text:
ፍሊጶስ Vs ጴጥሮስ
ማህደረ ጥልመት ኢሳይያስ…
ብሓደ ዓመት ኣፈላላይ ጴጥሮስ ብ1951 ፍሊጶስ ብ1952 ተወሊዶም፡፡ ዕድመ ንእስነቶም ኣብ መበቆል ዓዶም ኣሕሊፎም ጴጥሮስ ካብ ሳልሳይ ዓመት ዩንቨርሲቲ ብ1971 ፍሊጶስ ካብ 11 ክፍሊ ብ1972 ናብ ሜዳ ወሪዶም፡፡ ኣብ ህ.ግ ጴጥሮስ ኣባል ፖለቲካዊ ቤ/ጽህፈት፡ ፍሊጶስ ተለዋጢ ማእከላይ ሽማግለ በጺሖም፡፡ ናብ ናጽነት ጴጥሮስ እንዳ 72 ፍሊጶስ እንዳ 70 መሪሖም እዮም ኣትዮም፡፡ ክልቲኦም ታሪኽ ዘይክሕዶ ንወለዶታት ዝወራረስ ቅያ ተጋድሎ ኣሕሊፎም እዮም- ምእንቲ ኤርትራ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ጴጥሮስ ብኩሉንትንኡ ብቑዕ ሚኒስተር ፍሊጶስ ከኣ ብወተሃደራዊ ቁጽሪ 72-0890 “ሜጀር ጀነራል” ተሰሚዩ ወተሃደር ኮይኑ፡ ቀጺሎም፡፡
ሎሚ ዘይከም ትማል ዘመን ተገምጢሉ፡ ኩሉ ተረሲዑ፡ ጥልመት ሳዕሪርዎ፡ ብፍቕዲ ፊደላት ጥራሕ ተመሳሲሎም ተሪፎም፡፡ መስከረም 18/2001 እታ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ሕላገት ሓዲጋ ዝሓለፈት ጸላም መዓልቲ፡ ፍሊጶስ ርኻብ ኢሳይያስ ረጊጹ ሃገር ከዕንው ህዝቢ ክህድድ፡ ጴጥሮስ ከኣ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ንስፖርት እንዳተዳለወ ብኮ/ል ርእሶም ኣባይ (ወዲ ማርጋኖ) ትምራሕ ጉጅለ ተዓፊኑ ኣንጉዕኻ ናብ ዘምክኽ ጉድጓድ ክወርድ ተፈሪዱ፡፡ እዛ ዕለት ኢሳይያስን ሒደት ሰዓብቱን ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ክደብዩ ማህደረ ጥልመት ዝቐልዑላ ዕለት”ያ፡፡
ጉዕዞ ፍሊጶስን ጴጥሮስን ድሕረ-2001
እቲ ጎበታትን መሮርን ጥሒሱ ኣብ ምውሓስ ናጽነት መተካእታ ዘየነበሮ እጃም ዘበርከተ ጴጥሮስ ሰለሙን ካብ 2001 ክሳብ 2003 ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንባትካላ፡ ካብ 2003- 2016 ከኣ ኣብ መዓሙቕ ምድረ-ዒራዒሮ ይርከብ፡፡ ድሕሪ ቀይዲ “ጉጅለ-15” ርኻብ ኢሳይያስ ዝረገጸ ፍሊጶስ ኣብ መሬት ኤርትራ ካብ ኢሳይያስ ቀጺሉ ገባሪ ሓዳጊ ኮነ፡፡ ካብ 2001 ንደሓር ፍሊጶስ ኣዛዚ ስርሒታት ዞባ 2ን 5ን፡ ኣዛዚ ተወርዋሪ እዚን ሓለቓ ስታፍ ሓ/ም/ኤርትራን ብምኻን ቦታን ጽፍሕን እንዳቀያየረ ብኢሳይያስ ዝተመጠወሉ ናይ “ጀነራልነት” መዓርግ ወሲኹ ካልኣይ ኣባጓይላ ጥልመትን ጥፍኣትን ኤርትራ ኮይኑ ቀጸለ፡፡
ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ካብ ክ/ሰራዊት ክሳብ እዚ ዝተዘርገሐ “ጨንፈር ኣፍረይቲ ወይ ንግዳዊ ትካላት” ዝበሃል ሕርሻ፡ መፍረ ጥሪትን ድኳናትን ዝሓዘ ዋንነቱ ንኣዘዝቲ ሰራዊት ዝኾነ ኣወዳድባ ኣሎ፡፡ ጨንፈር ኣፍረይቲ ትካላት ኣታዊታቱ ኦዲት ተገይሩ ዘይፈልጥ ብናጻ ጉልበት ሰራዊት ዝዕየን ዝፈርን ማእለያ ዘይብሉ ማል ዝውንን ምንጪ ኣታዊታት ካብ ኣዘዝቲ ክ/ሰራዊት ንላዕሊ ዘለው ላዕለዎት ወተሃደራዊ መኮነናት እዩ፡፡ብጉርሒ ዝልለ ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ዘዝተመደበሉ ጽፍሒ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ሓላፊ ብጨንፈር ኣፍረይቲ ትካላት ዝርከብ እቶት ብዘይሓታቲ ንውልቁ እንዳውዓለ ማእለያ ዘይብሉ ርእሰማል ኣጥሪዩ እዩ፡፡ ኣዛዚ ስርሒት ዞባ 02፡ 05፡ ኣዛዚ ተወርዋሪ እዝ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክልኻልን ኮይኑ ኣብ ኣብ ዘገልገለሉ ጽፍሒታት ኩሉ ፍልፍል ኣታዊታቱ፡
1. ጨንፈር ኣፍረይቲ ትካላት (ሕርሻ ዓዲ ዑመር፡ ኣስመራ ፍላዎርስ፡ ድኳናት ቀሓውታ)
2. መሸጣ መንቀሳቐሲ ብፍላይ ዘመድ ኣዝማዶም ኣብ ወጻእ ዝነብሩ ዜጋታት ምስ ወዲ ማርቆስ (ሓላፊ ጨንፈር ተወርዋሪ እዚ)፡ ኮ/ል ብርሃነ (ወዲ ውነሽ- ጸሓፊ ቤ/ጽ ጀነራል – ባለነኪ) እንዳተማሳጠረ ናይ ቦርድ: Unfit፡ ምፍናውን ወተሃደራዊ መንቀሳቐሲን ወረቓቕቲ ይሸይጥ፡፡
3. ኣባል ሓይሊ ዕማም ሃገራዊ ጸጥታ ስለዝኾነ ብምስምስ ሃገራዊ ጸጥታ (National Security) ገለ ዜጋታት ካብ ሃገር ከይወጹ ኣብ ኢሜግረሽን ኣብ Black List ክኣትው እንዳገበረ ኣሰናቢዱ ብመርበባቱ ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ የኻዕብት፡፡ ብከምዚ ዓይነት መገዲ ኣብ 2009ን 2012 ካብ ደገ ዝኣተዋ ኣዋልድ ኤርትራውያን ኣስማተን ኣብ Black list ክኣቱ ብምግባር ካብ ሃገር ከይወጻ ከልኪሉ ኣብ መወዳእታ ጾታዊ ርክብ ፈጺሙ ክወጻ ፈቒዱለን፡፡ (ንኽብሪ እተን ኣሕዋት ክብል ኣስማተን ካብ ምርቋሕ ተቖጢበ ኣለኹ፡፡ ዝኸበርክን ኣሓት ኣብ ዘለኽን ሃሊኽን ብ Inbox ክትረኽባኒ ይጽበ፡፡) ብተመሳሳሊ ኣብ ኣስመራ ክልተ ትሕቲ ዕደመ ኣዋልድ ብግዝያዊ ረብሓ ኣታሊሉ ኣጥኒሱ ብሕቡእ ከውርዳ ገይርወን እዩ፡፡ (ነዚ ጉዳይ ትፍልጡ ደቂ ኣስመራ ብፍላይ ደቂ ገዛ ማንዳ ብ Inbox ክትረኽቡኒ ይጽበ፡፡)
4. ጀነራል ፍሊጶስ ልዕሊ ዝኾነ ዝዓበየ ምንጪ ኣታዊታቱ ኣብ ትሕቲኡ ካብ ዘማሓድረን ቤት ማእሰርታት ዝረኽቦ እዩ፡፡ ኣብ ትሕቲኡ ዝርከባ ካብተን ዜጋታትና ዘሳቐያ ቤት ማእሰርታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይስርዋ፡ ዓላ፡ ዓዲንፋስን ካልኦትን ዝቕየዱ እሱራት ብስም መርመራ በዓል መርማሪ ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ካሕሳይ፡ ሚኪኤለ ኢሳቕን ካልኦትን መሰረት ብምግባር ብመልክዕ ህያብ፡ ትሕጃ (ዋሕስ) ማእለያ ዘይብሉ ኣታዊታት ከምዘለዎ ይፍለጥ፡፡
ድሕሪ ቀይዲ ጴጥሮስን ብጾቱን ስልጣኑን ጅብኡን ዘርጎደ ፍሊጶስ ብርክት ዝበሉ ዜጋታት ከም ተንኮለኛን ኣርሒቑ ዝእምትን ገይሮም ይሓስብዎ፡፡ ኢሳይያስ ‘ውን ማዕረኡ ሰብ ከጋፍዕን ማእለያ ዘይብሉ ጸጋታት ሃገር ክግሕጥን እንዳረኣየ ከምዘይረኣየ ዓገብ ከይበሎ እኳ ደኣስ ስልጣን እንዳወሰኾ ይርከብ፡፡ ግን ብሕቡእ ምስ ፍሊጶስ ምጉርፋጥ ዘለዎም ከም በዓል ብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ፡ ብ/ጀነራል ኣብርሃለይ ክፍለ፡ ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክን ሌ/ኮ ሓድሽ ወለላን ብተናጸል መዲቡ ይጸናጸኖ እዩ፡፡ ንኹሉ ፍልፍል ኣታዊታት ተጠቒሙ ኣብ ሃገርና ኣብዚ እዋን”ዚ ንሱን ስድራቤቱን ልዕሊ ሰቦም ይነብሩ ኣለዉ፡፡
ብኣንጻሩ ኤርትራ ኣፍ ኣውጺኣ ተትምስክር ብኣበርክትኡን ብሃገራውነቱን ልዕሊ ፍሊጶስ ዘገልገላ ጴጥሮስ ሰለሙንን ስድራቤቱን ታሪኾም ተረሲዑ ወለዲ ናብ ጉድጓድ ውላድ ናብ ስደት ዘምርሕሉ ዘሕዝን ታኽሪ ተራኢዩ፡፡
ፍሊጶስን ጴጥሮስን ነፍሰወከፎም 4 እዮም ወሊዶም፡፡ ክልቲኦም ስምኦን ዝኣስማቶም ኣወዳት ኣለውዎም፡፡ ወለዲ ጴጥሮስ ሰለሙን (ኣቦይ ሰለሙን ተኽለን ወ/ሮ ምሕረት ገብረሚካኤልን) ንናጽነት ኤርትራ ክልተ ኣወፊዮም ሃናን ጴጥሮስን፡፡ ሃና ሰለሙን ቅድሚ ናጽነት ተሰዊኣ፡፡ ሳራን ሳባን ዝበሃላ ኣሕዋቱ ኣብ ትሕቲ ስውር ክትትል ሃገራዊ ድሕነት ኮይነን ከምዘይ ዜጋታት ተሸቂሪረን ይነብራ ኣለዋ፡፡ ኣስቴር ሰለሙን ኣብ 2002 ብሜጀር ዓንደ ግደወልድ (ወዲ ጅዱ) ኣብ ወኪል ሃ/ድሕነት ሓላፊ ኣካል ሓለዋ ላዕለዎት ሰበስልጣናትን ትካላትን ዝምርሑ ኣባላት ስውር ክትትል ክገብሩላ ድሕሪ ምጽንሖም ኣብ 2002 ካብ ሃገር ወጺኣ ተሰዲዳ፡፡ ኤልሳ ሰለሙን ትበሃል ሓፍቱ ውን ኣብ ስደት ትርከብ፡፡
ኣብ ጸብጻባት ሃ/ድሕነት ከምተገልጸ (ክትእሰር ከላ ጓል 44 ዓመት) ሎሚ ጓል 58 ዓመት ዝኾነት በዓልቲ ቤቱ ንጴጥሮስ ሰለሙን ተጋዳሊት ኣስቴር የውሃንስ መብራህቱ ኣብ 1980ታት ናብ ህ.ግ ዝተሰለፈት እያ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ተፋንያ ኣብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ተመዲባ ነይራ፡፡ ንዝለዓለ ትምህርቲ ኣመሪካ ከይዳ ተማሂራ ምስተመልሰት ብዕለት 11/12/2003 ካብ ኣህጉራዊ መዕርፎ ነፈርቲ ፍዮሪ ሒዞም ዝጽበዩዋ ደቃ ገጽንገጽ ከይተራኸበት ገና ካብ ነፋሪት ምስወረደት ብኮ/ል የማነ ኣፈወርቂ ብዝተኣዘዙ 4 ኣባላት ሃ/ድሕነት ብመኪና ተዓፊና ተወሲዳ፡፡ ኣብዛ ዕለት ዓፊኖም ዝወሰድዋ ኣባላት ዓፈናን ስጉምትን ወኪል ሃ/ድሕነት ብሜጀር ነጋሲ ኪዳነ ትምራሕን ኣብ ቅትለት ኢትዮጵውያን ልዑል ተራ ዝነበሮ በርሀ ባሻይ (ወዲ ባሻይ)ን ዝርከብዋ ጉጅለ እያ፡፡
ኩነታት ተጋዳሊት ኣስቴር ዮውሃንስ ኣብ ካርሸሊ፡
ኣብ ዝተኣሰረትሉ ሰሙን ብሜጀር ካሕሳይ በየነ መርመራ ተገይሩላ እዩ፡፡ ኣብ እዋን መርመራ ብልዑል ርእሰ ተኣማንነት “ሰብኣየይ ኣሲርኩም ደቀይ በይኖም ስለዝተረፉ ሃገረይ ከገልግልን ደቀይ ከናብን መጺአ” እንዳበለት ንመርማሪ ወዲበየነ ትምልሰሉ ነይራ፡፡ ናብ ካርሸሊ ሼላ ቁጽሪ 31 ምስተደርበየት ግን ሓያል ስንባደን ጸቅጢን ገይራ፡፡ “ከምዚ ድዩ ህዝባዊ ግንባር! ነዚ ዲና ተጋዲልና!!” እናደበለት ክተማርርን ክትበክን ጀሚራ፡፡ ኣስቴር ንፈለማ ሒደት ዓመታት ምስ ሞራላ ተስፋ ኣይቆረጸትን ነይራ፡፡ ቀስበቀስ ግን ዓመታት እንዳወሰኸ ናብራ ካርሸሊ እንዳመረረ፡ ይትረፍ ንወዲ ኣዳም ንሰይጣን ኳ ዘይትመነዮ ብጀካ ማይ ዝበዝሖ ዓደስን ዝነቀጸ ባንን ካብ ዓይነታት ምግቢ ተሓሪማ፡ ብጀካ ሓንቲ ሓሙስ መዓልቲ ካብ ደገ ዝኣተወላ ክዳን ካልእ ቅያር ልብሲ ዘይብላ፡ ብመቑነን ካብ ዝተመደበላ ብጀካ ናይ 15 ደቓይቕ ጸሓይ ብርሃን ዝተሓረማ፡ ኩሉሻዕ ኣብ ጸልማት ገዛ ትነብር ንጨና ዝኾና መታዕልልቲ ዘይብላ፡ ከም ጓል ኣነስተይቲ ንጽሬት ደቂ ሂዋን ዘድሊ ዘይቀርበላ ቅይድቲ እያ፡፡
መብዛሕትና እቲ ቀደም እንፈልጦ ውቅብ መልክዓን ምስላን ተደዊኑ ዘይሙሱል መሲላ ኣእሙርኣ ስሒታ ሌትን መዓልትን ብጀካ ኣውያትን ብኽያትን ካልእ የብላን፡፡ ከም ኣስቴር ሓሳባ ብኣግባቡ ክትገልጽ ዘይትኽእለሉ፡ ሓሓሊፉ ዕርቃና ትወጸሉ፡ በይና እንዳተዛረበት ለይትን ቀትርን ብንብዓት እንዳተሓጸበት ብእህህታን ስቓይን ግዳይ ዝተፈላለዩ ሕማማት ኮይና ኣብዚ እዋን ንህይወታ ኣብ ኣሰካፊ ኩነታት ትርከብ፡፡ መቸስ ፈጣሪ ኢልዎ ዝወረዳ ስቓይን መከራን ንህዝባ ትገልጸሉ፡ ብዘይ ወለዲ ዝተረፉ ደቃ ትሓቕፎሉ ግዜ ይሃባ፡፡
ኣብ ቀረባ ብፈላይ ደድሕሪ ተቓዉሞታት ጀነቫ ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲደንትን ላዕለዎት ሓለፍትን ሓያል ሻቕሎት ስለተፈጠረ ኣብ ልዕሊ “መንግስቲ ኤርትራ” ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዝተወሰኑ ውሳነታትን ዝተዘርግሑ ጽሑፋትን ከም መወከሲ ኣብ ደገ ዝነብሩ ደቂ አባላት ጉጅለ-15 ስለዝጥቀሙ “ስድራቤት ኣባላት “ጉጅለ-15” ሃለዋቶም ይጸንዑ” ዝብል መምርሒ ስለዝወረደ ኣብ ወኪል ሃ/ድሕነት ውሽጣዊ ጸጥታ ሓለፍቲ ክፍሊ ሓበሬታን መጽናዕትን ኮ/ል ኣማኒኤል ልጃም (ወዲ ልጃም)ን ሜጀር ብርሃነ ምስግና (ባህሊ) ብዝመርሕዎም ኣባላት መጽናዕቲ ተኻይዱ፡፡ ብውጽኢቱ ደቂ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ (ዘርኣይ ጴጥሮስ፡ ሃና ጴጥሮስ፡ መኣዛ ጴጥሮስን ስምኦን ጴጥሮስን) ሓዊሱ ልዕሊ 20 ዝኾኑ ስድራቤታት “ጉጅለ-15” ኣብ ቀረባ ካብ ሃገር ከምዝወጹ ተፈሊጡ፡፡ ኣብቲ ጸብጻብ ጓል መስፍን ሓጎስ (ኤልሳ መስፍን ሓጎስ) ኣብ ገለ እዋን ምስ ሓደ ዓርካ ንሱዳን ክተሰግር ተጠርጢራ ኣብ ጋሽ ባርካ ተታሒዛ ከይተኣስረት ኣጋጣሚ ንስራሕ ናብቲ ከባቢ ተንቀሳቒሱ ዝነበረ ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም ሰሚ ከይትእሰር ምግባሩ ተጠቒሱ፡፡
ሎሚ ዘይከም ትማል ዘመን ተገምጢሉ፡ ኩሉ ተረሲዑ፡ ጥልመት ሳዕሪርዎ፡ እዋን ወጮ ተገምጠል ኮይኑ ሐደ ኣብ ጉድጓድ ሓደ ኣብ ምህዳድ ህዝቢ ይርከብ፡፡ ብተወፋይነት ተመሪሖምን መሪሖምን ተቓሊሶም ኣብ ምርግጋጽ ናጽነት ዘይትካእ ኣበርክቶ ዘወፈዩ ደቂ ህዝቢ “ስልጣን ካብ ኢድ ወልቀ መላኺ ናብ ህዝቢ ይሰጋገር” ስለዝበሉ ናብ መዓሙቕ ትሕቲ ምድሪ ተደርቢዮም ጠፊኦም፡፡ ስድራቤታቶም ከምዘይ፡፡ ሃገር ፋሕ ብትን ኣትዩዎም ግዳይ ስደት ኮይኖም፡፡ ብኣንጻሩ ኣብ ሃገርና ርኻብ ኢሳይያስ ረጊጾም ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተኾይጦም ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝዕንድሩ ዘለዉ ከም በዓል ፍሊጶስ ዝኣመሰሉ ሒደት ሓለፍቲ ናይ ትማል ረሲዖም ህዝብን ሃገርን ናብ ድቕድቕ ጸልማት ይሽምምዎ ኣለው፡፡
ስለ ሃገር ዝተበጀው ትሕቲ ምድሪ ኣሰፊሮም፡ ሕድሪ ስወኣትና ተጠሊሙ፡፡ ጀነራል ፍሊጶስ ብስም ሃገር እንዳሸቀጠ ካብዝን ካብትን ብዝገበቶ ንዋት ሃገር ንሱን ስድራቤቱን ልዕሊ ሰቦም ኣብ ዉሽጢን ወጻኢን ይነብሩ ኣለው፡፡ባዕሎም ዘውጽዎ ሕጊ ኣይምልከቶምን ፡ኣብ ዉሽጢን ወጻኢን እንዳተመላለሱ ኣብ star hotels እንዳተዘናግዑ፡ ከምድላዮም እንዳተማሃሩ ይርከቡ፡፡ እምበኣር ንሎሚ ንምንጽጻር ኩነታት መነባብሮ ፍሊጶስን ጴጥሮስን ተወሳኺ መወከሲ ክኾነኩም ቀጺሉ ዝቐርብ ስእልታት ተዓዚበብኩም ፍርድኹም ሃቡ፡፡ ክቡራት ነበብቲ ደቂ ሓለፍቲ ብገበን ወለዶም ዋላ ተሓተቲ ኣይኩኑ ‘ምበር ብመለኸቲ ዝተዘምተ ሃብቲ ህዝቢን ሃገርን ገለ መዓልኡ ኣበይ ከምዝኾነ ንምግላጽ ይቐርቡ ምህላዎም ክሕብር ይፈቱ፡፡ to be continued….SHARE


c: text/html

text:
መምህር ምኪአለ ክሕሸን ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ስነ-ዜጋን ስነ-ምግባርን
ኣብቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ረቂቕ ብዝኾነ መንገዲ ባህሎምን መንነቶምን ንኽርስዑ እናተሰርሐ መፂኡ እዩ። እዚ ዝወለዶ ህዝብታት ኢትዮጵያ ምስ ዝፈትዉዎ ባህሎም እንተይፈተዉ ንዘበናት ክፍትሑ ተገይሩ። ባህሎም ብካልኦት እናተዓብለለ ስለዝመፀ ድማ ነናይ ባዕሎም እናረስዑ ባህሊ ካልእ ዘማዕብልሉ ኩነታት ተፈጠሩ እዩ። በዚ ድማ ኣብ መገዛ ዓዶምን መረበቶምን ዳርጋ ኩሉ ረብሓታቶም ብውሑዳት ተመንጢሉ ፀኒሑ። ባህሊ፣ ቋንቋ፣ ሃይማኖት፣ ታሪኽ፣ መንነትን ካልኦትን ዘተኣናግድ ስርዓት ስለዘይነበረ እዞም መግለፅታት ብዝሃነት እዚኦም ቀስ ብቐስ እናተዳኸሙ ዝኸድሉ ኩነታት ተፈጢሩ። ኣብ ክንድኡ ብዛዕባ ሓደ መንነትን ባህልን ወግሐ ፀብሐ ፕሮፓጋንዳ ዝነዝሕ ኣሃዳዊ ስርዓት ንኽዓቢ እናተገበረ መፂኡ።
እቲ ኣሃዳዊ ስርዓት ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 130 ዓመታት ሱር ሰዲዱ ፀኒሑ። ነዊሕ እዋን ስለዝፀንሐ ድማ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ምስኦም ንኣሻሓት ዓመታት ካብ ውልድ ወለዶ ብምስግጋር እናተጠቐምሉ ዝመፁ ባህሎም እናገደፉን እናረስዑን ዘይናቶም ንኽሕዙን ንኽጥቀሙን ከቢድ ፅዕንቶ ሓዲርዎም ፀኒሑ እዩ። ናይዙይ መረአያ ክኾነና ዝኽእል ድማ ክሳብ እዚ ቐረባ እዋን እናተሓተሙ ዝመፁ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መፃሕፍቲ ዳርጋ ኩሎም ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተፅሓፉ እዮም። ደርፍታትን እውን እንተርኢና ዓብላላይነት ሓደ ቋንቋ ምንባሩ ናይ ቀረባ እዋን ተዘክሮ እዩ። እቲ ዝገርም ነገር ድማ ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ነቲ ናይ ባዕሎም ባህልን ቋንቋን ገዲፎም ብኻልእ ቋንቋ መፃሕፍቲ ንኽደርሱን ደርፍታት ንኽዝይሙን ምኽንያት ኮይኑ። ብቋንቆኦምን ባህሎምን ንኽጥቀሙ ዘኽእል ባይታ ኣይነበረን። ታሪኾምን ባህሎምን ብስነ-ፅሑፍን ሙዚቃን እንድሕር ዘይዓብዩ ድማ ቀስ ብቐስ እናጠፈአ ምኻዱ ኣይተርፍን።
ድሕሪ 1983 ዓ/ም ኩሎም ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን እዛ ሃገር መንነቶምን ባህሎምን ሕገ መንግስታዊ ኣፍልጦ ረኺቡ እዩ። ቀስ ብቐስ እናጠፈአ ዝኸይድ ዝነበረ ባህሎም ኣብ ጥቕሚ እናወዓለ ደረጃ ብደረጃ ክዓቢ ጀሚሩ። ታሪኽ ከምዘይብሎም ተገሊሎም ዝነበሩ ኢትዮጵያውያን ኣካል ታሪኽ እዛ ሃገር ንኽኾኑ ዕድል ረኺቦም። እዞም ኩሎም ረብሓታት ምርግጋፅ ዝጀመሩ ከዓ ብዙሕነት ባህሊ፣ መንነትን ታሪኽን ዘተኣናግድ ዘኽብርን ስርዓት ፌደራሊዝም ኣብዛ ሃገር ምትእትታው ካብ ዝጅምር ንነዘ እዩ።
ዩኒቨርሲቲ መቐለ ክፍሊ ትምህርቲ ስነ-ዜጋን ስነ-ምግባርን ኣብ ብዝሃነት ባህልን ከይዲ ህንፀት ሰላምን ዝጠመተ ሃገራዊ ኮንፈረንስ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ኣዳልዩ ነይሩ። ቀንዲ ዕላማ እቲ ሃገራዊ ዋዕላ ድሕሪ 1983 ዓ.ም ኣብዛ ሃገር ስርዓት ፌደራዝም ካብዝተኣታቶ ንነዘ ኣብ ኣከባብራ ባህልታትን መንነት ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ዝተመዝገቡ ዓወታትን ኣብዚ ጉዳይ ንቕድሚት ትኹረት ዘድልዮም ዛዕባታትን ዝጥምት እዩ። ከምኡ እውን ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ባህሎምን መንነቶምን እነተተኸቢሩ ኣብ ምርግጋፅ ዘላቕነት ዘለዎ ሰላምን ልምዓትን ዝህልዎ ረባሓ ዝምልከት ግንዛበ ንምዕባይ ዝተዳለወ ሃገራዊ ኮንፈረንስ ከምዝኾነ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ስነ-ዜጋን ስነ-ምግባርን መምህር ምኪአለ ክሕሸን ይገልፁ። ኣብቲ ኮንፈረንስ ካብ ዩኒቨርሲቲ መቐለን ካልኦት ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ካብ ዝተፈላለለያ ኣብያተ ዕዮ ክልል ትግራይን ተሳቲፎም። ኣብ ብዙሕነት ባህልን ከይዲ ምርግጋፅ ሰላምን ዝጠመቱ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ድማ ብሙሁራን እቲ ዓውደ ትምህርቲ ቀሪቦም።
እቶም ዝቐረቡ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ከምዘመልከትዎ ባህልን መንነትን ዝተፈላለዩ ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን እንተተኸበሩ ዘላቒ ሰላም ምርግጋፁ ኣይተርፍን። እዙይ እንተዘይኮይኑ ግና ሰላም ክዓስል ከምዘይኽእል ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ሓጋዚ ፕሮፌሰር መፅናዕቲ ፌደራሊዝም ዶክተር ኣሰፋ ፍሰሃ ኣብዘቕረብዎ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ኣረዲኦም። ‘’ብዝሃነት ባህልን መንነትን እንተዘይተኸቢሩ ሰላም ዝበሃል ነገር ክህሉ ከምዘይኽእል ኣብቶም ሕሉፋት ስርዓታት ዝንበሩ ጎንፅታት እኹላት መረዳእታታት እዮም’’ ድማ ይብሉ። ነዙይ እምበኣር እዮም ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ባህሎም፣ ታሪኾምን መንነቶምን ንምዕቃብን ናብ ንቡር ንምምላስን ከቢድ ቃልሲ ዘካየዱ። ኣብዛ ሃገር ብዙሕነት-ባህሊ (multi-culturalism) ምኽባር ማለት ዝተፈላለዩ ፈፂሞም ዘይራኸቡ ተመዓዳደውቲ ባህልታት ምፍጣር ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ኩሎም ባህልታት ማዕረ ተኸቢሮም ክተኣሳሰሩን ሓቢሮም ክዓብዩን ዘግብር እዩ። ስለዚ እዛ ሃገር ክሳብ ምድምሳስ ውልቀ መላኺ ስርዓት ደርጊ ሰላም ስኢና ኣብ ኵናት ሕድሕድ ፀኒሓ። ሰላም እንድሕር ዘየለ ድማ ልምዓት ክረጋገፅ ፈፂሙ ኣይሕሰብን። ኣሸንኳይ ዶ ልምዓት ክረጋገፅስ ‘’ሁሉም ነገር ወደ ጦር ግንባር’’ ብዝብል ጭርሖ እቲ ዝተጠረየ ሃፍትን መልመዓይ መንእሰይን ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ኲናት ክውዕል እናተገበረ ብምምፅኡ ሃገርና ካብተን ኣብ ዓለምና ብድኽነት ቅድሚት ዝስርዓ ሃገራት ክትኸውን ክኢላ እያ። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እቶም ሕሉፋት ስርዓታት ንብዙሕሃነት ፀማም እዝኒ ብምሃቦምን ኣብ ኵናት ሕድሕድ ጥሒላ ብምፅናሓን ምዃኑ እቶም ምሁራን የረድኡ። ከምኡ እውን ብደረጃ ዓለም ዓብላላይነት ሓደ ባህልን መንነትን እናተረፈ ብዙሓት ባህልታት ከም ፀጋ ዝቑፀርሉን ዝኽበሩሉን ግዘ ምዃኑ ዶክተር ኣሰፋ የረድኡ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ተምሃራይ ‘’ፒኤችዲ’’ ኣይተ ፍሰሃ ተስፋፅዮን ኣብዘቕረብዎ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ድማ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓለምለኸ ደረጅኡ ዝሓለወ ምዃኑ ኣረዲኡ። ይኹን እምበር ሕብረተሰብ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ዘለዎ ግንዛበ ትሑት ስለዝኾነ ፀረ- ሰላም ሓይልታት ብዘናፍስዎ ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳ በቐሊሉ ዝደናገረሉ ኩነታት ከምዘሎ ኣረዲኦም። ስለዚ እቲ ጥንኩር ዝኾነ ምክብባር ባህሊ፣ ማሕበራዊ ምትእስሳር፣ ሓድነት፣ ቀፃልነት ዘለዎ ሰላም፣ ልምዓት፣ ሓባራዊ ዕብየት፣ ሓድነትን ካልኦት ሓባራዊ ረብሓታትን ህዝብታት ኢትዮጵያ ንክጉልብት ዝገብር ሕገ መንግስቲ ትኹረት ተወሂቡዎ ህዝቢ ክፈልጦ ክግበር ይግባእ። ኣብዛ ሃገር ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ካብ ትጅምር ሓፂር እዋን እዩ። ብምዃ እውን ዴሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ናይቲ ሕብረተሰብ ጋና ኣይማዕበለን። ካብ እዋን ናብ እዋን እናጎልበቱ ዝኸዱ ምዕባለታት ዋላ እንተሃለው ኣብ ማዕርነት ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ዘሎ ግንዛበ ትሑት እዩ። ልዕለ-ትሕትነት ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ሱር ሰዲዱ ስለዝፀንሐ ነዚ ድሑር ኣተሓሳስባ ቦቂስካ ንምድርባይ ዝሓቶ እዋን ቀሊል ኣይኸውንን። ምኽንያቱ ነዘበናት ናተይ ታሪኽ፣ ባህሊን መንነትን ካብቶም ካለኦት ዝብለፀ እዩ ኢሉ ርእሱ ኣእሚንዎ ዝፀንሐ ኣካል ነቲ ስዕረት ብቐሊሉ ስለዘይቕበሎ ነዚ ኣተሓሳስባ ንምልዋጥ ነዊሕ እዋን ዝወስድ ቃልሲ ይሓትት። ስለዚ ኣብቲ ህዝቢ ብዝሃነት ዘተኣናግድ ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ብዝግባእ ስለዘይሰረፀ ዕንቅፋታት እንትፍጠሩ ይረኣዩ።
እቲ ኻሊእ ፀገም ድማ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም ዘለዎም ግንዛበ ተሑት ምዃኑ እዩ። ከም ዝፍለጥ እዛ ሃገር ንኣማኢት ዓመታት ኣብ ኣሃዳዊ ስርዓት ስለዝፀንሐት ዘይምእኹል ምምሕዳር /ፌደራሊዝም/ ሓዱሽ ኣተሓሳስባ እዩ። እዚ ሓዱሽ ኣተሓሳስባ እንትትኣታቶ ዝተፈላለዩ ኣካላት በቲ ትክክለኛ ትረጉሙ እንከይኮኑስ ፖለቲካዊ ድሌቶም ንምዕዋት ዘኽእሎም ዘይኮነ ትርጉም እናሃብዎ መፂኦም እዮም። ብፍላይ ኣብቲ ሕሉፍ ኣሃዳዊ ስርዓት ተጠቀምቲ ዝነበሩ ወገናት ጥቕሞም ስለዝጎደሎም ነቲ ስርዓት ዘይኮነ ትርጉም እናሃብካ ህዝቢ ትክክለኛ ትርጉሙ ንኸይፈልጥ ዝገበርዎ ምንቅስቓስ ቅድሚት ዝስራዕ ፀገም እዩ። እዞም ወገናት ኣብቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ሕብረተሰብ ኣብ ፅንስ- ሓሳብ ስርዓት ፌደራሊዝም ዘለዎ ግንዛበ ንኸይዓቢ ብዝገበርዎ ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ ቁፅሩ ዘይነዓቕ ሕብረተሰብ ከደናግሩ ከምዝኽእሉ ኣብቲ ኮንፈረንስ ዝቐረበ መፅናዕታዊ ፅሑፍ የመልክት።
እቲ ሃገርና ትኽተሎ ዘላ ስርዓት ፌደራሊዝም 40 ምኢታዊ ህዝቢ ዓለም እናተጠቐመሉ ዋላ እኳ እንተኾነ ፀረ- ሰላም ሓይሊታት ግና “ሃገር ዘፍርስ ዘርኣዊ ናይ ወያነ ስርዓት” ብምባል እናደናገሩ መፂኦም። ብምዃኑ እውን ስርዓት ፌደራሊዝም ሓደ ብደረጃ ዓለም ዝፍለጥ ፖለቲካዊ ምሕደራ እንተይኮነስ “ወያነ” ንሓደ ብሄር ንኽጠቅም ዝመሃዞ ብምምሳል መሰረት ዘይብሉ ፅዑቕ ዘርኣዊ ፕሮፓጋንዳ ብምስርጫው ህዝቢ ነቲ ጥረ ሓቂ ከይፈልጦ ዝከኣሎም እናሰርሑ መፂኦም እዮም። ስለዚ እዚ ፀገም ብዝሃነት ዘተኣናግድ ስርዓት ፌደራሊዝም በቲ ዝድለ ቅልጣፈ ከይትግበር ናይ ባዕሉ ፅዕንቶ ኣሕዲሩ እዩ።
እቲ ኻልእ ፀገም ድማ ኣብ ኣፈፃፅማ ብዙሃነት ዝረኣዩ ጎዶሎታት እዮም። ሜላታት ኣተኣላልያ ጎንፂ ብሄር ብሄረሰባትን ባዕሎም ዝኸኣሉ ክኾኑ ኣለዎም። ይኹን እምበር እቶም ትኽክለኛ መትከላት ስርዓት ፌደራሊዝም ኣብ ምፍፃም ግንዛበ ዝውሕዶም ኣካላት ኣመራርሓ እውን እቲ ስርዓት በቲ ዝድለ ቅልጣፈ ተቐባልነት ከይረክብ ኣሉታዊ ፅልዋ ምሕዳሩ ኣብቲ ዓውደ መፅናቲ ተገሊፁ እዩ።
ስለዚ መንግስቲ ይኹን ካልኦት ዝምልከቶም ኣካላት ብዝሃነት ዘተኣናግድ ስርዓት ፌደራሊዝም ከይዓቢ ዕንቅፋት ዝኾኑ ዘለው ነገራት ብምፍላይ መፍትሒ ክገብርሎም ከምዝግባእ እቶም ምሁራት ይዛረቡ። ባህልን ታሪኽን ብሄር ብሄረሰባን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ስርዓተ ትምህርቲ ብምእታው እ ሓዱሽ ወለዶ ብዛዕባ ብዝሕነት ዘለዎ ፍልጠት ከዐቢ ይግባእ። በዚ እውን ፀረ ሰላም ሓይሊታት ዝነዝሑዎ በለካ ለኸዐካ ንምምካት ፅዑቕ ቃልሲ ብምግባር ሕብረተሰብ ትክክለኛ ትርጉም ብዝሃነት ንክፈልጥ ክፅዕር ይግባእ። ሕብረተሰብ ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም ዘለዎ ግንዛበ እናጎልበተ ብዝኸደ ቁፅሪ ድማ እቶም መደናገርቲ ኣካላት ኣብ ከይዲ እናቐሃሙ ክኸዱ እዮም።
ብተወሳኺ ብዝሃነት ዘተኣናግድ ስርዓት ፌደራሊዝም ብኢህወዴግ ዝተምሃዘ ሓዱሽ ኣተሓሳስባ ዘይኮነስ ንልዕሊ ሓደ ምኢቲ ዓመት ብደረጃ ዓለም ኣብ ጥቕሚ እናወዓለ ዝመፀ ምዃኑ ህዝቢ ክፈልጥ ኣለዎ። ከምኡ እውን ኣብዚ ሐዚ እዋን ኢትዮጵያ በይና እንከይኮነትስ ልዕሊ 3 ቢልዮን ዝኾን ህዝቢ ዓለም በዚ ስርዓት እናተመሓደረ ከምዝርከብ ክንገር ክኽእል ኣለዎ። ከምኡ እውን ሕብረተሰብ ሕገ መንግስታዊ መሰሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ግቡኡ እውን ንኽፈልጥ ዘይተሓለለ ፃዕሪ ክግበር ይግባእ።
ቀንዲ ትኹረት መንግስትን ህዝብን ምርግጋፅ ሰላም፣ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ኮይኑ ከምዚኦም ዝበሉ ፀረ- ብዝሃነት ዝኾኑ ኣከያይዳታት እንተጓንፉ ብኣግኡ ኣብ ምጥፋእ ትኹረት ክወሃበሉ ይግባእ። ፀረ ብዝሃነት ወገናት ዘናፍስዎ ወረ ትክክል ከምዘይኮነ ፖለቲከኛታት፣ ምሁራት ይኹኑ ጋዜጠኛታት ብዝተፈላለዩ መንገድታት ክቃለሱ ይግባእ። ስለዚ ምሁራን ካብ ካልእ ክፋላት ሕብረተሰብ ብዝበለፀ ረብሓታት ብዝሃነት ዝምልከት ግንዛበ ዘዕትሩ ተሞክሮታት ኣብ ምሕላፍ ኣብነታዊ ግደ ክፍፅሙ ከምዝግባእ እቶም ምሁራት ይምዕዱ። ብተወሳኺ ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ትሑት ግንዛበ ሕብረተሰብ ሓልሓሊፎም ዘጋጥሙ ጎንፅታት ኣብ ምፍታሕ ምሁራት ዝዓዘዘ ኣስተዋፅኦ ከበርክቱ ይግባእ። ብፍላይ ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም ዝሐሸ ፍልጠት ዘለዎም ምሁራት ብዝተፈላለዩ ማዕኸናት መራኸብቲ ሓፋሽ ኣቢሎም ረብሓታን ኣተገባብራን ብዝሃነት ከስርፁ ትፅቢት ይግበር።
ኣብ ሃገርና ብዝሃነት ዘተኣናግድ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ተግባራዊ ምዃን ካብ ዝጅምር 25 ዓመታት ተቖፂሮም። ዘይነዓቑ ለውጥታት ድማ ተመዝጊቦም ኣለዉ። ይኹን እምበር ክንድትዝደለ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ድማ ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባን ባህልን ኣብ ከይዲ እናጎልበተ ስለዝኸይድ እዩ። እተን ዝለዓለ ዲሞክራሲ ኣረጋጊፀን ዝበሃላ ሃገራት ምዕራብ እውን እንተኾና ናብቲ ሐዚ በፂሐንኦ ዘለዋ ብርኪ ዕብየት ንምብፃሕ ኣማኢት ዓመታት ወሲዱለን እዩ። ስለዚ እዛ ሃገር በቲ ተታሓሒዛቶ ዘላ ሰለጤን ልምዓትን ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲን እንተቐፂላ ኣብ ውሽጢ ሓፂር እዋን ናብተን ዴሞክራሲያውያን ዝበሃላ ሃገራት ንምፅንባር ነዊሕ ግዘ ኣይወስደላን። እዚ ሸቶ እዚ ንምዕዋት ድማ ብዝሃነት ዘተኣናግድ ፌደራላዊ ስርዓት ምኽታል መማረፂ የብሉን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፍትሓዊ ኩን፡ ነቲ ትኣምነሉ ድማ ኣብ ከውሊ ኮይንካ ዘይኮነ ዝባንካ ቀሊዕካ ተቓለሰሉ
ፍትሓዊ ኩን፡ ነቲ ትኣምነሉ ድማ ኣብ ከውሊ ኮይንካ ዘይኮነ ዝባንካ ቀሊዕካ ተቓለሰሉ
ዘይቅኑዕ ባህሪ ወኒንካ ክንስኻ ንካልኦት ባህሪኹም ኣርሙ ኣስተኻኽሉ ኢልካ ክትምዕድ፡ ክትከስስ፡ ዘይንቡር
ወይ ድማ ከኣልክዎ ኢልካ ትብሎ ተበላጺ ኣረኣእያን’ዩ። ከም’ቲ ዘይብሉ ኣይልግስ ኣየለቅሕ ዝበሃል፡ ህዝባዊ
ደርባዊ ባህርን ደሞክራስያዊ ኣረኣእያን ዘይብሉ፡ ውልቀ-ሰብ፡ ጉጅለ ድዩ ውድብ ንምድንጋር እንተዘይኮይኑ፡
ብሓቂ ህዝባዊ ሓልዮት ሓዲርዎ፡ ጠቕሚ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያን ትካላዊ ኣሰራርሓን ተረዲእዎ፡
ዝሓሸ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ክጠልብ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ብሓጺሩ ንዘይቅኑዕ፡ ቅኑዕ ኣይመኻይዱን።
ዘይህዝባዊ ወይ ዓማጺ፡ ወሳንነት ህዝብን ልዕልና ሕግን ከንግስ ኣይቃለስን። ስለምንታይ? ኣይእምነቱን።
ኣይናቱን። ስለዝኾነ ከኣ ዋላ ብልሳኑ ብዛዕባ ህዝባዊ ወጽዓን ኣድላይነት ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያን
ኣሰራርሓን ክዛረብ እንተተሰምዐ፡ ውሽጣዊ ደርባዊ ፖለቲካዊ ተፈጥሮኡ ዝዓደሎ እቲ ህዝብታት ከም
ህዝብታት ዘይፍትውዎ፡ ዝኹንንዎን ዝቃለስዎን ዘይቅኑዕ ኣንፈት ደኣምበር፡ ንሳቶም ዝደልዎ፡ ዝርብሕሉን
ዝቆጻጸርዎን ሓባራዊ ማዕርነታዊ ተጠቃምነትን ውሳንነትን ዘፍቅድ፡ ቅኑዕ ኣንፈት ክኽተል ኣይክእልን።
ስለዚ ከኣ ነቲ ዘይቅኑዕ ግን ከኣ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ዘሎ ናይ ዓፈናን ገበተን ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ተኪኡ
ዝሰርሓሉ ባይታ ንምፍጣር ደኣ ይጽዕር ‘ምበር፡ ብግልባጡ ጸረ-ደርባዊ ኣረኣእያኡን ጠቕሙን ዝኾነ ቅንዕናን
ፍትሕን ከንግስ ክስለፍ ትጽቢት ኣይግበርን።
ስለዚ ዝኾነ ውልቀ-ሰብ፡ ጉጅለ፡ ማሕበራዊ ሓይሊ፡ ውድብ፡ ኣውያት ህዝቢ ይሰምዕ’የ፡ ብስቓዪ ህዝቢ
ይሳቐየ፡ ጸረ-ምልካዊ ስርዓትን ኣዕናዊ ፖሊሲኡን ፋሽሽታዊ ተግባሩን’የ። ብውሕዱ ሰላም ንምምጻእ፡ ህዝቢ
ካብ ምብትታንን ብርሰትን ንምድሓን፡ ህዝባዊ ንቕሓትን ህዝባዊ ሕገ-መንግስታዊ ሰነድን ዝዋሕሱ፡ ሕብረ-
ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምምጻእ እቃለስ ኣለኹ ዝብል እንተደኣ ኮይኑ፡ ሓቅነቱን ፍትሓውነቱን
ዘረድእ ንሓሳቡ ብተግባር ከሰንዮ ኣለዎ። ሓሳቡን ተግባሩን እንተዘይተጠዓዒሙ ግን “እግርን ከበሮን በበይኑ”
ከም ዝበሃል’ዩ ክኸውን። ሓሳብን ተግባርን በበይኑ እንተደኣ ኮይኑ፡ እቲ ብልሳን ዝግለጽን መለለዪ መሰረታዊ
ውሽጣዊ ባህሪ ዝኾነ ኣረኣእያን ኣይተጠዓዓመን ኣሎ’ዩ ዘመልክት። ስለ ሰላም ዝጭርሕ ብሓሳብን ብተግባርን
ሰላማዊ ኮይኑ ክርከብ ኣለዎ። ስለ መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላትን ዝዛረብ፡ ንገዛእ ርእሱ፡
ንሓቀኛ ክብረት መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ደው ዝበለ ንምዃኑ ክንዮ ቃላት ብተግባር
ክዋስኣሉ ክዋደቐሉ ይግባእ።
በረኣእያኻ ዜጋታትን ህዝብታትን ንዘልዕልዎ ቅኑዕ ሕቶ ሰብኣዊ ክብረት ድዩ ደሞክራስያዊ መሰል እናኮነንካ፡
ዘይትሕዝቶኡን ዘይስሙን ሂብካ ብትሕቲ ሃገርነት እናኸሰስካ፡ ነቲ ብቃልስን መስዋእትን ዝተሃንጸ ኤርትራዊ
ሃገራዊ መንነት ክትብልልን ነበረ ክትገብርን ኣንፈት ሃገራዊ ሰራዝነት ተኸቲልካ እናሃለልካን ዘመን ኣምጸኦ
ዝተራቐቐ መራኸቢ ብዙሓን ተበሊጽካ ኣነ ደላዪ ፍትሒ’የ፡ ጸረ-መላኺ መንግስታዊ ጉጅለ ህግደፍ’የ እናበልካ
ምምዳር፡ ምጽሓፍ፡ መግለጺ ሕልና ኣልቦ በለጽ’ዩ። ፍትሓዊ፡ ህዝባዊ፡ ደሞክራስያዊ፡ ማዕርነታዊ ኣረኣእያ
ዘለዎ ዜጋ፡ ጉጅለ- ማሕበራዊ ሓይሊ፡ ፖለቲካዊ ውድብ፡ ንእምነቱ ዝባኑ ቀሊዑ ብዓውታ ከይገልጽ ዘሰክፎ
ወይ ዘሕፍሮ ነገር የለን። እዚ ቅኑዕ ኣረኣእያ’ዚ፡ ብዘይካ ጸረ-ህዝቢ መንግስታዊ ጉጅለ ብቐረባ ኣብ ዝቆጻጸሮ
ቦታ፡ ኣብ ካልእ ተሓቢኡ ታሕቲ ታሕቲ ክኸይድ ዝግደደሉ ምኽንያት የለን። ቅኑዕን ህዝባዊ ተቐባልነት
ዘለዎ ኣረኣእያ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ኩሉን ብቕሉዕን’ዩ ክዝረበሉን ክስረሓሉን ዘለዎ።
ፈይስ ቡክን ፓልቶክን ካብ’ቶም ሳይንስን ተክኖሎጂን ዝፈጠሮም፡ ኣብ በበይኑ ሃገራትን ቦታታትን
ዝቕመጡ፡ ደረጃ ትምህርቶም ኮነ ቁጠባዊ ትሕዝቶኦም ዘይራኸቡ፡ ብዙሓት ሰባት ኣብ ሓደ መድረኽ
ተራኺቦም ኣብ ዘገድሶም ኣርእስታት ሓሳብ ንሓሳብ ክለዋወጡ ዕድል ዝፈጠሩ፡ ምዕቡላት
መራኸቢታት’ዮም። ንፈጠርቶም ወይ መሃዝቶም ከኣ ምስገና ይብጸሓዮም። ውጽኢት ሳይንስን ተክኖሎጂን
ዝኾኑ መራኸቢ ብዙሓን ፈይስቡክን ፓልቶክን ግን፡ ከም ብኣእምሮ ደቂ-ሰባት ዝተማህዙ መጠን፡ ሰባት
ዝሃብዎም ዘቃልሑን ዝምዝግቡን ደኣምበር፡ ንሓሳባት ናይ ሰባት ተኪኦም እዚ ጽቡቕ እዚ ድማ ሕማቕ
እናበለ መምዮም ዘቃልሑ ኣይኮኑን። ሕማቕን ጽቡቕን ከቃልሑ ዝውስን እቲ በዞም መራኸቢታት ዝጥቀም
ዘሎ ሰብ ወይ ሰባት’ዮም።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ገጻት ፈይስቡክ ክጸሓሓፉ፡ ኣብ መድረኻት ፓልቶክ ድማ
ክዘራረቡ ምርኣይን ምስማዕን ዝውቱር ኮይኑ ኣሎ። ኣጠቓቕማ ተክኖሎጂ ተመሊኹ ብኡ ገይርካ ሓሳብካ
ከተመሓላልፍ ምኽኣል ኣወንታዊ ጉኑ’ዩ። ክተባባዕ ድማ ይግባእ። እንታይ ዓይነት መልእኽቲ ተመሓላልፈሉ
ግን ክሕሰበሉ፡ ብሓላፍነት ክተሓዝ ዘለዎ ጉዳይ’ዩ። ብግልጺ መንነቶም ሓቢሮም ቅኑዕን ሚዛናውን ፖለቲካዊ
ርእይቶኦም ዘቃልሑ ተቓለስቲ ዝሳተፍዎ ምዃኖም ከይዘንጋዕና፡ መንነቶም ሓቢኦም ክሳብ ሰብኣዊ ክብረት
ናይ ካልኦት ዘዋርድ፡ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘቀሓሕር፡ ኣመንቲ ሓደ ሃይማኖት ምስ ኣመንቲ ናይ’ቲ ካልእ
ዘተፈንን፡ ንናይ ብሄርን ሃይማኖትን መልክዕ ውደባታት ብትሕቲ ሃገርነት ዝሰርዕ፡ ተስፋ ቆሪጹ ተስፋ
ዘቑርጽ፡ ናብ ሃገራዊ ሰራዝነት ዘእንፈተ መልእኽቲ ዝቃልሓሉ ብምዃኑ ግን ደው ኢልካ ምሕሳብ
ዘድልዮ’ዩ። ገለ ሰባት ፍጹም ክጥዕን ሕጋዊ ተሓታትነትን ዘይብሉ ስዲ መሳርሒ ኢሎም ዝገልጽዎ ዘለውን
ከምኡ ክብሉ ደስ ስለ ዝብሎም ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ካብ ዝሓደሮም ሓላፍነታዊ ስኽፍታ
ብምብጋስ’ምበር። ስለዚ ድማ፡ ፈይስቡክ ፓልቶክን ብሰሪ ብግቡእ ዘይምጥቃም ኣብ ክንዲ ኣወንታኡ፡
ኣሉታዊ ጽልዋኡ ይዓዝዝ ስለዘሎ ኣሳተፍትን ተሳተፍትን እንታይን ብከመይ ኣገባብን እንተተገልገልናሉ
ይሓሽ ዝብል ክሓስብሉ ይግባእ።
ስለዚ ብፍላይ ኣብ’ዚ ሰላምን ፍትሕን ዝሰኣናሉ፡ ከም ህዝቢ ሓደጋ ምብትታን ከየጋጥመና ንስከፈሉ ዘለና
ወቕቲ፡ መጀመርያ ሰባት ስለ ዝኾና ሰብኣዊ ሕልና ክህልወና ይግባእ። ካልኣይ ንዓመጽ ንጽየን ፍትሓውያን
ክንከውን ኣለና። ሳልሳይ ናትና ኢልና ንኣምነሉ ፖለቲካዊ መንነት ክንውንን ኣለና። ራብዓይ፡ ንስብእናና፡
ንፍትሓዊ ርእይቶና፡ ንፖለቲካዊ መንነትና፡ኣብ ከውሊ ኮይና ዘይኮነ ብግልጺ ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ተራኺብና፡
ፊት ንፊት ኣርእስቲ ብኣርእሲ፡ ርእይቶ ብርእይቶ ክንበሃሃለሉ ናብ እንኽለሉ መድረኽ ከነሰጋገሮ ይግባእ።
ከምኡ ንምግባር ከኣ ኩልኻ ብህግደፍ ተገፊዐ ንለውጢ ድማ ይቃለስ ኣለኹ ትብል ወገን፡ ፍትሓዊ ኩን። ነቲ
ትኣምነሉ ድማ ኣብ ከውሊ ኮይንካ ዘይኮነስ፡ ዝባንካ ቀሊዕካ ብእሩም ፖለቲካዊ ቋንቋ ንድሑር ናይ
ትምክሕቲ፡ ጽበትን በለጽን ኣረኣእያታት፡ ክትገርሓሉ፡ ከተቃልዓሉ ክትምክተሉ ኣለካ። ኣብ ድሕረት
ተረግሪካ ንድሕረት፡ ብትምክሕቲ ተነፍሕካ ንትምክሕቲ፡ ብፍትወተ ነብሲ ለሚስካ ንበለጽ ከተቃልዕ ኢልካ
ድማ ክትስዕር ምሕሳብ ግን ከንቱ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 17-04-2017


