text:
መንበሪ-ገዛ
እታ፡ ብምምሕዳር ከተማ ቪምርቢ እትውነን ትካል ክራይ ኣባይቲ ቪማርሄም፡ ኣስታት 1300 ዝኸውን ኣብ ዝተፈላለየ ከባኢታት ፋሕ ኢሉ ዝርከብ ዝካረ-ኣባይቲ፡ ትውንን ተመሓድርን። ብዜካ’ዚ፡ ኣብቲ ከባቢ ብርክት ዝበላ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ውን ኣለዋ። ዝርዝር ናይተን ኣብዚ ከባቢ ዝርከባ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ቪመርቢ፡ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ቪመርቢ፡ ብብዝሒ ካብ ዝዝረበሎም ቋንቋታት፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ኢራነኛ፡ ሶማለኛ፡ ስጳኛ፡ ኣልባንያ፡ ታይ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮኦሽያን ራሻይን ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ቪመርቢ፡ ኣስታት 180 ንጡፋት ዝተመዝገባ ማሕበራት ይርከባ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው፡ ዝርዝር ናይዘን ማሕበራትን ንማሕበራት ዝወሃብ ሓገዛትን ዝምልከት ሓበሬታ፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብ ዓመተ-2014፡ እታ ኣብ ከተማ ቪመርቢ እትርከብ፡ ባህላዊ ቤት-ትምህርቲ ዝበለጸት ናይቲ ዞባ ተባሂላ ተሸሊማ። ኣብዛ ባህላዊት ቤት-ትምህርቲ፡ ንሳዕስዒት፡ ሙዚቃን ትያትርን ዝምለክት ኮርሳት ወትይ ትምህርቲ ይወሃብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቪመርቢ፡ ንእሽቶይ ገን ከ ውዕዉዕ ንግዳዊ ምንቕስቓስ ዘለዋ ከተማ እያ። ኣብ ሕምብርቲ ናይታ ከተማ፡ ብርክት ዝበላ ድኳናት፡ ዋላ ውን ኣብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ነኣሽቱ ዓድታት ናይቲ ከተማ ከይተረፈ፡ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲን ኣብያተ-ንባብን ይርከባ። ኣብ ቪመሪቢ፡ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት፡ ከም ኢሪክስሀልፐን ውን ይርከቡ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ቪመቢ ይርከብ። ኣብ ህንጻ ምምሕዳር-ከተማ፡ ቤት-ንባብን ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉድያት ከተማን ይርከብ። ኣብ ከተማ ቪመርቢ፡
ክሳድ መሬት ናይ ደራሲት ኣስትሪድ ሊንድግሬን ይርከብ። ኣብዚ ቦታ'ዚ፡ ነታ ደራሲት ዝዓበየትሉ ገዛ ከምኡ ውን ኣብቲ ኣብቲ ቦታ ዝተዋደደ ጀራዲን ክትናፈሱን ክትዘናግዑን ትኽእሉ። ናብ ዓበይቲ ናይ ዕድጊ-ማእከላት ክትከዱ ምስ እትደልዩ፡ ዕድመ ንስሉጥ ኣገልጎት መጎዓዝያ፡ ናብ ከተማታት ሊንሾፒንግ፡ ዮንኾፒንግን ካልማርን ብቀሊሉ ክትከዱ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ቪመርቢ፡ ብርክት ዝበላ
ማእከላት መውዓሊ-ህጻናት ይርከባ። እዘን ማእከላት ህጻናት እዚኣተን፡ መብዛሕትአን ብምምሕዳር ከተማ ዝወነናን ዝእለያን ክኾና እንከለዋ፡ ናይ ግሊ ውን ይርከብአን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ቪመርቢ፡ ክልተ ናይ ላዕለዋይ ደረጃን፡ ሓንቲ ሾሞንተ ዝተፈላለየ ኣንፈታት-ትምህርቲ እተአንግድ ናይ ማእከላይ ደረጃ ቤት-ትምህርትን ይርከባ። ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ሳዕስዒት ኩዕሶ-እግርን ውን ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ 9 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ይርከባ። እተን ክልተ ኣብ ቪመርቢ ክርከባ እንከለዋ እተን ዝተረፋ ከኣ፡ ኣብተን ኣካል ናይቲ ምምሕዳር ዝኾና ዓዲታት ይርከባ። ንተወሳኺ ዝርዝር፡
መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ክተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ማእከል ትምህርቲ ቪመርቢ፡ ንመደብ ትምህርቲ ዓበይቲ ዘወሃህድን ዘመሓድርን፡ ማእከላይ ትካል ትምህርቲ ናይቲ ከተማ እዩ። ኣብዚ ማእከል'ዚ፡ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ)፡ ትምህርቲ ብዛዓባ ሕበረተ-ሰብ ሽወደን፡ ካልእ ናይ ላዕለዋ-ደርጃ ትምህርታት፡ ክትመሃሩ ትኽእሉ። እቶም ኣብ ማእከል ሞያውን ትምህርታውን ምኽሪ ተመዲቦም ዝሰርሑ ክኢላታት፡ ዓይነት ትምህርትን ሞያታትን ኣብ ምምራጽ ክተሓባበሩኹም ይኽእሉ። እቲ፡ ኣብታ ከተማ ዝርከብ፡ ላዕለዋይ
ህዝባዊ ዩኒቨርስቲ ቪመርቢ፡ ኣብ መዳያት ስፖርትን፡ ምምሕዳር ምሕብሓብን ክንክንን ዝተኮረ ትምህርታዊ መደባት ኣለዎ።
ኣገልጎት ጥዕና
እታ፡ ኣብ ማእከል ከተማ እትርከብ፡
ሕክምና ወይ ማእከል-ጥዕና
ቪመርቢ ሓካይምን ዶክቶራትን ይርከብዋ። ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ጥዕናዊ-ክፍልታት ቆልዑን ኣዴታትን ውን ይርከብ።
ዓቢ ሆስፒታል፡ ብቐረባ ኣብታ ኣስታት 3 ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ቬስተርቪክ፡ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምምሕዳር ከተማ ቪመርቢ፡ ኣድላዪ ኮይኑ ኣብ ዝርከበሉ ተርጓሚ ክቆጽር ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣብ ከተማ ቪመርቢ ስሉጥ'ዩ፡ ክበሃል ይከኣል። ኣገግሎት መጎዓዝያ ካብን ናብን ቪመርቢ ብትካል
ኬ.ኤል.ቲ፡ ይመሓደር። ኣብዚ መርበ-ሓበሬታ'ዚ ብምእታው
ሰዓታት-ንቕሎ ናብ ዝተፈላለየ ቦታታት ክትርእዩ ትኽእሉ። ኩስትፒለን ዝበሃል ትካል መጎዓዝያ ንኣብነት፡ መዓልታዊ ኣብ መንጎ ሊንሾፒን ካልማርን ዝመላለስ መስምር መጎዓዝያ ሃልይዎ፡ ከተማ ቪመብሪ ከኣ፡ ከም ናይ መወዳእታ መዕረፊት-ኑቕጣ ናይቲ ጉዕዞ እያ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ከተማ ቪመርቢ፡ ንትካላትን ፋብሪካታትን ዝምችእ ሃዋህው፡ ዘለዎ ከተማ እዩ። ኣብ ታሪኽ ናይ'ዛ ከተማ፡ ንግዲ፡ ወስኒ ቦታ ዝሓዘ እዩ።
ክፍሊ ንግዳዊ ንጥፈታት፡ ነቶም ትካላት ንምምስራት ዝሓስቡ ወገናት ኣብ ምሕጋዝ፡ ፍቓድን ካልእን ንምስላጥ ውን ተሓባበርቲ ክምድብን ይኽእል። እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ናይታ ከተማ ባዕሉ ኮይኑ፡ ኣስታት 1300 ሰራሕተኛታት፡ ቆጺሩ ይርከብ። ንግዳዊ ጽላት ከተማ ቪመርቢ፡ በተን ኣብ መዳይ ምስናዕ ዝነጥፋ ኢንዱስትሪታት ዝተዓብለለ እዩ። እቲ፡
ልዩንግሄልስ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብቲ ቦታ ዝርከብ፡ ፋብሪካ-ሓጺን ሓደ ካብቶም ግላውያን ወሃብቲ-ስራሕ ዝዓበየ ኮይኑ፡ ኣስታት 500 ሰራሕተኛታት ይርከብዎ። ብዜካ'ዚ ኣብ ቪመርቢ ዓበይቲ መዓልታዊ-ሃለኽቲ ኣብ ምቕራብ ዝነጥፋ ፋብሪካታት ውን ይርከባ። ንኣብነት ገለ ንምጥቃስ፡
ኣርላ ፉድ፡
ፍሮዲንገ መየሪ ከምኡ ውን
ኦብሮ ብሪገሪን ይርከባ። ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቀረባ ዓመታት፡ ጽላት ቱሪስም ውን ክዓቢ ተራእዩ እዩ። ዓመታዊ ከተማ ቪመርቢ ኣስታት 450000 በጻሕቲ ይዛወርዎ። ነዞም በጻሕቲ ካብ ዝስሕቡ ቦታታት፡ እቲ
ዓለም ደራሲት ኣስትሪድ ሊንድግሬን፡ እዩ።


c: text/html

text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሓድሽ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ፣ ፈላሚ ኣህጉራዊ ዑደቱ ናብ ጅቡቲ የምርሕ
Radio Erena: 30 April 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ፈላሚ ኣህጉራዊ ዑደቱ ኣብ ጅቡቲ ኣካይዱ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብቀዳም 28 ሚያዝያ ናብ ጅቡቲ ኣብ ዝኣተወሉ ምስ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ብምርኻብ፣ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ኣብ ኣገልግሎታት ወደብን ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዝቕጽል ዘሎ ቁጠባውን ጸጥታውን ምትሕግጋዛት ብምትካር ከምዝዘተየ ተገሊጹ።
ብዘይካ'ዚ እቲ ቀዳማት ሚኒስተር ንፓርላማ ጅቡቲ መደረ ኣስሚዑ።
ንሱ፣ ኣህጉራዊ ዑደቱ ብጅቡቲ ምፍላሙ፣ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ንዘሎ ዝምድና ዝልዓለ ኣድህቦ ክህበሉ ምዃኑ ዝእንፍት'ዩ ክብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ እታ ሃገር ይሕብሩ።
“ጸብጻብ መ.ኤርትራ ግዚኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ” ተጣበቕቲ መሰላት
Radio Erena: 29 April 2018
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕረቦ ጸብጻብ ግዚኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ ክብሉ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከሲሶም።
ኤርትራ ዳግማይ ኣባል ‘ቻርተር ኣፍሪቃ 1999’ ካብ እትኸውን ኣትሒዙ ን17 ዓመታት ዝደንጎየ እዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ፍጹም ዘይራኸብ’ዩ ክብሉ’ዮም እቶም ኣህጉራውያን ትካላት ዝኸሱ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ እንዳንቆልቆለ እምበር ዝተመሓየሸ ነገር የለን ድሕሪ ምባል፣ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ዝወሰዶ ደረቕ መንገዲ፣ ኣብታ ሃገር ኣትኻ ብጭቡጥ ንምዕዛብ ኣይተኻእለን ኢሉ። ዝበዝሐ ሓበሬታ ኣኪቡዎ ዘሎ ነታ ሃገር ራሕሪሑ ካብ ዝስደድ ዘሎ ዜጋኣ ምዃኑ’ውን ኣመልኪቱ።
ምልሻ ጃንጃዊድ፣ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ሓቲቱ
Radio Erena: 29 April 2018
ሱዳናዊ ጉጅለ ሚልሻ ጃንጃዊድ፣ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ሓቲቱ።
እቲ ብምጽናት ደቂ ሰብን ገበናት ኲናትን ዝኽሰስ ጉጅለ፣ ካብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ንዝሕልኑ ስደተኛታት ኣብ ዶብ ሱዳንን ሊብያን ብምኽታር ንቑጽሪ ዋሕዚ ስደተኛታት ከምዘጉደለ ብምጥቃስ፣ ኣምሳያኡ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ክወሃቦ ከምዝግባእ ይገልጽ።
እዚ ስሙ ናብ ‘ሓይልታት ህጹጽ ረዲኤት’ ዝቐየረ ጉጅለ ምልሻ፣ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ካሕሳ ዝሓትት ዘሎ፣ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣባላቱ ኣብ ዶብ ሊብያን ሱዳንን ኣዋፊሩ ስደተኛታት ኣብ ምኽታር ተጸሚዱ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ኢትዮጵያ፣ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ዕድመ ስልጣን ንክልተ ሓሙሽተ ዓመት ክኸውን ዘጽድቕ ሕጊ ትነድፍ
Radio Erena: 29 April 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ዕድመ ስልጣን ንክልተ ሓሙሽተ ዓመት ክኸውን ዘጽድቕ ሕጊ ይንደፍ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ብዓርቢ 27 ሚያዝያ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ንዝተኣከቡ ፖለቲካውያንን በርጌሳውያንን መራሕቲ ኣብ ዝሃቦ መደረ፣ ሃገራዊ ቅዋም ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር ንክልተ እዋን ጥራይ ክምረጽ ዘርቅቕ ሕጊ ይንደፍ ከምዘሎ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን ደሞክራስያዊ ምሕደራ ንምምዕባልን ብልሽውና ንምቁጽጻርን ኣገዳሲ ግደ ስለዝጻወት ዕድመ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስተር ድሩት ክኸውን ከምዘለዎ ኣገንዚቡ።
ኤርትራ፣ ብናጽነት ፕረስ ንተኸታታሊ 10 ዓመታት ኣብ ድሕሪት ተሰሪዓ
Radio Erena: 27 April 2018
ኤርትራ፣ ብናጽነት ፕረስ ኣብ ድሕሪት ከምእትስራዕ ሓድሽ ጸብጻብ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ኣመልኪቱ።
እቲ ኣብ ፓሪስ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፣ ካብ 180 ሃገራት ዓለም፣ ኤርትራ፣ ንሰሜን ኮርያ ጥራይ በሊጻ፣ ኣብ መበል 179 ከምእትስራዕ ኣገንዚቡ።
ኣብ ኣፍሪቃ'ውን ብናጽነት ፕረስ ድሕሪ ኩለን ሃገራት ተሰሪዓ እትርከብ ኤርትራ፣ ጋዜጠኛታት ብምእሳርን ሃለዋቶም ብምጥፋእን ግኑን ስም'ዩ ዘለዋ።
ብፍላይ ኣብ2001፣ ዝተኣስሩ ብውሕዱ 11 ጋዜጠኛታትን ኣሰናዳእቲ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን፣ ካብ ዝተኣስሩላ ዕለት ክሳብ እዚ እዋን'ዚ 17 ዓመታት ዝኾነ ደሃይ ከምዘይብሎም ይፍለጥ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይዚ ዓመት ብሉፅ ኣፍሪካዊ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ ንምምራፅ ኣድምፁ
ብሉፅ ኣፍሪቃዊ ኩዕሶ ተፃዋታይ ዓመተ-2017 ዝምልከት ሓፂር ዝርዝር፡ ኣብ ቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ፣ ቢቢሲ ወርልድ ኒውስ፣ ቢቢሲ ኦንላይንን ማሕበራዊ መራኸብን ኣብ ዝህሉ ቀጥታዊ ፈነወ ዕላዊ ክኸውን እዩ።
እዚ ድማ፡ 11 ሕዳር 2017፡ ምሸት ካብ ሰዓት 03፡05 ክሳብ 04፡00 ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ፡ ብኣቆጻጽራ ኤርትራ ድማ ካብ 09:05 10:00 ይፍኖ። (ክቡራት ተኸታተልትና፡ (ኣ-ኢ ንኣቆጻጽራ ሰዓት ኢትዮጵያ፡ ኣ-ኤ ከኣ ንናይ ኤርትራ ክውክል እዩ)
ድምፂ ዝወሃበሉ ገፅ ካብ ሰዓት 03፡50 ኣ-ኢ (ሰዓት 09:50 ኣ-ኤ) ክኽፈት'ዩ።
ንኣወሃህባ ድምፅ ዝምልከቱ ዝርዝራትን ረቛሒታትን እዞም ዝስዕቡ እዮም።
መስርሕ መረፃ ኣብ ዝርዝር ዝኣትዉ ሕፁያት
ኣብ ናይ መወዳእታ ዝርዝር ዝኣተዉ ሓሙሽተ ተፃወቲ ዝተመምዩሉ መስርሕ፡ ካብ ኣፍሪካን ደገን ዝተመረፁ ኪኢላታት ኩዑሶ ዘውደቕዎ ዕጫ እዩ። ነብሲ-ወከፎም ሕሩያት ዝብልዎም ሓሙሽተ ተፃወትቲ መሰቕረቡ ካብ 1ይ ክሳብ 5ይ ሰሪዖምዎም።
ንብሉፃቶም ክሓርዩ ድማ እዞም ዝስዕቡ ረቛሒታት ቀሪቦምሎም።
ብቕዓት ኣብ ስፖርት (ውልቀ-ብቕዓት፣ ቴክኒካዊ ክእለት፣ መንፈስ ሓበራዊ ስራሕ፣ ኣብ ውፅኢታት ዘለዎም እጃም፣ ሽልማት፣ ጭውነት ዝመልኦ ፀዋታ፣ ኣብ 2017 ብዘለዎ ቀፃሊ ዝኾነ ብቕዓትን ምምሕያሽ ብቕዓትን)
ዞባዊ ፅልዋ (እቲ ተፃዋታይ ኣብ ኩዕሶ እግርን ስፖርትን ዞብኡ ኮነ ካልኦት ቦታታት ዝገበሮ ኣስተዋፅኦ)
ዓለማዊ ኣበርክቶ (ኣብ ዓለም-ለኻዊ ፀዋታታትን ምዕባለታቱን ዘለዎ እጃም)
ካብ 1 ጥሪ 2017 ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ እዋን ኣብ ግምት ንኸእትዉ'ውን ተነጊርዎም እዩ።
ዝርዝር ናይ መወዳእታ ሕፁያት ኣብ 11 ሕዳር 2017፡ ምሸት ካብ ሰዓት 03፡00 ክሳብ 04፡00 ኣ-ኢ ሰዓት 09:00 10:00 ኣ-ኤ ይፍኖ። ኣብ ቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስን ቢቢሲ ወርልድ ቲቪን ክመሓላለፍ'ዩ። ኣብ ድሕረ ገፅ 'ቢቢሲ ስፖርት ኣፍሪካን ፉትቦል' እውን ክፍኖ እዩ።
ቢቢሲ ብሉፅ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪካ፡ ኣብ መስርሕ ምምያ ሕፁያት ፀቢብ ፍልልይ እንተጋጢሙ፡ ቁፅሪ ሕፁያት ናብ ሽድሽተ ንምድያብ ድልው'ዩ።
ክወዳደር ሕጋውነት ዘለዎ መን'ዩ?
ንኣፍሪካዊት ሃገራዊት ጋንታ ዝውክሉ ተፃወትቲ፡ ኣብ ቢቢሲ ብሉፅ ኣፍሪካዊ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ ክወዳደሩ ሕጋውነት ኣለዎም።
ድምፂ ምሃብ
ዝርዝር ናይ መወዳእታ ሕፁያት ምስተሓትመ፡ ሰባት ብኦንላይን ብዝህብዎ ድምፂ ተዓዋታይ ይፍለ።
መስርሕ ምሃብ ድምፂ ድማ 11 ሕዳር 2017፡ ምሸት ካብ ሰዓት 03፡50 ኣ-ኢ ሰዓት 09:50 ኣ-ኤ ምስተኸፈተ፡ 27 ሕዳር ምሸት ሰዓት 03፡00 ኣ-ኢ ምሸት ሰዓት 09:00 ኣ-ኤ ይዕፆ።
ናይ መወዳእታ ውፅኢት ካኣ 11 ታሕሳስ 2017፡ ሰዓት 02፡35 ኣ-ኢ ሰዓት 08፡35 ኣ-ኤ፡ ብቐጥታ ፈነወ ኣብ ፕሮግራም ቴሌቪዥን ፎከስ ኦን ኣፍሪካን ብሬድዮን ዕላዊ ይኸውን። ምስ ኩሉ ቅጥዕን መምርሒታትን ኣብ ድሕረ ገፅ ቢቢሲ ስፖርት፡ ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪካ ክጥቃዕ እዩ።
ኣብ ነጥቢ፡ ምቅርራብ ዘለዎ ውፅኢት እንተተረኺቡ፡ እቲ ሸልማት ኣብ ሞንጎ ተዓወትቲ ይምቀል።
ብኦንላይን (ብኢንተርኔት) ብኸመይ ምድማፅ ይከኣል
ኣብ ድሕረ ገጽ፡ ቢቢሲ ስፖርት ኣፍሪካን ፉት ቦል ብምብጻሕ፡ ኣብ ኦን ላይን ንዘሎ መምርሒታት ተኸቲልካ ምድማጽ ይከኣል። እቶም ብኦንላይን እተድምጹ፡ ኣብ ሓንቲ ኮምፒዩተር ሓንቲ ድምጺ ጥራሕ እዩ ዝፍቀድ።
ቅጥዕን መምርሕን ህዝባዊ ድምጺ
- መስርሕ ምድማፅ፡ ብቢቢሲ እዩ ዝመሓደር፡ እቲ ብልጫ ከኣ ኣብ ውድድርን ድምጽን ቀጺሉ ኣብ ዝርከብ፡ ናይ ቢቢሲ ምምርሕን ስርዓትን ዘካተተ እዩ ኪኸውን።
- ተዓዋታይ ሽልማቱ ይወሃቦ፤ ብተወሳኺ'ውን "ናይ ቢቢሲ - ብሉፅ ኣፍሪካዊ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዓመተ 2017" ዝብል መዓርግ ይረክብ።
- ዝርዝር ናይ መወዳእታ ሕፁያት ብሉፅ ኣፍሪካዊ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ'ዚ ዓመት፡ ብጉጅለ ኪኢላታት ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪካ ዕላዊ ይኸውን
- ናይ መወዳእታ ሕፁያት ዝምረፁሎም ረቛሒታት ድማ፡ ውልቀ-ብቕዓት፣ ቴክኒካዊ ብቕዓት፣ ጉጅለኣዊ ስራሕ፣ ኣብ ውፅኢታት ዘለዎ እጃም፣ ዓወታት፣ ጭውነት ዝተላበሰ ኣፀዋውታ፣ ኣብ ዞብኡን ካልኦት ቦታታትን ዘሎ ኩዕሶ እግርን ስፖርትን ንኽዓቢ ዝገበሮ ኣስተዋፅኦ፡ ከምኡ'ውን ኣብ 2017፡ ኣብ ዝተኻየዱ ዓለማዊ ፀዋታታትን ምዕባለታቶምን ዝነበሮ ተሳትፎ እዮም።
- ኣድመፅቲ መታን ኸድምፁ፡ ዝርዝር ሕፁያት፡ ኣብ ቢቢሲ ስፖርት ኣፍሪካን ፉትቦል (BBC Sport African Football ) ክፍኖ'ዩ።
- ቢቢሲ፡ ውልቃዊ መረዳእታታትኩም (ብመሰረት ነዚ ዝተዳለወ ፖሊሲ) ክጥቀም እዩ። ንኣብነት - መረፃ ንምክያድን ዘይሕጋዊ ፍፃመታት ንምቁፅፃርን ውልቀ-መረዳእታታትኩም ክንጥቀም ኢና።
- መስርሕ ምድማፅ (ምሃብ ድምፂ) 27 ሕዳር 2017፡ ምሸት ሰዓት 03፡00 ብኣ-ኢ 09፡00 ብኣ-ኤ ክዛዘም'ዩ።
- ውሳነ ድምፂ ኣብ መወዳእታ ዝፍፀም እንትኸውን፡ ዝኾነ ይኹን ደብዳበ ተቐባልነት የብሉን።
- ዓይነት ሽልማት ብመሰረት እቲ ዝተገለፀ ይወሃብ። ዝተፈለየ ክኸውን የብሉን፤ ብጥረ-ገንዘብ ዝወሃበሉ ኣማራፂ'ውን የለን። ንምድማፅ ዝወሃብ ሽልማት የለን።
- ኣብ ቴክኒክ ኮነ ኣብ ቀረብ ኢንተርኔት፣ ኣብ መስርሕ ኦንላይን፣ ሰርቨርን ኣቕራብን ዝኾነ ፀገማት ኣጋጢሙ ድምፅታት እንተጠፊኦም ወይ ድማ ብኣገባብ እንተዘይተደሚፁን፡ ምስ ቢቢሲ ዝሰርሑ ተኾናተርቲ ኮነ ሓገዝትን ወኪላትን ሓለፍነት ኣይወስዱን።
- ቢቢሲ፡ ብዘጠራጥር ከይዲ ዝተውሃበ ድምፂ ምህላው እንተፈሊጡን ንምጭባርባር ፈተነ እንተተገይሩን፡ ነቲ ድምፂ ክስርዝን ከወግድን መሰል ኣለዎ። ተገዳስነት ብዝተመልኦ መገዲ ናይ ምትካእ መሰሉ'ውን ዝተሓለወ እዩ። ዘይሕጋውያን ድምፅታት ንምቁፅፃር ንኣይፒ ኣድረስ ሓዊሱ ካልኦት ኣማራፂታት ክጥቀም እዩ። ቢቢሲ ነቶም መምርሕታት ተግባራዊ ክገብር እንተዘይተገዲዱ፡ ብዘይ ፍቓድ ኣየሕትሞን ንካልእ'ውን ኣሕሊፉ ኣይህቦን።
- ድምፂ ምሃብ ዝኽእሉ ንሕግታት ዝተቐበሉን ብኣኣቶም ዝግዝኡን ጥራሕ እዮም። ዝኾነ ይኹን ኣባል ቢቢሲን ኣብዚ ምድላው'ዚ ውድድር ተሳትፎ ዘለዎ ሰብን ከድምፁ ኣይፍቀድን።
- መስርሕ መረፃ ብቢቢሲ ኣፍሪካ ምክትታል ይግበረሉ።
- ቢቢሲ፡ እቲ መስርሕ ሕጋውነት እንተጉዲሉን ንሽም ቢቢሲ ከነውር ይኽእል እዩ ኢሉ እንተኣሚኑሉን፡ ንሕፁይ ካብ ውድድር ከግልሎን ሸልማት ክኸልእን መሰል ኣለዎ።
- እዚ መስርሕ ምድማፅን ቅጥዕን መምርሒታትን ብሕግታት እንግሊዝን ዌልስን ይቕየድ።


text:
ብ 10 ሰነ 2011፣ ሕጋውነት “ገበናት እንግሊዛዊ ትካል PVI ን ኣባላቱን ኣብ ኤርትራ” ብዝብል ኣርእስቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንተጠቀስቲ እንግሊዛውያን ዜጋታት ዘሰከሞም ገበናዊ ሓላፍነትን መሰጋገሪ ሕጊ ኤርትራ ንተኸሰስቲ ዝህቦም ናይ ሕጊ መሰልን ኣብ ልዕሊኦም ዝተፈጸመ ግህሰት መሰልን ኣመልኪትና ብምዝርዛር፣ ንሓቀኛ ባሕርያት እቲ ስርዓት ምስ ኣቐዲሙ ኣብ ዜጋታቱ ክወስዶ ዝጸንሕ ሕጊ ኣልቦ ኣረመኔነት ኣነጻጺርና ብምግላጽ፣ ሕጂ ብናይ መንግስቲ እንግሊዝ ዝተወስደሉ ዲፕሎማስያዊ ስጉምትን ዝተዋህቦ መጠንቐቅታን ክወስዶ ዝኽእል ናይ ነጻ ምልቓቅ ቅልጡፍ ውሳነ ኣተነቢህና ምንባርና ዝፍለጥ እዩ። “ኣመል ምስ መግነዝ” ከምዝበሃል እነሆ ብኣሳላጥነት መንግስቲ ቐጠር ነጻ ተለቒቖም ። ሕጂ’ ኽ ድኣ ጋዜጣን ሬድዮን ቴሊቪጅንን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ድኣ እንታይ ውሓጠን?
እዞም ቀንዲ መዛረቢ ኮይኖም ዝቐነዩ እንግሊዛውያን ንኣስታት ሽድሽተ ኣዋርሕ ዝኣክል መሰሎም ተሓሪሞም እዮም ተቐይዶም ጸኒሖም። ናይ ሕጊ ምኽሪ ክረኽቡስ ይትረፍ፣ ኣብ ሚስጥራዊ ቦታ ስለዝተሓየሩ ጭቡጥ ህላውነቶም ዝፈልጥ ወገን ኣይነበረን። ንኽንድዚ ዝኣክል ጊዜ ካብ ኩሉ ተነጺልካ ምንባር ዝኸብድ መቕጻዕቲ የለን። ብፍላይ ንኸምዚኦም ዜጋታት ስልጡን ዓለምን ተጠቀምቲ ሰብኣዊ መሰልን ዲሞክራስን ናይ ኣእምሮ ምዝንባል’ውን ክፈጥረሎም ልዑል ተኽእሎ ኣሎ።
ሓቅን ፍርድን ካብ ከሳስን ተኸሳስን ብግልጺ ዝተኸራኸሩሉ ዘይሻራዊ መጋባእያ እዩ ዝርከብ። እንተኾነ፡ እዚስ ካብ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ከም “ደርሆ ሓሊኽካ ጸባ ዓጓ ምሕላብ” እዩ ዝውሰድ። ብጉድለቶም ስለዝተኣመኑ፡ ይቕሬታ ስለዝሓተቱ፣ ንግዚሄር ይጥዓሞ ኢልና ምሕረት ጌርናሎም ክብሉ’ ውን እንተኽኣሉ፣ ሽድሽተ ወርሒ ዝኣክል ብጽምዋን ተነጽሎን ዝተሳቐዩ ግዳያት ካብ ዝእሰሩ ንደሓር ደሃይ ዓለም ዘይረኸቡ ሰባት ብርጉጽ ሕላውነት ናይታ ዓለም ብዓባያ እኳ ይጠራጠሩ። ኣብ ከምዚ ዝነበሩ ግዳያት ደኣሞ ካብ በጃኹም ምሓሩና፣ ተጋጊና ኢና ሓሊፎም እንታይ’ ከ ክብሉ? ኣብዘይ ርጉእ ኩነተ ህላወ ዝወሃብ ቃል ብሕጊ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ዝኾነ ሰብ ዝርድኦ ተራ ነገር እዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ልዕሊ እዞም ዜጋታት እንግሊዝ ዝኾኑ ኣባላት PVI ሸሞንተ ክስታት ኣቕሪብሎም ኔሩ። እቲ ምድርራብ ገዲፍና ኣብቶም ዓበይቲ ጉዳያት ወራር፣ ስለያ፣ ሽበራን ሽርሕን፣ ኣጽዋር ምኽዛን ዝብሉ ብመነጽር መሰጋገሪ ገበናዊ ሕጊ ኤርትራ ንርኣዮ፡-
መሰጋገሪ ገበናዊ ሕጊ ዓንቀጽ 252 (1) (ሀ) ብናይ ኩናት ኣጽዋር ጌርካ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሰበ ስልጣናትን ሽበራ ክትፈጥር ምድላይ ክሳብ 15 ዓመት ክበጽሕ ዝኽእል ጽኑዕ ማእሰርቲ የቕጽዕ።
መሰጋገሪ ገበናዊ ሕጊ ዓንቀጽ 254 ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ምልዕዓል ንምፍጣር ናይ ገበን ሽርሐኛታት፣ ናይ ኩናት ኣጽዋርን ጠያይትን ወይ ስንቅን ገንዘብን ዘዳለወን ናብ መሬት ኤርትራ ዘእተወ ወይ ነዚ ዝመሳሰል ገዚፍ ዝኾነ ኣጽዋር ዝኣከበ፣ ክሳብ 15 ዓመት ዝበጽሕ ጽኑዕ ማእሰርቲ የቕጽዕ።
መሰጋገሪ ገበናዊ ሕጊ ዓንቀጽ 265 (1) (ሀ) ዝኾነ ሰብ ንናይ ወጻኢ ሃገር መንግስቲ ወይ ትካል ጠቅሚ ክብል ኣብ መንግስቲ ኤርትራ ኮነ ትካላት ህዝብን ዜጋታትን ጉድኣት ንምብጻሕ ናይ ፖለቲካ፣ ዲፕሎማሲ፣ ውትህድርና ወይ ቁጠባዊ ስለያ ዘካየደ ክሳብ 10 ዓመት ዝብጽሕ ጽኑዕ ማእሰርቲ የቕጽዕ።
ከማ ኣበሃህላ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እንተኾይኑ፣ ኩሎም እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቂሶም ዘለው ናይ ሕጊ ዓናቕጽ ተጣሒሶም እዮም። እቲ ሕጊ ዝህቦ መቅጻዕቲ ርኢናዮ ኣለና። ካብ መጀመርታ ግን ሓጋጊ ኣካል ነዚ ሕጊ’ዚ ክድንግግ ከሎ ናጽነት ፍርዳዊ ኣካልን ሙሉእ ናይ ምክልኻል መሰል ተኽሳሲ ብምሕላው ብዘየጠራጥር መርትዖ ተኸሳሲ ነቲ ዝተኸሰሰሉ ጉዳይ ከም ዝፈጸሞ ምስ ዝረጋገጽ እዩ ገበናዊ ሓላፍነት ብምሃብ መቕጻዕቲ ዝብይን።
እቲ ብትካል PVI ብብረት ዝተሰነየ ወራር ኣብ ልዑላዊ መሬትና ተፈጺሙ ዝበሉዎ ግን፣ ባዕዳዊ ወራርን ምክልኻል ልዑላውነትን ዝጠንቑ ኩናት ስለዝኾነ ናይ ወራርን ተወራርን ድንነት ብኣህጉራዊ ሕግን ውዕላትን ንኽረእ ምስ መስደመም ድራምኡ ንግደፎ።
PVI ንኣህጉራዊ መራክብ ዝከላኸል ትካል እዩ። ካብ ተጻብኦታት ንክከላኸል ብሕጊ ዝቆመ ትካል በየናይ ኣገባብን ኣበይ ቦታን ነዘን ኣህጉራውያን መራክብ ይከታተለን ብዙሕ መግለጺ ዘየድልዮ ንጹር ነገር እዩ። ብረት ዝዓጠቁ ተጻባእቲ ብብረት ኢኻ ትከላኸሎም። ከምኡ ክትገብር ከኣ ኣብቲ ንሶም ሓደጋ ዝፍጽሙሉ ከባቢ ክትዝንብይ ባህርያዊ እዩ።
ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሰበ ስልጣንን ብናይ ብረት ኣጽዋር ሽበራ ክትፈጥር ምድላይ ስጋብ 15 ዓመት ዝበጽሕ ማእሰርቲ ክትቕጻዕ ወይ በዚ ገበናዊ ክትበሃል እንተኮንካ እቲ ድልየት ብመርትዖ ከረጋገጽ ኣለዎ። እቲ መርትዖ ቃል እምነት እንተኮይኑ፣ እቲ ቃል እምነት ናይ ተኸሳሲ ብመሰጋገሪ ገበናዊ ስርዓት ዓንቀጽ 35 መስርሒ ድንነት ቅድሚ ምጅማሩ ተኸሳሲ ኣብዝኾነ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ቃሉ ብናቱ ነጻ ድልየት ምስዝህብን ተነቢብሉ ምስዝፍርመሉን ጥራሕ እዩ ከም ብቑዕ መርትዖ ዝውሰድ። ስለዚ እቲ ብጉድለቶም ኣሚኖም ይቕሬታ ሓቲቶም ዝበሃል ብመነጽር ሕጊ ተቐባልነት የብሉን።
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ምልዕዓል ንምፍጣር፣ ናይ ገበን ሽርሕኛታት፣ ናይ ኩናት ኣጽዋርን ጠያይትን ዘዳለወን ናብ መሬት ኤርትራ ዘእተውን መሰጋገሪ ገበናዊ ሕጊ ኤርትራ ዓንቀጽ 254 ክሳብ 15 ዓመት ዝበጽሕ ማዕሰርቲ ክቐጽዕ ከሎ ሱቅ ኢሉ ብዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ወይ ብህንጡይነትን ናይ ውልቀ ሰባ ድልየትን ኣይኮነን። ኣባላት ትካል PVI ገበነኛታትን ሽርሕኛታትን ዘይኮኑ፣ ዓለምለኻዊ ተፈላጥነት ዘለዎም፣ ንኣህጉራውያን መራክብ ካብ ገበርቲ ሽበራን ሽርሕኛታትን ዝከላኸሉ እዮም። ኣጽዋርን ዝተራቐቐ መሳርሕን ክዓጥቁ ባህሪ ናይቲ ስርሖምን ሞይኦምን እዩ ዝድርኾም። ኣብ ደሴት ኤርትራ ስለዝኣተው ጥራሕ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ምልዕዓል ክፈጥሩ ሓሲቦም ወይ ይዳለው ኔሮም ክበሃል ኣይከኣልን። እዚ ጉዳይ ጭብጥታትካ ኣቕሪብካ ትራትዓሉ እንበር ሓደ ወገን ነቲ ካልእ ባዕሉ ገበናዊ ሓላፍነት ዘሰክመሉ ኣይኮነን።
ንስለያ ዝምልከት ጉዳይ መሰጋገሪ ገበናዊ ዓንቀጽ 265 (1) (ሀ) ገበነኛ ክትበሃል እንተኮንካ ንናይ ወጻኢ ሃገር ትካል ረብሓ ክትብል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ኮነ ትካላቱ ጉድኣት ንምብጻሕ ናይ ፖሊቲካ፣ ቁጠባ፣ ዲፕሎማሲን ወትሃደራዊ ስለያ ምስተካይድ ኢኻ ክሳብ 10 ዓመት ዝበጽሕ ጽኑዕ ማእሰርቲ ክትቅጻዕ ትኽእል። እዚ’ውን ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ንናይ ደገ ረብሓ ኣብውሽጢ ሃገር ስለያዊ ንጥፈት ከተካይድ ምጽናሕካ ኣብ ክፉት መጋባእያ ብመርትዖ ዝተሰነየ ዘየጠራጥር መረዳእታ እንተቐሪቡልካ ድኣምበር ብይኸውን ዝወሃብ ናይ ኣጉል ውሳነ ኣይኮነን። ብቐንዱ ከኣ እዞም ኣባላት ትካል PVI ንውሕስነት እተን ዝከላኸሉለን ኣህጉራውያን መራክብ ዝንቀሳቀሳሉ ኮለላን ሓለዋን ከካይዱ ከምዝኽእሉ መን ዘይግምቶ።
ቴሌቪጅን ሬድዮን ጋዜጣታት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነዊሕ ድርሳን ዘቃልሓሉን ዝጸሓፋሉን ጉዳይ ጌና ካልእ ብዙሕ ነገር ዝተረፈ ከምዘሎን ምስተጻፈፈ ክሕብራ ምዃነንን እየን ገሊጸን ኔረን። ሕጂ ኣይኮነን ዝተረፈ ካልእ ጉድ ከቓልዓ፣ ብነጻ ከምተለቁ’ ውን ኣይገለጻን። ምኽንያቱ፣ እቲ ዝሓበርኩምናስ ኣብ ምንታይ በጽሐ ኢሉ ዝሓትት ስለዘየልቦ ከም ልሙድ ኣመሎም ጌሮም ወሲዶሞ እዮም።
ካብ መጀመርትኡ’ ውን መንግስቲ እንግሊዝ ዝተኣስሩ ዜጋታቱ ሕጋዊ መሰሎም ተሓልዩ ናብ ፍርዲ ክቐርቡን ምስ ጠበቓታቶም ክማኸሩን ዕድል ክወሃቦም እዩ ኣጥቢቑ ሓቲቱ’ ምበር፣ ኣብ ክንድኦም ኮይኑ ኣብቲ ቀንዲ ነገር ኣትዩ ኣይተዛረበን። ምኽንያቱ ስርሖም ምስ ናይ መንግስቲ ጉዳይ ስለዘይተኣሳሰርን ናይ ገበን ጉዳይ ንተኸሳሲ ጥራይ ስለዝምልከት። ሕጂ ንመንግስት እንግሊዝ ንምሕጓስ ወይ ንዑዑ ብምፍራሕ ብዘምስል ዕምሉግሉግ ዝዓይነቱ ብኣማላድነት ሃገረ ቐጠር፣ ሕጊ ብዘይምኽታሎምን ጭብጥታት ብዘይምሓዞምን፣ ክመጾም ዝኽእል ሳዕቤን ስለዝተገንዘቡን፣ ድሮ ዲፕሎማስያዊ ስጉምቲ ክውሰደሎም ስለዝተጀመረ፣ ዝወሉዑዎ ሃልሃልታ ንምቕሓም ብጭሉቕ ዝለቐቕዎም።
በቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝበሉዎ እንተኸድና’ ውን ኣብ እዋኑ ሕጋዊ መስርሕ ስለዘይተኸተሉ’ ምበር ዓቢ በደልን ሽርሕን እዩ ተዋዲዱ ኔሩን ተፈጺሙን እነቴልና፣ ቀጺሉ ዝመጽእ ሕቶ ከመይ ድኣ ወደይ እዚ ስርዓት’ ዚ ክሳብ ክንድዚ ይቅረ በሃሊ ካብ ኮነ፣ ነቶም ናይ ምዝራብ መሰሎም ዝተግሃሱ ሞያውያን ጋዜጠኛታት፣ ናይ እምነቶም ናጽነት ዝተነፍጉ ሃይማኖተኛታት፣ ህዝቦም ዘሰከሞም ሓላፍነት ተጠቒሞም ንትግባረ ቅዋም ዝሓተቱ ኣባላት ባይቶን ሚኒስተራትን ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ካልኦት የስጉእኒ እዮም ኢሉ ዝግምቶም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ንጹሃት ዜጋታት ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ማሕቡስ የማስኖም ኣሎ። ምሕረት’ሲ ወረ ይትረፎም ዝፈጸምዎ ገበን እንተልዩ፣ ሕጊ ዝህቦም መሰል ተጠቒሞም ናብ ቤት ፍርዲ ቐሪቦም፣ ኣበሳ እንተልይዎም ዘይቅጽዑ። እንግሊዛውያን ኣባላት ትካል PVI ኣትሪሩ ዝጣበቐሎምን ዝሓተሎምን ሃገር ስለዘለዎም፣ ብዝተኸሱሉ ከቢድ ገበን፣ ይውዓሉዎ ኣይውዓሉዎ ኣብ ሕጊ ከይቀረቡ ኣብ ሽድሽተ ወርሖም ብነጻ ተለቒቖም። ኤርትራውያን ዜጋታት ግን፣ ዝሓተሎምን ዝጣበቐሎምን ስለዘይረኸቡ ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ህይወቶም ይሓልፍን ንቡር ስርዓተ ቀብርን ሓዘንን ተነፊግዎም ንከተዘንትዎ ዝቐፍፍ ግፍዒ ኣብ ልዕሊኦም ይፍጸም ኣሎ።
ናይ ገዛእ ህዝቡን ሃገሩን ሕጊ ዝጠሓሰ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ፣ ብዛዕባ ሕግን ሕጋውነትን፣ ሃገርን ልዑላውነትን፣ ምሕረትን ሓጥያትን፣ ፍትሕን ሽርሕን፣ ዓቅልን ትዕግስትን፣ ሓልዮትን ልውሃትን ክምድርን ክመጻደቕን ኣይክእልን እዩ። በቲ ኮይኑ በቲ ሕልና ዘለዎ ሰብ ምሕረት ኣይጸልእን እዩ። ምሕረት ዘይፈልጡ ክምሕሩ ከለው ግን የደንቕ እዩ። ምሕረት ክለምዱ ዝብል ትጽቢት እኳ እንተዘይብልና፣ መሓሪ ዝኾነ ምሕረት ከውርደሎም ግን ልባዊ ድሌትና እዩ። እንተ በዚ ጉዳይ’ ዚ ግን ምሒርና ክብሉ ኣየምሕረሎምን እዩ።
ልዕልና ሕጊ ይንገስ!
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት – ኤርትራ
ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ
14 ሰነ 2011


