text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 23 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ንጐሆ ከምቲ ልሙድ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ ለበዳ ኮቪድ 19፡ ብዙሓት ኣባይቲ ስድራ ዕለታዊ ዕዮም ንኸሳልጡ ዘየመችእ ኵነት ብምፍጣሩ ምኽንያት ዘስዕቦ ዘሎ ናይ ኤኮኖሚ ጸገም እናሓሰቡ፡ ነቶም ናይ ኤኮኖሚ ጸገም ዘጓንፎም ንዘለዉ ኣባይቲ ስድራ ከምዝጸለዩን፡ ኣብዚ ለበዳ ኮቪድ 19 ኣብ ዝርአየል ዘሎ ጽንኵር ኣዋን ኩሉ ብእምነት ክጽልን ኣብ እምነት ክጸንዕን የተባብዑ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ብቐጥታ ብምስማዐ ርእየት ውሕዘት ኣብ ዝተመሓላለፈ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅድሴ፥ ለብዒ ኮቪድ 19 ካብ ዝተራእየሉ ዕለት ኣትሒዙ ወትሩ ንጐሆ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅድሴ ነዚ ህልዉ ኩነት ሓሳብ ዝገበረ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ናይ ሎሚ ዕለት 22 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ ናይቲ ናይ ዕለቱ መስዋዕተ ቅዳሴ መኸፈቲ ካብ መዝሙረ ዳዊት 30 (31) ካብ ፍቕዲ 7 ክሳብ 8 ዝተወስደ፥ “ንመከራይ ርኢኻዮ ንብጸበባይ እውን ፈሊጥካዮ ኢኻ እሞ፡ ብምሕረትካ ባህ ኪብለንን ክሕጐስን እየ፡ …” ዝብላ ናይ መእተዉ ጸሎት ኣሞርኵይዞም፥
ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ 19 ዜጋታት ኣብ ኣባይቶም ከምእተወሸቡን፡ እዚ ኹሉ ኣብ ናይ ስራሕ ኤክኖሚ ዘስዕቦ ዘሎ ጸገምን ዜጋታት ናብ ስራሕ ዘይወፍሩ ብምዃኖም እውን ቀስ እናበለ ናይ ኤኮኖሚ ጸገም ይፈጥረሎም ከምዘሎን እዚ ጸገም እዚ እውን ኣብ ኣባይቲ ስድራ ኣሉታዊ ጽልዋ ዘስዕብ ምዃኑ ብምስትውዓል ምእንቲ እቶም ናይ ኤኮኖሚ ጸገም ዘጋጥሞም ዘለዉ ኵሎም ንጸልይ፡
ከምዝበሉ ዝሓበረ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፡ ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 4 ካብ ፍቕዲ 43 - 54 ዝተወስደ ምንባብ እሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት።
ወደይ ኣሕውየለይ እንክብል ንጐይታ ዝለመነ ኣቦ፡ ኢየሱስ ዳርጋ ንዅሎም “ትእምርትን ተኣምራትንእ እንተ ዘይረኣዅም እትኣምኑን ኢኹም” (ዮሓ. 4, 48 ረኣ) እንክብል ይነቕፎም፡ እቲ ሹም ሃገር ግና ድሕሪ እቲ ናይ ኢየሱስ ወቐሳ ሱቕ ከይበለ፡ ወዱ ንሞት ቀሪቡ ስለ ዝነበረ ድማ ወሪዱ ምእንቲ ከሕውየሉ ይልምኖ (ፍቕዲ 49 ረኣ) ኢየሱስ ድማ “ወድኻ ሕውዩ እዩ” (ፍቕዲ 50 ረኣ) እንክብል ይምልሰሉ።
እውነተይና ጸሎት ንምቕራብ፡ ቅድም ቀዳድም እምነት የድሊ፡ “እምነት እንተደኣ ዘይብልኩም …” ብዙሕ እዋን ብልሳን ጥራሕ ንጽልይ፡ ካብ ዝኣምን ልቢ ዘይነቐለ ጸሎት ነቕርብ፡ ኣብ ማርቆስ ምዕ. 9 ካብ ፍቕዲ 23-24 እቲ ብኢየሱስ ዝሓወየ ርዅስ መንፈስ ዝሓደሮ ሰብ ንዘክር፡ ኣቦ እቲ ርዅስ መንፈስ ዝሓደሮ ዘቕርቦ ልመና ፈውሲ። ኢየሱስ፥ “ንዚኣምን ኵሉ ይክኣል እዩ” ይብሎ፡ “እኣምን እየ ግና ጉድለት እምነተይ ኪርሕቐለይ ደግፈኒ” እንክብል እቲ ኣቦ እቲ ርዅስ መንፈስ ዝሓደሮ ውላድ ዘቕርቦ ልመና፡ ጸሎት ኣብ እምነት፡ ጸሎት ብእምነት፡ ኣብ ናይ ስግደትን ኣምልዀን ስፍራ ይዅን ካብዚ ስፍራ ወጻኢ እነቕርቦ ጸሎት፡ ጐይታ ኣብ ኵሉ ስፍራ እዩ፡ እምነት ድዩ ዘሎኒ ወይ ከኣ ልማድ እዩ? ክንጽልይ እንኮለና ክንጥንቀቕ እዩ ዘሎና፡ ህላዌ ኢየሱስ ከየስተውዓልና ብልማድ ካብ እነቕርቦ ጸሎት ንጠንቀቕ፡ ምስቲ ጸገማት ኵሉ ዝኣልይ ጐይታ ምዝራብ፡ ስለዚህ ጸሎት እምነት ይሓትት።
ብኻልኣይ ደረጃ፡ ባዕሉ ኢየሱስ ከምዝምህረና፡ ጸሎት ጽንዓት ይሓትት፡ ብዙሓት ይልምኑ እሞ፡ ጸጋ ዘይረኽቡ፡ ብጽንዓት ዘይተሓትቶ እንተድኣ ኰይኑ፡ እቲ እትሓቶ ዘሎኻ ኣየድልየካን እዩ ወይ ከኣ ብዘይ ጽንዓት ኢኻ እትጽልይ፡ … ብጽንዓት ማዕጾ ምዅሕኳሕ (ሉቃ. 11, 5-8 ረኣ)፡ እታ መበለትን ዓመጸይና ፈራድን ንዘክር ኣብ ሉቃስ ወንጌል ምዕ. 18, 1-8፡ ኣብ እምነት ጽንዓት የድሊ፡ እምነትን ጽንዓትን ብሓደ እያቶም ዝኸዱ፡ እምነት እንተ ድኣ ኣሎካ፡ ብርግጽ ጐይታ ከምዝምልሸልካ ትኣምን ኢኻ፡ እትሕትቶ ከምዝሕበካ ርግጸይናነት ኣሎካ፡ ብዙሕ ዘጸብየካ እንተ ድኣ ኰይኑ። ተስፋ ከይቆረጽካ ኳሕኩሕ … ኳሕኩሕ … ኳሕኵሕ … ኣብ መወዳእታ ጸጋኡ ክጽግወካ እዩ፡ እዚ ኸኣ ንኽትጽበ ቢሉ ኣይኰነን፡ ክልመን ስለ ዝደልይ እውን ኣይኰነን፡ ከም ሕንጻይ ዘይምዃን … ኢየሱስ እውን ቃላት ኣብ ምብዛሕን ኣብ ቃላትን ስሉጥነት ጸሎት ኣብ ምድግጋም ቃላትን ከምዘይኰነ ይነግረና (ማቴ. ምዕ. 6, 7-8 ረኣ)፡ እምነት ኣብ ጽንዓት እዩ።
ሳልሳይ ደረጃ፡ ኣብ ጸሎት እግዚኣብሔር ዝሓትቶ ትብዓት እዩ፡ ንኽትጽልይን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ንምርካብ ትብዓት ይሓትት? እወ ትብዓት ይድሊ፡ ንኣኡ ዝሕተት ሓቲትካ ንቕድሚት ምጉዓዝ እዩ፡ … ትብዓት ሙሴ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር፡ እግዚኣብሔር ንሕዝቡ ከጥፍእ ምስ ደለየ፡ ከምቲ ብእግዚኣብሔር ዝተሓርየ ሙሴ ምዃን እዩ (ኦሪት ዝጸኣት ምዕ. 32, 7-14 ርኣ)፡ ኣብርሃም ድሕነት ሶዶማ ክዝትይ (ክልምን/ክጽልን) እንከሎ፡ “ 30 ጻድቃ …. እንተዝህልዉ … 25 ቃድቃን እንተ ዝህልዉኸ … እናበለ ክሳብ ዕስራ ይበድሕ …” (ዘፍ. 18, 22-33)፡ ከምዚ ቢልካ ምስ እግዚኣብሔር ንምዝታይ ትብዓት ይሓትት፡ ንሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ጥራሕ ዘይኰነ ኣብ ጸሎት እውን ትብዓት ወሳኒ እዩ።
እንክብሉ ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ስብከት ዛዚሞምን ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቁርባን በስተንትኖን ብቡራኬ ቅዱስ ቁርባን ክዛዝሙ እንከለዉ፥
ኦ ኢየሱሰይ ኣብ ትሕቲ ኣእጋርካ እሰግደልካን ባዶነተይ ኣብ ትሕቲ ህላዌኻ ትሕት ኣቢለ ጣዕሳ ልበይ አቕርበልካ፡ ኣብቲ ናይ ፍቕሪ ምስጢር ዝዀነ ቅዱስ ቁርባን እሰግደልካን እውድሰካን፡ ኣብታ መንበሪትካ ንኽትከውን ኣብ ዝቕርበልካ ድኻ ልበይ ክቕበለካ ሃረር እብል፡ ኣብ ቅዱስ ቁርባ ናይ ሓሴት ሱታፌ ብተስፋ እናተጸበዅ ብመንፈስ ክቕበለካ እደልይ፡ ዎ ኢየሱስ ነዓ ናባይ፡ ኣነ ናባኻ መታን ክመጽእ፡ መላእ ሕይወተይንን ኣብ ሞተይን ፍቕርኻ መላእ ምዃነይ ብፍቕርኻ ክነድድ፡ እምነተ ኣባኻ ተስፋይ እውን ኣባኻ፡ አፍቅረካ
ዝብል ቅዱስ ቁርባን ንምቕባል ሃረርታኻ እትገልጸሉ ጸሎት ከምዘቕረቡ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 28 September 2018
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 11 መስከረም ድሕሪ ምኽፋቱ፣ ልዕሊ 15 ሽሕ ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ተሓቢሩ።
ድሕነት ሲቪላውያንን ሰብኣዊ ሓገዝን ኤውሮጳ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነጥፋ ትካላት ስደተኛታት ብምውካስ ብ26 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ ዕለታዊ ጸብጻብ፣ ካብዞም ካብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩ ኣስትትታት 15 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ገሊኦም ምስ ስድራቤታትም ንምርኻብ፣ ገሊኦም ሃገር ንምብጻሕ ክኾኑ እንከለዉ፣ ብዙሓት ድማ ዑቕባ ንምሕታት ተሪፎም ኣለዉ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ኢትዮጵያ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ሓትቲ ዑቕባ ብኣስታት ኣርባዕተ ኦጽፊ ወሲኹ ኣሎ።
ቅድሚ ምኽፋት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያ፣ መዓልታዊ ብገምጋም 50 ኤርትራያውያን ዑቕባ ንምሕታት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክሰግሩ እንከለዉ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና እቲ ብዝሒ ናብ ልዕሊ 200 ዓሪጉ ኣሎ።
ወኪል ስደተኛታትን ተመለስትን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ UNHCR ብህዝብዎ ዘለዉ ትንበያ፣ ዋሕዚ ሓተቲ ዑቕባ ካብዚ ዘለዎ ክንህር ምዃኑ’ዮም ዝግምቱ።
እቲ ምኽንያት ድማ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ፖለቲካ፣ መሰል ደቂ-ሰብን ቁጠባን ዝመጸ ዝኾነ እወታዊ ለውጢ ስለዘየለ ምዃኑ ይግለጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ናይ ዝሓተቱ ብዝሒ ኤርትራውያን ልዕሊ 175 ሽሕ በጺሑ ኣሎ።
ብዙሓት ካብዚኣቶም ከኣ ብዘይኣላዩ ዶብ ዝሰገሩ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ’ዮም።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በቢ ዓመት ናይ ሮማ ጳጳስ ብምኽንያት ምጅማር ዓቢይ ጾም ሮማ ኣብ ዝርከብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ምስ ናይ ሰበኻ ካህናት ተራኺቦም ናይ ንስሓን ዕርቅን ሊጢርጊያ መሪሖምን ቃለ ምዕዳን ዝልግሱ ምዃኖም ዝፍለጥ ክኸውን እንከሎ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ እውን በቢ ዓመቱ ከምዝሳተፉን ይዝከር፡ ኣብቲ ናይ ለምዘበን ዕለት 27 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ባዚሊካ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ንስሓን ዕርቅን ሊጡርጊያ ፍልይ ብዝበለ ናይ መደብ ምቅይያራት ምኽንያት ክሳተፉ ከምዘይከኣሉ ክሕበር እንከሎ፥ ቅዱስነቶም እቲ ክልግስዎ ዘሰናደውዎ ቃለ ሞዕዳን ብጽሑፍ ናብቲ ብህየንተ ሰበኻ ሮማ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ደ ዶናቲስ ተመሪሑ ናብ ዝተኻየደ ናይ ንስሓን ዕርቅን ሊጡርጊያ ከምዘመሓላለፉን፡ ብፁዕነቶም ብስም ር.ሊ.ጳ. ከምዘንበብዎ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም እቲ መሪር ናብ ዝስተይ ማይ ዝቕይር፡ መሪርን ዕረን ዘምዕር ካህን ብዝብል መርሕ ቃል ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ካህን ተስፋን ዕርቅን ምሕረትን ምጸትን ዘለለየን እሞ እዚ ናብ ምዑርነት ንኽቕየር ሕራይ ዝብል እዩ፡ …
ቅዱስነቶም ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ካብ ናይ ሰበኻኦም ካህናትን ተመሃሮ ዘረኣ ክህነት ዝበጽሖም ሕቶን ዘካይድዎ ርክባትን መሰረት ገይሮም ኣብ ዘሰናደውዎ ስልጣናዊ ምዕዳን፡ ከም ካህናት ይብሉ ቅዱስነቶም ንከሃሌኵሉነት ዝተጸውዑ ዘይኰነስ፡ ሓጢኣቶም ከምእተሓደገሎም ተኣሚኖን ንኸገልግሉ እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ሕይወቶም ካብ ዘጓንፎን ጽንኵርን ዕረን ኵሉ ዝሃድሙን ገዛእ ርእሶም ዝንጽሉን ዘይኰነስ ነቲ ዕረ ናብ ምዑር ንኽልውጡ ዝነብሩ እያቶም፡ እዚ ኸኣ ንበይኖም ዘይኰነ ብሓይሊ እግዚኣብሔርን ብጻይካ ብምፍቃርን እዩ ከምዝበሉ ዝሓበራ ዶኒኒ ኣስዒበን፡ …
ተስፋ ናብ ትጽቢት ብምቕያር ዝፈጠር ቀቢጸ ተስፋነት ከምዘሎን፡ … ስለዚህ ጓሂ ምስ እምነት ዘሎና ርክብ እንታይ ከምዘስል መዐቀኒ እዩ፡ ንተስፋ ኣቐዲምካ ትጽቢት ብዘንበርካሉ ነገር ምስ ኣትትክኦ ዘጋጥም ኵነት እዩ፡ ኵሉ ኣብ ሕይወት ዘጋጥም ዘበለ ብመንጽር ፋሲካ ትርጉም ኣለዎ፡ … እዚ ከኣ ብጸሎትን ኣብ ቅድሚ ናይ እግዚኣብሔር ብርሃን ቃል ገዛእ ራስኻ ብምቕራብ እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
… ኣብ ገለ ገለ እዋን ጓሂ እወታዊ ዝኸውን ናብ እግዚኣብሔር ዝመርሕ ምስ ዝኸውን እዩ፡ ስለዚህ ኣብዚ ዓይነት ኵነት’ዚ እቲ ጓሂ ናብ ምቍርንት እቲ ናይ ዓለማዊ ምቁርነት ከኣ ናብ ጓሂ ይቕየር፡ ብሓጺሩ ናይ እግዚኣብሔር ምዃን ማለት እዩ፡ እዚ ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ኣብቲ ሓዲግዎ ኣብ ዝሓለፈ ምስክርት ከምዘመልክቶ።
ካህናት ምስ ጳጳሳቶም ክህልዎም ዝኽእል ጸገም፡ … እቲ ጌጋን ጕድለትን ናይ ኣሕሉቕ ገርካ ምርኣይ ልሙድ እዩ፡ ይዅን ደኣ እምብር ጕድለት ኣብ ኵሉ ዘሎ እዩ፡ ሓለቓ ዅን ኣይትዅን፡ … ኵሉ ንሰናይን ነገልግሎትን እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ … ጽሞናን ተነጽሎን እወታውን ኣሉታውን ክኸውን ዝከኣል እዩ፡ ንኽትጽልን ንኸተስተንትንን እንተድኣ ኰይኑ እወታዊ እዩ፡ … ብዙሕ ጊዜ እዚ ናይ ጽሞምን ጸሎትን እዋን ክዝንጋዕ ይረአይ፡ … እቲ መሪር ተነጽሎ ግና ኣብ ማእከል ህዝቢ እንከለኻ ዝተነጸለ መንፈስ ምንባር ዘሕድረልካ ምዃኑ ብሰፊሕ ከምዘብርሁ ዝሓበራ ዶኒኒ ኣስዒበን፥ ህዝበ እግዚኣብሔር ዘተዓርቖን ዕርቂ ዘንብሮን ሰባት እዩ ዝደልይ፡ … ኣብ ማእከል ምድረ በዳ ዝጠልሞ ዘይኰነስ ናብቲ ልሙዕ ሻኻን ዝስተይ ጽሩይ ናይ ሕይወት ማይ ናብ ዝርከቦ ዒላ ዝመርሖን ጓሳ እዩ ሃረር ዝብል ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።


text:
Radio Erena: 13 June 2018
ኣብ ሆላንድ፣ ግሊመን ኣብ ዝተባህለ ቦታ፣ ንኣደን ጓል ሽዱሽተ ዓመት ጓላን ዝቐተለ ኤርትራዊ መንእሰይ ን20 ዓመታት ክእሰር ከምዝተፈርደ መርበባት ሓበሬታ ካብታ ሃገር ሓቢረን።
እቲ ስሙ ዘይተጠቕሰ ወዲ 20 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ፣ ነታ 23 ዝዓመታ ዓርኩን ጓል ሽዱሽተ ዓመት ጓላን ዝቐተለሉ ምኽንያት፣ ዝነበሮም ፍቕራዊ ዝምድና ከተቋርጾ ድሕሪ ምውሳና ተቖጢዑ ከምዝፈጸሞ’ዩ ዝገልጽ።
ነታ ኣደ ብናይ ኤሌክትሪክ ገመድ ሓኒቑ ብኻራ ክቐትላ እንከሎ ነታ ቆልዓ ድማ ዓፊኑ ከምዝቐተላ ፖሊስ ሆላንድ ከምዝቐተለ ጸብጻብ ፖሊስ ይጠቕስ።
ክልቲኦም ኤርትራውያን፣ ኣብ ግዝያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ከምዝተላለዩ ዘመልከተ ጸብጻብ ፖሊስ፣ መዋቲት ኣደ ኣቀዲማ ካብ ካልእ ሰብኣይ ዝወለደታ ቆልዓ እናሃለዋ’ያ ምስ ቀታሊ ብዕርክነት ክነብሩ ጸኒሖም።
ብሓንሳእ ኣብ ዝጸንሕሉ እዋን ሓንቲ ቆልዓ ድሕሪ ምውላዶም፣ እታ ኣደ ዝጸንሓ ፍቕራዊ ዝምድና ከተቋርጾ ከምዝወሰነት ድሕሪ ምሕባራ፣ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሄራን ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዝኣ ምስ ጓላ ከምዝቐተለ እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ ይሕብር።
ብሓባር ዝወለዱዋ ጓል ሓደ ዓመት ጓሎም ኣብዚ እዋን’ዚ ብዘይወለዲ ብምትራፋ ናብ ኣለይቲ ክትርከብ’ያ።
=======================


text:
Monthly Archives
June 2021
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክፍለ ከተማ ልደታ ናይ ሕሶት ኖ ብር ሒዞም ዝተረኸቡ ውልቀ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም፡፡ ኣባላት ምክትል ዳይሬክተሬት ፖሊስ ዘፈር ኢንተለጀንስ ምክልኻል ገበን ፖሊስ ፌዴራል ኢትዮጵያ ብዝገበሩዎ ጥንኩር ምክትታል ኣብ ከተማ…
ካብ ዞባ መተከል ተመዛቢሎም ዝነበሩ ልዕሊ 50 ሺሕ ዜጋታት ኣብ 4 ማእኸላት ምንባር ጀሚሮም
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ካብ ዞባ መተከል ተመዛቢሎም ዝነበሩ ልዕሊ 50 ሺሕ ዜጋታት ይነብሩሉ ናብ ዝነበረ ማእኸል ወረዳ ከምዝተመለሱ ተገሊፁ፡፡ እቶም ተመዛቢሎም ዝነበሩ ልዕሊ 50 ሺሕ ዜጋታት ይነብሩሉ ኣብ ዝነበሩ ወረዳ ኣብ ዝተመሩ ማእኸላት ከምዝተመለሱ ጉጅለ ክትትልን…
ኣብ ክልል ሃረሪ መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ክረምታዊ ወለንታ ተጀሚሩ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ክልል ሃረሪ መርሃ ግብሪ ኣገልግሎት ክረምታዊ ወለንታ ብዕሊ ተጀሚሩ። ኣብቲ መርሃ ግብሪ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ሃረሪ ኣይተ ኦርዲን በድሪ፣ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ወይዘሮ ሚስራ ዓብደላን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽ እቲ ክልል ወይዘሮ ኣዲስኣለም…
በዓል መዚ ማይን ፈሳሲን ኣዲስ ኣበባ ክዳን መስመር ፈሳሲ እታ ከተማ ካብ ፕላስቲክ ብዝተሰርሐ ክዳን ክቕይር ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)በዓል መዚ ማይን ፈሳሲን ኣዲስ ኣበባ ቅድሚ ሕዚ እናተጠቐመሉ ዝነበረ ሓፂን ክዳን መስመር ፈሳሲ እታ ከተማ ካብ ፕላስቲክ ብዝተሰርሐ ክዳን ክቕይር ኢዩ። ስለዝኾነ ድማ እቲ በዓል መዚ ዓለም ለኸ ጨረታ ብምውፃእ ብ20 ሚሊየን ብር ወፃአ 4 ሺሕን…
መበል 24 ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ቃላያት ናይል ኢኳሪያል ተኻይዱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያ ሓዊሱ ትሽዓተ ሃገራት ዝተኻተታሉ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ቃላያት ናይል ኢኳሪያል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ። ኢትዮጵያ ንሓደ ዓመት ዝኣክል ብኣዶ መንበርነት እናመርሐቶ ዝፀንሐት ምትሕብባር ልምዓት እቲ ዞባ ነተን ሃገራት ዘተኣሳስሩ…
ኣብ ክልል ግራይ ዝተኣወጀ በይናዊ ምቁራፅ ተኹሲ ኢትዮጵያ ንዘንፀላለዋ ናይ ስግኣት ክትዳሎ ስለዝግባኣ ዝተወሰነ ኢዩ – ሌ/ጀ ባጫ ደበሌ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)መንግስቲ ኣብ ክልል ግራይ ዝተኣወጀ በይናዊ ምቁራፅ ተኹሲ ኢትዮጵያ ንዘንፀላለዋ ናይ ስግኣት ክትዳሎ ስለዝግባኣ ዝተወሰነ ከምዝኾነ ዋና መተሓባበሪ ህንፀት ሰራዊ ምክልኻል ፌዴሪኢ ሌተናል ጀነራል ባጫ ደበሌ ገሊፆም። ሌተናል ጀኔራል ባጫ ደበሌን…
ዝተፈላለያ ሃገራትን ዓለም ለኸ ትካላትን ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ ዝኣወጀቶ ቅዋም ምቁራፅ ተኹሲ ዝበረታታዕ ከምዝኾነ ገሊፀን
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ዝተፈላለያ ሃገራትን ዓለም ለኸ ትካላትን ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ ዝወሰደቶ ስጉምቲ ምቁራፅ ተኹሲ ዝበረታታዕ ከምዝኾነ ገሊፀን። ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውፀኦመግለፂ፥ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ዝወሰዶ…
ኢትዮጵያን ሉክዘምበርግን ተደራራቢ ቀረፅ ንምትራፍ ዘኽእል ስምምዕነት ተፈራሪመን
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያን ሉክዘምበርግን ተደራራቢ ቀረፅ ንምትራፍ ዘኽእል ስምምዕነት ተፈራሪመን። እቲ ስምምዕነት ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ቤልጂም ሂሩት ዘመነን ሚኒስትር ገንዘብ ሉግዘምበርግ ፒዬር ግራሜግናን ተፈራሪሞምዎ፡፡ ክልቲአን ሃገራት ምትሕብባረን…
ሓንቲ ኣደ ሰለስተ ዕሸላት ብሰላም ተገላጊለን
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ዞባ ምብራቕ ጎጃም ወረዳ ሸብል በረንታ ዝነብራ ወይዘሮ ካሳነሽ ኣያሌው ሰለስተ ዕሸላት ብሰላም ተገላጊለን፡፡ እተን ኣደ ትማሊ ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ሆስፒታል የእድ ውሃ ሓደ ወዲ ተባዕታይን ክልተ ደቂ ኣንስትዮን ኢየን ብሰላመ ተገላጊል ዘለዋ፡፡…
ጃይካ ፍርያት ቆርበት ኢትዮጵያ ኣብ ዕዳጋ ኣሜሪካን ኣውሮፓን ዘለዎም ተቐባልነት ንምውሳኽ ሓገዝ ይገብር ኣሎ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 23 ሰነ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ዓለም ለኸ ትካል ተራድኦ ጃፓን (ጃይካ) ፍርያት ቆርበት ኢትዮጵያ ኣብ ዕዳጋ ኣሜሪካን ኣውሮፓን ዘለዎም ተቐባልነት ንምውሳኽ ሓገዝ ይገብር ኣሎ። እዙይ ንምሕጋዝ እውን ንሓደ ፋብሪካ ጫማን ሓሙሽተ ኣፍረይቲ ቦርሳ ቆርበትን ቴክኒካዊ ሓገዝ ስልጠና…


text:
ኣቦ-መንበር ጥምረት ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኪዳን አቶ ተወልደ ገብረስላሰ ዝጊድ ውድብና ብዛዕባ'ቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ አቶ መለስ ዜናዊ ዝተገልፀ ኤርትራ ዝምልከት ሓዲሽ ስትራቴጂ ብቀጥታ ብወታሃደራዊ ሓትሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመንግስቲ ኤርትራ ክቅይር'ዩ ዝብል ኣረዳድአ የብልናን ኢሎም።
ኣቶ ተወልደ ኣብዚ ዘረበኦም ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ርእሱ ንምክልኻል ብዝዓዘዘ ክሰርሕዩ ደንበ ተቃውሞ ነቲ ስርዓት ንምቅያር ንዝገብሮ'ውን ምድግጋፍ ከዕዝዞ'ዩ ዝብል ምርዳእ'ዩ ዘለና፡ ግን ብቀጥታ ብሓይሊ ንመንግስቲ ኤርትራ ምቅያር ዝብል ኣይንድግፎን ኢሎም።
አቶ ወልደየሱስ ዓማር ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ብወገኖም ኸአ እቲ ዝተባህለ ነቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ንምቅያር ዘድሊ ኹሉ ክንጥቀም ኢና ዝብል ወታሃደራዊ ሓይሊ ዝሕውስ ምኻኑ ንፁር'ዩ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት'ውን ዘሰክፍ'ዩ ኢሎም።
ኣስዒቦም እዚ' ኸአ ንኽልቲኡ ኣህዛብ ኣይጠቅምን ዘላቂ ሰላም ከምዘየምፅእ'ውን ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ድሕሪ ምባል መንግስቲ ኤርትራ ናይ ምቅያር መስል ናይ ህዝቢ ኤርትራ'ዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ክፍሊ'ቲ ቃለ-መጠይቅ ሎሚ ቀሪቡ'ሎ።
ካልአይ ክፍሊ ፅባሕ ክቀርብ'ዩ ተኸታተሉና።


text:
ካብ መስከረም ዶት ኔት፡
ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ፡ ንሃገረ ኤርትራ ወሪርና ነመንግስቲ ኤርትራ ካብ ስልጣን ክንኣልዮ ኢና ዝብል ዘረባ ምስ ኣስመዔ፡ ወይጦታት ደብረዘይትን ኣዋሳን ባንዴራ ኢትዮጲያ ከንበልብሉ ጀሚሮም ኣለዉ፡
ምግቡዕባዕ መንግስቲ ኢትዮጲያ፡ ነቶም ኣብ ቀሚሽ ለውጢ ተኸዊሎም ዝነበሩ ከዳዓት ኣብ ቃልዕ ክውጽኦም ክኢሉ ኣሎ። እዞም ወይጦታት፡ ኣብ ልዕሊ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ድሮ ኩናት ጀሚሮም ስለ ዘለዉ፡ ምስኦም ኣብ ኩናት ክንሽመም ክንግደድ ኢና።
ሃይለማሪያም ደሳለኝ፡ ንምንታይ ከምዚ ዓይነት ድፍረት ኣብ ልዕሊ ሃገርናን ህዝብናን ክስንዝር መሪጹ፡ ንዑኡን ንመንግስቲ ኢትዮጲያን ዝምልከት እዃ እንተኾነ፡ ንዓና ንኤርትራውያን ግን ኣብ ናይ ሃገር ምክልኻል መድረኽ ኣሰጋጊሩና ኢዩ።
– – – – – –
በዚ ኣጋጣሚ`ዚ፡ ተስፋ ኒውስ፡ ከም ወትሩ ኣብ ጎድኒ ህዝብን መንግስትን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ደው ክምንብል ብወግዒ ነፍልጥ። ባሕ ዘይበሎ እንተሎ ይተሓነቅ!!
ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
Radio Erena: 12 December 2019
ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ፣ ኣብ ሪያድ ንዝተኻየደ ዋዕላ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ንኽሳተፍ ዝቐረበሉ ዕድመ ከምዝነጸገ ማዕከናት ዜና ማእከላይ ምብራቕ ሓቢረን።
እቲ ኣሚር፣ ኣብቲ ብ10 ታሕሳስ ዝተጋብአ ዋዕላ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፣ ንኽሳተፍ ካብ ንጉስ ሳልማን ዕድመ እኳ እንተቐረበሉ፣ ኣብ ክንድኡ ንቀዳማይ ሚኒስተር ሸኽ ዓብደላ ቢን ናስር ኣል ታኒ’ዩ ናብ ሪያድ ልኢኽዎ።
ኣብቲ፣ ንምትፍናን ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ከህድእ ተኽእሎ ኣለዎ ዝተባህለሉ ዋዕላ፣ ኣሚር ቀጠር ብኣካል ክሳተፎ ብዘይምኽኣሉ፣ ንንጉስ ስዑዲ ዓረብ ከምዘቖጠዐ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ኣሚቶም።
ባሕሬን ብወገን ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፣ ኣሚር ቐጠር ኣብቲ ዞባዊ ዋዕላ ብኣካል ክሳተፍ ብዘይምኽኣሉ፣ ቀጠር፣ ምስሕሓባት ሃገራት ወሽመጥ ንምፍታሕ፣ ዕቱብ ኣተሓሕዛ ከምዘይብላ ዘነጽር’ዩ ክብል ነቒፉ።
ቀጠር፣ ብሕውነት ኣስላም ንዝፍለጡ ጉጅለታት ትምውል’ያ ብዝብል፣ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዘማእከልኦ ከባቢ ኣንጻር ቀጠር ካብ 2017 ኣትሒዙ ይቕጽል ኣሎ።
ዝሓለፈ ወርሒ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር ናብ ሪያድ ድሕሪ ምብጻሑን ስዑዲ ዓረብ ድማ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ፣ ኣብ ቀጠር ናብ ዝካየድ ዘሎ ዋንጫ ሃገራት ወሽመጥ ንኽትሳተፍ ምልኣኻን፣ እቲ ምስሕሓብ ከብቅዕ’ዩ ዝብል ተስፋታት ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብ ቀጠርን ዝተፈጥረ ምክፍፋል፣ ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ጸግዕታት ናብ ምሓዝ’ዩ ደፋፊኡወን።
ኤርትራን ጅቡቲን ጸግዒ ስዑዲ ክሕዛ እንከለዋ፣ ሱዳን፣ ሶማልን ኢትዮጵያን ድማ ዘይሻራዊ መርገጺ ወሲደን።
==================


