text:
ናይ ቆልዓ መሰላት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 28 6 2019
ውዕል መሰላት ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት ወይ - ከምቲ ብኻልእ ስም ዚጽውዖ - ውዕል ቆልዑ፡ ኣብ 1989 ከምዝርዕም ተገይሩ። እዚ ውዕል መሰላት ቆልዑ፡ ነፍስወከፍ ቆልዓ ክህልዎ ዝግባእ መሰላት የጠቓልል፣ ነቶም ኣብዛ ሃገር ዝቕመጡ ዘለዉ ወይ ንምብጻሕ ዝመጹ ዕድሚኦም ክሳዕ 18 ዓመት ዝገበሩ ቆልዑ ዚምልከት እዩ። ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ፡ ቆልዑን ንኣሽቱ መንእሰያትን፡ ከም ቆልዑ ተጠቒሶም ኣለዉ።
መሰላት፡ ዓንቀጻት ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ኣብ እተፈላለየ ሕጥቦ-ጽሑፋት ተዘርዚሩ ኣሎ። ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ 54 ዓንቀጻት ኣለዉ፣ እቶም 41 ካብኣቶም ድማ ብዛዕባ መሰላት ይዛረቡ። እቲ ዝተረፈ ዓንቀጻት፡ ሃገራት ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ኽገብራኦ ብዛዕባ ዘለወን ይዛረብ።
ዓንቀጻት 2፡ 3፡ 6ን 12ን፡ እቲ ቀንዲ መትከላት ውዕል መሰላት ቆልዑ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንኻልእ ዓንቀጻት ኣብ ምርዳእ ድማ ይሕግዘኩም። ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ዘሎ ኲሉ ዓንቀጻት ድማ ብሓደ ዚኸይድ እዩ።
መሰል ንኣሽቱን መንእሰያትን ዝጣበቕ መንግስታዊ ትካል ንኽትርድኦ ብቕልል ዝበለ መገዲ ጽሑፍ ኣዳልዩ ኣሎ። እቲ ጽሑፍ ብቕልል ዝበለ መገዲ ክትርእዮ ምእንቲ ኣብ 10 ከባቢታት ዝተኸፋፈለ እዩ።
-
ጽልዋ
12. ንዓኹም ኣብ ዝጸሉ ኲሉ ጉዳያት ርእይቶኹም ንኽትህቡ መሰል ኣለኩም። ዓበይቲ ድማ ንዓኹም ክሰምዕኹም ንርእይቶታትኩም ኣብ ግምት ከእትዉን ኣለዎም። በዓል-ስልጣን መንግስቲ ወይ ቤት ፍርዲ፡ ንዓኹም ኣብ ዝጸሉ ጉዳይ ትእዛዝ ወይ ውሳኔ ኣብ ዝህበሉ እዋን፡ ንእትብልዎ ኽትስምዑ ኽትክእሉ ኣለኩም።
13. ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ናጽነት ኣለኩም። እዚ ድማ ሓበሬታን ርእይቶን ንኽትሓቱ፡ ኽትቅበሉን ንኻልእ ንኽትህቡን መሰል ኣለኩም ማለት እዩ።
14. ከምዝደለኽሙዎ ኽትሓስቡን ዝደለኽሙዎ ንኽትውስኑን መሰል ኣለኩም። ንእትደልይዎ እምነት ንኽትክተሉን እትደልይዎ ዝኾነ ሃይማኖት ንኽትስዕቡን መሰል ኣለኩም። ወለድኹም፡ ሓባሪ መምርሒታት ክህብኹም ይኽእሉ እኳ እንተኾነ፡ ንስኹም ንእትሓስብዎ ግን ብፍጹም ክውስንልኩም ኣይክእሉን እዮም።
15. ኣባል ኮማዊ ውድብ ንኽትኮኑ ወይ ካብ ኮማዊ ውድባት ድማ ንኽትወጹ ንኽትውስኑ መሰል ኣለኩም። ሰላማዊ ክሳዕ ዝኾነ ድማ ኣብ ዝኾነ ኣኼባታት ክትሳተፉ ትኽእሉ ኢኹም።
-
መንነት
7. ስም ክህልወኩምን ናይ ዝኾነ ሃገር ዜግነት ክህልወኩምን መሰል ኣለኩም። እንተተኻኢሉ ድማ ወለድኹም በዓል ምዃኖም ንኽትፈልጡን ኣብ ትሕቲኦም ንኽትእለዩን መሰል ኣለኩም።
8. መንነት ንኽህልወኩም መሰል ኣለኩም። መንነትኩም፡ ኣብ ሃገርኩም ንዘለኩም ዜግነት፡ ስምኩምን ምስ ስድራኹም ንዘሎ ርክባትን ዜጠቓልል እዩ። መንነትኩም እተሓደግኩም እንተዄንኩም፡ ንዕኡ ንምምላስ ሓገዝ ንኽትቕበሉ ኽትሓቱ ኣለኩም።
-
ሓበሬታ
17. ኣብ ሃገርኩም ከምኡውን ኣብ ዓለም እንታይ ይኸውን ከምዘሎ፡ ብእትርድእዎ ንኣብነት ብመገዲ ጋዜጣታትን ተለቪዥንን ኽትፈልጡ መሰል ኣለኩም። እቲ እትረኽብዎ ሓበሬታ፡ ንኽትዓብዩን ጥዕና ዚመልኦ ህይወት ንኽትነብሩን ክሕግዘኩም ይግባእ።
-
ስድራቤት
5. ወለድኹም፡ ናትኩም ሓላፍነት ኣለዎም። ነቲ ውዕል መሰላት ቆልዑ ዝሃበኩም መሰል ንኽትረኽቡ ገለ ነገር ኣብ እትገብርሉ እዋን ምኽርን ሓባሪ መምርሕን ክህብኹም ይግባእ።
9. ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉን ንዓኹም ድማ ዝበለጸ ረብሓ እንተልይዎም እንተዘይኮይኑ ካብ ወለድኹም ዝፈልየኩም ኣካል ክህሉ የብሉን። ንኣብነት፥ ወለድኹም ጽቡቕ ኣተሓሕዛ ምስዘይገብርልኩም፡ ከምኡ ኺግበር ኣድላዪ ይኸውን። ንዓኹም ጐዳኢ ምስዘይከውን ግን ምስ ክልቲኦም ወለድኹም ንኽትራኸቡ መሰል ኣለኩም።
10. ንስኹምን ወለድኹምን ድሕሪ ምፍልላይ ዳግማይ ክትጽንበሩ እንተደሊኹም፡ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ክትሓቱን ብዝተኻእለ መጠን ድማ ካብታ እትቕመጡላ ዘለኹም ሃገር ሓገዝ ኽትቕበሉን ይግባእ። ወለድኹም፡ ኣብ እተፈላለያ ሃገራት ይቕመጡ እንተልዮም፡ ንስኹም ድማ ኽትረኽብዎም እንተደሊኹም፡ ካብታ እትቕመጡላ ዘለኹም ሃገር ሓገዝ ክትረኽቡ ይግባእ።
18. ወለድኹም፡ ንዓኹም ኣብ ምእላይን ምዕባይን ሓበራዊ ሓላፍነት ኣለዎም። ንዓኹም ብዝበለጸ ንዝረብሕ ነገር ኲሉ ግዜ ኣብ ግምት ከእትዉ ኣለዎም። ወለድኹም፡ ደገፍ ዘድልዮም እንተኾይኖም፡ ሕብረተሰብ፡ ንኣብነት፡ ክንክን ጥዕና ወይ ኣገልግሎት መውዓሊ ህጻናት ንኽረኽቡ ደገፍ ኽህቦም ኣለዎ።
20. ምስ ስድራኹም ኽትቕመጡ ዘይትኽእሉ እንተዄንኩም፡ ፍሉይ ክንክንን ሓገዝን ኽትረኽቡ መሰል ኣለኩም። ንዓኹም ዝጥዕም ኣተሓሕዛ ንኽትተሓዙ መሰል ኣለኩም።
21. እተን ምርዓም ቆልዓ ዘፍቅዳ ሃገራት፡ እቲ ምርዓም ቆልዓ ብትኽክል ይትግበር ከምዘሎን እቶም ዝርዓሙ ቆልዑ ድማ ንዕኦም ምሹው ከምዝኾነን ከረጋግጻ ኣለወን።
-
ማዕረ ክብሪ
2. ውዕል መሰላት ቆልዑ፡ ንዓኹምን ንኻልኦት ኲሎም ቆልዑን ሓደ ዓይነት መሰላትን ማዕረ ክብርን ይህብ። ዝኾነ ሰብ ድማ ኣንጻርኩም ኣድልዎ ኣይገብርን እዩ። እዚ ድማ ዝኾነ ሰብ ንኻልእ ሰብ ካብ ዝህቦ ኣተሓሕዛ ዚኸፍአ ኣተሓሕዛ ኽገብረልኩም ኣይክእልን'ዩ ማለት እዩ። በቲ ወለድኹም ዝኾንዎ ወይ ዝገብርዎ ነገር ድማ ኣድልዎ ክግበረልኩም ወይ መቕጻዕቲ ክበጽሓኩም የብሉን።
23. ዋላ'ውን ስንክልና ይሃልውኩም፡ ጽቡቕ ናብራ ንኽትነብሩ መሰል ኣለኩም። ልክዕ ከምቲ ኻልእ ሰብ ድማ ስምዒት ሓበንን ርእሰ-ምትእምማንን ክስምዓኩም ይግባእ። ኣብ ሕብረተሰብ ብንጥፈት ንኽትሳተፉ ድማ ኽትክእሉ ኣለኩም። ፍሉይ ክንክንን ተወሳኺ ደገፍን ንኽትረኽቡ ድማ መሰል ኣለኩም።
30. መበቆላዊ ውሁዳን ካብ ዝኾኑ ጉጅለ እንተዄንኩም ወይ ካብ ደቀባት እንተዄንኩም፡ ኣብ ጉጀለኹም ምስ ዘለዉ ካልኦት ሰባት ብሓባር ንእትውንንዎ ቛንቋ፡ ባህልን ሃይማኖትን ብሓባር ንኽትክተሉ መሰል ኣለኩም።
-
ብሉጽ ናብራ
3. ዓበይቲ፡ ንቖልዑ ዝጸሉ ውሳኔታት ኣብ ዝውስንሉ እዋን፡ እቲ ውሳኔታት "ንዝበለጸ ረብሓ ቆልዑ" ከምዝኾነ ከረጋግጹ ኣለዎም። እዚ ድማ ዓበይቲ፡ ንዓኹም ጽቡቕ ኣብ ዝኾነ ነገርን ውሳኔኦም ንዓኹም ብኸመይ ከምዝጸሉን ኲሉ ግዜ ኣብ ግምት ከእትዉ ኣለዎም ማለት እዩ። እቲ ዘድልየኩም ጸግዕን ክንክንን ኽትረኽቡ ይግባእ። ዓበይቲ፡ እቲ ውሳኔኦም ንብዙሓት ቆልዑ ዝጸሉ እንተኾይኑ፡ ብዛዕባ "ዝበለጸ ረብሓ ቆልዑ" ክሓስቡ ድማ ብማዕረ ኣገዳሲ እዩ።
6. ንኽትነብሩን ንኽትዓብዩን መሰል ኣለኩም። ሃገርኩም ድማ እዚ ነገር'ዚ ከተተግብር መታን ኽትክእል፡ እትኽእሎ ኲሉ ነገር ኽትገብር ኣለዋ።
22. ስደተኛ ኴንኩም ብገዛእ ርእስኹም ወይ ምስ ካልእ ሰብ ናብዚ ሃገር ዝመጻእኩም እንተዄንኩም፡ ጸግዕን ሓገዝን ኽትረኽቡ መሰል ኣለኩም። ምስ ስድራኹም ንኽትጽንበሩ ሓገዝ ኽትቕበሉ ድማ ኣለኩም።
24. ብዝተኻእለ መጠን ጥዕና ንኽትረኽቡ መሰልኩም እዩ። ኣብ ዝሓመምክሙሉ እዋን ድማ ጥዕና ንኽትረኽቡ፡ ክንክን ጥዕና ኽትረኽቡን ምውስዋስ ኣካላት ኽትገብሩን መሰል ኣለኩም። ንዓኹም ጉዳኢ ኪኸውን ካብ ዝኽእል ባህላዊ ልምድታት ድማ ክትሕለዉ መሰል ኣለኩም።
25. ክንክን ወይ ሓለዋ ኣብ ዝግበረልኩም እዋን፡ እቲ ኣባኹም ዝግበር ነገር ቅኑዕ እንተኾይኑ ንምርግጋጽ፡ ነቲ ዝግበረልኩም ኣተሓሕዛ መርመራ ንኽግበረሉ መሰል ኣለኩም።
26. ማሕበራዊ ውሕስነት ንኽትረኽቡ መሰል ኣለኩም። ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ድማ ሕብረተሰብ፡ መንበሪ ገዛ፡ ምግብን ክዳውንትን ንኽትረኽቡ ክሕግዝ ኣለዎ።
27. ኣካላዊ፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ፡ መንፈሳዊ፡ ሞራላውን ማሕበራውን ዕብየት ንኸተምጽኡ ዕድል ዝህበኩም ዓይነት ናብራ ንኽትነብሩ መሰል ኣለኩም። ወለድኹም፡ ነዚ ንኽትረኽቡ ቀንዲ ሓላፍነት ይወስዱ፣ ሓገዝ ኣብ ዝደለይውሉ እዋን ድማ ነቲ ክረኽቡ ይግባእ።
39. ዝኾነ ዓይነት ዕሽሽታ፡ ምዝመዛ ወይ ካልእ ዓመጽ ምስዝረኽበኩም፡ ናብ ንቡር ህይወትኩም ንምምላስ ሓገዝ ናይ ምቕባል መሰል ኣለኩም። እዚ ድማ ስቓይ ወይ ዝኾነ ካልእ ዓይነት ጭካነ፡ ዘይሰብኣዊ ወይ ውርደት ዘለዎ ኣተሓሕዛ ወይ መቕጻዕቲ እትረኽቡ እንተዄንኩም ወይ ኣብ ውግእ እተሳተፍኩም እንተዄንኩም ዚምልከት እዩ።
-
ሓለዋ
11. ብዘይ ፍቓድ ናይ ክልቲኦም ወለድኹም ናብ ካልእ ሃገር ክትውሰዱ ኣይከኣልን እዩ።
16. ኣብ ውልቃዊ ህይወትኩም ካብ ዘጋጥም ዘይሕጋዊ ጣልቃ ክትሕለዉ መሰል ኣለዎም። እዚ ድማ ኣብ ገዛ ወይ ኣብ እትቕመጥሉ ወይ ንግዚኡ እትጸንሕሉ ቦታታት ዚምልከት እዩ። ንኣብነት፡ ዝኾነ ሰብ፡ ብዘይ ፍቓድኩም ንደብዳቤታትኩም ወይ መዘከርኩም ከንብብ ኣይክእልን እዩ። እዚ ድማ ነቲ ብዛዕባኹም ዚምልከት እተታሕዘ ሓበሬታ ንዚምልከት ኲሉ ካልእ ኲነታት ዜካትት እዩ። ዝኾነ ሰብ፡ ንዘለኩም ክብሪ ወይ ዝና ከበላሹ ኣይክእልን እዩ። እቲ ሕጊ ድማ ካብዚ ኲሉ ዓይነት ጥሕሰት ጽኑዕ ሓለዋ ኽገብረልኩም ኣለዎ።
19. ካብ ኲሉ ዓይነታት ኣካላዊ ወይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ዓመጽ፡ ዕሽሽታ፡ ክፉእ ኣተሓሕዛ፡ መጥቃዕቲ ወይ ካልእ ምዝመዛ ሓለዋ ኽግበረልኩም መሰል ኣለኩም።
32. ንዓኹም ኪጐድእ ካብ ዝኽእል፡ ናብ ቤት ትምህርቲ ንኽትከዱ ካብ ዝኽልክለኩም ወይ ብዝኾነ መገዲ ጽቡቕ ንኸይትዓብዩ ካብ ዝገብረኩም ስራሕ ካብ ምስራሕ ሓለዋ ኽግበረልኩም ይግባእ። ብፋይናንሳዊ መዳይ ድማ ምዝመዛ ክበጽሓኩም የብሉን፣ ንኣብነት፥ ሓደ ሰብ ስራሕ ኣስሪሒኩም ምስዘይኸፍለኩም ማለት እዩ።
33. እተን ዝምልከተን ሃገራት፡ ኣብ ዕጸ-ፋርሳትን ካልእ ዓይነት ድራጋትን ንኽሕልዋኹም ሓላፍነተን እዩ። እዘን ሃገራት፡ ኣብ ምምስራሕ ወይ መሸጣ ዕጸ-ፋርስ ከምእትነጥፉ ብምግባር ምዝመዛ ይበጽሓኩም ከምዘየለ ከረጋግጻ ኣለወን።
34. ካብ ኲሉ ዓይነታት ጾታዊ ምዝመዛን ጾታዊ መጥቃዕትን ሓለዋ ንኽ ግበረልኩም መሰል ኣለኩም። ንኣብነት፥ ኣብ ምንዝርናን ጽዩፍ ጾታዊ ርክባትን ብምስታፍ ምዝመዛ ንኸይግበረልኩም ሓለዋ ኽግበረልኩም ኣለዎ።
35. ክትጭወዩ ወይ ክትሽየጡ የብልኩምን። ሃገርኩም ድማ እዚ ነገር'ዚ ንኸየጋጥመኩም ክትሰርሕ ኣለዋ።
36. ንዓኹም ኽጐድእ ካብ ዝኽእል ኩሉ ዓይነታት ምዝመዛ ሓለዋ ንኽግበረልኩም መሰል ኣለኩም።
37. ስቓይ ወይ ካልእ ዓይነታት ጭካነ ዚመልኦ ኣተሓሕዛ ኽግበረልኩም የብሉን። ናይ ሞት መቕጻዕቲ ወይ ናይ ምሉእ ዕድመ ማእሰርቲ ክትፍረዱ ድማ የብልኩምን። ኣብ እተኣሰርክሙሉ፡ እተቐየድክሙሉ ወይ ብዘይ ፍቓድኩም ኣብ እተታሕዝክሙሉ እዋን፡ ከምኡ ምግባር ናይ መወዳእታ ምርጫ ኮይኑ፡ ብዝተኻእለ መጠን ግን ንሓጺር ግዜ ኪኸውን ኣለዎ። ኣብ ኲሉ እዋን ግን ብኽብረት ክትትሓዙ ኣለኩም፣ ዓበይቲ ኣብ ዘለውዎ ቤት ማእሰርቲ ንኸይትእሰሩ ድማ መሰል ኣለኩም። ኣብ እተኣሰርክሙሉ እዋን፡ ምስ ስድራኹም ርክብ ንኽህልወኩምን ጉዳይኩም ድማ ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ንኽርኤን መሰል ኣለኩም። ብዘይ ፍቓድኩም ኣብ እተተሓዝክሙሉ እዋን ድማ እቲ ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ዘሎ መሰላትኩም ክህሎ ኣለዎ።
38. ዕድሜኹም ትሕቲ 15 ዓመት እንተኾይኑ፡ ኣብ ውግእ ንኸይትኣትዉ ሓለዋ ኽግበረልኩም ኣለዎ። ብውግእ እተጸለኹም እንተዄንኩም ድማ እቲ ዘድልየኩም ሓለዋን ክንክንን ኽትረኽቡ ይግባእ።
40. ገበን ፈጺምኩም ብምባል ጥርጠራ ኣብ እተገብረልኩም እዋን ወይ ገበነኛታት ከምዝኾንኩም ኣብ እተረጋገጸሉ እዋን፡ ብኣኽብሮትን ክብርን ክትትሓዙ ኣለኩም። እቶም ኣብ ግዜ ሕጋዊ መስርሕ እትረኽብዎም ሰበ-ስልጣናትን ትካላትን፡ ንቖልዑ ዝሰማምዑ ክኾኑ ኣለዎም። ካብ ጠበቓኹም ሓገዝ ኽትረኽቡ መሰል ኣለኩም። ጉዳይኩም፡ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ክርኤ ኣለዎ። ዝኾነ ሰብ፡ ብዛዕባ እትፈልጥዎ ነገር ንኽትሕብሩ ወይ ብዛዕባ ዘይገብረክሙዎ ነገር ንኽትኣምኑ ጸቕጢ ኽገብረልኩም የብሉን።
-
ትምህርቲ
28. ትምህርቲ ንኽትረኽቡ መሰል ኣለኩም። ሰዋስው ኣብ እተምሃርሉ ቤት ትምህርቲ ንኽትምሃሩ መሰል ኣለኩም፣ እቲ ትምህርቲ ድማ ብናጻ ኪኸውን ይግባእ።
29. ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ብዂሉ መዳያት ንኽትዓብዩን ኣብ ናጻ ሃገር ሓላፍነት ዘለዎ ዓቢ ሰብ ንእትኾንሉ ህይወት ድማ እተዳለኹም ንኽትኮኑን ከኽእለኩም ይግባእ። ንሰብኣዊ ናጽነታትን መሰላትን፣ ንወለድኹምን ባህልኹምን ከምኡውን ንባህሊ ካልኦት ሰባትን ተፈጥሮን ንኸተኽብሩ ድማ ኽትምሃሩ ይግባእ።
-
ጸወታ፡ ናጻ ግዜ፡ ባህልን ዕረፍትን
31. ናጻ ግዜን ዕረፍትን ክህልወኩም መሰል ኣለኩም። ኣብ ባህላውን ስነ-ጥበባውን ንጥፈታት ኽትሳተፉ ድማ መሰል ኣለኩም።
-
ብዛዕባ ውዕል መሰላት ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት
1. ውዕል መሰላት ቆልዑ፡ ነቶም ዕድሚኦም ትሕቲ 18 ዓመት ንዝኾኑ ሰባት ዚምልከት እዩ። ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ፡ ኲሎም ዓበይትን ንኣሽቱ መንእሰያትን፡ "ቆልዑ" ኢሉ ይጠቕሶም።
4. ኲለን ሃገራት፡ ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ተዘርዚሩ ንዘሎ መሰላት ንኸተግብራ ዝክኣለን ኲሉ ኽገብራ ኣለወን። እዚ ድማ ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ተዘርዚሩ ንዘሎ ክኽተላ ኲሉ ግዜ ክፍትና ኣለወን ማለት እዩ።
41. ኣብ ሃገርኩም ዘሎ ሕግታትን መምርሒታትን፡ ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ተዘርዚሩ ካብ ዘሎ ንላዕሊ ወይ ዝሓሸ መሰላት ዚህብ እንተኾይኑ፡ እቲ ሕግታትን መምርሒታትን ናይ ሃገርኩም ከምዚትግበር ይኸውን።
42. ሃገርኩም፡ ኲሎም ቆልዑን ዓበይትን ብዛዕባ'ቲ ኣብ ውዕል መሰላት ቆልዑ ተሓቢሩ ዘሎ ነገራት ኣፍልጦ ከምዝህልዎም ኽትገብር ሓላፍነታ እዩ።
ውዕል መሰላት ቈልዑ ኣብ ሽወደን
ውዕል መሰላት ቈልዑ ኣብ ሽወደን ሕጊ እዩ። ውዕል መሰላት ቈልዑ ሕጊ እዩ ማለት፡ ኣብያተ ፍርድን ካልኦት ኲለን መንግስታውያን ትካላትን ንመሰላት ቈልዑ ኣብ ግምት ከእትውዎ ኣለዎም ማለት ኢዩ። ንመንግስታውያን ትካላት፡ ወሰንቲ ኣካላትን ትካላት ፍትሕን ዝያዳ ተኽእሎታትን ግዴታትን ይህቦም፦
- ኣብ ስርሖም ነቲ ኣብ ውዕል መሰላት ቈልዑ ሰፊሩ ዘሎ መሰላትንኽጥቀምሉ።
- ንቘልዑ ኣብ ዝምልከቶም ውሳነታት ከም ዝሳተፉ ምግባር።
- ንቘልዓ ዝበለጸ እንታይ ምዃኑ ኣብ ምምርማርን ኣብ ምግምጋምን ንምቱኳር።
ኣብ ሽወደን ውዕል መሰላት ቈልዑ ልክዕ ከምቶም ካልኦት ሕግታት፡ ንኣብነት ሕጊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ሕጊ ትምህርቲን ሕጊ ስድራ ቤትን የገልግል እዩ።
ብውዕል መሰላት ቈልዑ ከም ሕጊ መጠን፡ ቈልዑ ናይ ገዛእ ርእሶም መሰላት ዘለዎም ነብሶም ዝኸኣሉ ውልቀ-ሰባት ምዃኖም ንጹር ይኸውን። ስለዚ ንቘልዑ ከም ንብረት ናይ ወለዲ ወይ መጕዚ ዘይኮነስ ከም ናይ ገዛእ ርእሶም መሰላት ዘለዎም ነብሶም ዝኸኣሉ ውልቀ-ሰባት ጌርካ ክትርእዮም ኣለካ።
ቈልዑ እንታይ መሰላት ከም ዘለዎም መንግስቲ እውን ቈልዑን ዓበይትን ከም ዝፈልጡ ክገብር ኣለዎ።


c: text/html

text:
ሕብረት ኣፍሪካ ኣህጉራዊ ነፃ ናይ ንግዲ ዞባ ንምፍጣር ልዝብ ጀሚሩ።እቲ ዝርርብ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ መንጎአን ነፃ ምንቅስቓስ ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ንምስፍጣር እዩ።
ኣህጉራዊ ነፃ ናይ ንግዲ ከባቢ ንምፍጣር ድርድር ምጅማሩ ኣብ ናይ ጆሃንስበርግ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ብወግዒ ዝኣወጁ ኣቦ ወንበር ሕብረት ኣፍሪካ ናይ ዙምባቤ ፕሬዝዳንት ሮበርት ሙጋቤ ነፃ ናይ ንግዲ ዞባ ኣብታ ክፍለ ዓለም ንዝህሊ ምቅስቓስ ኣቑሕትን ሰባትን ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።ሕብረት ኣፍሪካ ስምምዕ ነፃ ንግዲ ኣብ 2017 ኣ/ፈ ግብራዊ ክኸውን መዲቡ’ሎ።ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ መንጉአን ዘሎ ዕንቅፋታት ንግዲ ክንኪ ትፅቢት ይግበረሉ።ኣብ ሰደድን ኣታውን ዝህሊ ግብሪ ብዓብዪ ብምንካይን ኣብ ገሊኡ ድማ ናይ መእተዊ ቪዛ ብምግዳፍን ዕንቅፋት ዘወግድ እዩ።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ምጅማር ልዝብ ድኽነት ኣብ ምንካይን ናይታ ኣህጉር ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ምሕያልን ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ ክብሉ ናእድኦም ገሊፆም ኣለው።
‘’ነፃ ናይ ንግዲ ዞባ ማለት ብርእስኻ ክትትኣማነት ምኽኣልን እዩ’’ዝበሉ ኬንያታ ብምስዓብ ‘’ሕብረት ኣፍሪካ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ክዝቲ ምእካቡ ከምቲ ቅድሚ ሎሚ ብዛዕባ ዘሳቕዩና ፀገማትና ከይኮነስ ፀጋታትና ከመይ ከምእንጥቀሞም ምዝርራብ ምኽኣል ማለት እዩ’’ኢሎም።
ማሕበረሰብ ልምዓት ደቡብ ኣፍሪካ፣ሓባራዊ ዕዳጋ ምብራቓውን ደቡባውን ኣፍሪካ ከምኡ እውን ማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪካ ድሮ ሰለስትኣዊ ናይ ንግዲ ስምምዓት ጀሚሮም ኣለው።ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ እቲ ኣህጉራዊ ልዝብ ብፅቡቕ ክሳለጥ ተስፋ ኣለዎም።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኮሚሽነር ንግድን ኢንዱስቱሪን ፋጢማ ኣሲል ኣብታ ኣህጉር ዘለዋ ሃገራት ዝተፈላለየ ሃፍቲ ዘለወን ከም ምዃነን ገሊአን ድማ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብለን ዕፁዋት ሃገራት ምስ ምህላወንን ገሊአን ድማ ኣናእሽቱ ናይ ደሴት ሃገራት ከም ምዃነን ዝህሊ ፈተና ከቢድ ክኸውን እዩ ኢለን።ፖለቲካዊ ድልውነት ሒዝናን ግን ንዓለም ክነገርማ ኢና ኢለን።
እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ህዝቢ ኣፍሪካ ሓደ ቢሊዮን ከምዝበፅሐ ይግመት።እታ ኣህጉር ብፀጋታት ማዕድን እውን ሃፍታም እያ።ሃገራት ነንባዕለን ብንግዲ ክራኸባ ካብ ኬፕ ታውን ክሳብ ካይሮ ዘተኣማምን ናይ ባቡርን ናይ መንገድን መሰረተ ልምዓትን ንምህናፅ ቢሊዮናት ዶላር ከድሊ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 15 September 2019
ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ኣብ መንጎአን ዘሎ ዶብ ምሉእ ብምሉእ ክኸፍትኦ ተሳማሚዐን።
ክልቲኤን ሱዳን ኣብዚ ስምምዕ’ዚ ዝበጽሓ፣ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪርን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶቕን ኣብ ከተማ ጁባ ተራኺቦም ኣብ ዝዘተዩሉ እዋን’ዩ።
ኣብቲ ብዕለት 12 መስከረም ዝተኻየደ ርክብ፣ ብምኽንያት ጸጥታን ብዋንነት ዘከራኽሩ ክፋል ዶባትን ተዓጽዮም ዝጸንሑ ቦታታት፣ ክኽፈቱ፣ ናጻ ምንቅስቓስ ህዝብን ንብረትን ከኣ ተግባራዊ ክኸውን ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ካብታ ከተማ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ዘተ፣ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነ ከባቢታት ኣብየይ እውን ከምዝተላዕለ፣ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ብዓብደላ ሓምዶቕ ዝተመርሐ ላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ደቡብ ሱዳን ብምዝርራብ፣ ዘተ ሰላም ብእዋኑ ክጅምር ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ካብ ጁባ ዝተመሓላለፈ ዜና ብተወሳኺ የመልክት።
ዝምድና ክልቲኤን ሱዳን፣ ሓድሽ ስርዓት ኻርቱም ድሕሪ ምምስራቱ ከምሓድሽ ይጅምር ከምዘሎ’ዩ ዝፍለጥ።


text:
August 29, 2020
መሓመድ ኑር ያሕያ
ሎሚ ቅነ፡ ሃገርና ነቲ ህዝብና ናይ ናጽነትን ሓርነትን መሰሉ ንምርግጋጽ ዘካየዶ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ፍረ ምስ ሰኣነሉ ዝኣወጆ ዕጥቃዊ ቃልሲ መበል 59 ዓመቱ የኽብር ኣሎ። ህዝብና ኣብ መስርሕ ቃልሱ ዕላማኡ ንምዕዋት ብዙሕ መስዋእቲን ክቡር ዋጋን ከፊሉ እዩ። ከምኡውን ንሃገራዊ ሉኣላውነቱ ዒላማ ዝገበረ ብስርዓት ወያነን ኣብ ጐኑ ደው ዝበሉን ዝሓገዝዎን ሓይልታትን ዝተፈነወሉ መጥቃዕቲ ብምምካት መስዋእቱ ቀጺሉዎ። ሎሚ ህዝብና ኣብ ኣብ ድርኹሩዂት ዝኽሪ 60 ዓመት ደው ኢሉ ነዚ በዓል’ዚ ኣብ ዘኽብረሉ ዘሎ እዋን፡ ነቲ ጸላእቲ ብዝፈጸምዎ ኲናት ዝተፈጸመ ዕንወት ዳግም ንምህናጽ ቅልጽሙ ገቲሩ ኣሎ። መትከል ሰናይ ጉርብትና ብምትግባር ከኣ ናይ ሰላምን ምትሕግጋዝን ኢዱ ዘርጊሑ ይርከብ። ነቲ ወራር ስርዓት ወያነ 1998-2000 ከምኡ ድማ ን18 ዓመታት 2000-2018 ዝቀጸለ ናይ ኣይሰላም ኣይኲናት ኩነታት ዝዓንቀጾ መድረኽ ህንጸትን ኣጠቓላሊ ልምዓትን ንምትግባር ተበጊሱ ኣሎ።


text:
ሕቶ ነቲ ጅግና
ሕቶ ነቲ ጅግና
ብመንግስ ኣብርሃም
ኣብ ዉሽጠይ ዘይተመለሱ ኣእላፍ ሕቶታት እናወሓዙኒ እዮም። ኣየኖት ብቑዓት ኣየኖት ትርጉም ኣልቦ፡ ኣየኖት ከበድቲ ኣየኖት’ዮምከ ፎኮስቲ፡ ኣየኖት ዚምለሱን ዘይምለሱን ግን ፈላልየ ክመምዮም ኣይከኣልኩን። ብገምሪ ኢየ ዚጽሕፍ ዘለኹ። እስከ መልሰለይ። ኣብታ ናይ መወዳእታ ጉዕዞኽ መዓልቲ፡ ጉዕዞ ናብቲ ኣድማስ ሰማእቲ፡ ኣብቲ ንጀጋኑ ጥራይ ዝተሓዝአ ብሕቱው ህዋ ክትሳገር እንከለካ ዉሽጥኻ’ስ እንታይ’ኮን ትብል ነይራ? ፍርሕን ሓበንን ተፈራሪቖሙኻ’ዶ? መልሲ ንትርጉም ምንባርካን ቑንቑኛ ስምዒታት ምሉእነት’ከ ተኸሲቶሙልካ’ዶ? ንጫፋት ብራኸ ናይ ተኽእሎታትካ ዓጊብካሎም’ዶ ትኸውን? ባህግታትካን ተስፋታትካን ኣብ ስእለ ኣእምሮኻ ከመይ ተታትዮም ነይርካ? ድምቀት ሕብሮም ከመይ’ከ ነይሩ፡ ብርሃኖም፡ ጩራኦም፡ ንልብኻ ክሳብ ክንደይ ብምልኣት ይዶግሓ ነይሩ?
እስከ ሓቁ ንገረኒ። ንስለ ከማኻ ፉጡር፡ እሞ ከኣ ኣታ ሓንሳብ ዘይትድገምን ሩሕ ትንፋስካ ከመይ ገይርካ መኒንካ ትህብ? ንሓርነት ብኸመይ ዲኻ ትዕቅኖ? ወይስ ንስለ ናጽነት፡ መስተርሆት፡ ቅሳነት ኩሉ ሓላል’ዩ ንዓኻ? ልባዊ ፍቕሪ ከምኡ ይገብር’ዩ ይሰምዕ’የ። ክሳብ ክንደይ ዲኻ ፈቃር? ከምዚኣ ኢለ ምሕታተይ ምስ ሓጥያት ከም ዝቑጸረለይ ይፈልጥ ኢየ። እንተኾነ ግዳ ምስዚ ምስጢራትካ ክፈልጥ ዘለኒ ክቱር ዉጥምና ነዚ ሓጥያት ደፊረ ኣትየተዮ ኣለኹ። እምበር ፍቐኻ’ስ ከም ወሓዚ ዛራ ማይ ወትሩ ፈልፋሊ፡ ከም ዘይንደል ከውሒ ጽኑዕ መዕቀሊ ምዃኑ ይፈልጥ ኢየ።
ዝኾነ ሰብ ሞቱ ወዝቢ እንተኾነሉ ውን ኣይጸልእን ኢዩ። ምኽንያቱ ክሳብ እታ ትንፋሱ እትሓልፍ ዘሎ ስቅያትን ምፍላይ ካብዛ ዓለም ዘንቀዶ ምፍርራቕን ክምኰሮ ስለ ዘይደሊ። ንስኻ ግን ከመይ ጌርካ ነዞም ዘይተርፉ ክስተታት ካብ ነዊሕ ኣብ ኣእምሮኻ ኣአንጊድካ ንዘይምለኹ ስምዒታቶም ዶቒስካ ትነብር ነይርካ? ወይስ ንሕጊ ተፈጥሮ ክትስዕሮ ኢኻ ሓሊንካ? ነቲ ነዊሕን ሃልኪ ዝመልኦን ዛንታ ጽሕፍሮኻ እንታይ’ኮን ኢልካ ምሰመኻዮ? ንዓይ ኣይትሕተተኒ። መብዛሕትኦም ዝጽሕፉ ዝዓበየ ጌጋኦም ኣርእስቲ ኣብ ምምራጽ ኢዩ። ሰሪ’ዚ ድማ ነዛ ምስ መንፈስካ ብኣስተንትኖ ክዕልል ብምባል ብዝሕንጥጣ ዘለኩ ጽሕፍቲ ዛጊት ኣርእስቲ ኣይሃብኩላን ዘለኹ። ሕቶይ ክቕጽል። ንሓንሳእ ተንሲእካ ሓንቲ ሕቶ ጥራይ ክትሓትት እንተ ትፍቀደካ ነይራ እንታይ ኢልካ ምሓተትካኒ?
ስጋዊ ኣብ ዝነበርካሉ ግዜ ዝያዳ ነየናይ ህሞት ትናፍቕ? ሰሓቕ ጭርቃ ምስ ብጾትካ፡ ነቲ ዘየሰነፈካ ጸሓይ ህሮሩማ፡ ኣስሓይታ ቁርን፡ ትጽቢት ነታ ናይ ተበገስ ባዶ ሰዓት። ነየናይ ኢኻ ትናፍቕ? እታ ናይ መጀመርያ ተመክሮኻ ኣብ ቅልስ ከመይ ምገለጽካያ? ኣብ ዕምሪ ቃልስኻ ዘመንጨካዮ ጸዓት ሓቦ፡ ቆራጽነት፡ ዘይተጸዓድነት፡ ተወፋይነት፡ ትሕልንቲ ንናጽነት ሓርነትን ክንደይ ኣቢሉ ኮን ይኸውን?
ሕቶይ ኣይወዳእኩን ነይረ። ቁንጣሮ’ዩዚ። የግዳስ ዘይትምልስ እንዶ’ሞ ኮይንካ። ኣፍ ኣውጺእካ እንተትምልስ ክንደይ ምፈኾሰኒ። ናይ ዉሽጠይ ውን መውካዕኩኻ። ንሕሹኽታኻ ኣብ ሰልሚ ዉሽጠይ ክሰምዖ ይፍትን፡ ግን ዝኾነ ደሃይ ኣይሰምዕን። ሰማዓይ አንበር መላሳይ ኣይኮንካን። ደሓር ግን ንነብሰይ ባዕለይ ኣጸናኒዐያ። ኣብቲ ብኣካል ዘይነበርኩሉ ህሞት ህይወትካ ብግዜ ተጓዒዘ ክነብሮ ይፍትን እሞ ንሕቶታተይ ባዕለይ መልሲ የናድየሎም። ብፍላይ እታ ናይ መወዳእታ ህሞት’ሞ ኣመና ኢያ ተርዕድ። ከመይ ኢልካ ሓሊፍካያ ወደይ? ሕቶይ ወዲኤ እንዳበልኩ ምሕታት ኣየቋረጽኩን። ሕጂ ግን እዛ ጽሕፍት ብዘይ ኣርእስቲ መታን ከይትተርፍ “ሕቶ ነቲ ጅግና” ዝብል ዓንዲ ኣርእስቲ ሂበያ ኣለኹ። ብመንፈስ ወትሩ ምሳይ ኢኻ። ክብርካ ነባሪ፡ ሽምካ ውን ተዘካሪ ኢዩ። ቅሰን።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ተኻይድ ዘላ አማኻሪት ቤተ መንግስቲ ዋይትሃውስን ጓል ፕረዚደንት ኣሜሪካ ኢቫንካ ትራምፕ ኣብቲ ሎሚ ኣብ አዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ኣብ ምሕያል ደቂ ኣንስትዮ ዝዝትይ ዛዕባ ምስታፋ ተፈሊጡ።
እቲ ዘተ ብናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ቁጠባ ንኣፍሪቃ ዝተዳለወ’ዩ። ኣብቲ ዘተ ኢቫንካ ትራምፕ ምስ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ሳሕለወርቅ ዘወደ ተራኺበን ተዘራሪበን።ኢቫንካ ትራምፕ ኣብቲ ዘተ ተረኺባ ከምዚ ኢላ።
“ ኣብ ኣፍሪቃ ኣስታት 15 ሚእታዊት ደቂ ኣንስትዮ ጥራይ ወነንቲ መሬት’የን። ዝበዝሓ ሕጋዊ ኾነ ባህላዊ ምምሕዳር ዝኽተላ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ መሬት ከይወርሳ ይክልኽላ። 18 ካብ ሃገራት ዓለም ደቂ ተባዕትዮ ንበዓልቲ ሓዳሮም ኣብ ስራሕ ከይትዋፈር ክኽልክሉ ሕጋዊ መሰል ኣለዎም ፍርቂ እዘን ሃገራት ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ይርከባ። እዚ ከምዚ ዝዓመሰላ ብድሆታት ጾታዊ ማዕርነት ክንዛረበሉ ይግባእ።”
ፕረዚደንት ሳሕለወርቅ ዘውደ ብወገነን “ መንግስታት ሃገራት ኣፍሪቃ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣብ ምልዋጥ ፖሊሲ ክሰርሑን ንምሉእ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ መዳይ ቁጠባ ዘፍቕድ ሕጋዊ ስርዓትን ከዳልውን ኣለዎም” ኢለን።
ዕላማ’ቲ ኢቫንካ ትራምፕ ኣብ ኢትዮጵያን ኣይቭሪኮስትን ተኻይዶ ዘላ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደት ኣብ 2025 ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ዘለዋ 50 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮም ንምብርታዕ ዝዓለመ ፕሮጀክት ዋይት ሃውስ’ዩ።


