text:
ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ወርሒ ሰነ 1970 ዓ/ም ደርግ “ትግራይ ለመዳሰስ ኤርትራን ለመደምሰስ” ብዝብል ጭርሖ ኣብ ትግራይን ኤርትራን ሰፊሕ ወራር ዘካየደሉ እዋን እዩ። ኣብ ከተማታት ዝነበረ መርበብ ስርዒት ህወሓት እናበተኽካ፣ ህወሓት ኣብ ዘለትሉ እናዘመትካ ኣሰር ርጋፃ ንምጥፋእ ዝዓለመ ክልተ በላሕቲ ጫፋት ዘለውዎ ወፍሪ እዩ ኣካይዱ።
ይኹን እምበር ሰራዊት ህወሓት ፖለቲካዊ ዓቕሙን ስልቲ ውግኡን ምስ በብግዜኡ ዝምዕበሉ ሳይንሳዊ ጥበባት ክልስ ሓሳባት እናዛመደ፣ በቢ ዓውደ ኲናቱ ዝረኸቦ ተመክሮ እናተጠቐመ ኣጠቓላሊ ዓቕሙን ውሕልንኡን እናተጠናኸረ መፀ። ኣብቲ ዓመት ቁፅሪ ተጋዳላይ ህወሓት እናወሰኸ ብምኻዱ ካብ ወርሒ ነሓሰ 1970 ዓ/ም ጀሚሩ ነብሰ ወከፈን ካብ ሓደ ሚኢቲ ዘይበዝሕ ሰብ ዝሓዘ 22፣29፣30፣32፣92፣73፣43ን 60ን ዝበሃላ ሓይልታት ተጣየሻ። ተጋዳላይ መድሕን ድማ ኣብ ሓይሊ 60 ኮሚሳር ሓይሊ ኮይኑ ተመደበ። ሓይሊ 60 ሰለስተ ጋንታታት ዝሓዘት ጋንታ እያ።
ሓይሊ 60 ነቲ ህወሓት ዝሓንፀፀቶ ሓይልኻ ምዕቃብን ብደባይ ውግኣት ዓቕሚ ፀላኢ እናዳኸምካ ሞራሉ ክትንከፍ ናይ ምግባርን ስልቲ ንምትግባር ናብ ዓዲ ዳዕሮ ኣምረሐት። ምስዚ ጎድና ጎድኒ ካልኦት ሓይልታት ህወሓት ኣብ ነበለት ማይቅነጣል፣ ዓብዪ ዓዲ፣ ሰለኽለኻን እንዳባ ጉናን ደባይ መጥቃዕቲ እናካየዳ እየን። ተጋዳላይ መድሕን ኮሚሳር ኮይኑ ዝመርሓ ሓይሊ 60፣ 24 ነሓሰ 1970 ዓ/ም ኣብ ዓዲ ዳዕሮ ንዝነበረ ሰራዊት ደርግ ብደባይ ውግእ መጥቃዕቲ ከፈተት። በቲ ርሱን ውግእ ዝተደናገፀ ደርጊ ድማ ናብ ደቡብ ኣንፈት ብምሽምራር ናብ ናይ ምክልኻል ስጉምቲ ክኣቱ ተገደደ። ሓይሊ 60 ዘመላጠጠቶ ሰራዊት ደርግ ካልኦት ሓይልታት ህወሓት እናተቐባበላ ክዳኸም ስለዝገበረኦ ምንቅስቓሱ ናብ ፍሽለት ገፁ ኣምረሐ። በዚ ድማ እታ ሓይሊ በቲ ድብያ ሰራዊት ደርግ ፈረኽረኽ ክብል ብምግባር ብርክት ዝበለ ዕጥቅን መኻይንን መንዘዐት። ድሕሪ እዚ ተጋዳላይ መድሕን ኣብዞም ዓውደ ውግኣት “ስንቅና ካብ ሓፋሽ ህዝብና ዕጥቅና ወያናይ ሓቦና“ ዝብል መሪሕ ጭርሖ ብምትግባር ኣንፀባረቕቲ ዓወታት ንክምዝገብ ውሕሉል ወታደራዊ መሪሕነት ሃበ።
ጉዕዞ ባህረ ሰላም
ኣብ መጀመርታ 1972 ዓ/ም ኣብ ፅባሕ ምፍሻል ራብዓይ ወራር ደርግ ወታደራዊ ዓቕሚ ህወሓት ስለዝገዘፈ ሰራዊት ህወሓት ተጠናኺሩ ኣብ ሽዱሽተ በጦሎኒታት ተወደበ። ተጋዳላይ መድሕን ኪሮስ ምስ ተጋዳላይ ጫልቱ በጦለኒ 70፣ ሓየሎም ኣርኣያን መስፍን ኣማረን በጦለኒ 30፣ ሳምራ የኑስን ሓዱሽ መስፍንን በጦለኒ ሓሙሽተ፣ ፀጋ ብርሃን ሃይሉን ፈረደ ባቡን በጦለኒ 90፣ መንጁርን ኣሰፋ ማሞን በጦለኒ 10፣ ስምረት መለስን ታደሰ ወረደን በጦለኒ 40 ንኽመርሑ ብምውዳብ ከም ብሓዱሽ ተጣይሸን።
ብድሕሪ እዚ 15 ለካቲት 1970 ዓ/ም ህወሓት ብተዓለምቲ ኣቢላ ካብ ስዳን እተጎዓዕዞ ንብረት ስለዝነበረ በጦለኒ 70 ንሓለዋ እቶም ተዓለምቲ ካብ ዝተመደባ በጦለኒታት ሓንቲ ነይራ። ስንቂ ተጋደልቲ ዝተወሰነ ሕሩጭ፣ ምስ ሰሊጥን ሽኮርን ተሓዊሱ ዝቆሓም እዩ። እቲ ጉዕዞ ብዓዲ ጎሹን ግይፅን ኣቢልካ ኣውራ መንገድታት ጎንደርን ሑመራን ብምቁራፅ ብሸሪፍ ሓማድ ንባህረ ሰላም ምእታው እዩ። ተጋዳላይ ብጥምየት ከብዱ ምሕላጉ ከይኣኽሎ ሓያል ሙቐት ቀትርን ዳህሪ ቀዲ እቲ ከባብን እናተባረዩ ንኽልተ መዓልትታት ኣብ ርእሲኡ ዓንደሩ።
መራሒ እታ በጦለኒ ዝነበረ ተጋዳላይ መድሕን ፅንዓትን ሓቦን ተጋደልቲ ከም ዘለዎ ንክቕፅል ንዝነበረ ውሱን ማይ ከይውዳእ ፁኑዕ መምርሒ ሃበ። ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ኮይኑ ምንቅስቓስ ዝተስኣኖ ተጋዳላይ ጥራሕ እዩ ብፍሉይ ዝወሃቦ። እዚ እናኾነ ግን ካብ መስርዑ ፈንተት ዝብል ወይ ዘንፀርፅር ተጋዳላይ ኣይነበረን። ኣብቶም ዝሓልፍዎም በረኻታት ጠብታ ማይ ዝሓረሞ ብምዃኑ ነብሶም ብፃምእ ደሪቑ ዋላ እኳ እንተነበረ ባህረ ሰላም ግና ኣይጨከነትሎምን። ባህረ ሰላም ዝሓቖፈቶም ዓይኒ ማያትን ወሓዝቲ ሩባታትን ዝረኣየ ተጋዳላይ እናተወርወረ ህርፍርፎቱ ሓዪልዎ ናብቲ ቃላይ እናዘለለ ኣተወ። ኩሉ ኣብ ሱዳን ተዳልዩ ዝሰዓቦ ምግቢ እውን ተዋሂብዎ በልዐ።
ተጋዳላይ መድሕን ምስ ብፆቱ ጉዳይ እቲ ንብረት ንምዝርራብ ወታደራት ሱዳን ናብ ዝርከብሉ ዕርዲ ኣምረሐ። ይኹን እምበር ዝሰምዖ ሓበሬታ ፍረ ፃማ እቲ ተጋዳላይ ናብ ባዶ ዘውርድ ነበረ። እቲ ንብረት ብኤርትራ ክኣቱ ስለዝተሓሰበ ዳግም ናብ ዝነበርዎ ዓዲጎሹ ክምለሱ ከም ዘለዎም ተነገሮ። እዚ ማለት ተጋዳላይ እተን ክመፅእ ዝሓለፈን ፈተናታት እንትምለስ እውን ዳግም ክረኽበኦ ምዃነን ብምሕሳብ ቅድመ ምድላው ገበረ። በብሓይሉ ማይ ብጀሪካን ክተሓዝ ኣብ ምርድዳእ ተበፅሐ።
ኮይኑ ግና እተን ውሑዳት ጀሪካናት ነቲ ዘሎ ብዙሕ ተጋዳላይ ብማንካ እውን ስለዘይበፅሓ ዳግም ተጋዳላይ ብሓያል ፃምእ ተቓፀለ። ብሙቐት ሓዊ ዝተፍኡ በረኻታት ሸሪፍ ሓማድ፣ ከባቢታት ሑመራን ዓዲጎሹን ለሽ ዝበሉ ተጋደልቲ ፍፁም ፀጥታ ወረሮም። ይኹን እምበር ሓያል ፃምእ ተፃዊሮም እንትጓዓዙ ኣብ መንጎ ባዕኸርን ሑመራን ኣብ ዝርከብ ዓሙቕ ቦታ ዝዓቖረ ማይ ረኣዩ። እንተኾነ እቲ ማይ ኣህባይ ዝሰትያሉ ስለዝኾነ ፍታን እንስሳት ዝወደቖ፣ ሓሳኹ ዝወረርዎን ዝኣገለን እዩ። ኣብቲ እዋን ብፃምእ ማይ ጫፍ ሞት ክነኽኡ ዝደለዩ ተጋደልቲ ግና ደኒኖም ጭልጥ ኣበልዎ።
ነዚ ዕድል ዘይረኸቡ ተጋደልቲ እውን ካብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከቡ ሽንጥሮታት ዝረኸብዎ ጭቃ እናበልዑ ትንፋሶም መለሱ። በዚ ዝሓሸ ዓቕሚ ዝፈጠረ ተጋዳላይ ነቲ ብድኻም ነብሱ ዝዘሓለ ካልእ ብፃይ እናሓንገረ፣ ዝተረፈ ብሓያል ድኻም እናተስሓገ እታ በጦለኒ ዓዲጎሹ ኣተወት። እዚ ኣካል ዛንታ ተጋዳላይ መድሕን ዝኾነ መስተንክራዊ ስርሒት በጦሎኒ 70፣ ህወሓት ምስ ተፈጥሮ ተቓሊሳ ፈንፂሓ ናይ ዝወፀትሎም ፈተንቲ እዋናት ብምዃኑ ታሪኽ ኣይዝንግዖን።
ሓመሳ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ
1973 ዓ/ም ብሒቱ። ኣብቲ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ኮንፈረንስ ህወሓት “ርሱን መንፈስ ኣብ ኩሉ ንጥፈታትና” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ተሓንጊጡ እዩ ተኻይዱ። ኣብቲ ጉባኤ ተጋዳላይ ህወሓት ናብ ዝሓሸ ብርኪ ምስግጋሩን ካብ ደባይ ውግእ ናብ ተንቀሳቓሲ ሜላ ውግእ ክኣቱ ከም ዝግበኦ ተሰመረሉ። ብመሰረት እዚ መድሕን ኪሮስን መስፍን ኣማረን ብርጌድ 781፣ ስምረት መለስን ሓዱሽ መስፍንን ብርጌድ 365፣ ሓየሎም ኣርኣያን ብሩክ በርሀን ብርጌድ 542 ክመርሑ ብምምዳብ ብድምር ኣርባዕተ ብርጌዳት ተፈጠራ። ሕድሕደን ሰለስተ በጦለኒታት ዝሓዛ ኮይነን ብሓፈሻ ሰራዊት ህወሓት ኣብ 12 በጦለኒታት ተወዲቡ ኣሎ።
ኣብቲ እዋን ካብ ትግራይ ተፀራሪጉ ዝወፀ ጀብሃ ካብ ኤርትራ እናተበገሰ ዝገብሮ ዝነበረ ምብስባሳት ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንምቅባፅ ተወሰነ። ካብዚ ሓሊፉ ኤርትራ ዓፋር ንምምስራት ዝዓለመ ውግእ እውን እዩ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ተጋዳላይ መድሕን ኪሮስ ዝመርሐን ሰለስተ ቦጠሎንታት ዝሓዘት ብርጌድ ጥቅምቲ 1973 ዓ/ም ኤርትራ ኣተወት። ሓንቲ ሓይሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኣቢላ ናብታ ብርጌድ ተፀንበረት። ኣባላት ብርጌድ 781 ኣብ ወሰን ቀይሕ ባሕሪ ዓሪዶም ካብቲ ባሕሪ ዝጎስዕ ኣሳሕይታ ተፃዊሮም መልክኣ ምድራዊ ፀጋታት እቲ ከባቢ እናስተማቐሩ ኩነታት ፀላኢ ክከታተሉ ፃንሒት ገበሩ።
ተጋዳላይ መድሕን ምስ ብፃዩ መስፍን ኣማረ ኮይኑ ነቲ ወታደራዊ ስርሒት እንትመርሕ ኣዒንቶም ሰለም ዘበልሉ እዋን ኣይዝክሮን። ድሕሪ ውሱን መዓልታት እታ ዝሓዛ ብርጌድ ኣብ ባዳ ንዝዓረደ ሓይሊ ጀብሃ ንምጥቃዕ ኣንጊሃ ባዳ ኣተወት። ነበልባል ሙቐት ዘለዎ መሬት ባዳ ብሓይሊ ፀሓይ ፀሊም ሕብሪ ብዝተላበሱ ኣእማን ዝተመልአ እዩ። ዋላ ብፀልማት እንተኾነ እውን ካብቶም ኣእማን ዝተፍእ ሓይሊ ሙቐት ኣይጠፍእን። በዚ ምኽንያት እዩ ብርጌድ 781 ኣንጊሃ ናብቲ ቦታ ዝተንቀሳቐሰት። ነቲ ኣዕፅምቲ ዝሰብር ቀዝሕን ኣካላት ዘምክን ዳህርን ብፅንዓት ዝተፃወረ ተጋዳላይ ህወሓት ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰዓታት ንጀብሃ ፀራሪጉ ሲሙቲ ናብ ዝበሃል ቦታ ኣስገሮ። ነቲ በርቃዊ መጥቃዕቲ ምፅዋር ዝኣበዮ ጀብሃ ድማ ጭራኡ ደጒሉ ፎርቶ ሓሊፉ እናተንጠባጠበ እምባሰይራ ኣተወ።
እምባ ሰይራ፣ ጀብሃ “ነቕ ዘይብል ዕርደይ” ኢሉ ዝምከሐሉ ነዊሕ እምባ እዩ። ኣብ እግሪ እቲ እምባ ዝዓረደ ዘመናዊ ኣፅዋር ዝዓጠቐ ሺሾ ሰራዊት ደርግ ነቲ ድፋዕ ንምስባር ዘካየዶ ተደጋጋሚ ፈተነ ከይሰመረሉ ምስ ተረፈ ቀቢፁ ዝገደፎ ገዛኢ ቦታ እዩ። እታ ገዛኢት ቦታ ንምእታው ዘላ እንኮ መማረፂት ጥራሕ እያ። ህወሓት ነታ መሃንዲሳት ኲናት ኢና ዝብሉ ሓይልታት ዘቕበፀት ድፋዕ ንምስባር ረቂቕ ስልቲ ሓንፂፃ ኣላ።
ብፃይ ሓየሎም ዝሓዛ በርጌድ 542 ናብታ ገዛኢት ቦታ ንኽትሶሉኽ ካብ እምባሰይራ ብኣንፈት ሰሜን ተዳለወት። ተጋዳላይ መድሕን ዝመርሓ በርጌድ ድማ ብኣንፈት ምብራቕ መደናገሪ ተዂሲ ብምኽፋት ካብታ መእተዊት ገዛኢት ቦታ ገፁ መሊሱ ንኽፈናተት ናይ ምግባር ተልእኾ ሒዛ ተንቀሳቐሰት።
መሬት መጋረጃ ፀልማት ንክኽደን ሒደት ሰዓታት እንትተርፎ በጦሎኒ 781 ተዂሲ ከፈተት፣ ብኡ ንብኡ ድማ ውዕውዕ ኲናት ተጀመረ። ብረቂቕ ስልቲ ኲናት ዝዋሕለለ ሰራዊት ህወሓት ነቲ ፈታኒ ዕርዲ ፈንፂሑ ሓይሊ ጀብሃ ንምድምሳስ ብዝሓንፀፆ ስልቲ ስጡም ውህደት ኣርኣየ። ሰራዊት ጀብሃ ነታ ገዛኢት ቦታ ገዲፉ ንኣንፈት ምብራቕ ናብ ዘላ ቦጦሎኒ ሚዛኑ እንትዛዙ ብፃይ ሓየሎም ዝመርሐን በጦሎኒታት ናብታ በራኽ ገዛኢት ቦታ ተወርዊረን ኣተዋ። ብዝተፈላለየ ኣንፈት ኮይነን ድምፂ መጥቃዕተን ፍሉይ ውቅዒት ፈጢሩ ተስፋ ዓወት እናተመገባ ናብቲ ቀንዲ ሓይሊ ሸልዩኸን ንምእታው መጥቃዕተን ኣጠናኸራ። ናብ ምብራቕ ኣንፈት ዛዝዩ ዝነበረ ሓይሊ ብኣንፈት ሰሜን ብዝተፈነወሉ መጥቃዕቲ ደንጊፁ እንትግልበጥ ብፃይ መድሕን ዝመርሐን ቦጠሎኒታት እናስዓባ ሃጀመኦ። ሕንጊድ ተጋዳላይ ህወሓት ነቲ ዕርዲ ምስባሩን ዘይምስባሩን ኣብ ዘመስክረሉ ወሳኒ ኩነታት በፅሐ።
እቲ በርቃዊ መጥቃዕቲ እናቐፀለ እዩ። ሓይሊ ጀብሃ ብፅንዓት ተጋደልቲ ህወሓት ዝተሰኮነ ይመስል። ብሬን ዝዓጠቑ ብፆት ህወሓት ዝትኩስዎ ዓረር ዕላማኡ እናወቕዐ ነቲ ሓይሊ ብሞትን መቑሰልትን ክመናመን ገበርዎ። በዚ ዝደንገፀ ሰራዊት ብዘይ ዓረር ናብ ገደላት ክዘልል ኢሉ እውን ክበታተን ጀመረ። ካብ እምባሰነይቲ ካብ ብሱል ጥረ ተሪፉ ዝሃደመ ሓይሊ ኣብ ቅናፍና ዝተብሃለ መሬት ኤርትራ ዳግም ተኣኻኸበ።
ኣብ ቅናፍና ዝዓረፈ ጨረር ፀሓይ ንኣኻውሕ እቲ መሬት ኣርሲኑ ነቲ ከባቢ ናብ ርሱን መቕሎ እንትቕይሮ እዩ ዝስመዓካ። ህድማ ጀብሃ እውን ተጋደልቲ ህወሓት ኣብዚ ዳህሪን ከውሕን ቦታ ንምፍታን ይመስል። ኣሰር ጀብሃ ዝሰዓበት ብርጌድ 781 ኣብቲ ከባቢ ሕርሕራይ ገይራ ክትድምስሶ ሽንጥሮታት እምባሰነይቲ ኣቋሪፃ ናብቲ ቦታ ኣተወት። በጦለኒታት እታ ብርጌድ ብኹሉ ኣንፈት ናቊጠን ንሓይሊ ጀብሃ ኣብ ክባ ኣእተወኦ።
ነቲ ሓይሊ ናብ ዓሞቕቲ ቦታታት እናሸምረረት መቓብር ንምውራድ ኣብ ዝፈነወቶ መጥቃዕቲ ከቢድ ክሳራ ተጎልበበ። ሚዛን ሓይሊ ፀላኢ ብዙሕ ስለዝነበረ ካብ ምብራቓዊ ክፍሊ ኤርትራ ተፀራሪጉ ናብ ኣንፈት ምዕራብ ሃደመ። ድሕሪ ሓደ ሰሙን ኣብ ምዕራብ ዝነበረት ብርጌድ ህወሓት ብዝኸፈተትሉ መጥቃዕቲ ቁፅሩ ተመናሚኑ ናብ ሱዳን ኣምረሐ። ኣብ ሱዳን ዝተጠራቐመ ሓይሊ ጀብሃ ብውሽጣዊ ኩነታቱ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ተበታቲኑ ሃለዋቱ ጠፍአ። ወታደራዊ ስርሒት ህወሓትን መድሕንን መርፍእን ፈትልን ኮይኖም ካብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ጀሚሩ ዓሞቕቲ በረኻታት ባዳ፣ ሽንጥሮታት ሲሙቲ ከበሳታት እምባ ሰነይትን ኣካውሕ ቅናፍናን ዘይርስዕዎ ዛንታ ኣብ ማህደር ተጋድሎ ህወሓት ኣስፈሩ። ኣብ ድምር ህይወት ቃልሱ ኣብ ዓዲ ነብርኢድ፣ ተምቤንን ሓውዜንን ኣብ ዝተኻየዱ ውግኣት ፍንጫል መዳፍዕ ሰለፉ እንትትልተል፣ ቅልፅም ኣእዳዉ ብጠያይቲ እንትስበር ግንባሩ ጠያይቲ እንትበስዖ ውፃእ መዓት ኮይኑ ንታሪኽ በቒዑ።
ጅግና ክልተ መዋእል
ውፃእ መዓት ተጋዳላይ መድሕን ደርጊ መቓብር ምስ ኣእተወ ዝፅበዮ ካልኣይ ምዕራፍ ቃልሲ ንምጥንኻር ትምህርቱ ቀፀለ። 12 ክፍሊ ድሕሪ ምዝዛሙ 1990 ዓ/ም ካብ ኮሌጅ ስቪል ሰርቪስ ኢትዮጵያ ብሕጊ ገበን ቀዳማይ ዲግሪ ከምኡ እውን ካብ ዩንቨርሰቲ ኣምስተርዳም /ኔዘርላንድ/ ካልኣይ ዲግሪ ረኸበ። ነዚ ብልዑል ፀብለልታ ዘጥረዮ ዓቕሚ ብምጥቃም ካብ 1990 ዓ/ም ክሳብ ጥሪ 2000 ዓ/ም ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣካቢ ዳኛ ኮይኑ ፃምእ ፍትሒ ህዝቢ ኣብ ምርዋይ ተቓሊሱ።
ኣብ ታሪኽ ኣብያተ ፍርዲ ኢትዮጵያ ፈላማይ ብዝኾነ ገበን ምጥፋእ ዘርኢ ዝተኸሰሱ ሰበ ስልጣናት ደርግ፣ ነቲ ጉዳይ ብኣካብነት ተሰይሞም ብዝግባእ ብምምርማር ፍርዲ ካብ ዝሃቡ ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ሓደ ነይሩ። ካብ 2003 ዓ/ም ክሳብ ብኽብሪ ዝተሰናበተሉ ሰነ 2008 ዓ/ም ንሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ጠቕላይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ምክትል ፕሬዝዳንት ኮይኑ ዓበይቲ ጉዳያት ፍትሒ ብሕገ መንግስታዊ መትከል ዝረኣየ ተቃላሳይ ኮይኑ 30 ሰነ 2008 ዓ/ም ጡረታ ወፂኡ። ብዓይኒ ቋንቋ ገድሊ “ንሱ” እናበልና ዛንታኡ እነውገዐሉ ዝነበርና ብፃይ ኣሽንኳይ ብወሱን ገፃት ሒደት ብርዕታት ተፃሒፉ ዝውዳእ ኣይኮነን። ነብስወከፍ እዋን ህይወት ገድሉ ዝተሸከመቶ መሪር ዛንታ ኣለዋ። ነዚ እውን እዩ መድሕን ሚልዮናት ኮይኑ ዝተቓለሰ ተጋዳላይ መድሕን ጀግና ክልተ መዋእል ዝበልናዮ።


c: text/html

text:
Articles(ኣሕተምቲ ሕድሪ)
ቃንዛይ ኣብ መጽሓፍ ግፍዒ
2018-01-09 | ዊንታ ታደሰ
ን30 ዓመታት ዝቐጸለ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህዝብን ተጋዳላይን ብማዕረ ዘሳተፈ‘ዩ ነይሩ። ተጋደልቲ ኣብ ሜዳ፡ ህዝቢ ከኣ ኣብ ሕምብርቲ ጸላኢ ብምዃን፡ ተልእኾታት ሰውራ ኣብ ምፍጻምን ስርሒት ኣብ ምክያድን ዓቢ ግደ ተጻዊቱ። ድምር ናይዚ ኣስተዋጽኦታት ከኣ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ኣበሲሩ። ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍሎ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ደም ጀጋኑን ሰለማዊ ህዝብን ዝሓተተ’ዩ ነይሩ። Read More...
ተደጐል
2014-09-18 | ኤፍረም ሃብተጽዮን
ጥበብ፡ ተውህቦ ድዩ ብትምህርቲ''ዩ ዝጥረ?'''' ንነዊሕ እዋን ዘካተዐ ኣርእስቲ እዩ። ሓደ ናይ ስነ-ቋንቋ ምሁር፡ ''''ብዘይቀልዓለም እቲ 95 ሚእታዊት ተውህቦ እዩ። እቲ ዝተረፈ ሓሙሽተ ሚእታዊት ከኣ ነቲ ተውህቦ ከተንጸባርቕ እትመሃሮ እዩ፡'''' ይብል። ኣብ ዳሕረዋይ ገበር መጽሓፍ ተደጐል ቀሪቡ ዘሎ፡ ብዛዕባ ደራሲ ዝገልጽ ሓጺር ሓበሬታ፡ ነዛ ሕቶ ዳግም ክሓስበላ ደሪኹኒ። ኣብታ ብማሕሙድ ኢብራሂም ተደሪሳ፡ ኣብ 2014 ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት መጽሓፍ ቀሪቡ ዘሎ ጽባቐ ኣዘናትዋ፡ ሓይሊ ኣገላልጻ. . .፡ ንሓይሊ ''''ተውህቦ!'''' ዝገልጽ ኮይኑ ረኺበዮ። ደራሲ፡ ነቲ ጽሒፉሉ ዘሎ ቋንቋ ትግርኛ፡ ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ ዝተላለዮ እዩ። ኣብቲ መጽሓፍ ዘሎ፡ ስእለ-ኣእምሮ ዝፈጥር ጽባቐን ጽፈት ኣገላልጻን ኸኣ እንታይ እዋን መሊኹዎ የብል። ''''ሓንቲ ስእሊ ሽሕ ቃላት ትዛረብ!'''' ዝብል ፍሉጥ ብሂል ሞያ ጋዜጠኝነት ኣሎ። ኣብ መጽሓፍ ተደጐል ከኣ ቃላት ስእሊ ምዃኖም ዘእምን ስእላዊ ገለጻ ቋንቋ ተንጸባሪቑ ይርከብ። ነዚ ሓይሊ ዘንበበ፡ ተመራማሪ ታሪኽን ዓቢ ደራሲን ኣለምሰገድ ተስፋይ፡ ምስቲ ኣብ 20 ዓመቱ ምስ ቋንቋ እንግሊዝ ተላልዩ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ዝገበረሉ ፖላንዳዊ ጆሴፍ ኮንራድ እዩ ኣመሳሲልዎ Read More...
ባሕሪ ኣብ ጭልፋ
2017-08-25 | ደጀን ኪዳነ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መንግስቲ ኤርትራ ህዝቢ ናብ ካልእ መኣዝን ንምጥዋይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ ሳይበር ኩናት ተኣዊጁ ስለዘሎ ጥንቃቐ ኪግበር ዝብል ጽዑቕ ኣኼባታት ትካላት መንግስቲን ግንባርን የካይድ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ዘመተ፡ ህዝቢ ብፍላይ ድማ ሰራሕተኛታት መንግስቲን ኩሉ ኣቓልበኦም ናብ ቅሬታን መረረን ስለዘድሃበ፡ እቲ ጸላኢ ፈጢርካ ህዝቢ ኣብ ራዕዲ ናይ ምእታዉ ሜላ ንምቕጻል ዝዓለመ ኢዩ። ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ቀጻሊ ፍርሂ ከድህብ መታን ወግሐ ጸብሐ ኩናት ዘይተርፍ ኢዩ፡ ወያነ፡ ኣሜሪካ፡ ጅቡቲ ወዘተ እንዳበለ ኪሰርሖ ዝጸንሐ ጽውጽዋያት ህዝቢ ዒቕ ስለዝበሎን ክንዕቆ ስለዝጀመረን፡ ሕጂ ናይ ኮምፒተርን ሳይበርን ጠለፋ ኩናት ተጀሚሩ ዝብል ጎስጓስ ጀሚሩ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ናይ ሳይበር ውግእ ኣብ መንጎ ኩለን ሃገራት ዘሎ ባህርያዊ ነገር ሙኻኑ ፍሉጥ ኮይኑ፡ ብፍላይ ከም ኤርትራ ዝኣመሰለት ገና ኣብ መበል 20 ክፍለዘመን ይስረሓሉ ብዝነበረ ወረቐትን ናይ እዋን ዘመነ ጥልያን ፋይላትን ዝሰርሕ ትካላት መንግስቲ፡ ናይ ሳይበር መጥቓዕቲ ክኣትዎ ኢዩ ወዘተ ኢልካ ጎስጓስ ምግባር ካብ ዘስሕቕ ነገር ዝሓልፍ ከምዘይኮነ ይግመት።
እዚ ሕጂ ዝግበር ዘሎ ጎስጓስ ወያነ እስራኤል ዝሃቦም መሳርሒ ሳይበር ጌሮም ኣብ ውሽጥና ኣትዮም ኣለዉ ዝብል ኮይኑ፡ ንሰራሕተኛታት መንግስቲ ንስኹም እውን ትጥርጠሩ ኢኹም ዘስምዕ መጠንቀቕታ ይወሃቦም ምህላዉ ተሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ እቲ ካብ ስርቂ ፕረዚደንት ኢሳያስን ካልኦት ውሑዳት ላዕለዎት ሓለፍቲን ዝተረፈ ዝርካቡ ገንዘብ ኣብ ምጽንጻን ኣብ ዝውዕሉ መሳርሒታት ከምዘውፍሮ ይፍለጥ። እቲ ኣብ ሓበሬታ ቴክኖሎጂ ዝግበር ወፍርታት ምሉእ ብሙሉእ ህዝቢ ንምጽንጻን፥ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈት እንተላይ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ዝግበር ናይ ኢንተርነትን ቴሌፎንን ርክባት ብሪከርደርን ቅዳሕ ጽሑፍን ንምሓዝን ንምምላእን ኣበርቲዑ ይጽዕት ኣሎ።
ብዘይካ እዚ ኣብዚ ናይ ምጽንጻን ስራሕ ዝዋፍሩ ሰባት ብኣስገዳድ ይምድብ ምህላዉ ይፍለጥ።እቶም ኣብዚ ዓይነት ስራሕ ዝሰርሑ መንእሰያት እቲ ዕማም ሓደገኛ ብሙኻኑን ሕልነኦም ስለዘይቅበሎን ፈትዮም ከምዘይሰርሕዎ ዝፍለጥ ኮይኑ፥ እቶም ኣብ ናይ ምጽንጻን ዓይነት ስራሕ ዝሰርሑ መንእሰያት ምስ ስድራቤቶም ርክባት ከይገብሩ፥ ምስጢር ከየውጽኡ ንባዕሎም ከቢድ ምክትታል ከምዝግበረሎም ይፍለጥ።
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ እቲ ህጻን ቆልዓ እውን ከይተረፈ ቴሌፎናት ምጽንጻን ከምዝግበረሉ ስለዝፈልጥ ካብ ወጻኢ ናብ ሃገር ኣብ ዝድውለሉ እዋን ዘረብኡ ብኮድ ሸፊኑ ክዛረብ ተገዲዱ ምህላዉ ይፍለጥ። ኣብ ኤርትራ ሕጂ እውን ብዘይ ዝኾነ ምኽንያትን ሕጋዊ መስርሕን ኣብ እንተርነት ዝሰርሑ ሰባት ምእሳር ይዛይድ ምህላዉ ናይዚ ምጽንጻን መርኣያ ኮይኑ ኣብዚ ቅንያት እዚ ኣብ ከባቢ ባሕቲ መስከረም ካብ ዝርከባ እንዳ እንተርነታት 5 ሰባት ብሃገራዊ ድሕነት ተኣሲሮም። እቶም ዜጋታት ብሰለስተ እብረ ኣብቲ እንዳኢንተርነት ዝሰርሑ ዝነበሩ ኮይኖም ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ኢዮም ብኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ተኽብኪቦም ተወሲዶም።


text:
ከምቲ ቅዱስነቶም ኣብ ሓፈሻዊ ትምህርተ ክርስቶስ ናይ ዕለተ ሮቡዕ ብዕለት 30 ሰነ 2016 ዓም ኣብ ዘስምዕዎ ‘ብጸጋ እግዚኣብሔር ካብ 24 ክሳብ 26 ናይዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ኣብታ ቀዳመይቲ ሃገር ክርስትና ብምዃን ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ንክርስትና ሃንጐፋይ ቢላ ዝተቀበለት ኣብ ኣርመንያ ሓውጾተ ኖልዎ ገረ፣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ከኣ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ከም ፍቃድ እግዚኣብሔር ናብ ጆርጅያን ኣዘርበጃንን ሓዋርያዊ ምብጻሕ ክገብር እየ፣ ካብዘን ሃገራት ንዝቀረበለይ ዕድመ ብሓጐስ ተቀቢለዮ፣ ነዚ ምግባረይ ከኣ ብሓደ ወገን ነቲ ጥንታዊ ናይ ክርስትና መሰረት ኣብዘን ሃገራት እዚኤን ኣኽብሮተይ ንምግላጽን ምስተን ካልኦት ሃይማኖታት ዘተ ንምክያድን እንክኸውን በቲ ካልእ ወገን ከኣ ናይ ሰላምን ናይ ተስፋን መልእኽቲ ንምብጻሕ ኢዩ’ ቢሎም ነሮም።
እነሆ እምበኣር እቲ ኣምላኽ ዝፈቀዶ ግዜ በጺሑ ትማሊ ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ መርሓ ግብር ናይ ሓውጾተ ኖልዎ ኣብ ጆርጅያን ኣዘርበጃንን ካብ ዕለት 30 መስከረም ክሳብ ዕለት ክልተ ጥቅምቲ 2016 ከካይዱ ምዃኖም ሓቢሩ።
ከምቲ መርሓ ግብር ዘመልክቶ ቅዱስነቶም ዓርቢ ዕለት 30 መስከረም ንግሆ በቆጻጽራ ሰዓት ሮማ ሰዓት 09:00 ካብ ሮማ ነቂሎም ናብ ዋና ከተማ ጆርጅያ ትቢሊሲ በቆጻጽራ ሰዓት ትቢሊሲ ሰዓት 3 ድሕሪ ቀትሪ ክእትው ብድሕሪኡ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ስነ ስርዓትን ምብጻሕ ሕንጻ ፕረሲደንትን ንዲፕሎማሰኛታትን ሰበስልጣን ናይቲ ሃገርን ቃል ይህቡ፣ ኣማስያኡ ከኣ ምስ ናይ መላእ ጆርጅያ ካቶሊኮስን ፓትርያርክን ብጹዕ ወቅዱስ ኣቡነ ኢልያ ካልኣይ ክራኸቡ ብድሕሪኡ ከኣ ምስ ማሕበረሰብ ኣሲሮ ካልደያ ኣብ ናይ ከለቆዶናውያን ካቶሊካውያን ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ስምዖን ባር ሳበ ብምርኻብ ቀዳማይ ዕለቶም ክዛዘም እዩ፣
ንጽባሒቱ ቀዳም ዕለት ሓደ ጥቅምቲ ሰዓት ዓሰርተ ናይ ቅድሚ ቀትሪ ኣብ ሜዳ መስኺ ስርዓተ ቅዳሴ ከቅርቡ ኣማስያኡ ከኣ ምስ ካህናትን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ተመሃሮ ዘርኣክህነትን ዘርኣ ምንኩስናን ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ዘበርክቱን ኣብ ቤተ ክርስትያን ፍልሰታ ለማርያም ክራኸቡ እዮም፣ ካብዚ ብምቅጻል ብናይቲ ዓዲ ካሪታስ ዝሕገዙ ብዙሓት ድኻታትን ናባዪ ዘይብለምን ዝርከቡሉ ብካሚላውያን ዝሕገዝ ማእከል ረድኤት ክበጽሑ እዮም፣ ኣብ መወዳእታ ኣብ ምትሽኸታ እትርከብፓትርያርካዊ ካተድራል ስቨቲሽኾቨሊ ብምኻድን ምስ ፓትርያርክ ሰላምታ ብምልውዋጥን ናይ ጆርጅያ ሓውጾተ ኖልዎ ፈጺሞም፣
ንጽባሒቱ ሰንበት ክልተ ጥቅምቲ ንግሆ ብናይ ሃገሩ ሰዓት ሾመንተ ሓሙሽተ ጐደል ወጋሕታ ካብ ትቢሊሲ ናይ ስንብታ ስነ ስርዓት ምስ ተገብረ ናብ ዋና ከተማ ኣዘርበጃን ከተማ ባኩ ሰዓት ትሽዓተን ፈረቃን ክበጽሑ ኣባኡውን ልክዕ ከም ናይ ጆርጅያ ቅዳሴን ስብከትን ኣስተምህሮ መልኣከ እግዚኣብሔርን ምስ ኣስምዑ፣ ምስ ቤተ መንግስትን ዝተፈላለየ መራሕቲ ሃይማኖታትን ምስ በጽሑን ብናይ ከተማ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ምሸት ሰዓት 10 ኣብ ዓለም ለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ናይ ቻምፒኖ ክዓልቡ ትጽቢት ይግበር፣


