ሚልዮን ዶላር ብላዕ ዓዲሉ ምንባሩ ‘ውን ብልሽውና ብእተጻሪ ሽማግለ ከም እተኸሸሐ ይፍለጥ፣” ክትብል ኣብ ዜናዊ ዓምድታታ ኣስፊራ።
ብሰንኪ ‘ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ ስጉምትታን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ኣምባሳደራት ኤምባሲታት ከፊተን ክዓያ ዝጸንሓ ሃገራት ኤምባሲታተን ክዓጽዋ፡ ገሊአን ናብ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ጥራይ ክሓጽሮኦ፡ ገለ ድማ ብተንቀሳቓስቲ ኣምባሳደር ቆንስላዊ ቤት-ጽሕፈተን ከስርሓ መደብ ሒዘን ከም ዘለዋ ንዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓሳት ናይቲ ከባቢ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዘመቶ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ኣዋፊሩ፡ ሓደ ካብ ቀንዲ ወነንቲ ብርክታት ቻይናዊት ትካል ጊሊ ኣወቶሞቢል ሆልዲንግ ክኸውን ዝበቕዐ ፕረሲደንት ኢሰያስ፡ ሽወደናዊት ትካል መፍረ-መካይን ቮልቮ፡ ምስታ ቻይናዊት ትካል ኣብ ዝገበረቶ ውዕል ቢዝነስ፡ ገንዘቡ ኣብ ናይ ምዕራባውያን ትካላት እንተዋፊሩ ውሕስነት ከምዘይብሉ ብምግላጽ ዕቃበታት ብሰንኪ ምርኣዩ፡ እታ ቻይናዊት ትካል ነቲ መስርሕ ውዕል ስለዝሰረዘቶ፡ በዚ ኸኣ ሽወደን ከምዝተቖጥዐት ምንጭታትና ሓቢሮም።
ፓትርያርክ ህግደፍ ኣባ ዲዮስቁሮስ ኣብ መውዳእታ ወርሒ ሕዳር ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ እንተ ኮይኑሎምውን ኣብ ኣመሪካ ዑደት ክገብሩ ብመንግሥቲ ህግደፍ ተኣዚዞም ኣለዉ;
ባይቶ ጸጥታ ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከብቅዕ ትማሊ ውሳኔ ድሕሪ
ምውሳዱ፡ እቲ ውድብ ነቲ ናይ ምውጻእ ውሳኔ ሎሚ ሓሙስ ከተግብሮ ከምዝጀመረ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ሓቢሮም።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተጋብኡ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ፡ ብ14 ሰነ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝገበሩዎ ኣኼባ፡ “ንመጥቃዕቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጅቡቲ” ኮኒኖም።
ካብ ንጉሳውያን ቤተሰብ ልዑል ፈይሰል ቢን ዓብደላ ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣልስዑድ ኣቦ-መንበር ማሕበር ቀይሕ ወርሒ (ሂላል ኣሕመር) ትማሊ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ንኣምባሳደር ኤርትራ ተቐቢሉ ድሕሪ ምዝርራቡ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ወድዓዊ ኩነታትን ናይ ነዊሕ እዋን ዝናብ ብዘይምዝናቡ ንደቅሰባት ብዝያዳ ግላዊ ጸገም ከምዘምጽእ እዩ ክብል ኣምባሳደር ብሽም ህዝቢ ለመንኡ ድሕሪ ምቕራብ ንልዑል ፈይሰል ንኤርትራ ንክዘውር ከምዝዓደሞ ተፈሊጡ። ”
ብኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተዓዲሙ፡ ካብ 6 ክሳብ 7 መስከረም ኣብ መንጎ ወከልቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድስ ዝተኻየደ ኣኼባ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ኣመሪካ ንኤርትራ ምስተን መወልቲ ግብረሽበራውያን እትብለን ሃገራት ክትሰርዓ ትደናደን ከምዘላ ሮይተርስ ንላዕለወይቲ ብዓልቲ ስልጣን ኣመሪካ ብምጥቃስ ካብ ዋሺንግተን ኣብ ዘመሓልለፎ ጸብጻብ ይሕብር።
መንግስቲ ኤርትራ ንእገዳ ኣጽዋር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥሓስ ንተቓወምቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ኣጽዋር ምቕባል ከምዝቐጸለ ብባይቶ ጸጥታ ነቲ እገዳ ክከታተል ዝተመዘዘ ጉጅለ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
ኤርትራ ነቲ “ ኣብ’ ክራማት እኹል ማይ እንተዘይዘኒቡ ሕጽረት መግቢ ከጋጥም ይኽእል ‘ዩ” ዝብል ስክፍታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ “ ደጊም ንኤርትራ ረዲኤት መግቢ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣየድልያን ‘ዩ” ብምባል ከምዝነጸገቶ AFP ካብ ኣስመራ ሓቢሩ።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባን-ኪ ሙን (Ban Ki-moon ) ንኤርትራዊ ተኣምራት ሳሙኤል ከም ምኽትል ፍሉይ ልኡኹ ኣብ ኔፓል ( Deputy Special Representative for Nepal) ከምኡ ‘ውን ምኽትል ሓላፊ ተልእኾ ውድብ ሕብራት ኣብ ኔፓል (Deputy Head of the United Nations Mission in Nepal ) ከምዝመዘዞ ሎሚ 20 ሰነ ካብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኒው-ዮርክ፡ ዝተዘርግሐ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ተሓጋጋዚ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኮይኑ ከገልግል ከም ዝተመዘዘ መርበብ ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።


text:
ናይ ምትሕግጋዝ መደባት ንምውዳብ፣
ምስ ፐይኤር "Pai'R" ዝበሃል ትካል፣
እንታይ ኢዩ?
እዚ ፐይር "Pai'R" ዝተባህለ ትካል እዚ፣ ዕላምኡ ንኹሎም ንስደተኛታት ምስ መንእሰያትን ንኣሽቱን እውን ብሓባር ዘሳትፉ፣ እዞም ተጠቒሶም ዘለዉን ካልኦት ሓደሽቲ ናይ ምትሕጋዝን ማሕበራዊ ንጥፈታትን ምውዳባ እዩ ወይ ምቕራብ እዩ፣ ።
ማሕበር ቀይሕ መስቀል ፈረንሳ እምበኣር ኣብ መልእ ሃገረ ፈረንሳ ኣብ ስራሕ ዝውዕል ሞራላውን ገንዘባውን ሓገዝን ሜላን ኣዳልዩ ኣሎ፣ ።
ንመን ኢዩ ፧
ካብ 1 ክሳብ 9 ሰሙናት፣
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ካብ 1 ክሳብ 9 ሰሙናት፣
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ሓደ ናይ ግብረ ሰናይ ወይ ወለንታውያን ሰራሕተኛታት መደብ ተሳተፍ ወይ ንምስታፍ ስጉምቲ ውሰድ፣
ብኸመይ ከም ትሳትፍዎ ኣይትፈልጡን ? ወይ ድማ ንነዊሕ እዋን እዚ መደብ ክገብሮ ይደሊ እየ ኢልኩም እንዳሓሰብኩም ጸኒሕኩም ግን ንመን ከምትሓቱን ኣበይ ኬድኩምን ኣብ ተግባር ከምተውዕልዎ ኣይትፈልጡን ጸኒሕኩም ፦ጸገም የለን ትካል ፐይር "Pai'R" ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ፍታሕ ክህበኩም ኣብ ጎንኹም ኣሎ፣ !
ሓድሽ ናይ ምፍላጥን ምሕዝነትን መደብ ምስ ካል ኦት ደተኛታትን ምስ ደቂ ሃገር ፈረንሳውያንን፣
Pai'R ንስደተኛታትን ኣብ ሕድሕዶምን ምስ ካልኦትኣብ ኣከባቢኦ ዘለዉ ሰባትን ንምርኻብ፣ናይ ምሃዝቲ መደባት፣ ናይ ማሕበራዊ ህይወትን ቋንቋን ስልጠናታት ካልእን ይውድብ።
ወይ ብኻልእ ኣገላልጻ ድማ
ድልየት ትካል ፐይር እምበኣር ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ኣፍቀርቲ ስፖርት ዝኾኑ ሰባትን ሓደ ጽቡቕ ሰንሰለታዊ ርክብ ክህሉ ምፍጣር እዩ ሓሳቡ፣ ናይ ምህዞ መደባት ወይ ልምምዳትን፡ ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳን ዝተፈላለዩ ፍጻመታት ወይ ናይ ምርኻብ ሃዋህው ልፍጣርን እዩ መደቡ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ቆጸራ ሓዙ ምስ Pai'R
ወይ ብኻልእ ኣገላልጻ ድማ
ኣብ መስመር መርበብ ሓበሬታ ናይ ትካል ፐይር የራኽበና፣
እንተደኣ ንጥፈታትና ዘገድሰኩም ኮይኑ፣ መደባት ኣቕርቡልና፣ እንተላይ እውን ኣብ ድሮ ዝነበረ መደባት ክትሳተፉ ምስ እትደልዩ ድማ። ኣብዚ ጠውቑ : ici
ንዝ ያዳ ሓበሬታ ን
ንኣባልና ኣጋት ላንደል"Agathe Landel" ብፍሉይ ናይ መስመር መርበብ ሓበሬታ መልእኽታት መቐበሊ ኣድራሻ ማለት ኢመይል ''email" ጸሓፉላ ወይ ርኸቡዋ፥ agathe.landel@croix-rouge.fr


text:
ሓገዝ ኣብ መጽናዕቲ ናይ ትምህርቲ ንምርካብ፣
ምስ ኣብ ሰኩር ፖፑሌር (Secours populaire)፣
እንታይ ኢዩ?
ተመሃሮ ደቅኹም ብግሎም ኣብ ቤት ትምህርቶም፣ ንዘድልዮም ሓገዛት ብኣባላት ሰኩር ፖፑሌር (Secours populaire) ወለንታኛታት ኣብዚ ታሕቲ ተዘርዚረን ዘለዋ ዝስዕባ ናይ ውልቀ መምህር ዘድልዮም ናይ ትምህርቲ(ሳብጀክታት) ሓገዛት፣ ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም።
- ኣብ ሕሳብ Mathématique
- ታሪኽን ጆግራፍን
- ቋንቋ ፈረንሳ
- ቋንቋ እንግሊዝ (ብሓባር ኣብ ክፍሊ ኣብ ቤት ምስ መማህርቱ ዝተመሃሮ እሞ ዘይተረድኦ ወይ ኣብ ገዛ ክሰርሖ ዝተዋህቦ ዕዮ ገዛ ኣብ ምሕጋዝ ክተሓባበርዎ እዮም)
- ቁጠባ Économie
- ቋንቋታት እስፐይንን ጀርመንን ዘጠቓለሉ ሓገዛት እዮም።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
እቲ ሓገዝ ኣብ ደረጃን ክፍሊን ናይ ተመሃራይ ይምርኮስ እዩ።
ኩሎም ተመሃሮ፣ ደረጃ ትምህርቶም ብዘየገድስ ናይዚ ሓገዝ እዚ ተጠቐምቲ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ነቲ ዛዕባ እቲ መጽናዕታት ብግቡእ ብምግላጽ፣
እቶም ወለንተኛታት ነቲ ዛዕባ እቲ ትምህርቲ ብግቡእ ብምግላጽ፣ ነቶም ተመሃሮ ብግቡእ ክሳብ ዝርደኦምን ውሕስነት ክሳብ ዝስመዖምን የሰንይዎም።
ሓደ ሓደ ኣዋንእውን ኣብ ንኣሽቱ ግሩፖታት ብምምቕቓል፣
እዚ መርስሕ እዚ ንነፍ-ስወከፍ ተመሃራይ እኹል ግዜ ንኽርከቦን ክሕገዝን ይጠቕም።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና፣
በዛ ቁጽሪ ስልኪ ደዊልኩም ክትረኽቡና ትኽእሉ ኢኹም፣ 03 80 30 20 70.


text:
ኣብ ሶማል ዝመደብሩ ምስ ኣል-ቓዒዳ ምትእስሳር ዘለዎ እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ኣብ ልዕሊ ኬንያ ሓድሽ መጠንቀቕታ ኣውፂኡ።ኣል-ሸባብ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ወታሃደራት ኬንያ ኣብ ውሽጢ ሶማል ክሳብ ዘለው ንከተማታት ኬንያ ምጥቓዕ ከምዝቕጽል ገሊጹ።
እቲ መግለፂ ብምውሳኽ መንግስቲ ኬንያ ንናይ እስላም መሬት ምውራሩ እንተድኣ ቀፂሉ ኣብ ውሽጢ ኬንያ መጥቓዕቲ ምፍፃም ክቕፅል እየ ይብል።
ኣብ ኢንተርናሽናል ክራይስስ ግሩፕ ላዕለዋይ ተንታኒ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ ቃል "ኣል-ሸባብ ንዶባት ኬንያ ብምስጋርን ኣብ ካልኦት ክፋላት እታ ሃገርን ሽበራዊ መጥቓዕቲ ንምፍፃም ስግኣት ኮይኑ ክቅፅልን እዩ።ዝደለዮ ነገር እንተ ዘይረኺቡ ንሱ ድማ ወታሃደራት ኬንያ ኣብ ውሽጢ ሶማል ስርሒቶም ደው ክብል ዘቕርቦ ፃውዒት ተቐባልነት ዘይረክብ እንተኾይኑን ንኬንያ ንምጥቃዕ ዒላማ ምግባር ክፍትን እዩ"ኢሉ።
ኣል-ሸባብ ኣብ ሶማል ንመንግስቲ ሶማልን ስርሒት ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃን ንልዕሊ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት ክዋጋእ ፀኒሑ እዩ።