text:
ዶ/ር ኣርከበ ዑቕባይ ናብ ተግባር ዝኣተወ ፓርክ ኢንዱስትሪ ሃዋሳ እንትጉብንዩ
ኣብ ሓደ ዓዲ ማሕበረሰባዊ ዝኾነ ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ለውጢ ክመፅእ እንተኾይኑ ኢንዳስትሪ ብፍላይ ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ብቕልጡፍ ክዓቢ ኣለዎ። ስለዝኾነ ከም ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ “ትራንስፎርሜሽን” ንምምፃእ ኢንዳስትሪ መሪሕነቱ ካብ ሕርሻ ክወስድ ግድን እዩ። “መሪሕነት” ክበሃል ከሎ ከዓ ንዝቕፅሉ ዓመታት ሕርሻ እቲ ዝልዓለ ማእገር ኢኮኖሚ ኮይኑ ምቕፃል ኣይተርፍን። ኢንዳስትሪ መሪሕነቱ ወሲዱ ዝበሃል ብዘተኣታተዎም ቴክኖሎጅታትን ብዘዕበዮም መፍረያይነትን ከምኡ እውን ኣብ ድምር ኢኮኖሚና ብዝፈጥሮ ዝለዓለ ፅዕንቶን ኣበርክቶን እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ዕማም ትካላት ኣናእሽተይን ማእኸለዎትን ማኒፋክቸሪንግ ናይ ባዕለን ብፅሒት ኣለወን። እዘን ትካላት ተመጋጋባይ ዝኾነ ፍርያት ኣብ ምፍራይን ንባዕለን ተረባሕቲ ኣብ ምግባርን ድማ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ልዑል ቦታ ኣለዎም። ነዚ መሰረት ገይርና ክልተ ሓምለ 2009 ዓ/ም ዝተመረቐ ፍረ ለካቲት ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ምስ ኣናእሽተይን ማእኸለዎትን ዘፈር ማኒፋክቸሪንግ ዝህልዎ ምትእስሳር ከምኡ እውን ኣጠቓላሊ ድባብ እቲ ዝነበረ ምረቓ እንታይ ከም ዝመስል ክንድህስስ ኢና።
ህንፀት ትካላት ኢንዳስትሪ ጥራሕ ብባዕሎም መግለፂ ምዕባለ ወይ ለውጢ ሓደ ሕብረተሰብ ክኾኑ ኣይኽእሉን። እንታይ ድኣ እንተይልና ውፅኢታዊ ዝኾነ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ተወዳዳሪ ፍርያት ምፍራይ ክኽእሉ ከለውን እዩ እቲ ለውጢ ዝዕቀን። እዚ ድማ ቅልጡፍ ፍርያት ናብ ምፍራይ ከሰጋገር ከሎ፣ ሰብ ውልቀ ሃፍቲ ንነዊሕ ግዘ ክፀንሕሉ ክኽእሉ ከለው ካብኡ ሓሊፉ ንዝበለፀ ካልእ ናይ ኢንቨስትመንት ማኒፋክቸሪንግ ስራሕ ክቀላጠፍ ክኽእል እንከሎ እዩ። ነዚ ማእኸል ገይሮም ካብ ዝተሃነፁ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ሓደ እዩ። እቲ ፓርክ ኣጠቓላሊ ብኽልተ ዙራት ኣብ ልዕሊ 1000 ሄክታር ዝህነፅ ስፍሓት ዝሓዘ እንትኸውን እቲ ብቐዳማይ ዙር ተሃኒፁ ንምረቓ ዝበቐዐ ግና 15 ሼዳት ዝሓዘ ኣብ ልዕሊ 75 ሄክታር ስፍሓት መሬት ዝዓረፈ ምዃኑ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምረቓ ዝተረኸቡ ብመዓርግ ሚኒስተር፣ ኣካቢ ቦርድ ኮርፖሬሽን ልምዓት ኢንዳስተሪ ከምኡ እውን ሓላፊ ዘፈር ክትትልን ደገፍን ውፅኢታዊነት ትልሚ ኢኮኖሚ ዶክተር ኣርከበ ዑቕባይ ይገልፁ።
እቲ ፓርክ ማእኸሉ ኣብ ፍርያት ጨርቃ ጨርቅን ዓለባን ኮይኑ ምሉእ ብምሉእ ናብ ተግባራዊ ስራሕ ምስ ኣተወ ንከባቢ 20 ሽሕ ወገናት ዝተፈላለየ ዕድል ስራሕ ክፈጥር እዩ። እዚ ብዓይኒ ማኑፋክቸሪንግ፣ ስግግር ቴክኖሎጂ ከምኡ እውን ምፍጣር ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ዝለዓለ ቦታ ኣለዎ። ልምዓት ፓርክ ኢንዳስትሪ ናይ ህንፃ ወይ እውን መዋቕር መሰረተ ልምዓት ጥራሕ ዘይኮነስ ዓቕሚ ኢንዳስትርን ኢንቨስትመንትን ንምጉልባት፣ ዓቕሚ ቴክኖሎጂ ንምዕባይን ምትእስሳር ኢኮኖሚ ንምፍጣርን እንጥቀመሉ ዝተመረፀ መሳርሒ ልምዓት ምዃኑ እዮም ዶክተር ኣርከበ ዘረድኡ። ምኽንያቱ ንህዝቢ ትግራይ ከምዚ ዓይነት ኣጋጣሚ የለን። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከዓ ዳርጋ ርብዒ ዝኸውን ህዝቢ ትግራይ ኣብ ከተማታት ስለ ዝነብር እዩ። ስለዝኾነ ልምዓት ኢንድስትሪ ነቶም ዝመሃሩ ዘለው ደቅና ብዝለዓለ ብርኪ ናይ ማኑፋክቸሪንግ ዕድል ስራሕ ዝፈጥር እዩ።
ኣብ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ጨርቃ ጨርቅን ዓለባን ብስፍሓት ካብ ዝዋፈሩ ኣካላት ብፅሒት ደቂ ኣንስትዮ ዝዓዘዘ እዩ። ነዚ መሰረት ገይርና ኣጠቓላሊ ዘሎ ድልውነትን ምስ ምረቓ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ተዛሚዱ ዝተሰመዐን ስምዒት ኣመልኪትና ንሓላፊት ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክልል ትግራይ ንዶክተር የትምወርቅ ገ/መስቀል ሓቲትናየን ነይርና። ንሰን ከም ዝገለፅኦ፣ ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ብዝፍጠር ዕድል ስራሕ ንቑሓት ተሳተፍቲ ዝኾናሉ፣ ብኢኮኖሚ ርእሰን ዝኽእላሉ ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ኢንዳስትሪ ካብአን ትፅቢት ዝግበር ክፍፅማ ዘድሊ ስራሕቲ እናተሰርሐ ከምዝርከብ እዩ።
ብኣጠቓላሊ ፓርክ ኢንዱስትሪ መቐለ ቐፃሊ ጉዕዞና ዕውት ክገብር ዓብይ እምነት ዝተቐመጠሉ ሓወልቲ መፃኢ ትራንስፎርሜሽን እዩ። እዚ እንትንብል ናይ መወዳእታ ዕላማና ድኽነት ምጥፋእ ስለዝኾነ ቐፃሊ ዕላማና ነዛ ዓዲ ካብ ድኽነት ኣናጊፍካ ኣብ ዝለዓለ ልምዓት ኢንድስትሪ ክትበፅሕ ምኽኣል እዩ። እዚ ንምግባር እቲ ትማሊ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃለሲ ስርዓት ደርግ ንምድምሳስ ርኡይን ኣብነታውን ተራ ዝፈፀመ ህዝቢ ትግራይ ሎሚ እውን ካብ ዝኾነ ኣካል ሓገዝ ከይተፀበየ ሕድሪ ናይቶም ትማሊ ዝተሰውኡ ደቁን ብፆቱን ሒዙ ክሳብ መወዳእታ ክረባረብ ይግባእ።


text:
LETBERHAN KAHSAY/ HIWOT GEBREEGZIABHER ለተብርሃን ካሕሳይ (ጸጋመይቲ) ሂወት ገብረእግዚኣብሄር(የመናይቲ)
1982 ንሰውራ ኤርትራ ጽንክርቲ ዓመት እያ ነይራ።
ወተሃደራዊ ስርዓት ደርግ ንሕቶ መሰል ርእሰ ውሳነ ንምጭፍላቐ ንህዝባዊ ግንባርን ህውሓትን ንምድምሳስ "ሁሉም ነገር ወደ ጦር ግንባር - ኩሉ ነገር ናብ ዓውደ ኩናት" ብዝብል ጭርሖ ንኣስታት ክልተ ዓመት ምሉእ ተዳልዩ፡ ክሳብ ቀመማዊ ጋዝን ዘበናዊ ኣጽዋርን ሩስያውያ ኣማኸርቲ ኩናት ከይተረፈ ኣኽቲቱ ንሳሕል ዝወፈረላ ዓመት እያ ነይራ።
ኣብ ገማግም ጽርግያ ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ኹሉ ናብ ሳሕል ዝተምም ዝነበረ ወተሃደር ስርዓት ደርግን ኣጽዋርን ርእዩ ልቡ ሓቖፈ።
ነበርቲ ከተማ ኣስመራ ነቲ ዕልቕልቕ ሰራዊትን ኣጽዋርን ከምኡ እውን ነተን ለይትን ቀትርን ለይትን ካብ ወተሃደራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ንሳሕል ዝበራ ዝነበራ ብለይትን ቀትርን ዝድብድባ ኣንቴኖቫትን ሚጋትን ርእዩ "ኦሮማይ!" ደጊም ኣኸለ በለ።
ካብቲ ክውንነት እቲ ተበጊሱ ከኣ እዩ ነቲ ኩናት ንዝስንዱ ጉጅለ ጋዜጠኛታት ዝኣሊ ዝነበረ ውሩይ ጋዜጠኛን ጸሓፍን በዓሉ ግርማ" ዳሕራይ ምኽንያት ሞቱ ንዝኾነት " ኦሮማይ!" ዘርእስታ ንምረት ኩናት ሻድሻይ ወራር እተገልጽ ታሪኻዊት መጽሓፍ ዝደረሰ።
ተጋዳሊት ሂወት ገብረእግዚኣብሄር፡ ነቲ ብዙሕ ዝተዘርበሉ፡ ደርግ፡ ብቀመማዊ ጋዝ ከይተረፈ ዝተዳለወሉ ኣሻቓሊ ወራር ንምምካት፡ ዕጭኣ ክትቅበል ምስ ኣሃዱኣ ኣብቲ እትምክሓሉ ጽኑዕ ሰንሰለት ኣኽራናት ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ዓሪዳ ንምጅማር እቲ ወራር ትጽበ ነይራ።
"ኣብ ሻዱሻይ ወራር እቲ ስነ አእሙራዊ ታህዲድ እዩ ከፊኡና። ብለይቲ ዝድብድባ ነፈርቲ፡ ዕውት ደኣ ኣይነበረን እምበር፡ ከባቢኻ ዝብክል ቀመማዊ ጋዝ፡ ኣብ ቅድሚ ዓይንኻ ዝወዳደብ ሺሾ ሰራዊት፡ ኣዚዩ መሪር ጥሜት፡ ሻድሻይ ወራር ….." ሕሉፋ ክትዝክር ኣብ ትዝታ ጠሓለት ሂወት።
ኣብቲ እዋን፡ ሬድዮ እቲ ግምባር፡ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ ኩሉ ዓቕሚ ዘለዎ ኤርትራዊ፡ ሰውርኡ ንምድሓን ክኸትት ትጽውዕ ነበረት። ኣብቲ ጽንኩር እዋን ከኣ ንሂወትን ብጾታን ሓደ ዓቢ ሩፍታ ዝህብ ዜና ተሰምዐ።
ሰለስተ ብርጌድ ሰራዊት ህወሓት፡ ምስ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ንናይ ሓባር ጸላኢኦም ክምክቱ ንሳሕል ምእታዎም ተወርየ። እዚ ኸኣ ንሞራል እቶም ኣብ ግንባራት ዓሪዶም ነቲ ወራር ከምክኑ ኣብ ተጠንቀቕ ዝነበሩ ተጋደልቲ ሓፍ ኣበሎ።
እተን ሰለስተ ብርጌዳት ህወሓት፡ ካብ ዶብ ሱዳን፡ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል፡ ክሳብ ሓልሓልን ባርካን ኣብ ኣስታት 500 ኪሎሜተር ኣብ ዝዝርጋሕ ሰንሰለት ኣኽራናት፡ ኣብ ሰለስተ ግንባራት ዓሪደን ምስ ዝነበራ 9 ብርጌዳት ህዝባዊ ግንባርን መከናይዝድ ሓይልን ተጸንበራ።
ለተብርሃን ካሕሳይ (ቻይና) ናይ ሽዑ መራሒት ሓይሊ፡ ሓንቲ ካብቶም፡ ካብ ምድረ ትግራይ ምስ ኣሃዱኣ ንናቕፋ ዝኣተወት ተጋዳሊት ህወሓት እያ።
ቻይና ኣብ ናቕፋ ዓሪዱ ምስ ዝነበረ ሰራዊት እያ ተመዲባ። ቅድሚኡን ድሕሪኡን ኣብ ዝተፈላለየ መሪር ኩናት ተሳቲፋ እያ'ሞ፡ ኣብ ምድረ ኤርትራ ብምሒር ደብዳብ፡ ኣግራቡን ደናጉላኡን ብምሕራሩ፡ "ሓሙኽቲ!" ተባሂሉ ኣብ ዝተሰምየ፡ ኣብ ጸጋማይ ግንባር ናቕፋ ኣብ ትክሰን ኩባንያን ዝተኻየደ ኩናት ግን ብፍሉይ እያ ትዝክሮ።
LETEBRHAN KAHSAY ተጋዳሊት ህወሓት ለተብርሃን ካሕሳይ
ኣብ ነፍሲ ወከፍ መስርዕ ሰሰለስተ ኣባላት ህወሓት ከምእተመደቡ እትዝክር ሂወት ኣብ ጋንታኣን ሓይላን ንዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ብናፍቖት እያ ትዝክሮም።
በሪሁ፡ ጻድቃን፡ ገብረመድህን ቀጢንን ገብረመድህን ጸሊምን፡ ኣብ ጋንታኣ ከም ሳልሳይ መራሕ ጋንታ ኮይኑ ዝተመደበ ብ01 ዝጽዋዕ ውሩይ ተጸዋታይ ጭራ ዋጣ ተጋዳላይ፡ ምስ ወዲ በሪህን መራሒ ሓይሊ ዝነበረ ገብረሃንስ እቲ ዝርዝር ብዙሕ'ዩ።
ተጋደልቲ ክልቲኦም ውድባት ካብ ኩሉ እቲ ዝዘንቦም ኣጽዋር ነብሶም ንምዕቃብ ሓቢሮም ኣኻውሕ ከይተረፈ እናጨደዱ፡ መዕቆብን መዋግእን ዕርድታት ሃኒጾም።
እቲ ምትሕብባር፡ ጸላኢ ምምካት ጥራሕ ዘይኮነ፤ ተመኩሮ ናይ ምቕሳምን ምምህሃርን መድረኽ እውን ከምዝነበረ ትዝክር ሂወት ህዝባዊ ግንባር። ቻይና ህወሓት እውን፡ ካብ ዓይኒ ጸላኢ ንምኽዋል ኩሉ ምንቅስቓሳት፡ ብለይትን ጸልማትን ከምዝካየድ።
ኣጋጣሚ ኮይኑ ሓደ እዋን ክዳን ክሓጽባ ንሩባ ምስ ወረዳ ከቢድ መጥቃዕቲ ኣጋጢሙ ናብ ድፋዓተን ዝጎየያሉን ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍለሉን ፍጻሜ ግዜ እንተነውሐ እውን ኣይረሰዓቶን።
ናብ ሰኑይ 15 ለካቲት 1982 ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ሰራዊት ህውሓትን ህዝባዊ ግንባርን ነቲ ኣብ ቅድሚኦም ዝተኣኻኸብ ዝነበረ ሓይሊ ጸላኢ ንምስንባድ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ብምኽፋት ምጅማር ሻድሻይ ወራር ኣበሰሩ።
ሂወት ዝነበረታ ኣሃዱ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል "ታባ ሓሰር" ንዝስመ ዕርዲ ጸላኢ እያ ኣጥቂዓ። መቸም ከም ኩናት ገይሩ ህይወት ሰብ ዝበልዕ ሰብ ኣምጸኦ ኣዕናዊ ነገር የሎን።
ሂወት፡ ካብቶም ዝናብ ኣጽዋር እናተኻዕዎም ናብቲ ዕርዲ ዝኣትዉ ዝነበሩ ብጾታ፡ ተጋዳላይ ህወሓት 01 ኣብ ቅድሚኣ ተሃሪሙ ወደቐ፡ እግሪ እግሩ ከኣ እዮብ ዝተባህለ ማንጁስ ህዝባዊ ግንባር ወደቐ።
ኣብ ዝወደቕዎ ክትሕክሞም ምስ ከደት ክልቲኦም ትንፋሶም ሓሊፉ ጸንሓ። " እቲ ኩነታት ጽንኩርን ግዜ ዘይህብን ብምንባሩ ከኣ ንኽልቲኦም ኣብ ሓንቲ ጉድጓድ ቀቢርናዮም!" ብምባል ዝኽራ ተካፍል።
እታ ፍጻሜ፡ ኣብነት ናይቲ ኣብ ኣስታት 500 ኪሎ ሜተር ዝተዘርገሕ ዕርድታት፡ ናይ ሓባር ጸላኢ እናመከቱ፡ ብሓባር ተሰዊኦም ብሓባር ናይ ዝተቐብሩ ክልቲኡ ውድባት መርኣያ ዓሚቝ ምትሕብባር እዩ።
ሻድሻይ ወራር ብምትሕብባር ክልቲኡ ሓይልታት ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ወርሒ መሪር ኩናትን ኣብ ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ዝበዝሐ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ ወራርን ኮይኑ ብዓወት ተዛዚሙ።
ብድሕርዚ ተጋደልቲ ክልቲኦም ውድባት ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣብ ዝተፈላለየ ንጥፈታት እቲ ቓልሲ ከም ሓደ ኣካል ኮይኖም ብሓባር ብምስራሕ ሓድሕዳዊ ተመኩሮ ተቐሳሲሞም።
እንተኾነ "ሰውራስ የራኽብ እምበር ኣየማኑን" ከምዝበሃል፡ ምፍልላይ ኮይኑ ተጋደልቲ ህወሓት ቃልሶም ክቕጽሉ ንምድረ ትግራይ ክኸዱ እንከለዉ ብምድፍናቕን ብኽያትን ከምእተፈናነው ሰብ ዝኽሪ ተጋደልቲ ይሕብሩ።
ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን፡ እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ስራሕ ኣጋጣሚታት ዳግማይ ተራኺቦም ሕሉፎም ክዝክሩ ዕድል ዝረኸቡ ተጋደልቲ ክልቲኡ ውድባት ውሑዳት እዮም።
ህይወት ገብረእግዚኣብሄር ሓንቲ ካብኦም እያ። ኣብ 1985 ኣብ መስመር ጎንደር ሑሞራ፡ ምስ ተጋደልቲ ህወሓት ብሓባር ኣብ ባዕከር ንዝነበረ ሓይሊ ጸላኢ ንምጥቃዕ ንኢትዮጵያ ምድረ ትግራይ ምስ ሰገረት፡ ክልተ ደቂ መስርዓ ዝነበሩ ተጋደልቲ ህወሓት እናጎየዩ መጺኦም ብናፍቖት ክጥምጠሙዋ ትዝክር።
ብፍቕርን ናፍቖትን ተሰዓዒሞም፤ ኣብቲ ግዜ ዘይህብ ናይ ድሮ መጥቃዕቲ ሃዋህው ከኣ ደሓይ ሓድሕድ ተለዋዊጦም።
ሂወት መስዋእቲ እቲ ኣብ ሳሕል መራሓ ሓይላ ዝነበረ ተጋዳላይ ተስፋይ ምስ ተነግረት ብልቢ ሓዚና፡ እንተኾነ ግን ንሳ እውን ንጽባሒቱ መስዋእቲ ይጽበያ ስለዝነበረ ከም ሰብ ሓዚና ከም ተጋዳሊት ግን ጨኪና ናብ ምድላዋታ ምስጋራ ትዝክር።
ንጽባሒቱ እውን ከምዝሓሰቡዎ ሰሊጡዎም ምስቶም " ኣብ ዓወት የራኽበና!" ኢላ ዝተፈልየቶም ደቂ መስርዓ ነበር ተጋደልቲ ህወሓት ኣይተራኸበትን ኣስማቶምን ምስሎምን ግን ወትሩ ምስኣ ተሪፉ ኣሎ።
ክልቲኦም ሓይልታት፡ ኣብ መስርሕ ሓንሳብ ብዝመውቕ ሓንሳብ ብዝዝሕል ዝምድናታት ሓድሕድ እናተደጋገፉ ኣብ መወዳእታ ንስርዓት ደርግ ስዒሮም ዕላማታቶም ኣረጋጊጾም።
ኣብ ሻብዓይ ዓመት ዓወቶም ግን ብዶባት ብእተሳበበ ምኽንያት ኣብ ኩናት ኣትዮም።
ሂወት ህዝባዊ ግንባር "ተጋደልትና ብሓባር ተሰዊኦም ብሓባር ስለዝቐበርናዮም ካብኡ ዝዓቡ መግለጺ ፍቕርናን ምሕዝነትን ኣይነበረን፤ እዚ ኹሉ ሓሊፉ፡ ጸላኢና ስዒርና ዓዲ ምስ ኣተና ግን ብዘተ ክፍታሕ ኣብ ዝነበሮ ጉዳይ ሓድሕድና ምስተዋጋእና ብልቢ ጉህየ" ትብል፡ ተጋዳሊት ለተብርሃን ካሕሳይ'ውን ተመሳሳሊ ስምዒት እዩ ዘለዋ። " እቲ ጉዳይ ካብ ትጽቢተይ ወጻኢ'ዩ ኮይኑኒ።
ብሓደ ተቐቢርና፡ ብዙሕ መስዋእቲ ተኸፊሉ ናብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ምእታዉና ከምዝኸሰርኹ እየ ዝወስዶ። ክፍጠር ዘይነበሮ ነገር'ዩ ተፈጢሩ" ክትብል ከኣ ትገልጾ።
HIWOT GEBREEGZIABHER ተጋዳሊት ህዝባዊ ግንባር ሂወት ገብረእግዚኣብሄር
እቲ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ግንቦት 1998 ዝጀመረ ኩናት ክልተ መቓልስቲ አሕዋት ዘየሕዘኖ ህዝብን ፈታውን ኣይነበረን። ብፍላይ እቲ ብኩናት ዝሓለፈን ዝተሞኮረን ኩናትን ሳዕቤን ኩናትን ዝፈልጥ ግን ዝያዳ ኣለዎ።
ይኹን እምበር እቲ ክኽውን ዘይግበኦ ኣሻሓት ህይወት ዘጥፈአን መጠን ዘይብሉ ንብረት ሃገር ዘባኸነ ኩናት ተኻይዱ።
እንተኾነ ድሕሪ ህልቂትን ዕንወትን ኣብ መወዳእትኡ ብዳንነት እዩ ተወዲኡ። ናብ ዳንነት ምኻድ ካብ ዘይተርፍ ግን ቅድሚ ጥፍኣትን ዕንወትን እኳ ክኸውን እንተነበሮ መራሕቲ ፓለቲካዊ መኪና ክልቲኡ ሓይልታት ስለዘይለበሙ ውጹዕ ህዝቢ ተጎዲኡ።
ተጋዳሊት ለተብርሃን ካሕሳይ ከም አሕዋት ብሓባር ብዙሕ መስዋእቲ ከፊልና ከነብቅዕ ናብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ምእታዉና ከምዝኸሰርኹ እየ ዝወስዶ ዝበለት ከኣ ብዘይ ምኽንያት ኣይኮነትን "ክፍጠር ዘይነበሮ ነገር'ዩ ተፈጢሩ" ክትብል ከኣ ትድምድም።
ሂወት እውን እቲ ዝሓለፈ ከምዘጉሃያ እናሓበረት፡ ሕጂ ግን እቲ ጉዳይ "ክልቲኦም መንግስታት ፈትዮም ረድዮም፡ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ክንቅበል ኢና ተሰማሚዖም ካብ ዝኸዱዎ መጋባእያ ንዝተዋህቦም ፍርዲ ተቐቢሎም ነዚ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ከዕርፉዎ ኣለዎም" ክትብል ርእይቶኣ ተጠቓልል።
ክልቲአን መቓልስቲ ቀደም ከኣ ከምቲ ብሓባራዊ ዕላም ምእንቲ ሰላምን ቅሳነትን ህዝበን ዝተዋደቓ፡ ዕቤትን ሰላምን እዚ ጎረባብቲ ህዝብታት ቀሲኑ ክርእየኦ ምንዮተን ይገልጻ።


