text:
ኣብ ወርሒ ጥቕምቲ,2015 ዓ.ም.ፈ ንፈለማ ግዜ ካብ ኣሜሪካ ወጻኢ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ናብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ኤርትራዊያን ማይ-ዓይኒ ብምኻድ ናይ ስኒ-ሕክምና ኣገልግሎት ንነበርቲ እቲ መዓስከርን ካብ ካልኦት ክልተ መዓከራት ዝመጹ ስደተኛታት ሂቡ።
ኣስቴር ገብረሚካኤል መስራቲት እዚ ትካል’ዚ ጥራይ ዘይኮነት ብሞያውን ናይ ስኒ-ሓኪም ብምዃና ናብዚ መዓስከር ስደተኛታት ብምዃድ ኣገልግሎት ካብ ዝሃቡ ሓካይም’ውን ሓንቲ’ያ።
ንዕላማ’ቲ ትካል ብዝምልከት አስቴር ‘ስታር ፎር ስታር’ ብመጀመርያ ንመንእሰያት ብፍላይ ብሓፈሻ ኸኣ ንኩሉ ሰብ ናብቲ ዝደልዮ ደረጃ ክበጽሕን ናብ ዝሓሸ ደረጃ ንክስጉምን ዝሕግዝ ትካል ምኻኑ ተረድእ። ብተወሳኺ’ውን አገልግሎት ሕክምና ስኒ’ውን ነዞም ክሕገዙ ዘለዎም ክፋል ሕብረተሰብ ይህብ።
ኣስቴር ብዛዕባ’ቲ እዚ ግብረ-ሰናይ ትካልን አባላቱን ዘካየድዎ ምብጻሕ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ኤርትራዊያን ማይ-ዓይኒ ከምዚ ትብል ትገልጽ።
‘ መጀመርያ እዚ ውጥን ኣብ ጥሪ,2015 ዝተጀመረ ኽኸውን ኸሎ ምስ ካልእ አብ ጀርመን ዝመሰረቱ ግብረ-ሰናይ ትካል ኤርትራዊያን ብምትሕግጋዝ’ዩ ተጀሚሩ። ቀጺሉ ምስ ካልእ ትካል ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ክንሰርሕ ጀሚርና። እቲ መደብ ናብ ዝተፈላለዩ መዓስከር ስደተኛታት ተንቀሳቂስና ነቲ ኣግልግሎት ክንህብ’ዩ ኔሩ ፡ እንተኾነ ግን ድሒሩ እቲ ኩነታት ንሕና ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ማይ-ዓይኒ ኮይና ተግልገልቲ ግን ካብ ካልኦት መዓስከራት መጺኦም ክሕከሙ ተዳልዩ ብከምዚ ድማ እቲ ሓገዝ ተፈጺሙ።’
ትካል ግብረ-ሰናይ ‘ስታር ፎር ስታር’ ዘድልዮ ናይ ገንዘብ ወጻኢታት ብከመይ ይሽፍኖ ፡ ንዝብል ሕቶ ኣስቴር ዝሃበቶ መልሲ ፡ መብዛሕትኡ ካብ ውልቀ-ሰባት ብትረኽቦ ሓገዝ ክከውን ከሎ ዝበዝሐ ወጻኢ ድማ ንሳ ከምትሽፈን ትገልጽ። ብተወሳኺ ኣብ ሕክምና ስኒ ከምትነጥፍ ንናይ ስኒ ሕክምና ዘድልይ መሳርሒታት ካብ መዛንኣ ዝኾኑ ሓካይም ስኒ ከምትረክብ’ውን ትገልጽ።
ኻልእ እቲ ናብቲ መዓስከር ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዘተገብረ ምብጻሕ ቅድሚ ምኽያዱ ‘ስታር ፎር ስታር’ ኣብ ዘዳለዎ ናይ 5 ኪ.ሜ ጉያ ኔሩ። እዚ ጉያ ሓገዝ ንምትእኽኻብ ተባሂሉ ዝተኻየደ ኾይኑ 100 ሰባት ተመዝጊቦም እኳ እንተነበሩ በቲ መዓልቲ ብዘጋጠመ ኩነታት ኣየር 65 ሰባት ጥራይ አብቲ ጉያ ከምዝተሳተፉ ገሊጻ በዚ ከምዚ ዓይነት ንጥፈታት’ውን ሓገዝ ንምትእክኻብ ከምትፍትን ትገልጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ'ቲ ቓለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ መአከቢ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪካ ዝተጀመረ ጉባኤ መቐፀልታ ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ናይ ዝተኻየደ ኣኼባ እዩ።
ቅድሚ ሎሚ ናይዝተኻየደ ኣኼባ ዘተኣናገደ መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ወኪል ምኽትል ሓጋዚ ዳይረክተር ትካል ዓለምለኸ ተራድኦ USAID ዋዶ ዋረን ኣብዚ ናይ ሎማዕንቲ ኣኼባ ኣብዘስምዕዎ መደረ ሃገሮም ንኣፍሪካ ብፍላይ ድማ ንዘፈር ጥዕና ኢትዮጵያ እናሃበቶ ዘላ ሓገዝ ኣረዲኦም።
ፈላማይ ፖሊሲ ሃገራዎ ጥዕና ካብ ዝሕንፀፅ ካብ ፍርቂ 1990ታት ኣ/ፈ ጀሚሩ ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ኣብ ዘፈር ጥዕና ብኣጋርነት ክሰርሓ ምፅንሐን እቶም ብዓል ስልጣን ኣዘኻኺሮም።
ማእኽል ምክልኻል ሕማማት፣ምንስቴር ምክልኻል ጥዕና፣ናይ ኣሜሪካ ናይ ሰላም ትካል/ፒስ ኮር/፣USAID ዝኣመሰሉ ብርክት ዝበሉ ናይ ኣሜሪካ ትካላት እውን ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ኣብ ዘፈር ጥዕና እናሰርሓ ምዃነን ተዛሪቦም።
ኣብ ኢትዮጵያን ኣብዝተረፉ ሃገራት ኣፍሪካን ዕድሚኦም ሓሙሽተ ዓመታት ኣብዘይመልኦም ህፃውንቲ ዝበፅሕ ዘሎ ሞት ንምውጋድ ይስርሑ ዘለው ስራሕቲ’ውን ከምዚ ኢሎም ‘’ሎሚ’ውን ኣብ ኣፍሪካ ልዕሊ 3.5 ሚልዮን ህፃውንቲ ዕድሚኦም ሓሙሽተ ዓመት ከይመልኦም ይሞቱ’ለው።እቶም 50 ሚእታዊ ዝኾኑ ክንከላኸሎም ብእንኽእል ሕማማት ማለት’ውን ብሕማም ሳምቡእ፣ውፅኣትን ዓሶን ብዝኣመሰሉ ዝሞቱ እዮም።ክንከላኽሎም ብእንኽእል ሕማማት ዝኽሰት ሞት ህፃናት ምትራፍ ይክኣል እዩ።ነቲ ሸቶ ንምውቃዕ ግን ፃዕርታትና ክነሐይል ይግባእ።’’
ኣብ ናይ ሎማዕንቲ ኣኼባ ዝተዛረቡ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሃገራት ብዝበልፀ ንኽሰርሓ ዝኣተውኦ ቃል ንከኽብራ ሃገራዊ ትልሚ ብምሕንፃፅን በጀት ብምምዳብን ቑርፀኛ ምዃነን ከርእያ ፀዊዖም።
ናይ ኢትዮጵያ ምንስቴር ጥዕና ዶ/ር ከሰተብርሃን ኣድማሱ ብወገኖም ሃገሮም ሞት ህፃናት ኣብ ምንካይ ዝተጉዓዘቶ ርሕቐት ኣብሪሆም።ሎማዕንቲ ኣብዝተጀመረ ኣኼባ ዝተፈላለያ ሃገራት ተመኩሩአን ከምዘካፍላ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ንሰለስተ ማዕልታት ዝፀንሕ ኣብዚ ኣኼባ እዚ ካብ 20 ናይ ኣፍሪካ ሃገራት ዝመፁ ምንስትራት ጥዕና፣ተወከልቲ ዓለምለኸ ትካላትን ካልኦትን ኣጋይሽ ይሳተፉ ኣለው።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ዳግም ኣብ ዝተሃነፀ ሆቴል መካ ኣብ ውሽጢ ኣብ ዝርከብ ናይ ቡን መሸጢ ላውንጅ ጨና ቡን ዓዊድዎ ይርከብ።እቲ ሆቴል ናብታ ከተማ ዝተመለሱ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ነበር ቀንዲ መራኸቢ እዩ።
ሊባን ማህቲ ይብሃል።ንሱን ስድርኡን ነቲ ኣብ እዋን ኵናት ዝዓነወ ሆቴልን ካፌን ወኒኖም ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።ንሱ ነዚ ሆቴል ዳግም ክሰርሕ ብምትላም ንዓመታት ካብዝነበረላ ካናዳ እዩ ተመሊሱ።ከምዚ ብምባል ‘’ደቂ ኣሕዋተይን ኣነን ከምኡ እውን ኣኮይን ብሓባር ኮይንና ተመሊስና እቲ ሆቴል ስርሑ ዳግም ንኽጅምርን ካብኡ እንታይ ክንረክብ ንኽእልን ብዝብል ወሲና ኢና ተመሊስና።’’
ማህቲ ነታ ከተማ ይልውጡዋ ካብዘለውን ቁፅሮም እናወሰኸ ይኸይድ ካብዘሎን ሱምሊያዊያን ዳያስፖራ ነጋዶ ሓደ እዩ።
ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ዝርአ ዘሎ ናይ ንግዲ ምዕምባብ ከም ምልክት ናብ ንቡር ምምልሳ ይርአ።
ኣብ እዋን እቲ ግጭ ኣብታ ከተማ ዝነበሩ ገለ ሱማሊያዊያን ግን ኣብ ኣውሮፓ፣ኣብ ዩናይትድ ስቴትስን ካናዳን ተማሂሮም ዝተመለሱ ሱማሊያዊያን ንኹሎም ዝሓሹ ስራሕቲ ይወስድዎ ኣለው ክብሉ የማርሩ።
ሱማሊያዊ ስነ-ጥበባሪ ኣዳና ፋራህ ኣፈይ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ማኸል መፅናዕትን ዘተን ኣብ ዝተዳለወ ናይ ኣርት ምርኢት ኣብ ፊት ንፊት ናይ ስእሊ ስራሕቱ ጠጠው ኢሉ ይርአ።"Empty Suit" ባዶ ኽዳን ኢሉ ፀዊዕዎ’ሎ።ነጋዶ ዝኽደንዎ ግን ሰብ ዘይተኸደኖ ባዶ ሱፍ እዩ።ካብ ዳያስፖራ ንዝመፁ ፖለቲከኛታት ዝውክል ስእሊ እዩ ከም ኣገላልፃ ኣፍተይ።
ኣፍተይ ምሉእ ህይወቱ ኣብ ሞቓድሾ እዩ ዝነብር ዘሎ።ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ናይ ምስኣል ስራሕቱ ተሓቢኡ ይሰርሕ ከምዝነበረ ይገልፅ።
ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ካብ ሞቓድሾ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ተፀሪጉ ካብ ዝወፅእ ሎሚ እታ ከተማ ኣንፃራዊ ሰላም ዓሲሉዋ’ሎ።ሎሚ ብግልፂ ንዓርሱ ናይ ምግላፅ ዕድል ረኺቡን ሱምሊያዊያን ዳያስፖራ ድማ ዕድላት ደልዮም ናብ ሞቓድሾ ይምለሱ ምህላዎም ትዕዝብቱ ይገልፅ።
ገለ ኣሉታዊ ፅልዋታት ገዲፍካ ናይ ሱምሊያዊያን ምምላስ ገል ፅቡቕ ነገር ኣለዎ ይብል። ሒዞምዎ ካብ ዝመፁ ገንዘብ ብዝበለፀ ኢሉ ንሱ ካብ ዝተፈላለዩ ኩርንዓት ዓለም ምህዞታት ሒዞም ስልዝመፁ ብዙሕ ነገራት ክልውጡ እዮም ይብል።ብዙሓት ናይ ንግዲ ትካላት ተፈጢሮም እውን እዮም ይብል ብምስዓብ።
እታ ከተማ እውን ተለዊጣ እያ።
ብእስላማዊ ቤት ፍርዲ ንዓመታት ክመሓደሩ ምፅንሖምን ቀፂሉ ድማ እስላማዊ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ንሞቓድሾ ምስሓዛን እታ ከተማ ብኣዚዩ ጥቡቕ ስርዓት ትመሓደር ጀሚራ።
ካብ ምዕራብ ዝመፁ ሱምሊያዊያን ናይ ባህሊ ግጭት የጋጥሞም።እዚ ምንጪ ወጥሪ ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ።
ከዲጃ ዓሊ ካብ ናይ 27 ዓመታት ናይ ካናዳ ናብራ ኣብ ቀረባ ናብ ሞቓድሾ ዝተመለሰት እያ።ካብታ ቅድሚ ሎሚ እትፈልጣ ከተማ ኣዝያ ዝተፈለየት ከተማ ኮይና ከምዝረኸበታ ትገልፅ።
ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ጨጉረንን ምሉእ ገፀንን ተሸፊነን ይርኣያ።ኣብ 1970ታትን 1980ታትን ኣዝዩ ልሕልሕ ዝበል ዘበን ሎሚ ተለዊጡ’ሎ።
ሎሚ ሰባት ብዝበለፀ ሃይማኖታዊያንንን ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝነበረ ብዝበለፀ ኣጥበቕቲ ኮይኖምን ኣለው ትብል ከዲጃ።
ናይ ባህሊ ግጭት ብዘየገድስ ኣብ ቶሮንቶ ዶክተር ኮይና ዝሰርሐት ከዲጃ ዓሊ ንኣገልግሎት ጥዕና ሞቓድሾ ክተመሓይሽ ተስፋ ኣለዋ።
እታ ሃገር ሎሚ እውን ንዓመታት ዝተኻየደ ግጭት ካብ ዘስዐበላ ጉድኣት ኣብ ምውፃእ ገና እንተኾነት እውን ከዲጃ ከምቶም ናብታ ከተማ ዝተመለሱ ብዙሓት ሰባት ንሳ እውን ነታ ከተማ ዳግም ንምህናፅ ዓብዪ ትልሚ ኣለዋ።
ብዕጡቓር ኣል-ሸባብ ሓል ሓሊፉ መጥቓዕትታት ዋላ እንተተፈፀሙ እውን ሓድነት እቲ ሓድሽ መንግስትን ምዕምባብ ውራያት ንግድን ቀፂሉ’ሎ።እዚ ሞቓድሾ ካብ ናይ 20 ዓመታት ራዕዲ እናወፀት እያ ዝብል ተስፋ ኣዛይዱ’ሎ።


text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ባይዶኣ ኣብ ቁፅፅር መንግስቲ ሶማልያ ኣብ ዝኣተወትሉ እዋን ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ብሽዱሽተ ሽሕ፣መጠን በጀቱ ድማ ብ250 ሚልዮን ንክውስኽ ምውሳኑ፣ንፃዕሪታት ሰላምን ዕርቅን ሓጋዚ ከምዝኸውን ተገሊፁ።ንሰላም ሶማልያ ዘቋምት ኮንፈረንስ ለንደን‘ውን ተኸፊቱ።
ሰራዊት ደገፍቲ መንግስቲ ሶማልያ ብወትሃደራት ኢትዮዽያ ተሓጊዞም ብማካይንን ብታንክታትን ናብ ባይዶኣ ቅድሚ ምእታዎም እቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎ ኣል-ሸባብ ነታ ከተማ ገዲፎምዋ ወፂኦም‘ዮም።
ተጠባባቂ ቀ/ሚ ሶማልያ መሓመድ ኢብራሂም፣ኣል-ሸባብ ነታ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ብብርቱዕ ውግእ ዝተቆፃፀርዋ ከተማ ባይዶኣ ድሕሪ ፈኩስ መጥቃዕቲ ገዲፉዋ ምውፅኡ ገሪሙኒ‘ሎ ኢሎም።
“ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ከይተዋግኡ‘ዮም ሃዲሞም ይብሉ እቶም ቀ/ሚ። ኣስዒቦም፣ወትሃደራት መንግስቲ ንባይዶኣ ሙሉእ ንሙሉእ ተቆፃፂሮምዋ ከምዘለው ጠቂሶም” ይብሉ እቶም ቀ/ሚ።
ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም፣ ኣል-ሸባብ ካብ‘ታ ሓያል ዕርዱ ዝነበረት ባይዶኣ ምውፅኡ ከቢድ ስዕረት ኮይኑዎ‘ሎ ይብሉ።
ኣምባሳደር ዲና “እዚ ንኣል-ሸባብ ናብ ምቅባፅ ዝወስዶ ቀዳማይ ምዕራፍ‘ዩ።ከምኡውን ንሙሉ ሶማልያ ናብ ዝተማለአ ሰላም ዘብፅሕ ወሳኒ ፍፃመ‘ዩ።እዚ ኣጋጣሚ‘ዚ ንህዝቢ ሶማልያን መላእ‘ቲ ዞባን ፅቡቅ ኣጋጣሚ‘ዩ” ኢሎም።
ቪኦኤ ብተሌፎን ዘዘራረቦም ነበርቲ ባይዶኣ፣እታ ከተማ ህድኣት ከምዘለዋ ገሊፆም‘ለው።እታ ካብ ሞቃዲሾ ብሰሜን-ምዕራብ ኣብ 250 ኪ/ሜ ርሕቀት ዘላ ባይዶኣ ስትራተጂካዊት ከተማ ምኻና እቲ ዜና ይሕብር።
ባይዶኣ ዝተማረኸት፣ቀ/ሚ እንግሊዝ ዴቪድ ካሜሩን ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ዓለም-ለኸ ኮንፈረንስ ንፀገም ሶማልያ ንክኸፍቱ ሓደ መዓልቲ ምስ ተረፎ‘ዩ።ኣብ‘ቲ ኮንፈረንስ ልዕሊ ኣርባዓ መራሕቲን ወከልቲን ሃገራት ይሳተፉ‘ለው።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣15 ኣባላት ዝሓቆፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣በዝሒ ዓቃቢ-ሰላም ኣብ ሶማልያ ካብ 12 ሽሕ ናብ 18 ሽሕ ክብ ንክብል ወሲኑ።
ነቲ ዓቃቢ-ሰላም ዝምደበሉ መጠን ገንዘብ ካብ 250 ሚልዮን ዶላር ናብ 550 ሚልዮን ዶላር ክዓቢ ወሲኑ‘ሎ እቲ ቤት ምኽሪ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣምባሳደር እንግሊዝ ማርክ ግራንት ድሕሪ‘ቲ ውሳነ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣መልእኽቲ እቲ ውሳነ ሓይልታት ሶማልያ ንምሕያል ፖለቲካዊ ተገዳስነት ከምዘሎ ከምኡውን እዋን ስግግር ሶማልያ ኣብ ነሓሰ ከምዝፍፀም ዝሓበረ‘ዩ ኢሎም።
ብዘይካ‘ዚ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኽእል ስልጣን ዝሃበ ምኻኑ ጠቂሶም።
“ንስልጣን ኣሚሶም ዘሐየለ‘ዩ።ከምኡውን ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ (ኣሚሶም)፣ንስግኣት ኣል-ሸባብ ንምቅልባስ ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ንክወስድ ንፈለማ ጊዜ ስልጣን ዝሃበ ውሳነ‘ዩ” ይብሉ ንሶም።
ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ንኣል-ሸባብ ቀንዲ ምንጪ ኣታዊ ገንዘብ ኮይንዎ ንዝፀንሐ መሸጣ ፋሓም ኣጊዱ‘ሎ።እንተኾነ እቲ ውሳነ ኣብ ማያት ሶማልያ ክውሰድ ኣለዎ ተባሂሉ ብኣሜሪካ ንዝተጠልበ ውጥን ኣይሓቆፈን። ኣምባሳደር ሱዘን ራይስ ግና እቲ ወፍሪ ሙሉእ ንክኸውን ክውሰኽ ነይራዎ ዝብል ገምጋም ነይሩወን።
ብተመሳሳሊ ዜና፣ቅድሚ ኮንፈረንስ ለንደን፣ባይዶኣ ካብ ቁፅፅር ኣል-ሸባብ ሓራ ምውፃኣ ምስ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ተደሚሩ፣ንኩነታት ፀጥታ ሶማልያ ኣዝዩ ከምዘማሓይሾ ባዓል-ስልጣን ሕብረት ኣፍሪቃ ገሊፆም።
“ባይዶኣ ኣብ ድሮ ኮንፈረንስ ለንደን ሓራ ምውፃኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ‘ዩ።ማሕበረ ሰብ ዓለም ንፃዕሪታት ሰላምን ዕርቂን ሶማልያ ከሐግዝ ከምዘለዎ ዘሕልፎ መክእኽቲ ኣሎ።ሕብረት ኣፍሪቃ፣እቲ ኮንፈረንስ ንዒላማ ሰላምን ዕርቅን ሶማልያ መእንታን ሓጋዚ ክኸውን ቅድመ ምድላዋት እናገበረ‘ዩ ፀኒሑ” ይብሉ።
ሚስተር ኣል ጋሲም ዋኔ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኮንፈረንስ ለንደን ዝውክልዎ ፕረዚደንት ጋና ዝነበሩ ጀሪይ ራውሊንግስን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን‘ቲ ሕብረትን ምኻኖም ኣፍሊጦም።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ፣ንበዝሒ ዓቃቢ-ሰላምን ንበጀት ኣሚሶምን ንክውስኽ ትማሊ ዘሕለፎ ውሳነ፣ንፃዕሪ ሰላም‘ታ ንኣስታት ዕስራ ዓመታት ህድኣት ርሒቁዋ ዘሎ ሶማልያ ሓጋዚ‘ዩ ኢሎም።


text:
ፕረዚደንት ጃኮፕ ዙማ ብናይ ሕጊ አማኸርቶም አቢሎም ምውጻእ ክስታት ብልሽውና ምምሕዳሮም ዝሓዘ ሪፖርት ደው ክብል ከካይድዎ ዝጸንሑ ምልክታ ከምዘቋረጽዎ ምግላጾም ንብዙሓት አገሪሞም ኣለው።
እቲ ሪፖርት ብናይ ህዝቢ ተኸራኻሪ ነበር ቱሉ ማዶንሰላ ዝተዳለወ ኽኸውን ኸሎ እቲ ሪፖርት ፕረዝደንት ዙማ በዓል ጸጋ ስድራ ጉብፓ ነቲ ስድራን ንግዶም ዝጠቕሙ ሚኒስትራት ኣብ ካቢነ’ታ ሃገር ክሸይም አፍቂዶም ዝብል ክስታት ይርኸብዎ።
ትማሊ ሶሉስ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ አማኸርቲ ሕጊ ፕረዝደንት ዙማ ኣብቲ ጉዳይ ጣልቃ ኽኣትው ንዝሓተቱ አርባዕተ ተቓወምቲ ፓርቲታት ብጽኑዕ ተቓዊሞም እንተኾነ እቲ ቤት ፍርዲ እቶም ፓርቲታት ክሳተፉ ዘፍቅድ ውሳኔ አሕሊፉ።
ብምቕጻል ሎሚ ረቡዕ ፕረዝደንት ዙማ ንወግዓዊ ምውጻእ እቲ ሪፖርት ዘነበሮም ተቓውሞ ምቁራጾም ገሊጾም እዚ ድማ ኣብቶም ተቓወምቲ ፓርትታት ተወሳኺ ሓጎስ ፈጢሩ’ሎ።
መራሒ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ዝተባህለ ፓርቲ ምምሲ ማይሜን ብዛዕባ እቲ ህልው ኩነታት ከምዚ ይብሉ።
“ሕጂ ነቲ ንፕረዝደንት ዙማ ተሓታቲ ዝገብር መስርሕ ክንቕጽል ኢና። ከም ህዝቢ እዛ ሃገር ወሳኒ ተግባር ንወስደሉ ጊዜ ሕጂ እዩ።”
እዚ ውሳኔ ፕረዝደንት ዙማ ንብዙሓት ደገፍቲ ተቓወምቲ ፓርትታት ዘሓጎሰ ኽኸውን ኸሎ ብዙሓት’ውን ሓጎሶም ናብ ጎደናታት ከተማ ፕሪቶርያ ብምውጻእ ገሊጾም እዮም።
ሓንቲ ኣብ ጎደናታት ተቓውምኦም ዘስምዑ ካብ ዝነበሩ ቫን ቪክ ፕረዝደንት ዙማ ኾነ ፈጻሚ ኮሚቴ እቲ አብ ስልጣን ዘሎ ፓርቲ ኤኤንሲ ካብ ስልጣኖም ክእለዩ ከምትደልይ ትገልጽ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ እቲ ቤት ፍርዲ ቤት ጽሕፈት ተኸላኻሊ ህዝቢ ነቲ ሪፖርት ሎሚ ረቡዕ ንህዝቢ ብወግዒ ከፍልጥ ወሲኑ’ሎ።
ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ንትሕዝቶ እቲ ሪፖርት ክርእዩ ተሓንጥዮም አለው። ገለ ካብ ላዕለዎት ሰበስልጣን እታ ሃገር ስድራ ቤት ጉብታ ንዕኦም ዝጠቕም ውሳኔ እንተሕሊፎም ኣብ ኻቢነ እታ ሃገር መናብር ከምዘዳልውሎም ገሊጾምሎም ምንባሮም ይሕብሩ’ለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ናይ ሎማዕንቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ብዛዕባ ምዕባለ ሙዚቃ ትግርኛ ዝጠመተ እዩ።ብዛዕባ ባህላውን ዘመናውን ደርፍታት ትግራኛ፡ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣብ ምቅርራብ ሙዚቃ ብዛዕባ ዘለዎ ሓይሊ ከምኡ’ውን ኪነጥበባዊያን ዘጋጥሞም ዘሎ ፈተናን ውዘተ ክድህስስ እዩ።ኣጋይሽና ንከባቢ 24 ዓመታት ኣብ ሓፈሻዊ ምክፍፋል ሙዚቃን ተዛመድቲ ስራሕትን ዝተዋፈረ ደበሳይ ሃብተፅዮን ካብ ኣስመራ ኣብ ናይ ትግርኛ ደርፍታት ናይ ቪዲዮ ፕሮዳክሽን፡ክሊፓትን ዶክመንታሪ ፊልምታትን ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ዝሰርሐን ይሰርሕ ዘሎን ቴድሮስ ሃይለሚካኤል እዮም።
ክልቲኦም ኣጋይሽ ናይ ትግርኛ ሙዚቃ በቲ ዝግባእ ናህሪ ምዕባልኡ ይግስግስ ከምዘሎ ይሕብሩ።እንተኾነ ግን ይብሉ ኪነጥበባዊያን ኣብ መሰል ዋንነት ማለት እውን ኣብ Copy Right ዘጋጥሞም ዘሎ ቀንዲ ሽግር ምዃኑ ይገልፁ።ዘይሕጋዊያን ኣሕተምቲ ስራሕቶም ብቐሊሉ እናባዝሑ ስልዝሸጡሎም መሰሎም ይጥሓስ ኣሎ ይብሉ።ህዝቢ ኦርጂናል ቅዳሕ ብምግዛ ንኽትሓባበሮምን ንኸተባብዕምን እውን ይምሕፀኑ።
ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣብ ምቅርራብ ሙዚቃ ዓብይ መሳርሒ’ውን እዩ ይብሉ።ምሉእ ትሕዝትኡ የድምፁ።