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ምሉእ ዕጥቖም ናብ ቤተ መንግስቲ ዘቕንዑ ወታደራት መንግስቲ ነቲ ለውጢ ንምኹላፍ ዕላማ ብዘለዎም ኣካላት ዝተለኣኹ እዮም ክብሉ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ገሊጾም።ንሶም ነዚ ዝገለፁ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ፓርላማ ብምርካብ ካብ ኣባላት ፓርላማ ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣብዝመለስሉ እዋን እዩ።እብ ጉዳይ ፀጥታን ዜጋታት ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት እታ እታ ሃገር ዜጋታት የጋጥሞም ዘሎ ፀገምን እውን መብርሂ ሂቦም ኣለው።
ፓርላማ ኢትዮጵያ ሎሚ ሓሙስ ኣብዘካየዶ ኣኼባ ወከልቲ ህዝቢ ንቀዳማይ ሚንስተር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ኣቕሪቦምሎም ኣለው።ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ዝፍጥረ ዘሎ ግጭት፣ህውከት፣ዕንወት ንብረትን ምምዝባልን ብሓፈሻ ፀጥታ፣ምምዝባል ዜጋታትን ልዕልነት ሕግን ብዙሓት ሕቶታት ተላዒሎም።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ዕጥቖም ናብ ቤት መንግስቲ ዝመፁ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ነቲ ለውጢ ንምዕንቅፋ ዕላማ ብዘለዎም ኣካላት ዝተለኣኹ እዮም ክብሉ ገሊፆም ኣለው።
“እቲ ዕጡቕ ወታሃደር ዝመፀሉ ኣገባብ ዘይሕገ መንግስታውን ሓደገኛን ጥራሕ ዘይኮነ ዕላምኡ ነቲ ለውጢ ንምኹላፍ እዩ።ካልእ ቅኑዕ ዕላማ የብሉን።ነዚ ዝገበሩ ቁፅሮም ውሑዳት እንተኾኑ እውን መብዛሕትኦም መንእሰይ ስለዝኾነ ደሞዝ ዝውሰኽ መሲሉዎ ዝመፀ እዩ።”
ንሶም ኣተሓሕዝኡ ዝለዓለ ጥንቃቐ ይሓትት ነይሩ፡ እቶም ወታደራት ስምዒቶም ምስ ሰኸነ ምይይጥ ከምዝተገብረን ዘለዓዐሎምን ዝወደቦምን የቃልዑዎም ከምዘለው ብምግላፅ እቲ ጉዳይ ብዘይሓንቲ ቶኽሲ ምፍታሕ ተኻኢሉ ኢሎም።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ፣ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ከጋጥም ዝፀንሐ ምምዝባል፣መቕተልትን ዜጋታትን ብሰላም ወፂኦም ብሰላም ምእታው ከምዘይክኣሉን ኣዚዩ ዘነውር ተግባር እዩ’ውን ኢሎም።
“ኣብ ኢትዮጵያ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ደረጃ ዜጋታት ኣብ ልዕሊ ናይ ገዛእ ወገኖም በቲ ደረጃ ጨኪኖም ምምዝባል፣መቐትልቲ፣ወራር ዘካየድሉ ኩነታት ኣብ ዝቕፅሉ ዘመናት ኣብ ታሪኽና ከም ፀሊም ምዕራፍ ዝርኣይ እዩ።”
እዚ ‘’ዘሕፍር’’ ኢሎም ዝፀውዕዎ ተግባር ብሃበ ተረኽብ ዝተፈፀመ ወይ ተራ ገበን ዘይኮነ ፖለቲካዊ ዕላማ ሒዞም ንሃገር ብምጭናቕን ንህዝቢ ብምሽባርን ነቲ ዘሎ ለውጢ ንምቕያር ሰባት ወዲቦም ዝሰርሑዎ እዩ ኢሎም።
ኣብ ሶማሊያን ኦሮሚያን፣ቤንሻንጉል ግሙዝ ኣብ መንጎ ኣምሓራን ኦሮሞን፣ኣብ ጉጂ፣ጌዶን ብፍላይ ኣብ ቡራዮን ሃዋሳ ዘጋጠሙ ፍጻሜታት ምፅናት ዘርኢ እዩ ክብሉ ሓደ ኣባል ፓርላማ ንዘቕረቡዎ ሕቶ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ፖለቲካዊ ተበግሶ ዘለዎም ሰባት ዝፈጠሩዎ ሓደገኛ ገበን ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ናብ ምጥፋእ ዘርኢ ዝብል ምውሳዱ ጠቓሚ ኣይኮነን ኢሎም።
“ምኽንያቱ ምፅናት ዘርኢ ዝበሃል ሓሳብ ንባዕሉ ካብ ኣፍ ኣባላት ቤት ምኽሪን ካብ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ቅድሚ ምውፅኡ ዝምልከቶም ሰብ ሞያን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝርዝር መፅናዕቲ ከካይዱ ኣለዎም።ሓቂ እዩ እቲ መጥቓዕቲ ተፈፂሙ እዩ፤ግን ምፅናት ዘርኢ ኣብ ዝብል መደምደምታ ምብፃሕ ተዋሳኺ መፅናዕትን ምኽክርን ዝሓትት እዩ።”
በዚ ግጭት ዘይተጠቕዐ የለን ዝበሉ ንሶም ምፅናት ዘርኢ ኢልና እንተድኣ ፀዊዕናዮ ግን ንፈፀምቱ ኣፍልጦ ከም ምሃብ እዩ ዝቑፀር ኢሎም።
"ስርዓት ኣልቦነት መንግስትን ህዝብን ይፈተኑሉ ዘሎ ዓብይ ሽግር እዩ’’ ዝበሉ ቀዳማይ ሚንስተር እዚ ፈተና ተሓጋጊዝና ክንሰግሮ እንተድኣ ዘይክኢልና ከም ሃገር ዘይንቕፅለሉ ኩነታት ክፍጥር ይኽእል እዩ ኢሎም።መንግስቲ ግጭት ደው ናይ ምባል፣ግጭት ክፍጠረሎም ይኽእሉ ዝበሃሉ ከባቢታት ፈሊኻ ምክልኻልን ነባሪ ሰላም ኣብ ምስፋንን ይሰርሕ ኣሎ” ኢሎም።
ማሕበራዊ ሚዲያ ብምጥቓም ሽሞም እናቐያየሩን ኣብ መንጎ ዜጋታት ግጭት ዘለዓዕሉን ንምዕጋት ዝገበር ፃዕሪ እንተሃሊዩ ዝተሓተቱ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኮነ ኢሉ ዘጥፍእን ተራ ተጠቃሚን ንምፍላይ ከቢድ ስራሕ ከምዝኾነ ብምጥቓስ ሓይሊ በይኑ እኹል ኣይኮነን፤እቶም ቀንዲ/ማስተርማይንድ/ ኣብ ምፍላይን ምሓዝን ትኹረት ክውሃብ ኣለዎ ኢሎም።
ካብ ማሕበራዊ ሚዲያን ናይ ውልቂ ሚዲያን ብዘይንእስ ናይ መንግስቲ ማዕኸናት ዜና እውን ፀገሞ ከምዘለዎም ብምሕባር ኩሎም ብሓላፍነት መንፈስ ክሰርሑ ሓቲቶም።
ሓይሊ ክጥቀም ዘለዎ መንግስቲ ጥራሕ ምዃኑን ኣብ ምጥቓም ሓይሊ ድማ ጥንቃቐ ከምዘድልን ገሊፆም።ኣብቶም ዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ መንግስቲ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ ብርክት ዝበሉ ስራሓት ከምዝሰርሓ እውን ከምዚ ኢሎም።
“ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ካብ ንቡር ገበን ወፃኢ ልዕሊ 1,700 ሰባት ናብ ሕጊ ቀሪቦም ኣለው።ኣብ ሃዋሳ ልዕሊ ሓደ ሽሕ፣ኣብ ቡራዩ ልዕሊ 380፣ኣዲስ ኣበባ ልዕሊ 80፣ካብ ቤንሻንጉል 138 ጋምቤላ 15 ሰባት ናብ ሕጊ ቀሪቦም ኣለው።”
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብቲ ዝተጠቕሰ ቁፅሪ ንላዕሊ ዝተትሓዙ መናእሰይ ከምዘለው ብምሕባር ኣፃሪኻ ንምትሓዝ ድሩትነት ዓቕሚ ስለዘሎ ኩሎም ስልጠና ክወስዱ ከምዝተገብሩ ኣብዚ መስርሕ ብዘይኣገባብ ዝተኣሰሩ እንተድኣ ሃሊዮም ናይ ለውጢ ኣካል ገይሮም ክሓስቡ ኣለዎም ኢሎም።
ገበን ፈፂሞም ናብ ፍርዲ ዘይቐርቡ ኣለው ዝብል ንዝቐረበ ሕቶ ክምልሱ ከለው ኣብ ስልጣን ዝነበሩ ሰባት ኣብ ሌብነት ይኹን ኣብ ካልእ ገበን ክዋፈሩ ከለው መረዳእታ ከመይ ከምዝፍጠር ዝፈልጡ ስለዝኾነ ናይ ምፅራይ ስራሕ ግዜ ወሲዱ’ሎ ድሕሪ ሓፂር ግዜ ወግዓዊ ክኸውን እዩ ኢሎም።
“ናይ ምፅራይ ስራሕ እቲ ትካል እውን እናተፈተሸ ስለዝስራሕ ግዜ ወሲዱ’ሎ።ዝኾነ ኮይኑ ግን ድሕሪ ሒደት ምናልባት እውን ድሕሪ ሰሙን እዚ ጉዳይ ንህዝቢ ዕላዊ ክኸውን እዩ።”
ገበነኛታት ካብ ዝኾነ ይኹን ብሄር ወይ ደረጃ ስልጣን ናይ ሃገር ሃብቲ እንተድኣ ኣጥፊኦም ተፃሪዩ ብምሉእ መርትዖ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ዝሕተትሉ ኩነታት ኣብ ቀረባ መልክዕ ክሕዝ እዩ ኢሎም።
ናይታ ሃገር ቁጠባ ብዝለዓለ ኩነታት ኣብ ምሕዋይ ከምዝርከብን ምዕቃብ ናይ ወጻኢ ሸርፊ እውን ቅቡል ኣብዝብሃል ደረጃ ከምዝበፅሐን ሓቢሮም።
ምስ ዶብ ሱዳን ተአሳሲሩ ንዝተላዕለ ሕቶ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ክምልሱ ከለው መራሕቲ ኣፍሪቃ ባዕዳዊያን ገዛእቲ ዝሰርሑዎ ዶብ ንምቕባል ስለዝወሰኑ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ 1902፣1907 ስምምዕ ተገይሩ ምስ በሉ።
“ፀኒሑ ድማ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮጳ ኣብ 1972 ናይ ኢትዮጵያ ሚንስተር ወፃኢ ዝነበሩ ዶ/ር ምናሴ ሃይለ ምስ ሱዳን ተላዚቦም ዝኾነ ሰነድ ፈሪሞም እዮም።ካብ 1972 ንድሓር መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝፈልጦ፣ፓርላማ ዘፅደቖ ዝኾነ ይኹን ስምምዕነት የለን።እንተድኣ ሃሊዩ ኣብ ስራሕ ዝውዕል ኣይኮነን።”
ብድሕሪኡ ኣብ ዘሎ ግዜ ብኽልቲኡ ወገን ብዝልዓሉ ሕቶታት ዝተኻየደ ዝርርብ ጥራሕ እዩ ኢሎም።ናይ ዶብ ጉዳይ እቲ ፓርላማ ከይፈለጦ ዝግበር ነገር’ውን የለን እውን ኢሎም።
እቲ ፓርላማ ኣብ መወዳእታ ካብ ክልል ደቡብ ዞባ ጋምጎፋ ዝተወከሉ ኣቶ ታገሰ ጫፎ ኣፈ ጉባኤ ናይቲ ቤት ምኽሪ ብምምራጽ አኼብኡ ዛዚሙ።


text:
ዕብዳን መራሓቲ
ዕብዳን መራሓቲ
እዚ ሰሙን እዚ ክልተ ዓበይቲ ፍጻሜታት ክንዕዘብ በቂዕና ኣሎና ። ክልቲኡ እቲ ተረክቦታት ምስ ሰላምን ድሕንነት ደቂ ሰባት ዝምልከት ኮይኑ ፣ ሓደ ወገን ነታ ዲሞክራሲ እትብል ኣምር ኣንጺፉ ንነዊሕ እተጓዘ ህዝቢ ስለ ዘኮነ ፣ እቲ ዝተጓነፎ ጸገም ብቀሊል ክፍትሖ እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ግን ኣንፈት ዲምክራሲ ስለ ዘይብሉ ኣብ ህዝብን ንብረትን ዕንወት ከሰዒብ ምዃኑ እናፈለጠ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ክብል ኵናት ወሊዑ ይርከብ ኣሎ።
ቀዳማይ ተረኽቦ ፡ ህዝቢ ኣሜሪካ ነቲ ንኣርባዕተ ዓመታት ዝመረጾ ዶናልድ ትሩምፕ ዝብሃል ሰብ ብድምጹ ከፋንዎ ዝተገደደሉ ነቲ ዝእተዎ መብጻዓን ሓላፍነትን ከተግብር ስለ ዘይበቕዔ ፡ ህዝቢ ብሕማም ለበዳ ኮቪድ -19 ከምቆጽሊ እና ረገፉ ጥራሕ ንኪድ ንቅድሚት ዝብል ፣ ድምብርጽ ዘይብሎ ጋኒን ስለ ዝኮነ እዩ ። ኣብዚ ምርጫ እዚ እንተላይ ብዙሓት ካብቲ ናቱ ወገን ዝኮኑ ረፑብሊካውያን ኣንጻሩ ከድምጹ ወሲኖም ። ምክንያቱ ካልእ ሕማቅ ዘረባባት ዝወጾ እዃ እንተነበረ ፣ እቲ ቀንዲ ሽግሩ ነቲ መሰረት ዲሞክራሲ ዝኾነ መሰረት ትካላዊ ኣሰራርሓ ናይዚ ሃገር ክዕኑ ስለ እተዓዘብዎ እዩ ። ናይ ዶናልድ ትሩምፕ ካብ ስልጣን ምስንባት ንህዝቢ ኣሜሪካ ጥራሕ ዘይኮነ ፡ ንብዙሓት ኣብ ዓለም ዝርኸቡ ኣዕሩኽ ኣሜሪካ እፎይታ ፈጢሩሎም ኣሎ ።
ካልኣይ ተረኽቦ ፣ እቲ ብኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ዓሊ ፣ናብ ልዕሊ ህዝቢ ክልል ትግራይ ኣዊጁዎ ዘሎ ሰፊሕ ወራር መንግስቲ ኢትዮጵያ እዩ ። እዚ ውራር እዚ ክፍጸም ዝተባህግሉ ምክንያት ክንዮ መሬትን ህዝብን ትግራይ ዝጠመተ ወራር እዩ ። ኣብ ተግባሪኡ ክንዕዘብ እንተኮይና እውን ኣሰር ናይቶም ብ18 መስክረም 2000 ዝተኣስሩ ጉጂለ 15 ይመሰል ። ኣብቲ ሽዑ ዓለም በቲ ኣብ ኣሜሪካ እተፈጸመ መጥቓእቲ ተሽቂላ እንከላ ክፍጸም እንከሎ ፣ ሎሚ እውን ዕለት 11/3/2020 ኣሜርካን ዓለምን ብናይ ኣሜሪካ ምርጫ ውጺኢት ሻቅሎት ኣትዩዋ እንከሎ ዝተወለዔ ናይ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ምክሪን ምዕዶን ዝተሓወሶ እዩ ።
እቲ ቀንዲ ሽግር ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዋንኡ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዩ ። ሕልምታት ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሰፋሓትን ክተተግብሮም ማእለያ ዘይብሎም ዋጋ ሂወት ሰብን ንብረተን ዝሓቱ ኮይኖም ጸኒሕምን ኣለውን ። ኤርትራ ነጻነታ ምስ ተጎናጸፈት ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዳግማይ ኵናት ዝእቱ ምኽንያት ኣይነበራን እንብል ኤርትራውያን ብዙሓት ኢና ። ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ግን ተጠሊዑ ኣብ ዝኾኑ ፖለቲካዊ ምዕብልናታት ኢትዮጵያ ኢዱ ኣጣሚሩ ክምዘይዕዘብ ኣብ ቓልዕ ወጺኡ ንዓለም ገሊጹ እዩ ። እዚ መርገጽ እዚ ከኣ ነቲ ኣብ ሜዳ እንከሎ ጸጸኒሑ ብጨቅ ዘብሎ ዝነበረ ምስ ኢትዮጵያ ብኮንፈደረሽን ናይ ምንባርን እንተ ሰለጦ ከኣ መራሒ ኢትዮጵያ ምዃን እቲ ክሳብ ሕጂ ዝሳቅዮ ዘሎ ሓማምን ሕልምታቱን እዩ ። ውድብ ሓርነት ትግራይ (ወያኔ)ከኣ ክሳብ ሕጂ ነዚ ሕልምታት እዚ ንከይትግበር ዘይስገር ዱልዱል ዕርዲ ኮይናቶ ጸኒሖን ኣላን ።
ኣምባሳደር በራኺ ገብረስላሴ ኣብቲ ምጅማር ኵናት ባድመ ነቲ ናይ ሩዋንዳን ኣሜሪኻን 5 ናይ ሰላም እማመ ተቀቢልና ብክብረትና ካብ ባድመ ንውጻእ እሞ ብሰላማዊ ኣጋባብ መሬትና ንሕተት ኣብ ዝበሃለሉ ግዜ እዪ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፡ “ዋላ ጸሓይ ኣይትብረቕ ካብ ባድመ ኣይወጽእን “ክብል ዝፈከረ ። ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ሩሑቅን ቀረባን ራኢ እንተ ዝነበሮ ኣብ እተናወሐ ኵናት ኢትዮጵያ ወይ ከኣ እታ ወያኔ ዝብላ ውድብ ክትስዕሮ ምዃና ክፈልጥ ምተገብኦዶ ? ኵናት ባድመ ቀጺሉ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከኣ ደፊኡ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ብዙሓት ከተማታት ኤርትራ ተቆጻጺሩ ፣ ህዝብና ኣደዳ ሞትን ሰደትን ጥሜትን ኮይኑ እዩ ።
ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ኣብዘን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ወያኔ እትብል ቃል ንህዝቢ ኤርትራ ከፈራረሓላን ከም ቖልዓ መውጽኢ ኣፉ ኾይና ጸኒሓ ። እቲ ሕልምታት ሕቡእ ኣጀንዳ ስለ ዝኮነ እምበር ከም ልሙድ ጉዳይ ባድመ በቲ ዝልገሰሉ ዝነበረ ናይ ፈተውቲ ሃገራት ሽምግልና ተቀቢሉ፣ ሰብን ንብረትን ህዝቢ ኤርትራ ከይዓነወ ክፍትሖ ቀሊል ነይሩ ።በቲ ካልእ እዚ ወልቀ መላኪ ኵናት ከምዘየዋጽኦ ስለ ዝፈለጠ “ ኣይሰላም ኣይኵናት “ ዝብል ደውታ ስለ ፈጠረ ፣ ንህዝቢ ኤርትራ መሰል ናይ ምንባር ስለ ዝኸልኸሎ ህዝቢ ዳግማይ ሞትን ስንክልናን ከም ኣማራጺ ዘርብሖ ስለ ዘይኮነ ስደት መሪጹ ኣደዳ በደዊንን ዓሳታት ባሕርን ኾይኑ ቀጺለ።
ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንህዝቢ ኤርትራ ሓሊዮት ዘይብሉ ፡ ንኩሉ ንጥፈታት ማሕበራውን ቁጣባውን ን20 ዓመታ ደው ክብል ገይሩ ከብቅዕ ፣ ሎሚ ሃሳሳት ህዝቢ ተረክብና ኣብ መስኮት ኢንተርነት ኾይኑ ፡ ነቲ ደምበ ተቃውሞ ንዓመታት ኣውያት ዘስሙዑሉ ዝነብሩ ገባትን ዓማጽን ምሕደርኡ ተገምጥሎ ኣስተምህሩ ክህበና ተራእዪ ። ህንጻታት ኣስመራ ክይጽገኑ ዝወሰነ መን ዲዩ ፡ እንዳ ዓለባ ማሺነሪ ክምርት ዝወሰነ መንዲዩ ፡ ባጽዕ ሉል ቀይሕ ባሕሪ ኾይና ክይትቅጽል ዝወሰነ መንዲዩ ? ንህዝቢ ኤርትራ ማይ ዝስተ ከቅርብ ዘይከኣለ ሽፍታ ወልቀ መልኪ ብዛዕባ ሕሰምን መኸራን ህዝቢ ኢርትራ ዝሕተተሉ መዓልቲ ክህሉ እዩ ።እዚ ኩሉ ዝገልጸሉ ዘሎ ኤርትራ ርእሳ እትክእል ሃገር ኣይኮነትን ስለዚ ምስ ኢትዮጵያ ተሓዊስና ክትነበር ዝብል ናይ ነዊሕ ዕላማታቱ ንምትግባር ይቀራረብ ከም ዘሎ ዝሕብር እዩ ።
እቲ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝበቆለ ህዝባዊ ለውጢ ፣ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ወላዲቱ ሻብዓይ ንጉስ ኢትዮጵያ ክትኸውን ኢኻ ኢላቶ ስለ ዝነበረት ፡ ንጉስ ኤትዮጵያ ምዃን ከኣ ቀይሕ ባሕሪ ከጠቓልል ኣሎዎ በሃልቲ ስለ ዝኮኑ ፡ ሕልምታት ወልቀ መላኺ ኢሳያስን ፣ ኮለኔል ዓቢይ ኣሕመድ ናይ ምውህሃድ መስሪሕ ጥራሕ እዩ ዘድሊዮም ዘሎ ። ነዚ ናይ ክልቲኦም ጥሙሕ ዕንቅፋት ዝኮነት እዛ ውድብ ወያኔ እትብሃል ኣብ መንጎ ኣትያ ዕንቅፋት ስለ ዝኮነቶም ፡ ዝኮነ ሽርሕታት ክኣልሙ ድሕሪ ምጽናሕ እነሆ ኮረኔል ኣሕመድ ከምቲ መፎርያት ኮሚል ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ሚኒስተር ዝሃበቶ ምክሪ ነቲ ጉዳይ ብዘተ ምፍታሕ ተሓሲሙ፣ ክምቲ ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ኣምባሳደር በራኺ ገ/ስላሴ ለበዋ ነጺጉ ኵናት ዝመረጸ ፡ ኮረኔል ዓቢይ ከኣ ኣብ ክንዲ ሰላም ኹናት መሪጹ ንሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ምጽናት ምድማይን ይርከብ ኣሎ ።
እዚ ኹናት እዚ ናይ መወዳእታ ክበጽሖ ዝድለ ዘሎ ዕላማ እንታይ እዩ ? ክረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ምስ መጸ ነቲ ናይ ኢምፐራጦርያዊት ኢትዮጵያ ሓይሊ ባሕሪ ክምስርት ወሲኑ ኣብ ምትግባር ኣሎ ።ኣፍድገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ ፣ እቲ ሓይሊ ኣብ ናይ መን መሬት ክሰፍር ዝብል ሕቶ እውን ሕንቅል ሕንቅልተይ ኮይኑ ጸኒሑ ።ሕጂ ግን ገለ እሙናት ምንጭታት ከም ዝብሉዎ ፡ ኣብ ዝሐለፈ መዓልታት ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንገለ ላዕለዎት ወተሃደራት ኣኪቡ፡ ቀይሕ ባሕሪ ሰፊሕ ስለ ዝኮነ በይንና ክንቆጻጸሮ ስለ ዘይንእክል ምስ ኢትዮጵያ ብሓር ክንሕሉዎ ኢና ክብል ከም እተዛረበ ይሕበር ኣሎ። ብተወሳኪ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ምስ ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ወድብ ዓሰብ ክማቐል ምዃኑ እውን ደጋጊሙ ክገልጸልና ጸኒሑ ኣሎ ። እቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓቢኡ ዘሎ ናይ ክልቲኦም ውዕል ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኮረኔል ዓቢይ ክመርሕ ስልጣን ሂበካ ክብሎ እንከሎ ናይ ዋዛ ኣይኾነን ። ኣብ መንጎ ክልቲኦም ናይ ስልጣን ምክፍፋል ተገይሩ ኣሎ ። ንወያኔ እንተ ደምሲሶም ሓደ ከምቲ እተገልጸ ቀ.ሚኒስተር ይኾውን እቲ ክልኣይ ከኣ ፕረሲደንት ሀገረ ኢትዮጵያ ይብሃል ማለት እዩ ። እዚ ኹናት ብህጹጽ ክወደኣሉ ዝደለ ዘሎ ከኣ እቲ ነገር እዚ ተግባራዊ ንምግባር እዩ ።
ስለዚ እዚ ኵናት እዚ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ዝኻየድ ዘሎ ፡ ኢትዮጵያውያን ብድላዮም ክግልጽዎ መሰሎም እዩ ። ይኹን እምበር እቲ ሓቁ ፣ ነቲ ጉዕዞ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝወስድ ከሳልጥ ምዃኑ ቀዳማይ ዕላማኡ እዩ ። ስለዚ ዝተከፍለ ዋጋ ይከፈል እዚ ኹናት እዚ ክሳብ ኣብ ልዕሊ ወያኔ ዓወት ዘመዝግቡ ደው ዝብል ኣይመስልን ኣሎ ። እቶም ትምክሕታውያን ንልዑላውነት ኤርትራ ዘይኣምኑ ነዚ ኵናት እዚ ከም ሓደ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ገይሮም ክጥቀሙሉ ቆሪጾም ዝነቀሉ ይመስሉ ።ብቀንዱ ከኣ ምስቲ ሽፍታ ጉጂለ ኢሳያስ ብጽቡቅ እተናበቡ እዮም ዝመስሉ ። እዚ ኵናት እዚ ብፈደራላዊ ሰራዊት መንግስቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ፣ተወሳክቲ ብሚልሽያን ፍሉይ ሰራዊትን ብሄር ኣምሓራ ይሳተፍዎ ከም ዘለዉ ይግለጽ ኣሎ። ስለዚ እዚ ኩናት እዚ ምስ ተወደኤ እቲ ከባቢ ብፍላይ ኣብ ነጻነት ኤርትራ ክስዕቦ ዝክእል ሓደጋ ይህሉዶ ? ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው መራሕቲ ሃይማኖታት እቲ ኵናት ናይ ኣሕዋት ህዝብታት ደም ምፍሳስ ስለ ዝኮነ ደው ክብል ይጽውዑ ኣሎው። እንተኮነ እዚ ኵናት እዚ ብናይ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ጽቡቅ ድልየት ጥራሕ ደው ዝብል ኣይኾነን ። ምክንያቱ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ካብ ጽፍሪ እግሩ ፣ ክሳብ ጨጉሪ ርእሱ ኣትዩዎ ስለ ዝኮነ ወያኔ ከይጠፍኡሉ ፍቓደኛዶ ይኽውን ? ምኽንያቱ ወያኔ ዘይብላ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ክሕምብሰላን ድልየታቱ ክፍጽመላን ተክሮታት ዝሓጽሮ ኣይኮነን።
መደምደምታ
ላዕለዋይ መርሕነት ወያኔ ትግራይ ነቲ ብኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ተኣዊጁ ዘሎ ዘይፈትሓዊ ኵናት ብውሕሉል እስትራተጂካዊ ቅዲ ኵናት ክትገጥሙዎ ኣሎኹም ። ኣብ ገዛእ መሬትኩም ዝመጸኹም ወራሪ ሓይሊ ስለ ዝኮነ ክትዕወቱሉ ባህርያዊ እዩ ። ኩሉ ንሰላም ዝገበርኩምዎ ተበግሶታት ጸማም እዝኒ ዝተወሃበሉ ምክንያት ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ምስ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ሓባር ምርድዳእ ኣብ ኣሃዳዊት ስርዓት ኢትዮጵያ ስለ ዘሎዎም እዪ ።እንተኾነ ኵናት ምስ ተጀመረ ብኽመይ ከም ዝውዳእ ሕጊ የብሉን ። እዚ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ሚኒስትሪታቱ ገይሩዎ ዘሎ ለውጥታት እቲ ኵናት ከምቲ ዝደለዮ ከምዘይኮነ ጽቡቅ ኣብነት እዩ ። በቲ ካልእ እቶም ዝተሸሙ ኩሎም ካብ ብሄር ኣምሓራ ምዃኖም ዝሕብሮ ነቲ ምስ ኢሳያስ ዝኣተዎ ኣሃዳዊ ስርዓት ደገፍቱ እቶም ኣምሓራ ምዃኖ እዩ ዝሕበር።
ሕጂ እውን ጻዊዒትኹም ንሰላም ክቅጽል ኣሎዎ። ሕድገታት ገይርኩም ምእንቲ ድሕነት ህዝቢ ትግራይ ነቲ ክመጸኹም ዝክእል ክሳራታት ኣብ ልዕሊ ህዝብን ንብረትን ክትቅንስዎ ጻዕርኹም ኣዛይዱ ። ጅግንነት ኣብ ዓውዲ ኵናት ጥራሕ ኣይኾነን ዝምዝገብ ፣ ምእንቲ ሰላም ዝክፈል ዋጋ እውን ቆራጽነት ዝሓትት ጅግንነት እዩ ። ንእብነት ኣያቱላህ ኩመይኒ ናይ ኢራን መራሒ ዝነበረ ነቲ ኣብ መንጎ ዒራቅን ኢራንን( 1980 -88 )ዝነበረ ኹናት ደው ክብል ዝቀረበሉ ዕማመ ምስ ተዓዘበ ፡ ካብ ድልየቱን ትጽቢታቱን ንታሕቲ ምስ ኮነ” እዚ ስሚ እዩ ፣ ስሚ እንተ ሰቲኻዮ ይቀትለካ ፣ ክቀትለኒ ምዃኑ እናፈልጥኩ ይቅበሎ ኣሎኩ “ ክብል መልሱ ፡ ድሕነት ህዝቡ ስለ ዝዓዘዞ ። ስለዚ መራሕቲ ወያኔ ምእንቲ ድሕነት ህዝቢ ትግራይን ምእንቲ ሰላም ተዓጻጻፍነት ክተርእዩ ምርጫ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ ።
ኣምላኽ ሰላምን ፍቅርን ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቓ ይሃብ፡
ክብሮም ግረነት
11/7/2020


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 31.2018
ማቴ. 13. 36-43
ድኅሪዚ ነቶም ሕዝቢ አፋንዩ ናብ ቤት አተወ፥ ደቂ መዛሙርቱ ድማ ቐሪቦም “ ምሰላ ናይቲ አብ ግራት ዝበቖለ ኽርዳድ ተርጉመልና” በልዎ። ንሱ ድማ ኸምዚ ኢሉ መለሰሎም፦ “እቲ ጽሩይ ዝርኢ ዚዘርእ ወዲ ሰብ እዩ፥ እታ ግራት ዓለም እያ፥ ጽሩይ ዘርኢ ድማ ደቂ መንግሥቲ እዮም፥ እቲ ኽርዳድ ግና ደቂ እቲ እኩይ እዮም። እቲ ዝዘርኦም ጸላኢ ኸአ ዲያብሎስ እዩ፥ ቀውዒ ድማ መወዳእታ ዓለም እዩ፥ እቶም ዓጻዶውን መላእኽቲ እዮም። እምበአር ነቲ ኽርዳድ አኪቦም ብሓዊ ኸም ዜንድድዎ አብ መወዳእታ ዓለም ከአ ኸምኡ ኺኸውን እዩ፥ ንሳቶም ከአ ንኹሎም ምኽንያት ኃጢአት ዝኾኑን ገበርቲ ኽፋእን ካብ መንግሥቱ ኺእክብዎም እዮም፥ አብኡ ድማ ብምኽኒያት ምሕርቃም አስናንን ኪኸውን እዩ። ሽዑ ጻድቃን አብ መንግሥቲ አቦኦም ከም ፀሓይ ኪበርሁ እዮም፥ እትሰምዕ አዝኒ ዘላቶ ይስማዕ።


text:
እግዚኣብሄር ኣምላኽ፡ ነታ እትደልዮን ሃረር እትብሎን ነፍሲ፡ ንሳ ንእተቕርቦ ጸሎትን ምህለላን ከይመለሰ ዕሽሽ ኣይብሎን እዩ። ግና ናይ መወዳእታ ደስታናን ሓጎስናን እንታይ እዩ፧ ናይ መወዳእታ ድግስ ነፍሲ እንታይ እዩ፧
ብመዓልቲ ጸበባ ኣብ ዳሱ ኺሐብኣኒ፣ ኣብ ውሻጠ ድንኳኑ ኪኽውለኒ፣ ኣብ ከውሒ ልዕል ኬብለኒ እዩ እሞ፣ ንእግዚኣብሄር ሓንቲ ነገር ለሚነዮ። ውቃበ እግዚኣብሄር ንምርኣይ፣ መቕደሱውን ንምምርማርሲ ምሉእ ዕድመይ ኣብ ቤት እግዚኣብሄር ክነብር ደልየ ኣሎኹ። (መዝ 27.4)
መጺኡ ጾርናን ሸኽሚ ብዙሕ ሓጢኣትና የልዕል። ንልብና ድማ ብሓጐስን ብሞሳን ይመልኦ።
“ነፍሰይ ምእንቲ ኽትዝምረልካን ስቕ ከይትብልንሲ፣ ብኽያተይ ናብ ሳሕቂ ለዊጥካለይ፣ ከለይ ፈቲሕካስ፣ ደስታ ኣዕጢቕካኒ። ዎ እግዚኣብሄር ኣምላኸይ፣ ንዘለአለም ክውድሰካ እየ።!” (መዝ 3፡11-12)
ይኹን እምበር፡ ሓጐስና ካብ ድሕሪት ናብ ቅድሚት ምስጋና ጥራይ ኣይኰነን ዝልዕል። ካብ ተስፋ ንቕድሚት እውን ንትንስእ (ተስፋ ንቅድሚት የተንስእ ኣምበር፡ ካብ ተስፋ ንቕድሚት . . .፧)፦
“ነፍሰየ፣ ንምንታይ ትጒህዪ፧ ንምንታይሲ ኣብ ውሽጠይ ትህውኽኒ ኣሎኺ፧ ስለ ምድሓን ገጹ ገና ኸመስግኖ እየ እሞ፣ ተስፋኺ ኣብ ኣምላኽ ግበሪ። ዎ ኣምላኸይ፣ ነፍሰይ ኣብ ውሽጠይ ትጕሂ ኣላ፣ ስለዚ ኸኣ ካብ ምድሪ ዮርዳኖስ፣ ካብ ኣኽራን ሄርሞን፣ ካብ ዝባን ሚሳር እዝክረካ ኣሎኹ” (መዝ 42.5-6)
“ንእግዚኣብሄር እጽበ፣ ነፍሰይ ትጽበ ኣላ፣ ብቓሉውን ተስፋ እገብር ኣሎኹ።” (መዝ 130.5)።
ኣብ መወዳእታ፣ ልቢ፡ ሃረር ዝብሎ፡ ነቲ ጽቡቕ ውህበት ኣምላኽ ዘይኰነስ: ንኣምላኽ ባዕሉ እዩ ሃረር ዝብል። ክትርእዮን ክትፈልጦን ኣብ ቅድሚኡ ኽትህሉን ከኣ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ድግስን ደስታን ነፍሲ እዩ። ክንዮ እዚ ድማ ካልእ ድልየት የልቦን። ቃላት ይፈሽልን ይጥለምን እዩ። ሓጐስ፡ ደስታ ኢልና ንጽውዖ፣ ኣብ መወዳኣታ ከምዘይነበረ ይኸውን እዩ። ይኹን እምበር፡ እዚ ናይ ድኽመት ነጥብታትና ናብ ክንገልጾ ዘይንኽእል (unspeakable) ልዕል ዝበለ ሓደስቲ ተመኩሮታት፡ ናይ መወዳእታ ናብ ድግስ ነፍሲ ክመርሓና እዩ።
“ንእግዚኣብሄር ሓንቲ ነገር ለሚነዮ። . . . – ብመዓልቲ ጸበባ ኣብ ዳሱ ኺሐብኣኒ፣ ኣብ ውሻጠ ድንኳኑ ኪኽውለኒ፣ ኣብ ከውሒ ልዕል ኬብለኒ እዩ እሞ፣ ንእግዚኣብሄር ሓንቲ ነገር ለሚነዮ። ውቃበ እግዚኣብሄር ንምርኣይ፣ መቕደሱውን ንምምርማርሲ ምሉእ ዕድመይ ኣብ ቤት እግዚኣብሄር ክነብር ደልየ ኣሎኹ።” (መዝ 27.4)
“ንመገዲ ህይወት ትሕብረኒ፣ ኣብ ቅድሚ ገጽካ ናይ ሓጐስ ጽጋብ፣ ኣብ የማናይካውን ንዘለአለም ብጽእና ኣሎ።” (መዝ 16.11)
“ብእግዚኣብሄርውን ተሐጐስ፣ ልብኻ ዚደልዮ ንሱ ኺህበካ እዩ።” (መዝ 37.4)


