text:
Askersund
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 7 2020
ከተማ ኣሰርሹንድ፡ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ነርከ፡ ጥቓ ባሕሪ ቬተርን ትርከብ። ብኣእማን ዝተሰርሐ ጽርግያታትን፡ ብዕንጸይቲ ዝተሰርሐ ናይትን መለለዪ ናይ’ዛ ከተማ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,377
ስፍሓት መሬት1,020 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 52 ኪሜ
- Linköping 91 ኪሜ
- Stockholm 243 ኪሜ
- Göteborg 257 ኪሜ
ኣብ ማእከል ናይ'ዛ ከተማ፡ ድኳናትን፡ ኣብያተ-መግብን፡ እንዳ-ሻሂታትን ዝሓቆፈ ኣደባባይን፡ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ወደብን ይርከብ። ኣብ እዋን ክረምቲ፡ ከተማ፡ ኣሰርሹንድ ብካብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝመጹ በጻሕቲ ክትወሓጥ ትርአ።
መንበሪ-ገዛ
ንመንበሪ-ገዛ፡ ብዝምልከት ኣብ ከተማ እስከርሹንድ፡ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት ኣለኩም። ንኣብነት፡ ዝካረ-ኣባይቲ፡ ዝግዛእ፡ ቪላታት ኣብ ማእከል ከተማ ይኹን ካብ ከተማ ወጻኢ፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። እቲ መንበሪ-ኣባይቲ፡ ነዊሕ ዘገበረ ህንጻታት ወይን ውን ዘመናዊ ክኸውን ይኽእል። ምስ ምምሕዳር ከተማ ኣስከርሹንድ ዝጥርነፋ ንኡሳን ዓዲታት፡ ሃማር፡ ኦልስሃማር፡ ሮነስህይታ፡ ዚንክግሩቫን፡ ኦመባሪ ከምኡ ውን ኦስብሩ የጠቓልላ። ካብዚኣተን ኣዝየን ንእስ ዝበላ ምስቲ ምምሕዳር ዝጥርነፋ ዓዲታት ውን ኣለዋ። ንሳተን ከኣ፡ ኤስታቡ፡ ኮርባሪ፡ ሌርቤክ፡ ማሬዳም፡ ኺለበሪ፡ ስናቭሉንዳ፡ ሴናን ኒዳለንን የጠቓልላ።
ኣብ ከተማ እስከርሹንድ እታ ዝዓበየት ትካል ክራይ-ኣባይቲ፡ እታ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ እትውነን ትካል ኮይና፡ ኣስከርሹንድ-ቦስቴደር፡ ተባሂላ ትጽዋዕ። እዛ ትካል እዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይቲ ምምሕዳር፡ ብርክት ዝበለ ዝካረ ኣባይቲ ትውንንን ተመሓድርን። ናይ መንበሪ-ገዛ ሪጋ ክትገብሩ ምስ እትደልዩ ወይ ውን ነጻ ዝካረ ኣባይቲ ኣውጺኦም ምስ ዝህልዉ ንምርኣይን፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይ'ዛ ትካል ኣቲኹም ክትርእዩ ትኽእሉ። ብዜካ'ዛ ብምምሕዳር ከተማ እትውነን ትካል፡ ካልእ ብርክት ዝበላ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ውን ኣለዋ። ንዝርዝር ናይ'ዘን ትካላት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ነባሮ ኣለዉ። ገለ ንምጥቃስ፡ ዓረበኛ፡ እንግሊዝኛ፡ ፈረንሳይ፡ ዳሪ (ቋንቋ-ኢራን)፡ ትግርኛ ከምኡ ውን ኢራነኛ፡ ይርከብዎም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ሃይማኖታዊ-ዛዕባታትን ስድራ-ቤታዊ መዳያትን ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ብርክት ዝበላ፡ ኣብያተ-ክርስትያናት፡ ሃይማኖታዊ ሰበኻታት ውይ ምትእኽኻባትን ማሕበራትን ይርከባ። ካብተን ኣብዚ ከተማ'ዚ ብንጥፈት ዝዋስኣ ማሕበራትን ምትእኽኻባትን፡ ቤት-ክርስትያን ሽወደን፡ቤተ-ክርስትያን ፒንግስ፡ ቤት-ክርስትያን ምስዮናውያን ብርክት ዝበላ ነጻ ኣብያተ-ክርስትያናትን ይርከባ። መስጊድ ብቐረባ፡ ኣብታ 5 ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ኦረብሮ፡ ይርከብ። ኣብዚ ከተማ'ዚ ብተወሳኺ፡ ብርክት ዝበላ ኣብ መዳይ ስፖርታዊ-ንጥፈታት ዝውስኣ ማሕበራት ውን ኣለዋ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ፡ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ዝርዝር ናይ'ዘን ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብርክት ዝበላ ቡቲካት፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ እንዳ-ሻሂታትን ቤት-መግቢታትን ይርከባ። ንብረት፡ ክዳውንቲ ወይ ኣቍሑ-ገዛ፡ ብሕሱር ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ ውን ብርክት ዝበላ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት ከም ቀይሕ-መስቀል፡ ሎፒስን ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ቀይሕ-መስቀል ብምእታው፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ከተንብቡ ትኽእሉ። ሓድሽ ንብረት ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ ውን፡ ሕሙሽተ ማይል ተጋዒዝኩም ናብ ከተማ ኦረብሩ ኣብ ዝርከብ ድኳን ንብረት (ኢኪያ) ብምኻድ ክትገዝኡ ትኽእሉ።
ኣብ ማእከል ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ዝተዳለወ መጻሕፍትን መጽሄታትን ዝርከባ፡ ቤት-ንባብ ኣላ። ናብቲ ቤት-ንባብ ኣብ እትዛወሩሉ እዋን ውን፡ ነተን ኣብኡ ዝርከባ ኮምፕዩተራት ክትጥቐሙለን ትኽእሉ። ኣብ አዳይ ስፖርት ክትነጥፉ ምስ እትደልዩ ውን፡ ብርክት ዝበላ ስፖርታዊ ንጥፈታት ዝአንግዳ ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነት፡ ኩዕሶ-እግሪ፡ ኢነባንዲ፡ ምግላብ-ኣፍራስ ወዘተ..። ብዜካ'ዚ ክልተ ማእከላት ስፖርታዊ ንጥፈታት ውን ኣለዋ። መሐንበሲ ወይ ውን ማእከል ጸወታ-በረድ፡ ኣብታ ክልተን-ፈረቓን ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ሃልስበሪ፡ ኣለኩም።
ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ኣብ ጥቓ'ቲ ኣብ ሽወደን ብዕብየቱ ካልኣይ ዝኾነ ባሕሪ-ቬተርን፡ ተደኲና ትርከብ። ኣብዚ ባሕሪ'ዚ ብነጻ ስናራ ወይ ካልእ መግፈፊ ተጠቂምኩም፡ ዓሳ ክትገፉ ትኽእሉ። ኣብ ከባቢ ናይ'ዛ ከተማ ውን እቲ ብቲቨደን ዝፈለጥ ዓቢ ጫካ ኣሎ። ኣብዚ ጫካ'ዚ፡ ፍሩታታት-ዘገዳም ወይ ው ቃንጥሻ ክትቅንጥቡ ትኽእሉ።
ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ኣብታ ከተማ ቤት-ጽሕፈት ኣለዎ። ኣብያተ-ጽሕፈታት በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት) ከምኡ ውን ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንካሳን) ግን ብቐረባ ኣብ ኦረብሩ ይርከቡ። ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብምምሕዳር ከተማ ዝእለ፡ ማእከል-ስድራ-ቤታት፡ ኣሎ። እዚ ማእከል'ዚ፡ መኣዲ-ርክብ ወለድን ህጻናትን ኮይኑ፡ ኣብዚ ብምምጻእ ንጥዕናን ቅሳነትን ደቕኹም ዝምልከት ዝየፈላለየ ጠቓሚ ነገራት ክትካፈሉ ትኽእሉ።
ኣብ ኣስከርሹንድ፡ ብዝተፈላለያ ኣብያተ-ክርስትያናት ዝምእከል፡ ኣብ መዳይ ስድራ-ቤታት ዘትኮረ ዝተፈላለየ፡ ንጥፈታት ኣሎ። ንኣብነት፡ ኣብ ክሎካርባከን፡ ነቶም ካብ 7 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝምልከት ንጥፈታት ይካየድ። ኣብ ቤተ-ክርስትያን ኤኩሜንያ ውን መድብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽውደን ንዓበይቲ፡ ኣብ ቤትክርስትያን-ኤሊም ከኣ፡ ዝተፈላለየ ጸወታታት ህጻናት ይካየድ።
ኣ.ቢ.ኤፍ (ማሕበር ህንጸት ሰራሕተኛታት) ብወገኑ፡ ዝተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ መደባት፡ ናይ ትምህርቲ-ዓንኬላትን ካልእ ንጥፈታት፡ ይሰርዕ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርብብ-ሓበሬታ ናይ'ዚ ትካል ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣድራሻ ቁጽሪ-ስልኪ ናይ ሓለፍቲ መስርሕ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ውን፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብርክት ዝበላ መንግስታውን፡ ሓንቲ ብማሕበር-ወለዲ እትእለን መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ። እዚ ማእከል መውዓሊ-ህጻናት ነቶም ሓደ ዓመት ዝመልኡ ኮይኑ፡ ክሳብ 6 ዓመት ዝመልኡ ኣብኡ ይጸንሑ። ንውላድኩም፡ ኣብ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ክወሃቦ ምስ እትደልዩ፡ ብኣርባዕተ ወርሒ ኣቐዲሙኩም ከትመልክቱ ኣለኩም። እቲ ንምምልካት እትጥቀሙሉ ቅጥዒ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ኣብ ኣክሰርሹንድ ዝርከባ ኣብያተ-ክርስትያናት፡ ንህጻናትን ወለድን ዝሓቁፍ ዝተፈላለየ ንጥፈታት የዳልዋ። ብምምሕዳር ከተማ ዝእለ፡ ማእከል-ስድራ-ቤታትን ክፉት መውዓሊ-ህጻናትን ውን ኣብዛ ከተማ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታዊ-ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ሽወደን፡ ክሳብ ታሽዓይ ክፍሊ ኮይኑ፡ ንኹሉ ኸኣ፡ ግዴታ እዩ። ዓመተ-ትምህርቲ፡ ኣብ ክልተ ዝምቀል ኮይኑ፡ እቲ ሓደ ኣብ መስከረም ክጅምር እንከሎ እቲ ካልኣይ ክፋል ከኣ፡ ኣብ ከባቢ የካቲት ኣቢሉ ይጅምር። ኩሎም ተመሃሮ ቅድሚ ቀዳማይ-ክፍሊ ምምሃር ምጅማሮም፡ ኣዚለ ክፍሊ ክመሃሩ ይኽእሉ። እዚ ነቶም 6 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ዝምልከት ኮይኑ፡ ወለንታዊ እዩ።
ኣብ ከተማ ኣስከርሹንድ፡ 7 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ሓንቲ ናይ ላዕለዋይ-ደርጃ ክትከውን እንከላ እታ ካልኣይቲ ከኣ፡ ናይ መባእታዊ-ደረጃ፡ እዘን ድሒረን ዝተጠቕሳ ክልተ ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ሕምብርቲ ናይታ ከተማ ዝርከባ ክኾና እንከለዋ፡ እዝተን ዝተረፋ ኸኣ፡ ኣብ ካልእ ዓዲታት ወይ ከባቢታት ናይቲ ከተማ፡ ይርከባ። እዘን ኣብያተ ትምህርታን ርሕቀተን ካብ ማእከል ከተማ ኣሰርሹንድ ብዝምልከት ከምዚ ይመስል፡ ኦመበሪ 9.3 ኪሎ-ሜተር፡ ሮነስሂታ 14.5፡ ስናቭሉንዳ 11.4፡ ኦስብሩ 19.1 ከምኡ ውን ሃማር 12.2 ኪሎ-ሜተር ርሒቐን ይርከባ። ብቐረባ እትርከብ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ኣሌ-ስኩላን ኮይና፡ 2.5 ማይል ርሒቓ ኣብ ከተማ ኣሃልስበሪ፡ ትርከብ።
ዕድላት ትምህርቲ
መድብ ትምህርቲ-ዓበይቲ ከምኡ ውን ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ)፡ ኣብ ከተማ ሃልስበሪ ይወሃብ። ኣብ መንጎ ከተማታት ሃልስበሪን ኣስከርሹንድን ውን ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎት ኣሎ። ዩኒቨርስቲ፡ ብቐረባ ኣብ ከተማ ኦረብሩ ትርከብ። ናይ ትምህርቲ መደብ ምስ ዝህልወኩም ንቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ክትወከሱ ትኽእሉ። ኣብ ምምሕዳር-ከተማ ዝሰርሑ ሓለፍቲ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ንሓደስቲ ዝወሃብ ትምህርቲ የዳልዉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሓፈሻዊ-ሕክምና፡ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታትን ህጻናትን ከምኡ ውን ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ (ፎልክ-ታንድቮርደን) ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣስከርሹንድ ይርከብ። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ክሊኒካት-ስኒን ሓካይም-ስኒ ውን ኣለዉ። ብቐረባ ዝርከብ ህጹጽ ሕክምናዊ ረዴት እትረኽቡሉ ሕክምና፡ ኣብታ 3 ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ኩምላ፡ ይርከብ። እቶም መኪና ዘይብልኩም፡ ህጹጽ መኪና መጎዓዝያ-ሕሙማን፡ ብምጥላብ ናብ ክፍሊ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት ኩምላ ወይ ኦረብሩ ክትከዱ ትኽእሉ። ዓቢ ሆስፒታል፡ ብቐረባ ኣብ ከተማ ኦረብሩ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ሰራሕተኛታት ምምሕዳር ኣስከርሹንድ ብመንገዲ'ቲ ኣብ ኦረብሩ ዝርከብ ትካል ትርጉም፡ ተርጎምቲ ይቆጽሩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ምምሕዳር ከተማ ኣስከርሹንድ፡ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ዓዲታት ዝጥርንፍ እኳ እንተኾነ፡ ካብን ናብን እዘን ዓዲታት ንምጉዕዓዝ ግን ደሓን ዝኾነ፡ ናይ ኣውቶቡሳት መጎዓዝያ ኣገልግሎት ኣሎ። ብኣውቶቡስ ውን ካብዚ ከተማ ናብ ካልኦት ዓበይቲ ከተማታት፡ ከም ሙታላን ኦረብሩን፡ ክትከዱ ትኽእሉ። ትካል መጎዓዝያ ኣውራጃ ኦረብሩ፡ ኣብ መንጎ ካብን ናብን ኦረብሩን ኣስከርሹንድስ፡ ብስሩዕ ዝመላለሳ መስመር-ኣውቶቡሳት ኣለዎ።
ብባቡር ክትጎዓዙ ምስ እትደልዩ፡ ዝቐረበ መውፈሪ-ባቡራት ኣብ ከተማ ሃልስበሪ ይርከብ። ኣብ ትካል መጎዓዝያ ባቡራት ማለት ኤስ.ጀይ፡ ብምእታው፡ ትኬት ንምቍራጽን ሰዓታት-ንቕሎ ንምርኣይን ዝምልከት፡ ዝርዝር ሓበሬታ፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ካብ ሃልስበሪ ናብ ኣሰርሹንድ ብቐሊሉ ክትከዱ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


c: text/html

text:
መትሎን ኣስኪትንPenisen och pungen - tigrinska
ኣብዚ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ክፋላት ናይ መትሎን ኣስኪትን ከምኡ’ውን ብኸመይ ከም ዝሰርሑን ከተንብብ ትኽእል። መትሎን ኣስኪትን ኣዝዮም ኣገደስቲ ክፋል ናይ ኣካልት ኮይኖም ንምሻን፣ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ንምፍራይን ምቹእነት ንክስምዓካ ምግባርን ይጠቕሙ።
ናይ ዝተፈላልዩ ሰባት ደጋዊ ናይ መፍረ ኣካሎም ዝተፈላየ ምስሊ ኣለዎ ልክዕ ከም ካልኦት ክፋላት ኣካላትና። መትሎ ዝተፈላለየ ሕብርን፣ ንውሓትን ርጉድን ዝተፈላለየ ብዝሒ ጸጉርን ክህልዎ ይኽእል። ዝተፈላለዩ ነጠብጣብን ዕራድን ኣብ መትሎን ኣስኪትን ክህሉዉ ልሙድ እዩ።
ጾታዊ ርክብ ተፈጺምካ ኣብ መትሎ ወይ ኣስኪት ክርአ ኣይክእልን እዩ።
ናይ ዝተፈላልዩ ሰባት ደጋዊ ናይ መፍረ ኣካሎም ዝተፈላየ ምስሊ ኣለዎ ልክዕ ከም ካልኦት ክፋላት ኣካላትና። መትሎ ዝተፈላለየ ሕብርን፣ ንውሓትን ርጉድን ዝተፈላለየ ብዝሒ ጸጉርን ክህልዎ ይኽእል። ዝተፈላለዩ ነጠብጣብን ዕራድን ኣብ መትሎን ኣስኪትን ክህሉዉ ልሙድ እዩ።
ጾታዊ ርክብ ተፈጺምካ ኣብ መትሎ ወይ ኣስኪት ክርአ ኣይክእልን እዩ።
ርእሲ መትሎ
ኣብ ጕብዝና ዝበዝሑ ኣወዳት ኣብ ታሕተዋይ ዙርያ ናይ ርእሲ መትሎ (ollonet) ነጠብጣብ ይገብሩ። እዚ ሓደገኛ ኣይኮነን፣ ከምቲ ብተፈጥሮ ክኾኖ ዘለዎ እዩ።
እቲ ኣብ ላዕለዋይ ክፋል ናይ መትሎ ዘሎ ንእሽተይ ነኳል ንመሸንን ንዘርኢ ወዲ ተባዕታይ መውጽእን እዩ። ኣብ ውሽጢ መትሎ ዘሎ ትቦ ናብ ፍሕኛን ናብ ኣስኪትን ይወስድ።
ዕልቦ
ጫፍ ናይ መትሎ ንታሕቲ ዝሰሓብ ረቂቕ ቈርበት፣ ዕልቦ፣ መከላኸሊ ኣለዎ። ኣብ ትሕቲ እዚ ቈርበት እዚ ፈሳሲ ይስራሕ። እዚ ፈስሲ እዚ ንጫፍ መትሎ ጥሉል ይገብሮን ካብ ባክተርያ ይከላኸለሉን።
ዝተፈላልዩ ሰባት ዝተፈላለየ ዕብየት ዕልቦ ኣለዎም። ብዙሓት ሰባት ስለ ዝተኸንሸብ ዕልቦ ዝበሃል የብሎምን። ገለ ክፋል ወይ ምሉእ ዕልቦ ብመጥባሕቲ ኣልየሞ እዮም። ምኽንሻብ ብሃይማኖታዊ፣ ባህላዊ ምኽንያት ወይ ብጥዕናዊ ጸገም ከም ዕልቦ ጸቢብ ምስ ዝኸውን ይግበር ።
ናይ ቈርበት ጅማት
ኣብ ታሕተዋይ ክፋል ናይ መትሎ ናይ ቈርበት ጅማት ኣሎ። ኣብ ምሉእ ታሕተዋይ መትሎ ይዝርጋሕ። እዚ ቈርበታዊ ጅማት ውጡር እዩ። ቁሩብ ሕጽር ይብል ኣብ ከምዚ ኩነታት ድማ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ግዜ ውትረት ክደሚ ይኽእል። ቁሩብ ቓንዛ ክገብር ይኽእል ግና ባዕሉ ይሓዊ።
ኣስኪት
ኣስኪት ኣብ ትሕቲ መትሎ ዘሎ ከም ሰኪዔት እዩ። ዕጥርጥር ዝበለ ትርኢት ኣለዎ ኣብ እዋን ጕብዝና ጸጉሪ የብቑል። ኣብ ኣስኪት ክልተ ከበብቲ ነገራት መሰል ኣለው፣ ፍረ ነብሲ ይበሃሉ። እዚኦም ዝተፈላለየ ዓቐን ክህልዎም ልሙድ እዩ።
ኣስኪት ኣብ ትሕቲ መትሎ ዘሎ ከም ሰኪዔት እዩ። ዕጥርጥር ዝበለ ትርኢት ኣለዎ ኣብ እዋን ጕብዝና ጸጉሪ የብቑል። ኣብ ኣስኪት ክልተ ከበብቲ ነገራት መሰል ኣለው፣ ፍረ ነብሲ ይበሃሉ። እዚኦም ዝተፈላለየ ዓቐን ክህልዎም ልሙድ እዩ።
ኣብ ፍረ ነብሲ ናይ ኣስኪት ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ይስራሕ። ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ዳሕረዋይ ክፋል ናይዞም ከበብቲ ነገራት ዘሎ ቀጢን ነዊሕ ትቦ ይኽዘን። እዚ ትቦ እዚ ክሳዕ ፍሕኛ ይቕጽል፣ ኣብኡ ድማ ምስ ሽንቲ ዝሕዝ ትቦ ይራኸብ።
ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ
ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ከትፍስስ ከሎኻ ብመትሎ ዝውጽእ ፈሳሲ እዩ፣ ንኣብነት ግብረ ሕቡእ ክትገብር ከለኻ። ሓንቲ ምፍሳስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ክንዲ ሓንቲ ንእሽተይ ማንካ ዝዓቐኑ ፈሳሲ እዩ።
ኣብ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ሚልዮናት ደቐቕቲ ዘርኢ ይርከብ። እዚኦም ንእቋቝሖ ከም ትፈሪ ስዒብ ውን ጥንሲ ከም ዘጋጥም ክገብሩ ይኽእሉ። ዘርእታት ግና ኣዝዮም ንኣሽቱ ክፋል ናይ ሓደ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ እዮም። እቲ ዝበዝሐ ክፋል ፈሳሲ እዩ።
መዓልታዊ ሓድሽ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ይስራሕ። ዓቐን ዘይብሉ ጊዜ ዘርኢ ከተውጽእ ትኽእል ኢኻ ኣይውዳእን ድማ እዩ።
መሃንቱስ
መሃንቱስ መወዳእታ ናይ ኣንፈ መዓንጣ እዩ። ቐልቐል በዚ ኣቢሊ ንግዳም ይወጽእ።
መትሎ ዝተፈላለየ ዓቐን ክህልዎ ይኽእል
ጕብዝና ምስ ተወድአ መትሎን ኣስኪትን ናይ መወዳእታ ዓቐኖም ይበጽሑ፣ እዚ ኣብ ሞንጎ 18ን 20 ዓመትካ እዩ። እቶም ናይ ዝበዝሑ በጽሕታት መትሎ ተሪር ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ኣብ ሞንጎ 9ን 22ን ሰንቲሜተር ቁመት ኣለዎ።
ዕብየት መትሎ ክሳብ ክንደይ ደስ ዘብል ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ከም ትኽእል ጽልዋ የብሉን። ንዓኻ ይኹን ንመጻምድኻ።
መትሎ ንክዓቢ ከተለማምዶ ወይ ክትመጦ ኣይከኣልን እዩ።
ዝበዝሑ ጾታዊ ክፋላት ኣካላትና ንምትንኻፍ ተኣፈፍቲ እዮም
ዝበዝሕ ክፋል ናይ መትሎን ኣስኪትን ከባቢኦምን ንምትንኻፍ ኣዝዮም ስምዓታውያን እዮም። ዝተፈላለዩ ክፋላት ምትንኻፍ ጾታዊ ዕግበት ክገብረልካ ይኽእል። ንዓኻ ባህታ ዝፈጥረልካ ንምፍላጥ ባዕልኻ ፈትን።
ንመትሎን ኣስኪትን ብምውቕ ዝበለ ማይ ሕጸቦም
ንመትሎን ኣስኪትን ብምውቕ ዝበለ ማይ ሕጸቦም። ንመዓልቲ ሓደ ግዜ ምሕጻብ እኹል እዩ። ዕልቦ እንተለካ፣ ንድሕሪት ስሓቦ ኣብ ትሕቲኡ ዝርከብን ንርእሲ መትሎን ድማ ኣጽሪኻ ሕጸቦም። እንተ ዘይኮይኑ ሕማቕ ክጨኑን ክረክስን ይኽእል።
ሳብና ኣይትጠቐም ምኽንያቱ ሳብና ንቈርበት ከንቅጾ ስለ ዝኽእል። እንድሕሪ ነቒጹ ጨና ዘይብሉ ዘይቲ ክትለኽዮ ትኽእል።
ሕቶ ምስ ዝህልወካ ወይ ክትምርመር እንተደሊኻ
ብዛዕባ መትሎኻ ወይ ኣስኪትካ ሕቶ ኣለካ? ወይ ዝኾነ ስክፍታታይ ኣለካ? ኣብ ከምዚ ኩነታት መልሲ ንምርካብ ሓገዝ ምሕታት ጽብቕ እዩ።
ናብ ungdomsmottagning ፣ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ናብ ናይ ቈርበት ወይ ክፍሊ ክንክን ኣካላት መፍረ ክትከይድ ትኽእል። ናብ ክፍሊ ደቂ ተባዕትዮ’ውን ክትከይድ ትኽእል። ናብ ዝኾነ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ክፍልታት ክትከይድ ትኽእል።
ገለ ካብዞም ዝስዕብ ምስ ዝህልወካ ሓገዝ ክትሓትት ጽብቕ እዩ፣
- ዘቐንዙ ወይ ዘሳሒ ነጠብጣብ ወይ በሰላ ምስ ዝህልወካ።
- ጾታዊ ርክብ ፈጺምካ ምስ ትኸውንን ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ተለኺፍካ ከይትኸውን ምስ ትጥርጥር።
- ንዕልቦ ንድሕሪት ክትስሕቦ ኣጸጋሚ ምስ ዝኸውን።
- ቕድሚ ሕጂ ዘይነበረ ብመትሎ ሓፊስ ፈሳሲ ምስ ዝወጽእ።
- ውትረት ምስ ዝጸግመካ።
- ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ከለኻ ኣብ መትሎ ወይ ኣስኪት ቓንዛ ምስ ዝገብረልካ።
- ኣብ ትሕቲ መትሎ ዘሎ ቈርበታዊ ጅማት ብዙሕ ጊዜ ምስ ዝብተኽ።
- ኣብ ቈርበት ናይ መትሎ ዘቐንዙ ተሪር ነገር ምስ ዝህልወካ።
- ክትሸይን ከልኻ ቓንዛ ምስ ዝገብረልካ፣ ክትሸይን ምስ ዘሸግረካ ወይ ካብ ንብር ንላዕሊ ክትሸይን ምስ ትደልን።
- ቓንዛ ኣብ መትሎ ወይ ኣብ ኣስኪትን ኣብ ታሕተዋይ ከብዲን ወይ ሕቖን ምስ ዝህልወካ።
ካብዞም ዝስዕብ ገለ ምስ ዘጋጥሙ ናብ ህጹጽ ረድኤት ኪድ፣
- ኣብ መትሎ ወይ ኣንስኪት ብርቱዕ ቓንዛ ምስ ዝህልወካ።
- ኣስኪት ቐይሕን ዝሓበጠን ምስ ዝኸውን።
- ኣስኪት ዝተኣፈፈን ዝሓበጠን ከምኡ’ውን ዝሓመምካ ኾይኑ ክስምዓካ ኸሎ።
እንተ ኣድልዩ መትሎን ኣስኪትን ከተመርምሮም ይከኣል። መርመራ ከም ዝገበርካ ዝኾነ ካልእ ሰብ ክርኢ ወይ ክፈልጥ ኣይክእልን እዩ።
RFSU: ብልዕቲ ወዲ ተባዕታይ
እዚ ፊልም ካብ RFSU እዩ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሕጊ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 10 2021
ቅድሚ ሕጂ ብዘይ ወለዶም ናብ ሽወደን ዝመጹ ቈልዑ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ንኽመሃሩ ናይ መንበሪ ፍቓድ ከውህቦም ዘኽእል ግዝያዊ ሕጊ ነይሩ እዩ። እቲ ግዝያዊ ሕጊ ብ20 ሓምለ 2021 ኣገልግሎቱ ኣብቅዑ።
ድሕሪ ደጊም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ንምምሃር ናይ መንበሪ ፍቓድ ምርካብ ኣይከኣልን እዩ።
ንስኻ ኣብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ንኽትምሃር ናይ መንበሪ ፍቓድ ድሮ ተዋሂቡካ ዘሎ፡ ትምህርትኻ ንኽትውድእ ዝያዳ ግዜ ዘድልየካ እንተ ድኣ ኾይኑ ወይ ትምህርትኻ ድሕሪ ምውዳእካ ስራሕ ከተናዲ እንተ ኾይንካ፡ እቲ መንበሪ ፍቓድ ንኽናውሓልካ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ንስኻ ድሕሪ ኣብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ንኽትምሃር ናይ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ምንባሩ ሓደ ስራሕ ዝረኸብካ፡ ቐዋሚ መንበሪ ፍቓድ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
እዞም ሕግታት እዚኦም ኣብቲ ሕጊ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሰፊሮም ኣለዉ።


text:
ሓሙሽተ ዓመት ድሕሪ`ቲ ኣብ 2011 ዓ.ም ኣስታት 260 ሺሕ ሰባት ኣብ ሶማል ዘህለቐ ደርቂ፡ ሕጂ`ውን ነታ ሃገር ሓደጋ ደርቂ የንጸላልዋ`ሎ። በቲ ሓደጋ ዝያዳ ዝተሃስየ ከባብታት ፑንትላንድን ሶማሊላንድን`ዩ፡ ኣብዚ ከባቢታት ድሮ ብዙሕ ሞትን ሕማምን የጋጥም ከምዘሎ ይሕበር ኣሎ።
ወሃቢ-ቓል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ሊዮ ዶብስ፡ ኣሸሓት ሰባት ዓዶም ገዲፎም ይኸዱ`ለው-መንግስቲ ግን ኣብ ቦትኦም ኮይኖም ረድኤት ክጽበዩ`ዩ ዘተባብዖም ዘሎ ይብል።ንሱ ብተወሳኺ ክሳብ ወርሒ ሰነ 825 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከም ዘድልይ`ውን ይገልጽ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተራእየ ኻልእ ቀዛፊ ደርቂ ምላሽ ንምሃብ፡ ሕቡራት ሃገራት 18.5 ሚልዮን ዶላር ረድኤት ሓቲቱ`ሎ።
ወሃቢ-ቓል ቤት-ጽሕፈት ምትሕብባር ሰብኣዊ ሓገዝ ጀንስ ላርኪ፡ ኣብ`ቲ ዝያዳ ዝተሃስየ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ክልል ሶማልያ ንልዕሊ 785 ሺሕ ብጥምየትን ጽምእን ዝሳቐዩ ዘለዉ ሰባት ንምሕጋዝ ሓገዝ ገንዘብ የድልይ’ዩ ኢሉ`ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ 5.6 ሚሊዮን ሰባት ብሕሱም ደርቂ ተወቒዖም ኣለዉ ዝበለ ሕቡራት ሃገራት ኣብ`ዚ ዓመት`ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ስራሓት ንምስራሕ 948 ሚልዮን ዶላር ይሓትት ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
April 6, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
ማሕጁብ ኣልጃዓሊ፣ ከም ኩሎም ዜጋታት ሱዳን፣ ፈታዊ ስድራ-ቤቱን ሰቡን ብምንባሩ፣ መንእሰይ በዓል-ቤቱ ብሞት ካብ ትፍለዩ ኣትሕዙ፣ ብዛዕባ መጻኢኡን ዕድል ወዱ ክሓስብ ናይ ግድን ኮኖ። ቓስም ወዱ ዕስራ ዓመት ከም ዝበጽሐ ብምርድኡ፣ ዝተፈላለዩ ጾርን ጸገማትን ናይ ዘለዎ ናብራ ክትጻወር እትኽእል፣ ንዕኡ እትኸውን ጥዕይቲ መርዓት ኸናድየሉ፣ ሓሳብ ለይቱን መዓልቱን ኮነ።
እድሪስ መሓመድ ሳልሕ ምስ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ዓርኩ ይደናገጽ ብምንባሩ፣ ጕርዞ ንመርዓ ዝበጽሐት ጓል እንተ ትህልዎ፣ ንወዲ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ “መመርዓኹዋ” ይብል ነበረ። ሓንቲ መዓልቲ፣ ማሕጁብ ዝን ኢሉ እድሪስ ምስ ኣስተብሃለሉ፣-“እንታይ ረኸበካ፣ ትማሊ ጽቡቕ እንድየ ገድፈካ፣ እንታይ ኣምጸኦ ሓዘን?” ክብል ብድንጋጸ ሓተተ።ማሕጁብ ኣልጃዓሊ፣ ፍሽኽ እናበለ፣-“ምንም ኣይኮንኩን እድሪስ ሓወይ።”
ብገለ ከም ዘይተጸልወ ክመስል ብህድኣት መለሰ።እድሪስ ብመልሲ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ እኳ እንተ ዘይተበርሆ፣-“ከመይ ድዩ፣ ነገሩ? ክሳብ ፈጣሪ ምሕረቱ ዘውርደልካ .