text:
ሰሜን ኮርያ ሓዱሽ ምትኳስ ሚሳይል ክተካይድ ኣጠንቒቓ…
መቐለ ሚያዝያ 10/2009(ድወት) ሰሜን ኮርያ ኣብ ሃገራ ባዕላ ንዝሰርሐቶ ዝረቐቐን ዘመናውን ትብሎ ባሊስቲክ ሚሳይል ፈተነ ተካይደሉ ምዃና ኣፍሊጣ።
ሰሜን ኮርያ ነዚ ዘፍለጠት ብኣሜሪካ ክፍነወላ ንዝኽእል መጥቓዕትን ንመጠንቀቕታ ማሕበረሰብ ዓለምን ንጐኒ ብምግዳፍ ከምዝኾነ ቢቢሲ ሓቢሩ።
ሰሜን ኮርያ ተደጋጋሚ ፈተነ ምትኳስ ተምዘግዛጊ ሚሳይል ምክያድ ትቕፅለሉ ምዃና ምኽትል ሚኒስትር ጉዳይ ወፃኢ እታ ሃገር ሃን ሶንግ ርዮል ምግላፆም ተሓቢሩ።
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሃገሮም ወታሃደራዊ መጥቓዕቲ ተኸፊታ ዘለዋ ኹሉ ዓይነት ኣፅዋር ክትጥቐም ድልውቲ ከምዝኾነት እውን ገሊፆም።
ይኹን’ምበር ምኽትል ፕረዝደንት ኣሜሪካ ማይክ ፔንስ ሰሜን ኮርያ ፈተነ ካብ ምክያድ ክትቑጠብ ይሓሻ ክብሉ ኣጠንቒቖም ኣለዉ።
ምኽትል ፕረዝደንት ኣሜሪካ ማይክ ፔንስ ነዚ ዘጠንቐቑ ኣብ ደቡብ ኮርያ ምስኣተዉ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኮይኑ ሰሜን ኮርያ ዝሰርሐቶ ዘመናዊ ተምዘግዛጊ ሚሳይል ኣብ ፈተነ ምስፈሸለ ስዒቡ እዩ።


text:
^ንላዕሊ ይመለሱ/ሳ
ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ ከም ዘሎ ተገሊጹ፡
ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ሓደ ኣካል ናይ ሓሳብካ ምግላጽ ምዃኑ፡ ይኹን ግን፡ ኣብ ዓለምና ብሓፈሻ፡ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ድማ ብፍላይ ሓደገኛ እናኾነን እናደኻመን ይመጽእ ምህላው፡ ብ3 ግንቦት 2018 ኣብ መላእ ዓለም ተዘኪሩ ኣብ ዝወዓለ፡ መዓልቲ ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ከም ዝተገልጸ ምንጭታት ሓቢሮም።
መንግስቲ ህግደፍ ብዘርእዮ ዘሎ ዓይኒ መርፍኡ ዝጠፍኦ ዓፈና፡ ኤርትራ ካብ ዓለም ድሕሪ’ታ ብዝኸፍአ ጥሕሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰልን ምግዳብ ነጻነት መራኸቢ ብዙሓንን እትውቀስ ሃገረ ሰሜን ኮርያ ከም እተሰርዐት፡
እቲ መጽናዕቲ ኣብ ልዕሊ 180 ሃገራት ከም ዝተኻየደ፡ ኤርትራ ድማ ኣብ መበል 179 ከም ዘቐመጣ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝተባህሉ ኣሁጉራዊ ጽልዋ ዘለዎም ትካላት ከም ዝሓበሩን ተፈሊጡ።
ቤት ጽሕፈት ኤሚግረሽን ሽወደን ንኤርትራውያን ግዝያዊ ፓስፖርት ክህብ ምዃኑ ምሕባሩ ተፈሊጡ።
ቤት ጽሕፈት ኤሚግረሽን ሽወደን ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ምስ ስድራ ቤቶም ክራኸቡ ዘኽእሎም ናይ ምንቅስቓስ ዕድላት ንምሃብ፡ ካብን ናብን ዝንቀሳቐስሉ ግዝያዊ ፓስፖርት ክህብ ዘኽእሎ ውሳነ ብ25 ሚያዝያ 2018 ከም ዘመሓላለፈ፡ ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ30 ሚያዝያ 2018 ገሊጹ።
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ግዝያዊ ፓስፖርት፡ ብወግዒ ናይ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂብዎም ግን ከኣ ፓስፖርትን ንዘይብሎም ወጻእተኛታት ዝወሃብ ፍሉይ ኣገባብ ምዃኑ፡ መንነቶም ብዝተፈላለየ ምርመራ ዝተረጋገጹ ኤርትራውያን ናብ ሽወደን ናይ ምእታው ዕድል ተራሕይሎም ከም ዘሎን ወሲኹ ሓቢሩ ኣሎ።
ቤትጽሕፈትኤሚግረሽንሽወደንቅድምክብልናብሃገሩንዝኣተውኤርትራውያንስድራቤትኩምከተምጽኡእንተደኣኮይንኩም፡ካብኤምባሲናይኤርትራመረጋገጺኣምጽኡዝብል፡ምስ’ቲኣብኤርትራ ዘሎሓቂታትዘይቃዶሕቶብምቕራብሽግርክፈጥርምጽንሑ፡ነዚብሓላፍነትጠሚቱቤትፍርዲጉዳያትኤሚግረሽንብዝሃቦውሳነመሰረትግንግዝያዊፍታሕተገይሩምህላውንቤትጽሕፈትዜናሰልፊደሞክራሲህዝቢኤርትራኣረጋጊጹ።
ጉጅለ ህግደፍ ናብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕረቦ ጸብጻብ
ግዜኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ ተባሂሉ።
መንግስቲ ህግደፍ፡ እታ ሃገር ዳግም ኣባል ቻርተር ኣፍሪቃ 1999 ካብ እትኸውን ክሳብ ሕጂ ብናቱ ምርጫን ውሳነን ንኣስታት 17 ዓመታት ርሒቑ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ናብ ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕረቦ ብዙሕ ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ፡ ብብዙሓት ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ግዜኡ ዝሓለፎን ሓቅነት ዘይብሉ ዝብል መልሲ ይወሃቦ ከም ዘሎ ረድዮ ኤረና ጸብጺባ።
እቶም ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣተሓሓዛ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያን መሊሱ እናኸፍአ ይኽየድ ከም ዘሎ፡ ካብ ሞት ከምልጡ ዝስደዱ ዘለው ኤርትራውያን ከምኡ’ውን ብዘይ ዝኾነ መስርሕ ሕጊ ዝእሰሩን ንዓመታት ደሃዮም ዘጥፍኡን ዜጋታት እታ ሃገር ከም ኣብነት ብምጥቃስ፡ እቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ዘይገልጽን ዘይውክልን ክብሉ ይቃወምዎ ኣለው።
ኣብቲ ንመበል 62 ግዜ ኣብ ሞሪታንያ ዝተኻየደ ዋዕላ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተሳተፈ ሓልዮት ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝተባህለ ማሕበር ብወገኑ፣ እዚ ጸብጻብ ድሕሪ 17 ዓመታት ምቕራቡ ንገዛእ ርእሱ ሕቶ ዘልዕል’ዩ ከም ዝበለን ረድዮ ኤረና ገሊጻ።
ብካልእ ዜና፡ መንግስቲ ሱዳን ኣብ የመን ዘሎ ሰራዊቱ ብዝቕልጠፈ ከውጸኦ፡ ወከልቲ ዝተፈላለየ ውድባት ዝኾኑ ኣባላት ባይቶ እታ ሃገር ከም ዝሓተቱ እታ ረድዮ ወሲኻ ሓቢራ።
ኣብ ሊብያ ከተማ ትሪፖሊ ብ2 ግንቦት 2018 ኣብ ልዕሊ ቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር፡ ብኣድራጋ ተዂስን ነብሰ ቅትለትን ብዝተፈጸመ ዝተዋደደ መጥቓዕቲ 12 ሰባት ከም ዝሞቱ፡ ሰበ ስልጣን ሊብያ ምርግጋጾም፡ ኣሸባሪ ጉጅለ ዳዕሽ ድማ ናይ’ቲ ፍጻሜ ሓላፍነት ከም ዝወሰደን ካብ’ታ ሃገር ዝተቓለሐ ዜና ኣረጋጊጹ።
ሃገረ ሊብያ መንግስቲ መሓመድ ቓዛፊ ብጉልባብ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ብውዲትን ቀጥታዊ ወተሃደራዊ መጥቃዕትን ምዕራባውያን ሃገራት ኣብ 2011 ካብ ዝፈረሰሉ ግዜ፡ እታ ሃገር ኣብ ሓውሲ መንግስቲ ኣልቦ ወዲቓ፡ ብዝተፈላለዩ ንገዛእ ርእሶም ከም መንግስቲ ዝፈልጡ ጉጅለታት ተመቓቒላ፡ ዕለታዊ ህይወት ደቂ-ሰብ ዝቕዘፈላ ኮይና ምህላዋ ዝፍለጥ’ዩ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ካባና ገንዘባዊ ደገፍ ዝረኽቡ መንግስታት፡ ኣብ ዓለማዊ መድረኻት ብድምጺ ክድግፉና ግዴታ ኣለዎም እንተዘይኮነ ግን… ክብል ዘውጸኦ መግለጺ ግሉጽ ተቓውሞ ገጢምዎ።
ሃገሩ ክታማ ካብ ዘንበረትሉን ክትሰርሓሉ ካብ ዝጸንሐትን ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ዲፕሎማስያውን ስምምዓት ብምውጻእ፡ ኣሜሪካ ትቕደም ብዝብል ቴማ ተመሪሑ ንበይኑ ዝጎዓዝ ዘሎ ፕረሲደንት ትራምፕ፡ ሃገርና ብገንዘብ ትድግፈን ሃገራት፡ ድምጺ ኣብ ዘድልዮ ኣህጉራዊ መድረኻት ንዓና ክድግፋ ግዴታ ኣለወን ኣይፋል እንተኢለን ግን ሓገዝና ደው ከነብል ኢና ክብል ንዝሃቦ ዘይለባም መግለጺ፡ መንግስታት ደቡብ ኣፍሪቃን ዙምባብዌን ብወግዕን ብሰንጠቕን ተቓዊመሞ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ዝገበር ዝምድና ኣብ ክልተኣዊ ረብሓን ምክብባርን ተመርኲሱ ደኣምበር ብግቦ ኣይሰርሕ ብዝብል ክቃወሞ እንከሎ፡ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ዙምባብዌ ብወገኑ፡ ናይ ኣግራሞትን ላግጽን ሰሓቕ ኣቐዲሙ፡ ንሕና ብትካቦ ገንዘብ ዘይኮነ ብመትከል ኢና እንምራሕ ክብል መሊስሉ።
ሃገራት ደቡባዊ ክፍሊ ኣፍሪቃ ዝኾና ደቡብ ኣፍሪቃን ዙምባብዌን ኣብ ሰላማዊ ምስግጋር ፖለቲካዊ ስልጣን ኣብነት ዝኸውን ተግባር ከም ዝፈጸማ፡ ሕጂ ድማ ነቲ ሓንሳብ ንህዝብታት ኣፍሪቃ ብሕብሪ ቆርበቶምን ድኽነቶም ዘቆናጽብ፡ ካልእ ግዜ ከኣ ገንዘብ ክንህበኩም ዝበልናኩም ፈጽሙ ዝብል ብዕሉግ ፖለቲካዊ መግለጺ መንግስቲ ኣሜሪካ ብወግዒ ተመጣጣኒ መልሲ ምሃቦም፡ ንህዝብታት ኣፍሪቃ ሓበን፡ ፖለቲካዊ ወሻሽም ኣብ ምቅይያር ንዝመስዮ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍን መሰልቱን ከኣ ጽፍዒት’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 04-05-2018


text:
ስርዓት ፌደራሊዝም ኢትዮጵያ ኣፈላላይ ሓሳብ ብምትእንጋድ ቡዙሕ ርሕቐት ዝተጓዓዘ እዩ-ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት መንግስታት…
መቐለ ግንቦት 09/2010(ድወት) ስርዓት ፌደራሊዝም ኢትዮጵያ ኣፈላላይ ሓሳብ ናብ ሓደ ምምፃእ ዝከኣል ስርዓት ምዃኑ ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት መንግስታ ገሊፁ።
ቤት ፅሕፈት ማእኸል ህንፀት ዲሞክራሲ ቤት ፅሕፈት ቐዳማይ ሚኒስትር ምስ ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብምትሕብባር ኣብ ዘዳለዎ መድረኽ ከምዝተገለፀ ስርዓት ፌደራሊዝም ኢትዮጵያ ኣፈላላይ ሓሳብ ናብ ሓደ ኣብ ምምፃእ ብዙሕ ርሕቐት ከምዝተጐዓዘ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ብሄራዊ መንነትን ምስ ሃገራት መንነትን ንምጥንኻር ዓሊሙ ዝተዳለወ መድረኽ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ሽማግለታት ዓዲ፣ ተወከልቲ ስቪክ ማሕበራት ኣመራርሓ ተናሓናሕቲ ውድባት ፖለቲካን ተሳቲፎም።
ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸባ ተወካሊት ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕብራት መንግስታት ኣሁና ኢዚኮኖዋ ከምዝበለኦ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሃነፀ ፌደራላዊ ስርዓት ኣፈላላይ ሓሳባት ብምትእንጋድ ቡዙሕ ርሕቐት ዝኸደ እዩ ኢለን።
ይኹን እምበር ኣብ ህንፀት እቲ ፌደራላዊ ስርዓት ዝርኣዩ ፀገማት ብግልፅነት ብምዝታይን መፍትሒ ሓሳብ ኣብ ምቕማጥን ግዜ ዝወሃብ ጉዳይ ከምዘይኮነ ኣገንዚበን።
እቲ መድረኽ ኹሎም ተወከልቲ ማሕበረሰብ ኣብ ህንፀት ምስሊ ሃገር ዝርኣዩ ፀገማት ተዘትዮም ሓበራዊ ቕዋም ክሕዙ ዘኽእል መድረኽ ምዃኑ ድማ ገሊፀን።
ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ትካላት ዲሞክራሲ ክጠናኸር ዝኽእል መርሃ ግብሪ ሓንፂፁ ይንቐሳቐስ ከምዘሎ እውን ሓቢረን።
ኣፈ-ጉባኤ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ወይዘሮ ሙፈሪሃት ካሚል ብወገነን ብሄራዊ መንነት ምስ ሃገራዊ ሓድነት ተጣሚሩ ንክኸድ ኹሉ ዜጋ ብሓላፍነት ክሰርሕ ፀዊዐን።
ኣብት መድረኽ ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም ኢትዮጵያን ሃገራዊ ሓድነትን ትኹረት ዝገበሩ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ቐሪቦም ተዘትዮሎም እዩ ክብል ኢዜኣ ፀብፂቡ።


text:
ናይ ግብፂ ቀዳማይ ምንስቴር ነቲ ኣብ ልዕሊ ማይ ፈለግ ናይል ንነዊሕ እዋን ዝፀንሐ ምስሕሓብ ንምፍታሕ ሓዱሽ ሃዋህው ዝኸፈተ ክብሉ ዝገለፅዎ ምብፃሕ ኣብ ኢትዮጵያ ፈፂሞም።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢሳም ሻሪፍ ኣብ ኡጋዳን ኢትዮጵያን ን'2-መዓልታት ዘካየድዎ ዑደት ክፍፅሙ ኸለዉ እቲ ንመዋእል ሙባረክ ዝገልፅ ግብፂ ምስ ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ዝነበራ ልቡጥ ርክብ ከም ዘብቅዔ አትንቢሁ'ሎ።
እቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊን ናይ ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቪኒን ዘካየድዎ ልዝባት ካብ ምስሕሓብ ማይ ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ጉዳያት መንፈስ ምትሕብባር ዝተጀመረሉ'ዩ ክብሉ ሚስተር ኢሳም ሸሪፍ ገሊፆም፡ ሕጂ ንገብሮ ዘለና ንምይይጣትን ምልውዋጥ ሓድሽ ሓሳባትን ምቹእ ሃዋሁ ምፍጣር'ዩ ኢሎም።
ሚስተር ኢሳም ሸሪፍ ኣብ መዋእል ሙባረክ ዝነበረ ፖሊሲ ግጉይ'ዩ ኔሩ ድሕሪ ምባል " "ሓንቲ ሃገር ውጥን ምዕባለአን ካብ ምትግባርን ፍልፍል ሓይሊ ፀዓታ ከይትጥቀምን ክኽልክላ ዝኽእል ወላሓደ የለን" ኢሎም።
ኣስዒቦም እቲ ዘሎ ፀጋ ዓብይ ስለ ዝኾነ ኣብ ምይይጥ ተመርኩሱ ኹሉ ተዓዋቲ ክኸውን አለዎ፡ እቲ ሃዋሁ ፈፂሙ ከም ዝተቀየረ ርግፀኛ'የ ክብሉ ተዛሪቦም።