text:
Radio Erena: 07 June 2017
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ንኻልኣይ እዋኑ ዝተራእየ ስሩዕ ምቑራጽ ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣብ ንግዳዊ ምንቕስቓስ እታ ሃገር ጸቕጢ ከምዝፈጠረ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢራ።
ኣብ ክልላት ኦሮሞያን ኣምሓራን ድሕሪ ዝተላዕለ ናዕቢ ኣገልግሎት ኢንተርነት ተቛሪጹ ከምዝነበረ ዘዘኻኸረት እታ ጋዜጣ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ናይ ካልኣይ ደረጃ መልቐቒ ፈተና ተተሓሒዙ ኢንተርነት ተቛሪጹ ምህላዉ ኣረጋጊጻ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ 250 ሚልዮን ብር ባጀት ዝወጾ ናይ ካልኣይ ደረጃ መልቐቒ ፈተና፣ ተሰሪቑ ብመንገዲ ኢንተርነት ድሕሪ ምዝርግሑ እቲ መንግስቲ ደጊሙ ሓድሽ ናይ ፈተና ወረቓቕቲ ከዳሉ ከምዝተገደደ ኣይርሳዕን።
እቲ መንግስቲ ካብ ተመሳሳሊ ፍጻሜ ብምስጋእ ንኢንተርነት ምሉእ ምሉእ ክዓቑ ከምዝወሰነ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና እኳ እንተሓበሩ፣ መንግስቲ ግና ከም ማሕበራዊ ሜድያታትን ናይ ኢንተርነት ቴሌፎናትን እንተዘይኮይኑ ንኢንተርነት ጠቕሊሉ ከምዘይዓጸዎ ይገልጽ።
እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ወሲድዎ ዘሎ ኢንተርነት ናይ ምቁራጽ ስጉምቲ፣ ከም ባንክ፣ ናይ ሓዋላ ትካላት፣ ምክራይ ሆቴላትን ወኪልቲ ጉዕዞታትን ንዝኣመሰሉ ንግዳዊ ምንቕስቓስ ናይ ስራሕ ምትዕንቓፍ ከምዝገበረሎም፣ ዘ ሪፖርተር ንዝተፈላልዩ ትካላት ብምውካስ ብ5 ሰነ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ ኣስፊራ።
=====================


text:
መተዓብይተይን ጽቡቕ ቅርበት ዝነበረናን ሰብ’ዩ። ካብ ኤርትራ ክወጽእ ከለኹ (2018) ኣብ ቤት ማእሰርቲ’ዩ ነይሩ። ምስ ተለቐቐ ካብ ሃገሩ ወጺኡ። ድሕሪ ክንደይ ዓቕልን ተጸዋርነትን ዝሓተተ ጉዕዞ ድማ ኤውሮጳ ኣትዩ። መሊሱ ብኣዝዩ ሓደገኛ መገዲ ናብ እንግሊዝ ቀጺሉ። ይኹን’ምበር፡
መተዓብይተይን ጽቡቕ ቅርበት ዝነበረናን ሰብ’ዩ። ካብ ኤርትራ ክወጽእ ከለኹ (2018) ኣብ ቤት ማእሰርቲ’ዩ ነይሩ። ምስ ተለቐቐ ካብ ሃገሩ ወጺኡ። ድሕሪ ክንደይ ዓቕልን ተጸዋርነትን ዝሓተተ ጉዕዞ ድማ ኤውሮጳ ኣትዩ። መሊሱ ብኣዝዩ ሓደገኛ መገዲ ናብ እንግሊዝ ቀጺሉ። ይኹን’ምበር፡
“ኣብታ ፈለማ እግርኻ ዝረገጽካላ ዓዲ ክትነብር ጥራይ’ዩ ዝፍቀደካ” ተባሂሉ፡ ተጠሪዙ ንኽምለስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣትዩ።
“ሕጂ ከኣ ማእሰርቲ!” ድሕሪ ሰሙናት ወጺኡ ምስ ሰማዕኩ ደዊለሉ። ነቲ ሕሉፍ ህይወቱ እናዘከርኩ ሓቲተዮ።
“ይገርም’ዩ።” ኣሕጺሩ መሊሱለይ።
“ሕጂ ደኣ እንታይ ይብሉኻ ኣለዉ፧”
“ጠበቓይ፡ ኣብ ኤርትራ ምስ ዝነበርክዎ ናይ ማእሰርቲ ኩነታት፡ መሊሰ ኣብ ማእሰርቲ ንነዊሕ ግዜ ክጸንሕ እንተ ተገይሩ ኣብ ጥዕናይ ዘምጽኦ ሳዕቤን ከም ዝኸብድ ተሟጒቱለይ ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ወጺኤ’ለኹ። እንታይ ከም ዝስዕብ ግን ኣይፈልጥን’የ። ‘ውሕስነት ዘይኮነስ ኣማራጺ ኢኻ ትደሊ ዘለኻ’ በሃልቲ’ዮም።”
“ናብ ዝመጻእካሉ እንተ መሊሶምኻ እንታይ ኢኻ ትህሰ፧” ሓቲተዮ። ይኹን’ምበር ናይ ብዙሓት ደቂ ሃገረይ ምርጫ ዝኾነት እንግሊዝ፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ካብ ዘምርጻ ረቛሒታት ሓደ ቋንቋ ምዃኑ ብዙሓት ክጠቕስዎ ሰሚዐ’የ። እዚ ካብ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምምራቑ ንብዙሕ ዓመታት መምህር ዝነበረ፡ ደቁን ናብራኡን ሓዲጉ ዝተሰደደ’ሞ፡ ቀልጢፉ ሓላፍነት ስድራ ክስከም ዝነብሮ ሰብ፡ ዓቕሙን ዕድሚኡን ኣብ ጥቕሚ ሃገሩን ሕብረተሰቡን ከውዕሎ ዕድል ተዋሂብዎ እንተ ዝነብር፡ እቲ መኽሰብ ዕጽፊ ምኾነ። ንሱ ግና ገና ኣብ ከርተት’ዩ ዘሎ።
“ከምቲ ትፈልጥዮ ዕድመ ንእስነትና፡ ህይወትና ክንመርሕ፡ ርእስና ክንክእል ከይተፈቕደልና’ዩ ተወዲኡ። ሎሚ፡ ንዓይ ዝጽበዩ ስድራ ገዲፈ፡ ቋንቋ ንምምሃር ጥራይ ዓመታት ከሕልፍ፡ ንመረዳድኢ ጥራይ ብዝተመሃርክዎ ቋንቋ ኣብ ዝርከብ ናይ ስራሕን ትምህርትን ዕድላት ተሓጺረ ክነብር፡ ኣይደልን’የ። በቲ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ትምህርቲ ዘመነይ ዝተመሃርኩሉ ቋንቋ እንግሊዝ ትምህርተይ ክቕጽል፡ ዓቕመይ ከዕቢ ክኽእል ኢለየ ጉዕዘይ ቀጺለ። ህይወት ካብ ዜሮ ካብ ምጅማር ኣብቲ ዝነበረካ ምቕጻል ስለ ዝሓይሽ። ካብ ማእሰርቲ ወጺኤ መጺአስ፡ ናብ ማእሰርቲ… ግን ኣይተጸበኹን።”
“ጉዳይካ ከተረድእ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት ድዩ፧”
“እታ ተገድሶም፡ እታ ኣቐዲምካ ዝረገጽካያ ሃገር ጥራይ’ያ። ናይ ሓደ ምሳይ ዘሎ ዛንታ ክነግረኪ…. ኤውሮጳ ምስ ኣተወ፡ ናብ ቤተሰቡ ክቕጽል እናደለየ ኣብ ጥልያን ብግዲ ኣሰር ኣጻብዕቲ ክህብ ተገይሩ። ግና ናብ ኖርወይ ቀጺሉ - መሊሶሞ። ናብ ሆላንድ ፈቲኑ - ሰጒጎሞ። ናብ ፈረንሳ ከይዱ - ኣይሰለጦን። ናብ በልጁም ተመሊሱ። ድሕሪኡ ናብ እንግሊዝ ተጓዒዙ። ካብ እንግሊዝ ክጥረዝ ድማ ተኣሲሩ። ኣብ’ዘን ኩለን ሃገራት ከርተት ኢሉ፡ ዓቕሉ ምስ ጸበቦ እንታይ ድዩ ኢሉኒ፧ ‘ነብሰይ ከጥፍእ ድዮም ደልዮምኒ፧’”
“እሞ ንምሸቱኸ ድኣ፧ እንታይ ኢኹም ትኾንዎ፧”
“በቃ ኣብ ስንፍላል ኣለና። እንግሊዝ ጠቕሊላ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ምውጽኣ ንጉዳይና፡ ንዓና ብዝጠቅም መንገዲ እንተጸለዎ ንትስፎ።”
*** *** ***
ኣብ መንጎ መንእሰያት ደቂ ሃገረይ ኮፍ ኢለ ነይረ። ኩሎም ክብሃል ብዝከኣል፡ ካብ ኤርትራ ወጺኦም ኤውሮጳ (ጀርመን) ክሳብ ዝበጽሑ ኣዝዩ ሓደገኛ ጉዕዞ ዝሓለፉ’ዮም። እቲ ክሰምዖ ዘስደምመኒ ጉዕዝኦም ንድልያ ሓርነትን ዕቑባ ትንፋስን፡ ተራ ዕላል ክሳብ ዝመስል ተዛንዮም የዕልሉ። ብካልእ ሸነኽ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ምትእኽኻብ መንእሰያት፡ ዛንታ ማእሰርት፡ ግዱድን መወዳእታ ዘይብሉን “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ናይ ዝበዝሑ ተመክሮ ኰይኑ ከም ዝጸንሕ ርግጸኛ’የ። “ተኣሲረ ከለኹ….” ኢልካ ምዕላል’ውን ዳርጋ ከም ንቡር ዝተወስደ’ዩ።
ኣነ ካብ ኤርትራ ብፓስፖርት ዝወጻእኩ ብምዃነይ፡ ዕድለኛ’የ ዝቑጸር። እቲ ዘይንቡር ከም ንቡር፡ እቲ ንቡር ድማ ከም ዘይንቡር ኣብ ዝሕሰበላ ሃገረይ ፓስፖርት ምውናን መሰል ዘይኮነ ብርቂ ነገር’ዩ። ኣብ ዕድመ ሽምግልና ዘይኣተወ ዜጋ ድማ ሰለማዊ ናይ ምጋሽ (ካብ ሃገር ናይ ምውጻእ) መሰል የብሉን። ግድን እንተ ኢሉ ድማ ክሳብ ህይወት ዝሓትት ዘይውሑስ ሓደገኛ ጉዕዞ ይጽበዮ። እዚ ድማ ንመንእሰያት ኤርትራ ከም ናብ ጉስነት ወይ ናብ ቤት ትምህርቲ ምውፋር ተራ ነገር ክሳብ ዝውሰድ ልሙድ ኰይኑ። ሳሕቲ ከምዚ ናተይ ብፓስፖርት ካብ ኤርትራ ክወጽእ ዝኸኣለ ሰብ ምስ ዝርከብ ድማ ኣቓልቦ ይስሕብ።
ብዘገርም ኩነታት፡ “ተኣሲረ ከለኹ….” “ዓመታት ኣብ ውትህድርና ከለኹ….” ብዝኣመሰሉ ዘይንቡራት ተጓንፎታት ንዝጅምር ዕላል፡ ከመይ፧ ስለምንታይ፧ ብዘይምባል ክሰምዕ ዝጸንሐ ሰብ፡ ብፓስፖርት ካብ ኤርትራ ምውጻእ፡ ብቐጥታ ናብ ውሑስ ቦታ ምስግጋር፡ ሕቶ ከየስዓበ ክሓልፎ ዘሎ ተኽእሎ ትሑት’ዩ። “ክልተ ዓመት’የ ገይረ ካብ ዝመጽእ” ዝበልክዎም እዞም ኣብ ምዝዛም 2020 ዝተላለኽዎም ኣብ መወዳእታ 2015 ጀርመን ዝኣተዉ መጻምድቲ ደቂ ሃገረይ፡ በየን፧ ብኸመይ፧ መጺኤ ንምግማት ተጸጊሞም፡ መሊሶም ሓቲቶምኒ።
“ኣይተረድኣንን። መገዲ ተዓጽዩ’ዩ ዘሎ። (መገዲ ዝብሎ ዘሎ ንሰሃራን ማእከልይ ባሕርን’ዩ) ብምጥርናፍ ስድራቤት ድማ ኣብዚ ትብልዮ ዘለኺ ዓመታት ናብ ጀርመን ክሰልጠኪ ኣይክእልን’ዩ። ፈጺሙ ኣይተረድኣንን!” ቀጺሉለይ እቲ ወዲ።
ክሳብ ክንድኡ ካብ ኣገደሶ፡ ምኽንያትን መስርሕን ኣመጻጽኣይ ክዝርዝር ጀመርኩ። ኣብታ ኣነን ንሱን ናትና ንብላን ንናፍቓን ኤርትራ፡ በቲ ንዓይን ንዕኡን ንእስነትና ዘባኸነ ስርዓት፡ ዳርጋ ከም ኩሉ ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ከኣ ከም’ቶም ብዓይኒ እቲ ስርዓት ኣስጋእቲ ዝሕሰቡ ጽሓፍትን ጋዜጠኛታትን ተጠሚተስ ን6 ዓመታት፡ ስሙይ ኣብ ዝኾነ ወተሃደራዊ ቤት ማሕዩር ተቐይደ ምንባረይ፡ ካብ ሃገረይ ንኽወጽእ ክንደይ ጥበብን መሰናኽላትን ከም ዝሓለፍኩ፡ ድሕሪ ምውጽአይ ድማ፡ ኣብ ከምዚ ኣነ ዝነጥፈሉ ዓውዲ ንዝነጥፉ’ሞ ከምዚ ናተይ ጸገም ዘጋጠሞም ሰባት ዝሕግዝ ማሕበር፡ ናይ ውሕስነት ዕድል ከም ዝፈጠረለይ ነገርክዎ።
“ሽዱሽተ ዓመት! እዋይ ሓፍተይ! ኣነስ ፈጺመ ኣይምኽኣልክዎን” በለትኒ በዓልቲ ቤቱ።
“ኣነ ከኣ ነቲ ነብሰጾር ኮንኪ ዝሓለፍክዮ ሓደገኛ ጉዕዞ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ፈጺመ ኣይምኽኣልክዎን” በልክዋ።
…ኣብቲ ንፈተና ህይወት ደቂ ሰባት ዝተዳለወ ዝመስል በዳሂን ሓደገኛን ጉዕዝኦም፡ ዘሕለፍዎን ዝረኣይዎን ስቓይ፡ መኣዝንካ ኣብ ዘይትፈልጠሉ በረኻታት ልብያ፡ ከም ጥሪት ምስ ዝቖጽሩኻን ናይ ሰብ ፍጥረት ዘለዎም ኮይኖም ዘይስምዑኻን ዕጡቓት ጨወይቲ፡ ብጥሜትን ጭንቅን፡ እሞ ድማ ነብሰጾር….
ክነግሩኒ ከለዉ፡ ኣፍራሒ ፊልም ክንዕዘብ ከለና ከም ዝህልወና ስምዒት’ዩ ነይሩኒ። እዚ ዛንታ ከመይ ኢሉ’ዩ ከም ተራ ፈጠራዊ ዛንታ ወይ ጽውጽዋይ፡ ናይ ወግዒ ቡን ዕላል ኰይኑ ዝሓልፍ፧!
“ኣብ ርእሲ’ዚ ኩሉስ ዳግማይ መጭወይትን ዓመጽን ድማ ኣለዎ፧” እናሓሰብኩ’የ ተዛሪበ።
“እወ።”
“ክሓስቦ ከለኹ ጥራይ ከቢዱኒ’ሎ። ኣብኡ እንተ ዝነብር ብጭንቀት ጥራይ ምውት ኢለ ምሓደርኩ’መስለኒ።”
ኣብ ዓደይ ንዓመታት መጭወይቲ፡ መግረፍትን ስቓይን በጺሑኒ’ውን እንተኾነ፡ ካብቲ ናታ ናተይ ይሓይሽ ኢለ ሓሰብኩ። ፍልልይና፡ ኣነ ኣብ ሃገረይ፡ ጉልባቦም ብዝቐልዑ ሰባት፡ ብባዕሎምን ዓለምን ‘መንግስቲ’ ተባሂሎም ብዝጽውዑ ጉጅለ፡ ኣብ ሰለማዊ ህይወተይ ከለኹ ብሃንደበት ዘጋጠመኒ ምዃኑ’ዩ። መተዓልልተይ ድማ ኣብ ጉዕዞ ስደታ፡ መንነቶም ብዝሓብኡ፡ ዓለም፡ ኣብ ሕጊ ክቐርቡን ብገበን ክሕተቱን ብእትደልዮም ጉጅለታት፡ እሞ ድማ ከጋጥማ ምዃኑ እናፈለጠት ዕድለይ ኢላ ኣብ ዝኣተወቶ ከቢድ ውሳነ ዘጋጠማ ምዃኑ’ዩ።
“ኣብ መገዲ ዝገደፍናዮም ንቡር ቀብሪ ዘይረኸቡ መጓዕዝትና’ውን ነይሮም’ዮም። ብዕድል ኢና ኣብዚ በጺሕና። ንሕና ተመስገን ኢና ንብል” ኣዕሪፋ። “ተመስገን” ንኽልቴና ተሰማምዓና ቃል’ያ። ክልቴና፡ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፍናዮ ሽግራት ንዝረኸብናዮ ሓርነትን ውሕስነትን ዘይረኸቡ መጓዕዝቲ ነይሮሙና’ዮም። ገሊኦም ምስ ጸበቦም ዘይርሃዎም። ገሊኦም ብቐንዳ ህይወቶም ዝተኾልፈት! ንሳቶም ድማ’ዮም መነጻጸሪ እቲ ዝሓለፍናዮ ገድልን ንነብሮ ዘለና ህይወትን። ይኹን እምበር፡ ኣባና፡ ኣብ ስነ ልቦና እዞም ሕብረ ብዙሕ ወጽዓታትን ሽግራትን ዝረኣና ሕብረተሰብ፡ እቲ ካባኻ ዝሓይሽ ገዲፍካ ካብ ናትካ ኣብ ዝኸፍእ ህይወት ዘሎ ሰብ ጥራይ ምጥማት ከም ባህሊ ከይሰርጽ የፍርሓኒ።
“ሽዑ ጥልያን ምስ ኣተኹም እንታይ ኢልኩም፧”
“ኣብኡ ኣሰር ኣጻብዕቲ ከይውሰደና ከኣ ካልእ ቃልሲ…”
“ንምንታይ፧ ካብቲ ኩሉ ሽግር ምስ ወጻእኩም ሩፍ ክትብሉ ተጸብየ ነይረ” ምናልባት ምስ ውልቃዊ ኩነታትቶም ዝተኣሳሰር ዝተፈልየ መልሲ እንተ ረኸብኩ ኢለ ደኣ’ምበር፡ እዛ ሕቶ ኣቐዲመ’ውን ምስ ገለ ሰባት ኣልዒለያ ነይረ’የ።
ቅድሚ ሕጂ (2019) ካብ ፈረንሳ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ምስጋር ካለ ኣብ ዝተባህለት ፈረንሳዊት ደሴት ኣዋርሕ ዝገበረ መንእሰይ (ዕድመ ፈለማ 20ታት) እፈልጥ’የ። ፈለማ ናይ ውሑዳት መዓልታት ጉዕዞ ገይረ ስለ ዝሓሰብክዎ “ሰላም ጉዕዞ!” ካብ ዝብል ትምኒት ዝሓልፍ ኣቓልቦ ኣይነበረንን። ግዜ እናተመጠጠ ምስ ከደ ከኣ’የ ንኩነታትቱ ብዝዓሞቐ ደረጃ ክርዳእ ዝኸኣልኩ።
“ሎሚ’ውን ገና ኣብኡ’ለኻ፧”
“እወ ኣብኡ ኣለኹ። ናይ ሎሚ’ሞ ከኣ ግደፍዮ። ዝናብ መጺኡ ኣበሳብስ ኣቢሉና።”
“ኣብኡ ንኽንደይ ዝኣክል ግዜ ኢኹም ክትጸንሑ፧” ሓቲተዮ።
“ዝፍለጥ ኣይኮነን ድሮ ኣዋርሕ ገይርና’ለና።”
“እቲ ጉዕዞኹምከ ውሑስ ድዩ፧”
“ውሑስ ዝብሃል የለን። ካብ ጉዕዞ ሰሃራ እንተ ዘይከፊኡ ኣይሓይሽን። በቃ ከም ዕድልካ’ዩ።”
“ንምንታይ ኣብዚ ክትከውን ኣይደለኻን፧ ኣብ ጀርመን ምንባርካ ሰሚዐ፧”
“እወ ኣብ ጀርመን ነይረ። ኣብ ጥልያን ኣሰር ኣጻብዕቲ ስለ ዝተወስደኒ፡ ጀርመን ነጺጋትኒ። ናብ ጥልያን ምምላስ ድማ ኣይደለኹን። ናይ ትምህርትን ስራሕን ዕድል የብሉን። ኣሎ እንተኾይኑ ድማ ኣዝዩ ጸቢብን ከቢድን ተኽእሎ’ዩ።”
**** *** ***
እዞም ሰብ ሓዳር መተዓልልተይ እምበኣር ካብዚ ብርሑቕ ዛንታ ጉዕዞኡ ዘካፈለኒ መንእሰይ ዝተፈልየ መልሲ ኣይሃቡንን።
“ቅድሜና ካብ ዝኣተውን ደዊሎም ድሃይና ካብ ዝሓቱን ፈለጥትና ብእንረኽቦ ሓበሬታ፡ ብሰላም እንተ ኣቲና ክንዕቆበለን ንደሊ ሃገራት ሓሪና ኢና ንጸንሕ። ምኽንያቱ ገሊኤን ሃገራት፡ ካብ ግዱድ ዕስክርናን ዘይምኽኑይ ማእሰርትን ሃዲምና ስለ ዝመጻእና፡ ናይ ምንባር ሓርነት ጥራይ እኹል’ዩ ኢለን ዝሓስባ’የን። ንሕና ከኣ ንትምህርቲ፡ ስራሕ፡ ምትእኽኻብ ስድራቤት…. ብዝኣመሰሉ ጉዳያት ተመረጽቲ ናብ ዝኾና ሃገራት ክንከይድ ኢና ንደሊ። ኣብ መዓስከር ስደተኛታትን ስንፍላል ህይወትን ተወሳኺ ዕድመና ከነባኽን ኣይንደልን። ተማሂርና ክንልወጥ፡ ሰሪሕና ኣብ ሽግር ንዝሓደግናዮም ስድራቤትና ክንጥውር ንደሊ… ንኸምዚታት ዘይምችኣ ዓዲታት ድማ፡ እንተ ወሓደ ቀዳሞት ምርጫታትና ኣይኮናን።” እቶም መጻምድቲ እናተመላልኡ፡ ርእይቶ ናይ ዝበዝሑ መጓዕዝቶም ምዃኑ ንዝጠቕስዎ ሓሳብ የቕርቡ። ዕድል ገይሮም ድማ ኣብ ጥልያን ኣሰር ኣጻብዕቲ ከይሃቡ ጀርመን ኣትዮም። ኣብታ፡ ኣብ ምትእኽኻብ ስድራቤት ብትኽተሎ ኣሰራርሓ ብኤርትራውያን እትምረር ጀርመን ድማ እቲ ንጎዕዞ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ኣብ ማህጸን ኣዲኡ ኰይኑ ዝተኻፈሎ ቦኽሪ ወዶም ሓቚፎም። ደጊሞም’ውን። ዘይከምቶም፡ ኣብ ጎረባብቲ ኤርትራ ዝኾና ሃገራት ፋሕ ኢለን ዘለዋ ስድራቤታቶም ክጥርንፉ ዘይከኣሉ፡ ንዓመታት ኣብ ስንፍላልን ነውጽን ዝነብሩ ዘለዉ መማጽእቶም ድማ ዕድለኛታት’ዮም።
ብውሕዱ ነቲ ጉዳይ ንምስላጥ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ ኮለል ምባል፡ ለይትን ቀትርን ሰሪሕካ ክትብድሆ ዘሸግር ናይ ርሕቀት ሓዳር፡ ሻቕሎት፡ ናፍቖት… የብሎምን። ካብዚ ይድሓኑ’ምበር ካብ ካልእ ብድሆ ግን ኣየምለጡን።
“ካብ ኤምባሲ ሃገርኩም ወረቐት ኣምጽኡ ተባሂልና” ድማ ይብሉ። ብኸመይ ምኽንያት እዚ ሕቶ’ዚ ንኤርትራው’ያን ሓተትቲ ዑቕባ ቅኑዕ ኮይኑ ይርከብ ፍጹም ክርድኣኒ ኣይከኣለን። “ካብቲ ኣብ ሃገረይ ዘሎ ውልቀ መላኺ፡ ዓማጺ ስርዓት ሃዲመ ነብሰይ ከዕቁብ መጺኤ” ንዝበለ ሰብ ብኸመይ ምኽንያት’ዩ ካብ ኤምባሲኡ መሰነይታ ወረቐት ኣምጽእ ዝብል ትእዛዝ ዝወሃቦ፧!
እቲ ዝገርም፡ ብሓሳብ ካብኡ ንዝተፈልዩን ንዝቃወምዎን ዜጋታት ኩሉ መሰላቶም ዝገፍፍ “መንግስቲ ኤርትራ” ድርብ መዐቀኒ’ዩ ዘለዎ። ካብ ኢዱ ኣምሊጦም፡ ዘይክፈል ከፊሎም፡ መስገደል ሰጊሮም ኣብተን ሰብኣዊ መሰል ዝኽበረለን ዝብሃላ ሃገራት ምስ ኣተዉ፡ “ናይ ጣዕሳ” ዝብል ቅጥዒ ኣዳልዩ፡ ደገፍ ንዝሓቱ ዜጋታት 2% ናይ ኣታዊታቶም ክኸፍሉ ብምግዳድ፡ እቲ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ውትህድርናን ናይ ነጻ ዕዮን ዘብለየሎም ዕድመ ከይኣክል፡ ገንዘቦም ብምኽፋል ጊላነቶም ንኽቕጽልዎ ይገብር። እዚ ዝትግበር ከኣ ኣብዘን መሰል ሰባትን ፍትሕን ዝኽበረለን ሃገራት ከም ብዓል ጀርመን’ዩ።
እዘን ኣዕቆብቲ ሃገራት፡ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ኤምባሲ ሃገሮም ናይ ድጋፍ ወረቐት ከምጽኡ ክሓታ/ከገድዳ ከለዋ’ምበኣር፡ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ይትሓጋገዛ ከም ዘለዋ ክቑጸር ይክኣል’ዩ። ብቐንደን እተን ኤምባሲታት’ውን፡ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ኣጓፋት መዝሚዘን፡ ኣብ ካዝና እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓማጺ ስርዓት ዝኣቱ ገንዘብ ካብ ምእካብ ዝሓልፍ፡ ንህዝቢ ዝውዕል ረብሓ ንምሃብ ዝነጥፋ ኣይኮናን። እዘን ስደተኛታት ብምዕቋብ፡ ህይወት ዘውሕሳ ዘለዋ ሃገራት’ምበኣር፡ ንዓማጺ ዘርብሕ ንህዝቢ ድማ ዘመዝምዝን ኣብ ወጥሪ ዘእቱን ከፋታት ክዓጽዋ እንተ ዝኽእላ፡ ንስደተኛታት ኤርትራ ዓቢ ውዕለት ምኾነ።


text:
ወረቐት መንነትካ ምስ እተጥፍኦ፡ ቀልጢፍካ ናብ 020-32 32 62 ደዊልካ ምእንቲ ካልእ ሰብ ከይጥቀመሉ ከም ዚዕገት ግበሮ። ነቲ ወረቐት መንነት ከም ዚዕገት ምስ ገበርካ፡ እቲ ኢ-ለጊቲማኹን እውን ይዕገት እዩ።
ኣብ ወጻኢ ሃገር ምስ እትህሉ ድማ ናብዚ ዚስዕብ ደውል፤ +46 771-32 32 62 (tonval 2).
ካርድኻ ምስ ዚስረቐ ናብ ፖሊስ ኣመልክት
እቲ ወረቐት መንነትካ ምስ ዚበላሾ፡ ንስካተቨርከት ተወከሶ። እቲ ካርድ ብኸመይ መገዲ ከም እተበላሸወን ከመይ ጌርካ ትዕቅቦ ከም ዝነበርካን ዚገልጽ ደብዳበ ጸሓፍ። ናብዚ ዚስዕብ ኣድራሻ ለኣኮ፤
Skatteverket
Id-kontrollsektionen
171 94 Solna
እተበላሸወ ወረቐት መንነት ኪዕገት (ብሎክ ኪኸውን) ኣይግባእን።
ናይ ካልእ ሰብ ወረቐት መንነት ምስ እትረክብ፡ ወይ ናብቲ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎት ምለሶ ወይ ድማ ናብዚ ኣድራሻዚ ለኣኮ፤
Skatteverket
Id-kontrollsektionen
171 94 Solna


text:
ኣገዳሲ መግለጺ ሰላማዊ ሰልፊ 2005 ኣውስትራልያ
ኣብዚ ንሳልሳይ ዓመቱ ብተኸታተሊ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ኩነታት ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ከም ዝርከብ ይዘኻኽረና። 2004 ጃምላዊ መቕዘፍቲ መንእሰያት ኣብ ዕዲ ኣበይቶ፡ ንዝተረሸኑ ስንኩላን ማይ ሓባር መደረብታ ጥፍኣት ኤርትራውያን ዘዝኻኸረት ዓመት እያ ነይራ። እዚ ክልቲኡ ፍጻሜታት ኣብቲ ህዝቢ ኤርትራ ብጻዕቂ ዝነብረሉ ከባቢ ከተማ ኣስመራ፡ ንስርዓት ህግደፍ ዝበደሀ ሓያል ተቓውሞ ሓርበኛታትን መንእሰያትን ደቂ ሃገር ብኣድራጋ ጠያይቲ ዝተረሽንሉ ብምንባሩ ዲክታተር ኢሰያስ ካብ ፖልፖት ዘይፍለ ጨፍላቒ ስርዓት ምኽኑ ዝተጋህደሉ ተወሳኺ መርትዖ እዩ ክባሃል ይኽእል። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ኢዩ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ ስለማዊ ሰልፊ ንዝኽሪ’ቶም ብዘይ ንቡር ኣብ ጋህሲ ዝተቐብሩ መንእሰያት አሕዋትና ኮይኑ ክሓልፍ ተወሲኑ ዘሎ። እቶም ሃለዋቶምን ኩነታቶምን ዘይፍልጥ ብዘይ ሕጊ ዝተኣስሩ ዝተቐትሉ ዝተጨውዩን ሃገራውያን ከይኣክል፡ ሎሚ ኣብ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ኩሉ ዜጋ ብወረ ኩናትን ቁጠባዊ ቅልውላውን ዕለተ ህላዊኡ ኣብ ጽላሎት ሓደጋ ይነብር ኣሎ። በቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ ኣብዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን ወዲ ሰብ ኪኖ’ቲ ንዕለታዊ ሂወቱ ዝነብረሉ መሰረታዊ ጠለባት ረኺቡ ናብ ዝያዳ መጋየጺ ዘማዕድወሉ መዋእል፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓለንጊ ጥሜት ክግረፍን ብዋሕዲ መድሃኒትን ኣገልግሎት ጥዕናን ኽቕዘፍ፡ ብሰንኺ ቅረብ ነዳዲ መሰረታዊ ተድላዪ ነገራትስ ይትረፍ ሑሙማትን ነብሰጾር ኣዴታትን ናብ ሕክምና ዝበጽሕሉ፡ ህዝቢ ብሓፈሻ ዝጐዓዓዘሉ ተስሚዑ ዘይፈልጥ ናይ መረኻኸቢታት ሕጽረት ኣጋጢሙ ኣሎ። ስርዓት ህግደፍ ዓመት መጸ ትዕዝብቲ ህዝቢ ንምጥምዛዝ ጽርግያ ተሰሪሑ፡ መንግዲ ተቐይሱ፡ እናተባህለ መናፍሕ ዝገበረሉ ዝነበረ ዕንክሊል ኣብቂዑ፡ ሎሚ እተን ቀደም ብግዜ ጣልያን ዝተስርሓ ጽርግያታት’ውን ሳላ ህግደፍ ይዝኽትማ እለዋ። መንገዲ ኣጋርን ምጸዕኛን ድማ ናብ ናይ ጥንተን ተመሊሰን ሓያል ኣገልግሎት ይህባ ምህላወን ንዕዘብ ኣለና። እወ ዋርሳይ ይካኣሎ ንጸላኢ ክዋጋእ፡ ብስገዳድ ድማ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ጎቦታት ከፍርስ ይኽእል እዩ፡ ዶላር ክቕንጥብን ነዳዲ ክቕድሕን ግን ልዕሊ ዓቕሙ እዩ። ከምቲ ኣውስትራልያ ጋዜጠኛ “ኣብቲ ሃገር ብዘካ ናይ ባህሊን ዜናን ፕሮፖጋንዳዊ ማሽን ካልእ የለን” ዝብሎ ሕጂ ድማ ህግደፍ ተሪፋቶም ዘላ መሳኺን ደረፍትን ምዚቀኛታትን ሒዝካ ብኸበሮን ጓይላን ህዝቢ ክተደናግር ምፋትን እዩ። ነዚ ብህግደፍ ዝግበር ናይ ሰለስተ መዕልቲ ጓይላን ደበላን ብሰልፊ ምቅዋም፡ ንዓና ንተቓወምቲ ዕላማ እይኮነን። እንታይ ድኣ ኣብዚ ህግደፍ ባዕሎም ዝወሰንዎ ዕለት ሓቕን ሕሶትን ገጽ ንገጽ ብምፍጣጥ ተግባራት ህግደፍ ንምቕላዕ እዩ። ንህግደፍ’ውን ቀንዲ ዕላማኦም ኣይመስለናን። ኪኖ’ቲ ዳንኬራ፡ ኣብ ኣውስትራልያ ዝነብሩ ኤርትራውያን ንመደባትና ደጊፎም፡ ኣብ ጎኒ መንግስቶም ምዃኖም ኣፍሊጦም ወዘተ እናበልካ ንፕሮፖጋንዳዊ ማሽን መቃነዪ መሳርሒ ምእካብ ኢዩ። ብወገና ድማ ኣበደን ህዝብን ህገርን ኣብ ዝጠፍኣሉ፡ ሕግን ፍትሕን ኣብ መዓሙቅ ኣብ ዝተቐብረሉ፡ መንእሰያት ብእኩብ ኣብ ዝርሸንሉ ግዜ ይትረፍ’ዶ ኒሕን ሕቦን ዘለዎ ኤርትራዊ ዝኾነ ሓላፍ መንገዲ’ውን ዝቕበሎ እይኮነን ንምባል እዩ። ንሕናን ህግደፍን ብልክዕ ተፋሊጥና ኣለና። እቶም ኣብ መጻወድያ ህግደፍ ዝርከቡ “ወራዙት” አሕዋትና ግን ኣንተስ ብዘይፍላጥ እንተስ ብበለጽ “እንታይ’ሞ ተቓዊምካ”፡ “እዚ ድኣ ዘይባህሊ እዩ”ወዘተ…… ዝብሉ ዝኑባት ኣለዉ። እብ’ዚ ግዜ’ዚ ንተግባራት ህግደፍ ዓው ኢሉ ዝከላኸል ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ የለን ክበሃል ይካኣል። የግዳስ ነቲ ትሑት ስቕታ ተቓውሞኦም ናብ ግሁድ ንምቕያር ሓደ ካብ’ቲ ተታሓሒዝናዮ ዘለና መደባት ኣዩ።
እዚ ካብ ዕለት 14 ጥሪ 2005 ዝጅምር ካብ ዝተፈላለየ ከተማታት ኣውስትራልያ ክሳተፍዎ ትጽቢት ዝግበርሉ፡ ናይ ሰለስተ መዕልቲ ሰለማዊ ሰልፊ ኣጋጣሚ ብምግባር፡ ነቶም ዓመት መጸ ንጥፈታትና ኣበይ ከምዝበጸሐ ዝክታተሉን ብሞራልን ሓሳብን ዝተሓባበሩና ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከቡ ኤርትራውያን ሎሚ’ውን ከምቀደምና ብዝላዓለ ሞራልን ፍናናን ተበጊስና ምህላውና ክነበስርም ንፈቱ።
ዕላማታት ተቓውሞ
- ብቕዋም እትምራሕ ግዝኣተ ሕጊ ዝሰፈና ሃገር ንምምስራት፡ እብ ዝግበር ምንቅስቓስ ኤርትራውያን እጃምካ ምብርካት።
- ዶብ ዝሕለፎ ሰብኣዊ ግህሰት ኤርትራውያን ብምቅዋም፡ ንሰብኣዊ መሰል ዜጋታት ምጥባቕ።
- መስል ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምኽባርን፡ ዘጝጥሞም ዘሎ ግፍዕታትን ሕደጋታትን ንምኽልኻል እበርቲዕካ ምስራሕ።
- ዲሞክራስያውን ፍትሓውንስርዓት ንምትካል ምስዝቅለሱ ህገራውያን ውድባት ማሕበራት ሰልፋታት ውልቀሰባት ምትሕግጋዝ።
- ንሰብኣዊ መስል ወዲሰብ ምስ ዝጣበቓ፡ ሃገራውያንን ኣህጉራውያንን ማሕበራት ብሓባር ምስራሕ።
- ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕድሚኡ ንምንዋሕ ዝገብሮ ኩሉ ዕይነት መደባትን ዘራጊ ዘመተታትን ብትሪ ምቅዋም።
- ሕድነትን ምትእስሳርን ኤርትራውያን ንምሕያል፡ ባህሎምን ልምዶምን ንምዕቃብ፡ ስሩዕ መደባትን ጎስጓስን ምክያድ።
- መስታ ኣልቦ ግፍዕታት ስርዓት ህግደፍን ምቅላዕ፡ ናብ ሰብኣውያንን መንግስታውያንን ማሕበራት ዝቐነዐ ዘመት ምክያድ።
ኤርትራውያን ኣውስትራልያውያን ንሰላምን ፍትሕን
ኮሚቴ ተቓውሞ
12 ጥሪ 2005
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2982