text:
Radio Erena: 06 January 2019
ኣመሪካ ንፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ውሕስነት ብዘለዎ መንገዲ ካብ ስልጣኑ ክእለ እተቕርቦ ዘላ ሓሳብ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ተቓወምቲ ሓይልታት’ታ ሃገር ገሊጾም።
ኮሙኒስት ፓርቲ ሱዳን ብዓርቢ 4 ጥሪ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኣመሪካ ምስ ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ ሓይልታት ብምርኻብ፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ውሕስነት ብዘለዎ መንገዲ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝብል እማመ ይዘራረበሉ ከምዘሎ ገሊጹ። እንተኾነ ግዚያዊ ልፍንቲ መስሪቶም ዘለዉ ሓያሎ ተቓወምቲ ውድባት፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣቚሙዎ ዘሎ ስርዓተ መንግስትን ሰበስልጣናቱን ካብ መሰረቱ ክመሓዉ ኣለዎም ክብሉ ገሊጾም።
ካብ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ ዝተላእከ ጉጅለ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ሓይልታት ብምርኻብ፣ ኩላቶም እንተላይ ፕረዚደንት ኣልበሽር ዝሳተፉዎ ግዚያዊ መንግስቲ ክትከል ዝብል እማመ ከምዘቕረበ፣ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ናህሪ ዋጋታትን ሕሰም መነባብሮን ዘለዓዓሎ ህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ክግለፍ እዩ ዝጠልብ ዘሎ።
እንተኾነ እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ሶርያን የመንን ንዝተራእየ ውግእ ሓድሕድ ኣብ ሱዳን’ውን ክጅምር ከምዝኽእል ብምግላጹ፣ ብሓይልን ምፍርራህን ኣብ ስልጣኑ ክቕጽል መደብ ከምዘለዎ’ዩ ዘመልክት ክብሉ ምንጭታት ሓበሬታ ካብታ ሃገር የመልክቱ።
=======================


text:
ኣብ ሶማል ንሰለስተ ዓመታት ብኣልሸባብ ተታሒዙ ዝጸንሐን ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ንምፍትሑ ጻዕርታት ይካየደሉ ዝነበረን ፈረንሳዊ ኣባል ስለያ ሓራ ንምውጻእ ብኮማንዶ ፈረንሳ ዝተኻየደ ስርሒት ፈሺሉ።
እቲ ደኒስ ኣሌክስ ዝተባህለ ኣባል ስለያ ፈረንሳ፣ ኣብ ሓምለ 2009 ብኣልሸባብ ድሕሪ ምትሓዙ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ብመንጎኝነት እቲ ምስ ኣልሸባብ ዝሓሸ ዝምድና ኣለዎ ዝብሎ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ፈረንሳዊ ናጻ ንምልቓቑ ብዙሕ ጻዕርታት ከምዘካየደ ማዕከና ዜና ፈረንሳ ምቕልሐን ኣይርሳዕን።
ቅድሚ ሓያሎ ኣዋርሕ፣ ክልተ ኣባላት ስለያ ፈረንሳ ናብ ኣስመራ ብምዃድ ምስ ክልተ ኣባላት ስለያ ኤርትራ ብሓባራ ምስ ወከልቲ ኣልሸባብ ንምዝርራብ ናብ ሶማል ተበጊሶም ከምዝነበሩን እንተኾነ ኣልሸባብ ካብ ሰለስተ ወገን ብዝተፈነወሉ መጥቓዕቲ ክበታተን ስለዝጀመረ እቲ መደብ ክዕወት ከምዘይክኣለን ሬድዮ ኤረና ኣብቲ እዋን እቲ ምሕባራ ኣይርሳዕን።
ኣልሸባብ ሞቛድሾን ኪስማዮን ካብ ዝርከቦ ሓያሎ ከባቢታትን ካብ ደጀናቱን ተበታቲኑ ፋሕ ድሕሪ ምባሉ’ውን፣ መንግስቲ ፈረንሳ ነቲ ብመንጎኝነት ኤርትራ ጀሚርዎ ዝነበረ ዜጋኡ ናጻ ናይ ምልቓቕ መስርሕ ይቕጽል ከምዝነበረ ዝጠቕሱ ምንጭታት ድማ ጎኒ ጎኑ፣ ፈረንሳ ዜጋኣ ተሓይርሉ ዝነበረ ቦታ ብምጽናዕ ብወትሃደራዊ ስርሒት ናጻ ንምልቓቑ ክትህንድስ ምጽንሓ ይንገር።
እንተኾነ ኣብቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብፍሉያት ኮማንዶ ፈረንሳ ዝተኻየደ ስርሒት፣ እቲ ንሰለስተ ዓመታት ብኣልሸባብ ጅሆ ተታሒዙ ዝጸንሐ ደኒስ ኣሌክስ ከምእተቐትለ ይግለጽ ኣሎ።
እንተኾነ ኣልሸባብ፣ እቲ ፈረንሳዊ ኣብቲ ስርሒት ከምዘይተቐትለን ገና ብህይወቱ ተታሒዙ ከምዘሎን ብምጥቃስ፣ በንጻሩ ሓደ ተወሳኺ ኣብቲ ስርሒት ዝተወግአ ፈረንሳዊ ኮሞናዶ ከምዝማረኸን ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ስርሒት 11 ዕጡቓት ኣልሸባብን ክልተ ፈረንሳውያን ኮሞንዶን ከምእተቐትሉ’ውን ማዕከናት ዜና ይጠቕሳ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ፣ እቲ ኣብ ሶማል ዝተኻየደ ስርሒት ከምዝፈሸለ ብማዕከናት ዜና ንህዝቢ ብምሕባር፣ ናይቲ ባዕሉ ብቀጥታ ዝኣዘዞ ዘይተዓወተ ስርሒት ሓላፍነት ከምዝወስድ’ውን ኣረጋጊጹ።
ፈረንሳ ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ማሊ ኣንጻር ጥሩፋት ዕጡቓት ኣክሚ ጀሚራቶ ዘላ ወትሃደራዊ ስርሒት፣ ኣብ ሶማል’ውን ኣንጻር ኣልሸባብ ኣተኩርኣ ከተዕቢ ዝቐሰበ እዚ ናይዚ ሳልስቲ’ዚ ዘይተዓወተ ስርሒት፣ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ኣርእስታት ዜና እታ ሃገር ኮይኑ ይርከብ።


text:
ንመራኸቢ ብዙሃን ዝተልኣኸ መግለፂ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን/ኦብነግ/ኣፍሪካ ኦይል ዝተብሃለ ትካል ንናይቲ ክልል ነዳዲ ንምምዝማዝ ውዲት ይፈጥር ኣሎ ክብል ይኸስስ።
ወሃቢ ቃል ኦብነግ ሓሰን ዓብዱላሂ ኮርፐረሽን ኣፍሪካ ኦይል እቲ ዓማፂ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ስምምዕ ክሳብ ዝፈጥር ስራሕቱ ጠጠው ከብል ኣለዎ ኢሎም።
ኣብዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ውሽጢ ኦጋዴን ዓሰርተ ዝኾኑ ከበድቲ ውግኣት ተኻይዶም እዮም ዝበሉ ኣቶ ሓሰን ህዝቢ ኦጋዴን ንግንባርና ብፖለቲካ ይኹን ብውግእ ሓገዙ እናሃበ ይርከብ ኢሎም።
ልዕሊ 150 ወታደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ በብወርሑ ንኦብነግ ኢዶም እናሃቡ ከምዝርከቡ’ውን እቶ ሓሰን ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብ ቀረባ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ናይ ሰላም ዝርርብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ክትቕበሉ ኣለኩም ዝብል ቅድመ ኹነት ስለዘቐመጠ እቲ ዝርርብ ከምዝፈሸለን ንቕድሚት እውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድመ ኩነት ክሳብ ዘየቕመጠ ንምልዛብ ቅሩባት ምዃኖምን ገሊፆም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ምንስቴር ዲኤታ ርክብ ህዝብን ዲፕሎማስን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብዝሃብዎ መልሲ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን/ኦብነግ/ ኢና ዝብሉ ብዙሓት ውልቀሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ከምዘለው ብምግላፅ ኦብነግ ናይ ኣፍሪካ ኦይል ይኹን ንዝኾአን ይኹን ምንቅስቓስ ከሰናኽል ዘኽእሎ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ወታደራዊ ሃለዋት የብሉን ኢሎም።
ብዝተፈላለየ ደረጃ ናይ ኦብነግ ተወከልቲ ኢና ዝብሉ ሰባት ኣብ ናይሮቢ፣ኣብ ለንደን፣ኣብ ኣስመራ ዘለው ብርክት ዝበሉ ንባዕሎም ኦብነግ ኢሎም ዝፅውዑ ከምዘለው ንፈልጥ ኢና ዝበሉ ኣቶ ጌታቸው ኣስዒቦም ‘’ካብዚ ወፃኢ ግን ኦብነግ ዝብሃል ውድብ ብረት ተዓጢቑ ናይ ኣፍሪካ ኦይል ይኹን ናይ ገለ ምንቅስቓስ ክዓግት ዘኽእሎ ሓይሊ የብሉን።’’


text:
Radio Erena: 20 September 2020
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘጽነሖም መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት፣ ብሽበራዊ ንጥፈታት ከምዝኸሰሶም ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ’ታ ሃገር ብ19 መስከረም ኣፍሊጡ።
ድሕሪ ሞት ድምጻዊ ሃጫሉ ዳግማይ ዝተወለዐ ዓሌታዊ ግጭት፣ ኣብ ምስዋር ኢድ ኔሩኩም ብምባል ዝቐርብ ዘሎ እዚ ክሲ፣ እቶም 23 ውልቀሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ካብ ዝኣትዉ ሕጂ’ዩ ብወግዒ ዝንገር ዘሎ።
ከም ጀዋር መሓመድ፣ በቀለ ገርባ፣ ጸጋየ ረጋሳ፣ ብርሃነመስቀል ኣበበ ዝርከብዎም እቶም ብሽበራ ተኸሲሶም ዘለዉ ውልቀሰባት፣ ቤት ፍርዲ፣ ገበነኛታት እዮም እንተ ኢሉ፣ ክሳብ ንሕልፈት ማእሰርቲ ክፍረዱ ከምዝኽእሉ፣ ክኢላታት ሕጊ እታ ሃገር ይገልጹ።
ጠበቓ ጀዋር መሓመድ ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ነቲ ወግዓዊ ክሲ፣ ከም ሰቡ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ምስተዘርገሐ ብምርኣዩ ከምዘጉሃዮ ድሕሪ ምግላጽ፣ ፖለቲካዊ ዕላማ ደኣምበር መርትዖ ከምዘይብሉ ኣመልኪቱ።
ኣብ እዋን’ቲ ዓሌታዊ ግጭት፣ ብውሑዱ 180 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፣ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ከኣ ከምዝቖሰሉ ዝዝከር’ዩ።
ካብ ወርሒ ሓምለ ኣትሒዙ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከብ ጀዋር መሓመድ፣ ግቡእ ሕክምናዊ ረዲኤት ኣይግበረሉን ኣሎ ብዝብል ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ልዕሊ ዘካዪዱ ዝነበሩ ሰባት፣ ሓይልታት ጸጥታ’ታ ሃገር ብዝኸፈቱዎ ተኹሲ፣ ብውሑዱ ሓሙሽተ ሰባት ህይወቶም ስኢኖም’ዮም።
ዕድመ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ፣ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ’ዩ ብወግዒ ከብቅዕ ኔሩዎ። እንተኾነ ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ 19 እቲ ሓፈሻዊ ምርጫ ንዘይተወሰነ እዋን ብምስግጋሩ፣ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ንክንደይ እዋን ኣብ ስልጣን ክጸንሕ’ዩ ብወግዒ ዝተሓበረ ነገር የለን።
====================


text:
ፀገማት ሰናይ ምሕደራን ፍትሕን ናብ ቢሮክራሲያዊ ኣሰራርሓ ኣውሪድካ ከይኮነስ ሰበስልጣን ንዝሰርሑዎ ተሓተቲ ዝኾኑሉ ኣሰራርሓ ብምንፃፍ፣ህዝቢ ሕቶታት ብምቕራቡ ዝቕፅዐሉን ዝሽቑረረሉን ከይኮነስ መስርሕ ዴሞክራሲያዊ፣ስቪላውን ሰብኣውን መሰላት ብምንጋስ ሕቱኡ ዝምለሰሉን ሃዋህው ብምምችቻው እዩ ይብሉ ናሁሰናይ በላይን ገብረመድህን ገብረሚካኤልን ።
ንሳቶም ነዚ ዝተዛረቡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ኣምሓራ፣ ኦሮሚያ፣ክልል ደቡብን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዘለው ፀገማት ሰናይ ምሕደራን ፍትሕን ዘፅንዕ ሓደ ግብረ ሓይሊ ኣጣይሹ ብቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ዝተመረሐ ኣኼባ ላዕለዎት መንግስቲ ቐሪቡ ብዛዕባ ዝተሰምዐ ፀብፃብን ገምጋሞምን ትንታንኦምን ንክህቡና ተሓቲቶም ኣብዝሃብዎ ርእይቶ'ዩ።
‘ህዝቢ ተናጊሩ ክባረር የብሉን፤ተናጊሩ ክዋረድ የብሉን፤ተናጊሩ ክእሰርን ኣብ ቤት ፍርዲ ክግተርን የብሉን’ዝበለ ናሁሰናይ ብምስዓብ ‘ፖለቲካዊ ተሳትፎ ሕማቕ ዋጋ ከኽፍል የብሉን’ይብል።
‘ሰናይ ምሕደራ ንበይኑ ቆንጢርካ ዝወፅእን ዝዝረበሉን ከይኮነስ ልዕልነት ሕጊ፣ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ሓሳብካ ብነፃነት ምግላፅ ምስ ዝረጋገፅ ሰናይ ምሕደራ ንምንጋስ ዝሕግዙ ትካላት ምህናፅ ይክኣል ይብል’ገብረመድህን ገብረሚካኤል።
ገብረመድህን ገብረሚካኤል ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዪኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ናይ PhD ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ይርከብ።ናሁሰናይ በላይ እውን ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ፌደራሊዝም ኮይኑ ናይ PhD ትምህርቱ የፅንዕ ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ንጉስ ኢሳያስ: ቃለ-መሕተት ጭንቂ
ሓደ መራሒ ናይ ሓደ ሃገር ባዛዕባ ኣካይዳ ምሕደራ ህዝብን ቁጠባዊ ፖሊስን ዝመልከት ንህዝቡ ከፍልጥ ግቡእ ኢዩ። ሓደ ካብቲ ኣገባብ መግለጺ ድማ ብቓለ-መሕተት ኣቢልካ ናብ ህዝቢ ዝፍኖ ሓበረታ ይኸውን። ብፍላይ ኣብ ሓደ ዲሞክራስያዊ ስርዓት፡ ብነጻ ናይ መራኸቢ ማዕከናት(መዲያ) ካብቲ ህዝቢ ዝምንጩ ሓሳባትን ርኢቶታትን፡ ኣዋህሊሎም ነቲ መራሒ ይሓትዎ። ህዝብ’ውን ብግልጺ ይከታተል። በዚ ኣገባብ’ዚ ህዝቢ ነቲ ብሓላፍነት ዝመረጾ መንግስቲ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ይቆጻጸሮ። በንጻሩ ኣብ ሓደ ዲክታተራዊ ስርዓት ድማ እቲ መራኸቢ ማዕከናት ናይቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት መሳርሒ ይኸውን። እዚ ድማ ናይ ሓሶት ወረ ፈነዋ፡ ንስልጣኑ ዘናውሕ ፕሮፖጋንዳን ንህዝቢ ምትላል ወዘተ ኣገልግሎት ይውዕል።
ኢሳያስ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ብዝተፈላለዩ ናይ መራኸቢ ማዕከናት፡ በርከት ዝበሉ ቃለ-መሕተታት ጌሩ። ብብዝሑን ብዓይነቱን እውን ቀዳማይ ቦታ ከይሓዘ ኣይተረፈን፡ እብል ብወገነይ። እቲ ብዝሒ በርከት ዝበለ ነይሩ። ብዓይነቱ ድማ ካብ ሓደ መራሒ ሃገር ዘይትጽበዮ፡ ንኽትሰምዖ ዘሕፍር ምዃኑ ኢዩ። ቅድሚ ናብቲ ዓላማን ትሕዝቶን ቃለ-መሕተት ምእታወይ ግን፡ እቲ ኣቶ ኢሳያስ ብኽልሰሓሳብ መልክዕ ዝተዋራዘየሉ ቃለ-መሕተት ምሰቲ ግብራዊ ትሕዝቶ ስርዓት ህግደፍ ምንጽጻር የድሊ ይመስለኒ። እወ! ልክዕ ኢዩ፡ ብዛዕባ ስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ኢዩ ተጻሒፉን ተዘሪቡን። ንኽዳጋገም’ውን ደስ ኣይብልን ይኸውን። ይኹን’ምበር እቲ ሽግር ከምዘለዎ ስለ ዝደጋገም ንምግላጹ’ውን ክድገም ናይ ግድን ይኸውን።
እዛ ሎሚ ኢሳያስ ዝዋራዘየላ ኤርትራ፡ ህዝባ ን30 ዓመታት ንናጽነቱን ሓርነቱን መሰሉን፡ ብዙሕ ዋጋ ዝኸፈለላ ኢያ። ውጺኢቱ ድማ ኣብ ክንዲ ዲሞክራሲ ናይ ብዙሓት ብብዙሓት፡ ሓደ ዲክታተራዊ ስርዓት ዝነገሰላ፡ እሞ ከኣ እቲ ሓደ ስርዓት(ሰለፊ) ሓደ ውልቀ-መራሒ ዘሕምቖ ምዃኑ ኢዩ። እዛ ኤርትራ ናይ ሎሚ ን18 ዓመታት ዝኣክል ኣብ ክንዲ ብሕጊ ብሕገልባ እትግዛእ፡ ናይ ምጽሓፍን ምዝራብን ምእካብን ናይ ሃይማኖት እምነትን መሰላት ዘይብላ ሃገር ኢያ። እዛ ሎሚ ኢሳያስ ዝገዝኣ ዘሎ ኤርትራ ካብ ኵናት ዝተረፉ ደቃ ብሰላም ክመሃሩላን ክነብሩላን ዘይኽእሉ፡ መብዛሕትኦም ዕድል እንተረኺቦም፡ ናብ ስደት ዘምሩሑላ፡ ገለ ካብኦም’ውን ኣብ ዶባት ዝርሸኑላ፡ ዝተረፉ ድማ ኣብ ፍቖዶ ምድረበዳን ባሕርን ወዲቖም ዝተርፉላ ሃገር ኢያ። እዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ በሻሓት ዝቑጸሩ ህዝባ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ፍቖዶ ኣብያተ-ማእሰርቲ ዝሳቐዩላ፡ ዝጥዉሮም ዝሳኣኑ ሽማግለታት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝስደዱላ ኢያ። እዛ ኢሳያስ ዝቋናጀወላ ዘሎ ኤርትራ መብዛሕትኡ ህዝቢ ረዲአት ተኸልኪሉ ብጥሜት ዝሳቐየላ ኢያ። አወ! ኢሳያስ እምበኣር ነዚ ስርዓት’ዚ ሒዙ ኢዩ ኣብ ዝተፈላለዩ ቃለ-መሕተታት ከም ትሕዝቶ ዘለዎ ዓቢ መራሒ መሲሉ ዓጀው-ጀው ዝብል ዘሎ። ብርግጽ ሎምስ ንሕና ተቃወምቲ ጥራይ ዘይኰናስ እቶም ልብም ዝበሉ ደገፍቱ’ውን ከይተረፉ ኣግሂዶም ነዚ ዓጀው-ጀዉ ዝቃወምዎ ዘለው። እሞ ንመን ከእምን ኢዩ ድኣ እዚ ኹሉ ዓጀው-ጀው? ነዚ ሕቶ’ዚ ገዲፈ ካሊእ ሕቶ ከቐድም እፈቱ።
መንቀሊ(ምኽንያት) ናይዚ ቃለ_መሕተት’ዚ እንታይ ኢዩ? ከም ሪኢይቶይ ክልተ ምኽንያት ኣለዎ።
ሀ) ኩላትና ከም እንፈልጦ፡ ፖለቲካ ኢሳያስ ኣብ ቅንእን ህልኽን ዝተመርኰሰ ኢዩ። ኢሳያስ ኣይኰነን ብፖለቲካ ዝዋዳደሮስ፡ ሓደ ደራፊ ኣብ ኣካባቢኡ ሽሙ ምስ ዝገንን ከማን ከይደቀሰ ዝሓድር ሰብ ኢዩ። እዚ ንኢሳያስ ብቐረባ ዝፈልጥዎ ናይ ዓይኒ ምስክር ኢዮም። ስለዚ ኣብቲ ዝሓለፈ ናይ 20G ኣኼባ፡ ቀዳማይ ሚኒሰተር መለስ ዘያናዊ ንምልእቲ ኣፍሪቃ ወኪሉ ናብ ለንደን ዝመጸሉ ግዜ ብዝተፈልጡ መራኸቢ ማዕከናት ቃለ-መሕተት ጌሩ ነይሩ። ኢሳያስ ካብዚ ግዜ’ዚ ንደሓር ከይደቀሰ ብምሕዳር በርከት ዝበሉ ዝጠቕሙን ዘይጠቕሙን ጋዜጠኛታት ሃሰስ እናበልካ ብምዕዳም፡ ከምቲ ኣሰና ዝበሎ ገለውን ገንዘብ ብምኽፋል ብዙሕ ዓጀው-ጀው ክብል ጀሚሩ።
ለ) ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓለም ተነጺሉ ስለ ዘሎ ማንም ሰብ ዘይስሕቶ ኢዩ። ስለዚ ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተላዕለ፡ ሕብረተሰብ-ዓለም ኣድህቦ እንተ ገበረሉ ኢዩ።
በዚ ኰይኑ በቲ ግን እቲ ውጽኢት ቃለ-መሕተት ናይ ኢሳያስ ትዕዝብቲ ተዘይኮይኑ ዋላ ሓንቲ ፋይዳ ክህልዎ ኣይክእልን። ርግጸኛ ኢየ ኣይኰነን ናይ ርሑቚ ሰማዕትስ እቶም ብቐረባ ደገፍቲ ስርዓት ህገደፍ’ውን በቲ መልሱ ዕግበት ከም ዘይብሎም። ከይዱ ከይዱ ግን ስርዓት ህግደፍ ብፍላይ ድማ ኣቶ ኢሳያስ እቲ ስጊንጥራዊ ጠባያቱ ናብ ህዝቢ ዓለም ምቅላዕ ጥራይ ኢዩ።
ናብቲ ዝርዝር ቃለ-መሕተት ከኣቱ ኣይደለን። ብሓፈሽኡ ግን ዘሕፍር ኢዩ። ብፍላይ ከኣ ነቲ ሽወደናዊ ጋዜጠኛ ዝሃቦ መልሲ መስሓቕ ትታተሮ ኢዩ ነይሩ። ኢሳያስ እቲ ኣብ ዓለም ተወዳዳሪ ዘይብሉ ዲክታተራዊ ስርዓቱ ከንሱ፡ “ ካብ ናይ ሽወደን ይበልጽ” ክበሎ ዘስደምም ኢዩ። የዝከረኒ ኣብ ናይ መጀመርያ ሰብዓታት ሓንቲ ኢጣልያዊት ጋዜጠኛ፡ ንሃጸይ ሃይለ ስላሴ “ ጃንሆይ ዝሓሸ ስርዓት ኢዩ እትብልዎ ኣየናይ ኢዩ?” ኢላ ምስ ሓተተቶም።
ጃንሆየ ድማ ከይተጣራጠሩ “ከሁሉ የተሻለው የኛ ነው።” በሉዋ።
እታ ጋዜጠኛ እትጽበዮ ዝነበረት መልሲ ወይ ሕበረ-ሰብኣዊነት ወይ ምዕራቢ ዲሞክራሲ ኢዩ ነይሩ። ልክዕ ሕጂ ድማ ኣብ ሃገርና ዘሎ ንጉስ ድሕሪ ኣስታት 35 ዓመት ኣብ መበል 21 ክፈለ ዘመን እዚ መልሲ’ዚ ሂቡና። በዚ ምኽንያት’ዚ ኢየ ድማ ንጉስ ኢሳያስ ዝበልኩዎ። ብርግጽ ድማ ንጉሰ ኢዩ። ብዘይ ገለ ሕጊ ወይ ምርጫ ን18 ዓመታት ነጊሱ። ንድሕሪ ሕጂ’ውን ምርጫ ኣየድልን ኢዩ ይብል። ብዕሊ ኣኽሊል ዘይደፍአ ንጉስ!!
ቀጺሉ እቲ ጋዜኛ “ ዲክታተር ይብሉኻ?” ኢሉ ምስ ሓተቶ። ኢየ ወይ ኣይኮንኩን ኣብ ክንዲ ዝብል “ ንሱዑዲ ዓረቢያ ወይ ንጆርዳን ወይ ከኣ ንክወት ከምኡ ዘይትብሉወን” ይብል። ርግጸኛ ኢየ እቲ ጋዜጠኛ ብልቡ “ እንታይ ፍልልይ ኣሎካ ካብኦም፡ ብወግዒ ንጉስ ተባሂልካ ዘይምጽዋዕኻ ጥራይ ኢዩ ፍልልዩ” ዝበሎ ኮይኑ ይስማዓኒ። ከም ሪኢይቶይ እኳ ካብ ስርዓት ኢሳያስ ንግስነት ስዑድን ጆርዳን ወይ ማረኮ ይሓይሽ። ህዝቦም ካማን ብሰላም ኣድሪሮም ይሓድሩ። ንሱ ግን ህርኩት ዝነበረ ህዝብና ኣብ ምልማን ደረጃ ኣብጺሕዎ።
ንጉሰ ኢሳያስ “ ኣብ ዝበዝሐ ህዝቢ (majority) ዝጥቀመሉ ቁጠባ ከይመስረትካ ምርጫ ወይ ዲሞክራሲ ኣየድልን” ይብል። ኣነ ኳ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቁጠባዊ ኣገባብ ትርጉሙ ኣይርድኣንን። ሕበረተሰብኣውነት? ርእሰማልነት? ሕውስዋስ? ወይ ከኣ ሓዱሽ ክልሰ-ሓሳብ ኢሳያሲዝም? ብዝኾነ እቲ ዘሎ ኣገባብ ቁጠባ ድላዩ ይበሎ፡ እቲ ሕቶ ግን ስጋብ ማኣስ’ዩ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ስርዓት’ዚ ጸይርዎ ክኸይድ? ኢሳያስ “ ብኣፉ ናይ መብዛሕትኡ ቁጠባ ክምስርት” ይብል ። እቲ ክውንነት ግን ናይ መብዛሕትኡ ድኽነት ተጋሂዱ ኣሎ።
ኣቐድም ኣቢለ ከም ዝገለጽኩዎ፡ ሕማም ኢሳያስ ቅንእን ህልኽን ኢዩ። መሰረታዊ ፖለቲክኡ ዝብገስ ካብዚ ኢዩ። ንሓደ ለውጢ ዝንቀሳቐስ ወይ ዝሓስብ ጉጅለ ወይድማ ውልቀሰብ ምስ ዝህሉ ቀልጢፉ ምስ ጸላኢኡ የተኣሳስሮ። ወያኔ ይብሎ።ንኣፍሪቃ ሕበረት’ውን በቲ ዝደልዮ መንገዲ እንተዘይ ከይዱ ይኹንኖ። ኣባልነቱ’ውን ይስሕብ። ከምኡ’ውን ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይጋራጮ። ቀጺሉ’ውን ምስ ሕቡራት መንግስታት ኣሜኢሪካ ኣብዘይ ዓቕሙ ን24 ሰዓታት ክጻረፍ ይውዕል። ደቡብ ኣፈሪቃን ናጀርያን ሃገራት ሕብረት ኤውረጳ እውን ኮራኩር ኣሜሪካ ተባሂለን። “ኩለን ተጋግየን” ንሱ ጥራይ ዘይጋገ። እዚ ናይ ጥዕና ኣይኮነን። ኣታ ኣማኸርቲ’ዶ የብሉን’ዩ? ለባም ሰብዶ’የሎን’ዩ ኣብ ሃገርና? ስጋብ መኣስና ህዝቢ እናበረሰ ስቕ ኢልና እንርኢ?
እቲ ዘገርም ኢሳያስ ሲኣይአ(CIA) ክብል ትንፋሱ ወጺኡ። ኣነ ከም ዝመስለኒ ኢሳያስ ሲኣይአ ዝብል ቃል ከም ጸርፊ ኢዩ ዝወስዶ ። ናይ ሓደ ሃገር ኢንተሊጀንስ ትካል ምዃኑ ይረስዖ’ሎ ። ልክዕ ከምቲ ናቱ “ ሃገራዊ ድሕነት” ህዝቢ ከጥፉ ተዘይ ኮኑ ሃገር ከድሕኑ ድኣ ኣረአናን’ምበር። ኢሳያስ ዝጸልኦ ኩሉ ሲኣይአ ኮይኑ። ዋላ ኣትርር ኣቢሉ ዝሓተቶ ጋዜጠኛ ከይተረፈ ብዓይኒ ኢሳያስ ሲኣይአ ኢዩ። ንምዃኑ ኢሳያስ አውን ንባዕሉ ብሰብዓታት ኣባል ሲኣይአ ነይሩ ይብሉዎ። ኣነውን ይገድፍ’ዩ ኣይብሎን። ንጥቕሙ ዝተፈጥረ ሰብ ስለ ዝኾነ።
ኢሳያስ ብዛዕባ ናብራ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ተሓተ “ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ዓይነታዊ ሂወት (quality of life) ኣብ ሕበረተሰብ ኤርትራ ከተግብር ኢየ” ይብል። መኣስ? ንዓመታ ክብላ ሞታ ከም ዝበሃል “ናይ ዓይነታዊ ለውጥስ” ይትረፍ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ንዕለት መግቡ እትኸውን ቅጫ ወይ ባኒ ሲኢኑ፤ ብጥሜት ይሰሓግ ኣሎ። ሕጻናት ቆልዑ ኣብ ጽርጊያ ንቑራስ ባኒ ምልማን ልሙድ ኮይኑ’ሎ። ጠወርቲ ዝሳኣኑ ኣቦታትን ኣዳታትን እውን ኣብ ጽርጊያታት ሕብእ ኢልካ ምልማን ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። በቲ ሓደ ወገን ከኣ ስኡን ህዝብና እተን ውሑዳት ናይ ዓመት ፍርያት እኽሉ ስርዓት ህግደፍ ብሓይሊ መንዚዑ ይወስደን። እዚ ኢዩ ምልክት “ዓይነታዊ ሂወት” ናይ ጨካን ንጉስ ኢሳያስ።
ካሊእ ኢሳያስ ኣብቲ ብኢትዮጵያዊ ህዝባዊ ሓርበኛ ግንባር(EPPF) ዝበሃል ብኢሳያስ ተፈጢሩ ብኢሳያስ ዝደገፍ ኣብ ኣስመራ ዝመደበሩ ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ውድብ፡ ዝሃቦ ቃለ-መሕተት እውን ሰሚዐዮ። ኣብዚ’ውን ከምቲ ናይ ካልኦት ብሓፈሽኡ ሓደ ዓይነት ኣጀው-ጀው ኢዩ ነይሩ። ይኹን’ምበር ሓንቲ ዘገረመትኒ ነጥቢ ክይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን። ኢሳያስ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ሳን ሆሰ (ካሊፎርንያ)፡ ብፕሮፈሶር ተስፋጽዮን መደሃኔን ፕሮፈሶር ዳኔል ኪንደን ዝቐረበ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኮንፈደረሽን ዝተገብረ መደረ ከመይ ከም ዝሪኦ ተሓቲቱ ክምልስ ”ኣብ መንጎ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ዝግበር ዘተ ይድግፎ ኢየ። ሎሚ ዘይኮነስ ቅድም ኢሉ ክጅመር ነይሩዎ።” ይብል። ኢሳያስ መኣስ መዓልቲ ዘተ (ምይይጥ) ደጊፉ ይፈልጥ? ኢትዮጵያ ኣብ ምሕንጻጽ ዶብ ምይይጥ (dialogue) ይታሓወሶ ክትብል ድኣ ሕራይ ዘይብል። ዘተ ብመንግስታዊ ደረጃ ‘ዶ ኣይቐልልን ካብ ብህዝባዊ ደረጃ? ኢሳያስ ኩሉ ግዜ እቲ ዝህቦ መልሲ ተመሊሱ ንዓኡ ዝወቅዕ፡ ነንሕድሕዱ ዝጋራጮ ኢዩ። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ድማ፡ ፕሮፈሶር ትሰፋጽዮን ብዛዕባ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮንፈደረሽን መዲሩ ምስ ተመልሰ፡ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብቲ ድምጺ ኣሜሪካ ናይ ትግርኛ መደብ፡ ከም ኣኽላባት ኢዮም ኣንጻሩ ውሕ-ውሕ ዝበሉ። አሞ ሎሚ ድኣ እቲ ንጉሶም ምስ ደገፎ እንታይ ይብሉ ይኾኑ?
ኣብ መደምደምታ ብወገነይ ክበሎ ዝደሊ፡ እዚ ሰብኣይ ናይ ኣእመሮ ጥዕና ዘለዎ ኣይ መስለንን። በዚ ኰይኑ በቲ እቲ መፍትሒ ናይ ቃልሲ ጉዳይ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ ገዲፉ ሓቢሩ ንህላዌኡ ክቃለስ ኣለዎ። ተቓወምቲ ውድባትን ሰልፍታትን፡ ኣስላማይ ክስታናይ፡ሰሜን ደቡብ፡ ምብራቕ ምዕራብ፡ ከይበሉ ተጠርኒፎም፡ ኣብ ነንሕድ-ሕዶም ዘሎ ዘይምትእምማን ኣወጊዶም፡ነዚ ህዝቢ ካብ’ዚ ስርዓት’ዚ ክገላግልዎ አለዎም። ሃገር ነይሩኒ፡ ህዝቢ ነይሩኒ ትርጉም የብሉን። እቲ ኩነታት ህዝብና ግዜ ዝህብ ኣይኰነን።
ሪኢቶ፡ fitiwi@planet.nl


text:
ንምርግጋፅ ፍትሒ፣ነፃነት፣ማዕርነትን ዴሞክራስን መላእ ህዝቢ ኢትዮዽያ ከምዝቃለስን፣ሕቶ ምንፃል ዕላምኡ ከምዘይኮነን እቲ ውድብ ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ ማኒፌስቶ ኣፍሊጡ።
ናይ‘ቲ ሓድሽ ፓርቲ ኣቦ-መንበር ኣቶ ሌንጮ ለታ ንሰለሞን ክፍሌ ከምዝገለፅሉ፣እቲ ሓድሽ ፓርቲ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ንዘመዝገቦም ዓወታት ዓቂቡ፣ቃልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ናብ ዝላዓለ ብርኪ ክበፅሕ ምግባር‘ዩ ዕላማና ኢሎም።
ንምኻኑ፣እቲ ሓድሽ ፓርቲ ካብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ብከመይ‘ዩ ዝፍለ? ናይ ምንፃል ሕቶ ዝብል‘ከ ገዲፍኩምዎ‘ለኹም ማለት ድዩ? ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ ኣቶ ሌንጮ ለታ ዝሃብዎ መልሲ‘ሎ፥
”ንሕና ካብ ካልኦት ውድባት ኦሮሞ ዝፈልየና፣ንፈለማ ጊዜ ኢትዮዽያ-ሓቆፍ ዝኾነ ራኢ ሒዝና ዝተበገስና ምኻና‘ዩ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ንመሰላት ብሄራት ዘኽብር እናመሰለ ንመሰል ውልቀ-ሰባት እናጋሃሰ ዝገዝእ ኢህወዴግ ኣሎ።ብተቃራኒ መሰል ብሄራት ዘይቅበሉ ብዙሓት ፓርቲታት ኣለው” ኢሎም።
”ኣብ ሕቶ ምንፃል፣እቲ ጉዳይ ምንፃልን ዘይምንፃልን ዝብል ኣይኮነን። መሰላት ክሳብ ዝተረጋገፁ፣ኢትዮዽያ ምቅፃላ ንህዝቢ ኦሮሞን ካልኦት ህዝቢን ዝረብሕ‘ዩ ኢልና ኢና ንኣምን።መሰል ኣብ ዘይተረጋገፀሉ እዋን ግን፣ሃገር ብሰላም ክትቅፅል ኣይትኽእልን ዝብል እምነት ኣለና”ኢሎም ኣቶ ሌንጮ ለታ።


text:
ዓብይ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ብደቡብ ኣፍሪካ መሪሕነት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፣ግብፅን ሱዳንን ይካየድ ዝነበረ ዝርርብ ብዘይስምምዕ ተበቲኑ እዩ።ኢትዮጵያ ምምላእ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ምጅማራ ፀብፃባት ይወፁ ኣብዘለውሉን ወጥሪ ኣብ ዝንህረሉ ዘሎን ናብዚ ሕልኽልኽ ዝኣተውናሉ እቲ ፖለቲካዊ መሪሕነት ናይ ሰብ ሙያ ምኽሪ ስለዘይሰምዐ እዩ ይብሉ ተንታኒ ሩባ ኣባይን ዓብይ ግድብ ህዳሴን ኣቶ ብርሃኑ በላቸው።
ቀደሙ እውን ኣብ ኣሜሪካ፣ባንኪ ዓለምን ካልኦት ኣካላትን ኣብቲ ልዝብ ክኣትው ኣይነበሮምን ዝበሉ ኣቶ ብርሃኑ በላቸው እቲ ልዝብ ናብ ኣፍሪካ መፂኡ እናሃለወ እውን እዞም ኣካላት እዚኦም ብተዓዛባይነት ኣብቲ ልዝብ ይሳተፉ ከምዝነበሩ ይገልፁ። ‘’ስራሕና ጠጠው ክሳብ ዘየበልና ሕዚ እውን ድርድር ጉድኣትየብሉን’’ ይብሉ ኣቶ ብርሃኑ ኣስዒቦም።
መምህር ዩኒቨርስቲ መቐለ ዝኾኑ ኣቶ ብርሃኑ በላቸው ኣብ ዩኒቨርስቲ ኮተቤ ን28 ዓመታት ሓዊሱ ብመምህርነት፣መፅናዕትን ምርምርን ንኣስታት 40 ዓመታት ኣብ ምግልጋል ይርከቡ።


text:
ፕረዚደንት ትካል ሓካይም ብዘይ ዶብ ኣብ ስፔን ፓውላ ጊል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ኮነ ኢሎም ንሰለስተ ሰራሕተኛታት እቲ ትካል ምቕታሎም ንዝወፀ ፀብፃብ ዘ ጋዜጣ ኒው ዮርክ ታይምስ(The NewYork Times) መልሲ ክህብ ኣብ ዘውጽእኦ መግለጺ ፀዊዐን።
እቲ መግለፂ እታ ጋዜጣ ኣብ 24 ሰነ 2021 ዘጋጠመ መቕተልቲ ሰራሕተኛታት ማሪያ ሀርናንደዝ፣ቴድሮስ ገብረማሪያምን ዮሃንስ ሓለፎምን ቀጥታዊ ትእዛዝ ወታሃደራዊ ኣዛዚ ሓዊሱ ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ምክልኻል ሓላፍነት ከምዝወስዱ ጸብጺቡ'ሎ ይብል።
"ሓካይም ብዘይ ዶብ(MSF) ብዛዕባ እቲ ዘሕዝን ሞት መሳርሕትና ንምፍላጥ ብዘይምቁራፅ ክፍትን ፀኒሑ" ዝበላ ፓውላ ጊል ኣብ ኣደባባይን ኣብ ክልትኣውን ኣጋጣሚታት ኣብቲ ቅትለት ዝተፈፀመሉ ከባቢ ምስ ዝነበሩ ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያን ህወሓትን ኣብ ፅምዶ ምፅንሐን ገሊፀን።ውፅኢት ምርመራ ናይ ክልቲኦም ወገናት ንስድራታት ማሪያ፣ቴድሮስን ዮሃንስን ከፍልጡ ክንሓትት ፀኒሕና ግን ክሳብ ሎሚ ናብ መቕተልቲ ዘምርሐ ኩነታት ዝምልከት ንጹር ነገር የለን ኢለን።
ንሰን ወሲኸን ኣብ መግለፂአን በዚ መሰረት ነቲ ኣብታ ሕማቕ መዓልቲ ዝተፈፀመ ነገር ካብ ኩሎም ኣካላት መብርሂ ንደሊ ኢና ኢለን።
ፓውላ ጊል ተመሳሳሊ ዘሕዝን ቅትለት ከይድገም ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ናይ ሕክምና ክንክንን ሓገዝን ዘቕርቡ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ረድኤት ድሕነት እኹል ስጉምቲ ብቕልጡፍ ክትግበር ኣለዎ ኢለን።
ፕረዚደንት ዶብ ኣልቦ ሓካይም ፓውላ ጊል"ናይ ማሪያ፣ቴድሮስን ዮሃንስን ዝኽሪ፣ስቓይ ናይ ቀረባ ስድርኦምን መሳርሕቶም መፀናንዕን መዕፀውን የድልዮ እዩ፤መልሲ ንደሊ ኢና"ኢለን።