text:
50 ዝኾኑ ኣውፈርቲ: ነጋዶን: ወነንቲ ንግዳዊ ትካላትን ዝርከብዎም ሰብ ጸጋ ርእሰማል፡ ኣብ ዱበይ ብናቶም ተበግሶ ዝተወደበ ኣኼባ ኣካይዶም። እቶም ኤርትራውያን ሰብ ጸጋ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ‘ልክዕ ኢዩ ሃብቲ ጌርና ኣሎና፡ ርእሰማል እውን ኣኻዕቢትና ኣሎና ፤የግዳስ ጥርናፈ ፤ ሞያዊ ምትሕግጋዝ ፤ ከምኡ ውን ባህሊ ኣንተርፕረነርነት ምኹስኳስን ምምዕባልን ይሓተና ክብሉ ዘትዮም።
እቶም ኤርትራውያን ኣብቲ ኣኼባ ሃገራውነቶምን ፍቕሪ ሃገሮምን ዘንጸባርቕ ዘተ ከምዘካየዱ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት እቶም ዜጋታት ብሰንኪ ኣብ ሃገሮም ክሰርሑ ዘይምኽኣሎም ዘጋጥሞም ንግዳዊ ድሩትነት ከምኡ እውን ብሰንኪ ኤርትራውነቶም ኣብ ዓለማውያን ባንክታት ኣብ ልዕሊኦም ዘጋጥም ኣሉታዊ ኣተሓሕዛ ብዝምልከት፡ ንዘለዎም ሽግራት ብጭብጥታት ኣሰንዮም ዘትዮም።
ኤርትራውያን ሃብታማት ኣብ ደቡብ ሱዳን፡ ኡጋንዳ፡ ሱዳን፡ምዕራብ ኣፍሪቃ፡ ኢማራት፡ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ዜጋታት ናይ ኣብ ትሕቲ ኣብ ትሕቲ እገዳ እትርከብ ሃገር ብሙኻኖም ጥራይ ዝግባእ ኣሳልጦን ኣገልግሎትን ኣይረኽቡን ኣለዉ። ሓደ ካብ ሳዕቤናት ናይቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ተጻዒኑ ዘሎ እገዳ ድማ ነቲ ብሰላም ከውፍርን ክነብርን ዝፍትን ንጹህ ዜጋ ጉድኣት ዘውርድ ሙኻኑ ኢዩ።
እቶም ዜጋታት ኣብ ሕድሕዶም ሓድነታዊ ጥምረት ክህልዎም ከምዝግባእ ድሕሪ ምዝኽኻር፡ ምቅንናእ ምጥቕቓዕ ተሪፉ ምትሕብባርን ምድግጋፍን ኪዓዝዝ ከምዝግባእ ተሰማሚዖም። ሓደ ሓደ እዋን ዝረአ ብሃይማኖትን ኣውራጃን ምፍልላይ ክውገድ ከምዝግበኦ ዘዘኻኸሩ እቶም ዜጋታት፡ ከም ሰብ ጸጋን ርእሰማልን ነቲ ተዋፊሮምሉ ዘለዉ ሞያ ዘአንግድ ባህሊ ከማዕብሉሉ ዝኽእሉ ኣገባብ ዘትዮም።
እቶም ዜጋታት መብዛሕተኦም ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲን ምውሓስ ሉዓላውነትን ዜግነታዊ ኣበርክቶ ዝገበሩ ኮይኖም፡ ወፍርታቶምን ርእሰማሎምን ኣብ ሃገሮም ከውፍርዎ ዘይምኽኣሎም ዘሕዝኖም ግዱሳት ኢዮም።


text:
ምሥጢረ ትንሣኤ ሙታን
ምሥጢረ ትንሣኤ ሙታን
ትንሳኤ ሙታን፦ ነፍስን ሥጋን ተፈላልዮም ድሕሪ ምንባሮም: ዳግማይ ተዋሂዶም ድሕሪ ሞት: ብነፍስን ብሥጋን ሕይወት ምርካብ ማለት እዩ።
ናይ ትንሳኤ ኣመሰራርታ
ልዑለ ባህርይ ፈጣሪና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣልኣዛርን ጓል ኢያኢሮስን ካብ ሞት ድሕሪ ምትንስኡ ሰለስተ መዓልትን ሰለስተ ለይትን ኣብ ከርሰ መቓብር ሓዲሩ መቓብር ክፈቱለይ መግነዝ ፍትሑለይ ከይበለ ካብ ሙታን ቀዲሙ ተንሲኡ። ብትንሳኤኡ ትንሳኤና ገሊጹልና ስለዚ ናይ ትንሳኤ ቦኽሪ ናይ ትንሳኤና መስራቲ ንሱ እዩ። 1ይ ቆረ 15፡20-24, ዮሓ 10፡14-18, ዮሃ 19፡1-30, ማቴ 27፡47-53።
ናይ ትንሳኤ ሙታን ኣድላይነት
ካብ ውሽጢ‘ቶም 22 ስነፍጥረታት ትንሳኤ ሙታን ዘለዎ ሰብ ጥራይ እዩ። ንሰብ ትንሳኤ ሙታን ዘድለየሉ ምኽንያት ሰብ ዝተፈጥረ ነፍስን ሥጋን ከይተፈላለየ ብሕይወት ንምንባር እዩ እምበር ንሞት ኣይነበረን። ኮይኑ ግና ብሓጢኣያት ምኽንያት ኣብ ገዛእ ርእሱ ሞት ብምምጽኡ ሞት ዘይግብኦ ኣምላኽ ሞይቱ ካብ ሓጥያት (ንምድሓን) ፍርዲ ብምድሓን ንሞት ብምጥፋእ ብዝቐደመ ሂወቱ ንክነብር ንወዲ ሰብ ትንሳኤ ሕይወት ሂብዎ። 1ይ ተሰ 13፡16, ዳን 12፡2
ብዛዕባ ትንሳኤ ሙታን ዝተነግሩ ትንቢታት
ምሥጢረ ትንሳኤ ሙታን ኣቐዲሙ ብነብያት ተፈሊጡ ስለዝነበረ ብዛዕባ ትንሳኤ ሙታን ብዙሕ ዝተነግሩ ትንቢታት ኔሮም።
፩ ኢሳ 26፡19 “ምውታት ሕዝብና ሕያዋን ክኾኑ እዮም ሬሳታቶም ከኣ ክትንስኡ እዮም። እቶም ኣብ መቓብር ደቂሶም ዘለዉ ክትንስኡ እዮም። ዕልል ከኣ ክብሉ እዮም። ከም’ቲ ኣውሊ ንምድሪ ኣብ ወጋሕታ ዘረስርሳ፡ እግዚኣብሔር ከኣ ነቶም ቀዲሞም ዝሞቱ ሕያዋን ኪገብሮም ኢዩ”።
፪ ዳን 12፡2 “እቶም ዝሞቱ ኪትንስኡ እዮም ገሊኦም ናብ ናይ ዘልዓለም ሕይወት፡ ገሊኦም ከኣ ናብ ሕፍረትን ናብ ናይ ዘለዓለም ነውርን ክኸዱ እዮም”። ኣብ ሓድሽ ኪዳን እውን ብዛዕባ ትንሳኤ ሙታን ብሰፊሑ ተነጊሩ እዩ”።
፫ ዮሓ 5፡28-29 “እቶም ኣብ መቓብር ዘለዉ ኩላቶም ድምጹ ዝሰምዑላ ሰዓት ክትመጽእ እያ እሞ በዚ ኣይትገረሙ። ሽዑ እቶም ሰናይ ዝገበሩ ናብ ትንሳኤ ሕይወት፡ እቶም ክፉእ ዝገበሩ ድማ ናብ ትንሳኤ ኩነኔ ኪኸዱ እዮም።
ናይ ምሥጢረ ትንሳኤ ሙታን መጽሓፍ ቅዱሳዊ ምሳሌ
፩ ብናይ ኣቤል ሞት ሞትና: ብሄኖክ ዕርገት ትንሳኤና ተፈሊጡ። ዘፍ 4፡8, ዘፍ 5፡24
፪ ኣቤል ድሕሪ ሙሟቱ ደሙ ምዝራቡ። ዘፍ 4፡10
፫ ኖህ ኣብ ግዜ ማይ ኣይሂ ናብ መርከብ ምእታው ናይ ምቕባርና ምሳሌ ምውጽኡ ከኣ ናይ ምትንሳእና ምሳሌ እዩ።
፬ ኣብርሃም ንይስሓቅ ብሕልንኡ ድሕሪ ምስውኡ ካብ ሞት ምድሓን ናይ ትንሳኤ ምሳሌ እዩ። ዘፍ 22
፭ ያዕቆብን ዮሴፍን ኣብ ሙማቶም እዋን ኣዕጽምቶም ካብ ግብጺ ናብ ከንኣን ንከውጽእሎም ተዛሪቦም እዮም። ግብጺ ናይ መቓብር ከንኣን ናይ መንግስተ ሰማያት ምሳሌ እያ። ዮሴፍን ያዕቆብን ኣውጺኦሞም ማለት ትንሳኤ ሙታን ንምግላጹ ኢሉ ኢዩ። ዘፍ 47፡29-31
፮ በትረ ኣሮን ኣቐዲማ ብምልማላ ምንባራ ብሕይወተ ሥጋ ምንባርና ዳሕራይ ምድራቓ ናይ ሙማትና ደጊማ‘ውን ምልምላማ ናይ ትንሳኤና ምሳሌ እዩ። ዘሁ 17፡11
ካብ ስነ ፍጥረት ናይ ደቂ ሰብ
፩ ኮፍ ምባልና:- ካብ መሬት ምፍጣርና
፪ ምትንሳእና:- ናብ ሰማይት ጉዕዞና የመልክት
፫ ምድቃስና:- ሞትና የመልክት
፬ ምትሳእና:- ትንሳኤ ሙታን ከምዘሎና የመልክት
ናይ ስነ ፍጥረት ምሳሌ:-
ጸሓይ:- ብምስራቅ ምውጽኣ ምውላድና ናብ ምዕራብ ምኻዳ ኣብዚ ዓለም ምንባርና ብምዕራብ ናይ ሙማትና ዜራ ናብ ምስራቅ ምውጽኣ ናይ ትንሳኤ ምሳሌ እዩ።
ወርሒ:- ምውላዳ ምውላድና፡ ምዕባያ ምዕባይና፡ ምጥፍኣ ናይ ሙማትና ዳግማይ ምውላዳ ናይ ትንሳኤና ምሳሌ እዩ
እኽሊ፡- ጸጉሪ፡ ጽፍሪ።
ናይ ትንሳኤ ሙታን ኣተሳስኣ ከመይ እዩ፧
፩፣ ዝሞትካ ተንስእ ዝብል ኣዋጅ ብሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ይእወጅ። 1ይ ተሰ 4፡16
፪፣ ናይ መጀመርያ ረቂቕ ነጋሪት ምስ ተሃርመ ኣራዊት ዝበልዖ ነብሲ ብዝተፈላለየ ዝጠፍአ ዝደቐቐ ኩሉ ባዕሉ ኣብ ዝፈረሰሉ ቦታ ይእከብ (ቅዳሴ ያዕቆብ ዘስ ቁ 911)። በድኒ ናብ ዘለዎ ኣሞራታት ከም ዝእከቡ ኩሉ ዝፈረሰ ኣካል ርእሲ ናብ ዘለዎ ይእከብ። ማቴ 24፡28
፫ ካልኣይ ረቂቕ ነጋሪት ምስ ተሃርመ ኣዕጽምትን ስጋን ተዋሂዶም ከይተንቀሳቐሱ ውዑይ በድኒ ይኾኑ።ኣዕጽምትን ጅማውትን ምስ ስጋን ደምን ሓቢሮም ይተሓሓዙ ። ክሳብ ዝትንስኡ’ውን ከይተንቀሳቐሱ ፍጹም በድኒ ይኾኑ።
፬ ሳልሳይ ረቂቕ ነጋሪት ምስ ተሃርመ ብኣካል ብትዛረብ ኣንደበት ቁጽሮምን ሰውነቶምን ከይጎደለ ወዲ ተባዕታይ ናይ 30 ዓመት ጓል ኣንስተይቲ ናይ 15 ዓመት ኮይኖ ብጽቡቕ ኮነ ሕማቕ ስርሖም ሒዞም ይትንስኡ። ጐይታ ከምዝተዛረቦ ኣባጊዕ ብየማን ኣጣል ብጸጋም ደው ይብሉ ። ማቴ 25፡31-46
ጻድቃን ብበጊዕ ሓጥኣን ብኣጣል ዝተመሰልሉ ንምንታይ እዩ፧
፩ ኣባጊዕ ብዘመነ ኦሪት ንመስዋእቲ ይቐርቡ ኔሮም። ናይ ጻድቃን ጸሎት‘ውን በብእዋኑ ናብ እግዚኣብሔር ይበጽሕ። ናይ ኣጣል ግና ንመስዋእቲ ኣይቀርብን ኔሩ። እንተቐረበ‘ውን ብደገ እምበር ናብ ውሽጢ ኣይኣቱን እዩ። ናይ ሓጥኣን ጸሎት ብኸንቱ ውዳሴ ይተርፍ እምበር ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ኣይበጽሕን እዩ።
፪፣ ኣባጊዕ ኣብ ከበሳ እምበር ኣብ ቆላ ኣይነብሩን እዮም። ጻድቃን ብመከራ ሥጋ እምበር ብተድላ ብሓጎስ ኣይነብሩን እዮም። ንሥግኦም እንዳ ኣሐጎሱ ኣይነብሩን እዮም ማለት እዩ። ኣጣል ግና ኣብ ቆላ እምበር ኣብ ከበሳ ኣይነብሩን እዮም። ሓጥኣን ብተድላ ስጋ እምበር ብምከራ ስጋ ኣይነብሩን እዮም።
፫፣ ኣባጊዕ ጓስአን ኣብ ዝመርሐን ቦታ ረጊአን ይውዕላ ጻድቃን‘ውን ጓስኦም ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዝመርሖም (ዘውፈሮም) ብምግባር ብሃይማኖት ጸኒዖም ይነብሩ። ኣጣል ግና ጓስአን ኣብ ዘውፈረን ቦታ ጸኒዐን ኣይጸንሓን እየን ። ሓጥኣን ጓስኦም ኣብ ዘውፈሮም ብምግባርን ብሃይማኖትን ጸኒዖም ኣይነብሩን እዮም።
፬፣ ኣባጊዕ ቁሩብ ሳዕሪ እንተረኺበን ተኣኪበን ይበልዓ ብምስምማዕ ማለት እዩ። ጻድቃን‘ውን ዘለዎም ዝረኸብዋ ምስ ኣሕዋቶም ብሓባር ተሰማሚዖም ይበልዕዋ። ኣጣል ግን ካብ ብዙሕ ሳዕሪ ብዙሕ ቆጽሊ እንተረኸቡ ተሰማሚዐን ኣይበልዓን እየን ፡ክዋግኣን ከቑረምርማን ይውዕላ። ሓጥኣን‘ውን ዝብላዕን ዝስተን መሊኡ ከሎ ተሰማሚዕና ኣይንበልዕን ኢሎም ክዋግኡን ክቃተሉን ይውዕሉ።
፭ ፣ ናይ ኣባጊዕ ጭራ (ኮልኮል) ዝወረደን ሕፍረት ሥግኦም ዝተሰወረን እዩ። ናይ ጻድቃን ጸሎት ኣብ ቅድሚ ሰብ ስዉር እዩ። ሓጢኣት እንተሰርሑ ‘ውን ብንስሓ ካልእ ሰብ ከይሰናኸሎም ንንስሓ ኣብኦም ነጊሮም ቀልጢፎም የጥፍእዎ። ናይ ኣጣል ጭርአን (ኮልኮል) ዝተሰቕለን ሕፍረተን ‘ውን ዝተጋህደ እዩ። ናይ ሓጥኣን ምግባር ንኩሉ ግልጺ እዩ ።ሓጢኣት ኣብ ዝሰርሕሉ እዋን ብንስሓ ነጥፍኣዮ ኣይብሉን እዮም።
፮ ኣባጊዕ ንታሕቲ እምበር ክሳዶም ወጥዊጦም ኣይርእዩን እዮም። ጻድቃን ሞትን ገሃነም እሳትን ይሓስቡ እምበር ንርእሶም ንሸለም ኣይብሉን እዮም። ኣጣል ግና ክሳደን ክሳደን ወጥዊጠን ቀኒዐን እየን ዝርእያ፡ ሓጥኣን ንርእሶም ንሸለም እምበር ገሃነም እሳት ኣይሓስቡን እዮም ኩሉ ግዜ ተፈላጥነት ልዕልነት ይርኣዮም።
፯ ካብ ኣባጊዕ ንሓዲአን ኣራዊት (ወኻርያ) እንተወሰደ ዝተረፈኡ ሃዲሞም ናብ በረኻ ይኸዱ ጻድቃን ሓደ ካብኣቶም ብሞት እንድሕር ተፈልዩ ጽባሕ ናቶም ተርታ ምዃኑ ተረዲኦም ስንቅና ንድለ ኢሎም መኒኖም ግርማ ለይቲ ድምጺ ኣራዊትር ጻብእ ኣጋንንቲ ኪኢሎም ተዓጊሶም ይነብሩ። ኣጣል ግና ካብ ማእከለን ሓደ ብኣራዊት (ወኻርያ) እንተተወስደ እቶም ዝተረፉ ይሃድሙ ግና ተመሊሶም ከኣ ይእከቡ። ሓጥኣን‘ውን ኣብ ማእከሎም ሓደ ብሞት እንተተፈልዩ ንግዚኡ ናይ ሓዘን ልብሲ ይኽደኑ ዳሕራይ እቲ ዝሞተ ካብ ሕልንኦም ምስ ጠፍአ ናይ ዓለም ኩነታት ማሪኽዎም ናብ ሓጢኣቶም ይምለሱ።
ጻድቃን ብየማን ሓጥኣን ብጸጋም ደው ዝብልሉ ምኽንያት ንምንታይ እዩ፧
ጻድቃን ብየማን ደው ዝብሉ ምሳሌ እዩ።
፩ የማን ፈጣን እዩ። ጻድቃን ብምግባርን ብሃይማኖትን ንምትግባር ፈጣናት እዮም።
፪ የማን ብርቱዕ እዩ። ጻድቃን ብሃይማኖትን ምግባርን ንምስራሕ ብርቱዓት እዮም።
፫ የማን ቅኑዕ እዩ። ጻድቃን ሃይማኖት ምግባርን ንምስራሕን ቅኑዓት እዮም።
ሓጥኣን ብጸጋም ደው ዝብልሉ ምሳሌ:-
፩ ጸጋም ሰነፍ እዩ። ሓጥኣን ብሃይማኖት ኮነ ብምግባር ብርትዕ ዝበለ ነገር ክገጥሞን ከሎ ደኺምና ሰልችዩና ኢሎም ይገድፍዎ።
፪ ጸጋም ቅኑዕ ኣይኮነን። ሓጥኣን ምግባርን ሃይማኖትን ንምትግባር ስኑፋት እዮም በዚ ክብሎም በቲ ይብሉ፡ ምኽንያት የብዝሑ።
፫ ጸጋም ዕቡይ እዩ። ሓጥኣን ምግባር ሃይማኖት ንምስራሕ ዕቡያት እዮም።
ትንሳኤ ሙታን መዓስ እዩ ዝኸውን፧
ጐይታና ዝመጸሉ ግዜን ዘመኑን ኣይፍለጥን እዩ። ማቴ 24፡44 መዓልቱ ግና ዓለም ዝተፈጥረትሉ: ጐይታና ሰብ ዝኾነሉ: ካብ ሞት ዝተንስኣሉ ሰንበት እዩ።
ናይ ጐይታና ኣመጻጽእኡ ከመይ እዩ፧
እልፈ ኣእላፋት መላእክት ኣኸቲሉ ካብ ሰማይ ብበርቂ እንዳተኣስረ ብርሃን ካብ ኣጽናፍ ክሳብ ኣጽናፍ መሊኡ ዝተሰቕለሉ መስቀል እንዳብርሀ ዝተወግኣሉ ኲናት ኣትሒዙ ንደሙ እንዳንጠብጠበ ይመጽእ። ማር 24፡31 ራእ 1፡7
ኣመጻጽእኡ ከም ቀደም ወዲ ዮሴፍ ተባሂሉ ካብ ኣይሁድ መከራ ንምቕባል መስቀል ንምስካም ኣይኮነን። ምምጽኡ ኣብ ልዕሊ ሕያዋንን ሙታንን ክፈርድ እዩ። መዝ 50፡2-3
ሕያዋንን ሙታንን ዝተባህሉ በዓል መን እዮም፧
ሕያዋን፦ ዝብሃሉ ጻድቃን እዮም። ጻድቃን ኣብዚኣ ምድሪ ኣብታ መጻኢት ዓለም ህያው ዝገብሮም ሃይማኖት ምግባር ሒዞም ተረኺቦም እዮም።
ሙታን፦ ሓጥኣን ሙታን ይበሃሉ። ምኽንያቱ ኣብዚኣ ምድሪ ኣብታ መጻኢት ዓለም ምውታት ዝኾነሉ ስራሕ ሰሪሖም እዮም።
፩ ብትንሳኤ ሙታን ናይ ቅዱሳን ዋጋ ብኸንቱ ኣይተርፍን፡ ናይ ሓጥኣን ብናይ ስርሖም ደሞዝ‘ውን ኣይስእኑን እዮም። ራእ 22፡12
፪ ብትንሳኤ ዘልኣለማዊ ፍርዲ ኣሎ። ራእ 1፡7, ማቴ 25፡31-33, ራእ 20፡12-13, ዳን 12፡2
ወስብሓት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
እቲ ናይ ፌስቲቫላት መዓልታት 5 መዓልታት ጥራይ ኪኸውን ዝተወሰነሉ ምኽንያት ሕጽረት ባጀት ዝብል ምስምስ እኳ እንተተዋህቦ፤ እቲ ሓቂ ግን ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ፌስቲቫላትን ፈንጠዝያን መንፈስ ስለዘየሎ ተሳታፍነት ህዝቢ ብሙግዳሉ ሙኻኑ ምንጭታት ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ህዝቢ ኣብ ዞባታት ጋሽ ባርካን ደቡባዊ ቀይሕ ባሕርን ብደርቅን ጥምየትን እንዳሃለቐ፤ ፌስቲቫላት ኢሉ ሚልዮናት ዶላር ከውጽእ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ጀሚሩ ህዝቢ ከም መርኣያ ተቓውምኡ ኣብ ዝካየዱ ፈንጣስያታትን ድግሳትን ምስታፍ ከምዘቋረጾ ተሓቢሩ።
ኣብ እዋን ተስዓታት ህዝቢ መእተዊ ንምርካብ ጽቕጥቕጥ ዝብለሉ ዝነብረ መኽፈቲ ፌስቲቫል፤ ኣብዚ እዋን እዚ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን ብዘይ ትኬት ብጥርሑ በጃኹም እተዉ እውን እንዳበለ፤ እቲ መኽፈቲ ብዘይካ ቆልዑን ሕንጫላትን ዝሳተፎ ሰብ ስኢኑ ምህላዉ ይፍለጥ። ህዝቢ ኤርትራ ደቁ ኣብ ባሕርታት እንዳጠሓሉ፤ ህዝቢ ዝስተ ማይ ስኢኑ ከሎ ዝግበር ፌስቲቫላት ቅጭ ከምጽኡሉ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይ፤ ህዝቢ ብልዑል ዓቐን በብእዋኑ ካብቲ ፌስቲቫላት ክርሕቕ ጸኒሑ ኣሎ።
ኣብዚ እዋን እዚ ከተማታት ኤርትራ መልኣከ ሞት ዝወረሰን ከምዝመስላ፤ ኣብቲ ዝዓመረ ከባቢታት ከተማ እውን ምንቅስቓስ ሰባትን መካይንን ከምዘይርአ፤ ብዓቢኡ እቲ ዝረአ ዘበለ መንእሰይ ንግዳም ምውጽኡ ዘረጋግጽ ዋሕዲ ሰብ ምህላዉ ምንጭታት ይሕብሩ።
እቲ ኣብ እዋን ፌስቲቫል ዝግበር ለይታዊ ትልሂታት፤ መብዛሕትኡ በቶም ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ካብ ሃገራት ወጻኢ ንዓዲ ዝመላለሱ ሰባት ዘዕለቕልቕ ኮይኑ፤ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ሬሳታት ዝግበር ትልሂታት ባህ ከምዘይብሎ ብዘይተሳታፍነቱ ኪገልጽ ምጽንሑ ይሕበር።
ከም ኩሎም መለኽቲ ስርዓታት፤ መንግስቲ ኤርትራ እውን ህዝቢ ናብቲ ቀንዲ ዘሳቕዮ ዘሎ ጉዳይ መታን ከየተኩር ፤ መላእ ህዝቢ ብፍላይ ድማ እቶም ናይ ለውጢ መራሕቲ ኪኾኑ ዝኽእሉ መንእሰያት ብናይ ሳዕስዒትን ካልኦት ዘይሞራላዊ ወልፍታትን ኣዐንዚዙ ንምርማሶም ውራየይ ኢሉ ከምዝሰርሓሉ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ዳርጋ ዓመት ምሉእ ብስም ሓድሽ ዓመት፤ ፈንቅል፤ ናደው፤ መዓልቲ ናጽነት፤ ፌስቲቫል፤ ባሕቲ መስከረም፤ መወዳእታ ዘይብሎም ስነምግባር ዝቡሕጉጉ መደባት ኮነ ኢሉ ከምዘዋድድ ዘርዚሮም ኣረዲኦም።
እቲ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ብኽብረት ዝዝከርን ዝተሓዝን መዓልቲ ሰማእታት ከይተረፈ፤ ናይ ዝኽሪ ትርጉሙ ቀይሩ ናብ ናይ ምዝንጋዕን ሳዕስዒትን መዓልቲ ንምቕያሩ መንግስቲ ኤርትራ ብዙሕ ጻዕርታት ከካይድ ምጽንሑ ይሕበር። ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደገፍቲ ዝበሃሉ ጉጅለታት፤ ነቲ ብመስዋእቲ ዝተረጋገጸ ዓበይቲ ፍጻመታት ፈንቅልን ናደውን ኣብ ክንዲ ካብ ታሪኹ ዝመሃሩ ከምኡ ውን ብዛዕባ ትርጉሙ ዝዝትዩ፤ ከም ናይ ሳዕስዒትን ዳንኬራን ኣጋጣሚ ጥራይ ርእዮም ናብ ናይ ለይቲ ፈንጠዝያታት ኪቕይርዎ ምርኣይ ውጽኢት ናይቲ ኣእምሮ ዘደንዝዝ ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ኢዩ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና፤ ኣብ ኮምሽን ባህልን ስፖርትን ዘሎ ብልሽውና ኣብ ዝለዓለ ደረጅኡ በጺሑ ምህላዉ ተሓቢሩ። እቲ መርበብ ብልሽውና ኣብ ውሽጢ ሃገር ውሑዳት ሰባት ዘማእክልዎ ኮይኑ፤ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምምላጥ፤ ናብ ወጻኢ ምልኣኽ ዝኣመሰለ መሸጣታት ረብሓ ከምዘጠቓልል ምንጭታት ሓቢሮም። እቲ ናይ ደገ መርበብ ድማ ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ብመንገዲ ናይ ቀረባ ኣዝማዱ ዘካይዶ ኮይኑ፤ ብስም ዕዱማት ኣጋይሽ፤ ብስም ትኬታት፤ ብስም ምዕዳም ባህላዊ ጉጅለታት ተባሂሉ ካብ ዝወጽእ ብኣሽሓት ዝቑጸር ዶላራት ዝግበር ዘሎ ምጥፍፋእ ኢዩ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ካብ ሰራዊት ኤርትራ ናብ ፕረዚደንት ኢሳያስ ንኽብደት መነባብሮ ሰራዊት ኣመልኪቱ ኣብ ዝተላእከ ደብዳበ፤ ብተደጋጋሚ ናብ ገለ ሓለፍቲ ብፍላይ ድማ ናብ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ኣቶ ሓጎስ ክሻን ምስኡ ዝቐርቡ ዝበሃሉ ኮሚሽነር ስፖርትን ባህልን ዝርከብዎም 4 ሓለፍቲን ኣነጻጺሩ ብስም እንዳጠቐሰ ዝርዝራት ኣስማት ናይ ኣዚዮም ብልሽዋት ዝብሎም ሰባት ዘርዚሩ ምንባሩ ይፍለጥ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣመሪካ፣ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ኣናዊሓቶ
Radio Erena: 28 October, 2014
ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲና።
እቲ ምምሕዳር ቢል ክሊንተን ኣብ 1997 ከምኡ ድማ ምምሕዳር ጆርጅ ቡሽ ኣብ 2007 እናተቐባበሉ ዘንጽሕዎ እገዳታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን፣ ምምሕዳር ኦባማ ስልጣኑ ክሳብ ዘብቕዕ ከናውሖ ምውሳኑ፣ ንመንግስቲ ሱዳን ከምዘቖጥዖ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ገሊጹ።
ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣመሪካ ዋይት ሃውስ፣ ብዓርቢ 24 ጥቕምቲ ንእገዳ ሱዳን ዝምለከት ሓፈሻዊ ገምጋም ድሕሪ ምክያድ'ዩ፣ ሱዳን ሕጂ'ውን ንጸጥታ ኣመሪካን ረብሓታትን ኣስጋኢት'ያ ብዝብል እቲ እገዳ ክናዋሕ ዝወሰነ።
የመን፣ ኣብ መንጎ ተቓወምትን መንግስትን ምምቕራሕ ካቢነ ሚኒስተራት ተኻይዱ
Radio Erena: 28 October, 2014
ሓድሽ ኣብ ዝቖመ መንግስቲ ሱዳን፣ ንከተማ ሰንዓ ተቖጻጺሮም ካብ ዘለዉ ተቓወምቲ ሁቲ ሽዱሽተ ሚኒስተራት ተመዚዞም።
እቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ካልድ ባሃህ ዝምራሕ ሓድሽ መንግስቲ የመን፣ ካብ ተቓወምትን ኣባላተ መንግስቲ ነበረን ብምትሕንፋጽ ሓድሽ ካቢነ ሚኒስተራት ኣብ ዘቖመሉ እዋን፣ ሓደ ካብ ኣገደስቲ ጽፍሕታት መንግስቲ ዝኾነ ሚኒስትሪ ነዳዲ እታ ሃገር ካብ ተቓወምቲ ሁቲ ንዝተወከለ ሚኒስተር ከምዝተዋህቦ'ውን ተሓቢሩ።
ኣብ ኤርትራ ብተደጋጋሚ ዝርአ ዘሎ ምቕይያር ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን፣ መንግስቲ ውሽጣዊ ርግኣት ስኢኑ ከምዘሎ ዘመልክት ምዃኑ ተሓቢሩ
Radio Erena: 27 October, 2014
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ቀጻሊ ምቕይያር ናይ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣብ ዝካይደሉ ዘሎ ግዜ፣ እቲ መንግስቲ ውሽጣዊ ርግኣት ስኢኑ ከምዘሎ ዘመልክት ምዃኑ እቶም ነዚ ሓበሬታ'ዚ ናብ ሬድዮ ኤረና ዝልኣኹ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ድሕሪ'ቲ ኣብ 21 ጥሪ 2013 ፎርቶ ሚኒስትሪ ዜና ዝተኻየደ ስርሒት፣ ቀጻሊ ምእሳርን ምቕይያርን ናይ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ይርአ ምህላዉ'ውን ኣገንዚቦም።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ መጽናዕቱ ኣብ ኤርትራ ንምክያድ መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባር ክገብር ጸዊዑ
Radio Erena: 27 October, 2014
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ሓሙሽተ ዓመታት ንኣልሸባብ ዝኾነ ወትሃደራዊ ሓገዝ ከምዘገበረ መርትዖ ከምዘይረኸበ ዘረጋጋጸ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ መጽናዕቱ ከካይድ ምትሕብባር ክግበረሉ ጸዊዑ።
እቲ ንኤርትራን ሶማልን ክቆጻጸር ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ጉጅለ ነዚ ዝገለጸ፣ ዘካይዶ ዘሎ ሓበሬታ ናይ ምእካብን መጽናዕትን ዕማም ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ክናዋሕ ብዓርቢ 24 ጥቕምቲ ኣብ ዝተወሰነሉ ኣጋጣሚ'ዩ።
ክኢላታት እቲ ጉጅለ ምስ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ፓሪስን ካይሮን ርክብ ከምዘካየዱ ዘዘኻኸረ እቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ፣ እዚ ኣኻሊ ብዘይምዃኑ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ ተወሳኺ መጽናዕቲ ከካይድ መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባሩ ከርኢ ጸዊዑ።
ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኣየር ኢትዮጵያ ዝኣተዋ ሓሙሽተ ሄሊኮተራት ሱዳንን 26 ኣብረርተንን ተለቒቖም
Radio Erena: 27 October, 2014
ኢትዮጵያ፣ ብዘይፍቓድ ክሊ ኣየራ ጥሒሰን ንዝኣተዋ ሓሙሽተ ሄሊኮፕተራት ሱዳን 26 ኣብረርትን፣ ንሰለስተ ሰሙን ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምጽናሕ ከምዝለቐቐቶም ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ገሊጻ።
እተን ስርሓት ሩስያ ዝኾና ሓሙሽተ ሄሊኮፕተራት፣ ኣብ ሱዳን ብዝመደበሩ ናይ ብሕቲ ኩባንያ ዝውነና ኮይነን፣ ኣብረተን ከኣ ዜጋታት ምብራቕ ኤውሮጳ ምዃኖም'ዩ እቲ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
እተን ካብ ሱዳን ዝተበገሳ ሄሊክፕተራት ብክራይ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ንምሃብ ናብ ታንዛንያንያ ኣብ ዘምርሓሉ ዝነበራ እዋን፣ ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኣየር ኢትዮጵያ ድሕሪ ምእታወን ብኣሃዱ ጸረ ነፈርቲ ኢትዮጵያ ተገዲደን ኣብ ባህር ዳር ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝዓለባ።


