text:
ለበዳ ኢቦላ ምዕራብ ኣፍሪካ ናብ ሰኔጋል ተጋፊሑ።ኣብ ሰኔጋል ፈላማይ ሕሙም ምርካቡ ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ኮይኑ’ሎ።
በቲ ቫይረስ ዝተትሓዘ ጊኒያዊ ተምሃራይ ዩኒቨርስቲ ምዃኑን ኣብ ዋና ከተማ ዳካር ሕክምና ይግብረሉ ከምዘሎን ምንስቴር ጥዕና እታ ሃገር ሜሪ ኮል ሰክ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ መግለፂ ሓቢረን።
እቲ መንእሰይ ኣብ ግኒ እናሃለወ ምስ ሕሙማት ኢቦላ ምንኽኻእ ከምዝነበሮ ኣሚኑ’ሎ ኢለን እተን ምንስቴር።
ሰኔጋል ሓምሸይቲ ምዕራብ ኣፍሪካ ኮይና’ላ።
ብዝተኣሳሰረ ሕብረት ኣፍሪካ ንሕማም ኢቦላ ንምክልኻል ካብ ስቪልን ወታደርን ዝሓቖፈ ጉጅለ ናብ ጊኒ ኮናክሪ ምልኣኹ ኣፍሊጡ።
ኮሚሽነር ማሕበራዊ ጉዳያት ሕብረት ኣፍሪካ ዶ/ር ሙስጣፋ ሲዲኪ ካሎካ 100 ኣባላት ዝሓቖፈ ጉጅለ ምስፍሕፋሕ ኢቦላ ኣብ ጥዕና ማሕበረሰብ ዝፈጠሮ ቅልውላው ንምክልኻል ንዝተትሓዙ ዓለምለኸን ሃገርለኸን ፃዕርታት ክሕግዙ እዮም ኢሎም።
በቲ ሕማም ኣብ ዝተቕዑ ከባቢታት ሰብኣዊ ረድኤት ንምክፍፋል ዘእኽሉ መንገድታትን ፀጥታን ኣብ ምሕላው ክንሰርሕ ኢና።እዮም ዝበሉ።
ኢቦላ ኣብ ኣርባዕተ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ ዝተሓፀረ ከይኮነስ ኣህጉራዊ ሽግር ብምዃኑ ዶባት እናዓፀና ኢና ኢሎም።


c: text/html

text:
ሰለስተ ብርክታት ሞተር ካብ ዕዳጋ ውሽጢ ሃገር ሓሊፉ ናብ ዕዳጋ ሃገራት ኣፍሪካን ማእኸላይ ምብራቕን ከምዘቕርብ ሓላፊ እቲ ፋብሪካ ንድምጺ ሬድዮ ኣሜሪካ ገሊፆም ኣለዉ።
ሓላፊ እቲ ፋብሪካ ሻምበል ግርማይ ብርሃነ ፋብሪካ ሞተር መቐለ ኣብ ትሕቲ ትካል ኢንጅነሪንግ ሓፂነ መፂን ዝርከብን ዕላማ እዚ ትካል ድማ ብኢንዳስትሪ ዝሃብተመት ሃገር ንምህናፅ ምዃኑ ተዛሪቦም።
እቲ ፋብሪካ ኣብ መዓልቲ 100 ነኣሽቱን 100 ማእኸለዎትን ሞተራት ናይ ምፍራይ ተኽእሎ ከምዘለዎ ሻምበል ግርማይ ኣብ መግለፂኦም ሓቢሮም።
ካብቶም ተሰሪሖም ንመሸጣ ቐሪቦም ዘለዉ ሞተራት እቶም ነኣሽቱ ብፍላይ ንሓረስቶት ልዑል ረብሓ ክህልዎን እዩ፤ ንኣብነት ሓደ ሓረስታይ ሓንቲ ሞተር እንተዓዲጉ ንማሕረስ ይጥቀመላ፣ ማይ መስኖ መስተዪ ኰይና ተገልግሎ፣ ፍልፍል መብራህቲ ትኾኖ ከምኡ እውን ንመጓዓዓዚኡ እውን ከውዕላ ይኽእል ብምባል ልዑል ረብሓ ከምዘለዎ ይዛረቡ።
ምስ ሓላፊ ፋብሪካ ሞተር ከተማ መቐለ ሻምበል ግርማይ ዝተኻየደ ቃለ-መጠይቅ ኣብዚ ምስማዕ ይከኣል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዓሰርተ ዓመት ድሕሪ 11 መስከረም 2001 ኣብ ኒውዮርክን ዋሽንግተንን ዝተፈፀመ ጥቅዓት፣ዩ-ስ ዝመርሐቶ ወፍሪ ንምስዓር ኣል-ቃይዳ ኣብ እስያን ማእከላይ ምብራቅን‘ዩ ተሓፂሩ ፀኒሑ።እቲ ጉጅለ ፈጣሪ ራዕዲ ግና፣ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ‘ውን እግሩ ተኺሉ ነይሩ‘ዩ።ኣል-ቃይዳ ምስ ኣል-ሸባብ ዘለዎ ርክብ ቀንዲ ዞባዊ ምንጪ ስግኣት ከምዝኾነ ተንተንቲ ይኣምኑ።
ኣል-ቃይዳ ኣብ ኒውዮርክን ዋሽንግተን ዲሲን ብነፈርቲ መጥቃዕቲ ቅድሚ ምልታሙ ሰለስተ ዓመታት ኣቀዲሙ ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ‘ዩ ኣጥቂዑ።ብኣቆፃፅራ ኢትዮዽያ 7 ነሓሰ 1990 ርእሰ-ቅትለታዊ ጥቅዓት ዝፈፀሙ ፈጠርቲ ራዕዲ፣ነቲ ኣብ ናይሮቢን ዳሬሰላምን ዝነበረ ኤምባሲ ኣሜሪካ ወቂዖም ንኣማኢት ቀቲሎም ንካልኦት ኣሻሓት ድማ ኣቁሲሎም።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ስትራትፈርዳትኮም ተንታኒ ፖለቲካ ዝኾነ ማርክ ሽሮይደር፣ምብራቅ ኣፍሪቃ ጥብቂ ምምሕዳር ዘይፀንሖ ስለዝነበረ ንኣል-ቃይዳ ምቹው ሃዋሁ ፈጢሩሉ‘ዩ ይብል።
ንሱ ወሲኹ “ንገለ ሕቡእ ሜላ፣ታክቲክን ስትራተጂን ንምፍታን ምቹው ከባቢ‘ዩ።ሎሚ‘ውን እንተኾነ ብዝተወሰነ መዐቀኒ ምብራቅ ኣፍሪቃ ተኸዊሎም ዝንቀሳቀስሉ ዞባ‘ዩ”ይብል።
ሽሮይደር ወሲኹ፣ድሕሪ 11 መስከረም ኣሜሪካ ንስግኣት ፈጠራ ራዕዲ ኣፍልጦ ስለዝሃበትሉ፣ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ህላዌኣ ኣስፊሓ‘ላ ይብል
ድሕሪ ኣብ ኤምባሲ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ቦምብ 1998፣ዳርጋ እቲ ዞባ ዝተረሰዐ‘ዩ ኮይኑ ነይሩ።11 መስከረም ዓይኒ ዝነቀሐሉ ዕለት‘ዩ።ንኣል-ቃይዳ ክንፈልጥን ብደረጃ ዓለም ተነፅሎን ፅልውኡ ንክሽምርረን ፃዕሪታት ተገይሩ‘ዩ” ይብል።
ሎሚ እቲ ስግኣት መልክዑ ቀይሩ‘ሎ።መጥቃዕቲ ናይሮቢን ዳሬሰላምን ብማእከላይ እዚ ኣል-ቃይዳ ብትእዛዝ ኦሳማ ቢን ላደን‘ዩ ተፈፂሙ።ኣብ‘ዚ መዋእል‘ዚ፣ትኹረት ናብ እስላማዊያን ጉጅለ ፈጠርቲ ራዕዲ ኣል-ሸባብ ዘይሩ‘ሎ።ምክትል ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ካርል ዋይኮፍ።
ኣል-ሸባብ ቀንዲ ስግኣት ምብራቅ ኣፍሪቃ‘ዩ።ብካልእ ኣባሃህላ፣ኣል-ሸባብ ስግኣት ፈጠራ ራዕዲ ጥራሕ ኣይኮነን፣ካብኡ ሓሊፉ ንሶማልያን ንመላእ‘ቲ ዞባን ጠንቂ ህድኣት‘ውን’ዩ።
ኣል-ሸባብ ምስ ኣል-ቃይዳ ስጡም ርክብ ኣለዎ።ንኣብነት-ንቦምባዊ ጥቅዓት ኤምባሲታት ዝመርሐ ፋዙል ሓሩን ኣባል ኣል-ቃይዳን ላዕለዋይ ኣዛዚ ኣል-ሸባብን‘ዩ ነይሩ።
እቲ ቅርፂ ናይ ስልጣን ግና ዝተሓላለኸ‘ዩ።ኣል-ሸባብ ዓሌታዊ ውዳበ እውን‘ዩ።ገሊኦም ኣባላቱ ንኣድማሳዊ ጅሃድ ዝቃለሱ፣ገሊኦም ድማ ኣብ ውሽጢ ሶማልያ ጥራሕ ተሓፂሮም ዝዋግኡ‘ዮም።
ኣሜሪካ ነዚ ስግኣት‘ዚ ንምቁፅፃር ከም መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማልያ ከምዝኣምሰሉ ዞባዊ መንግስታት ተሓባቢራ ትሰርሕ ይብሉ ሚስተር ካርል ዋይኮፍ “ነገራት ከመይ ይኸዱ ከምዘለው ንምግላፅ ዝኣክል፣ንኣብነት ኣብ 1998 ዓም ኣብ ኤምባሲታትና ንዝተፈፀሙ መጥቃዕቲ ዝመርሐ ሃሩን ፋዙል፣ ብሓይልታት መንግስቲ ሶማልያ ኣብ ሞቃዲሾ ተቀቲሉ‘ሎ።ሶማልያውያን መሻርኽትና ካብ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ መሻርኽትና ሓገዝ ንክረኽቡ ንገብር ኣለና” ይብሉ።
ኣሜሪካ ነቲ ተበግሶ መስርሕ ሰላም ጂቡቲ ዝባሃልን ንምርግጋእ ሶማልያን ዝዓለመን መደብ ትድግፍ‘ያ።እቲ ደገፍ ሕ/መ ዝኸሰበ መንገዲ ሰላም፣ኣብ‘ዚ ቀረባ መራሕቲ ሶማልያ ናብ ሃገራዊ ምርጫን ሓድሽ ሕገ-መንግስቲን ንከቋምቱ ሓጊዙ‘ዩ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣሜሪካ ኣንፃር ዒላማታት ኣል-ሸባብ ሕቡእ ወፍሪን ደብዳብ ሚሳይልን ትፍፅም‘ያ ዝብል ሪፖርት ኣሎ።ማርክ ሽሮይደር ”ኣሜሪካ ከምኡ ዝዓይነቱ ሕቡእ ህላዌን ዓቅሚን ንዓመታት ነይሩዋ‘ዩ። ከምኡውን ኣሜሪካ ኣብ ውሽጢ ሶማልያ ፍሉይ ወፍሪ ክትፍፅም ፀኒሓ‘ያ። ዝዝውተር ኣይኮነን።ግን ይፍፀም‘ዩ” በለ።
ሰበ-ስልጣን ሶማልያ፣ኣብ ውግእ ፀረ-ኣልሸባብ ዝተረኽበ ዓወት፣ንምቅባፅ‘ቲ ጉጅለ ፈጣሪ ራዕዲ ፈላማይ ምዕራፍ‘ዩ ይብሉ።
እንተኾነ መንግስቲ ኣልቦ ኮይና ንዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ዝዘለቀት ሶማልያ፣ሎሚ‘ውን ንምጭጫሕ ፈጠርቲ ራዕዲ ጥጡሕ ሃዋሁ ዘለዋ ሃገር ኮይና‘ላ።


text:
ልዕሊ 9ሚኢቲ ሸቕሊ ኣልቦ ወገናት ዕድል ስራሕ ተፈጢርሎም…
መቐለ ሕዳር 05/2010(ድወት) ኣብ ከተማ ማይጨው ኣብቶም ዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ንልዕሊ 900 ሸቅሊ ኣልቦ ወገናት ቐዋሚን ግዝያውን ሓዱሽ ዕድል ስራሕ ከምዝተፈጠረ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ትካላት ንግዲ ደቀቕትን ኣናእሽተይን እታ ከተማ ኣፍሊጡ።
ሓላፊ እቲ ቤት ፅሕፈት ኣይተ መሰለ ኣባይ ከምዝሓበርዎ ኣብቶም ዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ልዕሊ 1ሽሕን 300 ነባራትን ሓደሽትን መንቀሳቐስቲ ዝተዋፈሩሉ ዓውደ ስራሕ ዝጥምት ሞያዊ ስልጠና ክወስዱ ዝተገበረ ኾይኑ ኻልኦት 913 ሸቕሊ ኣልቦ ወገናት ድማ ቐዋሚን ግዝያውን ሓድሽ ዕድል ስራሕ ተፈጢሩሎም እዩ።
ከምኡ’ውን ብውልቀን ብማሕበርን ተወዲቦም ኣብቲ ዓውደ እናነጠፉ ዝርከቡ ልዕሊ 700 ወገናት ብልዕሊ 3.3ሚልዮን ቅርሺ ምትእስሳር ዕዳጋ ዝተገበረሎም ኾይኑ ን163 መንቀሳቐስቲ ድማ ልዕሊ 4.6ሚልዮን ቅርሺ መጠናኸሪ ልቓሕ ከምዝተውሃቦም እቶም ሓላፊ ኣረዲኦም።
ብዘይካ እዚ ልዕሊ 5.9ሚልዮን ቅርሺ ብመንቀሳቐስቲ ትካላት ንግዲ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ከምዝተዓቖረን 516 ሓደሽቲ ኢንተርፕራይዛት ምፍጣር ከምዝተኽኣለን ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ጀነቫ – 26 ሰነ 2015
ኩላትና ከምዝተኸታተልናዮ ብዕለት 26 ሰነ 2015፡ ኣብ ከተማ ጀነቫ ሃገረ ስዊዘርላንድ፡ ብኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ዝተዳለወ ካብ ሃገራት ስዊድን፡ ኖርወይ፡ ጣልያን፡ እንግሊዝ፡ ጀርመን ዴንማርክን ካልኦት ሃገራት ኤውሮፓን፡ ገለ’ውን ራሕቂ ከይገደሶም ካብ ካናዳን ኣውስትራልያን ዝተሳተፍዎ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ። ኣብ ሃገራት እስራኤልን፡ ኢትዮጵያን ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ተመሳሳሊ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። እዚ ሰላማዊ ሰልፊ መብዛሕቶም መንእሰያት ዝተሳተፍዎ፡ ካብ ኩሉ ጽላት ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘካተተ፡ ንፍናን ደለይቲ ለውጢ ሓፍ ዘበለን፡ ንስርዓት ህግደፍ ዘንቀጥቀጠን ዘበርገገን እዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። እዚ ሰልፊ እዚ ኣገዳስን ፍሉይን ዝገብርዎ ገለ ረቛሒታት ንምጥቃስ፡
– ፖለቲካዊ ሰልፊ፡ ምንቅስቓስ፡ ሃይማኖት፡ ኣውራጃ፡ ወገን ብዘየገድስ ኩሎም ኤርትራውያን ብሓደ ድምጺ፡ ኣብ ሓደ ዓላማ፡ ብሓድነት ከምቲ ቀደም ንናጽነት ሕጂ’ውን ንሓርነት ክሰርሑ ከምኽእሉ ዘነጸረን ዘረጋገጸን ብምዃኑ፡ – ንኹሎም ደለይቲ ለውጢ ሞራሎምን ፍናኖምን ሰማይ ዓሪጉ፡ ንምቅልጣፍ ለውጢ ከይተሓለሉ ብዝበለጸ ክሰርሑ መዳርግቲ ዘይርከቦ ውሽጣዊ ሓይሊ ዘስነቐ ብምዃኑ፡ – ነቲ ካብ ዓይኒን ኣድህቦን ማሕበረሰብ ዓለም ተገሊሉን፡ ተሸፊኑን ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዝግበር ዝጸንሐን፡ ዘሎን ጃምላዊ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን፡ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ኣብ ኣጀንዳ ማሕበረሰብ ዓለም ብምምብጽኡን ክዛረበሉ ስለዝጀመረን፡ ብዝዓሞቐ ኽምርመር ይደፍእ ብምህላዉን፡ – ነቶም እንተስ ብፍርሒ፡ እንተስ ብእንታይ ገደሰኒ ክሳብ ሕጂ ክዛረቡ ዘይከኣሉ ዘለዉ ኤርትራውያን ዓቢ ድቃስ ዘይህብን ሕልና ዝቁስቑስን፡ መርገጺ ክወስዱ ዝድርኽን ብምዃኑ፡ – ናይዚ ኩሉ እኩብ ድምር ድማ ኣብ ኣእምሮ ጉጅለ ህግደፍ ዝፈጥሮ ስነ-ኣእምሮኣዊ ስዕረት ዓቢ ብምዃኑ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ልክዕ ከም ምድምሳስ ናደው ዕዝ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ፡ ከም ነጥበ መቀይሮ ኣብ ቃልሲ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ብፍሉይ ክዝከር ምዃኑ ዘየጠራጥር እዩ። ሕጂ’ከ ናበይ?
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ እቲ ኣብ ደንበ ደለይቲ ለውጢ ውሒዱ ዝጸንሐ ፍናንን፡ እምነትን ኣብ ኤርትራውነትን፡ ሓድነት ኣብ ናይ ሓባር ዓላማን ዳግም ኣበራቢሩ ኣሎ። ለውጢ፡ ብስራሕን ውዳበን ጥራሕ እዩ ክመጽእ ዝኽእል። ነዚ ተበራቢሩ ዘሎ መንፈስ ከየጥፋእካ ብኸመይ ብዝበለጸ ተወዲብናን ሰሪሕናን፡ ንምልኪ ስዒርና፡ ነታ ንደልያ፡ ሰላም፡ ቅሳነት፡ ፍትሒ፡ ነጻነት፡ ዝዓሰላ ብሕጊን ቅዋምን እትመሓደር ኤርትራ ጋህዲ ንገብር ዝብል ሕቶ ኩላትና ክንምልሶ ዘሎና ወሳኒ ሕቶ እዩ። ድምጺ ነፍሲወከፍና ከም ማዕበል ኰይኑ ነዚ ዘሎ ምልኪ ጸራሪግዎ ክኸይድን ነታ ንሓልማ ኤርትራ ጋህዲ ክትከውንን ዓቢ ተራ ከምዘለዎ ተገንዚብና ድምጽና ነስምዕ። ነፍሲወከፍና ስርሐይ ኢልና ሓደ ሰብ ናብ ደንበ ደለይቲ ለውቲ ከነምጽእ እንተኽኢልና ለውጢ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክረጋገጽ ምዃኑ ዘጠራጥር የብልናን።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ደጊሙ ደጋጊሙ ዝብሎ እንተልዩ ናይ ኤርትራ ሕቶ ናይ ሞትን ሕይወትን፡ ከም ህዝብን ሃገርን ምህላውን ዘይምህላውን ሕቶ እዩ። ሕቶ ኤርትራ ናይ ሕግን ሕጋውነትን ፍትሕን ሕቶ እዩ። ሕቶ ኤርትራ ናይ መሰልን ሓርነትን ሕቶ እዩ። እሞ ኤርትራውያን ኩልና ነዚ ሕቶ እዚ ንምምላስ ዳግም ናይ ቃልሲ መንፈስና ነበራብር።
እወ ክወግሕ እዩ! እወ ንኽእል ኢና!


text: ካሜራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣዝያ እናተራቐቐት እትመጽእ ዘላ መሳርሒት’ያ። ሎሚ ሕሉፍ ሓሊፉ ብሞባይልና ማዕረ ሓንቲ ምዕብልቲ ካሜራ እትወስዶ ስእሊ ዝዳረግ ትሕዝቶ ወይ ጽፈት ዘለዎ ስእሊ ምውሳድ ተኻኢሉ ኣሎ። ኣብ ዝኸድናዮ ቦታ ኣገልግሎት ኢንተርነት ምስ ዝህሉ ብቕጽበት ኣብ ዘለናዮ ስእሊ ወሲድና ክንዝርግሖ ንኽእል። ነዚ ንምዝርጋሕ ዘኽእሉና መርበባት ድማ ከም በዓል ፈይስ- ቡክ፡ ኢንስታግራም፡ ትዊተር፡ ስናፕ-ቻትን ወዘተ. . . እዮም። ኣብዚኦም መርበባት ምስ እንኣቱ እንረኽቦም ስእልታት ኣዝዮም ኣደነቕትን ፍሉያትን’ዮም። ኣብዚ ጠጠው ክብሉ ዘይደለዩ ትካላት ምምዕባል ካሜራ፡ ንሓደ ኣከባቢ ጥራይ እትስእል ወይ 180 ዲግሪ ጥራይ እትስእል ካሜራ ገዲፎም 360 ዲግሪ ወይ ምሉእ ከባቢኻ ክትስእል እትኽእል መሳርሒት ከማዕብሉ ካብ ዝጅምሩ ቀሊል ኣይገበሩን። እንተዀነ እተን ዝተሰርሓ ካሜራታት ግዝፈን ጠገለ ዘይብሉን ኣሸገርትን ኰይነን እየን ጸኒሐን። ኣብዚ ሰሙን’ዚ ዝወጽአት ‘ሳምሱንግ ጊር 360’ ግን ነዚ ጸገም’ዚ ዝፈትሐት ትመስል። እዛ 290 ዶላር ዝዋጋኣ ካሜራ፡ ምስ ኣንድሮይድ ይኹን ካልእ ዓይነት ሜላ ዝጥቀማ ሞባይላት ብቐሊሉ ክትጣበቕ እትኽእል ኰይና’ያ ተሰሪሓ ዘላ። ሳምሱንግ ጊር 360፡ ክልተ ከም ዓይኒ-ዓሳ ዝቕርጸን ብርስኒት (lens) ዘለዋ ንእሽቶይን ብቐሊሉ ኣብ ቦርሳኻ ከተቐምጣ እትኽእልን’ያ። ሰራሕታ በታ ካሜራ ዝተሳእለ ስእልታት ኣብ ዩቱብን ፈይስ-ቡክን ኣብ ዝዘርግሑሉ፡ ካብ ተጠቐምቲ እወታዊ ርእይቶታት ተቐቢሎም ኣለዉ። እቲ ዝተዘርግሐ ስእልታት ናብ ድሌትካ ወገን እናጠዋወኻ ክትርእዮ ዘኽእል ብምዃኑ ድማ ዝያዳ ተፈታውን ባህርያዊ መልክዕን ክሕዝ ከም ዝገበሮ ሰራሕታ ወሲኾም ይሕብሩ።


text:
ካብ 7-8 ሚያዝያ 2018 “ፖለቲካው ልዝብን ሓባራዊ ዕዮን ምእንቲ ስጡም ሕብረተ-ሰብ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ፡ ኣብ ከተማ ለንደን፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ብምትሕብባር ኤርትራዊ ሃገራዊ ናይ ዘተ ፎረም”ን ኤርትራዊ ማእከል ዜናን እተዳለወ ዋዕላ ተኻይዱ። ኣብ’ዚ ዋዕላ’ዚ ብርክት ዝበሉ ወከልቲ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ወከልቲ ሲቪላውያን ማሕበራት፡ ኣገደስቲ ሃገራውያን ባእታታትን ናይ ዜና ማዕከናትን ተኻፊሎም ነይሮም። ኣኼባ ብዝኽሪ ሰማእታትን ሓጺር መእተዊ ናይ ኣዳለውቲ ዋዕላን ኢዩ ተጀሚሩ።
እቲ ዋዕላ ብኣቦ መንበርነት ሓው ዓብዱልራሕማን ሰይድ እትምራሕን ሓው ነጋሽ ዑስማንን ሓው ኣማኒኤል በራኽን ዝርከብዋ ሰክረታርያን ኢዩ ተማእኪሉ። ኣብ ምትግርጓም ዝተሓባበሩ ኣሕዋት ነጋሽ ዑስማን፡ ኣሕመድ ነጋሽ፡ ዓብዱራሕማን ሰይድን ሱሌማን ኣደምን ድማ ምስጋና ይግብኦም ኢዩ።
ኣብ ዋዕላ ዝቐረቡ ወረቓቕቲ ከኣ እዞም ዝስዕቡ ኢዮም
1. ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ራእይ ኣብ ምህናጽ ሕድሕድ ምትእምማንን እማመ ንሓባራዊ ዕዮ ተቓወምቲ ሓይልታትን (ብመንግስተኣብ ኣስመሮም)፤
2. ተቓውሞ ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ መንጐ ባህጊ ንሓድነትን ሓባራዊ ዕዮን ኣብ መንጐ ብድሆታት ባዕላዊ ሕጽረትን ናይ ግዳም ኣጀንታታትን (ብበሺር ኢሽሓቕ)
3. ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ (ብዓብደልረዛቕ መሓመድ ሙሳ)
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ኣቦ መንበር ሰዲህኤ፡ ንኣዳለውቲ ዋዕላ ድሕሪ ምምስጋን፡ ጠንቅታት ናይ ዘይምትእምማን መንፈስን ከመይነት ምውጋዶምን ዝብል ቴማ ብሰፊሑ ኣቕሪቡ። ቀኢሉ፡ ነቲ ሰዲህኤ ኣቕሪብዎ ዘሎ ኵሎም ተቓወምቲ ክፈላለየሉ ዘይብሎምን ብሓባር ንኽሰርሑ ዘኽእሎምን ዝብሎም 4 ነጥብታት ብዝርዝር ገሊጹ። ንሳቶም ከኣ፡-
1. ምዕቃብ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ፣
2. ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ምልጋስ ጨቋኒ መሓውራቱን፣
3. ድሕሪ ውድቐት ስርዓት ህግደፍ ኣብዝሓ ሰልፋዊ ስርዓት ዝሰረቱ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምቛም፣
4. ግዝኣተ ሕግን ዲሞክራስያዊ መሰላትን መላእ ሓርነታትን ህዝቢ ምቕባል፣ ዝብሉ ኢዮም ኢሉ።
ነዞም ዕላማታት እዚኣቶም ኣብ ግብሪ ንምውዓል ብክእለቶም ዝልለዩን ኵሉ ዝዓግበሎምን ኣባላት ተቓወምቲ ውድባትን ወጻኢ ካብ ውድባት ኰይኖም ንፍትሒ ዝቃለሱ ምሁራትን ዘጠቓልል ኮሚቴታት ብምቛም ንደምበ ተቓውሞ ወኪሎም ክዋስኡ ምውፋር ኢዩ ክብል ንሕምረት ናይ’ቲ እማመ ንሓባራዊ ዕዮ ኣብሪሁ።
ሓው በሺር ኢሽሓቕ ከኣ፡ ግደ ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪላውያን ማሕበራትን ተማላላኢ እምበር ናይሕሪ ሕድሕድ ተወዳደርቲ ከምዘይኰኑ፣ ብዙሕነት ጸገም ከምዘይኰነ፡ እቲ ጸገም ኣብ ምምሕዳሩ ምዃኑ፤ ብስምዒት ዝግበር ምጽንባራት ዘላቒ ከምዘይኰነ ድሕሪ ምብራህ፡ እቲ ጸገም ናይ ተቓወምቲ ሓይልታት፡-
1. ብሩህ ኣረዳድኣ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ዘይምህላው፣
2. ንጹር ስትራተጂ ዘይምህላው፣
3. ንውሽጥን ንግዳምን ዝውሃብ ፖለቲካዊ መልእኽቲ ዘይተነጸረ ምዃኑ፣
4. ኣብ ግዳም ምምርኳስ ዝፈጥሮ ኣሉታዊ ጽለዋታት ከምዘሎ ገሊጹ፣
5 ካብ ህዝብኻን ሃገርካን ርሒቕካ እተካይዶ ቃልሲ ድማ ቀሊል ከምዘይኰነ ኣረዲኡ።
ሓው ዓብደልረዛቕ መሓመድ ሙሳ ድማ፡ ህዝቢ ንጡፍ ተዋሳኣ እምበር ተጸባያይ ክኸውን ከምዘይብሉ ዝብል መሰረት ዘበገሶ ኣዝዩ መሃርን መሳጥን መግለጺ ኣቕሪቡ። ካብ’ዚ ተበጊሱ ንሕና ብዛዕባ ዝመርሓና ራኢ ደኣ’ምበር ብዛዕባ መን ይመርሓና ዝብል ኣብ ውልቀሰባት ዝተመርኰሰ ምክፍፋላት ከምዘየድልየና ኣተንቢሁ። ከምኡ’ውን፡ ጉድለታትካ ምልላይ ዘለዎ ኣገዳስነት ሓቢሩ። ጉድለታትን ንምልላይን ንምግምጋምን ከኣ፡ እቶም ፈጸምቱ ዘይኰናስ፡ ናይ ናጻ ዝዀኑ ኣካላት ተራ ምዃኑ ኣተንቢሁ።
ቀጺሉ፡ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መዳይ እቲ እውጅ መርገጽን ብዘይእውጅ ኣገባብ ተኸዊሉ ዝኸይድ ጐስጓሳትን ሓደ እንተደኣ ዘይኰኑ ከስዕቦ ዝኽእል ጕድኣትን ዘይምትእምማንን ቀሊል ከምዘይኰነ ኣረዲኡ።
ተኻፈልቲ ዋዕላ፡ ነቲ ዝቐረበሎም መግለጺታት ብሕቶን ርእይቶን ድሕሪ ምህብታሙ፡ ነቲ ውዕሎ ዝገልጽ ሓባራዊ መግለጺ ክወጽእ ተሰማምዑ።
ኣብ መወዳእታ ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢት ኮሚቴ ዋዕላ፡ ሓው ዶክተር ዑመር ዘርኣይ ንኣቕረብቲ ወረቓቕቲ፡ ንወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪላውያን ማሕበራትን ንኣኼበኛታት ብሓበራ ብምምስጋንን፣ እቲ ዋዕላ በቶም ኣዳለውቱ ጥራሕ ከም እተመወለን ብምግላጽ ነቲ ዋዕላ ዛዚምዎ።
ዶክተር ዑመር ዘርኣይ
ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ነቲ ብሓው ዓብደልረዛቕ ዝቐረበ ኣስተምህሮ ብትግርኛን ዓረብኛን ተተርጕሙ ብጽሑፍን ብድምጽን ናብ ህዝቢ ክዝርጋሕ ተላብዩ። ኣኼበኛ ድማ፡ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ዋዕላ ብስፍሕ ዝበለ ኣገባብ ክዳሎ ተላብዩ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ብቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ንዝቐረበሉ ሕቶ ክምልስ እንከሎ፡ እቲ ዋዕላ ብዅሉ መዳያቱ ዘሕጉስን መሃርን ምንባሩን እማመ ሰዲህኤ እውን ደገፍ ከምዝረኸበን ኣብሪሁ። ብቋንቋ ዓረብኛ ምስ ተለቪዥን ኤርትራዊ ማእከል ዜና ቃለ-መሓትት ከምዝገበረ ሓቢሩ። ከምኡ’ውን፡ ሓው ኣማኒኤል በራኺ፡ ኣባል ማእክላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ሓው ጐይትኦም መብራህቱ፡ ኣቦ መንበር ጨንፈር ሰዲህኤ ዓባይ ብሪጣንያ እውን ኣብ’ቲ ዋዕላ ተኻፊሎም ምንባሮም ገሊጹ።


text:
ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ቅድመ-ምውዕዋዕ ዘይተገብረሉ ብ14 ጥሪ 2018 ምስተን ኣብ ኤርትራ በይነን ብሒተን ዘለዋ ሚድያታቱ ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ። እዚ ዘካየዶ ቃለመጠይቕ ፍሉይ ዝገብሮ ኣቐዲምካ ናይ ሰማዕትን ተዓዘብትን ናይ ተኸታተሉ መጸዋዕታ ዘይተገብረሉ ምንባሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዘይተለምደ ኣገባብ ብቐጥታ ኣብ ኤርትራዊ ዘይኮነ ዞባዊ ዛዕባ እዩ ኣትዩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ህልዊ ዞባዊ ወጥሪ ዝያዳቲ ኤርትራዊ ስግኣት ስለ ዘሕደረሉ ምዃኑ ብዙሓት ተዓዘብቲ ዝሰማምዕሉ እዩ።
እዚ ቃለመጠይቕ ዝተገብረሉ ግዜ በቲ ሓደ ወገን ኤርትራ እትርከበሉ ብሳዑዲ ዝምራሕ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ሱዳን እትርከበሉ ብቐጠር ዝምራሕ ጋንታት ዘሎ ምፍጣጥ ናብ ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ቅርኒ ኣፍሪቃን ዘሳፍሓሉ እዩ። ነዚ ምትእስሳራት ኣብዚ ከባቢና ክንዕዘቦ እንከለና ኤርትራን ግብጽን በቲ ሓደ ወገን፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ድማ በቲ ካልእ ወገን ኮይነን ዝጠማመታሉ ዘለዋ ኩነታት እዩ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ህይወትን ንብረትን ዝዓነወሉ ምዃኑ ርዱእ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ኣብ መንጎ ግብጽን ሱዳንን ብዙሕ ምኽንያታትን ነዊሕ ዕድመን ዘለዎ ምስሕሓብ ሕጂ ድሕሪ ኣብ መንጎ ሱዳንን ቱርክን ዝጸንሐ ዝምድና ምሕዳስ ተወሲኽዎ መሊሱ ዝዓረገ እዩ።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣቶ ኢሳይያስ ከምዚ ዝተኸታተልናዮ ትሕትና ዘለዎ ዝመስል ቃለ መጠይቕ ክህብ ዘገደድዎ ስግኣታት ብዙሓት ምዃኖም ናይ ብዙሓት ነቲ ቃለመጠይቕ ዝተኸታተልዎ ግምት እዩ። ብውሽጣዊ ዓይኒ ክረአ እንከሎ ኣብዚ እዋንዚ ህዝቢ ኤርትራ ምሒር ግዝኣት መሪርዎ ኣንጻር ህግደፍ ብግሁድ ትንዕምንዕ ዝጀመረሉ እዋን እዩ። እዚ ሓደ መመሊሱ ዝመውቕ ዘሎ ስግኣት እዩ። ብዘይካዚ ኤርትራ ምስ ጐረባብታ ዝነበራ ዝምድና ካብቲ ዝነበሮ ጸቢብ መሊሱ ጸቢቡ ምስ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡትን የመንን ዘራኽባ ዶባት ዕጽዊ እዩ። ካብዘን ሃገራት ናብ ኤርትራ ዝመጽእ ነገራት የለን። ካብ ኤርትራ ናብኣተን ዝኸይድ’ውን የለን። እዚ ዕጽዊ ኩነታት ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝጸንሐ ውጡር ቁጠባዊ ኩነታት ናብ ኣዝዩ ዝተወጠረ ከደይቦ ግድን እዩ። እዚ ወጥሪ’ዚ ነቲ ኣብ መንጎ ህግደፍን ህዝቢ ኤርትራን ዘሎ ወጥርን ሰዓቦ ጉተቶን መሊሱ ከም ዝውጥሮ ፍሉጥ እዩ። ምናልባት ጐንጺ እንተተፈጢሩ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ብጉልባብ ምዕቃብ ልኡላውነት ዕድመ ኣቶ ኢሳይያስ ኣብ ስልጣን ከናውሕ ኢሉ ክዋግ ዝህልዎ ቅሩብነትን ዓቕምን ንኣቶ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ዘቕስኖም ኣይኮነን። ኣንጻሩ ዘይምለስ ማዕበል ከይፍጠር’ውን ዘየስገኦ ኣይኮነን። እዚ ዘንጸላሉ ዘሎ ስግኣት ናብ ጕንጺ እንተማዕቢሉ ኤርትራ ዓውዲ ውግእ ናይ ምዃን ዕድላ ሰፊሕ ስለ ዝኸውን ዞባዊ ተሓታቲ ዝኸውን ንሱ ስለ ዝኾነ ካልእ ስግኣት ኣብ ልዕሊ ስግኣት ዝድርበሉ እዩ።
ኣቶ ኢሳይያስ ኣብዚ ቃለመጠይቑ ገበኑን ፍሽለቱን ኣቐሚጡ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ወገናት ተወራዝዩ። ነቶም ደቂ ጋንታኡ ድማ ክዘርየሎም ሰሚዕና። በቲ ካልእ ወገን ንሱዳን ሸምጢጥዋ። ብዛዕባ ኢትዮጵያ እውን ብዙሕ ተመጻዲቑ። ብዛዕባ ኢትዮጵያ ዝያዳ ኢትዮጵያውያን ከም ዝፈልጥን ከም ዝሓልን ብዙሕ ሸንዳሕዳሕ ኢሉ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝነበሮም ዕድል ኣይሰርሕሉ እንዳበለ ከኣ ንብዙሓት መንግስታት ጠቅይሎም። ከም በዓል ሱሌማን ዘዝመተረሎም ዝኹልሱ ዘይኮነ፡ “ንስኻኸ ነቲ ዝባኸነ ዓመታት ድሕሪ ናጽነት እንታይ ጌርካሉ?” ኢሉ ዝሓቶ እንተዝርከብ መልሱ እንታይ መኾነ እንድዒ። እዚ ኩሉ ተደሚሩ እምበኣር ብዛዕባቲ ንሱ ብቐጥታ ዝሕተተሉ ኤርትራዊ ኩነታት ዝዛረበሉ ትብዓትን ባህርን ስለ ዘየብሉ፡ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ናብ ውሽጢ ናብ ደገ ንክርኢ ዝመሃዞ ምጥምዛዝ እዩ።
ኣብዚ ቃለመጠይቑ፡ ንሓንሳብ “ጐረቤት” ንሓንሳብ “ጎደቦ” ዝብሉ ቃላት እንዳደጋገመ ብዛዕባ ኣገዳስነት ንዝምድና ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ቀዳምነት ምሃብ ካብቲ ግዜኡ ዝነወሐ ዝወሰደሉ ነይሩ። ኣብዚ ግና ንሱን ጉጅለኡን ብሰንኪ ዘይዕጉስ ባህሪኡ ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ምስ ኣርባዕቲአን ጐረባብቱ ሃገራት ውግእ ዝኸፈተን ክሳብ ሕጂ ምስ ኩለን ውሕስነት ዘለዎ ስኒት ዘየብሉን ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን። እቲ ካልእ ዘሕዝን፡ ዕዮ ገዝኡ ወዲኡ ያኢ መኻሪ ኮይኑ፡ እዘን ሃገራት መጻኢ ዕድለን ከመይ ምዃኑን ኣብ መጻኢ እንታይ ክገብራ ከም ዝግበአንን ብዙሕ ተዛሪቡ። እሞ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዲሞክራሲ፡ ሰላም፡ ምኽባር ኩሉ መሰላት ክንዲ ፍረ ኣድሪ ዘይሰረሐን ናይ ህዝቢ ብሕገመንግስቲ ናይ ምምሕዳር መሰረታዊ መሰል ዝነፈገ ኣካል ከምዚ ዓይነት ፈዳሕዳሕ ክብል እንከሎስ ናይ መን ልቢ እዩ ክሰብር?
እቲ መኻሪ መሲሉ ዝቐርቦ ሓሳብ ናይ ልቢ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ። ግና ስለምንታይ ኣብዚ እዋንዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣምስሉ ሰባኺ መሲሉ ክቐርብ ደልዩ ምርኣዩ የድሊ። ተፈትወ ተጸልኣ ናይዚ ምስጢር ካብቲ ከቢብዎ ዘሎ ስግኣት ዝወጸሉ ግዜ ናይ ምሽማት ዕላማ እዩ። እዚ ጥበቡ ሎሚ ዘምጸኦ ዘይኮነ መቐጸልታ ናይቲ “ዝብእስ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ” ዝብል ነባር ጥበቡ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ንጸቢብ ረብሓኡ ክብል ክስሕቦ ዝጸንሐ ውዲታዊ ኣግማድ ኣብ ኤርትራ ማእከል ስግእት ኮይኑ ምህላዉ ዝረአ ዘሎ እዩ።
እምበኣር ኣቶ ኢሳይያስ እኩይ ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ደጊም ካብዚ ተግባሩ ክምለስ ኣይክእልን እዩ። ስለዚ ንሕና ናትና ኣቐሚጥና ብዛዕባ እከይ ተግባራቱ ምዝራብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዛዕባ’ቲ ንሕና ክንገብሮ ዝግበኣና እጃም ድምጽና ከነስምዕ ይግበኣና። ከምቲ ናይ ክሳብ ሕጂ “ህዝቢ ኤርትራ ረብሓኡ ኣብ ምስ ጐረባብትኻ ምስናይ እምበር ምበኣስ ኣይኮንን” ዝብል ሓቀኛ ድምጽና ዓው ኢሉ ክስማዕ ይግበኦ። “ኤርትራ ንጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓ ናይ ግዳም ሓይልታት መዕንደሪ ክትከውን የብላን” ክንብል ሓላፍነትና’ዩ። ካብዚ ሓሊፉ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ተዓዋትነትን ዝሰረተ ፍተሓት ክኽተሉ ድምጽና ከነስምዖም እዋኑ እዩ።