text:
ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ወ/ሮ ሳህለወርቅ ዘውዴ፡ ንእዋናዊ ጸገማት ብዝርርብ ንምፍታሕ፡ ኢትዮጵያውያን ኩሎም ድልዋት ክኾኑ ኣለዎም ክብላ ኣተሓሳሲበን።
ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኸብረ መበል 81 መዓልቲ ሓርበኛታት ዝተረኽባ ፕረዚደንት ሳህለወርቅ፡ ናይ ሎሚ ወለዶ ካብ ተጋድሎ ቀዳሞት ሓርበኛታቱ ተማሂሩ ሓላፍነቱ ክፍጽም ይግባእ ኢለን።
ኣብቲ በዓል ፡ ሓርበኛታትን ደቂ ሓርበኛታትን ከምኡ`ውን ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃገራትን ዝተረኽቡ ክኾኑ ከለዉ፡ ላዕለወይቲ ሓላፊት ማሕበር ሓርበኛታት ኢትዮጵያ ኮይነን ዘገልግላ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ሳህለወርቅ ዘውዴ፡ ኣብ ዘሕለፍኦ መልእኽቲ፡ ጽንዓት ገድሊ ሓርበኛታት፡ ኢትዮጵያውያን ኣብ ጸልማት ብርሃን ምድላይን ኣብ እዋን መከራ ተሓባቢርካ ናይ ምስራሕን ኣብነት ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ ከምዚ ዝስዕብ ኢለን፡“ብኸምዚ ብሰናይ ነገር ንኽንዝከር፡ ደቅናን ደቂ ደቅናን ዘይሓፍሩላ ሃገር ንምውራስ፡ ነቲ ብጽሒትና ኣብ ዘመንና ምፍጻም`ዩ ትጽቢት ዝግበረልና። ሰላም ዝነገሰላን ዝለምዐትን ሃገር ኢና ክነረክብ ዝግብኣና: ግዴታ`ውን ኣለና። ናይ ኣማራጺ ጉዳይ`ውን ኣይኮነን። ከም ሃገር ክንቅጽል ንደሊ እንተኾይና ዘለና ኣማራጺ ንሱ ጥራይ`ዩ።”
"ብቐዳሞት ኣቦታትን ኣዴታትን ተኸቢራ ንዝጸንሐት ሃገር፡ ናብ ወለዶታት ምስጋር ዝክኣል፡ ብምክብባር፡ ጽን ኢልካ ብምስማዕን ብምትሕስሳብን`ዩ" ዝበላ ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ዘውዴ፡ ንእዋናዊ ጸገማት ብዝርርብ ንምፍታሕ ፡ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ድልው ክኸውን ኣለዎ ክብላ ኣተሓሳሲበን። ኣብቲ ጣልያን ተሳዒሩ ካብ ኢትዮጵያ ዝወጻሉ ዕለት ንምዝካር ዝተኻየደ በዓል፡ ህጻናትን መንእሰያትን ዝተፈላለየ ምርኢታት ኣቕሪቦም ኔሮም።


text:
ወይዘሮ ህንፃ ገብረመድህን ኣብ ወረዳ ፀገዴ ነባሪት ከተማ ዳንሻ ብንግዲ፣ ሕርሻን ምርባሕ እንስሳን መነባብሮኣ ክትመርሕር ዝፀነሐት እያ።
በቢዓመቱ ልዕሊ 10 ኩንታል ምህርቲ ብምርካብ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ዝሰጋገር ዝነበረ ስድራ ወይዘሮ ህንፃ ሎሚ ኣብ ማእኸል መዕቖቢ ተመዛበልቲ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ለካቲት 23 መቐለ ኣብ ኣርባዕተ ወርሒ 15 ኪሎ ስርናይ ብምፅባይ ህይወት ንምውሓስ ኣብ ቅልስ ኣትዩ።
ኣዶ 5 ቆልዑ ወይዘሮ ህንፃ “ብፃዕርና ደቅና ነምህር ኔርና” ሎሚ ግና “ይትረፍ ትምህርቲ እታ ህይወቶም ንምውሓስ እኳስ ከቢዳትና” ትብል።
ብንግዲ ኣብ መዓልቲ 2000-3000 ብር ትረክብ ዝነበረት ኣዶ ሎሚ “ሳሙና መግዝኢ ስኢንና ክረምቲ እውን ስለዝኾነ ቆልዑ ንሕማም ይቃልዑ” ምህላዎም ትገልፅ።
ኣብ ልዕሊ ትግራይ ብዝተወለዐ ወራር “ፅቡቕ መነባብሮ ዝለመድኩላ ገዛይ ሓዲገ ናበይ?” ብምባል ክትወፅእ ከምዘይሓሰበት ዝገለፀት ወይዘሮ ህንፃ ገብረመድህን “ፋኖ ኣምሓራ ትግራዋይ ዝኾነ ብኻራ ምሕራድ ገዛ ገዛ እናፈተሹ ተጋሩ ምርሻን ኣንስቲ ምዕማፅ መዓልታዊ ስርሖም ስለዝገበርዎ ካብ ምህዳም ወፃኢ ካሊእ ኣማራፂ ኣየነበረናን” ኢላ።
ኣብ ከተማ ዳንሻ “ወርሒ ሙሉእ ኣብ ቤት ትምህርቲ ተዓፂና ኢና” ዝበለት ኣዶ ሓመሽተ ቆልዑ ወ/ሮ ህንፃ “ፅቡቕ መነባብሮ ዝለመድኩላ ዳንሻ ሓዲገ 19 ሕዳር ወፂና” ክትብል ሓቢራ።
ኣብ 18 ሕዳር 2013 ዓ.ም ግእዝ “ዕጡቓት ፋኖ ኣምሓራ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ዝተኣሰሩ ተጋሩ 98 መናእሰይ ፈልዮም ናበይ ከምዝወሰድዎም ክሳብ ሐዚ ኣይፈለጥናን” ትብል።
“ተጋሩ ካብዚ መሬት ክትጠፍኡ ኣለኩም” እናበሉ ህፃናትን ዓበይቲን ፈልዮም ብ15 መካይን ተከዘ ከምዘራገፍዎም ተዛሪባ።
ኣብ መንገዶም ከቢድ ኲናት ስለዘጋጠሞም ኣብ ሓደጋ ዝኣተው እዞም ስድራ “ኣብ በረኻታት ደደቢት ተሓቢእና ጥሜት ክኢልና ህይወትና ኣስቲዅና”።
ኣብ መንገዲ ዝረኸብዎም ዕጡቓት “ንበዓል ገዛይ ሒዞም ዝነበረና ገንዘብን ሞባይልን ስለዘሕደጉና መወሳወሲ ስኢንና ንዝገደደ ጥሜት ተቓሊዕና” ብምባል ዝሓለፍዎ ኩነታት ትዝክር።
ኣብ ዓዲ መሓመዳይ “ዓሶ ሓሚምና ሓረስቶት እቲ ዓዲ ሕሩጭን ዘይቲን ኣዋፂኦም ሂቦምና ክሳብ ንሓዊ ኣብኡ ፀኒሕና” ትብል።
“ክልተ ዝሕዘሉ ትሕቲ 5 ዓመት ቆልዑ ሒዝና እቶም ካልኦት እውን ጥሜት ስለዘሎ ብእግርና በቢቦትኡ ዝብላዕ እናለመንና ኲናት እንተጋጥም ኣብ በረኻ እናተሓባእና 5 ሰነ” [2013 ዓ.ም ግእዝ] መቐለ ከምዝበፅሑ ገሊፃ።
ኣብ መቐለ ምስበፅሑ “ሓንቲ ግድስቲ ኣዶ ንነብሰይ ኢላ ኣፀጊዓትና ፀኒሕና ግን እቲ ግዜ ምስነወሐ ንሳ እውን ንባዕላ ስለዝተፀገመት” ናብ መዕቖቢ ተመዛበልቲ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ለካቲት 23 ከምዝኣተው ተዛሪባ።
“እዛ ጎንና መዕረፊት ፍርናሽ እኳስ ኣይረኸብናን” ዝበለት ወይዘሮ ህንፃ ገብረመድህን “ክንደይ ነገር ዝለመዱ ቆልዑ ጨው ጌርካ ትብላዕ እውን ይስእኑ ኣለው።”
“ኔሮም ኔሮም ኣብ ኣርባዕተ ወርሒና ሎመቕነ 15 ኪሎ ስርናይ ሂቦምና ክዳንየ ጫማ ቖልዓየ ዝበሃልስ እንካ ዘረባ የብሉን” ክትብል ኣብቲ መዕቖቢ ተመዛበልቲ ዘሎ ፀገማት ትገልፅ።
“ንስሙ ገበርቲ ሰናይ ኣለው ይበሃል ግን ሳሙና የለ መድሓኒት የለ ከመይ ከምንሓልፎ ዘለና እኳስ ዝገርም እዩ” ኢላ።
ወይዘሮ ህንፃ ገብረማርያም “ገዛይ ተመሊሰ ሰሪሐ ደቀይ ዝዕንግለሉ መዓልቲ ክመፅእ ዶ ይኸውን?” ብምባል ኣብ ፅባሕ ተስፋ ምህላው ትሓትት።


text:
ነዚ ንፁር ሸቶ‘ዚ ንምውቃዕ ዝካኣለሉ ካልእ ኣገባብ ኣሎ ኢሉ ትካል ገንዘብ ዓለም ከምዝኣምን ዝገለፁ እቶም ዳይረክተር፣ንኣብነት ገሊኦም ባንክታት ናይ ነዊሕ እዋን ልቃሕ ንገለ ዘፈራት ንክህቡ ምግባር ይካኣል‘ዩ ይብሉ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፣ብዙሕ ወለድ ክሓቱ፣ንመን ከልቅሑ ከምዘለዎም ኣቀዲሞም ክሓስቡሉ ምግዳድ ይካኣል‘ዩ‘ውን ኢሎም።
እቲ ተኣሳሲሩ ክላዓል ዝኽእል ነጥቢ፣ምርካብ ልቃሕን ናይ ወፃኢ ሸርፊን‘ዩ ዝበሉ ዳይረክተር ትካል ገንዘብ ዓለም ጨንፈር ኢትዮዽያ፣ኩሉ ነገር ከምዘሎ ኮይኑ ብጠንቂ‘ቲ ፅኑዕ መንግስታዊ ሞነተሪ ፖሊሲ፣ብሕልፊ መጠን ዝቅባበ ንምውራድ ትሰርሕ እንተሃሊኻ፣ፅኑዕ ሞነተሪ ፖሊሲ ምትግባር ግድን ክኾን እዩ።እዚ‘ውን ኣጓኒፉ ዘሎ ኢሎም።
ምስ ፕሮግራም ምዕባለን ትራንስፎርሜንን ተኣሳሲሩ፣መንግስታዊ ልቃሕን ኣጠቃቅማ ገንዘብን ኣዝዩ ወሲኹ ከምዘሎ‘ውን ሓቢሮም።ንምዕዋት‘ዞም ገዘፍቲ መደባት፣ገንዘብ ካብ ውሽጣዊ ምንጭታት እንድሕር ኮይኑ ዝመፅእ፣ዓቅሚ‘ዞም ባንክታት‘ውን ናብኡ ገፁ የምርሕ ኣሎ ማለት‘ዩ፣እዚ ማለት ድማ ንውልቀ-ዘፈራት ዝዋሃብ መጠን ልቃሕ ትሑት ክኸውን‘ዩ፣ኩነታት ወፃኢ ሸርፊ‘ውን ከምኡ ይኸውን‘ሎ ባሃላይ‘ዮም ንሶም።
ኣብ ወፃኢ ካብ ዝነብሩ ኢትዮዽያውያን ናብ ዓዶም ዝልእኽዎ መጠን ገንዘብ፣ገለ እዋን ንምዕቃኑ ኣፀጋሚ‘ዩ።ግን ማዕረ‘ቲ ዝላዓለ ኣገልግሎት ሰደድ ዝእክብ ዘሎ መንገዲ ኣየር ኢትዮዽያ ይኸውን ስለዘሎ ኣዝዩ ረባሓይ‘ዩ ምባል ይካኣል።ምስ‘ቲ ናይ ዓሚ ኣነፃፂርካ ድማ ዳያስፖራ ዝልእኽዎ መጠን ገንዘብ ብሰላሳ ሚእታዊ ወሲኹ‘ሎ።እዚ ማለት ሸርፊ ወፃኢ ኣብ ምድንፋዕ፣ነበርቲ ወፃኢ ኢትዮዽያውያን ሓያል ምንጪ ይኾኑ ኣለው።ምስ ዘይመንግስታዊ ትካላት ደሚርካ፣እዚ መጠን‘ዚ ልዕሊ ሓደ ሚልዮንን ፈረቃን ዶላር ዝኸውን‘ዩ።
ኣብ ቀጥታዊ ፈነወ ሬድዮ ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጉዋንግ ዢ ቼን ኢልና ዝጠቀስናዮ ጌጋ‘ዩ።ዳይረክተር ትካል ገንዘብ ዓለም ጃን ሚከልሰን ብዝብል ይተኣረመልና።


text:
Radio Erena: 30 January 2017
መንግስቲ ግብጺ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዎ ፖለቲካዊ ደገፍ ንምርግጋጽ፣ ኣብ መጓዓዝያ እተግልግል ነፋሪት ብክራይ ከምዝሃበ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እታ ኣስታት 50 ተሳፈርቲ ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ዘለዋ፣ ኣብ መፋርቅ 1990ታት ካብ ዩክሬን ዝተሸመተት፣ Antonov AN-140 ዝዓይነታ ነፍሪት፣፣ ኣብ ውሽጥዊ መጓዓዝያታት ግብጺ ከተገልግል ምጽንሓ እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
ኣብ መንጎ መንግስታት ግብጽን ኤርትራ፣ ብዝካየድ ዘሎ ሓያሎ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዓት ድማ፣ መንግስቲ ግብጺ ከም መቐጸልታ ናይቲ ካብን ናብን ኣስመራ ካይሮ ዘካይዶ ዘሎ ናይ መጓዓዝያ በረራታት፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝካየድ በረራታት እተገልግል ነፋሪት’ውን ብልቃሕ ከምዝሃበ’ዩ ዘረጋግጽ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ።
እታ ነፋሪት፣ ካብን ናብን ኣስመራ ባጽዕን ዓሰብን ውሽጣዊ ኣገልግሎታት ክትህብ ጀሚራ ኣላ።
ሳሕቲ ዝካየድ ሲቪላዊ ውሽጣዊ በረራታት ኤርትራ፣ Y -12 ን Beachcraft ን ብዝተባህላ ካብ 12 ክሳብ 16 ሰባት ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ብዘለወን ንኣሽቶ ነፈርቲ ክሰላሰል ምጽንሑ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ምስ ምምጻእ እታ ሓዳስ ነፋሪት ካብ ግብጺ፣ እቲ ናብ ዓሰብን ባጽዕን ዝካየድ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ብኣኣ ተተኪኡ ይርከብ።
ቴክኒሻናትን ኣብረርትን እታ ነፋሪት፣ ዜጋታት ግብጽን ዩክሬይንን ምዃኖም እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት የመልክቱ።
መንገዲ ኣየር ቀጠር ናብ ኤርትራ ዘካይዶ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ደው ድሕሪ ምባሉ፣ መንገዲ ኣየር ግብጺ ናይ ኤርትራ በረራታቱ ናብ ሽዱሽተ ግዜ ኣብ ሰሙን ክብ ከምዘበሎ ይዝከር።
መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ ካብ ካይሮ ናብ ኣስመራ፣ ኣብ ሰሙን ሰለስተ መዓልታት ዘካይዶ ዝነበረ በረራታት፣ ብዝሒ ገያሾ ክረክብ ብዘይምኽኣሉ ክሳራታት ስለዘጋጠሞ ደው ከብል ተደጋጋሚ እዋን፣ ካብ ኣመሓደርቲ እቲ መንገዲ ኣየር ምሕጽንታ ይቐርበሉ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ግብጽን ብዘሎ ፖለቲካዊ ምትእስሳር ግና እቲ መንገዲ ኣየር ክቕጽል ከምዝተደፋፍአ ‘ኤልባላድ’ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ግብጺ የመልክት።
==================================


text:
Radio Erena: 28 November 2021
ኣብ ስልጣን ዝርከብ ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘጽነሖም ኣርባዕተ ሰበስልጣን፣ ናይ መግቢ ምሕሳም ኣድማ ኣብ ዝኣወጁሉ ጽባሕ፣ ናጻ ፈንዩዎም።
እቶም ኣባላት ካቢኔ፣ ኣመሓደርትን ኮሚሽነራትን ዝነበሩ ሰበስልጣን፣ እቲ ወተሃደራዊ ጉጅለ ብዕልዋ ስልጣን ኣብ ዝሓዘሉ እዋን እዮም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም።
ኣባል ቆንስል ዝነበረ መሓመድ ፋኪ፣ ሚኒስተር ኢንዱስትሪ ኢብራሂም ኣልሸኽ፣ ወሃብ ቃል ጋፋር ሓሰን ከምኡ’ውን ፍሉይ ልኡኽ ኮሚቴ ዝነበረ ዋጂድ ሳልሕ ገና ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ይርከቡ።
ወተሃደራዊ ዕልዋ ዘካየደ ኣል-ቡርሃን፣ ንዓብደላ ሓምዶክ ናብ ስልጣኑ እኳ እንተመለሶ፣ ነቲ ምስ ልፍንቲ ማሕበራት ሰብ ሞያ ዝኣተዎ መብጽዓ ጠሊሙ እዩ ብምባል፣ ህዝቢ ሱዳን ሰላማዊ ሰልፊ ካብ ምግባር ደው ኣይበለን ዘሎ።
ማዕረ ማዕሪኡ፣ ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ዝጉድኡ ዘለዉ ሰላማውያን ሰባት ቁጽሪ እንዳዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ ማሕበር ሓካይም’ታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ሱዳን ተዛማዲ ምርግጋእ ዲፕሎማሲ ተራእዩ ኣሎ ብምባል፣ ነቲ ዝጀመሮ ናይ ሽምግልና ተራ ክቕጽሎ ከምዝኾነ ኣፍሊጡ።
ኣቐድም ኣቢሉ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ልኡኹ ናብ ካርቱም ክሰድድ ኣብ ዝሓለነሉ፣ እቲ ወተሃደራዊ ጉጅለ፣ ‘ሱዳን ውሽጣዊ ጸገማታ ባዕላ ናይ ምፍታሕ ብቕዓት ኣለዋ’ ብምባል ነቲ ልኡኽ ከምዝነጸጎ ይዝከር።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ካብ ዕለት 26 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ንሱዳን ካብ ኣባልነቱ ኣጊዱዋ እዩ ጸኒሑ። ምስ ምምላስ ዓብደላ ሓምዶክ ናብ ስልጣን፣ እቲ ሕብረት ነቲ ውሳኔ ክስርዞ እንተኾይኑ፣ ገና ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
=================


text:
ጀርመን ሰዋስው
እዚ ሰዋስው መምሀሪ ካርታ፡ ሓደ ሽነኽ እቲ ሰዋስው ትግርኛ ኣስራርዑ ይሕብር፣ በቲ ካልእ ሽነኽ ድማ፡ እቲ ለውጢ ሰዋስው ኣብ መንጎ ጀርመንን ትግርኛ ዘሎ የብርህ፡ ዕላሙኡ ደማ፡ መታን ቋንቋ ጀርመን ምምሀሩ ከፋኩስ ይኾውን።
እዚ ሰዋሳዊ ኸፍሊ ኣብ ኽልተ ይምቀል፣ ሓደ ንዝተፈላለዩ ስማት ዓይነት ካልኣይ ድማ ኣሳራርዓ ዓረፍተ ነገር ይሕብር፡ እዚ ሰዋስው መምሀሪ ካርታ፡ ሓደ ሽነኽ እቲ ሰዋስው ትግርኛ ኣስራርዑ ይሕብር፣ በቲ ካልእ ሽነኽ ድማ፡ እቲ ለውጢ ሰዋስው ኣብ መንጎ ጀርመንን ትግርኛ ዘሎ የብርህ፡ ዕላሙኡ ደማ፡ መታን ቋንቋ ጀርመን ምምሀሩ ከፋኩስ ይኾውን።
ንነብሲ ወከፍ ናይ ሰዋስው ኣርእስቲ፣ ንዕዑ ዝሳማማዕ ቓላት ካርታ ኣሎ።
ዝተሓደሱ ካርታ ንምሳሌ በቲ ዕለት (04.02.2016) ተዋሂቡ ዘሎ ክትፈለጥዎ ትኽእሉ። እንተድኣ እቲ ካርታ ኣውሪድኩሞ ኣንኪ ብዓሉ ከሔድሶ ኢዩ።
1 መእተዊ ሰሚናር ንስዋስው
ሰዋስው ስነቓል ንስም ዓይነት
ሰዋስው ንቁጽርታት
ሰዋስው ግዜ
ሰዋስው ስም


text:
ክልተ ሱዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ኣብ ኦጋዴን ምስዓመፅቲ ክትሓዙ ከለው ዝልዓለ ሙያዊ ብቕዓቶም ይጥቀሙ ከምዝነበሩ ንሓደ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ መልሲ ሂቦም።ኢትዮጵያ ንቶም ጋዜጥኛታት ንኣሸባሪ ጉጅለ ሓጊዝኹም ብዝብል ኸሲሳቶም ኣላ።
ጋዜጠኛታት ማርቲን ሺበን ዮሃን ፐርሰንን ናብ ኦጋዴን ዝተጉዓዙ ብዛዕባ ምንቅስቓስ ትካል ነዳዲ ስዊድን ምርመራዊ ፀብፃብ ንምስራሕ እዩ ክብሉ ሰለስተ ዳያኑ ንዝሓቖፈ መጋባእያ ተዛሪቦም።
Lundin Oil ዝተብሃለ ትካል ነዳዲ ብመግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝኽሰሱ ወታደራት ኢትዮጵያ ዋርዲያ እቲ ትካል ገይሩ ይቖፅር ብዝል ይኽሰስ።ምስንቴር ጉዳይ ወፃኢ ስዊደን ካርል ቢይልት ቅድም ክብል ኣባል ቦርድ ዳይረክተራት እቲ ትካል ነዳዲ ለንዲን ነይሮም።
እቶም ክልተ ጋዜጠኛታት ዝሓለፈ 30 ሰነ ኢትዮጵያ ኣሸባሪ ውድብ ኢላ ምስዝመደበቶም ምስ ኣባላት ዕጡቓት ዓመፅቲ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን እዮም ተታሒዞም።ንኣሸበርቲ ብምድጋፍ ጥፍኣተኛ ኮይኖም እንተተረኺቦም ክልቲኦም ጋዜጣኛታት 15 ዓመታት ማእሰርቲ ክፍረዶም እዩ።
ኣብቲ ንልዕሊ ሓደ ስዓት ዝፀንሐ ቃሎም ናይ ምስማዕ ከይዲ ሺበ ምስ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ዝነበሮ ርክብ ብጥብቂ ሙይዊ ከምዝነበረ ገሊፁ።ብቶም ዓመፅቲ ንዕኡን ፐርሰንን ወታደራዊ ስልጠና ተዋሂቡዎም ንዝብል ኽሲ ድማ ነፂጉዎ።ኣብ ሱማሊያ ኣብ ሓደ ደው መበሊ መኻይን ጠበንጃ ሒዙ ዘርኢ ብዓቃቢ ሕጊ ዝቐረብሉ ናይ ቪዲዮ መርትዖ ምስ ናይ ቀደም ተዋጋኣይ ኣኽራሪ ኣልሸባብ ቃለ መጠይቕ ኣብዝገበረሉ እዋን ከምዝነበረ ሺበ ነቲ መጋባእያ ተዛሪቡ።
ናይ ተኸላኻሊ ጠበቓ ቶማስ ኦልሰን ነቲ መጋባእያ ካብዝተኸታተሉ ስዊዲናዊያን ተዓዘብቲ፡ጋዜኛታትን ዲፕሎማሰኛታትን ሓደ እዮም።ንሶም ክልቲኦም ጋዜጣኛታት ናይቲ ዓቃቢ ሕጊ ኽስታት ብዝግባእ መሊሶም ኣለው ይብሉ።
ናብ ኦጋዴን ንምንታይ ከምዝኸዱ ብንፁር ከምዝገለፁን ብምሕባር ከምዚ ኢሎም።’’እቲ ታሪኽ ኩባንያታት ነዳዲ ኣብ መነባብሮ ስቪላት የሕድሩዎ ብዛዕባ ዘለ ፅልዋታት እዩ።ኣብ ብረታዊ ግጭት ንምስታፍ ውጥን ኣይነበሮምን።ምስ ዝኾነ ይኹን ወገን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኣይወገኑን።ቀንዲ ቁምነገር እቲ ጉዳይ ኢዚ እዩ ዝመስለኒ።’’ኢሎም።
ሺበ ዝሓለፈ ዓመት ን199 ማዕልታት ግጭት ንምፅብፃብ ኣብ 16 ሃገራት ከምዘሕለፈ ነቲ ቤት ፍርዲ ገሊፁ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ስዊዲን የንስ ኦድላንደር ከምዝበልዎ ኣብ ዞባታት ዅናት ዝሰርሑ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ነቲ ቤትፍርዲ ምስክርነቶም ንምሃብ ከምዝሓተቱን ዛጊድ ክልተ ናብቲ መጋባእያ ከምዝመፁን ኣፍሊጦም።
ክልቲኦም ጋዜጠኛታት ምስ ግብረ ሽበራ ብዝተኣሳሰሩ ኽስታት ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵይ ናብ ቤት ፍርዲ ካብዝቐረቡ 10 ጋዜጠኛታት እዮም።ሓሙሽተ ዝሃደሙን ብዘየለውሉ ጉዳዮም እናተርእየ ዝርከቡን ሓዊሱ እቶም ዝተረፉ ሸሞንተ ጋዜጠኛታት ኢትዮጵያዊያን እዮም።


text:
ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ኣንቶንዮ ጉተረዝ ‘ኣብ ኣፍሪቃ ሓድሽ ንፋስ ተስፋ ይነፍስ ኣሎ’ ክብሉ ከለው ‘ራኢዮም ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንዝተበጽሐ ታሪኻዊ ስምምዕነት ወሳኒ ተራ ከምዝነበሮ’ ጠቐሱ።
ላዕለዋይ ኮምሽነር ጉዳይ ስዱዳት ፍሊፖ ግራንዲ ‘እቶም ቀ/ሚ ሰላም ናብ ሃገሮምን ኣብ’ቲ ዞባን ንክዓስል ንዝገበርዎ ኣበርክቶ ኣፍልጦ ዝሃበ’ዩ’ ኢሎም።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ‘እቲ ሽልማት ፍረ ጻማ ኣብ ጻዕሪታት ሰላምን ዓለም-ለኻዊ ርክባትን ነቲ ምስ ኤርትራ ዝነበረ ግጭት ናይ ዶብ ንከብቕዕ ስለዝሓገዙ’ ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ኣፍሪቅ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ኬረን ባስ ብወገነን ‘ንቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ እንኳዕ ኣሓጎሶም ምስ በላ፣ እቲ ንኡስ መራሕ ኣብ ኢትዮጵያን መላእ እቲ ዞባን ሰላምን ዕርቅን ንክምለስ ንዘለዎ ጻዕሪ ዝግበኦ’ዩ’ ኢለን።
መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ ሽልማት ኖቬል ሰላም ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ዛጊድ የለን። ናብ ዝምልከቶም መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮ ደዊልና’ውን ኣይሰለጠናን። እንተኾነ ኣብ ጃፓን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ እስጢፋኖስ ኣፈወርቂ ‘ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ሽልማት ኖቬል ሰላም ስለዝተዓወትካ እንኳዕ ደስ በለካ። ህዝቢታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብደሞም፣ ራሃጾምን ንብዓቶምን ኣብ ልዕሊ ክፉእ ተዓዊቶም’ዮም’ ዝብል መልእኽቲ ብትዊተር ፈንዮም።


text:
ኣብታ ኣብ ዓለም ዝበዝሓ በረራ ተተአናግድ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ኣትላንታ ዘጋጠመ ምቁራጽ ኤሌትሪክ ብዙሕ በረራታት ምዕንቓፉ ተገሊጹ።
እቲ ትማሊ ሰንበት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ዘቛረጸ ሓይሊ ኤሌትሪክ ኣብ ከባቢ ፍርቂ ለይቲ ኣገልግሎት ከምዝጅምር ሰበ ስልጣን እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ብናይ ትዊተር መልእኽቲ ገሊጾም፡ ነቶም ናብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ዘምርሓ ዝነበራ ነፈርቲ ድማ ኣብ ዘለውዎ ክጸንሑ ኣዚዞም።
ኣብ በረራ ዝነበራ ነፈርቲ ናብ ካልእ መዓርፎ ነፈርቲ ክዓርፋ ተገዲደን።
ብመሰረት ሓበሬታ ፍላይትዌር ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ትማሊ ሰንበት ምሸት ብሰንኪ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣትላንታ ዘጋጠመ ምቁራጽ ሓይሊ ኤሌትሪክ 776 ናብን ካብን መዓርፎ ነፈርቲ ኣትላንታ ዝነበረ በረራ ክስረዝ ከሎ ካልኦት 525 ድማ ተደናጉየን እየን። ብተወሳኺ ሶኑይ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ተመዲቡ ዝነበረ 134 በረራታት’ውን ምስራዙ ሓቢሩ።
ጠንቂ እቲ ምቁራጽ ኤሌትሪክ ኣብ ምርመራ ከምዘሎ ሓይሊ ኤሌትሪክ ክፍለ ግዝኣት ጆርጅያ ሓቢሩ’ሎ።
ካብን ናብን መዓርፎ ነፈርቲ ኣትላንታ ኣብ መዓልቲ ኣስታት 2,500 በረራታት ዝኻየድ ኽከውን ከሎ ኣስታት 250,000 ተጉዓዝቲ ድማ በቲ መዓርፎ ነፈርቲ ይሓልፉ።