text:
ኣብ ኤርትራ ኣዚዩ ምእኩል፤ ናይ ሓደ ሰብ ምልካዊ ምሕደራ ነጊሱ፤ ህዝብን መሬትን ዝዳንዮም ቅዋም ተጓሒፉ፡ ከባቢኣዊ፡ባይቶኣዊ ይኹን ሃገራዊ ምርጫታት ብፍጹም ተኣጊዶም፤ ሓጋጊ ኣካል ይኹን ወካሊ መንግስቲ ኣብ ዘይብሉ ስርዓት፤ ልዕልና ሕጊን ተቓውሞን ምስተዳህኩ፤ ህዝቢ ኤርትራ ናብቲ እንኮ ዝተገድፈሉ ኣማራጺ፤ ማለት ሰላማዊ ተቓውሞ ካብ ዝሰጋገር ብዉሑዱ ክልተ ዕቑድ ሓሊፉ ኣሎ።
ሰፊሕ ዕማም ተሳሊጡ ኣሎ
ከም ውጽኢት ናይዚ ዓመጽን ብድሆ ንዓመጽን፤ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ሃገራት ወጻእን ብዝርከቡ ኤርትራውያን ኣንጻር ስርዓት ኤርትራ ዝግበር ተቓውሞ፤ ብዓይነትን፤ ዓቐንን እንዳበረኸ ብትሕዝቶ ድማ እንዳዓሞቐ ክመጽእ ጸኒሑ ኣሎ። ፖለቲካውያን ውድባት ኤርትራ ሰፊሕ ዕላማታት ብምቕማጥ፤ ኣብ ገለ ክፋል እውን ክሳብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ብምክያድ፤ ንምልካዊ ስርዓት ንምስዓር ሓያል ጻዕሪ ከካይዳ ምጽነሐን ድማ ናቱ መርኣያ ኢዩ።
ብዝተፈላለዩ ውድባትን ሞያውያንን ዝካየዳ መራኸቢ ብዙሃን፤ ነቲ ሃገራዊ ድሕነት ናይቲ ስርዓት ጸሓይ ከይወቕዖ ብሕሱማት ሓይልታት ዝሕልዎ ኣእሙራኣዊን ኣካላውን ምስጢራቱ ብምቅላዕ፤ ንህዝቢ ንቕሓቱ ዘበርኽ ፕሮግራማት ኪዝርገሓ፤ ሓያል ድምጺ ናይቲ ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ብሙኳን ወጽዕኡ ክነግራ ጸኒሐን ኣለዋ።
ሲቪካውያን ማሕበራት፤ ምንቅስቓስ መንእሰያት ደቅንስትዮን ሞያውያንን፤ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዓመጽን ሰብኣዊ ግህሰትን ብምቅላዕ፤ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ኣህጉራዊ ኩነነን ጸቕጥን ከምዝፍጠር ብምግባር ዝነኣድ ተራ ይገብራ ኣለዋ።
ፍትሓዊ መቓን መጻኢት ኤርትራ ተተኺሉ ኢዩ
ሳላ እዚ ውሁድ ጻዕሪ ድማ ቀጽሪ ተቓውሞ፤ እዚ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት፡ ብኻልእ ናይ ዜጋታቱ ሰብኣዊ ክብረት ዘኽብር ስርዓት ንምትክኡ ዘኽእል መጠናዊ ሰረት ኣንጺፉ ኣሎ። ፖለቲካውያን ውድባትን ሲቪካውያንን ማሕበራትን ብዘካየደዎ ንጡፍ ምንቅስቓስ፤ ህዝቢ፤ ገዛእ ርእሱ ከመሓድር፡ ልዕልና ሕጊ ከንግስ፡ ሰብኣዊ ክብረቱ ከዕዝዝ፡ ብልጽግናን ምዕባለን ክጓናጸፍ ንዘለዎ ዘይጓነ መሰረታዊ መሰል ዝሕሉ፡ንናይ ጽባሕ ኤርትራ ዝኸውን፤ ፍትሓዊ የዕኑድ ተኺሉ ኣሎ።
እቲ ኣብ ታሪኹ ሓራ ፖለቲካዊ ስርዓት ርእዩ ዘይፈልጥ ህዝቢ ኤርትራ፤ ኣብ ደገ ብዝተረኸበ ዕድል ተጠቒሙ፤ ፖለቲካውን ማሕበራውን ምንቅስቓሳት ወዲቡ፤ ንዘሎ ምልካዊ ስርዓት ኣልዩ፤ ብህዝቢ ናይ ህዝቢ ዝኸውን ዴሞክራስያዊ ስርዓተ መንግስቲ ንምትካል ዘኽእሎ መቓን ሃኒጹ ኣሎ።
ሳላ ጻዕሪ ቀጽሪ ተቓውሞ ሚዛን ሓይሊ ተቐይሩ ኢዩ
ዋዕላታት ኣዲስ ኣበባ፤ ፍራንክፈርትን ናይሮቢን፤ ሰፊሕ ሰልፊ ኤርትራውያን ኣብ ጀነቫን ኒዩዮርክን፤ ዝተፈላለዩ ተበግሶታት ዘተ፤ ውዳበታት ደቀንስትዮን መንእሰያትን ቀጽሪ ተቓውሞ በቲ ሓደ ወገን፤ በቲ ካልእ ወገን ድማ ምፍሻል ዋዕላታት ህግደፍ ኣብ ነዘርላንድስ፤ ሙቕራር ኣኼባታት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ፤ ወዘተ እቲ ስርዓት ብሓይሊ ደለይቲ ፍትሒ ነቕነቕ ከምዝበለን ሚዛን ሓይሊ ውዱዕ ኩነታት ንረብሓ ፍትሓዊ ባህጊ ይቕየር ምህላዉን ዝምስክር ሓቕታት ኢዩ።
እቲ ንሞት ስርዓት ኤርትራ ዝጸዓረ ቀጽሪ ተቓውሞ፤ ትንፋስ ስርዓት ኤርትራ ዝሶኽዕ ዘሎ ሓይሊ ኮይኑ ኣሎ።
ይኹን ግን ቀጽሪ ተቓውሞ ሞት ናይቲ ስርዓት ከአውጅ ዘኽእሎ ዕዮ እንዳሰርሐ፤ በቲ ካልእ ወገን ነቲ ኣብ ኣጋ ዕርበቱ ዘሎ ስርዓት ትንፋስ ዝሰኩዕ ታሪኻውን ስትራተጂካውን ጌጋታት ይፍጽም ኣሎ። እቲ ዓቢ ሕቶ ዘንቅል ሓቂ ድማ እዚ ንሞትን ትንፋስን ናይቲ ስርዓት ዝሰርሕ ዘሎ ኣካይዳ ናይ ቀጽሪ ፍትሒ ኢዩ።
ስለምንታይ ኢዩ እቲ ንጥፍኣት ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ብትግሃት ዝዓዩ ዘሎ ቀጽሪ ተቓውሞ፤ ህይወት ናይቲ ንምጥፍኡ ዝጽዕር ዘሎ መላኺ ስርዓት ዝሶክዕ ጌጋታት ዝፍጽም ዘሎ፤ ስለምንታይ ኢዩ ቀጽሪ ተቓውሞ ምስናይ ኩሉ ሓይሉ፤ ነቲ ባዕሉ እውን እንተኾነ እዋን ሞቱን ዓሱሩን ከምዝኣኸለ ኣሚኑ ናብ ዘይሰርሕ (dysfunctional) ግኡዝ ተቐይሩ ዘሎ ስርዓት ካብ ስልጣን ክኣልዮ ዘይከኣለ።
ስለምንታይ ኢዩ እዚ ብደዉ ዝሞተ ስርዓት ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ክኢሉ ዘሎ እሞ ኸኣ ንሓጺር ግዜ ዘይኮነስ ንልዕሊ 20 ዓመታት። ቀጽሪ ተቓወምቲ`ኸ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ብውሽጢ ዝቦዅቦኸ ስርዓት፡ ስለምንታይ ኢዩ ገጢሙ ዘይኣለዮ፤ ስለምንታይ ኢዩ ቀጽሪ ተቓውሞ ኣብ ቅድሚ ህዝብን ህዝቢ ዓለምን ከምዝሓሸ መተካእታ ንክልለ ዘይበቕዐ?መልሲ ናይኩሎም ሕቶታት ሓደን ንጹርን ኢዩ።
ምንጪ ዕምሪ ስርዓት ኤርትራ፤ሓይሊ እቲ ስርዓት ዘይኮነስ ድኻም ቀጽሪ ተቓውሞ ኢዩ
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ክኢሉ ዘሎ፡ ሓይሉ ብዝፈጠሮ ዓቕሚ ዘይኮነስ፤ ቀጽሪ ተቓውሞ ብዝገበሮ ነቲ ስርዓት ዕምሩ ዘናውሕ ታሪኻውን ስትራተጂካውን ጌጋታት ኢዩ። እቲ ስርዓት ከምዝሞተ ካልእ ዘይኮነስ፡ እቶም ኣብ ውሽጡ ዘለዉ ንብዙሓት ሰባት ገበርትን ሓደግትን ዝመስልዎም ሰፍ ዘይብሉ ሓለፍቲ፡ ባዕሎም ይሕብሩ ኣለዉ።እረ ዝበዝሑ ካብኦም ብወገና እንታይ ክንገብር ኣዝዙና ኢሎም ብወግዒ ይሓቱ ኣለዉ።
እቲ ስርዓት እንኮ ትንፋስ ኮይንዎ ዘሎ ሓይሊ፡ ድኻም ቀጽሪ ተቓውሞ ኢዩ። ቀጽሪ ተቓውሞ ሓንሳብ ዘይኮነስ ብተደጋጋሚ ኣብ ገዛእ ኣእጋሩ ዝቱኩስ ሓይሊ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ሽሕ’ኳ ብዙሓት ካብቶም ኮነ ኢልካ ዝፍጸሙ ጌጋታት መንግስቲ ኤርትራ ብዘስሎኾም ሉኡኻት ዕንወት ዝትግበሩ ይኾኑ፤ ቀጽሪ ተቓውሞ፤ ሃሱሳት ብቐሊሉ ዝሶልክዎን ዝምእዝንዎን ሰንኮፍ ውዳበን ኣተሓሳስባን ምፍጣሩ፡ ናይቲ ሳዕቤን ቀዳማይ ተሓታቲን ግዳይን ይገብሮ።
ነቶም ስለ ኤርትራ ዝተበጀወ ሰማእታት ዘከሻመሸ፤ ስለ ኤርትራ ኢየ ዝዓዩ ዘለኹ ክብል ኣየምሕረሉን
ንኤርትራ ካብ ምልኪ ከድሕና ኢየ ዝብል ወገን፤ ነቶም ነታ ሃገር ዘምጽእዋ ሰማእታት ከናሹ እንተውዒሉ፤ ህዝቢ ኤርትራ ‘ካብዞም ሰማእታትና ዝዳፈሩ ዝመጽእ ፍትሒ ክህሉ ኣይክእልን ኢዩ’ እንተበለ ዘየብል ኣይኮነን።
ገዘኦም እንዳነደደ ብዛዕባ ሕብሪ ሳሎኖም እንታይ ኪኸውን ኢዩ ዝዛረቡ ሰባት ፡ብዉሑዱ ቀዳምነትን ኣገዳስነትን ናይ ምልላይ ሽግር ዘለዎም ኢዩ
ኤርትራ ብዓመጽን ግፍዕን እንዳተረመሰት፤ ህዝባ ብሕሰምን ስቓይን እንዳተዳህከ፤ ቀይሕን ሰማያውን ኢልካ ብባንዴራ ዕርዲ ኩናት ምሓዝ ንህዝቢ ብዘይካ ‘ካብዚኦምሲ ትሩፍ’ ከብሎ ዝኽእል መልእኽቲ ምልኣኽ ካልእ ዘሕልፎ ቁምነገር የልቦን። ኣሕዋት ገዛኦም ምስ ወለዶም ብሓዊ እንዳነደደ፤ ነቲ ዝነድድ ዘሎ ገዝኦምን ኣብ ውሽጡ ዝሓሩ ዘለዉ ስድራቤቶምን ኣብ ክንዲ ምድሓን፤ ነቲ ሓዊ ምስ ኣጥፋእናዮ ኣነየ ዝወርስ፡ መደቀሲ ቀይሕ ሕብሪ ኢና ንለኽዮ፤ ኣይፋሉን ሰማያዊ ሳሎን ኢና ንገዝእ ኢሎም ክካትዑ ዝነድድ ዘሎ ገዛን ሰቡን እንተተሃሚኹ፤ ነቶም ሰባት ይትረፍ ከም መራሕቲ ለውጢ፡ ምስ ኣእምሮኦም ከም ዘለዉ ሰባት ቆጺሩ ሚዛንን ግምትን ክህቦም ዝኽእል ሰብ እንተሊዩ ውን ውሑድ ኢዩ። ለውጢ ዝኽእሉ ተኾይኖም ቅድም ነቲ ሰቢቡ ዘሎ ኣተሓሳስበኦም ኪቕይሩ ይግባእ።
ግዚኡ ሓሊፍዎ ዘሎ ለውጢ ዝረጋገጸሉ እዋን ሕጂ ኢዩ
ስለዚ ኣብዚ ናይዚ እዋን ውሁብ ኩነት፡ እቲ ግዚኡ ሓሊፍዎ ዘሎ ለውጢ ዝመጻሉ መዓልቲ ንምቅልጣፍን፡ እቲ ለውጢ በቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝወሃሃዶን ዘኽስቦን መገዲ ከምዝመጽእ ንምግባሩን፤ መልእኽቲ ህዝቢ ተሰኪሙ ዝዓዪ ቓልሲ የድሊ ኣሎ። ከምኡ ንምግባር ኪኽእል መታን፤ ቀጽሪ ተቓውሞ፡ ንነብሱ ብዘይ ንሕስያ ገምጊሙ፡ ነቲ ስርዓት ድማ ብርትዓዊ መዓቀኒ ለኪዑ ዘድምዕ ስትራተጂ ክሕንጽጽ ይግባእ።
መጀመርያ ናይ ውዳበ ንቕሓት ኢዩ። እዚ እዋን’ዚ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝኸውን ሃገራዊ መድረኽ ብምፍጣር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሓባራዊ ተሳትፎ ሓባራዊ ለውጢ ዘምጽእ ቃልሲ ከምዝኸውን ዝረጋገጸሉ እዋን ሙኻኑ ምእማን መጀመርታ ናይቲ መወዳእታ ኢዩ። ንዕኡ ስዒቡ ዝመጽእ ውዳበ ኢዩ።
ድሕሪ ውዳበ ዝስዕብ ብቑዕ መሪሕነት ምምራጽ ኢዩ። ናይ መዋእል ባህሊ ሓባራዊ ውሳኔን ምምሕዳርን ብምኽባር፡ ነቲ ንኹሎም ኤርትራውያን ብዘይወዓል ሕደር ዘድልዮም ዘሎ ለውጢ ዘምጽእ መደብ ንምሕንጻጽን ንምትግባሩን ሓባራዊ መድረኽ የድሊ። እዚ ብመሪሕነቱ ተኸዲዑ ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ፡ ንህዝቢ ዘይጠልም እኳደኣስ ንህዝቢ ኣብ ቅድሚት ሰሪዑ ዝመርሕ ቃልሲ የድልዮ ኣሎ። ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ድማ ኣብ እቲ ዝወሓደ ሓባራዊ ዕላማ ክትግበሩ ዝኽእሉ ኢዮም።
ሓባራዊ ዕላማ ማለት ግድን ሓደ ሙኻን ኣይማለትን
ሓባራዊ ዕላማ ማለት ግን ብተምሳለን ኣካልን ሓደ ሙኻን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ፖለቲካዊ ቃልሲ ፍልልይ ኪህሉ ግድን ጥራሕ ዘይኰነስ ኣድላዪ ኢዩ። መኽንያቱ ንኹሉ ዝጠምር፡ ደሌትን ባህግን ኩሉ ዜጋ ዘማልእ ፖለቲካዊ መሰመር ስለ ዘየለ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ብዘይምቁራጽ ‘ሓደ ፖለቲካዊ ሓቂ፡ ሓደ ፖለቲካዊ መሪሕነት፡ ሓደ ልቢ’ እናተባህለ፡ ንኹሉ ተቓውሞታት ወይ ፍሉይ ርእይቶ ምድሃኽ ኣማራጺ ዘይብሉ ምዃኑ ተነጊሩ ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ግዳይ ናይዚ ጸቢብ ናይ ምልካውያን ስልቲ ኮይኑ ኢዩ።
ነዚ ዝተቓወመ ኩሉ ድማ ‘ከዳዕ’ ተባሂሉ ኩሉ መሰል ዜግነቱ ተሓሪሙን፡ ተዳጕኑን፡ ተገሪፉን ተቐቲሉን ኢዩ። ቀጽሪ ተቓውሞ እምበኣር፡ ፍልልያት ብምጽዋር፡ ነቲ መንገዲ ምልኪ ሒዙ ዘሎ ህግደፍ ከይተረፈ ንዘተን ምብህሃልን ብምዕዳም፤ ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊ ነቲ ዝመረጾ ፖለትካዊ ዕላማ ኪለሰሉ መሰሉ ምዃኑ ብምኣምን፡ ነዚ ናይ ህዝቢ መሰል ምጥባቕ የድልዮ ኣሎ። ከምኡ ብምግባር ቀጽሪ ተቓውሞ ተጻዋርነት ከም መዓቀኒ ፖለቲካዊ ብስለትን፡ ጥምረት ህዝብን ክሰርሓሉ ይግባእ።
ናብቲ ሱርን ክብርን ምምላስ ኢዩ እቲ ፍታሕ!
ብሓሳባት ውልቀሰባት ወይ ጸበብቲ ጉጅለታት ምንባር ከምዘይከኣል ኣጸቢቑ ዝፈልጥ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ትእዛዝ ኣብ ምብህሃል፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ሕነ ኣብ ሕልና ዝኣምን ህዝቢ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ባይቶ ኣሕዋት ብምምኽኻር ዝውስን፡ ካብ ንእሽቶን ካብ ዓብን፡ ካብ ሓያልን ካብ ድኹምን ልቦናን ጥበብን ዝቕበል ሕብረተሰብ’ዩ። ውሳኔታቱ ብምስትውዓልን ምክብባርን ዝበጽሖም፡ ዝዓዮ ዘበለ ስራሕ ከኣ ብምሉእ ተሳትፎ ወፈራ ኣሕዋት ዝዓምም ሕብረተሰብ’ዩ።
ነቲ ኣብ ሃገር ጸኒዑ ዘሎ ዓማጺ ምልኪ ምእላይ ዝ ብዘይካ ነዞም ክብርታት እዚኣቶም ብምሕያል ብኻልእ መገዲ ከምዘይሰልጥውን ኣጸቢቑ ዝፈልጥ ህዝቢ’ዩ። ነዚ ስለዝርዳእ’ዩ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ህዝቢ ኤርትራ ኸይሓብር ቀንዲ ዕላማኡ ጌሩ ዝሰርሕ። ብዘይፍቓድ ሓፋሽን ሓይልታት ምክልኻሉን ዝጸንዕ ምልኪ ስለዘየሎ፡ ኣብቲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓደ ድምጺ ለውጢ ኽርኢ ዝውስነሉ መዓልቲ፡ እቲ ምልኪ ብዘይምልክት ክበንን ምዃኑ ርጉጽ ሓቂ’ዩ።


text:
ናይ ጣዕሳ ወረቐትን 2% እንተመሊእኩም ናብ ሃገር ከም ድላይኩም ክትመላለሱ ኢኹም ዝብል መብጻዓ ኣሚኖም ናብ ኤርትራ ዝኣተዉ መንእሰያት ከካብ ገዘኦም ተለቒሞም ናብ መደበር ታዕሊም ኮርመናዕ ይለኣኹ ምህላዎም ተሓቢሩ።
እቶም 2% ከፊሎም ዝኣተዉ መንእሰያት ናይ 7 ዓመት ነጻ መውጽኢ ቪዛ ተዋሂብኩም ተባሂሎም ዝነበሩ ኮይኖም፡ እቲ ናይ 7 ዓመት ቪዛ ብክፍሊ ኢሚግረሽን ተሰሪዙ ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።
ስድራቤት ናይቶም 2% ከፊሎም ዝኣተዉ ብዛዕባ ደቆም ክሓቱ ኣብ ዝኸዱሉ እዋን ካበይ መጺኦም ብዘየገድስ እቶም ኣገልግሎት ዘይገበሩ ናብ ኣገልግሎት ክለኣኹ እቶም ኣገልግሎት ዝገበሩ ድማ ናብ ኣሃዱታቶም ክለኣኹ ሙኻኖም ተሓቢሮም።
ብወገን ሓለፍቲ ኢሚግረሽን ኣብ ዝተዋህቦም ምኽንያት ድማ ህዝቢ በዞም ብረቶምን ማሕለኦምን ደርቢዮም ስግረዶብ ከይዶም ከብቅዑ ኣይ ዓመት ኣይወርሒ ተመሊሶም ኣራግጽ ዝውድእዎ ዘለዉ ሰባት ኣዚዩ ተቖጢዑ ስለዘሎ፡ መንግስቲ ኤርትራ እቲ ዘውጸኦ ሕጊ ክድምስሶ ተገዲዱ ኣሎ ዝብል ምንባሩ ተሓቢሩ።
እቶም ካብ ገዛውቶም ዝተለቐሙ መብዛሕተኦም ካብ ዞባ ጋሽ ባርካ ኮይኖም ስለምንታይ ካብ ዞባጋሽ ባርካ ዝመጹ ጥራይ ከምዚ ስጉምቲ ክውሰደሎም ተወሲኑ ንጹር ኣይኮነን። ኣብ ወርሓት ነሓሰን መስከረምን ካብ ንኡስ ዞባታት ተሰነይን ታላታዓሸርን ብርክት ብርክት ዝበሉ 2% ከፊሎም ዝተመለሱ መንእሰያት ብጸጥታ ሃገራዊ ድሕነት ተኣሲሮም ምህላዎም እቶም ምንጭታት ወሲኾም ሓቢሮም።
ብኻልእ ወገን እዚ ሓድሽ ሕጊ ንቡዙሓት ሓለፍቲ ካልእ ንግዳዊ ምንጪ ኮይንዎም ምህላዉ ሓቢሩ። ኣብ ኢሚግረሽንን እዚ ምዕራብን ዝርከቡ ሓለፍቲ ነዚ ሓድሽ ኩነታት ብምጥቃም ካብ ሓደ ሰብ 5 ሽሕ ዶላር እንዳኣኽፈሉ ነቶ ምውጻእ ዝተኸልኡ ዜጋታት ካልኣይ እዋን ብካልእ ስም ፓስፖርትን ቪዛን እንዳኣውጽኡ ክልእክዎም ጀሚሮም ምህላዎም ተሓቢሩ።
ኣብ ኤርትራ ዝወጹ ሕግታት ዝኾነ መጽናዕትን ትካላዊ ተሳትፎን ዝካየደሎም ኣይኮነን። መብዛሕተኦም ሕግታት ኢሚግረሽን ፕረዚደንት ኢሰያስ ከከም ዝወዓሎን ዝሓደሮን ሙድ ዘውጸኦምን ዝቕይሮምን ስለዝኾኑ ዝእወጁሉን ዝፈርሱሉን እዋንን ኣገባብን ንጹር ኣይኮነን።
እቲ ብቓል ብቴሌፎን ዝመሓላለፍ ሕግታት ኣብ ጽሑፍ ስለዘይሰፍር ኽፍሊ ኢሚግረሽንን ካልኦት ዝምልከቶም ትካላትን ከይተረፉ ኣየናይ ሕጊ ይኽተሉ ኣለዉ ንጹር መምርሒ የብሎምን። እዚ ኣገባብ ሓለፍቲ ንሕግታት ከከም ዝደለይዎ ንምልውዋጥን ናይ ብልሽውና መንገዲ ንምፍጣርን ተባሂሉ ዝተማህዘ ሙኻኑ ይግመት።


text:
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 24 ታህሳስ 2016 ዓ.ም. ናብ ዕለት 25 ታሕሳስ ኣብ እተሰጋግር ናይ ክብርን ሓሴን ብርሃንን ለይቲ ብላቲን ስርዓት መሰረት ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዘዕረግዎ ናይ በዓለ ልደት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥ ንሕጻን ኢየሱስን በቶም በዛ በዓለ ልደት ለይቲ ዝሕጎጐሱን ኣብቲ ምስ ሰብኣውነት ዝተመዓራረየ ክብሪ ዘይብሉ መብልዒ ማል ብዘለዉን ብዝውለዱን ሕጻናት ንኽንትንከፍ ንፍቀደሉን ንፍቀደሎምን።
ካብቲ ሓላፊ ዝዀነ መደናገሪ ናብቲ ኣገዳሲ ዝዀነ ንኸነብል ሰላምን ገርሄይናን እግዚኣብሔር-ሕጻን ንርከብ።
ኣብ ቅድሚ እቲ ዓለም ጅሆ ዝገብሮ ዘሎ ኩነትን ብኣህላኺ ባህሊ ካብ ዝዕብለል ዘሎ በዓለ ልደት ተላቒቕና በቲ ኣብ መብልዒ ማል ዝውለድ ሕጻን ንተንከፍ፡ እዚ ድማ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ዝነበረ ኢየሱስ እንረኽበሉ ትእምርቲ እዩ።
በቶም ኣብ ሰብኣዊ ሚዛን ኣብ ዘለዎ ናይ መውለዲ ስፍራ ብዘይውለዱ ብብቑዕ ክንክንን ብዘይ ዉዕዉዕ ናይ ኣደን ኣቦን ፍቕሪ ዝውለዱ ኣብቲ ኣብ መብልዒ ማል መሰል ሰብኣዊ ሚዛን ዘይብሉ ስፍራ ብዝውለዱ ሕጻናት ንተንከፍ። ካብ ደብዳባትን ዓመጽን ገዛእ ርእሶም ንኸድሕኑ ኣብ ዝርከብሉ ትሕቲ ምድሪ ዝዀኑ መዕቆቢ ቦታታት ዝውለዱ ኣብ ፈቐዶ ናይ ከተማታትና ጎዳናታት ዝውለዱ ኣብተን ስደተይናታት ኣሳፊረን ኣብ ዝጓዓዛ ጀላቡን መራኽባትን ብዝውለዱ ስደተይናታት ሕጻናት ንተንከፍ።
እቶም ክውለዱ እናኸኣሉ ገና ከይተወልዱ ብምንጻል ጽንሲ ዝንጸሉን ገሊኦም ድማ ይውለዱ እሞ ዝሕብሕብ ዓንጋሊ ሙዉቕ ፍቕሪ ኣደ ዘይዕደሉን ኣብ አእዳዎም መጻወቲ ዘይኰነስ ናይ ውግእ ኣጽዋር ብዝቐርበሎም ሕጻናት ንተንከፍ። ብሕጻን ኢየሱስ ኣቢሉ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ንኣና ጭቡጥ ኰይኑ እዩ። ኣብ መንጐ ዓበይቲ ዘይኰነ ኣብ መንጐ ድኻታት ኣብ መብልዒ ማል ኣብ ረኣዩለይ ንጽብራቅ ዘይኰነስ ብትሑት ሕይወት ብስልጣ ዘይኰነስ ብዘደንቕ ንኡስነትን ትሕትናን ተወልደ።
ንምርኻቡ ናብቲ ዘለሉን ዝርከበሉ ስፍራ እዩ ምኻድ ዘድልይ። ንምራኸቡ ድንን ምባልን ኣብራኽካ ምዕጻፍን ትሕት ትሕት ምባልን የድሊ። እቲ ዝውለድ ሕጻን ሕቶ ይዀነና። ነቲ ሓላፊ ዝዀነ ኩሉ ሓዲግና ናብቲ መሰረታዊ ኣገዳሲ ዝዀነ ነገር ከነተኩርን ናብኡ ንኸነብል ይጽውዓና ኣሎ።
ልደት ምስጢር ክኸውን እንከሎ ብተመሳሳሊ መልክዕ ድማ “ናይ ተስፋን ናይ ትካዘን ጊዜ እዩ” ስለምታይ እቲ ዝስገው ፍቕሪ ፍቕሪ ብምዃኑ ተስፋ እዩ። ዝቕበሎ ብዘይ ምንባሩ ግና ትካዘ እዩ። ማርያምን ዮሴፍን ኣብ ገጾም በርታት ኩሉ ይሽገጦም። ኩሉ ዕጽው። ሓደ ዝተኸፍተ ማዕጾ ቤት ይንፈጎም እሞ ኣብቲ ማዕጾ ዘይብሉ መብልዒ ማል መዕረፍ ይረኽቡ ኣብኡ ድማ ኢየሱስ ይውለድ።
ኢየሱስ ተነጺጉን በራት ተዓጽይዎን ብናይ ብዙሓት ዘይተገዳስነት ተሰንዩ ይውለድ። ሎሚ እውን ከምቲ ናይቲ እዋን ዘይተገዳስነት ክህሉ ክኡል እዩ። እዚ ድማ ናይቲ ብዓለ ልደት ቀንደይና ተዋስኢ ንሱ ምዃኑ ተሪፉ ኣንሕና ምስ እንኸውን ዝኽሰት ኩነት ዘይተገዳስነት እዩ። ኣብ ልዕሊ እቲ ናይ እግዚኣብሔር ብርሃን ናይ ዓለም ብርሃን ምስ ዝኹላዕን ኣክንዲ ንኣኡ ንምቕባል ዘይንሱ ዝዀኑ ህያባት ኣብ ምልውዋጥ ሸበድበድ ክንብል ዝፈጥሮ ዘይተገዳስነት። እዚ ዓለማውነት’ዚ ድማ ንእውነተይና በዓለ ልደት ጨውዩ ይርከብ ኣሎ ነቲ እውነተይና ልደት ካብዚ ዓይነት ኩነት’ዚ ንሓርሮ።
ኣብ በዓለ ልደት እቲ ጽልግላጎ ብርሃን ብዘየገድስ ናይ እግዚኣብሔር ብርሃን ይኹላዕ ስለዚህ እዩ ድማ ናይ ተስፋ መቕረት እነስተማቕርን … ጨዋ ብርሃን ምሳና ፍቕሪ ዝሓዞ እግዚኣብሔር። ኣብ መንጐና ድኻን ተነቃፍን ኰይኑ ብምውላድ ብለውሃቱ ናብኡ ይስሕበና፡
ኣብቲ ቃለ ኣናስር ትርጉሙ ቤት ሕብስቲ ኣብ ዝዀነ ኣብ ቤተ ልሔም ተወልደ፡ ንኣና መግቢ ሕይወት ኽኸውን ዝተወልደ ምዃኑ የመልክት። ፍቕሩ ንኽዕድለና ናብቲ እነብሮ ዓለም መጸ። ከሕልኽን ክኹንን ዘይኰነስ ክምግበናን ከገልግለናን መጸ። እዚ እዩ እቲ መብልዒ ማልን መስቀልን ዘጣምር ሓሳብ። ኢየሱስ እቲ ስሌና ዝቑረስ ሕብስቲ ምዃኑ ቅድም ቢሉ ካብ ምውላዱ ኣቲሒዙ የበስረና። ውህበት ዝዀነን ዘድሕንን ፍቕሪ ኣብ ሕይወትናን ልባትናን ወሃቢ ብርሃንን ሰላምን እዩ። ቅድሚ ክልተ ሺሕ ዓመት ኣቢሉ ድማ ነዚ ዝተረድኡን ዘስተውዓሉን እቶም ኣብቲ እዋን ንፉጋት ተባሂሉ ዝሕሰቡ ሕያዎት ጓሶት እያቶም ዝነበሩ። ኣብ ቅድሚ ዓይኒ እግዚኣብሔር ሓደ’ኳ ግፉዕ የልቦን። ካብቲ እዋን ኣትሒዙ ብእግዚኣብሔርን ካብ እግዚኣብሔርን ዘይኰነስ ብገዛእ ውስንነትናን ሓጢኣትናን ኢና ገዛእ ርእስና ንገፍዕ። ኣብ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ግፉዓት ኣይኰናን።
በዚ መልክዕ እዚ ናይ ልደት መንፈስ ነስተማቕር እዚ ማለት ድማ እቲ ብእግዚኣብሔር ምፍቓርና ዘሕድረልና መንፈስ እዩ። ብእዚኣብሔር ዝለ ዝተፈቐርና። ምፍቓርና ነመስግን ስለ ዘፍቀረና ነመስግኖ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ነቲ ናይ ኢየሱስ ምውላዱ ዘበስር ምስሊ ኢየሱስ ሕጻን ኣብ ባሲሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ናብ ዝርከብ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብዝተዋጽኡ ብ12 ሕጻናት ተሰንዮም ናብቲ ዝቖመ ናይ ጐታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መብልዒ ማል ምውላዱ ዘዘንትው ናይ ቅርጺ ምስሊ ኣብ ዝተነብሮ ቤተ ጸሎት ቅድሚ ምንባሮም፡ ስሌና ንዝተዓደለ ፍቕሪ ነመስግን ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
2/፪ ነሓሰ ዕረፍቲ ቅድስት ኣትናስያ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
2/፪ ነሓሰን ዕረፍቲ ቅድስት ኣትናስያ
እዚ ዕለት እዚ ቅድስት ኣትናስያ ዝዓረፈት ሉ ዕለት እዩ። እዛ ቅድስቲ እዚኣ እዚኣ ወለዳ ካብ ሰብ ሃገረ መኑፍ ኮይኖም ኣዝዮም ሃብታማት ነበሩ፣ ወለዳ ምስ ሞቱ ሠናይ ሓሳብ ሓሰበት፣ ንሱ ከኣ ቤታ መሕደሪ መነኮሳትን ኣናግድን ንኽትገብሮ እዩ፣ ከምቲ ዝሓሰበቶ ከኣ ገበረት። ክሳብ ኩሉ ገንዘባ ዝውዳእ ከኣ ንኹሎም ኣጋይሽ ዘድልዮም እናሃበት ትቕበሎም ነበረት፣
ድሕሪ ብዙሕ ግዜ ክፉኣት ሰባት ብኽፉእ ምኽሪ ናብኣ ተኣከቡ፣ በቲ ክፉእ ምኽሮም ከኣ ንሕሊናኣ ናብ ግብሪ ርኽሰት ኣዘንበልዎ፣ በዚ ምኽንያት ከኣ ነቲ ቤት መላእኽቲ ዝነበረ ገዝኣ ቤት ዝሙት ገበረቶ፣ በታ ዝተናዕቀት ግብሪ ሓጢኣት ዝመጻ ዅሉ ኸኣ ትቕበል ነበረት፣ እቶም ናይ ገዳመ ኣስቄጢስ መነኮሳት እዚ ምስ ሰምዑ ኣዝዮም ሓዘኑ፣
ነቲ ብተኣዛዝነቱ ዝፍለጥ ቅዱስ ኣቦ ዮሓንስ ሓጺር ጸዊዖም ከኣ እቲ ዘላቶ ኩነታት ገለጽሉ እሞ ከምቲ ንሳ ሠናይ ዝገበረትሎም ነፍሳ ንምድሓን ናብኣ ከይዱ ብፍቕሪ ንኸነስሓ ለመንዎ፣
ንሱ ከኣ ሐራይ ኢሉ ተኣዘዞም እሞ ብጸሎቶም ንኽራድእዎ ተማሕጸኖም፣ ኣባ ዮሓንስ ሓጺር ከኣ ተንሲኡ ከደ እሞ ኣብ ዘላቶ ቦታ በጽሐ። ነታ ሓላዊት ማዕጾ ገዝኣ ከኣ ምምጽአይ ንጎይታኺ ንገርያ በላ፣ ምስ ነገረታ ከኣ ንግብሪ ዝሙት ዝመጸ መሰላ እሞ ተሸላሊማ ናብ ዓራት ጸውዓቶ፣
ቅዱስ ኣባ ዮሓንስ ሓጺር ካብ መዝሙር ዳዊ።- “ በትርኻን ምርኩስካን የጽንዓኒ ኣዩ። ንስኻ ምሳይ ኢኻ እሞ ብርባርባ ድነ ሞት እዃ እንተ ኸድኩ ክፉእ ኣይፈርህ እየ፣” መዝ 23።4፣ ኢሉ እንዳ ዘመረ ናብኣ ኣተወ እሞ ንሳ ኸኣ ኣብ ዓራት ምስኣ ኣቐመጠቶ፣
ንሱ ኸኣ ናብኣ ተኲሩ እናጠመተከምዚ በላ።- “ነቲ ናይ ቀደም ሠናይ ግብሪ ሓዲግኪ ናብዚ ክፉእ ግብሪ ዝሙት ብምምላስ ነቲ ስብሓት ዝግብኦ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ስለምንታይ ክሓድክዮ” በለ፣ ንሳ ዘረብኡ ምስ ሰምዐት ቀጥቀጥ በለት፣ ንሱ ከኣ ልባ ከምዝደንገጸ ኣስተውዓለ ኣሞ ርእሱ ናብ ምድሪ ደፊኡ ክበኪ ጀመረ፣
ንሳ ድማ “ስለምንታይ ትበኪ ኣሎኻ በለቶ”፣ ንሱ ድማ ከምዚ ክብል መለሰ።- “ኣጋንንቲ ኣብ ገጽኪ ክጻወቱ ይርእዮም ስለ ዘለኹ በዚ ምኽንያት እየ ዝበኪ ዘለኹ” በለላ፣ ንሳ ድማ “ሕጂ ብንስሓ እንተ ዝምለስ,ሲ ጎይታይ ምተቐበለኒ ዶ” በለቶ፣ ንሱ ድማ ”እወ ይቕበለኪ” በላ። ንሳ ድማ “ናብ ዝደለኻዮ ሰደኒ” በለቶ፣ ንሱን ከኣ “ንዒ እሞ ኣሰረ ኣሰረይ እንዳ ተኸተልኪኒ ስዓብኒ” በላ፣ ንሳ ድማ ብኡብኡ ተንሲኣ ሰዓበቶ እሞ ክሳብ ፀሓይ ትዓርብ ክኸዱ ወዓሉ ምድሪ ምስ መሰየ ንኽሓድሩ ናብ ገዳማ ኣተዉ ንሱ ከኣ።- “ኣብዚ በይንኺ ደቅሲ” በላ እሞ ካብኣ ርሒቑ ደቀሰ፣ ፍርቂ ለይቲ ምስ ኮነ ጸሎቱ ወድአ እሞ ጸሎቱ ፍጽም ከብል ከሎ ኣምደ ብርሃን ወሪዱ ካብ ምድሪ ክሳብ ሰማይ ከብርህ ቅዱሳን መለእኽቲ ነፍሳ ክጸሩ ራእይ ምስ ረኣየ ተንሲኡ ነብቲ ዘለቶ ከደ እሞ ሞይታ ጸንሓቶ፣ ናብ ምድሪ ተደፊኡ ከኣ ብዛዕባኣ ክገልጸሉ ናብ እግዚኣብሔር ጸለየ፣ ናብኡ ከኣ ከምዚ ዝብል ቃል መጸ”ካብቶም ብዙሕ ዓመታት ዝተነስሑ ንላዕሊ ካብታ ካብ ገዛኣ ዝወጸትላ ግዜ ጀሚሩ እግዚኣብሔር ንስሓኣ ተቐቢሉላ እዩ፣ ቅዱስ ዮሓንስ ሓጺር ከኣ ናብቶም ቅዱሳን ኣረጋዉያን ከይዱ እቲ ኩሉ ዝኾነ ነገሮም እሞ እቶም ቅዱሳን ከኣ መጺኦም ገኒዞም ቀበርዋ።
ጸሎትና በረከትን ናይ ቅድስት ኣትናስያ ኣይፈለየና ኣሜን!!!