text:
ናይ ዘለኣለም ሕይወት ከኣ ኣምላኽ ሓቂ ንስኻ በይንኻ ምዃንካን እቲ ዝለኣካዮ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ምፍላጥ ኢዩ (ዮሓ፲፯፡፫/17፡3)
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ
ናይ ዘለኣለም ሕይወት ከኣ ኣምላኽ ሓቂ ንስኻ በይንኻ ምዃንካን እቲ ዝለኣካዮ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ምፍላጥ ኢዩ።(ዮሓ፲፯፡፫/17፡3)
ናይዚ ቃል እዚ ተዛራቢ ባዕሉ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክኸውን ከሎ፡ ጸሓፊኡ ከኣ ፍቁረ እግዚእ፡ ነባቤ መለኮት(ታኦሎጎስ)፡ ናይ መስቀሉ እሙን ሓዋርያ ዝኾነ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ኢዩ።
ቅዱስ ዮሓንስ ዘይከም እቶም ሰለስተ ወንጌላውያን (ማቴዎስ፡ ማርቆስ፡ ሉቃስ) ብዛዕባ ነገረ መለኮት ኣርቂቑን ኣዕሚቑን ዝጸሓፈ ዓቢ ሓዋርያ እዩ።
ቅዱስ ማቴዎስ “ወዲ ኣብርሃም፡ ወዲ ዳዊት” ኢሉ ብዛዕባ ስጋዊ ልደት ናይ ክርስቶስ ጸሓፈ (ማቴ፩፡፩/1፡1):: ማርቆስ ከኣ “ብኣኻ ዝተሓጎስኩ ፍቁር ወደይ ንስኻ ኢኻ” ብዝብል ሓያል ቃል ብዛዕባ ጥምቀት ናይ ክርስቶስ ዝገልጽ ጸሓፈ (ማር፩፡፲፩/1፡11)።
ሉቃስ’ውን “መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሌኺ ክወርድ ኢዩ ሓይሊ ልዑል’ውን ከጽልለኪ ኢዩ” (ሉቃ፩፡፴፫/1፡33) ኢሉ ክርስቶስ ብሕቱም ድንግልና ከም ዝውለድ ጸሓፈ።
ሰለስቲኦም ወንጌላውያን ዝጸሓፍዎ ምስጢረ ስጋዌ ዝገልጽ ኢዩ። ዮሓንስ ግና፥ ቀዳሚሁ ቃል ውእቱ /ቃል ብቕድሙ ነበረ ” ብዝብል ነገረ መለኮት ተንቲኑ ክጽሕፍ ጀመረ።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንወንጌላውያን ከጽሕፎም ከሎ ብመዋቕር (ጉልላት) ጀሚሩ ብመሰረት ፈጸመ። ቤት ካብ መዋቕሩ ክሳዕ መሰረቱ፡ ካብ መሰረቱ ክሳዕ መዋቕሩ ዝተተሓሓዘ ኢዩ። ከምኡ ድማ ሰለስቲኦም ወንጌላውያን ናይ ወልደ እግዚኣብሔር ጥንሰቱን ልደቱን ጥምቀቱን ብመዋቕር ዝምሰል ክጽሕፉ ከለዉ ዮሓንስ ድማ ቅድምናኡ ዝገልጽ ብመሰረት ዝምሰል “ቀዳሚሁ ቃል ውእቱ፡ ቃል ብቕድሙ ነበረ” ኢሉ ጽሒፉ፡ ኣብዚ ቃል ክብል ከሎ ኣካላዊ ቃል ማለቱ ኢዩ። ኣኣትሪኮን፡ በርፎሪኮን፡ ኣተርጋዎን ዝበሃሉ ዝርዋን ቃላት መላእኽቲ፡ ቃላተ ሰብእ፡ ቃላተ እንስሳ ኣለዉ (ጎርጎርዮስ ዘቂሳርያ ሃይማኖት ኣበው ምዕራፍ፲፫፡፳፫/13፡23)። ካብዚኣቶም ክፈሊ ኣካላዊ ቃል ይብሎ፡ ህልውንኦምን ቅድምንኦምን ንምግላጽ ቃል በሎ፡ ከመይ ቃል ካብ ልብን እትስንፋስን ዘይፍለ ሓቢሩ ዝነብር ኢዩ። ከምኡ’ውን ህልውና ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ከምኡ ኢዩ። “ህልዋን እሙንቱ በኣብ እንዘ ይሄልዉ በበኣካላቲሆሙ ነኣምን በኣብ ከመ ህሉው በወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ወንኣምን በወልድ ከመ ህሉው በኣብ ወበመንፈስ ቅዱስ ፡ወንኣምን በመንፈስ ቅዱስ ከመ ህሉው በኣብ ወወልድ” ከም ዝብል ኣግናጥዮስ ሃይማኖት ኣበው ፲፩፡፭/11፡5። ወልድ ዘይብሎ ስለምንታይ ቃል በሎ እንተበልና፡ ወልድ እንተዝብሎ ናይ ኣብን ወልድን ናይ ክልቲኦም ሓድነት ጥራሕ እዩ ዝገልጽ ቃል ግና ናይ ሰለሰቲኦም ናይ ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓድነት(ህልውና) ኢዩ ዝገልጽ ከመይ ቃል ምስ ልብን እስትንፋስን ሓድነት ዘለዎ ኢዩ” “ወልድሂ ቃሎሙ ለኣብ ወመንፈስ ቅዱስ” ከም ዝብል ኣቡለድስ ሃይማኖት ኣበው ፴፱፡፰/39፡8።
ስለዚ ቅድሚ ናብዚ ኣብ ላዕሊ ተጻሒፉ ዘሎ ኣርእስቲ ምእታውና፡ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ብዛዕባ ህልውና ቃል(ወልደ እግዚኣብሔር) ካብ ዘለኣለም ምዃኑ (ዮሓ፩፡፩/1፡1)፡ ብህልውንኡ ምስ ኣብን መንፈስ ቅዱስን ማዕረ፡ ብሓድነት ንዓለም ዝፈጠረን ዝገዝእን(ዮሓ ፩፡፩-፫/1፡1-3)፡ እቲ ካብ ዘለኣለም ዝነብር መለኮታዊ ቃል (ቃል እግዚኣብሔር)፡ ንድሕነት ዓለም ፍጹም ሰብ ዝኾነ (ዮሓ ፩፡፲፬/1፡14) ዝገለጸን ዝጸሓፈን ቅዱስ ሓዋርያ ምዃኑ ብኣእምሮ ክነተስብህል ይግባእ። ካብዚ ቀጺልና እምበኣር ናብቲ ኣርእስቲ ክንምለስ።
ናይ ዘለኣለም ሕይወት ከኣ ኣምላኽ ሓቂ ንስኻ በይንኻ ምዃንካን እቲ ዝለኣካዮ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ምፍላጥ ኢዩ (ዮሓ፲፯፡፫/17፡3)።
ሓደ ሓደ ሰባት ነዚ ጥቕሲ እዚ ብምሓዝ “ኢየሱስ ክርስቶስ እኮ ኣምላኽ ስለ ዘይኮነ ናብ ኣምላኹ እዚ ጸሎት እዚ ኣቕረበ። ንሱ ማለት ክርስቶስ ካብኡ ዝበልጽ ኣምላኽ ከም ዘሎ ፈሊጡ ናብ ኣምላኽ ጸሎት ኣቕረበ፡ ኣብ(ኣቦ) በይኑ ናይ ዘለኣለም ሕይወትን ናይ ሓቂ ኣምላኽን ምዃኑ ካብ መስከረ ከመይ ኢልና ንክርስቶስ ኣምላኽ ኢዩ ክንብል ንኽእል! ሰባትከ ከመይ ኢሎም ኢዮም ንክርስቶስ ኣምላኽ`ዩ ክብሉ ዝስምዑ ዘለዉ” ብምባል ንናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽነት ክሒዶም ንሰባት ናብ ናይ ክሕደት ጎደና ክመርሑ ይረኣዩ። እዚ ግና ከምቲ ክርስቶስ ኣምላኽና “መጻሕፍቲ ኮነ ሓይሊ ኣምላኽ ብዘይምፍላጥኩም ትጋገዩ ኣለኹም” (ማቴ፳፪፡፳፱/22፡29) ዝበሎም ንሰዱቃውያን፡ ሎሚ`ውን ቃል ኣምላኽ ሰኣን ምምሃርን ኣብ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ዘይምህላውን ዘስዓቦ ኣሰር ናይቲ መስራቲ ክሕደት ዝኾነ ሳጥናኤልን ኣብ ርጋጽ ኣሰሩ ዝቖሙ መናፍቓንን ዝጓዓዙ ዘለዉ ሰባት በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሕያው ቃል ተዓንቂፎም ንሰባት እና ኣዐንቀፉ ይነብሩ ኣለዉ።
እንተኾነ ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ቃል`ዚ ዝተዛረበ “ኣነ ኣምላኽ ኣይኮንኩን” ንምባል ኣይኮነን። ልዕል ኢልና ገጸ ንባቡ ምስ እንምልከቶ፡ ንርእሱ ካብ ሓዋርያት ዝፈልየላ፡ ብፍቓዱ ስለ ድሕነት ዓለም ክብል ንነፍሱ ንሞት ኣሕሊፉ ዝህበላ ሰዓት ከም ዝኣኸለት ድሕሪ ምንጋሩ ከምዚ እና በለ ተዛረቦም “ኣብ ዓለም ጸበባ ኣለኩም እንተኾነ ኣጆኹም ኣነ ንዓለም ስዒረያ`የ”(ዮሓ፲፮፡፴፫/16፡33)። እዚ ዝበለ ብናይ ጣዖታት ካህናት፡ ከሓድያን ነገስታት፡ ዓላውያን መኳንንቲ መከራ ከም ዝረኽቦም፡ ስለ ናይ እግዚኣብሔር ኣምላኽነት ኣብ ዝምህርሉን ኣብ ዝምስክርሉን ግዜ ፈተና ከጋጥሞም ምዃኑ ንምግላጽ ኢዩ። እንተኾነ ግን ሞትን ግርፋትን ተሰቂቖም፡ ብራብሻን ፈተናን ናይ ዓላውያንን ከሓድያን ነገስታትን ውልቀ ሰባትን ዝተላዕለ ፈሪሖም ካብ እግዚኣብሔር ወጻኢ ካልእ ኣምላኽ ኣሎ ኢሎም ንኸየስተምህሩን ንኸይጠራጠሩን ከምዚ ክብል ብጸሎት ገይሩ “ናይ ዘለኣለም ሕይወት ከኣ ኣምላኽ ሓቂ ንስኻ በይንኻ ምዃንካን እቲ ዝለኣካዮ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ምፍላጥ ኢዩ”(ዮሓ፲፯፡፫/17፡3)በለ። እዚ ዝበለ ጣዖታት ኣምላኽ ከምዘይብሃሉን ኣምላኽነት ናይ እግዚኣብሔር ስልጣን ጥራሕ ምዃኑን ክርስቶስ ባዕሉ ናይ ኣምላኽነት ስልጣን ከም ዘለዎ ኣተሓሒዙ ንምዝራብ ኢዩ። ከመይ “እቲ ናይ ኣቦይ ዘበለ ኩሉ ናተይ ኢዩ“ ዝብል ቃል ክንዝንግዖ ኣይግባእን (ዮሓ፲፮፡፲፭/16፡15)። ውርድ ኢሉ`ውን “ኩሉ ናተይ ናትካ`ዩ፡ እቲ ናትካ`ውን ናተይ ኢዩ” ክብል ተዛሪቡ ኣሎ(ዮሓ፲፯፡፲/17፡10)።
እንተኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ ካብ ኮነ ስለምንታይ ድኣ ኣዒንቱ ቋሕ ኣቢሉ ነዚ ቃል`ዚ ምጽላይ ኣድለዮ ምስ ዝበሃል፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ኢዩ። ስለ ዝኾነ ንደቂ ሰባት ካብ ሓጢኣት ባርነት ናጻ ንምውጻእ መለኮትን ትስብእትን(ሰውነትን) ኣወሃሂዱ ብዘይ ሓጢኣት፡ ሰብ ብሰብኣዊ ተፈጥርኡ ክሓልፎም ዝግብኦም ኩሉ ተኸቲሉ ሓለፈ። ከም ሰብ በብንእሽቶ ዓበ፡ ጠመየ፡ ጸምአ፡ ጸለየ፡ ጾመ፡ ከም ሰብ ሕማምን ሞትን ተቐበለ፡ “ነቶም ኣሕዋቱ ብኹሉ ክመስሎም ተግብኦ” ከም ዝበለ ቅዱስ ሓዋርያ ጳውሎስ። በዚ ኩሉ ግና መለኮት ኣይተፈለየን። እዚ ማለት መለኮት ሓመመ፡ ሞተ ንማለት ኣይኮነን።
እዚ ከኣ ስጉው ቃል -ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰውነቱ ሞተ፡ ሓመመ፡ መከራ ተቐበለ ንምባል ድኣ እምበር መለኮት ግን ንቋሕ ሰም ዓይኒ`ውን ትኹን ካብ ትስብእት(ሰውነት) ዝተፈለየሉ ግዜ የለን። ድሕሪ ተዋህዶ መለኮት ካብ ትስብእት፡ ትስብእት ከኣ ካብ መለኮት ኣይፍለን።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ሰብ፡ ኣብ ዝጽልየሉ ዝነበረ ግዜ፡ ኩሉ ሰብ ዝጽልዮ ናብ እግዚኣብሔር ከም ዝኾነ፡ ንሱ`ውን ንናይ ባህርይ ኣቡኡ፡ እግዚኣብሔር ኣብ “ንስኻ በይንኻ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ኢኻ” ክብል ጸለየ። ናይዚ ጸሎት እዚ ቀንዲ ዕላማ ኣብ ላዕሊ ከም ዝረኣናዮ ኣምልኾ ጣዖት ንምውጋዝ ክኸውን ከሎ፡ ከም ሰብ እንተዘይጽሊ ነይሩ፡ ክርስቶስ ብተዋህዶ ፍጹም ሰብ ኢዩ ዝብል ዓሚቕ ትምህርቲ ዝዘንግዑ ሰባት ምኽንያት ምረኸቡ ነይሮም። እንተኾነ ግን ሕጊ ጠባያዊ(ባህርያዊ) እና ፈጸመ በብንእሽተይ ምዕባዩ(ሉቃ ፪፡፶፪/2፡52)፥ ሕጊ መጽሓፋዊ(ሕጊ ኦሪት) ምፍጻሙ(ዘሌ፲፪፡፩-፰/12፡1-8 ሉቃ፪፡፳፬/2፡24,ዘጽ፴፬፡፳፫/34፡23፣ ሉቃ፪፡፵፪/2፡42) ከም ኣምላኽነቱ ሕሙማት እና ኣሕወየ፡ ተኣምራት እና ገበረ፡ ምዉታን እና ኣተንስአ፡ ኣብ መጨረሽታ ካኣ ብስልጣኑ ኣብ ኣደባባይ ቀራንዮ ተሰቒሉ ሞይቱ፡ ብዕጹው መቓብር ብሓይሉ ምትንስኡ፡ ናብ ዕጹው ገዛ ምእታዉ፡ ንዝተፈላለዩ ቅዱሳን ብሓይሉ ብሰረገላ ገይሩ ናብ ሰማይ ዘዕረገ፡ ንሱ ብዝማሬ ብምስጋና ናብ ሰማያት ምዕራጉ፡ ብሓፈሻ ኣብተን ፴፫/33 ዓመትን ሰለስተ ወርሕን ዝፈጸሞ ኩሉ ንሱ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ከም ዝኾነ ንዓለም ጋህዲ ገይሩላ ኢዩ። ኣብ እግሩ ኮፍ ኢሎም ዝተማህሩ፡ ንዝገበሮ ኩሉ ተኣምራት ዝረኣዩ ቅዱሳን ሓዋርያትን፡ ብድሕርኦም ዝመጹ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ከኣ ስሌኡ መስኪሮም ኢዮም። ስለዚ ንሱ ዝጸለየ፡ ዝጠመየ፡ ዝሞተ ሰብ ብምዃኑ ምግንዛብ ይግባእ። ብተወሳኺ ክንርድኦ ዝግብኣና ካልእ ቁምነገር ኣሎ። ንሱ ከኣ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ ግዜ ንእግዚኣብሔር ኣብ፡ ሓደ ግዜ ንእግዚኣብሔር ወልድ፡ ሓደ ግዜ ከኣ ንእግዚኣብሔር መንፈስ ቅዱስ ጥራሕ ናይ ኣምላኽነት ክብሪ ተጻሒፉ እንረኽበሉ ግዜ ኣሎ። ናይዚ ምኽንያት እንታይ ኢዩ፧ ምስ እንብል ሰለስተ ኣካላት (ኣብ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ) ብመለኮታዊ ስልጣኖም ሓደ ስለ ዝኾኑ ኢዩ።
ንኣብነት
-
ዮሓ፲፯፡፫/17፡3 እግዚኣብሔር ኣብ በይኑ ኣምላኽ ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ
-
ይሁዳ፩፡፳፭/1፡25, ፩ዮሓ፭፡፳/5፡20 እግዚኣብሔር ወልድ በይኑ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ
-
ማቴ፲፪፡፴፪/12፡32, ኢዮብ፳፮፡፲፫/26፡13 መንፈስ ቅዱስ በይኑ ኣምላኽ ምዃኑ ተጠቒሱ ኣሎ።
እሞ ካብዚ እንታይ ኢና ንርዳእ እንተተባህለ ኣብ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ ብኣምላኽነት ሓደ ምዃኖም የረድኣና። ስለዚ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጥቕስታት ምስ ዘጋጥሙና “ኣምላኽ ካብ ሰለስተ ኣካላት ሓደ ኢዩ፡ እቶም ዝተረፉ ካልኦት ፍጡራን ኢዮም” ኢልና ካብ ምሕሳብን ካብ ምስሓትን ንርእስና ንሓሉ።
“ኣምላክ ውእቱ ኣብ፡ ኣምላክ ውእቱ ወልድ፡ ኣምላክ ውእቱ መንፈስ ቅዱስ ወኢትበሃሉ ሰለስተ ኣማልክት ኣላ ኣሐዱ እምንቱ””
ትርጉም- ኣብ ኣምላኽ ኢዩ፡ ወልድ ኣምላኽ ኢዩ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ኢዩ እንተኾነ ሓደ ኣምላኽ እምበር ሰለስተ ኣማልኽቲ ኣይበሃሉን(ኣትናቲዎስ ሃይማኖት ኣበው ምዕራፍ ፳፭፡፬/25፡4)።
“ሓደ ከለዉ ሰለስተ፡ ሰለስተ ከለዉ ሓደ ኢዮም። ስለስትነት ኣብ ሓድነት፡ ሓድነት ኣብ ሰለስትነት ኣሎ፡ ብኣካል ሰለስተ ብመለኮት ሓደ ኢዮም” (ቅዱስ ባስልዮስ ሃይማኖት ኣበው ፴፬፡፪/43፡2, ፺፱፡፪/99፡2, ፺፯፡፫/97፡3)
ስለዚ መጽሓፍ ቅዱስ ብዝግባእ ክንምርሓሉ፡ ቅዱሳን ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት ዝመሃርዎ ትምህርቲ ተኸቲልና ክንከይድ ይግባኣና። እዚ ከኣ ጽባሕ ኣብታ ቦታ ዕረፍቲ ዝኾነት ሰማያዊት ስፍራ ቦታ ምእንቲ ክንረክብ ኢዩ። ስለዚ ከምቲ ገሊኣቶም ንሓቀኛ ቃል ኣምላኽ ዘይትርጉሙ እና ሃቡ ኣብ ክሕደት ዝነብሩ ዘለዉ ሰባት ከይንነብር ልዑል ጥንቃቐ የድልየና።
ነባቤ መለኮት ዝተባህለ ልዕሊ ካልኦት ሓዋርያት ስለ ምስጢረ ሥላሴ፡ ስለ ትምህርተ መለኮት ኣርቂቑ ዝጸሓፈ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ዝጸሓፎ ወንጌልን ኣብ ቀዳመይቲ መልእኽቱን ኣዚዩ ንጹር ዝኾነ ምላሽ ጽሒፉልና ይርከብ። ኣቐዲሙ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ ፲፯፡፫/17፡3 እግዚኣብሔር ኣብ “ናይ ዘለኣለም ሕይወትን ኣምላኽ ሓቅን ንስኻ ኢኻ” ኢሉ ክጽሕፍ ከሎ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ወልድ ከኣ “,,,,,,,,,ንሱ እቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽን ናይ ዘለኣለም ሕይወትን ኢዩ” (፩ዮሓ፭፡፳/5፡20) ክብል ጽሒፉ ኣሎ።፡
እሞኸ ድኣ ኣብ ዮሓ፲፯፡፫/17፡3 ዝተጻሕፈ ቃል ኣንቢብና “እግዚኣብሔር ኣብ እምበር ኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ ኣይኮነን!” ክንብል ንኽእል ዲና፧ ወይስ ኣብ ፩ዮሓ፭፡፳/5፡20 ዘሎ ቃል ኣንቢብና “ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራሕ እምበር ኣብ ኣምላኽ ኣይኮነን” ክበሃል ይከኣል ድዩ፧ ብፍጹም! ኣይበሃልን። እንተኾነ ብመንፈስ ምስትውዓል የድልየና። ከምቲ ኣብቲ ጽሑፍ ዘሎ ኣብ ዮሓ፲፯፡፫/17፡3 ተጻሒፉ ዘሎ እግዚኣብሔር ኣቦ ናይ ዘለኣለም ሕይወትን ናይ ሓቂ ኣምላኽን ምዃኑ ክገልጽ ከሎ ኣብ ፩ዮሓ፭፡፳/5፡20 ከኣ እግዚኣብሔር ወልድ —ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ዘለኣለም ሕይወትን ናይ ሓቂ ኣምላኽን ምዃኑ ብግዙፍ ፊደላት ተጻሒፉ ኣሎ። እዚ ከኣ ብኣምላኻዊ ስልጣኖም ኣብን ወልድን ሓደ እምበር ክልተ ከምዘይ ኮኑ ምስትውዓል የድልየና። “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና” (ዮሓ፲፡፴/10፡30) ከም ዝበለ።
ስለዚ ናይ ዘለኣለም ሕይወትን ናይ ሓቂ ኣምላኽን ሓደ በይኑ እግዚኣብሔር ኢዩ። “ኣነስ እግዚኣብሔር ክብል ከለኹ ኣብ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ ማለተይ ኢየ” ከም ዝበለ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናንዙ ሃይማኖት ኣበው ፺፮፡፮/96፡6 ኣብ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ ብመለኮት፡ ብባህርይ፡ ብስልጣን፡ ብምፍጣር፡ ብህልውና ሓደ ምዃኖም ተረዲእና ብእኡ ንንበር።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ካብ 29 ክሳብ 31ታሕሳስ 2009 ዓ.ም.ፈ ኣብ ፍራንክፈርት ዝተካየደ ናይ ምጽንባር ዋዕላ ዝተመስረተ ሰልፊ ምዃኑ ዝዝከር ኢዩ።
ምጽንባራዊ ዋዕላ ብኩሉ መዳያቱ ሃገራዊን ደሞክራሲያዊን ዝኾነ ፖለቲካዊ መስመር ብምጽዳቕ ፣ ሓድነት ህዝብን ልዑላውነት ሃገርን ቅድሚ ኩሉ ዝሰርዕ፣ ማዕርነትን መሰልን ናይ ኩሉ ሃይማኖታትን ብሄራትን ዘኽብር፣ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተኣልዩ ብቅዋማዊ ዘይምእኩል ምምሕዳራዊ መትከል ዝምራሕ፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብማዕረ ዘሳትፍ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል ከምዝቃለስ ኣረጋጊጹ ተዛዘመ።
ኣብ ውድባዊ ጉዳይ ድማ ተሞክሮን ዓቕምን ናይተን ንሰ.ደ.ህ.ኤ ዘቖማ ዝተፈላለያ ሓይልታት(ውድባት) ብምውህሃድን ብምብርባርን ብህንካን ሃባን ዝኹስኮስ ናይ ዘተ ባይታ ብምኽፋት ደሞክራሲያዊ ሰልፊ ንምህናጽ፣መተክላት ግሉጽነትን ተጻዋርነትን ተሓታትነትን ከም መሰረት እምነቱ ኣንጺፉ ወጸ።
እዘን ብዝተፈላለየ ተሞክሮን ድሕረ-ባይታን ዝሓለፋ ሰለስተ ሰልፍታት እዚአን ክጽንበራ ከለዋ ዘበገሰን ዕላማ ፣ተሞክሮአንን ዓቕመንን ኣዋሃሂደን ኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንዝካየድ ቃልሲ ኣበርክቶአን ከዕዝዛን ኣብ ውሽጢ ተቓውሞ ኤርትራ ኣድማዕን ኣዎንታውን ተራ ክጻወታን ኢዩ ዝነበረ። እቲ ክሳብ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሰ.ደ.ህ.ኤ ኮይና ከነካይዶ ዝጸናሕና ቃልሲ ድማ ነዚ ፖለቲካዊን ውድባውን ራኢ’ዚ ኣብ ግብሪ ንምትርጓም ኢዩ።እዚ መትከላትን ዕላማታትን’ዚ ሕጂ’ውን መትከልናን ዕላማናን ስለዝኾነ ኣብ ግብሪ ንምትርጓሙ ቃልስና ቀጻሊ ኢዩ።
ብወገን ፈ.ሽ ሰ.ደ.ህ.ኤ ነዚ ዕላማታት’ዚ ኣብ ግብሪ ንምትርጓም፣ ምስ ንኪዳን ዘቖማ ሓይልታት ንምዝታይን ብዛዕባ ዋዕላን ኣወዳድብኡን ንምርድዳእን ናይ ምትእምማን ሃዋሁ ንምፍጣርን ተበግሶ ተወሲዱ ከምዝነበረ ዝፍለጥ ኢዩ።ይኹን’ምበር ኣብ ምብጋስ ዘጓነፈ ንኡስ ዕንቅፋት ዕላማ ዝሰሓተ ውሳኔ ክውሰድን፣ ዘየድሊ መገዲ ምኽታልን ተመርጸ። ኣብ ዋዕላ ተኻፊልካ ሃገራዊን ደምክራሲያዊን ራኢኻ እንዳገለጽካ እጃምካ ኣብ ክንዲ ምብርካትን፣ ቀጻሊ ናይ ህንካን ሃባን መኣዲ ዘተ ኣብ ክንዲ ምኽፋትን ኣብ ዘየድሊ ናይ ቆይቂ ዕንክሊል ተኣትዩ ፍልልያት ምግፋሕን ዝምድናታት ምሕሽካርን ምርሕሓቕን ተመሪጹ ይቕጽል ኣሎ። እዚ ስትራተጂ’ዚ ነቲ ኣንጻር ህ.ግ.ደ.ፍ ዝከየድ ዘሎ ቃልሲን በጺሕዎ ዘሎ መድርኽን ንድሕሪት ዝመልስን ዕድሜኡ ዘናውሕን ጥራይ ዘይኮነ ፣ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ተቓውሞ ዘሎ ፍልልያት ዘጋፍሕን ኢዩ ኢልና ንኣምን። ጽቡቕ ድልየትን ጻዕርን ናይ ተሳተፍቲ ዋዕላ መዚንካ፣ ኣዎንታውን ኣሉታውን ውጽኢቱ ብኽፉት መንፈስ ድሕሪ ምግምጋም ሃናጺ ተራ ኣብ ክንዲ ምጽዋት፣ ጉድለታት ምጽብጻብን ትሕዝቶ ውሳኔታት ምንእኣስን ዘይትርጉሙ ምሃብን ከም ቀጻሊ ዕማም ምትሓዙ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሓድነት መስርሕ ዘባራትዕ ኣይኮነን። ግዳይ ውዲታትን ተጻይነትን ናይ ካልኦት ከምዝኾንካ ንምእማን ህሉዋትን ዘይህልዋትን፣ “ግዳማውያንን” “ውሽጣውያንን” ጸላእቲ ብምፍጣር፣ንዝለዓል እዋናዊ ሕቶታት ብትብዓት ክትገጥሞ ዘይምድላይ ከም ልምዲ ተወሲዱ ክቕጽል ጸኒሑ ኢዩ።
ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ዝርአ ፍልልያት ብኸፊል ካብቲ ዝተፈላለየ መግዛእታዊ ስርዓታት ዝፈጠሮ ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ዝምንጭው ናይ ታሪኽ ውጽኢት ኢዩ።ብኣምሳሉ ድማ ህላዌ ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ውድባት ብመነጽር ብዙሕነት ሕብረትሰብና ተራእዩ ብተጸዋርነት ክትሓዝን ክውሰድን ይግበኦ።ብዙሕነታዊ ሓድነት ሕብረተሰብና ዘረጋግጽ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ነቲ ህሉው ፍልልያት ንምጽባብ ብትብዓትን ብቀጻሊ ዘተን ከይተሓለልካ ምቅላስ ይሓትት።እቲ ሓደ ክፋል ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ግን ኣብ ክንዲ ቀጻሊ ዘተ ቀጻሊ ቆይቂ፣ኣብ ክንዲ ምጽባብ ፍልልያት ምግፍሑን ምግናኑን፣ኣብ ክንዲ ምቅርራብ ምርሕሓቕ መሪጹ ጉዕዞኡ ክቕጽል ወሲኑ። ኣብ ውሽጢ ሰልፊ’ውን ዲሞክራስያዊ ባይታ እንዳጸበበን ተጻዋርነት እንዳጎደለን መጸ፣ከም ውጽኢት ድማ ናይ ሓለፍትን ኣባላትን ናይ ቃልሲ መንፈስ ምድኻም ኣስዓበ፣ሰልፊ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ኣብ ክልተ ስትራተጂካዊ ፍልልይ ዘንጸባርቕ ኣረኣእያ ክግማዕ ናይ ግድን ኮነ።ናይ ገለ ኣባላት መሪሕነት ካብ ሓላፍነት ምርሓቕ’ውን ኣኸቲሉ። ነዚ ብምርዳእ 6 ኣባላት ፈ.ሽ ነቲ ኩነታት ንምእራም “ገምጋም ጉዕዞ ሰ.ደ.ህ.ኤ ኣብ 9 ወርሒ” ዘርእስቱ ጽሑፍ ናብ ግ.ፈ.ሽ ኣቕረቡ ። ይኹን’ምበር ከም ግብረ መልሲ ኣብ ክንዲ ብደሞክራሲያዊ ልዝብ ነቲ ፍልልይ ምፍታሕ ዝጸዓር ምውንጃል ተመሪጹ፣ ነቲ ዝነበረ ነቓዕ ዘግፍሕ እቲ ኩሉ ህዝቢ ዝሰምዖ ናይ ምስጓግ ስጉምቲ ተወሲዱ።ንነዊሕ ኣዋርሕ ኣካሉ ኮይኖም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኣባላት ብጉልባብ ዘይህልው ውድብ (ኤ.ህ.ም) ብምስንባትን ሕጋውነት ዘይሓለወ ስጉምቲ ብምውሳድን ቃልስና ክንቅጸለሉ ዘይከኣል ኩነታት ተፈጢሩ።በዚ ምኽንያት’ዚ እቶም ኣብ ውሽጢ ሰልፊ ኮይና ተቓውሞና ከነስምዕ ዝጸናሕና ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለን ማእከላይ ባይቶን መብጽዓና ንምሕላው፣እቲ ኣብ ምጽንባራዊ ዋዕላ ናይዘን ሰለስተ ሰልፍታት ዝጸደቐ ሃገራውን ደሞክራሲያውን ፖለቲካዊ ፕሮግራም ኣሚንና ኣብ ግብሪ ንምውዓሉን ኣብ ህዝብና ንምስራጹን ዓቕምና ዝፈቕዶ ቃልሲ ከነካይድ ሰ.ደ.ህ.ኤ ብዝብል መጸዋዕታ ተፈሊና ከምዘሎና ነፍልጥ።መለልይና “ዘተን ደሞክራሲን ይዓንብብ” ዝብል ጭርሖ ክኸውን ኢዩ።በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ኩሎም እቶም ነዚ ዕላማ’ዚ ዝድግፉ ኣባላትን ባእታታት ማእከላይ ባይቶ ሰ.ደ.ህ.ኤን ኣብ ዘለውዎ ቦታታት ቃልሶም ከበራትዑን ውዳቤኦም ከደልድሉን ንጽውዕ።ነዚ ብፈጻሚት ሽማግለ ዝካየድ ዘሎ ዘይቅኑዕ ኣተሓሕዛን መርገጽን ንምእራም ክቃለሱ ለበዋና ነመሓላልፍ።
ኣብ ኤርትራ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣሊኻ ብደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትክኡ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ቀንዲ ተዋሳኢ እቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነብር ዝበዝሐ ህዝብን ሰራዊትን ከምዝኾነ ንኣምን። ነዚ ቃልሲ’ዚ ንምብርታዕን ንምንህሃርን ናይ ስደት ተቓውሞ ሓይልታት ዓቢ ኣበርክቶ ክገብር ከምዝኽእል ኣይንጠራጠርን፣ ከምኡ ንክኸውን ግን ሓይልታት ተቓውሞ ፍልልያቱ ኣጽቢቡ ኣብ ኩሉ መዳያት ናይ ሓባር ዝተወሃሃደ ቃልሲ ከካይድ ክኽእል ኣለዎ።ዋዕላን ውጽኢቱን ከም ናይ መጀመርታ ስጉምቲ ናይዚ ጉዕዞ’ዚ ጌርና ስለንወስዶ ድማ ናይ ሓድነት መስርሕ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምድያቡ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ፣ ምስ ኮሚሽን ዋዕላን ኩሎም ደገፍቲ ሓይልታትን ብዘይ ቅድመ-ኩነት ተሓባቢርና ከም ንሰርሕ ቅሩብነትና ንገልጽ።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ናይ ኩሎም ደሞክራሲያውያን ውድባትን ውልቀሰባትን ህዝቢን ደገፉ ከይፍለየና ንላቦ።
መዘከርታ- እቶም ነዚ ዕላማ’ዚ ዝድግፉ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ተኣኪቦም ዘሕለፍዎ ውሳኔታትን ዘጽደቕዎ ኣተሃላልዋን ኣብ ሓጺር እዋን ክንገልጽ ኢና።
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡
“ዘተን ደሞክራሲን ይዓንብብ”


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 66 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 20 February 2018
ኣብ ሃገረ ሊብያ ብሓደጋ መኪና 19 ስደተኛታት መይቶም ልዕሊ 100 ድማ ብከቢድን ፈኲስን ቆሲሎም
ኣብ ሊብያ ብመኪና ካብን ናብን ካም ዝጎዓዙ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ሶማላውያንን ስደተኛታት፡ እታ መኪና ብዘጋጠማ ናይ ምግምጣል ሓደጋ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝተነግረሎም 19 ሰባት ከምዝመቱ ልዕሊ 100 ድማ ብከቢድን ፈኲስን ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ጠራብሎስ ሕክምናዊ ረድአት ይገበረሎም ከም ዘሎን ንፖሊስን ሓካይም እቲ ሆስፒታልን ብምጥቃስ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ጸብጺበን።
እቲ ሓደጋ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ 14 ለካቲት 2018 ኣብ ከባቢ ከተማ ባኒ ወሊድ ዝተባህለ ካብ ጠራቡሎስ ኣስታት 170 ኪ/ሜተር ንሸነኽ ደቡባዊ ምብራቕ ማለት ኣብ’ቲ ስደተኛታት ናብ ማእከላይ ባሕሪ ንምእታው ዘዕርፉሉ ቦታ ከም ዘጋጠመን ሓቢረን።
ፍሉይ ቤት ፍርዲ እስራኤል ካብ መሳርዕ ሰራዊት ኤርትራ ዘምለጡ ሕቶ ፖለቲካዊ ዕቑባ ንምርካብ ብቑዕ ምኽንያት’ዩ ክብል ወሲኑ።
መንግስቲ ናታንያሁ ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ብረሃጾም ሰሪሖም ንዝነብሩ ዜጋታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝኾኑ ስደተኛታት፡ ናብ ኣነ ዘዳለኽልኩም ሳልሳይ ሃገር ትኸዱ ወይ ትእሰሩ ዝብል ወግዓዊ መግለጺ ኣውጺኡ ከቢድ ጸቕጢ ፈጢርሉ ኣብ ዘሎ ወቕቲ፡ ፍሉይ ቤትፍርዲ ይግባይ እስራኤል፡ ብሓሙስ 15 ለካቲት 2018 ካብ ሰራዊት ኤርትራ ምምላጥ ሕቶ ዑቕባ ንምቕራብ ዘኽእል ብቑዕ ምኽንያት’ዩ ክብል ከም ዝወሰነ ብ17 ለካቲት 2018 ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።
ውሳነ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ይግባይ ነቶም ኣብ ጭንቀት ዝርከቡ ልዕሊ 20 ሽሕ ኤርትራውያን ተስፋ ዝህብ’ዩ ዝበለ እቲ ዜና፡ እቲ ውሳነ፡ ኣብ ተልኣቪቭ ዩኒቨርሲቲ ዝርከብ Clinic for Refugee Rights (ሕክምና ንመሰል ስደተኛታት) ንጉዳይ ሓደ ካብ ሰራዊት ኤርትራ ኣምሊጡ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኤርትራዊ ዝምልከት ናይ ይግባይ ጥርዓን ናብቲ ፍሉይ ቤትፍርዲ ምስ ኣቕረበ፡ እቲ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ካብ ሰራዊት ምምላጡ ብዝወሃቦ ፖለቲካዊ ትርጉም፡ ካብ ሰበስልጣን ኤርትራ ግፍዒ ክወርዶ ከምዝኽእል ዘረጋግጽ ጭቡጥ ስግኣት ኣለዎ ዝብል ውሳኔ በቲ ናይ ይግባይ ቤትፍርዲ ድሕሪ ምውሳኑ ዝተረኽበ ዓወት ምዃኑን ኣረዲኡ።
እዚ ውሳነ ‘ዚ፡ ንኹሎም `ቶም ብተመሳሳሊ ምኽንያት፡ ጉዳዮም ብብዓል መዚ ህዝብን ኢሜግሬሽንን ተነጺጉ ዝጸንሐ ኣሽሓት ኤርትራውያን ፍታሕ ከምጽእ ትጽቢት ከም ዘሎ Hotline for Refugees and Migrants ዝብሃል ንመሰል ስደተኛታት ዝጣበቕ ትካል ሓቢሩ ክትብል ገሊጻ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃ/ማሪያም ደሳለኝ፡ ኣብ’ታ ሃገር ኣጋጢሙ ብዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ዝሓሸ ፍታሕ ንምምጻእ ብሰናይ ፍቓዶም ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ብወግዒ ሓቲቶም።
ስእነት ሰናይ ምምሕዳር፡ ርትዓዊ ምክፍፋል ሃብትን ስእነት ስራሕን መበገሲ ዝገበረ ብፍላይ ካብ 2015 ጀሚሩ ኣብ’ታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ሓንሳብ ዝረስን ካልእ ግዜ ዝዝሕል ፖለቲካዊ ቅልውላው፡ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ክበጽሕ ዝጸንሐ ሞትን ዕንወትን ንምፍዋስ፡ መንግስቲ ዝተፈላለየ ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ እንተኾነ ግን ንዝሓሸ ሰላምን ደሞክራስያዊ ምሕደራን ብዝሰልጠነ ኣገባብ ስልጣኖም ብሰናይ ፍቓዶም ክለቁ፡ ናብ ዝምልከቶም ትካላት ከም ዘቕረቡ፡ ብፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ናይ ደቡብ ህዝብታት ደሞክራስያዊ ግንባር (ደህደግ)ን ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ደሞክራስያዊ ግንባር (ኢህወደግ)ን ተቐባልነት ከም ዝረኸቡን ብ15 ለካቲት 2018 ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም
ኣቶ ሃ/ማርያም፡ ኢህወደግን ኣባላቱን፣ ህዝብታት ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ኢትዮጵያ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ኣሰካፊ ዝበልዎ ኩነታት ንምፍታሕ ነናቶም ኣወንታዊ ኣበርክቶ ክገብሩ ብምጽዋዕ፡ ቤት ምኽሪ ኢህወደግን ሃገራዊ ባይቶ ኢትዮጵያን ንዘቕረብዎ ናይ ስንብታ ሕቶ ኣወንታዊ መልሲ ክሳብ ዝህብዎም ኣብ ስልጣኖም ክጸንሑ ምዃኖም ወሲኾም ሓቢሮም።
ብካልእ ዜና ካቢነ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ፡ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኣብ ህይወትን ንብረትን እዛ ሃገር ዘብጸሖ ዘሎ ጉድኣት እናኸፍአ ብምምጻኡ፡ ነዚ ንምዕጋትን ንምቁጽጻርን መታን ክከኣል ን6 ኣዋርሕ ዝጸንሐ ካብ 16 ለካቲት 2018 ጀሚሩ ኣብ ተግባር ዝውዕል ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጃ ከምዘውጸአ ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ብ16 ለካቲት 2018 ኣብ ናይ ድሕሪ ቀትሪ ዜና ፈነወኣ ሓቢራ።
ፕረሲደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣኖም ወሪዶም፡ ሲሪል ራማፎዛ ፕረሲደንት እታ ሃገር ብምዃን ቃለ ማሕላ ፈጺሞም።
ሓደ ካብ’ቶም ፍሉጣት ጸረ-ዓሌታዊ ስርዓት ደቡብ ኣፍሪቃ ናይ ነጻነት ተጋደልቲ ዝኾኑ ፕረሲደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ጃኮቭ ዙማ፡ ቀጻሊ ብህዝብን ውድቦምን ብብልሽውናን ክቕርበሎም ብዝጸንሐ ሕሜታን ክስን፡ ሰልፊ ANC ብዝገበሮ ሓያል ድፍኢት ዋላ’ኳ ምስ ውሳነ ናይ ሰልፈይ ዘይሰማማዕ እንተኾንኩ፡ መታን እቲ ሰልፊ ከይፈላለን ሃገራዊ ሰላም ከይዝረግን ካብ ስልጣነይ ወሪደ ኣለኹ ብምባል፡ ብ14 ለካቲት 2018 ሕጋዊ ናይ ስልጣን ዕድሜኦም ከይወደኡ ከም ዝወረዱ ብወግዒ ሓቢሮም።
ከም ምክትል ፕረሲደንት ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ሚስተር ሲሪል ራማፎዛ ድማ ቦታኦም ብምትካእ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ኮይኖም ክሰርሑ ቃለ ማሕላ ከም ዝፈጸሙ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ጸብጺበን። ፕረሲደንት ነበር ጃኮብ ዙማ ካብ 2009 ጀሚሮም ን9 ዓመታት ብፕረሲደንት ዝመርሑ ወዲ 75 ዓመት’ዮም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 19-02-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ክልላዊ መፅናዕቲ ማሕበረ-ቑጠባዊ ኹነታት ይካየድ ኣሎ…
መቐለ ግንቦት 09/2010(ድወት) ሓቃዊ መረዳእታ ንምርካብ ዝካየድ ዘሎ መፅናዕቲ ክዕወት ንቁሕ ተሳትፎ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ ተባሂሉ።
ኣብዚ ሐዚ እዋን እናተበራኸተ ዝመፀ ፀብፃብ ሓሶትን ዘስዕቦ ዕንወትን ኣብ ግምት ብምእታው ምምዕርራይ ኣወዳድባ ኣገዳሲ ኮይኑ ተረኺቡ እዩ።
ነዚ እውን ክልላዊ ቤት ዕዮ ስታስቲክስ ዝተጣየሸ እንትኾን ነዚ ቤት ዕዮ ዘድሊ ኣዋጅ ይሰናዳእ ኣሎ ሓይሊ ሰብ እውን ክቑፀር እዩ።
እዚ ቤት ዕዮ ካብ ዘሳልጦም ተግባራት እቲ ሓደን ቀንድን ሳይንሳዊ ብዝኾነ ኣገባብ ሓቃዊ መረዳእታ ምእካብ ብምዃኑ ምስ ኣብ ክልልና ዝርከባ ሰለስቲኤን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብምትሕብባር ማሕበረ-ቑጠባዊ ኹነታት ክልልና ከፅንዕ ከምዝጀመረ ይፍለጥ።
እዚ 10ሚልዮን ቅርሺ በጀት ዝተመደበሉን 200 ኣከብቲ መረዳእታ ዝሳተፉሉን መፅናዕቲ ኣብ መላእ ክልልና 12ሽሕ መራሕቲ ስድራ ብመርኣያ/Sample/ ዝወስድ እዩ።
ኣብ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ዳይረክተር ዳይረክቶሬት መፅናዕቲ ፖሊሲ ማክሮ ኢኮኖሚን ሓበሬታን ኣይተ ፍስሃ ገብረኣነንያ ከምዝገለፅዎ ፀብፃብ ሓሶት ንምትራፍ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ሕብረተሰብ ሓጋዚ ክኸውን ይግባእ።
ሕብረተሰብ ዝህቦ ሓበሬታ ትክክለኛ ካብ ምዃን ብተወሳኺ ነቲ ዝቐርበሉ ሕቶታት ክምልስ ዘጥፍኦ ግዘ እውን ንዝሓሸ ውፅኢት እዩ ብዝብል ክተሓባበር ፀዊዖም።


text:
አብ ሶማልያ፡ አብ ልዕሊ ንኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ዝጸዓነት መኪና ዘጋጠመ ሓደጋ ብውሑድ 8 ሰባት ክሞቱ ከለዉ ካልኦት 40 ድማ ምቁሳሎም ናይ ዓይኒ መሰካከር ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ካብቶም አብታ መኪና ዝነበሩ ስደተኛታት ሓደ ጀማል አሕመድ ዑስማን ንቪኦኤ ክፍሊ ሶማልያ አብ ዝሓቦ ቃል፣እታ መኪና ን120 ሰባት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ጽዒና ምንባራ’ዩ ሓቢሩ።ጀማል እቲ ሓደጋ ዘጋጠመ እታ መኪና ናብ ሓደ ወገን ድሕሪ ምዝዛዋ’ዩ ኢሉ።
እቲ ሓደጋ ካብ ከተማ ቦሳሶ 170 ኪ.ሜ ርሒቃ አብ ትርከብ ዋዬ አብ ትብሃል ከባቢ ከምዘጋጠመ ክፍለጥ ተካኢሉ’ሎ።
በአሽሓት ዝቁጸሩ ኢትዮጵያዊያን ናብ የመን ንምስዳድ ናብታ ከም መሰጋገሪ ዝጥቀምሉ ከተማ ቦሳሶ ዓመታዊ ይኣትው። እንተኾነ አብ መንጎ ብሳዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይሊ ጥምረትን ተቃወምቲ ሃውቲን ዘሎ ግጭት፣ብዙሓት ኢትዮጵያዊያንን ሶማልያዊያን ካብ የመን ይወጹ’ኻ እንተሓለዉ ካልኦት ብአማኢት ዝቁጸሩ ኢትዮጵያዊያን ድማ ናብ የመን ይኣትው።