text:
Tegrina.
ስለ እኛ
ማእከል ደገፍ ስንኩላን ስደተኛታት ሂልማ ስንኩላንን ንነዊሕ እዋን ዝሓመሙን ስደተኛታት ኣብ ሕብረተሰብ ፊንላንድ ንኺሳተፉ መሰላትን ማዕርነትን ከም ዚህልዎም ገበረ።
– ብዛዕባ ኣገልግሎታትን መሰላትን ዚገልጽ ሓበሬታ
– ኣገልግሎታት ብኸመይ ከም እትደሊ ዚገልጽ መምርሒ
– ናይ መዛኑ ደገፍ
– ናውቲ
– ንሰብ ሞያን ተማሃሮን ዚወሃብ ስልጠናን ኣስተምህሮታትን
ኣገልግሎትና ብናጻ እዩ ፣ ኣገልግሎትና ወይ ሓገዝ ንስንኩላትን ንቃንቅ ዝሓጽሮ ስደተኛታት ብኣስተርጓሚ ኣቢልና ድማ ንዅሎም ጕጅለታት ነገልግል ኢና ።
ንማሕበራትን ሰብ መዝን ስልጠናን ምኽርን ንህቦም ኢና ።
ማእከል ደገፍ ሂልማ ኣብ ትሕቲ ቤት ምኽሪ ስንክልና እዩ ዚዓዪ ።
ማእከል ደገፍ ሂልማ ኣብ ትሕቲ ስልጣን ቤት ምኽሪ ስንክልና እዩ ዘሎ ። ናይ ሂልማ መጥባሕቲ በቲ ናይ ስራሕ ድሕንነትን ጥዕናን ማእከል (STAS) ዝድገፍ ኢዩ ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ መኻናት ወሊዶም ስዒሞም
መኻንነት ኣብ ውሽጢ ሓዳር ዝፈጥሮ ዘሕዝን ዛንታት ኣብ ከባቢና ምስማዕ ዘይንቡር ኣይኮነን።
ሓንቲ ስማ ከይንጠቕሳ ዝሓተተትና ጓልኣንስተይቲ፡ ብዛዕባ መኻንነት ዘኽፈላ ዋጋ ዝጠቅስ ተሞኩሮ ኣካፊላትና'ላ።
"ካልእ ክምርዖ ፈቒደሉ..."
" . . . ምስቲ ዘፍቅሮ መተዓብይተይ፡ ብድሙቕ ስነ-ስርዓት መርዓ፡ ፈታውን ዘመደን መሪቑና ሓዳር መስሪትና፤ ሕጉሳት ኔርና።
ዓለምና ገዛና ኾይኑ። ሓያሎ ዓመታት ብሓንሳብ ኣሕሊፍና። ፍቕርና ኣብ ዙርያና ንዝነበሩ ሰባት ዘቕንእ'ዩ ነይሩ። ናብራና'ውን ዕዉትን ዝተደላደለን።
ይኹን እምበር፡ ውሉድ ክንረክብ ኣይክኣልናን። ኣብ ፈለማ እዋን፡ ብስምዒት ፍርሕን ምድንጋርን ተኸቢብና ነይርና።
ድሒሩ ዝተፈላለዩ ሕክምናታት ፈቲንና፤ ኣብ እምነትና'ውን፡ ናይ ወትሩ ጸሎትና "ብቖልዓ ባርኸና" ኮይኑ። ክኸውን ግን ኣይከኣለን።
ከምዚ ባዕልና ዝደለናዮ፡ ካብ ቤተሰብናን ኣብ ዙርያና ዝነበሩ ሰባትን "ውለዱ 'ምበር" ዝብል ምኽሪ ከም ሰላምታ ክደጋገም ምስ ጀመረ ክንሽቑረር ጀሚርና።
እቲ ጸቕጢ ከምቲ ዝውረየሉ ቀሊል'ኳ እንተዘይኮነ ከምዚ'ልና ግን ንዓመታት ቀጺልና።
ናይ ሕክምና መርመራ ምስ ገበርና፡ እቲ ጸገም ኣባይ ከም ዘሎ ምስ ፈለጥኩ፡ ናይ ጣዕሳ ስምዒት ክሓድረኒ ጀሚረ። ንሱ ግን፡ ካልእ ነገር እንከይበለ ንዓይ ብምጽንናዕ፡ 'ፈጣሪ ዝፈቐዶ'ዩ ዝኸውን' ይብለኒ ነይሩ።
ኣነ ግን፡ ንዓይ ክትብል ብዘይውላድ ክትተርፍ የብልካን፡ ካልእ ተመርዒኻ ውለድ ኢለ ሓሳብ ኣቕሪበሉ፤ ካብ ልበይ'ዩ ነይሩ።
እንተኾነ፡ "ንቆልዓ ኢለ ነታ ናይ ቁልዕነት ኣፍቃሪተይ ገዲፈ ክኸይድ ሕልናይ ኣይፈቕደለይን'ዩ" ብምባል ምስ ሓሳበይ ኣይተሰማመዐን።
ክንረዳዳእ ስለ ዘይኽኣልና ግን፡ ኣብ ሞንጎ ምስሕሓብ ይፍጠር ነበረ።
ሓደ መዓልቲ፡ ተመርዕዩ፣ ወሊዱ፣ ቆልዓ ሒዙ ናባይ ክምለስ ኣእሚነዮ፤ ተሰማሚዑ። በዚ ኸኣ፡ ካልእ ተመርዕዩ።
ኣነ ድማ ንበይነይ፡ ንዕኡ ክጽበ ጀሚረ፤ ክልተ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ኣቦ ጓል ኮይኑ፤ ሕጉስ ኢለ።
ልቡ ምሳይ ስለ ዝነበረ፡ እታ ኣደ ካብ ዝሓረሰትሉ ቦታ ምስ ወጽአት፡ "ምሳኺ ይኣኽለና፡ ጓለይ ሃብኒ'ሞ ክኸይድ" ዝብል ሕቶ የቕርበላ።
ንሳ ድማ ኣደ ስለ ዝኾነት፡ "እንተ ደሊኻ ንስኻ ኪድ እምበር፡ ውላደይ ዝገበርኩ ጌረ ከዕቢ'የ" ዝብል መልሲ ከም ዝሃበቶ ነጊሩኒ።
እዚ ኣቐዲምና ክንሓስበሉ ዘይምኽኣልና ይገርመኒ'ዩ። ርእሶም ዝፈትዉ ኮይንና ኔርና። ንሓደ በዲልካ ነቲ ካልእ ከተሐጉስ ስለ ዘይክኣል ግን፡ እቲ ዝሓሰብናዮ ኣይሰመረን።
ንሱ'ውን ቆልዓ ስለ ዝነበረ ካባይ ዘርሓቖ፡ ንዓይ ገዲፉ ምስ ኣደ ጓሉ ሓዳሩ ኣጽኒዑ ቀጺሉ። ኣይሕዘሉን'የ። ኣነ ድማ፡ ኣብ ገዛ ንብረትና ሒዘ በይነይ ተሪፈ። ብሰንኪ ውላድ ዘፍቅሮ ሰብኣየይ ስኢነ...." ክትብል ታሪኽ ህይወታ ኣካፊላትና።
ነዚ ፍቑራት ዝፈላሊ፡ ንሰባት ኣብ ዘይሓሰብዎ ዓለምን፡ ጉዕዞ ሂወትን ዝመርሕ መሪር ብድሆ ገለ መፍትሒ ይርከቦዶ ይኸውን?
ወሊዶም ዝሰዓሙ 'መኻናት'
ሆስፒታል ቅዱስ ጳውሎስ ሚሊኒየም ኮሌጅ፡ ነዚ ናይ ጥዕና ጸገም ንምፍታሕ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2011 (2019) ዘመረቖ ማእከል ጥዕና መኻንነት ኣገልግሎት ክህብ ጂሚሩ'ሎ።
ሓደ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ድማ፡ ልዕሊ 60 ሽሕ መጻምዲ ናይ መኻንነት ሕክምና ኣብ ምክትታል ከም ዝርከቡ፡ ኣካያዲ ስራሕ እቲ ማእከል ስነ ተዋልዶ ዶክተር ቶማስ መኩርያ ንቢቢሲ ገሊጹ።
እቶም ሰባት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ መነባብሮ ዝርከቡ ኮይኖም፡ እቶም 1400 ብቴክኖሎጂ ዝተሓገዘ ሕክምና ክረኽቡ ተመዝጊቦም ኣለዉ። እቶም ዝተረፉ ድማ፡ ተመሳሳሊ ሕክምና ቅድሚ ምርካቦም፡ ካልእ ኣገባባት ሕክምና ኣብ ምክትታል ይርከቡ።
በቲ ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈ ዝወሃብ ሕክምና ክጠንሳ ዝኸኣላ ልዕሊ 70 ደቂ-ኣንስትዮ ድማ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ጥንሲ በጺሐን ኣለዋ።
እቲ ዘሐጉስ ግን፡ 6 ወለዲ ቆልዓ ወሊዶም ክስዕሙ በቒዖም ኣለዉ። ሓንቲ ኣደ ሰለስተ ወሊዳ ዋላ'ኳ ሓደ እንተ ሞታ፡ እቶም መናቱ ግን ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ጥዕና ከም ዝርከቡ ሰሚዕና።
እቶም ዕድለኛታት መጻምዲ፡ ካብ 18 ኣዋርሕ ክሳብ 4 ዓመት ኣብ ሓደር ዝጸንሑ ግን ድማ ቆልዓ ከይወለዱ ጸኒሖም ሕጂ ዝተበኮሩ'ዮም።
"በዚ መንገዲ ቆልዓ ዝወለዳ ኣዴታት፡ ውላደን ክሓቑፋ እንከለዋ ብሓጎስ'የን ዝበኽያ። ውላድ ይናፍቓ ነይረን፤ ውላድ ንምርካብ፡ ኣብ ናይ እምነት ቦታታት ከርተት ክብላ፡ ካብ ሕብረተሰብ ዝበጽሐን ጸቕጢ'ውን ቀሊል ኣይኮነን። ነዚ ኩሉ ሓሊፈን፡ ቆልዓ ክሓቑፋ እንከለዋ፡ ዝስምዐን ስምዒት፡ ክቆጻጸርኦ ዘይክእላ ናይ ሓጎስ ስሚዒት'ዩ" ይብል ዳይሬክተር ኮምዩኬሽን እቲ ሆስፒታል ኣቶ ንዋይ ጸጋየ።
እቲ ኣገልግሎት ሕክምና፡ ሆስፒታል ቅዱስ ጳውሎስ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ብዘምሃሮም ሰብሞያ ሕክምና'ዩ ዝወሃብ።
እቲ ኣገልግሎት ቅድሚ ምሃቦም፡ ዝተፈላለዩ ቅድመ-ምድላዋት ከም ዝተገብረ'ውን ኣቶ ንዋይ ተዛሪቡ።
መኻንነት እንታይ'ዩ?
ክልተ መጻምድቲ መከላኸሊ ጥንሲ ከይተጠቕሙ፡ ኣብ ሰሙን ካብ ክልተ ግዜ ንላዕሊ ጾታዊ ርክብ እናፈጸሙ ጥንሲ ክፍጠር እንተዘይኪሉ፡ መኻንነት ከም ዝበሃል ዶክተር ቶማስ ይዛረብ።
ዕድመ ናይታ ጓል-ኣንስተይቲ ካብ 35 ንላዕሊ እንተኾይኑ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ 6 ወርሒ ብዘይ መከላኸሊ ጥንሲ ኣብ ሰሙን ካብ ክልተ ግዜ ንላዕሊ ስጋዊ-ርክብ ፈጺሞም ጥንሲ ክፍጠር እንተ ዘይኪሉ ናይ መኻንነት ጸገም ኣሎ ክበሃል ይካኣል።
ከይተፈላለዩ፡ ንሓደ ዓመት ዝጸንሑ መጻምድቲ ብዘይ መከላኸሊ ጥንሲ ጾታዊ ርክብ ፈጺሞም ክጠንሱ እንተ ዘይኪኢሎም'ውን ተመሳሳሊ መደምደምታ ክወሃቦ ይኽእል'ዩ።
መኻንነት፡ ኣብ ክልቲኡ ጾታ ክክሰት ዝክእል'ዩ።
ኣብ ደቂ-ኣንስትዮ ዝኽሰት መኻንነት፡ ምስ ዕድመ ዝተኣሳሰር ወይ'ውን ግዝኡ ከይኣኸለ ናይ ዘርኢ እንቋቑሖ ምውዳእ፣ ምዕጻው ቱቦን ብተደጋጋሚ ብስጋዊ ርክብ ብዝመሓላለፉ ሕማማት ምጥቃዕን ምኽንያት ክኸውን ይኽእል።
ምንጪ ናይቶም ጸገማት ብመርመራ ምርዳእ ከም ዝከኣል ዝገልጽ፡ ዶክተር ቶማስ፡ ጠንቂ ናይቲ ጸገም ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ'ዩ ይብል።
ገለ ሻብ፡ ምስ ምሉእ ጥዕና ጥንሲ ከይፍጠር ይኽእል'ዩ፤ እዚ ድማ 'ዘይተገልጸ መኻንነት' (Unexplained Infertility) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
እዚ ማለት ቴክኖሎጂ ከነጽሮም ዘይክኣሉ ነገራት ኣለው ማለት'ዩ። ኣስታት 20 ካብ ሚእቲ መጻምድቲ ድማ ከምዚ ዓይነት መኻንነት የጋጥሞም። ከምዚኦም ዓይነት ሰባት ድማ፡ ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈ ሕክምና ክግበረሎም ይክኣል።
መኻንነት፡ ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ ልሙድ ጸገም ምዃኑ ዝዛረብ ዶክተር ቶማስ፡ ብፍላይ ምስ ብስጋዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማትን ካልኦት ረኽስታትን ብዝተሓሓዝ መኻንነት እናገደደ ምምጽኡ ይጠቅስ።
ዶክተር ቶማስ፡ ንጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ብምጥቃስ ከም ዝበሎ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ15-20 ሚኢታዊ ዝኾኑ መጻምድቲ ግዳያት ናይቲ ጸገም'ዮም።
ወዲን ጓልን ማዕረ ግዳያት መኻንነት ክኾኑ ይኽእሉ፤ ስለ ዝኾነ ድማ፡ ኣጻብዕ ሕብረተሰብ ናብታ ጓል-ኣንስተይቲ ጥራሕ ምጥማተን ግጉይ ኣተሓሳስባ ምዃኑ እቲ ኪኢላ ከይጠቐሰ ኣይሓለፈን።
ኣብ 2016 ኣብ ዝወጽአ ዳህሳሳዊ መጽናዕቲ ህዝብን ጥዕናን፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ውሽጢ 5 ዓመታት መጠን ወሊድ ከም ዝነከየ የመልክት።
ኣብተን ኣብ ገጠር ዝነብራ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ካብቲ ኣብ 2000 ዓ.ም ዝነበረ 6.0 መጠን ወሊድ ኣብ 2016 ናብ 5.2 ወሪዱ። ኣብ ከተማታት ድማ፡ ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ካብ 3.0 ናብ 2.3 ጎዲሉ።
ብሓፈሻ፡ ሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ ኣብ 2000 ዝነበራ 5.5 ማእከላይ ናይ ወሊድ መጥን፡ ኣብ 2016 ናብ 4.6 ምንካዩ እቲ መጽናዕቲ የርኢ።
ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈ ሕክምና (IVF) እንታይ'ዩ?
ዶ/ር ቶማስ ከም ዝብሎ፡ እዚ ሕክምና'ዚ፡ ካብታ ጓል-ኣንስተይቲ እንቋቁሖ፡ ካብቲ ወዲ-ተባዕታይ ድማ ዘርኢ ብምውሳድ፡ ኣብ ቤተ-ፈተነ (ላቦራቶሪ) ከም ዝራኸቡ ብምግባር ጥንሲ ምስ ተፈጥረ፡ ናብ ማህጸን ምስ ተመልሰ፡ ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈ ናይ መኻንነት ሕክምና (IVF) ይበሃል።
እዚ ዓይነት ሕክምና ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝፈላለ'ኳ እንተኾነ፡ እቲ ሕክምና ካብ 40-50 ሚእታዊ ክዕወት ይኽእል።
ክሳብ ሕጂ ናብቲ ሆስፒታል ካብ ዝኸዱ 200 ዝኾኑ እቲ ኣገልግሎት ረኺቦም ኣለዉ። ካብዚኣቶም 95 ነፍሰ-ጾራት ኮይነን።
ካብቲ ባህርያዊ ኣገባብ ብኸመይ ይፍለ?
- እቲ ቀንዲ ፍልልይ፡ እንቋቑሖ ናይታ ጓለ-ኣንስተይቲን፡ ዘርኢ እቲ ወዲ-ተባዕታይን ዝራኸቡሉ ኣብ ቤተ-ፈተነ (ላቦራቶሪ) ምዃኑ
- ኣብቲ ቤተ-ፈተነ፡ ምስ ተፈጥሮኣዊ ማህጸን ብዝመሳሰል ኣገባብ ኣብ ዝተዳለወ መጽንሒ 'ኢንኩቤተር' ን5 መዓልታት ይጸንሕ
- እቲ ጥንሲ ናብ ማህጸን ምስ ተመልሰ፡ ኣብቲ ማህጸን ከም ዝዓቢ ይግበር
- ካብ ተፈጥራዊ ኣገባብ ዝለዓለ ሓደጋታት ከጋጥሙ ስለ ዝኽእሉ
- ካብቲ ኣብ ባህርያዊ ጥንሲ ዘድሊ መድሃኒታት ንላዕሊ ተወሳኺ ኣፋውስ ክትወስድ ስለ ዘገድድ
- እቶም ዝውለዱ ዕሸላት ካብቶም ብባህርያዊ ኣገባብ ዝውለዱ ዝያዳ ምክትታል ስለዘድልዮም
- ካብ 40 ንላዕሊ ኣብ ዝኾና ደቂ-ኣንስትዮ ናይ ምስካዕ ዕድሉ ዝተሓተ'ዩ
- ነቲ ኣገልግሎት ንምርካብ ናይ ዕድመ ገደብ እኳ እንተ ዘየለ፡ ካብ 42 ዓመት ንላዕሊ ንዝኾና ግን እንተዘይተዋህበን ይምረጽ
- ንውሓት ናይ ጥንሲ እዋን ግን ተመሳሳሊ ኮይኑ፡ እቲ ህጻን ብባህርያዊ ወይ ድማ ብመጥባሕቲ ክውለድ ይኽእል።
ሆስፒታል ቅዱስ ጳውሎስ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንፈለማ እዋን ብቴክኖሎጂ ዝተደገፈ ናይ ወሊድ ኣገልግሎት ዝህብ ናይ መንግስቲ ትካል ኮይኑ፡ ሓደ 'ኣሊክማ' ዝተባህለ ናይ ብሕቲ ትካል ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህብ ከም ዝጸንሐ ዶክተር ቶማስ ሓቢሩ።
ንሱ ከም ዝብሎ፡ ዋላ'ኳ እቲ ሕብረተሰብ ምስ እምነትን ባህልን ጥቡቕ ምትእስሳር ዘለዎ እንተኾነ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ግን፡ ብቐሊሉ ሓበሬታ ክረኽብ ስለ ዝኽእል፡ በቲ ቴክኖሎጂ ንክሕገዝ ፍቓደኛ ይኸውን ኣሎ።
ኮይኑ ግን፡ ኣብ ካልእ ሃገራት ዝስርሓሉ ዘሎ፡ ካብቶም መጻምድቲ ወጻኢ እንቋቑሖ ወይ ዘርኢ ኣምጺእካ ናብ ማህጸን ምምላስ፡ ከምኡ'ውን ምልጋስ እንቋቑሖን ዘርኢን ኣይተለመደን።
ሓደ ሓደ ግዜ'ውን፡ ማህጸን ናይታ ኣደ እንተዘይተቐበሎ፡ ናይ ካልእ ሰብ ማሕጸን ምክራይ ኣሎ።
ከምዚኦም ዝበሉ ኣገልግሎታት ናይ ሕጊ ጽላልን ንቕሓትን ስለ ዘድልዮም፡ ሕጂ ከም ዘይስራሓሎም ዶክተር ቶማስ ይገልጽ።
ናብ ወጻኢ ብምኻድ፡ ብልዑል ወጻኢ ነዚ ዓይነት ሕክምና ዝረኽቡ ከም ዘለዉ ዝገለጸ እቲ ዶክተር፡ ንመጻኢ ነቲ ኣገልግሎት ንምሃብ፡ ምስ ሚኒስትሪ ሓለዋ ጥዕና ይዘራረቡ ከም ዘለዉ ነጊሩና።
ከምዚ ዓይነት ሕክምና ንምጅማር ግን፡ መጀመርታ ሕብረተሰብ ከም ዝርዳእ ምግባር ቀዳምነት ምዃኑ'ውን ኣስሚሩሉ።
"ኣብቲ ሕብረተሰብ ቆልዓ ምውላድ፡ ስድራቤት ምምስራት ከም ናይ ሂወት ዕላማ ተጌሩ ስለ ዝውሰድ፡ መኻንነት፡ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊን ቁጠባውን ቅልውላው የስዕብ" ዝበለ ዶክተር ቶማስ፡ "በዚ ቴክኖሎጂ'ዚ ብምድጋፍ ኮነ፡ ብኻልእ መልክዑ መፍትሒ ምስ ረኸቡ መጻምድቲ ሕጉሳት ይኾኑ" ይብል።
እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ኣገልግሎት ሕክምና ጽቡቕ መበገሲ ምዃኑ'ውን ይጠቅስ።
ኮይኑ ግን፡ ብሰንኪ ዘሎ ድሩት ቁጽሪ ሰብ ሞያን ትካላዊ ዓቕምን፡ ነቶም ክብጽሑ ዘለዎም መጻምድቲ ክበጽሕ ዘይምኽኣሉ'ውን ከይጠቐሰ ኣይሓለፈን።
ኣብ ሓደ ዓመት ካብ 1500 ንላዕሊ ዝኾኑ መጻምድቲ ኣገልግሎት ክህብ ዘኽእል ዓቕሚ የለን ይብል እቲ ብዓል ሞያ።
ዶክተር ቶማስ መኩሪያ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ዘይመልእ ግዜ፡ ካብ 68 ሽሕ ንላዕሊ መጻምድቲ ናብ ሓደ ሆስፒታል ጥራይ ምምጽኦም ዘሰንብድ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ቆጸራ ነዊሑና ኢሎም ዘማርሩ ሰባት ውሑዳት ከም ዘይኮኑ'ውን ተዛሪቡ።
ብምትሕውዋስ ዘርኢ መፍረ፡ ኣሜሪካውያን መጻምዲ ዘይውላድና ወሊድና ይብሉ
ብመሰረት እቲ ክሲ፡ ኣብ ናይ መፍረ ክሊኒክ ካሊፎርንያ ብዘጋጠመ ምትሕውዋስ ዘርኢ፡ ኣደ ዘይውላዳ ወሊዳ።


text:
ሕቡራት ሃገራታት ኣሜሪካ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ርክብ ዘለዎም ሓይልታት ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ንፆታዊ ዓመፃት ሓዊሱ ግፍዕታት ፈፂሞም ክብል ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ቀረባ ዘውፀኦ ሪፖርት ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰባ ትገልፅ ።
እቶም ተፈፂሞም ዝተባህሉ ግፍዕታት ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ መፈለምታ መስከረም 2021ን ከምኡ'ውን አብ ወርሒ ሓምለ ንሓፂር እዋን ንከባቢታት ቆቦን ጭናን ተቆፃፂሮምዎ ኣብ ዝነበርሉን እዋን እዩ።
“ እዚ ሪፖርት ብስፍሓት ዝተፈፀሙ ምዕማፅት ፣ ዘይሕጋዊ ቅትለታትን ካብ ሆስፒታላት ከይተረፉ ብተደጋጋሚ ዝተፈፀመ ስርቂን ሓዊሱ ዝሓዘ እዩ ።” ይብላ ኣብ ምብራቅ፟ ኣፍሪካ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዓበይቲ ቀላያትን ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ምኽትል ዞባዊ ዳይሪክተር ዝኾና ሳራ ጃክሰን ።
ኣብ ሰሜን ኣምሓራ ትርከብ ከተማ ቆቦ ሓትልታት ትግራይ ኮነ ኢሎም ዘይዕጡቃ፟ት ሰላማውያን ሰባት ቀቲሎም ። ከምኡ'ውን ካብ ሓምለ 2021 ጀሚሮም ኣብ ካልእ ጭና ዝተባህለት መንደርን ከባቢኣን ሓይልታት ትግራይ ብደርዘን ዝቁ፟ፀራ ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ዓሚፆም ። ከም ፀብፃብ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል “ እተን ፆታዊ ዓመፅ ዝተፈፀመን ደቂ ኣንስትዮ ጭካነ ዝተሓውሶም ፣ማህረምትታት ፣ ክንቀትለክን ኢና ዝብሉ ምፍርራሓትን ዓሌት ዘነኣእሱ ፀርፍታትን 'ውን ” ተፈፂሙወን እዩ ኢለን ። መብዛሕትአን እተን ግዳያት 'ውን ንአካላውን ስነልቦናውን ጉድኣት ተሳጢሓን ይርከባ ።
ቅድም ክብል ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ሓይልታት ትግራይ ኣብ ንፋስ መውጫ'ውን ደቂ ኣንስትዮን አዋልድን ኣምሓራ ምዕማፆም ዘርኢ ተመሳሳሊ ፀብፃብ ምውፅኡን ካብ ካልኦት ከባቢታት ኣምሓራ'ውን ተኣመንቲ መረዳእታታት ረኺቡ እዩ ።
ነበርቲ ቆቦን ከባቢታት ጭናን ንኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ከምዝበልዎ ሓይልታት ትግራይ ቤቶምን ሹቆ፟ምን ሰሪቆ፟ም ንብረት ህዝቢ ዝኾኑ ጥዕና ኬላታትን ኣብያተ ትምህርትን ምዝራፎምን ምዕናዎም ይገልፁ ። ምዕናውን ምዝራፍን 'ቶም ትካላት ጥዕና ግዳያት ፆታዊ ዓመፅ ንዝኾናን ካልኦት ሕክምናዊ ክትትል ንዘድልዮም ነበርቲ እቲ ኸባቢ ኣግልግሎት ንኸይረኽቡ ገይሩዎም እዩ ።
እዞም ቀፅልነት ዘለዎም ግፍዕታት ዘርእዩ ሪፖርትታት ወተሃደራዊ ግጭታት ብቅ፟ልጡፍ ጠጠው ክብሉ ከምዘለዎም ዝረእዩ እዮም ።ይብሉ ውሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኔድ ፕራይስ “ ንተፃባእቲ ሓይልታት ብምስታፍ ዓመፃትን ግፍዓዊ ተግባራትን ጠጠው ክቡሉ ፤ ከምኡ'ውን ብዘይ ገለ ክልከላ ህይወት ኣድሕን ሰብኣዊ ሓገዛት ዝቀ፟ርብሉን እቲ ጎንፂ ሰላማዊ ፍታሕ ዝርከበሉ ኩነታት ምዝኽካርና ክንቅፅል ኢና ” ኢሎም ።
ፕራይስ ወሲኾም “ ኩሎም ዕጡቃት ተፃባእቲ ኣካላት ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝፍፅምዎም ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ጠጠው ከብሉን ክኹንኑን ኣብ ምፍታሕ እቲ ቅልውላው ወሳኒ ፍታሕን ንኽመፅእን ኣብቶም ዝተፈፀሙ ግፍዓዊ ተግባራት ድማ ተሓታትነት ንኽህሉ ተአማንነት ዘለዎ መርመራ ክግበር ይግባእ” ኢሎም ።


text:
Vingåker
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 12 2020
ከተማ ቪንግኦከር ኣስታት 8800 ተቐማጦ ሃልይዋ፡ ኣብ ዕዳጋ ክዳውንቲ ነዊሕ ታሪኽ ዘለዋ ከተማ እያ። ኣብዛ ከተማ ኣብ ዝርከብ ፋብሪካ ዝፈሪ ምሉእ ክዳን (ባድላ) ኣብ ዕዳጋ ክዳውንቲ ሽወደን ኣዝዩ ህቡብ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,123
ስፍሓት መሬት439 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Katrineholm 20 ኪሜ
- Örebro 55 ኪሜ
- Eskilstuna 64 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ቪንግኦከር 7 ንኡሳን ዓድታት ዝጥርንፍ ኮይኑ ንሳተን ከኣ፡ ለፐ፡ ኦስተርኦከር፡ ሆግሾ፡ ቪያላ፡ ባገቶርፕ፡ ምርሙርብሪንን ቪንግኦከርን እየን። ኣብዚ ከባቢ'ዚ ብርክት ዝበላ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ቪንግኦከር ብዜካ ሽወደን ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ኣብዚ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት ከም ኣብነት፡ ቱርኪ፡ ኩርዲ፡ ፋርሲ ወይ ኢራነኛ፡ ዳሪ፡ ትግርኛ፡ ዓረብኛ፡ ታይላንድ፡ ፈረንሳይ፡ ኣምሓሪኛ፡ ሮማነኛ፡ ራሻ፡ ፕሽቱ፡ ትግረ፡ ኣልባነኛ፡ ባንግላደሽ፡ እንግልዝኛ፡ ፖርቱጋልን ስርያንን ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ቪንግኦከር ብርክት ዝበላ ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነት ክለብ ኩዕሶ-መርበብ ቪንግኦከር፣ ቦሰንበርያ ክበብ ጥወይዋይ ሸርተታ፣ ቪንግኦከር ማሕበር ጋለብቲ እየን። ኣብ ቪንግኦከር ብዙሓት ትካላት ወይ ፋብሪካታት እኳ እንተሃለዋ እታ ዝዓበየትን ህብብትን ፋብሪካ ግን፡ ፋብሪካ ክዳውንቲ ቪንግኦከር እያ። እዛ ፋብሪካ እዚኣ ብርትዓዊ ዋጋ ዝሽየጥ ኣዝዩ ብሉጽን ህቡብን ክዳውንቲ ተፍሪ። ኣብ ምምሕዳራዊ ዝርዝር መዝገብ ማሕበራት ብምእታው ኩለን ማሕበራት ክትረኽበን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ ቪንግኦከር መብዛሕትኡ ነገር ኣሎ ። ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ቤትመጻሕፍቲ፡ መሐንበሲ ማእከል ከምኡ'ውን ግምቢ ሴፍስታሆልም። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ክትገብሮ እትኽእል ነገራት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ከተማ ይርከብ።
ቤተ-ክርስትያን ሽወደንን ቀይሕ መስቀልን ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዞም መተስፕላትሰን፣ ኩሎም ተቐማጦ ቪንግኦከር ክራኸቡሉ ዝኽእሉ ክፉት ገዛ የካይዱ እዮም። ኣብቲ ኣብ ጎደና ኦብሮጎርደን ቁጽሪ 55 ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ ከም ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ከተማ፡ ፖሊስ: ትካል ትምህርቲ ንዓበይቲን ቪያዲዳክትን ዝኣመሰሉ ይርከቡ።
ምስ ቤት-ጽሕፈት ስራሕ ንምርኻብ ኣቐዲምካ ቆጸራ ምትሓዝ የድሊ። እንተዘይኮይኑ ብቪድዮ ርኽክብ እውን ይውፈይ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር ብጠቕላላ 11 ኣጸደ ህጻናት ኣለዋ። 6 ካብኣተን ኣብ ቪንግኦከር፡ ሓንቲ ኣብ ሆግሾ፡ ሓንቲ ኣብ ኦስትርኦከር፡ ሓንቲ ኣብ ማርሞርቢን፡ ሓንቲ ኣብ ባገቶርፕ ከምኡ ውን ሓንቲ ኣብ ለፐ ተዘርጊሐን ይርከባ። ማእከል ስድራ-ቤታት ብወገኑ ክፉት ናይ ኣጸደ ህጻናት የአንግድ።
ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር 6 ናይ ህጻናት መዘናግዒ ማእከላት ይርከባ። ክልተ ካብዚአን ኣብ ቪንግኦከር ክረከባ እንከለዋ እተን ዝተረፋ ኸኣ ኣብ ሆግሾ፡ ማርሞርብሪንን ኦስተርኦከርን ይርከባ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር 5 መባእታዊ ኣብያተ-ትምርህታት ይርከባ። ኣብ ኩለን ሕሙሽትአን ኣብያተ-ትምህርታት ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ ትምርህቲ ይእንገድ። ኣብ ቤት-ትምህርቲ ቪድኦከር ግን ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ጥራይ ይእንገድ። ስለስተ ካብዘን ኣብየት-ትምህርታት ኣብ ቪንግኦከር ዝመደበረን ክኾና እንከለዋ፡ እተን ዝተረፋ ኸኣ ኣብ ሁግሾን ማርሙርቢንን ይርከባ።
ንክልተ ናይ መእተዊ መደባት ትምርህቲ ካልኣይ ደረጃ ገዲፍካ፡ ኣብ ወረዳ ቪንግኦከር ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምርህቲ የለን። ይኹን እምበር እቲ ወረዳ ምስ ከተማታት ካትሪነሆልምን ፍለንን ሃልስበርን ንምሓእ ቦታታት ትምህርቲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝምልከት ስምምዓት ከቲሙ እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትካል ቪያዲዳክት ብከተማታት ቪንግኦከርን ካትሪነሆልምን ዝውነን ሓባራዊ ትምህርታዊ ትካል ኮይኑ፡ ንሓደስቲ ስደተኛታት ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ዝወሃብ ትምርህቲ፡ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስትን ከምኡ ውን መባእታውን ማእከላይ ደረጃ ትምርህቲ ንዓበይትን ኣብ ምምሕዳር ይነጥፍ። ትካል ቪያዲዳክት ብዜካ'ዚ ዝተገልጸ ዓማም፡ ትምርህታውን ሞያውን ምኽሪ ኣብ ምሃብ ውን ይነጥፍ።
ትምህርቲ ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ንሓደስቲ
እዚ ትምርህቲ'ዚ ንሓደስቲ ስደተኛታት ተባሂሉ ዝተዳለወ ኮይኑ፡ ብዛዕባ ሽወደንን ሽወደናዊ ሕብረተ-ሰብ ከመይ ከም ዝመሓደርን ካልእን ዝድህስስ ትምርህቲ እዩ።
ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ
እቲ ብኣሕጽሮ ኤስ.ኤፍ.ኢ ተባሂሉ ዝፍለጥ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ፡ ነቶም ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ስደተኛታት ዝዓለመ ትምርህቲ እዩ። ኩሉ ኣብ ሽወደን ናይ ምቕማጥ ፍቓድ ዝወሰደ ስደተኛ ድሕሪ መወዳእታ ወርሒ ሰነ 16 ዝመልአ ኣብዚ ትምህርታዊ ቋንቋ'ዚ ክሳተፍ ይፍቐደሉ። ብዜካ'ዚ እቲ ኣብዚ ትምርህቲ'ዚ ክሳተፍ ዝደሊ ሰብ መሰረታት ቋንቋ ሽወደን ዘይተማህረ ክኸውን ኣለዎ።
ዝኾነ ይኹን ውልቀ-ሰብ፡ ምስ ዓቕምታቱን ድሕረ ባይትኡን ብዝሳነ ትምርህታዊ ድጋፋት ይግበረሉ። ዕላማ ናይ'ዚ ድጋፍ'ዚ ከኣ፡ እቲ ዝምልከቶ ውልቀ-ሰብ ብዝሓጸረ ግዜ ቋንቋ ተማሂሩ ኣብ ስራሕ ዓለም ክጽንበርን ነብሱ ክኽእልን ነመሰላቱን ግቡኣቱን ኣብ ሕብረተ-ሰብ ከለልን ካብ ዝብል ዝነቐለ እዩ። ንውሓት ናይቲ ትምርህቲ ኣብ ውልቃዊ ዓቕምታትን ፍጥነት ኣብ ምምሃር ናይ ሓድሽ ቋንቋን ናይ ሰባት ይምርኮስ።
መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ
መባእታዊ ደረጃ ትምርህቲ፡ ነቶም ብዕድመ 20 ዝመልኡን መባእታዊ ትምርህቲ ዘይተማህሩን ሰባት ዝምልከት እዩ። መባእታዊ ትምርህቲ ነጻን ወለንታውን እዩ።
ንምንታይን ብኸመይ ክመሃር ከም ዝደሊ ነፊሲ-ወከፍ ናቱ ውጥን ናይ ምውጻእ ሓላፍነት ኣለዎ። ንመባእታዊ ትምህርቲ ምስ ስራሕ ወይ ምስ ካልእ ትምርህቲ ሓዊስካ ክትመሃሮ ይከኣል እዩ። ትካል ቪያዲዳክት ብወገኑ ነቶም ትሑት ናይ ምምሃር ዓቕሚ ዘለዎም ተመሃሮ ፍሉይ ናይ መባእታዊ ትምርህት መደባት ይሰርዓሎም።
ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ
ካልኣይ ደረጃ ትምርህቲ ንኣባጽሕ ዝዓለመ ኮይኑ፡ ስራሕ ንምርካብ ወይ ውን ንዝለዓለ ደረጃ ትምርህቲ ንምቕጻል ዘድሊ ነጥብታት ንምውህላል ዝዓለመ ትምህርቲ ክኸውን ይኽእል።
ዩኒቨርሲቲ፡ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ወይ ውን ሞያዊ ላዕለዋይ ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ካትሪነሆልም ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምርህቲ ዕድላት ኣሎ። ትካል ቪያዲዳክት ምስ ብዙሓት ዩኒቨርስታት፡ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታትን ሞያዊ ትምህርታዊ ትካላትን ጥቡቕ ምትሕብባራት ኣለዎ። በዚ መሰረት ኣብ ከተማ ካትሪነሆልም ዝተፈላለየ ትምህርታት ክትቀስሙ ትኽእሉ።
ምፓስ ቪያዲዳክት
ኣብ ዩኒቨርስቲ ዝመሃሩ ሰባት፡ ኣብቲ ኣብ ኦብሩጎርደን ቁጽሪ 55 ኣብ ቪንግኦከር ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ቪያዲዳክት ዝርከብ ክፍልታት፡ ተክኒካዊ መሳለጥያታትን ክጥቀም ይኽእል እዩ። ኣብቲ ቤት-ጽሕፈይ ኣገልግሎት ዋይፋይ እንተርነት፡ ኮምፒተር፡ ሓታሚት፡ ፎቶ-ኮፒ፡ ፋክስ ከምኡ ውን መሳርሒታት ስእልን ቪድዮን፡ ሻሂ፡ ወይ ውን ምዉቕ ቸኮላታት ክትሕሽሹሉ እትኽእሉ ፓሳቸርያን ይርከብ። እቲ ቦታ ኩሉ መዓልታት ክፉ እዩ። ትምህርቲ ወይ ውን ሰሚናር ኣብ ዝህልወሉ ግዜ ግን ክመልእ ይኽእል እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቪንግኦከር ማእከል ሕክምና ቪንግኦከር፡ ማእከል ስድራቤታት፡ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ፡ ከምእ'ውን ማእከል ሓኻይም ስኒ ቪንግኦከርን ይርከብ። ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ኣብ ኩልበርይስካ ቤትሕክምና ኣብ ከተማ ካትሪነሆልም ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ወይ ውን ሕክምና ኣብ ዝግበር ርክብ ዝኾነ ሰብ ቋንቋ ዘይክእል ምስ ዝኸውን ተርጓሚ ክቍጸረሉ መሰል ኣለዎ። ብኽብረትኩም ነቲ ዝምልከቶም መንግስታዊ ትካል ኣቐዲምኩም ተርጓሚ የድልየኩም ምዃኑ ሓብርዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እተን ኣብ ውሽጢ ወረዳ ቪንግኦከር ዝንቀሳቐሳ ናይ ከባቢ ኣውቶቡሳት ኣውራጃዊ መጎዓዝያ ኦረብሩን ኣውራጃ ዊ መጎዓዝያ ሶርምላንድን እየን። እተን ካብ ኑቍጣ ባቡራት፡ ዝብገሳ ባቡራት ሃገራዊ ባቡራት ኤስጀይ እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ከተማ ቪንግኦከር ዳርጋ ማእከላይ ኣቀማምጣ ኣለዋ። ካብታ ከተማ ንኦረብሩ፡ አስኪልስቱና፡ ኒሾፒንን ኖርሾፒንን ብመኪና ሰዓት ይወስድ። እታ ካብ ሃልስበሪ ናብ ስቶክሆልም ገጻ እትጎዓዝ ባቡር ኣብ ከተማ ቪንግኦከር፡ ካትሪነሆልም፡ ፍሌን፡ ግኔስታን ሶደርታልየን ጠጠው ትብል እያ። እዚ ኸኣ ንመጎዓዝያ ካብን ናብን እዘን ዝተጠቕሳ ከተማታት ቀሊል ክገብሮ ይኽእል።


text:
ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝነብረ ውጥረት ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝሃደአ እንተኾነ እውን ሓይልታት ሱዳን ንዶብ ሰጊሮም መሬት ምሓዞም ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ኢትዮጵያ እቲ ፀገም ብሰላም ክፍታሕ ከም እትደሊ ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳደ ዲና ሙፍቲ ሓቢሮም።
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ዝ ሃቡዎ መግለፂ ዕጡቓት ሓይልታት ሱዳን ንልዕሊ ሓደ ምእቲ ዓመት ብኢትዮጵያዊያን ክሕረስ ዝነበረ መሬት ዶብ ሰጊሮም ብሓይሊ ከምዝሓዙዎ ኣፍሊጦም።
ብወገን ኢትዮጵያ ናይ ምትሕግጋዝን ሰላማውን ርክብ ንክቕፅል ድልውነት ከምዘሎ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ወፃኢ ጉዳይ ምንስቴርን ኣቶ ደመቀ መኮነን ኣብ ቀረባ ኣብ ሱዳን ኣብዝበፅሕሉ እዋን ንናይ ሱዳን መዘንኦም ከምዝገለፅሎም ኣምባሳደር ዲና ሓቢሮም።
ካብ ሱዳን ዝተርኣየ ግን ናይዚ ተፃራሪ እዩ ኢሎም።
‘’ናይ ሱዳን ሰኪሩቲ፣ናይ ሱዳን ዕጡቓት፣ናይ ሱዳን ወታደራት ንዶብ ኢትዮጵያ ሰጊሮም መጥቓዕቲ ዝፈፀምሉ፣ናይቲ ሓረስታይ ሕርሻ ዝወረርሉ ናይ ሓረስታ ሃፍቲ ዝወሰዱሉ ሕሉፍ ሓሊፍ ብሚዲያ እናወፁ ኮላይ ፖለቲከኛታት እዚ ናትና ዶብ እዩ፤እዚ ናትና መሬት እዩ፤መሬትና መሊስና ሒዝና ኣለና፤ኣይንወፅእን ክሳብ ምባል እዮም በፂሖም ብፍላይ ብገለ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሱዳን ሓዊሱ እዩ እዚ ዝስማዕ ዘሎ’’ ኢሎም።
ኣብዚ ስዓት ንሕጊ ጥሒሶም ንከባቢ ሓደ ምእቲ ዓመት ተፈሊጡ ግን ዘይተጠረረ ዶብ ሒዞም እዮም ኮፍ ኢሎም ዘለው ኢሎም።
እዚ ብሱዳን ዝተፈፀመ ተግባር ብካልኦት ሓይልታት ዝተደፍኣሉ እዩ ኢሎም።
እቶም ተዋሳእቲ ኣብ ሱዳን ውሱናት ወታደራት ሓዊሱ ኤሊታት ፖለቲካ ምዃኖምን ኮይኖም ግን ብቀንድነት ካብ ወፃኢ ንህዝብታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘይግደሱ ብፍላይ እዚ ዞባ ክህወኽ ዝደልዩ ሓይልታት ምህላዎ እዩ ኢሎም።
እዞም ናይ ባዕሎም ረብሓ ኣለዎም ዝበሉዎም እዞም ሓይልታት ፍሉጣ ስለዝኾኑ ሽሞም ምጥቃስ ኣየድልን ብሓፈሻ ናይ ሱዳን ይኹን ናትና ምዕባለ ዘይደልዩ እዮም ኢሎም።
ንሕና ናይ ሱዳንን ኢትዮጵያን ርክብ ክንሕብሕቦ ኢና ንደሊ ተዘይኮኑ ንሳቶም ናብ ዝደልዩዎ ጭካ ኣቲኻ ናብ ፀግም ምእታው እዩ ክኸውን ኢሎም ኣምባሳደር ዲና።
ኣብ ክልል ትግራይ ዝተፈፀመ መግሃስቲ መሰላት ብነፃ ኣካል ክምርመር ብሕቡራት መንግስታት ሓዊሱ ካልኦት ኣካልት ዘቕረቡዎ ሕቶ መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዱቕ ገይሩዎ ንዝብል ክሲ እውን ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ክብሉ ነፂጎምዎ።በርታት ሰብኣዊ ረድኤት እውን ክፍቲ እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ከባቢ ዝተፈፀሙ ኣትሮሲቲስ \ጭካነታት/ ብዝኾነ ይኹን ይፍፀም ንቕድሚት እናተፃረየ ብግልፂ ናብ ኣደባባይ ዝወፀሉ ዕድል ሰፊሕ እዩ ኢሎም።
ነፃ ምርመራ ዝተኸልከለሉ ኩነታት የለን ኢሎም ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብምውሳኽ።