text:
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ብተወሳኺ ኣሜሪካ ኣብ ተካይዶ ቃልሲ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ንምኽልኻል ኣሜሪካ ዘድልይ ወጻኢታት ከምዝውስኽ ሓቢሮም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ንናይ ግብጺ መዘነኦም ኣብ ኣጸጋሚ ኩነታት ጽቡቕ ስራሕ ይሰርሑ ከምዘለዎ ምዒዶም፡ ኣሜሪካ ድማ ግብጺ ኣብ ተኻይዶ ቃልሲ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ናይ ወታሃደራዊን ካልእን ደገፍ ከምትህብ ገሊጾም።
“ንወታሃደራዊ ሓይልና ክሳብ እቲ ዝለዓለ ደረጃ ክንሕድስ ኢና። ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ ብርግጹነት እቲ ዘድልየና ንሱ እዩ።ንዓኻ ፕረዝደንት ክብለኻ ዝደልይ ድማ ንኣሜሪካ ኮነ ንዓይ ብሉጽ መዘናን ፈታውን ኢኻ’ዩ።”
ናይ ግብጺ ፕረዝደንት ብወገኖም ነቲ ሓይል መርገጺ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ጉዳይ ግብረ ሽበራ ድሕሪ ምድናቕ ምትሕብባሮም አረጋጊጾም ።
“ ኣነ ኾነ ግብጺ ኣብቲ ንግብረ ሽበራ ንምምኻት ውጽኢታዊ ስትራቴጂ ኣብ ምሕንጻጽ ብሓያልን ክፉትን መንፈስ ኩሉ ጊዜ ኣብ ጎንኹም ኢና።”
እዚ ትማሊ ኣብ ዋይት ሃውስ ዝተኻየደ ርኽብ ክልቲኦም መራሕቲ ነቲ ንገለ ዓመታት ዝሒሉ ዝነበረ ርኽብ ክልቲኦም ሃገራት ዘሕድስ’ዩ። ምምሕዳር ኦባማ ፕረዝደንት አል ሲሲ ኣብ ካይሮ ዝተፈጥረ ዘይምርግጋእ ዘርኣይዎ ኣተሓሕዛ ብምንቓፎም ርኽብ ክልቲኦም ሃገራት ሓርፊፉ ዝጸንሓ ምኻኑ ይዝኸር።
ክኢላ ፖለቲካዊ ኩነታት ማእኸላይ ምብራቕ ዝኾኑ ካብ ሚድል ኢስት ኢንስትዩት ዋሽንግተን ፖል ሳሌም ግን ፕረዝደንት ትራምፕ ነቲ ርኽብ ናይ ገዛእ ርእሶም ፖለቲካዊ አጀንዳ’ዮም ዝጥቐምሉ ዘለው ይብሉ።
ንሶም ግብጺ ዝዓበየት ናይ ዓረብ ሃገር ከም ምዃና ብተወሳኺ ምስ እስራኤል ንዝህልው ርኽብ፡ ንመስርሕ ሰላም ማእኸላይ ምብራቕ፡ ንዞባዊ ዲፕሎማሲን ፖለቲካዊ ኩነታት ሊብያ፡ሶርያ ኣብ ቃልሲ አንጻር ንገዛእ ርእሲ እስላማዊ መንግስቲ ኢሉ ዝጽውዕ ጥሩፍ ጉጅለ አገዳሲት ረቛሒ ዘለዋ ሃገር’ያ። ፕረዝደንት ትራምፕ ድማ ምምሕዳሮም ኣብ ዝጅምርሉ ዘሎ ናይ ሕጂ እዋን ብዝተኻእለ መጠን ምሕዝነት ሃገራት ኣብ ምፍጣር ይጽዕሩ ኣለው ኢሎም።
ግብጻዊ ተንታኒ ዓጢፍ ኣልዳሳዊ ኣል ሃራም ግን ምስዚ ኣይሰማምዑን። ርኽብ ኣሜሪካን ግብጽን ክቕየር’ዩ ይብሉ።
ንሶም ምምሕዳር ትራምፕ ዘካይዶ ናይ ወጻኢ ርኽብ ኣብ ቀዳምነት ኣሜሪካ ዝተሞርከሰ’ዩ ስለዚ ኣሜሪካ ንፈታዊ ዝኮነ ሃገር ትህቦ ሓገዝ ኮነ ምትእትታው ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ኣይኮነን ይብሉ።
ንሶም ብተወሳኺ ናይ ኣሜሪካ ኤምባሲ ኣብ ኣሜሪካ ካብ ቴል ኣቪቭ ናብ የሩሳሌም ምቕያር ግብጺ ኣብቲ ከባቢ ዘለዋ ጽልዋ ዘንእስ’ዩ ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ሰኣን ሕክምና ሞይቶም2022-01-22 13:50:26 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 363 times
- font size decrease font size increase font size
ላለዋይ ኮሚሽ ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ መደበር ስደተኛታት ማይ ዓይንን ዓዲ ሓርሽን ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ሳምንታት ብሰንኪ ስእነት ሕክምና 20 ከም ዝሞቱ ብ21 ጥሪ 2022 ኣብ ጀነቫ ኣብ ዘውጸኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ። ኣብቲ ዜና ከም ዝተጠቕሰ ኣብቲ መደበራት ዘሎ ክልኒክ ዝነበሮ መድሃኒት ስለ ዝተወደአ ካብ መጀመርያ ወርሒ ጥሪ 2022 ንደሓር ተዓጽዩ እዩ።
ኣብቲ መደበራት ነዳዲ ስለ ዘየለ፡ ጽሩይ ዝስተ ማይ ንምርካብ ቡንባ ንምጥቃም ኮነ፡ ካብ ካልእ ቦታ ምምጻእ ኣይተኻእለን ኢሉ። ብሰንክዚ ድማ እቶም ስደተኛታት ቀልጢፉ ካብ ዝነጽፍ ወሓዚ ክትቀሙ ከም ዝተገደዱን እቲ ዝሰትይዎ ማይ ጠንቂ ናይ ሕማማት ይኸውን ኣሎ ኢሉ።
እቲ ኮሚሽን ኣብቲ መግለጺኡ በቲ ኩነታት ዝሓደሮ ሻቕሎት ገሊጹ፡ ብሰንክቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ተዓጊቶም ዝጸንሑ፡ ሰራሕተኛታቱ ድሕሪቲ ቅድሚ ሰለስተ ሰሙናት፡ ኣብቲ መደበራትን ከባቢኡን ዘጋጠመ ደብዳብ ነፈርቲ፡ ኣብ መጀመርታዚ ሰሙን ናብቲ መደበራት ከም ዝበጽሑ ሓቢሩ። እቶም ናብቲ መደበራት ዝኸዱ ሰራሕተኛታት ናይቲ ኮሚሽን፡ ስደተኛታት ብስእነት መግቢ ኣዝዮም ተጸጊሞም መግብን መድሃኒትን ንምርካብ ክጭነቑ ከም ዝጸንሕዎም ብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ተሓቢሩ።
እቲ መግለጺ ናብቲ መደበራት ስሩዕ ቀረብ ምቕራብ ተሪፉስ፡ ዝለዕለ ናይ ጥሜት ሓደጋ ኣብ ዘሻቕለሉ ደረጃ ከም ዝበጸሐ ጠቒሱ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ ዝነበረ ዕቑር መግቢ ስለ ዝተወደአ ምዃኑ ተፈሊጡ። ከምዚ ብምዃኑ እቶም ስደተኛታት መዕንገሊ መግቢ ንምርካብ ክዳውንቶምን ካልእ ኣብ ኢዶም ዝነበረ ንብረትን ክሸጡ ከም ዝተገደዱ እውን ተጠቒሱ።
ናብዘን መደበራት ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘድሊ ነገራት ምቕራብ፡ ብሰንክቲ ኣብቲ ከባቢ ዝጸንሐ ኩነታት ኣጸጋሚ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ከም ዝገበረ ኣብቲ ጋዜጥዊ መግለጺ ሰፊሩ። እቲ ኣብቲ መደበራት ዘሎ ዘሻቕል ኩነታት ኣካል ናይቲ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ናይ ሚሊዮናት ሰባት ካብ መንበሪኦም ምምዝባል ምዃኑ እውን እቲ ዜና ኣመልኪቱ።
እቲ ላዕለዋይ ኮሚሽ፡ ነቶም ኣብቲ መደበራት ዘለዉ ኣስታት 25 ሺሕ ስደተኛታት ኣብ ክልል ኣምሓራ ከባቢ ዳባት ናብ ዝተዳለወ ሓደሽ ውሑስ መደበር ንምግዓዝ ዘኽእል፡ ተኹሲ ጠጠው ናይ ምባል ስጉምቲ ንክውሰድ ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት መጸዋዕታ ከቕርብ ከም ዝጸንሐ ኣብዚ ናይ 21 ጥሪ 2022 ጋዜጣዊ መግለጺኡ ሓቢሩ። ኣተሓሒዙ ከኣ ወይ ናብቲ ተመዲቡ ዘሎ ሓድሽ መደበር ክወስድዎም ወይ ድማ ኣብዚ ዘለዉዎ፡ መግቢ፡ መድሃኒትን ሕክምናን ከቕርብሎም እንተዘይክኢሎም፡ ዝያዳ ሰደተኛታት ክሞቱ እዮም ኢሉ። በዚ መሰረት ኩሎም ኢትዮጵያውያን ወገናት ሲቪላት ክሕልዉን ሰብኣዊ መሰልን መባእታዊ ናጽነታት ናይ ሰባትን ንክኽብሩ መጸዋዕታ ኣቕሪቡ። “ስደተኛታት በቲ ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ጅሆ ክተሓዙ ኣይግባእን” እውን ኢሉ።


text:
ትምቢት ዳኒኤል 2
ግዚኡ ነበክዱናጸር ነጊስሉ ኣብ ዝነበረሉ ዘመን እዩ። ኣማኸርቱ ስለ ዝደረኽዎ ሓደ ኣዋጅ ኣዊጁ። ብወርቂ ዝተለብጠ ምስሊ ኪገብር እም ኣብ ሓደ ቦታ ከቑሞ: ኩሉ ሰብ ድማ ኪሰግደሉ: ዘይሰገደሉ ድማ ተኣሲሩ ናብ ሓዊ ክድርበ ክእዝዝ እዩ ዝነበረ። እቲ ንጉስ ድማ ምኽሮም ስለ ዝሰመሮ: ሕራይ ብምባል ብሕጊ ሜዶንን ፋርስን ኣጽንዖ። እዚ ድማ ኣዝዩ ጽኑዕ ዝኾነ ሕጊ ምንባሩ የመልክተና። ኣዝዩ ነዊሕ ዝቅሞቱ ብወርቒ ዝተለበጠ: ኩሉ ሰብ ዝርእዮ ምስሊ ድማ ተገብረ። ብመሰረት እቲ ኣዋጅ: ነፍሲ ወከፍ ሰብ ድምጺ መለኸት ምስ ዝሰምዕ ፍግም ኢሉ ኪሰግድ ድማ ተነግሮ። ነዚ ድማ ኩሉ ተቀቢልዎ እዩ። የግዳስ እቲ ነዚ ኣዋጅ ዝተቀበለ ህዝቢ ካብ ፍርሂ ድዩ ወይስ ካብቲ ንንጉስ ዝነበሮ ኣኽብሮት: ወይስ ሞጎስ ንጉስ ብምድላይ ወይ’ውን ካብቲ ንጉስ ዝረኽቦ ጥቅሚ ስለ ዝነበረ እዩ ዝተፈልጠ ኣይነበረን። ሐደ ነገር ግና ግሉጽ እዩ ነይሩ: ነቲ ዝተነግረ ኣዋጅ ዝሰዓረ: ካብቲ ዝነበረ ኣካይዳ ዝወጸ: ካብቲ ህዝቡ ተፈልዩ መከራ ኪጸግብ ናይ ግድን እዩ። ነዚ ኣዋጅ ዘተግብሩ: ዝኸውን ዘሎ ዝጸናተዉ ኻድረታት ኣለዉ። ነቲ ዝተሰርዐ: ኩሉ ሰብ ንዝተቀበሎ ዝብድሁ: ኣንጻሩ ደው ዝብሉ ድማ ተቀላጢፍካ ናብ ንጉስ ንምምጻእ ዝተዓጥቁ: ገለ ተቖጺሮም ልኦት ድማ ብወለንታኦም: ዝሰርሑ ነይሮም እዮም። ስለ ዝኾነ ሓደ እካ ደፊሩ ንብጻዩ ንኽዛረብ ትብዓትን ምትእምማንን ዝረኸበ ኣይነበረን።
ገለ ንማንታይ ከም ዝትቀበልዎ ምስ ተሓትቱ ዝሃብዎ መልሲ እንተነይሩ: እንታይ ገዲሱና ነዛ ዘላ ተመሳሲልና’ዶ ንሓልፋ ወይስ ኣብ ርእስና ውርደት ከነምጽእ ዝብል እዩ ነይሩ። ገሊኦም ከኣ ደቀይ እሞ ብድሕረይ እንታይ ኩኾኑ እዮም: ዋላ እካ ኣነ እንተዘይተቀበልክዎ ምእንቲ ደቀይ ኪብል ኪገብሮ ይግደድ ዚብል እዩ። ካልኦት ከኣ ብዛዕባ ዝግበር ዘሎ ግዲ የብሎምን። ክሳብ ዘይተተንከፉ ሃዲኦም ክሳዕ ዝነበሩ እንታይ ይኸውን ኣሎ ዘገድሶም ኣይኮነን። ኣብ ከባቢኦም ዝግበር ዘሎ ንምፍላጥ ወልሓደ ህንጡዩነት የብሎምን። ገሊኣቶም ድማ ካብ ንጉስ ዝረኽብዎ ጥቅሚ: ዝጽበይዎ ሽመት ስለ ዘሎ ምስ ሕልናኦም እናትባእሱ ንዕኡንምርካብ ምስ ንጉስ ዝውጽኦ ኣዋጅ ክመሳሰሉ ምኽሮም ቆሪጾም እዮም። ገለ ከኣ መቅርብ ንጉስ እዮም: ስለዚ ዝገብሮ ምሕታት ከም ምጥላም ስለ ዝቆጽርዎ: ብዝተኻእሎም መጠን ስለ ቤተ ሰብ ኢሎም ዘይኣምንሉ’ውን እንተኾነ ምስ ዘሎ ኣካይዳ ኪሰማምዑ ከም ግድን ዝቆጸርዎ እዮም። ገለ’ውን ክም ብሃም ኣድጊ ዝተባህሎም ከይመርመሩ ዝተቀበልዎ: ትኽኽል ዝመሰሎም ብሓጎስ እሺ ዝበሉ የዋሃት ኣይተሳእኑን።
ኣብ ማእከል እዚ ኹሉ ምንዋጽን ቅለትን ግና: ምስ ዝወጸ ኣዋጅ ዘይተሰማምዑ: ንዝግብር ዘሎ ትእዛዝን ስርዓትን ድማ ዘይተቀበሉ ሰለስተ ሰባት ተረኺቦም። እዞም ሰለስተ ሰባት ነቲ ምኽንያቱ ብዘይተፈልጠ ሰብ ዝተቀበሎ ኣዋጅ: ስርዓት እምቢ ንምባል: ትኽኽል ከም ዘይኮነ ድማ ንምዝራብ ደው ዝበሉ እዮም። ኣንጻር ጌጋ ዝተዓጥቁ ናይ ኣምላኽ ሰባት። ገጽ ሰብ ዘየፍርሆም: ገጽ ሰብ ርእዮም ድማ ዘየድልዉ: ኣንጻር ሓሳብ ኣምላኽ ዝኾነ ንምቕዋም ግምባሮም ከም ዓረ ዝገበሩ ጀጋኑ። ከም ጊደዎን እካ ፈሪህካ ኣብ መጽሞቅ ወይኒ ስርናይ ከም ዝዝበጥ ዝፈልጡ እንተነበሩ: ምስ ሓሳብ ኣምላኽ ንዝጻላእ ልዕል ዝበለ ናይ ሰብ ኣጀንዳ: ካብ መዓሙቕ ዝኾነ ምኽሪ ንምቅዋም ህይወቶም ዝሃቡ ሓያላት ሰባት። እቲ ንኣምላኹ ዝፈልጥ ህዝቢ ከም ዝገብርን ከም ዝብርትዕን ዝተረድኡ መስተውዓልቲ። ክብረት ካብ ሰሜን ወይ ካብ ደቡብ: ወይ’ውን ካብ በረኻ ከም ዘይምጽእ ዝተረድኡ: የግዳስ እ/ሄር ንዝደለዮ ዘዋርድ ንዝደለዮ ድማ ዘኽብርን ዓስቢ ዝህብ ኣምላኽ ምኻኑ ዝተሰወጦም ብጹሓት ብኣምላኽ ብሩኻት እዩም ዝነበሩ። ንዘለዎም ምርዳእን ኣቓውማን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእትዉ እዮም። ኩሉ ግዜ ሓንቲ ዝመልሶም: ምምስሳል ዘይፈልጡ ጽኑዓት እዩም። ካብ ናይ ንጉስ ኣዳኸርትን: ካብቲ ኣብ ቅድሚኦም ዝነበረ መክራ ዘይፈርሁ: ናይ ኣምላኽ ሓሳብን መገድን ከም መልህቅ ነፍሲ ዝሓዙ እዩም።
ነዚ ዝነበሮም መርገጺ ዝተረድኡ መቅርቦም ግና: ንሓቂ ደው ምባሎም ከም ትዕቢት ዝለ ዝቖጸርዎ ትሕት ክብሉ መዓድዎም። ነቶም ነቲ ግጉይ ዝኾነ ኣዋጅን ኣካይዳን ተቀቢሎም ዝሰዓቡ መታን ክጠቅሙ ድማ ብህድኣት ተመሳሲሎም: ዝተባህሎም እሺ እናበሉ ተጸሚሞም ኪሓልፉ ኣትሪሮም መኸርዎም። ገለን ከኣ መርገጺኦም ከም ዘይቅይሩ ምስ ኣስተውዓሉ: ከም መዕገርገርቲ ቖጺሮም ንዘለዎም ርክብ ዝቆረጹ ኣለዉ። ገለ’ውን ዘላገጽሎም ዘባጨውሎም: ከም ሰንባኣጥን ጦብያን ዝነዓቅዎም ኣብ ዝበጽሕዎ የብሎምን ኢሎም ዝሰሓቅዎም ኣይተሳእኑን። ገለ ከኣ ምርዳኦምን ትብዓቶምን ርእዮም ዝተቀበልዎምን ዘድነቅዎምን እካ እንተነበሩ: ደፊሩ ዝተጸምበሮም: ኣብቲ ዝነበሮም ኣምላኻዊ መርገጺ ምስኦም ዝተሰለፍ ግና ኣይነብረን። እዚ ኸኣ መግደራ እዩ።
እዞም ሰለስተ ሰባት ኣብ ቅድሚኦም ዝነበረ መከራ ዘየስተውዓሉ: ብሃውሪ ዝኸዱ ኣይነበሩን። የግዳስ ኣብ ኣምላኽ እምንተኦም ስለ ዝገብሩ ልቦም ጸኒዑ። ኣምላኽ ከም ዘናግፎምን ከም ዘኽብሮምን ልዕሊ ኽሉ ድማ ኣምላኽ ብእኦምን: በቲ ደው ኢሎምሉ ዘለዉ መገዲ ከም ዝኸብር ርጉጽነት ነይርዎም እዩ። ብኣንጻሩ’ውን ኣምላኽ ካብ ሞት ከናግፎም እንተዘይፈተወ: ስለ ስሙ ክሓስሩ ንሞት እንተኾነ’ውን ዝተዳለዉ እዮም። ህይወቶም ንኣምላክ ዝገበሩ: ምማት’ውን ንረብሓኦም ምኻኑ ዘስተውዓሉ ብጹሓት አዮም ነይሮም። ከም ኩሉ ሰብ ከይነብሩ ምኽሮም ስለ ዝቆረጹ: ስለ ስሙ መከራ ክጸግቡ ነዚ ሓሳብ ከም ኣጽዋር ስለ ዝሓዙ: ተቢዖም: “ኣምላኽ ከድሕነና ይኽእል አዩ: ከድሕነና እንተዘይፈተወ ድማ ነዚ ዘቆምካዮ ምስሊ ኣይንሰግዲን ኢና” በሉ። ልቦም ብኣምላኽ ስለ ዝተብዐ ድማ ተቢዖም: “ እ/ሔር ረዳእየይ እዩ: ሰብ’ከ እንታይ ከይገብረኒ በሉ” ልዕሊ ኩሉ ድማ ክብረት ካብ ሰሜን ወይስ ካብ ደቡብ: ውይ’ውን ካብ በረኻ ከም ዘይኮነ: ኣምላኽ ፈራዲ ሙኻኑ: ንሱ ንዝደለዮ ክብ ከም ዘብሎ: ንዘይደለዮ ድማ ከም ዘዋርዶ ተሰዊጥዎም ስለ ዝነበረ: ንንጉስ ኮነ: ነቲ ዝኣወጆ ኣዋጅ ከም ግዛዕ ኣይቆጸርዎን።
ብእምነት ደው ስለ ዝበሉ ሓይሊ ሓዊ ኣጥፍኡ። ኩራ ሰብ እይወሓጦምን። ጸጉሪ ርእሶም እንተኾነ ኣይቓደረን: ጨና ሓዊ’ውን ኣይሓለፎምን። ኣብ ቅድሚ ኩሉ ህዝቢ ንትእምርትን ንተኣምራትን ስለ ዝኾኑ: ነቲ ካብ ኣፎም ዝወጽእ ቃል ኩሉ ሰብ ንኽሰምዕ ኣእዛኑ ኣቅኒኑ። ኣምላኽ ስድራቅ ሚሳቕ ኣምላኽ ኣብደኔጎ ድማ ይባረኽ ተባሂሉ። ከም ኣምላኾም ዝበለ ከም ዘየለ ምእማን ኮይኑ። “ብዘይ እምነት ግና ሓደ እካ ንኣምላኽ ከስምሮ ዝኽእል የልቦን” ዝብል ቃል ኣባታቶም ሓቂ ኮይኑ። ነቲ ዘይርአ ተረዲኦም ስለ ዝነበሩ: ሓይሊ እታ ትመጽእ ዓለም ኣብ ህወቶምን ኣገልግሎቶምን ተገሊጹ። ከም ኩሉ ሰብ ብምኽሪ ሰብ ከይነብሩ ብእምነት ደው ስለ ዝበሉ: ኣብ ወለደኦም ንምስክርነት ኮኑ። ምስቶም ናይ እምነት ኣቦታት ተቆጺሮም: ንመዘከርታ ታሪኾም ተጻሒፉ።
ኣምላኽ ታሪኽ ክቅይር: ስሙ ኣብዛ ምድሪ ከጸውዕ ሒደት እዮም ዘድልይዎ። ኣብ ብዙሓት ተወኪሉ ኣይፈሊጥን: ብብዙሓት ድማ ምድሓን ኣይገበረን። ኣብ ገዛእ ርእሱን ኣብ ቅልጽሙን ስለዝተኣማመን: ሓደ’ውን ኣንተኾነ ንዑኡ እኹል እዩ። እዚ ኣብ ኣብርሃም: ሙሴ: ሲምሶን: ጊደዎን: ዳዊት..ተገሊጹ እዩ። ኣምላኽ ዝጠልቦ እንተሃለወ ልቡ ን ኣምላኽ ትሕጃ ዝሃበ: ርኹስ ከይትንኪ ከም ባህሊ ሰብን ከም ጥበብ ዓለም ድማ ከይነብር ብልቡ ዝሓለነ እዩ። ነዚ ከምዚ ዝበለ ሰብ: ኣምላኽ ኣብ ኩሉ መኽበር ስሙ ይገብሮ: ልዕሊ ህዝቡ ድማ የቀምጦ። ካብ ሓይሊ ሓዊ የናግፎ: ኣብ ቅድሚ ነገስታት ድማ የኽብሮ። ኣብ ኩሉ መመስገኒ ስለ ዚገብሮ: ሰባት መጎሱ ከም ዝደልዩ ይገብሮም። እቲ ኣብ ቅዱስ ቃሉ እተጻሕፈ ከምዚ ኪብል: “ክርስቶስ ኣባኹም ኪኸብ ንስኻትኩም ድማ ብእኡ ኽትከብሩ ነታ ዝተጸዋዕኩሙላ ጽውዓት ብቁዓት ክትኮኑ” ተፈጻምነት ይረኽብ።
ጻድቅ ብእምነቱ እዩ ዚንብር: ክፉእ ድማ ኣይፈርህን።


text:
ወራር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ነተን ኣብ ሰደዳት እቲ ዞባ ዝተሞርከሳ ሃገራት ዋጋ ውፅኢት መግቢ ይንህረን ምህላዉ ይገልፃ ኣለዋ ። ከም ጋና ዝበላ ሃገራት ዋጋ ምህርትታት ዱኽዒ ስለ ዝኸበረን ሓረስቶት ካልእ ከባብያዊ ኣማራፂ ክጥቀሙ ሰበስልጣናት የተባብዑ ኣለዉ።
ወናኒት ሕርሻ ካካዎ ዝኾነት ግሬስ ኣዮህ ኣትክልታ ፍረ ከፍሪ እኳ እንተጀመረ ዕብየቱ ንምቅ፟ፃል ግን ዱኽዒ ከምዘድልዮ ትገልፅ ። ይኹን እምበር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ዝፈፀመቶ ወራር ሕፅረት ዱኽዒ ንኽስዕብን እቲ ዝተረኽበ'ውን ካብቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበሮ ዋጋ ብሓሙሽተ ዕፅፊ ምውሳኹ ትዛረብ ።
"ማይ ይሃርም ኣሎ ድዅዒ ንጥቀመሉ ትክክለኛ ሰዓት እዩ። ግዜ ይኸደና ኣሎ ካብ መንግስቲ ይኹን ካብ ዕዳጋ ድዅዒ ኽንረክብ ኣይከኣልናን። ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ገሊኦም ሓረስቶት ዱኽዒ ደርሆ ተጠቂ፟ሞም ፅቡቕ ምህርቲ ኸም ዚረኽቡ ሰሚዕና ኢና። ስለዚ ክንፍትኖ ወሲንና ኣለና።"
ሩስያ ኣብ ዓለም ካብቶም ቀንዲ ሰደድ ዱኽዒን እታወትን ዝገብራ ሃገራት እያ። ከምኡ'ውን ነታ ኣብ ዓለም ብሰደድ ካካዋ ካልአይቲ ሃገር ጋና ቀንዲ ኣቕራቢት ዱኽዒ እያ ። ኣብ ልዕሊ ሩስያ ዝተነብረ ክልከላታት ካብታ ሃገር ዝግበር ዕድጊ ዘይከኣል ገይሩዎ ይርከብ። ወሃቢ ቃል ቦርድ ካካዎ ጋና ፊፊ ቦኣፎ ዋጋ ድዅዒ ካብቲ ዘለዎ ክውስኽ ይኽእል ከምዝኽእል ይገልጹ።
" ቦርድ ካካዎ ኣብዚ እዋን ዝገብሮ ዘሎ ነቶም ሓረስቶት ነቲ ኣብ ዕዳጋ ዝርከብ መተካእታ ድኹዒ ደርሆ የፋልጦም ኣሎ። እዚ ኸኣ ነቲ ብናህሪ ዋጋን ብቀ፟ሊሉ ዘይምርካብን ዝበሉ ኣብ ልዕሊ ኢንዱስትሪና ዕንቅፋት ዝከውን ዘሎ ፀገም ከጉድልኸም ዚኽእል እዩ እምነትና።"
ንሶም ወሲኾም ዱኽዒ ደርሆ ምጥቃም ዝለዓለ ንጥረ ነገር ዘለዎን ፅቡቅ፟ መተካእታ ክከውን ከምዝኽእል ብሳይንስ ዝተረጋገፀ ብምዃኑ እቶም ኣትክልቲ ናብ ሓደጋ ስጋብ ዝወድቁ ምፅባይ ከምዘየድሊ ወሲኾም ሓቢሮም ።
ሚኒስትሪ ሕርሻ በወገኑ በብኸባቢኡ ማዕከናት ዱኽዒ ብምህናፅ ሕፅረት ንምቅ፟ራፍ ይፅዕር ምህላዉ ይገልፅ ።ምኽትል ሚኒስትር ሕርሻ ዝኾኑ ያው ፍሪምፖንግ አዶ
“በብኸባቢኡ እዚ ናይ ዱኽዒ መከፋፈሊ ቦታ ኣሎ። እቲ ዝተኣከብ ናይ ተፈጥሮ ድኹዒ ምስመፀ ምስ ንእሽተይ ሰብ-ሰርሖ ዱኽዒ ንሓውሰሉ እሞ ናብ ሓረስቶት ክቀ፟ርብ ንገብሮ ። ከምኡ ኢና ንሕና ብደረጃ ሃገር ንሰርሓሉ ዘለና።”
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝበሎ እቲ ሩስያ ኣብ ልዕሊ እታ ዝለዓለት መቅ፟ረቢት ስርናይ ዓለም ዝኾነት ዩክረን ዝወለዐቶ ኲናት ዋጋታት ክውስኽን ንውሕስና መግቢ ንሓደጋ አቓሊዕዎ ይርከብ ። ትካል ገንዘብ ዓለም ብወገኑ ድኻታት ሃገራት ኣፍሪቃ ትሕቲ ሰሃራ ስጋብ ሐጂ ገና ለበዳ ኮቪድ19 ኣብ ልዕሊ ቁጠበአን ዘስዓቦ ማህሰይቲ ኣይተመልሰን። ይኹን እምበር ሚኒስትሪ ሕርሻ ጋና ግን ብተፈጥሮኣዊ ዱኽዒ ሕርሻ ምትክኡ ቅልውላው መግቢ ክቅ፟ርፍ ዝኸእልን ንመፃኢ'ውን ንኸባቢ ክጠቅም ዝኽእል እዩ ዝብል ልዑል እምነት ኣለዎ ።


text:
ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ለበዳ ኮቪድ19 ገና ኣየብቅዐን ክብሉ ትማሊ ሓሙስ ኣጠንቂቖም።ንሶም ነዚ ዝተዛረቡ ብኣመሪካ ዝምራሕን እንግሊዝ:ጀርመን:ኢንዶኖዥያን ሰኔጋልን ብሓባር ዘካየድዎ ናይ ርሕቐት ወይ ቨርችዋል ዋዕላ እዩ።
ንሶም "ዋላ'ኳ መልከፍትን ሞትን ብደረጃ ዓለም እንተነከየ እቲ ለበዳ ኣብቂዑ ኢልካ ምሕሳብ ግጉይ እዩ።ኣብ ኩሉ ቦታ ክሳብ ዝጠፍእ እቲ ለበዳ ገና ኣየብቅዐን’’ኢሎም።
"ብርግፅ ኣብ ልዕሊ 70 ሃገራት መልከፍቲ ወሲኹ ኣሎ።ምርመራ እውን ኣብ ዓለም እናንቆልቆለ ስለዝኾነ ናይቲ ቫይረስ ኣመዓባብላ ከይንርዳእ ይኽውለና ኣሎ’’ኢሎም።
ዶ/ር ቴድሮስ ወሲኾም "ዝተሓተ ኣታዊ ኣብዘለወን ሃገራት ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ሰባት ገና ኣይተኸተቡን፤ሃገራት መጠን ክታበት 70% ክበፅሓ ምሕጋዝና ክንቕፅል ኣለዎ’’ክብሉ ገሊፆም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ክታበት ኮቪድ19 ከፍርይ ፍቓድ ዝረኸበ ፈላማይ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ፋብሪካ ተወሳኺ ናይ ክታበት ትእዛዝ ስለዘይረኸበ ምፍራይ ምቁራፁ ጋዜጣ ኒው-ዮርክ ታይምስ ፀብፂባ።


text:
Radio Erena: 17 March 2020
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ወትሃደራውያን መኮንናት፣ ሓለፍቲ ጸጥታን ሰበ ስልጣንን ዝርከብዎም ኣስታት 300 ሰባት ኣሲራ።
እታ ሃገር ብ15 መጋቢት ኣብ ዝዘርግሓቶ መግለጺ፣ ምእሳር እዞም ኣማኢት ሰበ ስልጣን ምስ ብልሽውናን ምጥፍፋእ ናይ ኣስታት 100 ሚልዮን ዶላርን ዝተሓሓዝ ምዃኑ’ያ ጠቒሳ።
እንተኾነ፣ ንግስነት ካብ ኣቡኡ ንምርካብ ድሉው ዘሎ ወራስ ዓራት መሓምድ ቢን ሳልማን መሓመድ፣ መቐጸልታ ናይቲ ንስልጣኑ ኣስጋእቲ ዝኾኑ ንጉሳዊ ቤተሰብን ሰበ ስልጣናትን ናይ ምሕሓይን ምርዓድን ስጉምታት ምዃኑ ሓያሎ ወገናት ይገልጹ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ወራሲ ዓራት ንዝነበረ ናይፍ ቢን ዓብደልዓዚ ኣልስዑድ ዝርከቦም 20 ላዕለዎት ኣባላት ንጉሳዊ ቤተ ሰብ ምእሳሮም ይፍለጥ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ 2017፣ ኣብ ፖለቲካን ቁጠባን እታ ሃገር ጽልዋ ኣለዎም ዝተባህሉ ሰብ ጸጋን እባላት ንጉሳዊ ቤተሰብን ብተመሳሳሊ መንገዲ ከምዝተኣስሩን ቢልዮናት ዶላራት ከፊሎም ከምዝወጹን ኣይርሳዕን።
==============


text:
ሎሚ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝተዋህበ መግለጺ፡ እቲ ኣዋጅ ኣብ ውሽጢ 15 መዓልታት ናብ ቤትምኽሪ ወከልቲ ቀሪቡ ምስ ጸደቐ ንሹድሽተ ኣዋርሕ ተግባራዊ ከምዝኸውንን፡ ኣብ ኩሉ ከባብታት`ታ ሃገር ተግባራዊ ከምዝኸውንን ተሓቢሩ`ሎ።
ንጋዜጠኛታት ዝተዋህበ መግለጺ “ ካብ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ድሕነት ዝተዋህበ መግለጺ” ዝብል ክኸውን ከሎ፡ ነቲ መግለጺ ዝሃበ ሚንስተር ምክልኻል ኣቶ ሲራጅ ፈርጌሳ፡ ነቲ ኣዋጅ ንምፍጻም ሓዲሽ “ወተሃደራዊ እዚ” ከምዝቐውም ተዛሪቡ።
ብመሰረት`ቲ ኣዋጅ እዋን ሓደጋ “ ዝኾነ ሁከትን ረብሻን ዝገብር፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ምጥርጥራትን ምቅሕሓርን ዝፈጥር፡ ብዕልን ብሕቡእን ትኹተዃ ዝገብሩ፡ ጽሑፋት ምድላውን ኣሕቲምካ ምዝርጋሕን፡ ሰልፊ ምውጻእ፡ ብምልክት ምግላጽ ወይ ድማ መልእኽቲ ብዝኾነ ካልእ መንገዲ ንህዝቢ ወግዓዊ ምግባር ክልኩል`ዩ” ይብል።
እቲ ዝቐውም ወተሃደራዊ እዚ ኣድላይ ኢሉ ምስ ዝኣምን “ ዝኾነ መራኸቢ ሜላታት ክዓጹን ከምዝቋረጽ ክገብርን ይኽእል`ዩ፡ ኣብ ኣደባባይ ሰልፊ ምውዳብን፡ ብጉጅለ ኮይንካ ምንቅስቓስን ይኽልክል“ ኢሉ`ሎ።
ብተወሳኺ ኣዋጅ ሰዓት ሕላፍ ተፈጻሚ ዝኾነሉ ኩነታት ከምዝውሰን ብግላጽ “ እቲ ናይ 6 ወርሒ ኣዋጅ ምንዋሕ እንተድልዩ`ውን ኩነታት ተገምጊሙ ንተወሳኺ 4 ኣዋርሕ ክናዋሕ ከምዝኽእል ሚንስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብ`ቲ እዋን ኣፍሊጡ`ሎ።
ብኻልእ ወገን ሕጂ መግለጺ ዘውጽአ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኢምባሲ ኣመሪካ “ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘውጽኦ ኣዋጅ እዋን ሓደጋ ፍጹም ኣይንሰማማዕን” ብምባል እቲ ኣዋጅ መሰረታዊ መሰላት ዝግድብ`ዩ ኢሉዎ`ሎ።


text:
ኮርፐረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣስታት 5.5 ቢሊዮን ብር ዘውፅኡ ፕሮጀክትታት ንምስራሕ ስምምዕ ተፈራሪሙ።እቲ ዝበዝሕ ወፃኢ ዝሽፈን ካብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ብዝርከብ ልቓሕ እዩ።
ካብ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ተወሳኺ ኣብ ሩባ ኣባይ ካልኦት ኣርባዕተ ግድባት ንምህናፅ ዝርዝር መፅናዕቲ እናተኻየደ ከምዝኾነ ተፈሊጡ።
ካብ ሰሜን ኣሜሪካ፡ካብ ኣውሮፓን ካብ ሃገራት ኢሲያን ዝመፁ ዝተፈላለዩ ኩባንያታት ነቲ ስራሕ ንምስራሕ ምስ መንግስታዊ ኮርፐረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ እዮም ተፈራሪሞም።
ናይቲ ኮርፐረሽን ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ምሕረት ደበበ ንጋዜጠኛታት ከምዝሓበርዎ እቶም ፕሮጀክትታት ኣብ ሰለስተ ቀንዲ ስራሕቲ ዝተኸፋፈሉ እዮም።ፕሮጀክት መመሓይሺ መተሓላለፊ ኤለክትሪክ፡ናይ ግልገል ግቤ ክልተ ወላይታ-ሰዶ ናይ 400 ኪሎ ቮልት ሓይሊ መተሓላለፊ ፕሮጀክትን ናይ ዓብዪ ናይ ኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ፕሮጀክት ናይ ምምኻር ኣገልግሎትን ኣብ ዝብል ተመቒሉ’ሎ።ዝበዝሕ ወፃኢ ዝሽፈን እውን ብባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ እዩ ይብሉ ኣቶ ምህረት።
እቲ ኮርፖረሽን ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ብምስራሕ ውሩይ ናይ መንግስቲ ትካል ምዃኑ ዝፍለጥ እንተኾነ’ውን ዓብዪ ናይ ሃብቲ ብኽነት እናተፈፀሞ ዝርከብ ትካል ምዃኑ’ውን ናይ ዋና ኦዲተር ፀብፃብ ብምጥቓስ ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣቶ ምህረት ኣሉታ ብምሃብ መሊሶም።
ከምዚ ዝስዕብ ብምባል ’’እዞም ፕሮጀክትታት እዚኣቶም ሕድ ሕዶም ዝተቐመጠሎም ናይ ኣፈፃፅማ መዐቀኒታት ኣለዎም።ብኣለቃሕቲ፡ብመንግስቲ፡በቲ ኮርፐረሽንን ኣማኸርትን ዝፍፀም ናይ መቆፃፀሪ ስርዓት ኣለዎም።’’
ኣብዝተፈላለየሉ ናይታ ሃገር ተፋሰስ ንቕድሚት ክስርሑ ብዛዕባ ዝተሓሰቡን መፅናዕቲ እናተኻየደሎም ብዛዕባ ዝርከቡን ተፋሰሳት’ውን ኣቶ ምህረት ተዛሪቦም።
ብፍላይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዙሕ ብዛዕባ ዝዝረበሉ ዘሎ ናይ ኣባይ ተፋሰስ ልምዓት’ውን ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ።ንሙሉእ ትሕዝትኡ የድምፁ።