text:
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ትማሊ ዳግማይ ትንሣኤ እንከትብዕል ብ2000 ዓምፈ ብኣዋጅ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝጸደቀ መዓልቲ መለኮታዊ ምሕረት እውን ማዕረ ማዕረኡ ብጸሎት ታስዕትን ኑዛዜን ተሰንዩ ንብዙሓት ናይ ጸጋን መለኮታዊ ምሕረትን ምንጪ ኮይኑ ውዒሉ፣
ከምዝዝከር ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ በትረ ሥልጣን ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ዝሕዙላ ዕለት ብዛዕባ መለኮታዊ ምሕረት ኣምላኽ ደጋጊሞም ዘስተምሃሩን ፍሉይ ኢየቤል ዓመት ምሕረት ከምዝኣወጁን ኣብቲ ዓመት እቲ ንምሕረት ኣምላኽ ገደም ምእንቲ ከይከውን ነቲ ንር.ሊ.ጳ በይኖም ተሓዚኡ ንዝነበረ ፍትሓት ገገሊኡ ሓጢኣትውን ብተራ ካህናት ንክወሃብ ሓዋርያት ወይ ልኡካን ምሕረት ብዝብል ካብ መላእ ዓለም ዝተዋጽኡ ካህናት ፍሉይ ሥልጣን ከምዝሃብዎምን ነዚ ሥልጣን እዚ ድሕሪ ምዝዛም ዓመት ምሕረት ኢዮቤል እውን ክቅጽልዎ ወሲኖም ነሮም፣ ኣብዚ ሎሚ ዓመት ዝበዓል ዕለት መለኮታዊ ምሕረት ከኣ ንኩሎም ልኡካን ምሕረት ካህናት ኣብ ሮማ ብምዕዳም ነቲ ዕለት ብሓባር ድሕሪ ምብዓል ክሳብ ዕለት 11 ሚያዝያ 2018 ዓም ዝጸንሕ ጉባኤ ከካይዱ ኣብ ሮማ ይርከቡ፣
ነዚ ኩሉ ደማሚሩ ትማሊ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝዓረገ መሥዋዕተ ቅዳሴን ጸሎት ተፈስሒ ኦ ንግሥተሰማይን ኣብኡ ዝተገብረ ምሕጽንታን ፍሉይ ሚዛን ነርዎ፣
ንዕለቱ ዝተነበ ካብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕራፍ ዕስራ ዝተወስደ ኮይኑ ድሕሪ ሾመንተ መዓልቲ ኢየሱስ ማዕጾ ብሽጉሩ ኣብ መንጎ ሓዋርያት ደበኽ ኢሉ ሰላም ንዓኹም እንክብሎምን እቲ ዝተሸንከረ ኣእዳው እንተዘይርእየ ኣብ ዝተወግአ ጐድኑ ኢደይ እንተዘይመሊሰ ኣይኣምንን ዝብል ዝነበረ ቶማስ እውን ኣብ ማእከሎም ከምዝነበረ እሞ ምስ ረኣየ ጐይታይን ኣምላኸይን ኢሉ ከምዝሰገደ ኢየሱስ ከኣ ቶማስ ስለዝረኣኻ ኣሚንካ እቶም ከይረኣዩ ዚኣምኑ ግን ብፁዓን እዮም ከምዝበሎን ዝገልጽ ነበረ፣ ቅዱስነቶም ነዚ መበገሲ ብምግባር ኣብታ ምርኣይ ትብል ቃል ብምትኳር ‘ሓዋርያት ንኢየሱስ ምስ ረኣይዎ ብጣዕሚ ደስ ኢልዎም` (ዮሓ 20.20) ይብል እሞ ንቅዱስ ቶማስ ከኣ ‘ንጐይታ እምበር ርኢናዮ’ (25) ይብልዎ፣ እዚ ምርኣይ እዚ ከመይ ከምዝኾነን እቲ ካብ ሙታን ተፈልዩ ካብ ሞት ዝተንሥኤ ጐይታ እንታይ ከምዝመስልን ኣይገልጽን፣ ኮይኑ ግን ኣብ ፍቅዲ ዕስራ ኣእዳውን ጐድኑን ኣርኣዮም ይብል፣ እዚ ዝገልጸልና እንተልይዎ ሓዋርያት ናይ ኢየሱስ መለለዪ ገሮም ዝወሰድዎ ኣቊሳሉ ምዃኑ እዩ፣ ንቅዱስ ቶማስ ዘጋጠመ ጸገም እውን እዚ ነበረ ኣብ ኣእዳው ጐይታ ዝነበረ ኣቊሳል ክርኢ ሃረር ኢሉ፣ ምስ ረኣዮ ከኣ ኣሚኑ ይብለና ኣብ ፍቅዲ 27.
ሽሕኳ እዚ ዘይምእማኑ ከም ጸገም ዝረኤ እንተኾነ ንሕና ግን ስለ እቲ ምጥርጣሩ ንቅዱስ ቶማስ ክነመስግኖ ኣሎና፣ ብኸመይ እንተኢልኩም ካልኦት ብዝነገርዎ ኢየሱስ ሕያው ከምዝኾነ ክዓግብ ኣይከኣለን ብደገ ርእዩ ጥራይ ክኣምን እውን ኣይደለየን ኣእዳው ኣብ ጐድኑ ክመልስ ክትንክፎ ነቲ ናይ ፍቅሪ ምልክት ዝኾነ ኣቊሳል ጐይታ ብኢዱ ክትንክፎ ደልዩ፣ ወንጌል ንቅዱስ ቶማስ ካልኣይ ሽም ይወስኸሉ ኣብ ፍቅዲ 24 ዲዲሞስ ይብሎ ትርጉሙ ከኣ ማንታ ማለት እንክኸውን ብሓቂ ማንታ ሓውና እዩ ክንብል ንኽእል፣ ምኽንያቱ ከኣ ንዓናውን ብእተነገርናዮ ጥራይ ክንኣምን ካባና ኣመና ብዝረሓቀ ኣምላኽ ክንኣምን የጸግመና እዩ ልብና ኣይመልእን ዚኣክል እውን ኣይቅስቅሰናን፣ ከምቲ ናይ ቅዱስ ቶማስ ንሕናውን ክንርኢ ክንትንክፍ ንደሊ ከመይ ንዓናን ምእንታናን እዩ ካብ ሞት ተንሲኡ፣ እሞኸ ደኣ ከመይ ገቢርና ንርእዮ! ልክዕ ከምቲ ሓዋርያት ዝገበርዎ በቊሳሉ ኢና እንርእዮ፣ ሓዋርያት ነቊሳሉ ብምርኣይ ፍቅሩ ዋዛ ከምዘይነበረን ክንዮ ክሕደቶምን ጥልመቶምን ከምዘፍቀሮምን ከምዝመሓሮምን ተረዲኦም፣ ነቲ ካብ ልቡ ዝፍልፍል መጠን ኣልቦ ፍቅሩ ንምስትንታንከስ ናብ ኣቊሳሉ ንእቶ፣ እታ ንጐይታ ክንርእየላ እንኽእል እንኮ መንገዲ እዚኣ እያ፣ ህርመት ልቡ ንዓይን ንዓኹምን ንነፍስወከፍና ከምዝኾነ ንረዳእ፣ ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን ክርስትያን ኢና ኢልና ክንዛረብን ብዛዕባ ብዙሕ ጽቡቅ ነገራትን ለለይ ክንብል ንኽእል እንተኾነ ከም ሓዋርያት መጠን ንፍቅሩ እናተንከፍና ንኢየሱስ ክንርኢ ክንክእል ኣሎና፣ ከምዚ ብምግባርና ጥራሕ እዩ ከም ሓዋርያት ኣብ ሕመረት እምነትና ብምኻድ ሰላምን ሓጐስን ክንረክብ እንኽእል፣ እዚ ከኣ ክንዮ ምጥርጣር ዓቢ ሓይሊ ይህበና፣
ቅዱስ ቶማስ ኣቊሳል ጐይታ ምስ ረኣየ ‘ጐይታይን ኣምላኸይን’ ኢሉ ጨርሔ (28) ኣብቲ ቅዱስ ቶማስ ናተይ ዝብለ ቃል ማለት ጐይታ ናተይ ኣምላኽ ናተይ ክነስተንትን እዕድመኩም፣ ናብ ኣምላኽ ገጹ እንከቅንዕን ንኣምላኽ ናተይ እንክትብልን ክብድ ይብል ከመይ ቢሉ እግዚብሔር ናተይ ክኸውን ይኽእል! ከመይ ቢለ ነቲ ከሃሌ ኩሉ ናተይ ጥራይ ክብል ዝኽእል! ከም ሓቁ እንተኾይኑ ንእግዚኣብሔር ናተይ ክንብል እንከሎና ንምሕረቱ ኢና እነኽብር እምበር ኣይነሕስሮን ምኽንያቱ ከኣ ንሱ ብምሕረቱ ናትና ክኸውን ደልዩ፣ ከም ሓደ ናይ ፍቅሪ ዛንታ ከም እነዘንቱ ንስኻ ስለይ ክትብል ሰብ ኮንካ ምእንታይ ሞትካ ካብ ሞትከኣ ተንሣእካ ስለዚኸስ ኣምላኽ ጥራይ ዘይኮንካ ኣምላኸይ ናተይ ኣምላኽ ናተይ ሕይወት ኢኻ፣ ኣባኻ ነቲ ሃሰስ ዝብሎ ዝነበርኩ ፍቅሪ ፈጺመ ክግምቶ ብዘይክእል መንገዲ ረኺበ’ ከም እንብሎ እዩ፣
እግዚብሔር ናትና ክኸውን ኣይስከፍን ከመይ ፍቅሪ ኩሉ ግዜ ተኣማንነትን ምሕረትን እምነትን ስለዝሓትት፣ ነዚ ከኣ ኣብ ኦሪት ኣብቲ ምጅማር ዓሰርተ ትእዛዛት ‘ኣነ ጐይታ እየ ናትካ ኣማልኽ ከኣ እየ’ (ዘጸ 20.2) ይብል እሞ ኣብ ቊጽሪ 5 ‘ኣነ ጐይታ ናትካ ኣምላኽ ቀናእ ኣምላኽ እየ’ ይብል፣ እዚ እዩ እምበኣር ናይቲ ቀናእ ኣፍቃሪ ዝኾነ ኣምላኽ ውዑል እዚ እዩ ከም ናትካ ኣምላኽ ይቀርብ፣ ካብቲ ብኩሉ ኩሉ ተነቃኒቁ ዝነበረ ልቢ ቶማስ ከኣ `ጐይታይን ኣምላኸይን’ ዝብል ቃላት ይውሕዝ፣ ሎሚ ከም ሎሚ ከምቲ ናይ ቅዱስ ቶማስ ኣቊሳል ኣእዳው ብምትንካፍን ኣጻብዕትኻ ኣብ ዝተወግኤ ጎድኑ ብምምላስን ኣብ ምስጢር እግዚአብሔር ክንኣቱ እንከሎና ምሕረት ትብል ቃል ከም መግለጺ ስም እግዚብሔር ዘይኮነትስ ህርመት ልቡ ምዃና ንግንዘብ፣ በዚ ከኣ ከም ቅዱስ ቶማስ ዘይርግጻት ኣርድእቲ ኰና ኣይንነብርን እንታይ ደኣ ከምቲ ንሱ ዝገብሮ ብተወፋይነትን ብጽንዓትን ናባኡ ንቀርብ እሞ ብሓቀኛ ፍቅሪ ኣምላኽ ንመልእ፣ እዛ ቃል እዚኣ ክተፍርሃና የብላን! ብሓቀኛ ፍቅሪ ኣምላኽ ዝተመላእካ ምዃን! ጥዑም እዩ፣
እሞኸ ደኣ ነዚ ፍቅሪ እዚ ከመይ ገቢርና ነስተማቅሮ! ሎሚ ከም ሎሚ ንምሕረት ኢየሱስ ከመይ ገርና ብኢድና ንተንክፎ! እዙይ ከመይ ቢልካ ከምዝግበር ወንጌል ዮሓንስ 20.19 ‘በታ መጀመርያ መዓልቲ ናይቲ ሰሙን ምድሪ ምስ መሰየ ኣርድእቱ ንኣይሁድ ብምፍራሆም መዓጹ ተሸጒሩ ከሎ ኢየሱስ መጺኡ ኣብ ማእከሎም ቆመ ‘ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን’ ከኣ በሎም’ ይብል፣ ኣተሓሒዙ ከኣ ኡፍ በለሎም እሞ መንፈስ ቅዱስ ተቀበሉ ክብል ንሕድገት ሓጢኣት መንፈስ ቅዱስ ይዕድሎም፣ ነዚ ዓቢ ፍቅሪ እዚ ንምስትምቃር ከስ መጀመርያ በዚ ምሕላፍ የድሊ ንክምሕረካ ፍቃደኛ ምዃን! ክትመሓር ፍቃደኛ ምዃን ትብል ሓረግ ሕይል ዝበለት ስለዝኾነት ንሕልናይን ንነፍሲወከፍኩምን ክሓትት ኣፍቅዱለይ ንክንመሓር ፍቃደኛታት ዲና! ነፍቅዶ! ስለዚኸስ ነዚ ፍቅሪዚ ንምስትምቃር ካብዚ ንጀምር ንሕልናና ከኣ ንክመሓር ፍቃደኛ ድየ አፍቅድ ድየ! ምናልባት ገሊኹም ሓቅኹም ኮይኑ ግን ኣባቴ ክትናዘዝ ምኻድ ብጣዕሚ ከቢድ እዩ` ክትብሉኒ ትኽእሉ፣ ኮይኑ ግን ኣብ ቅድሚ እግዚብሔር እታ ክንገብራ ዘሎና እንኮ ነገር ከምቲ ሓዋርያት ዝገበርዎ እዩ፣ መዓጹ ሸጒርካ ኣብ ገዛኻ ምዃን የድሊ፣ ንሶም ፈሪሆም እዮም ገሮሞ ንሕናውን ዓቢ ፍርሃት ናይ መዓጹኻ ምኽፋትን ሓጢኣትካ ምንዛዝን ሕፍረት ይውሕጠና፣ ነዚ ሕፍረት እዚ ክህበናን ትርጉሙ ከረደኣናን ንእግዚብሔርሔር ንለምኖ ሽሕኳ ከም ዕጽው ማዕጾ እንርእያ እንተኾና ምስ ጐይታ ንክትራኸብ ግን ቀዳመይቲ ስጉምቲ እዚኣ እያ፣ በቲ ዝገበርካዮ ሓጢኣት ሕፍረት እንክስመዓካ፣ ነዚ ከኣ ክነመስግን ኣሎና፣ እዚ ዘረደኣና ንሕማቅ ነገር ንሓጢኣት ፈቲና ከምዘይንቅበሎ የመልክት እዚ ከኣ ጽቡቅ እዩ፣ ሕፍረት ንክፉእ ነገራት ንክተሸንፍ ነፍስና እግዚአብ ከምዘድልያ እተመልክት ቀዳመይቲ ጻውዒት እያ፣ እቲ ዝዓበየ ጸገም ምንም ሕፍረት ኣብ ዘይስመዓና ግዜ እዩ፣ ሕፍረት ከፍርሃና የብሉን፣ ካብ ሕፍረት ናብ ምሕረት ንሰጋገር፣ ሃየ እምበኣር ካብ ሕፍረት ኣይትፍርሑ፣
ካልእ ዝገደደ ድራማ ዕጽው ማዕጾ ኣሎ እዚ ከኣ ንምሕረት ኣምላኽ ማዕጾ ልብኻ ረጊጥካ ኢድካ ምሃብ እዩ፣ ነዚ ኣብነት ዝኾኑና እቶም ብቀዳምነት ነዚ ዘስተማቀሩ ኣርድእቲ ኢየሱስ ተስፋ ቈሪጾም ካብ ኢየሩሳሌም ንኤማሁስ ገጾም ዝጐዓዙ ዝነበሩ ክልተ ኣርድእቲ ኣብነት እዩ፣ ንሕናስ ነቢይ ይመለና ነሩ! ዝዕወት ይመስለና ነሩ! ሕጂ ግና ኣብቀዔ ኩሉ ፈሺሉ! ዝተለወጠ የለን ንኺድ ናብ ናይ ቀደም ናብራና ኢሎም ኢዶም ዝሃቡ ዓቢ ምሳሌ እዩ፣ ንሕና እውን ከምኡ ክንሓስብ ንኽእል ኢና፣ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዘ ክርስትያን እየ እንተረኣኹ ግን ኣባይ ዝልወጥ ሓንቲ ነገር የለን፣ ኩሉ ግዜ ሓደ ዓይነት ሓጢኣት እደጋግም ክንብል ንኽእል፣ በዚ ከኣ ተስፋ ቈሪጽና ጉዳይ ምሕረት ንጥንጥኖ፣ ጐይታ ግን ካብ ሓሳርካ ምሕረተይ ኣዚዩ ከምዝዓብዶ ኣይትኣምንንዶ ኢኻ! ጸኒዕካ ደጋጊምካ ምሕረት ናይ ምሕታት ልምዲ ይሃሉኻ ሽዑ መን ከምዝብለጽ ክንርኢ ኢና! ኣብ ርእሲ እዚ ንምሥጢረ ንስሓስ ዝፈልጦ ደኣ ይፈልጦ እዩ ነገሩ እምበር ድሕሪ ንስሓ ከም ቀደሙ ከይተለወጠ ዝተርፍ የለን፣ ምሕረት ኣብ እንቅበለሉ ግዜ ወትሩ ንሕደስ ንተባባዕ ከመይ ወትሩ ብዝበለጸ ከምዝተፈቀርና ኣቦና ሃንጐፋይ ኢሉ ከምዝቅበለናን ከምዝሓቊፈናን ንርዳእ፣ ብከምዚ ተፈቂርና እንከሎና እንደገና ኣብ ሓጢኣት እንክንወድቅ ብዝመረረ ጣዕሳ ኢና ክንምለስ ንደሊ፣ ናይዚ ጣዕሳዚ ስቃይ ቀስ ብቀስ ካብ ሓጢኣት ከምእንፍለ ይገብረና፣ በዚ ከኣ ሓይሊ ሕይወትና ምሕረት እግዚብአብሔር ደጋጊምና ምቅባልን ብምሕረትን ኣብ ምሕረትን ንቅድሚት ንግስግስ፣ ሕይወትከስ እዚኣ እያ ብሕፍረትን ኣብ ሕፍረትን ብምሕረትን ኣብ ምሕረትን ትጐዓዝ ሕይወት ክርስትና ከኣ እዚኣ እያ፣
ድሕሪ ሕፍረትን ኢድካ ምሃብን ካልእ እተሸጐረት እኳ ደኣ ዝተረገጠት ማዕጾ ኣላ እዚ ከኣ ማዕጾ ሓጢኣትና እያ፣ ዓቢ ሓጢኣት ምስ ፈጸምና ቅኑዕ እንተኾይነ ዳርጋ ንርእሰይ ክምሕር ኣይደልን ኮይኑ ግን እግዚብሔር ክገብሮ ኣለዎ፣ እዛ ማዕጾ ናይ ሓጢኣት ብወገና ጥራሕ እያ እትርገጥ እምበር ብወገን እግዚብሔር ዘይስበር ማዕጾ ሓጢኣት የለን፣ ከምቲ ወንጌል ዝምህረና ንሱ ኣብ ተረጊጡ ዘሎ መዓጹ ክኣቱ ይፈቱ፣ ከምቲ ኣብ ወንጌል ዝሰማዕናዮ፣ ብኩሉ ኩሉ ተዓጽዩ መውጽኢ መእተዊ ኣብ ዝተሳእነሉ ንሱ ይኣቱ፣ እዚ ከኣ ድንቂ ስራሕ እግዚብሔር እዩ፣ ንሱ ካባና ክፍለ ኣይደልን ንሕና ኢና ንሃድም፣ ኮይኑ ግን ምስ ተናዘዝና ኮይኑ ዘይፈልጥ ተኣምር ይኸውን፣ እቲ ካብ ጐይታ ኣርሒቁና ዝነበር ሓጢኣት ምሳኡ ናይ እንራኸበሉ ቦታ ይኸውን፣ ኣብኡ እቲ ብፍቅሪ ዝቈሰለ እግዚኣብሔር ቊስልታትና ከሕዊ ይመጽእ፣ ነቲ ዘሕዝን ቊስልታትን ከምተን ናቱ ዝኸበራ ቊስልታት ይገብረን፣ ለውጢ ኣሎ እተን ሕሱራት ቊስልታተይ ነተን ክቡራት ቊስልታቱ ይመስላ፣ ከመይ ንሱ መሓሪ ስለዝኾነ ምሕረቱ ከኣ ኣብ ሕስራንና ዘደንቅ ነገር ይገብር፣ ከም ቅዱስ ቶማስከስ ንጐይታና ፈሊጥና ክንክእል ንለምን፣ ነቲ ሓጐስና ዝኾነ ምሕረቱ ክህበናን ኣብዛ መለኮታዊት ምሕረቱ ተስፋና ክንረክብ ንለምኖ፣ እንክብሉ ስብከቶም ምስ ዛዘሙ፣ ካብዚ ስዒቡ ጸሎት ንግሥተሰላም ኣዕሪጎም ቅድሚ መፋነዊ ሓዋርያዊ ቡራኬኦም ንኩሎም ኣብቲ ናይ ዕለቱ ድርብ በዓል ዝተሳተፉ ኣመስጊኖም፣ ከምኡውን ኣብ ዕለተ በዓለ ትንሣኤ ንዘብዕሉ ኩሎም ምሥራቃውያን ኣብያተ ክርስትያን ርሑስ በዓል ድሕሪ ቢሎም ምእንቲ ሶርያ ክጽሊ ሓደራ ብማለት ሓዋርያዊ ቡራኬ ብምሃብ ኣሰናበትዎም፣


text:
ንዕድመ ዓቃቢ ሰላም ኣፍሪቃን ሕ/ሃን ኣብ ሶማልያን(AMISOM) ክሳብ ዝመፅእ ዓመት ዘናወሐ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ፣ኤርትራ ምስ ተቆፃፃራይ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን ንክትተሓባበር መፀዋዕታ ኣቅሪቡ።
እቲ ሎሚ ዝሓለፈ ውሳነ፣ኤርትራ ምስ‘ቲ ኮሚቴ ክልተ ጊዜ ኣብ ፓሪስን ካይሮን ምርኻባ ብምንኣድ ዝያዳ ንክትተሓባበር ፀዊዑ።እዞም ምትሕብባራት ኣብ‘ዚ ዝተሓደሰ ዕድመ‘ቲ ኮሚቴ ተቆፃፀርቲ‘ውን ተጠናኺሮም ክቅፅሉ፣እዚ ማለት ኣባላት‘ታ ኮሚቴ ኣብ ኤርትራ‘ውን ኣትዮም ስርሖም ንክፍፅሙ ከምዝውስኽ እቲ ውሳነ ይሕብር።
እቲ ውሳነ ብተወሳኺ፣ኤርትራ ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ኣብ እዋን ግጭት ምስ ጂቡቲ ብዛዕባ ሃለዋት ዝተሰወሩ ጂቡታዊያን ወትሃደራት ሓበሬታ ንክተቅርብን፣እቶም ሻቅሎት ዝሓደሮም ወገናት ብዛዕባ ሃለዋት‘ቶም ምሩኻት ኲናት ንክፈልጡን ክትሕግዝን ፀዊዑ።
ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ፣ኣብ ሞንጎ መንግስቲ ኤርትራን ጉጅለ ተቆፃፃሪ ሶማልያን ኤርትራን ሙሉእ ምትሕብባር ንክህሉ ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ናይ ሎሚ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ቁፅሪ 757 ብደገፍ 13 ኣባል ሃገራት ብዜሮ ተቃውሞን ክልተ ድምፀ ተኣቅቦን‘ዩ ሓሊፉ።ተዓቅቦ ዝመረፃ ሩስያን ዮርዳኖስን ምኳነን ካብ ኒውዮርክ ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።


text:
ብመሰረት ዜና ሮይተርስ እቶም ብዙሕ ደርዘናት ቑጽሮም ዝበሎም ተማሃሮ ‘ንሕና ኣሸበርቲ ኣይኮናን። ንህዝቢ ኦሮሞ ምቕታል ደው ይበል’ ዝብል ጭርሖታት የስምዑ ኔሮም።
ሮይተርስ ንትካላት ሰብአዊ መሰላትን ኣብ ኣሜሪካ ንዝነብሩ ተቓወምትን ብምጥቃስ እቲ ናይ ኢትዮጵያ ተቓውሞ ካብ ዝጅምር ዛጊት ልዕሊ 200 ዝኾኑ ሰባት ከምዝሞቱ ይጠቅስ።
ብዛዕባ’ቲ ቑጽሪ ብወገን መንግስቲ ዝተባህለ ነገር ከምዘየለ’ውን ይግለጽ። እቶም ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተቓውሞ ዘካየዱ ተማሃሮ ሰላማዊያን ምዃኖም ንምርኣይ ጻዕዳ ጨርቂ ሒዞም ምንባሮምን ሮይተርስ ይገልጽ።
ብኻልእ ወገን ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦ ሓደ ተማሃራይ እቶም ተማሃሮ ተቓውምኦም ንምስማዕ ኻብ አዲስ ኣበባ ዩኒቨሪስቲ ኣራት ኪሎ፡ኣምስት ኪሎን ስድስት ኪሎን ካምፓሳት ብዝተፈላለዩ ወገናት ተራኺቦም ተቓውሞኦም ከስምዑ ከምዝኸዱ፡ ድሕሪኡ ግን ፖሊስ እናቐጥቐጠ ከምዝበተኖምን ብዙሓት ከምዝኣሰረን ገሊጹ። ካብ ወገን መንግስቲ ምላሽ ዝህብ ኣይተረኽበን።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሒጃበይ ኣይኣልን ስለዝበለት ከይትፍተን ዝተኸልከለት ናይጀርያዊት
ናይ ሕጊ ምርቕቲ ናይጃሪያዊት፡ ሕጋዊ ጠበቓ ኮይና ንክትሰርሕ ዘኽእላ ፈተና ንምወሳድ ሒጃበይ ኣይውፀእን ስለዝበለት ጥራሕ ከይትፍተን ተኸልኪላ።
እታ ካብ ዩኒቨርሲቲ ኦሎን ብሕጊ ዝተመረቐት ናይጀርያዊት አማሳ ፊርደኡስ ብሰንኪ አከዳድናኣ ኣብ ርእሰ ከተማ ናይጀርያ አቡጃ ፈተና ኣብ ዝወሃበሉ አዳራሽ እትያ ንከይትፍተን ተአጊዳ።
አማሳ "ሒጃበይ ካብ ዘውፅእ ኣብ ልዕሊኡ ሰብ-ሰራሕ ፀጉሪ (ዊግ) ክድርበሉ" ኢላ ሕቶ ክተቕርብ ከምዝፀንሐት መራኸቢ ብዙሓን እታ ሃገር ፀብፂበን።
ናይታ ምርቐቲ ሕቶ ክፍሊ ትምህርቲ ሕጊ እቲ ዩኒቨርስቲ ዘውፀኦ ስርዓት አከዳድና ከም ምጥሓስ ተገይሩ እዩ ተቖፂሩ።
ንሳ ግና እቲ ስጉምቲ "ሰብኣዊ መሰለይ ዝጠሓሰ" ክትብል ነፂጋቶ።
እቲ ጉዳይ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ልዑል ኣቓልቦ ረኺቡ መዘራራቢ ዛዕባ ኾይኑ ቐንዩ'ሎ።


text:
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ – ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ገዲም ተጋዳላይ ተስፋይ ተኽለ፡ ብዝሓደሮ ሕማም ኣብ ሃገረ ጀርመን ሕክምናዊ ክትትል ክገብር ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብ30 ሓምለ ኣብ መበል 69 ዓመት ዕድመኡ ተሰዊኡ።
ካብ 1963 ክሳብ 1966 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተወዲቡ ምስጢራዊ ስርርዕ ተመሃሮን ሰራሕተኛታትን ከካይድ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ 1967 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ ገዲም ተጋዳላይ ተስፋይ ተኽለ፡ ኣብ ግዜ ቃልሲ ንሓርነት ብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሓላፍነት፡ ድሕሪ ናጽነት ድማ ፈለማ ኣብ ምምሕዳር ዞባ ዓንሰባ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ቊጠባዊ ልምዓት፡ ድሒሩ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ድማ ኣብ ምምሕዳር ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኮይኑ፡ ንህዝቡን ንሃገሩን ብተወፋይነት ዘገልገለ ሓርበኛ እዩ።
ስዉእ ተስፋይ ተኽለ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ደቂን እዩ።
ስነ-ስርዓት ቀብሩ፡ ቀዳም 11 ነሓሰ ሰዓት 10፡00 ቅድሚ-ቐትሪ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ክፍጸም እዩ።
ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ብመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ተስፋይ ተኽለ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንስድራቤቱ፡ መሳርሕቱን መቓልስቱን “ጽንዓት ይሃብኩም” ይብል።


text:
ኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ ቶሮንቶን ከባቢኣን፡ ብምኽኒያት መበል 25 ዓመት ቡሩራዊ እዮቤልዮ ስርሒት ፈንቅል ብ15/2015 ኣብ ከተማ ቶሮንቶ ብክብ ዝበለ ፍናን ጸምቢሎም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ሓ/ቶ/ ጉዳያት ሃገረ ኤርትራ ኣብ ቶሮንቶ ካናዳ ኣቶ ኣሕመድ ኢማን ኣብ ዘስመዖ መልእኽቲ ታሪኻዊት ስርሒት ፈንቅል።
ፈንቅል፡ ጨራ ምሉእ ብርሃን ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ካብ 12 ክሳብ 15 ለካቲት ኣብ ወደብ ምጽዋዕ ንዝካየድ ጽንብል ዝኽሪ ብሩራዊ እዮቤልዩ፡ ስራሒት ፈንቅል ምኽንያት ብምግባር፡ መንእሰያት ህግደፍን ሕድርን ነበርቲ ከተማ ቶሮንቶ ምስ ኩሎም ኤርትራውያን ሃገራውያን ብምትሕብባር ነታ ቅያ ዝሰረሐት ዓመተ ምህረት 1990፡ ከም ፍሉይነት ታረኻዊ መቅይሮ ሓርነት መላእ ኤርትራ ብምዝካር።
ስርሒት ፈንቅ፡ ነቲ ዘይድፈርን ዘይሳዓርን ዝመስል ሰራዊት ዝትትዮጵያ፡ በቲ ናይ ሓያላት መንግስታት ምትእትታው ናይ ምዕራብን ምብራቅን ካልኦትን ዝተደገፈን፡ ቅዲ ኪናት ዝተሓንጸጸን፡ ብፍላይ ድማ ነቲ ኣብ ከባቢና መዳርግቲ ዘይነበሮ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፡ ደምሲሱ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዘይተጸበዮ መጥቃዕትን ቆራጽነትን ብተጋዳላይ ብዘጋጠሞ ራዕዲ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባትን ንብረትን ጉድኣት ኣውሪዱ፡ ስዕረቱ ተሰኪሙ፡ ሬሳታቱ ፍቐድኡ ዛሕዚሑ፡ ዝተረፈ ሰራዊት ሒዙ ንዓዱ ተመልሰ።
ዝዓነወት ምጭውቲ ወደብ ምጽዋዕ ብዝግበረላ ዘሎ ቶላሕታ፡ ገዚፍ ወፍሪ፡ ተገርሉላ፡ ብቕዓት ዘለዋ ወደብ እንዳኾነት ትኸይድ ከም ዘላ ህያው ኮይና ኣላ።
ዓወት ሰርሒት ፈንቅል፡ እዚ ሎሚ ነሰተማቕሮ ዘለና ሰላምን ልምዓትን፡ ውጽኢት ናይቲ ንስለ ናጽነት ዝተኢ ኽፍለ ከቢድ መስዋእቲ ምኻኑ፡ ኣብ ልቢ፡ ኩሉ ፈታው ሃገር ኣእምነ በረድ ተቐሪጹ ይርከብ።
ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል ረዚን ትርጉም ዘለዎን ንመንእሰያት ሓላፍነት ሃገር ዘሰክምን ሰለዝኾነ፡ ንዝኾነ ልዕላውነት ኤርትራ ዝጻባእ ወይ ዝፈታትን ንምምካት፡ መንእሰያትና ድልውነቶም ሎሚ ከም ትማሊ ዘዕሓሰ ኢዩ።
ኣብ መደምደምታ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ታሪኽ ጽንዓትን ተውፋይነትን ብግቡእ ንምዕቃብን ናይ ወለዶታት ንምስግጋርን ተራን ኣበርክቶን መላእ ሕብረተ-ሰብ ብሓፈሻ፡ ናይ መንእሰይት ድማ ብፍላይ ክዕዝዝ ድልዱል ሰረት ክህልዎ ግደታን ሓላፍነትን ይኸውን።
ስዒበ ነቲ ናይ ፈንቅል ጽንብልና ዘማዕረገ'ውን ዝተፈላለየ ግጥምታት ብተሳተፍቲ' ሃገራውያን ንፈንቅ ማዕረ ክንደይ ሓያልን መቀይሮ ጩራ ናጽነትና ዘንጸባርቅ ኣቅሪቦም፡ ኩሉተሳታፊ ንሃገሩን፡ ህዝቡን ምስመንግስቱን ንምዕባለ ሃገርና ዓቅሞም ከበርኩቱ ድልዋት ከም ዘለዉ ኣረጋጊጾም!... ኣብ መወዳእታ ንኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ኣብው ሽጥን ደገን ዝርከቡ ኮሙውን ንመግስቲ ዮሃና እዮቤል መበል 25 ዓመት ፈንቅል ይብሉ
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና!
ዓወት ንሓፋሽ!


text:
እስራኤል፣ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ጸቕጢ ንምፍጣር፣ ቪዛ ዝሕደሰሉ ቦታ ትዓጹ
- Details
- Created: Tuesday, 18 July 2017 12:31
- Last Updated: Tuesday, 18 July 2017 12:31
መንግስቲ እስራኤል፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ ዝገብሮ ዘሎ ዝተፈላለየ ጸቕጥታት፣ ኣብ ባር ሸባ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት መሐደሲ ቪዛ ወይ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓድ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ከምዝዓጸዎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
እዚ መንግስቲ እስራኤል ወሲድዎ ዘሎ ምዕጻው ቤት ጽሕፈት መሐደሲ ቪዛ ወይ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓድ፣ ነቲ መንበሪ ፍቓድ ንምሕዳስ ዝጸንሐ ሪጋ፣ ጻዕቂ ሰብን ጽቕጥቅጥን ብዝበኣሰ ዘጋድድ'ዩ ዝበሉ እቶም ምንጭታት፣ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ቤናይ ብራክን ኤላትን ክልተ መሐደሲ ነቑጣታት ጥራይ ከምዘለዋ ገሊጾም።


text:
ቁምስና ደብረ መድኃኔ ኣለም
ዝኸበርኩም ሕዝበ እግዚአብሔር፡ ካቶሊካዊ ቁምስና ደብረ መድኃኔ ዓለም አብ ሰበኻ አርሊንግቶን ዝተተኽለ ቁምስና ኮይኑ ንኤርትራውያን ሥርዓት ግዕዝ ተከተልቲ ነበርቲ ቨርጂኒያ፡ ዋሽንግቶን – ዲሲን መሪላንድን አገልግሎት ዝህብ ቁምስና ኢዩ።
እንሆ እምበኣር ብሕጽር ዝበለ ቁምስናዊ ጉዕዞና። ከምቲ ኣቡናትና ኣብ መልእኽቶም ዘስፈርዎ ድሕሪ ብዙሕ ትጽቢትን ሃረርታን ልመናና መፈጸምታ ረኺቡ: እግዚኣብሔር ኣብ ዝፈቐዶ ናትና ቁምስና ብቋንቃናን ባህልናን እንግልገለሉ ረኺብና ካብ እንጎዓዝ ድሮ ሹድሽተ ወርሒ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብዚ ሽዱሽተ ወርሒ እንታይ ገይርና ክንብል ባሕርያዊ ሕቶ ኢዩ። ቅዱስ ድሌይትን ተበግሶን ናይ ኩሎም ምእመናን ዲሲ፤ ቨርጂኒያን፤ መሪላንድ፤ ኮይኑ እቲ መጀመሪያ ክንሰርሓሉ ዝተበገስናሉ ከኣ መምርሒ ቁምስና ምንዳፍ ኢዩ ነይሩ። እዚ ከኣ ብመሪሕነት መንፍስ ቅዱስ ክውን ክኸውን ክኢሉ። ነዚ ኩሉ ዘፈጸመና ከኣ፡ ንእግዚኣብሔር ወትሩ ክነመስግኖ ይግበኣና።
እምበኣር ብዕለት 23/11/2014 ብዝሒ ምእመናን ዝተሳተፍዎ ናይ ምስጋና መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪግና። ካብዚ ቀጺልና ከኣ ወትሩ ሰንበት በዓላትና ገዲፍካ ካብ ሰዓት 2:00 ድ.ቀ ጀሚርና መስዋዕተ ቅዳሴና ንዕርግ ኣለና።
ዕላማ ቁምስና ደብረ መድኃኔ ዓለም
ከምቲ ጎይታና እየሱስ ክርስቶስ “እምበኣር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም ኣሕዛብ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቕኩምዎም ደቂ መዛሙተይ ግበርዎም”። ማቴ 28:19-20 ዝበሎ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኢዩ። ስለዚ ነቲ ኩሉ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና በቲ ናቱ ሥርዓተ ኣምልኾ ምግልጋል፤ ቃል ኣምላኽ ምምጋብን ናብ መንገዲ ድሕነት ምምራሕን ኢዩ።
ኣገልግሎት ምእመናና ደብረ መድኃኔ ዓለም
- መስዋዕተ ቅዳሴ ምዕራግ – ምሥጢራት ቤተክርስቲያን ምዕዳል
- ትምህረት ክርስቶስ ምምሃር
- ንሽማግለታትን ሕሙማትን ምብጻሕን ምጽንናዕን ወዘተ ዘጠቓለለ ኢዩ።መደብን ሰዓታት ኣገልግሎት ሰንበት/


text:
Lovoo ናይ መላለዪ ኣፕ እዩ።
እዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝበሃል ሓደ ኣፕ ኮይኑ ንምልላይን ንምፍቓርን ይጠቅም።
ካልኦት ሰባት ብሞባይኪ ክትላለዪ ትኽእሊ።
ሓደ ስእሊ ናይ ሓደ ሰብ ርኢኺ ክትጽሕፍሉ ትኽእሊ።
ዝተፈላለዪ ናይ መላለዪ ኣፕ ኣሎ።
ንኣብነት ኣብ Lovoo ብዙሓት መሓዙት ክትረኽቢ ትኽእሊ።
ወይ ዕርክነት ክትጅምሪ ትኽእሊ።
ኣብ Lovoo ብነጻ ክትምዝገቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ግን ልዕሊ 17 ዓመት ክትኮኒ ኣለኪ።
ኣስተውዕሊ: ገለ ገጻት ወይ ቀረባት ናይ Lovoo ገንዘብ ይሓትት እዩ።
ገለ ሰባት ነዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝጥቀምሉ ንኻልእ ምኽንያት እዩ።
ንገሊኤን ክጻወትለን ይደሉ።
ወይ ስጋዊ ርክብ (ጥራይ) ክገብሩ ይደልዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ እውን ዕድሚኦም ይቕይሩ እዮም።
ምስ ሓደ ሰብ ክትራኸቢ እንተ ደሊኺ:
ኣብ ካልኦት ሰባት ዘለውዎ ቦታ ተራኸቢ።
እንታይ ትደልዪ ወይ እንታይ ኣይትደሊን ኣነጺርኪ ንገርዮ።
ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙ ሓገዝ ጸውዒ።
ኦክተበር ፈስት እቲ ዝዓበየ ፌስታ ኣብ ዓለም እዩ።
ኣብ ሓደ መዓልቲ ክሳብ 600.000 ሰብ እዩ ዝመጽእ!
ስለዚ ዘይምቹእ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ናብቲ ቦታ ክትከድ እንከለኻ ኣብዚ ጠቐምቲ ሓበሬታ ትረክብ።
ኦክተበር ፈስት ብዙሕ ከዘናግዕ ይኽእል እዩ።
ግን ደስ ዘየብል ሃዋሕው እውን ኣሎ ኣብቲ ፌስታ:
ሃንደበት በይንኺ ምስ ትኾኒ።
ሰባት ክለኽፉኺ እንከለዉ።
ባእሲ ምስ ዝፍጠር።
እንሆ ሓደ ሓደ ኣብነታት፡
ክንነግረኪ ንደልዮ ነገር ግን: ስምዒታትኪ ንቡርን ኣገዳስን እዩ!
ሓገዝ እንተ ደሊኺ ናብቲ ናይ ጸጥታ ኖቕጣ ነዋልድን ደቀንስትዮን (Security Point für Mädchen und Frauen) ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
ዝኾነ ጸገማት ምስ ዝህልወኪ ጥዑማት ኣንስቲ ኣለዋ ዝተሓባበራ።
ኩሉ መዓልቲ ካብ ሰዓት 18 ክሳብ 1 ቀዳም ድማ ካብ ሰዓት 15 ክሳብ 1 ኣለዋ።
እቲ Security Point ኣብቲ Servicezentrum ይርከብ።
ኣብዚ ቦታ ፖሊስ፡ ቀጽሕ መስቀል ከምኡ ድማ ናይ ዝጠፍአ ንብረት ዝርከበሉ ቦታ ይርከቡ።
እንተ ደሊኺ እውን ነቶም ናይ ጸጥጣ፡ ፖሊስ ወይ ተሳሳይቲ ክትሓትዎም ትኽእሉ ኢኹም።
ናብኡ ከብጽሑኺ ይኽእሉ ኢኹም።
www.sicherewiesn.de
ኣዋልድን ኣወዳትን ከምኡ ድማ ሰብኡትን ኣንስትን ምሕንባስ ብዙሕ የዘውትሩ።
ኩነታት ኣየር ጽቡቕ ምስ ዝኸውን ድማ ኣብ ቀላያት ይኸዱ።
ኣብቲ ሳዕሪ ኮንካ ድማ ተዕርፍን ጸሓይ ትጽለውን።
መጻወቲ ቦታ ድማ ፍሉይ ተወሳኺ ኣለዎ።
ሕማቕ ኣየር ምስ ዝኸውን ደማ ኣብ ዕፉን መሐንበሲ ቦታ ይኸዱ።
ኣብዚ ድሕሪ ምሕንባስ ከተዕርፍ ትኽእል ኢኻ።
ኩሉ ሰብ ድማ መሐንበሲ ክዳይ ይኽደን።
ሰብ ወይ ክሕንብስ፡ ከዕርፍ ወይ ክዘናጋዕ እዩ ዝመጽእ።
ዝኾነ ይኹን ሰብ ክጥመት ወይ ክትንከፍ ኢሉ ዝመጽእ የለን።
ኣብ ኤውሮፓ ኣብ መሐንበሲ ቦታ ቁሩብ ጥራይ ኢዮም ዝኽደኑ።
እዚ ድማ ዝጠልቀየ ቀልጢፉ ስለ ዝነቅጽ እዩ።
ኣዋልድን ኣንስትን ምጥማት ኣብኡ ኣዝዩ ኣጸያፊ ነገር እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እተን ደቀንስትዮ ብዙሕ ምስ ዝጥመጣ ብጣዕሚ የሕርቐን እዩ።
ክትጥምት እንተ ደሊኻ ኣሕጽር ኣቢልካ ጠምት።
ክትትንክፋ ወይ ክትለኽፋ ግን ኣይፍቀድን እዩ። ኮምኡ ምስ ትገብር ኣብዘይሽግርካ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ።
ኣዋልድን ኣንስትን ምትንኻፍ ኩልኩል እዩ።
ጓል ክትላለ እንተደሊኻ ብስነስርዓት ክትሓታ ትኽእል ኢኻ።
ከምዚ ኢልካ ሕተታ፡ ጀላቶ ክጋብዘኪ ይፍቀድ ድዩ፧
ወይ ማሳይ ፒንግ ፖንግ ክትጻወቲ ትደልዪ ዶ፧
ኣገዳሲ ነገር፡ ምሕንባስ ኣቐዲምካ ክትመሃር ኣለካ ኣብ ማይ ከይትጥሕል።
ፈይስ ቡክ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ኢንተርነት እዩ።
ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ክበሃል ከሎ፡
ኣብዚ ቦታ ካብ ምሉእ ዓለም ሰባት ከዕልሉ ይኽእሉ።
ኢንስታግራም ወይ ዋትስ ኣፕ ውን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን እየን።
በዚ መንገዲ ጌርካ ምስ ናይ ቀደም የዕሩኽትኻ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
ሓደስቲ የዕሩኽ ውን ከተጥሪ ትኽእል ኢኻ።
ዘይትፈልጦም ሰባት ክትላለ ከለኻ መሳጢ እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ግን ምስዘይትፈልጦም ሰባት ጥንቅቕ ምባል የድሊ።
ዘይትፈልጦም ሰባት ክንብል ከለና፡
እዚ ሰብ እዚ ቅድሚ ሕጂ ብኣካል ርኢኺዮ ኣይትፈልጥን ኢኺ።
ስለዚ ሓገዝቲ ሓበሬታታት ክንህበኪ፡
ትኽክል ሽምክን ኣድራሻኽን ተቐላጢፍኪ ኣይትሃቢ።
ቁጽሪ ተለፎንኪ ኣይትሃቢ።
ስእሊ ናይ መሓዙትኪ ኣብ ኢንተርነት ኣይትስቀሊ።
መሓዙትኪ ኣይፈትዉን ይኹኑ።
ኣገዳሲ ነጥቢ፡ ኣብ ኢንተርነት ዝተላለኽዮ ሰብ በይንኺ ኮንኪ ከይትረኽብዮ።
ጽቡቕ ትፈልጥዮ ሰብ ሒዝኪ ርኸብዮ።
ኣብ እንዳ ሻሂ ወይ ኣብ ከተማ ድማ ቁጸርዮ።