text:
ቑፅሪ ስደተኛታት 2016ዓ.ም ፈረንጂ 1.2ሚልዮን በፂሑ…
መቐለ መጋቢት 09/2009(ድወት) ኣብ 2016ዓ.ም ፈረንጂ ናብ ሕብረት ኣውሮፓ ናይ ዝኸዱ ቑፅሪ ስደተኛታት 1.2ሚልዮን ምብፅሑ ተገሊፁ።
ይኹን’ምበር ብ2015ዓ.ም ፈረንጂ ናብቲ ሕብረት ካብዝተሰደዱ ቑፅሪ ስደተኛታት ብ10ሚኢታዊ ዝነከየ ምዃኑ ኤኤፍፒ ንስታቲስቲክስ ሕብረት ኣውሮፓ ብምጥቓስ ገሊፁ።
ናብ ኣውሮፓ ካብዝተሰደዱ መብዛሕቶም ስደተኛታት ሶርያ ዝበዝሑ ከምዝኾኑ ዝገለፀ ኤኤፍፒ ቐፂሎም ድማ ዜጋታት ኣፍጋኒስታንን ዒራቕን ምዃኖም ገሊፁ።
ጀርመን ካብኦም 60ሚኢታዊ ዝተቐበለት ሃገር ከምዝኾነት ድማ ተሓቢሩ።
ይኹን’ምበር ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ሃገራት ኣውሮፓ ብሜዲትራንያን ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ሃገራት ኣውሮፓ ንዝፈልሱ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ንምክልኻል ምንቅስቓስ ካብዝጅምሩ ካብዝሓለፈ ዓመት ናብዚ ምንካይ ከምዘርኣየ ኤኤፍፒ ወሲኹ ገሊፁ።


text:
ብዙሓት ቃልስታት ብዙሕ ገልታዕታዕ እናበሉ፣ ብዙሕ መስዋእትነት እናኸፈሉ፣ ነዊሕ ግዜ ወሲዶም ወይ እውን መዋእሎም ልክዕ ኣብ ቃልሲ ሓሊፎም ኣብ ዕብየት ውድቦም ይኹን ምፍታሕ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቦም ዘምፅእዎ ረብሓ
ወያናይ ካሕሳይ ገ/መድህን
ብዙሓት ቃልስታት ብዙሕ ገልታዕታዕ እናበሉ፣ ብዙሕ መስዋእትነት እናኸፈሉ፣ ነዊሕ ግዜ ወሲዶም ወይ እውን መዋእሎም ልክዕ ኣብ ቃልሲ ሓሊፎም ኣብ ዕብየት ውድቦም ይኹን ምፍታሕ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቦም ዘምፅእዎ ረብሓ እንተይተሳኸዐ ዝተርፈሉ ኩነታት ብተደጋጋሚ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ እዩ። ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ግን እቲ ሒዝዎ ዝተበገሰ ውሑድ ኢኮኖምያውን ወታደራውን ዓቕሚ እንተይዓገቶ፣ ብዘለዎን ዝነበሮን ህዝባዊ ባህሪ ውድባዊ ልእኽትኡ ኣብ ምርግጋፅን ህዝባዊ ዕላማታት ኣብ ምፍፃምን ዓበይቲ ዓወታት ዘመዝግበ ወያነ እዩ።
ሽግ ወያኒት ወርቁ ሕሉፍ
ቃልሲ ህወሓት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ሒዝዎም ዝተልዓለ ዕላማታት ንምፍፃም በብመድረኹ ዓበይቲ ዝላታት እናመዝገበ ዝመፀ ኮይኑ እቲ ሓሊፍዎ ዝመፀ መንገዲ ግና ልሙፅ ኣይነበረን። ብዙሓት ማሕለኻታት በቲኹ፣ ማእለያ ዘይብሎም ፈተናታት ሰጊሩ እዩ ኣብዚ በፂሑ። ስለዚ ህወሓት ካብ ፀገማቱ እናተምሃረ ዝግውድ ውድብ ኮይኑ ኣብ ነዊሕ ጉዕዝኡ እናዓተሮም ዝመፀ ውድባዊ ጥንካረታት ምሽጥሮም ነንመድረኹ ዝምጥን ውዑይ ደርባዊ ቃልሲ ከካይድ ምኽኣሉ እዩ። እቲ ውድባዊ ጥንካረን መትከላዊ እምነትን ካብ ምስረታ ህወሓትን ምውላዕ ዳግማይ ወያነን ጀሚሩ እናሓያለን እናገወደን ዝመፀ ምዃኑ ነብሲ ወከፍ ኣብ መስምር ወያነ ትግራይ ዝተሰለፈ መሪሕን ኣመራርሓን ዝፈልጦ ባህሊ ውድብ እዩ። ካብዚ ዝብገስ ቃልሲ ኣንፃር ጭቆና፣ ድሕረትን ድኽነትን እናካየደ ዝመፅአ ህወሓት ምንጪ እቲ ተመኩሮ ዝፀረየ መስመር፣ ነቲ መስመር ዘፈፅሙ ስትራተጂታትን ስልትታትን እናሓንፀፀ ካብ ሓደ ምዕራፍ ቃልሲ ናብ ካልእ ምዕራፍ ብዓወት እናተፀንበለ መፂኡ እዩ።
ወያናይ ፍትዊ ገ/መስቀል
ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዕምቆትን ብዝርዝርን ኣብ መድረኻት ተሃድሶ ዝተገምገሙ ጉድለታት ብዕምቆት ብምርኣይ ኣብቲ ስትራተጂክ ኣመራርሓ ዝተርኣዩ ጉድለታት መምስ በዓል ዋንኦም ብዘላግብ መልክዑ ተገምጊሞም ኣለው። ብመሰረት እዚ እቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣብዚ ዓመት ተገይሩ ዘሎ ዓምዩቕ ገምጋምን ምምዕርራይ ስትራቴጂክ ኣመራርሓን ብዓይኒ ነባራት ሽግ ወየንቲን ወየንትን ትግራይ ከመይ ከምዝርአ ርኢቶታት ኣተኣኻኺብና ኣለና።
ወያናይ እንድሪስ ጀማል
ንሓደ መድረኽ፣ መድረኽ ዘብሎ መሰረታዊ መለለይ ጠባይ ናይቶም ዝፍፅሞም ዕማማት እዩ። ነቲ ጠቕላላ መድረኽ ዘዐውት መደባት የቐምጥ። እቲ ዝተቐመጠ ዕማም ኣብ ሸቶኡ ንምብፃሕ ድማ ኣብ ንኡስ መድረኻት ከፋፊሉ ነቲ ጠቕላላ መድረኽ ዘዐውቱ ዕማማት ንምፍፃም እናተረባረብካ ኣጠቓላሊ ዓወት ናብ ምጉንፃፍ ትበፅሕ። በዚ ዓይኒ ንዘለናዮ መድረኽን መድረኻዊ ዕማማትን ንምፍላጥ ብልሳን ነባራት ሽግ ወየንትን ወየንትን ብመንፅር ዝሓለፈ ቃልስን መድረኽን ምርኣይ ኣገዳስነት ኣለዎ።
ህወሓት ቃልሲ እንትጅምር ብኣፃብዕቲ ዝቑፀሩ ተጋደልትን ውሑዳት ኣፅዋራትን ሒዙ እዩ። ብኣንፃሩ ህወሓት ዝዋግኦም ዝነበረ ሓይልታት ኣዝዩ ዝተጠናኸረን ገዚፍን ሰራዊት ዝሓዙ ነይሮም። ኣብቲ ግዜ ዝነበረ መድረኻዊ ዕማም ህወሓት ንባዕልኻ ምስ ህዝቢ ምፍላጥ ኣብ ገፊሕ ቦታ ደባይ ምንቅስቓስ ብምግባር ገፊሕ ሓራ መሬት ምፍጣር፣ ንፀላኢ ብውሑድ ሓይሊ ወታደራዊ ውቅዒት እናዕረፍካ ፀላኢ ዝተቖፃፀሮም ቦታታት ብተደማራይ ዓወታት ሓራ ምውፃእ ነይሩ። እዚ እንትግበር ህዝባዊነትካ እናሓየልካ ዓቕምታትካ ብምጉልባት ነቲ ዘይፈርስ ዝመስል ዝነበረ ስርዓት ደርግ ናብ ምድምሳስ ተሰጊሩ።
ካብዚ ሓሊፉ ንዕውትነት ናይቲ ግዘ መድረኻዊ ዕማማት ኣብ ህወሓት ዝነበረ ገምጋም፣ ምንቅቓፍን ምትዕርራይን ልዑል ቦታ ነይርዎ። ኣብ ሓደ ተጋዳላይ ዝርአ ፀገም ቅድሚ እቲ በዓል ፀገም ምግላፁ ኣብ ጎድኑ ዝነበረ ብፃዩ ይሕብረሉ፤ እቲ ዝንቀፍ ኣካል እውን ንነቐፌታ ድልዊ እዩ። ኣብ መድረኻትን ኣኼባታትን ህወሓት ሕሉፍ ሓሊፉ ኣብ ኣኼባ እንተተታኺስካ ወይ እውን ግቡእ ተሳትፎ እንተዘይገይርካ ነቐፌታ ነይሩ። እቲ ዝዓበየ ክሳብ ብመስዋእቲ ህይወት ዝግለፅ ዕማም ይወሃበካ እሞ ነቲ ዕማም ብግቡእ ንዘይፈፀመን ንዘይመርሐን ኣካል ይንቀፍ ምንባሩ ነባሪት ከተማ ዓብይ ዓዲ ዝኾነት ሽግ ወያኒት ወርቁ ሕሉፍ ትዝክር። ስለዝኾነ ከዓ እዩ ገምጋምን ምንቕቓፍን ኣብ ገድሊ ብወያናይን ህዝባውን ሳሙና ዝምሰል። እዚ ዘርእየና ህወሓት ጠንኪሩ ከወፅእ ቀንዲ መሳርሒኡ ገምጋምን ዳግመ ምምዕርራይን ምዃኑ እዩ። ስለዚ ኣብ ውድብ ንምዕዋት መድረኻዊ ዕማማት ፈለማ ኣብ ገፅካ ዘሎ መንገፍ ተፅሪ፤ ንስኻ ዘይረኣኻዮ መንገፍ ድማ ብፃይካ የፅርየልካ። ምእንተ ህዝባውን ውድባውን ዕላማ ክትብል ድማ ኣሜን ኢልካ ትቕበሎ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ታሪኽ ህወሓት ዝግበሩ ገምጋማት፣ ምንቕቓፋትን ምምዕርራያትን ኣብ መትከልን ሓቅን፣ መስመርን ዕላማን ውድብ ማእኸል ዝገበሩ እዮም። ንኣብነት “ሰብ ከምዚ ክብለኒ፣ እከለ ክፀልአኒ” ዝብሉ ስክፍታታት ዘይምንባሮም ነባሪ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ጣብያ ደደቢት ወያናይ ካሕሳይ ገብረመድህን ይገልፁ። ንረብሓ ህዝብን ውድባዊ ተልእኾን ተገማጊምካን ተነቓቒፍካን ብሓደ ናብ ሓደ ዕላማ ትወፍር። በብመድረኹ ዘጋጥሙ ፈተንትን ፅንኩራትን መድረኻት ብፅንዓት ትስዕር። ወለም ዘለም ዝበሃል ኣይፍለጥን።
ቀንዲ ትኹረት እቲ በብእዋኑ እናተኻየደ ዝፀንሐን ህንፀት ማእኸሉ ዝገበረን ገምጋም ሓቂ፣ ርትዒ፣ ፅንዓት ብምርግጋፅ ናብ ዕላማን ዓወትን ምብፃሕ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ፀገማት እንተጋጥሙ ተልእኾ ምስ ሰብ ይላገብ፣ ዓርሰ ነቐፌታን ገምጋምን ይግበር። በዳህቲ ኩነታት እንተጋጥሙ ነቶም ፀገማት ከመይ ምስጋር ይከኣል? ተጋዳላይ ምስ ተጋዳላይ ተጋዳላይ ምስ ህዝቢ ይዝትየሎም፤ ዘትዩ ድማ መፍትሕ የቐምጠሎም። ኣብ ውሽጢ ውድብ ፀገማት እንተጋጥሙ እቲ ውድብ ብዘይንሕስያ ይርእዮ። ኣብዚ ጉዳይ ካብ 1968 ዓ/ም ጀሚሮም ኣብ መስመር ህወሓት ዝተፀምበሩን ብወያናይነት ውድባዊ ሓላፍነት እናፈፀሙ ዝመፅኡን ዘለዉን ነባሪ ወረዳ መረብለኸ ወያናይ ፍትዊ ገብረመስቀል ሰፊሕ ተዘክሮ ኣለዎም። ወያናይ ፍትዊ፣ ኣብ ማይ ኣባይ ካብ ዝተሳለጠ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት ጀሚሮም ዳርጋ ኣብቶም ዝበዝሑ ጉባኤታት ህወሓት ብዘይምቁራፅ እናተሳተፉ ዝመፅኡ አዮም። ህወሓት ውሽጣዊ ፀገማቱ ሓቢኡ ከም ዘይፈልጥ፣ ምስ ሕመቑ ከም ዘይደራደር ድማ ብኣፅንኦት ኣገንዚቦም።
ንኣብነት ብ1969 ዓ/ም ኣብቲ ውድብ ኣጋጢሙ ዝነበረ ሕንፍሽፍሽ ህወሓት እግሪ እትተኽለሉ ኣብ ዝነበረትን ምንም ተመኩሮ ኣብ ዘይነበረሉን እዋን ዘጋጠመ እዩ። ሕንፍሽፍሽ ማለት ዴሞክራሲያዊ ጥርናፈን መትከላትን ውድብ ብምጥሓስ ዘይወያናይ ናይ መዝነት ክብርን ሓለፋን ንምርካብ ብምጉጅጃልን ብምድንጋርን ዝተፈላለዩ ጉልባባት ሒዝካ ምንቅስቓስ ማለት እዩ። ቅድሚ ረብሓ ህዝቢ ረብሓ ውልቀ ርኢኻ ድልየትካ ንምምላእ ዴሞክራሲያዊ ጥርናፈ እናጠሓስካ ካብ ኣሰራርሓ ውድብ ወፃኢ ምኻድን ድሑር ዝኾነ ፀረ ወያነ ምንቅስቓስን ምግባር እዩ ሕንፍሽፍሽ ዝበሃል። እዚ ድማ ኣዝዩ ሓደገኛን ህልውና ውድብ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ተግባር እዩ። ይኹን እምበር ህዝባዊ ዕላማን ውድባዊ መትከልን ዝሓዙ ብፆት ነቲ ሓደጋ ብዝግባእ ኣለልዮም መፍትሒ ኣቐሚጦምሉ። ዴሞክራሲያዊ መድረኽ ብምኽፋት እቲ ፀገም ተኣልዩ። በዚ ድማ ህወሓት ካብ ፀገሙ ተማሂሩ ናብ ካልእ ሓዱሽ መድረኻዊ ዕማም ክጉዓዝ ክኢሉ።
ብተመሳሳሊ ኣገባብ ኣብ 1977 ዓ/ም ዘጋጠመ ኣፈላላይ መስመርን ኣተኣላልይኡን ከምኡ እውን ብ1993 ዓ/ም ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ህወሓት ዘጋጠመ ምግምማዕ ኣብ ታሪኽ ህወሓት ካብቶም ነቲ ውድብ ዘጋጠምዎ ፈተንቲ መድረኻት ገሊኦም ምንባሮም ነባሪ ከተማ ሸራሮ ዝኾኑ ወያናይ ታደሰ ገብሩ የረጋግፁ። ፈተንቲ ይንበሩ እምበር ትምህርቲ ሂቦም ጥንካረ ፈጢሮም ዝሓልፉ ድማ እዮም። ካብዚ ተበጊስካ እቲ ኣብዚ ዓመት ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ንከባቢ 35 መዓልቲ ዓሚዩቕ ገምጋምን ምንቕቓፍን ብምግባር ኣብቲ ስትራቴጂክ ኣመራርሓ ዝገበሮ ምምዕርራይ ብዓይኒ ሕሉፍ ጉዕዞ እንትርአ ፖለቲካዊ ስብእና እቲ ውድብ ተዓቂቡ ይኸድ ምህላዉ የመላኽት።
እቲ ገምጋምን ምምዕርራይን ተታሒዙ ንዘሎ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርሜሽንን ንቕድሚት ዝወስድ እዩ። ምኽንያቱ ኣብቲ ኣመራርሓ ዝነበሩ ፀገማት ብዝርዝር ተራእዮም ኣለዉ። ካብቶም ጉድለታት ብኣብነት ዝውሰዱ እቲ ኣመራርሓ ናይ ሓሳብን ተግባርን ሓድነት ዝጐደሎ ምንባሩ፣ ኣብ ተግባራት ፀረ ዴሞክራሲ ብስፍሓት ምእታዉ፣ ኣብ ተልእኾን ምቅልላስን ዝተመስረተ መሪሕነት ክህብ ዘይምኽኣሉ፣ ህዝብን ዕላማን ኣብ ክንዲ ምቕዳም ናይ ባዕሉ ክብርን ጥቕምን ዘቐድም ምዃኑ ተራእዩ ኣሎ። ከምዚ ንዝበሉ ውሳነታትን ገምጋማትን ህወሓት ዝተኸታተሉ ነባሪ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ወያናይ እንድሪስ ጀማል፣ “ኣብ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት ከምኡ እውን ብ2009 ዓ/ም ኣብ መድረኻት ብዕምቆት ምህዳስ ብዝርዝር ዝተርኣዩ ጉድለታት ናብ በዓል ዋንኦም ምልጋብ ጀሚሮም ኣለዉ” ድሕሪ ምባል እቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ዝተገበረ ገምጋምን ምምዕርራይን ስትራቴጂክ ኣመራርሓ በብደረጅኡ ተፈፃምነት ክህልዎን ክወርድን ተስፋ ኣለዎም። ምኽንያቱ ማዕረ እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ፀገም ኣብ ታሕቲ እውን ሰፋሕቲ ፀገማት ኣለዉ እዮም።
በቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ኣካይዳታት ዝመፀ ህወሓት ኣብ ጉዕዝኡ ዘጋጥሙ ፀገማት ምስ ህዝቢ ኮይኑ ከም ዝፈትሕ ብዙሓት ተመኩሮታት ኣለዉዎ። ኣብ ክሊ እዚ ግን ተፃባእቲ ሓይልታት ነቲ ናይ ህወሓት ጉዕዞን ከይድን ፀለሎ ክለኽዩ ለይትን ቀትርን ህርድግ እንትብሉ ይርአ። ንኣብነት ነቲ ኣብዚ ዓመት ተገይሩ ዘሎ ምትዕርራይ፣ “ለውጢ ሰባት ለውጢ ኣየምፅእን፣ ህወሓት ደጊም ኣኺልዎ እዩ” ወዘተ ክብሉ ይስምዑ ኣለዉ። ይኹን እምበር እቶም ከምኡ ዝበሉ ዘለዉ ሓይልታት ንባህርን ድሕረ ባይታን እቲ ውድብ ዘይፈልጡ እዮም። ሓይልታት ፀረ ሰላም ዝነዝሕዎ ወረ፣ ህወሓት ምስ ህዝቢ ኮይኑ ብተግባር ከም ዘፈሽሎ ክፈልጡ ይግባእ። ህወሓት ፀገማቱ ንህዝቢ ሓብረለይ ኢሉ ናብ ህዝቢ ዝቐርብ ውድብ እዩ። ምኽንያቱ ህዝቢ ትግራይ ነቲ ተረኺቡ ዘሎ ሰላምን ልምዓትን ክብል ደቁ ዘሰውአ እዩ። ካብዚ ተበጊሱ ህዝቢ ከም ቀደሙ ክቃለስን ህይወት ከፊሉ ዝረኸቦ ስርዓት ከም እንደገና ክኹላዕ እዩ ዝደሊ። ኢኮኖሚኡ ክድልድል ፖለቲካዊ ስብእንኡ ክጥንክር ዝብህግ ህዝብን ውድብን እዩ ዘሎ። ንህዝቢ ትግራይ ዝሓዘ ህወሓት ካብ ፀገማቱ እናተምሃረ ውሽጣዊ ድኽመታቱ ብዘይንሕስያ እናገምገመ ብዓወታቱ ከይዓገበ ከም ማሾ ተወሊዑ ከም ፀሓይ ደሚቑ ሓቀኛ መስመር ሒዙ ዝጓዓዝ ውድብ እዩ። እቲ ወያናይን ህዝባውን መስመር ክሳብ ዝሃለወ መፃኢና ብሩህ ምዃኑ ድማ ግንዛበ ክውሰድ ይግባእ።
ብኣጠቓላሊ ካብ ሕሉፍ ጉዕዞን ዓወታትን፣ ህልዊ ምስልን ኣንፈትን ተበጊስካ ሐዚ እንታይ ይገበር? ዝብል ነጥቢ ምርኣይ ድማ ኣገዳስነት ኣለዎ። ብመሰረት እዚ እቲ ብማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ተገይሩ ዘሎ ገምጋምን ምምዕርራይ ስትራቴጂክ ኣመራርሓን በቲ ኣብ ላዕሊ ዝተኻየደሉ ቅኒት ናብ ታሕቲ ክወርድ ይግባእ። ምኽንያቱ ኣብ ዞባታት፣ ወረዳታት፣ ጣብያታትን ቁሸታትን ሰፋሕቲ ፀገማት እዮም ዘለዉ። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ በዓል ዋና ቃልሲ ዝኾነ ህዝቢ ብውዳበታቱ እናረኸብካ ዝተጠናኸሩ መድረኻት ህዝቢ ምክያድን ሕቶ ህዝቢ ምስማዕን እውን ብቐፃልነት ትኹረት ዝሓትት መደብ እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ በብከባቢኡ ዘሎ መንእሰይ ሓይሊ ብዝርዝር ኣፀኒዕኻ ሕገ መንግስታዊ ኣስተምህሮ ክወሃብ ካብኡ ተበጊሱ እቲ መንእሰይ ወለዶ ተቐባሊ ሕድርን ሃገርን ምዃኑ ግንዛበ ክህልዎ ምግባር ኣብ ቀፃሊ ከም ሓደ ዓብይ መደብ ክተሓዝ ኣለዎ። ኣብዚ ጉዳይ ውድብን መንግስትን ብዝለዓለ ትኹረት ክሰርሑ ይግባእ። ህዝቢ እውን ወሳናይ ኣካል ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ወሳናይነት ህዝቢ ብናይ ውልቀ ኣመራርሓ እናተሸፈነ ክኸይድ የብሉን። ኣብቲ በብ ብርኩ ዘሎ ኣመራርሓ ግልፅነት፣ ወያናይነት፣ ቅንዕና፣ ክትትልን ቁፅፅርን እናገበርካ ነኒ መድረኹ ዝምጥን ከይዲ መድረኻዊ ዕማም ዓብይ ትፅቢትን እምነትን ህዝቢ ትግራይ ህዝቢ ኢትዮጵያ እዩ። እዚ እንተተፈፂሙ ፖለቲካዊ ስብእናን ቀፃልነት እቲ ውድብን ተዓቂቡ ይቕፅል። ፖለቲካዊ ስብእና ኣሎ ማለት ኢኮኖሚና ይድልድል፣ ሰላምና፣ ይረጋጋእ ዴሞክራሲና እውን ይሰፍሕ። ደሚርካ እንትርአ ማእገር ውድብን ህዝብን ጥንካረ ይህልዎ። በዚ ድማ ዝማዕበለት ዓዲ ጋህዲ ትኸውን።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ መዓስከር ሸገረብ፣ ብኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ጭውያ፣ ንስደተኛታት ሻቕሎት ፈጢሩ
ኣብ መዓስከር ሸገረብ ብኣባላት ጸጥታ መግስቲ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምጭዋይ፣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ሻቕሎት ፈጢሩሎም ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ገሊጾም።
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሜጀረ ሓጎስ ዝተባህለ ኤርትራዊ ካብ ሃይፋ ጀዲዳ ዝተባህለ ቦታ ከምዝተጨውየ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ነቲ ኣባል ሰራዊት ነበረ ዝጨወዩ ሰባት ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ ምዃኖም ኣንፊቶም።
ጀ/ል ስብሓት ኤፍሬም ካብ ተቓውሞ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምኽዋል ብጎልፎ ተጎልቢቡ እናሃደመ ዘርኢ ስእሊ ምዝርግሑ ንደገፍቲ ህግደፍ ኣቖጢዑ
ኣብ ሽወደን ብምስጢር ኣኼባ ንምክያድ ዝኣተወ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ኣንጻሩ ድሕሪ ዝተወልዐ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ ብደገፍቲ ህግደፍ ጎልፎ ተጎልቢቡ ካብቲ ኣዳራሽ ተሓቢኡ ክወጽእ ዘርኢ ስእሊ ብማዕከን ዜና ኤክፕረስን ምዝርግሑ፣ ንደገፍቲ ህግደፍ ኣቖጢዑ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ናብ ሽወደን ብዘይወግዓዊ ዕድመ ስለዝኣተወ፣ መንግስቲ ሽውደን ናይ ፕሮቶኮል ሓለዋ ስለዘይገበረሉ’ዩ፣ ኣንጻሩ ካብ ዝተወልዐ ተቓውሞ ንምህዳም ጎጹ ብጎልፎ ተጎልቢቡ ብደገፍቲ ህግደፍ ተኸቢቡ ናብ መኪና ክኣቱ ዝተራእየ።
“ፖሊስ ኬንያ ኣብ ምህዳን ዝተሰወሩ ተጻወቲ ሃ.ጋ ኤርትራ ተዋፊሮም ኣለው።” ኮሚቴ ሴካፋ
ፖሊስ ኬንያ፣ ነቶም ካብ ሰንበት ንግሆ ኣትሒዞም ተሰዊሮም ዘለዉ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣብ ምንዳይ ተዋፊሩ ምህላዉ ተገሊጹ።
ኣፈኛ ሴካፋ፣ ሮጀር ሙሊንድዋ ንማዕከን ዜና ካዎዎ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ፖሊስ ኬንያ ነቶም ተሓቢኦም ክህልዉ ዝኽእሉ ክልተ ተጻወቲ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ንምድላይ ተዋፊሮም ከምዘለዉ ኣረጋጊጹ።
እቶም ክልተ ኤርትራውያን ኣብ ኬንያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ክሓቱ ከምዝኽእሉ’ዩ ዝግልጸ ዘሎ።
Refugees at Shagarab Camp in Sudan complain about kidnappings by Eritrean Authorities
(kassala 02-12-2013) An Eritrean man known as Major Hagos, was kidnapped from an area called Hayfa Jedida where he was working as a construction worker. The kidnapping is believed to have been orchestrated by Eritrean authorities using a car disguised as a private truck driven by Eritreans.
The problem of kidnappings is ignored by both Sudanese authorities of the refugee agencies in the area. The refugees say that the area of Hayfa Jedida is an area where refugees are able to find daily labour. However fear of kidnappings and the apparent disregard from authorities and Refugee Organisations is pushing many refugees to take desperate measures to get away from the camps.
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ምስ ውሑዳት ኣባላት ህግደፍ ኣብ ሽወደን ብምስጢር ከካይዶ ዝወጠኖ ዕጹው ኣኼባ፣ ተቓውሞ ገጢምዎ
ሚኒስተር ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ኣብ ሽወደን ደቡባዊ ክ አተማ ስቶኮልም ኣብ ሄግዳልን ኣብ ዝርከብ ኣዳራሽ፣ ንፍሉያት ኣባላትን ደገፍትን ህግደፍ ብምስጢር ከካይዶ ዝወጠነ ዕጹው ኣኼባ፣ ካብ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ተሪር ተቓውሞ ገጢምዎ።
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ቅድሚ ሳልስቲ ብምስጢር ናብ ሽወደን ብምእታው፣ ምስጢራውን ዕጽዉ ኣኼባ ንምክያድ ዝወጠኖ መደብ፣ እቲ ሓበሬታ ኣቐዲሙ ንኤርትትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ስለዝበጽሖም'ዮም ነቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ወዲቦሞ።


text:
ብስርዓት ህግደፍ ወግዓዊ ፈቓድ ንግዲ ዝተዋህቦም ኤርትራውያን ግዳይ ተደራራቢ ግብሪ ይኾኑ ከምዘለዉ ካብ ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣቃሊዑ። በቲ ካብ ኤርትራ ዝተረኽበ ንኩነታት ንግዲ ዝምልከት ሓበሬታ መሰረት፡ ነጋዶ ካብ ሱዳን ይኹን ካብ ኢትዮጵያ ዝተረኽበ ንህዝቢ ዘድሊ መሰረታዊ ነገራት ናብ ኤርትራ ከእትዉ እንከለዉ ኣብ ከም በዓል ተሰነይ ዝኣመሰሉ ናይ ዶብ ከተማታት ቀረጽ ይኸፍሉ እሞ ቅብሊት ይወሃቦም እዩ። ኣብ ማእከል ኤርትራ ምስ ኣተዉ ድማ ዋላ ዝኸፈልሉ ቅብሊት እንተርኣዩ ዳግማይ ቀረጽ ክኸፍሉ ይግደዱ ምህላዎምን እንተዘይከፊሎም ድማ ዝሓዝዎ ንብረት ከም ዝራሰን እዞም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ብዘይካዚ ኣብ ምኽፋል ዘይፍትሓዊ ግብርን ቀረጽን ዝተዋፈሩ ናይቲ መንግስቲ ኣካላት ኣብ ፈቐዶ ድንኳናት እንዳዞሩ „እዚ ንብረት ካበይ ኣምጺእኩምዎ?“ እንዳበሉ ንዋናታት ከም ዘዋጥርዎምን ቀረጽ ክኸፍሉ ከም ዘገድድዎምን እንተዘይከፊሎም ድማ ንብረቶም ከም ዝውሰድን እቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ብተወሳኺ ኣብሪሁ።
ብኻልእ ወገን ድማ ብሰንኪ ወጻዒ ሕግታትን ምምሕዳርን ስርዓት ህግደፍ ዘማረሩን ኩሉ መዳያት ዘጸገሞምን እሞ ናብ ውሕስነት ዘየብሉ ስደት ክኸዱ ዘይመረጹን ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ኣብ ፈቐዶ ገዳማትን ስቱር ቦታትን ክሕብኡ ይግደዱ ምህላዎም ካብ ኤርትራ ዝተላእከ ሓበሬታ የረድእ።


text:
ዳይረክተር ፕሮግራም ዓለም-ለኸ ትካል ምዕባይ ቆልዑ ዝነበረ ኣሜሪካዊ፡ምስ ካልኦት ተሓባቢሩ ኣደናጋሪ ሰነዳት ንኣሜሪካ ኣቅሪቡን ንናይ ካልኦት ሃገራት ሰበ-ስልጣን ብጉቦ ሓባቢሉን፡ካብ ኢትዮጵያ ቆልዑ ንከምፅእ ከምዝሰርሐ ኣሚኑ።
ካብ 2008 – 2009 ኣቖፃፅራ ኣውሮጳ ይብል ተወላዳይ ኣትላንታ ጂኦርጅያ ዝኾነ ኣሜሪካዊ ጀምስ ሃርዲንግ፡ምስ ካልኦት ተሓባበርቱ ኮይኑ ናብ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ መደናገሪ ሰነዳት ኣቅሪቦም፡ኣሜሪካውያን ስድራ-ቤት ካብ ኢትዮጵያ ንተዕብዮም ቆልዑ ንከምፅኡ ከምዝሓገዘ ይዛረብ።
ሃርዲንግ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነት፡ንቶም ኢትዮጵያዊያን ቆልዑ ቪዛ ንምሕታት ኣተሓሒዙ ካብ ሞንጎ ዘቅረቦም ሰነዳት ሓደ፡ንሱን መሻርኽቱን እቶም ይዝረበሎም ዘሎ ቆልዑ ግቡእ ክንክን ከምዘይረኸቡን ኣብ ሓደ ማእከል እጛለ-ሙታን ከምዘይነበሩን ዝጠቅስ መደናገሪ ሰነዳት ኣተሓሒዙ ከምዘቅረበን ሓቢሩ’ሎ።
ሃርዲንግ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-ምስክርነት፡ኣብ’ቲ መስርሕ ምድንጋር ንክተሓባበርዎም ኢልም ንክልተ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ጉቦ ከፊልና ኢና ይብል።ብፍላይ ይብል ንሱ፡ሓደ ኣብ መፅናዕቲ ድምፂን ሓደ ተቖፃሪ መንግስቲ ዝኾነ መምህር ቤ/ትምህርቲን፡ጥዕናዊን ማሕበራዊ ታሪኽን ዝምልከት ሓበሬታ ንክልግሱ ተባሂሉ ገንዘብን ካልእ ረብሓታትን ከምዝከፈልዎም ጠቂሱ።
ብተወሳኺ ይብል ሃርዲንግ፡ብተወሳኺ፡ንሱን መሻርኽቱን ኮይኖም ናብ ክልላዊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮን ህፃናትን ንዝተገብረ መገሻ ዝሓተቶ ወፃኢ ገንዘብ ኣበልን ሙሉእ ከምዝሸፈኑን ገሊፁ’ሎ።
ሃርዲንግ ገበን ከምዝፈፀመ ዝኣመነሉ ቃል ዝሃበ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ቤት ፍርዲ ደቡብ ካሮላይና ዝኾኑ ፈራዲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ቲ ክፍለ-ግዝኣት ሶል ብላት’ዩ።ብይን ካልእ መዓልቲ ክዋሃቦ ቆፀራ ተዋሂቡ’ሎ።


text:
ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ልብያ ፀሊም ፀብፃብ ናብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ዘቅረቡ ምንስትር ወፃኢ ልብያ፣ዓለም-ለኸ ሓገዝ እንተዘተረኺቡ ልብያ ዝፈሸለት ሃገር ክትከውን‘ያ ኢሎም ኣጠንቂቆም።
ምንስትር ወፃኢ ልብያ መሓመድ ዓብዱል-ኣዚዝ ናብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዘቅረብዎ ለበዋ፣መንግስቶም ንጎዳጉዲ ነዳዲን ትካላቱን ንክሕሉ ደገፍ የድልዮ‘ዩ በሉ።
እቲ ንሶም ዝሓተማሕፀንዎ ሓገዝ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሕ/ሃ ኮይኑ ክቅፅል ድልየት ኣሎ፣ወይካኣ ሊብያ ካብ ዞባዊን ክልተኣዊን ምድላዋት‘ውን ክትጥቀመሉ ትኽእል‘ያ ኢሎም።
መሸጣ ነዳዲ ዘይቲ ሊብያ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ካብ 1.5 ቢልዮን በርሚል ኣብ መዓልቲ ናብ 150 ን 300 በርሚል ስለዝነከየ፣ብኡ መጠን መንግስቲ ሊብያ ክሳብ ሰላሳ ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ስኢኑ‘ሎ።
ምንስትር ወፃኢ ሊብያ ኣብ ዘረበኦም፣መንግስቲ ልብያ ነቶም ንትካላትን ጎዳጉድን ነዳዲታት ዝተቆፃፀሩ ዕጡቃት ንክምንጥሎም ዓቅሚ የብሉን ይብሉ።
ሊብያ ኣብ ኣንፈት ዝፈሸለት ሃገር ምኳን‘ያ ትርከብ ዝበሉ ምንስትር ወፃኢ መሓመድ ዓብዱል ዓዚዝ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ እቲ ሓደጋ‘ቲ ንከየጋጥማ ክከላኸለላ ይግባእ ኢሎም።
”ሊብያ ዝፈሸለት ሃገር እንተኾይናን ኣብ ኢድ ጨወይቲን ጉጅለ ፅንፈኛታትን ራእስታትን እንተወዲቃ፣ሳዕቤኑ መጠነ ሰፊሕን ካብ ቁፅፅር ወፃኢን ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን” ኢሎም።ሊብያ መዕቆቢት ሃይማኖታዊ ጥሩፋትን ፅንፈኛታትን ክትከውን ትኽእል‘ያ፣ ብሕልፊ ምብራቃዊ ግዝኣት ልብያ ኢሎም ንሶም።
ዝሓለፈ ሰሙን፣ድሕሪ ውድቀትን ስዕረትን መላኺ መዓሙር ቃዛፊ፣ሊብያ ኣጋጢሙዋ ዘይፈልጥ ከቢድ ውግእ ከምዘተኣናገደት ዝዝከር‘ዩ።


text:
ተመዝገቡ
ናይ ኣጠቓቕማ መምሪሕታት
1. ሓላፍነት ዘይምውሳድ
ኣባላት ሚግራወብ ንእትሰድዎ መልእኽቲ ብዘይ ኽፍሊት መልሲ ይህቡሉ። እቲ ምኽሪ ብወልንታን ብዘይ ውዕልን ምግባርን ይፍጸም። ሚግራወብ ይኹን ኣባላቱ ዝኾነ ሓላፍነት ወይ ጸገማት ብሰንኪ እተዋህበ ምኽሪ ኣይስከሙን ኣይወሱድን። ንሚግራወብ ወድማ ንኣባላቱ ብወብሳይቱ ወይ ድማ ብናቱ ጥቕምታት ኣቢሉ ንዝኾነ ዓይነት ሓደጋ ምግላጽ ውጉድ እዩ።
ሚግራወብን ኣባላቱን ንኸጋጥም ዝኽእል ናይ ነዊሕን ሓጺርን ግዜ ናይ ምቑራጽ ኣገልግሎት ብሰንኪ ተክኒካዊ ጸገማት ምሉእ ብምሉእ ከውግዱ ኣይኽእሉን። ሚግራወብን ኣባላቱን ንዘጋጥም ምቑራጽ መደብ፣ ወብሳይቱ ካብ ጌጋ ነጻ ናይ ሙኻን፣ ናቱ ሰርቨር ካብ ቫይረስን ጎዳእቲ ነገራትን ሓራ ናይ ምኻን ውሕስነት ኣይገብርን። ኣብ እተጥቕሱ ኣጋጣሚታት ሚግራወብን ኣባላቱን ክኽሰሱ ኣይኽእሉን።
2. መወከስታትን ኣድርሻታትን
ንኣብ ወብስይትና እተጠቕሱ ናይ ወጻኢ ኣድራሻታትን ናቶም ትሕስቶን ሚግራወብ ሓላፍነት ኣይስከምን። ንዘይሕጋዊ፣ ዘይሓቒን ዘይምሉኡን ትሕዝቶ ብፍላይ ድማ ንዝኽሰት ሓደጋ ባዕሉ እቲ እተጥቕሰ ኣገልግሎት ወሃቢ ሓላፍነት ይወስድ።
3. ምዕቓብ ውልቓዊ ሓበሬታ
እንእክቦም ሓበሬታት ብውልቒ ዝልለዩ ኣይኾኑን። ንስታቲስትካዊ (ቑጽራዊ) ዕላማ ጥራሕ ይግምገሙ። ንሳልሳይ ኣካል ኣይዋሃቡን።
ብሙሉኦም ኣባላትና ምስጢር ናይ ምኽሪ ደላያይ ክዕቅቡ ይግደዱ።
በዚ ኣጋጣሚ እዚ ግን ኽትፈልጥዎ ዝግባእ ውልቓዊ ሓበሬታትኹም ኣብ ዓለምለኸ ወብሳይትን(WWW) ኸምኡ ዉን ኢ-መይል (E-Mail) ሙሉእ ብሙሉእ ካብ ብዘይ ተመዘዙ ወይ ሓላፍነት ዘይተዋህቡን ኣካላት ዕቑባት ኣይኮኑን።
4. ዋጋ ምዕቓብ
መሰላትና ኣብ ምቕያር ናይ ስራሕ መምርሕታትን ሕግታትን ኣብ ዝኾን እዋን ዝተዓቐቡ እዮም። እዞም ናይ ስራሕ መምርሕታትን ሕግታትን ብናይ ስዊዘርላንድ ሕጊ እተቐየዱ እዮም።
ኣድራሻ ናይ ቤት ፍርዲ እዚ ዝስዕብ እዩ፣ der Standort des Trägervereins von Migraweb.ch, Verein Web for Migrants, Bern.