text:
ምህርቲ ሕርሻ 2008/09 በጀት ዓመት ኣብ ታሪኽ እቲ ዝዓበየ ዕቤት ከመዝግብ እዩ…
መቐለ ጥሪ 02//2009(ድወት) መደብ መፍረያይነት በጀት ዓመት 2008/09 ኣብ ታሪኽ እቲ ዝዓበየ ዕቤት ከምዘመዝግብ ቐዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ገሊፆም።
ሕፅረት ሸርፊ ወፃኢ ብዘላቕነት ንምፍታሕ እናተሰርሐ ከምዘሎን ስግኣት ቑጠባዊ ዕቤት ሃገርና ከምዘይኸውንን ድማ ተዛሪቦም።
ኣብ ሃገርና ኣብ ገለ ኸባብታት ዝተፈጠረ ህውከትን ዕግርግርን ስዒቡ ዝተኣወጀ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ኣብ ቑጠባዊ ዕቤት ሃገርና ዘስዓቦ ኣሉታዊ ፅልዋ ብዝምልከት ካብ ጋዜጠኛታት ንዝቐረበሎም ሕቶ እንትምልሱ ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ከምዝበልዎ እቲ ኣዋጅ የግዳስ ምህርቲ ሕርሻ እዚ በጀት ዓመት ብኣግባቡ ክእከብ ዓውደ ኢንዳስትርታት ድማ ከይተኣጓጐሉ ምህርቶምን ፍርያቶምን ብኣግባቡ ከፍርዩ ብሓፈሻ ድማ ጥዕና ዘለዎ ቑጠባዊ ምንቅስቓስ ኣብ መላእ ሃገር ክህሉ ልዑል ግደ ከምዘበርከተ እዮም ዝገልፁ።
ብመሰረት መረዳእታ ኤጀንሲ ሃገራዊ ስታቲስቲክስ ድማ ዕቤት ኢንዳስትሪ ሃገርና ካብ ዝሓለፉ እዋናት ብዝሓሸ መልክዕ ዕቤት ከምዘርኣየ ገሊፆም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሃገርና ኣጋጢሙ ዝነበረ ዝኸፍኣ ሓደጋ ድርቒ ብቐንዱ ብሃገራዊን ውሽጣውን ዓቕሚ ምቁፅፃር ከምዝተኽኣለ ዝገለፁ ኣይተ ሃይለማርያም ኣብዚ ዓመት ኣብ ውሱናት ኸባቢታት ሃገርና ዘጋጠመ ሓደጋ ድርቒ ድማ ምቑፅፃር ዝክኣል ምዃኑ ሓቢሮም።
ዘጋጥም ዘሎ ሕፅረታት ሸርፊ ወፃኢ ብዝምልከት ድማ ኣብ ስሉጥ ዕቤት ዝርከባ ሃገራት ዓለም ዘጋጥመን ልሙድ ተርእዮን ከይድን ምዃኑ ሓቢሮም። እዚ ኾይኑ ግና ኣብ ጥዕና ቑጠባዊ ዕቤት ሃገርና ስግኣት ከምዘይፈጥርን ኣብ ዕዳጋ ዓለም ዋጋ ምህርቲ ሕርሻ ዘርኣዮ ምንካይ ዘጋጠሙ እዚ ሕፅረት እዚ ንምክሕሓስን ብዘላቕነት ንምፍታሕ ድኛ ስትራቴጂ ምስፍሕፋሕ ዓውደ ኢንዳስትሪ ተጠናኺሩ ከምዝቕፅል ኣመልኪቶም።
ነቲ ሐዚ ዘጋጥም ዘሎ ሕፅረት ሸርፊ ወፃኢ ብግዝያውነት ንምፍታሕ ድማ ብቐንዱ ንዓውደ ማኒፋክቸሪንግ ፍሉይ ትኹረት ብምሃብ ይስራሕ ከምዘሎ ድማ ኣፍሊጦም።


text:
ደቡባዊት ከተማ ማይጨው ብኽፋል
ካብ ጠቕላላ በዝሒ ህዝቢ ኢትዮጵያ 20 ምኢታዊ ኣብ ከተማታት ዝነብር እንትኾን ድሕሪ ሸሞንተ ዓመት(ብኣቖፃፀራ ፈረንጂ 2025) ናብ 30 ምኢታዊ ክበፅሕ እዩ ተባሂሉ ከምዝግመት ሰነድ ሚኒስተር ከተማ ልምዓት ፌደራል ይሕብር።ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ካብ ገፀር ናብ ከተማ ዝውሕዙ ቁፅሪ ዜጋታት እናወሰኸ ብምምፅኡ ሓደሽቲ ከተማታት እናተጣየሻ፤ ኣናእሸይተይ ዝነበራ ከተማታት ከዓ እናዓበያ ብምምፅአን ነቲ በዝሒ ህዝብን ብርኪ ከተማነትን ማእኸል ዝገበረ ህንፀት መሰረተ ልምዓት እናተሳለጠ ይርከብ።ብፍላይ ነቲ ኣብ ክልልና በቢከባቢኡ ዛጊድ ዝተሳለጠን ዝሳለጥ ዘሎን ልምዓት ኮንስትራክሽንን መንገድን ድማ ብቀንዱ ሓላፍነት ወሲዱ ዝከታተል፣ ዝድግፍን ዝቆፃፀርን ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን በዚ መዳይ እናሰርሖ ዝፀንሐ መደባት ኣሎ፡፡
እቲ ቢሮ ኣብ ትሕቲኡ ንዘለዋ ኣብያተ ፅሕፈት ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ከተማታትን ወረዳታትን ትግራይ ካብ ትልሚ ምውፃእ ጀሚሩ ክሳብ መወዳእታ ኣፈፃፅማ መደባት ክትትል፣ ደገፍን ቁፅፅርን የካይድ።ኣብ ኩለመዳይ ልምዓት፣ ማለት እውን ሰራዊት ልምዓት ካብ ምህናፅ ጀሚሩ ክሳብ ኣብ ፅርየትን ሰለጤንን ህንፀት ኮንስትራክሽንን መንገድን ከምኡ እውን ግልጋሎት መጓዓዝያን ርኡይ ለውጢ ዘመዝገባ ከተማታትን ወረዳታትን ብምፍላይ የተባብዕ እዩ።ብመሰረት እዚ፣ ከተማ ማይጨው ንተኸታታሊ ሰለስተ ዓመት መርኣያ ብምዃን ዋንጫን ላፕ ቶፕ ኮምፒተርን ተሸላሚት ከምዝኾነት ሓላፊ ርክብ ህዝቢ እቲ ቢሮ ኣይተ ወልደኣማኑኤል ገብረየሱስ ገሊፆምልና እዮም።
ከተማ ማይጨው ብዋናነት ብሕሉፍ መዳለውቲ ስርዓታት ስዒቡ ድማ ዘለዋ ኣቀማመጣ መሬት ኣፀጋምነት ተደሚሩ ንዘበናት ልክዕ ከምቶም ካልኦት ከተማታት ትግራይን ሃገርናን ቅርፂ ከተማ ከይሓዘት ፀኒሓ እያ።መንበሪ ገዛውቲ፣ ትካላት ንግድን ልምዓትን ካብ ዕንፀይትን ጭቃን ዝተሰርሑ ኣዝዮም ዝኣረጉን ቅርፂ ከተማነት ዝጎደሎምን እዮም።ብፍላይ ክሳብ 2003 ዓ/ም ድማ ኣብ እዋን ክረምቲ ብውሕጅ እናተጓሕገሐት ኣብ ህይወት ደቂ ሰባትን ጥሪትን ከምኡ እውን ንብረት ቀሊል ዘይበሃል ሓደጋ እናጋጠማ ፀኒሓ እያ።ሕዚ ግና ብመሰረት ንፁር ፖሊስን ስትራተጅን ልምዓት ከተማታት ኣብ ሓፂር እዋን ሓንቲ ከተማ ከተማልኦ ዝግባእ እናማለአት መፂኣ እያ በዚ ኣቢሉ ድማ “ኣይለማዕናን” ዝብል ሕቶ ህዝቢ እታ ከተማ በቢብርኩ እናተመለሰ ይመፅእ ምህላው ምርኣይ ይከኣል።
በዚ መዳይ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ንምጥቃስ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መንግስቲ 43 ነጥቢ ሽድሽተ ሚሊዮን ብር ንካፒታል በጀት ብምምዳብ ኣብታ ከተማ ዘለው ሕፅረት መንገድን ትካላት ልምዓትን ንምቅላል ብኮብልስቶን ኣርባዕተ ኪሎ ሜትሮ መንገዲ፣ ክልተ መስርሕን መሸጥን ሼዳት፣ ኣብታ ከተማ ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ድማ ሰለስተ ተወሰኽቲ መምሃሪ ክፍሊ፣ ቤተ ፈተነን ካልኦትን ህንፃታት ክስራሕ ክኢሉ እዩ።በቶም ፕሮጀክትታት ልምዓት ብቐዋምን ግዝያውን ንኣስታት ኣርባዕተ ሽሕ ሰባት ዕድል ስራሕ ከምዝተፈጠረ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዓዝን እታ ከተማ መምህር ደስታ ረዳኢ ይገልፁ።
እታ ቤት ፅሕፈት ኣብታ ከተማ ንዝህነፁ ፕሮጀክትታት ልምዓት ሓላፍነት ወሲዳ ዋላ እኳ ትሰርሕ እንተኾነት ንፅርየትን ሰለጤንን እቶም ፕሮጀክትታት ኣብታ ከተማ ንዘለዋ ኣብያተ ፅሕፈት ደቀቕትን ኣናእሽተይን ንግዲ ትካላት፣ ትልምን ፋይናንስን፣ ሓይሊ መብራህቲ ፣ ግልጋሎት ማይን ስልክን ከምኡ እውን ቤት ምኽሪ ዝርከብኦ ኮሚቴ ኣጣይሻ እያ።እቲ ኮሚቴ ኣብ ሰሙን ሓደ ጊዘ እናተራኸበ ብዛዕባ እቶም ፕሮጀክትታት ይዝትይ ብኣካል ተረኺቡ ድማ ኩነታት ህንፀት እቶም ፕሮጀክትታት ይከታተል። ብመሰረት እዚ ኣብዚ ዓመት ክስራሑ ዝተተለሙ ፕሮጀክትታት ልምዓት ቅድሚ ናብ ስራሕ ምእታዎም ብዝግበር ዑደትን ዘተን ቅድሚ ሕዚ ካብ ማስተር ፕላን እታ ከተማ ወፃኢ ዝተሰርሑ ሓፁር፣ ገዛውትን ዝተተኸሉ ፓሎታት መብራህትን ስልክን ከምኡ እውን ዝተዘርግሑ ትቦታት ማይ ብምርድዳእ ተላዒሎም ንስራሕ ምችው ባይታ ተፈጢሩ እዩ።
ህዝቢ ድማ ካብ ትልሚ ምውፃእ ጀሚሩ ቀዳምነት ክወሃቦ ዝግባእ ህንፀት ልምዓት ካብ ምምራፅ፣ ንፅርየትን ሰለጤንን ዝገበሮ ግደ ዝለዓለ እዩ።ኣብ እዋን ህንፀት እቲ መሰረተ ልምዓት እውን ነቲ ዝሰርሕ ሰብ ሞራል ኣብ ምሃብ ኢሉ እውን ሃገራዊ ስምዒት ክህልው ዝገብሮ ሓገዝ ዝነኣድ እዩ።ንኣብነት ኣብ ምንፃፍ እምኒ ንዝሰርሑ መናእሰይ ገንዘብ ብምውፃእ ንሻሂ፣ ቁርሰን ምሳሕን ብምእንጋድ ብጉልበትን ንብረትን ብምሕጋዝ ዝገበሮ ኣስተዋፅኦ ምፅራሕ ይከኣል።እቲ ዝገበሮ ኣስታዋፅኦ ብገንዘብ ኣስታት 10 ሚሊዮን ብር ይግመት፡፡
ህዝቢ፣ ጎድና ጎድኒ እቲ ዝህቦ ዝነበረ ሞራልን ደገፍን ኣብ እዋን ህንፀት ዝረኣዩ ክፍተታት ብምሕባር ብገንኦም ገንዘብን ጉልበትን ከይባኽን ኣብ ምክልኻልን ፈሊዩ ኣብ ምሕባርን ርኡይ ግደ ነይርዎ።ንኣብነት ኣብቶም ኣብዝሓለፉ ኣዋርሕ በቢብርኩ ዝተኻየዱ መድረኻት ተሃድሶ ይውሓድ ይብዛሕ ተግባር ኪራይ ኣካብነት ዝነበሮም ልዕሊ 20 ኮንትራክተራትን መሃንዲሳትን ብምፍላይን ብዕምቖት ብምግምጋምን ከከም ጥፍኣቶም ክቕፅዑ ገይሩ እዩ።
ካብቶም ዝተቐፅዑ ኮንትራክተራት እቲ ሓደ ኣብታ ከተማ ንዝስራሕ መእለይ ውሕጅ መፋስስ ጨረታ ስዒሩ እንከሎ ኣይሰርሕን ብምባል ውዕሊ ብዘይምእሳሩ እንትኾን ንክመሃረሉ ንሽድሽተ ኣዋርሕ ኣብ ዝካየድ ጨረታታት ንኸይሳተፍ ክእገድ ተገይሩ እዩ።ካብቶም ሰራሕተኛታት መንግስቲ ድማ ሓደ መሃንዲስ ንሓደ ኮንትራክተር ስርሑ ኣጠቓሊሉ እንከይወደአ ክፍሊት ኣብ ዘይግብኦ ግዘ ኣቐዲሙ ልዕሊ 79 ሽሕ ብር ክኽፈል ብምግባሩ ብድሕሪ እቲ ክፍሊት ድማ ተግባር ኣካብነት ኪራይ ኣለዎ ተባሂሉ ስለ ዝተኣመነሉ መሃያ ሰለስተ ወርሒ ክቕፃዕ ተወሲኑ እዩ፡፡
ካልእ ኣብ ሕድሕድ ፕሮጀክትታት ልምዓት ዘሎ ተሳትፎ ነባሪ ህዝቢ ዝለዓለ ክትትልን ቁፅፅርን ዝግበረሉ ምዃኑ እዩ።እተን ብመንግስቲ በጀት ዝስራሓ ፕሮጀክትታት ልምዓት ብፅርየት ክስርሓን ነዊሕ እዋን ከገልግላን ህዝቢ ብዝገብሮ ቁፅፅር ፅርየቱ ዘይሓለወ ሸሞንተ ኩንታል ስሚንቶን ትሽዓተ ብያጆ ኮብል ስቶንን ኣብ ጥቕሚ ከይውዓለ ክውገድ ተገይሩ እዩ።
ኣብዚ ብቀንዱ ካብተን ኣብታ ከተማ ዝርከባ ኣርባዕተ ጣብያታት ብመንፅር ተሳትፎ ጣብያታት 04፣ 03ን 01ን ዝነኣድ ንቁሕ ተሳትፎ ገይረን እየን።ኣብዚ ዓመት ድማ ብዝተወደበ መልክዑ ብናውቲ፣ ነፃ ጉልበትን ጥረ ገንዘብን ልዕሊ 13 ሚሊዮን ብር ዝግመት ተሳትፎ ነባሪ ትፅቢት ይግበር።ነዚ ትልሚ ንምዕዋት ድማ በቢጣብይኡ ዘለው መሓውራት ዝለዓለ ግደ ከምዝተፃወቱ መምህር ደስታ ይገልፁ።
እታ ቤት ፅሕፈት ኣብዚ ዓመት እዚ መንግስቲ ንካፒታል በጀት ብዝመደቦ ልዕሊ 56 ነጥቢ ሰለስተ ሚሊዮን ብር ኣርባዕተ ኪሎሜትሮ ኮብልስቶን መንገድን ንማሕበራዊ ግልጋሎት ዝውዕሉ ህንፃታትን ንምህናፅ ዝተፀንዐ ፕላን ፀዲቑ እዩ።ፕሮጀክትታት ምንፃፍ እምኒ ድማ ጨረታ ወፂኡ ሰዓራይ ተፈሊዩ ኣብ ምድላው ከምዝርከብ መምህር ደስታ ይገልፁ።ብመሰረት እዚ ኣብዚ ዓመት እዚ ኣብቶም ዝህነፁ ፕሮጀክትታት ልምዓት ንልዕሊ ሓሙሽተ ሽሕ መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክፍጠር ተተሊሙ እዩ ተኣትዩ ዘሎ።ካብዚ ኣቶም ብኣስታት 29 ሚሊዮን ብር ብምንፃፍ እምኒ ኣብ ዝስራሕ መንገዲ ዝተዋፈሩ 433 መናእሰይ ሓዊስካ ክሳብ ሕዚ ብጠቕላላ 806 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦ ንልዕሊ ሓደ ሽሕን 478ን መናእሰይ ዕድል ስራሕ ተፈጢሩሎም ኣሎ።እቶም ኣብቲ ስራሕ ዝዋፈሩ መናእሰይ መብዛሕትኦም ካብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብቀዳማይ ዲግሪ ዝተመረቑ እንትኾኑ ስልጠና ምንፃፍ እምኒ ወሲዶም፣ ብቕዓት መረጋገፂ ምዘና ተመዚኖም ዝሓለፉ እዮም።
ኣይተ ሃዋዝ ፀጋይ ነባሪ ከተማ ማይጨው እዮም።ንሶም ንነዊሕ እዋን ኣብ ከተማ ማይጨው ብንግዲ ዝመሓደሩ እንትኾኑ እታ ከተማ ቅድሚ ሕዚ እዚ ዝበሃል መሰረተ ልምዓት ከምዘይነበራን ኣብ ሓፂር እዋን ዝነኣድ ስራሕቲ መንገድን ህንፃታታትን ይሳለጡ ከምዘለውን ይሕብሩ።እቶም ዝህነፁ ዘለው ፕሮጀክትታት ድማ ንብዙሓት ሰባት ብፍላይ ንመናእሰይ ሰፊሕ ዕድል ስራሕ ብምፍጣሮም ኣብ ምውህላል ቁጠባን ኣብ ምዕባይ ባህሊ ስራሕን ዘለዎ ግደ ዝለዓለ ምዃኑ ይገልፁ።ይኹን እንበር ኣብቶም ዝህነፁ ዘለው መንገድታት ኣብ ገሊኦም ፅርየቶም ዝተጓደለ ብምዃኑ ዝጠንከረ መስርሕ ቁፅፅር ክህልው ከምዝግባእ ቅርታኦም ገሊፆም።እቲ ኣብ ጥቓ ገዝኦም ዘሎ ዝተሰርሐ መንገዲ ምንፃፍ እምኒ ፅርየት ዝጎደሎን ማይ ዝዓቖረን ካብዝተረኣዩ ፀገማት ከምዝኾኑ ኣብነት ገይሮም ይገልፁ፡፡
ዝተፈላለዩ ከተማታት ትግራይ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ተዘዋዊሩ ከምዝረኣየ ዝዛረብ መንእሰይ ኣወጣህኝ ለማ ድማ ኣብ ከተማታት ሃገርና ዘሎ ለውጢ ከምዘሕጉሶን ኣብ ከተማ ማይጨው ቅድሚ ሕዚ ዝነበረ ጉዕዞ “ኣባጉብየ’’ ኮይኑ ብምፅንሑ ብምዕባለ ካልኦት ከተማታት መንፈሳዊ ቅንኢ ይሓድሮ ከምዝነበረ ይገልፅ።ሕዚ ግና ኣብ ዝሓፀረ እዋን ኣብታ ከተማ ዘሎ ምስፍሕፋሕ መሰረተ ልምዓት ከምዝነኣድ ብፍላይ ድማ ኣብቲ መንእሰይ ዝተፈጠረ ልምዲ ስራሕ ከምዘሐጉሶ በዚ ድማ ብሩህ ተስፋ ከምዝረኣዮ ይገልፅ። መንእሰይ ኣወጣህኝ ኣብታ ከተማ ዝህነፅ ዘሎ መሰረተ ልምዓት ቀፃሊ ዕብየት እታ ከተማ መሰረት ዝገበረ ክኾን ከምዝግባእ ድማ ይሕብር።ንኣብነት ኣብ ከባቢ ዩንቨርሲቲ ራያ ዝህልው ልምዓት ምስቲ ካብ ዝተፈላለዩ ክልላት ሃገርና ዝመፁ ብዙሓት ተምሃሮ ኣብ ግምት ብምእታው ዝፍጠር ዕድል ስራሕ መሰረት ብምግባር ካብ ብሕዚኡ ጎድና ጎድኒ እቲ ህንፀት ኣብቲ ከባቢ ሓደሽቲ ዕድል ስራሕ ዝፈጥሩ ፕሮጀክትታት ተፀኒዖም ክዳለው ከምዝግባእ ርእይትኡ ኣዕሪፉ፡፡
ብድምር ቁፅሪ ነበርቲ ከተማ ማይጨው እናወሰኸ እዩ።በዚ ድማ ነቲ በዝሒ ህዝብን ብርኪ ከተማነትን ማእኸል ዝገበረ በቲ ውሱን ዓቕሚ ቁጠባ እዛ ሃገር ህንፀት መሰረተ ልምዓት እናተሳለጠ ይርከብ።እቲ ብበጀት መንግስቲ ዝሳለጥ ዘሎ መሰረተ ልምዓት ተኸታታልን ስሉጥን ክኸውን ኣብ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ግደ ህዝቢ ዝለዓለ እዩ።ብመሰረት እዚ ነበርቲ፣ ተወለድትን ፈተውትን ከተማ ማይጨው ልክዕ ከምተን ካልኦት ከተማታት ዘርአይኦ ዘለዋ ምዕባለ ህዝቢ ብዝተወደበ መልክዑ ብምስታፍ እቲ ዝተጀመረ ልምዓት ምቅልጣፍ ይግባእ ንብል፡፡