text:
Radio Erena: 29 December 2019
ቆንስል ሚኒስተራት ሱዳን፣ ንፈለማ እዋኑ ናይ 2020 ዓመተምህረት ሃገራዊ ባጀት ኣጽዲቑ።
እቲ ቆንስል ሚኒስተራት ብዓርቢ 27 ታሕሳስ ንልዕሊ 7 ሰዓታት ኣኼባ ድሕሪ ምክያድ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ካብ ኣብ ነዳዲ ዝግበር ድጎማ ጀሚሩ ክሳብ ሕክምናዊ ኣገልግሎታት ዝዝርጋሕ ሰፊሕ ፊስካላዊ ባጀት ከምዘጽደቐ፣ ሚኒስተር ፋይናንስ ኢብራሂም ኣል-በዳዊ ኣፍሊጡ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ ንጹር መጠን ገንዘብ ደኣ ኣይግለጽ እምበር፣ ኣብ ጽላታት ጥዕናን ትምህርትን ዝያዳ ወፍሪ ከምዝካየድ፣ ኣብ ልዕሊ ተመሃሮ ዝነበረ ጽዕነት ክፍሊት ስማዊ ከምዝኸውን፣ ኣብ ቤት ትምህርታት ዝቕረብ መግቢ ክዓዝዝ ዝብል ከምዝርከቦ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ን2020 ተኣሚሙ ዘሎ ባጀት፣ ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስቲ እውን ብ100 ሚእታዊት ከምዝውስኽ ተገሊጹ።
ከምዝዝከር ኣብ 23 ታሕሳስ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ፣ መንግስቲ ሱዳን መሰረታዊ ቁጠባዊ ምትዕርራይ እንተዘይገይሩ፣ እታ ሃገር ኣብ ከቢድ ቅልውላው ክትኣቱ ምዃና ኣጠንቂቑ እዩ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ንነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ናይ 1,500 ፓውንድ ወርሓዊ ክዕድል መደብ ኣውጺኡ ኣሎ። በዚ ንፈተነ ዝጅምር ፕሮጀክት 900 ሽሕ ስድራቤታት ተጠቐምቲ ክኾና እየን።
ኣብዚ ፕሮጀክት 300 ሽሕ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ እውን ብቐጥታ ናብ ናይ ባንክ ሕሳቦም ዝኣቱ መጠን ገንዘብ ተሰሊዑሎም ኣሎ።
ሚኒስተር ዜና እታ ሃገር ፈይሰል መሓመድ ሳልሕ፣ እቲ ንፋይናንስያዊ ባጀት ብዝምልከት ዝተኻየደ ኣኼባ ናይ መጀመሪያ ተመኩሮ ኣብ ፖለቲካ ሱዳን ምንባሩን፣ ግሉጽነት ብዝመልኦ ክትዕ ከምዝተኻየደን ኣመልኪቱ።
ኣብ ምዕላው ስርዓት ኣልበሽር ዝለዓለ ተራ ዝተጻወተ ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን ከምኡ’ውን ሰልፊ ኮንግረስ ሱዳን፣ ነቲ እማመ ኣቐዲሞም ከምዝነጸጉዎ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 16 May 2021
ካብ 4 ክሳብ 13 ግንቦት ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደት ዘካየደ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ፣ ጸብጻብ ውጽኢት ዑደቱ ኣቕሪቡ።
ጀፍሪ ፈልትማን ኣብ ጸብጻቡ፣ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ተኣፋፊ ኩነታት ምህላዉን፣ ኣብ ዝመጽእ ሳምንታትን ኣዋርሕን ዝውሰድ ውሳኔታት ከኣ ንምርግጋእ’ቲ ዞባ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ንሱ ኣብቲ ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዘካየዶ ርክብ፣ ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ብቕጽበት ክካየድ ኣለዎ ምባሉ ኣቐዲሙ ተገሊጹ’ዩ።
ሰላምን ምርግጋእን ኢትዮጵያ፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዕዙዝ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ዘመልከተ እቲ ጸብጻብ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ንኩሎም ዜጋታት ዝሓቖፈ ሃገራዊ መስርሕ ፖለቲካ ምክያድ መታን ክከኣል፣ ምስ መሻርኽቲ ሃገራት ብሓባር ምስራሕን፣ ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይን ወሳንነት ኣለዎ ኢሉ።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጽን ንኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት ዝካየድ ዘተ ዳግማይ ክቕጽል ጸቕጥታት እተካይድ ዘላ ኣመሪካ፣ ነቲ ኣብ ሓምለ ናይ 2020 ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝተዋህበ መግለጺ ከም እትድግፍ፣ ኣብ ሓባራዊ ምርድዳእ ንኽብጻሕ ከኣ ፋይናንስያዊን ፖለቲካዊን ደገፍ ከምእትገብር ገሊጻ።
እዚ ብጀፍሪ ፈልትማን ዝተመርሐ ፍሉይ ልኡኽ፣ ዝቕጽል ደረጅኡ፣ ብፕረዚደንት ባይደን ዝግበር ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ንምትግባር ናብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዳግማይ ዑደት ምክያድ እዩ።
============


text:
Radio Erena: 24 May 2020
ኣብ ኤርትራ ዕደናዊ ንጥፈታት ዘካይድ ዘሎ ዳናካሊ፣ ካልኣይ ገጽ ምድላዋቱ ኣብ ምዝዛም ከምዝርከብ ተገሊጹ።
እቲ ኣውስትራልያዊ ትካል ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ እዚ ካልኣይ ገጽ ኣብ ወርሒ ሰነ ድሕሪ ምዝዛሙ፣ ኣብ 2022 ምህርቱ ከፍሪ ክጅምር ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ትካል ዕደና፣ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብዝፈጠሮ ናይ ስራሕ ዕንቅፋት ከይተሰናኸለ፣ ምምሕዳራዊን ናይ ቤት ጽሕፈታት ስርሑ ደው ከየበለ ይቕጽል ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝመጽእ ዓመት ናይ ፖታሽ ምህርቲ ከካዪድ መዲቡ ዘሎ እቲ ትካል፣ ሓምሳ ሚእታዊት ዋንነቱ ናይ ኤናምኮ እዩ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ 2018 ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ትካል ዕደና ዳናካሊ ስርሑ ኣብ ዝጅምረሉ፣ ካብ ሓፈሻዊ እቶት ኤርትራ 3 ሚእታዊት ክሽፍን ስለዝኾነ፣ ነታ ሃገር ዓቢ ምንጪ ኣታዊ ከምዝኸውን ሓቢሩ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ ውሽጢ 10 ዓመት፣ ፍርቂ ናይቲ ኤርትራ ንሰደድ ካብ እትልእኮ ዝርከብ ኣታዊ ኣብ ርእሲ ምሽፋኑ፣ ን10 ሽሕ ዜጋታት ናይ ስራሕ ዕድል ከምዝፈጥር ይግለጽ።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ ዝኽተሎ ዘሎ ዘይግሉጽን ያታዊ ኣሰራርሓን፣ ህዝቢ ረብሓ የብሉን ጥራይ ዘይኮነ፣ ዕደናዊ ንጥፈታቱ ብግዱድ ዕስክርና የካዪዶ ምህላዉ፣ ኣብ ህዝቢ ተወሳኺ ጸቕጢ ፈጢሩ ይርከብ።


text:
ሞራላዊ ጠባያትና ንመላእ ሕብረተሰብ ከነመሓላልፈሉ ይግባእ
ሞራላዊ ጠባያትና
ነፍስወከፍ ሃይማኖት ካብ ካልእ ሃይማኖታት ዝፍለየሉ ናይ ገዛእ ርእሱ መለለይ ጠባይ ኣለዎ። ኣብ ምስልምና ዝተወሰነ እሞ ብተደጋጋሚ ብኣመንቱ ዝትግበር ቅጥዒ ተግባራት ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ።ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ሰዓብቲ ምስልምና ገለ ገለ ወግዕታት ዝውቱር ኮይኑ ምስቶም ዘይኣስላም ዝምድና ዘይብሉ ከምዘሎ ኻኣ ምግንዛብ የድሊ።ግን ሞራላዊ ጠባያት ናይ ምስልምና ኣብዚ ሓጺር ደረት ዝተሓጽረ ኣይኮነን።ግን ንሰፊሕ ዝኾነ መዳያት ዘጠቓለለ እዩ።
ኣስላማይ ጽቡቕ ጠባይ ኣማሊኡ ክኸይድ ሓላፍነቱ ከምዝኾነ ብዘይ ምርሳዕ ምስቶም ዘይኣስላም ዜጋታት ደቂ ሃገሩ ብጽቡቕ ጠባይን ኣቀራርባን ክቐርብ ብእስልምና ይሕተት።ነፍስወከፍ ኣስላማይ ምስቶም ዘይኣስላም ፍትሓዉን ሓቀኛን ክኸዉን ኣገዳሲ እዩ።ብተዛማዲ እዉን ጽቡቕ ጠባይ ከም ዘካት(ምጽዋት) ምሃብን መብጻዓኻ ምሕላዉን ይቕረ ምባልን ከምኡዉን ለውሃትን ምትሕግጋዝን እዚ ዝተጠቕሰ ጠባያት ምስ ኣስላም ኮይኑ ዘይኣስላም ኣብ ዝካየድ ምቅርራብ ኣብ ግምት ብምእታው ብሓደ መልክዕ ክትግበር ይግባእ።


text:
ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝነብሩ ተወለድቲ ከተማ መቐለ ደቂ ቀበሌ 11 ን180 ፅጉማትን ኣረጋውያንን 450 ሽሕ ብር ሓገዝ ገይሮም፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝርከቡ ዲያስፖራ ትግራይ ነቲ ኣብ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ፋሽሽታዊ ግፍዕን ዕፅዋን ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦ ውፅኢታዊ ቃልሲ ይገብሮ ኣሎ፡፡
ካብ’ዚ ብተወሳኺ ኣብ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ዓፃባ ንምቅላል ፅጉማት ብምሕጋዝ ዝለዓለ ኣበርከቶ እናገበሩ እዮም፡፡ ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝነብሩ ተወለድቲ ከተማ መቐለ ደቂ ቀበሌ 11 ን180 ፅጉማትን ኣረጋውያንን ንሕድሕዶም 2500 ብር ብድምር 450 ሽሕ ብር ሓገዝ ገይሮም ኣለዉ፡፡
ሓገዝ ዝተገበረሎም ነበርቲ እታ ቀበሌ ብወገኖም እቶም ዲያስፖራ ዝገበርዎ ሓገዝ ፀገምና ኣብ ምቅላል ልዑል ግደ ስለዘለዎ ክምስገን ዝግበኦ ቅዱስ ተግባር እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝርከቡ ዲያስፖራ ትግራይ ኣሰር እዞም ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝርከቡ ተወለድቲ ከተማ መቐለ ቀበሌ 11 ብምስዓብ ኣብዚ ኣፀጋሚ እዋን ሓገዝ ክገብሩ ፀዎዖም፡፡
ነቲ ሓገዝ ዘበርከቱ ተወካሊ እቶም ዲያስፖራ ኣይተ ልሳኑ ኣሸብር ኣብ’ዚ ሕዚ እዋን ነቲ ኣብ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ዓፀባ ተገንዚቦም 10 ሽሕ ዶላር / 450 ሽሕ ብር /ብምልኣኽ ን180 ፅጉማት ከምዝሓገዙ ገሊፆም፡፡ እቶም ዲያስፖራ ተወለድቲ ከተማ መቐለ ቀበሌ 11 ሓገዞም ኣጠናኺሮም ከምዝቅፅሉን ኣብ ቀረባ እዋን ካልኣይ ዙር ሓገዝ ከምዝገብሩ እውን ኣይተ ልሳኑ ሓቢሮም፡፡
ብጎይተኦም ተኸስተ
ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝነብሩ ተወለድቲ ከተማ መቐለ ደቂ ቀበሌ 11 ን180 ፅጉማትን ኣረጋውያንን 450 ሽሕ ብር ሓገዝ ገይሮም፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝርከቡ ዲያስፖራ ትግራይ ነቲ ኣብ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ፋሽሽታዊ ግፍዕን ዕፅዋን ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦ ውፅኢታዊ ቃልሲ ይገብሮ ኣሎ፡፡


text:
Radio Erena: 23 February 2017
መበል ታሽዓይ ፕረዚደንት ሶማል ኮይኑ ዝተመርጸ መሓመድ ዓብዱላ ፋርማጆ፣ ብሮቡዕ 22 ለካቲት ቃለ ማሕላ ፈጺሙ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ስርሑ ንምጅማር ቃለ ማሕላ ኣብ ዝፈጸመሉ ኣጋጣሚ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲን ኬንያን ዝርከብዎም መራሕትን ላዕለዎት ሰበ ስልጣንን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃን ወከልቲ ሃገራት ኩዌት፣ ግብጺን ካልኦት ሃገራት ዓረብንው’ን ተረኺቦም ኔሮም።
ካብ ዞባውን ኣህጉራውይን ጉዳያት ተነጺሉ ዝርከብ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ይኹን ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ከተማ ሞቛድሾ ዝተኻየደ ጽምብል ኣይተሳተፉን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ንፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ከይደገፈ’ዩ ጸኒሑ።
ሃገራት ዓለም ነቲ ብምርጫ ዝመጸ ሓድሽ ፕረዚደንት ሶማል ብወግዒ ደገፈን ብምግላጽ፣ ናይ እንቋዕ ሓጎሰካ መልእኽታት ኣብ ዝልእካሉ ዘለዋ እዋን’ውን መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ መልእኽቲ ኣየመሓለለፈን።
ወግዓዊ ምምራቕ ሓድሽ ፕረዚደንት ሶማል፣ ብጽኑዕ ኣብ ዝሕሎ ወትሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ሞቛድሾ፣ ኣብ ዝርከብ ናይ ሃንገር ኣዳራሽ’ዩ ተኻይዱ።
እቲ ጽምብል ኣብ ዝተኻየደሉ ዕለት፣ ዝበዝሐ ክፋል ከተማ ሞቛድሾ ካብ ምንቕስቓስ ተሽከርከርትን ኣጋርን ተኸልኪሉ ከምዝወዓለ’ውን ማዕከናት ዜና ሶማል ሓቢረን።
ብ8 ለካቲት፣ ኣብ ናይ ሃንገር ኣዳራሽ ናይቲ ኣብ ከባቢ ዓደን ዓደ ዝርከብ ሓይሊ ኣየር ዝተጋብኡ ልዕሊ 275 ኣባላት ፓርላማ ሶማል ኣብ ዘካይድዎ ምርጫ’ዩ፣ መሓመድ ዓብዱላ ፋርማጆ ሓድሽ ፕረዚደንት ኮይኑ ተመሪጹ።
===============