text:
ፖሊስ ሶማል ኣብ ከባቢ ሞቓድሾ ህላወ ዳዕሽ ብምንጻግ: ኣብቲ ከባቢ ዝርአ ተኸታታሊ ቅትለታት ብኣልሸባብ ዝካየዱ ዘለው ምዃኖም ይሕብር።
"ዳዕሽን ኣልሸባብን ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ብዘካይድዎ ቕትለት ንዓና ሓደ እዮም" ዝበለ ኮማንደር ፖሊስ ኣፍጎይ ዓብደልቃድር ዑስማን ሙርሳል፣ ኣብ ኣፍጎይ ዝካየዱ ተኸታተልቲ ቅትለታት ብኣልሸባብ እምበር ብዳዕሽ ከምዘይኮኑ የረድእ።
ዳዕሽ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ግዜ ኣብቲ ከባቢ ንዝተኻየዱ ቅትለታት ሓላፍነት ምውሳዱ ብማሕበራዊ መራኸቢታት ብሰፊሑ ክገልጽ ጸኒሑ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ንኣብነት ኣባል ሃገራዊ ጸጥታ ብዕጡቓት ድሕሪ ምቕታሉ ዳዕሽን ኣልሸባብን በበይኖም ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ: ሓላፍነት ናይቲ መቕተልቲ ምውሳዶም'ዩ ተሓቢሩ። ዳዕሽ ንኣቀታትላ'ቲ ኣባል ሃገራዊ ጸጥታ ሶማል ብቪድዮ ዝተሰነየ መርትዖ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ክልጥፍ እንከሎ: ኣልሸባብ ግን መግለጺ ብምውጻእ ጥራይ እዩ ሓላፍነት ተሰኪሙ።
ኮማንደር ፖሊስ ኣፍጎይ ዓብደልቃድር ዑስማን ሙርሳል: እቲ ቅትለት ድሕሪ ምምርማሩ ከምቲ ብዳዕሽ ይኹን ብኣልሸባብ ዝተወርየሉ ኣባል ሃገራዊ ጸጥታ ዘይኮነ: ተራ ተመሃራይ ዩኒቨርስቲ ሞቓድሾ ምንባሩ ብምሕባር ነቲ ቅትለት ኣልሸባብ ፈጺምዎ ኢሉ ከምዝኣምን ገሊጹ።


text:
ኣብ ክሊ ሕመቕ ‘ዶ ወላስ ኣብ መንፈዓት!
ኣማኑኤል ዘካርያስ
ዓለም ካብ ዝኾነ ውቕተ-ዘመን ንላዕሊ ብዝምድናታት ዕዮን ናይ ስራሕ መውስቦታትን ተጠናኒጋ ኣብ እትርክበሉ ህሞት፣ ነዚ ንምስላጥ ተባሂሉ ኣብ ጽላል ገፊሕ ስነ-ሓሳባዊ መማእዘኒ ኩርናዕ ዝጠጠዐ፣ ትካላት፣ ዓርሞሽሽ ዱኳናት፣ ውዳበታትን ክሳብ መንግስታት ኣብ ባይታ ተንበርኪኾም ዝሰግድሉ ድልዱል ናይ ፖሎቲካን ቁጠባን ማሕበራዊ ስርዓት ንደቂ-ሰባት ክገዝኦም ይርከብ። ኣህዛብ ዓለምን ሕብረ-ብዙሓዊ ጥርናፈታቶምን ድማ በዚ ገፊሕ መስመር ካብን ናብን ይመላለሱ፣ ሂወት ዘለዎ ፍጡር ቀጻልነቱ ኣብ ምሕረት ‘ዚ ስርዓት ይምርኮስ፡ ባህርያዊ ኣካባቢ ኣብ በትሪ ‘ዚ ስርዓት ተንበርኪኹ ክፍረድ ይጽበ,,,ወዘተ።
እዚ እንነበሮ ዘሎና ንፖሎቲካ፡ ቁጠባ፡ ፍልስፍናን ካሎኦት ተጨመርቲ ዓውደ-ፍልጠትን ዘጠቓልል ኣህጉራኣዊ(እንተላይ ሃገራውን ትሕቲኡን) ስርዓት እምበኣር ክልተ ገጻት ኣለዎ። ሕማቕን ጽቡቕን። በቲ ቀዳማይ ገጹ፣ ንዓቕምን ባህርያዊ ሓይልን ደቂ-ሰባት ብዝግባእ መዝሚዙ ኣዕጋቢ ምልሶት(return) ዘይቅርብ ስለዝኾነ ‘ዩ። ምኽንያቱ፣ ኣብ ክውንነት ሂወት ናይ ደቂ-ሰባት ካብ’ቲ ዝጸግብ እቲ ዝጠሚ፡ ካብ’ቲ ዝረዊ እቲ ዝጸምእ፡ ካብ’ቲ ሓሚሙ ዝፍወስ እቲ ሓሚሙ ዝመውት፡ ካብ’ቲ ሃብታም እቲ ድኻ፡ ካብ’ቲ ብግብሪ ዝዓግብ እቲ ብትምኒት ዝነብር፡ ካብ’ቲ ጎይታ ሂወቱ እቲ ባርያ መነባብረኡ ይስስን።
እቲ ካላኣይ ገጽ ድማ እቲ ጽቡቕ ሸነኽ ኮይኑ፣ ግን ከኣ እቲ ጽቡቕ ዘብሎ’ስ ብሓዲስ ሰውራዊ ኣጣማምታ ተበዲሁ ክዕረ ወይ ድማ ክመሓየሽ ዝኽእል ምዃኑ ‘ዩ። እታ ፋልማዊት ሱግሚ ኣብ ‘ዚ ለዋጢ ማሕበራዊ ሰውራ እምበኣር፣ እንጥቀመሉ ዘሎና ናይ ዕዮን ኣፍራይነትን ዝምድናታት ንሓይልና ኣብ ምምዝማዝ ከም ከመይ ኮን ይህሉ ኣብ ምግምጋም ክርከብ ይከኣል።
Gallop Organization(ጋሎፕ) ኣብ ስነ-ፍልጠታዊ መጽናዕትታት ንምሕያል ትካላትን ውዳበታትን ዝነጥፍ ዓቢ ናይ ምርምር ትካል ኢዩ። እዚ ትካል ኣብ ልዕሊ 101 ካምፓኒታት ናይ 63 ሃገራት ዝገበሮ መሕትት ናይ 1,7 ሚልዮን ሰባት ዝተሞርኮሰ ርኽበታዊ መልሲ ‘ስከ ብዕምቆት ንመልከቶ። እቲ ትካል ዝሓታ ዝነበረ መሰረታዊ ሕቶ፣ “ኣብ ‘ዛ ዕለት፣ ኣብ ዘለኻዮ ትካል ከም’ቲ ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ ዓቕሚ ንኽትዓይ ዕድል ይፍጠረልካ ‘ዶ?” ትብል ነበረት። 80% ካብ ጠቕላላ ተጠየቕቲ እምበኣር ‘ኣይፋል’ መሊሶም። 20%ጥራይ ከም’ታ ውሽጣዊ ዓቕሞም የበርክቱ። እዚ ናብ ባይታ ክትርጎም እንከሎ ድማ በጺሕናዮ ዝሎና ጥርዚ ሳላ ኣበርክቶ ናይ 20% ካብ ጠቕላላ ቁጽርና ጥራይ ምዃኑ ‘ዩ። ወይ ድማ 20%ካብ ጠቕላላ ውሽጣዊ ዓቕምና ጥራይ። ካብ 10 ሰባት ነቶም ክልተ ጥራይ ንጥቀመሎም ምህላውና ማለት ‘ዩ። እቲ ካብ ክልተ ሰባት ዝርከብ መኽሰብ ድማ ኣብ መንጎ 10 ይመቓራሕ ኣሎ። እዝ’ስ ብኸመይ ኮን ይግምጠል ይኸውን?
ብተወሳኺ፣ እዚ ትካል ምስ ‘ዞም 20% ኣተሓሒዙ ምስ ደረጃ ሃብትን ጥንካረን ናይ 36 ዝሰርሑለን ዓበይቲ ትካላት እንዳታኣሳሰረ ንዝገበሮ መጽናዕቲ ‘ከኣ ንመልከቶ። እታ ሕቶ ንኣብ 7,939 ናይ ንግዲ ኣሃዱታት ዝተሰለፉ ኣስታት 198, 000 ናይ ‘ዘን 36 ትካላት ሰራሕተኛታት ዝተሓተተ “ኣብ ዘለኻዮ ትካል ከም ዊንታኻ ትዓይ ትህሉ ‘ዶ? ትብል ነበረት።
ካብቶም “እወ” ዘድመጹ፣ 50% ኣብ ዝተሓተ ሰራሕተኛታት ካብን ናብን ትካላዊ ሓላፍነት ዝጋማጠልሉ ናይ ስራሕ ኣካባቢ ዝዓዩን 44% ድማ ኣብ ንተገልገልቲ ብልቢ ዘዕግብ ዕዮ ዝዋሰኡ ኮይኖም ተረኺቦም። እዚ ናብ ባይታ ክትርጎም እነከሎ ድማ፣ ካብቶም 20% ዓቕምና ብግቡእ ይምዝመዝ ኣሎ ዘድመጹ ‘ውን እንተኾኑ፣ እቶም ፍርቆም ማለት እቶም 50% ጥራይ ብቀዋምነት ኣብ ናይ ኣፍራይነት ቦታኦም ዝተሰለፉ ክኾኑ እንከለዉ፣ ምስ ዕግበት ተገልገልቲ ብምትእስሳር ድማ 66% ካብኣቶም ኣብ ዝተሓተ ናይ ተገልገልቲ ዕግበት ዝምዝገበሉ ናይ ስራሕ ኣካባቢ ይነጥፉ።
ስለዚ ኣብ ኩሉ ጥርናፈታት ወይ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ንበሎ ትካላት ዘሎ ኣጣማምታ ናይ መንፈዓትን ሕመቕን ኣዝዩ ዝጎደበ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብዘን ቀጺልና እንጠቕሰን ክልተ ነጥብታት ዝጠቓለል ሓንካስ መረዳእታታት ኣሪዕሙናን ንመንፈሳውን ነገራውን ጸጋታትና ድማ እንዳማሰኖ ይርከብ።
እታ ቀዳመይቲ ነጥቢ፣ ዝኾነ ሰብ ኣብ ዝኾነ ዓውዲ ንበሎ ንጥፈት ተወዳደሪ ጌርካ ክትዕልሞ ትኽእል ኢኻ ትብል ክትከውን እንከላ፣ እታ ካላኣይቲ ድማ ናይ ዝኾነ ሰብ ናይ ዕቤት ወይ ድማ ስልጣነ ተኽእሎ ኣብ ክሊ ተበግሶ ንምምሕያሽ ሕመቑ ወይ ድማ ስንፍነኡ ይርከብ ዝብል ዝንቡዕ መረዳእታ ኢዩ።
እዞም ነጥብታት ወላ ‘ኳ ብቐሊሉ ካብ ትካላዊ ንበሎ ንግዳዊ ኣሳራርሓ ብጥቁር ኣቢልና ከነውጸኦም ዘይከኣል እንተኾነ፣ ነዞም ቀጺልና እንዝርዝሮም ንጥፈታት ኣብ ትካላትና ክትግበሩ ኣብ እንዕዘበሉ እምበኣር መሓውራት ጥርናፈታትና ምስ ውሽጣዊ ብቕዓትና ሕቆን ከብድን ምዃኖም ንገንዘብ።
- ትካላት ኣብ ክንዲ ንሰራሕተኛታተን ብብቕዓቶም ኣብ ዝግበኦም ቦታ ምቕማጥ፣ ኣኪብካ ንምምስረሖም ገንዘበን ኣብ ስልጠናታት ከባኽና እንከለዋ
- ትካላት ንሰራሕተኛታተን ኣብ ክንዲ ብኣበርክቶን ናይ ስራሕ ኣፍራይነትን ብናይ ስራሕ ቅዲ ማለት ናይ ስራሕ መምርሒታት፣ ፖሊስታት፣ ኣጋባባትን ናይ ባህሪ ወይ ጠባይ ተዋዳደርነት ክፈርዳ እንከለዋ
- ትካላት ከም ክሊ ዕቤት ተወሲዱ ኣብ መንጎ ሰራሕተኛታተን ዝህሉ ናይ ክእለት ፍልልይ ንምጽባብ ዘይተኣደነ ገንዘብ ከውጸኣ እንከለዋ ግን ከኣ እዚ ‘ውን እንተኾነ ብዋጋ ሓደ ንፉዕ ሰብ ክዓብየሉ ዝግበኦ ዕድላት ምስ ዝኸውን(ኣብ ክንዲ ንዝተሓተ ናብ ዝለዓለ ምድፋእ፣ ነቲ ዝለዓለ ናብ ዓቕሚ ‘ቲ ዝተሓተ ብቕዓት ዘለዎ ምጽዳፍ ስለዘኸትል)
- ስጉሚ ናብ ትኹላዊ ናይ ስራሕ መሳልል ኣብ ክንዲ ብኣበርክቶን ናይ ስራሕ ድርኺትን ብድርዳር ባጀላታትን ናይ ስልጠናታት መሰነይታታትን ክኸውን እንከሎ,,,ወዘተ።
እቶም ናብ’ ከምዚ ክውንነት ዘውርዱ ደፋእቲ ባእታታት እምበኣር እቶም ዝኾነ ሰብ ኣብ ዝኾነ ዓውዲ ተወዳዳሪ ንምግባሩ ክመሃር ይከኣል ‘ዩ፣ ከምኡ ድማ ክሊ ዕቤት ናይ ሓደ ሰብ ንድኽመታቱ ኣብ ምምላኽ ኢዩ ዝርከብ ዝብሉ ዝንቡዓት መረዳእታታት ኮይኖም፣ ናብ ሓደ ካብ ውሽጣዊ ብቕዓት ዝምንጩ ብሉጽ ናይ ኣፍራይነት ጥርናፈ ንምልዋጦም፣ እንተነኣሰ ‘ ክንገምጥሎም ይግበኣና፡
- ናይ ዝኾነ ውልቀ-ሰብ ክእለት ዘይጠፍእን(enduring) ከምኡ ድማ ፍሉይን(unique) ኢዩ
- ናይ ዝኾነ ውልቀ-ሰብ ናይ ዕቤት ወይ ድማ ስልጣነ ዕድል፣ ኣብ ምምላኽ ስንፍነኡ ዘይኮነ፣ እንታይ ደኣ ኣብ ምኹስኳስ ክእለቱ ወይ ድማ ኣብ ክሊ መንፈዓቱ ይርከብ
እዞም ክልተ መረዳእታታት፣ መበገሲ ናይ’ቲ ብብቕዓቱ፡ ምልሰቱን ውርጽጽነቱን ሓውሲ ወሃ ዘበለ ማሕበራዊ ጥርናፈታት ንምፍጣር ዘኽእል ለዋጢ ሰውራዊ ኣማላኻኽታ ኮይኖም፣ ነቲ ንተሰለፍቲ ብሓደ ዓይነት ኣጣማምታ ጥራይ ዝጥምት ኣመላኸኽታ ብምብዳህ፣ ኣብ ፍሉይነት፡ ገዚፍ ኣበርክቶን ውሽጣዊ ሓይልን ዝኹስኮስ ናይ ዕዮ ዝምድናታት ይፈጥሩን ገዚፍ ምልሶት(return) ‘ውን ክወልዱ ይኽእሉን ።
ሕጽር ብዘበለ፣ ሓያል ሂወት ካብ ብቕዓትን ሓይልን ደኣምበር ካብ ምምሕያሽ ጉድለት ኣይኮነትን እትፍጠር። ወይ ድማ ካብ 10 ባህርያት/ክእለት፣ ነተን 5 ስንፍና ኣብ ምጥፋእን ምውሓድን ካብ ምስራሕ፣ ነተን 5 ሓይሊ ምኹስኳስ ዝያዳ ውጺኢት ይርከቦ። ከም ምሕያል ሓንቲ መስርዕ ናይ መካናይዝድ ኣሃዱ ካብ ኣሻሓት ኣጋር ሰራዊት ንማለት። ወይ ድማ ከም ምቁጽጻር ዓይኒ-ማይ ካብ’ቲ ነዊሕ ዛራ።
ኣብ ክሊ ወይ ድማ ኣብ ዙርያ ብቕዓት ዝተመልምለት ሂወት ንምርኣይ ንኣብነት እዛ እትስዕብ ምኽሪ ‘ስከ ብልቦና ንመልከታ።
“ኣነስ ካባኻትኩም ፍሉይ ከይመስለኩም ” ይገልጽ ዋረን ባፈት እቲ ወናኒ ዓርሞሽሽ ገንዘባዊ ሃብቲ። እቲ ኣሜርካዊ ሃብታም ነቶም ካብ ተሞክሮኡ ንምቕሳም ሆጭ ኢሎም ዝነበሩ ተማህሮ ዩንቨርስት ነሄራስካ ኢዩ ናይ ሂወቱ ውዕለት ብምልክዕ መደረ ዝገልጽ ዘሎ።
“ኣነ ካባኻትኩም ንላዕሊ ገንዘብ ይህልወኒ ይኸውን፣ ጽብቕቲ ዘመናዊት መኪና ክገዝእ ይበቅዕ፣ ጽብቕቲ ጎርዞ ወላ ‘ውን ንግስቲ ክምርዖ ይኽእል” ይቕጽል እቲ ሰብኣይ።
እቶም ሓፋሽ ግና በዚ መደረ ከምዘይዓገቡ ንኽሕብሩ፣ እቲ ፈጢሮሞ ዝነበሩ ጸጥታ ይነግረሎም ነበረ።
“ኣብ መንጎይን ኣብ ሞንጉኹምን ዘሎ ፍልልይ ‘ዶ ክነግረኩም?” ቀጸለ እቲ ሃብታም ሰብኣይ።
“ኣነ ኩሉ ማዓልቲ ንግሆ ምስተሳእኩ ነቲ ብልበይ ዘፍቅሮ ስራሕ ኢየ ዝሰርሕ። እዚ ኢዩ ምስጢር ዓወተይ። ካባይ ክትመሃርዎ እትጽበይዎ ነገር እንተለኩም ድማ ኣነ ካብ ‘ዚ ዝዓቢ ትምህርቲ የብለይን” ክብል ዝደምደመ ዋረን፣ ምኽሩ ናብ ልቢ ሰማዕቲ ሽተት ኢሉ ከምዝተሰኹዐ ዘበስር ሓያል ጣቕዒት ገጨቦ። ቀጺሉ ድማ ኣእምረኡ ግብራዊ ‘ምበር ሚሳላዊ ከምዘይኮነ፣ ኣብ ክንዲ ኣብ ናይ ንግዲ ቅማረታት ብግብሪ ኣብ ጥበባት ዕዳጋ ብኣስተብህሎ ከምዘጽንዕ፣ ንናይ ሰባት ተብግሶ ከምዘድንቕን እወንታዊ ንክኸውን ከምዝቃለስን ነዘን ናይ ውልቁ ጥበባት ድማ ብዝግባእ ኣእዕሚቑ ከምዝኹኩሰንን ንተኣከብቲ ገለጸ።
ብቕዓት/strength ክበሃል እንከሎ፣ እቲ ዳርጋ ናብ ፍጹምነት ዝቐረበ ምልከት ኣብ ሓደ ነገር ምህላው ኢዩ። ስለዚ እዛ ኣብነት እትሕብሮ ነገር እንተሎ፣ ንብልቢ እተፍቅሮ ስራሕ ብትግሃት ምስራሕ ከም ኣብ ክሊ ብቕዓት ምንጣፍ ተወሲዱ ዓቢ ፍሉይነት ክፈጥር ዝኽእል ምዃኑ ኢዩ። ‘እቶም ኣብ ‘ዛ ዕለት ኣብ ብልቢ ዘፍቅርዎ ስራሕ ዝሰርሑ ሰባት፣ ካብ ጽባሕ ጀሚሮም ኣብ ምሉዕ ዕምሮም ኣይክሰርሑን ኢዮም’ ዝብል ኣበሃህላ ‘ውን ስለዘሎ(if you are in a job you are loved most, you will never work for another day in your life)። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና እንተላይ ንስንፍናና ምጉሳይ/ምርሳዕ ከስምዕ የብሉን። እንታይ ደኣ፣ ንስንፍናና ብምቁጽጻር ግን ከኣ ንብቕዓትና ብምሕያልን ምኹስኳስን ኮይኑ፣ እቲ ስንፍናና ኣብ ምውሓድ እነህልኾ ጸዓት ናብ’ቲ ሓይልና ንምኹስኳስ እነውጸኦ ወፍሪ ምስ ዝድረብ ኣብ ሂወትና ዓቢ መቐይሮ ክፈጥር ዝኽእል ምዃኑ ኢዩ።
ኣብ መዛዘሚ፣ ዕድላት ዕቤትና ማለት ብውልቂ ይኹን ብጥርናፈታት ደረጃ ኣብ ስንፍናና ከምዘይኮኑ ግን ከኣ ኣብ ዙርያ ምኹስኳስ ብቕዓትናን ሓይልናን ጥራይ ምዃኖም ዝሕብራ ናይ ጥንካረ/ብቕዓት ሰውራውያን መሳርሒታትን መትከላትን ዝርዚርና ጽሕፈትና ክንዛዝም።
- እቲ ቀዳማይ ናይ ብቕዓት ሰውራዊ መሳርያ፣ ከም ውልቀ-ሰብ ኣብ መንጎ ብባህሪ ዝተሸለምካዮ ክእለትን ተማሂርካ ዘጥረኻዮ ብቕዓትን ንዝህሉ ዶብ ምሕንጻጽ ወይ ድማ ብዝግባእ ምንጻር የድሊ።
- እቲ ካላኣይ ድማ ነቲ ዓብላሊ ክእለት ወይ ዓቕሚ ምልላይ ኢዩ። እዚ ድማ በብደረጀኡ ኣብ ንውሕ ዝበለ እዋን ኣብ ነብስና ብእንገብሮ ሰፊሕ መጽናዕቲ ዝብጻሕ ኮይኑ፣ ኣብ ሓደ እዋን ኣድህቦና ነዚ ደፋኢ ሓይሊ ካብ ውሽጥና ክፍንጥስ ቆብ ከብሎ ‘ዩ።
- እቲ ሳልሳይ መሳርያ ድማ መጀመርታ ብውልቀ-ሰብ ቀጺሉ ድማ ብጥርናፈታት ደረጃ ብኣወንታውነት ዝተተኽተኸ ሓዲስ ቋንቋ ናይ ብቕዓት ምዝርዛርን ምርዓምን። እዚ ቋንቋ/መግለጺ ‘ዚ ድማ ኩሉ ኣካል ዝሰማመዓሉ ንምግባሩ ብቓላት ዘይኮነ እንታይ ደኣ እንተላይ ብግብሪ ከነህብትሞ ክንክእል ኣሎና።
ንሰብኣዊ ስንፍና ንምግላጽ ንኣብነት፣ ማእለያ ዘይብሎም ናይ እንግሊዝኛ ቃላት ኣለዉ። ከም neurotics, psychosis, depression, hysteria, schizophrenia….ወዘተ ንማለት። እቲ ናይ መንፈዓት ክሊ ግና ብስነ-ፍልጠት ደረጃ ድኽነት ቃላት ኣለዎ። ስለዚ፣ እቲ ናይ መንፈዓት ወይ ድማ ብቕዓት መጋለጺ ‘ውን እንተኾነ ብብዙሓት ቃላት ክግለጽን ክህብትምን ክኽእል ኣለዎ። ከም ኣብነት፣ self-motivated, strategic thinker, achiever, activator, arranger, analytical, communication, competition, connectedness, deliberative, developer, discipline, fairness, focus, futuristic, individualization, intellection, learner, maximize, positivity, responsibility, restorative…..ወዘተ ምዝርዛርን ምርዓምን ይከኣል።
ንዛያዳ መረዳእታ ኣብ ‘ዚ ኣርእስቲ እምበኣር፣ ተግደስቲ ንብMarcus Bucking Han ከምኡ ድማ Donald Cliftan ዝተሰርሐ ክልተ ዓበይቲ መጽናዕታዊ ሰራሓት ኣብ’ዚ ኣርእስቲ (‘First break all the rules’ & ‘Now discover your strengths’) የንብቡ። ብተወሳኺ፣ ብAmerican Educational Research Association ዝተሓትመ ‘Standard for educational & psychological testing ምውካስ ‘ውን መረዳእታኦም ኣብ ‘ዚ ኣርእስቲ ክዕሙቕን ከዛይድን ይኽእል።
415 total views, 2 views today


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምብራቕ ሃረርጌ፡ ከተማ ቆቦ ትማሊ ለይቲ ሓንቲ ነብሰ-ጾር ሰበይቲ ብጥይት ሰራዊት ምክልኻል ከም ዝተቐተለት ሓፍታ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢራ። እታ ኣያንቱ መሓመድ ዝተባህለት ሰበይቲ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ነብሰ-ጾር ከም ዝነበረት`ውን ተገሊጹ`ሎ።
ኣደ ሓደ ቆልዓን ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ነብሰ-ጾርን ኣያንቱ መሓመድ፡ ኣቀታትላኣ ኣዘራራቢ ኮይኑ`ሎ። ሓፍታ፡ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ንኸፈጽሙ ካብ ዝተዋፈሩ ኣባላት ምክልኻል ሓደ ከምዝቐተላ ኣብ`ቲ ከባቢ ዝነበረ ሰብ ከምዝነገራ ትገልጽ።
ኣብ`ቲ እዋን፡ ተሓቢእና ንርኢ ኔርና ካብ ዝበሉ ሓደ ሽሙ ክገልጽ ዘይደለየ ነባሪ፡ ከምዚ ክብል መስኪሩ “ 3 ኣባላት ምክልኻል ሒዞም ክዕምጽዋ ምስደለዩ `ግደፉኒ በዓልቲ ሓዳር`ያ፡ ነብሰ-ጾር`የ` ኢላ ምስ ኣበየቶም ብጥይት ደፊኦማ ኸይዶም ኢሎም።”
ኣያንቱ፡ ብክልተ ጥይት ርእሳ ተሃሪማ ምሟታ ናይ ኣስከሬን መርመራ ከምዘርኢ ሰብ-ሞያ ሕክምና ገሊጾም ኣለዉ።
ናይ`ታ ከተማ ከንቲባ ብወገኑ፡ በቲ ቕትለት ካብ መንጎ ዝጥርጠሩ ኣባላት ምክልኻል ሓደ ተታሒዙ ከምዘሎ ሓቢሩ`ሎ።


text:
ኦፕን ኣርምስ ዝተባህለ ናይ ስጳኛ ዘይመንግስታዊ ትካል ሸሞንተ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ዝርከብዎም 87 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ምድሓኖም ገሊጾም።
ነቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘካየደት መርከብ አባላት እቲ ስርሒት ብርቱዕ ምንባሩ ብምግላጽ እቶም ስደተኛታት ናብ ሊብያ ከይምለሱ ብትሪ ምምሕጻኖም’ውን ሓቢሮም ኣለው።
መንግስቲ ሊብያ ምስ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብምትሕብባር ብዘይመንግስታዊ ትካላት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታት ናብ ሊብያ ክምለሱን ነቶም ስደተኛታት ዝጸዓነ መራኽብ ኣብ ወደባት ኢጣልያ ከይዓርፋ ክትክልክል ምጽንሓ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ሬሳ ኣስታት 100 ስደተኛታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ምርካቡ ሓቢሩ’ሎ።
እቲ ትካል ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብ ዝሓለፈ ሸውዓተ ኣዋርሕ ዓመተ 2018 ቁጽሪ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑን ተታሒዞም ናብ ሊብያ ዝተመልሱ ስደተኛታት 12,633 ምብጽሑ ገሊጹ።


text:
ኣብ ንኡሳን ዞባታት – ባጽዕ፡ ጊንዳዕ፡ ፎሮን ናቕፋን – ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ኮማዊ ተሳትፎ ኣብ መደባት ልምዓት ንምሕያል ዝዘተየ ርክባት ተኻይዱ።
ጸሓፊ ህግደፍ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ሃይለ ተወልደብርሃን ኣብ’ቲ ርክባት፡ ብዘይካ’ቶም ብመንግስቲ ዝተታሕዙ መደባት፡ ህዝቢ ብውሽጣዊ ዓቕሙ መደባት ልምዓት ብምስራዕ ከተግብር ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ኣብ’ዚ ዓመት፡ ህዝቢ ኣብ እቶታውነት ዓቢ እጃም ዘለዎም ዝተፈላለዩ ልምዓታዊ መደባት ከምዘተግበረ ዝጠቐሰ ኣቶ ሃይለ፡ ኣብ መነባብሮ ህዝቢ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ዓቢ እጃም ዘለዎም መደባት ኣብ ምልላይ መጽናዕቲ ክካየድ ከምዝጸንሐን፡ ንትግባረኡ ምድላዋት ይግበር ከምዘሎን ኣረዲኡ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚታት፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ኣብተን ንኡሳን ዞባታት ናይ ዝተሳለጡን ኣብ መስርሕ ዝርከቡን – ዝተፈላለዩ ትሕተ-ቅርጺ፡ ዓግማት፡ ፕሮጀክትታት ማይ፡ ምግራብን ካልእን ጸብጻባት ቀሪቡ።
ተሳተፍቲ፡ ጽርግያ ፎሮ – ኢግላ ክጽገን፡ ዓግማት ንምጽጋን ማሽነሪታት ኣብ እዋኑ ክምደባሎም፡ ጸረ-ባልዕ መድሃኒት ኣብ ግዜኡ ክቕረበሎም፡ ዘይምዕሩይ ቀረብ ማይ ከተማ ባጽዕ ቈላሕታ ክግበረሉ፡ ዝርጋሐ ኣውቶቡሳት ከተማ ክሰፍሕ ሓቲቶም።


text:
ፈጻሚ ስርሕ ገዛኢ ሰልፊ ኢትዮጵያ ኢህወደግ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ንውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምሉእ ንምሉ ከም ዝትግብር ብወግዒ ገሊጹ።
ፈጻሚ ስራሕ ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ደሞክራስያዊ ግንባር ( ኢህወደግ) ከባቢ 20 ዓመት ዝገበረ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ኣይሰላም ኣይኲናት ኩነታት፡ ንክልቲኣቶም ኣሕዋት ህዝብታት ይጎድእ ከም ዘሎ፡ ስለዚ ከኣ ንናይ ክልቲኣቶም ኣሕዋት ህዝብታት ረብሓ ክበሃል፡ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ንውሳነ ኮሚሽን ዶብ ምሉእ ብምሉእ ከምዝትግብር ብ5 ሰነ 2018 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ኣብዚ ከባቢ ናይ 20 ዓመት ግዜ ኣብ መንጎ’ዞም ክልተ ኣሕዋት ህዝብታት ዓቢ ፖለቲካዊ ቁጠባውን ማሕበራውን ቅልውላው ፈጢሩ ምህላውን ካብ’ዚ ዝብገስ፡ ብክልቲኣቶም ህዝብታት ኮነ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ከምዚ ኢልካ ከመይ ይቕጸል ዝብል ስኽፍታ ምጽንሑ ብምጥቃስ፡ ነዚ ንምፍታሕ ካብ ዝጸንሖ መርገጽ ለውጢ ምግባር ኣድላዪ ኮይኑ ከም ዝረኸቦ ብምሕባር መንግስቲ ህግደፍ ኣወንታዊ መልሲ ክህብ ጸዊዑ።
ፈጻሚ ስራሕ ኢህወደግ ብዘይካዚ፡ ኣብ ቁጠባዊ ፖሊሲኡ ካብ ክኽተሎ ዝጸንሐ ኣገባብ ለውጢ ከም ዝገበረ፡ ስለዚ ከኣ ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላትን ወሃብቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ደቂ ዓድን ወጻእተኛታትን ሰብ ሃብቲ ክኣትው ከም ዘፍቀደን ኣብ መግለጺኡ ሓቢሩ።
ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ካብ’ቶም ሳላኻን ምሳኻን ኢሎም ብዓይኒ ዕሙት ዝከላኸልሉ ዝነበሩ ኣምለኽቱ እናተነጸለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብኤምባሲታቱን ብዝተፈላለየ ጉልባብ ሓድነት ህዝቢ ንምዝራግ ዝለኣኾም ዕሱባት ካድራቱን ኣቢሉ፡ ኣብ መንጎ ደገፍቱ ስጡም ምትእምማን ከይፍጠር ብመደብ ዘሪጉ ተመሊሱ ሸምጋሊ ኮይኑ ብምቕራብ ንመናውሒ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ከም ዘሎ ካብ በበይኑ ኩርነዓት ዝመጽኣና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ክጥቀመሉ ዝጸንሐ ናይ ሽርሕን ጉርሕን ፖለቲካዊ ጎስጓሳት ህዝቢ ካብ ነጻ ተመክሮኡ ብግቡእ ክግንዘቦን ከለልዮን ምስ ጀመረ፡ ኣብ ኤርትራ ብዝገዝእዎ መሬት፡ ኣባይትን ትካላትን ከምኡን መንቀሳቐሲ ሰነዳት ከም መፈራርሕን መቖጻጸርን ክጥቀመሉ ምጽንሑ ዝገለጹ ምንጭታትና፡ እዚ ሜላዚ ኣገልግሎቱ ምስ ኣብቀዐ፡ ኣባላት ምትእምማን ፈጢሮም ኣንጻሩ ገለ ነገር ከይገብሩ ካብ ዝሓደሮ ስግኣት ተበጊሱ፡ ምትእምማን ጠፊኡ ምጥርጣር ክነግስ ብምግባር ተገልቢጡ ሓላይን ሓላፍነታውን መሲሉ ብምሽምጋል፡ በብመንገዶም ምንጪ ሓበሬታኡ ኮይኖም ከገልግልዎ ብመደብ ይሰርሕ ኣሎ ክብሉ ኣረዲኦም።
እቶም ብቀጥታን ተዘዋዋርን ብኤምባሲታትን ብኣታቶም ብዝዋፈሩ ዕሱባት ካድራትን ብዘይፈልጥዎ ኣብ ሕድሕዶም ኣብ ቅርሕንቲ ዝኣትውን ምትእምማን ዘጥፍኡን ዘለው ወገናት፡ እቲ ጉዳይ ካበይ ከም ዝነቅል በዓል ቤቱ መን ከም ዝኾነን ርግእ ኢሎም ከስተብህሉ ይግባእ ክብሉ’ውን መኺሮም።
ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝነብሩ ደገፍቲ ህግደፍን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጥን ዳርባ እምንን ጠራሙዝን ብዝተሓወሶ ዕግርግር ከም ዝፈጠሩ ተገሊጹ።
ኣብ ሃገረ እስራኤል ብምኽንያት ዕለተ ነጻነት 24 ግንቦት ኣብ ሓደ ከባቢ ዝተራኸቡ ደገፍቲ ህግደፍን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጥን፡ ብ3 ሰነ 2018 “እንዳ ባላጋን ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኩርባባ እምኒን ጥርሙዝን ብዝተሓወሶ ዕግርግ ከም ዝፈጠሩ፡ ኣብ ምኽባር ጸጥታ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣባላት ፖሊስ ዝርከብዎም ብዙሓት ሰባት ከም ዝቖሰሉን ረድዮ ኤረና ብ5 ሰነ 2018 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜና ኣፍሊጣ።
ነዚ ምኽንያት ብምግባር ፖሊስ እስራኤል 13 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ብምእታው፡ ብ4 ሰነ 2018 ምስ ወከልቲ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራን ሓተቲ ዕቑባን ብ5 ስነ 2018 ድማ፡ ኣብ’ታ ሃገር ንዝርከብ ኣምባሳደር ህግደፍ ኣቶ ሰለሙን ኣብራሃለይ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ጸዊዑ ከም ዘዛራረቦም ንምንጪ ሓበሬታኣ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ብካልእ ዜና፡ ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ ኣብ ኤርትራ ኣብ ሰሜናውን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ ከምኡ’ውን ሽነኽ ምዕራባዊ ቆላታት፡ ደርቂ ዘስዓቦ ከቢድ ጥሜት ተፈጢሩ ምህላው፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ህጻናትን ኣዴታትን ኣጋጢሙ ብዘሎ ሕጽረት መዓዛዊ መግቢ ህይወት ሰብ ንሓደጋ ዝተቃልዓሉ ኩነታት ምህላውን ኣረዲኣ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 08-06-2018


