text:
መበል 64 ዓመታዊ ሽልማት ግራሚ ትማሊ ኣብ ላስቨጋስ ተኻይዱ።
"ንሕና ኢና" ፡ ትብል ኣልቡም ጆን ባቲሲ ናይ`ዚ ዓመት ብልጽቲ ኣልቡም ኮይና ክትዕወት ከላ፡ 'ሲልክ ሶኒክ`' ብዝብል መጸውዒ ዝፍለጡ፡ ብሩኖ ማርስን ኣንደርሰንን ዝተጻወትዋ `ሊቭ ዘ ዶር ኦፕን' ትብል ደርፊ ድማ ናይ`ዚ ዓመት ብልጽቲ 'ሪኮርድ' ተባሂላ ተሸሊማ`ላ።
ጆን ባቲሲ ብዘይካ`ታ ብ'ብላክ ላይፍ ማተር'( ህይወት ጸሊም`ውን ኣገዳሲ`ዩ) ተበጋጊሳ ዝተዓወተት ኣልቡሙ፡ 'ፍሬዶም' ማለት ነጻነት ትብል ናይ ቪድዮ ሙዚቅኡ`ውን ተዓዋቲት ኮይና`ያ።
ካልእ ኣብቲ ናይ ትማሊ ምሸት ሽልማት ግራሚ ዝተዓወቱ፡ ጓል 19 ዓመት ኦሊቪያ ረድሪጎ 'ድራይቨርስ ላይሰንስ' ማለት 'ፍቓድ መዘወሪ` ብእትብል ዜማኣ፡ ናይዚ ዓመት ብልጽቲ ሓዳስ ደራፊት ተባሂላ ክትሽለም ከላ፡ ለይዲ ጋጋን ቶኒ በነትን ድማ ብዝበለጸ ባህላዊ ናይ ፓፕ ጸወታ ተሸሊሞም ኣለዉ።
ኣብ መንጎ`ቲ ስነ-ስርዓት ሽልማት፡ ነቲ መድረኽ ዝመርሕ ዝነበረ ትረቨር ኖዋ፡ ንፕረዚደንት ዩክሬን ዘለንስኪ ብቪድዮ መልእኽቲ ከሕልፍ ድሕሪ ምልላዩ፡ ዘለንስኪ ኣብቲ መልእኽቱ፡ "ብድሕሪ`ዚ ሙዚቃ፡ኣንጻራዊ ዕንወት ከተማታትን ሞት ሰባት`ውን ኣሎ" ድሕሪ ምባል "ነቲ ስቕታ ብሙዚቃኹም ምልእዎ፡ ብዝክኣለኩም ሓግዙና፡ ስቕ ግን ኣይትበሉ" ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፉ።
ኣላዪ መድረኽ ሽልማት ግራሚ ዝነበረ ትረቨን ነዋ፡ ነቲ ቅድሚ ሰሙን ኣብ ዝተኻየደ ሽልማት ኦስካር፡ ዊል ስሚዝ ናብ መድረኽ ደይቡ ንኮመዲያን ክሪስ ሮክ ነሰበይተይ ጸሪፍካ ኢሉ ጉንዲ እዝኑ ዝጸፈዓሉ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው "እዚ ምሸት ሽልማት ንዕድለሉ ምሸት`ምበር፡ ስም ነልዕለሉ ኣይኮነንዕ ኢሉ`ዩ"።


c: text/html

text:
ህሉው ኩነታትን ብድሆን ከምኡ'ውን መጻኢ ዕድላት ህዝቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፣ ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያን’ከ እንታይ ይመስል? ኣብ ዝብል ተኽለብርሃን ገረዝግሄር ካብ ኣመሪካ ከምኡ'ውን ዳዊት ተኽለሃይማኖት ካብ ሽወደን ኣዘራሪብናዮም ኣለና።
ኣቶ ተኽለብርሃን "ከም ዳያስፖራ ተጋሩን ኤርትራዊያንን፣ ዓብዪ ሓላፍነት ኣለና። እዚ’ውን ተጀሚሩ ኣሎ። ጽቡቕ ውጽኢት’ውን እናምጸአ መጺኡ ኣሎ። እዚ ኲናት’ዚ ኣይንድግፎን። ነዚ ህዝቢ’ዚ ጥፍኣት፣ ባዕሉ ንባዕሉ ክጣፋእ የብሉን። ነዚ ከኣ ኣትሪርና ኢና ንቃወሞ ኢሎም ብሓደ ሰላማዊ ሰልፊ ወጺኦም’ዮም፡" ክብል ይገልጾ።
ኣቶ ዳዊት ተ/ሃይማኖት ብወገኑ "ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ነቲ ይኸውን ዘሎ ይድግፍ እዩ ክትብል ኣይትኽእልን ኢኻ። ህዝቢ ደላዪ ሰላም እዩ፣ ደገፍ ክንኮኖ፣ ነቲ ተዓቢሱ ዘሎ ድምጺ ንኽንኮኖ፣ ተራ ናይ ዳያስፖራ ኰይኑ ይስማዓኒ፡" ይብል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፕረዚደንት ጆ ባይደን፡ ባንክታት ኣመሪካ ንምጥቃም ስቱር ባጤራ (ክርይፕቶ-ካረንሲ) ኣመልኪተን ደቂቕ መጽናዕቲ ክገብራን ንሳተን’ውን ናተን ስቱር ባጤራ ክገብራ ኣድላይ እንተ መሲሉ ነቲ ተኽሎታት ክፍትሸኦን ንማዕከን ሃብቲ (Federal Reserve) ፕረዚደንታዊ ትእዛዝ ሂቦም።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሸትድ ፕረስ፡ እቶም ፕረዚደንት ነቲ ትእዛዝ ዝሃቡ፡ ምስ ቅልጣፈን ህቡብነትን እቲ ባጤራ ንምጕዓዝ፡ ከምኡ’ውን ሩስያ ድሕሪ ዝተገብረላ ማዕቀብ በቲ ስቱር ባጤራ ክትጥቀም ተኽእሎታት ስለ ዘሎ’ዩ።
ብመሰረት ተዋሂቡ ዘሎ ፕረዚደንታዊ ትእዛዝ ክፍሊ ገንዘብ ኣመሪካን ካልኦት ፋይናንሳዊ ትካላትን ንብልጫታትን ክህሉ ዝኽእል ሓደጋታትን እቲ ባጤራ ብዓሚቝ ከጽንዐኦ’የን።
መምርሒ ፕረዚደንት ባይደን ዝወሃብ ዘሎ፡ ሓያሎ ኣባላት ሓገግቲ ኣካል ኣመሪካ፡ ብዛዕባ ሩስያ ክትወስዶ እትኽእል ስጕምታት እዅል ምድላዋት ኣይተገብረን ዝብል ነቕፌታ ኣብ ዘስምዕሉ እዋን’ዩ።
ብመሰረት መንግስታዊ ዳህሳስ ኣስታት 40 ሚልዮን ኣመሪካውያን ተጠቀምቲ ናይዚ ስቱር ባጤራ ክዀኑ እንከለዉ፡ መብዛሕትኦም ካብኣቶም መንእሰያት’ዮም።
ኣሶሸትድ ፕረስ ኣብ ፋይናንሳዊ ጽላትን ባንክታትን ዝሰርሑ ወገናት፡ ንምጥቃም እዚ ስቱር ባጤራን ፕረዚደንታዊ ትእዛዝን ዝምልከት ዝተፈራረቐ ግብረ መልሲ ይህቡ ኣለው።


text:
ርእሰ ዓንቀጽ- ዳግማይ ዝተወልዓ ኲናት ኢትዮጵያ
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት መንግስቲ ኢትዮጵያን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ብሓባር ን'ልዕሊ 5-ኣዋርሕ ዝጸንሐ ሰብኣዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ተግቢሮም: በዚ'ውን ጎንጺ ነክዩ ህይወት አድሕን ሰብኣዊ ሓገዝ ናብተን ቀንዲ ክልላት ኢትዮጵያ ክበጽሕ ፈቂዶም ። እዚ ምቁራጽ ተጻብኦ ነቲ ሕሱም ኹናት ከብቅዕ ክገብር'ዩ ዝብል ተስፋ'ውን ፈጢሩ ።
23-ነሓሰ ኹናት እንደገና ኣብ ዶባት ትግራይን ኣምሓራን ምስተወለዐ ግን እዚ ተስፋ ጸልሚቱ። ንምውላዕ እዚ ኹናት ክልቲኦም ወገናት ሓደ ነቲ ሓደ ይኸስስ።
እቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዳርጋ 2- ዓመት ይገብር ዝጀመረን ካብ 50-ሽሕ ክሳብ 100-ሽሕ ዝግመቱ ሰባት ዝሞቱሉን ኹናት [University of Ghent] ኣብታ ሃገር ን'3- ዓመታት ብጽንኩር ደርቂ ዝተሃስየትን እኹል ኣታዊ ምህርቲ ዘይረኸበትን ሃገር'ዩ።
ብመሰረት ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ካብቲ 5.5 ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ልዕሊ ፍርቂ ሓያል ረድኤት ምግቢ ዘድልዮ'ዩ።
ኣሜሪካ ን'ኢትዮጵያ እቲ ዝበዝሕ ሓጋዝ እትህብ ሃገር'ያ። ነዚ ዘንጸባርቅ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻ ኢ ኣንተኒ ብሊንከን " ውፍይነትና ንኹለን ክልላትን ሓገዝ ንዘድልዮ ህዝቢ ኢትዮጵያን'ዩ "ኢሎም። ንሶም ከምዝጠቀስዎ ዓሚ ኣሜሪካ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ንልምዓት ሰብኣዊ ሓገዝን ብደርቂ ንዝተጠቅዑን ንውሕስነት ምግቢ ንህንጸት ሰላም ጥዕና ትምህርቲ ምስግጋር ቴክኖሎጂን ስልጠናን ዳርጋ 1.2 ቢልዮን ሂባ'ያ።
ሚኒስተር ወጻኢ ብሊንከን ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ በቲ ዝተሓደሰ ኹናት ጉህዮም። "ኣብ ዓውደ ኹናት ዝተራእየ ናይ ቀረባ ምቁስቃስን ጣቜ መደረን ኣልቦ ዘላቂ ምቁራጽ ተጻብኦን ንኹሎም ኢትዮጵያውያን ናብ ሓባራዊ ደሕንነትን ብልጽግናን ዝመርሕ ኹሉ ሓቆፍ ከይዲ ፖሎቲካ ምድንጋዩን ጠቂሶም ናብ ኹናት ምምላስ ኸኣ ምግፋሕ ስቃይ ምግሃሳት ሰብኣዊ መሰላትን ቀጻሊ ኢኮኖሚያዊ ጸገምን'ዩ" ኢሎም።
ሚኒስተር ወጻኢ ብሊንከን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዘተ ተደራዳሪ ጉጅለ ምቛሙን ንልዝብ ፍቃደኛ ምኻኑ ምግላጹ ብኣወንታ ጠቂሶም : ኩሎም ወገናት ንናይ
ሰብኣውያን ተዋሳእቲ ቀረባት ምግብን ነዳድን ከኽብሩ ሰብኣዊ ሓገዛት ንወታሃደራዊ መሳርሒ ካብ ምጥቃም ክቁጠቡን ናብቲ ዘድልዮ ኸኣ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ንምምላስ ክሰርሑን ንጽውዕ ኢሎም።
ሚኒስተር ወጻኢ ብሊንከን መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ብዘይ ገለ- ቅድመ ኹናት ዘላቂ ምቁራጽ ተጻብኦን መወዳ እትኡ ኸኣ ነቲ ኹናት ንሓዋሩ ንኸብቅዕ ንምግባር ልዝባቶም ንምስጓም ጻዕርታቶም ከሐይሉን ጸዊዖም ክብል ናይሎሚ ርእሰ ኣንቀጽ ይድምድም።


text:
ቤት-ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ: ሰራዊት ምክልኻል ኣብ ምዕራብ ወለጋ ናይ ኣየር ደብዳብ ከምዘካየደ ዝገልጹ ጸብጻባት መሰረት ዘይብሎም ኢዮም ክብል ከሎ ወተሃደራዊ ምዕራብ እዚ ኢትዮጵያ ብወገኑ ፡ ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ተዓጢቖም ንሰላም`ቲ ኸባቢ ክህውኹ ዝጸንሑ 835 ኣባላት ኦነግ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣውዒለ ኢሉ`ሎ።
ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ድማ፡ ሓደ ጉጅለ ኣባላት ኦነግ ዕጥቆም ፈቲሖም ናብ ሰላማዊ ቃልሲ ክንምለስ ኢና ምባሎም ተጸብጺቡ`ሎ።
ወሃቢት-ቃል ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ቢልለኔ ስዩም፡ ሰራዊት ምክልኻል ኣብ ምዕራብ ወለጋ ናይ ምርግጋእ ስራሕ ይሰርሕ ከም ዘሎ ብምግላጽ፡ ኣብ`ቲ ኸባቢ ሰራዊት ምክልኻል ኣንጻር ዕጡቓት ናይ ነፈርቲ መጥቓዕቲ ፈጺሙ ዝብል ወረ ግን መሰረት ዘይብሉ ሓሶት ምዃኑ ገሊጻ። ናይ ኣየር መጎዓዝያ ምንቅስቓስ ከም ዝነበረ ግን ኣይከወለትን።
“ብማሕበራዊ ሚድያ ዝብተን ዘሎ ወረ ሓሶት`ዩ። ብነፈርቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ የለን። ኣቑሑትን ወተሃደራትን ብነፈርቲ ናይ ምምልላስ ተግባር ግን ኔሩ`ዩ። ምኽንያቱ ገለ-መተሓላለፊ መንገድታት በዞም ጸረ-ሰላም ዕጡቓት ተዓጽዩ ስለዝነበረ ብሄሊኮተር ናይ ምርግጋእ ስራሕ ክስራሕ ግድን ኔሩ። ኣብ`ቲ ቦታ ዝኸውን ዘሎ ነገር ብጌጋ ናይ ምርዳእ ኩነታት ኣሎ ።”
ቤት-ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ኦሮሚያ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ`ውን፡ “መንግስቲ ናይ ሕጊ ላዕላዋይነት ንምኽባር ኣብ ዝገብሮ ምንቅስቓስ፡ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ብምቕራብ ንህዝቢ ንምድንጋር ፈተነታት ይግበሩ ኣለዉ” ኢሉ ኔሩ።
ቤት ጽሕፈት ክልል ኦሮምያ ብተወሳኺ ኣብ`ቲ ኸባቢ ዘሎ ናይ ጸጥታ ሽግር ክንድኡ ዝኣክል ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ ምውሳድ ዘድልዮ ኣይኮነን ኢሉ ።
ኣብ`ቲ ከባቢ ዝንቀሳቐሱ ናይ ኦነግ ሓይልታት፡ ኣብ ብዙሕ ዘይሕጋዊ ተግባራት ተዋፊሮም ጸኒሖም`ዮም ዝበለት ወሃቢት-ቃል ቤት-ጽሕፈት ቀ/ሚ ቢልለኔ ስዩም፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ከም ምዕጻው ጽርግያታትን ጭውያን ህዝቢ ምፍንቓልን ዝበሉ ገበናት ክፍጽሙ ጸኒሖም`ዮም ኢላ- ጾታዊ ዓመጽ ዝሓውስ ከበድቲ ገበናት ምፍጻሞም ብምጥቃስ ስለዚ ኢላ ንሳ፡ ብሕቶ ህዝብን ክልልን ሰራዊት ምክልኻል ናብ`ቲ ከባቢ ብምእታው ዕዉት ናይ ምርግጋእ ዕማም ፈጺሙ`ሎ ኢላ።
“እቲ ከባቢ ተረጋጊኡ`ሎ- ንቡር ናብራ ህዝቢ`ውን ናብ ቦትኡ ይምለስ ኣሎ። ባንክታት ዝዘረፉ ሰባት`ውን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣትዮም ኣለዉ-ናብ ፍርዲ ክቐርቡ`ዮም። ዕጡቓት ዕጥቆም ክፈትሑ ተገይሩ`ሎ። ስለዚ ኣብ`ዚ ኸባቢ ዘሎ ሰራዊት ምክልኻል ዝተፈላለየ ዕማማት`ዩ ዘፈጽም ዘሎ።”
እቲ ናይ ፈደራል ሰራዊት ምክልኻል ናይ ምዕራብ ወለጋ ተልእኩኡ መኣስ ከምዝዛዝም ብድምጺ ኣመሪካ ዝተሓተተት ወሃቢት-ቃል ቤትጽሕፈት ቀ/ሚ ኢትዮጵያ -ቢልለኔ ስዩም፡ እቲ ስርሕ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ከም ዝተጀምረን፡ ኩሉ ዝተረፈ ናይ ምርግጋእ ሰራሕ ተጻፊፉ ምስ ተወደኤ ክንሕብር ኢና ክትብል መሊሳ።
ብተመሳሳሊ ዜና፡ ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ተዓጢቖም ንሰላም`ቲ ኸባቢ ክህውኹ ዝጸንሑ 835 ኣባላት ኦነግ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣውዒለ ክብል፡ ወተሃደራዊ ምዕራብ እዚ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ከም ሓበሬታ መንግስታዊ ሚዲያ ፋና፡ እቲ ወተሃደራዊ እዚ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ተዓናቒፎም ዝጸንሑ ናይ መንግስትን ናይ ውልቅን ትካላት መብዛሕቲኦም ስራሕ ከምዝጀመሩን ዝተፈላለዩ ማሕበራዊን ንግዳውን ምንቅስቓሳት ናብ ንቡር ከምዝተመልሰ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣተሓሒዙ፡ ዝተወሰነ ጉድኣትን ናይ ባንኪ ዘረፋን እንተነበረ`ኳ፡ ብሚዲያታት ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ዝቐርብ ዘሎ ግን ዝተጋነንን ዝተዛብዐን`ዩ ኢሉ።
ብገበን ዝተታሕዙ ወገናት ድማ፡ ጉዳዮም ብፈደራል ዓቃቢ-ሕጊ ተታሒዙ ከምዘሎ እቲ መግለጺ ኣመልኪቱ`ሎ።
ብዛዕባ`ቶም ተታሒዞም ዝተባህሉ 835 ኣባላት ኦነግ፡ ካብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ዝተዋህበ ምላሽ ዛጊድ የለን።
ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ድማ፡ ሓደ ጉጅለ ኣባላት ኦነግ ዕጥቆም ፈቲሖም ናብ ሰላማዊ ቃልሲ ክምለስ ኢና ምባሎም ተጸብጺቡ`ሎ። እቶም ብኤልያስ ጋምበላ ዝብሃል ሰብ ዝምርሑ ዝነበሩ ዝተባህሉ ዕጡቓት ኣብ ዞባ ጉጂ ኣንጻር መንግስቲ ይዋግኡ ከምዝነበሩን፡ ድሕሪ ብዓበይቲ ዓዲ ዝተገብረ ናይ ዕርቂ ጻዊዒት፡ ኣብ`ቲ ውሳነ ከም ዝበጽሑ ተገሊጽ`ሎ።
ብኻልእ ናይ ሎሚ ዜና፡ኣብ ከተማ ኣምቦ ድማ ተማሃሮ፡ ብሽም ኦሮሞ ዝንቀሳቐሱ ፓርትታት ዕርቀ-ሰላም ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም ኔሮም። ብተመሳሳሊ ግን ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣምቦ ሰልፊ ክንወጽእ ምስ በልና ፖሊስ ብዘንብዕ ትኪ ደው ኣቢሉና ኢሎም። ምምሕዳር`ቲ ዩኒቨርሲቲ ግን፡ ሰልፊ ክንወጽእ ኢሉ ዝሓተተና የለን-ዝኸልከልናዮ`ውን የለን ይብል። እቶም ተማሃሮ ዕላማና ንሓደ ውድብ ንምድጋፍ ወይ ነቲ ሓደ ውድብ ንምድጋፍ ዘይኮነስ፡ ኦዴፓ፡ ኮነ ኦነግ፡ ኦፌኮ ካልእ ኩሎም ኦሮሞ`ዮም ኢሎም።


text:
October 10, 2015
ድሕረ-ባይታ
ዘለናዮ መበል 21 ክፍለ-ዘመን፡ መመሊሱ እናገደደ ዝኸይድ ቀጻሊ ዕግርግር፡ ግህሰት ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ርግጸት ፍትሕን ስእነት ውሕስነት መሰላት ሰብን ገኒንሉ ዘሎ እዋን እዩ። ቅልውላውን ዕግርግርን ካብ ዞባ ናብ ዞባ እናለሓመ፡ ሃልሃልታኡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ንዝሰፍሐ ከባቢታትን ህዝብታትን ይልብልብ ኣሎ። ሰፊሕ ዞባታት ናይ ማእከላይ ኤውሮጳ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ሰሜንን ምብራቓውን ኣፍሪቃ ብኣዕናዊ፡ ግን ከኣ ክውገድ ዝኽእል ኲናት ይሕመስ ኣሎ። ዝሓቶ ዘሎ ሰብኣውን ቁጠባውን ዋጋ ከኣ ዘስካሕክሕ እዩ። ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ህዝብታት ኣብ ውሽጢ ዓድታቶም ተመዛቢሎም ይርከቡ። ሚልዮናት ካልኦት ከኣ ኣብ ኤውሮጳን ካልኦት ሃገራትን ክዕቆቡ ብኣዝዩ ሓደገኛ ጉዕዞ ይስደዱ ኣለዉ። እዚ ሓደገኛ ጉዕዞ፡ ፊናንስያዊ ቅልውላውን ካልእን ዘጋደዶ፡ ኣብተን ተቐበልቲ ሃገራት ዘሎ ኣንጻር ስደተኛታት ዝቐንዐ ስምዒታት ኣብ ዝጓሃሃረሉ ዘሎ እዋን ምዃኑ ከኣ ተወሳኺ ጸገም እዩ።


text:
January 15, 2022
ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ዝሓለፈ ቀዳም 8 ጥሪ 2022፡ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ብሬድዮን ተሌቪዥንን ኤርትራ ብቐጥታ ዝተመሓላለፈ ቃለ-መጠይቕ ኣካዪዱ ነይሩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ቃለ-መሕትቱ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዞባውን ሃገራውን ዛዕባታት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ትሕዝቶኡ እነሆ፦
ክቡር ፕረዚደንት፡ ዓሚ ጥሪ ኣብ ዝተኻየደ ቃለ-መሕተት፡ ወያነ ኣብ ትግራይ ዝወልዖ ኲናት ገና ከምዘይተወድአን ንወያነ ትንፋስ ንምስኳዕ ብኣሸቀልቲ ክህቀን ዝኽእል ኩነታትን ዝምልከት ኣመት ሂብካ ነይርካ፡ ብድሕሪኡ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት፡ እቲ ኲናት ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ልሒሙ ብዙሕ ዕንወት እውን ኣኸቲሉ። እቲ ሕጂ ዘሎ ኩነታትን መጻኢ ኣመታቱን ብዝምልከት እንታይ መብርሂ ትህበና? ብሓፈሻኡኸ ኩነታት ኢትዮጵያ ናበይ ገጹ እዩ? ጽልዋኡ ኣባናን ብደረጃ ዞባንከ እንታይ ክኸውን ይኽእል?
መጀመርታ ርሑስ ሓድሽ ዓመት! ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ኤርትራን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን። ንዓኻትኩም እውን። እቲ ዝዓበየ


text:
ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ኣብ ወርሒ ሰነ ንድጋፍ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝነበረ ሰልፊ ምስ ዝተተኮሰ ቦምብ ብዝተሓሓዝ ንዝተጠርጠሩ 5 ሰባት ክሲ ምምስራቱ መራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር ሓቢሮም።
በቲ ፍጻሜ ክልተ ሰባት ምሟቶምን ልዕሊ 150 ሰባት ምቑሳሎምን ይዝከር።
ብመሰረት ሓበሬታ ፋና ብሮድካስቲን ፈደራል ዓቃብ ሕጊ ክስታቶም ንምቕራብ 15 መዓልታት ክወሃቦምን ናይ ዋሕስ መሰል ጥርጡራት ድማ ክንጸግን ሓቲቶም ኣለው።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ መዝነት ካብ ዝሕዙ ምልዓል ኣዋጅ ህጹጽ እዋን: ምፍታሕ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ናይ ፖለቲካ እሱራትን ከምኡ እውን ምስ ኤርትራ ንዝሓለፍ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ወጥሪ ክፍታሕን ኣገልግሎት መስመር ስልኪን በረራን ምጅማር ዝኣመሰሉ ለውጥታት ምት እትታዎም ዝዝከር ኮይኑ ነታ 100 ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ኢትዮጵያ ካብ ንዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ተገሊላ ዝጸንሓትሉ መስርሕ ከምዘውጽእዋ ምግላጾም ይዝከር።


text:
January 22, 2021
ቅልውላው ሶማልያ ታሪኻዊ ዕምቈቱ፡
ፖለቲካዊ ምዕባለኡን መጻኢ ኣንፈቱን
ሓሙሻይ ክፋል
ምዕራፍ ክልተ
ብሪጣንያ ካብ 1888 ክሳዕ 1963 ንኬንያ ቅድሚ ምግዛኣ፡ ከምኡ’ውን ኢጣልያ ካብ 1889 ክሳብ 1941 ንሶማልያ ቅድሚ ምሓዙ (ምሓዛ)፡ ቀቢላታት ኬንያ ኣብ ሰሜንን መሰልቶም ቀቢላታት ሶማልያ ኣብ ደቡብን ብሰላምን ስኒትን ሓቢሮም ይነብሩ ነይሮም። ኣብ ቀዳማይ ክፋል ከም ዝበርሀ፡ ሰበ ስልጣን ብሪጣንያ ነቲ “ጸሓይ ዘይዓርባ ንግስነት” ዚብልዎ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ኣተሓሳስባ ንምዕቃብ ንሶማልያ ናብ ደምበ’ቲ ብ1949 ዝመስረትዎ ናይ ሓባር ዕዳጋ (ኮሞንዌልዝ) ንምጽንባራ ዝገበርዎ ፈተነታት፡ በቶም ናብ ጽላል ናይ ሓባር ዕዳጋ ኪኣትዉ ዘይደልዩን ኣብ ትሕቲ ኢጣልያ ኪጸንሑ ዚደልዩን ዝነበሩ ገለ ሶማላውያን ምሁራት ምስ ፈሸለ፡ ብሪጣንያ ንዂሉ ዞባታት ሶማልያ ኣብ ሓንቲ ስምርቲ ሶማልያ ኪጥርነፍ ትድግፍ ከም ዘይነበረት፡ መርገጺኣ ብምልዋጥ ኣንጻር ድሌት ናይ’ቶም ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ዶብ ዝነብሩ ሶማላውያን፡ ቅድሚ ንኬንያ ብ12 ታሕሳስ 1963 ናጽነታ ምሃባ፡ ነታ ኽፋል መሬት ሶማልያ ዝኾነት ዞባ ናብ ኬንያ ጸንቢራታ።


text:
ምጥርናፍ ስድራቤት ማለት እንታይ ማለትዩ?
ምጥርናፍ ስድራቤት ማለት ከም ውሉዳት መጻምድቲ ወለዲ ዝኣመሰሉ ኣባላት ስድራቤቶም ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ እንደገና ኺሓብሩ ኸለዉ ’ዩ። እዚ መስርሕ ነቶም ዕቝባ ሓተትን ስደተኛታትን እዚ ኣብ ውሽጢ እታ ዕቝባ እትረኽበላ ሃገር: ወይ መበቈል ሃገር : ወይ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክኸውን ይኽእልዩ።
ንምጥርናፍ ስድራቤት ብቑዕ እንተዀይነ ብኸመይ ክፈልጥ እኽእል ?
ኣዝማድካ ቡቁቅ ሙኻንካን ዝይሙኻንካን ኣብቲ ዝነብሩሉ ሃርግ ጣበቓታት ኣምኺሮም መልሲ ክህቡኻ ይኽእሉዮም።መብዛሕትአን ሃገራት በቲ ኣብ ከባቢአን ዚርከባ ውድባት (NGO) ኣቢለን ብናጻ ሕጋዊ ኣገልግሎት ይህባ።ብዘይካዚ ኣብ ኢንተርነት ኣብ ዚርከብ ናይ መንግስቲ ወብ ሳይታት (website) ሓበሬታ ኽትረክብ ትኽእል ኢኻ ፣ ኣብኡ ኸኣ ነታ ዘመድካ እትነብረላ ሃገር ብቑዕ ንምዃን ዜኽእል መምርሒታትን መመልከቲ ብቕዓታትን ብተደጋጋሚ ይህብ እዩ ። ሃገራት በቲ ኣብ ከባቢአን ዚርከባ ውድባት ኣቢለን ብናጻ ሕጋዊ ኣገልግሎት ይህባ።እዚ መስርሕ እዚ እተሓላለኸን ዜደናግርን ነዊሕን ኪኸውን ስለ ዚኽእል ብቑዕ ምዃንን ዘይሙኻንካ ብዜተኣማምን ምንጭታት ጥራይ ሓበሬታ ምርካብ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ገሊኡ ዅነታት እቲ ኣብ ዕቝባ ወይ መዓርፎ ሃገር ዚርከብ ቤት ጽሕፈት ኣር. ኤን. ኤች. ሲ. ኣር. (UNHCR) ኽሕግዘካ ይኽእልዩ።.
UNHCR ንስድራ ቤተይ ኣብምጥርናፍ ስድራቤት መስርሕ ብኸመይ ክሕግዞም ይኽእል?
UNHCR ኣብ ምጥርናፍ ስድራቤት ምሕጋዝ ምስርሕ ኣብቲ እትነብረሉ ቦታን ኣብዝርዝር ጕዳያትካን እዩ ዚምርኰስ።
ኣብ ታሕቲ ግና ገለ ኻብቲ UNHCR ኺሕግዘካ: ዝክእለሉ ኩነታት ተዘርዚሮም ኣለዉ፡
- ዝበለጸ ጥቅምታት መስርሕ (Best interest procedures)ምስላጥን:ምጥርናፍ ስድራቤት ዝምልከት ምልክታታት ምሕጋዝ።
- ምጥርናፍ ስድራቤት ዝምልከቱ ወረቃቅቲ ምስላጥ።
- መስርሕ ምጥርናፍ ስድራቤት ዝምልከቱ ጉዳያት ምምኻር: ንኣባላት ስድራ ቤትካ ናብቶም ኣቕረብቲ ኣገልግሎት ወይ ናብ ሕጋዊ ደገፍ ምምሕልላፍ፣
- ኣብ ኢምባሲታት ቃለመሕትት ምስ ዝህልው ሓገዛት መጋዓዓዚያ ምቅራብ;
- ምስላጥ ቪዛታት ይኹን ካልኦት ተመሳሰልቲ ኣገልግሎት ምስተን መንግስታት ናይተን ትነብረለን ዘለኻ ሃገራት ምዝርራብ;
- ንጕዕዞ ዜቀላጥፍ ሰነዳት መገሻ ኣብ ምርካብ ምሕጋዝ፣
- ኣድላዪ ኣብ ዝዀነሉ እዋን ዲ. ኤን. ኤ. (DNA) ኣብ ምጽራይ ምሕጋዝ;
- ንጕዕዞ ዚሕግዝ ጕዳያትን ምውካስን ምድጋፍን;
- ካብ ዘይመንግስታዊ ትካላትን ጠበቃታትን ዝመጹ ሕቶታት ብፍላይ ንምጥርናፍ ስድራቤት ጉዳይ ንምቅልጣፍ ዝዓለሙ ሕቶታት፤መልሲታት ምሃብ።
UNHCR ኣብ 2019 ኣብ ግብጺ: ኢትዮጵያ: (ኣዲስ ኣባባ ሽረ) ሊብያ: ሱዳን (ከሰላ ካርቱም): ነቶም ስደተኛታትን ዕቝባ ዚደልዩ ቘልዑን ንመንእሰያትን ንዓበይቲ ሰብ ሓዳርን ንምጥርናፍ ስድራቤት ምትሕግ ጋ ዝ ዝዓለመ ፕሮጀክት ጀሚሩ። UNHC ምስ ኣህጉራዊ ፕሮጀክት ረድኤት ስደተኛታት (IRAP) ሽርካ ፈጢሩ:ብፍላይ ኣብ ልጅዩም ፈረንሳ ጀርመን ኖርወይ ሽወደን ነዘርላንድስ ዩናይትድ ኪንግደም ከምኡውን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንስደተኛታትን ነቶም ዕቝባ ሓተቲን ብናጻ ፍሉይ ሕጋዊ ደገፍ ንምሃብ ይሰርሕ ። ኣህጉራዊ ፕሮጀክት ረድኤት ስደተኛታት (IRAP) ምስ ሓንቲ ኣብ ኣውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን እትርከብ ጕጅለ ጠበቓታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡውን ምስ ፕሮ ቦኖ ብጾት: ሕጋዊ ሓገዝ ንምሃብ ከምኡውን ዝተሓላለኹ ምጥርናፍ ስድራቤት ጕዳያት ኣመልኪቱ ኣብ ቤት ፍርዲ ንምቕራብ ይሰርሕ።
UNHCR ነቶም ምስ ኢጣልያን (Italy) ካናዳን (Canada) ናይ ስድራቤት ርክብ ዘለዎም በቲ ኣብ ሮማን (Rome) ኦታዋን (Ottawa) ዝርከብ ኣብያተ - ጽሕፈትና ኣቢሉ ብቐጥታ ክድግፎም ይኽእል'ዩ ።
ኣብ ግብጺ ኢትዮጵያ ሊብያ ወይ ሱዳን ትርከብ ስደተኛ ወይ ሓታቲ ዕቝባ እንተድኣ ዄንካ: ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቦታታት ኣብቲ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ኢ-መይል ኣድራሻ ዝርከብ ክትጽህፍ ወይ ኣብተን ኖቅጣታት ክትበጽሕ ትኽእል ኢኻ።
ካብዞም ኣብ ላዕሊ እተጠቕሱ ኣርባዕተ ሃገራት ወጻኢ ዑቅባ እንተሓቲትካ: ኣብ ቀረባኻ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ኣመልክት
ንምጥርናፍ ስድራቤት ብቁዕ ከምዝኾንኩ ይፈልጥ'ዬ:ኣዝማድይ ግና እቲ መስርሕ ከመይ ክምዝጅመር ኣፍልጦ የብሎምን።እንታይ ተገበርና ይሓይሽ?
ዑቅባ ሓቲትካሉ ዘለኻ ወይ ክትከዶ ሓሲብካ ዘለካ ሃገር መሰረት ብምግባር:UNHCR ምናልባት በቲ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዚርከብ መራኸቢ ኣብያተ ጽሕፈትና ኣቢልካ ምስ ጠበቓ ኸተራኽበካ ትኽእል ኢኻ።
ምስ ስድራቤተይ ክሳብ ዝጥርነፍ ወይ ዝራኸብ ክንደይ ግዜ ይወስደለይ?
ንስኻን ኣዝማድካን ምጥርናፍ ስድራቤት ምስ ኣመልከትኩም ጕዳይኩም በቶም ኣብታ ዝደለኻያ ሃገር ዘለዉ ብቑዓት ሰበ-ስልጣን ተቐባልነት ከም ክረክብን ከይረክብን ውሕስነት የብልኩምን። ወላካ UNHCR ኣብቲ ምስርሕ ምጥርናፍ ስድራቤት ሓገዛት ተበርከተ:ኣብቲ ውጽኢት ጉዳይካ ወላሓንቲ ጽልዋ ክገቢር ኣይክእልን'ዩ። እቲ ወሳነ በቶም ቡቁዓት ሰበ-ስልጣን'ዩ ዝውሰን።
ወላካ መስርሕ ምጥርናፍ ስድራቤት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ይፈላለይ፤ብሓፈሽኡ እቲ መስትሕ ኣዚዩ ነዊሕ ግዜ ክወስድ ይኽእልዩ። ብፍላይወን ዝተፈለለዩ ሰነዳት (ሃገራዊ ፓስፖርት ሃገራዊ መንነት ምስክር ወረቐት ልደትን መርዓን ወዘተ) ስለዝሕተትን ቡዙሕ ቃለ መሕታትት ስለዘድልይ ነዊሕ ግዜ ኰወስድ ይኽእልዩ።ኣብ ገለ ገለ እዋናትወን ናግ ዲ ን ኤ ቴስት ጌርካ ምቅርብ ዝምድናኻ ክተረጋግጽ ትሕተት ኢኻ።ዝተጀመረ ጉዳይ ምስ ዝ ህልወካውን ናብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ክተምጽኦ ሓገዝት ወይ ዝኾነ ደገፍ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።


text:
ማሕበርኩም ፣ ብኣሳልጦ እወንታዊ መደባት እተሰነየት ትኹን !!!
ብቀዳምነት ፣ ከምቲ ደቂ ካልኦት ቀቢላታት ኤርትራ እውን ክጥቀሙሉ ዝርከቡ ዘለዉ ፣ ንስኻትኩም እውን ፣ ንሓድሕድኩም ክትራኸቡላ ፣ ክትላለዩላ ፣ ክትዋስኡላ ፣ ክትተሓጋገዙላ እትኽእሉ ማሕበር ከተቁሙ ምኽኣልኩም ብምፍላጥ ብዙሕ ከም እተሓጐስኩ እገልጸልኩም ። ከምዚ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ፣ ማሕበርኩም እምበኣር ፣ ብኣሳልጦ እወንታዊ መደባት እተሰነየት ትኹን !!! ነቶም ኣብ ካልኦት ናይ ወጻኢ ሃገራት እንነብር ዘሎና ደቂ ሃይገት ከኣ እግዚኣብሔር ኣብነትኩም ንምኽታል ዘኽእል ጸጋ ይሃበና ።
ምስዚ ኣተሓሒዝ ክገልጾ ዝደሊ ፣ ናትኩም ወብሳዪት ምኽፋትኩም ብናተይ ተረድኦ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ ። ምኽንያቱ ከኣ ቛንቛና ፣ ባህልና ፣ ታሪክና ወዘተ,,, ንምፍላጥን ንምዕቃብን ንምምዕባልን ንምስናድን ዘኽእል ዝሓሸ ኣገባብ ስለ ዝኾነ ። ኣብዛ ወብሳዪት እዚኣ ብቋንቋታት ትግረን ትግርኛን እንግሊዝኛን ድሮ ወጺኡ ዘሎ ጽሑፋትን መግለጺ ዘረባን ንኣብነት ብተገዳስነትን ዓሚቚ ምስትውዓልን ኣንቢበዮን ሰሚዔዮን ። ትሕዝቶኡን ኣገዳስን ዘዂርዕን ኢዩ ። ነቶም ዘዳለዉዎን ዘንበብዎን ኣሕዋት እምበኣር ፣ ምስጋናይን ምትብባዔዪን ይብጽሓዮም ።
ቅድሚ ሕጂ እውን ኣብ ከተማ ቨክሾ ስዊድን ብዝነብሩ ደቂ ሃይገት ዝቐርብ ዝነበረ መደብ ራድዮ ሰሚዔ ኣሎኹ ። ብፍላይ ነቲ ብሓውና ሙሳ ወድ ድራር ዝቐረበ ግጥምታት ኣድናቖተይ ወሰን ከምዘይብሉ እገልጽ ።
ብዝተረፈ ፣ ኣነ ብወገነይ እውን ኣብዛ ተጠቒሳ ዘላ ወብሳዪት እዚኣ ፣ ብተከታታሊ ኣብ ታሪኻዊ መጽናዕቲ ዘተዀረ ጽሑፋት ንከቕርብ ክፍትን ኢየ ። ነፍስወከፍኩም ድሮ ብዝፈልጦ ወይ ብሕጂ ሓቲቱ ብዝረኽቦ ሓበሬታ ነዚ መጽናዕቲ እዚ ዘሃብትም ኣበርክቶ ብምግባር ንከተባብዓኒ ከኣ ተስፋ እገብር ።
ምስ ልባዊ ሰላምታ
ካብ ግዱስ ሓውኹም
ንጉሰ ሃይለ (መንስዓይ)
June 2016
Frankfurt a/M
Germany