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ክልል ኦሮሚያ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ተቓውሞታት ዳግም ከምዝተልዓለን ህፃውንቲ ከይተረፈ ብጥይት ከምዝተቐትሉን ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስን ነበርትን ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ሃረርጌ፣ኣብ ምዕራብ ኣሩሲን ኣብ ምዕራብ ሸዋን ተቓውሞ ከምዘሎ ነበርቲ ይዛረቡ።
ኣብ ፖሊስ ወረዳ ኣወዳይ ሓላፊነት ዘለዎም ኢኒስፔክተር ግርማ ገላን ግን ኣብቲ ከባቢ ሞይቶም ብዘዕባ ዝተብሃሉ ሰባት ዝተፃረየ ሓበሬታ የብለይን እቲ ሰልፊ ግን ንብረት መንግቲ ንምዕናው ብዝተልዓሉ ናይ ሽበራ ልኡዃት እዮም ነይሮም፤ተቖፃፂርናዮ እውን ኣለና ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ንዝሓለፉ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክልል ኦሮሚያ ዝተልዓሉ ሕቶታት መልሲ ብዘይምርካቦም ሎሚ እውን በብማዕልቱ ተቓውሞ ከምዝቐፀለ ይዛረቡ።
መንግስቲ ኣብ ክንዲ ንዝልዓሉ ሕቶታት መልሲ ምሃብ ኣብ ልዕሊ ህፃናት ከይተረፈ ብዕጡቓቱ መቕተልቲ ይፍፀም ኣሎ ኢሎም።
" ሎማዕንቲ ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ከተማ በዴሳ ዘይርምድዳ ተፈጢሩ ኣብ ቀብሪ ካብ መንጎ ዝነበሩ ሓደ ሰብ ሞይቱ ኣርባዕተ ድማ ቆሲሎም ኣለው።ዕድሚኦ ሸውዓተን ሸሞንተን ዝኾኑ ክልተ ህፃናት ብጥይት ተወቒዖም ኣለው።ኣብ ቤዴሳ እውን 14 ሰባት ብጥይት ቆሲሎም ኣብ ገለምሶን ጭሮን ኣብ ኣዳማ ኣብ ምሕካም ይርከቡ።ኣብ ኣወዳይ 26 ሰባት ቆሲሎም ካብኦም ሽዱሽተ ሞይቶም ኣለው።ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ በብማዕልቱ ተቓውሞ እናወሰኸ እዩ" ኢሎም ምኽትል ኣቦ መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ።
ነባሪ እታ ከተማ ዝኾና ወ/ሮ ኢፍቱ ኣብደላ ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት 13 ዓመት ዝዕድሚኡ ውላደን ለሊሳ መሓመድ ብጥይት ከምዝተቐተለ ይገልፃ።
" ኣብ ገዛ ኣይንበርኩን።ወዲኹ ሞይቱ ኢሎምኒ።ተምሃራይ ራብዓይ ክፍሊ እዩ።ብትምህርቱ ቀዳማይ ደረጃ እዩ ዝወፅእ ነይሩ።ንቐብሪ ምስ ወፃእና ድማ ኣይትቐብሩን ኢሎምና።ምስ ወላዲ ኣብኡ እውን ዕግርግር ተላዒሉ ንዕኡ እውን ክንቐትሎ ኢና ምስ በሉ ሰባት ለሚኖም ኣቡኡ ካብ ቀብሪ ኣትሪፎምዎ፣ንወዱ ከይቐበረ ተሪፉ" ኢለን ወ/ሮ ኢፍቱ ኣብደላ።
ወላዲ ኣቡኡ ንለሊሳ ኣቶ ኣሕመድ ዓብዱራህማን ቶኪሱ ዝቐተሎ ሰራሕተኛ እቲ ቀበሌ እዩ ክብሉ ብሽም ጠቒሶም ይኸሱ።
ንሶም: "ንወደይ ቶኪሱ ዝቐተሎ ናይ ወያነ ሓሽከር እዩ።ሰንበት እዮም ቀቲሎምዎ።ኣብ ካሊእ ቦታ ነይረ፣ገዛ ምስ በፃሕኹ ኣስከሬን ወደይ ኣብ ገዛ ፀኒሑኒ፤ ዝጠርዓሉ እውን የብለይን።እታ ከተማ ኣብ ዝለዓለ ፍርሒ እያ ትርከብ።ወፂኢኻ ምምላስ ኣፀጋሚ ኮይኑ’ሎ" ኢሎም።
ኣቶ ኣሕመድ ትማሊ ሰኒ ኣብዝተፈፀመ ስነስርዓት ቀብሪ ውላዶም ከምዘይተረኽቡ ገሊፆም ኣለው።
ሓላፊ ፖሊስ ከተማ ኣወዳይ ኢንስፔክተር ግርማ ገላን ሞይቶም ብዛዕባ ዝተብሃሉ ኣብ ምፅራይ ከምዝርከብ ሓቢሮም።
" ዝተፈለየ ተልእኾ ዘለዎም ንብረት መንግስቲ ንምዕናው ዝተልዓሉ ልኡዃት ናይ ኦነግ ጭርሖ ሒዞም ዘልዓልዎ ህውከት እምበር ሰላማዊ ሰልፍ ኣይኮነን።መንግስቲ ድማ ስቕ ኢሉ ኣይሪኦምን እዩ።ምልውዋጥ ቶኽሲ ክፍጠር ይኽእል።ቆልዓ ሞይቱ ትብሉዎ ዘለኹም ኣብ ምፅራይ ኢና ንርከብ።ኣብዚ ስዓት እዚ እቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣውዒልናዮ ኣለና።ኩነታት ፀጥታ ናብቲ ዝነበሮ ተመሊሱ’ሎ" ኢሎም ኢንስፔክተር ግርማ ገላን።
ምኽትል ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ኣብቶም ዝሓለፉ ትሽዓተ ኣዋርሕ ኣብ ኦሮሚያ ብሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ተቐቲሎም ዝበሉዎም ልዕሊ ሽዱሽተ ምእቲ ምዃንይ ይዛረቡ ይብል ፀብፃብ ፅዮን ግርማ።


text:
ጽማቚ ትሕዝቶ
ኣብ ዝቕጽላ ተኽታተልቲ ጽሑፋት፡ ናብ ውሑስን ቀጻልነት ዘለዎን ቁጠባዊ ልምዓት[1] ንኽንሰጋገር ብዛዕባ ክንሕንጽጾም ዘለና ማሕበረ-ቁጠባዊ ኣማራጺታት ክእምም እየ። ከም መእተዊ፡ ጽልዋ ህሉውን ታሪኻዉን ማሕበረ-ቁጠባዊ ቁመና ኤርትራ ኣብ ጉዕዞ ቁጠባዊ ልምዓት፡ ኣሕጽር ኣቢለ ብምቕማጥ ክፍልም።
ኣብ ባህላዊ ሜላ ማሕረስን መጓሰን ዝተሰረተ ስርዓተ-ቁጠባ፡ ምስ ውሕስነት ህይወትን ህላወ ጸጋታትን ዝተኣሳሰር ናቱ ማሕበረ-ቁጠባዊ ኩነተ-ኣእምሮ ኣለዎ። እዚ ኩነተ-ኣእምሮ ኣብ ውህለላ፣ ወፍሪ፣ ኣውፋርነት ወይ ምሃዝነት ኣውፈርቲ (entrepreneurship)፣ ወዘተ ዕዙዝ ጽልዋ ኣለዎ። ስለዝኾነ፡ ንቁጠባዊ መስተርሆት ኣሚትና እንሕንጽጾም ውጥናት፡ ኣብ ጽፉፍ መረዳእታ ሕሉፍን ህሉውን ቁጠባዊ ቁመናናን ንሱ ዝመሰረቱ ቁጠባዊ ኩነተ-ኣእምሮን ክስረት ይግብኦ ኢለ እኣምን።
ኣብ መእተዊ፡ ንህሉውን ታሪኻዉን ማሕበረ-ቁጠባዊ ቁመና ኤርትራ ከም መወከሲ ብምንጻፍ፡ ድሕሪኡ ኣብ ዝቕጽል ምዕራፋት፡ እዚ ክውንነት’ዚ ምስ ምሃዝነት፣ ወፍሪ፣ ቁጠባዊ ልምዓትን ምምዕባል ዓቕሚ ሰብን ዘለዎ ምትእስሳር ከስዕብ’የ። ናብ ውሑስን ቀጻልነት ዘለዎን ቁጠባዊ መስተርሆት (sustainable economic development) ክመርሕ ዝኽእል፡ ብኣግኡ ከነበግሶን ክንስዕቦን ኣለና ዝብሎ እማመ ‘ውን ክእምት እየ። እዚ ኣርእስቲ በዘን ኣርባዕተ ክፋላት ተማእዚኑ በብእዋኑ ክቐርብ’ዩ።
- መእተዊ፡ ህሉው ማሕበረ–ቁጠባዊ ኣቃውማናን ጽልውኡ ኣብ ቁጠባዊ ልምዓትን
- ካብ ውሑስ እንብሎ ቁጠባዊ ልምዓትን እንታይ ኢና እንጽበ፧ ከም መንግስትን ሃገርን፡ ቁጠባዊ ምዕባለ ከነውሕስ ካብ እንሕንጽጾም ውጥናት እንጽበዮ ንነዊሕ ዝጠመተ ውጽኢት እንታይ እዩ፧
- እማመ ንውሑስን ቀጻልነት ዘልዎን ቁጠባዊ ልምዓት
- ገለ ሓሳባት ንኣተገባርኡ፣ መሰረታውያን ጥንቃቐታትን ቅድመኩነታትን
ምስልቻው ንምንካይ፡ ነብሲ-ወከፈ ክፋል ብገምጋም ኣብ ናይ 10 ደቒቕ ንባብ፣ ካብ ሰለስተ ገጽ ብዘይነውሕ ጽሑፍ ክጥርነፍ’ዩ።
ሰናይ ንባብ፣ ርእይቶኹም ብሃንቀውታ እጽበ።
መእተዊ፡ ማሕበረ-ቁጠባዊ ቁመናናን ጽልውኡ ኣብ ቁጠባዊ ልምዓትን
ህሉው ቁጠባዊ ቁመና ኤርትራ ኣብ እነልዕለሉ፡ ክልተ ዓበይቲ ጫሌዳታት ጎሊሖም ይርኣዩ። እቲ ቀዳማይ፡ እቲ ንመዋእል ዝተመላለስናዮ ናይ ማሕረስን መጓሰን ጽላት ቁጠባ ክኸውን ‘ከሎ፣ እቲ ካልኣይ ድማ ነቲ ኣብ ምምስራሕን ኣገልግሎታትን ዘተኮረ ጽላት ቁጠባ ዝምልከት’ዩ። ካብ ክልቲኡ ጽላታት እቲ ኣብ መነባብሮን ዓሚቚ ሰረት ዘንጸፈ፡ ብኣኡ ኣቢሉ ንኣተሓሳስባና ዝቕይድ መረዳእታታት ዘስረጸ ጽላት፡ እቲ ናይ ማሕረስን መጓሰን ጽላት ቁጠባ ኢዩ። ስለዚ ድማ ኣብ መእተዊ ዝያዳ ኣተኩሮ ሂበዮ ኣለኹ።
ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብባህላዊ ማሕረስን መጓሰን ዝናበራ ሃገራት፡ ህዝበን፡ ክረምቲ እንተሃበት ይድረር ክረምቲ እንተሓሰመት ከኣ ጾሙ’ዩ ዝሓድር። ተፈጥሮ ቃሕ ኣብ ዝበላ ትህብ፡ ፊን እንተይልዋ ከኣ ጉም ከም ተብለካ ናይ ነዊሕ ዓመታት ፍቱን ተመኩሮታት ስለዘለዎም፡ ነብሲ ወከፍ ውሳኔታቶም ናይ ጌጋ ተኽእሎታት ንምውሓድ ደኣ እምበር ምህርቲ ንምዝያድ ዝዓለመ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ናይ ሓደ ክረምቲ ጌጋ፡ ዋግኡ ዓጸቦን ጽንተትን ስለዝኾነ።
ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ካብቲ እንተ ትዓዊቱ ዘኻዕብቶ ሃብቲ፡ እንተ ዘይትዓዊቱ ዝኸፍሎ ዋጋ ስለ ዝዓቢ፡ ሓደሽቲ ለውጥታት ከተኣታቱ ኣይደፍርን። ከምዚ ዝኣመሰለ ባህርይ፡ ብትግርኛ ድኣ ተዛማዲ ትርጉም ኣይረኸብኩሉን እምበር፡ እቲ ብቛንቛ እንግሊዝ ‘ሪስክ ኣቨርዥን’ (risk aversion) ዝብልዎ ባህርያት ኢዩ ዝኸውን ዘሎ። ‘ሪስክ ኣቨርስ’ ኣብ ዝኾነ (ሪስክ ክወስድ ዘይደፍር) ሕብረተሰብ፡ ሓድሽ ምህዞ፡ ኣድማዕነቱ ብዘየገድስ ብተደጋጋሚ ተፈቲኑ ክሳብ እሙን ዝኸውን ኣይድፈርን። እቲ ዝርካቡ ንኣሽቱ ለውጥታት፡ ዘገምታውን በብነኣሽቱ ወሰኽ (incremental) ዝኽዕበትን ጥራይ ከኣ ኢዩ ከም ቅቡል ቴክኖሎጂ ናብ ሕብረተሰብ ክዘሩቕ ዝኽእል። ከም መገናዘቢ፡ እዚ ሕጂ እንጥቀመሉ ናውቲ ማሕረስን ምስኡ ዝተሓሓዝ ናውቲ ማእቶትን ንኽንደይ ዓመታት ካብዚ ሕጂ ዘለዎ መሰረታዊ መቕይሮ ከይገበረ ከምዝጸንሐ እንተተዓዚብና፡ እኹል መለበሚ እመስለኒ።
ሱር-መሰረት ናይ’ዚ ‘ሪስክ ኣቨርስ’ ባህርያት፡ ናይ ናብራ ውሕስነት ዘይምህላው ኢዩ። ሎምዘበን ዝሓፈስናዮ ምህርቲ ንዓመታ ከምንሓፍሶ፡ ሎምዘበን ዝሓለብናያ ላምና ንዓመታ ብሂወታ ከም ትሰግራ፡ ዝኾነ ይኹን ውሕስነት ወይ መድሕን (insurance) የብልናን። ጥሜት፡ ወላ ሎምዘበን እንተጸገብና፡ ከም ጽላሎት ኩሉ ግዜ ተጎዝጒዛትና ኢያ ትጉዓዝ። ኣድብያ ግዳይ ከይትገብረና ከኣ ኩሉ ግዜ ኣብ ተጠንቀቕ ክንከውን ንግደድ።
ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብ ናይ ባህሪ/ተፈጥሮ ልግሲ ዝምርኮስ ማሕበረ-ቁጠባዊ ክውንነት ንነዊሕ ግዜ ምሳና ስለዝጸንሐ፡ እቲ መኻይድቱ ‘ሪስክ ኣቨርስ’ ናይ ምዃን ባህርይ ከም ፍቱን ናይ ህላወ ሜላ (survival technique) ድልዱል ባህላዊ ሰረት ዘንጸፈ ኢዩ። ስለዚ፡ ወላ ካብ ማሕረስ ምስ ወጻእና ውን እንተኾነ ንወለዶታት ዝኸይድ፡ ንኹሉ መዳያት ኣተሓሳስባናን ውሳኔታትናን ዝጸሉ ሓያል ህላወ ኣለዎ። ከም ኣብነት፡ እቶም ኣብ ከተማ ክሳብ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ወለዶ ዝበጽሑ እንተርኢና፡ ብኣተሓሳስባ ይኹን ብማሕበረ-ቁጠባዊ ኣቃውማ ካብ’ቲ ብማሕረስን መጓሰን ዝናበር ክፋል ሕብረተሰብ ብዙሕ ኣይተፈንተቱን ዝብል ገምጋም ኢዩ ዘለኒ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነት ኣእምሮ ንኽስዓር ቀጻልነት ዘለዎ ውሕሰነት ናብራ ምርግጋጽ ወሳኒ ኢዩ። እዚ ማለት፡ ሱር ዝሰደደ ኣተሓሳስባ ንምቕያር፡ ብመንጽር ባህላውን ዘበናውን ጽላታት ቁጠባ ዕብየት ምምዝጋብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነዊሕ ግዜ ዝሓትት ውን ምዃኑ ኢዩ።
ዘይውሑስ ናይ ናብራ ሃዋህው ኩሉ ጽዓታት ሕብረተሰብ ኣብ ምዕቃብ ህይወት ከምዝቐንዕ ይገብር፣ ምርግጋጽ ድሕነት ድማ ቀንድን ቀዳማይን ደረጃ ይሕዝ። ወፍሪ ማለት፡ ናይ ጽባሕ እቶት ንምኽዕባት ሎሚ ኣብ ኢድካ ዘሎ ጸጋታት ምብጃው ስለ ዘመልክት፡ ኣብቲ ‘ወፍሪ’ ዝብል ኣምር ዝተጸፍየ ዝተወሰነ ናይ ዘይምዕዋት ተኽእሎ (ሪስክ) ኣሎ ማለት ኢዩ። ናይ ናብራ ውሕስነት እንተዘይሃልዩ፡ ናይ ‘ሪስክ’ ዋጋ (ዋጋ ፍሽለት) ኣዝዩ ልዑል ስለዝኸውን ወላ ትሑት ደረጃ ሪስክ ኣብ ዘለዎ ቁጠባዊ ንጥፈት ምውፋር ዓቐብ’ዩ ዝኸውን።
ባህላዊ ጽላታት ቁጠባ፡ ብባህሪኡ ርእሰማል ዝውሓዶን ኣዝዩ ትሑት ናይ ምውህላል ዓቕምን ኢዩ ዘለዎ። ብተወሳኺ ንግዳዊ ኣምር ዛጊት ብሕጂ ክኣትዎ ዝጽበ ዘሎ ጽላት ምስ ምዃኑ ከም ምንጪ ወፍርን ዕዮን ክኾነሉ ካብ ዝኽእል ኩነት ርሑቕ ኢና ዘለና። እዚ ማለት ማሕረስን መጓሰን ይጠንጠን ከስምዕ የብሉን። እንታይ ድኣ፡ እቲ ቁጠባዊ ዝላ ክህበና ዝኽእል ቁጠባዊ ትልሚ በዚ መንገዲ እዚ ትልኽ እናበልና እንተተመላለስና ከም ዘይንረኽቦ ንምግንዛብ ዝተጠቕሰ ኢዩ። ኣቲ ካልኣይ ውርሻ ናይዚ ባህላዊ ጽላት ቁጠባ፡ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ኩነተ-ኣእምሮ እዩ። ዕዙዝ ኣገዳስነት ናይዚ ባህላዊ ቁጠባዊ ሰረት ዘንጸፎ ኩነተ-ኣእምሮ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ክገልጾ ዝፈተንኩ፡ ወላ ካብቲ ባህላዊ ጽላት ወጺእና ኣብ እነሰላስሎ ዋኒን፡ ንቁጠባዊ ቅማረታትና ስለዝጸሉ ኢዩ።
ክሳብ ሕጂ፡ ባህላዊ ጽላት ቁጠባ ዝቐለሶ ኣተሓሳስባና ንወፍርን ኣውፋርነት (investment and entrepreneurship) ብኸመይ ብኣሉታ ክጸልዎ ከም ዝኽእል ኣተንቢሀ ኣለኹ። ቁጠባዊ ኣተሓሳስባ ኤርትራዊ፡ ብማሕረስን መጓሰን ብምልኣት ክግለጽ ይኽእል ኢዩ ክንብል ግን ኣይንኽእልን። ኣብ ዝሓለፉ 70-100 ዓመታት ካብ ማሕረስን መጓሰን ወጻኢ፡ ኣብ ንግድን ካልኦት ሞያታትን መጠናዊ ሌላን ዓቕምን ደሊብና ኢና። ውጽኢቱ ድማ ኣብ ኤርትራን ዞባናን ዝርአ ኤርትራዊ ቁጠባዊ ንጥፈታት ዝምስክሮ ኢዩ። “ኣብ ዘበናዊ ጽላት ቁጠባ ዘጥረናዮ ተመኩሮ፡ ንሕጽረታት ባህላዊ ጽላት ሓብቢሱ ቀንዲ ሞቶር ቁጠባዊ ልምዓት ክኸውን ይኽእልዶ፧” ዝብል ሕቶ ብዕምቆት ቅድሚ ምድህሳሰይ፡ ንዘበናዊ ጽላት ቁጠባ ብሓጺሩ ሕልፍ ክብሎ ኢየ።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ብፌደረሽን ኣብ ዝተቖርነትሉ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እቲ ዝሓሸ ኢንዱስትሪያውን ናይ መጉዓዝያ ትሕተ-ቅርጽን ነይሩዋ። ብተወሳኺ፡ ወላ’ኳ ውሃ ዘብል ናይ ትምህርቲ ትካላት ኣይንበር እምበር፡ ኤርትራዊ ነቲ ጣልያን ሒዝዎ ዝኣተወ ንብረት ብፋሕተርተሩ ተላልዩዎን መሊኽዎን ብምንባሩ፡ ብሞያዊ ብቕዓት ውን ብመንጽር ዞባና ዘነይት ሰባዊ ዓቕሚ ኢዩ ነይሩዋ ኤርትራ።
ኣብ እዋን ደርጊ፡ እቲ ሓድጊ ጥልያን ዝኾነ ኢንዱስትሪን መጉዓዝያን ኣብ ዝተሓተ ጽፍሑ ወሪዱ፣ ማህሚኑ። ክኢላዊ ዓቕሚ-ሰብ ንገድልን ንስደትን ተበታቲኑ። ከም ውጽኢቱ፡ ሃዋህው ትሕተ-ቅርጺ ኣብ 1991፡ ነይሩና ድኣ’ምበር ኣለና ኢልካ ክትዛረበሉ ክሳብ ዘየኽእል፡ ናብ ናይ ትሕተ-ቅርጺ ኣሻራ ወይ ስንብራት ወሪዱ። ንዓቕሚ ሰብ ብዝምልከት ግን፡ “ኣብ መርገም ዘሎ ምርቓ” ኢዩ ዝመስል ነይሩ። ወላ’ኳ ስደትን ምምዝባልን ዘይትኣደነ ሕሰምን መከራን እንተ ኣስዓበ፡ ካብ ዓዱ ዝተሰደደ ኤርትራዊ ብትምህርቲ፣ ርእሰማልን ተሞኩሮን ካብ’ቲ ቅድሚ ፈደረሽን ዝነበሮ ኣብ ዝሓሸ ኩነት ኢዩ በጺሑ። ኣብ ልዕሊ’ዚ፡ ምስ ምምጻእ ናጽነት ኤርትራ ዝተራእየ ልዑል ሲቪካዊ ንቕሓትን ቅሩብነትን መዘና ዘይብሉ ሃገራዊ ጸጋ ኢዩ ነይሩ። እቲ ኣብ እዋን ናጽነት ዝነበረ ማሕበራዊ ቅሩብነት፣ ዓቕሚ ሰብን ጸጋታቱን እምብኣር፡ ብሕታዊ ጽላት ክስስነሉ ዝኽእል ድልዱል ባይታ ክስርትን ከበራብርን ዓቕሚ ነይሩዎ።
እቲ ኣብ መጀመርያ ክፋል ናይ’ዚ ምዕራፍ (መእተዊ) ዝገለጽኩዎ፡ ጽልዋ ዘይውሑስ መነባብሮ ኣብ ወፍርን ኣውፋርነትን በቲ ሓደ፣ እቲ ድሒረ ዝገለጽኩዎ ኣብ መበል 20 ክፍለዘበን ዝዓንበበ ሞያን ጽላታትን በቲ ካልእ ብሓባር ብኸመይ ይዋሰቡ፧ ነቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ከም ማሕንቖ ወፍሪ ዘቕረብኩዎ በቲ ዳሕረዋይ ብኸመይ ይድበስ ወይ ይጽሎ፧ ብድሆታት ናይቲ ካብ ባህላዊ ጽላት ወጻኢ ዘሎ ብሕታዊ ጽላት ብኸመይ ይግለጽ፧ ናብ ውሑስ ቁጠባዊ መስተርሆት ገጹ ክመርሓና ዝኽእል ውጥን ኣብ እንሕንጽጸሉ፡ ክንግንዘቦም ዘለና ሕጽረታት ክልቲኡ ጽላታት ኣየኖት እዮም ብኸመይ ከ ክውገኑ ይኽሉ፧ እዚኦምን ምስኦም ዝትሓሓዙን ትሕዝቶ ኣብ ዝቕጽል ምዕራፋት ክድህስሶም ክፍትን’የ።
ይቕጽል
@ፍትዊ ወልዳይ
እግረ–ጽሑፍ
[1] ቁጠባዊ ልምዓት ካብ ቁጠባዊ ዕብየት ዝዓሞቐ ትርጉም ስለ ዘለዎ ኣብ ጽሑፈይ ብፍሉይ ኣብ ቁጠባዊ ልምዓት ኢየ ከተኩር። ኣብ ሞንጎ ቁጠባዊ ልምዓትን ቁጠባዊ ዕብየትን ዘሎ ፍልልይ ብኸምዚ ዝስዕብ ይግለጽ።
- ቁጠባዊ ዕብየት (Economic Growth) – ሓንቲ ሃገር (ወይ ሓደ ጂኦግራፊያዊ ከባቢ) ኣብ ፍርያት ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ንእተርእዮ ዕብየት የመልክት። ቁጠባዊ ዕብየት፡ ብ ጃምላ ዘቤታዊ እቶት (GDP) ይግለጽ። ንኣብነት፤ ናይ ሓንቲ ሃገር ጃምላ ዘቤታዊ እቶት 10% ዓመታዊ ዕብየት ኣርእዩ ክንብል ከለና፡ ድምር ፍርያት ናይ ኩሎም ጽላታት (ብገንዘብ ተተሚኑ) ካብ’ቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመት ብ 10 ሚእታዊ ወሲኹ ማለት’ዩ። ቁጠባዊ ዕብየት፡ በብእዋኑ ኣብ ድምር ፍርያት ንዝርአ ክብን-ለጥቕን ድኣምበር፡ እቲ እቶት ብኸመይ ይመቓራሕ፣ ኣብ መነባብሮ ዘምጽኦ ለውጥን ካልኦት ማሕበረ-ቁጠባዊ ዛዕባታትን ኣየመልክትን።
- ቁጠባዊ ልምዓት (Economic Development) – ቁጠባዊ ልምዓት ኣብ ልዕሊ ምዕቀኒታት ቁጠባዊ ዕብየት፡ ንመነባብሮን ድሕነትን ዜጋታት፣ ቀረብ መሰረታውያን ኣገግሎታት (ከም ጥዕናን ትምህርትን ዝኣመሰሉ)፡ ንማሕበረ-ቁጠባዊ ዕብየት ዜጋታት ዝመዝን ምዕቀኒታት ይውስኽ።


text:
ጥንሲ
ጥንሲ (pregnancy) ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ምስ እንቋቈሖ ጓል ኣንስተይቲ ካብ ዝተዋሃሃደሉ ኪሳብ ህጻን ዝወለደሉ ዘሎ ከባቢ 9 ኣዋርሕ ዘጣቓለለ እዩ።
ግዜ ጥንሲ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ብሳምንታት እዩ ዝቑጸር፡፡ ጥንስቲ ክትኮንሉ እትኽእሊ እቲ ዝበለጸ ግዜ። ኣብ ፍርቂ ዑደተ-ጽግያት እዩ። እታ ዝጸግየት እንቋቑሖ ኣብ ማህጸን ክትምዕብል ካብ ዝጀመረትሉ ግዜ ጀሚሩ ክሳብ እቲ ቆልዓ ዝውለድ ዘሎ ንውሓት ግዜ ግዜ ጥንሲ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ጥንሲ ንኣስታት 9 ኣዋርሕ ወይ 40 ሳምንታት ይጸንሕ ። ካብታ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ናይታ ዝሓለፈት ምፍሳስ ደም ጽግያት (እቲ ሓቀኛ ጥንሲ ቅድሚ ምግጣሙ ዘሎ ከባቢ ክልተ ሳምታት) ጀሚሩ ይቑጸር። ሕርሲ ክኣ ካብታ መወዳእታ ናይ ጽግያት ደም ዝተራእየሉ ግዜ ጀሚርካ ድሕሪ 40 ሳምንታት የጋጥም። ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣብ ግዜ ጥንሲ ከቢድ ጸገማት ከየጋጠመን። ጥዕና ነብሰንን ወላደንን ንምውሓስ እምብኣር እታ ኣደ እኹል ኣፍልጦ ክጸንሓ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ እዩ።
ምልክታት ጥንሲ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ጓልኣንስተይቲ ጥንስቲ ምዃና ዘርኢ ምልክት ካብ ጓል ኣንስተይቲ ናብ ጓል ኣንስተይቲ እኳ ዝፈላለ እንተ ኾነ፡ ገለ ካብኡ ንምግላጽ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ኣዋርሕ ንግሆ ክትንስእ ከላ ዕወልወል ምባል ፡ ከምልሳ ምድላይ፡ ድኻም ምስማዕ ፡ ሽውሃታ ምዕጻው ወዘተ ክንዝርዝር ንኽእል። መብዛሕቱኡ ኣብ ኩለን ጥንሲ ከም ዘጋጥም እትፈልጥሉ ግን ግዜ ናይ ጽግያት (ናይ ኣዴታታ) ኣብ ግዝይኡ ምስዘይመጻ እዩ። ካልኦት ምልክታት ድማ ምቕንዛው ጡብ። ኣብ ከባቢ ጫፍ ጡብ ድማ ካብቲ ንቡር ንላዕሊ ኣዝዩ ዝጸለመ ሕብሪ ምህላው የጠቓልሉ፣ ካብ ኣርባዕተ ክሳዕ ሸውዓተ ወርሒ ዘሎ ጥንሲ። ንመብዛሕተን ደቂኣንስትዮ እቲ ዝመችአ ግዜ ኣብ መላእ ናይ ጥንሲ ግዚአን እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ ምሉእ ሓይሊ ዝስምዐን ብዙሓት ደቀንስትዮ ኣለዋ፣
መፍለጢ ጥንሲ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ኣብ ገዛ ኴንካ እትጥቀምሉ መመርመሪ ጥንሲ ካብ ፋርማሲ ክትዕድግ ትኽእል ኢኻ ወይ ድማ ውሑድ ሽንቲ ማይ ንመርመራ ናብ ዶክተር ክትወስድ ይከኣል እዩ።
ዕሸል[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ጥንስቲ ጓልኣንስተይቲ ካብ ራብዓይ ወይ ሓምሻይ ወርሒ ጥንሳ ጀሚሩ እቲ ዕሸል ክንቀሳቐስ ከሎ ክትሰምዕ ትኽእል እያ። ዘይ ቦካር ጓልኣንስተይቲ እዚ ነገር እዚ ኣቐዲሙ ክስምዓ ተኽእሎታት ኣሎ። ምንቅስቓስ ዕሸል ኣብ ሰሙን ዝተወሰነ ግዜ ጥራይ ክስምዓ ይኽእል እዩ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ግን መዓልታዊ ክስምዓ ይጅምር። ዕሸል ሸውዓተ ወርሒ ኣብ ዝገበረሉ ግዜ ከባቢ 1 ኪ.ግ ይምዘን። ኣስታት 35 ሰ.ሜ ድማ ንውሓት ይህልዎ፣ እቲ ዕሸል። ኣብዚ ግዜ’ዚ ምሉእ ብምሉእ ይምዕብል፥ ካብዚ ግዜ’ዚ ንድሓር ሕርሲ ምስዘጋጥም። መብዛሕቱ ግዜ። እቲ ቆልዓ ብህይወት ይውለድ እዩ፣ ኮይኑ ግን። እዚ ግዜ እዚ ንሕርሲ ኣዝዩ ዝቐልጠፈ ግዜ እዩ፥ ጥንስቲ ጓልኣንስተይቲ ንገዛእ ርእሳ ጽቡቕ ክንክን ክትገብር ኣገዳሲ እዩ፣ ከቢድ ነገር ኣብ ምልዓልን ልዕሊ ግቡእ ምዝርጋሕ ኣካላት ኣብ ምግባርን ክትጥንቀቕ ይግባኣ፣ ኣብ መወዳእታ ናይ ጥንሲ ግዜን። ከብዳ ኣጸቢቑ ይዓቢ፣ እታ ጓልኣንስተይቲ። ክብደት ብቐጻሊ ትውስኽ፣ ትንፋስ እውን ሕጽር ሕጽር ክብላ ይኽእል፣ እዚ ድማ እቲ ዕሸል ኣንጻር ናታ ድያፍራም ስለዝደፍኣ እዩ፣
ዕሸል ኣብ መወዳእታ ናይ ጥንሲ ኣዋርሕ ኣዝዩ ይዓቢ፣ ኣብ መወዳእታ 8ይ ወርሒ። ከባቢ 3 ኪ.ግ ይምዘን፣ ቅድሚ ሕርሲ ዘሎ ናይ መወዳእታ ወርሒ። እቲ ዕሸል ቦታ ይቕይር፥ ርእሱ ድማ ናብ ጐሎ ጓልንስተይቲ ገጹ ይገብር፣ ኩሉ ነገር ድማ ንሕርሲ ድልው ይኸውን፣ ድሕሪ ኣስታት 40 ሳምንታት ድማ እቲ ቆልዓ ይውለድ፣ ኣብ ኖርወይ እቲ ገምጋማዊ ክብደት ቆልዑ ኣብ ግዜ ሕርሲ። 3.6 ኪ.ግ እዩ፣