text:
ሰሚዕኩምዶ? በሉ ሎሚ ከኣ ኣብ እንዳ ህግደፍ ጉድ ተረኺቡ ይብሃል ኣሎ።ብኣማኢት ዝቚጸሩ “ላዕለዎት ሰበስልጣናት” ህግደፍ፣ ንወጻኢ ሃገራት ከይገሹ ብልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ጽኑዕ እገዳ ተበዪንሎም።
እዚኮ ክውሕዶም!! እታ ሓለንጊ ተንቤናይ ግንከኣ ልኡኽ ባዕዳውያን ኢሰያስ፣ ክሳብ ኣብ ርእሶም ትመጾምን ተረኻኺበሎምን፣ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ደቀባት ማእለያ ዘይብሉ ገበናት ክፍጽሙ ክሳብ ዝኣርጉ እኮ እዮም ጸኒሖም። ሓቂዶ ሓሶት? እወ፣ ብዓል መጀር ጀነራል ኣስመሮም ገረዝጊሀርስ እኮ ሎምስ ደቂ 80 እዮም ኮይኖም። ይኣይ ካብ ዝብእስ ዓጽሚ! ክብልዓለይ!
መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮም ይመጹ። ሕጂ ግና እታ ኩርማጅ ወዲ ኣሉላ ጎይትኦም ተንቤናይ ኣብ ነብሶም ተንጾላሉ ኣላ። ነዚ ንኽፍጽም ከኣ እዩ እቲ ተንቤናይ ኣብ መበል 26 ብዓል እዮበልዩ ነጻነት ተጠሊዑ “ካብ ሎሚ ሓዲሽ ስርርዕን ውደባን ህግደፍ ክግበር እዩ” ዝበለ። እወ፣ ነዚ መደብ ዕዮ እገዳ ኮራኹሩ ንምትግባር እምበር ካልእ ድኣ ካብ ኢሰያስ እንታይ ትጽበዩ? ካብ ዝብኢዶ ዓጽሚ?! ግድነት እምበር ከምቲ መደብ ጎትይቶቱ ንውድብ ህግደፍ ንምሕቃቕ! ሓቂዶ ሓሶት? ሕጂዶ ይሕይሽ ! ተለኻኺምካ ዕርበት? ኢሰያስ ደኣ ፣ ንሰለሙን ወልደማርያም ወዲ ዓዲ ተኽላይ 7 ደቀተሽም 8ናዮም ሙሳ ሓማሴናይ፣ ዋና ሰውራ፣ ንኣብራሂም ዓፋ ክኢላ ቅዲ ኲናትን ስትራተጂን፣ ነቲ ኣቡኡ ዘይፍለጥ ጸማቚት ስዋ ኣዲኡ ብዓልቲ ዓድዋ ግና “ናይዝጊ ወዲ ክፍሉ!” ኢላ ዘጠመቐቶ፣ ግንከኣ ብገበን ብጻዩ ንእሰያስ፣ እኳ ኣብ ኤርትራ ንኸይቅበር ዝኣገደስ፣ ንዓኹም ብዓል ክናናን ምናናን ክንሕፍ ኢልኩም ትሓልሙን ተስፋ ትገብሩን ኣንተሊኹምስ ገመል ብዓይኒ መርፍእ ምሕላፍ ማለት ጥራይ እዩ።
እዚኦም ክናናን ምናናን ድኣ ብዓል ጴጥሮስ ሰለሙን፣ ወዲ ለጎጭዋ ሓማሴን፣ በራኺ ገብረስላሴ ወዲ ሽማንጉስ ታሕታይ ድንበዛናይ፣ ሓማሴን፣ ሃይለ ገብረትንሳኤ (ድሩዕ) ወዲ መረታ ኣከለጉዛይን፣ ብርሃነ ገብረእግዚኣቢሔር ወዲ መራጉዝ ሰራየን፣ ቢትወደድ ኣብርሃ ወዲ ተኸላ ሰራየን፣ መሓመድ ሸሪፎ፣ ወዲ ዓሳውርታ ኣከለጉዛይን፣ ጀርማኖ ናቲ ወዲ እቲ ሎሚ ወርቂ ዝሕፈሶ ዘሎ መሬት ኩናማን ናራን፣ ጋሽ ሰቲት፣ ወዘተ. . .በቲ ተንቤናይ ተመናይ ክምቁሑ ከለው፣ እሞ ከኣ ብዘይ ፍርዲ ክሳብ ሎሚ ኣብ ዒራዒሮ ክምሽምሹ ከለው፣ ከጣቕዑ ከምዘይሓገዩን ከረሙን፣ ሎሚ ከኣ “ኢድ ጸናሒት ሸናሒት” ! ንርእሶም ኣርኪባቶም።
ሉኡኽ መላኺ ኢሰያስ፣ ኣብቲ ኮብሊሉዎ ዘሎ ቊሸት ዓዲሃሎ ኮይኑ ጥራይ፣ ነቶም ክፍሊ ስለላን ኮለላን፣ ንኣብነት ነቲ ብዕራይ ስታላ ፍሊጶስን፣ ነቶም ላዕለዎት ሰበስልጣናት ኮራኹሩን፣ ከም ብዓል ኣብርሃ ካሳ ወደኽሱም፣ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት (ሓላፊ ሃገራዊ ቤት ማእሠርትን) ስምኦን ገብረድንግል ወለዶኡ ዘይተጻረየ፣ ሓላፊ ህዝባዊ ድሕንነትን (ህዝባዊ ውድቀትን) ወይከኣ ሓላፊ ኣብያተ ማእሰርቲ ከተማ ኣስመራን፣ ንክፍሊታትን ጨናፍርን፣ ኢሚግረሽንን፣ ንማእከላይ ጽፍሒ ሚኒስትሪ ምክሌኻልንን፣ ንተንቤናይ ሓላፊ ቍጠባ ሓጎስ ግብረህየትን ንሓለፍትን ኣዘዝትን፣ ጽኑዕ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ይብሃል ኣሎ። “ዘይወግሕ መሲሉዋስ ኣብ ቦኽራ ትጽሕጽሕ” ከምዝብሃል፣ እቶም ንወጻኢ ከይገሹ ዝተኣገዱ ላዕለዎት ሰበስልጣን እንዳ ህግደፍ፣ ካብ ኣመሓደርቲ ዞባታት ጀሚሮም ክሳብ መጀር ጀነራላት ዘለው ሰበስልጣናይት እዮም።
እወ፣ እዞም ካብ ብኣእምርኦም በኽብዶም ክሓስቡ ዝጸንሑን፣ ገናውን ቀጺሎም ዝሓስቡ ዘለውን፣ ካብ ሃገር ንኸይወጹ ዝእግድ ሚስጥራዊን ውዲታዊን ትእዛዝ ኣማሓላሊፉሎም። ዘስደምም እዩ!! ምስኦም ድማ ሓለፍቲ ዞባ ባይቶን፣ ንኡሳን ዝባታትን ኣለውዎም ይብሃል ኣሎ። ሓለፍቲ ኣብያተ ጽሕፈታት ዞባታትውን ከኣ ኣለውዎም። ኣብ ሚኒስትሪታት ዲይረክተር ጀነራሊትን እውን ከም ብዓል ተኽለብርሃን ምሕረትኣብ ኣለውዎም ይብሃል ኣሎ። ወኪል ሚኒስትሪታት ጨናፍር ኣብ ዝባታት እውን ካብኣቶም ኣለው። ሞያውያን፣ ከም ሓካይም ዶክቶራን ኢንጂነራትን ወዘተ. . .ከኣ እምበር ምስኦም ኣለው። እወ፣ ብግስ ኢሎም ንወጻኢ ንከይወጹን ከይገሹን ምስኦም ተኣጊዶም ኣለው። ዘኢትነገር!! እዞም ክናን ምናናን፣ በትሪ ኣብ ኢዶም፣ ተመንከኣ ኣብ እግሮም ከሎ ወስ ከይበሉ በዚ ሓደ ነፋጥ ተንቤናይ፣ እሞ ከኣ ልኡኽ ባዕዳውያን ኢሰያስ ይዓርቡ ኣለው።
እወ፣ ደናቚር ተወሊዶም፣ ደናቚር ዓብዮም፣ ደናቚር ምኻኖም ከይተረድኦም ግና ብደናቚሮም ይመቱ ኣለው። ዘስደም ሕሱር ታሪኽ!! እቲ ዘስደምም ድማ ክሳብታ ዝሞቱላ ስዓት፣ እቲ ኣብ ልዕሊ እዞም ክናናን ምናናን ተንጠልጢሉ ዘሎ ስዉር ምስጢራዊ ምክትታልን ውሳኔ ገና እይፈለጥዎን ኣለው።
ንብዝርዝር ሓበሬታ ንምርካብ ኣብዚ ታሕቲ ዘሎ መራኸቢ (LINK)
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ 28.08.2017 ዓ.ም.ፈ.


text:
፪/2 መስከረም ምትረተ ርእሱ ለዮሓንስ መጥምቕ/2 MESKEREM MTRETE RESU LEYOHANNES METMQ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!
፪/2 መስከረም ምትረተ ርእሱ ለዮሓንስ መጥምቕ (ብ31 ዓ.ም)
ዮሓንስ ማለት ፍስሃ፡ ሓጎስ፡ ደስታ ማለት እዩ። ውላድ ብምስኣኖም ዝሓዝኑን ዝጉህዩን ዝነበሩ ወለዱ ንዕኡ ምስ ወለዱ ብዙሕ ደስ ኢልዎም እዩ። ክውለድ ከሎ ብብስራት መልኣኽ ገብረኤል እዩ ተወሊዱ(ሉቃ 1፡13)። ወዲ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ምስ ኮነ፡ሄሮድስ ብምኽንያት ጎይታ 144 ሽሕ ሕጻናት ክቐትል ከሎ ኣዲኡ ኤልሳቤጥ ናብ ዊፋት(ዚፋት)ዝብሃል ቦታ ሒዛቶ ሃደመት። እመቤታችን ካብ ስደታ ክሳብ ትምለስ ኣዲኡ ተዕብዮ ነበረት።ኣዲኡ ምስ ሞተት ቶራ ዝተባህለት እንስሳ ዘገዳም እንዳኣጥበወቶ ዓበየ። ድሓር ድማ ጸጉሪ ገመል ለቢሱ ናይ በረኻ ምዓርን ኣንበጣን እንዳተመገበ ነበረ። ወዲ 30 ዓመት ምስ ኮነ “ቃለ ዓዋዲ ዘይሰብክ በገዳም ወይብል ጺሒኣ ፍኖቶ ለእግዝኣብሔር” እቲ ኣዋጅ ነጋሪ ድምጹ ዓው ኣቢሉ መገዲ እግዚኣብሔር ኣብ ምድረ በዳ ኣዳልዉ,,,, ኢሳ 40፡3-5። ኣቡኡ ዘካርያስ’ውን “ወኣንተኒ ህጻን ነብየ ልዑል ትሰመይ እስመ ትሓውር ቅድመ እግዚኣብሔር ከመ ትጺህ ፍኖቶ” ተባሂሉ ስለዝተነበየሉ ቅድሚ ጎይታ ምጥማቑ ሽዱሽት (6) ወርሒ ቀዲሙ “ነስሑ እስመ ቀርበት መንግስተ ሰማይ” መንግስተ ሰማይ ቀሪባ እያ እሞ ተነስሑ እንዳበለ ክምህር ጀመረ። ንጎይታ ከጠምቕ ከሎ ድማ ሓድነትን ሰለስትነትን ተገሊጽሉ “ነዋ በግዑ ለእግዚኣብሔር ዘየኣትት ሓጢኣተ ዓለም” እነሆ ሓጢኣት ዓለም ዘርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ”በለ(ዮሓ 1፡29-34)።
ኣብ ዘመኑ ዝነበረ ንጉስ ሄሮድስ ሓዉ ፍሊጶስ ምስ ሞተ ንሰበይቲ ሓዉ ሄሮድያዳ ተመርዕይዋ ነበረ።ናብ ሄሮድስ ብምኻድ ድማ “ኦ ሄሮድስ ኢይከውነከ ታውስብ ብእሲተ እሁከ ፍሊጶስ” ኢሉ ገሰጾ።ኣሲሩ ድማ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዎ። ዕለተ ልደቱ ኣብ ዘኽብረሉ ዝነበረ ዕለት “ወዘፈነት ሎቱ ወለተ ሄሮድያዳ ወኣስመረቶ ለሄሮድስ ወለእለ ይረፍቁ ምስሌሁ” ጓል ሄሮድያዳ ብሳዕስዒታ ንንጉስን ንኹሎም ምሰኡ ዝነበሩን ኣሐጎሰቶም። ፍርቂ መንግስቱ ንኽህባ’ዉን ቃል ኣተወላ።ምስ ኣዲኣ ብምምኽኻር ድማ “ሃበኒ ይእዜ በጻሕል ርእሶ ለዩሓንስ” ርእሲ ዮሓንስ ኣቑሪጽካ ኣብ ጻሕሊ ጌርካ ሃበኒ በለቶ።ከምቲ ዝበለቶ ጌሩ ሃባ።ንሳ ድማ ነዲኣ ሃበታ።
ኣዲኣ ጥልፊ እንዳጠለፈት(እንዳኣለመት) ጸንሓታ።ንርእሲ ናይ ዮሓንስ ምስ ሃበታ ንስኺ ዲኺ ንንጉስ ከይሓፈርኪ ትዛረቢ ዝነበርኪ እስከ ሕጂ ተዛረቢ እንዳበለት በቲ ትጠልፈሉ ዝነበረት መጥለፍ ገይራ መልሓሱ ክትወግኣ ከላ፡ ርእሲ ዮሓንስ ክንፊ ኣውጺኣ ኣብ ርእሲ ሄሮድስ “ሰበይቲ ሓውኻ ከተእቱ ኣይግብኣካን እዩ” ኢላ ሰለስተ ግዜ ዘይራ ከደት።ንሄሮድያዳ መሬት ወሓጠታ ጓላ ድማ ሕማም ዕብደት ሓዛ።ንንጉስ ድማ ክትጸርፎ ጀመረት፡ንጉስ ድማ ቐተላ።ስጋ ዮሓንስ ደቂ መዛምርቱ ቀበርዎ።ርእሱ ድማ ጎይታ ኣብ ደብረዘይቲምስ ደቀመዛምርቱ ከሎ ሰገደትሉ።ጎይታ ከምዘለኽዮ ጽንዒ ምስ በላ ንዓሰርተ ሓሙሽተ(15) ዓመት ምሃረት።ምያዝያ 15 ድማ ዓረፈት።
ዮሓንስ ንጎይታ ከጠምቅ ዝበቅዐ ቅዱስ ኣቦ እዩ።ጎይታ’ውን ካብ ኣንስቲ ዝደወልዱ ዘበሉ ካብ ዮሓንስ መጥመቅ ዝዓቢ ሓደ እኳ ከምዘይትየተንስአ ብሓዊ እብለኩም ኣለኹ ኢሉ መስኪርሉ እዩ(ማቴ 11፡11)።ብተስፍኡ ዝተኣመነ ብቃል ኪዳኑ ዝተመሕጸነ ክሳዕ 50 ትውልዲ ከምዝምሕረሉ ጎይታ ቃል ኣቲሉ እዩ።
በረኸትን ኣምላድነትን ናይ ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቕ ምስ ኩላትና ይኹን!!!
ርሑስ ሓድሽ ዓመት ይግበረልና!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለመስቀሉ ክቡር
ወለወላዲቱ ድንግል
ኣሜን!!


text:
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን በዓል
ናጽነት ብልዑል ማዕርግ ጸንቢሎም።
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን፣ መበል 20 ዓመት በዓል ናጽነት ኤርትራ፣ “ውሁድ ቅኒት… ንሃገራዊ ክብረት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ብልዑል ድምቀት ከምዝጸንበልዎ ከካብ ቦታኡ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብመሰረት ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ፣ ኣብ ኦክላንድ፣ ሎስኣንጀለስ፣ ኦረንጅን ሪቨርሳይድን ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣብ ዘካየድዎ ብዝተፈላለየ መደባት ዝማዕረገ ጽንብል፣ ድልውነቶም ንዝሓየለ መኸተ ደጊሞም ኣረጋጊጾም።
ኤርትራውያን ነበርቲ ሃገረ ቐጠር’ውን ብተመሳሳሊ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፣ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣቶ የማነ ገብረኣብ፣ ከምኡ’ውን ብርክት ዝበሉ ፈተውቲን ኣዕሩኽን ኤርትራን ህዝባን ጋዜጠኛታትን ዝተሳተፍዎ ምዕሩግ ጽንብል ኣካዪዶም።
ኣምባሳደር ዓሊ ኢብራሂም ኣሕመድ ኣብ ዘስምዖ ቃል፣ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት – ሓድነቶም ዓቂቦምን መሳርዖም ኣስሚሮምን፣ ከም ወትሩ ውዲታት ጸላእቲን ተጻባእትን ኣብ ምምካትን ሃገራዊ መደባት ኣብ ምዕዋትን ኣበርክቶኦም ከዕዝዙ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።
ኣቦ-መንበር ማሕበረኮም ኤርትራውያን ኣብ ሃገረ ቐጠር ብስም ማሕበረኮም ኣብ ዘቕረቦ መደረ፣ ኣብ መላእ ሃገር ንዝሰላሰል ዘሎ መደባት ልምዓት ዘለዎ ኣድናቖት ድሕሪ ምግላጽ፣ “ብመስዋእቲ ብሉጻት ዜጋታት ዝመጸት ናጽነት ንምውሓስ፣ ኤርትራውያን ነበርቲ ቐጠር፣ ኣብ ጐኒ መንግስትናን ህዝብናን ኣሎና” ክብል ኣረጋጊጹ።
ተሳተፍቲ ብውህደት ህዝቢ፣ መንግስትን ሓይልታት ምክልኻልን ንዝሰላሰል ዘሎ ልምዓታዊ መደባት ዘለዎም ኣድናቖት ብምግላጽ፣ ሓድነቶም ዓቂቦም ሉኣላውነት ሃገር ንምውሓስን ሃገር ንምብልጻግን ካብኣቶም ዝሕተት ከምዘማልኡ ደጊሞም ኣረጋጊጾም።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኣብ ደቡብ ጀርመን ዝርከብ ጨንፈር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ጨንፈር ቁጽሪ 1) ኣብ ከተማ ስቱትጋርት ብዕለት 25 ሕዳር 2017 ስሩዕ ጉባኤኡ ኣሰላሲሉ። እቲ ጉባኤ ኣብ ዝተፈልለየ ከባቢታት ዝነብሩ ኣባላት ጨንፈር ዝተሳተፍዎን፡ ሓው ንጉሰ ጸጋይ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰልፍን ሓው ኢሳቕ ወልደማርያም ኣቦ-መንበር ዞባ ኤውሮጳን ዝተረኽብሉን ጉባኤ ምንባሮም እውን ይፍለጥ።
ጉባኤ ብኦቦ-መንበር ጨንፈር ሓው ተኽልዝጊ ሚኪኤል ሰናይ ትምኒትን ምስጋናን ንተሳተፍትን ብዝኽሪ ስዉእ ኣባል ናይዚ ጨንፈር ዝነበረ ኣያናን ሓውናን ኣልኣዛር ቀለታን እዩ ተከፊቱ። ድሕርዚ ሓው ንጉሰ ጸጋይ ጉባኤ ጨንፈር ክዕወትን፡ ድሕሪ ጉባኤ ኣባላቱ ማዕረ እቲ መድረኽ ዝሓቶ ዕማማት ኮይኖም ክርከቡ ዘለዎ እምነትን ተስፋን ብምብራህ፣ ልዕሊ ኩሉ ድማ ሰልፊ ኣብ ምድልዳልን ስሩዕ ዕማማቱ ኣብምስልሳል ንዝጸንሖም ተራን ተወፋይነትን ብስም መሪሕነት ምስጋናኡ ኣቕሪቡ። ቀጺሉ ጉባኤ ዝካየደሉ ዘሎ ሓፈሻዊ ኲነታት ደምበ ተቓውሞ፡ ሃገርና እትርከቦ ዓዘቕቲ፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝረኤ ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታትን ጽልውኡ ኣብ ደምበ ተቓውሞን፡ ብፍላይ ድሕሪ 8ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ዘሎ ውሽጣዊ ሰልፋዊ ኲነታት ንተሳተፍቲ ብዝርዝር ገሊጹ። ምስዚ ብምትሕሓዝ፡ ስርርዓዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ኣውጺእዎ ዘሎ መድረኻዊ መደብ ስራሕን ቅጥዒ ትግባሪኡን ብዝርዝር ብምግላጽ፡ ድሕነት ህዝብናን ካብ ኣትይዎ ዘሎ ምብትታን ክወጽእን፡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ኮነ ኣመሪካ ካብ ዘንጸኣልዎም ዘሎ ናይ ምምላስ ሓደጋታት ተጽዕኖ ንምፍጣር ምስ ኣብ ከባቢኦም ዝርከብ ህዝቢ ብሓፈሻ ምስ ተቓወምቲ ዜጋትት ድማ ብፍላይ፡ ማሕበራውን ፖለቲካውን ሓባራዊ ዕማማት ከሐይሉ ኣዘኻኺሩ።
ሓው ኢሳቕ ብሸነኹ፡ ንዘይሕለል ጻዕርን ተወፋይነትን ጨንፈር ብስም መሪሕነት ዞባ ብምምጓስ፡ ኣብዚ ግዝያትዚ ህዝብና ኣትይዎ ዘሎ ስቓይን ዓዛብን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣባላት ሰልፊ ዞባ ኤውሮጳ ኩለንተናዊ ተወፋይነትን፡ ስጥመትን ከምዘድልዮም፡ ተሳትፍኦም ኣብ ማሕበራውን ፖለትካውን ዕማማት ናይ ዝርከብዎ ከባቢ ክዓቢ ኣገዳሲምዃኑ ሓቢሩ። ብዘይካዚ ኣብዚ እዋን ቀዳምነት ዝስራዕ ህዝብን ሃገርን ብምዃኑ፡ ህዝብን ሃገርን ድማ ንኹልና ኤርትራውያን ብማዕረ ስለዝብጻሓና፡ ነዚ ሕሱም ስርዓት ንምእላይ ኣነካይዶ ቃልሲ ሓባራዊ እምበር ብተናጸል ዝሳለጥ ከምዘይኮነን፡ ኣብ ደገ ዝግበር ዘሎ ማሕበራዊ ምትእኽኻባት ዋላኳ ኣወንታዊ ሸነኽ እንተለዎ፡ መተካእታን መሕብእን ካብ ፖለቲካዊ ቃልስን ሓይልታቱን ክኸውን ከምዘይግባእ’ውን ኣብሪሁ። ኣብዝሓለፈ ሳምንታት ንዝተራእየ ናይ ሓባር ስራሓት ከም ኣብነት ብምውሳድ እውን፡ ኣባል ሰልፊ ኣብዝግበር ህዝባዊ ምልዕዓላት ሓቢሩ ክሰርሕ ብምትሕስሳብ መግለጺኡ ደምዲሙ።
ካብዚ ቀጺሉ፡ ዝጸንሕት መሪሕነት ጨንፈር ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝነበራ ናይ ምምራሕ ግዜ ዘካየደቶ ዕማማት ዝገልጽ ፖለቲካውን ቁተባውን ማሕበራውን ዝርዝራዊ ጸብጻብን፡ ብተናጸል ኣባላት ጨንፈር ኣብ ከባቢኦም፣ ንሓደስቲ መንእሰያት ስደተኛታት ኣብ ምእላይን ቋንቋ ጀርመን ኣብ ምምሃርን ዘበርከትዎ ግደ ዝሕብር ጸብጻብ ቀሪቡ። ዝቐረበ ጸብጻብ ድሕሪ ምስማዕ ንጉባኤ እትመርሕ ሰክረታርያ ቆይማ፡ ኣብዝቐረበ ጸብጻብ ኣገዳስን ሰፊሕን ልዝብ ተኻይዱ። ምስዝተገብሩ ምምሕያሻትን ዘይተጠቕሱ ዝነበሩ ተወሰኽቲ ርእይቶታትን ድማ ዝቐረበ ሰነድ ብድምጺ ጸዲቑ።
ስዒቡ፡ ኣባላት ጨንፈር ብሓፈሻ፡ መሪሕነቱ ድማ ብፍላይ ኣብዚ ዝመጽእ ዓመት ክፍጽሞም ኣለኒ ዝብሎም ፖለቲካውን ማሕበራውን መድረኻዊ መደባት ሰሪዑ፡ ዝተተለሙ መደባት ኣብ ሰልፋዊ ጉዳያት ጥራሕ ዘትኰሩ ዘይኮኑስ፡ ብፍሉይነት ኣብቲ ከባቢ ንዝካየዱ ሓባራዊ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓሳት ንምጉልባት ዝዓለሙ ከምዝኮኑ እውን ይፍለጥ። ሰክረታርያ ጉባኤ ንምርጫ መሪሕት እትመርሕ ሽማግለ ብምውጻእ ድማ ስራሓታ ደምዲማ።
ኣብ መጠረስታ፡ ዝወጸት ናይ ምርጫ ሽምግለ ቅዋም ሰልፊ ምርኩስ ብምግባር፡ ኣብ ጉባኤ ጨንፈር ንዝተሓንጸጹ መደብ ስራሓት እተካይድን ንዝመጽእ ዓመት ንጨንፈር እትመርሕን ሰለስተ ዝኣባላታ ምምሕዳር ሽማግለን ተጠባባቕን ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ዝጸንሐ ውሽጣዊ ተቆጻጻሪ ንኽቕጽል ተሰማሚዑ። ብዘይካዚ ኣብ ትግባረ ዕማማት ዝሕግዙን ኲነታት ኣብ ምክትታል ስሉጥን ምእኩልን ናይ ርኽክብ መስኖ ክህሉን፡ ኣገደስቲ ምምሕዳራዊ ለበዋታትን ሓሳባትን ካብ ተሳተፍቲ ቀሪቡ።
ጉባኤ ጨንፈር፡ መሪሕነት፡ ኣብ ቅዋምን ስርዓትን ሰልፊ ተመርኲሱ ንዝተቐልቀሉ ውሽጣዊ ሽግራት ንምእላይን ንምፍታሕን ክወስዶም ዝጸንሐ ስነ-ስርዓታዊ ስጉምትታት ኣብ ቦትኡ ምዃኑ ብምርግጋጽ፡ ነቶም ንቕዋምን ፕሮግራምን ሰልፊ ኣኽቢሮም ኣብ ምትግባር ንምውዓሉ ከይሰልከዩ ዝጽዕርሩ ዘለዉ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዞባ ሰሜን ኣመርካን ኣሰናዳኢት ሽማግለ ህጹጹ ጉባኤ ዞባን ናእድኡን ሞጎሱን ብምግላጽ፡ ጉባኤ ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ሰዲህኤ ኣብ ተወሲኑ ዘሎ ቦታን ግዜን ክፍጸም ዘለዎ ሰናይ ትምኒትን ትጽቢትን ገሊጹ።
ዓወት ንቃልሲ ውጹዕ ህዝብና!
ስዕረት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ


text:
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ወኪል ኣውሮዻዊ ሕብረት ሚስተር ጋርይ ኲንሲ፣ እቲ ኣብ ጣልያን ንዝኽሪ ዓሰርተታት ኣሻሓት ኢትዮዽያውያን ዝጨፍጨፈ ግራዝያኒ ሓወልቲ ምቋም ንርክብ ክልቲኦም ወገናት‘ዶ ኣየበላሽዎን ዝብል ሕቶ ቀሪብሎም ዝሃብዎ መልሲ ኣሎ፣
ሚስተር ጋርይ“እታ ከተማ ንዘሕለፈቶ ውሳነ ኣመልኪቶም ብርክት ዝበሉ ጣልያናውያን ተቃውሞኦም ኣቃሊሖም‘ዮም።ኣነ ብወገነይ፣ፈፂመ ኣይሰማማዕን።ከምዝበልክዎ ግን፣ናይ ውሑዳት ኣተሓሳስባ ማዕረ ኣተሓሳስባ ዝበዝሑ ገይርና ክንወስዶ ኣይግባእን ባሃላይ‘የ” ኢሎም።
ኣምባሳደር ኲንሲ ጆንስ ወሲኾም፣እዚ ንሶም ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ናይ ውልቆም‘ምበር፣ሪኢቶ ኣውሮዻዊ ሕብረት ኣይኮነን።እቲ ኣጀንዳ ንባዕሉ ጉዳይ ሓንቲ ኣባል ሃገርን ኣብ ሓንቲ ከተማ ዝተኸሰተን‘ዩ ኢሎም። ኣተሓሒዞም፣ኣብ‘ዚ ሰሙን‘ዚ ዝሰላሰል ሓባራዊ ኣኼባ መራሕቲ ክልቲኡ ኣህጉራት ግና፣ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ከምዘይዘራረብ ኣረጋጊፆም።
ንሶም ወሲኾም”ኣብ ዝተኸሰትሉ ይኸሰቱ ብዘየግድስ፣ኩሎም ዓይነታት ዘርኣዊነትን ፅልኣትን ብዘይጥርጥር ንኹንኖም ኢና።ልዝባትና‘ውን ኣብ‘ዞም ዘይሃነፅቲ ሪኢቶታት ኣየማእክሉን‘ዮም።ኣብ ክንድኡ ልዝብና ኣብ ንርበሐሎም ክልተኣዊ ዛዕባታት እዮም ከማእክሉ”ኢሎም።
ገለ ተንተንቲ ኣውሮዻ ንርክብ ምስ ኣፍሪቃ ዝጀመረቶ፣ካብ ቻይና ውድድር ስለዘጓነፋ‘ዩ ይብሉ።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ፍሉይ ልኡኽ ኣውሮዻዊ ሕብረት ጋርይ ኲንስ ግና፣ ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ኣህጉራት ዝተጀመረ ርክብ ክግምገም‘ዩ።ኣብ‘ዚ ተቀያያሪ ዓለም‘ዚ፣ርክብ ክልቲኤን ጎረባብቲ ኣህጉራት ክቅፅል‘ዩ ኢሎም ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ዝቀረበ ቀዳማይ ንባብ ካብ 1ይ መጽሓፍ ነገሥት 21 ኮይኑ ብዛዕባ ኤልዛቤል ሰይቲ ኣክእብ ንጉሥ ሰማርያ ንናቡቴ ኣቕቲላ ኣተኽልቲ ወይኑ ከም ዝወሰደት የዘንትወልና። “እቶም ሰብ ይዝርኤልን እቶም ኣብኣ ዝቕመጡ ዝነበሩ ዓበይትን ክቡራትን ከምቲ ኤልዛቤል ዝለኣኸትሎም . . . ጾም ኣዊጆም ንናቡቴ ኣብ ማእከል እቶም ሕዝቢ ኣብ ልዕል ዝበለ ቦታ ኣቐመጥዎ። እቶም ከንቱ ዝኾኑ ክልተ ሰብ ድማ መጺኦም ኣብ ቅድሚ ናቡቴ ተቐመጡ፣ ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ድማ “ናቡቴ ንኣምላኽን ንንጉሥን ኪረግም ሰሚዕናዮ” ኢሎም ከሰስዎ። እቶም ሕዝቢ ድማ ናብ ወፃኢ እታ ኸተማ ኣውፂኦም ብዳርባ እምኒ ቐተልዎ እሞ ሞተ። ሽዑ ‘ናቡቴ ብዳርባ እምኒ ተቐቲሉ ሞይቱ’ ኢሎም ንኤልዛቤል ለኣኹላ። . . . ኣክኣብ ድማ፡ ናቡቴ ከም ዝሞተ ምስ ሰምዐ ተንሥአ፡ ኪወርሶ ከኣ ናብቲ ኣተኽልቲ ወይኒ ናቡቴ ብዓል ይዝርኤል ዘለዎ ቦታ ወረደ።” ዝብል ነበረ፣
እዚ ኣብ ሃገርና ‘ናቡተ ርስተይ ክብል ሞተ’ ብሂል ዝፍለጥ ብሓቂ ዝተፈጸመ ታሪኽ ብተደጋግሚ ኣብቶም ርስቲ ኣቦታቶም ዝከላኸሉ ሎሚ ከይተረፈ ከምዝፍጸም እቲ ዝገደደ ከኣ ናይ ሎሚ ኣከኣብ ኮይኖም ዘለው ካብ ምልካውያን ሥርዓታት ጀሚርካ ብምግባት ሃብቲ ዓይኖምን ሕልናኦም ዝዓወረ ሃብታማት ነቲ ድኻ ነታ ዘላቶ ከሕድግዎ ዘይምህዝዎ ነገር ከምዘይብሎም ንኽገልጹን ነቲ ናይ ኣከኣብ ኩነት ካብ ናይ ሕጻናት ከምዘይፍለ ንከረድኡ ኣብነት ናይ ዘይስሩዓት ሕጻናት ኣብነት የምጽኡ፣ ኣከኣብ ልክዕ ከምቶም ዝተበላሸው ሕጻናት ነቲ ዝደልይዎ ንክረኽቡ ዝበኽዩን ካልእ ነገራት ዝገብሩን ሓዚኑ ምግቢ ይኣቢ፣ ሰብይቱ ኤልዛቤል ከኣ ክትእብዶ ንናቡተ ተቅትል፣ ናቡተኸስ ሰማዕትነት ተቀቢሉ ምእንቲ ርስቱ ክንዮ ንዋታዊ ርስቲ ናይ ልቢ ርስቲ ክከላኸል ይስዋዕ፣
ሎሚ እውን እንተኾነ ቈጺርካ ዘይውድኡ ናይ ዘመንና ናቡታት ኣለው፣ ከምቲ ናይ ኤልዛቤል ከኣ ሕማቅ ሽም ንምሃብን መሰኻኽር ንምእካብን እንጥቀመሉ መራኸቢ ብዙሓን ተጠቂምና ጠቀነን ጸለመን ማእሰርትን ሃለዋት ምጥፋእን ፕሮፖጋንዳን ክንደይ ንጹሓት ዘየህለቀ፣ ብዓቢ ሓዘን ዝዝከር ናይ ናዚ ጠቀነን ፕሮፖጋንዳን ኣብ ዕብራውያን ዝወረደ ጽንተትን ምዝካር እኹል ይመስለኒ፣ ሎሚ እውን እንተኾነ ብዙሓት መራሕቲ ሃገራት ብሓሶት ብጠቀነን ቤላቤለውን ስም ሓደ ሰብ ወይውን ማሕበረሰብ ምስ ኣጸለሙ፣ ድላዮም ዝገብሩ ውሑዳት ኣይኮኑን፣
‘ንኣብነት ሕጊ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ኣሎ ኢልና ንሕሰብ፣ እዚ ሕጊ እዚ ይድምሰስ እቲ ተቅዋም ንሓደ ሃብታም ይሽየጥ፣ እዚ ከኣ ነታ ጅባኡ ዘስብሓላ ሓሶትን ሕሜትን የመሓላልፍ፣ እዚ ከኣ ንዲሞክራውያዊ ሕይወት የድክም፣ ደሓር ነዚ ክፈርዱ ያኢ ደኣይኑ ይመጹ! ንሶም ብግዲኦም ብጉቦ ተኣሳሲሮም ዘለው ይኾኑ፣ እዞም ዓንዮም ዘለው ነቲ ንጹሕ ይኹንኑ። ብኸምዚኸስ ዲክተይትር ምልካዊ ሥርዓት ይውለድ፣ ኩሎም ምልካውያን ሥርዓታት ብኸምዚ ጀሚሮም፣ ንመራኸቢ ብዙሓን ኣብ ኢድ ሓደ ጨካን ሕልና ኣልቦ የውርዶ፣ ኮይኑ ግን ኣብ ዕለታዊ መንባብሮና እውን ከምኡ እዩ፣
‘በዚ ክፍኣተ ግብርን ጸለመን ናይ ምልካውያን ሥርዓታት ብዙሓት ሰባት እኳ ደኣ ብዙሓት ሃገራት ዓንዮም፣ ኣብ ዝሓለፈ ዘመን ኣብ ልዕሊ ዕብራውያን ዝወረደ ህልቂት ምሕሳብ ይኣክል። ብማለት ነቲ ታሪኽ ምስ ደገሙ ነቶም ኣብቲ ቅዳሴ ዝተረኽቡ ሎሚ ተመሊስኩም ኣብ 1ነገ 21 ገንጺልኩም ንታሪኽ ናቡተ ኣንብብዎ እሞ ብዛዕባ ኣብዚ ዘመንና ዝዓንው ሰባትን ዓድታትን ምናዳ እቶም ጻዕዳ ጓንቲ በጃኢድ ተኸዲኖም ብኢድ ኣዙር ገዛእ ሕዝቦምን ሃገሮምን ዘዕንው ዘለው ዲክታቶራት ምልካዊ ሥርዓታት ናይ ዘመና ሕሰቡ እንክብሉ ብምዝኽኻር ስብከቶም ዛዚሞም፣