text:
ኣብ ኣመሪካ ክፍለ ግዝኣት ኒው ሜክሲኮ ደረጃታት ማሕበራዊ መፅናዕቲ ንምምሕያሽ ዝቐረበ ሓሳብ ወይ ንድፊ ዝቐስቀሶ ክትዕ ክትዕ ኣልዒሉ'ሎ።ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወለዲን መምህራንን ካብ መውዐሊ ህጻናት ጀሚሩ ምስ ዓሌትን ማሕበራዊ መንነትን ዝተኣሳሲሩ ንዝህልው ትምህርቲን ለውጥታት ዝተፈላለየ ሓሳባት ይህቡ ኣለው።
ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ኣብ መዳይ ትምህርቲ ዘሎ ቕልበሳ ወይ ክለሳ ኣዚዩ ዓብይ እዩ።ሰበስልጣን ኒው ሜክሲኮ ዘውፅእዎም ደረጃታት ዝንቕ ተምሃሮ ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓበየ ይኽየድ ብምህላው ነዚ ባህሊ መልሲ ዝህብ ብምዃኑ ኣብታ ሃገር ንዝወሃብ ኣስተምህሮ ማሕበራዊ መፅናዕትታት ኣብነት ክኸውን ተስፋ ኣለዎም።
ኣብ ካልኦት ከባቢታት ብዛዕባ ዓሌት ግልፂ ምይይጥ ምክያድ ዝውሰድ ስጉምቲ ቁጥዐ ቐስቂሱ ኣሎ።ገለ ነቐፍቲ ነዚ ዓሌታዊን ማርኪሲስታውን ክብሉ ይወቕሱዎ ኣለው።እቲ ግብረ መልሲ ብኣንፃሩ ቆልዑ ኸፋፋሊ ክትዕ ከይተሓወሶ ብዛዕባ ዓሌት ከመይን ኣበይን ክምሃሩ ከምዘለዎም ካልኦት እውን ይቃለሱ ከምዘለው ንምርኣይ ዕድል ዝሃበ እዩ።
እቶም ግብረመልስታት ብዓሌት ዝተኸፋፈሉ ኣይኮኑን።ኣብታ ሃገር ናይ ዓሌት ፍልልያት ብዙሕ ኣብ ዘይርኣየላ ክፍለ ግዝኣት ስግኣቶም ይገልፁ ካብ ዘለው ደቀባትን ላቲኖም ወለዲ እዮም።ኣብ ካልኦት ከባቢታት ብዛዕባ ናይ ፀለምቲ ባርነት ዝምልከት ትምህርቲ ማእኸል ዝገበረ ክኸውን ከሎ 49% ሂስፓኒክን 11% ድማ ደቀባትን ኣብ ዝነብሩላ ኣብ ኒው ሜክሲኮ እቲ ጠመተ ኣብ ውርሻ ናይ ሳፓኒሽ ወረርቲ Spanish conquistadorsእዩ።
‘’ከም ግዳያት ወይ ጨቆንቲ ተባሂልና ክንምደብ ኣይንቕበልን’’ኢሉ ነባራይ ኣልበከርኪ ጡረታ ዝወፀ ናይ ኣየር ተቖፃፃሪ ማይክል ፍራንኮ።ንሱ እቶም ደረጃታት ንህፃናት ብዛዕባ ዓሌትን ነገድን ዝምህር ናይ ኣሜሪካዊነት ን ታሪኽን ዘዳኽምን እዩ ይብል።
ናይ ኒው ሜክሲኮ ክፍሊ ትምህርቲ ናይ ስቪክስ ታሪኽን ጂኦግራፍን ንናይታ ክፍለ ግዝኣት ህዝቢ ዝሓቁፍ ክኸውንን ተምሃሮ ኣብቲ ካሪክለም ዝተሓቖፉ ኮይኑ ክስምዖምን ምስ ዝተዛነቐ ሕብረተሰብ ንምንባር ድልዊ ክኾኑ ዝገብር ዝዓለመ እዩ ብመሰረት ወግዓዊ መግለፂ’ኡ።
‘’ግዚኡ ዝሓለፎ መዐቅኒታትና ወይ ደረጃታትና ናይ ኒው ሜክሲኮ ተምሃሮ ብዛዕባ ዝነብርሉ ዝተሓላልኸን ዝተፈላለየ ባህሊ ዝሓቖፈን ዓለም ምሉእ ዘይኮነ ኣረዳድኣ ክህልዎ ዝገበረ እዩ’’ ኢሎም ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ኩርት ስተይን ሃውስ። "ኣብ ፍሉጣት ሓቅታት ዝተመስረተ ምሉእ ትምህርቲ ናይ ምሃብ ሓላፍነት ኣለና።እዚ ቀሪቡ ዘሎ ንድፊ ድማ ነዚ እዩ ሒዙ’’ ኢሎም።
እቲ ትልሚ ተምሃሮ ኣብ መውዐሊ ህፃናት ብዛዕባ ዝተፈላለየ ‘’ጉጅለታት መንነት’’ ኣብ ዝቕፅሉ ክፍልታት ድማ ብዛዕባ ‘’ዘይምዕሩይ ናይ ሓይሊ ርክባት’’ ክምሃሩ ይፅውዕ።ሓደ ካብቶም ዝቐረቡ ንድፍታት ተምሃሮ ካልኣይ ቤት ትምህርቲ ዝተፈለዩ ጉጅለታት ዕድላት ‘’ማሕበራዊ ፖሊስታትን ቁጠባዊ ሓይልታትን ዝተፈለየ መሰልን ወይ ስልታዊ ዘይምዕሩይነትን ክግምግሙ’’ ዝሓታት እዩ።ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ንፈለማ ግዜ መፅናዕትታት ነገድ ታሪኽ ምንቅስቓስ መሰላት ርክብ ተመሳሳሊ ፆታ ኣብቲ ካሪክለም ክሕወስ እዩ።
ኣብ ኣልበከርኪ ካህን ረቨረንድ ሲልቪያ ሚለር ሙቲያ ነቲ ለውጢ ተቐቢለንኦ ኣለዋ።ንሰን ብዛዕባ እዚ ኣብ ዝፅሓፍኦ ርእይቶ ቆልዑ ብዛዕባ ዘርኢ ኣቐድም ኣቢሎም ስል ዝሪኡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ክምሃሩዎ ብምግባር ዝተጋገየ ኣተሓሳስብኦም ኣቐዲምካ ንምእራም ጠቓሚ እዩ ክብላ ይከራኸራ።ቦኽሪ ውላደን ኣብ ሰለስተ ዓመታ ፍሊፒኖ ወላዲ ኣቡኣ ፀሊም ቆርበት ስለዘለዎ ኣሜሪካዊ ከምዘይኮነ ኣዲኣ ድማ ቀይሕ ቆርበት ስለዘለዋ ኣሜሪካዊት ኢላ ከምዝነገረተን ይገልፃ።
ሚለር ሙቲያ ኣብ ዝሃብኦ ቃለ ምልልስ"ቀይሕ ቆርበት ዘለዎ ኣሜሪካዊ ከምዝብሃል ብኣግኡ ቅድሚ ስሩዕ ቤት ትምህርቲ ኣብ መዋእለ ህፃናት ክሕሰብ ምኽኣሉ ባህላዊ መስመር ዝሕብር እይ’’ይብላ ።
ብዴሞክራት ዝምርሓ ብዙሓት ክፍለ ግዝኣታት እታ ሃገር እዞም ባህላዊ ኣረዳድእታት ንምዝናቕ ይደልዩ ኣለው።ብሪፓብሊካዊያን ዝመሓደራ ድማ ነዚ ክመፅእ ዝኽእል ለውጢ ንምክልኻል ይሰርሓ ኣለዋ።ካሊፎርኒያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መፅናዕትታት ነገድ አጥኒች ስቱዲአስ ንምምራቕ ከም መዐቀኒ ካብ ዘቐመጣ ክፍለ ግዝኣታት ፈላመይቲ ኮይና ኣላ።ቴክሳስ ድማ መምህራን ኣብ ኩሎም ዛዕባታት ብብዙሕ ክርንዓት ከቕርቡዎ ዘገዽ ሕጊ ኣውፂኣ ኣላ።ሓንፀፅቲ ሕጊ ኢንዲያና ድማ መምህራን ‘’ዘይሻራዊ’’ መርገፂ ክሕዙ ሓሳብ ኣቕሪቦም ኣለው።
ክፍሊ ትምህርቲ ኒው ሜክሲኮ ብዛዕባ ደራጃታት ትምህርቲ ኣብ ሕዳር ዝቐረቡ ንልዕሊ ፩፣፴0 ደብዳበታትን ዓሰርተታት ሪኢቶታትን ይምርምሩ ኣለው።እቶም ለውጥታት መብዛሕቲኦም መምህራን ማሕበራዊ መፅናዕትታት ዝኾኑ ካብ መላእ እታ ክፍለ ግዝኣት ብዝመፁ ፮፬ ሰባት እዩ ተፃሒፉ።ኣብ ዝቕፅል ፅዲያ ክሕተም እዩ።
ሓንቲ ካብተን ፀሓፎ ኣብ ሳንታ ፈ ማእኸላይ ቤት ትምህርቲ መምህር ታሪኽ ዝኾነት ወንዲ ለይተን እያ።ከም ናይቲ ዝካየድ ዘሎ ለውጢ መራሒት ክፍሊ ትምህርቲ ታሪኽ እቲ ሸቶ ዝተገለሉ ጉጅለታት ናብ ማእኸል ፅመፅሉ ኩነታት ንምፍጣር እዩ ትብል።
ኣብ ታሕሳስ ክትምህር ከላ ኣብቲ ክፍሊ ማእኸል ናይቲ ትምህርቲ መንነት ነይሩ።ማእኸል ናይ ሓይሊ ኣበይ ከምዘሎ ከም ፈተነ ኣቕሪባ።ካህን፣ደቂ ተባዕቲዮ መንከ እዩ ናብ ወሰን ዝድፋእ ዘሎ ደቂ ኣንስትዮ ኣገልገልቲ ዝብል ነይሩ።
‘’ሎሚ ኣብ ኣሜሪካ ዝተገለለ ጉጅለ መን እይ፧’’ ክትብል ነቲ ክፍሊ ሓተተት።
ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ሪፓብሊካዊያን ወለዲ ብዛዕባ ዘርእን ካልኦት ዓበይቲ ቀዳምነት ዝወሃቦም ዛዕባታት ንደቆም ክምህሩ ኣለዎም ክብሉ ይከራኸሩ።
‘’ቀዳምነት ክወሃቦ ኢለ ዝሓስቦ ሕሳብ፣ምንባብን ምፅሓፍን እዩ።ደረጃታት ማሕበራዊ መፅናዕትታት ኣይኮነን’’ ኢለን ንዴሞክራት ኣምሓዳሪ እታ ክፍለ ግዝኣት ሚሸል ሉጃን ግሪሻም ካብ ስልጣን ንምልዓል ኣብ ዝቕፅል ዓመት ንኣማሓዳሪነት ይወዳደራ ካብ ዘለዋ ሓንቲ ሪፓብሊካዊት ረበካ ዶው።
ኣብቲ ህዝባዊ ሪኢቶ ዝተሳተፉ ገለ ወለዲ ደቆም በቲ ይወፅእ ዘሎ ንድፊ ኣብ ክንዲ ዝምሃሩ ኣብ ገዛ ክምህሩዎም ከምዝመርፁ ይገልፁ።
‘’ቓልስን መከራን ንሓደ ውሱን ዘርኢ ወይ መንነት ዝተወሰነ ኣይኮነን።ፍሉይ ረብሓ እውን ከምኡ’’ ኢሉ ሉቃስ ቲየም ዝተብሃለ ኣቦ ሓሙሽተ ተምሃሮ መንግስታዊ ኣብያተ ትምህርቲ።እቲ ንድፊ ኣብ ግብሪ እንተድኣ ውዒሉ ንደቆም ካብ ቤት ትምህርቲ ንምውፃእ ቅሩባት እዮም።
ብሓፈሻ ለውጢ ዝደልዩ ገለ ወለዲ ዘርኢ ብዝምልከት ናብ ህፃናት ምትእትታው ጠቓሚ እንተኾይኑ ይጠራጠሩ።
፬፩ ዓመት ዝዕድሚኡ ሸልደን ፒከሪንግ ንክልተ ፀለምቲ ቆልዑ የዕቢ።ኣብ ልዕሊ ደቁ ዘርኣውነት እናገደደ ምኻዱ ይዛረብ።በዘርኡ ፃዕዳ ዝኾነ ንሱ ካብቶም ዝጠራጠሩ ሓደ እዩ።
‘’ኣቐዲምና እንተጀሚርናዮ ኣብ መዋእሎም ብዙሕ ዘይረኽቡዎ ህፃንነቶም ንሰርቆም ኢና ዘለና’’ይብል ፒከሪንግ።ብምውሳኽ ቆልዑ ብነፃ ኣተሓሳስብኦም ዋላ ሓደ ነገር ከይተውሃቦም ህይወቶም ብታሕጓስ ከሕልፉዎ ኣለዎም ይብል ።


text:
ሰልፊ ብልጽግና ናይ ክልል ትግራይ ጉዳይ ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሕ ዘሕለፎ ውሳነ ከምዝድግፉ ዝገለጹ ተወዳደርቲ ሰልፊታት ኣብ ግብራውነቱን መስርሕን ግን ሕቶ ከምዘለዎም ገሊፆም።
ናብ ኵናት ዝተኣተወሉ ኣገባብ ጌጋ ምንባሩ ዝገለፁ ኣቦ መንበር ኦፌኮ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ሕጂ እውን ሰላማዊ ፍታሕ ብትኹረት ክስርሓሉ ይግባእ ኢሎም።
ፕሮፌሰር መረራ ወሲኾም ንናይታ ሃገር መንግስቲ ኣብ ምምራሕ ዝርከብ ሰልፊ ብልፅግና ንናይ ካልኦት ሓሳብ ንምቕባል ድልው ብዘይምዃኑ ኣብታ ሃገር ንዝተፈጥረ ቅልውላው ሓደ ምኽኒያት እዩ ኢሎም ።
ምኽትል ኣቦ መንበር ሰልፊ ዓረና ኣቶ ጎይትኦም ፀጋይ ድማ እቲ ውሳነ ብቅልጡፍ ክትግበር ብምሕታት ኣብ ግብራዊነቱ ጥርጣረ ከምዘለዎም ሓቢሮም።
ሓላፊ ውዳባዊ ጉዳያት ኢዜማ ኣቶ ዋሲሁን ተስፋየ ድማ ንናይ ብልፅግና ውሳነ እንተደገፉ እውን ውፅኢት ናይቲ ኵናት ከይተፈልጠ ተወሲዱ ዝበሉዎ መርገፂ ከምዘይቕበሉዎ ተዛሪቦም።
ሰልፊ ብልፅግና ኣብ ዘካየዶ ፈላማይ ጉባኤኡ "ህዝቢ ትግራይ ይኸፍሎ ኣሎ’’ዝበሎ "ዘይግቡእ ዋጋ’’ ንምትራፍ ኩሎም አማራጺታት ሰላም ንምፍታሽ ምስምምዑ ኣፍሊጡ ኣሎ።ኣብዚ ጉዳይ ካብ ብልፅግና ተወሳኺ መብርሂ ንምርካብ ዝተኻየደ ፈተነ ኣይተዓወተን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣተሓባባሪ ዝምድናታት ወጻኢ መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣቶ ዮሃንስ ኣብርሃ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ብድምጺ ኣመሪካ መደብ ቋንቋ ትግርኛ ኣብ ዝተሓተቱሉ፡ ጀማሪ እቲ ኲናት ባዕሉ ፈደራል መንግስቲ’ዩ ድሕሪ ምባል፡ ሓይልታት ትግራይ ድማ ንሰላም ዘለዎ ድሉውነት ካብቲ ዝሓዞ ቦታታት ክልል ኣምሓራን ዓፋርን ብምልቃቕ ከም ዘመስከረ ኣመልኪቶም፡ ሕጂ’ውን ክልል ትግራይ ነባሪ ሰላም ንምምጻእ ድሉው ምዃኑን ጠቒሶም።