text:
ማይ ንማይ ዝተረፈ እንጀራ ሕልሚ … ካሕሳይ መሰለ ሳሚኤል@ድወት
27/03/2010 ‘‘ሰብ ይሽወጥ ይልወጥ’’
ብሰላም ወፊርካ ብስላም ኣብ እትምለሰሉ እዋን፣ ሕፍኒ ሂብካ ምዕሮ ኣብ ትርኽበሉ ግዜ፣ ርሂፅካን ግዒይኻን ፍረፃማኻ እንተላም ኣብ እተእትወሉ ወቕቲ ቁፅሮም ዘይንዓቑ መናእሰይ ኣፍሪካ ከምቲ ኣዴኣያ ገዲፋስ ሓፍቲ ኣዴኣ ትናፍቕ ዝብሃል ኣብ ጓጓኦም ዘሎ ብሱል ጎጎ ገዲፎም…እንጀራ ሕልሚ እናምዓደዩ… ህርፍርፎት ሕምባሻ ዓዲ ጓና ኣብ ልቦም ጠኒሶም ዒጋም ጥሓስ እናሰደሩ ዘለዎም ንብረትን ንዋትን ሸይጦም ኣብ ዘይግሃድ ሕልሚ እናተሓምበቡ ኣእዉይኻ ዝበፅሓልካ ሰብ፣ጠምይኻን ፀሚኢኻን ዘኾልሰካን ጉሕሚ ዘስትይካን ናብ ዘይርከበሉ፤ ምድረ ሃሩሩን ስኦልን እናምረሑ ፎቖዶ በረኻ ኣደዳ ቀለብ ኣራዊት ለይትን ሽላ ሰማይን፣ ኣደዳ ቀለብ ዓሳን እናኾኑ ኣብ ቤተሰቦምን ኣብ ሃገሮምን ዓብይ በሰላ እናገደፉ ዝሓልፉ መናእሰይ ኣፍሪካ ቁፅሮም ‘‘ሓሸንቶ’’ እዩ።
ነዚ ከም መራጎዲ ሓሳብ ዝኾነና ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ሃገረ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ንፁሃት መናእሰይ ኣፍሪካ ዝፍፀም ዘሎ ንግዲ ሰብ ምርኣይ ይከኣል። ሰብ ብደዉ ከም ኣቕሑ ዝሽወጠሉ ዝለወጠሉ ምደሪ ሊብያ፤ካብ ብዙሕ ብዉሕዱ።
ሊብያ- መዳጎን ስደተኛታት ኣፍሪካን ማእኸል ስሕበት ዘመናዊ ንግዲ ባርያን
ኮሚሽን ሃገራት ምዕራብ ኣፈሪካ (ኢኮዋስ/ECOWAS) ኣብታ ጨና ሰላም ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋዉያን ስደተኛታት ኣፍሪካ ዝፍፀም ዘሎ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ኣመልኪቱ መግለፂ ኣዉፂኡ እዩ።
እቲ ኮሚሽን ኣብ ዘዉፀኦ መግለፂ ከም ዘመላኽቶ፣ ኣብዚ ዝማዕበለ ጊዜ ህዝቢ ዓለም ፊደል ኣብ ዝቖፀረሉ እዋን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ዘይሕጋዉያን ስድተኛታት ናብ ሃገራት ኣዉሮፓ ንምኻድ ቤተ ስኦል ሊብያ ይሳለሙ።
ኣብታ ሰብ ከም ሰብ ዘይርኣየላ ሲኦላዊት ሃገረ ሊብያ ድማ መስካሕከሒ ዝኾነ ግፍዒ ይብፅሖም ኣሎ። ዘይሕጋዉያን ስደተኛታት ኣፍሪካ ብፍላይ ናይጀርያዉያን ከም ባርያ ይርኣዩ፣ ይግነሑ፣ እታ ሃገር እዉን ንዜጋታታ ክተተኣናግዶም ዘይምኽኣላ እቶም ስደተኛታት ይናገሩ።
ናይ ሃገራት ምዕራብ ኣፈሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን ፕሬዚዳንት ማርሴል ኣላይን ዲ ሳዉዛ፤ እቲ ኮሚሽን ኣብ ‘ኣቡጃ’ ካልኣይ መደበኛ ጉባኤኡ ኣብ ዘካየደሉ ወቕቲ ኣብ ሊብያ ንዘሎ ኣተሓሳሳቢ ናይ ስደተኛታት ኣታሓሕዛ ኣመሊኪቶም ተዛሪቦም ምንባሮም ዝዝከር እዩ። ናይቲ ኮሚሽን ምክትል ፕሬዚዳንት ኤድዋርድ ሲንጋቴይ ብወገኖም፤ ኣብ ሴሜን ኣፍሪካዊት ሃገረ ሊብያ ዘሎ ዘይጉቡእ ናይ ዘይሕጋዉያን ስደተኛታት ኣተሓሕዛ ብፍላይ ምስ ንግዲ ባርያ ተተሓሒዙ ዝካየደ ዘሎ ፍፃመ ናይ ምርመራ ስራሕቱ ከም ዝጀመረ ዝዝከር እዩ።
ኢኮዋስ፤ እቶም ኣብ ኣፍ በላዒ ዘሎዉ ስደተኛታት ንምድሓን ሙሉእ ዓቕሚ ዋላ ተዘይሃለዎ ምስ ትካል ዓለም ለኸ ስደተኛታት እናዘተየ መፍትሒ እናኣለሸ ከም ዝኾነ ምክትል ፕሪዚዳንት ኢኮዋስ ኤድዋርድ ሲንጋቴይ ተዛሪቦም ።
ኣብ ሃገረ ሊብያ ይካየደ ዘሎ ግፍዒ ዘይኣግባባዊ እዩ ክብሉ ድሕሪ ምግላፅ፤ብፍላይ ካብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ መበገሲኦም ዝገበሩ ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ኢ-ሰበኣዊ ተግባር ይፍፀሞም ምህላዉ ድሕሪ ምርግጋፅ ናብ ትካል ዓለም ለኸ ስደተኛታት ናይ ሓገዝ ደበዳቤ ከም ዝልኣኹ እዉን ኣዘኻኪሮም እዮም።
ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ምድረ ኣፍሪካዊት ሃገረ ሊብያ በቢሰሙኑ ልክዕ ማዕልቲ ዕዳጋ ወፂኡሎም ከም ኣቕሑ ይሽወጡ፤ ይልወጡ። ብዙሓት ክፍሊት ዘይተፈፀመሎም ኣፍሪካዉያን መናእሰይ ኣብ መካዚኖ ተዓፀዮም እናተሳቐዩ ይርከቡ። ብፍላይ ንደቂ ኣንስተዮ ብቶም ዓገትቲ (ዘይሕጋዉያን ኣዘዋወርቲ) ፆታዊ መጥቃዕቲ የብፀሑለን ከምዘለዉ ባዕሎም እቶም ዘይሕጋዉያን ኣዘዋወርቲ ንማዕኸን ዜና ኣልጀዚራ ምንጋሮም ይዝከር። ገሊኦም ድማ በቶም ኣዘዋወርቲ ብቐትሪ ማዕልቲ ብሓፂንን ኣብትርትን ተቀጥቒጦም፤ ብማይ ፅምኢ ተቓፂሎም ወይእዉን ብሓደጋ መኪና ኣብ ሊብያ በረኻ ከም ዝሞቱ ሳልማን ዝተብሃለ ዘይሕጋዊ ኣዛዋዋሪ ሰባት ገሊፁ እዩ።
መብዛሕቲኦም ኣፍሪካዉያን ስደተኛታት ዝኣትዉሉ ብደቡብ ‘ሳበሃ’ ብእትብሃል ከተማ ኮይኑ እታ ከተማ ብናይቶም ዝሞቱ ሰባት ኣስከሬን ተጨናኒቓ ከምዘላን እቲ ኩነታት ይጋደድ ምህላዉን ሓደ ሓደ ሰብ ሞያታት ሕክምና ሃገረ ሊብያ ይዛረቡ። በቶም ኣዘዋወርቲ ተቀቲሎም ፈቐዶ ጎደናን በየ ቦታኡ ብጅምላ ናይ ዝተቐበሩ መናእሰይን ኣብ ልዕሊ እቶም ብህወት ዘለዉ መናእሰይ ዝበፅሕ መስካሕከሒ ግፍዒ ከምዝርእዩን ናይቶም መወትቲ መንነት ፊሊይኻ ንምፈላጥ ኣፀጋሚ ከም ዝኾነን እዉን ገሊፆም እዮም።
ንድሕንነቶም ክብሉ ስሞም ዘይገለፁ ሰብ-ሞያ ከም ዝገለፅዎ ድማ፤ ኣብ ሳብሃ መዕረፊ ጣብያ ብኣግባቡ ዘይሰርሕ ሓደ መዝሓሊ እንትህልው፤ ዝሞተ ኣስከሬን ከይተበላሸወ ንሰልስተ ማዕልታት ክፀንሐሉ ዝኽእል መሳረሒ እቶም ዘይሕጋዉያን ኣዘዋወረቲ ሰባት ግና ንኣዋርሕ ከም ዝጠቀምሉ እዉን እቲ ዝወፀ ሓበሬታ የመላኽት።
ሊብያ መዝለቒት ማዕፆ ሃገራት ኣዉሮፓ
ከምቲ ዝፍለጥ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣፍሪካ ዝፈልሱ ስደተኛታት ናብ ኣዉሮፓ ሃገራት ንምእታው ቀዳማይን ማመረፂ ዘይብሉ መማረፂኦምን ገይሮም ዝወስዱዎ በረኻ ሊብያን ዉቅያኖስን ኣቋሪፆም ጣልያን ምእታው እዩ። መብዛሐቲኦም ስደተኛታት ካብ ጋና፣ ናይጀርያ፣ ካሜሩን፣ ዛምብያ፣ ሰኔጋል፣ ጋምቢያን ሱዳንን መልዐሊኦም ዝገበሩ እንትኾኑ ሊብያ ዝኣትዉሉ መንገዲ እዉን ብኔትዎርክ ምስ ዝተኣሳሰሩ ዓበይቲ ወንጀለኛታት ኣዉሮፓ ነብፅሓኩም ኢና ብዝብል ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ፕሮፖጋንዳ ከም ዝኾነ እዉን ይፍለጥ።
ሃገረ ሊብያ ናብ ናብ ሃገራት ኣዉሮፓ ብባሕሪ ንምስጋር ምችዉትን ሓንትን ሃገር እንተመሰለት እቲ ጉዕዞ ነቶም ስደተኛታት ኣዝዩ ኣፀጋሚ ካብ ምኻኑ ንላዕሊ ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ልዕሊ 150 ሽሕ ሰባት ህይወቶም ኣብ ባሕሪ ተሪፉ እዩ።
ካበዚ ብተወሳኺ እዉን ብኽንደይ ሓሰረ መንከራ ሊብያ ዝኣተዉ ስደተኛታት እቶም ኣሽገርቲ ኢና ብሃልቶም ትዉልደ ኣፍሪካዉያን ኣብ ኣፍሪካዊት ሃገር ከም ኣቕሑ ኢዶምን እግሮም ብመቑሕ ኣሲሮም ይሸጥዎም ይልዉጥዎም፣እንተደልዮም ክዓ ይቐትልዎም።
ብሙዓሙር ጋዳፊ ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ ሊብያ ካብ ስልጣን ካብ ዝወርድ ንድሓር እታ ሃገር ንኣፍሪካዉያን ስደተኛታት ከምኡ እዉን ንሰላማዉያን ነበርቲ ዳንዴር ተዘሪኡላ፤መርገፂ እግሪ እዉን ዝትስኣነላ ናይ መሬት ጋሃንም እንትትኸዉን፣ ብኣንፃሩ ድማ ብዘይሕጋዊ ዝዉዉር ስደተኛታት ንዝመሓዳደሩ ወንጀለኛታት ግና ናይ መሬት ገነት ኮይና ጥዑም እናብለዐቶም ሙቁር እናስተየቶም ኣንገሓሕዮም ዘዕርፉላን ዘተንፈሱላን ማይ ድጋማ ደም ሰብ ዝገበረት ዓዲ እያ። እቲ ሳልማን ዝትብሃለ ዘይሕጋዊ ኣዘዋዋሪ ብስልኪ ምስ ማዕኸን ዜና ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ ምልልስ እዉን ነዚ ሓሳብ ዘራጉድ እዩ ነይሩ።
ንርክብ ግብረ ስጋ ምግዳድ
እቶም ዘይሕጋዉያን ኣዘዋወርቲ ኣብ ኒጀር ምስ ዝርከቡ ኣዘዝቶም ነቶም ስደተኛታት ንምዉሳድ መልእኽቲ እንትበፅሖም ከይዲ ምጉዕዓዝ ስደተኛታት ይጅምሩ። እቶም ኣዘዋወርቲ ካብ 735-1100 ሽሕ ዶላር ካብ ሓደ ሰብ ይቕበሉ። ክፍሊት ምስ ፈፀሙ ብኣናእሽተይ መካይን (ፒክኣፕ ዝዓይነተን) ዝባን ንዝባን ፅዒኖም ኣብ በረኻ ሊብያ
( ኣብ ክረምቲ 50 ዲግሪ ሴንትግሬድ ንላዕሊ ሙቐት ዘለዎ) ኣልቃትሮን ካብ ዝተብሃለት መንደር ናብ ሳብሃ የብፅሕዎም። በዚ ከይዲ እዚ ድማ ናይ ኒጀር ኮማንደራት ምስቶም ካልኦት ናይ ደገ ኣካላት እናተራኸቡ ዋጋ ዕዳጋ እቶም ሰባት እናተመኑ ከም ዝሸጥዎም ሳልማን ወሲኩ ይዛረብ።
መሓመድ ሓሰን ዝትብሃለ ሊብያዊ ብፍላይ ደቂ ኣንስተዮ ሓጋዚ ዘይብለንን ናበይ ክኸዳ ከም ዝደልያን ስለዘይፈለጣ ኣብ ሊብያ በቶም ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ዘይሕጋዉያንን ኣዘዋወርቲ ተደፊረን ፎቐዶ መንገዲ ተደርብየን ብህይወተን እናሃለዋ ብእንስሳት በረኻ እናተጎሰሳን እናተበልዓን ህይወተን ከም ዝሓልፋ ይገልፅ።
እቲ ንዝሐሸ እንጀራ ክብል ኣጉል ተስፋ እናመዓደወ እግሩ ናብ ዝመረሖ ዝጉዓዝ መንእሰይ ኣፍሪካ ሕልሙን ተስፋኡን መኺኑ፣ ማይ ንማይ ተሪፉ ፎቐዶ በረኻ እንትተርፍ ኣዝዩ የሕምም።
እቲ እምባን ኩርባን ፈልፊሉ እንተላም ዘሕፍስ ሓይሊ እናሃለዎ ብጨካናት በላዕቲ ስጋ ሰባት፣ ሰተይቲ ደም ደቂ ሰባት ተበዝጉሉን ተመጢጡን ከም ደመና ሓጋይ እንትሃፍፍ ዘንተ እለት ካብ ሕልና ዘይሃስስ በሰላ ገዲፉ ይኸይድ።
ስለዚ መናእሰይ ኣፍሪካ ኢሉ እዉን መናእሰይ ኢትዮጵያ ብፍላይ ክዓ መናእሰይ ትግራይ ኣድማስ ኣተሓሳስባኹም ብምስፋሕ ብዘለዉ ግዝያዊ ፀገማት ተደፋፊእኩም ስደት ዝብሃል ዘይርትዓዊ ሓሳብ ኣብ ኣእሙሮኹም ቦታ ንከይትህቡዎ ይላቦ።
ትግራይ ሃፍታም እያ። ትግራይ ለባም እያ። ትግራይ ባሕሪ እያ። ትግራይ ሰብ እያ። ትግራይ ተፈጥሮ እያ። ትግራይ ፍልፍል ዓይኒ ማይ እያ።
#ፍልፍል-ሓበሬታ፦ኣልጀዚራ


text:
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ንንኡሳን ዞባታት ኦስትሃማር፡ ኦረግሩንድ፡ ጊሞ፡ ኦስተርቢብሩክን ኣሉንዳን ዝሓቆፈ እዩ። ማእከል ምምሕዳር ናይቲ ዞባ፡ ከተማ ኦስትሃማር እዩ። ምምሕዳር ከተማ ኦስትሃማር ኣስታት 22000 ተቐማጦ ኣለዎ። እብቲ ዞባ ዝዓበየት ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣታ
ብምምሕዳር ከተማ እትውነን ትካል ኦስትሃማር-ሄም እያ። እዛ ትካል እዚኣ ኣብ ኦስትሃማር፡ ጊሞ፡ ኦረግሩንድ፡ ኣሩንዳ፡ ኦስተርቢብሩክን ሃርግሃምንን ዝርከብ ኣስታት 1900 ዝካረ ኣባይቲ ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ትምርህቲ ቋንቋ ኣደ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡- ታይላንድ፡ ዓረበኛ፡ ትግርኛን ሶማለኛን። ትምርህቲ ቋንቃ ኣደ ብኻልእ ቋንቋታት ንኽወሃብ ምእንቲ፡ ብውሕዱ ሓሙሽተ ዝቍጽሮም ተመሃሮ ክርከቡ ኣለዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር፡ 49 ኣብ መዳይ ስፖርት ከምኡ ውን ካልኦት ኣብ ካልእ ሕብረተ-ሰብኣዊ መዳያት ዝነጥፋ ማሕበራት ይርከባ። እዚ ኸኣ፡ እዘን ማሕበራት እዚኣተን ንነበርቲ ከተማ ዝተፈላለየ መሳጢ ናይ ዕረፍቲ ንጥፈታት ኣብ ምእንጋድ ዓቢ ተራ ይጻወታ። ስፖርት ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ፡ ኩዕሶ እግሪ ኣገዳሲ መለለዪ ናይቲ ከባቢ እዩ። ብዜካ'ዚ፡ ንማሕበራዊ ህወት ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር ኣብ ምምዕራግ ዝዋስኣ ብርክት ዝበላ ሃይማኖታዊ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ዝምባሌታት ዘለወን ማሕበራት ውን ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
እቲ ብኢካ ዝፍለጥ፡ ድኳን መዓልታዊ-ሃለኽቲ ወይ ኣስቤዛ፡ ኣብ ኩለን ንኡሳን ዓዲታት ናይቲ ዞባ ይርከብ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመልዲንገን) ኣብ ጊሞን ኦስትሃማርን ይርከብ። ኣብ ኦስትሃማር፡ ጊሞ፡ ኦስተርብይብሩክ፡ ኣሉንዳን እረግሩንድስን፡ ቤት-ንባብ ኣሎ። ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ዜጋታት ነቲ ዞባ ዝምልከት ርእይቶታት ይኹን ሓሳባት ከቕርብሉ ዝኽእሉ
መኣዲ-ርእይቶታት ኣለዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር፡ 12 ቤት-ትምርህቲ ወይ መውዓሊ-ህጻናትን 10 ግዝያዊ መጽንሒ-ህጻናትን ይርከባ። ብዜካ'ዚ፡ ብምምሕዳር ናይቲ ዞባ ዝእለያ 14 መባእታዊ ኣብያተ-ትምርህርታትን፡ ፍሉይ ድልየታት ንዘለዎም ተመሃሮ ዘአንግዳ ፍሉያት-ኣብያተ ትምህርታትን ኣለዋ። እዘን መባእታውን ፍሉያት ኣብያተ-ትምህርታትን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይቲ ዞባ ይርከባ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኦስትሃማር፡ 4 ናይ ማእከላይ-ደረጃ ኣብያተ ትምህርታት ኣለዋ። እተን 3 ብምምሕዳር ዞባ ዝእላያ መግስታውያን ክኾና እንከለዋ እታ ሓንቲ ከኣ፡ ነጻ ወይ ብግሊ እትመሓደር ቤት-ትምርህቲ እያ። ብዜካ'ዚ ምስ ምምሕዳር ከተማታት ኡፕሳላን ቴርፕን ዝተበጽሐ ንትምርህቲ ዝምልከት ስምምዓት ውን ኣሎ። በዚ መሰረት ኣብ ዞባ ኦስትሃማር ዝቕመጡ ተማሃሮ ኣብ ክሊ እዚ ዝስስምዕ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ከተማታት ኣብ ዝወሃብ ሃገራዊ መደብ ትምርህቲ ክሳተፉ ይኽእሉ። ኣብ ምምሕዳር ኦስትሃማር ውን እንተኾነ፡ ብርክት ዝበለ ናይ ትምርህቲ ዕድላት ኣሎ። ምስ ካልኦት ከተማታት ዝትበጽሐ ስምምዓት ምህላዉ፡ ተመሃሮ ናብ ካልእ ከተማታት ብምኻድ ወይ ውን ብርሕቀት ትምርቶም ዝከታተልሉ ዕድላት ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኦረግሩንድ፡ ብኦስትሃማርን ጊሞን ኣቢላ ናብ ኡፕሳላ፡ ኣብ ሰዓት ክልተ ግዜ እትኸይድ ኣውትቡስ ኣላ። ካብ ኦስተርቢብሩክ ድሒራ ምስ ባቡር ኡፕቶገት ዝተኣሳሰረት ኣብ ሰዓት ክልተ ግዜ እትኸይድ ኣውቶቡስ ኣላ። እቲ ጉዕዞ ካብ ኦስትሃማር ናይ ሰዓት ኣቢሉ ይኸውን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኣስታት 1500፡ ኣብ ዝተፈላላያ ጽላታት ዝነጥፋ ትካላት ዝርከብኦ ምምሕዳር ዞባ ኦስትሃማር፡ ኣካል ናይቲ ብሉጽ ናይ ስራሕ-ዕድላት ዘለዎ ኣውራጃ ኡፕሳላ ብምዃኑ፡ ስራሕ ናይ ምርካብን ነብስኻ ንምኽኣልን ዘሎ ተኽእሎታት ኣዝዩ ትስፉው እዩ። ዕዳጋ ስራሕን ንግዳዊ ንጥፈታትን ምምሕዳር ከተማ ኦስትሃማር፡ በተን ኣብ ምፍራይ ዝተፈላላየ ነገራት ዝነጥፋ ፋብሪካታት ዝተዓብለለ እዩ። ንምጥቃስ ዝኣክል ገለ ካብዘን ትካላት፡ ፎሽማርክስ ሻርንክራፍት-ቬርክ፡ ሳንድቪክ ኮሩማንትን ይርከብአን። ብዜካ'ዚ፡ ካልእ ዝተፈላለያ ኣብ መዳይ ኣገልግሎታት ዝዓያን ኣብ ምስፋሕ ዕድላት ዕዳጋ-ስራሕ ኣውንታዊ ተራ ዝጻወታ ትካላት ውን ኣለዋ።
እቶም 5 ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብቲ ዞባ፡ ምምሕዳር ከተማ ዞባ፡ ሳንድቪክ ኮሩማንት፡ ፎሽማርክ ክራፍትግሩፕ፡ ምምሕዳር ኣውራጃ ኡፕሳላ፡ ኢ.ኤስ.ኤስ ፋሲሊቲ ሰርቪስን ይርከብዎም። እቲ ኣብ ምስፍሕፋሕ ዝርከብ፡ ምእከል መኸዘኒ ሓተላ-ነዳዲን ማእከል ዕደና ዳነሙራ ውን ኣብ ምዕባይ ዕድላት ስራሕ ናይቶ ዞባ ኣውንታዊ ተራ ክጻወት ተስፋ ይግበረሉ።
ካልኦት ከተማታት ናይቲ ኣውራጃ ከምኡ ውን ከተማታት ኡፕሳላን ስቶክሆልምን፡ ኣብ ናይ ቐረባ ርሕቅት ዝርከባ ብምዃነን፡ ነባሪ ናይቲ ዞባ ስራሕ ንምርካብ ጽቡቕ ዕድላት ኣለዎ።


text:
ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን ዘካየዱዎ ዑደት ሃገሮም ኣብ እዋናዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ዘለዋ መርገፂ ብዝበለፀ ዘረጋገፀትሉ እዩ ኢሎም ተቐማጥነቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝኾኑ ኣምባሳደራት ኣሜሪካ።እዞም ኣምባሳደራት ኣዋጅ ህፁጽ እዋን ንፀገማት ኢትዮጵያ ፍታሕ ከምዘይኸውን ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ቲለርሰን ግልፂ ገይሮም እዮም ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክል ሬይነርን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሜሪ ለይነርድን ሎሚ ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ንዑደት ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን መብርሂ ዝሃበ ነይሩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኣወጀ ህፁፅ እዋን ብበሊሕ ካብ ዝነቐፉን ዝተቓወሙን ዓለምለኸ መሻርኽቲ ኣሜሪካ ቅድሚት ትስራዕ።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሓደ መዓልቲ ዑደት ዝፈፀሙ ሬክስ ቲለርሰን ነዚ ኣጠናኺሮም ኣለው።መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ናይ ኣሜሪካ መርገፂ ከምዘየሐጎሶ ክግለፅ ፀኒሑ’ሎ።ብዛዕባ እዚ ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ዝርርብ ዝተሓተቱ ኣምባሳደር ሬይነር "ትኽክለኛን ግቡእን ዝኾነ መርገፂ እዩ።ሚንስትር ወፃኢና እውን ነዚ ትማሊ ደጊሞም ኣረጋጊፆምዎ ኣለው’’ኢሎም።መንግስቲ ግብእ ዝኾነ ናይ ፀጥታ ፀገማት ክፈትሕን ንደሕንነት ዜጋታቱ ከረጋግፅን ከምዘለዎ ንርዳእ ኢና፤እዚ ናይ ሰባት መሰላት ብዝኸብርን ፖለቲካዊ ሃዋህው ከየፅበበን ክኸውን ከምዘለዎ ተስፋ ንገብር ኢሎም።
ኣምባሳደር ሬንይነር ከምዝበሉዎ ኣሜሪካ ነዚ ካልኣይ ህፁፅ እዋን ዘይትቕበሎ ይውሰዱ ምስ ዘለው ኣወንታዊ ስጉምትታት ስለ ዘይጠዓዓሙ እዩ ኢሎም።
ሬክስ ቲለርሰን ምስ ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ዘካየድዎ ዝርርብ ብዝምልከት መብርሂ ዝሃባ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣማባሳደር ሜሪ ሊየንርድ ናይ ሃገረንን ናይ ኣፍሪቃን ድልየት ዝጠዓዓም እዩ ኢለን።


text:
ሉኡላዊነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ ፡ ደረት ኣልቦ ጉጅለ
ሓገዝ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ
2ይ ክፋል
ስርዓት ህግደፍ፡ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ወኪሉ፡ ካብ ወትሃደራዊ ስልጠናታት ጀሚሩ ክሳብ ምልዛብ፡ ምስ “ሓባራዊ ረብሓ” ዘለወን ሃገራት ክዓምም ጸኒሑ’ዩ፡፡ ብሓገዝ ጉጅለ ኢሳይያስ ኣብ ኤርትራን ወጻእን ሓገዝ ዝተግበረሎም ዳርጋ ኩሎም ዕጡቋት ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃን የመንን’ዮም፡፡ ክሳብ ሕጂ ንወትሃደራዊ ስልጠናታት ዕጡቋት ጉጅለታት ዝተሓረያ ከባቢታት ዓጋመት፡ ጀበል ሓሚድ፡ ሓሪና፡ ዓሻጋላ፡ ሙሎቨር፡ ዊዓ፡ ዒን፡ ኪሎማ፡ ኣፋምቦን ዳህላክ ከቢርን እየን፡፡ ኣብዚ ከባቢታት ዝተወዘዐ ኩሉ ዜጋ ከምዝፈልጦ፡ ኣብ ሃገርና ተቓወምቲ ጉጅለታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሶማል፡ ጁቡቲን የመንን ተዓሊሞም ኢዮም፡፡ ኣብ ሰነዳት ካብ ዝተረኸበ ሓበሬታ ብጭብጥታት ክድርኽ፡
ሀ) ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጉዳይ ብፍላይ ድሕሪ ኩናት 1998- 2000 ኣብ ሃገርና ኣትዪ ዘይተሓገዘ ተቓዋሚ ጉል ኣይነበረን፡፡ ወያነ ውን ነቲ ሓበሬታ ተጠቒሙ ናብ ኣህጉራውያን ውድባት ከብጽሖ ጸኒሑ ኣሎ፡፡ ብሓጺሩ ካብ ኢትዮጵያ ዲምህት፡ ኦብነግ፡ ኦነግ፡ ቤህነን፡ ጋህነን፡ ግንቦት 7፡ ኣርበኞች፡ ጉጅለታት ብሄረ ዓፋር (እጉጉሞ፡ ግንባር ሓርነት ዓፋር)፡ ደቡብ (ግንባር ሓርነት ሲዳሞ) ካልኦትን ዝተፈላለዩ ሓገዛት ተወፊሎም ኢዩ፡፡ ስለዚ ምስ ጎረበት ሃገረ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ 19 ዓመታት ካብ ምትፍናንን ሓገዝ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ዝሓልፍ ዝኾነ ዓይነት ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ዝበሃል የለን፡፡
ለ) ሱዳን፡ ካብ 1994 ጀሚሩ ኣብ መሬት ኤርትራ፡ ሓገዝ ዘይተገብረሉ ተቓዋሚ ጉጅለ መንግስቲ ሱዳን ውን ኣይነበረን፡፡ ፈለማ ኣንጻር ግበረ ሽበራ ኣብ ዝነበረ ኣህጉራዊ ጠመተ፡ ድጋፍ ንምሃብ ስርዓት ኢሳይያስ ንኣመሪካውያን ባብ ብምርሃው፡ ኣንጻር ሱዳን ተንቀሳቒሱ፡፡ ኣብ መሬት ሱዳን ውን ጅምዓተል ኣል ኢስላሚያ ንዝተብሃለ ጉጅለ፡ መጥቃዕታት ክፍንው ሓገዝ ጌሩ ፡፡ 1995 ድማ ብምስምስ ጀሃድ ኣብ መሬት ሱዳን ዝተፈላለዩ መጥቃዕታትን ቅንጸላታትን ኣካይዱ፡፡ ብ1997 ኣብ መሬት ሱዳን ከባቢታት ተዎንን ገዳማይትን ብኮር 381 ዝእዘዛ ሓይልታት ኣብ ኩናት ተሳቲፈን ኢየን፡፡
ከም ነፋሒቶ ሕብሩ ዝለዋውጥ፡ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ “ሀ” ኢሉ ዝጀመረሉ እዋን፡ እምበኣር ኣብ ሱዳን እዩ ኔሩ፡፡ ብሓደ ገጽ በዓል ዶ/ር ጆን ጋራንግን ብኣሕመድ ኢብራሂም ድሬድ (ፌደራል ምፍማት) ዝምርሑ ጉጅለ ዕጡቋት ተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን፡ ብካልእ ገጽ ከኣ፡ ብዓብደል ዓዚዝ ካልድን ዶ/ር ታይሲር መሓመድ ኣሕመድ ዓሊን ዝምርሑ ጉጅለታት ብምሕብሓብ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሱዳን ጸቕጥታት ክግበር ተፈቲኑ፡፡ ብተወሳኺ የማነ ገብረኣብን ዓብደላ ጃብርን ምስ ናፍዕ ዓሊ ናፍዕ ዝተብሃለ፡ ላዕለዋይ ሓላፊ መንግስቲ ሱዳን፡ ኣብ ቁጠባን ጸጥታን ዘድሃበ ክውል ስምምዕ ከቲሞም፡፡ ምስ በዓል ሓለፊ ጸጥታ ሱዳን ነበር ሳላሕ ጎሽ፡ ዶ/ር ሙስጦፋን መጅበል ከሊፋን እውን ብሓደ ገጽ ከም ሓለይቲ፡ ብካልእ ገጽ ከኣ ተጻባእቲ ብምኻን፡ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ፡ ሱዳናውያን ከይተረፈ መርገጺ “መንግስቲ ኤርትራ” ክርድኡዎ ኣብ ዘይክእልሉ ደረጃ በጺሖም’ዮም፡፡
ብካልእ ወገን ምስ ሱዳን ዝነበረ ርክብ ብምጥቃም፡ ኣብ ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዝርከቡ ከባቢታት፡ ሕቡእ ግጭታት ኣሳዊርካ ሃጓፍ ንምርካብ ዝካየዱ ፈተነታት ውን ነይሮም፡፡ ከም ሓዳስ ሃገር ሰለማዊ ጉርብትና ዝስርቱ፡ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶታት ኣብ ክንዲ ምክያድ፡ ኣብ ጎነጽን ሽርሒታት ዘድሃበ ጉጅለ ኢሳይያስ፡ ብዘይሕጋዊ መገዲ ነዳዲ ንምርካብ ኣብ ዝተሃንጠየሉ እዋናት ውን፡ ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ደቡብ ሱዳንን ሰሜን ሱዳንን ወጥሪ ብምንጋስ፡ ገለ ፖለቲካዊ መኽሰብ ንምርካብ ጽዒሩ ኢዩ፡፡ ንኣብነት ድሕሪ ፍሽለት ዝተሓሰበ መጥቃዕቲ፡ ኣብ ዝተኻየደ ገምጋማት ንኢሳይያስ ካብ ዝተውሃብዎ ግብረ መልስታት ከምዝተሓበረ፡ ኣብ ወርሒ 7/2001 ብብ/ጀነራል ተኽለ ክፍላይ (ማንጁስ) ዝተኣዘዙ 5 ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፡ ናብ ደቡብ ሱዳን ብሕቡእ ተዋፊሮም፡ ኣብ ልዕሊ ሄግሊጅ ዝተብሃለት ትካል ነዳዲ፡ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ንምፍናው ዘብቅዕ መጽናዕቲ ኣካይዶም ተመሊሶም ኢዮም፡፡ በቲ እዋን ብጉልባብ ናብ ደቡብ ሱዳን ዝተልኣኹ ኣባላት ሜጀር ግርማይ ምስግና (ካብ ምክትታል ዶባት)፡ ሳሚኤል ተኽለማርያምን ተስፋለም ቅዱስን (ኪኢላታት FDC ኣባላት ክ/ሰ 36) ነይሮም፡፡
ንህዝቢ ኤርትራ ብምስምስ “ጀሃድ” ሃሙኡ ብምጥምዛዝ፡ ንመንግስቲ ሱዳን ከኣ ብኹሎም ጎደቦታት ብናዕብታትን ተቓዉሞን ብምስንባድ፡ ኢድ ክህብ ንምግባር ኣብ ዝተወጠነሉ እዋናት ውን፡ ጉጅለ ኢሳይያስ ኢዱ ኣብ ጉዳይ ዳርፉር ከእቱ ተራእዩ’ዩ፡፡ ብፍላይ ኣል ዓዱ ኣልምልዋ፡ ሓራካ ኣልታሕሪር ኣል ዳርፉርያ ንዝተብሃሉ ጉጅለታት፡ ብዶ/ር ከሊልን ብዓብዱል ዋሒድ ዝጥርነፉ ጉጅለታት ዳርፉር፡ ብዓብዱል ወሃብ ዝምርሑ DFM፡ ብኣሕመድ ኢብራሂም ዝምረሑ FMSን ካልኦትን ብምሕብሓብን ወትሃደራዊን ንዋታዊን ሓገዛት ብምሃብን፡ ንምትንታኑን ንምርድኡን ዘጸግም ግስሩጥ ጽምዶታት ይካየድ ኔሩ፡፡ ሓድጊ ናይቶም በቲ እዋን ዝነበሩ ጽምዶታት፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣስመራን ኦሞሓጀርን ዝነብሩ ኣባላት ተቓወምቲ ዳርፉር ኣለው፡፡ ንኣብነት ኣብ ኦሞሓጀር ኣብ ጥቓ መስጊድ ቤ/ጽ ከፊቶም ጣሂር ዝበሃል ዝመርሖም 4 ኣባላት ተቓወምቲ ዳርፉር ክሳብ ሕጂ ኣለው፡፡
ኢሳይያስ ኣብ ሱዳን ዝነበሮ ስትራተጂ ነንባዕሉ ተገራጫዊ ክንሱ፡ ብሓደ ገጽ ምእዙዝ ሱሙር መንግስቲ ምቋም፡ ብካልእ ገጽ ከኣ ነታ ሃገር ምብትታንን ምፍንጫልን ዝብል ኢዩ፡፡ ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ምስ ፕረሲዳንት ሱዳን ኣል በሽር ዘሎ ርክብ፡ ካብ ህዝባዊ ርክባት ዝሓልፍ ኣይኮነን፡፡ ዓለም ብዓለማ ምስ ነጺገቶ፡ ናብ ክልተ ሃገራት ጥራይ ዝገይሽ እንኮ ፕረሲዳንት ምስ ኮነ፡ ኢሳይያስ ኣብ ጽንብላት በዓል ናጽነት ንበሽር ክዕድም፡ በዓል ማንኪን ኪሻን ከኣ ናብ ካርቱም ክመላለሱ ክረኣዩ ጀሚሮም፡፡ እቲ ሓቂ ግን ኣብ ሞንጎኦም ዘሎ ርክብ ብኸውሊ ዲፕሎማሲያዊ ፍሽኽታ ድጉል ሓዊ ዝጸረ ኢዩ፡፡ በቢዓመቱ ኣብ ዝካየድ ኣኼባታት ውን፡ ብመገዲ ሱዳን ኣቢልካ ንጉዳይ ተከዘ (ኣትባራ)ን ፈለግ ኒልን ዝምልከት ዲፕሎማሲያዊ ወጥሪ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክላባዕ ድሌት ከምዘሎ ይለዓል ኢዩ፡፡ ስለ’ዚ ጉጅለ ኢሳይያስ ምስ ሱዳን ዘለዎ ዲፕሎማሲያዊ ጽምዶ’ውን ካብ ኣብ ዶባት ዝካየድ ንግዲ፡ ምምልላስ ስደተኛታትን ብሓይሊ ብላዕ ዝካየድ ጭውያታትን ዝሓልፍ ኣይኮነን፡፡
ሐ) ጅቡቲ፡ ምስ ጅቡቲ ውን ብፍላይ ኣብዚ እዋን ካብ ኢሳይያስ ንላዕሊ ሑሞድ ካሪካረ ዝሓሸ ዝምድና ኣለዎ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን፡፡ እቲ ምንታይሲ ካሪካረ ብውሑዱ ዕለታዊ ሓንቲ ፒሲ ጃልባ ሙሉእ ጫት ካብ ጅቡቲ ስለዘምጽእን ክልተ ደቁ ኣብ ጅቡቲ ስለዝነበሩን፡፡ ከም በዓል ኢትዮጵያን ሱዳንን ንዕጡቋት ጉጅለታት ጅቡቲ ውን ሓገዝ ተገይሩ ኢዩ፡፡ ብኣሕመድ ካዳሚን ሓሰን መቑብልን ዝእለዩ ፍሩድ ዝተብሃሉ ጉጅለታት ወትሃደራዊን ንዋታዊን ሓገዛት ተገይርሎም ‘ዩ፡፡
ኣብ መጀመሪያ መጋቢት 2008፡ ኢሳይያስ ምስ በቲ እዋን፡ ኣዛዚ ስርሒት ዞባ 04 ነበር ሜ/ጀነራል ሃይለ ሳሚኤል ቻይና፡ ናብ ከባቢታት ዕዲ፡ ዋደን ራስ ዱሜራን ዑዱት ኣካይዱ ነይሩ፡፡ ኢሳይያስ በቲ ዕለትን ካብ ዑደት ዶብ ራስ ዱሜራ ምስተመለሰን፡ ብተኸታታሊ ኣዛዚ ስርሒት ዞባ 04 ነበር ቻይና ከይፈለጠ፡ ምስ ኣብ ትሕቲ ቻይና ዝነበረ፡ ኣዛዚ ክ/ሰ 25 ኮ/ል ሚኪኤል ወልዳይ (ወዲ ወልዳይ) ክዘራረብ ቀንዩ ኢዩ፡፡
ሃንደበት ኮ/ል ሚኪኤል ወልዳይ ክልተ ቦጦሎኒታት ናብ መሬት ጁቡቲ ተጸጊዐን ድፋዕ ክኹዕታ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ፡፡ ነዚ ዝተዓዘቡ ሰራዊት ጁቡቲ፡ ናብቲ ከባቢ ወትሃደራቶም ከጸግዑ ጀሚሮም፡፡ መንግስቲ ጅቡቲ ውን፡ “ኤርትራ ኣብ ሓባራዊ ዶብ ሰራዊት ኣስፊራ” ክትብል ናብ ዉ.ሕ.ሃ ክሲ ኣቕሪባ፡፡ ሰራዊት ጅቡቲ ከም ጉልባብ ተጠቒሞም ንዓመታት ኣብ ድፋዕ ዝኸርተቱ፡ ኣባላት ክ/ሰ 25 ካብቲ ድፋዕ ነነጢሮም ክሃድሙ ጀሚሮም፡፡ ሃንደበት ብዕለት 10 ሰነ 2008 ድሕሪ ቀትሪ ሓደ ካብቶም ዳሕረዎት ዙርያታት (ምናልባት ኣባል 19 ዙርያ ሃ/ኣ) ናብ ሰራዊት ጁቡቲ ክሃድም ፈቲኑ፡፡ ኣባላት ክ/ሰ 25 ነቲ ወትሃደር ብኣድራጋ ጠያይቲ ክትኩሱሉ ጀሚሮም፡፡ ብወገን ሰራዊት ጁቡቲ ነቲ ወትሃደር ከድሕኑ ግብረ መልሲ ሂቦም፡፡ በቲ እዋን ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም ሓይልታት ብዝነበረ ምልውዋጥ ተኹሲ እቲ ወትሃደር ህይወቱ ሓለፈት፡፡ ብከምዚ መልክዕ ዝጀመረ ኩናት ምስ ጁቡቲ ሓያሎ ኪሳራ ኣስዒቡ ኢዩ፡፡ በቲ እዋን ሓደ ብሳጓኡ ታይሰን ዝበሃል መራሕ በጦሎኒ ሓዊሱ፡ ካልኦት ኣባላት ሓ/ም/ኤ ከምዝተጎድኡን ብወገን ጅቡቲ ውን ተመሳሳሊ ክሳራታት ከምዘጋጠመ እዝክር፡፡
ንዓመታት ብሰሜን ምስ የመን፡ ብምዕራብ ምስ ሱዳን፡ ብደቡብ ምስ ኢትዮጵያ ዝኸሰርናዮም ዝምድናታት፡ ኣብ 2008 ከኣ በታ ዝተረፈት ደቡባዊ ምብራቕ ሸነኽ ጅቡቲ ከሲርናያ፡፡ ኢሳይያስ ጉዳይ ጁቡቲ ኣብ ክንዲ’ቲ ዝወጠኖ መኽሰብ፡ ተወሳኺ ዓለም ለኻዊ ጸቕጥን ኩነነን ስለ ዘስዓበሉ፡ ኣብ ቤ/ጽሕፈት ህግደፍ “ዘይምኹኑይ ተጸባኦታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ “ኣመሪካን ወያነን ውዲት ኣሊሞም ኩናት ምስ ጅቡቲ ከሳውሩ ከም ዝፈተኑ” ዝገልጽ ጽሑፍ ካብ ህዝቢ ከዊሉ ንገለ እሙናት ሓለፍትን ካድራትን ጥራይ ክዝርጋሕ ኣዚዙ፡፡
ጉዳይ ጅቡቲ ድሕሪ ክልተ ዓመታት ኣብ ሶማል ዝነበሮ ኣሉታዊ ኣበርክቶ ተደማሚሩ ብምምጽኡ ድማ፡ ኣብ ማሕበረ ሰብ ዓለም ሓያሎ ጸቕጢ ሸፈነ ሚዲያን ዲፕሎማሲያዊ ተጽዕኖን ኣስዒቡሉ፡፡ ኣብ መወዳእታ ጉዳይ ጅቡቲ ብምስምስ “ሚዛናዊ ምርድዳእ”፡ ንመንግስቲ ቀጠር ጋቢዙ፡ ብሃታ ሃታ ወትሃደራት ቀጠር “ከም ዓቃቢ ሰላም”፡ ኣብ ጎቦ ራስዱሜራ ክሰፍሩ ተገይሩ፡፡ ንዓመታት መልሓሱ እንዳቀያየረ፡ ሓደ ግዜ ምስ ጅቡቲ “ኩናት ዝበሃል ኣይነበረን”፡ ካልእ እዋን ከኣ “ብኣመሪካ ዝተሳወረ ወጥሪ ኢዩ” እንዳበለ ነዊሕ ዝጸንሐ ኢሳይያስ፡ ኣብ 2016 ከኣ ብሞንጎኝነት ወጻእ ጉዳይ ሚ/ር ቀጠር ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱራሕማን ኣልጣኒ፡ 4 ኣብ ውግእ ራስዱሜራ ዝተማረኹ ወትሃደራት ንመንግስቲ ጅቡቲ ከምዘረከበ ተገሊጹ፡፡ ብኣንጻሩ ብሓይልታት ጅቡቲ ዝተማረኹ ኣስታት 23 ዝኾኑ ንዓመታት ኣብ ቤት ማሕዩራት ተቐይዶም ዝጸንሑ ዜጋታትና ግን፡ ዝሓተተሎም ኣካል ኣይነበረን፡፡
በዚ ኣጋጣሚ፡ ድሕሪ ድነ ህግደፍ ኣብ እንምስርታ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ፡ ኣብ ጉዳይ ኩናት ምስ ጅቡቲ፡ ካብ ኮ/ል ሚኪኤለ ወልዳይ ብተወሳኺ ደቂቕ ኣፍልጦ ዘለዎን ክሕብረና ዝኽእል፡ ከም ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ንዓቃቢ ሰላም ሃገረ ቀጠር ኮይኑ ዘገልገለ ስታፍ መራኸቢታት ምብራቓዊ እዚ፡ ሜጀር ብርሃነ ተስፋማርያም (ብርሃነ ሙጋቤ) እዩ፡፡
ንዓና ንኤርትራውያን ብኹሎም መምዘኒታት፡ ምስ ጎረባብትና ብፍላይ ከኣ ምስ ኢትዮጵያ፡ ሱዳንን ጅቡትን ሕውነታዊን ሃናጽን ዝምድና ምምስራት ኣገዳሲ ጥራይ ዘይኮነ፡ ግዴታና ውን ኢዩ፡፡ እንተኾነ፡ “ዘራጊ እንከሎ ጽሩይ ማይ ኣይስተን” ከም ዝብሉዎ ኣቦታት፡ ዘራጊቶ ኢሳይያስ… ንህዝቡ ዘሪጉ…ንጎረባብቱ ዘሪጉ… ንኹሉ ምስተንከፈ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ እቲ ወሳንን ኣገዳሲን ዲፕሎማሲያዊ ረብሓ ከሲርናዮ ኢና፡፡ ኣብ 3ይ ክፋል፡ ሓገዝ ንጉጅለ ዕጡቋትን ሶማልን የመንን፡ ሃሱሳት ህግደፍ አብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ርክብ ምስ ሃገራት ከልጅን ዝምለከት ሓበሬታ ክፍኑ ኢየ፡፡
….ይቕጽል