text:
ብኹሉ ወገን እጽቀጥ ግናኸ ኣይጸበንን
ዝገብሮ ይጠፍኣኒ ግናኸ ተስፋ ኣይቀብጽን
እስጎግ ድርቡይ ግን ኣይኮንኩን
ይደፍኡኒ ግናኸ ኣይጠፍእን
ንኹሉ እጸውር ትዕግስተይ ባሕሪ
ንዘጽብቡለይ ጸላእተይ መሊሰ መፍቀሪ::
እቲ ናይ ወጻኢ ሰበይ እንተበስበሰ
ቅኑዕ እንከሎ ከም ገበነኛ እንተተኸሰ
ንወንጌል እንተተሓየረ ቄናን እንተተፈርደ
እንተተናዕቀ እንተተጸርፈ እንተተዋረደ
ዘይንሱ መሲሉ እንተሓሰሞ እንተማደወ
ፈጺሙ ዘይስምብድ እምነቱ ዘይጠዋወ::
ካበይ ይምንጩ ካበይ ይፍልፍል
ፈልከት ዘየብለኒ ካብ እምነት ወንጌል?
ልበይ ብዛዕባ ዘልኣለም ምስዝህንድስ
እቲ ውሽጠይ ከም እራብ ስለዝሕደስ
ስለዝፈለጠ ብዛዕባ’ቲ ምሉእ ረዚን ክብሪ
ማእለያ ዘይብሉ ብሉጽ ዘልኣለማዊ ምኽሪ
ምስዝወዳደር ምስናይ ሕጂ መከራይ
ኣይሕለልን’የ ቀሊል’ዩ እቲ ጸበባይ::
ምስዝልካዕ ብዘልኣለም መስፈር
ንውሓት ጊዜ ጸበባይ ኣዚያ’ያ ሓጻር
ብቃል ኣምላኽ ኣጸዋውዓ
ቅጽበት ዓይኒ’ያ ትሓልፍ ሽዓ::
2 ቆረ 4:16-17 "እቲ ሽዓ ዚሐልፍን ቀሊልን ጸበባና ማእለያ ዜብሉ ብሉጽ ናይ ዘለኣለም ምሉእ ረዚን ክብሪ የዳልወልና እዩ እሞ፡ እቲ ናይ ወጻኢ ሰብና እንተ በስበሰ እኳ፡ እቲ ውሽጥና ኣብ ጸጽባሕ ይሕደስ ኣሎ፡ ስለዚ ኣይንሕለልን ኢና።"


text:
ገዛና
ማሕበር ገዛና፦ ኣብ ምውህሃድ ኤርትራውያን ተቐመጥቲ ካንቶን ቮ /Canton de Vaud/ ዝነጥፍ ማሕበር ኮይኑ፡ ብኤርትራውያን ተሓጋገዝቲ ዝቆመ እዩ።
ዕላማ ማሕበር ገዛና ፦ ሓደ ኣፍራይ ውጥን ሰሪዕካ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘሎ ዘይ ጽቡቕ ኣረኣእያ ንምልዋጥ እዩ።
እዚ ማሕበር እዚ ብብዙሕ ናይ ምውህሃድ መገድታት ንኤርትራውያን ኣብ ምውህሃድ ይሕግዝ። ብተወሳኺ እዚ ማሕበር እዚ ኣብ ምውህሃድ ኤርትራውያን ጠቃሚ መወከስን ተወካሊ ኤርትራውያን ንምዃን ዕሊሙ ዝተበገሰ ማሕበር እዩ።
እንመን እዮም ገዛና፦ ማሕበር ገዛና ብኣርባዕተ/4/ ኣካላት ዝቆመ ኮይኑ፣ ዝተኣኻኸቡ ህዝቢ /l’assemblée générale/, ኮሜተን /le comité/, ኣማኸርቲ ኣካላትን /le conseil consultatif/ ተቆጻጻሪ ኣካላትን / l’organe de contrôle des comptes/ ከኣ ይበሃሉ። ኣባላት ገዛና ዝተፈላኣለየ ድሕሪ ባይታ ዘለዎም ብዙሕ ተምሞክሮታትን ሜላታትን ዝፈልጡን ኮይኖም ንሓደ ዕይነት ድልየዝ ወይ ዕላማ /ምውህሃድ ኤርትራውያን ኣብ ስዊዝ/ ዝሰርሑ እዮም። እዚ ውጥን ገዛና ተግባራዊ ንምግባር ከኣ ምቶም ኣብ መስርሕ ዕቑባ ምሕታት ዝሰርሑ ዘለዉ ማሕበራት ዝምድና ወይ ርክብ ዝተመስረተ እዩ። እዞም ማሕበራት ከኣ (JAD-R), (EVAM), (CSIR), (OSEO) et (OSAR) ዝኣመሰሉ እዮም።
ንጥፈታት
ስደተኛታት (ወጻእተኛታት)
ብሰንኪ እቲ ዘለዎ ዋሕዲ ግቡእ ዝኾነ ኣፍልጦ፡ ኣብ ኣሰራርሓን ኣካይዳን ሃገረ ስዊዝ ኣብ ምውህሃዶም ክዕንወፍን ክድንጉን ይኽእል። ነዚ ሽግር ንምፍታሕ ከኣ እዞም ቀዋሚ አማሓደርቲ፡ ኣብ ብዙሕ ዘደናግሩን ንምርድኦም ዘሸግሩን ነገራት ሓበሬታ ንምሃብን ዘድሊ ካልኦት ሓገዛትን እንዳገበርካ ንስደተኛታት ብምብርታዕን ርእሶም ክኽእሉ ደገፍ ንምሃብን ዓሊሙ ዝሰርሕ ዘሎ እዩ።
ገለ ካብቶም ኣብዚ ማሕበር ዝድህሰሱ ጉዳያት ማሕበርዊ መድሕን (les assurances sociales), ግብሪ (les impôts) , መንበሪ ቤት (le logement), ናይ ስራህ ኣፍደገ ምኽፋትን (l’accès au travail) ካልኦትን እዮም።
ቀወምቲ ኣመሓደርቲ ዝርከብሉ ግዜን ቦታን ሶሉስ ናይ ምሸት ካብ 15፡00 ክሳብ 19፡00
ኣድራሻ Point d’Appui (Rue Saint-Martin 36, 1005 Lausanne) ዝያዳ ንምርድዳእ፡ ትግርኛ ዝትርጉም ሰብ ኣሎ።
ርክብ
ዕላማና ገለ ካብቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝጸንሐ ምስሊ ኣሊኻ ማሕበረ ሰብ ስዊዝ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘለዎም ኣረኣእያ ንምልዋጥ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ እቲ ኣብ ሞንጎና ዘሎ ዝዝርርብን ርክብን ኣወንታዊ ኮይኑ ኩሉ ግዜ ምዕሩይ ዝኾነ ኣተሓሳስባ ማለት ካብ ፖለቲካውን ሃይማኖታውን ነጻ ዝኮነ እዩ።
ናይ ገዛን ዝርርብን ርክብን ዝወሃበሉ ሓበሬታ ብቐጥታን ወረቐትን ዝተሰነየ እዩ።
- ኣብ ገጻት ኢንተርነት /Site internet/
- ኣብ ገጻር ፈይስቡክ /Page Facebook/
- ፈነወ ዜና /Communiqué de presse/
- ናይ ሓበሬታ ወረቃቅቲ /Flyers et affiches/
ምድላው መደባት
ዓውደ መጽናዕቲ /Workshop/ ናይ ዝርርብን መድብ ምልውዋጥ ፍልጠትን።
ብተወሳኺ ቀወምቲ ኣማሓደርትን መራኸቢ ብዙሓንን፣ ገዛና ዝተፈላለዩ ኣርእስትታትን ዓውደ መጽናዕቲን ኣዳልዩ ይዛረብን ናይ ምዝርራብ መድረኻት ይኸፍት። ንኣብነት መጽናዕቲ ናይ ንግዲ፣ ኣባይቲ፣ ንቕሓት ኣብ ዶሞክራስያዊ ሕጊ፣ ማዕርነት ሰባኣይን ሰበይትን፣ ስራሕን ስድራቤት፣ ውጥን ስድራቤትን ካልእን እዮም።
እዞም ዝወሃቡ ዓውደ መጽናዕትን ሓበሬታትን ንተሳተፍቲ ኣብ ማሕበራው፣ ህሉው ዛዕባታት ክዘራረቡ የኽእሎም። ብተወሳኺ ከባቢኻ ክርዳእን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ሓይሊ ምጥራይን ፍልጠት ክትለዋወጥን የኽእለካ። እዚ ብምግባር ከኣገዛእ ርእስኻ ውን ተሳታፊ ናይ ዘለኻዮ ሕብረተሰብ ንምዃን ይሕግዘካ።
ናይ ግምገማ ዝሓዘ ወረቐት ውን ድሕሪ ነብሲ ወከፍ ዓውደ መጽናዕቲ ንተሳተፍቲ ይዕደል።
እዚ ግምገማ ኣብ ነዊሕ ግዜ ኣየናይ እዩ እቲ ኣዝዩ ተደላዩ ክንዘራረበሉ ዘለና ኣርእስቲ ንምፍላጥን ግብረ መልሲ ናይ ተሳተፍቲ ንምፍላጥን ይሕገዝ።
ስፖርታዊ ንጥፈታት
ገዛና ብዙሕ ዝዓይነቱ ስፖርታዊ ንጥፈታት የዳሉ እዩ። ስፖርታዊ ወይ ኣካላዊ ንጥፈታት ንምውህሃድን ንምምዕባል ሓባራዊ ናብራ ይሕግዝ። ብተወሳኺውን ኣብ ኣካልውን ፣ ኣእምራውን መዳይ ጥዕና ዓቢ ተራ ይጻወት።
ንዓና ንምድጋፍ
ንገዛን ብገንዘባዊ መዳይ ንምሕጋዝ
ናይ ኣባልነት ወረቀት
Compte BCV
IBAN : CH12 0076 7000 E544 6881 3
ንኽትረኽቡና
ቴሌፎን: 0774295098
ኢመይል: info@gezana.ch
ኣድራሻ : Local de l’Horme, Avenue d’Echallens 30, 1004 Lausanne
Facebook : https://www.facebook.com/GEZANA.ave/
Previous
Next


text:
ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ኣብ ወሰናስን ዓበይትን ንኣሽቱን ሩባታትን ካልእ ልሙዕ ቦታታትን ብውልቅን ማሕበርን ናይ ዝለምዕ ዘሎ ጀራዲን ግጉይ ኣተሓሕዛ ንምእራም – ብ12 ታሕሳስ ኣብ ከተማ ባረንቱ ናይ ዘተ ርክብ ተኻዪዱ።
እቲ ብላዕለዋይ ኮሚተ መኸተ ልምዓት ምዕራባዊ ዞባ ዝተወደበ ርክብ፡ ኣተሓሕዛ ልምዓት ጀራዲን ንኣዋጃትን መምርሒታትን ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይ ኣከባብን ተኸቲሉ ዝኸደሉ ኣገባብ ብምርግጋጽ፡ ኣፍራይነት ንምዕባይ ዝዓለመ እዩ።፡
ክኢላታት ሕርሻን መሬትን ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ፡ እቲ ዞባ – ከም ጋሽ፡ ባርካን ሳዋን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሩባታት ዝስንጥቕዎ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ሰፊሕን ፍርያምን መሬት ከምዝውንን፡ ብግቡእ ምስ ዝለምዕ ድማ ንጠለባት ሃገር ኣዕጊቡ ንሰደድ ዝቐንዐ ፍርያት ክሕፈሶ ዝኽእል ምዃኑ ሓቢሮም።
መንግስቲ፡ ዜጋታት ኣልሚዖም ንነብሶምን ንሃገሮምን ዝበቅዕ ምህርቲ ክሓፍሱ ምእንቲ፡ በብግዜኡ ዕድላት ክኸፍት ከምዝጸንሐ፡ ነቲ ዕድል ተጠቒሞም ልዕሊ 1,300 ሓረስቶት ኣብ ኣስታት 5 ሽሕ ሄክታር ልምዓት መስኖ ከካይዱ ምጽንሖም ዝጠቐሱ’ቶም ክኢላታት፡ መብዛሕትኦም ኣልማዕቲ ግዳ ሕጊን መምርሒታትን እናጠሓሱ መሬት ከባኽኑ ከምዝጸንሑ ኣረዲኦም።
ካብ’ቲ ብቐጻሊ ክፍጸም ዝጸንሐ ጥሕሰታት ሕጊ፡ ብዘይ ሕጋዊ ፍቓድ መሬት ምልማዕ፡ ከተልምዖ ዝተዋህበካ መሬት ንኻልኦት ምክራይን ምሻጥን፡ ዝተመርሓልካ መሬት ዘይምልማዕ፡ ብዘይፍቓድ ካብ ዝተወሰነልካ ንላዕሊ መሬት ምሓዝ፡ ግቡእካ ዘይምኽፋልን ካልኦትን ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ብዝምልከተን ኣካላት ክወሃብ ንዝጸንሐ ሓበሬታን መምርሕን ዕሽሽ ተባሂሉ ንዓመታት ከምዝቐጸለ ተዘርዚሩ።
ኮሚተ መኸተ ልምዓት ምዕራባዊ ዞባ፡ ኣብ ባይታ ንዘሎ ኣተሓሕዛ ጀራዲንን ክረምታዊ ሕርሻን ብምዕምቈት ብምርዳእ፡ ዝቐረቡ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ፡ ከምኡ’ውን መምርሒታትን ኣዋጃትን ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባብን ብምግንዛብ፡ ንመምርሒ መሰል ተጠቃምነት ክረምታዊ ሕርሻ ምርኲስ ብምግባርን ርእይቶታት ህዝቢ ኣብ ግምት ብምእታውን፡ ሕርሻዊ እቶት ብምኽዕባት ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘረጋግጽ ህጹጽ ግብራዊ ስጉምቲ ክውሰድ ወሲኑ።
እቲ ውሳነ፡ ንኣብነታውያንን ብሕጊ ተቐዪዶም ንዝሰርሑን ጻዕራማት ሓረስቶት ዘተባብዕ፡ ነቶም ካብ ሕጊ ወጻኢ መሬትን ኣከባብን ዘባኸኑ ድማ ዝእርም ምዃኑ፡ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።


text:
መግለፂ
ምስ ኢትዮጵያ ዝግበር ድርድር ኣመልኪቱ ካብ ሃገራውያን ውድባት ትግራይ ዝተውሃበ ሓበራዊ መግለፂ
ኣብ ሞንጎ ትግራይን ኢትዮጵያን ዝተፈፀመ ግዝያዊ ስምምዕ ደው ምባል ተፃብኦ ስዒቡ፤ ስርዓት ኢትዮጵያን ህወሓትን ሕገ መንግስቲ መሰረት ዝገበረ ዘተን ድርድርን ንምግባር ድልውነቶም ከምዝወገኑ በቢወገኖም ይገልፁ ኣለዉ፡፡ ብወገን ትግራይ ኩሎም ሰብ ግደ ዘካተተ ሓቛፋይ ናይ ሰላም መስርሕ ክህሉ ተደጋጋሚ ፃውዒት ዋላ እንተገበርና ዛጊድ ባሊህ ዝብል ኣካል ኣይተረኸበን፡፡ ሓደ ወገን ጥራሕ ዝተወከለሉ ከይዲ ዘተን ድርድርን ረብሓ ትግራይ ብመሰረቱ ይፃባእ ጥራይ ዘይኮነ መፃኢ ዕድል ህዝብና እውን ናብ ኣዝዩ ሓደገኛ መንቀራቕር ዘእቱ ከምዝኾነ ታሪኽና ምስክር እዩ፡፡
ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሰረት ብምግባር ዝህሉ ከይዲ ዘተን ድርድርን ግዝኣታውን ብሄራውን ሓድነትና ዝሽርሽር ኣሳሪ ከይዲ ክህሉ ዝግበር ስለዝኾነ ተቐባልነት የብሉን፡፡ ብተወሳኺ ድማ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ንዝተፈፀመ ጆኖሳይድ ስዒቡ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብፈቓድ ፀላእትና ከም ዝፈረሰ ዝፍለጥ እዩ፡፡ በዚ መንፅር ህዝብን መሬትን ምዕራብ ትግራይ ክልተ ተፃባእቲ ኣካላት ብማዕረ ዝብፀሖም መዋጠጢ ቦታ ክኸውን ዝገብር ዝኾነ ይኹን ናይ ሰላም ከይድን መስርሕን ብኣግኡ እንተዘይተኣሪሙ ወሎዶታት ዝሳገር መዘዝ ከምዝፈጥር ጥርጥር የብሉን፡፡ ህወሓት በቲ ዝፈረሰ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሰረት ዝገበረ ኣሳርን ቀያድን ናይ ድርድር ከይዲ ተቐቢሉ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ዝገለፆ መርገፂ፤ ህዝብን መሬትን ትግራይ ዘሀግር፣ ባህጊ ህዝብና ዝፃባእ፣ ህዝባዊ ቃልስናን ዝፈጠሮም ዓቕምታትን ዘምክን ቅዋም ስለዝኾነ ብትሪ ንኹንኖ።
ከምዝፍለጥ ሰለስቲአን ብሄራውያን ውድባት ትግራይ ፀጥታኣዊ፣ ጂኦፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ጂኦግራፊያውን መንነታውን ረብሓ ትግራይ መሰረት ዝገበረ ዳግመ ክረታ ንምግሃድ ከምዝቃለሳ ብተደጋጋሚ እናገለፃ ፀኒሐን እየን፡፡ ሐዚ እውን እንተኾነ፣ ምስ ኢትዮጵያ ዝካየድ ከይዲ ድርድር መሰረታዊ ረብሓታትን ባህግታትን ህዝብና ብመሉእነት ዘኽብር ክኸውን ቃልሰን ኣሐይለን ከምዝቕፅላ በዚ ኣጋጣሚ ክነፍልጥ ንፎቱ። መላእ ህዝብና ድማ፡ ስርዓት ኢትዮጵያ ብማሕበረሰብ ዓለም ዝበፅሖ ዘሎ ፀቕጢ ንምፍኳስ ዝወስዶም ዘሎ ናይ ሓሶትን ሸፈጥን ናይ ሰላም ፃውዒታት እምነት ከየሕደረ ኩለመዳያዊ ቃልሱ ከሐይል ፃውዒትና ነቐርብ፡፡
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ (ሳወት)፥ ውድብ ናይነት ትግራይ (ውናት)፥ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና)
መቐለ፣ ትግራይ
ሓምለ 09/2014 ኣ/ግ
1 Comment
-
Right topic and good point all parties in Tigray should participate in such critical matters which influence our future this time we shouldn’t repeat the past erroneous mistakes in which costed us to unmeasurable social, economical, Geopolitical and so on and so forth bankruptcies
TIGRAY WILL PREVAIL THANK YOU!!!


text:
ኣሚሪካ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ እገዳ ወሲና2021-08-24 08:05:01 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 729 times
- font size decrease font size increase font size
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ እገዳ ከም ዝወሰነት “ተስፋ ኒውስ” ዝተባህለ ማዕከን ዜና ብትዊተር ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ምኽንያት ናይዚ ኣብዚ ሳልስቲ ዝተወሰነ እገዳ ጀነራል ፍሊጶስ ዝእዝዞ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣብ ጐኒ ሓይልታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኮይኑ ኣብ ዘካየዶ ኣንጻር ሰራዊት ትግራይ ኣብ ዘካየዶ ውግእ ብዝፈጸሞ ከበድቲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ከተቕርቦ ንዝጸንሐት ክስታትን ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ንዝወሰነቶ እገዳን ኣነኣኢስዎ። ኣተሓሒዙ ከኣ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ዝቐርብ ክስታት ሓድሽ ኣይኮነን ድሕሪ ምባል ነጺግዎ። ብመሰረት እዚ ናይ እገዳ ውሳነ እቲ ጀነራል ኣብ ኣሜሪካ ዘቐመጦ ገንዘብን ንብረትን ካልእ ጠቕምታቱን ክስእን እዩ። ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ከኣ እዚ እገዳ ናብ ዝምልከቶ ተቖጻጻሪ ኣካል ከምዝመሓላለፍ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ “ማግነቲስት” ብዝበሃል ናይ ሰብኣዊ መሰል ተሓታትነት” ብይን ኮይኑ፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ዝፍጸሙ ዓበይቲ ጥሕሰት መሰላትን ምጥፍፋእን ዝትግበር እዩ። ናይ ኣሜሪካ ዓቃብ ገንዘብን ንብረትን ኣካል ከም ዝበሎ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ትግራይን ኣብ ካልእ ከባብታት ዓለምን ኣብ ልዕሊ ኣብ ከቢድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝተሳተፉ ኣካላት ዝውሰድ ስጉምቲ ቀጻሊ ክኸውን እዩ።
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ21 ሕዳር 2020 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ውግእ ኣብ ዝምልከት “ሰልፍና ንዝኾነ ይኹን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝግበር ዝምታን ሲቪላዊ ዓመጽን ኣይቅበልን። ስለዝኾነ ከኣ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ ጉልባብ ጌርካ ዝዝመት ንብረት ህዝቢ ምስዝህሉ ብገበን ዘሕትትን ውዒሉ ሓዲሩ እቲ ንብረት ናብ ዋንኡ ክምለስ ስለዝግባእን፤ ኣየናይ ሸነኽ ይገብሮ ብዘየገድስ ዝኾነ ሰብ ካብ ናይ ዝምታን ዓመጽን ተግባራት ክቑጠብ ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ።” ኢሉ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።


text:
ናይ መንበሪ ገዛ ሓገዝ ንምርካብ
ምስ AL BPI - AUDACIA - ናይ ነበርቲ ኣገልግሎት
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ምርካብ ገዛ ዘድልየኩም፣ ሓገዝ ንምርካብ፣ ኣብዚ ኣውዲ ዝሰርሑ ሓጋአቲ ኣሲስታት ሶሻል ክሕግዝኹም እዮም።ን እግሪ መገድኹም እውን እቲ መስርሕን ኣሰራርሓን ትፈልጥዎ።
i ምፍላጡ ኣገዳሲ! መንበሪ ንምሕታት እዚ ዝስዕብ ነገር ምግባር ይግባእ።
- ጠለብኩም ኣብ Vienne ዝርከብ ናይ መንግስቲ ምሕታት
- ቀዋሚ ምንጪ ምህላው
- ኣብ እቲ መድደብ እቲ ብዕቱብ ምንጣፍ
- ብኣሲስታንስ ሶሻል ምህባዝ (ምእንቲ መስርሕ ምሕታት ብ SIAክሓልፍ O ).
ንመን ኢዩ ፧
እንተነውሐ ን 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
86 - Vienne
እንተነውሐ ን 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
86 - Vienne
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ገዛ ንምርካብ
እቲ ዕላማ ኣብ ፈረንሳ ብኸመይ ገዛ ከም ዝሕተት ፣ ንምርኣይን ንምስናይን እዩ።
ኣብ መስርሕ ምርካብ ገዛ ምስናይ
ምስ ባጀት ሓታቲ ዝመጣጠን መንበሪ ንምርካብ። ብኸመይ ህይወት ብግቡእ ምምራሕን ምስልጣን ።
ኣብ ምቕያር ገዛ ምትሕብባር
እቶም ሰብ ሞያ ኣቲ ዓውዲ፣ኣቑሑት ገዛ ኣብ ምርካብ፣ ፋይል ናይ ኣከፋፍላ (ኤልክትሪክ ጋዝን ማይን ,)ከምኡ እውን ካልኦት ነገራትን ንምስላጥ ምሕጋዝ...
ኣከባቢኻ ብግቡእ ምድላጥ
እዚ ናይ ኣሰናይነት መስርዕ፣ እንተላይ ምእንቲ ንቐጻሊ ብገዛእ ርእስኹም ክኢልኩም ንምውሳእ እውን እዩ። ከምኡ እውን ገዛውትኹም ምፍላጥ ኣብኡ ዘሎ ሓገዛት `ልላይ ,ንጥፈታት ምስታፍ...
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዘሎ ሓገዛት ምፍላጥ
ተጠቀምቲ ናይዚ መስርሕ እዚ ንምዃን፣ ኣሲስታንስ ሶሻልኩም ኣብ SIAO.ሕተቱ


text:
ኣብ ጥቓኻ ኣብ እትገብሮ ስጉምትታት ሓገዝ ርኸብ
እንታይ ኢዩ?
ብኢንተርነት ምምሕዳራዊ ኣገባብ ምፍጻም ሓደ ሓደ ግዜ ዝተሓላለኸ እዩ። ካብ ገዛኻ ትሕቲ 30 ደቓይቕ ርሒቕካ፡ ምምሕዳራዊ ኣገባባትካ ንምፍጻም ካብ ዝሰልጠነ ወኪል ኣገልግሎት ፈረንሳ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ከከም ሕቶኻ፡ እቲ ወኪል ክትወስዶም ዘለካ ስጉምትታትን ብኸመይ ከም እትፍጽሞምን ከተለሊ ክሕግዘካ እዩ።
ካብዚ ሓደ መደበር ዘለዎ ድኳን፡ ምስ ኩለን ትካላት ኣገባባት ኣብ ምፍጻም ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ፡ ከም: CAF, Pôle Emploi, መድሕን ጥዕና, መድሕን ጡረታ, La Poste, ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት , ሚኒስትሪ ፍትሒ , ወዘተ.
ገለ ኣብነታት ናይቶም ሓገዝ ክትረኽቡሉ እትኽእሉ ነገራት እነሆ፤
- ኣብ ካፍ ተመዝገቡ፣
- ግብረይ ክፈሉ - ኣታዊታተይ ክእውጅ፣
- ን RSA ሕተት፣
- ኣብ Pôle Emploi ተመዝገቡ፣
- መንበሪ ፍቓዶም የሐድሱ፣
- ናይ CROUS መንበሪ ኣባይቲ ምርካብ፣
- ንማሕበራዊ መንበሪ ኣባይቲ (HLM) ኣመልክቱ፣
- ናይ ቪዛል ሕቶ ምቕራብ ወዘተ...
ምፍላጡ ዘገድስ!: እዚ ኣገልግሎት ምሉእ ብምሉእ ብነጻ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ናብ ገዛይ ዝቐረበ ናይ ፈረንሳ ኣገልግሎት ቆጸራ እረክብ
Configurez votre étape
ኣበይ ከም እትኸይድ ቆጸራ ንምርካብ ኣብዚ ሊንክ ጠውቑ።
ኣብ ቀረባኻ ዝርከቡ ናይ ፈረንሳ ኣገልግሎታት ቆጸርቲ ንምርካብ ኣድራሻኻ ወይ ፖስታ ኮድካ ምእታው ጥራይ እዩ ዘድልየካ።
ምፍላጡ ዘገድስ!
: ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝቐርብ ቆጸራ፡ ኣብ መንጎ ቆጻሪን ኣድራሻን ዘሎ ቁጽሪ ኪሎሜተራት ይግለጽ።
ናብቲ ናይ ፈረንሳ ኣገልግሎት ቆጸራ እኸይድ
Configurez votre étape
ኣብቲ ናይ ፈረንሳ ኣገልግሎት ቆጸራኹም ናይ መግለጺ ወረቐት ክልተ ናይ መራኸቢ ኣገባባት ይቐርቡ፤
- ብኢመይል፣
- ብተሌፎን።
ምፍላጡ ዝገድስ!
: ካብዚ ኣገልግሎት ተረባሕቲ ንምዃን ቆጸራ ምሓዝ ኣድላዪ ኣይኮነን።
ከከምቲ ሓገዝ ዘድልየካ ኣገባብ፡ ንዕኡ ንምፍጻም ዝተወሰኑ ኣገደስቲ ሰነዳት ሒዝካ ምምጻእ ከድልየካ እዩ።
ንኣብነት ገለ ካብ መለለዪታትካ (ቁጽሪ ተጠቃሚ CAF፡ ቁጽሪ ማሕበራዊ ድሕነት፡ መለለዪ ቁጽሪ Pôle Emploi) ወይ ዝተወሰኑ ሰነዳት ሒዝካ ምምጻእ ጠቓሚ እዩ፡ ቫይታል ካርድ፡ ምልክታ ግብሪ፡ ናይ መወዳእታ ናይ ክፍሊት ወረቐት፡ ሲቪ ኣብ ወረቐት ወይ USB key...
ቅድሚ ናብቲ ቆጸራ ምምጻእካ ነቲ ወኪል ብኢመይል ወይ ብተሌፎን ብምርኻብ ነቲ ሕቶ ምሕታት ኣይትረስዕ።
ምፍላጡ ዝገድስ! : ንመብዛሕትኡ ኣገባባት፡ ናይ ኢ-መይል ኣድራሻ ምህላው የድሊ: ድሮ ስም ተጠቃሚኻን ምልክት ቃልካን ናብ ናይ ኢ-መይል ኣድራሻኻ ምምጻእ ኣይትረስዕ። እንተዘይብልካ ጸገም የብሉን ውልቃዊ ኢመይል ኣድራሻ ክትፈጥር ክትዕጀብ ኢኻ።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ንመጻኢ ኣገባባትካ ናብቲ ቆጸራ ክትምለስ ትኽእል ኢኻ።
ወከልቲ ኣገልግሎት ፈረንሳ ከከም ኣቀራርባኻ ናብ መሻርኽቲ ከቕንዑኻ ይኽእሉ እዮም።
ነጻ መእተዊ ናይ ኢንተርነት ተርሚናላት ኣለዉ፣ ናብቲ ቆጸራ ምኻድ ክትቅጽል ትኽእል ኢኻ ነቲ ኣገባባት ብናጻ ክትውድኦ ትኽእል ኢኻ።


text:
Radio Erena : 06 April 2015
እስራኤል ኣብታ ሃገር ንዘለዉ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም 10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ብዘይድሌቶም ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ንምጥራዞም ትሰርሕ ከምዘላ ድሕሪ ምግላጹ፣ መንግስታት ሩዋንዳን ኡጋንዳን ብዛዕባ’ቲ ናይ እስራኤል ተበግሶ ዝተፈላለየ ርእይቶታት ይህብሉ ኣለዉ።
ሩዋንዳ፣ ነቶም ናብ ሃግሮም ክምልሱ ጸገም ዘለዎም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ንምቕባል ፍቓደኛ ምዃና ዝእንፍትን፣ ንእተገባብርኡ ዝምልከት ድማ ምስ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ምዝርራብ ከምዘላን ከተረጋግጽ እንከላ፣ ኡጋንዳ ግና በንጻሩ፣ እቲ ናይ እስራኤል ተንበግሶ ኣህጉራዊ ሕግታት ስደተኛታት ዝጥሕስን ከም “ምጉሓፍ ስደተኛታት ዝጽብጸብን’ዩ” ክትብል ተቓውሞታታ ገሊጻ።
ፕረዚደንት ሩዋንዳ ፓውል ካጋመ፣ ነቲ ሃገሩ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንምቕባል ምስ እስራኤል ትዘራረብ ከምዘላ ንዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኡጋንዳ ሄንሪ ኦኬሎ ኦርይም ድማ በንጻሩ፣ ሃገሩ ምስ እስራኤል ቀጥታዊ ይኹን ብመንገዲ’ቲ ኣብ ኬንያ ዝመደበሩ ኤምባሲ ዝኾነ ዓይነት ስምምዕ ከምዘየካየደት ብምጥቃስ፣ እቲ ናይ እስራኤል ተበግሶ፣ ኣህጉራዊ ውዕላት ስደተኛታት ዝጥሕስ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እስራኤል፣ ነቶም ኣብ ሖሎት ተታሒዞም ዘለው መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ዘይተፈልጠ ሳልሰይቲ ሃገር ክወጹ’ያ ትደፋፍኦም ዘላ።
ሩዋንዳን ኡጋንዳን ነቶም ካብ እስራኤል ዝመልሱ ስደተኛታት ክቕበላ እንተኽኢለን ካብ መንግስቲ እስራኤል ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ሓገዝ ክግበረለን ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ እቲ ናይ እስራኤል ምድፍፋእ ኣተባባዒ ውጽኢት ክርከቦ ብዘይምኽኣሉ፣ እታ ሃገር ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ይኹኑ ካልኦት ስደተኛታት በብመድረኹ ካብታ ሃገር ብግዴታ ንምውጻኦም’ያ ጽዕርታት ተካይድ ዘላ።
እስራኤል ምስ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ተደጋጋሚ ዝርርባት ተካይድ እኳ እንተኾነት፣ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ናይቲ መንግስቲ ግና ብግዴታ ንዝመጹ ኤርትራውያን ክቕበል ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ኣረጋጊጹ’ዩ።
================================


text:
ኮንስዮ ስልጠና ናይ ኣይቲ ምስ ኮምፒተር ዝተኣሳሰር
ምስ ኮንሲዮ KONEXIO
እንታይ ኢዩ?
ስልጠና ናይ ትምህርቲ ሓበሬታት ተመጣጠንቲ ኮይኖም ምስ ናትኩም\ክን ደረጃ ዝዛመዱ ኢዮም ፤፣ ንጀመርቲ ሓደሽቲ ተጠቀምቲ ኮምፒተር ፣ ብከመይ ኮምፒተር ንጥቀም ወይ ሓበሬታት ክንረክብ ንኽእል ንምሃር ፣ መንጎኛ ፣ ዶክሜንቲ ምስራሕ ወይ ምምሃዝ ፣ ከምኡ’ውን ኣጠቃቅማ ብዛዕባ ሎጂሰየል ፣ ኤክ ስ ኤል ኣብ ትካላት ፣ ምድላው ሰርቲ ፍኬት ብ PCIE). ተፈላጥነት ዘለዎ ፤፣
ንመን ኢዩ ፧
ን6 ሰሙን
ፓሪስ
ናይ ስራሕ ሰዓታት ነክብር
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ን6 ሰሙን
ፓሪስ
ናይ ስራሕ ሰዓታት ነክብር
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓደ ክእለት ናይ ኢንፎርማቲክ ምስ ኮምፒተር ዝተኣሳሰር ሞያ ምጥራይ
ስልጠና ትምህርቲ ናይ ኢንፎርማቲክ ምስ ኮምፒተር ዝተኣሳሰር ፣ኣብ ዝኾነ ግዜ ኮምፒተር ንክትጠቀሙ ይሕግዝ፤ ምጥቃም ኣብ ፕላት ፎርም ኣግልግልት ናይ ህዝቢ ይኹን ፣ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚታት ኣብ ኢንተርነት ዘድሊ ኣገደስቲ ሓበሬታት ንምርካብ ፣ ወይ ቆጸራ ንምሓዝ መንገዲ ንምፍላጥ ፣ ከምኡውን ተወሳኺ ትምህርቲ ፣ ብኸመይ ጌርና ሓደ ዶክሜንቲ ሰንድ ነቅርብ፣ ብዎርድ ወይ ኢክስ ኤል Word ou Excel መልእክቲ ዝጸሓፈሉ ፕሮግራም ኮምፒተር ካልእን …….
ኣብ ናይ ሞያ ዓለም ምድላው
ኣብ መንጎ ናይ ክላስ ትምህርቲ ብግሩፕ ብሓባር ኮንኩምን ኢኹም ክትሰርሑ ከም’ኡውን ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ ተወሳኺ ኣለዎ ፣ በዚ መሰረት ብኮምፒተር ሲቪ ምድላው ንስራሕ ንምርካብን ይሕግዝ።
እዞም ዝቀደሙ ሓበሬታት ፣ ምስቶም ዝተሓጋገዝኹም ትክላት ወይ ካምፓኒታት ትድልይዎ ንጥፈታት ንክትሳተፉ ስራሕ ንክትረክቡ ይሕግዝ።
ድሕሪ እዚ ሓደ ዲፕሎም ናይ ስልጠና ኢንፎርማቲክ ምስ ኮምፒተር ዝተኣሳሰር ብ PCIE ተፈላጥነት ተቃብልነት ዘለዎ ንክትረክቡ ሓደ ዕድል ትረኸቡ።
ብሕጽር ዝበሉ ስልጣነ ትምህርቲ ምምዕባል
ትምህርቲ ናይ ክላስ ኣብ ሰሙን ክልተ 2 ግዜ ኮይኑ ኣብ መዓልቲ ክልተ 2 ሰዓት ፣ ትምህርቲ ክላስ ምሸት ምሸት ወይ ኣብ ቀዳም ሰንበት ይኸወን ፣ ንጀመርቲን ማእልከላይን ብቅዓት ክሳብ 6 ሰሙን ዝወስድ ኮርስ ናይ ስልጥና ፤፣
ቅድም ዝበሉ ደሓን ዝኾነ ብቅዓት ዘለዎም\ወን ክሳብ ናይ 16 ሰሙን ስልጠና ኮርስ ይወስዱ።
ስልጠና ናይ ትምህርቲ ደረጃ ናቶም ይፈላለዩ ኢዮም ፣ ኣብ መጀመርያ ክላስ ደሓን ዝኾነ ምምሕያሽ እንተ ጌርኩም ናብ ዝልዓለ ደረጃ ክትሓልፉ ትኽእሉ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ቃል መሕትት ንምስታፍ
ሓደ\ ሓንቲ ኣባል ካብ ግሩፕ ኮንሲዮ ነዚ መደብ ናይ ትምህርቲ ንምስራዕ ብኣካል ብምርኻብ ይከኣል ኢዩ ፣ ደረጃኩም ንክፍልጥ ፣ ካብዚ ብምቅጻል ምስ ዝመጠጣን ደረጃ ናይ ክላስ ንምጅማር መታን ክጥዕም።