text:
ናይ ቤት ንባብ መጽሓፍቲ ካርድ
ካብ ቤት ንባብ መጻሕፍቲ ንክትልቓሕ ካርድ ክህልወካ ኣለዎ። ናይ ቤት ንባብ መጽሓፍቲ ካርድ ብነጻ ይወሃበካ።
ነዛ ካርድ ንምውጻእ መንነት ታሴራ የድልየካ። ናይ ዛ ካርድ ተሓታትነት ትወስድ ከመኡ ውን ንውልቕኻ ጥራይ ትጥቐመላ። ካርድካ ምስ ዝጠፍኣካ ክተመልክት ኣለካ ምኽንያቱ ካልእት ሰባት ብስምካ ክልቑሕላ ስለ ዝኽእሉ። ንካላይ ግዜ ሓድሽ ካርድ ምስ ትደሊ ግን 20 ክሮነር ትኸፍል።
ናይቲ ትልቕሖ ዘለኻ ተሓታትነት ስለ ዘለካ ባዕልኻ ኣብ ግዚኡ ክትመልሶ ኣለካ። ካብ ግዚኡ አንተ ኣሕሊፍካ ግን ክፍሊት ኣለዎ። ንሓንቲ መጽሓፍ ንሓደ መዓልቲ ሓደ ክሮና ይሓስብ።
ነቶም ትልቕሖም ዘለኻ ንብረት ጥንቑቕ ክትከውን ኣለካ። ንከይ ስበርን ንከይ ጥልቕን ጥንቑቕ ኩን። ኣብ መጽሓፍቲ ክትጽሕፍ ኣይፍቐድን አዩ። እቲ ዝተለቓሕካዮ ንብረት ተጥፊእካዮ ወይ ብሓደጋ ኣባላሺኻዮ ክትከፍለሉ ኢኻ።
ቖልዑ ካብ ደቒ 6 ዓመት ናይ ቤት ንባብ መጽሓፍቲ ካርድ ክሕዙ ይፍቕዶም እዩ። ወለዲ ነቲ ፎሩም መሊኦም ናብ ቤት ንባብ ከምጽዎ ኣለዎም።
ተወሳኺ ሌንካር
ቤት ንባብ
አንተ ዳ ኣ ኣጥፊእካዮ ወይ ድማ ኣባላሽኻዮ አቲ ዝተለቀሕካዮ መጽሓፍቲ ግድን ባዕልኻ ትኸስሮ።
ብኸምዚ መሰረት ትኸፍል፣ External link, opens in new window.
ናብ ቤት ንባብ በዚ ቁጽሪ ተለፎን ተወከሱ 0270-755 10
ወይ ብ ኢ-መይል (e-post) ክትሰዱ ትኽt


text:
ፕረዚደንታዊ ሕፁይ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ጆ ባይደን ብኣሃዛዊ መዐቀኒ ርእይቶ ህዝቢ \Poll\ ንፕረዚደንትትራምፕ ይመርሑዎም ኣለው።ኣብ ዝቕፅል ሕዳር ኣብ ዝካየድ ምርጫ ክዕወቱ ግን ናይ ፓርቶም ገስጋሳይ ክንፊ ከተሓባብሩ ኣለዎም።ዝቐፀለ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ነቲ ልሙድ መስርሕ ወፍሪ ምርጫ ኣፀጋሚ ገይሩዎ ይርከብ።ባይደን ሕፀኦም ብዕሊ ንምቕባል ኣብ ሚልዋኪ ዊሰክንሰን ኣብዝካየደ ናይ ፓርቶም ዋዕላ ብኣካል ኣይሳተፉን ይብሉ ሰበስልጣን ወፍሪ ምርጫ ባይደን።ብሰንኪ ስኽፍታ ኮቪድ-19 ክፍለ ግዝኣታት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ክንዲ ብእካል ተረኺብካ ብፖስታ ብምልኣኽ ድምፂ ንምሃብ መማረፂታት ንምቕራብ ብስፍሓት ይንቀሳቐሳ ኣለዋ።ፕሬዝዳንት ትራምፕ ግን እዚ ንምጭንርባር በሪ ዝኸፍት እዩ ይብሉ።
እዋኑ ናይ ምርጫ እዩ።ዝለዓለ ሸቕሊ ኣልቦነት፣ማሕበራዊ ዘይምርግጋእን ምስፍሕፋሕ ሓደገ ኮሮናቫይረስን እውን ኣለው።ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሕዳር ኣብዝካየድም ርጫ ንሕንሕ ኣብ ዝካየደልንን ወሰንቲ ኣብ ዝኾናን ክፍለ ግዝኣታት ተቐባልነቶም ድኽም ዝበልሉ በዞም ልዕል ኢሎም ተጠቒሶም ዘለው ምኽኒያታት እዩ።
እቲ ዓውዲ ግጥም ናብ ትሕዝቶታት ሪፓብሊካዊያን ፓርቲ ይጋፋሕ ኣሎ።እዚ ንጆ ባይደን ጥዑም ዜና እዩ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ቨርጂኒያ ተንታኒ ላሪ ሳባቱ ከምዚ ‘’ዓሰርተ ዓመት ንድሕሪት ምልስ እንተይልካ ኣሮዝናንን ቴክሳስን ዋላውን ጆርጂያ ናይ ንሕንሕ ቦታ ነይረን ዝብለካ ትረክብ ኣይመስለንን’’ ይብል።
ኣብዚ ዓመት ግን ናይ ንሕንሕ ከባቢታት እየን።ናይ ባራክ ኦባማ ምኽትል ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ባይደን ኣብቲ ምምሕዳር ዓብይ ታራ ዝተፃወቱ እዮም።
ኣብ 29 ዓመቶም ሰኔተር ኮይኖም ዝተመረፁ ባይደን ሙኩር ፖለቲከኛ እዮም።‘’መንግስቲ ከመይ ከምዝሰርሕ እፈልጥ እየ’’ ይብሉ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ቨርጂኒያ ተንታኒት ባራባራ ፐሪ ባይደን ኣብ ህይወቶም ብብዙሕ ፈተናታት ዝሓለፉ እዮም፤ናይ መጀመሪያ ብዓልቲ ቤቶምን ጓሎምን ብሓደጋ መኪና ዝሰኣኑ እዮም ትብል።ኣብ 2015 ኣ\ፈ ድማ ቦኽሪ ወዶም ብካንሰር ስኢኖም።
ዝሓለፉዎም ዘሕዝኑ ውላቃዊ ፈተናታትን ነዊሕ ናይ ፖለቲካ ተመኩሮን ማዕረ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ዝነበራ ሕፅይቲ ዴሞክራት ኣብ ልዕሊኦም ናይ ተፃብኦ በትሪ ንምዕራፍ ከቢድ ይገብሮ።
ባይደን ምልሕሓፅ ዝበዝሖ ናይ መፃረይ ውድ ድር እዮም ሓሊፎም።
ገለ ኣድመፅቲ ኣብዚ ናይ መረፃ ማእዲ ብዝቐረበ ምርጫ ሕጉሳት ኣይኮኑን።ፖለቲካዊ ተንታኒት ሸሪ በቢች ጄፍ ንኽልቲኦም ተወዳዳርቲ ዘይድግፉ ኣድመፅቲ ከምዘለውን እንተኾነ ግን ካሊእ መማረፂ ስለዘይብሎም ክመርፁ ከምዘልዎን ትገልፅ።
እቲ ምርጫ ዝካየደሉ ኣገባብ እውን ምስሕሓቡ ኣይተረፈን።ብስንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ክፍለ ግዝኣታት ብፖስታ መልክእኽቲ ድምፂ ናይ ምሃብ መማረፂ የጋፍሓ ኣለዋ።ብመልእኽቲ ፖስታ ድምፂ ምሃብ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክሳብ ልዕሊ150 ዓመታት ንድሕሪት ዝኸይድ ነዊሕታሪኽ ኣለዎ።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ግን ክፍለ ግዝኣታት ብፖስታ ኣብ ዝልኣኽ ድምፂ ዝሙርከዛ እንተኾይነን ምንዋሕ ክፍጠር እዩ ክብሉ የጠንቅቑ።
‘’ንሰሙናት፣ንኣዋርሕ ምናልባሽ እውን ድሕሪ ዓመታት ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ኣይክትፈልጥን’’ዝበሉ ንሶም ‘’ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ንሓዋሩ እውን ምናልባሽ ኣይክትፈልጡዎን።እዚ እዩ ዘሰክፈኒ ዘሎ።ክስናዕ እዩ’’ ኢሎም።
ዋላ እውን ብናይ ፖስታ መልእኽቲ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ምርጫ ምጭብርባር ኣዚዩ ዝተሓተ እዩ ይብሉ ሰበስልጣን ምርጫ።መብዛሕቲአን ክፍለ ግዝኣታት ብፖስታ ልኢኽካ ድምፂ ምሃብ ይፈቕዳ እየን።ኣብዚዓመት ኣብዝካየድ ምርጫ ምስ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ተኣሳሲሩ ናይ ፖስታ መልእኽቲ ድምፂ ንምቑፃር ተወሳኺ ግዜ ትፅቢት ይገብሩ።
ኣብ ዩናይይትድ ስቴትስ ምንዋሕ ውፅኢት ድምፂ ፈላምይ ኣይኸውንን።ኣብ 2000 ኣ\ፈ ኣብ መንጎ ኣል ጎርን ጆርጅ ዳብሊው ቡሽን ብዝነበረ ኣሰሓሓቢ ምርጫ እወጃ ውፅኢት ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ተናዊሑ እዩ።
ኣብዚ ዝለዓለ ምትፍናን \polarization \ ዘለዎ እዋን ዝኾነ ይኹን ፀገም ከጋጥም ይኽእል ይብሉ ተንተንቲ።
ትራምፕ ምርጫ ክናዋሕ ኣለዎ ካብ ዝብል ሪኢቱኦም እንተሰሓቡ እውን ብፖስታ መልእኽቲ ምድማፅ ዝብል ግን ጥርጣርኦምን ስኽፍቶም ቀፂሎምሉ ኣለው።
ብዴሞክራት እትምራሕ ክፍለ ግዝኣት ኔቫዳ ኩሎም ኣድምፅቲ ብፖስታ ድምፆም ክህቡ ትልሚብምሓዛ ወፍሪ ምርጫ ትራምፕ ዝሓለፈ ሰሙን ከሲ መስሪቱ ኣሎ።
ብሪፓብሊካዊያን ኣብ እትምራሕን ናይ ንሕንሕ ማእኸል ኣብ ዝኾነትን ክፍለ ግዝኣት ፍሎሪዳ ግን እቶም ፕሬዝዳንት ብናይ ፖስታ መልእኽቲ ድምፆም ክህቡ የተባብዑ ኣለው።ኣብ ስልጣን ዘሎን ዝሓለፉን ኣመሓደርቲ ናይታ ክፍለ ግዝኣት ስርዓት ምርጫ ውሑስን ዘተኣማምንን ስለዝገበሩዎይብሉ።
ብመሰረት ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ኣሜሪካዊያን ብፖስታ ኣቢሎም ድምፆም ክህቡ ይደልዩ። ይኹን ብሓቂ ውሑስ ድዩ ኣብ ዝብል ግን ስምምዕ የለን።
ብናይ ፖስታ መልእኽቲ ድምፆም ህህቡ ዝደልዩ እቶም ዝበዝሑ ካብ ሪፓብሊካዊያን ዴሞክራሲያዊን ፓርቲ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣብ ኣሜሪካን ኢንተርፕራይስ ኢንስቲትዩት ክኢላ ካርሊን ቦውማን ትገልፅ።
ኣብቲ ዝቕፅል ምርጫ ዝሰዓረ ይስዓር እቲ ቀንዲ ፈተና ዝኸውን ክልቲኦም ወገናት ንተኣማንነት ውፅኢት ናይቲ ምርጫ ክቕበሉዎም ኣብ ምርግጋፅ እዩ ይብሉ ናይ ምርጫ ተንተንቲ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ፍሉይ ዞባ ከምሴ ኣብ ባቲን ካልኦት ከተማታትን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ንዝወረደ መጥቓዕቲ ዘፃሪ ጉጅለ ናብቲ ከባቢ ከምዝልኽ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣፍሊጡ።ተቓዋሚ ውድብ ዓረና ትግራይ እውን ነቲ መጥቓዕቲ ዝኹንን መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ።ብተመሳሳሊ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ነቲ ጉዳይ ዘፃርን ዘረጋግእን ጉጅለ ናብቲ ከባቢ ልኢኸ ኣለኹ ኢሉ።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ፍሉይ ዞባ ከምሴ ብፍላይ ድማ ኣብ ባቲ፣ከምሴ፣ሮቢትን ካልኦት ከተማታትን ዝሓለፈ ቀዳም 16 ሰነ 2010 ዓ/ም ብሄር መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ተፈፂሙ’ሎ።ጉድኣት ዝወረዶም፣ንብረቶም ዝተዘረፎም ዝዓነዎምን ከምኡ እውን ዝተመዛበሉ ኣለው።
ሓላፊ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣቶ ረዳኢ ሓለፎም ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ መጥቓዕቲ ምፍፃሙ ከምዝፈልጡ ብምግላፅ መንግስቶም ብቐረባ ይከታተሎ ኣሎ ኢሎም።
በዝሒ ተመዛቢሎም ናብ ትግራይ ዝመፁ በቢከባቢኡ ምዝገባ እናተኻየደ ብምዃኑ ተፃሪዩ ምስተወድአ ንህዝቢ ብወግዒ ክግለፅ እዩ ኢሎም ኣቶ ረዳኢ።
ተቓዋሚ ውድብ ዓረና እውን ኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማታት ባቲ፣ከምሴን ካልኦትን ከተማታት ኣብ ልዕሊ ዝነብሩ ተወለድቲ ትግራይ ብሄር መሰረት ዝገበረ ብሰንኪ ዝበሎ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ዝወረደ ጉድኣት መነወሪ ተግባር ካብ ምዃን ሓሊፉ መንቀሊ ዝኸፍአ ጥፍኣት እውን ዝኸውን ከቢድ ገበን እዩ ክብል ሎማዕንቲ መግለፂ ኣውፂኡ።
ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን መንግስቶም ነዚ ዘፃርን ዘረጋግእን ሓደ ጉጅለ ናብ ከባቢ ባቲ ምልኣኹ ገሊፆም ኣለው።


text:
"ጉድእቲ ኣካል ምዃነይ ኣብ ፅቡቕ ደረጃ ንክበፅሕ ኣኽኢሉኒ" ተዓዋቲት ሽልማት ኖቤል
"ዓይነ-ስውር ስለዝኾንኩን ኣብ ዝተወለድኩሉ ከባቢ ንዓይ ዝኸውን ነገር ብዘይምህላዉን፡ ወላዲተይ ዓብይ መስዋእቲ ከፊላ ናብ ከተማ ንክመፅእ ገይራ" ብምባል እቲ ዘይርሳዕ ኣጋጣሚ ህይወታ ናብ ድሕሪት ምልስ ኢላ ትዝክር።
ጓል 35 ዓመት የትነበርሽ ንጉሴ፡ ኣካላዊ መጉዳእታ፡ ገና ዕሸል ከላ ካብ ዝተወለደትሉ ከባቢ 800 ኪሎሜትር ርሒቓ ንክትጓዓዝ ገይርዋ።
ኣብ እዋን ቁልዕነታ ዘጋጠማ ሕማም ዓይኒ፡ ሽዑ ብዝተገበረላ ሕክምና ክድሕን ስለዘይከኣለ፡ ሻሸመኔ ኣብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ዕውራን ክትጅምር ተገይሩ።
እዚ ኣብ ዓይና ዘጋጠመ ጉድኣት፡ ዕድል ትምህርቲ ንክትረክብን፡ ኣብ ዝተወለደትሉ ከባቢ ካብ ዝነበረ ትሕቲ ዕድመ መርዓ ንክተምልጥን ኣኽኢልዋ።
ስለዝኾነ ድማ፡ "ጉድኣት ኣካል፡ ህይወተይ ብኻልእ ኣንፈት ንክርእን፡ ካልእ ናይ ህይወት ምዕራፍ ንክህልወኒን ገይሩ" ትብል የትነበርሽ ንጉሴ።
ሕብረተሰብን ሕግን
ኢትዮጵያ ካብ ዘለዋ ብዝሒ ህዝቢ እቶም 17.5% ወይ ድማ 15 ሚልየን ሰባት፡ ጉድኣት ኣካል ከምዝኾኑ ሓበሬታ ትካል ሰራሕተኛታት ዓለም የመላኽት።
እዚ ኣሃዝ ብደረጃ ዓለም ምስ ዘሎ ኩነታት እንትነፃፀር ብ2.5% ይዛይድ።
ኣብ ሕብረተሰብ ዘሎ ሕፅረት ግንዛበ፣ መሰል ጉድኣት ኣካል ዘይምኽባር፣ መብዛሕትኦም መሰረተ ልምዓታት ንጉድኣት ኣካል ኣብ ግምት ዘየእተዉ ምዃኖምን ካልኦትን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ህይወት ጉድኣት ኣካል ክኽብዱ ዝገብሩ ማሕለኻታት እዮም።
ክስተኻኸሉ ዝግበኦም ክብሪ ጉድኣት ኣካል ዝትንክፉ ቃላት፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራዊ ሰነዳት ከምዘለዉ ትገልፅ የትነበርሽ ንጉሴ፡ ካብ ሕጊ ፍትሃብሄር፡ ንዓንቀፃት 339 ን 340 ከም ኣብነት ተልዕል።
ኣብ ሕብረተሰብ እውን እንተኾነ፡ ዋላ እኳ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ምምሕያሻት እንተሃለዉ፡ ዝረኣዩ ፀገማት ኣመለኻኽታን ግንዛበን በብቐሊሉ ዝህለፉ ከምዘይኾኑ ትዛረብ።
"ጉድኣት ኣካል እናፈተነኒ'ዩ ዝነብር"
ኣብ ኢትዮጵያ ጓል ኣንስተይቲ ምዃን ባዕሉ፡ ብዙሕ ፈተናታት ክገጥመካ'ዩ ዝገብር።
መዓርነት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ብኣገባቡ ኣብ ዘይተረጋገፀላ ሃገር፡ ጓል ኣንስተይቲ ጉድእቲ ኣካል ምዃን ድማ፡ ንዘጋጥም ፈተና ከቢድ ከምዝገብሮ የትነበርሽ ትገልፅ።
"እዚ ዓይነት ኣመለኻኽታ፡ ዋላ'ኳ እናተመሓየሸ ምምፅኡ ዝከሓድ ኣይኹን፡ ሕዚ እውን ግን ደቀ-ኣንስትዮ ከም ተፀበይቲ እየን ዝረኣያ። ጉድኣት ኣካል እውን ከም ፅግዕተኛ ይረኣዩ። እዚኦም ክልቲኦም ተደሚሮም መገዲ ዓወትካ ክርሕቕ ይገብሩ" በሃሊት'ያ።
"ጓል ኣንስተይቲ ምዃንን መጉዳእቲ ኣካልን ነናይ ባዕሎም ፈተና ሒዞም ይመፁ" እትብል የትነበርሽ፡ መዓርነት ደቀ-ኣንስትዮ ኣብ ዝኣምን ማሕበረሰብ እንተሃለኻ'ውን፡ ጉድኣት ኣካል ዓርሱ ዝኸኣለ ፈተና እዩ ዝኾነካ" ክብል ትዛረብ።
ንወላዲታን እነሓጎኣን ዓብይ ክብሪ ኣለዋ። ሎሚ ንዝበፅሓትሉ ዓወታ ዝለዓለ ግደ ከምዘለወን ትዛረብ። ጓልኣንስተይቲ ብምዃና ብዙሕ ፈተና ከምዘይገጠማ፡ ጉድእቲ ኣካል ምዃና ግን ክሳብ ሕዚ ከምዝፍትና ትገልፅ።
"ቀነኒሳን ሃይለን እንትዕወቱ ከንፈር ኣይንመጥን። ጉድእ ኣካል ኮይንካ እንትትዕወት ግና ከንፈር ይምጠጠልካ። ይኹን እምበር እዚ ሰብ፡ ስግር ኣካላዊ መጉዳእቱ ብዙሓት ዝኽእሎም ነገራት ስለዘለው፡ እንትንርእዮ ከንፈር እንተዘይንመጥጥ ፅቡቕ እዩ" ትብል ናይዚ ዓመት ተዓዋቲት ሽልማት ኖቤል፡ ሎሬት የትነበርሽ ንጉሴ።
ሕፅረት ግንዛበ፡ ከም ዝኣረገ ምኽንያት
"ብሓባር ተፃዊቶም ዝዓበዩ ህፃናት፡ ፅባሕ ሓቢሮም ክሰርሑ፣ ሓዳር ክገብሩን ሓቢሮም ሃገር ክልውጡን ይኽእሉ እዮም" እትብል የትነበርሽ፡ ኣብያተ ትምህርቲ ኣይንቕበልን ንዝበልዎም ጉድኣት ኣካል ተምሃሮ፡ ኣብ ናይ ባዕላ ቤት ትምህርቲ ተቐቢላ ክመሃሩ ትገብር።
ቤት ትምህርቲ፡ ሓድሽ ነገር ንምፍጣር እምበር፡ ንዘሎ ነገር ንምፍጣር ክጣየሽ ከምዘይብሉ ድማ ትገልፅ።
ጉድኣት ኣካል ተምሃሮ፡ ምስ ካልኦት ተምሃሮ ተሓዎሶም ክመሃሩ ብምግባር፡ ብዛዕባ ጉድኣት ኣካል ዝሐሸ ግንዛበ ዘለዎ ወለዶ ምፍጣር ከምዝከኣል ትዛረብ።
ንሓደ ግዜ ኮነ ብተደጋጋሚ ንዝፍጠሩ ማሕበራዊ ፀገማት፡ ሕፅረት ግንዛበ'ዩ ከም ምኽንያት ዝለዓል። ኣብ ጉድኣት ኣካል ንዝበፅሕ ምግላል፡ ፀገማት ኣመለኻኽታን ሕፅረት ግንዛበን፡ ከም ዓብዪ ምኽንያት ይቐርቡ።
" ብዛዕባ መሰል ጉድኣት ኣካል ስለዝተዛረብና እቲ ፀገም ኣይፍታሕን" እትብል ተጣባቒት መሰላት ጉድኣት ኣካልን ደቂ ኣንስትዮን የትነበርሽ ንጉሴ፡ መሰል መዓርነት ሰባት ንከይጠሓሱ፡ ገደባት ምንፃር ከምዘድሊ ትዛረብ።
"ካብዚ ብተወሳኺ፡ ትምህርቲ፣ ሕግን ሚድያን፡ መሰል ጉድኣት ኣካል ከክኽበር ኣብ ምግባርን ምርግጋፅ ማዕርነትን ልዑል እጃም ኣለዎም" ትብል።


text:
Radio Erena: 03 May 2021
ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ሎሚ ሰኑይ 3 ግንቦት ብደረጃ ዓለም ይዝከር ኣሎ።
እዚ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝዝከር ዘሎ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ዓለም፣ ህዝቢ ሓሳቡ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰል ተሓሪሙ ምህላዉ ኣጉሊሑ።
ኣብዛ ዕለት፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ቀዳሞት ጸላእቲ ፕረስ ምዃኑ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም ዝወጽእ ዘሎ መግለጺታት የመልክት።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ቀዳሞት ጸላእቲ ናጻ ፕረስ ተባሂሎም ብሕማቕ ኣብነት ካብ ዝተጠቕሱ መራሕቲ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ግኑን ስም ሒዙ ቀሪቡ።
ኣብ ኤርትራ ካብ 2001 ኣትሒዞም በብእዋኑ ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ ልዕሊ 20 ዝኾኑ ጋዜጠኛ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ኣዳላውትን ከምኡ ድማ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜናን ሃለዋቶም ኣይፍለጥን።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ይኹን ካልእ ማዕከን ዜና ብዘይምህላዉን፣ ንሓያሎ ዓመታት ንዝተቐየዱ ጋዜጠኛታት ከኣ ናብ ፍርዲ ብዘይምቕራቦምን፣ ኤርትራ ነዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ብናጽነት ፕረስ ኣብ ድሕሪት ምስ ዝስራዓ ሃገራት ትርከብ።
ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዘስፈሮ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ብደረጃ ናጽነት ፕረስ ካብ 180 ሃገራት ኣብ መወዳእታ’ዩ ሰሪዑዋ።
=============


text:
ናይ ህወት ኢንበርስቲ ዩ ንዓይ። ገጣሚ ጸሃይ መሓሪ (ተመርዖ)
ቅሳንት ኣብራሃም።
ኣብ ሰነጽሑፍ ብፍላይ ኣብ ግጥሚ ብቀረባ ካብ ዝጸልዉኒ ኤረትራዉያን ጸሓፍቲ ሓደ ካብቶም ቡዝሓት ጸጋይ መሓሪ(ተመርዖ) እዩ።ኣብ መኣዲ ስነጥበባት ኤርትራ ብዘቅርቦም ዝነበረ ጽሕፋት ብኣፍቀርቲ ጽሑፍ ፍቅርን ክብርን ክረክብዝካኣለ ጸጋይ መሓሪ ፣ ኣብ ለካቲት 19,2009ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘሎዎ ኣንጻር መንግስቲ ዘቅንዕ ጽሑፋት ጺሕፍኩምብዝብል ክሲ ናብ መሓዩር ኵውሰድ ተገዲዱ ። ኣብዚ እስሪቤት ብዘይ ፍርዲ 4 ዓመታትን ሓደ ወርሕን ተኣሰረ። ድሕሪማእሰርቱ ከም ኩሉ መንእሰይ ኤርትራ መስገደል ሳህራን ባሕርን ሰጊሩ ኣብዛ ሕጂ ዝቅመጠላ ዘሎ ሽወደን ወርሒ 6,2014 እዩ ኣትዩ። ስደት ፈቲካ ትከዶ ጸሊእካ ትገድፎ ዘይኮነ ዝሓይሽ ስለ ዝሰኣንካ ክም ናይ መወድእታ ምርጫ ዝውሰድ ንግዚኡዝሓሸ ፍታሕ እዩ። ጸጋይ ንኩሉ ብድሆታት ስድት እናተቃለሰ ኣብ ምሕፋስ ዓወት ዝበቅዐ ኣብነታዊ ሰብ ክከዉን በቂዑኣሎ።ንሓምሽተ ወርሒ ናይ ቃንቃ ትምህርቲ ድሕሪ ምውሳድ ፣ናይ ስን ኣእምሮ ሕክምና ዩ ከጽንዕ ዝጀሚሩ፣ ጎኒ ጎኑ ከኣምስታ መናብርቱ ክትኮኖ ዝሓረያ ብዓልቲ ቤቱ ሓዳር መስሪቱ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት,
ብርኩ ዝኮነት ቦክሪ ጋሉን ፍረ ዝሓለፎ መስገደል ሂወትን ፍቅርን ሓርነትን እተርኢ ብሰለስተ ቃንቃታት ማለት ትግሪናእንግሊዝን ፖርትጋልን ዝተጻሕፈት መጽሓፍ ክሕትም ብቂዑ ኣሎ።
መብዛሕትኦም ኣብ ዛ መጽሓፍ ካብ ዘሎዉ ግጥምታት ብብርሃን ወርሕን ሽምዓን ኣብ ወረቀት ዓይኒ ምድርን ናይ ጋዜጣወረቃቅትን ዝተጻሕፉ ታእምራውያን ግጥምታት ኢዮም።ከተንብቦም መመሊሶም ዝብርሁካ ሒዝካ ክትለቆም ዘይፈቅዱብሉጻት ግጥምታት ኣሎዉ ኣብዛ መጽሓፍ።እዛ ቀጺላ ዘላ ግጥሚ ካብታ ተገረሚ ወርሒ እትብል ዝተወስደ ቁንጫልጽሕፍቲ ያ፣
ተገረሚ
ብዓልቲ ክሊል
ናይ ኣድማስ ፍሽክታ
መዓርፎ ኣዒንተይ
ናይ መንፈስይ ባህታ
ክጥምተኪ የ ክሳብ መጨረሽታ
ደረት ምንባረይ ናይ ህወት ስንብታ
ዋላ ኣብዚ ብዓቲ ኣብ ግድጋድ ሰፊረ
ንዓኪ ክርኢ መዓስ ተሸጊረ
ይርእየኪ ኣሎኩ ዝገብርኩ ገሬ
የዋግዓኪ ኣሎኩ ኣብ ስቅታ ስጢመ
በቲ ሕጊ ኣልቦ ኮይኑ መሰል ድቂ ሰባት ረጊጹ ነታ ብፍቅርን ስኒትን ክንብረላ ብሉጻት ዝከፈልናላ ሃገር ክም ዊንትኡ ዝረግጻዘሎ ዲክትተራዊ ስርዓት ናብ ፍርዲ ዘይ ብሉን ሰብ ዘይ ብጽሖም እስርቤት ተወሰዱ። ኣብዚ ኣሰቃቂ ዝኮነ ቤት ማእሰርቲንኣርባዕተ ዓመትን ሓደ ወርሕን ክሕየር ዝተገገደ ጸጋይ ፣ ንዝነበሮ ማሓዩ ቤት ማእሰርቲ “ብስጋካ ንዓበርካ ብመንፈስካትሃጥረሉ ናይ ሂውት ዩንቨሲቲ እዩ ንዓይ ” ክብል ዩ ዝገልጾ። ብሓቂ ከምዚ ዓይንት ብስለትን ብልሕን ኣብ ማንም ዘይርከብጸጋይን መሰልቱን ዝተዓድልዎ ፍሉይ ጸጋ ዩ። መጋቢት 2013 ብመጠንቀቅታን ዋሕስን ካብቲ ዝተኣሰረሉ ናጻ ዝወጸ ጸጋይከም በዓል ወቃዒ ሻምብቆ ዝእመሰኡ ብሉጻት ፣ኣዝዮም ልብታት ዝትንክፉን ስርሓት ንኩሉ እዋን እናተዘከሩ ዝነብሩስነጥበባዊ ፍርያቱ እዮም።
ዝማመቁካሉ ሕብረተሰብ ዝጎየካሉ ጎልጎል ፣ዝዓበካሉ ከባቢገዲፍካ ክጽደድ ክብደቱ ንምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። ጸጋይብግደታ መዳሕንቱ ዝተቀብረላ ሃገር ገዲፉ ኣብ ስደት ብምካን ሓርነት ብርዑ ኣዊጁ ይርከብ ። ነዚ ሓርንት እዚ ኣብታዘፍቅራ ሃገሩ ከንግስ ኣብ ቃልሲ ይርከብ።
ብዓል ሻምብቆ
… ትሰምዓኒ ዶ ለካ
የንብዓኒ ሎ ፦
ድምጺ ሻንብቆኻ
ግደፎ ብጃካ።
ብዘይብእኡ ኸይተጸዉዑ
ቅድሚት ዝተሰርዑ
ዝክርታት ` ዮም ዘለዉኒ
ምስልን ግብርን ዘፍቅሮም` ናመጽኡ ዝነዋኑውኒ።
መዓስ መግቢ ኣሎዎ ዉሽጠይ
ዝክሪ ´ኮ` ዩ መሊኡ
ዝክሪ ብድምሮም
ኣፍቀርቲ ሂወትይ።
ንስካ ድማ፡
በዛ ሻንብቆ
ኣይትነቃንቆ።
እንተኪአልካ ንነብሪ ጸውዓዮ
ናብራና ብርእዮ ክርእዮ
ሰብ ዉን ኣብ ጉድጋድ ክምዝሰፍር
ክንኮኖ ምስክር።
ካብኡ ዝጨከኑ
ደቂ ሰባት ከምዝኾኑ
ክፈልጥ … ተዳሃዮ።
እንብር ዜማ ሻንብቆኻ `ኮ ቡኡነት
ዋዜማ መዛምራን ናይ ቅዱሳን ምህሌት
ሰንጣቒ ልቢ በገና ዳዊት
እንታይ ሞ ፡
ስሚዕተይ እንዶ` ናቐስቀሰ
ብእንባ ናፍቆት ንልብይ ናጽደፈ ።
በዓል ሻንብቆ በጻሒ ልቢ
ቀስቃሲ ዝክሪ ኣዝማሪ ዉሽጢ
ሓዲኡ ክገብረኒ ´ዚ ትዝታ
ደሓን ኣይተቃርጽ
ዜማታትካ ኣስመዓኒ በብተርታ
እንተ ኣንበዐ ከኣ የንብዓኒ
ተነባዕኩ `ዩ ንዓይ ዉን ዝፈኹሰኒ።
ጸጋይ መሓሪ (ተመርዖ)
Dieser Beitrag ist auch verfügbar auf: Deutsch (German)