text:
መምህር መረሳ ፀሃየ ዩኒቨርሲቲ መቐለ
መምህር ግርማይ ታደለ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራት
መምህር ሙሉ ብዛየነ ዩኒቨርሲቲ ራያ
ኣብ ስርዓት ፌደራሊዝም፣ ህልዊ ኩነታትን መፃኢ ኣንፈትን ኢትዮጵያ መሰረት ገይሮም ብፍሉይ ንጋዜጣ ወይን ሓበሬታ ዝሃቡ መምህራን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ትግራይ፣ ፌደራላዊ ስርዓት ብምኽታል ተስፋ እናፈጠርካ ንዝተፈጠረ ተስፋ ብዝግባእ ምፍፃም ከም ዘድሊ፤ ፌደራሊዝም ድማ መሰረት ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ጥቕምታት ኢትዮጵያውያን ምዃኑ ገሊፆም።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ክፍሊ ትምህርቲ ፖለቲካል ሳይንስ መምህርን ዳይሬክቶሬት “ማእኸል ስትራቴጂክ መፅናዕቲ ገብረህይወት ባይከዳኝ”ን ዝኾኑ መምህር መረሳ ፀሃየ፣ ፌደራሊዝም ዓርሰን ሓባርን ምሕደራ ዘለዎ ስርዓት ምዃኑ፣ ዕላምኡ ድማ “ብዙሕነትን ሓድነትን ማእኸል ዝገበረ ሓደ ፌደራላዊ ማሕበረሰብ ዝህነፀሉን ስነ ልቦናዊ ሓድነት ህዝብታት ዝፍጠረሉን እዩ” ኢሎም። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ራያ መምህር ሰብኣዊ መሰላት መምህር ሙሉ ብዛየነ ንፌደራሊዝም ዝገለፅሉ ኣገባብ ዓርሰ ምምሕዳር ህዝብታት ብምርግጋፅ ሃገራዊ ሓድነት ክሰጥም ዝገብር ስነ ሓሳብ ፖለቲካ ከም ዝኾነ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ንመንግስቲ ሓንቲ ሃገር ሕገ መንግስታዊ ኣፍልጦ ዝወሃበሉ፣ ስርዓት ካብ ምብትታን፣ ምርሕሓቕን ፍልልይን ኣድሒኑ ሓድነት ህዝብታት ብዝለዓለ ደረጃ ክህሉ ዘግብር ምዃኑ ድማ ገሊፆም። ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ስነ ዜጋን ስነ ምግባርን ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት መምህር ግርማይ ታደለ ብግዲኦም፣ “ፌደራሊዝም ብሕገ መንግስቲ ዝተደንገገ መሰል ዓርስኻ ምምሕዳር ዝሓዘ እዩ” ክብሉ ኣገንዚቦም።
እቶም ምሁራን ኣብ መብርሂኦም፣ ፌደራሊዝም ብመንፅር ኢትዮጵያዊ ዘለዎ ረብሓ እንተረድኡ፣ ‘ኢትዮጵያ’ እትበሃል ሃገር ሃኒፅካ ኢትዮጵያውነት ንምህናፅ መራሒ መንገዲ ከም ዝኾነ ይትንትንዎ። ንኣብነት “ብሄራትን ብሄረ ሰባትን ኢትዮጵያ ብብሕቶም ኮይኖም ዘይረኽብዎ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራውን ኢኮኖሚያውን ጥቕምታት ዝረኽብሉ እዩ” ዝበሉና ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት መምህር ሕጊ ዓወት ለገሰ እዮም። ኣብ ክሊ እቶም ከምዚ ዝበሉ ነባራዊ ረብሓታት ፌደራላዊ ስርዓት፣ ”ፌደራሊዝም ሓደጋ ሓድነት እዛ ሃገር እዩ” ንዝብሉ ተቓወምቲ ሓይልታት፣ ካብ ህዝባዊ ረብሓ ዘይኮነስ ካብ ረብሓ ውልቀን ፀረ ኢትዮጵያዉነትን ዝነቐለ ኣተሓሳስባ ዝሓዙ ምዃኖም እቶም ምሁራን ኣብሪሆም። ንኣብነት ተቓወምቲ ሓይልታት ኣብ መንግስቲ ንዝርኣዩ ጉድለታት ኣፈፃፅማ ስራሕ ከም መሳርሒ እናተጠቐሙ ንፌደራላዊ ስርዓት ምንጪ ፀገም ገይሮም ዝገልፅሉ ኩነታት ከም ዘሎ እዚ ድማ ግጉይ መደምደምታ ምዃኑ እዮም መምህር ግርማይ ዘረድኡ።
ምስ ህንፀት ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውነትን ተዛሚዱ ብፌደራላዊ ስርዓት ኢትዮጵያ እትበሃል ሃገር ሃኒፅካ ኢትዮጵያውነት ንምህናፅ ዝኸብደሉ ምኽንያት ምህላዉ ዝገለፁ መምህር መረሳ ፀሃየ፣ ናይእዚ ምኽንያት እንተቐምጡ ቅድም ኢሎም ኣብ ሓደ ኣፅሊሎም ዘይነበሩ ህዝብታት ናብ ሓደ ስለ ዝተኣኻኸቡ እዩ። ስለዝኾነ ኣብዛ ተሃኒፃ ዘላ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ባህሊ ኢትዮጵያውነት ንምፍጣር ልዑል ፃዕሪ ክግበር ከምዘለዎ ኣመልኪቶም።
ኣብ ጉድለታት ሰናይ ምምሕዳርን ስእነት ስራሕን ኣመልኪቶም እውን እቶም ምሁራን ዝሃብዎ ዝርዝር መብርህታት ኣሎ። ብመሰረት እዚ ህዝቢ እንታይ ይብል ኣሎ? ኢልካ ምስ ህዝቢ ብቕርበት ምስራሕ ወሳኒ ምዃኑ መምህር ሙሉ ብዛየነ ገሊፆም። መምህር ግርማይ ብወገኖም፣ ህዝቢ እንታይ ይብል ኣሎ? ካብ ምባል ብተወሳኺ ቀፃልነት ዘለዎም ህዝባዊ መድረኻት ምፍጣር ብእኡ ኣቢልካ ኣብ መድረኻት ዝተርኣዩን ዝተሓበሩን ጉድለታት ቀልጢፍካ ብተግባር ምፍታሕ ወሳናይ ከም ዝኾነ ኣብሪሆም። ምስ ስእነት ስራሕን ተጠቃምነት መናእሰይን ተዛሚዱ “ኣብ ትምህርቲ ዘሎን ብቐፃሊ ዝመፅእን ወለዶ ማዕረ እቲ ከም ሃገር ዝረጋገፅ ልምዓት ብውልቀን ብመንግስትን ዕድል ስራሕ ክረኽበሎም ዝኽእል ተስፋ ብዘለዎ ጉዕዞ ምጓዓዝ ይጠልብ” ዝበሉ ድማ መምህር መረሳ እዮም።
ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመት ኣብ ኢህወዴግ ዝነበሩ ፀገማት ካብ ተስፋ እትፈጥረሎም ሕቶ እትሓተሎም እናበዝሑ ምምፅኦም ዘረድኡ እቶም ምሁራን ነቶም ፀገማት ክቐርፍ ከም ውድብ ዝግበር ዘሎ ገምጋምን ምንቕቓፍን ንፖለቲካዊ ፀገማት ፖለቲካዊ ፍታሕ እናቐመጥካ ምኻድ ዘኽእል ምዃኑ ኣመልኪቶም። ኢትዮጵያ ኣዊጃቶ ዘላ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ረብሓታቱን ጉድኣቱን ኣመልኪትና ንዝሓተትናዮም ሕቶ ድማ መምህር ግርማይ እንትምልሱ፣ “ብግዝያዊ መፍትሒ እወንታዊ ረብሓ ዘለዎ ኮይኑ ብመዳይ ኢንቨስትመንትን ቱሪዝምን ግን ኣሉታዊ ፅልዋ ኣለዎ” ኢሎም። መምህር ሙሉ ብወገኖም፣ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ኣብ ምርግጋፅ ዘላቒ ሰላምን ሓድነትን ሃገር ውሕስና ክኸውን ከም ዘይኽእል እኳ ድኣስ ኣብ ኣዝዩ ሓፂር እዋን መድለዪ መንገዲ ስሉጥ ፖለቲካዊ ፍታሕ ከም ዝኾነ ኣገንዚቦም። ”ሓንቲ ሃገር ህልውንኣ ንምኽባር መንግስቲ ሓይሊ ናይ ምጥቃም መሰል ኣለዋ” ዝበሉ መምህር መረሳ፣ ኣዋጅ ህፁፅ ግዝ ኣመልኪቶም ብስሩዕ ኣካይዳ ሕግን ስርዓትን ምኽባር ኣብ ዘይከኣለሉ እዋን ተግባራዊ ዝግበር ኣዋጅ ከም ዝኾነ ኣረዲኦም።
ኣጠቓላሊ ሓሳብ እቶም ምሁራን ዘረድኦ ውድብን ስርዓትን ካብቲ ሕዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ምውፃእ ዝኽእሉ ምዃኖም እዩ። ዴሞክራስያዊ ስርዓት ተኸቲልካ ኣብ ሓደ ብርኪ መሪሕነት ዝነበረ ኣመራርሓ ጉድለት እንተርኢ ምቕያር መጀመሪ ለውጢ ኮይኑ እቲ ወሳኒ ጉዳይ ግን ህዝቢ ዝሓቶ ሕቶ ብቐፃልነት እናመለስካ ናይ ምዃድ ኣገባብ ከም ዝኾነ ካብ መብርሂ እቶም ምሁራን ተገንዚብና ኣለና።
“ጉዳይ ምርግጋዕ ሰላም ሃገር ቀዳማይ ስራሕና ክኸውን እዩ”
v ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ
ሓሙሽተ ሚያዝያ 2010 ዓ.ም ምስ ከካብ ዞብኡ ዝተወከሉ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ትግራይ ኣብ ከተማ መቐለ ዘተ ዘካየዱ ሓዱሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ፣ ድሕሪ መድረኻት ዳግማይ ብዕምቆት ምህዳስ ምርግጋዕ ሰላም ሃገር ቀንዲ ተግባር ምዃኑ ገሊፆም።
እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ንተሳተፍቲ እቲ መድረኽ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ሕሉፍ ታሪኽን መንነትን ህዝቢ ትግራይ ዝገለፁ ኮይኖም ብመሰረት እዚ ትግራይ ኣብ ኢትዮጵያ ለውጥን ዴሞክራስን ክመፅእ ዝተቓለሱ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ፖለቲካ ህዝባዊ ደገፍን ዕቑባን ዝሃበት ከም ዝኾነት ኣዘኻኺሮም። ምስ እዚ ተዛሚዱ ንውድባት ኢህወዴግ ካብ ፀላእቲ ሓብሒባ ናብዚ ደረጃ ዘብፅሐት ምዃና እውን ኣረዲኦም። “ትግራይ ብዘይ ኢትዮጵያ፣ ኢትዮጵያ ብዘይትግራይ ከም ብዘይሞተር ትግናሕ መኪና ትርጉም የብሉን” ድማ ኢሎም። ንመናእሰይ ኣመልኪቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ድማ ተጋሩ መናእሰይ ንዝሓለፈ ዓብይ ታሪኽን ሕድርን ኣያታቶም ክግንዘቡን ክሕልውን፣ ድኽነትን ድሕረትን ታሪኽ ንምግባር ክቃለሱ ካብኡ ተበጊሶም ሰብ ፅንዓትን ሃገራዊ ፍቕርን ክኾኑ ተላብዮም። እዛ ሕዚ ዘላ ኢትዮጵያ ብቐሊሉ እትፈርስ ዘይኮነትስ ኣብ ነቕ ዘይብል ድልዱል መሰረት ዝተሃነፀት ምዃና ድማ ኣመልኪቶም። ብመሰረት እዚ ኣብ መንጎ ህዝብታት ዘሎ ሕውነት ክጠናኸር መንግስቲ ፌደራል ኣበርቲዑ ከም ዝሰርሕ ዶ/ር ኣብይ ኣረጋጊፆም።
ተሳተፍቲ እቲ ዘተ ኣብ ዙርያ ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት፣ ተጠቃምነት ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ፣ ተበፃሕነት ማሕበራዊ ግልጋሎት ማእኸል ዝገበሩ ሕቶታት ነቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ሓቲቶም። ብተሳተፍቲ ንዝተልዓሉ ሕቶታት መብርሂ ዝሃቡ ዶ/ር ኣብይ፣ ህዝቢ ዝሓቶም ሕቶታት ብክልል ዝፍትሑ ብክልል ከምኡ እውን መንግስቲ ፌደራል ዝምልሶም እናበልካ ክፍትሑ ዝኽእሉ ንምፍታሕ ዘይፍትሑ ድማ ዘይፍትሕሉ ምኽንያት ምስ ህዝቢ እናተዛተኻ ክኽየድ ምዃኑ ኣገንዚቦም። እዚ ንምግባር ድማ እቲ ወሳንን ቅድሚ ኹሉ ትኹረት ተዋሂቡ ክስርሐሉ ዝግባእን ሰላም ሃገር ናይ ምርግጋዕ ጉዳይ ምዃኑ ብኣፅንኦት ገሊፆም።
ድሕሪ እቲ ዘተ ካብ ዘዘራረብናዮም ተሳተፍቲ ካብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሰሜን ዝተወከሉ ኣይተ ጨርቆስ ገብረየሱስ፣ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ዘቕረብዎ ሓሳብ ፅቡቕ መንፈስ ከም ዝፈጠረሎም ምስ ኣብርሁ፣ “ህዝቢ ከም ህዝቢ ከም ቀደምና ሓድነትና ኣስጢምና ንሰላም ዘብዒ ክንኸውንን ስራሕቲ ልምዓትና ከነቀላጥፍን ይግባእ” ኢሎም።
ምሁራን ተጋሩ ኣብ ኩለመዳያዊ ዕብየት ትግራይ
ሓገዝቲ ክኾኑ ፃውዒት ቀሪብሎም
ካብ 9-11 ሚያዝያ 2010 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ብብርኪ ክልል ካብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ዝተወፃፅኡ ልዕል 1,200 ተሳተፍቲ ዝተረኸብሉ ፈላማይ ኮንፈረንስ ምሁራን ተጋሩ ዝተሳለጠ ኮይኑ ምሁራን ኣብ ኩለመዳያዊ ዕብየት ትግራይ ሓገዝቲ ክኾኑ ፃውዒት ቀሪብሎም።
ኣብ መኽፈቲ እቲ ኮንፈረንስ መልእኽቲ ዘመሓላለፉ ኣቦ መንበር ህወሓትን ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል፣ “ከም ህወሓት ንዘለና ምሁር ሓይሊ ክንጥቀም ኣይከኣልናን ጥራሕ ዘይኮነስ ምቅርራብ እውን ኣይነበረናን” ተባሂሉ ከም ዝተገምገመ ኣረዲኦም። እቲ ኮንፈረንስ ዕላምኡ ነቲ ከም ውድብ ዝተገምገመ ፀገም ደጊምካ ምግምጋም ዘይኮነስ “ካብቲ ብደረጃ ህወሓት ዝተገምገም ፀገም ከመይ ምውፃእ ይከኣል” ብምባል ምስ ምሁራን ንምዝታይን ዓቕሚ ምሁራን ብዝድለ ኣብ ረብሓ ንምውዓልን ምዃኑ ኣብሪሆም። “ኩሎም ስራሕትና ኣብ ሳይንስን መፅናዕትን ክምስረቱ ኣለዎም” ዝበሉ ዶ/ር ደብረፅዮን፣ ምስ ምሁራን ሓቢርካ ምስራሕ ነታ ኣብ ከቢድ ድኽነት ዘላ ክልል ትግራይ ካብ ድኽነት ቀልጢፍካ ንምውፃእ በብዓውዱ ዘሎ ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ካብኡ ትፅቢት ዝግበር ኩሉ ክፍፅም እውን ፀዊዖም። እዚ ንምግባር ተሓጋጊዝካን ተደጋጊፍካን ምስራሕ ከም ዝጠልብ ድማ ኣስሚሮምሉ።
እቶም ምሁራን ድማ “ምስ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ከም ውድብ ሕዚ ዝግበሩ ዘለዉ መድረኻት ዋላ እኳ እንተዘንግዑ ትኽክለኛን ብጥንካረ ዝግለፁን እዮም” ምስ በሉ ኣብ ሓንቲ ዓዲ እቲ ዝለዓለ ሃፍቲ ህዝቢ ምዃኑ ገሊፆም። ምስ እዚ ተዛሚዱ ከም ትግራይ ኣብ ፅርየት ትምህርቲ፣ ሓደሽቲ ምህዞታትን ቴክኖሎጅታትን ትኹረት ምሃብ ከም ዘድሊ ብቐፃሊ እውን ዝስርሑ ስራሕቲ ኣብ መፅናዕቲ ትኹረት ዝገበሩ ክኾኑ ኣረዲኦም። ካብዚ ብተወሳኺ ትካላዊ ዝኾነ ኣወዳድባ ሒዝካ ምስራሕ ወሳናይ ምዃኑ እውን ኣገንዚቦም።


text:
ኵነተ ዓለምናን ዝቕሰሞ ልቦናን
ትንታነ
ዓመተ 2016፡ ፖለቲካዊን ጸጥታዊን ምዕባለታት ዞባና ማለት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን፡ ከምኡ’ውን እቲ ብቐረባ ዝጸልወና ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ካብ ሕማቕ ናብ ዝበኣሰ ዝዓረገሉ ዓመት እዩ ነይሩ።
ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ የመን፡ ኣብ መንጎ’ቲ ብሱዕድያ ዝምራሕ ኪዳንን ብኢራን ዝድገፍ ምንቅስቓስ ሑተይንን ዝተወልዐ መጠነ ሰፊሕ ኲናት፡ ንዓመት መመላእታ ብዘይምቁራጽ ምቕጻሉ ዝፍለጥ እዩ። ዓሰርተታት ኣሽሓት ህዝቢ ዝቐዘፈን ካብ መንብሮኡ ዘፈናቐለን ኲናት ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን እውን መጠኑ እኳ እንተጎደለ፡ ኣብቲ ሃገር ተፈጢሩ ዝርከብ ፖለቲካዊ ቅልውላው፡ ዞባዊን ዓለማዊን ሓላላኺ ረቛሒታት ተሓዊስዎ፡ ብቐሊሉ ፍታሕ ዝርከቦ ኣይመስልን። ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ውልዕ ጥፍእ እናበለ ክርአ ዝጸንሐ ተቓውሞ ህዝቢ ኣንጻር ስርዓት ወያነ፡ ናብ ዝለዓለ ጽፍሒ ብምዕራግ፡ ዓመተ 2016፡ ኢትዮጵያ ንኣዋርሕ ብዝቐጸለ፡ ብዙሕ ህይወት ሰብ ዝቐዘፈን ማእለያ ዘይብሉ ንብረት ዘዕነወን ሰፊሕን ሓያልን ህዝባዊ ተቓውሞ ዝተሃወጸትሉ ዓመት እዩ ነይሩ። ኣብ ሶማል ንነዊሕ ዓመታት ዝቐጸለ ኲናት ሓድሕድ፡ ምስ ምምስራት መንግስቲ ሶማል ገለ ምዕባለታት እኳ እንተኣርኣየ፡ መጥቃዕቲታት ተቓወምቲ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ወተሃደራት መንግስቲ ሶማልን ኣብ ልዕሊ’ቶም ብስም ዓቃብ ሰላም ኣብታ ሃገር ሰፊሮም ዝርከቡ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኬንያን ኡጋንዳን ፈጺሙ ኣየቋረጸን።
ዘይርጉእ ኩነታት ሶማልን ካብኡ ዝምንጩ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲታትን ከኣ ንጸጥታ ጎረባባቲ ሃገራት ዝህድድ ስግኣት ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ኣብቲ ብቐረባ ዝጸልወና ዞባ ማእከላይ ምብራቕ እንተርኣና እውን፡ ህዝብታት ሶርያ፡ ዒራቕ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ህዝቢ ሊብያ ንዓመተ 2016 ኣብ ትሕቲ ሓያል ኲናት ሓድሕድን ዘየቋርጽ ሽበራዊ መጥቃዕቲታትን እዩ ሓሊፉዋ።
ከም ውጽኢት ናይ’ዚ ጸገማት’ዚ፡ ኩሉ መዳያዊ ዕብየትን ልምዓትን ናይ’ዘን ሃገራት ተሓኒቑ፡ ህዝብታት’ዚ ዞባ ንዝኸፍአ ጥሜት፡ ድሕረት፡ ድኽነትን ገዚፍ መጠን ስደትን ተቓሊዖም ይርከቡ። እዚ ግጭታት’ዚ ዝጠንቁ ስደትን ፍልሰትን ኣህዛብ ድማ፡ ንንግዲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ምቹእ ባይታ ፈጢሩ፡ ዝተወደበ ኣህጉራዊ ገበናት ፍልሰት፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ብዝያዳ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን ዘውርዶ ዘሎ መከራ፡ ጭንቅን መቕዘፍቲን ማእለያ የብሉን።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዞባ ክትነብር ዝህልዎ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣቕሊልካ ክረአ ኣይክእልን። ህዝቢ ኤርትራ፡ ልዑል ሃገራዊ ስኒትን ሓድነትን፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ዘተኣማምን ውሽጣዊ ጸጥታን ሰላምን ዘረጋገጸ ብምዃኑ ፍሉይነት እኳ እንተለዎ፡ ዝገጠሞ ብድሆ ግን ቀሊል ኣይነበረን። እኳ ድኣ፡ ብብዝሑን ክብደቱን መዳርግቲ እውን ዝርከቦ ኣይኮነን። ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ 18 ዓመታት፡ ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ንምዝራግ፡ ልኡላውነቱ ንምድፋር፡ ውሽጣዊ ሓድነቱ ንምዝራግ፡ ቁጠባዊ ዕብየቱን ልምዓቱን ንምሕናቕ፡ ብዝተራቐቐ መርበባት ፍልሰት ኣእምሮን ጉልበትን ዜጋታቱ ንምጽንቃቕ፡ ብግዳም ክፍተን ዝጸንሐ ዘየቋርጽ ተጻብኦታትን ሽርሒታትን፡ ኣዝዩ ከቢድ እዩ ነይሩ። የግዳስ እቲ ሃቐነ ከም ባህጊ ሃንደስቱ ኣይከደን። ሃስያ ኣየውረደን እኳ እንተዘይተባህለ ዕላማኡ ኣይወቕዐን። ስለምንታይ? እንተድኣ ኢልና መልሱ ንጹር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ሳላ’ቲ ብዙሓት ህዝብታት ክውንንዎ ዘይክኣሉ ፖለቲካዊ ብቕዓቱ፡ ኣብ ነዊሕን መሪርን ሓርነታዊ ቃልሱ ዘማዕበሎ ውዳበ፡ ዝነደቖ ሓድነት፡ ዘማዕበሎ ናይ መኸተ ያታ፡ ንኹሉ ዝተኣልመ ውዲታትን ሽርሒታትን ተሪሩ ብምምካት ከምዘይሰርሕ ገይርዎ እዩ። በቲ ምስኩር ሃገራዊ ጥምረቱን ንቕሓቱን ንግዳማዊ ሽርሒን ተጻብኦን ነቓዕ ስለዘይከፈተ ድማ፡ ኣብ ትሕቲ ተዛማዲ ህድኣት፡ ሃሙን ቀልቡን ኣብ ልምዓት ኣቕኒዑ፡ ኣብ ዕዮ ገዝኡ ክጽመድ ዕድል ረኺቡ፡ ምስናይ ኩሉ ንምዕንቃፉ ዝተኻየደ ጻዕርታት፡ ብዙሕ ዕዮታት ከሳልጥ ክኢሉ ኣሎ።
እዚ ይኹን’ምበር፡ተጻባእቲ ሕጂ እውን በቲ ህዝቢ ኤርትራ ከረጋግጾ ክኢሉ ዘሎ ሰላምን ርግኣትን፡ ዘርእዮ ዘሎ ልምዓታዊ ገስጋስ፡ ሕጉሳት ክኾኑ ኣይሕሰብን። ስለዚ ድማ፡ ተጻብኦታቶም ክቕጽል ምዃኑ ኣየማትእን። መንእሰያት ኤርትራ እምበኣር፡ ከም መሪሕን ዋልታን ሕብረተሰብ መጠን፡ ነዚ ኩነታት’ዚ ብዕምቈት ብምግንዛብ፡ ዛጊት ኣብ ትሕቲ ርጉእ ኩነታት ክንነብር ዘኽኣለና ብልጫታት ኣጽኒዕና ብምሓዝ፡ ካባና ዝሕተት መድረኻዊ ተልእኾና ብብቕዓት ንምፍጻም ፖለቲካዊ ንቕሓትናን ትኩርነትናን ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ከነሐይል የድልየና። ነዚ ንምግባር ነቶም ወሰንቲ ረቛሒታት ሃገራዊ ድሕነትን ርግኣትን ክፈልጦምን ብዕምቈት ክርድኦምን የድሊ፥
ወሰንቲ ረቛሒታት ሃገራዊ ድሕነትን ርግኣትን
ኣብ ጎዶቦና ይኹን ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዓለም ተፈጢሩ ዝርከብ ሕንፍሽፍሽን ባዶሽን፡ ብቐንዱ ብሰንኪ ዘይቅኑዕ፡ ሓልዮት ህዝብታት ዘይብሉ ገባቲ፡ መዝማዚን ዓብላሊን ፖሊሲ ዓበይቲ ሓይልታት ዓለምና ዝመጸ እኳ እንተኾነ፡ ሰንኰፍ ሃገራዊ ጥምረትን ንግዳማዊ ምትእትታው ዝዕድም ዘቤታዊ ስንፍናን ፖለቲካዊ ዘይብቕዓት እውን ናቱ ዘይንዓቕ ግደ ነይሩዎ እዩ። ኩሉ’ዚ ዝተጠቕሰ ግጭታትን ብዝተፈላለየ መልክዕ ዝግሃድ ዘሎ ተቓውሞ ህዝብታትን ሃገር ብሃገር ነናቱ ፍሉይነታት ይሃልዎ እምበር፡ ሓፈሻዊ ጠንቁ ሓደ ካብቲ ካልእ ብዙሕ ዝፍለ ኣይኮነን። ነዚ ሓቂ’ዚ ብዕምቈት ንምርዳእ፡ ወሰንቲ ረቛሒታት ንርግኣት ሃገርን ሕብረተሰብን እንታይ ምዃኖም ምርኣይ ኣገዳሲ ይኸውን።
ከምዝፍለጥ ሰባት ካብ ካልኦት ፍጡራት ዝፍለይሉ፡ ቀንዲን ዝዓበየን ረቛሒ ሓባራዊ ህይወት ዝመርሑ ምዃኖም እዩ። ሃገር ማለት ከኣ፡ ንሓደ ውሱን ክፋል መሬት ተቘጻጺሩ፡ ብምድራዊ፡ ጉልበታዊን ኣእምሮኣዊን ጸጋታቱ ድሕነቱን ኩሉ መዳያዊ ረብሓታቱን ከውሕስ፡ ዓይነት ህይወቱ ከመሓይሽን ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ምዕባለ ክበጽሕን ዝተወደበ ናይዚ ዘለናዮ ዘመን ዝለዓለ ጥርናፈ ደቂ-ሰብ እዩ።
ብመንጽር’ዚ ዕላማ’ዚ ክርአ እንከሎ፡ ባህጊ ናይ ኩሎም ህዝብታትን ሃገራትን ሓደ እዩ። ኣብ ትሕቲ ውሑስ ሃዋህው፡ ዓይነት ህይወት ምምሕያሽ እዩ። ይኹን’ምበር እዚ ዕላማ’ዚ፡ ብኣድማዕነት ተሰሪሕሉ ሸቶኡ ክወቅዕ ሕብረተሰብኣዊ ርግኣትን ውህደትን ወሳኒ እዩ። ስለዚ ድማ ነቶም ወሰንቲ ረቛሒታት ርጉእ ማሕበራዊ ህይወት ምፍላጥን ንትግባረኦም ብተወፋይነት ምስራሕን ኣብ መስርሕ ህንጸት ሃገርን ሃገራውነትን ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን። ወሰንቲ ረቛሒታት ርግኣት ኣብዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ኣምራት ክጠቓለሉ ይኽእሉ፡
- ሃገራዊ ስኒት
ሃገራዊ ስኒትን ውህደትን፡ ዕላማታት ህዝቢን ሃገርን ብኣድማዕነት ንምውቃዕ ዘኽእል ወሳኒ ረቛሒ እዩ። የግዳስ ብቐሊሉ ዝርከብ ጸጋ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ሃገር ናይ ምዃን መስርሕ፡ ነዊሕን ዝተሓላለኸን እዩ። ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም፡ ብሕልፊ ድማ እተን ብዘገምታዊ መስርሕ ዘይመጻ፡ ብሓይልታት መግዛእቲ ዝቘማ ሃገራት፡ ኣብ ውሽጠን ዝተፈላለዩ ኤትኒካውን ቋንቋኣውን፡ ባህላዊን ሃይማኖታዊን ኣቋውማ ዘለወን እየን። እዚ ዓይነት ኣቋውማ’ዚ ንዕማም ምህናጽ ሃገር ከቢድ ካብ ዝገብሮ ረቛሒታት ሓደ እዩ። ክንዲ ዝኾነ፡ ናይ ብሓቂ ብቑዕ ሃገር ንምህናጽ ዝሕልን ህዝቢን መንግስቲን፡ ንዜጋታቱ ብዘይ ኣፈላላይ ወገን፡ ቀቢላ፡ ቋንቋ፡ ሃይማኖት፡ ጾታ፡ ደርቢ ወዘተ. ብስኒትን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ከምዝነበባሩ እናገበረ፡ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ውህደት ዝበጽሕሉ፡ መሰረታዊ ዕላማታትን መገዲታትን ምንጻር የድልዮ። ጽቡቕ ድሌትን ንቕሓትን ምህላው፡ ሕግታትን ፖሊሲታትን ምርቃቕ፡ ደራኺ ኣበርክቶ ይሃልዎ እምበር፡ መሰልን ማዕርነትን ኩሎም ክፋላት ሕብረተሰብ ብደረጃ ክልሰሓሳብ ኣብ ሃገራዊ ሕግታት ብምስፋሮም ጥራይ ግን ሃገራዊ ስኒት ይረጋገጽ ማለት ኣይኮነን። ንትግባረኡ፡ ጽኑዕ መብጽዓን ተወፋይነትን ናይ ህዝቢን መንግስቲን ይሓትት። እዚ ዓቢ ዕላማ’ዚ ብቐጻሊ ጎስጓስ፡ ባህላዊ ስራሕን ስርዓተ ምቁጽጻርን እናተዀልዐ ዝኸደሉ ኩነት ምፍጣር የድሊ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ዝበዝሕ ግዜ ፍሽለት ናይ ሃገራት ኣብ ዕላማን መረዳእታን ዘይኮነ፡ ኣብ ዓቐን ተወፋይነት ንትግባረኡ እዩ።
- ቁጠባዊን ማሕበራዊን ፍትሒ
ፍትሓዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ብዘይ ምዕቡልን ፍትሓዊን ቁጠባዊ ስርዓት ክህነጽ ኣይክእልን እዩ። ፖለቲካዊ ደሞክራሲ ድማ ብዘይ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ደሞክራሲ መሰረት የብሉን። ስለዚ ንዓይነት ፖለቲካዊ ስርዓት ዝውስን ትሕተ-ቅርጺ እቲ ቁጠባዊ ስርዓት እዩ። ፖለቲካዊ ድሌታትን መብጽዓታትን ብዘየገድስ፡ ንኹሉ ዘሳትፍን ዘርብሕን ኣብ መላእ ሃገር ዝተዘርግሐ ሓያል ሃገራዊ ቁጠባ፡ ምዕሩይ ኣከፋፍላ ሃብቲ ሃገርን ጥዑይን ፍትሓዊን ካብ ብልሽውና ናጻ ዝኾነ ምሕደራ እንተዘየሎ፡ እቲ ድሌትን መብጽዓታትን ዘይግብራዊ እዩ። በዚ ምኽንያት ህንጸት ሃገርን ምምሕያሽ ዓይነት ህይወት ሕብረተሰብን፡ ተነጻጺሉ ክርአ ዘይክእል መስርሕ እዩ። ህንጸት ሃገር ብዘይ ሱታፌ መላእ ህዝቢ ዘይክኣል ዕማም ክኸውን እንከሎ፡ ዕዙዝ ሱታፌ ህዝቢ ከኣ ብዘይ ናብ ህዝቢ ዝቐንዐ ጭቡጥ ልምዓታዊ መደባት ክፍጠር ኮነ ቀጻልነት ክህልዎ ዘይሕሰብ እዩ።
ብቑዕን ኣድማዕን ሃገር ንምህናጽ ዝሕልን ህዝቢን መንግስቲን እምበኣር፡ ኣድልዎን ህመሻን ኣወጊዱ፡ ሱታፌን ማዕርነትን ኩሎም ዜጋታት ኣብ ሃገራዊ ጉዳይን ኣብ ምቕርሐ ጸጋታትን ዘረጋግጽ ዕላማታትን መትከላትን ምንጻር የድልዮ። ነዚ ብግብሪ ዘረጋግጽ ፖሊሲታትን ሕግታትን ምሕንጻጽን ንትግባረኡ ብተወፋይነት ምስራሕን ድማ ይሓቶ። ኩሎም ክፋላት ሕብረተሰብ ብሕጊ ዝተረጋገጸሎም መሰል ክጥቀምሉን ክረብሕሉን ዘኽእሎም ዓቕሚ ንኽድልቡ እውን፡ ነቲ ዝደሓረ ወይ ዝተወጽዐ ወገን እወታዊ ኣድልዎ ወይ ፍሉይ ቆላሕታ ብምግባር፡ መስርዕ ከይቈረጸ ማዕረ’ቶም ዝቐደሙ ንኽስጉም ድርኺት ክገብር ክኽእል ኣለዎ። ብሓጺሩ ቁጠባዊ ዕብየት ፍትሓዊ ዝኾነሉ ባይታ ክፍጥር ኣለዎ። መለክዒ ፍትሓውነት ከኣ፡ ምዕሩይነት ምዕባለ ኣብ ኩሎም ክፋላት ሕብረተሰብ እዩ።
- ሓርነት መስመር
ኣብዚ ዘለናዮ ዘመን፡ ዝኾነ ህዝቢን ሃገርን ካብ ከባቢኡን ዓለምን ተነጺሉ ከረጋግጾ ዝኽእል ምዕባለ ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ፡ ንቁጠባዊ፡ ንግዳዊ፡ ባህላዊን :ቴክኖሎጂያውን :ምዕባለ ግዳማዊ ርክባትን ኣገዳሲዮ እዩ።
ይኹን’ምበር እዚ ርክባት’ዚ ብጥንቃቐ ክተሓዝ ዘለዎ እዩ። ኣብ ዓለምና ኣብ መንጎ ምዕቡላትን ገና ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራትን ዘሎ ዝምድናታት፡ ብቐንዱ ናብ ምዝመዛ ዝቐንዐ፡ ዘይምዕሩይን ዘይፍትሓዊን እዩ። ዘይምዕሩይ ጥራይ ዘይኮነ እውን፡ ፖለቲካውን ቁጠባዊን ጽግዕተኛነት ኰስኲሱ፡ ነቶም ድኹማት ናብ ግዙኣት ቀይሩ፡ ኩለንተናዊ ቁጽጽር ከረጋግጽ ዝህቅን እዩ። እዚ ዘይፍትሓዊ ዝምድናታት’ዚ ከኣ፡ ምስ ብዙሕ ፖለቲካዊ ሽርሒታትን ተንኰላትን ተሓላሊኹ፡ ንብዙሓት ሃገራት ረሚሱ ናብ ጎደና ውድቀት ዘምርሐ እዩ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ዓለማዊ ክውንነት እምበኣር፡ ካብ ጽግዕተኛነት ሓራ ዝኾነ ፖለቲካዊን ቁጠባዊን መስመር ክትክተል ፖለቲካዊ ድልየትን ንትግባረኡ ልዑል ትብዓትን ይሓትት። ምኽንያቱ እተን ሃብቲ እንዳማተን ብጥርሑ ምጉሕጓሕ ዝለመዳ ሃገራት ዝድግፍኦ ምርጫ ኣይኮነን። የግዳስ፡ እቲ እንኮ ዕላማ ህዝቢን ሃገርን ብኣድማዕነት ክትጭብጥ ዘኽእል መገዲ፡ ጎይታ ናይ መደባትካን ውሳነኻን ምዃን እዩ። ስለዚ ድማ፡ ንምዕባለ ህዝቢን ሃገርን ዝተወፈየ ህዝቢን መንግስቲን ክገጥሞ ብዝኽእል ተጻብኦታት ከይተሰናበደ ኣብቲ ሓራ ፖለቲካውን ቁጠባዊን መስመር ብጽንዓት ረጊጹ ክጓዓዝ የድልዮ። ነዚ ጉዕዞ ብዓወት ክኸዶ ድማ፡ ብኹሉ መዳይ ርእሱ ዝኽእለሉ መገዲ ክበላሓትን ክጽዕርን የድልዮ። ኣብ ዓለምና እተን ዕውታት ኮይነን ዝወጻ ሃገራት፡ እተን ብጽንዓት ኣብ ሓራ መስመር ረጊጸን ዝተጓዓዛ ኪኾና እንከለዋ፡ እተን ሓርነተን ዝሸጣ ግን፡ ንኹለንተናዊ ውድቀት ክቃልዓ ብግብሪ ዝርአ ዘሎ እዩ።
ርግኣት ሕብረተሰባት እምበኣር፡ ኣብዞም ብሓጺሩ ዝተገልጹ ሰለስተ ወሰንቲ ረቛሒታት፡ ማለት ሃገራዊ ስኒት፡ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ፍትሒ፡ ሓርነት መስመር ዝምርኰስ ኮይኑ፡ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዓለምና ተኸሲቱ ዘሎ፡ ግጭታት፡ ተቓውሞ ኣህዛብን ዘይምርግጋእን በዚ ስለስተ መለክዒታት ክጥመት እንከሎ ዘቤታውን ግዳማዊን ጠንቅታቱ ንምርድኡ ኣየጸግምን።