text:
ዕለት 30 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ምሕዝነት ተኸቢሩ ውዒሉ፡ ምሕዝነት ንምርግጋጽ ሰላም ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑን ብዙሕ እዋን እውን ምሕዝነት ሓደ ካብቶ መጋበርያ ሰላም ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ዝልግስዎ ቃለ ምዕዳን ኰነ ኣስተምህሮ ዘስመሩሉ ሓሳብ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ሕንጸት ናይ ሰላም ባህሊ ንምስፋሕ ዕለት 30 ሓምለ ቅድሚ 7 ዓመት ምዃኑ እዩ፡ ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም፥ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ምሕዝነት ክበዓል፡ ኣብቲ እዋን ኣብ ዘካየዶ ጠቕላሊ ሓፈሻዊ ጉባኤ ከምዝወሰነ ክዝከር እንከሎ፡ ኣብ መንጐ ሰባት ዝቐውም ውልቃዊ ምሕዝነት ነቲ ሓባራዊ ምሕዝነት መሰረት ኰይኑ ኣስተንፍሶ ሰላም ከምዝኸውን እማነ ዘንበረ ውሳኔ ክኸውን እንከሎ፡ ምሕዝነት ኣብ መንጐ ዝተፈላለየ ማሕበረሰብ ጐደና ሰላም ምዃኑ ዝምስከረሉ ዕለት እዩ።
ምሕዝነት ኣሕዛብ
ኣብዚ እዋን’ዚ ዝተፈላለየ ሕድ ሕዳዊ ውግኣት ተራቢሑ ሕዝብን እንነብረላ ዓለምን የድምይ ኣሎ፡ ምሕዝነት ኣብ መንጐ ኣህዛብ ኣብ ምትእምማን ዝጸንዔ ርክብ ምስ ዝቐውም ብጽሉ ዓለም ንምሕናጽ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ምብርካት ክኡል ይኸውን።
ምሕዝነት ናይ ጐይታ ጸጋ እዩ
ምሕዝነት መሰረታዊ ኣርእስቲ እዩ፡ ብዙሕ እዋን ቅዱስ ኣቦና እውን፥ ምሕዝነት ካብ ጐይታ ከም ጽሕፍቶ ዝተቐበልናዮ ጸጋ እዩ፡ ጸዋዕታና ንሱ እዩ፡ ኣዕሩኽ ጐይታ ኰይንካ ምንባር [ … ] ኣንሕና ኵላትና ክርስቲያን እዚ ጸጋ’ዚ ተቐቢልና ኢና፡ ክፉታት ኰይንና ናብ ልበ ኢየሱስን ናብ ዕርክነቱን ንምእታው [ … ] ዕርክነት ወይ ምሕዝነት ጽሕፍቶ እዩ፡ ህልዎተ ምሕዝነት ኣብ መንጐና ጽሕፍቶ እዩ፡ ኢየሱስ ንነፍሲ ወከፍና ዝዕቅቦ ጸጋ እዩ፡ ንሱ ኣብ ምሕዝነት ዘይቦክር እዩ፡ እሙን እዩ፡ እንክብሉ ዕለት 14 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ንጐሆ ኣብ ዘዕረረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖ ዘስመሩሉ ሓሳብ እዩ።
ዕርክነት ምስ ኢየሱስ
ዕለት 25 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ኣብ ሚላኖ ሓውጾተ ኖልዎ ኣብ ዘካየድሉ እዋን እውን ምስቶም ምስጢረ ሜሮም ዝተቐበሉ መንእሰያት ተራኺቦም፥ ኣብ ጸጋን ብጸጋን ንምዕባይ፥ ምስ ኣቦ ሓጎታትን ኣደ ዓበይን ምዝታይን ቀረባኦም ምዃንን፡ ምስ መሓዙትን የዕሩኽን ምጽዋትን ኣብ ቁምስና ምኻድን የድልይ፡ በዚ መገዲ’ዚ ንዓቢይ ጸሎትን ንወትሩ ጸላይነትን ትድረኽ። ጸሎት ነቶም ሰለስተ ነገራት ዘጣምር እዩ” እንክብሉ ገሊጾም ከምዝነበሩ ይዝከር።


text:
ዕውታት ሃገራውያን ጋንታታት
ኤርትራ ናብ ሃገረን ተመሊሰን
ብድራር ፍሰሃየ- ኣብ ኣልጄርያ ክካየድ ኣብ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታን ዴንማርክ ኣብ ዝተኻየደ ዓለማዊ ሻምፕዮና ኣትሌቲክስ ፍርቂ ማራቶን ተሳቲፈን ዘኹርዕ ዓወታት ዘመዝገባ ሃገራውያን ጋንታታት ኤርትራ ብ 1 ን 2 ን ሚያዝያ 2014 ናብ ሃገረን ተመሊሰን።
እተን ሃገራውያን ጋንታታት ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ብሓለፍቲ ሃገራውያን ፈደረሽናት ቅድድም ብሽክለታትን ኣትሌቲክስን ኣኽሊል ዕንባባብ ብምብርካት ምዉቕ ኣቀባብላ ተኻይዱለን። ኮሚሽነር ስፖርት ኤርትራ ሜ/ጀ. ሮመዳን ዑስማን ኣወልያይ ናኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣብ ቤ/ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ኣብ ዘዘራረበሉ ሰዓት ድማ ንዘመዝገብዎ ዓወት ብስም ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ዮሃንኡ ድሕሪ ምግላጽ ንቀጻሊ ንጥፈታቶም ዓወት ብምምናይ ብኮሚሽን ስፖርት ኩሉ መዳያዊ ምትብባዕ ከምዘይፍለዮም ኣረጋጊጹሎም።
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ካብ 8-29 መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ ውድድር ብሽክለታ ኣልጄርያ ጎብለል ብምዃን ሓያለ ዋንጫታትን ናይ ክብሪ ማልያታትን ምዕታራ ይዝከር። ሃገራዊት ጋንታ ኣትሌቲክስ ኤርትራ ብወገባ ብ 29 መጋቢት 2014 ኣብ ዴንማርክ ኣብ ዝተኻየደ ዓለማዊ ውድድር ፍርቂ ማራቶን ብመንገዲ ኦሎምፒካዊ ኣትሌት ሳሙኤል ጸጋይ ብሩር ሜዳልያ ክትዓትር እንከላ ኣብቲ ውድድር ዘሳተፈቶም ኣትሌታት ዘርእሰናይ ታደሰ፣ ንጉሰ ኣምለሶም፣ ግርማይ ገብረስላሰን ሳምሶን ገብረዮውሃንስን ድማ ውድድሮም ምስ ብሉጻት ሸሞንተ ኣትሌታት ክዛዝሙ ብምኽኣሎም ኤርትራ ብደረጃ ሃገር ኣብቲ ውድድር ንዝተሳተፋ ሓያላት ሃገራት ብምብላጽ ተሸላሚት 5 ወርቂ ሜዳልያ ክትከውን ክኢላ’ያ።
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ


text:
ኣብ ትግራይ ካብ 1996 ዓ/ም ንነዘ ዝተጀመረ ኣብ ውዳበ ኣንስትዮ ዝተመስረተ ልምዓታዊ ጉጅለ ዝሐሸ ውፅኢት የመዝግብ’ሎ፡፡ ብመሰረት እዚ ኣብ 2011 ዓ/ም ቁፅሪ ኣብ ማእኸላት ሕክምና ዝወልዳ ኣደታት 11 ምኢታዊ ዝነበረ ኣብዚ ሐዚ እዋን ናብ 45 ምኢታዊ ልዒሉ’ሎ ኮይኑ ግና ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣብ ውሽጢ ወረዳ ካብ ጣብያ ናብ ጣብያ ኣፈላላይ ‘ሎ፡፡ እዚ ድማ ነቲ በብደረጅኡ ዘሎ ፃዕሪ ኣመራርሓ ዝገልፅ’ዩ፡፡
ብመሰረት መግለፂ ኣይተ ሓጎስ ጎደፋይ ኣብ ትግራይ ኣብ ከይዲ ውራይ ጥዕና ኣጋሚ እዩ ተባሂሉ ዝግለፅ ኣደታት ኣብ ገዘአን ምውላደን እዩ፡፡ ብጠንቂ እዚ ድማ ልዕሊ 70 ምኢታዊ ብሰንኪ ኣብ እዋን ሕርሲ ዝፈስስ ደም ህይወተን ይስእና ኣለዋ፡፡
ካልእ ኣብ ትግራይ ኣብ ከተማታት መቐለን ኣኽሱምን ባንክታት ደም ተጣይሾም ኣለዉ፤ ኮይኑ ግና እኹል ደም ኣይረኽባን ዘለዋ፡፡ ኣብ ትግራይ ዘሎ ፀገም ዋሕድን ክንክንን ኣምቡላንስ እውን ከም ሓደ ማሕለኻ እዩ ዝግለፅ፤ ኣብ ትግራይ 190 ኣምቡላንስ እየን ግልጋሎት ዝህባ ዘለዋ፡፡
ኣብ ትግራይ ብዋናነት ዝግለፅ ፀገም ኣብ ኣመራርሓ ዝርአ ዘሎ ፀገም እዩ፤ እቲ በብከባቢኡ ዝረአ ውፅኢት ኣብ ጥንካረን ድኽመትን ኣመራርሓን እዩ ዝውሰን ኢሎም ኣይተ ሓጎስ፡፡ ተወፋይነት ሰብ ሞያ ጥዕና እውን ብምሉእነት ኣይተሰገረን ይብሉ፡፡


text:
ኣብ ሱማሊያ መሬት ዝስእን ዘሎ ኣል-ሸባብ ውሑዳት ተዋጋእቱ ብፍጽምዎም መጥቓዕትታት ብዛዕባ ዝፈጠር ጽዕንቶ ትኹረት ሂቡ’ሎ።ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ሚያዚያ ዓሰርተታት ሰባት ዝቐተለ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ ጋሪሳ ዝተፈጸመ ዓብዪ መጥቓዕቲ።ሙስሊም መናእሰይ ምብራቕ ኣፍሪካ ተመሳሳሊ ስትራተጂ ክጥቀሙ ይጽውዕ ኣሎ፤ኣል-ሸባብ።
ሓደ ስዋሂልኛ ብዝዛረቡ 50 ተዋጋእቲ ተኸቢቡን ጸሊም ተኸዲኑን ኣብ ዘስምዖ ናይ 21 ደቓይቕ ናይ ቪዲዮ መልእኽቲ ቁጽሪ ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ እናወሓደ ይኸይድ ከምዘሎ ኣሚኑ’ሎ።
እንተኾነ ግን ኣብቲ ቪዲዮ ዝርአ ኬንያዊ መራሒ ኣል-ሸባብ ኣሕመድ ኢማን ዓሊ ‘’ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ኣሕዋትና ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ንዝተዋጽኡ ወታደራት እሞኽኣ ሓግዝ ምዕራባዊያን ሃገራት ንዘይተፈለዮም ክስዕሩ ተኽእሎ ኣለዎም’’ይብል።
ኣብ ዝሓለፈ ሰነ ሰበስልጣን ስለያ ሱማሊያ ዝስልጥንሉን ኣብ ሞቓድሾ ዝርከብን ወታደራዊ ቐጽሪ ንዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ኣል-ሸባብ ሓላፍነት ወሲዱ እዩ።
እቶም ናዕበኛታት ኣብ ደቡባዊ ሱማሊያ ብሩንዳዊያን ወታደራት ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካ ንዝነቆጥሉ መደብር ብምጥቓዕ ን30 ወታደራት ቀቲሎም።
ነጻ ተንታኒ ዓብዲዋሃብ ሸኽ ዓብዲሳማድ በቲ ሓድሽ ናይ ቪዲዮ መልእኽቲ ንዝተደናገሩ መናእሰይ ዝዓለመ እዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝትኡ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
28 ዝኣባላቱ ሕብረት-ኤውሮጳ፡ ኩሉ-መዳያዊ ጸገማት ኣጋጢምዎ`ሎ- ዝሕታለ-ዕብየት ኤኮኖሚ፡ ናህሪ ሸቕሊ-ኣልቦነት፡ ስሚዒት ወገንነት፡ ማዕበል ፍልሰተኛታት፡ ስግኣት ሽበራ ፡ ከምኡ`ውን ዳግመ-ምትንሳእ ሩስያ።
በዚ ምኽንያት ድማ፡ መጻኢ ዕድልን ቅርጽን ሕብረት-ኤውሮጳ ኣብ ሕቶ ኣትዩ ይርከብ። ኤውሮጳውያን ኣውጻእቲ ፖሊሲታትን፡ ተንተንትን፡ ንፕሮጀክት ውህደት ሕብረት-ኤውሮጳ ምስ ብሽክለታ የወዳድርዎ- ጉዕዞኣ ጠጠው እንተቢላ ትወድቕ። ብዙሓት ክኢላታት፡ እታ ብሽክለታ ትቕጽል ከምዘላ ዝኣምኑ`ኳ እንተኾኑ፡ ካልኦት ድማ ኤውሮጳዊት ብሽክለታ ኣኻይድኣ ልውይውይ ትብል ዘላ ትመስል ይብሉ።
ብሪጣንያ ካብ`ቲ ደምበ ክትወጽእ ምምራጻ፡ ፖላንድን ሃንጋሪን ልኡላውነትና ኣረጋግጹልና ምባለን፡ ንናይ ጀርመን ቻንስለር ኣንጀላ መርከል ፓርቲ ምርጫ ዝተዋህበ ድኹም ምላሽ፡ ከምኡ`ውን ንብራስልስ ዝውሃብ ስልጣን በዚሑ ዝብሉን ካልኦትን ካብ መንጎ`ቶም ከም ጠንቅታት ዝርኣዩ ዘለዉ`ዮም።
ቻርለስ ኩፑቻን፡ ኣብ ምምሕዳር ኦባማ፡ ክኢላ ጉዳይ ኤውሮጳ ዝነበረ`ዩ፡ “ኤውሮጳ ካብ ሕብረት ናብ ነብስወከፍ ሃገራት፡ ናብ ተሪር ልኡላውነትን ዕጹው ዶባትን ትምለሰሉ ኩነታት ንርኢ ከይንህሉ ይስከፍ`የ” ይብል ።
ኣብ ቤት-መኽሪ ዝምድናታት ወጻኢ ዝሰርሕ፡ ጀፍሪ ገድሚን ብወገኑ፡ ንዝሓለፈ 10`ታት ዓመታት፡ ንኤውሮጳ ሰላምን ብልጽግናን ክልግሰላ ዝጸንሐ ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ብቕጽበት ይሃስስ ኣሎ ይብል። ካብ መንጎ ምኽንያታት ገሊኡ፡ ግሎባላውነት፡ ትንሳኤ ሩስያን፡ ዳግመ-ምቑጣብ ኣመሪካን ምዃኑ`ውን ይጠቅስ።
ካልኦት `ውን፡ ህዝቢ ኤውሮጳ ነቲ ዝሓለምዎ፡ ማእከላይ እቶት-ናብራ ስለዝሰኣንዎ፡ ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ዘይምሕጓስ ስምዒት ኣሎ ይብሉ። ስተፈን ዛቦ ካብ ጆን ሃብክንስ ዩኒቨርሲቲ ሓደ ካብኦም`ዩ፡
“ንዕኦም ትኸውን ኤውሮጳ ኮይኑ ክስምዖም እንተኾይኑ፡ ሻቕሎቶም ግምት ክውሃቦ ኣለዎ” ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዖ ይክኣል።
ማሕበራውን ፖሊቲካውን ቅልውላው ኤውሮጳ፡ በዚ ዳሕራዋይ ሓደ ሚልዮን ዝኾኑ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ብኢሱዎ ይርከብ-መብዛሕቲኦም ካብኦም ሙስሊም`ዮም።
ድሕረ-2ይ ኩናት ዓለም-ኤውሮጳ፡ ካብ ዩ.ኤስ `ውን ቀጻሊ ድጋፍ`ያ ክትረክብ ጸኒሓ። ግን ኣብ`ዚ ጉዳይ`ዚ`ውን ግዜ ይቕየር ኣሎ`ዩ። ኣብ መንጎ ሃገራት ትራንስ-ኣትላንቲክ፡ ጉዳይ ምሽካም ዕዳን፡ መሻርኽቲ ዝህልወን ሓላፍነትን ኣብ እዋን ምምሕዳር ትራምፕ ጎሊሑ መጺኡ`ሎ። ስተፈን ዛቦ ግን፡ ድሕሪ ምምሕዳር ትራምፕ`ውን እንተኾነ፡ ኣመሪካ እቲ ንዝሓለፈ 50 -60 ዓመታት ክትጻወቶ ዝጸንሐት ተራ ክትቅጽሎ`ያ ኢልካ ምግማት ይሸግር`ዩ ይብል።
ብዝኾነ ግን፡ ኤውሮጳክ ኣብ`ቲ ማዕበል ክትሃድም ዘይኮነትስ ኣብ`ቲ ማዕበል ክትሳፈር ከምዘለዋ መብዛሕቲኦም ተንተንቲ ይሰማምዑ።


text:
ነባሪ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ'ዩ። አርካን ሃይለ ይበሃል። ኣብ ኣስመራ ኤርትራ ተወሊዱ ኣብ 4-ዓመቱ ናብ አዲስ ኣበባ ምስ ወለዱ ከይዱ ኣብ ዓሰርተ ዓመት ዕድሚኡ ናብ ኣሜሪካ መፂኡ።
ኣቶ ኣርካን ሃይለ ኣብ ኣሜሪካ ተማሂሩ ንዝሓለፉ ዳርጋ 11-ዓመታት ኣብ ሓደ ናይ ሕጊ ትካል ይሰርሕ'ሎ። ኣብ ዝመፅእ ሰሙን 26-ሚያዝያ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ንአባልነት ባይቶ'ታ ኸተማ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ሕፁይ ኾይኑ ቀሪቡ'ሎ።
ኣብዚ ምርጫ ንኽካፈል ዝደረኾ ኣብታ ከተማ ዘሎ ስርዓተ ትምህርቲ ምኻኑ ዝተዛረበ ኣርካን ሃይለ ኣብ ስርሖም ፅቡቅ ዘይኾኑ መማህራን ካብ ስርሖም ንምስንባቶም ድሕር ክንብል የብልናን ተሓታትነት ክህሉ'ለዎ ኢሉ'ሎ።
ኣብዚ ውድድር ምርጫ ሓቢሮምኒ ዝወዳደሩ ዘለው ተሞክሮ ዘለዎም ብሞየኦም ኣብ ፖሎቲካ ዘለው'ዮም ሓደ ካብአቶ'ውን ቅድሚ ሎሚ ኣባል'ቲ ባይቶ ዝነበሩ'ዮም ዝበለ ኣቶ ኣርካን ሃይለ ካብዚ ከይዲ ንመፃኢ እንታይ ክገብር ንመን ክዛረብ ከምዘለኒ ተማሂረን ይመሃርን'ለኹ ኢሉ።


text:
ኣብ ናይ ሱማሊያ ኪስማዮ ዝካየድ ምርጫ ንህዝቢ ሱማሊያ ጥራሕ ከሳትፍ ኣለዎ ዝበሉ ወሃቢ ቃል ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣብ ናይ ጁባላንድ ምርጫ ካብ ዝተሳተፉ ሕፁያት ብሓለፋ እንድግፎ ሰብ ይኹን ጉጅለ የብልናን ኢሎም።
ኢትዮጵያ ሱማሊያ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት እትግለፀሉ ናብ ዝነበረት ህውከትን ዕግርግርን ንኸይትምለስ ንዘረጋግፅ ከይዲ ኢያ ትድግፍ ኢሎም።
እንተኾነ ኢትዮጵያ ዞባዊ ማሕበር ብዓል ስልጣን በይነ መንግስቲ ልምዓት/ኢጋድ/ ናይ ምስላጥን ምክትታልን ጊደ ንኽህልዎ ኣብ 2011 ኣ/ፈ ንዝተብፅሐ ስምምዕ ትድግፍ።
ኢጋድ ኣብ ከይዲ ጁባላንድ ግዲኡ ፀንቂቑ ክጥቀምዶ ኣለዎ ዝብል ተሓቲቶም ‘’ደም ንኸፍል ኣለና፤ህይወት ንኸፍል ኣለና።ኣብ ማእኸላይን ደቡብን ሱማሊያ ኣንፃር ኣል-ሸባብ ዝዋግኡ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣለውና።’’ ምስበሉ ምስ ኣል-ሸባብ ዝዋግኡ ሓይልታት ኬንያ፣ህዝቢ ሱማሊያ ጠጠው ንዝበልሉ ዕላማ ደጊፎም ኣብ ሱማሊያ ኣብ ውግእ ዝርከብ ሓይልታት ኣሚሶም’ውን ኣለው ኢሎም።
ደምን ህይወትን ኣብ ምኽፋል ዝርከቡ ወገናት ነገራት ኣብ ሱማሊያ ከመይ ይኽዱ ኢሎም ጊድኦም ኣይፃወቱን ኢልካ ምሕሳብ ትርጉም ኣልቦ እዩ ኢሎም ኣቶ ጌታቸው።
መንግስቲ ሱማሊያ ሕገ መንስግስቲ ክሳብ ዝፀድቕ ምምስራት ምምሕዳር ጁባላንድ ክፀንሕ ድልየት ኣለዎ።ንናይ ኢጋድ ናይ ምርግጋእ መደብ’ውን ምሉእ ብሉእ ባዕሉ ክቆፃፀሮ ይደሊ መንግስቲ ሱማሊያ።


text:
ኣብቲ ኣብ ዋና ከተማ ሶማል ሞቃዲሾ ብምትሕብባር መንግስቲ ሶማልን ኣሜሪካን ዝተኻየደ ደብዳብ ነፈርቲ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ጥሩፍ ጉጅለ አል ሸባብ ምቕታሉ ሚንስትር ምክልኻል ኣሜሪካ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣረጋጊፁ።
ዓሊ ጃባል ብዝብል ዝፍለጥ ዓሊ መሓመድ ሑሴን ዝተባህለ ውልቀ ሰብ ኣብ ሞቓድሾ ዘለው ወነንቲ ኣብያተ ንግዲ ነቲ ጥሩፍ ጉጅለ ገንዘብ ከወፍዩ ዘገድድ ዝነበረ እዩ።
ናይ ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተባህለ ትካል እዚ ኣብ ዘውፅኦ ሓፂር መግለፂ እቲ መጥቓዕቲ ዝሓለፈ ቀዳም ከምዝተፈፀመ ብምግላፅ ዝሞተ ሲቪል ሰብ ከምዘየለ ሓቢሩ።
ኣብ ታሕታይ ሸበሌ እቶም ጥሩፍ ጉጅለ ይጉዓዙለን ዝነበራ ክልተ መካይን ዒላማ ከምዝነበራ ሓደ በዓል ስልጣን ፀጥታ ሶማል ገሊፆም።
ናይ ሶማል ፕረዝደንት መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ነቲ መጥቓዕቲ ከምዘፅደቑዎ ሚንስትር ሓበሬታ ሶማል ዓብዱራሕማን ዑማር ዑስማን ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።


text:
ገለ ነጥብታት ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ ኮንፈረንስ
22/07/2010
መእተዊ
ካብ ዕለት 19 መጋቢት ጀሚሩ ኣብ ከተማ መቐለ ኮንፈረንስ ሰላም፣ ልምዓትን ዲሞክራስን ዝብል ስያመ ዝተውሃቦ ዋዕላ ይካየድ ኣሎ። ሎሚ መዓልቲ ድማ ራብዓይ መዓልቱ ሒዙ ኣሎ። ክሳብ ትማሊ ኣብ ዝነበረ መርሃ ግብሪ ሰነድ ቐሪቡ ኣብቲ ሰነድ ተመርኵሱ ድማ ካብ ህዝቢ ርእይቶታትን ሕቶታትን ተዋሂቡ እዩ። ብፍላይ ሃገራዊ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓደ ነጥቢ ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ትግራይን መላእ ሃገርን ካብ ዝመፅኡ ኣካላት ንዝቐረቡ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣቦወንበር ህወሓት ዶክተር ደብረፅዮን ዝሃብዎ ምላሽን መብርህን መርኣዩ ክኸውን ዝኽእል ነጥብታት ኣልዒልካ ከምዚ ዝስዕብ ምቕራብ ይከኣል።
“ዘይተሰርሐ የለን። እዚ ግን ዘይጎደለ የለን ማለት ኣይኮነን”
ኣብ መብዛሕትኡ ርእይቶታት ከምዝተልዓለ ኣብ ትግራይ ኮነ ኣብ መላእ ሃገር ኣብቶም ወሰንቲ ናይ ልምዓት ዓውድታት ዘይተሰርሐ የለን። ኣብ መሰረተ ልምዓት ማይ፣ መንገዲ፣ መብራህቲ፤ ኣብ ማሕበራዊ ልምዓት ትምህርቲን ጥዕናን፣ ኣብ ተጠቃምነት መናእሰይ ከተማን ገፀርን፣ ኣብ ህንፀት ፍትሕን ዲሞክራስያዊ ስርዓትን፣ ኣብ ፍትሕን ፀጥታን፣ ኣብ ሃገራዊ ሓድነትን ፖሊስታት ወፃኢ ጉዳያትን ወዘተ ብርክት ዝበሉ ስርሓቲ ከምዝተሰርሑ ብዝተፈላለዩ ኣካላት ተላዒሉ። ዶክተር ደብረፅዮን እውን እዚ ትኽክል ምዃኑ ኣረጋጊፆም።
ኮይኑ ግና ማዕረ ማዕረ እቲዝተመዝገበረ ከም ኣገላልፃ ዶክተር ደብረፅዮን “ዓለም እውን ክቐንኣሉ ዝጀመረ ዘህርፍ” ልምዓት ሕዚ እውን ዘይተሰገሩ ንጉዕዞ ህዳሰ እዛ ዓዲ ሓሊኹ ዝሓዘ ብዙሕ ፀገም ከምዘሎ ኣነፂሮም። “ሰሪሕና ኢና ኢልካ ዘየጃህር እዩ” ብምባል እውን ይገልፅዎ። ስለዚ ሕዚ ከም ኣመራርሓ ኢህወደግ እውን ዝተሰማመዓሉ ዝተኾለፈ ናይ ህዳሰ ጉዕዞ ብዝሓሸ መንፈስ ክልዓዓል ምግባር ካብኡ ድማ ህዝቢ ተረባሓይ ዝኾነሉ ባይታ ምፍጣር ኣገዳሲ እዩ።
“ስራሕና ብዘይምስራሕና ዝተፈጠረ ፀገም እዩ”
ብርክት ዝበለ ብፍላይ ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ትግራይ ዝመፀ ተወካሊ ዘልዓሎ ሓደ ዓብዪ ሕቶ ሃገር ኣብ ጥቓ ምፍራስ ዝበፅሓትሉ ምኽንያት እንታይ እዩ ዝብል እዩ። እዚኣ ብቐጥታ ዝመለሱ ዶክተርደብረፅዮን “ኣመራርሓ ኢህወደግ ስርሑ ብዘይምስርሑ ዝተፈጠረ ፀገም” ኢሎምዎ ኣለዉ። እዚ እንተብርሁ ድማ ጥፍኣት ኢትዮጵያ ተመንዮም ደው ኢሎም ኣብ ዝሓድሩ ፀላእቲዘላ ሃገር እያ ኢትዮጵያ። በዚ መሰረት ናይቲ ኣመራርሓ ድኽመት ዝፈጥሮ ሰፊሕ በሪ ተጠቒሞም ኣትዮምከም ድላዮም እንትገብሩ ኢና ርኢና ኢሎም። በዚመሰረት እቲ ቀንዲ ምኽንያት እቲ ኣብ ኣመራርሓ ዘሎ ፀገም ስለዝኾነ እቲ መፍትሒኡ ኣመራርሓና ጥዕና ዘለዎ ምግባር እዩ ብምባልመሊሶም። ኣብ ዘረብኦም እውን “እቲ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ካብ ደገ ዝመፀ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ውሽጥና እውን እናገበለ ዝመፅአ ፅግዕተኛ ሓይሊ ዝፈጠሮ ፀገም እዩ” ብምባል የብርሁ።
“ዓብዪ ግፍዒ እዩ ተፈፂሙ፤ ዝሕባእ ኣይኮነን”
እቲ ኣብልዕሊ ተጋሩ ዘጋጠመ ዘርኢ ዝፈለየ ተፃብኦታት ዳርጋ ኩሉ ዕድል ዝተውሃቦ ኣካል ዝተዛረቦ፤ “ብስሩ ውሕስና እዚ ህዝቢ እንታይ እዩ?” ክሳብ ምባል ብዝበፅሕ ኣገላልፃ ዝተዓጀበ ወጣሪ ሕቶ ነይሩ። መልክዑ ድኣ ይፈላለ እምበር ኩሉ እዚኣ ከይተዛረበ ዝሓለፈ ኣይነበረን። ናይቲ ጉዳይ ክብደት እውን ካብዚ ምርዳእይከኣል።
ኣቦወንበር ህወሓትን ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይን ዶክተር ደብረፅዮን ፈለማን ቅድሚ ኹሉን እቲ ዘጋጠመ ግፍዒ ዓብዪ ግፍዒ ምዃኑ ኣረጋጊፆም፤ ዝሕባእ ነገር ከምዘይኮነ እውን ኣብሪሆም። እዚ ግፍዒ እዚ ከጋጥም ተባሂሉ ተሓሲቡ ከምዘይፈልጥ ድሕሪ ምግላፅ ድማ ፍልፍሉ ካብ ክልቲኡ ወገን ምዃኑ የብርሁ። እቲ ሓደ ካብ ባዕሉ ካብቲ ኣመራርሓ እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ ነዚ ተጠቒሙ ናብ ረብሕኡ ከውዕል ካብ ዘይድቅስ ናይ ደገ ሓይሊ እዩ ኢሎም። ዶክተር ደብረፅዮን እቲ ናይ መወዳእታ ሸቶ ከምዚ ዝበለ ምንቅስቓስ ስርዓት ምዕናው እዩ ድሕሪ ምባል ኣብ መፍትሒኡ ጊዜ ሂቦም ኣብሪሆም። እቲ ሓደ ክኸውን ዘለዎ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኣመራርሓ ክፀሪ ምግባር ምዃኑ ገሊፆም። ከም ኣበሃህላ ዶክተር ደብረፅዮን ኢህወደግ ሕዚ በፂሕዎ ዘሎ ምርድዳእ ነቲ ፀገም ንእሽተይ ብዘይብሃል ደረጃ ክቐርፎ እዩ። ኣመራርሓ ነብሱ ክርኢ ተገይሩ ኣሎ። እቲ ካልኣይ ኣብ መናእሰይ ዘሎ ትኽክለኛናይ ልምዓትን ተጠቃምነትን ሕቶ ምምላስ እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማነዞም ናይ ደገ ሓይልታት ዝምክት ማሕበራዊ ክብርን ፖለቲካዊ ኩነታትን ምፍጣር እዩ። እንድሕር ድኣ ጠንኪርካ ዝኣትወካ ሓይሊ ከምዘየለ እውን የዘኻኽሩ ዶክተርደብረፅዮን።
“ሕነ ናብ ምፍዳይ ኣይንኣቱን”
ምስቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ዝተኣሰሰር ዶክተር ደብረፅዮን ዘልዓልዎ ሓደ ነጥቢ ነቲ ዘጋጠመ ግፍዕን በደልን ስዒቡ ክህልው ዝግብኦ ግብረ መልሲ ዝምልከት እዩ። ዋላ ካብቲ ህዝቢ ዝተልዓለ ብዙሕ ርእይቶ በዛ ነጥቢ እዚኣ ዝጅምርነይሩ “ሕነ ናብ ምፍዳይ ኣይንኣቱን” ብዝብል። ስለዝኾነ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ማለት እውን ኣብ ክልል ኣመሓራ ዝተጋፍዑ ተጋሩ፣ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተበደሉ ሶማሌ ኢትዮጵያ ወዘተ ዘጋጠሞም ፀገማት ካብቲ ዝተገለፀ መሰረታዊ ሓሳብ ዝብገስ ብምዃኑ ከም ኣገላልፃ ዶክተር ደብረፅዮን “ኣብዚ ኹሉ ክፋእ ህዝቢ ከም ህዝቢ ኢዱ ዘየለ” ብምዃኑ ናብ ሕነ ምፍዳይን ምጥልላፍን ከይኣተወ ብዝልዓለ ጥበብ ክእለ ክኢሉ እዩ። እዛሰላም እዚኣ ብኸመይ ዝበለ ተጋድሎ ከምዝመፀት ስለዝፈልጥ ህዝብና ናብ ካልእ ነገር ዘይምኻዱ እውን ኣመስጊኖም፤ ንኢዶም ዶክተር ደብረፅዮን።
“መናእሰይ ካልኦት ክልላት ስልጡን ኣገባብ እዮም መሪፆም”
ተጠቃምነተ ልምዓት መናእሰይን ተቓላዓይነቶምን ዝምልከት ሰፊሕ ዘተ ዝተገበረሉ ዋዕላ እዩ፤ ብፍላይ ኣብ ናይ ትማሊ ውዕልኡ። ብምዃኑ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባበታት ዘለዉ መናእሰይ ኣብ ከመይ ዝበለ ብርኪ ተረባሕነት ከምዘለዉ ብብርክት ዝበሉ ወገናት ዝተልሉ ሓሳባት ኣለዉ።
ካብ ገሊኦም ብፍላይ ፀገም ተፈጢሩወን ካብ ዝነበሩ ክልላት ዝመፅኡ ተወከልቲ ዝተልዓለ ሓሳብ መዘራረቢ ነይሩ። ‘እቲ ፋብሪከ ዘቃፅል መንገዲ ዝዓፁ ዘሎ መንእሰይስ ስራሕ ስለዝሰኣነ ፍትሒ ስለዝደንጎዮ እዩ’ዝብል ርእይቶ ተላዒሉ ብብዘሓት ውሃብቲ ርእይቶ ጌጋ ምዃኑን ክእረም ከምዘለዎን ተገሊፁ። ኣብ ዘረባ ዶክተር ደብረፅዮን እውን እዚ እዩ ተንፀባሪቑ። ንሶምከምዝበልዎ “ኣብ ዝኾነ ይኹን ጫፍ ኢትዮጵያ ዘሎ መንእሰይ ተመሳሳሊ ሽግር እዩ ዘለዎ። ካብ መንእሰይ ኦሮሞ ኮነ ኣመሓራ እንተኾነ ዝገድድ እንዘተይኮነ ድማ ዘይንእስ ፀገም ዘለዎ መንእሰይ ኣሎ፤ ኣብ ትግራይ ኮነ ኣብ ካልእ ክልል። እዚ መንእሰይ እዚ ፋብሪክኡ ዘየቃፀለ፣ መኪንኡ ዘየቃፀለ፣ ልምዓቱ ዘየተኣጓጎለሉ ምኽንያት ስልጡን ኣገባብ ስለዝመረፀ እዩ።” ብምባል ኣብሪሆም። ነቲ ከምኡ ዓይነት ርእይቶ ዝሃበ ወገን እውን “ክእረም ዘለዎ ግጉይ ኣረኣእያ እዩ” ብምባል እርማት ሂቦም ክኸውን ኣለዎ ኣብ ዝበልዎ ኣድሂቦም መብርሂ ሂቦም።
“ፀገም ኣለኒ ዝበለ መሊሱ ፀገም ኣይፈጥርን። ልምዓት ውሒዱኒ ዝበለ ዘለዎ ናይ ልምዓት ትካል ኣየብርስን። ርግፅ እዩ መንእሰይና ከፊእዎ ኣሎ። ይኹን እምበር እቲ ዝተኸተሎ መንገዲ ግጉይ እዩ። ናይ ካልእ ክልል መንእሰይ ጥዒምዎ ኣይኮነን ስኽ ዝበለ። እቲ ኣገባብ ንሱ ስለዘይመረፆ እዩ።” ብምባል እርማቶም ሂቦም፤ዶክተር ደብረፅዮን። ንኹሉ ተሳታፊ ኣብ ዘሕልፍዎ መልእኽቲ ድማ “መንእሰይ ትካል እንተቃፅል ስለዝመመሮ እዩ ኣቃፂሉ ኣይኮነን ክብሃል ዘለዎ፤ ከይተቃፅል ትጋገ ኣለኻ እዩ ክብሃል ዘለዎ። መናእሰይ ካልኦት ክልላት ስልጡን ኣገባብ ስለዝመረፁ እዮም ስኽ ዝበሉ” ኢሎም።
“ልዕልነት ትግራይ ፅውፅዋይ እዩ!”
ኣብዚ ዋዕላ እዚ ብጣዕሚ ብዙሓት ተሳተፍቲ ክልልት ኢትዮጵያ ህዝቢ ትግራይ ከምቲ ዝውረ ከምዘይሓለፈሉ ልዕልነት ትግራይ ዝብሃል እውን ከምዘየለ ብዓይንና ርእይና ኣሚንና ኣለና እናበሉ እንትምስክሩ ተደሚፆም እዮም። ካብ ትግራ እውን ተመሳሳሊ ሓሳብ ይቐርብ ነይሩ። “እንተሓሰብክምዎ ኸ ከመይ ኣቢልና ኢና ንበይንና ክንለምዕ?” ብምባል ነቲ ተሳታፋይ ንባዕሉ ሕቶ ዘቕረቡ ኣካላት እውን ነይሮም።
ዶክተር ደብረፀዮን እዚ ጉዳይ እዚ ዝርዝር ኣቢሎም ርእዮምዎ ኣለዉ። ሓደ እቲ ንብዙሕ ዓመታት ዝብሃል ዝነበረ ዝተቐረፀ ኣጀንዳ ስለዝነበረ እምበር ትግራይ ካብ ካልእ ንላዕሊ ከምዘይለምዐት ስለዝጠፍኦም ከምዘይኮነ ይዛረቡ። እዚ ካብ ናይ ፀላእቲ ወረ ምዃነ ሓሊፉ ኣብ ኢህወደግ ኣበ ባዕሉ እውን ዝኣተወ ኣረኣእያ ከምዝነበረ ገሊፆም። ኣመራርሓ ኢህወደግ ሕዚ ኣብዘካየዶ ኣኼባ ግን “እዚ ጉዳይ እዚ ፅውፅዋይ ምዃኑ ተኣማሚንና ኣለና። እዚኣ ሒዝኩም ከይድኩም ንህዝብኹም ኣእምኑ” ዝብል ውሳነ ከምዝሓለፈ ገሊፆም።
ሓደ ካብቶም ሕልፊ ተረባሕነት ኣለዎ ትግራዋይ! ዘብሉ ዝነበሩ ተጋሩ ሰብ ሃፍቲ ምዃኖም ብተደጋጋሚ ዝተገለፀ ኮይኑ ዶክተር ደብረፅዮን ንታሪክ ክኸውን ብዝኽእል ኣገባብ ዝመለስዎ መልሲ እነሆ።
“እንትጅምር እዚ ስርዓት እዚ ንሓደ ከሀፍትም ንካልእ ከድኪ ኣይኮነን ተሃኒፁ። ከምኡ ክገብር ዘኽእል ኩነታት እውን የለን። ካብኡ ድማ ሓደ ሰብ ፅዒሩ ግዒሩ እንተሃፍተመ ኣብ ምንታይ እዩ እቲ ሽግር? ሌባ እንተኾይኑ ናይ ትግራይ ሌባ ኣሎ ናይ ኣመሓራ ናይ ኦሮምያ ሌባ ኣሎ ወዘተ። ሌባ ዓዲ ኣየብሉን። ሰሪሑ ህንፃ እንተሰርሐ፣ፋበሪካ እንተተኸለ ግን እንታይ እዩ ሽግሩ? ብስሩ እኮ ሌባ ዓብዪ ህንፃን ፋብሪካን ኣይተክልን!። ስለዚ ልዕልነት ትግራይ ዝብሃል ነገር ፅውፅዋይ እዩ”
“ሰራዊት ኣብ ገዛእ ዓዱ እንትቕጥቀጥ ርእይና!”
ጫፍ እቲ ሕዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ፀገም ካብ ዝተገለፀሎም ብዙሓት ነገራት እቲ ሓደ ኣብ ልዕሊ ናይ ፌደራል ትካላትና ዝተገበረ ዓብዪ ፀለመ፣ ጠቐነን መጥቃዕትን እዩ። እዚ ብዝተፈላለዩ መንገድታት ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት ብዝመፁ ሓሳባት ተገሊፁ እዩ። ምርር ዝበለ ዘረባ ዶክተር ደብረፅዮን ናይቲ ኩነታት ጫፍ ከርእየና ይኽእል እዩ።
“ክብርታት ሃገር ተደፊሮም እዮም። እንኮላይ ሰራዊትና እኮ እዩ ኣብ ገዛ ዓዱ እንትቕጥቀጥ ርእይና። ሰራዊት እዛ ሃገር ኣብ ገዛእ ዓዱ ከም ናይ ባዕዲ ሰራዊት ብዘይድቃድና ንምንታይ ኣትዩ እናተብሃለ እኮ እዩ ተቖናፂቡ። ካብ ደገ ዝመፀ ሰራዊት ክመስል በዚ እቶ በዚ ውፃእ ተባሂሉ ወዲ ህዝቢ ሰራዊት። ዓዲ ምሕላው እዩ ልእኹ። ግን ከምኡ ተባሂሉ። ብዓይንና ርእይና ሰራዊት እናተቐጥቀጠ። ኣብዚ ዓዲ እኮ ዘይተገበረ የለን። ግን እዚ ኩሉ እናቆፀርና ኣይንኸይድን። ይተኣረም ኢና ኢልና። እዚኣ ኩሉ ኣመራርሓ ኣሚኑላ፤ ወሲድዋ ንህዝቡ በዚ ክመርሕ እዩ ተደምዲ።”
“ምትካእ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣካል ብዕምቆት ምሕዳስ እዩ!”
ብርክት ዝብሉ ምስ ምውራድ ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ ተኣሳሲሩ ብዙሓት ርእይቶታት ዝተውሃቡሉ ዋዕሎ እዩ ነይሩ፤ ብፍላይ ኣብ ናይ ትማሊ ውዕልኡ። እዚ ገሊኡ ምስ ሕድሪ ምጥላም እውን ኣተኣሳሲሩ የልሎ ነይሩ። ኣብ ቁርፂ ሰዓት ስልጣን ምግዳፍ ትኽክል ድዩ ዝብል እውን ነይሩ። ነዚ መልሲ ዝሃቡ ዶክተር ደብረፅዮን “ምትካእ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣካል ብዕምቆት ምሕዳስ” ምዃኑ የብርሁ።
ኣብ ዘረብኦም
“እንትጅምር ስኽ ኢሉ ዱብ ዝበለ ሕቶ ኣይነበረን። ኣብ ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ ጉዕዞና ዝተገበረ እዩ። ከም ኣመራርሓ ኣነ ፀገማት ክፈትሕ ኣይከኣልኩን። እኩል ኣመራርሓ ኣየዕረፍኩን ስለዚ ዝሓሸ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ ግበሩሉ እዮም ኢሎም። ብሓደ ገፅ ዓቕምኻ ምፍላጥ እውን ፅቡቕ እዩ። ብዝኾነ ሕቶኦም ኣይንቕበልን እንተዝብል ኢህወደግ ክቕፅሉ እዮም ነይሮም። ግን እቲ ሕቶ ብመሰረታውነቱ እዩ ተራእዩ። ተዛቲናሉ። ተቐቢልናዮም። እምበር ስኽ ኢልካ መሽለጥ ኢልካንምውፃእ ዝተገበረ ፈተነ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ክልመድ እዩ ዘለዎ። ሕቶ ናብ ናብ ውዳበ ይቐርብ ይዝተየሉ፤ ተቐባልነት እንተሃልይዎ ይውሰን። እዚ ማለት ግን ጥርናፈ ምስሓት ኣይሓውስን። ኣይከኣልን እንተዝብሃሉስ ምቐፀሉ ነይሮም ማለተይእየ።” ብምባል ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር ሃይለማርያም ደሳለም ካብ ስልጣን ናይ ምልቃቕ ሕትኦም ኣካል ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ ከይዲ ምዃኑ የብርሁ።
መጠቓለሊ
ኣብዚ ዋዕላእዚ ብርክት ዝበሉ ክልላዊ፣ ሃገራውን ዞባውን ጉዳያት ተላዒሎም ዓሚቕ ዘተ እናተኻየደሎም ይርከብ። ካብ ዝሓለፈወርሒ መስከረም ጀሚሩ ካብ ኣባል ፈፃሚት ጀሚሩ ክሳብ ታሕተዋይ ካድረን ኣባልን ዝቐፀለ ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ ዳግማይ መድረኽ ሕዚ ኣብ ህዝቢ በፂሑ ኣሎ። በዚ መሰረት ድማ ንኣርባዕተ ማዓልቲ ዝተተለመ ኮንፈረስ ሰላም፣ ዲሞክራስን ልምዓትን ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ምክያድ ይርከብ። ኣብዚመድረኽ እዚ ሃገራዊ ኩነታት ብፍላይ ሰላምን ምርግጋዕን እዛ ሃገር ዝምልከት፣ ናይ ኣመራርሓ ለውጥታት፣ ዛጊድ ዘይተመለሱ ወሰንቲ ሕቶታት ልምዓት ክልልን ሃገርን ወዘተ ተላዒሎም እናተዘተየሎም ይርከብ።
ድምፂ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ንጸሓፍን ተርጓምን
ኣቶ ተኪኤ ተስፋይ፣ ናይ ኣበርክቶ ምስክር ወረቐት ሂቡ።
ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን፣ ንጸሓፍን ተርጓምን ኣቶ ተኪአ ተስፋይ፣ ኣብ ምምዕባል ቋንቋታት ሃገርና ብሓፈሻ ቋንቋ ትግርኛ ድማ ብፍላይ ንዝገበሮ ኣበርክቶ ዝገልጽ ወረቐት ምስክር ሂቡ።
ነቲ ወረቐት ምስክር፣ ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሓን ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ-ስዒድ’ዩ፣ ብ11 ሚያዝያ ኣብ ኣዳራሽ ማእከላይ ቤት-ጽሕፈት ህግደፍ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ንኣቶ ተኪኤ ኣረኪብዎ።
ኣብቲ ስነ-ስርዓት፣ ሓላፊ ምርምርን ስነዳን ህግደፍ ኣቶ ዘምህረት የውሃንስ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ኣቶ ተኪኤ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ሓያል ጻዕርን ምጽማምን ዝሓትት ምህሮኣዊ ቅያ ምፍጻሙ ጠቒሱ፣ እዚ ድማ ንቋንቋታት ሃገርና ብሓፈሻ ንቋንቋ ትግርኛ ድማ ብቐንዱ ነባሪ ሓወልቲ ከምዝኾነ ኣብሪሁ።
“ኣብቲ እትዓዮ ዓውዲ እምነትን ወኒን እንተዘይሃልዩካ ክትዕወት ዝከኣል ኣይኮነን” ዝበለ ኣቶ ዘምህረት፣ ኣቶ ተኪኤ ዝዓየዮ ስራሕ ናይ ከምዚ ዕዮ ህያው ኣብነት ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣቶ ተኪኤ ተስፋይ ብወገኑ፣ ምድላው መዝገበ-ቃላት ከቢድ’ኳ እንተኾነ፣ ብማእከላይ ቤት-ጽሕፈት ህግደፍ ዝተገብረሉ ኩሉመዳያዊ ደገፍ ኣብ ዓወት ናይቲ ስራሕ ልዑል ኣስተዋጽኦ ከምዝነበሮ ብምሕባር፣ ተመሳሳሊ ዕድላት ንካልኦት ክወሃብን ናብ ቋንቋ ዘተኰሩ ጽሑፋት ክቐርቡን ዘለዎ ጽኑዕ እምነት ገሊጹ።
ደራስን ናይ ታሪኽ ተመራማርን ኣቶ ኣለምሰገድ ተስፋይ ብወገኑ፣ ኣቶ ተኪኤ ነዚ ዓቢ ጻዕርን ትዕግስቲን ዝሓትት ስራሕ ምቕራቡ ኣድናቖቱ ድሕሪ ምግላጽ፣ ብወገኑ ዘዕግብ ኮይኑ ከምዝረኸቦ ሓቢሩ።
**** ኣ.ዜ.ኤ. ****