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ናይ 2019 ሽልማት ኖብል ሰላም ሎሚ ሶሉስ ኣብ ከተማ ኦስሎ ኖርወይ ተቐቢሎም።ቀንዲ ምኽንያት እቲ ሽልማት ምስ ኤርትራ ብዝተፈጥረ ሰላም ምኻኑ ኣብቲ አጋጣሚ ተገሊጹ።ህይወት ኣስታት 70 ሽሕ ሰብ ዘጥፍአ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዓ.ም ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኻየደ ኲናት ስዒቡ ዝተፈጥረ ደውታ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብ 2018 ናብ ስልጣን ምስመጹ ሓያል ዓለምለኸ ናእዳ ዘርከበ ስምምዕ ሰላም ምፍራሞም ይዝከር።
ብዙሓት ተዓዘብቲ እቲ ስምምዕ ብፅኑዕ ምሕደራ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንዓመታት ትመሓደር ኣብዘላ ኤርትራ ፖለቲካዊ ለውጢ ክምፅእ እዩ ዝብል ተስፋ ገይሮም ነይሮም።
ተንተንትን ኣክቲቪስትን ግን እቲ ስምምዕ መንግስቲ ኤርትራ ንዜጋታቱ ካብ ምጭቋን ደው ዘብል እንተኾይኑ ጥርጣርኦም ይውስኽ ኣሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ነቲ ሽልማት ምስተቐበሉ ኣብዘስምዕዎ መደረ ከምዚ ኢሎም።
“ብሽም ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን እየ ነዚ ሽልማት ዝቕበል ዘለኹ።ብተመሳሳሊ ነቲ ሽልማት ዝቕበል ዘለኹ ብሽመይን ብሽም ናይ ሰላም መሻርኽተይን ብፃየይን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን እዩ።ሰናይ ፈቓደሞን እምነቶምን ስለዝኾነ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝነበረ ደውታ ከብቅዕ ኪኢሉ’ዩ።”
ፖለቲካዊ ተንታኒ ጎይትኦም ገብረልኡልን ገለ ምዕባለታት ኣለው ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ህዝቢ ኤርትራን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ክመፅእ ትፅቢት ጌረሙሉ ዝነበሩ ፖለቲካዊ ለውጢ ፈሺሉ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዶብ ኣይተሓንፀፀን በዚ ምኽንያት ድማ እቲ መስርሕ ሰላም ጎደሎ እዩ ኢሉ’ሎ።
‘ይኣክል’ ኣብ ዝብል ናይ ኤርትራዊያን ዳያስፖራ ትንቀሳቐስ ኣክቲቪስት ቬኒሳ ፀሃየ እውን ስምምዕ ሰላም ካብ ዝፍረም ልዕሊ ሓደ ዓመት እንተገበረ እውን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝነብሩ ተራ ኤርትራዊያን ግን ዝተለወጠ ነገር የለን ኢላ።


text:
መንእሰይ ኤርትራ፡ ከም ንቡር፡ መሪሕ ብድሆን ለውጥን ምንባሩ መግዛእትን ቃልስን ዝምስክረሉ ሕላገት ታሪኽ ኣለዎ። ኣቦታትና ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያምን ኣቶ ኢብራሂም ሱልጣንን ከምኡ ‘ውን ሓርበኛታት መሳትኦም፡ ደረጃ ንቕሓት ህዝብና ለጠቕ ኢሉ ኣብ ዝነበረሉ ኣርብዓታት፡ ኣርዑት መግዛእትን ውሽጣዊ ምክፍፋላትን በዲሆም ነቲ ሰንኮፍ ዝነበረ ሃገራውነት ኣብ ምድልዳል ዓቢ ተራ ክጻወቱ ኸለዉ መንእሰያት እዮም ነይሮም።
22 Mar 2011 !! መንግስቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ልክዕ ከም’ቲ ዕቡድ ዓርኩ ቓዛፊ ብፍርሒ ስለዝወሓጡን ዝረግጹዎን ዝዛረቡዎን ኣይፈልጡን: ወግዓዊ ብዘይኮነ ንህዝቢ ንምድንጋር መዓልታዊ ንርእዮ ዘለና’ዩ፡፡ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ቀጠልያ መብራህቲ ወሊዑሎም ልቢ ዘለዎ ኩሉ ሓኒኹ: ንክብርን መሰል እምነትን ካህናትን ደናግልን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስታያን ዝግህስ ሓድሽ ወተሃደራዊ ትእዛዝ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣመሓላሊፉ።
ኣሰና፡ መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር፡ እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ድሕረ- ናጽነት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ በብዓውዱ ብሓባራዊ ዘተ ንምድህሳስ መደብ ኣውጺኣ ኣላ።
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
አይተ ኩሉ ባዕሉ አብ ድሮ ሓዲሽ ዓመት ሕጻውንቲ ቖሉዑ አኪቡ አብ መድረኽ ድሕሪ ምድያብ ህብቡነቱ ከረጋግጽ ፈቲኑ;፡ መችም ዓቢዱ ጨርቁ ካብ ዝድርቢ ነዊሕ እዋን እንዲዩ ኮይኑ ዓገብ ክብሎ ሰብ አይተጸበኹን።
እቲ ኣብ ጉዳይ ሶማልያ ኢድ ብምእታው ግብረሽበራ ኣተባቢዕካ ተባሂሉ ድሕሪ ምኽሳሱ ብባይቶ ጸታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ዝተበየነሉ፡ ቅኑዕነቱ ንህዝቢ ኤርትራን ዓለምን ከእምን ዘይከኣለ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እገዳ ብኻልእ ሜላ ንምንእኣስ ኣብ ድሮ ጽምብል ነጻነት ሓድሽ ፕሮፖጋንዳዊ ጸወታ ጀሚሩ ‘ሎ።
ሓድሽ ሓበሬታ ብዛዕባ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ኦስሎ ኖርወይ
ውልቀመላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ሞንጎ ኣካረይትን ተኻረይትን ዘሎ ዝምድና ዘላሕልሕ፡ ህዝቢ ነንሕድሕዱ ዘናቁት ሓዲሽ ሕጊ ኣውጺኡ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም። እቲ ድሕሪ ናጽነት ድሕሪ 17 ዓመታት ዝወጸ መምርሒ፡ ዝያዳ መሰል ወነንቲ ኣባይቲ ዘረጋግጽ፡ መሰል ተኻረይቲ ብሓፈሻን መሰል ወነንቲ ትካላት ዘቆናጽብ፡ ዘይፍትሓዊ ሕጊ ምዃኑ ድሮ ህዝቢ ተገንዚቡዎ ከምዘሎ እቶም ንጭታት የረድኡ።
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ሓጎስ ኮነ ሽግር ብሓድነትን ምትሕብባርን ክነብር ጽኑዕ እምነት ዘለዎ ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ፡ ከም መርኣያ ናይዚ ሰናይ ትምኒት ‘ዚ ንሓድሽ ዓመት 2010 ኩሉና ኤርትራውያን ብሓባር ክንጽምብሎ ምእንቲ ሁቡባት ሙዚቀኛታትን ድምጻውያንን ብምዳም ዓቢ ለይታዊ ትልሂት ንድሮ ሓድሽ ዓመት ኣዳልዩ ‘ሎ።
ሚኒስተር ጸጥታ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዑመር ሓሺ ኣደን ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ ዋዕላ፡ ኣጽዋር ዝጸዓነት ናይ ኤርትራ ነፋሪት ብላድ-ዶግለ ኣብ ዝብሃል ካብ መቓድሾ 100 ኪሎሜተር ርሒቑ ኣብ ታሕተዋይ ሸበሌ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝዓለበት ብምጥቃስ፡ ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ብምእታዉ ከምዝኸሰሶ፡ APA ዝተባህለ ናይ ኣፍሪቃ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ሎሚ መዓልቲ ኣብዛ ባሕቲ 2009 ‘ውን ከም ትማሊ ቅድሚ-ትማሊ “ርሑስ ሓድሽ ዓመት!” ክብለካ እዩ፡ እቲ መንጸሮር ኮይኑካ ዘሎ ወልቀመላኺ። ካብ ደረቕ ልቢ ዝወጽእ ጥሉል ቃላት ግን ኣይከርክኣካን እዩ። ግዜ ብዙሕ ሻዕ ፈሪዱካ እዩ ‘ሞ ሎምስ ንግዜ ብግዴኻ ፍረዶ።
ዓመተ ራህዋን ሰላምን
ዓመተ ሩፍታን ቅሳነትን
ዓመተ ሕግን ፍትሕን
ዓመተ ጽጋብን ፍስሃን
ይግበረልና።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኑ ንዓባይ ብሪጣንያ ን10 ዓመት ዝመርሐ፡ ቶኒ ብሌየር፡ ኣብ መንግስቱ ከም ቻንሰለር ን10 ዓመት ንዘገልገለ ጎርደን ብራውን ሎሚ ፍርቂ መዓልቲ፡ 27 ሰነ ስልጣኑ ብወለንታ ኣረኪቡዎ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ The National Endowmnet For Democracy ዝተብሃለ ትካል መፅናዕቲ ኣብ ዘዳለዎ መድረኽ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ኣቕሪቦም ኣለው።
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካብ 1995 ክሳብ 2001 ኣ/ፈ ናይ ኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት፣ካብ 2005 ክሳብ 2010 ድማ ብውልቆም ኣባል ፓርላማ ኢትዮጵያ፣ካብ 2012 ክሳብ 2013 ኣ/ፈ ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራሲን ፍትሕን ብምዃን ሰሪሖም።
ድልየት ኩሉ ዘንፀባርቕ ሕገ መንግስቲ ኣድላዪ ምዃኑ ብምግላፅ ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ብናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዴሞክራሲታዊ ግንባር/ኢህወዴግ/ ዝተጣየሸ መሰጋገሪ መንግስቲ ንናይታ ሃገር ሽግር መፍትሒ ዝኸው እታ ሃገር ኣብ 14 ክልላት ዝኸፈለ ፌደራላዊ ኣመሓድራ ከምዝተጣየሸ ሓቢሮም።ዘይዓገቡ ከም ኦነግ ዝኣመሰሉ ገለ ወገናት ካብ መሰጋገሪ መንግስቲ ንዓርሶም ኣግሊሎም ይብሉ።
ካብ ናይ 17 ዓመታት ናይ ጀርመን ስደት ናብ ኢትዮጵያ ከምዝተመስሉ ብምዝኽኻር ኣብ ከይዲ መሰጋገሪ መንግስቲ ከምዝተሓወሱን ምንስቴርን ኣባል ፓርላማን ብምዃን ከምዝሰርሑ ይገልፁ።
ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣቦ መንበር ሕገ መንግስታዊ ጉባኤ ብምዃን ኣብ 1994 ኣ/ፈ ናይ ኢትዮጵያ ሕገ መንግስቲ ኣብ ምርቃቕ ተሳቲፎም፤ኣብ 1995 ነቲ ሕገ መንግስቲ ዝፈረሙ እዮም።
‘’ብፍላይ ድማ ናይ ዝኾነ ይኹን ብሄርን ብሄረሰብን መሰል ዓርሰ ውሳነ ክሳብ ምንፃል ዘለዎ መሰል ብዘይደረት ዝተሓለወ እዩ ዝብል ዓንቀፅ 39 እቲ ሕገ መንግስቲ ፀዲቑ’’ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣብቲ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝነበራ 547 ኣውራጃታት ዝተወከሉ ኣብቲ ኣኼባ ተሳቲፎም፤ምስ ፀደቐ ካብ መናብሮም ተላዒሎም ኣብቲ ኣዳራሽ ጨዲሮም።እታ ማዕልቲ ንዓይ እውን ዓባይ ዕለት ስለዝነበረ ዝኾርዐላ እያ’’ኢሎም።
ካብ 15 ነሓሰ 1987 ዓ/ም ጀሚሩ እቲ ሕገ መንግስቲ ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ዝለዓለ ሕጊ ኮይኑ ምፅዳቑ ብምዝኽኻር እንተኾነ ግን ሎሚ እውን መፍትሒ ዘይረኸቡ ናይ ፖለቲካ፣ናይ ማሕበረውን ቁጠባውን ሽግራት ከምዘለው ይገልፁ።ንዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ነበርቲ ጥንታዊ ታሪኻዊ ቦታ ላሊበላ ካብ በሰላ ዂናት ንምሕዋይ ይቃለሱ
ቅድሚ ውግእ ሰሜን ኢትዮጵያ ምውልዑ፣ ብትካል ትምህርቲ፡ ስነ-ፍልጠትን ባህሊን ሕቡራት ሃገራት (ዩኔስኮ)ዝተመዝገበ ጥንታዊ ታሪኻዊ ስፍራ ላሊበላ ማእከል ቱሪዝም እዩ ነይሩ። ካብ ከውሒ ብዝተሃነጹ አብያተ ክርስትያናት ዝልለ ላሊበላ፣ አብ እዋን'ቲ ውግእ፣ ምቅይያር ዝቆጻጸሩዎ ሓይልታት ተፈጢሩ’ውን ስለዝነበረ፣ ቱሪዝም ብኡ መጠን ተዳኺሙ አሎ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ይቅጽል ንዘሎ ጻዕሪታት ዳግመ ህንጸት ብዝምልከት ዝተዳለወ ጸብጻብ ካብቲ ቦታ ኣብዚ ምክትታል ይክኣል።
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 23, 2022
ዕላል ምስ ስነ ጥበበኛ ዘካርያስ ቴድሮስ
-
መስከረም 22, 2022
ኣብ ኤርትራ 5 መንእሰያት ኣውቶማቲክ ናይ ዲጋ መኽፈቲን መዕጸዊን ሰኒዖም
-
መስከረም 22, 2022
ዳግም ምውላዕ ኲናት ሰሜን ኢትዮጵያ ብኣዒንቲ መንእሰያት
-
መስከረም 22, 2022
መግለጺ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር
-
መስከረም 21, 2022
ትካል ፍረድ ሆሎውስ ዝተመስረተሉ መበል 30 ዓመት ተኸቢሩ
-
መስከረም 21, 2022
ዕላል ምስ መስራቲት ማእከል ሓገዝ ሕማም ፓርኪንሰን ወ/ሮ ክብራ ከበደ


text:
ኣብ ሽወደን ክንክን ጥዕና ከምዚ ዝስዕብ እዩSå fungerar vården i Sverige - tigrinska
ንዓኻ ኮነ ንገለ ኣባላት ስድራኻ ክንክን ጥዕና ምስ ዘድልየኩም መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። ሕክምና ኣበይ ከም ትረክብ ርግጸኛ እንተ ዘይኴንካ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 1177 ደውል። ብሽወደንኛ ወይ እንግሊዝኛ ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ። እተን ዝምልሳልካ ኣለይቲ ሕሙማት ጥዕናኻ ንኽምሓየሽ ባዕልኻ እንታይ ክትገብር ከም ትኽእል ምኽሪ ክህባኻ እውን ይኽእላ እየን።
ኣብ ሸወደን ኣገልግሎት ክንክን ሕማም ዞባ ተባሂለን ብዝፍለጣ ዝተፈላለያ ከባቢታት እዩ ዝምሓደር። ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ እንታይ ከም ዘገልግል ንምፍላጥ ኣብ’ዚ ገጽ ኣብ ላዕሊ ዞባ ምረጽ።
ኣብዚ ጽሑፍ ናብቲ ክሊኒካት ክትደልየሉ እትኽእል 1177.se ዘእቱ መላግቦ ኣሎ። እቲ ኣብኡ ዘሎ ሓበሬታ ብሽወደንኛ እዩ። ምስ ዘድልየካ ካብ ሓደ ሽወደንኛ ዝዛረብ ሰብ ሓገዝ ሕተት።
ብዛዕባ 1177 ኣብዚ ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
Läs texten på svenska här.
ማእከል ክንክን ጥዕና (Vårdcentralen) ኣብ ጥቓ እቲ ትነብረሉ ቦታ ኣሎ
ማእከል ክንክን ጥዕና መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ጥቓ እቲ ትነብረሉ ቦታ ዝርከብ ሓደ ክሊኒክ እዩ። ማእከል ክንክን ጥዕና ንኣብነት ሄልሶሰንትራል (hälsocentral)፡ ሁስሌካርሙታግኒን (husläkarmottagning) ወይ ፋሚልየሌካርሙታግኒን (familjeläkarmottagning) ተባሂሉ እውን ይጽዋዕ እዩ።
ኣብ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና ሓኪም፡ ኣለይቲ ሕሙማትን ካልኦት ናይ ክንክን ሰራሕተኛታትን ኣለዉ። ንሶም ንስኻ ወይ ሓደ ሰብ ካብ ስድራኻ እንተ ሓሚምኩም ወይ ቅዛነት ምስ ዝስሞኣኩም ክሕግዝኹም ይኽእሉ።
ማእከል ክንክን ጥዕና ኣብ ናይ ስራሕ መዓልታት እዩ ክፉት
ማእከላት ክንክን ጥዕና ኵሉ ግዜ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ እዋን ቀትሪ ክፉታት እየን። ሓደ ሓደ ማእከላት ጥዕና ኣብ ካልእ ግዜ እውን ክፉታት ክኾና ይኽእላ እየን።
ቅድሚ ናብኡ ምኻድካ መብዛሕትኡ ግዜ ቆጸራ ምሓዝ የድልየካ እዩ።
ኣብዚ ኣብ ጥቓኻ ዝርከብ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትደሊ ትኽእል ኢኻ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
ተረኛ ክሊኒካት ኣብ እዋን ምሸት፡ ቀዳመ-ሰንበትን በዓላትን
ማእከል ክንክን ጥዕና ምስ ተዓጸወ ሕክምና ምስ እትደሊ፡ ተረኛ ክሊኒካት ክህልዋ ይኽእላ እየን። ንሰን ኣብ እዋን ምሸት፡ ቀዳመ-ሰንበትን በዓላትን ክፉታት እየን።
ኣብዚ ክፉታት ተረኛ ክሊኒካት ኢልካ ክትደሊ ትኽእል ኢኻ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ብኸቢድ ምስ ትሓምም
ብኸቢድ ምስ ትጕዳእ ወይ ብጽኑዕ ምስ ትሓምም ሕክምና ኣብ ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ድለ። ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ለይትን መዓልትን ክፉት እዩ። ኣቐዲምካ ቆጸራ ምሓዝ ኣየድልየካን እዩ።
ኣብ ክፍሊ ህጹጽ ረድኤትእቲ ካብ ኵሎም ብዝያዳ ብኸቢድ ዝሓመመ መጀመርታ ሕክምና ይረክብ። እዚ ንስኻ ብኸቢድ ዘይሓመምካ ክሳብ ሓገዝ ትረክብ ቁሩብ ከም ትጽበ ክገብር ይኽእል እዩ።
ኤስ.ኦው.ኤስ ኣላርም - 112 (SOS Alarm - 112)
ኣዚዩ ህጹጽ ምስ ዝኸውን ወይ ናትካ ህይወት ወይ ናይ ካልእ ሰብ ህይወት ኣብ ሓደጋ ምስ ዝህሉ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 112 ደውል።
እቲ ተሌፎን ዝምልስ ሰብ ሽወደንኛ ወይ እንግሊዝኛ እዩ ዝዛረብ። ይዅን’ምበር ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እዩ። ንስኻ ወይ እቲ ሓሚሙ ዘሎ ሰብ ብቕልጡፍ ናብ ክፍሊ ህጹጽ ረድኤትምኻድ ዘድልየኩም እንተ ኾይኑ ኣምቡላንስ ትልኣኸልኩም እያ።
ክሊኒካት ንቘልዑ
ንዅሎም ቈልዑ ክሳብ ደቂ ሽዱሽተ ዓመት ዝኾኑ ፍሉይ ክሊኒካት ኣሎ። እዚ ክሊኒካት ማእከላት ክንክን ጥዕና ቈልዑ (barnavårdscentraler) ተባሂሉ ይጽውዕ። እቲ ቈልዓ ብስሩዕ ናብኡ ክኸይድ ይኽእል እዩ። ኣብኡ እቲ ቈልዓ ክታበት ይወሃቦ።
ኣብዚ ማእከላት ክንክን ጥዕና ቈልዑ ኢልካ ክትደሊ ትኽእል ኢኻ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
ኣብ ሓደ ሓደ ቦታታት ንቘልዑ ፍሉይ ሆስፒታልን ክፍሊ ህጹጽ ረድኤትን ኣሎ።
ክሊኒካት ንደቀንስትዮ
ንደቀንስትዮ ዝኸውን ፍሉይ ክሊኒካት ኣሎ። እዚ ክሊኒካት ክሊኒክ ኣዴታት (barnmorskemottagning)፡ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣዴታት (mödravårdscentral) ወይ ክንክን ጥዕና ደቀንስትዮ (kvinnohälsovård) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብኡ ንኣብነት ንኸም ምኽሪ፡ መከላኸሊ ጥንሲ፡ መርመራ ናይ ዝተፈላለዩ ሕማማት ዝኣመሰሉ ነገራት ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። ከምኡ’ውን ነፍሰ-ጾር ምስ ትኾኒ ንመርመራ ናብኡ ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብ ግዜ ሕርሲ ናብ ክፍሊ መወልዳን (förlossningsavdelning) ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ። ክፍሊ መወልዳን ለይትን መዓልትን ክፉት እዩ።
ኣብዚ ክሊኒክ ኣዴታት ኢልኪ ክትደልዪ ትኽእሊ ኢኺ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
ክሊኒካት ሕክምና ስኒ
ሕክምና ስኒ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ካልእ ሕክምና ዝኸበረ እዩ። ቅድሚ ሕክምና ምግባርካ ክንደይ ከም ዝኽፈሎ ሕተት። መብዛሕትኡ ግዜ ቈልዑን መንእሰያትን ብናጻ እዮም ሕክምና ስኒ ዝረኽቡ።
ኣብዚ ክሊንክ ሕክምና ስኒ ትረክብ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
ክንክን ጥዕና ክንደይ እዩ ዝኽፈሎ?
ኣብ ሽወደን ንኽትሕከም ዝተፈላለየ ክፍሊት እዩ ዝኽፈሎ። ንኣብነት ሕክምና ኣብ ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ምስ ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ከተወዳድሮ ከለኻ ኣብ ክሊኒክ ህጹጹ ረድኤት ዝያዳ ይኽፈሎ።
ከምኡ’ውን ኣብ ዕድሜኻን ኣብ ሽወደን ዲኻ ትቕመጥ ወይስ ካብ ካልእ ሃገር መጺእካ ተመርኵሱ እቲ ክፍሊት ክፈላለ ይኽእል እዩ።
ንቘልዑን መንእሰያትን መብዛሕትኡ ግዜ ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ።
ብቛንቋኻ ሓገዝ ንምርካብ ኣስተርጓሚ ክግበረልካ ሕተት
ሽወደንኛ ዘይትዛረብ እንተ ዄንካ ኣስተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። እቲ ኣስተርጓሚ ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎ። ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ንኽግበረልካ ንስኻ ትኸፍሎ ነገር የለን። ብቛንቋኻ ሓገዝ ንምርካብ ቅድሚ ምኻድካ ምስ ሕክምና ብምርኻብ ሓብር።
ኣብ ክንክን ጥዕና ውሕስነት ክስምዓካ መሰል ኣለካ
ኵሎም ኣብ ሕክምና ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎም። እዚ እቶም ሰራሕተኛታት ብዛዕባኻ ዝኾነ ነገር ንሓደ ካብ ሕክምና ወጻኢ ዝሰርሕ ሰብ ክነግሩ ኣይፍቀዶምን ማለት እዩ። እቲ ግዴታ ምዕቃብ ምስጢር ንዅሎም ኣብ ሕክምና ትረኽቦም ሰራሕተኛታት ይምልከቶም እዩ፡ ንኣስተርጐምትን ኣብ ቤት መድሃኒት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት እውን።
ናብ ሕክምና ክትከይድ ከለኻ ስምካን መን ምዃንካን ክትነግር የድልየካ እዩ። መንነትካ ዘርኢ ሰነዳት ምስ ዝህልወካ ምሳኻ ሒዝካዮ ክትከይድ ጽቡቕ እዩ።
ኣብ youmo.se ንዓኻ መንእሰይ ብዛዕባ ግዴታ ምዕቃብ ምስጢርን ስቱርነትን ዝምልከት ሓበሬታ ኣሎ። እቲ ጽሑፍ ብብዙሕ ቋንቋታት ኣሎ።


text:
January 12, 2019
መሓመድኑር የሕያ
ርእሰ-መሰል ህዝቢ ኤርትራ ተረጋጊጹ፡ ዓመጽ፡ ግዝኣትን ጭቆናን ምእንቲ ከብቅዕ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ፍትሓዊ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተወልደት ድምጺ ሓፋሽ፡ ናይ መጀመርያ ፈነወኣ ባሕቲ ጥሪ 1979 ካብ እትፍልም፡ ድሮ ኣርባዕተ ዕቑድ (40 ዓመት) ኰይኑ ኣሎ። ሕላገታ ዜናታት ሓቂ ዝዀነ ድምጺ ሓፋሽ፡ ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝሓየለ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ወተሃደራዊ ስርዓት ደርግ፡ ኣብ መድረኽ ማስሚድያ ንሓሰቶ ቅርዓኑ ኣውጺኣ፡ ሓንሳብን ንሓዋሩን ሃደሽደሽ ኣቢላቶ’ያ። ድምጺ ሓፋሽ፡ ቅድምን ድሕርን ናጽነት፡ ምስክር ሓቂ ኰይና ኣብ ልዕሊ ሓይላታት ጸላእቲ ኤርትራ ክትዕወት ዝኸኣለት ድማ፡ ናይ ሓቂ መሳርያ ስለዝዀነት’ዩ።ሰርዓት ደርግ፡ ምስቲ ኵሉ ዝነበሮ ወተሃደራውን ቴክኒካውን ዓቕሚ፡ ንመቓልሕ ሓቂ ከጥፍእ ዝነበሮ ህንዱድ ሃቐነታት፡ ድምጺ ሓፋሽ፡ ምስ ድምጺ ሰውራ ኤርትራ


text:
ኣብ ሽወደን፡ ጥዕናኻ ምሕላው
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 11 2021
እዚ ኣርእስቲ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ጥዕናኻ ምክንኻን እዩ።
ብዛዕባ ጥዕና እንታይ ምዃኑን ጽቡቕ ምእንቲ ክስምዓካን ጥዑይ ኴንካ ክትቅጽልን ባዕልኻ እንታይ ክትገብር ከም እትኽእልን ክትሓስብ ክትክእል ኢኻ። ብዛዕባ እንተ ሓሚምካ ግን ሕክምና ምድላይ እንተ ዘየድልየካ ብኸመይ ንርእስኻ ክትኣሊ ከም እትኽእል ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ኣገልግሎት ሕክምና ብኸመይ ከም ዝዓዪ፡ ቅኑዕ ኣገልግሎት ሕክምና ከመይ ገርካ ከም ትረክብን ኣብኡ መን ከም ዝሰርሑን ብዝያዳ ክትፈልጥ ክትክእል ኢኻ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣገልግሎት ሕክምና ዘለካ መሰላትን ግዴታታትን ንዝምልከት እውን ክትሓስብ ክትክእል ኢኻ።
ብተወሳኺ ብዛዕባ ንኣካላትካ ዝምልከቱ ሕቶታትን ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ኣካላትካ ናይ ምውሳን ዘለካ መሰልን እውን ክትሓስብ ክትክእል ኢኻ።


text:
መበገሲ ገጽ
እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ናብ ዊኪፐድያ፣
ኩሉ ሰብ ከመዓራርይ ዝኽእል
ናጻ ናይ ትሕዝቶ ኢንሳይክሎፐድያ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን 238 ጽሑፋት ብትግርኛ ኣለዉ።
ዊኪፐድያ ብትግርኛ ብ29 ለካቲት 2004 ጀሚሩ።
ንዕለት ዝተሓርየ ጽሑፍ
ጉግል
ጉግል ው.ሓ.ኩ (ውሱን ሓላፍነት ኩባንያ) (ብእንግሊዝኛ፦ Google LLC)፣ ናይ ኣመሪካዊ ኣልፋበት ቀንዲ መለስተኛ (subsidiary) ኩባንያ እዩ፣ ፍሉይ ክእለቱ ድማ ምስ ኢንተርነት፣ ሶፍትዌር፣ ኤለክትሮኒካዊ መሳርሒታትን ካልኦት ቴክኖሎጂታትን ዝተኣሳሰሩ ፍርያትን ኣገልግሎታትን እዮም። ቀንዲ ፍርያት ጉግል ተመሳሳሊ ስም ዘሎ ናይ ኢንተርነት ትሕዝቶ ምድላይ ሞተር እዩ፣ ዋላ እኳ ካልኦት ፍርያትን ኣገልግሎታትን ከምቲ ናይ ጉግል ድራይቭ (Google Drive) ቤት ጽሕፈት ተርታ ኣቕሑ፣ እቲ ጂመይል (Gmail) ዝበሃል ኢመይል፣ ናይ ጉግል ካርታታት (Google Maps)፣ ጉግል ስትሪት ቪውን (Google Street View) ጉግል ኤርዝን (Google Earth) ናይ ካርታ ኣገልግሎታቱ፣ እቲ ናይ ዩትዩብ (YouTube) ቪድዮታት መርበብ ሓበሬታን ካልኦት ናይ መርበብ ሓበሬታ ኣገልግሎታትን ከም ጉግል መጻሕፍቲ (Google Books)፣ ጉግል ዜናን (Google News) ተርጓሚ ጉግልን (Google Translate) የቕርብ እንተኾነ።
ካልኦት ፕሮጀክታት መሰረት ዊኪሜድያ
ዊኪፐድያ ሓደ ካብቶም ፕሮጀክታት ዊኪሜድያ እዩ፣ ብመሰረት ዊኪሜድያ (Wikimedia Foundation) ዝመሓደር።


text:
ናብ ኢትዮጵያ ሃዲሞም ካብ ዝኣተዉ 52 ወተሃደራት ኤርትራ፡ እቶም 18 ናብ ሃገሮም ክምለሱ ከምዘይደልዩ ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ላዕለዋይ ጀነራል ስርዓት ህግደፍ ብዝተሰማመዓሉ ኣብ ክልል ዓፋር ኢትዮጵያ ናብ ዝርከብ መደበር ስደተኛታት ከም ዝኣተዉ ማእከል ሓበሬታ ኤርትራ/Eritea Hub፡ ኣፍሪካን ኢንተለጀንስ ብምጥቃስ ሓቢራ።
እቲ ካብ ማእከል ሓበሬታ ኤርትራ ዝተረኽበ ዜና ከም ዝጠቐሶ፡ እቶም ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝራሕርሑ 18 ወተሃደራት ብ16 ሰነ 2022 እዮም ኣብ ዋና ከተማ ክልል ዓፋር ናብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ምምሕዳር ጉዳይ ስደተኛታትን ካብ ስደት ተመለስትን ኢትዮጵያን ተረኪቦም። ድሕሪኡ ከኣ ካብ ከተማ ሳማራ ንወገን ደቡባዊ ምብራቕ 55 ኪሎ ሜተር ርሒቓ ናብ እትርከብ መደበር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣስሓይታ ተወሲዶም።
በቲ ካብ ማእከል ሓበሬታ ኤርትራ ዝተረኽበ መሰረት፡ እዞም 18 ወተሃደራት ኣካል እቶም 52 ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጉንበት 2022 ኣብ ከባቢ ንኤርትራ ምስ ክልላት ትግራይን ዓፋርን ዘራኽብ ባዳ ካብ ዝዓረደ መበል 67 ክፍለ ሰራዊት ኤርትራ ዝሃደሙ እሞ፡ ኣብ ወረዳ ዳሉል ዓዲ ምሩግ ተገሊሎም ዝነበሩ እዮም። እዞም ወተሃደራት ብሰንኪ ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኤርትራ፡ ንስግዳን (ሳላ) ዝምልከት ኣብ ልዕሊ ተኸተልቲ ምስልምና ወተሃደራት ዝፈጠርዎ እገዳ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ብረቶም ከውርዱ ዝተገደዱ ምዃኖም እቲ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ኩነታት ምስ ኣጋጠመ፡ ዓበይቲ ዓዲ ዓፋር ኤርትራ፡ እቶም ካብቲ ሰራዊት ዝወጹ ወተሃደራት ኣብ ውሳነኦም ዳግመ-ርኢቶ ገይሮም ናብ ኣርዓት ህግደፍ ንክምለሱ ክሓትዎም ተላኢኾም ከም ዝነበሩ፡ እንተኾነ ከም ዘተዓወቱ እቲ ዜና ጠቒሱ። ድሕሪ ናይቶም ዓበይቲ ዓዲ ዘይምዕዋት፡ ጀነራል ሑመድ መሓመድ ኣሕመድ ካሪካሪ ወዲ ዓፋር ኤርትራን ምስ ሓለፍቲ ክልል ዓፋር ኢትዮጵያ ጽቡቕ ዝምድና ዘለዎን ተባሂሉ ናብቲ ኩነታት ተላኢኹ። እቲ ጀነራል ነቶም ዝሃደሙ ረኺቡ እቲ ንስግደት (ሶላት) ዝምልከት እገዳ ዳግመ-ርኢቶ ክግበረሉ ከም ዝከኣልን ምስ ተመለሱ ኣብ ልዕሊኦም ዝውሰድ ስጉምቲ ከምዘይህሉን ቃል ኣትይሎም። ድሕሪ እዚ ካብቶም 52 እቶም 34 ብመብጸዓ እቲ ጀነራል ከም ዝዓገቡ እቲ ዜና ኣፍሊጡ።
እቶም 18 ግና ነቲ መብጸዓ ስለ ዝነጸግዎ፡ ጀነራል ካሪካሪ እውን ብዝተሰማማዓሉ፡ ብምልሻ ክልል ዓፋር ተታሒዞም ናብ ከተማ ሰመራ ከም ዝተወስዱን፡ ካብኡ ድማ ብደረጃ ስደተኛ ናይ ምምዝጋብ መሰል ተሓልይሎም ናብ መደበር ኣስሓይታ ከም ዝተላእኩ ተፈሊጡ።
ኣቐድም ኣቢሉ፡ ውድብ ሃገራዊ ጉባአ ዓፋር ኤርትራ፡ “ሓሙሽተ ሚእቲ ደቂ ዓፋር ወታሃደራት ኤርትራ ካብ መበል 67 እገረኛ ክፍለ ሰራዊት ተፈልዮም፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘዳውብ ባዳን ዓዲ ምሩግን ብዝተባህለ ቦታ ናብ ክልል ዓፋር ኢትዮጵያ ሂቦም” ዝብል መግለጺ ኣውጺኡ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። እዞም 52 ወተሃደራትከ ኣካሎም ድዮም ኣይኮኑን ዝብል፡ እዚ ካብ ማእከል ሓበሬታ ኤርትራ ዝተረኽበ ዜና ዝጠቐሶ የለን።


text:
ናይ ኬንያ ኣባላት ፓርላማ ሕድ ሕድ ኣባላት ብዙሕ ናይ ገንዘብ ሞቕሽሽ ንኽውሃቦም፣ክሳብ ዕድሚኦም ደሕንነቶም ዝሕሊ ዓጃቢን ዘዋሪ መኪና ንኽምደበሎም ከምኡ’ውን ክሞቱ ከለው መንግስታዊ ስነስርዓት ቐብሪ ክግበረሎም ዝፈቅድ ናይ ጡረታ ሕጊ ትማሊ ምሸት ኣፅዲቖም።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ሙዋይ ኪባኪ እቲ ፓርላማ ቅድም ክብል ኣፅዲቑዎ ዝነበረ ተመሳሳሊ ውሳነ ዝሓለፈ ወርሒ ነፂጎምዎ እዮም።እቶም ኣባላት ፓርላማ ኣብቲ ናይ ትማሊ ሕጊ ካሊእ መመሓየሺ ሓስብ ወሲኾምሉ።እቶም ፕሬዝዳንት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ጥሮታ ክወፁ እንተለው ናይ 300 ሽሕ ዶላር ሞቕሽሽ ንኽውሃቦም ዝእዝዝ ዓንቀፅ።
ዝተቖጥዑ ዜጋታት እታ ሃገር ሎማዕንቲ ዓርቢ ብማሕበራዊ መራኸቢ ቲዊተር ኣቢሎም ተቓውምኦም ምስማዕ ጀሚሮም።ኣብ ካልኦት ማሕበራዊ መራኸቢታት’ውን ኬንያዊያን ንቶም ኣባላት ፓርላማ ሓሳማ ብምባል የላግፁሎም ኣለው።
ኣንፃር እቶም ኣባላት ቤት ምኽሪ ዝካየድ ዘመተ ዝመርሕ ዘሎ ፍሉጥ ኬንያዊ ናይ ኢንተርኔት ፀሓፊ ሮበርት ኣላይ ኣባላት ፓርላማ ንሓሙሽተ ዓመት ጥራሕ ስለዘገልገሉ ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ኬንያ ክትኸፍሎም ግቡእ ኣይኮነን ኢሉ።
እቲ ናይ ኢንተርኔት ዘመተ ንቐልቢ ቀዳማይ ምንስቴር ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ብምስሓብ ብትዊተር ኣቢሎም ነቲ ናይ ጡረት ረብሓ ብትሪ ነቒፎምዎ ኣለው።
ፕሬዝዳንት ሙዋይ ኪባኪ ነቲ ሕጊ ከፅድቑዎ ወይ’ውን ክስዕሩዎ እታ ሃገር ትፅቢት ኣብ እትገብረሉ እዋን ኬንያዊያን ኣባላት ፓርላማ ዝሓተቱዎ መንግስታዊ ስነስርዓት ቀብሪ ክረኽቡ ተስፋ ንገብር እናበሉ ብኢንተርኔት ኣቢሎም ይቕልዱሎም ኣለው።


text:
ክልቲአን ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ይግበአኒ ኣብ ዝብልኦ ኣሰሓሓቢ ዞባ ኣቢየ ዘሎ ፀጥታዊ ኩነታት ተዃሳሒ ከምዝኾነ ሓላፊ ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት መንግስታት ኣፍሊጦም።ሀርቭ ላድሰውስ ትማሊ ሓሙስ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብዘቕረብዎ ሪፖርት ሓይልታት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ነቲ ዝሓለፈ ሰነ ዝፈረምዎ ስምምዕ ብምጥሓስ ሓይልታቶም ካብቲ ከባቢ ኣየውፅኡን ዘለው ኢሎም።
ላድሰውስ 15 ኣባልት ንዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ከምዝተዛረብዎ ኣብ ገሊኦም ኣናእሽቱ ከተማታትን ሃገረ-ሰባትን ሕዚ’ውን ወታደራት ኣለው።ኣብ ገሊኦም ከባቢታት ድማ ንቶም ወታደራት ብሓይልታት ፖሊስ ይትክእዎም ኣለው ኢሎም።
ላድሰውስ ከምዝበልዎ ፖሊሳት ደቡብ ሱዳን ሕዚ’ውን ኣብቲ ቦታ ከምዘለውን ክልቲኦም ወገናት ወታደራዊ ሓይሎም ብፖሊስ መኮነናት ከምዝተክእዎምን እዚ ድማ ንመንፈስ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ዝተብፅሐ ስምምሕ ዝፃብእ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
ሱዳንን ምንቅስቓስ ግንባር ሓርነት ሱዳንን ነቲ ዘሰሓሕብ ከባቢ ካብ ወታደርዊ ምንቅስቓስ ነፃ ንምግባርን ወታደራት ኢትዮጵያ ነቲ ከባቢ ንኽቆፃፀርዎን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ወርሒ ሰነ ድሕሪ ምስምምዖም ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ 4,200 ወታደራት ኢትዮጵያ ናብ ኣብየ ንኽኣትው ፈቒዱ።ብናይ ኢንግሊዝኛ ኣህፅሮተ ቃል UNISFA ብዝብል ሽም ዝፅዋዕ ሓይሊ ዓቃቢ ሰላም ዛጊድ 70 ሚእታዊ ሓይሉ ናብቲ ከባቢ ኣግዒዙ’ሎ።


text:
እግዚኣብሄር ሓደ ሕቶ እንተ ዘቕርበልካ "እንታይ ከም ዝህበካ ለምን?" ኢሉ እንታይ ኮን ምኾነ መልሲና?
ቅድሚ 3000ዓመት ኣቢሉ ሓደ ጊዜ ኣግዚኣብሄር ንሰሎሞን ነቲ ናይ እብራውያን ንጉስ ኣዛ ሕቶ እዚኣ ኣቅሪቡሉ ነይሩ። ሰሎሞን ዝና ወይ ሃብቲ ወይ መዛግብትን ክብረትን ወይ ነፍሲ ጸላእቱ ወይ ነዊሕ ዕድመ ወይ ውን ንዓለም ክመልኽ ዘይኮነስ ንሱ “ነዚ ዓቢ ህዝቢ እዝስ መን ክፈርዶ ይኽእል፣ እምበኣርሲ ኣብ ቕድሚ እዚ ህዝቢ እዚ ክወጽእን ክኣቱን ጥበብን ፍልጠትን ሃበኒ በለ” 2 ዜና.1፣10። ሰለሞን ጥበብ ምምራጹ ኣብ ህይወት ዘድለዮ ኩሉ ድማ ከም ዝሰዓቦን ብጥበብ ብምምርሑ ድማ ዝናን ዓወትን ንገዛእ ርእሱን ንንግስነቱን ከም ዝትዓደለን ይንገር።
እሞ ጥበብ ናይ ኩሉ መፍትህ ሂወት ካብ ኮነት ጥበብ እንታይ እያ ብከመይከ ትርከብ? እቲ ዘሓጉስ ነገር ጥበብ ብዕድመ ምሽምጋል ወይ ኣብ ትሕቲ ገረብ ብምምላድ ኣይኮነትን ትርከብ። ብብዙሓት ብዙሕ ግምት ዘይተወሃባ ጥበብ ንዝዕንብብ ሂወት ኣገዳሲትን ንኩሉ ዝብህጋ ድማ ቐረባን እያ።
ከምቲ ብዙሓት ዝሓስብዎ መጽሓፍ ቅዱስና ብሕግታትን ብግበር ኣይትግበርን ዝተመልአ ዘይኮነስ ኩሉ ነጸብራቓት ናይ ህይወት ዝሓቖፈ ናይ ጥበብ መጽሓፍ እዩ። ብከመይ ዝበለጸ ህይወት ክንነበር ከም እንክእል ድማ ይምህረና። ጥቕልል ብዝበለ ኣገላልጻ “ጥበብ ማለት ቓል ኣምላኽ ኣብ ተግባር እዩ።” ጥበብ ንጉስ ሰሎሞን ክሳዕ እዚ እዋን ህያው ኮይኑ ይንገረሉ ኣሎ ንሱ ኣብ መጽሓፍ ምሳሌ ብመንጽር ክልተ ዓይነት ምርጫታት ምርጫ ዓሻን ምርጫ ለባምን ገይሩ ድማ ኣቕሪብዎ ንረኽቦ።
ቕኑዕ ውሳነታት ኣብ ህይወትና እንገብሮም ውጽኢት ናይ ጥበብ እዩ። ከምቲ ንጉስ ሰሎሞን ዝመረጾ ካብ ኩሉ ኣቐዲምካ ንጥበብ ምምራጽ ድማ መፈለምታ ናይ ጥበበ እዩ። ስለዚ ጥበብ ይኩን ምርጫና።
የሱስ ጎይታ እዩ!
ምንጪ፣ How to make wise choices ብ ፓስተር ብርያን ሆስቶን