text:
- Start
- | ስራሕን ትምህርትን
- | ትምህርቲ ንዓበይቲ
- | SFI
SFI
ትንህርቲ ስቬንስካ ንስደተኛታት (SFI) መባአታዊ ፍልጠት ቓንቓ ሽወደን ይህበካ። ቓንቓ ሽወደን ትመሃር ንምዝርራብን ምጽሓፍን ኣብ መዓልታዊ ሂወትካ ኣብ ሕብረተሰብን ኣብ ስራሕን ንክትረዳዳእ እዩ።
እቶም ብናይ ቓንቓ ኣደ ክጽሕፉን ከምብቡን ዘይ ክእሉ ውን ክመሃርሉ ዝኽእሉ ተኽእሎ ኣሎ።
ትምህርቲ ስቬንስካ ንስደተኛታት ንኹሉ ካብ ወዲ 16 ዓመት ክፉት እዩ።
መዳለዊ ንስስኢ
ኣብዚ ሓደ ከም ተማሃራይ ኮኢኑ ዝጅምረሉ እዩ። ንተኻፈልቲ ብሕጽር ዝበለ መንገዲ መዳለዊ ንናይ ስቨንስካ ቓንቓ ክእለቶም ክብ ንምባል ንህብ።
ኣብ ኤሰፊ ንምጅማር ናይ ቓንቓ ብቕዓቶም ንኹሎም በብሓደ ተራእዩ ኣኣጽፍሖም ንክመሃሩ ኣብዚ ግዜ እዚ ይፍጸም።
ውጥን ኣብ ዝውደኣሉ ግዜ መን ኣበየናይ ደረጃ ከም ዝጅምር ብብቕዓቶም ተራኣዩ ናብ ኤሰፊ ይለኣኹ።
ደረጃታት - SFI
ኣብ SFI ሰለስተ ናይ መጽናዕቲ መንገዲታት ኣሎ።
1 መጽንዒ መንገዲ እንጥቀመሎም ነቶም ኣንቢቦምን ጺሒፎምን ዘይክእሉ ወይ ድማ ቱሑት ትምህርቲ ንዘለዎም 3 እንጥቀመሎም ነቶም ብዙሕ ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ዘድልዮም።
ንስኻ ዝወሓደ 15 ሰዓት ኣብ ሰሙን ናይ ትምህርቲ ሃገዝ ትረክብ ካብ A ክሳብ F ዝሓዘ ባጀላ ዉን ኣብ ነብሲወከፍ መጨረስታ ናይቲ ኮርስ ትወሃብ። A እቲ ዚለዕለ ነጥቢ ኪኸዉን ከሎ F አቲ ዚተሓተ ዘይየሐሊፍ እዩ።
SFI ምትእስሳር ኣለዎ ንኣብነት ምስ ስራሕ፣ልምምዳት ወይ ካልኦት ናይ ዓበይቲ ኮርሳት ኣብ ዉሽጢ ምምሕዳርና።
SFI ጥቡቅ ናይ ሓባር ስራሕ ምስ Arbetsförmedlingen ን Redo(Resurscentrum)ን ኣለዎ። Arbetsförmedlingen እቲ ላዕለዋይ ሓላፍነት ዝስከም ናይ ተማሃራይ መትከሊ እግሪ (etablering) ኣብ ሽወደን እዩ፣ እዚ ማለት አቲ ተማሃራይ ብናይ ስራሕ ኣገልግሎት ተሓሲብሉ ዝክፈሎ ገንዘብ ካብ Arbetsförmedlingen እዩ።
Arbetsförmedlingen ኣብ ትሕትኡ ዝርከቡ ተማሃሮ ብናይ ስራሕ ሞያ፣ ናይ ስራሕ ልምምዳትን ናይ SFi ኮርሰ በቲ ናይ እግሪ ተኽሊ(etableringen) ይሽፍነሎም።
ንነብሲወከፍ ተማሃራይ ናይ ገዛ ርእሱ ተቆጻጻሪ ኣብ Arbetsförmedlingen ኣለዎ።
ዕላሙኡ ከኣ ብዝበዚሐ መጠን ናይ ደረጃ D ባጀላ ንምርካብ ካብኡ ቀጺሉ ኒዘሎ ናይ ሽወደን ከም ካልኣይ ቓንቓ SAS ወይ ስራሕ ወይ ልምምድ ናይ ስራሕ ንምርካብ ይሕግዝ።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ዝብና ብሰንኪ ጨካን ምሕደራ ኣረሜናዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ሕሱም ናብራ ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን መፍትሒ እንተዘይተረኺቡሉ፡ ከም ትዕዝብቲ ተመራመርቲ፡ ኤርትራ ናብ ዝፈሸለት ሃገር ገጻ ተምርሕ ከም ዘላ ብተደጋጋሚ ይንገር ኣሎ። ተቓላሳይ ህዝብና ነጻን ቅዋማዊትን ሃገረ-ኤርትራ ተመንዩ ብኸቢድ መስዋእቲ ዝፈትዎም ደቁ ነጻነት እኳ የውሕስ እምበር፡ ትምኒቱ ሙሉእ-ብሙሉእ ኣይሰመረሉን። ብድሕሪ ነጻነት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ክሓርሞ፤ ክጠሚ ይኹን ክስደድ ሓሲብዎ ኣይፈልጥን። ክብረቱ ከውሕስን፡ ተጠቃሚ ጸጋታቱ ኮይኑ ክመሃርን ሃገሩ ከማዕብልን ዝነበሮ ትምኒት ከም ሕልሚ በኒኑ። ኣብ ቅድሚ ጎረባብትን ዓለምን ካብ ሰብ ንታሕቲ ተቖጺሩ። ኣብ ገለን እንስሳ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ተባሂሉ ንምድሓኑ ዝከኣል ጻዕርታት ክካየድ እንከሎ፡ ኣማእታት ኤርትራውያን ኣብ ባሕርታት ንሓደጋ ተሳጢሖም ይኹን፡ ኣብ ኢድ ነጋዶ-ሰባት ተመቚሖም ናይ ሞት ፍርዶም እንዳተጸበዩ ንዝገብርዎ ናይ ሂወት-ኣድሕን ጸዋዒት ሸለል ክበሃል ንዕዘብ ኣሎና። ስርዓት ህግደፍ “ጸጊቦም” ብምባል ብሓንቲ ናይ ብድዐ ቃል ክምልሶ እንከሎ፡ መሳርሒ ናይ’ቲ ስርዓት ዝኾኑ መኳንንቱ ድማ ስጋ-ሰብ ከም ዝለመደ ኣራዊት መንእሰያትና ንምጭዋይን ንራሻይዳን በደዊንን ኣሕሊፎም ንምሃብ ኣብ ፈቐዶ ዶባት ሃገርና ኣድብዮም ብምጽናሕ ይሻመዉሎም ኣሎው።
ሃገርና ካብ’ዚ ኣትያቶ ዘላ ሽግር ናይ ምድሓና ሓላፍነት ንማንም ኤርትራዊ እየ ዝብል ዜጋ ከም ዝብጽሖ ክንዝንግዕ የብልናን። ካብ’ዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ዝመንጨወ እዩ ድማ እቲ “ንምድሓን ህዝብን ሃገርን” ማእከሉ ዝገበረ ጉዕዞ ናይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝጀመረ። መሻርኽቲ ናይ’ዚ ቅዱስ ጉዕዞ’ዚ እዚ ድማ ፖለቲካውያን ውድባት፤ ሲቪካዊያን ማሕበራትን ግዱሳት ባእታታትን እዮም። እዚ ጉዕዞ’ዚ ካብ ዝጅምር እንሆ ዓመታት ኣቚጽሩ። ኣብ ጉዕዞኡ ድማ ብሓፈሻ ኣብ ስደት ዝነብር ህዝብና፡ ብፍላይ ድማ ንሙሁራትን መንእሰያትን ኣካል ሕብረተ-ሰብና ዓቢ ተስፋ ስለ ዝሃበ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ብዋሕዚ ተጸምበርዎ። ይኹን እምበር ምምጻእ ናይ’ዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት ሕብረተ-ሰብና ዘሰከፎም ኣካላት ግን ኣይተሳእኑን። ፖለቲካውያን ውድባት ብፍላይ ኣባላት ኪዳን ንዘለዎም ስክፍታ ኣብ ቃልዕ ወጺኦም ክቃለሱሉ ጀመሩ። ኣብ’ቲ ታሕሳስ 2011 ዘካየድናዮ ጉባኤ ህዝባዊ መንፈስ ንምውሓስ ዝምረጹ ኣባላት ባይቶ 60% ካብ ህዝቢ ክኾኑ ኣሎዎም ዝብል ናይ ህዝቢ ጠለብ ዓምጺጾም ብኣንጻሩ 85% ኣባላት ፖለቲካውያን ውድባት ክኾኑ ተገይሩ። ነዚ ውሳነ’ዚ ንምግታእ ብህዝቢ ዝከኣሎ ቃልሲ እኳ እንተተኻየደ ፓለቲካውያን ውድባት ኣቐዲሞም ዝሓሰብሉ ጉዳይ ብምንባሩ ተወዳዲቦም ብምምጻእ ክዕወቱሉ ክኢሎም እዮም። እዚ ተርእዮ እዚ ድማ ኣብ መንጎ ሲቪላዊ ህዝብን ፓለቲካውያን ውድባትን ዘይምትእምማን ምጥርጣርን ፈጠረ።
መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ምጅማር ስርሑ፡ ብግስ ከይበለ ዝወሰዶ ዘይሕጋዊ ናይ ምድስካል ስጉምቲ ይኹን፡ ዓመት ሙሉእ ብዘይ ፍረ ዘሕለፎ ግዜ ተደማሚሩ እቲ “ደሞክራሲያዊ ለውጢ” ይኹን “ምድሓን ህዝብን ሃገርን” ዝብል ኣምራት ተግባራዊ ናይ ምዃን ዕድሉ ምህሙን ምዃኑ ግሉጽ እንዳኾነ ከደ። ዝያዳ ዝተጋህደሉ ግን በቲ ኣብ ልዕሊ ውድብ ደምሓኩኤ (ውድብ ኩናማ ኤርትራ) ዝተወስደ ዘይሕጋዊ ናይ ምድስካል ውሳነ እዩ። ውድብ ደምሓኩኤ ኣብ ርእሲ ስዉእ ሓምድ ኢድሪስ ዓወተ ዘሎዎም ኣረኣእያ ኣብ በዓል ሓደ መስከረም 2012 ገሊጾም። ብምኽንያት መግለጺኦም መሰረት ድማ ኣብ ኪዳን ዝነበሮም ኣባልነት ደስኪሉ። ካብ ኪዳን ንምንታይ ደስኪሎም ዝብል ሕቶ ከልዕል ኣይክእልን፤ ምኽንያቱ ኣብ ኪዳን ነዚ መወከሲ ዝኸውን ዓንቀጽ ይሃልዎም ኣይሃልዎም ስለ ዘይፈልጥ። ካብ ባይቶ ምድስካሎም ግን ሕጋዊ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ልዕሊኦምን ኣብ ልዕሊ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ዓቢ ገበን ተፈጺሙ እዩ። ካብ’ዚ ሓደጋ’ዚ ንምድሓንን ሓድነትና ሓልዩ ብሓባር ኮግዕዘና ዝኽእልን ብዙሕ መተካእታታት ቀሪቡ እዩ፤ ኮይኑ ግን ሰማዒ እዝኒ ኣይረኸበን። ኣርባዕተ ሰዓት ዘይወስድ ጉዳይ ነርባዕተ መዓልቲ ተማጎትና ሕጋዊ መቕጽዒ ዓንቀጽ ስለ ዘይተረኸበ እቶም ከደስክልዎ ወሲኖም ዝመጹ ውድባት ኪዳንን ሰዓብቶምን ብሓድሽ ሜላ ቀረቡ። እዚ ከኣ ሓደ ኣባል ናይ ኪዳን ውድባት ንኣቦ መንበር ባይቶ ከም’ዚ ዝስዕብ በሎ። “ንሕና ካብ’ዚ ንላዕሊ ክንቅጽል ኣይንኽእልን ኢና፤ ኮይኑ ግን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ዘሎና ውሳነ ፌርማና ዘሎዎ ጽሑፍ ክንህበካ ኢና” ብድሕሪ ምባሉ እታ ዝተዛረባ ከይተተርጎመትን ካብ ኣቦ መንበር ናይ ምውጻእ ፍቓድ ከይተወሃቦምን ከመ-ቅጽበት ኣኼባ ራሕሪሖም ንደገ ወጹ። ከም ዝበሃል ድማ 70 ኣባላት ባይቶ ዝፈረሙላ ደብዳበ ንኣቦ መንበር ባይቶ ተዋሂባ እያ። እዞም ዝተጠቕሱ ኣባላት ባይቶ ዝጸሓፍዋ ደብዳበ እንታይ ትብል ከም ዝነበረት ብዘይካ እቶም ዝተቐበልዋ መሪሕነት ባይቶ ማንም ዝፈልጥ የልቦን። ካብ ኣባላት ባይቶ መኸወሊኣ ምኽንያት እውን ከይገረመኒ ኣይተረፈን። ካብ’ቲ እንታይ ኮን ጽሒፎም ይኾኑ ዝብል ዝያዳ ዘተሓሳሰበኒ ግን እቲ ኣብ ልዕሊ ሓደ ኣባል ባይቶ መንእሰይ ዓመጻዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዘርኣይዎ ሸበድበድን ፈኸራን እዩ። ናይ ነጻ ርእይቶኻ ምሃብ መሰል ዘይጻወርን ዘየኽብርን ጉጅለ እንታይ ዓይነት ስርዓት ከቕውም ከምዝደሊ ከም ጸሓይ ቀትሪ ብሩህ ኮነ። ካብ’ዚ ውሳነ እዚ ዝተመሃርናዮ ነገር እንተሃልዩ፡ መጀመርያን እቲ ኣዝዩ ኣሰካፍን ሓደገኛን እንብሎ እቲ ኣብ መንጎ ዝደገፉን ዝተቓወሙን ዝተጋህደ ሃይማኖታዊ መልክዕ ኣፈላላይ ክኸውን እንከሎ፤ ብኻልኣይ መልክዑ ድማ ከሳርሓና ኢልና ዘጽደቕናዮ ሕገ-ህንጻ ዘይመረቖ ስምዒታዊ ስጉምቲ ምውሳድን እዮም። በዛ ኣብ ርእሲ ውድብ ደምሓኩኤ ዝተወስደት ስጉምቲ እንተ እንምዘን ድማ ብዘየማትእ ኣብ መዝገብ ምልካውያን ምተሰራዕና።
ኣብ’ዛ ሰዓት እዚኣ ህዝብን ሃገርን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከምዘሎው ማንም ዝሰማማዓሉ ሓቂ እዩ። እዚ ጉዳይ እዚ ከቢድ ሚዛን ክወሃቦን ቅድሚት ክስራዕን ድማ ይግባእ። ኣብ መስርሕ ምድሓን ህዝብን ሃገርን ኣንፈትካ ዘስሕቱ መሰናኽላት ዝፈጥሩ ኣካላት ድማ ካብ’ቲ ህዝብና ዝምነዮን ብዘይ ውዓል-ሕደር ከረጋግጾ ዝደልን ጽቡቕ ድሌት ወጻኢ ከም ዝዝንብዩ ዘሎው የረጋግጸልና። ምድሓን ህዝብን ሃገርን ኣማራጺ ዘየብሉ ዕማምና ምዃኑ ጽኑዕ እምነትና እዩ። ነዚ ክንገብር ግን መጀመርያ ሓቀኛ ናይ ለውጢ ሓይሊ ከነረጋግጽ ኣሎና። ሓቀኛ ናይ ለውጢ ሓይሊ ካብ ውሽጢ ህዝቢ ፈልፊሉ፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ዝዓቢ እዩ። እዚ ክብል እንከሎኹ ድማ ህዝብን ሃገርን ብዘይውልውል ዘቐድም፤ ኣብ ህዝቡ ዘይጠራጠርን ህዝቢ’ውን ሙሉእ እምነት ዘሕደረሉን ዱልዱል ናይ ተቓውሞ ሓይሊ ማለተይ እዩ። ኣብ’ዛ እዋን እዚኣ ተቓወምቲ ውድባት ኪዳን ኣብ ህዝቢ ዘሎዎም ጥርጠራን ስክፍታን፤ ህዝቢ’ውን ኣብ ኪዳን ዘሎዎ ጎደሎ እምነትን ጎሊሑ ይረአ ኣሎ። የግዳስ እዚ ሓደገኛ ስምዒት’ዚ ንኺዳን ድኣ የሰክፎ እምበር ህዝብስ ኩሉ ግዜ ምርጫ ኣሎዎ። በዚ ሕጂ ተኸሲቱ ዘሎ ኣተሃላልዋና፡ “ኣቦይን ኣደይን በበይኖም ጸሎቶም” ከም ዝበሃል፡ ገለን ህዝቢ ንምድሓንን ቅዋማዊት ሃገር ንምውሓስን ዝከኣሎ ክገብር እንከሎ፤ ገለን ከኣ ናይ መጻኢት ስልጣኑ ካብ ሕጂ ከውሕሳ ሸበድበድ ኣብ ምባል እዩ ዘሎ። ኣኼባ ቅድሚ ምጅማርና ዝተዘርገሐት ጭርሖ ነይራ። ንሳ ድማ “ዝኸኣለ ይሰጉም!!” ፡ “ዝደኸመ ይሳለ!!!” ፡ “ዘይከኣለ ወይ ዝተሸኽለ ይተኣለ!!!” ትብል ነይራ። ኣበይሞ ነታ መሃሪት ጭርሖ እንተእንኽተልስ ኩልና ተሸኺልና ኣይምተረፍናን።
ሓቂ እዩ ህዝብና መስርሕ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ንምዕዋት ብሓሳብ ይኹን ብንዋት ገለን ድማ ብኣካል ዘይሕለል ኣስተዋጽኦ ገይሩ እዩ። ናይ’ቲ ዘርኣዮ ድሉውነት ግብረ-መልሲ ግን እንሆ ንኽትደግሞ ዘሕንኽ ተደጒሉ ዝነበረ ረመጽ ተኸስኪሱዎ። ዘሕዝን እዩ ኢልና ክንሓልፎ ኣይግባእን፤ ስለ ዝተመሃርናሉ ድማ ክንሕበን ይግባእ። ከም’ዚ ዓይነት ተጻብኦ ካብ ጸላኢ እምበር ካብ መጓዕዝተይ ዝበልካዮ ሓይሊ ከጓንፈካ እትጽበዮ ኣይኮነን። ግን ከኣ ሓደ ካብ’ቶም ጸጋታት ናይ ቃልሲ ኣብ ጉዕዞ ካብ ዘጋጥሙኻ ሕልኽልኻት እትቐስሞ ትምህርቲ እዩ። ውሕጅን ቃልስን ሓደ ዝገብሮም ንዘጓንፎም ተጻብኦታት ብጥበብ ሰጊሮም ጉዕዞኦም ስለ ዝቕጽሉ እዩ። ሕጂ’ውን ተቓላሳይ ህዝብና ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ ኣሉታዊ ምዕባለ ብልቦና ተገንዚቡን ካብ ነዊሕ ተመኩሮ ዘጥረዮ ተባላሓትነት ተጠቒሙን ከም ሓደ ህዝቢ ጉዕዞ ቃልሱ ዘረጋግጸሉ ጉቡእ ፍታሕ ንኸናዲ ብትሕትና እላቦ።
ተኽላይ ኣብራሃ
ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ዞባ ሰሜን ኣመሪካ
December 25, 2012
መተሓሳሰቢ፡ ትሕዝቶ ናይ’ዚ ጽሑፍ እዚ ንጸሓፊኡ ድኣ እምበር ንዝኾነ ይኹን ካልእ ኣካል ኣይውክልን።
Comments
I had no hope from the bayto from the beginning, and the bayto was not repreenting anyone except their own agendas. Awet died 50 years ago and now he becomes an issue, while our brothers are killied by issais. The agenda was supposed to be about the current issue, from my observation, the bayto is segregated by one religion dominance. There were few people from Kebsa namely Tigriyna.
The best thing to deal with the issue is to give time and space for the youth regardless of their religion. They should put pre conditions to stop the former gurilla fighters from involving in the leadership. Because many of them have no work. and they are smearing problems, I know there are also truly fighting the dictator in Asmera. But there are some people who could be worst than Issais. they have hidden behind the national agenda.Hidden in Kidan and bayto. As long as these people are there, we will not over throw issais.
Lets be honest and help our people.
Selam Teklai,
As they say “Dehri mai ab beati”, You are one of the people who helped promote the monester (EDA/Baito), If you are the Teklai from EGS, I wouldn’t criticize the EDA or Baito, you were the one who defended them to the fullest, while many at EGS expressed their reservation on the direction taken by EDA and Baito … I really want you to take your time and review the 1st, and 2nd open letter written by EGS to EDA/Baito … not to mention your close ties to the Ethiopian Generals and political cadres … you did not address the Eritrean agenda to begin with … unfortunately, Seyoum, at that time EGS chair person chose to see the other way … when EGS was warned by me and another friend from Boston, and more clearly by CEDRIE, non of you tried to investigate the matter on its entirety … When you were told to pay close attention to the intrigues of EDA and ECDC, you just submitted only partial report to the board … since you are in hurry to join your former comrades in Debrezeit or other Ethiopian resorts … If I were you I would start blaming EGS on how it handles the preparation stages of the conference, which at that time you were representing EGS, not to mention EDA/Baito’s contempt towards the civic organizations … When I proposed early on to deal with the issue of Political groups working with Civic groups, EGS completely ignored the agenda, while Seyoum chose to post pond it to later days … In short Teklai you are as much to blame for the…
Hi.tesfai, I think it is good to be honest with yourself ,last time you participated in the National Congress in AWASA and when people has began the ellections,you put a preconditions and restrictions to the representatives of USA in the Congress regarding the EGS quota,all refused your preconditions in that time you left the whole meeting and you walked out,the members from USA ellected their 15 representatives in the ENCDC, and so that you are not a member of ENCDC(BAITO) legally.
you imposed by third party to be member of the baito while you did not elected by the people ,so please dont talk about the people,it is shamefull to do that.
All the 127 members knew about you isue.
Semret Yemane on December 26, 2012 at 12:48 am said:
”ዘይተጽግበ ቅጫስ ኣብ ሞቕሎኣ እንከላ ትፍለጥ”፡ ከም ዝበሃል ጉዕዞ ኤዲኪ ከይዱ ከይዱ ናብ ፍሽለት’ምበር መንገዲ ዓወት ከምዘየምርሕ ጋህዲ እናኾነ መጺኡ እዩ። ኤዲኪ ሃገራዊ ዋዕላ ናይ ምድላው ሓላፍነት ተሸኪሙ ብግስ ካብ ዝብል፡ ዓብላሊ ኮይኑ ክወጽእ ኣብ ኩሎም መድረኻት ተቓሊሱ’ዩ፡፡ ንሲቪክ ማሕበራትን ካብ ኤዲኪ ወጻኢ ዝኾኑ ፖሎቲካዊ ውድባትን ክብሪ ብምኽላእ ሸርሕታት ክፍጽም ተራእዩ። ዓገብ ተባሂሉ ኣይሰምዐን። እንተኾነ ግን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝሓሰቦ ኣይሰመረሉን። ይኹን’,ምበር ብውሳኔ ሃገራዊ ዋዕላ መሰረት፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ሃገራዊ ጉባኤ ከዳሉ ሓላፍነት ዝተሸከመ ሃገራዊ ኮምሽን፡ ዝተወሃቦ ሓላፍነት ብብቕዓት ከይፍጽም ምሕንኳሉ ስርሐይ ኢሉ ተታሓሓዞ። 60% ወከልቲ ሃገራዊ ጉባኤ ካብ ነጻ ህዝቢ ክኾኑ ዝተመሓላለፈ ውሳኔ ብምድፋእ፡ ሲቪክ ኣባላት ውድባት ኪዳን ብሽም ህዝቢ ኣብ ጉባኤ ንምስታፍ ክንደይ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ተራእዮም። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ሃገራዊ ጉባኤ ብኣባላት ኤዲኪ ተዓብሊሉ፤ ሃይማኖታዊ ተዋጽኦ ተናጊዑ። ይኹን’ምበር ካብ ኤዲኪ ወጻኢ ዝነበሩ ወከልቲ ሲቪክን ፖሎቲካዊ ውድባትን ህዝብን ልቢ ኣዕብዮም እንተሓለፉዎ’ውን ወከልቲ ኢዲኪ ”ደው በለለይ’ሞ ክብለጸልካ” ብዝዓይነቱ ኣከያይዳ፡ ሃገራዊ ቅዋም ኣብ ዘይእዋኑ ከጽድቑ ዝከኣሎም ተማዊቶም። እዚ’ኣ ክትስገር ዘይትኽእል ነገር እያ ነይራ። ሃገራዊ ጉባኤ፡- ኣዋሳ ዕለተ ቀብራ ምኾነት ነይራ’ምበር ምጽዳቕ ሃገራዊ ቅዋም ከምቲ ኤዲኪን ተዳሙንን ዝተመነዩዎ ኣይምኾነትን ነይሩ። ብዝኾነ ዕረ እናጣዓሞም ገዲፎማ። ካብኡ’ሞ ናይ ስልጣን መዘወር ንምሓዝ ናይ ዓይኒ የብለይን ስኒ የብለይን ቃልሲ ኣካየዱ። ባዕላቶም ፖሎቲካዊ ውድባት እዮም ኢሎም ኣራርዮም ዘምጽኡዎም ወከልቲ ”ውድባት”፡ ኣብ ሕቶ ስልጣን ምስ ኮነ፡ እንታይ ኢሎም ክዝክሩዎም። ሓደ-ሓደ ወንበር ክልግሱሎም’ውን ኣይደለዩን፤ ኣጃይብ እዩ። ነብሲ ወከፍ ኣባል ኪዳን(ዓብይ እየ ዝብል ይኹን ደቂቕ) ኣርባዕተ ወንበር እንተዘይረኺብና ሞይትና ንርከብ ኣሎና በሉ። በቲ ካልእ ድማ ተገኒዝኩም ትቕበሩ’ምበር ንሳስ ኣይትረኽቡዋን ዝብል ሽነኽ ድማ ነኺሱ ሓዘ። ዕረ እናጠዓሞም፡ ሹዱሽተ ወንበር ክገድፉ ተገደዱ። እተን ብማዕረ ዘይምቀላ 38 ወናብር፡ ኣብ ሞንጎኦም፡ ንስኻ ንኡሽተይ ኢኻ፡ ንስኻ ግን ዓብይ ኢኻ ብምባል ክማቐሉወን ኣይደፈሩን። ከም መዋጽኦ ዕጫ ንግበረለን ኢሎም ሻሕ እንተኣበሉ፡ ወዮም ዓበይቲ ኢና ዝብሉ ሰለስተ-ሰለስተ ወንበር በጽሖም። መንበር ናይ ፈጻሚት ድማ ከምኡ ብዕጫ ተማቐሉዎ። ናይ ሕኸኸሚ ክሓከካ ኣከያይዳ። ንዓይ እንታይ ትብለኒ፤ ንዕጫኻ ርገም ንዕድልካ መርቕ ዝኾነ…
ኣብ ንጥፈታት ፈጻሚት ባይቶን ሃገራዊ ባይቶን ምዕንቃፍ ተዋፊሩ ዝጸንሐ ኤዲኪ፡ ዓመታዊ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ፡ ኣብ ቀንዲ ኣጀንዳታት ኣትኵሩ ክግምግም ንረብሕኡ ኣይኮነን። ኣብ ኮለል ጊዜኡ ከባኽን ዝገብሮ ኣርእስቲ እንተተረኺቡ፡ ኣብኣ ከምዝንጥልጠል ፍሉጥ እዩ ነይሩ። ኣጋጣሚ ድማ መግለጺ ደምሓኩኤ ረኸበ። እዚኣ ከመይ ዝመሰለት ጮማ ኣጀንዳ ኤዲኪ ኮይና፡ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ክትቅብቀብ ጀመረት። ቅድሚኡ ዝነበሩ ትሽዓተ ወርሓት እንታይ ተሰሪሑሎም ብዘየገድስ፡ መግለጺ ደምሓኩኤ ልዕሊ ኩሉን ቅድሚ ኩሉን ተሰርዐት። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ካርዶም እናሓረረ ዝመጸ መራሕቲ ተዳሙንን ምስኦም ተለጢፎም ኣጀንዳ ስልጣኖም ጥራሕ ዝሓስቡ ተበለጽቲ መራሕት ውድባት ኤዲኪ፡ ኣብ ሓንቲ ቁራዕ ተኣኪቦም፡ ብሓባር ክቑዝሙ ተራእዩ። መራሕቲ ተዳሙንን ተበለጽቲ ሽነኻትን፡ ብሓንቲ እምኒ ክልተ ዑፍ ናይ ምህራም ጥበብ ያኢ ተታሒዙለይ፡ ንያት ህዝብና ዝሃረመ ፈጺሙ ሓላፍነት ዝጎደሎ ኣካያይዳ ተኸተሉ። መራሕቲ ተዳሙንን ተበለጽቲ ሸነኻትን፡ ኣብ ትዕዝብቲ ንወድቕ ኣሎና፤ መንዓቒና እዩ’ውን ከይበሉ፡ መወከሲ ሕጊ ዘይብሉ፡ ኣብ ዓዲ እንዳማቶም ኣካኪ ዘራፍ ክብሉ ተራእዩ። ናይ ብሓቂ ድማ፡ ኪዳንን መሓዙቱን፡ ኣብ ደምበ ተቓውሞብ ምህላዎም፡ ተቓለስቲ ምእንቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣይገብሮምን። ፖሎቲካዊ ስልጣን ጥራሕ ዝሓልሙ፡ ካብ’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ ዝኸፍአ ባህርያት ዘለዎም ተቓወምቲ ሓይልታት ከምዘጋጥሙ ታሪኽ ደጋጊሙ ይምህረና እዩ፡፡ ውድባት ኤዲኪን ተዳሙንን ድማ ካብ’ዚ ባህሪ’ዚ ዝተፈለዩ ኣይኮኑን። እዛ ሓቂ’ዚኣ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ከንጸባርቑዋ ምጽነሖም ሓቂ እዩ፤ ኣብ 2ይ ስሩዕ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ድማ ፈጺሙ ብዘየጋጊ መንገዲ፡ ጸረ ዲሞክራስን ጸረ ህዝብን መንነቶም ተቓሊዑ እዩ። ናይ ብሓቂ ድማ ኣብ ውሽጢ ሓይሊ ተቓውሞ፡ መን ንሓቀኛ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ይቃለስ፡ መን ከ ስልጣን ካብ ህግደፍ ምምንጣል’ምበር ኣጀንዳ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘይብሉ፡ ዝብል ሕርሕራይ ገይሩ ኣብሪሁ ኣሎ። ብርግጽ እዞም ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘለዉ ጸረ ዲሞክራስያዊ ሓይልታት፡ ብቐዳምነት ዝስርዑ ጸላእቲ ኣይኮኑን። እሙናት ፈተውቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ግን ኣይኮኑን። ቀዳማይ ጸላኢና ህግደፍ እዩ። እዞም ጸረ ዲሞክራስያዊ ሓይልታት ጎቢዞም ዕድል እንተረኺቦም ግን፡ ናይ ጽባሕ ቀንዲ ሓደጋ ምዃኖም ኣይተርፎምን። ስለዚ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝቃለሱ ሓይልታት ብቱኩርነት ከስተብልሉ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ነዞም በብእዋኑ ጸረ ዲሞክራስን ጸረ ህዝብን መንነቶም እናተቓልዑ ዝመጹ ዘለዉ ፖሎቲካዊ ሓይልታት፡ ካብኦም ርሒቕካ ዘይኮነስ፡ ምስኦም ወይ ኣብ ቀረብኦም ኮይንካ፡ ብምቅላስ’ምበር ካብኦም ርሒቕካ መንነቶም


text:
ዕለት 28 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምቲ ልሙድ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ንጎሆ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ ትንቢት እዝቅኤል ምዕ. 47 ካብ ፍቕዲ 1-9 ፍቕዲ 12ን ካብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 1-16 ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም፥ ብኢየሱስ ምእማን ብዘይ ትካዘን ጓህን ብናይ ምትኻስን ሓጢኣት ከየልመስካ ሕይወት ከም ክውንነቱ ተቐቢልካ ብሓሴት ንቕድሚት ምስጓም ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዘማእከለ ስብከት ከምዝለገሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ስርጆ ቸንቶፋንቲ ሓቢሮም።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 1-16 ኢየሱስ ብሕማም ለምሲ ዝሳቐይ ዝነበረ ሰብኣይ ከምዝፈወሰ ዘዘንትው ቃል ጠቒሶም፡ እቲ ብእብራይስጥ ቤትሳይዳ ዝስሙ ሓሙሽተ ገበላ ኣብ ዝነበሮ ቡዝሓት ህሙማን ዕዉራት ሓንካሳት ልሙሳትን ካብ እግዚኣብሔር ናይ ምፍዋስ ጸጋ ክዕደሎም ክሳብ እቲ መልኣኽ ወሪዱ ነቲ ማይ ምስ ዘናውጾ ናብቲ ቀላይ ዝኣትዉ ዝፍወስሉ ኣብ ዝነበረ ኣብ ግምገም ቀላይ’ቲ ኢየሩሳሌም ደቂሱን ንሳላሳን ሾሞንተን ዓመት ብሕማ ዝሳቐይ ዝነበረ ሰብኣይ ኢየሱስ ረአየ እሞ ክትፍውስ (ክትሓዊ) ትደሊ ዶ? እንክብል ይሓቶ። ግና እቲ ብሕማም ዝሳቐይ ዝነበረ ሰብኣይ
“ጐይታ እቲ ማይ ምስ ተናወጸ ናብቲ ቐላይ ዜውርደኒ ሰብ የብለይን፡ ኣነ ኽሳዕ ዝወጽእ ድማ ኻልእ ቀዲሙኒ ይወርድ” እንክብል ናይ ጓሂ መልሲ የቕርብ። “ጐይታ ረአ’ሞ ሕይወት ምሳይ ክሳብ ክደይ ሕስምቲ ከምዝዀነትን ካልኦት ናብቲ ቐላይ በጺሖም ክሕጸቡን ምስ ተሓጽቡ ድማ ክፍወሱን ኣን ግና 38 ዓመት ተዀርምየ ክበጽሕ እንተደለኹ ግን ኣይተዓደልኩን” ዝብል ናይ ጓህን ትካዘን መልሲ የቕርብ። እዚ ሰብኣይ ይብሉ ቅዱስ ኣቦና ልክዕ ከምቲ ናይ ዕለቱ መዝሙረ ዳዊት ዝብሎ፥ ‘ከምቲ ኣብ ወሰን ወሓዚ ማይ ዝተተኽለ ኦም እዩ፡ ኰይኑ ግና ዘይጥሉቕ ናብቲ ማይ ዘለሉ ስፍራ ክወርድ ዘይይኽእል ንቑጽ ሱር ዝነበሮ እዩ ዝመስል፡’ ካልኦት ይቕድሙኒ ኣነ በይነይ እየ 38 ዓመት ኣብዚ ንበይነይ ናብቲ ቀላይ ዘብጽሓኒ ሓደ’ኳ ዘይብለይ እንክብል ተኪዙ እናስተማሰለ ይዛረብ። ምትኻስን ምስትምሳልን ከቢድ ሓጢኣት እዩ። እቲ ሰብይ ካብቲ ዝነበሮ ሕማም እቲ ከቢድ ሕማሙ ምትኻስን ምስትምሳልን እዩ። ትኹስን ዘስተማስልን ካብ ልቡጥ ወይ ከኣ ልሁም ምዃኑ እዚዩ ዝገደደ ሓጢኣት እዩ።”
ኣብ ምንባር ብሕይወት ሓደ ድላይ ዘይብሉን ናይ ተዘክሮ ሓሴት ዘጥፈአ። ሓጐስ ዘይፈልጥ ወይ ከኣ ቅድሚ ምሕማሙ ዝነበሮ ሓጐስ እውን ናይ ምዝካር ዓቕሚ ዘጥፍኤ ከምዝመስልን እዚ ድማ ሓጢኣት ምዃኑ ዝተንተኑ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፥ “ኣብቲ ዘለኹሉ ምንባር ተላሚደዮ እየ ቢሉን ሕይወት ምሳይ ዘይፍሓዊት እያ እናበለ … ፍርሕን ስክፍታን ምረት ልብን ዝተመልኤ” ከምዝነበረን እዙ ኹሉ ዘስተውዕል ዝነበረ ኢየሱስ ከይተቖጠዖ ‘ተንስእ እሞ ዓራትካ ኣልዒልካ ኺድ’ ምስ በሎ እቲ ሰብኣይ ብኡብኡ ይሓውይ።”
እታ እቲ ሰብኣይ ዝሓወየላ መዓልቲ ድማ ሰንበት ነበረት፡ ስለዚህ እቲ ሰብኣይ ድማ ዓራቱ ክጸውር ዝርኣዩ ናይ ሕጊ መምህራን ይቃወሙዎ እቲ ትገብሮ ዘሎኻ ተግባር ፍቑድ ኣይኰነን ኩልኩል እዩ ካብኡ ሓሊፎም እውን መን’ዩ ኸ በዛ መዓልቲ ሰንበት ዘሕወየካ እንክብሉ ይሓትውዎ፡ እቲ ዘሕወዮ ሕጊ ዝጠሓሰ ብምዃኑ ድማ ናይ እግዚኣብሔር ሰብ ኣይኰነን ቢሎም ይሓስቡ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፥
“እቲ ዝሓወየ ሰብኣይ ንኢየሱስ ስለ ዘሕወዮ ምልስ ቢሉ የቐንየለ እንክብል ኣየመስገነን፡ መን ምዃኑ እውን ስሙ ኣይሓተቶን። ካብታ ዝደቀሰላ ዓራት ምስ ትኽስ ምባሉን ሃካይነቱን እዩ ዝተንስኤ፡ ሕጂ እውን ካልኦት ካብኡ ንላዕሊ ሕጉሳት እያቶም ቢሉ ዝሓስብን ሕይወቱ ኣክንዲ ዝነብር ካልኦት እናረአየ ዝነብርዎ ሕይወት እናሓሰበ እዩ ዝነብር። ሕጉስ ምዃኑ ዘንጊዑ ኣብ ትካዘ ዝነብር። ትህኪትን ምትኻስን ዘልምስ ሓጢኣት እዩ። ስለምታይ ንኽትስጉም ዘይምፍቃድ እዩ። ኢየሱስ ንኹላትና ሓደ ብሓደ ይፈልጠናን ይርእየና እዩ። ኩላትና ሓጢኣተይናታት ኢና፡ ንሱ ምስ ሓጢኣትና እናረአየ ድማ ንነፍሲ ወከፍና ተንስእ ይብለና ኣሎ”
ከምዝበሉ ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ሓቢሮም።
ተንስእ ሕይወት ሒዝካ ተጓዓዝ ይብለና ኣሎ። ሕይወትካ ኣብ ዘለሉ ኩነት ይሃሉ ተንስእ ንቕድሚት በል፡ ኣይትፍራሕ ዓራትካ ኣልዒል እሞ ተንስእ። ሕይወትካን ሓጐስካን ሒዝካ ንቕድሚት በል። ክትሓውይ ትደሊ? ዝብል ቀዳማይ ሕቶ ኢየሱስ ንነፍሲ ወከፍና የቕርበልና ኣሎ። ኣብ ናይ ሎሚ ቅዳሴ ዘሎ ናይ መዝሙረ ዳዊት ተደጋጋሚ መልሲ “ኣቱም እቶም ናይ ሕይወት ማይ ዝጸማእኩም ንዑ ናባይ” ብዝል እዩ፡ ብናጻ ዝወሃብ ዘይኽፈሎ ማይ ሕይወት ኣሎና። ናይ ሓጎስ ጽምኢ ዘርውይ። “እወ ጐይታይ ክሓውይ እደሊ እየ፡ ጐይታ ክትንስእ ሓግዘኒ” ንበሎ እሞ “ናይ ምድሓን ሓጐስ ከነስተማቕር ኢና” እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ቸንቶፋንቲ ኣመልኪቶም።


text:
“ዓዲ እገለ ጽሩይ ዝስተ ማይ ተጠቃሚት ኮይና፡ ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ኮይኑ ዝጸንሓ ቀረብ ጽሩይ ማይ ክጽገን መተሓሳሰቢ ቀሪቡ”
ብተወልደብርሃን ገብረ
ካብ ዜናንታት መራኸቢ ኤርትራ
ወየዳኣ ነቐፌታ ከም ቁሪ ዝፍራሕ ኮይኑ’ምበር “ጽሩይ ዝስተ ማይ ንዓዲ እገለ ኣቲላ ኣብ ዓዲ እገለ ተደጊሙ” ዝብልን ኣብ ኣኼባታት ድማ ብኣንጻሩ “ካብ ጥቅሚ ወጻኢ ዝኾኑ ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ዓድታት ንኽጽገን ክሕሰበሉ” ዝብሉ ዜናታት ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራ ዝተለምደ ድምጺ ኢዩ። እቲ ዘገረም “ክሕሰበሉ ኣለዎ” ዝብሉ ባዕሎም እቶም ኣማሓደርቲ ዝባሃሉ ኢዮም። ካብ ኣማሓደርቲ ሓሊፉ መን’ዩ ክሓስበሉ ዘለዎ ዘስደምም ጉዳይ ኢዩ። ኣብ ኣዋርሕ ዝግበር ኣኼባ ተጸቢኻ ነዚ ዘየላቡ ጉዳይ መፍትሒ ምጽባይ ክንዮ ብልሹው ምሕደራ እንታይ ምኽንያት ክዋሃቦ ከም ዝኽእል ኣይንፈልጥን። ማይ ኣይኮነን ንዓመታት ወይ ኣዋርሕ ንሳዓታት ወይ ደቓይቕ ምጽባይውን ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምኳኑ ኣብ ሕቶ ዝኣቱ ኣይኮነን።
ንሎሚ ከም ኣብነት ዝወሰድኩዎ ናይ ዕለት 25 ጥሪ 2016 ዜና ኢሪ-ቲቪ ኢዩ። ማለት ምምሕዳር ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣብ ዝጸወዖ ኣኼባ ንጽሩይ ዝስተ ማይ ኣመልኪቱ ዝተመሓላለፈ ለበዋ። ምምሕዳር ኤርትራ ሓደ ካብ ቀዳሞት ሽግራቱ ብዘይካ ቋንቋ ትሕተ ቅርጺ ጽገና ዝባሃል ቋንቋ ኣይፍለጥን ኢዩ። በዚ ምኽንያት ዝተሰርሓ ትሕተ ቅርጺ ክዓኑን ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ክኸውንን ዝተለምደ ነገር ኢዩ። ብኣጋ ካብ ዘይ ምጽጋን እቲ ዕንወት ገዚፍ እቲ ክሳራ ዓቢዪ ይኸውን። ብቐንዱ ካኣ ህዝቢ ይጽገም ንሕማማት ይቃላዕን። እቶም ኣማሓደርቲ ብቐረባ ነቲ ጸገም ይፈልጥዎ ኢዮም። ግን ካኣ ክገብርዎ ዝኽእሉ ነገር የለን። ስለ ምንታይ?
- ምምሕዳራት ናይ ገዛእ ርእሶም በጀት ስለ ዘየብሎም
- ጨንፈራት ሚኒስትርታት ንጽገናታት (maintenance) ተባሂሉ ዝስላዕ ባጀት ስለ ዘየለብሎም
- ብቐንዱ ካኣ ቋንቋ ጽገና ቋንቋ መንግስቲ ኣይኮነን።
መብዛሕትኡ ጊዜ ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ ብምወላ ካለኦት ዘይመንግስታውያን ትካላት ስለ ዝግበር ቀጻልነት ናይዚ ቀረብ ዉሑስ ኣይኮነን። ኣብ ዝኾነ ስሩዕ ናይ መንግስቲ በጀት ንጽገና ዝስላዕ በጀት ዓቢዪ ክፋል ይሕዝ። ኣብ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ምስ ንመጽእ ግን ብቐንዱ ስርዓተ-በጀት ብዘይካ ንሃልኪ ዝግበር ስሩዕ በጀት ዳርጋ የለን ምባል ይከኣል ኢዩ። ካብ ተሞኩረይ ዝተዓዘብኩዎ ነገር እንተ ሃሊዩ ምምሕዳራት ዞባ ከይ ተረፋ ኣይኮነን ጽገናታት ክገብራ ብሕጽረት ቀረብ መሳርሕታት ጽሕፈት (stationery supplies) ክሳቐያ ይረኣያ ኢየን። እዚ ንምግናን ወይ ንምጽላም ዝብሎ ዘለኹ ኣይኮነን።
ዘይሩ ዘይሩ እቲ ማሕነቖ ብልሹው ምሕደራ ምኳኑ ንምግማቱ ኣየጸግምን ኢዩ። ጉዳይ ጽሩይ ዝስተ ማይ ከም ኣብነት ንምውሳድ እምበር እቲ ሽግር ኣብዚ የብቅዕ ማለት ኣይኮነን። ስለዚ ኣገልግሎታት ብግቡእን ብስሩዕን ንምቕራብ ኣብ ግንባር ዝስራዕ ሚኒስትሪ – ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ኢዩ። ስለዚ ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር ካብ ዝደቀሰሉ ዓራት ተሲኡ ዝግባእ ኣገልግሎት ንህዝቢ ክህብን ነቲ ጸገም ካብ ስሩ መፍትሒ ክገብረሉን ንላቦ። ብዘይካ’ዚ ነዚ ሽግር ጽገናታት ንምፍታሕ (1) በጀት ብኣግባብ ምስላዕ (2) ሎሚ ብጻሓያዊ ጸዓት ዝጥቀማ ዓድታት እንዳበዝሓ ኣብ ዝኸዳሉ ዘለዋ ብኡ መጠን ድማ ኪኢላታት ምስልጣንን ምቑጻርን ይሓትት። ኣብ ዓመት ን10 ዓድታት ጽሩይ ማይ እንዳ ኣቕረብካ ካለኦት 20 ዕድታት ብሰንኪ ጉድለት እዋናዊ ጽገናታት ቀረብ ማይ ናብ ዝነበረኦ ዝምለሳ እንተ ኾይነን እንታይ ዓይነት ኣገልግሎት ይወሃብ ከም ዘሎ ንምርድኡ ኣየጸግምን ኢዩ።