text:
ከይዲ ምኽፋል ግብሪ ይቕፅል ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ወረዳ ኣፍሊጡ፡፡
መቐለ ነሓሰ 07/2009(ድወት) ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግረይ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ከይዲ ምኽፋል ግብረ ዕውት ብዝኾነ ኣገባብ ይቕፅል ከምዘሎ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ወረዳ ኣፍሊጡ፡፡
ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ወ/ሮ ንግስቲ ተስፋይ ከምዝገለፅኦ ባሕቲ ሓምለ 2009ዓ.ም ዝተጀመረ ከይዲ ምኽፋል ግብሪ በጀት ዓመት 2010 ዕውት ብዝኾነ ኣገባብ እናቐፀለ’ዩ፡፡
ኣብ ወርሒ ሓምለ ካብ ነጋዶ ብርኪ “ሐ”ን ኣካረይቲ ገዛን ክእከብ ዝተተለመ 3 ሚልዮን ቅርሺ ሙሉእ ብሙሉእ ከምዝተኣከበ ዝገለፃ ወ/ሮ ንግስቲ ምስ ከፈልቲ ግብሪ ኣቐዲሙ እኹል ምርድዳእን ምትእምማንን ተገይሩ ብምፅንሑ ብዘይካ ሓደ ነጋዳይ ካሊእ ዘቕረበ ጥርዓንን ሕቶ ይግባአንን ከምዘየለ ሓቢረን፡፡
እቲ ከይዲ ምኽፋል ግብሪ ሐዚ’ውን ተጠናከሩ ይቕፅል ከምዘሎን ኣብቶም ዝቕፅሉ 9 ኣዋርሕ 32 ሚልዮን ቅርሺ ንምእካብ ተተሊሙ እናተሰርሐሉ ምዃኑን እተን ሓላፊት ተዛሪበን፡፡


text:
ቻይና፣ ንክልተ ነፈርቲ ኲናት ኣመሪካ ኣውዲቓ ንዝብል ክሲ ነጺጋቶ
Radio Erena: 06 May 2018
ኣብ ጂቡቲ ኣብ ልዕሊ ነፈርቲ ኲናት ኣመሪካ ዘጋጠመ ክልተ ሓደጋታት፣ ቻይና ብዝዘርገሓቶ ናይ ጨረርታ ብርሃን’ዩ ተባሂሉ ንዝወጸ ክሲ፣ መንግስቲ ቻይና ናይ ኣሉታ መልሲ ሂቡሉ።
ወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ብዕለት 4 ግንቦት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣቕሪባቶ ዘላ ክሲ መሰረት ዘይብሉ’ዩ ክብል ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡ።
ብዕለት 3 ግንቦት ዳና ዋይት ካብ ፐንታጎን ኣብ ዘቕረበቶ ክሲ፣ ቻይና ኣብ ጂቡቲ ከባቢ መዓስከር ለሞንየ ብዝወንጨፈቶ ናይ ጨረርታ ብርሃን ኣብ ልዕሊ’ተን ካብ ወፍሪ ተመሊሰን ዝዓርፋ ዝነበራ ነፈርቲ ናይ ሞተር ጸገም ብምፍጣሩ እቲ ሓደጋ ከምዝተላዕለ’ያ ሓቢራ። ንሳ ብተወሳኺ፣ ኣብ ጂቡቲ ዓስኪሩ ዘሎ ሰራዊት ቻይና ብጌጋ ዘይኮነ፣ ኮነ ኢሉ ከምዝገበሮ’ያ ትገልጽ።
እቲ ጨረርታ ብርሃን ወይ ሌይዘር፣ ኣስታት 10 ኪሎሜተር ካብ መዓስከር ለሞንየ ኣቢሉ ከምዝተወንጨፈ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ቻይና፣ ነዚ ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝቐርበላ ዘሎ ክሲ ናይ ኣሉታ መልሲ ካብ ምሃብ ሓሊፋ ዝኾነ መብርሂ ኣይሃበትን። ኣብዚ ሓድሽ ከፊታቶ ዘላ ናይ ጂቡቲ መዓስከር ስለምንታይ ናይ ጨረርታ መሳርሒታት ከምዝተኸለት’ውን ብሩህ ኣይኮነን ክብሉ ወተሃደራውያን ተንተንቲ ይገልጹ።
ቻይና ኣብ ጂቡቲ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣብ ዝኸፈተትሉ፣ ሰበስልጣን ኣመሪካ ነቲ ኣብታ ሃገር ዓስኪሩ ዘሎ ሰራዊቶም ከቢድ ስግኣት ክኸውን ምዃኑ ብተደጋጋሚ ከጠንቅቑ ከምዝጸንሑ ይግለጽ።
=====================


text:
ሊብያ መረፃ ክተካይድ እያ
መቐለ ሕዳር 28/2010(ድወት) ኣብ ሊቢያ ንክልተ ኣዋርሕ ዝፀንሕ ስራሕቲ ምዝገባ መረፅቲ ከምዝተጀመረ በዓልመዚ መረፃ ሊቢያ ገሊፁ፡፡
እዚ ተግባር ተነሓናሕቲ ውድባት ዘተዓርቕን ናብ ሓድሽ መስመር መረፃ ዘሰጋግርን ብሙኻኑ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ከምዝድግፎ ሓቢሩ፡፡
ሊቢያ 2011ዓ.ም.ፈ ብዝተልዓለ ቅልውላው ትሕመስ ከምዘላን በዚ ምክንያት እውን ፕረዝደንታ ዝነበሩ ሙዑመር ጋደፊ ከምዝሰኣነትን ዝዝከር’ዩ፡፡
ንሞት ፕረዝደንት ጋዳፊ ስዒቡ ኣብታ ሃገር ዓብይ ቅልውላውን ኲናት ሕድሕድን ከምዝተፈጠረ ስጂቲኤን ፀብፂቡ፡፡
ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ክልተ ብምክፋል ነኒ ሕድሕዶም እናተፃብኡ ከምዝረከቡ ገሊፁ፡፡
ማሕበረሰብ ዓለም ብወገኑ ክልቲኦም ወገናት ተቐራሪቦም ንክዝትዩን ሰላም እታ ሃገር ናብ ዝነበሮ ንክምለስን ፃዕርታት እናገበረ ከምዝርከብ ሓቢሩ፡፡
ስእዚ ከምዚ እናሃለወ ኣብ ሊብያ ዝርከብ ኣኽባሪ ሰላም ውድብ ሕቡራት መንግስታት ነዚ ፀገም ክፈትሕ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ዝግበረሉ መረፃ ኣብ መወዳእታ 2018ዓ.ም.ፈ ክካየድ ተስፋ ከምዘለዋ ገሊፁ፡፡
ምዝገባ መረፅቲ ን2ተ ኣዋርሕ ከምዝፀንሕን ኣብ ወፃኢ ሃገራት ዝነብሩ ዜጋታት ሊቢያ ድሕረ-ገፃት ብምጥቃም ክምዝገቡ ከምዝክእሉ ተሓቢሩ፡፡


text:
[audioplayer file=”http://sallina.com///audio/Melekti-Wegahta/melekti wegahta 23-07-2016.mp3″]
ንፍትሒ ብሓይሊ ምጉዕጻጽ ሳዕቤኑ ከቢድ’ዩ።
ፍትሕን ርትዕን ደቂሰባት ተኸባቢሮምን ተሳንዮምን ንኽነብሩ ዝሕግዝ መስርሕ’ዩ። ደቂሰባት ዝተፈላለየ ስነሓሳብ ክሕዙን ከሰጉሙን መሰሎም ብምዃኑ ብኣተሓሳስባን ኣመለኻኽታን ኣፈላላያት እንተሃለዎም ሓጥያት ኣይኮነን። ሓጥያት ዝኸውን ሰባት ብኣተሓሳስብኦምን ኣመለኻኽትኦምን ክቕየዱ ክጭፍጨፉን ምግባር ግን ካብ ሓጥያት ብዝሰገረ ገበን’ዉን’ዩ።
ናትና ፍልስፍና፡ መትከልን መርገጽን ዘይሓዘ ይቀጻዕ ይቀንጸል ዝብል ኣምር ፍትሒ ንኽርገጽን ኣብ ሞንጎ መሰላቶም ዝተነፍጉን መሰል ዝረግጹን ረጽሚ ምፍጣር ባህርያዊ ይገብሮ። እቲ ብጎነጽ ፍትሒ ዝረግጽ ንልዕልነት ሕጊ ብዝጣበቑ ተጻብኦታት ተላዒሉ ካብ ሕድሕዳዊ ጎንጺ ክሳብ ዘይዛሪ ኵናት ከምርሕ ይኽእል’ዩ።
ውልቀመለኽቲ ብሕጊ ዝቕየዱን ዝምርሑን ስለዘይኮኑ “ንዝኣመነ ብሴፍ ዝኸሓደ ብሴፍ” ብዝብል ሓንኳልን ሰጊንጥራዊ ፍልስፍናን ደም ንጹሃን ብምፍሳስ ዕምሪ ስልጣኖም ንምንዋሕ ይፍትኑ። ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን እዚ ዕጫ’ዚ ገጢምዎም’ሎ። ፍትሒ ዝጉዕጽጹ ኣብ ህውከትን ዕግርግርን ተኸዊሎም ዝነብሩ ውሑዳት ጉጅለ ንሃገር ብሒቶም ደም ከም ውሕጅ ኣብ ምውሓጅ ይርከቡ።
ብርእሲ ፋሽሽታውያን ኢሳይያስ ዝምራሕ ጉጅለ ኤርትራ ናቱ ሕሱር ፖለቲካዊ ፍልስፍና ንዘይቅበልን ንዘይድግፍን ብዘይፍርዲ ይኣስር፡ ይቕንጽል፡ ናይ ምንባር፡ ምዝራብ ምቅዋም መሰል ይነፍግ። ንልዕልነት ህዝቢ ብምርጋጽ ሃገር መዐንደሪት ውሑዳት ጎባልል ሸፋቱ ክትከውን ጌሩ። እዚ ዘይቅርዑይ ምሕደራ ኣብ ሓይልን ጎነጽን ብዝኣምን ጉጅለ ሕጊ ጠበንጃን ዓመጽን ኮይኑ።
ኣብ መበል 21 ክፍለዘመን ኤርትራ ካብ ዓለም ተነጽሎ በጺሕዋ ዜጋታታ ደም ተሓሊቦምን ተገንሺሎምን ዓለም ክትግረምን ሻቕሎትን ክሓድራን ኮይኑ። ምሕጽንታ ንጹሃን ሰማዒ ስኢኑ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከቢድሃሰያ ወሪዱን ይወርድን’ሎ።
ኣብ ስቕታ ፍርሕን ሽቑረራን ነጊሱ። ድምጺ ህዝቢ ስለዝተዓፈነ ጽምዋ ስለዝዓሰለ ንኤርትራ ተምሳሌት ሰላም ከምዝኾነት ጉጅለ ኤርትራ ብዘይ ሕንከት ይሰብኽ። እቲ ሓቂ ግን ብኣንጻሩ’ዩ። ጸብጻብ ተቖጻጻሪት ጉጅለ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ሶማልን 18 ሓምለ 2011 ዘውጽኦ ዕላዊ ሓበሬታ ከምዘረጋግጾ። መሪሕነት ጉጅለ ኢሳይያስ ንህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ሰላሙ ዝዘረጎ ንጎረባብቲ ኤርትራ ብሓፈሻ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ጠንቂ ሰላም ከምዝኾነ’ዩ ብጭብጥታት ኣደጊፉ ኣቃሊዕዎ። ካብ እከይ ተግባራቱ ክእደብ ዘይክእለ እዚ ጉጅለ ጥፍኣት ብይን 1907 ኣብ 2009 ስዒቡ ድማ ብይን 2023 ብ2011 ኤርትራ ካብ መሸጣ ማዕድናት እትረኽቦ ኣታዊታት ይኹን ካብ ዲያስፖራ ዝርከብ 2 ሚኢታዊ ግብሪ ኣብ ኣዕናዊ ተግባራት መታን ከይተውዕሎ ከምኡ’ዉን ኣብ ኤርትራ ዝትግበሩ ሓደሽቲ ወፍርታትን ፋይናንሳዊ ትውጊታትን ኣብ ጸረሰላም ምንቅስቓስ ከይውዕሉ ብመገዲ ኣህጉራዊ ትካላት ገንዘብ ኣድላይ ክትትልን ቁጽጽርን ክግበር ዝሓትት ብቁጽሪ 2021/2011 ተወሳኺ እገዳ ኣሕሊፉ’ዩ።
ጉጅለ ኤርትራ በቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተነብረሉ እገዳ ኣክንዲ ዝእርነብ ናብ ቆይቁን ዓለቑን ብምእታው ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ብምፍጻም ብግዱድ ዕስክርና ዝግለጽ ጊላነት፡ ምስዋር፡ ዓመጽ ደቂ ኣንስትዮ፡ ማእሰርትን መቕተልትን ስለዝተተሓዞ መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ብገበን ምጽናት ዘርኢ ደቂሰባት ኣብ ዓለምለኸ መጋባእያ ቀሪቡ ንክሕተት ንቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት እማምኣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ 2016 ኣቕሪባ’ያ።
ብኢሳይያስ ዝምራሕ ሽፍታ ጉጅለ ነዚ ግሁድ ሓቂ ጻዕዳ ሓሶት ክብል ክደፋፍኖ’ኳ እንተፈተነ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ንኣሉ ቀጣን ጉጅለ ኢሳይያስ ብምቅዋም ድጋፎም ንመርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ብምሃብ ንማሕበረሰብ ዓለም ድምጾም ብምስማዕ ኣቢሎም ምስክርነቶም ኣብ ኣደባባያት ዓለም ገሊጾም።
ንፍትሒ ብሓይሊ ምጉዕጻጽ ሳዕቤኑ ከቢድ’ዩ። ውዒሉ ሓዲሩ ንፍትሒ ጠጠው ዝበለ ከምዝዕወት ፍትሒ ንዝረግጽ ድማ ኣብ ሚዛን ፍትሒ ቀሪቡ ሓጥያቱ ብዝፈጸሞ ገበን ተዓይሩ ዋግኡ ከምዝረክብ ፍጹም ዘጠራጥረና ኣይኮነን።
ምዕልባጥን ዓቕሊ ጽበትን ጉጅለ ኤርትራ ኣብ መዋጥር የእትይዎ ፍትሒ ክጉዕጽጽ’ኳ እንተግዓረ ሓቂ ብርእሳ እንተቐበርካያ ብእግራ ትወጽእ ከምዝብሃል ብደም ዝጠልቀየት ኢድ ብፍትሒ ከምእትሕጸብ ንካልኢት ኣየጠራጥርን። ዓማጾ ሸፋቱ ናብ ፍርዲ ዝቐርቡሉ ፍትሒ ኣብ ኤርትራ ዝነግስሉ እዋን ቀሪቡ’ዩ።
ኩሎም ጸገማትና ኣብ መቓብር ኢሳይያስ ይፍትሑ
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
23 ሓምለ ዓመተ 2016


text:
መደረኽ ሃገራዊ ዘተ (መሃዘ)
ጋዜጣዊ መግለጺ ሕዳር 6: 2017
ኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ይገብር፡ ብሰንበት 02 ለካቲት 2014 ምምስራት መድረኽ ሃገራዊ ዘተ (መሃዘ) ተቓሊሑ። እዚ ብስራት’ዚ ኣብ ህዝብና ተስፋ፡ ትጽቢት፡ ከምኡ’ውን ሕቶታት ኣለዓዒሉ። ብድሕሪ’ዚ ግን መድረኽ ዋላ’እኳ ውሑዳት ኣገደስቲ ሸቶታት እንተኣመዝገበት፡ ንነብሳ ናብ ሓደ ሂወት ዘለዎ ሓያል ውዳበ ብምስግጋር፡ ንጹር ቅርጽን ኣገባብ ኣሰራርሓ ዝወነነ፡ ንኣባላቱ ወይ መላፍንቱ ምሉእ ዋንነት ናይ’ቲ ዕላማ ክወስዱ ዘብቅዕ ኣሰራርሓ ንምውናን ኣይበቐዐትን።
መሃዘ እምበኣር ነዚ ሓቂ’ዚ ብዕምቆት ብምግንዛብ፡ ድሕሪ ብዙሕ ምምኽኻርን ክትዕን፡ ኣካይዳ መድረኽ ከይተመሓየሹ ከምዘለውዎ ክቕጽሉ ምቕባል ዘስርሕ ከምዘይኮነ ደምዲሙ። ካብዚ ሓሊፉ ዓሚቕ ውድባዊ ሕዳሰ ምክያድ ኣድላይን እዋናውን ምዃኑ ኣስሚሩሉ። ነዚ ዕላማ’ዚ ክውን ንምግባር፡ ብዓርቢ 20 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ፍራንክፈርት ጀርመን ብምግባእ፡ ዳግመ ስርርዕ ብምክያድ መጠን ኣባላት ቦርድ ብምስፋሕ ንነብሳ ብንጹርነትን ተሓታትነትን ዘለዎ ኣሰራርሓ ክትሰርሕ ዘኽእላ ኣገባባት ዚኣተኣታትያ። እቲ ሓድሽ ውዳበ ወይ ስርርዕን ብመሰረት ብዓርቢ 20 ጥቅምቲ 2017 ዝጸደቐ ውሽጣዊ ሕጊ ኮይኑ፡ መሃዘ ነቲ ዝተመስረተትሉ ዕላማታት ከተዐውት ዘኽእላ ትካላዊ ደገፍን ድፍኢቲን ክህብ እዩ።
እቲ ሓድሽ ምምሕዳር ቦርድ ንኹሉ ፖለቲካዊ ርኢቶታት ዘንጸባርቕ ኮይኑ 25 ኣባላት ዝሓቆፈ እዩ። ምምሕዳር ቦርድ ኣብ ናይ መጀመርያ ርክባ፡ ፕረሲደንት ቦርድን፡ ሸውዓተ ዝኣባላታ ፈጻሚት ሽማግለን መሪጹ። በዚ መሰረት ዶር. ኣሰፋው ተኸስተ ፕረሲደንት ቦርድ ኮይኑ ክምረጽ እንከሎ፡ እዞም ዝስዕቡ ድማ ፈጻሚት ሽማግለ ኮይኖም ተመሪጾም፡
- ሰመረ ተ. ሃብተማርያም፡ ዋና ኣካያዲ ስራሕ
- ሱሌማን ኣደም ሑሴን፡ ምኽትል ዋና ኣካያዲ ስራሕ
- ሙሕየዲን ኣቡባከር ሸንገብ፡ ፋይናንስ
- ጊለዋይ ሳዒድ ፡ ጸሓፊ
- ኣምበ. ኣንደብርሃን ወልደ ጊዮርጊስ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ ልዝብ፡ ድፕሎማሲን ጎስጓስን
- ዮናስ ሓጎስ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ መራኸቢ ብዙሓንን ህዝባዊ ርክባትን
- ዶር. ኣዳነ ገብረመስቀል ተኪኤ፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ ምርምርን ስትራቲጂካዊ መጽናዕትን
ኣባልት ሓደስቲ ምምሕዳር ቦርድ እዞም ዝስዕቡ እዮም፡ ኣስማቶም ብተርታ ፊደል ተዘርዚሩ ይቐርብ።
- ኣሕመድ ቐይሲ መስፍን ሓጎስ
- ኣምበ. ኣድሓኖም ገብረማሪኣም ሙሕየዲን ኣቡባከር ሸንገብ
- ኣምበ. ኣንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ሳባ ፍስሃየ
- በንያም ደበሳይ ሳልዋ ኑር
- መሓመድ በርሃን ብላታ ሰመረ ተ. ሃብተማርያም
- በያን ነጋሽ ሰመረ ከሰተ
- ዶር. ኣዳነ ገብረመስቀል ተኪኤ ሰምሃር ገብረስላሴ
- ዶር. ኣንገሶም ኣጽብሃ ሱሌማን ኣደም ሑሴን
- ዶር. ኣሰፋው ተኸስተ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ
- ሕሩይ ተድላ ባይሩ ቨሮኒካ ኣልመዶም
- ሑመድ መሓመድ ኩሉ ያቆብ ኣብራሃም
- እድሪስ ሑመድ ኢብራሂም ዮናስ ሓጎስ
- ገላዋይ ሳዒድ
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10893


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ጸጋን ሃብትን” - ቅድስት ድንግል ማርያም!
ማርያም ማለት ጸጋ ሃብቲ ማለት እዩ። ቅድም ንወለዳ ጸጋ ኮይና ተዋሂባ ነበረት። ስም ኣቦኣ ኢያቄም፡ ስም ኣደኣ ድማ ሃና እዩ። ሃና መኻን ስለዝነበረት ኣብ ቤተ እግዚአብሔር እናኸዱ ጸሎቶም የብጽሑን ንነዳያን ይረድኡን ነበሩ። ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ፡ ኣብቲ ቦታ ኣታኽልቲ ምስ ከዱ ኣርጋብ ምስ ጨጨውተን ኪጻወታ ምስ ረኣዩ፡ ሃና “ንዅሉ ውሉድ ሂብካዮ ንሃና ግና ካብ እምኒ ዲኻ ፈጢርካያ” ኢላ ኣምሪራ በኸየት።
ካብዚ ኃዘኖም ዝተላዕለ ምስ ደቀሱ ራእይ ረኣዩ። ሃና፡ ንኢያቄም ፀምሪ ኬዕጥቕዎን በትሩ ለምሊማ ዓምቢባ ፈርያ ኵሉ ፍጥረት ኪምገብ ራእይ ርእያ ነገረቶ። ንሱ ድማ ንሃና ፃዕዳ ርግቢ ሾብዓተ ሰማያት ሰንጢቓ ኣብ ማኅፀና ኽትዓልብ ዝረኣዮ ራእይ ነገራ። ብድኅር’ዚ 7 ነሐሴ ብብሥራተ መልአክ፡ ብፈቃደ ኣምላክ እግዝእትነ ማርያም ተፀንሰት። በዚ ድማ’ያ ንወለዳ ጸጋ ወሀብት ኮይና ተዋህበት።
ንጊዜኡ እኳ ንወለዳ እንተ ተዋህበት ፍጻሜኡ ግና ንዅልና ጸጋን ሃብትን ኮይና ተዋሂባ እያ። ካብ ወዳ ብዝረኸበቶ ጸጋን ክብርን፡ ሥልጣንን ቃል ኪዳንን
ነቲ ብጽንዓት ሃይማኖትን፡ ብምግባረ ሠናይን ንጽሕና ልብን ኮይኑ ዝነብር ሰብ፡ ከምቲ ንቅድስት ኤልሳቤጥ ኣደ ዮሓንስ መጥምቅ ዝበጽሓታ ብበረኸትን ረድኤትን ከም እትበጽሖ ዝተረጋገጸ እዩ።
ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ዝበጽሓታ እዋን፡ ቅድስት ኤልሳቤጥ ብኽልተ ነገር ትጭነቕ ነበረት። በዓል ቤታ ካህን ዘካርያስ፡ ኣብ ኣገልግሎት ቤተ መቅደስ ከሎ ንብሥራተ መልአክ ቅዱስ ገብርኤል ብዘይ ምእማኑ ዓባስ ኮይኑ ምዝራብ ስኢኑ ብምንባሩ፣ ከምኡ’ውን መዋዕላ ኃሊፉ ልማድ ደቀ ኣንስትዮ ኣብ ዝገደፋ እዋን ብምጽናሳ ካብ ሰብ ርኂቓ፡ ንኃሙሽተ ወርኂ ፅንሳ ኃቢኣ ትነብር ነበረት። እቶም ነገረ ፅንሳ ዝሰምዑ ሰባት፥ ዕጹተ ማኅፀን፡ ይብስተ ኣጥባት፡ ኅጥእተ በረከት፡ ምልእተ መርገም እናበሉ ይጸርፍዋ ስለዝነበሩ ትሽገር ነበረት።
ናዛዚተ ኅዙናን ወሰዋቂተ ትንቱናን ወረዳኢተ ምንዱባን ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ከተጸናንዓን ክትረድኣን ናብ ቤት ኤልሳቤጥ ከደት።
ከምቲ ወንጌላዊ ቅዱስ ሉቃስ ዝበሎ “በቲ ጊዜ’ቲ እግዝእትነ ማርያም ንመገሻ ቀልጢፋ ተበገሰት። ናብ ዝባን ይሁዳ ናብ ሓንቲ ዓዲ ደየበት። ናብ ከተማ ዳዊት በጽሐት። ናብ ቤት ዘካርያስ ኣትያ ኸአ ንኤልሳቤጥ ሰላም በለታ። ኤልሳቤጥ ቃል ሰላምታ ማርያም ምስ ሰምዐት፡ እቲ ሕፃን ኣብ ከርሣ ተሰራሰረ፡ ንኤልሳቤጥ ድማ መንፈስ ቅዱስ መልአ። ብዓቢይ ድምፂ’ውን ዓው ኢላ ‘ንስኺ ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ፡ እቲ ካባኺ ዝውለድ ሕፃን’ውን ብሩኽ እዩ። ኣደ ጐይታይ ንስኺ ናባይ ክትመጺኸ እዚ ካበይ ኮነለይ፧ እነሆ ቃል ሰላምታኺ ምስ ሰምዕኩ እቲ ሕፃን ኣብ ማኅጸነይ ዘሎ ሕፃን ብሓጐስ ተሰራሰረ። እቲ ካብ እግዚአብሔር ተላኢኾም ዝነገሩኺ ቃል ከም ዝፍጸም ስለዝኣመንኪ ንስኺ ብፅዕቲ ኢኺ በለት። . . . እግዝእትነ ማርያም ንሠለስተ ወርኂ ዝኣክል ምስ ኤልሳቤጥ ተቐመጠት፣ ብድኅሪኡ ናብ ቤታ ተመልሰት ” (ሉቃ. 2፡39-45)
ቅድስት ድንግል ማርያም ስለዝበጽሓታ ቅድስት ኤልሳቤጥ፡ ምሥጢር ተገልጸላ፣ ካብ ኃዘና ተጸናንዐት፣ ሕይወታ ተሓደሰ።
ቅድስት ድንግል ማርያም ንኤልሳቤጥ ጥራይ ዘይኮነስ ትበጽሐ፡ ንዝኃለፈ ንዘሎ ንዝመጽእ ትውልዲ ኵሉ ብፅዕት ኢሉ ብኣማላድነታ ንዝኣምን ትበጽሖ እያ። ብናይ ወዳ ቅዱስ ፍቓድ ብጸጋን በረኸትን፡ ብምሕረትን ረድኤትን፡ ብዕድመን ጥዕናንን፡ ብጠልን ፍረን . . . ትብጽሓና።
ጣዕማን ፍቕራን የኅድረልና!!!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
እምነ
እምነ እምነ ጸጽብቁ እምነ ሰላም ክረከብ ብፍትሒ ክዳነ ብምሽቁራር ከይስጉም ደኒነ ኣብ ገዛእ መሬተይ ክድቅስ ቀሲነ። ብልቢ እምነ ኣብ መሬተይ ብኽብረት ክነብር ክወልድ ክዝምድ ከምቲ ንቡር ምስ ሞዛኖይ ብንእስነተይ ክዕንድር ንሰላም ክዝምር ወግዒ ሃገረይ ከስተማቅር። እምነ ዓዲ ዝወዓሉ ወለደይ ክጥውሮም ዓስቦም ክኸፍሎም ፍረ ጻዕሮም ኣለኹልኩም ክብሎም
እምነ
እምነ ጸጽብቁ እምነ
ሰላም ክረከብ ብፍትሒ ክዳነ
ብምሽቁራር ከይስጉም ደኒነ
ኣብ ገዛእ መሬተይ ክድቅስ ቀሲነ።
ብልቢ እምነ ኣብ መሬተይ ብኽብረት ክነብር
ክወልድ ክዝምድ ከምቲ ንቡር
ምስ ሞዛኖይ ብንእስነተይ ክዕንድር
ንሰላም ክዝምር ወግዒ ሃገረይ ከስተማቅር።
እምነ ዓዲ ዝወዓሉ ወለደይ ክጥውሮም
ዓስቦም ክኸፍሎም ፍረ ጻዕሮም
ኣለኹልኩም ክብሎም ኣብ ሕማም እርጋኖም
ብንጥፈት ክዋሳእ ኣብ ሓዘን ሓጎሶም።
እምነ ብዙሕ’የ ዝምነ
ግዱዕ ክሕግዝ ሰማዒ ዝሰኣነ
ሕልና ኣዕሪቡ ሓይሉ ዝደኸመ
ወላድ መኻን ኮይኑ ዝዘኽተመ።
እምነ-ፍትሒ ከይጉዕጸጽ ድኻ ከይብደል
ዝሓየለ ከይነግስ ኣርሓ ጎብለል
ጾር ከይከብድ ኣርዑት መስገደል
ጸልማት ከይዕብልል ዘጽድፍ ናብ ገደል።
እምነ-ኤርትራ ንውሉድ ወለዶ ብሰላም ክትነብር
ህዝባ ጠርኒፋ ክትሕፈር ክትክበር
ኣብ መድረኽ ዓለም ጽንዓታን ዝናኣን ከተመስክር
ብደቃ ክትከሓስ ብፍጸምቲ መስተንክር።
እምነ ስድራ ስዉኣት ክሕበኑ
ጸኒዖም ዘጽንዑ ዝወለዱ ጀጋኑ
ጽምዋ ከይውሕጦም ካባ ሓዘን ከይክደኑ
ኣብ ዕጹው ገዛ ሞሳኦም ስኢኖም ብጓሂ ከይቃዝኑ።
እምነ-ሃገርና ዘይጠፍእ ሽግ ብርሃን ክውልዓ
ፍልጠት ፍልፍል ዝቅልስ ንሓድሽ መብጽዓ
ኣዳራሽ ክስለም ብስራሕ ንኤርትራ ከነልምዓ
ማሕላ ክሕደስ ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ንሃገሩ ከይርስዓ።
እምነ ብልቢ እምነ
ኤርትራዊ ጽልኢ ወጊዱ ክሳነ
ሎሚ ጽባሕ ኤርትራዊ ምዃነይ ኣሚነ
ኣነ’የ ንሓድነት ኤርትራ ዝማጎት ዝዳነ።
ጽላል፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (25 ሓምለ 2016)