text:
ቱርኪ ዶባት ንስደተኛታት ብምኽፋታ ግሪክ ሓተትቲ ዕቑባ ምቕባል ጠጠው ኣቢላ
ቱርኪ ስደተኛታት ናብ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ንክሓልፉ "በሪ ብምኽፋታ"፡ ግሪክ ንዝቕጽል ሓደ ወርሒ ሓደስቲ ሓተትቲ ዑቕባ ከም ዘይትቕበል ኣፍሊጣ።
ሰበ መዚ ግሪክ፡ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት፡ ምስ ቱርኪ ብዘራኽብ ዶብ ንዝሰግሩ ዝነበሩ ኣስታት 10 ሽሕ ስደተኛታት ከም ዝኸልከሉ ኣፍሊጦም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኪርያኮስ ሚትሶታኪስ፡ ግሪክ "ክሳብ እቲ ናይ መወዳእታ ዓቕማ ዶባታ ገቲኣ እያ" ኢሉ።
ቱርኪ ብወገና፡ ብምኽንያት ኣብ ሶርያ ዘሎ ኲናት፡ ቁጽሪ ዝስደዱ ዘለው ሰባት ክትጻወሮ ከም ዘይኽኣለት ትገልጽ።
ፕሬዝደንት ቱርኪ ረሲጵ ጣይጵ ኤርዶጋን፡ ብዓርቢ ስደተኛታት ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ናብ ዝኾና ጎረባብቲ ግሪክን ቡልጋርያን ክሰግሩ ከም ዘፍቀደ ተዛሪቡ።
ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሰሜን ሶርያ፡ ግዝኣት ኢድሊብ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ነፈርቲ፡ 33 ወተሃደራቱ ምስ ሞቱ፡ ነዚ ስጉምቲ ክወስድ ከም ዝተገደደ ገሊጹ።
ተርኪ 3.7 ሚሊዮን ሶርያውያን ዝርከቡዎም ስደተኛታት ኣዕቊባ ትርከብ። ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ብዝበጽሐቶ ስምምዕ ግን፡ እቶም ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ከይኣትው ከልኪላቶም ጸኒሓ።
ረሲጵ ጣይጵ ኤርዶጋን ግን፡ ምስ ሓገዝ ተተሓሒዙ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ 2016 ዝኣተዎ ቃል ከም ዘፍረሰ ይነቅፍ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ግሪክ ብሰንበት ብትዊተር፡ "ዶባት ግሪክ ግዳማዊ ዶባት ኤውሮጳ ስለ ዝኾኑ ክንሕልዎም ኢና" ብምባል፡ ግሪክ ምስቲ ሕብረት ዝበጽሓቶ ስምምዕ ተኽብሮ ምህላዋ ገሊጹ።
ብተወሳኺ፡ "ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብ ግሪክ ክኣቱ ዝፈተነ ክጥረዝ ምኻኑ" ኣጠንቂቑ።
ገለ ኣብ ዶብ ግሪክ ዝበጽሑ ስደተኛታት፡ እምኒ፣ ሓጺንን ታኒካ መንብዒ ጋዝን እንትድርብዩ፡ ሓለውቲ ዶብ ግሪክ ድማ መንብዒ ጋዝ ተኲሶም።
ብኻልእ ወገን፡ ማእከላት መዕቆቢ ስደተኛታት ተጨናኒቖም ከም ዘለው ብምግላጽ፡ 500 ኣብ ሸውኣተ ጀላቡ ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ ደሴታት ግሪክ ሌዝቦስ፣ ሳሞስን ቺኦስን ከም ዝኣተው ፖሊስ ግሪክ ገሊጹ።
ልዕሊ 300 ስደተኛታት ዝጸዓና ሸውዓተ ጀላቡ ናብ ሌስቦስ፣ 150 ስደተኛታት ዝሓዛ ኣርባዕተ ጀላቡ ድማ ናብ ሳሞዝ እንትኣትዋ ክልተ ካብ 70-80 ዝኾኑ ስደተኛታት ዝሓዛ ጀላቡ እውን ናብ ቺኦስ ከም ዝኣተዋ ሮይተርስ ንሰብ መዚ ግሪክ ጠቒሱ ጸብጺቡ።
ሚኒስትር ምክልኻል ግሪክ ኣልኪቪዲስ ስቴፋኒ፡ ተርኪ ስደኛታት ክሰግሩ ተተባብዕ ኣላ ክብል ከሲሱ።
"ጠጠው የብሉውም የለውን ጥራሕ ዘይኮነ ይሕግዙዎም'ዮም ዘለው" ክብል ንማዕኸን ዜና ግሪክ ተዛሪቡ።
ብቐዳም ተርኪ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ መገዲ ምስ ከፈተት፡ ኣብ ሞንጎ ፖሊስ ግሪክን ስደተኛታትን ጎንጺ ተላዒሉ'ዩ።
ሕብረት ኤውሮፓ ድማ፡ ናብቲ ሕብረት መዐቀኒታት ንምሕላው ምስ ተርኪ ዝዋሰና ግሪክን ቡልጋርያን ክሕግዝ ጸኒሐ'የ ይብል።


text:
TRAVEL GUIDE
ቃሎም ዝሃቡ ሓመድ ፈሲስዎም፡፡
-------- ቴሌቪዥን ትግራይ ኣብ መፈለምታ ወርሒ ሰነ 2014 ዓ/ም ናብ #ሽረ እንዳስላሰ ተንቀሳቂሱ ነታ ኣብ ፀልማት ናብራ ትነብር ስድራ ወ/ሮ ስላስ ኣዘራሪቡ ነይሩ፡፡ ወ/ሮ ስላስ ምርኣይ...
LATEST VIDEOS
GADGETS WORLD
ኢትዮጵያ ተካርያቶ ንዝነበረት ወደብ በርበራ ተመንጢላ፡፡
ብፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ እትግዛእ ዘላ ኢትዮጵያ ኣብ ዘመነ ኢህወደግ ተካርያቶ ንዝነበረት ወደብ በርበራ ከምዝሰኣነቶ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝመደበሩ ጋዜጣ ኣዲስ ስታንዳርድ ኣፍሊጡ፡፡ መንግስቲ ሶማሊ ላንድ...
LIFESTYLE
NUTRITION
ከይዲ ምፅራይ ቅትለት ህፃናት
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ዩክሬንን ሞዛምቢክን ኣብ ልዕሊ ህፃናት ዝፍፀሙ ዘለው ቅትለታት ክምርመሮ ምዃኑ ኣፍሊጡ ፡፡ ብመሰረት ዋና ፀሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንተንዮ ጉተሬዝ...


text:
ዋና ዳይሬክተር ትካል ጥዕና ዓለም ኮይኖም ዝተመርፁ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሚኒስትር ጥዕናን ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢን ኢትዮጵያ ብምዃን ዘገልገሉ እዮም።
ዶ/ር ቴድሮስ ሚኒስትር ጥዕና ኣብዝነበርሉ እዋን ኣብዝተፈላለዩ መዳያት ትርጉም ዘለዎ ውፅኢት ምምፅኦም ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣቶ መለስ ኣለም ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣዘኻኺሮም።
ኣቶ መለስ እቲ ምርጫ ዶ/ር ቴድሮስን ኢትዮጵያን ኣብ መዳይ ጥዕና ንዘመዝገብዎም ውፅኢታት ዝተወሃበ ኣፍልጦ እዩ፤እዚ ናይ ዶ/ር ቴድሮስ ተመክሮ ኣብ ናይ ዓለም ትካል ጥዕና እውን ምጥቃም ከምዝክኣል ናይ ኢትዮጵያዊያን ይኹን ኣፍሪቃዊያን እምነት እዩ ኢሎም ።ኣፍሪቃዊያን ዶ/ር ቴድሮስን ኣብ ምምራፅ ዝገበሩዎም ኣስተዋፅኦ ዝለዓለ ምዃኑ ሓቢሮም።
ኣቶ መለስ ሰባት ርእይቶኦም ቅኑዕ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ ብዝመሰሎም መንገዲ ክገልፁ ከለው ክኽበር ኣለዎ፤ ዶ/ር ቴድሮስ ንዝተቓወምዎም ይኹን ንዝደገፉዎም ኢትዮጵያዊያን ልዕሊ ኩሉ ድማ ንኢትዮጵያ ጥራይ ከይኮነ ንኣፍሪቃ ብምውካል እዮም ተመሪፆም ዘለው ኢሎም ።
ንዳይሬክተርነት ትካል ጥዕና ዓለም ኣብዝተኻየደ ምርጫ ኣፍሪቃዊያን ዝተኸተሉዎም ስልቲ ዶ/ር ቴድሮስ ክስዕሩ ቁልፊ ተራ ከምዝተፃወተ ካልኦት ወገናት እውን ይሰማምዑ።
ኣባል ፓርላም ኢትዮጵያን ምኽትል ፕረዝደንት ፓርላማ ፓን ኣፍሪቃ ዝነበሩን ዶ/ር ኣሸብር ወልደጊዮርጊስ “ሓንቲ ኣፍሪቃ ሓደ ድምፂ’’ ዝብል መርገፂ ኣብ ምምራፅ ዶ/ር ቴድሮስ ዝሰርሐ እዩ ዝመስል ኢሎም።ኢትዮጵያዊ ብኣህጉራዊ ይኹን ብደረጃ ዓለምለኸ ቦታ ክሕዝ ከሎ ተደጋግፍካ ምኻድ ክልመድ ኣለዎ ኢሎም።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ፈላማይ ኢትዮጵያዊን ኣፍሪካዊን ዋና ዳይሬክተር ትካል ጥዕና ዓለም ኮይኖም ኣለው።


text:
ዛንታ ኣኽበረት
ሼር
ነዚ ተመሳሳሊ ተመኩሮ ኣለካ/ኣለኪ?
“ሰባት እቲ ጕዕዞ ኣሸጋሪ ከም ዝነበረ ይነግሩኒ ነይሮምን። ይርድኣኒ ነይሩ፡ ግን ክሳዕ ክንድዚ ኣሸጋሪ እዩ ኢለ ኣይሓሰብኩን”
34 ዓመት ዝዕድመኣ ኣኽበረት ዘናዊ ኣብ ጀርመን እትቕመጥ ኤርትራዊት ስደተኛ እያ። እቲ ብሱዳንን ሊብያን ገይሩ ካብ ኤርትራ ናብ ኤውሮጳ ዝቐጸለ ጕዕዞኣ ብ2012 እዩ ጀሚሩ። ኣብቲ ጕዕዞ ክትሳተፍ መደብ ኣይነበራን፡ ግን ህይወት ኣብ ሱዳን ስለ ዝመረራን ካልኦት ድማ ኪስደዱ ምስ ረኣየትን ንሳውን ክትብገስ ወሲና።
ብዛዕባዚ ጕዕዞዚ ከምኡውን ዚስዕቦ ጸገማትን ሰሚዓን ፈሊጣን ነይራ። ይኹንምበር ምስ ተበገሰት እቲ ጸገማት ካብቲ ዝሓሰበቶን ዝተዳለወቶን ንላዕሊ ኾይኑ ረኺባቶ።
“እቲ ጕዕዞ ኣሸጋሪ ከም ዝኸውን እፈልጥ ነይረ፡ ኣብቲ ምድረበዳ ጥሜትን ብርቱዕ ሃሩርን ቍርን ከም ዘሎ ሰሚዐ ነይረ” ትብል። “ምስ ተበገስኩ እየ ክሳዕ ክንደይ ብርቱዕ ምዃኑ ዝፈለጥኩ” ብምባል ድማ ትድምድም።
ንሳ ከም ካልኦት፡ በቶም ነቲ ኩነታት ጕዕዞ ኣቃሊሎም ዝነግሩ መሰጋገርቲ እያ ተታሊላ። ኣብ ሓንቲ ፒክኣፕ 18 ሰባት ጥራይ ከም ዚስቀሉ እያ ተነጊራ፡ ይኹንምበር ኣብታ ፒክኣፕ እተሰቕሉ ዕጽፊ እዮም ነይሮም። ንሳ ምስ ካልኦት ኣብቲ ጋቢና ተጸቓቒጣ ከይትወድቕ ትፈርህ ነይራ፡ ከመይሲ እታ ማኪና ሰብ ወዲቑ ኢላ ደው ኣይትብልን እያ።
ኣኽበረት ብሱዳንን ሊብያን ዝፈጸመቶ ጸብጻብ ጕዕዞ ስምዑ።
እታ ኣኽበረትን ካልኦትን ዝነበሩዋ ጃልባ ኣብ ባሕሪ ተሰቢራ፡ ምኻድውን ኣብያ፡ ሒዛቶም ስቕ ኢላ ኣብ ባሕሪ ክትንሳፈፍ ድማ ጀሚራ።
“ኣብቲ ጫፍ ናይታ ጃልባ ስለ እትጽጋዕ እቲ ባሕሪ ምስ ገጨበካ ኩሉ ኣካላትካ ብጨው እዩ ዚኽደን” ትብል ኣኽበረት።
ድሕሪ ናይ ሰዓታት ዕላማ ዘይብሉ ምንስፋፍን ጥሜትን ብርቱዕ ጽምእን ብናይ ኢጣልያ ሓለውቲ ገማግም ባሕሪ ኪድሕኑ ክኢሎም።
“ኣብ ባሕሪ ኣብ ሓንቲ ጠርባስ ጃልባ ምስ እትኸውን ብዛዕባ ሞት ጥራይ ኢኻ እትሓስብ” ትብል ኣኽበረት. “ሕጂ ደኾን እመውት እኸውን እናበልካ ኢኻ እትሓስብ።”
ኣኽበረት ናብ ኢጣልያ ምስ ኣተወት ናብ ጀርመን ክትቅጽል መዲባ፡ ከመይሲ ኢጣልያ ንደለይቲ ዕቝባ ኣጸጋሚት ሃገር ምዃና ትፈልጥ ስለ ዝነበረት።
ኣብ ጀርመን ምእታዋ ተሓጒሳ ግን ጌና ጸገማት ይጓነፋ እዩ፡ ኣውራ ድማ ቋንቋ ጀርመን ዘይምኽኣላ እዩ።
ነቲ ኣኽበረት ብዛዕባ ሓድሽ ህይወት ኣብ ኤውሮጳ ዝሃበቶ ጸብጻብ ስምዑዎ።
ሼር
ነዚ ተመሳሳሊ ተመኩሮ ኣለካ/ኣለኪ?


text:
ክንክን ሕማም፡ ሓታት ዑቕባ ምስ እትኸውን ወይ ኣብ ሽወደን ንኽትህሉ ፍቓድ ምስ ዘይህልወካVård om du är asylsökande eller inte har tillstånd att vara i Sverige - tigrinska
ንስኻ በጽሒ ዝኾንካን ዑቕባ ትሓትት ዘለኻን፡ ነቲ ክጸንሕ ዘይክእል ክንክን ሕማምን ክንክን ሕማም ስኒን ሕክምና ክትረኽበሉ መሰል ኣለካ። እዚ ንዓኻ ኣብ ሽወደን ብዘይ መንበሪ ፍቓድ እትነብር እውን ይምልከተካ እዩ። ዕድሜኻ ትሕቲ 18 ዓመት ንዝኾንካ፡ ኵሉ ግዜ ክንክን ሕማምን ክንክን ሕማም ስኒን ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ።
እቲ ክጸንሕ ዘይክእል ክንክን ሕማም ንኣብነት መስበርቲ ዓጽሚ ምስ ዘጋጥመካ እሞ ብጆሶ ምጽጋኑ ኣድላዪ ምስ ዝኸውንን ክኸውን ይኽእል እዩ።
Läs texten på svenska här.
ከመይ ገይረ ናብ ሕክምና እኸይድ?
ንዓኻ ኮነ ንዝኾነ ኣባላት ስድራኻ ክንክን ጥዕና ምስ ዘድልየኩም፡ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ማእከል ክንክን ጥዕና ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። ማእከል ክንክን ጥዕና ንኣብነት ሄልሶሰንትራል (hälsocentral)፡ ሁስሌካርሙታግኒን (husläkarmottagning) ወይ ፋሚልየሌካርሙታግኒን (familjeläkarmottagning) ተባሂሉ እውን ይጽዋዕ እዩ።
ሕክምና ኣበይ ከም ትረክብ ርግጸኛ እንተ ዘይኴንካ
ሕክምና ኣበይ ከም እትረክብ ርግጸኛ እንተ ዘይዄንካ፡ ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተሌፎን 1177 ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ብሽወደንኛ ወይ እንግሊዝኛ ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ።
እተን ዝምልሳልካ ኣለይቲ ሕሙማት ጥዕናኻ ንኽምሓየሽ ባዕልኻ እንታይ ክትገብር ከም ትኽእል ምኽሪ ክህባኻ እውን ይኽእላ እየን።
ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ክንክን ጥዕና ከምይ ምዃኑ ብዝያዳ ኣንብብ።
LMA-ካርድ ሓታት ዑቕባ እንተ ዄንካ
ዑቕባ ክትሓትት ከለኻ ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን (Migrationsverket) ሓደ ፍሉይ ካርድ ይወሃበካ። እዚ LMA-ካርድ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ናብ ሕክምና ክትከይድ ከለኻ ነዚ ካርድ ከተርእዮም ኣለካ።
ቈልዑ’ውን ዑቕባ ክሓቱ ከለዉ LMA-ካርድ ይወሃቦም እዩ።
ክንክን ጥዕና ክንደይ እዩ ዝኽፈሎ?
ቈልዑ ክሳብ 18 ዓመት ዝመልኡ ንክንክን ጥዕና ዝኸፍልዎ ነገር የለን። እዚ ነቶም ዑቕባ ዝሓቱ ዘለዉ ወይ ኣብ ሽወደን ንኽህልዉ ፍቓድ ዘይብሎም ቈልዑ ንኽልቲም ይምልከቶም እዩ። ቈልዑ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ምኽፋል ከድልዮም ይኽእል እዩ።
ዓበይቲ ንኽንክን ጥዕና ይኸፍሉ እዮም
ንስኻ 18 ዓመት ዝመላእካ መብዛሕትኡ ግዜ ንኽንክን ሕማምን ክንክን ሕማም ስኒን ሓደ ክፍሊት ትኸፍል ኢኻ።
ኣብነታት ናይ ዝኽፈሎ ክንክን ጥዕና
- ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ብሓኪም ምርኣይ እንተ በዝሓ 50 ክሮና ይኽፈሎ።
- ምብጻሕ ናብ ሓደ ሓኪም ስኒ 50 ክሮና ይኽፈሎ። ክጸንሕ ንዘይክእል ክንክን ስኒ ይምልከት።
- ብሓኪም ዝተኣዘዘ መድሃኒት እንተ በዝሓ 50 ክሮና ይኽፈሎ። ይኹን’ምበር ንሓደ ሓደ መድሃኒት ምሉእ ዋጋ ምኽፋል የድልየካ እዩ፡ ንኣብነት ናይ ስዓል መድሃኒት።
ኣብነታት ናይ ዘይክፈሎ ክንክን ጥዕና
- ምብጻሕ ናብ ክሊኒክ ነፍሰ-ጾራትን ሓራሳትን።
- ክንክን ሕርሲ።
- ምብጻሕ ናብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ
ካብ ክፍሊት ናጻ መርመራ ጥዕና ንዓበይትን ቈልዑን
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዑቕባ ዝሕቱ ዓበይቲ ይኹኑ ቈልዑ ናይ ጥዕና መርመራ ንኽገብሩ ይዕደሙ እዮም። እዚ መርመራ ኣይክፈሎን እዩ።
ንስኻ ብዘይ ፍቓድ ኣብ ሽወደን ዘለኻ ናብ ሕክምና ክትከይድ ከለኻ ናይ ጥዕና መርመራ ንኽትገብር ዕድል ይወሃበካ። ነቲ መርመራ ትኸፍሎ ነገር የለን።
ብቋንቋኻ ሓገዝ ንኽትረክብ ኣስተርጓሚ ንኽግበረልካ ሕተት
ሽወደንኛ ዘይትዛረብ እንተ ዄንካ ኣስተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። እቲ ኣስተርጓሚ ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎ። ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ንኽግበረልካ ንስኻ ትኸፍሎ ነገር የለን። ብቛንቋኻ ሓገዝ ንምርካብ ቅድሚ ምኻድካ ምስ ሕክምና ብምርኻብ ሓብር።


text:
Eslöv
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 15 1 2021
ኤስሎቭ 32,100 ተቐማጦ ዘለዋ ውርይቲ ከተማ እያ። ንሳ ኣብ ኦረሱንድ ዞባ፡ ኣብ ጥቓ ናይታ ናይ ምህሮ ከተማ ዝኾነት ሉንድን ዓባይ ከተማ ማልመን እያ እትርከብ። ኤስሎቭ ብ911 እያ ዝኸተመት፡ ሽዑ ኸኣ 5396 ተቐማጣይ ነይሩዋ። ኤስሎቭ ሎሚ ምስቲ 18,000 ነባሪኣ ናይቲ ኮምዩን ቀንዲ ከተማ እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ33,771
ስፍሓት መሬት425 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Lund 22 ኪሜ
- Malmö 39 ኪሜ
- Helsingborg 54 ኪሜ
እቲ ኮምዩን ምስ 12 ከተማታቱ ብ1971 እዩ ተመስሪቱ። ፍሊንገ፡ ሎበሮድ፡ ማሪየሆልምን ስተሃግን ናይ ነፍስወከፍ ክፍሊ ኮምዩን ሰንትሩም እየን። ሳላቲ ምስ እተፈላለየ ክፍልታት ስኮነን ኮፐንሃገንን ዘራኽብ ግሩም ናይ ባቡር መስመራት፡ ኤስሎቭ ንኹሉ ቀረባ እያ። ኣብኣ ናይ ንእሽቶ ከተማ ህድኣት ኣሎ፡ ከምኡውን ቅርበትን ህይወት ዝመልኦ ገጠርን፡ ኣብ ልዕልዚ እተፈላለየ ናይ ባህልን ንግድን ዓይነታት ኣሎ።
መንበሪ-ገዛ
ኤስሎቭ ኣገዳሲት ከተማ ምዃና ዘጠራጥር ኣይኮነን። ግሩም መንበሪ ኣባይቲ ምስ ግሩም ኣከባቢ ናይ ኤስሎቭ ምልክት እዩ። ኣብዚ ኣብ ገጠር ወይ ኣብ ከተማ ኣብ ቪላ ወይ ኣብ ኣፓርትማ ብዘየገድስ ናይ ውልቅኻ መንበሪ ኣባይቲ ክትመርጽ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብቲ ናትና ወብሳይት፡ብዛዕባ መንበሪ ሓበሬታ፡ ብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ወነንቲ ኣባይቲ ከኣ ዝርዝር ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኤስሎቭ እተፈላለየ ናይ ቋንቋ ጉጀለ ኣሎ። ምኽንያቱ ድማ እቲ ኮምዩን ካብ ነዊሕ እዋን ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ነይሩዎ እዩ። ብዘይካ ሽወደን እቲ ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋ ኣልባንያ፡ ዓረብ፡ ቦስንያ፡ ክሮሽያ፡ ሰርብያ፡ ዳሪ፡ እንግሊዝ፡ ሶራኒ፡ ኩርማንጂ፡ ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ታይላንድን ትግርኛን እዩ።
ትምህቲ ብቛንቋ ኣደ ነዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ተገይሩለን ኣሎ፤ ኣልባንያ፡ ዓረብ፡ ቦስንያ፡ ዳኒሽ፡ ዳሪ፡ እንግሊዝ፡ ፊንላንድ፡ ቺና፡ ኩርድ፡ መቀዶንያ፡ ፋርስ፡ ፖላንድ፡ ሩስያ፡ ሰርብያ፡ ሶማሊ፡ ስፓኛ፡ ታጋሉግ፡ ታይላንድ፡ ቱርኪን ጀርመንን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኤስሎቭ ናይ ዕረፍቲ ግዜ መዘናግዒ ዘለዋ ዓባይ ከተማ እያ። ኣብኡ ብዙሓት ዓይነታት ማሕበራት ኣለዋ። ምናልባት ንኣኻ ዚምሽእ ይህሉ ይኸውን። ኣብቲ ናይ ማሕበራት ደብተር ሃሰው በል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኤስሎቭ፡ ናይ ዜግነት ሰንትሩም፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት መድህን፡ ኣብያተጽሕፈት ቀረጽን ሕብረተሰብን ኣሎ። እቲ ናይ ንግዲ ህይወት ብዙሕ ዝዓይነቱ እዩ። ካብ ናይ ሰንትሩም ነኣሽቱ ድኳናት ክሳብ ውጽእ ኢልካ ዚርከቡ ዓበይቲ ዕዳጋታት። ኣብኡ ሓያሎ ካፈታት፡ ጂም፡ ባንክ፡ ጉጀለ መጽናዕቲ፡ ፋርማስን ሲነማን ኣሎ። ኣብ Jysk, Blomsterbergs Möbler ከምኡውንErikshjälpenእተፈለየ ዋጋ ዘለዎ ኣቕሑ ገዛ ኣሎ። እዚኣተን ናይ ኤስሎቭ ናይ ረድኤት ማእከል ሰከንድሃንድ ድኳናት እየን።
ኣብኡ ልዑል ደረጃ ዝሓዘ ናይ ባህሊ ዓይነታትን ሓያል ማሕበራዊ ህይወትን ኣሎ። ናይ ባህልን መሐምበስን መዘናግዕን ቦታታት ብጽፉፍ መገዲ እዩ ዚተሓዝ፡ ኣብ ግሩም ኣከባቢ ድማ እዩ ዚርከብ። ኣብ ኤስሎቭ ብዙሕ ዚረአን ዚግበርን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ትምህርቲ ወይ ስራሕ እትጅምረሉ ግዜ ምስ መጸ እቲ ካብ 1-5 ዓመት ዝዕድመኡ ውላድካ ብኤስሎቭ ኮምዩን ናይ ምእላይ ክንክን ኪግበረሉ እዩ። ኣብቲ ናይ ኤስሎቭ ወብሳይት ብዛዕባ ምእላይ ህጻናት ዝያዳ ሓበሬታ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ናይ ኤስሎቭ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣብ 15 ናይ ዳይረክተር ከባቢ ይምቀል፡ ከምኡውን ፍሉይ መባእታ ቤትትምህርትን ናይ ምንጪ ብቕዓት ኣብያተትምህርትን ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደን። ኣብቲ ኮምዩን ናይ ባህሊ ቤትትምህርቲ ኣሎ ከምኡውን ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ፡ ካብ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ክላስ፡ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 6 ዝኸይድ ናይ ኤስሎቭ ሞንተሶሪ ብሕታዊ ቤትትምህርትን ናይ ኤስሎቭ ካርል-ኦስካር ቤትትምህርትን።
Bergagymnasietብዙሕ ምርጫታት ይህብ። ኣብ መንጎ እተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ዝሓዘ 13 ሃገራዊ መደባት፡ መእተዊ ፕሮግራም፡ ሃገራዊ ናይ ስፖርት ስልጠና፡ ናይ ስፖርት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ካልእ ኣማራጺ ዘለዎ ኮርሳትን ክትመርጽ ትኽእል። ብዛዕባ ተመሃሮና ዘሎና ተወፋይነትን ተገዳስነትን ኣብቶም ተመሃሮ ቅሳነትን ውሕስነትን ግሩም ውጽኢትን ይፈጥር።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኤስሎቭ ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ኮለጅን ዘሎ ጽፍሕታት ክትመሃር ግሩም ተኽእሎ ኣሎ። ኣብኡ ኤሳኤፍኢ፡ ሰርቩክስን ኮምቩክስን ዘለዎ ንጡፍ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣሎ። እቲ ኮምዩን ነቲ ምስ ማሕበረሰብ ምልላይ ዚብል ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደ የካየዶ። ኤስኤፍኢ ንምጅማር ምጽባይ ኣየድልን።
ህዝባዊ ኮለጅ ከምኡውን ሞያዊ ኮለጅ ኣብ ኤስሎቭ ኣሎ። ካብኡ ንዚልዕል ትምህርቲ ድማ ኣብ ሉንድ ዩኒቨርሲቲ ወይ ኣብ ማልመ ኮለጅ ክትምሃር ትኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ቀንዲ መምህሒ ኤስሎቭ ንስኻ ክትሓምም ከሎኻ ንማእከል ጥዕና ክትውከስ ከም ዘሎካ ዚብል እዩ። ኣብቲ ከባቢ ብዙሓት ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፤ ማእከል ጥዕና ቶበሉንድ፡ ማእከል ጥዕና ሸርሮክራ፡ ብራሀሀልሳን፡ ካፕዮ ስፐሲያሊስትሁሰትን ህዝባዊ ሕክምና ስንን።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ርእይቶኻን ስምዒትካን ሓሳባትካን ክትገልጽ ምኽኣል ማለት ናይቲ ኣብ ሽወደናዊ ማሕበረሰብ ምጽምባር ቅድመ ኩነት እዩ። ኣብ ልዕሊኡ ነቲ ካልእ ሰብ ዚዛረቦ ክትርዳኦ ተኽእሎ ኣሎ። እቲ ናይ ኤስሎቭ ቤትጽሕፈት ትርጉም ኣብቲ ናይ ዜግነት ማእከል ኣብቲ ናይ ከተማ ምምሕዳር ይርከብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኤስሎቭ ኮምዩን ኣብ ማእከል ስኮነ ይርከብ። ካብ ሉንድ 20 ደቓይቕ ብማኪና፡ 40 ደቓይቕ ካብ ማልመ፡ ሓደ ሰዓት ካብ ሀልሲንቦሪ እዩ። ኣብ መንጎ ክፋላት ስኮነን ሾፐንሃምን መዓልታዊ ናይ ኣውቶቡስ ጕዕዞ ኣሎ። ነቶም ኣብ ኦረሱንድረዮነን ዚነብሩ መዓልታዊ በጺሕካ ናይ ምምላስ ተኽእሎ ኣሎ። ስኮነትራፊክን ነቲ ናይ ከባቢ ባቡርን ኣውቶቡስን ናይ ጕዕዞ ኣገልግሎትን የመሓድሮ፡ ግን ረጂዮናትን SJ ከምኡውን Veolia ኣብኡ ይሳተፋ እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ኣብቲ ቦታ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ፡ ኣብ ክፋላት ምምሕዳር ከኣ መብዛሕትኡ ግዜ ተካኢ ሰራሕተኛ የድሊ። ብቐዳምነት ኣብ ክንክን ኣርጋውያን። ኣብዘን ዝመጻ ዘለዋ ቀረባ ዓመታት ብዙሓት ኣብ ጥሮታ ኪኣትዉ እዮም፡ ስለዚ ኣብዚ ሰክቶርዚ ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድል ኪህሉ እዩ።
ኣብቲ ቦታ ብዙሓት ዋኒናት ኣለዋ፡ ከም Orka Foods Sverige, Felix, O. Kavli AB ከምኡውን Druvan። ንሳተን ኣብ ኩሉ ዓይነት ቢዚነስ እተዋፈራ እየን፡ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለዉወን። ምናልባት ንስኻ ሓደ ካብኣታቶም ክትከውን ትኽእል ትኸውን። ናይ ውልቅኻ ዋኒን ክትጅምር ምስ እትደሊ ኣብቲ ናትና Företagslots i Eslövሓገዝ ክትረክብ ትኽእል።


text:
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ሜይ ትማሊ ሓሙስ ምስ ላዕለዎት መራሕቲ ፓርቲ ሪፖብሊካን ኣብ ፊላደልፍያ ተራኺበን ዝተዘራረባ ኽኾና ከለዋ ኣብዚ ርኽብ ንፕረዝደንት ትራምፕ ብምምዓድ ኣብ መንጎ ብሪታንያን ኣሜሪካን ሓድሽ ውዕል ንግዲ ከምዘድልይ ሓቢረን ኣለዋ።
“ከምቲ ፕረዝደንት ቸርችል ኣብ ሓደ እዋን ዝበልዎ “ሓደ ዓይነት ቋንቋ ንዛረብ፡ ኣብ ሓደ መሰውያ ንሰግድ ብዓብዩ ድማ ሓደ ዓይነት ሓሳባት ንኽተል ሰባት ኢና” ስለዚ ሎሚ ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ ሓያል ዝኾነ ርኽብ ኣብ መዳይ ኢኮኖሚ፡ንግዲ፡ምኽልኻልን ፖለቲካን ኣለና። እዚ ሓድሽ ምምሕዳር ድማ ሓደ ካብ ቀዳምነታቱ ብምስራዕ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ናይ ንግዲ ስምምዕ ምኽያዱ ብጣዕሚ ሕጉስቲ እየ።”
ክልቲኦም ወገናት ብዛዕባ እቲ ንግዳዊ ስምምዕ ብቅልጡፍ ክትግበር ዘለዎም ተስፋ እንተገለጹ’ኳ ብሪታንያ ምሉእ ብምሉእ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ከይወጸት ዝኾነ ዓይነት ልዝብ ክካይዱ ኣይኽእሉን’ዮም።
ብዛዕባ’ዚ ናይ ንግዲ ስምምዕ ምስ ኣሜሪካ ዝተሓተቱ ሚኒስትር ፋይናንስ ብሪታንያ ካብ ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ዋዕላ ካብ ብራስለስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ብሪታንያ እቲ ካብኣ ዝድለይ ግዴታ ከምትፈልጥ ገሊጾም ኣለው።
ክልቲኦም ቀዳማይ ሚኒስትር ተረዛ ሜይን ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ዓለምለከ ዝምድና ክልቲኣን ሃገራት ብፍላይ ኣብ መዳይ ንግዲ ለውጢ ንምትእትታው ናይ መጀመርያ ስጉምቲ ምውሳዶም ሓቢሮም።ብርግጽ ናይ ብሪታንያ ካብ ኣውሮጳ ምሉእ ንምሉእ ምውጻእን ናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ካብቲ ናይ 12 ሃገራት ትራንስ ፓሲፊክ ሸሪኽነት ምውጻእ ነቲ ኣብ መጻኢ ብዓለምለኸ ደረጃ ዝኻየድ ልዝብ ኣብ መዳይ ንግዲ ከምዝጸልው’ውን ኣይሓብኡን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቅልዕቲ ደብዳቤ፣-
ዕለት 15/02/2013
ናብ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ።-
ንሕና መቦቀሊና ሳሕል ዝኾነ ኤርትራውያን ብሰንኪ ዘይፍትሓዊን ኣረመንያውን መግዛእትኻ ሃገርና ኤርትራ ገዲፍና ኣብ ምብራቅ ሱዳን ማለት ፖርትሱዳን, ቶከርን ቃሮራን ከባቢኣን አንነብር፣ ገሊና ተጋደልትን ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበርና ሃገራውያን ደለይቲ ለውጢ ኣቀዲምና ንፍጻሜ 21 ጥሪ ስርሒት ፎርቶ ናይ ህዝብን ሰራዊት ጠለባት ብምኻኑ ከምእንድግፎ እንዳገለጽና እዚ ጠለብ ሽትኡ ስጋብ ዝበጸሕ ንቀጻሊውን ምስ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኣኢ (ብፍላይ ጅግና ሰራዊትና) ተሓባቢርና ክንቃለስ ብሽም ስዉኣት ቃል ንኣቱ።
እዚ ብዕለት 21 ጥሪ ዝተፈጸመ ስርሒት ፎርቶ በዞም ዝስዕቡ 4 ጀጋኑ፣-
- ብ/ጀ ሳልሕ ዑስማን
- ኮ/ ስዒድ ዓሊ (ወዲ ዓሊ)
- ኮ/ ኣለም ግዝዋ
- ኮ/ ኣብርሃም ገለዋን
ኣባላት ምኒስትሪ ምክልኻል መርሕነት፣ ተኻይዱ እካ እንተኾነ ተራ ወተሃደራትን ዓበይቲ ጀነራላት ዝሓቆፈ ብህዝቢ ምሉእ ድጋፍ ዘለዎ ስርሒት ኢዩ።
ከም ኣመልካ ፈላሊኻ ምግዛእን ኣብ መንጎ ቀቢላታትን ኣውራጃታትን እተኣልሞ ዝነበርካ ውዲዳት ኩሉ ኣብቂዑ ሕጂውን ስልጣንካ ንምንዋሕ እዛ ሃገር ኣብ መንጎ እስላምን ክርስትያን ሁውከትን ግጭትን ንምፍጣር እዞም ታሪኾም ዝምስክረሎም ሃገር ሓራ ዘውጻኡ ደልይቲ ለውጢ፣ እስላማውያን ጥርኑፋት ደቂ ሳሕል እዮም ኢልካ ብመንገዲ ዕሱባትካ ትዝርግሖ ዘለኻ ሕሱር ፕሮባጋንዳ ሓቂ ንምምሳልውን ብርክት ዝበሉ ተጋደልቲ እስላም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ እእቲኻ። ከምኡውን ንተጋዳላይ ዓብደላ ጃብር ብናትካ ትእዛዝ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክቅተል, ከምኡውን ተጋዳላይ ሙስጣፋ ኑር ሕሴን ናይ ጸቅጢ ደምን ሹከር ሕማም ስለዘለዎ ክሳብ ዝመውት ሕክምና ንከይዋሃቦ ታእዛዝ ከምዝተሓላለፍካ ካብቶም ብኣካል ምሳኻ, ብልቢ ምስ ህዝቦምን ሰራዊቶም ዘለዉ ደለይቲ ለውጢ ምንጭታትና ኣረጋጊጽና።
ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ 3 ግንባር ናደው ከም ምኽንያት ገርካ ኣብ ሳሕል ከተማ ኣፍዓበት ዓቢ ፈስታ ተዳሉ ከምዘለኻ ኣረጋጊጽና። ነዞም ኣሲርካዮም ዘለኻ ጀጋኑ ደቂ ሳሕል ንስድርኦምን ኣንስቶምን ኣይትሻቀሉ እናበልካ ኣገዲድካ ጋይላ ክትስዕስዕ ንዕቀት ንደቂ ሳሕል ምኻኑ ርዱእ እዩ። ንሕና ብወገና ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ንህዝቢ ሳሕል ብፍላይ ኣብ ኣፍዓበት ተዳልዮ ዘለኻ ዳስ ከይካፈሉ ጋስጋስ ነካይድ ኣሎና። እቶም ንሂወቶም ፈሪሖም ተገዲዶም ዝሳተፉ ሰባት ከም ዓወት ኣይትውሰዶ።
ንሕና ኤርትራውያን እስላምናን ክርስትያናን ከምቲ ሓደ ኢድ ኮይና ንኤርትራ ነጻ ዘውጻእና ሎሚውን ሓድነትና ኣደልዲልና ንለውጢ ብዘየወላውል መንገዲ ኣብ ጎኒ ህዝበናን ተባዕ ሰራዊትና ኮይና ምሉእ ናይ ምትሕብባር ክንገብር ኢና። ህዝቢ ሳሕል ጅግንነቱ ናይ ቀልሲ ታሪኹ ይምስክረሉ።
ከምቲ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ኣብ ጊዜ ቃልሲ በሽም መንካዕ ጀጋኑ ምሁራት ደቂ ኣከለጉዛይ ከምዘጥፋእካ, ብሽም ትሕቲ ሃገራውነት ሃገር ነጻ ዘውጸኡ ገዳይም ተጋደልቲ (G15) ብዘይ ፍርድን ፍትሕን ኣሲርካ መብዛሕቲኦም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ከምዝሞቱ ገርካ።
ቀንዲ ተልእኾ ናይዛ ቅልዕቲ ደብዳቤ፣ ስልጣንካ ንምንዋሕ ትኣልሞ ዝነበርካ (ብሽም ቀቢላን ኣውራጃን፣ ጀሆባን ፐንጠን፣ ኣስላምን ክርስትያንን) ተቃሊዑ እዩ። እዛ ሃገር ኣብዝያዳ ቅልውላው ከየእተኻ፣ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ስልጣንካ ነቶም ምሳኻ ዘለዉ ኣመንቲ ለውጢ ጀጋኑ ኣባላት ምኒስትሪ ምክልኻል ክተረክብ፣ ንሶምውን ሃገር ኣረጋጊኦም እሱራት ፈቲሖም ቅዋም ኣተግቢሮም ደሞክራስያዊ ለውጥን ህዝባዊ ምርጫ ከካይዱ።
ዓወት ንሓፋሽ
ካብ ሃገራውያን ደልይቲ ለውጢ-ሱዳን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8478