text:
▼
Saturday, April 30, 2011
ቅዱስ ጊዮርጊስ
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ካልእ በደል ከይተረኽቦም፡ ሓቀይናን እሙናትን መሰኻኽር ወንጌል ብምዃኖም ጥራይ መሪር ግፍዒን ኣደራዕን ኣብ ልዕሊኦም ካብ ዝተፈጸመሎምን፡ ስለ ወንጌልን ሓቀኛ ኣምልኾተ እግዚአብሔርን ዓቢይ ገድሊ ካብ ዝፈጸሙን ብቃልን ግብርን ብርሃን ኮይኖም ካብ ዝሓለፉ ኣዕናቝ ቤተ ክርስቲያን ሓደ ሊቀ ሰማእታት ቅዱስ ጊዮርጊስ እዩ። ፳፫ ሚያዚያ ድማ ገድሉ ፈጺሙ፤ አክሊላተ ብርሃንን ቃል ኪዳንን ካብ እግዚአብሔር ተቐቢሉ ገና ብንእስነቱ ብሰማእትነት ዝዓረፈሉ ዕለት ስለዝኾነ በረኸቱ ክንሳተፍ ብምባል ኣሕጽር ኣቢልና ታሪኽ ገድሉ ክንድህስስ ኢና።
ትውልዲ ቅዱስ ጊዮርጊስ
ኣቦ ቅዱስ ጊዮርጊስ ዘሮንቶስ (ኣንስጣስዮስ) ኣዲኡ ድማ ቴዎብስታ ይበሃሉ። ዓዲ ኣቡኡ ቀጰዶቅይ እንዳ ኣዲኡ ኸኣ ልዳ ነበረ። ኣቡኡ ዘሮንቶስ ብፍቓድ እግዚአብሔር ካብ ቀጰዶቅያ ናብ ልዳ ከይዱ ክቕመጥ ምስ ጀመረ፡ ድኅሪ ዓመታት ምስ ቴዎብስታ ተመርዕዩ ንቅዱስ ጊዮርጊስ ወለደ። ኣቦን ኣደን ቅዱስ ጊዮርጊስ ብሃይማኖቶም ምስጉናት፡ ብሕገ እግዚአብሔር ተወሲኖም ዝነብሩ፤ ብናብርኦምን ጽግዋትን ሃብቲ ዝነበሮም ምንባሮም ታሪኽ ሕይወቶም የረድእ። እዚኦም ንእግዚአብሔር ዘፍቅሩ፤ ለጋሳት ስድራ ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝኣመሰለ ውላድ እግዚአብሔር ስለዝሃቦም ባህ ኢልዎም ክነብሩ ከለዉ ዘሮንቶስ ናይታ ዝቕመጠላ ግዝኣት (ኣውራጃ) ገዛኢ ኮይኑ ተሾመ። እታ ናይ ኣቡኡ ግዝኣት ድማ ክርስትና ሃይማኖት ብሕግን ሥርዓት ዝካየደላ ትንበር ደኣ እምበር እቶም ላዕለዎት ነገሥትታት ግና ኣብ ኣምልኾ ጣዖት ዝመላለሱሉ ዘመን ነበረ።
ኣተዓባብያ ቅዱስ ጊዮርጊስ
ወለዲ ቅዱስ ጊዮርጊስ ብሥጋ ይኹን ብመንፈስ ብጥንቃቐን ብክንክንን እዮም ንቅዱስ ጊዮርጊስ የዕብዮሞ። ኣብ መበል ፯ ዓመቱ ድማ መንፈሳዊ ይኹን ዓለማዊ ጥበብ ክመሃር ኣብ ቤት ትምህርቲ የእትዮሞ። ብኸምኡ ድማ ንክልቲኡ ኣዛሚዱ ይዓቢ ነበረ።
ኣቦ ጊዮርጊስ ኣብዛ ሃገር (ሃገረ ልዳ) ገዛኢን ልዕል ዝበለ ወተሃደራዊ ሥልጣን ስለዝነበሮ፡ ቅዱስ ጊዮርጊስ ድማ ኣሰር ኣቡኡ ተኸቲሉ ኣብቲ ዘመን ዝወሃብ ዝነበረ ከም ናይ ፈረስ ውግእ ዝኣመሰለ ወተሃደራዊ ተዓሊም ቐሲሙ እዩ። ጐድኒ ጐድኒ እዚ ሥልጠና ድማ ትምህርተ ክርስትና ብዝግባእ እናተምሃረ ብሕግን ሥነ ሥርዓትን ኣብ ቤት ኣቡኡን ኣዲኡን ዓበየ። ይኹን ደኣ እምበር ገና ኣብ ጕብዝና ከይበጽሐ እንከሎ ኣቦኡ ካብዚ ዓለም ብሞት ስለዝተፈልየ ካልእ ገዛኢ ሃገር ተሾመ። እንተኾነ’ውን እዚ ሓድሽ ገዛኢ ሃገር ንቅዱስ ጊዮርጊስ ስለዝፈተዎ ንኣዲኡ ኣፍቒዱ ካብ ኣኃቱ ፈልዩ ምስኡ እናመሃሮ ኣዕበዮን ኣሰልጠኖን።
ካብ ወተሃደር ልዳ ናብ ወተሃደር ክርስቶስ – ካብ ሥጋዊ ክብሪ ናብ መንፈሳዊ ክብሪ
ገና ኣብ ንእስነቱ እቲ ዘደሊ ወተሃደራዊ ትምህርቲ ኣብ መበቆል ዓዱ ድኅሪ ምቕሳሙን፡ ንኡድ ዝኾነ ክእለትን ሞያን ድኅሪ ምጽንብራቑን ድማ ኣብ ዝለዓለ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ከገልግል ተወዘዐ። እቲ ገዛኢ ሃገር ድማ ንቕሓቱን ሞይኡን ርእዩ ክሽየምን ክሽለምን ወተሃደራቱ ኣሰንዩ ናብ ንጉሥ ለኣኾ። ንጉሥ ድማ ታሪኽ ሕይወትን ኣቃውማን ክእለትን ቅዱስ ጊዮርጊስ ተመልኪቱ ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ሽሕ ወተሃደራት ኣዛዚ ክኸውንን፡ ብዘይካ ኣቡኡ ዝገደፈሉ ሃብቲ በብወርሑ ብርክት ዝበለ ወርቅንን ብሩርን ማሕያ ክወሰድ ኣዚዙን ሸሊሙን ብኽብሪ ናብ ሃገሩ መለሶ። እቲ ዘዕበዮ መስፍን ሃገር ድማ ተሓጒሱ ናብቲ ዝተባህለ መደብ ስራሕን ሓላፍነትን ኣዋፈሮ። ነታ እንኮ ጓሉ ሰበይቱ ኽትኮኖ ድማ ኣሕጸዮ። ይኹን እምበር እቲ መስፍን ሃገር ድንገት ስለዝሓመመመን ክመውትውን ስለዝቐረበ ንኵሉ ሃብቱ ንቅዱስ ጊዮርጊስ ከውርስዎን ንጓሉ ከመርዕውዎን ተላበወ። ድኅሪ ለበውኡውን ከይጸንሐ ሞተ። እዚ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ቅዱስ ጊዮርጊስ ዕድሚኡ ጌና ኣብ ፈለማ ፳ታት እዩ ነይሩ።
ብደረጃ እቲ ሃጸይነት ከኣ ኣብ ሞንጎ ነገሥታት ሮማን (ጋሪስን ጋላስን) ንጉሥ ፋርስ ዱድያኖስ ውግእ ተኻይዱ ዱድያኖስ ስለዝሠዓረ ኣብ ብዙኅ ግዝኣታት ግፍዒን ናይ ጭከና ተግባራትን ይፍጽም ጀመረ። ከም ናቡከደነጾር ድማ ኣጵሎስ ዝበሃል ጣዖት ኣቝሙ ይሰግድን የስግድን ከኣ ነበረ። መንእሰይ ጊዮርጊስ ኣብ ኣገልግሎት ሃገሩ እንከሎ እቶም ገዛእቲ ነገሥታት ሮም ተሣዒሮም፡ ንጉሥ ፋርስ ዝነበረ ዱድያኖስ፡ ብእግዚአብሔር ዘይኣምንን መመለኪ ጣዖት ስለዝነበረ ብክርስቶስ ንዝኣምኑ ክርስቲያናት ብዝተፈላለየ መከራ ከሳቕዮም ጀሚሩ ከኣ ነበረ።
ቅዱስ ጊዮርጊስ ድማ ነቲ ዝነበረ ኵነታትን ምዕባለታትን ብዕቱብ ይከታተሎን ይምርምሮን ነበረ። በዚ ምኽንያት ድማ ስለቲ ኣብ ዓውደ ውግኣት ስለ ሃገሩ ብዝረኣዮ ዝነበረ ጅግንነትን ዝፍጸሞም ቅያታትን ኣብ ቅድሚ ኣረማዊን ጨካንን ንጉሥ ቀሪቡ ሽልማትን ክብርን ካብ ምርካብ ድማ ምስቶም ስለ እምነቶም ዝሳቐዩ ዝነበሩ ክርስቲያናት መከራ ክጸግብ መረጸ። በዚ መሠረት ድማ ንዝተሓጸያ ጓል መስፍን ከይተመርዓወ ብድንግልንኡን ንጽሕንኡን፤ ንብረቱን ሃብቱን ንኣዲኡን ኣኃቱን ከፋፊሉ ከምኡውን ንድኻታት መጽዊቱ፤ ንሠራዊቱ ተፋንዩ ጻዕዳ ፈረሱ ተወጢሑ ንክርስቶስ ትውክልቱ ገይሩ ነቲ ከሓዲ ንጉሥ ብቃል ወንጌል ክቃወም ተበገሰ። ማእቶተ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ጳውሎስ ንናይ መንፈስ ወዱ ጢሞቴዎስ “ከም ንፉዕ ናይ ክርስቶስ ኢየሱስ ዓቀይታይ ምሳይ ኴንካ መከራ ጽገብ።” (ካልኣይ ጢሞ ፪፥፫) ኢሉ ዝመዓዶ መንእሰይ ጊዮርጊስ’ውን ካብ ንጉሥ ልዳ፡ ወተሃደር ክርስቶስ ብምዃን ኣብ ምድረ ልዳን ፋርስን ንዝነበሩ ኵሎም መምህር ወንጌል ኮነ። ቀዳምይ ዝገበሮ ነገር ድማ ናብ ቤይሩት (ወሰናስን ኢያሪኮ) ከይዱ ነቲ ኣምልኾተ ፈጣሪኡ ገዲፉ ኣብ ድራጎን ዝበሃል ገበል ከምልኽ ንዝነበረ ሕዝቢ ናብ ክርስቶስ ምምላስ እዩ ነይሩ። እዚ ኸኣ ታራኣ በጺሑ በቲ ገበል ክትብላዕ ተወፍያ ተቐሪባ ንዝነበረት ጓል እቲ መስፍን ናይቲ ከባቢ (ቢሩታይት) ነቲ ገበል (ድራጎን) ብኃይሊ እግዚአብሔር ቀቲሉ ንዓዓ ኣድኂኑ ነቲ ሕዝቢ ኣእሚኑ ናብ ኣምልኾተ እግዚአብሔር ከምዝምለስ ገበሮ። ኣብኡ’ውን ነቲ ሕዝቢ ዝኸውን ክልተ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣስሪሑ። በዚ ከየብቀዐ በብከባቢኡ እናተዛወረ ቃል ወንጌል ክዘርእ ጀመረ። ብዙኃን’ውን ትምህርተ ወንጌል ቅዱስ ጊዮርጊስ ሰሚዖም ካብ ገቢረ ኃጢኣት ናብ ገቢረ ጽድቅ ተመልሱ። ምምላኽ ጣዖትን ባዕድ ኣምልኾን እናገደፉ ድማ ንእግዚአብሔር ምምላኽ ጀመሩ።
እዚ ኣካይዳ ቅዱስ ጊዮርጊስ ግና ዜናኡ ኣብ ቅድሚ ንጉሥ ምስ በጸሐ ንጉሥ ባህ ኣይበሎን። ቅዱስ ጊዮርጊስ ድማ ክስገደሉ ዝግባእ ሓደ ፈጣሪ እምበር ሰብ ንዘቖሞ ጣዖት ምስጋድ ኣይግባእን እናበለ ብትብዓት ምስክርነቱ ቀጸለ። እቲ ንጉሥ ዋላ ብጅግንነትን ወተሃደራዊ ሞያን ጊዮርጊስ ይሕጐስ እኳ እንተነበረ ሰባት ብትምህርቲ ቅዱስ ጊዮርጊስ ተሳሒቦም ካብ ምምላኽ ጣዖታት ምስሓቦምን ኣብ ኣምልኾተ እግዚአብሔር ምጽንዖምን ከቆጥዖ ጀሚሩ። ሰይጣናዊ ቅንኣት ስለዝሓደሮ ድማ ቅዱስ ጊዮርጊስ ካብዚ ተግባራቱ ክቑጠብ ብመጀመርታ ብጥበብ ገይሩ ክጥብሮ ፈተነ። ሓደ ካብ ፈተንኡ ሡር ኃጢኣትን ውድቀት ብዙኃትን ኮይኑ ንዝርከብ ገንዘብ ማለት ወርቅን ብሩርን ኣብዚኁ ከምዝህቦ ዝተመባጽዓሉ እዩ። ንጉሥ ዱድያኖስ በዚ ከይተወሰነ ቅዱስ ጊዮርጊስ ትምህርተ ወንጌል እንተደኣ ገዲፉን ኣብ ኣምልኾት ጣዖት ኣሚኑን ኣብ ልዕሊ ሹመት ሹመት ከምዝውስኾን ክሳብ ፍርቂ መንግሥቱ እኳ ከምዝውፍየሉን ቃል ኣተወሉ። ጊዮርጊስ መንእሰይ እዩ እሞ ገንዘብን ሽመትን የታልልኦ ይኾና ዝብል ግምት እኳ እንተነበሮ፤ እቲ ፈተንኡ ነቲ ብፍቕሪ ክርስቶስ ንዝነደደ ቅዱስ ጊዮርጊስ ከሰንፎ ኣይከኣለን። መንእሰይ ጊዮርጊስ ሓርበኛ ወንጌል ብምንባሩ ንጥበራን መብጽዓታትን ንጉሥ ዘይረብሕን ዘይጠቅምን ብምባል ብኣሉታ መለሰሉ። ካብኡ ሓሊፉ’ውን ነቲ ንጉሥ ኣብ ልዕሊ እቲ ሕዝቡ ንዝፍጽሞ ግፍዕን ስራሕ ጭካነን ብምቅዋም፡ ነቲ ንጉሥ “ኣብ ልዕሊ ሕዝብኻ ቅኑዕ ፍርዲ ፍረድ ፍትሒ ድማ ግበር” እናበለ ብስም ክርስቶስ ነቲ ንጉሥ ለመኖ። ንጉሥ ግና ተደፈርኩ ብምባል ኣንጸርጸረ። ደጊሙ’ውን ነቲ ንሱ ዘቖሞ ጣዖት ምስ ዘይሰገድን፡ ዳግማይ ነቲ ዘረባ ምስ ዝደግሞን ከቢድ ዘይጽወር ስቓይ ኣብ ልዕሊኡ ከምዘውርድ ብምፍርራሕ፡ ካብ ኢዱ ዘድኅኖ ከምዘየለ ብምዝክኻር ድማ ኣጠንቀቖ። ቅዱስ ጊዮርጊስ ግና ደጊሙ ነቲ ሓቂ ካብ ምዝራብ ከምዘይምለስ፤ ነቲ ጣዖት ከምዘይሰግድን ኣምላኹ ክርስቶስ ኃይልን ጽንዓትን ከምዝህቦ ብምትእምማን ነቲ ንጉሥ ብድፍረት መለሰሉ።
ቅዱስ ጊዮርጊስን ዝተቐበሎ መከራን
ቅዱስ ጊዮርጊስ ንሥጋ ብዝምስጥን ብዝማርኽን ኵሉ ጥበራታት ንጉሥ ከይተተዓሻሸወ ተጊሁን ነቒሑን ትምህርቱ ስለዝቐጸለ፡ ተግባራት ጊዮርጊስ ንንጉሥ ዘይጽወር ኮኖ። ስለዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ጊዮርጊስ ንነዊሕ እዋን ዝቐጸለ ዝተፈላለየ ዘሰቅቕን ኣዝዮም ከበድቲ ግፍዕታትን መከራታትን በብተራ ክፍጽም ጀመረ። ኮይኑ ግና ቅዱስ ጊዮርጊስ ካብ ሃይማኖቱ ምንቕ ኣየበለን። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ወእፌንወክሙ አነ ማእከለ ተኵላት ከመ አባግዕ” (እንሆ ኣነ ኸም ኣባጊዕ ናብ ማእከል ተዃሉ እሰደኩም ኣሎኹ) ንዝበሎ ቃል ብልቦንኡ ዝተረድኦ ስለዝነበረ፡ እቲ ኣሰካሒ ዝነበረ መከራ በብዓይነቱ ኣብ ልዕሊኡ እንተተበራረየውን ነቲ ዝጀመሮ ወንጌል ብቃል ይኹን ብግብሪ ካብ ምምሃር ንድኅሪት ኣይተመልሰን። እኳ ደኣ እቲ መከራ እናበዘኀ ኣብ ዝኸደሉ ዝያዳ ሰባት ብጽንዓቱ ክግረሙን ብተኣምራቱ ክኣምኑን ስለዝኸኣሉ ንጽቡቕ እዩ ኮይኑሉ።
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝተቐበሎም መከራ ብዓይነት ይኹን ብብዝኂ ተገሊጾም ዝውድኡ ኣይኮኑን። ካብኣቶም ነቶም ውሑዳት ንምጥቓስ ዝኣክል ብሰንሰለት ተሞቝሑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ እንጨይቲ ተሰቕለ፤ ተገርፈ፤ ተሳቐየ፤ ናብ ሰማይ ከም ኵዕሶ ተቐልዐ፤ ብቍርበት ጠቕሊሎም ኣሠርዎን ገረፍዎን፤ መዓናጡ ዝበታትኽ ብርቱዕ ስሚ ኣስተይዎ፤ ኣብ ልዕሊ መሳምር ብእግሩ ከምዝኸይድ ገበርዎ፤ ኣካላቱ ኣብ ክልተ ክምተርን ክቃጸልን፡ ሓምዅሽቲ ምስ ኮነ ኣብ ደብረ ይድራስ ከምዝዝረው ገበርዎ፤ ብሰበይቲ ፈተንዎ፤ ኣብ ሓዊ ደርበይዎ፤ ሥግኡ ከም እምኒ ብመንኰርኰር ተጠሒኑ ከመ መግቢ እንስሳ ንብዕራይ ሃብዎ፤ ብኲናት ወግእዎ ብማሳ ቀጥቀጥዎ፤ ወዘተ ሰብ ክሰምዖ ዝኸብድ፡ ኣዕይንቲ ክርእይዎ ዘሰቅቕ መከራን ስቓይን ኣብ ልዕሊኡ ኣውረዱ። ይኹን እምበር ንኵሉ ብኃይሊ ኣምላኽ ይስዕሮ ነበረ። ብኸምዚ መገዲ ድማ ንሸውዓተ ዓመታት ወንጌል እናመሃረን መከራ እናተቐበለን ተጋደለ። በዚ ተጋድሎኡ ድማ ብዙኃን ኣሚኖም ጽዋዕ ሰማእትነት ከኣ ኣልዒሎም እዮም። ካብኣቶም ሓንቲ ሰበይቲ እቲ ንጉሥ ዝነበረት እለ እስክንድርያ ንግሥት ትርከቦም እያ።
ተኣምራት ቅዱስ ጊዮርጊስ
ቅዱስ ጊዮርጊስ ገድሉ ይፍጽም ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኣዝዮም ብዙኃት ተኣምራት የሰንዮ ነበረ። ቅዱስ ጊዮርጊስ ሠለስተ ጊዜ ሞይቱ ፈጣሪኡ ካብ ሞት ኣተንሥኢዎ እዩ። ኣካሉ ብሓዊ ተቓጺሉ ሓሙኽሽቲ ድኅሪ ምቕያሩ ፲፰ ጥሪ ኣብ ደብረ ይድራስ ብነፋስ ድኅሪ ምዝራዉን ምብታኑን እንደገና ብኃይሊ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊ ቖጽሊ ጊዮርጊስ ጊዮርጊስ እናበለ ተረኺቡ እዩ። ነቲ ንጉሥ’ውን ኣርዒዱ እዩ። ኣብ ዝተኣሥረሉ ቤት ድንቂ ሰማያዊ ብርሃን ኣብሪሁ እዩ።
ተኣሢሩሉ ዝነበረሉ ዝነቐጸ ዓንዲ ጕንዲ’ውን ኣለምሊሙ እዩ። ነቲ መሬት ረጊጹ’ውን ብተኣምር ማይ ኣፈልፊሉ እዩ። ኣእዛኑን ኣፉን እግሩን ድውይ (ስንኩል) ንዝነበረ ኣሕውዩ እዩ። ዝሞተ ኣተንሢኡ እዩ። ንብርቱዕ ስሚ ናብ ዘይጓዳእ መስተ ቐይርዎ እዩ። ወዘተ
ኣኽሊልን ዕረፍትን ቅዱስ ጊዮርጊስ
ቅዱስ ጊዮርጊስ ሓቀኛ ምስክር ወንጌል ኮይኑ ኣዝዩ መሪር ዝኾነ መከራ ተዓጊሱ ብምቕባል ንሸውዓተ ዓመት ድኅሪ ምጽናሕ፡ አምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ይኣኽለካ ስለዝበሎ ሰዓት ተስዓቱ ፳፫ ሚያዚያ ብኢድ እቶም ኣሕዛብ ክሳዱ ብሰይፊ ተሰይፉ ብሰማእትነት ዓሪፉ።
ብኵሉ ግብርታቱ ንንጉሥ ዱድያኖስ ስለዝተቓወመ እቶም ፸ ነገሥታት ንንጉሥ ዱድያኖስ ክሳዱ ሰይፍካ ኣጥፍኣዮ ኢሎም ምኽሪ ብምሃቦም ናይ መወዳእታ ዕረፍቱ ብሰይፊ እዩ ነይሩ። ይኹን ደኣ እምበር ቅድሚ ምስያፉ፡ ኣብ ቅድሚ እታ ዝተሰየፈላ ቦታ ደው ኢሉ ከምዚ ኢሉ ናብ ፈጣሪ ለመነ “ኦ ኣምላኸይ ክርስቶስ ከም ነቢይ ኤልያስ ምስዚ ከሓዲ ንጉሥ ዝተኣከቡ ነገሥታትን ንጉሡ ዱድያኖስን ጣዖቱ ኣጵሎስን ሓዊ ካብ ሰማይ መጺኣ ክትበልዖም ኣዝዝ።” በለ ከምቲ ዝለመኖ ድማ ፸ ነገሥታት ብሓዊ ተበልዑ።
ክሳዱ ኣብ ዝተሰየፈሉ እዋን ድማ ደምን ጸባን ማይን ተሓዋዊሶም ካብ ክሳዱ ፈሲሶም እዮም። ስለዚ እዩ ድማ “ቅዱስ ጊዮርጊስ ሶበ ተከለለ ደም ወማይ ወሐሊብ እምነ ክሳዱ ፈልፈለ” ተባሂሉ እተጻሕፈሉ። ገድሉ ፈጺሙ ኣብ ዝዓረፈሉ ብጠቕላላ ክንዲ እቲ ዝተጋደለሎም ሸውዓተ ዓመታት ወዲ ሰብ ዘይሰርሖም ሰማያውያን ኣኽሊላት ብርሃን ካብ እግዚአብሔር ከም ዝተዋህብዎ ኣብ ገድሉ ብንጹር ተቐሚጡ ኣሎ። ስለቲ ልዕል ዝበለ ክብሩን ገድሉን ካብ ሰማይ ድማ ፯ አክሊላተ ብርሃን ተቐበለ። ድኅሪ ምስያፉ ድማ መላእክተ ብርሃን መጺኦም ብኽብሪ ነፍሱ ኣዕሪጎማ። ዝተፈላለየ ተኣምራት ድማ ተፈጺሞም። ሰዓብቱ ድማ ኣስከሬኑ ሒዞም ተሸኪሞም ኣብ ዝኸዱሉ ልዳ ኣብ ዝተባህለት ሃገሩ ቤተ ክርስቲያን ኣስሪሖም ቅዳሴ ቤቱ ፯ ሕዳር ኣኽበሩ። ኣጽሙ ድማ ብኽብሪ ኣብ ቤተ መቕደስ ኣንበርዎ። ክሳብ ሎሚውን ኣብ መቓብሩ ንሱ ኣብ ዝረገጾም ቦታታት ተኣምራት ክፍጸም ይነብር ኣሎ። ፈወስቲ ማየ ጸሎታት ድማ ብስሙ ፈልፊሎም እዮም።
ቃል ኪዳን ቅዱስ ጊዮርጊስ
ካብዚ ዓለም ቅድሚ ምስንባቱ ካብ እግዚአብሔር ኣምላኽ ቃል ኪዳን ተቐቢሉ እዩ። ስሙ ጸዊዑ ዝምሕጸኖን፡ ብስሙ መከራ ንዝቕበልን ዝኽሩ ንዝዝክርን፤ ብስሙ ቤተ ክርስቲያን ንዝሃንጽን፡ ብስሙ ንድኻ ዝርኅርኅን ፈጣሪኡ ክርስቶስ ኣሥራተ ምሕረት ከምዝገብረሉ ብጸሎት ተራኺቡ ኣሥራት ከምዝተቐበለ ገድሉ ይገልጽ።
ክብረ በዓላት ፍጡነ ረድኤት ቅዱስ ጊዮርጊስ
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ድማ ብገድሎም ካብቶም ብርሃን ዝኾንዋ ደቃ ሓደ እቲ ብሰማእትነት ዝሓለፈ ቅዱስ ጊዮርጊስ እዩ እሞ ስለቲ ዝፈጸሞ ዓቢይ ገድሊ ወትሩ ዕረፍቱ ፳፫ ሚያዚያ ብዓቢ ድምቀት ከተኽብሮን ክብ ብዝበለ ሥነ ሥርዓትን ክትዝክሮ ትነብር ኣላ። ከምኡውን ኣጽሙ ዝተዘርወሉ ፲፰ ጥሪ፤ ቅዳሴ ቤተ ክርስቲያኑ ድማ ፯ ኅዳር ይኸብር።
ቅዱስ ጊዮርጊስ ናይ ሰማእታት ኾኸብ፤ ናይ ቤተ ክርስቲያንና ብርሃን እዩ። ቅዱስ ጊዮርጊስ ስለቲ ቅኑዕ ነገር ካብ ሰብ ንእግዚአብሔር ምእዛዝ ከም ዝግባእ ከም ሓዋርያት ብግብሪ ዘመስከረ ኣቦ እዩ። ሓቀኛ ናይ ወንጌል መምህር ማለት ብቃል ጥራይ ዘይኮነስ ብግብሪ ምዃኑ’ውን ብሕይወቱ ኣብነት ዝኾነ ዓቢይ መምህር እዩ። ስለ ወንጌል ድማ መከራ ምጽጋብን ንኵሉ ጸዋተወ መከራ ምዕጋስን ከምዝግባእን፡ እቲ ብዝኂ ምረት ብዘየገድስ ኣብ ፍረን ሰማያዊ ክብርን ከምዘበጽሕ ቅዱስ ጊዮርጊስ ብሕይወቱ ዘመስከሮ ናይ ወንጌል ሓቂ እዩ።
ቅዱስ ጊዮርጊስ ብንእስነቱ ኣነ ሽመት ወይውን ማዕርግ ቤተ ክርስቲያን የብለይን እንታይ ኸ ገደሰኒ ከይበለ፤ ብፍቕሪ ክርስቶስ ተደሪኹ ገና ኣብ ንእስነቱ ስለ ሃይማኖቱ ዝተጋደለ ኣቦ እዩ። ክሳብ ሕጂ’ውን ብቃል ኪዳኑ ፍጡነ ረድኤት ኮይኑ ዝራዳእ ምዃኑ ቤተ ክርስቲያን እትኣምነሉን በረኸቱ ዘስተማቐሩ ድማ ዝያዳ ዝገልጽዎ እዩ።
ሎሚ’ውን እንተኾነ ከም ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝኣመሰሉ መንእሰያት ቤተ ክርስቲያን እምብዛ የድልያ እዩ። ሥጋዊ ፍቓዳቶምን ሓሳባቶምን ንጐኒ ገዲፎም፡ ምኽሪ ዲያብሎስ ከይሠዓሮም ስለ ሃይማኖቶም ብጽንዓት ዝቃለሱ መንእሰያት ብሓቂ ክህልዋ ቤተ ክርስቲያን ትድለየለሉ እቲ ቅኑዕ ጊዜ እዩ።
በረኸትን ረድኤትን ፍጡነ ረድኤት ሊቀ ሰማእታት ቅዱስ ጊዮርጊስ የሕድረልና።
እግዚአብሔር አምላኽ ብምሕረቱ ከም ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝኣመሰሉ መንእሰያት ንቤተ ክርስቲያን የተሥኣላ።
Maeadot at 2:38 PM
Share
2 comments:
AnonymousMay 12, 2011 at 1:05 AM
amlak yehagezekum qduse giorgis ayefelekum!
Reply
AnonymousAugust 9, 2011 at 6:42 AM
Tsega,bereketn amaladnetin nay Fitune Rediet Mekbibe Semait Kidus Giorgis mis kulatna yikun!!!
Reply
Load more…
‹
›
Home
View web version
About Me
Maeadot
Eritrean Orthodox Tewahido Church
View my complete profile
Powered by Blogger.


text:
ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ዶ/ር ኣዲስ ኣለም ባሌማ
ራብዓይን ናይ መወዳእታ ክፋል
ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዝለዓለ ረብሓ ዘለዎ ኢንዳስትሪያል ፓርክ ክልልና ኣብዚ ሐዘ እዋን ኣብ ምንታይ ኩነታት ይርከብ? ነታ ክልል ካብኡ ሓሊፉ ነዛ ሃገር ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዘለዎም ግደ እንታይ እዩ? ዶ/ር ኣንባሳደር ኣዲስኣለም ባሌማ መብርሂኦም ይቕፅል።
“ህንፀት ኢንዳስትሪያል ፖርክ ከይዲ ህንፀቱ ተጀሚሩ ኣሎ። ዳርጋ እቲ ናይ መሬት ስራሕቲ ይስራሕ ኣሎ። እቲ ስራሕ ኣብ 2009 ዓ/ም ለካቲት ወይ መጋቢት ወርሒ ስራሕቱ ክዛዘም እዩ ዝብል ግምት ድማ ኣሎ። እዚ ንብዙሓት ኣሽሓት መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክፈጥር እዩ። ካልእ ትእምት ዝሰርሖ ኬሚካል ኢንዳስትሪ እውን ኣሎ። እዚ ንናይ 40 ፋብሪካታት ፕላስቲክን ኬሚካልን ጥረ ኣቕሓ ስለ ዘፍሪ ንብዙሓት ኢንዳስትሪ እውን መበገሲ ክኸውን ዝኽእል እዩ። መስፍን ዝሰርሖ ዘሎ ድማ ከምኡ ኣተኣሳሲርካ ዝስራሕ እዩ።
ብክልል ደረጃ ክልተ ነገር ንሰርሕ ኣለና። ሓደ ዓብዪ ኮሚቴ ኣቚምና ሰብ ሃፍቲ ኣብዚ ኢንዳስትሪያል ፓርክ እዚ ዝጥቀሙን ንዕኡ ተሞርኪሶም ስራሕ ዝፈጥሩ ሰብ ሃፍቲ መን እዮም? ዝብል መፈፀሚ ትልሚ (Action plan) ኣዳሊና ኣለና። ነዚ እውን ባንክታት ላዕለዎት ሓለፍቲ መሓውራት ዩኒቨርስቲ መቐለ፣ ማሕበር ነጋዶ ዝተሳተፍሉ ዓብዪ ኮሚቴ ተጣይሹ ስርሑ ኣብ ምስላጥ ይርከብ። ኣብ መወዳእታ ድማ ድሌትን ዓቕምን ዘለዎም ኣረጋጊፀና ናብዚ ክጥቀሙ ክግበር እዩ።
ዓቕሚ ዘለዎም ናብ ኢንዳስትሪያል ፓርክ ክኣትዉ፣ ገሊኦም ድማ ምስዚ ተኣሳሲሮም ኣብቲ ኣብ ኣናእሽትን ማእኸላይን ክላስተራት ክኣትውን ክሰርሑን ክግበር እዩ። ከምኡውን ኣብ ጎኒ ኬሚካል ኢንዳስትሪ ክዓስሉ ዝኽእሉ ክነለሊ ኢና። ነዚ ዝኸውን ምንቅስቃስ ጀሚርና ኣለና። እንተነኣሰ ካብ ወርሒ ሕዳርን ታሕሳስን እውን መን ኣበይ ይኣቱ ክነፅፍፍ ኢና። ካሊእ እቲ ዝዓበየ ዝስራሕ ዘሎ ሓደ ዓብዪ ኮሚቴ ኣጣይሽና ኣብዞም እንዳስትሪ እዚኦም ዝቑፀር ሰብ ናይ ምርካብ ጉዳይ እዩ። ሐዚ ሰብ ዋና ፋብሪካታት ባዕሎም እዮም ዘሰልጥኑ ዘለዉ። ባዕልኻ እናሰልጠንካ ናብ ስራሕ ምእታዉ ድማ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ እዩ። ከመይ ገይርና ናብዞም ፋብሪካታት ዝሰልጠነ ናይ ሰብ ሓይሊ ነቕርብ ንዝብል እንተተኻኢሉ ዝሰልጠነ ናይ ሰብ ሓይሊ ንምቕራብ ፃዕሪ እናተገበረ እዩ።”
“ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ምቑርራፅ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝረአ ነገር ኣሎ። ነዚ ንምፍታሕ እንታይ ዝተሓሰበ ነገር ኣሎ? ብፍላይ ፀገም መስተ ማይ ከተማ መቐለ ብዘላቒ ንምፍታሕ ዝግበር ፃዕሪ እንታይ ይመስል ንዝብል ሕቶ እንትምልሱ ድማ፡-
“ኣብ ቐረብ ዝስተ ማይን መብራህትን ፀገማት ኣለዉ እዮም። ጠለብ ሓይሊ መብራህቲ እንተርኢና ከም ሃገር ይኹን ከም ክልል ብቑልጡፍ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ጉዳይ እዩ። በቢ ዓመቱ ዳርጋ ብርብዒ እዩ ዝውስኽ ዘሎ እቲ ጠለብ። ነዚ ንምምላእ እቲ መንግስቲ እናሰርሐ እዩ። ግድባት፣ ንፋስ ሓይሊን ጂኦተርማልን እናተሰርሑ እዮም። ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን እውን እንተኾነ ካልኦት ግድባት ከም ዝስርሑ ተቐሚጡ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ መብራህቲ ዝዝርገሐሎም ዓንድታት ዝኣረጉ እዮም። ብዝናብ ብንፋስ ይወድቁ ኣለው። እዚ ድማ ንምቁርራፅ መብራህቲ ሓደ ምኽንያት እዩ። ኣብ ከተማታት ዝስኳዓ ኣናእሽተይ ትካላት ኢንዳስትሪ እውን እቲ መስመር መብራህቲ ክስከሞ ዘይኽእል ሓይሊ ስለ ዝህብዎ እቲ ሓይሊ መብራህቲ ይቋረፅ እዩ። ነዚ ንምፍታሕ ነተን ኣናእሽተይ ኢንዳስትሪታት ማይ መብራህቲ፣ ሰልኪ ናብ ሓደ መማእኸሊ ዘርጊሕካ ክኣትዎ ክግበር እዩ። ኣብ መንበሪ ገዛውቲ ተሸኲዑ እንተፀኒሑ ግን እቲ መስመር ኣይሽከሞን ንምቁራፅ ሓይሊ መብራህቲ ሓደ ምኽንያት እዩ ዝኸውን ዘሎ። ስለዚ ናይ “ትራንስፎርመር” ቆፃሪትን ምምላእ ስራሕ እናተሰርሐ እዩ። ብፍላይ ናይ ቆፃሪት ዳርጋ ተወዲኡ እዩ። ናይ ትራንስፎርመር ድማ እግሪ፣ እግሪ እናተፈትሐ ይመፅእ ኣሎ።
ኣብ ቀረብ ዝስተ ማይ ብተመሳሳሊ ዝዓበየ ጠለብ ኣሎ። ንኹሉ ንምብፃሕ ድማ ዓብዪ ፀገም ኣሎ። ጉድጓድ ኩዒትካ ዘዕግብ (ዘርዊ) ነቲ ብጭቡጥ ዘሎ ጠለብ ዘማልእ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ዝዓበየ ስራሕ ክስራሕ ዘለዎ ዓበይቲ ግድባት ምስራሕ ግድን ክኸውን እዩ። ብመሰረት እዚ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ከተማ መቐለ ንምፍታሕ ንሓፂር ግዜ ሩባ ሰገን እናተሃነፀ እዩ። እዚ ዋላኳ ንመስኖ ተባሂሉ ዝተሰርሐ እንተነበረ ብኽፋል ተጠሊፉ ናብ ከተማ መቐለ እናኣተወ እዩ። ምናልባት እዚ ንክልተ ሰለስተ ዓመት ፀገም መስተ ማይ ከተማ መቐለ ኣብ ምቅላል ናይ ዓርሱ ግደ ኣለዎ። እቲ ዝዓበየን ዘላቒ ፀገም መስተ ማይ ከተማ መቐለ ዝፈትሕ ግን ግድብ ‘ገረብ ግባ’ እዩ። ነዚ ዝሰርሖ ምስ ቻይና ኣብ ስምምዕነት ተበፂሑ ኣሎ። ኣብ ቐረባ እንድሕር እቲ ናይ መወዳእታ ስምምዕነት እንተተፈሪሙ ናብ ስራሕ ክኣትው እዩ።
ኣብቶም ካልኦት ከተማታት እውን ተመሳሳሊ እዩ እቲ ኣከያይዳ ኣብ ገሊኦም ዓሞቕቲ ጎዳጉዲ ክኩዓቱ እዮም። ኣብ ከተማ ሸራሮ ግድብ ደጉግስ ተሰሪሑ ኣሎ።እዚ መስመር ምዝርጋሕ እዩ ዝተርፎ ዘሎ ኣብ ቀረባ መስመር ዘርጊሕኻ ናብ ግልጋሎት ክኣቱ ክግበር እዩ። ብተመሳሳሊ ንከተማ ሽረ ድማ ካብ ማይ ደሙ ግድብ ክዝርጋሕ እዩ እቲ በጀት ተቐሚጡ ኣሎ። ብድምር ሎሚ ዓመት 30 ምኢታዊ ናይዚ ክልል በጀት ኣብ ማይ እዩ ተመዲቡ ዘሎ። እዚ ዝለዓለ ገንዘብ እዩ። ንከተማ ኣክሱም እውን ብተመሳሳሊ ንግዚኡ ካብ ዓድዋ ይጥቀም ኣሎ። ግን ናይ ባዕሉ ግድብ ንምስራሕ ተሓሲቡ ኣሎ። ነዚ እውን ምድላዋቱ ተዛዚሙ ኣሎ። ኣብ ዓድግራትን ማይጨውን እውን ዓበይቲ ግድባት ንምስራሕ እዚኦም ብምትሕግጋዝ ሕብረት ኣውሮፓ ዝህነፁ እዮም። ፀገማት ፅሩይ ዝስተ ማይ ኣብ ትግራይ ዝፍታሕ ዓበይቲ ግድባት ብምስራሕ እዩ። ግን ድማ እዞም ግድባት ክሳብ ዝስርሑ ክንድዝተኽኣለ ጉድጓዳት ማይ እናዃዓትካ ዝቃለለሉ መንገዲ ክፍጠር እዩ። ነዚ ዝኸውን ናይ ደገ ልቓሕ ንምርካብ እናመቻቸና ኢና። ብፍላይ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ከተማ መቐለ ንምፍታሕ ፃዕሪ እናተገበረ እዩ።
ካሊእ ከተማታትና ንነበርተን ምችዋት ማእኸላት ልምዓት ብምግባር መስሕብ ቱሪዝም ንምግባር እቶም ዝሳለጡ ዘለዉ ስራሕቲ መንገዲ፣ ማይ መብራሀቲ ኣማሊእኻ ፅሬትን ፅባቐን ክህልወን ብፕላን ክምርሓ ምግባር እዩ። ነዚ ድማ እቲ ኣቐዲሙ ዝወፀ ፕላን መሊስካ ክረአ ክግበር እዩ። ነዚ እውን ከተማ መቐለ ናይ 10 ዓመት ስትራክቸር ፕላን ፀዲቑላ ኣሎ። እዚ ዓቕሚ ብዝተረኸበ ክስራሕ እዩ። ካልኦት ከተማታት እውን ብተመሳሳሊ ብፕላን ክስርሓ ፅቡቓት ክኾና ንኢንዳስትሪ ግልጋሎትን ንመንበርን ብዝብል ብግቡእ ተወዲበን ዝስረሐሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ።
ከተማታት መስሕብ ቱሪዝም ኣብ ምግባር ዝስርሑ ስራሕቲ ኣለው እዮም። ኣብዚ እቲ ዓብይ ፀገም ዝኸውን ሆቴላት እዩ ዘሎ። ቁፅሪ ደረጀኦም ዝሓለዉ ሆቴላት ውሑዳት እዮም። ነዚ እውን ብቐፃሊ ፅቡቕ ደረጀኦም ዝሓለዉ ሆቴላት ክህነፁ ብቁፅሪ እውን ክበዝሑ እናተሰርሐ እዩ። ቱሪስትታት ውዕል ሕድር ዝብልሉ ዝሓሸ ግልጋሎት ክረኽቡ እንተለዉ እዮም። እዚ እንተዘይሃልዩ ግና ጉዕዞ ሓደ ማዕልቲ እዮም ገይሮምዎ ዝኸዱ። ኣብ ክልልና ብዙሓት ክጉብነዩ ዝግበኦም ታሪኻዊ ቦታታት ኣለዉ። ኣብ መቐለ ዘይተወድኡ ሆቴላት ኣለዉ። ነዚኦም ክውድኡ ምስ ሰብ ሃፍቲ ተዘራሪበና ኣለና፤ ኣብ ቐረባ እዋን ክውድእዎ እዮም ዝብል ተስፋ ኣሎ።
ብድምር ኣብዚ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ካብ ዝተተግበሩ ወሰንትን ዓበይትን መደባት ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዝተሰርሐ ስራሕ እዩ። እዚኦም ብቐፃልነት ብዘይምቁርራፅ ክሰርሑ ዘለዎም ነገራት እዮም። ህዝቢ ጠለባቱ እንታይ እዮም ኢልካ ምድማፅ፣ ምስ ህዝቢ ምስራሕ ፀገማት ህዝቢ ቐልጢፍካ ኣድሚፅካ ምፍታሕ ዘድሊ። ካሊእ እቲ ክራይ ኣካብነት ወድዓዊ ባይትኡ ዝሽርሸረሉ ኩነታት ንምፍጣር ኣሰራርሓታት ብምፅፋፍ፣ ስሉጥ ግልጋሎት ተሓታትነት ክህሉ ከምቲ ልሙድ በቲ ዝተለመደ ዓርስኻ እናፈተሽካ ኣንፃር ክራይ ኣካብነት ቃልሲ ብምሕያል ሰለጤን ልምዓትና ክረጋገፅ ይግባእ። ሎሚ ዓመት ኣብ ከተማታት ንማኑፋክቸሪንግ ቀዳምነት ብምሃብ እዚ እንተዘይተስፋሕፊሑ ማእኸላይ እቶት ምስ ዘለወን ሃገራት ክንስራዕ ኣለና ዝብል ሸቶ ክዕወት ስለዘይከኣል እዚ ብዝግባእ ዝሰርሐሉ ዓመት እዩ ክኸውን ዝግበኦ።
ኣብ መወዳእታ ዶ/ር ኣምባሳደር ኣዲስ ኣለም ባሌማ ንዝሃቡና መብርሂ ብሽም መንበብቲ እናመስገና ዘበን ስራሕ 2008 ዓ/ም መፍረያይነት ሕርሻ ንምዕባይ ብሰፊሑ ዝተሰረሐሉ እዩ። ካሊእ ኣብ ህዝቢ ዝለዓል ፀገማት ምንጋስ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳርን ንምንጋስ ብስፍሓት ዝተሰርሐሉን ዝቃለሰሉን መንገዲ ዝፍጠረሉ ባይታ እዩ ተመዓራርዩ ዘሎ። ኣብ ጥዕና ኣብ ትምህርቲ ማሕበራዊ ፀገማት ኣብ ምእላይ እውን ካብቲ ዝነበረ ብዝበለፀ ዝተሰርሐሉ ዓመት እዩ።
ተደማሚሩ 2009 ዓ/ም ዓብዪ ዘበነ ስራሕ ክኸውን እዩ። ንምዕዋት ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሃገር ቆሪፀና እንለዓሉ ምስ ህዝቢ ብዝበለፀ ተቐራሪብካ ዝስርሐሉ። ህዝቢ ድማ ከምቲ ልሙድ ምስ ውድቡን መንግስቱን ብዝበለፀ ኣመኔታ ዘሕድረሉ ዓመት እዩ። በብደረጅኡ ዝረጋገፁ ዘለዉ ምዕባለታት እናረኣየ ነቶም ምዕባለታት ከጠናክር ነቶም ጉድለታት ድማ ከስተኻክል ምሉእ ተሳትፎ ክግበር መንግስቲ እውን ውራያት ልምዓት፣ ዴሞክራሲ ፍትሕን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ህዝቢ እናዕሰለ ውራያት ህዝቢ ብዘላቒ መፍትሒ ንምርካብ ፃዕሩ ኣሐይሉ ክቕፅል ይግባእ ንብል።