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ወላዲት ኣምላኽ ኣብ ብሉይ ኪዳን (1ይ ክፋል)
ስለ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝተነግረ ኣብ ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን ኢልካ ምፍላይ ይከኣል ኢዩ። ብሉይ ኪዳን ከኣ ብግዜ ኣበው፡ ብዘመነ ሕጊን ብዘመነ ነብያትን ብምኽፋል በዚ ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ።
1) ወላዲት ኣምላክ ብዘመነ ኣበው /ብሕገ ልቦና/
ልዑል እግዚኣብሔር ንደቂ ሰባት ንምድሓን ዝኣተዎ ቃል ኪዳን ፍጻሜ ምእንቲ ክረክብ መበገስን መብጽሕን ገይሩልና ኢዩ። መዓስ ብኸመይ ንምንታይ ብመን ከም ዘድሓኖ ብዝርዝር ዘረድኡና ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኢዮም።
ምሳሌ- ሓደ ነገር ግልጺ ንምግባር ከድሊ ከሎ ዝቐርብ መረድኢ፡ መብርሂን መግለጽን ኢዩ። ብምስላ ኣፈይ ይኸፍት ከም ዝበለ ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት።
እዚ ክበሃል ከሎ ንእመቤትና ብቑዕ ዝኾነ ምሳሌ ንምርካብ ከምዘይክኣል ቅዱሳን ኣበው ኣረጋጊጸሙልና ኢዮም። ናይ ብህንሳ ኤጲስቆጶስ ኣቦና ኣባ ሕርያቆስ ኣብ ቅዳሴ ቅድስት ድንግል ማርያም “ምስጋና ዝተመላእኪ ቅድስት ድንግል ብመንን ብምንታይን ክንምስለኪ “ዝበሎ ነዚ ዘረድእ ኢዩ። ብምቕጻል ብግፍዒ ዝተቐትለ ኣቤል ለውሃቱ ንስኺ ኢኺ፡ ናይ ሴም ርህራሄ ንስኺ ኢኺ ናይ ሄኖክ ስርሑ ንስኺ ኢኺ ካብ ክፉእ ጥፍኣት ዝደሓነላ ናይ ኖህ መርከብ ኢኺ ናይ ሴም ናይ በረኸት ዕድሉ ንስኺ ኢኺ።ናይ ኣብርሃም ተቐባልነት ናይ ይስሓቅ መዓዛ ናይ ያዕቆብ መሳልል ንዮሴፍ’ውን ተህድኢ ንስኺ ኢኺ ናይ ሙሴ ጽላት ጳጦስ ዝተባህለት ናይ ሲና ዕንጸይቲ ኣብ ካህን ኣሮን ዝነበረት ጸናጽል ዳግማይ’ውን ዝበቖለት ዝዓንበበት ዘፍረየት በትሪ ንስኺ ኢኺ።ናይ ኢያሱ ሓወልቲ ምስክር ናይ ጌደዎን ጸምሪ ናይ ሳሙኤል ናይ ዘይቲ ቀርኒ ንስኺ ኢኺ “ብምባል ብዘመን ኣበው ዝነበረ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ምስጢራዊ ምሳሌ ኣብርሂልና ኢዩ። እዚ ብዘመን ኣበው ናይ ቅድስት ኣዴና ድንግል ማርያም ምስጢራዊ ምሳሌ ኣብሪሁልና ኢዩ። እዞም ብዘመን ኣበው ንእመቤትና ምሳሌ ኮይኖም ዝተገልጹ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ንባባት ካብዚ ንታሕቲ ክንርኢ ኢና።
ሀ)ናይ መጀመርታ ምድሪ
እግዚኣብሔር ድማ “እታ ምድሪ ብቑሊ ማለት ከከም ዝዓይነቱ ዝፈሪ ዘርኢ ዘለዎ ሳዕርን ኣብ ውሽጢ ዘርኢ ዘለዎ ፍረ ኣእዋምን ተውጽእ” በለ። ከምኡ ድማ ኮነ እታ ምድሪ ብቑሊ ማለት ከከም ዓይነቱ ዘርኢ ዝህብ ሳዕርን ኣብ ውሽጡ ዘርኢ ዘለዎ ፍረ ዝህብ ከከም ዓይነቱ ዘፍሪ ኣእዋም ኣውጽአት (ዘፍ፩፡፲፩-፲፪/1፡11-12)።
1)እታ ናይ መጀመርታ ምድሪ ንሰብ ሕይወት ዝኸውን ፍረ ዘብቆለት(ዘውጽአት) ዝኾነ ዓይነት ዘርኢ ከይተዘርኣ ብእግዚኣብሔር ቃል ብስራት ምኽንያት ጥራሕ ኢዩ።
2)ኣዳም ዝተረኽበ ካብ ሕቱም ምድሪ /ብዘይ ኣቦ ብዘይ ኣደ/ ኢዩ
“እግዚኣብሔር ኣምላኽ’ውን ካብ ምድሪ ሓመድ ወሲዱ ንሰብ ገበሮ” (ዘፍ፪፡፯/2፡7)።
ወልደ እግዚኣብሔር’ውን ቅድሚ ዓለም ምፍጣሩ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ ብዘይ ኣደ ከምዝተረኽበ ሰብ ዝኾነ’ውን ብኽልቲኡ ድንግል ካብ ዝኾነት ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብዘይ ኣቦ ኢዩ።
ዋላ እኳ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ናይ መጀመርታ ምድሪ ተባሂላ እንተ ተመሰለት ካብታ ምድሪ ትበልጽ ኢያ ምኽንያቱ ካብታ ምድሪ ዝተረኽበ ናይ ስጋ መግቢ ክኸውን ከሎ ካብ እመቤትና ዝተረኽበ ግና ንመንግስተ ሰማያት ዘእቱ ናይ ሕይወት መግቢ ናይ ነፍሲ መግቢ ኢዩ። ነዚ ኣመልኪቱ ናይ ቤተ ክርስቲያና ዓቢ ሊቅ ዝኾነ ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ ኣብ ናይ ሰሉስ ውዳሴ ማርያም ድርሰቱ “ዘርኢ ዘይተዘርኣልኪ ግራት ንስኺ ኢኺ” ብምባል ገሊጽዋ ኣሎ።
ነቢይ ዳዊት’ውን ብመንፈስ ቅዱስ ተመሲጡ ናይ እግዚኣብሔር ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ምውራድን ካብ እመቤትና ካብ ድንግል ማርያም ምውላዱን ዝገለጾ ሰማይን ምድርን ብምባል ኢዩ ነይሩ።
“ምሕረትን ሓቅን ተራኸባ፡ ጽድቅን ሰላምን ተሰማምዓ ሓቂ ኣብ ምድሪ ቦቒላ ጽድቂ’ውን ካብ ሰማያት ተመልኪታ” መዝ፹፭፡፲-፲፫/85፡10-13 ብምባል ብምስጢር ትንቢቱ ብዛዕባ እመ ቤትና ተዛሪቡ። ቅድሚ ዳዊት እዚ ምባሉ ግን ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድሚ ሰማይን ምድርን ምፍጣሮም ኣብ ሕልና ኣምላኽ ተሓሲባ ነበረት። ከመይ ኣምላኽ ብባህሪኡ ንኹሉ ዝፈልጥ ስለ ዝኾነ። “ኢየሱስ’ውን ንኹሎም ሰባት ስለዝፈልጦም ብዛዕብኡ ዝኾነ ሰብ ምምስካር ኣየድልዮን ስለ ዝኾነ”(ዮሃ፪፡፳፭/2፡25)።
ለ) ናይ ኣቤል ሕያውነት/ልውሃት
ካብ ኣቦኦም ኣዳም ብዝረኸብዎ ትውፊት መሰረት ኣቤልን ቃኤልን መስዋዕቲ ምቕራቦም መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና(ዘፍ፬፡፫-፭/4፡3-5)። “ቃኤል ካብ ፍረ ምድሪ መስዋዕቲ ኣቕረበ ኣቤል ካኣ ካብ ቦኹራት ኣባጊዑ ነተን ሰስቡሓተን ኣወፈየ እግዚኣብሔር ከኣ ናብ ኣቤልን ናብ መስዋዕቱን ባህ ኢልዎ ረኣየ ናብ ቃኤልን ናብ መስዋቱን ግና ባህ ኢልዎ ኣይረኣየን”” እንተኾነ ድሕሪ እዚ ቃኤል ሓሪቑ ንሓዉ ኣቤል ቀተሎ።
እግዚኣብሔር ዝመረጻ ንጽህትን ቅድስትን ድንግል ማርያም ብናይ ኣቤል ሕያውነት ትምሰል ኢያ።እግዚኣብሔር ናይ ኣቤል መስዋዕቲ ዝተቐበለሉ ሕያውነቱ ተመልኪቱ ኢዩ።
እመቤትና’ውን ኣደ ኣምላኽ ንምዃን ዝተመርጸት ብሕያውነታ ኢዩ። ቅዱስ ኣባ ሕርያቆስ ናይ ኣቤል ሕያውነቱ እና በለ መስኪሩ ኢዩ።
ሐ) ናይ ኖህ መርከብ /ሓመረ ኖህ
ኖህ ካብቲ ብእግዚኣብሔር ዝመጽእ ጥፍኣት ንምድሓን መርከብ ኣዳልዩ፡ንሱን ሰበይቱን፡ሴም፡ካም፡ ያፌት ዝተባህሉ ደቁን ምስኣንስቶም ካብ ዝተፈላለዩ እንስሳታት ኩሎም ናብቲ መርከብ ብምእትዎም ካብቲ ጥፍኣት /ማይ ኣይሂ /ድኂኖም ኢዮም።
ኖህ ዝሰርሓ መርከብ ሰለስተ ክፍሊ ነይርዋ። መርከብ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ኖህ ናይ ጎይታ፡ እታ መርከብ ሰለስተ ክፍሊ ምህላዋ ንናይ እመቤትና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጽሃ ስጋ፡ ንጽሃ ነፍሲ፡ ንጽሃ ሕልና ምሳሌ ኢዩ። “መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሌኺ ክመጽእ ሓይሊ እቲ ልዑል’ውን ከጽልለኪ እቲ ካባኺ ዝውለድ ቅዱስ ወዲ እግዚኣብሔር ክበሃል ኢዩ” ሉቃ፩፡፴፭/1፡35።
ናብቲ መርከብ ኣትዮም ካብቲ ጥፍኣት ማይ ምድሓኖም ብናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ኣሚኖም ካብ መከራ ስጋ ካብ መከራ ነፍሲ ናይ ምድሓኖም ምሳሌ ኢዮም። ካብታ መርከብ ወጻኢ ዝተረፉ ናይ ከሓድትን ናይ መናፍቓንን ምሳሌ ኢዮም።
ናብ ካልኣይ ክፋል ይቕጽል……………..


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብታ ሕምብርቲ ናይ’ዚ ምምሕዳር ከባቢ ዝኾነት ከተማ ኤድ፡ ዝካረ-ኣባይቲ ይርከብ። ነቶም መደብ መትከሊ-እግሪ ዘለዎም ሓደስቲ ስደተኛታት ብዝምልከት፡ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ብመንገዲ ትካል ኤድስሁስ ገዛ ከም ዝተሓዘሎም ይገብር። እዛ ትካል’ዚኣ ብምምሕዳር ናይትዚ ከተማ እትውነን እያ። ብዜካ’ዚ፡ እታ ናይ ግሊ ትካል ፒነዃር ውን ዝካረ መንበሪ-ኣባይቲ ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ብርክት ዝበሉ ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ሶማል፡ ጀርመንን ቋንቋ ኖርወይን ዝዛረቡ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኤድ ብርክት ዝበላ ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ከተማ ውን ብርክት ዝበላ ኣብያተ-ክርስትያናት ይርከባ። ተወሳኺ ዝርዝር ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኤድ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ፋርማሲ፡ ድኳናት ኣስቤዛ (ዊሊስ ከምኡ ውን ኩፕ-ኮንሱም) ድኳናት ክዳውንትን ኣሳእንን፡ እንዳ-ሻሂታት፡ ድኳናት ኤለክትሪካዊ መሳለጥያታትን ባንክታትን ትረኽቡ። ኣብቲ ብዩርድብሩን ዝፍለጥ ኢንዱስትርያዊ ከባቢ፡ ድኳን ካርልሶን፡ ኢኤም-ሞብለር፡ ድኳን ዘገልገል ንብረት፡ ህንጻ ንግዲ ከምኡ ውን ናይ ህንጻ ትካላትን ካልእን ይርከባ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ መውዓሊ-ህጻናት፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ከምኡ ውን ውን መእከል መዘናግዒ-ህጻናት ይርከብ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣለኩም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ስኖሩምስስኩላን (ካን 1ይ-3ይ ክፍሊ) ከምኡ ውን ሆጋስኩላን(4ይ-ክሳብ 9ይ ክፍሊ) ዘአንግዳ ናይ መባእታዊ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። ኣብ ከተማ ኢድ ውን ብተወሳኺ፡ ባህላዊት ቤት-ትምርህቲ፡ ኣላ። እዛ ድሒራ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ንህጻናትን መንእሰያትን፡ ባህላዊ ኣፍልጦኦም ንምዕባይ ዝዓለመ መደባት ትሰርዕ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ከኣ፡ ዝኾነ ሙዚቃዊ መሳርሒ፡ ደርፊ ወይ ሳዕስዒት ከም ዝመልኩ ይግበር።
ኣብ ተመሳሳሊ፡ እታ ኡትሲክተን ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ቤት-ትምህርቲ፡ ኣብ መዳይ ሆቴልን ቱሪስም ከምኡ ውን ኣብ መዳይ ማሕበራዊ ስነ-ፍለጠት ዘትኮረ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ትምህርቲ ትህብ። ምስዛ ቤት-ትምህርቲ ውና ብተመሳሳሊ ህንጻ፡ ፍሉይ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ትርከብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ብኡትቨክሊንግስ-ሰንትሩም ዝፍለጥ ማእከል ትምህርቲ፡ ናይ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) መደብ-ትምህርቲ ይወሃብ እዩ። ብዜካ’ዚ ኣብቲ ዞባ ንኽትወሃሃዱ ዝሕግዘኩም ጠቓሚ ሓበሬታ ብዛዕባ ስራሕ፡ ሕብረተ-ሰብ፡ ስነ-ቁጽርን ብቅልል ዝበላ ቋንቋ ሽወደን ከም ዝወሃበኩም ይግበር።
ምስ ካልኦት ኣብ ዞባ ፍርቡዳል ዝርከባ ከተማታት ብምትሕብባር ከኣ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ትምህርቲ ብቋንቋ ኣዴኹም ከም ዝወሃበኩም ይግበር። ብዜካ’ዚ ዕድላት ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣብቲ ከተማ ኣሎ እዩ። ክትመሃሩ ምስ እትደልዩ ምስ ክኢላታት ወይ ኣማኸርቲ ትምህርቲ ተራኺብኩም ተዘራረቡ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል-ጥዕና ኤድስያርደት፡ ዶክቶራት፡ ሓካይም ወረዳ፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናትን ኣዴታትን ይርከብ። ኣብዚ ህንጻ’ዚ፡ ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ ውን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብዚ ዞባ’ዚ፡ ትካል መጎዓዝያ ቬስት-ትራፊክ ዝውንነን ብርክት ዝበላ ኣብ መጎዓዝያ ዝተዋፈራ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። እተን ካብ ኦስሎ ናብ ዮተበሪ ዝመላለሳ ባቡራት መዓልታዊ ኣብ ከተማ ኤድ ደው ይብላ እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ’ዚ ዞባ’ዚ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ባዕሉ እዩ። ዝበለጸ ዕድላት ስራሕ፡ ኣብ ጽላታት ቤት-ትምህርቲ፡ ክንክንን ምሕብሓብን፡ እዩ። ኣብ መዳያት ንግዲ፡ ምስናዕ፡ ኣግራብ፡ ኣገግሎታት፡ ባህላዊ ንጥፈታት ዝዋስእ ውን ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ኣብቲ ቦታ ኣለዋ።


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ብዶት ኢትዮጵያ ዝተዳለወ ውድድር ምህዞ ተካይዱ እዩ፡፡ ኣብቲ ውድድር ብርክት ዝበሉ ተወዳደርቲ ቀሪቦም ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ክተባብዑ ተፈልዮም እዮም፡፡ ብመሰረት እዚ ንሳልሳይን ካልኣይን ዘወፅኡ መሃዝቲ ኣብ ሕሉፍ ግዘ ምቅራበይ ይፍለጥ፡፡
ነቲ ውድድር ቐዳማይ ብምውፃእ ዝዛዘሞ ተማሃራይ ገብረሃንስ ሃይለ ይብሃል፡፡ ገብረሃን ኣብ ኢንስቲተዩት ቴክኖሎጂ መቐለ 5ይ ዓመት ተማሃራይ እዩ፡፡ “ኣነ ሰሪሐዮ ዘለኩ ምህዞ GH24 ይብሃል፡፡ እዚ ማለት ማይክሮ ኦርጋኒስት ተጠቂሞም ካብ ዌስት ኤሌክትሪስቲ ጀኔሬት ምግባር እዩ፡፡ መንቐሊ አዚ ስራሕ ካብ ዘጋጠመኒ ፀገም እዩ ዝብገስ፡፡ ናብዚ ግቢ ቅድሚ ምምፀአይ ተማሃራይ ገጠር እየ ነይረ፡፡ ኣብቲ ግዜ 11 ክፍሊ እናተምሃርኩ ላምባ ኣንዲደ ኣብ ምፅናዕ እናሃለኩ ድቃስ ሰለም ተብለኒ፤ ኣብዚ ግዘ ዘፅንዐላ ዝነበርኩ ላምባ ፈሲሳ ንደፋትረይን ካልእ ኣቃፂላትለይ፡፡ ካብዚ ተበጊሰ ካብዚ ንምድሓን ዝሕግዝ ስራሕ ወይ ምህዞ ክሰርሕ ኣለኒ ኢለ ሰሪሐያ፡፡”
GH24 ዝበልኩላ ምክንያት G ማለት ገብረሃንስ እንትከውን H ማለት ድማ ሃይለ እዩ፡፡ አዚ ማለት ገብርሃንስ ሃይለ እንትከውን፤24 ዝበልኩሉ ምክንያት ድማ እቲ ዝተቃጸልኩሉ ግዘ 2004 ዓ.ም ዕለት 24 እዩ ነይሩ ብኢትዮጵያ ኣቆፃፅራ ይብል፡፡


text:
ናይዚ ሰሙን ሕርይቲ ጋንታ ብጋርዝ ክሩክስ
ንሳውዝኣምተን ዝሰዓረት ቸልሲ ምስታ ንቶተንሃም ዝሰዓረት ማንቸስተር ዩናይትድ ኣብ ናይ ፍፃመ ዋንጫ ኤፍኤ ካፕ ክራኸባ እየን።
ኣብ ፕሪምየርሊግ ድማ ሊቨርፑል ምስ ዌስትብሮም ክልተ ማዕረ ብምፍልላያ ነጥቢ ተማቒላ ወፂኣ'ላ።
ቻምፒዮንስ ናይዚ ዓመት ግጥማት ፕሪምየርሊግ እንግሊዝ ዝኾነ ማንቸስተር ሲቲ፡ ንስዋንዚ 5 ን 0 ብምስዓር ጎብለልነታ ኣረጋጊፃ።
እሞ ዳኣ በዓል መን"ዮም ብሉፃት ተፃወትቲ ኮይኖም ነይሮም?
ሐላዊ ልዳት - ዋይኔ ሄነሰይ (ክሪስታል ፓላስ)
ክርስታል ፓላስ ምስ ዋትፎርድ ዝገበርኦ ፀዋታ ጭቡቕ ኣይነበረን። ቅድሚ ዕረፍቲ ኣብ ዝነበረ ፀዋታ ዋትፎርድ ንፓላስ ክትድዕኻ ከላ፡ ሓላዊ ማዕፆኣ ሄነሰይ ተዋሒስዋ።
ሄነሰይ፡ ጋንትኡ ክሪስታል ካብ 12 ፀዋታታት ፕሪምየርሊግ ንኻልኣይ ግዜ ሸቶ ከይተቖፀራ ክትወፅእ ኣኽኢልዋ።
ተኸላኸልቲ - ሲዛር ኣዝፒሊክየታ (ቸልሲ) ፣ ክሪስ ስሞሊንግ (ማንቸስተር ዩናይትድ) ን ናቾ ሞንሪል (ኣርሰናል)ን
ሴዛር ኣዝፒሊክየታ - ናብቲ ናይሎሚ ዓመት ፍፃመ ፅዋዕ ኤፍኤ ካፕ ቅድሚ ምቕራባ ዝፅበያ ዕዮ ገዛ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንዝረኸበቶ ፅዋዕ ፕሪምየርሊግ እናኽበረት ነዊሕ ግዜ ብምውሳዳ ኣብ ፅዋዕ ኤፍኤ ካፕ ምዝንጋዕ ፈጢሩላ'ዩ።
ኣብቲ ብሰንበት ምስ ሳውዝኣምተን ዝገበረቶ ፀዋታ ፍርቂ ፍፃመ፡ ሴዛር ዓብዪ ሓላፍነት ተሰኪሙ ነይሩ። ንኣልቫሮ ሞራታ ፅቡቓት ኩዓሳሱ እናሃበ ውዒሉ።
ኣብዚ ዓመት ኣስጊሩ ዝሃበንን ናብ ሸቶ ዝተቐየራን ሸውዓተ ኩዓሳሱ ኩለን ንኣልቫሮ ሞራታ ዘቐበለን እየን።
ክሪስ ስሞሊንግ - ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ምስ ጣልያን ኣብ ዝገበረቶ ግጥም ክስለፍ ኣይተመረፀን።
ኣብቲ ብቐዳም ዝተገበረ ፀዋታ ፍርቂ ፍፃመ ዝነበሮ ብቕዓት፡ ንተፃዋታይ ጋንታ ቶተንሃም ሃሪ ኬን ቦታ ክኸፍት ዘይከኣለ ነይሩ።
ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ንስሞሊንግ እትገድፈሉ ካልእ ኣማራፂ የብላን።
ናቾ ሞንሪል - ስንብት ኣርሰን ዌንገር ብዝነኣድ ብቕዓት እታ ጋንታ ዝተዓጀበ ክኸውን ዝጀመረ ይመስል። ምስ ዌስት ሃም ዝነበሮም ግጥም ፅቡቕ ተፃዊቶም።
ሞንሪል'ውን ንጋንትኡ ብብቕዓት ክፃወት ኪኢሉ ነይሩ።
እቲ ኣብ ዝሓሸ ብቕዓት ዝርከብ ስፔናዊ ተፃዋቲ፡ ጋንትኡ ምስ ኣትሌቲኮ ማድሪግ ኣብ እትገብሮ ፀዋታ ከድልያ'ዩ።
ኣብ ዝሓለፉ ዝተሰለፈሎም ሸውዓተ ፀዋታታት ፕሪምየርሊግ ሰለስተ ሸቶታት ኣቑፂሩ።
ማእከል - ኣንድሬ ሄሬራ (ማንቸስተር ዩናይትድ)፣ ኬቨን ደ ብረይነ (ማንቸስተር ሲቲ)፣ ፖል ፖግባ (ማንቸስተር ዩናይትድ)ን ኣሌክስ ሳንቼስ (ማንቸስተር ዩናይትድ)ን
ኣንድሬ ሄሬራ - እቲ መትከር ዝኾነ ተፃዋቲ እዩ። እዚ ዕጉስ ዝመስል ተፃዋታይ፡ ማልያ ተፃወትቲ ኣብ ሜዳ ከውፅኣሎም'ኳ እንተዘይኪኢሉ፡ ጫማ እግሩ ግን ኣብ ጥቓ ተፃዋትቲ ናይታ መጋጥምቱ ዝኾነት ጋንታ ምግዳፉ ኣይተርፍን።
ዋላ ንኢሽተይ እንተተንኪፉ፡ ከቢድ ማህሰይቲ ከምዝበፅሖ ይወድቕ።
ጋንትኡ ምስ ቶተንሃም ኣብ ዝገበረቶ ፀዋታ'ውን ነዚኦም ኩሎም ተግቢሩ እዩ። ይኹን ዳኣ'ምበር ኣብ ኩሉ ቦታ ዝርከብን ዝንቀሳቐስን ተፃዋቲ'ዩ።
ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ፀዋታታት ኤፍኤ ካፕ ሸቶታት ኣቑፂሩ'ዩ።
ኬቪን ደ ብረይነ - ብቕዓት ሲቲ ዝነኣድ ነይሩ። ነቲ ፀዋታ ይመርሑ ዝነበሩ ድማ ኬቪን ደ ብረይነን ዳቪድ ሲልቫን'ዮም። ደ ብረይነ 'ብልፅቲ' ዝብል ቃል ክገልፃ ዝኽእል ሸቶ ከቑፅር ኪኢሉ።
ኣብዚ ዓመት ካብ ክሊ ሓላዊ ልዳት ወፃኢ ኮይኑ ዘቑፀረን ሸቶታት ፕሪምየርሊግ ሓሙሽተ በፂሐናሉ።
ፖል ፖግባ - ክፃወት እንተደልዩ ብሕመቕ ዝግለፅ ተፃዋቲ ኣይኮነን። ምስ ቶተንሃም ኣብ ዝነበረ ፀዋታ'ውን ዘስግረን ኩዓሳሱ ብንቕሓት ዝከታተልን ክፃወት ዘይፈርሕን ነይሩ።
ኣብዚ ዓመት ይካየድ ኣብ ዘሎ ፀዋታ ፕሪምየርሊግ ብድምር 12 ናብ ሸቶ ዝተቐየራ ኩዓሳሱ ኣቐቢሉ። እዚ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ዝነበሮ ክልተ ዕፅፊ'ዩ።
ኣሌክስ ሳንቼዝ - ከምቲ ናቱ ብጥንካረ ዝፃወትን ምህዞ ዝተመልኦ ፀዋታ ዝነጥፍን ምርካብ ከቢድ'ዩ።
ካብ ፖል ፖግብ ዝተሳገረትሉ ኩዕሶ እተገርም ነይራ። ኩዕሶ ረኺቡ ናብ መረብ ሓላዊ ልዳት ዝፅጋዓሉ ኩነታት ዝተፈለየ ይገብሮ።
ሳንቼስ ንጋንታ ይኹን ንሃገሩ ወኪሉ ኣብ ሜዳ ወምብለይ ኣብ ዝገበሮም ሸሞንተ ግጥማት፡ ሸሞንተ ሸቶታት ኣመዝጊቡ።
ኣጥቃዓይ - ሞሃመድ ሳላህ (ሊቨርፑል)፣ ሳሎሞን ራንደን (ዌስት ብሮም)ን ዳኒ ኢንግስ (ሊቨርፑል) ን
ሞሓመድ ሳላህ - ኣብ ሓደ ዓመተ ውድድር ጥራይ ከመይ 41 ሸቶታት ምቑፃር ይካኣል?
እዚ ብዝሒ ሸቶ ገሊአን ጋንታታት ካብ ዘቑፀርኦም ሸቶታት ዝበዝሐ'ዩ።
ኣብ ልዕሊ ዌስት ብሮም'ውን ሸቶ ኣቑፂሩ።
ሳላህ ኣብዚ ዓመት 31 ሸቶታት ፕሪምየርሊግ ኣመዝጊ'ሎ።
ሳሎሞን ሮንደን - እዚ ተፃዋታይ ንፕሪምየርሊግ ዝበቅዕ ተፃዋታይ ከምዘይኮነ እሓስብ ነይረ።
ንፃዕርታቱ ቦታ ንዘይምሃብ ኣይኮነን፤ ነዚ ድማ'ዩ ኣብ ከክንዲ ኣሌዛንድረ ላካዜት ንዕኡ ዝመረፅኩ።
እዚ ቬነዝዌላዊ ተፃዋቲ ኣንፃር ሊቨርፑል ኣብ ዝነበረ ግጥም ሰሓቢት ዝኾነት ሸቶ ኣቑፂሩ'ዩ።
ዳኒ ኢንግስ - ናይ ሊቨርፑል ክዳን ተኸዲኑ ኣብ ሜዳ ምርኣይ ዘሕጉስ'ዩ። ዕውት'ውን ይመስል።
ጀርገን ክሎፕ ነዚ ኣጥቃዓይ ንምንታይ ከምዘውፅኦ ኣይተረድኣንን። ኢግነስ ዝፃወተሉ ግዜ እዩ።
ኢግንስ ብድሕሪ 930 መዓልቲ ቀዳመይቲ ዝኾነት ሸትኡ ኣቑፂሩ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ትሮሳ ምስ ድልየታት ናይ ነባሮ ዝሳነ ነኣሽቱን ወይ ውን ዓበይቲ ኣብ ከተማ ወይ ውን ኣብ ምሕድግ ዝበለ ከባቢታት ዝካረ-ገዛውቲ ከዋድድ ቀጻሊ ዝከኣሎ ኣብ ምግባር ይረከብ።
ክራይ-ኣባይቲ
ኣብ ትሮሳ ብትሩቡ ዝፍለጥ ብምምሕዳር ወረዳ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኣሎ። እዚ ትካል’ዚ፡ ኣብ ትሮሳን ቫገንሄራድን ዝርከብ ኣስታት 600 ዝካረ-ኣባይቲ ይውንን።
ብተመሳሳሊ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ሆኤስቢ ኣስታት 400 ከምኡ ውን ትካል ፋስቲግሄት ቢሊ ጊስታፍሶን 180 ዝካረ-ኣባይቲ ኣብ ትሮሳን ቫገንሄራድን ይውንኑ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ትግርኛ፡ እንሊዘኛ፡ ሊትዋየስካ፡ ራሻ፡ ቋንቋታት ቦስንያን ፊንላድን፡ ይርከብዎም። ብዜካ’ዚ ካልእ ኣብቲ ቦታ ዝዝረቡ ነኣሽቱ ቋንቋታት ኣለዉ ውን ኣለዉ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ ካብ ዝርከባ ማሕበራት፡ ማሕበር ፊንላድዋያንን ማሕበር ቦስንያ-ሀርዞጎቪንያ ኣብ ትሮሳን-ቫገንሀራድን ክጥቀሳ ይኽእላ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ምምሕዳር ዞባ ዝርዝር ካልኦት ማሕበራትን ንጥፈታተንን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ ብስፍሓቱ ንእሽቶይ እኳ እንተኾነ፡ ብፍላይ መዳይ ኣገልግሎት ኣዝዩ ሓያል ንግዳዊ ምንቕስቓስ ኣለዎ። እዚ ዞባ’ዚ፡ ከም ዙረት ኣብ ኣዋራጃ ሶደርማንላድ፡ ብጽሖት ኣብ ግምብታት ናይቲ ዞባ፡ ዑደት ኣብ ደሴታቱ፡ ወይ ውን ጉዕዞ በታ ንእሽቶይ ሰማያዊት-ባቡር ገለ ካብቲ ነቲ ዞባ ዓመት ምሉእ ዘይዝሕትል ንጥፈታት ክህልዎ ዝገብሩ ጸጋታት እዮም። ብዜካ’ዚ፡ እቲ ዞባ ባዕሉ ዝወንኖ ዓቐበት መንሸራተቲ-በረድ ኣለዎ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብ ትሮሳን ቫገንሀራድን ዝርከባ ክልተ ኣብያተ-ንባብ ኣለዋ። ክልቲአን ኣብያተ-ንባብ ንነባሮ ናይቲ ዘተማ ዝተፈላላየ ናይ ምንባብ፡ ሓበሬታን ባህላዊ ተረኽቦታትን ሃዋሃብ ኣብ ምውዳድ ይዋስኣ። ኣብ ትሮሳ፡ ብሕሱር ዋጋ ዘገልገለ-ንብረት ዝሸጣ 2 ድኳናት ኣለዋ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ንኩሎም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ኣብ ሰሙን 15 ሰዓታት (525 ሰዓታት ኣብ ዕእመት) ነጻ ናይ መውዓሊ-ህጻናት ኣገልግሎት ክንክን ይወሃቦም። እዚ መደብ እዚ ነቶም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ጥራይ ዝምልከት ኮይኑ፡ ዓመት ዓመት ካብ ወርሒ ጥቕምቲ ጀሚሩ ክሳብ እቶም ህጻናት ኣዚለ ክፍሊ ዝጅምሩ ኣብኡ ክጸንሑ ይፍቐዶም።
ሓፈሻዊ ትምህርቲ ወይ መውዓሊ-ህጻናት ፍሉይ ትምርህቲ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ነቶም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ትምህርታዊ ሸውሃቶም ንምድላውን ሓባራዊ ህወት ተለማሚዶም ንኽጸንሑ ንምግባር ዝዓለመ እዩ። እዚ ኣገልግሎት’ዚ ብነጻ ዝወሃብ ኮይኑ፡ ስሩዕ ክፍላታት ትምህርቲ ይኽተል።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ እትነብሩ ወለዲ ንደቕኹም ብዝምልከት መንግስታዊ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን ካልእ ግላዊ ቤት-ትምርህቲ ክትመርጹሎም መሰል ኣለኩም። ግላዊ ክንብል እንከለና፡ ካብቲ ብመንግስቲ ዝመሓደ ቤት-ትምርህቲ ወጻኢ ማለትና ኮይኑ፡ ብካልእ ትካል ዝውነን ወይ ውን ብማሕበር-ወለዲ ዝእለ ቤት-ትምህርቲ ክኸውን ይኽእል። እተን ብግሊ ዝመሓደራ ኣብያተ-ትምህርታት ወይ መውዓሊ-ህጻናት ውን እንተኾነ ህጻናት ከአንግዳ መታን ልክዕ ከምተን ናይ መንግስቲ ማዕረ ገንዘባዊ ሓገዝ ይወሃበን።
መውዓሊ-ህጻናት
መውዓሊ-ህጻናት፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ናይ መውዓልን ትምህርታዊ ክንክንንን ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይነጥፋ። ኣብ ምምሕዳር ዞባ ትሮሳ 9 መንግስታዊ 2 ድማ ናይ ግሊ ናይ መውዓሊ-ህጻናት ማእከላት ይርከባ።
ኣብ ትሮሳ ዝርከባ መውዓሊ-ህጻናት፡ ብዮርክባከን፡ ቶምታሂል፡ ቱምታሉንድ፡ ቱምታክሊንት፡ ታልባከን፡ ናግኖ ቦርን።
ኣብ ቫገንሀራድ ዝርከባ መውዓሊ-ህጻናት፡ ሄሰልባከን፡ ፋገርሁልት፡ ፋገርኤንግ፡ ቬስቢ።
ኣብ ቬስተርልዩንግ ዝርከባ መውዓሊ-ህጻናት፡ ብዮርከ፡ ዳልቢስቱጋን
ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት
ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት፡ ነቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 6 ክሳብ 13 ዓመት ዘለዉ ህጻናት ዝዓለመ እዩ። ኩለን ኣብ ምምሕዳር ዞባ ዝርከባ ማእከላት መጽንሒ ህጻናት ምስተና ኣብቲ ዞባ ዝርከባ ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ-ትምርህርታት ዝተተሓሓዛ እየን። ዋላ ውን እታ ብግሊ እትውነን ቤት-ትምርህቲ ሌንጎ ውን እንተኾነ ናታ ግዝያዊ ማእከል መጽንሒ ህጻናት ኣለዋ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ትምርህቲ ብቀዳምነት ዝስራዕ ሕብረተ-ሰብኣዊ ጽላት እዩ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ብቁዕን ርጉእን ናይ ትምርህቲ ዕድላት ንኽዋደደሎም፡ እቲ ምምሕዳር ዘይሕለል ጻዕርታት ካብ ምግባር ኣየዕርፍን እዩ። ወለዲ ንደቆም ተምህርቲ ናይ ምምራጽ መሰል ኣለዎም። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ 5 መንግስታዊ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ካብቲ ከተማ ወጻኢ ዝርከባ ኣብያተ-ትምህርታት ምምራጽ ውን ይከኣል’ዩ። ኣብ ኩለን ኣብቲ ዞባ ዝርከባ መባእታዊ ኣብያተ-ትምህርታት (ቱምታክሊንት-ስኩላን ከምኡ ውን ሀደቢ-ስኩላን ገዲፍካ) ናይ ኣዚለ ክፍሊን ግዝያዊ ማእከል መጽንሒ ህጻናትን ኣለወን።
ኣብ ትሮሳ ዝርከባ ቤት-ትምርህርታት፡ ዃርሎግስ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ) ቪታሊ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ)፡ ቱምታክሊንት-ስኩላን (ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ)
ኣብ ቫገንሀራድ ዝርከባ ቤት-ትምህርታት፡ ፎርንቢ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 5ይ ክፍሊ)፡ ሀደቢ-ስኩላን (ካብ 6ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ)
ኣብ ቬስተርልዩንግ ዝርከባ ቤት-ትምህርታት፡ ሺርክ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ)
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ሽወደን ዝርከቡ ኣብ ኣስታት 50 ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ዝመሃሩ ተመሃሮ ኣለዉዎ። ከም ነባሮ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ኣብ ዝደለኹሞ ናይ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ እኳ እንተኾንኩም፡ እቲ ምምሕዳር ግን ምስተን ዝተፈላልየ ሃገራዊ መደባት ትምህርቲ ካልኣይ-ደረጃ ዘአንግዳ ከተማታት ኒሾፒን፡ ሶደርተልየ፡ ሮኒንገ (ምምሕዳር ሳሌም) ዝኸተሞ ስምምዓት ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ-ቐትሪ ስሩዕ ሰሙናዊ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ኣሎ። እዚ ናይ ትምርህቲ ቋንቋ’ዚ፡ ካብ ደረጃታት B ክሳብ D ይወሃብ። ደረጃ A ናይ ቋንቋ ሽወደን፡ ናብ ከተማ ኒሾፒንግ ወይ ውን ሶደርተልየ ብምኻድ ክትመሃሩ ኣለኩም። ብዜካ’ዚ፡ ኣብ ትሮሳ ነቶም ትምርህቲ ክቕጽሉ ዝደልዩ፡ መባእታዊ ደረጃ ትምርህቲ ንዓበይቲ ውን ኣሎ።
ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ይኹን መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ኣብቲ ኣብ ቫገንሄራድ ዝርከብ ሀደቢ-ስኩላን ዝተስመየ ቤት-ትምህርቲ ይካየድ። ካልእ ትምርህቲ ንዓበይቲ ብዝምልከት ብመንገዲ ናይቲ ኣብ ኣብ ከተማ ኒሾፒን ዝርከብ ካምፓስ-ኒሾፒንግ ዝተሰምየ ትምህርታዊ ምእከል ኣቢልኩም ክትሓቱን ትመሃሩሉ ከተማ ክትመርጹ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል-ጥዕና ትሮሳ፡ ምስ ዶክቶር፡ ዞባዊ ሓኪም፡ ሓካይም ኣካላት፡ ሓካይም ስራሕን ምምዕባል ኣካላዊ ብቕዓትን፡ ሓካይም ስነ-ኣእምሮን ኣማኸርቲ ጥዕናዊ ጸገማትን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ብዜካ’ዚ፡ ንሕሙማት ሽኮርያ፡ ኣዝማ፡ ሕማማት-ልቢ ካልእን ንምእላይ ዝዓለመ ፍሉይ ኣገልግሎት ክንክን ውን ኣብቲ ጥዕናዊ-ማእከል ይክርብ። ብተወሳኺ፡ ኣብዚ ማእከል’ዚ፡ ፍሉይ ክፍሊ ሕክምናታት ህጻናትን ኣዴታት ው ይርከብ። ንክንክን ስኒ ዝምልከት ኣብ ትሮሳ መንግስታውን ናይ ግሊ ክሊኒካት ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኣብያተ-ትምርህቲ፡ ምምሕዳራዊ ኣብያተ-ጽሕፈታት ከምኡ ውን ኣብ ሕክምና ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል እዩ። ኣብ መብዛሕትኡ ኣጋጣሚታት ተርጓሚ ብተሌፎን እዩ ዝቍጸር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ነቲ ብኢፊራ ዝፍለጥ ዓቢ ጽርግያን መስመር ባቡርን ተጎዝጊጒዙ ዝርከብ ብምዃኑ፡ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታት ኣለዎ። ኣብ ቫገንሀራድ ዸው እትብል ባቡርን ኣብቲ ዞባ ዝንቀሳቐሳ ስሩዓት ኣውቶቡሳትን ንመጎዓዝያ ካብን ናብን እቲ ዞባ ኣብ ምቕላል ዓቢ ተራ ይጻወታ። ማእከል መጎዓዝያ ናይቲ ዞባ ኣብ ቫገንሀራድ ኮይኑ መንሃሪን መዕረፍን ኣውቶቡሳትን ባቡራትን እዩ። ኣብዚ ቦታ’ዚ፡ ነቶም ኣብቲ ከባቢ ዝሰርሑን ዝመላለሱን ነባሮ ምምሕዳር ትሮሳ ዘገልግል፡ ሰፊሕ መካይን ናይ መገረሺ ቦታታት ኣሎ።
ካብ ቫገንሀራድ ናብ ሶደርተልየ ዘሎ ርሕቀት፡ 3 ማይል ክኸውን እንከሎ ናብ ስቶክሆልም 7 ናብ ኒሾፒን ከኣ 4 ማይል እዩ። ኣስታት 50% ነባሮ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ብኣውቶቡስ፡ ባቡር ከምኡ ውን ብመኪና እንዳ ተመላለሱ ይሰርሑ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ’ዚ ዝተጠቕሰ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ተወከሱ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ እቶም 2 ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማን ካሚል ፋር ዝተባህለ ትካል እዮም። መብዛሕትኦም ነባሮ ትሮሳ ኣብተን ኣብ ሶደርተልየ ዝርከባ ትካላት ስካንያን ኣስትራን ከምኡ ውን ኣብ ሆስፒታል ሶደርተልየ መዓልታዉ እንዳ ተመላለሱ ይሰርሑ።