text:
ቺሌን ሆላንድን ኣዝዩ ቅልጡፍን ምድፋእ ዝበዝሖን ግጥም ኣካይደን ፍርቂ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ ወፂኤን።ፈር ኣብ መበል 77 ደቂቃ ልክዕ ተቀይሩ ድሕሪ ምእታው ንሆላንድ ብርእሱ ዝቀልዓ ኩዕሶ ሓሪፍ ሸቶ ኮይና።ንሽናይደር‘ዩ ቀይሩ ኣትዮ ፈር።ምሕረት ዘይምሕር መጥቃዓይ ሓይሊ ሆላንድ ኣብ ውዱእ ሰዓት ንካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እቲ ፀወታ‘ውን ተዛዚሙ።ቺሌ ማዕረ ተወዳዲሮም፣ግን ሸቶ ከየመዝገቡ ተሳዒሮም፣ግን ካልኣይ ኮይኖም ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ሓሊፎም።
ስዻኝ ሓደ ንዜሮ ዕረፍቲ ወፂኣ።ዴቪድ ቪላ ንኣዝያ ትናኣድ ሸቶ ኣመዝጊቡ።እንደገና ቶረስ ካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ስዻኝ ክልተ ኣውስትራልያ ሓደ።ሳልሰይቲ ሸቶ‘ውን ኣብ መበል ሰማንያ ደቃይቅ ኣመዝጊባ፣ስዻኝ ነቲ ፀወታ ተቆፃፂራቶ።ከምኡ ኢሉ‘ውን ተዛዚሙ።
ስዻኝ ክልተ ጫፍ ታሪኽ፣ሻምፕዮን ዝሓለፈ ፅዋዕ ዓለም፣ሎም-ዘበን ቀዳማይ መፃረዪ‘ውን ከይሓለፈት ንሃገራ ክትምለስ ተገዲዳ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣባል ሕርይቲ ጋንታ ካሜሩን ተጓሳጣይ ኣሌክስ ሶንግ ኣብ ሰለስተ ግጥማት ንሃገሩ ወኪሉ ንከይፃወት ብፊፋ ተኣጊዱ።ንሱ ናብ‘ዚ ፀገም‘ዚ ዝኣተወ፣ጋንትኡ ምስ ክሮኤሽያ ኣብ ዝተጋጠመትሉ እዋን፣ ንክሮኤሽያዊ ማርዮ ሜንዶዝች ኣብ ሕቆኡ ስለዝደሰቆ‘ዩ።ሶንግ ብቅፅበት ብቀይሕ ካርድ ካብ ሜዳ ከምዝተሰጎገን፣ጋንትኡ ኣርባዕተ ንዜሮ ከምዝተሳዓረትን ዝዝከር‘ዩ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ካሜሩን፣ሕማቅ ሽም ሒዝና ካብ ብራዚል ክንወፅእ ኣይንደልን፣ኩላትና ኣባላት‘ዛ ጋንታ ዝካኣለና ክንገብር ኢና ይብል ዓላሚ‘ታ ጋንታ ቮልከር ፊንክ።እዚ ስም‘ዚ ክማሓየሽ ዝኽእለሉ ኣገባብ ግና እንታይ ምኳኑ ኣይነፀረን።
ናብ ዜና ኮትዲቭዋር ክንኣቱ፣ሓዎም ብሞት ዝተመንጠሉ ተሰለፍቲ ጋንታ ኮትዲቭዋር፣ያያ ቱሬን ኮሎ ቱሬን፣ንጋንተኦም ንድሕሪት ገዲፎም ከምዘይኸዱ ገሊፆም።
ንእሽተይ ሓዎም ኢብራሂም ቱሬ፣ኣንፃር ካንሰር ይቃለስ ድሕሪ ምፅናሕ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ማንቸስተር ሲቲ ከምዝዓረፈ ዝፍለጥ‘ዩ።
ናብ ቀዳምን ሰንበትን ዝተካየዱ ወሰንቲ ካልኣይ ግጥማት ክንወስደኩም፤ ትማሊ ሰንበት ኣብ ሞንጎ ኣሜሪካን ቦርቹጋልን ኣዝዩ ዘስደምም ውፅኢት ዝተመዝገበሉ ውፅኢት ተካይዱ።ኣቀዲማ ጋንታ ፖርቹጋል ሸቶ ኣቁፂራ ነይራ።እንተኾነ ኣሜሪካ ኣከታቲላ ክልተ ሸቶታት ኣቁፂራ፣እቲ ፀወታ ንክዛዘም ኣርባዓ ሰኮንድ ክሳብ ዝተርፎ ትመርሕ ነይራ።ፖርቹጋል ማዕረ ትገብራ ሸቶ ብኣዝዩ ዝናኣድ ኩነታት ኣመዝጊባ።ኣሜሪካ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ክትሓልፍ‘ያ ተባሂሉ ከምዘይተዝረ፣ኣብ ውሽጢ ሰኮንዳት እቲ ተስፋ በኒኑ ተሪፉ።
ናይ ሞት ምድብ ዝተባሃለሉ ምድብ ሎሚ‘ውን መን ከምዝሓልፍ መን ከምዝወድቅ ዝልለየሉ ጊዜ ኣይኮነን ዘሎ።ኩለን ጋንታታት ናይ ምሕላፍ ዕድል ኣለወን።ጋና ክትሓልፍ ትኽእለሉ እንኮ ዕድል ጀርመንን ኣሜሪካን እንተሰዓዒረን ጋና ንፖርቹጋል እንተስዒራን ጥራሕ‘ዩ።ማዕረ እንተተፈላልየን ኣኺልዋ።ፖርቹጋል ንጋና እንተስዒራን ጀርመንን ኣሜሪካን ማዕረ እንተተፈላልየን፣ፖርቹጋል ክትሓልፍ ትኽእል‘ያ።ኣዝዩ ዝገርም ምትሕንናቅ።
ካብ ካልእ ምድብ፣ቤልጅየም ንሩስያ ሓደ ንባዶ ስዒራ ምሕላፋ ኣረጋጊፃ። ኣልጀርያ ብፀወታ ብልጫ ንደቡብ ኮርያ ኣርባዕተ ንክልተ ኣፋንያታ።ናይ ምሕላፍ ዕድላ ኣዝዩ ሰፊሕ ኮይኑ‘ሎ።
ቀዳም ናይጀርያ ንቦስንያ ሄርዘጎቭንያ፣ኣርጀንቲና ንኢራን ድሕሪ ሓያል ፃዕሪ ሓደ ንባዶ ስዒረን።
ቀዳም ካብ ዝተካየዱ ኣዝዮም መሰጥቲ ግጥማት ግጥም ጀርመንን ጋናን ነይሩ።ጀርመን ኣቀዲማ ሸቶ ኣመዝጊባ፣ጋና ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊባ። እንደገና ጋና ክልተ ንሓደ መሪሓ።ተቀይሩ ዝኣተወ ክለውስ ንጀርመን ማዕረ ትገብራ ሸቶ ኣመዝጊቡ፣እቲ ግጥም ክልተ ንክልተ ተዛዚሙ።
ሎሚ ምሸት ሜክሲኮ ኣንፃር ክሮኤሽያ፣ፍርቂ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ።ኣብ ክንዲ ክእለትን ዓቅሚን፣ምንሕናሕን ምጉናፅን ዝዓለሎ ፍርቂ ፀወታ ነይሩ።ሜክሲኮ ኣከታቲላ ክልተ ሸቶ ወሲኻ፣ሰለስተ ንዜሮ መሪሓ።ዳሓር ክሮኤሽያ ሓንቲ ሸቶ ኣመዝጊባ።
ፀወታ ብራዚልን ካሜሩንን ግና ኣዝዩ ዝምስጥ ፀወታ ነይሩ።ካሜሩን እታ ቀደም ትፍለጥ ካሜሩን ኮይና‘ያ ናብ ሜዳ ኣትያ።ዝናኣድ ምንቅስቃስ ዘርአየትሉ ጊዜ ነይሩ።ብራዚል ብነይማር ክልተ ሸቶ ኣመዝጊባ።እቲ ፀወታ ክልተ ንሓደ ዕረፍቲ ኮይኑ።
ብራዚል ብኦፍሳይድ ፖዝሽን(ካብ ፀወታ ወፃኢ) ዝፀንሐ ፍረድ ኣቢላ ሳልሳይ ሸቶ ኣመዝጊባ ድሕሪ ዕረፍቲ።ሞንጎኛን ናይ መስመር ዳኛን ቅኑዕ ኣይገበሩን።ብድሕሪኡ ብራዚል ራብዓይ ሸቶ ኣመዝጊባ።
ብራዚል ምስ ቺሌ፣ሆላንድ ምስ ሜክሲኮ መጋጥምቲ ኮይነን‘ለዋ።
ፅባሕ ሰሉስ፣ጣልያን ምስ ኡሩጓይ፣ኮስታሪካ ምስ ኢንግላንድ፣ጃፓን ኣንፃር ኮሎምብያ፣ግሪክ ኣንፃር ኣይቮሪኮስት ክጋጠማ‘የን።


text:
Description
ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ዓለምና ብንውሓቱን ምረቱን ሒደት መዳርግቲ ጥራይ ክርከቦ ዝኽእል፡ ተጸብጺቡን ተጻሒፉን ክውዳእ ዘይክእል ቅያታት ዝሓቘፈ እዩ። እቲ ብ1 መስከረም 1961 ዝጀመረ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝተፈላለየ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ምዕባለታትን ፈታኒ መድረኻትን ሰጊሩ፡ ድሕሪ 30 ዓመታት ብ24 ግንቦት 1991 ብዓወት ተዛዚሙ።
መፈጸምታእምበኣር፡ ብኣጋጣሚ ብሩራዊ እዮቤልዩ ናጽነት ኤርትራ፡ ንዝኽሪ ናይቲ ናጽነት ክውን ዝገበረ ናይ መወዳእታ ግጥማትን ሃዋሁ ናጽነትን ዝተሓትመ መጽሓፍ እዩ። ድሕሪ ስርሒት ፈንቅል፡ ካብ ክፍላ ለካቲት 1990 ጀሚሩ ክሳብ ዕለተ ናጽነት፡ ኣብ ግንባር ጊንዳዕ፡ ዞባ-ደቡብ፡ ኣብ ደንካልያን ውሽጢ ኢትዮጵያን ዝተኻየደ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝሓተተ፡ ናይ ድሮ ናጽነት ወተሃደራዊ ግጥማት፡ ከምኡ’ውን ነቲ ግንባር ደቀምሓረ ብምፍራስ፡ ምትሓዝ ኣስመራ ዘበሰረ፡ ዛዛሚ ስትራተጅያዊ መጥቃዕቲ ዘንጸባርቑ 36 ዛንታታት ሓቚፉ ኣሎ። መእተዊ፡ ኣብ ድሕሪ ስርሒት ፈንቅል ብምትኳር፡ ንምርብራብ ግንባር ጊንዳዕ፡ ኣብ ግንባር ደቀምሓረ ዝቐጸለ ሓያል ምርብራብ፡ ወፍሪ ደንከል፡ ከምኡ’ውን ህዝባዊ ሰራዊት ዶብ ሰጊሩ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ኣብ ጐድኒ ሰራዊት ወያነ ብምስላፍ፡ ካብ መጥቃዕቲ ሽረ ክሳብ ምትሓዝ ኣዲስ-ኣበባ ዘካየዶ ሓያሎ ግጥማትን ናይ መወዳእታ መጥቃዕቲ ግንባር ደቀምሓረን ምትሓዝ ኣስመራን ዘብርህ ስፊሕ ጽሑፍ ቀሪቡ ኣሎ። ንነፍስ-ወከፍ ዛንታ ዘሰንዩን ነቲ ዛንታታት ዝሽፍኑዎ መድረኽ ዘጕልሑን ኣሳእል ድማ ብብዝሒ ሰፊሮም ኣለዉ። ነቲ ኣብ መወዳእታ ኣብ ግንባር ደቀምሓረ፡ ደንካልያን ውሽጢ ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ውግእ ዝገልጽ ወተሃደራዊ ካርታ’ውን ተተሓሒዙ ቀሪቡ’ሎ።
ኣብዚ መጽሓፍ’ዚ 26 ጸሓፍትን ሓያለ ኣዘንተውትን ተሳቲፎም። ኲናት ካብ ስነፍልጠት ንላዕሊ ስነጥበብ’ዩ፡ ሽፋ ሹም ዑመር፡ ወፍሪ ሶይራ-ቆሓይቶ፡ ክላሽን ብበትሪ፡ 50 መዓልቲ ቅድሚ ናጽነት፡ ትንቢት ዓብዱራሕማን፡ ሓመድ ሃገረይ፡ ሞባእ፡ ሓይሊ-ሓርነት፡ ከዋኽብቲ ቀትሪ፡ ተስፋይ ኣብ ሕረት፡ ዝከኣለኩም ግበሩ… ዝኣመሰሉ ዛንታታት ድማ ቀሪቦም ኣለዉ።


text:
መግለፂ
ሳወት፦ ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
1. ሰብኣዊ ሓገዝ ብዝምልከት
ቀረብ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ውሱን ለውጢ ዋላ’ኳ እንተሃለዎ፤ ሐዚ ‘ውን ኣብ ሰናይ ድልየትን ፍቓድን ስርዓት ኢትዮጵያ ዝተመስረተ እዩ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ናብ ድርድር ክኣቱ ዘይግባእን ብዝኾነ ምኽንያት ክተዓናቀፍ ዘይነበሮን ቀረብ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ትግራይ ግን ብኣንፃሩ ጥቓ ሓደ ዓመት ሰብኣዊ ሓገዝ ከይኣቱ ተኸልኪሉ ፀኒሑ እዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ውሱን ምምሕያሽ ዝተርኣየሉ ቀረብ ሰብኣዊ ሓገዝ እውን እንተኾነ ምስቲ ጠለብ ፈፂሙ ዝመጣጠን ኣይኮነን። ብዓይነት ክረኣ ከሎ እውን ብተመሳሳሊ ናይ ምግቢ ዓይነታት /food items/ ዝበሃሉ መሰረታዊ ቀረባት ምግቢ ማለት እውን ስርናይ፣ ዓተርን ዘይትን ሕፅረት ኣሎ። ካብዚ ወፃኢ ዘለው ኣድለይቲ ነገራት ማለት እውን መድሓኒት፣ ነዳዲ፣ ሃነፅቲ ምግብታትን ካልኦትን ድማ ኣዝዩ ትሑት መጠን ንምእታው ፈተነታት ይንበር ‘ምበር፤ ተኸታታልነት ዘይብሉ፣ መጠኑ ኣዝዩ ውሑድ፣ ትኹረት ዝሰኣነ ጉዳይ ኮይኑ ይርከብ። ስለዝኾነ ዘድለ በዝሕን ዓይነትን ሰብኣዊ ረድኤት ብዘይገደብን ብተኸታታልን ናብ ትግራይ ንክኣቱ፤ ፖለቲካውን ወተሃዳራውን ሕድገት /concession/ ዘይግበረሉ ጉዳይ ምዃኑ ብምርዳእ፤ ብወገን ስርዓት ኢትዮጵያ ዘሎ ርኡይ ናይ ምትዕንቃፍ ተግባራት ይኹን ብትካላት ወሃብቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝርአዩ ጉድለታት ንምስትኽኻል ኩሉ ትግራዋይ ዘይተቋረፀ ጎስጓስ ክገብር ኣለዎ፡፡ ኣብዚ መዳይ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ዘይተገደበ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ክኣቱ ክውግኖም ዝፀንሐ ሰፋሕቲ ዲፕሎማስያዊ ፃዕርታት ኣጠናኺሩ ከምዝቕፅል ከረጋግፅ ይደሊ፡፡
ናብ ወረዳታትን ከተማታትን ዝበፅሐ ሰብኣዊ ሓገዝ ንዝተፈላለዩ ፀገማት ዝተቓልዐ እዩ። እቲ ቀንድን መሰረታውን ፀገም ኣብ ዕደላ ተጠቀምቲ ሰብኣዊ ረድኤት ዘሎ ግልፂ ምጉናይን ሌላን ጉሌላን እዩ። ከምዝፍለጥ እቲ ናይ ፅንተት ኩናት ዘስዐቦ ዕንወትን ድሒሩ ብዝተነበረ ክባን ዳርጋ ሙሉእ ህዝቢ ትግራይ ተፀባዪ ሰብኣዊ ሓገዝ ኮይኑ እዩ። ይኹን ‘ምበር ኣብ ግልፂ መዐቀኒ ዝተመስረተ ናይ ዕደላ ቅደም ሰዓብ /ሪጋ/ ብምውፃእ ረድኤት ክዕደል እናተገብኦ፤ ኣብዚ መዳይ ኣዝዮም መነወርቲ ተግባራት ይፍፀሙ ኣለው፡፡ እዞም ተግባራት ብሰንኪ ጥምየትን ዓፀቦን ኣብ ደንደስ ሞት ንዝርከብ ህዝብና ኣብ ክንዲ ብፍትሓውነት ተባፃሒ ብምግባር ህይወት ብዙሓት ወገናት ምድሓን፤ ኣዝዮም መነወርቲ ተግባራት ብምፍፃም ስቓይ ህዝብና ምግዳድ ፈፂሙ ተቐባልነት የብሉን፡፡
2. ክረምታዊ ዕማማት ብዝምልከት
ናይ ዓምን ሎሚ ዓመትን ክራማት ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ተመሳሳሊ ወቕቲ ኣዝዩ ዝተፈለየ እዩ። ሓረስታይ ትግራይ ምህረቱ ተመንዚዑ፣ ናይ ሕርሻ መሳርሕታቱ ተቓፂሎም፣ ሃፍቱን ጥሪቱን ተዘሚቱ፤ ዝተለመደ ናይ ሕርሻ ንጥፈታቱ በቲ ዝፀንሐ ኣሰራርሓ ዝዓመሉ ኩነታት የለን። ብፍላይ ድማ ሎሚ ዓመት ሓረስታይ ትግራይ ብዘይ ዘርኢ፣ ዘበናዊ ድኹዒ፣ መድሓኒት ፀረ ባልዕን ፀረ ፃህያይን ሕርሻዊ ስራሕቱ ክሳልጥ ስለዝተገደደ ተወሳኺ ተባላሓታይነትን ፃዕርን ይሓትት፡፡ ስለዝኾነ ናይ ሎሚ ዘበን ክረምቲ ኣብ ምውሓስ ህልውና ህዝብና ዘለዎ ዓብዪ ተራ ኣብ ግምት ብምእታው፤ ኩሉ ትግራዋይ ብፍላይ ዲያስፖራ፡ ምሩፅ ዘርኢ፣ ዘበናዊ ድኹዒ፣ መድሓኒት ፀረ ባልዕን ፀረ ፃህያይን ብቕልጡፍ ክኣቱ ዝተዋደደ ጎስጓስን ወፍርን ክገብርን ንፅውዕ።
ሓረስታይ ትግራይ ከም ልማዱ ክረምታዊ ስራሕቱ እናተሓጋገዘን እናተደጋገፈን ከወጋግን ይግባእ። ናይ ሕርሻ መሳርሕታት ብምልፋንን ብምድግጋፍን፣ ዘርኢ ብምልቕቓሕን ብምትሕግጋዝን፣ ባህላዊ ምህርቲ መሰሰንቲ እታወታት ብምጥቃም ናይ ሕርሻ ስራሕቱ ብዕቱብ ክዓምም ክነዘኻኽር ንደሊ። ምስ ናይ ክረምቲ ወቕቲ ተታሓሒዙ ክፍጠሩ ዝኽእሉ ፀገማት ማለት እውን ልዕሊ ዓቐን ዝናብ፣ ውሕጅ፤ ኣብ እዋን ክረምቲ ዝረኣዩ ተላበድቲ ሕማማት ከምኒ ዓሶ፣ ኮሌራ፣ ማይ ወለድ ሕማማትን ካልኦትን ብዝኸኣሎ ኩሉ ክከላኸልን ጥንቃቐ ክገብርን ኣለዎ። ከምዝፍለጥ ኣብ ከተማ ሰለኽለኻ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብዘጋጠመ ሓደጋ ውሕጅ ልዕሊ 30 ወገናትና ስኢንና ኢና። ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ህይወት ወገናትና ብዝመንጠለና ሓደጋ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለፀ ንቤተሰብ ግዳያትን መላእ ህዝብናን ድማ ፅንዓት ይምነ። ኣብዚ ሓደጋ ስድራ ቤት ህይወቶም ዝሰኣኑ ወገናት፣ ኣብ ቤት ንብረቶም ጉድኣት ዝበፅሖምን ንኣካላዊ መጉዳእቲ ዝተቓልዑን ወገናት ኩሎም ዓቕሚ ብዘፍቀዶ ድጋፍን ሓገዝን ክግበረሎም ይግባእ፡፡
3. ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ዝተኣሰሩ ተጋሩ ብዝምልከት
ክሳብ ሐዚ ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቑፀሩ ተጋሩ ፎቖዶ መዳጎኒ ማእኸላት እናተሳቐዩ ይርከቡ። “በቢ ሓደ ሰብ ወሓደ” ከምዝበሃል ብዙሓት ወገናትና ብዝወርዶም ዘሎ መሪር ስቓይ፣ ብዘሎ ሕማቕ ኣተሓሕዛ፣ ሕፅረት ምግብን ሕክምናን ተሓዊስዎ በቢ መዓልቱ ወገናትና ግዳይ ሞት ይኾኑ ኣለው። እዞም ብዘይ ፍርዲ፣
ብጅምላ፣ ብመንነቶም ጥራሕ ዝተኣሰሩ ወገናት ግቡእ ኣቓልቦ ማሕበረሰብ ዓለም፣ ሚድያታትን ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰልን ብዘይምርካቦም ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናተጋደደ ይኸይድ ኣሎ።
ቅድሚ ኣዋርሕ ካብ ሸኸት ናብ ዓፋር ሰመራ ብሓይሊ ዝተወሰዱ ልዕሊ ዓሰርተ ሓሙሽተ ሽሕ /15000/ ተጋሩ፤ ኣረጋውያን፣ ህፃናት፣ ጥኑሳት፣ ናይ ጥዕና ፀገም ዘለዎም ወገናት ሓዊሱ ኣብ ኣዝዩ ሃሩርን ፀቢብን ቦታ ስለዝተዳጎኑ ብዙሓት ግዳይ ሞት፣ ሕማም፣ ሰነ ልቦናውን ኣካላውን ማህሰይቲ እናኾኑ እዮም። ብሓይልታት ኣምሓራ ዝተጎበጠ ህዝብን መሬትን ምዕራብ ትግራይ፤ ኣብ ከተማ ሑመራን ካልኦት በቢ ቦትኡ ኣብ ዘለው ኣብያተ ማሕዩር ኣሸሓት ይሳቐዩ፣ ኢ ሰብኣዊ ብዝኾነ ኣገባብ ይቕተሉ፣ ግዳይ ዝተፈላለዩ ጥቕዓታት ይኾኑ ኣለው። ኣብ ካልኦት ከባብታት ኢትዮጵያ ምናዳ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ከምኡ እውን ፎቖዶ ኣብያተ ማእሰርቲ ኢትዮጵያ ንተጋሩ ነበር ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ሓዊሱ ዝተዳጎኑ ኩሎም ተጋሩ ዝወርዶም ዘሎ መከራን ኣደራዕን ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ስለዝኾነ ኣብ ልዕሊ እዞም ኣሕዋትና ዝፍፀም ዘሎ ፍፁም ኢ ሰብኣዊ ተግባር ትኹረት ማሕበረሰብ ዓለምን ዝምልከቶም ዓለም ለኸ ትካላትን ንኽረክብ ኣብዚ ጉዳይ ቀፃሊ ጎስጓስ ምግባር የድሊ።
ብድምር ትግራይ ኣትያቶ ካብ ዘላ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ናይ ህልውና ሓደጋ ወፂአ፤ ማሳ ማሳ መዘናታታ እትስጉም ዴሞክራሲያዊት ሃገረ ትግራይ ንምግሃድ፤ ነብሰ ወከፍ ትግራይ ኩለ መዳያዊ ቃልሱ ከሐይል፣ ፀረ ህዝባዊ ዕላማታት ዝኾኑ ናይ ውሽጥን ደገን ኣካላት ብዘይ ወለም ዘለም ክቃለስ፣ ኣፈላላይ ሓሳባት ዘኽብር ሓድነት ተጋሩ ክብርኽ ናይ ባዕሉ ተራ ክዋፃእ፣ ኣብ ትግራይ ዘሎ ህዝብና ድማ ነኒባዕሉ ክተሓጋገዝን ክተሓላለን ንፅውዕ።
ሓምለ 1, 2014 ኣ.ግ.
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
መቐለ፣ ትግራይ


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣዋጅ ሓባራዊ ሰላምን ምሕዝነትን ብምፍርራሞም ናእድኡ ገሊፁ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ንምቕፃል ዝተበፅሐ ስምምዕ ሓድሽ ምዕራፍ ምሕዝነትን ሸሪክነትን ዝኸፈት እዩ ኢሉዎ’ሎ።
ኣብቲ ሓሙሽተ ነጥብታት ዝሓዘ መደብ ንውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንምትግባር ምስምምዓን’ውን ንኢዱዎ’ሎ።
እቲ ታሪኻውን ኣገዳስን ምዕባለ ኢሉ ዝፀውዖ ስምምዕ ንቀርኒ ኣፍሪቃን ንካልኦትን ኣወንታዊ ሳዕቤን ዘለዎ እዩ ኢሉዎ’ሎ።
እቲ መግለፂ ብተወሳኺ ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ስምምምዕ ክትግብራ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ንምሕጋዝ ቅሩብ እዩ ይብል ።ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ከይዲ ንምሕጋዝ ዝሃቡዎ ቃል ዝሓበረ እቲ መግለፂ ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ እቲ ሓድሽ ምዕባለ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ምዕራፍ ምትሕብባርን ሰናይ ጉርብትናን ዝኸፍት እዩ ምባሎም እውን እቲ መግለፂ ሓቢሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ መግለጺ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
ክሳብ 2018 ኣ\ፈ ንዓሰርተታት ዓመታት ነታ ሃገር ዝገዘአ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ \ህወሓት\ ናይ ባዕሉ ክልላዊ ምርጫ ንምክያድ ወሲኑ ኣሎ።ናይ ፌደራል መንግስቲ ብወገኑ እዚ ንሕገ መንግስቲ ዝጥሕስ እዩ ኢሉ ኣሎ።መንግስቲ ፌደራል ንለበዳ ኮሮናቫይረስ ብምጥቓስ ኣብዚ ዓመት ክካየድ ዝነበሮ ሃገራዊ ምርጫ ምስ ኣናውሖ እዩ ህወሓት ምርጫ ከምዝካየደ ዝኣወጀ።ክልል ትግራይ ወታደራዊ ምርኢት ምስ ምግባራን ምርጫ ካብ ምግባር ዝኽልክለኒ የለን ምስ ምባላን እቲ ምስሕሓብ ስግኣት ግጭት ክውስኽ ገይሩ ኣሎ።
ቅትለት ሙዚቀኛን ኣክቲቪስትን ጅግና ንኢትዮጵያዊያንመናእሰይ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ልዕሊ 230 ሰባት ምስተቐተሉ ድሕሪ ሰሙናት ኣብ ኢትዮጵያ ‘’ስረይ ስረኻ’’ ረፅሚ ናይ ምፍጣር ተኽእሎ ዘለዎ ዛዕባ ይቀላቐል ኣሎ። ብቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ዝምራሕ ጥምረት ገዛኢ ፓርቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተፈለየ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ \ህወሓት\ መንግስቲ ንሃገራዊ ምርጫ ብዘይደረትብምንዋሕ ስልጣን ይሕዝ ኣሎ ክብል ይኸስስ።ፌደራል መንግስቲ ብወገኑ ለበዳ ኮሮናቫይረስይጋፋሕ ኣብዘለሉ ምርጫ ምክያድ ዘይሓላፍነታዊ እዩ ይብል።
ክልቲኦም ወገናት እቲ ሓደ ነቲ ካሊእ ብጥሕሰት ሕጊ ይካሰሱ ስለዘለው እቲ ውጥጥ ምትሕልላኽ ሕጊ ፈጢሩ ይርከብ።መንግስትን ሃገራዊ ፓርላማን ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ዘይተሓወሶ ዝካየድ ምርጫ ዘይሕጋዊ እዩ ክብሉ ከለው ክልል ትግራይ ብወገኑ ናይቲ ሕገ መንግስቲ ዓንቀፃት ብምጥቓስ መሰላት ዓርሰ ውሳነይ ሕሉው እዩ ይብል።
ኣብ 2018 ኣ\ፈ ስልጣን ካብ ዝሕዙ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ንቁጠባ እታ ሃገር ነፃ ንምግባርን ሓዱሽዘመነ ዴሞክራሲ ንምምፃእን ቃል ኣትዮም እዮም። ይኹን እምበር ርሱን መንነት ካብ ዝንፀባረቐሎም ከባቢታት ንዝመፅእ ሕቶታት ዓርሰ ምሕደራ ንምቕናስ ክቃለሱ ፀኒሖም ኣለው።
ከምዚ ክብል ንቪኦኤ ይገልፅ።‘’ምርጫ በብሓሙሽተ ዓመት ክካየድ ኣለዎ፤ኣብ ክልቲኡ፤ ብደረጃ ሃገር ይኹን ንክልላውን ከባቢያዊን ኣብያተ ምኽሪ ምርጫ ክካየድ ኣለዎ’’ ዝበለ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ፍስሃ ፍስሃ ሃብተፅዮን እቲ ሕገ መንግስቲ ከምኡ እዩ ብምባል ይገልፆ። ‘’ፌደራል መንግስቲ ግን ነቲ ምርጫ ንምንዋሕን ብዘይ ገደብ ኣብ ስልጣን ንምፅናሕን ከም ምስምስ ስግኣትን ለበዳን ኮሮናቫይረስ እዩ ተጠቒሙ’’ይብል ብምዝዓብ።
እቲ ክልል ምርጫ ናይ ምክያድ ትልሙ ብምቕፃሉ ወታደርዊ ስጉምቲ ዝወሰዶ እንተኾይኑ ዝተሓተተ ፍስሃ እቲ ክልል ንርእሱ ንምክልኻል ዝኣክል ኣፅዋር ኣለዎ ኢሉ።
ንቪኦኤ መግለፂ ዝሃበ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ብክልላዊ መንግስቲ ትግራይይውሰዱ ብዘለው ‘’ዘይሕገ መንግስታዊን በይናዊን ስጉምቲታት ስኽፍታታቶም ገሊፆም እዮም’’ይብል።ፀረ ሕገ መንግስቲ ንዝግበሩ ምንቅስቓሳት ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ ስጉምትታት ከምዝውሰዱ እውን ገሊፆም እዮም ይብል።ነዚ ኣብዝገለፅሉ እዋን መንግስቲ ‘’ኣብ ልዕሊ ነገረኛታት ፋሕጠርቲ ፅልኢ ናይ ክልል መንግስታት ወታደራዊ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ድልየት ከምዘይብሉ’’ እውን ኣስሚረምሉ እዮም።
ማርሸት መሓመድ ሃምዛ ኣብ ጄኔቭ ኣካዳሚ ዓለምለኸ ሰባዊ ሕጊን ሰብኣዊ መሰላትን ናይ ድህረ ምረቓ ምፅናዕቲ የካይድ ዘሎ ተንታኒ እዩ።ሃምዛ ክልቲኦም ወገናት ብሕጊ ይሰርሑ የለውን ምስበለ ፖለቲካዊ ፍታሕ ከናዲዩይፅውዕ።
ክልቲኦም መንጋስታት እቲ ሓደ ነቲ ኻሊእ ከም ገሃሲ ሕገ መንግስቲ ክርኣይ ነንሕድ ሕዶም ነቲ ሕጊ ከም መጥቅዒ ክጥቀምሉ እዮም ዝፍትኑ ዘለው ይብል ሃምዛ። ‘’ኣብ ኣብይታ ግን ምርጫ ብዝምልከት ክልቲኦም ሕገ መንግስታዊ መሰረት የብሎምን።ከም ከማይ ኽልቲኦም ወገናት ኣብ ጠረጴዛ ኮፍ ኢሎም ተኸባቢሮም ክዘራርቡ ኣለዎም’’ ይብል።
ኣብ ትግራይ ትማሊ ረቡዕ ወፍሪ ምርጫ ጀሚሩ ኣሎ።ድምፂ ዝወሃበሉ ዕለት ግን ብዕሊ ኣይተገለፀን።