text:
ባይቶ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንጉዳይ ምርጫ ዝምልከት ሕገመንግስታዊ ምምሕያሽ ኣካይዱ:: እቲ ቤት ምኽሪ ሎሚ ሓሙስ ህፁፅ ጉባኤ ብምክያድ ስርዓት ምርጫ እቲ ክልል "ተመዓዳዊ ሓንፈፅ ስርዓት ምርጫ" ክኸውን ወሲኑ::
እቲ ባይቶ ቁፅሪ ኣባላቱ ካብ 152 ናብ 190 ክዓቢ ድማ ወሲኑ:: ባይቶ ክልል ትግራይ ሎሚ ኣብ ዘካየዶ ሓምሻይ ዘመን ታሽዓይ ህፁፅ ጉባኤኡ ኣብ ምርጫ ጠመተ ዝገብር ንዓንቀጽ 48 ንኡስ ዓንቀፅ ክልተ ሕገመንግስቲ ትግራይ ኣመሓይሹ። ቅድሚ ሐዚ ኣብቲ ሕገ መንግስቲ ዝነበረ ስርዓት ምርጫ ኣብዝሓ ድምፂ ዝረኸበ ይብል ዝነብረ ናብ "ተመዓዳዊ ሓንፈፅ ስርዓት ምርጫ" ክመሓየሽ ተገይሩ::
ኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ ሕግን ምምሕዳርን እቲ ቤት ምኽሪ ኣይተ ሞገስ ታፈረ እዚ ምምሕያሽ ኣቐዲሙ ኣብ 2009 ዘተ ተኻይዱን ተወሲኑ ዝነበረ እዩ ኢሎም:: ኣብቲ ክልል ዴሞክራሲ ንምዕሟቕን ኩሎም ብህዝቢ ዝወሃቡ ድምፅታት ድማ ዋጋ ክህልዎም ዝገብር ስርዓት ክብሉ ተዛሪቦም::ኣይተ ሞገስ ወሲኾም ሕገ መንግስቲ ክልል ትግራይ ንምምሕያሽ ብመሰረት እቲ ሕገ መንግስቲ ኣብቲ ክልል ዝርከባ 94 ወረዳታትን ከተማታትን ዘትየን ምስ ኣፅደቕኦ ናብ ቤት ምኽሪ እቲ ክልል ቀሪቡ ምፅዳቑ ሓቢሮም::
እቲ ቤት ምኽሪ እቲ ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ብሙሉእ ድምፂ ድሕሪ ምፅዳቕ ኣዋጅ ምርጫን ስነ ምግባር ምርጫ እቲ ክልል እውን ኣመሓይሹ እዩ:: ብመሰረት እቲ ምምሕያሽ፡ ኣብ ትግራይ ቅድሚ ሐዚ ዝነበረ 152 በዝሒ ተወከልቲ ኣባላት ባይቶ እቲ ክልል ናብ 190 መናብር ክዓቢ ተገይሩ። እቲ 152 መናብር (80 ሚእታዊት) ብኣብዝሓ ድምፂ ብዝሰዓረ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ውልቀ ተወዳዳሪ ዝተሓዝ እዩ:: እቲ 38 መናብር (20 ሚእታዊት) ድማ፡ እቶም ተወዳደርቲ ፖለቲካዊ ውድባት ካብ ዝተፈላለዩ ጣብያታት ምርጫ ዝረኽብዎ ድምፂ ተኣኪቡ ከከምዝረኸብዎ ዝማቐልዎ ከም ዝኸውን ተገሊጹ። ነቲ 38 መናብር ንምምቓል፤ ውድባት ኣቐዲመን ኣብ ኮምሽን ምርጫ ሰባት ኣመዝጊበን ክፀንሓ እየን።


text:
መልእኽቲ ፕረዝድንት መንግስቲ ትግራይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል
ዳያስፖራ ትግራይን ካልኦት ደገፍትን፣ ድምፂ ዝተዓፈነ ህዝብኹምን ዓዱኹምን ኮይንኩም፣ ብዙሓት ሰብ ሰራሕን ተፈጥራውን ብድሆታት ተፃዋርኩም፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብኹም ዝተፈፀመ ጀኖሳይድ፣ ማሕረሰብ ዓለምን መንግስታትን ከምኡ'ውን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ደቂ ሰባት ክፈልጥዎን፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ፈፀምቲ ጀኖሳይድ ድፕሎማስያዊን ፖለቲካዊን ፀቕጢ ክገብሩን ብዘይዕረፍቲ ብምስራሕ፣ ሙሉእ ዓለም ዘስደመመ ተጋድሎ ኣካይድኩም ኢኹም። ...ዛጊድ ብዘርኣኹሞ ፅንዓትን ዝፈፀምኩሞ መስተንክራዊ ቅያን ዝፈጠረልና ተወሳኺ ጉልበትን ዝስመዐና ሓበንን ልዑል ምዃኑ ክገልፀልኩም ይፈቱ። ብዘርኣኹሞ መዳርግቲ ኣልቦ ህዝባዊነት ድማ ክትምስገኑ ይግባእ። ብዘካየድኩሞ ዘይሕለል ቃልሲ፣ ፖለቲካውን ድፕሎማስያውን ዓወታት ክነመዝግብ ክኢልና ኢና። እዚ ዘረጋግፆ ሓቂ፣ ህዝባዊ ዕላማ ንምዕዋት፥ ሓድነትና ምድልዳልን ውዳበታትና ምስጣምን ቁልፊ ናብ ዓወት ዝወስዱ መንገዲታት ምዃኖምን፣ ብተወሳኺ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ብብሄራዊ ክብሩን መንነቱን ንፃት'ውን እንተኾነ ከምዘይዋገን ዘረጋግፅ'ዩ። ዘካየድኩሞ ቃልስን ዝፈፀምኩሞ ቅያን ድማ፣ ኣብ ታሪኽ ምዕራፋት ቃልሲና ኣዝዩ ልዑል ቦታ ዝወሃቦን እናተዘከረ ዝነብርን'ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ሕዚ'ውን ዝተሓንገጥኩሞ ህዝባዊ ኣጀንዳ ንምዕዋት ሓድነትኩምን ውዳበታትኩምን ኣስጢምኩም መርሹ!! ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና! ትግራይ ትስዕር! ሰላም!


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሰበስልጣን ወኪል ስደተኛታትክልል ትግራይ ኣብ ዝርከቡ ክልተ መዕቖቢ ስደተኛታት ተቐርቂሮም ዝርከቡ ኣስታት 24,000 ኤርትራዊያን ስደተኛታትኣብ መንጎ ተዋጋእቲ ጉጅለታት ተበኣኢሱዎ ብዝቐፀለ ውግእ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከምዝርከቡ ገሊፆም።
ኣብ ትግራይ ከባቢ ማይፀብሪ ሓይሉ ብዝቐፀለ ውግእ ድሕነት ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ማይ ዓይንን ዓዲ ሓሩሽን ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራዊያን ስደተኛታትሻቐሎት እናዓበየ እዩ።
ትካላት ረድኤት ካብ 14 ሓምለ 2021 ኣ/ፈ ጀሚሩ ክበፅሑዎ ኣይክኣሉን ይብል ፀብፃብ ወኪል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት።ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኩነታት ናይቶም ስደተኛታት ዘሻቕል እዩ ይብል።
ወሃቢ ቃል UNHCR ባባር ባሎች ኣባላት ዕጡቓት ጉጅለታት ናብቶም መዕቖቢ ማእኸላት ሰሪጎም ኣትዮም ይብሉ።ኤርትራዊያን ኣብ ቀፃሊ ስግኣት ይነብሩ፣ምፍርራሕ የጋጥሞም ፣ካብ ሰብኣዊ ረድኤት ድማ ተበቲኾም ኣለው ኢሎም።
‘’ኣብ ቀረባ ማዕልቲ ካብ መዕቖቢ ማእኸል ማይ ዓይኒ ዘሰንብዱን እሙናትን ፀብፃባት ረኺብና ኣለና’’ ዝበሉ ንሶም ’’ኣብ ውሽጢ እቲ መፅለሊ ብዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ባእታታት እንተወሓደ ሓደ ስደተኛት ተቐቲሉ ኣሎ።እዚ ዳሕረዋይ ሞት 14 ሓምለ ካብ ዝተቐተለ ካሊእ ተወሳኺ እዩ’’ኢሎም።
ንቶም መቕተልትታት ኣየነዎት ዕጡቓት ጉጅለታት ሓላፍነት ከምዝወስዱ ከምዘይፈልጡ ገሊፆም።ግን ብረት ዝሓዙ ሰባት ኣብ ውሽጢ እተን ክልተ ማእኸላት ከምዝንቀሳቐሱ እሙን ፀብፃብ በፂሑና ኣሎ ኢሎም።
UNHCR ንከባቢያዊ ሰበስልጣናትን ናይ ኢትዮጵያ ወኪል ስደተኛታትን ድሕነት ናይቶም ስደተኛታት ከረጋግፁን ትካላት ረድኤት ናብተን ማእኸላት ክበፅሑ ክፈቕዱሎምምሕፅንታ የቕርብ ኢሎም ባሎች።
‘’መወፅኢ ዝሰኣኑ ስደተኛታት ህፁፅ ህይወት ኣድሕን ረድኤት ክረኽቡ ኣለዎም።ፅሩይ ዝስተ ማይ ይፅንቀቕ ኣሎ።ጥምየት ክውን ሓደጋ እዩ።ንኽልቲኦም ናይ መወዳእታ ረድኤት ዝተኸፋፈለ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ እዩ።ንሓደ ወርሒ ጥራሕ እዩ ተዋሂቡዎም’’ኢሎም።
ባሎች ኣብ ቀረባ ብኣንፈት ምብራቕ ትግራይ ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ ቀረባ ኣብ ዝተኻየዱ ወታደራዊ ግጭታትንኣሽሓት ስደተኛታት ኣመዛቢሉ ኣሎ ኢሎም።ካብ መንጉኦም ኣስታት 55,000 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ይርከቡዎም።ኣብ ጥቓ እቶም ስደተኛታት ዝነብሩሉ ከባቢ ወታደራዊ ረፅሚ ይካየደ ስለዘሎ ንደሕንነቶም ዘሻቕህል እዩ ኢሎም።


text:
ሓላፊ ክፍሊ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ማርቲን ግሪፊስ ኣብ ሶማል ኣጋጢሙ ብዘሎ ከቢድ ደርቂ ኣዚዩ ንዝተጠቕዐ ደቡብ ምዕራብ ሶማል በጺሖም።ብሰንኪ እቲ ደርቂ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ኣለው።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣጋጢሙ ብዘሎ ደርቂ ኣዚያ ኣብ ዝተሃሰየት ሶማል ኣብ ዝፈፀምዎ ፈላማይ ዑደት ማርቲን ግሪፊስ እታ ሃገር ኣብ ውሽጢ ኣርብዓ ዓመታት ካብ ዘጋጠመ እቲ ዝኸፍአ ደርቂ ንምውጋድ ዓለም ክትሕግዛ ኣለዋ ኢሎም።
ኣብ ባይድዋ ምስ ፕረዚደንት ክፍለ ግዝኣት ደቡብ ምዕራብ ዓብዲያሽ ሓሳን ብምዃን ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ባይድዋ ክተሓስቦ ብዘፀግም ደረጃ ን750,000 ተመዛበልቲ ተተኣናግድ ኣላ ብምባል ናይቲ ከባቢ ማሕበረሰብ ንተመዛበልቲ ንምሕጋዝ የካይዶ ንዘሎ ፃዕሪ ሞጊሶም።
ዝኸፍአ ፀገም ከይመፅእ ዘለዎም ስግኣት ብምግልፃ ዓለም ክፍጠር ንዝኽእል ስቓይ ንምውጋድ ናይ ልግሲ ኢዳ ክትዝርግሕ ፀዊዖም።
ን90% እታ ሃገር ዘጥቕዐ ናይ ሶማል ደርቂ ድሮ ንሓደ ሚሊዮን ሰባት ብምምዝባል ካልኦት 7.8 ሚሊዮን ሰባት ድማ ተፀበይቲ ረድኤት ገይሩዎም ኣሎ።
ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ) ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ኣብ ሶማል ምስ ደርቂ ዝተኣሳሰረ ጉድለት ኣመጋግባ እንተወሓደ ን500 ቆልዑ ቀቲሉ ኣሎ።
ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር እታ ሃገር ከምዝሓበሮ እቲደርቂ ንልዕሊ ክልተ ሚሊዮን እንስሳት ቀቲሉ ካብ ናይታ ሃገር ሃብቲ እንስሳት ልዕሊ 28% ተተንኪፈን ኣለዋ።


text:
ማሳዋ ኤርወይስ ዝተባህለ ሓድሽ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ክልተ ቢች ክራፍት ዝዓይነተን ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ናብ ኣህጉራዊ መዓፎ ነፈርቲ ባጽዕ ከምዘእተወ መርበብ ሓበሬታ ኣቬሽን ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ኣብ ጉዳይ ኣቬሽን ዓለምና እዋናዊ ሓበሬታ ዝህብ ማዕከን ዜና፣ እተን ናብ ባጽዕ ኣትየን ዘለዋ ንኣሽቱ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ፣ ምስተን ኣብ ፈለማ ወርሒ ታሕሳስ 2012 ምስቲ መንገዲ ኣየር ዝተጸንበራ ክልተ ነፈርቲ ብሓባር ኣብ ዘቤታውን ዞባውን ኣገልግሎታት ክውዕላ’የን።
መንገዲ ኣየር ማሳዋ ምስቲ ኣቐዲሙ ዝጸንሐ መንገዲ ኣየር ኤርትራን ናስ ኤየርን፣ ተጸንቢሩ ኣብ ኤርትራ መበል ሳልሳይ ክኸውን’ዩ።
እዚ ሓድሽ ከምዝቖመ ዝግለጽ ዘሎ መንገዲ ኣየር ማሳዋ ዋንነቱ ዛጊት ኣይተፈልጠን።
እቲ ካብ ንሓያሎ ዓመታት ኣገልግሎት ዝህብ ዘሎ ናስ ኣየር ናይ ኤርትራውያን ንዋንነቱ ብዝምልከት ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣዘራራቢ ኮይኑ’ዩ ዝቕጽል ዘሎ።


text:
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ኣሜን።
ሰላመ እግዚኣብሔር ምስ ኩላትና ይኹን ስድራቤት እግዚኣብሔር፡ ከመይ ቀኒኹም ልዑል እግዚኣብሔር ጾምናን ስእለትናን ይቀበለልና ተቐቢሉ ንሓጢኣት መደምሰሲ ንመንግስተሰማይ መውረሲ ይግበረልና።
እምበኣር ኩቡራት ማሕበር ፡-
ንዕለት 11-11-2017 ቀዳም
ናይ ጥቅምቲ መድሓኔዓለም
ናይ ቁስቓምን
መበል 14 ዓመት ምጅማር ቤተክርስትያን።
ምኽንያት ብምግባር ቤተክርስትያና ፍሉይ መደብ ኣዳልያትልና ኣላ ኩላትና ናይዚ ክብረበዓል በረኸት ተሳተፍቲ ክንከውን ቤተ ክርስትያን መልእኽታ ተመሓላልፍ ። ኩላትና ድማ ኣብዚ ዕለትዚ ካልእ መደብ ኣይንሓዝ ቆጸራና ኣብ ደብረ ሰላም መድሓኔዓለም።
መተሓሳሰቢ፡-
እዚ ዕለት ምስ ናይ ቅዱስ ጊዮርጊስ ብሓደ ይብዕል ስለ ዘሎ ሎሚ ዓመት ተፈላሊና ከነብዕል ኢና ንዓመታ ግን ኣቐዲምና ብምውህሃድ ብሓደ እንውዕለሉ መደብ ክንፈጥር እግዚኣብሔር የሓግዘና።
ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም


text:
ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ኣብ ብራስለስ ዝተቃንዓ ፓርላማ አውሮጳ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተከሰተ ደርቂን ጥምየትን መብርሂ ከምዝሃቡ ተፈሊጡ።
ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ብጎነጽ ንምዕላው ዝተላዓለ ግንቦት 7 ዝመርሑን ኣብ ኤርትራ ከምዝርከቡን ዝፍለጡ ዶ/ር ብርሃኑ፣ ናብ ኣኼባ ብራስለስ ዝተዓደሙ ብኣባላት’ቲ ፓርላማ ምኻኑ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።
‘ደርቂ ተፈጥሮኣዊ’ዩ፣ ጥምየት ግና ውድቀት ፖሊሲ መንግስቲ ዘርኢ’ዩ’ ኢሎም።ጥምየት ካብ ኢትዮጵያ ንምውጋድ ከቢድ ኣይኮነን ዝበሉ ዶ/ር ብርሃኑ፣ መንግስቲ ንኩሉ ዓውዲ ናይ ምቁጽጻር ሕማም ከምዝሓደሮን፣ ንሓረስታይ ኣጻቢቡ ካብ ዕለት መግቡ ዝሰገረ ማእቶት ንከይህልዎ ይገብር’ሎ፣ ይውስኽ ዘሎ ብዝሒ ህዝቢን ዘበናዊ ዱኽዒ ጠንቂታት’ዮም’ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ጠንቂ ደርቂ ኣብ’ታ ሃገር ኣል-ኚኞ ዝተባሃለ ኩነታት ኣየር ምኻኑ፣ ክሳብ ሎሚ ዝሞተ ዜጋ ከምዘየለን፣ ሓገዝ ናብ ተጸበይቲ የባጽሕ ከምዘሎን ይገልጽ።
ኣቦ-መንበር ሓርበኛታትን 7 ግንቦትን ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ፣ ሎሚ ኣብ ፓርላማ ኣውሮጳ ዘስምዕዎ ቃል፣ ኣብ እዋናዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ዘተኮረ’ዩ ።


text:
ብምኽንያት ዕለት 8 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ደቀንስትዮ ኣብ ጳጳሳዊ ቅዱስ መስቀል መንበረ ጥበብ ግደ ጓለንስተይቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘሰናደዎ ዓውደ መጽናዕቲ፡ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት፥ ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ቲዮሎጊያ ቤት ጽሕፈት ሓላፊት ናታሻ ጎቨካርን ናይ ቫቲካን ቤተ መዘክር ኣመሓዳሪት ባርባራ ያታን ናይ ዓለማውያን ምእመናን ስድራ ቤትን ሕይወትን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ጋብሬላ ጋምቢኖ ዘረባ ከምዘስምዓ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ልኡኽ ጋዜጠይና ኣመደዮ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናታሻ ኮቨካር ዘቕረብኦ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍ ኣብቲ ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ኣብ ዝርከብ እመ መድሃኔ ኣለም ቤተ ጸሎት ዘሎ ቅዱሳት ምስልታት መሰረት ዝገበረ ክኽውን እንከሎ፡
ሓልዮትን ለውሃትን ደቀንስትዮ
ብፍላይ ሓንቲ ሰበይቲ እግሪ ኢየሱስ ዘይቲ እትቐብእ ዘርእይ ምስሊ ናይ ጓለንስተይቲ ሓልዮትን ለውሃትን ዝገልጽ ከምዝዀነ፡ ብሰብኣዊ ዓይኒ ውርደት ከስምዕ ዝኽእል እዩ፡ ከምዚ ከምዘይኰነ ከኣ ኢየሱስ ባዕሉ፥ ወንጌል ናብ ኩሉ ዓለም ኣስፍሑ እንክብል ኣብ ዝሃቦ ተልእኾ ህልው ዝዀነን ዝዝንተውን ኣብ ወንጌል ዝተጸሓፈ ኩነት እዩ፡ ንዓለም ኵሉ ዝንገር ኵነት ምዃኑ ይትንትና።
ተራኻቢ ፍቕሪ
ካልእ ቅዱስ ምስሊ ከኣ ያዕቄምን ሓናን ዘርኢ ጠቒሰን፡ ናይ ክልተ ሰብ ሓዳር ሰብ ቃል ኪዳን ፍቕሪ ዝነገር ምስሊ እዩ፡ ተራኻቢ ፍቕሪ ስግው ዝገብር ታሪኽ፡ ጓለንስተይቲ ፍቕሪ ስቡእ ትገብር፡ ሰብኣይ ኣብዚ ተራኻቢ ፍቕሪ’ዚ ዝድግፍን ንእሽተይ ፈጣሪ ኰይኑ ከይስምዖ ዝድግፎ ፍቕሪ ዘመላኽት ከምዝዀነ የብርሃ።
ኣብ ዘጋጥም መከራ ሰናይ ምስትውዓል
ካልእ ምስሊ ቅድስቲ ተረዛ በነደታ ዘመስቀል (ኤዲት ሽታይን) ኣብ ቅድሚ ሃልሃልታ ቁጥቋጥ እንኰላ ዘርእስ ምስሊ ጠቒሰን፡ ኤዲት ሽታይን ኣናስራ እምነት ኣይሁድ ስለ ዝነበረት ብናዚ ተዓፊና ምስ ኵሎም ኣሕዋታ ኣይሁኣውያን እብ ኣውሽዊዝ መዳጐኒ ሰአር ዝተወስደትን ክትከውን ኣንከላ፡ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ዝድርት ዝዀነ ይዅን ክፍኣት ከምዘየለ ዝመስከረትን፡ ፍቕሪ ልዕሊ ኵሉ መንፈስ ክፍኣት ኣዚዩ ሓያል ምዃኑ ተረጋግጽ፡ እቲ ምስሊ ነዚ ዝገልጽ እዩ እንክብላ የረድኣ።
ዓቢይ ኣተኵሮ ነበርክቶ ጓለንስተይቲ
ናይ ቫቲካን ቤተ መዘክር ኣመሓዳርቲ ባባራ ጃታ እውን ብወገነን፡ ደቀንስትዮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዘለወን ሓላፍነትን ኣበርክቶኤን ግቡእ ግምት ዝወሃቡ ምዃኑ ካብ ናታተን ተመክሮ ተበጊሰን ክሕብራ እንከለዋ ምስ ቫቲካን ኣገግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን መዝገብ ማሕበራዊ ትምህርቲ ጓለንስተይቲ ኣደነታ ዝዕንቅጽ ዘበለ ኵሉ መሰናኽል ክውገድ የተሓሳስብን ብኸመይ ክውገድ ከዘለዎ እውን መገዲ የመላኽት ይብላ።
ቤተ ክርስቲያን ኣደ እያ
ናይ ዓለማውያን ምእመናንን ስድራ ቤትን ሕይወትን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ጋብሬኤላ ጋምቢኖን እውን ብወገነን፡ ምልስ ቢለን እቲ ብዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኣብ ቀረባ እዋን ዝተኻየደ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርትን ናይ ዝተፈላለያ መንፈሳዊ ማሕበራት ላዕለዎት ኣሕሉቕን ክኢላታትን ኣሳቲፉ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ዘኪረን ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ኣቑሳል ቤተ ክርስቲያን ንኽትዛረብ ጓለንስተይቲ ምዕዳን ማለት ባዕላ ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ ቍስላ ከምእትዛረብ እዩ እንክብሉ ዘስመሩሉ ሓሳብ፡ ንጓለንስተይቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝተፈላለዩ ሓላፍነታት ክትዋሳእ ከምዘለዋ ዘመላኽት ሓሳብ ዘይኰነስ፡ ጓለንስተቲ ከም ተክለ ሰብነት ቤተ ክርስቲያን ክትዋሃድን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ክትሓሰብን ዝብል እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ብናይ ጓለንስተይቲ ምዃናውነት ምሕሳብ ዝብል ምዃኑ የብርሃ።
ግደ መራኸቢ ብዙሓን
መራኸቢ ብዙሓን ይብላ ጋምቢኖ፡ ኣብ ልዕሊ ጓለንስተይቲ ጉቡእ ርእየት ክህሉ ኣብ ምግባር ከይዲ ዓቢይ ግደ ከምዘለዎ ጠቒሰን፡ ስለዚህ ጓለንስተይቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ይዅን ኣብ ሕብረተሰብ ክወሃባ ዝግብኦ ርእየት ቅርጺ ኣብ ምትሓዝ መራኸቢ ብዝሓን ዓቢይ ተራ ኣለዎ፡ ስለዚህ ጓለንስተይቲ ከም ሰብ ኵለንተናውነታ ክስትውዓል ይግብእ፡ ጓለንስተይቲ ኣደን መርዓትን እዚ ኣብ ምዃና ዘሎ ሓቂ ምዃኑ ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ዘብርህዎ ሓሳብ ምዃኑ የዘካኽራ።
ነፍሲ ወከፍ ጓለንስተይቲ ኣደ እያ
ድሕሪ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ ጋምቢኖ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየደዎ ቃለ መሕትት፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዛዕባ ኣደነት ጓለንስተይቲ ጸቢጽ ኣረኣእያ እዩ ዘሎ፡ እዚ ከኣ ስነ ሕይወታውን ግብረኣውን ምስ ዝብል ሓሳብ ብምትሕሓዝ እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ጓለንስተይቲ ኣብ ዝዀነ ይዅን ኵነትን ቦታን ወትሩ ኣደ እያ፡ ስለዚህ ኣደነት ጓለንስተይቲ ስነ ሕይወታዊ ርክብ ብዘለዎ መገዲ ጥራሕ ዝግለጽ ዘይኰስ ካብ ሰብኣይ ኣብ ምዃናውነታ ዝፈልያ ኣናስራውን ፍሉይነታን ዝገልጽ መንፈሳውን ግብረ ገባውን ብዘለዋ ብቕዓታ ዝግለጽ እውን እዩ፡ ወላዲት እያ፡ ኣደነትን ኣቦነት እትወልድ እያ ይብላ።


text:
Radio Erena: 03 January 2018
ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት የመንን ዞባ ወሽመጥን ከምዝዘተያ ማዕከናት ዜና ዓረብ ሓቢረን።
ብምክትል ሚኒስተር ምክልኻል መሓመድ ቢን ዓብዱላህ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ብ30 ታሕሳስ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ ፕረዚደንት በሺርን ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ጀነራል ዓዋድ ኢብ ዖውፍ ኣብ ዘካየዶ ርክብ’ዩ ብዛዕባ ወትሃደራውን ጸጥታውን ኩነታት የመን ዝዘተየ።
ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰራዊታ ኣብ ጎኒ’ቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይልታት ልፍንቲ ወሽመጥ ዓረብ፣ ኣብ የመን ኣዋፊራ እትርከብ ሱዳን፣ ሰራዊታ ካብ የመን ከምዘይትስሕብን ኣብ ጎኒ’ቲ ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ደው ኢላ ክትቅጽል ምዃናን ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣረጋጊጻ።
ሱዳን ነዚ ተረጋግጽ ዘላ፣ ምስ ቀጠር ዘለዋ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘይትበትኽ ብምርግጋጻን ምስ ቱርኪ ድማ ወትሃደራዊ ምሕዝነት ምጅማራን ካብቲ ናይ ስዑዲ ልፍንቲ ክትስሕብ’ያ ዝብል ወረ ኣብ ዝጋዋሓሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ሱዳን ድሕሪ ምምይያጡ፣ ስዑዲ ዓረብ ናብ ባንክታት ሱዳን እትልእኮ ናይ ወጻኢ ባጤራ ክትቅጽሎ ከምዝወሰነት ኣፍሊጣ።
ኣመሓደርቲ ባንክታት ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ኣብዚ ጉዳይ ብምትኳር ኣብ ዘካየድዎ ዘተ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ናብ ማእከላይ ባንክ ሱዳን ከተመሓላልፍ’ያ።
እዚ ናይ ስዑዲ ውሳኔ፣ ነታ ብቅልውላው ባጤራ ተሃስያ እትርከብ ሱዳን ተዛማዲ ዕረፍቲ ክፈጥረላ ትጽቢት ኣሎ።
========================


text:
ብዙሓት ሰባት ከምዚ ናትካ ጸገም ኣለዎም፡
ብዙሓት ብኸመይ ፍርሂ ወይ ጓሂ ክብድህዎ ከም ዝኽእሉ ይጠፍኦም።
ናይ ሕሉፍ ተመክሮ ክርስዑ ኣይክእሉን።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ሓገዝ የድሊ።
ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ሰብ ከተዛራረቡ ዘይትደፍር ኮይንካ:
ናይ ሆት ላይን ተልፎን „Krisen-Dienst Psychiatrie“ ዝብል ክትድውል ትኽእል።
ሆት ላይን ዝበሃል ቁጽሪ ተሌፎን ንፉሉይ ኩነታት እዩ።
ኣብዚ ክትድውል ትኽእል ኣብ ሽግር ምስ ትህሉው።
ሕማቕ ምስ ትህልው ኣብዚ ክድወል ይከኣል።
እዚ ናይ ሆት ላይን ቁጽሪ 0180 / 655 3000.
ካብ ሰዓት 9 ክሳብ ሰዓት 24 ዘሎ ሰዓት ምድዋል ይከኣል።
ስድራቤትካ እውን ብዛዕብኡ ወልሓንቲ ኣይሕበሮምን።
ብዝተኻእለ መጠን ኣብኡ ደውል።
ሰራሕተኛታት ኣብ ተሌፎን ጽን ኢሎም ይሰምዑኻ።
እንታይ ከም ዘድልየካ እውን ሓቢርኩም ፍታሕ ተናድዩ።
ክሕጉዝኻ እውን ትስፉያት ኢና።
ነዕሩኽትኻ ዝነገርካሎም መዓልቲ „Coming Out“ ትበሃል።
ተባዕን ጽቡቕ ተግባርን እዩ!
ብዙሓት መናእሰያት ብዛዕባ እዚ ንሰብ ክነግሩ ይፈርሁ እዮም።
ወለዶም ወይ የዕሩኽቶም ከይጸልእዎም ፍርሂ ኣለዎም።
ሓደ ሓደ እዋን እውን ከምኡ የጋጥም እዩ።
ናይ ሰብ ድሌት ዝፈርዱ ወይ ዝነጽጉ ሰባት ዋላ እውን ኣብዚ ዘበና ኣለዉ።
እዚ ዘሕዝንን ዘጉህን ተግባራት ደቂ ሰባት እዩ።
ካልኦት ከኣ ብዙሓት ኣለዉ ዝርዱኡኻን ዝቕበሉኻን። ክትረኽቦም ጥራይ እዩ ዘለካ።
ኣወዳት ኣለዉ ነወዳት ዘፍቅሩ!
መብዝሕትኡ ግዜ ምስ ካልኦት ከማኻ ግብረ ሶዶማውያን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምዝርራብ ጠቓሚ እዩ።
ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ ማሕበር ናይዞም መናእሰያት ኣብዚ ትረክብ:
https://diversity-muenchen.de/
ኣብዚ ምስ ትኸይድ ኩነታትካ ዝፈልጡ ሰባት ትረክብ።
ሓደስቲ መሓዙት እውን ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ምኽንያቱ ንስኻ ዝገበርካዮ ኣበር የልቦን!
ምናልባሽ ኣብ ቤት ትምህርትኻ እውን ክሕግዘካ ዝኽእል ሰብ ክህሉው ይኽእል እዩ።
ወይ ድማ ኣብ ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈት ከይድካ ሓበሬታ ቅሰም:
https://diversity-muenchen.de/beratung-aufklaerung/beratung-hilfe/beratung-bis-27-jahre/
beratung@gladt.de: ኣብዚ ምኽሪ ብቋንቋታት ጀርመን, ዓረብ, ቱርኪ, እንግሊዝኛ, ፈረንሰኛን ኩርድን ትረኽቡ። ተወሰኽቲ ቋንቋታት ብጠለብ ክግበር ይከኣል!
ጽልልቲ ኣይኮንክን።
መድሃኒት ከሕውዮም ዝኽእል ሕማማት ኣለዉ።
ወይ ምግቢን ዝስተን ብምቅያር ክሕሸኪ ይኽእል።
ገለ ሕማማት ድማ ብኑጹር እንታይ ክሕግዘኪ ከም ዝኽእል ክፍለጡ ዘይክእሉ ኣለዉ።
ናይ ከብድን ርእስን ሕማማት ንኣብነት፡
እታ ሓኪምኪ መበገሲ እዚ ቃንዛ እንታይ ምኻኑ ክትፈልጥ ትፍትን።
ሓደ ሓደ ግዜ ነዚ ምፍልጥ ከቢድ እዩ። እቲ ጸገም ናይ መንፈሳዊ ጸገም ክኸውን ስለ ዝኽእል።
እታ ሓኪም ባዕላ ክትፈልጦ እንተ ዘይክኢላ ናብ ተራፒስት ተመሓላልፈኪ።
ተራፒስት ዝበሃሉ ናይ ስነ-የእሙራዊ ሓካይም (ፈወስቲ መንፈስ) ብዝርርብ እዮም።
ሓቢሮም ምሳኺ ጠንቂ እቲ ቃንዛ ክረኽብዎ ይፍቱኑ።
እዚ ድማ ንዓኺ ጠቃሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።፡
ጠንቂ እቲ ቃንዛኺ ብዙሕ ክኸውን ይኽእል እዩ፡
ቃንዛ ካብ ሻቅሎት፡ ፍርሂ ወይ ካብ ሕሉፍ ዘጋጠመ ሕማቅ ዕድል ክመጽእ ይኽእል እዩ።
በአገባብ ተራፒ ድማ እቲ ጠንቂ ቃንዛ ክፍለጥ ይከኣል።
ከምኡ ‘ውን ብኸመይ ክጠፍእ ከም ዝኽእል ይፈልጡ።
ምሕረት ክወርደልኪ ድማ ንምነ!
ብዙሓት ሰባት ኣብዚ ሃገር መንእሰያት ይሕግዙ።
ኣብ ናይ ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈት ድማ ይሰርሑ።
ማህረምቲ ምስ ዝወርደኩም ውን ይሕግዝኹም እዮም።
ኣብ ናይ ስጋዊ ርክብ በደላት ውን ይተሓባበሩ።
እቲ ምኽሪ ብነጻ ኣገልጉሎት እዩ።
ምሳኻ ኮይኖም እቲ ዘሓሸ ፍታሕ የናድዩ።
ኣብዚ ኣድራሻ ድማ ትረኽቦም
http://www.zanzu.de/de/hilfe
https://www.hilfeportal-missbrauch.de/nc/adressen/hilfe-in-ihrer-naehe/kartensuche.html?tx_nxshelpdesk_helpdesk[institutionType]=21
ኣብዚ ኣድራሻ ናይ መናእሰያት ስደተኛታት ኣማኸርቲ ውን ኣለው።
እዚ ናይ መርበብ ሓበሬታ ግን ብጀርመን ጥራይ እዩ።
መብዝሕቲኡ ግዜ ድማ ቆጸራ ክትገብሩ ኣለኩም።
ሰብ ክሕግዘኩም ይኽእል ተኾይኑ ሕተቱ። ብዙሓት ኣተርጎምቲ ሒዞም ይመጹ እዮም።
ኣቶርጓሚ ተዘይብልካ፡ ቋንቋ ዝኽእል ሰብ ሒዝኪ ኪዲ።
ንሕና ብኽእለት ነገራት ክንገልጽልኩም ንኽእል ኢና ሓበሬታታት ኣብ መርበብ ኢንተርነትና ውን ኣለኩም።
ቆልዑን ህጻናትን ዋላ ሓንቲ ዘጋጥመኩም ዘፍርህ ነገር የለን ኣብዚ።
ንዓኻትኩም ኢና ኣብዚ ዘለና ኣብዚ።
ስለዚ ኢና ውን ብዙሕ ነገራት ነብርሃልኩም።
መታን ሕማቕን ጽቡቕን ክትፈልጡ።
ንሕና ግን ብቐጥታ ህጻናትን መንእሰያትን ክንሕግዝ ኣይንኽእልን ኢና።
ንዓና ክድውለልና ኣይትኽእልን ኢኻ።
ካልኦት ኣለዉ ብዙሓት ክኢላታት ኣብዚ ሃገር ንህጻናትን መንእሰያትን ብኣካል ዝሕግዙ።
ዋላ ውን ማህረምቲ ዝጋጠመኩም እንተ ኾንኩም።
ዋላ ውን ምግሳስ ዘጋጠመኪ እንተ ኾንኪ።
ኣበይ ኬድኪ ሓገዝ ከም ትረኽቢ ክንሕብረኪ ኢና።
ኣብዚ ኣብ ውሑስ ቦታ ኢኺ ክትህልዊ ዘለኪ።


