text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ኣፈፃፅማ መደባት ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ዕውት ምንባሩ ተሓቢሩ
መደባት ትልሚ ዕብየትን ስግግርን በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንምዕዋት ውድብን መንግስትን ግብሪ ኣከብትን ከፈልትን ዝለዓለ ኣቃልቦ ብምሃብ ሰሪሖም እዮም። ከም በዓል መዚ ድማ ካብ 2003 በጀት ዓመት ጀሚሩ ለበዳ ኣካብነት ክራይ ደው ንምባል፣ ኣብ 2004 በጀት ዓመት ትካላዊ ህንፀት ብምክያድ፣ ኣብ 2005 በጀት ዓመት ብመልክዕ ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት ኣብ ከተማታትን ዕሸል ከተማታትን ዝርአ ልዕልነት ኣካብነት ክራይ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ንምድኻምን ልዕልነት ልምዓታዊ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ንምርግጋፅ ብርቱዕ ቃልስን ሰፋሕቲ ስራሕትን ተወጊኖም እዮም ክብሉ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ብርሃነ ፅጋብ ኣገንዚቦም።
ከም በዓል መዚ ልምዓት እቶት ኣብ ምዕዋት ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝነበሮ ኣፈፃፅማን ብፅሒትን በቢ እዋኑ ብውድብን መንግስትን ዳህሳስ ዝተገበረሉ፣ ዝተገምገመሉ፣ ኣፍልጦ እናተውሃቦ እውን ዝመፀን ንፌዴራል ይኹን ንኹለን ክልላት ሃገርና ከም ማእኸል ብሉፅ ተሞክሮ ንኽትከውን ኣብ እዋን ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ካብ ምልማዕ ሓይሊ ሰብን ኣወዳድባን፣ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበን ምኽባር ሕግን፣ ኣብ ምትእትታውን ምጥቃምን ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታ ዝተወገኑ ስራሕትን ኣፈፃፅምኦምን እውን ዕውታት ንምባሮም እቶም ዋና ዳይሬክተር ገሊፆም።
ኣወሃህባ ግልጋሎት ንምርግጋፅ ንክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ደሚርካ ንዝሓለፉ ተኸታተልቲ 4 ዓመታት ቅድመ ምድላውን ተግባር ምዕራፍን (ናይ ሓጋይን ክረምትን መደባት ) ተባሂሎም ብስሩዕ ትልሚ ተዳልዩሎም ካብ ክልል ክሳብ ግልጋሎት መውሃቢ ማእኸላት ልምዓት ጉጅለታትን ፈፀምቲ ዓቕምታትን ብምድላውን ተጠናኺሩ ተሰሪሕሉ እዩ።
ብተዛማዲ ኣወሃህባ ግልጋሎት ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን ዘሳልጡ 8 ቢሮታት ዝሓወሰ ውሁድ ክልላዊ ዓቕሚ ብምድላው ብክልል፣ ዞባ፣ ከተማ፣ ክፍለ ከተማ፣ ዕሸል ከተማታትን ወረዳታትን ኣመራርሓን ሰብሙያታትን፣ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ዝተሳተፍሉ ኣብ 2007 በጀት ዓመት ልዕሊ 16 ዝተፈላለዩ ናይ ምርድዳእን ምፍፃምን ሓበራዊ መድረኻት ተወጊኖም እዮም።
እዚ ከምዚ እናሃለወ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ኣካብነት ክራይ ንቀፃሊ ትኹረት ዘድልዮን ቀፃሊ ፈተናን እዩ።ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ጋእሰጋእ ምባልን ምፍራሕን ብተግባር ይረኣዩ እዮም።ነዚ ድማ በቢእዋኑ እናተጠናኸሩ ዝመፁ ለውጥታት ሰኒቕና ዝተጠናኸረ ቀፃሊ ፃዕሪ ዝሓተት ኮይኑ ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታ መሊኡ ክጠናኸር፣ ኣብ ቅብሊት ምቑራፅን ምጭብርባር ሰነድን ዝርኣዩ ተግባራት ኣካብነት ክራይ ዝበለፀ ክዳኸሙ፣ ቴክኖሎጂታት ብዝበለፀ ንምዕጣቕን ንምጥንኻርን፣ ኣብ ኦዲት ምግባር ይኹን ግምት ግብሪ ፍትሓውነቱ ብዝዓበየ ንምርግጋፅ ቀፃሊ ስራሕ ዝሓትት እንትኸውን ኣብ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝተኻየደ ርሕቐት ብምጥንኻር ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዓብዪ ዝላ እነመዝግበሉ እዋን ክኸውን ይግባእ ክብሉ ብተወሳኺ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ብርሃነ ፅጋብ ኣተሓሳሲቦም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
ከፈልቲ ግብሪ ደረጃ ሐን መካረይትን 95 ሚኢታዊ ኣብ እዋኖም
ዝተወሰነሎም ግብሪ ከም ዝኸፈሉ በዓል መዚ ልምዓት እቶት
ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ
ልምዓታውን ህዝባውን መንግስትና እቶት ውሽጢ ዓዲ ከዕቢ፣ዓበይቲ ፕሮጀክትታት፣ትካላት መሰረተ ልምዓት፣ማሕበራዊ ግልጋሎት ብውሽጣዊ ዓቅምታትና ክህነፁ፣ወፃኢና ብባዕልና ክሽፈን ዘኽእል ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ተቐሪፁ ኣብ ኣወዳድባ፣ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብርን ታክስን ብተደጋጋሚ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠናታት ብብርኪ ክልል፣ ከተማታትን ወረዳታትን ልምዓት እቶት ክወሃቡ ከም ዝተገበረ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ኣይተ በላይ ገ/ወልድ ኣገንዚቦም።
ካብ ክልል ጀሚሩ ቐፃልነት ዘለዎ ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ብምድላው ን20‚553 መዳርግትን ሓገዝትን ኣካላት፣ን202‚528 ነባራይ ሕብረተሰብ ስልጠና ዝተውሃበ እንትኸውን 101‚949 ከፈልቲ ግብርን መካረይትን ኣብ ስርዓት ምሕደራ ግብርን ታክስን መሰረት ዝገበረ ትምህርቲ ከም ዝተውሃበ እቶም ወናኒ ከይዲ ስራሕ ይሕብሩ።
ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን 2007/08 በጀት ዓመት ብውዑይ ምቅስቓስ ልምዓታዊ ሰራዊት ንምፍፃም ዘኽእል ቅድመ ምድላዋት ተነፂሮም ኣብ ሰናይ ሓጋዩ ዝካየድ መዓልታዊ መፅናዕቲ ብፍላይ ኣብ መካረይቲ ኣብ ፅፉፍ መረዳእታ ዝተመስረተ ንኽኸውን በቢእዋኑ ዝካየዱ መዓልታዊ መፅናዕቲ መበገሲ ብምግባር’ ውን ምስ ከፈልትን ኣከብትን ግብሪ፣ መዳርግቲ ኣካላትን ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ።
ከም በዓል መዚ’ ውን ካብ ፅንዓት ነጋዶን መካረይትን ጀሚሩ ንወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ካብ ሕሉፍ ዓመት ዝተረኸቡ ብሉፃት ተሞክሮታትን ሕፅረታትን ብምፍላይ ተግባር መሰረት ዝገበረ ደገፍን ክትትልን እናተሳለጠ ዝሓገየ እንትኸውን ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታ ብምጥንኻር ኣብ 2007 በጀት ዓመት 6‚463 ደረጃ ሀ፣7‚177 ደረጃ ለ፣76‚183 ደረጃ ሐ ከፈልቲ ግብርን 53‚435 መካረይትን መዓልታዊ እቶቶም መሰረት ብምግባር ካብ 2-3 ግዜ ብምፅናዕ ማሕበረሰብ ንግዲ፣ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራት፣ልምዓት ጉጅለ ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን፣ ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ክዋስእሉን ርኢቶ ክህብሉን ብምግባር ንውሱናት ከፈልቲ ግብሪ ክውሰኸሎም ንሓደ ሓደ ከፈልቲ ግብሪ ድማ ንኽቕነሰሎም ብምውሳን ኣቀዲሙ ኣብ እወንታዊ ምርድዳእ ከም ዝተበፅሐ ተገሊፁ እዩ።
ኣብ ተግባር ምዕራፍ ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን’ ውን ካብ ሓምለ 1/2007 በጀት ዓመት ጀሚሩ ላዕለዎት ኣመራርሓ ክልል፣ዞባታት፣ወረዳታትን ከተማታትን ተወከልቲ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን፣መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን፣ልምዓት ጉጅለታትን ኣብ ዝተረኸብሉ ባንድታት፣ክለባት ግብሪ ንልምዓት ብዘቕረበኦም ሓፀርቲ ተዋስኦታትን ድራማታትን ግጥምታትን ደሚቁ ብጎይላን ሕብሽትን ሰትን ሻሂ ቡና ፕሮግራምን ተዓጂቡ ብዝደመቐ ኩነታት ተበሲሩ እዩ።
ኣወሃህባ ግልጋሎት ፅፉፍን ስሉጥን ንኽኸውን 7 ኣባላት ዝሓዘ ኮማንድ ፖስት ብብርኪ ክልል ብምጥያሽ እቶት ፣ንግድን ውዕልን መርትዖን ኣብ ሓደ ቦታ ኮይኖም እዋናዊ ግልጋሎት ክህቡ ብምግባር ናብ ዕሸል ከተማታት’ ውን ብኣካል ብምኻድ ስሉጥ ግልጋሎት ተዋሂቡ እዩ። እዚ ኣወሃህባ ግልጋሎት ድማ ን80‚200 ደረጃ ሐ ፣45‚625 መካረይትን ኮታስ ን125‚825 ማሕበረሰብ ንግድን መካረይትን ስሉጥ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዝረኸቡ እንትኾኑ ክሳብ 30 ሓምለ 2007 በጀት ዓመት ደረጃ ሐ ከፈልቲ ግብሪ ምኢቲ ምኢታዊ ዝተወሰነሎም ግብሪ ኣብ እዋኖም እንትኸፍሉ መካረይቲ ድማ ካብ ሕሉፍ ዓመት ዝነበረ 69 ሚኢታዊ ናብ 87 ሚኢታዊ ክብ ብምባል ክሳብ መዛዘሚ ወርሒ ሓምለ ብብርኪ ክልል 95 ሚኢታዊ ዝተወሰነሎም ፍትሓዊ ግብሪ ኣብ እዋኖም ከም ዝኸፈሉ ኣይተ በላይ ገ/ወልድ ብተወሳኺ ኣፍሊጦም።
እዚ ውፅኢት ክረምታዊ መደባት እቶትን ንግድን 2007/08 በጀት ዓመት ብብርኪ ዞባታት ናይ ሓደ ወርሒ ዝነበረ መደብ ደረጃ ሐን መካረይትን ካብ ሕሉፍ ዓመታት ፍልይ ብዝበለ ካብ 5 ክሳብ 13 መዓልትታት ዞባ ደቡብ፣ ደቡብ ምብራቕን መደባተን ምኢቲ ሚኢታዊ እንተዐውታ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ ዞባ ምብራቅ’ ውን ዝተውሃባ ልእኽቶ ኣዐዊታ እያ።
ብተዛማዲ ዞባ መቐለ 97 ሚኢታዊ፣ ዞባ ማእኸል 94 ሚኢታዊ ከፈልቲ ግብርን ደረጃ ሐን መካረይትን እንተኽፍላ ዞባታት ምዕራብን ሰሜን ምዕራብን እውን ብቀደም ሰዓብ መደባተን ካብ 92 ክሳብ 87 ሚኢታዊ ብምፍፃም መደበተን ዘዐወታ እየን።
ኣብ መንጎ ዞባታትን ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ብተግባር ኣጋጢሞም ዘለዉ ብሉፃት ተሞክሮታትን ሕፅረታትን ብዝግባእ ኣለሊና ኣብ ዞባታት ደቡብን ደቡብ ምብራቕን ብተግባር ዝተረኸቡ ብሉፃት ተሞክሮታት ብፍላይ ድማ ግደ ዝተዋደደ ኣመራርሓን ልምዓት ጉጅለን ወዲብናን ተንቲንናን ዝረኸብናዮም ዓወታት ዝያዳ ብምግፋሕን ብምቕማርን ኣብ ከፈልቲ ግብሪ ደረጃ ለን ሀን እውን ከይተቖራረፀ ክቕፅል ከም ዘለዎ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ኣይተ በላይ ገ/ወልድ ኣተሓሳሲቦም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት
ኣብ ክልልና ምኽፋል ግብሪ 2007 ዓ/ም ብውዕዉዕ መንፈስ ተጀሚሩ፡፡
ኣብ መላእ ወረዳታት ከተማታትን ክ/ከተማታትን ትግራይ ዘለዋ ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ሓምለ 1/2007ዓ/ም ናይ መኽፈቲ ምኽፋል ግብሪ ስነ-ስርዓት እንተካይዳ ኣማራርሓ ክልል፣ኣማሓደርቲ ዞባታት፣ ከንቲባ ከተማታት፣ ኣማሓደርቲ ወረዳታት፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ኣብ ዝተሳተፍሉ መድረኽ ናይ መኽፈቲ ስነ-ስርዓት ብዝደመቐ መልክዑ ኩለን ልምዓት እቶት ቤት ፅሕፈታት ትግራይ ከም ዘሳለጣ ንምፍላጥ ተኻኢሉ፡፡
እዚ መኽፈቲ ስነ ስርዓት ካብ ዝሓለፈ ዓመት ብዝደመቐ ኩነታት ንምጅማር ቅድመ ምድላዋት ካብ ክልል ክሳብ ዞባታት፣ከተማታትን ወረዳታትን ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብሓባር ብምዃን ቅድመ ምድላው መድረኽ እናተገበረ ከም ዝፀንሐ ዝሓበሩ ኣይተ ኢሳያስ እስጢፋኖስ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ዝገለፁ እንትኮኑ ተዛዋዊረና ኣብ ዝተፈላለያ ክፍለ ከተማታት ከም ዝተዓዘብናዮ እዚ ምጅማር ምኽፋል ግብሪ ብስፖርታዊ ምርኢት፣ ብክለባት ግብሪ ንልምዓት ብዝተፈላለዩ ደርፍታት፣ ግጥምታትን ድራማን እናርኣያ ነቲ ናይ ሪቫን ምቑራፅ ስነ-ስርዓት ብልምዓት ጉጅለ ተወዲበን ክጅመር ገይረን እየን።ብክልል ደረጃ ጠቕላላ 145,546 ዝኣክል ነጋዳይ እንትህልው ካብዚኦም ኣብ ደረጃ ‘ሐ’ንገዛ መካረይትን ካብ ሓምለ 1 ክሳብ ሓምለ 30/2007ዓ/ም ዘሎ እዋን ጠቕሊሎም 100% ንክኸፍሉ ትፅቢት ዝግበረሉ ኮይኑ ዛጊድ ናይ ሪቫን ምቑራፅ ስነ ስርዓት ብምክያድ ብዕሊ ግብሪ ምኽፋል 2007ዓ/ም ተጀሚሩ፡፡
ንዝተዋደደ ዜና
ታየ ገ/ኪዳን
ካብ ደ/ከ/ስ/ርክብ ህዝቢ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
ሰራሕተኛታት ደቂ ኣንስትዮ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ በዓል ኣሸንዳ ብከመይ ከምዘብዕልኦ ዘትየን፡፡
“ኣሸንዳ መለስ ንዓወት 2ይ ትልሚ ዕቤትን ስግግርን” ብዝብል መሪሕ ቃል ንዝኽበር በዓል ኣሸንዳ ብምትሕብባር ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክልል ትግራይ በዓል ኣሸንዳ 2007 ዓ/ም ብድምቀት ንምብዓል ዝተዳለወ ሓፂር መተግበሪ ትልሚ መበገሲ ገይረን ሰራሕተኛታት ደቂ ኣንስትዮ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ዘኹርዕ ባህልናን ታሪክናን ካብ ውሉድ ወለዶ ህያው ኮይኑ ክሓልፍን ክምዕብልን ንምግባርን ከምኡ’ውን ውዳበታት ደቂ ኣንስትዮ ብምጥንኻር ተሳትፎን ተጠቃምነትን ደቂ ኣንስትዮ ንምርግገጋፅን ዝዓለመ ምድላው ንኽኸውን መበገሲ ትልሚ ዘቕረባ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኪኢላ ስርዓተ ፆታ ወ/ት ኣለም ኣሰፋ ኣገንዚበን::
ናይ ሎሚ ዘበን በዓል ኣሸንዳ ኣብ ድሮ መበል 12 ጉባኤ ውድብ ህወሓትን ኣብ ድሮ 3ይ ዓመት ዝኽረ መስዋእቲ መለስ ዜናዊን ከምኡ’ውን ኣብ ምጅማር 2ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝኽበር ብምዃኑ ዝያዳ ባህልና ንዕቅበሉን መንነትና እንገልፀሉን ኮይኑ ብዋናነት ድማ ውድብና ህወሓትን መንግስትናን ዝሓንፀፆም ናይ ልምዓት ስራሕቲ ንምርግጋፅ ወሳኒ ግደ ክም ዘለዎ ብተወሳኪ ግልፂ ገይረን ፡፡
ነዚ ንምብዓል ድማ ቅድመ ምድላዋት ንምስላጥ ዝተፈላለዩ ግጥምታት ፣ ባህላዊ ደርፍታትን ድራማታትን ኣሸንዳ እናዳለዋ ክፀንሓን ክምኡ ውን 7 ኣባላት ተወዳደርቲ ሓረየን ምስ ወረዳ ከተማ ልምዓት ኮይነን በዓል ኣሸንዳ ብፍሉይ ድምቀት ንምብዓል ይሰርሓ ከም ዘለዋ ንምፍላጥ ተካኢሉ፡፡
ካብ ደ/ከ/ስ/ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
ቅድመ ምድላው ክረምታዊ መደባት 2007/8 ዓ/ም እቶትን ንግድን ምስ መዳርግትን ሓገዝቱን ኣካላት ኣብ ዞባታት ማእኸልን ሰሜን ምዕራብን ዞባ ምዕራብን መድረኽ ኣሳሊጡ፡፡
ምክትል ኣማሓደርቲ እተን ዞባታት በቢ ዞብኦም ዝመርሕዎ መድረኽ ኣብ ሰሜን ምዕራብ ከተማ እንዳስላሰን ወረዳ ታሕታይ ኣድያቦ፣ኣብ ዞባ ማእኸል ከተማ ኣኽሱምን ኣሕፈሮምን፣ኣብ ዞባ ምዕራብ ቃፍታ ሑመራን ወረዳ ወልቃይትን ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት 2007ዓ/ም ብሉፅ ተሞክሮታት ዘለወን ወረዳታት ተባሂለን በቢ ዞብአን ብምቕራብ ዝነበረ ጉድለታት ብምእራም ዝነበረን ብሉፅ ተሞክሮታት ናብ ካልኦት ወረዳታት ክጋፋሕ ተገይሩ ሓበራዊ ትልምን ሓበራዊ ኣረዳድኣን ሒዞም ክወፁ ክኢሎም እዮም፡፡
ኣብ መወዳእታ ኣብ ዞባታት ሰሜን ምዕራብን ማእኸላይን እቶም ተሳተፍቲ ናይ ቅዋም መግለፂ ዝሓዙ ነጥብታት ብምውፃእ ምምሕዳር ስርዓት ግብሪ ክልልና ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብፃሕ ኣበርቲዖም ንክሰርሑ ቃል ኣትዮም፡፡
ንዝተዋደደ ዜና ታየ ገ/ኪዳን
ካብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
More Articles...
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 103 guests and no members online


c: text/html

text:
ኣዴታት ንዕሸላት ክሳብ ደቂ ሽዱሽተ ወርሒ ዝኾኑ፣ ጸባ ጡብ ጥራይ ንኽምግባኦም
ኣተምህሮ ምሃብ፣ ዓመታዊ 1.3 ሚልዮን ህጻናት ካብ ሞትን ሕማማትን ከም ዘድሕን ውድብ ጦና ዓለም ኣብ ዘካየዶ መጽናዕቲ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዓለም ትሕቲ 40% ኣዴታት ጥራይ ንዕሸላተን ካልእ መግቢ ከይወሰኻ
ንዝቕጽል ሽዱሽተ ወርሒ ጸባ ጡብ ከም ዝምግባኦም ዝሓበረ መጽናዕቲ ውድብ ጥዕና ዓለም ብፍላይ ቦካራት ኣዴታት ብዛዕባ ጥቕሚ ጸባ ጡብ ዝገልጽ ሓበሬታ ስለዘይወሃበን ቀልጢፈን ከቋርጸኦ ከም ዝርኣያ ገሊጹ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ፣ ብዙሓት ህጻናት ብዕሸሎም ንዝተፈላለየ ሕማማት ከም ዝቃልዑ እቲ ውድብ ኣብ ጸብጻቡ
ኣፍሊጡ።
ጸባ ጡብ ኣደ ናይ ዘይምምጋብ ተርእዮ ኣብ ሃብታማት ን ድኻታትን ሃገራት ዝርአ
ዘሎ ጸገማት ምዃኑ ዝጠቐሰት፣ ኣባል ውድብ ጥዕና ዓለም ኮንስታንዛ ባለንሲን፣ ቦኮራት ኣዴታት ብዛዕባ ኣገዳስነት ጸባ ጡብ ሓበሬታን ሓገዝን ካብ ሆስፒታላት ፣ መደበራት ጥዕናን ማሕበረኮምን ክግበረለን ትጽውዕ።
ውድብ ጥዕና ዓለም፣ ዕሸል ምስ ተወልደ ድሕሪ ሰዓትን ፈረቓን ጂሚሩ ክሳብ
ሽዱሽተ ወርሒ ማይ ይኹን ካልእ መስተን መግብን ከይሓወሰ ጸባ ጡብ ጥራይ ክምገብ ከም ዘለዎ’ዩ ዝጉስጉስ። ንሽዱሽተ ወርሒ ጸባ ጡብ ጥራይ ዝተመገበ ህጻን ፣ ሓያልን መኣዛታትን ስለዝዕቅብ፣ ካብ ሕማም ተቕማጥን ነድሪ ሳንቡእን ልዑል ናይ ምክልኻል ብቕዕእት ከም ዘጥሪ ክ ኢላታት ይገልጹ።
ዓለማዊ ቅነ ምምጋብ ጸባ ጡብ ኣደ ካብ 1-7 ነሓሰይካየድ። ........ ‘ሞ’ኸ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብ ዕለት 24ን 25 ሰነን ጀሚሩ ምክትታል ዶባት ኣብ ዶባት ዝሞቱ ሰባት ናይ ዝበሎም መንእሰያት መርድእ ንስድራቤታት የርድእ ምህላዉ ተሓቢሩ። እዚ ናይዚ እዋን መርድእ እንተላይ እቶም ኣብ ወርሓት ግንቦትን ሰነን ሞይቶም ዝተባህሉ ሓደስቲ ግዳያት ዘጠቓለለ ኢዩ። በዚ መሰረት ኣብ ዕለት 24ን 25ን ጥራይ ምክትታል ዶባት ዝርዝር ኣሳእል ብምስናይ ናይ 27 ዜጋታት መርድእ ንስድራቤቶም ከምዝተገለጸ ተሓቢሩ።
7 ስድራቤታት ደቅና ኣማውተኦም ንገሩና፤ ኣበይን ብኸመይን ሞይቶም ኢሎም ኣብ ዝሓተቱሉ እዋን፤ ንባዕሎም ኣብ ኣደርሰር ከምዝተኣስሩ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ እቶም ስድራቤታት መርድእን ስእልን እምበር ሬሳታት ናይ ደቆም ክወስዱ ከምዘይፍቀደሎም ተሓቢሩ። ይኹን ግን ገለ ስድራቤታት ክሳብ 10 ሽሕ ናቕፋ ብምኽፋል ሬሳታት ደቆም ክወስዱ ከምዝኸኣሉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብሕልፊ ካብ መበል 30 ዙርያ፤ ካብ ሳዋ ሃዲሞም ንስግረ ዶብ ክኣትዉ ዝፈተኑ ብርክት ዝበለ ሬሳታት ብዕለት 25 ሰነ ኣብ ከባቢ ኣደርሰት ከም ዝተቐበሩን 12 ዝኾኑ ብሂወቶም ዝደሓኑ ድማ ኣብ 6ይ ብርጌድ ናይ ማዓስከር ሳዋ ተኣሲሮም ከም ዝርከቡ ተፈሊጡ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ስድራቤታት ክስከሓ መታን ሞት ናይቶ ስግረዶብ እንዳኸዱ ዝሞቱ ሰባት ክንገርን ስእልታት ሬሳታት ብቪድዮ ክለዓልን መምርሒ ድሕሪ ምሕላፉ፤ ካብ ሚያዝያ 2017 ጀሚሩ መርድእ ንስድራቤታት ክነግር ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ መርድእ ክብረት ናይ ሰብ ዘይሕሉ፤ ካብ ባህልን ልምድን ህዝቢ ኤርትራ ዝረሓቐ ኮይኑ፤ ደቅኹም ዝብኢ በሊዕዎም ይኸውን፤ኣሰጋገርቲ ቀቲሎሞም፤ ብማይ ጽምኢ ነቒጾም ሞይቶም፤ ዝብል ዘረባታት እንዳኣሰነየ ንስድራቤት ይንገር ምህላዉ ተፈሊጥ። ገለ ሓለፍቲ ምክክትታል ዶባት ብወገኖም ደቅኹም ንኣሰጋገርቲ ባዕልኹም ኣረኪብኩም ንዓና ኣይትሃዉኹና ብምባል ኣብ ልዕሊ ኣብ ሓዘን ዘለዉ ስድራቤታት ብደዐኦም የዝንቡ ምህላዎም ተፈሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ዝሓለፈ ቃለመጠይቑ ኣዴታት ደቀን መደንዘዚ መርፍእ ኣውጊአን ኢየን ዶባት ዘስግራ ክብል ዝሃቦ መግለጺ ንሳዲስት ባህርያቱን ኣብ ልዕሊ ህጻናት ዘለዎ ጨካን ኣተሓሕዛን ዝገልጽ መርኣያኡ ምኻኑ ዘረጋግጽ ኢዩ።


text:
ሚግራወብ
ሚግራወብ ብስደተኛታትን ንስደኛታት ዝተዳሎ መደብ ወይ ድማ ኣገልግሎት እዩ።
ሚግራወብ ንመዓልታዊ ናብራ ኣብ ስዊዘርላንድ ሓጋዚ ዝኾነ ሓበሬታን ምስ ካላኦት ትካላት ናይ መራኸቢ ዕድላት ይፈጥር። ሰሙናዊን እዋናዊ ዝኾነ ሓበሬታ ብዝተፈላለዩ ቓንቓታት ይዝርግሕ። እቲ ሓበሬታ ካብ ነጻ ዝኾኑ ትካላት ናይ ስቢል ሕብረተሰብ፣ ካብ ፈደራልን ካንቶናልን ወይ ድማ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ኸማኡ እውን ኪኢላታት ናይ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ይዳሎ። ወለንተኛታት ዝኾኑ ናይ ቓንቓ ክኢላታት ድማ ንእተዳለወ ሓበሬታ ናብ ናይ ስደተኛታት ኣደ ቓንቓ ይትርጎሙን ከም ድልድል ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ባህሊ ኮይኖም ድማ ይሰርሑን።
ንዘይተመለሱ ሕቶታት፣ ጸገማት ናይ መዓልታዊ ናብራ፣ ጭንቀት፣ ፍርሒ ንካላኦት ኸምዚኦም ዝኣመሰሉን ማሕበራዊ ጉዳያት ብቀጣት/ ብኦንላይን ምኽሪ ብናይ ኣደ ቓንቓ ብምሃብ ኣገልግሎቱ የስፍሕ።
ኣብ ምውህሃድ/ ኢንተግረሽን ኣገልግሎት ዝብል ዓምዲ ድማ ንዓኹም ዝሰማማዕ ትምህርቲ/ኮርስ ኣብ ቕረባኹም ወይ ዱማ ኣብ ከባቢኩም ክትረኽቡ ይሕግዝ።
ኣብ ዛዕባ ዝብል ዓምዲ ድማ ኣገደስቲ ዝኾኑ ጉዳያት፣ ምንቅስቃሳትን መዋዓዉዒን ካብ ኣብ ስዊዘርላንድ ዘላዋ ዝተፈላለያ ኮሙኒታት ክትረኽቡ ትኽኡሉ።
ኣብ ቀጻሊ ምዕባሌ ናይ ሚግራወብ ተኻፈሉ
ወለተኛታት ተርጎምትን ብቅጥታ/ኦንላይን መኸርቲ ዝኾኑ ሰባት ብእተፈላለየ ቓንቓ ነደሊ ኣለና። ድሌት እንተድኣ ሃልይኩም በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ርኾቡና፣ .
ሚግራወብ ንኹሉ ቓንቓ ናይ ኮሙኒትይ ማዕጽኡ ኩፉት‘ዩ። እንተድኣ ሓደ ጉጅለ ወለንተኛታት ናይ ዝጋብ ሕጂ ዘይተዳለወ ቓንቓ ክትምስርቱ ደሊኹም ምስ . ርክብ ግበሩ።


text:
ሓደ ናይ ፖለቲከኛታት መቓብር ኢሉ ዝተጻሕፈ ዝርዝር ኣስማት፡ህቡባት ሰባት እንተላይ ፖለቲከኛታት፡ብሴኒሊቲ ኣብ ዝጥቕዑሉ እዋን ኣብ ውሳነኦምን ባህርያቶምን ዘለዎ ጽልዋ ገሊጹ ነይሩ። ቅድሚ ናብቶም ዝርዝራት ምኻድና፡ሴኒሊቲ እንታይ ሙኻኑ ከነብርህ ሓጋዚ ዚዩ። ብቋንቋ እንግሊዚኛ ሴኒሊቲ ዝበሃል ተርእዮ ብትግርኛ ክትርጎም ከሎ፡ምድዕሳስ፡ምቑንቃን ኣእምሮ ሰባት ከም ማለት ክውሰድ ይከኣል ኢዩ። ሰባት እንተስ ብእርጋን ፤ሓደ ሓደ እዋን ድማ ኣእምሮኦም ዲጀነረይት ስለዝገብር ማለት ስለዝላሺ ናይ ምዝካር፡ምሕሳብ፡ምብልሓት፡ምምዝዛን፡ብቕዓቶም ኣመና ይወድቕ።
ኣብ መብዛሕተኦም ሰባት፡ ቀንዲ ምልክታት ምድዕሳስ ኣእምሮ ዳርጋ ተመሳሰልቲ ኢዮም። ካብ ክውንነት ምርሓቕ፡ዘረባ ምንዋሕን ምህውታትን፡ዘይምምዝዛን፡ስምዒታዊ ሙኻን፡ኣብ መንጎ ለይትን ቀትርን ዘይምፍልላይ ወዘተ ድማ የጠቓልል።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ዘርእዮም ባህርያት፡ምድዕሳስን ምቑንቓንን ኣእምሮ ዝዓብለሎም እንዳኾኑ ይመጹ ምህላዎም ዘረጋግጹ ብዙሕት ምልክታት ኣለዉ።
እቲ ፕረሲደንት ብ 22 ሕዳር 2016 ወረቐት ናይ 6 ኣምባሳደራት ኣብ ዝተቐበለሉ እዋን ዝበሎ ዘረባ ናይዚ ምድዕሳስ ምልክታት ኢዮም። ንምስማዕ ኣብዚ ሊንክ ምጥዋቕ ይከኣል፨
ኣብ ላዕሊ ጠቢቑ ኣብ ዘሎ ድምጺ ገሊጽዎ ከምዘሎ፡ፕረሲደንት ኤርትራ፡ንናይ ፈረንሳ ኣምባሳደር ሚስተር ፍራንስዋ ጎልድፕላት ወረቐት ሹመቱ ኣብዝተቐበለሉ እዋን፡ፈረንሳ ዝመጽእ ሃገራዊ ምርጫኣ ብኸመይ ከተካይዶ ከምዘለዋ ኣመልኪቱ ኣስተምህሮን መምርሒን ሂብዎ ኣሎ።እዚ ኣበሃህላ ዕብዳን ኢዩ እንተዘይተባህለ፡በቲ ዝመቕለለ ኣገላልጻ፡ውጽኢት ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ ኢዩ ክበሃል ዝከኣል ኢዩ።
እዚ ንፈረንሳ ብኸመይ መንገዲ ሃገራዊ ምርጫ ከተካይድ ከምዘለዋ ኣስተምሮ ዝህብ ዘሎ ናይ ኤርትራ ፕረሲደንት፡ንባዕሉ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝጸንሓሉን ዝቕጽለሉን ዘሎ 25 ዓመታ፡ፈረንሳ ዴሞክራስያዊ ምርጫታት ኣካይዳስ ኣርባዕተ ፕረዚደንትታት ቀይራ ኣላ። ንልዕልና ሕግን ምርጫ ህዝብን ተማእዚዞም ድማ፡ሚስተር ፍራንስዋ ሚተራንድ፡ሚስተር ጃክ ሺራክ፡ ሚስተር ኒኮላስ ሳርኮዚ፡ ሚስተር ፍራንስዋ ኦላንደ፡በትረ ስልጣን ብኽብረት ተቐባቢሎም ኣለዉ። ኣብ ዘበነ ግዝኣት ናይዚ ስልጣኑ መታን ከይገድፍ ኣብ ኤርትራ ምርጫ ከይካየድ ዝኣገደ ፕረዚደንት ኤርትራ ጥራይ፡ሓሙሻይ መራሒኣ ንምምራጽ ፈረንሳ ናይ ግንቦት 2017 ምርጫታታ ጀሚራቶ ኣላ።ፕረዚደንት ፍራንስዋ ኦላንደ ህዝቢ ብዕዮይ ኣየዕገብኩኻን ካብዝርእዮ ዘለኹ ድምጺ ድማ ከምዘይትደልየኒ ተረዲአ ኣለኹ እሞ ኣብ ዝመጽእ ምርጫ ኣይክሳተፍን ኢየ ገሊጹ ኣሎ። እቲ ኩሉ ፎእ ኢልዎ ከሎ ብሓይሊ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ኢያ ኢሉ ህዝቡ ዝጭፍጭፍ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳያስ ፤ ነዚ ህዝቢ ኣይተሓጎስካለይን እሞ ካባይ ዝሓሸ መራሒ መታን ክትመርጽ ካብ ምርጫ ብፍቓደይ ክእለ ኢየ ዝበለ ፕረዚደንት ፍራንስዋ ኦላንደ ብዛዕባ ምርጫ ኣስተምህሮ ንኽህቦ ኣይተማተአን።
ን25 ዓመታት ምርጫ ከይካየድ ዝኣገደ፡ብዘይ ፍታው ህዝብን ዴሞክራስያዊ መስርሕን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብሓይሊ ሓኹሩ ዘሎ መላኺ፡ኣእሙሩኡ ዳዕሲሱ እንተዘይሃሊዩ፡ንሓንቲ ካብተን ዝነውሐ ናይ ዴሞክራሲ ታሪኽ ዘለወን ሃገራት ኤውሮጳ፡ብዛዕባ ምርጫ ኣስተምህሮ ክህብ እንተሰሚዕና፡ብዘይካ ምድዕሳስ ኣእምሮ ማለት ሴኒሊቲ እንታይ ኢልና ክንገልጾ ንኽእል??
እቲ ግሩም ነገር ግን፡ሴኒሊቲ ማለት ምድዕሳስ ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት ብቐሊሉ ብማዕዶ ስለዝልለዩ፡ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ሃገሩ ምርጫ ዝበሃል ከምዝኸልከለ ዝፈልጥ ሓድሽ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኤርትራ ሚስተር ፍራንስዋ ጎልድ፡ነቲ ዘረባ ከም መስሓቕ ምናልባት ውን ከም መዘናግዒ ጥራይ ክወስዶ ሙኻኑ ግንዙብ ሙኻኑ ኢዩ። ምኽንያቱ፡ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ቫሌታ፤ ናይ ፈረንሳ ፕርችዚደንት ፍራንስዋ ኦላንደ፡ኤርትራ ብሰንኪ ዓመጸኛ ምሕደራ ፕረዚደንት ኢሳያስ ፡ደቃ ተጓሕጊሖም ብምውጸኦም ጥራሓ ትተርፍ ዘላ ሃገር ኢያ ፡ክብል ገሊጽዋ ነይሩ ኢዩ። እዚ ሓድሽ እምባሳደር ፈረንሳ ቅድሚ ናብ ኤርትራ ምምጽኡ ብዛዕባ እዛ ሃገር ዝኣክል ሓበሬታ ተዋሂብዎ ከምዝኸውን ድማ ርዱእ ኢዩ።
እቶም ካልኦት 5 ኣምባሳደራት ውን፡ወረቐት ስረሖም ኣብ ዘቕረቡሉ እዋን ነብሲወከፎም ኣስተምህሮ፡ምኽርን ተግሳጽን ተቐቢሎም ኢዮም።
ኣምባሳደር ዓባይ ብሪጣንያን ሰሜን ኣየርላንድን ሚስተር ኢያን ሪቸርድ፡ብዛዕባ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ተግሳጽ ዝተሓወሶ ኣስተምህሮ ኢዩ ካብ ፕረሲደንት ኢሳያስ ተቐቢሉ። ሓደ ምልክት ናይ ኣእምሮ ምድዕሳስ ማለት ሴነሊቲ ድማ ዓቕምኻ ምርሳዕ ኢዩ።
ኣምባሳደር እስራኤል ሚሰተር ጋዲ ሃርቨዝ ውን፡ኣብ ሳልሳይ ፐረድ ናይቲ መዓልቲ ኣስተምህሮ፡ሃገሩ እስራኤል ብዛዕባ ጸጥታን ማእከላይ ምብራቕን እንታይ ክትገብር ከምዝግበኣን ተነጊርዎ ኢዩ ። ከምቲ ኣብቲ ርክብ እስራኤል እንታይ ክትገብር ከምዝግባእ ኣገንዚቡ ክብል እቲ ዝተፈነወ ዜናዝገለጾ፡ፕረዚደንት ኢሳያስ ነታ ኒዩክለር ከምእትውንን ዝንገረላ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ጎብለል ሃገረ እስራኤል፡ብዛዕባ እቲ ንሳ እትነብረሉን ማእከል ፖለቲካውን ወተሃደራውን ስሕበቱን ዝኾነት ማእከላይ ምብራቕን ዝቀያየር ዘሎ ኩነታቱን፡ ሽሕኳ ባዕላ እትነብሮን ነቲ ማኣዝን እትውስን ሓያል ሃገር ትኹን፥ ሊቅነታዊ መደርኡ ኣይነፈገላን።
ኣብ ራብዓይ ፐረድ ናይቲ ብቐሊሉ ዘይርከብ ለክቸር ዝተማህረ ኣምባሳደር ኢጣልያ ሲኞር እስቲፋኖ ኢዩ። ሲኞር እስቲፋኖ፡ሃገሩ ከመይ ዝኣመሰለት ሕስምቲ ገዛኢት ምንባራ ኢዩ በቲ መግናሕቲ ዝተሓወሶ ቋንቋ ተሓቢሩ። ከም ወትሩ ድማ፡ኢጣልያ እንታይ ክትገብር ከምዝግበኣ ተገሊጹሉ። ኣምባሳደር እስቲፋኖ ብልቡ፡’ናይ ኣርባዓታት መግዛእቲ እሞ ድማ ናይ ጓና እሞ ይጽናሓልና፤ ህዝቢ ኤርትራ ከፊእዎ ዘሎ ናይ ሕጂን ብወዲ ዓዱን ወሪድዎ ዘሎ መግዛእቲ ኢዩ’፡እንተበለ ዝገርም ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ ዘሳቕዮ ዘሎ፡እቲ ቅድሚ ፍርቂ ዘመን ዝነበረ መግዛእቲ ጥልያን ዘይኮነስ፡እዚ ሕጂ ናጽነቱ መንዚዑ ምንባር ከሊእዎ ዘሎ ስርዓት ኢዩ። እቲ መራሒ ኣብ ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ እንተዘይህሉ ድማ፡እዚ ኣምባሳደር እንታይ ክብለኒ ኢዩ ዝብል መጎታዊ ሕቶ ኣብ ርእሱ ምመጾ፡የግዳስ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገለጸ፡ከም መርኣያ ናይቲ እንተስ ብእርጋን፡እንተስ ብሰንኪ ዘይምምዕባል ንድሕሪት ዘንቆልቆለ ማለት ዲጀነረይት ዝገበረ ኣእምሮ፡ብመጎት ክግለጽ ዝኽእል ንቡር ሓሳባት ክህልዎ ትጽቢት ዝግበረሉ ኣይኮነን።
ብዙሓት ሃገራት ብሰንኪ ምድዕሳስ መራሕተን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቐን ኢየን። ናይ ሩስያ መራሒ ቦሪስ የልሰን፡ኣእሙሩኡ ዳዕሲሱ ከሎ ሃገር እንተዘይመራሕኩ ስለዝበለ ንምድጋሞም ዘቐይፉ ተግባራት ፈጺሙ ኢዩ። ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዝነበረ ሮናልድ ሬገን እውን ኣብ ስልጣን ከሎ ብዝነበሮ ምድዕሳስ ኣእምሮ፤ ዝፈጸሞም ጉጉያት ሃገራዊ ውሳነታት ምንባሮም ድሒሮም ይግለጹ ኣለዉ። ናይ ደርግ መራሒ ዝነበረ መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ እጋ መወዳእታ ስልጣኑ ይትረፍ ሰብ ሃመማ ቀቲለ ኣይፈኅትን ምባሉ ዝዝከር ኢዩ። መራሒ ናይዛ መንግስቱ ሃይለማርያም ኣዕቁቡላ ዘሎ ዚምባብወ ፕረዚደንት ሮቤርት ሙጋበ ውን፡’ነዓይ ካብ ስልጣን ይውረድ ክትብሉኒ ከለኹም ብዙሓት ዚምባብውያውያን ብሕርቃን ጣዕ ይብሉ ኣለዉ በጃኹም ነዓይ ኢልኩም ዘይኮንኩምስ እዞም ሚልዮናት ሰባት ከይሓሙኹም ከምኡ ኣይትበሉ’ ፡ክብል ገሊጹ ኣሎ። እዚ ምልክት ናይ ምድዕሳስ ዘለዎ ምኡጋበ ገና ክሳብ 101 ዓመት ዝገብር ክገዝእ ሙኻኑ ሓቢሩ ኣሎ። እቲ ዝገርም ኣብ ኤርትራ ዳዕሲሱ ዘሎ መራሒ ብተመሳሳሊ፡ንልኡኽ ኤውሮጳዊ ሕብረት ክሳብ 100 ዓመት ዝገብር ኣብ ስልጣን ክህልው ሙኻኑ ምግላጹ ዊኪሊክስ ሓቢሩ ነይሩ ምንባሩ ኢዩ። ምድዕሳስ መራሕቲ እቲ ሓደገኛ ተርእዮ ንህዝብታትን ሃገራትን ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ስለዚ ኢዩ፡ምኽንያቱ ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ ዘለዎ ሰብ፡ይትረፍ ኣብ ልዕሊ ሃገር ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ስድራቤት ውን ዘስዕቦ ሓደጋ ቀሊል ኣይኮነን።ዝዳዕሰሰ ኣእምሮ ሰብ ዘለዋ ስድራቤት እቲ ዝዳዕሰሰ ሰብ ኣየሸንኩምንን። ኣየብላዕኩምን፥ ንደቁ መን ኢኻ ንስኻ፤ ንበዓልቲ ቤቱ መን ኢኺ ጋሻ ዲኺ እንዳበለ ኢዩ ምስካሙ ከቢድ ዝኾኖም፥ ዝዳዕሰሰ ኣእሙሮ ሒዙ ሃገር ዝመርሕ ሰብ በዚ መጠን እንክረአ ነታ ሃገር እንታይ ሳዕቤን ከምዘውርደላ ምግማቱ ኣየሸግርን።