text:
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብዛዕባ ሓንቲ ጉልሻ ብምምሳል ክንጽሕፍ ዝጀመርናዮ፣ መቀጸልትኡ እንሆ። እግሪ እታ ጉልሻ ብሰለስተ እንተዘይኮይኑ ብክልተ ኮነ ብሓንቲ ክቀውም ኣይክእልን እዩ። ሰለስቲኤን ኣእጋራ ድማ ሓንቲ ካብ ሓንቲ ብዘይ ሰናነፍ ደልዲለን ደው ክብላ ኣለወን። እታ ሓንቲ እግሪ ጌጋ-ኣልቦነት (inerrancy) ቃል ኣምላኽ ኢልና ገሊጽናያ ነይርና። ሕጂ ድማ ነታ ካልኣይቲ እግሪ ናይታ ጉልሻ ዝኾነት ኣስተንፍሶ-እግዚ ( inspiration) ናይ ቃል ኣምላኽ ንምግላጽን ኣብዚ ሓቂ ንምቛምን ንምድልዳልን እዚ ጽሑፍ ነቢብኩም ክትባረኹን ክትጥቀሙን ንዕድም።
ብዙሕ እዋን ከም ክርስትያንናት ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ክዛረብ እንከሎና፣ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ” ወይ “መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ” ጽሑፍ ምዃኑ ኣርጊጽና ኢና እንዛረብ። ግና –
- መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ መጽሓፍ ድዩ፧
- ብምልኣት ወይ ብኹሉ (ብኹለንታ) ድዩ እስትንፋሰ-እግዚ ዘለዎ ወይስ ገለ ክፋሉ እዩ፧
- ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እዃ ዝተፈላለየ ሰባት፡ እንስሳታት፡ . . . ወዘተ ዝተዛረብዎ ሓሳብ ኣሎ፣ ዋላ እዚ . . .፧!
- እንታይ ማለት’ዩ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ወይ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ፧
እዚ ኣብዚ ተጠቂሱ ዘሎ ሕቶታት ምምላስን ምርዳእን ድማ መሰረታዊ ናይ ክርስትና ሰረተ-ኣምነይ ይመስለኒ። ብርግጽ መጽሓፍ ቅዱስ ናይ እግዚኣብሄር ጽልዋን ድሪኺትን ሃልይዎ፣ ብመገዲ እግዚኣብሄር ንደቂ ሰባት እተዋህበ፣ ናይ እግዚኣብሄር ሓቀኛ ቃል ምዃኑ ንምርዳእ እዩ። ኣብቲ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ዝብል ጽሑፍ ቃል ኣምላኽ ድማ ብንጹር “እስትንፋሰ–እግዚ” ማለት “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ” ምዃኑ ንምርዳእን ተረዲእኻ ብኸምኡ ንቃል ኣምላኽ ንምቕባልን እዩ።
ቃል ኣምላኽ፣ ኣምላኽ–ዜተንፈሶ ጽሑፍ እንታይ ማለት እዩ፧
ሎሚ ዝተፈላለየ ርእየተን ርዲኢትን እስትንፋሰ-እግዚ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ኣሎ። እዚ ማለት መጽሓፍ ቅዱስ፣ ቃል ኣምላኽ ንክብሃል መንፈስ ኣምላኽ ክሳብ ክንደይ ነፊስዎ ኣሎ ማለት እዩ። ብዘይ ጥርጥር ግና መጽሓፍ ቅዱስ ባዕሉ ብንጹር ቃላት ማዕረ ክንደይ ናይ ኣምላኽ መንፈስ ከምዝነፈሶ ይሕብረና እዩ። ብምልኣት ድማ ኣብ ብምሉኡ መጽሓፍ፣ ንነፍሲ-ወከፍ ቃላትን ሰዋስውን፡ ናይ እግዚኣብሄር መንፈስ ከምዝነፈሶ ብንጹርን ብቀሊሉን የርእየና እዩ (1ቈረ 2:12-13; 2ጢሞ 3:16-17)። ካብቶም ዘለዉ ርእየተ ቅዱሳን-ጽሑፋት (view of the Scriptures) ድማ “ቃላዊ ኲለንታ” (verbal plenary) ይብሃል። እዚ ማለት እግዚኣብሄር ንቃል ኣምላኽ መንፈሱ-ዜተንፈሶ ንነፍሲ ወከፍ ቃላትን ሰዋስውን (verbal) እምበር፣ ንሓሳባትን ስነ-ሓሳባት ጥራይ ኣይኮነን። ከምኡ’ውን እግዚኣብሄር ንቃል ኣምላኽ መንፈሱ-ዜንፈሰሉ ንምሉእ ምልኣት ትሕዝቶ፣ ዛዕባን ናይ ኲሉ ወይ ኩለንታ (plenary) ቃል ኣምላኽ’ውን እዩ።
ገለ ገለ እዋን፣ ብዙሓት መጽሓፍ ቅዱስ ብምልኣት ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ኣይኮነን ኢሎም ይኣምኑ ይኾኑ እዮም። ነዚ ከም ምኽንያት ዘቅርብዎ ድማ፣ ኣምላኽ ነቲ መንፈሳዊ ዝኾነ ሓሳባት ጥራይ ደኣ እምበር ንኩሉ ነቲ ናይ ካልእ ዛዕባታት መንፈሱ ኣየንፈሰሉን ብምባል ከም መርትዖ የቅርብዎ እዮም። እዚ ግና ባዕሉ ቃል ኣምላኽ ዉዱቕ ይገብሮ እዩ። ቃል ኣምላኽ ብደረጃ ቃላውን ብደረጃ ኩለንታን ሓፈሻዊ ትሕዝትኡን መንፈስ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ጽሑፍ ህያው ቃል እግዚኣብሄር እዩ።
እቲ፡ “ኣምላኽ ዜተንፈሶ” ዚብል ኣምር ናይ ትምህርቲ ቕዱሳት ጽሑፋት፡ ኣብ ክልተ ኽፍሊ ጽሑፋት ሓድሽ ኪዳን (2ጢሞ 3፡14-17ን 2ጴጥ 1፡21) ብንጹርን ብቀጥታውን መገዲ ተገሊጹ ንረኽቦ ኢና። ብዘይቀጥታዊ መገዲ ግና፡ ኣብ መላእ ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳን ተዘውቲሩ ኣሎ። እቶም ብንጹርን ብቀጥታውን መገዲ፡ ዚነግሩና ኽልተ ቕዱሳት ጽሑፋት እምበኣር ኣጸቢቕና ብናይ ስነ-መለኮታዊ መዳያቶም ክንርእዮም ክንፍትን ኢና።
1ይ – 2ጢሞ 3፡14-17 – እቲ ቐዳማይ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ” ዚብል ንጹርን ቀጥታውን ኣምር፡ ኣብ 2ጢሞ 3፡14-17 ሃዋርያ ጳውሎስ ንኩሎም ነቶም ቅዱሳት ጽሑፋት ብሉይ ኪዳን፣ ኣምላኽ ከም ዜተንፈሰሎም ቀሊዑ ገሊጽልና ንረኽቦ ኢና።
ንስኻ ግና ካብ እንመን ከም እተመሀርካ ፈሊጥካ፡ ነተን ካብ ቍልዕነትካ ጀሚርካ ብእምነት ክርስቶስ የሱስ ንምድሓን ኬልብማኻ ዚኽእላ ቅዱሳት ጽሑፋት ፈሊጥካ፡ በቲ እተመሃርካዮን እተረዳእካዮን ጽናዕ። እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ፡ ንሰናይ ግብሪ ዘበለ ፈጺሙ ተዳልዩ፡ ፍጹም ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ (theopneustos = ተዮፕኑስቶስ) ዘበለ ጽሑፍ ንትምህርቲ፡ ንተግሳጽ፡ ንምቕናዕ፡ ንጽድቂ ዚኸውን ምእዳብ ይጠቅም እዩ። 2ጢሞ 3፡14-17
ኣብዚ “መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ” ተተርጒሙ ዘሎ ቃል፡ ኣብቲ መበቆላዊ ቃል “ተዮፕኑስቶስ” (θeόπveuσtoς)፡ ዚብል ሓደ ብክልተ ቃላት ዝቖምመ ናይ ግሪኽ ቃል እዩ። እዚ ቃል’ዚ ነጸላ ቝጽሪ፡ ስምን ቅጽልን እዩ። እቲ ቐዳማይ ክፋል ናይቲ ቃል፡ “ቴዮስ” ዚብል ኮይኑ፡ “ኣምላኽ” ማለት እዩ። እቲ ኻልኣይ ክፋል ናይቲ ቃል ድማ፡ “ፕነኦ” ዚብል ኮይኑ፡ “ምትንፋስ ወይ ኡፍ ምባል” ማለት እዩ። ክልቲኣቶም ብሓደ ምስ ተጸመሩ ድማ፤ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ፡ ኣምላኽ–ኣተንፈሶ ወይ ብኣምላኽ ተተንፊሱ ዚወጽኤ” ዜስምዕ ቃል የቚዉም። በዚ ድማ፡ ኩሎም ነቶም ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ኣምላኽ–ዜተንፈሶ ወይ ኣምላኽ–ኣተንፈሶ” ዚብል ፍሉይ ኣምላኻዊ መጸውዕን መለለዪን ኸም ዘሎዎም ባዕሉ መጽሓፍ ቅዱስ ኣፍሊጡና ኣሎ።
ስለዚ እዛ ኣብ 2ጢሞ 3፡16-17 ዝረኣናያ ጥቕሲ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ እንግልዘይና ትርጉማት ዝተፈላለየ ናይ ቃል ትርጓሜታት ይምጥቃም ተገሊጻ ንረኽባ እያ። ገለ ከም ኣምላኽ-ኣተንፈሶ (God-breath) ወይ ድማ ስርጸት (inspired) ዝብል ተጠቂሙ ንረኽቦ። እቲ ኢንስፓይርድ ዝብል ቃል ናይ ኣምላኽ ህይወት ኣብቲ ቃል ባዕሉ ከምዘሎ ዝገልጽ ናይ ላቲን መበቆል ዘለዎ ቃል እዩ። እዚ ድማ ልኽዕ ከምቲ ኣምላኽ-ኣተንፍሶ ተባሂሉ ተገሊጹ ዘሎ፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰፊሩ ዘሎ ነፍሲ-ወከፍ ቃል ብቃል መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶን ናይ ኣምላኽ ህይወት ዘለዎን እምበር እቲ ገለ ሰረተ-እምነታዊ ሓሳባት ጥራይ ኣይኮነን ናይ እግዚኣብሄር እስትንፋስ ዘለዎ። ካብ ዘፍጥረት ክሳብ ራእይ ዮሃንስ ናይ ኣምላኽ-ኣስተንፍሶ ኣለዎ። ስለዚ ቃል እግዚኣብሄር ምሉእ ስልጣንን ብቑዕ ንተግሳጽን ምእራምን ዝኸውን፣ ናብ ርኽክብ ምስ እግዚኣብሄር ዝመርሕ በዓል ስልጣን ቃልን ቅዱስ ጽሑፍን እዩ።
እዚ ኣብዚ እንዛረበሉ ዘሎና “ኣምላኽ–ኣተንፈሶ” ዚብል ኣምር እምበኣር ምስቲ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብሰይጣን ክፍተን እንከሎ ዝመለሶ መልሲ ብልኽዕ ዝተሓሓዝን መሰረታዊ ሓሳብ ኣምላኽን ዝጣመር እዩ። ንሱ ድማ፤ “ሰብ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዚወጽእ ኵሉ ቓል እምበር፡ ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብር እዩ” (ማቴ 4፡4, ዘዳ 8፡3)፣ ዚብል ቃል ኣምላኽ ተመሳሳሊ ሓሳብ ኣሎዎ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር፡ ኣብ ሓደ ሓደ እዋናት፡ ንቓላቱ፡ ከምቲ ናይ ቃላት ጽሕፈት ዓይነት ገይሩ፡ ናብ ውሽጢ እቶም ጸሓፍቲ የተንፍሶ እዩ። እዚ ድማ፡ ልክዕ ከምቲ ንነብይ ኤርምያስ፤ “እግዚኣብሄር ከኣ ኢዱ ዘርግሔ እሞ ኣፈይ ተንከየ። እግዚኣብሄር ድማ፡ እንሆ፡ ቃላተይ ኣብ ኣፍካ ኤንብር ኣሎኹ” (ኤር 1፡9)፣ ኢሉ ነጊርዎ ዘሎ፣ ልኽዕ ከምኡ ማለት እዩ። እዚ ማለት እግዚኣብሄር ነቶም ጸሓፍቲ ኣብ ውሽጦም ሓሳብቱን ምሉእ ቃላቱን የተንፍሰሎም ማለት እዩ።
ኣብዚ ኣዚና ከነድህበሎም ዝግብኣና ነገራት ክንፈሊ ጽቡቕ ይመስለኒ። ኣብ ብዙሕ ቅዱስ ጽሑፍ ብንጹር ከምዝረኣይ ግና፡ መብዛሕትኡ ጊዜ፡ እግዚኣብሄር፣ –
- ነቲ ኣምላኻዊ ሓቂ፡ ብኣእምሮን ስምዒትን ነፍስን መንፈሰን እቶም እግዚኣብሄር ኪጥቀመሎም ዚሓረዮም ባሮቱ እዩ ዘመሓላልፎ።
- ነቲ ኣምላኽ–ዜተንፈሶ ሓቂ፡ ብኢድ እቶም ዚሓረዮም ሰባት ኬጽሕፎ ኸሎ ግና፡ ብኣምላኻዊ መገዲ ተቘጻጺሩ ጌጋ ዘይብሉ፣ ሓቂ ኺጽሕፉ ተጠቂምሎም እዩ።
- ብኣምላኻዊ መገዲ ድማ፡ ነቲ ኣምላኻዊ ቓሉ፡ ዝዀነ ይኹን ሰብ ኬስተውዕሎ ኺኽእል ኢሉ፡ ብቛንቋ ደቂ ሰባት ኣዳልዩ ሂቡና።
….. ይቕጽል


text:
ክርስትያን ኣማንን ፖለቲካዊ ተሳታፍነትን
ሓደ ክርስትያን ኣማኒ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኪህልዎ ይኽእልዶ? ሰዓቢ ክርስቶስ ኴንካ ፖለቲካዊ ሞያ ኪህልወካ ይኽእልዶ? ክርስትያናት ኣብ ፖለቲካዊ ሓደው ማሕበራዊ ንጥፈታት (ኣክቲቪዝም) ኪዋስኡ ይኽእሉዶ? ወዘተ ዚብል ሕቶታት በብጊዜኡ ኣብቶም ወንጌላውያን ከምኡውን ካልኦት ክርስትያናት ኣሕዋት ዚለዓልን ዜከራኽርን ሕቶታት እዩ። ኣብዚ ቅንያት እዚ እኳ፡ ነቲ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዓለም ዝተመዘዘት ኮሚሽን መጽናዕቲ (Commission of Inquiry – Eritrea) ዘውጽኣቶ ጸብጻብ ንምቅዋም ከምኡውን ንምድጋፍ ኣብ ጄነቫ ኣብ ዚካየድ ሰላማዊ ሰልፍታት ክርስትያናት ኪሳተፉ ይግባእዶ ኣይግባእን ኣብ ፈይስቡክ ሓያሎ ክትዓት ኪካየድ ቀንዩ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ኣብዚ ሕቶታት እዚ ዘሎኒ ኣመለኻኽታ ብመገዲ እዛ ጽሕፍቲ ከቕርብ። እዚ ጉዳይ እዚ ምስቲ ሃይማኖትን ፖለቲካን ዚብል ስፍሕ ዝበለ ንኹሉ ሃይማኖታት ዜጠቓልል ኣርእስቲ ዚተሓሓዝ እኳ እንተኾነ፡ ኣነ ግን ኣብ ክርስትናን ፖለቲካን ኣድሂበ ክትንትን እየ።
ፈለማ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ምንጻሩ ዜድሊ ክልተ ነገራት ኣሎ። እቲ ሓደ እዚ ሕጂ ኣልዒልናዮ ዘሎና “ክርስትናን ፖለቲካን” ዚብል ጉዳይ ኪኸውን ከሎ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ ብገለ ሸነኹ ምስኡ ኪተሓሓዝ ዚኽእል ግናኸ ዝተፈልየ ኣርእስቲ “ቤተ ክርስትያንን መንግስትን” ዚብል እዩ። ንዓይ ከምዚርደኣኒ፡ እቲ ዚበዝሕ ኣብ መንጎ ክርስትያናት ኣመንቲ ጉዳይ ፖለቲካ ኪለዓል ከሎ ዚህሉ ምምንታው (ዳይለማ)፡ ኣብዚ ንጹር ምርዳእ ካብ ዘይምህላው ይመስለኒ። ስለዚ ነዚ ክልተ ከመይ ኢሉ ዝተፈላለየ ነገራት ምዃኑ ከነጽር ክፍትን።
ፈለማ እስከ ነቲ ክርስትናን ፖለቲካን ዚበሃል ኣርእስቲ ንርአ። ክርስትናን ፖለቲካን ዚብል ኣርእስቲ፡ ነቲ ሓደ ውልቀ-ክርስትያን ከም ሓደ ውልቀ-ዜጋ ሓንቲ ሃገር ኣብ ጉዳይ ሃገር ዚህልዎ ተሳትፎ ዚምልከት እዩ። ከም ክርስትያን፡ ኤቲካዊ ሞራላዊ መንፈሳዊ እምንቶን ኣመለኻኽታን ሃልዩዎ ዚመላለስ ኪኸውን እምነቱ ይጠልቦ። ህይወቱ በቲ ዝኣመነሉ ሓቂ ይመርሕ፡ ኣብ ኩሉ ዓውድታት ህይወት ድማ ብመሰረት ዝኣመነሉ ክብርታት (ቫልዩስ) ይምራሕ። ብሓጺሩ ከም መንፈሳዊ ሰብ ኪመላለስ ጽወዓ ኣለዎ። መምህር እንተኾይኑ፡ እምነቱ ቀንዲ መርሖ ህይወቱ ዝገበረ መምህር ኮይኑ ሞያኡ ይገብር። ሓረስታይ እንተኾይኑ ሕጂውን እምነቱ ከም መትከል ሒዙ ናይ ማሕረስ ሞያኡ ይገብር። ነጋዳይ እንተኾይኑ`ውን ከምኡ ንክርስትያናዊ እምንቶኡ ዓቂቡ ንግዳዊ ንጥፈታቱ የካይድ። ልክዕ ምስዚ ብዚሰምር ኣገባብ ድማ እቲ ምስ ፖለቲካዊ ሞያ ኮነ ንጥፈታት ዚዛመድ ተግባራት ይፍጽም። ከም ዜጋ ናይ ሓንቲ ሃገር መጠን፡ ኣብ ጉዳይ ሃገር ይዋሳእ። ኣብ ምርጫታት ይሳተፍ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኪዋሳእ ይኽእል፡ ኣብ ሲቪካዊ ጉዳያት ኪነጥፍ ይኽእል፡ ኣብ ፖለቲካዊ ጎስጓሳት ኪሳተፍ ይኽእል። ንዝያዳ ትንታነ ብዛዕባዚ ኣርእስቲ ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ርአ። ናብ፡ ዝያዳ ዝርዝራዊ ገለጻ ቅድሚ ምሕላፈይ ንእንታይነት እቲ ካልኣይ ኣርእስቲ ክገልጽ።
እቲ ካልኣይ ኣርእስቲ “ቤተ ክርስትያንን መንግስትን” ዚብል እዩ። እዚ ንኽልተ በበይኑ ዕላማን መትከላትን ኣገባባትን ዘለወን “ትካላት” (ኢንስቲትዩሽንስ) ዚገልጽ ጉዳይ እዩ። [ሓደራ፦ ትካል ኪበሃል ከሎ ከምቲ ንቤተክርስትያን ዜቋናጽቡ ሰባት ዚብሉዎ ማለት ዘይኮነ፡ ብናታ ስርዓት እትመሓደር ኣካል ምዃና ንምግላጽ እዩ]። ቤተ ክርስትያን መንፈሳዊ ዕላማ ዘለዋ፡ ብሓደ ልዑል ሰማያዊ ስልጣን እትኣምንን ንእኡ ተማእዚዛ እትኸይድን ኣካል እያ። ኣብ ቤተ ክርስትያን እጢ ዝለዓለ ስልጣን “መጽሓፍ ቅዱስ” ወይ “ቃል ኣምላኽ” እዩ። እቲ ስርዓተ ምሕደራ ካብ ሓንቲ ቤተ ክርስትያን ናብታ ካልእ ኪፈላለ ይኽእል እዩ። ግናኸ፡ መወዳእትኡ ስልጣን ናይ ኣምላኽ ምዃኑ እዩ። ምእመናን ናይ ሓንቲ ቤተ ክርስትያን ንመንፈሳዊ ህይወቶም ከምኡውን ኤቲካዊ ሞራላዊ ህይወቶም ዚምልከት ቤተ ክርስትያን ተመሓድሮም፡ ትምህሮም፡ ትጓስዮም፡ ካልእ ዝምድናታት ድማ ተካይድ።
ብኻልእ ሸነኽ፡ ምድራዊ መንግስቲ ሓንቲ ሃገር ድማ ንናይ ምድሪ ዝምድናታት ደቂ ሰብ ዜመሓድር ትካል እዩ። ኣብ ሓደ መንግስቲ ዝለዓለ ስልጣን ዚህልዎም ሰባት እዮም። ኣብ ምልካውያን ስርዓታት ሓያሎ እዋን እቶም መለኽቲ እዮም ዝለዓለ ስልጣን ዚህልዎም። ኣብ ዴሞክራስያውያን ሃገራት ድማ ስልጣን ናይቲ ዚመርጽ ህዝቢ እዩ። መንግስቲ ሓንቲ ሃገር ነቲ ዜመሓድሮ ህዝቢ፡ ሰብኣዊ መሰል፡ ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ፖለቲካዊ መሰላት፡ ቁጠባዊ ልምዓትን፡ ጸጥታን ኬረጋግጸሉ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ዚመሓደር ህዝቢ ድማ ብዝተፈላለየ መገድታት ከም ግብሪ፡ ቀረጽ፡ ዜግነታዊ ተሳታፍነትን ብምግባር ሓላፍነቱ ይፍጽም።
ብተሓታትነት፡ ዕላማ፡ ዚነጥፉሉ ባይታ (ጁሪስዲክሽን) ከምኡውን እንታይነት እምበኣር ቤተ ክርስትያንን ምድራዊ መንግስትን ዝተፈላለያ እየን። ስለዚ ድማ ኪጸናበራ የብለንን። ካብዚ ዝተላዕለ ድማ እዩ እቲ ድሕሪ ሰውራታት ፈረንሳን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን (ኣብቲ First Amendment ዚበሃል ጥብቆ ቅዋም) ብፍላይ እናጎልሐ ዝመጸ መርሆ “ምፍልላይ ቤተ ክርስትያንን መንግስትን” (separation of church and state) ኪመጽእን ኪስፍሕፋሕን ዝኸኣለ። ቅድሚኡ፡ ኣብ ታሪኽ ናይ ማእከላይ ዘመን እንተተመልከትና፡ ቤተ ክርስትያን ኣብ ኩለን ምድራውያን መንግስታት ልዕልና ነይርዋ። ንነዊሕ ዘመናት ድማ ኣብ መንጎ ጳጳሳት ሮምን ሃጸያት ኣውሮጳን ናይ ስልጣን ቁርቁ ይካየድ ነይሩ። ካብዚ ዝተላዕለ፡ ቤተ ክርስትያን ንባዕላ ኣካል እቲ ኢምበርያጦርያዊ ዕግርግራት እያ ነይራ። ድሕሪ ዘመን ተሓድሶውን እዚ ምጽንባር ይቕጽል ነይሩ። ደሓር ኣብ መበል 18 ክ/ዘመን ግን ኣብ መንጎ ቤተ ክርስትያንን መንግስታት ዓለምን መሰረታዊ ምፍልላይ ኮይኑ። ሎሚ፡ ኣብ ሓያሎ ቅዋማትን ሕገ መንግስታትን ሃገራት፡ እዚ ምፍልላይ ቤተ ክርስትያንን መንግስትን ተሰኒዱ ንረኽቦ። እዚ ግን ክልተ-ሸነኻዊ እዩ። ቤተ ክርስትያን ከም ኣካል (ኢንስቲትዩሽን) ኣብ መንግስታዊ መዋቕራትን ስርዓታትን ኢዳ ኣይተእቱን። መንግስታት ኣይትሸይምን፡ መንግስታት ኣይትስዕርን፡ ሓደው ንመስርሕ ምሕደራ ኣይትትንክፍን። በቲ ኻልእ ድማ መንግስቲ ሓንቲ ሃገር ንቤተ ክርስትያን ኣይትንክፍን። ኣብ መስርሕ ሃይማኖታዊ ስርዓታ፡ ተግባራታን ትምህርታን ኢድ ኣየእቱን። ብዛዕባዚ ቅድሚ ሕጂ ዝጸሓፍክዋ ጽሕፍቲ ኣብዚ ኽትረኽቡዋ ትኽእሉ ኢኹም።
እዚ ኪበሃል ከሎ፡ ቤተ ክርስትያን ሓፈሻዊ ኤቲካውን ሞራላውን ርእይቶ ኪህልዋ የብሉን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ሓንቲ ሃገር ንዘሎ ማሕበራዊ ጉዳያት፡ መንፈሳዊ መኣዝን፡ ኣመልኪታ፡ ኣባታዊ ጉስነታዊ ምኽሪ፡ ማዕዳ ከምኡውን ለበዋታት ኼተቕርብ ሓላፍነት ኣለዋ። እዚ እቲ ትንቢታዊ ኣገልግሎታ እዩ። መወዳእታ ዕላምኡ ድማ ግብሪ ወንጌል ደኣ እምበር ፖለቲካዊ ስልጣን ኣይኮነን። ንዘኽታማት፡ መበለታት፡ ስደተኛታት ኽትኣሊ፡ ኽትጓሲ፡ ኽትረድእ ወንጌላዊ ሓላፍነታ እዩ። እዚ ምስ መንግስታዊ መዋቕራትን ስርዓታትን ዚተሓሓዝ ኣይኮነን።
ብዛዕባ ፍልልይ ቤተ ክርስትያንን መንግስትን ካብ ኣነጸርና፡ ናብቲ ቀዳማይ ዘልዓልናዮ ጉዳይ ክንምለስ። ክርስትያንን ፖለቲካን ኽንብል ከለና፡ ቤተክርስትያን ከም ኣካል ዘይኮነስ፡ ሓደ ውልቀ-ሰብ ክርስትያን ኮይኑ ኣብ ሃገራዊ ጉዳያት ዚህልዎ ተሳትፎ ማለትና እዩ። ሓደ ክርስትያን ከም ውልቀ-ሰብ መንፈሳዊ ጽወዓ ኣለዎ ቅድሚ ዝኣገረ። እቲ ኣብ ምድሪ ዚመላለሶ ድማ ብጠመተ መንፈሳዊ ድሕነቱ እዩ። ስለዚ ቀንዲ ዕላማ ህይወቱ ድሕነቱ ዓቂቡ ኪመላለስ እዩ። ነዚ ኺገብር ከሎ፡ መናብሮኡ ኣብ ምድሪ ብምዃኑ፡ ኣብ ምድሪ ዜናብሮ ጉዳያት ኣለዎ። ሰሪሑ ኪበልዕ፡ ወሊዱ ዘሚዱ ኪነብር፡ ምስ ጎረባብቱ ተሳንዩ ኺነብር፡ ምስ ደቂ ዓዱ ኪነጥፍ ባህርያዊ ነገር እዩ። ነዚ ኹሉ ኪገብር ከሎ ኩሉሳዕ እቲ ወንጌላዊ መጸዋዕታ ኣብ ኣእምሮኡ ኣሎ፡ ከመይሲ፦
“ንስኻትኩም ጨው ምድሪ ኢኹም። ጨው መቐረቱ እንተ ኸደኸ፡ ብምንታይ ይምቅር፧ ብሰብ ኪርገጽ ንግዳም ምድርባዩ እንተ ዘይኰይኑ እምበር፡ ዚጠቅም የብሉን።”
ዚብል ጽወዓ ኣለዎ (ማቴዎስ 5፡18)። ብዛዕባ ጨውን ብርሃንን ኪዝረብ ከሎ፡ ወንጌላዊ ተልእኾ ምዃኑ ኢና እንግንዘብ። እቲ ዕላማ ድማ ምምቃር ከምኡ ድማ ኣብ ጸላም ብርሃን ምዃን እዩ። እዚ ብኸመይ ንዚብል ሕቶ ድማ ከም ሓደ ወደ መዝሙር መጠን ኣብ ሕብረተሰብ ናይ ሰናይ ጽልዋ ኪህልዎ፡ ንክርስቶስ ኬንጸባርቕ ከምዘለዎ እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ዓውደ ስራሕ፡ ኣብ ስድራቤት፡ ኣብ ጎረባብቲ፡ ኣብ መንጎ ደቂ ዓዲ፡ ኣብ ማእከል ህዝብን ሃገርን ሰናይ ጽልዋ ኪህልወካ። እዚ ናብ ኩሉ መኣዝን እዩ ዚዝርጋሕ። ናብ መንፈሳዊ፡ ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ፡ ፖለቲካዊ መኣዝናት ኣቢሉ ድማ ይዝርጋሕ። ሓደ ክርስትያን መምህር፡ ነጋዳይ፡ ሓረስታይ፡ ወተሃደር፡ ስፖርተኛ ወዘተ ኪኸውን ዚኽእል ካብ ኮነ፡ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል፡ ኣባል ሰልፊ፡ ዲፕሎማት፡ ሚኒስተር፡ መራሒ ወዘተ ኪኸውን ድማ ይኽእል እዩ። እዚ ሞያ ሓደው ዓውደ ስራሕ እዩ። ብርእሱ ኣበር ኮነ እንታ የብሉን። ሰብ እዩ ኣበርን እንታን ሓደው ሓጢኣት ዚገብር ወይ ኪገብር ዚኽእል። ክርስትያን ድማ ከም ሰብ እዩ ኣብቲ ቦታ ብዚገብሮ ዚምዘን። ኣብ ኩሉ ዓውድታት ከኣ ጨውን ብርሃንን ኮይኑ ኪመላለስ ይግብኦ።
በዚ መሰረት፡ ኣብ ዓለም ሓያሎ ክርስትያናት ኮይኖም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል፡ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ካልእን ኮይኖም የገልግሉ እዮም። ነቲ ክርስትያናዊ ክብርታት (ቫልዩስ) ዓቂቦም ክሳዕ ዝተመላለሱ ድማ ሰናይ ጽልዋ እዩ ዚህልዎም። እቶም ብዙሕ ሳዕ እንጠቕሶም ከም እኒ ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ፡ ወንጌላዊ ቢሊይ ግራሃምን ዴዝሞንድ ቱቱን ካልኦትን ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰልን ማሕበራዊ ፍትሕን ዓው ኢሎም ይጣበቑ ነይሮም። ኣብ ምድርና እኳ እቶም ኣብነታዊ ክርስትያን ኣቦ ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም ሓያሎ ፖለቲካዊ ንጥፈታት የካይዱ ነይሮም። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ከም በዓል ፍሬድሪክ ዳግላስ (ጸሓፍን ተጣባቕን)፡ ኣብ ሃገር እንግሊዝ በዓል እኒ ዊልያም ዊልበርፎርስ (ኣባል ባይቶ) ብዝገበርዎ ጥብቅነት ጊላነት ተሳዒሩ። እቲ ስምይቲ መጽሓፍ “ዋጋ ወደ መዝሙርነት” ዝጸሓፈ ጀርመናዊ ፓስተርን ስነ-መለኮታውን ዲትሪክ ቦንሆፈር፡ ኣንጻር ኢሰብኣውነት ስርዓተ ናዚ ደው ብምባሉ ሕልና ክርስትና ኣብ ሃገር ጀርመን ኪዕቀብ ክኢሉ። ካልኦትውን ሓያሎ ምጥቃስ ይከኣል።
ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኽንብል ከለና ግን እንታይ ማለትና ኢና? ሓያሎ ኣሕዋት፡ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኪለዓል ከሎ ንጽገታዊ ኣመለኻኽታ ተዓዚበሎም። እዚ ኸኣ ንሓያሎ ዘመናት ኣብ ምድርና ሃናጺ ፖለቲካዊ መስርሕ ርኢና ስለዘይንፈልጥ ኮይኑ እዩ ዚረኣየኒ። ስለዚ፡ ፖለቲካ ኪበሃል ከሎ ንዓና ውዲት፡ ምግፋዕ፡ ምቅትታል፡ ዓመጽ፡ ምትንዃል፡ ክፍኣት፡ ዓሌትነትን ዓሌታዊ ኣፈላላይን፡ ምጥፍፋእ ወዘተ እዩ። ናይ ግድን ከምኡ ድዩ ግን? ምናልባሽ፡ ኣብ ዝሓለፈ መዋእላት ወድ ሰብ ከመዮ ቶማስ ሆብስ ዝበሎ ፖለቲካዊ ጉዳያት ወድ ሰብ “ኩሉ ኣንጻር ኩሉ” ዝቐንዓሉ ሕንፍሽፍሽ እዩ ነይሩ። ኣህጉራዊ ዝምድናታት ኽንርኢ ከሎና፡ ሕጂውን ኣበየ ኩርናዕ ዓለም ግርጭታት ንርኢ ኢና እሞ፡ ጉዳይ ፖለቲካ ጉዳይ ግርጭታት እዩ ኢልና ንግምግም ንኸውን። እቶም ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብ ገይሮም ብፕሮፓጋንዳዊ ዘመተ ዘደንቆሩና ንኹሉ ዝምድናታት ብዓይኒ ግርጭታትን ምፍሕፋሕ ደርብታትን ገይሮም ስለዘረድኡና፡ ንኹሉ ብጊንጣውነት (ሲይኒሲዝም) ከምእንርእዮ እዮም ገይሮምና። ኣብ ማእከል ኩሉ ሕልኽላኽ ህይወት ወድ ሰብ ተስፋን ሰናይን ኸይንርኢ ከልኪሎምና። ካብዚ ዝተላዕለ ድማ፡ ንኹሉ ዝምድናታት ወድ ሰብ ብዓይኒ ጥርጣረን ክልሰ ሓሳብ ውዲትን (ኮንስፒራሲ ቲዮሪ) ከምእንርእዮ ገይሮምና። ሓደ ካብቶም ግዳያት ናይዚ ድማ ፖለቲካዊ ተሳትፎ እዩ። ግናኸ፡ ንፖለቲካ ካብቲ መሰረታዊ መበገሲኡ ኽንርእዮ ከለና፡ ናብዚ መደምደምታዶ ዚወስደና ይኸውን?
ፖለቲካ፡ ቃል ብቓሉ “ጉዳያት ከተማታት” ማለት እዩ። ብቛንቋ ግሪኽ “polis” ማለት ከተማ ማለት እዩ። ብዛዕባ ምሕደራ እዘን ከተማታት ኣመልኪቱ ንዝጸሓፋ መጽሓፍ ድማ እዩ ኣሪስቶትል ፖለቲካ ኢሉ ሰምዩዋ። ስለዚ ኣብ ዘመንና ፖለቲካ፡ ንኹሉ እቲ ምሕደራዊ ጉዳያት ሃገራት ዚገልጽ ዓውዲ ወዲ ሰብ እዩ። ፖለቲካዊ ተሳትፎ ድማ ኣብዚ ምሕደራዊ ጉዳያት እዚ ብቐጥታ ወይስ ብተዘዋዋሪ ተሳትፎ ምህላው ማለት እዩ። መብዝሕትና እቶም ኣብተን እንነብረለን ሃገራት ዜግነት እተዋህበና፡ ኣብ ምርጫታት ንሳተፍ ኢና። ግናኸ እዚ ተሳትፎና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ምዃኑ ይርደኣናዶ? እቲ ዚገርመኒ ነገር ድማ፡ ኣብ ዝኸድካዮ ገዛ፡ ብዛዕባ ኣብታ ሃገር ዘሎ ፕረዚደንት ወይ ቀዳማይ ሚኒስተር ወይ ኣሚር ወይ ንጉስ ምዕላል ንቡር እዩ። ኣብ ኬንያ ከለኹ፡ ክርስትያናት ብዛዕባ ኪባኪ፡ ራይላ ኦዲንጋ ብዛዕባ ምርጫ እታ ሃገር ብዙሕ ይዛረቡ፡ የዕልሉ፡ ደገፎም ወይ ተቓውሞኦም ይገልጹ፡ ዋላ እቶም ኤርትራውያን። ኣብ ዘለኽዋ ሃገር፡ ብዛዕባ ቀዳማይ ሚኒስተር ከምኡውን ሚኒስተራት፡ ክርስትያኑ ዘይክርስትያኑ ኖርማል ኮይኑ የዕልለካ፡ ንፖሊሲታቶም ዘለዎ ደገፍ ወይ ተቓውሞ ይገልጽ። እቶም ኣብ ፌይስቡክ ዝርእዮም ክርስትያናት ኩሎም ከኣ ብዛዕባ ባራክ ኦባማን ፖሊሲታቱን ብዙሕ ኪዛረቡን ኪጽሕፉን እርእዮም። ብፍላይ ከኣ ኣብታ ብዛዕባ “ንሰለስተ” ጾታታት ዚኸውን ሽቓቕ (ይቕሬታ ካልእ ቃል ስለዘይረኸብኩላ) ዚምልከት ዘቕረቦ እማመ ዚምልከት ክርስትያናት ብዙሕ ኪብሉ ርእየ። እዚ ኹሉ ነገራት ፖለቲካዊ ተሳትፎ ምዃኑ ይርደኣናዶ።
ግናኸ፡ እቲ ክልተ ሚዛን ከምዘሎና ዜመልክት፡ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ኽንበጽሕ ከለና፡ “ኣብ ፖለቲካ ክኣቱ ኣይደልን እየ”፡ “ፖለቲካ ኣይፈቱን እየ”፡ “ፖለቲካ ምስ ክርስትና እንታይ ኣራኺብዎ” ወዘተ ኽንብል ከለና እዩ። በዚ ኾነ በቲ ኣብ ፖለቲካ ንዋሳእ ኣሎና። እቲ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንእምነትና ኬሳድድ ከሎ፡ ብሕቡእ ኽንጽሊ ኽንእከብ ጽሑፋት ኽንለዋወጥ ከለና፡ ፖለቲካዊ ተቓውሞና ኢና ንገብር ኔርና። እቲ “ዝበሉኻ ግበረሎም ወይ ዓዶም ሕደገሎም” ኢልና ኽንወጽእ ከለና ፖለቲካዊ መርገጺና ኢና ኣነጺርና። እቲ ፖለቲካዊ፡ ሃይማኖታዊ ከምኡውን ካልእ ዑቕባ ኽንሓትት ከለና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኢና ጌርና። ንመንግስቲ ኤርትራ ኢና ኮኒንናዮ። ኣብዛ ምድሪ ዚነብር ኩሉ ሰብ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ከይገበረ ዚነብር የልቦን።
ፖለቲካዊ ተሳትፎ ዝተፈላለየ መልክዓት ኪህልዎ ይኽእል። ገሊኡ ንጡፍ (ኣክቲቭ)፡ ገሊኡ ኸኣ ልኡም (ፓሲቭ) እዩ። ገሊኡ ብጽሑፍ ኪሳተፍ ይኽእል፡ ገሊኡ ብሰላማዊ ሰልፍታት ኪሳተፍ ይኽእል፡ ገሊኡ ኣብ ምርጫታት ብምስታፍ ወይ ጎስጓስ ብምክያድ ኪሳተፍ ይኽእል፡ ገሊኡ ፖለቲካዊ ንቕሓት ብምሃብ ኪኸውን ይኽእል፡ ገሊኡ ባዕሉ ኣብ ፖለቲካዊ ሰልፊ ብምጽንባር ኪኸውን ይኽእል፡ ገሊኡ ንምርጫ ብምውድዳር ኪኸውን ይኽእል። ሓደ ክርስትያን ከኣ ኣብዚ ኹሉ ነገራት ተሳትፎ ኺገብር ይኽእል። ኻልእ መገዲውን ኣለዎ፡ እወ፡ ጸሎትን ምህልላን ብምግባር ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኪህልዎ ይኽእል። ኩሉ ሕጋዊ (ለጂቲመይት) ኣገባባት ፖለቲካዊ ተሳትፎ እዩ። እዚ ኹሉ ኣብ ሓንቲ ሕጋውን ብሕጊ ዚምእዘዝን መንግስቲ ዘለዋ ሃገር ዚዓዪ እዩ። ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ልዕልና ሕጊ ዘይብለን ሃገራት እታ ልኡም ተሳትፎ ጥራይ እያ እትዓዪ። ኩሉ ሕጋዊ መዓጹ ስለዝተደፍነ፡ ኸኣ ሰባት ወይ ጎነጻዊ ተሳትፎ እዮም ኬካይዱ ወይ ድማ ከምቲ ሕጂ ኮይኑ ዘሎ፡ ዓዲ ገዲፎም እዮም ዚወጹ። እዚ`ውን ፖለቲካዊ ተሳፍትፎ እዩ።
ኣብ መደምደምታ፡ ክርስትያን ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኪህልዎ ይኽእል እዩ። እቲ ሕቶ ከመይ ገይሩ ነቲ ክርስትያን ክብርታት ዓቂቡ፡ ብሃናጺ መገዲ ተሳትፎኡ ይገብር እዩ። ኣብዚ ኸነስተውዕሎ ዘሎና፡ ከምቲ ሓያሎ ናይ ፖለቲካ ሰባት ዕላማይ ጥራይ ጥዑይ ይኹን እምበር ከመይ ገይረ ዕላማይ ይወቅዕ ዜገድስ ኣይኮነን ናብ ዚብል መርሆ ኽንኣቱ የብልናን። ንክርስትያን፡ እቲ ኣገባብ ተሳትፎኡ ማዕረ እቲ ኺበጽሖ ዚደልዮ ሸቶ የገድሶ እዩ። ክርስትያን ምስቲ ማክያቬልያዊ “እቲ ሸቶ ነቲ ኣገባብ ምኽኑይ ይገብሮ” ዚብል መርሆ ፍጹም ኪርዕም ኣይግባእን። ንክርስትያን “እቲ ኣገባብ ኮነ እቲ ሸቶ ምኽኑይ ኪኸውን ይግባእ”። ከምዚ እንተኾይኑ ተሳትፎኡ ጠቓሚ፡ ሃናጽን ሰናይን እዩ።
ኣማኑኤል ኤልያስ
ክቡራት ነበብቲ፡ ካብዚ ቀጺለ፡ ገለ ካብቲ ንፍትሕን ቅንዕና ኣመልኪቱ ቃል ኣምላኽ ንሓደ ኣማኒ ካብ ዚብሎ ነገራት ክጠቅስ። እዚ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳይን ኣብ ኩሉ ዓውዲ ህይወትን ዚጠቅም መርሆታት እዩ። ባዕለይ ክንዲ ዝትርጉሞ ግን ነፍሲ ወከፍ ባዕሉ ኬስተንትኖ እሓድጎ፦
“ጥበበኛ ምምራሕ ኣብ ዜብሉስ፡ ህዝቢ ይወድቕ፡ ብምብዛሕ መኸርቲ ግና ደሓን ይርከብ።” (ምሳሌ 11፡14)
“ንምግዱርን ንዘኽታምን በይኑሎም፣ ንጭኑቕን መስኪንን ፍትሒ አውጽኡሎም።” (መዝሙር 82፡3)
“ረሲእ፡ መገዲ ፍትሒ ንምጥዋይ፡ መማለጃ ኻብ ሕቝፊ ይወስድ።” (ምሳሌ 17፡23)
“ምግባር ሰናይ ተመሀሩ፡ ቅንዕና ድለዩ፡ ንጥቑዕ ርድእዎ፡ ንዘኽታም ፍትሒ ኣውጽኡሉ፡ ንመበለት ተጣበቑላ።” (ኢሳይያስ 1፡17)
“መሳፍንትኺ ሽፍታታትን ኣዕሩዂ ጐሓሉትን እዮም። ኲሎም ምቕባል ደርሆ ይፈትው፡ ደድሕሪ ኻሕሳ ይጐይዩ። ንዘኽታም ፍትሒ ኣየውጽኡሉን፡ ነገር መበለት ከኣ ኣባታቶም ኣይበጽሕን እዩ።” (ኢሳይያስ 1፡23)
“እቶም ንሽጉራትሲ ፍትሒ ኪኸልእዎም፡ ንድኻታት ህዝበይ ከኣ መሰሎም ኬግድፍዎም፡ ንመበለታት ምርኮኦም ኪገብርወን፡ ንዘኽታማት ድማ ምእንቲ ኪኸትርዎም ኢሎምሲ፡ ሕጋጋት ዓመጻ ዚሕግጉ፡ ሕሰም ዚጽሕፉ ጸሓፍቲ ወይለኦም።” (ኢሳይያስ 10፡1-2)
“ራዛ ኣብ ሰማይ ወርሓቱ ይፈልጥ፡ ኳትራን ለዃዂቶን ዓያን ዚመጻሉ ግዝያት የስተብህላ እየን፡ ህዝበይ ግና ፍትሒ እግዚኣብሄር ኣይፈልጥን እዩ።” (ኤርምያስ 8፡7)
“ስለዚ ሕጊ ደኸመ፣ ፍትሒውን ከቶ ኣይወጸን። እቲ ረሲእ ነቲ ጻድቕ ከቢብዎ እዩ እሞ፣ ስለዚ ፍርዲ ቐኒኑ ይወጽእ ኣሎ።” (እንባቆም 1፡4)