text:
ካብ ሳክቲዝም ዝተቀድሐ ሓተታ
ቀዳማይ ክፋል
ሃገር ብባህሪያዊ ጸጋታት ጥራይ ኣይትነብርን፡፡ ሃገር ብሰብኣዊ ዓቕሚ ሰብ ጥራይ እውን ኣይትነብርን፡፡ እወ!! ሃገር ንባህሪያዊ ጸጋታትን ሰብኣዊ ዓቕምን ኣማእዚኑ፡ ንራህዋ ህዝቢ ከይተሓለለ ራሃጹ ብዘፍስስ ብሉጽ ፖለቲካዊ መሪሕነት ምስ እትምራሕ ዓለም ዝሰመያ፡ ኩሉ ዝትምነያ፡ መሬታዊት ገነት ትኸውን፡፡ ሃገርና ኤርትራ፡ ብጅኦሎጂካዊ ኣጸዋውዓ ትሕተ ምድራዊ መዓድናት ኣሉቪያልን ሪፍትቫሊን እትውንን፡ ሃብታም ሃገር እያ፡፡ ኣብዚ ቅድሚ ሚሊዮናት ዓመታት ዝተመስርሐ ጅኦግራፊያዊ ክሊ፡ ካብቶም ዘለው ባህሪያዊ ጸጋታት እቶም ዘየለው ምርቋሕ ይቐልል፡፡ ካብ ገማግም ባሕርና ድራር ዕለቱ ከናዲ፡ ካብ ጸጋታት ልዕሊ መሬት ሕርሻዊ እቶቱ ከድንንፍዕ፡ ጥሪቱ ኣሰሲኑ ብጸባ ክዕንገል ዝግበኦ ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ናይ ጥፍኣት ስነ-ሓሳብ ኢሳይያስ ታሪኹ ካብ ዝጽልምት ዓመታት ኣቑጺሩ፡፡ ካልእ ይትረፍ ካብ ከበሳታት ሃገርና ግቡእ ፖሊሲታትን ስርዓተ ምሕደራ ሕርሻ እንተዝተኣታቶ ዓሳን ማዕድንን ሓዲግና ብሕርሻ ጥራሕ መተዓንገልና፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ መንግስቲ ርእሱ ክኢሉ ክነብር ዝኽእል ህዝቢ እዩ። ግፍዓዊ ህግደፍ ምስተቐልቀለ ግና፣ ዝስተ ማይ ስኢኑ፣ ዝበርህ መብራህቲ ሓሪሙዎ፣ ገንዘቡን ጥሪቱን ፣ ውሉዱን መሬቱን ተሃጊሩ፣ በቲኹ እዩ ዘሎ። ንኹሉ ዝሓንገደ ጠላም መራሒና ግን ንጸጋታት ልዕሊ መሬት ኣብ ረብሓ ዝልውጥ ዜጋ ኣጽኒቱ ሃገር ኣብ ደልሃመት ኣጥሒሉ፡ እተን ዝተርፈኦ ጸጋታት ትሕቲ መሬት ብሃታ ሃታ ክምእርር መፍቶ ባዕዳውያን ጌሩና ኣሎ፡፡
ካብ ሎሚ ጀሚረ ነቶም ኣብ ትሕቲ መሬት ዘለው ባህሪያዊ ጸጋታት ንምጉሕጓሕ ዝካየድ ሃረምረምን፡ ዘይቅርዑይ ኣተኣላልየኦምን ዝምልከት ብዝተፈላለየ ሰነዳት ዝተወሃሃደ ጽሑፍ ኣቕርበልኩም ኣሎኹ፡፡
ኣይተዓደለን’ምበር ንባህሪያዊ ጸጋታት ሃገር ከማእክል ብስም ሚኒስትሪ ጸዓትን ማዕድንን ዝፍለጥ ስማዊ ትካል ኣብ ሃርና ካብ ዝጣየስ ዳርጋ ርብዒ ዘመን ኣቑጺሩ፡፡ ምድስካል መንግስታዊ ትካላት ኣብ ሚ/ሪ ጸዓትን ማዕድንን ጥራይ ዝተወሰነ ከምዘይኮነ ከኣ ንኹሉ ግሁድ’ዩ፡፡ እቲ ምንታይሲ! ኣባጓይላ ጥፍኣትና ኩሉ ባዕለይ ዝመትከሉ፡ ናይ “ፕላኔት ፕሉቶ” ናይ ጥፍኣት ፍልስፍና ስለዝኸተል፡፡ ንሎሚ ብቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝተብሓቱ ገለ መረዳእታ ዝኾኑ ጭብጥታት ኣበጋጊሰ ናብቲ ቀንዲ ሓሳበይ ክኣቱ፡፡
ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሓደስቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ምዕባለ ትሕቲ ቅርጺ ፈለማ ኣብ ህንጻን ሕርሻን የትኩር፡፡ ሚ/ሪ ህንጻን ሕርሻን ድማ ከምቲ ኩሉ ዜጋ ዝዕዘቦ ብኣባጓይላ ተባሒቱ ኣብ ታሪኽ ዓለም ኣብ ዕቋር ማይን ኣብ ዝተበጋጋሰ ትሕቲ ቀርጽን ልኡኻት ሃገራት ከተኣናግድን ኣሳእል ክሰኣልን ንዕዝብ ኣለና፡፡ ሚኒስተር ሚ/ሪ ህንጻን ሕርሻን ባዕሉ ኢሳይያስ ኮይኑ፡ እቶም ስማውያን ሚኒስተራት ኣስፍሃ ኣብርሃን ኣረፋይነ በርሀን ብፍቕዲ ዝቑጸሩ “ኪኢላታት” ሓቒፎም ሰዲያ ከሞቑ ኣብ ቤ/ጽሕፈቶም ይውዕሉ ኣለው፡፡ ፊናንሳዊ ፖሊሲታት ኣማእዚኑ ሃገር ክመርሕ ዝተመዘ ብስም “ሚኒስትሪ ፋይናንስ” ዝጽዋዕ ትካል’ውን ብቑጣባዊ ጉዳያት ህግደፍ ተባሒቱ ብሓጎስ ገብረሂወት (ኪሻ) እንዳተማእዘነ ቀረብን ጠለብን ሃገርና ሚስጢር ካብዝኾን ዓመታት ሓሊፉ፡፡ ሃገር ብምድሪ፡ ብባሕሪን ብሰማይን ክሕሉ ዝተወደበ “ሚ/ሪ ምክልኻል” ሃገርና ‘ውን ካብዚ ኢሳይያሳዊ ሽርሒ ኣየምለጠን፡፡ ብስም “ምክትታል ሚ/ሪ ምክልኻል” ዝጽዋዕ ብብርጋዴር ጀነራል እዮብ ፍስሃየ (ሓሊባይ) ዝምራሕ ዴስክ ንሚ/ሪ ምክልኻል ተኪኡ ዝነጥፍ ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ተጣይሱ ንላዕለዎት ሓለፍትን ንሚ/ሪ ምክልኻልን ክጸናጸን መደባት ተዓዲልዎ ኢዩ፡፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ምናልባት ንሓንቲ መንግስታዊ ዕማም ክልተ ሚኒስትሪታት ዝተመደቡዋ (ዝዓላ) ሃገር እታ ኢሳይያስ ከምድላዩ ዝላገጸላ ኤርትራና ከይኮነት ኣይትርፍን፡፡
ከምቶም ካልኦት ሚኒስትሪታት ሚ/ሪ ጸዓትን ጸዓትን ማዕድንን ‘ውን ተልእኾታቱ ብቤ/ጽ ፕረሲዳንት ካብ ዝጭወ ዓመታት ኣቁጺሩ’ዩ፡፡ ንዓመታት ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ እንዳተለዋወጡላ ዝጸንሐት እዛ ሚኒስትሪ ኣብ መወዳእታ እቲ ድሕሪ ሪፈረንዱም ኣብ ኒውዎርክ ቤ/ጽ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ባንዴራ ኤርትራ ንፈለማ ዝሰቐለ ሚ/ር ሓጂ ዓሊ ካብ ሚ/ሪ ሃብቲ ዓሳ ተቐየሩ ምስመጸ ዚያዳ ከንቀሳቕሶ ምስ ጀመረ፣ ሃንደበት ጉዳይ ስርሒት ፎርቶ ኣጋጠመ፡፡ ሚ/ሪ ጸዓትን ማዕድንን ድማ ድሕሪ ስርሒት ፈርቶ ነቲ ባዕሉ ኢሳይያስ “ምስሉይ” ዝጽውዖ ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም ተመጢጢሉ ኢዩ፡፡ ክሳብ 2013 ወርሒ ጥሪ ብሚኒስተር ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ ክምራሕ ዝጸንሐ ሚ/ር ጸዓትን ማዕድንን ከም ግቡእ ኣብ ኩሎም ዓይነት ባህላዊን ዘመናዊን ስራሓት ዕደና ክነጥፍ፡ ኣብ ሃገርና ዘለዋ ናይ ዕደና ካምፓኒታት ከመሓድር፡ ኣብ ጸዓት ምዕሩይ ዝርገሐ ክተኣታቶ፡ ጠለብ ሃለኽቲ ነዳድን ካልኦትን ንህዝቢ ከማልእ ይግባእ ኔሩ፡፡ ብኣንጻሩ ዕማሙን ተልእኾኡን ተጨውዩ ይትረፍ ዶ ምዕሩይ ዝርገሐ ስርሓት ጸዓትን ማዕድንን ከተኣታቱ፡ ንባዕሉ ከም ቤ/ጽ ሰንከልከል ክብል ድሕሪ ምጽንሑ፡ ሚኒስተር ሓጂ ዓሊ ድማ “ሃይማኖታዊ ጥሩፍን ግብረሽበራዊ” ተሰሚዩ ናብ ጸላም ጎዳጉዲ ምስ ብጾቱ ካብ ዝድረበ እንሆ 4 ዓመታት ኣቑጺሩ፡፡
ጸብጻባት ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ከምዘረጋግጽዎ ንጸዓትን ማዕድንን ዝምልከት ኣዋጃት ብቁጽሪ 68/1995 ዝወጸ “ሕጋጋት ንምስራዕ ስርሓት ዕደና” ዝብል’ዩ፡፡ ኣዋጅ ጸዓትን ማዕድንን ተሓኺኹ ጸጋታት ትሕቲ ምድሪ ንውሑዳት መገልገልቲ ኢሳይያስ ዘርብሕ ጥራይ ምስኮነ፡ ሃገርና መፍቶ ብኢዳዙር ዝኣተው ባዕዳውያን መዝመዝቲ ኮነት፡፡ ኣብ ውሽጢ ርብዒ ዘመን ካብ ዝተኻየዱ መጽናዕታት ኣብ ሃገርና ኣስታት 41 ክቡራት ማዕድናት ምህላዎም ተረጋጊጹ’ዩ፡፡ ነዚ ተፈጥራዊ ትዕድልቲ ክምዝምዙ ብስም ሃገር ምስ ኢሳይያስ ክታም ኣምቢሮም ዝኣተው ናይ ወጻኢ ዕድና ካምፓኒታት ድማ ካብ 50 ዘይውሕዱ ‘ዮም፡፡ እቶም ብኣህጉራዊ ሕግታት ዝኣምኑ ባህሪያት ግብትና ውልቀ መላኺ እንዳስተብሃሉ፡ ቀስብቐስ ክወጹ እንከለው እቶም ዝበልዎም ዝፍጽሙ ሒደት ኣገልገልቲ ከኣ ተሪፎም፡፡ ኣብ መስርሕ ዕድና ሃገርና ከውፍሩ ካብ ዝኣተው ካምፓኒታት እቶም ዝበዝሑ ናይ ካናዳ፡ ኣውስትራሊያ፡ ቻይና፡ ዓባይ ብሪጣኒያ፡ ዓረብ ዒመራትን ባርባዶስን ’ዮም፡፡ ኣብ ዝሓለፉ 5 ዓመታት ድማ ካብቶም ዝተረፉ ኣስታት 20 ዝኾኑ ኣውፈርቲ ካምፓኒታት ብሰንኪ ብልሽው ኣተኣላሊያ ናብ ክልተ ጸሪሮም ኣለው፡፡
እቶም ዝተረፉ ድማ ናይ ኣውስትራሊያ፡ ካናዳን ቻይናን ኣውፈርቲ ‘ዮም፡፡ ብሽርክነት ኢሳይያስን ኔቭሰን ሪሶርስስ ዝተብሃለ ናይ ካናዳውያን ትካል ዝቖመ Bisha mining Share company እቲ ዝገዘፈ ኮይኑ ኣብ 2010 ብስም ሽርክነት ምስ ሃገራዊ ኮርፐረሽን ማዕድን ተፈራሪሙ ዝኣተወ’ዩ፡፡ ኣብ ጋሽባርካ፡ ዓንሰባ፡ ዞባ ማእከልን ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕርን ኣብ ዝርከቡ ከባቢታት ዳህሳስ ከካይድ ፍቓድ ዝተዓደሎ ካናዳዊ ትካል ኒቭሰን፡ ፈለማ ኣብ የካቲት 2011 ኣብ ቢሻ ወርቂ ከፍሪ ጀሚሩ፡፡ ካብ ቢሻ ጥራይ ኣብ ውሽጢ 5 ዓመታት (ካብ 2011 ክፍላ 2014) ኣስታት ናይ 1.1 ቢሊዮን ዶላር ዝኾውን ክፍሊት ወርቂ ብስም ውልቀ ሓለፍቲ ኣብ ወጻእ ባንክታት ተቐሚጡ ‘ዩ፡፡ ብተወሳኺ ኣብ ከባቢ ቢሻ ዝርከቡ ካልኦት ከባቢታት ኣስታት 26.5 ሚሊዮን ቶን ዝግመት ናይ ወርቂን ካልኦት ማዕድናት ውሁድ (Ore) ኣብ ቀጻሊ ዓመታት ክጉሕጓሕ መደብ ተታሒዙ ኣሎ፡፡
ጎኒ ጎኒ ምስ ኣውስትሪያላዊ Chalice Gold mines ብዝተግብረ ሽርክነት ኣብ ከባቢ ቆቋ ዝርከብ ኣስታት 5 ሚሊዮን ቶን ዝተገመተ ናይ ወርቂን ካልኦት ማዕድናትን Ore ክጉሕጓሕ መደባት ተሓንጺጹ ኣሎ፡፡ ብውዕውዕ ናይ ህዝባዊ ርክባት ስራሕት “ሳላ ዛ ወርቂ ቢሻ ልበይ ተሓጊሻ” ክብል ዝተገደደ ህዝብና ድሕሪ 5 ዓመታት ከኣ “ኣነ ዝተጸበኹዎ ወርቂ ቢሻ ንሶም ዝሃኒ ክላሽን ራሻ” ኢሉ ዘንጸርጸረሉ ሕቡእ ሚስጢራት ድማ ቀጺለ ከቃልዕ፡፡
ኩሎም ትካላት ወጻኢ ኣብ ስርሓት ዕደና ንኸውፍሩ ክፈራረሙ እንከለው ኣብ ሚዲያታት ንህዝቢ ዝረኣዩ እቶም ኣብ “ኣብ መዓላ እቲ ፍርያት ዘየእትዎም” ሚ/ር ጸዓትን ማዕድንን ኣሕመድ ሓጅ ዓሊን ገለ ዳሬክተራትን’ዮም፡፡ ክታም ከይነቐጸ ብቅልጡፍ ኩሉ መጽናዕታት ሰነዳትን ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ምስተወሰደ ድማ ጉዳይ ማዕድን ከም ሓደ ሃገራዊ ክቱር ሚስጢር ተሓሲቡ፡ ንኢሳይያስ፡ ሓጎስ ኪሻን የማነ ማንኪን ጥራይ ዝግደፍ ዕማም ይኸውን፡፡ እዞም ሰለስተ ውልቀ ሰባት ተወሳኺ መጽናዕታት ኣካይዶም ኣብ ኣተሓላልዋ፡ ካብን ናብን ኣብ ምጉዕዓዝ፡ ኣብ መሸጣ ብደቂቕ ዝተኣለሙ መደባት የውርዱ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ኢሳይያስ ካብቶም ከም ሓሽሽ ክሕለው ዝደልዮም ዋኒናት እቶም ቀንዲ ወጻኢ ሸርፊን ማዕድናትን ‘ዮም፡፡ ንመረዳእታ ክኾነና በዚ ኣጋጣሚ ሓደ ጉዳይ ከልዕለልኩም፡፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ቀጠር ንዝተፈላለዩ ዞባዊን ኣህጉራዊን ጉዳያት ዝዝትይሉን ዝዝናግዕሉን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ከም ናይ ምስሪ ሻርማል ሼክ ዓይነት ክውል ቦታ፡ ናይ ምህናጽ መደብ ስለዝሓንጸጸ፡ ኣብ 2010 ኢሳይያስ ምስ ዓሚር ቀጠር ጣሚም ቢን ሓሚድ ዓልጣኒን ተሰማሚዖም ንደሴት ዳህላክ ንዓመታት ዘገልግል በቢክፍላ ዝስላዕ ናይ 250 ሚሊዮን ዶላር ሊዝ ክታም ኣምቢሮም፡፡ ቀጠራውያን መራሕቲ QDVC (Qatari diar real Estate Investment COMPANI & Vvinci construction Grand projects) ዝበሃል ናይ ዘመናዊ ርሻናትን ህንጻን ትካል ምስ ኣስታት 400 ዝኾኑ ኪኢላታት ሰዲዶም ኣብ ዳህላክ ስራሕ ጀሚሩ፡፡ በቲ እዋን ኢሳይያስ ንዝፈጸሞ ካብ ህዝብና ዝተኸወለ “ፊናንሳዊ ልፍንቲ” ካብ ህዝብን ሚዲያን ብምኽዋል ሰለስቲኦም (ኢሳይያስ፡ ሓጎስ ኪሻን የማነ ማንኪን) ድሕሪ ምዝታዮም፡ ንሓለውኡን ሚስጢራውነቱን ዝምለከት ስርሓት ንወኪል ሃገራዊ ድሕነት ክውሃብ ወሲኖም፡፡ ብመሰረት እዚ ከኣ ብብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ዝተሓረዩ 21 ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ሰራሕተኛታት ኩባንያ ህንጻታት ገደም፡ ሳዋን ሰገንን ዝብል ጉልባብ ተዓዲሎም ናብ ዳህላክ ተዋፊሮም፡፡
እዞም ኣባላት ወ/ሃ/ድሕነት ብቐጥታ ብቤ/ጽ ፕረሲዳንት ክፍጽምዎ ዝተዓደሎም ዕማማት ዝስዕቡ ኔሮም፡፡
-
ዝኾነ ይኹን ብዛዕባ ዝህነጽ ዝነበረ ህንጻታትን ርሻናትን ዕላል፡ ወረ፡ ሓበሬታ፡ ኣሳእል ዘለዎ ሰብ ፈሊዮም መጽናዕታት ከካይዱን ክቆጻጸሩን
-
ምስቶም ኣስታት 400 ዝኾኑ ወጻእተኛ ኪኢላታት ፍሉይ ርክብ ዝነበሮም ኣባላት ኩባንያ ህንጻ ገደም፡ ሳዋን ሰገንን ኣጽኒዖም ንዝምልከቶ ኣካል ከቕርቡ
-
ኣብ ዳህላክ ኣብ ልዕሊ ዝፈሰሰ ማእለያ ዘይብሉ ንዋትን ማልን ክፍጸም ዝኽእል ስርቂ፡ ምጥፍፋእ ምክትታል ዝብል (ብውሽጣዊ ጸጥታ ዝተወሰኸ) ኔሩ፡፡


text:
ኣብ ሓሙሻይ ክፋል ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ኣትየዮ ብዝነበርኩ መብጽዓ፣ ቅንጸላ ተጋዳላይ ኢብራሂም ዓፋ ብዓቕመይ ክትርኽ እየ።
ካብቲ ብዓበይቲ ደንጎላታት ተደብዲቡ ዝነበረ ምስጢራት ኢሳይያስ፣ ሓንቲ እምኒ ጥራይ እየ ዝፍንቅል ዘለኹ’ሞ፣ ግዱሳት ዜጋታት ንዝተረፈ መድፈና ፈናቒሎም እታ ናይ ምስጢራት ጋህሲ ንህዝቢ ጋህ ከብልዋ ተስፋ እገብር።
ኣብ ጉዳይ ከበድቲ ምስጢራት’ምበኣር ካብ ብዙሓት ድግምጋማት፣ ሓንቲ ንእሽቶ ቁልዒ ኣብ እትረኽበሉ ግዜ፣ ንሓያሎ ዝረኣኻዮን ዝሰማዕካዮን እናኣጋጣጠምካ ናብ መደምደምታ ምብጻሕ ኣብ ዓለምና ብዙሕ ግዜ ተራእዩ ኢዩ።
ምስጢራት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንምጽሓፍ ግን፣ ዘሽግር ነገር የብሉን። እቶም ኣብ ጉዕዞ ዘዋህለልናዮም ምስጢራቱ ከክንዲ ቁልዒ ጥራይ ዘይኮኑስ፤ ከክንዲ ያሒት ኢዮም። ካብ ጽፍሪ እግሩ ክሳብ ጸጉሪ ርእሱ ብዓበይቲ ናይ እከይ ምስጢራት ዝመልአ ኢሳይያስ፣ ታሪኹ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ብጠቃር ቀለም ዝተጻሕፈ ኢዩ። እዚ ዘቕርቦ ዘለኹ ጥማዕ ካብ ምስጢራቱ ኢዩ’ሞ፤ ኣነ ኣቕራቢን ዘርዛሪን ዘይኮንኩስ ጀማሪ ጥራይ ምዃነይ ንዜጋታት ኤርትራ ክሕብር እደሊ።
ኢሳይያስ ጨካን፣ ሓራዲ፣ ውልቀ-ምልካዊ፣ ስሱዕ፣ በዓል ሕቡእ ኣጀንዳ፣ ወናኒ ሰፍ ዘይብል ቅቡር ምስጢራት ወ.ዘ.ተ… ኢለ ኣብዚ ናይ ኣፈና ግዜ ብጭቡጥ ዝጽሕፈሉ ዘለኹ ተኸታታሊ ምስጢራቱ፣ ኣብ ገበን መሻርኽቱን ጫሌዳ ሰልፉ ህግደፍን፤ ዝፈልጦ ዘበልኩ ናቱን ናይ መሻርኽቱን ክገልጽ እየ። ንሕስያ ይኣክል! ሎሚ ናይ ኢሳይያስን ናይቶም ምስኡ ዝወዓሉ ሰብ ፈረቕኡን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝተገብረ በደል፣ ይጽናሕ ምባል መመሊስካ ካልኦት ምስጢራት ንምድጓል ዝግበር ዘሎ ናይ ዕበጦ-ዕበጦ ቅድድም ኢዩ። ኣብ ገበናት መሻርኽቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ውሽጢ ይሃልዉ ኣብ ደገ፤ ሎሚ ደገፍቱ ይኹኑ ተቓወምቱ ብዘየገድስ ክግንጸል ኣለዎ። ይጽንሓለይ ንመዓስ’ዩ! ንዮም ኣልቕያማ?
ኣይፋል! ከምኡ ኣይኮነን ኢሉ ብጽሑፍ ተንቲኑ ‘ቅንዕና’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንህዝቢ ኤርትራ ነጥቢ ብነጥቢ ዝትንትን ሰብ እንተሎ ከኣ፣ ብድሆ እብሎ ኣለኹ። ይኣክል ግርህናን ክቱር እምነትን! ሎሚ ኢሳይያስን ሰልፊ ህግደፍን ዕርቃኖም ዝወጽኡሉ መድረኽ ኢዩ። ግዜ ኣኺሉ ኢዩ! ይኣክል ክሳውዲ ጀጋኑ ንዝኾልሰሰ ናእዳ…ህዝቢ ንዘባደመ ጣቕዒት…ክሳብ መዓስ!
ይቕሬታ! እቲ ኣብ ወዲ ሰብ ጥራይ ዝዝውተር ልቢ መረስረሲ ተርእዮ፤ ብምንም ተኣምር ንኢሳይያስ ኣይግበኦን ኢዩ። ሎሚ ኢሳይያስ መጥሓን ተሰኪሙ’ውን ንህዝቢ ኤርትራ ዝድብሰሉ ቃላት የለን። ሎሚ እቲ ንዓና ንህዝቢ ኤርትራ ምስኡ ዘራኽበና ዝነበረ ገመድ ከኣ ብቱኽ ኢዩ። እቶም ኣብቲ ሓልቃም ሔሮ ምስኡ ጠልጠል ኢሎም ዝነበሩ ሰብ ሰንኮፍ ልብታት’ውን ሎሚ ብቱኻት ኢዮም።
“… ለካስ ስም ይመርሕ ጥዋፍ የብርህ፣ ኢብራሂም ዓፋ’ውን ኢዱ ተነጺፉ ኣብ ጸፋር ኣኻውሕ ዓጋመት ገንሸል ኮይኑ ራዕ ኢሉ። ኢብራሂም ድሕሬኻ ኣብ ኣፍዓበት፣ ሽዕብ፣ ባጽዕ ጸላኢ ህልቂት ፈጺሙ። እቶም ዝሰዓቡኻ ስዉኣት ነጊሮሙኻ ይኾኑ፤ ንጋሕያት፣ ቦንሮስፒሮ፣ ኣምሁር፣ ደቀምሓረ ሕንጫላት ከይተረፉ ከፊልና ሰጊርናዮ … ኣብ መወዳእታ ድማ ሓደ ስጉሚ፣ ሓደ ቋንቋ፣ ሓደ ላህጃ፣ ሓደ ልቢ ኮይንና፤ ሓሳብ ልብኻ ሰሚሩልካ ንሰብ ደምካ ኢዶም መሊስናሎም። ከምቲ ክኣትዉ ዝነበርዎ ቀራናት ዘይኮኑስ ጓዕማማት ኮይኖም ኢዮም ወጺኦም። ንሕና ድማ፣ እንቋዕ ጓኖትካ ኣይኮንና’ ኢልና ብሓበን ተምባእ ኢልና…!”
ኣብ ጋዜጣ ‘ሓዳስ ኤርትራ’ ጥሪ 15 1994 ዓምዲ ‘መስዋእቲ ዋጋ ሓርነት፤’ በቲ ብናይ ብርዒ ስም ‘ጽገሬዳ’ ዝብል ዝጽሕፍ ዝነበረ ዓሊ ዓብዱ ዝተጻሕፈት፣ ብኢሳይያስ ድማ ምኩሕሓል ዝተገብረላን ጽሕፍቲ፤ እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ናይ ኣምሰሉ ቁንጫል ሕጥቦ-ጽሑፍ ተጻሒፉ ነበረ። በዓል ደም ኢብራሂም ዓፋ ግን ናይ ጸላኢ ኣሃዱ ስለያ ዘይኮነስ፣ ባዕሉ እዚ ኮሓሓሊ ናይታ ጽሕፍቲ ዝኾነ ኢሳይያስ ምዃኑ ካብ እንፈልጥ ሓያለይ ዓመታት’ኳ እንተሓለፈ፣ ብሰንኪ ውሕስነት ህይወት ንነዊሕ ዓመታት ተጠኒሱ ድሕሪ ምጽናሕ ሎሚ ንምጽሓፍ በቒዑ።
ንሰባት ከም መለኮት ኣብ ዝኣመንካሉ ግዜ፣ እዚን ከምዚን ዝኣመሰለ ናይ ታሪኽ ሓተላ እናሰተኻ ኢኻ እትነብር። እቲ ዘገርም ኣቀታትላ ወዲ ዓፋ ረቂቕ ብዘይኮነ ስልቲ ተቐቲሉ ክነሱ፣ ካብ ትሒም-ትሒም ሓሊፉ ሃህ ኢሉ ዝተዛረበ ሰብ ዘይምንባሩ ኢዩ። ኣቀማምጣ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ንዝፈልጥ ከኣ’ሞ እቲ ኢሳይያስ ኢብራሂም ዓፋ ንምጥፋእ ዝወሰዶ ኣዕናዊ ስጉምቲ ንምርዳእ ናይ ምምርማር ሀ…ሁ ዘድልዮ ጉዳይ ኣነበረን። ጎቦ ዓጋመት ሰራዊት ጸላኢ ኣብቲ ዝጸንከረ ወራራትን ብዙሕን ሓያልን ዓቕሚ ዝነበረሉን ግዜ ሓሙሻይን ሻድሻይን ወራራት’ኳ ኣይደየቦን።
ኣቀማምጥኡ ብወገን ምብራቕ ኣዝዩ ጸዳፍ ዝኾነ ጎቦ ዓጋመት፣ ካብ ጎቦ ደብረ-እበን ንወገን ሰሜን ኣዝዩ ዝረሓቐ ኢዩ። ኣብ እዋን ሓያል ግጥማት እቲ ግንባራት ሓዊ ዝተፍኣሉ ዝነበረ ግዜ፣ ካብ ታባ ዎድጋን ክሳብ ሩባ ሽግለት /ኣልጌን፣ ታብ ወዲ ገብሩ፣ ባዶ እኩብ፣ ማይ ክላሽን፣ ጉዋ፣ ታባ ፍረወይኒ፣ ማሕበርነት፣ ቀጠር፣ ደብረ-እበን/ ጥራይ ኢዩ ዝነበረ እቲ ሓያል ውግኣት።
እሞ ከኣ ኣብ 1985 ብድሕሪ’ቲ ጀነራል ሑሴን ኣሕመድ ዋና ኣዛዚ ‘ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት’ ዝመርሖ ዝነበረ ዝተደምሰሰ፤ ግንባር ‘ውቃው እዝ’ ስለያ ጸላኢ ክድይቦ ዘይሕሰብ ኢዩ። ግንባር ሰ.ም.ሳሕል ኣብቲ ርሱን ዝነበረሉ ዓመታት፣ እቲ ንተጋደልቲ ተኸኽ ኣቢሉዎም ዝነበረ ስለያ ‘23ኛ ክፍለጦር’ ይኹን ካብ ግንባር ሓል-ሓል ናብቲ ግንባር ተቐይሩ ዝነበረ ኣየር ወለድ ሰራዊት’ውን ናብ ከባቢ ዓጋመት ናይ ምድያብ ፈተነ ገይሮም ኣይፈልጡን ኢዮም።
ኣብ ኣሰራርሓ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ብድሕሪ’ቲ ሓያል ተወፋይነት ሰራዊትን ህዝቢን ዓቢ ተራ ዝነበሮ ስለያ /ክፍሊ 72/፤ ኣይሽንኳይዶ ካብ ማህሚመት ናብ ዓጋመት /ኣስታት 40-50 ኪ.ሜ./ ዝተበገሰት ጋንታ ስለያ ጸላኢ፣ ሓንቲ ኣሃዱ ካብ ኣስመራ ክትብገስ እንከላ ኢያ ትፍለጥ ዝነበረት።
ኣብ ጠለፋ ዝለዓለ ክእለት ዝነበሮ ክፍሊ 72፣ ነቲ ብቕልል ዝበለ ኮዳት ጥራይ ዘይኮነስ፤ ነቶም ብሞርስ ኮዳት /ብኣዝዩ ዝተሓላለኸ ማዕበል/ ዝመሓላለፉ ዝነበሩ መልእኽቲን ብድሕሪ ምድምሳስ ግንባር ናቕፋ ዝተማረኸ ብዝለዓለ ተክኖሎጂ ዝተሰርሐ ኣር.ዲ.ኤፍ. /RDF/ ዝተባህለ ስርሓት ሩስያ ዝኾነ መራኸቢታት’ውን ኣብ ጥቕሙ ኣውዒሉዎ ኢዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ነፈርቲ ኲናት ከም ዝብገሳን፣ ኣበየናይ ከባቢታት ክድብድባ ምዃነንን ይፍለጥ ነይሩ ኢዩ። ደርግ ነቲ ኣብ ግንባር ሓልሓልዝኸፈቶ ወራር ‘ባሕሪ ነጋሽ’ ጸቕጢ ንምግባር ጥራይ ብማህሚመት ዝተቐልቀለ ውሑድ ቁጽሩ ሰራዊት፣ ኣብቲ ብረሾ 12 ጦር-ሰራዊት ንሓደ ተጋዳላይ ዝብጽሖ ዝነበረ እዋን፣ ሓያል ዝነበረሉ ግዜ’ኳ ዘይደየቦ ጎቦ ዓጋመት፤ ደይቡ ንኢብራሂም ዓፋ ቀቲሉዋ ክበሃል፤ እንታይ ዓይነት ስራይ ከም ዝተገብረሉ ንተጋዳላይ እንድዒ!
ደሓር ቀሰይ ኢልካ ኣብ ትትንትነሉ ግዜ፣ “ናይ ጸላኢ ስለያ ኣብ ዓጋመት ደይቡ ንወዲ ዓፋ ቀቲሉዎ። ግን ካብቲ ንስለያ ዝወፈረ ሓይሊ ወላ ሓደ ሰብ’ውን ኣይተመልሰን። ኩላቶም ተቐቲሎም ኢዮም!” ዝብል ጥበብ ከኣ ተማሂዙ። ሽዑ ኣብ ታባ ዓጋመት ምስ ወዲ ዓፋ ዝተቐትለ መብራህቱ ተወልደመድህን ዝተባህለ ተጋዳላይ ነይሩ’ዩ። ሓደ ካብ ኣባላት ክፍሊ ታዕሊም ከኣ ነቲ ዝተገብረ ርኡይ ቅንጸላ ምስ ተዓዘበ፣ ደድሕሪ ወዲ ዓፋን መብራህቱን ጥይት ናብኡ ከም እትቐንዕ ስለዘይሰሓቶ፤ ኣብ ወጋሕታ ከም ኢራብ በሪሩ ምስ ጠፍአ ኣይተረኽበን። ስለዚ ንኢሳይያስን ደቀ-መዛሙርቱን ኣዝዩ ዘሻቕሎም ጉዳይ ኮነ።
መብራህቱ ኣብ ስርዓት ኢትዮጵያ ሻምበል ዝነበረ፣ ምስ በዓል ሻለቃ ነጋሽ ተስፋጼን /ሎሚ ብሪጋደር ጀነራል/ ዝተሰለፈ፤ ምኩር ወተሃደር ኢዩ ዝነበረ። ሻምበል ኣብ ስርዓት ኢትዮጵያ ዓላሚ ክቡር ዘብዐኛ ዝነበረ፣ ዝለዓለ ወተሃደራዊ ጥበብ ዝነበሮ፣ ኣብ ዓራግ /ሳሕል/ ድማ ነቶም ኢብራሂም ዓፋ ዝመስረቶም ቀዳሞት ኮማንዶ ህዝባዊ ግንባር ዝዓለመ ምኩር ወተሃደር ኢዩ ነይሩ። ሽዑ ምስቶም ናብ ታባ ዓጋመት ዝደየቡ ኣባላት ክፍሊ ታዕሊም፣ ደይቡ ነይሩ።
እቲ መደንጾ ጉዳይ ከኣ ህዝባዊ ግንባር ካብ ጸላኢ ዝሰለቦ ንብረት ከም ብረት፣ ቦምባ፣ ብራሾ ወ.ዘ.ተ…ኣድቂቑ ዝጸባጸብ ውድብ ክነሱ፣ ጫማ ይኹን ቀጠልያ ክዳን ጦር-ሰራዊት ኣይተራእየን። ህዝባዊ ግንባር ኣብ ተመኩሮኡ ንዝሞቱ ወተሃደራት ጸላኢ ቀቢሩ ኣይፈልጥን ኢዩ። ኣብ ዝባን ዓጋመት ሰባት ምስ ደየቡ ግን ወላ ሓደ ናይ ጸላኢ ሬሳ ወይ ደም ዝተጸየቐት እምኒ ኣይረኣዩን። እቲ ፊልም ኣዝዩ ነዊሕ ኢዩ። ኣባላት ክፍሊ ታዕሊም በዓል ወዲ በላይን ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዊና ተክኒካዊ ትምህርቲ ዝመሃሩ ዝነበሩ ተጋደልቲን፣ ወጋሕታ ሰዓት ኣርባዕተ ኣብ ጥርዚ ዓጋመት ኣድራጋ ጠያይት ምስ ተተኮሰ፤ ንረዳት ደይቦም ኢዮም።
ግን ካብቲ ጥቓ ቦታ ፍጻሜ “ተመለሱ” ተባሂሎም ከም ዝተመልሱ ህሉዋት ሰባት ዝገልጽዎ ሓቂ ኢዩ። ሓደ ኣብቲ ከባቢ ካብ ዝነበሩ ተጋደልቲ ጉርጃ ዝተባህለ፣ መምህር ተመሃሮ ዊና፤ ብዙሕ ምትእስሳራት ተዓዚቡ ነይሩ ኢዩ። ጉርጃ ዓው ኢሉ ዝዛረብ ግሩህ ተጋዳላይ ምንባሩ ዘይፈልጥ ተጋዳላይ የለን። እቲ ዘገርም ከኣ ተጋዳላይ ጉርጃ ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ‘ሃንደበታዊ መስዋእቲ’ ብዝተባህለ መርድእ ኣብ ኣስመራ ተሰዊኡን ተቐቢሩን። ኣብ ኤሮውሮጳ ንነዊሕ ዓመታት ኣባል ሓፋሽ ውድብ ዝነበረ ሓዉ ንጉርጃ ከኣ ኣብ ኣስመራ ተኣኢሩ ነይሩ’ዩ። ማእሰርቱ ምስ ጉዳይ ሓዉ ምትእስሳር ነይሩዎ’ዶ ኣይነበሮን ግን ዝፈለጥኩዎ ነገር ኣይነበረን።
እቲ ዘጥቅዐ ስለያ ብሙሉኡ ተቐቲሉ ኢዩ ተባሂሉ፣ ምኽንያቱ ሃዲሙ እንተተባሂሉ ድማ ስለምንታይ ደኣ ደርግ ዘይዛረበሉ ከይበሃል። ኣብ ግዜ ለይቲ ዝንቀሳቐስ ሰላሕታ ኣሃዱ ስለያ፣ መሬት ከይወግሐ ናብ ደጀኑ ክምለስ ስለዝግብኦ፣ ኣብቲ ግዜ’ቲ ጥርዚ ዓጋመት ንምብጻሕ ነቲ በብስጉምቲ ክኸይድ ዝነበሮ ኣሃዱ ስለያ ዝበሉዎ በዓል ኢሳይያስ፤ ካብ ጎላጉል ኣውገት ብቐትሪ ክብገስ ነይሩዎ። ጸላኢ ንምክትታል ኣብ ጠረዚት እቲ ግንባር ዝነበረ ናይ ህዝባዊ ግንባር ቢኒኮሎታትን /ክሻፋታት/ ኣብ ጫፍ ታባ ቀጠር ዝነበረ ፍሉይ መቆጻጸሪ ክሻፋን /ተለስኮፕ/ ነቲ ዝተበገሰ ስለያ ዘይርእያ እንተድኣ ነይረን እንታይ ኢየን ዝሕልዋ ነይረን? ኣብቲ ዓይኒ እንከለና ዕዉራት፣ እዝኒ እንከለና ድማ ጸማማት ዝነበርናሉ ሰዓት ብምሒር እምነት ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንከምዚ ዝኣመሰለ ቀሊል ተዋስኦ’ውን ክንዕዘቦ ኣይከኣልናን።
ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፣ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ድማ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዝነበሮ እምነትን ኣምልኾን ኣሽካዕላል ተፈድዩ። ብሰንኪ ፋሉላዊ ኣከያይድኡ ናብ ህዝብናን ሃገርናን ዝወረደ መሰክሕ ኣረመንነትን ስደትን ድማ ዕረ እናጠዓመና ኣስተማቒርናዮ። እቶም ብዙሓት ኣቐዲሞም ዝፈለጥዎ በላሕቲ ዜጋታትና ኣደራዕ ማእሰርቲን መስዋእቲን ኮኑ። ሎሚ ግን ኣይከም ትማሊን፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣለልዩዎ ስለዘሎ ጸወታ ቃርሳ ብጀጋኑ የለን።
እምበኣርከስ ኢሳይያስ ኣንጻር ምንቅስቓስ ተስፋምህረት ህጹጽ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ንክውሰድ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ “ኣብ ረርብዒ ሰዓት ቀልጥፉ…ቀልጥፉ! ተስፋምህረት ከየምልጠኩም…ተጠንቀቑ! ዝኾነ ዋጋ ክፈሉ…ቀልጥፉ…” እናበለ ነቲ ውግእ ይመርሕ ንዝነበረ ብርሃነ ይህውጸሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፤ ምስ ተስፋምህረት ገለ ሚስጢራት ስለዝነበረ ኢዩ። እቲ ግዜ ኣብ ምቕንጻል ኢብራሂም ዓፋ ኣብ ዓጋመት ወጋሕታ ከም ኢራብ ሃዲሙ ዝበረረ ኣባል ክፍሊ ታዕሊም ተጋዳላይ፣ ብሱዳን ገይሩ ናብ ተስፋምህረት ተጸንቢሩ ከም ዝነበረ ወረ ተናፊሱ ነይሩ።
ንሱ ንኩሉ ኣቀታትላ ኢብራሂም ዓፋን ሻምበል መብራህቱ ተወልደመድህንን ምስ ተስፋምህረት ኮይኑ ሰኒዱዎ ነይሩ ኢዩ። ግን ከኣ ዕድል ኣይገበረን፣ ኣብቲ ኣብ ከባቢ ሓፊር /ሱዳን/ ምስ ካልኦት ጉጅለታት ዝተገብረ ሓድሕዳዊ ወተሃደራዊ ግጥም ዓሪፉ ዝብል ሓበሬታ’ውን ስዒቡ። ስለዚ ኢሳይያስ ነቲ ካብ ዓጋመት ዝሃደመ ተጋዳላይ ከምቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝነበረ ተስፋንኪኤል ጆርጆ ብሪሞት ኮንትሮል ይቆጻጸረሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፤ ንሱ ከም ዝሞተ፣ ሰነድ ግን ኣብ ኢድ ተስፋምህረት ከም ዝነበረ ጸብጻብ በጺሕዎ ነይሩ። ብዛዕባ ኣቀታትላ ኢብራሂም ዓፋ ዝምልከት ኣገዳሲ ሰነድ ኣብ ኢድ ተስፋምህረት ከም ዝተራእየ ምስ ሰምዐ ኢዩ’ምበኣር ዕሉም ኢሳይያስ ንተኪአ /ሽፍታ/ ድርብ ተልእኾ /Double Agent/ ሂቡ ናብቲ ውድብ ከም ዝኸድዐ ኣምሲሉ ዘፋነዎ።
“ምስጢር ዝፈልጥ ሰብ ብሂወቱ ኣሎ” እትብል ወረ ንኢሳይያስ ፈጺማ ዘይተደቅሶ ወረ ኢያ።
እቶም ኣብ ሓያሎይ ገበናት ምስ ኢሳይያስ ዝወዓሉን፣ እቶም ‘ሓንቲ ምስጢር እንተኣምሊቑኩም ኣብኣ ትረኽቡዋ’ ዝተባህሉን ሰባት፤ ሕቡእ ምስጢራት ኢሳይያስ ክነግሩና ዝሕሰብ ኣይኮነን። ንሕና እዞም ኢሳይያስ ሞይቶም ይኾኑ’ዮም ዝበለና፣ ግን ከኣ ዘለና ኤርትራውያን ካብ ሓደ ዝጎደለ ካልእ እናመልአ ሰማእታት ዘሰከሙና ሕድሪ ናብ ወለዶና ከነስግሮ ኢና። ኤርትራ ግምጃ ታሪኻ ብመስተንክራት ዝመልአ ክነሱ፤ ሎሚ ኢሳይያስ ነቲ ታሪኽ ህዝብና ማዕረ ገበናቱ ገይሩ ኣብ ሓደ መቓብር ንምድፋኑ ክሰርሕ ጸኒሑ። ግን ምዃን ኣብዩዎ፣ ሎሚ ንሕና ነቶም ብኢሳይያስ ብቓጻ ዝተመንከሉ ዜጋታትና ምንም እንተጸሓፍናን እንተጸለናን ክንመልሶም ኣይንኽእልን ኢና። ሓደ ክንመሃረሉ ዝግባኣና ነገር ግን ኣሎ። ኢሳይያስ መን’ዩ? ስለምንታይ’ከ ክንድዚ ቅንጸላታት?
ስለምንታይ ኢዩ ክሳብ ክንድዚ ኣንጻር ኤርትራውያን ጨኪኑ? ስልጣን ንምብሓት ድዩ? ንኣርብዓ ዓመታት ሓላፊ ኮይኑ ኣብ ዝተጓዕዘሉ መን’ዶ ተጫራታይ ነይሩዎ’ዩ! ናብ ሕቡእ ኣጀንዳ ንምብጻሕ ግድን ከምኡ ዝግበር እንተኣ ኮይኑ ድማ በብቑሩብ ንኩሉ ኤርትራዊ ክሳብ ዝጭርስ እንታይ ኢና ክንገብር? ምኽንያቱ ኣብ ቅድሚ ዋና፣ ንዘይ ንብረትካ ዋጋ ዕዳጋ ክትገብር ስለዘይከኣል፣ ኤርትራ ሓደ ሰብ ክሳብ ዝተርፋ ነንዝጠመቶ ክቕርድድ ኢዩ። ስለዚ ትም’ዶ ንበል ስለ ሃገርን ህዝቢን ኣንጻሩ ንምከር? ተደጋጊሙ ከም ዝተጻሕፈ ካብ ሰብዓታት ክሳብ 2001 ነቶም ክዕንቅፉኒ ይኽእሉ’ዮም ዝበሎም ደቀባት ኤርትራውያን ኣጥፊእዎም ኢዩ። ገለ ካብ እዞም ካብ ቀደም ክሳብ ሎሚ ኣብ ጎድኑ ዘለዉ ዝለዓሉ ጀነራላትን ሰበ-ስልጣናትን ከኣ ኣብ ምቕንጻል በዓል ወዲ ዓፋን /ትያትሮ ዓጋመት/ ካልኦትን ተለኣኣኽቱን ፈጸምቲ ገበናትን ዝነበሩ ስለዝኾኑ፤ መንገዶም ብሓደ ኢዩ።
ኢብራሂም ዓፋ ቅድሚ ምስውኡ ብዛዕባ ወተሃደራዊ ቅሩብነት ብዝምልከት ምስ ኣባላቱ ኣኼባ ሒዙ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፣ ህድኣት ኣምለሶም (ጓል ኣርባዕተ) ምስቲ ሳጢር ብዝብል ሳጓ ዝጽዋዕ፣ ክልቲኦም ኦፐረተራት ካብቲ ቦታ ኣኼባ ፍንትት ኢሎም መልእኽቲ ካብ ስምኦን ገብረድንግል ይቕበሉ ነይሮም። ብድሮኡ ከኣ ወዲ ዓፋ ምስቲ ብጽርግያ ብድሆ /ዓምበርቦብ-ሓሊበት/ ዘንቆልቆለ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ ተራኺቡ ነይሩ ኢዩ። መስፍንን ኢብራሂምን ኣብ ዓራግ ብሓደ ንምሕዳር መዲቦም ምስ ተረዳድኡ፣ መስፍን ሓጎስ “…ፊሊጶስ ናይ ግድን ምሳይ ሕደር ስለዝበለኒ፣ ምስኡ ክሓድር እየ” ኢሉ ሽዑ ለይቲ ምስ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ከም ዝሓደረ ጭብጢ ሰነድ ኣሎ።
ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ከኣ ቅድሚ ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ ፍሉይ ድምጺ ዘይብሉ ጠበናጁ /ሳይለንሰር/ ዝዓጠቑ ሓሙሽተ ሰባት ናብ መደበር ክፍሊ ታዕሊም ሓላፊ ጋንታ ዝነበረ ድራር ዝተባህለ ብሕድሪ ንክጸንሑሉ ኣረኪቡዎ ነበሩ ኢዩ። እቲ ሳይለንሰር ጠበናጁ ባዕሉ ኢብራሂም ምስ ምቛም ኣሃዱ ኮማንዶ ናብ ደገ ከይዱ መሪጹ ዘምጽኦ ብረት ኢዩ። ብድሕሪ መርዕኡ ምስ ኑራ መሓመድ ኣብ 1980 ካርቱም፤ ናብ ደገ ምስ ተላእከ ድማ ኣብቲ ኣብ ምስሪ /እስክንድርያ/ ዝነበረሉ ግዜ ኢዩ ነቲ ብረት ኣእትዩዎ።
እቶም ሳይለንሰር ዝዓጠቑ ተጋደልቲ፣ ልክዕ ሰዓት ሓሙሽተ ድ.ቀ. ናብ ታባ ዓጋመት ክድይቡ እንከለዉ ዝረኣዮም ናይ ዓይኒ ምስክር /ጽባሕ ንግሆ ብኣካል ዝምስክር/ ኣሎ። ሻቡ ኢብራሂም ነታ ሰዓት ኣርባዕተ ድ.ቀ. ዝጀመራ ቡን ኣስታት ሰዓት ሽዱሽተ ወዳዲኡ፣ ምስ ክልተ ኦፐረተራቱን ሓደ መኻይድቱን ሒዙ ሰዓት ሽዱሽተ ንምዕራባዊ ጎቦ ዓጋመት ተተሓሓዞ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ገሊጸዮ ዘለኹ፣ ኣብ ምቕንጻል ወዲ ዓፋ ኢሳይያስ ንበይኑ ጥራይ ክፍጽሞ ኣይክእልን ኢዩ። ስለዚ ናብታ መዓልቲ እቲኣ ንምብጻሕ ብዙሓት ምስጢራውያን ኣኼባታት ምስ ሓያሎይ ሰባት ይገብር ከም ዝነበረ ፍሉጥ ኢዩ።
ሽዑ ምሸት ኢብራሂም ገንሸል መስዋእቲ ንምግባር ኩላቶም ተዋሳእቲ ወዛሕዛሕ ዝብልሉ ዝነበሩ ምሸት ኢዩ። መስፍን ሓጎስ ምስ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ድሕሪ ምሕዳሩ ናብ ዓራግ ላዕላይ፣ ፊሊጶስን ኢዮብ ሓሊባይን ናብ ታባ ደብረ-እበን፤ ኣላዪ መድረኽ እቲ ዓቢ ስርሒት ኢሳይያስ ከኣ ንኦፐረተሩ “ርክብኪ ምስ ወዲ ዓፋ ኣብ ሰሰዓት ኢዩ። ንዕኡ ምስ ረኸብኪ ከኣ ብቐጥታ ናባይ መልእኽቲ ስደዲ” ዝብል መምርሒ ስራሕ ድሕሪ ምሃቡ፤ ምስ ጊላይ መራሕ መኪንኡ ጉዕዞ ናብ ፖርት-ሱዳን።
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ጽሑፈይ ኢሳይያስ ካብ ካርቱም ናብ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ዝነበረ ሮሞዳን መሓመድ ኑር ናብ ደማስቆ /ሶርያ/ ዝሰደዶ መርድእ ወዲ ዓፋን፣ ህሉው ምክፍፋል ጀነራላት ህግደፍን ከቕርብ ምዃነይ ተዛሪበ ነይረ፣ ግን እቲ ታሪኽ መመሊሱ ይነውሕ ስለዘሎ፣ ኣብ ሓደ ክፋል ክጠቓለል ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣብ ዝመጽእ ክፋል ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ፣ ዝምድንኡ ምስ ኢሳይያስ ካብ ግዜ ሰብዓታት፣ ብፍላይ ከኣ ኣብ ዞባ ደቡብ ቦጦሎኒታት 4 ን 5 ን /ኣሃዱታት ናይ ወዲ ዓፋን ናይ ወልደንኪኤል ሃይለን/ ዓበይቲ ዓወታት ይገብራሉ ኣብ ዝነበራ ግዜ፤ ኢብራሂም ምስቲ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣዛዚ ናይቲ ግንባር ዝነበረ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ፤ ዝነበረ ስሉሳዊ ዝምድናታቶምን ርክቦም ምስ ኢሳይያስ እንታይ ይመስል ከም ዝነበረን፤ ከምኡ’ውን ኢብራሂም ዓፋ ኣብ ጉዳይ ስምረት፣ ኣብ ጉዳይ ምዝላቕን ጉዳይ ዝርርብ ሰላም ምብራቕ ጀርመንን ምስ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝነበሮ ናይ ኣረኣእያ ፍልልያትን ዝቕልቀሉ ዝነበሩ ሰበባትን ክንርኢ ኢና።
ክሳብ ሽዑ ግን ነዚ ታሪኽ’ዚ ክውስኹሉ ዝደልዩ ሰባት እንደኣ ሃልዮም ኣዝዩ ምጸበቐ። ንዓይ ዝወሃብ ሓበሬታ፣ ርእይቶን ነቐፌታን እንተሎ ድማ ሓንጎፋይ ኢለ እቕበሎ።
ክሳብ ሽዑ ከኣ ሰናይ ቅነ
ሞት ክናና ኢኢሳይያስ!
ይቕጽል…http://assenna.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3123:-6-&catid=46:discussion&Itemid=100584
source
This is a wedding photograph of Shaleka Mebrahtu Teweldemedhin, who was killed in a mysterious circumstance during the armed struggle for Eritrea’s independence.Shaleka Mebrahtu was found dead in 1985, alongside Ibrahim Afa, a politburo member and senior commander of the EPLF, in a mountain top called ‘Agamet’; not far from the strong hold of the EPLF in Sahil.
The contributor of the photograph says, he was reminded about the photograph and encouraged to share it with assenna.com readers after the recent article by Alena, who wrote extensively about the suspicious circumstance surrounding the death of Ibrahim Afa and Shaleka Mebrahtu Teweldemedhin. Ibrahim Afa and his colleagues’ death has been one of the greatest unresolved mysteries of the armed struggle era. The current ‘president’ of Eritrea, Isaias Afewerki, is mostly suspected for the disappearances which occurred within the EPLF.
In the remote mountains of Sahil, killing those who wittingly or unwittingly obeyed his orders to kill had been his main weapon in suppressing the truth. These days however, the truth seems to come out of the dead. He must be cursing himself for becoming an old-fashioned dictator in the internet age