text:
03A ብዝብል ስም ዝፍለጥ ማዕበላዊ ንፋስ ወይ ኣባኾብራ /ሳይክሎ/ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ዝጀመረ እንተኾነ እውን ትማሊ ሰንበት ከቢድ ማዕበላዊ ንፋስ ወሪዱ እዮም መብዛሕቲኦም ሰባት ዝሞቱ።
ናይ ፑንትላንድ ፕሬዝዳንት ዓብዲራሕማን መሓመድ ፋሮሌ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ስበስልጣን መጠን ዝበፅሐ ዕንወት ንምርዳእ እናፈተኑ እዮም ኢሎም። ኣስዒቦም ‘’ቴሌኮምኒኬሽን ስለዝተበተኸ ምሉእን ዝርዝርን መረዳእታ የብልናን፤ነገር ግን ዛጊድ ብዝረኸብናዮ ሓበሬታ ናብ ሓደ ምእቲ ሰባት ሞይቶም ኣለው።ህፁፅ ኣዋጅ ኣዊጅና ኣለና’’ኢሎም።
መሰኻኽር ዓይኒ ኣዝዮም ዝተጠቕዑ ከባቢታት ኣብ ሰሜናዊ ፑንትላንድ ዝርከቡ ኬፕ ጓርዱፊን ከተማ ኣይልን እዮም።ብንፋስን ውሕጅን ኣብቲ ከባቢ ዘለው ኣባይቲ ከምዝዓነው እቶም መሰኻኽር ወሲኾም ገሊፆም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ሱማሊያ ፕሬዝዳንት ንቀዳማይ ምንስቴር እታ ሃገር ካብ ስልጣኖም ንኽወርዱ ሓቲቶም።እዚ ሱማሊያ ንዝሓለፈ ሓደ ዓመት ንዝርኣየቶ ፖለቲካዊ ምርግጋእ ዓብዪ ፈተና እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ምንጭታት መንግስቲ ሱማሊያ ንቪኦኤ ክፍሊ ሱማሊያ ከምዝሓበርዎ ፕሬዝዳንት ሓሳን ሸኽ ማሕሙድ ንቀዳማይ ምንስቴር ኣብዲ ፋራህ ሺርዶን ኣብ ስርሖም ውፅኢታዊ ክኾኑ ኣይክኣሉን ብዝብል ዝሓለፈ ዓርቢ ካብ ስልጣኖም ንኽወርዱ ሓቲቶም ኣለው ኢሎም።
ክሳብ ሎማዕንቲ ሰኒ እቲ ኩነት መዕለቢ ከምዘይረኸበ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
መግለጺ ብኣጋጣሚ ዓመታዊ ዝኽሪ መስዋእቲ ኣብነታዊ መራሒ ኣሕመድ መሓመድ ናስር
ሎሚ ዕለት 26/03/2015 ድሮ ሓደ ዓመት መስዋእቲ ዓቢ ሃገራዊ መራሒ ኣሕመደ መሓመድ ናስር ኣቕጺሩ ይርከብ።
ስዉእ ኣሕመድ ናስር ሓደ ካብ’ቶም ልሉያት ታሪኻውያን መራሕቲ ኤርትራ ኮይኑ፡ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ዕድሜኡ ብምሉኡ ዘወፈየ ሓርበኛ ኢዩ። መግዛእቲ ኢትዮጵያ ካብ ሃገርና ተሰዒሩ ንክወጽእን፡ ኤርትራ ናጽነታ ንክትጎናጸፍን ኣብ ዝተኻየደ መሪር ቃልሲ ህዝብና ካብ’ቶም ኣብ ቀዳማይ መስርዕ ዝስለፎ ልሉያት መራሕቲ ሓደ ኢዩ። በቲ ዝነበሮ ዓቕምን ተመክሮን ድማ፡ ምስ’ቶም ከምኡ ዝኣመሰሉ ሃገራውያን ተቓለስትን መራሕትን፡ ትካላት ሓዳሽ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ምቛም ዓቢ ግደ ንክጻወቱ ተስፋ ተነቢርሎም ዝነበረ መራሒ ኢዩ። ሕማቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን፡ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ዝበሓተ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣስተዋጽኦ ውፉፍያት ሃገራውያን ኣብ ዳግመ ህንጻ ሃገር ንከይውዕል ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑን ክሳብ ሕጂ ይቕጽሉን ኣሎ።
ስዉእ ኣብነታዊ መራሒ ኣሕመድ ናስር ካብ’ቶም ንሃገሮም ብተወፋይነትን ብንጹህ ልብን ዘገልገሎ ብሉጻት ሃገራውያን ምንባሩ ሰፊሕ ኣካላት ህዝብና ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ብጻይ ኣሕመድ ብንጽህና ኢዱን እርኑብ መልሓሱን ከምኡ’ውን ብክብ ዝበለ ሓልዮት ህዝብን ሃገርን ዝልለ ተቓላሳይ ኢዩ ነይሩ።
ንሕና፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ዓመታዊ ዝኽሪ መስዋእቱ ነኽብረሉ ኣብ ዘለናሉ እዋን፡ ንሃገራዊ ውርሻ ኣብነታዊ መራሒና ኣሕመድ ናስር ክንዕቅቦን፡ ካብ ሃገርና ጭቆና ለጊሱ፣ ሰንደቕ ዕላማ ዲሞክራስን ፍትሕና ንከንበልብል ነካይዶ ኣብ ዘሎና ቃልሲ ጽኑዕ ሓይልን ሓያል ድልየትን ንክህልወና ጅግንነታዊ ታሪኽ ብጻይና ኣሕመድ ናስር ደራኺ መንፈስን ሓይልን ከም ዝህበና ብምርግጋጽ፡ ቃልስና ብዝያድ ክሓንን ምዃኑ ሎሚ ንብጻይና ኣሕመድ ናስርን ንኩሎም ስውኣትና መብጻዓና እነሕደሰሉ ዕለት ኢዩ።
መንፈስ ስዉእ ኣሕመድ ናስርን ልዑል ሃገራዊ መትከላቱን ህያው ኮይኑ ንክነብር፡ ኩሎም ሃገራውያን ሓይልታት፡ ሓድነትን ሃገራዊ ጥርናፌ ኤርትራውያን ክዕቀብን፡ መትከል ልዝብ ተጻዋርነትን ኣንጊሶም ምፍልላይ ወጊዶም ኩሎ ዓቕምታቶም፡ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ዘሕልፎ ካብ ዘሎ ዘይጽወር ኩነታት ኣገላጊሎም፣ ዲሞክራስን መሰል ደቂ ሰባት ዝኸብረላ ኣብዛሓ ሰልፋዊ ስርዓት ዝነገሳ ሃገር ንምምስራት ሓያል ቃልሲ ከካይዱ ይግባእ።
ብጻይ ኣሕመድ ብኣካል’ኳ እንተ ተፈለየና ታሪኹን መትካላቱን መርገጻቱን፣ ኮታ ኩሉ ዓሚቕ ኣሰራቱ፣ ንዘልኣለም ነባሪ ኢዩ። ትስፉው መጻኢ ጽኑዕ ህዝብና ንምርግጋጽ ኣብ እንካይዶ ቃልሲ፡ ጽንዓትን ክብ ዝበለ ሰውራዊ ንያትን ተሓንጊጥና ንክንጓዓዝ፡ ካብ ታሪኽ ስዉእ ሓርበኛ ኣሕመድን ኩሎም ስዉኣት ብጾትናን እነቐስሞ ዓቢ ኣስተምህሮ ኣሎ።
ኣብ መደምደምታ፡ ንኣብነታዊ መራሒ ሓርነኛ ኣሕመድ ናስር እነመሓላልፎ መልእኽቲ፡ እቲ ዝብህጎን ዝሰርሓሉን ዝነበረ ጉዳይ፡ ሎሚ ተቓለስቲ ብጾቱ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ተባዕ ስርሒት ኣንጻር ሓደ ካብ ትካላት ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ከም ዝፈጸሙ ብምብሳር፡ ዘይተሓላለ ጉዕዞ ቃልስና ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ፣ከም’ቲ ብህይወትካ ከለኻ ትሰርሓሉ ዝነበርካ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ንክኸውን ብተዋፋይነት ብዘይሕለል መንፈስን ክንሰርሓሉ ምዃና ቃል ንኣቱ።
ደጊምና ንኩቡራት ስድራ ቤቱን ንመላእ ኣባላት ግ.ሃ.ድ.ኤን ከምኡ’ውን ንኩሎም ኤርትራውያን ተቓለስቲ በዚ ሰፍ ዘይብል ክሳራ ናይ ብጻይናን መራሒናን ኣሕመድ መሓመድ ናስር ጽንዓትን ኣኻእሉን ክህብና እናተመነና፡ ህዝብና ከም’ቲ ስዉእ ብጻይና ዘማዕድዎ ዝነበረ፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራስን ፍትሕን ሰላምን ንክነግስ ቃልስታቶም ካብ ዝሓለፈ እዋናት ንላዕሊ ከበርትዑ ንጽውዕ።
ዝኽሪ ዓቢይ መራሒ ኣሕመድ ናስር ንዘልኣለም ኣብ ልብና ነባሪ ኢዩ !!
ክብርን ዝኽርን ንስዋኣትና !!
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ “ !!
ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
26/03/2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9479


text:
1 ንዮሴፍ ከኣ ናብ ግብጺ ኣውረድዎ። ጶጢፋር፡ በዓል መዋእል ፈርኦን፡ ሓለቓ ዘብዔኛታት ዝነበረ ግብጻዊ ሰብኣይ ድማ ካብ ኢድ እቶም ናብኡ ዘውረድዎ እስማኤላውያን ተሻየጦ።
2 እግዚኣብሄር ምስ ዮሴፍ ነበረ እሞ፡ ንሱ ዕዮኡ ዝቐንዓሉ ሰብኣይ ኰነ። ኣብ ቤት እቲ ግብጻዊ ጐይታኡ ድማ ነበረ።
3 ጐይታኡ ኸኣ እግዚኣብሄር ምስኡ ኸም ዘሎን ንሱ ዝገበሮ ዅሉ ድማ እግዚኣብሄር ኣብ ኢዱ ኸም ዜቕንዓሉን ረአየ።
4 ዮሴፍ ከኣ ኣብ ቅድሚኡ ሞገስ ረኸበ፡ የገልግሎውን ነበረ። ኣዛዝ ቤቱ ገበሮ፡ ዘለዎ ዅሉ ኸኣ ኣብ ኢዱ ሀቦ።
5 ኰነ ኸኣ፡ ኣብ ቤቱን ኣብ ኵሉ ጥሪቱን ካብ ዝሾሞ ጊዜ ጀሚሩ፡ እግዚኣብሄር ምእንቲ ዮሴፍ ኢሉ ንቤት እቲ ግብጻዊ ባረኻ። ኣብ ቤትን ኣብ መሮርን ኣብ ዝነበረ ዅሉ ጥሪቱ በረኸት እግዚኣብሄር ነበረ።
6 ዘለዎ ዅሉ ኣብ ኢድ ዮሴፍ ኣሕሊፉ ሀቦ። ዘለዎ ዘበለ ድማ፡ ብዘይ እታ ዝበልዓ እንጌራ ገለኳ ኣይፈለጠን። ዮሴፍ ከኣ መልክዔኛ፡ ትርኢቱ ድማ ጽቡቕ ነበረ።
7 ድሕርዚ ነገርዚ ኸኣ ዀነ፡ ንዮሴፍ ሰበይቲ ጐይታኡ ዓይና ኣውደቐትሉ እሞ፡ ምሳይ ደቅስ፡ በለቶ።
8 ንሱ ድማ እናአበየ፡ ንሰበይቲ ጐይታኡ፡ እንሆ፡ ጐይታይ ኣብ ቤቱ ምሳይ እንታይ ከም ዘሎ ኣይፈልጥን እዩ፡ ዘለዎ ዅሉ ድማ ኣብ ኢደይ ሂቡኒ እዩ፡
9 ኣብዛ ቤት እዚኣ ኻባይ ዚስልጥን የልቦን፡ ሰበይቱ ኢኺ እሞ፡ ብጀካኽስ ገለኳ ኣይከልኣንን። ከመይ ገይረኸ እዚ ዓብዪ ኽፍኣትን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከኣ ሓጢኣትን ክገብር እኽእል፧ በላ።
10 ኰነ ድማ፡ መዓልቲ ንመዓልቲ ንዮሴፍ እናተዛረበቶ ኽንሳ፡ ንሱ ምስኣ ኺድቅስ ወይስ ምስኣ ኽነብር ኣይሰምዓን።
11 ኰነ ኸኣ፡ ሓንቲ መዓልቲ ዕዮኡ ኺገብር ናብ ቤት አተወ፡ ኣብኣ ኣብታ ቤት ድማ ካብ ሰብ ቤት ገለ ሰብ ኣይነበረን።
12 ብኽዳኑ ቀጥ ኣቢላ ሒዛ ድማ፡ ምሳይ ደቅስ፡ በለቶ። ንሱ ግና ክዳኑ ኣብ ኢዳ ሐደገላ፡ ሀዲሙ ኸኣ ንግዳም ወጸ።
13 ንሳ ድማ ክዳኑ ኣብ ኢዳ ኸም ዝሐደገን ንግዳም ከኣ ከም ዝሀደመን ምስ ረአየት፡
14 ንስድራ ቤታ ጸዊዓ፡ ርአዩ፡ ኪሰሓቐልናስ እብራዊ ሰብኣይ ኣእትዩልና፡ ንሱ ምሳይ ኪድቅስ ናባይ ኣተወ፡ ኣነ ኸኣ ዓው ኢለ ኣእዌኹ።
15 ኰነ ድማ፡ ቃለይ ዓው ኣቢለ ኸም ዘእዌኹ ምስ ስምዔ፡ ክዳኑ ሐዲጉለይ፡ ሀዲሙ ንግዳም ወጸ፡ ኢላ ተዛረበቶም።
16 ነቲ ኽዳኑ ድማ፡ ጐይታኡ ናብ ቤቱ ኽሳዕ ዚመጽእ፡ ምስኣ ኣንበረቶ።
17 ከምዚ ኢላ ኸኣ እዚ ነገርዚ ነገረቶ፡ እቲ ዘምጻእካልና እብራዊ ባርያ ኺሰሓቐለይ ናባይ አተወ።
18 ኰነ ድማ፡ ቃለይ ዓው ኣቢለ ምስ ኣእዌኹ፡ ክዳኑ ሐዲጉለይ ንግዳም ሀደመ።
19 ኰነ ኸኣ፡ ጐይታኡ እታ ሰበይቱ ባርያኻ ኸምዚ ነገርዚ ገበረኒ፡ ኢላ ዝነገረቶ ዘረባ ሰምዔ፡ ኵራኡ ነደደ።
20 ጐይታ ዮሴፍ ድማ ወሲዱ ናብታ ቤት ማእሰርቲ፡ እቶም እሱራት ንጉስ ዚእሰሩላ ቦታ፡ ኣእተዎ። ኣብኣ ኸኣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ነበረ።
21 እግዚኣብሄር ግና ምስ ዮሴፍ ነበረ፡ ምሕረት ድማ ገበረሉ፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ሓለቓ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ ሞገስ ሀቦ።
22 እቲ ሓለቓ ቤት ማእሰርቲ ድማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዝነበሩ ዅሎም እሱራት ኣብ ኢድ ዮሴፍ ኣሕሊፉ ሀቦ። ኣብኡ ዝገበርዎ ዘበለ ዅሉ፡ ገባሪኡ ንሱ ነበረ።
23 እግዚኣብሄር ምስኡ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ሓለቓ ቤት ማእሰርቲ በቲ ኣብ ኢዱ ዝነበረ ብገለኳ ኣይሐልን ነበረ። ዝገበሮ ዅሉ ድማ እግዚኣብሄር የቕንዓሉ ነበረ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ትካል መፍረ ነፋሪት ቦይንግ: ኣበር “ሰንሰ”ር ዝተባህለ ኣካል ነፋሪት፡ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዘጋጠመ ምሕምሻሽ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተራ ከምዝነበሮ ኣፍሊጡ።
መርመርቲ እቲ ሓደጋ ኢትዮጵያ ብወገኖም “ኣንታይ ስታል ሲስተም” ዝተባህለ ኣካል; ልክዕ ድሕሪ ምብራር ኣብ ግዜ ሓደጋ ኣብረርቲ ክቆጻጸርዋ ኣብ ዝቃለሱሉ ዝነበሩሉ ግዜ ብኣፋ ቁልቁል ክትንቆት ከምዝገበራ ኣብቲ ትማሊ ዘውጽእዎ መባእታዊ ውጽኢት መርመራ ኣፍሊጦም።
ሚኒስተር መጎዓዝያ ኢትዮጵያ ወይዘሮ ዳግማዊት ሞጎስ; 157 ሰባት ናይ ዝቐተለት ኣብረርቲ ዝተሓምሸሸት ቦይንግ 737 MAX 8 ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ; ብኣፍራይ ኩባንያ ንዝተዋህበ ኣገባብ እኳ እንተተኸተሉ; ነታ ነፋሪት ግና ክቆጻጸርዋ ኣይከኣሉን ክትብል ብተወሳኺ ኣፍሊጣ።
እቲ መባእታዊ ውጽኢት ምስታ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ጃቫ ኢንዶነዥያ ኣብ ባሕሪ ዝተሓምሸሸት ቦይንግ ዝዓይነታ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢንዶነዥያ ናይ ዘጋጠመ ሓደጋ ተመሳሳሊ ምንባሩ ድማ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
ጋንታ ሊቨርፑል ድሕሪ 30 ዓመታት ሻምፒዮና ፕሜርሊግ እንግሊዝ ማዃና ኣረጋጊፃ
ኣዲስ ኣበባ፣ 19 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ጋንታ ኩዕሾ እግሪ ሊቨርፑል ድሕሪ 30 ዓመታት ተዓዋቲት ፅዋዕ ፕሜርሊግ እንግሊዝ ማዃና ኣረጋጊፃ።
ጋንታ ኣንፊልድ ሊቨርፑል፥ ትማሊ ኣብ መበል ካልኣይ ደረጃ ትርከብ ጋንታ ማንቸስተር ሲቲ ብቼልሲ ምስዓራ ስዒቡ ኢያ ሻምፒዮና ኮይና ዘላ።
ተፃወትቲን ደገፍቲን እታ ጋንታ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ዝረኸቡዎ ዓወት እናኽበሩ ይርከቡ።
ኣሰልጣኒ የርገን ክሎፕ ኩነታት እንትመዓራረ ምስ ደገፍቶም ብምዃን እቲ ዓወት ንምኽባር ከምዝሓሰቡ ተዛሪቦም።
ትማሊ ምሸት ኣብ ዝተገበሩታት ፕሪሜር ሊግ እንግሊዝ ጋንታ ኣርሰናል ናብ ስታዲየም ቅድስት ማሪያም ተጓዒዛ ንጋንታ ሳውዝ ሃምፕተን 2 ን 0 ብምስዓር ብዓወት ተመሊሳ።
በርንሌይ ንዋትፎርድ 1 ን 0 እንትትስዕር፥ ትፅቢት ዝተገበረሉ ፀወታ ማንቸስተር ሲቲን ቼልሲን ድማ ብዓወት ጋንታ ቼልሲ ተዛዚሙ።
ጋንታ ቼልሲ 2 ን 1 ብምስዓር ኣብ ቀፃሊ ዓመት ዝህልዋ ተሳትፎ ቻምፒዮንስ ሊግ ኣውሮፓ ንምዕዋት ትገብሮ ፃዕሪ ኣጠናኺራ ቀፂላ ኣላ።
እዋናዊን ሓዱሽን ሓበሬታ ንምርካብ ናይ ቴሌግራም ገፅና ሰብስክራይብ ይግበሩ/ራ!
https://t.me/tigrignafana


text:
ኣብ ኣመሪካ ኣብ ሆስፒታላት፣ክሊንካትን መደብራት መሸጢ መድሃኒታት ፋርማሲታትን ካብ ልዕሊ 6 ወርሒ - 5 ዓመት ዕድመ ንዝኾኑ ቆልዑት ትማሊ ሰሉስ ክታበት ኮቪድ19 ምሃብ ተጀሚሩ።ደቆም ካብ ዝኸፍአ ተፅዕኖ ናይቲ ቫይረስ ንምክልኻል ብዝደልዩ ብዙሓት ወለዲ ተቐባልነት ረኺቡ ኣሎ።
ፕረዚደንት ጆ ባይደን ኣብ ዋሽንግተን ዝርከብ ክታበት ዝወሃበሉ ሓደ ክሊንክ ተረኺቦም ኔሮም።
ባይደን ካብ ሽዱሽተ ወርሒ ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑት ክታበት ምውሳድ ምጅማሮም እታ ሃገር ካብቲ ለበዳ ክትሓዊ ኣገዳሲ ምዕራፍ እዩ ኢሎም።
"እዚ ኣገዳሲ ታሪኻዊ ምዕራፍ እዩ።ኣመሪካ ሕጂ ክሳብ ደቂ ሽዱስተ ኣዋርሕ ዕሸላት ውሑስን ውፂታውን ክታበታት ኮቪድ19 ምሃብ ዝጀመረት ኣብ ዓለም ፈላመይቲ ሃገር ኮይና ኣላ።ኣንፃር ክታበት ነካይዶ ብዘለና ግጥም ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ኣመሪካዊ ህይወት ኣድሕን ዝኾነ ክታበት ክረክብ ይኽእል እዩ።ምምሕዳረይ ምስ ማእኸላት ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም ብምትሕብባር እዚ ኩነታት ክፍጠር ነዊሕ ክትልምን ክዳሎን ፀኒሑ እዩ።"
ኤጀንሲ መድሃኒታት ኣውሮጳ ንውሳነ ኣመሪካ ብምስዓብ ንትሕቲ ሽዱሽተ ወርሒ ቆልዑ ንምሃብ ንክታበት ሞደርና ይግምግሞ ኣሎ።


text:
እተን በዓልቲ ስልጣን ዩስኤኣይዲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድኦ ቃለ-መጠይቅ ብደርቂ ንዝተጎድኡ ኢትዮጵያዊያን ዘድሊ ሓገዝ ንምትእክካብ ደረጃ’ቲ ደርቂን ምንቅስቃስ ረድኤትን ከምዝረኣያ ገሊጸን።
ኣብ ኣሜሪካ ዓለም'ለኸ ትካል ምትሕብባር ረድኤት ዩኤስኤኣይዲ ናይ ዲሞክራሲ ጎንጽን ሰብኣዊ ረድኤትን ተተካኢት ተሓሓጋዚት ኣመሓዳሪት ዲና ኤስፔስቶ ከምዝበልኦ ሃገረን ዝለዓለ ሓገዝ ምሃባ ገሊጸን። ዛጊት ልዕሊ ፍርቂ ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ከምዝሃበትን እዚ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣዝዩ ዝለዓለ ምኳኑ ገሊጸን።
'ኣሜሪካ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ዝሃበቶ ረድኤት መግቢ ሰለስተ ዕጽፊ ዝኸውን ሎሚ ዓመት ሂባ’ላ። ምኽንያቱ ዘድሊ መጠን ረድኤት ዝለዓለ'ዩ። ልዕሊ 10 ሚሊዮን ሰባት ህጹጽ ረድኤት መግቢ፡ 6 ሚሊዮን ሰባት ቀረብ ማይ፡ 1.7 ሚሊዮን ሰባት ኸአ ቀረብ ዘርኢ፡ ልዕሊ 2.1 ሚሊዮን ሰባት ኸአ ጉድለት ዝተመጣጠነ መግቢ ከምዘለዎም ንፈልጥ ኢና። እቲ ጸገም ክሳብ ክንደይ ዝኸፍአ ምኳኑ ዝነግሩና ብዙሓት ኣሃዛት ኣለው’ ኢለን።
እዚ ህጹጽ ምላሽ ምሃብ የድሊ ምኽንያቱ ሳዕቤኑ ዝገደደ’ዩ ዝኸውን ስለዚ ዘድሊ ንምግባር ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ኢና። ኣሜሪካ ተወሳኺ ሓገዝ ክትህብ’ያ ካልኦት ለገስቲ'ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዱ ንጽውዕ። መንግስቲ ድማ ምሳና ክተሓባበር ንጽውዕ ኣለና ኢለን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ቴሌቪዥን ኣብ ናይ ትማሊ ምሸት ዜና 2 ጥሪ 2009 ዓ.ም ከባቢ ሰዓት ክልተ ናይ ምሸት ኣብ ከተማ ጎንደር ጣቢያ ዜሮ ሸሞንተ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ሽሙ ዘይተገልፀ ሆቴል ናይ ኢድ ቦምብ ተደርቢዩ ኣብ ውሽጢ እቲ ሆቴል ካብ ዝነበሩ ሓደ ሰብ ሞይቱ ካልኦት 18 ሰባት ድማ ከቢድን ቀሊልን መቑሰልቲ ከምዝወረዶም ንኮማንድ ፖስት ብምጥቓስ ሓቢሩ።
ብተመሳሳሊ ዕለት ኣብ ከተማ ጎንደር ጃንተከል ወርካ ኣብዝተባህለ ቦታ ምሸት ሰዓት ሓደን ፈረቓን መንንቶም ብዘይተፈልጠ ኣካላት ኣብ ልዕሊ ሓደ ናይ መዘናግዒ ቦታ ዝተደርበየ ቦምብ ከይተተኮሰ ከምዝተረፈ ይገልፅ።
እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣብ ከተማ ባህርዳር ሽሙ ኣብዘይተገልፀ ሆቴል ዝተደርበየ ናይ ኢድ ቦምብ ተተኹሱ ኣብ ልዕሊ ሰብ ይኹን ንብረት ጉድኣት ኣይበፅሐን ይብል ።
እቲ ኮማንድ ፖስት እዞም ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ዝበሎም ንምሓዝ ኣብ ዘካይዶ ፃዕሪ ህዝቢ ክልቲአን ከተማታት ንፀጥታ ሓይልታት ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ክተሓባበር ፀዊዑ’ሎ ።


text:
13-18 ዓመት ቈልዑ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 5 9 2018
ከም ወላዲት ናይ መንእሰይ መጠን ኣብቲ ናይቲ ውላድኪ ሂወት ጌና ዓቢ ኣገዳስነት ኣሎኪ። ወላዲት ምኳን ዘይምቍራጽን ቀልጢፍኪ ኣዚዩ ብዙሕ ሓልፍነት ነቲ መንእሰይ ዘይምሃብን ኣገዳሲ እዩ።
ስእሊ: Colourbox
-
ምዕባለ ናይ’ቲ ቈልዓ
ብዙሓት መንእሰያት ኣብ ግዜ ጉብዝንኦም ካብ ወለዶም ነጻ ክኾኑ ይጅምሩ። ነብሶም ክኽሉን ናብ ናይ ዓቢ ሰብ ሂወት ክቀራረቡን ክጅምሩ ይደልዩ። ወለዲ ንደቆም ኣብቲ ናይ ዓቢ ሰብ ሂወት ንምእታው ዝገብርዎ ጕዕዞ ክድግፍዎም ሓላፍነት ኣሎዎም። ነቲ ቈልዓ ገደብ ክትገብረሉ ንምኽኣል ሓደ ሚዛን (ሜላ) ክትረኽቢ ኣገዳሲ እዩ። ማዕር-ማዕረኡ እቲ ቈልዓ ኣብዛ ሓዳሽ ዓዲ ክምዕብል ክኽእል ኣሎዎ።
ጕብዝና፣ ጕርዝና
ኣብ እዋን ጕብዝና ኣካላት ካብ ቈልዓ ናብ ዓቢ ሰብ ይቕየር። ጕብዝና ምዓስ ከም ዝጅምር ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ፡ ንመብዛሕትኦም ግን ኣብ መንጎ ዓሰርተን ዓሰርተ ሰለስተን ዕደመ ይጅምሮም። መንእሰያት ብዛዕባ ጾትኦምን ኣካላቶምን ክሓስቡ ክጅምሩ ንቡር እዩ። ከምኡ'ውን ኣፍቃሪ ወይ ኣፍቃሪት (መሓዛ ናይ ወዲ ወይ ጓል) ክህልዎም ንቡር እዩ።
-
ቤት ትምህርቲ
ቈልዑ ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ታሽዓይ ክፍሊ ይኸዱ። ኣብ ሽወደን ኵሎም ናይ መባእታ ትምህርቲ ዝወድኡ መንእሰያት፡ ናይ ሰለስተ ዓመት ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ክመሃሩ መሰል ኣሎዎም። ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ንቐጻሊ ትምህርትን ናይ መጻኢ ግዜ ናይ ስራሕ ሂወትን መሰረታዊ ፍልጠት የቕስሙ።
-
ናይ’ቲ ቈልዓ ጥዕና
ኣብ ሓደ ናይ መንእሰይ ኣካላት ብኽልቲኡ ኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ብዙሕ ነገራት የጋጥም እዩ።
መንእሰይ ውላድኪ እንተ ሓሚሙ ምስቲ ኣብ ከባቢኹም ዝርከብ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ግበሩ።
ሓደ ሓደ መንእሰያት ከዛርብዎ ዝኽእሉ ገለ ሰብ ከድልዮም ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ኵነት ምስ አለቭሄልሳን ወይ ክሊኒክ መንእሰያት ክራኸቡ ይኽእሉ እዮም።
-
ናይ’ቲ ቈልዓ ናይ ነጻ ግዜ
ነጻ ግዜ (ግዜ ዕረፍቲ) ሓደ ኣገድሲ ክፋል ናይ መንእሰያት ሂወት እዩ። እዚ እቶም መንእሰያት ናይ ገዛእ ርእሶም መንነት ንከማዕብሉ እውን ኣገዳሲ እዩ።
ብዙሓት መንእሰያት ሙዚቃ ይሰምዑ፣ ኢንተርነት ይጥቀሙ፣ ተለቪዥን ይርእዩ፣ ምስ የዕሩኽቶም ብሓባር ነገራት ይገብሩ ወዘተ።
እቶም ቈልዑ እንዳ ዓበዩ ክኸዱ ኸለዉ ኣባልነት ኣብ ማሕበር እንዳ ነከየ ይከይድ።
-
ኣልኮል
ሳዕቤን ኣልኮላዊ መስተ
ኣልኮል ንኣእምሮ ዝጎድእ ስሚ እዩ። ነኣሽቱ ክሳብ 25 ዓመት ዝመልኡ ኣእምሮኦም ኣብ ምምዕባል ስለዝርከብ ንጉድኣት ኣልኮል ተኣፋፈፍቲ ይገብሮም።
ኣልኮል የስክር ብምዃኑ፡ እንወስዶም ገምጋማትን ስጉምታትን በዚ ክጽሎ ይኽእል። ኮተቴ ባዕላቶም ከም ዝብልዎ፡ ክሰትዩ እንከለዉ ንዓበይቲ ሽግራት ከም ዝሳጥሑ ይሕብሩ። እዚ ሽግራት'ዚ ንኣብነት ባእሲ፡ ዓመጽ፡ ሓደጋ፡ ዘይተደልየ ስጋዊ-ርክብ፡ ሰኺርካ መኪና ምዝዋር ወይ ውን ምስ ዝሰተየ ኣውቲስታ ተጻዒንካ ምኻድን ካልእ የጠቓልል።
ሓበሬታ
- ካብ መሸጢ መስተ ትካል ሲስተም-ቦላገት መስተ ንምግዛእ ሓደ ሰብ ብውሑዱ 20 ዓመት ዝመልአ ክኸውን ኣለዎ።
- ኣብ ኣብያተ-መግቢ መስተ ንምእዛዝ ሓደ ሰብ ብውሑዱ 18 ዓመት ዝመልአ ክኸውን ኣለዎ።
- ኣብ ድኳናት ውን እንተኾነ ህዝባዊ መስተ ነቶም ብውሑዱ 18 ዓመት ዝመልኡ ክሽየጥ ኣለዎ።
- ንነኣሽቱ መስተ ዝዕድግ ሰብ መቕጻዕቲ ወይ ውን ማእሰርቲ ክብየነሉ ይኽእል።
ናይ ሓበሬታ ጥራዛት ንዓኻ፡ ኣብ ገዛኻ ኮተቴ ውላድ ዘሎዉኻ
-
ትምባኾ
ሳዕቤናት ትምባኾ
ሽጋራ ምትካኽን ትምባኾ ምቑሓምን ዝጀመሩ መንእሰያት ወልፈኛታት ይኾኑ'ሞ ከቋርጽዎ ኣሸጋሪ ይኾኖም።
ኒኮቲን ወልፊ ዘትሕዝ ኣብ ኩላቶም ዓይነታት ትምባኾ ዝርከብ ባእታ ኢዩ። ኒኮቲን ናይ ልቢ ህርመት ዘዛይድን ጸቕጢ
ደም ዘብዝሕን ኢዩ። ዑደት ደምን ሓፈሻዊ ዓቕምናን ዝተዳኸመ ይኸውን። ምትካኽ ሽጋራ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ዝተቓላዕና ይገብረና። ንኣብነት፥ ኣዝማ፡ ሕማም ሽኮርያ ቁጽሪ 2፡ ኮል (Kol) ብሰንኪ ምትካኽ ሽጋራ ዝመጽእ ሕዳ'ር (kronisk) ናይ ሳንቡእ ሕማም ፡ ናይ ልቢን ናይ መትንታት ደምን ሕማም፡ ከምኡ'ውን መንሽሮን (cancer)።
ሓበሬታ
- ደረት ዕድመ 18 ዓመት።
- ትምባኾ ንካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ጥራሕ ኢዩ ዝሽየጥ።
- እቲ ገዛኣይ እቲ ትንባኾ ንትሕቲ 18 ዝዕድሚኦም ክህቦም ኢዩ ዝብል ጥርጣረ ምስዝህሉ ምሻጥ ኣይፍቀድን። ምዕዳል (ምሽቃጥ) (langning) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
- ኣብ ናይ መዋእለ ህጻናት፡ ቤት ትምህርቲን ናይ ቆልዑትን መንእሰያትን ንጥፈታት ዝካየደሎም ኣባይቲታት ምትካኽ ክልኩል ኢዩ።
- ሽጋራ ኣብ ቀጽሪታት ቤት ትምህርቲ፡መዋእለ ህጻናትን መዘናግዒ ቈልዑትን (fritids) ምትካኽ ክልኩል ኢዩ። እዚ ናይ ምትካኽ እገዳ ብቀትሪ ይኹን ብለይቲ ኣብ ዝኾነ ግዜን መዓልቲን ኢዩ።
- ምትካኽ ሽጋራ ኣብ ኩላተን ናይ ሓለዋ ጥዕና ኣባይቲታት ዝተኣገደ ኢዩ።
- ኣብ ኩላተን ህዝባውያን ኣባይቲታት ንኣብነት ኣብ ኣባይቲ ትያትር፡ኣባይቲ ሲነማ፡ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን፡ናይ ዕዳጋ ኣባይቲታትን ከምኡውን ኣብ እንዳ ሻሂን ቡንን ቤት መግብን ሽጋራ ምትካኽ ዝተኸልከለ ኢዩ።
-
ድሮጋ (ከም ሓሽሽ ወዘተ ዝኣመሰለ)
ሳዕቤናት ናይ ካናቢስ
መብዛሕትኦም ካናቢስ ዘትክኹ መንእሰያት ካናቢስ ፍሱህን ሕጉስን ይገብረካ ፡ ሓደሓደ እዋን ፍሽኽ ፍሽኽ የብለካ ጸኒሑ ግን ህዱእን ዝተዛነኻን ይገብረካ ይብሉ። ግን ኩሉ ሰብ ሓደ ዓይነት ስምዒት ኣይስመዖን ኢዩ።
ካናቢስ ነባሪ ዝኾነ ዘይተጸበናዮ ሳዕቤናት የስዕብ። ኣእምሮና ምስተተንከፈ ሓሳባትና ፋሕ ይብልን እንህቦ መልሲ ድማ ሓሲብና እንምልሶ ኣይከውንን። ኣብ ቀረባ እዋን ዝተገብረ ነገር ክንዝክር የሸግረና፡ ሓድሽ ነገር ክንመሃር'ውን ኣጸጋሚ ይኾነና። ካልኦት ከበድቲ ሳዕቤናት ድማ ከም፡ ከቢድ ፍርሒ፡ ምርባጽን ከቢድ ናይ ኣእምሮ ጸቕጥን (depression) ኢዮም። ብተወሳኺ ትኪ ናይ ካናቢስ ካብ ናይ ሽጋራ ትኪ ዝያዳ ሓማም መንሽሮ (cancer) ከስዕብ ይኽእል።
ካናቢስ ምውሳድ እዞም ዝስዕቡ ማሕበራዊ ሳዕቤናት የኸትል፡ ሽግር ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ምቅይያራት ናይ ኣዕሩኽን ግርጭትን። ውላድካ ዕጸ ፋርስ (narkotika) ዘዘውትር እንተድኣኰይኑ እሞ እዚ ተግባር'ዚ ንፖሊስ እንተተሓቢሩ፡ ንኣብነት መዘወሪ ማኪና ፍቓድ ምርካብ፡ ናብ ኣሜሪካ ንምጋሽ ፍቓድ ምርካብ ዝኣመሰሉ ኣጸገምቲ ይኾኑ። ገለ ገለ ስራሓት ንምርካብ'ውን ኣጸጋሚ ክገብሮ ይኽእል ኢዩ።
ሓበሬታ
- ካናቢስ እቲ ኣብ መንእሰያት ኣዝዩ ግኑን ዝኾነ ዘይሕጋዊ ዕጸ ፋርስ (drog) ኢዩ።
- ካናቢስ ምስዝርከበካ ምኽንያቱ ብዘየገድስ ዘይሕጋዊ ኢዩ፣ ምብቋል፡ ምሻጥ፡ ምዕዳግ፡ ምጥቃምን ምቕማጥን።
- እዚ ሕጂ ዝሽየጥን ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ዘሎ ካናቢስ ካብቲ ብ 70'ታት ዝነበረ ካናቢስ ዝሓየለ ኢዩ።
- ስፓዪስ (spice) ብዙሕ ዝውቱር ኮይኑ ዘሎ፡ ዝደርቑ ዓይኒ ዓተራት ዝሓዘ ክነሱ ናይ ካናቢስ ጋዝ ዝተነፍሖ ኢዩ።
- ዝበዝሑ ካናቢስ ዘትክኹ መንእሰያት ብሽጋራ ምትካኽ ኢዮም ዝጅምሩ።
- ካናቢስ ንመጀመርያ ግዜ ክፍትኑ ከለው፡ ኣልኮላዊ መስተ ድሕሪ ምስታዮም ኢዩ።
- ዝበዝሕ እዋን ካናቢስ ካብ ዓርኪ ወይ ናይ ዓርከይ ዓርኪ ኢዩ ዝርከብ። ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ናእሽቱ ግላዊ ፌስታታት ይዝውተር።
ናይ ሓበሬታ ጥራዛት ንዓኻ፡ ኣብ ገዛኻ ኮተቴ ውላድ ዘሎዉኻ
-
ምኽርን ሓገዝን
ኣብ'ዚ ኮሙን ምኽርን ሓገዝን፡ ናይ ወላዲት ምኳን ትምህርቲ ንምርካብ ወይ ምስ ካልኦት ወለዲ ተመኩሮኺ ንምልውዋጥ ትኸድሎም ብዙሓት ዝተፈላለዩ ቦታታት ኣሎዉ።