text:
ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ስምረት ኤርትራውያን ንፍትሒ፣ ብዕለት 05.02.2017 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ዓመታዊ ጉባኤኡ ኣሰላሲሉ። እቲ ጉባኤ ካብ ርሑቕን ካብ ቀረባን ከተማታት ጀርመን ብዝመጹን/ብዝመጻን ብርክት ዝበለ ቁጽሪ መንእሰያት ተሳትፎ ናይ ደቂ-ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ዝነበሮ እዩ ነይሩ። ኣብ መኽፈቲ ጉባኤ ሓው ዓብደቃድር ሽፋ ኣብ-መንበር መሪሕነት ምንቅስቓስ መንእሰያት፡ ጉባኤ ከሰላስሎም ዘለዎ ዕማማት ድሕሪ ምሕባር፡ ሓጺር ግን ከኣ ገላጺ ዓመታዊ ጸብጻቡ ኣቕሪቡ። ቀጺሉ ነቲ ምንቅስቓስ ኣብ ምምራሕ ንዝጸንሑ ሓለፍቲ ትካላት ናይቲ ማሕበር ዝሰፍሐ ዕድል ረኺቦም ዝርዝር ዓመታዊ ዝተዓመ ዜናዊ ስራሓትን ምስ ካልኦት ኤርትራውያ ምንቅስቓሳትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ዝተፈጸመ ሓባራዊ ዕዮን ምትእስሳራትን ብሰፊሑ ብሓው ድራር ብርሃነ ኣካያዳ ዜናዊ ስራሓት ሓቢሩ ።
ንጥፈታት ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ምቅስቓስ ስምረት ኤርትራውያን ንፍትሒ ከምዘብርሆ፡ ምንቕስቓስ ማሕበር ኣብ ጀርመን ጥራሕ ዝተደረተ ዘይኮነስ፡ ምስቶም ኣብ እስራኤል፡ ኣመሪካን ኖርወይን ካልእን ዝርከቡ ምንቅስቃሳት ናይ መንእሰያት ሓያል ምትእስሳር ሓባራዊ ስራሓትን ከምዘለዎ እውን ተገሊጹ። ነዚ ዝምድናታትዚ ንምርግጋጽን ሓባራዊ ልዝባት ኣብ ምክያድን ዝተጓዕዝዎ መስርሕ እውን ምስ መርትዖታቱ ብሓው ሮቤል ኣርኣያን ኣማኒኤል ኣብራሃምን ቀሪቡ።
ድሕርዚ፡ ታሓዝ ገንዘብ ሓው ኣብራሃም ኪሮስ ዓመታዊ ገንዘባዊ ጸብጻብ ኣታውን ወጻእን ብዘየካትዕ ጽፉፍ ኣገባብ ንተሳተፍቲ ጉባኤ ኣቕሪቡ። ብሓፈሻኡ እቲ ዝቐረበ ጸብጻባት፡ ሓባራዊ ስራሓት ደለይቲ ለውጢ ዝብህግ፡ ተፈላሊኻ ክረጋገጽ ዝኽእል ለውጥን ዓወት ሃገራዊ ድሕነትን ከምዘየለ ዝሕብር፡ ምስ ዝኾነ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይሊ ዋላውን ዝተራሓሓቐ ሓሳባት ይሃልዎ ኣንጻር ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጭቆና ግን ሓባራዊ ስራሓት ክካየድ ዝዕንቅፍ ከምዘየሎ ዝጠመተ እዩ ነይሩ።
ድሕርዚ፡ ተሳተፍቲ ጉባኤ ኣብዝቐረበ ጸብጻባት ዝተመርኮሰ ሕቶታትን፡ ኣብዝሓለፈ ጉዕዞ ዝጋጠሞም ዕንቅፋታትን ናይ ምፍልላይ ጸገማትን ብሰፊሕ ኣልዒሎም ተዘራሪበምሉ። ኣብ ዝተላዕለ ሕቶታት፡ ነቲ ምንቅስቓስ ኣብ ምምራሕ ካብዝጸንሑ ሓው ዓብደልቃድር፡ ያቆብን ካሕሳይን ኣገደስቲ መብርሂታት ኣቕሪቦም። ብዘይካዚ ካብ መግለጺ መንእሰያት ዋላዃ^ዝተሰግረ ይኩን እምበር: ኣብ እስራኤል፡ ኢትዮጵያ ኣብ ጀርመን ዘጋጠሞም ካብ ኣሰራርሓ ማሕበር ወጻኢ ዝኮነ ናይ ምትእትታውን ምፍልላይን ሽግራትን: ብቐረባ ሓብሓቢ ክኾኖም ዝኽእል ኣካል ዘይምርካቦምን ብምረት ካብዝተላዕሉ ጉዳያት ምንባሮም ክጥቀስ ይካኣል::
ብዘይካዚ: ኣብ ጉባኤ ካብዝተሳተፉን ዝተሳተፋን ዕዱማት: እቲ ማሕበር ሓድነቱ ሓልዩ: ብዝኮነ ጠብላሕታታት ከይተድናገረ ንቕድሚት ክስጉምን: ውሽጣዊ ሕግታቱን ውዑላቱን ከክብር ዝሕግዝዎ ኣገደስቲ ሓሳባትን ለበዋታትን ቀሪቦም ጉባኤ ብመተባብዒ ግጥሚ ተደምዲሙ።
መሪሕነት ህዝባዊ ዲሞክራስዛዊ ምንቅስቓስ ስምረት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ሓባራዊ ስራሓት ደምበ ተቓውሞ ንምርግጋጽን ንምንሕያልን ዓሊሙ፡ ንኩሉ ኣብ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ዝርከብ ደላይ ለውጢ ብሓባር ተራኺቡ ንኽዛተ ተበግሶ ወሲዱ ሰለስተ ተከታተልቲ ናይ ልዝብ ኣኼባታት ኣብ ምስልሳል ግዲኡ ዘበርከተ ምንቅስቓስ ምዃኑ ክዝከር ይካኣል።


text:
ኣብቲ ነዚ መዓልቲ ኣዋልድ ንምዝካር ኣብ ዋይት ሃውስ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ኣማኻሪት ሃገራዊ ጸጥታ ኣሜሪካ ሱዛን ራይስ፡ ተዓዋቲት አካዳሚ ኣዋርድ ስነ ጥበባዊት መርሊ ስትሪፕ፡ ቀዳመይቲ እመቤት ሚሸል ኦባማን ካልኦት ተረኺበን ኔረን። ዝሓለፈ ኣዋርሕ ቀዳመይቲ እመቤት ሚሸል ኦባማ ናብ ላይበርያን ሞሮኮን ብምብጻሕ ብዙሕ ቁጽሪ ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ዕድል ትምህርቲ ዘይረኽባ ከምዘለዋ ገሊጸን።
“ብተደጋጋሚ ከምዝተዓዘብናዮ መራሕቲ ሃገራት ይኹኑ፡ ኣመሓደርቲ ዓበይቲ ትካላት ኾነ መንእሰያት ኣዋልድ ዘለወን አገራሚ ታሪኽ ክሰምዑ ከለው ዘይትንኸፍ የለን፡ በቲ ኩነታት ዘይጉህይን ክሕግዝ ዘይብገስ’ውን የለን” ኢለን ሚቸል ኦባማ።
ኣቀዲመን ምስ ቴሌቭዥን ሲኤንኤን ዶኮመንታሪ ፊልም ዝሰርሓት ተዋሳኢት መርሊን ስትሪፕ ንተሳተፍቲ እቲ ስነ-ስርዓት ንዝሓሸ ዓለም ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ዘሎ ኣረኣእያ ክቕየር ኣለዎ ኢላ።
“ምሉእ ስድራ ስድራ ሰብኣዊነት ነዚ ጉዳይ ትኹረት ክህቦ ኣለዎ። እዚ ኽከውን ድማ ይምነ። ይመስለኒ ደቂ ተባዕትዮ ማዕጾታት ክኽፈት ከምዘለዎ ክርድኡ ክንሕግዝ ይግባእ እዚ ድማ ልዕልና መሰረት ዝገበረ ዘይኾነ ንፍርቂ ማህበረሰብ ዓለም ዕድል ብምኽፋት ካብ ዝብል ምርዳእ ኽኸውን ኣለዎ።”
እተን ኣርባዕተ ኣዋልድ ነቲ መድረኽ ምስዘን ፍሉጣት ሰባት ኣብቲ መዓልቲ ዝመርሓ ብወገነን ናብ ቤት ትምህርተን ንምኻድ ብዙሕ ኪ.ሜ ይጉዓዛ ከምዝነበራ ይዛረባ። ዋላ’ኻ ብዙሕ ዕንቅፋት እንተነበረ ነቲ ጉዕዞ ናብ ቤት ትምህርቲ ግን ከምዘይዓገተን ይገልጻ።
ቀዳመይቲ እመቤት ሚሸል ኦባም እዚ ጉዳይ ብውልቀን’ዉን ዝስምዓን ምኻኑ’ውን ይገልጻ ። ምኽንያቱ ካብ መንግስቲ ብዝረኸበኦ ሓገዝ ናብ ሸቶ ትምህርተን ክበጽሓ ከምዝሓገዘን ይገልጻ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ኣስታት 1 ቢሊዮን ዶላር ኣብ ምዝርጋሕ ኣገልግሎት ትምህርቲ ንኣዋልድ የውዕል፡ ብተመሳሳሊ ባንኪ ዓለም ኣብ ዝመጽእ ሓሙሽተ ዓመታት 2 ቢሊዮን ዶላር ኣብ ምዝርጋሕ ትምህርቲ ኣዋልድ ከምዘወፍር ሓቢሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ኣቐዲመ ንኣንበብትን ተኻታተልቲ ወይብ ሳይታት ሰላምታይ የቕርብ ከመይ ቀኒኹም ፤ ከምቲ ኣብ ቀዳመይቲ ጽሕፍቲ ዝተማባጻዕኩ ጉሉጽነት ምጅማርን፣ምድህሳስ ኣብ ውሽጢ ውድባት/ምንቅስቓሳት ብንተይ ዓቕሚ ድልየት ናጻ ኾንካ ወረ መሃብ ክጅመር ኣለዎ ዝብል ተበግሶ፣ ስጋብ እተን ውድባት ምንቅስቓሳት ዝቕበልኦ ናይ ምንጻግ ባህሪ ዘየርእያን ክፍተን ኣለዎ ብምባል ነቒለስ፣እዚ ኣብ ዕላምኡ ረጊጹ ነብሰ ምትእምማን ዘለዎ ዝመስል ሰ.ዲ.ህ.፣ናጽነትን አብላቱ/ወዲሰብ ብጉቡእ ዘኽብር ንተቦግሶትስት ዘይዕንቅፍ፣እሩም ክትከዉን ገዲድካ ዘይኮነስ፣ኣብ ንቕሓትን ፍልጠትን ዝተሞርክሰ ሓቢርካ ምስራሕን ምውህሃድን ዝኣምን ብዙሕነት አብ ሓድነት ዝምርኮስ ፖለቲካዊ ጉዕዞ ዝሓዘ ይመስል፣እዚ ኢለ ስለ ዝተረዳእኩ ነዚ ተብግሶ ጀሚረ ክቕጽሎ እየ እውን ይብል፣ ኩሉ ሓልፍነት ጉድለት ይኹን ፖለቲካዊ ተወካስነት ኣነ እየ። መአርምታ ይኹን ነቐፈታ፣ሕቶ፣ ምኽሪ ተቐባላይ ምዃነይ እናሓበርኩ፣ እቶም ብተገዳስነት ን-ጽሑፋተይ እትዝርጉሑ ባኻትኩም አቢሉ ኽመጸንን ኽትቕበሉለይ/ከተማሓላሉፍለይ ብትሕትና ይላቦ።
ኣብ ኣርእስተይ ብምእታው ካብ ጹሑፋት ዶክ. ገብረመስቀል ብምጥቃስ፦ሰ.ዲ.ህ.ኤ. እቴሰገደ ኣታሓሳስባ እዩ። ብብቱን/ብንጽል ክረአ ከሎ ካኣ ሓቂ፣ፍትሒ ፣ሰላም፣ቅሳነት፣ፍቕሪ፣ ሕድሕዳዊ-ሲኒትን-ሓድነትን ዝብላ ኣምራት ይውክል። ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝልበስ ስነ-ኣእምራዊ ምንፈስ እምበር ዝጭበጥን ዝድህሰስን ባእታ ኣይኮነን። ብዝተገብረ ሓድነታዊ ኪዳን ዝተፈጥረ ናይ ሓድነት፣ ሰላም፣ሲኒት፣ብሩህ መጻኢ ተስፋን መንፈስ እዩ።መስርሕ ሓድነት በቶም ነዚ መንፈስ እዚ ዝለበሱ ባእታት ብቐጻሊ ክኹስኮሱን ሕድሕዳዊ ምትእምማን ክምገቡን ይግብኦም።……ወዘተ፣ትንታኔኡ ብምቕጻል፣ስለምንታይ ነዚ ብኸምዚ ኣጋባብ ዝተሃንጸን፣ተስፋ ህዝቢ ተሓዲሩሉ ዝነበረ ተቘጽዩ፣ከምቲ ዝነቐሎን ክህቦ ዝነበሮ ፍረ ክህብ ዘይካኣለ መን እዩ ዓጋቲኡ፣ብኸመይን ስለምንታይን ኣነጺሩ ገሊጽዎ ስለ ዘሎ ናብቲ ሃብታምን ብዙሕ ጹሕፋቱ ኣብ ዝተፋላለያ መርኻቢ ቡዙሓን ክትረኽብዎ ስለ ትኸሉ ናቡ ከድኩም ከተናድይዎ ይሕብር።
ካልእ ጹሑፋት እዉን ከም ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር ኢሉ ዝጽሕፍ ካብቲ ተፋላለየ ጽሕፋቱ ኣብታ፣ ብዙሑነት/ድርቡነት(pluralism)ትብል ዓንቀጽ፣መምህር ሳርቶሪ ብምጥቃስ፣ብዙሕነት ዝጅመረሉ፣ካብ ተቛምነት ዘለወን፣ ናይ ራኢ ፍልልይነትን፣ ምንጽጻር/ ምውድዳር ዝትርጎሞሉ ኮይኑ፣ ነዞም ባህርያት እዚኣቶም ክትጥቀሞሎም ሕማቕ ኣይኮነን፣ ውግእ ሕድሕድ ሳዕበኑ ውድባውን መንግስታውን ዕንወት የከትል።… ወዘተ ብሓጺሩ ድሩብነት ሓደ ሰፊሕን ሉእሙን ማእከላዊ ባይታ ብምሓዝ ናይ ፍልልያነትን/ብዙሕነትን ነጻ ኮይንካ፣ምሕሳብ ዘለወን ውዳበ፣ ንማሕበራዊ-ሂወት ዘይጎድእ፡ንፍልጠት ዘህብትምን ዲናሚክ/ንጡፍ፣ ኮታ ንለውጢ ዝዕድም ዝሕግዝን እዩ። እዚ እንተ- ደኣ-ኾይኑ እቲ ስነሞጎት፣ኣብ ፍልልይ፡ ዝፍቅዶ ስነ-ምግባር ድኣምበር፣ኣብ ሓደ-ዝዓይነቱ ዘይቕየር ስነ ሓሳብ ኣይኮነን። …
መቐጸልትኡ ናባታ ዝወጸት ጽሕፍቲ ክትካታተልዎ ብምዕዳም፡ እቶም ክልተ ጻሕፍቲ ነቲ መንቀሊ ናይ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝገልጹ ስለ ዝኾኑ እየ ጠቒሰዮም።ኮይኑ ግን ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ከመይ ኢሎም ኣብዚ በጺሖም፣ ከመይ እዩ ነይሩ እቲ ዘካይድዎ ዝነበሩን ዘለዉን ዘተ፣ ኻብቲ ወግዓዊ ዘውጽእዎ መግለጺ እንታይ ይፈልዮ ዝብል ሕቶ ክመጸካ ባህርያዊ እዩ።ነዚ ንምብራህ ዝነቐለ ኣጻሓሕፈይ፣መቸስ ካብ ብናተይ ትዕዝብቲን ምርዳእን እዩ ዝነቅል። እቶም ቀንዲ ዘካትዑ ኣረስታት፣
- ስለምንታይ ንሕና ኸም ቀጸልቲ ንብሃል ? ኣባላትና/መሰረታትና ብፍላይ፣ደምበ ፍትሒ ብሓፈሻ.፣ህዝቢብሓበራ፣ ይርዳኣናዶ ?ይቕበለናዶ ? ከም ተፈንጨልቲ ጌሮም ከሪኡና ክፍትኑ እዮም፣ ብኸመይ ከይተጋራጨና/ከይተጓነጽና ከነረድእ ንኽእል ? መሪሕነት ነበር እዮም ን-ፕሮግራምን ቁዋምን ጢሕሶም ኢልካ ኽትገልጽ ከልኻ፣ ከመይ፣ኣበይ፣ መዓስ፣ ንምብርራሆም ዝወስድ ግዜ፣ዓቢ ትዕግስቲ ምጽውዋር ዝሓትት ኣብረሲ ምኳኑ ብፍላይ ነቶም ብንጽህና ተወዲቦም ዝቃለሱ ዘሎዉ፣ እዚ ኹሉ ናይ መሪሕነት ውዲታት ዘየስተባህለሉ ዘሎዉ ዶ ይመስል ? ነዚ ቁኑዕ ተቦግሶ ከም ገጋ ብምርኣይ ምራላዉን ሕልናዉን ኣይንጎድኦምንዶ ? ነቶም ኣብ ደምበ ፍጥሒ ዝውስኡ ዘለዉ ነቲ ብኣወንታዊ ዝርእየና ዝነበረ ብኣሉታዊ ኽርእየና ንገብርዶ ኣየለናን ? ዝብሉ ቡዙሓት ወከሳታትን ስግእታትን ሓላፍነታዊ ርእሰ መርመረታት ኽቐርቡ ኸለዉ፡ካብቲ ብዝያዳ ዘታሓሳስብ ወኸሳ፣ ናይ እቲ ቀዳማይ ጸላኢ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ነቓዕ ረኺቡ እዚ ዘይብሃል ፕሮፓጋንዳ አብ ርእሰናን ደምበ ፍጥሕን ከውርድ ጠንቂ ዶ ኣይንኸውንን ኣለና ? እውን ዝብል ሓላፍነታዊ ስኽፍታት ነይሮም እዮም። ኮይኑ ግን ነዚ ከምዚ ዝኣመሰሉ ሕቶታትን ስኽፍታትን ንንወስዶ ስጉምትታት ብሓላፍነት ክውሰድን፣ ካብ ጎዳኢ ጠቓሚ ኮይኑ ኽወጽእ፣ነዚ ኩሉ ርእይታት ብረቀትን ትንታነን፣ ብተዕግስትን/ሉዙብ እምነ-ሓሳብን፣ ብኹሉ ዓይነታቱ ፖለቲካዊ-ማሕበራዊ-ቁጠባዊ ጎድንታቱ እና ራኣኻ፣ነዚ ዘይውጻእ ዓቐበት መሲሉ ዝርኤ፣ዲሞክራስያዉን ግዝ ኣተ-ሕጋውን መሳልል ከም ዘለዎን፣ተረዲእካ ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣብ ግዚኡን፣ውሳኔ እንተ ዘይወሲድካ፡ናይ ታሪኽ ተሓታቲ፣ነቲ ባዕልኻ ዝወሰድካዮ ሓላፍነት ዘይቶርጓሚ፣ ንህዝቢን – ንመሰረታት ዝሃብካዮም መብጽዓ ጠላሚ ካብ ምዅዋን፣ ንዚ ኹሉ ስንጭሮታት ጠሓሒስካ፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ትጓዓዘሉ መርሆ/ጎደና ቃልስን-ዓወትን ምምራጽ ይሃይሽ። ንመጀመርያ እዋን ኣብ ውድባት ካብ መሰረታት ምስ ክፋል ኣብልት ምሪሕነት ዓገብን መኣረምታ ብቓልዕ ዘርኣናን በቢውግና ዝረኸብናዮ ደገፋትን ናእዳን እንርእዮ ዘሎና እዉን ሱዉር አይኮነን፡፡እዚ ክኣ ኣብ ጐዕዞ ቓልስናታትና ከም ተምክሮ ስለ ዘይጸንሐ ብሩህ ኮይኑ፣እንታይ ደኣ ኣብ ምንቃሉ ተቘጽዩ-ተኣጊዱ- ተዓምጺጹ ክኸይድ ስለ ዝጸንሐ እዩ፡፡ነዚ ሰጊርና ዘቕርብናዮ መአረምታ ሓሳብት/ስጉምታትን እቲ ዘድደልዮ ሽቶ ሓድነት ክበጽሕ ዝዓገተ መሪሕነት ነበር፣ እዩ ሓልፍነት ዝስከም፡ካብ መስርሕን ፕሮግራምን ቅዋምን ብጋሀዲ ጢሒሱ ዝጓዓዝ ዘሎ ንሱ እዩ፡፡ንሕና ግን ንዝጀመርናዮ ቓልስን ዕላማን ራኢን ተልእኾን ንምትርጓምን፣ ዘጽደቕናዮ ፕሮግራምን ቅዋምን ኣኽበርትን ኣማላእትን ኢና። ዝብል ብተደጋጋሚ ሓሳብት እውን ይወርዱ ነይሮም።
- ፍልይ ዝበለ ሓሳብ እዚ ስጋብ ሕጂ ዝተኻየደ ናይ ደምበ ፍትሕን ዲሞክራስን ኣጋባብ ቓልስታት፣ ኩሉ ፈሺሉ ዋላ ሓንቲ ቁምነገር ዘየተግበረ፣ ከምኡ ናብ ሓድነት-ማለት ናይ ሓባር ጽላል ናይ ሓባር ባይቶን ፣ ኣፈ ባይቶ፣ ማለትስ ብሓደ ኣፍ ክዛረብን ክዋሳእን ዘይብቕዐ፣ካብዚ ዝመጽኦ ሳዕቤን፣ህዝብና ክምቲ ክኸዉን ዘለዎ ክዋሳእን ክዓስልን ኣይካኣለን ኣይተራእየን፤ ስለዚ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ጋባብ ቃልስና፣ ሒዝናዮ ክንጓዓዝ ዝጸናህና መደበስርሓትን ፕራግራምን ቅዋምን ስምናን ኩሉ ብሓዲሽ ኣጋብብን መስርዕን ተውዲብና፣ንህዝቢ ዝስዕቦን ማእከል ኑሱ ምዃኑ ተረዲኡ ዝዋሳኣሉ፣ እንተዝግበር ምስተመርጸ ዝብል ሓሳብ እዉን ነይሩ፡፡
- እቲ ብብዝሒ ተመሳሳላይ ሓስብ ዝነበሮ ኮይኑ ረኺበዮ፣ እቲ ዝብሃል ዝነበረ ንምድጋም፣ንሕና ውሒድና በዚሕና ዘይኮነ እቲ ቐንዲ ሓሳብ፣ መንቀሊና እንታይ እዩ ?ኻበይ መጺእና ? ናበይ ንምጓዓዝ ኣለና ? ናበይ ንምብጻሕ ?ዝብላ ኣገደስቲ ሕቶ ምስ እንምልስ፡ ኩሉ እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ስኽፍታት፣ጠርጠራ፣ዝተዋህበ መግለጺታት ኩሉ ነናቱ ሓቅታት ኣለዎ፤ ስለዚ ኸኣ እዩ እቲ ብዙሑነት መሰረት ዲሞክራሲ ኢልና እንገልጾ። ስለዚ ይብሉ እዞም የሕዋት መንቀሊና ነዚ ብደምና-ብዓጽምና-ዝመጸት ሃገር፣በጋባብ ረፈረንድም 99.89%ንናጽነት ሃገር ዘራጋጋጸ ህዝብና፡ናብ ግዝኣተን ሕግን ፍትሕን ንክህነጽ ክጓዓዝ ጀሚሩ፣ ስጋብ 1997 ቅዋም ሃገር ኣጽዲቑ ንብዝሑነት/ድሩብነት ናጻ ፕረስ ዝጀመረሉ፣ሕገ ሰልፍታትን ምርጫን ነዲፉ ናብ ምትርጓሙ እናነቀለ ከሎ ብዘይ ሓሰቦን ዘይደለዮን ኣብ ዶባዊ ውግእ የእቱዩ ንኸይትግበር ዝገበረ ስርዓተ፣ ካብኡ ሓሊፉ ነቶም ስልጣን ንህዝቢ ይስረከብ፣ቁዋም ይተርጎም ንዝበሉ ዓበይቲ ሰበስልጣን ይኩኑ ሓለፍትን ጋዜጣታን ጋዜጣኛታን፣ዓበይቲ ዓድን፣ ኣደታትን የሕዋትን፣መንእሰያትን፣ዝኣሰረ ዲክታተር ካብ ስሩ ቦንቊስካ፣ዲሞክራሲያውንን ፍትሕን ግዝ ኣተ-ሕግን ዘለዋ ሃገር ክትህልወና ዝጽዕርን ዝቃለስን፣ ዱሩቡነት/ቡዙሕነት ዝመሰረቱ ዲሞክራሲ፣ኣብዝሐ ሰልፍታት ዘፍቅድ፣መሰላት ደቂሰባት ዝጣበቃ ሲቪካውያን ማሕበራት ዝስስናሉ፣ናጻ ፕረስ ዘፍቅድ፣ናይ እምነትን ትካላት ብነጻ ዝዋሳኣሉ ባይታ ዘለዎን፣ብ- በርገሳዊ መንግስቲ እትማሓደር ሃገር፣ክሊቲኦም ትካላት ኣብ ነንሕድሕዶም፣ ጣልቃ ዘይታኣታተዉ፣ነንሕድሕድ ምክብባርን ምትሕግጋዝ ዘዘውትሩ፣ እንኣምን ኢና፡፡
ናበይ ገጽና ንጓዓዝ፣ ንዝነቐልናሉ ዕላማ-ራኢ-ተልእኮ ንምትግባር፣ ንዘሕለፍናዮ ፕሮግራምን ቅዋምን በጋባቡ ንምትርጓምን፣ ካብ ምስጓግ ምጥርናፍ፣ ካብ ምድስካል ንጡፉኑን ተንቃሳቐሲን ምዃን፣ነቶም ኣብ ሕጊ ተሞርኲሶም መሪሕነት ዞባታትን ጨናፍርን ዝተመርጹ፣ ብዘይካ እቲ ዝመረጾም ኣካል እንተዘይኮይኑ ብላዕሊ መጺኡ ምወራድን ምስቃልን ዘይቅበል፣ ምዃና ብብሩህ እንፈልጥ፡፡ ጕዑዞና እምብኣር ብዙሑነት/ምክብባር/ሓድነት መሳርሕና ኮይኑ፣ ንኹሉ ተጻብኦታት/ብድሆታት ጠሐሒስካ-ወጺእካ ነቲ ካብ ነዊሕ ትጽቢት ዝተገብሮ፣ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ዝደልዮ፣ሰፊሕ ዲሞክራሲያዊ ጽላል ብዕቱብ ንምብቃዑ ምስራሕ ክኸዉን እዩ፡፡ ናበይ ንምብጻሕ፣ እታ ካብ ነዊሕ ህዝብና ዝደልያ ዝጽበያ ዲሞክራስን ግዝኣተ-ሕግን ንኽትመጽእ ጊደና ክንገብርን ነዚ ንምብጻሕ ክኣ ብቐዳምነት ንሕና ኣኽበርቲ ሕግን ግዝኣተ-ሕግን ክንከዉን ከለና እቲ ንህዝብና ዝሃብናዮ መብጽዓ ኸይንጠልምን፡ ንነብስና ብድልይየትና ናይ ፍትሒ ተቓለስቲ ክንከዉን ካብ ሓጸናያ፣ነዚ ዓጊቱ ሒዙና ዝጸንሐ መቑሕ እንሰብርን፣ ኣብ ውሽጣዊ ግርጭጥት ኣጥሊቑ ኣብኡ ምስ ጠሓልካ ክትወጽእ ከምዘይትኽእል ጌሩ ሒዙና ዝጸንሐ፣ መሪሕነት ነበር እነጋልጽ፣ በቢ-ሓደ ይኩን ብእኩብ እናሰጎገ በቶም ኑሱ ዝደልዮም እናተከ ዝመጸ መሪሕነት ነበር እንነጽግ፣ ነቶም ብዑቱብ ክሰርሑ ዝፍትኑ ሕልንኦም ኣድኪሙ ሰልፊ ገዲፎም ክኸዱ ኡኩይ ስትራተጂ ዝተጠቕመን፣ ባይታ ናይ መቅለሲ ዝዓጹ መሪሕነት ነበር፣ናይዚ ስልታቱ ተኻፈሊ ኻብ ምዃን ነጺግካ፣ ነቲ ተበገስካሉ ዕላማን ራኢን ተልእኾን ንምትርጓምን ኮይኑ ጐዕዞኻ፣ እስኻ ኢኻ ኣብ ቁኑዕነት ዘላኻን ኣብ ዕላማኻ ጸኒዕካ እትርከብ።መርሕነት ነበር ግን ናቱ ጉጅለ ሒዙ ኸይዱ፣ንፕሮግራምን ቋምን ሲሒቱ።፣
ንሕና ግን ኣብ መተክልና ጸኒዕና ምቕጻል መሪጽና፡ንምቕጻሉ ዝኽልክለለና ሕጋዊ ይኹን ዕላዊ ዋላ ሓደ የለን፡ ግብርናን ስራሕና ክኣ እዩ ምስክርና ክኸዉን ዝኽእል።ስለዚ እቲ ኩሉ ዝቐረበ ልቦና ዝመልኦ ስኽፍታት ሕቶታት ብህርያውን ክቐርብ ዘለዎን ኮይኑ፡ጽንዓትን ትዕግስትን ተዓጢቕና ኣብ ነዊሕ ጐእዞና ተዓዋቲ እዩ ክኸዉን ዝኸል፤ እቲ ክንገብሮ ዘለና ኣብ ጸርፍን ምትህልላኽን ክንኣቱ የብልናን፣ ምኽንያቱ አብ ጕዕዞ ምስ ኩሎም ንፍትሒ ንቃለስ ንብል ኣብ ሓደ ጽላል ንምምጻእ ንጽዕር ምዃና ኣብ ቅድሜና ክርኣየና አለዎ። እንተ እቲ ደምበ ፍትሒ ከምቲ ዘድልዮ አይሰርሕን አብ ፍሕ-ጭንግራሕን ዝናብርኡን ህዝቢ ካቡ ዝሃድምን ካብ ኮነ ስርበተኽ ለውጢ ገርና ህዝቢ ዝማእከሉ ቓልሲ ነካይድ ዝብልዉን ዝንጸግ ዘይኮነስ፣ እንተ ደኣ እቲ ናይ ለውጢ ሓሳባት ሒዝና፣ ዘንቀለና መሰረታዊ ምጥርናፍ፣ ሓቢርካ ምስራሕ፣ ኣብ ዕዮ ዝተሞርኮሰ ምትእምምማናት ገርና፣ ቕድሚ ሕጂ ተገይሮም ዘይፈልጡ፣ከም ሱር በተኽ ዝቑረጽ፣ንኹሉ ተሞክራትትና ሰጊሩ ብስራሕ ምስ ዝትርጎም እዩ ለውጢ ክርአ ዝካኣል። ስለዚ ክኣ ኣሳራርዓ መደበ-ስርሓትናን፣ መንቀሊናን፣ተኸልኪሉ/ተዓጊቱ ዝነበረ መደበ-ዕዮታትና እሞ ንተርጉም፣ ተሸፊኑ ዝነበረ መጋረጃ ክቕንጠትን ሓዲሽ ምዕራፍ ክኸፍትን እዩ ኽብሉ፣ናይ እንካን-ሃባን ዘተ ኣካይዶም።ስለዚ ዝበዝሐ ጊዜና አብ ውድባዊ ስርሓት ኣድሂብና፣ ንዝመጸና ነቐፈታ ኣራሚ ዝኾነ እናተቐበልና ባይታ ዝሓቶ ሕቶታት ክንምልስን ጌጋ ምስ ንገብር ክንእረም ቁሩባት ምዃና ዋና መስርሕና ምዃኑ ምእማን። ጉሉጽነት እንጥቀም፣ ኩፉት ዉዱብ ኮይና፣ ብውልቀ ይኹን ቡኡኩብ ብሓንሳብ ኽንሰርሕ ንዝብሉ ዜጋታትና ቁሩባት ምዃና ፉሉጥ ክኸዉን ምጽዓር። ኣብ ዝመጽእ ዝተፋላለያ ቤት ጽሕፈታት ቆይመን ኣለዎ ብከመይ ክም ዝቖማ፣ ከምኡ ናይ ገምጋሚትን ኣድላዊትን እዉን ወጺአን ስለ ዘለዋ ብዛዕበኤን ከውሪ እየ። ብኣንጻሩ ፖለቲካዊ ጸለመታት፣ ናብ ሰባት ዘተኮረ ኣረጊት ኣጋባብ መጥቃዕቲ ይርአ ኣሎ፤እዚ ግን እትጽበዮ ባህርያዉን እዩ። ዝጻረፍ ሰብ እሳ እያ እታ ዓቕሙ ካብኣ ንላዕሊ ክኸይድ ብዘይ-ምኽኣሉ ኢልካ እኳ ዝሕለፍ እንተኾነ፡ ዘገርም ግን ነቲ ታሪኻዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ክንድስም ዶክ.ገብረመስቀል ዝተጠቕመሉ ከተናሹን/ክትጻረፍን፣ነቲ እሱ ዘለዎ ትምህርታዊ- ሞያዊ መዓርግ ኣናኢስካ ምርኣይ ብሓቂ ከም-ሰብ ኑኡስ/ዘይረብሕ ጥራይ የብለካን፣ሰባት ባዕላቶ ክኣ ይኽዕብዎ። ይኩን እምበር እቲ ጹሑፍ ንባዕሉ መገመቲኡ እዩ።ብዛዕባ ሓርበኛ መስፍን ሓጎስ ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ከምቲ እስኻ ዝገለስኻዮ ዘይኮነስ ናቱ ታሪኽ ኣለዎ ኣልዕል አቢልካ ፉጹም ሓሶት ዝኮነ ወረ ምውራይ ተመልሹ ንዓካ እዩ ዝሃርም፣ ምኽንያቱ ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ንዋሳእ ዝነበርና አጸቢቕና ስለ ንፈልጥ። ስለዚ ነዚ ምምላስ አድላይ አይኮነን ጹሩይ ሓሶት ኢልካ ይሕለፍ።ኣብቲ ጹሑፉ ብዛዕባ ምርጫ እዉን ይዛሪብ ዘገርም ኣጋላልጻ። ኩሉ-ምርጫ ዘካይድ ዲሞክራሲያዶ የብሎ እዩ ??እቲ ዝድንጽወካ ተመሪጽካ ስለ ዝመጻእካስ ድልይትካ ክትገብር መበት ኣለካ ማለት ድዩ ?። አብ ዲክታተርነት ኑጉሳዉን ተዮክራስያውን ስርዓታት፡ እውን በጋባቦም ምርጫ የካይዱ እኳ እዮም።ኣብ ዲሞክራሲ ዝካየዳ ሃገራት እዉን እቲ ኣጋባብ ኣማራርጻ ብሕጊ ምርጫ እዩ ዝውስኖ፣ነቲ ዝመጽእ ምሕድራ ክኣ ይሰርዕ፣ ስለዚ ምርጫ ንገዛእ ርእሱ መስርሕ ናብ ስልጣን መብጽሒ ደአምበር፣ስለ ምርጫ ዘካየድካ ደሞክራሲያዉን ፍትሓዉን ኣየብለካን እዩ።ከምቲ አቀዲመ ዝበልክዎ፣ ኣብ ደሞክራሲያውያን ሃገራት ዝተፋላለየ ሕገ-ምርጫ ኣለወን፣ እቲ ክርዳኣና ዘለዎ ሕገ-ምርጫ እምበር መራጺት ኣካል ኣይኮነትን ወሳኒት። ብጥንቃቐ ክንምርምርን ክንፈልጥን ስለ ዘለና ጥልቕ ዝበለ መጽናዕቲ ኣብ ዝመጽእ ክንርእዮ ክንፍትን ኢና ዶክ.ገብረመስቀል ብሰፊሑ ገሊጽዎ እኳ እንተ ነበረ ተመሊሽካ ምብርሁ ከድሊ እዩ፡፡ ንግዚኡ አብዚ ጠጠው ይብል ከይነውሓኩም ኣብ ዝመጽእ የራኽበና።
ጉዱስ ኤርትራዊ