text:
መቓልሕ ድምጺ ኣልቦ ነብሳት ጉጅለ 15
(‘ቶም ቀበርቲ ስውኣት እምባትካላ)
ከመይ ቀኒኹም ክቡራት!
ኣብ ሃገራት ዓለም፡ ዘይወግሕ መሲልዎም እቶም ኣረሜናዊ ታሪኽን ኣሰቃቒ ዛንታታት ጥፍኣት ደቂ ኣዳምን፡ ሓዲጎም ዝሓለፉ ከም በዓል ኢዲያሚን ዳዳ (ኡጓንዳ)፡ ሞቡቱ ሴሴሰኮ (ኮንጎ)ን ኪም ጆንግ ኢል (ሰሜን ኮርያ)ን ዝኣመሰሉ ውልቀ መለኽቲ፡ ካብ በትረ ስልጣኖም ምስ ተኣለዩ፡ ብዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ትካላት፡ ኣብ ዝካየድ መጽናዕትን ምጽራይ ገበናትን፡ ከም ሓደ መስርሕ ዘገልግል፡ ምኹዓት ስውር ጋህሲ (መቓብር) ግዳያት (Exhumation of mass graves) እዩ፡፡
ብወገነይ ድሕሪ ምእላይ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ እዚ መስርሕ ኣብ ሃገርና ብዙሕ ዘሰጉመና ኮይኑ ኣይስመዓንን፡፡ እቲ ምንታይ’ሲ! ኢሳይያስ ካብ መብዛሕትኦም መራሕቲ ሰውራታትን ሃገራትን፡ ኣዚዩ ዝሓሰመ እኩይ ኣእምሮ ዝውንን ጎራሕ ሰብ ምኻኑ ኣንዳዕዲዐ ስለ ዝፈልጥ’ዩ፡፡ ኢሳይያስ ይትረፍ’ዶ መራሒ ሉኡላዊት ሃገር ኮይኑ፡ ዝፈጸሞም ኣሰቅቕቲ ገበናትን፡ ደሃይ ዘሕቐቖም ዜጋታትን ኣብ ሓደ ጋህሲ ክርከቡ፡ ኣብ እዋን ሰውራ ናይ ዘጽነቶም ከም ናይ በዓል ኢብራሂም ዓፋ ዝኣመሰሉ ግዳያት ዝምልከት ሓበሬታ ‘ኳ ክሳብ ሕጂ ዘይምሉእ ዛንታ ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ፡፡
ብርግጽ እቲ ኣምላኽ ንብዓት ህዝቢ ኤርትራን፡ እህህታ ኣዴታትናን ቆጺሩ፡ ነዚ ርጉም ጸላኢ ሰናይትን መጋብርቱን ከምቶም ካልኦት መራሕቲ ዘይኮነስ ብህይወቱ ክነርክበሉ የብቀዓና ይኸውን፡፡ እንተዘይኮይኑ ድማ ደምን ኣዕጽምትን ስውኣትና ኣፍ ኣውጺኡ “ኣብዚ ኣለኹ” ዝብለሉ ግዜ ኣይክርሕቕን፡፡ ብዝኾነ ዘይከም’ቶም ካልኦት ውልቀ መለኽቲ መራሕቲ ሃገራት ዓለም፡ ንዘዝሓረይዎ ዜጋ ብኣዚዩ ክቱርን ክውልን መገዲ ዘሕቅቑ፡ ኣባጓይላ ኢሳይያስን መጋብርቱን፡ ሚስጢራቶም ዝንተዕለት ተኸዊሉ ከይነብር ካብ ክንጥቀመሎም ዝግበኣና መብኣታዊ መበገሲታትን ሜላታትን፡ እቲ ሓደ ብኣግኡ ብልዑል ጥንቃቐ ናይ’ቶም ኣብ ሕድሕድ ገበን ክፍጽሙ ዝእዘዙ፡ “ህያውያን መሰኻኽር” መንነት ምስናድ’ዩ፡፡ ብጽፉፍ ኣገባብ ዝተተሓዘ ሰነድ ኣብ መጻኢት ኤርትራ ካብ ዘይተደለየ ጎንጺ ቆይቂን ምብትታንን ኣድሒኑ ነቶም ገበኛታት ፈሊና ዝግብኦም ፍርዲ ንምሃብ ስለ ዝሕግዘና፡፡ ብመሰረት’ዚ ድማ ንሎሚ ከም መቐጸልታ ናይቲ ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ብ3ተ ክፋላት ዝፈነኹልኩም፡ ንግዳያት ጉጅለ 15 (ግዳያት “9/18”) ዝምልከት ሓበሬታ፡ ብዛዕባ መንነት ኣብ ምቕባር ሰለስተ ግዳያት እምባትካላ ዝተሳተፉ ኣባላት ክፍንወልኩም፡፡
ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ንምልውዋጥ ሓበሬታን፡ እዝን ቁጽጽርን ዝምልከት ሓደ ክውል ተሞኩሮ ኣሎ፡፡ ብመሓውራት ጸጥታ ዝተኻየደ ሕቡእ ፍጻመ፡ ንግብረ መልሲ “ንኣፍልጦ ፕረሲዳንት” ተባሂሉ ብመልክዕ “ጥቡቕ ሚስጢር” ከከም ኣድላይነቱ ተጻሒፉ ናብ ኢሳይያስ ምስበጽሐ፡ ኢሳይያስ ርእይቶኡ ክህበሉ ወይ ድማ ብቐጻሊ ክውሰዱ ብዛዕባ ዝግበኦም ስጉምታትን መምርሒታትን ከውርድ ይግበር፡፡ ኣብ እዋን ምቕያድ ኣባላት ጉጅለ 15 ድማ፡ ሕድሕድ ፍጻመን ምንቅስቓስ’ቶም ግዳያትን ስድራቤታቶምን ዝምልከት ሓበሬታ ብሌ/ኮሎኔል ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲሓኪም)ን ውሽጣዊ ጸጥታን ኣቢሉ በመልክዕ ጸብጻብን መልእኽቲ ሬዲዮን ይበጽሖ ነይሩ፡፡ ኣብቲ እዋናት ኣብ እምባትካላን ዒራዒሮን ዝተቐዘፉ ግዳያት ዝምልከት ሓበሬታ E34pc/01-03 ብዝብል መሕበሪ ኮድ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ይለኣኽ ነበረ፡፡ ካብ ትሕዝቶ’ቶም ሚስጢራዊ ሰነዳት ዝተኣኻኸበ፡ ኣብ ኣገባብ ኣተኣላሊያን ኣቀባብራን ስውኣት ጉጅለ 15፡ ዝተሳተፉ ኣባላት ዝምልከት ሓበሬታ ንሎሚ ከምዚስዕብ እፍንወልኩም፡፡
ፈለማ ኣብ እምባትካላ፡ ካብ መስከረም 18/2001 ክሳብ ዕለት 7/06/2003 ኣብ ዝጸንሑለን ኣስታት 23 ኣዋርሕ ካብ’ቶም 34 እሱራት እቶም 3 ተሰዊኦም’ዮም፡፡ እንተኾነ ኣብ 2016 ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ነዚኦምን ድሒሮም ኣብ ዒራዒሮ ዝተሰውኡን እሱራት “ህልዋት’ዮም” ኢሉ ጻዕዳ ሓሶት ክሕሱን ንዓለም ከደናግርን ፈቲኑ ነይሩ፡፡ እምበኣር እቲ ሓቂ ንኹሉ ክበርህን ኢሳይያስን እሙናት መጋበርይኡን ክቃለዑ እቶም ኣብ እምባትካላ ዝተሰውኡ ዜጋታት ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. ጋዜጠኛ ፍስሃየ የውሃንስ -ጆሽዋ (መለለዬ ቁጽሩ 10) ድሕሪ እቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ብ6 ወርሒ ድሒሮም ብ15 መጋቢት 2001 ካብ ኣስመራ ካርሸሊ (ካልኣይ መደበር) 4 ጋዜጠኛታት ተሳሒቦም፡፡ ጋዜጠኛ ጆሽዋ ካብኣቶም ሓደ ኮይኑ ‘ቶም ዝተረፉ መድሃንየ፡ ስዩምን ኣማኒኤልን ነይሮም፡፡ ጆሽዋ ኣብ እምባትካላ ብነብሰ ቅትለት ብዕለት 13 ጥቅምቲ 2002 ተሰዊኡ፡፡
2. ጀነራል ዕቑበ ኣብርሃ (መለለዬ ቁጽሩ 13) ፡፡ ፈለማ ነብሱ ኣብ ዝሕጸበሉ ባኞ ቤትሮ ሰቢሩ ክሳዱ ብምሕራድ ነብሰ ቅትለት ክፍጽም ፈቲኑ ኔሩ፡፡ ብህጹጽ ናብ ከረን ግላስ ተወሲዱ ተሓኪሙ፡፡ ድሕሪ 4ተ መዓልቲ ካብ ግላስ ክሳዱ ተሰፍዩ ተሚሊሱ፡፡ ብቀጻሊ ብናይ ምስትንፋስ ጸገም (ኣዝማ) ክሳቐ ድሕሪ ምጽንሑ ብ13 ሓምለ 2002 ኣብ እምባትካላ ተሰዊኡ፡፡
3. ተጋ/ ማሕሙድ ኣሕመድ ሸሪፎ (መለለዬ ቁጽሪ 27) ኣብ ውሽጢ እምባትካላ ብዘጓነፎ ሓያል ስነ-ኣእምራዊ ጸቕትታትን ሕማም ሕብጠት መንኩብን ሳኣን ቀረብ ሕክምና ብዕለት ብ6 ሰነ 2003 ተሰዊኡ፡፡
ጀነራል ዕቑብን ማሕሙድ ሸሪፎን ኣብ ዝተሰውእለን መዓልታት፡ ብትእዛዝ ኢሳይያስ፡ ወዲ ሓኪም ካብ’ቶም ዝመርሖም ኣባላት ክፍሊ ሓለዋ 7ተ ሰባት መሪጹ ብስውር ብሃይሉኩስ (ቶይታ) ማኪና ሰቒሉ ንከተማ ጊንዳዕ ንኢድ ጸጋም ገዲፍካ (በቲ ሓዱሽ ጽርግያ ወጺኡ ዘሎ) ናብ ላዕላይ ደንጎሎ መቐልቀሊ ኣብ ትርከብ መቓብር ሓርበኛታት (ፖሊዜሮ) ብለይቲ ክቕበሩ ተገይሩ፡፡ እቲ ጸብጻብ ንናይ ጀነራል ዕቑበ ኣስከሬን ብሳንዱቕ፡ ንናይ ሸሪፎ ድማ ብስትረቸር ድሕሪ ምውሳድ ብኮበርታ ተጠቕሊሉ ከምዝተቐብረ ወሲኹ ይሕብር፡፡ (ሸሪፎ ዝተሰወኣላ ዕለት እሱራት እምባትካላ ናብ ዒራዒሮ ዝግዕዙላ ዕለት ነይራ)
ክቡራት ኣንበብቲ!!
ብካልኣዩ ንወዲ ሓኪም ተለንተ ተስፋኣለም ሃብተ ተመሪሖም፡ ነቶም ኣብ እምባትካላ ኣቐዲሞም ዝተሰውኡ እሱራት ሓመድ ኣዳም ኣብ ምልባስ (ቀብሪ) ዝተሳተፉ ዜጋታት ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. መድሃነየ መሓሪ (ወዲ መሓሪ) ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ካብ 2ይ ሓይሊ 3ይ ጋንታ
2. ምሕረትኣብ ሰለሙን ኣባል ሃ/ኣገልግሎት 1ይ ሓይሊ 2ይ ጋንታ
3. ኣብርሃለይ ገዳም ኣባል ሃ/ኣገልግሎት 2ይ ሓይሊ 3ይ ጋንታ
4. ጎይቶኦም ሽሞንዲ (ወዲ ሽሞንዲ) ኣባል ሃ/ኣገልግሎት 1ይ ሓይሊ 3ይ ጋንታ
5. ኑረዲን ሓምድ (ወዲሓምድ) ኣብ ምምልላስ ኣስከሬን ዝተሳተፈ ኣውቲስታ፡፡
6. ስዒድ ኣቡበከር (ወዲ ኣቡበከር) ኣባል ሃ/ኣገልግሎት 2ይ ሓይሊ 1ይ ጋንታ’ዮም፡፡
(እዞም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ግዳያት ንዝበጽሐ ስቅያትን ሞትን ቀጥታዊ ኢድ ምትእትታው ኣይነበሮምን፡፡ ድሕሪ ምድህሳስ ተወሰኽቲ ሰነዳት፡ ኣብ ዕለተ መስዋእቲ ናይ ገለ ግዳያት፡ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝገለጽኩዎ ገለ መእረምታ ተገይሩ’ሎ)
ወደሓንኩም!!


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ 14.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.15:9-17
“ ከምቲ ኣቦ ዘፍቀረኒ ኣነውን ኣፍቂረኩም ኢየ፣ ኣብ ፍቅረይ ንበሩ። ከምቲ ኣነ ትእዛዛት ኣቦይ ሓልየ ኣብ ፍቕሩውን ጸኒዐ ዝነብር ዘሎኹ፥ ከምኡ ኸአ ንስኻትኩም ትእዛዘተይ እንተ ሓሎኹም አብ ፍቅረይ ጸኒዕኩም ክትነብሩ ኢኹም። ሓጎሰይ አባኻትኩም ምእንቲ ኺነብር፥ ሓጎስኩምውን ሙሉእ ምእንቲ ክከውንሲ እዚ ነገርኩኹም። ከምቲ አነ ዘፍቀርኩኹም ንስኻትኩምውን ንሓድሓድኩም ክትፋቐሩ ትእዛዘይ እዚ እዩ። ሰብ ካብቲ አብ ክንዲ አዕሩኹ ንሕይወቱ በጃ አኅሊፉ ዚህቦ ዚዓቢ ፍቕሪ የብሉን። ንስኻትኩም እዚ ዝአዘዝኩኹም ዘበለ እንተ ፈጸምኩም አዕሩኸይ ኢኹም። ደጊም ጊላዎት አይብለኩምን እየ፤ ጊልያስ ጎይቱኡ ዚገብሮ አይፈልጥን እዩ፤ አነ ግና እቲ ኻብ አቦይ ዝሰማዕኽዎ ዘበለ ንአኻትኩም ስለ ዘፍለጥኩኹም አዕሩኸይ ኢኹም እብለኩም አሎኹ።
- አስተንትኖ
መጀመሪያ ትእዛዝ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ኢዩ። ወዲ ሰብ ብኣምሳል ኣምላኽ ተፈጢሩ፡ን አምላኹ ክፈልጥን ከፍቅርን ከኣ ይጽዋዕ። ኣነ ነቶም ዘፍቅሩኒ ኣፍቅሮም፦ እቶም ዚደልዩኒ ኸኣ ይረኽቡኒ። ሃብትን ክብረትን ነባሪ ጥሪትን በረኸትን ኣባይ ኣሎ”።ምሳ 8:17-18 ነዚ ኹሉ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብእግዚኣብሔር አብ ዝተገልጸ ፍቕሪ … ኢየሱስ ደጊሙ ንፍቕሪ ከቕርባ ንረኽቦ። ዮው 13:1 ነቶም ናቱ ክሳብ መፈጸምታ ብምፍቃር: ነቲ ንሱ ንርእሱ ዝተቐበሎ ፍቕሪ ኣብኡ ኪገልጾ ተረኽበ። እቶም ደቂ መዛሙርቱ ድማ: ነንሓድሓዶም ብምፍቃር፤ ነቲ ርእሶም ዝተቐበሉዎ ፍቕሪ ኢየሱስ ኪኽተሉን ኪመስሉን ይረኣዩ። ስለዚ እዩ ኸኣ ኢየሱስ :“ ከምቲ ኣቦ ዘፍቀረኒ፤ ኣነውን ኣፍረኩም እየ፤ ኣብ ፍቕረይ ንበሩ” ዝበለ። ደጊምውን “ ከምቲ ኣነ ዘፍቀርኩኹም: ንስኻትኩም ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ ትእዛዘይ እዩ” ዝብል።
ኣብ ፍቕረይ ንበሩ ትእዛዛተይ እንተ ሓለኹም ኣብ ፍቕረይ ጸኒዕኩም ክትነብሩ እኹም። ኣብዚ መድሓኒና ክርስቶስ ትእዛዘይ እንተሓሊኹም ያብለና፤ ትእዛዝ እግዚአብሔርከ እንታይ ኢዩ፧ ፍቕሪ ኢዩ። “እታ ቀዳመይቲ እዚአ እያ፥ ኦ እስራኤል ስማዕ፥ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ንሱ በይኑ እግዚኣብሔር እዩ። ንእግዚኣብሔር ኣምላኽኻ ብምሉእ ንብኻን ብምሉእ ነፍስኻን፥ ብኹሉ ኣእምሮኻን ብኹሉ ሓልኻን ኣፍቅሮ” ኣንዳበለ ይምልሰ። ስለዚ እቲ ዘፍቅር ኣብ ትእዛዝ አምላኽ ይነብር …. እቲ ዝእዘዝ ከኣ የፍቅር። ከምኡ ኸአ ንስኻትኩም ትእዛዘተይ እንተ ሓሎኹም አብ ፍቅረይ ጸኒዕኩም ክትነብሩ ኢኹም፡ ብተወሳኺ ትእዛዝ አምላኽ ዝሕሉ አብ ፍቕሪ አምላኽ ይነብር። ምስኡ ሓድነት ይህልዎ። ክርስቶስ ጎይታና እምበአር ከምዘፍቅረና ሎሚ ዲጊሙ ይነግረና አሎ። ከምቲ ኣቦ ዘፍቀረኒ፤ ኣነውን ኣፍረኩም እየ፤ ነቲ ፍቕሪ ተቐቢልና አብ ፍቕሩ ክነቢር ግና ናትና ሓላፍነትን ጻዕርን ይሓትት፡፡ ኣብ ፍቕረይ ንበሩ” ዝበለ። ደጊምውን “ ከምቲ ኣነ ዘፍቀርኩኹም: ንስኻትኩም ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ ትእዛዘይ እዩ” ዝብል። ክርስቶስ የፍቅረና ኢዩ ክንብል ከለና ምንጪ ክርስቲያናዊ ሓጎስና ኢዩ። ግን ከአ ካባና ሓደ ብሱል ዝኾነ መልሲ ዘድሊዮ ጸዋ ዕታ ኢዩ። ካብቲ ልዑል ጎይታና ብፍሉይ ካብ ተፈቐርና ፡ ንሕናውን ብወገና ነሕዋትና ንብጾትና ከነፍቅር ንጽዋዕ። ፍቕሪ ብጻይ ካብ ፍቕሪ አምላኽ ኢዩ ዚመጽእ። እቲ ንኃዉ ዘፍቅር ንእግዚአብሔር የፍቅር። ንሕና አብ ሕይወትና ንፍቕሪ አምላኽ እንገልጾ አኅዋትናን አኃትናን ምስ እነፍቅር ጥራይ ኢዩ። ንሕና ደቂ ኢቲ ሉዑል ኣምላኽ፡ ተኸተልቲ ሓዋሪያት ክርስቶስ ምኻና ንዓለም እንምስክር፡ ምስ ኣኅዋትና ፍቕሪ ምስ ዝህልውና ጥራይ ኢዩ። “ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ አላትኩም በዚ ደቂ መዛሙርተይ ምኽንኩም ኩሉ ኪፈልጥ እዩ። ዮሓ.13:15፡ገጽ አምላኽ አብ ፍቕሪ ብጻይና ኢዩ ዘሎ፡ ንሕና አብ ፍቕሪ ምስ እንመላለስ ምስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ተወሃሂድና አብቲ አብቲ ብርእሳ ሓጎስ ዝኾነ አምላኽና ተሳተፍቲ ንከውን።
ንሕና ገና ጸላእቲ ከሎና በቲ ኣባና ዘለዎ ፍቕሩ ክርስቶስ ምእንታና ሞይቱ። ከምቲ ንሱ ዘፍቅሮ: ክነፍቅር፤ ጸላእትናውን ከይተረፉ ክነፍቅር: ነቶም ሪሒቆም ዚርከቡውን ከም ብጻይ ክንኮኖም፤ ከምኡውን ከም ክርስቶስ ብርእሱ ገቢርና ንሕጻናትን ድኻታትን ነሕዋትና ክነፍቅርን ጎይታ ባዕሉ ኣዚዙና እዩ። ሓዋርያ ጳውሎስ መዳርግቲ ዘይብሉ ናይ ፍቕሪ ስእሊ ይህብ፦ 1ቆር, 13: 4-7 “ፍቕሪ ዘይብለይ እንተኾይነ ከንቱ እየ “ ይብል ቅ. ጵውሎስ። ዝኾነ ይኹን ዓይነት ሓለፋ: ኣገልግሎት፤ መንፈሳዊ ሓይሊውን ከይተረፈ እንተሎኒ፤ እሞ ፍቕሪ ዘይብለይ እንተኾይነ ሓንቲ እካ ኣይጠቅመንን” ይብል ። ኩሉ ሰናይ ነገር ፍቕሪ ዘይብሉ ኮንቱ ምኻኑ እዩ።
ሰብ ካብቲ አብ ክንዲ አዕሩኹ ንሕይወቱ በጃ አኅሊፉ ዚህቦ ዚዓቢ ፍቕሪ የብሉን። ንስኻትኩም እዚ ዝአዘዝኩኹም ዘበለ እንተ ፈጸምኩም አዕሩኸይ ኢኹም። ደጊም ጊላዎት አይብለኩምን እየ፤ ጊልያስ ጎይቱኡ ዚገብሮ አይፈልጥን እዩ፤ አነ ግና እቲ ኻብ አቦይ ዝሰማዕኽዎ ዘበለ ንአኻትኩም ስለ ዘፍለጥኩኹም አዕሩኸይ ኢኹም እብለኩም አሎኹ።
ብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኩነታት መንበሪ-ከባቢታት ኣብ ኣውራጃ ዮንሾፒንግ ዝትፈላለየ እዩ። ዉዕዉዕ ከባባቢታት ከተማ ወይ ውን ኣብቲ ርግኣት ዘለዎ ኣብቲ ዞባ ዝርከብ ነኣሽቱ ዓዲታት ናይ ምቕማጥ ዕድላት ይህልወኩም። ሕድሕድ ጅኦግራፊካዊ ምቕርራብ ዓዲታትን ከተማታትን ናይዚ ኣውራጃን፡ መሳጢ ተፈጥሮኣዊ ከባቢ ውን ርሑቕ ብዘይምዃኑ፡ ስራሕን ዕረፍትን ንምውሳብ ከም ዝከኣል ይገብሮ። መብዛሕትአን ኣብዚ ኣውራጃ’ዚ ዝርከባ ከተማታት ዘሰክፍ ሕጽረት መንበሪ-ኣባይቲ ከምዘይብለን እየን ዝጽብጽባ። ይኹን እምበር ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ናይ’ዚ ኣውራጃ ግን መንበሪ-ገዛ ምርካብ ቀሊል ኣይኮነን። ነቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዘጋጥም ዘሎን ከጋጥም ዝኽእልን ሕጽረት መንበሪ-ኣባይቲ ንምግጣም እምበኣር በርክት ዝበለ ፕሮጀክቲታት ምህናጽ ኣባይቲ ኣብ ምስልሳል ይርከብ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ንግዳዊ ጽላት ኣውራጃ ዮንሾፒንግ፡ ብኢንዱስትሪታት ምስናዕ፡ ኣብ መሬትን ኣግራብን ዝነጥፋ ትካላት ከምኡ ውን ትካላት ኣገልግሎታት ዝተዓብለለ እዩ። ኣብዚ ኣውራጃ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ፡ ምምሕዳር ከተማ ዮንሶፒንግ ኮይኑ ኣስታት 11000 ሰራሕተኛታት ኣለዎ። ብካልኣይ ደረጃ ዝስርዑ ወሃብቲ-ስራህ ከኣ፡ ትካል ሁስክቫርና፡ ሳፓን ፍሌክት-ዉድስን ይርከብዎም። ኣብዚ ኣውራጃ’ዚ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱን ማእከሎትን ትካላት ኣለዋ። እዘን ትካላት እዚኣተን ጨናፍራት ዓበይቲ ሃገራውያንን ኣህጉራውያን ትካላትን እየን። ዝዓበየ ክፋል ናይቲ ካብ ዕንጸይቲ ዝፈሪ ንኣባይቲ ዘድሊ ፍርያት-ዕንጸይቲ ዝኾነ መሳለጥያታት ኣብዚ ኣውራጃ’ዚ ይፈሪ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ዩኒቨርስቲ ዮንሾፒንግ ብኮሚተ ዝመሓደር ኮይኑ፡ ኣርባዕተ ክፍሊታት ትምህርቲ ኣለዎ። እዘን ኣርባዕተ ክፍልታት ከኣ፡ ክፍሊ ንግዳዊ ወይ ቁጠባዊ ትምህርቲ፡ ክፍሊ ጥዕናዊ-ትምህርቲ፡ ክፍሊ ቴክኒካዊ ትምህርቲ፡ ከምኡ ውን ክፍሊ ትምህርትን ርኽክባትን እዮም። ኣብዚ ዩኒቨርስቲ’ዚ፡ ኣስታት 10000 ተመሃሮ ትምህርቶም ኣብ ምክትትታል ይርከቡ። 1500 ካብዞም ተመሃሮ ካብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም ዝመጹ እዮም። ኣብዚ ዩኒቨርስቲ’ዚ፡ ብርክት ዝበላ ምስ ካልኦት ዩኒቨርስታት ብዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ሰፊሕ ናይ ተመሃሮ ናይ ምልውዋጥ ምትሕብባራት ይካየድ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ምሉእ ኣውራጃ ዮንሾፒንግ፡ ሰለስተ ሆስፒታላት ይርከባ። ንሳተን ከኣ፡ ሆስፒታል ዞባ ሪሆቭ፡ ሆስፒታል ሆግላንድ ከምኡ ውን ሆስፒታል ቬርናሞን እየን። ኩለን ሆስፒታላት ምሉእ ጥዕናዊ-ኣገልግሎት ይህባ። ኣብ ገለ-ገለ ኣጋጣሚታት ግን ፍሉይ ምምእካል ናይ ጥዕናዊ ዓቕምታት ክግበር ይኽእል። 31 ናይተን ኣብዚ ዞባ ፋሕ ኢለን ዝርከባ ጥዕናዊ-ማእከላት ብምምሕዳር ኣውራጃ ይእለያ። እተን ብሕታውያን ዝኾና ጥዕናዊ-ማእከላት ከኣ፡ ብብሕቲ ይእለያ። ኣብ ሆስፒታል ሪሆቭ ኣስታት 20 ሓካይምን 500 መደቀሲ-ሕሙማትን ኣለዋ። እተን ዝተረፋ ክልተ ሆስፒታላት ግን ንእስ ዝበላ እየን።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ኣውራጃ ዮንሾፒንግ፡ ብርክት ዝበላ ባህላውን ናይ ዕረፍቲ ንጥፈታትን ኣሎ። ኣብ መዳይ ባህሊ ንኣብነት፡ ማእከል ባህላዊ ንጥፈታትን ባህላዊ ኣብያተ-ትምህርታትን ይርከባ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ’ዚ ኣውራጃ ብርክት ዝበላ ማእከላት ትያትር ይርከባ። እቲ እናሓደረ ንብዙሓት በጻሕቲ ዝስሕብ ዘሎ እቲ ኣብ ቨርናሞ ዝርከብ ስነጥባባዊ-ገለርያ እዩ። ንጥፈታት ዕረፍቲ ብማሕበራት ዝተባሕተ ኮይኑ፡ ስፖርትን ካልእ ሲቪካዊ ንጥፈታትን የጠቓልል። ኣብዚ ኣውራጃ’ዚ ሓደ ካብቶም ሃገራዊ መነፈሻታት ዝኾነ፡ መናፈሻ ስቱረ ሙሰ ሜድ ናቱሩም፡ ተባሂሉ ዝጽዋዕ መናፈሻ፡ ይርከብ።
ባህላውን ናይ ዕረፍትን ንጥፈታት ኣብ መስርሕ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ወሳኒ ግደ ኣለዎ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ንጥፈታት ናይተን ኣብዚ ዞባ ዝርከባ ማሕበራት ዓይነታውን ዝተፈላለየን እዩ። ልዕሊ ኹሉ እቲ ዝተፈላለየ ሰባት (ተሳተፍትን ተዓዘብትን) ዝእክብ ንጥፈት ስፖርት እዩ። ጋንታ ጸወታ ሆኪ-በረድ HV71 ካልእ ጋንታ የአንጊዳ ኣብ ሜዳ ኪናርፕስ ኣብ እትጻወተሉ እዋን፡ ነዚ ጸወታ ንኽዕዘቡ ካብ መላእ ሽወደን ዝውሕዙ ተዓዘብቲ ምርኣይ፡ ልሙድ እዩ። እቲ ኣብ ከተማ ቬትላንዳን ቫገሪድስስትራቨት ዝካየድ ውድድር ስፒድወይ ካልኦት ክጥቀሱ ዝኽእሉ ብዙሕ ህዝቢ ዝእከበሎም ስፖርታዊ ተረኽቦታት እዮም። ኣብያተ-ክርስትያናትን ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባት ው እንተኾና ኣብዚ ዞባ ብንጥፈት ይዋስኣ እየን። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ’ዚ ኣውራጃ፡ ንሓደስትን ነባሮን ዘራኽብ መኣዲታት-ርኽክብ ውን ኣሎ።