text:
ክባሃል እንኮሎና ብንጹር ሃገር–ለኸ ጠቀስ ዛዕባ ዝዝተየሉ ዓይነታዊ ኣኼባ እዩ። ፖሎቲካዊ ትርጉም ሃገራዊ ዋዕላ ድማ ሓደ እኩብ ናይ ሰብ ጉጅለ ብዛዕባ ዝተፈላለየ ሃገር–ለኸ ጠቐስ ዓዉድታት ስነ–ትምህርቲ፡ ስነ–ፍልጠት፡ ስነ–ኪነት፡ ስነ–ጥበብ፡ ስነ–ምጣኔሃብቲ፡ ስነ–ባህሊ፡ ስነ–ሕብረተሰብ፡ ፖሎቲካዊ ምሕደራን ፍልልያትን፡ ስነ–ሂወት፡ ንግዲ፡ ስርዓተ–ትምህርት ………….ወ.ዘ.ተ ንምዝታይ ዝካየድ ናይ ዘተ ማኣዲ እዩ። ነዚ ዓይነት ናይ ዘተ ማኣዲ ገሊኦም ዋዕላ፡ ሰሚናር፡ ጉባኤ፡ ኣኼባ እንዳበሉ ምስት ዝዝትዩሉ ዛዕባን ዕላማን ተሳተፍቱን ብምትእስሳር፡ ፍሉይ ስያሜ ከምዘጠምቕዎ ፍሉጥ እዩ። እቲ ዝካየድ ዋዕላታት ናይ ተማራመርት–ፈሊጣን፡ ዘይመንግስታዊ ማሕበራት፡ መንግስታትን ሃገራትን፡ ናይ ንግዲ ማሕበራት ወይ ንጽል ፖሎቲካዊ ዉድብ ሰልፊ ምንቅስቃስ ወይ ቡዝሓዊ ክኸዉን ከምዝኽእል ድማ ፍሉጥ’ዩ። ናይ ሃገር–ለኸ ጠቀስ ዛዕባ እዩ ኢሎም ኣብ ዝኣምንሉ እዋናት ድማ ሃገራዊ ዋዕላ ዝብል ስያሜ ከጠምቅዎ ወትሩ ዝርኤን ዝስማዕን’ዩ። እቲ ዘዛትዮም ዛዕባ ብትሕዝትኡ ብዓይነት ተሳተፍቱን ሃገር–ለኸ፡ ዞናዊ ወይ ድማ ዓለምለኻዊ ጠቀስ ክኸዉን ይኽእል እዩ። ነዚ ንምንጻሩ ድማ፡ ብ ቅርጹ ወይ ምልኣተ ተሳተፍቱን ቀንዲ ቀለስቱን ክምዘን ይክኣል።
ንሱ ድማ ንመረዳእታ፡–
1. ኩሎም ዓይነታት ኤርትራዉያን ዝተሳተፍዎ፡ ንኤርትራ ኣመልኪቱ ዝዝቲ ናይ ዝተፈላለየ ዓዉድታት ዋዕላ እንተተኻይዱ ሃገራዊ ዋዕላ ክስየም ይክኣል እዩ። ምክንያቱ እቲ ናይቲ ዋዕላ ዛዕባ ኤርትራ ኣመልኪቱ ስለዝዘተየን፡ ተሳተፍቱ ድማ ኩሎም ዓይነታት ኤርትራዉያን ስለዝዘተይሉ እዩ።
2. ብተናጸል ማለት ፍልይቲ ፖሎቲካዊ ሰልፊ ወይ ፖሎቲካዊ ዉድብ እዉን፡ ከም ዛዕባ ንኤርትራ ኣመልኪታ ብተሳትፎ ኣባላታ ጥራይ ዝተሓጽረ ዋዕላ ከተካይድ ትኽእል እያ። ነቲ ዋዕላ እዉን ሃገራዊ ዋዕላ ኢላ ክትስይሞ ትኽእል እያ። ንዝተፈላለያ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታትን ዘሳተፈ ዋዕላ እዉን ተኻይዱ ሃገራዊ ዋዕላ ክባሃል ከምዝክኣል ቡዙሕ ዘካትዕ ጉዳይ ኣይኮነን።
- ዞናዊ ዋዕላታት ብደረጃ ኣህዛብን ሃገራትን ይካየድ እዩ። ንሱዳን፡ ጁቡቲ፡ ኢትዮጵያ፡ ስማልያን ኤርትራን ዝጠመረ ነቲ ዞና ኣመልኪቱ ዝዝቲ ዋዕላ እንተተኻይዱ ዞናዊ ወይ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዋዕላ ክባሃል እዩ።
- ዓለምከኻዊ ዋዕላ ድማ ንመላእ ሃገራትን ኣህዛብን ዓለም ኣመልኪቱ፡ ብመላእ ተሳትፎ ሃገራት ዓለም ዝተኻየደ ዋዕላ፡ ዓለምለኻዊ ዋዕላ ከምዝብሃል ፍሉጥ እዩ።
ሕጋዉነቱን ተቀባሉነቱን ብመሰረት ንሱ ዘልዕሎ ዛዕባን ተሳተፍቱን ድማ ይዉሰን። እቲ ዝተካየድ ዋዕላ ንሃገር–ለኸ ጠቐስ ዛዕባን ኩሎም ዜጋታት ምስ ዝሳተፍዎ ሃገራዊ ይኸዉን። እቲ ዋዕላ ዞባዊ–ለኸ ወይ ዓለምለኻዊ ትሕዝቶን ተሳተፍትን እንተነይሮሞ ዞናዉን ዓለምለኻዉን ይኸዉን። እቲ ዋዕላ ጉጂላዊ እንተኾይኑ ድማ ፍርያትን ዉሳኔታትን እቲ ዋዕላ ኣብ ክንዲ ኣድማሳዊ ቀያድን ብደረጃ ሃገር–ለኸ፡ ዞናዊ–ለኸ ወይ ዓለምለኻዊ ዝኸዉን፡ ንኣባላቱ ቀያዲ ጥራይ ኮይኑ ይተርፍ። ስለዚ ሃገራዊ ዋዕላ ማለት ብዛዕባ ፍሉይ ዛዕባ ሃገር–ለኸ ጠቀስ ኣልዒልካ ትዝትየሉ ናይ ኣኼባ መስርሕ ባይታ ማለት እዩ።
ትሕዝትኡ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ካብ ኮነ፡ ኣብ ደንበ ተቓዉሞ ኤርትራ ንኹሎም ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ጉጅለታትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ዝጠመረ ወይ ብኸፊሉ ንናይ ሓባር ዋላ {plat forum} ንምፍጣር ብተናጸልን ከፊል ወይ ሓደ ንኹሉ ዝጠመረ ሃገራዊ ዋዕላ ክኻየድ ይክኣል እዩ። ዉጽኢት ናይቲ ዋዕላ ድማ ንኣባላቱን ቀጺሎም ዝስዕብዎን ይቕይድ።
ኣብዚ እዋናት እዚ፡ እቲ ናይ ተቃዉሞ ሓይልታት ስኒት ስኢኑ፡ ነቲ መድረኽ ኣብ ክገጥመሉ ዘይበቕዓሉ እዋናት ሃገራዊ ዋዕላ የድሊ ከምዘሎ ዝናጣጠፉን ዘንህዩን ዜጋታት ዉሑዳት ኣይኮኑን። ብመስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ኣቢልና ሓደ ዓቢ ልፍንት {grand coalition} ብምፍጣር፡ ንኹሉ ተፋናጪሉ ዝርከብ ፖሎቲካዊያን ጉጅለታት ጠርኒፍካ ኣድማዒ ቃልስታት ንምክያድ ዝዓለመ እዩ።
ጹቡቕ ከም ሓሳብ እንታይ ክወጾ! እንታይ እዩ ግን ንቡዛሓት ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ከም ዝማቓቀሉ ገይርዎም ዘሎ ክምርመር ዝግብኦ ጉዳይ እዩ። ምኽንያቱ ንሓደ ዓሶ ዝሓመመ ሰብ፡ ናይ ዓሶ መድሃኒት ክትእዝዘሉ እንተኼንካ፡ መጀመርታ ዓሶ ምሕማሙ ከተራጋግጽ ኣሎካ። ንምፍንጫላትና ንምፍዋስ ዘብቕዓና መድሃኒት ሃገራዊ ዋዕላ ዝባሃል እንተኾይኑ መሰረት ናይ ሕማምና እዉን ምልክታቱን ዓይነቱን ብልክዕ ክልለ ኣለዎ።
መሰረት ናይ ምፍንጫላትና ናይ መሪሒነታት ታሪኻዊ ዘይምቕዳዉ፡ መን ላዕለዋይ ኢድ ፖሎቲካዊ ስልጣን ወነነ፡ ናይ መሪሒነታት ኣዝዩ ንኡስ ጥሙሓት {ego} ምህላዉ እምበር፡ ናይ መሰረታት ፖሎቲካዊ ዉድባት ወይ ህዝቢ ናይ ምፍንጫል ባህግታትን ተቦጉሶታትን ከምዘይኮነ ፍሉጥ ኩሉ ዝሳማማዓሉ ሓቂ እዩ። ባዕላቶም ዝፈበረኽዎ ሽግራት፡ ባዕላቶም ጥራይ እዮም ክፈትሕዎ ዝኽእሉ። መዓልቲ መጸ ንሓንሳብ ተሳማሚዕና ንሓንሳብ ተፋላሊና እንዳበሉ ዝመጹና መራሕቲ፡ ኣብ ክንዲ ንሓድሽ ኤርትራዊ ቅደሓሳብ ለዉጢ {paradigm shift} ዘሳጋጉሩና፡ ኣዝዩ ንኡስ ጥማሓቶም ንምዕጋብ ተወሳኺ ጸገማት ስለዝፈጥሩልና፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ናይ ገዛእ ርእሱ ዝፍትሑ ጸገማት ኣብ ቅድሚኡ ተገቲሮም ይብድህዎ ስለዘለዉ፡ ህዝቢ ኣብ ጸገማቱ ምፍታሕ ጥራይ እዩ ከተኩር ዝምረጽ።
እቲ ጸገም ኣብ መሪሒነታት ካብ ሃለወ፡ እቲ ኣማራጺ ክልተ መገድታት ጥራይ እዩ።
ንሳተን ድማ፡–
- እቲ መሪሒነታት ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ተኣኪቡ ፖሎቲካዊ ጸገማቱን ግርጭታቱን ፈቲሑ ፡ ብከመይ ዉልቃዉን ፖሎቲካዉን ግርጭታቱ ከም ዝፈትሖ ንጹርን ጉሉጹን ጸብጻባት ንመሰረታት ፖሎቲካዊ ዉድብን ህዝብን ሒዙ ክመጽእ ኣለዎ። ወይ ድማ
- እቲ መሰረታት ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ጉጅለታትን ህዝብን፡ ነቲ ማሕለኻታት ጸቢብ ዉድባዊ እምነታት ሰይሩ ወይ ሰጊሩ፡ ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ብደረጃ ከባቢ፡ ብደረጃ ሃገርን ብደረጃ ክፍለ ዓለም ህዝባዊ ናይ ረብሓ ፖሎቲካ መጋባእያታት ፈጢሩ፡ ብሃገራዊ ዋዕላ ኣቢሉ ናብ ሓድሽ መድረኽ ጥርናፌን ቃልስን ዝኣትወሉ ማሕበራዉን ፖሎቲካዉን ምስግጋር {transformation} ኪደት ክፈጥር ኣለዎ። እዚ ብልሓት ኣጣራንፋ እዚ ስግር እቲ ኣብ ዘለዋሉን ከባብያተን ሓሊፈን ብጽፍሒ ሃገር ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ከም ናይ ፖሎቲካዊ ተግባር ኡግሚ {action potentials} ናይ ህዝብን ሃገርን ፖሎቲካዉያን ናይ ጸቕጢ ሓይሊ {pressure group} ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ዝተፈላለያ ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ተቃወምቲ ሓይልታት ክኾና ይኽእላ እየን ዝብል ገምጋማት ኣሎኒ። እዚ ገምጋም እዚ ብሃዉሪ ዝመጸ ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ኣብ ሰናይ ፍቃድን ድሌታትን መሪሒነታት ዉድባት፡ መሪሒነታት ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ፖሎቲካዊ ተቃዉሞ ዉድባት ምጽባይን ምዉዳቕን ግዚኡ ሓሊፉ ስለዝኾነ እየ።
እዚ ሃገራዊ ዋዕላ ዝባሃል ዘሎ ንዋት ወይ መድሃኒት መፍትሒ ጸገማት ዘይምጥርናፍና፡ ኤርትራዉያን ጥራይ ኣይኮኑን ዘልዕልዎ ዘለዉ። ዋላእዉን መራሒ ኢትኒካዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ወይ ወያኔ፡ “”ንኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን”” ካልኣይ ጉባኤኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከካይድ እንኮሎ “” ጉባኤ ኣይኮነን ዘድልየኩም፡ ሃገራዊ ዋዕላ እዩ ዘድልየኩም”” ኢሉዎም እዩ። ስለ ዝተባህለ ስለዝተደልየ ዘይኮነስ፡ ኤርትራዉያን ናይ ገዛእ ርእስና ካብ ህሉዉ ኩነታትና ዝነቕል ርኽኽብን ዳይነሚክስ፡ ኣዝዩ ዝተነጸረ ዕላማን ራእይን ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ክህልወና ኣለዎ ።
መደምደምታ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ሓደ ዓቢ ፖሎቲካዊ ጭርሖ ስለዝኾነ፡ ነዚ ዓቢ ጭርሖ ብምልዓልን ብምምራሕን ማሕበራዉን ዉድባዉን ክብደታቶም ወይ ጽልዋታቶም ከዕብዩ ዝደልዩ ዉልቐ ዜጋታት ወይ መራሕቲ ፖሎቲካዉያን ዉድባት እዉን ከምዘለዉ ፍሉጥ እዩ። ነዚ ብምዝንጓዕ ዝኾነ ዜጋ ካብ ሰናይ ድሌታት ተላዒሉ ክድግፎ ከምዝኽእል እዉን ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን። ኣብ ዉሽጡ ግን ቡዙሕ ክግራሕ ዘለዎ ትሕዞን ዕላማን ስለዘለዎ፡ ካብ ሕሉፍ ቶሞክሮታትና ብምግምጋም ዘየዳግምን ኣድማዕን መታን ክኸዉን ምርጫታትና ብግቡኡ ከነቐምጥ ኣሎና።


text:
ኣብ ሞንጎ መናእሰያትን ባጽሓትን ትግራይን ኤርትራን ምሕዝነታዊ ውድድራት ዝተፈላለዩ ስፖርታትን ባህላዊ ምርኢትን ንምክያድ ድልየት ከምዘሎን ንዝምልከቶ መንግስታዊ ኣካል ኤርትራ ሕቶ ከምዘቕረበን ቢሮ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይ ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ቢሮ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይ ኣቶ ነጋ ኣሰፋ ንቪኦኤ ከምዝገለጾ ‘ዕላማ’ቲ ስፖርታዊን ባህላዊን ርክብ፣ ነቲ ብክልቲኦም መንግስታት ዝተጀመረ ጻዕሪ ሰላም ንምሕያልን ርክብ ህዝቢታት ናብ ንቡር ንምምላስን’ዩ’ ኢሉ።
‘ድሕሪ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝገበሩዋ ርክብ ኣብ ኣስመራ ዝተራኣየት ታሕጓስ ኣብ ጠቕላላ ህዝቢ ትግራይ’ውን’ያ ተራእያ። ህዝቢ ትግራይ ነዛ ሰላም’ዚኣ ኣዝዩ’ዩ ይምነያ ነይሩ’ ይብል ኣቶ ነጋ ኣሰፋ።
‘ካብ ሚኒስትር ስፖርትን ባህልን ኤርትራ ኣዎንታዊ ግብረ መልሲ ክንረክብ ኢና ዝብል ትጽቢት ኣለና፣ ገለ ኣፋፍኖት’ኳ ሰሚዕና ኣለና’ ኢሉ’ሎ ሓላፊ ቢሮ መንእሰያትን ስፖርትን ትግራይ ኣቶ ነጋ ኣሰፋ።