text:
ሽወደን ገለ 50 ዝዀና ትካላት ላዕለዋይ ትምህርቲ ኣለዋ – ካብ ኪሩና ኣብ ሰሜን ክሳብ ማልሞ ኣብ ደቡብ። ዝበዝሓ ካብዘን ትካላት ላዕለዋይ ትምህርቲ ህዝባውያን፡ ማለት ብመንግስቲ ዚውነና እየን። ብእተፈላለየ ዓይነታት ትምህርቲ ብዲግሪታት ኬመርቓ እተፈቐደለን ኣስታት ዓሰርተ ርእሰን ዝኸኣላ (ብሕታውያን) ወሃብቲ ፕሮግራማት ኣለዋ። ዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ኣብ ትምህርታዊ ፕሮግራማተን ብዲግሪታት ንኬመርቓ፡ ባዓል-መዚ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ሽወደን (Swedish Higher Education Authority) ካብ ዚበሃል መንግስታዊ ትካል ፈቓድ ይቕበላ። እዚ ትካል ብቕዓት ንምርግጋጽ፡ ንትካላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ፕሮግራማተንን ብቐጻሊ ይከታተል። እቶም ብቕዓቶም ዘረጋገጹ ፕሮግራማት ጥራይ እዮም ብዲግሪ ኬመርቑ ዚፍቀዶም።
እዚ መወከሲ መጽሓፍ ዩኒቨርሲቲ (universitet) ከምኡ'ውን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ (högskolan) ዚብሉ ቃላት ከም ዚጥቀም ድሮ ኣስተብሂልካ ትኸውን። ሽወደን ብመንጽር ብቕዓት ካብ ሓድሕድ ዘይበላለጻ ዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ኣለዋኣ። እቲ ፍልልይ ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ ቀዳማይ ዲግሪኦም ንዝዛዘሙ ተመሃሮ ወትሩ ድሕረ-ምረቓ (PhD) ትምህርትታት ክትህብ እትኽእል ክትከውን ከላ፡ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃት ግና ኣይክእላን እየን። ይኹን'ምበር፡ ገለ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃት ኣብ እተወሰነ መዳያት ምርምር ብድሕረ-ምረቓ ትምህርትታት ብዲግሪታት ኬመርቓ ዜኽእለን ፈቓድ ኣለወን። ትካል ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ (HEI) ዚብል ቃል፡ ንዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ብማዕረ ይምልከት።
ኣብዚ መወከሲ መጽሓፍ፡ ንዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ብሓባር ክንጠቕሰን ምስ እንደልይ፡ እናሓንሳእ ዩኒቨርሲቲታት ዚብል ቃል ንጥቀም ኢና – ብኽብረትካ ተመሳሰልቲ ሕጋጋት ንክልቲኡ ትካላት ከም ዚምልከት ኣስተውዕል።
ሕጹያት ተመሃሮ መብዛሕትኡ ጊዜ ዚሓትዎ ሓደ ሕቶ፡ ኣየናይ ዩኒቨርሲቲ ወይ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ እዩ ዚበለጸ ዚብል እዩ። ኣብቲ ንስኻ ዝያዳ ኣገዳሲ እዩ ኢልካ እትሓስቦ ነገር ስለ ዚምርኰስ፡ ነዚ ሕቶ ምምላስ ኣይከኣልን። ኣብ ርእሲ እቶም ዚወሃቡ ፕሮግራማት ኣብ ግምት ዚኣትዉ ነገራት፡ ስፍሓት ዩኒቨርሲቲ፡ ቦታ፡ ሃዋህው፡ ከምኡ'ውን ካልኦት ንስኻ ኣገደስቲ ኰይኖም ዝረኸብካዮም ረቛሕታት የጠቓልሉ።
ብርክት ዝበላ ዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ብገለ ዓይነታት ትምህርቲ፡ ከም ጥበባዊ ዓውድታት ወይ ብዓይነታት ትምህርቲ ምህንድስና ጥራይ የስተምህራ። ካልኦት ከኣ ብብዙሓት ካልኦት ዓውድታት ፕሮግራማት ይህባ። ብቕዓት ትምህርቲ ብባዓል-መዚ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ሽወደን ብቐጻሊ ከም ዚግምገም ኣይትዘንግዕ።
ኣብ ሽወደን ዚዓይያ ብሕታውያን ኵባንያታት ትምህርቲ'ውን ኣለዋ። ንነብሰን መብዛሕትኡ ጊዜ ዩኒቨርሲቲታትን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጃትን ኢለን ዚሰምያኣ'ኳ እንተ ዀና፡ ዝዀነ ኣካዳሚያዊ መምዘንታት ግና ኣየማልኣን እየን። መብዛሕትኡ እዋን፡ ትምህርታዊ ክፍሊታት የኽፍላ እየን። ኣብዚ መወከሲ መጽሓፍ ዘሎ ሓበሬታ ንከምዚኣተን ዓይነት ትካላት ኣይምልከትን። ብተወሳኺ፡ ነዘን ብሕታውያን ኵባንያታት ትምህርቲ ዚምልከት ሓበሬታ ኣብ studera.nu፡ Antagning.se ኰነ ኣብ Universityadmissions.se ኣይክትረክብን ኢኻ።
Page last updated 2015-09-30


text:
Date: Sunday, 08 October 2017
መልሲ ን `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ`
By Eritrean Media Group Holland
ጥቅምቲ 8, 2017 ዓም ፈረንጂ
ኣብ መስከረም `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ብዝብል ኣርእስቲ ብጸጋይ ኣስመሮም ተዳልዩ ዝተዘርግሐ ጽሑፍ ዘንበብናዮ ብዙሓት ክንከውን ንኽእል ኢና። ኣነ ሓደ ካብቶም ዘንበቡ ስለ ዝኾንኩ ከምቲ ብቕድሚኡ ን`መዝሙር ሰላም` ኣመልኪቶም ዝቐረቡ ጽሑፋት ኣንቢበ ትም ዝበልኩ ሕጅስ ከጽቅጥ ኣይመረጽኩን። እነሆ ድማ ከም ኤርትራውን ናይቶም ንውዲታት ሃጸይነትን ዝርያ ክልቲኡ ደምበታትን ከምኡውን ቀንዲ መጋበርያኦም ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንበይኖም ገጢሞም ውዲታት ዘምከኑን ብቕልጽሞም ናጽነቶም ዝኣወጁን ጀጋኑ ኣቦታት ውላድ ምዃነይ ስለ ዝሕበን፣ ነዚ ዝበሃል ዘሎ ምስሉይነትን ንገርሀኛታት ከደናግር ተባሂሉ ዝቐረበ ጽሑፍ ኣሕጽር ኣቢለ ክምልሰየ።
ጸጋይ ኣስመሮም ብመሰረት ኣርእስቲ ጽሑፍካ `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ኣነን ከምናተይ እምነት ዘለዎም ደሚርካ ብኤርትራውነትና ንኾርዕን ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራውያን ይምልከት ኢልና ንኣምንን፣ ካብ ኢድ ምዕራባውያን ብመንገዲ ወያነ ትኳቦ ዘይንጽበን ስለዝኾና ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ታሪኽን ጅግንነትን ዝፈጸሙ ወለድና ኢና ንመስል። ንስኻን መሰልትኻን ድማ ምናልባት ውላድ ናይቶም ምስ ስርዓት ሃይለስላሴ ይኹን መንግስቱ ተጸጊዖም ህዝቢ ኤርትራ ዘድመዩን ዘሳቐዩን፣ ጉዕዞ ናጽነትና ኪዓናቕፉ ዝሰርሑን ኣዝዮም ውሑዳት ከዳዓት ስለዝኾንካ (ብመሰረት ጽሑፍካ) ንመን ድኣ ክትመስል ንወለድኻ እምበር። እዚ ዝሕመረቱ ጽሑፍካ እምበኣር ወያነ - ወያነ ከምዝሽትት ነዞም ዝስዕቡ ጭብጥታት ንመልከት። ..........
............ኣብ ታሕቲ ምንባብ ቀጽል።
ምንጪ ጽሑፍ፡ መርበብ ሓበሬታ ሰኪዔት መስከረም


text:
ክብረ በዓል ደብረ ታቦር ብኽብ ዝበለ ስነስርዓት ተኻይዱ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ሉኡለባህሪ እግዚኣብሔር ኣምላክና ስለቲ ኩሉ ውዕለታቱ ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን። እግዚኣብሔር ኣምላኽና ኩሉ ግዜ ብምሕረቱ እናጠመተ ዘይከምብዝሒ ኣበሳናን በደልናን ብብዝሒ ምሕረቱ እናጠመተ፡ ነቲ ቅዱሳን ኣቦታትና ክርእዮ ሃረር እናበሉ ግን ከኣ ዘይረኣይዎ ኣብ ቅድስት ሃገረ እስራኤል ዝርከቡ ቅዱሳን ቦታታት ከምፍቃዱ ንዓና የርእየና ስለዘሎ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና፡ ይኽበር ይመስገን። ሎሚ’ውን ከመቀጸልታ እቲ ኩሉ ግዜ ብናይ ኤርትራ ኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ናይ ሕብረት ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበታት ዝካየድ መንፈሳዊ ጉዕዞ ብምኽንያት ክብረ ብዓል ደበረ ታቦር ዓቢ መንፈሳዊ ጉዕዞ ተኻይዶ። ከም ዝፍለጥ ደብረ ታቦር ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃነ መለከቱ ዝገለጸሉ ቅዱስ ቦታ እዩ። ኣብቲ ክብረ ብዓል ብዝሒ ዘለዎም ኣቦታት ካህናትን ኣሕዋት ድያቆናትን ከምኡ’ውን ካብ ኩለን ከተማታት እስራኤል ዝመጽኡ መዘምራንን ምእመናን ተሳቲፎም። መጀመርያ ኩሉ ህዝበ ክርስቲያን ከካብ ከተማታቱ ብኣውቶቡሳትን ምኒባሳትን ተታጻዒኑ ናብቲ ቅዱስ ቦታ ምስ በጽሐ እቲ ክብረ ብዓል ብእግሪ ጉዕዞ እዩ ፈሊሙ። ዓቢ ይኹን ንእሽቶ፡ ሽማግለ ይኹን መንእሰይ፡ ሰብኣይ ይኹን ሰበይቲ ኩሉ ብዘይ ኣፈላላይ ነቲ ኣስታት ሓደ ስዓት ዝወስድ ሰጥ ዝበለ ዓቐበት እናዘመሩን እናዓለሉን እዮም ደይበሞ። እቲ ኣድካሚ ዓቐበት ምስተወድአ ድማ ኣብ ላዕሊ ኣብቲ ነቲ ክብረብዓል ንምክያድ ዝተዳለወ ቦታ ኩሉ ህዝቢ ተኣከበ እሞ እቲ ምደብ ብስሩዕ ብጸሎት ኣቦታትና ካህናት ተጀመረ። ኣቦታት ካህናት ጸሎትን ስብሃታትን ምስ ኣብጽሑ ትምህርተ ወንገል ተዋህበ። ብድሕሪኡ ብመርሃ ግብሪ መሰረት ናይ መግቢ ሰዓት ስለዝኣኸለ ኩሉ ሰብ ተመገበ እሞ፡ ድሕሪ መግቢ ናይ ኩለን ኣብ እስራኤል ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበታት መዘምራን ብሕብረት መዛሙር እቕረቡ፡ ኩሉ ህዝቢ ድማ ዘመረን ዓለለን። ስለቲ ኩሉ ውዕለታቱ ንእግዚኣብሔር ኣማስገነ። ብድሕሪ እዚ ምድሪ ስለዝመሰየ መደብ ብጸሎት ተዛዚሙ ኩሉ ሰብ ነናብ ዝመጸሉ ከተማ ተመለሰ። ብሓፈሻ ክብረብዓል ደብረ ታቦር ኣዝዩ ብድምቀት ተባዕሉ። ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ንዓመታ ብሰላም ኣጽኒሑ ተኻፈልቲ በረኸት ናይቲ ቅዱስ ቦታ ክገብረና ናቱ ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና! ኣሜን!!! ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
፲ /10 ጥሪ ጾመ ጋሃድ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
፲ /10 ጥሪ ጾመ ጋሃድ
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ንጾም፡ ስርዓትን መደብን ኣውጺኣ ኣብ ዓመት ሸውዓተ (7) ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ከም ዝህልዉ ገይራ። ዝኾነ ይኹን ክርስቲያን ነዞም ኣጽዋማት እዚኦም ክጾሞም ከም ዝግብኦ ትእዝዝ። እዞም ኣጽዋማት እዚኣቶም ድማ እዞም ዝስዕቡ እዮም፥ 1. ዓቢይ ጾም 2.ጾመ ስብከት (ነቢያት) 3. ጾመ ሓዋርያት 4. ጾመ ፍልሰታ 5. ጾመ ድሕነት (ሮቡዕን ዓርብን) 6.ጾመ ነነዌ 7.ጾመ ገሃድ፦
ሎሚ ከም ፍቓድ ኣምላኽ እንርእዮ ብዛዕባ ጾመ ጋሃድ እዩ። ገሃድ ዝብል ቃል ትርጉሙ ምርኣይ ወይ ምግላጽ ማለት እዩ። እዚ ዕለት እዚ ነዚ ስያመ እዚ ዝተዋህበ ቅድሚ ዓለም ካብ ኣቦ ብዘይ ኣደ ዝተወልደ ኣካላዊ ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ 5500 ዓመት ምስ ተፈጸመ፡ በዓለመ ስጋ፡ በዓለመ ነፍስን ዘለዉ ነፍሳት ስጉኡ ቆሪሱ ደሙ ኣፍሲሱ ምእንቲ ከድሕኖም ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብዘይ ዘርኢ ሰብኣይ ተወሊዱ ሕጊ መጽሓፋዊ ሕጊ ጠባያዊ እናፈጸመ ዓበየ፡ እቲ ዘመን ዘይቁጸረሉ ስጋ ብምውህሃድ ዘመን እናተቆጾረሉ ወዲ 30 ዓመት ምስ ኮነ ካብ ገሊላ ናብ ዮርዳኖስ ከይዱ ብኢድ ዮሓንስ ብማይ ዮርዳኖስ ተጠሚቑ ክብሩን፡ ጎይትነቱን ዝገለጸሉ ስለዝኾነ እዩ። ሎሚ’ውን ታቦታት ኣብ ርባታት ወሪዶም ምሕዳሮም ጎይታ ካብ ገሊላ ናብ ርባ ዮርዳኖስ ምኻዱ ንምዝካር እዩ።
ብተወሳኺ ገሃድ ናይ ረቡዕን ዓርብን ለውጢ እዩ። በዓለ ጥምቀት ሮቡዕ እንተድኣ ውዒሉ ሰሉስ፡ በዓለ ጥምቀት ዓርቢ እንተድኣ ውዒሉ ናብ ሓሙስ ተለዊጡ ክሳብ ዕርገተ መስዋዕት፡ ክሳብ ጸሓይ እትዓርብ ይጽወም። ስለምንታይ ምስ ዝበሃል፥ ካብቶም ዓበይቲ 9 በዓላት ብሰንበተ ክርስቲያንን ብዘመነ ትንሳኤን ምጻም፣ ምሕዛን ኣይግባእን እዩ። ፍዳ ዘምጽእ ስለዝኾነ።ምጻምን፡ ምሕዛንንስ ፍዳ የምጽእ’ዩ ምስ ዝብሉ ኣየምጽእን እዩ። እንተኾነ እዞም ዕለታት (በዓላት) እዚኣቶም ግና ብጾምን፡ ብድኻምን ዘይኮነስ ብመንፈሳዊ ደስታ ከነኽብሮም ዝግባእ ዕለታተ ፍስሃ እዮም። “ወዘስ ይጸውም በዕለተ እሑድ ዘውእቱ ዕለተ ትንሳኤ ሓጥእ ወእቱ ወይደልዎ ኩነኔ ወከማሁ ዘይገብር በመዋዕለ ሃምሳ ዘይሃዝን በዕለተ በዓለት ዘእግዚእነ ዘይደሉ ለነ ፈስሓ መንፈሳዊ ቦሙ ወኣኮ ሓዘን”ከም ዝብል (ፈትሃ ነገስት ዓንቀጽ 19)።
ጾምና ንነፍስና መቐደሲ ንሓጢኣትና መደሰሲ ይግበረልና ኣሜን!!!
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ዝሓለፉ 25 ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ኣዝዩ ኣተኣማማኒ ዝበሃል ሰላም ነጊሱ እዩ። ፌደራላዊ ስርዓት ዝተረጋገአትን ኣዝያ ንቕድሚት ኣብ ምግስጋስ ዘላን ሃገር ክትፍጠር ኣኽኢሉ እዩ። ይኹን እምበር ካብ ቀረባ ዓመታት ናብዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እዛ ሃገር ናዕብታትን ጎንፅታትን ይርኣዩ ኣለዉ።
ካብቶም ኣብ ቀረባ ዓመታት እናተርኣዩ ዘለዉ ናዕብታትን ጎንፅታትን ተበጊስካ መንቀሊ እቶም ፀገማት እንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ኣብዝለዓለሉ እዋን፤ ሓደሓደ ኣካላት ብፍላይ ድማ ፅንፊ ኣተሓሳስባታት ዘስጉሙ ተቓወምቲ ሓይልታትን ትምክሕተኛታትን እቲ ፀገም ካብ ፌደራላዊ ስርዓት ከም ዝብገስ እዮም ዝገልፁ። ብመሰረት እዚ ስርዓት ፌደራሊዝም ኣብ ሓደሓደ ከባብታት ንዝርአ ዘሎ ናዕብን ጎንፅን መንቀሊ ገይሮም ይወስድዎ። ካብቲ ከምዚ ዝበለ ሓሳቦም ተበጊሶም ስርዓት ፌደራሊዝምን ሕገ መንግስትን ኢትዮጵያ ክሳብ “ክቕየር ኣለዎ” ምባል ይበፅሑ።ከምቲ ናይ ቀደም ዓፋኒ ኣሃዳዊ ስርዓት እንተዝህሉ እዚ ህዝቢ ሰጥ ለበጥ ኢሉ ምዓረፈ ዝብሉ እውን ኣለው። እቶም ሓሳባት በቲ ሓደ ገፅ ነቲ ፌደራላዊ ስርዓት ብዕምቆት ካብ ዘይምግንዛብ ዝብገሱ ዘለው እንትኾኑ ብኻልእ ገፁ ድማ ነቲ ኣተሓሳስባ ዝሓዙ ኣካላት ካብ ዝተፈላለየ ረብሓ ተላዒሎም ከምዝኾኑ ከይተሓለመ ዝተፈትሐ ጉዳይ እዩ።
ኢህወዴግ መትከሉን ድሕረ ባይትኡን ዝኾነ ጉዳይ ካብ ህዝቢ ክሕባእ ከም ዘይብሉ ይኣምን። ንዝኾነ ፀገም ህዝብን ሃገርን ዘትዮም ክፈትሕዎ ከም ዝኽእሉ እውን መርገፂኡ እዩ። ምኽንያቱ ሕብረተሰብ ብዝግባእ ዘይተሳተፈሉ ዛዕባ መፍትሒ ከም ዘይረክብ እዩ ኢህወዴግ ዝግንዘብ። ንኣብነት ኣብ መንጎ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን ጉዳይ ምኽላል መዋሰኒ ንልዕሊ 20 ዓመት ሕቶ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ውድባት ክልቲአን ክልላት እናተዘራረቡ ግን መዕለቢ ክገብርሉ ከይኸኣሉ ንዝሓለፉ 20 ዓመት ፀኒሖም። እዚ ዝወለዶ ኣብ ገለ ክፋል እተን ክልላት ዝነብሩ ህዝብታት እቲ ፀገም ክፍታሕ ዝተፈላለዩ ሕቶታት ምልዓል ጀሚሮም። ሓይልታት ትምክሕትን ፀቢብነትን እቲ ፀገም መሳርሒ ክራይ ኣካብነት ክገብሩ ብተደጋጋሚ እንተፈተኑ እኳ ኣይሰመረሎምን። እቲ ፀገም ቀደሙ እውን ብልዝብ ክልቲኡ ህዝቢ ዝፍታሕ ስለዝነበረ ኣብ መንጎ ህዝብታት ዘተ ምግባር ኣገዳሲ ምዃኑ ከም ኣማራፂ ተወሲዱ ክስርሐሉ ፀኒሑ እዩ። ነዚ ዘተሓባብር ኮሚቴ ተጣይሹ ዕላዊ ስራሕ ናብ ምስራሕ እውን ኣትዩ። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ መንጎ ህዝብታት ትግራይን ኣምሓራን መድረኻት ዘተ ምክያድ ተጀሚሩ። ካብ 14 ክሳብ 16 ሓምለ 2009 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ተወከልቲ ህዝቢ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን ዝተሳተፍሉ ዓብይ ዋዕላ ናይዚ ሓደ ኣብነት እዩ። ነዚ ስዒቡ ካብ 9 ክሳብ 10 ሕዳር 2010 ዓ.ም ኣብ ጎንደር ዝተኻየደ ካልኣይ ዙር ኮንፈረንስ እውን ምውሳድ ይክኣል። እቶም መድረኻት ኣብ ህዘቢ ዝነበረ ምርድዳእን ምክእኣልን ናብ ንቡር ክመልሱዎ ኽኢሎም ኣለዉ። ተሳትፎ ህዝቢ ክንደየናይ ወሳኒ ምዃኑ ፅቡቓት ተሞክሮታት ተረኺቦም እዮም።
ኣብ ክሊ ፌደራላዊ ስርዓት ኮይንካ ንመንቀሊ ጎንፅን ናዕብን ምኽንያት ዝኸውን ዘሎ ጉዳይ እንታይ እዩ ኢልካ ምርኣይ ወሳንነት ኣለዎ። ነዚ ግልፂ ንምግባር ከም መበገሲ ቅድሚ 1983 ዓ.ም ንዝነበረት ኢትዮጵያ ምስልታታ ወሲድካ ክርኣዩ ዝግበኦም ነጥብታት ኣለዉ።ኢትዮጵያ ሕዚ ሃገር ብዙሓት ህዝብታት እያ። ሃገር ሓደ ህዝቢ ኣይኮነትን። ብዙሕ ቋንቋ ዝዛረቡ፣ ብዙሕ ባህሊ ዘለዎም፣ ብዙሕ ልምድን እምነትን ዘለዎም፣ ኣብ ዝተፈላለየ መልክኣ ምድሪ ርእሶም ክኢሎም ባዕሎም ንባዕሎም እናተራኸቡን እናተሓጋገዙን ተዋዲዶም ዝነብሩ ህዝብታት ዝሓዘት እያ። እቶም ከምዚ ብዝበለ መግለፂ ዝግለፁ ህዝብታት ክፈላልዩዎም ዝኽእሉ ገዛእቲ ክሳብ ዘይኣተዉዎም ብፍቕርን ብሰላምን እናነበሩ ዝመፅኡን ዘለዉን እዮም።
ኢህወዴግ ንምትእንጋድ ብዙሕነት ዕላማ ሒዙ ተላዒሉ ኣንፃር ስርዓት ደርግ ተቓሊሱ ንዓወት ምስ በቕዐ ዝተልዓለሉ ዕላማ ምስኻዕ ክኢሉ እዩ። ንኣብነት ብምሉእ ተሳትፎ ህዝብታት ንብዙሕነት ከተኣናግድ ዝኽእል ሕገ መንግስቲ ኣፅዲቑ። ብሕገ መንግስቲ ኣቢሉ ብዙሕነት ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኣፍልጦ ክህልዎ ገይሩ። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነ ብዙሕነት ማእኸል ዝገበሩ መሰላት እውን ከይተሸራረፉ ምሉእ ተቐባልነትን ኣፍልጦን ክህልዎም ናይ ምግባር ኣንፈት ተቐሚጡ ካብቲ ሕገ መንግስቲ ዝፀደቐሉ ግዘ ጀሚሩ ድማ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ስርዓት ሒዛ ትጓዓዝ ኣላ። ካብ ብዙሕነት ዝብገሱ መሰላት ኩሎም ብዝርዝር ተቐሚጦም ድማ መልሲ ክወሃቦም ተገይሩ።
እዚ ኣብ ዘለዎ ኩነታት እዩ እምበኣር በብከባብታቱ ናዕብን ጎንፅን ዝፍጠሩ ዘለዉ። ፌደራል ስርዓት መንቀሊ ናዕብን ጎንፅን ክኸውን ኣብ ዘይኽእለሉ ኩነታት ድኣ ንምንታይ እቲ ፀገም የጋጥም ኣሎ ኢልካ ምሕታት እውን ኣገዳሲ እዩ። እቲ ፀገምን ዓብይ ፈተናን ኮይኑ ዘሎ እቲ ስርዓት ፌደራሊዝም ኣብ ባይታ ሱር ዘይምስዳዱ ብዝፈጠሮ ምኽንያት ክራይ ኣከብቲ ረብሓኦም ንምምላእ ከም መለዓዓሊ ይጥቀምሉ ምህላዎም እዩ። ኣብ ልዕሊ እዚ ጉድለት ኣረኣእያን ምንኣስ ዓቕምን ኣመራርሓና ዘበግሶ ዘሎ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ህዝቢ ዝሰምዕ፣ ዘዳምፅ፣ ፀገማት ሰሚዑ መፍትሒ ዝህብ ኣመራርሓ ጉድለት ኣሎ።
ንኣብነት ሕቶ ሰናይ ምምሕዳር በብዓመቱ ዝለዓል ሕቶ ኮይኑ ግን መሰረታዊ መፍትሒ ኣይግበረሉን ዘሎ። ሕቶ ልምዓት ሕቶ መናእሰይ ኮይኑ እውን ዝለዓለሉ ከይዲ እዩ እናጋጠመ ዘሎ። ኣብ ሓደ ሓደ ከባብታት ሃገርና ኣጀንዳ ሓይልታት ጥፍኣት ተሓንጊጡ እምኒ ዝድርቢ ዘሎን ትካላት ዘባርዕ ዘሎን መንእሰይ ዕድል ስራሕ ስለዘይተፈጠረሉ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ሕቶታቱን ቅሬትኡን ዴሞክራሲያዊ ብዝኾነ ኣገባብ ካብ ዘይምስማዕ እውን ይብገስ እዩ። ዜጋታት ብፃዕሮምን ብዝተፈጠረሎም ስርዓት ፌደራሊዝምን ን25 ዓመት ዘፍረይዎን ዝሃነፅዎን ልምዓት ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ ክዓኑ ክርአ እንተሎ መንቀሊኡ መንገዲ ልምዓት ዝሕብርን ብኣግባቡ ዝመርሕን ኣመራርሓ ካብ ዘይምርካብ እዩ። እቲ ኣብ ጎንደር ዝተሳለጠ ካልኣይ ዙር ዋዕላ ምኽክር ሰላምን ልምዓትን ህዝብታት ትግራይን ኣምሓራን እውን ነዚ እዩ ደምዲሙ።
ብድምር ኣብ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ስርዓት ብዙሕ መስዋእቲ ተኸፊልዎ ዝመፀ ምዃኑ ጥራሕ እንተይኮነ ብተግባር ተዓቂኑ ኣዝዮም ኣንፀባረቕቲ ውፀኢታት ዝምዝገብሉ ዘለዉ ስርዓት እዩ። በቲ ስርዓት ዝተሓንፀፁ ፖሊስታትን ስትራቴጅታትን እውን ንፁራትን ምሩፃትን እዮም። ኣብ ባይታ እውን ናይ ኩሉ ህዝቢ ተጠቃምነት ፍትሓዊ ብዝኾነ መንገዲ እናረጋገፁ ምዃኖም ኣይከሓድን። እዚ ቀፃልነቱ ከይረጋገፅ እቲ ዓብዪ ፀገም ኮይኑ ዘሎ ግና ኣብ ኣመራርሓ ዘሎ ካብ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ መስመርን መትከልን ሸተት ናይ ምባል፣ ምንኣስ ብቕዓትን ጥበብን ሳይንስን መሪሕነትን እዩ። ስለዘኾነ ነቲ ከም ፀገም ተነፂሩ ዘሎ ጉዳይ ዓብይ ትኹረት ሂብካ ኣብ መንጎ ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ተፈጢሩ ዝፀንሐ ሓድነት፣ ማዕርነት፣ ምክእኣል፣ ፍቕርን ስኒትን እናጠናኸርካ ምኻድ መድረኻዊ ተልእኾ ናይቲ ሕዚ በብብርኩ ዘሎ ኣመራርሓ ምስቲ ምዃኑ ብልዑል ትኹረት ምስራሕ የድሊ። ህዝባዊ ኮንፈረንስ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን እውን ኣብ ዝኾነ ይኹን ጫፍ ሃገርና ኣብ ሞንጐ ህዝቢ ንህዝቢ መሰረታዊ ፀገም ዘየለ ምዃኑ እኳ ድኣስ ኣመራርሓ ነቲ ትኽክለኛ መስመርን ነቲ ህዝብን ሓቍፉ ኣብ ምጉዓዝ ዘለውዎ ሽግራት ብቑርፀኝነት ክፈትሕ ከምዝግባእ እዩ ኣፅንኦት ሂቡሉ ዘሎ፡፡


text:
ሰበኻ ጉባኤ መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን እስራኤል መጻሕፍቲ ብሓገዝ ኣበርኪቶም!
ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከቡ ኣባላት ቤት ትምህርት ሰንበት ቅድስት ድንግል ማርያም መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን፡ ነቲ ኣብ ኣጋ ምጅማር ዝርከብ መንፈሳዊ ኮሌጅ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ዘገልግል 75 መጻሕፍቲ ብሓገዝ ኣበርኪቶም!
ሰበኻ ጉባኤ ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን መድኃኔ ዓለም፡ ‘እዚ ሕጂ ዝሰደድዎ መጻሕፍቲ ከም መበገሲ ምዃኑ፡ ግና ንመጻኢ እቲ ዝድለ መጻሕፍቲ ኣብ ምልኣኽን ኣብ ላዕለዎት መደባት ቅድስት ቤተ ክርስትያንን ኣብ ጐድኒ ቅዱስ ሲኖዶስ ምህላዎም ነረጋግጽ’ ክብሉ ኣተኃኂዞም ኣብ ዝሰደድዎ ደብዳቤ ጠቒሶም።
ቅዱስ ሲኖዶስ’ውን ጸሎትን ቡራኬን ድኅሪ ምሃብ፥ ‘እዚ ተግባር’ዚ ዝምስገን ምዃኑን፡ ንዕዮ ቤተ ክርስቲያን ዘበራትዕ መንፈሳዊ ተግባር ብምዃኑን ኵሉ ኣብ ውሽጢን ወፃእን ሃገር ዝቕመጥ ሕዝበ ክርስቲያን ክስዕቦ ይግባእ’ ብምባል ቃለ ምዕዳን ኣመኃላሊፎም።