text:
ብዛዕባ ቫይረስ ኮሮና ክንፈልጦም ዝግብኡና ነጥብታት
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ሕማም ቫይረስ ኮሮና ኣብ ሃገረ ቻይና ጀሚሩ ናብ ካልኦት ክፋላት ዓለም እናተስፋፍሐ ይርከብ።
ብምኽንያት እዙይ ውድብ ጥዕና ዓለም ቫይረስ ኮሮና ዓለም ለኸ ስግኣት ጥዕና ኢዩ ኢሉ ኣዊጁ ኣሎ።
ቀንዲ መመሓለለፍትን መከላኸሊ ሜላን እቲ ቫይረስ ምፍላጥ ድማ ኣገዳሲ እዩ።
ብመሰረት እዚ፦
– ሕማም ቫይረስ ኮሮና ብዓይኒ ዘይርኣዩ ረቂቕ ታህዋስያን ዝመፅእ ዓሌት ቫይረስ እዩ።
– ቫይረስ ኮሮና ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ካብ እንስሳ ናብ ሰብ እውን ይመሓላለፍ እዩ።
– እዚ ማለት በዚ ቫይረስ ዝተጠቐዐ ሰብ እንትህንጥስ ብዘውፅኦም ነጠብጣብ ወይ እውን ብዝተፈላለዩ መንገዲ ዝወፅእ ፈሳሲ ንኽክእ እንትህሉ እቲ ቫይረስ ብዘለው ናይ ሰውነትና ቐዳዳ ኣፍንጫ ኣፍን ዓይንን ካልኦትን ኣቢሉ ዝመሓላለፍ ይኸውን።
– እቲ ሕማም ኣብ ዝተርኣየሉ ከባቢ ዘለው እንስሳ ናብ ሰብ ብምንኽኻእ ውፅኢት ስጋን ፀባን ከይበሰለ ብምምጋብ ኣቢሉ ይመሓላለፍ።
ምልክታቱ ድማ፦
- ካብ ቅልል ዝበለ ሰዓል ክሳብ ኣዝዩ ከቢድ ናይ ስርዓተ ምስትንፋስ ፀገም
- ረስኒን
- ሕፅረት ምስትንፋስን
ቀንዲ መከላኸሊ ሜላታት፦
በዚ ሕማም ተቓላዕቲ ካብ ዝኾኑ ሃገራት ዝመፁ ኣጋይሽ ይኹን ቤተሰብ እንትህልው፤ ብተወሳኺ ምስ እዞም ኣጋይሽ ወይ ቤተ ሰብ ርክብ ዘለዎም ሰባት ዝህልወና ቐጥታ ንኽክእ ድሕሪ ምኽኽር በዓል ሞያ ጥዕና ክኸውን ይግባእ።
ሰዓል፣ ረስንን ፀገም ምትንፋስን ምልክታት እንተርእዩ ብቑልጡፍ ናብ ቀረባ ዝርከብ ትካል ጥዕና ብምኻድ ኣድላይ ምርመራን ሕክምናን ምግባር የድሊ።
ኣብ እንስዕለሉን ኣብ እንህንጥሰሉን እዋን ኣፍን ኣፍንጫን ብመንዲል ምሽፋን
ኣብ ወሰንቲ እዋናት ኢድና ብማይን ብሳሙናን ምሕፃብ፡- ማለት እውን ዓይንና፣ እዝንና፣ ኣፍንጫና ከምኡ እውን ካልኦት ኣካላትና ቅድሚ ምንካእና ኢድና ምሕፃብ፣ ቕድሚ ምግቢ ምድላውን ምምጋብን፣ ቕድሚ ህፃናት ምንካእና ምሕፃብ፣ ድሕሪ ሕሙማት ምንካእና ኢድና ምሕፃብ፣ ከምኡ እውን ክንክን ምስ ዘይግበረሎም ናይ ገዛ ይኹን በረኻ እንስሳ ዘይምንኽኻእ ይግባእ።
እዚኦም ብምግባር ካብ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ክንከላኸል ንኽእል ኢና።


text:
“ሽግር ኤርትራ፣ ፍታሕ ብኤርትራውያን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፣ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝሳተፍዎ ዋዕላ ካብ 31 ነሓሰ ክሳብ 1 መስከረም ኣብ ቦሎኛ ክካየድ’ዩ
ኩሎም ደሞክርስያዊ ለውጢ ዝጠልቡ ኤርትራውያን ክሳተፍዎ ዝፈቐደ ዋዕላ ካብ 31 ነሓሰ ክሳብ 1 መስከረም ኣብ ቦሎኛ ኢጣልያ ክካየድ’ዩ። ሽግር ኤርትራ ፍታሕ ብኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኩሎም ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝኾ [...]
ጸገም ዝስተ ማይ ከተማ ኣስመራ መሊሱ እናበኣሰ ይመጽእ ኣሎ
ጸገም ዝስተ ማይ ከተማ ኣስመራ ኣብ ጥርዙ በጺሑ። ህዝቢ ሓያሎ ከባቢታት ኣስመራ ሓደ ፊስቶ ማይ ኣብ ሰሙን ብኩፖን ይዕደሎ ኣሎ። እዚ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመቱ ቐጺሉ ዘሎ ዝበኣሰ ጸገም ዝስተ ማይ መንግስቲ መንገሲ ነባሪ ፍታሕ ከናድየ [...]
ኣብ ጁባ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ኣስታት 10 ዝኾኑ ኤርትራውያን ነጋዶን ወነንቲ ትካላትን ተቐቲሎም
ኣብ ጁባ ንሓደ ኤርትራዊ ነጋዳይ ብምዝማት ዝተጠርጠሩ ኣርባዕተ ዕጡቓት ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ምክትል ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ጀነራል ኣጉስቲኖ ጃዳላ ሓቢሩ። እቶም ሰለስተ ኡጋንዳውያንን ሓደ ደቡብ ሱዳናውያን፣ ካላሽትን ሸጓጉጥን [...]
ኣብ ዶብ ቱርክን ቡልጋርያን ኤርትራውያን ዝርከብዎም 70 ስደተኛታት ተታሒዞም
ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ዝፈተኑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 70 ስደተኛታት ኣብ ዶብ ቱርክን ቡልጋርያን ከምእተታሕዙ፣ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ኣገር ኣፍሊጡ። እቶም ዜጋታት ኤርትራ፣ ሶርያ፣ ፍልስጤም፣ ማሊ፣ ኮንጎ፣ ሞሮኮን [...]
ምምሕያሽ ከርኢ ጀሚሩ ዝነበረ ምቁራጽ ኤሌክትሪክ እንደገና ናብቲ ዝነበሮ ተመሊሱ
ንነዊሕ ሰዓታት ዘቋርጽ ዝነበረ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ ምምሕያሽ ከርኢ ጀሚሩ እኳ እንተነበረ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ናብቲ ዝነበሮ ናይ ነዊሕ ሰዓታት ምጹራጽ ተመሊሱ ምህላዉ ተሓቢሩ። እቲ ንልዕሊ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝቐጸለ መላእ [...]
ኤርትራ ኣብ ግጥማ ሴካፋ 2013 ምስታፋ ኣጠራጣሪ’ዩ ተባሂሉ
ኬንያ ግጥም ኩዕሶ እግሪ ሃገራት ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ- ሴካፋ 2013 ንምእንጋድ ተመሪጻ። ኣብቲ ካብ 24 ሕዳር ክሳብ 4 ታሕሳስ ኣብ ኬንያ ዝካየድ ግጥማት ሴካፋ 2013፣ ኤርትራ ምስታፋ ኣጠራጣሪ'ዩ ይብሃል ኣሎ። ኤርትራ [...]
እስራኤል፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓተቱ ኢትዮጵያውያን’ዮም ዝበለቶም ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ክትመልሶም ትሕልን
እስራኤል፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ንዝሓተቱ ስደተኛታት ኢትዮጵያውያን’ዮም እናበለት ናብ ኢትዮጵያ ክትሰጎም ትሕልን ምህላዋ ማዕክን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ። እስራኤል ንዜጋታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ነናብ ዓዶም ክትመስሎም ምዃና ክትሕበር [...]
ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ መኣዲ ዘተ ክቐርባ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ጸዊዑ
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ደቡብ ሱዳን በንጃሚም በርናባ ማርያል ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጉአን ዘሎ ገና መዓልቦ ዘይረኸብ ምስህሓብ ንምፍታሕ ናብ ናይ ዘተ ክቐርባ ክቐርባ ጸዊዑ። እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝጸውዐ [...]
‘መንግስቲ ኤርትራ ካብ ተነጽሎ ተገላጊሉ ናብ ቁጠባዊ ምዕባለ ከቛምት’ዩ ዝደሊ’ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል
መንግስቲ ኤርትራ ካብዚ ገጢምዎ ዘሎ ተነጽሎ ተገላጊሉ ናብ ቁጠባዊ ዕብየትን ምዕባለን ከቛምት ከምዝደሊ ኣፈኛ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቶ የማን ገብረመስቀል ምግላጹ AFP ሓቢሩ። ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቶ የማን ገብረ [...]
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 500 ስደተኛታት ኣብ ገማጋም ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም
ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 568 ስደተኛታት፣ ብ20 ነሓሰ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም። እቶም ኣብ ሰለስተ ጀላቡ ተመራሪሖም ዝመጹ ዝነበሩ ስደተኛታት፣ ክድሕኑ ዝኸኣሉ ሓንቲ ካብተን ጃልቡ [...]


text:
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጽኢን!
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተሳተፍቲ!
እንቋዕ ንመበል 30 ዕለተ-ናጽነት ኣብጽሓና! ዮሃና!
ንወደብቲ’ዚ ጽምብል ከኣ፤ ልዑል ምስጋና!
ርዝነትን መኣዛን፡ እዛ ዕዝዝቲ ዕለት፤ ዓመት-ዓመት እናዛየደ ምኻዱ፤ ኪኖ ባህታን ሓበንን፤ ብዙሓት ሓቂታት ዝቕስቅስን ዘዘኻኽርን’ዩ። መሰረት ወይ መበገሲ ናይ’ቲ ርዝነት፤ ድሕሪ 2ይ ዓለማዊ ኲናት፤ ሕጋዊ መሰል ህዝቢ ኤርትራ፡ ንናጽነትን ልዑላዊነትን ምስ ተዓፈነ፤ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንባርነትን መግዛእቲን ዓሎቕን መጎት-ሓይሊን ሸጠፍን ምስዳዕን ከይረዓመ፤ ን50 ዓመታት – ካብ 1941 ክሳብ 1991 – ብጽንዓትን ጅግንነትን መኪቱ፤ ከቢድ መስዋእቲ ከፊሉ፤ ናጽነቱን ልዑላዊነቱን ብፍትሒ ዘረጋገጸሉ ሓወልቲ’ዩ።
እዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ናጽነት ከኣ፤ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ መስዋእቲ ከፊሉ፡ ብፍትሒ ጨቢጡ ዘረጋገጾ ልዑላዊነት፡ ኣብ ምክንኻንን ምሕላውን፤ ዝተፈላለዩ ብድሆታት መኪቱ ስለዘኽበረ’ዩ፡ ርዝነት ናይ’ዛ ዕለት ዝጐልሕ። ስሱዕን ገባቲን ኣጀንዳታት ስለዘይበለየን ስለዘይተገትአን ግን፤ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 30 ዓመታት ዝተፈታተነና ብድሆታት፤ ከምቲ ናይ ቅድሚ 80 ዓመታት፤ ብብዙሕ መልክዓት ኪኽሰት ተኻኢሉ’ዩ።
ሓደ ካብኡ፡ ምስምስ ዶባዊ ግጭታት’ዩ ነይሩ። ኣከራኻርነት ዘይነበሮ ሕንጻጻት መግዛእታዊ ዶባት፡ ከም መናቘቲ ጎረባብቲ እናመዝመዝካ፡ ቅልውላዋት ፈጢርካ ብምምሕዳር፤ ንኤርትራ ጅሆ ንምሓዝ ካብ ዝተሃቀኑ ሸርሒታት፤ ሓንሽን ባድመን፤ ህያው ኣብነታት’ዮም። ብፍሉይነት ኣብ ናይ ባድመ፤ ምስናይ ቀይዲን ናይ መወዳእታን ፍርዳዊ ብይን ኣብ 2002፡ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ተወሪሩ ከምዝጸንሕ ንምግባር ዝተፈጸመ ዓሎቕ፤ ሓደ መርኣያ ናይ’ቲ ኣንጻር ናጽነትን ልዑላዊነትን ህዝቢ ኤርትራ ዝቐጸለ ተጻብኦ’ዩ ነይሩ።
ምንቛት ብምስምስ ዶባዊ ግጭታት ግን፡ ንሸውሃት ገባቲ ኣጀንዳታት ኣየዕገበን። መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ስለዘይሰልከየን ዘይሰነፈን፤ ብሓሶትን ጠቐነን “ሽበራ”፡ ክሲ መስሪትካ፤ ባዕልኻ ከሳሲን ፈራዲን ቀጻዒን ብምዃን፤ ኣብ 2009 ንባይቶ ጸጥታ ኣስገዲድካ ዝሓለፈ ውሳኔ “እገዳ”ን፡ ዘኸተሎ ሃስያን፤ መቐጸላታን ካልእ ገጽን ናይ’ቲ ተጻብኦ’ዩ።
ሃገራዊ ናጽነትን ልዑላዊነትን ንምምሳን፤ ወግሐ-ጸብሓ ዝህቀን ቁጠባዊን ፖለቲካዊን ሸርሒታት፤ ናይ ሕሱር ሓሶታት ኣሰይጣኒ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት፤ ከም መመላእታ ተጻብኦ ናይቲ ሕሙም ገባቲ ቅኒት፡ ስፍሪን ዕረፍቲን ኣይነበሮን።
ኩሉ’ዚ ተኸታታሊ ተጻብኦታት ንሃገራዊ ናጽነትን ልዑላዊነትን፡ በብዝመጾ እናበርዓነ ምስ ከደ፤ ሰብ ገባቲ ኣጀንዳታት፤ እቲ ቀንዲ ኣገልጋሊኦም ጃንዳ ወያነ፡ “ጸወትኡ ምስ ኣብቅዐ”፡ በቲ ሓደ ኢድ፤ ሳላ ዓቕልና ኸኣ፡ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ወሪርካ ን20 ዓመታት ምሓዝ’ውን ፋይዳ ስለዘይተረኽበሉ፡ በቲ ኻልእ፤ ናብ ቅጽበታዊ ሕርያ ተሃንዲዶም፤ ዕንደራ መጥቃዕቲ 4 ሕዳር 2021 ኣንቂሎም፤ ሚሳይላት ወርዊሮም’ዮም። እቲ ዓንዳሪ መጥቃዕቲ ምስ በርዓነ፤ ተሰልቢጥካ ንኤርትራ ንምጥቃን ዝተኻየደን ዝካየድን፤ ፕሮፓጋንዳ ሓሶት ናይ’ዚ 6 ኣዋርሕ ከኣ፡ ዓለም ዝዕዘቦ ዘሎ ቅሉዕ ሸጠፍን ጥፍሽናን’ዩ።
ናይ’ዛ ዕዝዝቲ ዕለት መበል 30 ዓመት ርዝነት፤ ህዝቢ ኤርትራ መኸትኡ ከይሰልከየን ከይተሰነፈን፤ ናጽነቱን ልዑላዊነቱን፡ ኣብ ምክንኻንን ምሕላውን ዘመስከሮ ዓወት ዝግለጽ’ዩ። ደጊመ፡ ዮሃና ንህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ሓይሊታት ምክልኻሉን!
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን!
ናጽነትን ልዕላውነትን፡ ምክንኻን ኮነ ምሕላው፤ ናይ ስሱዓት ገበትቲ ድሕነታዊ ተጻብኦታት ምምካት ጥራይ ኣይነበርን። ብዘድምዕ ልምዓታዊ መኸተ ሃገር ምህናጽ’ውን፡ ብማዕረ ቀዳምነት ዝተታሕዘ ተልእኾ’ዩ ነይሩ። ጽላት-ብጽላት ኮነ፤ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታትን ፕሮጀክትታትን፤ ከም’ቲ ዝበሃግናዮን፡ በቲ ዝቐየስናዮ ናህርን ክንግስግስ ኣይንኻኣል እምበር፡ ቀዳምነታትና ኣየስነፍናን። ምረሻና ናህሪ ንምውሳኽ – ቀዲሞም ዝተሓበሩ – ተኸሊሶም ዘለዉ መደባት፣ ምስ ዝተደለበ ተመኵሮ ውጻኢታውያን ከምዝኾኑ ኸኣ ኣየጠራጥርን።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ምናልባት ምስ ልምዓታዊ መደባትናን መኸተናን ቀጥታዊ ተዘማድነት ዘለዎ እዋናዊ ጉዳይ፡ ለበዳ ኮቪድ -19 እዩ። ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመትን መንፈቕን፡ እቲ ለበዳ፡ ብዓለም ደረጃ ኣኸቲልዎ ዘሎ ነውጺን ህልቂትን፡ ንደቂ – ሰብ መለበሚ መጸዋዕታ እዩ ኔሩ ክበሃል ይከኣል። ንዝተፈላለዩ ቁጠባዊ ኣምራትን መለኪዕታትን ኮነ፣ ልምዓታዊ ሕርያታት፣ ንማሕበራውን ክሊማውን ጥዕናውን ግንዛበታት’ውን፣ ኣገደስቲ ጩራታት ከፊቱ’ሎ ኪበሃል ይከኣል። ኣብ ጥዕናዊ ፖሊስታትናን ኣሰራርሓናን ጥራይ ዘይኮነ፡ ድኻምነትና ከነለሊን፤ ናይ ኣጋ ምትዕርራይ ከነተኣታቱ’ውን መለበሚ ኮይኑ ስለዘሎ፡ ትኩርነትና ከየዝለቕና፣ ኩሉ-ጐናዊ ናይ ምርምርን ምክልኻልን ፍወሳን ዓቕምታትና እናጐልበትና፡ ንድሕነታዊን ልምዓታዊን መኸተና ብኣሉታ ምእንቲ ከይጸሉ፡ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቍጽጽር ከነእትዎ ከይሰልከና ክንጽዕት ኢና።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ምስ ዘሎ ርቡጽ ዓለማዊን ዞባውን ክስተታት፤ ልዑላውነትናን ናጽነትናን፡ ኪኖ ምክንኻንን ምሕላውን፤ ድሕነታዊን ልምዓታዊን መኸተና ኣሕዪልና፡ ገስጋስና ንምሃር፡ ተኸሊሱ ዘሎ ሓፈሻዊ መርሓ ክተት፡ ከምዘድምዕ ንምርግጋጽ፤ ሰፊሕ ህዝባዊ ሓይሊ ዝጎልበቱ ንጥፈታት ኣብ ዝካየድ መደባት፡ ተበግሶታትና ከነሐይል፡ እና’ዘኻኸርኩ፤ ኣውራ ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ዜጋታት፤ ምስ ዘለዎም ፍሉይ ዕድላት ኣብ ኩሉ ግንባራት ሱታፌኦም ከኻዕብቱ እላቦ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ከም መቐጸልታ ሓርነታዊ ውርሻናን፡ ሃገራዊ ስልጡን ክብሪታትናን፣ ኣብ ሃገራዊ ድሕነትን ልምዓትን፣ ሕመረትን ቅድሚትን ኰይኖም፣ ዝውፈዩ ዘለዉ ሓይሊታት ምክልኻልል፤ ሓበንን ሞሳን ንዓኹም!
ነባሪ ዝኽሪን ክብረትን ንሰማእታት!
ዓወት ንሓፋሽ!
24-05-2021


text:
ኣባላት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተ ክርስትያን መካነ ኢየሱስ ኢትዮጵያ ኣብ መጨረሽታ ወርሒ ሓምለ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ ኣብ ኤርትራ አካይዶም።
ጉጅለ ልኡኽ ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ዝመርሑ ፕረዚደንት እቲ ቤተክርስትያን ቀሺ ዮናስ ይገዙ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዝገበርዎ ዑደት ኣመልኪቶም ናይ ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኤርትራን ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያ መካነ ኢየሱስ ኢትዮጵያን ካብ ሓደ ጉንዲ ዝተፈጥራ ኣሓት ኣብያተ ክርስትያናት እየን ድሕሪ ምባል: ሚስዮናዊያን ቕድሚ ሓደ ሚእቲ ዓመታት ናብዚ ዞባ መጺኦም ናይ መጀመርያ ቤተ ክርስትያን ኣብ ከባቢ ባጽዕ - እምኩሉ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ዝተኸልሉ እዋን: ካብቶም ዝነበሩ ክልተ ኣገልገልቲ: እቲ ሓደ ኤርትራዊ እቲ ካልኣይ ድማ ኢትዮጵያዊ ተወላዲ ኦሮሞ ምንባሮም ጠቒሶም።
እምኩሉ ማለት “አደ ኹሉ” ምዃኑ ዝጠቑሱ ፕረዚደንት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ቀሺ ዮናስ ይገዙ: እዚ ታሪኽ እዘን ኣሓት ክልተ ኣብያተ-ክርስትያን ኮይኑ: ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ግን አባላት ክልቲአን ቤተክርስትያናት ክራኸቡ ከምዘይከኣሉን: ሎሚ እዚ ዕድል ምስ ተረኽበ ብላዕለዎት ኣመራርሓ ቤትክርስትያን ዝምራሕ ልኡኽ ናብ ኤርትራ ወግዓዊ ምብጻሕ ምክያዱ ገሊጾም።
ፕረዚደንት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ቀሺ ስምኦን ገ/ክርስቶስ’ውን ብዛዕባ’ቲ ምብጻሕ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ቃለ መጠይቕ ኣካይዶም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ፓርትታት ወፍሪ ምርጫ ኣብ ዝተኸለከለሉ ናይ ፅሞና እዋን ፓርቲ ብልፅግና ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ጎስጓስ ምርጫ ቀፂሉ ኣሎ ክብሉ ቅሬትኦም ኣቕሪቦም።
ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ነቲ ጥርዓን ኣፃሪየ ስጉምቲ ክወስድ እየ ኢሉ ኣሎ።አደ መንበር ቦርድ ምርጫ ወይዘሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ ቅድሚ ሎሚ ብዛዕባ ዝነበረ ከይዲ ብዝምልከት ምስ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ፓርትታት ልዝብ ኣካይደን ኣለዋ ።
ብኻልእ ዜና 18 ፓርትታት ዝወዳደርሉ ክልል ኣምሓራ ኣገደስቲ ናይ ምርጫ ናውቲ ይኣትው ምህላዎም ቤት ፅሕፈት ጨንፈር ቦርድ ምርጫ ክልል ኣምሓራ ኣፍሊጡ።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ልዕሊ 7 ሚሊዮን ሰባት ንምምራፅ ምምዝጋቦም 118 ናይ ምርጫ ክልላት ተዳሊዮም ከምዘለው ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቦርድ ምርጫ ናይቲ ጨንፈር ኣቶ መኳንንት መከተ ሓቢሮም።
ሶኑይ 14 ሰነ 2013 ንዝካየድ ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ ፖለቲካዊ ፓርትታት ወፍሪ ምርጫ ብቕድሚ ትማሊ ጠጠው ኣቢሎም እዮም።


text:
ለበዳ ኢቦላ ምዕራብ ኣፍሪካ ናብ ሰኔጋል ተጋፊሑ።ኣብ ሰኔጋል ፈላማይ ሕሙም ምርካቡ ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ኮይኑ’ሎ።
በቲ ቫይረስ ዝተትሓዘ ጊኒያዊ ተምሃራይ ዩኒቨርስቲ ምዃኑን ኣብ ዋና ከተማ ዳካር ሕክምና ይግብረሉ ከምዘሎን ምንስቴር ጥዕና እታ ሃገር ሜሪ ኮል ሰክ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ መግለፂ ሓቢረን።
እቲ መንእሰይ ኣብ ግኒ እናሃለወ ምስ ሕሙማት ኢቦላ ምንኽኻእ ከምዝነበሮ ኣሚኑ’ሎ ኢለን እተን ምንስቴር።
ሰኔጋል ሓምሸይቲ ምዕራብ ኣፍሪካ ኮይና’ላ።
ብዝተኣሳሰረ ሕብረት ኣፍሪካ ንሕማም ኢቦላ ንምክልኻል ካብ ስቪልን ወታደርን ዝሓቖፈ ጉጅለ ናብ ጊኒ ኮናክሪ ምልኣኹ ኣፍሊጡ።
ኮሚሽነር ማሕበራዊ ጉዳያት ሕብረት ኣፍሪካ ዶ/ር ሙስጣፋ ሲዲኪ ካሎካ 100 ኣባላት ዝሓቖፈ ጉጅለ ምስፍሕፋሕ ኢቦላ ኣብ ጥዕና ማሕበረሰብ ዝፈጠሮ ቅልውላው ንምክልኻል ንዝተትሓዙ ዓለምለኸን ሃገርለኸን ፃዕርታት ክሕግዙ እዮም ኢሎም።
በቲ ሕማም ኣብ ዝተቕዑ ከባቢታት ሰብኣዊ ረድኤት ንምክፍፋል ዘእኽሉ መንገድታትን ፀጥታን ኣብ ምሕላው ክንሰርሕ ኢና።እዮም ዝበሉ።
ኢቦላ ኣብ ኣርባዕተ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ ዝተሓፀረ ከይኮነስ ኣህጉራዊ ሽግር ብምዃኑ ዶባት እናዓፀና ኢና ኢሎም።


text:
Radio Erena: 16 April 2019
ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት በሺር፣ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝርከቡ መራሕቲ፣ ስዒቡ ዝእለ መንዩ’? ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፣ ሓያሎ ማዕከናት ዜናታት ትንታነታት የቕርባ ኣለዋ።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ጥራይ ሓሙሽተ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብህዝባዊ ናዕብን ዕልዋን ከምዝዝተኣልዩ ዘዘኽእኸረ እቲ ትንታነታት፣ እዚ ድማ እታ ኣህጉር፣ ካብ ምቛም ትካላዊ መንግስትን ውሑስ ዴሞክራስያዊ ምስግጋር ስልጣንን ድሕሪት ተሪፋ ከምዘላ ዘመልክት ምዃኑ ኣብሪሁ።
ካብዞም ኣብዚ ክልተ ዓመታት ብዕልዋን ህዝባዊ ናዕብታትን ዝተኣልዩ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣-ጋምብያ፣ ዚምባብዌ፣ ኢትዮጵያ፣ ኣልጀርያን ሕጂ ድማ ሱዳን ክኾና እንከለዋ፣ እተን ክልተ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ’የን ዝርከባ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ንልዕሊ 25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሽዱሽተ ተሪፎም ኣለዉ።
ንሳቶም ፣-
ወዲ 76 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኢኳቶርያ ጊኒ፣ ቴዶር ኦብያንግ ኑግዌማ ባሳጎ፣ ን40 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 86 ዓመት፣ ፕረዚደንት ካሜሮን፣ ፖል ቡያ፣ ን37 ዓመትታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 75 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኮንጎ ብራዛቪል፣ ዴኒስ ሳሱ ንጌሶ፣ ብድምር ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 74 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ፣ ዩዌሪ ሙሰቬኒ፣ ን33 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 66 ዓመት፣ ፕረዚደንት ቻድ፣ እድሪስ ደቢ፣ ን29 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 75 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኤርትራ፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ን28 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ’ዮም።
ካብዞኣቶም መን ቀዲሙ ይእለ? ልዕሊ ልምዓት፣ መነባብሮ ህዝብን ካልእ ጉዳያትን እዛ ኣህጉር፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓብላሊ ኣተኩሮ ማዕረኺቡ ኣሎ