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናጽነትን ሉኣላውነትን ኤርትራ ክረጋገጽ ኣብ ናይ 1993 ረፈረንዱም ዝወሰዶ መርገጺ፡ ብትግባረ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ከረጋግጾን፡ ብምስረታ ጽቡቕ ጉርብትናዊ ዝምድናን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ኣብ መንጎ ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ክዛዝሞን ይጽውዕ።
መንግስቲ ህግደፍ፡ ምርግጋጽ ዲሞክራሲያዊን ሰብኣዊን መሰላት፡ ምስረታ ቅዋማዊ መንግስትን ግዝኣተ ሕጊን፡ ማሕበራዊ ፍትሒን ርግኣትን ኣብ ኤርትራ ከይረጋገጽ፡ ንኣብያ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምልካት ዶብ ከም ረቛሒ ጌሩ ዝህቦ ምስምስ ይዅንን። (ንዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ኣብ 2ይ ጉባአ ሰዲህኤርትራ ካብ ዝተወሰነ)
ኣብዚ ከባቢና ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ኣዛረብቲ ኮይኖም ካብ ዝጸንሑ ዛዕባታት፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያ ዝተፈጥረ ናብ ደም ምፍሳስ ዝማዕበለ ፍልልይ እዩ። እቲ ደም ምፍሳስ ብናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ጠጠው ኢሉ። ቀጻልን ዘተኣማምንን ሕጋዊ ፍታሕ ንምምጻእ ከኣ ብመሰረት ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ናብ ናይ ዓለም ቤት ፍርዲ ተመሪሑ “ቀያድን ናይ መወዳእታን” ብይን ተዋሂብዎ። እንተኾነ እቲ ሃዋህው ናብ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ተቐይሩ እቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ሕጋዊ ህድኣት ኣይተረጋገጸን። እዚ ዘይቅሱን ኩነታት ንብዙሓት ወገናት ክሻቕል ዝጸንሐ ኮይኑ፡ ከምቲ “ንሕማቕ ዘበንሲ በዓል ጋዕሲ ኣለዋ” ዝበሃል፡ በዚ ናይ ሰንፈላል ኩነታት ዝዕንገሉ ወገናት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ሓደ ካብኣቶም እዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ከምቲ ኣብ መእተዊ’ዚ ርእሰ-ዓንቀጽ ተጠቒሱ ዘሎ፡ ናይ ጉባአኡ ውሳነን፡ ብ7 ሰነ 2018 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ፈጻሚ ሽማግለኡ “ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዓማምን ትርጕም ዘይብሉን ውግእ ቅድሚ ምጅማሩ ይኹን ኣብ ዝጀመረሉ እዋን እውን ከይተረፈ፡ ኣካል ናይ’ቶም ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሽግራቶም ብልዝብ ክፈትሑ፤ ሰራዊታት ክልቲኡ መንግስታት ናብ ቅድሚ ውግእ ዝነበሮ ቦታታት ክምለሱ ዝጽውዑ ዝነበሩ ሃገራውያንን ኣህጕራውያን ሓይልታት ኢና ኔርና።” ኢስፊርዎ ዘሎን፡ ጉዳይ ኢትዮ-ኤርትራ ንክልቲኡ ህዝብታት ብዘርብሕን ቀጻሊ ኩለመዳያዊ ሰላሙ ብዘድምቕን ንክፍታሕ ክቃለስ ጸኒሑን ኣሎን።
እዚ ጉዳይ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ምስ ምምጻእ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ናይ ህዝቢ ድፍኢትን እነሆ እንደጋና እዋናዊ መዘራረቢ ኮይኑ ኣሎ። ብፍላይ ከኣ ናይቲ ንኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ግንባር ኢህወደግ ፈጻሚ ኮሚተ ንስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያ “ብምሉእ ተቐቢለ ክትግብሮ እየ” ዝብል መግለጺ ምስ ኣውጸአ ኣዛራራብነት ናይቲ ዛዕባ መሊሱ ጐሊሑ ወጺኡ እነሆ። ዝተፈላለዩ ወገናት ከኣ ነናቶም ሚዛን ይህብሉ ኣለዉ። እቲ ትማሊ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት ከይተፈትሐ፡ ዝኾነ ነገር ክገብር ከም ዘይክኣለ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራን ሕብረተሰብ ዓለምን ተጠሊዑ ዝምሕልን ዝጥሕልን ዝነበረ ጉጀለ ህግደፍ ግና ብዘይካ ወሰነወሰን ምኻድ ናብቲ ጉዳይ ዘቕነዐ ቃሉ ኣይሰማዕናን። ከምቲ ልማዱ ምጽቃጥን ካብ እዋናውነት ምህዳምን ዝመረጸ እዩ ዝመስል።
ሰዲህኤ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት ብመሰረት ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ክውዳእ ይግበኦ ክብለሉ ዝጸንሐ ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ምዕቃብ ልኡላውነት ኤርትራ ዘለዎ ዘይወላወል መርገጹ ርዱእ ኮይኑ፡ እዚ ኣተሓሕዛ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታቶር ንምውጋድን ነቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ቃልሲ ይሕግዝ እዩ ካብ ዝብል መሰረታዊ እምነቱ ብምንቃል እዩ። ሕጂ ምስቲ ደሃይ ህግደፍ ምጥፍኡ፡ ናይ ዶብ ጉዳይ ምውዳእ ንናይ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ሓደገኛ ምዃኑ ብምጥቃስ ብዙሓት ፖለቲከኛታትን ዓበይቲ ማዕከናት ዜናን ግምታቶም ይህቡ ኣለዉ። ናይቲ ምጽቃጡን ጐበጎቦ ምኻዱን ምስጢር እውን እዚ እዩ። ጉዳይ ዶብ ናይ መወዳእታ መልክዑ ምስ ሓዘ፡ እቲ ህግደፍ ተሓላቒ ልኡላውነት ብምምሳል ኣጎልቢብዎ ዝጸንሐ፡ ሕቶታት፡ ቅዋም፡ ሰላም፡ ልሞዓት፡ ዲሞክራሲ፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ስደትን ሳዕቤኑን፡ እሱራት፡ … ወዘተ ተቐሊዑ ከም ሕንጉጉ ክበልዖ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ሕጂ ኣብ ቅድሚ ህግደፍ ዘሎ ዕድላት ወይ ሕጂ እውን ገለ ንዘይምትግባር መመሳመሲ ጉድጓድ ምፍጣር ወይ ድማ ኣተግቢርካ ዕድልካ ምርኣይ እዩ ክኸውን።
ብዙሓት ወገናት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣንጻሩ ከይለዓል ኣርዒድዎን ኣደንዚዝዎን ስለ ዝኾነ ዋላ ጉዳይ ዶብ ምስ ተውደአ ካልእ ምስምስ እንተፈጠረ እውን “መኒኻ” ዝብሎ ኣካል ኣይክህሉን እዩ ዝብል ሓሳብ ኣለዎም። እንተኾነ ፍርሕን ምጽማምን ደረት ስለ ዘለዎ ንሓይሊ ህዝቢ ኣነኣኢስካ እቲ ጉጅለ ንሓዋሩ ከም ዝደለዮ ክኸውን እዩ ኢልካ ምድምዳም ዝከኣል ኣይኮነን። ሓደ እዋን ህግደፍ ደሓን ኣለኹ እንዳበለ ዝስገረሉ ዕድል ክፉት እዩ። ካብቲ ንህዝቢ ጸጊምዎ ዝጸነሐ ንህግደፍ ምስ ህልውናን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣጣቢቕካ ምርኣይ እዩ። ብግብሪ ፍልልይ ናይቲ ሓላፊ ጉጅለን ነባሪ ልኡላውነት ኤርትራን ኣብ ዝተረደኣሉ ግና ኣንጻርቲ ብኣንጻሩ ንኤርትራን ህዝባባን ሓደገኛ ዝኾነ ጉጅለ ምትንሳኡ ዘይተርፍ እዩ።
ከምቲ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት እንገልጾ ብዛዕባ ህግደፍ ክንዛረብኳ ባህርያዊ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ ክንዛረበሉ ዝገበኣና ጉዳይስ ብዛዕባና እዩ። ንሕናን ህዝብናን ሃገርና ካብዚ ሕጂ ዘላቶ ናይ ኩሉ ሕማቕ ነገራት ኣብነት ከመይ ጌርና ከም እነናግፋ ብህግደፍ ዝትኮበልና ዘይኮነስ ብቓልስና ዝረጋገጽ ከም ዝኾነ ከቶ ኣይንዘንግዕ።


text:
ማልት መበል 16 ህንፀት ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምብሳር ዘኽእላ ሰረት እምነ ኣብ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ጅጅቐ ኣንቢራ
Category : News
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ፈተውቲ ልምዓት ህዝቢ ትግራይ፣ ኣባላትን ደገፍትን ብምትሕብባር ኣብቶም ዝቕፅሉ ሰለስተ ዓመታት 32 ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ ትልሚ ሓንፂፃ ኣብ እትንቀሳቐሰሉ ዘላ እዋን ሰብ ውልቀ ሃፍቲ ኣብ ልምዓት ሃገሮምን ክልሎምን ብፅሒቶም ከወፍዩ ዓሊማ 10 ሰነ 2009 ዓ/ም ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ሆቴል ግዮን ኣብ ዘካየደቶ መድረኽ ምእትኽኻብ ሃፍቲ ሰብ ውልቀ ሃፍቲ ካብታ ዝርካባ ሃፍቶም ብድምር 110 ሚልዮን ብር ገንዘባዊ ሓገዝ ንምሃብ ቃል ምእታዎም ይዝከር።
ብመሰረት ’ዙይ ካብ ወርሒ ሓምለ ናብዚ ማልት ምስ ህዝብን ምምሕዳርን ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ ትልሚ ዝተትሓዘለን ወረዳታት ብምትሕብባር 15 ማእኸላት ንምህናፅ እምነ ሰረት ተነቢሩ ህንፀተን ብዕሊ ካብ ዝጅመር ፅቡቕ ዝብሃል ምዕባለ የርእያ ኣለዋ።
ሐዚ ድማ ወናኒ ዮቴክ ኮንስትራክሽን ሓላፍነቱ ዝተወሰ ውልቀ ማሕበር ዝኾኑ ኣይተ ዮሃንስ ተኽላይ ማልት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝቓነዐቶ መድረኽ ምትእኽኻብ ሃፍቲ ተረኺቦም ገንዘባዊ ሓገዝ ንምሃብ ዝኣተውዎ ቃል ሽዱሽተ ሚልዮን ብር ናብ ተግባር ብምሽራፎም ማልትን ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ብዝመድብዎ ብድምር 8.5 ሚልዮን ብር ኣቢሉ ማልት መበል 16 ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ 13 መስከረም 2010 ዓ/ም ኣብቲ ወረዳ ኣብ እትርከብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ጅጅቐ ከይዲ ህንፀቱ ዘብስር ሰረት እምነ ተነቢሩ።
ኣብ ምንባር ሰረት ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ጅጅቐ ዝተረኸቡ ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶ/ር ታደለ ሓጎስ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፣ ማልት ብኣተሓሳስባ ክእለትን ፍልጠትን ዝተሃነፀ ትውልዲ ንምፍራይን ጎቦ ድኽነት ንምጥፋእን ቁልፊ መሳርሒ ትምህርቲ ስለዝኾነ ፅሬት ትምህርቲ ኣብ ምምሕያሽ ርኡይ ኣበርክቶ ዝህልወን ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ ዓሊማ ሰፋሕቲ ፃዕርታት ተካይድ ዘላ ኮይና ካብዚኦም ሓደ ነዚ ዕላማ ንምዕዋት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘሳለጠቶ መድረኽ ምትእኽኻብ ሃፍቲ እዩ።
ኣብቲ ዕለት ፃውዒት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ቅቡል ብምግባር ማልት ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት እተካይዶም ዝፀንሐት ፃውዒታት ልምዓት ቅቡል ብምግባር ዜግነታዊ ግቡኦም እናፈፀሙ ዝፀንሑ ብዓል ሃፍቲ ኣይተ ዮሃንስ ተኽላይ ካብታ ዝርካባ ሃፍቶም ሽዱሽተ ሚልዮን ብር ብምልጋስ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንክህነፅ ብምውሳኖም ንተኾናታራይ መሃንዲስ ብምርካብ ህንፀቱ ክነብስር ምኽኣልና ብሽም ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ማልትን ተጠቀምቲ ክፋላት ሕ/ሰብ ጅጅቐን ከባቢኣን ምስጋናና ክነቕርብ ንፎቶ ኢሎም።
ተምሃራይ ኣዲሱ ሃፍቱን ተምሃሪት ገነት ረዘነን ተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ጅጅቐ ’ዮም። እቲ ቤት ትምህርቲ ማእከል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ብዘይምህላው ኣብ ዓይነታት ትምህርቲ ፊዚክስ፣ ኬሚስትሪ፣ ባዮሎጅን ሒሳብን ብክልስ ሓሳብ ዝተምሃርናዮ ኣብ ቤተ ፈተነ ኣቲና ብተግባር ንምሃረሉ ዕድል ኣይነበረን። እቲ ሕዚ ክህነፅ ተሓሲቡ ሎሚ ዕለት ታሕጓስና ንገልፀሉ ዘለና ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ጅጅቐ ግና እቲ ዝነበረ ፀገም ዝቐርፍ ብምዃኑ ነዚ ንዘብቅዑና ብዓል ሃፍቲ ኣይተ ዮሃንስ ተኽላይን ማሕበር ልምዓት ትግራይን ናእዳና እናገለፅና ንሕና ብዓቕምና ኣብ ጎኒ ህዝባዊት ማሕበር ዝኾነት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ተሰሊፍና ዝዓቕምና ክነወፊ ኢና ኢሎም።
ኣብቲ ዕለት ኣካላት ኣመራርሓ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ፣ ተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ጅጅቐን ነበርቲ ጣብያ ጅጅቐን ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ጅጅቐ ንምህናፅ ሰረት እምነ ምንባሩን ከይዲ ህንፀቱ ምብሳሩን ዝተሰመዖም ሓጎስ ብሰልፊ ገሊፆም።


text:
ንባባት፡ 2ቆሮ 4፡13-5፡1፥ ፩ዮሓ 2:20-29፥ ግ.ሓ. 10፡36-ፍ፥ ማር 3፡20-35 ምስባክ፡ “ልበ ንጹሃ ፍጠር ሊተ እግዚኦ፥ ወመንፈስ ርቱዕ አሓድስ ውስተ ከርስየ፥ ኢትግድፈኒ እምቅድመ ገጽከ”። መዝ 51፡10
መዝሙር፡ እግዚአብሔር መለኸት እናተወቕዐ ዓረገ፥ ቀርኒ ዝብጦ እናተወቕዐ ብተሓጓስ አብ የማን አብኡ ዓረገ፥ አብ ሰማያት ዓረገ መላእኽቲ ተአዘዝዎ፥ ኩሎም ሓይልታትን ኩሎም ፍጥረታትን ተገዝእዎ፥ ንኣምላኽና ዘምሩ፥ ንንጉሥና ዘምሩ ዝብል ንዝምር።
አብ ስርዓት ሃገርና ዘሎናዮ ዘመነ ዕርገት/ዘመነ ጰራቅሊጦስ ይብሃል። ናይ ሰናበቱ መዝሙር ከአ ነዚ አብ ግምት ብምእታው እዩ ዘስተንትን። ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ሰማይ ከም ዝዓረገ፥ መልእኽትን ኩሎም ኃይልታትን ከም ዝግዝእዎ እናዘከረ ንሕና እውን ምስኦም ኮና ክንዝምር ክንሕጎስ ይዕድመና። ድሕሪ ዕርገት ንብዙሓት ኢየሱስ ካብኦም ዝተፈለየ ኮይኑ ይርአዮም ነሩ እንተ ኾነ ከም ዝበሎ ዘኽታማት ኮንኩም አይሓድገኩምን እየ ወትሩ ምሳኹም አሎኹ ኢልዎም ነሩ። ስለዚ ድሕሪ ዕርገቱ ብዝበለጸ አብ ማእከሎም ከምዘሎ ክአምኑ እሞ ምስኡ ክነብሩ እዩ ድላዩ። ሎሚ ንነፍሲ ወከፍና ምስኡ ክንእህሉ ክንአምን እግዚአብሔር ምሳይ አሎ ኢልና ክንአምንን እሞ ሕይወትና ብቅድስና ክንመርሕ ንሕተት አሎና።
አብ መቕድም ናይ ሎሚ ወንጌል ካብ ማር ዝተነበ “ኢየሱስ አብ ቤት ምስ አተወ” ዝብል ነንብብ። አብ ካልእ አብ ማቴ 8:20 ወኻሩ ጕድጓድ አለወን አዕዋፍ ሰማይ ድማ ሰፈር አለወን ወዲ ሰብ ግና ርእሱ ዚጽግዓሉ እኳ የብሉን ዝብል ነንብብ። አብዚ ክንርእዮ ከሎና እዚ ቤት እቲ ኢየሱስ ዝአተዎ ዝኾነ ቤት ክኸውን ይኽእል ወይ ከአ አብቲ ኢየሱስ ዘለዎ ከስምዕ ይኽእል። ኢየሱስ አብ ወንጌል ደጋጊሙ ከም ዝገልጾ አብ ቤት ሓዋርያቱ ከምኡ ካልኦት ከቢቦሙ ይሰምዕዎ ከም ዝነበሩ ይነግረና። እዚ ናይ መን ምዃኑ ዘይግለጽ ቤት አምሳል ቤተ ክርስትያን ክኸውን ይኽእል እዩ። አብ ቤት ኢየሱስ ሕሙማት ይፍውስ፥ ቃል አምላኽ የስምዕ ይሰብኽ ከምኡ አጋንንቲ የውጽእ፥ ሰባት አብ ቤት መጺኦም ምስኡ ይራኸቡ (ኒቆዲሞስ) ስለዚ ቤት ኩሉ ዝግበረላ እያ በዚ ኸአ አምሳል ቤተ ክርስትያን እያ ንብል። አብ ቤተ ክርስትያን ኩሎም ምስጢራት ንዕደል ቃል አምላኽ ንሰምዕ ልዕሊ ኹሉ ኸአ ኢየሱስ አብ ቅዱስ ቍርባን ሥጋኡን ደሙን ንካፈለሉ ብሓደ ንአምላኽ እነመስግነሉ ቅዱስ ቤት እዩ።
ኢየሱስ አብ ቤት ምስ አተወ ብዙሕ ህዝቢ ከም ዝመጽኡ እንጌራ ክሳብ ምብላዕ ዝእስእኑ ከም ዝተአከቡ ይነግረና። እዚ ብምርአይ አዝማዱ ገሊኦም ተሓጒሶም ክኾኑ ይክአል በቲ ዝገብሮ ዝነበርን ብዝናኡን፥ ብአንጻሩ ኸአ ገለ ዓቢዱ እዩ ክብልዎ ሰሚዖም ኪኅዝዎ መጹ። ምስ መራሕቲ ሃይማኖት ይገርጮ ስለ ዝነበረ ከም ዝዓበደ ገሮም ክወስድዎ ጀሚሮም (እዚ ነቲ አብ ወንጌል ዮሓንስ ብዛዕባ እቲ ብዕዉሩ ዝተወልደ እሞ ኢየሱስ ዘሕወዮ ወልዱ ወዶም ከም ዝኾነን እሞ ከም ዝሓወየ ከረጋግጹ ፈሪስውያን ምስ ሓተትዎም ክንድሰብ አኺሉ እዩ ባዕሉ ንርእሱ ወኪሉ ክዛረብ ይኽእል እዩ ዝበሉ የዘኻክረና (ዮሓ 9፡፡18-23)። ንኢየሱስ ዓቢዱ እዩ ዘበሎም ሓደ ብሓቂ ጥዑይ “ራባይ መምህር” ምስ ኃጥአንን መኽፈልቲ ቀረጽን፥ ዝሩጋትን፥ ለምጻማትን ፍንፉናትን ክቕመጥ እሞ ሕጉስ ክኸውን አይ ክእልን እዩ ዝብል እምነት ሰለ ዝነበሮም እዩ።
ካብ ኢየሩሳሌም ዝወረዱ መማህራን ሕጊ ድማ ብኤል ዜቡል ኂዝዎ አሎ ነጋንንቲ ብሓለቓ አጋንንቲ እዩ ዘውጽኦም ዘሎ በሉ። ካብዚ እንምሃሮ ኩልና ሰዓብቲ ኢየሱስ ከምቲ ንሱ ዝተባህሎ ክንብሃል ከም ዝኾና አብ ሕይወትና ሰባት ዝብልዎ ብዘየገድስ አምላኽ ዝደልዮ ክንገብር ይግባእ። ዓይኒ ሰብ ፈሪሕና ወይ ከአ ወገንነት ዓርከይ ዓርክኻ አጥቂዕና ንሓቅን ንነገር እምነትና ክንጠልም የብልናን። ብርግጽ አብ ገለ እዋን በዳሂ ንሕወትና ዘፍርሕ ክገጥመና ይኽእል ይኸውን እንተ ኾነ ዝመጽአ ይምጻእ ቅድሚ እምነትና ዝስራዕ ነገር ከም ዘየሎ ክንፈልጥ አሎና።
ካብ ሰባት ክብሪ ወይ ከአ ዝና ደሊና ንእምነትና አብ ዋጋ ዕዳጋ ከይነእቱ ምጥንቃቕ የድሊ። እምነት ተነቃፊ ብቐሊል ክንቅይሮ እንኽእል ጉዳይ እዩ። አብ ገለ እዋን አብ ጥቕምን ይጥዓመንን ተመርኲስና ገለ እዋን ከአ ዝነፈሰ ንፋስ ጸልዩና ነቲ ሓቀኛ እምነት ሓዲግና ምስ ዝነፈሰ ክነፍስ ንኽእል ኢና ስለዚ ክነስተውዕል የድሊ። መሰረት ነገራት ጽቡቅ ገርና ክንርዳእ አሎና።
ክሳብ ሕጂ ዝረአናዮ ኢየሱስ ብመራሕቲ ሃይማኖት ከም ሕጊ ዘፍርስ ከም ዝተራእየ እዩ። ሕጂ ኸአ ሓዲሽ ሽጣራ ክምህዙ እሞ አብ ቅድሚ ህዝቢ ከም ዝፈሽል ክገብሩ ክጽዕሩ ንርኢ። ክልተ ክስታት ክምስርቱ ንርኢ።
ሰይጣን እሞ ብሓለቓ አጋንንቲ ሒዝዎ አሎ ኢሎም። ነጋንንቲ ብሓለቓ አጋንንቲ እዩ ዘውጽኦም ዘሎ በሉ።
ኢየሱስ ነዚ ክሲ ክምልስ እንከሎ አብቲ ዝበልዎ መሰረት ገሩ እዚ ዝብልዎ ነነድሕዱ ከም ዝጻረር ይገልጸሎም። ሰይጣን ንሰይጣን ከመይ ገይሩ ኼውጽኦ ይኽእል፥ ነሓድሕዱ እንተ ተቋወመ ከምቲ አብ ነነድሕዳ ዝተፈላለየት ስድራ እትወድቕ ከምኡ ክወድቕ ክዓኑ እዩ ኢልዎም። ኢየሱስ ንሓደ ሰብ ካብ ሰይጣን ነጻ ክገብሮ እንከሎ ሓራ ይገብሮ ካብ ዝኾነ ናይ ሰይጣን ኃይሊ ነጻ ይገብሮ። ሰይጣን አብ ነነድሕዱ ከምዚ ኽገብር አይክአልን እዩ ስለዚ እዚ ክሲ ዝገራጮ እዩ።
ኢየሱስ ቅጽል አቢሉ ሓደ ክብድ ዝበለ ሓሳብ ነጊርዎም፥ “ንደቂ ሰብ ኵሉ ኃጢአትን ዝጸረፍዎ ዘበለ ጸርፍን ኪኅደገሎም እዩ፥ እቲ ንመንፈስ ቅዱስ ዝጸርፍ ግና ንዘለዓለም ኵነኔ ደአ ይኾኖ እምበር ፈጺሙ አይኅደገሉን እዩ” (ኁ 28-29) ኢልዎም። ስለምንታይ እዩ እዚ ኃጢአት ጥራሕ ዘይሕደግ? ምሕረት አምላኽ ዘይውዳእን ልዕሊ ኹሉን ዘይኮነን?
መንፈስ ቅዱስ ናይ ኩሉ ጽቡቅ ነገር ምንጪ አብ ኢየሱስ፥ አብ ደቂ ሰብን አብ ዓለምን እዩ። አምላኽ አብ መንጎና ህያው ዝኸውን ብመንፈስ ቅዱስ እዩ። ንመንፈስ ቅዱስ ምጽራፍ ማለት ፈሊጥካ ተረዲኡካ ነዚ ናይ አምላኽ ህላዌ ምንጻግ እዩ፥ ከምቲ ፈሪሳውያን ነቲ ኢየሱስ አብ ቅድሚኦም ዝገብሮ ዝነበረ ተረዲኦም ዝነጽግዎ ዝነበሩ እዩ። እቶም ህዝቢ ክርእይዎን ክቕበልዎን ዝኸአሉ ክርእዩ አይክአሉን።
ሓንሳብ አብ ሕይወትና ንአምላኽ ከይንርኢ ልብና ሕይወትና ምስ ዓጾና ከመይ ገሩ አምላኽ እሞ ክአቱ። አምላኽ ነቶም ምሕረቱ ደልዮም ብምሉእ ጣዕሳን ንስሓን አብኡ ገጾም ዝጉዓዝ እዩ ዝቐርብን ዝምሕርን። እቲ በታኒ ውሉድ አብ ልቡ ተመሊሱ ጉዕዞ ንስሓ ምስ ተተሓሓዞ እዩ አብኡ ብርሑቕ ክቕበሎ ዝወጸ። ምሕረት ምስ አምላኽ ዕርቂ እዩ፥ ቍስልና ምሕዋይ እዩ። አምላኽ ንሓደ ካብኡ ልቡ ዝዓጸወ ክበጽሖ ክቐርቦ አይክእልን እዩ። ብኃይሊ አብ ልቡ ክአቱ ኸአ አይደፍርን እዩ። ፍቕሪ ፍቕሪ አይኮነን አብ ነጻነት ዝተመስረተ እንተ ዘይኮነ። አንጻር እዚ እቲ ሰብ ዝመርጾ ንነጻነት ዝዕንቅፍ እዩ። እዚ እዩ እቶም ብዙሓት ጸሓፍትን መራሕቲ ሃይማኖትን ዝመረጽዎ። ሎሚኸ ንመገዲ ጸጋም ዝመርጹ ንአምላኽ ሓዲጎም አብ ርእሶም ጥራሕ እምነት ገሮም ዝጉዓዙ አለዉናዶ? ዓለምና ሎሚ መገዲ አምላኽ ጠፊእዋ ንመገዲ ጥፍአትን ኩኔኔን ብዝቐልጠፈ ናህሪ ትጉዓዞ አላ። ንሓቂ ዝጸቅጥ በዚሑ፥ ዝጠልም ዝኽሕድ አብ መገዲ ሰይጣን እንከሎ ፀሓይ እትዓርቦ እናበዝሐ ይኸይድ አሎ። እንታይ ንግበር ክንብል እዋኑ እዩ። አብ አምላኽ ንመለስ ንነሳሕ ጸሎት ንፍቶ ንሓውና ከም ነፍስና ነፍቅር ሽዑ ምሕረት ክወርደና እዩ።
ማርቆስ ወንጌላዊ ቀጺሉ አብዚ ጽንኩር እዋን አዝማድ ኢየሱስ እውን ተሸጊሮም ከም ዝመጽኡ ምስ ፈሪሳውያንን መራሕቲ ህዝብን አብ ከቢድ ጽልኢ ከምዝአቱ ዘሎ ርእዮም ክወስድዎ ከም ዝመጽኡ ይነግረና። አብቲ ኢየሱስ ዘስተምህረሎ ዝነበረ ቤት መጺኦም አብ አፍደገ ኮይኖም ልኡኽ ሰዲዶም ከምዝደልይዎ ነጊሮሞ። “አዴኻን አኅዋትካን አብ ወፃኢ ቖይሞም ይጽውዑኻ አለዎ” በልዎ። ኢየሱስ ነዚ ሕቶ ክምልስ እንከሎ “አደይ መን እያ፥ አኅዋተይከ ብዓል መን እዮም፥ ነቶም አብ ዝርያኡ ተቐሚጦም ዝነበሩ እናጠመተ አደይ አኅዋተይንሲ እነዉ፡ ነዚ ከበራርሃሎ ኢሉ ኸአ “ኃወይን ኃብተይን አደይንሲ ፍቓድ አምላኽ ዚገብር ዘበለ ኹሉ እዩ” በሎም።
አብዚ አዝማድ ኢየሱስ ክልተ ጊዜ አብ “ወፃኢ” ከም ዝነበሩ ይነግር። ወፃእተኛታት እዮም። እቶም አብ ዝርያኡ ዝነበሩ ደቂ ቤተ ደቂ ውሻጠ እዮም። አብዚ ኢየሱስ ዝሕብሮ ዘሎ ወዲ ውሽጢ ምዃን ናይ ቦታ ጉዳይ አይኮነን እቲ አብ መንጎ ዘሎ ርክብ እዩ ዘመልክት። እዚ ርክብ ብዝምድና ዘይኮነ ምስ መገዲ ኢየሱስ ዘሎካ ሓድነት እዩ ዘመልክት። ክርስትያን ማለት አብ ሓዲስ ስድራ ካብቲ ብትውልዲ ዝመጽእ ዝምድና ዝጸንዐ ርክብ ዘለዎ ኩሉ ከም ሓውን ሓፍትን ዝርአየሉ እዩ። ወዲ ውሽጢ ዝብሃል ኩሉ ድላይ አምላኽ ዝገብር እዩ። አብዚ ነቶም ክርስትያን ዘይኮኑ እውን የጠቓልል እዩ።
አብዚ ሓደ ዘሰክፍ ነገር ብዛዕባ ናይ አደ ኢየሱስ ኩነታት እዩ። ወላ ንሳ እውን ካብቶም ወጻእተኛታት ድያ? እቲ መልሲ ምሉእ ብምሉእ አይንኮነትን። ቅ. ሉቃስ ከም ዝሕብረና መልእኽ እግዚአብሔር አደ አምላኽ ክትከውን ምስ ነገራ ብዘይ ቅድመ ኩነት ምሉእ ብምሉእ ሕራይ ኢላ። እኔኹ አነ ባርያ እግዚአብሔር እየ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ በለቶ። እዚ እዩ እቲ ምሉእ ብምሉእ አብ ኢድ አምላኽ ተአሙኖታ ዝገለጽትሉን አብ ኩሉ ዝገጠማ ከቢድን ጽንኩርን እዋን ካብ ዝበለቶ ፍንክት ከይበለት ናይ ሓዘን ኲናት ልባ ክወግአ እንከሎ ጸኒዓ እቲ ሓደ ወዳ ብኲናት ልቡ ክውጋእ እንከሎ ደው ኢላ ትርኢ ነራ። ክሳብ መጨረሻ ምስኡ ደው ኢላ አብ መወዳእታ ከአ አብ ሓጎስ ትንሣኤኡ ምስኡ ተኻፊላ።
አብ ሓደ አጋጣሚ (ሉቃስ 11፡27-28) ማርያም አደ ኢየሱስ ብምዃና ዝረኸበቶ ጸጋን በረኸትን ሓንቲ ካብቶም ህዝቢ ዝፆረትካ ኸርሥን ዝጠቦኻየን አጥባትን ብፁዓት እየን ኢላ ምስ ነአደት አብ ዝሃቦ መልሲ ብፁአንሲ እቶም ንቓል አምላኽ ዚሰምዕዎን ዝሕልውዎን ደአ እዮም በላ። ስለዚ ማርያም አብ ውሽጢ አብ ማእከለ ዘላ እምበር አብ ወጻኢ አብ አፍደገ ዘላ አይኮነንትን እዚ ኸአ አደ ኢየሱስ ስለ ዝኾነት አይኮነትን እንታይ ድአ ምስ ተልእኮኡ ምሉእ ብምልኡ ሓደ ስለ ዝኾነትን ክሳብ መጨረሻ ብእምነት ምስኡ ስለ ዝተጓዕዘትን እዩ።
በዚ ብሩኽ ሰንበት እምብአር ንሕና እውን እሙናት አብ ኩሉ ኮና ንዝጓነፈና ፈተና ስዒርና መስከርቲ ወንጌልን ብፍቕሪ ዝተጠመርና ክንከውን ብማርያም አቢልና ነቲ ኩሉ ዘይስአኖ አምላኽና ንለምኖ ነዚ ኸአ የብቅዓና።
ብሩኽ ሰንበት
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ቀዳም 21 ሓምለ 2010 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።ህዝቢ መቐለን ከባብኣን ካብ ወጋሕታ ሰዓት 11 ጀሚሩ ናብ ስታድዮም ትግራይ ውሒዙ። ብኩሉ ኣንፈት ዝተመመ ህዝቢ ስታድዮም መቐለ ብባንዴራታት ኢትዮጵያ፣ኤርትራን ባንዴራታት ኩለን ክልላትን ማዕሪጉ እዩ ተቐቢልዎ። ኣብ ስታድየም መቐለ ካብ ዝነበሩ ጭርሖታት “ንዘላቒ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ደገፍና ንገልፅ፣ መንነት መሰረት ገይርካ ዝገበር ጥቅዓት ንኹንን” ዝብሉን ንኢንጅነር ስመኘው በቀለ ዘንፀባርቁ ምስልታት ብዝሓዙ ባነር ይርከብዎም ። ስታድዮም መቐለ ካብ ዓቐን ንላዕሊ መሊኡ ኣብ ከባቢኡ ብምዕሳል እውን ህዝቢ ነቲ መደብ ተኸታቲሉን ተሳቲፉን።
እቲ ናይ ሰልፊ ስነ ስርዓት ዝሓለፈ ሓሙስ ዝሞተ ዋና አካያዲ ስራሕ ናይ ህዳሴ ግድብ ኢንጂነር ስመኘው በቀለ ሓዊሱ ንሰማእታት ትግራይ ናይ ሕልና ፆሎት ብምግባር እዩ ተጀሚሩ። ስዒቡ ህዝቢ ብሓባር እታ ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚራ ዝጸንሓት መዝሙር ህዝቢ ትግራይ “ዘይንድይቦ ጎቦ” ብሓባር ዘሚሩዎ።
ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓትን ምክትል ከንቲባ ከተማ መቐለን ኣይተ ብርሃነ ገብረየሱስ እንኳዕ ድሓን መፃእኩም ምስ በሉ ዕላማ ሰልፊ ኣብሪሆም። እቲ ሰልፊ ሰላም ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ንድግፍ፤ ዘርኢ መሰረት ገይርካ ዝግበር ጥቃዓት ንኹንን፤ ብሞት ኢንጅነር ስመኘው በቐለ ንሓዝን ዝብሉ ምኳኖም ድሕሪ ምሕባር ንክብሪ ጋሻ እቲ ዕለት ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል እቲ ሰልፊ ኣመልኪቶም ዘረባ ከስምዑ ዓዲሙዎም ።
ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ንሰላም ህዝብታት ኤርትራን ዘለዎም ልባዊ ባህጊ ብምግላፆም፡ ሕጊ ክኽበርን ዘርኢ ፈሊኻ መጥቃዕቲ ንኩሉ ስለዘይጠቅም ክኹነን ከምዘለዎ ገሊፆም። ዶክተር ደብረፅዮን ብዘይካ እዚ ዘለና ዕድል ወይ ተኸባቢርካ ምንባር ወይ ድማ ምብትታን እዩ ክብሉ ተዛሪቦም።