text:
ሃገራዊ ኮምሽን ምርጫ ቦርድ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ከባቢያዊ ምርጫ ኣብ ጥቅምቲ 2005 ዓ/ም ኣብ ከተማ ኣዳማ ኣብ ዝፀውዖ ኣኼባ ፖለቲካዊ ፓርትታት ዝተራኸቡ 33 ተቓወምቲ ፓርትታት ምስ ቦርድ ምርጫ ንምዝርራብ ንደሊ ኢና ብዝብል ናይ ሓባር ፊርምኦም ኣምቢሮም።ኣብ ግዚያዊ ኣጄንዳ ዝተራኸቡ እዞም ፓርትታት እዚኦም ቁፅሮም ናብ 24 ዋላ እንተወረደ እውን ኣብ እዋን ምርጫን ድሕሪ ምርጫን ብሓባር ምስርሖም ቀፂሎም።
ካብዞም ፓርትታት እዚኦም እቶም ትሽዓተ እዮም ትማሊ ሰንበት ምትሕብባር ንዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ ዝተብሃለ ጥምረት ዝመስረቱ።ነቲ ጥምረት ዝመስረቱ ፖለቲካዊ ፓርትታት ናይ ሃዲያ ብሄር ሓድነት ዴሞክራሲያዊ ውድብ፣ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ፣ውድብ መላእ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ፣ውድብ መላእ ህዝቢ ኣምሓራ፣ውድብ ዴሞክራሲያዊ ህዝቢ ሰዶ ጎርዶና፣ፓርቲ ሃገራዊ ሓድነት ኢትዮጵያ፣ውድብ ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ህዝቢ ኦሞ፣ኮንግረስ ህዝብታት ከንባታ ከምኡ’ውን ውድብ ዴሞክራሲያዊ ህዝቢ ጌዶ ምዃኖም ናይቲ ጥምረት ኣቦ መንበር ኮይኖም ዝተመረፁ ናይ ኦሞ ህዝብታት ዴሞክራሲያዊ ሕብረት መራሒ ዝኾኑ ኣቶ ግርማ በቀለ ዘሪዝሮም።
ካብቶም 24 ፓርትታት እቶም ዝተረፉ መብዛሕቲኦም ኣባል ውድብ መድረኽ ብምዃኖምን መድረኽ ድማ ካሊእ ናይ ፓርትታት ግንባር ስለዝኾነን ኣብ ሓደ ግዜ ናይቲ ግንባርን ናይቲ ሓድሽ ጥምረትን ምዃን ብሕጊ ዘይክኣል ብምዃኑ ኣብቲ ጥምረት ከምዘይኣተው እቶም ኣመራርሓ ሓቢሮም።
ምስረታ እቲ ጥምረት ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ዘለው ኣፈላላያት ባህሪያዊ ምዃኖም እዩ ዘርኢ ዝበሉ ኣባል ፈፃሚ ስራሕን ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ውድብ ህዝቢ ጌዶን ኣቶ ኣሌሳ መንገሻ ንተቓወምቲ ዘረዳድኡ ኣብ ሕቶታት ዴሞክራሲ፣ነፃነት፣ፍትሓዊ ምርጫ፣ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት፣ኣብ ሕቶ ልዕልነት ሕግን ዝኣመሰሉን ብዝርክት ዝበሉ ነጥብታት ኣፈላላይ የብልናን ኢሎም።
ምስረታ ሓድሽ ናይ ተቓወምቲ ጥምረት ኣብ ዝመፅእ 2007 ዓ/ም ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ሃገርለኸ ምርጫ ኣብ ግምት ብምእታው እዩ ኢሎም ኣቶ ኣሌሳ መንገሻ።
ምስቶም ፓርትታት ሓቢሮም ይሰርሑ ካብ ዝነበሩ ግን ድማ ብሕጊ ዘይክኣል ብምዃኑ ኣብቲ ጥምረት ካብዘይኣተው ውድባት ሓደ ናይ ዝኾነ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣቦ መንበር ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ እቲ ጥምረት ኣብዚ ደረጃ እዚ ክበፅሕ ውፅኢት ፃዕሪ ፓርቶም እውን እዩ ብምባል ፓርቶም ነቲ ጥምረት ዘለዎ ደገፍ ገሊፆም።
ኣቶ ግርማ በቀለ ኣቦ መንበር፣ዶ/ር ይልማ ማሞ ምኽትል ኣቦ መንበር ኣቶ ኑሩ ሙደስር ድማ ፀሓፊ ኮይኖም ተመሪፆም ኣለው።እቶም ፓርትታት ዘፅደቕዎ ሰነድ ናብ ቦርድ ምርጫ ምስተልኣኸ ነቲ ሰነድ ብምምርማር ኣፍልጦ ክህቦ ትፅቢት ይግበር።


text:
ኣብ አርትራ ንምምሕያሽ ስድራ-ቤት ዝነጥፍ መደብ ናብራ ዕብየት ውጽኢታዊ ይኸውን ከምዘሎ ተገሊጹ።እዚ መደብ'ዚ ብሕልፊ ንደቂ ኣነስትዮ ስልጠና ሞያን ናይ ሞተረ-ማይን ይልግስ።ዛጊድ 7 ሽሕ ስድራ-ቤታት ተጠቀምቲ ኮይነን'ለዋ።
ኣብ ምንስቴር ሕርሻ ላዕለዋይ ኪኢላ ናብራ ዕብየት ወ/ሮ መብራት ኣብራሃም፡ቀንዲ ተጠቀምቲ እዚ መደብ ደቂ-ኣነስትዮ ምኻነን ይሕብራ።ወ/ሮ መብራት ንቪኦኤ ኣብ ዝሃበኦ ቃል፡ዕላማ'ቲ መደብ ናይ ምፍራይ ተኽእሎ ብምዕባይ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ'ዩ ኢለን።
ኣብ ኤርትራ ንደቂ ኣነስትዮ ሓረስቶት ዝዋሃብ ስልጠና ውፅኢታዊ ይኸውን ኣሎ ተባሂሉ
ኤርትራ ንደቂ ኣነስትዮ ሓረስቶት ዝዋሃብ ስልጠና ውፅኢታዊ ይኸውን ኣሎ ተባሂሉ
ኣብ አርትራ ንምምሕያሽ ስድራ-ቤት ዝነጥፍ መደብ ናብራ ዕብየት ውጽኢታዊ ይኸውን ከምዘሎ ተገሊጹ።እዚ መደብ'ዚ ብሕልፊ ንደቂ ኣነስትዮ ስልጠና ሞያን ናይ ሞተረ-ማይን ይልግስ።ዛጊድ 7 ሽሕ ስድራ-ቤታት ተጠቀምቲ ኮይነን'ለዋ።


text:
ባንኪ ዓለም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንዝርከቡ ግዳያት ድርቂ ንምሕጋዝ ዝርዝር መደባት ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ገይሩ።እቲ ዝዓበየ ፃዕሪ ኣብ ሱማሊያ ከይኮነስ ኣብ ኢትዮጵያን ኬንያን ከምዝኾነ ተፈአሊጡ’ሎ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ማለት እውን ናይ ኤርትራ፡ኬንያ፡ሩዋንዳን ሱማሊያን ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጆሃንስ ዛት ከምዝገለፅዎ ንቶም ኣብ ሱማሊያ፡ኢትዮጵያን ኬንያን ብድርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ዝውዕል ልዕሊ 600 ሚሊዮን ዶላር ቀሪቡ’ሎ።
ካብዚ ትሽዓተ ሚሊዮን ዶላር ጥራሕ ነታ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ብድርቂ ኣዕሪያ ንዝተጠቕዐት ሃገር ሱማሊያ ንሓደጋ ረድኤት ዝውዕል እዩ ክኸውን።
እቲ ሽግር ምስኣን መእተዊ መንገዲ እዩ ዝበሉ ዛት’’ኣብ ሱማሊያ ዘሎ ተዃሳሓይንት ንሰብኣዊ ትካላትን መሻርኽቲ ልምዓትን ምንቅስቓሶም ክውሰን ስለዝገበሮ ነቲ ኩነታት ምላሽ ንምሃብ ኣሸጋሪ ገይርዎ’ሎ’’ኢሎም።
እቲ ዝዓበየ ገንዘብ ባንኪ ዓለም ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ንዝትግበሩ ስራሕቲ ክውዕል እዩ።
ባንኪ ዓለም ምስ ካልኦት ለገስቲ ብምዃን ኣብ ኢትዮጵያ ነዊሕ ታሪኽ ኣለዎ።ኣብታ ሃገር 7.5 ሚሊዮን ህዝቢ ዝሓቖፈ ሰፍት ኔት ተባሂሉ ንዝፅዋዕ ፕሮጀክት ዝውዕል 850 ሚሊዮን ዶላር ሓጊዙ’ሎ።
ዛት እቲ ባንኪ ኣብ ኬንያ ሓዊሱ ተመሳሳሊ ፕሮጀክት ዝውዕል ተወሳኺ ገንዘብ ይምድብ ኣሎ ኢሎም።እቲ ፕሮጀክት በቲ ድርቂ ንዝትጠቕዑ ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ዝርከቡ ሰባት ዘለዎም ትሑት ኣታዊ ንምድጋፍ ዝዓለመ እዩ ኢሎም።
ካብቲ ንህፁፅ ሓገዝ ዝተመደበ ገንዘብ 267 ሚሊዮን ዶላር ኣብዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ንዝፍፀሙ ስራሕቲ ሕውየት ቁጠባ ዝውዕል እዩ።330 ሚሊዮን ዶላር ድማ ኣብ ፕሮጀክትታት ሕርሻን ማይን ዝምወል ሓዊሱ ንመደባት ዳግመ ሕውየት ድርቂ ዝውዕል እዩ።
ናይ ባንኪ ዓለም ንፁር መልእኽቲ ድርቂ መናብርቲ ምብራቕ ኣፍሪካ ኮይኑ ክቕፅል እዩ ዝብል እዩ።ለውጢ ኩነታት ኣየር ነቲ ድርቂ ከቢድ እናገበሮ ይርከብ ዝበሉ ዛት ‘’ኣብ ዝቕፅሉ ዓሰርተታት ዓመታት መጠን ሙቐት ቀርኒ ኣፍሪካ ካብ ሓደ ካሳብ ሰለስተን ፈርቓን ዲግሪ ሴንቲግሬድ ከምዝውስኽ ኩሎም ናይ ኩነታት ኣየር ሞዴላት ወይም መርኣያታት ይሰማምዑ።’’ኢሎም።
ካብ 2010 ኣ/ፈ ጀሚሩ ምኽባር ዋጋ ምግቢ 44 ሚሊዮን ሰባት ናብ ድኽነት ኣእትዩዎ’ሎ።ካሊእ 10 ሚእታዊ ወሰኽ ዋጋ እውን ንኻልኦት 10 ሚሊዮን ሰባት ክትንክፍ እዩ ይብል ባንኪ ዓለም።


text:
በዝሒ ማሕበርሰብ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ኣሜሪካ ካብ 80ታታ ዓ/ም ጀሚሩ ብናህሪ ይዓቢ ኣሎ። ኣብ ሰሜን ምዕራብ ክፍለ ግዝኣት ዩናይትድ ስቴትስ ትርከብ ዋሽንግተን እቲ ማሕበረሰብ ብበዝሒ ይርከበላ።ካብ ሃገሮም ሪሒቖም እንተነበሩ’ውን እዞም ስደተኛታት በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካ ይፅለዉ።
ኣብ ማእኸል ከተማ ሲያትል ዝርከብ መዘናግዒ ስፍራ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ዶሚኖስ ይፃወቱ።እዚ ማእኸል ማሕበረሰብ ስደተኛታት ተጋሩ እዩ።ብዙሓት ሰባት ክዘናግዑ ኢሎም ናብዚ ይመፁ።ምቹእ ቦታ መዘናግዒ እዩ።
ማሕበረሰብ ኢትዮጵያዊያን ዋሽንግተን ሲያትል ውዑይ ምንቅስቓስ ዝገብሩን በዝሖም እውን እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎን እዩ።ካብ 10 ክሳብ 40 ሽሕ ይግመት።መብዛሕቲኦም ኣብ ቆፀራ ህዝቢ ስለዘይሕቆፉ ወይ’ውን መበቆሎም ስለዘይገልፁ ግና ትኽክለኛ በዝሖም ዝፈልጥ ሰብ የለን።ኣብ ሃገሮም ብዘሎ ብሄር፡ቛንቛን ሃይማኖትን ዝተኸፋፈሉ እዮም።
‘’ሓሓሊፉ እዞም ማሕበራዊ ፍልልያት ናብ ፖለቲካዊ ፍልሊያት ተቐይሮም ትዕዘብ።ምኽንያቱ ኣባል ሓደ ብሄር እንተኾይንኻ ናይ ሓደ ፖለቲካዊ እምነት ወይድማ ጉጅለ ደጋፊ ኢኻ ተባሂልካ ኢኻ ትምደብ’’ ይብል ብቆልዕኡ ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰደደ ሸክስፒር ፍይሳ። ሸክስፒር ሎሚ ኣብ ሲያትል ዝነብር በዓል ሙያ ሕጊ እዩ።ኣብ መንጎ ኢትዮጵያዊያን ዘሎ ዓሌታውን ፖለቲካውን ኣፈላላያት ናብ ኢኮኖሚያ መግለልቲ ተቐይሩ ምርኣይ ዘጉሂ እዩ ይብል።
እቲ ምክፍፋል ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝድግፉ ሰባት እውን ፀልዩ እዩ።መኮነን ካሳ ሓላፊ ኣብ ሲያትል ዝርከብ ኩባንያ ማይክሮሶፍት’ዩ።ንሱ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ስዓቱ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝድግፍ ማሕበር ይመርሕ።ፖለቲካዊ ተሳትፉኡ ሳዕቤን ኣለዎ ይብል።ሓደ እዋን ኣብ ቤት ምግቢ እናሃለወ ንሱ ዘይፈልጦ ሰብ መኮነን ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ስለዝድግፍ ስሱዕ ኢሉ ፀሪፉዎ።
ኣቶ መኮነን ‘’ሽዑ ሓሪቐ።ኣብ ውሽጢ ውዑይ ጎይቂ ኣቲና።ዳርጋ ብጉስጢት ክንዋቓዕ ቁሩብ እዩ ተሪፉና ይብል።
ፖለቲካዊ ረስኒ ሃገሮም እግሪ እግሮም ስዒቡ ከምዝፀልዎም ኢትዮጵያዊያን ይገልፁ
በዝሒ ማሕበርሰብ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ኣሜሪካ ካብ 80ታታ ዓ/ም ጀሚሩ ብናህሪ ይዓቢ ኣሎ። ኣብ ሰሜን ምዕራብ ክፍለ ግዝኣት ዩናይትድ ስቴትስ ትርከብ ዋሽንግተን እቲ ማሕበረሰብ ብበዝሒ ይርከበላ።ካብ ሃገሮም ሪሒቖም እንተነበሩ’ውን እዞም ስደተኛታት በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካ ይፅለዉ።