text:
Radio Erena: March 24, 2014
ኣብ ጅቡቲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ፍታሕ ንኽረኽቡ ንምጽዋዕ፣ ኤርትራዊት ተጥባቒት ሰብኣዊ መሰላት ኤልሳ ጭሩም ኣብ ጄኔቫ ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኤምባሲ ጅቡቲ መግቢ ናይ ምሕሳም ኣድማ ተካይድ ምህላዋ ተገሊጹ።
ዳይረክተር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት አርትራ ኤልሳ ጭሩርም፣ ኣቐዲማ ንኩነታት እቶም ኣስታት 267 ኤርትራውያን ንምክትታል ናብ ጅቡቲ ከይዳ ከምዝነበረት ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እቶም ኤርትራውያን ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ናይ ዓይኒ ምስክርነታ ሂባ’ያ።
ካብ 2008 ኣትሒዙም ንኣስታት ሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነገድ ዝሳቐዩ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ መንግስቲ ጅቡቲ ዝኾነ ቆላሕታ ክህቦም ኣብ ርእሲ ዘይምኽኣሉ፣ ነዞም ካብ ምልካዊ መንግስቲ ኤርትራ ሃዲሞም ዑቕባ ዝሓተቱ መንእሰያት ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ’ውን ጸምማም እዚኒ ምሃቡ ኤልሳ ጭሩም ብተደጋጋሚ እዋን ኣብ ዘቕረበቶ መግለጺታት ክትነቕፍ ጸኒሓ።
መንግስቲ ጅቡቲ፣ ነቶም ዶባ ሰጊሮም ዑቕባ ንምሕታት ዝኣትዉ ኤርትራውያን ከም ምሩዃት ኵናት ሒዞውም ከምዘሎን ግቡእ ሕክምና፣ ጽሬትን ዝተመጣተነ መግብን ክረኽቡ ብዘይምኽኣሎም’ውን ግዳያት ዝተፈላለየ ሕማማት ይኾኑ ከምዘለዉን ይፍለጥ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ’ውን ብሰንኪ ሕማቕ ኣተሓሕዛ፣ ሓደ ኤርትራዊት ከምዝሞተ ኣይርሳዕን።
ኣብ ጅቡቲ ኣብ ቤት ምእሰርቲ ነገድ ተታሒዞም ካብ ዘለዉ 16 ኤርትራውያን ምሩኻት ኵናትን ኣስታት 240 ስደተኛታትን ሳኣን ግቡእ ሕክምናን ክንክንን ዛጊት ሰለስተ ሞይቶሞም ከምዘለዉ’ውን በብእዋኑ ዝተቓልሐ ጸብጻባት የመልክት።
ኤልሳ ጭሩም፣ ብዘይካ’ቲ እዚ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ጅቡቲ መግቢ ብምሕሳም ጀሚራቶ ዘላ ጻውዒት፣ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ኣብ ቀጽሪ ኤምባሲታት ጅቡቲ ተቓውሞታቶም ከስምዑ ተማሕጺና።
መንግስቲ ጅቡቲ፣ ብኤርትራ ተታሒዞም ኣለዉ ንዝበሎም ምሩዃቱ ኩነታቶም ከይፈለጠ፣ ኣብ ልዕሊ’ቶም ዑቕባ ንምሕታት ናብ ጅቡቲ ኣትዮም ዘለዉ ኤርትራውያን’ውን ዝኾነ ቆላሕታ ከምዘይህብ’ዩ ብተደጋጋሚ ዝጠቕስ።
ጅቡቲ መሰል ስደተኛታት ንምኽባር ንውዕል ጀነቬ ዝኸተመት ሃገር ክነሰ፣ ካብ ምልኪ ሃዲሞም ናብ ዑቕባ ንምሕታት ንዝመጹዋ ኤርትራውያን ግና ብኣዝዩ ኣሰካሕካሒ ኩነታት’ያ ትሕዝቶም ዘላ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሎሚ ጽባሕን ኣብ ዝካየድ መበል 25 ኣኼባ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ጉዳይ ኤርትራን ጅቡትን ክዝተየሉ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
=========================================


text:
ዓለም ለኸ ፈደረሽን ማሕበራት ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ምስ ሕብረት ኣፍሪካን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዘለዎ ርክብ ንምጥንኻር እናሰርሐ ምዃኑ ተገሊፁ።መንግስቲ ኢትዮጵያን ዓለም ለኸ ኮምቴ ቀይሕ መስቀልን እውን እናተዘራረቡ ምዃኖም ተፈሊጡ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ዓለም ለኸ ፈደረሽን ማሕበራት ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ኣቶ በቀለ ገለታ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብዝኣተው 7 ሰነ 2003 ዓ/ም ጀሚሮም ምስ ሰበስልጣን ሃገራውን ኣህጉራውን ኣካላት ክዘራረቡ ፀኒሖም ኣለው።
ብናቶም ኣገላልፃ ዝፀንሐ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪካ ካብዝርከቡ ኩሎም መዘነታቱ እቲ ዝጠንከረ ነይሩ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ምስቶም ካልኦት ክወዳደር እንተሎ ግን ከምቲ ዝነበሮ ኣይኮነን ይብሉ።
እንታይ ክግበር ከምዘለዎ ትማሊ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ከምዝተዘራረቡ ኣቶ በቀለ ገለታ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።ንሶም ‘’ መንግስቲ ነቲ ሃገራዊ ማሕበር ንምጥንኻር ኣብዝሕግዘሉ ኢና ተዘራሪብና።እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ነቲ ሃገራዊ ማሕብር ንምጥንኻር ከምዝሕግዙ ብሓቂ ዓብይ ተስፋ እዮም ሂቦምና።ምስቶም ቀዳማይ ምንስቴር ደስ ዝብል ግዜ ኢና ኣሕሊፍና።’’ይብሉ።
ምንጭታት ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ እቶም ዋና ፀሓፊ እቲ ማሕበር ብዛዕባ ዝጠናኸረሉ ምስ ኣመራርሓ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ተመያይጦም ኣለው።
እቶም ዋና ፀሓፊ ናብ ኢትዮጵያ ዝመፁሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እቲ ዓለም ለኸ ፈደርሽን ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘለዎ ሃለዋትን ናይ ስራሕ ምቅስቓሱን ብሕጊ ኣፍልጦ ዝረኽበሉ ኩነታት ንምፍጣርን ንምስምማዕን ከምዝኾነ ይገልፁ።
ኮምቴ ዓለም ለኸ ቀይሕ መስቀል ኣብ ክልል ሱማሊያ ንኸይቀሳቐስ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ምኽልካሉ ዝፍለጥ እዩ።ብዛዕባ’ዚ ቪኦኤ ንቶም ዋና ፀሓፊ ሕቶ ኣቕሪቡሎም ኣቶ በቀለ ገለታ ብኣፅንኦት ከምዝገለፅዎ ንሶም ዝመርሑዎ ዓለም ለኸ ፈደረሽንን ኮሚቴ ማሕበር ዓለም ለኸ ቀይሕ መስቀልን ክልተ ዝተፈላለዩ ኣካላት ምዃኖም እዩ።ኮይኑ ግን እቲ ጉዳይ ምስ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ምንስቴር ወፃኢን ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦምሉ ኣለው።
ኣብቲ ቦታ ይሰርሕ ዝነበረ ናይቲ ኮምቴ ሰራሕተኛ ምናልባሽ ዝገበሮ ነገር ክህሊ ይኽእል እዩ ዝብሉ እቶም ዋናፀሓፊ እንተኾነ ግን እቲ ርክብ ንምዕራይ መንግስቲ ምስቲ ኮምቴ ኣብ ምዝርራብ ከምዝርከብ ተነጊሩኒ ኣሎ ይብሉ።


text:
ኢጣሊያዊ ኣባል ማሕበረሰብ ልኡካነ ወንጌል ንኣፍርቃ ኣባ ፒየር ልዊጂ ማካሊን ካልኦት ኣርባዕተ ዜጋታት ኣብ ማሊ ንኽልተ ዓመት ተጨውዮም ድሕሪ ምጽናሕ ናጻ ከምእተለቁ ክሕበር እንከሎ፡ ናይ ሰበኻ ክረማ ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ዳኔለ ጃኖቲ፥ ሰበኻኦም ንኣባ ማካሊ ብሓጐስን ጸሎትን ንምቕባል ይጽበዮም ኣሎ እንክብሉ ከምዘፍለጡ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣመደዮ ሎሞናኮ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 17 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ኒጀር ካብ ርእሰ ከተማ ኒኣመይ 150 ኪሎ መትሪ ርሕቐት ኣብ ዝርከብ ናይ ተልእኾ ወንጌል ስፍራ ተጨውዮም ኣብ ኢድ ናይ ማሊ ጅሃዳዊ ሓይሊ ዝነበሩ ኢጣሊያዊ ካህን ኣባ ፒየር ልዊጂ ማካሊን ካልኦት ምስኦም ተጨውዮም ዝነበሩ ሰለስተ ዜጋታት ዕለት 9 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ናጻ ከምእተለቑን ሎሚ ዕለት 10 ጥቅምቲ ሮማ ከምዝኣተዉ፡ ዝሓበሩ ሎሞናኰ ኣስዒቦም ብጀካ እዞም ክልተ ዜጋታት ኢጣሊያ ካልእቶ ምስኦምተጨውየን ዝነበራ ፈረንሳዊት ሶፊየ ፐትሮኒን ናይ ግብረ ሰናይ ኣባልን ተወላዲ ማሊ ናይ ፖለቲካ ኣካል ሱማሊያ ኪሰን እውን ናጻ ከምእተለቁ ሎሞናኰ ገሊጾም።
ናይ ክረማ ጳጳስ ዳኒየለ ጃኖቲ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ዕለት 17 ምእንቲ ኣባ ማካሊ ጸሎት ይዓርግ ከምዝነበረን እዚ ኸኣ ንኣኦም ጥራሕ ዘይኮነ ንኹሎም ኣብ ዘተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ምእንቲ ዝተጨውዩን ዝቐርብ እውን ከምዝነበረን እቲ ናቶም ናጻ ምልቓቕ ነቲ ናይ ክረማ ሰበኻ ኣብ ሃገራት ከባቢ ሳሀል ዘካይዶ መደብ ድጋፍን ሕንጸትን ኣስፍሆተ ወንጌልን ዘበራትዕ እዩ ቢሎም፥ እዚ ኵነት ብመንጽር እታ ቅዱስ ኣቦና “ኵላትና ኣሕዋት” ብዝብል ኣርእስቲ ዝስደረዋ ዓዋዲት መልእኽቲ ዝንበብ ክኸውን ኣለዎ ቢሎም፡ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ስቓይ ምኽንያት ዕርቅን ሰላምን ክኸውን ተስፋናን ጸሎትናን እዩ እንክብሉ ዝተሰምዖን ሓጎስ ገሊጾም ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ስርሒት ዓብደረቦ!
ስርሒት ዓብደረቦ!
ቀደምʼዪ! ብዙሕ እኳ ኣይዝከረንን፡፡ ኣብ ገዛባንዳ ጥልያን ጎደና ማርኮኒ ከባቢ መስጊድ ኢዩ፡፡ ኣብ ገዛ ናይ ሓደ ዓርከቦይ ዓብደረቦ ኣትይዎም ክባሃል እሰምዕ ነይረ፡፡ ዓብደረቦ እንታይʼዩ..? ከመይ ከመይ ከ ይገብር..? ብዙሕ ኣፍልጦ ኣይነበረንን፡፡ ብሓቂ ድማ ንእሽቶ፡ ትሕቲ ዓሰርተ ዓመት ዝዕድሚኡ፡ ከመዛዝን ዘይክእል ህጻን እየ ነይረ፡፡ ግን ከኣ እቲ ዝዝረብ፡ ዝበሃል፡ ዝውረ ዝነበረ ኣይርሰዓንን፡፡ ከምቲ ብነኣሽቱና እንከለና፡ ዝንገረና መፍረሒ ዓይነት ጽውጽዋይ ኮይኑ ይስመዓኒ፡፡ ንብረት ገዛ ዝተንከፎ ዘይብሉ ባዕሉ የንቀጥቅጥ፡ ጸኒሑ ይወድቕ ይሰባበር፡፡ ቢኬሪ ቡሽ መስተይ ሻሂ ኣብ ኢድካ ሒዝካዮ ከለኻ ዝተንከፈካ ዘይብልካ ወዲቑ ሸዋሕዋሕ ይብል ይሕምሸሽ፡፡ መኣዲ ክትበልዕ ቅርብ ምስ ኣበልካዮ ባዕሉ ቁልቁል ዝኣፉ ግልብጥ ይብል ይድፋእ፡፡ በዚ መጸ ዘይበልካዮ ኣይሂ ደናጉላ ሓነግነግ የብለካ፡፡ ግን ከኣ ዝገርም ደም ዝበሃል ኣይትፈስስን ኣይትሓብጥን እውን፡፡ እቲ ዘረባ እቲ ዝበሃል ብዙሕ ብዙሕ ኢዩ፡፡ ተግባራት ዓብደረቦ ተኣምራት ኢዩ፡፡ ክዓልብ እምበር ክስንዶ ብፍጸም ኣይትርእዮን፡፡ ስራይ ዓይነት ኢዩ፡፡ መን ይፈልጥ ዓብደረቦ ሓወን ወይ ውን ወዲ ሓወቦአን ንደቂ ሕድርትና ክኸውን ይኽእልʼዩ፡፡
ነገር ዓብደረቦ ደሓር ምስ ዓበኹ ካብ ቤትምህርቲ ሰውራ ናብ ገድሊ፡ ካብ ገድሊ ነጻነት ኮይኑ ዳግማይ ናብቲ ዝዓበኹሉ ሕብረተ-ሰብ ምስ ተጸንበርኩ እየ ብዝግባእ ፈሊጠዮ፡፡ እንተኾነ ንሓንቲ ካልኢት እውን ትኹን እቲ ገና ንእሽቶ እንከለኹ ዝሰምዖ ዝነበርኩ መፍርሒ ተግባራት ዓብደረቦ ጎኒፉንን ብዓይነይ ርእየን ኣይፈልጥን እየ፡፡ እቲ ብዛዕባ ዓብደረቦ ዝበሃል ሓቅነት ኣለዎዶ ወይስ ጽወጽዋይ ዝዓይነቱ ፈጠራዊ መፍርሒ ፊልም ኢዩ እንድዒ፡፡ ነገር ዓብደረቦ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ድዩ…? ኣብዛ ንነብረላ ዓለም ከምቲ ንዓርከቦይ ዘጋጠሞም ኣብ ኣመሪካ፡ ኤውሮጳ፡ ቻይና፡ ሲንጋፖር ከ ኣጋጢሙʼዶ ይፈልጥ ይኸውን ንተመራመርቲ እቲ ዓውዲ ክገድፈሎም፡፡ እቲ ንዓርከቦይ ዕረፍትን ቅሳነትን ከሊኡ ካብ ቤቱ ዝፈናቐሎ ዓብደረቦ ዝሓለፈ ሰሙን ከም ገለ ዘኪረዮ፡፡ ስርዓት ህግደፍ እንታይ ዘየዘኻኽር፡፡ ነቲ ሰለስተ ዓሰርተ ድፍን ዓመታት ዘሕለፈ ናይ ህጻንነተይ ዝኽሪ ኣዘኻኺሩኒ፡፡ ክላእ ግደፈና ናትካ ግዳ ናይ ትማሊ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ናይ ዘበነ እኒ እኒ ሕምባሻ ከሎ እምኒ ንዘበነ ውበ፡ ዘበነ ቱርኪ፡ ዘበነ ጥልያን፡ ዘበነ ዓፋኝ፡ ዘበነ ኩቦን፡ ዘበነ ይለፍ፡ ዘበነ ተፍትሽን ርጂላን ቀርዒዶን ከማን ኣዘኻኺሩና ኣሎ፡፡
እህህህህ……..
ገሌኹም ድማ ኣየ ኣራንቺ አብኣ ኣላትካ፡፡ ካብ መአስ ኢኻ ብዛዕባ ዓብደረቦን ዓንደረቦን ዝጸሓፍካ፡፡ ነዚ ጎሮርኡ ተሓኒቑ ኣፉ ዝለኸተ ምእዋይ ዝሰኣነ ሕሉቕ ዝበኸተ ስርዓት ድኣ ክትሳሃሎ ደሊኻ እምበር ከም ትብሉኒ ኣይሰሓትኩን፡፡ ኣይተጋገኹምን! የግዳስ እቲ ገና ህጻን እንከለኹ ክዕለለሉ ዝሰምዖ ዝነበርኩ ዓብደረቦ ባዕሉ ተሳሂልዎ ኣሎ፡፡ ዝሓለፈ ዓርቢ 20 መጋቢት 2015 ዓብደረቦ ኣብ መዓደኒ ወርቂ ቢሻን ኤምዳድ ኣጽዋርን ተተኮስትን እንዳ ኣሜሪካ ማይ ዕዳጋን ወጋሕታ ሰዓት ኣርባዕተን ፈረቓን ተራእዩ፡፡ ካብቲ ኣነ ንእሽቶ እንከለኹ ክዕለለሉ ዝሰምዖ ዝነበርኩ ዓብደረቦ ግን ዝተፈለየ ኢዩ፡፡ ብወተሃደራዊ ተዕሊም ዝሰልጠነ ዝታኾስ ዘመናዊ ዓብደረቦ ኢዩ፡፡ ከከከከከ ስሓቕ!
ዓብደረቦ ንመዓደኒ ውርቂ ቢሻን ኤምዳድ ኣጽዋርን ተተኮስትን እንዳ ኣሜሪካን ነቲ ከባቢ ብዘናወጸ ከቢድ ድምጺ ቡምባታት ተሳሂልዎ፡፡ እንድዒ ኸ ዓብደረቦ ይሰብር፡ የውድቕ፡ ደም ብዘይ የውጽእን ዘየሕብጥን ደናጉላ ይፋጋእን እምበር፡ ቡምባ ይድርብን ፈንጂ የጻውድን ባርዕ ይፈጥርን የንድድን ዝብል ንእሽቶ ከለኹ ኣይሰማዕኩን ኣነ፡፡ ንኺድʼዶ…ህግደፋውያን..? ንኺድ …ክሳብ ጠቕሊልና ንጸድፍ!
ዝገርም ክስተት ኢዩ፡፡ ህዝቢ ብዓይኑ እናረኣዮን እቲ ዘናውጽ ብርቱዕ ድምጺ ብእዝኑ እናሰመዖን ተተልቲሉ ንላዕሊ ዝዓርግ ብርቱዕ ቃጸሎን ትክን እንዳተዓዘበ፡ ካብ ሚሒር ምሕማሙ ክሳብ ትድንዝዝ ተደሲቕካን ተሰሊቕካን ክንስኻ ኣፍካ ዓቢስካ ጥርቅም ድኣ እንታʼዩ እቲ ሚስጢር…? ዓብደረቦ እንተ ተዛሪብካሉን ያዕ ያዕ ኢልካ እንተ ኣእዊኻሉን ይደግም ይደጋግም ኢዩ ዝብል ስግኣትʼዶ ንህግደፍ ኣፉ ከም ዝልክት ገይርዎ ይኸውን….? እንድዒ፡፡ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ስርሒት ዓብደረቦ፡ ንስርዓት ህግደፍ ብልክዕ ኣብቲ ዘሕምሞ ኣካሉ ከሲኡ፡ ዓባስ ከም ዝኸውን ዝገበረቶ ብርትዕቲ ማሕጎማ ኢያ፡፡ ኣሜሪካን ወያነን ሓምሻይ መስርዕን እቲ ኣብ መልሓስ ህግደፍ ንዓመታት ዝተሰቑረ ስቑሬን፡ ዘይከም ትማሊ ንእለቱ እኮ ጠሚሙ፡፡ እዚ ኣሽንካይʼዶ ተደሲቑ ከይተደሰቐ እውን ብኻዕቦ ሓሶቱን ምድንጋራቱን ዝልለ በዓል ወረቐት ስርዓት ህግደፍ ሎሚ ስለምንታይ ስቕ ጥዑም ምስ መኽደኑ መሪጹ….?
ብጣዕሚ ዝገርም ኢዩ፡፡ ከም ነገር ፈሊጡ ዝደቀሰስ ነውኒውካዮ ነይሰምዕ ኢዩ፡፡ እዚ ውዱቕ ስርዓት ንድስቒት ዓብደረቦ ከም ደም ኩርምቲ ንውሽጢ ክውሕጦን ክሰትሮን ኢዩ መሪጹ ዘሎ፡፡ ኤእ ዓሻ ድዩ ህግደፍ ዕደ፡፡ ሎሚ ከም ዓምን ቅድሚ ዓምን ከም ዘይኮነ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ኢዩ፡፡ ንዝወደቐ ገረብ ሓኽሊ ይበዝሖ ዝብል ምስላ ኣቦዋት ከመይ ቢሉ ክጠፍኦ፡፡ ከምቲ ቅድሚ ዓሰርተው ሸውዓተ ዓመታት፡ ተወረርካ ምስ ተባህለ፡ ህዝቢ ግንባሩ ክህብ ናብ ግንባራት ዝወፈረ፡ ሎሚ ዓንደረቦ ኣብ መዐደኒ ወርቂ ቢሻ ደሲቑና፡ ተመለሊሱ ኣብ መኸዘኒ ኣጽዋር እንዳ ኣሜሪካ ማይ ዕዳጋ ሰሊቑና እንተ ኢሉ፡ ህዝቢ ምሳሩ ሒዙ ናብ ግንባራት ዘይኮነ፡ ገጹ ገልቢጡ ናብ ቤተ መንግስቲ ግብን ማእከላይ ቤ/ጽ ህግደፍ ካምፖፖሎን ከም ዘቕንዕ ኣይጠፍኦን ኢዩ፡፡ ኤእ ጨቆቕ ኢሉ ዘጥረዮ ገዛውቱ ተደናጊሩ ናተይ ብዝበሎ ስርዓት ብዶዞርን ግሬደርን ከፍርሰሉን ዓነውነው ከብለሉን ብዓይኑ ዝረኣየ ህዝቢ፡ ቂምትኡን ጽልኡን ግዜ ኢዩ ዝጽበየሉ ዘሎ፡፡ ስለዚ ምርጫ ህግደፍ መ መልሲ የለን ኢልካ ነገራት ዓቢስካ ስቕ ኢያ ተዋጽኦም፡፡
ኣብ መጠረሽታ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ስርሒት ዓብደረቦ ክብል ንኹሉ ኩዱን በኣፈ ስላሴ ሓሊፈዮ ኣለኹ፡፡ የግዳስ ሰብ ዝፈልጦ ድቓላ ሓኒቕክን ኣይትቕተላ ዝበሃል እውን ኣሎ፡፡ ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ብዛዕባ እዚ ኣብ 20 መጋቢት 2015 ዘጋጠመ ደቒቕን ዝርዝራውን ሓበሬታ ከስዕበልኩም እየ፡፡
ሚኪኤል እምባየ (ኣራንቺ)
[email protected]


text:
ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ እምቢ ንምልኪ ዝብሉ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ይዕንብቡ ኣለዉ ።
ክቡር ኣንባቢ በዚ ኣርእስቲ እዚ ገይረ ብዙሕ ንኡስ ኣርእስቲ ክጽሕፍ ስለ ዝኾንኩ ንጽሑፈይ ብጽሞና ክትከታተሉ ይላቦ ::
ክቡር ኣንባቢ በዚ ኣርእስቲ እዚ ገይረ ብዙሕ ንኡስ ኣርእስቲ ክጽሕፍ ስለ ዝኾንኩ ንጽሑፈይ ብጽሞና ክትከታተሉ ይላቦ ::
ልኡኽ ቶሮንቶ ናብ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ድሕሪ ናብ ቶሮንቶ ምምላስ፡ ኮሚቴ ቶሮንቶ ብዛዕባ ውጽኢታት ሃገራዊ ዋዕላ መብርሂታት ክህብን ዘተታት ከካይድን ስለዝኾነ ከምኡ’ውን ናይ መጻኢ ዕማማት ክቕይስ መደብ ስለዘለዎን ኩሉኹም ኤርትራውያን ናብዚ መኣዲ ዘተ ብኽብሪ ትዕደሙ ኣለኹም።
ብ18ን 19ን መስከረም 2001፡ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝርከቡዎም፡ ኣባላት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶ ዝነበሩ፡ ገዳይምን ህቡባትን ተጋደልቲ (G15)፡ ፕረዚደንት ብሕጊ ኪቕየድ፡ ቅዋም ኪትግበር፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ኪርከብ፡ ናጻ ፖለቲካውያን ማሕበራትን ሰልፍታትን ኪቆማ፡ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኪፈርስ፡ ሃገራዊ ገምጋም ስራሕ ኪግበር፡ ብምሕታት ናብ ህዝብን ተጋደልትን ቅሉዕ ደብዳቤ ዝጸሓፉ መራሕቲ፡ ብንግሁኡ ተሃዲኖም ተወሲዶም ደሃዮም ጠፍኤ።
ብመጀመርያ ካብቲ ስጋ ሰብ ለበስ ኣራዊት ስርዓት ህግደፍ ብሰላም እንቓዕ ወጻእካ ክብለካ ይፈቱ ብምቕጻል አቲ ኣራዊታዊ ባህርያት ህግደፍ ብጭብጥታት ኣሰኒኻ ብምቕላዕካ ምስጋና ይግብኣካ:: እዚ ድማ ሓደ ዓቢ ነገር አዩ:: ኮይኑ ድማ እዚ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ምዃኑ እዩ ምኽንያቱ ኣብ ዓለም መንግስታት ይኹኑ ውልቀሰባት ሎሚ ውሃ ዘበለ ብዓይነቱ ብዓይነት ኣባላቱን ቤት ትምህርትታት ክሰርሑ ድቓስ ዘይብሎም ይሓድሩ ኣለዉ ኣብ ኤርትራ ድማ ውሃ ዘበለ ኣብያተ ማእሰርትታት ክሰርሑ ከይደቐስካ ምሕዳር እዩ:: እቲ ኢሰብኣዊን ጨካን ኣተሓሕዛን ድማ ብኡ መጠን ይዛይድ ግና ይንዋሕ ይሕጸር ካብ ተሓታትነት ከምዘይሃድሙን ፍረ ዕብዳኖም ድማ ክሓቕፉ ምዃኖም ጊዘ ባዕሉ ከርእየና እዩ::
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሳምንቲ ካብ ሓንቲ ኤርትራዉያን ብብዝሒ ካብ ሰብ በላዕ ስርዓት ህግደፍ ሃዲሞም ዝዕቆቡላ ዘሎዉ ሃገር ብሓደ ኣዝዩ ተባዕን ርእሱ ብዝኣምን ንፉዕ ዜጋ ብሹማምንቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ሕብረተሰብና ንዝተፈጸመ ዘስካሕክሕ ሰብኣዊ ገበናት ብኣዝዩ ስሩዕን ንጹርን ኣቀራርባ ምስክርነቱ ዘርጊሑ ኣሎ:: ( ንሙሉእ ሓበሬታ ነዚ መወከሲ ምጥዋቕ ይካኣል::) http://www.togoruba.org/togoruba1964/mainTogorubamap/mainMap/rightMap/temp-08/1210T8-TA.pdf
ባሕቲ መስከረም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ፍልይቲ ዕለት ምኳና ንኩልና ብሩህ እዩ። እዛ ዕለት እዚኣ ኣንጻር
ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራውያን ዘልዓሉላ ዕለት ምኳና እያ። እዚ ምልዓል ብረታዊ ቃልሲ ግን
ንልዑላውነት ኤርትራ ጥራሕ ኣይነበረን።
ጉሒላነት ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስትና ብቐጥታ ጥራይ ኣይኮነን ንህዝብና ኣረኻኺቡሉ። እቲ ዕንደራ ኣመና ሓሊፉስ ንህዝብና ዕላማ ርእሰሓያል ጌርካ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላው ምእታው ድማ ይመስል እዚ ናይ ሕጂ ስትራቴጂ።
ስዒደ ካብ ገጹ ፍሽኸታ ዘይፍለዮ ተባዕን ህርኩትን ጋዜጠኛ እዩ ነይሩ።ኩሉ ግዝየ ድማ አብ ጋዚጣ ሓዳስ አድማስ ዘውጹ ጽሑፋተ ብጥንቃቄ አብ ምድላው ለይተን ቀትርን ምስ ጸዓረ እዩ ነይሩ።ኣብ ዝተፈላለይ ኣጋጣሚታተ ስዒደ ከም ነጻን በሕታወያንን ጋዚጠኛታተ መጠነ ሓድነተ ህዝበን ሃገርን ዘትርር እንበር ዘዕኑ ጸሑፋት አብ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ነከይነወጽእ ብትኹረት ክንሰርሕን ሓላፍነት ክንስከምን የሕብረና ነይሩ።
ነቦይ ነደይ፡ ንብዓልቲ ኪዳንይ ንሓድገይ ከይበሉ ጀጋኑ ኤርትራ ዝተደፍኡሉ ናይ ደም መሬት፡ ምስ ሓጥያትኩም ትረግጹዎ ዘለኹም ኣዛብእ ኤርትራ፡ ወይልኹም! ኣብ መንጎ ኪወግሓኩም እዩ!