text:
Published: 13 January 2006
ቦኽሪ ደብዳቤ ንምንባብ ኣብዚ ጠውቕ። እዚ ዝስዕብ ንምንባቡ ክቐልል ተባሂሉ እንደገና ዝተጻሕፈ እዩ።
ዕለት: 13 ጥሪ 2006
ናብ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን፡ ጳጳሳትን፡ ኤጲስ ቆጶሳትን ኣባላት ሲኖዶስ።
ኣቐዲመ መንፈሳዊ ሰላምታይ ይብጻሕኩም እብል።
ኣስዒበ ድማ፡ ብዕለት 05/05/1998 ዓ.ም.ግ (13/01/2006 ዓ.ፈ) ብቁ 04/225/4428 ዝጸሓፍኩሙለይ ካብ ፓትርያርክ መዓርግ ኣውሪድናካ ዝብል ካብ ቀኖና ቤተ ክርስትያን ካብ ዲድስቅልያ፡ ካብ ፍትሓ ነገሥት፡ ካብ ቀሌመንጦስ ወጻኢ፡ ዘይሕጋዊ ውሳኔኹም፡ በጺሑኒ። ስለዚ እቲ ካብ መዓርግ ምውራድ፡ ብሕጊ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኮነ ብፍትሓ ነገሥት ፓትርያርክ፡
ሀ. ብዝሙት፡
ለ. ብእምነት ምጉዳል፡
ሐ. ብስንክልና ማለት ክሰርሕ ዘይክእል እንተ ኾነ ጥራይ እዩ ክወርድ ዝኽእል እምበር፡ በቲ ዝጠቐስክምዎ ኣንኳይ ካብ መዓርግ ከውርደኒ፡ ዘየሕትተኒ’ውን እዩ።
እዚ’ውን ተሰዊርኩም ኣይኮነን ልዕሊ ሕጊ ክትነብሩ ስለ ዝደለኹም ጥራይ እዩ። ማንም ድማ ልዕሊ ሕጊ ክነብር ዝኽእል የለን። ከመይ ሕጊ እንተ ረገጽካዮ መሊሱ እዩ ዝረግጸካ። ብምጉዳል እምነት እንተ ኾነውን፡ እምነተይ ተሓቲተ መልሲ ከይሃብኩ ብገበን ካልእ ከኣ እዚ ኣለካ ከይተበሃልኩ፡ ኣብዚውን ዝግብኣኒ መልሲ ከይሃብኩ፡ ከይተሓተትኩ፡ ባዕልኻትም ከሰስቲ፡ ባዕልኻትም ፈረድቲ፡ ኮንኩም ስለ ዝፈጸምክምዎ፡ ሕጊ ቤተ ክርስቲያንን ቀኖና ቤተ ክርስቲያንን ክፋረደኩም ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ፍርድኹም ዘይሕጋውን ኣብ ማንም ኣብያተ ክርስቲያናት ዓለም ተራእዩ ተሰሚዑን ዘይፈልጥ’ውን እዩ። እዚ ወሲንክምዎ ዘሎኹም መሠረተ ኣልቦ ክሲ፡ ንሱ ዘይኮነ ኣብ ሕጊ ቤተ ክርስቲያን ምሕላፍ ዘብጻሓኩም ድፍረት ግን ኣነ ኣቐዲመ ንቤተ ክርስቲያን ኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስ ምእመን ክመርሓ ወይ ከመሓድራ ብሕጊ ቤተ ክርስቲያንና ፍጹም ክልኩል እዩ ጥራይ ስለ ዝበልኩ እዩ እቲ ሓቀኛ ምሥጢር።
ስለዚ ክስኹም ኣብ ጉባኤ ገዳማትን ኣድባራትን ሊቃውንትን ኤርትራን ቀሪቡ ኣነውን ብኣካል ቀሪበ መልሲ ከይሃብኩሉ እሞ ውሳኔ ጉባኤ ኣብ ሕዝቢ ከይተሰምዐ፡ ከምቲ ሕጊ ኦሬንታል ኣብያተ ክርስቲያናት ሕጊ ፍትሓ ነገስትን ከምቲ ምስ ግብጻዊት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዘሎና 17 ዓንቀጻት ብምጥሓስን፡ ናይ ሓንቲ ሃገር ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ ክኽሰስ ከሎ፡ ናይታ ሓንቲ ፓትርያርክ ኣብ ጉባኤ ተረኺቡ፡ ነቲ ክሲ ቅኑዕን ዘይቅኑዕን ምዃኑ ውሳኔ ከይሃበሉ፡ ፓትርያርክ ካብ መዓርጉ ከም ዘይወርድ፡ ኣብ ኩለን ጸኒሑ ዘሎ እዩ። ነዚ’ኸ ኣበይ ጎሲኹሞ ሓሊፍኩም ኣለኹም? በዚ መሠረት ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ቀሪቡ ክረኣየለይ ይግባይ ናብ፡
ሀ. ጉባኤ ገዳማትን ኣድባራትን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ።
ለ. ኣብታ ብሓዋርያዊ እምነት ሰንሰለት ኣደ ዝኾነት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ይግባይ ኢለ ኣሎኹ። እዚ ኩሉ ነቲ ድፍኢት ናይ ኣቶ ዮፍታሄ ከዊልኩም፡ በደል እዩ ዝበልክምዎ፡ በዞም ዝጠቐስኩዎም ሕጋጋት ተራእዩ ክሳብ ዘይተመለሰ፡
ሀ. ፓትርያርክ፡
ለ. ጳጳስ፡ ኤጲስ ቆጶስ፡ ካህን ዲያቆን፡ ከይትሾሙ፡ ብሥልጣን ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን አወግዝ ኣለኹ። ብፁእ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ በዚ ሕጊዚ ተመሥሪትኩም ክትእደቡ አፍልጠኩም። ነዚ ኩሉ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ሕንፍሽፍሽ ዝፈጥር ዘሎ ኣቶ ዮፍታሄ ድሜጥሮስ ስለ ዝኾነ፡ በዚ ዘለዎ ሥልጣን ምምሕዳር ቤተ ክርስቲያን ከይሰርሕ ውጉዝ ይኹን ኢለ ኣሎኹ።
ከምኡውን ቀሺ ሃብቶም ርእሶም ምክትል ጸሓፊ ሲኖዶስ ኣብ ልዕሊ ሥልጣን ፓትርያርክ እትጽሕፎ ዘለኻ ዘይሕጋውን ድፍረት ዝመልኦ ዘይሕጋውያን ቃላት፡ ካብ ዕለት 8/05/1998 ግእዝ ብዲቁና ይኹን ብክህነት ከምኡውን ብካልእ ኣገልግሎት ከይተገልግል ኣውጊዘካ ኣሎኹ። እዚ ዝሰደልኩም ዘለኹ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣብ ዝበጽሓኩም ግዜ ናብ ሕዝቢ ከተንብብዎ ብህያው ኣምላኽ አማሕጽነኩም ኣለኹ።
እግዚኣብሔር ንቤተ ክርስቲያንና ሰላም ይሃባ። ንኤርትራ ሃገርና ይባርኽ።
ቅዳሕ:-
ብፁእ ወቅዱስ ቀዳማዊ እንጦንዮስ፡ 3ይ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሃገረ ኤርትራ
His Holiness Antonyos I
Third Patriarch of Eritreaን


text:
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
ሓጢኣትና ኺሕደገልና ይኽእል ድዩ፧
ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኵሎም ሰባት ሓጥኣን እዮም። እቲ ንኽንሓጥእ ዘሎና ዝንባለ፡ ካብቲ ቐዳማይ ሰብኣይ ካብ ኣዳም ኢና ወሪስናዮ። ስለዚ ኸኣ፡ ሓድሓደ ግዜ፡ ሕማቕ ነገራት ንገብር ኢና፣ ጸኒሕና ድማ ንጠዓስ ንኸውን። እቲ ወዲ ኣምላኽ ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ብሙማት ንሓጢኣትና ኸፊሉልና እዩ። ሳላ እቲ ዝኸፈሎ መስዋእታዊ በጃ ድማ፡ ሕደገት ሓጢኣት ኪርከብ ተኻኢሉ እዩ። እዚ በጃ እዚ፡ ውህበት ኣምላኽ እዩ።—ሮሜ 3:23, 24 ኣንብብ።
ገሊኦም ሰባት፡ ከቢድ ሓጢኣት ስለ ዝፈጸሙ፡ ኣምላኽ ዘይሓድገሎም ኰይኑ ይስምዖም። እቲ ዜሐጕስ ግና፡ ቃል ኣምላኽ፡ “ደም የሱስ ክርስቶስ ወዱ እውን ካብ ኵሉ ሓጢኣትና የንጽሃና እዩ” ይብል። (1 ዮሃንስ 1:7) የሆዋ፡ እንተ ተነሲሕና፡ ንዝፈጸምናዮ ኸቢድ ሓጢኣት እውን ከይተረፈ፡ ብፍታው ኪሓድገልና ይኽእል እዩ።—ኢሳይያስ 1:18 ኣንብብ።
ሓጢኣትና ንኺሕደገልና እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
የሆዋ፡ ሓጢኣትና ኺሓድገልና እንተ ደሊና፡ ብዛዕባኡ ኽንመሃር፡ ማለት ብዛዕባ መገድታቱን ብዛዕባ ምኽሩን ብዛዕባ እቲ ኻባና ዝደልዮ ብቕዓታትን ክንመሃር ኣሎና። (ዮሃንስ 17:3) የሆዋ ነቶም ካብ ግጉይ ተግባራቶም ተነሲሖም ኪልወጡ ዚደልዩ ሰባት ንሓጢኣቶም ብኸምኡ እዩ ዚሓድገሎም።—ግብሪ ሃዋርያት 3:19 ኣንብብ።
ስምረት ኣምላኽ፡ ክንረኽቦ ዘይንኽእል ነገር ኣይኰነን። የሆዋ ድኻምና ይርድኣልና እዩ። ንሱ መሓርን ለዋህን እዩ። ሳህሊ የሆዋ፡ ንዕኡ ብኸመይ ከም እተሐጕሶ ብዝያዳ ንኽትመሃር ኪድርኸካ ኣይግባእንዶ፧—መዝሙር 103:13, 14 ኣንብብ።


text:
ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ዝነበረ እምባሳደር ተስፋማርያም ወዲባሻይ ኣብ ትሕቲ ናይ ገዛ ማሕዩር ኪጸንሕ ተወሲኑ።
ኣምባሳደር ተስፋማርያም ቅድሚ 9 ኣዋርሕ ኣቢሉ ን’ኣኼባ’ ተባሂሉ ንኣስመራ ብሃንደበት ከምዝተጸወዐ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ‘ብልሽውና’ ብዝብል ክሲ ተኸሲሱ ንማእሰርቲ ክኣቱ ተፈሪዱ ነይሩ። ይኹን ግን ፕረዚደንት ኢሳያስ ‘ኣይትእሰርዎ ናይ ገዛ ማሕዩር ኮይኑ ይጽናሕ’ ክብል ስለዝኣዘዘ ናይ ገዛ ቅዩድ ኮይኑ ኣሎ።
ምስ ኣምባሳደር ተስፋማርያም ጽልእን ቅርሕንትን ዝነበሮም ሓለፍቲ ጉዳያት ወጻኢ፤ ሃገራዊ ድሕነትን፤ኣቶ የማነ ገብረኣብን ነቲ ክሲ ኣወሃሂዶም ናብ ማእሰርቲ ንምድርባዩ ብርቱዕ ጻዕሪ ከምዝገበሩ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፤ ፕረዚደንት ኢሳያስ መንቀሊኡ ርዱእ ብዘይኮነ ምኽንያት ኣምባሳደር ተስፋማርያም ከይእሰር ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ክሲ ካብ እስራኤል ካብ ዝተጠረዙ ኣስታት 3000 ኤርትራውያን ካብ ነብሲወከፎም ብዘይዝኾነ ቅብሊት 300 ዶላር ብድምር 900 ሽሕ ዶላር ወሲዱ ዝብል ኢዩ። ብዘይካ እዚ ኣብ እስራኤል ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብርክት ዝበለ ምስ ገንዘብ ዝተኣሳሰረ ቅብሊት ዘይርከቦም ኣታዊታት ጌሩ ዝብል ክሲ እውን ይርከቦ።
ብኻልእ ወገን ኣብ መንግስቲ ኤርትራ ብልሽውና ዝበሃል ክሲ ብቐንዱ ንፖለቲካዊ መጋበርያነት ዘገልግል መሳርሒ ካብ ዝገብሮ ነዊሕ እዋን ኣሕሊፉ ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ ትርጉም ብልሽውና ስርቂን ምጥፍፋእን ነይሩ እንተዝኸውን ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወትን ጀነራል ፍሊጶስን 44 ግዜ ምተኣስሩ ክብሉ ገሊጾም።


text:
Published: 27 October 2017
ማእከላይ ንባብ መልእኽቲ ወንጌል ናይዚ መዓልቲዚ: ካብ ህይወትና ጭንቀት ከነወግድ እዩ ዚእዝዘናን ዚምዕደናን። እቲ ጭንቀት ኣብ ምግብን መስተን ክዳንን ኣተኵሩ እኳ እንተ ተጻሕፈ፡ ኣብኡ ጥራይ ዚድረት ግን ኣይኰነን። ኣብኡ ጥራሕ እንተ ደረትናዮ፡ ነቶም ብዛዕባ ዚምገብዎን ዚኽደንዎን ዝዀነ ይኹን ጸገም ዘይብሎም ሰባት እዚ መልእኽቲ እዚ ኣይምልከቶምን እዩ ማለትና እዩ። ጭንቀት ግን ደረጃ ቝጠባ ኸይፈለየ ንዅሉ ዚምልከት ኵነተ ኣእምሮ እዩ። ነቲ ስኡን ድኽነቱ ኼጨንቖ ኸሎ ነቲ ርኹብ ድማ ሃብቱ የጨንቖ።
ንዅላትና ብሓባር ዜጨንቐና ንዝኰነ ሰብ ብማዕረ ዚብጽሖ ሕማምን ሞትን ናይ ገዛእ ርእስና ዀነ ናይ ኣባላት ስድራ ቤትናውን ኣሎ። ንወዲ ሰብ ዜጨንቕዎ ጕዳያት ኣዝዮም ብዙሃት እዮም። ሓደ ሓደ ግዜ ነቲ እንጭነቐሉ ዘሎና ጉዳይውን ኣርእስቲ ኢና እንስእነሉ። ይጭነቅ ንዘሎ ሰብ ቀሪብካ፡ “እንታይ እዩ ዜጨንቐካ ዘሎ፧” ኢልካ ሓቲትካዮውን፡ “እንድዒ፡ እንታይ የጨንቐኒ ኸም ዘሎውን ኣይፈልጥን እየ” ዚብል መልሲ እንረኽበሉ ጊዜ ውሑድ ኣይኰነን። ስለዚ ጭንቀት ሓባራውን ኣድማስውን ጸገም ደቂ ሰባት ምዃኑ ፈሊጥና ብምንታይ ከም እንፍወሶ ኽንፈጥን ይግብኣና። ጐይታ ደጋጊሙ “ኣይትጨነቑ፡ ኣይትፍርሁ” ዚብለሉ ምኽንያት ከነስተውዕሎ ግቡእ እዩ። ቅድሚ ዅሉ ጭንቀት ሓጢኣት ምዃኑ ክንፈልጦ የድልየና። ምኽንያቱ ጭንቐት ናይ ርእሰ ሙርኰሳ ወይ ናይ ርእሰ-ትውክልቲ ምልክት እዩ። ሓደ ሰብ ቫይረስ ወይ ባክተርያ ኼጥቕዖ ኸሎ ረስንን ካልእ ምልክታትን ከም ዜንጸባርቕ፡ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ናይ ምውካል ሕማም ዘጥቅዖ ሰብ ድማ፡ ነቲ ሕማሙ ብጭንቀት እዩ ዚገልጾ። ብዘይክኡ ንገዛእ ርእሱ ዀነ ንስድራ ቤቱ ዚሓልይ ካልእ ኣካል ከም ዘይብሉ ዚሓስብ ሰብ፡ ብርቱዕ ጭንቀት ኪስምዕ ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ድሩት ዓቕሚ ዘለዎ ድኹም ፍጥረት ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ስለዚ ንጭንቀት ዚወልድዎ ክልተ ዓይነት ሓሳባት እዮም።
1) ብዘይካኻ ናይ ህይወትካን ናይ ህይወት ስድራ ቤትካን ሓላፍነት ዚወስድ ከም ዘየለ ምሕሳብ እዩ። ወይ ከኣ፡ ናይ ህይወትካ ሓላፍነት ኣብ ናይ ወላዲኻ ወይ ወላዲትካ፡ ኣብ በዓል ወይ በዓልቲ ኪዳንካ ጥራይ ከም ዚምርኾስ ጌርካ ምሕሳብ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ ዓቕሚ እዚ ድኹምን ሓላፍን ስጋ ምሙርኳስ ወይ ምውካል እዩ። እቲ ዝፈጠረካን ብህይወት ክትነብር ህይወት ዝሃበካን ኣምላኽ ናይ ህይወትካ ሓላፍነት ከም ዚወስድ ፈቲኻ ደይመደይ ኢልካ ምርሳዕ እዩ። ንሕና ብባህሪና ኽፉኣት ክነስና፡ ብዛዕባ ገዛእ ርእስናን ብዛዕባ እቶም ናትና እንብሎም ሰባትን ጽቡቕ ንሓስብን ንሓልይን እንተ ዄንና፡ እቲ ብባህርዩ ሰናይ ዝዀነ ኣምላኽ ብዛዕባ ገዛእ ርእስናን ብዛዕባ እቶም ባዕሉ ዝሃበና ስድራን “ኣይሓልይን እዩ” ኢልካ ምሕሳብ ሓጢኣት እንተ ዘይኰይኑ፡ እንታይ ካልእ እዩ ሓጢኣት ኪኸውን፧ ነቲ ናቱ ባህርይ ንርእስኻ ወሲድካ፡ ነቲ ናትካ ክፉእ ባህርይን ድኻምን ንእኡ ምልጣፍ ማለት እኮ እዩ።
2) ኣቲ ኻልኣይ ንጭንቀትና ምኽንያት ዚኸውን ኣተሓሳስባ ድማ፡ ኣብ ውሽጥና፡ ነቲ ከይተገብኣና ባዕላትና ኣብ ዝባንና ዝጸዓንናዮ ሓላፍነት ክንፍጽሞ ዜኽእለና ዓቕሚ ኸም ዘይብልና ምፍላጥና እዩ። እዛ ምፍላጥ እዚኣ ካብ ጭንቀት ከተገላግለና እምበር ናብኡ ኽትሸምመና ይግባእ ኣይነበረን። ኣብ ኣምላኽ ንኽንውከል እትሕግዘና ጽብቕቲ ኣተሓሳስባ እያ። ምስታ ቐዳመይቲ፡ ማለት ምስታ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ናይ ምውካልን ምምርኳስን ሓጥእ ኣተሓሳስባ ተተሓሒዛ እንተ መጺኣ ግና፡ ጭንቀት ትፈጥርን ተጋድድን እምበር፡ ናብ ዕረፍቲ ኸተእትወና ኣይትኽእልን እያ።
ካብዚ ብምብጋስ እምበኣር ጭንቀት ማለት ኣብ ኣምላኽ ምውካል ኣቢኻ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ወይ ኣብ ካልእ ሰብ ምውካል ማለት እዩ። ኣብ ዓቕሚ ሰብ ክትውከል ከሎኻ ጭንቀት ዚወልዱሉ ምኽንያት፡ እቲ ቐዳማይ፡ ሰብ ይትረፍ ብዛዕባ መጻኢ ብዛዕባ ህልዊ ዅነታት እኳ ዘለዎ ፍልጠት ኣዝዩ ድሩት ምዃኑ እዩ። ኵሉ ጊዜ፡ ወፊርና ኸም እንምለስ፡ ደቂስና ብሰላም ከም እንትንስእ፡ ጥዕናና ተሓልዩ ኸም ዚነብር፡ ወይውን ሕማምና ንሞት ኣሕሊፉ ኸም ዘይህበና፡ ስራሕ ከም ዘይንስእን፡ ዋኒንና ከም ዘይከስር ወዘተ ርግጸኛታት ስለ ዘይንኸውን ክንጭነቕ ይገብረና። ገሊኡ ዜጨንቐና ዅነታት ዕድሜና ምሉእ ፈጺሙ ኸየጋጥመና ዚኽእል እዩ። እንተ ዀነ ብሰሪ እቲ ድሩት ናይ መጻኢ ኣፍልጦና፡ ዕድሜና ምሉእ ብምጭናቕ መሪር ዋጋ ኽንከፍለሉ ንነብር። እንተ ዀነ፡ ንነፍሲ ወከፍ ህልዊን ኣብ መጻኢ ዚኽሰትን ዝርዝር ኵነታት ዚፈልጥ ኣምላኽ ኣሎና። ንሱ ይትረፍ ብዛዕባ እቲ ብኣምሳሉ ዝተፈጥረ ሰብ፡ ዋላ ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ዑፍን ኵሉ ዓይነት ግዙፍን ደቂቕን እንስሳ እኳ ይፈልጥን ይግደስን እዩ። ይትረፍ ብዛዕባ ህይወት ዚኣኽል ዓብዪ ነገር፡ ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ጸጕርና እኳ ዚሓልይ እዩ (ማቴ 10፡29-31)። እቲ ዜሐጕስ ግና፡ እግዚኣብሄር ይፈልጥ ጥራይ ዘኰነስ፡ እቲ ኣብ ህይወትና ዚኽሰት ኵሉ ብፍቓዱ ጥራይ ዚፍጸም ምዃኑን፡ ነቲ ኣባና ኺፍጸም ዚፈቕዶ ድማ ብሰናይ ሓሳብ ዚገብሮ ምዃኑን እዩ። ስለዚ ኻብ ጭንቀቱ ኺዓርፍ ዚደልይ ዘበለ ዅሉ፡ ኣብቲ ዅሉ-ፈላጥነትን፡ ሰናይ ሓሳብን ናይ ኣምላኽ ኪውከልን ነፍሱ ኼዕርፍን ይግብኦ። እዛ ጥበብ እዚኣ ዝተሰወረቶ ሰብ ግና፡ ካብ ጭንቀት ኪናገፍ ኣይክእልን እዩ። ብጥዑዩ፡ ብርኹቡ፡ ብደሓኑ ኸሎ እኳ እናተጨነቐ እዩ ዚነብር።
እቲ ኣብ ዓቕሚ ሰብ ጥራይ ምውካል ጭንቀት ዜዕዝዘሉ ኻልኣይ ምኽንያት ከኣ፡ ናይ ምግባር ዓቕምና ኣዝዩ ድሩት ምዃኑ እዩ። ዋላ ሓንቲ ወይ ድማ ውሑድን ድሩትን ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ ሓላፍነት ናይቶም ኣብ ህይወት ዜጋጥሙ ከበድቲን ብዙሓትን ኵነታት እንተ ወሲዱ ብጭንቀት ኪወሓጥ ባህርያውን ጽቡይን ነገር እዩ። እግዚኣብሄር ሓላፍነት ክንወስደሎም ዝኣዘዘና ብዙሓት ነገራት ኣለዉ። ብዛዕባኦም እንተዀነውን ኣብኡ ብምውካል ክንገብሮም እምበር፡ ንእግዚኣብሄር ካብቲ ጉዳይና ኣግሊልና ንበይንና ኽንገብሮም ኣይኣዘዘናን። ከምኡ ኽንገብር ከኣ እይጽበየናን እዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ እዩ፡ ጐይታና፡ “ብጀካይ ሓንቲ እኳ ኽትገብሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም” ዝበለና (ዮሃ 15፡5)። ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስውን፡ “ክእለትና ካብ ኣምላኽ ደኣ እዩ እምበር፡ ካብ ርእስና ገለ ኸም ዘምጻእና ሓንቲ እኳ ኽንሓስብ ኣይከኣለናን እዩ።” ብምባል ነቲ ሓላፍነትና ኸም ዚግባእ ክንፍጽሞ “ኸኣልቲ ዚገብረና” ንሱ ምዃኑ ኣረጋጊጹልና እዩ (2ቈረ 3፡5-6)። እምበኣር ካብቲ ምንጪ ኽእለትካ ዝዀነ ኣምላኽ ርእስኻ እንተ ፈሌኻ፡ ክትጭነቕ ይግብኣካ እዩ። ምኽንያቱ ካብቲ ጕንዲ ርእሱ ዝፈለየ ጨንፈር ምንቃጹ ዘይተርፍ እዩ። ዝዀነ ኽኢላ ኣብ መገዱ ኣብ ዕዮኡ ዚዕወት፡ እግዚኣብሄር ኪዕወት ስለ ዝፈቐደሉ እምበር ንሱ ስለ ዝኸኣሎ ኸም ዘይዀነ ኼነስተውዕል ይግብኣና። እቲ ንጉስ ሰለሞን፥ “ኣብ ትሕቲ ጸሓይ፡ ከአ ጉያ ንፈጣናት፡ ውግእ ንጀጋኑ፡ እንጌራ ንጥበበኛታት፡ ሃብቲ ነእምሮኛታት፡ ሞጐስ ንብልህታት ከም ዘይኰነሎም ተመሊሰ ርኤኹ። ግናኸ ንዅሎም (ነናቶም) ጊዜን ኣጋጣምን ይመጾም። ሰብ ከኣ ነታ (ኣተመደበትሉ) ጊዜኡ ኣይፈልጣን እዩ እሞ፡ ከምቶም ኣብ ክፉእ መርበብ እተገፈፉ ዓሳ፡ ከምተን ብመፈንጠራ እተፈንጠራ ኣዕዋፍ፡ ከምኡ ኸአ ደቂ ሰብ ድንገት ምስ ዚወርዶም፡ ብኽፉእ ጊዜ ይፍንጠሩ።” ዝበሎ ቓል፡ ነዚ ሓቂ እዚ ዜረጋግጸልና እዩ (መክ 9፡11-12)። ፈጣን ጐያዪ ስለ ዝዀንካ ጥራይ ኣብ ውድድር ጕያ ኣይትዕወትን ኢኻ። ዓቕምኻ ዘይኰነስ እግዚኣብሄር ጥራይ እዩ ነቲ እትዕወተሉ ግዜን ኣጋጣምን ዚሰርዓልካ። ስለዚ ድማ እዩ ኣብ ኣዝዩ ጽቡቕ ቍመና ኸም ዘሎ እተመስከረሉን ኪዕወት ትጽቢት ዝተገብረሉን ሰብ ተሪፉ ሓደ ካልእ ዘይተሓስበ ሰብ ግን ከኣ ጊዜኡ ብኣምላኽ ዝተሰርዓሉ በዓል መዓልቲ ዚዕወት። ከምቲ ዓሳ ብመርበብ ዚተሓዝ፡ ከም መርበብ ኰይኖም ዚሕዙና ዝተፈላለዩ ዅነታት ድማ ይኽሰቱ እዮም። ካብታ መርበብ እቲኣ ኼውጽኣና ዚኽእል እግዚኣብሄር ጥራይ እዩ። ካብ ውሽጢ እታ መርበብ ከይወጻእና ኣብኣ ዄንና ነቲ ሰናይ ሓሳብን ፍቓድን ናይ ኣምላኽ እናኣኽበርና ኽንነብር ዜኽእለናውን እግዚኣብሄር እዩ። ኣቦና እዮብ፡ ብሓንቲ ጥራይ ዘይኰነ ብብዙሓትን ክፉኣትን መርበባት ምስ ተታሕዘ፡ ኣይተረበሸን። ዋላ እንተ ዘይተሓጐሰ እኳ፡ ኣብ ውሽጢ መርበባት ኰይኑ ንእግዚኣብሄር ክብሪ ሃበ። ከምቲ ካብ መርበብ ነጻ ኸሎ ፍጹም ሰብ ዝነበረ፡ ኣብ ውሽጢ እቲ መርበብ ኰይኑውን ነቲ ፍጹምነቱ ኣይጥፈኦን። እታ ዘይለባም በዓልቲ ኺዳኑ እኳ፡ “ገናዶ ፍጹም ኴንካ ጸኒዕካ ትነብር ኣሎኻ፧” ብምባል ብምግራም ተዛረበቶ። ምኽንያቱ ንሳ እቲ ሕሱም መርበባት መጺኡ ንብረታን ደቃን ምስ ኣሕደጋ፡ ድሮ ንኣምላኽ ክሒዳቶስ መንፈሳዊ ሞት ሞይታ ነበረት። እዮብ ግነ፡ “ካብ ኢድ ኣምላኽ ሰናይ ተቐቢልናስ፡ ነቲ እኩይከ ኣይንቕበሎንዶ፧” ዚብል ካብ ጓህን ጭንቀትን ካብቲ ንሳቶም ዚወልድዎም ማእለያ ዘይብሎም ኣበሳታትን ዚሕልዎ፡ ቅዱስን ቅኑዕን ኣረኣእያ ኣማዕቢሉ ነበረ (እዮ 2፡8-10)። ንኣና ናብ ጭንቀት ዚሸምመና ዘሎ፡ ከምዚ ቕዱስ ኣቦ ነቲ ካብ ኢድ ኣምላኽ ብሰናይ ዕላማ ዚመጸና ክፉእ ኰነ ጽቡቕ ኵነታት ንምቕባል ድልዋትን ፍቓደኛታትን ዘይምዃንና፡ ነቲ ናትና ባህግን ምርጫን እምበር ነቲ ሉኡላዊ ፍቓድን ምርጫን ናይ ኣምላኽ ከነኽብር ዘይምምራጽና እዩ። ነቲ ምርኡይ ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ፡ ብፍቓድ ኣምላኽ ሓደ ኪቕበሎ ዜጸገሞ ሕማም ስጋ (ግራጭ) ተዋሂብዎ ነበረ። እዚ ሕማም እዚ ኻብ ስጋኡ ኺንቀለሉ፡ በቲ ንኣምላኽ ዘስመረ ቅቡል ጸሎቱ ሰለስተ ሳዕ ለመነ። እንተ ዀነ እግዚኣብሄር ካብቲ ሕሱም ሓጢኣት፡ ካብ ትዕቢት፡ ምእንቲ ኺሕልዎ ኻብታ መርበብ ፈተና እቲኣ ኼውጽኦ ኣይደለየን። ብኣንጻሩ ኣብኣ ኸሎ ጸጋ ኼብዝሓሉ፡ ብድኻም (ሕማም) ስጋኡ ገይሩ ድማ ሓይሉ ኺገልጽ መረጸ። እዚ ቕዱስ ሃዋርያ ድማ፡ “ስለዚ ሓይሊ ክርስቶስ ኣብ ልዕለይ ምእንቲ ኺሓድር፡ ብብዙሕ ታሕጓስ ብድኻመይ (ብሕማመይ) ክምካሕ እየ። እምበኣርከ ምስ ዝደክም ሽዑ እየ ዝብርትዕ እሞ፡ ምእንቲ ክርስቶስ ኢለ ብድካም (ብሕማም)፡ ብጸርፊ፡ ብሓሳር፡ ብምስጓጕ፡ ብጸበባ እሕጐስ እየ።” ብምባል ነቲ ንሰናይካ ብፍቓድ ኣምላኽ ዚወሃበካ ዅነታት ብኸመይ ብጸጋ ተቐቢልካ፡ ካብ ጓህን ጭንቀትን ናብ ሓጐስን ሓበንን ከም እትቕይሮ ግሩም ኣብነት ሃበና (2ቈረ 12:7-10)። ካብዚ ልዕል ኢልን ዝጠቐስናዮ ኣብነታት ከም እንርድኦ እምበኣር፡ ዓይነት ናይቲ ዜጋጥመና ዅነታት ዘይኰነስ፡ ይሕመቕ ይጸብቕ እቲ ብዛዕባ እቲ ዅነታት ዘሎና ኣረኣእያን ኣተሓሳስናን ከም ዚውስኖ እዩ። ስለዚ ኻብ ጭንቀት ክንናገፍ ንደልይ እንተ ዄንና፡ ብዛዕባ እቲ ኣባና ኸይክሰት እንፈርሆ ዅነታት ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ እቲ ንእኡ ኼመክተና ዚኽእልን ንኣምላኽ ድማ ዜኽብሮን ጥዑይ ኣተሓሳስባን ምምዕባልናን ዘይምምዕባልናን ደኣ ንሕሰብ። ምሕዋይና ወይ ምሕማምና፡ ምጽጋብና ወይ ምጥማይና፡ ምዕራቕና ወይ ምልባስና ዘይኰነስ፡ ኣብ ኽልቲኡ ዝተረሓሓቐ ኵነታት፡ ንኣምላኽ ኣኽቢርና ምሕላፍና እዩ። ኣቦና እዮብ፡ ኣብ ክልቲኡ ዝተረሓሓቐ ጫፋት ናይ ህይወት ፍጹም ኰይኑ ኣብ ምቕጻል ጥራይ ከም ዘድሃበ፡ ንሕናውን ከምኡ ንኹን። ኣብ ዝሃለና ዅነታት ንሃልው፡ ምስኡ ዄንና ድማ፡ “ሓንትስ ኣኻይዳይ ኣብ ቅድሚኡ ኤቕንዕ እምበር፡ ንሱ ይቕተለኒ፡ ኣነስ ካልእ ትጽቢት የብለይን። … እስትንፋሰይ ኣብ ውሽጠይ፡ መንፈስ ኣምላኽውን ኣብ ኣፍንጫይ ክሳዕ ዘሎ፡ ከናፍረይ ከቶ ሕሰም ኣይኪዛረባን፡ ልሳነይውን ሓሶት ኣይከተውስእን እያ። ንኣኻትኩም ቅኑዓት ኢኹም ምባለይስ ካባይ ይርሐቕ፡ ክሳዕ ሞተይ ካብታ ብዘይ ጒድለት ምዃነይ ኣየግልስን። ንጽድቀይ ኣጽኒዐ እሕዞ፡ ከቶ ኣይሰድዶን፡ ካብተን መዓልትታተይ ልበይ ስለ ሓንቲ እኳ ኣይነቕፈንን።” ንበል (እዮ 13፡15፣ 27፡3-6)። ንደቀ መዛሙርቱ ካብ ዘይተደላዪ ጭንቀት ምእንቲ ኼናግፎም፡ ኪልእኮም ከሎ፡ “ወርቂ ኰነ፡ ብሩር ኰነ ኣስራዚ ዀነ፡አብ ቅናውትኹም ኣይትቛጽሩ። … ስንቂ ንመገዲ፡ ወይስ ክልተ ኽዳን፡ ወይ ኣሳእን፡ ወይ በትሪ ኣይትምሀዙ።” ኢሉ ኣዘዞም (ማቴ 10፡9,10)። ቅድሚ ስቕለቱ ዘላ ሓሙስ ምሸት ድማ፡ “እቲ ብዘይ ማሕፉዳ፡ ብዘይ ስንቂ፡ ብዘይ ሳእኒ ምስ ለኣኽኩኹምሲ፡ ገለዶ ጐዲሉኩም፧” ብምባል ሓተቶም። ንሳቶም ከኣ፡ “ሓንቲ እኳ ኣይጐደለናን” ኢሎም መለሱ (ሉቃ 21፡35)። ስለዚ ስለ ዝሰኣንካ ኸም ዘይጥመይን ከም ዘይዕረቕን፡ ስለ ዝረኸብካ ኸም ዘይጽገብን፡ ስለ ዝሓመምካ ኸም ዘይምወትን፡ ክውሉ ኣብ ፍቓድ ኣምላኽ ከም ዚምርኰስ ኣስተውዒልና፡ ንጭንቀትና ንፈውሶን ነወግዶን። ጭንቀት ናይ ነፍሲ ዀነ ናይ ስጋ መርዚ ምዃኑ፡ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ናይ ምውካል ሓጥእ ውጽኢትውን ምዃኑ ዘኪርና፡ ካብዚ ሰራም ልማድ እዚ ርእስና ንሓልው። እቶም ኣብ ገዝእ ርእሶም ዚውከሉ ደኒኖም ኪወድቁ፡ እቶም ኣብ ኣምላኽ ዚውከሉ ድማ ደልዲሎም ኪቖሙ ዘይገሃስ መለኮታዊ ሕጊ እዩ። እምበኣር ኣብ ኣምላኽ ንወከል፡ ኣይንጨነቕ!!
ብጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፍቕሪ ኣምላኽን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኩላትና ይኹን።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ ኤርትራ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ


text:
ሕቶታት ኣንበብትና . . .
ክርስትያናት፡ በዓል ልደት የብዕሉ ድዮም፧
ኣብ መላእ ዓለም ዚነብሩ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ኣብ በዓል ልደት ዚግበር ነገራት ምስ ዕለተ ልደት የሱስ ክርስቶስ እተተሓሓዘ ኸም ዝዀነ ይኣምኑ እዮም። ይኹን እምበር፡ እቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ፈተውቲ የሱስ ዝነበሩ ክርስትያናት፡ በዓል ልደት የብዕሉ እንተ ነይሮም ሓሲብካሉ ትፈልጥዶ፧ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ በዓል ልደት እንታይ ከም ዚብልከ ትፈልጥዶ፧ ነዚ ሕቶታት እዚ መልሲ ምርካብና፡ ክርስትያናት ንበዓል ልደት ኬብዕሉ ዚግባእ እንተ ዀይኑ ኽንፈልጥ ይሕግዘና እዩ።
ቀዳማይ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ በዓል ልደት የሱስ ኰነ ኻልእ እሙን ኣገልጋሊ ኣምላኽ ኣይገልጽን እዩ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ዕለተ ልደቶም ብዛዕባ ዘብዓሉ ኽልተ ውልቀ ሰባት ጥራይ እዩ ተጠቒሱ ዚርከብ። ክልቲኦም ድማ፡ ኣምለኽቲ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ዘሎ የሆዋ ኣይኰኑን፣ እቲ ዝገበርዎ በዓል ልደቶም ከኣ ብኣሉታዊ መገዲ እዩ ተገሊጹ ዘሎ። (ዘፍጥረት 40:20፣ ማርቆስ 6:21) ብመሰረት ኢንሳይክሎፔድያ ብሪታኒካ፡ ቀዳሞት ክርስትያናት “ነቲ ኣረማዊ ልምድታት ዝሓቘፈ በዓል ልደት” ኣይቅበልዎን እዮም ነይሮም።
የሱስ ኣበየነይቲ ዕለት እዩ ተወሊዱ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ መዓስ ከም እተወልደ ብንጹር ኣይሕብርን እዩ። ማክሊንቶክን ስትሮንግን ዘዳለውዎ ሳይክሎፔድያ ኸም ዝሓበሮ፡ “ዕለተ ልደት ክርስቶስ መዓስ ምዃኑ፡ ካብ ሓድሽ ኪዳን ኰነ ኻብ ካልእ ምንጭታት ኪፍለጥ ኣይከኣልን እዩ” በለ። ብርግጽ እምበኣር፡ የሱስ ንሰዓብቱ በዓል ልደቱ ኼብዕሉ እንተ ዚደልዮም፡ ዕለተ ልደቱ ብልክዕ ከም ዚፈልጡ ምገበረ ነይሩ።
ካልኣይ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ ወይ ሓደ ኻብ ደቀ መዛሙርቱ በዓል ልደት ከም ዘብዓሉ ኣይገልጽን እዩ። ኒው ካቶሊክ ኢንሳይክሎፔድያ ኸም ዝገለጾ፡ በዓል ልደት ምብዓል ንፈለማ እዋን እተጠቕሰ፡ “ፊሎካሉስ ዝስሙ ህቡብ ሮማዊ ኣብ ዘዳለዎ መዐቀን ግዜ ወይ ክሮኖግራፍ እዩ፣ እዚ [ክሮኖግራፍ] ድማ ብ336 ድ.ክ. ዝነበረ ናይ ሮማውያን ኣልማናክ [ሓበሬታ ዚህብ ዓመታዊ ጽሑፍ] እዩ።” እዚ ጽሑፍ እዚ፡ ካብቲ መጽሓፍ ቅዱስ እተዛዘመሉ ዀነ የሱስ ኣብ ምድሪ ዝነበረሉ እዋን ዘመናት ጸኒሑ እተጻሕፈ ኸም ዝዀነ ንጹር እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ ማክሊንቶክን ስትሮንግን ዘዳለውዎ ሳይክሎፔድያ፡ “በዓል ልደት ምብዓል ካብ ኣምላኽ ዝመጸ ኣይኰነን፣ መበቈሉ እውን ካብ ሓድሽ ኪዳን ኣይኰነን” ዝበለ። *
የሱስ ንሰዓብቱ እንታይ ኬብዕሉ እዩ ኣዚዝዎም፧
የሱስ እቲ ዝዓበየ መምህር ከም ምዃኑ መጠን፡ ሰዓብቱ እንታይ ኪገብሩ ኸም ዘለዎም ንጹር መምርሒታት ሂብዎም እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ንረኽቦ ኢና። ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ በዓል ልደት መምርሒ ኣይሃበን። ልክዕ ከምቲ ሓደ መምህር ንተምሃሮኡ ኻብቲ ዝሃቦም መምርሒታት ሓሊፎም ኪኸዱ ዘይደልዮም፡ የሱስ እውን ንሰዓብቱ ‘ኽንየው እቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ተጠቒሱ ዘሎ ኪኸዱ’ ኣይደልዮምን እዩ።—1 ቈረንቶስ 4:6።
ይኹን እምበር፡ ቀዳሞት ክርስትያናት ኣጸቢቖም ዚፈልጥዎ ኣዝዩ ኣገዳሲ ፍጻመ ኣሎ፣ ንሱ ድማ ዝኽሪ ሞት የሱስ እዩ። የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ነቲ ዝኽሪ ሞቱ መዓስን ብኸመይን ኬብዕልዎ ኸም ዘለዎም ባዕሉ ነጊርዎም እዩ። እዚ ንጹር መምርሒታት እዝን ዕለተ ሞቱን ከኣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ይርከብ እዩ።—ሉቃስ 22:7, 19፣ 1 ቈረንቶስ 11:25።
ስለዚ እምበኣር፡ ብዙሓት ሰባት፡ በዓል ልደት፡ የሱስ እተወልደላ ዕለት ከም እተመልክት ዚኣምኑ እኳ እንተ ዀነ፡ ቀዳሞት ክርስትያናት ግና ነዚ ኣረማዊ ልምዲ እዚ ኣይስዕብዎን እዮም ነይሮም። ብዘይካዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ ኰነ ኻልእ ዝዀነ ይኹን ሰብ፡ በዓል ልደት ከም ዘብዓለ ኣይገልጽን እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዚነብሩ ሚልዮናት ክርስትያናት፡ በዓል ልደት ኬብዕሉ ኸም ዘይግብኦም ወሲኖም እዮም።
^ ሕ.ጽ. 6 ብዛዕባ መበቈል ልምድታት በዓል ልደት ብዝያዳ ኽትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብ ናይ 1 ታሕሳስ 2014 ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ ዝወጸት፡ “ሕቶታት ኣንበብትና . . . ብዛዕባ በዓል ልደት እቲ ሓቂ እንታይ እዩ፧” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ፣ ኣብ www.jw.org/ti እውን ትርከብ እያ።