text:
ኣብ ጠላዕ ሓጋይ ብልምዓት መስኖ ሽሻይ ኮሚደረ ዝሓፈሱ ሓረስታይ ግደይ ኣፅብሃ
“ንሕና ካብ መሬት እንደልዮ ጥራሕ ዘይኮነስ መሬት ንባዕሉ ካባና እንታይ ከምዝደሊ ምፍላጥ ብልህነት እዩ። ኣብ ውሽጢ መሬት ዝነበረ ልሙዕ ሓመድ ብሰንኪ ዋሕዲ ግንዛበን ድኹም ኣተሓሳስባን ልምዑነቱ እንተስኢኑ ስለዝዘራእናዮ ጥራሕ ይበቁል ማለት ኣይኮነን። ብንፋስን ብውሑጅን ተፀራሪጉ ከይኸይድ ክንክን የድልዮ። ኣቀማምጣ መሬት ሃገርና ብተፈጥሮኡኣፃድፍ ዝበዝሖ እዩ። እዚ ድማ ንሓደጋ ፍግረ መሬት ብቐሊሉ ዝተቓለዐ እዩ። ከምዚ ዝበለ ተፈጥሮ ስለዘለና ድማ ንባህሪ ከባቢና ተረዲእና ቀዲሙ ክመፅእ ካብ ዝኽእል ሓደጋ ዓርስና ክንከላኸል ይግባእ። ስለዚ መሬት ልዕሊ ማንም ትኹረት የድልዮ። ከምዚ ንሕና መከላኸሊ ዝናብ ገይርና እንተወፂእና ማይ ዘይረኽበና፣ መሬት እውን ከም ኣእዋምን ሳዕረ ማዕርን ዝበለ ተፈጥሮኣዊ ክዳን የድልዮ።
“እዚ ተፈጥሮኣዊ ክዳን እዚ ኣቃሊልካ ክረአ የብሉን። ኣብ መሬት ዝርከብ ተፈጥሮኣዊ ውህብቶና ተዓቂቡ ክቕፅል እንተኾይኑድማብሳዕርን ኣእዋምን ክሽፈን ይግባእ። መሬት ከም ተራ ነገር ሸለል ክበሃል ዝግባእ ኣይኮነን። ምኽንያቱ መችዩና ኣብዛ መሬት ክንነብር እንተኾይንና መሬት ልክዕ ከምዝዓረቐ ሰብ ክኽደን ኣለዎ። እዚ እንትኾን ተፈጥሮ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ምክልኻል እንትከኣል እዩ ህላወ ደቂ ሰባት ብዘተኣማምን መንገዲ ምርግጋፅ ዝከኣል። ካብዚ ወፃኢ ህይወትን መነባብሮ ደቂ ሰባትን ውሕስነት ክህልዎም ኣይኽእልን።” እዚ ዶክተር ተወልደብርሃን ገብረእግዚኣቢሄር ንመፅሄት ወይን ቑፅሪ ሕታም 39 2004 ዓ/ም ካብ ዝሃብዎ ቃለ መሕተት ዝተወሰደ እዩ።
ከምቲ ዶክተር ተወልደብርሃን ዝገለፅዎ ህይወትን መነባብሮ ደቂ ሰባትንውሑስ ንምግባር ኣብ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ክስራሕ ኣለዎ። ነዚ እውን እዩ ውድብን መንግስትን ንስራሕቲ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝለዓለ ትኹረት ሂቦም እናተንቀሳቐሱ ዝርከቡ። በቶም ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮዝተሰርሑ ስራሕቲ ድማ ክልልና ማእኸል ተመክሮ ስራሕቲ ሃፍቲ ተፈጥሮ ክትከውን ኣኽኢልዋ እዩ። ናይዚ መርኣያኣብ ባሕቲ መስከረም 2010 ዓ/ም ኣብ ሃገረ ቻይና ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ሽልማት መፃኢ ዕድል ዓለምና ክልልና ትግራይ ተሸላሚት ወርቂ ፅዋዕ ክትከውን ኽኢላ እያ።
እዚ ለውጢ እዚ ክመፅእ ዝኸኣለ በቶም ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚሩ ንነዊሕ ዓመታት እናተሰርሑዝመፁዝተፈላለዩ ስራሕቲ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ እዩ። ብፍላይ ድሕሪ 1997 ዓ/ም ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣብ ትግራይ ካብ ዝተኣታቶ ንነዘ ሓረስታይና ካብ መረበቱ ከይተመዛበለ ሃፍቱን ጥሪቱን ከይሸጠ፣ ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኡ እናልመዐ፣ ሓበራዊ ረብሓ ኣብ ዝህቡ ስራሕቲ እናነጠፈ ውሕስነት ምግቡ ንኸረጋግፅ ዝለዓለ ሓገዝ እናተገበረ እዩ።ካብተን ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፈን ውሕስነት ምግቢ ነበርተን ኣብ ምርግጋፅ ዝርከባ 31 ወረዳታት ትግራይ ሓንቲ ወረዳ ሓውዜን እያ።
ሃፍቲ ተፈጥሮ ወረዳ ሓውዜን ብሰንኪ ሰብ ስራሕን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታትን ክመናመን ብምኽኣሉ ንነዊሕ መዋእል ካብተን ብድርቂ ዝጥቀዓ ከባቢታት ክልልና ሓንቲ ኮይና ፀኒሓ እያ። ሎሚግና ውድብን መንግስትን ንሓምለዋይ ክንክንን ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዝሃብዎ ዝለዓለ ትኹረት ብነፃ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ብፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔትን ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። ሃፍቲ ተፈጥሮ ከየሕወኻ ዝመፅእ ለውጢ የለን ኢሎም ስለዝአምኑ ድማ ብብዓመቱ ኣብ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን እናተሳተፉ መፂኦም እዮም። ኣብ2009 ዓ/ም ኣብልዕሊ 573 ሄክታር ስፍሓት መሬት ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን፣ ከትርታት ብእምንን ሓመድን ተኻይዶም እዮም። ኣብዞም ስራሕቲ 16859 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 30344 ወገናት ብምግቢ ንስራሕ ኣብ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ሓበራዊ ዔላ ኣብ ምኹዓት፣ ህንፀት መንገዲ ፀፀርን ካልኦት ስራሕትን ተዋፊሮም ግዝያዊ ክፍተት ምግቦም ካብ ምዕባስ ብዝዘለለ ዘላቂ ልምዓት ኣብ ዘረጋግፁ ስራሕቲ ተሳቲፎም እዮም።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ 12234 ሄክታር መሬት ዝተፈላለየ ዓይነት ፈልሲ ክትከል ተገይሩ እዩ። ከምኡ እውን 35 ሄክታር መሬት ብመስኖ ከልመዓ ዝኽእላ ሓሙሽተ ቼክ ዳም፣ ንልምዓት መስኖ ዝውዕሉ 28 ኪሎ ሜትር ንውሓት ዘለዎም መትረባት ማይ ተሰሪሖም እዮም።ከምኡውን ጣብያ ምስ ጣብያን ምስ ማእኸል ወረዳን ዘራኽብ 27 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ መንገዲ ፀፀር ከም ዝተፀረገ በዓል ሞያ ክትትልን ገምጋም ውሕስና ምግብን ወረዳ ሓውዜን ኣይተ አለም አፅበሃ ይገልፁ።
ኣብታ ወረዳ ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፎም ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናሕወዩ ውሕስነት ምግቦም ዘረጋግፁ ሓረስቶት ንድሕሪት ከይምለሱ፣ ዘይተመረቑ ድማ ውሕስነት ምግቦም ኣረጋጊፆም ናብ ዝሓሸ ብርኪ መነባብሮ ንኽሰጋገሩ “ምምሕያሽ መነባብሮ ሕብረተሰብ” ብዝብል ፕሮግራም ስልጠናን ልቓሕ ገንዘብን ክረኽቡ ተገይሩ እዩ። ብመሰረት እዚ ድማ 685 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም1454 መራሕቲ ስድራ ኣብ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ፣ ምርባሕ ፀባ ከፍትን ጠለበጊዕን ተዋፊሮም ንምስራሕ 8184770 ብር ልቃሕ ካብ ሕብረት ስራሕ ማሕበራትን ትካል ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢትን ብምሃብ ናብ ስራሕ ዝኣትውሉ ኩነታት ተፈጢሩ።
ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ንምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝለዓለ ትኹረት ብምሃብ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ኣብ ዝተኻየደሎም ጎቦታትን ጉህምታትን 35 ሄክታር መሬት ከልምዓ ዝኽእላ ሓሙሽተ ቼክዳም፣ ሰለስተ ሓባርዔላ ከምኡ ድማ 10 ውልቀ ዔላን 22 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ መትረባት ማይን ህንፀቶም እናተሳለጠ እዩ። ብመሰረት እዚ ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከም መሰጋገሪ ድልድል ተጠቒሞም ኣብ ምርባሕ እንስሳት፣ ልምዓት መስኖን መፍረያይነት ዝራእትን ዝተዋፈሩ 3034 ሓረስቶት ሎሚ ዓመት ምግቢ ውሕስንኦም ኣረጋጊፆም ንምምራቕ ድልዋት ከም ዝኾኑ እቶም በዓል ሙያ የረድኡ።
ሓረስታይ ግደይ ኣፅበሃ ነባሪ ወረዳ ሓውዜን ጣብያ ፍረ ወይኒ እዮም። “ካብ ድኸነት ዝኸፍአ ፀገምን ውርደትን የለን” ብምባል እዮም ወግዖም ዝጀመሩ። እታ “ዘመን ኣካሒዳ” ኢሎም ዝፅውዕዋ እዋን 1977 ዓ/ም ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም ምድረ በዳ መሲሉ ዓይኒ ማያትን ወሓዝቲ ሩባታትን ጣብየኦም ንጨና ኣብ ዘይነበረሉ ሰብን እንስሳን ኣብ ሞንጎ ሞትን ሕውየትን ተቐርቂሩ ሓሊፉ እዩ። ካብስደት ኣምሪሮም ዝፀልእዎ ነገር ዘይነበሮም ሓረስታይ ግደይ ግንህይወቶምን ህይወት ስድረኦምን ንምዕቃብ ክብሉ ከይፈተው ዕረ እናጠዓሞም እግሮም ናብ ዝመርሖም ናብ ኤርትራ ተሰዲዶም። ዓቕሊ ፅበት ከይንዎም ዝመረፅዎ ስደት እውን ካብቲ ዝኸፈአ ጥሜትን ዕርቃንን ከናግፎም ኣይከኣለን። ድሕሪ ፃንሒት ሓደ ዓመት ድሃይ ዓዶም ኣፀናፂኖም “ዝናብ ኣሎ” ምስተብሃሉ ድማ ናብታ ጥርሓ ዝገደፍዋ ጎጆኦም ተመሊሶም።
ስደት ዝኸድሉ ምኽንያት ስኣን ብምዕሩይ ፖሊሲ ሕርሻ ኣደጊፉ ዝመርሕ ስርዓት እንበር ሐዚ ኮይንካ እቲ ወረዳ ክትሪኦ እንተለኻ ከባቢኦም ንልምዓት መስኖ ዝምቹ እዩ። ለካ ስኣን መሪሕ ህዝባዊ ስርዓት እዮም ማይ ረጊፆም ስደት ዘቋሙቱ ዝነበሩክትብል እዩ ዘገድድ።በዚ መሰረት እኹል ማይ፣ መሬትን ጉልበትን ምህላዉ ዝተረድአ መንግስትና ንነዊሕ ዓመታት ብፍግረ መሬት ልሙዕ ሓመድ ዝተጓሕጎሐ ጉህምን ጎቦን ኣብ መላእ ትግራይ ኮነ ኣብ ወረዳ ሓውዜን ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን እናሰርሐ መፂኡ እዩ። ሓረስታይ ግደይ እውን ኣብ 1997 ዓ/ም ብምግቢ ዓርሶም ዘይከኣሉ ተባሂሎም ኣብ ፕሮግራም ሴፍትኔት ብሓሙሽተ ዕያል ተሓቚፎም። ድሕሪ እዚ ካብቲ ፕሮግራም ዝረኸብዎ ክፍሊት ንምግቦም እናውዓሉ ኣብ ምርባሕ ከፍትን ጠለበጊዕን፣ መፍረያይነቶም ኣብ ዘሰስኑ ስራሕቲ መስኖ ክነጥፉ ጀሚሮም። ብፍላይ ብሰንኪ ፍግረ መሬት ልዕሊ 15 ሜትሮ ዕምቆት ፈጢሩ ከፍትን ሰብን ዝፀድፍሉ ዝነበሩ ጉህምታት ጣብየኦም ኣብ 2003 ዓ/ም ብማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ቼክዳም ምስ ተሰርሓሉ ናብ ልምዓት መስኖ ከምዝኣተው ይገልፁ።
ነዚ ዕድል እዚንምጥቃም ድማ ካብ ፕሮጀክት ሚሊኒየም እታ ወረዳ ሰለስተ ሽሕ ብር ልቓሕ ኣውፂኦም ሞተር ማይ ዓዲጎም። መዓል ሓደ ፅማድ ተሓራሳይ መሬቶም ብዓቐን መሬቶም ሓደ ኩንታል ዘበናዊ ድኹዒ፣ ሓሙሽተ ኩንታል ባህላዊ ድኹዒ ተጠቒሞም ሽጉርቲ፣ ኮሚደረን ምሸላን እናቐያየሩ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ብመስኖ ከልምዑ ጀሚሮም። ካብዚ ድማ ብልምዓት መስኖ ኣቢሎም ብዝረኸብዎ ኣታዊ በቢዓመቱ ካብ 15 ክሳብ 30ሽሕ ብር እናረኸቡ እዮም። ከም ኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ መዓል ሓደ ፅማድ መሬቶም ኮሚደረ ተኺሎም 20 ሽሕ ብር ኣታዊ ረኺቦም። ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ካብ ተመሳሳሊ ስፍሓት መሬት ኮሚደረን ምሸላን ኣልሚዖም ኣስሓይታ ኣብ መፍረያይነቶም ፅልዋ ንኸይፈጥር ዘለዎም ስግኣት እንተዘይኮይኑ 30 ሽሕ ብር ክረክብ እየ ዝብል ትፅቢት ከምዘለዎም የረድኡ።
ሓረስታይ ግደይ ካብ ልምዓት መስኖ ብተወሳኺ ኣብ መፍረያይነት ዝራእቲ እውን ይነጥፉ እዮም። ስለዝኾነ ኣብ ዘበነ ምህርቲ 2009/2010 ዓ/ም መዓል ኣርባዕተ ፅማድ ተሓራሳይ መሬቶም ሰብ ሞያ ሕርሻ እታ ጣብያ ዝህብዎም ምኽርን ሓበሬታን ተግባራዊ ብምግባር ሰለስተ ግዜ ሓሪሶም ኣለሳሊሶም ክልተ ኩንታል ዘበናዊ ድኹዒ፣ 10 ኩንታል ባህላዊ ድኹዒተጠቒሞም ዘሪኦም። እዚ ብምግባሮም ድማ ቅድም ክብል ካብ ተሓራሳይ መሬቶም ካብ ሸሞንተ ኩንታል ዘይዛይድ እቶት ዝረኽቡ ዝነበሩ ሎሚ ሙሉእ ፓኬጅ ተጠቒሞም ብምዝረኦም ምህርቶም ሙሉእ ንሙሉእ ዋላ እኳ እንተዘይኣከቡ”20 ኩንታል ፍርያት ክረክብ እየ” ዝብል ትፅቢት ኣለዎም። እዚ ድማ ከም ወረዳ ተጠቀምቲ ልምዓት መስኖ ወረዳ ሓውዜን ካብ ሓደ ሄክታር መሬት 23 ኩንታል ክረኽቡ ናብ ዝወፀ ትልሚ ከምዝፅጋዕ እዩ ዘመላኽት።
ሓረስታይ ግደይ ቅድም ክብል እዚ ዝብሃል ጥሪትን ንብረትን ኣይነበሮምን። ኣብዚ ሐዚ እዋን ሳላ ፃዕሮም ብምግቢ ዓርሶም ምኽኣሎም ጥራሕ ዘይኮነስ ሰለስተ ኣብዑር ሓንቲ ድቓላ ፀባ ላሕሚ፣ ሸሞንተ ኣባጊዕ ወኒኖም እዮም። ከምኡ እውን ሓደ ክፍሊ ቆርቆሮ ክልተ ዘበናዊ ቆፎ ንህቢ ከም ዝወነኑን ስድረኦም ብዝሓሸ ኩነታት ብምምራሕሃፍቲ ገነቶም ልዕሊ ሓደ ምኢቲ ሽሕ ብር ከምዝበፅሐ ብኣንደበቶም ይገልፁ።
ብድምር ኣብ ወረዳ ሓውዜን ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስቶት ካብቲ ፕሮግራም ዝረኽብዎ ክፍሊት ከም መሰጋገሪ ተጠቒሞም ዘላቂ ለውጢ ኣብ ዘምፅኡ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ፣ ሃፍቲ እንስሳን መፍረያይነት ኣብ ዘሰስኑ ስራሕቲ እናሰርሑ እዮም። ናይዚ ውፅኢት እውን ካብ 2002 ዓ/ምጀሚሩ ክሳብ 2007 ዓ/ም ውሕስነት ምግቦም ዘረጋገፁ 52238 ተጠቀምቲ ንምምራቕ ትልሚ ተታሒዙ 40864 ወገናት ክምረቑ ኽኢሎም እዮም። ኣብ ራብዓይ ዙር እቲ ፕሮግራም ድማ ከምቲ ዶ/ር ተወልደ ብርሃን አብ መእተዊ እዚ ፅሑፍ ዝበልዎ ንሕና ካብ መሬት እንደልዮ ጥራሕ ዘይኮነስ መሬት ንባዕሉ እውን ካባና እንታይ ይደሊ ኢልና ውድብን መንግስተን ኣብ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝሓዝዎም መደባት ንምዕዋት ዝተጀመሩ ስራሕቲ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣጠናኺርካ ብምቕፃል ልዕሊ ኹሉ ፀላኢና ንዝኾነ ድኽነት ኣብ ምጥፋእ ብዝተወደበ መንገዲ ክንፅዕር ይግባእ።


text:
ትንታነ ዜና 13-07-2017
ይትረፍ’ዶ ንበይንኻ ተነጺልካ ሓቢርካ’ውን ሓያል ብድሆታት ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን ኢና ንርከብ ዘለና፡፡ ሃገራት ዓለምና ድማ መምስ ከባቢአን እናተወደባ ንተፈጥሮኣውን ሰብ ሰርሖን ብድሆታት ንምምካት ይሰርሓ ኣለዋ፡፡
ብኣንጻሩ ብምልካዊ ጉጅለ ኢሳይያስ ትመሓደር ዘላ ሃገርና ኤርትራ ምስ ዓለም ይትረፍ ምስ ጎረባብታ’ዉን ሓርፋፍ ዝምድና’ዩ ዘለዋ፡፡
ሰላም ወሰናይ ክቡራትን ክቡራንን ተኸታተልትን ሰማዕትን ሬድዮ ድምጺ ወጋሕታ ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ከመይ ቀኒኹም፡፡
ኣብ ናይ ሎሚ ሓሙስ 13 ሓምለ 2017 ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜናና ንጠንቂ ተነጽሎና፡ ብሃገራት ጎራባብትና ከምህዝቢ ዝወሃበና ድጋፍን ጎረባብትና ሃገራት ንሓድሕደን ዝገብረኦ ዘለዋ ዝምድናታትን ክንድህስስ ኢና፡፡
ኣብዚ ቅንያት ኣብ መንጎ ቀጠርን ካልኦት ኣባል ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ምስ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ተተሓሒዙ፡ ስዑዲ ዓረብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ካልኦትን ኣብ ልዕሊ ቀጠር ናይ ማዕቀብ ስጉምታት ክወስዳ ተራእየን እየን፡፡ ውልቀምልካዊ ጉጅለ ኢሳይያስ’ዉን ኣበይ ኣለኻ ከይተባህለ ኣብ ዘይምልከቶ ኣሰር እተን ሃገራት ብምስዓብ ኣብ ልዕሊ ቀጠር ክወራዘን ኣብ ልዕሊ ቀጠር ዝተነብረ ማዕቀብ ልክዕ ምንባሩን ብዓውታ ክገልጽ ፈቲኑ’ዩ፡፡
እቲ ዝገርም ኣልሸባብ፡ ጉንበት 7፡ ኣርበኞች ግንባርን ካልኦትን ንዝበሃሉ ጸረሰላም ሓይልታት ኣብ ቅርዓት ኤርትራ የዕቒቡ ዘስንቕ፡ ዘዕጥቕ ዘሰልጥን ሰላም ጎረባብቲ ሃገራት ንምዝራግ ከይደቀሰ ዝሓድር ባዕሉ ጉጅለ ህግደፍ እናሃለወ፡ ንግብረሽበራ ኣትሪሩ ዝጸልእ መሲሉ ክቐርብ ምፍታኑ’ዩ፡፡
ብተናኻሲ ፖሊሲ ጉጅለ ኢሳይያስ ዘይተተንከፈት ጎረቤት ሃገር የላን የመን፡ ሱዳን፡ ጅቡትን ኢትዮጵያን ንሃገርና ዘዋስና ሃገራት ኮይነን ኩለን ብቶኹቷኺት ኢድ ኢሳይያስ ተለኺፈንስ ኣኣብ ግዚኡ ቀሊል ዘይበሃል ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራ በጺሑና’ዩ፡፡
ብፍላይ ምስ ጎረቤት ኢትዮጵያን ጅቡትን ዘሎ ወጥሪ ሕጂ’ዉን ኣይላሕለሐን፡፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዘይውክሉ ብስም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ጉጅለታት ኣለዉ፡፡
ግንቦት ሸውዓተ፡ ኣርበኞች ግንባር፡ ምንቅስቓስ ንናጽነት ቤንሻንጉል ድማ ገለ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኮይኖም እዞም ጉጅለታት ይትረፍ’ዶ ንህዝብና ንህዝቢ ኢትዮጵያ’ዉን ዝውክሉ ከምዘይኮኑ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ፡፡
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ነዚኦም ክድግፍ እንከሎ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ዘለዎ ሓልዮት ዝብገስ ከምዘይኮነ ዝጠቕሱ ነቲ ጉጅለ ራሕሪሖም ናብ ሃገሮም ዝሰገሩ ኣባላት ናይቶም ጸረሰላም ሓይልታት፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኩሎም ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ መላኺ ጉጅለ ግርም ገይሮም ነቒሖምሉ ብምህላዎም በብዝረኸብዎ ዕድል ናብ ሃገሮም ይምለሱ ምህላዎም ድማ ኣጺሮም፡፡
ብስርሒት ሞላ ኣስገዶም ልዕሊ 800 ኣባላት ደምህት ዝፈለመ ምርሕራሕ ንጉጅለ ህግደፍ ብኣባላት ጉጅለ ግንቦት 7ን ካልኦትን ሰዓቢ እናረኸበ ናብዚ ናይ ሕጂ ስጉምቲ በጺሑ ይርከብ፡፡
ኣባላት ናይቲ ምንቅስቓስ ብ8 ሓምለ 2017 ንጉጅለ ኢሳይያስ ራሕሪሖም ብመገዲ ሱዳን ኣቢሎም ናብ ሃገሮም ድሕሪ ምስጋሮም ንማዕከናት ዜና ሃገሮም ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ጉጅለ ኢሳይያስ ይትረፍ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዝሓሊ ክኸውን ንህዝቡ’ዉን ርህራሄ ዝበሃል የብሉን ዝበሉ ኮይኖም ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኤርትራ ምንባር ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ደረጃ ተበጺሑ ምህላዉ ኣነጺሮም፡፡
ብካልእ ወገን ቀጠር ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ኣጋጢሙዎ ምስ ዝጸንሐ ቅልውላው ተዛሚዱ ነቲ ንኤርትራን ጅቡትን ዘስሓሕብ ቦታ ኣንቢራቶ ዝጸነሐት ዓቃቢ ሰላም ሰራዊታ ምስሓባ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ጉጅለ ህግደፍ ነቲ ቦታ ባዕሉ ክቆጻጸሮ ከምዘይደንጎየ መንግስቲ ጅቡቲ ናብ ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ዝለኣኾ ደብዳቤ ከሲሱ’ዩ፡፡
ንክሲ ጅቡቲ ዝሰምዑ ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ባይቶ ጸጥታን ድማ ናብቲ ዘሰሓሕብ ቦታ ዓቃቢ ሰላም ኣፍሪቃዊ ሕብረት ክለኣኽ ወሲኖም’ዮም፡፡
እንተኾነ ሕጂ’ዉን መላኺ ጉጅለ ኢሳይያስ ቀጠር ከምዝጀመረቶ ባዕላ ትወደኣዮ ዝብል ደረቕ መርገጺ ብምሓዝ ነቲ ዓቃቢ ሰላም ኣፍሪቃዊ ሕብረት ይዋፈር ዝብል ውሳኔ ነጺጉዎ’ሎ፡፡
ብመሰረት መግለጺ ተንተንቲ ፖለቲካ፡ ኣብያ መላኺ ኢሳይያስ ንሃገርን ህዝብን ካብ ዘለዎ ሓልዮት ዝብገስ ዘይኮነስ ንንጹል መርገጺኡን፡ ንሕጊ ካብ ዘለዎ ዘይምእዝዙነትን ዘንጸባርቕ’ዩ፡፡
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ንበይንኻ ተነጺልካ መገድን፡ ዘርእዮ ዘሎ ዘይምእዙዝነት ንሕግን ክሳብ መዓስ የሳልዮ ይኸውን? ንህዝብን ሃገርን’ከ ዝህልዎ ረብሓ እንታይ’ዩ ሓቢርና ክንርእዮ ኢና፡፡


text:
ኢትዮጵያ ማእከል ዲፕሎማስያዊ ስሕበት፡ ኤርትራ ማእከል ጥፍኣት ዕንወት
ኣብዚ ሎምቅነ ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ቅድድም ዲፕሎማስያዊ ምትሕቑቋፍ ዝያዳ ካልእ እዋን ተኸሲቱ ኣሎ፡፡ ኣብ ዓለምና ኣዝየን ሓያላትን ጸለውትን ዝበሃላ ሃገራት ኣሜሪካን ሩስያን ኣብ ሓደ እዋን ናብ ጎረቤት ኢትዮጵያ ወግዓዊ ዑደት ኣካይደን ኣለዋ፡፡ ብፍላይ ኣሜሪካ ድማ ጉዕዝኣ ናብ ጁቡቲ ኬንያ ብምምራሕ ኣዝዩ ዝነኣድ ርክብ ኣካይዳ’ያ፡፡
እቲ ዝገርም ግና እዛ ብመላኺ ኢሳይያስ ኣብቂዓ’ያ፡ ተበታቲና’ያ፡ ቻው ጸወታኣ ተወዲኡ ተባሂላ ዝተጋዕረላ ኢትዮጵያ፡ ዝያዳ ካልእ እዋን ተርኒዓ ብምውጻእ፡ ንኣሜሪካን ሩስያን እንከይተረፈት ኣብ መስመር ስነሓሳብ ከምዝጽንበራ ገይራ፡፡ እወ እዚ ውጽኢት ውሑሉል ፖለቲካዊ ኣካውና መንግስቲ ኢትዮጵያ’ዩ፡ እቲ ምንታይ’ሲ ኣብ ኢሂን ሚሂን ስለዝኣምን፡፡ ከም ናይዚ ውጽኢት ድማ፡ እተን ሃገራት ኣብ ጎኒ መንግስቲ ኢህወደግ ከምዘለዋ ብቃለን ኣደሪዔን ኣስሚረናሉ፡፡
እዚ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ዓፋኒ መላኺ ኢሳይያስ ግና፡ ብጀካ ኣብ ክድምና ግብረ ሽበራን ኮንትሮባንድን ዘድሃበ ርክብ፡ ኣብ ልምዓት ወፍሪ ትምህርታዊ ምትሕግጋዝ ዘተኮረ ዲፕሎማስያዊ ጽምዶ ገይሩ ኣይፈልጥን’ዩ፡፡ ኣበይ ኣለው ተቛወምቲ ጉጅለታት ጎረባብትና እናበለ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ባይታ ሂቡ ንዋታውን ገንዘባውን ሓገዛት እናገበረ፡ ኣብ መስርሕ ዕንወትን ጥፍኣትን ከዋፍሮም ከምዝጸንሐ፡ መሬት ሓሬና፡ ክሌማ፡ ዊዓ ይመስክራ፡፡
ኢሳይያስ ኣብ ሰላም ክነብር ዘይኽእል ውሉፍ ርእሰ ኵናት’ዩ፡ ጉዳይ ባድመ፡ ጉዳይ ራስ ዱሜራን ካልኦት ጉዳያትን ንህዝቢ ኤርትራ እንተዝዋሃቦ ነይሩ ናይ ሎሚ 15 ዓመት ምስ ተዛዝመ ነይሩ፡ እቲ ምንታይ’ሲ ካብ መሬት ህዝቢ ስለዝዓቢ፡፡ እንተኾነ ጃንዳ ኢሳይያስ ግና ሰላም እንተወሪዱ፡ ካብ ህዝቢ ዝመጾ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘሎ ስለዝርድኦ ወትሩ ኣብ ኵናትን ወረ ኵናትን ተሓቢኡ’ዩ ክነብር መሪጹ፡፡
ብፍላይ ድማ ኣብ ዞባና ንዘሎ ኣወንታዊ ተግባራት፡ እንተኺኢሉ ንምዕናው እንተዘይኪኢሉ ድማ ንምጽላሙ ከይደቀሰ ይሓድር፡፡ ኣብ ጎረባብትና ሕድሕድ ኲናት፡ ድርቂ፡ ዕንወት፡ ዓሌታዊ ጎንጺ ከምዘሎ ይግዕር፡፡ ኤርትራ ግና ደሴት ሰላም ብምዕባለ እትሕንበብ ሃገረ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝነገሳ ሃገር ተገይራ ትግለጽ፡፡ እንተ እቲ ሓቂ ይምረር ይዓርዕር ግና ብወያነ ኢህወደግ እትምራሕ ዘላ ኢትዮጵያ ማእከል ዲፕሎማስያዊ ስሕበት ብህግደፍ እትግዛእ ዘላ ኤርትራ ድማ ማእከል ዕንወት ጥፍኣት
ካብ ሻውለይ መለይ


text:
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ፩ዱ አምላክ አሜን “አንቲ ጓለይ እዚኣስ ዘማሪት ድያ ወይስ ኣዝማሪት” 1ይ ክፋል ሎሚ ካብታ ኣዝየ ዘፍቅራ ዓባየይ ዝተመሃርክዎ ምህሮ እየ ከካፍለክን። ዓባየይ ንዓይ መሓዛይ ኣደይ መምህር ሃይማኖተይ ኮታስ ዓባየይ ንዓይ ኵሉ ጽቡቕ ነገር ኢያ። እዚ በጺሐዮ ዘለኹ ናይ መንፈሳዊ ሕይወት ደረጃይ ዋላ እኳ ዝነኣድን ዘኹርዕን እንተዘይኮነ፡ናይ’ዚ ምንጪ ግና ካብ ህጻንነተይ ኣትሒዛ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያንን ሥነ ምግባርን እናመሃረት፡ ናብዚ በጺሐዮ ዘለኹ ደረጃ ከም ዝበጽሕ ዝገበረት ዓባየይ ኢያ። ዓባየይ ኣብ ኤርትራ ገዲፈያ ናብ ስደት ካብ ዘምርሕ ዳርጋ ሽዱሽተ …ሙሉእ ትሕዝቶ…
Category Archives: ስብከተ ወንጌል
ሆሳእና
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!! ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ፍጻሜ ግዚኡ ምስ በጽሐ ከምቲ ንነፍሰይ ኣሕሊፈ ዝህባ ባዕለይ’የ ዝበሎም ንኢዮርሳሌም ብ 22 መጋቢት ደየበ፡ ህዝቢ ኢዮርሳሌም ክኣ ሆሳእና ንወዲ ዳዊት እናበሉ ተቐበልዎ፡ ጎይታና ካብ መጀመርያ ክሳብ መጨረሻ ኩሉ ብ ግዜ ዝፍጸም ምዃኑ እናርኣዮም፡ ኣምላኽና ናይ ሰላም ኣምላኽ ምዃኑ ክገልጽ ኣብ ቤተ ፋጊ ምስበጽሐ ክልተ ካብ ሃዋርያት ልኢኹ ዝተኣስረት ኣድጊ ምስ ዒሉኣ ኽትረኽቡ ኢኹም ፈቲሕኩም ኣምጽኡለይ፡ ሓደ እንተ ሓተተኩም ክኣ ንጎይታ የድልይዎ ኢዮም በልዎም ኢሉ ልኣዀም፡ …ሙሉእ ትሕዝቶ…
ዓርቢ ስቕለት
ኢሳያስ 53 ብሓቂ ንሱ ንሕማምና ጸሮ፣ ንስቓይና ኸኣ ኣብ ነብሱ ጸዓኖ፣ ንሕና ግና ከምእተወቕዐን ብእግዚኣብሔር ከምእተቐዝፈን ከም እተዋረደን ጌርና ኣቋጸርናዮ። ንሱ ግና ብሰንኪ ገበና ቆሰለ ብሰንኪም ኣበሳና ድማ ተኸትከተ፣ ንሕና ሰላ መታን ክንረክብ መቕጻአቲ ናብኡ ወረደ፣ ንሕናዉን ብስምብራቱ ሓዌና (ኢሳያስ 53)


text:
ናይ ማላዊ ብፁዓን ጳሳት ቤት ምኽሪ ዕለት 29 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት መበል 54 መዓልቲ ናጽነት ሃገሮም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ሓዋርያዊ መልእኽቲ ሕዝቢ ሃገሮም ነቲ ናጽነት እናማዕደወ ሃረር ዝብሎ ዝነበረ ክቡር ዋጋ ምሉእ ብምሉእ ከምዘይዓተረ ኣመልኪቶም፡ ሎሚ እውን ድሕሪ 54 ዓመት ናጽነት ብዙሕ ሕዝቢ ማላዊ ትሕቲ ድኽነት፡ ጥምየትን ሕማምን ክርከብ ምርኣይ ብሓቂ ዘሕፍርን ዘሕዝንን ኰይኑ እዚ ኹሉ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ኣብ መርሕነት ዘሎ ስልጣን ሕጂ እውን ኣምለኻኽታኡን ርእየቱን ምስቲ ናይቲ ሕዝቢ ትጽቢታት ዘይመጣጠን ምዃኑ ጥልቂ ሓዘን የስዕብ ከምዝበሉ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ ነቲ ናይ ሕዝቢ ድኽነት ምስቲ ናይ ሃገር ሃብታም ዕቑር ሓይሊ ከተነጻጽሮ እንከለኻ ብሓቂ የሕዝን፡ እቲ ዘለካ ዕቑር ሓይሊ ተጠቓሚ ምዃን ዘይምኽኣል ንገዛእ ርእሱ ድኽነት እዩ፡ እግዚኣብሔር ዝዓደሎ ናይ ተፈጥሮ ሃብትን ጻዕራም ሕዝብን ኣብ ኣፍሪቃ እቲ ሳልሳይ ዓብይ ቀላይን ልሙዕ መሬትን ጐበታትን ኣግራብን ንናይ ሃገርን ሕዝብን ጥቕሚ ምውዓል ድኽነት ምውጋድ እዩ ዝኸውን ቢሎም፡ ቅድሚ 54 ዓመት ዝተበገሰ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ዓቢይ ናይ ሰላም ህያብ እዩ እሞ እዚ ኹሉ ሃብቲ ንጠቀመሉ ከምዝበሉ ሓቢሩ።
ናይ ኣመለኻኽታ ልወጥን ሕዳሴን ኣድላዪ እዩ
ብፁዓን ጳጳሳት ማላዊ ኣብ መልእኽቶም፥ ናይ ሃገሮም እዋናዊ ኵነት ብሉጽ ክኸውን ናይ ኣመለኻኽታ ለውጥን ሕዳሴን ኣገዳሲ እዩ። ነቲ ቅድሚ 25 ዓመት ዝተኣታተወ መድብላዊ ስርዓት ፖልቲካ (ኅብረ ውድባዊ ፖለቲካ ስርዓት) ስዒቡ ዝተኣታተዎ ኣስራርሓን ፖለቲካውን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ከይዲ ብጥልቂ ብምምልካት ዝእረም ምእራም ዝድገፍ ክቕጽል ዘኽእል ናይ ኣመለኻክታ ለውጥን ሕዳሴን ኣገዳሲ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ኣቲ ኣብ ማላዊ ዘሎ ስርዓት ዴሞክራሲ ሓቀይና ድዩ ወይ ተምሳል፡ መላእ ሃገርን ህዝብን ዘዕብይ ድዩ ወይ ከኣ ንውሁዳን ዝብጅው፡ ነፍሲ ወከፍ ናይ ፖለቲካ ውድብ ኣብ ውሽጣዊ ኣሰራርሓኡ ዴሞክራሲያዊ ድዩ ኣይኰነን፡ ተቓዋሚ ይኹን ኣብ መርሕነት ዘሎ ናይ ፖለቲካ ሰልፊ ውሽጣዊ ኣነባብራኡን ከይድን ደሞክራሲያዊ ድዩ ኣይኰነን ዝብል ሕቶ ክስትንተን ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ ሓቢሮም። ኵሎም ናይ ፖለቲካ ውድባት መራሕቲ ደሞክርስን ፍትሕን ከነቓቕሑ ሓደራ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ኣገዳስነት ናይ ሕዳሴን ለውጥን ፍጸምትን ልኡካንን ዝዀኑ ናይ ፖለቲካ ኣካላት
ፖለቲካ ናይ ኩሉ ረብሓ ዘነቓቕሕን ዝከናኸንን እምበር ነቶም ላዕለዎትን ብኤኮኖሚ ሃብታማትን ንዝዀኑ ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ጥራሕ ዝሓልይ ክኸውን የብሉን፡ ንዅሉ ሕዝብን ንመላእ ሃገርን ዝብል ክኸውን ኣለዎ፡ ላዕለዎት ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ሰበ ስልጣናትን ብቐሊሉ ንብላዕን ምግባረ ብልሽውናን ብምዃኖም፡ ነዚ ፈተና እዚ ከሰንፉ ዘኽእሎም ግብረ ገባዊ ሕልና ከተባብዑ ንሕዝብን ሃገርን ጥቕሚ ዝተጸውዑ ምዃኖም ከይዝንግዑ ብፁዓን ጳጳሳት ማላዊ ኣተሓሳሲቦም፡ ናይ ኣገልግሎት መውሃቢ ፍትሓዊ ክኸውንን ኣብ ኩሉ ከባቢ ሃገር ክተኣታተዉን ናይ ለወጥን ሕዳሴስ ልኡካን ይኹኑ ቢሎም እቲ ሓዋርያዊ መልእኽቲ ኣብ መላእ ሰበኻታን ቁምስናታትን ማላዊ ምይይጥ ክግበረሉ ሓደራ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።