text:
ገበር | ኣምላኽ ይግደሰልካ ድዩ፧
ኣምላኽ የጸናንዓካ
“እቲ ንእተደቝሱ ዜጸናንዕ ኣምላኽ . . . ኣጸናንዓና።” —2 ቈረንቶስ 7:6።
ገሊኦም ዚጠራጠሩ ስለምንታይ እዮም፧ ገሊኦም ሰባት፡ መጸናንዒ ኼድልዮም ከሎ እውን ከይተረፈ፡ ኣምላኽ ኣብ ጕዳያቶም ኢዱ ኣእትዩ ጸገማቶም ምእንቲ ኺጻወርዎ ንኺሕግዞም ምሕታት፡ ርእስኻ ምፍታው ኰይኑ እዩ ዚስምዖም። ረይከል ዝስማ ሰበይቲ፡ “ኣብ ዓለም ማእለያ ዘይብሎም ሰባት፡ ከቢድ ጸገማት ኬጋጥሞም ከሎ ኺርኢ ኸለኹ፡ ጸገማተይ ምስ ጸገማቶም ኪነጻጸር ከሎ ዘይረብሕ ከም ዝዀነ ስለ ዚስምዓኒ፡ ንኣምላኽ ንኺሕግዘኒ ምሕታቱ የሰክፈኒ እዩ” በለት።
ቃል ኣምላኽ እንታይ ይምህር፧ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ምእንቲ ኺሕግዝን ምእንቲ ኼጸናንዕን፡ ብዜደንቕ መገዲ ድሮ ኢዱ ኣእትዩ እዩ። ሎሚ፡ ኣብ ምድሪ ዘሎ ዅሉ ሰብ ሓጢኣት ወሪሱ እዩ፣ ስለዚ፡ ነቲ ኣምላኽ ካባና ዚደልዮ ብቕዓት ምሉእ ብምሉእ ኬማልኦ ዚኽእል ሰብ የለን። ይኹን እምበር፡ ‘ኣምላኽ ኣፍቂሩናን ንሓጢኣትና ኸም ዜተዓርቕ መስዋእቲ ገይሩ ወዱ የሱስ ክርስቶስ ሰዲዱልናን እዩ።’ (1 ዮሃንስ 4:10) እወ፡ ሓጢኣትና ይቕረ ንኺብሃለልናን ጽሩይ ሕልና ንኺህልወናን ኣብ ሓዳስ ዓለም ንዘለኣለም ክንነብር ተስፋ ንኺህልወናን ብመስዋእታዊ ሞት የሱስ ኣቢሉ መገዲ ኸፊቱልና እዩ። * ግናኸ፡ እቲ መስዋእቲ እቲ ንዘርኢ ደቂ ሰብ ብሓፈሻ ጥራይ እተገብረ ድዩ፡ ወይስ ብብሕቲ ኣምላኽ ከም ዚግደሰልካ ዜንጸባርቕ እዩ፧
ብዛዕባ ሃዋርያ ጳውሎስ እሞ ንርአ። ንሱ ብመስዋእቲ የሱስ ኣዝዩ ስለ እተተንከፈ፡ “በቲ ዘፍቀረንን ምእንታይ ርእሱ ዘሕለፈን ወዲ ኣምላኽ ብምእማን እየ [ዝነብር] ዘለኹ” ኢሉ ጸሓፈ። (ገላትያ 2:20) የሱስ ዝሞተ፡ ጳውሎስ ክርስትያን ቅድሚ ምዃኑ እኳ እንተ ዀነ፡ ጳውሎስ ንመስዋእቲ የሱስ ንዕኡ ብብሕቲ እተዋህቦ ውህበት ኣምላኽ ከም ዝዀነ ገይሩ እዩ ርእይዎ።
መስዋእታዊ ሞት የሱስ፡ ንዓኻ ብብሕቲ እተዋህበካ ውህበት ኣምላኽ እዩ። እቲ ውህበት እቲ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክቡር ምዃንካ ዚሕብር እዩ። “ናይ ዘለኣለም ምጽንናዕን ጽቡቕ ተስፋን” ብምሃብ ከኣ፡ ‘ብዅሉ ሰናይ ግብርን ብቓልን ኬበርትዓካ’ እዩ።—2 ተሰሎንቄ 2:16, 17።
ይኹን እምበር፡ የሱስ ንህይወቱ መስዋእቲ ገይሩ ኻብ ዜቕርባ፡ ዳርጋ 2,000 ዓመት ሓሊፉ ኣሎ። ሎሚ ኣምላኽ ኪቐርበካ ኸም ዚደሊ ዜርኢ እንታይ መርትዖ ኣሎ፧
^ ሕ.ጽ. 6 ብዛዕባ መስዋእቲ የሱስ ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 5 ርአ።


text:
Date: Wednesday, 08 February 2017
ኣብ ኩሉ ማዕከናት ዜናታት ከምንከታተሎ ምዕራባውያን ሃገራት ኣብ ኣፍሪቃ ዳርጋ ድላየን እየን ዝገብራ፡ ኣብ ማዕድን ኣውፊርና ብምባል እቲ 95 ሚኢታዊት መኽሰብ ብምግሓጥ ነታ ዋና ማዕድን ኣፍሪቃዊት ሃገር ካብ ዓዘቅቲ ድኽነት ከምዘይትወጽእ ይገብራኣ። ቀረጽ ካብ ዝከፍልኦ ዘይከፍልኦ ይበዝሕ፡ ነቶም ሰበስልጣን ጉቦ ብምልማድ ካብ ቀረጽ ይሃድማ፡ እዚ ገይረን ከይኣኽለን ነቶም ደቀባት ሰራሕተኛታት ካብ ጊላ ባርያነት ዘይፍለ ኣተሓሕዛ ይገብራ። ዝበዝሓ ናተን እስርቤት ከፊተን ድላየን ይገብራ፡ ብዚንጎ ዝተሰርሐ ዘይጥጡ ሻውላት ይነብሩ፡ ንሱ ከማን ወጻኢታቶም ዝሃነጽዎ። ብዛዕባ ናይ ከባቢ ብከላ ዘይምዝራብ ይሓይሽ፡ ኣብ ናይጀርያ ኡጋንዳ ኮንጎ ሰብ ዘህልቅ ምርኣይ ይኣክል፡ ናጻ ጥዑይ ምግብን ሕክምናን እሞ ዘሕሰብ እዮ፡ብሓጺሩ ካብ ኣውፈርቲ ንእሽተይ መንግስቲ ክትብሎም ይቀልል፡ኣብ ኤርትራ ከኣ ብኣንጻሩ፡ ነጻ ምዕቡል ሕክምና፡ ነጻ መግቢ፡ ጥጡሕ ዘመናዊ መንበሪ፡ ጂም፡ ካብ ሃገር ዝለዓለ ደሞዝ፡ ነጻ ትራንስፓርት ነቶም ደቂ እቲ ከባቢ፡ ሓደ ወርሒ ክፉል ናይ ዕረፍቲ ጊዜ፡ ምሉእ ናይ ስራሕ ቆቢዕን ክዳውንቲ ይወሃብ።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
22 ካብ ናይ ኣምላኽን ናይቲ ገንሸልን ዝፋን ዚውሕዝ ከም ክሪስታል ዝምጽራዩ ርባ ማይ ህይወት ከኣ ኣርኣየኒ፣
2 ብማእከል እቲ ጐደና ድማ ይውሕዝ ነበረ። ብኽልቲኡ ሸነኽ እቲ ርባ ኸኣ፡ ኣብ ወወርሒ እናፈረያ፡ ኣብ ዓመት ዓሰርተው ክልተ ሳዕ ዚፈርያ ኣእዋም ህይወት ነበራ። ኣቝጽልቲ እተን ኣእዋም ድማ፡ ፈውሲ ኣህዛብ እዩ።
3 ደጊም ከኣ መርገም ከቶ ኣይኪኸውንን እዩ። ናይ ኣምላኽን ናይቲ ገንሸልን ዝፋን ግና ኣብታ ኸተማ ኪኸውን እዩ፣ ባሮቱ እውን ኬገልግልዎ እዮም፣
4 ገጹ ኸኣ ኪርእዩ እዮም፣ ስሙ እውን ኣብ ግምባሮም ኪኸውን እዩ።
5 የሆዋ ኣምላኽ ድማ ኬብርሃሎም እዩ እሞ፡ ደጊም ለይቲ ኣይኪኸውንን፡ መብራህቲ ዀነ ብርሃን ጸሓይ ኣይኬድልዮምን እዩ፣ ንዘለኣለመ ኣለም ከኣ ኪነግሱ እዮም።
6 ከምዚ ድማ በለኒ፦ “እዚ ቓል እዚ እሙንን ሓቅን እዩ፣ እወ፡ የሆዋ፡ እቲ ንነብያት ከም ዚንበዩ ዝገበረ ኣምላኽ፡ እቲ ቐልጢፉ ኪኸውን ዘለዎ ነገር ንባሮቱ ኼርእዮም፡ መልኣኹ ሰደደ።
7 እንሆ ኸኣ፡ ቀልጢፈ እመጽእ ኣለኹ። እቲ ንቓል ትንቢት እዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ እዚኣ ዚሕሉ ዘበለ ሕጉስ እዩ።”
8 ነዚ ነገር እዚ ዝሰማዕክዎን ዝረኣኽዎን፡ ኣነ ዮሃንስ እየ። ምስ ሰማዕኩን ምስ ረኣኹን ከኣ፡ ኣብ ቅድሚ ኣእጋር እቲ ነዚ ነገር እዚ ዘርኣየኒ መልኣኽ ክሰግድ ፍግም በልኩ።
9 ንሱ ግና፡ “ከይትገብሮ! ኣነስ ከማኻን ከምቶም ኣሕዋትካ ነብያትን ከምቶም ንቓል እዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ እዚኣ ዚሕልዉን ባርያ እየ። ንኣምላኽ ደኣ ኣምልኮ” በለኒ።
10 ከምዚ ድማ በለኒ፦ “እቲ ምዱብ እዋን ቀሪቡ እዩ እሞ፡ ንቓል ትንቢት እዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ እዚኣ ኣይትሕተሞ።
11 እቲ ዓማጺ ብሕጂ እውን ይዓምጽ፣ እቲ ረሳሕ ከኣ ብሕጂ እውን ይርሳሕ፣ እቲ ጻድቕ ድማ ብሕጂ እውን ይጽደቕ፣ እቲ ቕዱስ ከኣ ብሕጂ እውን ይቀደስ።
12 “‘እንሆ፡ ቀልጢፈ እመጽእ ኣለኹ፡ ንነፍሲ ወከፍ ከከም ግብሩ ኽፈድዮ ኸኣ፡ እቲ ዝህቦ ዓስቢ ምሳይ እዩ።
13 ኣልፋን ኦሜጋን፡ ቀዳማይን ዳሕራይን፡ መጀመርታን መወዳእታን ኣነ እየ።
14 እቶም ናብተን ኣእዋም ህይወት ኪኸዱ ስልጣን ምእንቲ ኺህልዎም ኢሎም፡ ናብታ ኸተማ ኸኣ ብኣፍ ደገታት ምእንቲ ኺኣትዉ ኢሎም፡ ነቲ ወለል ዚብል ክዳውንቶም ዚሓጽቡ ሕጉሳት እዮም።
15 እቶም ኣኽላባትን ጠንቈልትን ኣመንዝራታትን ቀተልትን ኣምለኽቲ ጣኦትን እቶም ሓሶት ዚፈትዉን ዚሕስዉን ዘበሉ ዅሎምን ከኣ ኣብ ወጻኢ እዮም።’
16 “‘ኣነ የሱስ፡ ምእንቲ እተን ጉባኤታት ነዚ ነገር እዚ ኺምስክረልኩም ኢለ፡ ንመልኣኸይ ሰዲደዮ እየ። ኣነ ሱርን ዘርእን ዳዊት፡ እቲ ብሩህ ኰዀብ ጽባሕ እየ።’”
17 እቲ መንፈስን እታ መርዓትን፡ “ንዓ!” ይብሉ ኣለዉ። እቲ ዚሰምዕ እውን፡ “ንዓ!” ይበል። ዝጸምአ ኸኣ ይምጻእ፣ ዝደለየ እውን ማይ ህይወት ብናጻ ይውሰድ።
18 “ቃል ትንቢት እዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ እዚኣ ንዚሰምዑ ዘበሉ እምስክረሎም ኣለኹ፦ ሓደ እኳ ናብዚ እንተ ወሲኹ፡ ኣምላኽ ኣብዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ እዚኣ ተጻሒፉ ዘሎ መዓታት ኪውስኸሉ እዩ፣
19 ሓደ እኳ ኻብ ቃል እዚ ኣብዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ ዘሎ ትንቢት እዚ እንተ ኣጕዲሉ፡ ኣምላኽ ካብተን ኣብዛ ጥቕልልቲ መጽሓፍ ተጻሒፈን ዘለዋ ኣእዋም ህይወትን ቅድስቲ ኸተማን ግዲኡ ኼጕድለሉ እዩ።
20 “እቲ ነዚ ነገር እዚ ዚምስክር፡ ‘እወ፡ ቀልጢፈ እመጽእ ኣለኹ’ ይብል ኣሎ።”
“ኣሜን! ጐይታና የሱስ፡ ንዓ።”
21 ጸጋ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምስ ቅዱሳት ይኹን።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ራእይ 22
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
መስመር ቈልዑን መንእሰያትን ኢቮ (IVO:s barn- och ungdomslinje)
– ብዛዕባ መሰላትኩም ዚያዳ ክትፈልጡ እንተ ደሊኹም: ወይ ብግቡእ ዘይሰርሕ ነገር እንተሎ ክትሕብሩ እንተ ደሊኹም።
ዘዕግብ ሕክምናን ሓልዮትን ኪግበረልኩም መሰል ኣሎኩም። ብውሑዱ እዚ ማለት: ክትሓሙ ወይ ጥዕና ክትስእኑ ከለኹም: ሕክምና ክትሓቱ ኪጽግመኩም የብሉን ማለት’ዩ።
ኢቮ (IVO): ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኣገልግሎት ሕክምናን ንዘለዉ ሕግታትን መምርሕታትን ተኸቲሎም ከም ዚሰርሑ ይገብር። እቶም ትረኽብዎም ሰብ መዚ ዘይሰምዑኹም እንተ ኾይኖም: ወይ መሰላትኩም ዘየኽብሩ እንተ ኾይኖም: ነዚ ዚስዕብ ንምግባር ምስ መስመር ቈልዑን መንእሰያት ኢቮ (IVO: barn- och ungdomslinje) ርክብ ግበሩ:-
- ብዛዕባ መሰላትኩም ክትሓቱ
- ብዛዕባ’ቲ ኣብ ክፍሊ ሕክምና ይዅን ኣብ ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብግቡእ ዘይሰርሕ ነገር ክትሕብሩ።
እዚ ብናጻ ዚግበር’ዩ፤ ስምካ ምጥቃስ ከኣ ግድን ኣየድልይን። ኣስተርጓሚ ዘድልየኩም እንተኾይኑ ሓብሩ’ሞ ክንእዝዘልኩም ኢና።
ድሃይ ካብ ምግባር ኣይትወላወሉ። ምእንታኹም ኢና ኣብዚ ዘለና!


text:
ሓድሽ ማሽነሪታት ህንጻን ኣብ ኣገልግሎት መጓዓዝያ
ህዝብን ንብረትን ዝውዕል መካይንን ናብ ሃገር ክኣቱ ጀሚሩ።
ሓድሽ ማሽነሪታት ህንጻን ኣብ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ህዝብን ንብረትን ዝውዕል መካይንን ናብ ሃገር ክኣቱ ጀሚሩ።
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገር ንዝሰላሰል ዘሎን ኣብ’ዚ ዓመት’ዚን ድሕሪኡን ንኽትግበር ውጥን ወጺኡሉ ዘሎን መደባት ልምዓት ንምድንፋዕን ብቕዓትን ስሉጥነትን ኣገልግሎት መጓዓዝያ ንምርግጋጽን፣ ዝተፈላለየ ሓድሽ ዘመናዊ ማሽነሪታት፣ ናይ ጽዕነት መካይንን ናይ ህዝቢ ኣውቶቡሳትን ኣብ’ዚ ቅንያት’ዚ ናብ ሃገር ክኣቱ ጀሚሩ’ሎ።
እቲ ብወደብ ባጽዕ ዝኣቱ ዘሎ ማሽነሪታትን ኣብ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ህዝብን ንብረትን ዝውዕል መካይንን፣ ኣብ’ቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስን ቍጠባዊ ምዕባለ ንምርግጋጽን ኣብ መላእ ሃገር ዝሰላሰል ዘሎ ሰፋሕቲ መደባት ልምዓት መቐይሮ ከምዘምጽእ ኣየጠራጥርን።
እቲ ማሽነሪታት – ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ፣ ምምዕባል ትሕተ-ቅርጽን ኣገልግሎታትን፣ ከምኡ’ውን ካልኦት ስትራተጅያውያን ንዝትግበር መደባት ፍጥነትን ኣድማዕነትን ከምዝኾኖ፤ እቲ ካልእ መካይን ድማ ንዝጸንሐ መጓዓዝያ ህዝብን ንብረትን ናብ ዝሓሸ ደረጃ ከምዘደይቦ ኣየማትእን።
ኣብ መወዳእታ 2011 እውን፣ ብርክት ዝበላ ዓበይትን ማእከሎትን ናይ ጽዕነት መካይን፣ ቦጣት፣ መጥፋእቲ ሓዊ፣ ከምኡ’ውን ናይ ሕርሻ፣ ትሕተ-ቅርጽን ህንጻዊ ስራሓትን ዝርከቦ ብርክት ዝበለ ዘመናዊ ማሽነሪታት ብወደብ ባጽዕ ምእታዉ ይፍለጥ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ብዝለዓለ ደረጃ ካብዝተጠቕዑ ናይ ኢትዮጵያ ክፍልታት ደቡብ ኦሮሚያን ክልል ሱማሊያን እዮም
ኣብ ብሄርን ብሄረሰባትን ህዝብታት ደቡብን ኣብ ካልኦት ክፋላት እታ ሃገርን ንልዕሊ ኣርባዕተ ሚእቲ ሽሕ ዝኸውን ህዝቢ ህፁፅ ናይ ምግቢ ረድኤት ከምዘቕርብ ወርሊድ ቪዥን ኢትዮጵያ ዝተብሃለ ገባሪ ሰናይ ትካል ኣፍሊጡ።እቲ ትካል ኣብዝንቀሳቐሰሎም ከባቢታት ብምኽንያት ጥምየት ህይወት ሰብ ከምዘይጠፍአ’ውን ኣረጋጊፁ።
መካየዲ ስራሕ ኮሚኒኬሽን ወርሊድ ቪዥን ኢትዮጵያ ኣቶ ገብረእግዝኣብሄር ሃደራ ሎማዕንቲ ሓሙስ ብፍላይ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃለ-መጠይቕ ከምዝገለፅዎ እቲ ትካል ኣብዝተፈለኣለዩ ከባቢታት ናይ ልሞዓት ፕሮግራማት ዘርጊሑ ይንቀሳቐስ ኣሎ።ምስዚ ጎኒ ንጎኒ ድማ ድርቅን ካልኦት ህፁፅ ሽግራትን እንትፍጠሩ ጉድኣት ንዝበፅሖም ሰባት ይሕግዝ።
ብፍላይ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዝበፅሐ ድርቂ ህፁፅ ሓገዝ ንዘድልዮም ወገናት እቲ ትካል እናሓገዘ ከምዝኾነ ዝገለፁ ኣቶ ገብረእግዛብሄር መብዛሕቲኡ ኣብ ደቡብን ኣብ ካልኦት ናይ ኢትዮጵያ ክልላትን ካብ 400 ሽሕ ንላዕሊ ንዝኸውን ህዝቢ ዕለታዊ ናይ ምግቢ ረድኤት እናሃበ ይርከብ ኢሎም።
ብምቕፃል ‘’ ኣብ ደቡብ ኣብ ከባቢታት ሾኔ፡ሶዴ፡ኦሞ ሸሎቆ፡ዱራሜ፡ቃጫ ቢራ፡ሻሸሜነ ሓዊሱ እንቀሳቐሰሎም ከባቢታት እዮም።ኣብ ካልኦት ብድርቂ ኣብዝተጠቕዑ ክልላት’ውን ሓገዝ እናገብርና ንርከብ።’’ኢሎም።
ብዝለዓለ ደረጃ ካብዝተጠቕዑ ናይ ኢትዮጵያ ክፍልታት ደቡብ ኦሮሚያን ክልል ሱማሊያን ከምዝኾኑ ዝሓበሩ ኣቶ ገብረእግዛብሄር ወርሊድ ቪዥን ብፍላይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝናብ ስለዝጀመረ ጠጠው እንተበልዎ እውን ኣብ ቦረና ገለ ገለ ከባቢታት ናይ እንስሳት ምግቢ፡ናይ እንስሳት ናይ ጥዕና ሓለዋን ናይ ማይ ቀረብን ንከባቢ 55 ሽሕ ሰባት ሓገዝ የቕርቡ ከምዝነበሩ ሓቢሮም።ዝተመጣጠነ ምግቢ፡ዘርኢ፡ምስ ውልቃዊ ፅርየት ዝተትሓሐዘ ድጋፍን ከምዝሃቡ ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዕላዊ ኮይኑ ዘሎ ዕለታዊ ረድኤት ናይ ዘድሊዮም በዝሒ ሰባት ቅድሚ ምፍላጡ ክልተ ዝተፈላለዩ ኣሃዛት ተገሊፆም ነይሮም።መጀመሪያ 2.8 ሚሊዮን፡ቀፂሉ 3.2 ሚሊዮን ኣብ ወርሒ ሓምለ ድማ ረድኤት ናይዘድሊዮም በዝሒ ሰባት 4.5 ሚሊዮን ምዃኑ ብዕሊ ተገሊፁ።ኣብቲ መፅናዕቲ ካብዝተኻፈሉ ኣካልት ወርልድ ቪዥን ኢትዮጵያ ሓደ እዩ።
እቲ ድርቂ ዘስዐቦ ሽግር ቀሊል እንተዘይኮነ’ውን ወርሊድ ቪዥን ኣብዝንቀሳቐሰሎም ከባቢታት ምስ መንግስታዊን መንግስታዊ ዘይኮኑ ኣካላትን ብምትሕብባር ስለዝሰርሑ ናይ ሓደ ሰብ ህይወት’ውን ብምኽንያት ጥምየት ከምዘይጠፍአ ኣቶ ገብረ እግዛብሄር ኣረጋጊፆም ዎርልድ ቪዥን ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ካብ ሰብዓ ንላዕሊ ኣብዝኾኑ ወረዳታት 67 ናይ ልምዓት ፕርጀክትታት ዘርጊሑ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ዓብይ መንግስታዊ ዘይኮነ ትካል ረድኤት እዩ።


text:
ትምህርቲ
ኣብ ስዊዘርላንድ፡ ትምህርቲ ብህዝቢ እናተመወለ ብመንግስቲ እዩ ዝመሓደር። እተን 26 ካንቶናት ንኹሉ ደረጃታት ትምህርቲ፡ ካብ መዋዕሎ ህጻናት ክሳብ ዩኒቨርስቲ ዘሎ ሓላፍነት ይወስዳ እየን። ቅደመ ትምህርትን ግዴታዊ ትምህትን ካንቶናት ምስ ኮምዩናት ብምትሕብባር እየን ዝምውለኦ ዘመሓድረኦን። ከም ውጽኢቱ ኸኣ ኣብ መንጎ ካንቶናት ሰፊሕ ዝኾነ ኣብ ኣገባባትን ፕሮግራም ናይ ካሪክለምን ኣሎ። ንውህደት ስርዓተ ትምህርቲ ስዊዘርላንድ ይስረሓሉ ኣሎ። (HarmoS project).
ኣስተውዕል!
ኣብ እዋን ግዴታዊ ትምህርቲ፡ ካብ ሓደ ካንቶን ናብ ካልእ ካንቶን ምቕያር ንብዙሓት ተመሃሮ ከቢድ ጸገም እዩ ዝፈጥረሎም። ከምኡ ስለዝኾነ ኸኣ ካንቶናት ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዘን ኣብ መንጎኤን ውሁድ ዝኾነ ስርዓተ ትምህርቲ ንምትእትታው ኣብ ጻዕሪ እየን ዘለዋ።
ኮንፈደሬሽን ንኽልተ ቤት ትምህርታት ፖሊተክኒክ፡ ቤት ትምህርት ፖሊተክኒክ ፈደራል ዙሪክን (EPFZ) ቤት ትምህርቲ ፖሊተክኒክ ፈደራል ሎዛንን (EPFL) ይኣሊ።
ዓመተ ትምህርትን በዓላትን
ትምህርቲ ኣብ መንጎ መፋርቕ ወርሒ ነሓሰን መፋርቕ ወርሒ መስከረምን ይጅምር። ኣብ ናይ ግዴታዊ ትምህርቲ ዝከታተሉ ቆልዑ፡ ኣብ ዓመት ካብ 12 ክሳብ 13 ሰሙናት ናይ ዕረፍቲ እዋናት ኣለዎም። ናይ ዕረፍቲ መዓልታት ካብ ካንቶናት ናብ ካንቶናትን ካብ ኮምዩናት ናብ ኮምዩናት ይፈላለ እዩ።
ዓይነታት ትምህርታት
ኩለን ካንቶናት ካብ ሓደ ክሳብ ክልተ ዓመት ናይ ቅድመ ትምህርቲ ዕድል ይህባ። ኣብ ካንቶን ተቺኖ፡ ህጻናት ሰለስተ ዓመት ቅድመ ትምህርቲ ይከታተሉ። HarmoS ካብ ዝደልዮ ሓደ፡ ቅደመ ትምህርቲ ግዴታዊ ኪኸውን እዩ።
ናእሽቱ ቆልዑ 6 ዓመት ምስ ኣኸሉ ግዴታዊ ትምህቲ ይጅምሩ። እዚ ትምህርቲ ን 9 ዓመት ዝጸንሕ ኪኸውን ከሎ ብሓፈሻ ከኣ ኣብ ክልተ ማለት 6 ዓመት ናይ ቀዳማይ ደረጃ ትምህርትን 3 ዓመት ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን ዝተመቕለ እዩ። ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ናጻ እዩ።
ኣብ ስዊዘርላን መብዛሕተኦም ኮተቴ መንእሰያት ኣብ መንጎ 18ን 19 ዓመት ዝርከቡ ኣብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፈተና ይሳተፉ እዮም። እዚ ድማ ናይ ሞያ ትምህርቲ ወይ ድማ ዝለዓለ ትምህርቲ ንኽከታተሉ የኽእሎም። ጽቡቕ ነጥቢ እንተ ረኺቦም፡ ወይ ናብ ናይ ተክኒክ ወይ ድማ ዩኒቨርሲቲ ክከታተሉ ኣጋጣሚ ይኽፈተሎም እዩ።
ጎኒ ጎኒ ህዝባውያን ቤት ትምህርታት፡ ኩሉ ደጃታት ትምህርቲ ዝህባ እተፈላለያ ናይ ግሊ ቤት ትምህርታትውን ኣለዋ።
ናጻ ምርጫ ትምህርቲ
ነቲ ዝቐረበሉ ቅድመ ኩነት ዜማልእ ነፍሲ ወከፍ ወልቀ ሰብ ዝደለዮ ዓይነት ትምህርቲ ኪመርጽ መሰል ኣለዎ። ኣብ ጉዳይ ዩንቨርሲትን ላዕለዎት ደረጃታት ትምህርትን ዝመልከትውን፡ ኣብ ዝመረጽካዮ ቦታ ትምህርቲ ንምክትታል ናጻ ምርጫ ኣሎ። ይኹን እምበር፡ ምስ ምርካብ ቦታ ስራሕ ናይ ሞያ ትምህርቲ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ገለ ገለ ቀይድታት ኣሎ።
ናይ ትምህርቲ ሰርተፍኬታት ብሃገር ደረጃ ተፈላጥነቱ ዝተረጋገጸ ብምዃኑ ኣብ ምስላጥ ምዝውዋር ናይ ውሽጢ ሃገርን ዓለምን ተመሃሮ ወይ ሰብ ሞያ የቃልል እዩ።
ኣብዚ ዓምዲ: ዘየቋርጽ ትምህርቲ , ገንዘብ ማህደረ ትምህርቲ , ድሕረ ግዴታዊ ትምህርቲ , ንናይ ትምህርቲ ሰርተፊኬት ኣፍልጦ ምሃብ, ዩኒቨርሲታትን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርትታትን, themen/bildung/sprachkurse, themen/bildung/vorscule, ንኸተጽንዕ ናብ ስዊዘርላንድ ምእታው, ቅድመ ትምህርቲ, ግዴታዊ ትምህርቲ , ሞያዊ ስልጠና


text:
ሓንጎልና በሪሑ
ሓንጎልና በሪሑ መኣዝኑ ስሒቱ መልሓስና በሊሑ ነገር ኣብ ርእሲ ነገር ጥሒሱ ደረቱ ኩሉ ፈላጥ ኮይኑ ዝዛረብ እምበር ዝሰምዕ ተሳኢኑ ዋእ! ሰብ ‘ዶ ሓንጎሉ ይበርሕ ‘ዩ? እወ ይበርሕ: ከመይ ዘይበርሕ ጨጉሪ ርእሲ ግዳ ዝንቡር ኣብ ድያስፖራ: ምስተሳእነ ዝመክር ካብ ርእሲ ሓሊፉ ናብ ሓንጎል ይሰግር እዚ ግን ልሙድ ከይመስሎኩም ኣይተራእየን ኣብ ካልእ ሃገር ንበይኑ ‘ዩ ናትና ነገር ኩሉ ፈላጥ: ኩሉ ሃብታም: ኩሉ ምሁር ናይ ዓለምና መስተንክር! ዋእ! ኣንታ ‘ታይ ትብል? ከምዛ ዝብለኩም! ኣይወሰኽኩ: ኣይጉደልኩ ንዓይኒ ከይኮነና ከይኮነኩም ናይ ሎሚ ኤረትሪያ: ፕሪሞ ናይ ዓለም! ንብለኩም ዋእ! ካበይ ዝመጸ ባህሊ ‘ዩ ‘ዚ? ከምዝመስለኒ: ከምዝመስለኒ ‘የ ደልኩ ኣብ ግዜ ህግደፍ: ኩሉ ብግምጥሊሽ ዝጠመየ ጽጉብ: ጉዕ በርበረ ኮይኑ ድንሽ ፍሩታታት ኣጥፊእካ: ናይ ምራራ ሓሺሽ ኣየ ብላሽ! ግዝኣተ ህግደፍ ንበትክታት: ኣሰዊዱ ንፈላጣት: ሓሪዱ ንሃብታማት: መንጢሉ ንድኹማት ሕልና: ኣገቢሉ ንሕጊ ረጊጹ ሃገር ብሃገራ ጅሆ ሒዙ ሕረድ! እሰር! መንዝዕ! ሃግር! ነዞም ፈግራግር ናይ ህግደፍ መምርሒ ሰብ ውሒጦሞ ብፍርሒ ስለዚ ‘ዩ ድማ ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ ሰብ ርእሱ ዘይኮነ ሓንጎሉ በሪሑ መን ብራሕ ኢሉካ ከይበሃል ፈሪሑ ብውሽጡ ጌርዋ ቁርጥም ኣቢልዋ ናይ ውሽጣዊ ብርሒ ኣብ ዘመነ ህግደፍ ጥራይ ኢኹም ትሪኡዋ! Simon G.
ሓንጎልና በሪሑ
መኣዝኑ ስሒቱ
መልሓስና በሊሑ
ነገር ኣብ ርእሲ ነገር ጥሒሱ ደረቱ
ኩሉ ፈላጥ ኮይኑ
ዝዛረብ እምበር ዝሰምዕ ተሳኢኑ
ዋእ! ሰብ ‘ዶ ሓንጎሉ ይበርሕ ‘ዩ?
እወ ይበርሕ: ከመይ ዘይበርሕ
ጨጉሪ ርእሲ ግዳ ዝንቡር
ኣብ ድያስፖራ: ምስተሳእነ ዝመክር
ካብ ርእሲ ሓሊፉ ናብ ሓንጎል ይሰግር
እዚ ግን ልሙድ ከይመስሎኩም
ኣይተራእየን ኣብ ካልእ ሃገር
ንበይኑ ‘ዩ ናትና ነገር
ኩሉ ፈላጥ: ኩሉ ሃብታም: ኩሉ ምሁር
ናይ ዓለምና መስተንክር!
ዋእ! ኣንታ ‘ታይ ትብል?
ከምዛ ዝብለኩም!
ኣይወሰኽኩ: ኣይጉደልኩ
ንዓይኒ ከይኮነና ከይኮነኩም
ናይ ሎሚ ኤረትሪያ: ፕሪሞ ናይ ዓለም! ንብለኩም
ዋእ! ካበይ ዝመጸ ባህሊ ‘ዩ ‘ዚ?
ከምዝመስለኒ: ከምዝመስለኒ ‘የ ደልኩ
ኣብ ግዜ ህግደፍ: ኩሉ ብግምጥሊሽ
ዝጠመየ ጽጉብ: ጉዕ በርበረ ኮይኑ ድንሽ
ፍሩታታት ኣጥፊእካ: ናይ ምራራ ሓሺሽ
ኣየ ብላሽ!
ግዝኣተ ህግደፍ
ንበትክታት: ኣሰዊዱ
ንፈላጣት: ሓሪዱ
ንሃብታማት: መንጢሉ
ንድኹማት ሕልና: ኣገቢሉ
ንሕጊ ረጊጹ
ሃገር ብሃገራ ጅሆ ሒዙ
ሕረድ! እሰር!
መንዝዕ! ሃግር!
ነዞም ፈግራግር
ናይ ህግደፍ መምርሒ
ሰብ ውሒጦሞ ብፍርሒ
ስለዚ ‘ዩ ድማ ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ
ሰብ ርእሱ ዘይኮነ ሓንጎሉ በሪሑ
መን ብራሕ ኢሉካ ከይበሃል ፈሪሑ
ብውሽጡ ጌርዋ
ቁርጥም ኣቢልዋ
ናይ ውሽጣዊ ብርሒ
ኣብ ዘመነ ህግደፍ ጥራይ ኢኹም ትሪኡዋ!
Simon G.