text:
እንታይ እዩ ወሪዱና ? ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
እንታይ እዩ ወሪዱና ?
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ሰላም ኩቡራት ተካታተልቲ ወይብ ሳይታት፡ሎሚ እነልዕሎ ኣርእስቲ ‘’ እንታይ እዩ ወሪዱና’’ ዝብል ክኸዉን ዝደረኸና ፣ እዚ እንርእዮ እንሰምዖን ዘሎና ሃዋሁው ዝነቐለ ኮይኑ ነቶም ብስቕታ ንልእላውነት ሃገር ንሓድነት ህዝብን፣ፍትሕን፣ዲሞክራስን፣ግዝኣተ-ሕግን ዝቃለሱ ሓርበኛታት፡ኣብ ቦቶኦም ኮንካ (empathize)ምስ እትሓስብ፡ እንታይ’ዩ ወሪድዎም ? እንታይ እዮም ኮይኖም ? ዝብሉ ዘለዉ ኮይኑ ይስማዓና። ነዚ ጹሑፍና እትኻታተሉ ኣሕዋት ፡ ፍትሓውያን፣ንልእላውነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን ኣብ ባይታ ግብራውያን ኣለዉ ድዮም ? ዝብል ሕቶ ክላዓል ይካኣል።
ብወገና ታሪኽ ኣቦታትና ዝምስክሮ፣ ዝሓለፈን ዘሎን ኤርትራዊ ሓርበኝነት ኣብ ደምን ዓጽምን፣ሓንጎልን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዜጋታትና ስለ ዘሎ፤እምነትና፡ ኩሉ በቢ ኣቕሙ ግደታኡ ንምውፋይ፣ገሊኡን ብፖለቲካ፣ብ-ሰብኣዊ መሰላት፣ብ-ህዝባውያን ማሕበራት፣ብሞያውያን ሙሁራትን ኣካላት፡ክዋዳደብ ገለን ክኣ ብግብሪ ኣብ ባይታ
ክዋሳእ ባህርያዊ እዩ ዝብል ጹኑዕ ራኢን ሓሳብን ስለ ዘሎና እዩ ዝብል መልሲ ንህብ። እቲ ኣውራ ክርሳዕ ዘይብሉ፡ኣቦታትና ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእትታት ከም እተቃለሱ፡እዚ ንሳላሳ ዓመታት፣ ሸዊታት ደቁ ከፊሉ ናጽነት ሃገር ዘስረከበና፡ዋላኳ ካብ ከርሲ ቃልስና በሎኽ ኢሉ፣ነታ ብሓርበኛታትና ዝመጸት ሃገር ጨውዩ፡ኣብዚ ጸልማትን ንመዋእል ዘይሕከኽ ገበን፣ህዝብና ዘይደለዮን ዘይተተምነዮን ምንጻት ህዝብታት ተገዲዱ ደቁ ዝሳተፍሉ፣ካብ መሬቱ ነቒሎም ዓሳክር ኢትዮጵያ ንህዝቢትግራይ ምድቋስ፣ንመሪሕነት ህወሓት ንምቕያድ፡እንሰምዖን እንርእዮ ዘሎና ህሞት፡ነዚ ዘይቅበልን ሃገሩ ካብ ሓደጋ ምድሓን፡ካብኡ ሓሊፉ ናይ ደስቡጣ ኢሳያስ ግብርታት፣ኤርትራ ሃገርና ሓንቲ ኣካል ኢትዮጵያ ንዝብል ሕልሙ፣ ጠጠው ንምባልን ፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ቦታ ውልቀ መላኽነት ክትካእ፡ግዝኣተ-ሕጊ ክነግስ፣ዝቃለሱ ሓርበኛታት ክህልዉ ግድንንባህርያዉን እዩ።
እዞም ሓርበኛታት እዚኣቶም ከም ንዓና ዝስማዓና እንሓስቦ ህላውነቶም ናይ ግድን ኮይኑ፡ምስክሮም ግብሪ፡ ስርሖም ኣወንታዊ ውጺኢት ብምባል ስቱርን ዑቁቡን መስርሕ ክክተሉ ምምራጾም ክንኣዱን መድሕን ሃገር ተባሂሎም ከም እቲ ዞሃንነስ ትካቦ ዝደረፎ ‘’ዘመን ታሪኽ ወዲ ሰብ እዩ ዝንበብ ዝንገር ዝጻሓፍ አብ ገበር’’ዝበሎ ናታቶም ውን ሽሞም ኣብ ገበር ዝጻሓፍ ምዃኖም ኣይንጣራጠርን፡፡ብግብሪ ዝሰርሕ መወዳድርቲ ከምዘይብሉ ክኣ ንኣምን፤ ክም ኣብ ዓለምና ሱቱር ሰውራ ዘካየዱ ተዓወቲ ኮይኖም ዝወጹ፣ናትና ናይ ለውጢ ሰውራውያን ስቱርን ግብራውያንን’ዉን ተዓዊቶም ከም ዝወጹ ብማንም ዓይነት ኣይንጣራጠርን ጥራይ ዘይኮነስ ትምኒትናን ትጽቢትናን እዉን እዩ፡፡
ካብዚ ዝነቐለ እዞም ከይተራእዩ፣ከይተሰምዑ.ዝቃለሱ ክህልዉ፣ግድን’ዩ ኢልና እንግምቶም፡ኣብ ቦቶኦም ኮንካ ምስ እትሓስብ፣እዚ ኣብ ዲያስፖራ ኮንካ በቢ ዘለኻዮ ብማዕክናት ይኹን ማሕበራዊ መራኸቢታት ክሰምዑ እንተዝኽእሉስ፣ እንታይ’ዩ ወሪድዎም ? እንታይ እዮም ኮይኖም ? ዝብል ሕቶ የልዕሉ ዝብል ወኸሳ መጺኡና፡
ብወገን ተኻታተልቲ-ኸ እንታይ ትብሉን ትሓስቡን ? ። ብወገን’ዚ ኣብ ሃገርና ተኸሲቱ ዘሎ ህሞት ክንርኢ ኮሎና፡እቲ ደስቡጣዊ ወተሃደራዊ ምሕደራ ጉጅለ ህግደፍ
ከይኣኽሎ፡ኤርትራ ብወተሃደራት ኢትዮጵያ ኣዕለቕሊቓ ክትርኢ ክትዕዘብ ከለኻ፡(de facto) ብተግባር ኣካል ክትከዉን ከም-ትኽእልን ዘተሓሳስብን ጥራይ ዘይኮነስ፣ነቲ ኣቐዲሙ እዚ ማፍያዊ ደስቡጣ ኢሳያስ ዝበሎ ሃገርና ወሲኽካ፣እታ ሕልሙ ዝነበረት ኣብ ተግባር ይርእያ ኣሎ ክትብል ዘጸግም ኣይመስለናን። እዚ ኩነታት እናረኣና ክነስና ከምቲ ናይ ኣቦታትና ምስላ ‘’ ጻሕላ እናሓረረ ከሎ ጻሕሊ እንዳ ጎረበታ ተኽዉስ” ዝባሃል፡እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝካናወን ዘሎ ገዲፍና፣ ነቲ ዘይፍትሓዊ ዘይሕጋዊ ምጽናት ህዝብታት፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ፡ወገናውያን ቲፎዞታት፣ ዝመልክዑ፡ፖለቲካዊ መግለጺታት ትንታነን፣ ካብኡ ሓሊፉ እዋኑ ዘይኮነ ወኸሳ፣ ነቲ ብሕጊ ተወዲኡ ብሕጋዊ መሰረት ክዕጾን ክሕተትን ዘለዎ፣ናይ ዶብ ወኸሳታትን ከምኡ ዝኣመሰሉ ሃየሳ(critic)ክትሰምዕ ከለኻ፡እታ ኣብ ኣርእስትና ዘቐመጥናያ እንታይ’ዩ ወሪዱና ? ብተወሳኺ እንታይ ኢና ንብል ዞሎና ? ዝብሉ ሕቶታት ክልዓሉ ግድነት ይኾኑ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ መዋእል ኣትሒዙ ግደ መግዛእትታት ኮይኑ፣ንገዛእቲ ንምስጓግ ዘይሕለል ቃልሲ ኣካይዱ ምዃኑ እንፈልጦ ታሪኽ ኮይኑ፡ፍትሒ ንምንጋስ ምቅላስን ናጽነት ሃገር ንምውሓስን ሓድነት ህዝቢ ንምጥንካርን፣ ዘየዋላውል ግዜ ሕጂ እዩ። ብሓደ ድምጺ ሓይልን ነዚ ደስቡጣ ስርዓተ ጉጅለ ህግደፍ ካብ ገጽ መሬት ንምጥፋእ ክጽዓር ዘለዎ ወርቃዊ እዋን ሕጂ እዩ።
ንፍትሕን ሰላምን ኣብ ኢትዮጱያ ክነግስ ክጽዋዕ ዝግብኦን፣ውግእ ደው ክብል ባይቶታት ዓለምለኽ ምትሕስሳብን፣ ኣብ ኤርትራ ዝተሞኮረ ምጽናት ህዝብን ሕጊ ኣልቦ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ክታኣታቶን ሱር ክሰድድን ከሎ ክኹነን ይግብኦ። ኣብ ወገን’ቲ ውጹዕ ዝህቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፣ብፍላይ ክኣ ጎረበትና ህዝቢ ትግራይ ክንኸዉን’ዩ ዝግባእ ዝብል ራኢ አሎና፡፡ ግዚኡ ነዊሕ ፖለቲካዊ ትንታነ ምሃብ ዘይኮነስ፣ቑኑዕ ፍትሓዊ መርገጺ፡ኣብ ጎድኒ ውጹዓት ህዝብታት ምዃን፣ ነቲ ህዝብና ኣጓኒፍዎ ዘሎ ህሞት እዉን፣ ኣንጻር ወጽዕኡ ንምቅላስ ዝወስዶ ስጉምትታት የሐይሎ ኢና ንብል ፡፡ ሕሰብ፣ ሃገርካ ካብ ኢድካ ክይትምንዛዕ፡ ኣስተውዕል ነቶን ብግብሪ ኣብ ባይታ ዝቃለሱ ደቅኻ ክትሕግዝ፣
ተማራመር፣ ኣብ ዘይ-ግባእ ክትዓት እና ኣተኻ ግዜካ ከተጥፍእ፣ ተባራበር ቃልስኻ ባዕልኻ ከተካይድ።
ኣዳለውቲ ጽሑፍ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞሊ


text:
ክንክን ኣእጋር ኣብ ግዳያት ሕማም ሽኮር
ብሕማም ሽኮር ዝተጠቓዕካ ግዳይ ምስ እትኸውን፡ ብሓያሎ ጸገማት ናይ ኣእጋር፡ ንኣብነት ቁስሊ፡ ክትሳቐ ትኽእል ኢኻ። ሓካይም ከም ዘመልክትዎ፡ ሕማም ሽኮር ዘለዎም ሰባት፡ ብመጉዳእቲ መትንታትን ሻምብቆታት ደምን ናይ ምጥቃዕ ተኽእሎኦም ዝለዓለ እዩ። እዚ፡ ንረኽሲ ቆርበትን ካልእ ቁስልን ዝተቓልዑ ይገብሮም።
ሕማም ሽኮር ኣብ ዘለዎም ሰባት፡ ዙረት ደም ናይ ምድንጓይ ባህሪ የርኢ እዩ። በዚ እቲ ቆሲሉ ዘሎ ክፍሊ ሰብነት ቀልጢፉ ክሓዊ ኣይክእልን። ምስ ሕማም ሽኮር ዝነብሩ ሰባት፡ ግቡእ ክንክን ምስ ዘይገብሩ፡ ህዋሳዊ (sensory) ስምዒቶም ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተሓተ እዩ ዝኸይድ። ኢዶም ወይ እግሮም ተጎዲኦም እንከለዉ ከይተሰምዖም ነዊሕ ክኸዱ ስለ ዝኽእሉ፡ እቲ ረኽሲ ተጋዲዱ ትረኽቦ።
ሽኮር ኣብ ኣካላትና ንዘጋጥመና መጉዳእቲ፡ ግዜ ከይበልዐ ብቐሊሉ ንኽሓዊ ናይ ምዕንቃጽ ተኽእሎ ኣለዎ። ስለዚ ኣብ ኣካላትና ብፍላይ ድማ ኣብ መሓውርና ኣዝዩ ልዑል ጥንቃቐ ክንገብር ከም ዘለና እዮም ሓካይም ዝመኽሩ። ሽኮር ዘለዎም ሰባት ካብዞም ዝተጠቕሱ ጸገማት ንምግልጋል፡ ከዘውትሩዎ ዘለዎም ወይ ከዘውትሩዎ ዘይብሎም ምኽርታት ስዒቦም ተዘርዚሮም ኣለዉ ክትጥቀሙሎም ይግባእ።
ከዘውትሩዎ ዘለዎም፦
=> መጠን ሽኮር ኣብ ደምካ መዓልታዊ ክትልክዖ ይግባእ። ኣብ ግዚኡ ግቡእ ሕክምናዊ ፍወሳ ትገብር ብምህላውካ፡ ነቲ ሽኮር ተቖጻጺርካዮ ከም እትርከብ ከተስተብህል የድሊ። ብግቡእ ክንክንን ኣብ ግዜኡ ፍወሳን ዝገብር ግዳይ፡ ካብቲ ክንክን ዘይገብር፡ ብረኽስን መቑሰልቲ ኣእጋርን ካልእ ክፍሊ ሰብነትን ክሳቐ ዘለዎ ተኽእሎ ዝተሓተ እዩ።
=> ኣእጋርካ መዓልታዊ ክትሓጽቦ ይግባእ። ሕማም ሽኮር ዘለዎም ሰባት መዓልታዊ ኣእጋሮም ዓይነት ፍወሳ’ዚ ናይ ክኢላታት ምክትታል ዘድልዮ ብምዃኑ ቅድሚ ክንጥቀመሉ ምፍታንና ንክኢላታት ክንውከስ ኣድላዪ ይኸውን።
=> ምኽሳዕ (obesity)፦ ምኽሳዕ ንምጉዳል ጾም
ብዝሓየለ መልክዑ ክግልገለሉ ጸኒሑ እዩ። ጾም፡ ኣብ ጸላም ከምዲ ዝርከብ ኤንዛይም፡ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ኣካላትና ብፍላይ ድማ ኣብ ሽምጥና ዝርከብ ስብሒ፡ ከምኡ’ውን ኮሌስትሮል ብቕጽበት ከም ዝቃጸል ብምግባር ንጥዕናና ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ሓሞት ኣሲድ (bile acids) ናይ ምፍጣር ዓቕሚ ኣለዎ። እዚ ኣገዳሲ ናይ ሓሞት ኣሲድ ንመስርሕ ሜታቦሊዝም ብምቅልጣፍ ኣብ ሰብነትና ዝርከብ ስብሒ ብቐሊሉ ናብ ጽዓት ክቕይሮ ይኽእል። ብሓገዝ ክኢላታት ሕክምና ዝካየድ ጾም፡ ብዘይ ዝኾነ ኣሉታዊ ሳዕቤን፡ ኣብ ሰብነትና ተኸዚኑ ዝርከብ ዘየድሊ ስብሒ ንምቅጻል ዝሕግዝ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ እዩ።
=> ምንፍርፋር (Epilepsy)፦ ሕማም ምንፍርፋር ኣብ ሓንጎልና ብዝርአ ምዝንባዕ እዩ ዝኽሰት። ጾም ከምዚ ዓይነት ሕማም ንዘለዎም ሰባት እቲ ዝበለጸ መድሃኒት ምዃኑ እዮም ክኢላታት ዘመልክቱ።
=> ቅርጥማት ወይ ነድሪ መላግቦ (Rheumatoid Arthritis)፦ ቅርጥማት መላግቦ፡ ኣብ ተዓጻጸፍቲ መላግቦታት ነድርን ምቅጻልን ዝፈጥር ሕዱር ሕማም እዩ። ነቶም ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ኣካላትን ቲሹታትን’ውን ብዝለዓለ መልክዑ እዩ ዝጸልዎም። ብሓገዝ ሓካይም ዝግበር ጾም ነዚ ዓይነት ጥዕናዊ ጸገም’ዚ ኣብ ምፍዋስ ልዑል እጃም እዩ ዘለዎ።
=> ነድሪ ላልሽ (Pancreatitis)፦ ላልሽ፡ መግቢ ንምሕቃቕ ዝሕግዝ መረቕ ከምኡ’ውን ኢንሱሊን ኣብ ምፍራይን ልዑል ግደ እትጻወት ኣካል እያ። እታ ላልሽ ቀቀልጢፋ እናሻዕ ናይ ምቅጻል ባህሪ ከተርኢ እንተጀሚራ ድማ፡ ነድሪ ላልሽ ተፈጢሩ ኣሎ ማለት እዩ። ምጻም’ምበኣር እቲ ዝበለጸ ነዚ ከምዚ ዓይነት ጸገም ንምፍዋስ ዘገልግል ኣገባብ እዩ።
=> ናይ ፍወሳ መካኒዝም (Healing Mechanism)፦
ጾም፡ ናይ ምሕካምን ምሕዋይን ዓቕሚ ኣካላትና የሐይሎ። ኣብ ከስዐና ንዝተወሰነ ሰዓታት መግቢ ምስ ዘይህሉ፡ ኣካላትና ኣብ ክንዲ ኣብ ምሕቃቕ መግቢ፡ ኣብ ሜታቦሊዝምን ስርዓተ ምጽዋር ዓቕምን ኣብ ዝኣመሰሉ ካልእ ኣገደስቲ ንጥፈታት ንኸተኵር እዩ ዝግደድ።
=> ንጥዕና ልብን መትንን (Cardiovascular
Health)፦ ንዝተወሰነ ሰዓታት ዝካየድ ጾም፡ ዋህዮታት ሓንጎል ማለት ‘ኒውሮንስ’ ከም ዝነቓቕሑ ስለ ዝገብር፡ ኣብ ሰብነትና ዝህሉ ግሉኮስ ኣብ ምቍጽጻርን ንጥዕና ልብን መትን ኣብ ምሕላውን ልዑል ተራ እዩ ዘለዎ። እዚብዝተፈላለዩ ሕክምናዊ መጽናዕትታት ክረጋገጽ ክኢሉ እዩ።
=> ቅድምን ድሕሪን መብጣሕቲ፦ ሓካይም ብዛዕባ ኩነታት ጥዕና ዘድሊ ምልክታት ንምርካብ ዘካይዱዎ መርመራ ዕዉትን ንጹርን ምእንቲ ክኸውን ካብ 2 ክሳብ 8 ሰዓታት ክትጸውም ከም ዘለካ ይሓቱኻ እዮም። ኣብ ስርዓተ ምሕቃቕ መግቢ ዝካየደሎም ክፍሊ ኣካላትና ኣብ ዝካየድ መጥባሕቲ ብፍላይ፡ እቲ ሕሙም ቀዳምነት ዝወሃቦ ምኽሪ ክጸውም ከም ዘለዎ ዘመልክት እዩ። እዚ እቲ ሕሙም መደንዘዚ
ኣብ ዝወሃበሉ እዋን ሳንቡእ ካብ ከስዐ ዝኾነ ትሕዝቶ ንኸይትረክብ ይኽልክል።
ብሳምናን ልብጥ ብዝበለ ማይን ክሓጽቡዎ ይምከር። ኣእጋሩ ብዝግባእ ከንቅጾ’ውን ይግባእ። ኣብ ኣእጋሩ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ኣጻብዕቱ፡ ጠሊ ከም ዘየለ ከረጋግጽ ይምከር። ነዚ ምስ ኣረጋገጸ ጥራሕ’ዩ ጫማ ክወዲ ዝኽእል።
=> ኣብ ጽሬት ኣጻብዕቲ ኣጽፋርካ ግቡእ ምክትታል ክትገብር የድሊ። ሕማም ሽኮር ዘለዎ ሰብ ኣጽፋሩ ብጥንቃቐ ክቖርጽ ይግባእ። ንምምልኻዕ (ብፍላይ ደቀንስትዮ) ዝኾነ ዝልከ ነገር ኣብ ኣጽፋርካ ክትገብር ኣይግባእን።
=> ኣእጋርካ ልዕሊ ዓቐን ከይደርቕን ከይነቅጽን ምክትታል። ኣእጋርካ ድሕሪ ምሕጻብካን ብዝግባእ ምንቃጽካን ቅብኣት እናለኸኻ ንኸይደርቕ ክትሕልዎ ይምከር።
=> ነእጋርካ ነጻነት ዝህቦ ጫማ ክትወዲ ይግባእ። ጸቢብ ወይ ተሪር ጫማ ምውዳይ ረኽሲ ክፈጥር ከም ዝኽእል ኣይትዘንግዕ።
=> ክብደት ኣካላትካ ንምቁጽጻር ጻዕርታት ኣካይድ። ምኽሳዕ ሓደ ካብ ጠንቅታት ሕማም ሽኮር እዩ። ክብደት ኣካላትካ ብኣገባብ ብምቁጽጻርን ብምንካይን ኣብ ደምካ ዝህሉ መጠን ሽኮር ናብ ንቡር ደረጃ ንምውራዱ ከም ዝከኣል ኣስተብህል።
ከዘውትርዎ ዘይብሎም፦
=> ብውዑይ ማይ ኣእጋርካ ክትሓጽቦ ኣይግባእን - እዚ ንስኻ ከይተረድኣካ ንቖርበትካ ከቃጽሎ ስለ ዝኽእል ክትጥንቀቕ የድሊ። ሓንሳብ ቆርበትካ እንተተቓጺሉ ድማ ናብ ዝበኣሰ ቁስሊ ከተምርሕ ትኽእል ኢኻ።
=> ጥራይ እግርኻ/ ብዘይ ጫማ ክትጐዓዝ ኣይግባእን። ብጥራሕ እግርኻ ምጕዓዝ ንዝኾነ መጉዳእቲ ዝተቓላዕካ ምዃንካ ኣስተብህል።
=> ቁስሊ ምስ ዝህልወካ ካብ ትእዛዝ ሓኪም ወጻኢ ባዕልኻ ክትሕክሞ ኣይግባእን።
ምንጪ፦ healthline/ሓዳስ ኤርትራ