text:
ኣፈፃፅማ ስራሕ ሚኒስቴር ኢንዳስትሪ ትሑት እዩ….
መቐለ ሰነ 02/2010(ድወት) ኣብ ትልሚ ዕቤትን ስግግርን ዘሎ ኣፈፃፅማ ስራሕ ሚኒስቴር ኢንዳስትሪ ዘዕግብ ከምዘይኾነ ተሓቢሩ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ቐዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ኢንዳስትሪ ኣብ ሚኒስቴር ኢንዳስትርን ኮሚሽን ኢንቨስትመንትን ዑደት ኣሳሊጦም።
ኮሚሽነር ኮሚሽን ኢንቨስትመንት ዶክተር በላቸው መኩርያ ዝኾነ ይኹን ኢንቨስትመንት መሰረት ዝገበረ ውሳነታት ብመንግስቲ ዝትግበሩ ፖሊስታት ብመፅናዕትን ዓሚቕ መረዳእታን ክትግበሩ ተወሲኑ ኣሎ።
እቶም ኣባላት ቐዋሚ ኮሚቴ ኣፈፃፅማ ስራሕ ሚኒስቴር ኢንዳሰትሪ ምስ ኮሚሽን ኢንቨስትመንት እንትነፃፀር ዝተሓተ ምዃኑ ድሕሪ ዘሳለጥዎ ዑደት ተዛሪቦም።
እዚ ሚኒስቴር ምስ ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣካብነት ክራይ፣ ጉድኣት ኣካል ተጠቀምቲ ኣብ ምግባር፣ ኣብ ቐረብን ኻልኦትን ብርክት ዝበሉ ፀገማት ከምዘለዉዎ ተገሊፁ።


text:
ተልእኾ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ እንታይ እዩ? ልኣኽቱኸ ብዓል መን እዮም?
ኣብዚ እዋንዚ ብፍላይ ንኤርትራን ንኢትዮጵያን ብሓፈሻ ድማ ንምሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቆጻጸሩ ዘለው ዓበይቲ ስለላ መርበባት እዞም ዝስዕቡ እዮም።
ብቀዳምይ ደረጃ ኣብ ኩሉ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተዋፊሮም ብስዉርን ብግሁድን ለይትን ምዓልትን ተዋፊሮም ዘለው ኣባላት ማእከላይ ስለላ መርበብ መንግስቲ ኣሜሪካ እዮም።
ብካልኣይ ደረጃ ምስ ማእከላይ ስለላ መርበብ መንግስቲ ኣሜሪካ ተላፊኖም ኣብ ኩሉ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብስዉርን ብግሁድን ለይትን ምዓልትን ተዋፊሮም ዘለው ኣባላት ስለላ መርበብ ኤምኣይ6 ዝብሃሉ፣ ብመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተላእኩ እዮም።
ብሳልሳይ ደረጃ ምስ ማእከላይ ስለላ መርበብ መንግስቲ ኣሜሪካን፣ምስ ስለላ መርበብ ኤምኣይ6 ተላፊኖም ኣብ ኩሉ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብስዉርን ብግሁድን ለይትን ምዓልትን ተዋፊሮም ዘለው ኣባላት ስለላ መርበብ ሞሳዓድ ዝብሃሉ፣ ብመንግስቲ እስራኤል ዝተላእኩ እዮም።
እዚ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ ዝብሃል፣ሓዲሽ 1ይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኮይኑ ኣብ ስልጣን መጺኡ ዘሎ፣ ሎሚ ንገርሀኛ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንኸታልል ዝልህልህ ዘሎ መንእሰይ፣ ውላድ ወያኔ እምበር ፣ብሃንደበት ካብ ሰማይ ዱብ ኢሉ ዝወረደ መሲሕ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ብኣንጻሩም በቲ ንንቡር ብጸረ ንቡር ገርካ ዘይንቡር ስርዓት ምፍጣር (Thesis Antithesis Synthesis) ዝብል ውዲታዊ ኣሰራርሕ መሃንድሳት ጽዮናውያን ተሰኒዑ ዝተማህዘ ተዛራቢ ኣቕሓ እዩ።
እቲ ቀንዲ መኽንያት ነዚ ሰብዚ ኣብ ስልጣን ንምምጻ ዝተገብረ ድማ፣ መራሕቲ ወያኔን ህግደፍን ድሕሪ 50 ዓመታት ሃልኪ ሎሚ ኣብ እርጋን ገጾም ይኸዱ ስለዘለው፣ ህዝቢ ድማ ክፍንፍኖም ስለዝጀመረ፣ ቶዃሉ ጽዮናውያን ሓዲሽ ምህዞ ክምህዙ ግድነት ኮይኑዎም። እወ! ንስትራተጂካዊ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኽቆጻጸሩ እንተኾይኖም ግድነት እዮም፣ ሓዲሽ ሓይሊ ክምልምሉ።ስለዚ እንሆ ነዚ መንእሰይ ኣገልጋሊ ብጽዮናውያን መልሚሎም ኣሰልጢኖም ኣምጺኦሞ። እወ! እዚ ሰብዚ ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ኣሜሪካን እንግሊዝን ሞሳድን ብመጽናዕትን ምርምርን ተመልሚሉ ዝሰልጠነ እኳድኣ ካብቶም ቅድሚ ሎሚ ዝነበሩ መራሕቲ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራ ዝያዳ ቋንቋታት ክዛረብ ዝኽእልን፣ፍርቁ ነብሱ ኣስላማይ፣ ፍርቁ ነብሱ ድማ ክርስትያ ዝኾነ መሳርሒ ኮይኑ ተጠፍጢፉ ዝተሰንዔ መንእሰይ ሰላዪ ጽዮናውያን እዩ።
እዚ ሰብዚ ብረቂቕ መጽናዕትን ምርምርን ምሃንድሳት ጽዮናውያን ተመልሚሉን ሰልጢኑን፣ ንገርሀኛታት ህዝቢ ኢትዮጵያ ንምዕንጃል ዘይተኣደነ ግንከኣ ዘይፍጽሙ ጭርሖታት “ሰላምን ፍቕርን ምድማርን”! እንዳጨርሐ ጉያ ዝተወሰኾ ወፍሪ ወፊሩ ንዕዘቦ ኣሎና።ብፍላይ እኳድኣ ዝተፋላለዩ ቋንቋታት ኦሮምኛ፣ኣምሓሪኛ፣ ትግሪኛ፣ እንግሊዝኛ እንዳተዛረበ ግንከኣ ፣ ዘይተኣደነን ዘይፍጸምን ተስፋታት እንዳጨርሐ፣ ንሕልናን ስምዒትን፣እምነቲ ኣምላኽን ህዝቢ ኢትዮጵያ ሰሊቡን መዝሚዙን ንረብሓ ጽዮናውያን ንኽቃለስ ዝተዋፈረ ሰላዪ እዩ።
እወ፣ ጽዮናውያን እቲ ቀንዲ ውዲቶም፣ ነቲ ብወገን ህዝቢ ኦሮሞ፣ ቄሮን፣ ህዝቢ ኣምሓራን ተበጊሱ ዝጸንሐን ዘሎን ዘይተወደበ ህዝባዊ ቁጣዔ ኣበርዒኖም፣ ነቲ ህዝቢ ጽባሕ ብጊሓት ከም ቀደሙ ከጽንቱዎ ጥራይ እዩ። እወ፣ እዚ ሎሚ ዶር. ኣቢዪ ዘብዘብ ዝብሎ ዘሎ፣ ዛጊት ህዝቢ ብገርሁ ከሎ፣ መሃንድሳት ጽዮናውያን ኣቐዲሞም ተዳልዮምሉ ዝጸንሑ መደብ ዕዮ እዩ።
ዝሓለፉ ቀዳሞት መራሕቲ ኢትዮጵያ


text:
ኣብዚ ሕጂ እዋን ገነት በዓልቲ ሓዳርን አደ ሓደ ቆልዓን ኮይና በዓል ቤታ ስራሕ ከምዘይብሉን ንሳ ድማ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ኣብ ከተማ አዲስ አበባ ተዋፊራ ከምትርከብ ትገልጽ።
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ተሓላቂ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕ ካብ ዝተዋፈሩ ዜጋታት ወጻኢ ሃገር ብብዝሒ ዓመጽ ካብ ዘጋጥመን ዜጋታት ኢትዮጵያዊያን ምኳኖም ይሕብር።
እቲ ትካል ብተወሳኺ መብዛሕትአን ናብ ሊባኖስ መጺአን ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝወፈራ አካላዊ ወይ ስነ ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ከምዘጋጥመን፡ ከም ዕረፍቲ ዝአመሰለ መሰረታዊ መሰል’ውን ከምዘይረኽባ ይገልጽ።
“አብቲ ሃገር ኮይነ ዘስተውዓልኩ ነገር እንተሃልዩ መብዛሕትኦም ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ጽልኢ ኣለዎም። ከም ሰብ ኣይቆጽሩናን፡ ኣትሒቶም’ዮም ዝርእዩና። ከም ሰራሕተኛ ኢኺ ኣብዚ ዘለኺ፡ ስለዚ ነብስኺ ከተልዕሊ ወይ ጽቡቕ ክትኽደኒ የብልኽን ይብሉ። እዚ ክትሓስቦ’ውን ዘጸግም’ዩ። ብዛዕባ መሰልኻ ምሕሳብ ኣይኸአልን።ኹሉ መሰል ዝተሓረመ’ዩ። ስለዚ ንገዛእ ርእስኻ ኣብዚ ዘለኹ ንምስራሕ’ዩ ክሰርሕ ጥራይ’ዩ ዘለኒ ኢልኻ ከተእምና ትግደድ።”
ኣብ 2012 ዓ.ም ዓለም ደቼሳ ዝተባህለት ኢትዮጵያዊት ነፍሰ ቕትለት ፈጺማ፡ ሰሙን ድሕሪ እቲ ፍጻመ ቴሌቭዥን እታ ሃገር ነዛ ውልቀሰብ ብጭካነ ኣብ ጎደና ብሓደ ውልቀሰብ ክትጉተትን ኣብ መኪና ክትጸዓንን ዘርእይ ምስሊ ኣውጺኡ።
ድሕሪ እቲ መጥቓዕቲ ናብ ሆስፒታል ዝተወሰደት አለም ግን ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ሆስፒታል ምእታዋ ነፍሰ ቕትለት ፈጺማ።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣብ ኩዌት ሓንቲ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝተዋፈራት ኢትዮጵያዊት ካብ ህንጻ ክትጸድፍ አስራሕቲ ቪድዮ ምስኣሎም ተሓቢሩ። ብመሰረት ዝተረኽበ ጸብጻባት ንሳ አስራሕታ ክቐትልዋ ከምዝፈተኑ ክሲ ኣቕሪባ ምንባራ ይገልጽ።
ኣብ 2013 ዓ.ም ኢትዮጵያ ዜጋታት ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ከይከዱ ዝኽልኽል ሕጊ ኣውጺኣ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ከምዚ ዓይነት ስራሕ ምስግጋር ሰባት ዝተዋፈሩ ከቢድ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱ ዝገልጽ ሕጊ ኣውጺኣ እንተኾነ ሕጂ’ውን ሰባት ናብዘን ሃገራት ይስደዱ ኣለው።
ተክለማርያም ዘርኡ ኣቐዲሙ ኢትዮጵያዊያን ኣብ መንበሪ ሰብጸጋ ዜጋታት ማእከላይ ምብራቕ ስራሕ ክረኽቡ ሰባት ኣብ ዘራኽብ ኤጄንሲ ይሰርሕ ኔሩ።
ንሱ እቶም ሰራሕተኛታት ናይቲ ዝስደድሉ ሃገር ባህላዊ ፍልልይ ኣይርድኦምን ክብል ነቐፌትኡ የቕርብ።
“ሓሓንሳብ እቲ ጸገም ብሰንኪ ናይ ባህሊ ፍልልይ ዘጋጥም’ዩ። እዚ ድማ ቀንዲ ምንጪ ዝበዝሑ ካብቶም ግጭታት’ዩ። ቕድሚ ካብዚ ምብጋሶም ገለ ስልጠና ንህቦም ኔርና እዚ ድማ ነቲ ኣብኡ ዝገጥሞም ነገራት ክርድኡ ብምባል እዩ። ስለዚ ንባህልን ልምድታትን ናይተን ሃገራትን እንተተረዲኦም እቲ ዘጋጥም ግጭታት ክጎድል ይኽእል’ዩ።”
ብመንግስቲ እታ ሃገር ዝምራሕ ኢንዳስትራላዊ ተበገሶ ንኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ዝቀልጠፈ ቁጠባዊ ዕብየት ካብ ዘመዝግባ ዘለዋ ሃገራት እንተሰርዓ፡ ብመሰረት መዓቐኒ ድኽነት ባንክ ዓለም ሓደ ሲሶ ካብ ህዝባ ብትሕቲ ሒሳብ 1 ዶላርን 90 ሳንቲም ንመዓልታዊ አታዊ ይነብር።
ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ኣብ 2016 ዓ.ም ዘውጽኦ ሪፖርት ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ድማ ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ዝኸዳ ኢትዮጵያዊያን ካብ አካላዊያን ስነ ኣእምሮኣዊን ዓመጽ ብተወሳኺ ከም ምምንጣል ፓስፖርትን ምክልኻል ክፍሊትን ዝአመሰለ በደል ከምዝበጽሓን ይገልጽ።
እዘን ሃገራት ወሽመጥ ኣብ መዳይ ስራሕ ዘለወን ሕግታት ክቕይራ ተደጋጋሚ ጸቕጢ ኽካየድ ምጽንሑ ብፍላይ እቲ ብ”ካፍላ” ዝፍለጥ ሕጊ ሰራሕተኛታት ኣብ ሓደ ኣስራሒ ጥራይ ዝውስን ሕጊ ክቕየር ተደጋጋሚ ጥርዓን ኽቀርብ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ዶ/ር መሃሪ ታደለ በዓልሞያ ኣብ ጉዳይ ፍልሰት ኮይኑ ዓለምለኸ አማኻሪ’ውን እዩ። ንሱ ከምዚ ይብል።
“እቲ ብ”ካፍላ”ዝፍለጥ ሕጊ ነተን ካብ ኢትዮጵያ ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝመጻ በአጸጋሚ ኩነታት ወይ ምስ ጊልያነት ዝመሳሰል ኩነታት ክነብራ ዘፍቕድ ሕጊ እዩ። ብመሰረት እዚ ሕጊ ድማ ኣስራሕቲ ንሰራሕተኛታትን ግዚኦምን ክውንኑ ዘፍቕድ እዩ። ነዚ ጉዳይ ክርድኡ ኾነ ክጻወርዎ ምስ ዘይክእሉ ድማ ካብ ነፍሲ ቅትለት ክሳብ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰባት መጥቓዕቲ ምፍጻም ዝአመሰሉ ስጉምታት ኣብ ምውሳድ ይጽመዱ።”
ብተወሳኺ ዝሓሸ ዕድል ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ንምርኻብ ብዙሓት በአስጋኢን ኣጸጋሚን ጉዕዞ ባሕሪ ንምፍጻም ይደፋፍኡ።
ኣብዚ ጉዕዞ ድማ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ነዞም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ይሃርሙ፡ ደቂ ኣንስትዮ ይዕምጹ ከምኡ’ውን ንዝደኸሙን ዝሓመሙን ካብ ጀላቡ ይስንድዉ።
ሰብ ሞያ፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ብሚልዮናት ዶላር ዝቑጸር አታዊ ዘለዎ ንግዲ ኮይኑ ከምዘሎን ሰባት ንሓደገኛን አሰቃቂ ጉዕዞ ክፍጽሙ ድማ ቀንዲ ተራ ከምዘለዎ ይሕብሩ። ኣብ ገለ እዋን እውን ስድራቤታት ደቆም ዝሓሸ አታዊ ዘለዎ ስራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ክረኽቡ ጸቕጢ ይገብሩ እዮም።
“ ሰባት ንክስደዱ ዝገድዶም ብዙሕ ጸቕጢ ኣሎ። ስደት ድማ ነዊሕ ሱር ኣለዎ። ገለ ስድራ ቤታት ንስደት ዝደፋፍኡ አለዎ፡ገለ ድማ ካብ ወጻኢ ሃገራት ገንዘብ ብምስዳድ ኣብ ስደት ሰባት ዓብይ አበርኽቶ ይገብሩ። ስለዚ እዚ ናይ ስደት ውሳኔ ናይ ውልቂ ውሳኔ ኣይኾነን ። ናይ ብዙሓት አባላት ማሕበረሰብ አበርኽቶ ዘለዎ’ዩ።”
ገነት ብወገና ዳግማይ ክስትደድ እንተትክእል ክትኸይድ ከምትደልይ ትገልጽ።
“ ኣብ ሃገረይ ስራሕ ረኺበ ክሰርሕ ደስ ይብለኒ ግን እቲ ኩነታት ነዚ ዘፍቕድ ኣይኮነን። ሰባት ካብ ሃገሮም ወጺኦም ክሰርሑ ይደልዩን ይሓልሙን ይኾኑ ከም ኣብ ሃገርካ ኮይና ምስራሕ ዝመስል ግን የለን። ትዕድልቲ ኮይኑ ኣብዚ ንዓና ዝሓይሽ የለን ስለዝኾነ ድማ ነቲ ናይ ምምላስ ሓሳብ ንድግፍ።”
ብመሰረት ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ 2016 ዓ.ም ዘውጽኦ ጸብጻብ አስታት 40,000 ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ኣብዚ ምስ ጊልያነት ዝመሳሰል ኩነታት ኣብ መዳይ ስራሕ ተዋፊሮም ይርኸቡ።


text:
ምምሕዳር ትራም፣ ንዝስጎጉ ዜጋታተን ምቕባል ዝኣበያ ኣርባዕተ ሃገራት ናይ ቪዛ እገዳ ከምዘተግበረ ይግለጽ ኣሎ
- Details
- Created: Friday, 25 August 2017 02:23
- Last Updated: Friday, 25 August 2017 02:23
ምምሕዳር ትራም ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ወጻእተኛታት ክሰጉግ ድሕሪ ዘሕለፎ ውሳኔ፣ ንዝስጎጉ ዜጋታተን ምቕባል ዝኣበያ ኣርባዕተ ሃገራት ናይ ቪዛ እገዳ ከምዝገበረ ማዕከን ዜና ዋሽንግተን ታይምስ ሓቢሩ። ሰበ ሰልጣን ውሽጣዊ ድሕነትን ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢን ነዚ ናይ ቪዛ እገዳ ከምዘረጋገጽሉ ዝሓበረ እቲ ማዕከን ዜና፣ እተን ሃገራት ግና መነመን ምዃናን ካብ ምንጻር ከምዝተቖጠቡ ኣመልኪቱ።
ይኹን'ምበር እተን ናይ ቪዛ እገዳ ተነቢሩልን ዝብሃል ዘሎ ኣርባዕተ ሃገራት፣- ኤርትራ፣ ካምቦድያ፣ ጊኒን ሰራልዮንን ምዃነን ዋሽንግተን ታይምስ ንናይ ምንጭታት ግምታት ብምጥቃስ ገሊጹ።


text:
እሙናት ወትሃደራት መዓሙር ገዳፊ፣ኣብ ልዕሊ ተቃወምቲ መጥቃዕቲ ቀፂሎም።እንተኾነ ብተቃወምቲ ዝታሓዝ ናፃ ግዝኣት እናሰፍሐ ይኸይድ‘ሎ።
ብመንግስቲ ዝፍኖ ኩነታት ሊብያ ካብ‘ቲ ሰላማውያን ሰባት ዝልእኽዎ ኩነታት ኣዝዩ ዝተፈለየ‘ዩ።ሎሚ ሓሙስ ብመንግስታዊ ቴሌቭዥን መግለፂ ዝሃበ ወዲ ገዳፊ - ሰይፍ ኣል-ኢስላም፣ቁፅሪ ዝተቀትሉ ተጋኒኑ‘ዩ ዝግለፅ ዘሎ በለ።
በዝሖም‘ኳ እንተዘይገለፀ ኣዝዮም ሒደት ሰባት‘ዮም ሞይቶም’ዮ ይብል ሰይፍ ኣል-ኢስላም።ጨኸናን ደብዳብን ተፈፂሙ እንተኾይኑ ንከረጋግፁ ድማ ጋዜጠኛታት ፅባሕ ዓርቢ ናብ ሊብያ ንክኣትው ንዕድም‘ለና ይብል።
ተሓለቅቲ መሰላት፣ምንጭታት ሆስፒታልን ሪኢና ዝብሉ ሰባትን ዝህብዎ ገምጋም ግና ደማዊ ፀብፃብ‘ዮ።
ኣብ‘ታ ተቃወምቲ ይቆፃፀርዋ ዘለው ምብራቃዊት ከተማ ቤንጋዚ ዘሎ ሆስፒታል ዝሕክም ዶ/ር ሒሻም ሙስጦፋ ግና ቁፅሪ ዝሞቱ ብትኽኽል ክፍጦም ኣይክእልን።ግን ኣብ ቤንጋዚ ጥራሕ ግና ልዕሊ 3 ሚእቲ ሞይቶም‘ለው።ልዕሊ 3 ሽሕ ድማ ከምዝቆሰሉ ፈሊጠ‘ለኹ ይብል።
ዝዓበየ ተቃውሞ ኣንፃር ገዳፊ ኣብ ምብራቃዊ ሊብያ‘ኳ እንተኾነ፣እቲ ማዕበል ናብ ኣንፈት ርእሰ-ከተማ ሊብያ ትሪፖሊ ንወገን ምዕራብ ይሰፍሕ እዩ ዘሎ።
ሰራዊት ሊብያ ኣብ ከተማ ዛዊየ ኣብ ዝርከብ መስጊድ ብፀረ-ነፈርቲ ኣብ ዝፈፀሞ ደብዳብ ከቢድ ጉድኣት ከምዝወረደ ዝራኣዩ መስኪሮም‘ለው።
እንተኾነ ተቃወምቲ ንእሙናት ወትሃደራት መዓሙር ገዳፊ ካብ ወደባዊት ከተማ ሚስራታ ከምዘባረርዎም እቲ ዜና ይሕብር።ግጭት ግና ቀፂሉ‘ሎ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ ኣብ ቴሌቭዥን ሊብያ ብቴሌፎን ሎሚ ሓሙስ መግለፂ ዝሃቡ ፕረዚደንት ገዳፊ፣እቲ ህዝባዊ ማዕበል ስራሕ ኣል-ቃይዳ‘ዩ፣ኣብ ፀረ መንግስቲ ይስለፉ ዘለው ድማ ህውከት ዘሐጉሶም ንኡሳትን ብሓሺሽ ዝተወለፉን‘ዮም ኢሎም።
ሚስተር ገዳፊ፣ኣብ መድረኽ ዓለምን ኣብ ውሽጢ ዓዶምን ዝነበሮም ተቀባልነት ካብ ዕለት ናብ ዕለት ይቀብፁ‘ዮም ዘለው።ሓደ ናይ ቀረባ ኣማኻሪኦም ዝነበረ ኣሕመድ ገዳፊ ኣል-ዳም ተቃውሙኡ ንምግላፅ ሰሊሙ‘ሎ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ዩ-ስ ነቲ ኣብ ሊብያ ቀፂሉ ዘሎ ህውከት ኣውጊዛቶ። ኣውሮዻዊ ሕብረት ኣንፃር ሊብያ ማዕቀብ ንምንባር ይማኸር‘ሎ።