text:
ኣብ ወረዳ መረብ ለኸ ብቢሮ ሃፍቲ ማይ ክልል ትግራይ ልዕሊ 536 ሚልዮን ብር ወፃኢ ተገይርሉ 2000 ሄክታር መሬት ከልምዕ ብ 2006 ዓ.ም ህንፀቱ ዝተዛዘመ ግድብ ምሕፃብ ኣዝማቲ ናብ ተጠቃምነት ኣብ ምስግጋር ምድንጓዩ ሓረስቶት እቲ ወረዳ ገሊፆም።
ንህንፀት እቲ ግድብ መሬቶም ዝተልዓሎም ሓረስቶት፣ እቲ ግድብ ክሳብ ዝህነፅ ዝግብኦም ካሕሳ ክወስዱ ህንፀቱ ምስ ተዛዘመ
ድማ ኣብ ትሕቲ እቲ ግድብ ብመስኖ ዝለምዕ መሬት ክወሃቦም ምርድዳእ ተገይሩ ምንባሩ ዘዘራረብናዮም ሓረስቶት ሓቢሮም። ይኹን እምበር ኣብ 2006 ዓ.ም ህንፀቱ ዝተዛዘመ ግድብ ምሕፃብ ኣዝማቲ ክሳብ ሕዚ ናብ ተጠቃምነት ከም ዘይተሰጋገረን ቅያር መሬት ዝፅበዩ ሓረስቶት ዛጊድ ናብ ልምዓት ከም ዘይኣተውን ገሊፆም። ናብ ልምዓት ዘይምስግጋሩ ጥራሕ ዘይኮነስ ካሕሳ ገንዘብ ኣቋሪፁ ብዝብል ምኽንያት ኣብቶም ሓረስቶት ቅርታ ፈጢሩ ከም ዘሎ እውን እቶም ሓረስቶት ኣብሪሆም። ናይቶም ፀገማት መበገሲ ዝተብሃሉ ድማ ሓደ ብኣመራርሓን ሰብ ሞያን እቲ ወረዳ ዝወሃብ ትኹረት ካብ ምንኣስ እንትኸውን ካልኣይ ንልምዓት ወሰንቲ ዝኾኑ መትረባት በቲ ዝድለ ብርክን ፅርየትን ዘይምስርሖም ከም ዝኾነ ተሓቢሩ ኣሎ። ስለ ዝኾነ ምምሕዳር ወረዳ መረብ ለኸ ነቶም ፀገማት ግቡእ ጠመተ ሂቡ ክሰርሕ ከም ዝግባእ እቶም ሓረስቶት ገሊፆም።
ነቶም ብሓረስቶት እቲ ከባቢ ዝተልዓሉ ሕቶታትን ሓሳባትን መሰረት ገይርና መብርሂ ንምርካብ ካብ ዘዘራረብናዮም ኣካላት ኣመራርሓ ሓደ ሓላፊ ሓለዋ ስነ-ከባብን ምምሕዳር መሬትን እታ ወረዳ ኣይተ ኣይተ ዘነበ ብርሃነ ከም ዝገለፅዎ፣ ነቲ ግድብ ንምህናፅ ኣብ 2004 ዓ.ም ከባቢ 64 ሄክታር ተሓራሲ መሬት ዝነበሮም 334 ሓረስቶት መሬቶም ተላዒሉ እዩ። “ነዚኣቶም ካሕሳ ገንዘብ እናተውሃበ መፂኡ እዩ” ዝበሉ ኣይተ ዘነበ፣ ሕዚ እቲ ግድብ ህንፀቱ ተዛዚሙ ስለ ዘሎ ንልምዓት መስኖ ዝኸውን መሬት ኣብ ትሕቲ እቲ ግድብ ክወሃቦም ይስራሕ ምህላው ኣብሪሆም።
ይኹን እምበር ክሳብ ሕዚ ናብ ኢድ ሓረስታይ ዝተውሃበ መሬት ክሳብ ዘይሃለወ ሓረስቶት ዝሓትዎ ዘለዉ ሕቶ ትኽክለኛ ምዃኑ ኣይተ ዘነበ ኣረዲኦም። እቲ ምኽንያት እንታይ እዩ? ንዝብል ሕቶ ኣይተ ዘነበ እንትምልሱ፣ ምኽንያት ዝበልዎ ቅድሚ ህንፀት እቲ ግድብ ኣብ ታሕተዋይ መፋስስ ዝተሰርሑ ሓባርን ውልቀን ዒላታት ከምኡ እውን ዝለምዑ ቀወምቲ ተኽልታት ስለ ዘለው ሽግሽግ ንምክያድ ኣፀገምቲ ኮይኖም ምፅንሖም እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ንህንፀት እቲ ግድብ ዝተወሰደ ሓመድ ኣብ ምሕዋይ እውን ምድንጓይ ዝፈጠረ ምዃኑን ብእዋኑ ክፍፀም ዝግባእ ሽግሽግ መሬት ብሰንኪ ብሱል ምሕደራ ዘይምህላው ተዘናጊዑ ምፅንሑን እቶም ሓላፊ ወሲኾም ኣብሪሆም።
ኣብ ትሕቲ እቲ ግድብ መሬት ዝተልዓሎም ሓረስቶት “ማዕረ እቲ ዝተወሰና ስፍሓት መሬት ይወሃበና” ንዝብል ሕቶ ሓረስቶት መብርሂ ዝሃቡ ኣይተ ዘነበ፣ እቲ ሓሳብ ትኽክል ከም ዘይኮነነ ንኹሉ መሬት ዝተልዓለሉ ሓረስታይ ሓደ ፅማድ ስፍሓት ክወሃብ ከም ዝግባእን ኣረዲኦም።
“ግድብ ምሕፃብ ኣዝማቲ ህንፀቱ ኣብ 2006 ዓ.ም ምስ ተዛዘመ ከልምዖ ካብ ዝግባእ 2000 ሄክታር ክሳብ ሕዚ 800 ሄክታር ጥራሕ እዩ ዘልምዕ ዘሎ” ዝበሉ ድማ ኣብታ ወረዳ ኣተሓባባሪ ልምዓታዊ ትልሚ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ ዝኾኑ ኣይተ ተኽለብርሃን ግደይ እዮም። ንሶም ከም ምኽንያት ዘቕመጥዎ እውን ንልምዓት መስኖ ወሰንቲ ዝኾኑ መትረባት በቲ ዝድለ ፅርየትን ደረጃን ካብ ዘይምስርሖም ዝነቅል ምዃኑ እዩ። ሕዚ ነቲ ፀገም ንምፍታሕ መትረባት እናተሰርሑ ምዃኖም ኣይተ ተኽለብርሃን ኣብሪሆም።
ዋና ኣመሓዳሪ ወረዳ መረብ ለኸ ኣይተ ፅገ ተስፋይ ብወገኖም፣ ሓረስቶት ዝሓትዎ ዘለዉ ሕቶ ትኽክለኛ ምዃኑ ድሕሪ ምግላፅ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ስራሕቲ ቅድመ ምድላው ብኣግባቡ ካብ ዘይምስራሕን ግቡእ ትኹረት ሂብካ ካብ ዘይምምራሕን ዝብገስ ምዃኑ ተዛሪቦም። “ብሰንኪ እዚ እቲ ግድብ ልምዓት ከይሃበ ከባቢ ኣርባዕተ ዓመት ተጓቲቱ እዩ” ዝበሉ እቶም ዋና ኣመሓዳሪ፣ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ኣብ ትሕቲ እቲ ግድብ መሬት ንህንፀት እቲ ግድብ ንዝተልዓሎም ሓረስቶት ብምሽግሻግ ሕቶ ሓረስቶት ንምምላስ እናተሰርሐ ከም ዝርከብ ገሊፆም። ንልምዓት መስኖ ኣገደስቲ ዝኾኑ መትረባት ምስ ምህናፅ ተዛሚዱ ኣብ 2009 ዓ.ም 60 ሚልዮን ብር ተመዲቡ እናተሰርሐ ከም ዝርከብን እዚ ዛጊድ ዘለዎ ኣፈፃፅማ 70 ምኢታዊ ምዃኑን ድማ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ኣብ ሓደ ደርባዊ ሕብረተ-ሰብ ዝተፈላለየ ናይ ኣተሓሳስባ፡ ረብሓን ስልጣንን ምፍሕፋሕ ክህሉ ባህርያዊ እዩ። ካብ’ዚ ባህርያዊ ወድዕነት እዚ ዝብገስ ድማ፡ ናይ ፖለቲካዊ ስልጣንን፡ ቁጠባዊ ረብሓን ፍልልይ ዝፈጥርዎ ጎንጺ ንምፍታሕ ክባሃል ቃልሲ ክካየድ ግድን እዩ። እዚ ከኣ ገዛእቲ ደርብታት ብዝጨበጥዎ ፖለቲካዊ ስልጣንን ዝውንንዎም ናይ ጭቆናን ዓፈናን ትካላት ብምጥቃም፡ ዕድመ ፖለቲካዊ ስልጣኖም ንምንዋሕ ክብሉ፡ ኣብ ልዕሊ ውጹዓት ህዝብታት ፖለቲካዊ ጭቆና፣ ቁጠባዊ ምዝመዛ፣ ጸጥታዊ ዓፈናን ኣድልዎን የካይዱ። መዘና ዘይብሉ ህልቂትን ዕንወትን ድማ የውርዱ። በቲ ካልእ ገጽ ድማ፡ ውጹዓት፡ ሰላም፣ ደሞክራስን ብምስፋን ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰሎም ብምርግጋጽ፡ ቁጠባዊ ረብሓ ንምርካብ ክብሉ ቃልሲ ከካይዱ ግድን ይኸውን።
ኣብ መንጎ ገዛእቲ ደርብታትን ውጹዓት ክፍልታት ሕብረተ-ሰብን ቃልሲ ኣብ ዝካየደሉ መስርሕ፡ ካብ ባዕላውን ወድዓውን፡ ጸገማት ዝብገሱ ከበድቲ ብደሆታት የጋጥሙ ‘ዮም። ገለ ካብኣቶም፡ እቲ ናይ ውጹዓት ቃልሲ፡ ቅኑዕ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማን ብቑዕ መሪሕ ውድብን እንተዘይረኺቡ፡ እቲ ቃልሲ ናብ ዝተማለአ ዓወት ክበጽሕ ኣይክእልን። ኣብ መንገዲ ክሰናኸል ወይ ብጽገናዊ ለውጢ ክዛዘም ይኽእል ‘ዩ። በቲ ካልእ ገጽ ድማ እቲ ጨቋኒ መንግስቲ /ደርቢ/ ከም ጽግዕተኛ ስርዓት መጠን፡ ምስ ናይ ወጻኢ መሓዝቱን መወልቱን ሓይልታት ብምትእስሳር፡ ምእንቲ ጸቢብ ረብሕኡ ክብል ናይ ህዝብን ሃገርን ነጻነትን ልዕላውነትን ዝግህስ ሓደገኛ ኩነታት ክፈጥር ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ምስ ዘጋጥም ድማ፡ እቲ ውጹዓት ህዝብታት ዘካይድዎ ቃልሲ ንግዚኡ ክተሓላለኽ፡ ብዙሕ መስዋእቲ ክሓትትን ዓወቱ ክደናጎን ይኸውን። ካልእ ኣብ’ዚ ግዝያት’ዚ ብዘቤታውያን ይኹኑ ባዕዳውያን ጨፍለቕቲ ሓይልታት፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትን ናይ ሓርነት ቃልሶምን ዝፍጽምዎ በደላት ዘይንእስ ኣሉታዊ ተራ ዝጻወት ዘሎ፡ ናይ ግብረ-ሽበራውያን ኣዕናዊ ተግባራት‘ዩ።
እቲ ብስም ምድምሳስ ግብረ-ሽበረውያን ዝግበር ወፍሪ፡ ንዕኡ ንምውጋድ ዘኽእል ኣብ ህዝቢ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ጎስጓስ ከይገበርካ፡ ንኩሉ ነገር ብሓይልን ጐነጽን ጥራሕ ኣብ መዕልቦ ንምብጻሕ፡ ግብረ-ሽበራውያንን ንጹህ ህዝብን ብዘይፈሊ ብኣልማማ ምህራም፡ ትካላት ምዕናውን ደው ኢልካ ምሕሳብ ዘድልዮ’ዩ። ምኽንያቱ እዚ ከም’ዚ ዓይነት ጃምላዊ ዝመስል መጥቅዕቲ፡ ምንም ዘይፈልጡ ንጹሃን ሰባት ይጎድእ’ሞ፡ ኣብ’ቲ ህዝቢ ምረትን ጽልእን ክግንፍል ይገብር። እዚ ወድዕነት’ዚ ድማ ንግብረ-ሽበራውያን መሕብኢ ዝኸውን ባይታ ንክረኽቡ ዕድል ይፈጥር። ቅልቅል ውጥም እናበሉ ሽበራዊ ምንቅስቓሶም ከስፍሑ፡ ቀጻልነቶም ከውሕሱ ይሕግዝ። እቲ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ናብ ሰፊሕ ቦታታትን ሃገራትን ከስፋፍሕ ከምዝድርኽ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት ዓለም ብጭብጢ ንዕዘቦ ዘለና’ዩ። ንኣብነት እቲ ብ2001 ኣብ ኣፍጋኒስታን “ምድሳስ ግብረ-ሽበራውያን” ዝብል ተጀሚሩ፡ ን13 ዓመታት ዝኣክል ዝተኻየደ ውግእ፡ ብዙሓት ካብ ዜጋታት እታ ሃገር፡ ሃሊቖም፣ ኣካሎም ጎዲሎም፣ ከቢድ ዕንወትን ምምዝባልን ኣብጺሑ። እቶም ንክድምሰሱ ሓያል ወፍሪ ዝተኻየደሎም ኣሸበርቲ ዝተባህሉ ኣካላት ግን፡ ካብ ግዝያዊ ምድኻም ሓሊፉ ንምድምሳሶም ኣይተኻእለን። ጣሊባን ይኹኑ ካልኦት፡ ብኣንጻሩ ኣብ’ቲ ግፍዕን በደልን ዝፈጠሮ ስምዒት ናይ ህዝቦም ክሕብኡን ክዓብዩን ዘኽእል ሰፊሕ ዕድል’ዮም ረኺቦም። እቲ ኣብ’ታ ሃገር ዝጸንሐ ውሽጣዊ ፍልልያት ድማ፡ ዝያዳ ክዓሙቑን ሱር ክሰድድን ኮይኑ።
ንምዃኑ ግብረ-ሽበራን ኣሸባርትን ካበይ’ዩ ዝፍጠር? እንታይ’ዩ ኸ ትርጉሙ፡ ዕላምኡን ተግባራቱን ኣብ ሕብረተ-ሰብ? ብከመይከ ክምከትን ክሳዓርን ይኽእል? እንታይከ’ዩ መፍትሒኡ? ዝብሉ ኣገደስቲ ነጥብታት ምርኣይ ጠቐምቲ ‘ዮም። ግብረ-ሽበራዊ ኣተሓሳስባ ዝፍጠር፡ ከም ኩሉ ዓይነት ናይ ውጹዓት ኣተሓሳስባታት ካብ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ዘሕልፎ ከቢድ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ባህላውን ወጽዓታትን ወድዓዊ ኩነታት‘ዩ ዝፍጠር። ብካልእ ኣገላልጻ ሕብረተ-ሰብኣዊ ወድዕነት ዝፈጥሮ ተርእዮ’ምበር፡ ካብ ዘየለ ነገር ዝብገስ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን፡ ሕብረተ-ሰኣዊ ወድዕነት ዝፈጠሮ ይኹን ዳኣምበር፣ ተኸተልቲ ናይ’ዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ነቲ ናይ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ኩሉ መዳያዊ ወድዓዊ በደላትን ጸገማትን ብፍትሓዊ ዓይኒ ብምርኣይ፡ ናብ ዝተጨበጠ ውጽኢት ከብጽሕ ዘኽእል ቅኑዕ ዕላማ፡ ስትራተጂን ስልትን ብምሕንጻጽ ስለዘይ ቃለሱ፡ ኣብ’ቲ ወድዓዊ ጸገማት ናይ’ቲ ጭቁን ሕብረተ-ሰብ ዝጭበጥ ፍታሕ ከምጽኡ ኣይረኣዩን። ናይ ካልኦት ህልውና፡ እምነትን ተሳትፎን ብወድዕነት ኣይኣምኑን። ንፍሉይ ዕላማኦም ንምዕዋት ዝጥቀምሉ እስትራተጅን ሜላን፡ ሓይልን ናይ ሓይሊ ስነ-ሞጎትን ጥራሕ’ዩ፡፡ ንእምነቶም ብሓይሊ ከረጋግጹን ግሩህ ሰዓቢ ክረኽቡን ሃይማኖታዊ ሽፋን ብምግባር፡ ኣብ ልዕሊ ሂወት ሰብን ንብረትን ትሕተ-ቅርጻን /መሰረተ-ልምዓት/ መዳርግቲ ዘይብሉ ዕንወት የብጽሑ። ብከም’ዚ ኣገባብ ብሕታዊ እምነቶም ከዐውቱ ዝብህጉን ብተግባር ዝነጥፉን ሕሉፋት ‘ዮም። ዝኽተልዎ ኣገባብ ኩሉ ጸላእን ፈታውን ኣይፈልን። ኣብ ዝኾነ ቦታን ኩነታትን፣ ኣብ ግዜ ሓጐስን ሓዘንን፣ ኣብ ኣብያተ-እምነታት፣ ቤት-ትምህርትታት፣ኣብያተ-ዕዮን መጓዓዝያን ካልኦትን ብኣልማማ ጭካነ ብዝመልኦ ኣገባብ ስለ ዝፍጽምዎ፡ ኣዝዩ መሪር ዘስካሕክሕን ናይ ጭካነ ተግባር’ዩ።
ብጥንቁቕ ኣገላልጻ ግብረ-ሽበራዊ ኣታሓሳስባን ኣሽበርትን እቲ ኣብ’ቲ ጭቁን ሕብረተ-ሰብ ዝሰፈነ ኩሉ-መዳያዊ መሪር ሂወት ዝፈጥሮም ወድዓዊ ኩነታት ይኹኑ ዳኣምበር፡ ብኣተሓሳስባን ተግባርን ዝኽተልዎ ኣገባብን ክምዘን እንከሎ ግን፡ ነቲ ኣብ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ዝሰፈነ ጸገማት ንምፍታሕ ዘየኽእል፡ ብኣንጻሩ ካልእ መልክዕ ናይ’ቲ ጸገማት ዘቐጽል፡ ንውጽዓትን ደለይቲ ፍትሕን ዝኾኑ ናይ ዝኾነት ሃገር ህዝብታት ሽግሮም ኣብ ክንዲ ምቅላልን ምፍታሕን ብኣንጻሩ ክኸብድን እናተሓላለኸ ክቕጽል ዝገብር ልዑል ኣሉታዊ ተራ ኣብ ምጽዋት ዝነጥፍ’ዩ። ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ውጹዓት ሕብረተ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፡ ኣብ ዝተወሰኑ ህዝብታትን ሃገራትን ድማ ብፍላይ፣ ካብ ጨቆንቲ ገዛእቲ ደርብታት ዝፍጽሙዎ በደላትን ዕንወትን ዘይንእስ፡ ኣስጋኢ ብደሆ ኮይኑ ዝዋሳእ ዘሎ ዓለማዊ ወድዓዊ ኣሉታዊ ተርእዮ‘ዩ ክበሃል ዝካኣል።
እዚ ብስም “ሃይማኖታዊ ስርዓት ምትካል ካብ ናይ ባዕዲ ዘይቅኑዕ /ዘይቅዱስ/ ባህልታትን ስነ-ምግባርን ዝደሓነ ሂወት ክንመርሕ ኢና” ዝብልን፡ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምርግጋጽ ብዝተፈላለየ ምስምሳት /ሽፋናት/ ዝግበሩ ዘይቅኑዓት ንጥፈታትን፡ ካብ’ቲ ዝኾነ እምነት፡ ሃይማኖትን ልምድታትን ዘቐምጦ ናይ ስነ-ምግባር ሕግን መምርሕን ወጻኢ: ናይ ካልኦት መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት እናገሃስካ፣ ናይ ካልኦት እምነትን ባህልን ከተጥፍእ እናሓለንካ፣ ብሓይልን ጐነጽን ከተእምንን ሰዓቢ ከተፍርን ምፍታን፡ ፍጹም ዝካኣል ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ናብ ኣዕናውን ዘይፍትሓውን ውግእ፡ ዘምርሕን‘ዩ ዝኸውን። እቲ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣብ ከባቢና ኣብ ምብራቕ ፣ሰሜንን ምዕራብን ኣፍሪቃን፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ርሑቕ ምብራቕን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝካየድ ዘሎ ኣዕናዊ ግርጭታት፡ ዘብጽሖ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ በደላት ከም ጭቡጥ ኣብነት ክውሰድ ዝካኣል‘ዩ። እዚ ከኣ ኣብ ነፍስ ወከፍ እተን ሃገራት ዝተፈጠረ ጭቆና፡ ምዝመዛን ኣድልዎን ንምፍታሕ ዝጠልብ ወድዓዊ ኩነታት ዝተፈጠሩ ናይ ግብረ ሽበራዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ኣካላት፡ ኣብ ገዛእ ህዝቦምን ከባቢኦምን ዘውርድዎ ዘለዉ ኩሉ መዳያዊ ህልቂትን ዕንወትን፡ ንመንነትን ተግባራትን፡ ናይ ግብረ-ሽበራውያን ህልውን መጻእን ሓደገኛነቱ ኣጉሊሑ ዘርኢ እዩ።
እዚ ሕሉፍ /ኣኽራሪ/ ኣረኣእያን ተግባራትን እዚ ነቶም ሓደ ዓይነት ሃይማኖታዊ እምነት ዝኽተሉ ሕብረተ-ሰብ ከይተረፈ ከም ቀንዲ ግዳይ እናገበረ ዝነጥፍ ስለ ዝኾነ፡ ንዘይቅንዕነቱን ሓደገኝነቱን ብጭቡጥ ዘረጋግጽ‘ዩ። ኣሸበርቲ ግጉይ እምነቶምን ንዕኡ ንምዕዋት ክብሉ ዝኽተሉዎ ዓመጻዊ ኣገባብ ቃልስን ውጽኢቱ ንዝኾነ ኣካል ውጹዕ ሕብረተ-ሰብ ናይ ዝኾነት ሃገር ዘይጠቅምን ዘየገልግልን፣ብኣንጻሩ ዝጐድእን ዝርምስን’ዩ። ስለዚ፡ ብጨቆንቲ ሓይልታት /ደርብታት/ ኣብ ልዕሊ ጭቁናት ህዝብታት ንዝካየድ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ሕሰም ክኸብድን ክቕጽልን ኣብ ምግባር ወድዓዊ ኣሉታዊ ተራ ይጻወት ካብ ሃለወ ብከመይ’ዩ ክውገድ ዝኽእል ዝብል ነጥቢ ምርኣይ ኣገዳሲ‘ዩ።
ግብረ ሽበራዊ ኣተሓሳሳባን ኣሸበርትን ኣሉታዊ ተግባራትምን ዝፈጥሮ ሓደጋታት ምምካትን ምውጋድን ዝካኣል፡ ብቐዳምነት ባህርን ዕላማን ናይ ኣመንቱን ኣሉታዊ ተግባራቶምን ንዝኾነ ህዝቢ ዘይጠቅምን ዘየገልገልን ምዃኑ ቅኑዕ ተረደኦ ክተሓዝ ምግባር እዩ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ድማ ነቲ ጨካን ባህርን ኣዕናዊ ተግባራትን ካብ ምኹናን ዝሓለፈ፡ ኩሎም ኣብ ሰላምን ዕቤትን ረብሓ ዘለዎም፡ ብምትሕብባርን ምውዳብን ኣንጻር ኣሸበርትን ኩሉ መዳያዊ ኣዕናዊ ተግባራቶምን ብመስርሕ ዝዕወት ቃልሲ ምክያድን እዩ። ብመሰረቱ ኣሸባርነት ክውገድ ዝኽእል እቲ ንዕኡ ዝፈጠረ ናይ ጭቁናት ህዝብታት ኩሉ-መዳያዊ ጭቆናን ጸገማትን ዝሓቖፈ ወድዕነት ማሕበራዊ ፍትሒ ብምርግጋጽ ምውጋድ ምስ ዝካኣል’ዩ።
ስለ ዝኾነ፡ ናይ ውጹዓት ህዝብታትና ጭቆናን፡ በደላትን ንምፍታሕ ኣብ እንገብሮ ቃልሲ፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማን ተረደኦን ኣብ ህዝብታትና ምሉእ ኣፍልጦን እምነትን ክረክብ ዘይሕለል ፖለቲካዊ ቃልሲ ምክያድ የድሊ። ውጹዓት ህዝብታትና ከም ዋናታትን ወሰንትን ናይ ቃልሶም መጠን፡ ብንቕሓትን ብቕዓትን ክቃለሱ ምግባር፡ ቀንድን መሰረታውን ዋኒና ክኸውን ይግባእ። ኣብ ልዕሊ ግብረ-ሽበራን ኣሸበርትን ብከምዚ ኣገባብ መሰረት ዘይሓዘ፡ ካብ ሕሰምን ጽልኢትን ዝፍጠር ስምዒት ብምብጋስ ጥራሕ ኣንጻሮም ክትቃለስ ምፍታን ግን፡ ናይ መትለ-መታሉ /ናይ ግብረ-መልሲ/ ተግባራት ካብ ምዃን ዘይሓልፍ፡ ንነገራት ብወድዓውን ፍትሓውን ዓይኒ ዘይርኢ፡ ነቲ ናይ ጭቁናት ቃልሲ፡ ቅኑዕ እስትራተጅን ስልትን ዘየበርክት፣ ኣብ ተራ ናይ ሕነ ምፍዳይ ተግባራት ዝምርኮስ ስለ ዝኸውን፡ ዘይቅኑዕን ዘይዕወትን’ዩ ዝኸውን። ስለ ዝኾነ ኣብዚ መዳይ’ዚ ንቕሓትን ጥንቃቐን ዝመልኦ ኣገባብ ቃልሲ‘ዩ ክካየድ ዝግባእ። ኣንጻር ግብረ-ሽበራውያን ዝግበር ናይ ሓይሊ ምጥቃም ውፍሪ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስ፡ ኣብ’ቲ ውጹዕ ሕብረተ-ሰብ መሰረታዊ ፍታሕ ንምምጻእ ዓሊሙ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሕሉፋት ኣኽረርቲ ማእከሉ ዝገበረ ስጉምቲ ክውሰድ እንከሎ’ዩ ምሉእ ዓወት ዝኸውን ‘ምበር፡ ነዚ ዕሽሽ ኢልካ ብዓመጽን ዓመጽን ጥራሕ ንምውጋዱ ዝሕለንሲ ካብ ግዝያዊ መዐገሲ ምግባር ሓሊፉ ዘላቒ መፍትሒ ኣይከውንን። መሊሱ ብዝተፈላለየ መልከዓት ክኽሰት’ዩ ዝኸውን።
ካብ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ጥሪ 2015 ዝተወስደ
ድ,ሰ,ደ,ኤ, 10-04-2015


text:
ነፍስወከፍ ኩባንያ ናይ ገዛእ ርእሳ ክፍሊት ኣገልግሎት ክትስልዕ ስለእትኽእል፡ ናብ ወጻኢ ሃገራት ገንዘብ ንምስዳድ ዚኽፈል ክፍሊት፡ መብዛሕቱ ግዜ ይፈላለ እዩ። እተን ኣገልግሎት ምትሕልላፍ ገንዘብ ናብ ወጻኢ ሃገራት ዝህባ ኩባንያታት፡ ነቲ ኣገልግሎት ንምሃብ ክፍሊት የኽፍላ እየን። ገንዘብ ተመሓላሊፉ ኣብ ዝተወድኣሉ እዋን፡ ነቲ ገንዘብ ናብ ባጤራ ተቐባሊት ሃገር ንምሽራፍ ድማ ዚኽፈል ክፍሊት ኣሎ። ዓቐን ናይዚ ክፍሊታት፡ መብዛሕቱ ግዜ ብዓቢ ዓቐን ይፈላለ እዩ።
እቲ ቀዋሚ ክፍሊት ክንደይ ምዃኑን ንሸርፊ ባጤራ ዚኽፈል ክፍሊት ክንደይ ምዃኑን ክትርእዩ ከምዘለኩም ዘክሩ። ንሓደ ሰብ ትሑት ክፍሊት ከምዚኸፍል ዝገበረት ትካል፡ ንኻልእ ግን ልዑል ክፍሊት ኸተኽፍል ይከኣል እዩ።
ገንዘብ ንኸተመሓላልፉ ክትሓስቡ ከለኹም፡ ኣብ ተቐባሊት ሃገር ዝኽፈል ክፍሊት እንተሎ ኲሉ ግዜ ሕተቱ። ነቲ እትኸፍልዎ ኲሉ ክፍሊታት (ወጻኢታት) ብሓደ ክትድምሩ ከምዘለኩም ዘክሩ። እቲ ኣገዳሲ ነገር፡ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ናብ ተቐባሊ በጺሑ እዩ።
ደምሩ፥
•ክፍሊት ኣገልግሎት
•ንሸርፊ ባጤራ ዚኽፈል ክፍሊት፥ እዚ ድማ መጠን ክፍሊት ሸርፊ'ዩ
•ነቲ ገንዘብ ኣብ ምቕባል ዚኽፈል ክፍሊት


text:
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ለበዳ ሸሮኽ ኣብ ኤርትራ
ኣብ ኤርትራ ንሰፊሕ ከባቢታት ሃገርና ዝሸፈነ ለበዳ ሸሮኽ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ኣቀዲሙ ተሓቢሩ ኔሩ ። ብመሰረት ካብ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ዝርከቡ ምንጭታት ረኺብናዮ ዘሎና ተወሳኺ ሓበሬታ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ነዚ ለበዳዚ ዝምልከት ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃበን። እዚ ካብ ሸለልትነትን ንዕቀትን ዝብገስ ምድፋን ሓበሬታ፡ ነቲ ከባብያዊ ጽሬት ብምሕላው፡ ሕማም ምስ ዘጋጥም ድማ ልሙዳት ዝኾኑን ኣብ ዕዳጋ ብቀሊሉ ክርከቡ ዝኽእሉን መድሃኒታት ብምዝርጋሕ፡ ከምኡ ድማ ከም ORS ዝኣመሰሉ ጸረ-ድርቀት ፈሰስቲ ብምውሳድ፡ ኣድላዩ ምስ ዝኸውን ድማ ክታበት ብምዕዳል ጥራይ ብቀሊሉ ክግታእ ዝኽእል ዝነበረ ሕማም፡ ህይወት ብዙሓት ዜጋታት ለኪሙ ኣሎ። ብመሰረት ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ክፍሊ ከባብያዊ ጥዕና ዘለው ምንጭታትና ክሳብ ሕጂ ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ 17 ሰባት፡ ኣብ ዓላ 3 ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሞልቂ 3 ሰባት በቲ ለበዳ ሞይቶም ኣለው። ብተወሳኺ ኣብቲ መጀመርያ እዚ ለበዳ ዝተራእየሉ ዞባ ጋሽባርካ፡ ቁጽሮም ዘይተፈለጠ ሰባት ሞይቶም ኣለው። የግዳስ እዚ ናይ ምዉታን ቁጽሪ ነቶም ኣብ ኢድ ሓካይም ዝበጽሑ ሰባት ጥራይ ዝምልከት ብምዃኑ፡ እተን ነቲ ሕማም ክቆጻጸራ ብሃታሃታ ቆይመን ናብቲ ቦታ ዝተላእካ ብኣጻብዕ ዝቁጸሩ ሓካይም ዝሓዛ ጋንታት ድማ ኣብ ማእከላይ ቦታ ጥራይ ዓስኪረን ብምህላወን፡ ኣብቲ ካብ ምዕባለ ዝተነፍገ ርሑቅ ከባቢታት ሃገርና ብዙሓት ሰባት ግዳይ ኮይኖም ከምዘለው ዘማትእ ኣይኮነን።
ብተወሳኺ እቲ ከምቲ ንቡር ነቲ ዜና ክዕፍን ዝወሰነ ስርዓት፡ እቲ ሓበሬታ ሳላ ተባዓት ስለዝተጋወሐ፡ ሓገዝ ክሓትት ከምዝተገደደን፡ ብሓገዝ ዝተረኽበ ሓደስቲ መሳሪሕታት ሕክምና (Brand new medical equipments) ናብ መወከሲ ሆስፒታል ዞባ ጋሽባርካን፡ ዞባ ደቡብን ተላኢኹ ከምዘሎ እቶም ኣቀዲምና ዝተወከስናዮም ምንጭታት ሓቢሮም። ብዛዕባ ዝርዝራት እዚ ሓገዝ ዝረኸብናዮ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ግን የሎን።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ሓበሬታ፡ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ንለበዳ ሸሮኽ ብዝምልከት ነንሕድሕዱ ዝጋጮ ወረታት ኣዝዩ ተጨኒቁ ብምህላው፡ ሕማም ሸሮኽ ቀንዲ መዘራረቢ ኣርእስቲ ከተማ ኣስመራ ኮይኑ ኣሎ። ህዝቢ ብዛዕባዚ ሕማም ዝረኸቦ ሓበሬታ ብመንገዲ ራድዮ ኤረናን፡ ምስዚ ብተዛማዲ ተመሓይሹ ዘሎ መስመር ኢንተርኔት ድማ ብመንገዲ ዓርቢ ሓርነትን ብምዃኑ፡ "እዞም ተቃውምቲ ይሕሹ እንበሪ ካብ መንግስቲስ ተሪፍና ኢና" ኢሉ ክዛረብ ይስማዕ ኣሎ። ከም መርኣያ ናይዚ ድማ ኣብታ ብመንግስቲ እትውነን ተሌቭዥን ኤርትራ ዝነበረ መደብ ዶክተራት ኣብ ስቱድዩ መግለጺ ዝህብ ዝነበረ ዶር. ፡ ካብ ሓደ ተዓዛባይ፡ "ብዛዕባ ሕማም ሸሮኽ እንታይ ትብለና" ተባሂሉ ከምዝተሓተተ፡ እንተኾነ ግን እቲ እቲ ብሓይልታት ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን እቲ ስርዓት ዝዝወርን፡ ከቢድ ቁጽጽር ዝካየደሉ ማዕከን ዜና፡ ብዛዕባ እዚ ሕማም ዝምልከት ዝኾነ ሓበሬታ ከይመሓላልፍ ከቢድ መጠንቀቅታ ተዋሂብዎ ብምህላው፡ እቲ ሓኪም ነታ ሕቶ ሸፈፍ ኢሉ ክሓልፋ ተቀሲቡ።


text:
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ28 ጥሪ 2018 ስሩዕ ኣኼባ ከም ዘካየደ ኣፍሊጡ
ኣቦ-መንበር እቲ ሰልፊ ብ/መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ፡ ኣብ ሃገርናን ዞባናን ዝረአ ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታትን ከመይነት ኣገጣጥማኡን ኣመልኪቱ ሰፊሕ መብርሂ ከም ዝሃበ፡ ድሕሪ መብርሂ ብ/መንግስተኣብ ናይ ትሸዓተ ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጸብጻብ ስራሕ ቀሪቡ ከምዝተዘተየሉ፡ ቤት ጽሕፈት ዜና እቲ ሰልፊ ብ29 ጥሪ 2018 ኣብ ዝዘርገሖ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣብዚ ኣኼባኡ፡ ንምሕዳስ ሰልፊ ኣመልኪቱ ድሕሪ ምምይያጥ ናይ ኣተገባብራ ጉዳያት መሰረት ብምግባር ኣገደስቲ ውሳነታት ከም ዘመሓላለፈ፡ ከምኡ’ውን ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሰልፊ ንዝቐረበሉ ንምምሕዳራዊ ጉዳያት ዝምልከት ተመያይጡ ንከመይነት ኣወጋግናኡ ዝምልከት ውሳነ ከም ዝሃበን ኣረዲኡ።
መሬት ከም ናይ ውድብ ኣባልነት ካርድ ምጥቃም፡ ኣብ መንጎ ነበርቲ ከቢድ መዘዝ ከምዘኸትል ስዒቡ ተገሊጹ።
መሬት ምስ ህይወትን ቀጻልነትን ወዲ-ሰብን ቀጥታዊ ምትእስሳር ዘለዎ፡ ናይ ዜጋታት ሓባራዊ ሃብቲ ክንሱ፡ ጉጅለ ህግደፍ ከም ናይ ውድባዊ መለለዪ ኣባልነት ካርድ ንዝበዝሑ ኣግሊሉ፡ ንውሑዳት ይዕድሎ ከም ዘሎ እዚ ኣብ ቀጻሊ ኣብ’ቲ ብሓባር ዝነብር ህዝቢ ዘስዕቦ መዘዝ ከቢድ ምዃኑን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ከም’ቲ ኣብ ካልእ ኣብ ጋላ ነፍሒ ብምርድዳእ እቶም ነበርቲ ዓዲ ዘይኮነ፡ ብቀጥታዊ ትእዛዝ ካድራ ህግደፍ “ግቡኦም ንዘማልኡ ሰብ መሰል” ብዝብል ንልዕሊ 500 ዝኾኑ ፍሉያት ናብ ህግደፍ ቅርበት ዘለዎም ሰባት መሬት ጤሳ ከም ዝተዓደለ፡ እዚ ኣገባብ’ዚ ኣብ ነበርቲ ዓዲ ንሕናኸ ኣበይ ክነብር? ደቅና ኣበይ ክዓብዩ? ካብ ናይ ሞት ፍርዲ ዘይንእስ ዓመጽ’ዩ ዝብል መሪር ቁጠዐ ፈጢሩ ከም ዘሎ፡ መጻኢ ሓደጋኡ ኣብ ህዝቢ ኣሰካፊ ምዃኑን ገሊጾም።
መንግስቲ ሩዋንዳ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝገበርክዎ ወግዓዊ ስምምዕ የለን ምባሉ፡ ኣብ ኤርትራውያን ግዝያዊ ኣፎይታ ፈጢሩ ምህላው ተሓቢሩ።
ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ክትባረሩ ኢኹም እንተዘይኮነ ድማ ክትእሰሩ ኢኹም ዝብል ሐበሬታ ካብ ዝተቓልሓሉ ግዜ ጀሚሮም ኣብ ከቢድ ጭንቀት’ዮም ዝነብሩ ዘለው።
ካብ ዘለዎም ስግኣት ተበገሶም ድማ፡ ሰብኣዊ ሓላፍነት ንዝጎደሎ ውሳኔ መንግስቲ ቤኒያሚን ናታንያሁ ብምቅዋም፡ ምስ ግዱሳት እስራኤላውያን ኮይኖም ብ22 ጥሪ 2018 ኣብ ቴል ኣቪቭ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ሩዋንዳ ንሕና ባሮት ኣይኮናን ኣይንሽየጥን ዝብል ጭርሖ ሒዞም ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ድሕሪ’ዚ መንግስቲ ሩዋንዳ ብመንገዲ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢኡ ኣቢሉ፡ ካብ ሕጊ ወጻኢ ብምስጢር ናይ ዝኾነት ሃገር ስደተኛ ክንቅበል ኣይተሰማማዕናን ዝብል መግለጺ ሂቡ። ቀጺሉ ፕረሲደንት ሩዋንዳ ፖል ካጋመ ምስ ናታንያሁ ተራኺቦም ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ኣብ ዝተዘራረብሉ፡ ሩዋንዳ ካብ እስራኤል ዝምለሱ ስደተኛታት ክትቅበል እንተደኣ ኮይና፡ ንስደተኛታት ዝምልከት ኣድማሳዊ ቻርተር ብዝፈቕዶን ብወግዕን ‘ምበር ብስውሩ ኣይትቕበልን ምባሉ፡ ኣብ ብዙሓት ኤርትራውያን ከፊላዊ ኣፎይታ ፈጢሩ ከም ዘሎ ምንጭታትና ይሕብሩ።
ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ኣድሒኑ።
ብሓሙሽተ ዘይተኣማምና ጃላቡ ተሳፊሮም ካብ ገማግም ባሕሪ ሊቢያ ናብ ምድሪ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝተበገሱ፡ ትሕቲ ዕድመ ህጻነት፣ ነብሰ ጾራት፣ ሕሙማት ዝርከብዎም ኣስታት 800 ዝኾኑ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ብ27 ጥሪ 2018 ንስክላ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከም ዘድሓነ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓይሊ ባሕሪ ቁጽሪ ናይ’ቶም ስደተኛታት ክብገሱ እንከለው ክንደይ ነይሩ ጭቡጥ ሓበሬታ ከምዘይረኸበ፡ እንተኾነ ኣብ መንጎ እቶም ብህይወት ዝደሓኑ ናይ ክልተ ሰብ ሬሳ ከም ዝረኸበ፡ ህጻናት ዝርከብዎም ኣዝዮም ዝተሃስዩ ንህጹጽ ሕክምናዊ ክንክን ብሄሊኮፕተር ናብ ሆስፒታል ከም ዝወሰደ ምግላጹን ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ጸብጺበን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 31-01-2018