text:
ትልሂት ዓድና ከመይ ኣሎ?
ግርማይ ኣብርሃም
“ሰብ ምስ ባህሉን መንነቱን ጥራይ’ዩ ክላገብ ዝኽእል” ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት
ዝሓለፈ 21 መስከረም 2017፡ ኣዳራሽ ጁንየር ከምቲ ልሙድ መድረኽ ስነ-ጥበብ ኰይኑ’ዩ ኣምስዩ። ትልሂትን እንታይነቱን፡ ኣብ ሃገርና ዘሎ ርድኢትን ኣሰራርሓኡን ኣመልኪቱ፡ ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት ዘለዎ ፍልጠትን ሓሳብን ኣካፊሉ። እቲ ብስላይድ ሸው ተሰንዩ ዝቐረበ ኣስተምህሮ፡ ብትልሂት ጕጅለ ባህሊ ዋሪን ተሳተፍትን ማሚቑ ኣምስዩ።
ትልሂት፡ ውሽጣዊ ስምዒት ዝገልጽ ናይ ምንቅስቓስ ወይ ኣካላዊ ቋንቋ ጥበብ ምዃኑ ዘብርሀ ኣቶ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ስምዒት ሓጐስ፡ ሓዘን፡ ፍርሒ፡ ቍጠዐ ሓቚፉ ኣብ ኣርባዕተ ቀንዲ ነጥብታት ከም ዝኽፈል ገሊጹ። ስምዒት ብዘይካ’ዚ ላንጋ-ላንጋ ወይ’ውን ሕውስዋስ ናይዚኦም ክኸውን ከም ዝኽእል’ውን ኣተንቢሁ።
ትልሂት በዚ እዋን’ዚ ጀሚሩ ክበሃል ኣጸጋሚ’ኳ እንተዀነ፡ ካብቶም ወዲ ሰብ ፍጥር ክብል ዝመሃዞም ጥበባት ምዃኖም ኣብ ታሪኽ ከም ዝንገር ዝገለጸ ኣቶ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ቅድሚ ቋንቋ ምምሃዙ ሰብ፡ ብትልሂት ገይሩ ሓሳባቱ ይገልጽ ምንባሩ ሓቢሩ። “ኣብ ፍልማዊ ታሪኽ፡ ጥንታዊ ወዲ ሰብ ብሃድን ይናበር ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ንትልሂት ከም መዘንተዊ ይጥቀመሉ ነይሩ። እዚ ኣብ ነዊሕ ግዜ ዝተዀስኰሰ ባህሊ ዀይኑ፡ ጸኒሑ ስነ-ጥበብ ተኣታትዩ። ስነ-ጥበብ ከኣ ሓደ ካብ መግለጺታት ባህሊ’ዩ። ትልሂት ከኣ ሓደ ክፋል ስነ-ጥበብ’ዩ። ስለዚ ባህሊ ምስ መጸ ባህላዊ ሳዕስዒት ዝበሃል መጺኡ።”
ኣህዛብ ነናቶም ባህሊ ምስ ኰስኰሱ ኸኣ ትልሂት ከም መግለጺ መንነቶም ክኸውን ከም ዝኸኣለ ዝሓበረ ኣቶ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ካብዚ ተበጊስና ያታዊ ወይ ባህላዊ ትልሂት ከም እንብል ይገልጽ። “ብኸምዚ መገዲ ደረጃታት ትልሂት ዓብዩ። ቀዳማይ ጥንታዊ ሳዕስዒት (primitive dance)፡ ካልኣይ ያታዊ ሳዕስዒት (traditional dance)፡ እቲ ሳልሳይ ከኣ ክላሲካዊ ሳዕስዒት (classical dance) ይበሃል።”
ኣብ 15 ክፍለ-ዘመን፡ ክኢላታት ትልሂት ምስ መጹ ያታዊ ትልሂት ከም መበገሲ ገይሮም ሓደ መልክዕ ከትሕዝዎ ክኢሎም ዝበለ ኣቶ ካሕሳይ፡ እንተዀነ፡ እዚ ክላሲካዊ ዝበሃል ሳዕስዒት’ዚ ቀይዲታት ዝበዝሖን ኣሰልካዪን ምስ ኰነ፡ ኣብ 19 ክፍለ-ዘመን ዘመናዊ ትልሂት ዝበሃል መጺኡ ኢሉ። ከም በዓል ሳምባቻቻ፡ ብሬክ ዳንስን ሂፕሆፕን ከም ኣብነት ክጥቀሱ ከም ዝኽእሉ ድሕሪ ምሕባር ከኣ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ቅዲ ኮንቴምፖራሪ ዳንስ ከም ዝተቐልቀለ ኣብሪሁ። “ብዙሓት ዓይነት ሂፕሆፕ ዝሓቘፈ ቅዲ’ዩ። ነዚ ዅሉ ሓቚፉ ዝሕዝ ኮርዮግራፊ ዝበሃል ሞያ ግን ኣሎ። ኮርዮግራፊ ጽሑፍ ናይ ትልሂት ማለት’ዩ። ስነ-ጽሑፍ ብቓላት፡ ስእሊ ኸኣ ብሕብርታት ይቐውም። ኪርዮግራፊ ኸኣ ብኣካላዊ ምንቅስቓስ ሰብ ይግለጽ።”
ኣብ ሃገርና ምስ እንመጽእ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ ከባቢ 200 ትልሂታት ብስእሊ ተሰኒዱ ከም ዘሎ ድሕሪ ምሕባር፡ እዚ 200 ዝበጽሕ ያታዊ ትልሂታት’ዚ ኣብ እዋን መግዛእቲ ህላወ ነይሩዎ ክበሃል ከም ዘይከኣል ገሊጹ። ኣብ እዋን ሓርነት ንምዕቃቡ ዝተወስደ ሓያልን ኣተባባዕን ተበግሶን፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ብፍላይ’ኳ ብዞባታት ሓያል ነጸብራቕ ምስ ተራእየን ከኣ ንመንእሰያትና ክጸሉ ግዜ ከም ዘይወሰደሉ ኣቶ ካሕሳይ ሓቢሩ። “ንሕበነሉ ያታዊ መግለጺ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ፡” ድማ ኢሉ። “ጐደሎ 15 ዝኸውን ትልሂት ዘለወን ብሄራት የብልናን። ኣብ ከም በዓል ናራን ኩናማን ከኣ ክሳብ 70-80 ዝበጽሕ ትልሂት ኣሎ።”
ያታዊ ባህሊ ኤርትራ ብመልክዕ ዳንስ ኣካዳሚ ቈይሙ ክንመሃረሉ ዘይምኽኣልና ዘተሓሳስብ ምዃኑ ዝገለጸ ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ ካብ ፈስቲቫላት ካብ ዝተራእየ ተበጊስካ ገለ ስርሓት ይፍተን እኳ እንተሎ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት፡ ኣብ ክሊፓት ይኹን ኣብ ናይ ዞባታት ምርኢት ዋላ’ውን ኣብ ሃገራዊ በዓላትና መበቈሎም ዝሰሓቱ ትልሂታት እናዓብለሉና ይመጽኡ ከም ዘለዉ መስኪሩ። ውዕዉዕ ዝዀነ ምርኢት ንምቕራብ ተባሂሉ ዝግበር ክኸውን ዝኽእል’ኳ እንተዀነ፡ መንነት ያታዊ ባህልና ከይፈሓቝ ክንሰርሓሉ ዘለና ግዜ ሕጂ ምዃኑ ሓቢሩ። “ሕጂ እንተዘንጊዕና ደሓር ንደቅና ክንእርም ወይ ክንምህር 30-40 ዓመት’ውን ኣይኣኽለናን’ዩ። ነዚ ንምትግባር ዋላ’ውን ብንኡስ መጠን ይኹን ትምህርቲ ናይ ኣሰልጠንትን ሳዕሳዕቲን ክህሉ ጽቡቕ’ዩ፡” ድማ ኢሉ።
ኣስዒቡ ኣቶ ካሕሳይ፡ ሓደ ዳይረክተር ትልሂት ከማልኦም ዘለዎ ሓሙሽተ ነጥብታት ዘርዚሩ። ኣሰራርዓ፡ ሓሳባዊ ስእሊ፡ ምንቅስቓስ፡ ህርመትን ድምጺ ኣልቦ ድራማዊ ትልሂትን ምዃኖም ድሕሪ ምሕባር ከኣ፡ ብክልሰ-ሓሳብን ተመኵሮን ክጸፉ ዘለዎም ምዃኖም ኣስሚሩሉ። “በዚ መገዲ’ዚ ንያታዊ ትልሂታትና ዘመናውነት ብምልባስ ብደረጃ ዓለም ፍቱዋትን ፍሉጣትን ክንገብሮም ንኽእል ኢና፡” ዝበለ ኣቶ ካሕሳይ፡ ከምቲ ኣብ ዓዲ ወይ ኣብ ገጠር ዝግበር ብዘይ ለውጢ ይኺድ ክበሃል ከም ዘይከኣል፡ እንተዀነ፡ መበቈላዊ ቅርጺን መበቈላዊ ትሕዝቶን ናይቲ ሳዕስዒት ክዘባረቕ ከም ዘይብሉ ኣገንዚቡ።
ኣብ መወዳእታ ስነ-ጥበበኛ ካሕሳይ ገብረሂወት፡ “ዝዀነ ኣብዚ ሞያ’ዚ ዝነጥፍ ሰብ፡ ኣብ ያታዊ ትልሂት ናይ ኩለን ብሄራትና ጽጹይ መጽናዕቲ ክገብር፡ ስልጠና ክወስድን ንያታዊ ትልሂታትና ብስነ-ፍልጠታዊን ሚዛናዊን መገዲ ክዕቅቦን ከዕብዮን ኣለዎ፡” ኢሉ።
ድሕሪ’ዚ መብርሂ’ዚ፡ መድረኽ ንሕቶን ርእይቶን ናብ ተሳተፍቲ’ዩ ተገዲፉ።
ሕቶ፤ ኣቐድም ኣቢልካ ከም ዝገለጽካዮ፡ ዛጊት ክሳብ 200 ዝዀኑ ያታዊ ትልሂታት ተለልዮም ኣለዉ። ኣብዚ እዋን’ዚ ዝስራሕ ዘሎ ትልሂት ብመንጽር እዞም ያታዊ ትልሂታት ከመይ ትርእዮ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ይዕቀቡ ዘይኰኑ ይፈሓቑ ኣለዉ። ኣብ ሃገራውያን በዓላትና ይዂን ክሊፓትና ዝረአ ዘሎ ኩዳ ትግርኛ ከም ኣብነት እንተ ወሲድና፡ መዓስ’ዩ ሓረስታይ፡ “ይሓርስ ኣለኹ፡ ደበናይ እና’መዓደኹ፡” ዝብል፧ ኣብ ግንቦተ-ሰነ’ዩ። ሽዑ’ዩ ደበናን ማሕረስን ዝኸውን። እዞም ንርእዮም ዘለና ተላሃይቲ ግን ናይ ቀውዒ ትልሂት እዮም ዘርእዩና ዘለዉ። ስለዚ፡ ተሰማሚዑዶ ኣይተሰማምዐን፧ ኣይተሰማምዐን። ነዚ’ዩ ኸኣ እቲ መጽናዕቲ ዘድልዮ። እቲ ደርፊ መዓስ ይድረፍ፧ ምስኡ ዝኸይድ ምንቅስቓስ’ከ ከመይ ክመስል ኣለዎ ከተጽንዕ ኣለካ። ጻህያይ ናይ ጻህያይ፡ ማሕረስ ናይ ማሕረስ፡ ዓውዲ ኸኣ ናይ ዓውዲ ትልሂት ኣለዎ። መንእሰያትና እምበኣር፡ ዘቕርብዎ ዘለዉ ኣብ መጽናዕትን ምርምርን ዘይተመርኰሰ ትልሂት ዳግመ-ግምት ክገብሩሉ ይግባእ።
ሳምሶን ዘርኣጽዮን፤ ትልሂት መግለጺ ስምዒት’ዩ እንተ ደኣ ንብሎ ሃሊና፡ እቲ ንዕዘቦ ዘለና ትልሂትና ብሓቂ ንስምዒትና የንጸባርቕ ድዩ ኣየንጸባርቕን የጠራጥር’ዩ ብርእይቶይ። ኣብቶም ኣለዉና ዝበልካዮም 200 ዝኣኽሉ ያታዊ ትልሂታት፡ ነቶም ኣርባዕተ ስምዒታት ሓጐስ፡ ቍጠዐ፡ ሕርቃን፡ ብኽያት ብልክዕ ዝገልጹ ኣለዉናዶ፧ ካልአይቲ ሕቶ፡ እዚ ኣብ ትልሂታትና ዝረአ ኣከዳድና ምስ ትልሂት እንታይ ምትእስሳር ኣለዎ፧
መልሲ፤ ነተን ኣርባዕተ ስምዒታት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ንዝሓለፈን ዘሎን ታሪኽና ብግቡእ ዝገልጽ ትልሂት’ውን ኣለና። ብተወሳኺ፡ 200 ያታዊ ትልሂት ክንብል ከለና ኣፈናዊ መጽናዕቲ እምበር፡ መወዳእታ ኣይኰነን። እዚ ይዂን’ምበር እዚ ተረኺቡ ዘሎ 200 ያታዊ ትልሂታትና ንኹሉ እንተናና ክገልጽ ዓቕሚ ዘለዎ ትልሂታት’ዩ።
ኣከዳድና መግለጺ መንነት’ዩ። ምስ ትልሂት ተዛሚዱ ኸኣ ይኸይድ። ምስቲ ሳዕስዒት ከኣ ተዛሚዱ ክኸይድ ኣለዎ። ሳዕስዒትን ኣከዳድናን ዕቱብ ቈላሕታ’ዩ ዘድልዮ። ምስ መልእኽቲ ናይቲ ደርፊ’ውን ክሳነ ኣለዎ። እቲ ንርእዮ ኣከዳድና ኩሉ ሕማቕ’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። ግን ጌጋ ኣከዳድና ይረአ’ዩ። ኩዳ ናይ ትግርኛ እንተ ርኢና ምስ ሓበን፡ ኵርዓት፡ ምትእስሳር ምስ መሬት ዝኸይድ ዓይነት ትልሂት’ዩ። እቲ ከበሮ ካብ ዕንጸይቲ ክስራሕ ከሎ ንሕርሻ’ዩ ዝውክል። እቲ ዝህረም ካብ ቈርበት ዝስራሕ ከበሮ ኸኣ ንእንስሳ ይውክል። ሰብ ከኣ ኣሎ፣ ወኑ፡ ስምዒቱን መንነቱን ይገልጽ። ሳዕስዒት ብዘይ ኣልባሳት እንተ ቐሪቡ ንባዕሉ ሕማቕ ስእሊ ናይ ህዝቢ’ዩ ዝህብ።
ሕቶ፡ ሳሙኤል ገብረብርሃን፤ ኣብ መንጎ ሳዕስዒትን ትልሂትን ፍልልይ ኣሎዶ፧ ብመሰረት ዝገበርኩምዎ መጽናዕቲ፡ ናይዚ እዋን’ዚ ክሊፕ ከመይ’ዩ ዝግምገም፧
መልሲ፤ ሳዕስዒትን ትልሂትን ናይ ትርጒም ፍልልይ የብሉን። ብእንግሊዝኛ ዳንስ ይበሃል፣ ብዓረብኛ ኣልረቕስ ይበሃል፣ ብትግርኛ ሳዕስዒት ወይ ትልሂት ክትብሎ ትኽእል ኢኻ። ኩዳ ህዝቢ ትግርኛ ሓደ ክልተ ጥራይ ዘይኰነ፡ ልዕሊ 15 ዝኸውን ትልሂታት ወይ ምድባት ናይ ትልሂት ኣለዎ። ነዚኦም ኣጽኒዕና ኣብ ክሊፓት ከነእትዎም ዝግብኣና፡ ጥፍዕ-ጥፍዕ እና’በልና ነቕርቦም ስለ ዘለና፡ ተዓዛባይ ይቕበለና የለን። እዚ ገምጋም’ዚ ናተይ ጥራይ ዘይኰነ ናይ ብዙሓት’ዩ። ቅቡል’ዩ ኸኣ።
ስታዝ መሓመድዑስማን፤ ትልሂት ካብ 90ታት’ዩ ጀሚሩ። ቅድሚኡ ግን እቲ ዝቐርብ ዝነበረ ትልሂት ያታዊ’ዩ ነይሩ። ብናተይ ርእይቶ እታ ኣነ ቀዳመይቲ ዝብላ እታ ብስብሪት ብሲዲ ዝተዘርግሐት ትልሂት’ያ። ብድሕሪኡ ብዓይኒ ትልሂት ርኢኻ ተሰሪሑ ክትብል ኣይትኽእልን ኢኻ። ብዙሕ ጌጋታት’ዩ ዘሎ። ካብዚ ንርእዮ ዘለና ከም ኣብነት እንተ ወሲድና፡ እቲ ሰረት ተሳሒቱ ኣሎ። ቀንዲ ሰረት ናይ ትግርኛ ሳዕስዒት ክቢ’ዩ። ክቢ ኸኣ ጠፊኡ። ክቢ እንተ ጠፊኡ ኸኣ ኩሉ’ቲ ወግዒ ጠፊኡ’ሎ ማለት’ዩ። መኣድና ክቢ’ያ። ሳዕስዒትና ክቢ’ዩ። ግርጭት እንተ ተላዒሉ ብክቢ’ዩ ዝፍታሕ። እዚ ኸኣ ናቱ መልእኽቲ ኣለዎ። ክቢ ኣብ ብሄረ ትግረ፡ ብሌንን ትግርኛን ቀንዲ ትልሂት’ዩ። እዚ እናጠፍአ፡ ኣብ ክንዲ ሳዕስዒት ምኻድ’ዩ መጺኡ ዘሎ። ምኻድን ሳዕስዒትን ከኣ በበይኑ’ዩ። ወኒ ኣብ መበቈልካ’ዩ ዝርከብ።
ካልእ’ውን ምትሕውዋስ ኣሎ። ናይ ሓዘንን ሓጐስን ብሓደ፡ ሶምያን ሸሊላን ብሓደ ይቐርብ ኣሎ። ሸሊል ኣብ ትግርኛ መጺኡ። ምስ ትልሂት ዘይከይድ ኣከዳድና ተራእዩ። መን’ዩ ዋና ናይዚ ጕዳይ፧ ብኸምዚ ዘለዎ እንተ ቐጺሉ ድሕሪ ሒደት ዓመታት ሓንቲ ኣይክህልወናን’ዩ። ስለዚ ተራ ማሕበር መንእሰያት ኣገዳሲ’ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ኤፍረም ሃብተጽዮን፤ ሳዕስዒት ወይ ትልሂት መግለጺ ባህሊ’ዩ። ባህሊ ኸኣ ቀዋሚ ኣይኰነን። ምስ ግዜ ተለዋጢ’ዩ። ነዞም ዘለዉ መንእሰያት ናይ ግድን ኩዳ ሳዕስዑ ክንብሎም ንኽእል ዲና፧ እቲ ግዜ፡ ግዜ ኩዳ ድዩ፧ ስታዝ መሓመድስዒድ መኣዲ ክብል ሰሚዐዮ። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት መኣዲ ናብ ቢያቲ ተቐይራ እያ። ስለዚ መርገጺና ዓቃባዊ ድዩ ዘሎ ወይስ እቲ ለውጢ መስርሑ ስለ ዘይሓለወ እዩ እቲ ስክፍታ፧ ባህሊ ግድን’ዩ ዝልወጥ። ንኣብነት፡ ባህሊ ናይ ቀደም ኣመሪካውያን ከምዚ ሕጂ ንርእዮ ኣይነበረን። ምኽንያቱ፡ መነባብሮኦም ተቐይሩ’ዩ። ሳዕስዒት ከኣ ምስ መነባብሮን ባህሊን ዝኸይድ ይመስለኒ። ኣብ ዓውድን ማሕረስን ዘሎ ሕብረተ-ሰብ ምስኡ ዝኸይድ ያታ የካይድ። ሕጂ፡ እቲ ሳዕስዒት ንባዕሉ መግለጺ ኣነባብራ ዘይኰነስ ርእሱ ዝኸኣለ ሞያ ኰይኑ’ዩ። ኣነባብራና ኸኣ ተቐይሩ’ዩ ዝብል ግምት ኣሎኒ። ስለዚ፡ ባህልና ብእኡ መንጽር ናይ ግድን ክቕየር’ዩ። ሕጂ፡ እቲ ለውጢ ድዩ ከሰክፈና ዘለዎ ወይስ ስርዓቱን መስርሑን ስለ ዘይሓለወ’ዩ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ብርግጽ ባህሊ ይቕየር’ዩ። ግን ከመይ ኢሉ’ዩ ዝቕየር፧ መስርሕ’ዩ። እንተዀነ፡ እቲ መሰረታዊ ባህሊ ደቂ ሰብ ኣይቅየርን’ዩ። ማሕረስ ብብዕራይ ነይሩ ናብ ትራክተር ይቕየር። እዚ ኸኣ ብዘገምታ ድሕሪ ኣሽሓት ዓመታት ዝመጸ’ዩ። ኣብ ዓሰርተ-ዕስራ ዓመት ባህሊ ይቕየር’ዩ ኢልካ ክትዛረብ ግን ኣሸጋሪ’ዩ። ሕብረተሰብ እንተ ተቐይሩ’ዩ ባህሊ ዝቕየር። ንሕና ከይተቐየርና ሳዕስዒትና ይቕየር ኣሎ ኢና ንብል ዘለና። ካብ ባህልና ከይተቐየርና ሳዕስዒትና ይቕየር ኣሎ። ሰብ ምስ ባህሉን መንነቱን ጥራይ’ዩ ክላገብ ዝኽእል። ንርእዮ ዘለና ትልሂት ብደገ ይመጽኣና ስለ ዘሎ’ዩ እምበር ዓቃባውያን ስለ ዝዀንና ኣይኰንናን። መበቈል ዘለዎ ዘመናዊ ትልሂት ይቕረብ ኢና ንብል ዘለና። ሕጂ ግን ዝቕየር ባህሊ ኣይኰንናን ንርኢ ዘለና፣ ዝጠፍእ፡ ዝደባለቕን ዝሃስስን ትልሂት ደኣ’ምበር።
ኣበሹሽ፤ ካሕሳይ ምስቲ ዓቕምኻ፡ እቲ ኣስተምህሮ ከተስፍሖ’የ ተጸብየካ ነይረ። ቅሩብ ኣጽቢብካዮ እብል። ኣብ ውሽጢ’ዚ 25 ዓመታት ናይ ኤክስፖን ናይ ሃማመተኤን ፈስቲቫላት ክካየድ ጸኒሑ’ዩ። ትልሂት ብኸመይ’ዩ ዝምዘን፧ ካልእ ብርግጽ ባህሊ ተለዋጢ’ዩ ይበሃል’ዩ። ግን ብኸመይ መገዲ፧ ቅድም ባህልኻ ፍለጦ፣ ደሓር ኢኻ ክትልውጦ ዘለካ። መኣድና ቢያቲ’ዩ ክበሃል ጸኒሑ። ግን ኣገባብ ኣለዎ። እቲ ኣገባብ’ዩ ዘዛርበና ዘሎ።
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ እተን ናይ ዞባታት በቶም ካብዚ ዝኸዱ ኣለይቲ ተጸልየን ኣለዋ። በዚ ኸኣ ብዞባታት ስለ ዝመጽኣና፡ መበቈላውያን እየን ክንብል ኣይንእኽልን ኢና። እቶም ሳዕሳዕቲ መበቈላውያን ክዀኑ ይኽእሉ’ዮም። እቶም ካብ ኣስመራ ዝኸድዎም ዘለዉ ኣሰልጠንቲ ግን ንባዕሎም ክስልጥኑ ዝግብኦም’ዮም – ብዘይ ቀልዓለም ንምዝራብ። እተን ዞባታት ኣይቅየራን’የን። ከምቲ ኣቐድም ኣቢልና ዝበልናዮ ትም ኢልካ ኣይኰንካን ትቕየር። ክትቅየር እንተ ዄንካ፡ ናብራኻ፡ ደረጃ ባህልኻን ትምህርትኻን ወሳኒ’ዩ። ንባህሊ ዝጸልዉ ረቛሒታት ሓያሎ እዮም። እዚኦም ከይተቐየሩ ክሳዕ መን ምዃንካ ዝጠፍኣካ፡ መልክዕካ ክሳብ ትስእኖ ምቕያር ኢና ንርእይ ዘለና። እቲ ሕማቕ ነገሩ ኸኣ፡ ንዞባታትናን ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ዘለዉ ዜጋታትናን ብኣሉታ ይጸሉ ምህላዉ’ዩ። ብርግጽ ብዕቱብ ክተሓዝ ኣለዎ። ሓላፍነት መላእ ሃገር ድማ’ዩ። ቅድም ኣብ መበቈላዊ ያታና ጸቒጥና ክንሰርሕ ኣለና። ገለና ኸኣ ደሓን ዋላ ኣብ ሂፕ ሆፕ ንስራሕ። ዘመናውነት ከይቀርበና ኣይኰንናን ንብል ዘለና። ብስም ዘመናውነት ግን ናትና ስእሊ ካባና ክርሕቕ የብሉን።
ርእይቶ፤ ኣብ ሃገራዊ በዓላትና ዝቐርብ ትልሂት፡ ንህዝቢ ይርድኦ’ዩ ዝብል ርእይቶ የብለይን። ናይ ኩለን ብሄራትና ደርፊ እናሰማዕካ፡ እቲ ዝቐርብ ትልሂት ግን ዘመናዊ ድዩ ዋላ እንታይ’ዩ ኣይርድኣንን’ዩ። ስለዚ ህዝቢ መልእኽቲ ናይቲ ትልሂት እንታይ ምዃኑ ምእንቲ ክርድኦ፡ ባህላዊ ጕዳያት ድዩ ዋላ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን መንቋሕቋሕታ እንተ ዝፈጥሩዶ ኣይምሓሸን፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ካብ ዝዀነ ህዝቢ ወይ ሃገር ንሕና ኤርትራውያን ቀዲሕና ንጥቀመሉ ምኽንያት የብልናን። ተመኵሮ ክንቀስመሉ ንኽእል ኢና። እቲ ቀዲሕካ ምምጻእ ግን ብስነ-መጐት ስነ-ጥበብ ንባዕሉ ሞት’ዩ ዝበሃል። ክንውከስ፡ ክንመሃር ከለና ብዋጋ ባህልናን ያታናን ክኸውን የብሉን። ንኹሉ መዳይና ንዓና ዝገልጽ ጥበብ እናሃለወና፡ ካብኡ ተፈሊና ናይ ካልኦት ጽባቕ ከነንጸባርቕ ጌጋ’ዩ።
ተስፋኣለም፤ ከባቢ 200 ዝዀኑ ያታዊ ትልሂት ብሄራትና ተሰኒዶም ከም ዘለዉ ክትነግረና ጸኒሕካ። ናትካ ተበግሶ ኣብዚ መዳይ’ዚ እንታይ’ዩ ዘሎ፧ ብዙሕ ነገር ይተርፈና ኣሎ። ንስኻ’ኸ ብወገንካ እንታይ ዝገበርካዮ ኣሎ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ኣብዚ ጕዳይ’ዚ ኣነ ጥራይ ዘይኰንኩ፡ ሓያሎ ክኢላታት ኣለዉ። ብወገነይ ግን ነዘን ዝጠቐስኩወን 200 ትልሂታት ክስንደን እጽዕር ኣለኹ። ሓገዝ ናይ ቋንቋ ክኢላታት የድልየኒ’ዩ። ብሓደ ቋንቋ ምስ ተጻሕፈ ኣብ ምትርጓሙ ዝሳተፉ ማለት’ዩ። ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ’ውን ንደቅና ከም መምሃሪ ክኸውን ዝብል ሓሳብ ኣለኒ። ዕድመን ጥዕናን ይሃበና። ምስ ሃማመተኤ፡ ካልኦት ትካላትን ናይ ትልሂት ጕጅለታትን’ውን እዘራረብ ኣለኹ። ብሓባር ተመኵሮ ክንለዋወጥ ከኣ ክሕግዘና’ዩ።
ዓውድያ ዓሊ፤ እቲ እንሰርሖ ስራሕ ናብ ባህላዊ ገጹ ዝዛዘወ ክኸውን ኣለዎ ይበሃል ኣሎ። ግን መብዛሕትኦም እዞም ንሰምዖም ዘለና ደርፍታት ባህላዊ ክንገብሮ ኣይዕድሙናን’ዮም። እቶም ደረፍቲ ወይ ሳዕሳዕቲ ነዚ ብኸመይ ክንብድሆ ንኽእል፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ጽቡቕ ሕቶ’ዩ። ንስነ-ጥበበኛ መላእ ሃገር እትምልከት ሕቶ’ያ። ደርፍና ንባዕሉ ያታዊ መበቈል ሒዙ ዝተበገሰ ደርፊ ክኸውን ኣለዎ። ከምቲ ኣብ ትልሂት ንብሎ ዘለና፡ ያታዊ ኰይኑ ብዘመናዊ ኣገባብ ክቐርብ ኣለዎ። እቲ ጸገም ከኣ እንተላይ ኣብ ደርፊ’ዩ። ዜማ፡ ህርመት ኣካይዳ ናይቲ ደርፊ፡ ካብ ኣየናይ ዓዲ ወይ መበቈል ኣምጺእካዮ ክሕተት ዘለዎ’ዩ። እቲ ትልሂት ከኣ ነቲ ደርፊ’ዩ ዝመስል። ከምኡ ስለ ዝዀነ’ዩ ኸኣ ኣብ ህዝቢ ቅሬታ ዘሕድር ዘሎ። ስለዚ ደርፍታትና’ውን ንያታዊ ትልሂታትና ዝሕግዙ ክዀኑ ከም ዘለዎም ምሳኺ ተሰማሚዐ ኣለኹ።
መሓመድ ዓሊ መሓመድ ዳፍላ፤ ከምቲ ኣብ ድራማ ምመያ ወይ ሳንሱር ዘሎ፡ ኣብ ትልሂት’ከ ስለምታይ ምምያ ዘይተኣታቶ፧ እቲ ናይ ብሓቂ ትልሂት ክህልወና’ኸ ኣብ መጠረሽታስ እንታይ’ዩ ክግበር ዘለዎ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ ሳዕስዒት ብባህሪኡ ድራማዊ’ዩ። ትያቲሪካል ዳንስ ከኣ ይበሃል። ካብቲ ፍልማዊ ፍጥረት ወዲ ሰብ ክሳዕ እዚ ሰዓት’ዚ ድራማዊ መልክዕ’ዩ ዘለዎ። ነቲ ኣብ በዓላትና ዝቐርብ ሳዕስዒት ርእይቶ ይወሃበሉ’ዩ። እቲ መንፊት ግን ገና ገፊሕ’ዩ ዘሎ። ከምኡ ስለ ዝዀነ’ዩ ኸኣ ዘየብህገካ ትልሂት ዝሓልፍ ዘሎ። እቲ መምዘኒ ክጸብብ ኣለዎ። ግን ኣብ ሽማግለታት ጥራይ ክንወድቕ የብልናን። ንባዕልና እቶም ድራማ ንገብር ሰባት ክንቈጻጸሮ ይግብኣና’ዩ። እቶም ደረፍቲ ኸኣ ደርፍና ምስ ሃብና እንታይ ዓይነት ትልሂት የሰንዮ ኣይንፈልጥን ኢና። ኣብ መወዳእታ ሰዓት ንመጽእ፣ ደርፍና ካልእ ሳዕስዒትና ኸኣ ካልእ ኰይኑ ይጸንሓና። ኣብ ገሊኡ ኸኣ ጽቡቕ ይሰጥም።
ሕቶ፤ ኣብዚ እዋን’ዚ ብፍላይ’ኳ ኣብቲ ናይ ደቀንስትዮ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ኣልባሳትን ስልማትን ምትኳር፡ ዝያዳ ኣብ ደኮረሽን ምትኳር በዚሑ ዘሎ ኰይኑ ይስምዓኒ። እዚ ኸኣ ነቲ ዝድለ ትልሂት ይድውኖ ኣሎ። ኣብዚ እንታይ’ዩ ርእይቶኻ፧
ካሕሳይ ገብረሂወት፤ መጸባበቒታት ዝበሃሉ ኩሎም ኣብ ባህልና ኣለዉና። ነዚ ኣብ ግምት ከየእተና ኢና ንገሰርሕ ዘለና። ኣዝማልቶታት፡ ኣብ ኣፍ ዝግበሩ መጸባበቒታት፡ ኣብ ዓይኒ ዝግበሩ መኰሓሓሊታት ኩሎም ጥንቃቐ ዝሓቱ’ዮም። ኣብ ዓይኒ፡ ክሳድ፡ እግሪ፡ ኣእዳው እንታይ ዓይነት ስልማት ትገብር ክሕሰበሉ ዘለዎ’ዩ። ደስ ኢሉኒ ኢልካ ዝግበር ነገር ኣይኰነን። ኣላዪ ሓላፍነቱ ክስከም ኣለዎ። ስልማት ዝተመዛበለ ክኸውን የብሉን። ልክዕነትን መልክዕን ዘለዎ ክኸውን ኣለዎ። ጾታ፡ ዕድመ ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ። ግን ናይ ኣልያ ጸገም ስለ ዘለና ከምዚ ዝኣመሰለ ጸገማት ይኽሰት ኣሎ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ከም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት፣ ናይ ክሳብ ሕጂ ጉዕዞና ክንርኢ እንከለና፣ ብዙሓት ድኽመታት ከም እንዕዘብ ፍሉጥ እዩ። በቶም ሰኣን ዓቕሚ ዘይተግበርናዮም ብዙሕ ንጠዓስ ኣይመስለናን። በቶም ክንገብሮም እንዳኸኣልና እንከለና ዘይተግባርናዮም ግና፡ ክንሓስብን ክንጠዓስን ናይ ግድን እዩ። እቲ ክንገብሮ እንዳኸኣልናዮ ዘይገበርናዮ ኣዝዩ ብዙሕ ምዃኑ ርዱእ ኮይኑ፣ ንቕሎናን ሸቶናን ሓደ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ናይ ምርግጋጽ ሓላፍነት እንዳሃለወ ናእሽቱ ፍልልያት ኣተዓባቢና ንቕድሚት ብምምጻእ ብሓባር ክንወፍር ዘይምኽኣልና እቲ ጐሊሁ ዝረአ ድኽመትና እዩ።
ብመንጽር እዚ ንርከበሉ ዘለና ግዜ ነቲ ዝሓለፈ ድኽመትና ንምቕያሩ እንደጋና ናብ ድሕሪት ናብቲ ዝሓለፈ ድኽመት ንቋመተሉ ዘይኮነ፣ ነቲ ድኽመት ከይንደግሞ ንቕድሚት እነማዕድወሉ እዩ። እቲ ዝከኣል ንዝሓለፈ ጌጋ ምቕያር ዘይኮነ፣ ካብኡ ተማሂርካ ንከይትደግሞ ምስራሕ ስለ ዝኾነ። ዝሓለፈ ድኽመትና ኣሲሩ ሒዙ ኣብኡ ዘንብረና ዘይኮነ ኣብ መጻኢ ጌጋ ከይንደግም ንመሃረሉ ተመኩሮ ክኸውን ይግበኦ። ኣብ ቅድሜና ዝከኣልን ዘይከኣልን ከም ምርጫ እንዳሃለወ ነቲ ዝከኣል መሪጽና ክንስጉም እምበር ኣብቲ ዘይከኣል ክንሽከል ኣይግበኣናን። ሎሚ ነቲ ዝከኣል ብሓባር እንተሰጊርናዮ ጽባሕ ነቲ ሎሚ ዘይከኣል ዝመስል ብደሆ ክስዕር ዘኽእል ዓቕሚ ከነጥሪ ናይ ግድን እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከኣ ነቲ ዝሓሸ መንገዲ እንዳተረዳእናዮ ንመጻኢ ብዘየሰጉም ኒሕ ተኣሲርና ኣብቲ ዘየድምዕ መንገዲ ጠጠወ ንብል ምህላውና እዩ።
እቲ ብኸመይ?፣ ምስመን?፣ መዓስ? ኣበይ? ሓቢርና ከም እንሰርሕ ዝቕልሰና፣ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን መመሊሱ እንዳገደደ እምበር እንዳሓሸ ይኸይድ የለን። ንሕና ግና ኣብ ክንዲ ምስቲ እንዳገደደ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት፣ ኩሉ ክኢልናን ተጸሚምናን ክሳብ ሕጂ ዘይበቓዕናዮ መዋጸኦ መንገዲ እንሕዝ ብኣንጻሩ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኢድና ዝጸንሐ ዝርካቡ ኒሕን ሓቦን ንድሕሪት ንመልሶ ዘለና ኢና ንመስል። ሎሚ እቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ከሻቕለና ዝጸንሐ ስደት ናብ ዝለዓለ ፍልሰት ዓሪጉ፣ ኣብ መዓልቲ ልዕሊ ሓደ ሺሕ ስድራቤት ናብ ኢትዮጵያ ይፈልስ ኣሎ። ናይዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝፈልስ ዘሎ ኤርትራዊ ምኽንያቱ ፍሉጥ እዩ። ቅድሚ ሕጂ’ውን ምስ ህግደፍ ምንባር ኣጨኒቕዎ፣ ካብ ሃገር ክወጽእ እንዳደለየ ጸጊምዎ ዝጸንሐ እዩ። ብለይቲ ንዘሰጋግሩ ዝኽፈል ገንዘብ ስኢኑ ዝጸን ኣሎ።፣ ብለይትን ኣጻንዕ ቦታታትን ቆልዑት ሒዘን ክወጻ ዓቕሚ ንኢስወን ዝነበራ ሎሚ ኣፍደገ ተኸፊቱ ምስተባህለ ክሳብ ሸውዓተ ቆልዑ ኣኸቲለን ዝውሕዛ ዘለዋ ኣደታት ኤርትራ ብዙሓት እየን። መብዛሕትኡ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰግር ዘሎ ኤርትራዊ መጻኢ ዕድሉ እንታይ ከም ዝኸውን ኣይፈልጥን እዩ። እቲ ኣብ መዓልቲ ብኽንድዚ ኣሃዝ ምውጻኡ ከኣ ምናልባት ማዕጾ ከይዕጸዎ ስግኣት ስለ ዘለዎ እዩ።
መንግስቲ ህግደፍ ኣብ ሎሚ በጺሑ ሓላይ ህዝቢ ኮይኑ፣ ናይ ህዝቢ ጸገም፡ ጸገመይ ኢሉ ከተሃዳድእ ኩልና ኣይተጸበናዮን። ሃገር ለኪሙ ክጠፍእ ዝዓጠቐ ስርዓት ስለ ዝኾነ፣ ኤርትራ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ከኣ ሰሪሑ ዘፍሪ ሓይሊ ሰብ ከምዘይህልዋ እንተገበራ ስራሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ ኢልካ ክውሰድ ዝከኣል እዩ። ንሕና እቶም ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ዓዚዙና ንመሰረታዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ንቃለስ ዘለናኸ እንታይ ንገብር ኣለና። ነገራዊ ዓቕሚ ስለ ዘየብልና መጽለልን መዕንገልን ክንልግሰሉስ ኣይከኣልናን። ብመሰረቱኸ ጸገሙን ጨንቁን ናትና’ውን ምዃኑ ብግቡእዶ ተርዲእናዮ ኣለና። ኣውያቱ ኣውያትና ምዃኑ ተገንዚብና ዶ፡ ድምጺ ክንኮኖዶ ንቃለስ ኣለና፣ ነነብስና ክንምርምረሉ ዝግበኣና ጉዳይ እዩ። ስለዚ ነዚ ክንበቅዕ ሓቢርካ ብምስራሕ ከተድምዕን ሓቢርካ ብምድማጽ ከተስምዕን ምብጋስ ኣብዚ እዋንዚ መተካእታ የብሉን።
እዚ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ጸገም ኣብ መስርዕ ተቓውሞ ንዘለዉ ውድባት፣ ሰልፍታት፣ ሲቪላዊ ማሕበራትን ግዱሳት ውልቀሰባትን ጥራይ ዝምልከት ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ናይቲ ጸገም ተሰካምን ልዑል ናይ ምቕያሩ ዓቕሚ ዝውንን ህዝቢ ኤርትራ ካብ ደሓር ምጠዓስን ዝያዳ ዋጋ ምኽፋልን ብግብሪ “ዓገብ” ንምባል ክትንስእ ይግበኦ። ኣብዚ እዋንዚ ሕቖ ህግደፍ ኮይኖም ዘለዉ ውሑዳት ኣካላትን ሓይልታት ምክልኻልን ድሓር ካብ ዘጣዕስ ስቕታ ክወጹ ይግበኦም። እዚ ማለት ንህግደፍ ክድግፍዎ ኣይግበኦን ጥራይ ዘይኮነ፣ “ደጊም ይኣክል” ኢሎም ከርዕድዎ ይግበኦም። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን “ደጊምስ ዓገብ” ዝብልሉ ሰፊሕ ዕድል ዘለዎም፣ ርእዮም ከምዘይረኣዩ ብምምሳል፣ ክሳብ ሕጂ ንህግደፍ ዘየብሉ ጽቡቕ ምስልን ህዝባዊ ሓልዮትን ከልብስዎ ዝጸንሑ፣ ብረሃጾም ብዝረኸብዎ ገንዘብ ሳጹኑ ዘህጥሩን ወገናትና ናብ ልቦም ብምምላስ ነቲ ጌጋ ካብ ምድጋም ክዕቀቡ ግዜኡ ሎሚ ምዃኑ ነዘኻኽሮም።
ሎሚ ኣብ ቅድሚ ኤርትራውያን ዘለዉ ምርጫታት ወይ ምስቲ ሓላፊ ጉጅለ ህግደፍ ወይ ድማ ምስቶም ዘይሓልፉ ህዝብን ሃገርን ምስላፍ እዮም። ኣብዚ ወሳኒ ናይ ሃገርናን ህዝብናን ምህላውን ዘይምህላውን መድረኽ ንኤርትራን ህዝባን ሕቖኡ ሂቡ፣ ንህግደፍ ዝመርጽ ኤርትራዊ ኣሎ ዝብል ስግኣትና ኣዝዩ ትሑት እዩ። እንተኾነ ከየዘኻኸርና ኣይንሓልፍን። ስለዚ ኩልና ብሰንኪ ክሳብ ሕጂ በብደረጃና ክንሰርሖ ዝግበና ዝነበረ ዘይምስራሕና፣ ህግደፍ ህዝቢ ኣብ ናይ ምጽናት ደረጃ/ሰገነት ንክድይብ ጠንቂ ከም ዝኾና ከይዘንጋዕና፣ ነዚ ተመሊስና ክንቅይሮ ዘይንኽእል ድኽመት ከይንደግሞ ክንጥንቀቕ ይግበኣና።


text:
ኣባል ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ውድብ ዴሞክራሲያዊ ህዝቢታት ኦሮሞ (ኦህዴው) ንኣባሉን ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ዝነበሩን ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኣፍልጦን ህያብን ከምዝለገሰሎም ተፈሊጡ።
ምስ ቪኦኤ ቃለ ምልልስ ዝነበሮም ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ እቲ ህያብን ኣፍልጦን ብሓላፍቲ’ቲ ፓርቲ ከምዝተገለጸሎም ሓቢሮም።
‘ውሳነ ኦህዴው ዝደንጎየ’ውን እንተኾነ፣ ምኽንያቱም ልዕሊ ዓሰርተ ዓመት’የ ነቲ ውድብ ስለዘገልገልኩ፣ መሰለይ ንከረጋግጸለይ ኣይተቃለሰለይን። ዝገበረለይ ነገር ኣይነበረን። እዚ ሓዱሽ ኣመራርሓ ግና፣ ንሃገርን ኦህዴውን ዘገልገለ ሰብ፣ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ቅኑዕ ኣይኮነን ኢሉ ወሲኑ ብፈጻሚ ስራሕ ኣቢሉ’ዩ ተገሊጹለይ። ስለዚ ነዚ ምግባሮም ኣመስጊነ ኣለኹ’ ኢሎም።
እቲ ንዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ዝግበረሎም ሓገዝ፣ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን ሕክምናዊ ሓገዝ ንክረኽቡ ዘኽእል፣ መኪና ከምትዕደገሎም፣ ገንዘባዊ ሓገዝ ከምዝግበረሎምን ዝተወሰነ ገንዘብ ከምዝተቐበሉን ጠቂሶም።
ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ነበር ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካብ ፌደራላዊ መንግስቲ ዝረኸብዎ ረብሓ ከምዘየለን እቲ ዝጀመርዎ ሙግት መዕለቢ ከምዘይረኸበን ክሳብ ፍታሕ ዝረኽቡ ክቃለስ’የ ከምዝበሉ እቲ ዜና ሓቢሩ።