text:
ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ሃገርና ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ምስ መዘነኦም ሕቡራት ዓረብ ኢሚሬትስ ሼክ ኣብዲላህ ቢነ ዘይድነህያን ተመያይጦም፡፡
- Last Updated on 11 January 2018
- Hits: 13
ዶክተር ወርቅነህ ኣብ ሕቡራት ዓረብ ኢሚሬትስ ዑደት እናገብሩ ሚኒስተር ጉዳያት ወፀኢን ምትሕብባርን እታ ሃገር ሼክ ኣብዱላህ ቢንዘይድ ዝተመያየጡ ኣብ ምንጎ ኢትዮጵያን ሕቡራት ዓረብ ኢሚሬታትን ገና ዘይተነኽኡ ዘፈራት ምትሕብባር ምህላዎም ገሊፆም፡፡ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዘሎ ርክብ ብንግዲ፣ኢንቨስትመንትን ቱሪዝምን ብዝበለፀ ንምዕባይ ኣብ ምርድዳእ ዘተበፅሐ ኾይኑ ክልቲኦም ሚኒስተራት ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዘሎ ርክብ ናብ ዝዓበየ ደረጃ ንምስግጋር ተስማዐሚዖም፡፡ ብተወሳኺ ዶክተር ወርቅነህ ምስ ሚኒስትር ሓይሊ ሰብን ሰራሕተኛን እታ ሃገር ናሲረቢን ሃኒ ኣልሃሜሊ ዝተመያየጡ ኾይኖም ኣብ ምውፋር ስራሕ ክልቲኤን ሃገራት ዘመልከተ ልውውጥ ስነድ እናተገበረ ከም ዝነበረ ብምጥቃስ ስምምዕነት መረዳድኢ ንኸፍረም ተሰማዕሚዖም፡፡ ምፍራም እቲ ስምምዕነት ኢትዮጵያውያን ብሕጋዊ መንገዲ ኣብ ውሽጢ ሕቡራት ዓረብ ኢሚሬት ናይ ምስራሕ ዕድል ይፍጥር እዩ ተባሂሉ ከም ፀብፃብ FBC፡፡


text:
ኣብ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ንዝህሉ ረሳሕ ፈሳሲ ዘወግድ ቴክኖሎጂ ክህነፅ እዩ…
መቐለ ሰነ 12/2009(ድወት) ኣብ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ንዝህሉ ረሳሕ ፈሳሲ ዘወግድ ቴክኖሎጂ ንምህናፅ ስምምዕ ክካየድ ምዃኑ ተገሊፁ።
ኣርቪንድ ኢንቮሶል ዝተብሃለ ኩባንያ ህንዲ ኣብ ኢንዳስትሪ ፓርክታት ዘሎ ኣተኣላልያ ረሳሕ ፈሳሲ ዘበናዊ ንምግባር መረዳድኢ ሰነድ ክፈራረም ምዃኑ ገሊፁ።
እቲ ሰነድ ዝፍራረሙ ኮሚሽን ኢንቨስትመንትን ኮርፖሬሽን ልምዓት ፓርክታት ኢንዳስትሪን እዮም።
ኣብቲ ዓውዲ ሰፊሕ ልምዲ ዘለዎ እዚ ትካል ኣብዛ ሃገር ንዝህነፁ 10 ፓርክታት ኢንዳስትሪ ህንፀት መእለይ ረሳሕ ፈሳሲ ከም ዝሰርሕ እዩ ኣፍሊጡ።
ዓውደ ኢንዳስትሪ ንዕብየት ምጣነ ሃብቲ እታ ሃገር ዓብይ ብፅሒት ዘለዎ ብምዃኑ፤ግን ድማ ካብቶም ፋብሪካታትን ኢንዳስትሪታትን ዝወፅእ ረሳሕ ፈሳሲ ይኹን ጉሓፍ ብዘበናዊ መንገዲ ክእለ ስለ ዝግብኦ መንግስቲ ኣብዚ ጉዳይ ዓብይ ቆላሕቲ ሂቡ ክሰርሕ ይግባእ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ንእትሃንፆ ንለውጢ ኩነታት ኣየር ዘይቅልበስ ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ልምዓት ንምህናፅ ኣብ እተካይዶ ፃዕሪ ንኸምዚኦም ዝበሉ ጉዳያት ልዑል ትኹረት ስለዘድሊ እዩ፤እተን ፓርክታት ኢንዳስትሪ ነዚ ቴክኖሎጂ ክጠልባ ዝግደዳ።
በዚ ድማ ብመርዛም ኬሚካላት ኣቢሉ ከባቢ ከይብከልን ፤ኣብ ከባቢ ዝበፅሕ ጉድኣት ንምንካይን እዩ እቲ ሰነድ ስምምዕ ክፍረም ምድላው ተገይሩ ዘሎ።


text:
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማላዊያን ንመጥቓዕቲ ሞቃዲሾ ብምቕዋም ኣብ ዝተአኻኸብሉ፡ ፕረዝደንት እታ ሃገር መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ኣንጻር ኣልሸባብ ዝኻየድ ኩናት ክቐላጠፍ እዩ ክብሉ ንተአኸብቲ ቃል ኣትዮም።
ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማላዊያን ናብ ጎደናታት ዋና ከተማ ሞቃዲሾን ካልኦት ከተማታት ብምውጻእ ነቲ ንኣስታት 300 ሰባት ዝቐተለን ንካልኦት ልዕሊ 400 ዘቑሰለ መጥቓዕቲ ሞቃዲሾ ኮኒኖም።
ንሰልፈኛታት መደረ ዘስምዑ ፕረዝደንት እታ ሃገር ንግዳያት እቲ መጥቓዕቲ ጸሎት ክገብሩ ንሰልፈኛታት ተማሕጺኖም።
ንሶም ወሲኾም “ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንጥሩፍ ጉጅለ ግብረ ሽብራ ኣልሸባብ ንምቅላስን ወለዶም ንዝሰአኑ ግዳያት መናበይ ንምድላው ኣስታት 14 ሚልዮን ናይ ኣሜሪካ ዶላር መዲብና አለና። ብመጀመርያ ድማ ንግዳያት እዚ መጥቓዕቲ መናበይ ብምድላው ክንጅምር ኢና” ኢሎም።
ኣብ ታሪኽ ሶማልያ ዝኸፍአ መጥቓዕቲ ምካኑ ንዝግለጽ ዘሎ ናይ ቀዳም መጥቓዕቲ አል ሸባብ ክሳብ ሕጂ ሓላፍነት ኣይወሰደን መንግስቲ ግን ነቲ ጉጅለ ይወቅስ።
ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ኣልሸባብ ንመንግስቲ እታ ሃገር ንምግልባጥ ዝተፈላለየ መጥቓዕቲ ኣብታ ሃገር ከካይድ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ ጽኑዕ ሕጊ እምነት እስልምና ምትእትታው’ውን ይፍለጥ።


text:
ዝተተምየነ ገንዘብ ተመሓላልፉን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝተረኽበ ገንዘብ ተሕጽቡን ኢዂም ብዝብል ጠቐነ ፥ ኣብ ድሕሪ ካልኣይ መደበር ፖሊስ ዝርከብ ብ `ወንጀል መርመራ` ኣብ ዝፍለጥ ቦታ ንዓመት መመላእታ ካብ ዝተኣስሩ 15 ዓበይቲ ነጋዶ እቶም ዝበዝሑ ልዑል መጠን ብላዕ ንላዕለዎት ወተሃደራዉያን ሓለፍቲን ኣባላት ሃገራዊ ድሕነትን ከፊሎም ይወጽኡ ከምዘለዉ ተቓሊዑ።
እቶም ኣብ ከተማታት ኣስመራን ከረንን መደበሮም ዝነበረ ዓበይቲ ነጋዶ ናብ ዱባይን ጁባን እናተንቀሳቐሱ ዝሰርሑ ዝነበሩ ኮይኖም ፥ ተነቢርሎም ዝጸንሐ ክሲ ዝኾነ መርትዖ ስለዘይተረኽበሉ ፥ ብጌጋ ንዓመት መመላእታ ከምእተኣስሩ ከይተነግሮም ልዑል መጠን ገንዘብ ንሓለፍቲ እንዳኸፈሉ ክወጽኡ ይግበር ምህላዉ እዮም ምንጭታትና ዝሕብሩ።
መኽዘናትን ተንቀሳቓሲ ንምብረትን እቶም ነጋዶ ኣብ ግዜ ማእሰርቶም ብኣባላት ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ብምዝማቱ ፥ እቶም ነጋዶ ብላዕ ሂቦም ካብ ማእሰርቲ ምስ ተለቊ ብዛዕባ ዝተዘምተ ንብረቶም ዝኾነ ሕቶ ከየቕርቡ ተሪር መጠንቀቕታ ከምእተዋህቦም እዉን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ፥ ካብ ባይታ ዘርሓቚን ሓቅነቶም ዘይተመስከረን ምስምሳት እናፈጠረ ሃብታማት ነጋዶ ናይ ምእሳርን ምስተኣስሩ ዘሎ ንብረቶም ናይ ምህጋርን ተግባራት ብዝሕየለ መልክዑ ይቕጽሎ ምህላዉ እዩ ዝግለጽ።


text:
ንመንፈሳዊ ገነት ብዝያዳ ኸተጸብቖ ጽዓር
“ንስፍራ መርገጽ እግረይ ከኽብሮ እየ።”—ኢሳ. 60:13።
መዝሙር፦ 28, 9
1, 2. ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ፡ እታ “መርገጽ እግሪ” ወይ “ድኳ እግሪ” እትብል ስያመ ንምንታይ እያ ኸተመልክት እትኽእል፧
የሆዋ ኣምላኽ፡ “ሰማይ ዝፋነይ እዩ፡ ምድሪ ኸኣ መርገጽ እግረይ እያ” በለ። (ኢሳ. 66:1) ብዛዕባ ‘መርገጽ እግሩ፡’ ኸኣ “ንስፍራ መርገጽ እግረይ ከኽብሮ እየ” በለ። (ኢሳ. 60:13) ነዚ ብኸመይ እዩ ዚገብሮ፧ ኣብ መርገጽ እግሪ ኣምላኽ ንነብር ስለ ዘለና፡ ንዓናኸ፡ እንታይ ትርጉም እዩ ዘለዎ፧
2 እታ “መርገጽ እግሪ፡” ሓድሓደ ግዜ እውን “ድኳ እግሪ” ተባሂላ እትትርጐም ስያመ፡ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ፡ ነቲ እስራኤላውያን ዚጥቀሙሉ ዝነበሩ ጥንታዊ ቤተ መቕደስ ንምግላጽ፡ ብምሳልያዊ መገዲ እውን ትውዕል እያ። (1 ዜና 28:2፣ መዝ. 132:7) እታ ኣብ ምድሪ ዝነበረት ቤተ መቕደስ፡ ከም ማእከል ናይ ሓቂ ኣምልኾ ዀይና ኣገልጊላ እያ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እታ ቤተ መቕደስ እቲኣ ኣብ ኣዒንቲ የሆዋ ብሓቂ ጽብቕቲ እያ ነይራ፡ ህላወኣ ድማ ንመርገጽ እግሪ የሆዋ ኣኽቢርዎ እዩ።
3. እቲ ዝዓበየ መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ ኣምላኽ እንታይ እዩ፧ ኣብ ህላወ ዝመጸኸ መዓስ እዩ፧
3 ሎሚ ዘሎ ማእከል ናይ ሓቂ ኣምልኾ ግና፡ ኣብ ምድሪ ዚርከብ ዚርአ ቤተ መቕደስ ዘይኰነስ፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ህንጻ ብዝያዳ ንየሆዋ ዜኽብሮ መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ እዩ። እዚ ኸኣ ብኽህነትን መስዋእትን የሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ ምስ ኣምላኽ ዕርቂ ኸም ዚርከብ ዝገበረ መሰናድዎ እዩ። ኣብ ህላወ ዝመጸ ኸኣ ብ29 ድ.ክ. ኣብ ግዜ ጥምቀት የሱስ እዩ፣ ሽዑ የሱስ ከም ሊቀ ኻህናት እቲ ዝዓበየ መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ የሆዋ ዀይኑ ተቐብአ።—እብ. 9:11, 12።
4, 5. (ሀ) እቲ ናይ ሓቂ ኣምለኽቲ የሆዋ ዘለዎም ልባዊ ባህጊ፡ ኣብ መዝሙር 99 ብኸመይ ተገሊጹ ኣሎ፧ (ለ) ንርእስና እንታይ ኢልና ኽንሓትታ ኣሎና፧
4 ንመንፈሳዊ ቤተ መቕደስ ስለ እነማስወሉ፡ ስም የሆዋ ንሰባት ብምንጋር ንየሆዋ ንውድሶ፡ ስለ እቲ ብምሕረቱ ዘዳለወልና በጃ ኸኣ ልዕል ነብሎ ኢና። ሎሚ ልዕሊ ሸሞንተ ሚልዮን ዝዀኑ ናይ ሓቂ ክርስትያናት ብንጥፈት ንየሆዋ ይውድስዎ ኸም ዘለዉ ምፍላጥና ኣዝዩ የሐጕሰና እዩ። ገሊኦም ሃይማኖታውያን ሰባት ካብ ምድሪ ንሰማይ ምስ ከዱ ንኣምላኽ ከም ዚውድስዎ እዮም ዚሓስቡ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር ግና ከምዚ ዝኣመሰለ ግጉይ ኣተሓሳስባ ስለ ዘይብልና፡ ሎሚ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ንየሆዋ ኽንውድሶ ኸም ዜድሊ ንግንዘብ ኢና።
5 በዚ ኸምዚ ኸኣ ኣብነት እቶም ኣብ መዝሙር 99:1-3, 5 ተገሊጾም ዘለዉ እሙናት ኣገልገልቲ የሆዋ ንስዕብ። (ኣንብብ።) እዛ መዝሙር እዚኣ ኸም እትሕብሮ፡ ሙሴን ኣሮንን ሳሙኤልን ነቲ ኣብ ግዜኦም ዝነበረ መሰናድዎ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ምሉእ ብምሉእ ደጊፎምዎ እዮም። (መዝ. 99:6, 7) ሎሚ፡ ተረፍ ቅቡኣት ኣሕዋት የሱስ፡ ምስኡ ኻህናት ኰይኖም ንኼገልግሉ ናብ ሰማይ ቅድሚ ምኻዶም፡ ኣብ ምድራዊ ኣጸድ መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ ኰይኖም ብተኣማንነት የገልግልዎ ኣለዉ። ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ኣባላት እተን “ካልኦት ኣባጊዕ” እውን ብተኣማንነት ይድግፍዎም ኣለዉ። (ዮሃ. 10:16) እዞም ክልተ ጕጅለ እዚኦም፡ እተፈላለየ ተስፋ እኳ እንተ ኣለዎም ኣብ ድኳ እግሪ ኣምላኽ ኰይኖም ብሓድነት ንየሆዋ የምልኽዎ ኣለዉ። ይኹን እምበር፡ ብደረጃ ውልቀ ሰብ፡ ነፍሲ ወከፍና፡ ‘ነቲ የሆዋ ዝገበሮ መሰናድዎ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ምሉእ ብምሉእ እድግፎዶ ኣለኹ’ ኢልና ንርእስና ኽንሓትታ ኣሎና።
እቶም ኣብ መንፈሳዊ ገነት ዜገልግሉ መን እዮም፧
6, 7. ኣብ መንጎ ክርስትያናት እንታይ ሽግር እዩ ተላዒሉ ነይሩ፧ ድሕሪ ዘመናትከ እንታይ ኪንጽር እዩ እተደልየ፧
6 ክርስትያናዊት ጉባኤ ድሕሪ ምምስራታ ሚእቲ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ፡ እቲ ኣቐዲሙ ብትንቢት እተነግረ ኽሕደት ጀመረ። (ግብ. 20:28-30፣ 2 ተሰ. 2:3, 4) ድሕሪኡ፡ እቶም ንኣምላኽ ኣብ መንፈሳዊ ቤተ መቕደሱ ብሓቂ ዜገልግልዎ መን ምዃኖም ኪልለዩ ኣጸጋሚ እናዀነ ኸደ። ዘመናት ምስ ሓለፈ ግና፡ የሆዋ በቲ ዝነገሰ ወዱ የሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ ብዛዕባ እዚ ዜነጽረሉ ግዜ ኣኸለ።
7 ብ1919 እቶም ስምረት የሆዋ ዘለዎምን ኣብ መንፈሳዊ ቤተ መቕደሱ ዜገልግልዎን መን ምዃኖም ብንጹር ተፈልጠ። እዚኣቶም፡ እቲ ንኣምላኽ ዜቕርብዎ ኣገልግሎት ኣብ ቅድሚኡ ብዝያዳ ተቐባልነት ምእንቲ ኺህልዎ፡ ብመንፈሳዊ መዳይ ተዀልዑ። (ኢሳ. 4:2, 3፣ ሚል. 3:1-4) እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዘመናት ኣቐዲሙ ብራእይ ዝረኣዮ ነገር፡ ብእተወሰነ ደረጃ ኺፍጸም ጀመረ።
8, 9. ነቲ ጳውሎስ ኣብ ራእይ ዝረኣዮ ሰለስተ መዳያት “ገነት” ግለጾ።
8 እቲ ጳውሎስ ዝረኣዮ ራእይ ኣብ 2 ቈረንቶስ 12:1-4 ተመዝጊቡ ኣሎ። (ኣንብብ።) እቲ ሰማያዊ ራእይ እቲ፡ ኣብ ግዜ ጳውሎስ ንዝነበረ ነገር ዘይኰነስ፡ ኣብ መጻኢ ንዚፍጸም ነገር እዩ ዜመልክት። ጳውሎስ፡ “ናብ ሳልሳይ ሰማይ” ምስ ተወስደ፡ እንታይ “ገነት” እዩ ርእዩ፧ ቀዳማይ፡ ነቲ ብሕጂ ዚመጽእ ምድራዊ ገነት ኬመልክት ይኽእል እዩ። (ሉቃ. 23:43) ካልኣይ፡ ነቲ ኣብ ሓዳስ ዓለም ዚህሉ ፍጹም መንፈሳዊ ገነት ኬመልክት ይኽእል እዩ። ሳልሳይ፡ ነቲ ኣብ ሰማይ፡ “ኣብ ገነት ኣምላኽ” ዘሎ እተባረኸ ዅነታት ኬመልክት ይኽእል እዩ።—ራእ. 2:7።
9 ጳውሎስ፡ “ሰብ ኪዛረቦ ዘይተፈቕደሉ ዘይንገር ቃላት” ከም ዝሰምዐ እተዛረበ ደኣ ስለምንታይ እዩ፧ ነቲ ብራእይ ዝረኣዮ ዜደንቕ ነገራት ብዝርዝር ኪገልጽ ግዜኡ ኣይነበረን። ሎሚ ግና ብዛዕባ እቲ ኣብ ማእከል ህዝቢ ኣምላኽ ዚርአ ዘሎ በረኸት ክንዛረብ ተፈቒዱ እዩ።
10. እተን “መንፈሳዊ ገነት”ን “መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ”ን ዚብላ ስያመታት ሓደ ዓይነት ትርጉም ዘይብለን ስለምንታይ እዩ፧
10 እቲ “መንፈሳዊ ገነት” ዚብል ቃላት፡ ክፋል ቲኦክራስያዊ ቓላትና ዀይኑ እዩ። ነቲ ምስ ኣምላኽን ምስ ኣሕዋትናን ብሰላም ንኽንነብር ዜኽእለና ፍሉይ ዝዀነ ብልጹግ መንፈሳዊ ሃዋህው ወይ ኵነታት ዚገልጽ ከኣ እዩ። ኰይኑ ግና፡ እተን “መንፈሳዊ ገነት”ን “መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ”ን ዚብላ ስያመታት፡ ሓደ ዓይነት ትርጉም ከም ዘለወን ጌርና ኽንሓስብ የብልናን። መንፈሳዊ ቤተ መቕደስ፡ ነቲ ኣምላኽ ንናይ ሓቂ ኣምልኾ ዝገበሮ መሰናድዎ እዩ ዜመልክት። መንፈሳዊ ገነት ግና ስምረት ኣምላኽ ዘለዎምን ሎሚ ኣብ መንፈሳዊ ቤተ መቕደሱ ዜገልግልዎ ዘለዉን መን ምዃኖም ንምልላይ የገልግል።—ሚል. 3:18።
11. ምስ መንፈሳዊ ገነት ብዚተሓሓዝ፡ ሎሚ እንታይ ፍሉይ መሰል እዩ ዘሎና፧
11 ካብ 1919 ኣትሒዙ፡ የሆዋ ንዘይፍጹማት ሰባት ምስኡ ሓቢሮም ነቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ መንፈሳዊ ገነት ኪዅስኵሱን ኬደልድሉን ኬስፍሑን ከም ዝፈቐደሎም ምፍላጥናስ ኣየ ኽንደይ ዜሐጕስ ኰን እዩ! ንስኻኸ፡ ኣብዚ ዜደንቕ ዕዮ እዚ እጃምካ ተበርክትዶ ኣለኻ፧ ኣብቲ የሆዋ ‘ንስፍራ መርገጽ እግሩ’ ኬኽብሮ ዚዓይዮ ዘሎ ዕዮ፡ ምስኡ ዄንካ ኽትዓዪ መሰል ምርካብካስ ኣይተማስወሉንዶ፧
የሆዋ ንውድቡ ብዝያዳ የጸብቖ ኣሎ
12. ብዛዕባ ፍጻመ ኢሳይያስ 60:17፡ ኵላትና እንታይ እምንቶ እዩ ዘሎና፧ (ኣብ ገጽ 7 ዘላ ስእሊ ርአ።)
12 ኣብ ኢሳይያስ 60:17 ኣብ ምድራዊ ኽፋል ውድብ የሆዋ ዜደንቕ ለውጥታት ከም ዚህሉ ብትንቢት ተነጊሩ እዩ። (ኣንብብ።) መንእሰያትን ኣብ ሓቂ ሓደስቲ ዝዀኑ ኣስፋሕትን፡ ብዛዕባ እዚ ለውጥታት እዚ ኣንቢቦም ወይ ካብ ካልኦት ሰሚዖም እዮም። ይኹን እምበር፡ ነዚ ዜደንቕ ለውጥታት ኪፍጸም ከሎ ዝረኣዩ ወይ እተመከርዎ ኣሕዋትን ኣሓትን እውን ኣለዉ። እዞም እሙናት ኣገልገልቲ ኣምላኽ እዚኦም፡ የሆዋ በቲ ዝነገሰ ወዱ ኣቢሉ ንውድቡ ይመርሓ ኸም ዘሎ ይኣምኑ እዮም። እምንቶኦም መሰረት ዘለዎ ብምዃኑ፡ ንሕና እውን ተመክሮኦም ክንሰምዕ ከለና እምነትናን ኣብ የሆዋ ዘሎና ትውክልትን ይድልድል እዩ።
13. ብመሰረት መዝሙር 48:12-14 እንታይ ግዴታ እዩ ዘሎና፧
13 ኣብ ሓቂ ኽንደይ ከም ዝገበርና ብዘየገድስ፡ ንሰባት ብዛዕባ ውድብ የሆዋ ኽንነግሮም ኣሎና። ኣብዛ እከይን ብልሽውናን ጭካነን ኣስፋሕፊሑላ ዘሎ ዓለም፡ መንፈሳዊ ገነት ኪህሉ ተኣምር እዩ። ብዛዕባ እታ እተደንቕ ውድብ የሆዋ፡ ወይ “ጽዮን” ኰነ ብዛዕባ መንፈሳዊ ገነት ንዝቐሰምናዮ ፍልጠት “ንዚመጽእ ወለዶ” ብሓጐስ ክንነግር ኣሎና።—መዝሙር 48:12-14 ኣንብብ።
14, 15. ብ1970ታት እንታይ ውድባዊ ምትዕርራይ እዩ ተገይሩ፧ ጠቓሚ ዀይኑ እተረኽበኸ ብኸመይ እዩ፧
14 ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ማእከልና ዘለዉ ዓበይቲ ኣሕዋትን ኣሓትን ንምድራዊ ኽፋል ውድብ የሆዋ ዜጸብቕ ምትዕርራያት ኪካየድ ከሎ ብብሕቲ ተመኪሮምዎ እዮም። ኣብ ጉባኤታት ኣብ ክንዲ ኣካል ሽማግለታት ሓደ ሽማግለ ጉባኤ ጥራይ እዩ ነይሩ፣ ሃገራት ኣብ ክንዲ ብኮሚተ ጨንፈር ብሓደ ሽማግለ ጨንፈር ጥራይ እየን ዚመርሓ ነይረን፣ ብዘይካዚ፡ ብንጹር ብእተመስረተ ኣመሓዳሪ ኣካል ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዘይኰነስ፡ ብፕረዚደንት ማሕበር ግምቢ ዘብዐኛ እዩ መምርሒ ዚውሃብ ነይሩ። ኵሎም እዞም ውፉያት ኣሕዋት እዚኦም፡ እሙናት ደገፍቲ እኳ እንተ ነበርዎም፡ ኣብ ጉባኤታትን ኣብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈርን ኣብቲ ቐንዲ ቤት ጽሕፈትን ንዚግበር ውሳነታት ሓላፍነት ዚወስድ ዝነበረ ሓደ ሰብ ጥራይ እዩ ነይሩ። ብ1970ታት ግና፡ እቲ ዚግበር ውሳነታት ኣብ ክንዲ ብሓደ ሰብ፡ ሓላፍነት ብእተዋህቦም ጕጅለ ሽማግለታት ኪኸውን ምትዕርራይ ተገብረ።
15 እሞኸ እዚ ምትዕርራያት እዚ ጠቓሚ ዀይኑ ተረኺቡዶ፧ እወ፡ ብርግጽ። ስለምንታይ፧ እዚ ምትዕርራያት እዚ እተገብረ ብዛዕባ እቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘሎ ስርዓት ዘሎና ተወሳኺ ፍልጠት ብምርካብና እዩ። ውድብ የሆዋ ኣብ ክንዲ ብጽልዋ ሓደ ሰብ፡ በቶም የሆዋ ዝሃበና “ውህበት ሰብ” ዝዀኑ ሽማግለታት ብሓባር ብዚገብርዎ ውሳነታት እያ እትምራሕ። ናይ ኵላቶም ጽቡቕ ባህርያት ከኣ ንውድብ የሆዋ ዚጠቅም እዩ።—ኤፌ. 4:8፣ ምሳ. 24:6።
16, 17. እንታይ ኣብ ቀረባ ግዜ እተገብረ ምትዕርራያት እዩ ብፍላይ ዝመሰጠካ፧ ስለምንታይከ፧
16 ብዛዕባ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን እተገብረ ተወሳኺ ምትዕርራያት እውን ሕስብ እሞ ኣብሎ። ንኣብነት፡ ኣብ መልክዕን ትሕዝቶን ሕታማትና ዀነ ንዕኡ ኣብ እንዕድለሉ መገድታት እተገብረ ለውጢ ኺጥቀስ ይክኣል እዩ። ግብራውን ማራኽን ሰሓብን ዝዀነ ጽሑፋት ኣብ ኣገልግሎት ክትዕድል ምኽኣልሲ ኣየ ኽንደይ ዜሐጕስ ኰን እዩ! ብተወሳኺ፡ ንዘመናዊ ተክኖሎጂ፡ ሓቂ ንምዝርጋሕ ብኸመይ ከም እንጥቀመሉ እውን ሕሰብ። ንኣብነት፡ በቲ jw.org ዚብሃል ወብ ሳይትና፡ ሓያሎ ሰባት ኪብጽሑን ዜድልዮም ሓገዝ ኪረኽቡን ይኽእሉ እዮም። ኵሉ እዚ ምትዕርራያት እዚ፡ የሆዋ ንሰባት ብሓቂ ኸም ዚግደሰሎምን ከም ዜፍቅሮምን ዚሕብር እዩ።
17 ዕሽሽ ኢልና ኽንሓልፎ ዘይንደሊ ኻልእ ጥበብ ዜንጸባርቕ ምትዕርራይ እውን ኣሎ። እዚ ኸኣ ኣምልኾ ስድራ ቤት እንገብረላ ምሸት ወይ ከኣ ንብሕታዊ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚኸውን ዝያዳ ግዜ ምእንቲ ኽንረክብ እተገብረ ምትዕርራይ እዩ። ኣብ መደባት ኣኼባታት ወረዳን ዞባን እተገብረ ምምሕያሽ እውን ነማስወሉ ኢና። መብዛሕትኡ ግዜ፡ እዚ ኣብ ዓዓመት እናተመሓየሸ ይኸይድ ከም ዘሎ ንጠቅስ ኢና። እቲ ኣብ ሓያሎ ቲኦክራስያዊ ኣብያተ ትምህርቲ በብግዜኡ ዚውሃብ ስልጠና እውን የሐጕሰና እዩ። ኣብ ኵሉ እዚ ምትዕርራያት እዚ፡ ኢድ የሆዋ ብንጹር ተራእያ እያ። የሆዋ ንውድቡን ነቲ እንሕጐሰሉ ዘሎና መንፈሳዊ ገነትን በብግዜኡ ኼጸብቖ ጸኒሑ እዩ።
ንመንፈሳዊ ገነት ብዝያዳ ኸነጸብቖ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
18, 19. ንመንፈሳዊ ገነት ከነጸብቖ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
18 የሆዋ ንመንፈሳዊ ገነትና ብዝያዳ ንኸነጸብቖ ፍሉይ መሰል ሂቡና ኣሎ። ነዚ ኸኣ፡ ብዛዕባ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ብቕንኣት ብምእዋጅን ዝያዳ ደቀ መዛሙርቲ ብምግባርን ኢና እንፍጽሞ። ሓደ ሰብ ርእሱ ወፍዩ ክርስትያን ኪኸውን ክንሕግዝ ከለና፡ ንዶባት መንፈሳዊ ገነት ነስፍሖ ኣሎና ማለት እዩ።—ኢሳ. 26:15፣ 54:2።
19 ንመንፈሳዊ ገነትና ኸነጸብቐሉ እንኽእል ካልእ መገዲ ኸኣ፡ ንክርስትያናዊ ባህርያትና በብግዜኡ ብምምሕያሽ እዩ። በዚ ኸምዚ፡ ነዚ ገነት እዚ ንሰባት ብዝያዳ ኸም ዚማርኽ ክንገብሮ ንኽእል ኢና። ንሰባት ናብ ውድብ የሆዋ፡ ብእኡ ኣቢሉ ኸኣ ናብ ኣምላኽን ናብ ክርስቶስን ብዝያዳ ኺስሕቦም ዚኽእል፡ እቲ ንጹህን ሰላማውን ኣካይዳና ደኣ እምበር፡ እቲ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎና ፍልጠት ኣይኰነን።
20. ብመሰረት ምሳሌ 14:35፡ እንታይ ባህጊ ኺህልወና ኣለዎ፧
20 የሆዋን የሱስን ነቲ ሕጂ ዘሎ ውቁብ መንፈሳዊ ገነትና ኺርእዩ ኸለዉስ ኣየ ኽንደይ ኰን እዮም ዚሕጐሱ! እቲ ሎሚ ንመንፈሳዊ ገነት ብዝያዳ ኸም ዚጽብቕ ብምግባር እንረኽቦ ዘለና ሓጐስ፡ መርኣያ ናይቲ ንምልእቲ ምድሪ ናብ ገነት ክንቅይራ ኸለና እንረኽቦ ሓጐስ እዩ። ነታ “ንጉስ ልቦና ብዘለዎ ጊልያ ባህ ይብሎ” እትብል ኣብ ምሳሌ 14:35 (NW) እትርከብ ጥቕሲ ወትሩ ንዘክራ። ሃየ እምበኣር፡ ንመንፈሳዊ ገነት ብዝያዳ ኸም ዚጽብቕ ንምግባር ኣብ እነበርክቶ እጃም ወትሩ ልቦና ነርኢ።


text:
ኣብ ቐዳማይ ኲናት ዓለም ዝጠፍአት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ተረኺባ
እዛ HMAS AE-1 ዝተብሃለት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ኣብ ቐዳማይ ኲናት ዓለም 35 ዜጋታት ኣዉስትራሊያን እንግሊዝን ሒዛ ኣብ 1914 ኣብ ፓፓዋ ኒዉ ጊኑ'ያ ጠፊኣ።
ንመበል 13 ግዜ ኣብ ዝተኻየደ ኣለሻ ድማ ኣብ ደሴታት ፓፓዋ ኒዉ ጊኒ፡ ተረኺባ ኣላ።
እዚ፡ ጥንታዊ ምሽጢር ሓይሊ ባሕሪ ኣዉስትራሊያ ዝፈትሕ ዉጽኢት'ዩ ክብል መንግስቲ እታ ሃገር ገሊጹ ኣሎ።
"ኣብ ታሪኽ ሓይሊ ባሕሪ ኣዉስትራሊያ ወሳኒ ዉጽኢት'ዩ" ኢለን ሚኒስትር ምክልኻል እታ ሃገር ማሪሴ ፓይኔ።
"እዚ ኣብ ኣዉስትራሊያ ናይ መጀመርያ ዘጋጠመ ምጥፋእ ሓይሊ ባሕሪ ቐዳማይ ኲናት ዓለም ስለዝነበረ፡ ኣብ ልዕሊ ሃገርናን መሓዙትናን ዘሕዝን ታሪኽ ተፈጢሩ ነይሩ" ክብላ'ዉን ይገልጻ።
እቲ ኣብ ኣለሻ እታ ዝጠፍአት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ዝተዋፈረ ጉጅለ፡ ኣብ ውሽጢ ማይ 40 ሜትሮ ትጉዓዝ ሰብ ኣልባ ነፋሪት ተጠቒሙ'ዩ።
ቑራጽ ኣካል እታ ዝወደቐት ነፋሪት ድማ ኣብ ትሕቲ ማይ 300 ሜትሮ ርሕቐት'ዩ ተረኺቡ።
"እዚ፡ ስድራ እቶም ግዳያት ናይ ሕሊና ዕረፍቲ ክረኽቡ ክሕግዘና'ዩ ኢለ ይኣምን" ክብላ ድማ እተን ሚኒስትር ገሊጸን።
ምኽንያት ምስማጥ እታ መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ንምጽራይ ከምዝሕግዝ ድማ አመላኺተን።