text:
ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፉ፡ ዳርጋ ብምሉኦም ናይ ናጽነት ደርፍታት ይሰምዑን፡ ኣብ ፈቐዶ ባራት ኣትዮም ድማ ኣስምዑና ይብሉን ነይሮም። ሓንቲ ካብተን ዝዝክረን ደርፍታት ድማ፡ እዚ ገዛና ዓቢ ህድሞ፡ ትዃን ቍንጭን መሊኡዎ እትብል እያ። እተን ናይ ሳታየ ኣውቶቡሳት እውን ብወገነን፡ ሽገይ ሃቡኒ እትብል ናይ ተወልደ ረዳ ደርፊ እናደረፋ እየን ንኣዲስ ኣበባ ዝኣትዋ ዝነበራ። ግን ሓደ ዘይተረደኣኒ ነገር እንተ ነበረ፡ እቶም ኣብቲ እዋንቲ ዝነበሩ ገዛእቲ መደብ ኢትዮጵያውያን፡ ስቕ ኢሎም ይርእዩና ምንባሮም እዩ። ንዒቖምና ዲዮም? ቀሊልናዮም ዲና? ምናልባት። ደሓር ግን ምስ ተሳዕሩ፡ ተመሊሶም ኪሓስቡ ጀሚሮም። ክልተ ግዜ ኣዛሪብናዮም ማለት እዩ።
ኣብቲ እዋንቲ፡ ናብ ወጻኢ ሃገር እመላለስ ስለ ዝነበርኩ፡ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ዝነበረ ናብ ሃገርን፡ ናብ ተቓለስትን ናብ ህዝብን ዝቐንዐ ዓሚቝ ፍቕሪ እዕዘቦ ነይረ። ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ሃገር ኪራኸቡ ኸለዉ፡ እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ኪጋብዝን ኪዕድምን ኣይጻገቡን እዮም ነይሮም።ሽዑ ከምዚ ሎሚ ህግደፍ ኣይነበሩን። ዘራጊ ስለ ዘይነበረ ድማ ጽሩይ ማይ ይስተ ነይሩ። ይኹን ምበር፡ ህግደፍነት ኣብቲ ናይቲ መሪሕነት ኣእምሮ ከም ትልሚ ነይሩ እዩ። ሽዑ፡ ሳዋ እውን ኣይነበረን፡ ኣብ ኣእምሮ መሪሕነት ግን ከም ድቂ ኾይኑ ይድኰን ነይሩ እዩ። ጀብሃ ሻዕብያ ዚብል ፍልልይ ኣይተጀመረን፡ እንተ ጀመረውን ኣብቲ ህዝቢ ክሳዕ ክንድዚ ዘይምርድዳእ ኣይፈጠረን። ትምክሕቲ መሪሕነት ሻዕብያ ግን፡ ነቲ ፖለቲካዊ መናፍቕ ኢሉ ዝፈረዶ ኤርትራዊ ውድብ፡ ኣብ ሜዳ ኪንቀሳቕስን ሰዓብቲ ከጥርን ምርኣይ ኪወሓጠሉ ኣይከኣለን። ምሳና ሆየ ዘይበለ፡ ካባና ይፈለ ዚብል ኣተሓሳስባ ካብ ሽዑ ኣትሒዙ እዩ ጀሚሩዎ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚነብሩ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን፡ ሉቸ ክትመጽእ ከላ እልል ዚብሉ፡ ምስ እትኸይድ ግን ስለምንታይ ከይዳ ኢሎም ኪጥይቑን ኪካትዑን ዘይክእሉ ሰባት እዮም። ገዛውቶም ኪፈርስ ከሎ ስቕ ኢሎም ይርእዩ። ባህሎምን ሃይማኖቶምን ኪነዓቕ ኸሎ ድማ ንምቅዋም ይፈርሁ። ከምዚ ዝገበሮም ድማ እቲ ስርዓት እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚቕመጡ ኤርትራውያን፡ ነቲ ደሞክራሲ ዚብል ኣምር፡ ከም ታሪኽ ጥራይ
1
እዮም ዚፈልጡዎ፡ ኪስርሓሉ ስለ ዘይረኣዩ። ኣብ ኤርትራ፡ ማሕበራት ከተቕውም ምፍታን፡ ብህይወትካ ከም ምጽዋት እዩ። ንግፍዒ ዓገብ ምባል ድማ ዕምርኻ ምሕጻር እዩ። ነቲ ስርዓት ምንቃፍ፡ ዕሽነት፣ ምእዳም ድማ ቀልቢ ዘይምህላው እዩ። ሽሕኳ ነቶም ቀዳሞት ጸላእትና ክልተ ግዜ ኣዛሪብናዮም እንተ ኾንና፡ እዞም ዳሕረዎት ጸላእቲ ግን ክልተ ግዜ ከዛርቡና ኢዮም ኢልና ሓሲብና ኣይንፈልጥን።
ኣብ ኣእምሮ ናይቲ ስርዓት፡ መሰል ደቅሰብ ዚብል ኣምር፡ ከም ያታን ጽውጽዋይን ኮይኑ ስለ ዚረአ፡ ብዛዕባኡ ካብ ምጽሓፍ ብዛዕባ ዝንግባባ ምጽሓፍ ከም ዚምረጽ ኮይኑ ኣሎ። ኣነ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ክሰርሕ ከሎኹ፡ እቲ ክፍሊ ሳንሱር፡ ንቪደዮታት ፍቕርን ጾታዊ ርክባትን ብዘይ ገለ ጸገማት ከሕልፎ ኸሎ፡ ነቲ ብዛዕባ ማሕበራዊ ሕቶታት ዘልዕል ፊልምታት ግን፡ ይነጽጎ ወይ ይሕዞ ነይሩ። በዚ ምኽንያትዚ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኤርትራዊ፡ ንትርጉም መንግስቲ፡ ንትርጉም ሰብኣዊ መሰላት፡ ንትርጉም ደሞክራስን ፍትሕን፡ ንትርጉም መሰል ምግላጽ ሓሳባት፡ ምናልባት ኣብ መጻሕፍቲ ረኺቡ ዘንብቦ እንተ ዘይኮይኑ፡ ከም ኣብ ተግባር ኪትርጎም ዚኽእል ኮይኑ ዚስምዖ ኣይመስለንን። ከምቲ ኣብ ደብረቢዘን ሰበይቲ ከይትኣቱ ክልክልቲ ዝኾነት፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ደሞክራሲ ከይትኣቱ ክልክልቲ እያ።
ከምዚ ዝበለ ስርዓት፡ ነቲ ህዝቢ፡ ግጉይ ናይ ነብሱን ናይ ዓለምን ስእሊ ከም ዚሕዝ ገይሩዎ። ጭቆና ንደሞክራሲ ተኪኡዎ። ምርጫ ድማ ኣብ ክንዲ ብኢድ ብእግሪ ኾይኑ፥ ማለት ክልተ ኣእጋርካ ተጠቒምካ፡ ናብታ ዝመረጽካያ ጎረቤት ሃገር ምስጋር፡ ብኡ ኣቢልካ ድማ ዕድለይ ኢልካ ንቕድሜኻ ምኹብላል ኮይኑ ሽሕኳ ዶብ ሰጊርካ ናብ ጎረቤት ሃገር ምእታው፡ ካብቲ ናይቲ ስርዓት ኣካላዊ ሞቑሕ ዘላቕቐካ እንተ ኾነ፡ ካብቲ ናይቲ ስርዓት ስነ ልቦናዊ ሞቕሕ ግን ከገላግለካ ኣይክእልን። መብዛሕትኡ ኤርትራዊ፡ ዶብ ብምስጋር ኣብቲ ዝደልዮ ሃገር ኪበጽሕ ክሎ፡ ምስኡ ተሓንጊጡዎ ዚኣቱ ከቢድ ካብቲ ስርዓት ዝሸመቶ ስነ ልቦናውን ኣእምሮኣውን ሕማማትን ጸገማትን ስምብራትን ኣሎ። ምናልባት፡ መብዛሕትኡ ዶብ ዝሰግር ኤርትራዊ ብገለ ሸነኻቱስ ዳርጋ ስንኩል ኮይኑ እዩ ናብቲ ባዕዳዊ ሃገር ዚኣቱ እንተ በልና፡ ምግናን ኣይከውንን። ብምቕጥቃጥን ብመግረፍትን ዚኽሰት ኣካላዊ ስንክልና፡ ብጭቆናን ብግፍዕን ዚመጽእ ኣእምሮኣዊ ስንክልና።
እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ግን፡ እቲ ስንኩል ኢልና እንጽውዖ ዘሎና ግዳይ ህግደፍ፡ ንነብሱ ከም ጥዑይ ገይሩ ምውሳዱ እዩ፡ ከመይሲ ብፍልስፍና ህግደፍ፡ እቶም ስንኩላት ዚብሃሉ፡ እቶም ካብቲ ሞቑሑ ተላቒቖም ዶብ ዚሰግሩ ኤርትራውያን ዘይኮኑስ፡ እቶም ኣብቲ ጎረቤት ሃገር ዚቕበሉዎም ባዕዳውያን ህዝብን ፖለቲካዊ ኣቃውማኦምን መትከላቶምን እዩ። በዚ እተላዕለ፡ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ኣብታ እተቐበለቶ ሃገር ኮይኑ እዩ ነቲ ዘሰንከሎ ስርዓት ምውዳስ ዚቕጽል። ነቲ ኻብቲ ስርዓት ዝሰነቖ ግጉይ ኣተሓሳስባን ግጉይ ስእሊ እንታይነቱን፡ ንብዙሕ ዓመታት እዩ ሒዙዎ ዚጎዓዝ።
ኣብዚ ኣጋጣምዚ፡ ሓደ ብጻየይ ዘዘንተወለይ ሓጻር ፍጻመ ከዘንቱ እፈቱ። ሓንቲ ኣብ ጥቓ ዶብ ኢትዮጵያ ዝዓዳ ንእሽቶ ኤርትራዊት፡ ዶብ ሰጊራ ናብ ኢትዮጵያ ትኣቱ። እቶም ኣብቲ መዓስከር እተቐበሉዋ ኣሕሉቕ በቲ ንእስነታ ተገሪሞም፡ ምናልባት ስድራኣ ከመርዕዉዋ ምስ ደለዩ ሃዲማ ዝመጸት ከይትኸውን ብማለት ነቲ ንቡር ጥያቔታት የቕርቡላ። ንሳ ዕድሜኣ 14 ምዃኑ ድሕሪ ምሕባር፡ ኣመጻጽኣኣ ክትገልጽ ከላ ግን ከምዚ ዚስዕብ ትብል፥ ካብ መርዓ ኣይኮንኩን ሃዲመ፡ ክሰግር እየ ደለየ። እቶም ኣሕሉቕ ድማ፡ ብኸመይ ደኣ እቶም ወትሃደራት ኢትዮጵያ ደው ዘየበሉኺ፡ ብምባል ይውከሱዋ። እቲ መልሳ ከምዚ ዚስዕብ እዩ ነይሩ፥ ረሳሕ ክዳን ተኸዲነ፡ ዓጋመ መሲለ እየ ተሳጊረ፡ ስለዚ ገለ ኣይበሉንን!! እቲ ዝሃበቶ መልሲ ነቶም ኢትዮጵያውያን ኣሕሉቕ
ኣዚዩ ኣተሓሳሲቡዎም። ትምህርቲ ህግደፋውያን፡ እንተ ዘይቀተለስ፡ የዕነኒ። እቲ ኤርትራዊ፡ ኸምዚ ዝበለን ኻልእ እተፈላለየ መገድታትን ብልሓታትን ተጠቒሙ ኣብ ጎረቤት ሃገር ወይ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ምስ ኣተወ፡ ዕቝባ ድማ ምስ ሓተተ፡ እቲ ኣካላቱ ኣብ ባዕዲ ሃገር፡ ኣእምሮኡ ግን ኣብ ውሽጢ ሃገር እዩ።
ሽሕኳ ኤርትራዊ ምዃኑ ዘረጋግጸሉ መገዲ፡ ብቐዳምነት እቲ ዚሕዞ ታሴራ ወይ ወረቐት መንነት እንተ ኾነ፡ ካብኡ ቀጺሉ ግን፡ ንኢትዮጵያን ንኢትዮጵያውያን ምጽላእን ምንእኣስን ከም ቀንዲ መረጋገጺ ኤርትራውነቱ ገይሩ እዩ ዚወስዶ። ነዚ ድማ ብእተፈላለየ ጸርፍታትን ዘለፋን ኣሽካዕላልን ይገልጾ። ቀጺሉ ነቶም ኣባላት ተቓወምቲ ደምበን ንሰዓብቶምን ደገፍቶምን ምንሻውን ምጽላምን፡ ሓደ ካብቲ ንኤርትራዊ መንነንቱ ፍጹም ንምግባር ከማልኦ ዘለዎ ነጥብታት ገይሩ እዩ ዚቘጽሮ። ካብዚ ስዒቡ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ እቲ ስርዓት ከሎ ንነብሱን ዓቕምታቱን ዚልምከት ዘጥረዮ ግጉይ ስእሊ ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ንነብሱ ከም ፈላጥን ጥበበኛን ገይሩ ይወስዳ። መን ከም ኤርትራዊ፡ ዚብል ሕማም ይድግሶ። ብሓይሊ፡ ብፍልጠት፡ ብመልክዕ፡ ብጥበብ ወዘተ፡ ዚወዳደሮ ከም ዘየልቦ ገይሩ ድማ ንነብሱ ከዐሽዋ ይነብር።
እዚ ብዛዕባ ነብስኻን ብዛዕባ ካልእ ዓለምን ኣብ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ዚጥረ ግጉይ ወይ ጥምዙዝ ስእልዚ፡ ኣብቲ ናይቶም ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ዚቕመጡ ናይ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ባህርያትን ተግባራትን ዓቢ ኣሉታዊ ጽልዋ ከም ዚገብር ኩሉ ዚፈልጦ ሓቂ እዩ። እቲ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ነቲ ኣብ ሃገሩ ንኺረኽቦ ከም ሕልሚ ዝኾነ መሰላት ደቂ-ሰብ ብምጽብጻብ፡ ካብቲ ዘዕቈቦ መንግስቲ፡ መሰላቱን ሓለፋታቱን ኪሓትት ድሕር ኣይብልን፡ ነቶም ኣብ ኣብያተማእሰርቲ ኤርትራ ዚሓቁ ዘለዉ ኣሕዋቱ ሓራ ንምውጻእ ግን፡ ተቓውሞ ዘይምርኣይ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስቲ ገፋዒ ስርዓት ኮይኑውን ይነጥፍ እዩ።
እዚ ኸይኣክል፡ ኣብ መብዛሕትኦም ኣብ ወጻኢ ዚቕመጡ ኤርትራውያን ዚረአ ናይ ምፍልላይ ባህርያት፡ ተስፋ ዘቝርጽ እዩ። እዚ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ኣውራጃን፡ ቀቢላን፡ ሃይማኖትን፡ ፖለቲካዊ ዝንባሌን፡ ዘተኮረ እዩ። ገሊኣቶም ድማ ኣብ ድሑር ሃይማኖታዊ ሕልሚ ተኣሊኾም፡ ኣድሓርን ሕልና ዘዕርብን ድኹምን ትምህርቲ ኪዝርግሑ ይረኣዩ። ናይ ባዕዲ ሃገራት ኣጀንዳታት ዘጣጥሑ ድማ ውሑዳት ኣይኮኑን ከምዚ ምስ ተጓነፈካ፡ ንበዓል ወዲ ዓሊን ንበዓል ሓጂ ሙሳን ትዝክር። ከምዚኣቶምስ ኣብ ወጻኢ ድማ እንተ ዚፍጠሩ ትብል። ከምኡውን ዝኽሪ በዓል ድሩዕ ንመንፈስካ ይቕስቅሶ።ብሓቂ፡ ድሩዕን ብጾቱን ንኣና ኪብሉ እዮም ተሰዊኦም።
ንሃይለ ድሩዕ፡ ሓደ ንግሆ፡ ቅድሚ ምእሳሩ፡ ኣብ ጥቓ ገዝኡ ብጃማ ገይሩ ደው ኢሉ ኸሎ ረኺበዮ፡ ቅሩብ ድማ ኣዕሊለዮ። ምስ ሃይለ ድሩዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ኢና ንፋለጥ። ንቕሩብ ግዜ ኣብኡ ስለ ዝነበረ። ተጋደልቲ ምስ ኣተዉ እቲ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ከይደ ዝረኸብኩዎ ቀዳማይ ብጻይ ተጋዳላይ ንሱ እዩ ነይሩ። ከም ተዋዛይን ምቕሉልን፡ ከም ምሒር ደፋርን፡ ከም ሓደ መከራን ጸገማትን ቅጭጭ ዘይብሎ ሰብን እየ ዝፈልጦ። ነተን ቅድሚ ኣብ ኢድ ገፋዕትን ጠለምትን ምውዳቑ ኣብ መንጎ ዕላልና ዘውሰአን ቃላት ኩሉ ግዜ እዝክረን፤ ንሕና ክንስዋእ ኢና፡ ኣይተርፈናን እዩ፡ ነዚ ኸኣ ተቐሪብናሉ ኢና፡ ግን እዚ ህዝቢ ቀስ ኢሉ እዩ ዚርድኣና፡ ከመይሲ ፖለቲካል ኤንድ ካልችራል ኢነርሻ ኣለዎ (ነቲ ዘጥረዮ ፖለቲካውን ባህላውን ኣረኣእያ ንኺልውጦ ግዜ ኪወስደሉ እዩ፡ ማለቱ እዩ)። ብድሕሪኡ ኣይረኣኹዎን። ግን ኩሉ ግዜ ነተን ዝበለን ቃላት እዝክረን።
ብኣማኑኤል ሣህለ


text:
"ውዱቅ ዝበሃል መንግስቲ ወይ ስርዓት ረብሓ ውሑዳት መራሕትን አርካናትን ዘቀድም ምስ ዝኸውን ንህዝቢ ካብ ጥምየት ሕማምን ድንቁርናን ዘየናግፍ ምስ ዝኸውን፣ ሃገር ንምዝመዛን ፅግዕተኝነትን ተምበርካኽነትን ዘሳጥሕ ወይ ዘቃልዕ ምስ ዝኸውን'ዩ" ክብሉ 3-ተ ሙሁራት ኤርትራውያን ተዛሪቦም።
"በዚ መለክዒ ኣብ ላዕለዋይ ፅፍሒ ዝርከቡ መራሕቲ ኤርትራ ብዘለዎም ሃፍትን ካብ ህዝቦም ንላዕሊ ዝረኸብዎ ሓለፋታትን አይክሰሱን'ዮም፣ ከም ኣብ ካልኦት ሃገራት ብሓሶት አሽመኒ ዘሪፈ ክብልዓካ ዝብሉ መራሕቲ የብልናን" ኢሎም።
ምስ ዝተፈላለዩ አረአእያን እምነትን ዘለዎም ሙሁራት ኤርትራውያን ብዝጀመርናዮ መደብ መሰረት ዝቐረቡ 3-ተ ሙሁራት ኤርትራውያን ፣ "ዲሞክራሲ ክበሃል ኸሎ ምስቲ ታሪኽናን ባህልናን ብዝኸይድ ስድራ-ቤታዊ ዝኾነ ኮማዊ ዝኾነ ሃገራዊ ዝኾነ ሓላፍነት ስለዘሎ እዚ ኹሉ አጠቃሊሉ ዝሕሉ ረብሓታት ክኸውን አለዎ" ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
ዶ/ር ምሕረትአብ ገብረሂወት ካብ ሽካጎ ፡ ዶ/ር ጴጥሮስ ስብሃቱ ካብ ካሊፎርንያ'ን ዶ/ር ተስፋይ አርዓዶም ካብ ቦስቶን'ን ከምዝበልዎ "ባህርያዊ ዝኾነ ፖሎቲካዊ መስርሕ ሒዙ ዝመፀ ኣብ ርጉእ ኩነታት ኣብ ቀፃልነት ዘለዎ ናይ ፖሎቲካ ምንቅስቃስ ዘየእትወካ ካብ ክስታት ተሰኪፍካ ትገብሮ ነገራት ነታ ሃገር ንሓዋሩ ፅቡቅ አይኮነን" ኢሎም።
ብዛዕባ መንግስቲ ኤርትራን ኩነታት ኤርትራን ብዝምልከት ርኢቶኦምን እምነቶምን ተዛሪቦም'ለው።
ቀዳማይ ክፍሊ ሎሚ ቀሩቡ ኔሩ። 2ይ ክፍሊ ኸአ ፅባሕ ክቀርብ'ዩ። ነቲ ቀዳማይ ክፋል ንምስምዑ ናብቲ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ ኣብ ከተማ ባህር ዳር ከክያዶ ሒዙዎ ዝነበረ መደብ ንኻሊእ ግዜ ክልውጥ ብምምሕዳ እታ ከተማ ምውሳኑ ተቓዊሙ። እዚ ስጉምቲ ገዛኢ ፓርቲ ሓሳብካ ብነፃነት ናይ ምግላፅ ነፃነትን ናይ ምውዳብን መሰላት ከምዝዓፀዎ ዝሕብር እዩ ኢሎም ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት።
ሰማያዊ ፓርቲ 19 ሰነ 2008 ዓ/ም ኣብ ከተማ ባህር ዳር ምስ ዝርከቡ ኣባላቱን ደገፍቱን ኣኼባ ንምክያድ ንምምሕዳ እታ ከተማ እንተፍለጠ እውን ኣብቲ ዕለት ብምምሕዳ እታ ከተማ ዝፍፀም ካሊእ ስራሕ ስለዘሎ ቀይርኩም ኣፍሉጡና ዝበል ደብዳበ ተዋሂቡና ይብሉ ኣቶ ይልቃ።
ህዝባዊ ኣኼባ ንምክያድ መንግስቲ ክፈልጦ ዝግበር ናይቲ ተኣካባይ መሰልን ደሕንነትን ንምሕላው እምበር ምሕታት ፍቓድ ዝብሃል ነገር የለን፤እዚ ዝሕብሮ ኣብታ ሃገር ሓሳብ ናይ ምግላፅ ነፃነትን ካልኦት መሰላትን ከምዝተዓፀወ እዩ ኢሎም ኣቶ ይልቃል። ንሶም ኣብቲ ዝ ሃብዎ ሓበሬታ "ኣነ ካብዚ ዝርድኦ ነገር ሓሳብካ ብነፃነት ናይ ምግልፃ፣ናይ ምውዳብ፣ናይ ምእካብ መሰላት ጥርቅም ኢሎም ከምዝተዓፀዉ፣ሕገ መንግስቲ ኣብ ዝፈለየሉ ኩነታት ከምዝተዓፀወን ኢህወዴግ ፈፂሙ ክቕበሎ ከምዘይደለየን ኮይኑ እየር ረኸብዮ" ኢሎም።
ሰማያዊ ፓርቲ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ውሽጡ ዘጋጠሞ ፀገም በብደረጅኡ ይፍታሕ ከምዘሎ እውን ኣቶ ይልቃል ገሊፆም ይብልፅ ፀብፃብ መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ፖሊስ ጥልያን ኣብ ሓደጋ ንዝወደቑ ስደተኛታት ብምሕጋዝ ዝፍለጡን ኣብ 2015 ሕፁይ ሽልማት ኖቤል ሰላምን ዝነበሩን ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ይምርመር ኣሎ።
ኣባ ሙሴ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ብማእኸላይ ባሕሪ ምስ ዝካየድ ምስግጋር ሰባት ብዝተሳሰረ ካብ ዝሓለፈ ታሕሳስ 2016 ዓ.ም. ጀሚሩ ኣብ ልዕሊኦም ምርመራ ይካየድ ከምፀንሐን እቲ ናይ ምርመራ እዋን ክወድቕ ምስቐረበ ግን ዓቃቢ ሕጊ ንቤት ፍርዲ ሓቲቱ ስለዘሕደሶ ክፍርሙ ከምዝተሓተቱን ገሊፆም።
"ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ንዘለው ዝተፀገሙ ሰባት ንምሕጋዝ ካብቶም ስደተኛታት ናይ ቴሌፎን ፃውዒት እናተቐበልኩ ክሕግዙዎም ንሓይሊ ባሕሪ ጥልያን ካብ ምፍላጥ ወፃኢ ዝሰራሕኹዎ ገበን የለን’’ ይብሉ ኣባ ሙሴ።
መስራቲ ማሕበር ኤጀንሲ ሓበሻ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ዝወደቑ ስደተኛታት ንምድሓን ዝገብሩዎ ምንቅስቃስ መናእሰይ ካብ ሃገሮም ንክወፁ የተባብዖም እንተኾይኑ ተሓቲቶም "ንኣባ ሙሴ ኣሚነ እየ ካብ ገዛይ ወፂአ ዝብል ሰብ ኣይረኸብኩን’’ ክብሉ መሊሶም።
ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ ምልልስ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ 2017 ዓ.ም ናይ ሕክምና ምርምር ሽልማት ኖቤል ንሰለስተኣሜሪካዊያን ሊቃውንቲ ተዋሂቡ።ናይ ሽልማት ኖቤል ኮሚቴ ካብ ዋና ቤት ፅሕፈት ስቶክሆልም ሎሚ ሶኑይ ወግዓዊ ገይሩዎ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ኮሚቴ ሽልማት ኖቤል ቶማስ ፐርላምን ተሸለምቲ ነዚ ዘብቅዖም ውፅኢት ምርምር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ካሮሊንስካ ኢንስቲቱት ናይ ኖቤል ሽልማት ጉባኤ ናይ 2017 ዓ.ም ናይ ሕክምና ተሸለምቲ ኖብል ጀፍረይ ሲ ሆል፣ማይክል ሮስማሽን ማይክል ዳብሊው ያንግን ኣብ ሞሎኪላዊ ስርዓት ንዝረኸብዎ ውፅኢት ምርምር ብሓባር ተሸለምቲ ንክኾኑ ወሲኑ’ሎ።”
ኣብ ኒው ዮርክ ዝተወልዱ ጀፍረይ ሆል ኣብ ዩኒቨርስቲ ብራንደይስ ኣብ ዘርኢ ተባዕታይ ምርምር ከካይዱ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብዚ ሕጂ እዋን ጡረታ ወፂኦም ኣብ ካምብሪጅ ቦስተን ይነብሩ።ማይክል ሮስባሽ ኣብ ከተማ ኦክላሆማ ዝተወልዱ ኮይኖም ንሽልማት ዘብቅዖም ምርምር ሎሚ እውን ኣብ ዩኒቨርስቲ ብራንዲስ ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።ማይክል ያንግ ኣብ ማያሚ ዝተወልዱ ኮይኖም ኣብ ዩኒቨርስቲ ራክፈለር ኒው ዮርክ ምርምሮም ቀፂሎም ኣለው።
እዞም ተመራመርቲ ዝመሃዝዎ መዓልታዊ ረምታ ደቂ ሰብ ካብ ስነ ኣእምሮኣዊ መደረኻት ሰባት ዝተወርሰ ባህሪ ምኳኑ ንድቃስ፡ባህሪ፡ ሙቐት ሰብነትን ምሕቃቕ መግቢ( ሜታቦሊስም) ዝጸልው እዩ ይብል።
ሽልማት ኖበር ዓውዲ ስነ ልቦናን ሕክምናን እቲ መጀመርያ ዝሽለም ዓውዲ ኮይኑ ተሸለምቲ ክሳብ 1.1 ሚልዮን ዶላር ሽልማት ይረኽቡ።
ብተወሳኺ ብዓውድታት ፊዚክስ፡ኬሚስትሪ፡ ስነ ጽሑፍን ሰላምን ድማ ካብ ጽባሕ ሶሉስ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘሎ ጊዜ ይርቑሑ፡ ሶኑይ ድማ ተሸለምቲ ዓውዲ ቁጠባ ይርቑሑ።


text:
ህዝባዊ ኣኼባ ዕለት 13.10.2018 ልክዕ 14፡00 ዝጅምር ኣብ ከተማ ሽቱትጋርት
ንሰላም ዝኾነ ይኹን ሰብ ብዘየገድስ መልክዑን ሕብሩን ዝጸልኣ የልቦን ። እዚ ሰላም ተጎልቢቡ ኣብ መንጎ ኤርትራ ኢትዮጵያን ዝግበር ዘሎ ውዑላት ንታሪኻዊ ክብርን ልዑላውነት ህዝብን ሃገርነት ኤርትራ ንሓደጋ ዘሳጥሕ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘሻቕል ዘሎ ኩነት እዩ።
ነዚ ኣብ ሃገርና ዝዝንቢ ዘሎ ናብ ምህላውን ዘይምህላውን ዘመልክት ኣንፈት ንምብራህ ብላዕለዋይ ኣካል ማለት ኣቦ መንበር ሰዲህኤ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ዝምራሕ ህዝባዊ ኣኼባ ብምምሕዳር ሽማግለ ጨንፈር ደቡብ ሰዲህኤ ዝዳሎ ኣብ ሽቱትጋርት ክካየድ እዩ።
እተን ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2018 በብወከልተን ተራኺበን ብሓባር ንምስራሕ ዘቃላሓ ምቕማጠን ኣብ ጀርመን ዝኾና ውድባትን ሰልፍታትን ስቪካዊ ማሕበራትን እነሆ ብዕለት 16.09.2018 ተኣኪበን ሃገር ንምድሓን ብሓባር ክሰርሓ ተሳማሚዐንን 5 ሰብ ዝኣባላታ ግዝይዊ ሽማግለ ከም ዘቖመ ተሓቢሩ።ነዚ ዓቢ ብስራት እዚ ክውን ንምግባርን ዕላማታቱ ንምግላጽን ኣብዚ ዝዳሎ ዘሎ ህዝባዊ ኣኼባ ግዝያዊ ሽማግለ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ስቪካዊ ማሕበራትን ብኣካል ክሳተፎ መደብ ተታሒዙ ኣሎ።።
ኣብ ህልዊ ኲነታት ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ዘቕነዐ ፡ ብዘይዝኾነ ይኹን ፍልልይ ብጉዳይ ሃገሩን ህዝቡን ንዝሻቐል ዘሎ ዘሳትፍ ህዝባዊ ኣኼባ ንዕለት 13,10.2018 ሰዓት 14፡00 ዝጅምር መደብ ሰሪዑ ስለዘሎ ሰዓትኩም ኣኽቢርኩም ክትሳተፍዎ ብኽብሪ ንጽውዕ ። እዚ ሓበረታ እዚ ናይ ኩሉ ንምብጻሕ ፤ ንኹሉ ዝምልከት እዩሞ ሃየ ኣብ ናይ ምዝርግሑ ንተሓባበር።
ኣድራሻ፡
Heidelbeerstr.5 D-70329 Stuttgart-Obertürkheim
ብደሓን ምጹ/ምጻ
ሽማግለ ምም/ጨንፈር ደቡብ ሰዲ ህኤ
ብሓባር ንስራሕ ከነድምዕ: ብሓባር ነድምጽ ከነስምዕ፡


text:
እቲ ብወግዓዊ ምርጫ ዘይተመርጸ ግንከኣ ን26 ዓመታት ዝኣክል “ፕረሲደንት ሓዳስ ኤርትራ” ተባሂሉ ዝፍለጥ፣ ንዳርጋ 2 ዓመታት ዝኣክል ድማ ኣብ ሓንቲ “ዓዲ ሃሎ” እትብሃል ንእሽቶ ቁሸት ሓኪሉ ዝነብር ዘሎ ኢሰያስ ኣፈወርቂ “Cabinet reshuffle is imminent” ብወዛ ሚንስተራት ህግደፍ ክግበርዩ ይብል እሎ።
እወ፣ ኣቦታትና ክምስሉ ከለው፣”ሓጺሩኒ እንተበልኩዎስ ተደቢሩ ይስዕስዕ” ይብሉ። እምብኣር እቲ ብሕገ መንግስት ዘይቆመ መንግስት ህግደፍ ግንከኣ ን26 ዓመታት ዝኣክል “ብግዝያዊ መንግስቲ ሓዳስ ኤርትራ” ዝፍለጥ፣ ይኣይ ምቅይያር ሚንስተራት ክገብር እየ ይብለና ኣሎ። ንሱ ድማ ነቶም ባዕሉ ዝሸሞም ምእዙዛት ኮራኹሩ፣ በቶም ካብኦም ዘይሕሹ ባንቡላታት ክትክኦም ምዃኑ፣ እቲ ካብ ከተማ ህግደፍ ኣስመራ ዝመጸና ወረ ሓቢሩ።
እቲ ወረ ህግደፍ በቲ መርበብ 03 ዝኾነ መስከረም.ኔት ዝተዘርግሐ ከምዝሕብሮ፣ ነታ ባንቡላ ፎዝያ ሓሺም፣ድሕሪ 25 ዓመታት ካብቲ ሚንስተር ሕጊ ዝብሃል ግንከኣ ዘይስርሓሉ፣ማለት ሕገ-መንግስቲ (ኮንስትውሺን) ዘይብሉ ግንከኣ ብ”ሕጊ” ኢሰያስ ጥራይ ዝኸይድ ኣውሪዱ፣ ወኪል “ሓዳስ ዔርትራ” ኣብ ውድብ ሃገራት ኣዕራብ (Arab League) ክልእካ እየ ክብል ሓቢሩ። “ዘበን ገበል ዝበሉኻ ተቐበል”። According to our sources, the Justice Minister Fawzia Hashim, who has held his post for 25 years, will be appointed Eritrea’s representative to the Arab League.
ንሓደ ሙሳ ሓሳን ናይብ (Moussa Hassan Naib) ዓሌቱ ካብ እንዳ ናይብ ኣብ ሕርጊጎን ባጽዕን ዝነብሩ ዝነበሩን ገናውን ዘለውን ዓሌት እዩ። እወ፣ወዲ ወዶም ንእንዳ ናይብ ቅያር ፎዝያ ሚንስተር ፍትሒ እንዳ ህግደፍ ኮይኑ ተሸሙ። ንሓበሬታ ዝኣክል ናይብ ማለት ወኪል ማለት እዩ። እንዳ ናይብ ኣብ ባጽዕን ሕርጊጎን ካብ ግዝኣት ቱርኪ 15 ክፍለ ዘመን ጀሚሮም ክሳብ ኮሎንያል ጣልያን ንምድረብሕሪ ዝወርር፣ወከልቲ ግብጺ ኮይኖም፣ ጸረ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሩ ዓሌት እዮም። እቲ ብመበቆል እዲኡን ኣቡኡን ትግራዋይ ተንቤናይ ዝኾነ፣ ግንከኣ ንህዝቢ ትግራይ ዘይውክል ኢሰያስ ኣፈወርቂ፣ተጠሊዑ ንሙሳ ሓሳን ናይብ ሚንስተር ፍትሒ ገረ ሸይመዮ ኣሎኹ ክብል ይገልጽ ኣሎ። ብርግጽ፣ ታሪኽ ምድረባሕሪ ንዝከታተሉ ሰባት፣ እንዳ ናይብ ቀንዲ መሳርሒ ወራር ቱርኪን ግብጽን እዮም ነይሮም እምበር ኤርትራውያን ኮይኖም ኣይፈልጡን። ካብቶም ንህዝቢ ምድረ-ብሕሪ፣ ህዝቢ ኣግኣዝያን ወከልቲ ኣትራዅን ግብጽን ኮይኖም ድቃስ ዝኸልኡዎ ዝነበሩ ዓሌት ግና እዮም። እሞ፣ ካብኦም መሪጹ እዩ ንደቀባት ኤርትራ ሚንስተር ፍትሒ መሪጸልኩም ኣሎኹ ዝብል ዘሎ ኢሰያስ።
ኣስተብህል፤እዚ ብውዲታዊን ስነኣእምራዊ እከይ ዝተሰነየ ረቂቍ ዝመስል መስርሕ እንዳ ህግደፍ፣ ግንከኣ ብመሃንድሳት ባዕዳውያን ዝተኣልመ መደብዚ፣ ንሃገራዊ ኤርትራውነት ብመደብ ዝጻባእ ተግባር ከምዝኾነ፣ ነቲ ብፍላይ ታሪኽ ልኡኽ ወይ ወኪል ጽዮናውያን ኢሰያስን፣ እታ ብኦም ዝተማህዘት ትካሎም ህግደፍን፣ ብኣንጻሩ ድማ ታሪኽ ምድረባሕርን ዝፈልጥ ሰብ፣ ውዲታዊ ማእለማ ዘለዎ ፕሮጀክት ምዃኑ ገሩ እዩ ዝግምግሞ።
እሞ እቶም ደቂ ኣከለ ጉዛይ ብሕጊ እንዳባ ኣድግና ተገልባ፣ ደቂ ሰራየ ከኣ ብሕጊ እንዳባ ኣከለ ምልጋእ፣ እቶም ደቂ ሓማሴን ድማ ብሕጊ ለጎጭዋ፣ ሕጊ ዓዲ ቆንጽን፣ ሕጊ 7 ድንበዛንን፣ 7ዓንሰባን፣ ከምኡውን እቶም ደቂ ሰንሒት ቤት ኣብርሀን ቤት ሻሕቀንን፣ደቂ መንሳዕ ብሕጊ መሓሪ፣ ክልኤ መንሳዕን ተመልሚሎም ዝዓበዩ ተሳኢኖምሲ፣ ካብቶም ብሕጊ ቱርክን ግብጽን ተማእዚዞም ጸረ ህዝቢ ምድረ ባሕሪ ዝነበሩ ዓሌት ናይብ ሃለው ኢሉ ረኽቡስ፣ ንስኹም ስለዘይትረብሑ ሙሳ ናይብ ዝሓሸ ኮይኑስ ሚንስተር ፍትሒ እንዳ ህግደፍ ኮይኑ ባዕለይ መሪጸልኩም ይብል ኣሎ ተንቤናይ ኢሰያስ። “ሰብ ጸውዓለይ እንተበልኩዎስ ብዓል በለስ”።
“Moussa Hassan Naib, the current director general of the Ministry of Education, is a likely replacement. This veteran of the liberation war, from a family of Tigray/Negede Belew chiefs from Massawa-Herguigo, is a lawyer by training. After Eritrea gained independence from Ethiopia in 1993, Naib served as Attorney General and sat, with his sister Amna Hassan Naib – of the commission that drafted the new country’s constitution”.
ብሓደ ወገን ድማ፣ነቲ የማነ ገብረመስቀል (ቻርሊ) ወኪል ስለላ መርበብ ሃገር እንግሊዝ ኤም.ኣይ.6 ኮይኑ፣ ግንከኣ ከም “ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ኢሰያስ” ን26 ዓመታት ዝኣክል ስለላዊ ጸብጻቡ ንሃገር እንግሊዝ ከመሓላልፍ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሎሚ ቅያር እቲ ሕዳሪናይ ግርማይ ኣስመሮም ኮይኑ ተሸሙ ይብሃል ኣሎ። እወ፣ ብቐዳማይ ሕዳሪናይ ግርማይ ኣስመሮም ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ክቕበር ከሎ፣ ኣብቲ ግዜ ቀብሪ ስነስርዓት ግና ፕረሲደንት ፈንፊኑዎ ንቐጠር ዝገሸ እዩ። ካብታ ንናይዝጊ ክፍሉ ዝገበራ ውዲት ግና ንግርማ ኣስመሮም ዝገበራ ትሓይሽ። እዚ የማነ ገብረመስቀል ዝብሃል ሰብዚ በዲኡ ትግራዋይ ዝኾነ፣ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብራሾ ማይ ዘየቐበለ፣ ክሳብ ግዜ ነጻነት፣ኣብ ሃገረ እንግሊዝ ብስለላን ኮለላን ዝሰልጠነ፣ ሎሚ እምብኣር ቅያር ሒዳሪናይ ግርማ ኣስመሮም ተሸሙ ወኪል ሓዳስ ኤርትራ ኮይኑ ድማ ኣብ ሕብራት መንግስታት ዝልዓለ ስለላዊ ቤት ጽሕፈት ከምተዋህቦ ተሓቢሩ። እዚ ውዲታዊ ብወዛ ሚንስተራት ህግደፍ ብታሪኽን ብሕጊእንዳባን ዓይኒ ክርአ ክሎ ግን፣ እዞም ጁጅ ማጁጅ ጋንታ ህግደፍ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ዘይውክሉዎ፣ማለት ብሕገ-እንዳባ ተማእዚዞም ሃገር ክሳብ ዘየማሓደሩ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ዋላ ብወዛ ሚናተራት ጌርናልካ እንተበሉዎ፣ ከም ውግዓውያንንን ሕጋውያንን ገሩ ኣይቅበሎምን እዩ። እወ፣ እዞም ማሕበር ጸልማት እዚኦም፣ ክሳብ ዘለው ከምድላዮም ሽመት ክቀያየሩ፣ ህዝቢ ኤርትራ ትም ኢሉ እዩ ክዕዘቦም። ካብኡ ሓሊፎም ካልኣ ክገብሩ ስለዘይክእሉን፣ ልኡኻት ህዝቢ አርትራ ዘይኮኑስ ልኡኻት ባዕዳውያን ኮይኖም፣ ንባዕዳውያን የገልግሉ ከምዘለው ስለዝርዳእ፣እዚ በቲ ዘይሓንኽ ኢሰያስ ዝተሓበረ ብወዛ ሚንስተራት ህግደፍ እምብኣር፣”ንመን ትመጾ መን ይመጻ ትመጾ፣ ንመን ይመጻ ድማ መን ትመጾ ይመጻ” ኢሉ ጥራይ እዩ ዝገልጾም።
“Another important player is the current Minister of Information and Government Spokesman Yemane Gebremeskel. He will take the lead in Eritrea’s mission to the United Nations, which has been vacant since the death of Girma Asmerom in October”.