text:
ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ብዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ልዕሊ 30 ሰባት ከምዝተቐትሉ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣፍሊጡ።
ምክትል ኣቦ መንበር ፈደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ: እዞም ኣብቲ ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምዝተቐትሉ 15 ሰባት ኣብ ከተማታት ክልል ኦሮምያ ምዃኖምን ብስምን ከተማን ናይቶም ዝሞቱ ብምግላጽ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ሂቦም።
ትካላት መንግስቲ ነቲ ሰልፊ ዕላዊ ኣፍልጦ ብዘይምሃብን ንሕቶታቶም ከምዝዕፍኑ ዝገለጹ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ: " ቀዳማይ ሚኒስተር: ፕረዚደንት ክልል ኦሮምያን ኣማኸርቶምን ብዝፈሰሰ ደምን ዝተፈጥረ ግጭት ልዕሊ ዝኾነ ከተሓሳስቦም ምተገብአ" ድማ ኢሎም።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ባህርዳር ብዝተኻየደ ተመሳሳሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ምክትል ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ነገሰ ተፈረደኝ ኣፍሊጦም።
ንሶም ሰማያዊ ፓርቲ ዝወደቦ ሰልፊ ፍቓድ ብዘይምርካቡ'ኳ እንተተረፈ: ህዝቢ ግን ባዕሉ ሰልፊ ምውጽኡ ሓቢሮም። ቁጽሪቶም ኣብቲ ሰልፊ ዝወጹ ሰባት ካብቲ ኣብ ጎንደር ዝወጸ ከይበዝሐ ከምዘይተርፍ ኣቶ ነገሰ ተፈረደኝ ብተወሳኺ ገሊጾም።
ዳይረክተር ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን ናይቲ ክልል ኣቶ ንጉስ ጥላሁን ኣብ ባህር ዳር ሸውዓተ ሰባት ምቕታሎ ዘረጋገጹ ክኾኑ እንከለው፤ ካብቶም ሰልፊ ዝወጹ ተፈንጀርቲ ቦምባ ኢድ ዝሓዙ ምንባሮም ጠቒሶም። ብመሰረት ሓበሬታ ኣቶ ንጉስ ጥላሁን እቶም ዕጡቓት ሰልፈኛታት ኣብ ልዕሊ ኣኽበርቲ ጸጥታን ትካላት መንግስትን መጥቃዕቲ ምፍጻሞምን ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ድማ " ሕጊ ናይ ምኽባር ስጉምቲ ወሲዶም " ኢሎም።
ኣብቲ ዝተኻየደ ግጭት ልዕሊ ሓምሳ ሰባት ምቚሳሎም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
የመላ ኢትዮጵያ ኣንድነት ድርጅት ዝተባህለ ፖለቲካዊ ሰልፊ መንግስቲ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ምውሳድ ከቋርጽ ብምትሕስሳብ ነቲ ኣብ ባህርዳር ዝተወስደ ስጉምቲ ከምዝኾነኖ ገሊጹ።
ኣቶ ሙልጌታ ኣበበ ዝተባህለ ምክትል ፕረዚደንት ናይቲ ሰልፊ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ከምዚ ዝበለ ስጉምቲ ነታ ሃገር ንባዕላ ናብ ካልእ ኣንፈት ክመርሓ ከምዝኽእል ኣጠንቂቖም።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ነቲ ሥርዓተ ፍትሓትን ቅዳሴን ዝመርሑ ሓላፊ ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ዝኾኑ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ሶዳኖ እንክኾኑ ናይ መጨረሻ ፍትሓት ግብኣተ መሬት ዝፈጸሙ ግን ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ እዮም፣
ብፅዕ ካርዲናል ሶዳኖ ኣብ ዘቅረብዎ ስብከት ንነፍሰኄር ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ቶራን ዘይርሳዕ ብትብዓት ንቅድስት ቤተክርስትያን ክርስቶስ ዘገልገለ ሓው እንክብሉ ምስ ገለጹ ሽሕ’ኳ ኣብ መወዳእታ ሕይወቶም ሃፍ ዘይብል ሕማም እንተወረዶም ንኩሉ ብትብዓት መኪቶሞ ኢሎም።
ብብፅዕና ወንጌል ዝተዀለዔ ጉዕዞ ሕይወት!
ብፅዕነቶም ኣብ ቃላት ወንጌል ተመርኲሶም ንጒዕዞ ህይወት ነፍሰኄር ብፁዕ ካርዲናል ቶራን ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ድሕሪ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ምስ ኩሎም ሰብ ጽቡዕ ድላይ ዘተ ኣካዪዶም!
ብፁዕ ካርዲናል ሶዳኖ ናብ ሕይወት ነፍሰኄር ካርዲናል ቶራን ምልስ ይብሉ እሞ ከም ካህን ከም ኣቡን ከም ካርዲናል ዕብየቶም ከምዘርኣዩ ነዚ ከኣ ብዙሃት ከምዝገበረዎ ንቅድስት መንበርን ቤተክርስትያን ንምግልጋል ሕይወቶም እንከወፍዩ ኣብ መወዳእታ ከኣ ነቲ ዓቢ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ሓደራ ዝበሎ ናይ ሓድነት ዘተ መሠረት ብምግባር ምስ ኩሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይ ኣብ ምዝታይ ኣሕሊፎሞ፣ ነዚ ከኣ ከምቲ ጋውድዩም ኤት ስፐስ ማለት ፍስሓን ተስፋን ዝብል ሰነድ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝህብሮ ንኩሎም ኣሕዋት ክንከውን ዝተጸዋዕናን ንሰብኣውን መለኮታውን ጽዋዔና ከኣ ብዘይ ዓመጽን ምጥፍፋእን ንዓለምና ብሓቀኛ ሰላም ንክንሃንጽ ሓቢርና ንሥራሕ ንዝብል ብሕይወቶም መስኪሮሞ፣
ጸሎት ግብኣተ መሬት!
ኣብ ፍጻሜ ናይ’ቲ ሥርዓት ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ነተን ብሥርዓት ላቲን ጸሎተ ኣማዕጽኖ ማለት ኦ ጐይታ ነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽን ዝብላን ጸሎተ ግብኣተ መሬትን ፈጺሞም፣


text:
ሕማም ኣእምሮ፡ ጭንቀት ዘስዕቦ ሕማም እምበር ጽሉል ዝበሃል ሰብ የልቦን
እዚ ዘለናዮ ዘበን ንብዙሓት ዘጨንቕ ክስተታት ዝበዝሖ'ዩ ተባሂሉ ይንገር። ብደረጃ ዓለም ከባቢ 526 ሽሕ ሰባት ምስ ስራሕ ብዝተዛመዱ ጉዳያት ከምዝጭነቑን ከምዝርበሹን ይግለጽ።
እዚ ድማ ማሕበረሰብ ዓለም ዝነብሮ ዘሎ ናብራ ዝተጨናነቐ ክኸውን ዝገብሩዎ ምኽንያታት ብዙሓት ብምዃኖም'ዩ ይብሉ ሰብ ሞያ ስነ ልቦና።
ሕማም ኣእምሮ፡ ሕክምናዊ ኩነታት ሓደ ሰብ ዝውክል ኮይኑ፡ ኣብ ስምዒታት፣ ኣተሓሳስባን ባህርያትን ዝትንክፍ ዓይነት ሕማም ከምዝኾነ በዓል ሞያ ስነ ልቦና ዮናስ እዮብ ይዛረብ።
"ጭንቀት፡ ሕማም ኣእምሮ ካብ ዝንጸባረቐሎም ጸገማት ሓደ'ዩ።
ይኹን እምበር፤ ካብ ወለዲ ዝሓልፍ፤ እትነብረሉ ከባቢ ዝፈጥሮ ተጽዕኖ፤ ትምህርቲ፤ ስራሕ፤ ማሕበራውን ቁጠባውን ኩነታት ሂወትና'ውን ነዚ ሕማም ንምስዓብን ንምግዳድን ዓቢ ግደ ኣለዎም" ይብል ተምሃራይ ጉዳያት ምምኻር ዩኒቨርሲቲ ካቶሊኽ ምብራቕ ኣፍሪቃ ሓው ገብረሂወት እያሱ።
- ሰብኣዊ መሰል ሕሙማት ኣእምሮ እናተግሃሰ'ዶ ይኸውን?
- " ሰብ ኣይነበርኩን ሕጂ እውን ኣይኮንኩን" ዛንታ ስደተኛታት
- ብዛዕባ ስኪዞፍረንያ እንታይ ኣፍልጦ ኣሎና?
- ባህርያት መንገዲ ዘይዛሪ ዓወት
ዲፕረሺን ወይ ጭንቀት ዝሓዞ ሰብ፡ ንሂወቱ ፍጹም ትርጉም ይስእነሉ'ሞ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ካልኢት ኣብ ሂወተይ እንታይ ጠቓሚ ነገር ጌይረ፡ እንታይ ሰሪሔ፡ እንታይ'ከ ይገብር ኔይረ? ዝብሉን ካልኦትን መልሲ ዘይረኽበሎም ሕቶታት ንነብሱ ብምልዓል ናብ ነውጺ ይኣቱ።
ገለ ካብ ምልክታት እቲ ሕማም፡
- እስኪዞፍረኒያ፡ እዚ ሕማምዝሓዞ ሰብ፡ ኣብ ዓለም በዘይክኡ ካልእ ሰብ ዘሎ ኮእኑ ኣይስምዖን'ዩ። ምስ ኣምላኽ፡ ዓበይቲ ውሩያት ሰባት፡ ፕረዚደንታት'ውን ከይተረፈ ከምዝራኸብ ኮይኑ ይስምዖን ይዛረብን።
- ኦብሰሲቭ ኮምፖልሲቭ ዲስኦርደር፡ እዚ ድማ፡ ብዘይካይ ቅኑዕ ስብ የሎን፡ ኣነ ዘስተውዕሎ ማንም ኣይፈልጦን'ዩ፤ ብምባል ንነብሱ ጥራሕ ዝሰምዕ ማለት'ዩ።
- ፖስት ቱራማቲክ ዲስኦርደር፡ እዚ ዝመጽእ ካብ ሕሉፍ ዘጋጠመ ዓቢ ሓደጋ ማኪና፡ ኣብ ስደት ዘጋጥም ኣካላዊ ስነ-ኣእምሮውን ሃስያ ወይ'ውን እትፈትዎ ሰብ ብሞት ክፍለየካ እንከሎ፤ ወትሩ እዋን ብሕልምኻን ብውንኻን ከም ሓድሽ ተርእዮ ኮይኑ ኣብ ኣእምሮኻ ክመላለስ ከሎ'ዩ። እዚ ብፍላይ ሕጂ ነዞም ንሰሃራ ኣቋሪጾም ዝኸዱ ኤርትራውያን መንእሰያት ዝያዳ የጥቅዕ ኣሎ።
"እቲ ዝዓበየ ጭንቀት (ዲፕረሺን)፡ ኣብ ዘለወሉ እዋን'ዩ ወዲ ሰብ ሂወቱ ዘሕልፍ። ምኽንያቱ እቲ ዝሓለፎ ጉዕዞ ሂወት ይዝክርሞ፤ ናይ መጻኢ ዘማዕድወሉ ጮራ ብርሃን ስልዘይርኣዮ እታ ከም እንኮ መፍትሒት ኢሉ ዝወስዳ ሞት'ያ" ይብል ሓው ዮናስ።
ኣብ'ዚ ደረጃ ዝበጽሐ ሰብ ከኣ በዞም ዝስዕቡ ምልክታት ምልላዩ ይከኣል።
- ዘይነበሮ ናይ ድቃስ ለውጢ (ክበዝሕን ክውሕድን ይኽእል)
- ምስ ሰባት ዝነበሮ ርክብ ይቋረጽ
- ምውሳኽ ወይ ምንካይ ክብደት ኣካላት
- ስራሕ ምጽላእ
- ምፍዛዝ
- መእሰሪ ዘይብሉ ዘረባ ምዝራብ
- ተስፋ ምቑራጽ
እንተኾነ ግን፡ እዞም ምልክታት ዘለዎ ሰብ ኩሉ ጭንቀት ኣኣእምሮ ኣለዎ ኢልና ክንድምድም ኣይንኽእልን፡ ምኽንያቱ ናይ ካልእ ነገራት ምልክት'ውን ከኾኑ ስለዝኽእሉ።
ነዚ ንምልላይ ግን ንነዊሕ እዋን ምክትታል የድልየና።
መበገሲ ሕማም ኣእምሮ ዝኾነ ጭንቀት እምብኣር፡ ዓሌት፤ ጾታን ዕድመን ዘይፈሊ እኳ እንተኾነ ምስ ናብራን ሓዳርን ብዝተሓሓዝ ኩነታት ዝያዳ ንደቂ ኣንስትዮ፤ ምስ ስራሕን ማሕበራዊ ናብራን ብዝተሓሓዘ ንደቂ ተባዕትዮ ከምኡ'ውን ምስ ትምህርትን ግርዝውናን ብዝተሓሓዝ ድማ ንመንእሰያት ከም ዘጥቅዕ ዝተፈላለዩ መጽናዕትታት ከም ዘረጋግጹ እዞም ምሁራት ይገልጹ።
ቆልዑ ኣይጭነቑን'ዮም ዝብል ኣባሃህላ እውን ጌጋ ምኻኑን፡ ጭንቀት ቆልዑ ንምልላይ ግን ዝተፈላለዩ ሜላታት ምጥቃም ኣድላይ እዩ።
ምኽንያቱ ቆልዑ ስምዒቶም ኣውጺኦም ሰለዘየካፍሉ፤ ዘይባህርያዊ ዝኾነ ኣመል ኣብ ቆልዑ ምስእንርይ ብጸወታን ስእልን ዝመሰሉ ነገራት ጌርና ንምፍላጡ ይከኣል።
እቲ ብቐዳማይ ደረጃ ክንፈልጦ ዘሎና ነገር፡ ጭንቀት ዘለዎ ሰብ ጽሉል ኣይኮነን። ጽሉል ዝበሃል ሰብ እውን የሎን።
እቲ ኣብ'ዚ ደረጃ ዝበጽሐ ሰብ ብቕልጡፍ ሓገዝ እንተዘይረኺቡ፤ ትንፋሱ ኣብ ምሕላፍ ህሞት ከምዝኣቱን ክልቲኦም ምሁራት ይሰማምዑሉ።
"እዚ ብምኽንያት ዝተፈላለየ ሳዕቤናት ናብ ጭንቀትን ሕማም ኣእምሮን ዝተቓልዕ ሰብ እምብኣር፤ ኣብ ክንዲ ምግላሉን ከም ፍሉይ ምርኣዩን፡ ሓገዝ ካውንስሊን ሂብካ ጸገሙ ብምዝራብን ምዕዶ ብመሃብን ካብቲ ዘለዎ ኩነታት ምውጻእ የከኣል።
እንተኾነ ኣብ ዓድና ናይ ካውንስሊን ሓገዝን ምክትታልን ልሙድ ብዘይምዃኑ፤ ሰባት ጽሉላት ተባሂሎም ክግለሉ፡ ክእሰሩን ክሳቐዩን ይረኣዩ። እዚ ግን ፍጹም ጌጋ'ዩ፡ ምኽንያቱ ጽሉል ዝበሃል ሰብ ስለ ዘየለ" ብምባል ኩሉ ሰብ ዝከኣል ምትሕብባርን ክንክን ከገብር ተላብዮም።


text:
ኢትዮጵያ ሕዚ በፂሓቶ ዘላ ፖለቲካዊ ቅልውላው ካብቲ ልሙድ ብዝተፈለየ ዝኽፈኧ ሃደጋ ዝሓዘ ኮይኑ ይርአይ አሎ፡፡ ነዚ ፖለቲካዊ ቅልውላው “ምስዓን ፅቡቅ ምምህዳር፣ ናይ ዲሞክራሲ ዘይምምዕባል” እንዳበሉ ብምግላፅ ነዚ አብ ቅድሜና ጠጠው ይሉ ዘሎ ሓደጋ አናኢስካ ምርዓይን ልሙድ ፀገም አምሲሉ ናይ ምቅራብ ግጉይ ኣረዳድአ ዕዩ፡፡ ምክንያቱ ድማ፣ ብዛዕባ ፅቡቅ ምምህዳርም ይኹን ብዛዕባ ምዕባለ ዲሞክራሲ ንምዝርራብ አቅድሚሞም ኽማልዑ ዝግብኦም ኩነታት ስለዘለዉ እዩ፡፡ እዚኦም ኩነታት ድማ ብሠላም እትነብር ሀገር፣ ብሕይወት ናይ ምንባርን አብ መሠረታዊ ፖለቲካዊ መሰላት ንኸሳተፉ መሰሎም እተከበረሎም ዜጋታትን ንዚኦም ተፈጻሚ ምግባር ዝክእል ምምህድዳር እዮም፡፡ አብዚ ግዜ እዚ እዚኦም ቅድመ ኹነታት እንዳጠፍኡ ይርከቡ ወይድማ ጠፊኦም አለዉ፡፡
ሃገርና ሕዚ እትርከበሉ ሓደገኛ ኩነታት ብሓፂሩ ንምግላፅ፣
ሀ. ዜጋታት እታ ሀገር ቅድሚ ሕዚ አብ መንግሥቲ አህዲሮምዎ ዝነበረ ዝንአሰ ቅቡልነትን ተዓማኒነትን እብ ሕዚ እዋን ፈጺሙ ጠፊኡ አሎ፤
ለ. ሕወሓት/ኢህወደግን እቲ ዝመርሆ መንግሥቲን ናይ እታ ሀገር ፖለቲካዊ ድሌታት፣ ሕቶታት፣ ናይ መማረፂ ሜላታትን ተታሐሒዞም ኽመፁ ንዝክዕሉ ሓደጋታት ሕርድዑ አይከዓሉን፡፡
ሐ. ንሕቶታቶም ብሠላማዊ አግባብ ንምቅራብ አብ ዝፍትኑ ዜጋታት ጭካነ ዝተመልኦ ስጉምቲ ምውሳዱ አጋፊሁ ቀፂሉ ይርከብ፡፡ ብሰንኪ እዙይ ብዙሕ ወገናት ይቅተሉ አለዉ፡፡ ካልኦት ድማ ማዕሰርቲ፣ ግርፋትን ስቃይን ይወርዶም አሎ፡፡ እዚ ግጉይ ዝኾነ ተግባር ጠጠው ተዘይ ይሉ አብ ውሽጢ ብዙሓት ሰባት ሃደገኛ ህርቀትን ቂም በቀልን ምፍጣሩ አይተርፍን፡፡
መ. መንግሥቲ በቲ ዝኽተሎ ንኹሉ ድምፂ ብሓይሊ ናይ ምዕፋን አካይዳ ዝተለዐለ እቲ ናይ ፖለቲካ ምህዳር ፈጺሙ ተዓጺዩ እዩ፡፡ ቀሊል ዘይብሃልን በብማዓልቲ ዝውስኽ ቁጽሪ ዘለዎ ሕዝቢ አብ መንግሥቲን አብ ሠላማዊ ቃልሲን ተስፋ ይቆርፅ አሎ፡፡ እዚ ኩነታት እዚ ናበይ ይስህበና ከም ዘሎ ናይ ቀረባ ዕዋን ታሪኽና አስተምሓሪ ኽኾነና ይግባዕ ኔሩ፡፡
ሠ. መንነት ብሔረሰባትን መሠልን ብናይምክባር ስም አብ ማዕከል ሕዝብታት ሀገርና ኽዝራዕ ዝቀነየ ጥርጣረን ዘይምዕትምማንን፣ ብምመግሥቲን ብካልዖት ጉጅለታትን ጎስጓስነት አዚዩ ተጓኻኺሩ አሎ፡፡ ናይ ምትህብባርን ምትዕምማንን ምልክታት ህዚውን አለዉ፤ ማኅበራዊን ባሕላዊን ርክባትውን አይጠፍዑን፡፡ ይኹን እምበር ሕዚ እዝርከቡሉ ኹነታት ብሓባር ናይ ፖለቲካዊ ፍትሕ ንምምፃዕ ዝኽዕሉ ምኳኖም አብ ዝፍተነሉ ግዜ በፂኽና አለና፡፡
ረ. ብፍሉይ፣ ብምፍላጥ ይኹን ብዘይ ምፍላጥ ንሕዝቢ ትግራይ ካብ ካሊዕ ኢትዮጵያዊ ተፈልዩ ንኽረኧ ዝግበር ሓደገኛ ምንቅስቃሳት ይርአይ አሎ፡፡ ናይዚ ቀንዲ መበገሲ አመራርሓን፣ ተግባርን ፕሮፓጋንዳን ሕወሓት እንተኾነ እውን ካልኦትውን ናብዚ ሓዊ ነዳዲ ምውሳኮም ቀፂሎምሉ አለዉ፡፡ በዚ ምኽንያት መብዛኽትኦም ተጋሩ ካብ ክልተ ዝሰዓነ መሲሎም አብውሽጢ ፍርሒ ኮይኖም ይራዐዩ አለዉ፡፡ ናይ ሕዝብታት ኦሮሞን አምሓራን ናይ ፖለቲካ ምሑራን ንኽይተአማመኑ ዝግበር ዘሎ ፈተነውን ቀፂሉ ይርከብ፡፡ ነዚኦም ሳዕቤናዊ አካይዳታት ብሓባር ኽንመልሶም ይግባዕ፡፡
ሰ. ሕወሓት/ኢህወደግ ናይታ ሀገር ጭቡጥ ፖለቲካዊ ሃቂ ካብምክሓድ ወፂዩ ነቲ ሃቂ ንኽቅበል አይኸአለን፡፡ አፍልጦ ንዘይወሃቦ ፀገም መልሲ ኽምፅዕ እዩ ይልካ ምፅባይ ዕሽነት እዩ፡፡ ሕወሓት/ኢህወደግ ነታ ሀገር ብግዜ ካብጥፍአት ንምድሓን ናብዝኽዕል ሃቀኛ ናይ ፖለቲካ ዝርርብ ንኽመፅዕ ፀቅጢ ኽግበረሉን ንኽግደድን ከምዘለዎ ዘከራኽር አይኮነን፡፡
ሸ. ሀገራት ተመሳሳሊ ናይ ፖለቲካ ቅልውላው ኸጋጥመን እንተሎ፣ ካብቲ ቅልውላው ናይመውፅዒ ወሳናይ ቁልፊ ዝርከብ አብቶም ሥልጣን ዝሃዙ ሰባትን ጉጅለታትን እዩ፡፡ ካልኦት ናይ ፖለቲካን ናይ ሲቪክ ጉጅለታት ንዲሞክራሲያዊ ሽግግር ዘይትካዕ ሃገዝ ክሕቡ ይኽዕሉ እዮም፡፡ ይኹን እምበር ሥልጣን ዝሃዙ ወገናት ነቲ ናይለውጢ ንፋስ መሠረታዊ አካይዳ ናይ ምውሳን አቅሚውን አይስእኑን፡፡ ኢህወደግ ነታ ሀገር አብዪ ዋጋ ናብ ዛኽፍላ ናይ ምጥፍፋዕ፣ ምፍልላይን ናብ ውሽጣዊ ውግዕ ከይወስዳ ምኽልካል ናይ ኹልና ናይሓባር ሓላፍነት እዩ፡፡
ቀ. “ኢትዮጵያ አይትፈርስን፣ ደጊም ናብ ውሽጣዊ ውግዕ አይንአትውን፣ አብ ኢትዮጵያ መሠረቱ ናይ ብሔር መንነት ዝኾነ ዝተደራጀወ መጥቃዕቲ ኽፍፀም አይክዕልን፤ ወዘተ.” እንዳበሉ ንባዕልኻ ምዕሻውን ምዝንጋዕን አዚዩ ከቢድ ዋጋ ኻኽፍለና ይኽዕል እዩ፡፡
ናይዞም ኹነታት ድምራዊ ውጽኢት ነታ ሀገር አብ ሓጺር እዋን ንኹልና ኽጎድዕ ናብዝኽዕል ቅልውላው ንኽትአትው ንኽገድዳ ይኽዕል እዩ፡፡ እዚ ካብምዃኑ አቅዲሙ ብውልቂን ብጉጅለን ብምንቅስቃስ ነቲ ሓደጋ ኽነትርፎ ይግባዕ፡፡ ብቀጻሊ ንኹሉ ዜጋ እታ ሀገር ብማዕረ ዝርዒ፣ ሕጊ ዝኽበረሉ፣ ናይ ዜጋታት መሠረታዊ መሠላት ዝኽበሩሉ ሥርዓት ንኽንሓንፅ እንኽዕለሉ ዕድል ኽነብረና ይኽዕል እዩ፡፡
እዚኦም ኹነታት ንኹልና ሓተሓሳስቡና ከምዝኽዕሉ ንግንዘብ፡፡ እዚ መሳሊ ግዜ ነቲ ሓላፊነትና ካልኦት ንኽፍፅሙልና እንፅበየሉ አይኾነን፡፡ አተሓሳሳቢ ሓደገኛ ኹነታትን ናይ ምቅያር ቀዳማይ ስጉምቲ ነቲ ስግዓት ንባዕሉን፣ ከምዑእውን ነቲ መፍትሔ ዝብልዎን ንኽስማዕ ምግባር ከምዝኾነ ነዓምን ኢና፡፡ በዚ መበገሲውን፣ ናይ ራዲዮ ዋዜማ ኤዲቶሪያል ጉጅለ ነዚኦም ፃውዒታት ብትሕና ንኩሎም ወገናት ያቅርብ፡፡ እቶም ሓሳባት ፅቡቅ ኮይኖም እንድኽር ረኺብክምዎን ተከተልዎም፡፡ ጌጋ ተኮየኖም አእሪኹም ተግብርዎም፡፡ ጻውዒትናን ተማፅኖናን ናብቶም ጥዑይ ሕሊና ዘለዎም ኹሉ ይብፃሕ፡፡
1. ብዝኾነ መንገዲ አብንፈልጦምን አብንረኽቦምን ናይ ኢህወደግ አመራርሓን አባላትን ፀቅጢ ምግባር፡፡ እዚውን ስግዓትናን፣ ድሌትናን ከምዑውን ነቲ ሓደጋ ብዘይምትኽብባዕ ብግልፂ ምርዳዕ፣ ምክርካርን፣ ናይ እጃሞም ንኽገብሩ ምድፍፋዕን ኩሉ ዝሓዘ እዩ፡፡
2. ብዝኾነ መንገዲ ብውልቂ አብ እንፈልጦምን እንረኽቦምን ናይ ክልልን ፌደራልን ፖሊሳት፣ ናይ ኃይሊ መከላከሊን ናይ ኃለዋ ፀጥታ አመራርኻታትን ተራ አባላትን ፀቅጢ ምግባር፡፡ ብፍሉይ እቲ ዝፍፀም ዘሎ ናይ ጅምላ ማዕሰርቲ፣ ስቃይን፣ ምኽትታልን ጠጠው ንኽብል ብውልቆም ይኹን ምስ መሳርሕቶም ንኽፅዕሩ ምንጋርን፣ ምዕማንን ምድፍፋዕን የድልይ፡፡
3. ናይ እታ ሀገር ዝምልከት ይግባዓና ዝብሉ ናይ ፖለቲካ ጉጅለታት ብዘይ ገለ ፀገም ንዝርርብን ምይይጥን ድልዋት ምዃን ይግብኦም እዩ፡፡ በዚ አግባብ እውን መሠረታዊ አቅጣጫ ዝሕብር፣ ነታ ሀገር ብሕዝቢ ዝምረፅ መንግሥቲ ኽሳዕ ዝርከባ ንዝነብር አካይዳ ዘርኢ ናይ ሃባር ናይ ድርጊት መርሃ ግብሪ (Road map) አዳልዮም ንሕዝቢ ንኽፍልጡ፡፡ እዚ ምይይጥን ዝርርብን ብዝተካአለ መጠን ንኹሉ ዘሳትፍ እንተዝኸውን ይምረፅ፡፡ እዚ አካይዳ አብ ዓዲ ይኹን አብ ወፃዒ ብዝከኣል መንገዲ ተፈፃሚ ሕኽውን ይግባዕ፡፡ ዝተፈላለዩ ዝርርባት ነናይባዕሎም መማረፂታት ንሕዝቢ ንኽቅርቡውን ይኽእሉ እዮም፡፡ እቲ ዋና ነጥቢ ንሕዝቢ ነቲ መፃኢ ግዜ ዝኽብሩን ተስፋ ዝኽቡ ሓሳባት ምቅራቦም እዩ፡፡
እዚ ኽግበር እንተሎ ሠለስተ መሠረታዊ ነጥብታት ኽዝለሉ አይግባዕን ይልና ንዓምን፡፡ ንሳቶምውን (ሀ) ንኹሉ ነገር ካብ ዜሮ ምጅማር የብልናን፡፡ (ለ) እቲ እንምስርቶ ሥርዓት መሠረታዊ ናይ ዴሞክራሲያዊ መርሖታት ብተግባር ዘኽብር ሕኸውን አለዎ፤ (ሐ) ሥርዓት ፌደራል አወቃቅራ መንግሥቲ ንዴሞክራሲያዊ ሽግግር ዋና መበገሲ ኮይኑ ኽውሰድ አለዎ፡፡
4. ጉዳይ እታ ሀገር ይምልከተና ዝብሉ ናይ ሲቪክ ጉጅለታትና ማኅበራትን ብወገኖም ናይባዕሎም ሓላፍነት ብውልቂ ይኹን ብሓባር ኽፍፅሙ አለዎም፡፡ እዚኦም ናይ ሲቪክ ማኅበራት ንባዕሎም ካብ ናይ ፖለቲካ ጉጅለታት ጸቅጢ ኽከላከሉ ይግባዕ፣ ካብዑ ሓሊፎምውን ነቶም ፖለቲካ ኃይሊታት ምኽሪ ምሓብን ምግሳፅን ኸጠንክሩ አለዎም፡፡ ንሀገር ይጠቅም ዝብልዎ ናይ ሃባር ምኽረ ሓሳብ ንሕዝቢ ተዘቅርቡ ዓቢዪ አበርክቶ ይኸውን፡፡ እዚ አብ ውሽጢ ሀገርን አብ ወጻዒ ንዝርኸቡ ዝምልከት እዩ፡፡ ኩሎም ከከም ከባቢኦም አብዝጠዓሞም ተቀራሪቦም ምክሪ ምግባርን ምርኻብን ይኽእሉ እዮም፡፡ (እዚ ብዝተፈላለየ ቅርፂን ዕላማን ዝተጣየሹ ከም ናይ ዕምነት፣ ናይሞያ ማኅበራትን ጉጅለታትንን ዘጠቃልል ኮይኑ፣ ነዚ ዕላማ ዝፍጠሩ ጉጅለታትውን ዝምልከት እዩ)
5. ፖለቲካዊ አረዳድኣ፣ ናይ ብሔርም ይኹን ናይ ሓይማኖት ፍልልይ ከይአንቀፈና ኹነታት ከም ዝፈቀዱልና ካብትልሙድ ብዝበለጸ ምርካብ፣ ነቲ ንቡር ማኅበራዊ መስተጋብርን ናይ ሕውነት መንፈስ ምጥንኻር አድላይ ኮይኑ ይርአይ አሎ፡፡ እዚ ምንቅስቃስ አብ ልዕሊ ኹሉ ወገን ምትዕምማን ብዝበለፀ ንኽሰርፅ ይገብርዩ፣ ነቲ ዝተዘርዕ ናይ ምጥርጣር ዘርዒ የጥፍዕዩ፣ ፀገም ተመፅዩና ብቀሊል ንኽንተሓጋገዝ ንኽዕሊና፡፡
6. ኢትዮጵያውያን ናይ ሃባር ሕማሞን ተስፋኦምን ብዝምልከት ዝዘራረቡሉ ናይ ሃባር መድረኻት ብዝተካኣለ ምግፋሕ፡፡ ዜጋታት እቲ ሃደ ስለ እቲ ካልዕ ከምዝሃስብ፣ ከምዝጭነቅ ምዝራብውን ምስማዕውን ይደልዩ እዮም፡፡ ኢትዮጵያውያን ናይ ወገኖም ናይፍቅሪ፣ ናይምትዕምማን ከምኡውን ናይ ተስፋ ድምጺታት ምስማዕ ይደልዩ እዮም፡፡ ኢትዮጵያውያን ምስባዕሎም ንኽዕረቁ ይደልዩ እዮም፤ ንወገኖም ናይ ሃባርን ናይ ውልቂን ህማም ዘለዎም ሃዘን ምግላጽውን ይደልዩ እዮም፡፡ አብ ሞንጎኦም ዘሎ ፍልልይ ብዘይ ፅልዒን ኽልኽን ምምይያጥ ይደልዩ እዮም፡፡ ንካሊዕ ዘይተፀበና ድምጽና ንሰማማዕ፡፡
7. ዘረባ ፅልዒ መበገሲ ጥፍዓት እዩ፡፡ ብውልቂ ይኹን ብጋሒዲ አብ ዝኮነ ኹነታት ውሽጢ አብ ሃደ ብሔር፣ ሃይማኖት ከምዑውን አብ ዝኮነ ናይ ሰባት ሕብረት ዘረባ ፅልዒ ዘይምግባርን ነዚ ካብ ዝዓመሰሉ ተግባራት ምርሓቅ መበገሲ ሠላም እዩ፡፡ ንዘረባ ፅልዒ ምጥፋዕ ግዴታና እዩ፡፡ ተፈፂሙ እንተረኺብና ጌጋ ምዃኑ ምርዳዕ ናይ ኩልና ውልቃዊ ኃላፍነት እዩ፡፡
ፍልልይ ፖለቲካዊ አረዳድኣ ንምርኣይ ናይ ካሊዕ ወገን ሰብዓዊነት ምክሓድን ከምካሊዕ ፍጡር ምስዓል፣ ሃደ ውልቀሰብ ነቲ ዝመፀሉ ሕብረተሰብ ከምሰብ ከይቁፀሩ ምንቅስቃስ ምግባርን ዝአመሰሉን ካብ ሓደገኛ ናይ ፅልዒ ዘረባ ዝቁፀሩ እዮም፡፡ ካብ ዘረባ ፅልዒ ረብሓ ዝረክብ ሀገር የለን፡፡
8. ሕዝቢ ዓለም ኢትዮጵያ እትርከበሉ ኹነታትን ነቲ ፅላሎቱ የርእይ ዘሎ ሓደጋ ብጭቡጥ ንኽርዳዕ ብሜላን ብንፍዓትን ምንቅስቃስ አድላዪ እዩ፡፡ እዚ ዕላማ ካብ ሰላማዊ ሰልፍታት ካብምግባርን፣ ካብ ኽልኽን ሕርቀትን ምግላጽ ዝበለጸ ምዃኑ ምስትውኣል ይግባዕ፡፡
9. አብ ውሽጢ ዓዲ ይኹን አብ ወፃኢ ሀገራት ዝርከቡ ናይ መራኺቢ ማዕኸናትን ጋዜጠኛታትን ሀገርና ነዚ ግዜ ሰጊራ ናብ ዝሃሸ ምዕራፍ ምዕንታን ንኽተሰጋር ተመሣሣሊ ፃውዒትን መልእኽትታትን ያመሓላልፉ ይልና ነዓምን፡፡ ዝክዓል እንተኮዩኑ እውን፣ ተመሣሣሊ ርዕሰ አናቅጽ አብ ተመሣሣሊ ግዜ ንኽስምዑ፣ ወይድማ ብካሊዕ ብዝጥዕሞም መንገዲ ብሓባር ድምፆም ንኽስምዑ ንልምን፡፡
ጻውዒትናን ተማፅኖናን ብዘይ ፍልልይ ናብቶም ጥዑይ ሕሊና ዘለዎም ኢትዮጵያውያን ኹሉ ይብፃሕ፡፡
ራዲዮ ዋዜማ
ሓምለ 2008


text:
ወዲ ቀ/ሚ ኬንያ ነበር ራይላ ኦዲንጋ - ፊደል ኦዲንጋ ትማሊ ሰንበት ኣብ መንበሪ ገዝኡ ሞይቱ ተረኺቡ። መንቀሊ ሞቱ ግና ብፖሊስ ይፃረ ኣሎ።
ብመሰረት እቲ ዜና በዓልቲ-ቤቱ አርትራዊት ልዋም ጌታቸው ካብ ምድቃሱ ንክተበራብሮ ኣብ ዝፈተነትሉ ሰዓት፡ሞይቱ ክምዝተረኸበ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቀዳም ምሸት ምስ ኣዕርኽቱ ኣብ እንዳመስተ ፅቡቅ ጊዜ ከምዘምሰየ ዝዝረበሉ ፊደል ኦዲንጋ፡ሞይቱ ዝተረኸበ ኣብ ካረን ዝተባሃለ ከባቢ ኣብ ዝርከብ መንበሪኡ እዩ። በዓልቲ ቤቱ ልዋም ጌታቸው ንክተበራብሮ ፈቲና ኣብ ዘይካኣለትሉ ሰዓት ናብ ወለዱ ስልኪ ድሕሪ ምድዋላ ናብ ሆስፒታል ወሲዶምዎ ነይሮም ግና ኣይኮነሎምን።
ፖሊስ ኬንያ ብዛዕባ ኣማውታ ፊደል ዝሃቦ ተወሳኺ ሓበሬታ ዛጊድ የለን።እቲ ምርመራ ግና ይቅፅል ኣሎ።
ሚድያታት ኬንያ፡ፊደል ኦዲንጋ ምስ ቀዳመይቲ ሰበይቱ ቬሮኒካ ዋንጂሩ ድሕሪ ምፍትሑ ንኤርትራዊት ልዋም ጌታቸው ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኣብ ዝተፈፀመ ስነ-ስርዓት ከምዝተመርዐወ ገሊፀን።