text:
ዮናስ ስዩም - ከተማ ቫቲካን
ትማሊ ኣብ ሃገረ ሱዳን ዝተግብረ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ብትእዛዝ ኣብ ስልጣን ዘሎ ወተሃደራዊ ስርዓት ብሰንኪ`ቲ ብጎነጽን ብጠመንጃን ዝተመለሰሎም ግብረመልሲ ሸውዓልተ ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፣ ብዘይካኦም 200 ሰባት’ውን ከምዝቖሰሉ ተሓቢሩ። እዚ ብሱዳናውያን ሰላማውያን ሰባት ዝካይድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ኣንጻር ድሕሪ’ቲ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ብዝተገብረ ሕዝባዊ ናዕቢ፣ ድሕሪ 30 ዓመታት ዝተረኽበ ምእላይ ናይ ውልቀመላኽነት ስልጣን ዑመር ሓሳን ኣልበሽር፣ ንዝነበረ ህሉው ኩነታት ኣምቢቡ ናብ ስልጣን ዝደየበን ክሳብ ሕጂ ኣብ ስልጣን ዘሎን ወተሃደራዊ ኪዳን ከዝኾነ ተሓቢሩ። እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ብዓብደል ፋታሕ ቡርሃን ዝምራሕ ወተሃደራዊ ኪዳን፣ ነቲ ዝነበር ሃጓፍ ናይ መሰጋገሪ ጊዜ መሊኡ ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ ስልጣን ናብ ሕዝቢ ከረክብ’ኳ ቃል እንተኣተወ፣ ኮይኑ ግን ካብ ግዜ ናብ ጊዜ ኣካይዳኦም ናብ ፍጹም ጎነጻውን ኣብ ስልጣን ምብሓትን እናተለወጠ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፣ ብፍላይ ኣብ ዕለት 3 ናይ ወርሒ ሰነ ብኣባላት ፓርላማ ዝተወደበ፣ ኣብ ቅድሚ ቤትጽሕፈት ናይ`ቲ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ጀነራል ኣብ ካርቱም ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ መሰጋገሪ ስልጣን ናብ ሲቪላዊ ሕዝቢ ክመሓላለፍ ዝጠልብ ብምንባሩ ብኢሰብእዊ ኣገባብ ግብረመልሲ ብምሃብ ንልዕሊ ሚእቲ ዝኾኑ ሰልፈይናታት ግዳይ ሞት ከምዝገበረ ዝዝከር እዩ። ትማሊ ብምኽንያት ዝኽሪ ናይ 30 ዓመት ምድያብ ናብ ስልጣን ናይ ዑመር ኣልበሽር፣ ኣብ ካርቱምን ካልኦት ከተማታት ሱዳንን ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ ነቲ ብዓብደል ፋታሕ ቡርሃን ዝምራሕ ወተሃደራዊ ኪዳን፣ ብዘይቅድመ ኩነት ስልጣን ንሲቪላዊ ሕዝቢ ከረክብ ዝጠልብ ምንባሩ ብምሕባር፣ ሱዳን ኣስታት 40 ሚልዮን ሕዝቢ ዝቕመጡዋ ሃገርን፣ ንነዊሕ ጊዜ ብዝነበረ ውልቀምልካዊ ምሕደራ ብቁጠባ ኣዝያ ተሃስያ ምንባራን ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ረብሓ ሃገራት ኣዕራብን ኣካይዳ ኣፍሪቃዊ ሕብረትን`ውን ኣብ`ቲ ሃገር ብዙሕ ተጽዕኖን ሕልኽላኻትን ከምዝፈጠረ ናይ ኣፍሪቃ ሊቅን ዳይረክተር ናይ መጽሔት ሕዝብን ሓዋርያዊ ተልእኾን ዝኾነ ኣልባንያዊ ኮምቦናዊ ካህን ኣባ ጁልዮ ኣብ ዝገበሮ ቃለምልልስ ኣፍሊጡ።
ኣብ’ቲ ምስ ኣባ ጁልዮ ዝተገብረ ቃለምልልስ፣ ሱዳን ካብ ዕለት 11 ሚያዝያ 2019ዓምፈ ዝተፈጸመ ካብ ሥልጣን ምውራድ ናይ ኣልበሽር ጀሚራ ኣብ ኣዝዩ ሓደገይና ኩነታት ከምዘላ ብምሕባር፣ ብፍላይ ንኩነታት ፖሎቲካ ኣመልኪቱ፣ ኣብ’ዚ ጊዜ`ዚ ሱዳን ብኽልተ ዓበይቲ ምንቅስቓሳት ተወጢራ ከምትርከብ ገሊጹ። ዝበዝሑ ሕዝቢ ሱዳን ንፍጹም ሲቪላውን ደሞክራሳውን ሥርዓት ምትካል ክኸውን እንከሎ፣ እቲ ካልእ ወገን ብፍላይ ኣብ ስልጣን ዘሎ ወተሃደራዊ ኪዳን ግን ሱዳን ምስ ሃገራት ኣዕራብ ማለት ምስ ሱዕዲ ዓረብን፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ዝነበራ ርክብ ክዕቀብን፣ ካብኣተን ዝረኽቡዎ ዝነበሩ ቚጠባዊ ሓገዛት ከየቋርጽን ነቲ ቀዳማይ ሥርዓት ዝኽተሎ ዝነበረ ፖሊሲ ክኽተሉ ዝብሉ ምዃኖም ኣብሪሁ። እዚ ከምዚ እንከሎ እቲ ኣዝዩ ዘስግእ ግን ምስቲ ኣብ መሪሕነት ሥልጣን ዘሎ ሓዲሽ ጒጅለ ኣቀዲሙ ኣብ ዳርፉር ብዙሕ ሰብአዊ ግህሰት ዝፈጸመ መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ ዝበሃል ናይቶም ጃንጃዊት ዝበሃሉ መሊሻ ሓሊፋ ዝነበረስ ይኹን ካልኦት ኣብ ናይ ጸጥታ ጉዳያት ብዙሕ ዝሕመዩ ዓቃባዊ እስልምና ዘደንፍዑ ስለዝኾነ መጻኢ ናይ ሱዳን ብሩህ ኣይኮነን እንክብል ስኽፍታኡ ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 16 April 2019
ኣብ ሱዳን ንፕረዚደንት በሺር ዝኣለየ ወትሃደራዊ ዕልዋ ድሕሪ ምክያዱ፣ ቱርኪ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጸንሓ ጽልዋ ከይትስእን ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ከምዘላ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ቲርኪ፣ ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት በሺር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ኣብ ሱዳን ዕርቂን ሰላምን ክካየድ’ዩ ጸኒዑ።
ኣንጻር ቱርኪን ቀጠርን ኪዳን መስሪተን ዘለዋ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ግብጽን፣ ነቲ ዝተኻየደ ለውጢ ክድግፋ እንከለዋ፣ ቀጠር ዛጊት መርገጺኣ ብወግዒ ኣይሓበረትን።
ቱርኪ ብሓገዝ ቀጠር፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ወደብ ስዋኪን ናይ ሱዳን ናይ ኣስታት 4 ቢልዮን
ዶላር ዝግመት ወትሃደራዊን ሲቪላውን ፕሮጀክታት ከተሰላስል ምንጽንሓ ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ንፕረዚደንት በሺር ኣልዩ ዘሎ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ዞባዊን ኣህጉራዊን ፖሊሲታቱ ስለዘይተፈልጠ፣ ቱርኪ ዝጸንሓ ጽልዋታት ከይትስእን ኣብ ስግኣት ትርከብ።
ሓድሽ ውትሃደራዊ መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ ስዑዲ ዓረብ እንተወጊኑ፣ ቱርኪን ቀጠርን ብዘይካ’ቲ ኣብ ሶማል ዝህልወን ንኡስ መደባት፣ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ዝጸንሐትን ቦታ ክስእና’የን።
ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ንክልተ ዓመት ዝጸንሐ ግዝይዝያዊ ወትሃደራዊ መንግስቲ ንምቛም፣ ይሰርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝገልጽ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ሱዳን ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ዕልዋ ከምዘይድግፍ እኳ እንተገልጸ፣ ኣመሪካ እትርከብን ሓያሎ ሃገራት፣ ነቲ ዕልዋ ይድግፋ ከምዘለዋ’ዩ ዝንገር።
ህዝቢ ሱዳን፣ ንፕረዚደንት በሺር ጥራይ ዘይኮአ፣ ንኹሎም እቶም ዕልዋ ኣካይዶም ዝርከቡ ሰበ ስልጣናት በሽር’ውን ክእለዩን፣ ምሉእ ናይ ስርዓት ለውጢ ክመጽእን’ዩ ዝጠልብ ዘሎ።


text:
2. ብመሰረት እዞም ምንጭታት ነጋሽ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቢሉ ምስ ዝተፈላለዩ ኣብ ኬንያ ዝቕመጡን ኣብኡ ንበረራ ዘዕርፉን ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያን ኢትዮጵያን ብዘይምቁራጽ እናተራኸበ ቀዋሚ ዝምድና ከማዕብል ክኢሉ ኢዩ፡፡ ገለ ካብቶም ንሱ ነዞም ኣባላት ሂብዎም ዝበሃሉ ኣገልገሎታት ንመጥቃስ፤ ምዕዳል ፓስፖርት፡ ፋናንሳዊ ሓገዝ፡ ታዕሊምን ቀረብ ሎጂስቲክን ኢዮም፡፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዝወስዱ ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያን ኢትዮጵያን ዝኣሊ ነጋሽ ምኻኑ ብዙሓት ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ክልለ ክኢሉ ኢዩ፡፡
ብመሰረት 10 ሕዳር 2010 ምስ ኣዘዝቲ ONLF ነበር ካብ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡ 12 ሕዳር 2010 ምስ ኣዘዝቲ OLF ነበር ብዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡ ወተሃደራዊ በዓልመዚ ሒዝቡል ኢስላም ነበር ብ 7 ሚያዝያ 2011 ኣብ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ ፡ መስከረም 2010 ከምኡውን ሚያዝያ 2011 ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ምንጭታት ዝሃብዎ ቃለመጠይቕ ዝርዝራዊ ሓበሬታ መንነት ኮሎኔል ነጋሽ ከራጉድ ከኢሉ ኢዩ፡፡
3. ተቘጻጻሪት ጕጅለ ብዛዕባ ነጋሽ ዝረኸበቶ ናይ መጀመርታ ናይ ዓይኒ ምስክር ሓበሬታ ኣብ 2002 ሓደ ካብ OLF ዝተረኽበ ምንጪ ጕጅለኡ ካብ ነጋሽ መቐመሪ ተፈንጃሪ ምርካባ ምስ ገለጸ ኢዩ፡፡ ኣብ 2003 ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ONLF ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ንነጋሽ ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ (ናይሮቢ) ከም ዝረኸቦ፡ ኣብ ጣውላኡ ከኣ ብዙሕ ናይ ሶማላውያን ዝመስሉ ሰባት ኤርትራዊ ፓስፖርት ከም ዝረኣየ ይዛረብ፡፡ እዚ ናይ ዓይኒ ምስክር ንባዕሉ ኤርትራዊ ፓስፖርት ተዋሂቡ ኢዩ፡፡ ብዘይካ’ዚ ኣብ 2004 ኣጽዋርን ተጋደልቲን ONLF ካብ ኤርትራ ናብ ደሑሶማሪብ (ሶማልያ) ብኣየር ንኽግዕዙ ኣብ ናይሮቢ ኮይኑ ብተሌፎን ዘሳልጠ ነጋሽ ምንባሩ ይገልጹ ፡፡
4. ኣብ 2006 ሕብረት ኣብያተ ፍርዲ እስላም ኣብ ሞቓዲሾ ስልጣን ምስ ሓዘ ነጋሽከም ኣወሃሃዲ ደገፍ ዕጡቓት ጕጅለታት ሕብረት ኣብያተ ፍርዲ እስላም (ICU)ንኣሸባሪ ክንፉን (ኣልሸባብ) ፡ ከምኡውን ONLF ን OLFን ኮይኑ ብርክት ንዝበለ ግዜ ኣብ ሞቓዲሾ ጸኒሑ ኢዩ፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣኼባታት ዝተሳተፈ ሶማላዊ ተርጓሚ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ነጋሽን ብጾቱን ኣብ እንዳ መዋሊ ICU ዝኾነ ኣቡበከር ዑመር ኣዳኒ ዝተባህለ ይቕመጡ ምንባሮም፡ ነጋሽ ምስ ወተሃደራውያን ሰብ መዚ ኣልሸባብ፡ ICUን እንተላይ ዩሱፍ ኢንዳሓዲን ኣደን ሓሺ ኣይሮውን ቀጻሊ ኣኼባ ይገብር ምንባሩን ይገልጽ፡፡
5. ሓደ ናይ ONLF ናይ ዓይኒ ምስክር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣብ 2006 ነጋሽ ብዛዕባ ነተጕቲ ስልጠን ሂቡ ኢዩ፡፡ ሓደ ናይ OLF ናይ ዓይኒ ምስክር ብወገኑ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ግዜ ነጋሽ ንኣባላት OLF ኣጠቓቕማ TNT ከምኡውን C4 ዝተባህሉ ነተጕቲ ይምህር ምንባሩ ይገልጽ፡፡ ካብ 2007-2009 ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዝወሰደ ኣባል ኣልሸባብ ነበር ሶመላዊ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ፡ ኣልሸባብ ስልጠና ነፍሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲን ኣብ መኪና ዝጽወር ተሰናዓይ ነታጕ(VBIEDs) ኣብ መዓስከር ታዕሊም ኪሎማ ይወስዱ ምንባሮም፡ ተዓለምቲ ከኣ ብቐጻሊ ነጋሽ እናበሉ ይውከስዎ ምንባሮምን ይገልጽ፡፡
6. ሓደ ላዕለዋይ በዓል መዚ ICU ብመሰረት ዝሃቦ ሓበሬታ ፡ ኣብ ፈለማ 2007 ኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ምትእትታው ድሕሪ ምግባራ፡ ነጋሽ ምስ 7 ካልኦት ኤርትራውያን ኮይኑ ናብ ኬንያ ሃዲሙ፡፡ ድሕሪ ምህዳሙ ክሳብ ገለ ካብ ጕጅለኡ ዝተሓዙ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሓጋዲራ ጸንሐ፡፡ ድሕሪ’ዚ ኣብ ኬንያ ኮይኑ ንጥፈቱ ዝቐጸለ ኢዩ ዝመስል፡፡ 2008 ኣብ ምሽምጋል ኣምሳያዊ ክፍሊት (ransom) ናይታ ብኬንያ ኣቢላ ናብ ደቡብ ሱዳን ክተምርሕ ሶማላውያን ቀርሰንቲ ዝጠለፍዋ MV Fania ዝተባህለት ወተሃደራዊ ናውቲ ዝተጻዕነት መርከብ ዩክሬይን ኢዱ ከእቱ ብምፍታኑ ካብ ኬንያ ተጠሪዙ፡፡ ድሕሪ ጥርዚያኡ (2008) ናብ ኡጋንዳ ብምግዓዝ ስርሒታቱ ኣብኡ ኮይኑ ምክያድ ቀጸለ፡፡
ቃለመጠይቕ (12 ሚያዝያ 2010)
ቃለመጠይቕ (10 ሕዳር 2010)
ምስ ሓላፊ ሎጂስቲክስ ONLF ነበርን ብጻዩን ዝተገብረ ቃለመጠይቕ ሕዳር 2010.
ምስ ተርጉሚ ONLF ነበርን ካልኦት ላዕለዎት ሰብ መዚ ONLFን ብሕዳር 2010 ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡ ሚያዝያ 2011 ዩሱፍ ኢንዳሓዲ ነዚ ኣብ ሞቓዲሾ ኣረጋጊጽዎ ኢዩ፡፡ እዞም ምስክርነታት ነቲ ተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ሕዳር 2006 ኤርትራ 2000 ተዋጋእቲ ናብ ሶማልያ ልኢኻ ዝብል ዘቕረበቶ ጸብጻብ (S/2006/913, ሕጡበ ጽሑፍ 37) ዝድግፍ ኮይኑ ኣይተረኽበን፡፡
በዓልመዚ ONLF(ሕዳር 2010)፡፡
ቃለመጠይቕ (11 ሕዳር 2010)
እዚ ሶማላዊ ምልምል ኣብ ጅቡቲ ብኣኽረርቲ ምስልምና ከም እተመልመለ፡ ናብ ኤርትራ ከም እተላእከን ኣብ ኪሎማ ዝተባህለ ቦታ ካብቶም ኣብኡ ዝርከቡ ጉጅለ ONFን ONLFን ፍልይ ኢሎም ምስ ጕጅለ ኣልሸባብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ከም ዝወሰዱን ይገልጽ፡፡ ድሕሪኡ ኣብ 2009 ናብ ጁቡቲ ተላኢኹ፡ ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ ከኣ ብ ሶማላውያን መራሕቱ ተነጊርዎ፡፡
አኸበርቲጸጥታ ኬንያ መጋቢት 2011 ከም ዘረጋገጽዎ ኮሎኔል ነጋሽ ኣብ 2008 ከምኡውን ኣብ 2009 ተጠሪዙ ኢዩ፡፡ተቘጻጻሪት ጕጅለ ኮሎኔል ነጋሽ ምስ ፋይና ዘለዎ ርክብ ብናጻ ኣካል ከተረጋግጽ እኳ እንተዘይከኣለት፡ ምሰቲ ጥርዝያ ዝተኣሳሰሩ ሰነዳት ግን ክትርኢ ክኢላ ኢያ፡፡ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ዝሰርሕ ዝነበረ ሓደ ብዓል መዚ ብ 28 መስከረም 2010 ኣብ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ወሽጣዊ ሚስጥር ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ኣፍልጦ ዘለዎም ምንጭታት ጥቅምቲ 2010 ኣብ ዝገበርዎ ቃለመጠይቕ ነጋሽ ናብ ኡጋንዳ ከም ዝጸሎቘ የረጋግጹ፡፡
7. ኣብ 2009 ነጋሽ ናብ ኬንያ ተመልሰ፡፡ እንተኾነ ሕጂውን ኣብ ኬንያን ሶማልያን ምስ ዝርከብ ዋህዮ ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያ ርክብ ከም ዘለዎ ስለ እተፈልጠ ተጠረዘ፡፡ ብመሰረት ሰብ መዚ ኣኽበርቲ ሕጊ ኬንያ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ነጋሽ ምስ መሓመድ ማንታይ ዝተባህለ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ (ሚያዝያ 2011 ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኮይኑ ዝተመዘዘ) ከምኡውን ሰራሕተኛ’ቲ ኤምባሲ ብምዃን ብመሬት ኬንያ ኣቢሎም ናብ ኡጋንዳ በእኡ ኣቢሎም ከኣ 2009 ናብ ሶማልያ ብምእታው ምስ ኣባላት ኣልሸባብን ካልኦት ዕጡቓት ጕጅለታትን ከም እተራኸበ ይገልጹ፡፡ 21 መስከረም 2009 ካብ ሞቓሲሾ ተሰናቢቱ ዶብ ዶብለይ ሊቦይ ብምቊራጽ ናብ ኬንያ ተሳገረ፡፡ ድሕሪኡ 26 መስከረም 2009 ኬንያ ጥሒሱ ዶብ ኬላ ቡሲያ (ዶብ ኡጋንዳ) ምስ በጽሐ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ሰብ መዚ ኬንያ ኣተወ፡፡ መሊሱ ከም ዝጥረዝ ከኣ ተገብረ፡፡ እዚ ፍጻሜ ብርግጽ ክዉን ምዃኑ ሓደ በዓል መዚ ኤርትራ ኣረጋጊጽዎ ኢዩ፡፡ እንተኾነ ንንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ተልእኾ ነጋሽን ብጾቱን ሳልሰይቲ ሃገር ብምውካል ዲፕሎማስያዊን ሰብኣዊን ዕላማ ዝነበሮን ብምሉእ ኣፍልጦ TFG ዝተገብረ ምዃኑን ይገልጽ፡፡
8. ናይ ቀረባ መሳርሕቲ ነጋሽ ከምኡውን ኤርትራዊ ሃገራዊን ስለያዊን ሃብቲ ዝኾነ ሃኒባል ካሕሳይ መንግስቱ ኣብ ኬንያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሉ ሰነ 2009 ናብ ኤርትራ ተጠሪዙ፡፡ ብመሰረት ሓደ ናይ ዓይኒ ምስክር ሃኒባል ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣቱ እንከሎ ሰብ መዚ ኬንያ ካብ ገዝኡ ብርክት ዝበለ ናይ ኤርትራን ናይ ካልኦት ሃገራትን ፓስፖርትታት ረኺቦም ኢም፡፡ ብመሰረት ወኪላት ኣኽበርቲ ሕጊ ከምኡውን ምስ ሃኒባል ቅርበት ዘለዎም ኬንያውያንን ኤርትራውንን ምንጭታት ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ሃኒባል ኣብቲ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ዘካይዶ ኣኽሳቢ ሰባት በዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ናይ ምትሕልላፍ ቢዝነስ (Human trafficking) ይዋሳእ ኔሩ ኢዩ፡፡
9. ካብ ሰነ 2009 ክሳብ ፈለማ 2011 ሃኒባል ካብን ናብን ኤርትራን ኡጋንዳን ተመላሊሱ ኢዩ፡፡ ኣብ’ዚ ጉዕዞኡ ብውሑዱ ክልተ ሳዕ ብደቡብ ሱዳን ኣቢሉ ኢዩ ናብ ኡጋንዳ ኣትዩ፡፡ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ንሰብ መዚ ኡጋንዳ ብዝሃበቶም ውሱን ሓበሬታ ተሓጊዞም ፈለማ 2011 ኣብ ካምፓላ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣውዒሎሞ፡፡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ እንክኣቱ ብርክት ዝበለ ሲም ካርድታት ሒዙ ተረኺቡ፡፡ ሓንቲ ካብዘን ሲም ካርድታት ዝሓዘቶ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ምድላው ፓስፖርት፡ ምትሕልላፍ 8 ሽሕ ዶላር ኣመሪካ፡ ከምኡውን ኣብ ኖትቡኩ ቁጽሪ ቴሌፎን ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ደቡብ ሱዳን ተረኺብዎ ኢዩ፡፡ ሃኒባል ምስ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ምስ ነጋሽ ጥቡቕ ርክብ ከም ዘለዎ፡ ክልቲኦም ኣብ ናይሮቢ ዝርከብ መቋመሪ ኣዘውቲሮም ከም ዝመላለሱን ነጋሽ ብዙሕ ገንዘብ ከም ዘጥፍእን ሓቢሩ ኢዩ፡፡ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ምስ ነጋሽ ምስርሑ ይኽሕድ፡ ነጋሽ ካብ ኬንያ ዝተጠረዘ (ብመሰረት ኣብ 2008 ዝተቐበሎ ሓበሬታ) ምስ ኣልሸባብ ርክብ ስለ ዝነበሮ ምዃኑ ግና የረጋግጽ፡፡ ሃኒባል ምስ ናይ ወጻኢ ፓስፖርት ምምራኹ ኣሉ ይብል፡፡ እንተኾነ ክልተ ብጾቱ ነቶም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘእተውዎ ሰብመዚ ኬንያ ብ 15 ሽሕ ሺልን ኬንያ ጉቦ ክህብዎም ከም ዝፈተኑ ግና ይእመን፡፡
መስከረም 2011 ምስ ብዓልመዚ ኤምባሲ ኤርትራ ነበር፡ ከምኡውን ጥቅምቲ 2010 ብዛዕባ ወሽጣዊ ሚስጥር ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ኣፍልጦ ምስ ዘለዎም ኣርባዕተ ምንጭታት ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡ ኣብ ለካቲት 2011 ኣብ ኤምባሲ መሳርሕቲ ነጋሽ ምስ ዝነበረ ሰብ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ
ምንጪታት ስለያ ኬንያ (መጋቢት 2011)
ምስ ላዕለዋይ በዓል መዚ ኤርትራ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (ጥቅምቲ 2010)
ጥቅምቲ 2010 ኣብ ናይሮቢ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡
ለካቲት ኣኽበርቲ ጸጥታ ካብ ዝሃቡና ሰነዳዊ ዝርዝራት ፡ መስከረም 2010 ከምኡውን ጥቅምቲ 2010 ምስ ኬንያውን ምንጭታት ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡ ለካቲት 2011 ምስ ሃኒባል ዝፈልጦ ኤርትራዊ ምንጪ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡
ካብ ቅዳሕ ፓስፖርት ሃኒባልን ንሰብመዚ ኡጋንዳ ካብ ዝሃቦ ቃል ዝተወስደ
ሃኒባል ኣብ ቀይዲ ዝኣተወሉ ምኽንያት ንኬንያዊት ውሽማኡ በዓል ቤታ ዝነበረ ሰብ ሕጊ ትራፊክ ጥሒስካ ብዝብል ናይ ሓሶት ክሲን ምስምስን ኢዩ ኢሉ ኣጥቢቑ ይከራኸር፡፡
10. ሓደ ኤርትራዊ በዓል መዚ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባቲ ሃኒባል ዝሰርሖ ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ሰባት ኣፍልጦ ከም ዘለዎ እንተኾነ ንመንግስቲ ኤርትራ ከም ዘይሰርሕን ናብ ኤርትራ እንተተመሊሱ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝኣቱን ይገልጽ፡፡ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ እዚ ሓበሬታ ተኣማኒ ኮይኑ ኣይረኸበቶን፡ ምኽንያቱ ሃኒባል ባዕሉ ዝበዝሕ ኣዋርሕ 2011 ኣብ ኤርትራ ከም ዘሕለፎ ኢዩ ዝገልጽ፡፡
11. ብመሰረት ምስ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ነጋሽ ምስ ዕጡቓት ጕጅለታት ሶማልያ ዘለዎ ርክብ ንምቕጻል ኣብ 2011 ናብ ኤርትራ፡ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን ተመላሊሱ ኢዩ፡፡ ሓደ ካብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኬንያ ናይ ገንዘብ ክፍሊት ዝቕበል ሰብ ንተቘጻጻሪት ጕጅለ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ነጋሽ ኣብ 2010 ኣብ ኬንያ ምንባሩ መወዳእታ መስከረም ወይ ፈለማ ወርሒ ጥቅምቲ ኣቢሉ ከኣ ናብ ሃረጌሳ (ሶማሊላንድ) ምጉዓዙ ይገልጽ፡፡ ናይ ቀደም ብጻዩ ንነጋሽ ዝነበረ ሰብ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ነጋሽ ድሕሪ ሓያሎ ቅንያት ኣብታ ኣልሸባብ ዝቘጻጸራ ደብለይ ሊቦይ ዝተባህለት ኣብ ዶብ ኬንያን ሶማልያን እትርከብ ዓዲ ከም ዝተራእየ ይገልጽ፡፡
12. በዘይካ’ዚ ነጋሽ ኣብቲ ክሳብ 2010 ደጀን ዕጡቓት ሶማላውያንን ONLF ን ዝነበረ ወተሃደራዊ መዓስከራት ፕሮግራማት ታዕሊም ኣብ ምሃብ እውን ተዋፊሩ ኢዩ፡፡ ኣብ ተለቃቢ 8.3 ተገሊጹ ዘሎ ፍሹል ስርሒት ኣላንሳይድ (መስከረም 2010) ዝተሳተፉ ምሩኻት ኣባላት ONLF ከም ዘረጋግጽዎ፡ ንሳቶም ኣብ መዓስከራት ኪሎማ፡ ራስ ዱሜራን ዒንን እንክንቀሳቐሱ ነጋሽ ኣብ ታዕሊም ይሳተፍ ምንባሩ ይገልጹ፡፡
13. ህላዌ ኤርትራ ኣብ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን፡ ኣብቲ ዞባ ዘለዉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጕጅለታት እንተላይ ኣልሸባብ ንምሕጋዝ ዝተዘርግሐ ሰፊሕ ስለያዊ መርበብ ምዃኑ ተቘጻጻሪት ጕጅለ ትኣምን፡፡ ብዘይካ ነጋሽ ብውሑዱ ካልኦት ናብ ኡጋንዳ ዝተላእኩ አርባዕተ ዋህዮታት ሰበስልጣን ስለያ ኤርትራ ብተቘጻጻሪት ጕጅለ ተለልዮም ኣለዉ፡፡ እዞም ዋህዮታት ብሱዳን ኣቢሎም ናብ ኡጋንዳ ዝኣተዉ ኮይኖም፡ ብኮሎኔል ዮናስ ኢዮም ዝምርሑ ይበሃል፡፡ ኮሎኔል ዮናስ ጸብጻቡ ናብ ጀነራል ተኽለ ክፍላይ “ማንጁስ” ከምኡውን ኣብ ግዳማዊ ስርሒታት መሳርሕቱ ምስ ዝኾነ ኮሎኔል ፍጹም ይሳቕ “ለኒን” ኢዩ ዘቕርብ፡፡
14. ነጋሽን ዮናስን ቀጻሊ ዝቕበሎም ቆንስል ጀነራል ኤርትራ ኣብ ጁባ ኣለም ነጋሽ ኢዩ፡፡ ኣለም ነጋሽ በዓል መዚ ስለያ ብርጌድ 72 (ኣሃዱ ወተሃደራዊ ስለያ ህግሓኤ ) ኢዩ ኔሩ፡፡ ናብ ጁባ ቅድሚ ምምዳቡ ከኣ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ኢዩ ተመዲቡ ኔሩ፡፡ ቅድሚኡ ከኣ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ናይሮቢ ኮይኑ ዝምድና ኤርትራን ሶማልያን የካይድ ኤሩ፡፡
15. ኣብ መወዳእታ 2010 ሓደ ኤርትራዊ ወተሃደራዊ ምንጪ ንጉጅለና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሓደ ስለያዊ በዓል መዚ ኤርትራ ኣብ ምብራቕ ኡጋንዳ እትርከብ ከተማ ምባሌ ምብጻሕ ከም ዝገበረ ምስ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጕጅለታት ሶማልያ ከም ዝተራኸበን ብቐጥታ ናብ ኮሎኔል ፍጹም ጸብጻብ ምግባሩን ይገልጽ፡፡ ዋላ’ኳ ዝኾነ ተወሳኺ ዝርዝር እቲ ኣኼባ እንተዘይብልና፡ ምባሌ ብርክት ዝበሉ ሶማላውያን ህዝቢ ዝርከቡላ ዓዲ ምዃናን ገለ ካብቲ ኣብ ሓምለ 2010 ኣብ ካምፓላ ናይ ቦምብ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ዝወዓለ ኣጽዋር ኣብ’ዛ ዓዲ ተኸዚኑ ምንባሩን ክትሕብር ትፈቱ፡፡
ምስ ላዕለዋይ በዓል መዚ ኤርትራ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (ሚያዝያ 2011)
ቃለመጠይቕ (ጥቅምቲ 2010)
ቃለመጠይቕ (ሕዳር 2010)
ምስ ልዕሊ 90 ዝኾኑ እሱራት ONLFን ሶማላውያንን ሰብ መዚ ONLF ነበርን ካብ 9-11 ሕዳር 2010 ዝተገብረ ቃለመጠይቕ
ፍጹም ከም ምክትል ግዳማዊ ስርሒታት ኮይኑ ከም ዝዓዪ ይእመን ኢዩ፡፡
ኣብ ሱዳን ዘገልግል ዝነበረ በዓል ስልጣን ኤርትራ ነበር (መስከረም 2010)
16. ኮሎኔል ተወልደ ሃብተ ነጋሽ ምስ ዕጡቓት ተቓወምቲ ጕጅለታት እዚ ዞባ፡ ብፍላይ ኣብ ሶማልያ ዘለዎ ሬኮርድ ምትእትታው፡ ከምኡውን ኣብቲ ብ ጠዓመ ዝተመርሐ ግዳማዊ ስርሒት ኤርትራ ዝነበሮ ወሳኒ ተራ መሰረት ብምግባር ህላዌ ነጋሽ ኣብ ኡጋንዳ፡ ኬንያ፡ ደቡብ ሱዳንን ሶማልያን ኣብቲ ዞባ ጠንቂ ዝርገትን ዘይምርግጋእን ምዃኑ፡ ዞባውያን መንግስታት ከኣ ነቒሐን ክከታተልኦ ተቘጻጻሪት ጕጅለ ለበዋኣ ተቕርብ፡፡
ተለቃቢ 8.5 ሀ ካብ ኢንባሲ ኤርትራ ዝተረኸበ ናይ ክፍሊት ሰነድ
ኢንባሲ ሃገረ ኤርትራ ንዑጋስ ዓብዲ ዳሂር፡ መሓመድ ዋሊ ሸኽ ኣሕመድ ኑርን ዓብራሕማን ኣሕመድ ሻኪር ናይ ዝሃቦበ ክፍሊት ሰነድ መርኣዪ
12 ታሕሳስ ካብ ሓደ ንጡፍ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብ ቴሌፎንን ኢ-ሜይልን ዝተረኽበ ሓበሬታ፡፡
ተለቃቢ 9
(Annex 9)
ምሽማት ኣጽዋርን ግዳማዊ ሓገዝን
ተለቃቢ 9.1፡
ኣብ መንጐ ኤርትራን እስላማዊት ሪፓብሊክ ኢራንን ዝተገብረ ወተሃደራዊ ምትሕግጋዝ ኣመልኪቱ ክሳብ ሕጂ ናይ ዝተገብረ ዳህሳስ ጽማቑ
1. ብመሰረት ተቘጻጻሪት ጒጅለና ካብ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት እንተላይ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ዝረኸበቶ ሓበሬታ ቅድሚ ምሕላፍ እማመ ባይቶ ጸጥታ 1907(2009) ኣብ መንጎ ኤርትራን እስላማዊት ሪፓብሊክ ኢራንን ስለያዊን ወተሃደራዊን ምትሕግጋዝ ተጌሩ ኢዩ፡፡ ጒጅለና ኣብ መንጐ ኢራንን ኤርትራን ዘሎ ርክብ ምዕዛብን ምስናድን እኳ እንተቐጸለት እዚ ዝምድና ንእማመ ባይቶ ጸጥታ 1907(2009) ከም ዝግህስ ዝሕብር ዝኾነ ህጣም ኣይረኸበትን፡፡
2. ዲፕሎማስያዊ ርክብ ኤርትራን ኢራንን ኣብ 2002 ዲፕሎማሰኛታት ኢራን ካርቱም ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ምብጻሕ ምስ ፈጸሙን ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክሃንጹ ምስ ሓተቱን ኢዩ ጀሚሩ፡፡
3. ኣብ ኤርትራ ዲፕሎማሰኛ ኣብ ካርቱም ዝነበረ ውልቀሰብ ድሕሪ 2007 ዝምድና ኤርትራን ኢራንን ከም ዝደልደለ፡ ኢራን ኣምሳያቲ እትህባ ፋይናንሳዊ ሓገዝ ንኤርትራ ከም ሰትራቴጂካዊት መዕረፊትን መተሓላለፊትን ክትጥቀመላ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኣሕመዲን ነጃድ ዕድመ ከም ዘቕረበሉ ይገልጽ፡
4. ተቘጻጻሪት ጒጅለ ካብ 2005 ክሳብ 2009 ኣብ ኤርትራ ምስ ዝተቐመጠ ናይ ዓይኒ ምስክር ውን ቃለመጠይቕ ጌራ ኔራ፡፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2009 ምስ 30 ዝኾኑ ኢራናውያን ኣብ ወደብ ዓሰብ ከም ዝተራኸበን ከም ዘዕለለን ይዛረብ፡፡ እዚ ናይ ዓይኒ ምስክር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ እዞም ኢራናውያን ኣብ “መንግስታዊ” ተልእኾ ዝተዋፈሩ ምዃኖም ከም ዝሓበርዎ፡ ኣብ ወደብ ዓሰብ ካብ ዘዕረፈት መርከብ ወተሃደራዊ ንዋት ከራግፉ ምርኣዩን ወሲኹ ይሕብር፡፡
5. እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢራንን ዲፕሎማስያዊ ርክብ ዘወሃሃደ ኢራናዊ በዓል መዚ ኣብ ሱዳን ዓምር ኣልሙሳዊ ተባሂሉ ከም ዝፍለጥን ኣቐዲሙ ከም ልኡኽ ባህላዊ ጉዳያት ኤምባሲ ኢራን ኣብ ካርቱም ኮይኑ ከም ዘገልገለን ይፍለጥ፡፡ ኣብ ካርቱም ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ዲፕሎማሰኛታት ከም ዝሕብርዎ እዚ ሰብ ኣብ ጤህራን ከም ዝቕመጥን ኣዘውቲሩ ናብ ኤርትራን ሱዳንን ከም ዝመላለስን ይፍለጥ፡፡
6. ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ዓረብ፡ ኣፍሪቃን ኣውሮጳን ከም ዝሓበርዎ፡ ኣብ ዓመተ 2010 ዲፐሎማሰኛታትን ሰብ መዚን ኢራን ናብ ኣስመራ ምብጻሕ ፈጺሞም ኢዮም፡፡ ሓደ ሱዳናዊ በዓልስልጣን ኣብ 2010 ልኡኽ ኢራን ብየመን ኣቢሉ ናብ ኤርትራ እናኣተወ ብኣካል ከም ዝረኸቦ፡ ካልእ ጉጅለ ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ክቕበል ከኣ ከም ዝተሓተተ ይገልጽ፡፡ እዚ ዓምር ሙሳዊ ዝተባህለ ኢራናዊ በዓል መዚ ኣብ 2010 ኣብ ኣስመራ ምብጻሕ ከም ዝገበረን ኣብታ ዓመት ናብ ምጽዋዕ ምብጻሕ ዝፈጸመ ልኡኽ መምርሑን ይፍለጥ፡፡
ኣብ ካርቱም ምስ ዝመደብሮም ክልተ ዲፐሎማሰኛታት ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ዝተገብረ ቃለመጠይቓት
ኣብ ሞቓዲሾ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (8 ሚያዝያ 2012)
ምስ ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ካርቱም ዲፕሎማሰኛ ዝነበረ ሰብ ዝተገብረ ቃለመጠይቕ (30/8/2010)፡ ከምኡውን ካልእ ኤርትራዊ ምንጪ
http://www.sudanvisiondaily.com/modules.php? name=News&file=article&sid=41108 እታ እንኮ ክፍትቲ ዌብሳይት ዲፕሎማት ዓምር ኣልሙሳዊ ኮይና በዓል መዚ ባህላዊ ጉዳያት መንግስቲ ኢራን ምንባሩ ትገልጽ፡፡
ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ዲፕሎማሰኛታት (መስከረም 2010፡ ጥሪ 2011)
ኣብ መስከረም 2010 ዝተገብረ ቃለመጠይቕ
መስከረም 2010 ከምኡውን ጥሪ 2011 ኣብ ኣስመራ ምስ ዝርከቡ ዲፕሎማሰኛታት ዝተገብረ ቃለመጠይቕ፡፡ ኣብ ምጽዋዕ ዘርከብ ምስ መንግስቲ ርክባት ዘለዎ ምንጪ (ሕዳር 2010)
ተለቃቢ 9.2፡ ቅዳሕ ሰነድ ዋንነት MV Nizar M
እዚ ሰነድ ብሚኒሰትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ጆርጂያ ናብ ተቘጻጻሪት ጒጅለ ዝተላእከ ኢዩ፡፡ እዚ ሰነድ ምንባቡ ዘሸግር ብምዃኑ መንግስቲ ፓናማ ተወሳኺ ሓበሬታ ክህበና ሓቲትና ኔርና፡ መልሲ ግና ኣይረኸብናን፡፡ ይኹንምበር ካብ TransArms USA ዝተረኽበን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝተዓቀበን ሰነዳት ስም እተን ኣብ ኮርፖረሽን ማሪታይም ታላ ዝርከቡ ዳይረክተራት ኣረጋጊጹ ኢዩ፡፡ እዚኣቶም ዋና መርከብ MV Nizar M ሱብሒ መሓመድ ኩሳ፡ ኹልድ ካልድ ዩዝባሺ ከምኡውን ኢብራሂም ሙስጣፋ ኣቡ ሓሳኒን ኢዮም፡፡