text:
ኦሮሚያ ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባ ክህልዋ ብዛዕባ ዝግባእ ረብሓ ንምዝታይ ዝተጸዉዐ ኣኼባ ተበቲኑ
ኣባል ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣይተ አረጋ ሱፋ ንቢቢሲ ከምዝበሉዎ፥ ኦሮሚያ ወኪሎም ኣብቲ ዘተ ዝርከቡ ኣባላት ፓርላማን ካልኦት እቲ ጉዳይ ይጥምተና'ዩ ዝብሉ ኣካላትን ብዘልዓልዎ ተቓዉሞ'ዩ እቲ ኣኼባ ክብተን ዝኸኣለ።
ጉዳይ እዚ ፍሉይ ረብሓ፡ ኣብ ረቒቕ ኣዋጅ 2009 ናብቲ ባይቶ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን፡ በዓል ዋና እቲ ጉዳይ ዝኾነ ህዝቢ ኦሮሞ ብሰፊሑ ከምዝዝተየሉ ዘመላኽት ኣንፈት ተቐሚጡ ነይሩ ይብሉ።
ተሳተፍቲ ብመሰረት ዝሓተትዎ ሕቶ ግና እቲ ጉዳይ ናብ ኻልእ እዋን ክመሓላለፍ ከምዝተገበረ ድማ ሓቢሮም።
"ህዝብና ተመዛቢሉ'ዩ"፤ "ሰባት ብጥምየት ይጽገሙ'ዮም ዘለዉ" ፤ "ካልኦት ድማ ይሞቱ ኣለዉ" ዝብሉ ካብ ሞንጎ እቶም ተሳተፍቲ ዘልዓሉዎም ሕቶታት'ዮም።
እዚ ጉዳይ ንምምራሕ፡ ሚኒስትር ጉዳያት ካቢኔን፡ ሰበ ስልጣን ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባን ኣብቲ ዝተናዉሐ ኣኼባ እንትርከቡ፡ መንግስቲ ክልል ኦሮሚያ ወኪሉ ዝተረኸበ በዓል ስልጣን ግና ኣይነበረን።
ኣብ ጨለንቆ ብዛዕባ ዝተቐተሉ ዜጋታት ሓዊሱ ኣብታ ሃገር ይረአ ዘሎ ጸገም ሰላም ዝምልከት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ መብርሂ ክህቡ እንትሕተቱ፡ እቲ ባይቶ ኣብ ስራሕ ኣይነበረን ዝብሉ ኣይተ ኣረጋ፡ እቲ ጻዉዒት ዘተ ከምዝተረፈ ካብ መራኸብቲ ሓፋሽ ምስምዖም ይዛረቡ።
"ዝተረፈሉ ምኽንያት ድማ" ይብሉ ካሊእ ኣባል እቲ ባይቶ ኣይተ አቶ አንደርሰን መገርሳ ህዘቢ ቐዲሙ ኣብቲ ጉዳይ ስለዘይዘተየን፡ ሐዚ ካብኡ ንላዕሊ ዘተሓሳስቡን ክዝተየሎም ዝግባእ ጉዳያት ስለዘለዉን ከምዝኾነ ተዛሪቦም።
ብተመሳሳሊ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኦሮሚያ ኣይተ ኣዲሱ ኣረጋ ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ "ፍሉይ ረብሓ ኣዲስ ኣበባ መንግስቲ እቲ ክልል ቐዳምነት ዝህቦ ጉዳይ ኣይኮነን" ክብሉ ኣብ ማሕበራዊ ድረ ገጽ ፌስቡክ ኣስፊሮም ኣለዉ።


text:
ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ብዕለት 15.10.2017 ወርሓዊ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት እዩ ኣካይዱ። እዚ ንክልተ ሰዓትን ፈረቓን ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ብኣቦ መንበር ጨንፈር ብሰላምታን ብደሓን እንቋዕ መጻእኩም ብምባልን ምስ ተኸፈተ፡ ኣብቲ ነቲ ዕለት ተታሒዙ ዝነበረ ኣጀንዳታት ተኣትዩ።
- እዋናዊ ሰልፋውን፡ ዞባውን፡ ኣህጉራውን ከምኡ‘ውን ኲነታት ደምበ ተቓውሞን ሓበሬታታት ምልውዋጥ፤
- ሰልፍና ዝተለሞ መደባት ምሕዳስ ሰልፍን ክሳብ ሕጂ ተበጺሁ ዘሎ ኣወንታዊ ውጽኢታትን፤
- ብ17.09.2017 ዝተዛዘመ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶን ብድሕሪኡ ዝሰዓበ ናይ 07.10.2017 ኣኼባ ፈጻሚት ሽማግለን፤ ሰልፊ ዘውጽኦ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ እማመን ኣብዝብሉ ኣጀንዳታት ድማ ኣኼባ ተዘራሪቡ።
እዚ ኣጀንዳታት እዚ ሓደ ብሓደ ተዘሪቡሉ። ብኣጋጣሚ ኣቦ መንበር ሰልፊ ተጋዳላይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብቲ ኣኼባ ብምስታፉ ድማ ብዛዕባ ኣኼባታት ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚት ሽማግለን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ብድሕሪ‘ዚ መንእሰያት ኣብቲ ዝነበረ ኣጀንዳታት ሕቶታት እናኣልዓሉ ብአቦ መንበር ሰልፊ ይኹን ብኣባላት ኣዕጋቢ መልስታት እናተዋህበ መሃሪ ዝኾነ ጽቡቕ ምርድዳኣት ተኻይዱ።
ገለ ካብቶም ብፍላይ ብመንእሰያት ዝለዓሉ ዝነበሩ ርእይቶታት ድማ - ኣብ‘ዚ ግዜ‘ዚ ህግደፍ ጭቆናኡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና እናኣትረሮ እኸይድ ምህላዉን፥ ኣብ ስደት መንእሰያት ክገብሩዎ ዝግባእ ነገራትን፥ መንእሰያት እቲ ኣብ ሃገሮም ዝተነፍጎም መሰል ኣብ‘ዚ ተሰዲዶሙሉ ዘለዉ ሃገራት ስለ ዝረኽቡዎ ዘለዉ፡ እዚ ዕድል‘ዚ ተጠቒሞም ክመሃሩን ክምዕብሉን ኣብ ስራሕ ክጽመዱን ከም ዝግብኦም፥ ጀርመናውያን ባዕሎም ኣብ ፓርላማ ብዛዕባ ሽግርና እናተዛረቡስ ንሕና ሽግር ከም ዘይብልና ኣብዘየድሊ ንነብስና ሃሰይቲ ነገራትን ክንኣቱን ክንበኣስን ክርእዩና ከለዉ ኣዝዩ ዘሕፍር ስለ ዝኾነ፡ ብሕጊ ምኻድን ምክብባርን ምጥርናፍን ጌርና ንመሰልና ክንቃለስ ኣሎና፥ መንእሰያትና ናብራ ምስ ስድርኦም ከይጸገቡሉ፣ ክሳብ ትሕቲ ዕድመ እንከለዉ እናተሰደዱን ክንርኢ ከሎና፡ ከም ኣቦን ከም ኣደን ኴንና ክንኣልዮምን ክንምዕዶምን ኣሎና ዝብሉ ኣረምቲ ሓሳባት ኔሮም።
ኣብ መወዳእታ ድማ መንእሰይ ክብሮም፡ ብዛዕባ እቲ መላኺ ኢሳያስ ኣብ ዝሓለፈ መግለጺኡ፥ ‘‘ ካብዚ ዝሓለፈ ውግእ ብዙሕ ተማሂርና ኢና፡ ኣብቲ ግዜ ውግእ ኣብ ጎንና ዝነበራ ሃገራት ኣይነበራን፡ ስለዚ ከምዚ ኢልና ክንቅጽል ኣይንኽእልን ኢና ” ብምባል ካብ እገዳን ካብ ተነጽሎን ክሃድም ዝገብሮ ዘሎ ምዕልባጥ ኣብሪሁ። ንህዝቡ እናኣጥመየን እናገፍዐን ድማ ነቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ስደት ብወለድን ብጸላእትን ከም ዝተፈጥረ ኣምሲሉ ንዞባ ደቡብ መግለጺ ብምሃብ ካብ ተሓታትነት ክሃድም እፍትን ምህላዉን ኣስፊሑ መግለጺ ሂቡ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣኼበኛ ነቲ ብሰልፍና ዝካየድ ዘሎ ምሕዳስ ሰልፍን፡ ቅዋማውን ሕጋውን ዲሞክራስያውን ኣሰራርሓ ኣሞጒሱን ብጽንዓት ክንሕልዎ ከም ዘሎና ድማ ኣስሚሩሉ።፡ ነቲ ምስ ካልኦት ውድባትን ማሕበራትን ሓቢርካ ንምስራሕ ዝካየድ ዘሎ ፈተነታት ድሕሪ ምምጓስ ኣኼባ ብዝኽሪ ስዉት ተደምዲሙ።


text:
ኢኮኖሚ እዛ ሃገር ንክጉልብት ግብሪ ፍልፍል ዓንዲ ሑቐ እቶት ምዃኑ ይፍለጥ። ኣብዝተፈላለየ እዋናት ዝማዕበላ ሃገራት ዓለምና ግብሪ ሞተር ፍልፍል እቶት ኮይኑ መሰረት ልምዓት ኣብ ምህናፅን ድምር ምዕባለአን ኣብ ምርግጋፅን ዝለዓለ ግደ ነይርዎን፣ ኣለዎን። ነዚ ዝተረደአ መንግስቲ ሃገርና እውን ስርዓት ንግዲ ሃገርና ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ተመሪሑ ንክኸድ ንምግባር ቅድም ቀዳድም ካብ ፖሊስን ስትራተጂን ዝተቐድሑ መፅናዕቲ መሰረት ዝገበሩ ንፁራት መምርሒታትን ኣሰራርሓታትን ኣታኣታትዩ ካብ ዝስርሓሉ ዓመታት ሓሊፉ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ምትግባር እቶም ኣሰራርሓታት ግና ብርክት ዝበሉ ክፍተታት ነይሮም እዮም። ከም ኣብነት “ደረሰኝ ሳይቀበሉ ገንዘብ ኣይክፈሉ” ዝብል መምርሒ ኣብ መብዛሕቶኦም ትካላት ንግዲ ወሃብቲ ግልጋሎት ተጠቂዑ ንርኢ ኢና። እዚ ድማ ሰብ ዋና እቶም ትካላት ብናይ እማን ልምዓታውያን ነጋዶ ዘየምስሎም ብርክት ዝበሉ ፍፃመታትን ኣጋጣሚታት ኣሎ እዩ። ገንዘብ ከፊልካ ቅብሊት መሰል ምውሳድ ሕልው ምዃኑ ዝገልፅ ሓበሬታ ተጠቂዑ እኳ እንተሃለወ ቅብሊት ንዝሓትት ዓሚል ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ከምዝይህቡ ይርአ እዩ።
መብዛሕቶም ነጋዶ ብፍላይ ቸርቸርቲ “ደረሰኝ ሳይቀበሉ ገንዘብ ኣይክፈሉ” ዝብል ልሙድ መምርሒ ለጢፎም ብዘይ ቅብሊት ግን ንብረት እንትሸጡ ንዕዘብ ኢና። ንምንታይ ከምኡ ከምዝገብሩ ጥብቕ ኢሉ ንዝሓተቶም ሰብ ድማ ምስ ጉዳይ ማእኸል ዕዳጋ መርካቶ (ኣዲስ ኣበባ) ዘሎ ልውውጥ ንግዲ የተኣሳስርዎ እዮም።
“ኣብ መርካቶ (ኣዲስ ኣበባ) ዘለው ጅምላ መከፋፈልቲ መብዛሕቲኡ ንብረት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ስለዘምፅእዎ ብሕጋዊ መንገዲ ኣይሸጥዎን። ግብሪ ንዘይምክፋል ቅብሊት ኣይቖርፁልካን እንተቆሪፆም ድማ ግብሪ ንምቕናስ ካብ ዋግኡ ኣትሒቶም ዝቖርፁልካ ምዃኖም እንተውግዑ ይስማዕ እዩ። ንኣብነት “እዛ ቴፕ እዚኣ ብ800 ብር ገዚኣያ እናሃለኹ ብ500 ብር ከምዝገዛእኹዋ ተገይሩ እዩ ቅብሊት ተቖሪፁለይ። ስለዚ ቫት /ተወሳኺ እሴት ታክስ/ ይኹን “ቲኦቲ” ካብቲ ትርፈይ ዝኾነ 200 ብር ክሕሰበለይ እናተገበኦ ካብ 500 ብር እናተሓሰበ ኣነ ናብ ሓደጋ ይኣቱ ኣለኹ” ዝበለና ሓደ ነጋዳይ ይዝክር እየ።
ከምዚ ዝበለ ዘይሕጋዊ ስራሕቲ ብምግዋዱ መንግስቲ ልምዓቱ ዘቀላጥፈሉ እቶት ክስእን ኣብ ርእሲ ምግባሩ እቲ ህዝቢ እውን ዝምልከቶ ኣካል ግምሩኽ እንተይፈተሸ ዝኣቱ ንብረት ብምዃኑ ፅሬት ብዝጎደሎም ንብረታት ገንዘቡ ይውረር ምህላው ምግንዛብ የድሊ። ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ሓደጋ ሃገር ዝኾነ ተግባር ኣካብነት ክራይ ታሕተዎትን ማእኸለዎትን ነጋዶ ብታሕቲ ህዝቢ ቅብሊት እናሓተተ ብላዕሊ ድማ ብላዕለዎት ነጋዶ ቅብሊት ብምትላል ተቐርቂሮም ይሳቐዩ ከም ዘለው ሓድ ሓደ ነጋዶ ቕርታታት እንተቕርቡ ይስምዑ እዮም።
መንግስቲ ነዚ ከምዚ ዝበለ ሓደጋ ንምፍታሕ ዝገበሮ ቅድመ ምድላው እንታይ ይመስል? ኢልና ንምክትል ሓላፊ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን መተሓባበሪ ምልማዕ ንግድን ክልል ትግራይ ኣይተ ዳኒኤል መኮነን ከምኡ እውን ኣብ ቤት ፅሕፈት ሚስትራት ዋና ዳይሬክተር ሚኒስተር ንግዲ ዝኾኑ ኣይተ ወንዱ ኣዱኛ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ቃለ መሕትት ኣካይድና ዝሃቡና ሓበሬታ ክነስዕብ።
ኣይተ ዳኒኤል ብዝሃብዎ ሓበሬታ ክንጅምር። “መምፃእትን ለኣኽትን ምህርትታት ዝኾኑ ነጋዶ ንሰንሳቶም እናተመሻጠሩ ነቲ ታሕተዋይን ማእኸላይን ነጋዳይ ኣማራፂ ዝኸልእሉ ኩነታት ኣሎ። ንኣብነት ብ10 ሽሕ ብር ዝሸጥዎ ንብረት ግብሪ ንዘይምኽፋል ቅብሊት ኣይቆርፁን። እንተቆሪፆም እውን ግብሪ ንኽቅንስሎም 2000 ከም ዝሸጥዎ ኣምሲሎም ቅብሊት ከም ዝቆርፁ ይፍለጥ እዩ። ስለዝኾነ እቲ ነጋዳይ 10,000 ብር ኣብ ወፃኢ ክተሓዘሉ ዝነበረ በቲ መምርሒ መሰረት ካብ መግዝእን መሸጥን እናተመሳኸረ ካብቲ ንብረት ዝዓደገሉ 8000 ብር እውን ግብሪ ክኽፈል ስለዝግብር እቲ ታሕተዋይ ነጋዳይ ኣማራፂ እናሰኣነ ናብታ ዘይሕጋዊ መንገዲ ይኣቱ ኣሎ። ስለዝኾነ መንግስቲ ነዚ ንምቕራፍ ነጋዳይ ክልልና ካብ ፅግዕተኛ መርካቶ ንምንጋፍ ናይ ክልልና መምፃእትን ለኣኽትን ፍርያት ንምፍጣር ኣብ ምንቅስቓስ ንርከብ ክብሉ የረድኡ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መርካቶ ዝዓረዱ ዘይሕጋውያን መምፃእቲ ሸቐጥ ንምድኻም ብብርኪ ክልላትን ምምሕዳር ከተማታት ለኣኽትን መምፃእትን ምህርቲ ንምፍጣር ኣንፈት ከም ዝተነፀረ የብርሁ። ነዚ ዝቆፃፀር ዳይሬክተር ከም ዝተጣየሸ እውን ይሕብሩ። በቢክልሉን ምምሕዳር ከተማን ዝተመልመሉ ለኣኽትን መምፃእትን ምህርቲ ምስልጣን ተጀሚሩ ከም ዘሎ ይሕብሩ። እቶም ዝስልጥኑ ዘለው ወገናት ስራሕ እንትጅምሩ እቶም ዘይሕጋውያን ነጋዶ ብውድድር እናተሸነፉ ዝዳኸምሉን ናብ ሕጋዊ መስርሕ ዝኣትውሉን ኩነታት ንምፍጣር ርብርብ ይግበር ከምዘሎ ዋና ዳይሬክተር ሚኒስተር ንግዲ ኣይተ ወንዱ ኣዱኛ የረድኡ።
ብርግፅ እዚ ተግባር መንግስቲ ጉድለት ፍትሒ ዝምልስ ዘሐጉስ ዜና እዩ። እቲ ምንታይ እዚ ኣንፈት ቀልጢፉ ተግባራዊ እንተኾይኑ ህዝቢ ፅሬት ዘለዎ ፍርያት ክረክብ ይሕግዝ። ካልኣይ መንግስቲ ግቡእ እቶት ብምርካብ እቶም ዝተጀመሩ መሰረተ ልምዓታት ንምቅልጣፍ ክሕግዞ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ዘይሕጋውያን ነጋዶ ንምድኻም “ቅብሊት ዘይቆርፅ 50 ሽሕ ብር ይቅፃዕ” ዝብል መምርሒ እውን ነቲ ሕጋዊ ነጋዳይ ካብ ሕጋዊ ንብረት ዘቕርብ እናምፀአ ብሕጋዊ መንገዲ ስለ ዝሸጥ ፀገሙ ንምቅላል ስራሕ ዘይሕጋዊ ክሰርሕ ዝበፅሖ ቅፅዓት ዝቐርፍ እፎይታ ዝፈጥር እዩ። ብተወሳኺ እቲ በቢክልሉ መምፃእትን ልኣኽትን ንብረት ምፍጣር ዝብል ኣንፈት ምስቲ ካብ ኣዲስ ኣበባ ንጁብቲ ልዕሊ 900 ኪ.ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ፤ ካብ መቐለ ንጁቡቲ ድማ 560 ኪ.ሜትሮ ብምዃኑ ካብ ጅቡቲ ብኣዲስ ኣበባ ዘይሩ ናብ መቐለ ንክመፅእ ዝባኽን ዝነበረ ዋጋ መጓዓዝያ ብምቑጣብ ሕብረተሰብ ክልልና ተረባሒ ዝገብር እዩ። እዙይን ካልኦት ረብሓታት ዘረጋግፅ ምንቅስቓስ ስለ ዝኾነ እውን እዩ ክደርቕ ዝበለ ቁስሊ ንብል ዘለና።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ፓርቲታት መኢኣድን ሰማያዊ ፓርትን ይዛዘም ዘሎ ዓመተ 2009 ኣፀጋሚ ነይሩ ክብሉ ብምግላጽ ኣብ 2010 ዓ.ም ለውጢ ንምምፃእ ሰላማዊ ቓልሶም ከምዝቕፅሉ ኣፍሊጦም።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ እታ ሃገር ን10 ኣዋርሕ ኣብ ትሕቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ዝነበረት ብምኳና ኢህወዴግ ዘይተዓወተሉ እዋን ነይሩ ድሕሪ ምባል ከምዚ ኢሎም።
“እታ ሃገር ኢዳን እግራን ዝተኣስረትሉ እዋን እዩ ነይሩ።እዚ ንዓና ናይ ሓዘን እዋን ኣንፀላልዩ ዝነበረሉ ብዙሓት ሰባት ዝተቐትልሉ፣ምስ ህፁፅ ኣዋጅ ብዝተኣሳሰረ ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ዝተአስርሉ ፈቐዶኡ ዝተቐጥቀጥሉን ስለዝነበረ ንዓና ናይ ሰቐቐን ዓመት ኮይና እዩ ሓሊፉ።”
ጸገማት ዴሞክራሲን ሰብኣዊ መሰላትን ከምዝነበሩ ዝሓበሩ እቶም ፓርትታት ነዚ ንምቕያር ሰላማዊ ቓልሶም ከምዝቕፅሉ ብምግላፅ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ሰማያዊ ፓርቲ ድማ ብርግፀኝነት ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዘሎ ስምዒት ናይ ኣዲስ ኣበባ ምርጫ ምሉእ ብምሉእ ክንዕወት ኢና ኢሎም ።
ሰማያዊን መኢኣድን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ 2010 ዓ.ም ኣብዝካየድ ምርጫ ብዙሕ ንምስራሕ ከምዝተለሙ ገሊፆም ኣለው።
እቶም ፓርትታት ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝተኸታተለ እስንክድር ፍሬው ካብ ናይ ሓድሽ ዓመት ፖለቲካዊ ኣጀንዳታት ሓደ ናይ ኣዲስ ኣበባ ቤት ምኽሪ ምርጫ ምዃኑ ምግላጾም ፀብፂቡ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያዊያን ሓድሽ ዓመት 2010 ዝመጽእ ሰሙን ከዝኽበር ይፍልጥ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳያስ ብገዛእ ፍቓዶም ካብ ቦተኦም ተኣሊዮም ዘለዉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናብ ቦተኦም ክምለሱ ትእዛዝ ከምዘሕለፈ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ይኹን ግን ዳርጋ እቶም ቀንዲ ሓለፍቲ ነቲ ትእዛዝ ከዝምዝነጸግዎ ተፈሊጡ።
ሓደ ካብዞም ነቲ ትእዛዝ ዝነጸገ ናይ መጀር ጀነራል ማዕርግ ዘለዎ ኮይኑ ኣብዚ እዋን እዚ ብሰንኪ ኩነታት ጥዕና ኣብ ዝተባህሎ እዚ ኪኸይድ ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ሓቢሩ።
እቲ ዝተዋህበ ምኽንያት ናይ ጥዕና እኳ እንተኾነ እቲ ሓቀና ምኽንያት ግን ኣብ ሰራዊት ነጊሱ ዘሎ ዘይዕግበት ኢዩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ብርክት ዝበሉ ሓለፍቲ ነቲ ብኹሉ መለክዒታት ኣብ ትሕቲኦም ኮይኑ ክሰርሕ ዝግባእ ጀነራል ፍሊጶስ እተዋህበ ናይ ማዕረግ ወሰኽን ሓላፍነትን ከምዘይቅበልዎ ይገልጽ። ጀነራል ፍሊጶስ ሓሶት ብምቅብባልን፡ ንሰባት ኣሕሊፉ ብምሃብን፤ ብትሕተሃገራዊ መለክዒታትን ኢዩ እዚ ሓላፍነት ተዋሂቡ ዝብሉ እቶም ኣዘዝቲ፤ ፕረዚደንት ኢሳያስ እዝታት ከቕውም ከሎ ንጀነራል ፍሊጶስ ብደረጃ ኮለነል ሓላፊ ፖሊስ ኮይኑ ክሰርሕ ደርቢይዎ ምንባሩ ገሊጾም።
ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲን ህዝቢን ዝገብሮ ግፍዕታት ዓቐኑ ስለዝሓለፈ ፤ ዝፍጽሞም ብልሽውና እውን ርኡያት ስለዝኾኑ ካብ መላእ ህዝቢ ከቢድ ምንጻልን ጽልእን የጋጥሞ ምህላዉ ይፍለጥ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና ኣብ ዝሓለፉ ኣዋርሕ ነሓሰን ሓምለን ብርክት ዝበሉ ኣዘዝቲ ሰራዊት ናብ ወጻኢ ምውጻእ ከምዝፈተኑ፤ ኣብ ብርክት ዝበሉ ኣዘዝቲ ሃገር ናብ ክትመሓየሸሉ ዘይትኽእል ደረጃ በጺሓ መጻወቲ ናይ ዘየበርከቱ ሰባት ኮይና ኣላ ዝብል መደምደምታ በጺሖም ምህላዎም ተፈሊጡ።
ገለ ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝርካቡ ናቕፋ ናብ ዶላር ንምቕያር ይጽዕሩ ምህላዎም ዝገለጹ እቶም ምንጭታት ብሓፈሻ ኣብ ሰራዊት ዘይምርግጋእን ዘይዕግበትን ናብ ዝለዓለ ጽፍሒ ክድይብ ምጽንሑ ሓቢሮም።


text:
ኤርትራውነት ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ኣህዛብ ፈሊኻ ንሓደ ወገን ትጽውዓሉ ዘይኮነስ ነቶም ኣብታ ሃገር ንዝነብሩ ኣህዛብ እትጥቀመሉ ሓባራዊ መጸዊዕኦም’ዩ፡፡ እዚ ንኡስ መግለጺ መንነት ናይ ምዕባይ ውስጠ-መሰል ብመትከል መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን ኣዕቑቡ ብሓባር ዘንብር’ኳ እንተኾነ ኣብ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ግን ክትግበር ኣይከኣለን፡፡ ብሄራትን ሃይማኖታትን ኤርትራ ሕጋዊ መሰለን ተጠቒመን ተገልገልቲ ዝተፈላለዩ ዕድላት ክኾና ኣይከኣላን ኣብ ገዛእ ህልውንአን ክውስናን ማዕርነተን ከረጋግጻን’ዉን ዕድል ኣይተኸፍተለንን፡ መላእ ህዝቢ ማለት እቲ ኤርትራዊ መንነት ሒዙ ዝተቓለሰ ብናጽነት ኣብዘን ዝጥቀሳ ዘለዋ ኣካላት ይኹና ኣብ ውልቃዊ ህይወቱ’ዉን ከምዝደለዮ ክውስን ኣይከኣለን፡፡ ነቲ ብህዝብታት ኤርትራ ብዘይ ኣፈላለይ ሃይማኖት ብሄርን ዓሌትን ጠሊቡ ዝመጸ ናጽነት ኣብ ጥቕሞም ብምውዓል ዓለም ተሪፋ ጎረባብቶም ናብ ዝበጽሕዎ ምዕባለ ኣይተገማገሙን ጥራይ ዘይኮነስ ገና ካብ ጅምሩ’ዩ ናብ ገደል ሃቲፉ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ኤርትራን ኤርትራውነትን ሽም ጥራይ ሒዙ ዝተረፈ ጽላሎት ኮይኑ’ሎ፡፡
ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኩሉ ክፋል ሕ/ሰብ ዝፈጠሮ በሰላ ሃገር ብምልእታ ክትዓኑ ምኽንያት ኮይኑ’ዩ፡ መዓስ እዚ ጥራይ እቲ ዝተፈጥረ በሰላ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናደመቐ ናብ ዝኸፍአ ታኼላ ሸኺልዋ’ሎ፡፡ እታ ትማሊ ኣርማ ጽንዓትናን ኩርዓትናን ዝነበረት ሃገርና ሎሚ ምስላን ሽማን ተቐይሩ በንጻሩ ክንሓፍረላን ርእስና ከድንነላን ናብ ዘድርኽ ደረጃ ተሰጋጊሩ’ሎ፡፡ ዘዝተወልዱ ዕሸላት ይኹኑ ዓቕመ ኣዳም ዝበጽሑ መንእሰያት ካብኡ ሰጊሩ’ዉን ሽማግለታትን ኣዴታትን ብብዝሒ ናብ ስደት ዝገብርዎ ዘለዉ ዋሕዚ ብዝተዓጻጸፈ ናህሪ ይውስኽ ኣሎ፡፡ መንእሰያት ናብራ ውትህድርና ስለዝመረሮም እንኮ ምርጭኦም ስደትን ስደትን ጥራይ’ዩ ኮይኑ ዘሎ ኤርትራውነት ብዘይ መንነት ኤርትራ ድማ ብዘይ ህዝቢ ምስላይ ካብ ዝጅምሩ ነዊሕ እዋን ተቖጺሩ’ሎ፡፡ እቲ ዝለዓለ መግለጺ መንነት ዝነበረ ኤርትራውነት ኣብ ልሳን ውሑዳት ተወቒጡ ብልዕሊ ሃገራውነት ክወራዘዩሉ ገበርቲ ሓደግቲ ክኾኑሉን ገንዘብ ህዝቢ ክዘምትሉን ርሒብ ዕድል ከፊቱ፡ በዚ ድማ ብዙሕ ዜጋ ኣልቦ ጥዕናን ህይወትን ይኸውን ኣሎ፡ እዚ ኩነታት ከምዘሎ እንተቐጺሉ ድማ ዕራቆታ ትወጽእ ዘላ ሃገር ዝተርፋ እንኮ ዕጫ ሓመድ ድበ ጥራይ’ዩ፡፡


text:
ኣማኻሪ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኬንያ፥ ኣሰይድ ኣሕመድ ሃሺ፥ እቲ ኣብ ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ዘሎ ፍልሰት ደቂ ሰባት ከብቕዕ ዝኽእል ኣብተን ሃገራት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ብምትካልን ልዕልናኡ ብምርግጋጽን ጥራይ ሙኻኑ ገሊጹ።
እቲ በዓል ስልጣን ኣብቲ ኣብ ማዕከናት ዜና ኬንያ ብቐጥታ ዝተቓለሐ ኮንፈረንስ ዝገበሮ መግለጺ፥ ብፍላይ ብዛዕባ እዛ ንህዝባ ገሃነብ ኮይና ዘላ ኤርትራ መንግስታት ኣፍሪቃ ዘይምዝራቦም ዘገርም ምዃኑ ብምዝካር፥ ‘ብሰንኪ ፕረሲደንት ናይታ ሃገር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ህይወቱ ዋንነት ስኢኑ ኣሎ’ ክብል ገሊጹ።
ኣሰይድ ኣሕመድ ሃሺ ቀጺሉ፥ መንእሰያት ኤርትራ ብሰንኪ ዝወርዶም ዘሎ ከቢድ ኣደራዕ እግሮም ናብ ዝመርሖም ፋሕ ይብሉ ምህላዎም ኣብ ኣፍሪቃ ሓንቲ ካልእ ሰሜን ኮርያ ትምስረት ኣላ ድሕሪ ምባሉ፥ መንግስቲ ኬንያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘለዋ መሪሕ ተራ ተጠቒማ ኣብ ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ልዕልና ሕግን ዴሞክራስን ክነግስ ጻዕራ ከተበርትዕ ጸዊዑ።
ብመድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ዝተወደበ ዋዕላ ሃገራዊ ዘተ ኣብ ናይሮቢ ድሕሪ ምክያዱ፥ ህዝቢ ብሓፈሻ፥ ብፍላይ ድማ ፖለቲካውያን ሓይልታትን ዘይመንግስታውያን ውድባትን ማእከላት ስትራተጂካዊ መጽናዕትታትን ኬንያ፥ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዘለውን መረዳእታ እንዳዓበየ ክመጽእ፥ ብኡ መጠን ድማ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሽግር ንምፍታሕ ሃናጺ ዞባዊ ኣበርክቶ ኣብ ምግባር ክሰርሓ ጸኒሐን ኣለዋ።
ምኩር ዲፕሎማሰኛን ናይ ኣፍሪቃ ጉዳያት ክኢላን ኣሰይድ ኣሕመድ ሃሺ ኣማኻሪ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኬንያ እዩ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሱዳን ዶባታ ዝዓጸወትሉ ምኽንያት ካብ ኤርትራን ግብጽን ጸጥታዊ ስግኣት ስለዘለዋ ምዃኑ ትገልጽ
Radio Erena: 12 Januray 2018
ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ዝዓጸወትሉ ምኽንያት ካብ ኤርትራን ግብጽን ጸጥታዊ ስግኣት ስለዘለዋ ምዃኑ ኣፍሊጣ።
ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ብምብራቕ ሱዳን ከባቢ ሳዋ፣ ካብ ግብጽን ኤርትራን ተኽእሎ ስግኣታት ከምዘሎ ምክትል ኣቦ መንበር እቲ ሰልፊ ኢብራሂም ማሕሙድ ሓሚድ ምግላጹ ኣገልግሎት ዜና ቻይና ሺንሁዋ ሓቢሩ።
ሱዳን ብሰንኪ እዚ ስግኣታት እዚ፣ ብ5 ጥሪ ነቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ብምዕጻው ናብቲ ቦታ ሰራዊታ ከምዘዋፈረት ዘነጸረ ሓበሬታ ሺንሁዋ፣ ብ4 ጥሪ ድማ ኣብ ግብጺ ዝርከብ ኣምባሳደራ ከምዝሰሓበት ኣመልኪቱ።
ኤርትራዊ መንእሰይ፣ ኣብ ኮሎምቦስ ኣመሪካ ኣብ መኪንኡ ተቐቲሉ ተረኺቡ
Radio Erena: 12 Januray 2018
ኣቤል በየነ ዝተባህለ ወዲ 30 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ፣ ኣብ ኮሎምቦስ፣ ኦሃዮ፣ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ፣ ኣብ መኪንኡ ተቐቲሉ ከምዝተረኽበ ፖሊስ እታ ሃገር ሓቢሩ።
እቲ መንእሰይ፣ ብቀዳም 6 ጥሪ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ መኪንኡ ብጥይት ተቐቲሉ ከምዝጸንሐ ፖሊስ ኣረጋጊጹ።
ካብ ነበርቲ እቲ ከባቢ ብዝረኸቦ ሓበሬታ ናብቲ ቦታ ከምዝተረኽበ ዝሓበረ ፖሊስ፣ ካብ መንበሪ ገዝኡ ናብቲ ዝተቐትለሉ ከባቢ ዝመጸሉ ምኽንያት ኣብ ምጽራይ ይርከብ።
ጠንቂ ሞቱ ዝተተኮሰሉ ጥይት ምዃኑ ፖሊስ ኣብ መደምደምታ ክበጽሕ እኳ እንተኸኣለ፣ ብዛዕባ ቀተልቱ ግና ዝኾነ ሓበሬታ ኣይረኸበን።
ቀጠር ናብ ሱዳን 500 ኣውቶቡሳት ክትልእኽ'ያ
Radio Erena: 12 Januray 2018
ቀጠር፣ 500 ኣውቶቡሳት ናብ ሱዳን ክትልእኽ ምዃና ሚኒስተር መጓዓዝያን መራኸቢታትን እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኩባንያ ምዋሳላት ናይ ቀጠር ነተን ኣብ ኣገልግሎታት ህዝባዊ መጓዓዝያ ዝዋፈራ ኣውቶቡሳት ናብ ሱዳን ክልእኽ ዝወሰነ፣ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ድሕሪ ዝተበጽሐ ስምምዕ'ዩ።
እተን ህዝባዊ መጓዓዝያ ሱዳን ንምምሕያሽ ብቀጠር ዝተለገሳ ኣማኢት ኣውቶቡሳት ብገንዘብ ክንደይ ከምዝበጽሓ ኣይተተመነን።
ይኹን'ምበር እቲ ሓገዝ ኣካል እቲ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንእትርከብ ወደባዊት ከተማ ስዋኪን ዳግም ንምብርባራ ብቀጠርን ቱርኪን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ተበግሶ ምዃኑ ይግለጽ።
ግብጺ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ኣናዊሓ
Radio Erena: 11 Januray 2018
ግብጺ፣ ንልዕሊ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣጽኒዓቶ ዘላ ናይ ህጽጹጽ እዋን ኣዋጅ ንተወሳኺ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣናዊሓ።
እታ ሃገር፣ ኣብ ቤተክርስትያን ድሕሪ ዘጋጠመ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ምኽንያት ብምግባር ኣብ ሚያዝያ 2017 ዝኣወጀቶ ናይ ህጹጽ እዋን፣ ንተወሳኺ ሰለስተ ኣዋርሕ ተናውሕ ዘላ፣ ሃገራዊ ምርጫ ንምክያድ ኣብ እትዳለወሉ ዘላ እዋን'ዩ።
ኢትዮጵያን ኩባን ዝምድንአን ንምሕያል ይሰማምዓ
Radio Erena: 11 Januray 2018
ኢትዮጵያን ኩባን ዝጸንሐ ዝምድንአን ንምሕያሉ ስምምዕ ከቲመን።
እዘን ሃገራት ነዚ ስምምዕ ዝኸተማ ናብ ኩባ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዝፍጽም ዘሎ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ዶክተር ተሾመ ሙላቱ
ምስ ፕረዚደንት እታ ሃገር ራውል ካስትሮ ድሕሪ ምርኻቡ'ዩ።
ፕረዚደንታት ኩባን ኢትዮጵያን ኣብ ከተማ ሃቫና ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ ኣብ ዝሃብዎ ወግዓዊ መግለጺ፣ ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ሕውነታዊ'ዩ ድሕሪ ምባል፣ ኣብ ክልትኣዊ ፖለቲካዊን ኣብ ምትሕግጋዝን ዘድሃበ ዝምድና ንምዕቛማቑ ክሰርሑ ከምዝተሰማምዑ ኣፍሊጦም።


text:
ናይ ቤት ንባብ መጽሓፍቲ ካርድ
ካብ ቤት ንባብ መጻሕፍቲ ንክትልቓሕ ካርድ ክህልወካ ኣለዎ። ናይ ቤት ንባብ መጽሓፍቲ ካርድ ብነጻ ይወሃበካ።
ነዛ ካርድ ንምውጻእ መንነት ታሴራ የድልየካ። ናይ ዛ ካርድ ተሓታትነት ትወስድ ከመኡ ውን ንውልቕኻ ጥራይ ትጥቐመላ። ካርድካ ምስ ዝጠፍኣካ ክተመልክት ኣለካ ምኽንያቱ ካልእት ሰባት ብስምካ ክልቑሕላ ስለ ዝኽእሉ። ንካላይ ግዜ ሓድሽ ካርድ ምስ ትደሊ ግን 20 ክሮነር ትኸፍል።
ናይቲ ትልቕሖ ዘለኻ ተሓታትነት ስለ ዘለካ ባዕልኻ ኣብ ግዚኡ ክትመልሶ ኣለካ። ካብ ግዚኡ አንተ ኣሕሊፍካ ግን ክፍሊት ኣለዎ። ንሓንቲ መጽሓፍ ንሓደ መዓልቲ ሓደ ክሮና ይሓስብ።
ነቶም ትልቕሖም ዘለኻ ንብረት ጥንቑቕ ክትከውን ኣለካ። ንከይ ስበርን ንከይ ጥልቕን ጥንቑቕ ኩን። ኣብ መጽሓፍቲ ክትጽሕፍ ኣይፍቐድን አዩ። እቲ ዝተለቓሕካዮ ንብረት ተጥፊእካዮ ወይ ብሓደጋ ኣባላሺኻዮ ክትከፍለሉ ኢኻ።
ቖልዑ ካብ ደቒ 6 ዓመት ናይ ቤት ንባብ መጽሓፍቲ ካርድ ክሕዙ ይፍቕዶም እዩ። ወለዲ ነቲ ፎሩም መሊኦም ናብ ቤት ንባብ ከምጽዎ ኣለዎም።
ተወሳኺ ሌንካር
ቤት ንባብ
አንተ ዳ ኣ ኣጥፊእካዮ ወይ ድማ ኣባላሽኻዮ አቲ ዝተለቀሕካዮ መጽሓፍቲ ግድን ባዕልኻ ትኸስሮ።
ናብ ቤት ንባብ በዚ ቁጽሪ ተለፎን ተወከሱ 0270-755 10
ወይ ብ ኢ-መይል (e-post) ክትሰዱ ትኽt