text:
“ቃል ብመጀመርታ ነበረ፡… እቲ ቓል ስጋ ዀነ፡ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ኸኣ ኣባና ሐደረ።“ ዮሃ 1፡1, 14
ኣብ ቅድሚ እቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ሰደቓ ድሕሪ ምቕማጥ፡ እቲ ደራሲ ነቲ ዓብዪ መዝገብ ፈትሖ። ቃላት ኣይነበሮን። ቃላት ዘይነበረሉ ምኽንያት ገና ቃላት ሽዑ ኣይተፈጥሩን ነበሩ። ቃላት ኣድላይነት ስለ ዘይነበሮም ቃላት ኣይተፈጥሩን። ነቶም ቃላት ዘዳምጹ ኣእዛን ወይውን ዝርእዩ የዒንቲ ስለ ዘይነበሩ ቃላት ኣድላይነት ኣይነበሮምን። እቲ ደራሲ በይኑ ጥራይ ደኣ ነበረ።
ነቲ ዓብዪ ብርዒ ክንቲት ወሰዶ እሞ ናብቲ ኣብ የማኑ ዝነበረ ብልቃጥ ቀለም እንዳ ኣጥለቐ ክጽሕፍ ጀመረ። ከምቲ ቀባኣይ ቅብኣ ሕብርታቱ ዘዋድድ፡ ብልሓተና ጸራቢውን ናውቱ ዝኣኻኽብ እዚ ደራሲ እዚ ድማ ነቶም መሳርሒኡ ዝኾኑ ቃላቱ ኣብ ገጻት እቲ ዓብዪ መዝገብ ምስራዕ ተተሓሓዞ።
ሰለስተ እየን። ሰለስተ ንጽል ቃላት። ካብዘን ሰለስተ ቃላት እልፊ ኣእላፍ ሓሳባት ክውሕዝ እዩ። ግናኸ ኣብዘን ሰለስተ ቃላት ድማ ብዘሎ እቲ ድርሰት ይንጥልጠል።
ብርዑ ወሲዱ ነታ ቐዳመይቲ ቃል ጸሓፈ፡ - ግ - ዜ -
ክሳዕ እቲ -ግ-ዜ- ኢሉ ዝጽሕፍ ግዜ ኣብ ህላውነት ኣይነበረን። ንሱ ንባዕሉ እኳ ግዜ ኣልቦ እንተ ነበረ፡ ነቲ ድርሰቱ ግና ኣብ ሽፋን ግዜ ደረቶ። ድሕርዚ ጸሓይ ንመጀመርታ ግዜ ኣብቲ ድርሰት በረቐት ፡ ንፋስውን ፈላሚ ሽውሽውታኡ ኣስመዐ። ብመጀመርታ… እቲ ድርሰት ወሓዘ… ተፈጸመ። ናይ መወዳእታ ምዕራፍ። ንነፍሲወከፍ ምዕራፍ ገና ከይጸሓፋ እንከሎ ይፈልጣ ነበረ።
-ግ-ዜ-፡ እቲ ደራሲ ኣብቲ ንየማነ ጸጋም ዝዝርጋሕ ደረት ኣልቦ ቁመት ዘልኣለም ኮይኑ ምስ ተዓዘቦ ንግዜ ሱግሚ ጥራይ ኮይኑ ረኸቦ። ብቐስታን ብዓብዪ ፍቕሪ ዘተመልኦ ጥንቃቐን እቲ ደራሲ ነታ ካልኣይቲ ቃል ክጽሕፋ ጀመረ። እዚኣ ስም ነበረት። - ኣ - ዳ - ም - ።
ነዛ ቃል እዚኣ ክጽሕፋ እንከሎ፡ ንማንነት ኣታ ቓል ብዓይነ ሕልናኡ ተመልከቶ፡ ነቲ ቀዳማይ ኣዳም፡ ኣብ ሕቖ እዚ ኣዳም እዚ ድማ ንብዘለዉ ንኹሎም እቶም ዝተረፉ ተመልከቶም። ንነፍሲወከፍ ኣዳም፡ ንነፍሲወከፍ ህጻን፡ ንእለቱ ኣፍቀሮም ንዘልኣለምውን ኣፍቀሮም። ንነፍሲወከፎም ግዜ ሃቦም፡ ንነፍሲወከፎምውን ዝነብሩሉ ቦታ መረጸሎም። ብድንገት ዝኾነ ነገር ኣይነበረን፡ ኣግጣሚ ዘጋጠመ ምግጣምውን ኣይኮነን፡ ብዕላማ ዝተገብረ ንድፊ ደኣ ነበረ።
እቲ ደራሲ ነቶም ገና ናብ ህላውነት ዘይተወልዱ ከምዚ ብምባል ተመባጽዓሎም፡ “ብመልክዓይን ብምስለይን ክገብረኩም እየ፡ ንዓይ ክትመስሉ ኢኹም፡ ክትስሕቁ፡ ክትዓዩ፡ ክትደርሱ ፡ ኣይክትሞቱን ድማ ኢኹም።“
ነፍሲወከፎም ክደርስ ግዴታ እዩ፡ ምኽንያቱ ህይወት ርእሳ ዝኸኣለት ድርሰት እያ፡ እትንበብ ዘይኮነት እትጸሓፍ ድርሰት። እቲ ደራሲ ንመእተዊ ነፍሲ ወከፍ ህይወት ይጽሕፍ፡ ነፍሲወከፍ ኣዳም ድማ ናታ ወይ ናቱ ህይወት ክሳዕ መወዳእታ ምዕራፍ ይጽሕፍ።
ከመይ ዝበለ ሓደገኛ ሓርነት! ናይ ነፍሲወከፍ ኣዳም ህይወት በቲ ደራሲ ባዕሉ ተጻሒፉ ተዛዚሙ ነይሩ እንተዝኸውን ክንደይ ውሑስ ምኾነ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ምርጫ በቲ ደራሲ እንተ ዝውሰን፡ ህይወት ንኣዳም ኣዝያዶ ቀላል ኣይምኾነትን። ከምዚ እንተዝኸውን ነይሩ ግን ፍቕሪ ስፍራኣ ኣይምተረኽበን። ምኽንያቱ ፍቕሪ ፍቕሪ ዝኸውን ምሉእ ናይ ምምራጽ ናጽነት ምስ ዘካትት ጥራይ እዩ።
ስለዚ ድማ እቲ ደራሲ ንነፍሲ ወከፍ ኣዳም ናቱ ብርዒ ይህቦ እሞ፡ ኣብ ገጻት ህይወቱ ንኽጽሕፍ ይዕድሞ። “ተጠንቂቕካ ጸሓፍ“ ብምባል ድማ ናይ ማዕዳ ሕሹኽታ የስምዖ።
መሪር ቃንዛ እንዳ ተሰመዖ እቲ ደራሲ ነታ ሳልሰይቲ ቃል ብፍቕርን ብርድኢትን ክስሕፋ ጀመረ፡ - ኣ - ማ - ኑ - ኤ - ል -
እቲ ዓቐን ኣልቦ ብልሒ ኣብ ኣድማስ ንግዜ ብሓሳብ ቀረጾ። እቲ ሓቀኛ ፈራዲ ድማ ንኣዳም ዝመረጾ ክመርጽሲ ናይ ምርጫ ነጻነት ለገሰሉ። ፍቕሪ ድማ ኣማኑኤል ንኽመጽእ ደረኸቶ፡ ኣምላኽ ምሳና።
እቲ ደራሲ ንገዛእ ርእሱ ኣብቲ ናቱ ድርሰት ኣእተዋ።
እቲ ቓል ስጋ ኾነ። ንሱውን ከምቶም ካልኦት ካብ ማህጸን ክውለድ ነበሮ። ንሱ ሰብ ኮነ። ከም ካልእ ሰብ ድማ ኢደ እግሪ ሃለዎ። ከም ካልእ ሰብ ድማ ተፈተነን ነብዐን። ካብዚ ኹሉ ንላዕሊ ግና ንሱውን ከምቶም ካልኦት ኣዳም ምርጫኡ ከልዕል ዕድል ተዋህቦ። ኣማኑኤል ኣብቲ ቀራን መንገዲ ደው ብምባል ወይ ህይወት ወይ ሞት ክመርጽ ነበሮ።
እቲ ደራሲ ናብ ማእከል ድርሰቱ ክኣቱ ምውሳኑ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ከም ዘኽፍሎ ኣጸቢቑ ፈሊጡ ነበረ። ዘገም እንዳበለ ድማ ነቲ ናይ ስቓይ ገጻት ህይወቱ ምጽሓፍ ቀጸለ። ነቲ መጽሓፍ ደው ከብሎ ይኽእል ነይሩ፡ ከመይሲ ንሱውን ከምቶም ካልኦት ኣዳም ምርጫ ስለ ዝነበሮ፡ ግን ከኣ እቲ ፈጣሪ ክፈጥር ኣለዎ እቲ ጸሓፊ ድማ ክጽሕፍ ኣለዎ፡ እቲ መፍቀሪ ድማ ከፍቅር ኣለዎ። ስለዚ ንሱ ህይወት መረጸ፡ እቲ ዝመረጾ ህይወት ንዕኡ ናይ ሞት ሓላፍነት እኳ ዘሰክም ክንሱ፡ እቶም ካልኦትውን ከምቲ ናቱ ህይወት ከም ዝመርጹ ተስፋ ብምግባር ነቲ ውሳኔ ወሰዶ።
እቲ ደራሲ ህይወት ድርሰቱ ዛዘመ። ንብልሒ እሾኽ ናብ ስጋኡ ኣቕንዖ፡ ነቲ ኣፍ መቓብር ከኣ ብእምኒ ዓጸዎ። ነቲ ዝመረጾ ምርጫን ነቲ እቶም ካልኦት ደቂ ኣዳም ዝመርጽዎ ምርጫን ብምግንዛብ፡ “ተፈጸመ“፡ ብዝብል ናይ መወዳእታ ቃል ብምጽሓፍ ነቲ ዓብዪ መዝገብ ዓጸዎ። “ብርሃን ይኹን” ኢሉ ብምእዋጅ ድማ ንመጀመርታ ናብ ህልዊ ከምጽኦ ጀመረ።
መቦቆላዊ ጽሑፍ፦ ማክስ ሉካዶ
ትርጉም፦ ኣክሊሉ መንግስቱ


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ
እግዚኣብሄር ከምዚ ይብል ኣሎ፡ እወ ልክዕ ከምኡ ኪኸዉን እዩ፡ ምሩኻት እቲ ጅግና ኺምለሱ እዮም፡ ምርኮ እቲ ጨኳኒ ኸኣ ኺምለስ እዩ። ኣነ ኸኣ ንመጻርርትኺ ኽጻረሮም፡ ንደቅኺ`ዉን ከድሕኖም እየ ትንቢት ኢሳይያስ 49: 25።
መልእኽቲ ናብ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ወጻኢ ሃገር እትርከቡ ደቀይን ኣሕዋተይን። ኣነ ፈላሲ ኾይነ ኣብ ደብረ ቢዘን ካብ ዝመንኮስኩላ ዕለት፡ ንዓለምን ፍትወታን ከም ዝሞትኩ እፈልጥ እየ። ፈላሲ ማለት ኣብ ቅድሚ ዓለም ሙማት ማለት እዩ። እቲ መንፈሳዊ ትርጉሙ ድማ ከምቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ዓለም ዝሞተ፡ ንሕና ፈለስቲ ድማ ኣብ ክንዲ ህዝብናን ሃይማኖትናን ክሳዕ ሞት እሙናት ክንከዉን ይግበኣና። እምበኣር ንሕና ገዳማዉያን ኣቦታት ደብረ ቢዘን ኣብ ጉዳይ ኣቡነ እንጦንዮስ ይኹን ኣብ ጉዳይ ሃገር ብዓቅምና ከቢድ ቃልሲ ክነካይድ ጸኒሕና ኢና፡ ሕጂ ድማ ምስቶም ነዓይ ዝመስሉ ኮይና እቲ ዝዓበየ ግደ ክንጻወት ምኻና በዚ ኣጋጣሚ ኣቢለ ክገልጸልኩም እፈቱ።
ኣምላኽ ሳላ’ቲ ዝሃበና ዕድመ ናይ ብዙሓት ገዛእቲ ጭኮና ርኢናን ሰሚዕናን ኢና እሞ፡ ከምዚ ዝበለ ጭኳነን ክፍኣትን ግን ኣይሰማዕናን ኣይረእናን። እቶም ሰብ ጠበንጃ ደብረ ቢዘን ገዳምና እንተ ተላዒሉ ከም ዘይናሕስየሎም ስለ ዝፈለጡ ኣብ ዉሽጥና ኣትዮም መቓቒሎምና፡ ነፍሲ ወከፍ ፈላሲ ፈሪሑን ተሸቁሪሩን ከም ዝሓድር ገይሮሞ እዮም፡ ከምቲ ትፈልጥዎ ካብ ገዳምና ብዙሓት እዮም ተኣሲሮም። ንሓቅን ንህዝብን ሃይማኖትን ስለ ዝኾነ ከምቲ ሃዋርያ ጳዉሎስ ዝበሎ መቓዉሕና ዘክሩ ካብ ምባል ሓሊፍና ነማርረሉ ምኽንያት የብልናን።
ዝኸበርኩም ደቀይን ኣሕዋተይን ስቓይናን ጋሂናን እዞም መንእሰያት ደቅና ይጠፍኡና ኣለዉ፡ ዓዲ ትበርስ ኣላ ዝብል ኣዉያትን ንብዓትን ንሕልናና ኣዕሪብዎ እዩ። መግለጺ ክነዉጽእ ንቃራረብ እሞ፡ ነቶም ሰብ ጠበንጃ ድማ ኣቀዲሙ ይበጽሖም፡ እቲ ጉዳይና ይፈሽል ነቲ ዝደለይዎ ድማ ኣብ ሞቑሕ ይእትዉዎ። ደብረ ቢዘን ገዳምና በቶም ደቅና ዝበልናዮም ክድፈርን ክካላበትን ምርኣይና እምበርዶ ደቅና እዮም እናበልና ክንሓምዮም ጸኒሕና ኢና። ዘይደቅና ምኻኖም ብግብሪ ኣርእዮምና ኣለዉ። ሃገርን ደም ሰማእታትን ዝጠለሙ፡ ጀጋኑ መሲሎም ክራኣዩ ዝጸንሑ፡ እግዚኣብሄር ብጥበቡ መንነቶምን ክፍኣቶምን ኣጋሊጽዎም ኣሎ። እግዚኣብሄር ይመስገን ድሕሪ ደጊም በዚኣቶም ዝታለል ወሎዶ ኣይክህልወናን እዩ። ንሕና ኣቦታት ደብረ ቢዘን እታ ሓንቲ ዝተዓወትናላ ብሕብረት ኮይና ንጉዳይ ኣቡነ እንጦንዮስ እትምልከት እያ። ኣባ ደስቆርዮስ ምስ ዓረፉ ካልእ ፓትርያሪክ ከይሸሙ ክሳዕ እዛ መዓልቲ እዚኣ ቀይድና ሒዝናዮም ኣሎና። ኣምላኽ ድማ ንቅዱስ እንጦንዮስ ስለ ዝሓለዎም ኩሉ ከም ፍቃዱ ክካናወን ክኢሉ ኣሎ።
ኣምላኽ ንቅዱስ እንጦንዮስ ጥራይ ኣይኮነን ሓልዪልና ዘሎ፡ ነታ ትፈትዉዋ ሃገርኩም ብሰንኪ ኩፉኣት መራሕቲ ገዲፍኩማ ዝተሰደድኩም ርስትኹም ክትከዉን ሓልይልኩም ኣሎ፡ ወረስታ ድማ ደቅና ደቂ ኤርትራ ባዕልኻትኩም ኢኹም። እዚ ህድግለነ ዘይብሉ ስርዓት ናይ ዉድቀት ግዚኡ ቀረባ እዩ ርሑቅ ኣይኮነን። ኣቦታትና ብመንፈስ ኮይኖም ብዙሕ ይርእዩን ይዕዘቡን እዮም እግዚኣብሄር ድማ የቅናዓሎም እዩ። እምበኣር ደስ ይበልኩም ግዚኡ ኣኺሉ ጥራይ ዘይኮነስ በሲሉ’ዉን እዩ።
እቶም ዓቅሚ ዘለኩም ደቅና ገሌኹም ተሰዲድኩም፡ ገሌኦም ኣብ ባሕርን ምድረበዳን ጠፊኦም፡ ገሌኹም ድማ ኣብ ማእሰርቲ ተሓይርኩም ኣለኹም። እዞም ምሳና ተሪፎም ዘለዉ ደቅና ነቲ ለዉጢ ይደልይዎ ኣለዉ፡ እቶም ሰብ ጠበንጃ ደቅና ካብቲ ጎራባብትና ዝገብርዎ ዘለዉ ክማሃሩ ኣምላኽ ልቦና ይሃቦም ንብል ኣሎና፡ ኣምላኽ ትብዓት ክህቦም ድማ ከም ቀደምና ለይትን ማዓልትን ውዳሴ ማርያምን ኣቡነዘበሰማያትን ንደግመሎም ኣሎና። ከም ዝፍለጥ ኣብ ምስሪ ናይ ሰብ ጠበንጃ ዕጥቆም ተራእዩ ተዓዊቶም ድማ፡ ኣብ ሊብያ ዝተገበረ’ዉን ከምኡ እቲ ቀንዲ ፈታዊኡ ብኽፉእ ሞት ጠፊኡ፡ ሕጂ ድማ ኣብ ሱዳን ኣብ ኣፍደገ ቤትና በጺሑ ማዕጾ ክንከፍተሉ ይኩሕኩሓና ኣሎ።
እቶም ሰብ ጠበንጃ ደቅና ካብዚ ዘለናዮ ከቢድ ባርነት ከናግፉና እንተ ተንሥኡ ዓወት ክረኽቡ እዮም፡ እንተ ዘይገይሮሞ ድማ እቲ ዓወት ግዚኡ ኣኺሉ ባዕሉ ስለ ዝመጸ ዝዓግቶ ሓይሊ ኮቶ የብሉን። እቲ ጸላኢ ሃገርኩም ካብዚ ዝገብሮ ዘሎ ንላዕሊ ክገብር ዓቅሚ እንተ ዝህልዎ ሃገር ምሻጥ ኣይኮነን ካልእ ምገበረ፡ እግዚኣብሄር ግን ሞጎስ ኣይሃቦን ክትቅድምዎ ድማ ኢኹም። እዚ ዓመት እዚ ዓመተ ዓወትናን ሰላምናን እዩ፡ ክጨዉዮን ከዳናጉዮን ዝኽእል ሓይሊ ኮቶ የልቦን። ኣነን እቶም ነዓይ ዝመስሉን ፈለስቲ ነቶም ደቅና ኣብ ምትሕብባር ድልዋት ምህላዉና በዚ ኣጋጣሚ ተስፋን ሞራልን ክህበኩም እፈቱ።
ወድና ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ ማእከል ሃገርና ኮይኑ መጽሓፍ ምስ ጸሓፈን ምስ ተዛረበን ነዓና ዓብይ ኣብነት እዩ ዝነበረ። ከም ህዝቢ ድማ ደቂስና ክንሓድር ኣይምተገበኣናን። እቶም መናንያን ንባሃል ዘይገበርናዩ ዓብይ ግብሪ ገይሩ ተኣሲሩ። እቶም መራሕቲ ሃይማኖት ንሓቅን ፍትሕን ክንቃለስ ግቡእና እዩ። ኣቦና ኣቡነ እንጦንዮስ ኣቦ ሓቂ ኮይኖም ነቶም ሰብ ጠበንጃ ኣምላኽ ትብዓት ሂብዎም ንበይኖም ን13 ዓመት መኪቶሞም ኣለዉ። ኣብዚ ሓቅን ፍትሕን ቅድስናን ዝጠፈኣሉ ዘመን፡ ነዓይ ይጥዓመኒ ህርፋን ስልጣን ዝበዛሓሉ፡ ኣባ እንጦንዮስ ንሓቂ ዋጋ ብምኽፋል ሰማእትነትን መገዲ ቅድስናን ብግብሪ ምሂሮምና እዮም፡ ጽባሕ መሬት ምስ ወገሐ፡ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቀይዲ ምስ ኣተዉ፡ ኣብ ዘመና ወዲ ሃገርና ቅዱስ ኣቦ ክህልዉና እዮም ንኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ።
ኣብ ስደት ዘለኹም ደቅና ካህናት ስለ ህዝብኹምን ሃገርኩምን ምቅላስ ናይ ኣቦታትኩም መገዲ እዩ። ነዓና ኤርትራዉያን ጋሻ ትምህርቲ ኣይኮነን፡ ብዕድመ ናኣሽቱ እንተ ነይርኩም እምበር ነጻነት ሃገርኩም ኣብ ምዉጻእ ዝተገበረ ቃልሲ ንሃገርናን ህዝብናን ክንብል፡ መልእኽቲ ኣቀቢልና፡ ተጋደልቲ ደቅና ኣዐንጊልና፡ ኣብ መቅደስና ኣዕቊብና ሓቢእና፡ ብዓቅምና ስለ ሃገርና ክንብል ሰሪሕና ኢና። ከምቲ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝተጠለመ ተጠሊምና፡ ደቅና ብበትሪ ኣፋራሪሖምና ተኣሲርና ኩሉ መከራ በጺሑና ደም ነቢዕና ኢና። ኣብ ዘመንኩም ትርእይዎን ትሰምዕዎን ከም ዘለኹም ኣባ እንጦንዮስ ንሃገርን ንቤተክርስቲያንን ዝኸፍልዎ ዘለዉ ዋጋ ረዚን መዳርግቲ ኣልቦ እዩ።
ነዚ ተገንዚብኩም ምስ ኣሕዋትኩም ኣብ ጎድኖም ኴንኩም ክትዓዩ ኣቦታትኩም ሓላፍነትኩም ነዛኻኽረኩም ኣሎና። ብምኽንያት ቅዱስ እንጦንዮስ ተፋላሊኹም ዘለኹም ደቅና ሕበሩ እዚ ኩሉ ተገይሩ ዘሎ ዋናታቱ እቶም ሰብ ጠበንጃ እምበር ጉዳይ ቤተክርስቲያን ኣይኮነን። ንሕና ደብረ ቢዘን ኣባ እንጦንዮስ ናብ መንበሮም ይመለሱ ኢልና ጸኒዕና ኣሎና ንስኻትኩም ድማ ሓቢርኩም ጽንዑ፡ ነቶም ኣቦኦም ኣእሲሮም ፈቆዶ ኣውሮጳ ኮለል ዝብሉ ዘለዉ ፈለስቲ ኣዉጊዝናዮም ኢና፡ እዚ ድማ ብወግዒ ብጽሑፍ ስለ ዝገበርናዮ በጺሕኩም እዩ። እቶም ኣብ ስደት ዘለኹም ደቅና ነቲ ከም ዘዉገዝናዮም ዝሰደድናልኩም መልእኽትና ነጺግኩም ምስ ተቀበልኩሞም፡ ከም ዘይነቅሕኩምሎም ክንግንዘብ ክኢልና ኢና። በቲ ዝገበርኩሞ ጉድለት ድማ ብተንዲኖን እኽልን ክዛረቡ ምስ ተሰምዑ ንቤተክርስቲያና ኣነዊሮማ እዮም::
እምበኣር ኩሉኻትኩም ደቅና ንዓድኹምን ንርስትኹምን ክትቃለሱ ግዴታ ኣለኩም። ክርስቲያንኩምን ኣስላምኩምን ተሳኒኹም ንዓድኹም ስርሑ፡ ሓድነትኩም ምስጢር ዓወትኩም እዩሞ፡ ተሳነዩ ተፋቀሩ ንሓድሕድኩም ተዳጋገፉ። እቲ ኹሉ ትገብርዎ ዘለኹም ቃልሲ ሳላ ኣማኑኤል ወድና ብመገዲ ኣሰና ክንካታተሎ ክኢልና ኣሎና። ሃገርና ካብቲ ዝነበረ መግዛእቲ ባዕዳዉያን ምንም እንተኾነ ለዉጢ ከምዘይብሉ ክትፈልጡ፡ ከምቲ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ተሓቢእና ራድዮ ድምጺ ሓፋሽ ንሰምዖ ዝነበርና ንተለቪዥን ኣሰና ተሓቢእና ማዕጾ ዓጺና፡ ሰብ ገይርና ከይንህሉ እናበልና፡ ክንሰምዓ ተገዲድና ኣሎና። ደቀይን ኣሕዋተይን ኤርትራዊ ብሃገሩ ዝመጾ ኣይፍቱን እዩ፡ ነቶም ዘይሓበርኹም ደቂ ሃገርና ከም ጸላእትኹም ኣይትቁጸርዎም ጸላኢኹም ሓደ እዩ፡ እግዚኣብሄር ድማ ንጸላኢኹም ኣብ ኢድኩም ኣሕሊፉ ክህበኩም እዩ።
ኣብ መወዳእታ ክብለኩም ዝደሊ፡ ነቲ ኣነ ክገብሮ ዝመደብኩ ምኽሪ ኣቦታተይ ሰሚዐ እምበር ንስመይ ፈሪሐ ኣይኮንኩን ዘይገለጽክዎ፡ ድሕሪ ደጊም ንሰብ ጠበንጃ ይኹን ንሞት ዝፈርሓሉ ምኽንያት የብለይን። “ነቲ ነፍስን ስጋን ኣብ ገሃነም ኬጥፍእ ዚከአሎ ደኣ ኣዚኹም ፍርህዎ እምበር፡ ነቶም ንስጋ ዚቐትሉ ንነፍሲ ግና ምቕታላ ዘይክአሎም ኣይትፍርህዎም” ወንጌል ማቴዎስ 10: 28። ደጊመ ከራጋግጸልኩም ዝደሊ ንሰለ ህዝበይን ሃገረይን ክብል ንሰማእትነት ድልዉ ምኻነይ እዩ። ከም ናይ ብርሃነ ወድና ብግልጺ መልእኽቲ ክሰደልኩም ክፍትን እየ። ኣምላኽ ዓወት እንተሂቡኒ ድማ ነታ ናይ መወዳእታ ሽግ ሓርነት ኣብ ማእከል ሃገርና እትዉላዕ ምስ ደቅና ኮይነ ክሳተፋ ተስፋ ኣሎኒ።
በዚ ኣጋጣሚ ነቶም ለባማትን ፈተዉቲ ሃገሮምን ዝኾኑ ሰራዊት ኤርትራ ምኽሪ ኣሎኒ። ኣሕዋትኩም ነታ ነባሪት ሽግ ሓርነት ክዉልዕዋ ከለዉ ብረትኩም ናብ ጸላኢኹም እምበር ናብ ኣሕዋትኩም ከይተቅኑዑዎ ሎሚ ኣብ ብርኩኹም ወዲቀ ይልምነኩም ኣለኹ። ኣቱም ካብ ስደት እትጽንበሩና ድቅና ድማ ለበዋ ኣሎኒ፡ ዘይጸፈፈ ነገራት ሒዝኩም ከይትኣትዉ ነገራትኩም ኣጽፊፍኩም ድልዋት ኩኑ። ዘለኩም ግዜ ሓጺር እዩሞ ሃየ ተቃላጢፍኩም ሕበሩ። እታ ቃልሲ ኣብ ዉሽጢ ሃገርና ሓንሳብ ምስ ተጀመረት፡ ህዝብና ከምቲ ደቂሱ ዝጸነሐ ኣንበሳ ክመስል ብሓያል ነድሪ ክትንስእ እዩ። ዓወት ድማ ናይ ህዝብና እዩ።
ከምቲ ኣብ 1ይ ሳሙኤል ተጺሒፉ ዘሎ ምዕራፍ 7፡ 12 ደቂ እስራኤል እታ ሓያል ቅልጽም እግዚኣብሄር ምስ ረድኣቶም ኤብን-ዔዘር በሉ፡ ትርጉሙ ድማ እግዚኣብሄር ክሳዕ ኣብዚ ረድኣና ማለት እዩ። እዚ ዓመት እዚ ድማ ነዓና እግዚኣብሄር ክረድኣና እዩ።
እቲ ምኩር ፈላሲ
ናይ ብርዒ ስመይ ኣባ ጳዉሎስ
ደብረ ቢዘን ኤርትራ
18 ሚያዝያ 2019


text:
Radio Erena: 16 May 20201
ፕረዚደንት ጂቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ንሓምሻይ እዋን ኣብ ስልጣን ንምቕጻል፣ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኬንያን ዝርከብዎም ብርክት ዝበሉ ሰበ ስልጣን ዝተፈላለያ ሃገራትን ማሕበራትን ኣብ ዝተረኽብሉ፣ ብ15 ግንቦት ቃለ መሓላ ፈጺሙ።
ካብ 1999 ኣትሒዙ፣ ን22 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት ገለ፣ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ፣ ልዕሊ 98% ድምጺ ብምርካብ፣ ንተወሳኺ 5 ዓመታት ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ከምዝተዓወተ’ዩ ተሓቢሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኡሁሩ ኬንያታን ኣብ ስነ ስርዓት ምፍጻም ቃለ መሓለ ፕረዚደንት ጂቡቲ ዝተረኽቡ መራሕቲ ሃገራት ክኾኑ እንከለዉ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል፣ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ ምክልት ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን፣ ሚኒስተር ዴታ ሚኒስትራት ጉዳያት ወጻኢ ቀጠርን ስዑዲ ዓረብን፣ ዋና ጸሓፊ ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣቦ መንበር ኢጋድን ካልኦት ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃገራትን ውድባትን ‘ውን ተሳቲፎም።
ጂቡቲ፣ ንፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ሙሰ ቢሐ፣ ማዕረ መራሒ ሓንቲ ሉኣላዊት ሃገር ኣቐባቢላ ምግባራ፣ ንፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ከምዘየሐጉሰ ይግለጽ ኣሎ።
ንጂቡቲን ኬንያን ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ብምእታው ዝኸስስ ዘሎ ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓመድ ፋርማጆ፣ ንገዛእ ርእሱ ካብቲ ኣጋጣሚ ብምግላል፣ ኣብ ክንድኡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሓሰን ሮብለ’ዩ ተረኺቡ።
ኣብዚ ናይ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ፣ ናይ ቃለ መሓላ ስነ ስርዓት ንምስታፍ ወኪላ ዘይልኣኸት፣ ጎረቤት ጂቡቲ ዝኾነት እንኮ ሃገር፣ ኤርትራ ጥራይ’ያ።
እዚ ድማ፣ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለን፣ ብሽምግልና ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ኣብ 2018 ተጀሚሩ ዝተባህለ ርክብ፣ ንድሕሪት ከምዝተመልሰ ዝእንፍት ምዃኑ ዲፕሎማሰኛታት የረድኡ።
ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብዕድመ ምንዋሕ ስልጣን፣ ነቲ ን30 ዓመታት ብዘይ ምርጫ ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ተኸቲሉ ካልኣይ ተሰሪዑ ይርከብ።
====================


text:
camera_altFoto: Crestock
መርመራ አችኣይቪ ምውሳድ
አችኣይቪ ኣለካ ድዩ የብልካን እንኮ ክትፈልጠሉ ትኽእል ኣገባብ መርመራ አችኣይቪ ብምግባር ጥራሕ እዩ።
scheduleOppdatert: 23.07.2021
createForfatter: Sekretariatet
labelEmner: Hivtesten
እዚ መርመራ ኣብ እንዳ ቀዋሚ ሓኪም፡ ኣብ ገሊአን ማሕበራት፡ ከምኡውን ኣብ ገሊአን ክሊኒካት ከም Olafiaklinikken(ክሊኒክ-ኦላፍያ)ን Sex og samfunn(ማሕበር ጉዳያት ጾታዊ ርክብን ሕብረተ-ሰብን)ን ዝኣመሰላ ክውሰድ ይከኣል።
ክልተ ዓይነት መርመራታት እዩ ዘሎ። እቲ ሓደ ንቡር ደም መርመራ ኮይኑ እቲ ውጽኢት ክመጽእ ኣስታት ሓደ ሰሙን ይወስድ። ቅልጡፍ መርመራ ዘመርምራ ማሕበራት ውን ኣለዋ፡ ሽዑ ውጽኢት ኣብ ውሽጢ ሓደ ደቒቕ ይመጸካ. ከም ኣብነት Helseutvalget(ኮሚቴ ጉዳያት ጥዕና)ን Minuttesten(ቅልጡፍ ናይ ሓደ ደቒቕ መርመራ)ን ኣለዉ።
መብዛሕትኦም ብአችኣይቪ ዝልከፉ ሰባት ድሕሪ ምልካፎም ካብ 2 ክሳብ 6 ሳምንታት ምስ ሓለፈ እዩ ኣብ ውጽኢት መርመራ ብአችኣይቪ ከምዝተለኽፉ ዝርአ። ንገለ ውሑዳት ሰባት ውን ቅሩብ ካብዚ ዝነውሐ ግዜ ክወስድ ይኽእል እዩ፡ ስለዚ ሓደ ሰብ ኣብ ክልከፈሉ ዝኽእል ኩነታት ድሕሪ ምንባሩ ከም መሓለውታ ድሕሪ 12 ሳምንታት መርመራ ክገብር ምኽሪ ይወሃቦ።
Les også
schedule31.12.2021
→ ውሑስ ክታበት ኮቪድ 19
ክታበት ኮቪድ-19፣ ኤች/ኣይ/ቪ (HIV) ንዘለዎም ሰባት ክወሃብ ውሑስ ምዃኑ፣ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት “ትካል መጽናዕቲ ኤይድስ“ -ው/ሕ/ሃ/ት/መ/ኤ-(UNAIDS) ኣፍሊጡ ኣሎ። ኣብ ኖርወይ ዘለዉ ናይ ተላገብቲ ሕማማት ሓካይም፣ ነዚ ደጊፎሞ ኣለዉ። ነቶም ኤች/ኣይ/ቪ ዘለዎም ድማ፣ ነቶም ክታበታት ክወስዱዎም የተባብዕዎም።
schedule21.12.2021
→ ኣብ ሆስፒታል ኦስሎ ተገልገልቲ ምኽሪ እትረኽበሎም ሰዓታት ለውጢ ተጌሩ ኣሎ።
እቲ ኣብ ኦስሎ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ዝርከብ ማእከል ናይ ተመላለስቲ ሕሙማት ክሊኒክ ረኽሳዊ ሕማማት፣ ሰራሕተኛታቱ ብከላ -ምሕማም- ኮሮናዊ ለበዳ፣ ስለዘጋጠሞም ነዚዝስዕብ ለውጥታት ምግባሩ ይሕብር ኣሎ።