text:
መልእቲ ስምረት ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት
ዓመተ 2019 ተወዲኡ ናብ ሓድሽ ዓመት 2020 ንሰግር ኣሎና። ከም ባህሊ ዓመት ተወዲኡ ብሓዱሽ ዓመት ክትካእ እንከሎ፡ ናይ ጽቡቅ ትምኒትን ባህግን ድሌትን ኣብ ዙርያ ዓለም ዘለው ህዝብታት ኣብ ሓድሕዶም ናይ ሰናይ ትምኒት መጻኢ ዓመት ህያባት ይወሃህቡ፡ ነቲ ምምጻእ ሓድሽ ዓመት ከኣ ብሓጎስን ፍስሃን ይጽምብልዎ። እዚ ኣብ’ቲ ንቡር ሂወት ዝግበር ልሙድ ስርዓት ኢዩ። ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራዉያን ንድሕነት ሃገር፡ ኣብ’ዚ ዓመተ 2019 ተዛዚሙ፡ ናብ ሓድሽ ዓመት 2020 ኣብ ንሰግረሉ ዘሎና እዋን፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ርሑስ ሓዱሽ ዓመት ክኽዉን፡ ዓመተ ራህዋን ቅሳነትን ክኸዉን ንምነ። ባህርያት እዛ ንነበረላ ዘሎና ዓለም ከም ዝሕብሮ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰናይ ትምኒትን ጽቡቅ ድሌትን ባዕሉ ካብ ሰማይ ዝወርድ ነገር ኣይኮነን። ኣብ’ዛ ምድሪ ደቂ ሰባት እቲ ሰናይ ዘበለ ከስተማቅሩ፡ ካብ ሓደ ምዕራፍ ናብ’ቲ ዝበለጸ ክሰግሩ ብሓያል ጻዕርን ስራሕን እምበር ብትምኒትን ባህግን ጥራይ ኣይኮነን። እዚ ማለት ሰናይ ምምናይ ንበይኑ እኹል ኣይኮነን፤ እቲ ሰናይ ዘበለ፣ እቲ ዝበለጸ ዘበለ ህያዉን ተግባራዉን ክኸዉን፡ ካብ ቅዱስ ሓሳብ ዝነቐለ፡ ቅዱስ ዕዮ የድሊ።
ኩልና ዘይንስሕቶ ከም ህዝቢ ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ንርከብ ኣሎና። ኣብ’ዚ ምዕቡል ዘመን፡ ዓለም ናብ ሓንቲ ቁሸተ ዝተለወጠትሉ እዋን፡ ዘይከም ባህግናን ድሌትናን፣ ዘይከም ካልኦት ህዝብታት፡ ሃገርና ኤርትራ ከም ሃገር ንሕና ከኣ ከም ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ምልካዊ ምሕደራ ወዲቕና፣ ከም ሳዕቤኑ ኣደዳ ግፍዕን መከራን፡ ግዳይ ድኽነትን ሰደትን ምብትታንን ክንከውን ተፈሪድና፣ ተቃሊስና መዘና ዘይብሉ መስዋእቲ ከፊልና ዘዉሓስናያ ሃገር፡ ርስቲ ሞቅሎ ኮይናትና፣ ሰብ ቤት ክንስና ቤት ኣልቦ ኴንና ንርከብ። ከም ህዝቢ እቲ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ምሕደራ ዝወለዶ ስደት ተገዚምና፣ ኣብ ፈቀድኡ ኣደራዕን ስቓይን ክንጸግብ፣ ዘርከበ ከም እንስሳ ክሃድነና፣ ክምቁሓናን ከም ግኡዝ ኣቅሓ ክሻየጠናን ጸኒሕናን ኣሎናን። ናይ’ዚ ህያዉ ኣብነት እቲ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብ ሊብያ፣ ግብጽን ሱዳንን ካልኦት ከባቢታት ዘገጥሞም ዘሎ ብቃላት ዘይግለጽ መከራ ኢዩ። እዚ መከራ’ዚ ብሰናይ ትምኒት ጥራይ ዝፍታሕ ኣይኮነን።
ከም ህዝቢ ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ጉዕዞና ምስ ንውከስ፡ ዓመት ሓሊፉ ዓመት ክትካእ፡ እቲ ከም ህዝብን ሃገርን ክንሓልፎ ዝጸናሕናን ዘሎናን ጉዳይ፡ ካብ ዝኸፍኤ ናብ ዝገደድ እምበር መለሳ ዘለዎ ኣይኮነን። ዓመት ተወዲኡ ናብ ካልእ ዓመት ብዝሰገርና ቁጽሪ፤ እቲ ግፍዒ፣ እቲ ሕሰም፣ እቲ ድኽነትን ስደትን፣ እቲ ከልበትበትን ሻቅሎትን ምብታትንን መመሊሱ ክብእስ፣ ኩሉ ነገር ግርምቢጥ ኮይኑ ዝተጸበናዮ ተሪፉ ዘይተጸበናዮ ክመጽእ፣ እቲ ዝመጽእ ሓድሽ ዓመት ዝሓሸ ክኸዉን እንናተጸበና፡ እቲ ዝኸፍኤ ክኸውን፣ ብኸምዚ ከኣ ዝሓለፈ ዓመት ወይ እዋን ንናፍቐሉ ኩነት ክፍጠር ጸኒሑ ኢዩ። ከም ህዝቢ እምብኣር እቲ ንሓልፎ ዘሎና ዘይከም ካልኦት ህዝብታት ካብ ዝኸፍኤ ናብ ዝገደደ ምዃኑ ኢዩ።
እቲ ጉዳይ እምብኣር፡ ተራ ዕሽሽ ኢልካ ዝሕለፍ ዘይኮነስ ኣዝዩ ዕቱብ ኣቃልቦ ክንህቦ፣ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ክዛዘም እንከሎ፡ ነቲ ንቅበሎ ሓዱሽ ዓመት ብሰናይ ትምኒት ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ሰናይ ትምኒት ህያው ክኸዉን፣ ነቲ ዘይረኸብናዮ ግን ከኣ ንምነዮ ዘሎና ነገር ንምርካብ ኣብ’ቲ ሓዱሽ ዓመት እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ሓባራዊ ርድኢት ክንሕዘሉ ይግባእ። ምኽንያቱ ከም ህዝቢ፡ ሰላም ተሓሪሙና ኣብ ቀጻሊ ህዉከትን ዕግርግርን ሻቅሎትን ንርከብ። ከም ህዝቢ ሰሪሕና ከይንልወጥ፣ ማሕበራዊ ሂወትና ከይመሓየሽ፡ ብሕሱም ድኽነትን ስእነትን ክንማስን ተፈሪድና ንረከብ። ኣብ’ዚ ካብ መሰል ወዲ ሰብ ሓሊፉ መሰል እንስሳ ከይተረፈ ዝኸበረሉ ዘሎ እዋን፡ ትሕቲ ተራ እንስሳ ዝኾነ ሂወት ክነብር፣ ተፍጥራዊ ሓርነትና ተመንዚዑ ናብ ዝዛረብ መጽዓኛ ክንልወጥ ተቐሲብና ኣሎና። ብመንጽር ኣብ ከባቢና ዘለዉ ህዝዝብታት እቶም ዝኸፍኤ መሪርን ዘስካሕክሕን ሂወት ነሕልፍ ዘሎና ንሕና ምዃንና ምርዳእ የድሊ።
እምበኣር ሎሚ እንሆ ዓመተ 2019 ተዛዚሙ ናብ ሓድሽ ዓመት 2010 ንሳግም ኣሎና፡፡ ኣብ’ዚ ሓድሽ ዓመት፡ ዝሓሸ ነገር ክንፈጥር እንተዄንና፡ እቲ ዝሓለፈ ዓመት 2019 ከመይ ምንባሩ ምዉካስን ምግምጋምን ኣገዳሲ ይኸዉን። ኣብ ዓመተ 2019 ከም ህዝቢ ክልተ ገጻት ተርእዮታት ተኸሲቶም ኢዮም። ብሓደ መዳይ ከም ህዝቢ ካብ ጻት ናብ ጻት ዓለም ዓይነታዊ ተቃውሞ ኣንጻር ገባቲ ቁንጮ ህግደፍ ክልዓል ብምጅማሩ፡ እቲ ናይ ዓመታት ስቕታ ክጥሓስ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ሓደ ካብ’ቲ ኣብ ዓመተ 2019 ዝተጨበጠ ዝላ ንቕድሚት ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ዓዲ’ዉን እተኾነ ነቲ ጸጥታዊ ጣሻ ህግደፍ ዝሰብር፣ ድፋዓት ፍርሕን ራዕድን ዝጥሕስ ክስተት ተፈጺሙ እዩ። እቲ ዝፍራሕን ፍጹም ዘይድፈርን ዝመስል ዝነበረ ዓማጺ ጉጃለ ኣብ ስግኣት ክወድቕን ኣብ ባዕላዊ ሓለዋ ክጽመድን ኮይኑ ኢዩ። ኣብ ወጻኢ ሃገር’ዉን እንተኾነ ወጻዓ ህዝቡን ዕንወትን ብርሰትን ሃገሩን ዘሻቐሎ ህዝቢ፡ “ይኣክል” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ኣልዒሉ፣ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ህዝባዊ ተቃዉሞን ምልዕዓልን ክፈጥር በቒዑ ኣሎ።
ብኻልእ ገጽ ከኣ ዓመተ 2019 ሓቀኛ ባህርያት ህግደፍን ሕቡእ ፖለቲካዊ ጥሙሓቱን ዝተጋህደላ፣ ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብመደብ ንምጽናት፣ ንምብራስን ንምብትታንን፣ ኤርትራ ከም ሃገር ክትዓኑን ክትፈርስን ዝተዓጥቀ ሓይሊ ምዃኑ ተፈሊጡ፣ ዕርቃኑ ዝወጸላ ዓመት እያ። ዓመት 2019 ህግደፍ ህዝቢ ከደናግር፣ ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝጥቀመሉ ዝነበረ በዓቲ ጉዳይ ዶብን ማዕቀብን ክፈርስ፣ ጠንቂ ናይቲ ቅድሚ 20 ዓመታት ብዶብ ተሳቢቡ ዝተወልዐ ኲናት ዶብ ዘይምንባሩ ከም ጽሓይ ቀትሪ ደሚቑ ዝወጸላ ዓመት’ውን እያ። ኮታስ ባህግን ድሌትን ህግደፍ ቀጻልነትን ብልጽግናን ኤርትራ ዘይኮነስ ካልእ ንልዑላዉነትን ነጻነትን ኤርትራ ዝጓነጽ ምዃኑ’ውን ኣብዛ ታሪኻዊት ዓመት እዩ ተጋሂዱ። ዓመተ 2019 ህዝቢ ኤርትራ ምስ ቁንጮ ህግደፍ ዝተባተኸላ፣ ሓቀኛ ባህሪ ህግደፍ ዘለለየላ ዓመት’ውን እያ።
ብኻልእ መዳይ፡ ዓመተ 2019 ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርና ብውሽጥን ግዳምን ተደራራቢ ብድሆታትት ዝተራእዩላ፣ ንልዑላዉነትና ዝዳፍኡን ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእትዉን ተርእዮታት ዝተኸሰቱላ ዓመት እያ። ዓመተ 2019 እምኣር ከም ህዝቢ ኣብ ቅድሜና ዓበይቲ ግድላትን ፈተናታትን ከም ዘለዉ፣ ከም ህዝብን ሃገርን ብኹሉ ወገን ንህላወና ዝጓነጽ ዝምባለታትን ባህግታትን ይቀላቐል ከም ዘሎ ዘስተውዓልናላን፣ ሓድነት ወሳኒ ምዃኑ ዝተምሃርናላን ኢያ፡፡ ብኣንጻራዊ መዳይ ናይ ውሽጥን ግዳምን ተጻባእቲ ተሻሪኾም፡ እቲ ሕቡእ ሕልምታቶም ንምግሃድ፣ ሓድነትና ንምፍራስ ልዑሉ ምርብራብ ይገብሩ ከም ዘለውን ህዝቢ ኤርትራ ብብሄር፣ ብኣዉራጃን ብሃይማኖትን ሓድሕዱ ንቑልቁል ከተፋንንዎ ከይሰልከዩ ይንቀሳቐሱ ከም ዘለው ዝተጋህደላ ዓመት እያ ዓመተ 2019።
ሰለ’ዚ እምኣር ዓመተ 2020 ካብ’ቲ 2019 ዝነበረ ኩሉ-መዳያዊ ኩነት ዓቢ ተሞክሮ ብምዉሳድ፣ ብቀዳምነት ነቲ ንህላወና ሓደጋ ዝኾነ ኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ንምፍሻል ዓጻፋ ምልዕዓልን ምውድዳብን ክንገበር ከም ዘሎና ተረዲእና፣ ንናይ ዝሓለፈ ዓመት ዓወታትና ዓቂብና፣ ካብቲ ዝነበረ ድኽመታትና ከኣ ተማሂርናን ተመኲርናን ጸገማትና እንቐርፈላ ዓመት ክትከውን ይግባእ። ኣብ ዓመተ 2020 እቲ ከም ህዝቢ ሓድነትና ንምልሕላሕ ዝግበር ዘሎ ሰይጣናዊ ውዲታት ንምፍሻል፣ ንኹሉ ናይ ጸላእትን ተጻባእትን ሽርሕታት ብሓባር ክንምክቶ ምእንቲ፡ ንኹሉ ከፋፋልን መቓቓልን ኣተሓሳስባን ተንኮላትን ከም ሓደ ሰብ ሰሚርና ክንገጥሞ ብሓደ መንፈስ ክንብገስ ከድሊ ኢዩ። ኣብ’ዚ ሓድሽ ዓመት ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ህዝባዊ ተቓዉሞ ናብ ዝልዓለ ጠርዙ ንምብጻሕ፡ ሓድነትና ኣስጢምና፣ ኩሉ ዓቅምታት ሰዉራና ጠሚርና፣ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቀዳምነት ሰሪዕናን ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝናን ክንቃለስ፡ መብጽዓ ክንኣቱ ይግባእ። ብፍላይ ነቶም ኣብ መሳርዕ ስምረት ዝነበሩን ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ደው ኢሎም ዘለዉ፡ ከምቲ ቅድም ክብል ዝወጸ ጻውዒት፡ ሕጂ’ውን ብሓባር ኮና እቲ ዝተበገስናሉ ዕላማ ኣብ መወዳእታኡ ከነብጽሖ ምስቲ ዘሎ ኣካል ተቐራሪብኩም ቃልስኹም ከተሐይሉ ዳግማይ ጻውዒትና ነቕርብ።
ዓመተ 2020፡ ዓመተ ዓወትን መቐይሮን ኮይና፡ ምልኪ ህግደፍ ካብ ዝባና ዝወርደላ፣ ነባሪ ሰላም ዝወሓሰላ፣ ሕረስ ሓረስታይ፣ ንገድ ነጋዳይ ዝኾነላ ዘመን ክትከዉን፤ ካብ ሰናይ ባህግን ተጽቢትን ወጺእና ናብ ግብራዊ ናይ ቃልሲ ዕዮ ብተወፋይነት እንዓስለላ ዓመት ክትከዉን ግባእ። ህግደፍ ክሳብ ዘሎ፡ ዓመት ተወዲኡ ሓድሽ ዓመት ዋላ እንተተትከአ፡ ኩነታትና ካብ ዝኸፍኤ ናብ ዝገደደ ክኸይድ እምበር ናብ ዝሓሸ ዘምርሓሉ ዕድል የሎን። እዚ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ ኢዩ። እምብኣከስ፡ ዓመተ 2020 ከም ህዝቢ ካብ’ቲ ገጢሙና ዘሎ ናይ ምጽናትን ምብትታንን ሓደጋ ንድሕነላ፣ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰልና ተኸቢሩ ብሓርነት እንነብረላ፣ ርስትናን ልዑላዉነትናን ንዘልኣለም ተኸቢሮም ዝነብሩላ፣ ሰላምን ቅሳነትን፣ ራህዋን ብልጽግናን ዝሰፍኑላ ዓመት ክትከዉን፡ ንኹሉ ተጻይ ሓድነት ዝኾኑ ሽርሕታት ብምፍሻል ብሓባር ክንቃለስ ይግባእ።
ዓመት 2020 ዓመት ናይ ቃልስን መኸተን ዓወትን ክኸዉን ንምነ!!
ኤርትራን ኤርትራዉነትን ንዘልኣለም ክነብሩ ኢዮም!!
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራዉያን ንድሕነት ሃገር፤
31/ታሕሳስ/2019


text:
Radio Erena: 30 December 2020
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ምትፍንናን ረጽሚን፣ ናብ ምሉእ እቲ ዞባ ይሰግር ምህላዉ ዝተፈላለዩ ተንተንቲ ገሊጾም።
ኣብ ኢትዮያን ሱዳንን፣ ድሕሪ ዝተራእየ ለውጢ፣ ነቲ ንሓያሎ ዓመታት ብምልኪን ውግእን ክሕመስ ዝጸንሐ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ተስፋ ተራእዩዎ እኳ እንተነበረ፣ ክልተ ዓመታት ከይመልአ፣ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ዝበኣሰ የንቆልቁል ምህላዉ እቶም ተንተንቲ የረድኡ።
ብመሰረት እቲ ኣብ ዝተፈላለየ መርበባት ዝቕርብ ዘሎ ትንታነታት፣ ብፍላይ እታ መስሕብ ዓበይቲ ናይ ወፍሪ ትካላት ኮይና ዝጸንሐ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኩሉ ኩንርዓታ ብዝተኸፈት ናይ ብሄር ግጭትን ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ኵናትን፣ ንዝመጽእ ዓመታት ኣውፈርቲ ቁልሕ ምስ ዘይብሉወን ሃገራት ክትስራዕ ተኽእሎ ኣሎ።
ድሕሪ ምእላይ ስርዓት በሺር፣ ኣብ ቃራና መንገዲ እትርከብ ሱዳን’ውን፣ ብልፍንቲ መሰጋገሪ ኣቑሙ ዘሎ ወትሃደራዊ ወገን፣ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ወገን ብሰላም ከሰጋግርር ድዩ ኣይፋሉን ካልእ ዘሰክፍ ክስታት ናይቲ ዞባ’ዩ።
ንኣስታት 30 ዓመታት ብምልኪን ሕሱም ድኽነትን ዝግረፍ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብ ዓለምን ምዕባሊኣን ተገሊሉ፣ እቲ ዕድል ዝገበረ፣ ካብ ወጻኢ ሃገራት ብዝልኣኽ ሓዋላ ትልኽ እናበለ፣ ተስፋ ደሞክራሲን ውሕስ ምስግጋር ስልጣንን ጸልሚትዎ ይነብር ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ወትሃደራዊ መናሃርያ ሓያላን ሃገራት ኮይና ዘላ ጂቡቲ፣ ናይ ምርጫ መደባት ሰሪዓ እኳ እንተላ፣ ን21 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ መራሒኣ፣ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ስልጣን ክገድፍ ከምዘይኮነ ብኣግኡ ዝተፈልጠ ኮይኑ ኣሎ።
ሶማል’ውን፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ንኣስታት 30 ዓመታት ዝቐጸለ ዘይርጉእ ኩነታታን ፍኑቅ ምንቅስቓስ ሽበራውያን ጉጅለታትን፣ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ተወሳኺ ሻቕሎት’ዩ።
ጎረባብቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብዘይካ’ቲ ዘለወን ውሽጣዊ ኩነታት ምልኪ፣ ድኽነትን ግጭታትን፣ ንሓድሕደን ዘይቃደዋን ብዶብን ካልእን ኣሳቢበን ተደጋጋሚ እዋን ረጽምታት የካይዳ’የን።
==============


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ሎሚ ረቡዕ ሓዲሽ ካቢንኡ ናብ ፓርላማ `ታ ሃገር ብምቕራብ ኣጽዲቑ።
እቲ ሓዲሽ ካቢነ ሚንስተራት፡ መራሕቲ ተቓወምቲ`ውን ዝርከብዎ ምዃኑ ፍልይ ዘብሎ`ዩ ተባሂሉ`ሎ።
ሎሚ ዝተኻየደ ኣኼባ ሓዲሽ ባይቶ ኢትዮጵያ፡ ንዝቕጽል ሓሙሽተ ዓመታት ነታ ሃገር ዘገልግሉ 22 ሚንስተራት ኣጽዲቑ`ሎ። ብቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ተረቑሖም- ብፓርላማ ዝጸደቐሎም ሚንስተራት መራሕቲ ተቓወምቲ`ውን ይርከብዎም። ካብ መንጎኦም መርሒ ኢዘማ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ሚንስተር ትምህርቲ፡ ምኽትል ኣቦ-መንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ቀጀላ መርዳሳ- ሚንስተር ባህልን ስፖርትን፡ ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ ብሄረ- ኣምሓራ ኣቶ በለጠ ሞላ ይርከብዎም። ሓዲሽ መዝነት ካብ ዝተረከቡ ድማ፡ ምኽትል ሰላም ዝነበረት ሙፈርያት ከሚል፡ሚንስተር ዕዮ፡ ግዜያዊ ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ዝነበረ ዶ/ር ኣብርሃም በላይ ድማ ሚንስተር ምክልኻል ኮይኖም ተሽይሞም ኣለዉ። ነቶም ሚንስተራት ኣብ ምምራጽ ከም መሰረታዊ መምዘኒ ዝተወስደ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ንፓርላማ ኣብሪሁ ኔሩ፡-"ከም መሰረታዊ መምዘኒ ዝርኣናዮ፡ ቀዳማይ ፍልልይ ፖለቲካ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሓቢርካ ካቢነ ኮይንካ፡ ብሓባር ኣብ ቤት ምኽሪ ተቐሚጥካ ሓሳብ ንምልውዋጥ ዝኽልክል ክኸውን የብሉን፡ ዝተፈላለየ ሓሳባት ዘለና`ኳ እንተኾና፡ ተቐራሪብና ምስራሕ ክንለማመድ ኣለና- ንቐጻሊ ሓደ ፓርቲ መንግስቲ ምምስራት ዘኽእሎ ድምጺ እንተረኸበ`ውን እዚ ናይ ሎሚ ተመክሮ - ልምዲ ኣንጺፉ ክጸንሕ ይኽእል`ዩ ካብ ዝብል`ዩ" ኢሉ። ካልእ ክሳብ ሽዱሽተ ዝበጽሑ መምዘንታት ከምዝተጠቐመ`ውን ንፓርላማ ሓቢሩ`ዩ።
እቲ ፓርላማ ብኽልተ ተቓውሞን፡ ብ12 ድምጺ ተኣቅቦን`ዩ ነቶም ሕጹያት ኣጽዲቕሎም። ካብቶም ኣባላት ፓርላማ ናይ ተቓውሞ ርእይቶታት ዘስምዑ`ው ኔሮም፡ ሓንቲ ካብኦም ኣብ ልዕሊ ሚንስተር ትምህርቲ ዝተረቑሐ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ`ዩ፡ ሚንስተር ትምህርቲ ክኸውን ብቕዓት የብሉን ትብል እዛ ኣባል ፓርላማ፡"ኣብ ትምህርቲ፡ ካብኡ ንላዕሊ ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ዝተሳእኑ ኣይመስለንን። ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ በቲ ዝሓዞ ማሕበራዊ ፍትሒ ክቕጽል ይኽእል`ዩ- ሚንስተር ትምህርቲ ክኸውን ግን ተቓውሞይ ይተሓዘለይ" ትብል።
ቀዳማይ ሚንስተር ዝሃቦ ምላሽ፡ ከምኡ እንተዝኸውን መን`ዩ ቀዳማይ ሚንስትርነት ተማሂሩ ዝመጸ፡ ቀዳማይ ሚንስተር ንምዃን ሓደ ፍልጠት ይህልዎ`ምበር ብኹሉ ዓይነት ቀዳማይ ሚንስተር ክኾኑ ዘኽእል ብቕዓት የብሎምን- ብናትኩም ጽቡቕን ሰናይ ፍቓድን ቀዳማይ ሚንስተር እንተኾኑ`ኳ ዝብል ምላሽ ሂቡ::
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብቲ እዋን ነቶም ሹመኛ ሚንስትራት ሓደራ ዝብለኩም ቀንዲ ስርቅን ልመናን ምጥፋእ'ዩ ኢሉ።
ስርቅን ልመናን ክሳብ ዘሎ እዛ ሃገር ርእሳ ክተቕንዕ ኣይትኽእልን'ያ ኢሉ:: ኣስዒቡ ኣብ ካቢነ ንብሄር ምውካል ስለዘይክኣል ብዝብል ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትራት'ምበር ናይ ብሄራት ሚንስትራት ኣይኮንኩምን ኢልዎም- ።
ሓዲሽ ዝተመስረተ ካቢኔ ሚንስተራት ኢትዮጵያ ውጻኢ ዝንክን ስራሕ ዘቀላጥፍን ምዃኑ ኣብቲ እዋን ብሚንስትሪ ፕላንን ልምዓትን ተገሊጹ ኔሩ።