text:
ኣብ ሓድ ሓደ ካባቢታት ክልል ኦሮሚያ ትማልን ሎሚን ተቓውሞ ከምዝቐፀለን ህይወት ሓደ ሰብ እውን ከምዝጠፍአን ነበርቲ ገሊፆም።
ሎማዕንቲ ኣብ ሆሮ ጉድሩ ወለጋ፣ኣብ ምብራቕ ወለጋ፣ኣብ ምዕራብ ወለ፣ኣብ ሃገርጌን ከተማ ቡራዮን ኣብ ዝርከቡ ኣብያተ ትምህርቲ ተቓውሞ ከምዝነበረ ነበርቲ ይገልፁ።
ዝተኣሰሩ ይፈትሑ፣ሓይልታት ምክልኻል ካብቲ ከባቢ ይውፅኡ፣ፍትሒ ህይወቶም ንዝስኣኑ ዝብሉ ጭርሖታት የስምዑ ከምዝነበሩ እዞም ነበርቲ ይገልፁ።
ከተማ ቡራዮ፣ኣብ ምብራቕ ወለጋ እትርከብ ከተማ ጊዳ ኣያና፣ከምኡ እውን ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ጥቓ ከተማ ጊምቢ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻየዱ ሰልፈኛታት ብሓይልታት ምክልኻል ድብደባ ከምዝተፈፀሞምን እቲ ሰልፊ ምስ ተበተነ እተን ከተማታት ኣብ ትሕቲ ሓለዋ ፀጥታ ከምዝርከባ ይገልፁ እቶም ነበርቲ።
ትማሊ 21 ታሕሳስ 2008 ዓ/ም ዘዕበዩዋ ጓል ሓፍቶ ምዃና ዝገለፁ ሓደ ሰበ ሃና ገቢሳ ዝተብሃለት ጓል ሸውዓተ ዓመት እንታይ ምዃኑ ብዘይተፈልጠ መሳርሒ በከቢድ ቆሲላ ብኣምቡላንስ ናብ ሻንቡ ሆስፒታል፣ሽዑ ንሽዑ ድማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ወሲዶምዋ ትሕከም ኣላ ኢሎም።
‘’ሸውዓተ ዓመት እዩ ዕድሚኣ።ኣዲኣ ብሕርሲ ስለዝሞተት ባዕለይ እየ ኣዕብየያ’’ኢሎም።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣብ ዞባ ሆሮ ጉድሩ ካልኣይ ብርክቢ ቤት ትምህርቲ መምህር ዝኾኑ መምህር ኣዱኛ ኢሮሶ ህይወቶም ከምዝሓለፈ ሓደ ስሞም ዘይገለፁ መምህር ተዛሪቦም።
ብረት ዝተዓጠቑ ይርሓቑልና ኢሎም ብምሕታቶም ሓይልታት ፀጥታ መንብዒ ጋዝ ብምትኳስ ኣብ ዝበተንሉ እዋን መምህር ኣዱኛ ወዲቑ እናሃለወ ብሽጉጥ ከምቐተሉዎ ካብ ዝወደቐሉ ኣልዒሎም ናብ ሆስፒታል ካብ ዝወደዱዎን ሓደ ምዃኖም ዝሓበሩ እዞም መምህር ወሲኾም ይገልፁ።
ነበርቲ ከተማ ኣመሩ፣ሆሮ ጉድሩ ወለጋ ኣብዚ ሰሙን እዚ ድብደባ ከምዝተፈፀመ ገሊፆም።
ብዛዕባ እዚ ዝተሓተቱ ምኽትል ኮማንደር ፖሊስ እታ ከተማ ጌቱ እምሬ 20 ታሕሳስ ኣብታ ከተማ ኣእማን ብምእካብ መንገዲ ዓፂዮም ዝተብሃሉ ሓሙሽተ ተምሃሮ ኣብ ቁፅፅር ምስ ውዓሉ ሽዑ ንሽዑ ከምዝየፈትሑን ዝተኣስሩ ግን ናይቲ ክልል ሰላም ንምዝራግ መለዓዐሊ ደርፊ ይደፍሩ ዝነበሩ፣ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ባንክታት ኣብ ምዝራፍን ጣቢታት ፖሊስ ኣብ ምንዳድን ዝተዋፈሩ እዮም ክብሉ ገሊፆም።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ዝነበሩ ዴቭድ ሽን፣ዩ-ስ ኣብ ታሪኽ ንፈለማ ጊዜ በዚ ደረጃ‘ዚ ምስ ኣፍሪቃ ፅምዶ ዝገበረትሉ መድረኽ ምኳኑ ገሊፆም።
ሓሙሽተ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ - ናይ ኤርትራ፣ዚምባብዌ፣ሱዳን፣ሪፐብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ምዕራባዊ ሳሃራን ናብ ዋዕላ መራሕቲ ኣይተዓደሙን።
”ኣነ ክሳብ ዝተካኣለ ብምፅንባር ዝኣምን ሰብ‘የ።ኣብ ምሕንፃፅ ፖሊሲ እንተዝኸውን ነይረ፣እቲ እንኮ ናብ‘ዚ መድረኽ‘ዚ ክመፅእ ዘይዕድሞ መራሒ ሱዳን‘ዩ።ካብኡ ዝሓለፈ እቶም ዝተከልከሉ ምዓደምኩዎም ነይረ” ኢሎም።
መራሒ ኢትዮዽያ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ‘ዚ ዋዕላ‘ዚ ይሳተፉን ኣብ መድረኻት ውሕስና መግቢን ሕርሻን ተረኺቦም ናይ ሃገሮም ኣብነታዊ ዝተባሃለሉ ተመክሮ ንከካፍሉ ብዳይረክተር USAID ተዓዲሞም‘ዮም።
ምምሕዳር ኦባማ ንዋዕላ መራሕቲ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ዘዳለወሉ ምኽንያት ከም‘ቲ ሚድያታት ዘቃልሐኦ ንከም ቻይና ዝኣምሰላ ሃገራት ኣብ‘ታ ኣህጉር ዝጀመረኦ ተበግሶ ንምግጣም ዝዓለመ‘ዩ ዝብል እምነት የብለይን ኢሎም ኣምባሳደር ዴቪድ ሽን።


text:
Date: Tuesday, 20 March 2018
መንግስቲ ኣሜርካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንዘለዋ ጥቅሚ ንምሕላው ዝሰግደላን ዝንብርከኸላን ዕሱብ መንግስቲ ክህልዎ ናይ ግድን እዩ። ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ክትመስል ዝተመርጸት ስርዓት ወያነ ኣገልጋሊታ ክትከውን ተቆጽረት። ካብ ኣፍንጭኣ ኣርሒቓ ዘይትሓስብ ጭፍራ ምጉዚት ምኳን ስልጣን ዓለም ምጭባጥ ኮይኑ ስለ ዝተሰምዓ ሕንኽ ከይበለትን ኣድቂቓ ከይሓሰበትን እሺ ኢላ ተቐበለቶ። ብመሰረት ጎይቶታት (ኣሜርካ) ዝተዋህባ መምርሒ ምስ ጎረባብታ ክትተሓናፈጥ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ክትዘርግን ተበገሰት። ብኡ መሰረት ድማ ምስ ኤርትራን ሶማልን መበገሲ ዘይብሉ ሃላሊ ኲናት ኣወጀት። ኣብ ልዕሊ ሂወት ሰባትን ንብረትን ሰፍ ዘይብል ዕንወት ኣኸተለት፡፡ መስፈሪ ጁብኣ (ዶሞዛ) ብመሰረት ዘውረደቶ ዕንወት ጌራ ስለ ትመዝኖ ሰላም ጎረባብታ ክትዘርግ ስርሐይ ኢላ ቀጸለቶ።
ጃንዳ ካብ ተሞኩሮ ካልኦት ሃገራት መሳርሒ ኣሜርካ ዝነበራን ዘለዋን ሕጂ ኣብ ዲቕ ዝበለ መቕዘፍትን ዕንወትን በጺሔን ዘለዋ ከይትምሃር ንግዚያዊ ረብሓ ድኣንበር ዘላቒ ስለ ዘይትሓስብ እንሆ ሎሚ እቲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ሑሴን ሙባረክ ዘርኣየቶ ጥልመት ኣብ ልዕሊ ጃንዳ ወያነ ይዝምቢ ኣሎ። ከም ውጺኢቱ ህዝቢ ኢትዮጵያ ህዝቢ ትግራይ ጭምር ጸረ ምምሕዳር ወያነ ኣብ ፍቖዶ ዓድታት ከተማታትን ተቛውምኡ የርኢ። ጃንዳ ምስ መንግስቲ ኣሜርካ ዝነበራ ቃልኪዳን ኣብ ዘብቃዓሉ ዘሎ እዋን ህዝቢ ኢትዮጳያ ኩሉ ሓደ ኣካል ኮይኑ ነዛ ጠላም ስርዓት ኣብ ጎሓፍ ከእትዋ ዕጥቁ ከደልድል ይግባእ። ውድቀት ወያነ ዓወት ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ስለ ዝኾነ፤ ነዚ ጸረ ጃንዳ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ምትብብዑ ሓላፍነት ኩሉ ኣብ ዞባና ጥቕሚ ዘለዎ ኣህዛብ የገድስ። ዓወት ንኹሎም ጃንዳ ኣብ ምጥፍኣ ዝዋስኡ ዘለዉ ሓይልታት ኢትዮጵያ።
ነባሪ ዝኽሪ ንሰማእታትና ዓወት ንሓፋሽ ገብረንጉስ መስመር መጋቢት 20, 2018.


text:
እቲ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ኣብ 2010 ዓ.ም. ማንደላ ናይ ሰላምን ነጻነትን ባህሊ ኣብ ምህናጽ ዘበርከተዎ ኣስተዋጽኦ ልዑል ግምት ብምሃብ እቲ ንሶም ዘመላኸትዎ መገዲ መታን ክንስዕብ ንምትብባዕ ኣሚቱ ዝተኣወጀ በቢ ዓመቱ ዝዝከር ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ነልሶን ማንደላ ከምቲ ልሙድ ዕለት 18 ሐምለ ኣብ መላእ ዓለም ተክዘኪሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዘይሕለል ተዋጋኢ ሰላም፡ ህርመት ልቦም ሃረርታ ንዝለዓለ ዕሴት ምርግጋጽ ዝብልን እዩ፡ ነልሶን ማንደላ ዕለት 18 ሓምለ ኣብ መላእ ዓለም ተዘኪሩ ከምዝወዓለን፡ ዕለት 18 ሓምለ ማንደላ ኣብ ሕንጸት ሰላምን ፍቕርን ነጻነትን መላእ ሕይወቶም ዝሰውኡን ካብ ማእሰርቲ ናጻ ወጺኦምን ናይ ሃገሮም ርእሰ ብሔር ንምዃን እውን ምስ በቕዑ ስልጣን ነገልግሎት ሰላምን ነጻነት ምዃኑ ዝመስከሩ ናይ ሰላም ኖበል ተሰላምን ሞት ይፍታሕካ ተፈሪድዎምን ድሕሪ ነዊሕ 27 ዓመት ኣብ ሮበን ደሰት ካብ ዝርከብ ቤት ማሕቡስ ናጻ ዝተለቁ ተቓላሳይ ጸረ ስርዓት ዓሌታዊ ፍልያ፡ እቲ ብቓልን ሕይወትን ዝነበርዎ ዝመዝከርዎን ዝኸፈልዎን መስዋዕትነት ንምርግጋጽ ልዑል ሰብኣዊ ዕሴት ሰላምን ሰብኣዊ ክብርን ዘይርሳዕ እዩ፡ እቲ ተመክሮ ማንደላ ንደቡብ ኣፍሪቃ ጥራሕ ዘይኰነ ንመላእ ሕዝቢ ዓለም እውን ኣብነት እዩ። ከም ማንደላ መላእ ሰብኣዊ ስድራ ቤት መላእ ሓይሉ ኣብ ሕንጸት ሓቀይናን ቅኑዕን ሰላም ከዋድድ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ የተሓሳስቡ።
ምሩኽ ዘይኰነ ሓላማይ ናይ ምሕረትን ይቕረ ምባልን መምህር
መበል 100 ዓመት ልደቱን ዝኽሪ ሓምሻይ ዓመት ዕረፍቱን ዝዝከረሎም ማንደላ ሎሚ እውን እቲ ንሶም ብቓልን ሕይወትን ዝሃብዎ ሕንጸት ህያው ምዃኑ ልኡከ መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ቅድስቲ መንበር ጆርጆ ጆሃነስ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም።
ማንደላውነት ባህሊ እቲ ዓቢይ ውርሻ እዩ፡ ጽቡቕ ድላይን ጽንዓትን ደላይ ምሕረትን መሓርን ቀናኢ ሰላምን ናጽነትን፡ ምእንቲ ሰላምን ናጽነት ደው ምባልን ምቅላስን፡ ማንደላ ካብዚ ሓሊፎም ሕጻናት ኣብ ሰላም ባህሊ ክህነጹን ድኽነት ክውገድን ብዙሕ ዝጸዓሩን፡ ከም ርእሰ ብሔር ካብ ዝኽፈሎም ዝነበረ ደሞዝ እቲ ፍርቁ ንሓገዝ ድኻታት ዘወፍዩ እዮም፡ ኣብ ቤት ማሕቡስ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብከቢድ ናይ ጉልበት ስራሕ እእዳዎም ዝሓርፈፈን ዝነቐጸን ከምዝነበረን፡ ንሶም ከምዝብልዎ ግና ሕዝቢ ኣብቲ ንቑጽ ኣእዳዎም ዘይኰነስ ኣብቲ ሕያው ሰብ ሰብ ዝሸትት ልቦም ሒዞም ዝጓዓዝ እዮም ዝነበሩ። ሕዝቡ ኣብ ልቡ ዘንብር ፖለቲካ ምሕናጽ ወሳኒ ምዃኑ ዝመስከሩ እዮም ኢሎም።
ማንደላ ዕለት 18 ሓምለ 1918 ዓ.ም. ዝተወልዱ መጸውዕ ስሞም ካብ ማዲባ ናብ ነልሶን ብዝስዕቦ ዝነበረ ቤተ ክርስቲያን ፕረስቢተራን ዝተቐየረን ገና ወዲ ትሸዓተ ዓመት እንከለዉ ወላዲኦም ብሞት ዝተፈለይዎምን። ኣብ 1944 ዓ.ም. ብስነ ሕጊ ተመሪቖምን ኣብ ናይ ደቡን ኣፍሪቃ ናይ ኣፍሪቃ ብሔራዊ ጉባኤ ናይ ፖለቲካ ሰልፊ ንጡፍ ኣባል ብምዃን ነቲ ኣብ ሃገሮም ዝነበረ ስርዓት ዓሌታዊ ፍልያ ንምውጋድ ዝተቓለሱን ክሳብ ንምውጋዱ እውን ደው ዝበሉ ምዃኑ ገሊጾም፡ ናይ ፍትሕን ሰላምን ፍቕርን ምሕረትን ተምሳል እዮም እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
እቲ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቃስ ካብ ዝቐጸለሎም ከባቢታት ምዕራብ ሃረርጌ፡ ምዕራብ ሸዋን ይርከብዎም።
ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ሜሶ ወረዳ ሰበ-ስልጣን ንነበርቲ ኣኼባ ጸዊዖም። እቲ ማስተርፕላን ተሪፉ'ዩ ድሕሪ ደጊም ትቃወምዎ ነገር የለን ኸምዝበልዎም ዝጠቐሰ ሓደ ሽሙ ዝሓብኤ ነባሪ ወሲኹ እቶም ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኸምዚ ዝስዕብ ከምዝበልዎም ይገልጽ።
'ሰባት ጤል ሓሪዶም ደም እናተለኽዩ'ዮም ዝቖሰሉን ዝሞቱን ዝመስሉ እንበር ዝሞተ ሰብ የለን ኢሎምና። ሽዑኡ እቲ ሕብረተሰብ ብዓይንና እናረኣና አካልና ዝኾኑ ሰባት እናሞቱ ብከመይ ኸምዚ ትብሉ ኢሎም ተቆጢዖም። ናይ መሰል ሕቶ'ውን ኣልዒሎም ከይተሰማማዕና እቲ ኣኼና ተበቲኑ።' ኢሉ።
እዚ ነባሪ ኣተሓሒዙ ካብ ሜኤሶ 8 ኪ.ሜ ርሒቓ አብ ዝርከብ ኡርፉን ሶዶን ወተሃደራት ተኹሲ ኸፊቶም ሽዱሽተ ሓረስቶት ቀቲሎም ኢሉ። በዚ ዝተቆጥዑ ህዝቢ ድማ ንመስመር ኣዲስ ኣበባ-ጅቡቲ ብምዕጻው ጎማን ኻልእ ንብረትን ከምዘቓጸሉ ይጠቅስ።
ኣመሓዳሪ'ቲ ወረዳ ብወገኑ እቲ ሞት ዝሰዓበ ኣብ መንጎ ኦሮሞን ሶማሌን ብዝተፈጥረ ግጭት'ዩ ሰራዊት መኸላኸሊ ኢትዮጵያ አብቲ ቕትለት ኣይተሳተፈን ኢሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ሓደ ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ህዝባዊ መዐቀኒ ርእይቶ: ክልተ ሲሶ ካብ ህዝቢ ኬንያ ደደዓብ ተባሂሉ ንዝፍለጥ ኣስታት 300 ሽሕ ዝበዝሑ ካብ ሶማል ዝርከብዎ መዓስከር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክዕጾ ከምዝድግፉን ኬንያ ሰራዊታ ካብ ሶማል ክትስሕብ ከምዝደልዩን ሓቢሩ።
እዚ ዝተሓበረ IPSOS ብዝተባህለ ዝተኻየደ መጽናዕቲ መዐቀኒ ህዝባዊ ርእይቶ እዩ።
መንግስቲ ኬንያ ካብ ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ኣትሒዙ ነቲ መዓስከር ስደተኛታት ክዓጽዎ ምውሳኑ ብተደጋጋሚ ምፍላጡ ይዝከር።
ይኹን’ምበር ውድብ ሕቡራት ሃገራት መንግስቲ ኬንያ ነቲ መዓስከር ናይ ምዕጻው ውሳነኡ ክቕይር ኣብ ምምሕጻን ይርከብ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ መንግስቲ ኬንያ ዘቕርቦ ዘሎ ምሕጽንታ: እቶም ሶማላውያን መዓስከር ደደዓብ እንተተዓጽዩ ኣብ ሃገሮም ተመሊሶም ከጋጥሞም ብዛዕባ ዝኽእል ጸገማት ብምጥቃስዩ።
ቶም ዎልፍ ዝተባህለ ተንታኒ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ኣይ ፒ ኤስ ኦ ኤስ ክኸውን እንከሎ፥ ንሱ ኬንያውያን ንምዕጻው እቲ መዓስከር ብትሪ ከምዝድግፉዩ ዝገልጽ።
ቶም ዎልፍ “69% ሓበሬታ ዘለዎም እዮም። ኩሎም እቶም 69% ክልተ ሲሶ ምዃኖምዩ ደጊፎሞ ኣለው። ዝበዝሐ ደገፍ ዝተረኽበሉ ኣብ ማዕከላይ ከባቢ እታ ሃገር ክኸውን እንከሎ: ኣብኡ እቲ ደገፍ ምዕጻው ናይቲ መዓስከር 82% እዩ። ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ድማ ሓደ ሲሶ ካብ ተሳተፍቲ ናይዚ መዐቀኒ ህዝባዊ ርእይቶ ማለት 69% ምዃኖምዩ ነቲ ውሳነ ደጊፎሞ ኣለው” ይብል ።
ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰሙናዊ ካብ 500 ክሳብ 1000 ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ይምለሱ ኣለው። እዚ ኣሃዝዚ ካብ ወርሒ ታሕሳስ ዝሓለፈ ዓመት 15 ሽሕ ከምዝበጽሐ ድማ እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ የረድእ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ኣብ ሶማል ንመንግስቲ እታ ሃገር ንምድጋፍን ንኣልሸባብ ኣብ ምውጋእን ተዋፊሩ ካብ ዝርከብ 22 ሽሕ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪቃ ኬንያውያን ይርከብዎም።
ብመሰረት ሓበሬታ ቶም ዎልፍ ተንታኒ ናይዚ ህዝባዊ መለክዒ ምዃኑዩ: ልዕሊ ፍርቂ ካብቶም ኣብዚ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ኬንያውያን ማለት 56% ሃገሮም ሰራዊታ ካብ ሶማል ክትስሕብ ከምዝደልዩ ኣፍሊጡ። ልዕሊ ሓደ ሲሶ ማለት 38% ድማ ሃገሮም ሰራዊታ ካብ ሶማል ስሒባ ንስግረ ዶባዊ ግብረሽበራ ንምቁጽጻር ኣብ ዶብ ኬን ያን ሶማልን ከተስፍር ከምዝግብኣ ምግላጾም ዎልፍ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ውሽጣዊ ጉዳያት ኬንያ ምወንዳ ንጆካ ነዚ ኣመልኪቱ ን ቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ: ገለ ኬን ያውያን ኣድላይነት ሓይልታት ኬንያ ኣብ ሶማል ከምዘይርኣዮም ገሊጹሎ።
ምወንዳ ንጆካ "ሰራዊትና ኣብ ምርግ ጋእን ጸጥታ ሶማል ኣብ ምውሓስን ዮም ዘለው። እዚ ድማ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ብምጥያስ ናብ ሰላምን ውሕስትን ሃገሮም እዮም ዝኸዱ ዘለው። እቶም ሰራዊት ኬን ያ ካብ ሶማል ክወጹ ዝጠልቡ ዘለው ንኣድላይነት ተራ ሰራዊትና ኣብ ኣሚሶም ካብ ዘይምግንዛብ’ዩ ክኸውን ዝኽእል" ይብል።
ዳይረክተር ማእከል ምሕደራ ቅልውላው ኣብ ኣፍሪቃ ጆርጅ ሙሳማሊ ብወገኑ ጸጥታዊ ጸገም ልዕሊ ጉዳይ ስደተኛታት ምዃኑዩ ዝገልጽ።


text:
ብምትሕብባር ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራን፡ ኣመሪካዊት ናይ ጃዝ ጉጅለ ሙዚቃ፡ ብ20 ታሕሳስ ኣብ ሲነማ ኣዝመራ ምርኢት ኣቕሪባ።
ነዚ፡ “ጆ ኤንድ ሱሌማን ጃዝ ኲንቴት” ብዝተባህለት ጉጅለ ዝቐረበ ቀዳማይ ምርኢት፡ ብርክት ዝበለ ህዝቢ ተዓዚብዎ።
ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ኣብ ዘስመዖ ናይ መኽፈቲ ቃል፡ ኤምባሲ ኣመሪካ ነቲ ኣጋጣሚ ብምውዳቡ መጒሱ።
ፈጻሚት ጉዳያት ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ሚስ ናታሊን ብራውን ብወገና፡ ትርጉም ጃዝ ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሙዚቃውን ባህላውን ምርኢት – ኣብ መንጎ ኣህዛብ ስኒት ዝፈጥር ናይ ሓባር ቋንቋ ምዃኑ፡ እቲ መደብ ድማ ነዚ ዕላማ’ዚ ዝወቅዕ ክኸውን ጽኑዕ እምነታ ገሊጻ።
ኣባላት’ታ ጉጅለ ሙዚቃ – ድምጻውያን ጆኣን ማይኖርን ሱሌማን ሃኪምን፡ ብህዝቢ ኤርትራ ንዝተገብረሎም ኣቀባብላ ኣመስጊኖም።
ጉጅለ ሙዚቃ ጃዝ “ጆ ኤንድ ሱሌማን ጃዝ ኲንቴት” ኣብ ኤርትራ ኣብ እትጸንሓሉ እዋን፡ ተወሳኺ ምርኢትን ዓውደ-ዘተ ምስ ኤርትራውያን ሙዚቀኛታትን ተወዲቡላ ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ሙዚቃ “ጃዝ” ኣብ ፈለማ 20 ክፍለ- ዘመን ብኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝጀመረ ኮይኑ፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ብደረጃ ዓለም ልዑል ተቐባልነት ካብ ዘለዎም ቅድታት ሙዚቃ እዩ።


text:
ሎሚ ባሕቲ መስከረም ፓሊስ ጣልያን ከምዝሓበሮ ድማ፡ ብገበን ምስጋር ሰባት ዝሕተቱ ሸውዓተ ሰባት ኣሲሮም።
ብሰኑይ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሚዲተርንያን ክንድኡ ዝኾኑ ፍልሰተኛታት ኣብ ሓደ መዓልቲ ክድሕኑ ፈላማይ`ዩ ይብል ዶብ ኣልቦ ሓካይም ዝተባህለ ገባሪ-ሰናይ ትካል።
ኣብ ሓደ መዓልቲ ኣብ 40 ጀላቡ ተሳፊሮም ዝነበሩ 6,500 ሰባት ኣብ ኤውሮጳ ንኽሰግሩ ኣብዝፈተንሉ እዋን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ከምዝድሕኑ ተገይሩ`ሎ።
ብዙሓት ካብኦም ኤርትራውያንን ሶማልያንን ምዃኖም ዝገለጹ ከምኡ`ውን ካብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝመጹ`ዮም። “ኣካላውን ስነ-ልቦናውን መጉዳእቲ ዝወረዶም ናብ ሕክምና ተወሲዶም ኣለዉ” ይብል ኣተሓባባሪ መርከብ ዶብ ኣልቦ ሓካይም።
ብተመሳሳሊ ዜና ትማሊ ረቡዕ ወተሃደራዊ ሰበ-ስልጣን ሱዳን፡ 190 ስደተኛታት ናብ ሊብያ ክሰግሩ ክብሉ ከምዝሓዝዎም ገሊጾም ኣለዉ።
እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ ኢትዮጵያን ሶማልን ምዃኖም ድማ እቶም ሰበስልጣብ ኣፍሊጦም ኣለው። ሓለቓ ስታፍ ሓይሊ ምድሪ ሱዳን ጀነራል ኣልሰር ሓሰን በሺር ሓምድ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ እቲ ዝበርዓንዎ ፍልሰት ብኤውሮጳውያን ዝተቐናበረ ምንባሩ ገሊጹ። “ ዝኾነ ሰብ ካብ ሞቓዲሾ ወይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ወይ ካብ ኣስመራ፡ ብመኪና ተበጊሱ ኤውሮጳ ክኣቱ ኣይክእልን`ዩ። ነዚ ዝገብሩ ብኤውሮጳውያን ዝምርሑ ኣህጉራዉያን ትካላት ኣለዉ “
ምስ`ቶም ዝተታሕዙ ስደተኛታት፡ 14 ኣሰጋገርቲ'ውን ኣብ ቀይዲ ኣትዮምምህላዎም ስበ-ስልጣን ሱዳን ኣፍሊጦም። ሓላፊ ጸጥታን ስለያን ሱዳን ጀነራል ኣዝሃሪ ከማል ኣሕመድ ብወገኑ ፡ ካብቶምዝተታሕዙ ስደተኛታት ሓደ፡ ዘመናዊ መሐበሪ ኣንፈት ማለት GPS ሒዙከምዝተረኽበ ብተወሳኺ ይገልጽ።
“ ካብ መንጎ`ቶም ዝሓዝናዮም ኣስገርቲ ሓደ፡ ዝተራቐቐ መሳርሒ ማለት ኣንፈት መሐበሪ GPS ተረኺብዎ`ሎ። ነቲ ኣንፈት መሐበሪ ዘመናዊ መሳርሒ ተጠቒሞም፡ ሰራዊት ዘይብሉ ከባብታት ብምርኣይ መንገዶም ይቕጽሉ ማለት`ዩ “
ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝፈልሱ ስደተኛታት ንሱዳን ከም መተሓላለፊት ሃገርናብ ግብጺ ይኹን ናብ ሊብያ ተጠቒሞም ካብኡ ናብ ኤውሮጳ ከምዘምርሑይፍለጥ።
ኣብ`ዚ ዝሓለፈ 2ተ ኣዋርሕ ጥራሕ ነዞም ናይ ሕጂ 19 ወሲኽካ ብድምር ልዕሊ 800 ሰባት ኣብ`ቲ ኸባቢ ብዝተመሳሳሊ ኩነታት ከምዝተታሕዙ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ጸብጺቡ`ሎ።


text:
ሂዩማን ራይትስ ዎች፡ ኤርትራ ኣባል ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ው.ሕ.ሃ ክትከውን የብላን
ሂዩማን ራይትስ ዎች ዝተባህለ ጉጅለተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣባል ሃገራት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ንኣባልነት ኤርትራን ፊሊፕንስን ኣብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ናይቲ ውድብ ክቃወማ ጸዊዑ።
ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት 12 ጥቅምቲ 2018 ኣብ ዘካይዶ ኣኼባ፡ ካብ 2019 ክሳብ 2021 ዘገልግላ ሓደ-ሲሶ (1/3) ኣባላት ናይቲ ቤት ምኽሪ ብድምጺ ክመርጽ'ዩ።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ኣባላት ናይቲ ቤት ምኽሪ ክኾና ተሓጽየን ዘለዋ ሃገራት'ያ።
እቲ ጉጅለ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ኤርትራ ዝተኻየደ ዝበሎ ምእሳር ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፡ ኣብታ ሃገር ዘሎ ግህሰት ዘርኢ'ዩ ድሕሪ ምባል፡ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ስለዝነቐፉ ዝበሎም 21 ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብ 2001 ድሕሪ ምእሳሮም፡ ብዘይ ፍርዳዊ ክሲ ን17 ዓመታት ብምስጢር ከም ዝተቐየዱ ገሊጹ።
ሂዩማን ራይትስ ዎች፡ እቲ ን18 ኣዋርሕ ጥራሕ ክጸንሕ ዝነበሮ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ገደብ-ኣልቦ ምስግጋሩ፡ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት ምኻኑ ብምጥቃስ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ "ምልካዊ ኣሰራርሓ ዝኽተል"፡ "ግዝኣተ-ሕጊ ዘይኽበርን"፡ "ብዛዕባ ሓርነት ህዝቡ ዘይግደስን" እዩ ኢሉዎ።
ኣብ ፊሊፕንስ'ውን ብመሰረት ትእዛዝ ፕረዚደንት'ታ ሃገር ዝግበር ዘሎ ዘይሕጋዊ ቅትለት እታ ሃገር ንሰብኣዊ መሰላት ክትጣበቕ ሞራላዊ ባይታ ኣይህባን'ዩ ኢሉ።
እቲ ጉጅለ፡ ሰብኣዊ መሰላት ዘየኽብራ ሃገራት ኣብ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣባልነት ከም ዝህልወን ምግባር ተኣማንነት ናይቲ ቤት ምኽሪ ዘጉድል'ዩ ክብል ገሊጹ።
ኣብ 2014 እቲ ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ እትከታተል ተዓዛቢትን ኣጻራዪ ኮሚሽን ከም ዝመስረተን፡ ክልቲኦም ኣካላት ነቲ ኣብ ኤርትራ ይግበር ኣሎ ዝበልዎ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ኣብ 2015ን 2016 ብመልክዕ ጸብጻብ ኣውጺኦም ምንባሮም ይፍለጥ።
ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ግን፡ እቲ ጸብጻብ ፓለቲካዊ ዕላማ ዘለዎ'ዩ ክብሉ ክነጽግዎ ጸኒሐም ኣለዉ።
ሂዩማን ራይት ዎች፡ ኣብ ካሜሩንን ባሕሬንን ይግበር ኣሎ ዝበሎ ከቢድ ምግሃስ መሰላት'ውን ከም ዝተሓሳሰቦ ኣብቲ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።


text:
ንሶም ብተወሳኺ ኣብቲ ግንቦት 23,2017 ዓ.ም ዝኻየድ ምርጫ: ዳይሬክተር ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ኮይኖም እንተተመሪጾም ኣብ ምጥፋእ ሕማም ዓሶ ክሰርሑ ከምዝደልዩ’ውን ሓቢሮም ኣለው። ዳይሬክተር ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ዝኸውን ውልቀሰብ ንምምራጽ ምርጫ ኽኻየድ እዚ ናይ መጀመርያ እዩ።
ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ንሕማም ፖልዮ ካብ ዓለም ንምጥፋእ ንዝሓለፉ 30 ዓመታት ክሰርሕ ጸኒሑ’ዩ፡ ዶ/ር ዴቪድ ናባሮው ድማ ንሶም ዳይሬክተር እቲ ውድብ ኮይኖም እንተተመሪጾም ነቲ ሕማም ምሉእ ንምሉእ ከምዘጥፍኡ ይገልጹ።
“ክሳብ እቲ ናይ መወዳእታ ዝሓመመ ሰብ ምትራፉ ነረጋግጽን ንኹሉ ሰብ ካብቲ ሕማም ምኽልኻል ክሳብ ዝኸአል ክንጥቀቕን ልዑል ትኹረት ክንህብ ይግባእ።”
ንሶም ብተወሳኺ ነቲ ንልዕሊ ፍርቂ ህዝቢ ዓለም ዘስግእ ሕማም ዓሶ ንምጥፋእ ልዑል ገስጋስ ከምዘድልይ ይሕብሩ።
ብርግጽ ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ምቁጽጻር ሕማም ዓሶ ጽቡቕ ምዕባለ ከምዝተመዝገበ ይኹን ደአ እምበር ገና ብዙሕ ዝስራሕ ከምዝተረፈ ይፍለጥ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ቆልዑትን ህጻናትን ዝርኸብዎም ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ሰባት ብሕማም ዓሶ ከምዝሞቱ እንተኾነ ሕማም ዓሶ ክሓውን ኽትኸላኸሎ ትክእል ሕማም ምኳኑ ይገልጹ።
ዶ/ር ዴቪድ ነባሮው ዝበዝሓ ጊዜ ኣብ ሞያ ዓለምለኸ ህዝባዊ ጥዕናን ኣብ ሃገሮም ብሪጣንያን ዘገልገሉ ኮይኖም ኣብ እዋን ምርኣይ ሕማም ኢቦላ አካል ፍሉይ ልዑኽ ሕቡራት ሃገራት ኮይኖም ዝሰርሑ ኣብ ነሓሰ 2014 ዓ.ም ናብ ሰራልዮን ዝበጽሑን እዮም።
“ማሕበረሰብ ዓለም ከም ሓደ አካል ኣብ እዋን ምርኣይ ተላጋቢ ሕማም ኮነ ስግኣት ጥዕና ቅልጡፍ ግብረ መልሲ ክህብ ይደልይ ምክንያቱ እዚ ማለት እቲ ጸገም ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ኣይኽከውንን ማለት እዩ።”
ዶ/ር ናባሮ ኣብ 1999 ዓ.ም ንዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ዝተጸንበሩ ኽኮኑ ኸለው ካብ ሽዑ ጀሚሮም ምስቲ ውድብን ሕቡራት ሃገራትን ክሰርሑ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ግንቦት 23,2017 ዓ.ም ኣብ ጀነቫ ዝኻየድ ምርጫ ዳይሬክተር እቲ ውድብ ኮይኖም ክዕወቱ ተስፋ ይገብሩ።


text:
ቤን ኢንስ ወዲ 26 ዓመት ብሪጣናዊ እዩ።ቦምብ ተዓጢቐ ኢሉ ነታ ነፋሪት ምስ ዝጨወየ ሰዒፍ ኤል-ዲን ሙስጣፋ ድማ ብሓባር ስእሊ ተሳኢሉ።
‘ንምንታይ ከምኡ ከምዝገበርኩ ኣይፈልጥን።ኣብ ፊት ንፊት ጸላኢ ክትሕጎስ ከምዘለካ ዝገበርኩዎ ፈተነ እዩ’ ክብል ንናይ ብሪጣንያ ጋዜጣ ‘ዘ ሳን’ ቃሉ ሂቡ’ሎ።ብምቕጻል ንሱ ‘ኮፍ ኢልና ንጽበ ነይርና፤ሕስብ ኣቢለ ስለምንታይ ምስኡ ዘይስኣል?ነቲ ቦምብ እንተድኣ ተኲሱዎ ስቕ ኢለ ኣይበልኩ ዘገድስ ኣይኮነን’ በለ።
ብኣስተርጓሚነት ሰራሕተኛ እታ ነፋሪት ስእሊ ብሓንሳብ ክስኣሉ ኢንስ ንሙስጣፋ ይሓቶ፡ ፍቓደኛ ኮይኑ ኣብ ጎኑ ጠጠው ኢለ ፍሽኽ ኢለ ተሳኢለ’ክብል ነታ ጋዜጣ ቃሉ ሂቡ።
እቲ ፎቶግራፍ ሽዑ ንሽዑ ብቕጽበት ኣብ ምሉእ ዓለም ብዙሓት ማሕበራዊ መራኸቢታት እናተቐባበላ ዘርጊሐንኦ።
እዚ ከምዚ'ሎ ኸሎ ነታ ናይ ግብጺ ነፋሪት ጨውዩ ዝተብሃለ ተጠርጣሪ ምርምራ ክሳብ ዝካየድ ንሾመንተ መዓልታት ተኣሲሩ ክጸንሕ ቤት ፍርዲ ሳይፕረስ ኣዚዙ።
ብመጭወይቲ፣ምዕፋን፣ብምፍርራሕ፣ምስ ሽበራ ዝተተሓሐዘ መጥቓዕትን ነታጒ ምስ ምሓዝን ዝብሉ ክስታት ዝቐረበ ኮይኑ፡ ግብጺ ግን ናይ ኣእምሮ ርቡሽ ኢላ ንዝገለጸቶ ወዲ 59 ዓመት ሰዒፍ ኤዲን ሙስጣፋ ሳይፕረስ ኣሕሊፋ ክትህባ ሓቲታ’ላ።
ሙስጣፋ ነቲ መጭወይቲ ዝፈጸመ ንበዓልቲ ቤትን ደቁን ንዝሓልፉ 24 ዓመታት ርእይዎም ስለዘይፈልጥ እዩ።