text:
ሃገርና ናብ ኢንዱስትሪ ዝመርሖ ቁጠባ እትሰጋገር እቲ ዓንዲ ሑቐ ቁጠባ ሃገርና ዝኾነ ሕርሻ መፍረያይነቱ እንትውስኽን ንኢንዱስትሪ ዝምግብ ምህርቲ ምፍራይ እንትካኣልን እዩ። መፍረያይነት ሕርሻ ክውስኽ ዝኽእል ከዓ ካብ ክረምቲ ብዝርከብ ዝናብ ጥራሕ እንተይኮነስ ሓረስቶት ብመስኖ ኣቢሎም ኣብ ዓመት ክልተ ግዘን ልዕሊኡን ንምልማዕ ዘኽእሉ እታዎታት መፍረያይነትን ኣማራፅታት ማይን ክውንኑ እንተድኣ ኽኢሎም እዩ። እዚ እትህሉ ድማ ሓረስቶት ዘፍርይዎም ፍርያታት ኣብ ሃገራውን ዓለም ለኻውን ዕዳጋ ተወዳዲሮም ብዝሓሸ ዋጋ ክሸጡ ዝኽእልሉ ዕድል ይረኽቡ። እዚ ስለዝኾነ እዩ መንግስቲ ክልል ትግራይ ንምጥንኻር ልምዓት መስኖ ትኹረት ሂቡ ዓበይቲ ግድባት ዝሃንፅ ዘሎ። ብኡ ልክዕ ሓረስቶት ኣብ ልምዓት መስኖ ዝነበሮም ኣተሓሳስባ እናዓበየ ብምምፅኡ ኣማራፅታት ማይ እናወነኑ ተጠቀምቲ መስኖ ብምዃን መነባብሮኦም ይልወጡ ኣለዉ። ትሕዝቶ እዚ ዛዕባ እውን ኣብ ወረዳ እምባ ኣላጀ ጣብያ እግሪ ዓልበ ተጠቀምቲ ልምዓት መስኖ ናይ ዝኾኑ ሓረስቶት ዘሎ ተመክሮ ዝድህስስ እዩ።
ካብቶም ኣብ ጣብያ እግሪ ዓልበ ብልምዓት መስኖ ኣቢሎም ተረባሕቲ ዝኾኑ ዘለዉ ሓረስቶት፣ ሓረስታይ ኣሚነ ረዳኢ ሓደ እዮም። እቶም ሓረስታይ ኣብ ከባቢኦም ካብ ዝርከብ ወሓዚ ሩባ ብባህላዊ መንገዲ መስኖ ምልማዕ ዝጀመሩ ብ1989 ዓ/ም እዩ ነይሩ። ኮይኑ ግና ኣብ ልምዓት መስኖ እኹል ግንዛበ ስለዘይነበሮም ዘመናዊ እታወታት ሕርሻ ኣይጥቀሙን ነይሮም። ስለዝኾነ ብዝረኽብዎ ትሑት ፍርያት ዝተጎሳቐለ ናብራ ክመርሑ ከምዝፀንሑ ይገልፁ። ይኹን እምበር ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ኣቢሉ መንግስቲ ኣብ ከባቢ እታ ጣብያ ንዝርከባ ዓብይ ሩባ ክጥቀሙ ሓገዝ ስሚንቶ ብምግባሩ ሰሪሖም ካናል ናብ ዓሊሙ ካናል ንምስራሕ መንግስቲ ዝገበረሎም ሓገዝ ስሚንቶ ተጠቒሞም ካናል ሰሪሖም ናብ ዘመናዊ ልምዓት መስኖ ክኣትዉ ክኢሎም ኣለዉ። ብክኢላታት ልምዓት መስኖ እታ ጣብያ እናተሓገዙ ድማ ዘመናዊ ድኹዕን ካልኦት እታዎታትን እናተጠቐሙ ዝረኽብዎ ፍርያት እናወሰኸ መፂኡ።
ናብ ተግባር ክኣትዉ ብምኽኣሎም ድማ ኣብ 2009 ዓ/ም ዘላቶም ፍርቂ ሄክታር መሬት ሰለስተ ግዘ ኣሕምልቲ፣ ኮሚደረ፣ ድንሽን ሽጉርትን ዝኣመሰሉ ኣዝርእቲ ኣፍርዮም ንዕዳጋ ብምሻጥ 150 ሽሕ ብር ክረኽቡ ክኢሎም እዮም። እቶም ሓረስታይ ኣብ ልምዓት መስኖ ተዋፊሮም ብዝረኸብዎ ኣታዊ ወናኒ ፅምዲ ብዕራይ፣ ኣርባዕተ ኣላሕም፣ ዓሰርተ ኣባጊዕን ዓሰርተ ዘመናዊ ቖፎ ንህብን እንትኾኑ ልዕሊ 13 ሽሕ ብር እውን ዓቚሮም እዮም። ሓረስታይ ኣሚነ ንመርኣያ ወሲድና እምበር ካልኦት ሓረስቶት እታ ጣብያ እውን ኣብ ዓብዪ ለውጢ ከም ዘለዉ ኢና ተዓዚብና። እዚ ዘርእየና ድማ ሓረስቶት ብልምዓት መስኖ ዝረኽብዎ እቶት እናቆጠቡ ድርቂ ንምፅዋር ዘኽእል ሃፍቲ ዝረኽብሉ ዕድል ይፍጠር ምህላዉ እዩ።
ልምዓት መስኖ ንምጥንኻር ከም ወረዳ እውን ካብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ጀሚሩ ኣብ ለውጢ ሓረስታይ መደላድል ክኾኑ ዝኽእሉ ˝ስትራክቸራት” ማይ እናተሰርሑ መፂኦም እዮም። ናይዚ መርኣዪ ክሳብ መወዳእታ 2008 ዓ/ም ዝተሰርሑ 825 ውልቀን 55 ሓባርን ዒላታት፣ 1,141 ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ ካናል፣ ኣርባዕተ ዳይቨርሽናትን 26 ቸክዳማትን ብኣብነት ምቕማጥ ይከኣል። ብተወሳኺ 42 ምውህላል ገንኢ፣ 286 ፍልፍል ምጉልባት ከምኡ እውን 177 ሞተራት ማይ ብሓረስቶት ተወኒኖም ኣለዉ። ብተመሳሰሊ ኣብ 2009 ዓ/ም ምውናን ኣማራፅታት ማይ ንምጥንኻር ዝተትሓዙ ትልምታት ናብ ተግባር እናተቐየሩ እዮም። ብመሰረት እዚ ከም ወረዳ 25 ውልቀን 10 ሓባርን ዒላታት፣ 12 ፍልፍል ምጉልባትን ክልተ ቸክዳማትን ንምስራሕ ተተሊሙ እዩ። ናብ ትግባር ምስ ተኣተወ ድማ ውልቀ ዒላታት ምኢቲ ምኢታዊ፣ ኣርባዕተ ሓባር ዒላታት፣ 19 ፍልፍል ምጉልባትን ክልተ ቸክዳማትን ንምፍፃም ከምዝተኽኣለ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማዓድንን ኢነርጅን እታ ወረዳ መምህር ሜሪ ከበደ ይገልፁ።
በዚ እውን ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከብ 24 ሽሕን 676 ሄክታር ዝሕረስ መሬት እቲ 11 ሽሕን 540 ነጥቢ ሓሙሽተ ሄክታር ተሓራሳይ መሬት ብመስኖ ዝለምዕ እዩ። ስለዝኾነ ኣብ 2009 ዓ/ም 1,200 ሄክታር መሬት ብመስኖ ከልምዕ ዝኽእል ዓቕሚ ንምፍጣር ትልሚ ተታሒዙ 465 ሄክታር መሬት ከልምዕ ዝኽእል ዓቕሚ ተፈጢሩ እዩ። 3,351 መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ድማ ተጠቀምቲ ልምዓት መስኖ ክኾኑ ክኢሎም እዮም። ብዘይካ እዚ “ልምዓት መስኖ ዝሐሸ ኣማራፂ መፍረያይነት የዕቢ” ዝብል ኣተሓሳስባ ኣብ ሓረስቶት እቲ ከባቢ ካብ እዋን ናብ እዋን እናማዕበለ ከም ዝመፀ ኣተሓባበሪት ከይዲ ስራሕ ልምዓት መስኖ ወረዳ እምባ ኣላጀ ወ/ሮ ታሪኽ ሚልዮን የገንዝባ። ናይዚ መርኣዪ ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከቡ 26 ሽሕን 185 መራሕቲ ስድራ እቶም 23 ሽሕን 526 መራሕቲ ስድራ ሓደ ኣማራፂ ማይ፣ 11 ሽሕ 310 መራሕቲ ስድራ ክልተ ኣማራፅታት ማይ፣ 2,813 መራሕቲ ስድራ ድማ ወነንቲ ሰለስተን ልዕሊኡን ኣማራፅታት ማይ ኮይኖም እዮም። ይኹን እምበር ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብታ ወረዳ ክፍጠር ዝተትሓዘ ምውናን ኣማራፅታት ማይ ብሰንኪ ኣመራርሓ ዝግባእ መሪሕነት ዘይምዕራፉን ክኢላታት ናብ ሓረስቶት ወሪዶም ተወፍዮም ዘይምድጋፎምን ከም ዝወደቐ እዚ ንቐፃሊ ትኹረት ተዋሂብዎ ክስርሐሉ ከም ዝተገምመ ወ/ሮ ታሪኽ የረድኣ።
ብድምር ምውናን ኣማራፅታት ማይ ኣብ ስግግር እቶት ሓረስቶት ክልልና እወንታዊ ውፅኢት እናመዝገበ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሓረስቶት ኮኑ መናእሰይ ˝ኣማራፅታት ማይ ተጠቒምካ ኣብታ ዝርካባ ውስንቲ መሬት ብልምዓት መስኖ ምህፍታም ይከኣል እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዞም ኣማራፅታት ማይ ናይ ምህናፅ ባህሎም እናዓበየ ይርከብ። ነዚ ኣንፈት ዝትግብር ኣተሓሳስባ ወኒኖም ኣብ ልምዓት መስኖ እናተረባረቡ መነባብሮኦም ለዊጦም ሃፍቲ እናዋህለሉ ዝርከቡ ሓረስቶት ጣብያ እግሪ ዓልበ ጀሚሮምዎ ዘለዉ ምንቅስቓስ ኣጠናኺሮም ክቕፅልሉ ኣለዎም። ኣብ ክሊ እዚ ግና ኣብ 2009 ዓ/ም ከም ወረዳ ኣብ ምውናን ኣማራፅታት ማይ ዝተትሓዘ ትልሚ ዝተርኣየ ሰፊሕ ውድቀት ኣሎ። እዚ እውን ብልምዓት መስኖ ተረባሕቲ ክኾኑ ኣብ ዝግበኦም ሓረስቶት ዝህልዎ ኣሉታዊ ፅልዋ ቀሊል ስለዝኾነ ምኽንያቱ ተፈሊጡ ንቐፃሊ ፍታሕ ክቕመጠሉ ግድን ይኸውን። እዚ ዝኸውን ድማ ዝጋጠመ ውድቀት ናብ ነፍሲ ወከፍ ኣመራርሓን ሰራሕተኛን ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማዕድንን ኢነርጅን ብምልጋብ ክግምገም ይግባእ።


text:
ናይ ምዉላድ ምቅርራብ እንታይ እዩ?
ናይ ምዉላድ ምቅርራብ እንታይ እዩ?
እስኽን ጥንስቲ ኢኽን። ጀርመንኛ ኸኣ ቋንቋኽን ኣይኮነን።
ምናልባሽ በይንኽን ዘለኽን ትኾና፣ እቲ ዘይበርሃልክን ነገራት ኸኣ ንመን ክትሓታ ከምእትኽእላ ኣይትፈልጣን ትኾና። ስለዚ እዚ ናይ ምውላድ ምቅርራብ ኮርስ ንዓኽን እዩ።
እዚ ናይ ምውላድ ምቅርራብ ኮርስ ብሽዱሽተ ክፍልታት እዩ ዝካየድ። ነቲ ኮርስ ትመርሖ ሓንቲ ኣዋላዲትን ሓንቲ ኢንተርካልቸራል ተርጓሚትን እየን
እሳተን ንዓኽን ንኽሰምዓኽን፣ ሕቶታትክን ንኽመልሳልክንን ሓበሬታታት ንኽህባኽንን እየን ዝጥለባ።
እሳተን ንዓኽን ጥንስን ምዉላድን ከመይ ከምዝካየድ የረድኣኽን። ድሕሪ ሕርሲውን ንቖልዓ ከመይ ጌርካ ከምዝጥቦን ምስ ቖልዓ ኣብ ገዛ ንተሕልፎኦ ጊዜታትን የዳልዋኽን።
እስኽን ምስ ካልኦት ዉሑዳት ኣንስቲ ብሓባር ኬንክን ኣብ ናይ ቆልዓ ምምጻእ ጊዜታትን ኣብቲ ጊዜ ዘጋጥም ጉዳያትን ትካፈላ። ናትክን ብህሊን ልማድን ኣብዚ ጋንታታት ይኽባር እዩ።
ናይ ምውላድ ምቅርራብ ኮርስ መዓስ እዩ ዝካየድ ?
እቲ ዝሓሸ ጊዜ ነዚ ኮርስ ኣብ ሞንጎ 5-ይን 8-ይን ወርሒ ጥንሲ እንተተኻፈልክን ዝበለጸ እዩ።
እስኽን ምስ ካልኦት ጥኑሳት ኣንስቲ ክትራኸባ ኢኽን። ዘለክን ተሞክሮን ትጽቢትን ኸኣ ምስኣተን ክትማየጣሉ ትኽእላ ኢኽን።
ናይ ምውላድ ምቅርራብ ኮርስ ክንደይ ገንዘብ እዩ ዝኽፈሎ ?
እቲዋጋኮርስበቲእቶትሰብዝውሰን*
እቶትዘይብላስድራቤት
ሓደእቶትዘለዋስድራቤት
ክልተእቶትዘለዋስድራቤት
ናይጥዕናኢንሹራንስብተወሳኺ150.– ብቐጥታንማማሙንዶክኸፍልእዩ።
* ቁጠባዊዓቕሚንዘይብላስድራቤትማዕከንገንዘብኣሎ


text:
ወለዲ ፅቡቕ ምግባር ንምትብባዕ ካብ ዝጥቀምሎም ኣበሃህላታት ውሽጢ “ፅቡቕ ንዝገበረልካ ወይ ግበረሉ ወይ ንገረሉ” ይብሉሞ የቐንየለይን ክብረት ይሃበለይን ምባል ንቡርን ፅቡቕ ስነ ምግባርን ከምዝኾነ ብዘየላጢ መንገዲ ገሊፆምዎ እዮም::
የቐንየለይ ብመሰረት ትርጉም ማርያም ዌብስተር “ብትሕትና ዝግለፅ ናእዳ እዩ” እንትብሎ፣ ዲክሽነሪ
ካምብሪጅ’ውን ስሩዕን ዘይስሩዕን ብምባል ይመቕሎምሞ ዘይስሩዕ የቐንየለይ ዝበሃል ሓደ ሰብ ንዝገበርልካ ሕጉስ ምዃንካ ንምግላፅ ትጥቀመሉ እንትኾን ስሩዕ ዝበሃል ድማ ትሕትናዊ መግለፂ ኮይኑ ንዝሃብካዮ ውህብቶ፣ ግልጋሎት፣ ክማላእ ዝግብኦ ነገር ብምምላእኻ ወይ ዝግደፍ ብምግዳፍካ ዝወሃብ ምስጋናን ኣፍልጦን እዩ። ኡርባን ዲክሽነሪ’ውን የቐንየለይ ልዕሊ ናእዳ ዘሎ ውዕለትን ፅቡቕ ነገርን ዘንፀባርቕ እዩ ብምባል የቐምጦ።
በዚ መሰረት የቐንየለይ ምባል ንዝተገበረልካ ወይ ንዝተሰርሐልካ ዋጋ ዘይወሃቦን ዘይኽፈሎን ብቃል ወይ ብፅሑፍ ዝወሃብ ትሕትናን ናእዳን ዘለዎ ምላሽ እዩ:: የቐንየለይ ብውለቀ፣ ብጉጅለን ማሕበርን ተዘየለ ብመንግስቲ ብርኪ ክግለፅ ዝኽእል ኣፍልጦ እዩ።
የቐንየለይ ንተብሃሊኡ ዘሐጉስ፣ ዘተባብዕ፣ ዘነቓቕሕ፣ ተግባራቱ ኣፍልጦ ከምዝረኸቡ ዘመላኽት እንትኾን ንበሃሊኡ ድማ ብስለት፣ ውዕለት፣ ክብረት፣ ዋጋ ዘርክብ ሰባት ተኸባቢሮምን ተሳንዮምን ንክኸዱ ዘግብር ብሓንቲ ቃል ዝግለፅ ክባርን መተካእታ ዘይብላን ቃል እያ።
ክርስቶስ ምእንተ ደቂ ሰብ መንከራ ተቐቢሉ ዘለኣለማዊ ድሕነት እንትምፅእ ዝሓተተና ሓንቲ ነገር ጥራሕ እዩ “ምስጋና”። እወ ምስጋናን የቐንየለይን ነቲ ፍፁምን ንምስጋና ዝፈጠረን ኣምላኽ እንተሐጒስዎ ንሰባት ክንደይ ከምዘሐጉሰና ካብቲ ኣምላኻዊ ቃልን ትእዛዝን ምርዳእ ይከኣል።
ተጋዳላይ መተካእታ ዘይብላን ክብርቲ ሂወት፣ ኣካልን ጊዜን እንተውፊ ምእንተ “መፃኢት ትግራይ” ነይሩ፣ እንትስዋእ መፃኢት ትግራይ ከምዘይሪኣ፣ ኣካሉ እንትስእን ከም ሙሉእ ኣካል ተጓይዩ ከምዘይሰርሐላ፣ ዘይተሰወአን ኣካሉ ዘይጎደለን’ውን ኣብ ንእስነቱ ከጥርዮም ዝግብኡ ዓቕሚታት ስኢኑ ከምዝሪኣ እንትጋደል ካብ ሰለስቲአን ሓዲአን ብፅሒቱ ከምዝኾና ኣንዳዕዲዑ ይፈልጥ ኔሩ እዩ።
ተጋዳላይ እንትጋደል መስዋእቲ፣ ምጉዳል ኣካልን ጊዜን ጥራሕ ዘይኮነስ ጥሜት፣ ፅምኢ፣ ሕማም፣ ተፈጥራዊ ምቅይያራት ከም ቁሪ፣ ሃሩር፣ ዝናብ ወዘተ ኩሎም ከምዘለዉ እናፈለጠ ኔሩ። ንምግዳሉ እንትሕተት ምላሹ “ምእንተ ረብሓ ህዝቢ” ዘይኮነስ “ምእንተ ረብሓይ” ኔሩ። ንሕና’ውን ምእንትኡ ዘይኮነስ ምእንታና “የቐንየለና” ክንብል ሰብኣዊ፣ ሞራላዊን ማሕበራዊን ጉቡእ ይህልወና። ዘይምጥላምናን ሕድሪ ዘይምዕባርናን መግልፂኡ “የቐንየለይ” ስለዝኾነ። እስቲ ነዚ ዝስዕብ ኣበሃህላ ነስተብህለሉ፦
The little effort of saying "thank you" or of writing and sending a "thank you" can have benefits far beyond the value of the moments involved. "Thank you" can motivate, validate, and give positive reinforcement. "Thank you" for the ordinary as well as the extraordinary can enhance the interpersonal relationships immeasurably and make it well worth the time spent.
እዚ ኣበሃህላ እዚ ካብ ሓደ ዛጊድ ምንጩ ዘይፈለጥክዎ ፅሑፍ እየ ረኺበዮ፣ ነቲ ዝብሎ ዘለኹ ስለዝጠቐመኒ ወሲደዮ’ምበር ናተይ ኣይኮነን። እንተ ንበሃሊኡ ምስጋና ይብፃሓዮ። ዋጋ የቐንየለይ ክሳብ ክንደይ ዙርያ መለሽ ረብሓ ከምዘለዎ ንምርድኡ ከቢድ ኣይመስለንን።
ነዚ ፅሑፍ እንትፅሕፍ ሓደ ነገር ዘኪረ። ሓደ እዋን ኣባላት ፈፃሚት ቤት ምኽሪ ስፖርት ትግራይ ተኣኪብና ኣብ መንጎ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ኣባላት ኣመራርሓ ፌዴሬሽንን ዘይምስስምማዕ እንተተፈጢሩ ንምንታይ ብጎንፂን ዘይዕረቕ ብዝመስል ኣፈላላይን ንፈትሖ ዝብል ሓሳብ ይለዓል። (ኣብቲ እዋን ኣብ መንጎ እቲ ቢሮን ፌዴሬሽን ብስክሌታን ጎንፂ ተፈጢሩ ብምንባሩ ናብ ክሲን ንስኻባ ንስኻባ ናብ ዝብል ምትፍናን ተበፂሑ ብምንባሩ) ዝተልዓለ ሓሳብ እዩ።
ኣባላት ፈፀምቲ ኩሉና (ንሓለፍቲ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ሓዊሱ) ሰባት ንዓመታት ዝሰርሕዎን ዝለፍዕዎን ብሓንቲ ኣጋጣሚ ኣፈላላይ “የቐንየለይ” ዘይምባል ዘይንቡር ብምዃኑ ይትረፍዶ ነቶም ሕዚ ዝሰርሑ ዘለዉስ ነቶም ካብ ሓምሳታት ጀሚሮም ዝሰርሑ ኣፍልጦ ንሃብ ዝብል ሓሳብ ይቐርብን ንሰማማዕን።
ኣብቲ ኣኼባ ሰለስተ ሰባት (ኣነ ካብ ፌዴሬሽን ኩዕሶ ኢድ፣ ተፈራ ካብ ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪን ኪዳነ ማርያም ካብ ፌዴሬሽን ብሽክሌታ) ተመሪፅና። ሕጊ፣ መስርሕ፣ ሮቓሒን ካልኦት ኣገደስቲ ተግባራት ዘየማላእና ከመይ ሰባት ንመርፅ እንተተብሃለ ግዲ የለን ይበሃል። እቲ ተግባር ብኣግኡ ከምዝበርዐነ ንመምበብቲ ዝጠፍኦም ኣይመስለንን።
ድሕሪ እታ ኣኼባ ኣባላት ፈፀምቲ ዳግም ዝተራኸብና ኣይመስለንን፣ ብኣጋጣሚ ሰለስቴና ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ ኣባልነት ፈፃሚት ዝተሰናበትና እንትኾን ክልቲኦም “የቐንየለይ” እንተግኒዮም ኣይፈልጥን እንተ ብወገነይ ግና “የቐንየለይ” ኣይረኸብኩን።
“የቐንየለይ” ዘይምባል ንዝሰርሑ ምትብባዕን ኣፍልጦን ምሃብ ብዝብል ዘብቅዕ ኣይኮነን። ኣፍልጦን “የቐንየለይ”ን ዘይምባል ታሪክ’ውን የዛብዕ እዩ። ስፖርት ትግራይ ብሓፈሻ ኩዕሶ እግሪ ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ 54 ዓመታት ብርክት ዝበሉ ሰባት ብዝተፈላለዩ ዓውደ ዘፈራት ተዋፊሮም ዝሃብዎ ኣበርክቶ ድምር ውፅኢት ኢና ሕዚ ዘሎ ኩዕሶ እግሪን ስፖርትን ነንቀሳቕሶ ዘለና።
ቅድሚኡ ግና ብዘይተለመደ መንገዲ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ንሓደ ኣብ ስፖርት ትግራይ ብሓፈሻ ኣብ ኩዕሶ ኢድ ድማ ብፍላይ ዝለዓለ ደገፍ ንዝገበሩ በዓል ሃፍቲ ትግራዋይ ነባሪ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣይተ መለስ ብስራት ብምፅዋዕ የቐንየለይ ብምባል ንዝሰርሐዎን ዝፈፀምዎን ተግባር ብሽም ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣፍልጦ ወረቐት ምስክርን ንዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝገልፅ ሽልማትን ኣፍልጦ የቐንየለይን ዝሃቦም እንትኾን ነቲ ኣፍልጦ ፕረዚዳንት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ፕሮፌሰር ክንደያ፣ ም/ፕረዚዳንት ዶ/ር ዓብደልቃድርን ኮሌጅ ዲን ተፈጥሮ ቀመር ሳይንስ ዶ/ር ሃፍቱን በቢተራ ዘተባብዕ መልእኽቲ ብምሕላፍ ኣብ ታሪክ ስፖርት ትግራይ ፈላሚ ዝኾነ ኣፍልጦ እንትህቡን የቐንየለይ እንትብሉ ብምርኣየይ ዝተሰመዐኒ ታሕጓስን ዘለኒ ናእዳን ክገልፀሎም ይፎቱ።
በቲ እዋን ኣይተ መለስ ብስራት ክንደይ ከምዝተሓጎሱ ተዓዚበ ዋጋ የቐንየለይ ድማ ተረዲአ። ስለዚ ሰባት ይዕበ ይንኣስ ንዝገበርዎ ኣስተዋፅኦ “የቐንየለይ” ዝግበኦምን ዘድልዮምንኳ እንተኾነ ፍልይ ዝበለን ሩኡይ ኣስተዋፅኦ ንዝገበሩ እንትርስዑ ድማ ቀቅድሚትናን በብዕለቱ ንዘሎን ጥራሕ ክንርኢ ስለዘገድደና ሚዛን ክስሕትን ታሪክ ክዛባዕን ይገብር። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዝገበሮ ኣስተዋፅኦ መተካእታ የብሉን። ንኻሊእ ገዲፍና ካብ ሓምሳታት ክሳብ ሰብዓታት ኣብ ኩዕሶ እግሪ ኣመራርሓ ብርኪ ዝነበሩን ፍልይ ዝበለ ኣስተዋፅኦ ንዝገበሩን ጥራሕ እንተወሲድና (ኣብነትን ኣብ መቐለን ንዝነበሩ ጥራሕ የቐምጥ ስለዘለኹ ኩሎም ሰብ ሞሳ ኣብዚ ብዘይምልዓለይ ይቕረታ ይሓትት) ንኣራም ማሩ፣ ሃይለ ገ/መስቀል፣ ልጅኣለም ገ/ሄር፣ ታፈረ ረዳ፣ ፍስሃዬ ሮጆ፣ ገ/ማርያም (ቖርበት) መብራህቱ ከለሎም፣ ሙሉ ታደሰ፣ ኣባዲ ተስፋይ፣ ወዘተ ምርሳዕ ወይ ምግዳፍ ሎሚ ዝለፍዑ ዘለዉ ፅባሕ ዘካሪ የብሎምን ጥራሕ ዘይኮነስ መሰረት ኣልቦ ስፖርትን ኩዕሶ እግሪን ሒዝና ክንጉዓዝ ዘገድድ እዩ።
ነዚ እዩ’ውን ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ዝነበሩ ክሲታትን ነቐፌታታትን መሰል መግለፂታት ንቡዙሓት ዘገረመ። ሰባት ኣብ ስራሕ እንትወፍሩ ዘርእይዎ ኣወንታዊን ኣሉታዊን ጎኒታት ክህልዉ ባህሪያዊ እዩ። ሰባት ንምንቃፍን ንምሙጓስን መስርሕን ኣሰራርሓን መሰረት እንተጌርካ እንተተጋግዮም ንምእራም እንተጥፊኦም ንክትቐፅዖም ቀሊልን ልሙድን ኣሰራርሓ እዩ። ተዘየለ ኩሉሻብ ገምጋም መሰረትን መበገሲን እናተገበረ ዝኽየድ እንተኾይኑ ሐሓንሳብ ክሽለሙ፣ ክሙገሱን “የቐንየለይ” ክበሃሉን ዝግበኦም እናገደፍካ ክንቀፉን ክሕተቱን ዝግብኦም እናሸለምካ ንክትኸይድ ዝዕድም እዩ። ካብ መስርሕ ወፃኢ እንተተኸይዱ ሎሚ ዝነኣድካዮ ፅባሕ ዝነቐፍካዮን ተሓታቲ ዝገበርካዮን ፅቡቕ ስለዘይከውን ኣቐዲምካ ኣሞጊስካ ንምሕማይ ዘፀለምካዮ ንምንኣድ አፀጋሚ እዩ።
ኣብ መወዳእታ ብሃንደበታዊ ሕማም ዝተፈለየና ሓውናን ቤተሰብ ስፖርትን ሰለሞን ገ/ፃዲቕ ትማሊ ኣብ ጋንታ ወልዋሎ ሓላፊ ኮይኑ ኣብዝሰርሐሉ እዋን ሰብ እዩሞ ከም ሰብ መጠን ኣዎንታን ኣሉታን ክህልዎ ባህሪያዊ እዩ። ክስመረሉ ዘለዎ ግና ጋንታ ወልዋሎ ካብ ምስረትኣ ጀሚሩ ክሳብ ምሕላፍ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ማንም ዘይትክኦ ኣስተዋፅኦ ነይርዎ እዩ።
ስለዚ ሰለሞን ኮነ ካልኦት ነቲ ዝገበርዎ ኣስተዋፅኦ ፈለማ “የቐንየለይ” ትብሎምሞ ክቕፅሉ እንተኾይኖም ኣተባቢዕኻ ዘየቐፅሎም እንተኾይኑ ድማ ንዝገበርዎ “የቐንየለይ” ብምባል ምፍናው እናተኽኣለ ብሚዲያ ዝቐነየ ከሳሲን ተኸሳሲን በራሪን ኣባራሪን ዘረባታት ሕዚ ናብ ምንታይ ከምዝቕየሩ ኣይፈልጥን።
ብርግፅ ብባህልና ምውት ኣይውቀስን ግን ስርሑን ተግባራቱ ብህልዉ ቀንጢጥካ እንትሞት ምሙጋስ ግና ኣይንባዕሉ፣ ኣይንስድርኡ፣ ኣይንፈተውቱን ነቲ ስፖርትን ንዝኾነ ሰብን ተግባርን ስለዘይረብሕ ገምጋም ወለድ “ፍረጃታት” ክንመሃረሉ ይግባእ። ሰባት ህልዋት ኮይና ዝሰራሕናዮም ኣፍልጦ እንትረኽቡ ንፍረን ንሙህሮን እንትኾኑ ካብዚ ዓለም እንትንፍለ ዝመፅእ ኣፍልጦን የቐንየለይን ግና እሞ ድሕሪ መፀለምታ እንተኾይኖም ኣየምህሩን።
ስለዚ ሰባት ሓቢርና እንትንሰርሕ ዕብየት እንትንፈላለ ውድቀት ምዃኑ መረዳእታ ኣለሻ ኣየኽይድን ወለድና ዝሓበራያ ኣፃብዕቲስ ኣርቃይ የፀምብዓ ከምዝበልዎ ሄነሪ ፎርድ ብወገኑ “Coming together is the beginning, keeping together is progress, and working together is success.” ኢልዎ እዩ። ስለዚ ንሕብረት መሰረቱ “የቐንየለይ” ስለዝኾነ “የቐንየለይ” ይልመደና ኢለ እንትሰናበት ንሰሎሞን ገ/ፃዲቕ መንግስተ ሰማያት የዋርስካ ንስድርኡን ፈተውቱን ድማ ፅንዓት ይሃብኩም ኢለ ክሰናበት።