text:
ህዝቢ ኤርትራ ከም ካልኦት ኣህዛብ ዓለም ፍትሕን ማዕርነትን ሰላምን ብልጽግናን ዝሰፈና ዲሞክራስያዊት ሃገር ክትህልዎ እዩ ማእለያ ዘይብሉ ኩሉ መዳያዊ መስዋእቲ ዝኸፈለ።
እንተኸነ እቶም ንትጽቢታቱ ከማልኡ እምነት ዘንበረሎም ኩሉ ዝውንኖ ዓቕሚ ብምውፋይ ዘሔየሎም ብናይ ፖልቲካ መራሕቲ ተጠሊሙ ጥራይ ዘይኮንስ ፣ እታ ሃገርን ህዝባን ኣብ ሓያል ሓደጋ ተሰጢሓ ኣድሑኑኒ ትብል ምህላዋ ንቐባራይ ምርዳእ ድኣ ከይኮነና እምበር ንዓና ኤርትራውያንስ ይትረፍ ኤርትራን ጸገማታን ንዝካታተል ጓና ውን ብሩህ እዩ።
ኣብ ትሕቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣሕዛንን ኣታሓሳሳብን ኩነታት እንታይ ንግበር ዝብል ሕቶ ክልዓል ባህርያዊ እዩ። እቲ መልሲ ድማ ካብቲ ህዝቢ እዩ ክነቅል ዘለዎ ፣ ምኽንያቱ ኣብ ህዝቢ ዘሎ ዓቕምታትን ፈልፋሊ ባህርያትን ብግቡእ ስለ እንፍልጥን ስለ ዝርዳኣናን እዩ።
ህዝቢ እንተተጠርኒፉን እንተዓጊቡን ድማ ተላዒሉ ንድኹም ክሔይል ፣ ንንኡስ ከዕቢ ፣ ንፈራሕ ከትብዕ ፣ እንተድኣ ጸሊኡ ድማ ፣ ንሓያል ከድክም ፣ ንሙኩሕ ከንበርክኽ ዝኸእል ፣ ዘይተኣደነ ዓቕምታት ከም ዝውንን ምግንዛብ የድሊ።
ካብዚ ሓቅታት ብምንቃል እምበኣር እዩ ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኡን ንዕለት 28-05-2017 ካብ ሰዓት 1400 ክሳብ ሰዓት 1900 ኩልና ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ሃገረ-ሆላንዲ እንነብር ኣብዚ ንኹልና ዝምልከት ጉዳይ ሓብርና ክንዛተን ክንላለን ሓብርና ክንሰርሓሉ እንኽእል መደባት ክንሰርዕን ብኽብሪ ንጽውዕ።
ዕለት 28 ግንቦት 2017. (28-05-2017)
ጊዜ ሰዓት 14:00 ድሕሪ ቀትሪ
ቦታ Derde Oosterparkstraat 159
1092 CW Amsterdam
መጓዓዝያ Metro 51 / 53 /54 (Wibautstraat)
ብደሓን ምጽኡ
ሽማግለ ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣብ ኣምስተርዳምን ከባቢኣን


text:
ባህግና ንክሰምር ቀዳምነት ህልውና ህዝብና ነረጋግጽ
ባህግን ድሌትን ደቂ ሰባት፡ መወዳእታ’ኳ እንተዘይብሉ ዘለውዎ ደረጃን ኩነታትን መሰረት ዝገበረ ክኸውን ግን ዝግበኦ’ዩ፡፡ ነቲ ዝሓደሮም ጥሙሕ ንምርካብ’ውን፡ ጻዕርን ልፍዓትን ዘለዎ ምዃኑ ኣሚኖም፡ ክንቀሳቐሱ ኣለዎም፡፡ እንተዘይኮይኑ ግን ሕልሚ ቀትሪ ኾይኑ ካብ ምትራፍ ሓሊፉ ዝህቦ ፋይዳን ውጽኢትን የለን፡፡
ብመንጽር እቲ ንውልቃዊ ህይወትና እንብህጎ ጽቡቕ ኣጋጣሚታት፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን’ውን ሰሰናዩ ከጋጥም፡ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ክህልው ካብ ምምናይ ዝዓግተና ክህሉ ኣይክእልን’ዩ፡፡ ነቲ ረመጽ ዝከዓዎ ዘሎ ህዝብና፡ ካብቲ እናቃጸሎ ዝርከብ ዘይቀሃመ ሓዊ ተገላጊሉ፡ ነብሰ ስግኡ ክዝሕልን እፎይታ ክረክብን ምምናይ ከኣ ግዚኡ ዝጠልቦ ሰናይ ትምኒት’ዩ፡፡ ’’መዋጽኦ ይፍጠረሉ’’ ማለት ግን እጃምና ተዋጺእና፡ ግቡእና ፈጺምና ተባሂሉ ክሕሰብ ኣይግባእን፡፡
ውልቀ ምልኪ ብዝሓንጸጾ ዝምቡዕ ፖሊስን ብዝተከተሎ ድሑር ኣካይዳን ኣብ መሬት ሃገርና ሕማቅ ሳዕቤናት ኣዕለቅሊቑ’ዩ፡፡ ዜጋታት’ውን ግዳይ ናይቲ ስዒቡ ዝተርኣየ ዘይንቡር ኩነታት ክኾኑ ተገዲዶም እዮም፡፡ እቲ ንዘበናት ብኣሉታዊ መልክዑ ተሓምዩ ዘይፈልጥ ህዝባዊ ሓድነትና’ኳ ኣብ ሓደጋ ዝወደቀሉ ኣጋጣሚ’ዩ ተፈጢሩ ዘሎ፡፡ ሓድነት ኤርትራውያን ምስጢር ህላወና ምዃኑ እናተፈልጠ ግን፡ ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ምልክት ሕቶ ንክኣቱ ኣሕልፍና ዝውሃብ ኣይነበረን፡፡ ኣይፋል ክንዲ ምባል ንጸላኢ ባብ ከነርሑ ብምኽኣልና፡ ንፋስ ጥፍኣት ኣብ ውሽጥና ኣትዩ ክሽብብ ባይታ ፈጢርና፡፡ ነዚ ዘስተውዓለ ኸዳዕ ጉጅለ ድማ፡ ብዘይዝኾነ ጸገምን ኸልካሊ ኣካልን፡ ንሓንቲ ስድራ’ውን ተኮነ፡ ከምእትበታተን፡፡ ጌሩ ከም ሳዕቤኑ ከኣ፡ ሓደጋ ብርሰት ኣንጸላሉና ይርከብ ኣሎ፡፡
ዓመተ 2017፡ ከምተን ዝሓለፉ ዓመታት ዓበይቲ ፍጻሜታት ዝተከሰታ ኮይና ሓሊፉ ኣላ፡፡ ገለ ካብኡ ድማ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ዝተኸሰተ፡ ሰብኣውን ዴሞክራስያውን ናይ ዜጋታትና ንኽኽበር ዝጠልብ፡ ፈላማይ ህዝባዊ ተቋውሞ’ዩ፡፡ ንጉጅለ ጥልመት ራዕዲ ዝፈጠረ፡ ንደለይቲ ፍትሒ ድማ፡ ተስፋ ኣስኒቁ ኣንጻር ጭቆና ንዘካይድዎ ቃልሲ ሓይሊ ዝደረዓ ጌርዎ’ዩ፡፡ ልዑል ምብርባር ዝጠልብ ዝነበረ፡ ምንቅስቓስ ደለይቲ ለውጢ ብህዝቡ ንዝተረኣየ ተቃውሞ ከም ሓድሽ ምዕራፍ ብምውሳድ ከኣ ኣብቲ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ንጡፍ ተሳታፍነት ከርኢ’ውን ደሪክዎ’ዩ፡፡
ኣብ ደምበ ኤርትራ የዕይሙ ዘሎ ገዚፍ ገበል፡ ካብ ግዜ ስውራ ኣትሒዙ’ዩ ሰባት ምውሓጥ ለሚዱ፡፡ ዘገልገልዎን ዝተቃወምዎን ኣካላት ኣሰሮም ኣጥፊኡ ንዘልኣለም ዘሕቀቀ ዕሉል ውልቀ መላኺ’ዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት’ውን እንተኾነ ኣካይዳካ የዐሪ ንዝበልዎ ነባራት ተቃለስትን ሲቪል ኣካላትን እናለቀመ ብምውሳድ ንሓዋሩ ከምዘይምለሱ ኣብ ምግባር’ዩ ተጸሚዱ ኣሕሊፍዎ፡፡ 26 ዓመታት፡ ኣብ ልምዓትን ብልጽግናን ከይተረኽበ፡ ኩሉ ዓቅምታቱ ንዙሩግ ህልውና ህዝብናን፡ ህዝቢ ጎረባብትናን ጥራይ ኣውዒልዎ፡፡ ከም ውጽኢቱ ኤርትራ ዞባዊ ይኹን ዓለምለኻዊ ተቀባልነታ ፍጹም ተነፊጉን ተነጺጉን’ዩ፡፡
ማሕበረሰብ ዓለም ቆላሕታ ዝነፈጋ ሃገር፡ እናወዓለት እናሓደረት መዐንደሪ ጉጅለ ህግደፍ ካብ ምዃን ኣይደሓነትን፡፡ ኪኖ እቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ግህሰት፡ ኣለኒ እትብሎ ባህርያዊ ጸጋታት’ውን መዓልታዊ እናተጓሕጎሓ ኣብ ኢድ ውሑዳት ይኣቱ ምህላው’ዩ፡፡ እዚ ታሪኽ ዘይርስዖ በደል እዚ ግን፡ ገዲፍዎ ዝከይድ በሰላ ከመይ ዘይስወጠና; ብዘለዎ እንተቀጺሉኸ መወዳእትኡ እንታይ’ዩ;
ረገጽቲ ስርዓታት፡ ብጽኑዕ ቃልሲ ተሳዒሮም ካብ ዝፋኖም ምስተኣለዩ፡ ዜጋታትና ዝነበሮም ተስፋን ትጽቢትን ነዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ሓደገኛ ኩነታት ኣይነበረን፡፡ ናጽነትን ሓርነትን ህዝቢ ድሕሪ ምርግጋጽ ኹለመዳይ ብልጽግና ክጎናጸፉ’ዩ ኔሩ እቲ ናይ ዜጋታትና ባህጊ፡፡ ልዑል ዕንወት ዘጋጠማ ሃገርና’ውን ዳግም ኣብ ምህናጻ ብሓባር ንምውፋር ቁሩቡነት ዝተረኣየሉ ምንባሩ’ውን ዘጠራጥር ኣይኮነን፡፡ ኣንጻር ሰናይ ባህግታትና ዘትከለ ጉጅለ ዓመጽ ግን፡ ንቁኑዕ ድሌታትና ይኹን ቅድስ ሓሳብና፡ ገና ካብ ፈለምኡ ብምኹላፍ ኣብ ድቅድቅ ጸልማት ክንኣቱ ፈሪዱ፡፡
ስነ-ሓሳብ ጉጅለ ህግደፍ፡ ’’መቋቒልካ ግዛእ’’ ዝብል ሓደገኛ መንገዲ ኮይኑ፡ ዓሌት፡ ኣውራጃ፡ ኸባቢ፡ ሃይማኖት፡ ብሄርን ካልኦትን ድማ፡ ዕላምኡ ንምዕዋት ዝጥቀመሎም ኣዝዮም ስውራትን ዝተራቀቁን ናይ ምምቅቃል ኣካይድኡ እዮም፡፡ ነዚ ብኸመይ ንምክቶ ከኣ፡ ኣባና’ዩ ዝውሰን፡፡
ሓድሽ ዓመት 2018፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ ፈሊምናዮ ኣለና፡፡ ድሕሪ ናጽነት ጀሚሩ ክሳብ እዛ ዝሓለፈት 2017፡ መላእ ህዝብና ዝደለዮን ዝተመነዮን ኣይረኽበን፡፡ የግዳስ ጥፍኣቱ እናሰሰነ ናብ ምጽናት ገጹ የምርሕ ኣሎ፡፡ ንሕና ድማ ካብቲ ኣጋጢምዎ ዘሎ ሓደጋ ብርሰት፡ ንኽናገፍ ኣብ ህጹጽ ድሕነቱ ክንረባረብን ክንጓየይን’ዩ ዝግባኣና፡፡ ስለዚ ብውልቀ ይኹን ብውድብ መልክዑ ዘሕደርናዮ ወይ’ውን ኣብ መጻኢ እነቀምጦ ሰናይ ባህግታትና ንኽሰምር ምእንቲ ቀዳምነት ህልውና ህዝብና፡ ብምርግጋጽ ቀጻልነቱ ውሕስ ክንገብሮ’ዩ ዝግባኣና፡፡


text:
ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት የመንን ዞባ ወሽመጥን ዘትየን
Radio Erena: 03 January 2018
ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት የመንን ዞባ ወሽመጥን ከምዝዘተያ ማዕከናት ዜና ዓረብ ሓቢረን።
ብምክትል ሚኒስተር ምክልኻል መሓመድ ቢን ዓብዱላህ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ብ30 ታሕሳስ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ ፕረዚደንት በሺርን ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ጀነራል ዓዋድ ኢብ ዖውፍ ኣብ ዘካየዶ ርክብ'ዩ ብዛዕባ ወትሃደራውን ጸጥታውን ኩነታት የመን ዝዘተየ።
ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰራዊታ ኣብ ጎኒ'ቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይልታት ልፍንቲ ወሽመጥ ዓረብ፣ ኣብ የመን ኣዋፊራ እትርከብ ሱዳን፣ ሰራዊታ ካብ የመን ከምዘይትስሕብን ኣብ ጎኒ'ቲ ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ደው ኢላ ክትቅጽል ምዃናን ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣረጋጊጻ።
ሱዳን ነዚ ተረጋግጽ ዘላ፣ ምስ ቀጠር ዘለዋ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘይትበትኽ ብምርግጋጻን ምስ ቱርኪ ድማ ወትሃደራዊ ምሕዝነት ምጅማራን ካብቲ ናይ ስዑዲ ልፍንቲ ክትስሕብ'ያ ዝብል ወረ ኣብ ዝጋዋሓሉ ዘሎ እዋን'ዩ።
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ሱዳን ድሕሪ ምምይያጡ፣ ስዑዲ ዓረብ ናብ ባንክታት ሱዳን እትልእኮ ናይ ወጻኢ ባጤራ ክትቅጽሎ ከምዝወሰነት ኣፍሊጣ።
ኣመሓደርቲ ባንክታት ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ኣብዚ ጉዳይ ብምትኳር ኣብ ዘካየድዎ ዘተ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ናብ ማእከላይ ባንክ ሱዳን ከተመሓላልፍ'ያ።
እዚ ናይ ስዑዲ ውሳኔ፣ ነታ ብቅልውላው ባጤራ ተሃስያ እትርከብ ሱዳን ተዛማዲ ዕረፍቲ ክፈጥረላ ትጽቢት ኣሎ።
========================


text:
ሎሚ ንኹሉ ህዝቢ ዝኸውን መድሓኒ ንሱ ከኣ ክርስቶስ ጐይታ ተወሊዱልኩም ስለ ዘሎ ተሓጐሱ። ሉቃ 2፣11
መእተዊ፣- ልደትን ቅንያቱን
ንልዕሊ ክልተ ዓመት ክካየድ ዝጸንሐ፥ ናይ ክልተ ዓመት ናይ ስነ መለኮት ትምህርቲ ቀዳማይ መደቡ ዛዚሙ ኣሎ። ከመ መጀመርታ ነዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና ክንበጽሕ ብዙኅ ሃጓፋት ጸኒሑና እዩ። ሕጂ ግን ብረድኤት ኣምላኽ፥ ኩሉ ምድላዋት ተጻፊፉ ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ራድዮን ቲቪን ተዋህዶ፥
ራድዮ ተዋህዶ፥ ቲቪ ተዋህዶን፥ በዚ ዝስዕብ መገዲ ክትረኽብዎ ከምእትኽእሉ ብኽብሪ ንሕብር።
ክልቲኡ መደባት (ራድዮን ቲቪን ተዋህዶ) ካብ ሰዓት 8: 00 ምሸት ክሳብ 8: 30 ምሸት ዕለታዊ ናብ ኤርትራ፥ ሱዳን፥ ኢትዮጵያ፥ ግብጺ፥ ሊብያን ከባቢኡን ይፍኖ። ኣብዚ ከባቢ እትርከቡ ተኸታተልትና ይስማዕ ከምዘሎ ሓበሬታ ናብ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ክትልእኹልና ብኣኽብሮት ንሓትት።
ሰላም ኣምላኽ ምሳኹም ይኹን።
ዓውደ-ዓመት ተባሂሎም ካብ ዝኸብሩ ብዙሓት በዓላትና ሓደ፥ እቲ “-ቅዱስ-ዮሓንስ-” ብምባል ዝፍለጥ ናይ ዓመት መጀመርታ-ዕለት ምዃኑ፥ ነዚ ክፈልጥ ዘይክእል ዘሎ ኣይመስለናን። ስለ-ዝኾነ ድማ ሕዝብና ኣብዚ በዓል‘ዚ “-እንቋዕ እግዚኣብሔር ብደሓነ ሰላም ናብዚ ሓዲሽ-ዓመት‘ዚ ኣብጽሓና!!-” ብምባል ሓጎሱን ሠናይ ትምኒቱን ክገልጽ ዝስመዓሉ እዋን እዩ።
ኦርቶዶክሳዊ ሕይወት ብቀሺ ፕሮፈሶር ኣትናቴዎስ ገብረኣብ
ኣሓቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብቀሺ ፕሮፈሶር ኣትናቴዎስ ገብረኣ
ንስኻትኩም ግና እቲ ቤት ኣምላኽ እትስርሓሉ ግዜ ገና'ዩ ትብሉ ብቀሺ ብርሃነ ጠዓመ
ኣጠቓቕማ መጽሓፍ ቅዱስ ብቀሺ ዶ/ር ቴድሮስ ተስፋይ
ክርስትያን ስድራቤት ብወ/ሮ ሳባ ብርሃነ
ድሕነት ብዲያቆን ጸሃየ መንግስተኣብ
ሕማም ሽኮር ሽኮርያ ብዲያቆን ብርሃነ ስዩም
ትውፊት ብዲያቆን ዑቕበ ዘመደ
ትርጉምን ኣገዳስነትን ሓድነት፥
እቲ ዓለማዊ ይኹን መንፈሳዊ ምርድኣት ዝሰማማዓሉ ነገር ኣሎ። ንሱ ድማ ሓድነት ወይ ሕብረት ምንጪ ኩሉ ሓይሊ ምዃኑ እዩ። ሓድነት ዝብል ቃል ዘመሓላልፎ ትርጉም፡ ሓደ ምዃን ወይ ምስማማዕ ማለት እዩ።
ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ። ኣሜን።
August 9, 2016
The Diaspora Archdiocese of the Eritrean Orthodox Tewahdo Church (North America, Europe and the Middle East)
ብክርስቶስ ፍቁራት ተኸታተልቲ መደብና፣
1ይ መደብ፣- ካብ ቤተ ክርስትያን መድሃኔ ዓለም ኣትላንታ ብቐጥታ ዝመሓላለፍ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ንምክትታል ኣብዚ ጠውቕ
ሰዓት: 10:00 ቅ.ቀ ክሳብ 12:30 ድሕሪ ቀትሪ ብኣቆጻጽራ ምብራቓዊ ኣሜርካ
ኣብዚ ቀረባ እዋን፥ ኣባ ባስልዮስ ዝበሃሉ ኣቡን ብፓትርያርክ እንጦንዮስ ዝተሸሙ ግናኸ ኣንጻሮም ዝተዓጥቁ ምስ ሓደ መነኮስ ናብ ሰሜን ኣሜርካ ኣትዮም ቀንዮም ኣለዉ።


text:
Latest from the Library
ኤርትራውያን ኮማንዶ ቅያ 18 ደቓይቕ
ኤርትራውያን ኮማንዶ ቅያ 18 ደቓይቕ ኤርትራውያን ኮማንዶ ቅያ 18 ደቓይቕ ሓቀኛ ዛንታ ደራሲ ሰለሙን ድራር ወፈያ ንዝኽሪ ጀጋኑ ሓርበኛታት ኤርትራ Read More
ኢታልያዊ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ ካብ
ኢታልያዊ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ኢታልያዊ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ ካብ 1882 ክሳብ 1941 ኢታልያዊ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ ካብ 1882 ክሳብ 1941 ደራሲ ዘምህረት የውያንስ Read More
ሓደ ወዲ ኣፍቒረ
ሓደ ወዲ ኣፍቒረ • ዋልተር ትሮቪሽ፣ ብእምባየ ሃብተእዝጊኣብሐር እተተርጎመ። • ኣስመራ፣ ቤት ማሕተም ከኾበ ጽባሕ፣ • ዝተሓትመሉ ዓመተ ምሕረት፣- 1961 • ብዝሒ ገጻት፣- 153 ሓደ ወዲ ኣፍቂረ ካብ መጽሓፍ ዋልተር ትሮቢሽ እተተርጎመ። ቅጽል ”ሓንቲ ጋል ኣፍቂረ” Read More
መገዲ ክርስትያን
መገዲ ክርስትያን ጆን ቢንያም ዝተጻሕፈሉ ዓም 1678 ብ1926 ብትሬሳ ዲ.ፐርትሰንን ብባይሩ ዑቕቢት ናብ ቛንቛ ትግርኛ ተተርጎመ። ኣስመራ ፣ ቤት ማሕተም ወንጌላዊት ሚስዮን፣ ዝተሓትመሉ ዓመተ ምሕረት 1926 ብዝሒ ገጻት 221 Read More
ዕስክርና ጣልያን
ዕስክርና ጣልያን መስፍን ኣፍለ/ገዛኢ/ ኣስመራ ቤት ማሕተም ከኾበ ጽባሕ፣ ዝተሓትመሉ ዓመተ ምሕረት 1977 ብዝሒ ገጻት፣- 109 Read More
ክልተ ቕነ ኣብ ድፍዓት
ክልተ ቅነ ኣብ ድፍዓት ኣለምሰገድ ተስፋይ ኣስመራ ቤት ማሕተም ኣዱሊስ ዝተሓትመሉ ዓመተ ምሕረት፣-1997 ብዝሒ ገጻት፣- 203 1ይ ሕታም። ዝተሓትመሉ ዓመተ ምሕረት፣- 1995፣ ካልኣይ ምብዛሕ፣- 2005 ዓ.ም. Read More


text:
ማልት ምስ ራሄል ቤተ ጥበብ ብምትሕብባር ብፋይቶነት ንምዝሓደራ፣ ፅጉማትን ኣብ ደመን ኤች ኣይቪ ኤድስ ንዘለወን ወገናትን ዓቕመን ዘዕብያሉን ዝሐሸ መነባብሮ ዝመርሓሉን ባይታ ንምፍጣር ኣስታት ንክልተ ሰሙን ክውሃበን ዝፀንሐ ስልጠና ድሕሪ ብምዝዛም 35 ደቂ ኣንስትዮ ብሰርተፍኬት ኣመሪቓ::
እተን ደቂ ኣንስትዮ ፀገም ህዝቢ ንምቅላል ዓሊማ እትሰርሕ ዘላ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ንፀገምና ኣብ ግምት ብእምታው ኣብ ሰለስተ ዘፈራት ጥበብ ማለት 'ውን ብስፈ፣ ስራሕቲ ዳቴልን ጥልፍን ስልጠና ሂባትና ኣላ:: እቲ ሐዚ ረኺብናዮ ዘለና ስልጠና ድማ ፀገም ኣጥቂዑና ካብ ዝኣተና ፋይቶነትን ብምኽንያት ፀገም ጥዕና መነባብሮና ብኣግባቡ ከይንመርሕ ሓሊኹ ሒዙና ዝነበረ ፀገም መነባብሮ ብምቕራፍ ብዝነኣሰ ጉልበትን ገንዘብን ኣውፂእና መነባብሮና ክንመርሕ ዘኽእለና እዮ ኢለን::
ኣብቲ ዕለት ተረኺቦም ንሰልጠንቲ ሰርተፊኬት ዝሃቡ ኣብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዳሬክተር ዳሬክቶሬት ትግበራ ልምዓታዊ ፕሮግራማት ኣይተ ንጉስ ኸበዶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ማልት ህልዊ ኩነታት ፀገም ደቂ ኣንስትዮ አድሂባ ፅንዓት ብምክያድ ደቂ ኣንስትዮ ዓቕመን ዘዕብያሉ ስልጠና ክትህብ ከም ዘለዋ ብምውሳን ንመፈተኒ ፕሮጀክት 450 ሽሕ ብር ወፃኢ ብምግባር ስልጠና ብምሃብ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ስራሕ ዝኣትዋሉ ባይታ ፈጢረ ኣላ:: ብምዃኑ ድማ ሰልጠንቲ ካብቲ ስልጠና ስልጠና ዝረኸበኦ ክእለትን ፍልጠትን ተጠቒመን መነባሮአንን መነባብሮ ስድርአን ንከመሓያሽ ኣበርቲዐን ክሰርሓ ከም ዘለወን ኣተሓሳሲቦም::
ነቲ ፕሮጀክት ስልጠና ዘተሓባበራን ኣብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ መተሓባሪት ፕሮጀክት ማዕበልቲ መርኣያ ኣብያተ ትምህርቲ ወ/ሮ ንግስቲ ፀጋይ ብወገነን ደቂ ኣንስትዮ ማሕበር ልምዓት ምስ ራሄል ቤተ ጥበብ ብምትሕብባር ሰልጠንቲ ንፈለማ እዋን ዘፍረየኦም ፍርያታት ዕዳጋ ናይ ምትእስሳር ስራሕቲ ከም ዝስራሕ ብምግላፅ ንሕድሕድ ዝሰልጠናሉ ዘፈር ጥበብ መበገሲ ዝኸውን ናውቲ ተገዚኡ ከም ዝውበሃንን ከምዚ ዓይነት ስልጠና ተጠናኺሮም ከምዝቕፅሉን ገሊፀን::
ነባሪት ክፍለ ከተማ ኩሓ ንእስቲ ሰላም ገብረኪዳን ተጠቃሚት ፀረ ኤች ኣይቪ ቫይረስ ምዃና ትዛረብ:: ነባሪት ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ወ/ሮ ፅገ ወልደጅወርግስ ድማ ብፋቶነት ከምዝምሓደራ ይገልፃ:: ሕዚ ግና ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ራሄል ኣርት ጋላሪ ብምትሕብባር ዝተውሃበን ስልጠና ስፈን ዳቴልን ኣቢለን ናብ ተግባር ስራሕ ብምእታው ናብርአን ንምልዋጥ ከምዝንቀሳቐሳ ገሊፀን::


text:
'ዋትስ ኣፕ' ኣብ ሓዱሽ ዓመት ፈረንጂ ክቋረፅ'ዩ
ኣብ ዓለም ብርክት ዝበሉ ተጠቀምቲ ዘለዎ መለዋወጢ መልእኽቲ 'ዋትስ ኣፕ' ካብ 2018 ዓመተ ፈረንጂ ጀሚሩ ኣብ ዉሱናት ስልክታት ምስራሕ ጠጠዉ ከብል'ዩ ይበሃል ኣሎ።
ዋትሳፕ ኣብ ድረ-ገጹ ከምዘስፈሮ፡ ስርሒት ብላክቤሪ ዝኾኑ ስልክታት ዝሰርሕሉ ስርዓት (ኦፕሬቲንግ ሲስተም) 10 ን ስልኪ ዊንዶውስ ዝሰርሐሉ ስርዓት 8.0 እንተኾይኖም፡ ካብ ናይ ዋትሳፕ መተግበሪ ክጠዓዓሙ ኣይኽእሉን።
ካብዚ ሓሊፉ፡ ቅድሚ ኣንድሮይድ 2.3.3 ዝበሩ ስርሒታት፡ ዊንዶውስ ፎን 7፣ አይፎን 3GS ወይ ከኣ አይፎን ኾይኑ፡ እቲ ስልኪ ዝሰርሐሉ ስርዓት 6 እንተኾይኑ ከምኡ'ዉን ኖኪያ ሲይምቢያን S60 ዋትስአፕ ከጥቕሙ ኣይኽእሉን።
ኣብ ድረ ገጹ ከምዘስፈሮ፡ ካብዚ ሓዱሽ ዓመት ጀሚሩ ተወዳደርቲ ክኾኑ ዘይኽእሉ ስርዓታት ኣብ ተንቀሳቓሲ ስልኪ ብላክ ቤሪ OS 10ን ዊንዶዉ 8.0ን 'ዩ።
"ሽሕ'ከዕ እነዝ ስልክታት ኣካል ታሪኽና እንተነበራ፡ ኣብ መጻኢ እኢ ስርዓት ገቢራዊ ዝገብር እኹል ዓቕሚ ኣይብለንን" ክብል ገሊጹ።
እዘን ስልክታት ካብ ሞንጎ እን ዋትስኣፕ ገቢራዊ ዘይገብራ ተባሂለን ዝተመዝገባ ስልክታት ኾይነን አለዋ። ናይቲ ዝሰርሕ ዓይነት ሞባይል ስልክታት ኣንድሮይድ፡ 2.3.3, ዊንዶዉ Phone 7፣ ኣይፎን iOS 3GS / iOS 6ን ኖኪያ ሲምቢያን S60'ዮም።
እቲ ኩባኒያ ብተወሳኺ ኖኪያ S40፣ ኣንድሮይድ ስርዓት ኣሰራርሓ 2.3.7 ዝጥቀማ ስልክታት ዋትስኣፕ፡ ተግባራዊ ምግባር ከምዘይኽእሉ ኣፍሊጡ።
እዚ'ዉን ኾይኑ ግና፡ እዘን ስልክታት ዝጥቀሙ ሰባት መልእኽቲ ንምልኣኽን ምቕባልን'ኳ እንተኽኣሉ ገለ መተግበርቲ ግና ምጥቃም ኣይኽእሉን።
ከም ኣብነት፡ ሓደ መተግበሪ (ኣፕሊኬሽን) ሓደ ግዜ ኣብቲ ስልኪ ምስተጽዓነ፡ ሓዱሽ ኣካዉንት ምኽፋት ኾነ ምልዋጥ ኣይከኣልን።
እዚ ማለት፡ ንግዚኡ መልእኽታት ምቕባልን ምልኣኽን ይከኣል'ዩ፡ ግን ድማ ካልኦት መገዲታት ኣብ ዝኾነ እዋን ጠጠዉ ክብሉ ይኽእሉ'ዮም።
እቲ ኩባኒኣ ተጠቀምቲ ስልኪ ኣንድሮይድ 4.0፣ ዊንዶውስ ፎን 8 ከምኡ'ዉን ኤይኦኤስ 7 ን ልዕሊኡን ስርዓት ኣሰራርሓ ዝጥቀሙ ስልክታት ክገዝኡ የተባብዕ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዋትስኣፕ ልዕሊ 1 ሽሕ ሚሊዮን ተጠቀምቲ ኣለዉዎ።
ከም ቴሌግራምን ስናፕ ቻትን ዝበሉ ፍሉጣት መለዋወጢ መልእኽቲ'ኳ እንተሃለዉ፡ ካብ 100 ሚሊዮን ዝዘለለ ተጠቃማይ ግና የብሎምን፡ ይብል ኣብ ለካቲት 2017 ዝተኣከበ ሓበሬታ።
እቲ ኩባኒያ በብግዚኡ መተግበርቲ (ኣፕሊክሽን) ምምሕያሽ ብምግባር ተጠቀምቲ ምስ ግዜ ንምልማድ ክሰርሕ'ዩ ተባሂሉ ኣሎ።


text:
ህዝቢ እናሰብሰብካ ዘረባ ምእራይ እንታይ’ዩ ጥቕሙ? ህዝቢ እናሰብሰብካ ሃልፍለፍ ምብዛሕ ህዝቢ እንታይ ግበር ‘ዩ? ህዝቢ እንትታይ ዘይገበረ ‘ዩ? ዓዲ ዝመርህ ዘሎ ንስኻትኩም ደ’ምበር ህዝቢ አይኮነን። ንዓ ተሰብሰብ እናበልኩም ወግሐ ፀብሐ መእተዊ መውፅኢ እተስእንዎ ዘለኹም እንታይ ግበር ‘ዩ? እንታይ ንምርካብ?
- ሰብ ሀብቲ ንስኻትኩም፤
- ሰበ ስልጣን ንስኻትኩም፤
- ፅጋብ ሐኒቕኩም ዘሎ ንስኻትኩም፤
- ብግዕዝይና ዝጠልኹም ንስኻትኩም፤
- አጋውሉ ጠፊኢኩም ዘሎ ንስኻትኩም፤
- ዝተበላሸኹም/እተበላሽው ዘለኹም ንስኻትኩም፤
- ዝተለኸፍኩም ንስኻትኩም፤
- ሕጊ ዘይገዝአኩም፤ ንሕጊ ዘይትግዝኡ ንስኻትኩም፤
- ሐላፊነት ኮነ ተጠያቒነት ዘይስማዓኩም ንስኻትኩም፤
- ደስ ከምዝበለኩም ብምግባር እትፍለጡ ንስኻትኩም፤
- ዝደለኽምዎ እትገብሩ – ከምድላይኩም እትአትው እትወፁ ንስኻትኩም፤
- ሕማም ፀኒዕኩም ዘሎ ንስኻትኩም፤
- ፈውሲ/መድሐኒት ዘድልየኩም ንስኻትኩም፤
- ክትእረሙን ክትስተኻኸሉን ዝግበአኩምን ዘለኩምን ንስኻትኩም መራሕቲ “ህወሐት” ኢኹም። ህዝቢ ትግራይ ካብ ተረፍ መረፍ መአድኻትኩም እናአረየ መዓልቲ ካብ ምሕልፍ ሐሊፉ አብ ርስቲ ዓዲ’ቡኡ የውጣ አስተዋፅዖ ዘይብሉ ውፁዕ ህዝቢ ‘ዩ። ካሊእ ይትረፍ ህዝቢ ትግራይ ናይ መራሕቱ ማንነት ናይ ምፍላጥ መብቱ ዝተነፈጎ ህዝቢ ‘ዩ። መበቆሎም (ትውልዶም ኮነ ዕብየቶም) ብዕሊ ብዘይፈልጦም ግለሰባት እዩ ዝኹብኮብ ዘሎ።
ናብ መልዓሊ ነጥበይ ክምለስ። ከምእቲ ብአፍኩም እትብልዎ ዘልኹም – ካብቲ ብልሽዉ አሰራራሐኹም ዝተልዓለ ህዝብን ዓድን ይበርስ ከምዘሎ እንተደአ ብሐቂ ተሰሚዒኩምን ተራኢኩምን እርስ በርስኹም (ሰብአይኩምን ሰበይትኹምን) ተሰባሲብኩም ተመያየጡ። እቲ ሕማም አባኽትኩም ‘ዩ ዘሎ። ህዝቢ ምልፋዕ ይትረፍኩም። ጥዒና ስኢንኩም ዘለኹም መራሕቲ ዓዲ ኢኹም። ዓዲ ዝህውኽ ዘሎ ናይ መራሕቲ ሕማም ደአምበር ናይ ህዝቢ ችግር አይኮነን። ህዝቢ እናመንመነ ዝቀትል ዘሎ ሕማም መራሕቲ ዝሐዘኩም ሕማም ዝተልዓለ ‘ዩ። ዝሐዘኩም ሕማም ከምዝፀንዓኩም ጥራሕ ዘይኮነስ ክትወስድዎ ዝግባእ መድሐኒት ከይተረፈ ድማ አዳዕዲዕኹም እትፈልጡ ሰባት ኢኹም። እዙይ እናፈለጥኩም ከምዘይፈለጥኩም ብምምሳል እትሰርሕዎ ዘለኹም ድርማ ግን ይትረፍኩም። ዕድኡ ካባኻትኩም ሐሊፉ ዘርእኹም ዝልክም/ዝበልዕ ሐዊ ‘ዩ።