text:
መራሒት ጀርመን መርከል ኣብ 2021 ስልጣና ክትለቅቕ`ያ
መራሒት ጀርመን ኣንገላ መርከል ድሕሪ`ቲ ኣብዚ ቀረባ ዝተኻየደ መረጻ ንውድባ ዘጋጠሞ ስዕረት ኣብ 2021 ስልጣና ክትለቅቕ ምዃና ኣፍሊጣ።
`ናይ መሪሕነተይ እዋን ምስ ኣብቅዐ፡ ዳግማይ ዝኾነ ይኹን ናይ ፖለቲካ ስልጣን ኣየድልየንን`ዩ` ኢላ ኣብ በርሊን ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ።
ኣብ ታሕሳስ ኣብ ዝግበር መረጻ ናይ ውድባ ሲ ዲ ዩ`ውን ንመሪሕነት ከምዘይትወዳደር`ውን ገሊጻ። ንሳ ካብ 2000 ዓመት ምህረት ኣትሒዛ`ያ ኣብ መሪሕነት ጸኒሓ።
ሲ ዲ ዩ ኣብ`ቲ ብሰንበት ኣብ ግዝኣት ሄስ ዝተገብረ ምርጫ ኣዝዩ ተሃስዩ`ዩ። እዚ ድማ ነቲ ውድብ ብተደጋጋሚ ከጋጥምዎ ካብ ዝጸንሑ ስዕረታት ሓደ`ዩ።
ሲ ዲ ዩን መላፍንቱ ሶሻል ዲሞክራትስን ኣብ`ቲ ናይ ሰንበት ምዘና ኣቐድም ኣቢሉ ካብ ዝተገብረ ምዘና ደገፍ ህዝቢ ብ10 ሚእታዊ ኣንቆልቊሉ።
እቲ መረጻ፡ እቲ ኣብ ባቫሪያ መሻርኽቲ ውድብ ናይ መርከል ዝኾነ ሲ ኤስ ዩ ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ዘጋጠሞ ዓቢ ስዕረት ስዒቡ`ዩ ኣጋጢሙ።
ድሕሪ`ቲ ናይ 2017 ሓፈሻዊ መረጻ፡ እተን ከም ጸጋማዊ ግሪንስ [ሓምለዎት] ይኹኑ እቲ ኣንጻር ስደተኛታት ዝኾነ ኤ ኤፍ ዲ ዝረኽብዎ ዘለዉ ሃገራዊ ድጋፍ እናዓበየ ክመጽእ ጸኒሑ`ሎ፡ ብመንጽሩ`ኸኣ እተን ዓበይቲ ውድባት ዝነበረን ደገፍ ህዝቢ እናተጸንቀቐ ክመጽእ ጸኒሑ`ሎ።
ምፍናው መርከል
ኣንገላ መርከል ነቲ ናይ ምፍናው መግለጺ ኣብ ዝሃበትሉ እዋን፡ ነቲ ስምዒት ብዘይምርኣይ ዝልለ ገጻ ከተርኢ ዝከኣላ ገይራ። እንተኾነ ግን ኣብ ገለ እዋናት ሓዘን ኣብ ገጻ ይርአ ነይሩ።
ንሳ ንጀርመን ክትመርሓ እንተኾይና፡ ንውድባ`ውን ክትመርሕ ከምዘለዋ ወትሩ ትገልጽ ነይራ።
እቲ ዝሃበቶ መግለጺ ነቶም ኣብ ውሽጢ ውድባ ዘለዉ ነቐፍቲ ኣፎም ንምትሓዝን ነቶም ንሲ ዲ ዩ ራሕሪሖም ናብ ኤ ኤፍ ዲን ግሪንስን ዝሰድዑ ኣድመጽቲ ንምምላሶም ዝዓለመ`ዩ። ነቲ እንዳተጸንቀቐ ክመጽእ ዝጸንሐ ስልጣና`ውን የርኢ።
እቲ ውድብ ብሕጂ ዝህልዎ ብቕዓት ድማ ኣብ`ቲ ነዓኣ ዝትክእ ሰብ ክምርኮስ`ዩ። ከም ኣነግረት ክራምፕ-ካሬንባወር እንተኾይኑ፡ ጀርመን ልሙጽ ምስግጋር ናብ ሓድሽ መራሒ ክህልዋ`ዩ። ከምኡ እንተኾይኑ ድማ መርከል እቲ ተሪፉዋ ዘሎ ናይ ስልጣን እዋን ክትውድኦ`ያ ማለት`ዩ።
ሽላታት ግን ይዝንብዩ ኣለዉ። ድሮ ድማ እቲ ቀንዲ መተሃላልኽቲ ፍረድሪክ መርዝ ንመሪሕነት ከምዝወዳደር ገሊጹ`ሎ።
ሓደ ካብ ተቓጸጽቲ መርከል ኣብ መሪሕነት ውድብ እንተድአ ተዓዊቱ ድማ እቲ ተሪፉዋ ዘሎ ናይ ስልጣን እዋን ዘይምቹእን ንውርደት ዝተቓልዐን ክኸውን`ዩ።
መርከል እንታይ`ያ ኢላ?
መርከል በቲ ዘጋጠመ ድኽመት `ምሉእ ሓላፍነት` ወሲዳ።
`ከም መራሒት ሃገርን መራሒት ሲ ዩ ዲን ንኹሉ ዘጋጠመ ዓወትን ውድቀትን ብሓላፍነት እሕተተሉ`የ` ኢላ።
`ህዝቢ እቲ መንግስቲ ብኸመይ ከምዝተመስረተ ርእይትኡ ክህበና እንከሎ፡ ሸውዓተ ወርሒ እዚ ባይቶ`ዚ ድሕሪ ምምስራቱ ኣብ ዝሰራሕናዮም ስራሓት እንታይ ዓይነት ርእይቶ ከምዘለዎ ክነግረና እንከሎ፡ ነገራት ብኸምኡ ክቕጽሉ ከምዘይክእሉ ዘመልክት ምዃኑ ግልጺ`ዩ` ድማ ኢላ።
`ሓድሽ ምዕራፍ ንምኽፋት እቲ እዋን ኣኺሉ`ዩ` ድማ ኢላ።
መን`ዩ ከም መራሒ ውድብ ክትክኣ ዝኽእል?
ንእሙናት ናይ መርከል፡ ኣነግረት ክራምፕ-ካሬንባወር ርእይቲ ተካኢት ክትከውን`ያ። ንሳ ኣብዚ እዋን`ዚ ጸሓፊት ናይ`ቲ ውድብ`ያ።
እንተኾነ ግን እቲ ንፖሊሲ ክፉት ማዕጾ ንስደተኛታት ናይ መርከል ኣብ ምውቃስ መሪሕ ተራ ዝጻወት ሚኒስተር ጥዕና ጀንስ ስፓን ንመሪሕነት ወድብ ክወዳደር ምዃኑ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣብ ዞባዊ ምርጫታት እንታይ`ዩ ኣጋጢሙ?
ኣብ`ቲ ና ሰንበት ምርጫ፡ እቲ ብመርከል ዝምራሕ ሲ ዩ ዲ ካብ 11 ክሳብ 27 ሚእታዊት ድምጺ ከሲሩ። እዚ`ኸኣ ድሕሪ 1966 እቲ ዝኸፍአ ስዕረት`ዩ።
እቲ መላፍንቲ ሲ ዩ ዲ ዝኾነ ኤስ ፒ ዲ ድማ 19.8 ሚእታዊ ከሲሩ።
እቶም ስግንጢር ብዝኾነ ኩነታት መላፍንቲ ሲ ዩ ዲ ዝኾኑ ግሪንስ ኣብቲ ዞባ እቶም ቀንዲ ተረባሕቲ ኮይኖም ኣለዉ። በዚ ድማ ምስ ኤስ ፒ ዲን ምስ`ቲ 13 ሚእታዊት ዝረኸበ የማና ኤ ኤፍ ዲ ማዕረ ተሰሪዖም ኣለዉ።
ዋላ`ኳ ግሪንስ ካብ ክሳራ ናይ ኤስ ፒ ዲ ዝኸሰቡ እንተመሰሉ፡ ኤስ ፒ ዲ ደገፍቱ ን ኤ ኤፍ ዲ ከምዝኸሰረ ግልጺ`ዩ።
ሓደ ካብ`ቲ ምኽንያታት ናይ`ዚ ውጺኢታት`ዚ ድማ መርከል ንዶባት ጀርመን ንስደተኛታት ብምኽፋታ`ዩ። ኤ ኤፍ ዲ ነዚ ውሳነ`ዚ ብተሪር ክቃወሞ ጸኒሑ`ዩ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ንብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ዘጠቓለለ ዑደት ኣብ ዝገብረሉ ዘሎ እዋን፡ ነቲ ዑደት ኣመልኪቱ ትንተና ንኽህብ ንዶክተር ሚኪኤል ወልደማርያም ተወኪስናዮ ኔርና። ዶ/ር ሚኪኤል ኣሶሴይት ፕሮፈሰር ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ዳይረክተር ማእከል ምርምር ኣፍሪቃ ኣብ ቦስተን ዩኒቨርስቲን’ዩ።
ሕቶ፡ዑደት ሚኒስትር ኣንቶኒ ብሊንከን ናብ ኣፍሪቃ ክሳብ ክንደይ’ዩ ኣገዳሲ፧ እዚ ዑደት’ከ ምምሕዳር ባይደን ምስ ኣፍሪቃ ዘለዎ ጽምጾ ዝቕይር መሲሉ’ዶ ይስመዓካ፧
መልሲ፡ እቲ ዑደት ብብዙሕ መልክዓቱ ኣገዳሲ’ዩ። ክሳብ ሕጂ ምምሕዳር ባይደን ዝለኣኾ ዝለዓለ ፖለቲካዊ መዝነት’ዩ። እዚ ከኣ ምምሕዳር ባይደን ምስ ኣህጉር ኣፍሪቃ ብዓቢኡ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ ክህሉዎ ዝደልዮ ዝምድና ዘርኢ’ዩ። ስለዚ ከኣ ብተበግሶን ክህሉዎ ዝኽእል ተራን ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ።
ጸሓፊ ብሊንከን ናብታ ኣህጉር ዝጓዓዘሉ ዘሎ እዋን ድማ፡ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ሓያሎ፡ ኣመሪካ ክትምልሶም እትደሊ ጉዳያት ተንጠልጢሎም ኣብ ዘለዉሉ ግዜ’ዩ። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሕልፊ ድማ ሱዳን ዘሎ ቅውላዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኲናትን ካብቶም ቀዳምነት ተዋሂቡዎ ዘለዉ ጉዳያት’ዮም። ካልእ ኣብ ዞባ ሳሕል ኣፍሪቃ ዝርአ ዘሎ ስእነት ጸጥታ’ውን ካልእ መዘራረቢ ኣርእስቲ’ዩ። ስለዚ ዑደት ብሊንከን፡ ኣብታ ኣህጉር፡ ኣመሪካ ብቐረባ ክትከታተሎም ዘገድሱዋ ወሰንቲ ፍጻመታት ኣብ ዘሎ ግዜ’ዩ ዝካየድ ዘሎ።
እዚ ዑደት ኣብ ለውጢ ፖሊሲ ምምሕዳር ባይደን ተራ ኣለዎ’ዶ ትብል ክምለስ። ምስቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምምሕዳር ዶናልድ ትራምፕ እንተ ርኢናዮ፡ እቶም ቀዳምነታት ሕጂ’ውን ተመሳሳልቲ’ዮም። ንሳቶም ከኣ ምስ ቻይናን ራሻን ውድድር፡ ኣንጻር ግብረ-ሽበራ ዝግበር ወፍሪን ብሰፍሐ ርግኣትን ምስፋን ናጻን ደሞክራሲያዊን መርሓ ወዘተ። ኢዮም። እዚኣቶም እቶም ቀንዲ መዋቕር ኰይኖም ኣብ ኣተኵሮ ግን ፍልልይ ኣሎ።
ምስ ቅድሚኡ ዝነበረ ምምሕዳር ብምውድዳር፡ ምስፋን ደሞክራሲያዊ ስርዓት ካብቶም ምምሕዳር ባይደን ዝለዓለ ቦታ ዥቦም ኣጀንዳ’ዮም። እቶም ዓለማዊ ውድድር ምስ ሓያልን ሃገራት ከም በዓል ራሻን ቻይናን ዘሎ ምጥምማት’ውን ብመጠኑ ኣንፈቱ ዝቕይር ዘሎ ይመስል። ምምሕዳር ባይደን ምስ ኣፍሪቃ ዝገብሮ ዘሎ ጽምጾ ኣብ ንግዳዊ ልውውጥ ጥራይ ዘተኰረ ኣይኰነን። ምስተን ካልኦት ሃገራት ከም በዓል ቻይና ክርአ እንከሎ፡ ንሳተን ኣብ ክልተኣዊ ንግዳዊ ልውውጥ ወይ ዕዳጋ ክርእያ እንከለዋ፡ ምምሕዳር ባይደን ግን ዝያዳ ኣብ ምስፍሕፋሕ ደሞክራሲ ዘተኰረ’ዩ።
ዑደት ብሊኒከን ናብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ብቐንዱ ድማ ኬንያ’ኸ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሽግር ክፍትሕ ወይ ከቃልል ተኽእሎ ኣለዎ’ዶ ትብል፧
መልሲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘሎ ቅልውላው ክፈትሖ ወይ ድማ ዓቢ ጽልዋ ከምጽኣሉ ኢልካ ምግማት ዝከኣል ኣይመስለንን። እዚ ዑደት እቲ ግጭት ናብ ዝለዓለ ጥርዚ ኣብ ዝዓርገሉ’ዩ ዝኸውን ዘሎ። ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኵነታት ኣብ ወሳኒ ነጥበ-መቐይሮ’ዩ በጺሑ ዘሎ። በቲ ሓደ ወገን ናይ ትግራይ ሓይልታት ወሰንቲ ከተማታት እናተቖጻጸሩ ንማእከል ገጾም ይደፍኡ ኣለዉ። እዚ ገስጋስ’ዚ ንገለ ወገን ንፖለቲካዊ ፍታሕ ዝደፍእ ክርእዩዎ ይኽእሉ ይዀኑ። እቲ ዝመጽእ ሕቶ ግን መወዳእታ ዕላማ ናይ ክልቲኦም ወገናት እንታይ’ዩ ዝብል’ዩ። ፖለቲካዊ ፍታሕ ንኽመጽእ ንጻረ ናይቲ መወዳእታ ክብጻሕ ዝድለ ዕላማ የድሊ።
ንነዊሕ እዋን ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዘተ ድሉው ዘይምዃኑ’ዩ ከመልክት ጸኒሑ። ኣብ ባይታ ዘሎ ገስጋስ ምናልባት ንዘተን ፖለቲካው ፍታሕን ክመርሕ ዝኽእል ይኸውን። እቲ ቀንዲ ንማሕብረሰብ ዓለም ዓቢ ሻቕሎት ዝፈጥር ግን ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ቅልውላው ኣዝዩ ገዲዱ ምህላዉ’ዩ። እዚ ድማ በበይኖም ፖለቲካውያን ውድባት ክደፍኡ ምስ ዝጅምሩ ኢትዮጵያ ንኽትበታተን ዓቢ ተኽእሎ ስለ ዘሎ፡ እዚ ንማሕብረሰብ ዓለም ኣሻቓሊ’ዩ። ስለዚ እምበኣር’ዩ ዑደት ብሊንከን ኣብዚ ወሳኒ እዋን ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝገብሮ። ብሓደ ወገን ንፖለቲካዊ ዘተን ነባሪ ፍታሕን ተኽእሎ ዘሎ ይመስል፡ በቲ ካልእ ድማ እቲ ኵነታት ፈጺሙ ግዜ ዘይህብ ምዃኑ’ዩ። ሕጂ ሓደ መፍትሒ እንተ ዘይተረኺቡ፡ እቲ ኣብ ባይታ ዝካየድ ዘሎ ወተሃደራዊ ግጥማት ናብ ዝገደደ ሕንፍሽፍሽ ክመርሕ ይኽእል’ዩ።
ሕቶ: ተራ ካልኦት ሓያላን ተወዳደርቲ ሃገራት ከም ቻይናን ራሻን’ከ ኣብዚ መዳይ ከመይ ትግምግሞ፧ ዑደት ብሊንከን ነዚ ፖለቲካዊ ምትፍናን ዓበይቲ ሃገራት’ውን ኣየናይ ሓይሊ ኣብ ኣፍሪቃ ዝለዓለ ኢድ ከም ዘለዎ ንምርኣይ’ዶ ይመስል፧
መልሲ፡ እወ። ልክዕ’ዩ፡ እቲ ጆኦ-ፖለቲካዊ ኵርናዕ ኣብዚ ኣገዳሲ’ዩ። ኣመሪካ ምስ ኣፍሪቃ ዘለዋ ድምዶ ከመይ ክትገብሮ ከም እትደሊ’ውን ንሞስኮን በይኒጅግን ዘገድሰን’ዩ። ኣብ መንጎ ምምሕዳር ባይደንን ትራምፕን ግን ናይ ኣተሓሕዛ ፍልልይ ኣሎ። ምምሕዳር ባይደን ኣብ ክልተኣዊ ርክብ ዝተመርኰሰ ዝምድና ይደሊ ከም ዘሎ’ዩ ዘመልክት። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምስ ቻይናን ራሻን ትወዳደር ከም ዘላ ርዱእ ደኣ ይዅን እምበር፡ ንሃገራት ኣፍሪቃ ግን “ሓደና ምረጹ” ዘስምዕ ጸቕጢ ትገብር የላን። እዚ ብውሑዱ ካብቲ ዝዝረብን ምምሕዳር ባይደን ዝሰዶ ዘሎ መልእኽቲን’ዩ። ስለዚ እምበኣር ዑደት ብሊንከን ንኣፍሪቃ ነዚ ዓለማዊ ውድድር መልእኽቲ ዝህብ ደኣ ይዅን እምበር፡ ምስቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምምሕዳር ትራምፕ ተወዳዲሩ ግን ክሳብ ክንድቲ ናይ ምውድዳር መንፈስ ዘለዎ መሲሉ ኣይስመዓንን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምክትታል ይክኣል ።


text:
እወ ሓቃ ኣላ። ብዘይ ድሌታ ክትከታተላ ኣይፍቀደካን እዩ።
ምስ ዓርክኻ ምፍልላይ ኩሉ ግዜ መሪር እዩ።
ፍቕሪ እንተ ኣለካ ኸኣሞ መሊሱ ዝገደደ ቃንዛ ኣለዎ።
ፍቑራት ንኽበሃል ግና ክልተ ሰባት ክኾኑ ኣለዎም።
ዓርክኻ ኽትፍለየካ ከላ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ከቢድ እዩ።
ምሳኻ ክትከውን ግን ክትግድዳ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ፍቕሪ ዝምቅር ኩሉ ግዜ ብኽልቲኡ ሸነኽ ድሌት ምስ ዝህልው እዩ።
እዚ ማለት ክልቴኹም ብሓንሳብ ክትኮኑ ክትደልዩ ኣለኩም።
ነዓካ እውን እንተተገድደካ ደስ ኣይምበለካን ነይሩ።
ብሕጊ እውን እንተ ኮነ ንሓደ ሰብ ምክትታል ፍቑድ ኣይኮነን።
እዚ ማለት፡ ብዘይ ድሌታ ደድሕሪኣ ምኻድ ማለት እዩ።
ብዝተኻእለ መጠን ነብስኻ ክትጥብራን ኣብ ካልእ ጉዳይ ኣቲኻ ክተረሳስዓን ፈትን።
ከምዚ ኩነታት ንምርሳዕ ክጠቕሙ ዝኽእሉ ነገራት፡
ምስ ካልእ ሰብ ብዛዕባዚ ምዝራብ።
ምናልባሽ ኣጸቢቕካ ምብካይ።
ስፖርታዊን ካልእ ንጥፈታት ምግባርን።