text:
IB Hanau tigrinya
Internationaler Bund (IB), Hanau
ናይ BLEIB ኣማኸርቲ ን ደለይቲ ኣስተምህሮ ኣብ ከተማ ሃናውን ማይን ኪንዚክ ክራይስን
ንህቦም ኣገልጉሎት
ውልቃውን ሓባራቅን ምኽሪ ንስደተኛታት ኣብ እዋን መስርሕ ዕቑባን ንንጹጋትን
- ምግምጋም ክእለት
- ሰርትፍኬት ኮነ ዲፕሎም ኣብ ምጽዳቕ ንተሓባበር ነማኽርን
- ናይ ቋንቋ ኮርሳት ንደልየልኩም (ብፍቓድBAMF ኮነ ብዘይፍቓድ)
- ናብ ናይ ኢንገራስዮን ኮርስ ምስዳድን ናይ ስራሕ ሞያ ምስልጣንን
- ናይ ስራሕ መድለዪ ሰነዳት ኣብ ምምስራትን ምምሕያሽን ንተሓባበር
- ስራሕ ኣብ ምድላይ ንተሓባበር
- ምስ ኣስራሕቲ ነራኽብ
- ንብቕዓት ሞያ ኮነ ሞያዊ ስልጠና ኣብ ምጅማርን ምቕጻልን ምኽሪ ንልግስ
- ፕራክቲኩም ኣብ ምርካብ ንተሓባበር
- ንናይ ስራሕ ፍቓድ ዝምልከት መስርሕ ኣገባባት ንምምላእ ንሕግዝ
- ሕሉፍ ምድላዋትን ገምጋም ምሃብን
ብዛዕባና
ኣብ ፍራንክፈር ኣብ ማይን ዝመደበሩ ኮይኑ ካብ 1949 ጀሚርና ኣብ ናይ መናእሰያት፡ ማሕበራዊ፡ ከምኡ እውን ናይ ትምህርቲ ስራሕ ነእንግድ። ኣብ ዓመት 300.000 መናእሰያትን ዓበይትን ብመንገዲ IB ኣብ ሞያዊ ስልጠናን ናይ ስራሕ ምቅርራብን ነእንግድ።
ስትራተጅካውያን መሳርሕትና ድማ፡
- ቤት ድሕፈት ዕዮ፡ ጆብ ሰንተር፡ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት
- ኣስራሕቲ ትካላት
- ናይ ስደተኛታት ኣማኸርቲ ትካላት
- ናይ ትምህርቲ ኣካየድቲ
- ቤት ትምህርቲ፡ ፎልክስ ሆኽ ሹለ
- ማዕከናትን ኢደ ጥበብን
ናይ ዝርርብ ሰራሕተኛ፡
IB – Internationaler Bund
Bildungszentrum Hanau
Marktstr. 3 | 63450 Hanau
06181 9230813
Steffen Wenzel
ናይ ዝርርብ ሰዓታት
ሰሉስ ካብ ሰዓት 10.00 ክሳብ ሰዓት 15.00
ብቖጸራ
ኣብ ክፍሊ 3.1


text:
“ዝመረጽናዮም ሚኒስተራት በብተራ ነፍስ-ወከፎም ንሓደ ዓመት ፕረዚደንት ይኾኑ”
ብስዩም ጸሃየ
ኣብ ወርሒ ጥሪ 2001 3 ሰባት ዝሓቖፈት ስዊዘርላንዳዊት ጉጅለ ሰራሕቲ ፊልም መጺኣ ነይራ። እቶም ሰባት ኣብ'ዚ ዓውድ'ዚ ተሞክሮታት ዝደለቡ ኮይኖም ብፍለይ ኣብ'ዛ ERythree p’autre pays (ኤርትራ እታ ካልእ ሃገር)እትብል ብ ረሪመላ ሱከ) ዝተባህለ ምትሕግጋዝ ማሕበር ንኤርትራ እትስራሕ ዘላ ፊልም ትየሪ ብዕድመ ዕብይ ዝበለ ከም ዳይሬክተር፡ መንእሰይ ፊሊፕ ከም ሰኣላይ፡ መንእሰይ ክርስትያን ከኣ ከም ናይ ድምጺ ቴክኒሻን ኮይኖም ኢዮም ዝሰርሑ።
ኣብ'ቲ ናብ ታሪኻዊት ናቕፋ ዝገበርናዮ ናይ ስራሕ ጉዕዞ፡ ነታ ፊልም የሀብትም ዘበል ዎ ን ካልእን ሕቶታት ከቕሩቡለይ፡ ኣነ ኸኣ ብዛዕባ ኤርትራ ሃገረይ ክገልጽ፡ እቲ ነዊሕ ጉዕዞ ኣይተፈለጠናን። ናይ ዓዲ-ሽሩም ዝነደዳ ታንክታት፡ ድሩዓት መካይንን ኣጽዋርን ምንጋር ዘየድልዮ ኣንጸባራቂ ዓወታት ተጋዳላይ ህ.ግ ተዓዚቦም፡ ኣብ ናቕፋ ድፋዓት ግሎብን ደንደንን ምስ ተዓዘቡ፡ “ክንደይ ዝኣክል ሰራዊት ኢትዮጵያ ሞይቱ?” ኢሎም ምስ ሐተቱ፡ ተጋዳላይ ተኽለ ጸሃየ፡ “ኣብ ቅድምን ከባቢናን ዘሎ ኣዕጽምትን ናይ ቦምባታት ሓጺነ መጺንን ርኢኹም ቁጸሩ፡ ክትግምግም ዎ ኣየጸግምን ኢዩ።” ዝበሎም መልሲ ብቑዕ ነይሩ። ንኣስመራ ገጽና ኣብ ዝተመለስናሉ ግዜ፡ ንሳቶም ሕቶታቶም እናጸንቀቁ ስለዝመጹ፡ ኣነ'ውን ብዛዕባ ስዊዘርላንድ ሕቶታት ኣቕሪበሎም ነይረ። ኣብ ሓደ ሕቶ ኩሎም ይምልሱ ብምንባሮም፡ ብሓደ ጠሚረ የቕርበልኩም ኣለኹ።
ሕቶ፡- ኣፍልጦኹም ብዛዕባ ኤርትራን፡ ናይ ሕጂ ኣመጻጽኣኹምን ክትገልጹለይ?
ትየሪ፡- መጀመርያ ሓደ ኣልበርት ዝበሃል ወዲ ስዊዘርላንድ ኣባል ሱከ፡ ብዛዕባ ታሪኽ ኤርትራን መደብ ናይ'ዚ ፊልምን ኣዕሊሉኒ። ብዛዕባ ናይ 30 ዓመታት ቃልስኹም፡ ጽንዓት ናይ ህዝቢ ኤርትራን ዘሕለፎ ከበድቲ ብድሆታትን፡ መትከል ርእሰ ምርኮሳኹም፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝፈልየኩም ነጥብታት ኩሉ ጸቒጡ፡ ሓገዛት ምዕራብን ዓለማዊ ባንክን ምእባይኩም፡ ብናይ ገዛእ ርእስኹም ተሞክሮን ፍልስፍናን ኣንጻር ድኽነት ከምትቃለሱ፡ ልዕሊ ኩሉ ኸኣ ብፍላይ ድሕሪ'ዚ ሓድሽ ወራር፡ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ኤርትራ ትዝርግሖ ዘላ ግጉይ ሐበሬታ ብኸመይ ይብዳህን፡ ናይ ብሓቂ ገጽ ኤርትራ ንምልላይን ዝዓለመ ኣብ ቴለቪዥናት'ምበር፡ ንመሸጣ ዘይኮነ ፊልም ክንሰርሕ ተረዳዲኢና። ኩሉ ኩነታት ኤርትራ ስለዝመሰጠኒ ከኣ፡ ኣነ ዳይሬክተር ኮይነ ክሰርሕ ተሰማሚዕና። ንሱከ ዘድሊ ባጀት ድሕሪ ምቕራብ፡ ቀደም ኣጸቢቐ ንዝፈልጦ ሰኣላይ ፊሊፕ ምሳይ ክሰርሕ ሐቲተዮ፡ ንሱ'ውን ምስኡ ንዝሰርሕ ናይ ድምጺ ክኢላ ክርስትያን ኣምጺኡለይ። እንሆ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2001 ምስ ኣቦ መንበር ሱከ ዶክተር ቶኒ ሎኸር፡ ሰበይቱ ሃይዲን ዶክተር ኣልበርትን ብሓባር መጺእና።
ከም ዝተረዳእክ ዎ ኤርትራን ስዊዘርላንድን ክልቲኤን ንኣሽቱን ውሑድ ህዝቢ ዘለወንን ስለ ዝኾና ይመሳሰላ እየን። ስዊዘርላንድ ሃብታም ናይ ነዊሕ ዓመታት ቅዋም ዘለዋ፡ ብኮንፈደረሽን ብዙሓት ገጅለታት ኤትኒክ ዝሓjፈት፡ ብሳላ ኲናት ዝሃብተመት፡ ህዝባ ሃብታምን ሰላማዊ መነባብሮ ዘሕለፍን ኮይኑ፡ ኤርትራ ን30 ዓመታት ንናጽነት ዝተቓለሰ ህዝባ ድኻ፡ ግን ብርእሰ ምርኮሳ ዝኣምን ብምዃኑ ነዚ ፍልልይ'ዚ ብዓይነይ ክርኢ መጺአ። ብዝያዳ ከኣ፡ ሓንቲ ንእሽቶን ድኻን ሃገር ዋላ'ኳ ብዙሕ ሃብቲ እንተዘይብላ፡ ነብሳ ክኢላ ብዘይ ብልሽውና ከምትመሓደር ክርእይ ብሂገ።
ፊሊፕ፡- ብወገነይ ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን፡ ስራሕ ፊልም ገዲፈ፡ ካልእ ዝበዝሐ ገንዘብ ዝረኽበሉ ስራሕ ባር እየ ክገብር ጸኒሐ። ኣቐዲመ ዝፈልጦ ውሩይን ስልማት ዝረኸበን ዳይሬክተር ትየሪ ከም ሰኣላይ ክሰርሓሉ ምስ ሐተተኒ ተሰማሚዕና፡ ንክርስትያን ሓቲተዮ ኸኣ ሕራይ ኢሉኒ። ትየሪ ሓንቲ መጽሓፍ ብዛዕባ ኤርትራ ሂቡኒ፡ ኣንቢበ ፍሉይ ተሞክሮ ብምዃኑ ተቐቢለዮ። በዓል ዶክተር ቶኒን ካልኦትን ኣድናቖም ብዛዕባ ኤርትራ ሰሚዐዮ ነይረ። ኣነ ግን፡ ባዕለይ ርእየ ከድንj'ምበር፡ ብኣድናቖቶም ክድነቕ ኣይደለኹን። ካብ ተሞክሮ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ፍልይ ዝበለ ስለዝኾነ፡ ክርእይ ተሃንጥየ። ብሓቂ ኸኣ፡ ብፍላይ ባህርይ ናይ'ዚ ህዝቢ ካብ ዝተጸበናዮ ንላዕሊ ኮይኑ ጸኒሑኒ።
ክርስትያን፡- መጀመርያ ሕጊ፡ ዳሕራይ ባህርያዊ ሳይንስ ተማሂረ። ጸኒሐ ከኣ፡ ኣብ ናይ ፊልም ስራሕ ምስ ፊሊፕ ኣትየ። ቅድሚ ሕጂ ምስ ፊሊፕ ንስራሕ ፊልም ንደቡብ ኣፍሪቃ ኬድና ብዙሕ ክፉእን ዘሕዝንን ኩነታት ተዓዚብና። ሕጂ ንኤርትራ ክንመጽእ ምስ ሐተተኒ ግን፡ ምስ'ቲ ዘንበብናዮ ካልእ ዝተፈለየ ክንርኢ ኢና ስለዝበልኩ፡ ተቐቢለዮ። ካብ ድኻ ስድራ-ቤት ስለዝተወለድኩ ኸኣ፡ ድኻታት ሃገራት ክርእይ እደሊ እየ። ኣብ'ዚ ምስ መጻእና እቲ ህዝቢ ምንቅስቓሱ ጥራይ ተዓዚበ፡ ሓቀኛን ፈቓርን ምዃኑ ርእየዮ። ኣብ'ዚ ሓጺር እዋን ብዝርዝር እፈልጦ'የ'ኳ እንተዘይበልኩ፡ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን ክፈልጥ ክኢለ'የ። ሃገርና ስዊዘርላንድ ብዙሓት ጉጅለታት ኤትኒክ፡ ዋላ'ውን እቶም ውሑዳት ከይተረፉ ናይ ቋንቋን ባህልን ማዕርነት ኣረጋጊጻ ብሰላም ትነብር ስለዘላ፡ እዛ ምስ ሃገርና ተመሳሳልነት ዘለዋ ኤርትራ ብሰላም ክትነብር እትስፈወላ። እንተኾነ፡ ኣብ መዋእል ግሎባላይዜሽን ስለዘለና፡ ብናይ ገዛእ ርእሳ ድሌትን ፍጥነትን ክትከይድ ትኽእል'ዶ ዝብል ሕቶ ኣሰኪፉኒ እዩ። ኣብ በዓል ኤውሮጳ ሰባት ብዛዕባ ግሎባላይዜሽን ይፈርሁ ኣለው። ኣብ ከም በዓል ስዊዘርላንድ፡ ማሕበረ-ኮማት ዝበሃል ጠፊኡ እዩ፡ የለን።
ሕቶ፡- ስዊዘርላንድ ብኩሉ ኩነታት እንታይ ትመስል?
መልሲ፡- ሃገርና ስዊዘርላንድ ኣዝያ ሰላማዊት፡ ኲናት ዘይትፈልጥ፡ ግን ከኣ ብሳላ ካልኦት ዘካይድኦ ኲናት ዝሃብተመት ስስዕቲ ሃገር ኢያ። ብዝሒ ህዝባ 7 ሚልዮን ኮይኑ፡ ዝተፈላለየ ጉጅለታት ኤትኒክ፡ ከም ጀርመን፡ ፈረንሳ፡ ኢጣልያ ወዘተ የጠቓልል። ካብ 1848 ዓመት ኣትሒዛ፡ ብሃገራዊ ቅዋምን ብኮንፈደረሽን ናይ ብዙሓት ጉጅለታት ኤትኒክ ኣብ ትሕቲ ፈደራላዊ መንግስቲ እትመሓደር፡ ሃብታምን ሰላማዊትን ሃገር ኢያ። ሃገራዊ ቋንቋና ናይ'ቲ ዝወሓደ ካብ 15-20ሽሕ ዝበጽሕ ኦረማንሽ ዝበሃል ቋንቋ ኢዩ። ንኣሽቱ ስለዝኾኑ ግን፡ ህላዊኡ የንቖልቁል ኣሎ። ብዙሓት ቋንቋኦም፡ ባህሎምን እንታይነቶምን ከይጠፍእ ይፍራህ ኣሎ። ኣነ ዝነብረሉ ኣብ ዶብ ደርመን ዝርከብ ጁቫ ዝበሃል ዞባ ፈረንሳውያን ከይዕብለሉ ይፈርሁ ኣለው። ሃገርና ሰለማዊት ስለዝኾነት፡ እቲ ኣብ 70'ታት ብፈረንሳውያን ኣንጻር ጀርመናውያን ዝተላዕለ ሰውራ ዘሰንብድ ኢዩ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ዞባ(ካንቶን)ናይ ገዛእ ርእሳ መንግስቲ ሃልይዋ፡ ብፈደራላዊ ኮንፈደረሽን ኢና ንመሓደር። ገለ ገለ ከም ሽግር ዝተቐላቐሉ ናይ ምትዕብላልን ናይ ሃይማኖታት ከንሻን ካቶሊክን ሽግራት ተራእዩ ነይሩ። ብወገነይ ኩሉ ብዝተቐበለት ስዊዘርላንዳዊት ኣደ ስለዝዓበኹ እዚ ዝጠቐስክ ዎ ሽግራት ኣብ ህይወተይ ጸልዩኒ ኣይፈልጥን።
ኣብ ስዊዘርላንድ ኩሉ ብድምጺ ህዝቢ ኢዩ ዝውሰን። ህዝቢ ኩሉ ግዜ ኢዩ ዝእከብ፡ ብዛዕባ ኩሉ ህይወቱ ከኣ ብድምጺ ይውስን። ካልእ ሕቶታት ዓበይቲ ሕቶታት ፖለቲካ ገዲፍካ፡ ኣብ ሐደ ከባቢ ከም መዘናግዒ፡ መናፈሲ፡ ሜዳ ኩዕሶ፡ መዋእለ ህጻናት ወዘተ ክስራሕ እንተተደልዩ፡ ህዝቢ ብድምጺ'ዩ ዝውስን። ኣድልይ ዎ ይትግብሮ፡ ኣየድለዮን ይተርፍ። ኣብ'ቲ ፖለቲካዊ ስልጣን'ውን ብድምጺ ኢዩ። ሕጂ ከም ዓብን ኣካታዕን ፖለቲካዊ ጸገም ዝረአ፡ ጉዳይ ዩሮ ወይ ኤውሮጻዊ ሕብረት ኢዩ። እቶም ብዓቢ ድምጺ ዝዕወቱ ፈረንሳውያን ይደልይ ዎ ፡ እቶም ጀርመናዊያን ይቓወም ዎ ። ኣብ ውጻኢቱ ከኣ፡ ድምጺ ናይ'ቲ ዝበዝሐ ህዝቢ ኢዩ ዝውስን። ብዛዕባ ሰራዊት፡ ሃገርና ሰላማዊት ስለዝኾነት ኣየድልይን ኢዩ፡ ክሓቅቕ ኣሎ ዎ ዝብል ዓቢ ሕቶ ኣሎ። ነዚ ዝጠልቡ ዘለው ፖለቲከኛታት፡ ሃገርና ሞዴል ሰላም ክትከውን ስለዝደለዩ ኢዩ።
ነፍስ ወከፍ ዞባ(ካንቶን)ብዝመረጸቶም ሰባት ኣብ'ቲ ፌደራላዊ መንግስቲ ትውከል። ኣብ ስዊዘርላንድ ፕረዚደንት ፍሉይ ስልጣን የብሉን። እቲ ዝለዓለ ስልጣን ኣብ ኢድ ዞባታት፡ ኣብ ኢድ ህዝቢ ኢዩ። ብ1848 ሃገራዊ ቅዋምና ካብ ዝእወጅ ንደሓር፡ ፕረዚደንት ኣብ ሓደ ዓመት ኢዩ ዝቕየር። 7 ሚኒስተራት ኣለውና። ነፍሲ ወከፎም ከከም ዕድሚኦም በቲ ዝዓበየ ጀሚሮም፡ በብተራ ንሓደ ዓመት ፕረዚደንት ይኾኑ። ሐደ ሚኒስተር ይኣኽለኒ ደኺመ እንተይሉ፡ ካልእ ብድምጺ ተመሪጹ ይትክኦ። ኩሉ መስርሕ ፖለቲካ፡ ብኣዝዩ ሰላማውን ብምርጫን ኢዩ ዝካየድ። ሃገርና ናይ ህዝቢ ድምጺ ስለ ዝነገሰላ ኢያ ብሰላም ትነብር ዘላ።
ሕቶ፡- እሞ ካብ ስልጣኑ ዝወርድ ሚኒስተር የለን ማለት ኢዩ?
መልሲ፡- ስለምንታይ ዝወርድ? ህዝብን ሃገራዊ ባይቶን እንድ'ዩ መሪጽ ዎ ። ብኣዝዩ ፍሉይ ኩነታት ክኸውን ኣለ ዎ ። ሓደ ግዜ ሓደ ኣዝዩ ፍትው ሚኒስተር፡ ጥሮታ ክወጽእ ስለዝሓተተ፡ እቲ ህዝቢ ኩነታቱ ርእዩ ካልእ መተካእትኡ መሪጹ። ሚኒስተራትና 2 ደቀ ንስትዮ 5 ደቂ ተባዕትዮ ኮይኖም፡ ደረት ግዜ ዝበሃል የብሎምን። እናተተኻኽኡ ዝቅጽሉ፡ ክሳብ 7 ዝበጽሑ ዝመሳሰሉን ዘይመሳሰሉን ሃገራውያን ሰልፍታት ኣለዋና። ከም ኣብነት ሓንቲ ብሕሉፋት የማናውያን ሓረስቶት ዝተዓብለለት ሰልፊ ኣላትና። ንኩሉ ንሳ ትፈጥሮ ጸገማት ዝህንድስ፡ ሓደ ካብ'ቶም ዓበይቲ ሃብታማት ዜጋ ኢዩ። ብመርገጺ ኣንጻር ኩሉ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ኮይኑ፡ ሕሉፍ መርገጺ ኣንጻር ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣለ ዎ ። ኣንጻር ስደተኛታት ኢዩ። ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ድሮ ይፋነው ኣለው። ኤርትራውያን'ውን ክስዕቡ ኢዮም።
ሽግርን ምግርጫውን ባህርያዊ ኢዩ። ግን፡ ኩሎም ሰልፍታት ብወከልቶም ተኣኪቦም ብልዝብን ብሰላማዊ መንገድን ኢዮም ዝፈትሕ ዎ ። እዚ ናይ ስዊዘርላንድ፡ መግለጺ ዲሞክራስን ሰላምን ኢዩ። ስልጣን ኣብ ከተማታት ዘይኮነ፡ ኣብ'ቲ ዝበዝሕ ናይ ገጠር ህዝቢ ኢዩ ዘሎ። እቲ ዞባታት ብጣዕሚ ዓቃባዊ ኢዩ። ብፍላይ ኣብ ዙሪክ ዶብ ጀርመን ሓያል ናይ ገባሮ ዓቃባዊ ሰልፊ ኢዩ ዘሎ። ንስደተኛታት ኣጸጋሚ ኢዩ። እቲ ናይ ፈረንሳ ኤትኒክ ዝዓበየ ሃገር ስለዝኾነ፡ ቋንቋ ምኽኣል ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ (ኣብ መንጎኦም ሰሓቕን ዘይምስምማዕን ዋጭዋጭን ተላዒሉ፡ ዓው ክብሉ ጀሚሮም። እቲ ሐደ ትቕብል ኣቢሉ ብምቕጻል)፡ ስዩም ከይትስንብድ፡ እዚ ባህርያዊ ኢዩ። ከይንሰማማዕ ንኽእል። ርእይቶና ምስ ወዳእና ግን፡ ግድን ክንሰማማዕ ኢና። ናይ ስዊስ መግለጺ እንታይነትናን ህይወትናን ኢዩ። ክንደይ መንግስታት ኢየን ክቖማ? ኣየናይ'ከ ይሕይል? ኣብ'ቲ ማእከላይ መንግስቲ ብድምጺ ወከልተን ኢዩ ዝውሰን።
ሕቶ፡- መነባብሮ ናይ ዝተፈላለዩ ቀጸላታት ህዝቢ ከመይ ይመስል?
መልሲ፡- ሃገርና ስዊዘርላንድ ብስፍሓታ 1/3 ናይ ኤርትራ ኢያ ትኸውን። እቲ 7 ሚልዮን ህዝባ ከኣ፡ ጽቡቕ ኢዩ ዝነብር፡ ሃብታም ኢዩ።
ሕቶ፡- ብኸመይ ሃብቲሞም? ስለዝሰርሑ ድ'ዮም?
መልሲ፡- መነባብሮ ቀሊል ኣይኮነን። ዝበዝሑ ሰባት ናይ ብሓቂ ዕቱብ ስራሕ ኢዮም ዝሰርሑ። ካብ ስራሕ ወጻኢ እንተኾይንካ፡ ናብ'ቲ ሰብ ዝጸልኦ ማሕበራዊ ኣድህቦ (ረተቀቕሽባ ሆሽቶቅ) ኢኻ ትኸይድ። ነዚ ግን፡ ሰብ ብውርደት ኢዩ ዝርእዮ። ካልኦት ሰሪሖም ብዝረኸብ ዎ ገንዘብ ክትናበር ንስድራኻ ዘዋርድ ኮይኑ'ዩ ዝስመዓካ። ካብ'ዚ ወጻኢ ግን፡ ቅቡል ዝኾነ ሓገዛት ንገባሮ ይወሃብ ኢዩ። ኣነ ዝነብረላ ክሳብ 200 ዝበጽሑ ገባሮ ዘለውዋ ናይ ጎቦ ዓዲ ብምልእታ ናይ መንግስቲ ሓገዝ ይወሃባ'ዩ። ካብ'ቶም ኣብ ስንጭሮታትን ጎላጉልን ዝነብሩ፡ እቶም ናይ ጎቦ ዝያዳ ገንዘብ ይወሃቡ። እዚ ዝግበረሉ ምኽንያት ከኣ፡ ከም በዓል ኣልፕስን ካልእን ዝኣመሰሉ እምባታት፡ ሰብ ዘይብሎም ከይተርፉ፡ ከይባድሙ ናይ ኣግራብን እንስሳታትን ሓለዋታት ስለዘድልዮ ኢዩ። እቶም ገባሮ ግን፡ ከብትን ካልእን ኣለ ዎ ም፡ ኣዝዮም ሃብታማት ኢዮም።
ናይ ከባቢያዊ ሽግር ኣሎና። ብፍግረ መሬትን ካልእን ኣግራብ ክጠፍኡ ይኽእሉ ኢዮም። ነዚ ንምዕቃብ ኢዩ መንግስቲ ንገባሮ ገንዘብ ዝኸፍል። ብኣንጻር'ቲ መንግስቲ ንገባሮ ዝኸፍሎ፡ ብቱሪዝም ዓቢ እቶት ኢዩ ዝረክብ። ቱሪስት፡ ጎቦታት፡ ኣግራብ፡ ስንጭሮታትን እንስሳታትን ይርእዩ። ኣገዳሲ ኢዩ እቲ ጎቦታት። ከም ኔስትል ጸባ፡ ዘኮለት ፎርማጆ ዝስርሓሉ ኣዝዩ ፍሉጥን ሃብታምን ቦታ ኢዩ።
ሕቶ፡- ምስጢር ባንክታት ስዊዘርላንድ እንታይ ኢዩ?
መልሲ፡- እቲ ምስጢር ኣብ ኣዝዩ ዓቢ ውድድር ዝተመሰረተ ኢዩ። ብቅልጡፍ ኢየን ከኣ ዓብየን። ኩሎም ምልካውያን ስርዓታትን መራሕትን፡ ኩሎም ናይ ዓለም ማፍያታት፡ ሚልዮናት ዶላራት ኣብ'ዘን ባንክታት ኢዮም ዘቐምጡ። ብመንጽሩ ኸኣ፡ መዓት ገበናት ኣሎ። ስለ'ዚ፡ ነተን ባንክታት ዝበለጸ ስቱራትን ዘተኣማምናን ክኾና፡ ብዙሕ ኢዩ ዝስራሕ። ኲናት ቀንዲ ባእታ ንምህብታም ስዊዘርላንድ ኢዩ። 2 ኲናት ዓለም ነዛ ሕጂ ሃብታም ኮይና ዘላ ሃገርና፡ ዓበይቲ ሮቋሒታት ኢዮም። እቶም ዝህደኑ ዝነበሩ ሃብታማት ኣይሁዳውያን ነጋዶ፡ ገንዘቦምን ወርቖምን ኣብ ባንክታት ስዊስ ኢዩ ዝቕመጥ ነይሩ። ስዊዘርላንድ መተሓላለፊት ዓበይቲ ንግዲ ኣብ ኤውሮጳ ኢያ። ከም በዓል ሞንቶካርሎ ገንዘበን ኣብ ስዊስ ኢዩ ዘሎ። እቲ ዝያዳ ዘተባብዕ ከኣ፡ ናይ ባንክታትና ናይ ድሕነት ኩባንያታትና ዝሓትኦ ግብሪ፡ ካብ ዝኾነት ካልእ ሃገር ዝተሓተ ብምዃኑ ኢዩ።
ሕቶ፡- ስለምንታይ ዋላ 2ይ ኩናት ዓለም ዘይጸለወኩም? ስለምንታይ ኢዩ ኲናት ዘይቀርበኩም?
መልሲ፡- 1ይ ኲናት ዓለም ኣብ ሳራየቮ ጀሚሩ፡ ናይ ኤውሮጳ ኲናት ኮይኑ። 2ይ ኲናት ዓለም ብሓቂ ዳርጋ ኩለን መንግስታት ዝተሳተፍኦ ናይ ዓለም ኲናት ኢዩ ነይሩ። ኤውሮጳ ሳላ ግዙኣት ሃገራት ከም ኣፍሪቃ፡ ብዙሕ ገንዘብን ወርቅን ኣኪባ ስለ ዝነበረት፡ ነዚ ውሕስነት ክትከውን ዝተመረጸት ስዊዘርላንድ ኢያ። ልቢ ኤውሮጳ ናይ ሕልሚ ቦታ ኢያ ኮይና።
ይቕጽል


text:
Radio Erena: 26 October 2020
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ዝተራቐቐ ኣጽዋር ዝዓጠቓ፣ “ግሪፎን” ዝተባህላ ሓደስቲ ወትሃደራውያን ድሩዓት መካይን፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ቅነ ንፈተነ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ከምዘዋፈረ ተገሊጹ።
እቲ መንግስቲ፣ እተን ጸረ ነፈርቲን ጸረ ታንክን ተሽከርከርትን ሚሳይላት ዝዓጠቓ ድሩዓት፣ ዛጊት ኣብ ጂቡቲን ማሊን ንፈተነ ከምዘዋፈረን’ዮም ዘመልከቱ ወትሃደራውያን ምንጭታት።
እተን ድሩዓት መካይን፣ ብጸላኢ ክልለ ዘይክእል ናይ ለይቲ ብርሃን እናተጠቕማ፣ ኣብ ለይቲ’ውን ስርሒታት ከምዘካይዳን፣ ዝተራቐቐ ራዳርን ራድዮ ርክብን ይውንና።
ብናህሪ እናተሓንበባ፣ ኣብ ናይ ፊተ-ፊት መጥቃዕቲን ካልእ ስርሒታን ክዋፈራ ከምዝኽእላ ዝተሓበራ እዘን ድሩዓት፣ ኣብ ከም ደንካልያ ዝኣመሰለ ኣጻምእን ሑጻ ዝዓብለሎ ሰሓራን ዝህልወን ተጻዋርነት ንምፍታን’የን ናብ ጂቡቲን ማሊን ተላኢኸን።
ውጺእታውያን ኮይነን እንተተረኺበን ድማ፣ ኣብ ኣፍሪቃን ካልእ ሃገራትን ተኣፊሩ ዝርከብ ሰራዊት ፈረንሳ፣ ኣብዚ ክልተ ዓመታት ልዕሊ 1200 ካብኣተን ክዓጥቕ’ዩ።
ኣጽዋር ዘይዓጠቐት ሓንቲ ድርዒት መኪና፣ ልዕሊ 1 ሚልዮን ዶላር’ያ ተገሚታ ዘላ።
ጎረቤት ፈረንሳ ዝኾነት ቤልጁም’ውን፣ እዘን ድሩዓት ኣድማዕቲ ምዃነን እንተተገምጊሙ፣ 10ታት ንምዕዳግ መዲባ ምህላዋ ድሮ ኣፍሊጣ።
============


text:
ሰልፈኛታት ሱዳን ሎሚ ሶኑይ ነቲ ኣብ ኣፍደገ ዋና ቤት ጽሕፈት ሚንስትሪ ምክልኻል ዘካይድዎ ኮፍ ናይ ምባል ተቓውሞ ንምብታን ዝፈተኑ ወታሃደራዊ ሓይሊ ምዕጋቶም ተገሊጹ።
ወታሃደራት ብሰለስተ ወገናት እቲ ተቓውሞ ብምትእኽካብ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣእማንን ካልኦት ነገራትን ከልዕሉ ኣብ ዝፈተንሉ ሰልፈኛታት ኢድ ንኢድ ብምትሕሓዝ ምዕጋቶም ተሓቢሩ’ሎ።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰልፈኛታት “ናጽነት፡ናጽነት” “ሰውራ፡ሰውራ” ብምባል ጭርሖ ምስምዖም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣቐዲሙ ማሕበር ሰብሞያ ሱዳን ዋላ’ኻ ተቓውሞ ንምብታን ፈተነ እንተተኻየደ እቲ ኮፍ ናይ ምባል ተቓውሞ ምጽውዖም ይግለጽ ኣሎ።
እቲ ኮፍ ናይ ምባል ኣድማ ነቲ ንዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ክካየድ ዝቐነየ ተቓውሞ ስዒቡ ካብ ሚያዝያ 6 ዝጀመረ ኮይኑ ንዋና ቤት ጽሕፈት ስለያን መንበሪ ፕረዚደንትን ዝሓወሰ’ዩ።
ዝሓለፈ ሓሙስ ወታሃደራዊ ሓይልታት’ታ ሃገር ንፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ካብ መዝነቱ ምውራዱን ናይ መሰጋገሪ ወታሃደራዊ ባይቶ ብምምስራት ንዝመጽእ ክልተ ዓመታት ነታ ሃገር ከምዝመርሕ እንተፈለጡ ዜጋታት ግን ሲቪላዊ ምምሕዳር ናብ መዝነት ክሳብ ዝመጽእ ተቓውሞኦም ከምዝቕጽሉ ይገልጹ ኣለው።
መራሒ’ቲ መሰጋገሪ መንግስቲን ሚንስትር ምክልኻል ጀነራል ዓወድ ኢብነፍ ብቐዳም መዝነቶም ምልቃቆም ተፈሊጡ’ሎ።
እቲ ወታሃደራዊ ባይቶ ሎሚ ሶኑይ ሓድሽ ሓላፊ ስታፍን ምክትልን ከምዝምዝዝ ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ሰሜን ወሎ ኣብ ከተማ ቆቦ ንክልተ መዓልታት ኣብ ዝተኻየደ ተቃውሞን ጎንጽን ዛጊት 7 ሰባት ሞይቶም ክብሉ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነበርቲ ገሊጾም።
ካብ መንጎ’ቶም ዝሞቱ ሓደ ትሕቲ ዕድመ ቆልዓን ክልተ አባላት ሰራዊት ምክልኻል እዮም ክብሉ እውን ሓቢሮም።
እቲ ጎንጺ ዝተላዕለ ኣብ ወልድያ ንጹሃት ሰባት ዝቐተሉ ዕጡቓት መንግስቲ ናብ ፍርዲ ይቅረቡ፡ ኣብ ቆቦ ዝተአሰሩ መንእሰያት ይፍትሑ ዝብሉ ነበርቲ’ታ ከተማ ናብ አደባባይ ኣብ ዝወጽሉ ምኳኑ ነበርቲ ይገልጹ።
ርእይቶ ምምሕዳር ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።
እቲ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ከተማ ቆቦ ዝተኻየደ ተቓውሞ ናብ ህውከት ተቐይሩ ትካላት መንግስቲ፡ መካይን፡ ትካላት ልምዓት ሕርሻ፡ ኣብያተ ጽሕፈት ፓርቲ፡ ንብረት ሰብ ሃብቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ምንዳድ ንብረትን ኣብያተ ንግድን ምፍጻሙ ነበርቲ ገሊጾም ኣለው።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ፓርቲታት መኢኣድን ሰማያዊ ፓርትን ይዛዘም ዘሎ ዓመተ 2009 ኣፀጋሚ ነይሩ ክብሉ ብምግላጽ ኣብ 2010 ዓ.ም ለውጢ ንምምፃእ ሰላማዊ ቓልሶም ከምዝቕፅሉ ኣፍሊጦም።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ እታ ሃገር ን10 ኣዋርሕ ኣብ ትሕቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ዝነበረት ብምኳና ኢህወዴግ ዘይተዓወተሉ እዋን ነይሩ ድሕሪ ምባል ከምዚ ኢሎም።
“እታ ሃገር ኢዳን እግራን ዝተኣስረትሉ እዋን እዩ ነይሩ።እዚ ንዓና ናይ ሓዘን እዋን ኣንፀላልዩ ዝነበረሉ ብዙሓት ሰባት ዝተቐትልሉ፣ምስ ህፁፅ ኣዋጅ ብዝተኣሳሰረ ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ዝተአስርሉ ፈቐዶኡ ዝተቐጥቀጥሉን ስለዝነበረ ንዓና ናይ ሰቐቐን ዓመት ኮይና እዩ ሓሊፉ።”
ጸገማት ዴሞክራሲን ሰብኣዊ መሰላትን ከምዝነበሩ ዝሓበሩ እቶም ፓርትታት ነዚ ንምቕያር ሰላማዊ ቓልሶም ከምዝቕፅሉ ብምግላፅ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ሰማያዊ ፓርቲ ድማ ብርግፀኝነት ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዘሎ ስምዒት ናይ ኣዲስ ኣበባ ምርጫ ምሉእ ብምሉእ ክንዕወት ኢና ኢሎም ።
ሰማያዊን መኢኣድን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ 2010 ዓ.ም ኣብዝካየድ ምርጫ ብዙሕ ንምስራሕ ከምዝተለሙ ገሊፆም ኣለው።
እቶም ፓርትታት ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝተኸታተለ እስንክድር ፍሬው ካብ ናይ ሓድሽ ዓመት ፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ሓደ ናይ ኣዲስ ኣበባ ቤት ምኽሪ ምርጫ ምዃኑ ምግላጾም ፀብፂቡ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያዊያን ሓድሽ ዓመት 2010 ዝመጽእ ሰሙን ከዝኽበር ይፍልጥ።