text:
ንሕና’ውን እንብሎ ኣሎና ቀዳማይ ክፋል
ኩቡር ኣንባባይ፡ ኣብ ትሕቲ “ንሕና’ውን እንብሎ ኣሎና” ዝብል ኣርእስቲ ነቲ ንግ.ሃ.ድ.ኤ. ናብ ቅልውላው ዘእተወ ኩነታት ብወድዓዊ ትንተና ከነቕርብ ክንፍትን ኢና። ከም’ቲ ብዙሓት ሃገራውያን፡ ብፍላይ ድማ ክቡር ሓውና ኢሳያስ ኣስፋሃ ዝተላበወ ኣብ ግምት ብምውሳድን፡ መትከላት ውድብና ድማ ብዓቢዩ ስለ ዘየፍቅዶን፡ ኣብ ውልቃዊ ምዝንጣልን ጸለመን ኣይክንኣቱን ኢና። ነቲ ኣብ ልዕሊ ውድብና ዝኸይድ ዘሎ ወፍሪ ጸለመ ግን ሓቅታትን ጭብጥን እናቕረብና ክንምክቶ ኢና። ምኽንያቱ እዚ ወፍሪ’ዚ ናብ ውድብና ዘቕነዐ’ኳ እንተመሰለ ነቶም ኩሎም እንሕበነሎም ሃገራዊ ክብርታትና ዝሃርምን ንሓድነት ህዝብና ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ዝፈታተን ምኳኑን ይትረፍዶ ንሕና ብዙሓት ሃገራውያን ዘስተባሀልሉ ጉዳይ ኢዩ። ኣባልትና’ውን ነዚ ጉዳይ ካብ ነዊሕ ኣስታሂሎሙሉስ ዓቕሞም ብዘፍቅዶ ብክብ ዝበለ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ክምክትዎ ጸኒሖም ኢዮም።
ውድብና ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካብ ድሮ 2ይ ጉባኤኡ ጀሚሩ ናይ ተርባጽ ጉጅለ ትምክሕታውን ኣግላልን ኣተሓሳባ ዝፈጠሮ ዓሚቝ ውሽጣዊ ቅልውላው ክሕቍን ከምዝጸነሐ ኣብ ሰጥሒ ዝወጸ ሓቂ’ዩ። ብድሕሪ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ፡ እዚ ኣግላሊ ጉጅለ’ዚ መብዛሕትኡ ብውልቀ ሰባት ዝተዘርገሑ ሓያሎይ ናይ ምድንጋር መግለጺታት ከነንብብ ቀኒና ኣሎና። ኣብ ክሊ መርግጺታት ስለ እንወስዶ ከኣ ከም ነውሪ ኣይረአናዮን።
ብወገንና ኣብ ጽኑዕ መትከል ቃልሲ ረጊጽና ብዘየወላውል መንገዲ ከነረጋግጾ እንደልዮ ነገር፡ ንዝዓገብካሉ መርገጺ ምውሳድን ምእዋጅን፡ ንዝደለኻዮ ሸነኽ’ውን ምድጋፍን፡ ዘይጋሃስ ፖለቲካዊ መሰል ምኳኑ ከነረጋግጽ ንፈቱ። ከምኡ’ውን ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ መርገጺታት ምውሳድ ንሕድሕድ ምክብባርን ገድላዊ ዝምድናታትን ሃገራዊ ሽርክነትን ኣየበላሽዎን’ዩ ዝብል ጽኑዕ መትከል ኣሎና። ወፍሪ ጸለመታትን ናይ ምንጽጻግ ፕሮፓጋንዳዊ ሕድሕድ መጥቃዕትን ግን፡ ንገድላዊ ዝምድናታት ጥራይ ዘይኮነስ ንሃገራዊ ሽርክነት’ውን ከም ዝሃርምን ንኣዕኑድ ሃገራዊ ሓድነት ከምዘቝንቑንን ንኣምን።
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣብ ውሽጡ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ዝጻወርን ንካልእ ዝተፈልየ ርእይቶ ዘኸብርን፡ ብዲሞክራስያውን ሕጋውን መንገዲ ምስ ፍልልያት ብሰላም ክነብር ድልየትን ቅሩብነትን ዘሎዎ ውድብ ከም ምዃኑ መጠን፡ ምስ ዝኾነ ወገን ካልኣዊ ፍልልያትና ናይ ቃልሲ ዝምድናታትናን ሃገራዊ ረብሓታትና ብዘየበላሹ ጥንቃቐ ብሓብር ከነመሓድሮ ድልየትና ኢዩ። እዚ ኣግላሊ ጉጅለ’ዚ ግን፡ ኣብ ሓባራዊ ቃልሲ ንዝተሃንጸ ብጻያዊ ዝምድናን ምክብባርን፡ ንተደላይነት ሃገራዊ ስኒትን ብቕሉዕ ከሃርም ከም ዝጸነሐ ገለ ሓቅታት ምቕራብ ኣድለይነት ኣለዎ፡-
ኣብልዕሊኣካውናሕብረተሰብና፡ሃገራዊስኒትንተሞኩሮቃልስን ተጻብኦዘነጻጸረ፦
ኣብዞም ዝሓለፉ ቅንያት፡ ኣንጻርግንባርሃገራዊድሕነትኤርትራ ክውሕዙ ዝተራእዩ ኣዋጃት ኣብ ምድንጋርን ጸለመታትን ብትሕዝቶ ሓደ ዓይነት’ኳ እንተኾኑ፡ ብዕለት 20 ግንቦት 2014 ብሽም ጨንፈር ሰንድያጎ ዝወጸ መግለጺ፡ ንግባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብትሕተ ሃገራውነት ስለ ዝገልጾ፡ ናይ’ዚ ጉጅለ’ዚ ቀንዲ ኣረኣእያ ዘንጸባርቕ’ዩ። እዚ ጉጅለ’ዚ፡ ትሕተ ሃገርነት ኣንታይ ማለት’ዩ? ታሪኻዊ ኣመጻጸኣኡኸ ከመይ’ዩ? ኣብ ዓውደ ፖለቲካ ኤርትራ ኣየኖት’ዮም ትሕተ ሃገራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታት? ኣብ ህልዊ መድረኽ ተቓውሞ ብከመይከ ይንጸባርቕ? ዝብሉ ሕቶታት ብክለሰ ሓሳባዊ ትንታነ ክቐርብ ኣሎዎ። እዚ ጉጅለ’ዚ ንኣበሃህላ ትሕተ ሃገራውነት ንምስራጽ ብግብሪ ኣብ ውሽጣዊ ጽሑፋቱን ካብ ዝተጠቀመሎም ውሽጣዊ ፕሮፓጋንዳዊ ወፈራኡን ቁንጥር ኣቢልና ንምጣቃስ፡ ቀቅድሚ 2ይ ጉባኤ “…ዓብላልነት ሳሆ ካብ ሳሆ ከኣ ብኣሳውርታ ዝተሰረተ ጸብቢነት ዝመለለይኡ ሕላገት……” ዝብል ፕሮፓጋንዳ ብጻዕቂ ክዝርግሕ ጸኒሑ’ዩ። መስመር ናይትና’ዩ። ናይ ሳሆ ብሓፈሻ፡ ናይ ዓሳውርታ ድማ ብፍላይ፡ መለለይን ሕላገትን ጸብቢነት’ዩ ይብል። ብድሕሪ 2ይ ጉባኤ ድማ ’’ ራእሲታትን መሳፍንትን ጀብሃ ጎሒፍናዮም ’’ ዝብል ፕሮፓጋንዳ ብጻዕቂ ክነዝሕ ጸኒሑን ኣሎን። ዑቅብዝጊ ዱቡስ ኣብ ጽሑፋቱ ድማ፡ “ ኣብ ጸቢብ ዓሌታዊ፡ ወገናዊ፡ ሃይማኖታዊ ኣተሓሳስባታት ቀዳምነት ዝሃበ ምንቅስቓሳት በለቕ ክብል ይርአ እዩ ’’ ይብል። መስመር ናትና’ዩ። ከምኡ’ውን ፍሳሃየ ሃይሉ ኣብ 2ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከይ ሓነኸ ዓው ኢሉ ኣብ ቅድሚ ኣኼብኛታት ዝበሎ፡ ክልል ትግራይ ናይ ትግርኛ ክልል ከም ምዃኑ መጠን፡ ኣብ ትግራይን ኢትዮጵያን ዝምደቡ ካድራት ቋንቋ ትግርኛ ዝኽእሉ ዘይትግርኛ ዘይኮኑስ መቦቆሎም ትግርኛ ዝዀነ ክኾኑ ኣሎዎም በለ። ስለ’ዚ ናይ’ዚ ጉጅለ’ዚ ኣንፈት ኣውራ መጥቃዕቱ ኣብ ልዕሊ ፍሉያት ዓሌታትን ሃይማኖትን ከምኡ’ውን ተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ከኣ ብሓፈሻ ዘቕነዐ’ዩ። እዚ ካኣ ጸሓይ ቀትሪ ዝወቐዖ ሓቂ’ዩ። ስለዚ ብተግባር ኣብ ሕብረተ ሰብና ሃይማኖታውን ዓለታውን ጽልኢ ከጓሃህርን፡ ኣብ በበይኑ ታሪካዊ መድረኻት ብዝተፈላለዪ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝበጸሐ ቁስልታት ክሓክኽን ክጎድእን ብግህዶ ይርአ ኣሎ።
እዚ ቁሉዕ ተጻብኦ’ዚ ኣብ ፖለቲካዊ ኩውንነት ኤርትራ ንስኒት ህዝብና ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን፡ ብክንዲኡ ድማ ዝተሓላለኸ መዘዝ ዝፈጥርን’ዩ። እዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ብግዳም ዝሕዞ መልክዕ ጉልባብ ብዘይግድስ፡ ሓደ ዓሌት ኣብ ልዕሊ ካልኦት ዓሌታት፡ ሓደ ሃይማኖት ኣብ ልዕሊ ካልእ ሃይማኖታት፡ ሓደ ብሄር ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሄራት፡ ሓደ ኣውራጃ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣውራጃታትን፡ ሓደ ተሞኩሮ ቃልሲ ኣብ ልዕሊ ካልእ ተሞኩሮ ቃልሲን ክጻባእ ዝድርኽን’ዩ። ሰረት ኣዕኑድ ሃገራዊ ስኒት ዝሰብር’ውን’ዩ። ብኡ ንብኡ ድማ ህዝቢ ንህዝቢ ኣብ ሕድሕዱ ንቁልቁል ዝተፋነን ድዅዒ ኩናት ሕድሕድ ዘቦኵዕ’ዩ። ህዝብና ብዋዛ-ዋዛ ከይርእዮን ተገዲሱ ከቅልበሉን ነዘኻኽር። ትሕተ ሃገርነት ዝብል ኣበሃህላ ናይ ገዛእቲ ስርዓት ጸረ ዲሞክራስን ሰላምን ማዕርነትን ትምክትሕታዊ ኣተሓሳስባ’ዩ። ንኤርትራዊ ሓይልታት ተቓውሞ ብትሕተ-ሃገራውን ብሃገራውን ዘሰልፍ ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ ንደምበ ተቓውሞ ዝገማምዕ ትምክሕተኛ ጸረ ዲሞክራሲ’ዩ።
እዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ልዕሊ ካብኡ ዝተፈለየ ርእይቶ ንዝህልዎ ብጸረ ለውጢ ይጥቕን፦
እዚ ጉጀለ’ዚ ኣብ ውሽጢ ውድብ ካብ ርእይቶኡ ዝተፈልየ ካልእ ርእይቶ ንዘሎዎ ከም ጸረ ለውጢ ጸረ ሓድነትን ጌሩ’ዩ ዝወስዶ። ንዝተፈላለዩ ኣረኣእያታት ከም ባይታ ዲሞክራሲ ጌሩ ኣየስተናግዶን። በዚ መሰረት ኣብ ልዕሊ ካብኡ ዝተፈልየ ርእይቶ ዘሎዎም ኣባላት ውድብ ከባርርን፡ ከደስክልን፡ ክቕፍድን፡ ከፈራርህን ጸኒሑ’ዩ። ኣብ ትሕቲ ኣመራርሓ ዑቅባዝጊ ኣብ ዝኾነ ደረጃታት ኣኼባታት ቅኑዕ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ ነጻ ርእይቶኻ ምግልጽ ብዝተፈላለዩ ዓይነት መቕጻዕቲ ዘቕጽዕ ኮይኑ ጸኒሑ።
እዚ ኣግላሊ ጉጅለ’ዚ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት አርትራ ንምፍራስ ብውሽጥን ደገን ዝተወሃሃደ ውዱብ ገደብ ኣልቦ ጸለመታትን ጠቐነን ሰፊሕ ወፈራታት ኣካይዱ’ዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ስዉእ ተጋዳላይ ኣሕመድ ናስር። ካብኡ ገለ ሒደት ኣብነት ንምጥቓስ፡ ኣሕመድ እንድራሴ ጀብሃ’ዩ፣ ኣሕመድ ናይ ዓሳውርታ ውድብ ክምስርት ናብ ሱዳን ከይዱ፣ ኣሕመድ ናቱ ወተሃደራዊ ክንፊ ክምስርት ናብ ትግራይ ከይዱ፡ ኣሕመድ ናስር ጸረ ለውጢ’ዩ፣ ኣሕመድ ናስር መፋቲሕ ናይ ቤት ጽሕፈቱ ከየረከበ ከይዱ!!…..ወዘተ ዝብል’ዩ። እዚ ኣብ ልዕሊ ኣሕመድ ናስር ኮነ ኢልካ ዝተሰንዘረ ጸለመታትን ጠቐነን ክልተ ብልሒ ዝነበሮ’ዩ። እቲ ሓደ ኣብ ርእሲ ኣሕመድ ናስር ብውልቁ ዘነጻጸረ ማለት ካብ ውሽጢ ውድቡ ብዝኣመኖም ብጾቱ መዓንጣኡ ከም ዝዝሕውን ልቡ ከም ዝመልሕን ምግባሩ ክኸውን ከሎ፣ በቲ ካልኣይ ድማ ንሙኩራትን ዉሩያትን ፍቱዋትን ገዳይም መራሕቲ ሓደ ብድሕሪ’ቲ ካልእ ብሞራልን ብኣካልን እናቐንጸልካ ንደምበ ተቓውሞ ኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ምድዃም ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን ደግኡን ኣብ ልዕሊ ስዉእ ኣሕመድ ናስር ዝተኻየደ ስሩዕ ጸለመ ብቐጥታ ይኹን ብተዛዋሪ መንገዲ ብዘየገድስ ኢድ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣይነበሮን ክባሃል ዝካኣል ኣይኮነን። እዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ጸለመ ካልእ ርእይቶ ንዘሎዎም ጸረ ኣባላት ውድብ ዝጥቐመሎም ቃላት መብዛሕትኡ ካብ ናይ ሕዳር 1971 ደብተር ንሕናን ዕላማናን ዝተቐድሐ ኢዩ።
ስዉእ ኣሕመድ ናስር፡ በዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ልዕሊኡ ዝተኻየደ ስሩዕ ጸለመ እናፈለጠ እንከሎ፡ ከም ግዜኡ ወሲዱ ዝሓልፍ ብምውሳድ፡ ኣብ’ቲ ጸዋር ባህርያቱ ዝሓዘተ ነብሱ ብትዕግስቲ ሓዙ። ዓሚ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ንካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ናብ ኣዲስ ኣበበ ኣብ ዝመጹሉ ግዜ፡ ዑቅባዝጊ ኣብ’ቲ ኣኼባ’ቲ ንዳግማይ ጊዜ ኣቦ መንበር ከም ዘይምረጽ ስለዝገመተ፡ ኣኼባ ባይቶ ምግባር ኣየድልን፣ ናይ ሓበሬታ ምልውዋጥ ምግባር ይሓይሽ ዝብል ሓሳብ ኣብ ዘቐላቐለሉ ህሞት፡ ኣሕመድ ናስር’ኳ’ዩ ምእንቲ ሓድነት ግሃድኤ ንምርግጋጽ፡ ምስ ብጾቱ ገዳይም መራሕቲ ተመኻኺሩ ዑቅባዝጊ ኣብ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ንካልኣይ ጊዜ ኣቦመንበር ፈጻሚ ኣካል ክምረጽ ዕድል ክወሃቦ ከም ዘሎዎ ዝገበረ። ሻቡ ዑቕባዝጊ እዚ ውሕስነ’ዚ እንተ ዘይወሃቦ ኔሩ፡ ብርግጽ ኣብ 2ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ኣይምኣተወን ኔሩ። ነዚ ሓቂ’ዚ ኣሉ እንተ ተባሂሉ ብዘይካ ኣሕመድ ናስር ዝምስኪሩ ካልኦት ገዳይም መራሕቲን ኣባላት ማእከላይ ባይቶን ብሂወቶም ኣሎዉ።
ስዉእ ኣሕመድ መሓመድ ናስር ቂምን ቅርሕንትን ኣብ ክሩምቱ ዘይሕዝን፡ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ፍልልያት ርእይቶን መርገጽን፡ ሃይማኖትን ዓሌትን ኣውራጃን ዘትከለ ምግላልን ኣድልዎን ዘይገብር ምንባሩ፣ ትዕበ ትንኣስ ብዘየገዲስ ለውጢ ዝደልን ዝቕበልን፡ ኣኽባሪ ኩሉ’ውን ኢዩ ነይሩ። ነዚ ሓቂታት’ዚ ይትረፍ ዶ ፈታዊ፡ ጸላኢ’ውን ዝፈልጦ’ዩ። ስዉእ ኣሕመድ ናስር ስኒታውን ሓድነታውን ሃገር ከደን ሃገራዊ ተጋዳላይ መራሒ ምንባሩ መስኩሩለይ ዘድልዮ ኣይኮነን። ከም’ቶም ኩሎም ንጹሃት ሃገራውያን ተጋደልቲ ኣብ ማሙቕ ሑቍፊ ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ተጋዲሉን ምስ ዉዑይ ፍቕሪ ህዝቡን ሃገሩን ድማ ተሰዊኡን። ስለ ዝኾነ ድማ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ኩሎም ተቃለስቲ ደቁን ብዘይኣፈላላይ ልዑል ክብርን ዓሚቕ ፍቕርን ሂቦም ኣፋኒየሞ።
ከምኡ’ውን እዚ ጉጅለ’ዚ፡ መሓዙት ተቓለስቲ ውድባትን ሃገራዊ ባእታታትን ኣብ ልዕሊ ኣካይዳ መሪሕነት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ትዕዝብቲ እንተሃልይዎም ኮይኑ ከም ኣፍረስቲ ክቖጽሮም ጸኒሑ። ከም ኣብነት ድማ ናይ ፍሰሃጽዮን ምስጥራዊት ደብዳቤ ነቕርብ። እዛ ደብዳቤ’ዚኣ ኣብ ኣኼባ ፈጻሚ ኣካል ምስ ተቓለዐት፡ ፍስሃጽየን እቕሬታ ዝሓተተላን፡ ኣብ ኣኼባ ባይቶ ከኣ፡ ንክሰዳ ኣዳሊየያ ነይረ ኢየ፡ እንተዀነ ግን ኣይለኣክዋን ክብል ጠጠው ኢሉ ዝተኣመነላ ጽሕፍቲ ኢያ። ደብዳቤ ፍስሃጽየን ገብረ ከም ዘላታ እነሆ፡-
ዕለት 28-09-2013
ናብ ብጾት- ዝምልከቶም ፍሉይን በጥነቃቐ ዝተሓዝን
ሰላምታ ይበጻሕኩም
ብምቕጻል እዚ ሓጺር መልእኸቲ ተቐበሉ ንሱ ድማ አበዚ ድሕሪ ምአታወ ይ ዝጸነሓኒ ሓበርየታ ክም፡ዚ ዘሰዕብ እዩ ፡
- በሓፈሻ ኩነታት ደሓን እዩ፡ ገለ ዝተአሰሩ አባላት ስራዊት አልዉ ፡፡ ንሳቶም ድማ በብገበኖም፡፡ አስማቶም ድማ
ሀ- አሕመድዲን ናስር ምኽንያት ዝገበሮ አዕናዊ ተግባራትን ሓደገኛ መርገፅ ፀረ ምትሕንፋፅ ስራዊት ክልቲኡ ውድባትን በጭቡጥ ዘተበፅሐ ሓበረታ ስለ ዝተረኸበ ስለ-ዘሎ ናብ ዉሽጢ ሰራዊት ከይንቀሳቐስ አብ ምምሕዳር ጥራይ ተሓፂሩ ክተርፍ ተግይሩ አሎ፡፡ በቲ ዝገበሮ ምእሳርዉን ይግብኦ፤ እንተኾነ አባል መሪሐነት ስለ-ዝኾነን አኸባ ባይቶ ብምቐራቡነ ብምፅማም አብ ክሊ ምምሕዳር ዝተሓፀረ ምንቀስቓሰ ተወሲኑ ክፀንሕ ተወሲኑ አሎ፡፡
- መራሕ ሓይሊ ዝነበረ መሓሪ መልሰ ዘበሃል ሀ- ምሰ ተጋዳሊት ደቂሱ ሰለ ዝተረኸበ ድሕሪ መርመራ እዉን አብ ተለፎኑ ምስ ሳግም ርክብን ገንዘብ ካብ ሳግም ክወስድ ከም ዘፀነሐን በቓሉ ስለ ዝአመነ ሳልሳይ ርእሱ ተአሲሩ ይርክብ፡
- ካልእ 2.ካብ መድፈአ ናብ ሳሆ ዝሃደሙ 1. ካብ ግሃድአ ናብ ሳግም ዝኸዱ ለዉና፡፡
ካልእ ንካታተሎ ዘሎና እዞም አብ ወሽጥና ዘልዉ ብፆትና እንብሎም ካብ መሓመድ ጃብር ጀሚርካ—— ክሳብ አብ ርሑቕ ዘለዉ ብምተእስሳርን ምስ በዓል ወጅህይ ከምኡዉን ልኡል ጋይም ጃብር አሕመድ እቶም ሃዲሞም አብ መዓሰከር ማይ-ዓይኒ ከይዶም ዝነበሩ ከም በዓል አዶሮብ ዝአመሰሉ ካብ ክልቲኡ ትሓናፊፁ ዘሎ ሰራዊት ዘሃደመ አኻኺቦም ምስ ሳሆን በዓል ዮወሃንስ አስመላሽን በሓባር ንሰራዊተና አፍሪሶም ሓደ ግንባር ከምሰርቱ አብ ምንቀሰቓስ ይርከቡ፡፡ ነዚ ዘረጋግፅ ድሮ አደሮበ ካብ ማይ-ዓይኒ ተበጊሱ አብ መዓሰከር ሳሆ ቀንዩ ከም ዝተመለሰ ጃብርወን ብወገኑ ምሰዞም አብ ላዕሊ ዝተረቑሑ ሸነኻት ለይቲ ምስ መዓልቲ ይራኸብ ከም ዘሎ ንካታተሎ አሎና፡፡ ከምዚ ክብል ከለኹ ግን ምሉእ ብምሉእ ክዕወቱሉ ኢዮም ዝብል ግምት የብልናን። ድሮ እኳ አብ ሳሆ ስለ ዝተሰምዔ ካብ ሰርርዕ ሳሆ ማይ.ዓይኒ ልዕሊ 100 ዝኾኑ ተወላዶ ሳሆ፡ እዚ ወድብ ሳሆ አይውክለናን እዩ ዝብል ፅሑፍ ናብ-ሰበስልጣን ናይ.ቲ ነቑጣ ፀሒፎም ከም-ዘቕረቡ ሓበሪታ በፂሑና አሎ፡
እዚ ብሓፂሩ እቲ ንሕጂ ዘሎኒ ኮይኑ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ አብ ዘይተራጋገፀ ናይ ሓበረታ ሃወተተ ከይእቶ ምእንቲ በጥንቃቐ ይሰዶ ስለ-ዘለኹ ካብ ኢድኩም ከይወፀ ብቓል ከመይ ተመሓላልፉ ንዓኻ ይምልከት፡፡ ብዘይካ ናብ ክልተ-ሰብ ናብ ካልእ አይተላእኸን ስለ፣ዚ በጥንቃቕ ክተሓዝ ደጊመ ይላቦ፡፡
ፍስሓፅዮን ገብረ አዲስ-አበባ ኢትዮጵያ፤
ከም ባህሊ ድማ ፕሮፓጋንዳዊ ጸለመታት ብኣፍ ምንዛሕ ሓደ ካብቲ ውሽጣዊ መምረሕኡ’ዩ። ፍሳሃጼዮን ገብረ፡ ኣብ ኣገባብ ምትሕንፋጽ ሰራዊት ዝተፈልየ ርእይቶ ዘሎዎም ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ውድባዊ ጽፍሖም ብዘየገድስ ከም ዝእሰሩን ከም ዝግለሉን ብዝየማትእ ገሊጽዎ ኣሎ። ብስንኪ’ዚ ድማ ብዙሓት ሓቦኛታት ተጋድልቲ ካብ መሳርዕ ሰራዊት ብግፍዒ ተሰጕጎም’ዮም። ከምኡ’ውን ካብ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ወጻኢ ኣቶ ልዑል ጋይምን፡ ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ስምረት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣቶ ዮሃንስ ኣስመላሽን ፡ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሳሆን፡ ዲሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራን (ሳግም)፡ ንሰራዊት ሕድሪ ኣፍሪሶም ሓደ ግንባር ክምስርቱ ይምንቀሳቐሱ ኣሎዉ ዝብል ጠቐር ይቐብኦ ኣሎ። ካብ’ዚ ዝኸፍእ ሓሶትን ጠቐንን ከኣ የሎን። ናይ’ዚ ዕላማ’ዚ ግና፡ ናይ ውሽጥኻ ኣግላሊ ኣረኣእያን ተግባርን ዝፈጥሮ ውሽጣዊ ቅልውላው ኣብ ደገ ንዘሎዉ መሓዙት ኣላጊብካ ብመሰረታት ውድብ ኪጽልኡ ዝዓለመን ንምሕዝነታዊ ቃልሲ ዝዕንቅፍን፡ ሕድሕድ ዘይምትእምማን ካብ ውሽጥኻ ሓሊፉ ንመሓዙት ንምልካም ዝህቅንን ኢዩ።
እዚ ጉጅለ’ዚ ካልእ ርእይቶ ንዘሎዎም ኣባላት ውድብ ጸረ ለውጢ’ዮም ክብል ከምዝጸነሐ ናይ ኣደባባይ ምስጥር’ዩ። ዑቅባዝጊ ብዛዕባ ኣብ 2ይ ጉባኤ ግሃድኤ ዝተኸሰተ ለውጢ ዝምልከት ‘’….ጉባኤ ናይ ገዛእ ርእሱ ስልጣን ስለ ዘለዎ ኣብ ጉባኤ ዝተወለደ ይወለድ ብዝብል ኣረዳድኣ ብቐጥታ ናብ ጉባኤ ኣቲና። ብተወሳኺ እንታይ ዓይነት ለውጢ ይገበር ከይጠቐስና ግን ኩልና ከኣ ለውጢ ክግበር ኣለዎ ዝብል ርድኢት ሒዝና ናብ ጉባኤ ኣቲና። ዳርጋ ለውጢ ይገበር ዘይበለ ይከሰስ ኰይኑ ተረኺቡ። ከም’ቲ ኩልና እንፈልጦ ናይ ጉባኤ ውጽኢት ከኣ ርኢናዮ ኣለና። ነጸብራቓት ጉባኤ ከኣ እዚ ሕጂ ኣብ ባይታ ዘሎ ነገር እዩ’’ ይብል። መስመር ናትና ኢዩ። እዚ ካኣ ኣብ 2ይ ጉባኤ ብዘይካ ናይ ስልጣን ሕቶ፡ ዝተረጋገጸ ለውጢ የሎን ማለትዩ። እዚ ሓቂ’ዩ። ኣብ ጉባኤ ትሕዝቶ ዘሎዎ ለውጢ ዘይተረጋገጸ ክንሱ፡ ጸረ ለውጢ’ዮም ዝብል ፕሮፓጋንዳ ኣብ ጸለመን ምክፋእን ሓሶትን ዘትከለ’ዩ። እንደልዮ ለውጢ እንታይ ዓይነት’ዩ? ብከምይ ይረጋገጽ? ከየነጸርና፣ ጉባኤ ጎይታ ነፍሱ ኢዩ ካብ ዝብል ኣተሓሳስባ ብምንቃል ኣብ ናይ ስልጣን ሒሳባት ተኣትዩ። እዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ውድባዊ ቅልውላው፡ ስልጣን ካብ በሓትና፡ እቲ ንነዊሕ ግዜ ነብስና ከም ጉጅለ ሰሪዕና ክንምድቦ ዝጸናሕና ውጥናት ነተግብረሉ ግዜ መጺኡ ዝብል ስንኩፍ ኣተሓሳስባ ናይ’ዛ ኣግላሊት ጉጅለ’ዚኣ ውጺአት ተግባራታ ኢዩ። ንምዃኑ ኸ ኣብ ጉባኤና ብጀካ ሕቡእ ኣጀንዳ እዛ ጉጅለ’ዚኣ ብጭቡጥ ንግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ንቕድሚት ዝድርኽ ለውጢ ተመዝጊቡ ዲዩ? ድሒሮም ዝተኸስቱ ተረኽቦታት ብጀካ ምርካብ ስልጣን ነዛ ኣግላሊት ጉጅለ’ዚኣ ዝተረጋገጸ ኣውንታዊ ጭቡጥ ለውጢ ኣይነበረን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ፡ ክብደትን ሚዛንን ውድብ ዘፈኵሰ ተርእዮታት ክቀላቐሉ ጀመሩ። ጸረ ለውጢ እናበልካ ንብጾትካ ምጽላምን ምጥቃንን ዑቕባዝግን መሻርኽቱን ዋኒና ኢሎም ተተሓዝዎ። እዚ ከኣ፡ ብዘይካ ሕድሕድካ ምክስሳርን ገድላዊ ዓቕሚታትካ ምብኻንን ካልእ ፋይዳ የብሉን። ስለ’ዚ’ምበኣር እቲ ናይ ስልጣን ቁሩቁስ ብተጻረርቲ ጉጅለታት ከይተፋነን መታን ብዲሞክራስያዊ መንገዲ ንምእላዩን ሕድሕድ ምትእምማንን ምህናጽን፡ ኣሳታፊ ዲሞክራስያዊ መድረኽ ምስፋሕን ውድባዊ ጉብእን ሓላፍነትን ወድዓዊ ተደላይነትን ኔሩ።
ኣብ’ዚ ዝመጽእ ክፋላት ሓተተና ነዞም ኣብ ታሕቲ ተጠቒሶም ዘለዉ ኣርእስትታት ንምብራህ ክቕጽል ኢዩ፡-
- ጉጉይ ኣገባብ ምትሕንፋጽ ሰራዊት ግሃድኤን ምዲፍኤን፦
- መስርሕ ምትሕንፋጽ ሰራዊት ድሕነትን ሰራዊት ም.ዲ.ፍ.ኤን ብዝምልከት፦
- ሕቡእ ወገናዊ ውደባ ኣብ ውሽጢ ግሃድኤ ኣንፈቱ ክቅልቀል እንክጅምር፦
- ሕጋውነት ጻዊዒት ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ፦
- ኣዋጃስምረትግሃድኤንምዲፍኤን፦
- ኣብምጅማርህጹጽኣኼባማእከላይባይቶንሓድነትንድሕነትንካብ’ቶም ንውድብናዝጠቕምዝቐረቡ ሓሳባት፦
- ሕጋውነትህጹጽኣኼባማእከላይባይቶ፦
- ኣብኣኼባናይዚተረኽቡን ዘይተረኽቡን ብምኽንያት ዘብኮሩንኣባላትኣስማት።
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ”
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግሃድኤ
14 ሰነ 2014
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8599


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ ብጉዳይ ጻውዒት ህጹጽ ኣኼባ ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ.
ጋዜጣዊ መግለጺ ብጉዳይ ጻውዒት ህጹጽ ኣኼባ ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ.
ካብ ዕለት18 ሓምለ ክሳብ 24 ሓምለ 2014 ዝተኻየደ ሓሙሻይ ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት፡ ኤሃባደለ ክንድቲ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ዝተጸበይዎ ኮይኑ ከምዘይጸንሔ ገምጊሙ። ምኽንያት ናይ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸገም ድማ እኩብ ድምር ናይ ብዙሓት ረቛሒታት ምዃኑ ኣውን ኣረጋጊጹ። ገለ ካብዞም ዝጸንሑ ጸገማትና እዞም ዝስዕቡ እዮም።
• ካብ ጉባኤ ኣዋሳን ቅድሚኡን ዝነበረ ኩነታት እቶም ባይቶ ዝመስረቱ ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ባይቶ ንክምስረት ዝነበረ ጽቡቕ ድሌት እምበር ነቲ ድሕሪ ምምስራቱ ከጋጥም ዝኽእል ብደሆታት ክንድቲ ዝድለ ምድላው ዝተገብረሉ ኣይነበረን።
• ሓደ ካብቲ ሳዕቤን ናይዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ነጥቢ ድማ ሰነዳትና ሙሉእ ብሙሉእ ነቲ ዘለናዮ ናይ ቃልሲ መድረኽ ንከየንጸባርቕ ጌርዎ።
• ኣብ ጉባኤ ኣዋሳ ናብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ናይ ኣመራርሓ ንኽመጹ ዘድሊ መዓቀኒ ብቕዓትን ተወፋይነትን ኣይተገብረሉን። ስለዚ ከኣ ክንዲ ባይቶ ዝኣክል ዓቢ ትካልን ዓቢ ጾርን ኣብ ትሕቲ ውሑዳት ውፉያት ኣካላት ጥራሕ ክምርኮስ ኮይኑ ጸኒሑ።
• ኣብ መንጎ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን መሪሕነት ባይቶን ዘሎ ዝምድና ብሓደ ሸነኽ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ክልቲኦም መሪሕነታት ዝህልዎም ናይ ስራሕ ምምቕቓል ብዝግባእ ንከይንጸርን ኮይኑ። ናይ ስራሕ ምትእትታው ከኣ ፈጢሩ።
• ሓደ ካብቲ ናይ ስራሕ ምትእትታው ዝፈጠሮ ጸገም እነሆ። በቲ መምርሒና መሰረት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ብመሪሕነት ባይቶን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ድሕሪ ምቛማ ክሳብ ዕለተ ጉባኤ ሓውሲ ነጻ ኮይና ንፈጻሚ ቤት ጥራሕ ክትጽብጽብ ኣብ ክንዲ ዝግባእ መሪሕነት ባይቶ ኣብ ደቂቕን ፍሩይን እናተኣታተወ ከምቲ ዝድለ ንቕድሚት ከምዘይትስጉም ጌሩ ጸንሑ።
• ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እዚ ኩሉ ንሓልፎ ዘለና ጸገማት ዝተረድኡ 44 ኣባላት ባይቶ፡ ከምቲ ግቡእ መሪሕነት ባይቶ ኣብ ዕለቱ ባዕሎም ሓሲቦም ስሩዕ ኣኼባ ካብዘይጸውዑ እቲ ሕገ-ህንጻና ዘፍቅዶ ህጹጽ ኣኼባ ናይ ምጽዋዕ መሰል ተጠቒሞም ህጹጽ ኣኼባ ጠሊቦም ኔሮም እዮም። እቲ ህጹጽ ኣኼባ ናይ መጸውዒ ፖለቲካዊ ምኽንያት ግን ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣብ ሰነዳትና ዝጸንሔ ድኽመታት ከም ምኽንያት ተጠቂሞም መሪሕነት ባይቶ ንፖለቲካዊ ሕቶ ብህገ-ህንጻ ደው ከብልዎ መሪጾም። ሽግር ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ. መሊሱ ገዲዱ። ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ግን ሽግር ሃገራዊ ባይቶ ካብ ቁጽጽርና ወጻኢ ኮይኑ ኣናኸደ ኣማዕድዩ ክርኢ ኣይመረጸን። ስለዚ ከኣ ብመንገዲ ኣቦ መንበሩ ጌሩ ህጹጽ ኣኼባ ጸዊዑ።
• ብትካላዊ ኣሰራርሓ፡ ብሓደ ዝተወሰነ ጽፍሒ ናይ ሓላፍነት ክፍታሕ ዘይተኻእለ ሽግር በቲ ልዕሊኡ ዘሎ ሕጋዊ መድረኽ ጥራሕ እዩ ክፍታሕ ዝኽእል። ምስ ጉዳይና ኣዛሚድና ድማ ብመሪሕነት ባይቶ ይኹን ብፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ክፍታሕ ዘይተኻእለ ጉዳይ ብኣኼባ ባይቶ ኣቢልካ እዩ ዝፍታሕ። ኣብ ኣኼባ ባይቶ ክንፈትሖ ዘይከኣልና ድማ ኣብ ካላኣይ ጉባኤ ንኽፍታሕ ምቹእ ባይታ ኣንጺፍና ንጸንሕ። እቲ ጸገም ኣብ መንጎ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ኣብ መንጎ መሪሕነት ባይቶን ጥራሕ ጌርካ ምርኣይን ከም ኣብ ዝተፈለላየ ትካል ዘለና ዘምስል፡ ብመንጎኛታት ተዓረቑ ዝብል ዝቐርብ ዘሎ ርእይቶታት ናይ ደለይቲ ጽቡቕ ተበግሶታት እኳ እንተኾነ፡ ከም ሕጋዊ ትካል መጠን ባይቶና ክኽተሎ ዘለዎ ትካላዊ ኣሰራርሓ ምኽታል ኣማራጺ ዘይብሉ ምዃኑ ክንገልጽ ንደሊ።
• እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱን ካለኦት ብዙሓት ኣብ ሕጋዊ መድረኽ ጥራሕ ክበሃሉ ዝግበኦም ነጥብታትን ወሲኽኻ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ህጹጽ ኣኼባ ምጽውዑ ሕጋውን ስርዒታውን እዩ። ንሕጋውን ስርዒታውን ጉዳይ ድማ ኣብ ሕጋዊ መድረኽ እምበር ኣብ ፓልቶክ ወጺእካ ዝፍታሕ ኣይከውንን።
• ናይ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትምርጫ፡ መሪሕነት ባይቶ ነዚ ጻውዒት ናቶም ክገብርዎን ባዕሎም ክመርሕዎን እዩ። መሪሕነት ባይቶ ይኹኑ ኩሎም ኣባላት ባይቶ ዝተሰከምዎ ሓላፍነት ብዝግባእ ክዋጽኡ እንተኾይኖም እታ ዝወሓደት ክኸፍልዋ ዝኽእሉ መስዋእትነት ኣብዚ ዝመጽእ ኣኼባ ባይቶ ተሳቲፍካ መፍትሒ ምንዳይ ጥራሕ እዩ። ኣብዚ ኣኼባ ክሳተፍ ዘይደሊ ናይ ገዛእ ርእሱ እምበር ናይ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ምርጫ ኣይኮነን።
ኣብ መደምደምታ፡ ኩሎም እቶም ዘለዉና ጸገማት ኣብዚ እንጽበዮ ዘለና ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ ጥራሕ ክፍትሑ እዮም ኢልና ኣይንጽበይን ኢና። እንተወሓደ ግን እዚ ኩሉ ጻዕርታትን ወጻኢታትን ከፊልና እቲ ብድሕሪኡ ንገብሮ ካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ዝሓሸን ዝጸፈፈን ኮይኑ ክወጽእን ናይ ምውሳን መድረኽ እምበር ናይ መባኣሲ መድረኽ ከይከውን ክንገብሮ ንኽእል ኢና ዝብል ጽኑዕ እምነት ኣለና። ስለዚ ከኣ ኩሎም ደላይቲ ለውጢ ብሓፈሻ፡ ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን ከኣ ብፍላይ ነዚ ተረዲኦም ኣብ ጎድኒ ጻውዒት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ደው ክብሉን ኩሉ መዳያዊ ደገፋቶም ክልግሱን ንጽውዕ። ክሳብ ሕጂ ደገፎም ንዝገለጹ ዞባታት ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ. ሰሜን ኣመሪካ፡ ኣውሮጳ፡ ማኣከላይ ምብራቕ፡ ኣውስትራልያ፡ ሱዳን ከምኡውን ዞባ ኢትዮጵያ ምስጋናና ነቕርብ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት
ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ.
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9039


text:
ዝሓሸ ሓድሽ ህይወት ኣብ ብሪጣንያን ሃገራት ኣውሮጳን ንምጅማር ዝትስፈው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት መዕቆቢ ዝነበረ ኣብ ዶብ ፈረንሳን ብሪጣንያን ዝርኸብ ብዱር(ጫካ) ዝፍለጥ ካልያስ ብሰበስልጣን ፈረንሳ ካብ ዝፈረስ ሓደ ዓመት ኣቑጺሩ’ሎ።
መብዛሕትኦም ካብቶም ኣስታት 6,500 ኣብ ካልያስ ተዓቑቦም ዝነበሩ ስደተኛታት ካብ ዒራቕ፡ሱዳን፡ኤርትራን ካልኦት ብኹናት ዝባደማ ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ዝመጹ ኽኮኑ ከለው ዕላማኦም ብናይ ጽዕነት መካይንን ባቡርን ነቲ ንብሪጣንያ ምስ ፍረንሳ ዘራኽባ መትረብ ብምስጋር ብሪጣንያ ንምብጻሕን ስራሕ ንምርኻብ እዩ።
ይኹን ደአ እምበር እቲ ኩነታት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ብምኳኑን ቁጥዓ ህዝቢ ብምዕራጉን ሰበስልጣን ፈረንሳን ብሪጣንያን ኣብቲ ስደተኛታት ይጉዓዝዎ ዝበልዎ መንገዲ ናይ ኤሌትሪክ ሓጹር ሃኒጾም።እዚ ነቲ ናብ ብሪጣንያ ዝጉዓዙ ቁጽሪ ስደተኛታት ክጉድል ኣበርኽቶ ጌሩ’ዩ።
ኣብ ካልያስ ዝነብር ዝነበሩ ሕብረተሰብ ኣብያተ ክርስትያን፡መሳጊድ፡ ኣብያተ ትምህርቲን ኣብያተ ንግዲን ብምህናጽ ናብራኦም ይመርሑ እንተነበሩ ናብቲ ቦታ ዝበጽሑ ዘይመንግስታዊ ትካላት ግን እቲ ቦታ ንመነባብሮ ምቹእ ከምዘይኮነ ይገልጹ።
ካብ ጥቅምቲ 24,2016 ጀሚሮም ሰበ ስልጣን ፈረንሳ ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ ካልእ ቦታ ብምግዓዝ ነቲ ቦታ ከጽርዩ ኣብ ዝፈተንሉ ፡ ነቲ ቦታ ገዲፎም ዝወጹ ዝነበሩ ስደተኛታት ንመንበሪኦም ከቃጽሉ ተራእዮም እዮም።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብርግጽ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ መዓስከር ስደተኛታት ኣብቲ ቦታ ከምዘይተሃንጸ እንተተገልጸ ነበርቲን ኣብቲ ቦታ ዝሰርሑ ትካላት ግብረ ሰናይ ግን ሕጂ’ውን ብዙሕ ቁጽሪ ዘለዎም ስደተኛታት ናብቲ ቦታ ከምዝውሕዙን ኩነታት ድማ ኣብቶም ኣቐዲሞም ዝነበሩ ዝኸፍአ ምኳኑ ይገልጹ።