text:
ነቀፍቲ፣ቋንቋ መሰረት ዝገበረ ፈደራላዊ ስርዓት ኢትዮይያ ንህዝቢ መቃቂልዎ‘ዩ ኢሎም ከምዝወቅሱ ዝዝከር‘ዩ።ቀ/ሚ ሃይለማርያም ግና ዝተፈለየ እምነት‘ዮም ኣንፀባሪቆም።
”ንሕዱር ቁስሊ ዝተናኽፉን ክትንፀል ኣለካ ዝብሉን ሓይልታት ኣለው።ንናይ ቀደም ስርዓት ዝናፍቁን ንሕና እንተዘይመሪሕናያ ኢትዮዽያ ትባሃል ዓባይ ሃገር ክትህሉ ኣይትኽእልን ባሃልቲን፣ኣብ ክልቲኡ ፀግዒ ዝሓዙ ሓይልታት‘ዮም ኢትዮዽያ ደኺማ‘ያ ዝብሉ።ኣብ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ግና ኢትዮዽያ ኩልዕቲ‘ያ” ኢሎም።
መስርሕ ዴሞክራሲ ኢትዮዽያ ኣብ ፅቡቅ ኩነታት ኣሎ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ፣ገለ ተቃወምቲ ግና ዕንቅፋት ኮይኖም‘ለው ኢሎም።
”ገለ ተቃወምቲ እንተደልዮም ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ኣገባብ እናሓዋወሱ፣ካልእ ጊዜ ድማ ምስ ፈጠርቲ ራዕዲ እናተሓባበሩ ንሰላምን ፀጥታን ሃገር ዝሕውኽሉ ኩነታት ይራኣይ ኣሎ።እዚ ዓብዪ ፈተና‘ዩ።እዚ ደው ክብል ኣለዎ።ተዘየለ ንመስርሕ ዴሞክራሲ ዕንቅፋት ክኸውን‘ዩ።መንግስቲ ብወገኑ ፍታሕ ክገብረሉ ግድን‘ዩ” በሉ ንሶም።
ስነ-ስርዓት በዓል ዕስራ ግንቦት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፅባሕ ረቡዕ ከምዝኽበር ኣቀባሊና እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት ይሕብር።


text:
Posted by: MALACHIAN
ሎሚ 21 ሰነ ኣብ ጄኔቫ ኣብ ዝተጋብአ መበል 32 ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ዝተሳተፋ ሃገራት፣ መብዛሕተን ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቀረበ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብ ከምዝድግፋ ኣረጋጊጸን።
ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝፈጸሙ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ናብ ፍርዲ ክቀርቡ ንዝብል እማመ’ውን ደጊፈን።
ኣቦ መንበር መርማሪት ኮሚሽን ነቲ ብ8 ሰነ ዝቀረበ፣ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብን፣ ነቲ ገበን ዝፈጸሙ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ዝብል እማመን ዝሓዘ ምሉእ ጸብጻቡ ናብቲ ባይቶ ድሕሪ ምቕራቡ’ዩ ፣ ዝተፈላለያ ሃገራት ርእይቶታተን ክህባ ዝተሓታ።
ወኪል መንግስቲ ኤርትራ፣ ሰማእታትና ኣብ እንዝክረላ ዕለት፣ ንጻባሑ ኣሻሓት ዜጋታት ንጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ንምቕዋም ኣብ ጄኔቫ ተረኺቦም ከምዘለዉ ብምጥቃስ፣ በንጻር እዚ ግን መርማሪት ኮሚሽን ንሓንቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ንምቕራባ ይጽዕር ምህላዉ ወቒሱ። በዚ ገበን እዚ ክትክሰስ ዝግብኣ ኢትዮጵያ’ያ ክብል’ውን ደምዲሙ።
ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ፣ ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቐረብ ጸብጻብ ከምዝድግፋ ብምጥቃስ፣ ናይ 1997 ቅዋም ክትግበር፣ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ተበግሶታት ክወስድን ምስ መርማሪት ኮሚሽን ክተሓባባረን ጸዊዐን።
ነርወይን ብሪጣንያን በብወገነን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላትን ካልእ ጉዳያትን ከምዝተዘራረባ ብምርግጋጽ፣ እቲ መንግስቲ ዛጊት ዝኾነ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕያሽ ብዘምርኣዩ ከምዘጉሃየን ጠቒሰን።
ብሪጣንያ፣ ኣብ ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ዘይምህላዉን ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ማእሰርትን ከምዝፍጸምን ብምጥቃስ፣ ኤርትራ ምስ ኮሚሽን ክትተሓባበርን ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ክቐርቡን ከምእትድግፍ ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ኤርትራ ምስ መርማሪት ኮሚሽንን ፍልይቲ ልእኽትን ብምትሕብባር ሰብኣዊ መሰላት ዝመሓየሸሉ ኩነታት ክጽዕር’ውን ተላብያ።
ነርወይ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ከም ማሕበር ጋዜጠኛታትን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝኣመሰሉ በርጌሳውያን ማሕበራት ንኽቐውም ክፈቕድ ሓቲታ።
ፈረንሳ ከኣ ካብዘን ሃገራት ብዘይፍለ ንርእይቶ ሕብረት ኤውሮጳን ጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ከምዘለዎ ብምድጋፍ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንመርማሪ ኮሚሽን ኣብ ኤርትራ ኣትዩ ንኸየጽንዕ ፍቓድ ዘይምሃቡ ከምዘተሓሳስባ ሓቢራ። ነቲ በታ ኮሚሽን ዝቐረበ እማመ ዘለዋ ደገፍ ድማ ገሊጻ።
ኣመሪካ ብወገና ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብዝምልከት ተደጋጋሚ እዋን መግለጺታት ከምዘውጽአት ብምጥቃስ፣ በቲ ኮሚሽን ዝቀረበ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ምህላዉ ዝጠቕስ ጸብጻብ ከምእትኣምኖ ኣፍሊጣ።
ናይ 1997 ቅዋም ክትግበር፣ ምርጫ ክካየድ፣ ብዘይፍርዲ ተኣሲሮም ዘለዉ ፖለቲከኛታት፣ ጋዜጠኛታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ክፍትሑ ዝብል እማመ ብምቕራብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ መርማሪት ኮሚሽን ብምትሕብባር ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ከመሓይሽ ጸዊዓ።
እተን ዝተረፋ ሃገራት ኤውሮጳን ኣውስትራልያን’ውን ካብተን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ዝተፈልየ ርእይቶ ኣይነበረንን።
ኩባ፣ ቻይና፣ ቬኔዙዌላን ከኣ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ፖለቲካዊ መልክዕ ምሓዙ ከምዝቓወማ ብምጥቃስ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዘተን ልዝብን ክቕጽል፣ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ንጸገማት መንግስቲ ኤርትራ ብግቡእ ተረዲኡ ኣብ ምፍትሑ ክተሓጋገዝን ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሃገራት ጣልቃ ከይኣቱን ኣተሓሳሲበን።
ከም ጋናን ቦትስዋናን ዝኣመሰላ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ 1997 ቅዋም ክትግበርን ብምጽዋዕ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝርርብ ክቕጽልን መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ኣፍደጌታቱ ንመርማሪት ኮሚሽን ከርሑን ሓቲተን።
ጅቡቲ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን፣ ነቲ ብኮሚሽን ዝቀረበ ጸብጻብ ከምዘለዎ ክድግፉ እንከለዉ፣ ወኪል ጅቡቲ ከኣ ብዛዕባ’ቶም ጌና ሃለዋቶም ጠፊኡ ኣሎ ዝበሎም 13 ምሩኳት ኵናት፣ ደሃዮም ንምርካብ ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ጻዕርታቱ ክቕጽል ጸዊዑ።
ኬንያ ብወገና ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቀረበ ጸብጻብ ግቡእ ኣቓልቦ ክግብረሉን እማመ እታ መርማሪት ከኣ ክትግበርን ተማሕጺና።
ሰበ ስልጣናታ ብተመሳሊ ክሲ ዝድለዩ ሱዳን ግና እታ ኮሚሽን ንኤርትራ ከይበጽሐት፣ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብ ምቕራቡ ፖለቲካዊ ድፍኢት ኣለዎ ኢላ ከምእትኣምን ገሊጻ።
ብዘይካተን ወከልቲ ሃገራት፣ ካብ ዝተፈላለዩ ማሕበራት ዝተኣኻኸቡ ኤርትራውያን ኣህጉራውያንን ተጠበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ነቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቐረበ ጸብጻብ ዝድግፍ መደረታት ኣስሚዖም።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣኼብኡ ቅድሚ ምዝዛሙ ኣብ መወዳእታ ዕለታት ናይዚ ወርሒ ውሳኔ ከሕልፍ ትጽቢት ይግበረሉ።
source: http://www.erena.org


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 43 guests and no members online
- Details
- Written by ዓንደ ብርሃን’የ ካብ ኢትዮጵያ
- Published: 05 April 2017
ንገዛይ ሰለስተ ግዜ ተሳሊመ ተፋኒየያ፡
ዝኸበርኩም ኣሕዋት እዚ ዝሰደልኩም ዘለኹ ደምዳቤ፡ “ኤርትራዊ ሓጎስ ንኽረክብ ወትሩ ኣብ ጉዕዞ” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ብርሃነ ካብ ጋሽ ባርካ ኣብ ህይወቱ ንዘጋጠሞ ብደሆ ኣመልኪቱ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ዝዘርገሖ ሰፊሕ ጽሑፍ፡ ንተመክሮ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝውክል ኮይኑ ስለ
- Details
- Written by ሓናን ኢብራሂም
- Published: 22 February 2017
ህዝባዊ መኸተ፡ ብዋጋ መን ንረብሓ መን’ከ
ከም ንቡር ሓደ ዝኣረገ ዓመት፡ ብሓድሽ ዓመት ክትካእ እንከሎ፡ መንግስታት ንህዝብታቶም ሓደስቲ ፖሊሲታት፡ መደባት ዕዮ ዕማምን ናይ ተግባር መምርሒታትን ሒዞም’ዮም ብትሕትና እንቋዕ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ኣብጸሓና፡ ንኣትዎ ዘለና ሓድሽ ዓመት ናይ ሰላምን ዕቤት ዓመት
- Details
- Written by ኣሕመድ ኢብራሂም
- Published: 12 October 2016
ጠንቂ ስደት ህዝብታት ኤርትራ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ
ኣዕናዊ ፖሊስኡ ደኣምበር፡ ቁጠባዊ ድኽነት ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ቅኒያት ናይ’ቲ መጋበርያ ስርዓት ህግደፍ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ (ሃማመተኤ) ላዕለዎት ሓለፍቲ ምዃኖም ዝገለጹ፡ ናብ ኣመሪካ ከይዶም ኔሮም። እዚ ውዳበ’ዚ ገለ ብፍላጥ ገለ ብዘይፍላጥ ኣተግባሪ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ ምዃኑ ኩሉ
- Details
- Written by ዘቢብ ሓሺም
- Published: 13 March 2016
ታሪኽ ሓደ ህዝቢ ብዛዕባ ፈተነን መኸተ ፈተነን’ዩ።ፈተነ ሰብ ዘምጸኦ ወይ ባህሪ ዘውርዶ ክኸውን ይኽእል። ግን ኣብ መወዳእታኡ ብዛዕባ ብደሆን መኸተን’ዩ።
- Details
- Written by ስሞኦን ተድሮስ
- Published: 29 January 2016
ካብ ጥንታዊ ውርሻኡ፡ ኣበጋግሳኡን ተግባራቱን “ጊላ” ማለት ዝኾነ መሰል ነጻነት ዘይብሉ ሰብ ማለት’ዩ።
- Details
- Written by ሙሳ ዓብደል ከሪም
- Published: 13 January 2016
“ሓበሬታ” ክበሃል እንከሎ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ፣ ተርእዮ፣ ምዕባለ፣ ሓፈሻዊ ወይ ከኣ ዝርዝራዊ ኣፍልጦ ንተጠቃሚ ምቕራብ ማለት’ዩ።
- Details
- Written by ጸዳል ብእምነት
- Published: 30 December 2015
ኣብ ሓደ ሃገር ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማሕበራዊ ብደሆታት ከጋጥም እንከሎ፡ ግደ ብቑዕን ሓላፍነታውን መሪሕነት ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ኤርትራ ግን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያውን ማሕበራውን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኩለ መዳያዊ ብደሆታት’ዩ ከጋጥማ ጸኒሑን ዘሎን።
- Details
- Written by ካድራ ዑመር
- Published: 25 December 2015
እቲ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ሰብኣዊ ፍጡር፡ ንክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ሕቖኡ ሂቡ፡ ኣንፈት ሰሜን ተኸቲሉ፡ ነዊሕ ግዜ ወሲዱ፡ ናብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ምስ ሰገረ፡ ምስጋም ቀቢላታትን ህዝብታትን ኣሃዱ ከም ዝበለ ይትረኽ።
- Details
- Written by ሰመረኣብ ኢሳቕ
- Published: 17 December 2015
ሃገራት ዓለምና ብዙሓት’የን። ብመጠን ብዝሐን ከኣ፡ ገለ ብሕግን ስርዓት ዝመርሑን ዝሰርሑን ገለ ከኣ ብኢደ-ወነኖም ዝኸዱ፡ ብዓፈናን ጭፍጨፋን ዝመርሑን ዘመሓድሩን መንግስታት ድማ ኣለው። ኣብ ክፍሊ ዓለም ኣፍሪቃ ጥራሕ 54 ሃገራትን መንግስታትን ምህላዎም ይፍለጥ።
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ሲምፖዝዩም ሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን “ኤርትራ 20 ዓመታት ሓበን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ንካልኣይ መዓልቱ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን ንማሕበራዊ ውሕስነትን ጉዳይ ስዉኣትን ዝምልከት ወረቓቕቲ ቐሪቡ።
ንማሕበራዊ ውሕስነት ኣመልኪቱ መጽናዕታዊ ወረቐት ዘቕረበ ሓላፊ ጨንፈር መልዕሎ ኣቶ ሳልሕ ሰብሪ፣ ኣህጉራዊ ውድብ ዕዮ ብኣባል ሃገራት ንዝጸደቑ ውዕላት ዝከታትል ምዃኑ ብምምልካት፣ እቲ ዝተሓተ መለክዒ ማሕበራዊ ውሕስነት ዝበሃል ድማ ንናይ ስራሕ ምቁራጽ፣ ዕድመ፣ ሕማም፣ ወረስቲ፣ ወሊድ፣ ስንክልና፣ ካብ ስራሕ ዝብገስ ጉድኣት፣ ሽቕለት ኣልቦነትን መውዕሎ ስድራቤትን ከምዘጠቓልል ሓቢሩ።ብተወሳኺ ንሜላ መልዕሎ፣ ዕድመ፣ ስንክልና፣ ሕማምን ሞትን ዝወሃብ ጥቅምታት፤ ናይ ወሊድ ዕረፍቲን ብመሰረት መሰጋገሪ ሕጊ ምምሕዳር ስቪላዊ ኣገልግሎትን ሕጊ ዕዮን ናይ ጉድኣት ካሕሳን ብዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
ንጉዳይ ስድራ-ቤት ስዉኣት ብዝምልከት ድማ ሓላፊ ኣሃዱ ደበስ ስድራ-ቤት ስዉኣት ኣቶ ዓንደመስቀል ተስፋይ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሰማእታትና ንዝገድፍዎም ስድራ-ቤታት ናይ ምንባይን ምሕብሓብን ዝኣተዎ መብጽዓ ንምትግባር ካብ ዓመተ 2004 ክሳብ 2010 ልዕሊ 2.1 ቢልዮን ናቕፋ ደበስ ክኽፈል እንከሎ፣ ንኣስታት 10 ሽሕ ጠዋሪ ዘይብሎም ስድራ-ቤት-ስዉኣት ድማ ኣብ ልዕሊ’ቲ ብመንግስቲ ዝወሃቦም ደበስ ብኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነብሩ ዚጋታት ኣስታት 130 ሚልዮን ናቕፋ ብገንዘብን ዓይነትን ሓገዛት ከምዝተገብረሎም ኣብሪሁ።
ኣቶ ዓንደመስቀል ቀጺሉ፣ ስድራ-ቤት ስዉኣት ንምሕጋዝ ዝተኻየደ ጎስጓስን ውጽኢቱን ብሰፊሕ ድሕሪ ምግላጽ፣ ጽጉማት ስድራ-ቤት ስዉኣት ብዝረኽብዎ ሓገዝ ነብሶም ንክኽእሉ ብዝለዓለ ምስራሕን ብደረጃ ሃገር ማሕበረ-ቁጠባዊ ኩነታት ስድራ-ቤት ስዉኣት ምጽናዕን ገለ ካብቶም ተታሒዞም ዘለዉ ናይ መጻኢ መደባት ምዃኖም ኣረዲኡ።
ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ደሕነት ኣቶ ምሕረትኣብ ፍስሃየ ኣብ ዘቕረቦ ወረቐት ድማ፣ ንመሰላት ቆልዑን ስንኩላንን ምጥባቕ፣ ማሕበራውን ቁጠባውን ጸጋማት ንዘጋጥሞም ዜጋታት ምኽርን ደገፍን ምሃብ፣ ንግዳያት ማሕበራዊ ሕሰም ምሕዳስ፣ ንዝተጣየሱ ሰራዊት፣ ናይ ውሽጢ ተመዛበልቲ፣ ካብ ስደት ዝተመልሱን ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰጉን ምድጋፍን ምክትታልን፣ ቀንዲ ዕላማታት’ቲ ክፍሊ ምዃኖም ብግቡእ ከምእተሰርሓሎምን ኣብሪሁ።
ኣቶ ምሕረትኣብ ኣብ መወዳእታ፣ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ናጽነት ዓመታት ኣብ ምኽባር መሰልን ድሕነትን ቆልዑ፣ ተሃድሶን ምጥያስን ስንኩላን፣ ሽማግለታት፣ ኣመንዝራታት፣ ናይ ስነ-ኣእምሮ ሕሙማትን ዝተሰላሰሉ ንጥፈታትን ዘጋጠሙ ብድሆታትን ብሰፊሕ ድሕሪ ምብራህ፣ ኮም ዝሰረቱ ኣተሓሕዛ ኣብ ኩሎም መደባት ምምዕባል፣ ኣፍልጦ ስድራ-ቤትን ሕብረተ-ሰብን ኣብ መሰላት ቆልዑ፣ ስንኩላን፣ ኣረጋውያንን ካልኦትን ምሕያልን ኣብ ምፍታሕ ማሕበራዊ ጸገማት ተሳትፎ ስድራ-ቤትን ኮምን ምዕባይን ካብ’ቶም ናይ መጻኢ መደባት ምዃኖም ኣነጺሩ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ነፍሲወከፍ ብራና ኤርትራ እንተዝግንጸል በብመድረኻቱ ሰኒድዎ ዝርከብ ፍጻሜታት ረዚንን ክቡርን’ዮ። ህዝቢ ኤርትራ ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ዝሓለፎ ሽግርን መኸራን ንገዛኣ ርእሱ ሓደ ኣብነት ካብቲ ብዙሕ ፈሊኻ ክትጥምቶ ዘይትኽእል ምኳኑ ሓደ ምስክር’ዮ ። ነዚ ርብዒ ዘመን ዝረገጸ መሪር ቃልሲን ወርቃዊ ዕድመ ንእስነት ፥ ደም ኣሻሓት ዓበይንትን ናኣሽቱን፥ ቀያሕትን ጸለምትን፥ ኣቦታትን ኣዴታትን ለኪሙ እዮ ድርዒ ናጽነት ተጓናጺፍ። ኣብቲ ናጽነት መጺኡ ኢሉ ብርኺ እግሩ ከይስበረ፡ ዋሕዚ ንብዓት ኣዒንቱ ከይለገሰ፥ እፎይታን ብልጽግናን ከየሰተማቐረ ንንኡስ ወለዶ ክኸፍል እዮ ተፈሪዱ።
እቲ ናጽነት ኮይኑ ኣብ ግሊያነት ስርዓታትን መግዛእታትን ተገላጊለ ኢሉ ዕድመ ንእስነቱ ተማሂሩ፥ ከስተማቕረሉን ቀሲኑ ዝሓድረላ ሃገር ክትኾነሉ፥ ብሰላም ኣትዮ ወጺኡን ዝምለሰሉን ፡ ጥጡሕ ሂወት ክመርሕ ዝሓሰበ መንእስይ ኤርትራ ወናኒ እዚ ዕድል እዚ ኮይኑ ክነብር ኣይተዓደለን።
ጎረባብትና ሃገራትን ብፍትሒን ዲሞክራሲን ዝተማእኸላን፥ ዝሓበረን መንእስያት ኣብ ብልጽግናን ንምርሻን ኣብ ቅልሳዊ ተኽኖሎጂካዊ መስርሕ ሂወት ዜጋታትን እናተሓንበ፡ መንእስይ ኤርትራ ግና መጻኢኡ ከስተማቕር ዘይተዓደለ ፍጡር እዮ እንተተባሃለ ኩሉ ዝፈልጦ ስለዝኾነ ምስኽር ተቕርበሉ ኣይኮነን። ስሪ እዚ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ክኣ እቲ ድርዒ መላእ ሕብረተሰብ ዝኾነ መንእስይ መሰሉ ተረጊጹ፡ ዕድመ ንእስነቱ ኣብ ግዱድ ዕስክርና፡ ተሓዚኡ ከይኣኽል፡ እቲ ንመሰል ህዝቢ ንብልጽግና ሃገርን ፍትሒን ፡ ዲሞክራሲን ኤርትራ ብዙሓት ዝወደቁላ ውሑዳት ዝሕጉስላ ሃገር ንኸይትኸዉን ፡ ብፍትሕን ዲሞኽራሲን ዝተማእከለት ሃገር ንምግባራ፡ ናይ ዝጻዓሩን ዝጽውዑን ስብ መትከል ዜጋታት ተጣበቕቲ ንመሰልን፡ ሳላ ውጹዕ ህዝቢ ድዉ ኢሎም ድምጾም ስለዝስምዖ፡ እቲ ፍትሒ፥ ሓቂ፥ ዲሞክራሲን ዘይንታኣዮን ጨኳኒ ስርዓት ኣብ ትሕቲ ዘይሕጋዊን ዘይፍርዳዊን ማእስርቲ ተሓይሮም ዘለዎ ክንዲ ጸጉሪ ርእሲ እዮም።
እዚ ኣብ መንእስይ ኤርትራ ወሪዱን ዝወርድን ዘሎ ግዱድ ዕስክርናን ምግሃስ መስላትን ፥ ብዕድመ ዜጋታት ምጽዋትን ዘኽትመሉን ግዜ ስለዝነወሖ ከኣ እዮ ነታ ብዝኾነ ይኹን ዋጋ ክትትምናን ክትትኻኣን ዘይትኽእል ክብርቲ ሂወቱ፥ እንተ ንሂወት እንተ ንሞት ብምባል ካብቲ ግዱዱን ምልካዊን ኣመራርሓ ወጺኦም፡ ሂወቶም ብሰላም ክመርሑ ኢሎም ናብ ዝሓስብዎ ቦታ (ኣንፊ) ክምርሾን፡ ብዘይካ ካብ ብሱል ጥረ ኣደዳ ባሕሪን ምድረስሃራን፡ ግዳይ ምጉዙዛይ ኣካላትን ሰብ ኮይኖም ኣብ ኣእዛንና ኣውያቶምን ፥ ስቕያቶም መዓልታዊ እንኽንሰምዖ ነብስ ስጋና ዝሽምርረና ዘሎ።
ዝኮነት ስድራ ኤርትራ ኣብ ርብዒ ዘመን ቃልሲ ድርብራባት ደቃ ንናጽነት መሪቓ ኣፋንያይ ኢያ፡ ክሳብ እታ ሓደ ምስ ወፈየ ኣብደነ ዝብላ ማህጸና ከም ቦኽሪን ሕሳስ ልደን ውሉዳ፡ጸግሩ ርእሱ ኩሊላ ምልኽት ጌራ፡ ከም እንቕቑሑ ከይሰበራ ከይወደቓ እናተኸናኸነት ደድሕሪኡ ስጉማ ካብ ኣፋ ናብ ኣፉ እናወተፈት ዘዕበየት፥ ኣደ እዉን ዓደይ ድኣ ነጻ ትኾነለይ እምበር ኢላ መሪቓ፡ ውሉዳ ሓደ ዘይኮነ ኣሻህ ኣእላፍ ኮይኑ ክመጻኣን መሪቓ ምድሪ ጥብጢባ ዝልኣኸት፥ እዚ ከይኣኽል ከያፊቶ ስኒ ተነቒሉ ከይተከኣ ዓደይ እንተሃሊያ እንዲየ ኣነ ዝህሉ ኢሉ ኣስር ኣሕዋተይ ብምባል ብዝኸዶ ዘይተመልሰ ዕሽል መንእስይ ፡ ኣስር ኣዴታታ ኣሓታ መሲላ ክትወልድ ክትዝምድ ሕጋዊ ተፈጥሮ ዝእዝዛ ክነሱ ካብ ርጋጽ እግሪ ሓወይ ኣይተርፈን ብምባል ኣስር ዝስዓበት ጎርዞ፡ ደቂ ሓደ ስድራ ብቑጽሪ ብርኹታት ብሓደ ዝሓለፎ ብምምራሻ ንስለ ህዝቢ ኤርትራ ዓወት ዘጓናጸፈት ስድራ ኤርትራ ከመይ በሊና ኢና እሞ ክንቖጽሮ።
ህዝቢ ኤርትራ ታሪኽ ስለዝኾ ። እንቲ ምንታይ ታሪኽ ኣብ ሎምን ትማልን ብምኳን ባዕሉ ስለዝዛረብ ። እሞ’ክ ድኣ እዚ ከይኣክል በዚ ከየኽትም ባሕሪ ምድረበዳ ክኣ መድረኽ ክኸፈተልና? ይኣክል! ንህዝቢ ኤርትራ ካልእ ክድገሞ፡ ዋሕዚ ንብዓት ኣዒንታ ዘይሓበሰት ኣደ፡ ሒማይ እናበለት ምስሊ ባዓል ውሉድ ኪዳና ከየትረፈት ኣብ ንእዳ ኮይና ዝተጸበየትን ዘቓመተትን ፡ ነቲ ሓደ ከም ሓሙስ ዝኾነ ብዝወጾ ከይተመልሰ ውላድ ዘየግዘማ ውሉዳ ንዕርብራቦ ዝሓለፈ፡ ድርብራባት ብፍቕዲ ዘግዘሙ ጠዋሪ ዘይረኸቡ ስድራ ፡ ክንዲ ግምጃ መስዋእቲ ፡ ክብሪን ሕጂ ድማ ንሓዉ ፥ ንወዲ ስውእ እዚ ክድረቦ,,,,,,,,,,፣ ድርብራባት ሓዘን እዮ።ዕድመ እኹል ሰብ ዘይበጽሑን ሕቖፎ ስድራቤቶም ከስተማቕሩ እናደለዮን እግረይ ናብ ዝመርሓኒ ብምባል ናብ ዝሓሽ ቦታ ይኾነኒ ኢሉ ናብ ዝሓሰቦ ቦታ ስጉሚ እግሪ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን እውን እንተኾነ ግዳያ ሽፋቱ ኮይኖም ኣብ ኣደዳ ስቕያትን መግረፍትን ማእስርትን ብምኳን ይቕጥቕጡን ይሳቕዩን፡ እዚ ከይኣኽል እታ ኣብ ማህጸና ድቂ ሒዛ፡ ዕሽል ህጻን ኣብ ሕቖፎኣ ሓንጊጣ ንኣንፋ ዝመረሽትን እዉን እንተኾነ ኣብ ገዛ ሓቒፋቶ ዘላ ድቂ ተቓሊሶምማ፡ ተራኺቦማ፡ እታ ዕድመ ግርዝውና ከይዛዘመት ስደት ዝመረሽት እዉን ምስ ክብረ ንጽህናይ ኢየ ዘለኹ እናበለት ካብዚ ግዳይ ነጻ ክትኸዉን ዕድላ ኣይጸበቐን ተዓሚጻ። ሰበይቲ ኣብ ቅድሚ ስብኣያ ፥ ዉሉዳ ብሽፍቱ ተደፊራ። ክንደይ እሞ ኢና ክብል። ክፍኡን ሕማቕን ዘይፈልጥ ህጻን ምስ ወላዲቶ ተገሪፎ። እሞ ክእ ድኣ ኩሉ ኤርትራዊ እየ ዝበለ ዜጋ እዚ ሓድሽ ተርእዩ ኣይኮነን ንዕኡ። በዚ ኣውያት መንእስያት ዘይተተንከፈት ስድራ ኤርትራ ክትህሎ ኣይትኽእልን እያ።
ናብ ካልእ ከይከድና ናብ ዘሰንብድን ዘስካሕኽሕን ፍጻሜ 3 ጥቅምቲ 2013 ግዳያት ላምፓዶሳ ኢጣልያ ዘይዝኽር ዜጋ ክህልወና ኣይክእልን እዮ ፡ ምናልባት እዚ ኣብ ውሽጢ ከብዱ ኣትዮ ዘይሳጸዮ ስብ እንተሃልዮ ሓደ ካብ ህዋሳት ሰባት ከመዛዝን ዝኽእል ነገር ዝጓደሉ በሃም ሰብ ጥራይ እዮ ክኽዉን ዝኽእል። እዚ ዓቢ ፈጻሚ ታሪኽ ዝተኻየደሉ ናይ ልዕሊ 300 ሰባት ትንፋስ ድራር ዓሳ ባሕሪ ዝኾኑሉ እዋንን ስለዝኾነ። ሰብኣይ ሰበይቲ፥ ክሳብ መዓንጣ ዘይቖጸሮ ዕሽላት ህጻናት፡ ነፍስጾር ኣደ ንቡርን ሕርሲን ምግልጋልን ከይረኸበት መዳሕንታ ነጠብታ እናዋሓዘ፥ ዕትብታ ምስ ናጽላ ከይተበትኸ፥ ንዕርብርባ ንግዳይ ባሕሪን ንድራር ዓሳ ባሕሪን ኮይኖም። እዚ ከይኣከለና ኣብ ግዜ ብግዜ ኣእዛንና ዝለመዶ ቁጽሪ ዜጋታትና ባሕሪ ድራር ዓሳን ዝወሓጦም እናተባህለ ንኣእዛንና ከጋውሕ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ኣሎ። እነሆ ኣብዚ ዝሓለፈ ሳምንታት ብተኸታታሊ ጥምሮ ጥፍኣት ኣሕዋትና ክሳብ ዕድመ ዘይቆጸሮ ዕሽላትን ህጻውንትን ግዳይ እዚ ኣስካሕካሂ ጥፍኣት ንዕርብርቦም ጠፊኦም ኣለዎ።ኮይኖም ኣለዎ።
እሞ ክኣ ድኣ ክሓስብን ከመዛዝን ዝክእል ሓደ እኹል ሰብ ጥራይ ዘይኮነ ዕድመ ዘይቖጸረ ዕሽል እዉን ክሓስቦ ዝክእል ዘሕዝን ፍጻሜ ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ዓዱ ቀሲኑ ዝሓደረሉን ፡ ወፊሩ ዝኣትወሉን፡ ብፍትሒን ዲሞኽራሲን ፡ ሂወቱ ዝመርሓሉ፡ ዕድመ ምንባሩ ዘውሕሰሉን እዋንን እንተዝህልዎሲ ናብ ጎረቤት ስግር ገደቦ መቓመተዶ መስለና ?
ኣብ ጻሕ ዝበለ ምድረበዳ ስሃራ፡ ክትጓዓዞ ኣይኮነን ክትስሞዖ እዃ ሽቖራረ ዝፈጥረልኻ ፥ ኣብ ናይ ትልክታ ምንባርን፥ ምጥፋእን ሂወት እናተማታእኻ ፡ ካብ ህላውነተይ መኣዝነይን ዘይፈልጠሉ መግዛእቲ ኣብ ዓደይ፥ ሰላም ዓዲ ጉና ከስተማቕር ኢሉ ኣብ ዝመረሽሉ እዋን ክኣ እዮ እዚ ኩሉ ኣስቓቒ ተግባራት ኣብ ኣእዛንና ትርኢትና መዓልታዊ ዝደጋገመና ዘሎ።
ኪንዮ ምስማዕ ፡ ኣብ መንፈስ ዝኽሪ ኬንና እንኽንፍትሽ እንክንዝኽርን ከሎና ክኣ ከቢድ ሓዘን ይወረና። ውሽጣ ሓዘና ዘይደበሰት፥ ዋሕዚ ንብዓታ ከይጸፈየት፥ ብትርኹስ መዓጓጉርታ እናተሓጸበት፥ ብድዉን መልክዓ ከይመለሰት ኤርትራዊት ኣደ እዚ ክድገማ!?
እቲ እኳ ሓደ መዋእል ብኻልእ መዋእል ኣብ ዝትክኣሉ ግዜ ፣ እቲ ተካኢ ወለዶ ዝኾነ መንእሰይ በቲ ሃልሃል ዝብል ስምዒቱ፣ በቲ ጎይዩ ዘይደክም ኣብራኹ፣ በቲ ለውጢ ንኸምጽእ ብቐጻሊ ዘፍስስ ጽዓቱ፣ በቲ ኣረጊት ብሓድሽ ንምትካእ ዝመራመር መሃዚ ክእለቱን ክዋሳእን ናጽነት ኣሕዋቱ ክዕቕብን ብፍትሒን ዲሞኽራሲን ተመሪሑ ክጓዓዝ ኣብ ዝህቕነሉ እዋን ነዚ ክብርታት እዚ ዝበታትኽ ስርዓት ጊላይነት ካብ ሓሞሶ እሞ ኣበይ ኣሎ እቲ መድረኽ ሓቕታት።
ህዝቢ ኤርትራ ንመከራን ሽግርን ከም ዝተፈጥረ ሰብ ጸገምን ሕስምን ተሓዙልና ይርከብ፥ እዚ ሕስምን ሽግርን ካብ ደምበና እንግዳዓናን ከእለይ እንተኾይኑ ፡ ቁጽሪ ስምረትና ክብርኽን፥ ውጽዓ ህዝብና ክፍታሕን ኣውያት ኣሓትናን፥ ኣሕዋትና ብ ሳሕቓን ዳእላን ክንቕይሮ እቲ ግዜን ስዓትን ኣብ ስምረትና ሓድነትናን ስሚርና ምስ እንትግበሮንስብ መትከል ምስ እንኸዉንን ኢና።
ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ንርብዒ ዘመን ዝተደሃኹን፥ መሰሉ ዝተረግጾን፥ ዝተሳቕዮን ውሑድ ስለዘይኮነ።
ስለዚ ንብዓት፥ ሓዘን ፥ ውጽዓ ምድሃኽ መስል ፥ ዘይፍትሓውነት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝግበኦ ኣይኮነን።
ክብሪ ዝኽሪ ንግዳይ ባሕሪን፥ ስሃራንፍትሕን ብልጽግናን ንህዝቢ ኤርትራ
ኣስመረት መድሃኔ


text:
ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ብሰላም ንምፍታሕ ልዝብ ኣገዳሲ ከም ዝኾነ ክገልጽ ከሎ፡ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብወገኑ፡ ኢህወደግን ናይ ሓይሊ ባህርያቱ ገዲፉ ንሰላምን ናጽነት ህዝብን ክብገስ ኣለዎ ይብል።
ኣቦ-መንበር ኦነግ ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውግእ ኢና ዘለና ይብል. “ ን27 ዓመታት፡ እዚ መንግስቲ`ዚ ንሕጻናት ከይተረፈ ህይወት ሰለማውያን ሰባት በብመዓልቱ ዘጥፍእ ዘሎ ስርዓት`ዩ። እዚ ህዝቢ ዓለም ዝዕዘቦ ዘሎ ጉዳይ`ዩ።” ካብ`ዚ ንምውጻእ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ፡ ሳልሳይ ኣካል ኣብ ዝተረኸበሉ፡ ብዘይ-ቅድመ ኹነት ንምልዛብ ዳግም ንጽውዕ ይብል።
ሓዲሽ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣብ መደርኡ፡ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኣየልዓለን እቲ ዘጋጠመ ኩነታት`ኳ ብግልጺ ኣይጠቐሶን ዝብል ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብወገኑ፡ ምስ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ከም ሰብ ጸገም ይብልናን ግን ኣብ ፖሊሲ፡ ብተግባሩ ኢና ንፈርዶ ኢሉ`ሎ። “ ብመንጽር ብኢህወደግ ክንርእዮ ዝጸናሕና ግፍዕታት፡ እዚ ሓዲሽ ቀ/ሚ እንታይ ዓይነት ለውጢ ኸምጽእ`ዩ ዝብል ጥርጣረ`ለና” ብምባል መሰረታዊ ለውጢ ከምዝጽበ ኣፍሊጡ`ሎ።