text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን ዝጸንሓ እገዳ ንተወሳኺ 45 መዓልታት ክናዋሕ ወሲኑ።
እቲ ውሳነ ክሓልፍ ዘድልዮ 9 ድምጺ ደገፍን 5 ድምጺ ተዓቕቦ ድሕሪ ምርካቡ እዩ።
"ሕቡራት ሃገራት ትዕግስቲ ተወዲኡ እዩ እዚ ዘይተፈልጠ ኩነታት ቅቡል ኣይኮነን ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝሓሸ ኩነታት ንጠልበሉ ጊዜ ሓሊፉ እዩ" ክብላ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕ/ሃ ኒኪ ሃሊ ገሊጸን።
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ 6 ሰበ ስልጣን ደቡብ ሱዳን ዘሕለፎ ናይ መገሻን ናይ ገንዘብ እገዳ ውጽኢት ተኹሲ ደው ምባል ብምርኣይ ድሕሪ 30 መዓልታት ውሳነኡ ከሕልፍ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ምክትል ዳይሬክተር ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ሰብኣዊ መሰላት አክሻያ ኩመር ምድንጓይ እገዳ መገሻ ሰበ ስልጣን "ባዶ መፈራርሂ" ክመስል ይክእል'ዩ "እንተኾነ ነቶም ተሓተቲ ግን መጠንቀቕታ'ዩ" ድሕሪ ምባል አዛዚ ሰራዊት ፖል ማሎንግን ማይክል ማኩየ ከምኡ'ውን ሚንስትር ሓበሬታ'ታ ሃገር እዚ እገዳ ክምልከቶም ይክእል'ዩ ዝተባህሉ ምዃኖም ትገልጽ።
ወኪል ደቡብ ሱዳን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር አኩየ ቦኒ ግን ሃገሮም ናብ መስርሕ ሰላም ትስጉም ከምዘላ ብምግላጽ ተወሳኺ እገደ ነቶም ሽዱሽተ ሰበ ስልጣን ግን አድላይ ኣይኮነን ኢሎም።
ምስ ቻይናን ሩስያን ድምጺ ተዓቕቦ ዝሃቡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ተቀዳ አለሙ ብወገኖም "ዝተከፋፈለ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ነቲ መስርሕ ሰላም ሓጋዚ ኣይኮነን ነቶም ዝምልከቶም ወገናት'ውን ቅኑዕ መልእኽቲ ዘሕልፍ ኣይኮነን" ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰበ ስልጣን ዘሕለፎ ተወሳኺ እገዳ ከቛርጾን ካብ መንግስታት ዝተዋጽኣ ሓይሊ ነቲ ስምምዕ ሰላም ክትግብር ጻዕርታት ከካይድ ጸዊዖም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ነታ ኣብ ወንጌል ተጠቂሳ ዘላ ንመንግሥቲ እግዚአብሔር ከም መባዅዕቲ እተመልክት ምሳሌ መሠረት ብምግባ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጃፓን እውን ሽሕ’ኳ ውሑዳን እንተኾኑ ‘ትንቢታዊ መባዅዕቲ’ ናይታ ማሕበረሰቦም ብምዃን እታ ማሕበረሰቦም ንኩሉ ሕይወት ዝከላኸልን ዝከናኸንን’ መሪሕ ተኸቲላ ምስ ኩሎም ደቂ ዓዲ ምስቶም ካብ እምነቶምን ኣተሓሳስባኦምን ዝተፈልየ ርድኢት ዘለዎም እውን ከይተረፈ ‘እናተሓባበሩን እናተዛተዩን’ ሰላማዊ ማሕበረሰብ ክሃንጹ ጸዊዖም።
ርግጽ እዩ ሃገረ ጃፓን ዝማዕበለ ቊጠባ ትውንን ኰይኑ ግን ቅዱስነቶም ክሓብእዎ ዘይደለዩ ጉዳይ ናይቶም ውሑዳት ዘይኮኑ ካብዚ ምዕቡል ቊጠባ ተጐስዮም ኣብ ድኽነት ዝነበሩ ዘለው እዩ።
ኣብቲ ቅዳሴ ልዕሊ 50 ሺሕ ምእመናን ከምዝተሳተፉን ቅዱሰነቶም ኣብቲ እስታድዩም ብክፍቲ ማኪና ተዘዋዊሮም ሰላም ከምዝበሉን ንብዙሓት ኢዶም ብምንባር ከምዝባረኹን ምናዳ ከኣ ንሕጻናትን ንሕሙማትን ክሳብ ሓቊፍካ ብምስዓም ፍቅሮም ምስ ገልጹ ነቲ ስለ ውህበት ሕይወት ንምምስጋ ዘዕረጕኦ መሥዋዕተ ቅዳሴ ብቋንቋ ላቲን ኣዕረጉ።
ልዕልና ብትምህርትን ንጥቅሚ ክትብል ዝግበር መጽናዕትን ኣይርከብን!
ንዕለቱ ዝቀረብ ቃለ ወንጌል ካብ ማቴዎስ 6 ዝተወስደ ኰይኑ ኣብ ፍጻሜ ናይታ ኢየሱስ ንመጀመርያ ግዜ ዘቅርባ ትምህርቲ እትበሃል ኣብ ምዕራፍ 5 ዘላ ትምህርቲ ብጽዕና ኰይና ‘ብዛዕባ ጽባሕ ኣይትጨነቁ’ ንእትብል ቃል መንቀሊ ብምግባር ቅዱስነቶም ብዓንዲ ርእሱ እቲ ትምህርቲ ጎቦ ወይውን እታ ቀዳመይቲ ትምህርቲ ኢየሱስ ኣብ እምባ ወጸ ክምህሮም ከኣ ጀመረ እትብል እምባ እግዚኣአብሔር ዝግለጸሉን ዝፍለጠሉን ቦታ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ ኣብ ጥርዙ ንምብጻሕ ግን እንታይ ኰን የድሊ ንዝብል ሕቶ ዝምልሹ ክመስሉ ከምዚ ኢሎም።
ናብራ ዕንኪላሎ!
እታ እንኮ መንገዲ ንመምህርና ጽን ኢልካ ምስማዕ ምዃና ዝገለጹ ቅዱነቶም እዚኣ ከኣ ሓዲሽ ሕይወት ትህበና እሞ ፍቊራት ደቂ ኣምላኽ ምዃና ነጻነት ከምእነስተማቅር ትገብረና እንተዘየሎ ኣብ ዕንኪላሎ ንነብር ኢሎም።
መኽሰብ ጥራይ ሃሰስ ምባል!
ቅዱስነቶም ቀቅድሚ እዚ ቅዳሴ ምስ መንእሰያት ጃፓን ኣብ ካተድራል ቅድስት ማርያም ዝገበርዎ ርክብ ብምዝካር ኣብኡ ካብ ዝተባህለ ሎሚ ከም ሎሚ ኣብዛ ምዕብልትን ሃብታምን እትበሃል ሃገረ ጃፓን ብማሕበረሰብ ዝተነጸሉ ሰባት ትርጉም ሕይወትን ህላዌኦምን ምርዳእ ዝሃርበቶም ከምዘለው ናይ ቶክዮ ሊቀጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ታርቺዝዮ ኣብ ዘቅረብዎ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መደረኦም ከምዝገለጹሎም ዘኪሮም ከምዚ ኢሎም።
ንሓንቲ ውህድቲ ማሕበረሰብ ዘጋጥሙ ዕንቅፋታት!
ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ኢየሱስ ከይንጭነቅ ሓደራ ይብለና። ኣብ ሰማያዊ ኣቦና ምሉእ ምትእምማን ክህልወና ይጽውዕ። ርግጽ እዩ ኣብ ከባቢና እንታይ ይወርድ ኣሎ ከገድሰና እዩ ኰይኑ ግን ንሱ ቀዳምነት ክንህቦ ዘሎና ጉዳይ ከምዘሎኸኣ የብርሃልና።
ምስክርነት!
ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ከም ማሕበረክርስትያን ክንገብሮ ዘሎና ብቀዳምነት ንኩሉ ሕይወት ክንከላኸል ብርሕራሔን ፍቅርን ልግስን ጽን ኢልካ ምስማዕን ዝተቀለሰ ሕውነትን ምቅብባልን ምድግጋፍን ዝመለለዪኡ ማሕበር ብምቋም ክንምስክር ኣሎና። ነቲ እትውፈየና ሕይወት ከምዘላታ ሃንጐፍያ ኢልና ክንቅበላን ምስቲ ኩሉ ተኣፋፍነታን ንእሽቶ ምዃናን ርኢና ክንከናኸና ኣሎና። ቤተክርስትያን ከስ ናይ ዓውደ ውግእ መሐከሚ ዳስ ኰይና ንኩሉ ተቀቢልና ቊስሉ ክትፍውሰሉ። እዚ ኣቊሳል እዚ ካብ ብሕትውናን ተነጽሎን ጀሚርካ ድኽነቱን ጭንቀቱን ኩሉ ፈውሲ ዘድልዮ እዮ። ስለዚኸስ ንሕይወት ካብ ምቅባላ ጀሚርካ ክሳብ ምሕብሓባ ብተግባር ክንምስክር ሓደራ ኢሎም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ አምልኾ ሰንበት ዕለት 22 ሓምለ 2018 ዓምፈ ዝቀረበ ወንጌል ካብ ናይ ማርቆስ 6 ኮይኑ “ሓዋርያት ናብ ኢየሱስ ተመሊሶም ኲሉ እቲ ዝገበርዎን ዝመሃርዎን ነገርዎ። ዚበልዑሉ ጊዜ ኽሳብ ዚስእኑ ብዙኃት ይመጹን ይኸዱን ስለዝነበሩ፣ ንሱ “ንብሕትኹም ናብ ጽሙው ቦታ ንዑናይ ንቑሩብ ጊዜ እውን ኣዕርፉ” በሎም እሞ፡ ብጃልባ ንብሕቶም ናብ ጽሙው ቦታ ኸዱ። ሽዑ ንሳቶም ኪኸዱ ከለዉ እቲኣቶም ረኣይዎም ብዙኃት ከኣ ተረድኦም እሞ እንካብ ኲለን ኸተማታት ብእግሪ እናጐየዩ ቅድሚኦም ኣብቲ ቦታ በጽሑ። ንሱ ናብ መሬት እንክበጽሕ ብዙኅ ሕዝቢ ረኣየ። ጓሳ ኸምዘይብለን ኣባጊዕ ስለዝነበሩ ኸኣ ራኅራኃሎም፣ ብዙኅ ነገራት እውን ኪምህሮም ጀመረ” ዝብል ነበረ።
ርኢኻ ምኽኣል! ርኅራኄ ምህላው! ምምሃር!
እዘን ሰልስተ ቃላት እዚኤን ናይ ሓደ ጓሳ ቀንዲ ሕላገት ስኢለን የቅርባልና ዝበሉ ቅዱስነቶም ኣዕይንትን ትምህርትን ናይቲ መለኮታዊ መምህር ኣብ ቅድመና ኰፍ የብላልና ኢሎም፣
ኢየሱስ እንጌራ ቃል የወፊ!
ኣብ ቅድሚ እቲ ብዓቢ ሃንቀውታ ዝጽበ ብድኻም ተገዲዑ ብዙሕ ጸገማት ዘለዎ ሕዝቢ ክንዮ ትጽቢት ብዙሓት ኢየሱስ ተኣምር ክገብር ኣይህንደድን እንታይ ደኣ ይድንግጸሎም ብዙሕ ነገራት ከኣ ክምህሮም ይጅምር፣ ምኽንያቱ ከኣ ይብሉ ቅዱስነቶም ‘ሓቂ ከይሓዝካ! ሓቂ ከይፈለጥካ እዚ ከኣ ክርስቶስ ባዕሉ ማለት እዩ ሓቀኛ መኣዝን ሕይወትና ክንረክብ ከምዘይንኽእል ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
ንኢየሱስ ምምሳልን ሓላፍነትካ ምጻርን!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ኣስተምህሮኦም ንኩሎም ምእመናን ክርስቶስ ዘቅረብዎ ጻውዒት ንኢየሱስ ክንመስሎን ኣሰሩ ክንስዕብን ዚብል ኮይኑ ነዚ ከኣ እታ ረዳኢት ክርስትያን ዝኾነት ድንግል ማርያም ንወዳ ክንመስልን ከምቲ ንሱ ዝገበሮ ናይ ብጾትና ጸገማትን ስቃይን ሽግርን ብምትሕብባርን ብምግልጋልን ንምስታፍ ተሓግዘና እንክብሉ ተማሕጺኖም ጸሎተ መልአከ እግዚብሔር ደጊሞም፣


text:
ሕጊ ሓለዋ ግላውነት
1. ምምእዛዝ ብመስርሕ ኣገባብ ኣጠቓቕማ/ ኣትኣታትዋ ኣብ መርበብ ሓበሬታ
ነዚ መርበብ ሓበሬታ ምስ እትጥቀም ዝስዕቡ መምርሒታቱ ክትቅበል ድሉው ኢኻ ማለት እዩ።
ነዛ መርበብ ሓበሬታ ንኽትኣትዋ ዝፍቀደልካ ንውልቃዊ ጥቕሚ ጥራይ እዩ፡ ንንግዳዊ ጥቕሚ ክትጥቀመላ ኣይፍቀድን እዩ።
እዞም መምርሒታት ኣጠቓቕማ፡ ንመጻኢ መሰላት ኣገባብ ኣጠቓቕማ ዝምልከቱ ቀያዲ ኣይኮነን። ኣቕራቢ እዚ ኣገልግሎት፡ ኣብ ዝኾነ ግዜ ብዘይ ገለ መጠንቀቕታ መምርሒታት ኣጠቓቕማን ትሕዝቶታቶምን ክቕይሮም፡ ከሕጽሮም፡ ክምልኣሎምን/ ወይ ድማ ክስርዞም ወይ ውን ነዛ መርበብ ሓበሬታ ክዓጽዋን ይኽእል እዩ።
ኣጠቓቕማ መርበብ ሓበሬታ ብሕጊ ጀርመን ጥራይ እዩ ዝምራሕ።
2. ተሓታትነት
ምእታው ናብዛ መርባብ ሓበሬታን ኣጠቓቕማኣን ኣብ ውልቃዊ ሓላፍነትካ ዝተመርኮሰ እዩ። ኣዳላዊ እዚ ኣገልግሎት ንዝኾነ ዝወርደካ ጉድኣት ብምኽንያት ምእታውን ምጥቃምን ኣብዛ መርበብ ሓላፍነት ኣይወስንድ እዩ። እዚ ማለት ግን፡ ብኣፍልጦ ብኣዳለውቲ ብዝቐረበ ዘይጥንቁቕ ኣገልግሎት ጥፍኣት ወይ ውን መጉዳእቲ ምስ ዘስዕብ ኣይሕተተሉን እዩ ማለት ኣይኮነን።
3. ሕጋዊ መሰል ዋንነት
ብሙሉኡ ትሕዝቶ መርበብ ሓበሬታ፡ ብዝያዳ እቲ ጽሑፋትን፣ ስእልቲኣትን፡ ብፍላይ ድማ ቅርጻታት ዲዛይን ብሕጊ መሰል ዋንነት ዝተሓለወ እዩ።ብ ኩሉ መሰላት ትሕዝቶ ሕሉው እዩ።
ብዘይ ናይ ጽሑፍ ፈቓድ ኣቕራቢ ኣገልግሎት ንትሕዝቶ መርበብ ሓበሬታ ከተራብሖ፡ ክትዝርግሖ፡ ኢድ ከተእትወሉን/ ወይ ክትቅይሮን ወይ ነዛ መርበ ብኻልእ ዕላዊ ፈቓድ ብዘይረኸበ ኣገባብ ክትጥቀመሉ ኣይፍቀደልካን እዩ።
4. ተሓታትነት ብሓላፍነት ኣልቦ
ኩሉ ትሕዝቶታት ናይዛ መርበብ ሓበሬታ ብጥንቃቐ ተጸኒዑ እዩ። እንተኾነ ግን ጌጋ ኣይሓልፎን እዩ ማለት ኣይኮነን። በዚ ምኽንያት ሙሉእነትን፡ ትኽክለኛነትን እዋናዊነትን ናይቲ ትሕዝቶ ዘትኣማምን ዝወሃብ ጋራንቲ እውን የለን፡ በዚ ምኽንያት ድማ፡ ተሓታትነት ብሓላፍነት ኣልቦነት የኸትል።
ሀ)ትሕዝቶ ካብ ካል ኦት መርበባት
ቅድሚ ምስ ካልኦት ካብ ቁጽጽርና ወጻኢ ዝኾና መርበብ ሓበሬታታት ሰንሰለታዊ ምትእስሳራት ንፈጥር፡ ብዝከኣለና መጠን ትሕቶታቱ ነጽንዖን ንምርምሮን። ሰንሰለታዊ ምትእስሳራት ኣብ ዝገበርናሉ ግዜ ምንም ዘይሕጋዊ ትሕዝቶ ኣይረኸብናሉን።
ኣቕራቢ እዚ ኣገልግሎት፡ ንትሕዝቶ ካልኦት መርበብ ሓበሬታታት ሓላፍነት ኣይወስደሎምን፡ ከም ናቱ ጌሩ ውን ኣይርእዮምን።
ንትሕዝቶታትን ትኽክልነትን ዘትኣሳሰርናዮም መርበብ ሓበሬታታ ሓላፍነት ኣይንወስድን፡ ኣብ እዋናውን መጻእን ትሕዝቶታትም እውን ኢድ የብልናን።
ናይ ዝኾነ ዘይሕጋውያን ኮነ ጌጋን ወይ ውን ሙሉእነት ዘይብሎም ትሕዝቶታት ሓላፍነት ዝስከም እቲ ኣሰናዳኢ ናይታ ዘትኣሳሰርናያ መርበብ ጥራይ እዩ።
እዚ ነቶም ንትሕዝቶታት ስሉስ-ኣካል ብቴክኒካዊ መንገዲ ኣብታ መርበብ ዘቕርቡን ከም ኣቕረብቲ እዉን ዝፍለጡን ይምልከት።
ለ) ትውንኖ ትሕዝቶ
ንሙሉእነንተን ትኽክልነትን ትሕዝቶና ተሓታትነንት ሓላፍነት ኣይንወስንድ። ነቕርቦም ምኽርን ሓበሬታን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ሓላፍነታዊነት ኣየስምዑን። ሕጋዊ ምኽሪ ኣይኮናን ነቕርብ ዘለና።
ሐ) ርእይቶን መልስን/ ምእላይ
ትሕዝቶ ናይ ሓንቲ መርበብ ሓበሬታ ኮነ ዘተ ኣሳሰርናዮም ሓበሬታታት ስሉስ-ኣካል ነቐፌታት እንተ ኣስዒቦምን ንኣዳለውቲ እቲ ሓበሬታ ናይታ መርበብ ተወከሶም።
ትሕዝቶታትና ጌጋ ምስ ዝህልዎ፡ ዘይእዋናዊ ምስዝኸውን፡ ሙሉእነት ምስዘይህልዎ፡ ወይ ውን ንኽትርድኦ ዘጸግም ምስ ዝኸውን ሓብሩና ብኽብረትኩም።
ዘይሕጋዊ ወይ ውን ጌጋ ትሕዝቶ ብቕጽበት ክእለ ኣለዎ።


text:
ናይ ጀርመን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ሙዩኒክን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስ “ብሔርተይናነት ንክርስቲያን ኣማራጺ ኣይኰነን” ይብሉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሕዝብተይናነት ወይ ሕዝብተይናውነት ዲያብሎሳውነት እዩ፡ መጀመሪያ የሰንብድ ደሓር ንሓድ ሕዳዊ ዘይተገዳስነትን ጽልእን የሰጋግር፥ ነዚ ዝበሉ ናይ ጀርመን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበርን ናይ ሙዩኒክን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስ፡ ዱ ዛይት ምስ እተሰምየ ናይ ጀርመን ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ክኸውን እንከሎ፡ ብሔርተይናነት ንክርስቲያን ኣማራጺ ኣይኰነ፡ ሰብ ብባህርእዩ ማሕበራውን ስንድውነታውን እዩ፡ ኰይኑ ግን እዚ ባህርይ’ዚ ብፍርሒ ክዕብለል እንከሎ ተነቃፊ ይኸውን፡ ቢሎም እቲ እናሰፍሔ ዝኸይድ ዘሎ ጽንፈይናነት፡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ቋንቋ እናበለ ኣብ ዕለታዊ ተግባር ዝትርጎም ኰይኑ፡ ስደተይና ከም ሓደጋን ስግኣትን ክረአይ ይድርኽ ኣሎ። ስለዚህ ንዝበለጸን ምዕቡልን መጻኢ እዚ ዓይነት ኣመለኻኽታን ዝምባለን ክንግስጾ ይግባእ፡ ብዙሕ ጊዜ ስደተይና ከም ቁጽሪ ዝግለጽ ኰይኑ ስም ዘይብሉ ሓቅነት ብዘለዎ መገዲ ስሙ ጠቒስካ፡ እዚ ስግኣት ወይ ሓደጋ እዩ ዘይኰነስ እቲ ብቑጽሪ እትገልጾ ስደተይና ኩሉ ስግኣትን ሓደጋን እዩ ቢልካ ምግላጽ ልሙድ ይኸውን ኣሎ ኢሎም።
ሕዝብተይናነት ፈተና እዩ
ጀርመን ይብሉ ብፁዕነቶም ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ጀርመን ብዛዕባ ስደተይናታት ዝምልከት ትኽክለይናን ሓቀይናን ዘተን ከተካይድ ይግባእ፡ እቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ጸኣት ስደተይናታት ብናይ የማን ዘመም ርእየት ዓለም ፖለቲካዊ ውድብ ንምፍታሕ ምፍታን ዘይከኣል እዩ፡ ስለምንታይ ጉዳይ ጸኣት ስደተይናታት ዝተሓላለኸ ማሕበራውን ሰብኣውን ክስተት እዩ። ሕዝብተይናነት ፈተና እዩ፡ ናይ ሰብኣውነት ባህርይ ተጻባኢ ዲያብሎስ ምዃኑ ቅዱስ ኢግናዚዩ ዘሎዮላ ይገልጾ። እዚ ከኣ እቲ ካልእን ካባኻን ዝተፈልየን፡ እቲ ኣነ ዘይኰነ ንሱነት ጻልኢ ገይሩ እዩ ዘቕርበልና፡ እዚ ልክዕ ኣብ ሕዝብተይናነት ዝረአይ ጉዳይ እዩ። ጸኣት ስደተይና ሓደጋን ስግኣትን እዩ እንክብሉ ሕዝቢተይናነት ኣመአኻኽታ ይሰብኽ፡ እዚ ኸኣ ፍርሕን ዘይምትእምማንን የተኣታትው ስዒቡ፡ ምቀይናነትን ጽልእን ተጸባእነትን ሓሊፉ እውን ዓመጽን ውግእን የቕውም ኢሎም።
ኤውሮጳ ናብ ዕርዲነት ከይትቕየር
ብሓንሳብ ብሔርተይናውን ካቶሊክን ምዃን ዘይከኣል እዩ፥ “ከም ክርስቲያን ሓርበይናን ፈታው ሃገርን ናይ መላእ ዓለም ዜጋን ኢና፡ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ዝርአይ እዋናዊ ዝንባለ ግና ሓርበይናነትን ፈታው ሃገርን ዘይኰነ ብሔርተይናነት እዩ ዝረአይ፡ ገዛእ ርእስኻ ኣብ ምርግጋጽን ንርእሰ ወከሳውነትን ዘድሃበ እዩ። እዚ ኸኣ እቲ ካባና ወጻኢ ዝዀነን ዘይንሕናን ኩሉ ነቲ እንእምቶ ቡሉጽን ምዕብሉን መጻኢ ስግኣት ገይርካ ንኽትሓስቦን ክትርእዮም ይድርኽ። ኤውሮጳ ዕርዲ ክትኸውን የብላን። እዚ እዩ ናይ ብዙሓት ድላይ ሃረርታን ዝጸንሔ ነባሪ ኣመለካኽታን፡ ዣን ሞነት ከምዝብሉ፡ ኤውሮጳ ንዝበለጸን ምዕቡልን መጻኢ ኣስተዋጽኦ እያ ክትክውን ዘለዋ፡ ናይ ምህዞን ክፉት ምዃንን ህንጡይነትን ተገዳስነትት ኣስተዋጽኦ ክትከውን ይግብኣ እንክብሉ ምስ ዲ ዛይት ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ከምዘጠቓለሉ ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ሓላፊ መደብ ቋንቋ ጀርመን ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ በርንድ ሃገንኮርድ ካብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማሊያ ከተማ ጂግጂጋ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ንዝተፈፀመ ኣዚዩ ዘሰቅቕ እዩ ዝተባህለ ገበን ዜግነት ኣሜሪካ ዘለዎም ኢትዮጵያዊያን ምስታፎም ናይቲ ክልል ፕረዚደንት ወግዓዊ ገይሮም።ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክ ሬይነር ተጠርጠርቲ ናብ ሕጊ ኣብ ምቕራብ ዝክኣሎም ከምዝገብሩ ቃል ኣትዮም።
400 እሱራት ክእሰርሉ ዝተሰርሐ ኣብ ከተማ ጂግጂጋ ዝርከብ ‘’ጄል ኦጋዴን’’ ኣሽሓት እሱራት ይዳጎኑሉ ከምዝነበሩ ይግለፅ።ትማሊ ሶሉስ ነቲ ቤት ማእሰርቲ ዝተዓዘቡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክል ሬይነር ብዛዕባ እቲ ቤት ማእሰርቲ መብርሂ ተዋሂቡዎም ኣሎ።ንኽልተ ሰባት ዘይትኣክል ንእሽተይ ክፍሊ ልዕሊ 10 ሰባት ንመዓልታትን ኣዋርሕን ይእሰርሉ ከምዝነበሩ ተገሊፁ’ሎ።
ናይቲ ክልል ፕረዚደንት ሙስጠፋ መሓመድ ድሕሪ እቲ ዑደት ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መብርሂ እቶም ኣምባሳደር ብዓይኖም ክሪኡዎ ንምግባር እዩ እቲ ዕላማ ኢሎም።
“ነዚ ገበን ዝፈፀሙ ሰባት ኽትትል ንምግባርን መሰል ደቂ ሰባት ናይ ኩሉ ወይ ሓፈሻዊ ስለዝኾነ ናብ ዝኸዱ እንተኸዱ ከምዘይምልጡ ንምግላፅን እዩ።ዜግነት ኣሜሪካ ዝነበሮም ኣብዚ ገበን ብቐጥታ ተሳተፍቲ ዝነበሩ ተወለድቲ ሶማሌ ነይሮም።ናብ ቱርኪ፣ኬንያ፣ኣሜርካ፣ሽወድንን ካልኦት ሃገራትን ሃዲሞም ስለዘለው ክትትል ገይርና ናብ ሕጊ ንምቕራብን ንሓዋሩ መምሃሪ ንምግባርን እውን እዩ።”
ኣምባሳደር ማይክል ሬይነር ብወገኖም ተጠርጠርቲ ክሕተቱ ኣለዎም ኢሎም።
“እቶም ፕረዚደንት ኣብዚ ምስ ዝተፈፀሙ ገበናት ዝጥርጠሩ ሰባት ኣብ ኣሜሪካ ከምዝርከቡ ነጊሮምኒ ኣለው።ጥርጡራት ናብ ሕጊ ክቐርቡ ንምግባር ክንዲ ዝክኣለኒ ንምትሕብባር ዘለኒ ምሉእ ድልውነት ንዕኦም ይኹን ንሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ገሊፀሎም ኣለኹ።ግዳያት ይፍፀሞም ዝነበረ ስቓይን መከራን ዘካፈሉና ብርቱዕ መንፈሰ ዘለዎም ሰባት ዘለኒ ልባዊ ምስጋና ክገልፅ እደሊ።እዚ ተመክሮ ብዘይካ ናታቶም መንፈስ ክንርድኦ ኣዚዩ ኣፀጋሚ ምኾነ ነይሩ።”
ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ብተወሳኺ ጄል ኦጋደን ሎሚ ባዶ እዩ።እቲ ቤት ማእሰርቲ ዝተፈላለዩ ናይ መስቀይቲ ክፍልታት ዝሓዘ እዩ።ጄል ኦጋዴን ኣዚዮ ኣሰቀቕቲ ዝኾኑ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝተፈፀመሉ ምናላባሽ እውን ኣብ ሃገርና ጥራሕ ከይኮነስ ኣብ ኣፍሪቃ እውን ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰባት ክፍፀም ኢልካ ዘይእመን ስቓይ ዝተፈፀመሉ እዩ ኢሎም ።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ልዕሊ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ባቕዳድ ዝአዘዝዎ መጥቓዕቲ ንሓላፊ ፍሉይ ሓይሊ ኢራን ጀነራል ቃሲም ሶልማኒ ምቕታሉ ተገሊጹ።
ቤት ጽሕፈት ሚንስትሪ ምክልካል ኣሜሪካ ድሕሪ’ቲ መጥቓዕቲ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ እቲ መጥቓዕቲ “ኢራን ንመጻኢ ካብ ተካይዶ መጥቓዕቲታት ንምክልካል’ዩ” ኢሉ’ሎ።
እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣብቲ መጥቓዕቲ ዝተቐትሉ ጀነራል ሶልማኒ ኣብ ዒራቕ ንዘለው ዲፕሎማትን ካልኦት ኣሜሪካዊያን ዒላማ ዝገብር መጥቓዕቲ ንምክያድ ውጥናት የዳልው ኔሮም ክብል ከሲሱ’ሎ።
ፔንታጎን ብዛዕባ’ቲ መጥቓዕቲ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን ካብ ዒራቕ ዝተረኽበ ሓበሬታ ግን እቲ ዝተተኾሰ ሮኬት ነቶም ጀነራልን ካልኦትን ጽዒና ዝነበረት መኪና ምህራሙን ሓቢሮም ኣለው።
ሰበ ስልጣን ብዛዕባ ቁጽሪ ዝሞቱ ዝርዝር ሓበሬታ እንተዘይሃቡ’ኳ ቁፅሪ ዝሞቱ ሸውዓተ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ጃቪድ ዛሪፍ ነቲ መጥቓዕቲ ብምኹናን ”ብጣዕሚ ሓደገኛን ነቲ ኹነታት ዘጋድድን’ዩ” ኢሎም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ ኣብ ትዊተር ኣብ ዘውጽእዎ ጽሑፍ ኣሜሪካ ሓላፊነት “ሳዕቤን’ቲ ዓንዳሪነታ” ክትሽከም’ያ ኢሎም’


text:
Monthly Archives
April 2021
ኣዲስ ኣበባ ፣ 22 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸው በዓል ፋሲካ ምኽንያት ብምግባር ን100 ዓይነስውራት መኣዲ ኣካፊለን። እቲ ቤት ፅሕፈት ንጉድኣት ኣካል ጠመተ ብምሃብ ዝተፈላለዩ ድጋፍ ክህብ ፀኒሑ እዩ። ንቐፃሊ እውን ብዝተፈላለዩ ምንቅስቓስ ንጉድኣት ኣካል…
ኣብ ትካላት እምነት፣ ዕዳጋን ኣገልግሎት ትራንስፖርትን ሜላታት ምክልኻል ኮቪድ-19 ብኣግባቡ ተግባራዊ ንክግበር ፃውዒት ቀሪቡ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 22 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ኣብ ትካላት እምነት፣ ዕዳጋን ኣገልግሎት ትራንስፖርትን ሜላታት ምክልኻል ኮቪድ-19 ብኣግባቡ ተግባራዊ ንክግበር ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር ሊያ ታደሰ ፃውዒት ኣቕሪበን። እተን ሚኒስትር፥ እዚ እዋን በቢመዓልቱ ምርመራ ካብ ዝግበረሎም እቶም ልዕሊ…
ምእመናን በዓል ትንሳኤ እንተኽብሩ ብሰንኪ ስእነት ሰላም ካብ መረበቶም ንተመዛበልቲ ወገናት ብምድጋፍ ክኸውን ከምዝግባእ ኣቦታት ሃይማኖት ፃውዒት ኣቕሪቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሚያዝያ፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)ምእመናን በዓል ትንሳኤ እንተኽብሩ ብሰንኪ ስእነት ሰላም ካብ መረበቶም ንተመዛበልቲ ወገናት ብምድጋፍ ክኸውን ከምዝግባእ ኣቦታት ሃይማኖት ፃውዒት ኣቕሪቦም። ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ኢትዮጵያ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ፣ ናይ…
ብሔራዊ ኮሚቴ ማክሮ ኢኮኖሚ ኮሚቴ ኣብ እዋናዊ ኩነታት ኢኮኖሚ ብምድሃብ መግለፂ ሂቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሚያዚያ፣ 2013 ዓ.ም (ኤፍ ቢ ሲ)ብሔራዊ ኮሚቴ ማክሮ ኢኮኖሚ ኮሚቴ ኣብ እዋናዊ ኩነታት ብምድሃብ መግለፂ ሂቡ። እቲ ኮሚቴ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ፥ ኣብ ሃገርና ዘለዉ ፀገማት ዝተሓላለኹን ዝተኣሳሰሩን ኢዮም ኢሉ። ምስ ፖለቲካ፣ ኢኮኖሚ፣ ዲፕሎማሲን ማሕበራዊን ዛዕባታት ጥቡቕ…
መፃኢ ክራማት ሰብኣዊ ሓገዝ ከይተዓናቐፍ መሰረተ ልምዓት ናይ ምፅጋን ስራሕ ይስራሕ ኣሎ-ሌ/ጀነራል የውሃንስ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ዝነበረ ፀገም መሰረተ ልምዓት ብፍላይ ቢንቶታት ምጉድኦም ስዒቡ ክረምቲ ኣትዩ ሰብኣዊ ሓገዝ ከይቋረፅ ንምግባር ዝተፈላለዩ ስራሕቲ እናተገኑ ምዃኖም መተሓባበሪ ጊዚያዊ ኮማንድ ፖስት ክልል ትግራይ ሌተናል ጀነራል የውሃንስ…
ተቐማጥነቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝገበሩ ኣምባሳደራት ሃገራት እስያ ኣብ እዋናዊ ዛዕባ መብርሂ ተዋሂቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ሚኒስትር ዴኤታ ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳደር ሬድዋን ሁሴን ተቐማጥነቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝገበሩ ኣምባሳደራት ሃገራት እስያ ኣብ እዋናዊ ዛዕባ መብርሂ ሂቦም። እቶም ሚኒስትር ዴኤታ ኣብ ትግራይ ዘሎ ሰብዓዊ ደገፍ፣ ድርድር ህዳሰ ግድብ፣…
ምደባ ሓደሽቲ ተምሃሮ ዘበነ ትምህርቲ ዓመተ 2013 ዕላዊ ኾይኑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሚያዝያ፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)ምደባ ሓደሽቲ ተምሃሮ ዘበነ ትምህርቲ ዓመተ 2013 ዕላዊ ኾይኑ። ብመሰረት እዚ እቶም ተምሃሮ ኣብ መርበብ ሓበሬታ http://result.neaea.gov.et/Home/Placement ብምእትው ዝተመደብሉ ዩንቨርስቲ ምእርኣይ ከምዝኽእሉ ሚኒስቴር…
ስነ ስርዓት በዓል ስቕለት ኢየሱስ ክርስቶስ ብመላእ ተኸተልቲ እምነት ክርስትና ይኽበር ኣሎ
ኣዲስ ኣበባ፣ 23 ሚያዚያ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ስነ ስርዓት በዓል ስቕለት ኢየሱስ ክርስቶስ ብመላእ ተኸተልቲ እምነት ክርስትና ይኽበር ኣሎ። እቲ በዓል፥ ብተኸተልቲ እምነት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ፣ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስቲያንን ሕብረት ኣቢያተ ክርስቲያናት ወንጌላውያንን…
ብር 371 ሚሊየን ወፃኢ ዝተገበረሎም ኣፋውስን ካልኦት ኣቑሑት ሕክምናን ናብ ክልል ትግራይ ቀሪቦም
ኣዲስ ኣበባ ፣ 21 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብር 371 ሚሊየን ወፃኢ ዝተገበረሎም ኣፋውስን ካልኦት ኣቑሑት ሕክምናን ናብ ክልል ትግራይ ከምዝቐረቡ ኤጀንሲ ኣቕራቢ ኣፋውስ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ። ዳይሬክተር ጀነራል እቲ ኤጀንሲ ዶክተር ኣብዱልቃድር ገልገሎ…
በዓል ፋሲካ ብድምቀት ኽኽበር ምድላው ከምዝገበረ ኮሚሽን ፖሊስ ፌዴራል ኣፍሊጡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሚያዝያ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)በዓል ፋሲካ ኣብ መላእ ሃገር ሕብረተሰብ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ፀግም ፀፅታ ብድምቀት ንኸኽብር እኹል ምድላው ከምዝተገበረ ኮሚሽን ፖሊስ ፌዴራል ኣፍሊጡ። ኮሚሽነር ጀነራል ኮሚሽን ፖሊስ ፌዴራል ደመላሽ ገብረሚካኤል፥ በዓል ፋሲካ ኣመልኪቶም መልእኽቲ…