text:
ኤርትራ – ጀበርትን ሕቶ ኢትኒካዊ መንነትን
ኤርትራ – ጀበርትን ሕቶ ኢትኒካዊ መንነትን
MAY 10, 2017
ብተወልደብርሃን ገብረ
ኣብ 1993 ኢዩ። መምህርን ሓላፊ ክፍልን ኮይነ ብዘጋጠመኒ ክጅምር። ኦርኒክ ተማሃሮ ናይ ዝኣልያ ዝነበርኩ ክፍሊ ኣብ ዝመልኣሉ ዝነብርኩ ጊዜ ኢዩ። ካብ ትሕዝቶታት እቲ ኦርኒክ – ስም ኣቦ፡ ስም ኣደ፡ ዕድመን ብሄርን ተማሃሮ ከም ዝነበረ ይዝክር። ሓንቲ ካብ ተማሃሮይ ብሄርኪ ኢለ ምስ ሓተትኩዋ ጀበርቲ ኢላ መለሰትለይ። ጀበርቲ ዝብል ወግዓዊ ብሄር ስለ ዘይነበረ በቲ ኩነታት ተተንኪፈ ጀበርቲ ዝባሃል የሎን ክብላ ሕልናይ ኣይገበረለይን። በዚ ድማ ሕራይ ኢለ ናብቲ ካልእ ሕቶይ ማለት ምሉእ ስም ኣደ፡ ዕድመ ወዘተ ቀጸልኩ። እታ መንእሰይ ኣዚያ ትሕቲ፡ ምጭውትን ኣብ ክፍሊ ካኣ ልዑል ተሳታፍነት ዝነበራ ተማሃሪት ስለ ዝነበረት ነቲ ብሄረይ ጀበርቲ ኢዩ ዝብል እምነታ ሰጊረ ነቲ ዝተረፈ ብምምላእ ነቲ ብሄር ዝብል ባዶ ሰጊረዮ ከድኩ። ኣብ በይና ከዛርባ ይሓይሽ ዝብል ሓሳብ ስለ ዝመጸኒ ኣብ በይና ረኺበ ከዛርባ መረጽኩ። ምኽንያቱ ኣብ ቅድሚ ተማሃሮ ኢኺ ኣይኮንክን ክብላ ፈጺመ ኣይደፈርኩን።
ስሚዒት ዝትንክፍ ስለ ዝነበረ ነቲ ዘጋጠመኒ ኩነት ነታ መንእሰይ ብዘይትንክፍ መንገዲ ክፈትሖ ኔሩኒ። በዚ ምኽንያት ኣብ በይና ከዘራርባ ወሰንኩ። ኣብ በይና ወሲደ ካኣ ከብራሃላ ፈተንኩ። ከምዚ ብምባል፡- ንስኺ ሓቅኺ ኢኺ ግን ጀበርቲ ዝባሃል ብሄር ብመንግስቲ ተፈላጥነት የብሉን እሞ ትግሪኛ እንተ በልኩዎ እንታይ ይመስለኺ ኢለ ሓተትክዋ። ንሳ ግን መምህር ኣነ ትግሪኛ ኣይኮንኩን ቋንቋይ ግን ትግሪኛ ኢዩ ክትብል መለሰትለይ። ብትብዓታ ብምግራም ኣነ ተረዲኤኪ ኣሎኹ ግን ኣነ ኣብ ኦርኒኪ ጀበርቲ እንተ ጌረዮ ንዓይ ሓደገኛ ኢዩ በልኩዋ። እዛ መንእሰይ ብስንባደ መምህር ብሰንኪ’ዚ ክትእሰሩን ክትሽገሩን ኣይደልየኩምን ኢየ። ሳዕቤን እንተ ሃሊዩዎ ግን ዳሓን በቲ ዝመሰለኩም ምልእዎ በለትኒ። የቐንየለይ ኢለ ብምፍናው ጀበርቲ ዘይኮነ ትግሪኛ ኢለ ኦርኒከይ መላእኩዎ። እዛ ተማሃሪት 9ይ ክፍሊ ዝኾነት መንእሰይ ኣዚያ በላሕን ብስነ-ምግባራ ካኣ ኣበር ዘይነበራ ኢያ። ኣነውን ብድሕሪኡ ስሚዒታ ከይ ጉዳእ ብምባል ብጥንቃቀ ክሕዛን ከተባብዓን ጀምርኩ። ቋንቋ እንግሊዝን ታሪኽን ይምህር ስለ ዝነበርኩ በቲ ሓደ ናይ ክፍሊ ሓላፊ ድማ በቲ ካልእ ዳርጋ ካብታ ክፍሊ ኣይፍለን ኢየ ዝነበርኩ።
እዛ መንእሰይ ንዓይ ብጌጋ ወይ ካብ ዘይምፍላጥ ዝበለቶ ዘይኮነስ ሓቐኛ እምነታ ምንባሩ ኢየ ተገንዚበ። ብቐንዱ ካኣ እቲ ጀበርቲ ዝብል ብሄራዊ ስሚዒትን እምነትን ናይ ውልቃ ሓሳብ ጥራሕ ከም ዘይነበረ ንምርድእኡ ጊዜ ኣይወሰደለይን። ብጀበርቲ ዝፈልጦም መማህርቲ ስለ ዝነበሩኒ ጀብርቲ ዝብል ስያመን መን ምዃኖምን ፈሊጠ ዝዓበኹ ብምንባረይ ብሄራዊ መንነት ብዘይካ ቋንቋ ካልእ መምዘንታት የብሉን ዲዩ ዝብል ኣብ ርእሰይ እናሳዕ ዝመላለስ ኢዩ። ልክዕ ኢዩ ኩሎም ጀበርቲ ኣመንቲ ምስልምና ኢዮም። ኩሎም ጀርበርቲ ካኣ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግሪኛ ኢዮም። ጀበርቲ ዘይኮኑ ኣመንቲ ምስልምና ግን ካኣ ብሄረ ትግሪኛ ኣሎዉ። ካብ ስድራይ ከይተረፉ ማለት ኢዩ። ገና ኣነ ከይተወለድኩ ኣብ መወዳእታ ዕስራታት ዕድሚኡ እምነት እስልምና ዝተቐበለ ካብ ርሕቕ ዝበለ ጎደቦ ስድርኡ ሰጒጎሞ ኣብ ገዛና ተዓቊቡ ኣብ ገዛና ምስ ናቱ እምነት ዘሎዋ ጎርዞ ተመርዒዩ ዝወጸ ሎሚ ሰፊሕ ስድራ ዝኾነ ቤተሰብ ኣሎኒ። ኣብ እዋኑ እንዳ ኣቦይ ገብረ ኣስላማይ ዘመዶም የምርዑዉ ኣሎዉ ተባሂሉ ጉድ ዝተባሃለሉ ኢዩ ኔሩ።
ጀበርቲ ከም ዝኾነ ኤርትራዊ ገሊኦም ብሕርሻ ገሊኦም ካኣ ብንግዲ ይናበሩ። ጀበርቲ ዋላኳ ኣብ ኩሉ ከባብታት ዝነብሩ እንተ ኾኑ ብብዝሒ ዝነብሩሉ ግን ኣብቲ ብሰራየ ዝፍለጥ ከባቢ ኢዮም ዝነብሩ። ጀበርቲ ዘየብሉ ናይ ሰራየ ክፍሊ ኣነ ኣይፈልጥን። ጀበርቲ ኣብ ኩለን ንኡሳን ዞባታት ሰራየ ዝተደኮና ጥንታውያን ዓበይቲ ዓድታት ኣሎዋ። ኣብ ኩሉ’ዚ ከባብታት ካኣ ብጀበርቲ ይፍለጡ በዚ ስም ካኣ ይጽዉዑ። ልክዕ ኢዩ ሰብ ምስ ሰብ ይተሓዋወስ ይዝምድን ይወልድን ኢዩ። በዚ ሊዒለ ዝሃብኩኹም ኣብነት ናይ ቤተ-ሰብ እንተ ወሲድናዮ ባዓልቲ ቤቱ ጀበርቲ ኢያ። ንሱ ኣይኮነን። ሕጂ ኣብ ካላኣይ ወይ ሳልሳይ ወሎዶ እዞም ስድራ ካብ ናብ ትግሪኛ ናብ ጀበርቲ ይቐርቡ። ወሎዶታት ኤርትራ እንተ ሪኢና’ውን ካብ መጀመርታ ትግሪኛ ወይ ትግረ ወይውን ሳሆ ኮይኑ ናብ ኤርትራ መጺኡ ዝብል እምነት የብለይን። ታሪኽናውን ካብ ካልእ ዓሌታት ከም ዝመጻእና ኢዩ ዝሕብረና።
ጀበርቲ ጀበርቲ ኢየ’ሞ ብጀበርቲ ኢየ ክጽዋዕ ዝደሊ እንተ በለ ንትግሪኛ ዝጸለኣ ኮይኑ ክስማዓና የብሉን። ምኽንያቱ ትማሊ ጀበርቲ ኢልና ንጽዉዖ ዝነበርና ህዝቢ ሎሚ ጀበርቲ ኣይኮንካን ክንብሎ ኤርትራዊ ስነ-ምግባር ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ንጀበርቲ ጀበርቲ ኣይኮንኩምን ኣይበለን። ቀደምን ሕጂን ጀበርቲ ኢሉ ኢዩ ዝጽዉዖም። ምኽንያቱ ብዘይካ እቲ ኤርትራዊ ናይ ሓባር መንነት ውልቃዊ መንነት ህዝቢ ጀበርቲ ጀበርቲ ኢዩ። ጀበርቲ ኣይኮንኩምን ዝብል ዘሎ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ ኢዩ። ቋንቋ እንተ ኾይኑ እቲ መምዘኒ ቅኑዕ ኣይኮነን። ኢትኒካዊ መንነት ብቋንቋ ጥራሕ ኣይኮነን ዝውሰን። ከምኡ እንተ ዝኸውን ኔሩ አዞም ሎሚ ቋንቋታት እንግሊዝን ፈረንሳን ካልእን ዝዛረቡ ኣፍሪቃውያን እንግሊዛውያን ወይ ፈረንሳውያን ዓሌት ምስ በልናዮም ኔርና። ግን ኣይኮኑን።
እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን ጀበርቲ ጀበርቲ ስለ ዝኾኑ ወይ ብጀበርቲ ስለ ዝተጸዉዑ ንዝኾነ ኤርትራዊ ዝጎድሎ ወይ ዝኸስሮ ክሳራ የሎን። ብኣንጻሩ ንሓደ ዓቢዪ ህዝቢ መንነተይ ዝብሎ መንነት መንዚዕካ ናትካ መንነት ካልእ ኢዩ ክትብሎ ዓቢዪ ሃስያ ኣሎዎ። ሃስያ ንዕዑ ሃስያ ነቲ ዝተረፈ ሕብረተ-ሰብ። ምኽንያቱ ንሰላም ሓደ ሃገር ብኣሉታ ስለ ዝጸሉ። ንሓደ ክፋል ካብ ህዝብና ብዘይ ድሌቱ ንስኻ ዓሌትካ ጀበርቲ ኣይኮንካን ትግሪኛ ወይ ሳሆ ወይ ትግረ ኢኻ ክትብሎ በየናይ ሰብ-ኣዊ መለክዒ ኢዩ? ንመንከ ረብሓ ይህብ። ጀበርቲ ከም ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብ ሕማቅን ጽቡቕን እዛ ሃገር እጃም ኔሩዎን ኣሎዎን። ስለዚ ብዘይ ድላዩ ንዝኾነ ካብ ህዝብና ንስኻ/ንስኺ ትግሪኛ ኢኻ/ኣይኮንክን ኢልካ ናብ ዘይድለ ፍሕፈሐ ምእታው ንምንታይ የድልየና? ኣብ ዝተናወሐ እዚ ተግባራት ንኤርትራዊ መንነት ብፍላይ ድማ ነቶም ህጻናት ዝጎድእ ኢዩ። እዛ ኣቀዲመ ዝገለጽኩዋ ኣብነታዊት ተማሃሪት ክሳብ ክንደይ ብሕልና ተጎዲኣ ክትከውን ከም እትኽእል ምግማቱ ኣየጸግምን ኢዩ።
ንቡዙሓት ደቂ ጀበርቲ ክርደኦም ዘሎዎ መንነት ማንም ኣይህበካን ማንም ካኣ ኣይምንዛዓካን ኢዩ። ንጀበርቲ ጀበርቲ ኣይኮንኩምን ዝብል ዘሎ ሓይሊ እቲ ፖለቲካዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ኣካል እምበር ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ህዝቢ ትግሪኛ ድማ ብፍላይ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጠኩም ብጀበርቲ ኢዩ። ንግዚኡ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ኣካል ብናቱ ፖለቲካዊ ዉሳነ ጀበርቲ ኣይኮንኩምን ትግሪኛ ኢኹም ይብል ኣሎ። ክንዝንግዖ ዘየብልና ግን ነባሪ ህዝቢ እምበር ነባሪ ስርዓት የሎን። እቲ ጊዜ ይንዋሕ ይሕጸር እቲ ዝመጽእ ስርዓት ዝቅይሮ ጉዳይ ስለ ዝኾነ በዚ እዋናዊ ውሳነ ፖለቲከኛታት ኣማሪርኩም ምስ ሓፋሽ ህዝብኹም ኣብ ዘየድሊ ምትህልላኽ ኣይትእተዉ። ከምዚ ኸማይ ዓሻ ብዝበሎ ንዓሌተይ ከተማርሩ ኣይግባእን። ኣነ ውልቀ-ሰብ ኢየ። ኣይኮነን ንሓደ ዓቢዪ ህዝቢ ንስድራይ’ውን ኣይውክልን። ኩላትና ከም እንፈልጦ ኣብ ኤርትራ ብዘይካ’ቲ ንኤርትራ ካብ መግዛእቲ ነጻ ንምግባር ዝተገብረ ሓርነታዊ ገድሊ ዘረጋገጾ ነጻነት ካልእ ዝተመለሰ ሕቶ ህዝቢ የሎን። ንሕቶ ጀበርቲ ኣብዚ ሰኪዔት እንተ ኣእቲናዮ ኣብ መድረኽ እቲ ህዝባዊ መንግስቲ ፈቲዩ ጸሊኡ ዝቅበሎ ጉዳይ ኢዩ።
ብወገነይ ንሕቶ ህዝቢ ጀበርቲ ኣብ ውሽጢ እቶም ዓበይቲ ዲሞክራስያዊ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ኣእትየ ክርእዮ ምስ ፈተኹ። ምኽንያቱ እዚ ሕቶ ደቂ ጀበርቲ ሕቶ ሰብ-ኣውነትን ዲሞክራስያውን ስለ ዝኾነ። ንሕቶ ህዝቢ ብዲሞክራስያዊ መንገዲ ክምልስ ድሌት ንዘየብሉ ፖለቲካዊ ስርዓት ንምንታይ ዘይመለሰልና ኢልካ ምክርኻር ኣብ ዘይሰምዓካ ገዳም ከም ምምህላል ኢዩ ዝቁጸር። እቲ ሕጂ ዝግበር ዘሎ ክርክራት ግና ምስቲ በዚ ሕቶ ናይ ደቂ ጀበርቲ ምንም ተቓዉሞ ዘይብሉ ሓፋሽ ህዝቢ ኢዩ። ንምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ማዓስ ኢዩ ወሃብን ከላእን ኮይኑ? ህዝቢ ኤርትራ ንጀበርቲ ጀበርቲ ኣይኮንኩምን ኣይበለን። ህዝቢ ኤርትራ ቀደም ንጀበርቲ ብጀበርቲ ይፈልጦም ሎሚ እውን እንተ ኾነ ከምኡ። ገለ ደቂ ጀበርቲ ቋንቋና ዓረብ ኢዩ፡ ትግሪኛ ኣይኮነን ክብሉ ይስምዑ ኢዮም። እዚ ኣባሃሃላ’ዚ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ኣይቅይሮን ኢዩ። እዚ ኣባሃሃላ ገለ ዉሱናት ደቂ ጀበርቲ ኣሕዋት ነቲ ዝዓበየ ሕቶ መንነት ጀበርቲ ብኣሉታ ዝሃሲ ኢዩ። ምኽንያቱ ነቲ ሓፋሽ ህዝቢ ካልእ መልእኽቲ ስለ ዘመሓላልፍ። ጉዳይ ቋንቋ ዓረብ ምስ ሕቶ መንነት ጀበርቲ ሓዋዊስካ ምምጻእ ቁኑዕ ኣይኮነን። ንፍተዎ ንጽላኣዮ ቋንቋ ዓረብ ናይ ኩላትና ሃገራዊ ቋንቋ ኢዩ። ወለድና ንቋንቋ ዓረብ ከም ሃገራዊ ቋንቋ ክፈልጥዎ እንከሎዉ ናይ ሓደ ወገን ወይ ክፋል ሕብረተሰብና ስለ ዝኾነ ኣይኮኑን። ሃገራዊ ቋንቋ ኢዩ ኩሉ ሃገራዊ ካኣ ነቲ ቋንቋ ብማዕረ ክርደኦ ኣሎዎ። ሃገራዊ ቋንቋ ኮይኑ ዘይሙዕሩይ እንተ ኮይኑ ዘይሙዕሩይ ተጠቃምነት ኣሎ ማለት ኢዩ። ልክዕ ኢዩ ቋንቋ ዓረብ ኣብ ኤርትራ በቲ ዝድለ መንገዲ ኣይከደን። ብዙሕ ምኽንያታት ይህልዎ ይኸውን ግን ናይ ጊዜ ጉዳይ ኢዩ።
ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ ብዘሎ ፖለቲካዊ ክፍተት ተደሪኽና ዘየድሊ መልእኽትታት ንህዝቢ ከነማሓላልፍ ኣይግባኣናን ኢዩ። ምኽንያቱ ሎሚ ሓላፍነታውያን እንተ ዘይኮይና እቲ ዝመጽእ ወሎዶ ኢዩ ዝኸፍሎ። ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ ሎሚ ዝዘራእናዮ ጽባሕ ንሕና ዘይኮነ እቶም ዝቅጽሉ ወሎዶታት ኢዮም ዝሓፍስዎ። መበቆል ሽግራትና እንተ ዘይፈሊጥናዮም ምስ ዘይመባእስትና ኢዮም ዘባኣሱና።
ወደሓንኩም!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
ኣሜን!!!
ንስሓ
ብመንጽር ብሂል ኣበው፡ 5ይ ክፋል
2. ናብ ንስሓ ምቅልጣፍ
+ ቅዱስ ኣንጦንዮስ ከምዚ ይብል፡ ኩሉ ግዜ ንስሓ እቶ፡ ውሱን ግዜ ንንስሓ ኣይትግበር።
+ ቅዱስ በኻምዮስ’ውን፡ “ከርክበሉ እየ ኢልካ ንንስሓ ኣይተጽንሓያ። ምኽንያቱ ከይተዳለኻ ከለኻ፡ ሃንደበት ንነፍስኻ ዝወስዱ ከይመጹ፡ ኣብ ከቢድ ጸልማትን ዘንደልህጽ ሓውን ነፍስኻ ከይተደርበየት ከላ፡ ጸለምቲ ከይከበቡኻ ከለው፡ ናብ ዘሰንብድ ስፍራ ከይወሰዱኻ ከለው፡ ብዘለካ ኃይሊ ተበራበር። ናብ መንግስቲ ኣምላኽካ ብሰላም ምእንቲ ክትኣቱ፡ ኣብ ንብረት ጐይታኻ እሙን ኩን።
+ ኣነ ካብቲ ሰናይ ገይሩ ዘታልል፡ ሓጢኡ ዝጠዓስ ይፈቱ።
+ ቅዱስ ባስልዮስ፡ “ዘይምሕጣእ ጽቡቕ እዩ፡ ምስ ሓጣእካ ግና፡ ናብ ንስሓ ጕየ። ምስ ተናሳሕካ ናብ ሓጢኣት ዘይምምላስካ ድማ ዝበለጸ እዩ። ናብ ሓጢኣት ዘይምምላስካ ግን ብኃይሊ ኣምላኽ ምዃኑ ምፍላጥ ጽቡቕ እዩ። ነዚ ኩሉ ምስ ፈለጥካ ንኣምላኽ ምምስጋን ይግባእ። ዘውትር ረድኤቱ ምልማን ድማ ሰላም ይህበካ።”
+ ቅዱስ ኣባ ጢሞቴዎስ፡ “እንተሓጣእካ፡ ሸለል ኣይትበል ኣይትተሃከ ድማ፡ ተቐላጢፍካ ተንስእ። መንገድኻ እንተሰሓትካ ቀኑዕ መንገዲ ክሳብ ትረክብ ንድሕሪት ተመለስ። ምኽንያቱ እታ ቅንዕቲ መንገዲ ጥውይዋይ የብላን። ምንዋሕ ዓመታት’ውን ኣይርከባን። ብቕልጡፍ ናብ ከተማ ሰላም ተብጽሓካ።”
3. ነፍስኻ ምምርማር
ማር. ይስሓቕ፡ “ጌጋ ምስ ገበርካ፡ ንነፍስኻ እንተ እንተዘይዋረድካያ፡ ንስሓ እንተዘይኣተኻ፡ ነፍስኻ ትምርምረሉ ሰዓት እንተ ዘይሃለወካ፡ ኣበይናይ ነገራት ከም ዝኣበስካ ዘይትፈልጥ እንተኾንካ፡ ነታ መዓልቲ’ቲኣ ኣብ ቁጽሪ ዕድሜኻ ኣይትጸብጽባ።
ንነፍሱ ዘይበኽየላ፡ ዘይፈርኃላ፡ ብጽሩይ ማይ ዘይኃጽባ ወይልኡ። ምኽንያቱ ናይ ንስሓ ዕድል ኣይተጠቕመሉን። ኣብቲ ዝመጽእ ዘመን፡ ብዘይፍቓዱ ክሳዕ’ታ መወዳእታ ርስሓት ብማዕበል እሳት ክሕጸብ ስዝኾነ።
+ ጸላኢ ሠናያት ካባኻ ክሳዕ ዝሃድም ንነፍስኻ ኣጨንቃ ጓሂ ምልኣያ።
+ ምስ ነፍስኻ ተዓረቕ፡ ምስ ሰማይን ምድርን ክትተዓረቕ።
+ ብዘይሸለልትነት ንነፍስኻ መርምር። ብጌጋኻ ምእራም ተማሃር፡ ምሕረት ኣምላኽካ ድማ ለምን።
+ ሸለልትነትን ምስልካይን ከይታልላኻ፡ ኣብ ዝሰራሕካዮ ኩሉ ንነፍስኻ ጥራይ ገነበኛ ቊጸር።
+ ኣብ ግዜ ፈተና ክይትሽገር ምእንቲ፡ መዓልታዊ ድኽመታትካ ኣለሊ።
+ ሥጋዊ ድልየታቱ ብዘይምርካቡ ዝቑጣዕ፡ ብዘይንስሓ ክድሕን ኣይክእልን እዩ።
+ ሕማቕ ብምግባሩ ጓሂ ልቢ ዘይብሉ ሰብ፡ ካብ ፍሕሶ ድያብሎስ ኣይክድሕንን እዩ።
+ ምስ ብዙሕ ህዝቢ ተዓሪቑ ምስ ነፍሱ ዘይዕረቕ ረብሕኡ ንከንቱ እዩ።
+ “ህይወት ክንረክብ ኩሉ ግዜ ነፍስና ንምርምር፡ ብንስሓ ድማ ንሓጽባ።
+ ቅዱስ ኣባ ነስታርዮን፡ “ባሕታዊ፡ ለይትን መዓልትን ምስ ነፍሱ ኣብ ጸብጻብ ክኣቱ ኣለዎ። ኣምላኽ ዘስመረሉ እንታይ ነይሩ፤ ንኣምላኽ ዘቆጥዕ ስራሕ’ከ እንታይ ፈጺሙ፤ እናበለ መገዲ ቅዱስ ኣርሳንዮስ ክኽተል ይግባእ። ንሕና’ውን ህይወት ክንረክብ ከምዚ ንግበር። ምኽንያቱ እቲ ዘገድስ ብዙሕ ሠናይ ምግባርና ኣይኮነን። ምሳና ሒዝናዮ ንኸይድ ደኣ እምበር።
+ ቅድስቲ ሰፍርኒካ፡ “ንዓለማውያን መራሕቲ ክንብድል ከሎና፡ ከይፈተና ኣብ ቤተ-ማእሰርቲ ተደርቢና’ዶ ኣይንቕጻዕን ኢና፤ ስለዚ ምእንቲ ድሕነት ነፍስና ካብ ሓጢኣት ክንሃድም ንገዛእ ርእስና ንእሰራ፡ ተድላ ሥጋ ከነወግድ ድማ ንሥጋና ነድክሞ” ።
+ ኣቡን ኣሙንት፡ “እታ ቀጣን መንገዲ ኣየንተን ከም ምዃና ምስ ተሓቱ ከምዚ ክብሉ መለሱ፡ “እታ ቀጣን መገዲ ነዚ ትመስል፡ ወዲ ሰብ ሓሳብ ልቡ መርሚሩ፡ ብፍቓዱ ድልየታት ሥግኡ ገቲኡ ክነብር ከሎ እዩ። ነዚ እዩ ድማ ዝምስልዎ፡  > (ማቴ. 19፡27) ።
ሕቶ፡ “ከመይ ገይሩ’ዩ ሓጥእ ሰብ ኩሉ ግዜ ምሕረት ኣምላኽ ዝልምን፤”
መልሲ፡ ንሕቶኻ መልሲ ክዋሀበኒ ንኣምላኽ ለሚነዮ፡ “ልብኻ ካብ ኩሉ ሰብኣዊ ሓሳባት ኣንጽህ፡ ኣነ ድማ መልሲ ሕቶ ልብኻ ክህበካ እየ። ጸጋታተይ ነቶም ንጽሃት ልቢ እዩ። ቂም በቐል ዘለዎ ልቢ ጥበብ ኣይክሰፍሮን እዩ። ውህበታተይ ትብህግ እንተኾንካ ንጸላኢ ሠናያት ካብ ልብኻ ኣውጽኣዮ። ሽዑ ኩሉ ሠናይ ዘበለ ክትረክብ ኢኻ። ንኽልተ ጐይቶት ክትግዛእ ከም ዘይትኽእል ኣይሰማዕካን ዲኻ፤ ስለዚ ናተይ ኣገልጋሊ እንተኾንካ፡ ንድያብሎስ ኣይትገዛእ። እንተተገዛእካዮ ድማ ኣይትድለ። ንውህበታተይ ዝደሊ ኣርኣያ ከም ዝሓደግኩልኩም ኣሰረይ ተኸተሉ፡ መንገደይ ፍሉጥ፡ ገርህታት ከም ርግቢ ክትኮኑ እምዕደኩም ኣለኹ። ፈተና ንኽትሓልፉ፡  > (ኢሳ 50፡11) ። ዝብል ቃል ከይመጸ ከሎ ነፍስኹም ሓልው።
ነዚ ምስ ሰማዕኩ ብምሕረቱ ንኽበጽሓኒ፡ ካብቲ ኰንቱ ሥጋዊ ሓሳባት ከናግፈኒ፡ ኣረጊት ሰበይ ደርብየ ነቲ ሓድሽ ሰውነት ክለብስ፡ ብመሪር ንብዓትን ሓዘንን ለመንኩዎ። ድልየታት ነፍሰይ ገቲአ ንዝተዋህበኒ በረከት ተቐቢለ ብምስጋና ክነብር ወሲነ።” ይብል ሓታቲ።
+ ኣምላኽ ሓጢኣት ኩሉ ዓለም ብዓቕሊ ይጽመሞ። እንተስ ሓጢኣት ዚመነኑ ኣይጽመሞምን እዩ። እዚ ድልየታት ዓለማውያን ካብ ድልየታት ዓለም ዝመነኑ ይፍለ ስለዝኾነ እዩ። ኣብ ዓለም ዘለው ብዙሕ ምኽንያት ኣለዎም፡ ንሕና ግን እንታይ ምኽንያት ኣሎና፤ ዓይኒ ሓቂ ዝበኣሰ መቕጻዕቲ፡ ዘይውዳእ እሳት እዩ ዝጽበየና ዘሎ። ቅኑዕ ፈራዲ ስለዝኾነ ድማ ነቲ ትእዛዙ ዘይምስትውዓልና ዘይኮነስ እና ፈለጥና ንጠፍእ ምህላውና እዩ።
4. ምድላው
+ ቅዱስ ኣንጦንዮስ፡ “መዓልታዊ ሓደ ነገር ዘክር፡ እታ መዓልቲ መወዳእታ ዕለት ኣብ ዕድሜኻ ምዃና እዩ። ምኽንያቱ ከምኡ እንተ ገበርካ ንነፍስኻ ዕረፍቲ ክትረክብ ኢኻ።”
+ ማር. ይስሓቕ፡ “ንግሆ ምስ ተንሳእካ፡ ሓደ ነገር ዘክር። ንሱ ድማ፡ ብዛዕባ እታ መዓልቲ እንታይ ከም ዝሰራሕካ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንፍርዲ ከም እትቐውም ፍለጥ። እዚ እንተ ገበርካ ካልኣይ ግዜ ኣይክትሓጥእን ኢኻ።”
+ ሰማያዊ ናፍቖት ምእንቲ ክህልወካ፡ መንግስተ ሰማያት ዘክር። ካብ ግብሪ ሓጢኣት ክትድሕን ድማ ገሃነም እሳት ኣይትረስዓያ።
+ ጎደሎ ሰብ ሞት የሰንብዶ እዩ ከም ዝተባህለ፡ ምስክርነት ኣብ ኢዱ ዝሓዘ፡ ንሞት ይናፍቓ።
5. ምንዛዝ
ይቕጽል . . . ወስብሓት ለእግዚአብሔር፣ ወለወላዲቱ ድንግል፣ ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ሰብ ሃፍቲ ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ሃፍቶም ከወፍሩ እዮም…
መቐለ መጋቢት 04/2010(ድወት) ሰብ ሃፍቲ ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ዝገብርዎ ተሳትፎ ኢንቨስትመንት ተጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ኢላ ቱርኪ።
ካብ ኣካዳሚ ዲፕሎማሲ ቱርኪ ዝመፁ ላዕለዎት ዲፕሎማት ኣብ ዓለምለኻዊ ርክባትን ተዛመድቲ ጉዳያትን ኣድሂቦም ንላዕለዎት ዲፕሎማትን ኣባላት ቤት ምኽሪን ኢትዮጵያ ስልጠና እናሃቡ እዮም።
ኣምባሳደር ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ፌቱህ ኤሉሰይ፤ ኣብቲ ይወሃብ ኣብ ዘሎ ስልጠና ከምተዛረብዎ፤ ሰብ ሃፍቲ ቱርኪ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዎም ተሳትፎ ንግድን ኢንቨስትመንት ንከዕብዩ ሃገሮም ተበረታትዕ እያ።
ኣበዚ ሐዚ አዋን ልዕሊ 2ቢልዮን ዶላር ካፒታል ዘመዝገቡ ሰበ ሃብቲ ኣብ ዝተፈላልዩ ዓውዲታት ኢንቨስትመንት ይሳተፉ ከምዘለዉ ዝገለፁ ኣምባሳደር ፌቱህ ኤሉሰይ፤ እዚኦም ድማ ንልዕሊ 30ሸሕ ኢትዮጵያውያን ድማ ዕድል ስራሕ ፈጠሮም ኣለዉ ኢሎም።
ኽልቲኤን ሃገራት ዘለወን ታሪኻዊ ርክብ ተጠቒመን ቑጠባዊ ምትእስሳረን ንምዕባይ ክሰርሓ ከምዘለወን ድማ ገሊፆም።
እቲ ኣካዳሚ ቅድሚ ሐዚ ን13 ኢትዮጵያውያን ዲፕሎማት ስልጠና ከምዝሃበ ካብ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የመላኽት።


text:
ቤት ትምህርቲ ዱያእ ኣል-ኢስላምያን ምጉባጥ ኣካየድታ ብጅምላ ይእሰሩ ኣለዉ፣ ገባቲ ስርዓት
ቤት ትምህርቲ ዱያእ ኣል-ኢስላምያን ምጉባጥ ኣካየድታ ብጅምላ ይእሰሩ ኣለዉ፣ ገባቲ ስርዓት
ህግደፍ መቐጸልታ ጸረ ህዝቢ ተግባራቱ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ኣኽሪያ ንዝርከብ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል-ኢስላምያ ንምጉባጥ ሽማግለታት ወለድን መምህራንን እታ ቤት ትምህርቲ ብጅምላ ይኣስርም ምህላዉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም፡ እዚ ኣብ ልዕሊ ሓርበኛ ኣቦና ሸኽ ሙሳ መሓመድ ኑርን ካለኦትን ተወሲዱ ዘሎ ናይ ምእሳር ሱጉምቲ ድሕሪቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተገብረ ዓመታዊ ኣኼባ ናይ ወለዲ ተማሃሮ ዝተገብረ ገምጋም’ዩ።
እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ሴራ ናይ ጎበጣ ብወለዲ ኮሚቴታትን እቲ ቤት ትምህርቲ፡ ሚኒስተር ትምህርቲ ኤርትራን ካለኦት ሓለፍቲ ንዝግበር ዘሎ ኢድ ምትእትታው ክግታእ ኣለዎ ብምባሎምን፡ ነቲ ምስ መሰረታዊ መትከል ናይ እምነት ምስልምና ዝራጸም መምሪሒታት፡ ሃይማኖታዊ (ናይ ቁርኣንት ምህርቲ) ደው ክብል ዝብልን ካልኦትን ምስቲ መስረተራዊ ቅዋም ኣመሰራርታ እዚ ቤት ትምህርቲ`ዚ ፈጺሙ ዝጻረር ናይ ኢድ ምትእትታትው ድው ክብል ንዝብል እቶም ወለዲ ኣኼበኛታት ድሕሪ ምርኣዮም፡ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ሓጺር እዋን ተደገጋጋሚ እዋንናት ነቲ ቤት ትምህርቲ ንምግባቱ ንምውሳደን ክግበር ዝጸንሓ ፕሮጋንዳ ንታህዲዳትን ብትሪ ብምቅዋም፡ እቶም ወይጦታት እቲ ስርዓትን ብመንገዲ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ነዚ ግበታዊ ዕብለላን ጎበጣን ንምስላጥ ዝግበር ዘሎ ሙዃኑን ኣነጺሮም ድሕሪ ምግጋሞም እዩ።
ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል ኢስላምያ በቲ ግበታዊ መንግስቲ ተዓሺጉ ምህላዉን ነዚ መእሰርትን ምዕጻውን እቲ ቤት ትምህርቲ ህጹጽ ፍታሕ ንምርካብ ንኩለን ናብቲ ዝምልከቶ ኣካል ግበታዊ መንግስቲ ኣቕሪቦም ዛጊት ክሳብ ሕጂ ዝኾነ መፍትሒ ከምዘይረኸቡ ሓቢሮም፡፡
እዚ ቅድሚ ኣስታት ሓምሳ ዓመታት ዝተደኮነ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል ኢስላምያ ብተለምዶ (እንዳ እስታዝ በሽር ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣብ ኣኽሪያ ዝርከብ ኮይኑ ሃይማኖታውን ኣካዲምያውን ትምህርቲ ዝልግስ ናይ ህዝቢ ቤት ትምህርቲ ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፉ ገዛእቲ ስርዓታት ሃይለስን ደርግን ዘይተተንከፉ ምንባሩን፡ ኣብዚ እዋንዚ ግን ብተደጋጋሚ በዚ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ገባቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ሃይማኖት ንንብረትን ህዝቢ ናይ ምዕብላልን ምጉባጥን ኣካይዳ፡
ብምፍርራሓትን ብምእሳር ዝግበር ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል፡ ኣብ ሃይማኖታዊ መሰል ኢድ ምትእትታውን ተረዲኡ ብዙሓት ህዝብን ውድባትን ይክንንዎ እኳ እንተለዉ፡ ንነባርን ህጹጽ ፍታሑ ግን ኩሉን ሃገራት ዓለም፡ ሰብኣዊ ትካል ማሕበራትን ኩሎም ደላይቲ ፍትሒ ኤርትራን ዓለምን፡ ንኹሉ እቲ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት እቲ ስርዓትን ንግህስት ሃይማኖታዊ መሰልናን ብምቅዋም ንኩሎም እቶም ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክፍትሑ ከምዘሎዎምን እቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ኢድ ዋኑኡ ዝኾነ ህዝቢ ክቕጽል ኢሎም ኣውያቶም ዘስምዑ ዘለዉ ህዝቢ፡ ድምጺ ክንኮነሎምን ነቲ እኩይ መጋብር እቲ ስርዓት ከተቃልዕዎን ክትኹንንዎ ብምባል ኣዘኻኺሮም።
ክፍሊ ዜና ሰልፊ ናህዲ ኤርትራ
25 ጥቅምቲ 2017