text:
ነቲ ናይ 19 ዓመታት ሕሱም ምልኪ ኣላቒቕካ ምትንሳኣ
ኤርትራውያን ተጋደልቲ፡ ቅድሚ 19 ዓመታት፡ ንኢትዮጵያዊ ጐበጣ ብምስዓር ነጻነት ኤርትራ ኣረጋጊጾም። ኣብ 1961፡ ኣብቲ ስርዓት ሃይለስላሴ ንትሕዝቶ ፈደረሽን ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ 1952 ጠቕሊሉ ንምጕሓፍ፡ ናይ መወዳእታ መድረኽ ረጊጹሉ ዝነበረ እዋን ተጀሚሩ ክሰላሰል ዝጸንሔ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብዚ ቅንያት እዚ እፎይታ ግልግል ብሓባር ከምዘስመዐ ንዝክር። ከመይሲ፡ ህዝቢ፡ ንገዛእ-ርእሱ ብገዛእ-ርእሱ ዘመሓድረላ ዕለት ክተርክበሉ፡ ን40 ዓመታት ዝኣክል ብሃንቀውታ ጭልም ክብል’ስለዝጸንሔ። እንተዀነ ግን፡ እቲ ግልግል ምሉእ ኣይነበረን፣ ጊዜያዊ ኰይኑ ተሪፉ። ብዙሕ ከይጸንሔ፡ ዘይ ከምቲ ህዝቢ ዝተጸበዮ ውጽኢቱ፡ ካብቲ ባዕዳዊ ጨቋኒ፡ መንግስቱ ሃይለማርያም ዘይ ሓይሽ፡ ኣብራኽ ኤርትራ ብዝፈረየኦ ሕሱም ገዛኢ፡ ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ምትካእ ጥራሕ ኰይኑ ትርፉ።
19 ዓመታት ክበሃል እንከሎ መጠኑ ነስተማቕሮ ‘ዶ? ብዕድመ ሃገር ክግምገም እንከሎ፡ 19 ዓመታት፡ እወ ሓጺር ጊዜ ኢዩ። መዋእል ሓደ ስርዓት ንምግምጋም ክንሓስቦ እንከለና ግን፡ ነዊሕ እዋን ኢዩ። እቶም ነዚ ሓቅነት እዚ ዝርድኡ ኢሳያስን ዓሻኽሩን ተሓለቕትን ግን፡ ኣእምሮ ዜጋታት ንምዕዋን፡ ሃገርን መንግስትን፡ ካብኡ ሓሊፉ’ውን መንግስትን ኢሳያስን ከም ሓደን ዘይፈላለን ተረድኦ የዋስቡዎ። እምበኣርከስ፡ ሓንቲ ሃገር ን19 ዓመታት ብሓደ ሰብ ተገቢታ ግትግዛእ ኣዝዩ ነዊሕ ጊዜ ኢዩ። እዚ ዘጠራጥረና እንተደኣ ኰይኑ፡ ናብ ስርዓት መንግስቱ ምልስ ኢልና ንጠምት፦ ዘበን መንግስቱ 14 ዓመታት’ዩ ዕምሩ፣ ንዓና ንኤርትራውያን ግን፡ ሓደ ዘመን ምሉእ ዝጸንሔ መሲሉ ይስመዐና።
መንግስቱ ንጭካኔኡ ምኽንያት ክደልየሉ እንከሎ፡ ኣብ ትሕቲ ኲናት፡ ዕለታዊ፡ ብኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ናዕበኛታት ኣብ ጽዕጹዕ ውግእ እጽመድ ስለ ዝነበርኩ ክብል ይገልጾ። ምስቲ ኵሉ ጭካኔኡ ግን፡ ብርግጽ ከኣ ጸሓፍቲ ታሪኽ ምስቶም ኣብ ዓለም ዝተራእዩ ኣዝዮም ጨካናት ዝበሃሉ ዝሰርዑዎ ኰይኑ፣ መንግስቱ፡ ንገለ እሱራት ቤተ-ሰቦም ክራኸቡዎም ብምፍቃድ፡ ንኣብነት፣ ጸጸኒሑ ፍትሐኛ ክመስል ይጽዕት ነይሩ።ጭካኔኡ ምኽኒት ከምዘይርከቦ ርዱእ’ኳ እንተዀነ፡ ገበር ማርክሰ-ለኒንነት ደሪቡ የተግብሮ ነይሩ፣ ንጽልዋን ምምሕያሽን ናይቶም ከም በዓል ሩስያ፡ ምብራቕ ጀርመን፡ ኩባ …ወዘተ ዝኣመሰሉ ዓለምለኻዊ ጐይቶት ማርክሰ-ለኒንነት ድማ ክፉት ነይሩ።
ምልስ ኢልና፡ ንዕኡ ምስዚ ሕሱም ዜጋ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነነጻጽሮ፦ እታ መዋፍርቲ ዘይብላ እንኮ ፍልስፍናኡ፡ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሕካ ምንባር ኢያ፣ ስልጣን ንስለ ስልጣን ጥራሕ። ሰብ ምጥፋእ፡ ምእሳር፡ ምስቓይ፡ ንስደት ምቅላዕ፡ ከምኡ’ውን ካልእ እከይ ተግባራት ዕለታዊ ስርሑ ኰይኑ ይርከብ። ናይዚ ኵሉ ሳዲስቲካዊ ተግባራቱ ውሽጣዊ ድፍኢት ድማ፡ ስምዒት ውሕስነት ስልጣን ስለ ዘሕድረሉ ኢዩ።
እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ሎሚ ህሉው ኵነት ቅድሚ 19 ዓመታት ከጋጥም ይኽእል’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ፍጹም ዘይግመት’ኳ እንተነበረ፣ሕጂ ግን፡ ኤርትራ ዝረኸበቶ ምቅይያር፡ ባዕዳዊ ሕሰም ብዘቤታዊ ሕሰም ምትካእ ደኣ’ምበር፡ ካልኡስ ብጭካኔኡን ዘይተሰቃቕነቱን፡ ካብቲ ቀዳማይ ዘይፍለ፡ ትሕጃ ስልጣኑ እንተዘይኰይኑ ናይ ካልእ ፍጡር ዘይዕጥጦ ምዃኑ ብንጹር ተጋሂዱ። እቶም ድሕሪ ነጻነት ከጋጥም ንዝኽእል ምግፋዕ ኣያታት ክዀኑና ኢዮም ኢሉ ህዝቢ ኤርትራ እምነት ዘንበረሎም ተጋደልቲ ‘ውን እንተዀኑ፡ ንርእሶም ኣደዳ ጨፍጫፍ ምልኪ ኰይኖም ይርከቡ። ድሕሪ 19 ዓመታት፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘመዝገበቶ ምዕባሌ እንተሎ፡ ብኣጻብዕቲ ሓንቲ ኢድ ዝቝጸር’ዩ ንሱ ድማ፦
1ይ- ባንዴራ ኢትዮጵያ ኣብ ሃገር ብዝተሰነዐት ባንዴራ ምትካእ፣
2ይ- ንኣምሓርኛ ብትግርኛ ምትካእ።
እዛ ሃገር ቅዋም ዝበሃል የብላን። ግዝኣተ ሕጊ የለን። መራሕቲ፡ ስልጣን ብሰላም ዝረኻኸቡሉ መስርሕ የለን። ናይ ምእካብ ነጻነት የለን። ብማዕከናት ጽሑፍ፡ ርእይቶ ናይ ምግላጽ መሰል የለን። ነጻነት ኣምልኾ የለን። ብነጻ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ናይ ምምልላስ መሰል ዝበሃል የለን። ሃገራዊ ባጀት ዝበሃል ንርእሱ ‘ውን የለን። ፍትሒ የለን። ሰላም ብዓብዩ ድማ የለን።
ካብተን ኤርትራ ከም ሃገር ቈይማ ዝቘጸረተን 19 ዓመታት፡ እተን 14፡ መራሒኣ የማን ጸጋም ሃሰው እንዳበለ፡ ደም መናእሰይ ኤርትራ ዘፍስሰሉ ብልሓታት ኣብ ምውዳድ ኣሕሊፉዎ። ቀዳማይ ግጥም፡ እቲ ኣብ ታሕሳስ 1995 ዝተራእየ፡ “ብጕዳይ ደሴታት ሓኒሽ” ምስ የመን ዝተወልዐ ኲናት ነይሩ። መፈጸምትኡ ከኣ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ብምጭናቕ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡ ብሓይሊ ዝዓምጠሮ መሬት ክለቅቕ ተቐሲቡ። ድሕሪ ውሳኔ ሄግ ድማ ካልእ ተወሳኺ መሬት ከረክብ ተገዲዱ። ገና ኣብዚ ዓመት’ዚ ምስ ጅቡቲ ’ውን ምትፍናን ፈጢሩ ነይሩ፣ ፈረንሳ ኣብ ክንዲ ጅቡቲ ተሲኣ ተኣደብ ምስበለቶ ግን፡ ኢዱ ክእክብ ተገዲዱ። ቀጺሉ ዝመጸ እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ናይ ክልተ ዓመታት ኲናት ኢዩ። ኣብዚ ‘ውን እንተዀነ እታ “ክለይምስ ኮሚሽን” እትበሃል ኣካል፡ እቲ ኲናት ብመራሒ ኤርትራ ከምዝተጀመረ በዪና። ካብ 2000 ጀሚሩ ኣብ ዘሎ ጊዜ ድማ፡ ካብ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ማለት፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማልያ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሃገሮም መንግስቲ ክቕይሩ ንዝተዋፈሩ ሓይልታት ኣብ ምዕጣቕን ስልጠና ምሃብን ምትርናዖምን ተዋፊሩ ጸኒሑ። ብተወሳኺ ‘ውን፡ ባይቶ ጸጥታ ከምዝበሎ፡ ዋንነቱ ምስ ጅቡቲ ዘዋጥጥ መሬት፡ ካብ 2008 ጀሚሩ ክሳብ ትማሊ ጐቢጡ ምትሓዙን ዘይምውጽኡን ይፍለጥ።
ሃገር ካብ ሕሰም ኣላቒቕካ ምትንሳኣ ልክዕ ከምቲ እታ ቍጽራ በብእዋኑ እንዳጸረየት እትኸይድ ዘላ፡ ሃገራዊት’የ በሃሊት ጕጅለ መንግስቱ፡ ንዅሉ በደላታ ብስም ኣፍቅሮተ-ሃገር (ፓትርዮቲዝም) እትኸድኖ ዝነበረት፣ እዚ ሕሱም ገዛኢ ኤርትራ ‘ውን፡ እቲ ብንጹህ ሃገራዊነተይን ዘይታለል መንፈሰይን ንጽህና ዕላማይን ብቕንኢ ድቃስ ዝሰኣነ ውዲተኛ ይተሃላኸኒ ኣሎ እንዳበለ ጸት ዝብሎን፡ ጸላኢ ዝኣልሞ ውዲታት ፈንጢሱ ብምሉእ ነጻነት ይጐዓዝ ከምዘሎ እናሻዕ ዘተንብህ ዓዛፍ መደረኡን ሃህ ኢሎም ዝሰምዑን ዘቃልሑን ደድሕሪኡ ዝ ዓብዱ ሰዓብቲ ኣለዉዎ::
ካብ ንነብስኻ ምንኣድ ወጻኢ ግን፡ ድሕሪ ናይ 19 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ምጽናሕ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ እዚ ኣድሚዐ ኢሉ ክዛረበሉ ዝኽእል ዝጭበጥን ዝተሓዝን መረዳእታ እንታይ ኣሎ? ምቅላል ኣመጋግባ ዶ ይኸውን? እቲ ሕጽረት መጠኑ፡ 75% ኰይኑ፡ ኣብ ዓለም ዝለዓለ። እጃም ናይ ወጻኢ ሓገዝ ብመንጽር ጂ.ዲ.ፒ ‘ውን እንተዀነ 29% ኢዩ፣ በዚ መዐቀኒ’ዚ ‘ውን ምስቲ ኵሉ ናይ ኢሳያስ ገፋሕፋሕን ፍለጡለይን፡ ኤርትራ ብጽገዕትኝነት ሳልሳይ ደረጃ ሒዛ ትርከብ። ሚዛን ተሳትፎ ትምህርቲ ቀዳማይ ደረጃ ክጥቀስ ይከኣል ዶ? ተመጣጣኒነት ዓቕሚ ሸመታ ሃገርከ? መጠን ናይቲ ትሕቲ ጽፍሒ ድኽነት ዝርከብ ዜጋኸ? ወተሃደራዊ ወጻኢታት ብመንጽር ናይ ጂ.ዲ.ፒ ክጥቀስ ይከኣል ዶ? ወይ’ውን እቲ .5% ዝዕቀን ተርባብ ዕቤት ጂ.ዲ.ፒ ክጥቀስ ይከኣል ዶ? (ንሱ ‘ውን እንተዀነ ንኤርትራ ከም መበል 13 ኢዩ ዝሰርዓ።) ቍጽሪ ናይተን ኣብ ትምህርቲ ዝርከባ ደቀ’ንስትዮ እንተዀነ ‘ውን፡ እታ ብኲናት እትባላዕ ዘላ ሶማልያ እትሓሸሉ ኢዩ። መጠን መቕዘፍቲ ሓራሳት እንተወሰድና ‘ውን፡ ናይ ኤርትራ 1,000 ኣብ ነፍሲ-ወከፍ 100,000 ይግምገም፣ ካብተን ኣብ ዓለም ዝኸፍኤ መቕዘፍቲ ዝረኣየን ኰይና 4ይ ደረጃ ሒዛ ትርከብ። ( እታ 4ይ ደረጃ ንርእሳ’ውን እተን 3 ኣብ 1ይ ደረጃ ተሰሪዐን ስለዝርከባ)
እምበርከስ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ጸገማት ዘላቡ ኣይኰነን። ደቃ ካብዚ ኵሉ ጸገማት ኣላቒቖም ክርከቡዋ ይግባእ። ሕሱም መራሒኣ፡ ን19 ዓመታት ዝኣክል ብቐጻሊ ከዕንዋ ስለ ዝጸንሔ፡ ዕድላ መፈጸምታኡ ፖለቲካውን ስነ-ምግባራውን ገንዘባውን ድከት ኰይኑ ኣሎ። ነዛ ሃገር፡ በብእዋኑ፡ ካብ ሓደ ትርጕም ኣልቦ ህውተታ ናብ ካልእ ትንፋስ ብዝኸልእ ኣገባብ ከዋፍራ ጸኒሑ ኣሎ። ካብቲ ኵሉ ተግባራቱ ክንየተሉ ዝኽእል ነገር ፍጹም ኣይርከብን። ፋይዳ ህውተታኡ፡ ጓንጓ መብጽዓታትን ምኽኒታትን ጥራሕ ኰይኑ ተሪፉ። ህዝቢ፡ ብዘይካ’ቲ ብትዕቢት ዝዘቕበበ ኣንነቱ፡ ካብኡ ዝረኸቦ ዝሕፈስ ይኹን ዝድህሰስ ዕንጋሎት የለን። ንስለ ድሕነት እዛ ሃገር፡ ኢሳያስ ባዕሉን እቲ ብልሹው ቅርጻኡን ክግለፍ ኣለዎ።እቲ ንዕ ኡ ዝትክኦ ድማ ሓዲሽ ቅርሳ ክኸውን ይግባእ፦ ኣብ ልግሲን እንግድዓን ህዝቢ ዘይልጠፍ ቅርጻ! ተስፋኡ ምስ ልዕለ-ሓያላን ዝስራዕ ዓቕሚን ክእለትን ኣለና ኣብ ዝብል ንግር ተሓሊኹ ዘይነብር ቅርጻ! ኣብ ውሽጢ ጋህዲን ሕውነታዊን ሃዋህው፣ ዜጋታት ነጻ ኰይኖም ኣብ ዝዋስኡሉ ምዕሩይ መኣዲ፣ ብሓርነት ተዛትዮም ዝሃንጹዎ ቅርጻ! ነቲ ብታሪኹን ባህሉን ዝሕበን ህዝቢ ዝበቅዕ ቅርጻ! ኢሳያስ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዘሎ ብሃገሩ ክሕበን ዝኽእል ንጹህ ዜጋ ኣይክህሉን ኢዩ።


text:
ደንደን እስማዒል
06/04/2017
ኣብዚ ኣርእስቲ ብቐንዱ ክንብሃሃለሉ ደልየዮ ዘለኹ፡ ዜማታትና ብመንጽር ሃገራዊ ሙዚቃና ካበይ ነቂሎም ናበይ ይኸዱ ዝብል ሓሳብ እዩ። ቀንድን መሰረታውያን ትውክልታት ናይ ምንታይ እዮም? ነባርነቶምን ጣዕሞምን ከ ከመይ እዩ? ጉሉሕነቶም ወይ ብሉጽነቶም ብመንጽር ናይ ካልኦት ሃገራት ስርሓት ከ? ዘሎውና ጉሉሓት ሃጓፋት ከ ኣየኖት እዮም? ብኣብነታት እናኣሰነኹ ብንእሽተይ ዓቕመይ ክፍትሾም ክፍትን እየ።
ዜማታት ወይ ቃናታት ካበይ ይነቕሉ? ትውክልታቶም ከ?
ዜማ ወይ ቃና ምስ ድምጺ ዝተሓሓዝ ምስ ምኻኑ፥ ድምጺ’ውን ብቐንዱ እቲ ቀዳማይ መሳርሒ ሙዚቃ ኣብ ዓለም ክሳብ ዝኾነ፥ ብስምዒታትና፡ ብኣደማምጻ ቋንቋና፡ ብሜላ መንብሮናን ብኻልኦት ኣብ መዓልታዊ መስርሕ ሂወትና እንጥቀመሎም ድሃያት ዝቈመ እዩ። እዚ ማለት፡ ምስ ነፍስ-ወከፍ ምኽፋት ኣፍና እነድምጾ ድሃይ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ቃናን ስምዒትን ኣለዎ ማለት’ዩ። ጨርባሕባሕ፡ ደሃያት፡ ምንቅስቓሳት (ናይ ፍጡራት ይዂን ነገራት)፡ ወይ’ውን ዝኾነ ድምጺ ዝፈጥሩ ባእታት ክሳብ ዝሃለዉ፥ ኣብ ዙርያና (ወላ’ኳ ስሩዕነቱን ጣዕሙን ክፈላለ ዝኽእል እንተኾነ) ሙዚቃ ኣሎ። ከም’ዚ ልዕል ኢለ ዝገለጽክዎ ናይ ደርፊ ዜማ ወይ ቃና ካብ ሳናቡእና ብዝፍጠር እስትንፋስ፡ ብድመጺ ሳጹንን ጎሮሮን ኣቢሉ ዝፍጠር ደሃይ የበግሱ። እዚ ድማ፡ ብፍንው ዝኾነ ኣገባብን ወይ’ውን ብዝተፈላለየ ቅለጸ (ብቛንቛ ሙዚቀኛታት ‘ቃጥያ’ እንብሎ ማለት እዩ) ክኸውን ይኽእል። ኣብ ቃላት’ውን ነናይ ቋንቋታትና ብምልባስ ንስምዒታት ውሽጥና ብዘርዊ መገዲ፡ ደሃያትና ብምትዕጽጻፍን ብምእላይን ንገልጽ ኢና። በዚ መንጽር’ዚ ድማ፡ ደርፊ’ውን ግድን ሕደማ ክህልዎ ስለ ዘለዎ፡ እቲ ሕደማ’ውን ብቓላትን ሓሳባትን ስለ ዝህነጽ፡ ነቶም ቃላትን ሓሳባትን ብሓቀኛ ስምዒት ዝተኣልመ ‘ዜማ’ ከተልብሶም ትግደድ። ስለ’ዚ ደርፊ ክንብል ‘ከለና፡ ብሓባር ሕደማን ዜማን ንብል ኣለና ማለት እዩ፤ ተመላላእቲ ስለ ዝዀኑ።
ዜማ ኣብ እንሰርሓሉ እዋን፡ ብቐንዱ ካብ ቃላትን ሓሳባትን እቲ ሕደማ ክንብገስ ዝበለጸ እዩ። ወይ’ውን ኣቐዲምና ዜማ ምስ እንሰርሕ’ውን፡ ንስምዒት እቲ ዜማ ዝውክል ሕደማ ኣለሊና ክንጽሕፍ ንኽእል። ነዚ መረዳእታ ክኾነና፡ ስነ-ግጥሚ ዓው ኢልና ነቢብና ንፈልጥ ዶ? ከነንብብ ‘ከለና ንድምጽና ብስምዒት ናይቶም ሓሳባት፡ ቃላትን ነግሕታትን ዶ ንቃንዮ? ወይስ ንኹሎም ብሓደ ዜማ ኢና እንነቦም? ግጥሚ ብዓቢኡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክሳብ እቶም ዝነኣሱ ቃላት ከይተረፉ ነናይ ገዛእ ርእሶም ቃናን ዜማታትን ኣለዎም። ግጥምን ዜማን ምትእስሳሮም ክሳብ ክንድ’ዚ ካብ ኮነ፡ ነዞም ዝበልናዮም ቃናታትን ስምዒት ዜማታትን፡ ኣብዞም ዘለዉ እዋናውያን ዜማታትና ንረኽቦም ዶ ኣለና? ስምዒታትና፡ ቃና ቃላትና ወይ’ውን ነግሕታት ሕደማታትና ኣንቢብና ወይ ብዕምቈት መርሚርና እንተ ንፍትሾም፡ ኣብ ክንደይ ካብኣቶም ኮን ናይ ገዛእ ርእሶም ሓቀኛ ቃና ዜማታቶም ምረኸብና?
መብዛሕትኡ ቃላት ነናይ ገዛእ ርእሱ ቃናን ስምዒትን ኣለዎ። እዚ ድማ ኣብ ዝርርብና፡ መምስ ዓይነት ወግዕናን ተጠቃምነቱ ጎሊሑ ይርአ። ናይ ልመና፡ ሕርቃን፡ ለውሃት፡ ሕቶ፡ ምግራም፡ ፈኸራ፡ ጭደራ … ወዘተ. ናይ ገዛእ ርእሶም ቃናታት ምስ ስምዒታቶም፡ ንዓና ብዘይ ርድኣና ኣገባብ ኣብ መዓልታዊ ዝርርብና እነዘውትሮም ኢዮም። ንኣብነት -‘በጃኻ’- ክንብል እንከለና፡ ናይ ልመና ቃና ኢና እነስምዕ – ናይ ምምስኻን ስምዒት። ስለ’ዚ ወላ ኣዘራርባና ይለዝብ፡ ይትሕት፡ ምስክንኪን ይብል እምበር፡ ኣይጭድርን እዩ። ድምጽና ኣይግረምን ወይ ካልእ ስሚዒታት ኮነ ቃናታት ኣይንጥቀምን። ከምዚ እናበልና ኣብ ነፍስ ወከፍ ቃላትና ነናቱ፡ ምስኡ ዝኸይድ ቃናን ስምዒትን ነንጸባርቅ ማለት እዩ።
“እሂ እሞ?! እንታይ ኢኻ ክትብል ደሊኻ?” ዝብል ለባም ከምዚ ከማኹም ኣይሰኣንን ይኸውን! ስለ’ዚ እዞም ናይ ነፍስ ወከፍ ቃላትና፡ ቃናታትን ስምዒታትን ኣብቶም ንሰርሖም ዘለና ዜማታት ንጥቀመሎም ዶ? ወይስ ነቶም ቃላት ጥራይ በይኖም ብጥቁል ኣቢልና ኢና ኣብ ዜማ እንሰኹዖም? ወላስ ንሰማዒና – ነቶም ዝፈልጦም ቃላት ምስ’ቲ ስምዒት ዘይብሉ ዜማ፡ ጣዕሚ ኣልቢስና፡ ምስ ዘይለመዶም ቃናታትን ስምዒታትን ቆሪንና፡ ብሓይሊ ናብ ኣእዛኑ ክንሎኽኮሉ እንፍትን?
ንገለ ካብቶም ኣብ መሰረት እቶም ቃላት ለቢሶም ዘሎዉ ዜማ ተበጊሶም፡ ባህርያዊ ቃናታቶምን ስምዒታቶም ከየህሰሱ ዝተሰርሑ ስርሓት ክንድህስስ ክንፍትን። ማዕረ ክንደይ ጽባቐን ነባርነትን ከም ዘለዎም እውን ክንዕዘብ ከኽእለና’ዩ።
“ክኸይድ ናብቲ ሩባ
ዘነበሽ ከዛርባ፡
ዘነበሽ ከማዓልኪ
ዝሓሰብክዮ የቃንዓልኪ”
እዛ ሕደማ ብተራ ዘረባ ኣንብባ እንተ ትብሃል ከመይ ገርካ መድመጽካያ? ወይ ብኸመይ ስምዒት ነተን ቃላት መድሃኻየን? ብርግጽ ንስምዒታት እዘን ቃላት ኩልና ብሓደ ዓይነት ቃና ምተዛረብናየን። ምኽንያቱ ኣብ ቋንቋታትና ዘለው ስምዒታት፡ ናይ ቃንኦም ኣብ ውሽጢ ነፍስ-ወከፍና ስለ ዘሎ ምናልባሽ ድምጽና ክረጉድ ክቀጥን ወይ ነናቱ መልክዕ ክሕዝ ይኽእል ይኸውን፣ ኣብ ቃና ስምዒት ኣዘራርባ ግን ክፈላለ ኣይክእልን። ኣነ ነዛ ደርፊ ብውሽጠይ እንክደርፍ፡ ምስ ዘነበሽ ዘውግዕ ዘለኹ እዩ ዝመስለኒ። ምኽንያቱ ቃና ናይ’ዞም ቃላት፡ ከምቲ ኣነ ነዞም ቃላት ገይረ ዘድምጾም ገይሩ እዩ ብረቂቕ ጥበብ ዜምኡ ሰዂዑለይ ዘሎ።
ስለ’ዚ እዚ ቃና ወይ ዜማ እዚ እዩ ድማ ኣቶ ኣቶብርሃን ሰጊድ ካብ መሰረቱ መበገሲ ብምግባር ልክዕ ከምቲ ንሕና ኣብ ወግዕና እነድምጾ ቃና ኣዘራርባ ብምምጻእ ምሳና ምስ መንነትናን ዝኸይድ ነባሪ ዝኾነ ስራሕ ዘበርከተልና። ናይ ኣቦ ዜማ ሃገር፡ ኣቶ ኣቶብርሃን ሰጊድ፡ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ጽሑፈይ ገለ ክብለሉ’ኳ እንተ ዀንኩ፡ ኣብዚ ቀዳማይ ክፋል’ውን ምስዚ ኣልዒለዮ ዘለኹ ኣርእስቲ መብዛሕትኡ ስርሓቶም ስለ ዝዋሰብ እየ ገለ ክብለሉ ዝመረጽኩ።
የማነ ገ/ሚካኤል (ባርያ)፡ “ብኡነት ናይ ብሓቂ እምብዛ ናፊቐ” እትብል ነግሒ ናይ ጣዕመ ዜምኡ በይና እስኪ ሓንሳብ ብውሽጥና ንዘይማ …
ግርም! ሕጂ ድማ ነተን ቃላት (ሓረግ ወይ ነታ ምልእቲ ሓሳብ) በቲ ልክዕ ቃንአን ስምዒታተን ብዘረባ በይነን ነድምጸን። ርግጸኛ እየ፡ እታ ናይ ባርያ ዜማን ምስቲ ኣብ መዓልታዊ ሂወትና እንጥቀመሉ ወይ እነድምጾ ቃላትን ዜምኣን ሓደ ክመጻልና‘ዩ! ስለ’ዚ የማነ ባርያ፡ ነቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ መዓልታዊ እንጥቐመሉ ኣበሃህላና’ዩ ሙዚቃ ኣሰንዩ፡ ናቱ ዜማን ጽባቐታትን ሓዊሱ ጥራይ እዩ ኣቕሪቡልና። ስለ’ዚ እዩ’ምበኣር ነዚ ካብ ኣምጽአ፡ ካብ ኣእምሮኻ ክጠፍእ እንተ ኮይኑስ ቋንቋኻ’ውን ክጠፍእ ኣለዎ ማለት እዩ። እዚ ከመይ ኣቢሉ ነባሪ ኣይከውንን!? ንዘልኣለም ነባሪ እምበር! ጽባቐኡ ድማ ብዘይ ኣወላዋል ምስ ጣዕሙ ተፈቲሉ ይርከብ።
ካልእ ግርምቲ ኣብነት ክትኮነና እትኽእል ናይ ተስፋኣለም ኣረፋይነ (ቖርጫጭ) “እንታይ ገይረ?” እትብል ደርፊ’ያ። “እንታይ ጌረ” እትብል ነግሒ ብዝተፋላለዩ ቃናታትን ስምዒታትን ክትዝየም ስለ እትኽእል’የ ከም ኣብነት ከምጽኣ ዝመረጽኩ። ኣብዛ ነግሒ ዘሎ ቃና ስምዒታት፥ ‘ሓታቲ’፡ ‘ተገራምን’ ‘ኣንጸርጻርን’ እዩ። “እንታይ ገይረ?” ኢሉ ይሓትት፣ “እንታይ ገይረ!?” ኢሉ ይግረም፣ “እንታይ ገይረ?!” ኢሉ ከኣ የንጸርጽር። ስለ’ዚ ኣብ’ዛ ነግሒ፡ ሰለስተ ዜማታት ክጥቀም ኣለዎ ማለት እዩ። ነዘን ሰለስተ ስምዒታት ንኽውክለን፡ ዘያማይ ከ ከመይ ኣካዊንወን ኣሎ? ደጊምና ንስምዓየን …
ግርም! ሰሚዕናየን እንተኾይና፡ ነዛ ዜማ’ውን ብሰለስተ ጣዕሚ ቃና ስምዒታት እዩ ቃንይወን ዘሎ። እታ ቀዳመይ’ቲ ሓታቲት’ያ ዘላ፣ እታ ካልኣይቲ ተገራሚት፣ እታ ሳልሰይቲ ዜማ ድማ ኣንጸርጻሪት። ነዛ ሓንቲ ነግሒ፡ ንሰለስቲኡ ዓይነት ስምዒታት ብዝውክል ነናተን ዓይነት ዜማታት’ዩ ኣልቢስወን። ስለ’ዚ በቲ ኣብ መዓለታዊ ናብራና፡ ብቛንቋና ኣብ እንገብሮ ዝርርብ እንጥቀመሉ ባህርያዊ ናተን ኣዳምጻ ወይ ስምዒታት ብምጥቃም እዩ ዜማ ሰሪሑ ዘሎ። ሓይሊ ናይዛ ስራሕ ድማ እዚ’ዩ። ወላ’ውን ኣብ ዝቀጸለ ዋሕዚ ናይ’ታ ዜማ፦ “ብሂገያ፡ ጠሚተያ ተበልኩ ዓው ኢለ…” ኣብ እትብል ዜማ ድማ ብፍላይ፡ ኣብታ “ዓው ኢለ” እትብል ነግሒ ዜምኡ ብፍሉይ እዩ ዓው ዘብሎ። እዚ ድማ፡ ልክዕ ምስ’ቲ ዓው ኢለ ዝብለና ዘሎ፡ ብሕደምኡ ወይ ብግጥሙ’ውን ዓውትኡ ብቃንኡ ወይ ብዜሙኡ ተደሪዑ ኣሎ።
ከም ራብዐይቲ ኣብነት’ውን “ሕጂ ግርም” እትብል ናይ ተስፋይ መሓሪ (ፊሒራ)፡ ብገጣምን ዘያምን ኣኽሊሉ ተስፋጽዮን ዝተደርሰት ደርፊ፡ እዚ ክገልጾ ዝጸናሕኩ ዓይነት ዜማዊ ኣቓውማ ዝተላበሰት እያ። ኣብ መዓልታዊ ሂወትና ሓደ ዘሐጉስ ዜና ወይ ብስራት ምስ እንሰምዕ፡ “ሕጂ ግርም!” ክንብል እንተ ደሊና፡ ብኸመይ ዓይነት ቃና ነድምጻ ምስ ኣብ’ዛ ደርፊ ዘላ ዜማ-ኸ እንታይ ፍልልይ ረኺብናላ እስኪ ደጊምና ኣዕሚቊና ንስምዓያ።
ርግጸኛ እየ ብልክዕ እንተ ድኣ ኣድሂናያ ዝኾነ ፍልልይ ኣይንረኽበለንን ኢና። “ሕጂ ግርም!” ናይ ደስታ፡ ናይ ዓወት፡ ናይ ፍናን … ስምዒት ቃል እዩ። ናታ ቃና ኣደማምጻ ድማ፡ ነዚ ስምዒት እዚ ጽቡቕ ገይሩ ይውክል።
ብዙሓት ካልኦት ዜማታት’ውን ከም ኣብነት ክንዝርዝር ንኽእል (ብፍላይ ኣብቶም ናይ ቀደም ስርሓት)። ሕቶ ነባርነት ዜማ፡ ኣብዚኦም እዩ ዝምርኮስ። ካልእ ዝኾነ ምስጢር የብሉን – ብፍላይ ኣብ ኤርትራዊ ሙዚቃ። እዚ ማለት ግን፡ ኣብ’ዞም ኩሎም ከም ኣብነት ክገልጾም ዝጸናሕኩ ይኹኑ ካልኦትን፡ ኣብ ነፍስ-ወከፍ ቃል ናይ ሓንቲ ሕደማ፡ ነናቶም ቃና ወይ ዜማ ኣለዎም ኢልና ንኹሎም በብናቶም ንጥቐመሎም ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ፡ ኣብተን ቁልፊ ዝኾና ናይ’ታ ሕደማ መስመራት ወይ ኣብተን ዝደጋገማ ነግሕታት ክንጥቐመሉ ግን፡ ንነባርነታ ወሳኒ ግደ ኣለዎ። እምበኣርከስ፡ ከም’ቲ ነዞም ናይ ምግራም፡ ምንጽርጻር፡ ምልማን፡ ምፍካርን ካልኦትን ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ወከልቲ ስምዒታት ዘለውና፣ ናይ ቃላትና ዜማታትን ስምዒታትን’ውን ማእለያ የብሎምን። ግን ከ ንሕና ከም ዘየምቲ፡ ጥልቅ ኢልና ክንምርምሮምን ክንብርብሮምን ንጽዕር ዶ? …… እዞም ሕጂ ንምስርሖም ዘለና ደርፍታትና፡ ንገለ ስምዒታትን ቃናታትን ናይ ቃላትና ከየጥፍእዎ’ውን ዓቢ ስክፍታ ዝፈጥር እዩ። ምኽንያቱ፡ ኣብ’ዚ ወለዶ ዘሎ ዘያሚ፡ ነዞም ጸጋታት፡ ዓቢ ስነ-ጥበባዊ ሓላፍነት ተሰኪሙ ኣብኦም ጠሊቁ፡ ኣጽኒዑ፡ በርቢሩ … ዘይኮነስ፣ መጺኦምለይ ወይ ንስለ ገንዘብ ብሃታሃታ’ዩ ዝስንዖም ዘሎ። በዚ እዮም ከኣ ደርፍታትና ከም ኣልኮል፡ ምስ ተሰምዑ ቀልጢፎም ዝሃፉ ዘለዉ። ድሃያትና፡ ቃንዛታትና፡ ተስፋታትና፡ ሓጎስናን ሓዘናን ብትውክልቲ ቃናታትናን ዜማታትናን ኣብ ቃላትና ኣለው። እምበር ከም ወዮ ኣብ R&B ዝግበር ምትዕጽጻፋት ናይ ድምጺ፡ ወይ ከም ኣብ reggae ዝግበር ብትኽታኽ ዝመስል ኣቀላልጻ፡ ወይ ከም ኣብ ናይ ካልኦት ዝተፈላለዩ ቅድታት ዝግበር ቅላጼ ኣምጺእና ናብ ቃላትና እንተ ሰዂዕናዮ፡ ንእዝኒ ሰማዒና ስለ ዝሕድሶ፡ ንኽለምዶ’ውን ግዜ ስለ ዝበልዕ፡ ብዓቢኡ ድማ ሓቀኛ/ባህርያዊ ስምዒቱ ስለ ዘይላበሶ፡ ፍትውን ነባሪ ክኸውንን ኣይክእልን።
06/04/2017


text:
ፖሊስ ትራፊክ ዞባ ደቡብን መደበር ፖሊስ ንኡስ ዞባ መንደፈራን፡ ንህዝብን ተመሃሮን ኣብ ድሕነት ትራፊክን ምክልኻል ገበናትን ዘተኰረ ጐስጓሳት ኣካዪዶም።
እቲ ንኣስታት ክልተ ሰሙን ዝቐጸለ ኣብ ከተማ መንደፈራን ከባቢኣን፡ ንተመሃሮ መባእታ፡ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃታት፡ ከምኡ’ውን ንተቐማጦ ክልተ ምምሕዳራት ከባቢ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ሌላ ምስ ሕግታት ትራፊክ፡ ጠንቅን ሳዕቤናትን ሓደጋታት፡ ቅኑዕ ኣጠቓቕማ ጽርግያ፡ ሳዕቤን ሸለልትነት ኣብ ምምራሕ ተሽከርከርቲ፡ ገበንን ሳዕቤናቱን፡ ከምኡ’ውን ምትሕብባር ህዝቢ ምስ ፖሊስ ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ዘተኰረ ነይሩ።
ሓላፊ ፖሊስ ትራፊክ ዞባ ደቡብ ሜጀር ሃብተ ገብሩ፡ ኣብ’ቲ ዞባ ኣብ ዝሓለፋ ትሽዓተ ኣዋርሕ ብኹለን ዓይነታት ተሽከርከርቲ ልዕሊ 2,500 ጥሕሰት ሕጊ ከም እተፈጸመ፡ ከም ሳዕቤኑ ድማ 100 ሰባት ከምዝሞቱን 11 ሚልዮን ናቕፋ ዝግመት ዕንወት ከምዝወረደን ብምምልካት፡ ሓደጋ ወዝቢ ስለዝኾነ ህዝቢ ብሓፈሻ ተመሃሮ ድማ ብፍላይ ኣብ ምንቅስቓሳቶም ጥንቃቐ ከዘውትሩ ምዒዱ።
ሓላፊ ምክልኻል ገበን ኣብ ንኡስ ዞባ መንደፈራ ምክትል ተለንተ ገብረትንሳኤ ብርሃነ እውን፡ ተመሃሮ ንነብሶም ናጻ ኰይኖም፡ ገበነኛታት ኣብ ምቅላዕ ምትሕብባሮም ምስ ፖሊስ ከዕዝዙ ተላብዩ።


text:
ማሕበረ-ኮም ኤርትራውያን ነበርቲ ተልኣቪቭን ከባቢኣን – እስራኤል፡ ተሳትፎኡ ኣብ ሃገራዊ መደባት ከምዘደንፍዕ፡ ብ30 ታሕሳስ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ኣረጋጊጹ።
ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገረ-እስራኤል፡ ኣቶ ሰለሙን ክንፈ፡ ሎሚ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንኹሉ ተጻብኦታት ብጽንዓት መኪቶም ኣብ ዘተስፉ መድረኽ ከምዝርከቡ፡ ኣብ መደባት ልምዓት እውን ዘተባብዕ ስራሓት ይዕመም ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ቈንስላዊ ኣገልግሎት ብዝምልከት፡ ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ዜጋታት ግቡኣቶም ክፍጽሙን መሰላቶም ክረኽቡን ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፡ ንጡፍ ተሳትፎ ኣካየድቲ ናይ’ቲ ማሕበረ-ኮም ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ኣቶ ሰለሙን፡ ኣብ’ዚ ሓድሽ ዓመት መድረኻዊ ተልእኾ ብምልኣት ንምዕዋት፡ ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ዜጋታት ንቕሓቶም ብምብራኽን ውዳበታቶም ብምውርጻጽን ተሳትፎኦም ዝያዳ ከደንፍዑ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ኣገንዚቡ።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል፡ ዝሓለፈ ቅንያት’ውን፡ ንኤርትራውያን ነበርቲ ኢላትን በርሸባን ተመሳሳሊ ሰሚናራት ኣካዪዱ ነይሩ።