text:
ዜና ኤርትራ
ብስም ሚሊሻ ዓጢቖም ዝጸንሑ ልዕሊ 65 ዓመት ዝዕድሚኦምን ካልኦት ዜጋታትን፣ ጠበናጅኦም ከረከቡ'ዮም
Radio Erena: 11 October 2018
ብስም ህዝባዊ ሚሊሻ፣ ካብ 65 ዓመት ዝዕድሚኦም ንላዕሊን ካልኦት ዜጋታትን ዓጢቖሞ ዝጸንሑ ብረት ከረክቡ ምዃኖም መግለጺታት ይሃቦም ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ገለ ምምሕዳራት፣ ጠበነጅኦም ንሎሚ ሓሙስ 11 ጥቅምቲ ከረክቡ ተነጊርዎም ምህላዉ'ውን እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ይጠቕሱ።
እዞም ብስም ሚሊሻ ንልዕሊ 6 ዓመታት ብረት ዝዓጠቑ ወለድን ሰራሕተኛታት ትካላትን፣ ብረቶም ከውርዱ እኳ ተኣዚዞም እንተለዉ፣ ተመዲቦምሉ ዝጸንሑ መሳርዕ ኣሃዱታት ግና ክቕጽል ምዃኑ'ዩ ተነጊርዎም ዘሎ።
ሱዳን፣ ሕጋዊ መንበሪ ወረቀት ዘይብሎም ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ይግፈፉ
Radio Erena: 11 October 2018
ኣብ ሱዳን፣ ከተማ ካርቱም ብዘይሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዝንቐሳቐሱ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዒላማ ዝገበረ ጽዑቕ ግፋ ይካየድ ኣሎ።
ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ከተማ ብዝልኣኽዎ ሓበሬታ መሰረት፣ እዚ ዝካየድ ዘሎ ግፋ ካብቲ ቅድሚ እዚ እዋን'ዚ ዝተኻየደ ግፋታት ዝፍለ ከምዘይኮነ ኣስሚሮም።
ነቲ ግፋ ዘካይዱ ዘለዉ ኣባላት ፖሊስ ሱዳን፣ ግቦ ክኸፍልዎም ንዝኽእሉ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ይፍንውዎም ምህላዎም'ውን ጠቒሶም።
ሱዳን፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብተደጋጋሚ እዋን ነናብ ዓዶም ከምዝሰጎጎት ይፍለጥ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክፍሊትን ናይ ሎጂስቲክ ኣቅርቦትን ወደባት ኤርትራ መጽናዕቲ ኣዳልያ
Radio Erena: 10 October 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ወደባት ኤርትራ ኣብ ዝጥቀመሉ እዋን፣ ብዛዕባ ዝህሉ ናይ ኣገልግሎታት ክፍሊትን ናይ ሎጂስቲክ ኣቕርቦትን ብዝምልከት መጽናዕቲ ከምዘዳለወ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ብወገን መንግስቲ ኤርትራ'ውን መጽናዕቲ ይካየድ ከምዘሎን ክልቲኡ መጽናዕታት ተራእዩ ኣብ መደብደምታ ክብጻሕ ምዃኑን እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ይጠቕስ።
ኢትዮጵያ፣ ንወደባት ባጽዕን ዓሰብን፣ ክትጥቐመሉ ቅድሚ ምጅማራ፣ ቅድሚኡ ክምለሱ ዘለዎም ጉዳያት ይጽንዑ ምህላዎም'ውን ጸብጻብ ማዕከን ዜና ፋና ይጠቕስ።
"ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸተምኦ ስምምዕ፣ ስደተኛታት ንምስጓግ ክሕግዘና'ዩ፣" ቀ/ሚ እስራኤል
Radio Erena: 11 October 2018
ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸተምኦ ስምምዕ ሰላም፣ ኣብ እስራኤል ንዝርከቡ ስደተኛታት ንምስጓግ ክሕግዘና'ዩ ክብል ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ምግላጹ ማዕከን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ብሰሉስ 9 ጥቅምቲ፣ ኣብ ከተማ ቴልኣቪቭ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ሰልፊ ሊኵድ'ዩ ነዚ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ምስ ግብጺ ኣብ ዘዳውብ ዞባ ሲና፣ ሓጹር እንተዘይህነጽ፣ ኣብዚ 10 ዓመታት ሓደ ሚልዮን ስደተኛታት ምወረሩና ክብል ገሊጹ።
መንግስቲ እስራኤል፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ንዝኾኑ ልዕሊ 45 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ንምስጓጎም መደባት ምንባሩ ይፍለጥ።
ኢትዮጵያ፣ ዜጋታት ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ብዘይቪዛ ክኣትዉ ፈቐዳ
Radio Erena: 10 October 2018
ኢትዮጵያ፣ ዜጋታት ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ብዘይቪዛ ክኣትዉ ዘፍቅድ ኣዋጅ ኣዊጺኣ።
እታ ሃገር ነዚ ኣዋጅ ተውጽኢ ዘላ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣቐዲሙ ብዘቕረቦ እማመ መሰረት፣ ዜጋታት እዛ ኣህጉር ካብን ናብን ብዘይ ዕንቅፋት ክንቀሳቐሱ ንክኽእሉ'ዩ።
ናይ ዝኾነት ኣፍሪቃዊት ሃገር ፓስፖርት ዝሓዙ ተጓዓዝቲ፣ ኣቐዲሞም ቪዛ ከይሓተቱ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክብገሱ ይኽእሉ።
መእተዊ ቪዛ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ቦሌ ይህረመሎም።


text:
ኣህጉራዊ ዜና
ቻይና፣ ናይ 160 ሚልዮን ዶላር ለቓሕ ንሱዳን ሂባ
Radio Erena: 27 August 2017
ብምኽትል ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡኽ ቻይና ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ዑደት፣ ምስ ዝተፈላለዩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሱዳን ርክባት ኣካዪዱ። እቲ ናይ ገንዘብ ለቓሕ ኣካል ናይቲ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽርን ቻይናዊ መዘንኡ ዢ ጂንፒን ኣብ 2015 ዝገበርዎ ስምምዕ ምዃኑ ወግዓዊ ልሳን መንግስቲ ሱዳን ኣመልኪቱ።
ብሓፈሽኡ ሱዳን ካብ ቻይና ተለቂሓቶ ዘላ መጠን ገንዘብ ልዕሊ 10 ቢልዮን ዶላር ይግመት።
ድሕሪ’ቲ ርክብ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዶር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ቻይና ኣብ ሱዳን ዘለዋ ናይ ነዳዲ ወፍሪ ተገዳስነት ተኸቲሉ ኣብ መንጎ’ዘን ሃገራት ዝተፈላለየ ስምምዓት ከምዝተኸተመ ኣፍሊጡ።
ሶማልያ ካብ ጂቡቲ ናይ ፋይበር ኣገልግሎት ክትረክብ’ያ
Radio Erena: 27 August 2017
ሶማልያ ልዑል ቅልጣፈ ዘለዎ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ንምርካብ ምስ ጂቡቲ ስምምዕ ፈሪማ።
ሚኒስተር ቴሌኮሚንኬሽን ሶማልያ ኣብድ ኣሹር ሓሰን፣ ኣብ ጂቡቲ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደት ኣብ ዝገበረሉ እዋን ነቲ ስምምዕ ከምዝፈረመ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እዚ ልዑል ፍጥነት ዘለዎ ናይ ፋይበር ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣብ ሶማልያ ኣቐዲሙ ኣትዩ’ኳ እንተነበረ፣ ኣብ ትሕቲ ባሕሪ ብሰንኪ ዘጋጠሞ ተክኒካዊ ጸገም እታ ሃገር ን21 መዓልታት ብዘይ ኢንተርነት ምጽናሓ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰቦ ድሕሪ ምግላጽ እቲ ሶማላዊ በዓል ስልጣን፣ እዚ ካብ ጂቡቲ ዝርከብ ናይ ፋይበር ኣገልግሎት ግና ዝያዳ ውሕስነት ዝህብ ምዃኑ ገሊጹ።
ግብጺ፣ ምስ ሶማል ዘለዋ ዝምድናታት ብዝያዳ ንምድልዳል ትሰርሕ
Radio Erena: 22 August 2017
ግብጺ፣ ምስ ሶማል ዝጸንሓ ዝምድናታት ብዝያዳ ንምዕባዩ ተወሳኺ ተበግሶታት ክትወስድ ምዃና ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ተፍልጥ ዘላ፣ ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላ ፋርማጆ፣ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደለፈታሕ ኣል ሲሲ ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ኣብ ካይሮ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣብ ዝፍጽመሉ ዘሎ እዋን'ዩ።
ብሰንበት 20 ነሓሰ ናብ ካይሮ ኣብ ዝኣተወሉ ድሙቕ ወትሃደራዊ ኣቀባብላ ዝተገብረሉ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ኣብ ቤተ-መንግስቲ ግብጺ ምስ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ክልቲኤን ሃገራት ክተሓባባራሉን ክተሓጋገዛሉን ዝኽእላ ዓውድታት ተመያይጡ።
ግብጺ፣ ኣመሪካ ዘቋረጸቶ ልዕሊ ርብዒ ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ክትቕጽሎ ትልምን
Radio Erena: 25 August 2017
ግብጺ፣ ኣመሪካ ዘቋረጸቶ ናይ ልዕሊ ርብዒ ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ክቕጽል ትልምን ከምዘላ ተሓቢሩ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ንግብጺ ክወሃብ ተወሲኑ ዝነበረ 95.7 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ደው ኣብ ርእሲ ምባሉ፣ ኣብ ዝቕጽል ንኽወሃብ ዝተታሕዘ ናይ 195 ሚልዮን ዶላር ናይ ሓገዝ መደብ'ውን ክደናጎ'ዩ ወሲኑ ዘሎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ብሮቡዕ 24 ነሓሰ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣመሪካ ነቲ ሃገዝ ደው ከተብሎ ምውሳና ከምዘሕዘኖ ብምግላጽ፣ እቲ ውሳኔ ንዝምድና ክልትኤን ሃገራት ብኣሉታ ከይጸሉ ዘለዎ ስግኣት ገሊጹ።
ምምሕዳር ትራምፕ ንግብጺ ክውሃብ ተወሲኑ ዝነበረ ሓገዝ ደው ክብል ዝወሰነሉ ምኽንያት፣ ግብጺ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ደሞክራስያዊ ገስጋስን እወታዊ ምዕባለታት ስለዘየረኣየት ምዃና ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ሰበ ስልጣን ኣመሪካ ንሮይተርስ ገሊጾም።
ስዑዲ ዓረብ ሓይልታት ኣጋር ሰራዊት ናብ የመን ልኢኻ
Radio Erena: 20 August 2017
ስዑዲ ዓረብ ሓይልታት ኣጋር ሰራዊት ናብ የመን ልኢኻ።
እቲ ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 18 ነሓሰ ናብ ወደባዊት ከተማ ዓደን ዝኣተወ ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ምስቲ ኣብታ ሃገር ኣቐዲሙ ኣትዩ ዝጸንሐ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ፍሕፋሐ ከይፈጥር ስግኣት ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ሰበስልጣን ጸጥታ የመን ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ ኣጋር ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ነቲ ግዚያዊ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ከተማ ሰንዓ መስሪቱ ዘሎ መንግስቲ የመን፣ ወደብን መዓርፎ ነፈርትን ኣብ ምሕላው ክዋፈር ምዃኑ ገሊጾም።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ህዩስተን – ሕቡራት...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ህዩስተን – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣
ድልውነቶም ንዝበረኸ መኸተ ኣረጋጊጾም።
ኤርትራውያን ተቐማጦ ህዩስተን – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ልዑላውነት ሃገሮም ንምውሓስን መደባት ልምዓት ንምድንፋዕን ዝካየድ ጻዕሪ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምዕዋት ከም ወትሩ ድልዋት ምዃኖም፣ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ህዝባዊ መኸተ ኣረጋጊጾም።
እቶም ዜጋታት፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታት ብዛዕባ ዝካየድ ዘሎ ወፍሪን ዝምዝገብ ዘሎ ዓወትን ድሕሪ ምዝታይ፣ ብዝተፈብረኹን መሰረት ዘይብሎምን ጠቐነታት ዝተበየኑ ዘይሕጋዊ እገዳታት፣ ብስሙር ሓይሊን ውህደትን ኤርትራውያን ከምዝፈሽሉ ዘጠራጥር ከምዘየለ ኣነጺሮም። Read more
ባህሊ ሰላም ኣብ ኤርትራ ኣብ መዓምቝ ክብርታት...
ባህሊ ሰላም ኣብ ኤርትራ ኣብ መዓምቝ ክብርታት ስድራቤታት ዝተሰረተ ምዃኑ፣
ፕረዚደንት ሃ.ማ.ደ.ኤ ገሊጻ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ባህሊ ሰላምን ምንብባርን፣ ኣብ መዓሙቕ ክብርታትን ንቕሓትን ስድራቤታት ዝተሰረተን ካብ ጥንቲ እናማዕበለን እናደመቐን ዝመጸን ዝቕጽልን ከምዝኾነ፣ ፕረዚደንት ሃ.ማ.ደ.ኤ ወይዘሮ ልኡል ገብረኣብ ኣብ ገሊጻ።
ወይዘሮ ልኡል ነዚ ዝገለጸት፣ ብ21 ጥቅምቲ ኣብ ከተማ ኢዲንበርግ – ስኮትላንድ ኣብ ዝተኻየደ “ኣህጉራዊ ዋዕላ ህንጸትን ምዕቃብን ሰላም” ተሳቲፋ፣ ንተመኵሮ ኤርትራ ኣብ ምዕቃብ ሰላምን ምንብባርን ኣብ ዘቕረበቶ ወረቐት’ዩ። Read more
ኣምባሳደር ግርማይ ገብረማርያም፣ ወረቐት ስርሑ...
ኣምባሳደር ግርማይ ገብረማርያም፣ ወረቐት ስርሑ
ንፕረዚደንት ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ኣረኪቡ።
ኣምባሳደር ግርማይ ገብረማርያም፣ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ኮይኑ ብምምዛዙ፣ ብ17 ጥቅምቲ ወረቐት ስርሑ ንፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ማያርዲት ኣረኪቡ። Read more
ሳልሳይ ዋዕላ ዕደና ሎሚ 2 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ...
ሳልሳይ ዋዕላ ዕደና ሎሚ 2 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ ተኸፊቱ።
ሳልሳይ ዋዕላ ዕደና ሎሚ 2 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ – ሆቴል ‘ኣስማራ ፓላስ’ ተኸፊቱ።
ኣብ’ዚ ክሳብ 6 ጥቅምቲ ዝቕጽል ዋዕላ፣ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ወከልቲ መንግስትታትን ሃገራትን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ኤርትራ ክነጥፋ ዝጸንሓን ካብ ወጻኢ ዝመጻን ኩባንያታት ዕደናን ዳህሳስን፣ ኣውፈርቲ፣ ክኢላታት ዕደና፣ ዲፕሎማሰኛታትን ካልኦትን ዝርከብዎም ኣስታት 350 ሰባት ይሳተፉ ኣለዉ። Read more


text:
፲፭/15 ሓምለ ዕረፍቱ ለቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ/ St. Ephrem the Syrian
፲፭/15 ሓምለ ዕረፍቱ ለቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ቅዱስ ኤፍሬም ናይ ቅዱስ ያዕቆብ በዓል ንጽቢን ተማሃሪ ነበረ። ቅዱስ ያዕቆብ ከኣ ቁጽሩ ካብቶም ንኣርዮስ ዝወገዘኡ 318ን ኣቦታት ሊቃውንቲ ኢዩ። ንኣርዮስ ኣውጊዞም ክሕደት ደምሲሶም ሃይማኖት መሊሶም ክምለሱ ከለዉ ኣብቲ ዝኃደርዎ ቦታ ቅዱስ ኤፍሬም ዓምዲ ብርሃን ተተኺሉ ካብ ምድሪ ክሳዕ ሰማይ ዝበጽሕ ብሕልሚ ይርኢ፡ “ትርኢቱ ከም ዝገለጽካለይ መን ምዃኑ ግለጸልይ ” ኢሉ ናብ ልዑል እግዚኣብሔር ስለ ዘመልከተ ዝተኣዘዘ መልኣኽ መጺኡ ባስልዮስ በዓል ቂሳርያ ኢዩ፡ ንሱ ንቤተ ክርስቲያን ጽኑዕ ዓንዲ ኢዩ። ብስብከቱ ልቢ ደቂ ሰብ ናብ ብርሃን ዝልውጥ ኢዩ እሞ፡ ንቅዱስ ኤፍሬም ደግነቱን መንፈሳውነቱን ብራእይ ዝተገልጸሉ ምዃኑ ነገሮ።
ቅዱስ ባስልዮስ’ውን ቁጽሩ ምስቶም 318ን ኣቦታት ሊቃውንቲ ኢዩ ግን ብእርጋን ወይ ብሕማም ምኽንያት ተሪፉ ወይ ከኣ በጺሑ ተመሊሱ ምዃኑ ኣይተፈልጠን። ቅዱስ ኤፍሬም በዚ ስለ ዘይዓገበ ንቅዱስ ባስልዮስ ብዓይኑ ክርእዮ ደለየ እሞ ንመምህሩ ኣብ ቦትኡ ኣብጺሑ ስለ ሰለስተ ነገር ይኸይድ፡
1) ምስ ከምዚ ዝበሎ ኣቦ ምዝርራብ መንፈሳዊ ምስጢር ይርከብ ኢዩ።
2) ብእዝኒ ዝሰማዕካዮ ብዓይኒ ርኢኻ ምርግጋጽ ስለ ዝግባእ
3) እቲ ራእይ ናይ መንፈስ ቅዱስ ድዩ ወይስ ሰይጣን ኣታሊሉኒ፧ ብማለት ንቂሳርያ ከደ።
ግናኽ ቅዱስ ኤፍሬም ከይዱ ንቅዱስ ባስልዮስ ከምቲ ዝረኣዮ ኮይኑ ኣይረኸቦን ፡ንሱስ ኣብ ወርቂ መንበር ተቐሚጡ ኣብ ወርቂ ኣትራንስ ወንጌል ወርቅ ዘርጊሑ ዘንጸባርቕ ካባ ደሪቡ ጽሩይ መጠምጠምያ ርእሱ ተወናኒሱ ሃሪ ዝመትኃዚኡ ግሩም ዝኾነ ወርቃዊ ጭራ ሒዙ ንምእመናን ክምህር ረኣዮ።
በዚ ድማ “ወታሐዘቦ ልቡ ለኤፍሬም ከመ ሥጋዊ ውእቱ እስመ ምሥጢራት ይትከሠታ ለትሑታን ውስተ ምይንት ነፍስ ኢትኃድር ጥበብ ” ከምዝብል ምሳሌ 11፡2 ንመንፈስ ቅዱስ 2 ግብሪ ዶ ኣለዎ ኢዩ፧ ወይስ ተታሊለ እየ እና በለ ብሕልንኡ ከደይብን ከውርድን ከሎ 4 ነገራት ይርኢ
1)ቅዱስ ባስልዮስ ቃል ኣምላኽ ክሰብኽ ከሎ ካብ ኣፉ ከም ነፀብራቕ እሳት እና ወጸ ነቶም ህዝቢ ኣብ ልዕሊኦም ልቦም ኣትዩ ክወሃሃዶም ይርኢ
2) ርግቢ ኣብ ርእሱ ክትዓልብ ከላ ይርኢ
3)ተሐዋስያን(ዝምቢ) ኣብ ክዳኑ እንተ ዓለቡ ተቓጺሎም ከም ቆጽሊ ክረግፉ ይርኢ እዚ ድማ ለካዊነ እሳት በጺሑ ስለ ዝነበረ እዩ።
4) ስሙ ከይፈለጠ ሃገሩ ከይጠየቐ፡ ኤፍሬም ሶርያዊ ኤፍሬም ለብሐዊ ኣብ ኩርናዕ ቤተ ክርስቲያን ቆይሙ ይጽልየልኩም ኣሎ’ሞ ጸውዕለይ ኢሉ ብኣስተርጓሚ የዘራርቦ።
ቅዱስ ኤፍሬም ግና ብትርጁማን ምዝርራብ ስለ ዘየዕገቦ “ኣቦይ ጸሊ እሞ ቋንቋኻ ንዓይ ቋንቋይ ድማ ንዓኻ ክግለጸልና” በሎ። ጸልዩ ድማ ከምቲ ዝደለዮ ኮነሉ። ማለት ቋንቋ ቅዱስ ባስልዮስ ጽርኢ(ግሪኽ)ንቅዱስ ኤፍሬም፡ቋንቋ ቅዱስ ኤፍሬም(ሱርስት) ንቅዱስ ባስልዮስ ተገሊጽሎም ከዕልሉ ሓደሩ።
መዓርገ ሲመት ቅዱስ ኤፍሬም
ቅዱስ ኤፍሬም ቅድሚ ምስ ቅዱስ ባስልዮስ ምርኻቡ ዝነብሮ ማዕርገ ሲመት ኣይተፈልጠን፡ ግና ቅዱስ ባስልዮስ ካብቲ ዝጸንሖ ደረጃ ማዕርግ ወሲኹ ካብቲ ናቱ ሃገረ ስብከት ሂቡ ንምእመናን መሃር ኢሉ ኣዘዞ።
ቅዱስ ባስልዮስ ዝለበሶ ክቡር ልብሲ ስለ ክብረ ወንጌል እዩ እምበር ልብሱስ ወጮ(ማቕ) ኢዩ ነይሩ። ሎሚ ካህናት ምእንቲ ክብረ ስጋኡን ደሙን ስለ ክብረ ወንጌልን ክብሉ፡ ወርቂ ኣኽሊል ናይ ክብሪ ልብሰ ግርማ ለቢሶም ከም እንርእዮም ማለት ኢዩ።
ቅዱስ ኤፍሬም ኣብቲ ዝተዋህቦ ሃገረ ስብከት ወንጌል እና መሃረ ክቕመጥ ከሎ፡ ሓንቲ ካብ ደቂ ነገስታት ዝኾነት ሰበይቲ ዝገበረቶ ሓጢኣት እና ጸሓፈት ተቐምጦ ነበረት ንምንታይ እንተ በልና ንምንጋር ትሓፍር (ትፈርሕ) ስለ ዝነብረት ኣዝዩ ከኣ ሰለ ዝበዝሐ ይብል፡ ሓደ መዓልቲ ነቲ ዝተጻሕፈ ሓጢኣት ጠቕሊላ ንቅዱስ ባስልዮስ “ኣቦየ ኣብዚ ዘሎ ኩሉ ይደምሰሰልኪ በለኒ” በሎቶም። “ይፈሓቖልኪ” ድማ በለ። በዚ ከኣ ገንጺላ እንተረኣየት ኩሉ ተፋሒቑ ከብቅዕ ሓንቲ ከይተደምሰሰት ተሪፋ ርእያ ንሳ ዘፅዕ ዕብየት ለነጊረ’ውን ይብላ፡ ንምንግባራ ኾነ ንምዝራባ እተጨንቕ ኢያ፡ “ኣቦይ እዚኣኸ” በለቶ። ንሱ ድማ “እዚስ ንቅዱስ ኤፍሬም ድኣ እንተተኻእሎ ሕተትዮ እምበር ንዓይስ ኣይከኣለንን” በላ። ዘይካኣሎ ኮይኑ ኣይኮነን ግን ኲሎም ቅዱሳን ልምዶም ክብሪ ርእሶም ካብ ምግላጽ ናይ ብጻዮም ክብሪ ክግለጽ ስለ ዝደልዩ።
ከምኡ’ውን ነታ ተነሳሒት ሰበይቲ ፡ላዕልን ታሕትን ብምባል እንተደኸመት ጻማ ስለ ዝኾና እቲ እትደኽሞ ከኣ ኣብ ቆኖና ኣትዩ ንስሓ ስለ ዝቑጸረላ በዚ ናብ ቅዱስ ኤፍሬም ክትከይድ ነገራ። ከይዳ ድማ “ይፈሓቖልኪ” በለኒ በለቶ እሞ ንሱ ከኣ ልክዕ ከምታ ቅዱስ ባስልዮስ ዝበላ ቃል ትሕትና “እዚስ ቅዱስ ባስልዮስ ሊቀ ጳጳሳት ድኣ እንተተኻእሎ እምበር ኣነስ ኣይከኣልኩን በላ”፡ ዘይከኣሎ ኮይኑ ኣይኮነን ከምቲ ቅድም ዝተባህለ ድማ ነታ ተነሳሒት ሰበይቲ ኣብ ቆኖና ተቖጺሩ ጻም ድኻማ ክትረከብ ሓጢኣታ ክሕደገላ ማለት እዩ።
ዕረፍቲ ቅዱስ ባስልዮስ
እታ ተነሳሒት ሰበይቲ ቅድሚ ናብ ቅዱስ ባስልዮስ ምምላሳ ቅዱስ ኤፍሬም ከምዚ ይብላ “ኬድኪ ግና ከምቲ ዝሓደግክዮ ብሕይወት ስጋ ኣይክትረኽብዮን ኢኺ ዓሪፉ ሬስኡ ተሰኪሞም ናብ መቓብር ክወስድዎ ክትረኽብዮ ኢኺ’ሞ ከይተጠራጠርኪ ኣብታ ሬስኡ ኣቐምጥያ እሞ ሓጢኣትኪ ክሕደገልኪ ኢዩ” ኢሉ ኣእሚኑ ኣፋነዋ፡ ከይዳ ከኣ ከምቲ ዝበላ ኮይኑ ጸንሓ። ንሳ ከኣ ከምታ ቅዱስ ኤፍሬም ዝበላ ገበረት። በዚ ድማ ሓጢኣታ ተደምሰሰላ። እዚ ድማ ካህናት ብሕይወተ ስጋ ከልዉን ምስ ሞቱን ሓጢኣት ከም ዘስተርዩ የርድኣና (ዮሃ20፡23)።
ሕያውነት ቅዱስ ኤፍሬም
ቅዱስ ኤፍሬም ተማሃሪ ቅዱስ ያዕቆብ በዓል ነጽቢን ከም ዝነበረ ተገሊጹ ነይሩ እዩ።
ስምዖን ዘዓምድ መማህርቱን ብጻዩን ስለ ዝኾነ ክበጽሖ ናብ ቅዱስ ኤፍሬም መጺኡ ከሎ ፡ቅዱስ ኤፍሬም ክምህር ከሎ “ሰላም ለኪ እግዝእትነ ቅድስት ድንግል” እና በለ ክዛረብ ሰሚዑ “ኦ! እግዝእትየ ዝብል ካበይ ኣምጺእካዮ፧” መምህርና ኣይነገረናን በሎ። ነጊሩና እባ ኣይንገረናን ብዝብል ተኸራኺሮም ይመስከር ይመስከር ኢሎም ናብ መቓብሩ ከይዶም እንተረኣዩ 10 ኣጻብዑ ከም ድሙቕ ሽምዓ እና ኣብርሃ ተንሲኡ “በሕይወትየ እብለኪ ”ሰላም ለኪ ኦ! ቅድስት ድንግል ከመ ስምዖን ዘዕምድ ወድኅረ ሞትየሰ ኩሎሙ ኣዕጽምትየ ይብሉኪ ወይዌድሱኪ ሰላም ለኪ ኦ! እግዝእትየ ቅድስት ድንግል ከመ ኤፍሬም ሶርያዊ” ኢሉ መስከረ። በዚ ድማ ሕያውነት ቅዱስ ኤፍሬም ተገልጸ። ከመይ መምህሩ ድኅሪ ሞቱ ዝብሎ ፈሊጡ ምምስጋን ማለት ኢዩ። ሶርያዊ ብሃገሩ ዝበሎ እዚ ኢዩ።
ለብሐዊ ዝበሎ ድማ
ቅዱስ ኤፍሬም ምንም እኳ መንፈሳውን ኣቦ ምእመናን እንተኾነ ብዓል ኢደ ጥበብ ስለ ዝነበረ ካብ ጭቃ ከም ጣሳ፡ ብርለ፡ ብርጭቆ ዝመስል ኣቓሑ ሰሪሑ እናሸጠ ናይ ዕለት መግቡን ናይ ዓመት ልብሱን ኣትሪፉ ንድኻታት ይምጽውቶ ነብረ። ክምጽውት ከሎ ድማ ኣዝዩ ስለ ዘፍቅራ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ኢዩ። “ምስጋናኣ ከም ሑፃ ባሕሪ ከም ከዋኽብቲ ሰማይ በዚሑለይ እንተዝርኢ ከም መግቢ ምተመገብክዎ ከም ልብሲ ከኣ ምተኸደንክዎ” እና በለ ይምነ ነበረ። ዝደለይዎ ምግላጽ ዝለመንዎ ምሃብ ዝኾነ ልዑል እግዚኣብሔር ልማንኡ ሰሚዑ ገለጸሉ። በዚ ድማ ቁጽሩ ሽሕ ዝኣክል ድርሳናት ደሪሱ “ኣኃዝ እግዚኦ መዋግደ ጸጋከ” ክሳዕ ዝብል ኮነ። ዝጽልዮ ጸሎት እውን ካብ ወንጌል ወሳድ ወርኅ ዝብል ኣውጺኡ ጸሎተ እግዚእትነ ማርያም መጠን ዕድሚኣ (64) ግዜ ይጽሊ ነበረ።
ምኽንያት ድርሰት ውዳሴ ማርያም
ቅዱስ ኤፍሬም ከምዚ ኢሉ ክነብር ከሎ ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ዕለተ ሰኑይ ንግሆ ፡ስርሑ ኣብታ ዝሰርሓላ ተቐሚጡ ከሎ ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲት ኣምላኽ ናብኡ መጸት፡ብርሃናዊ ምንጻፍ ተነጽፈ፡ብርሃናዊ ድባብ ተዘርግሐ ኣብ ልዕሊ እዚ ኮይና ድማ “ኦ! ፈታውየይ ኤፍሬም ሰላም ንዓኻ ይኹን” ትብሎ።ንሱ ድማ ተዓጢቑ ኢድ ነሲኡ ቆመ፡ “በል ኣመስግነኒ” ትብሎ። “ከምይ ገይረ ከመስግነኪ ይካኣለኒ ፧ ምድራውያን ጻድቃን; ሰማያውያን መላእክት፡ከመስጉኑኺ ዘይከኣሎምሲ ንዓይ ከምይ ገይሩ ይካኣለኒ” በላ።
ንሳ ድማ “በከመ አለበወከ መንፈስ ቅዱስ ተናገር/ ከምቲ መንፈስ ቅዱስ ዝገለጸልካ ተዛረብ” በለቶ። ብዝተረታዕካዮ ምርታዕ ይበሃል።ንሳ ንጎይታ ክትጠንስ ከላ ነቲ መልኣኽ እዚኸ ሰብኣይ ከይፈለጥኩስ ከመይ ኢሉ ይኸውን ፧ ምስ በለቶ መንፈስ ቅዱስ ከጽልለኪ ሓይሊ ልዑል እውን ከጽልለኪ (ሉቃ1፡34-35) ኢዩ ኢልዋ ስለ ዝነበረ ከምኡ በለቶ።ንሱ ድማ “ባርኽኒ” በላ።”በረኸት ወደይን ኣቡኡን መንፈስ ቅዱስን ኣባኻ ይኅደር” በለቶ ተባሪኹ ምስጋና ይጅምር (2ቆሮ13፡13)፡ ከመስግና ከሎ ከኣ ሓደ ተማሃሪ ቅኔ ቆጺሩ ከም ዝቕነ ድርሰት ሓሲቡ ከም ዝጽሕፍ ኣይኮነን እንታይ ድኣ ብልሂ ተማሃሪ ንዘጽንዖ ቀለም ኣብ ቅድሚ መምህሩ ጸፍ ኣቢሉ ከም ዘንብብ ከምኡ ኢዩ።
መልክዕ ድርሰት ውዳሴ ማርያም
1) ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንቅዱስ ኤፍሬም ውዳሴኣ ክተድርሶ ከላ ኣብ (7) ከፊላ ኢያ ኣድሪሳቶ።ምኽንያቱ ድማ ብሸውዓተ ዕለታት ክትምስገን ፍቓዳ ስለ ዝኾነ ከምኡ’ውን እተን ሸውዓተ ዕለታት ናታ ምሳሌ ስለ ዝኾና ኢዩ። ከመይ በታ ቀዳመይቲ ዕለት እሑድ(ሰንበተ ክርስቲያን ቅድስት) ትምሰል ፡በታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ሥርወ ፍጥረታት ተረኺቡ ኢዩ (ዘፍ1፡1-5)። ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ “ለዘኮነ ምኽንያተ ፍጥረት በህላዌሁ” ከም ዝብሎ ስርወ ፍጥረታት ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተርኽበ።
2) ብሰኑይ ትምሰል–ሰኑይ መዓልቲ ምድሪ ክሳዕ ሰማይ መሊኡ ዝነበረ ማይ ኣብ ሠለስተ ከፊልዎ ይርከብ።ንሱ ድማ ሓደ ኢድ ንላዕሊ ሰቒልዎ ንሱ ሄኖስ እዩ።ሓደ ኣብ ዙርያኡ ወሲንዎ ፡ሓደ ኢድ ከኣ ቀጥ ኣቢሉ ማሕደር ብርሃን ገበሮ ።ንሱ ጠፈር ይበሃል።
ጠፈር ብቅድስት ድንግል ማርያም፡ ብርሃን ብጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይመስል፡እዚ ድኣ ናይ ጠፈር ምሳሌ ኮነት እምበር ናይ ዕለት ምሳሌ መዓስ ኮይና እንተበልና ሰኑይ ብቅድስት ድንግል ማርያም ጠፈር ከኣ ዝለበሶ ስጋ ፡ብርሃን ብጎይታ ይምሰል።
3) ብሰሉስ ትምሰል– ሰሉስ ጎይታ “ለታብቁል ምድር ሐመልማለ ሣዕር ዘይዘራእ በብዘርኡ ወበበዘመዱ በበአርአያሁ ወበበአምሳሊሁ” ምስ በለ ብኢድ ዝእረዩ ኣታክልቲ ብማዕጺድ ዝዕጸዱ ኣዝርእቲ ፡ብማኅጸ ዝቑረጹ ዕጸዋት ንሥጋውያን መግቢ ዝኾኑ ተረኽቡ(ዘፍ1፡11)
ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ መግቢ መንፈሳውያን ዝኾነ ጎይታ ተረኽበ።
4) ብሮቡዕ ትምሰል – ብሮቡዕ ጎይታ ለይቁሙ ብርሃናት በገጸ ሰማይ ” ምስ በለ ንስጋውያን መግቢ ዝኾኑ ጸሓይ ፡ወርሒ ከዋኽብቲ ተረኽቡ።ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ መግቢ መንፈሳውያን ተረኽበ።
5)ብኃሙስ ትምሰል– ኃሙስ ጎይታ ለታውጽ ባሕር ዘቦ መንፈስ ሕይወት ” ምስ በለ ብልቦም ዝስሓቡ ብእግሮም ዝዛወሩ፡ብኽንፎም ዝበሩ፡ብደመ ነፍሲ ሕያዋን ዝኾኑ ፍጥረታት ተረኽቡ።በሪሮም ዝኸዱ ኣለዉ ኣብቲ ባሕሪ ዝተርፉ ካኣ ኣለዉ፡እቶም በሪሮም ዝኸዱ ብዘይ ተጠመቑ፡እቶም ኣብኡ ዝተረፉ ብዝተጠመቑ ምእመናን ይምሰሉ። ግና “ወባረኮሙ ለክልኤሆሙ በአሐቲ በረኸት።ስለ ዝብል እቶም ብልቦም ዝሰሓቡ ዝበሎም ብሰብዓ ዓለም ፡እቶም ብእግሮም ዝዛወሩ ካብ ምግባረ ሰናይ ናብ ምግባረ ሰናይ ዝኸዱ (ባሕታውያን) ይምሰሉ። እቶም ብኽንፎም ዝበሩ ተመሥጦ ዘለዎም ብሰማዕታት ይምሰሉ።
6) ብዓርቢ ትምሰል– ዓርቢ መዓልቲ በኹሪ ፍጥረት ኣቦና ኣዳም ተረኽበ።(ዘፍ1፡26)፡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ዳግማይ ኣዳም ኢየሱስ ክርስቶስ ተረኽበ(ማቴ 1፡1)
7) ብቀዳም (ሰንበት) ትምሰል– ዕለት ቀዳም ስጋዊ ዕረፍት ተረኽበ።” ወኣእዕረፈ ” ከም ዝብል ኣምላኽ ነቲ ዝገበሮ ኩሉ ፈጺሙ በታ ሻውዓይቲ መዓልቲ ኣዕረፈ ይብል።ደኺምዎ ዘይኮነስ ንኽብሪ እታ ዕለት(ዘፍ2፡1-2)
ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ መንፈሳዊ ዕረፍቲ ዝህብ ጎይታ ተረኽበ ።(ማቴ11፡28)። ድሕሪ ብዙሕ ተጋድሎ በዚ ዕለት እዚ(ሓምለ 15) ዓረፈ።
ጸለቱን በረኸቱን ናይ ቅዱስ ኤፍሬም ምስ ኩላትና ይኹን ኣሜን።
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።


text:
ግድብ ተከዘ ገቲኡ ሒዙዎ ዘሎ ኣብ 75 ኪሎሜትሮ ዝንውሓቱ ዝሃረሰ ማይ ብኸመይን ንምንታይን ውራይ ልምዓት ይውዕል ዝብል እዩ ጠመተ እቲ መጽናዕቲ፡፡ብመሰረት እዚ ክኢላታት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ስነ ምህዳር እቲ ከባቢ ንምፍራይ ንህቢ፣ደራሁ፣ጠለበጊዕ፣ዓሳን ሓርገጽን ከምዝጥዕም ብዘካየድዎ መጽናዕቲ ኣረጋጊጾም ኣለዉ፡፡እቲ ከባቢ ብተወሳኺ ሓደ ፍልፍል ሃፍቲ ቱሪዝም ምዃኑ እውን ጠሊሉ ኣሎ፡፡
ውጽኢት እቲ መጽናዕቲ ዕላዊ ንምግባር ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ዝተረኸቡ ምክትል ኣማሓዳሪ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዶክተር ክንደያ ገብረሕይወት እቲ መጽናዕቲ ናብ ተግባር ዘሰጋግር ዋኒን ብቕልጡፍ ክጅመር እዩ ኢሎም፡፡
ምክትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ኣይተ ኣብርሃ ገብረዋህድ ኣብ ዓድና ዝውስኽ ዘሎ ቁጽሪ ዝሰልጠኑ መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክረኽቡ ዘኽእል ዓውዲ ልምዓት ንምፍጣር መናእሰይ ናብቲ ከባቢ ክወፍሩ ናይ ምእማን ስራሕቲ ከምዘድሊ ሓቢሮም ኣለዉ፡፡
ግድብ ተከዘ ንጎላጉል ራያን ሑመራን ሓዊሱ ሳልሳይ ዓውደ ልምዓት ይኸውን ምህላዉ ተገሊጹ ኣሎ፡