text:
ኣብርሃ ደስታ ዝርከቦም ብገበናት ሽብር ዝተኸሰሱ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርትታት ብዝቐረቦም ኽስታት ናይ እምነት-ክሕደት ቃሎም ክህቡ ተኣዚዞም ኣሸበርቲ ንሕና ከይኮናስ ህውሓት/ኢህወዴግ እዩ ኢሎም።
ናይ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ናይ ሎማዕንቲ ሓሙስ መጋባእይኡ ዝጀመረ ኩሎም ተኸሰስቲ ናይ እምነት ክሕደት ቃሎም ክህቡ ዘለዎም ነቲ ተግባር ፈፂመለኹ ወይ ድማ ኣይፈፀምኩን ብዝብሉ ቃላት ጥራሕ ክኸውን መጠንቀቕታ ብምሃብ ነይሩ ነቲ መጋባእያ ዝጀመረ።
ቀዳማይ ተኸሳሲ ዘልኣለም ወርቃገኘሁ ንዝቐረበሉ ሕቶ ‘’እቲ ኽሲ ብዓቃቢ ሕግን ብፖሊስን ተዋዲዱ ዝቐረበ ናይ ሓሶት ኽሲ ብምዃኑ መልሲ የብለይን’’ ኢሉ።
ካልኣይ ተኸሳሲ ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ዝነበረ ሃብታሙ ኣያሌው ‘’ኣብ ዝቐረበ ኽሲ ሓሳብ ይኹን ድልየት ስለዘይብለይ ዝኸሰሰኒ ኣካል ይፍለጥ እዩ፤ንዓይ ብምእሳር ጠጠው ዝበልኩሉ ፓርቲ ስለዘፍረሶ ንዓቃቢ ሕጊ የመስግን’’ ኢሉ ቃሉ ይህብ ኣብዝነበረሉ እዋን ቤት ፍርዲ ሃብታሙ ዘረብኡ ንከይቕፅል ጠጠው ኣቢሉዎ።
ሳልሳይ ተኸሳሲ ዳንኤል ሽበሺ እውን ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ነይሩ።ንሱ እውን ‘’ብዛዕባ ሽብር ክዝረብ ንፈለማ ዝሰምዕኹዎ ካብ ኦሳማ ቢን ላዲን እንትኸውን ንኻልኣይ ግዜ ዝሰማዕኹ ድማ ካብ ኣቶ መለስ ዜናዊ እዩ።ኣነ ኾንኩ ጠጠው ዝበልኩሉ ዕላማ ነዚ ዝገልፅ ኣይኮነን።ኣሸባሪ ኢህወዴግ እምበር ኣነ ኣይኮንኩን።እዚ ኹሉ ዝኸውን ዘሎ ንፓርተይ ንምፍራስ እዩ’’ ምስ በለ እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ እውን ደው ኣቢሉዎ።
ራብዓይ ተኸሳሲ ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ዓረና ትግራይ ኣብርሃ ደስታ ቃሉ ቅድሚ ምሃቡ እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ መምርሒ ክኽተል ኣተሓሳሲቡዎ።ይኹን እምበር ‘’ንሱ ናተይ ሓሳብ ኣይኮነን፤ንስኹም ዝደለኹምዎ ፀሓፉ።ናይ ምዝራብ መሰለይ ኣይትንፈጉኒ’’ ክብል ሕቶ ኣቕሪቡ። ኣብርሃ ዘርብኡ ብምቕፃል ‘’ኣሸባር ህውሓት/ኢህወዴግ እዩ፤ንንፁሃን ኣብ ምሽባር ዝርከብ ንሱ ባዕሉ እዩ።ኸሳሲን ደሕንነትን ተጎጂሎም…’’ክብል እቲ ቤት ፍርዲ ጠጠው ኣቢሉ ነቲ ተግባር ኣይፈፀምኩን ብዝብል ቃሉ ከምዝተመዝገበ ገሊፅሉ።
ሓምሻይ ተኸሳሲ ኣባል ኣመራርሓ ሰማያዊ ፓርቲ የሺዋስ ኣሰፋ ‘’ንናይ መወዳእታ ግዜ ይዛረብ ስለዘለኹ ኣይተቋርፁኒ’’ ክብል ፈለማ ነቲ ቤት ፍርዲ ምሕፅንታ ኣቕሪቡ።ቤት ፍርዲ ንክዛረብ ምስ ፈቐደሉ ‘’ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 78 ንኡስ ቁፅሪ ኣርባዕተ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ንምጥያሽ ዝኽልክል ዋላ እንተኾነ እውን ወታደራዊ ቤት ፍርዲ ብዝመስል ኣሰራርሓ መበል 19 ናይ ገበን ቤት ፍርዲ እናንከላበተና ይርከብ’’ክብል እቲ ቤት ፍርዲ መሊሱ ጠጠው ኣቢሉዎ።
ብፓርቲ ኣባልነቶም ዘይፍለጡ ካልኦት ኣባላት እውን ብተመሳሳሊ መንገዲ ቅሬትኦም ዝገልፁ ቃላት ብምስማዕ ናይ እምነት ክሕደት ኣወሃህባ ስርዓት ብምስሕሓብ ተዛዚሙ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ እቶም ተኸሰስቲ ብምሉእ ክሒዶም ዝተኸራኸሩ ብምዃኖም መሰኻኽረይ ከስምዕ ቆፀሮ ይውሃበኒ ክብል ብምሕታቱ ንዕለት 13፣14ን 17 ግንቦት 2007 ዓ/ም መሰኻኽሩ ኣቕሪቡ ንኸስምዕ እቲ ቤት ፍርዲ ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ንኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ተቓወምቲ ፓርትታት ሓዊሱ ብድምር ን10 ተኸሰስቲ ብገበናት ሽብር ኸሲሱዎም ንኣዋርሕ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ይዝከር።


text:
ኬንያ ንኽትግሰፅ’ውን ኤርትራ ሓቲታ’ላ
ኤርትራ ንምልሺያታት ኣል-ሸባብ ትሕግዝ ዝብል ንናይ ኬንያ ኽሲ ኣሉታ ሂባትሉ።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ቀዋሚ ተፀዋዒ ኤርትራ ኣምባሳደር ኣርአያ ደስታ ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ወይ’ውን ንዝኾነ ይኹን ናይ ሱማሊያ ጉጅለ ሓጊዛ ኣይትፈለጥን ኢሎም።
መንግስቲ ኬንያ ኣብ ቐረባ ኤርትራ ንኣልሸባብ ትሕግዝ እያ ክብል ምኽሳሱ ብሕቡራት መንግስታት ንኽግሰፅ ኤርትራ ሓቲታ’ላ።ኣምባሳደር ኣርአያ ደስታ ነቲ ኽሲ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብነፃ ኣካል ንኸፃሪዮ ሃገሮም ምሕታታ’ውን ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃለ-ምልልስ ሓቢሮም።
ኤርትራ ንምንታይ ንኣልሸባብ ብፋይናንሳውን ሎጂስትካው ሓገዝ ብተደጋጋሚ ትኽሰስ ኣላ ዝብል ተሓቲቶም ኣምባሳደር ኣርአያ ደስታ ምስ ጎረቤት ኢትዮጵያ ዘለዋ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ኣብ ልዕሊ ሃግሮም ናይ ዝካየድ ኣሉታዊ ወፍሪ ብድሕሪት ከምዘሎ ተዛሪቦም።


text:
Delivery to 24 countries is now much cheaper. Click here to learn about new shipping fees to your country.
ማሕበር መዕበይቲ ኣትክልቲ ስሎቫክያ ብ 2000 ብወግዒ ኣብ ሰሎባክያ ኣውሮጳ ተመስሪቱ፤ ካብ 1998 ጀሚሩ ካብ መላእ ዓለም ዘርኢታትን ኣትክልትን ንቕርብ።
ቀንዲ ዕላማና ሓደ ዓቢ ማእከላይ መኽዘን ዘርኢታትን ኣትክልትን (ባንክ ዘርኢታትን ኣትክልትን KPR) ናይ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ድሌታት ዘሎዎም ሰብ-ጀራዲን ንምፍጣር ኢዩ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ 6 ጨንፈራት ኣለዋና (ስሎቫክ ን ቸሸ ረፓብሊክን፡ ኣውስትርያ፡ ህንዲ፡ ታይላንድ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ን ታንዛንያን) ከምኡ’ውን ልዕሊ 300 ተሓባበርቲን ኣረይቲ ዘርኢታት ካብ መላእ ዓለም።
አብ’ዚ ሎሚ ካብ 10 000 ንላዕሊ ዓይነታትን ኣትክልትን ክንእክብ ክኢልና ኣለና።
ንዝዀነ እትደልዩዎ ኣብ ልክዕ ቦታኡ ኢኹም ዘለኹም! ዋላ’ኳ ነፍሲ-ወከፍ ዓይነት ተኽሊ ኣብ መኽዘን ኣይሃልወና፡ መዓልታዊ፡ ስጉምቲ-ብስጉምቲ፡ ዘርኢ-ብዘርኢ፡ ተኽሊ-ብተኽሊ ነስፋሕፍሕ ኣለና። ኣብ ዝቐረበ እዋን ዝዀነ ክንቅርብ ንኽእል ኢና ዝብል እምነት አሎና።
ካብ 10 000 ንላዕሊ ንመሸጣ ዘርኢታትን ኣትክልትን ካብ መላእ ዓለም - ኦም ተምሪ፡ ሳይካድስ፡ ባዕዳውያንን ኣስሓይታ ተጻወርቲ ቈጥቋጣትን ኣእዋምን፡ ስቡሓት ኣእዋም፡ ካርኒቮሮስ(በላዕቲ ስጋ ኣትክልቲ)፡ ዓመታውያን፡ መላእ-ዓመት፡መጌጺ ሳዕሪ፡ ኣሕምልቲ ወዘተ


text:
ወሳኒ ስጉምቲ ንምብርባር
ምሉእን ዕቑርን ዓቕሚ ኣህጉር ኣፍሪቃ
ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምምስራት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ/ሕብረት-ኣፍሪቃ፣ ኩሎም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ርእይቶኦምን መልእኽቶምን ብጽሑፍ ከቕርቡ ብዝቐረበ ሕቶ መሰረት፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ኣደ-መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ዝሰደዶ ጽሑፍ ምሉእ ትሕዝቶ እንሆ፣-
“ምልኣት ኣፍሪቃውነትን ተሃድሶ ኣፍሪቃን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፣ ንመበል 50 ዓመት ምስረታ “ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ – ሕብረት ኣፍሪቃ” (ው.ሓ.ኣ./ሕ.ኣ.) ኣብ እነኽብረሉ ዘለና እዋን፤ ድሕሪ 50 ዓመት ኣህጉርና ኣብ ግሎባዊ ቦታ፣ ኣበየናይ ደረጃ ክትህሉ እያ ኢልና ዓቲብናን ኣዕሚቚናን እንተድኣ ሓሲብና፣ ብውልቃዊ እምነተይ፣ ናይ ዝሓለፈ መከራ ኮነ፣ ዕብየት ናይቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝገጥመና ዘሎ ብዙሕ ዝገጻቱ ብድሆታት፣ ነቲ ኣፍሪቃ ኣብ ዝመጽእ 50 ዓመት ዘለዋ ልዑል ተኽእሎ፣ ናይ ሓያልን ቀጻልነት ዘለዎን ኩሉ መዳያዊ ገስጋስ ገዚፍ ዕቑር ዓቕማ፣ ብዝኾነ መገዲ ዝኽውሎ ኣይኮነን።
ሓቂ እዩ፣ ናይ ዝሓለፈ 50 ዓመታት ገምጋም ብቕዓት ኣህጉርና፣ ብመንጽር እቶም መሰረታውያን መርኣያታት ማለት ቁጠባዊ፣ ፖለቲካዊን ማሕበራዊን ዕብየት ክምዘን እንከሎ፣ ምሉእ ብምሉኡ እወታዊ ወይ ዘደስት ነይሩ ክብሃል ኣይከኣልን። ካብቲ ብዙሕ መርኣያታት ምስእንጠቅስ፣ እጃም ኣፍሪቃ ኣብ ግሎባዊ ንግዲ ክሳብ ሕጂ ካብ 3% ክሓልፍ ኣይከኣለን፤ ናይ ወጻኢ ወፍሪ ናብተን ገሓጥቲ ጥረነገር ኢንዱስትሪታት ዝቐነነ እዩ፤ ኣብ መንጎ ሃገራትን ኣብ ውሽጢ ሃገራትን ዘሎ ግጭታት ኣብ ሕብረተሰባትና ዕንወት እናስዓበ እዩ፤ ድኽነት፣ ስእነትን ሕማምን ገና ንዝበዝሑ ዜጋታትና የሳቒ ኣሎ፤ ናይ ፈጠራን መሃዝነትን ዓቕምና ብዘየቋርጽ ምጽየተ-ኣእምሮ (Brain drain) እናተባሕጐጐ እዩ፤ ብኣጠቓላሊ፣ ህመሻ ምስ ኩሉ ቁጠባዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ጸጥታዊን ማሕበራዊን ጫሌዳታቱ; ዕጫ ኣፍሪቃ ኮይኑ፣ ኣብ ምርግጋጽ ህላወ ብሉጽ ኮማዊ ህይወትን ናጻ ሃገራትን ዕንቅፋት ኮይኑ ይርከብ።
የግዳስ እዚ ዘይቅርዕው ታሪኽ’ዚ፣ ጠቃር ጽላሎቱ፣ ኣብ ዝቕጽል 50 ዓመታት ብሓባራዊ ጉዕዞ ክነረጋግጾ ኣብ እንሕልን ሓድሽን ብሩህን መድረኽ ከንጸላሉ ኣይግባእን። እዚ ንክኸውን ከኣ፣ ኣብቶም ሰለስተ ቀንዲ ኣዕኑድ ትካላዊ ህንጻ ኣህጉርና፣ ማለት ውልቀ ሃገር፣ ዞባዊ ኣካላት ቁጠባዊ ምትሕብባር፣ ከምኡ’ውን ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ግድን፣ ምንጻር ራእይ፣ ፖሊሲታት፣ ስትራተጂታትን ፕሮግራማት ትግባረን ይጠልብ። ነቲ ዝጸንሐ ንምኽላስ ኮነ፣ ሓድሽ ፖሊሲታት፣ ፕሮግራማትን ትካላዊ ስርዒትን ንምንጻር ድማ፣ ሕሉፍ ጉዕዞ ብነቐፌታዊ ዓይኒ ምግምጋምን ኣመት ግሎባዊ ምዕባለታት ብልክዕ ምንባብን ይሓትት። ኣብዚ ኣገዳሲ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ እምበኣር፣ ኣብቲ ድሮ ተኸፊቱ ዘሎ ናይ ዘተ መድረኽ ምቕሉል ኣበርክቶ ንምግባር፣ ኣመለኻኽታ ኤርትራ ብሕጽር ዝበለ ኬነጽር ፍቐዱለይ።
1. ናጻ ሃገራዊ ፖሊሲታት
ብዛዕባ ዘይተተካእነት ሃገር ከም ባእታ ናይ ዝኾነ ዓይነት ዞባዊ ማሕበር፣ ኣድማሳዊ ስምምዕ ስለዘሎ፣ እቶም ኣብ 1963 ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ክምስረት እንከሎ፣ ብጉጅለታት ካዛብላንካ ይኹን ሞንሮቭያ ዝቐርቡ ዝነበሩ ኣዝዮም ጽቡቓት ሓሳባት፣ ምናልባት ኣብቲ ነዊሕ ግዜ መበቆላዊ ክብሮም እናጥፍኡ መጺኦም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ብተወሳኺ፣ ሃገራዊ፣ ቀቢላዊ፣ ባህላዊ፣ ታሪኻዊ፣ መንነታዊ፣ ስነኣእምሮኣዊ ኣቋውማን ፍሉይ ምትእስሳራትን ዝለዓለ ኣገዳስነት ኣብ ዘለዎ ሕልኽላኽ ሕብረተሰባት፣ ጽሩይ ነገራዊን ቁጠባዊን ቅማረ፣ ወይ ዝተራቐቐ ቁጠባዊ ሕሳባትን ርትዓውነት ቁጠባዊ ዕብየትን በይኖም ወሰንቲ ረቛሒታት ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም። ስለዚ ንዝመጽእ 50 ዓመታት እውን፣ ኣፍሪቃ ብኹሉ ተኽእሎታት ኣብ እንኮ ጥርናፈ ክትሓብር ትኽእል ኣይኮነትን። ሃገራት ኮነ ዞባዊ ቁጠባዊ ጥርናፈታት ኣዕኑድ ናይዚ ሕብረት ብምዃን፣ ንቁጠባዊ ምዕባለን ማሕበራዊ ግስጋሰን ወሰንቲ መሳርሒታት ኮይኖም ክቕጽሉ እዮም። ስለዚ ድማ፣ ንዝበለጸ ተማላላእነትን ውህደትን ኣብዞም ቀጺለ ዘቕርቦም ሰለስተ ኣዕኑድ ክህሉ ዝግባእ ፖሊሲታትን ፕሮግራማትን ኣነጺርካ ምቕማጥ ይጠልብ።
ንሃገራት ብዝምልከት፣ ናይ ዝሓለፈ 50 ዓመታት ተሞኩሮ፣ ራእይ ይኹን ፖሊሲታት ኣብ ምምእዛን፣ ኣብ ዓብለልቲ ናይ ግዳም ተዋሳእቲ ምምርኳስ ብስፍሓት ዝተራእየሉ ናይ ጽግዕተኛነት ተሞኩሮ እዩ። ብመንጽር ቁጠባዊ ምዕባለ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ካብ ስብከት ትካላት “ብሪቶን ውድስን” ካልኦትን ወጺአን፣ ምስ ክውንነተን ዝኸይድ ናይ ገዛእ ርእሰን ሞዴል ከማዕብላ ኣይከኣላን። ኣብ ግዜ ዝሑል ኲናት ኣብ ሕቚፊ ግሎባዊ ኩነት ዝነበረ ምትፍናን ስነሓሳባዊ ኣመለኻኽታ፣ ዝሓለፈ 50 ዓመታት፣ ንፖለቲካዊ ጉዕዞ፣ ሞዴል ምሕደራን ህንጸት መንግስታዊ ትካላትን ኣፍሪቃ ኣብ ምውሳን ናቱ ግደ ነይሩዎ እዩ። ኣፍሪቃ፣ ህይወት ክትረክብ፣ ናይ ገዛእ ርእሳ መገዲ ልምዓት ክትስእልን ግሎባዊ ደረጃኣ ክብ ከተብልን እምበኣር፣ እዚ ኩነት’ዚ ክለወጥ ክኽእል ኣለዎ። ኣንፈት ግሎባዊ ቁጠባ፣ ንባዕሉ ነቲ ክግበር ዘለዎ ለውጢ ዝእምት እዩ። እስያን ላቲን ኣመሪካን፣ ኣብዚ ዝመጽእ ፍርቂ ዘመን ኣብ ዓለማዊ መድረኽ ኣገደስቲ ተዋስእቲ እናኾና ክኸዳ እየን። እዚ ምዕባለታት’ዚ፣ ኣፍሪቃውያን ኣተሓሳስባና ክንልውጥ፣ ምስ ፍሉይ ክውንነትና ዝኸይድ ናይ ልምዓት መገዲታት ክንድህስስ፣ ሞዴላት ጥዑይ ምሕደራ ከነማዕብል ዕድላት ዝኸፍት እዩ።
2. ህንጻ ሰላምን ጸጥታን
ሰላምን ጸጥታን ንቁጠባዊ ምዕባለ ይኹን ድሕነት ህዝብታትና ወሰንቲ ቅድመ ኩነት ምዃኖም ርዱእ እዩ። ይኹን’ምበር ኣብ ግጭታት ምግታእን ምፍታሕን ኣፍሪቃ ገና ፍታሕ ዘይረኸበ ጸገማት ኣለዋ። ግጭታት ብኣጋ ምግታእን ኣብ ዝነትጉሉ ድማ ብውጽኢታዊ መገዲ ምፍትሖምን ዝከኣለሉ መገዲ ብዝምልከት እምበኣር ንጹርን ጭቡጥን መረዳእታ ክህሉ የድሊ። ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ብደረጃ ቅዋማዊ ሕጊ ይኹን ዝተፈላለዩ ውሳነታትን ናይ ስምምዕ ፕሮቶኮላትን፣ ነቲ “ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኣባል ሃገራት ጣልቃ ዘይምእታው” ዝብል ጸኒሕ መትከል ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ርዒምዎ እዩ። እዚ ማለት ግን፣ ኣብ ከም “ሰብኣዊ ህልቂትን ምጽናት ዓሌትን ዝኣመሰሉ ገበናት” ዕሽሽ ኢልካ ምርኣይ ማለት ከምዘይኮነ ከም ኣምር ኣነጺርዎ እዩ። ሕብረት ኣፍሪቃ ብተወሳኺ፣ ሰላም ናይ ምስፋን ዕማሙ ምእንቲ ኬሐይል፣ ከም ቤት ምኽሪ ሰላምን ጸጥታን፣ ስርዓተ ቅድመ ጥንቃቐ ግጭታት፣ መድረኽ ልዝብ፣ ከምኡ’ውን ከም ኣፍሪቃዊ ተጠባባቒ ሓይሊ ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ትካላት ፈጢሩ እዩ። ይኹን’ምበር ኣብ ሶማልያ፣ ሊብያ፣ ኮት ዲቮር፣ ማሊ ኣብ ዝተኸስቱ ውግኣት ብግብሪ ዝተራእየ ካልእ እዩ። ካብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ መዳይ ምርግጋጽ ሰላምን ጸጥታን ዘሎ ስርሒታዊ ቅርጺታቱን ዝወጸ እዩ ነይሩ። ኣብዞም ፍጻመታት እዚኣቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ዝነበሩን ዘለውን ግዳማውያን ሓይልታት ኮይኖም፤ እቶም ደረኽቲ ዛዕባታት እውን ግዳማውያን እዮም። ምስ ረብሓ ዝምልከቶም ህዝብታትን ሃገራትን ብፍላይ ምስ ረብሓ ኣህጉር ኣፍሪቃ ድማ ብዓቢኡ ዝተዛመዱ ኣይኮኑን። ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሰላምን ጸጥታን ንምስፋን ዘካይዶ ጻዕሪ፣ ብናይ ወጻኢ መሻርኽቲ ዝምውል ምዃኑ ሓደ ካብቲ ነዚ ዘይግባእ ኩነት’ዚ ዝፈጠሩ ረቛሒታት እዩ። ብዘይካ’ዚ ህላወ ወተሃደራዊ መዓስከር ሓይልታት ወጻኢን ምምስራት ዝተፈላለየ ኪዳናት ኣብ መንጎ ውልቀ ሃገራት ኣፍሪቃን ዓበይቲ ግዳማውያን ሓይልታትን (ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣፍሪኮም ኣብ 35 ሃገራት ኣፍሪቃ ወተሃደራዊ መደበር ወይ ህላወኡ ዘረጋግጸሉ ወተሃደራዊ ንጥፈታት ኣለዎ) ኣህጉር ኣፍሪቃ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምርግጋጽ፣ ኣብ ገዛእ ሕግታታን ትካላታን ተሞርኲሳ ብናይ ገዛእ ርእሳ መገዲ ናጻ ኮይና ከይትነጥፍ ዝዕንቅጽ ዘሎ ካልእ ጸገም እዩ።
3. ዞባዊ ቁጠባዊ ቀጽርታት
ጂኦግራፊያዊ ጉርብትና፣ ሰፊሕ ባህላዊ ምትእስሳር፣ ቁጠባዊ ተማላልእነት፣ ጸጥታዊ ረብሓታት፣ ኣብ ታሪኽ፣ ገለ ካብቶም ንምስረታን ምሕያልን ዞባዊ ቁጠባዊ ማሕበራት ናይዚ ኣህጉር ዝደረኹ ባእታታት እዮም። ፖለቲካዊ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ርሑቕ መጻኢ ዝቕመጥ ሓሳባዊ ራእይ እንተኾይኑ፣ ዞባዊ ቁጠባዊ ቀጽርታት ከኣ፣ ፖለቲካዊ ቁጠባዊን ጸጥታዊን ምትእስሳርን ምቅርራብን ብምፍጣር፣ እምነ መሰረት ኣፍሪቃዊ ፖለቲካዊ ሕብረት ዘቚሙ ኣካላት እዮም። ይኹን’ምበር ምድርራብ ኣባልነትን ምትሕውዋስ ዕማማትን ዝርኣየለን ሓደስቲ ቁጠባዊ ቀጽሪታት ናይ ምፍጣር ዝምባለ ኣሎ። (IGAD, EAC, CENSAD, SADC, COMESA ወዘተ.) ኣብዚ ዘይውዱን ዞባዊ ምጥርናፋት ዝሃልኽ ዘሎ ጻዕርን ጸጋታትን ከኣ፣ ኣብ መጻኢ ብቑዕን ዘስርሕን ሜላን ውዳበታትን ንምፍጣር ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ ዘየድሊ ጾር ዘሰክም እዩ። ዞባውያን ቁጠባዊ ቀጽርታት፣ ምትእስሳር ኣህጉር ኣፍሪቃ ብኣየር፣ መሬትን ባሕርን ዘሳልጡ፣ እቶም ቀንዲ መንኰርኰር ዕብየት እዮም። ኣብዚ መዳይ’ዚ ብዙሕ ዝዕመም ነገራት እኳ እንተሎ፣ ኣብ ዝተወሰነ ግዜ፣ ኣብ ኩሉ ዞባታት ውሁድን ስሉጥን ገስጋስ ንምምዝጋብ፣ ብዝያዳ ንጹርነት ዕላማን ናይ ግዜ መቓንን ሃገራዊን ዞባዊን ወፍሪ ምፍሳስ የድሊ።
4. ድኻማትን ግድላትን ኣፍሪቃ
ብዛዕባ ቁጠባዊ ምትሕብባር ዞባታትን ሕብረት ኣፍሪቃን ናብኡ ንምብጻሕ ዘድልዩ ኣገባባትን ኣብ እነስተንትነሉ፣ ኣብ ውልቀ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘሎ ክውንነት፣ ከም ቀቢላዊን ሃይማኖታዊን ምትፍናን፣ ዘይምቅዳውን ግጭታትን ስክፍታ ዝፈጥር እዩ። እዞም ክስተታት እዚኣቶም፣ ኣብ ጥምረት ሕብረተሰባትን ህንጸት ሃገርን በራዚ ጽልዋ ዘለዎም ዓቢይቲ ሃጓፋት እዮም። ካብዚ ሽግር’ዚ ንምሕዋይ ዝከኣል፣ መንግስታት፣ ነቲ ጸገም ብዕቱብ ጠሚቶም፣ ምዕሩይ ልምዓትን ማሕበራዊ ፍትሒን ብዘረጋግጹ ፖሊሲታትን ፕሮግራማትን ተመሪሖም ምስዝሰርሑ እዩ። ንውሽጣዊ ርግኣት፣ ቁጠባዊ ገስጋስን ቀጻልነት ዘለዎ ልምዓትን ወሳኒ ዝኾነ ረቛሒ ማለት ማሕበራዊ ስኒት ምፍጣር ብርግጽ ዝድለ እንተድኣ ኾይኑ፣ ንቀቢላነት ትካላዊ መልክዕ ካብ ዜትሕዝ ኣርሒቑ ዘይርኢ ፖሊሲታት ምሕያብ፣ ንምርጫ ይኹን ንኻልእ ንኣሽቱ ረብሓታት ኢልካ ንሕብረተሰብ ብቀቢላን ሃይማኖትን ቁልቁል ምትፍናን ክውገድ ዘለዎ እዩ።
5. ምፍጣር ሓያል ምትእስሳር ምስ ዲያስፖራ
በቲ ሰፊሕ ኣምር ናይ ዲያስፖራ (ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ሃገሮም ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት) ናይ ኣፍሪቃ ዲያስፖራ ብፍቕዲ ኣዝዮም ብዙሓት ኣይኮኑን። ይኹን’ምበር ዝያዳ ካልእ ቀንዲ ምንጪ ናይ ወፍሪን ምስግጋር ቴክኒካዊ ክእለትን ከምኡ’ውን ሓቀኛታት መሻርኽቲ ልምዓት ኪኾኑ ዝኽእሉ ንሳቶም እዮም። ኣብ ዝመጽእ 50 ዓመታት እምበኣር፣ ምጽየተ ኣእምሮ (Brain Drain) በዚ መገዲ’ዚ ክቕለስ ዘለዎ እዩ።
6. ምሕያል ግሎባዊ ጥብቅና ሕብረት ኣፍሪቃ
ኣብዚ ዝመጽእ 50 ዓመታት፣ ዕማም ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ዓንኬል ምንጻር ፖሊሲታትን ምፍጣር ትካላትን ንፖለቲካዊን ቁጠባዊን ሓድነት ኣፍሪቃ ክሕጸር የብሉን። ቁጠባዊ ውህደት ናይ ምፍጣር ሓላፍነት፣ ንዞባውያን ቀጽርታት ቁጠባ ክግደፍ ዘለዎ እዩ። ሕብረት ኣፍሪቃ ዝዓበየ ዕማሙ፣ ንኣህጉርና ወኪሉ፣ ልምዓት ኣፍሪቃ ንምስላጥ፣ ብድሆታት ኣህጉርና ንምፍታሕ፣ ኣብ ዓለማዊ ርክባት፣ ምርግጋጽ ርትዓዊ ንግዲ፣ ክሊማዊ ለውጢን ካልእ ዓበይቲ ግሎባዊ ጉዳያትን ብብቕዓት ምውሳእ ምጥባቕን ክኸውን ኣለዎ። ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብቲ ዞባውያን ቁጠባዊ ቀጽርታት ኣብሊጸን ክዓምኦ ዝኽእላ ስራሕ ከይተጸምደ፣ ኣብቲ ብቐሊሉ ክጭበጥ ዘይክእል ውህደት ኣፍሪቃ ምርግጋጽ ዝዕላማኡ ፕሮግራማትን ቅርጺታትን ብዙሕ ኣድህቦ ከይገበረ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕማም ብብቕዓት እንተድኣ ክሰርሕ ክኢሉ፣ ውጽኢት ዘለዎ ስራሕ ክፍጽም ተኽእሎ ኣለዎ።
ኣብ መደምደምታ፣ ሃብታም ዕድሎትን ጸጋታትን ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ዓቕሚ ህዝባ፣ ሰውራ ቴክኖሎጂ ሓበሬታን ግሎባውነትን ከፊትዎ ዘሎ ዕድላት፣ ድምር ናይቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሰብኣዊ ምዕባለ ዘፍስስኦ ዘለዋ ማል፣ ከምኡ’ውን እቲ ኣብ ዝመጽእ ዓሰርተታት ዓመታት ዝያዳ ክውስኽ ትጽቢት ዝ
ብረሉ ፕሮግራማት ትሕተ ቅርጻዊ ልምዓትን ድሮ ፈጢርዎ ዘሎ ምትእስሳራትን፣ ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝመጽእ ሓሙሳ ዓመታት፣ ቀጻልን ትርጉም ዘለዎን ግስጋሰ ከተመዝግብ ዘኽእልዋ እዮም።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ


text:
ተጻባእቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን አካል'ቲ ዝሓለፈ ነሓሰ ዝኸተምዎ ውዕል ምቁራጽ ተጻብኦ ዝኾነ ሰነድ ትግባረ ስምምዓት ጸጥታ ፈሪሞም። ዋላ'ኻ አብ መንጎ ክልቲኦም ሓይልታት ግጭት እንተዘየቋረጸ እዚ ሰነድ ስምምዕ'ዚ ግን ትጽቢት ኩሉ ወገን ኮይኑ አሎ።
ደባይ ተዋጋእቲ ነቲ ውዕል ሎሚ ሶኑይ ፈሪሞምሉ'ለው መንግስቲን ፖለቲካዊ መራሕቲን እሱራትን ነበር ግን ዝሓለፈ መስከረም'ዮም ነቲ ሰነድ ዝፈረምሉ።
ጀነራል ታባን ዴንግ ጋይ ደባይ ተቃወምቲ ወገናት ነቲ ሰነድ ክሳብ ሎሚ ዘይፈረሙ ምክንያት ብብዝሒ አብ ጁባ ዝምድብ ሰራዊት ስግአት ስለዝነበሮም'ዩ ኢሎም።
" መንግስቲ እቶም ተጠቂሶም ዘለው 5000 ወታደራት መንግስቲ ጥራይ'ዮም ዝብል እምነት ነይርዎም ሕጂ ግን ናይ ክልቲኡ ወገን ምኳኑ ተረዲኡዎም አሎ። እዚ ድማ መባእታዊ ሰራዊት ጥምረት ክኸውን'ዩ" ኢሎም።
ልዝብ ብዛዕባ ምቋም ሰራዊት ጥምረት ክቅጽል'ዩ። ኢጋድ ድሕሪ ምኽታም'ዚ ዳሕረዋይ ሰነድ አብ ትግባረኡ ክከታተል'ዩ ተባሂሉ'ሎ።ምክትል ሚኒስትር ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ፒተር ባሽር ብወገኖም እቲ ልዝብ ን22 አዋርሕ ከምዝተጓተተ ድሕሪ ምጥቃስ ነጥበ መቀይሮ'ዩ ይብልዎ።
"እዚ ሰነድ'ዚ ሰነድ ነባሪ ምቁራጽ ተጻብኦን ስርርዕ ጸጥታ ስግግርን ክኸውን'ዩ። ንምዕዋት ካልኦት ተግባራት'ውን እምነ ኩርናዕ'ዩ።"ኢሎም
ቅድሚ ክልተ ዓመት አብ መንጎ ፕረዝደንት ሳልቫ ኪርን ምክትሎም ነበርን ብዝተፈጥረ ፖለቲካዊ አፈላላይ ብዝተላዕለ ግጭት ሚልዮናት ተፈናቂሎም፡ተሰዲዶምን ተጸበይቲ ረድኤት ኮይኖም።
አብ ውሽጢ'ዚ ሓደ ዓመት ተደጋጋሚ ውዕላት ምቁራጽ ተኹሲ ተፈሪሞም'ዮም ግን ብተደጋጋሚ ክጠሓሱ ጸኒሖም ዘምጽእዎ ሰላም'ውን የለን።


text:
ኣብ ሶርያዊት ከተማ ኢድሊብ ብዘጋጠመ ነትጒ 23 ሰባት ሞይቶም
ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ሶርያ ብዕጡቓት ተታሒዛ ኣብ ዘላ ከተማ ኢድሊብ ብዘጋጠመ ዓቢ ነትጒ ብውሑዱ 23 ሰባት ሞይቶም ብዙሓት ካልኦት ድማ ቆሲሎም።
እቲ ነትጒ ንቤት ጽሕፈት ናይ ሓደ ንእሽተይ ካብተን ብዙሓት ዕጡቓት ተቓወምቲ ጉጅለታት ከምዝሃረመ፡ እቲ ኣብ ብሪጣኒያ ዝመደበሩ ንመሰላት ደቂ ሰባት ኣብ ሶርያ ዝከታተል ሶርያ ኦብዘርቫንሲ ፎር ሂዩማን ራይትስ ዝተባህለ ትካል ኣፍሊጡ። ሸውዓተ ካብቶም ዝሞቱ ድማ ቆልዑት'ዮም።
ጠንቂ ናይቲ ኣብቲ ታላቲን ተባሂሉ ዝፍለጥ ከባቢ ዘጋጠመ ነትጒ እንታይ ምዃኑ ዛጊት ኣይተፈልጠን። ገለ ጸብጻባት ኣብ መኪና ዝተጻወደ ነታጒ'ዩ ክብሉ እንከለዉ፡ ካልኦት ድማ ብሰብ-ኣልቦ ነፋሪት ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ'ዩ ይብሉ።
ጉጅለታት ነፍሲ ኣድሕን፡ ሬሳታት፣ ዝቖሰሉ ሰባትን ካብቲ ዝዓነወ ህንጻን ኣብ ከባቢኡ ካብ ዝርከቡ ኣባይትን ንምውጻእ ይሰርሑ ከምዘለዉ ጉጅለ ኦብዘርቫንሲ ሓቢሩ። ብዙሓት ሰባት ድማ ሃለዋቶም ኣይተፈልጠን ዘሎ።
እቲ ዒላማ ዝተገብረ ዕጡቕ ጉጅለ፡ እቲ ኣማኢት ኤስያውያን ኣባላት ዘለውዎ ኣጅናድ ኣል ቃውቃዝ እዩ። እቲ ጉጅለ ንመጥቃዕቲ ሰራዊት መንግስቲ ንምምካት ኣብ ጎኒ'ቲ ኣባል ጉጅለ ኣልቃዒዳ ዝነበረ ፋተሕ ኣል ሻም ተባሂሉ ዝፍለጥ ጉጅለ ተሰሊፉ'ዩ ዝዋጋእ።
እታ ኣብ ዶብ ናይ ቱርኪ እትርከብ ክፍለ-ሃገር ኢድሊብ ሓንቲ ዓባይ መዓስከር ካብ መዓስከራት ናይቶም ኣንጻር ፕረዚደንት በሽር ኣልኣሳድ ዝቃለሱ ጉጅለታት'ያ።
ኣብ 2015 ድማ ካብ ኢድ ሰራዊት ሶርያ ተመንጢላ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ናይቶም ዕጡቓት ወዲቓ። ሰራዊት ሶርያን መሻርኽቱን ንኢድሊብን ጎረቤታ ንዝኾነት ክፍለ-ሃገር ሃማን ዳግም ንምቁጽጻር ፈኪሮም ኣለዉ።
ሰራዊት መንግስቲ ሶርያ ነታ ኣብ መንጎ ደማስቆን ካልኣይቲ ዝዓበየት ከተማ ሶርያ ዝኾነት ኣሌፖን እትርከብ ኣገዳሲት ዝኾነት መንገዲ ንምቁጽጻር ኣብ ዝደፍእሉ እዋን፡ ኢድሊብ ብርቱዕ ውግኣት ተኻይዱላ'ዩ።