text:
ንግደት ነብዩ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ኣብ ኒው-ዮርክ
ንግደት ነብዩ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ኣብ ኒው-ዮርክ
ጕዕዞ ኣባ ጎብየ ናብ ጽምብላሊዕ
ቃላት ንስምዒት ኵነታት ኵታ ኵሉ ኣብ ውሽጢ ግዜን ቦታን ዝቓነን ዝድህሰስን ዘይድህሰሰን ተሰኪሙ ናብ ቃልዕ ከምጽእ ሓይሊ ኣለዎ እኳ ክበሃል እንተተኸኣለ፡ ኣብ ገለ እዋናት ግና ሓጎስ ክንየው ክትገልጾ ትኽእል ሓይሊ ከይዱ ፍንጭሕ ምስ እትብል፡ ጓሂካ ክንየው ጓሂ ሓሊፉ ሕርር ኵምትር ምስ እትብል፡ መግለጺ ሲኢንካ ዕንድ ትብለሉን ስቕ ትመርጸሉን ኵነታት ብዙሕ ኢዩ፡፡ ስግንጥርነት ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ እርይ ቅርም ኣቢልካ ዝውዳእ ስለ ዘይኾነ ንሎሚ ኣብ ኒው-ዮርክ ኣዕንተይ ዝተዓዝብኦ ዘስደምም ፍጻሚ ብመልክዕ ፖለቲካዊ ዳእላ ( political satire) ከቕርቦ ክፍትን ኢየ፡፡ እቲ ኸመይ ንዘይንቡር ነገር ብኑቡር ኣገላልጻ ክትገልጾ ቃላት እውን ኣስደዲምምዎ ከም ጽምብላሊዕ ክንፊ ኣቢቝሎም ስለ ዝበሩዃ፡ ሕጨጫ ኣስናን ጫሕ እንዳበልካ እንተቐረብካዮ ይምረጽ፡፡ እንተዘይኮይኑ ነቲ ሕልና ዝጽይኖ ክንየው ሓጢያት ዝበረኸ ረሲእነት ክትገልጽ ልብኻ ዶ ጦቕ ክትብል ኮይንካ?
ንግደት ነብዩ ሓሶት ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ብዓብዩ ድምቐት ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ ብዕለት 25/2011 ተኺቢሩ ዊዒሉ፡፡ ምእመናን ዘእመ ምልኪ ወጋሕታ ሰዓት ሰለስተ ካብ ዲሲ ኣውቶብስ ተጻዕኖም ክመጹ ከለው፡ ገለ እውን ንጽድቒ ክኾነና ባዕልና ብመኪናና ክንከይድ ዝበሉ እኳ እንተዘይተሳእኑ ካብኡ ሕልፍ ብዝበለ ብእግርና ክንፍትን ኢና ዝበሉ ገና ከይተበገሱ፡ ልቦም ገበታ ክትሃርም ምስ ጀመረት ነቲ ማራቶን ጕዕዞ ጽድቒ ከቛርጽዎ ተገዲዶም፡፡ ዘእመ ምልኪ መታን ባህ ክብሉ፡ ቖሉኡ ረፍ ዘብል ቀይሕ-መይሕ፡ ኵትሻ፡ ጎባጕብ፡ ማይ ዝመስል ቍኖ ክዋደድ ኢዩ ውራይ ተታሒዙ ቀንዩ፡፡ ኣብ ዲሲ ቖ ነንቲ ተሳኢነን፡ ቍኖ ብሪጋ ኢዩ ነይሩ ይበሃል፡፡ ምእመናን ዘእመ ምልኪ፡ ኣብ ማእከል ማን ሃተን ንክብሩ፡ ከም ሓውለቲ ብሽክን ሓውልቱ ክንደቕ ኣለዎ ዝብል ጠለብ እኳ እንተኣቕረቡ፡ ግብራውነቱ ተመዚኑ፡ ንዓመታ ንግደቱ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝጽምበለሉ እዋን ሓወልቱ ክቐውም ብስምምዕ ተረዳዲኦም፡፡ ሓወልቱ ሞቱ ዲዩ ሓወልቲ ህላዊኡ ግና ገና ኣይነጸረን፡፡ ሓንቲ ኣደ፡ ንዘእመ ምልኪ ኣብዛ ቅርቅርተይ ከም ታቦት ኮፍ ከብሎ ኢየ ኢለን ስነ-ሞገት ስለ ዘልዓላ፡ ኣብ መንጎ ኣሰሰይቲ ነቲ በዓል ዘሳስዩ ዝነበሩ፡ ኣዝዩ ምጭንናቕ ዝፈጠረ ኵነት ኢዩ ነይሩ፡፡ ዝፋን ዘእመ ምልኪ ከመይ ገይርካ ኢዩ ኣብ ልዕሊ ቅርቅቲ ዝስቐሎ? ኣብ ዓለም ተፈቲኑ ዶ ይፈልጥ? ኣብ መወዳእታ ካታሎግ ገናጺሎም ክፍትሹ እሞ መልሲ ሒዞም ክምለሱ እኳ እንተፈተኑ እተን ኣደ ስለ ዘይዓገባ….ሒሕ እንዳበላ ከጕርዓ ስለ ዝጀምራ፡….ጨና መና ነስኒሶም ቖልኤን ዘፍ ኣቢሎሞ፡፡ ሓደ ሰብኣይ እውን ንዘእመ-ምልኪ ጥምት ምስ ኣበልዎ፡ ንብዓቶም ሕልብ ሕልብ ኣቢሎም ዛሮም ስለ ዘይፈኾሶም፡ ተጠሊቖም ከእውዩ ምስ ጀመሩ፡ ሓዞ ሓዞ ኮይኑ ማይ ዝሑል ኣብ ርእሶም ኣፍሲሶም ኣቢዶሞም፡፡
ኣቱም ሰባት ተኣምር ኢዩ፡፡ ምልክታት ሻምናይ ሽሕ ኢዩ ኢልካ ምጾቶታት ክትብሎ ትደናናዕ፡፡ ነቢ ሓሶት ኢሰያስ ትንቢታቱ ክሰምዑ ፈጨው ኢሎም ኣብ ዝጽበዩሉ ዝነበሩ እዋን፡ ሓደ ” ነቢ ኢሰያስ ከም ሰብ ትድቕስ ዶ? ኣብ መዓልቲ ክንደይ ሰዓት ትድቕስ?” ኢሉ ኣብ ዝሓተተሉ እዋን ” ኣመና ደፊርካ ንነቢሲ ሰብ ቍጺርካዮ ክንደይ ሰዓት ትድቕስ ትብሎ? ” ኢሎም ክገንሕዎ ዝፈተኑ ብዙሓት ኢዮም ነይሮም፡፡ እንተኾነ ዘእመ ምልኪ ባዕሉ ” ሸሞንተ ክሳብ ትሽዓተ ሰዓት ቀም ከም ዘብል ፡፡ ኣብዚ ናይ ቀምታ እዋን ሳሕቲ እንተዘይኮይኑ ዝበዝሕ ግዜ ራኢታት ከም ዝርኢ፡፡ ኣብ ገለ እዋን እውን ቀም ኣቢሉ ከሎ፡ ወያነ ኵናት ከም ዝኸፈተትሉ፡፡ ድሕሪ ንግደት ካታሎግ ንዓስርተ ሓደ ዓመት ምስ ምእመናኑ ስለ ዘይተረኣኣየ ኣዝዩ ከም ዝናፈቖም፡ ክገልጽ ከሎ፡ ኣብ ሕልሚ ዓለም ዘሎ እምበር ህልው ህውታቴ ኣይስምዕን ኢዩ፡፡ ዘእመ ምልኪ ኣፉ ኣብ ዝኸፈተሉ እዋን ነፍሲ ወከፍ ምእመን ኣብስንቲ ንብዓት ተሓሊቡ ኢዩ፡፡ ጥብ ዝበለት ልግዔ ንብዓት ምእመን ኣብ መዓላ ከንውዕላ ብዝብል ኣጋንኦም ሒዞም ንብዓት ዘዕቖሩ እውን ኣይተሳእኑን፡፡ ብጽፍርና ዝነበረት ጭርሖ ዘእመ ምልኪ ግዲ እተን ኣጽፋር ረጊፈን ኮይነን ብንብዓትና ዝተቐየረ ኢዩ ዝመስል፡፡ ምናልባት ብነብዩ ሓሶት ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ዝተባረኸ ንብዓት ከም ጸግታ ማይ ድጋም ይጥቐሙሉ ይዅኑ መን ይፈልጥ?
ነብዩ ሓሶት ኢሰያስ ዘእመ-ምልኪ ብኣፋፊት ክኣቱ እንዳተጸበይዎ፡ ብሕጓ ምእታው ካብቲ ንምእመናኡ ዘደነቐ ትእንግርቲ’ዩ ነይሩ፡፡ ደቒ ሕድርትናስ….ማዕጾ ብዕጽው ሰተት ኢለን ከም ዝኣትዋ፡ መሶብ ከፊተን ዘይሰንከትኦ ጣይታ ከም ዝበልዓ ንፈልጥ፡፡ ወዲ ሕድርትና ኸ ኣሎ ዲዩ? ምትሓት ፍጥረት? ዝገርም እኮ ኢዩ ጥብ ኢሉስ ኣብዛ ኵርሲ ሮፎጥ? በዚ ዝተገረመ ሓደ ምእመን ኣውልኡ ከምዚ ኢሉ ከውርዶ ጀመረ፡፡
“ ጢሒሻ…..ወዲ ኣፎም ጢሒሻ….
ጢሒሻ ወዲ ኣፎም ጢሒሻ…..
ንናቕፋ ሓራ ተውጽኣ ብማሕረሻ…
ንባጽዕ ሓራ ተውጽኣ ብሞዶሻ….
ዓቐይትኻ በዓል ማንኪ በዓል ኪሻ
ብሕጓ እምበር ኣቲኻያ ነዛ ገዛ….
ኒው ዮርኪ ግይጽ ትብል ኣላ ተሓጕሻ
መናድቕ እቲ ኣዳራሽ ሰሊሙ ዝነበረ ባንዴራ ኤርትራ ክሳብ ዘንበድብድ ጣቕዒት ዘኒቡ ኢዩ፡፡ ጠቓዕ ጠቓዕ……..ኣየቓረጸን…..ነብዩ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ብደው ስለ ዝረብረበ ብውሽጢ ልቡ “ እዞም መጣቕዕቲ ከምኣ ኢሎም ኣለው፡ ዘገርም ኢዩ” ኢሉ ብልቡ ሕሜታ ኣዝኒብሎም ኢዩ፡፡ ኣበይ እሞ ሰሚዖሞ….ጠቓዕ ጠቓዕ…….ጠቓዕ…ገለስ እንተ እቲ ዝበውኦ ሕላም ከይሃሰን፡ እንተስ ጕንቦ ኢደን ስምብር መሲሉ ጸላዕላዕ ኢልወን፡ ሸበጠን ኣውጺኤን ጣቒዒተን ክቅጽላ ተገዲደን ኢየን፡፡
ምእመናን ነቢ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ወርትግ ከበሮን ክራርን እኳ ካብ ኢዶም ዝፈልዩ እንተዘይነበሩ፡ ንሩዱእ ምኽንያት ጥራሕ ኢዶም ጠልጠል እንዳበሉ ክኣትው ኢዮም ተቐሲቦም፡፡ ሳንጣ ማንጣ፡ ቖርባብሻ ኣይፍቐድን ኢዩ፡፡ ማሕታ ናይ ስእለ-ምስሊ ይዅን ቪድዮ ነቢ ኢሰያስ ዛሩ ስለ ዘልዓለሉ፡ ኣብ ገዛዅም ገዲፍኵሞ ምጹ ኢዮም ተባሂሎም፡፡ ነፍሲ ወከፍ ዘእመ ምልኪ ዝተዛረባ ቃል፡ ካብ ናሕሲ እቲ ገዛ ክትወጽእ የብላን፡፡ እቲ ከመይ ነቢ ሓሶት ኢሰያስ ሓሙሽተ ማሕተማት ምስጢራት ዓለም ክቐላልዕን፡ ንመጻኢ እንታይ ክመጽእ ይኽእል ክንበ ስለ ዝኾነ፡ ትንቢቱ ንፋስ ዓለም ክሃርሞ የብሉን፡፡
ገለ ካብ ትንቢታቱ….
- ዓለም እንተጸንሔት ሰለስተ ዓመት ዕድለኛ እንተኾይና እውን ሓሙሽተ ዓመት፡ ስለዚ ባጤራ ባጤራ ኣዋህሉሉ፡፡ ዘመነ ህድማ ህድማ ምስ ኮነ ዓዲ መእተዊ ዝኾነኵም፡ ነፍሲ ወከፍኵም እንተወሓደ $45 ሺሕ ዶላር ክትእክቡ ኣለኵም፡፡ ሓቐይ ዶ ኪሻ? ኪሻ ፊሽኽ……
- ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተራእየ ናዕቢ ኣቡኡ ዘብቕዕ ኣይኮነን ኣመሪካ፡ ኣውሮፓ እውን ካብዚ መሸንበባ ዝድሕና ኣይኮናን ስለዚ ኣይትዛነዮ፡፡
- ኣብ ኤርትራ ጥሜት ዝበሃል የሎን፡፡ ንሓዋሩ እውን ጥሜት ኣይክህሉን ኢዩ፡፡ ወዒለን ሓዲረን እዘን ምዕቡላት ዝበሃላ ዘለዋ ሃገራት ካብቲ ከዚናዮ ዘሎና እኽሊ ክልምና ኢየን፡፡ እዚ ከኣ ልክዕ ከም ሕልሚ ፈርኦን ብራኢ ተራኡዩኒ ኢዩ፡፡ ግና ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ዓለም 50 ዓመት ጥሜት ክመጽእ ኢዩ፡፡
- ካብ ኣብ ዋዕላ ሕብራት መንግስታት ኣብ ጋሽ ባርካ ዘራእቲ ምዕዛብ ይመረጽ፡፡
- ንዓይ ኵንትራት ዝሃበኒ የብልየን፡፡ እዛ ሃገር ናትይ ኢያ፡፡ ንሕና ንሱ፡ ንሱ ንሕና ምባልኵም ንዓይ ዓቢ ጸርፊ ኢዩ፡፡ ንሱ ሃገር፡ ሃገር ንሱ ተባሂሉ ክእረም ኣለዎ፡፡ ንስዅም ከማይ ክትኮኑ ባህጊ እንተለዅም፡ ሰለሳ ዓመት ክትምንኵሱ ኣለዅም፡፡ ነቢ ሙዃን ብባጀላ ኣይመጽን ኢዩ፡፡
ኣድሃ ንበር….ዓለም ጸገማታ ክትምርምር—በለ ሓደ ባርኔጣ ወድዩ ፡ ሻሽ ዝመስል ክዳን ሓበሻ ዝወደየ ዓቢ ሰብኣይ፡፡ በትሩ ከዋጣውጥ ክብል ኣብ ጕኑ ኮፍ ኢላ ዝነበረት ሰበይቲ ኣዕንታ መንሺሩ ኣውጺእዋ ነይሩ፡፡
ነቢ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ትንቢቱ ነጊሩ ኣብ ዝጸንቐቐሉ እዋን፡ ሓደ ፍርዝን ኢሉ፡ መኽዘን ዒባ ዘግዘፈ ወደል መንእሰይ፡
“ ነዞም ኣብ ግዳም ኮይኖም ኣንጻርካ ሆ ዝብሉ ዘለው እንታይ ትብሎም?” ዝብል ሕቶ ምስ ወርወረሉ፡፡ ዘእመ ምልኪ ባህ ኣይበሎን፡፡ ቶቖጢዑ፡፡ ብክልተ ሻንብቖ ኣፍንጩኡ ትኪ ፈለል ክብል ይርአ ነይሩ፡፡
ብድሕሪኡ ዝነበሩ ምእመናን እኳ ንምንታይ ከምዚ ዓይነት ሕቶ ትሓትት ዝብል ምቍርምራም ነጊሱ እንተነበረ፡፡ ዘእመ- ምልኪ ግና ነታ ሕቶ ክምልሳ ነይርዎ፡፡
“ እዚኦም ምውታት ኢዮም፡፡ ኣቦ ቐሺ ሓጕዙና ፍትሓት ግብረሎም፡፡” ኢሉ ናብቶም ኣብ ቅድሚት ኮፍ ኢሎም ብራኬ ዘእመ ምልኪ ዝሰምዑ ዝነበሩ ኣባ ቐሺ እንዳሰሓቐ ምስ ጠመተ፡፡ ኣባ ዕንድ ኢሎም፡፡ ሃስው መሰው ክብሉ፡ መስቀሎም ኣብ ዘቐመጥዋ ጠፊኣቶም፡፡
እቲ ካብ ግዳም ዘንጎድጕድ ዝነበረ ድምጺ ግና ኣብ ውሽጢ እቲ ኣዳራሽ ይስማዕ ነይሩ፡፡ እቲ ከመይ ድምጺ ፍትሕን ሓቕን ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ድምጺ እቲ ሰሚዔን ናብቲ ኣዳራሽ ዝኣተዋ ኣእዛን ምእመን፡ ክቐሰና ኣይከኣላን፡፡ ነቲ ድምጺ እቲ ንምዕባጥ ገለ ክመሃዝ ነይርዎ፡፡ ነቢ ኢሰያስ ዘእመ-ምልኪ ባዕሉ ዝደረሳ፡ ብድያቖን ወዲ ትካቦ ዝተዘየመት ዜማ ነታ ኣደራሽ ምልእ በላ፡፡
“ጽምብላሊዕ ከዳኒቶ”…..
ሻቡ ድኣ ኣባ ጎብየ ክንፊ ኣብቝሉ ናብ ጽምብላሊዕ ተቐይሩ? ኢሉ ዝሓትት ኣይነበረን፡፡ ጽምብላሊዕሲ መቐመጭኣ ዘይከደነተሲ እንታይ ኢያ በል ክትከድን? ኣውሪዱላ ጽምብላሊዕ፡፡ ንሓርነታ ሰማይ ሰማይ ከይትብል ፊዕ ፈንጥራዕሲ….ንሳ እውን ከም ሰብ ኣብ ባርነት ክትቝረን ዶ ተገዲዳ? ናይ ኣባ ጎብየ እንዳጓሃየናስ?
ጽምብላሊዕ ከዳኒቶ….
ንዘእመ ምልኪ ገዲፋቶ…
ነፊራ ከይዳ ደሓን ትእቶ….
ድምጺ ጕፉዓት ኣይቐነሰን፡፡ ኣይቕንስን ኢዩ፡፡ ድሮ እኳ ሊሒሙስ ጊሰን፡ ሽወደን፡ ሎንዶን በጺሑ ኣሎ፡፡ ድሎ ከይትዕሎ ኮይኑ ነገር፡፡ ስመር ገጥ በል፡፡ ንዓመታ ድማ እንተስ ምእመን ነቢ ኢሰያስ ሓወልቱ ክተኽእሉ፡ እንተስ ንሕና፡ ጕዕዞ ሓመድ ድበ ከነቐላጥፍ፡ ኣብ ቃልሲ ኣሎና፡፡ ክንህሉ ኢና፡፡
ኣቲ ኤረይ ክሕሎ
ኣስመራ ዶ ብ ህ.ግ.ድ.ፍ ትሕሎ
ኢሰያስ ይተዓሎ………….
ሎም ዘመን ሓዲኡ ኣሎ….
ሰሰናዪ ንዓዅም ደቂ ኤረ


text:
ኣነ ዋሕስ ዘይብለይ ቘልዓ ወይ ካብ ወለደይ ዝተፈልኹ ቘልዓ ኢየ ዕቝባ ድማ ኣሎኒ / ህስያ ሸለልትነት ዓመጽ ወይ ምዝመዛ ዘጋጥመኒ ቘልዓ ኢየ ምስ መን ክራኸብ ኣሎኒ?
ምስ ክፍሊ ዕቝባ ቘልዑ ብቐጥታ ብኢ-መይል ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ ([email protected])
ወይ ከኣ ኣብ እዋን ስራሕ (ሰንበት ክሳዕ ረቡዕ 09 00 – 15 00 ሓሙስ 09 00 – 12 00) በዚ ቝጽሪ እዚ ናብ ዩ ኤን ክትድውል ትኽእል ኢኻ ፦ 0227390400
ኣነ ዋሕስ ዘይብለይ ቘልዓ ወይ ካብ ወለደይ ዝተፈልኹ ቘልዓ ኢየ፣ እንታይ ኣገልግሎት እዩ ክረክብ ዚኽእል?
ዋሕስ ዘይብሎም ወይ ካብ ወለዶም ዝተፈልዩ ቘልዑ ብኸመይ እዮም ገንዘባዊ ደገፍ ኪረኽቡ ዚኽእሉ?
- ካብ 16 ኽሳዕ 17 ዝዕድሚኦም ዋሕስ ዘይብሎም ቆልዑ ብቤት ጽሕፈት ጶስጣ ኣቢሎም ወርሓዊ ገንዘባዊ ደገፍ ይረኽቡ እዮም ።
ንፍሲ ወከፍ ቆልዓ ብምቅባል ኢታ ገንዘብን ዕለተ ምውዳቃን እትሕብር ሓጻር መልእኽቲ ክቅበል ኢዩ፣ ንቲ ገንዘብ በቲ ኦሪጂናል ካርድ ናይ ዩ ኤን ኣቢሉ ክውጾኦ ይኽእል።
ሳዓታት ሰራሕ ጶስጣ ካብ ሰዓት 8 00 ቅ. ቀ. ክሳዕ ሰዓት 3፡00 ቅ. ቀ. ካብ ሰንበት ክሳዕ ሓሙስ እዩ ፣ ቈልዑ ድማ ናብ ዝዀነ ይኹን ኣብ መንበሪኦም ዚርከብ ቤት ጽሕፈት ጶስጣ ኺኸዱ ይኽእሉ እዮም ።
- ካብ 15 ዓመት ወይ ትሕቲኡ ዝዕድሚኦም ዋሕስ ዘይብሎምን ካብ ስድራኦም ዝተፈልዩ ቆልዑ ካብ ቤት ጽሕፈት ካሪታስ ገንዘብ ኢናወሰዱ ይቅጹሉ ኢዮም መዓስ ከም ዝኣኸለ ንኽሕብሮም ድማ ኤስ. ኤም. ኤስ መልእኽቲ ይስደዳሎም።.
ሓገዝ ንምርካብ ዘጸግመካ ነገር እንተ ሃልዩካ በጃኻ ምስ ናይ ሓበሬታ መስመር ተራኸብ ወይ ከኣ ናብ: [email protected] ኢ-መይል ለኣኽ


text:
ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ነቶም ምስክርነት ዮሃንስ መጥምቕ ሰሚዖም ዝሰዓብዎ ቀዳሞት ደቀ መዛሙርቲ ‘እንታይ ትደልዩ ኣለኹም' ዝብል ኣገዳሲ ሕቶ ሓቲትዎም። እዚ ሕቶ እዚ ዝኾነ ንጎይታ ክስዕብ ዝደሊ ሰብ ክሕተቶ ዘለዎ ሕቶ እዩ። ጎይታ ነዚ ሕቶ እዚ ሰባት ንብዙሕ ዕላማታት ከም ዝስዕብዎ ስለ ዝፈልጥ እዩ ኣምጺእዎ። ገሊኦም ስጋዊ ፈውሲ፣ ገሊኣቶም ንሽግሮም ዝኸውን ጊዚያዊ መፍትሒ፣ ገሊኦም እንጌራ . . . ደልዮም ንዝተፈላለየ ዕላማ ይስዕብዎ ኔሮም። ሎሚኸ ስለምንታይ ንጎይታ ንስዕቦ ኣሎና?
ጎይታ ኣብተን ኣብ ምድሪ ዝጸንሓለን ዓመታት ሕሙማት ይፍውስ፣ ምውታት የተንስእ፣ ኣጋንንቲ የውጽእ፣ ጥሙያት ይምግብ እኳ እንተነበረ ነዚ ኩሉ ግን ከም ቀዳማይ ዕላማ ጌሩ ሰሪሑሉ ኣይፈልጥን እዩ። እዚ ኩሉ ዝጠቐስናዮ ተግባራት ኣብተን ድሕሪ ሰላሳ ዓመቱ ዝነበራ ሰለስተ ዓመታት ዝገበሮ እዩ። ስለዚ ድማ እዚ ነገራት እዚ እቲ ናይ ተልእኾኡ ቀንዲ ነገር ከም ዘይነበረ ምፍላጡ ኣጸጋሚ ኣይኮነን። እቶም ቀዳሞት ደቀ መዛሙርቲ ነቲ ሕቶ "መምህር፣ ኣበይ ሰፊርካ ኣሎኻ?" ብዝብል ካልእ ሕቶ መሊሶሞ፣ ጎይታ ከኣ "ንዑ ረኣዩ" ኢልዎም፣ ሽዑ መዓልቲ ከኣ ምስኡ ውዒሎም። እዞም ሰባት ንጎይታ ምድራዊ ረብሓ ደልዮም ኣይቀረብዎን፣ ነቲ መምህሮም ዝነበረ ዮሃንስ መጥምቕ ይኣምንዎ ስለ ዝነበሩ ግን ነተን "እንሆ፣ ሓጢኣት ዓለም ዜርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ" ከምኡውን "እንሆ ገንሸል ኣምላኽ" ዝበለን ቃላት (ዮሃ.1፣29, 36) ኣጸቢቖም ኣቕሊቦምለን ስለ ዝነበሩ እዚ ዝተመስከረሉ ሰብኣይ እንታይ ዓይነት ናብራ ከም ዝነበር ኣብ ሰፈሩ ከይዶም ክርእይዎ ደልዮም። በታ ዝተላለይዎ መዓልቲ ድማ ምስኡ ውዒሎም። ኣብ ዮሃ.6 እንተርኢና ግን ብዙሓት ካልእ ዕላማ ዝነበሮም ሰባት ከም ዝነበሩን ካብቶም ካብ 5000 ዝበዝሑ እንጌራ ዝበልዑ ሰባት 12 ጥራይ ከም ዝተረፉን ንርኢ። ካብዚ ድማ ጎይታ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ ጊዜውን ብዙሓት ሰባት ኣምላኻዊ ንዘይኮነ ዕላማ ንየሱስ ይስዕብዎ ከም ዝነበሩ ክንርዳእ ንኽእል። ኣብ ዘመንናውን ሰባት ብዝተፈላለየ ዕላማ ንጎይታ ከም ዝስዕብዎ ክንፈልጥ ይግብኣና።
ዘለናዮ ዘመን ናይ መወዳእታ ዘመን ከም ምዃኑ መጠን እቲ ኣብ ጢሞቴዎስ ተጠቒሱ ዘሎ ባህርያት ሰባት ብዝተዓጻጸፈ ዓቐን ዝረኣየሉ እዋን እዩ። ስለዚ ድማ ቀዳምነት ዘይግብኦ ነገራት ቀዳምነት ሒዙ እቲ ዘለኣለማዊ ነገራት ከኣ ሸለል ተባሂሉ ይርአ ኣሎ። ወንጌል ሃብትን ጥዕናን ጥራይ ከም ዝኾነ እቲ ንኣምላኽ ባህ ዘብል ናብራ ምንባር ሸለል ተባሂሉ ስስዐ ብጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ተጎልቢቡ ዝስበኸሉ ዘመን ኣርኪብና ኣሎና። ንስኻ/ኺኸ ንጎይታ ስለምንታይ ትስዕቦ/ብዮ ኣሎኻ/ኺ? ምድራዊ ነገራት ክሰልጠልካ፣ ክትጥዒ፣ ክትህብትም፣ ጽቡቕ ሓዳር ክህልወካ . . . እዚ ነገራት እዚ እንተ ዘይኮነልካኸ እንታይ ክትገብር ኢኻ? ብዙሓት ንመንፈሳውነት ከም ሓደ ናይ ኣነባብራ ቅዲ ብምውሳድ ክሳዕ እቲ ዝደልይዎ ሸቶ ዝወቕዑ ንምብጻሕ ከም ድልድል ተጠቒሞሙሉ እዮም። ኣብቲ ዝደልይዎ ምስ በጽሑ ከኣ ወይ ፈጺሞም ገዲፎሞ ወይ ድማ ናይ ትርፊ ጊዜ ንጥፈት ጌሮሞ። ነፍሲ ወከፍና እምበኣር ህይወትና ክንምርምርን ካብ ጎይታ እንታይ ንደሊ ከም ዘሎና ከነነጽርን የድልየና። ኣምላኽ ጽቡቕ ነገራት ክህበካ ምድላይ ወይ ምሕታት ጌጋ ኣይኮነን፣ ኣብኡ ተወሲንካ ምትራፍ ግን ነቲ ኣምላኽ ዘዳለወልካ ክቡር ነገር ሸለል ምባል እዩ። ኣምላኽ ኣብ ሎሚ ክንነብር እምበር ብሕሉፍ ክንጠዓስን ከነስቆርቁርን ስለ ዘይደልየና ኣብ ሕሉፍ ህይወትና ተጋጊና እንተ ነበርናውን ሕጂ ክንምለስን ነቲ ንሱ ዝሓተተና ሕቶ ቅኑዕ መልሲ ክንህበሉን ንኽእል ኢና። እግዚኣብሄር ንእኡ ባህ ዘብሉ ብቑዓት ሰባት ክንከውን ስለ ዝደልየና ነገራት ከምቲ እንደልዮ ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ ዕላማና ንእኡ ባህ ንምባል ክኸውን ኣለዎ። ንእኡ ባህ ንምባል ከኣ ዘዝለመንናዮ ተቐቢልና ካብ ምኻድ ሓሊፍና ምስኡ ክንውዕል የድልየና።
“እንታይ ትደልዩ ኣለኹም?” ዮሃ.1፣38
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ኣረሜናዊ ጉጅለ፣ ካብ ዝጨወዮም ስደተኛታት ክትሃድሙ ፈቲንኩም ንዝበሎም ብውሕዱ 10 ኤርትራውያን ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ከምዝቐተሎም ነቲ ፍጻሜ በኣዒንቶም ካብ ዝርኣዩ ኤርትራውያን ሓደ ንቪኦኤ ገሊጹ። እቲ ኣብዚ እዋን'ዚ ናብ ኤውሮጳ ሰጊሩ ዘሎ ናይ ዓይኒ ምስክር እቲ ኩነታት ኣዝዩ ስለዝረበሾ ኣብ ጭንቀት ከም ዘሎ ኣብ ቀጻሊ ቃለ- መጠይቅ ከምዝህበናን ገሊጹልና'ሎ ።
ስድራቤታት ናይ ገለ ካብቶም ግዳያት ዳዒሽ ዝኾኑ ኤርትራውያን ከም ዝተረድኡ ዘሙኡ ሓደ ካብቶም ግዳያት ምኻኑ ንቪኦኤ ዝገለጸ ነባሪ እስራኤል ኣዲስ ኪዳነ ገሊጹልና'ሎ።
ንኩነታት ስደተኛታት ብቀረባ ትከታተሎ ሜሮን እስቲፋኖስ'ዉን ዛጊት 12- ስድራቤታት ተረዲኦም'ለው ክትብል ገሊጻ'ላ።
እቲ ጉጅለ፣ ቅድሚ ሎሚ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ናይ ዝቀተሎም ኣስታት 30 ዝኾኑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ቪድዮ ዘርጊሑ ምንባሩ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ንውጽኢት ሻድሻይ ሃገራዊ ምርጫ ዘኽብሩን ቅሬታታት ዘለዎምን ብኣገባብ ሕጊ ጥራሕ ንምፍታሕ ከምዝንቀሳቐሱ 19 ፓርትታት ፖለቲካ ዝሓዘ ናይ ክልል ኣምሓራ ሓባራዊ ቤት ምኽሪ ገሊጹ። ኣብ ክልል ኣምሓራ ንጉዳይ ሰላም ንምስራሕ ኣብ ስምምዕ ምብጽሖም`ውን ኣባላት`ቲ ቤት ምኽሪ ገሊጾም ኣለዉ።
ኣብቲ ክልል 19 ፓርትታት ዝንቀሳቐሱ ክኾኑ ኸለዉ ካብኦም ብዘይካ ሓደ እቶም 18 ፓርትታት ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ምርጫ ተሳቲፎም`ዮም። ኣብቲ ዝተኻየደ ምርጫ ኩሎም ፓርትታት ፖለቲካ ብናጻ ይንቀሳቐሱ ምንባሮም`ውን እቶም ፓርትታት መስኪሮም ኣለዉ።
ናይቲ ሓባራዊ ቤት ምኽሪ ፕረዚደንት ኣቶ ተስፋሁን ኣለምነው፡ ኣብ መስርሕ`ቲ ምርጫ ጸገማት እንተነበሩ`ውን ብተሳትፎ ህዝቢ ብሰላም ምዝዛሙ ከምኡ ድማ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ነቲ ውጽኢት ክሳብ ዘፍልጥ ብትዕግስቲ ከምዝጽበዩን ነቲ ውጽኢት ድማ ብጸጋ ከምዝቕበሉን ኣፍሊጡ`ሎ-።