text:
ደምዳሚ መግለጺ 5ይ ስሩዕ ኣኼባ ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ 13 ክሳብ 17 ሚያዝያ 2015 ኣብ ዘሎ እዋን 5ይ ስሩዕ ኣኸብኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ። ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣብዚ ኣኻባኡ እዚ ንህልዊ ሃገራውን፣ ዞባውን፣ ዓለማውን ኩነታት፡ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓፋሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝተኻየዱ ዕማማት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ብዕምቆት ተመያይጡን ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉን፡፡
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ንህልዊ ኩነታት ሃገርና ኣመልኪቱ ኣብ ዘካየዶ ገምጋም ገባቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽተሎ ዘሎ ግፍዓውን ጨቋንን ግሃስን ፖሊሲታት፡ ሳዕቤኑ ንዜጋታት ማእለያ ዘይብሉ በደላት፡ ዓመጽ፡ ማእሰርቲ፡ ስደትን ጥፍኣት እቲ ዝተሓተ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ነፊጉ ምህላዉ ተመልከተ። ናይዚ ጽዑቕ መርኣያ ከኣ፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ዕለታዊ ሂወት ህዝብና ናብ ሓደገኛ ዕንወትን ጥፍእትን ክምርሕን፡ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት በብግዝየኡ ብኣሽሓት ክውሕዝን ይግብሮ ይርክብ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ሃገራዊ መኽሰባት ንምብርዓን ዝህድድ ብምዃኑ ምቕጻሉ ሓደገኛ ምዃኑ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ገምጊሙ።
ኣብ ዓለማውን ዞባውን ምዕባሌታት ዝምልከት ድማ፡ ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣብዚ እዋን’ዚ ዓለማዊ ውድዕነት ነቶም ዓቢ ጽልዋታት ዘለዎም ሓይልታት ምቹእ ኩነታት ዝፈጥር ብምዃኑ፡ ምእዙዝነት ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ተዳኺሙ ንጭቆናታትን ግህሰታትን ጥጡሕ ባይታ ዝምድምድ እዋን ኮይኑ ምህላዉ መዘነ። እዚ ኩነታት’ዚ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ንህዝቢ ኤርትራ ብጨካን ኣተሓሕዝ ንምሓዙ ሓጋዚ ተራ ይጻወት ምህላዉ ርእዩ። ኣብ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ሰላምን ደሞክራስያዊ ለውጥን ነቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሓገዝን ደገፍን ከዕዝዙ ዝግባእ ግዜ ምዃኑ’ውን ተመልከተ።
ካብ ወርሒ መስከረም 2014 ጀሚሩ ኣብ ፈታዊት ሃገረ የመን ከጋጥም ዝጸንሐን ዘሎን ሓደገኛ ምዕብልናታት ብዝምልከት መደምደምታኡ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ ስልጣን መንግስቲ የመን ብሑሲ ብዓመጽ መንገዲ ዝተገብረ ዘይሕጋዊ ምእላይ ብፍላይ ንውሽጣዊ ሓድነት ህዝቢ የመን ብሓፈሽኡ ድማ ኣብ ወሽመጥሃገራት ዓረብን ከባቢ ህዝብታትን ዘስዓቦ ሳዕቤናትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ምስቲ ብተበግሶ ሃገራት ከሊጅ ኣብ ሓባራዊ ሃገራዊ ልዝብ ኩሉ ፖሎቲካዊ ብዙሕነት የመን ዝተሰማምዓሉ ሕጋዊ ኣካል ደው ከም ዝብል ኣረጋገጸ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ስርዓት ኣስመራ ነቲ ቅልውላው ናብ ዝኸፍአ ከምርሕ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት የመን ኢድ ምትእትታው ብምግባር ንሓደ ሸነኽ ብምድጋፍ፡ ንሑሲ መደበራት ታዕሊም ምሃቡን እቲ ዂናት ክቕጽል ብምግባር ዝተጻወቶ ኣዕናዊ ተራ ኮኒኑ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን መንግስቲ ስዑዲ ይኹን ኩሎም ሃገራት ዓረብ ኣብዚ ዞና’ዚ ግርጭታት ንምህዳእ ጻዕርታት ዘይገብር ብኣንጻሩ ዝተናኾል ስርዓት ኣስመራ ዘለዎም ዝምድናታት ዳግመ ርእይቶ ክገብሩ ይጽውዕ። ከምኡ እውን ኩሎም ዝምልክቶም ኣካላት ኣብ የመን ንዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን መሰላቶም ከኽብሩን ካብቲ ሳዕቤን ግርጭታት ሃስያታት ከየጋጥሞም ሓገዝ ክረኽቡ ጻውዒቱ የቕርብ። ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ካብቲ ንሰደተኛታት ኤርትራውያን ንሃገሮም ክምለሱ ዝወሰንዎ ውሳኔታት ዳግመ ርእይቶ ክግብሩሉ የማሕጽን።
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ግብጺ ብዛዕባ ምህናጽ ግድብ ኣባይን ኣህዛብ ሰለስቲኡ ሃገራት ብማዕረ ተጠቐምቲ ንክኾኑን ኣብ ታሪኻዊ ስምምዕ ብምብጽሖም ዝተሰምዖ ሓጎስ ገሊጹ። እዚ ምሕዝነትን ስምምዕን’ዚ ድማ፡ ስርዓት ኣስመራ ኣብ መንጎ’ዞም ሃገራት ዚኣቶም ክጻወቶ ዝጸንሐ ኣዕናዊ ተራ ዝገትእ ክኸውን እውን ተስፋ ንገብር።
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ዘንጸባርቕ ዘሎ ምዕብልናታት ብዝምልከት፡ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2014 ዝተዓወተ ህጹጽ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ገምጊሙ። ኣብ ውሽጡ ዘጋጥም ዝነበረ ጸገማት፡ ብምምዕርራይ ቅርጺ ሓድሽ መሪሕነት፡ ምቋም ኣሰናዳኢ ሽማግለ ሃገራዊ ጉባኤን ምጅማር ስርሓቱን ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ባይቶን መደረኻዊ ቃልስን ምስቲ ኩሉ ድኹማት ጎንታቱ ኣውንታዊ ውጽኢት ዝነበሮ ምዃኑ ገምጊሙ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንኩሎም ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ብሓፈሻ፡ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ድማ ብፍላይ፡ ካልኣዊ ፍልልይ ብምስጋር፡ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት መስርዖም ከዕዝዙ መጸዋዕትኡ የቕርብ። ከምኡ’ውን ብክንድ’ቲ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘጋጥም ዘሎ ሓደገኛ ብድሆታት ንምዃንን ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምግጣምን ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ሓይሊ ሚዛን ናብ ረብሓታቱ ንምቕያር፡ ኩሉ መዳያዊ ጻዕርታቱ ከዕዝዝ ተማሕጸነ።
ኣብ ውድባዊ ጉዳይ ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ብመሰረት ዝተሓንጸጸ ሕሉፍ መደባትን ኣውንታዊ ውጽኢታቱን ድኽመታቱን መዘነ። ንኩሎም መሰረታት ኣባላት ውድባት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዕማማት ሃገራዊ ባይቶን ኣሰናዳኢ ሽማግለ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዛዝ ኩሉ ገድላዊ ዕዮታቶም ክብ ከብሉ ለበውኡ ኣቕረበ።
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
18 ሚያዝያ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9569


text:
“ዝተወሰና ሃገራት ኣፍሪቃ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ዝሰርሕ ሓይሊ ኣብ ምምስራት ተበግሶ ዝወሰዳሉ ፍሉይ ጉዳይ እዩ። ስለዚ ኣሜሪካ ኣብዚ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ዝካየድ ቃልሲ ንዘይምስታፋ ወይ ተዓቕቦ ምግባራ ክንርደኣና ኣይከአልናን።”
ኣብ ወርሒ ጥሪ አቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይሮም ዝተመዘዙ ሙሳ ፋቂ መዓልታት ድሕሪ ፕረዝደንት ትራምፕ ቃለ መሓላ ምፍጻሞም ኮይኑ፡ ኣቐዲሞም ፕረዝደንት ኮይኖም እተተመሪጾም ኣሜሪካ ንከም ናይ ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰላ ትካላት ትህቦ ሓገዝ ከምተጉድል ወይ ደው ከተብል ብተደጋጋሚ ምግላጾም ይዝከር።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ቻድ ኮይኖም ዘገልግለሉ ሙሳ ፋቂ ሰላምን ጸጥታ ብቀዳምነት ዝሰርሕሉ ምኳኑ ብምግላጽ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣንጻር ኣብታ ኣህጉር ዝረአ ግብረ ሸበራ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ሰራዊቱ ከዋፍር ንዘቕረቦ ጠለብ ብሓጎስ ምቅባሎም ይፍለጥ።
እንተኾነ ኣሜሪካ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብወግዒ ነዚ ሓይሊ ካብ ምድጋፍ ምኽልካላን ትህቦ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ደው ምባላ ገሊጻ።
ኣሜሪካ እዚ ሓይሊ ኣብ ሃገራት ቦርኪኖፋሶ፡ቻድ፡ማሊ፡ማውሪታንያን ኒጀርን ዝወፈር ኮይኖም እቲ ሰራዊት’ውን ካብዘን ሃገራት እዩ ስለዚ መዝነት ሕቡራት ሃገራት ኣየደልይን እዩ ክትብል ተቓውሞኣ ተሰምዕ።
ይኹን ደኣ እምበር እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ልዑኽ ዝህቦ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ናይ ምቅጻል ፍቓዱን ትግባረ እቲ ሓገዝ እዩ ምክንያቱ ትግባረ እቲ ሓገዝ ሓላፍነት ኣብተን ዋና ቤት ጽሕፈተን ኣብ ማሊ ዝገበራ ሓሙሽተ ሃገራት ዝውሰን እዩ።
“ምሕያል እዘን ጉጅለ ሓሙሽተ ሃገራት ንኣሜሪካ ዘረጋግእ እንተኮይኑ ብተወሳኺ ደው ምባል እንተዘይተኻለ ምጉዳል ምፍላስን ስደትን ከምኡ’ውን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ኣብዚ ዞባ ስለዚ ኣብ ክልቲኡ ግንባር ክሰርሕ ይግባእ።”
ምምሕዳር ፕረዝደንት ትራምፕ ንዘቕረብዎ ናይ ባጀት ሓሳብ ንከም ሕብረት ኣፍሪቃ ዝአመሰላ ትካላት ዝወሃብ ሓገዝ ምጉዳል ዝብል ገና ቤት ምኽሪ እታ ሃገር ውሳኔ እንተዘይሃበ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋዊ ኣሜሪካ ነታ ኣህጉር ከይትርሕርሕ ይምህጸኑ።
“እዚ ሓድሽ ምምሕዳር ኣሜሪካ ምስ እዋናዊ ብድሆታት ዓለም ክጉዓዝ ተስፋ ንገብር። ኣሜሪካ’ውን ካብ ከምዚ ዓይነት ጉዳይ ምግላላ ንገዛእ ርእሳ ዝሕግዝ ኣይኮነን። ንሰላምን ጸጥታ እታ ኣህጉር ዘሎኒ እምነት ንምውሳን እዚኦም ድማ መሰረታዊ ሕቶታት እዮም።”
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣሜሪካ ኣብ ዞባ ዳርፉር ሱዳን ንዝወፈረ ዓቃብ ሰላም ሕቡራት ትህቦ ዝነበረት 600 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ምጉዳላ ይዝከር።
ኣሜሪካ ንሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ካብ ዝህባ ሃገራት ሓንቲ ኮይና ዋና መሻርክቲ ኣብ ሶማል ዝተዋፈራ ናይቲ ሕብረት ዓቃብ ሰላም ሰራዊት’ውን እያ።
እንተኾነ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብውሳኔ ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ምጉዳል ባጀትን ምውጻእ ኣሜሪካ ካብ ስምምዕ ኩነታት ኣየር ፓሪስ ኣብ በዳሂ ኩነታት ይርከብ።


text:
ምስ ምብጻሕ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ኣብ ዞባ ዳርፉር ብዝተተሓሓዘ ኣብ ሞንጎ ሓይልታት መንግስቲ ሱዳንን ተመዛበልቲ ዳርፉርን ብዝተወልዐ ግጭት ሰለስተ ሰባት ከምዝሞቱን ካልኦት 26 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ኣብ ዳርፉር ገሊጹ።
ብኽስታት ጃምላዊ ህልቂትን ገበን ኲናትን ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ዝድለዩ መራሒ ሱዳን ፕረ. ዑመር ኣል በሽር ሎሚ ዓርቢ 22 መስከረም,2017ዓ.ም ኣብ ዞባ ዳርፉር ዑደት ኣብ ዝገብሩሉ ዝነበሩ ግዜ’ዩ እቲ ግጭት ተላዒሉ።
ንሶም ናብ ዞባ ዳርፉር ዑደት ዝገብሩ ዘለው: ኣሜሪካ ብሰንኪ ኣብ ዳርፉር ዝተበገሰ ኩነታት ዓሰርተ ዓመት ንዘቑጸር ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ዝመጽእ ወርሒ ከተልዕሎ ወይ ድማ ክትቅጽሎ ውሳነ ክትበጽሕ ምዃና ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ ግዜ’ዩ።
ዑደት ፕረ. ዑመር ኣልበሽር ኣብቲ ብኲናት ዝተሃስየ ዞባ ዳርፉር ዕርቂ ንምስፋን ምዃኑ’ዩ ተነጊሩሉ። ንሶም ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ህዝቢ ዓለም ንሕና ኣብ ሻታያ ምስ ህዝቢ ሻታያ ከምዘለና ክሰምዕ ኣለዎ ምባሎም ድማ ተሓቢሩ።
ንህዝቢ ሻታያ ከመስግን ይደሊ ስለቲ ዝተገብረ ዕርቂ ዝበሉ ፕረዚደንት ኣልበሽር ክሳብ ኩሎም ተመዛበልቲ ናብ ቤቶምን ሕርሻኦምን ዝምለሱ ደገፍ ከምዘየቋርጽሎም ድማ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጾም።
ሓላፊ ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዞባ ዳርፉር ጀረሚያ ማማቦሎ ብወገኖም ኣብቲ ግጭት ዘጋጠመሉ ቦታ ህድኣት ክዓስል ጸዊዖም ኣለው።
ሻታያ ኣብ ዞባ ዳርፉር ትርከብ ቑሸት ኮይና ኣብ 2003ዓ.ም ከቢድ ገበናት ኲናትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ዝተራእየላ ቑሸት ምዃና’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ሄግ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ሰራዊት ሱዳን ኣብቶም ደቀባት ዓሌታት ኣፍሪቃውያን ዝነብሩለን ከተማታትን ቑሸታትን ዞባ ዳርፉር ብፍላይ ድማ ኣብ ፉር: መሳሊት ከምኡ’ውን ኣብ ዛግሃዋን ዘይቅቡል መጥቃዕቲ ምፍጻሞም እዮ ዝኸስስ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣስታት 300 ሽሕ ሰብ በቲ ዕግርግር ዞባ ዳርፉር ከምዝሞቱን ልዕሊ 2.5 ሚልዮን ድማ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ኣብ ዓበይቲ መዕቆቢ ቦታታት ከምዝተዓቑቡ ይሕብር።