text:
ኣብ ዓለም ዝርግሐ ኮቪድ-19 ብኢሱዎ ቀፂሉ ኣሎ፤ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት ተለኺፎም ኣለው።ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ጥራሕ ኣስታት ርብዒ ሚሊዮን ሰባት ብኮሮናቫይረስ ተታሒዞም ኣልው።
ልዕሊ 6,500 ዜጋታት ዝሞቱዋ ዩናይትድ ስቴትስ ካብዝኾነት ትኹን ሃገር በብዝሒ ዝተትሓዙ ሰባት ካብ ዓለም ቀዳመይቲ ኮይና ኣላ።ልዕሊ 257,000 ሽሕ ሰባት ብኮሮናቫይረስ ተለኺፎም ኣለው።
ኣብ ዓለም ዝተለኸፉ ናብ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ዝሞቱ ድማ ናብ ልዕሊ 55,000 ደይቡ ኣሎ።
ዋይት ሃውስ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ ንምክልኻል ሰባት ናይ ኣፍንጫን ኣፍን መሸፈኒ /ማስክ/ ክጥቀሙ ሎማዕንቲ ዓርቢ መልእኽቲ ከሕልፍ ትፅቢት ይግበር።ቅድም ክብል ግን ማስክ ዝርግሐ ናይቲ ቫይረስ ናይ ግድን ይክላኸል እዩ ማለት ኣይኮነን ክብል ፀኒሑ እዩ።
ናይ ኒው ዮርክ ከንቲባ ቢል ዲ ብላሲዮ ነበርቲ ሻሽ፣መሃረም ወይ ኣብ ገዛ ዝስራሕ መሸፈኒ ክጥቀሙ መኺሮም ኣለው።ናይ መጥባሕቲ ማስክን ግን ንሰብ ሙያ ጥዕና ኣዚዮም ኣገደስቲ ስለዝኾኑ ሰባት ክጥቀሙ ከምዘይብሎም ወሲኾም ሓቢሮም።
ናይ ሎስ ኣንጀለስ ከንቲባ ኤሪክ ጋርሰቲ እውን ስባት ክወፁ ከለው ማስክ ክገብሩ ምዒዶም።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ላዕለዋይ ክኢላ ተላገብቲ ሕማማትን ንፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የማኽሩዎም ዘለውን ዶክተር ኣንቶኒ ፋውቺ ትማሊ ሓሙስ ምስ CNN ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ እታ ሃገር ምስ ኮሮናቫይረስ ኲናት ገጢማ ኣብ እትርከበሉ ኣብዚ ሕዚ እዋም ገለ ክፍለ ግዝኣታት ንምንታይ ሰባት ካብ ገዛ ከይወፁ ትእዛዝ ከምዘይህቡ ክርድኦም ከምዘይክኣለ ገሊፆም።
‘’ኣብታ ሃገር ይኸውን ዘሎ እንተሪኢኻ ስለምንታይ ነቲ ትእዛዝ ከምዘይንእውጅ ኣይርድአንን ዘሎ’’ ኢሎም ፋውቺ።
በዝሒ ናይ ስሞቱ ዘለው እናወሰኸ እውን እንተኾነ ትራምፕ ሰባት ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ኣብ ገዛውቶም ኮፍ ክብሉ ንምእዋጅ ድልየት ኣየርኣዩን።እቲ ናይ ምእዋጅ ውሳነ ንተን ክፍለ ግዝኣታት ብምግዳፍ።
ዋሽንግተን ዲሲ ሓዊሱ ኣስታት 30 ክፍለ ግዝኣታት ንኣገዳሲ ጉዳይ ተዘይኮይኑ ነበርቲ ካብ ገዛውቶም ከይወፁ ኣዚዘን ኣለዋ።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ US ምስፍሕፋሕ ኮቪድ -19 ንምዕጋት ናይ ምንባርን ምሟትን ሓደጋ ንዘለዎም ሰባት ጥራሕ ፓስፖርት ከምዝሕትም ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣውፂኡ ኣሎ።እቲ ህፁፅ ኩነታት ከቢድ ሕማም፣ መቑሰልቲ ወይ ኣባል ሓደ ስድራ ሞት እንተጋጢሙ ኣብ ውሽጢ 72 ስዓታት ካብ US ንምጉዓዝ ዘድልዮ እንተኾይኑ ይሓውስ ።
ናይ US ስርዓት ጥዕና ኣብ ፈተና ይርከብ።ሆስፒታላት ብሕሙማት ተፃቢቦም ሰራሕተኛታት ሕክምና ዘድልዮም ቀረብ ናውቲ መከላኸሊ እውን ከቢድ ሕፅረት ኣጋጢሙዎም ኣሎ።ነርስታትን ዶክተራትን ሆስፒታላት የጋጥሞም ብዛዕባ ዘለው ሽግራት ንመራኸቢብ ብዙሃን ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።
ሓንቲ ነርስ ንABC News ከምዝበለቶ ንሳን መሳርሕታን ናብ ስራሕ ክኸዱ ከለው ከም ንማሕረዲ ዝኸይድ ዘሎ
በጊዕ ከምዝስምዖም ገሊፃ።ንCNN ቃላ ዝሃበት ካልእቲ እውን ትሰርሓሉ ዘላ ሆስፒታል እቲ ቫይረስ ዘለዋ እንተኾይኑ ንክምርምራ ሓቲታ ከምዝኣበያ ገሊፃ።
ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙናት ልዕሊ 10 ሚሊዮን ሰባት ካብ ስራሕ ንዝቦኸረ ዝውሃብ ሓገዝ ገንዘብ ንምርካብ ኣመልኪቶም ኣለው።
ኣብ ኣውሮፓ ውድብ ድሕነትን ምትሕብባርን ዝተብሃለ ትካል ኮሮናቫይረስ ኣብ ዓለም ንፀገም ዝቃልዑ ሰባት ዝዓበየ ፅልዋ ከምዝ ህልዎ ሎማዕንቲ ዓርቢ መጠንቀቕታ ኣውፂኡ።
ባንኪ ዓለም ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ን25 ድኻ ሃገራት ዓለም ኣስታት 2 ቢሊዮ ዶላር ፈንድ ኣፅዲቑ ኣሎ።
ህንዲ፣ፓኪስታን፣ስሪ ላንካ፣ኣፍጋኒስታን ኢትዮጵያን ዝዓበየ ክፍሊት ክረክባ እየን።እቲ ሓገዝ ብፍላይ ንማስክን ናይ ኦክስጂን መተንፈስን ሓዊሱ ንወሰንቲ ናይ ሕክምና ናውቲ መግዝኢ ዝኸውን እዩ።
ብኻሊእ ዜና መብዛሕቲኦም ዕዳጋታት ኢሲያ ሎሚ ዓርቢ ወርዶም ውዒሎም፤ናይ ጃፓን ኒከይ 0.01 ሚእታዊ ወሰኽ ኣመዝጊቡ ኣሎ።
ኢንቨስተራት ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ቁጠባ ዓለም ብምህሳዩ ኣብ ስግኣት ኣብ ዝርከቡሉ ግዜ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ስዑዲ ዓረብን ሩሲያን ፍሪያት ነዳዲ ክንክያ እየን ዝብል ሪኢቶ ብምሃቦም ነቲ ምውራድ ዕዳጋ ኣስተዋፅኦ ከምዝገበረ ይግለፅ ኣሎ።
ኣብ ኣውሮፓ ቀንዲ ዕዳጋታት ለንደን፣ፍራንክፈርትን ፓሪስን ቁፅሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ካብ ሓደ ሚሊዮን ንላዕሊ ድሕሪ ምድያቡ ቁሩብ ወሪዱ ኣሎ።
ትማሊ ሓሙስ ፅቡቕ ዝወዓለም ዕዳጋ US ዋጋ ሓደ በርሜል ነዳዲ ብምውሳኹን ቁፅሪ ስራሕ ዘይብሎም ሰባት ናይ ምንሃሩ ዜናን ምስተሰምዐ ሎማዕንቲ ዓርቢ ነገቲቭ ኮይኑ ኣሎ።እዚ ድማ ናይ US ዕዳጋታት ምድካሞም ዝሕብር እዩ።


text:
ተጠባባቂ ምንስትር ድህንነት ሶማልያ፣ድሕሪ‘ቲ ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዘጓነፈ ብመኪና ዝተፈፀመ ርእሰ-ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ጓሂኦም ገሊፆም።
እቲ ናይ ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዝተፈፀመ ርእሰ-ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ንገለ ኣባላት ፓርላማ ሶማልያ ሓዊስካ ንብርክት ዝበሉ ኣቁሲሉ‘ሎ።ኣል-ሸባብ ባዕለይ‘የ ፈፃሚኡ ኢሉ ሓላፍነት ተሰኪሙ‘ሎ።
ተጠባባቂ ምንስትር ድሕንነት ሶማልያ ዓብዲሓኪም ኢገህ፣እቲ መጥቃዕቲ ነቲ ኣብ‘ዚ እዋን ኣብ ሞቃዲሾ ይትግበር ዘሎ ስሉጥ ስራሕቲ ፀጥታ ኣየተዓናቅፎን ኢሎም።
“መጀመርያ፣ብጠንቂ‘ቶም ፈራሓት ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዝፈፀምዎ መጥቃዕቲ ህይወቶም ንዝሳኣኑ ሰባት ዘለና ሓዘን እናገለፅና ንቤተ-ሰቦም ፅንዓት ይሃብኩም ክብል ይደሊ።ከምኡውን ኣብ‘ቲ መጥቃዕቲ ዝቆሰሉ ቀልጢፎም ናብ ንቡር ህይወቶም ንክምለሱ ይምነ” ይብሉ እቶም ሓላፊ።
ኣብ ሶማልያ ኣልቦ-ፅቡቅ ምሕደራ፣ንሙሉእ ሃገር ንዘበናት መንግስቲ ኣልቦ ገይሩዋ‘ዩ ፀኒሑ።ሚስተር ኢገህ ግና፣ሶማልያውያን ብሕልፊ ኣብ ሞቃዲሾ ዝርከቡ ዜጋታታ፣ሳላ ተነፃፃሪ ህድኣት ንናብረኦም ምህናፅ ጀሚሮም ኣለው ይብሉ።
ንሶም ወሲኾም “መንግስትና ንሞቃዲሾ ድሕሪ ሓራ ምውፅኡ፣ሰባት ናብ ገዝኦም ይምለሱ‘ለው።ንዝዓነው ኣብያተ-ንግዲን መንበሪን ይሃንፁ‘ለው።ከምዚ ናይ ትማሊ ዝዓይነቱ መጥቃዕቲ ቦምብ ምስ ትሪኢ ግና ስምዒትካ ይጉዳእ’ዩ” ኢሎም።
ሚስተር ኢገህ ወሲኾም፣ሓይልታት ሶማልያን ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃን ናብ ሞቃዲሾ ሰላም ንክምለስ ዝገበርዎ ኣበርክቶ ዝናኣድ‘ዩ ኢሎም።
ጎደናታት ሞቃዲሾ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ድሕነቶም ዘየሰክፍ እናኾነ ይመፅእ‘ሎ ዝበሉ እቶም መንግስታዊ ባዓል ስልጣን፣መንግስቲ ሶማልያ ሰላም ንክወርድ ንኣል-ሸባብ መፀዋዕታ ኣቅሪቡ‘ዩ፣ግን ካብ‘ቲ እስላማዊ ጉጅለ ኣዎንታዊ መልሲ ኣይረኸበን ዘሎ ኢሎም።እንተኾነ፣ንሶማልያ ናብ‘ቲ ዝነበረትሉ ናይ ሰላም ጊዜ ንምምላስ ድልየቱ ምስ ዝኾነ ዝኾነ ሓይሊ ንምዝርራብ መንግስቲ ኩሉ-ሻዕ ቅሩብ‘ዩ ይብሉ።
ናይ ሞቃዲሾ መጥቃዕቲ ንስራሕ ፀጥታ'ታ ከተማ ኣየተዓናቅፎን ኢሎም ሓላፊ ፀጥታ ሶማልያ
- ጀምስ ባቲይ
ኣል-ሸባብ ሓላፍነት ወሲዱ ኣሎ
ተጠባባቂ ምንስትር ድህንነት ሶማልያ፣ድሕሪ‘ቲ ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዘጓነፈ ብመኪና ዝተፈፀመ ርእሰ-ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ጓሂኦም ገሊፆም።


text:
-
’’ጉትን ታግ’’ (ፅቡቅ መዓልቲ) ’’ኣውፍ ዊደር ዜን’’ (ደሓን ኩን) ዝተለመዱ ናይ ሰላምታ ቃላት’ዩም፡፡ ምስ ሓደ ሰብ ወይ ድማ ምስ ውሑዳት ሰባት ክትራኸብ ከለኻ ንዘለዉ ኹሎም ኣጠቓሊልካ ሰላምታ ምቅራብ ልሙድ ተግባር እዩ። ንኣብነት ንእስ ኣብ ዝበለ ሹቅ ወይ ድማ ኣብ ናይ እንዳ ሓኪም መጸበዩ ክፍሊ ክትኣቱ ከለኻ ’’ጉትን ታግ’’ (ፅቡቅ መዓልቲ) ብምባል ኣብኡ ንዘለው ሰባት ሰላምታ ተቅርብ፡፡ብተመሳሳሊ መንገዲ ድማ ኣብ ጎደና ንዘጋጥሙኻ ሰባት፥ ኣብ ንእሽተይ ዓዲ ወይ ኣብ ጽምዋ ቦታ፥ ሰላምታ ምቅራብ ግድን’ዩ፡፡
-
ሰብ ኣብ ዝተኣከበሉ ቦታ ፍሽክታ ምርኣይ ከም ምልኻፍ ኣይቁፀርን፣ ወላ ውን ምስ ጓና እንተ ኣዕለልካ፡፡ብዙሓት ሰባት ፍሽኽ ምባሎም ከም መግለጺ ሕያውነትን ሰላምታን እዩ።
-
ኣብ ጀርመን ዝነብሩ ሰባት ንውልቀ ናፅነት ኣብይ ቦታ ይህቡ’ዩም ካብኣቶም ዝተወሰነ ርሕቅ ክትብል ይግባእ፡፡ ኣብ ባቡር ይኹን ኣብ ሬስቶራንት ጋሻ ሰብ እንተረኺብኻ ’’ሄሎ’’ ኢልካ ንነዊሕ እዋን ብዘይዘረባ ኮፍ ክትብል ትክእል ኢካ፡፡ ክትኸይድ ከለካውን ደሓን ወዓል ኢልካ ትኸይድ። ብተመሳሳሊውን ብዙሓት ሰባት ንበይኖም ኮፍ ክብሉ ይደልዩ እዩም፡፡ ንኣብነት ኣብ ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ፡፡
-
ጸጥታን ውልቃዊ ናጽነን ንምሕላው ሰባት ማዕጾኦም ይዓጽዉ።ንኣብነት ኣብ ቤት ጽሕፈታት ወይድማ ኣብ ገዝኦም፡፡ ክትኣቱ ከለኻ ከኣ ማዕፆ ምኩሕኳሕ ኣድላይ’ዩ፡፡ መብዛሕትኡ ግዜ ከኣ ክትኣቱ ብኣኽብሮት ይዕድሙኻ፡፡
-
ሰንበት ናይ ፀጥታ መዓልቲ’ዩ፡፡ ኩሎም ሹቃት ዕፅዋት’ዮም፡፡ ዝተወሰኑ ሰባት’ዩም ኣብ ስርሖም ዝርከቡ፡፡ ጎረባብትካ ኣብ ዕረፍቲ መዓልቶም ተረብሽካዮም ክሲ ከቕርቡ ይኽእሉ’ዩም፡ ንኣብነት ዝርብሽ ድምፂ ዘለዎ ስራሕ እንተሰርሒካ፡፡ ኣብ ጀርመን ዝርከቡ ሰባት ኣብ እዋን ድቃሶም ዝኾነ ይኹን ድምፂ ክስምዑ ኣይደልዩን እዮም ፡፡ ካብ ሰዓት 10 ምሸት ክሳዕ 6 ንግሆ ጸጥታ ክሕሎ ይግባእ እንተ ዘይኮነ ክትክሰስ ትኽእል ኢኻ።
-
ሰብ ኣብዝተኣከበሉ ቦታ ሽንቲ ምሻን ግቡእ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ዝበዝሑ ቦታታት ሽንቲ ቤት ይርከብ’ዩ፡፡ ኣብ ሽንቲ ቤት ናይ ፅሬት መከወሊ ሶፍትታት ይርከቡ’ዮም፡፡ መሕፀቢ ነፍሲ ሻወር ግና የለን፡፡ ናይ ሽንቲ ቤት ረስሓት ወረቃቅቲ ኣብቲ ዝሸንካሉ ክትድርብዮ ይግባእ፡፡ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ሞደስን ከምኡ ዝኣመሰሉ ነገራትን ከኣ ኣብ እንዳ ጓሓፍ ክጓሓፍ ኣለዎ። ርስሓት ነገር እንተ ኣጋጢምካ ብብራሽ ከተጽርዮ ኣለካ። እቲ ሽቓቕ ፅሩይን ደረቅን ምኳኑ ኣረጋጊፅካ ውፃእ፡፡ ደገ ክትወፅእ ከላካ ኮፍ ኢልካ ምውፃእ’ዩ ተመራፂነት ዘለዎ፡፡ ሽንቲ ተኮይኑ ግና ደው ኢልካ’ዩ ዝምረፅ፡፡ ብተወሳኪውን ካብቲ ሽንቲ ቤት ክትመፅእ ከለካ ኢድካ ብሳሙና ምሕፃብ ግድን’ዩ፡፡
-
ሰብ ኣብ ዝተኣከበሉ ቦታ ብፍላይ ኣብ ትራንስፖርት ነዊሕን ዓው ኢልካ ቴሌፎን ምዝራብ ፅቡቅ ኣይኮነን፡፡ ድምፅካ ኣትሕት ኣቢልካ ክትዛረብ ይግባእ፡፡
-
ኣብ ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ ንዓበይቲ ሰባት:ንነፍሰ ጾራት:ንስንኩላን ተባሂሉ ዝተትሓዘ ቦታ ኣሎ፡፡ንናይ ቆልዑ ዓረብያን ብውሊቸር ንዝከዱ ሰባትውን ተባሂሉ ዝተሓለወ ቦታ ኣሎ፡፡ ነዚኦም ቦታታት ሰባት ኮፍ ኣይብልዎምን ወይ ከኣ ኣድላይ ተኾይኑ ኣብ ድሕሪት ኮፍ ይብሉ ወይድማ ጠጠው ይብሉ፡፡
-
ኣብ ኣስካላ ሰባት ኩሉ ግዜ ብየማን ጠጠው ይብሉ ብፀጋም ድማ ይጓኣዙ፡፡
-
ሓገዝ እንተደሊካ ንዝኾነ ሰብ ንምሕታት ናፃ ኹን፡፡ መብዛሕትኦም ሰባት ክሕግዙኻ ድሉዋት’ዮም ፡፡ ብዘይ ወለዶም ፍቃድ ንህፃናት ቆልዑ ክትቀርቦም ኣይግባእን፡፡


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢጣልያ ጁሴፐ ኮንተ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ክልተ መዓልታት ወግዓዊ ዑደት ንምኽያድ ሎሚ አዲስ አበባ ኣትዮም።
እቲ ርክብ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝጸንሓ ታሪኻዊ ዝምድና ዘሓይል’ዩ ክብሉ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣቶ ፍጹም አረጋ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ሓቢሮም።
ቀ/ሚ ጆሴፍ ኮንተ ዑደቶም ብምቕጻል ጽባሕ ናይ ሓደ መዓልቲ ምብጻሕ ንምኽያድ ናብ ኣስመራ ከምዝኸዱ ሚንስተር ዜና ኤርትራ አቶ የማነ ገብረመስቀል ሓቢሮም።
ኣቶ የማነ ብተወሳኺ ቀ/ሚ ኮንተ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ ክልቲኣዊ ምትሕግጋዝ፡ ከምኡ`ውን ብዛዕባ ንኽልቲኦም ዘገድስ ዞባውን ኣህጉራውን ጉዳያት ክመያየጡ`ዮም ኢሎም።
እቲ ኢጣልያዊ መራሒ መንግስቲ ሎሚ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ክኣቱ ኸሎ፡ መዘንኡ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ተቐቢሎሞ። ቀ/ሚ ጁሰፐ ኮንተ ኣብ`ቲ እዋን -እቲ ቀታሊ ውጥረት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣኽቲሙ ውዕል ሰላም ካብ ዝፍረም ንድሓር ብምዕራባዊ መራሒ ዝግበር ቀዳማይ ምብጻሕ`ዩ ክብል ተዛሪቡ- ከም ምንጪ ዜና ኣሶሸይትድ ፕረስ።


text:
Radio Erena: 20 August 2018
ንኣስታት ሰለስተ ዓመታት፣ ዝኾነ መራሒ ሃገር ከየእንገደት ዝጸንሐት ኤርትራ፣ ምስ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዝበጽሐቶ ስምምዕ ሰላም፣ ኣብዘን ክልተ ኣዋርሕ ጥራይ ሰለስተ መራሕቲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣእንጊዳ።
ናይ መወዳእታ ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ መራሒ ሃገራት፣ ኣሚር ቀጠር ኮይኑ ኣብ ታሕሳስ 2015 ምንባሩ ይዝከር።
ካብቲ እዋን ኣትሒዝ ክሳብ ሓምለ 2018 ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ ዝኾነ መራሒ ሃገር ኣይነበረን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ ፈላሚ መራሒ ሃገር ድሕሪ ምዃኑ፣ ንዕኡ ተኸቲሎም መርሕቲ ሶማልን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ኤርትራ ክበጽሑ ክኢሎም።
ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ስምምዕ ሰላም ካብ እትኽትም ኣብዘን ክልተ ኣዋርሕ፣ ሰለስተ መራሕቲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ናብ ኣስመራ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይዱ በቂዖም ኣለዉ።
እዚ ድማ ንቡር ዲፕሎማሲ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ዝሓሸ ጎደና ይምለስ ከምዘሎ ዝእንፍት’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብሰንኪ ዝጸንሖ ፖሊሲ፣ ግዳይ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎታት ኮይኑ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ዑደት ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ዓመታት፣ ናብ ግብጺ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ስዑዲ ዓረብ ጥራይ’ዩ ተሓጺሩ ጸኒሑ።
ኣብዚ ሰለስተ ዓመታት ናብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዑደት ከየካይደ ዝጸንሐ እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ምብጻሕ ፈለሚ’ዩ።
ኤርትራ ምሉእ ብምሉእ ካብ ዞባዊ ተነጽሎ ንኽትወጽእ፣ ገና ምስ ሱዳንን ጅቡቲን ሻሕኪሩ ዘሎ ዝምድንኣ ከተመሓይሽ የድልያ።
====================


text:
ሶለተረ ኣተሰምየ ማሕበር ግብረ ሰናይ ምስ ጉጅለ ፍራንኮ ኣፍሪካይን እተሰምየ ብመንሽሮ ሕማም ዝተጠቕዑ ሕጻናት ዝከናኸን ማሕበር ግብረ ሰናይ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ብምትሕብባር ኣብ ቡርኪናፋሶ ብሕማም መንሽሮ ዝተጠቕዑ ሕጻናት ሕክምና ዝረኽብሉን ምስ ኣባይቲ ስድራኦም ዝእንገድሉን ቤት ከምዘቖመ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ፍራንቸስካ ሳባቲነሊ ኣፍሊጠን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ቡርኪናፋሶ ርእሰ ከተማ ኡጋዱጉ ኣብ ዝርከብ ክልተ ኣባይቲ ሕክምና ብሕማም መንሽሮ ዝተጠቕዑ ህጻናት ዝረኽብዎ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ብናይ ኣባይቲ ስድራኦም ጸገምን ብድኽነትን ተገዲዶምን ኣብቲ ኣባይቲ ሕክምና እውን ህሙማን ሕጻናት ንምእንጋድ ዘኽእል ብቑዕ ቦታ ብዘይ ምህላዉን መብዛሕቲኦም እውን ካብ ርእሰ ከተማ ኡጋዱጉ ወጻኢ ዝመጹ ብምዃኖም እናተመላለሱ ሕክምና ንምክትታል ዓቕሚ ኮነ እኹል እቶት ስለ ዘይብሎም ብመንሽሮ ዝሓመሙ ደቃቶም ክረኽብዎ ዝግብኦም ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንኸቋርጹ ከምዝገብሩን እዚ ዘሕዝን ምርጫ ከይህሉ ንምግባር ጉጅለ ማሕበር ናይ ሕጻናት ሕክምና ጸረ መንሽሮ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዘሳልጥ ማሕበር ዝሳተፈሉ ሶለተረ እተሰምየ ግብረ ሰናይ ማሕበር ብመንሽሮ ሕማም ዝተጠቕዑ ሕጻናት ዘድልዮም ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዝረኽብሉን ብወለዳቶም ክስነዩን፡ ዝእንገድሉን ቤት ከምዘቖመ ሳባቲነሊ ሓቢረን።
ኣብ ቡርኪናፋሶ ኣብ 2005 ዓ.ም. ብወግዒ ካብ ዝፍለጥ 12 ሕጻናት ብመንሽሮ ሕማም ዝተጠቕዑን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ከምእተወሃቦምን ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ዓመት 200 ሕጻናት በዚ ሕማም ከምዝጥቅዑን ኣብቲ ኡጋዱጉ ኣብ ዝርከቡ ቤት ሕክምና ያልጋዶ ኡወድራጎንን ኣብ ቻርለስ ደጎውል ኣባይቲ ሕክምና እተን ክልተ ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበራት ብምትሕብባር ኣገልግሎት ዘቕርባ እውን እንተኾነ ነቶም ሕጻናትንምእንጋድ ኣኹል ቦታ ብዘይ ምህላዉን ነዚ ግምት ብምሃብ ዝተነቓቕሐ መደብ ምዃኑ ናይ ሶለተረ ግብረ ሰናይ ማሕበር ጨንፈር ቡርኪናፋሶ ፓርፋይት ታይምቶረ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ይሕብሩ።
ኢቲ መእንገድን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንህሙማን መንሽሮ ሕጻናት መውሃቢ ቤት ካብቲ ዘቕርቦ መሰረታዊ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ወጻኢ ናይ ስነ ኣእምሮ ድጋፍ ነቶም ህጻናትን ኣባይቲ ስድራኦምን ዝህብ ከምዝኾነን ብወለዳቶም ዝስነዩ ካብ 12 ክሳብ 13 ሕጻናት ብመንሽሮ ሕማም ዝተጠቕዑ ዘአንግድ እዩ እንክብሉ ገሊጾም፥ ናይ ኢጣሊያ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ካብቲ ሸሞንተ ሺሓዊ ካብ ሕዝቢ ዝረኽቦ ሓገዝ ሰሊዑ ነቶም ሕጻናት ዘድሊ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንዝግበር ጽዕሪ ዝድግፍ ሓገዝ እውን ከምዝለገሰን ሓቢሮም ኣስዒቦም ሶለተረ እተሰምየ ግብረ ሰናይ ማሕበር ካብ ቡርኪናፋሶ ወጻኢ ኣብ ሞሮኮን ኣይቨርይኮስትን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዘቕርብ እዩ እንክብሉ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት የመላኽቱ።


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ወረዳ ምንጃር ሸንኮራ ምምሕዳር ከተማ ኣረርቲ ን15 መዓልታት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ብምጥፍኡ ነበርቲ ትማሊ ረቡዕ ዘካየድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ናብ ግጭት ብምምራሑ ኣብ ገለ ሰልፈኛታት መቑሰልቲ፣ካብታ ከተማ ውፅእ ኢሉ ዝርከብ ፋብሪካ ምፍራይ ቺፕውድ እውን ናይ ምቅፃል ሓደጋ ከምዝወረዶን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብቲ ሰልፊ ተደጋጋሚ ምጥፋእ መብራህቲ የጋጥም ስለዘሎ ፍታሕ ክውሃቦም ድምፆም የስምዑ ከምዝነበሩ መንነቶም ክግለፅ ዘይደለዩ ገለ ነበርቲ ሓቢሮም።
ቀረብ ሽኮርን ዘይትን ክፍታሕ፣ርትዓዊ ኣከፋፍላ ግብሪ ክህልው፣መናእሰይ ዕድል ስራሕ ክረኽቡን ዝብሉ ሕቶታት ምልዓሎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓደ ነባሪ ከተማ ኣረርቲ ክልተ ሰባት ቆሲሎም ከምዝነበሩን እቲ ሓደ ከምዝሞተን ይገልፁ።እዚ ነባሪ ናይቲ ቺፕውድ ሓለውቲ ብዝተኮሱዎ ጥይት እዩ ተቐቲሉ ክብል ከሎ ኣካያዲ ስራሕ እቲ ፋብሪካ ኣቶ ወጣ ግን ካባና ዝተተኮሰ ጥይት የለን ኢሎም።
ኣማሓዳሪ እቲ ወረዳ ኣቶ በጋሻው ተክሉ ሰባት ኣብ ምርግጋእ ንሰርሕ ኢና ህዝቢ ንዘቕረቦ ሕቶ እውን መልሲ ክንህብ ኢና ኢሎም ኣለው።


text:
Radio Erena: 28 June 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ፣ ኢድ ኔርዎም ክኸውን ከም ዝኽእል ናይ ዝተጠርጠሩ ዜጋታት ቁጽሪ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናወሰኸ ይኸይድ ከም ዘሎ፣ ዝተፈለለዩ ምንጭታት ካብታ ሃገር ይገልጹ።
ወሃብ ቃል ሃገራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ፣ ክርስያን ታደለ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ 56 ካብ ኣባላቱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካልኦት ዓሰርተታት ድማ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ከም ዝተኣስሩ ገሊጹ።
ክርስቲያን ታደለ ብተወሳኺ፣ እዚ ዝካየድ ዘሎ ናይ ምቕራም መስርሕ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ ዝዓለመ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብሓፈሻ ኣብ መንነት ዝተሞርከሰ መጥቃዕቲ እዩ ክብል ኣተሓሳሲቡ።
በዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ፈተነ ዕልወትን ቅትለት ሓለቓ ስታፍ ሰራዊትን፣ ከም ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኤኮዋስ ዝኣመሰላ ሕብረታትን ከምኡ ውን መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብዕሊ ከም ዝኾነንዎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ሕብረት ኣፍሪቃ ብመንገዲ ኣቦ መንበሩ ሙሳ ፋኪ መሓመት ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ፣ ንመላእ ቤተ ሰብን ፈተውትን መወቲ ከምኡ ውን ንመላእ እታ ሃገር ምጽንናዕ ብምምናይ ነቲ ፍጻሜ ብዕሊ ኮኒኑ።
ኣብዚ ናይ ለውጢ፣ ዕማምን ጽገናን ኣብ ጎኒ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን መንግስቲ ኢትዮጵያን ከም ዘሎ ውን ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
እዚ ብ 22 ሰነ ኣብ ባህርዳር ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋን፣ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ቅትለት ሓለቓ ስታፍ ሰራዊትን ቀጥታዊ ምትእስሳር ክህልዎ ከምዝኽእል’ዮም ዲፕሎማሰኛታት ዝገልጹ ዘለዉ።
======================


text:
ሓደ ሰብ ኣብ ሂወቱ ክንደይ ጊዜ ይስበር? ሓደ ጊዜ? ክልተ? ሰለስተ? መልሱ ንኣኻትኩም ክገድፎ።
ኣደይ ኣንፃር ደርጊ፡ ሓዳራ ገዲፋ ንሜዳ እትትወፅእ ኣነ ኣብ ከብዳ ምንባረይ ኣይትፈልጥን ነይራ። ኣብ እዋን ልምምድ ዘጋጥማ ንዝነበረ ስምዒታት ሕማም ኣብ ጥቓኣ ዝነበራ መሓዙታ መድሓኒት እዩ ኢለን ዝኣመናሉ ኵሉ ይውህብኣ ነይረን። ድሕሪ ዝተወሰነ ጊዜ ግን እቱ ተሓቢኡ ዘይሕባእ ከብዲ ኣደይ ክዓብይ ጀሚሩ። ኣብዚ ግዜ እዩ ነይሩ ኣደይን መሓዙታን ጥንሲ ምኳኑ ዝተገንዘባ። ኣብቲ ስዓት እሱ ንተገዳላይ/ሊት ካብ ናብ መቐለ ምምላስ ናብ ሱዳን ምጕዓዝ ይቐልል ስለ ዝነበረ፡ ጥንስቲ ኣደይ ኣሸንኳይ ዶ ንጥንስቲስ ንዘኢጥንስቲ እኳ ኣፀጋሚ ኣብ ዝዀነ ኣብ ድሕሪ ወንበር ሹፌር ዓባይ መኪና ተቐሚጣ ናብ ሱዳን ትኣትው። ብከምዚ ዝበለ ኣፀጋሚ ኵነታት ድማ ኣነ እውለድ።
ደብዳብ ቤት ትምህርቲ ዓይደር ዝርሰዖ መቸስ ኣይይህልውን። ኣነ እሞ ኣይርስዖን። ገና ትርጕም ሂወት ከኢተረደኣኒ ምስ ሞት ዝብሀል ነገር ዝተፋለጥኩሉ ጊዜ እዩ። ገና ጓል 10 ዓመት እናሀለውኩ መሓዙተይ ብዘስካኽሕ ኵነተት ሰብነተን ተቆራሪፁ ዝረኣኹሉን ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ሂወተይ ፅልዋ ዝፈጠረለይን ፍፃመ እዩ።
ድሕሪ ኣስታት ዒስራ ዓመታት፡ ኣብ 30 ዓመተይ፡ ህዝቢ ትግራይ ን ሳልሳይ ጊዜ ምፅናት ዓሌት ተኣወጀሉ። ኣነ እውን ትግራወይቲ ብ ምዃነይ፡ ናይ ባንኪ ኣካውንተይ ተዓፅዩ ኣብ ችግር ወደቕኩ። ብፍላይ ካባይ ብዙሕ ነገር ዝትፅበይ ቈልዓ ሒዘ ከቢድ ኰነኒ። እቲ ፀገመይ ግን ተጀሚሩ እንበር አይተወደኣን። ድሕሪ ዝተወሰኑ መዓልትታ ደም ክፈሰኒ ጀሚሩ። ወርሓዊ ፅግያ ዝመፀአሉ እዋን ገና ዋላ እንተነበረ ብዙሕ ኣይተገደስኩሉን። ኵነታት ኣብ ትግራይ ዘለዉ ቤተሰበይን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለና ተጋሩ ዝበፅሑና ዝነበሩ ፀገማትን ኣጨኒቖምኒ ስለ ዝነበሩ “ስትረስ” እዩ ዝዀን ኢለ ሓሊፈዮ ነይረ። ድሕሪ ኣርባዕተ መዓልትታት ግና ከቢድ ሕማም ተሰመዓኒ። ኣብ ኢደይ ብዙሕ ቅርሺ እኳ እንተዘኢሀለወኒ ብተን ዝነበራኒ ክምርመር ናብ ሆስፒታል ከድኩ። ጥንስቲ ምኳነይ፥ ኰይኑ ግና እቲ ድቂ ስለ ዝተጐድአ ንጥዕናይ ክበሀል ኣብ ውሽጢ 30 ደቕይቅ ብ መጥባሕቲ ክወፅእ ከም ዘለዎ ይነግሩኒ። ብከምዚ ዝበለ ኵነታት ውላደይ ሰኣንኩ። ኣብ እዚ ኵነታት ኰይነ ዝሓስቦ ዝነበርኩ ‘ኣነ ኣብ እዚ ኰይነ ክንድ እዙይ ዝተሃሰይኩ እቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ህዝበይ ከመይ ይዀን ይህልው?’ ዝብል እዩ ነይሩ


text:
ህዝባዊ ሽማግለ ተቐማጦ ሎስ ኣንጀለስ ቀዳም 30 ጥቅምቲ 2010 ንኻልኣይ ጊዜ ብምእካብ ኣቦ መንበርን፡ ምኽትልን፡ ዋና ጸሓፍን ከምኡውን ናይ ሓላፊ ሜድያን ሓበሬታን፡ ጉዳያት ፋይናንስን፡ ስርዒታውን፡ መጽናዕተ-ቅዋማውን ጉዳያትን፡ ንኡሳን ሽማግለታትን መሪጹ።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ከምዝተኸታተልኩሞ፡ ብዓዋተን መሰልና-ደሊናን ናብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ዝቐንዐ ዝተወሃሃደ ጸለመን ዘለፋን ክካየድ ቀንዩ ‘ ሎ ። ብዙሓት ሰማዕትን ተኸታተልትን ኣሰናን እተን ወብሳይታትን ከኣ ኣብቲ ጉዳይ ዘለኩም ቅሬታን ሓዘንን ብ ኢ-መይል ቴለፎንን ክትገልጹልና ቀኒኹም። ኣንፈት ናይዚ ጸለመን ዘለፋን ካብ ሓያለ ሰሙናት ኣትሒዝና ኣስተብሂልናሉ ‘ኳ እንትጸናሕና፡ ኣብዚ ህዝብና ኣብ ዓዘቕቲ ህግደፍ ጥሒሉ ሓገዝን ተስፋን ሃንቀው ዝብለሉ ዘሎ መሪርን ከቢድን ግዜ፡ ነቲ ዝርካቡ ገጻት መርበብናን ቀለም ብርዕናን ንቖየቛን ምምልላስን ኣሕሊፍና ክንህቦ ፍቓደኛታት ኴንና ኣይጸናሕናን። ኣብዚ ሰዓት ‘ዚ ‘ውን መርገጺና ኣይተቐየረን።