text:
ዝኽሪ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣብ ግረን ፈል ታወር
ዓሚ ከምዚ ሎሚ ልክዕ ኣብዛ ወርሕን ዕለትን፡ ረቡዕ 14 ሰነ 2017 ኣብ ኣብ ምምሕዳር ኬንዚንግተን ቸልሲ ኣብ ለንደን እትርከብ ኣስታት 1000 ስድራ ቤታት ዝነብሩላ 24 ደርብታት ዝነበራ ግሬን-ፈል እተባህለት ፐላሶ ኣብ ከውታ ለይቲ ብዝፈለመ ሓደጋ ባርዕ ተሃሚዃ።
እቲ ኣብ ሻብዓይ ደርቢ ኣብ ሓንቲ ገዛ ጀሚሩ ዝተባህለ ባርዕ ሓዊ ንነበርትን መጥፋእቲ ሓውን ዕድል ከይሃበ ብቕጽበት ናብ ኩሉ ኩርናዕ እታ ህንጻ ልሒሙ ነታ ህንጻ ብሃልሃልታ ሸቢቡዋ።
በቲ ዘይተኣደነ ሃልሃልታ ባርዕ ዝተሰናበዱ ኩሎም ጎረባብትን ነበርቲ እቲ ኸባብን ከካብ ቤቶም ወጺኦም ነቲ ምጾታት ኣሽሓት ሰባት ብሻቕሎት ክዕዘቡዎ ጀመሩ።
ሓይልታት መጥፋእቲ ሓዊ ካብ 00፡54 ኣትሒዞም ክሳብ ንጽባሒቱ 01፡14 ነቲ ባርዕ ክቆጻጸሩ ዝከኣሎም እኳ እንተገበሩ፡ እቲ ባርዕ ካብ ንቡር ወጻኢ ብዘደንቕ ፍጥነት ነታ ህንጻ ብ360 ዲግሪ ስለዘኽበባ ልዕሊ ስሳን ሓሙሽተን ሰባት ከድሕኑ ኣይከኣሉን።
በቲ ባርዕ ዝተጨናነቑ ነበርቲ እታ ህንጻ፡ መዋጽኦ ክደልዩ ገሊኦም ንላዕሊ ናብ ዝባን እታ ፐላሶ፡ ገሊኦም ከኣ በስካላ ኣስካላ ንታሕቲ ክወርዱ ኮለል ክብሉ ብትክን ጋዝን እቲ ባርዕ ተዓፊኖም ዝሞቱ ብዙሓት እዮም።
ነቲ ፍጻሜ ኣብ ማዕከናት ዜናን ብኣካልን ዝተዓዘቡዎ፡ ውጻእ መዓት ነበርቲ፡ ጎረባብቲ፡ ግዱሳት ነበርቲ ለንደን፡ ዓጽመ ስጋን መቕርብን ነናቶም ትዝታን ዝኽርን ኣለዎም።
ኣብ ጎረቤት እታ ህንጻ ምስ ቀረባ ዓርኩ ንዓመት ዝተቐመጠ ነባሪ ዓዲ ኢንግሊዝ መጎስ ብርሃነ፡ "ነቲ እናተዓዃለለ ንሰማይ ገጹ ዝዓርግ ዝነበረ ሃልሃልታ ባርዕ ምስ ኣብ ማዕከናት ዘና ዓለም ምስረኣኹ ገለ'ዶ ኾን ከምቲ ኣብ ኣመሪካ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ ማናቱ ህንጻታት (ትዊን ታወርስ) ኣጋጢሙ ኮይኑ፡ ብምባል ቀዚዘ እዕዘቦ ነይረ" ይብል ኣብ እግሪ እታ ብዘስካሕክሕ ባርዕ ዝተሃሞኸት ግሪን ፎል ታወር ብዝኽሪ ንድሕሪት ተመሊሱ።
ኣብ እግሪ ሓደ ዝባራዕ ዝነበረ ህንጻ ኬንኳ ሞት ብቐረባ እትፈልጦም ኣባላት ስድራ-ቤት መተዓብይቲ አሕዋት አዕሩኽን መቕርብን ተዓኒድካ ካብ ምርኣይ ዝኸፍእ ነገር የሎን።
ዋላኳ ክዝክረኦ እንተዘይደለያ በይሉልን በላይነሽን ከምኡ እዩ ኣጋጢሙወን። ፌሩዝ፡ እታ ስቓይ ኣዲኣን ውላዳን ክትምስክር ዘፍቀደት መንእሰይ፡ " ኣብታ ህንጻ ብዙሕ ራእን መጻእን ዝነበሮም ብዙሓት ብቐረባ ዝፈልጦም ሰባት ብምጥፈኦም እቲ በሰላ ክሳብ ሕጂ ኣይወጽአልናን።
ዛንታ ግረን ፎል ዓመት ምሉእ ኣብ ዕላልና ኣሎ!" ትብል፡ ንፍጻሜ እታ ዕለት እንክትዝክር ከኣ "ንግሆ ኣደይን ጓለይን፡ ብትኪ እቲ ባርዕ ጸለሎ ተኸዲነን ንግሆ ንገዛ ምስ መጽኣኒ ስንባደይ ክቆጻጸር ኣይከኣልኩን - ድሕሪኡ እየ ብዛዕባ እቲ ባርዕን ግዳያታን ተረዲአ" ትብል ብዛዕባ ሞት ግዳያት ግሬን ፎል እናኽትዝክር ክሳብ አዕጽምታ ዘቐንዝዋ ፌሩዝ ቀይሲ።
እተን ዘሰምብድ ፍጻሜ ዝረኣያ ኣዲኣን ጓላን ግን ስምዒተን ንሜድያ ከካፍላ ኣይደለያን። ብሓንቲ ምልእቲ ሓሳብ " ነቲ ፍጻሜ ክንዝክሮን ክንሓስቦን ኣይንደልን ኢና!" ክብላ ጥራሕ እየን ዝምልሳ።
ሓደጋ ባርዕ ግሪን ፎል ታወር፡ ገና ዘይተመለሰ ናይ "ውሕስነትን ድሕንነት" ዛዕባ ኣለዎ።
እታ ኣብ 1974 ተሃኒጻ ኣብ 2016 ኣስታት ቅድሚ ዓመትን መንፍቕን ብኣስታት 8.6 ሚልዮን ፓውንድ ተሓዲሳ ዝተባህለት ህንጻ፡ ስለምንታይ እቲ ኣብ ሓደ ፐላሶ ክህሉ ዝግባእ ንቡር መከላኸሊ ሓደጋ ባርዕ ዘይተገብረላ፡ እቲ ባርዕ ከመይ ኣቢሉ ብኽንድኡ ቕልጣፈ ተላቢዑ፡ ዝብል ሕቶ መዛረቢ ማዕከናት ዜና ኮይኑ ነይሩ።
ኣመሓዳሪ ኬንዚንግተን ኤንድ ቸልሲ ኒክ ፓገት-ብራውን ድማ እታ ህንጻ ኣብ ዝተሓደሰሉ እዋን 200ሽሕ ጥራይ ዝዋግኡ ኣውቶማቲክ መቆጻጸሪ ኤለትሪክ ከምዘይተገጥመሉ ንቢቢሲ ሓቢሩ ነይሩ።
ስለዝኾነ ከኣ እዩ እቲ ኣብ ሻብዓይ ደርቢ ዝጀመረ ባርዕ ቀልጢፉ ናብ ኩሉ ማእዝናት ዝለሓመ።
"ዓሰርተ ሸውዓተ ደርቢ ኣብ ዘለዎ ተመሳሳሊ ፐላሶ ስለዝነብር ድሕሪ ባርዕ ግረን ፈል ታወር ወትሩ ኣብ ሻቕሎት እየ ዝነብር!" ዝበለ መጎስ ብርሃነ ኣብዚ ስልጡን ሃገር ከምዚ ዝዓይነቱ ሸለልትነት ምርኣዩ ናይ ብሓቂ ከምዘሰክፎ ይሕብር።
እቲ ባርዕ ሓዊ ኣብ በረኻ ጥራሕ ዝረኣየ መንእሰይ ኣሚር እውን " ንሕብረተሰበይ እንነብረሉ ኣባይቲ ባኮታት እዩ'ሞ ሓደራኹም ንጠንቀቕ" ክብሎም እደሊ ብምባል መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።
አዕልል ኣምስዮም ንጽባሒቱ ክራኸቡ ብቖጸራ ዝተፈላለዩ አዕሩኽ፡ ጾም ሮሞዳን ብሓንሳብ ኣፍጢሮም 'ደሓን ሕደሩ' ተበሃሂሎም ነናብ ዓራቶም ዝኸዱ ኣባላት ስድራ፡ ንጽባሒቱ፡
ገሊኦም ናይ ስራሕ ቆጸራ ገለ ናይ መገሻ መደብ ዝነበሮም ነበርቲ እታ ህንጻ፡ ኣለና እናበሉ፡ ኣኣብ ድቃሶም እንከለው እዮም ከይሓሰቡዎ ብኣሊፍ ጠፊኦም።
"ከምቲ ዓይነት ህቦብላ ባርዕ ርእየ ስለዘይፈልጥ ኣብ ቲቪ ምስረኣኹዎ እሞ ኸኣ ኣብታ ህንጻ ዝነብሩ ብዙሓት ሰባት ስለዝፈልጥ ተዓኒደ ተሪፈ!" ክብል ዝኽሪ ስምባደኡ ዝገልጽ ኣሚር ዮሃንስ፡
ቀደም ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ዓሊግድር ጡጥ ክቃጸል እምበር ከምዚ ዓይነት ጃምላዊ ህልቂት ዘኸትል ባርዕ ከምዘይረኣየ ይሕብር።
ኣብ 15 ደርቢ ዝነብር ዝነበረ ወዲ 41 ዓመት ክርስቶስ ፌርባይሪን ንኣብነት፡ እቲ ባርዕ መሰጋጠመ፡ ሓገዝ ክሓትት ፍኒስትራ ክኸፍት ክብል ብሓዊ ከምዝተለብለበ፡ እንተኾነ፡ ኣብ እግሪ እቲ ህንጻ፡ ፖሊስን ህዝብን ነቲ ፍጻሜ ክዕዘቡ ድሕሪ ምርኣዩ፡
ኣብዚኣ እንተጸኒሐ ክመውት እየ ስለዝበለ ካብ ክዳውንቱ ማይ ኣጠልቅዩ ዝሞቱ ሰባት እናረገጸ ንታሕቲ ክወርድ ምፍታኑ እነተኾነ ኣብ እግሪ እታ ፐላሶ ከይበጽሐ ብጋዝ ተዓፊኑ ሃለዋቱ ድሕሪ ምጥፍኡ ብሓገዝ መጥፋእቲ ሓዊ ንነብሱ ኣብ ሆስፒታል ከምዝረኸባ ሓቢሩ ነይሩ።
ሓያሎ ካብቲ ባርዕ ዝደሓኑ ግን ከኣ ምስ ሜድያ ብቓልዕ ክዛረቡ ዘይደልዩ ሓደ ሓደ ውጻእ መዓት ግዳያት ከምቲ ክርስቶስ ፌርባይሪን ዝበሎ እዮም ዘዘንትዉ።
ፍጻሜ ግሬን ፈል ታወር ኣብ ፖለቲካ ዓዲ እንግሊዝ ኣዘራረቢ ጉዳይ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ንጠንቅን ምኽንያትን እቲ ባርዕን ኣቐዲሙ ክግበር ዝነበሮ'ሞ ዘይተገብረ ጥንቃቐ ብዝምልከት ከኣ መጽናዕትን ምርምርን እተካይድ ኮሚተ ቆይማ ንጥፈታታ ተካይድ ኣላ።
እንተኾነ እቶም ካብታ ፐላሶን ጎረቤታን ዝተመዛበሉ ስድራ-ቤታት ገና ቀዋሚ መጽለሊ ስለዘይረኸቡ ምምሕዳር እቲ ከባቢ ቅልጡፍ ፍታሕ ክገብረሎም ብቐጻሊ እዮም ዝሓቱ።
ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ እቲ ፍጻሜ ንጉሳዊ ስድራ ቤት፡ ሰበ ስልጣናት ኣብ ዝተረኽብሉ ኣጋጣሚ ስድራ ግዳያት ኣብታ ዕለት ንዝተቐዝፉ ፍቑራቶም ኣብ ካቴድራል ሴንት ፖል ብጸሎተ ፍትሓት ዘኪሮሙዎም።
ይኹን እምበር ፌሩዝ ቀይሲ " ኣደይ ገና ተመዛቢላ ስለዘላ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ናብቲ ኸባቢ እናኽንቀሳቐስ እቲ ፍጻሜን እቶም ዝቐበርኩዎም ስድራን ፈተውትን እየ ዝዝክር" ትብል እቲ ፍጻሜ ካብ ቅድሚ ዓይና ከምዘይክወል ብምሕባር።
ኣብ ተመሳሳሊ ህንጻ ብምንባሩ ኣብ ሻቕሎት ከምዝኣተወ ዝሕብር ሞገስ ብርሃነ " ብህይወትን ጥፍኣትን ሰባት ክትመሃር ከቢድ እዩ እሞ ንዝምልከቶም ሓለፍቲ ምምሕዳራትን ኣካየድቲ ኣባይትን ግሪንፈል ታወር ዓባይ ኣብነት እያ እሞ ዳግማይ ሓደጋ ንኸይረከብ ምህሮ ይኹኖም" ብምባል ምሕጽንትኡ የቕርብ።


text:
ጽማቕ ጸብጻብ ብዕለት 30/6/2012 ሽማግለ ሃገራዊ ባይቶ በይ ኤርያ ምስ ረድኢ መሓሪ (ኣለና) ዝተኻየደ ኣኼባ
ጽማቕ ጸብጻብ ብዕለት 30/6/2012 ረድኢ መሓሪ
ህዝባዊ ሽማግለ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ በይ-ኤርያ ምስ ረድኢ መሓሪ ደራሲ መጽሓፍ “ትልሚ ንዘርኢ ክርዳዳ” ዘዳለዎ ኣኼባ፡ ትማሊ ቀዳም ኣካይዱ። እዚ ኣኼባ እዚ ኣገዳሲ ነይሩ ዘብሎ፡ ኣብ በይ-ኤርያ ብዝሒ ሰብን ብዝሒ ሕቶታትን ርእይቶታትን ካብ እተራእየሉ ኣኼባታት ሓደ ብምንባሩ እዩ።
እቲ ኣኼባ ብመንእሰይ መድሃኔ ኣቦ መንበር ህዝባዊ ሽማገለ በይ-ኤርያ ተኸፊቱ። ኣቦ መንበር ምስጋና ንረድኢ መሓሪን ኣዳለውትን ተኻፈልቲ ኣኼባን ድሕሪ ምቕራብ፡ ሓጺር መግለጺ ህሉው ኩነታት ሃገርናን መንእሰያትን ሂቡ። ከምኡ እውን ንኩነታት ተቓዉሞ ደምበ ብምምልካት፡ ሰለሰተ ሰነዳት ዝሓዘ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብምምስራቱ ዓቢ ታሪኻዊ ፍጻሜ ከምዝኾነ ኣገንዚቡ። ስደተኛ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ባይቶ ዘርእዮ ዘሎ
ስክፍታን ዘይምትእምማንን፡ በብኹርንዑ “ስለምንታይ ባይቶ ክሰርሕ ዘይከኣለ? ስለምንታይ ከምቲ ህዝቢ ዝተጸበዮ ክስጒም ዘይከኣለ?” ብዝብሉ ሕቶታት ይቐርብ ከም ዘሎ ኣብሪሁ። እዞም ሕቶታት እዚኦም ክምለሱ ዘለዎም ሕቶታት እዮም ብማለት፡ እዚ እግሪ ተኽሊ ባይቶ እዚ ግና፡ ስርሑ ከርኢ ግዜ ከምዘድልዮ ኣስሚርሉ። መእተዊኡ ብምድምዳም፡ ህዝባዊ ሽማግለ በይ-ኤርያ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ዝገበሮ ንጥፈታት ጸብጺቡ። ንረድኢ መሓሪ ምስቲ ኣኼበኛ ድሕሪ ምልላዩ ኸኣ፡ ህዝባዊ ሽማግለ ከምዚ ሎሚ ምስ
ረድኢ መሓሪ ገይርዎ ዘሎ ህዝባዊ ኣኼባ ወይ ከኣ ሰሚናር፡ ዝተፈላለዩ ክኢላታት እንዳኣምጽኣ ክነጥፍ ከም ዝኾነ ተማባጺዑ።
መደረ ረድኢ ኣብ ታሪኽ ኢሳያስን ጉጅልኡን ዘተኮረ እዩ ዝነበረ። እቲ መሰረታዊ ቴማ ናይ መጽሓፉን መደረኡን ኢሳያስ ልኡኽን ሰላይን ናይ ባዕዲ ከምዝኾነ እዩ። ኣብዚ ርእሰ-ነገር እዚ ተሞርኲሱ፡ ንኢሳያስን ንጉጅልኡን ሃገርና ኤርትራ ሓንቲ ትብጽሖም ከምዘይኮነት፡ ከም ሃገር እውን ክትቀውም ከምዘይደልይዋ፡ እዚ ኹሉ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዘውርዶ ዘሎን ዝነበረን ኣስካሕካሒ ግፍዒ ኸኣ፡ ዕላማ መልእኽቱ መታን ንኸተግብር ብዝኾነ ይኹን ዓይነት ጥበብን ሽርሕን በትሪ ስልጣን ጨቢጡ ንኽጒዓዝ ሰለዘለዎ እዩ። ኢሳያስ ባዕሉ ኣብ ልዕሊ እሱራት ዝፍጽሞ ጭካነን ኣረሜናዊ ባህርያትን ተግባራትን ኣቃሊዑ። ረድኢ መሓሪ ነዚ ታሪኽ እዚ ብዘይ-ስጋእ መጋእን ብነብሰ-ምትእምማን ዝገልጾ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ከምዚ ኣይኮነን ዝብል ዜጋ እንተ ኣሎ፡ ከምኡ ኣብ ቃልዕ ወጺኡ ንኽብድሆ ይዕድም።
ረድኢ መሓሪ ናብ ሜዳ ክወጽእ እንከሎ 10 ክፍሊ እኳ እንተነበረ፡ ተሞክሮኡን ልቦናኡን ሓቦኡን ሃብታም እዩ። ስለዝኾነ ከኣ፡ እዚ ታሪኽ እዚ ናይ ኩላትና ታሪኽ ብምዃኑ ሓቢርና ነሀብትሞ በሃላይ እዩ። ንሱ በታ ዘላቶ ዓቕሚ ዝኣከቦን ብዙሕ ጻዕሪ እውን ዘካየደሉ፡ ሓቅታት እዩ ኢሉ እኳ እንተ ኣቕረቦ፡ ታሪኽ ኢሳያስ ታሪኽ ስለያን ምስጢራቱን ሰለዝኾነ፡ ስለያ ኢሳያስ ድማ ንዝፈልጡን ክምስክሩ ዝኽእሉን ደቀ-ባት ዜጋታት እንዳኣጥፋአን ሰነዳትን እንዳኣሕረረን ዘካየዶ ምስጢራዊ ስራሕ ብምዃኑ፡ ኣብዚ ታሪኽ እዚ ጉድለታት ከምዝህሉ እንዳኣመነ ብግዱሳት ዜጋታት ንዝቐርብ ምስክርነትን ጭብጥታትን መኣረምታን ተቐባላይ ከምዝኾነ ይነግር። እዚ ኣርእስቲ እዚ እቲ ዝበዝሐ ወይ ብምልኡ ግዜ ናይቲ ኣኼባ ስለዝወሰደ፡ ረድኢ መሓሪ ንዝተረኾ ታሪኽ ምስ እዚ ዘሎ ህሉው ኩነታት ቃልሲ ተቓዉሞ ደምበ ኣዛሚዱ፡ ከም ሓደ ኣርስቲ ብምልዓል ክዛረበሉን ንኣኼባኛ ክምህረሉን፡ ከምኡ እውን ንምንቅስቓስ ደምበ ኣለና ምስ ኣኼባኛ ንኸላልዮ ግዜ ኣይረኸበን።
ኣብ ግዜ ሕቶን መልስን ግና ዕድል ረኺቡ፡ ንህሉው ኩነታት ቃልስና ዝምልከት፡ ስለስተ ሓጸርትን ኣገደስትን መግለጺ ኣቕሪቡ። ንሳተን ከኣ ጉዳይ ተኻፋልነት ህዝብን፡ ጉዳይ መንእሰያትን፡ ጉዳይ ሃገራዊ ባይቶን እየን። ረድኢ፡ ንሕሉፍ ታሪኽና ምስ ዘሎናዮ ንምዝማድ፡ ካብ ዝሓለፈ ቃልሲ ዘዋህለልናዮ ተሞክሮ ክንጥቀመሉ ይግባእ ይብል። ኣቲ መፍትሒ ናይ ግድልና፡ ኣብ ተሞክሮና ስለዘሎ ምልስ ኢልና ንርኣዮ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህዝቢ ይወደብ ይንቃሕ ይዕጠቕ ዝብል ኣተሓሳስባ ክውን ገይሩ እዩ ሃገራዊ ነጻነት ከምጽእ ክኢሉ። ሓርነታዊ ቃልስና ክዕወት ድማ፡ ነዚ ፍቱን ኣተሓሳስባን ተሞክሮን እዚ ከም እንደገና ተኸቲልናን ኣባራቢርናን፡ ናብ ነገራዊ ሓይሊ ክንቅይሮ ምስ እንበቅዕ እዩ ይብል።
እቲ ብተደጋጋሚ መንእሰያት ጥራይ! መንእሰያት! መንእሰያት! ክብል እንሰምዖ ዘሎና ቃና ይጋገ ከምዘሎ፡ ምኽንያቱ ቃልሲ ብዛዕባ መንብሮ ስለዝኾነ። ብሓባር ብሰላምን ቅሳነትን ፍትሕን መታን ክንበር ክከኣል ዝካየድ ጻዕሪ ስለዝኾነ፡ ወለዶታት ሓሓጹሩ ሓጺሩ ነንበይኑ ክነብር ከም ዘይክእል መጠን፡ ነናይ በይኑ ቃልሲ እውን ከካይድ ኣይክእልን እዩ። ንኡስ ወለዶ ንበይነይ ክዕወት እየ ኢሉ እንተፈተነ፡ ክኾነሉ ከምዘይክእል ንምርዳእ፡ ዝተፈለለየ ኣብነታትን ተሞክሮታት እንዳ ኣምጽአ፡ ንመንእሰያት መሳጢ መልእኽታት ኣመሓላሊፉ።
ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ዘቕረቦ ርእይቶ ድማ፡ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ። እዚ ባይቶ እዚ ከም ሓደ መወከስን መሰጋገርን መረጋግእን ንህዝቢ ኤርትራ ብምዃኑ ኣገዳስነቱ ዓቢ እዩ። እንተኾነ ግና “ይሰርሕ ዶ ኣሎ?” ንዝብል ሕቶ ክምለስ እንተድኣ ኾይኑ፡ ኣይሰርሕን ኣሎ እዩ። ኣነ ኣባል ባይቶ ኣይኮንኩን። እንተኾነ ግና እቶም ብ600 ዝተመርጹ ኣባላት ባይቶ ብፍላይ ድማ ፈጻሚ ኣካል ክእርምዎ ዘለዎም ጉዳይ እዩ። ከምዚ ዘለዎ ደስኪሉ ክቕጽል እንተድኣ ኾይኑ ከኣ፡ ጠንቅን ምኽንያትን ከምቲ ኣባላትን ህዝብን ዝጽበይዎ ፍጥነት ዘይመስሪሒኡ ብቓልዕ ንህዝቢ ኤርትራ ክገልጹ ሓላፍነቶም እዩ።
እዚ ኣኼባ እዚ ልዕሊ ሚእቲ ዝኸውን፡ መንእሰያትን ዓበይትን ደቂ-ኣንስትዮን ከምኡ እውን ካብ ዝተፋላለያ ውድባት ዝመጹ ኣባላት ዝተኻፈልዎ ኾይኑ፡ ኣብቲ ኣኼባ ዝነበረ ርጉእ ሃዋሁው ዝምስገን እዩ። ኣብ ልዕሊኡ ከኣ ረድኢ ንዝመጾ ሕቶታት ይኹን ዘይሰማምዓሉ ርእይቶታት ብኸበሬታን ፍሽኽታን ይቕበሎ ነይሩ። ንዝቐረበሉ ሕቶታት መታን ንኽንጸር ደፋእ ኢሉ፡ እዚአን ድየን ሕቶታትካ ብማለት እንዳደገመ ሃዲኡ ብምምላሱ፡ ኣብቲ ርግኣት ናይቲ ኣኼባ ኣዎንታዊ ተራ ኣበርኪቱ። ጽቡቕ ኣብነት ኮይኑ ኸኣ ውዒሉ።
ኣብ መወዳእታ መንአሰያት ንለውጢ በይ-ኤርያን ረድኢ መሓሪን፡ ገጸ-በረኸት ተለዋዊጦም። እታ ብመንእሰያት ዝተዋህበት ገጸ-በረኸት ስእሊ ናይ ጋንታ ኣለና ክትከውን እንከላ፤ ብረድኢ ንመታባብዒ መንእሰያት ዝተዋህበት፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ 1975 ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ጽንኩር ኩነታት እትገልጽ፡ ኣብ ካናዳ ዝተጻሕፈት ፖለቲካዊት ድርሰት እያ።
ዓወት ንሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ!!
ህዝባዊ ሽማግለ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ በይ- ኤርያ
ሓምለ 01 2012
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7286


text:
ፕሬዝዳንት ሱዳን ኦማር ኣል-በሽርን ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ሳላቫ ኪርን ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ማዕልታት ውጥረት ዝዓሰሎ ዝርርብ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስምምዕ ተፈራሪሞም ኣለው።
ናይ ክልቲአን ዶባት ካብ ወታደራዊ ምንቅስቓስ ነፃ ምግባር ዝብል ንኽልቲአን ጎረባብቲ ሃገራት ከሰሓሕበን ዝፀንሐ ቀንዲ ነጥቢ እዩ።ሕዚ ክልቲአን ሃገራት ወታደረን ካብ ዶበን 10 ኪሊ ሜትር ከርሕቓ ቃል ኣትየን ኣለዋ።
ኣብ ጉዳያት ኢኮኖሚን ኣብ ሕድ ሕድ ሃገራት ብዛዕባ ዘለው ዜጋታተን’ውን ተሰማሚዐን ኣለዋ።
ብመሰረት እቲ ውዕል ክልቲኦም ወገናት ኣብ ኽፍሊት መተሓላለፊ ነዳዲ እውን ተሰማሚዕም ኣለው።ደቡብ ሱዳን ንሰሜን ሱዳን ንናይ ነዳዲ መታሓላለፊ ሻምቡቆ ክትኸፍል እያ።ምምራት ነዳዲ ክቕፅል ማለት እዩ።
ጉዳይ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነ ከባቢ ኣቢየይ ሕዚ’ውን ኣይተፈትሐን።ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ስምምዕ ንዘይምብፃሕ ጠንቂ ሱዳን እያ ይብሉ።ከምዚ ብምባል ‘’መንግስተይን ኣነ ባዕለይን ጉዳይ ኣብየይ ብዝምልከት ብናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣደራደርቲ ዝቐረበ መፍትሒ ሓሳብ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐብልናዮ ኢና።ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ሓው በሽርን መንግስቶምን ነቲ ዝቐረብ ሓሳብ ምሉእ ብምሉእ ነፂጎምዎ ኣለው።’’
ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ኣደራዳሪ ታቦ እምቤኪ ክልቲአን ሃገራት ንቶም ዘይተፈትሑ ጉዳያት ክፈትሕኦ እሙንቱኦም ምዃኑ ገሊፆም።
ቐፃሊ ዝርርብ ከድሊ እዩ ኢሎም ኣባል ልኡኽ ሱዳን ኣምባሳደር በድረዲን ኣብደላ እንተኾነ ግን ክልቲአን ሃገራት ንኽራኸባ ግዜ ክወስድ እዩ ኢሎም።


text:
ብሪጣንያ ንጁልያን አሳንጅ ዝተባህለ መስራቲ ዝተፈላለዩ ሓበሬታት ሃገራት ብምልሗኽ ዝፍለጥ ዊክሊክስ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ሎሚ ኣብ ለንደን ዝርከብ ኤምባሲ ሃገረ ኤኳደር ብምውሳድ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትያ።
ኣመሪካ፡ ዊኪሊክስ ምስ ዝገብሮ ዝነበረ ምዝርጋሕ ምስጢራዊ ሰነዳት ኣመሪካ ብዝተሓሓዘ፡ ብሪጣንያ ንጁልያን አሳንጅ ኣሕሊፋ ክትህባ ሓቲታ’ላ ።
ንሱ ፖሊስ ከተማ ለንደን ድሕሪ ብአባላት ኤምባሲ ዝተገብረሎም ጻውዒት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓላፊ ሃገራዊ ጸጥታ ብሪጣንያ ሳጂድ ጃቪድ ኣብ ትዊተር ኣብ ዘውጽእዎ ጽሑፍ “ጁልያን አሳንጅ ድሕሪ ሸውዓተ ዓመታት ኣብ ኤምባሲ ኤኳደር ኣብ ለንደን ምጽንሑ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ፖሊስ ምእታውን የረጋግጽ” ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ “ማንም ልዕሊ ሕጊ ኣይኮነን” ኢሎም።
አሳንጅ ኣብ 2012 ኣብ ስዊድን ድሕሪ ዝቕረበሉ ናይ ጾታዊ መጥቓዕቲ ክሲ ኣብ ለንደን ዝርከብ አምባሲ ሃገረ ኤኳደር ተዓቑቡ ዝጸንሓ ኮይኑ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ጀሚሩ ድማ ኣገልግሎት ኢንተርነትን በጻሕትን ተኸልኪሉ ምጽንሑ ይፍለጥ ።
ፖሊስ ለንደን ብኣምባሳደር ኤኳደር ኣብ ለንደን ብዝተገብረሎም ጻውዒትን መንግስቲ ኤኳደር ንአሳንጅ ሂብዎ ዝነበረ ናይ ዑቕባ መሰል ድሕሪ ምሕዳጉን ነቲ ማእሰርቲ ምክያዶም ገሊጾም ኣለው።
አሳንጅ ብሸውዓተ ሲቪል ዝተኸድኑ ፖሊስ ኣብ ዝተወስደሉ እዋን ክጻረፍን ዋዕዋዕ ክብል ከምዝተሰምዓ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 03 August 2020
ግብጺ፣ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምኽፋት ትዳሎ ከምዘላ ተሓቢሩ።
እታ ሃገር ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዛ፣ ምስ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ዲፕሎማስያዊ ርክባታ ከተሐይል ድሕሪ ምጽንሓ’ዩ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት ከምእትኽል ብሰፊሑ ዝግለጽ ዘሎ።
ግብጺ፣ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ወትሃደራዊ መዓስር ንምኽፋት ትውጥን ዘላ፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ቱርኪ ኣብ ሶማል ዘለዋ ህላወ ኮይኑ፣ ኣብ ኢትዮጵያ’ውን ጸቕጢ ንምፍጣር ዝዓለም ምዃኑ ተንተንቲ የረዳኡ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ላዕለዋይ ልኡኽ ግብጺ ኣብ ሶማሊላንድ ወግዓዊ ዑደት ብምክያድ፣ ምስ ፕረዚደንት ናይታ ርእሰ ምምሕዳር ሙሰ ቢሐ ከምዝዘተየ ተሓቢሩ።
ነዚ ስዒቡ ድማ ብሚኒስተር ፋይናንስ ዝምራሕ ልኡኽ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ተመሳሳሊ ዑደት ኣካይዱ።
ኢትዮጵያ፣ ግብጺ ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ከተቑሞ እትደሊ ዘላ ወትሃደራዊ መዓስከር ብዕምቆት ትከታተሎ ከምዘላ ኣፈኛ ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ብወግዒ ኣፍሊጡ’ዩ።
ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ ብዘይካ’ዚ ምስ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሃገራት ዓረብን እትገብሮ ዘላ ዲፕሎማስያዊን ወትሃደራዊ ርክባት፣ ምስ ታይዋን’ውን ዝምድና ምኽፋት ጀሚራ ትርከብ።
ንታይዋን ከም ሉኣላዊት ኣካላ እትርእያ ቻይና፣ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ንምዝርራብ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ፣ ኣብ ሶማል ዝርከብ ኣምባሳደራ ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ልኢኻቶ።
ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ ድሕሪ ምብትታን ሶማል ኣብ 1991 ከም ናጻ ሃገር እኳ እንተኣወጀት፣ ኣህጉራዊ ተቐባልነት ኣይረኸበተን።
ይኹን’ምበር፣ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም በብውልቀን ምስዛ ርእሰ ምምሕዳር ዲፕሎማስያዊ ይኹን ወትሃደራዊ ስምምዓት ከካይዳ ጸኒሐን’የን።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ መራሕቲ ሶማልን ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድን ንምቅርራብ ዝዓለመ ዘተ ኣብ ጂቡቲ ከምዝተኻየደ ኣይርሳዕን።
===============


text:
ፕረዝደንት ብሩንዲ ፔሪ ኒኩሪዚዛ ምውፋር ሰራዊት ዓቓቢ ሰላም ናብ ብሩንዲ ከም ወራር ከምዝረኣይ ምጥንቃቖም’ውን ይዝከር። በተወሳኺ ሕብረት ኣፍሪቃ ንዝበለጸ ዝርርብ ልዑካት ናብ ብሩንዲ ናይ ምስዳድ ውጥን ከምዘሎዎ’ውን ዝረከብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ።
ኣብ ከተማ አዲስ አበባ ክካየድ ዝቀነየ መበል 26 ስሩዕ ኣኬባ ሕብረት ኣፍሪቃ ብሩንዲ ቀንዲ ትኹረቱ ኮይና’ያ ቀንያ። ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ባንኪ ሙን ኣብ መኽፈቲ’ቲ ኣኼባ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ከምዚ ኢሎም።
‘ኣብ ብሩንዲ ተዓዘብቲ ሰብኣዊ መሰላት ልዑክ ምክልካልን ንምውፋርን ዝብል ውጥን ይድግፎ’የ። እዚ ቅልውላው ናይ ኩላትና ዕቱብን ህጹጽን ተወፋይነት ዘድልዮ ጉዳይ’ዩ።’
እንተኾነ ግን ኮሚሽነር ሰላምን ጸጥታ ሕብረት ኣፍሪቃ ስማሊ ቸረጊ እቲ ሕብረት 5,000 ሰራዊት ዓቓብ ሰላም ናብ ብሩንዲ ናይ ምውፋር ውጥን ከምዘይትግብሮ ትማሊ ሰንበት ኣፍሊጡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ምእንጋድን ሓበሬታት ምርካብን
ምስ ቀዋሚ መቀበሊ
እንታይ ኢዩ?
ንኹሉ ክፉት ኢዩ ፣ ክሎም ተሓጋገዝቲ ስኮርፖፒለር ናይ ምስማዕ ሓደ መድብ የዳልው ፣ሓገዝ ኣብ ናይ ህጹጽ፣ መግቢ ፣ መሳርሒን፣ ምኽሪ ሓበሬታትን ምሃብ ፣ ክብሪ ናይ ወዲ ሰብ ሰብኣወነት ዘለዎ ምስ ኣኽብሮት ናይ ድጋፍ ሓገዝ ምቅራብ ፤፣
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሰማዒ ምርካብ
ሓሳብኩም\ክን ከተቅርቡ\ባ ክትገልጹ\ጻ ብልቢ ተግዳስነት ዝምለኦ ዝሰምዓኩም\ክን እንተ ደሊኹም\ኽን፣ ክሉ ግዜ ተገዲሱ\ሳ ዝስምዓኩም\ክን ክትረኽቡ\ባ ትኽእሉ\ላ ኢኹም\ኽን፤፣
ናተካ’ኪ ሕቶ ተግዲሱ\ሳ ብዛዕባ ድሕረ ባይታኻ`ኺ ክምልሰልካ\ኪ ዝኽእል ሰብ ወይ ቦታ ምሕባር ፤፣
ተሓጋገዝቲ ግብረ ሰናይ ናብ ዝተፈላልዩ ቦታ ናትካ`ኪ ሕቶ ክምልሱ ዝኽእሉ፣ ኣግልግሎት ክፍሊ ሓበሬታ ክሕብሩኻ\ኺ ይኽእሉ\ላ፤፣
ናይ ህጹጽ ሓገዝ ተረባሒ ወይ ተጠቃሚ ሙኻን
መግቢ ወይ መሳርሒ ናይ ህጹጽ ሓገዝ ክትረኽቡ\ባ ትኽእሉ\ላ ፤፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ኣብ`ዚ ታሕቲ ዘሎ ካርት ማብ ብምዕዛብ ፣ ምስ መንበሪ ገዛኹም\ኽን ናብ ዝቀረበ ናይ ስኮርፖፒለር ሓገዝ ክትሓቱ\ታ ትኽእሉ\ላ፤፣
መጺኹም\ኽን ርኸቡና
DIJONዲጆን
ናይ ስራሕ ሰዓታት ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሳዓት 9h30 à 13h ድሕሪ ቀትሪ 14 h à 16h30
ቡን
ናይ ስራሕ ሰዓታት ሶኒ ን ረቡዕን ንግሆ ካብ ሳዓት 9h à 11h, ድሕሪ ቀትሪ 14h à 17h30
ሾኖቭ
ሶኒ ሶሉስ ሓሙስ ንግሆ ካብ 10 ክሳብ 12 heures
ሾቪኒ ሳን ሶቨር
ኵሉ ግዜ ሶኒ ሓሙስን
ጆ ሊስ
ኵሉ ግዜ ሶሉስ ረቡዕ ካብ 14h ክሳብ 17h.
ኢ ሱር ቲየ
ኵሉ ግዜ ሶሉስን ረቡዕን ሓሙስን ካብ 14h ክሳብ 16 h.
ክ ቱ ኔየ
ኵሉ ግዜ ካብ ሶሉስን ዓርቢን ካብ 9h30 ክሳብ 11h30
h30 à 11h30
ሶሊዩ
ቀጻሊ 1ይ ሰሙን 3ይ ሰሙን ወርሓዊ ረቡዕ ረቡዕ ካብ 14h ክሳብ 16h30
ቨናረ ለ ሎም
ኵሉ ግዜ ሶኒ ድሕሪ ቀትሪ ካብ ሳዓት 15 ክሳብ 17h ዓርቢ ግን ካብ 14h ክሳብ 17h
ሰሚዩር ኦን ኡክስዋ
ቀጻሊ 1ይ ሰሙን 3ይ ሰሙን ወርሓዊ ረቡዕ ካብ 14h ክሳብ 17h ድሕሪ ቀትሪ


text:
ኣማኑኤል ገብረ ትንሳኤ 'መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ'ዘን ዝሓለፋ 18 ዓመታት ዝተግበሮ ፖሊሲ ኣርባዕተ መቃን ሒዙ ከምዝጸንሐን 'መንግስቲ ኢርትራ ንሰላማዊ ኣንፈት እንተተቐቡሉ ጽቡቅ፣ ተዘየለ ድማ ዓቅሙ ኣዳኺምካ ስግኣት ናብ ዘይኮነሉ ብርኪ ምውራድ፣ ካብ ህዝቡ ንክግለል ምግባር፣ ካብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ምንጻልን ኣብ ሞንጎ ህዝቢታት ንዝነበረ ርክብ ናብ ንቡር ንምምላስ ምስራሕን' ዝብሉ ምኻኖም ይገልጽ።
ብመንጽር'ዚ ፖሊሲ ኢትዮጵያ ውጽኢታዊ ነይሩ፣ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ለውጢ ፖሊሲ ክገብር'የ ክብል ከሎ ግና እቲ ዝሓለፈ ፖሊሲ ግጉይ'ዩ ነይሩ ኢሉ ስለዝኣመነሉ ኣይኮነን' ይብል።
ተስፋኪሮስ ተረፈ ብወገኑ 'ኣብ ኢትዮጵያ ህጹጽ ኣዋጅ ይትግበር ኣሎ፣ እዚ ማለት መንግስቲ ኤርትራ ንኢትዮጵያ ብቀጥታ ኣይውጋእ'ምበር ንኩለን ጸጥታዊ ስግኣታት ኢትዮጵያ መንቀሊኡ ካብ ኤርትራ'ዩ ስለዚ ኢትዮጵያ ሰላም ረኺባ ኣላ ክትባሃል ኣይካኣልን' ይብል።
'በሰላ ነዊሕ ጊዜ'ዩ ተፈጢሩ ዘሎ፣ እዚ ድማ ውጽኢት ኣይሰላም ኣይኩናት'ዩ፣ ኣብ ኪሳራ ኢና ዘለና። መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተኾነ ክሳብ ሎሚ ኣይተሰመዖን ነይሩ። እቲ ጾር ህዝቢ ስለዝተሰከሞ ኣይተሰመዖን ነይሩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ስልጣኑ ክሳብ ዘይተነቓነቐት ኣይተሰመዖን ጸኒሑ። ጸይሩዎ ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ስለዝኾነ። ህዝቢ ኤርትራ ስለዝተሰከሞ። ፈቆዶ ስደት፣ ፈቆዶ ሞትን ከርተትን'ዩ ዝርከብ' በለ ተስፋኪሮስ።


text:
ጋዜጠኛ እስንክንድር ነጋን ኣባል ፈጻሚ ውድብ መድረኽ ኣንዱኣለም ኣራጌን`ዮም እቶም ክልተ። ብድምር 5ተ ሰባት`ዮም በቲ ዝቕጽል ዘሎ ግፋ ተጠርጠርቲ ሽበራ ተኣሲሮም።
ክልቲኦም ምስ ግንቦት-7 ብዘለዎም ምትእስሳር`ዮም ተኣሲሮም ኢሎም ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ሽመልስ ከማል።
ኣቶ ኣንዱኣለም ቅድሚ ምእሳሮም ኣብ ዝተዛረብዎ “ኣብ መንግስቲ ኣይሳተፍን እንተኢልካ ንጽባሒቱ ሽብርተኛ ዝብል ሽም ይልጠፈካ፡ እዚ ስርዓት`ዚ ካብ 2005 ምርጫ ጀሚሩ ንልብን ኣእምሮን ህዝቢ ኢትዮጵያ ክረክብ ፈጺሙ ከምዘይክእል ኣዳዕዲዑ ተገንዚቡ`ሎ። ስለዚ ተሪፍዎ ዘሎ፡ ይቃወምና`ዩ ንዝበልዎ፡ ሓሶት እናመሃዝካ ምእሳር`ዩ” ኢሎም ኔሮም።
ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኣቶ ሽመልስ ብወገኖም፡ “ተቓዋሚ ኣረኣእያ ስለዝሓዘ ዝእሰር ሰብ የለን፡ ኣብ ምልእቲ ሃገር ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክፍንዉ ስለዝኣለሙ`ዮም ተኣሲሮም” ኢሎም።
ንብምልኡ ንምስማዕ ኣብ`ዚ ጠውቑ፡