text:
ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር ሃይማኖታዊ ፅንፈኛነት ሱር ከይሓዘ ክማሓው‘ዩ ዝግባእ ዝበሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ኣብ ኢትዮዽያ ንፈለማ ጊዜ ዋህዮ ኣል-ቃይዳ ከምዝተረኸበ ጠቂሶም።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ፣ካብ ኣባላት ፓርላማ ንዝቀረበሎም ሕቶታት መብርሂ ኣብ ዝሃብሉ እዋን‘ዩ።መንግስቲን ሃይማኖትን ዝተፈላለዩ‘ዮም ኢሎም።ኣብ ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ይኽሰቱ ኣለው ንዝበልዎም ኣብነታት‘ውን ጠቂሶም።
ኣቶ መለስ ”ኣብ እዋን ጥምቀት ካብ ዝተራኣዩ ጭርሖታት ሓደ፣ሓንቲ ሃገርን ሓደ ሃይማኖትን ዝብል‘ዩ።ሓደ ሃይማኖትን ሓንቲ ሃገርን ዝብል ሕገ-መንግስቲ የብልናን።ሕገ-መንግስቲ ሓንቲ ሃገር ግን ክንዲ ዘድለየ በዝሒ ሃይማኖት ዘለዋ‘ዩ ዝብል።ስለዚ ክርስትያናዊ መንግስቲ ንክህሉን፣ንሕገ-መንግስቲ ንክሽርሸርን ዝደልዩ ኣዝዮም ሒደት ሰባት ከምዘለው ዝሕብር‘ዩ” ኢሎም።
ኣብ ኢትዮዽያ ነዊሕ ዕድመ ዘቁፀረ ዓይነት እስልምና ሱፊ‘ዩ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ፣ኣባላት‘ቲ እምነት ምስ ክርስትያናት ተኻኣኢሎም ብሓባር ዝነበሩ‘ዮም
ገለ ኣባላት ድሒሩ ዝመፀ ሰለፊ ግና ስግር ምክእኣል‘ዮም ኢሎም።
ናይ‘ዞም ፅንፈኛታት ዝተባሃሉ ኣመንቲ ሙስሊም ሰለፊ ስራሕ ንሓቢርካ ምፅናሕ ክርስትያናትን ሙስሊማትን ምብፅባፅ ምኻኑ ካብ‘ቶም ዝተጋህዱ ምልክታት ምርግጋፅ ይካኣል፣ስለዚ ከይሳዕረረ ክምንቆስ ኣለዎ ኢሎም ኣቶ መለስ ዜናዊ።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣመልኪቱ ንዝቀረበሎም ሕቶ መልሲ ሂቦም‘ለው።ፅባሕ ረቡዕ ክነቅርበልኩም ኢና።
ዋህዮ ኣል-ቃይዳ ንፈለማ ጊዜ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝተኸሰተ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ገሊፆም
መንግስቶም ጊዜ ከምዘይህቦ'ውን ሓቢሮም
ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር ሃይማኖታዊ ፅንፈኛነት ሱር ከይሓዘ ክማሓው‘ዩ ዝግባእ ዝበሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ኣብ ኢትዮዽያ ንፈለማ ጊዜ ዋህዮ ኣል-ቃይዳ ከምዝተረኸበ ጠቂሶም።


text:
ቅዱሳን ኣቦታት ኣባ መቃርስ ወመቃርዮስ
መቃርስ ወ መቃርዮስ ( 13 መጋቢት ) እግዚኣብሄር ይመስገን ፡ ፈጣሪናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ንኽንድሕን ክንደይ ምልክትን ተኣምራትን ዘይገበረ ! ፈጣሪ
ንምንታይ ከምዝፈጠረና ስለ ዝፈልጥ ክንጠፍእ ኣይሓድገናን’ዩ፡ ንሕና ደቂ ሰባት ግን ከነስተውዕል ኣይክኣልናን፡ እቶም ድሕነት ረኺብና ንብል ክርስትያን ክኣ ካብቶም ዘይኣመንቲ ከፊእና!
ምኽንያቱ እቶም ዘይኣምኑ ክፈልጡውን ስለዘይደልዩ ከምቲ ጎይታናን መድሓኒናን ዝበሎ ድሮ ተፈሪድዎም ኣሎ! ንሕናግን እቶም ተቐቢልናዮ ከነብቅዕ በቲ መገዱ ዘይንጓዓዝ ካብቲ ናቶም
ዝኸፍእ ፍርዲ ይጽበየና ኣሎ። ኣይተነገረናን ከይንብል ተነጊሩና’ዩ፡ ኣይሰማዕኹን ከይንብል ንኸይንሰምዕ አእዛና ስለ ዝዓጸና፡ ማለት ቤተክርስትያን ክንመላለስ ኣይንፈቱን፡ ቅዱሳት መጽሓፍቲ
ከነንብብ ኣይንፈቱን፡ ድምጺ መምህራን ክንሰምዕ ዓቕሊ የብልናን፡ ክንሓትት ኣይንፈቱን፡ ካልእን ነየናይ’ሞ ጠቒስካ ክውዳእ። ጎይታናን መድሓኒናን አብዚ መዓልቲ እዚ (13 መጋቢት) ካብ
ዝገበሮ ትምህርትን ተኣምርን ከምዚ ስዒብና ነንብቦ ይመስል፡ ንምሉእ ትሕዝቶ መጽሓፈ ስንክሳር 13መጋቢት ንመልከት፡ ኣምላኽናን መድሓኒናን ስለቲ ምእንታና ዘፍሰሶ ደሙን ከም ብዝሒ
ምሕረቱን ምስትውዓል ይሃበና ኣሜን!!
መቃርስ ወመቃርዮስ (13 መጋቢት)
ቅዱሳን ኣቦታት ኣባ መቃርስ ወመቃርዮስ


text:
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ምስ ምንቅስቓስ ዓለም ለኻዊ ይኣክል ናይ ሓባር ጽምዶ ንናይ ስራሕ ዕማም ሓዱሽ ስምምዕ ከም ዝተፋራረሙ ገሊጹ።
ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ካብ 2020 ኣትሒዙ ብናይ ሓባር ስምምዕ ንናይ ሓባር ስራሕ ዝቖመ ጥርናፈ ናይ ሸውዓተ ውድባት እዩ ኔሩ። ኣብ 2021 ወርሒ 2 ሰለስተ ውድባት: ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ወድብ ሓድነት ንዴሞክራሳዊ ለውጢ: ከምኡ ውን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ናብ ፍጹም ስልሳዊ ሓድነት ብምእታው: ሕዳር 2021 ቦኽሪ ሓድነታዊ ጉባኤ ብምክያድ ሎሚ “ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን” ተባሂሉ ምስ ፖሎቲካዊ ሓይልታት መበል ሓምሻይ ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ውድብ እዩ። ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ መዳይ “ዜናን ባህልን: ዲፕሎማሳዊ ርክባት: ህዝባዊ ጎስጋሳት” ኣብ ዝብሉ ተሳማሚዑ ዝሰርሕ ጥርናፌ ዓበይቲ ውድባት ኤርተርትራ እዩ። ኣብ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ተጠርኒፈን ዘሎዋ ውድባት:
“1* ወድብ ሓድነት ኤርተራውያን
2* ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
3* ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዴሞክራሳዊ ለውጢ
4* ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር
5* ዲሞክራሳዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ።”
እያቶም። እዞም ውድባት ብምውህሃድ “ፖሎቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ” ብዝብል ስም ኣብ ዝሳማማዕሉ ናይ ሓባር ዕማም ብምስልሳል: ኣብ መንጎ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራን ዓለም-ለኻዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ኤርትራውያንን ርክቦም ዘካይዱ ዘሎዉ።
ቀጺሉ ዝተገብረ ስምምዕ፥ ተኸታታሊ ርክባትን ዓሚቚ ዘተታትን፡ ክልቲኦም ወገናት፡ ኣብ ዲፕሎማሲ፡ ሜድያን ህዝባዊ ምልዕዓልን ዘተኮረ ዕዮ ብሓባር ንክዓዩ “መዘክር ምርድዳእ” ፈሪሞም። እዚ ሰነድ እዚ ንኣገዳስነት ምልዕዓል ሃገራዊ ዓቕምታትን ኣድላይነት ናይ ሓቢርካ ምስራሕን ኣብ ግምት ዘእተወ ኮይኑ፡ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ብቐጻሊ
ንናጽነትን ካብ ቀይዲ ንምውጻእ ዘካይዶ ቃልስን ደፋኢ ተራ ንምብርካት ዝዓለመ ኢዩ።
እቲ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝጽዕቱ ሃገራውያን ሓይልታት ዝግበር
ምትሕግጋዝ፡ ምትእምማን ፈጢሩ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝድለ ዘሎ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ሓጋዚ ተራ ከም ዝጻወት ክልቲኦም ወገናት ብጽኑዕ ኣረጋጊጾም። ኣብዚ ምርኩስ ብምግባር ከኣ ክልቲኦም ወገናት፡ ኣብ ንጹር
ፖለቲካዊ ራእይ ዝተሞርኮሰ፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ውልቀ-ምልካዊ ምሕደራ ኣሊኻ ኣብ ቦትኡ ናይ ህዝቢ ናጽነት፡ ፍትሕን ማዕርነትን ዝሰፈኖ ስርዓት ንምፍጣር ዝዓዩ ሓይልታት ብሓባር ከስርሕ ዝኽእል ሓደ ሃገራዊ መርሓ ቕርጺ
ክፈጥሩ ተሰማሚዖም። ኣብዚ ኣብ ግምት ክኣቱ ዘለዎ፡ እዚ ናይ ኤርትራ ፖለቲካውያን ሓይልታት ጥርናፈ፡ እቲ ዝበዘሐ ክፋል ናይ ኣብ ተቛውሞ ዘለዉ ሓይልታት ኮይኑ፡ እቲ ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ኤርትራውያን ከኣ 11 ሃገራት ዘማእከለ
ጽላል ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኢዩ።
ወድቀት ንፋሽሽታውያን ውልቀ መለኽቲ
ዓወት ንዴሞክራሳዊ ህዝባዊ ቃልሲ!!


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ምዕራባዊ ዞባ ሰበስልጣን ክልል ኣምሓራ ዝፈፀምዎ ብሰነድ ዝተደገፈ ግፍዕታት ዝገልፅ ፀብፃብ ብተኸታታሊ ድሕሪ ምቅ፟ራቡ ኣሜሪካ ልዑል ስግኣት ከምዝፈጠረላ ትገልፅ ። እቶም ፀብፃባት መብዛሕቲኦም ሂውማን ራይትስ ዎችን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ኣብ ዘዳለዉዎ ሓባራዊ ፀብፃብ ዝተሰነዱ እዮም ።
ውሃቢ ቃ፟ል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኔድ ፕራይስ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ "ብፍላይ '' ኢሎም '' እቲ ተግባር ምፅናት ዓሌት ዝዓለመ ከምዝነበረ እቲ ዝተረኽበ ፀብፃብ ምርግጋፁ ኣዝዩ ኣተሓሳሲቡና ይርከብ " ኢሎም።
ኣብቲ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ሂዩማን ራይትስ ዎችን ዘዳለዉዎ ፀብፃብ ሓደሽቲ ሹመኛታት ዞባ ምዕራብ ትግራይ ከምኡ'ውን ካብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ዝመፁ ሰበስልጣን'ቲ ክልልን ሓይልታት ፀጥታን ኣብቲ ምፅናት ዓሌትን ከምኡ' ውን ገበናት ኲናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ተሓተትቲ ከምዝኾኑ ይገልፅ ።
እዚ ድማ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2020እቲ ግጭት ካብ ዝጅምር ናብዚ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ሰላማውያን ሰባት ተወለድቲ ትግራይ ዕላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ ከምዝተፈፀመ ደምዲሙ ።
ወሃቢ ቃል ፕራይስ "ሐዚ'ውን ኣሽሓት ኢትዮጵያዊያን ተወላዶ ትግራይ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ንህይወቶም ኣብ ዘስግእ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ዝሕብሩ ፀብፃባት ይስምዑ ።
እቶም ስጋብ ሐዚ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ እሱራት ብቅ፟ልጡፍክፍትሑ ንምሕፀን ከምኡ'ውን ዝምልከቶም ሰበ-ስልጣን ዓለም ለኻዊ ተዓዘብቲ ናብ ኩሉ ማእከላት እቶም ቤት-ማእሰርቲ ክኣትዉ ፍቓድ ክህቦም ንፅውዕ" ኢሉ ።
ፕራይስ “እቲ ጎንፂ ንምፍታሕ ዝኾነ ይኹን ወገን ንዚፍፅሞ ግፍዒ ዘተኣማምን ምርመራታትን ተሓታትነትን ከም ዘድልዮ እምነትና እዩ ። መንግስቲ ኢትዮጵያ 'ውን ምስ ኮምሽን ተመራመርቲ ንሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኢትዮጵያ ክተሓባበር ነተሓሳስብ ።”ኢሎም ።
ነቲ ግፍዒ ተሞርኲሶም ዝወፁ ፀብፃባት ዘርእይዎ እቲ ወተሃደራዊ ግጭት ብቅ፟ልጡፍ ጠጠው ክብል ከምዝግበኦ ዘጉልሁ እዮም ።
ኣሜሪካ እቲ ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ዝግበር ዘሎ ተፃብኦታት ደው ናይ ምባል ስምምዕ ትድግፍ ነዚ ስዒቡ ድማ ህይወት ኣድሕን ሰብኣዊ ሓገዛት ዝፀዓና ዓበይቲ መኻይን ክኣትዋ ምጅማረን ከምዘሐጎሳ ትገልፅ ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣሜሪካ ሐዚ'ውን ኩሎም ዕጡቃ፟ት ሓይልታት ነቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝወርድ ዘሎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዓመፃትን ጠጠው ከብልዎ ከምኡ'ውን ኩሎም ሓይልታት ደገ ካብ ኢትዮጵያ ክወጹን ሰበስልጣናት ክልል ድማንሓይልታት ፀጥተኦም ካብ ጎረባብቲ ክልላት ከውፅእዎም ደጊማ ትፅውዕ ።
ወሃብ ቃል ፕራይስ "ኩሎም ወገናት ተፃብኦታት ጠጠው ኣቢሎም ብዘይ ዝኾነ ቅድመ-ኵነት ሰባኣዊ ሓገዛት ዝባፅሐሉ ባይታ ከመዓራርዩን ንግህሰታት ሰብኣዊ መሰላትን ብኹሎም ተዋሳእቲ ኣካላት ዝተፈፀመ ተግባር ጥሕሰት መሰላትን ከምኡ 'ውን ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ግርጭት ስምምዕነታዊ ፍታሕ ክግበረሉ" ፃውዒት ኣቅ፟ሪቦም ።


text:
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህወሓት ቕልጡፍ ዓወት ዘመዝገብናዘመዝገበ ፍትሓዊ ኵናት ብምክያዱ እዩ ኢሎም ጠቕላሊ ኢታማዦር ሹም ሓይልታት ምክልኻል ጀነራል ብርሃኑ ጁላ።ፕሬዝዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ብወገነን ምክልኻል ሰራዊት ኢትዮጵያ ዘመዝገቦ ተጋድሎን ዓወትን ኣብ ታሪኻ እናተዘከረ ዝነብር እዩ ኢለን ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ስነስርዓት ምምስጋን።
ትማሊ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስካይ ላይት ሆቴል ንሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ንምምስጋን ኣብ ዝተዳለወ ስነስርዓት ጠቕላሊ ኤታማዦር ሹም ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ብርሃኑ ጁላ ኣብ ልዕሊ ህወሓት ዝተኻየደ ወታደራዊ ወፍሪ ኣብ ሓፂር ግዜ ብዓወት ምዝዛሙ ገሊፆም።
ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ሚሊሺያን ፖሊስን ክውድብ መሰል ዝተወሃቦ እቲ ንናይ ባዕሉ ክልል ንምክልኻል እምበር ንኢትዮጵያ ንምውራር ክጥቀመሉ እዩ ተባሂሉ ኣይሕሰብን ኢሎም።
ናብ ምክልኻል ዝኣተው ወታደራት ተወለድቲ ትግራይ ዝኣተወ ንኢትዮጵያ ንምሕላው ከይኮነስ ንናይ ህወሓት ኣጀንዳ ንምሕላው ምዃኑ ኣለዓዒሉ ንኢትዮጵያ ክወርር እዩ ኢሉ ዝሓሰበ የለን ኢሎም ብምውሳኽ።
ህወሓት ብዝወልዖ ሓዊ ናይ መወዳእትኡ ኣቀላጢፉ ኣሎ ኢሎም።
ሎሚ ኩሉ ነገር ተወዲኡ እዩ፤ኢትዮጵያ ሓንቲ ኮይና እያ፣መራሕቲ ህወሓት ካብ መኪና ወሪዶም እግረኛ ኮይኖም ኣለው፣ነቲ እግረኛ ንሃድኖ ኢና ዘለና፣ኣራሪና ናብ ሕጊ ክነቕርብ ኢና ኢሎም ጀነራል ብርሃኑ።
ዝተወረሩ ኣፅዋራት እውን ተመሊሶም ኣለው ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም።
ህዝቢ ብዘይ ሰራዊት ሰራዊት ብዘይህ ህዝቢ ምንባር ኣይክኣልን ብደገፍን ሓገዝን ህዝቢ ስዒርና ኣለና ንህዝቡ ትግራይ ካብቲ ጉጅለ ነፃ ምውፃእ ተኻኢሉ ኣሎ ኢሎም።
ኣብቲ ስነስርዓት ተረኺበን መደረ ዘስምዓ ናይ ኢፌዴሪ ፕረዝዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ብሰራዊት ምክልኻል ዝተመዝገበረ ዓወት ኣብ ታሪኽ ተፃሒፉ ክቕመጥ እዩ ኢለን።
ብኻሊእ ዜና ብህወሓት ተማሪኾም ዝነበሩ ናብ 5,000 ዝፅግዑ ኣባላት ሰራዊት ሰሜን እዚ ኣብዚ ሰሙን ብወገን ተከዘ ኣቢሎም ናብ ዞባ ማእኸላይ ጎንደር ወረዳ በየዳ ይኣትው ከምዘለው ቤት ፅሕፈት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ናይቲ ወረዳ ኣፍሊጡ።
ምሉእ ት ሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል ።


text:
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ምኳኖምን ካብ ኤርትራን ሶማልን ዝመጹ ምኳኖም ተፈሊጡ’ሎ።
እቶም ስደተኛታት ቁሩብ ሰዓታት ድሕሪ ካብ ከተማ ኮምስ ምዕራብ ትሪፖሊ ምብጋሶም ሞተር እታ ተጻዒኖምላ ዝነበረት ጀልባ ምስራሕ ደው ምባሉን ክትጥሕል ምጅማራን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ይሕብሩ።
ብተመሳሳሊ ሓገዝ ወሃብቲ ትካል ኣስታት 96 ስደተኛታት ዓርቢ መጋቢት 9,2018 ካብ ማእከላይ ባሕሪም ምድሓኖም ይፍለጥ።
ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ናብ ኣውሮጳ ዝኻየድ ዋሕዚ ስደተኛታትን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ሞት ንምግታእ ንሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዝህቦ ስልጠና ብቕልጡፍን በሰፊሕን ይሰርሕ ከምዘሎ ዝፍለጥ እንተኾነ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ግን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ንህይወት እቶም ስደተኛታት ኣብ ሓደጋ ዘእትው ስርሒታት የካይዱ ከምዘለው ብተደጋጋሚ ክከሳ ምጽንሓን’ውን ይፍለጥ።
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ግን ንክሲ እተን ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ይነጽግ።


text:
ኤርትራ፡ ካብ 7 ክሳብ 10 መጋቢት ከተማ በርሊን ኣብ ዘአንገደቶ መበል 53 ኣህጉራዊ ምርኢት ቱሪዝም ተሳቲፋ።
ኣብ’ቲ ምርኢት፡ ከተማ ኣስመራ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ክትሰፍር ምስ ዘኽኣልዋ ረቛሒታት ዘላሊ ስእላዊ መግለጺታትን ጽሑፋትን፡ ንቱሪዝማዊ ጸጋታት ኤርትራ ዘንጸባርቕ ስእላዊ ምርኢትን ኣብ ብዙሕነትና ንዘሎ ጽባቐ ዘጒልሕ መሰናድኦታትን ቀሪቡ።
ዓመት መጸ ዝካየድ ኣህጉራዊ ምርኢት ቱሪዝም – በርሊን፡ ቱሪዝማዊ ጸጋታት ሃገራት ካብ ዝንጸባረቐሉ ኣገደስቲ መድረኻት ኮይኑ፡ ዓመታዊ ካብ 185 ሃገራት ዝመጻ ኣስታት 10 ሽሕ ትካላት ቱሪዝምን መገዲ ኣየራትን ይሳተፍኦን ኣስታት 165 ሽሕ በጻሕቲ የአንግድን።
እዚ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ብሃገራዊ ሽማግለ ከተማ ፍራንክፈርት ዝተወደበ፡ ኣብ እዋናዊ ምዕባለታት ዘተኰረ መግለጽን ኣስተምህሮታትን ዘጠቓለለ ሰሚናር ተኻዪዱ።
ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኣቶ ካሕሳይ ተወልደ፡ እቶም ዜጋታት ኣብ ንቕሓት ዝሰረተ ውዳበታቶም ኣደልዲሎም፡ መኸተኦም ከሐይሉ ኣዘኻኺሩ።
ምውህላል ገንዘብን ኣገዳስነቱ ኣብ ቊጠባ ውልቀ-ዜጋን ሃገርን፡ ተራ ፈስቲቫል ኣብ ምዕቃብ ባህልን መንነትን. . . ኣብ ዝብሉ ኣርእስታት ድማ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ሎስ-ኣንጀለስ፡ ላስ-ቬጋስን ቺካጎን – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ጅዳን ሪያድን – ስዑዲ ዓረብ፡ ሆላንድ፡ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ኩወይት፡ ጁባ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ እስራኤል፡ ዝተፈላለያ ከተማታት ሽወደን፡ ኢጣልያ፡ ጀርመንን ዴንማርክን ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ን8 መጋቢት – ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ- ኣንስትዮ፡ ታሪኽን ቅያን ኤርትራዊት ጓልኣንስተይቲ ኣብ ኩሉ እዋናትን መዳያትን ብዘንጸባርቕ መሰናድኦታት ዘኪሮምዋ።


text:
Radio Erena: 23 January 2018
ርዋንዳ፣ ብዘይድሌቶም ዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝኾነ ምስጢራዊ ስምምዕ ከምዘይከተመት ብወግዒ ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ተፍልጥ ዘላ፣ ትማሊ ሰኑይ 22 ጥሪ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ኤምባሲ ርዋንዳ ድሕሪ ዘካየድዎ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ’ዩ።
ኣብቲ እስራኤላውን ተጠበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ነጠፍተኛታት፣ ምሁራት፣ ጠበቓታትን ጋዜጠኛታትን ዝተረኽብሉ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ሰልፈኛታት፣ ርዋንዳ ነቲ “መሸጣ ደቂ ሰብ’ዩ” እናተባህለ ዝግለጽ ዘሎ ስምምዕ ምስ መንግስቲ እስራኤል ደው ከተብሎ ሓቲቶም።
ድሕሪ’ዚ ሰፊሕ ሸፈነ ማዕከናት ዜና ዝረኸበ ሰለማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ርዋንዳ ምስ እስራኤል ዝበጽሖ ዝኾነ ናይ መወዳእታ ስምምዕ ከምዘየለ ኣነጺሩ ኣሎ።
ብስም ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ርዋንዳ ሊዊዝ ሙሺኪያቦ ዝተኸተመ መግልጺ መንግስቲ ርዋንዳ ከምዘነጽሮ፣ ርዋንዳ ብዘይድሌቶም ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ዜጋታት ኣፍሪቃ ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝኸተምቶ ዝኾነ ምስጢራዊ ስምምዕ የለን።
እንተኾነ፣ ብወለንትኦም ናብ ናብ ርዋንዳ ክምለሱ ንዝደልዩ ስደተኛታት ኣፍሪቃ፣ ማዕጾ ርዋንዳ ክፉት ምዃና መግለጺ እታ ሚኒስተር የመልክት።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ብ22 ጥሪ ኣብ ሄርጺልያ ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ኤምባሲ ርዋንዳ ኣብ ዘካየድዎ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ነቲ መንግስቲ ርዋንዳ ምስ እራኤል ዘካይዶ ዘሎ ስምምዕ ምምላስ ስደተኛታት ኮኒኖም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ወገናቶን ብፍላይ ድማ ምሁራት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ነጠፍተኛታትን ኣብ ኤምባሲታት ርዋንዳ ተመሳሳሊ ሰልፍታት ክውድቡን ናይ ጥርዓን ደብዳቤታት ከቕርቡን ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኽዎ መልእኽቲ ተማሕጺኖም።
እዚ ከምዚ’ልኡ እንከሎ ሓያሎ ማሕበረ ሰብ እስራኤል ንፖሊሲ መንግስቲ ሃገሮም ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ብምቕዋም ናይ ጥርዓን ደብዳቤታት የቕርቡ ኣለዉ።
ሓያሎ ኣብረርቲ መንገዲ ኣየር ኤሊኤሊ ናይ እስራኤል’ውን ናብ ርዋንዳ ንዝስጎጉ ስደተኛታት ጽዒኖም ከምዘይበሩ ገሊጾም ኣለዉ።
=====================


text:
ፕረዝደንት ቻይና ዢ ፒያንግ ሓደሽቲ ዕዳጋታትን ዝምዕብላ ዘለዋ ሃገራትን ብሓባር ብምኳን ንዝሓሸ ምዕባለን ዝዓበየ አበርኽቶ ኣብ ዓለምለኸ ዕብየት ቁጠባ ክሰርሓ ጸዊዖም።
ንሶም ነዚ ዝበሉ ብሪክስ ዝፍለጣ ሃገራት ብራዚል፡ሩስያ፡ህንዲ፡ ቻይናን ደቡብ ኣፍሪቃን ኣብ ቻይና ኣብ ዘኻየደዎ ዋዕላ ኾይኑ ብሓባር ብሓያል ድርኺት ኣብ ምዕሟቕ ምትሕብባር ሃገራት ደቡብን ኣብ ምትግባር ናይ 2030 ዓ.ም ኣጀንዳ ውሑስ ምዕባለን ዝዓለመ ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብቲ ካብ 3 መስከረም ክሳብ 5, 2017 ዓ.ም ዝተኻየደ ዋዕላ ሃገራት ብሪክስ መደረ ዘስምዑ ፕረዝደንት ቻይና ንናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ውሳነ ካብ ስምምዕ ክሊማ ምውጻዕ ብዝምልከት ሃገራት ኣብ ንግዲ ጥራይ ትኹረት ብምሃብ ንለውጢ ክሊማ ምብዳህ ብምቅዋሞም ቁጠባ ዓለም ቀጻሊ ብድሆታትን ዘይርግጹነትን ይገጥሞ ኣሎ ክብሉ ኣጠንቂቆም።
ፕረዝደንት ዢ ን ሜሪካ እንተዘይጠቀሱ እኳ ፕረዝደንት ትራምፕ ስምምዕ ንግዲ ንናይ ኣሜሪካ ናይ ስራሕ ዕድል ስግኣት ዝፈጥሩ እዮም ብምባል ንኣሜሪካ ካብ ስምምዕ ክሊማ ፓሪስ ምውጻእ ምውሳኖም ይፍለጥ።


text:
ቻድ ፅንኩር ሕፅረት ውሕስነት መግቢን ፀገም ጥዕናን ኣጓኒፍዋ ከምዘሎ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ሕ/መ ኣፍሊጦም።ይኹን‘ምበር ናይ‘ታ ሃገር ሰላምን ይማሓየሽ ዘሎ ህድኣትን ንቻድ ተስፋ ኮይኑዋ‘ሎ።
ቶማስ ጉርትነር - ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕ/መ ኣብ ቻድ‘ዮም ክዛረቡ ከለው፣ቻድ ብሓደ ወገን ግድላት ብካልእ ወገን ድማ ዕድላት ኣለውዋ ይብሉ።ከም ኣባሃህላ ሚስተር ጉንተር፣ኣስታት ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝብታት ከባቢ ዞባ ሳሕል-ቻድ እኹል ዝብላዕ መግቢ የብሎምን።ብጉድለት ኣመጋግባ ካብ ዝሳቀዩ ህፃናት ትሕቲ ሓሙሽተ ዝዕድሚኦም ማለት‘ዩ ናይ ቻድ ዕስራ ሚእታዊ‘ዩ።
ኣብ‘ዘን ዝቅፅላ ሒደት ኣዋርሕ ዝወቅዕ ዘይስሩዕ መጠን ማይ ንኩነታት ሕርሻ ከምዝፀልዎን፣ዋጋ እኽሊ ስለዝኸብር ንመብዛሕትኡ ህዝቢ ቻድ እኽሊ ንምሽማት ኣብ ዘይኽእለሉ ብርኪ ክበፅሕ ምኻኑ‘ውን ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ ሰማንያ ሽሕ ቻዳውያን ካብ ውግእ ሊብያ ሃዲሞም ከምዝተመለሱን ካልኦት ኣሻሓት ንምምላስ ይፅበዩ ኣለውን ተባሂሉ።
ንቪኦኤ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ሚስተር ጉርትነር፣ናይ‘ዞም ቻዳውያን ካብ ሊብያ ምምላስ ዘስዕቦ ኣሉታ፣ፅጉማት ቻዳዊያን ይቅበልዎ ዝነበረ ገንዘብ ምቁራፁ‘ዩ ኢሎም።
“ምናልባሽ ፍርቂ ካብ‘ቶም ተመለስቲ፣ኣብ ወርሒ ኣስታት ሚእቲ ዶላር ናብ ኣዝዮም ፅጉማት ቻዳውያን ይልእኹ ዝነበሩ‘ዮም።ብሓደ ወገን ኣብ‘ዚ ከባቢ‘ዚ ንፀገም ውሕስነት መግቢ ንምቅላል ኣብ ንደኽመሉ እዋን፣ተወሳኺ ሰማንያ ሽሕ ድጋፍ ዝፅበዩ ሰባት ምህላዎም፣ናብ‘ቲ ኣሰራርሓ ተወሳኺ ፆር እዩ ዘስዕብ ዘሎ” ኢሎም።
ሚስተር ጉንትነር ወሲኾም፣መንግስቲ ምስ ትካላት ረድኤት ተሓጋጊዙ ነቲ ኣዝዩ ፅንኩር ኮይኑ ዘሎን ንኣርባዕተ ሚእቲ ሰባት ዝቀተለን ንልዕሊ 13 ሽሕ ሰባት ዘሕመመን ለበዳ ኮሌራ ንምቁፅፃር ክንዲ ዝካኣሎ ይሰርሕ‘ሎ ኢሎም።ኣብ‘ዘን ዝመፃ ቁሩብ ሰሙናት ክሳብ 15 ሽሕ ብኮሌራ ዝሓመሙ ሰባት ከምዝህልው‘ውን ይግምቱ።
እዞም ኩምራ ፀገማትን ግድላትን እናሃለው‘ውን ይብሉ ኣተሓሓባሪ ሕ/መ ሚስተር ጉንትነር፣ኣብ ቻድ ተስፋ ዝህቡ ፖለቲካዊ ለውጥታት ይትግበሩ ኣለው፣ውፅኢቱ ድማ መነባብሮ ህዝቢ ቻድ ክማሓየሽ‘ዩ ኢሎም።
ቻድ ኣብ‘ቲ ዞባ ተቀባሊት ቅልውላው ምኻናን፣እታ ሃገር ኩሉ-ሻዕ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ሱዳን፣ሊብያ፣ኒጀርን ሪፐብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ብዝፍጠር ምዕባለታት ምፅላዋ ክትቅፅልን‘ያ ኢሎም።
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ሰላም ስለዝዓሰለ ግና፣ኣብ‘ዛ ሃገር ኣዎንታዊ ለውጢ ንክትግበር ድልየት ይራኣይ‘ሎ።መኽሰብ ነዳዲ-ዘይቲ ኣሎ።ካብ‘ዚ መሸጣ‘ዚ ዝርከብ ገንዘብ ኣብ ምምሕያሽን ህንፀትን ፅርግያ፣ ቴሌኮምኒኬሽን፣ኣገልግሎት ጥዕናን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ይውዕል‘ሎ።
ኩነታት ናይ‘ታ ኣብ ዓለምና ኣዝያ ድኻ ዝኾነት ሃገር ንክማሓየሽ ነዊሕ ጊዜ ከምዝጠልብ ዝዛረቡ ባዓል-ስልጣን ሕ/መ ሚስተር ቶማስ ጉርትነር፣ መንግስቲ ቻድ ንደረጃ መነባብሮ ህዝቡ ተማሓይሹ ንክሪኢ ብህጎኡ‘ዩ ዝብል ማእከላይ ግምት ኣለኒ ኢሎም።
ቻድ ግድላትን ዕድላትን ኣብ ቅድሚኣ ይፅበያ ኣሎ ይብል ሕ/መ
መንግስቲ ለበዳ ኮሌራ ንምቁፅፃር ይፅዕር ኣሎ
ቻድ ፅንኩር ሕፅረት ውሕስነት መግቢን ፀገም ጥዕናን ኣጓኒፍዋ ከምዘሎ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ሕ/መ ኣፍሊጦም።ይኹን‘ምበር ናይ‘ታ ሃገር ሰላምን ይማሓየሽ ዘሎ ህድኣትን ንቻድ ተስፋ ኮይኑዋ‘ሎ።
ዕለታዊ ፈነወ ድምጺ ኣመሪካ
-
05/10/2022
ፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ቋንቋ ትግርኛ ጥቅምቲ 5,2022
ፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ቋንቋ ትግርኛ ጥቅምቲ 5,2022 ዜና ( ሕብረት ኣፍሪቃ ቀጥታዊ ዘተ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን መራሕቲ ክልል ትግራይን ክካየድ ጸዊዑ: ተወላዶ ትግራይ ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ንህወሓት ዝቓወም ሰልፊ አካይዶም: ሰሜን ኮርያ ንጃፓን ዝሓልፍ ሚሳይል ተኹሳን ካልኦትን) ቃለ መጠይቕ ምስ መስራቲትን ቋንቋ ትግርኛ ንኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝተወልዱን ዝዓበዩን ብርሕቐት ዝምህር ትካል 'ሰማይኪድስ' ሩት ተወልደ የጠቓልል


text:
ወታሃደራዊ ልኡኻት ኢትዮጵያን ሱዳንን ተዘራሪቦም2022-01-07 08:11:59 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 502 times
- font size decrease font size increase font size
ወታሃደራዊ ልኡኻት ኢትዮጵያን ሱዳንን ብ5 ጥሪ 2022 ተራኺቦም ከም ዝተላዘቡን፡ ኣብ ዶብ ናይ ሓባር ተቖጻጻሪ ሓለዋ ከቑሙ ከም ዝተሰማምዑን እንተኾነ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ናይ ዶብ ምስግጋር ክኽፈት ከምዘይተሰማምዑ ማዕከን ዜና ሱዳን ትሪቡን ሓቢራ። ብመሰረት ምንጭታት ዜና ትሪቡን፡ ኣብቲ ናይ ክልቲአን ሃገራት ወታደራዊ ልኡኻት ዘካየድዎ ኣኼባ፡ ልኡኽ ሱዳን ምኽፋት መስመር መሰጋገሪ መተማ-ገላባት ከም ዝነጸጎ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ዜና ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት መስመር መተማ-ገላባት ካብ ወርሒ ሓምለ 2021 ጀሚሩ ዝተዓጽወ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ መሬት ሱዳን ኣትዮም ሱዳናዊ ኣዛዚ ምስ ቀተሉ ምዃኑ እውን እቲ ዜና ጠቒሱ። እዚ ኣብ ከተማ መተማ ዝተኻየደ ናይቶም ልኡኻት ኣኼባ፡ ብዛዕባ ምኽፋት ዶብ ክልቲአን ሃገራትን ምንቅስቓስ ተቓወምትን ከኣ ተዛሪቡ።
ብመሰረት እቶም ምንጭታት ማዕከን ትሪቡን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሱዳን ኣብ መደብር ስደተኛታት ወታሃደራት ትግራይ ከም እትዕልምን ኣብቲ ታዕሊም ላዕለዎት ኣዘዝቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ከም ዝሳተፉን ብምጥቃስ ከሲሳ። ልኡኽ ሱዳን ብወገኑ ኣብቲ መደበራት ዘለዉ ሰባት ስደተኛታት ምዃኖም ብምጥቃስ፡ እቲ መደበር ስደተኛታት ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታትን ካለኦት ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ምቑጽጻር ከም ዝግበረሉ ብምጥቃስ ነቲ ብኢትዮጵያ ዝቐረበ ክሲ ኣይተቐበሎን።
እዚ ንኣስታት 6 ሰዓታት ከም ዝቐጸለ ዝተነግረሉ ናይ ሓባር ኣኼባ፡ ጸጥታዊ ኩነታት ንምክትታል ናይ ሓባር ተቒጻጻሪ ሓለዋ ምቛም፡ መደበር ስደተኛታት ካብ ዶባት ምርሓቕን ሓበሬታታትን ምልውዋጥን ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ከም ዝተሰማምዐ እውን ዜና ሱዳን ትሩቡን ብተወሳኺ ኣስፊሩ።
ወታሃደራዊ ልኡኽ ሱዳን ንምኽፋት ዶብን ምክያድ ንግዳዊ ንጥፈታት ኣብቲ ዶባትን ኣብ ርእሲ ምቅዋሙ፡ እቶም ሱዳናዊ ኣዛዚ ዝቐተሉ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ተሓተቲ ክኾኑን ሚልሻታት ኢትዮጵያ ዶብ ሰጊሮም ናብ ሱዳን ከይኣትዉን ከም ዝጠለበ እውን ተፈሊጡ።