text:
‘ኣኅዋተይ ንስኻትኩም ኵልኻትኩም ብእምነት ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ኢኻትኩም፡ ደቂ እግዚኣብሔር ኰንኩም ዘሎኹም። ከመይ እዞም ብክርስቶስ ዝተመቕኩም ዘበልኩም ንክርስቶስ ለቢስኩምዎ ኢኻትኩም። ኣብ’ዚ ኣይሁዳዊ የልቦ ወይ ኣረማዊ፡ ባርያ የልቦ ወይ ጭዋ፡ ጓል ኣንስተይቲ የልቦ ወዲ ተባዕታይ ኵልኻትኩም ብኢየሱስ ክርሶቶስ ሓደ ኢኻትኩም። ናይ ክርስቶስ ካብ እትኾኑ እምበአርከስ ዘርኢ ኣብርሃምን ወረስቲ ተስፋኡን ኢኻትኩም። (ገላ 3.26-29)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ሓደ ጊዜ ኣብያተክርስትያናትና ንምሥራቅ ገጸን ዝጠመታ ነረን፣ ናብቲ ቅዱስ ሕንጻ ንክትኣቱ ብወገን ምዕራብ ኣብ ብዝተኸፍተ ማዕጾ ኣቲኻ ብማእከል ቤተክርስትያን ንምሥራቅ ገጽካ ይእቶ ነበረ፣ እዚ ነቲ ናይ ጥንቲ ሰብ ኣገዳሲ ምልክት ነበረ፣ እዚ ትእምርቲ እዚ ኣብ ታሪኽ ቀስ ብቀስ ክርሳዕ ጀሚሩ፣ ንሕና እዞም ዘመናውያን እንበሃል ነዚ ምልክታት ናይ ምድረሰማይ ብዙሕ ዋጋ ኣይንህቦን ኣይንርድኦን እውን፣ ዝገደደ ከኣ ሓደ ፍሉእ ትእምርቲ እንተተፈጸመውን ኣይነስተውዕለሉን፣ ምዕራብ ብርሃን ዝሞተሉ ናይ ጸሓይ ጥልቀት እዩ፣ ምብራቅ ግን ብናይ ወጋሕታ ብርሃን ጸልማት ዝቅንጠጠሉ ቦታ ኰይኑ ነቲ ካብ ላዕላይ ዓለም ዝወጸ ጸሓይ ጽድቂ ንዝኾነ ንክርቶስ የዘኻኽረና (ሉቃ 1.78 ተመልከት)፣
ኣብ ጥንታዊ ልማድ ሥርዓተ ጥምቀት እቲኦም ንኡሰ ክርስትያን ቀዳማይ ክፋል ምስክርነት እምነቶም ንምዕራብ ገጾም እናጠመቱ እዮም ዝገብርዎ ነሮም። ኣብዚ ከኣ `ንሰይጣን ትኽሕድዶ! ነቲ ተግባራቱን ባርነቱን ትኽሕድዶ!’ ተባሂሎም ከኣ ይሕተቱ ነበሩ፣ እቶም ናብ ክርስትና ዚኣትው ከኣ ‘እኽሕድ’ እናበሉ ይምልሹ ነበሩ፣ ብድሕርዚ ናብ መንበረታቦት ገጾም ናብቲ ብርሃን ዝውለደሉ ናብ ምብራቅ ገጾም ይመልሱ እሞ ‘ብእግዚኣብሔር ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ተኣምንዶ!’ ተባሂሎም ይሕተቱ። ንሶም ከኣ `እአምን` ኢሎም ይምልሹ ነበሩ፣
ኣብ ዘመንና ግን ናይ’ዚ ዘደንቅ ሥርዓት ክፋል ዳርጋ ተረሲዑ ክበሃል ይከኣል፡ ንትርጉም ምልክታዊ ቋንቋ ተፈጥሮና ኣጥፊእናዮ፣ እታ ናይ ምሥጢራትና ሕመረት ዝኾነት ምስክርነት እምነትና ወይ ተኣምኖተ ሃይማኖት ጥራይ ሒዝና ተሪፍና፣ ከይተሸርፈት ከይጐረፈት ከምኣ ኢላ ኣላ፣ እንተ እቲ ኮይኑ እንተ እዚ ክርስትያን ምዃን እንታይ ማለት እዩ እዩ እቲ ቀንዲ ሕቶ፣ መልሱ ከኣ ናብቲ ብርሃን ምጥማት ከምኡ እውን ወላውን ዓለምና ብለይትን ጸልማትን እንተተጐልበበውን ተኣምኖተ ሃይማኖትካ ኣብ ብርሃን ምግባር ኣዩ እቲ ቁምነገር፣
ክርስትያን ካብዚ ውሳጣውን ኣፍኣውን ጸልማት ናይዚ ዓለምዚ ዝተበየኑ ኣይኮኑን፣ ካብ ዓለም ወጻኢ ኣይኮነን ዝነብሩ ኮይኑ ግን በቲ ብጸጋ ክርስቶስ ኣብ ምሥጢረ ጥምቀት ዝረኸብዎ ጸጋ ኣንፈቶም ዝፈልጡ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣዮም፣ ኣብ ጸልማት ኣይኣምኑን እዮም እኳ ደኣ ወጋሕታዊ ብርሃን ይነብሩ፣ ኣብ ለይቲ ኣይሕባእን እንታይ ደኣ ንምውጋሕ ጸሓይ ብተስፋ ይጽበዩ፣ ብሞት ኣይሽነፉን ኣብ ትንሣኤ ስጋ ይጥሕሉ፣ ብመወዳእታ ዘይብሉ ተኽእሎ ናይ ሠናይ ነገር ስለዝተኣማመኑ ብክፍኣትን ሓጢኣትን ኣይሽንፉን፣ ተስፋ ክርስትናናኸስ እዚኣ እያ። ተስፋና እታ ኢየሱስ ብብርሃኑ ዘምጽኣልና ድሕነት እታ ካብ ጸልማት እተድሕነና ብርሃኑ እያ፣
ንሕና እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃና እንኣምን ኢና። ብርሃና ኸኣ እዚ እዩ፣ ዘኽታማት ኣይኮናን፣ ኣቦ ኣሎና ኣቦና ኸኣ እግዚኣብሔር እዩ፣ ኢየሱስ ካብ ሰማየሰማያት ኣብ መንጎና ከምዝወረደ ኣብ ሕይወትና ከምዝተጓዕዘ ብፍላይ ከኣ ንድኻታታን ነቶም ተጐዳእትን ብምስናይ ከምዝተጓዕዘ ንኣምን፣ መንፈስ ቅዱስ ንሠናይ ደቂ ሰብን ዓለምን ብዘይምቁራጽ ከምዝሰርሕ ንኣምን፣ እቲ ናይ ታሪኽና ዝለዓለ ስቃይ እንብሎ እውን ከይተረፈ ከምዝስገር ንኣምን። ነፍሲ ወከፍ ወጋሕታ ኣጽኒዑ ዝሕዘና እዚ ተስፋዚ እዩ፣ ነፍሲወከፍ ሠናይ ተግባር ዕርክነት ሠናይ ሃረርታ ፍቅሪ ክሳብ እቲ ዝደቀቀን ኣብ ቁጽሪ ዘይኣቱን ሠናይ ተግባራት ሓደ መዓልቲ ካብ እግዚኣብሔር ፍጻሜ ከምዝረኽቡ ንኣምን፣ ንናይ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናብራ ሃንጐፋይ ኢልና ንክንቅበላን ዝደፋፋእና ሓይሊኸስ እዚ እዩ፣ ተስፋ ማለት እዚ እዩ። ኣብ ተስፋ ምንባር ኣብ ብርሃን ምንባር እዩ፣ እዚ ብርሃንዚ ብርሃን እግዚኣብሔር ኣቦ ብርሃን መድሃኔ ዓለም ዝኾነ ኢየሱስ ብርሃን ናይቲ ኣብ ሕይወት ንቅድሚት ክንግስግስ ዝደፍኣና መንፈስቅዱስ ብርሃን እዩ፣
ኣብ ሥርዓተ ምሥጢረ ጥምቀት ኣድላይነት ብርሃን ዘዘኻኽር ካልእ ደስ ዘብል ምልክት እውን ኣሎ፣ ኣብ ፍጻሜ ሥርዓተ ጥምቀት ብሕጻንነትና ንጥመቅ እንተሊና ንወለድና ዓበይቲ እንተኾና ግን ንዓና ቀንዴል ይወሃብ፣ እዚ ቀንዴል እዚ ካብቲ ናይ ፋሲካ ቀንዴል ዝበርህ እዩ፣ እዚ ናይ ፋሲካ ቀንዴል ንብሎ ኣብ ላቲናዊ ሥርዓት ኣብ ለይቲ ፋሲካ ኩሉ ብርሃናት ጠፊኡ እትበርህ ንምሥጢረ ትንሳኤ ክርስቶስ ንክትገልጽ እትበርህ ኮይና ኩሎም ካብኣ ነናቶም ቀንዴል የብርሁ ንጐረባብቶም ከኣ የመሓላልፉ፣ ኣብዚ ምልክት እዚ ናብ ናይ ኩሎም ሕይወትስ ይኹን ኣብ ሕይወት ክርስትያንስ ይኹን ብስራት ትንሳኤ ክርስቶስ ከመይ ኢሉ ቀስ ብቀስ ከምዝተባጸሔ የመልክት፣ ሕይወት ቤተክርስትያንከስ በዚ ብርሃን እዚ ተተንኪፍካ ምኽኣል እዩ፣ መጠን ብዙሕ ብርሃን ናይ ክርስቶስ ኣብ ሕይወት ክርስትያን ዚኣተወ ከምኡ እውን መጠን ብዙሕ ብርሃን ክርስቶስ ኣብ ሕይወት ቤተክርስትያን ዚኣተወ ሕያው ትኸውን፣ ሕይወት ቤተክርስትያን በዚ ብርሃን እዚ ተተንኪፍካ ምኽኣል እዩ፣
ከም ክርስትያን መጠን ኣብ እንራኸበሉ ግዜ ነንሕድሕድና ካብ እነዘኻኽሮ ነገራት እታ ዝበለጸት ብዛዕባ ጥምቀትና እያ፣ እስኪ ክሓትኩም ካባኻትኩም ዕለተ ጥምቀቶም ዝዝክሩ ክንደይ እዮም! በጃኹም ኣይተምለሱ ከመይ ገሊኦም ብሕፍረት ከይወሓጡ፣ ሕሰቡ ዘይትዝክርዎ እንተኾንኩም ሎሚ ዕዮ ገዛ ኣሎኩም ማለት እዩ፣ ናብ ኣቦኻ ወይ ኣደኻ ወይ ሓትኖ ወይ ኣሞ ወይ ኣኮ ወይ ሓውቦ ወይውን ናብ ኣቦሕጎኻ ወይ እኖሓጎኻ ከድካ ዕለት ጥምቀተይ መኣስ እዩ ኢልካ ሕተት፣ ሓንሳእ ምስ ሓዝኩማ ኣይትረስዕዋ! ተርዲእኩምዶ! ክትግብርዎዶ ኢኹም! ናይ ሎሚ ዕዮ ገዛኹም ዕለተ ጥምቀትካ ምምሃር ምዝካር ከመይ ዕለተ ዳግም ልደት ዕለተ ብርሃን ብብርሃን ክርስቶስ ዝተተንከፍናላ ዕለት እያ፣ ክልተ ጊዜ ዝተወልድና ኢና፣ እታ ቀዳመይቲ ብወለድና ናብ ባህርያዊ ሕይወት እቲ ካልኣይ ከኣ ምስ ክርስቶስ ብምርኻብ ዝርከብ ጸጋ ኣብ ምሥጢረ ጥምቀት፣ ኣብዚ ዓለምዚ ከም ደቂ እግዚኣብሔር ንምንባር ኣብ ጥምቀት ንሞት መትና ኢና። ኣብ ጥምቀት ሓደስት ፍጥረት ኰና፣ ስለዚኸስ ነዚ ብምሥጢረ ጥምቀት ዝረኽብናዮ ብርሃን ናብ ካልኦት ክነባጽሕ ኣሎና፣ ናይቶም ናይ ጸልማትን ሞትን ሓይሊ ዝቋወሙ ብዙሓት ኣሕዋት በዂሪ ዝኾነ ክርስቶስ መንፈስ እዩ ኣባና ዝሰርሕ ዘሎ፣
ሓደ ክርስትያን ሓቀኛ ብርሃነክርስቶስ ክኸውን እንከሎ ክንደይ ይጥዕም፣ ብካልእ ኣዘራርባ ንክርስቶስ ናብ መላእ ዓለም ናብ ካልኦት ዘባጽሕ ማለት እዩ፣ ልዕሊ ኩሉ ብሓዘን ብተስፋቊርጸት ብጸልማትን ብጽልእን ተጐቢኦም ንዘለው ክርስቶስ ከተብጽሓሎም ክንደይ ሠናይ እዩ። እዚ ዓበይቲ ነገራት ብምግባር ዘይኮነ ብናእሽቱ ነገራት ክግለጽን ክግበርን ይከኣል ካብ ፍትፍቱ ፊቱ ከምዝበሃል ኣብ ዓይኒ ክርትያን ካብ ዘንጸባርቅ ብርሃን ክርስቶስ ጀሚርካ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት ነቅ ዘይብል ውሳጣዊ ሰላምን ቅሳነትን ክርስቶስ ኣብ ልቢ ክርትያን እንክረኤ ወላውን ድሕሪ ተደጋጋሚ ፍሽለት ወትሩ ከምብሓዲሽ ክተፍቅርን ሠናይ ነገር ክትገብርን ዕለት ዕለት ዝግለጽ ሠናይ ድላይ መግለጺ ናይዚ ብርሃን’ዚ እዩ፣ ንምስትንታን ዚኣክል ሓንቲ ሕቶ ከቅርበልኩም፣ ኣብ መጻኢ ናይዚ ዝለናዮ ዘመን ታሪኽ ክትንተን እንከሎ ብዛዕባናስ ኣንታይ ኮን ክበሃል ይኸውን! ከም ደቂ ተስፋ ተስፋ ሰኒቅና ብርሃንና ኣብቲ ቀንዲ ቦታኣዶ ኣቀሚጥናያ ወይስ ኣብ ትሕቲ ከፈር ሓቢእናያ! ስለዚኸስ ብሓቂ ነቲ ኣብ መዓልቲ ጥምቀትና ዝኣቶናዮ ቃል እሙናት ኮና ንመላለስ እንተሊና ነዛ ናይ ተስፋ ብርሃን ናብ ኩሉ ነባጽሓያ፣ ከመይ ጥምቀት ናይታ እግዚኣብሔር ዝሃበና ተስፋ ምጅማር ስለዝኾነት ነዚኣ ተረኪብና ንመጻኢ ወለዶ ክነረክባ ከኣ ሓላፍነትና እዩ


text:
ቤት ፅሕፈት ዋና ኦዲተር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ዕዮ ክልልና ኦዲት ናይ ምግባር ስልጣንን ሓላፍነትን ኣለዎ። እዚ በብዓመቱ ዝሳለጥ ኦዲት ኣብ 2008 ዓ.ም እውን ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ፅሕፈት ስራሕቲ ኦዲት ኣካይዱ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ ክልልና ካብ ዝርከባ 53 ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን እተን 49 ኦዲት ተገይረን እየን። ብመሰረት እዚ 11 ምሉእ ንምሉእ ዘዕግብ፣ 34 ብዘይካ ውሱን ግድፈት ዘዕግብ፣ ኣርባዕተ ድማ ዘየዕግብ ውፅኢት ኦዲት ከምዝረኸባ ፀብፃብ 2008 ዓ.ም ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ይሕብር። ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ዓድዋ ድማ ካብተን ምሉእ ንምሉእ ውፅኢት ኦዲት ዘመዝገባ ሓንቲ እያ።
ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስ ከተማ ዓድዋ ቅድሚ 2005 ዓ/ም ኣብ ዘየዕግብ ውፅኢት ኦዲት ካብ ዝነበራ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ሓንቲ እያ ነይራ። መበገሲ እቲ ፀገም ድማ ኣብ ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ትሑት መንፈስ ስራሕን መገልገላይነትን ብምንባሩ እዩ። ብፍላይ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት ንዝፍጠር ክፍተት “ናተይ ኣይኮነን፤ ኮነ ኢልካ ንምፅልእላእ እዩ” ዝብል ኣብቲ ፈፃምን ኣመራርሓን ጎሊሁ ይርአ ብምንባሩ እታ ቤት ፅሕፈት ኣብ ዘየዕግብ ውፅኢት ንክትፀንሕ ተገዲዳ እያ። ይኹን እምበር መበገሲ ውድቀትካ ኣለሊኻ ካብ ውድቀትካ ንምትሳእ ዝግበር ፃዕሪ ባዕሉ ወሳኒ ውፅኢት ስለዘለዎ እታ ቤት ፅሕፈት ካብ ውድቀታ ንምትሳእ ኣብ መጀመርታ 2005 ዓ/ም ሓደ ሜላ ፈጢራ። ንሱ ድማ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን መበገሲ እቶም ፀገማት ብምንፃር ብእርይ ቁፅር ክግምገሙ ገይራ። ብመሰረት እዚ “ቀንዲ ፀገምና እንታይ እዩ?” ብዝብል ምስ ነብሲ ወከፍ ሰራሕተኛ እናተላገበ ተገምጊሙ።
ብመሰረት እዚ እቲ ሰራሕተኛ “ዝፍጠር ዝነበረ ፀገም ናተይ እዩ። ከስተኻኽል ዘለኒ ኣነ እየ። እቲ ካልእ ሓጋዛይ እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ወኒኑ። እዚ ጥራሕ ኣይኮነን፤“ውድቀትን ድኽመትን ንምንታይ መግለፂናን መፀወዒናን ይኾኑ?” ዝብል ወነን ሕራነን ሰኒቑ ተላዒሉ። ከምኡ እውን “ክሰርሕ ኣለኒ፤ ብውፅኢት ስርሐይ እየ ዝዕቀን፤ ዝፈጠርኩዎ ፀገም ባዕለይ እየ ዝፈትሖ” ዝብል ኣተሓሳስባ ከማዕብል ጀሚሩ። ከምዚ ዝበለ ኣተሓሳስባ ምስ ወነኑ ፈለማ ብብርኪ ቤት ፅሕፈት ትልሚ ተዳልዩ። ነቲ ብብርኪ ቤት ፅሕፈት ዝተዳለወ ትልሚ መበገሲ ብምግባር ትልሚ ከይዲ ስራሕትን ውልቀ ሰራሕተኛታትን ብምድላው ናብ ተግባራዊ ስራሕ ኣትዮም።
እቲ ካልእ ትኹረት ዝተውሃበሉ ውዳበታት ዋህዮን ኔትዎርክታትን ምጥንኻር እዩ። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ካብ ዝርከቡ 32 ሰራሕተኛታት እቶም 27 ኣባላት ህወሓት እዮም። እዚ ብምዃኑ ድማ ውድባውን መንግስታውን መደባት ተወሃሂዶም ይፍፀሙ ኣለዉ። ብብርኪ ቤት ፅሕፈት ዝተትሓዙ ትልምታት፣ ዝተፈፀሙ፣ ዘይተፈፀሙ፣ ዘጋጠሙ ፀገማትን መፍትሒኦም ብመሪሕነት ዋህዮ በብወርሑ ይግምገሙ። ስራሕቲ ዋህዮ ከም ዘለዉ ኮይኖም ኣብ ትሕቲኣ ሰለስተ ኔትዎርክታት ኣለዋ። ብመሰረት እዚ ኩሉ ሰራሕተኛ ኣብ ኔትዎርክ ተወዲቡ መዓልታዊ ስራሕቱ ይተሓጋገዝ። ብፍላይ ኣብ ኣዋጃት፣ መምርሕታትን ሪፎርምታትን ፋይናንስ መሰረት ገይሩ ልውውጥ ተመክሮ የካይድ። በዚ ድማ ሰራሕተኛታት ናብ ተመጣጣኒ ብቕዓት ኣፈፃፅማ መደባት ስለዝመፁ መስርሕ ምትኽኻእ እናማዕበለ መፂኡ። ንኣብነት ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዘድልዩ በዝሒ “ኣካውንታት” ሰለስተ ክኾኑ እናተገበኦም ብተግባር ግን ሓንቲ ሰራሕተኛ እያ ዘላ። ከምኡ እውን ዘድልዩ በዝሒ “ኦፊሰራት” ሽዱሽተ ሰራሕተኛታት ክኾኑ እናተገበኦም ዘለዉ ግና ኣርባዕተ እዮም። ስለዝኾነ ኣብ ኔትዎርክ ብዝተገበረ ምትሕግጋዝ እቲ ስራሕ ከይተጉላእለአ ብካልኦት ሰራሕተኛታት እናተተከአ ይስራሕ ኣሎ።
ብኸምዚ ኣገባብ ዝተዋደዱ ስራሕቲ ብምስርሖም ድማ ካብ 2005 ዓ.ም ክሳብ 2007 ዓ.ም ብተኸታታሊ ብዘይካ ውሱን ግድፈት ዘዕግብ ውፅኢት ኦዲት ብምምዝጋብ ኣብ 2008 ዓ/ም ከዓ ምሉእ ንምሉእ ዘዕግብ ውፅኢት ኦዲት ከምዝተመዝገበ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ዓድዋ ኣይተ ተኽላይ ኣርኣያ ይገልፁ። ከምኡ እውን በብዓመቱ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝምደብ በጀት ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ኣብ ስራሕ ንክውዕል ሓጊዙ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝተመደበ በጀት 147 ሚልዮንን 259 ሽሕን 166 ብር ኮይኑ 100 ምኢታዊ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ትልሚ ኣብ ስራሕ ውዒሉ እዩ። ብተመሳሳሊ ኣብ 2009 ዓ/ም 188 ሚልዮንን 967 ሽሕን 495 ብር ትልሚ ተታሒዙ ክሳብ ትሽዓተ ወርሒ እቲ 141 ሚልዮንን 725 ሽሕን 621 ብር ተጠቒመምሉ ኣለዉ። እዚ ድማ ፅቡቕ ኣፈፃፅማ ከም ዝኾነ እዮም ኣይተ ተኽላይ ዘረድኡ።
መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ዕደጋ ንብረትን ምምሕዳር ፋይናንስን ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ዓድዋ ኣይተ ገብሩ ገብረየሱስ ብወገኖም ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዝፍፀም ዕድጊት ንብረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ዝተኸተለ ከም ዝኾነ ይዛረቡ። ናይዚ ኣፈፃፅማ እንትርአ፣ እቲ ዕደጋ ጥሙር ንክኸውን ፈለማ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ጥሙር ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ ንክልእኻ ደብዳበ ይፀሓፈለን። ብመሰረት እዚ ዘድልየን ንብረት ብዝርዝር ይልእኻ። እዚ ብዝግባእ ተጠሚሩ ድማ ዓመታዊ ትልሚ ዕደጋ ይዳለው።
ነዚ መበገሲ ብምግባር ፅንዓት ዕዳጋ ይካየድ። እቲ ፅንዓት ኮሚቴ ብምጥያሽ እንትኸውን ካብ ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ዝተወከሉ ኣርባዕተ ኣባላት ዝሓዘ እዩ። እቶም ሰራሕተኛታት ብጉባኤ ዝምረፁ ኮይኖም ዝሓሸ ተመክሮ፣ ዓቕምን ስነ ምግባርን ኣለዎም ተባሂሎም ዝእመነሎም እዮም። በዚ ኣገባብ ኣቢሉ ኣብ 2008 ዓ/ም 10 ግዘ ፅንዓት ዕዳጋ ከምዝተኻየደ ኣይተ ገብሩ ይዛረቡ። ንተወሳኺ መረዳእታ ድማ ብካልኦት ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣቐዲሙ ዝተፀንዐ ከምኡ እውን ቢሮ ትልምን ፋይናንስን በብእዋኑ ዝልእኾ ፅንዓት ከም እታዎት ይጥቀምሉ። ናይዚ ውፅኢት ድማ ፅፉፍን ኣብ መረዳእታ ዝተደረኸን ፅንዓት ዕዳጋ ተኻይዱ እዩ።
እቲ ፅንዓት ዘተኣማምንን ኣብ ምሉእ መረዳእታ ዝተመስረተን ኮይኑ ምስተዛዘመ ብሬድዮ ድምፂ ወያነ ትግራይ ኣቢሉ ምልክታ ጨረታ ይወፅእ። ንተወሳኺ ግልፅነት ድማ ኣብ ንግድን ኢንዳስትርን፣ ልምዓት ከተማ፣ ዘፈር ማሕበራት፣ ደኣንት ከምኡ እውን ህዝቢ ኣብ ዝሪኦም ቦታታት ይልጠፍ እዩ። እቲ ጨረታ ንፁር ኣድራሻ፣ ተጫረትቲ ከማልእዎም ዝግብኡ ረቛሒታት፣ ዝዕደጉ ንብረታትን ካልኦትን ብዝርዝር ዘካተተ እዩ። ብተወሳኺ ተጫረትቲ ፍቓድ ንግዶም ዘሐደሱን መፍለዪ ቁፅሪ /ቲን ናምበር/ ዘለዎም ምዃኖምን ይረጋገፅ። ከይዲ እቲ ጨረታ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ሰሌዳ ግዘ ንክፍፀም ሰነድ ጨረታ ተዳልዩ ተወዳደርቲ ብዘይምጉልእላእ ክዕድጉ ተገይሩ። እዋኑ ምስኣኸለ ድማ ኩሎም ተወዳደርትን ካልኦት ተዓዘብትን ኣብ ዝተረኸብሉ ይኽፈት።
ብመሰረት እዚ ሕድሕድ ተወዳዳራይ ንሕድሕድ ንብረት ዝመልኦ ዋጋ ይንበብ። ዝርዝር መረዳእታ ምስ ቀረበ ውፅኢት ጨረታ ድሕሪ ክልተ መዓልቲ ይልጠፍ። ጥርዓን ዘለዎ እንተሃልዩ ድማ ዕድል ሰለስተ መዓልቲ ዝወሃቦ ኮይኑ ዛጊድ ዝቐረበ ጥርዓን ግን የለን። እዚ ከዓ ግልፅን ፍትሓውን ከይዲ ጨረታ ከም ዝተኻየደ ሓደ መርኣዪ እዩ። በዚ ኣገባብ ኣቢሉ ኣብ 2008 ዓ/ም 95 ምኢታዊ ግልፂ ጨረታ ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ 80 ምኢታዊ ተፈፂሙ እዩ። ትሕቲ ትልሚ ዝተፈፀመሉ ምኽንያት ድማ ንግልጋሎት መብራህቲ፣ መስተንግዶ፣ ክራይ ቤት ፅሕፈት፣ ተሽከርከርቲ ዝኣመሰሉ 18 ምኢታዊ ብፍሉይ ዕደጋ ስለዝተዓደጉ እዩ። እቲ ዝተረፈ ከዓ ሓደ ነጥቢ ሸሞንተ ምኢታዊ ፕሮፎርማ፣ ባዶ ነጥቢ ክልተ ምኢታዊ ድማ ቀጥታ ዕድጊት እዩ ተፈፂሙ። ብድምር ኣብ 2008 ዓ/ም ንዕደጋ ዝተመደበ በጀት 31 ሚልዮንን 139 ሽሕን 828 ብር እንትኸውን ምሉእ ንምሉእ ብመሰረት ትልሚ ኣብ ዕድጊት ንብረት ውዒሉ እዩ።
እቲ ንብረት ምስተዓደገ ብሰብ ሞያን ካብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ብዝተመረፁ ሓሙሽተ ኣባላት ዝሓዘ ኮሚቴን ፅርየቱ ይረጋገፅ። ነዚ ዘረጋግፁ ድማ ኣብቲ ዝዕደግ ንብረት ዝሐሸ ተመክሮን ፍልጦን ዘለዎም እዮም። ንኣብነት ኣቑሑት “ኤሌክትሮኒክስ” ኣብ ዝዕደግሉ እዋን ፅርየቶም ብበዓል ሞያ መርበብ ሓበሬታ (ኣይ ሲ ቲ) ተረጋጊፆም ኣታዊ ይኾኑ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምህላዉ ድማ ፅርየት ዘለዎ ንብረት ንምዕዳግ ሓጊዙ እዩ። ኮይኑ ግና ሐዚ እውን ዘይተፈትሑ ፀገማት ፅርየት ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም 40 ቀለማት “ፕሪንተር ኮምፒዩተር” ፅርየት ዘይብሎም ተረኺቦም። እቲ መቕረባይ ከም ብሓዱሽ ቀይሩ ከቕርብ ተገይሩ እዩ። ሕድሕድ ዝተዓደገ ንብረት ፅርየቱ ምስተረጋገፀ ድማ ኣብ ሰነድ ኣታዊ ንብረት (ሞዴል 19) ኣታዊ ይኸውን። ድሕሪ እዚ ብሰነድ ወፃኢ ንብረት (ሞዴል 22) ወፃኢ ብምግባር ከከም ሕቶ ዕድጊተን ንኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ብእዋኑ ተዋሂቡወን እዩ። እተን ኣብያተ ፅሕፈት ብወገነን ኣብ ናይ ባዕለን ሰነድ ኣታዊ ንብረት ብምምዝጋብ ብሰነድ ወፃኢ ንብረት ኣቢለን ድማ ኣብ ስራሕ የውዕልኦ። በዚ መስርሕ እዚ ይመሓደር ምህላዉ ድማ ብሰራሕተኛታት ትልምን ፋይናንስን ግቡእ ደገፍን ክትትልን ይግበር።
ብተወሳኺ ቆፀራ ንብረት ብምክያድ እቲ ንብረት ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ይመሓደር ምህላዉ ይረጋገፅ። ናይዚ ኣፈፃፀማ እንትርአ፣ ፈለማ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ሰለስተ ኣባላት ዘለዉዎ ኮሚቴ ቆፀራ ንብረት ከጣይሻ ደብዳበ ይፀሓፈለን። ብድሕሪ እዚ ሽም ዝርዝር እቶም ኣባላት ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ይላኣኽ። ብመሰረት እዚ ኣብ ቅድመ፣ እዋንን ድሕረን ቆፀራ ክሰርሕዎም ዝግብኡ ስራሕቲ ሓበሬታ (ኦረንቴሽን) ተዋሂቦም እዮም። በዚ ኣገባብ ኣብ 2008 ዓ/ም ኣብ 19 ኣብያተ ትምህርቲ፣ ሰለስተ ትካላት ጥዕና፣ ሓሙሽተ ጣብያታትን 21 ኣብያተ ፅሕፈትን ሓደ ግዘ ቆፀራ ንብረት ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ኣብ ኩለን ተፈፂሙ እዩ።
ብመሰረት ዝተትሓዘ ሰሌዳ ግዘን ዝተውሃበ ቅጥዒ መቑፀሪ ንብረትን ብእዋኑ ቆፂርካ ኣብ ምልኣኽ ብጥንካረ ዝውሰድ ኮይኑ ንሕድሕድ ንብረት መፍለዪ ቁፅሪ (ኮድ) ኣብ ምሃብ ሓላፍ ዘላፍ ከም ዝነበረ ድማ ተራእዩ እዩ። ድሕሪ ቆፀራ ድማ ግልጋሎት ዝህብን ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾነን ንብረት ይፍለ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ብምውጋድ ሓደ ሚልዮን ብር ኣታዊ ንምርካብ ትልሚ ተታሒዙ ብመሰረት ትልሚ ሓደ ሚልዮን ብር ኣታዊ ከምዝኾነ ክኢላ ምምሕዳር ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ዓድዋ ኣይተ ፀጋይ ገብረእግዚኣብሄር የረድኡ።
ብድምር በብዓመቱ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝምደብ በጀትን ብኡ ኣቢሉ ዝዕደግ ንብረትን ውሑድ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ፀገም ሕብረተሰብ ኣብ ዝፈትሑ ስራሕቲ ክውዕል ግድን ይኸውን። በዚ ንምፍፃም ዘኽእሉ ኣዋጃት፣ መምርሕታትን ሪፎርምታትን ፋይናንስ ድማ ኣለዉ። እቲ ወሳኒ በዚኦም ኣቢልካ መደባት ምፍፃም እዩ። ከምኡ እውን ህዝቢ ዝፈልጦን ዝሳተፈሉን ክኸውን ኣለዎ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ኣብ ዝኽተላ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ዓበይቲ ለውጥታት እንትምዝገቡ ብኣንፃሩ መምርሒ ተተርኢሰን ኣብ ውድቀት ዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ከም ዘለዋ ኣብ መእተዊ እዚ ፅሑፍ ዝተገለፀ እኹል መርኣዪ እዩ። ስለዝኾነ ከምቲ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ከተማ ዓድዋ ካብ ፀገማ ተናጊፋ ዓወታት ዝዓተረት ካልኦት ኣብ ትሑት ኣፈፃፅማ ዝርከባ እውን ካብዚ ተማሂረን ለውጢ ከምፅኣ ይግባእ።


text:
ትምህርቲ 23
ጽሑፋትና ዚጸሓፍን ዚትርጐምን ብኸመይ እዩ፧
“ንዅሎም ኣህዛብን ነገዳትን ቋንቋታትን ህዝብታትን” “ብስራት” ንምብሳር ዚከኣለና ዘበለ ምእንቲ ኽንገብር፡ ብልዕሊ 750 ቋንቋ ጽሑፋት ነዳሉ ኢና። (ራእይ 14:6) ነዚ በዳሂ ዕዮ እዚ ብኸመይ ኢና እንፍጽሞ፧ ብሓገዝ እቶም ኣብ መላእ ዓለም ዚርከቡ ጸሓፍትን ውፉያት ተርጐምትን ኢና እዚ ኽንገብር ክኢልና፣ ኵሎም ከኣ ናይ የሆዋ መሰኻኽር እዮም።
እቲ በዅሪ ጽሑፍ ብእንግሊዝኛ ይዳሎ። ኣመሓዳሪ ኣካል ንንጥፈታት እቲ ኣብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈትና ዚርከብ ክፍሊ ጽሕፈት ይከታተል። ክፍሊ ጽሕፈት ድማ፡ ነቲ እቶም ኣብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈትን ኣብ ገሊአን ኣብያተ ጽሕፈት ጨንፈርን ዜገልግሉ ጸሓፍቲ ዚዓይዎ ዕዮ የተሓባብር። ኣባላት ክፍሊ ጽሕፈት እተፈላለየ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ምዃኖም፡ እተፈላለየ ባህሊ ንዘለዎም ሰባት ዚትንክፍ ጽሑፋት ከነዳሉ ሓጊዙና እዩ፣ በዚ ኸምዚ ኸኣ ጽሑፋትና ዓለምለኻዊ ትሕዝቶ ኺህልዎ ኽኢሉ እዩ።
እቲ ጽሑፍ ናብ ተርጐምቲ ይለኣኽ። እቲ ጽሑፍ ምስ ተሰናደወን ምስ ጸደቐን፡ ብኤሌክትሮኒካዊ መገዲ ኣብ መላእ ዓለም ናብ ዘለዉ ጕጅለታት ተርጐምቲ ይለኣኽ፣ ንሳቶም ከኣ ነቲ ጽሑፍ ተርጒሞም ይእርምዎን የጽፍፍዎን። ንትርጉም እቲ ብእንግሊዝኛ እተጻሕፈ ጽሑፍ ምሉእ ብምሉእ ብቛንቋኦም ዜመሓላልፍ “ልክዕ ቃላት ሓቂ” ኺሓርዩ እዮም ዚጽዕሩ።—መክብብ 12:10።
ኮምፕዩተር ነቲ መስርሕ የቀላጥፎ። ኮምፕዩተር ናይ ጸሓፍትን ተርጐምትን ስራሕ ኪሰርሕ ኣይክእልን እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ኮምፕዩተር ዚርከብ መዝገበ ቓላትን ካልእ ንትርጉምን ንምርምርን ዚሕግዝ ናውትን ነቲ ስራሕ ኬቀላጥፎ ይኽእል እዩ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ማልቲላንጐጅ ኤሌክትሮኒክ ፓብሊሽንግ ሲስተም (መፕስ) ዚብሃል ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራም ኣዳልዮም ኣለዉ። እዚ ፕሮግራም እዚ፡ ብኣማእታት ዚቝጸር ቋንቋታት ክትጽሕፈሉን ንጽሑፍ ምስ ስእሊ ጌርካ ኸተሰናድዎን ጽሑፋት ንሕትመት ከተዳሉን ይሕግዝ።
ሒደት ኣሽሓት ሰባት ብዚዛረብዎ ቛንቋታት እውን ከይተረፈ ጽሑፋት ከነዳሉ ጻዕሪ እንገብር ስለምንታይ ኢና፧ ምኽንያቱ፡ “ኵሉ ዓይነት ሰብ ኪድሕንን ናብ ልክዕ ፍልጠት ሓቂ ኺመጽእን” ፍቓድ የሆዋ እዩ።—1 ጢሞቴዎስ 2:3, 4።
ጽሑፋትና ብኸመይ ይጽሓፍ፧
ጽሑፋትና ብብዙሕ ቋንቋታት እንትርጕሞ ስለምንታይ ኢና፧


text:
ሕዝባዊ ንብረትን ማሕበራዊ ፍትሕን ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ናይ ፖርቱጋል ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ፍትሕን ሰላምን ድርገት ንዕለት 22 ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም. ርእሰ ከተማ ሊስቦና ኣብ ዝርከብ ካሉስተ ጉልበንኪያን ማሕበር ህንጻ ዝካየድ ዓውደ መጽናዕቲ ከምዝጠለበ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሊዛ ዘንጋሪኒ ሓቢረን
ኣብቲ ዓውደ መጽናዕቲ ዝድህሰሱ ኣርእስታት
ከምቲ ናይ ፖርቱጋል ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዝሃቦ መግለጽን ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ዝዘርግሖ ምንጪ ዜና ይብላ ጋዘጠይና ራዲዮ ቫቲካን ዘንጋሪኒ፥ እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ምሕደራ ሃብቲ ገንዘብ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጠመቕ ትምህርቲ ማሕበራውነትን ካልኣይ ሃብቲ ገንዘብን ማሐበራዊ ፍትሕን ሳልሳይ ስነ ምግባርን ስርዓት ክፍሊት ግብርን ራብዓይ ቅኑዕ ብርክታን ዝብሉ ምዃኖም ገሊጸን። ነዞም ኣርእስታት ኣደጊፎም ሰፊሕን ዓሚዩቕን ኣስተምህሮን ትንተናን ዝህቡ ኣባል ማሕብር ኢየሱሳውያን ኢልደፎንሶ ኮማቾን፡ ካልኦት ውሩያት ናይ ስነ ምግባርን ኤኮኖምን፡ ኤኮኖምን ስነ ማሕበራውን ናይ ኤኮኖሚ ፍልስፍናን፡ ናይ ኤኮኖሚ ሕግን ሊቃውንቲ ከምዝኾኑ ዘንጋሪኒ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ጠቒሰን ብምሕባር ነቲ ዓውደ መጽናዕቲ ናይ ሊስቦና ፓትሪያርክ ብፁዕ ኣቡነ ማኑኤል ክለመንትን ናይ ፖርቱጋል ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ሕግን ፍትሕን ድርገት ኣቦ መንበር ፐድሮ ቫስ ፓቶን ብዘቕርብዎ ኣስተምህሮ ጀሚሩ ናይ መዛዘሚ መደብ ድማ ናይ ፖርቱጋል ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ማሕበራውን ሰብኣዊ ምንቅስቓሳትን ሓዋርይዊ ግብረ ኖልዎ ድርገት ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ኾርገ ኦርቲጋ ዝመርሕዎ ከምዝዀኑ ገሊጸን።