text:
ኣቶ ይልቃል ጌትነት ሎማ ረቡዕ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ናይ ቀደም ናይ ፓርቶም ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ዝነበረ ኣቶ ዮናታን ተስፋየ ሓዊሱ፣ ቴድሮስ ኣስፋው፣ፍሬው ተክለ፣ኤርሚያስ ፀጋየን ዳንኤል ተስፋየን ከምኡ'ውን ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ውድቦም ዝኾነ ጌታቸው ተስፋየ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ፖሊስ ካብ ዝኣትው ልዕሊ 15 መዓልታት እንተገበሩ'ዃ ክሳብ ሕጂ ኩነታቶም ኣይፍለጥን ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም። 'ክሳብ ሎሚ ነቶም እሱራት ምርኣይ ኣይተኸኣለን።ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሕጊ ዝርከቡ ሰባት ብሕገ መንግስቲ ዝተፈቐደሎም መሰል ዋላ ንሓዲኦም’ዃ ኣይተፈቐደሎምን።ቤተሰቦም፣ጠበቓታቶምን ንሕና'ውን ከም ኣባላት ፓርቲ ክንሪኦም ክሳብ ሎሚ ኣይተፈቐደን።'
ጠበቓታቶም ረቡዕን ዓርብን ክሪኡዎም ይኽእሉ እዮም ዝብል ብሰበ-ስልጣን ዝውሃብ መግለጺ ብግብሪ ግን ስራሕ ይበዝሐና’ሎ ብዝብል ምስምስ ክሳብ ሎሚ ንምርኣይ ኣይተኽኣለን ኢሎም።
ዘጨንቐና ዘሎ ኩነታት ጥዕንኦም እዩ ዝበሉ ኣቶ ይልቃል ሰብ ክሪኦም ዘይተደለየሉ ምኽንያት ኣብ ኣካሎም ዝበጽሐ ጉድኣት ስለዘሎ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ምሉእ ትህዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ዞባ ማእከልን ከተማ ባጽዕን፡ ኣብ ሃገርና ብዛዕባ ዘሎ ጸጋታት ብመንጽር ቱሪዝማዊ ስሕበት – ኣፍልጦ ተመሃሮ ክብ ንምባል ኣስተምህሮ ተወዲቡ።
ብጨንፈር ሚኒስትሪ ቱሪዝም ዞባ ማእከል ኣብ ዝተወደበ ኣስተምህሮ፡ ትርጉምን ኣምርን ቱሪዝም፡ ቱሪዝማዊ ስሕበት ብዓይኒ በጻሕቲ፡ ኤርትራ እትውንኖ ቱሪዝማዊ ኣገዳስነት ዘለዎ ጸጋታት፡ ዘቤታዊ ቱሪዝምን ኣገዳስነቱን፡ ኣብ ዝብሉ ኣርእስትታት ሰፊሕ መብርሂ ተዋሂቡ።
ኣብ’ቲ ጨንፈር ሓላፊት ጐስጓስን ሓበሬታን ወይዘሮ ኤልሳ ርእሶም፡ ኤርትራ -እትውንኖ ሰላምን ምቕሉል ሕብረተ-ሰብን፡ ከምኡ’ውን ተፈጥሮኣውን ታሪኻውን ጸጋታት ሰሓቢት ከምዝገብራ ብዝርዝር ኣረዲኣ።
ብተመሳሳሊ፡ ብጨንፈር ሚኒስትሪ ቱሪዝም ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝተወደበ፡ ተመሃሮ 2ይ ደረጃ ከተማ ባጽዕ ኣፍልጦኦም ኣብ ጥንታውን ታሪኻውን ቦታታትን ቅርስታትን ክብ ንምባል ዝዓለመ ኣስተምህሮ፡ ብ12ን 13ን መጋቢት ተዋሂቡ።
ኣብቲ ጨንፈር ሓላፊ መጽናዕትን ምክትታልን ጸጋታት፡ ኣቶ ኣብርሃም ተስፋማርያም፡ እቲ ዞባ ሃብታም ቱሪዝማዊ ጸጋታት ስለዘለዎ፡ ብግቡእ ንምፍላጡን ንምዕቃቡን ንቑሕ ተሳትፎ ዜጋታት ብሓፈሻ፡ ናይ መንእሰያት ድማ ብፍላይ ኣገዳሲ ምዃኑ ገሊጹ።
ተመሃሮ ብወገኖም፡ እቲ ኣስተምህሮ ውጽኢታዊ ክኸውን፡ ቱሪዝማዊ ቦታታትን ጸጋታትን ብኣካል ንምዕዛብ፡ ዑደት ብቐጻሊ ክውደብ ተላብዮም።


text:
ኣብ ህንዲ ኣብ ግልጋሎት ዝወዓለ ሞዴስ ስለምንታይ እዩ ዝእከብ ?
ኣብ ሃገረ ህንዲ ብዛዕባ ወርሓዊ ፅግያት ምዝራብ ከም ነውሪ'ዩ ዝውሰድ። ኣብ ከምዚ ዝበለት ሃገር ከኣ ደቂ ኣንስትዮ ዝተጠቐማሉ ሞዴስ ንምእካብ ምንቅስቓስ ምክያድ ማዕረ ክንደይ ከም ዝኸብድ ሕሰብዎ።
ሰብ ሞያ ጥዕና ግን፡ ኣብ ምዕራባዊ ህንዲ እትርከብ ግዝኣት ማሃራሽትራ፥ ተኽአሎታት ሕማም መንሽሮ ማህፀን (cervical cancer) ንምምርማር፤ ደቂ ኣንስትዮ ዝተጠቐማሉ ሞዴስ ካብ ምእካብ ንድሕሪት ኣይበሉን።
ኣብ ዓለም ካብ ዝርከባ ኣብ ኣፍ ደገ ማህፀን ብዘጋጥም ሕማም መንሽሮ ዝተጠቕዓ ደቂ ኣንስትዮ፡ እተን ልዕሊ ርብዒ፡ ህንዳውያን እየን።
ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ህንዲ ማህፀነን ክምርመራ ናብ ትካላት ጥዕና ዘይኸዳሉ ምኽንያታት፡ ኣብ ገጠራት፡ እኹል ትሕተ ቕርጽን መሳለጢያ ሕክምና ብዘይምህላዉን ክፍሊት እውን ስለዝኸብርን እዩ።
"ኣብ ገጠር ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ኣዝየን ሓፋራት ስለዝኾና ምርመራ መንሽሮ ማህፀን ንኸይገብራ ይፈርሓ፤ ረብሓ ከም ዘለዎ እውን ኣይርድኣን" ይብሉ እቶም ኣብ ምክልኻል መንሽሮ ኣድሂቦም ኣውሮጳ ጆርናል ዝፅሕፉ ተመራመርቲ።
ልዕሊ 90 ሚእታዊት ኣብ ገጠራት ህንዲ ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ባዕላተን ኣብ ገዝአን ብጨርቂ ብዘዳለውኦ ሞዴስ እየን ኣብ ጽግያትን ዝጥቀማ።
እቲ ዝተጠቕማሉ ናይ ጨርቂ ሞዴስ ብምምርማር ድማ፡ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘምፅእ ቫይረስ ምህላዉን ዘይምህላዉን ክፍለጥ ከም ዝከኣል ተመራመርቲ ይሕብሩ።
ተመራመርቲ ትካል ታታ ሜሞሪያል ሰንተርን ሃገራዊ ምርምር ጥዕናን ህንድን፡ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ካብ ኣጭርቕቲ ኣብ ዝተሰርሑ ሞዴሳት ዘካየድዎ ምርምር፡ ኣብቲ ሞዴስ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ከምፅእ ዝኽእል ቫይረስ ፓፒሎማ ከም ዝረኸቡ ኣረጋጊፆም።
"ብጣዕሚ ቀሊልን ምችኡን እዩ። ይኹን እምበር ነዚ መፅናቲ ብግቡእ ከይነካይዶ፥ እተን ደቂ ኣንስትዮ ፍቓደኛታት ዘይምዃነን ፈተና ኾይኑና" ይብሉ መራሒ እቲ መፅናዕታዊ ጉጅለ ዶክተር ኣቱል ባዱክ።
ዝሑል ዲ ኤን ኤ
ኣብዚ ክልተ ዓመታት ዝወስድ መፅናዕቲ፥ ዕድመአን ካብ 30 ክሳብ 50 ዝኾና፡ ሕማም መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘይብለን ደቂ ኣንስትዮ ተመሪፀን። እተን ተሳተፍቲ፥ ወርሓዊ ፅግያት ኣብ ዝርእያሉ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ዝተጠቐማሉ ጨርቂ ሞዴስ ኣብ ዝተዋህበን ቦርሳ ብምቕማጥ፡ ኣብቲ ከባቢ ንዝርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕና ንክህባ ተነጊርወን።
እቲ ዝተኣከበ ካብ ኣጭርቕቲ ዝተሰርሐ ሞዴስ ኣብ ትሕቲ 20 ዲግሪ ሴንቲ ግሬድ መጠን ሙቐት ድሕሪ ምቕማጡ ናብቲ ማእከል ምርምር ተላኢኹ።
ድሕሪ እቲ መፅናዕቲ ድማ 24 ደቂ ኣንስትዮ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘምፅእ ፓፒሎማ ዝበሃል ቫይረስ ከም ዘለወን ተረጋጊፁ።
ፅሬት መራብሒ ኣካላት
ውፅኢት እቲ መፅናዕቲ ከም ዝሕብሮ ፅሬት መራብሒ ኣካላት ደቂ ኣንስትዮ ዘይምህላው መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ከምፅኡ ዝኽእሉ ቫይረሳት ንክፍጠሩን ንክራብሑን ጠንቂ ይኸውን።
ኣብ 2011 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ኣብ ህንዲ ኣብ ዝተኻየደ ቆፀራ ህዝቢ ከም ዝሕብሮ፡ 41% ዝኾኑ መንበሪ ኣባይቲ፡ ዓይኒ ምድሪ ዘይብሎም እንትኾኑ፡ ካብቶም ዓይኒ ምድሪ ዘለዎም እቶም 16 ሚእታዊ ከኣ ዘይተኸደኑ (ዘይተኸምበቱ) እዮም።
" ኣብ ገጠራት ሕፅረት ዓይኒ ምድሪ ብምህላዉ፡ ደቂ ኣንስትዮ መራብሒ ኣካላተን ክሕፀባ ምቹእ ቦታ የብለንን" ይብሉ ዶክተር ባዱክ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ካብ ኣጭርቕቲ ዝተሰርሐ ሞዴስ ዳግማይ ምጥቃም እውን ነቲ ቫይረስ ከም ዘጋድዶ ይገልፁ።
ኣብ ህንዲ፡ ምስ ወርሓዊ ፅግያት ዝተታሓሓዙ እምነታትን ጎዳእቲ ባህልታትን፡ ንዚ መፅናዕቲ ማሕለኻ ከም ዝኾኖ ሓቢሮም።
ደቂ ኣንስትዮ ወርሓዊ ፅግያት እንተልዩወን ናብ ክሽነ ክኣትዋ ኣይፍቀደለንን። ብተወሳኺ ናብ ቤተ መቕደስ ከይኣትዋን ሃይማኖታዊ ስርዓታት ከይካፈላን ይኽልከላ።
ዘላቒ ፍታሕ
ኣብ ምክልኻል መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ዘድሃቡ ናይ ጥዕና ኣስተምህሮታት፡ ብፍላይ ድማ ንዓበይቲ ዓዲ፥ ምስቲ ሕብረተሰብ ብቐረባ ንዝሰርሑ ሰራሕተኛታትን ሕድሕድ ስድራን ትምህርቲ ምሃብ፡
ደቂ ኣንስትዮ ንነብሰን ካብ ሕማም መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ክከላኸላ የኽእለን።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ወርሓዊ ፅግያት ዘድሃቡ ጎዳእቲ ኣተሓሳስባታት ምውጋድ፡ እዚ ሕማም ንከይፍጠር ልዑል አበርክቶ ከም ዘለዎ እቲ መፅናዕቲ የመላኽት።
ኣብዚ መፅናዕቲ ከም ኣሉታ ዝተላዕለ ነገር እንተሃልዩ ወርሓዊ ፅግያ ንዘይጀመራን ንዘቋረፃን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መፅናዕቲ ዘይምምልካቱ እዩ።
ከም ኣገላልፃ ዶክተር ባዱክ ግን፡ እዚ መፅናዕቲ ወርሓዊ ፅግያት ንዘለወን ደቂ ኣንስትዮ በዚ መንገዲ ብምምርማር፡ መንሽሮ ኣፍ ደገ ማህፀን ምህላወንን ዘይምህላወንን ካብ ምፍላጥ ሓሊፉ፡ ብዝያዳ ንኸጥንቀቓ ይሕግዘን።
እዚ መፅናዕቲ ከም ሓድሽ ዓይነት መሳርሒ መመርመሪ ጥዕና ምውሳድ ከም ዝከኣል ድማ ዶክተር ባዱክ ይሕብሩ።


text:
ምርጫ በይ-ኤርያን ተሞክሮኡን
ሽማግለ ንጉባኤ በይ-ኤርያ ከምቲ ኣጃማምርኡ ብዓወት’ዩ ዛዚሙ። እዚ ሽመግለ’ዚ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ክሳብ ዕለት ምርጫኡ ልዕሊ 15 ኣኼባታት ኣካይዱ። እዚ ኣኼባታት’ዚ ንጡፍ ተኻፋልነት ኣባላት ዝዓዘዞን ምሉእ ነጻነት ርእይቶን ክትዓትን ዝዓብለሎን ህዝባዊ ኣኼባታት ብምንባሩ ነቲ ኣባል ነንሕድሕዱ ንምፍላጥ ዓቢ ተራ’ዩ ተጻዊቱ። እቲ ዝፈጠሮ ሃዋሁው እውን ነቲ ካብ ዝተፈለለየ ተመኩሮታት ዝመጸ ኣባል ርእይቶኡን ሓሳባቱን ብዘይንሕሰያ ከፍስስን፡ ተጸዋዊሩን ተኸኣኢሉን ክጉዓዝን ሚሂርዎ።
ብዓቢኡ ከኣ፡ ነቲ ዝተፋላለየ ሓሳባቱን ኣረኣእይኡን ወጊዱ፡ እዚ ሃገራዊ ጉባኤ’ዚ ክዕወት ኣለዎ ዝብል ሓበራዊ ዕላምኡን ሓልዮቱን፡ ንሓይሉን ንሓሳባቱን ኣብ ሓደ ጠርኒፉ ከም ዝጉዓዝ ሓጊዝዎ። ኣድሚዑ ከኣ። ንኣብነት ኣብ በይኤርያ ዝርከቡ ኣባላት ውድባት ንዓመት ምሉእ ውድባዊ ስርሖም ገዲፎም፡ ምስ ህዝቦም ኮይኖም ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤ ምጽማዶም፡ ነቲ ዝጥለብ ስራሕ ይኹን ጉዕዞ ኣቃሊልዎ እዩ። ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ከኣ ሽማግለ ንጉባኤ በይ-ኤርያ፡ ኣብ ኣኼባታቱን ዘውጽኦ ውሳኔታትንን ጽልዋታት ናይተን ውድባት ዘይምንባሩ፡ ነቲ ካብ ውድባት ነጻ ዝኾነ ኣካል ዝያዳ ተሰማሚዑ ንኽሰርሕ ኣብቂዕዎ።
ብተወሳኺ እቲ ሃገራዊ ጉባኤ ንብዝሒ ህዝባዊ ተኻፋልነት ኣብ ጉባኤ 60% ምሃቡ፡ ድምጺ ህዝቢ ዝስምዓሉ ኩነታት ሰለዝፈጠረ፡ ነቲ ካብ ውድባት ነጻ ዝኾነ ኣባል ሽማግለ ዓቲቡ ንኽቃለስ ዓቢ ሞራልን ተስፋን ኮይንዎ እዩ። እቲ ዘንቀሳቐሶ ሞቶር እውን እዚ ውሳኔ’ዚ እዩ ክብሃል ይከኣል። ነቲ ህዝቢ እዚ ዕድል’ዚ እንተዘይወሃቦ ነይሩ፡ እቲ ካብ ውድባት ነጻ ዝኾነ ዜጋ ንሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ኢሉ ከምዚ ገይሩ ኣብ ቃልሲ ኣይምነጠፈን ዝብል እምነት ኣቐሚጥና፡ ንሓዋሩ ከኣ እዚ ኣዎንታዊ ውሳኔ’ዚ ክዕቀብን ካብ ዘለዎ ንላዕሊ ክምዕብልን ኣለዎ ንብል። ምኽንያቱ እቲ ናይ መጨረሽታ ጉዕዞ ቃልስና ኣብ ምምስራት ህዝባዊ መንግስቲ ክዓልብ ስለእንደልዮ፡ ካብ ሕጂ ጀሚርና እግሪ እንተ ዘይኣትኪልናዮ ዝሓሰብናዮ ዕላማ ክቐንዓና ኣሸጋሪ ክኸውን እዩ።
እዚ ሽማግለ’ዚ፡ ዝተኸተሎ ኣጋባብ ስራሕን ኣካያይድኡን እውን ኣይሓመቐን። ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ መደብን ስርዓትን ምሓዙ ከኣ ሓጊዙ እዩ። ንኣብነት ንምድላው ኣኼባ ዝምልከት ቀሊል ስራሕ ኣይነበረን። ንነፍሲ-ወከፍ ኣኼባ ቅድሚ ሰሙን ክልተ ሰሙን ዕለት ኣኼባ ምእታዉ፡ ብኣቦ መንበር፡ ኣኼበኛ ዝዛተየሎም ኣጀንዳታት ከምኡ’ውን ካብ ኮምሽን ዝመጸ ሓበሬታታት መምርሒታትን ከም ኣጀንዳ ሰፊሮም ንኣባላት ብኢ-መይል ከይተሓለለ ሰዲዱ። ተወሳኺ ኣጀንዳ ዘለዎ ኣባል ከኣ ክውስኽ ኣፍቂዱ።
በብግዜኡ እሞ ከኣ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ናይ ዝሓለፈ ነፍሲ ወከፍ ኣኼባ ጸብጻብ ብዋና ጸሓፊ ብኢመይል ተሰዲዱ መአረምታ ዘለዎ ኣባል ብኢመይል ክሕብር ወይ ከኣ ቅድሚ ኣኼባ ምጅማሩ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝተዘርግሐ ጸብጻብ ዝተፈልየ ርእይቶ ዘለዎ ከቐርብ ዕድል ተዋሂቡ። ስዒቡ እቲ ኣጀንዳታት ናይ ግዜ ዓቐን ተዋሂብዎ መስርዕ ሒዙ ብምቕራብ ኣኼበኛ ብኡ መሰርት ተመሪሑ ከም ዝዝቲ ተገይሩ። ሽማግለ ግቡኡ ንምምላእ ከኣ፡ ምስቲ ኮምሽን ዘለዎ ስርርዕ ኣኽቢሩ፡ እቲ ጸብጻብ ናይ ነፍሲ-ወከፍ ኣኼብኡ ንኮምሽን ኣመሓላሊፉ። ብኸምዚ ኣገባብ እቲ ሽመግለ ስርሑ ኣጽፊፉ ብኮምሽን’ውን ተማእኪሉ ኽሰርሕ ክኢሉ።
ከምዚ ኾይኑ ከብቅዕ ግና ኣብዚ ኹሉ ኣኼባታት ዘይምስምማዕ ኣይነበረን ክብሃል ኣይክኣልን። ሽማግለ በይ ኤርያ ኣብ ኣኼባና ዝርከብ ዘይምስምማዕ እንፈትሓልና ሓንቲ ጥበብ ኣላትና። እዛ ጥበብ እዚኣ፡ ኣብ ክትዕ ኮለል ክንብል ውዒልና ዘሎና ሓሳባት ምስ ነገፍና፡ ኣብ መወዳእታኡ ኣብታ መሰረታዊት መንቀሊና እትመልሰና ጥበብ እያ። ንሳ’ያ ፈውስና ክትብሃል’ውን ትከኣል። ንሳ ኸኣ፡ “እዛ ኣብዚ ኣራኺባትና ዘላ ቀንዲ ዕለማ ነዛ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት’ያ። ከመይ ኢልና ኣብኣ ኣቲና ሽግር ህዝብናን ሃገርናን ንፈትሕ እዩ። ካልእ ኩሉ ነምጽኦ ዘሎና ጓል ዘረባ ኮይኑ፡ ንዕኣ ኢዱ ይሃብ። ኣብዛ ግዜ’ዚኣ ንዕኣ ከገልግል ኣለዎ፡” ንብል። ኩሉ ኣብ ልቡ ተመሊሱ ከኣ ዝግ ኢሉ “እሞ ከመይ ንግበር?” እንዳበለ ይረዳዳእ። እቲ ዘገራጩ ዝነበረ ኣርእስቲ ይግደፍ፡ ይርሳዕ’ውን። እቲ ዝሓለፈ ክትዓት ድኻም’ኳ እንተኣስዓበ፡ ኣብ መጨረሽትኡ ደው ኢሉ፡ ኣብ ስራሕ ዘውፍር ውሳኔ ይብጻሕ። እቲ ዝደለ ውጽኢት ድማ ንሱ እዩ።
ሓደ ካብቲ ክንምሃሮ ነዊሕ ግዜ ዝወድኣልና ነጥቢ፡ ንዝተሰማምናዓሉ ውሳኔ ኣብ ምትግባሩ ምስ በጻሕና ንምኽባሩ ዘሎና ተቐባልነት እዩ። ገለና ንምርዓሙ የሸግረና። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቲ ውሳኔ ዝተበጽሓሉ ኣኼባ ዘይነበሩ ኣባላት፡ ከም እንደገና በቲ ውሳኔ እዚ ድኣ “ስለምንታይ ከምዚ ጌርኩሞ? ከመይ ኢሉ ከምዚ ይኸውን?” ዝብል ክትዕ ይልዓል። እቶም በቲ ውሳኔ ስምምዕ ወይ ድምጺ ተገይርሉ ክነሱ ኣንጻሩ ርእይቶ ዝነበሮም ሰባት ድማ መድሎ ረኺቦም ነቲ ክትዕ ከም እንደገና ይሕወስዎ። እዚ ኣሉታዊ ተሞክሮ’ዚ ንሓደ ክልተ ሰለስተ ግዜ ኮለል ምስ ኣበለና ከኣ ከሳርሓና ስለዘይከኣለ፡ ሓደ ግዜ ኣብ ኣኼባ ዝተሰማምዕላናሉ ውሳኔ ከነተግብሮ እምበር ከም እንደገና ኣብ ክትዕ ክነውርዶ ከምዘይንኽእል፡ ጌርና።
ስለዚ ካብ ኣኼባ በዂሩ ዝወዓለ ይኹን ብዋና ጸሓፊ ዝተዋህበ ጸብጻብ ከይንበበ ዝመጸ ኣባል፡ ብውሳኔ ናይ ዝሓለፈ ኣኼባ ተቐይዱን ተማእኪሉን ከምዝኸይድ ብምግባርና ንስራሓና ዓቢ ኣሳልጦ ሂብዎ እዩ። እዚ ኩሉ ስነ-ስርዓትን ኣካይዳን ምትእርራምን ኣብ ኣኼባታትና ከኣ፡ ንዝተዋህበና መምርሕን ዘሎና እምነትን ጸኒዕና ንምትግባር ዝተኸተልናዮ ኣገባብ ብምዃኑ፡ ኣብቲ ዝገበርናዮ ኣኼባ ንምርጫ ኣዎንታዊ ውጽኢቱ ጎሊሑ ተራእዩ።
ተቓዉሞ ደምበ ንህዝቢ ጸዊዑ ንዓ ወከልትኻ ምረጽ ክብል ንመጀመርያ ግዜኡ ዓሚ’ዩ። ስለዚ እቲ ተሞክሮ ናይ ምርጫ ነይሩ’ዩ። እቲ ኣገባብ እውን በቲ ኮምሽን ኣይተቐየረን። ዓሚ ኣባላት ውድባት ዘይተመርጽሉ፡ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝካፈሉ ካብ ውድባት ነጻ ዝኾኑ ዜጋታት ዝመርጽ ህዝባዊ ምርጫ ተኻይዱ እዩ። ነቲ ዋዕላ ድማ፡ ኣንዳዕዲዕና ኣስማት ወከልትና እንዳረቛሕና፡ ህዝቢ ተኻፊልዎ እዩ ክንብል በቒዕና። ካብተን ናይ ውድባት ናይ ህዝቢ ድምጺ ይበዝሕ እንዳበልና ክንትኣመመን ጀሚርና። ነተን ውድባት ከምኡ ብምግባረን’ውን ኣመስጊንና። እዚ ተሞክሮ’ዚ ክድገምን ክምዕብልን ይድለ።
ነዚ መሰረት ብምግባር፡ ሽማግለ ንጉባኤ በይ-ኤርያ በቲ ኮምሽን ዝተዋህበ መምርሒ ከነንብቦን ክንመያየጠሉን፡ ከምኡ እውን ንኣሳልጦ ስራሕ ከመይ ጌርና ኢና እቲ ምርጫ ከነካይዶ ዝብል ኣጀንዳ ኣቐሚጡ መዓልቲ ምርጫ ከይኣተወ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ተኣኪቡ እዩ። ውሳኔታቱን ኣገባብ ምርጭኡን ኣጽፊፉ ከኣ ጸብጻብ ንኣባላቱ ልኢኹ። ኣብዚ ኣኼባ’ዚ እቶም መሰረታውያን ኣባላት ውድባት፡ ንሕና ከምቲ ናይ ዓሚ ዝገበርናዮ ምርጫ ብውድብና ስለዝተወከልና፡ ኣብዚ ህዝባዊ ምርጫ ኣይንቃጸጽን ኢና ብማለት ነቲ ብኮምሽን ዝተዋህበ መምርሕን ነቲ እምነት ናይቲ ነጻ ኾይኑ ዝቃለስ ዘሎ ዜጋን ኣስሚሮምሉን ኣደልዲሎሞን። በዚ ኸኣ ኣብቲ መዓልቲ ምርጫ፡ ኣብቲ መእተዊ ዝተገብረ መደረ ብወግዒ ዓቢ ምስጋና ቐሪብሎም።
ሽማግለ ንጉብኤ በይ ኤርያ፡ እታ ንኹሉ እትፍውስ ግሉጽነት ክንለማመዳ ኣሎና ኢሉ እዩ ጀሚሩ። ብእኣ ክውድእ ከኣ ይመርጽ። ኣብ መዓልቲ ምርጫና፡ ከመይ ኢሎም እቶም ኣባላት ውድባት እዚ ኹሉ ኣገልጊሎምን ገንዘቦም ከፊሎምን ኣብዚ ህዝባዊ ኣኼባ ክምረጹ ዘይክእሉ ዝብል ክትዕ ተኣጒዱ እዩ። እዚ ክትዕ’ዚ በቲ ሽማግለ ኣብቲ ዝሓለፈ ኣኼባኡ ንሰለስት ሰዓታት ተዘሪብሉን ውሳኔ ተዋሂብዎን ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ካብቲ ኣሰራርሕና’ውን ወጻኢ’ኳ እንተኾነ፡ ብዝኾነ ይኹን መልክዕ ሓሳባቱ ከቕርብ ዝደሊ ምስምዑ ምልክት ናይ ጹረት’ዩ ብማለት፡ መሊሹ እቲ ደጋፍን ተቓዋምን ከም ድልየቱ ርእይቶ ክህብ ተፈቒድሉ። ግዜ ድኣ በሊዑ እምበር፡ ኣይጎድአን ከኣ። ዘለዎ ርእይቶኡ ሂቡ ዘፍ ምስ በለ ድማ፡ ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣኼባ እታ ሽማግለ ዘጽደቐቶ ውሳኔን፡ ዘውጽኣቶን መምርሒ ክምለስ ተሰማሚዑ፡ ምርጭኡ ኣካይዱ።
እቲ ናይ ዓሚ ተሞክሮ ህዝባዊ ምርጫ ከምዝነበሮ ምድጋሙ ዓወት’ዩ። ካብ ውድባት ነጻ ዝኾኑ ኣባላት ተመሪጾም። ብሓቂ ድማ ኣብዚ ምርጫ’ዚ ዝወዓለ ኩሉ፡ ብዝገበሮ ተሓጒሹን ሓበን ተሰሚዕዎን ተፈላልዩ።
እዚ ዓመታዊ ጸብጻብን ተሞክሮን ምቕራብና፡ ናትና በሊጹ ወይ ሓሚቑ ንማለት ዘይኮነስ፡ እቲ ቃልስና ቀጻሊ ስለዝኾነ ኩላተን ሽማግለታት ነናተን ተሞክሮታት ብግልጺ እንተዘሕልፋ ጠቓሚ እዩ ካብ ዝብል ሓሳባት ዝተበገሰ እዩ። ምናልባት ካብዚ ናይ በይ ኤርያ ክንመሃሮን ከሳርሓናን ዝኽእል ነጥቢ ኣሎ እንተድኣ ክንብል ኮይና ከኣ፡ ብኣብዝሓ ድምጺ ዘጽደቕናዮምን ዝተሰማማዕናሎምን ውሳኔታት ይኹን ብዝተዋህቡና ስርዒታዊ መምርሒታት ክንቅየድን ክንምእዘዞምን ክንክእል ኣሎና። ኣብዛ ግዜ እዚኣ ዘላ ቀዳማዊት ጉዳይና፡ ኩሉ ገዲፍና ንሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት እዩ። ህዝባዊ መልክዑ ንምትሓዙ ከኣ ክንጽዕር ይግባእ።
ሽማግለ ንጉባኤ በይ-ኤርያ
22 ነሓሰ 2011


text:
ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃን ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ካሜሮንን ኣብቲ ዋንጫ ኣፍሪቃ ዝካየደሉ ስታዲየም ያውንዴ ዘጋጠመ ሓደጋ መርመራ ክግበር ኣዚዙ ። እቲ ኣብ መንጎ ካሜሮንን ኮሞሮስን ኣብ ስታዲየም ኦሌምቤ ዝካየድ ግጥማት ንምርኣይ ልዕሊ ዓቀን ደገፍቲ ነቶም ብኣማኢት ዝቁፀሩ ፖላስ ጥሒሶም ንምእታው ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ብዝተፈጥረ ምጽቕቃጥ ሞትን መቁሰልትን ከምዝጋጠመ ተፈሊጡ'ሎ ።
ካብ ሞንጎ እቶም በቲ ኩነታት ወረ ስድረኦም ክረኽቡ ናብ ሆስፒታል ሜሳሲ ዝመፁ ሓደ ወዲ 27 ዓመት ነጋዳይ ፕሮስፐር ቺንዶ ይርከቦም ። ንሱ ነቲ ፀወታ ክዕዘቡ ናብቲ ስታዲየም ዝኸዱ ኣኩኡን ክልተ ደቁን ሃለዋቶም ክፈልጥ ከምዘይከኣለ ይዛረብ ።
“ስጋብ ሕጂ ሸውዓተ ሆስፒታላት በፂሐ እየ ክረኽቦም ግን ኣይከኣልኩን። ብዛዕበኦም ንፖሊስ ሓቲት ክሕግዙኒ ግን ኣይከኣሉን ፣ እንታይ ክግበር ከምዘለኒ ኣይፈልጥን።”
እቲ ኣብ ስታዲየም ኦሌምቤ ዘጋጠመ ሓደጋ መበገሲኡ ነቲ ኣብ ሞንጎ ካሜሮንን ኮሞሮስን ዝካየድ ግጥም ኩዕሶ እግሪ ዋንጫ ኣፍሪቃ ንምርኣይ ደገፍቲ ብኣማኢት ንዝቁ፟ፀሩ ፖላስ ብሓይሊ ጥሒሶም ንምእታው ብምፍታኖም እዩ ።
ከም ሓበሬታ ሰበስልጣን ካሜሮም ሽዱሽተ ሰባት ሽዑንሽዑ ክሞቱ ከለዉ ክልተ ግና ናብ ሆስፒታል እናተወስዱ ኣብ መገዲ ምሟቶም ገሊፆም ።
ወሃብ ቃል መንግስቲ ኣብዘውፀኦ መግለፂ ከምዝበሎ 38 ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ከምዝቖሰሎ ካብኣቶም ድማ ሸውዓተ ኣብ ማእከላይ ሆስፒታል ያዉንዴ ኣብ ዘስግእ ኩነታት ከምዝርከቡ ሓቢሩ ።
ሚኒስትር ጥዕና ካሜሮን ነቶም ቁሱላት ኣብ ሆስፒትታል ድሕሪ ምብፅሑ ፕረዚደንት ፖል ቢያ ብዘይገለ ክፍሊት ክሕከሙ ምእዛዞም ተዛሪቡ ።
ተፃዋታይ ሃገራዊ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ካሜሮን ፋይ ኮሊንስ በቲ ዝወረደ ሓደጋ ህይወቶም ዝሰኣኑ ዝተሰመዖ ሓዘን ገሊፁ ።
“ሰበስልጣናት ከምዚ ዝበለ ሓደጋ ደጊሙ ንከየጋጥም ቀዲሞም ክወስድዎ ዝግባእ ነገር ክገብሩ ተስፋ ይገብር ። በዚ ኩነታት ስድረኦም ንዝሰኣኑ ፅንዓት ይሃቦም ይብል ። ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ።"
ፕረዚደንት ቢያን ኮፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃን በብወገኖም መበገሲ እዚ ሓደጋ ክምርመር ኣዚዞም ።
እቲ ስታዲየም ዝበዝሐ 40,000 ተዓዘብቲ ክሕዝ ተባሂሉ ዝተሰርሐ ኮይኑ ኣብቲ ትማሊ ዝነበረ ግጥም ግና ከባቢ 57,000 ተዓዘብቲ ሒዙ ከምዝነበረ ሰበስልጣናት ይሕብሩ ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሰበስልጣናት ካሜሮን ክታበት ዘይወሰደን ካብ ኮቪድ ነፃ ዝብል ውፅኢት መርመራ ዘይሓዘን ሰብ ናብ ስታዲየም ክኣቱ ኣይኽእልን ክብሉ ብዘውፅእዎ መምርሒ ብዙሕ ተዓዛባይ ኣይክህሉን ዝብል ገምገም ካምዝነበሮም ዝዝከር እዩ ። ብምዃኑ ድማ ካሜሮን ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ ክኽተቡን ክምርመሩን ዘተባብዕ ወፍሪ ኣካይዳ እያ። ብዙሓት ድማ ንግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ንምርኣይ ተግቢሮሞ እዮም ።
ብኣንፃሩ ድማ ብኣሻሓት ዝቁ፟ፀሩ ክምርመሩ ኮነ ክኽተቡ ዘየፍቀዱ ተዓዘብቲ ብሓፁር እናዘለሉ ናብቲ ስታዲየም ምእታዎም ሚኒስትሪ ስፖርት ሓቢሩ።
ካሜሮን ነቲ ካብ ተነጸልቲ እትብሎም ሓይልታት ተፃባእቲ ውሽጢን ለበዳ ኮቪድን ዘሎ ስግኣታት ተፃዊራ 9 ጥሪ ጀሚሩ ለካቲት 6,2022 ዝዛዘም ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ተካይድ ኣላ ።


text:
ቤት ምኽሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኢትዮጵያ ንመስርሕ ምጽራይ ግህሰት መሰላት ዘጻሪ ኣካል ከምዘቆመ ኣፍሊጡ። ጋምቢያዊት ዓቃቢ ሕጊ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ዝነበረት ፋቱ ቤንሱዳ ነቲ ሰለስተ ኣባላት ዝሓቆፈ ኮሚቴ ክትመርሖ ተመዚዛ ኣላ።
ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ውሳነ ቁጽሪ ኤስ 33/1 ዝሓለፈ ታሕሳስ ከሕልፍ ከሎ፣ ፕረዚደንት’ቲ ቤት ምኽሪ አርጀንቲናዊ ፈደሪኮ ቪለጋስ ንኣባላት እቲ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ ካብ ዝሓለፈ ሕዳር ጀሚሩ ዝተፈጸመ ግፍዒን ግህሰት መሰላትን ተጻሪ ኮምሽን ንከቁሙ ሓለፍነት ሂብዎም እዩ። ብመሰረት’ዚ፣ ጋምቢያዊት ፋቱ ቤንሱዳ፣ ኬንያዊት ካኣሪ ቤትይ ሙሩንጊን ኣሜሪካዊ ስቲቨን ራትነርን ኣብ’ታ ኮምሽን ንክሕቆፉ መሪጾም ኣለው።
ሸቶ ሰለስቲኦም ኣባላት’ታ ኮምሽን ኣናዳዪት ሓቂ፣ ሓቂን ኩነታትን ግህሰትን ገበንን፣ ምእካብን ምሓዝን ጭብጢታት፣ ተሓተቲ ምልላይ፣ እንተተኻኢሉ፣ እቶም ዝተኣከቡ መርተዖታት ከቅርቡን ሎምን መጻኢን ጊዜ ንመስርሕ ተሓታታነት ሓጋዚ ዕዮ ንክፍጽሙን ሕድሪ ተቀቢሎም ኣለው።
እቲ ውሳነ ወሲኹ፣ እዛ ሎሚ ቆይማ ዘላ ሓዳስ ኮምሽን፣ ነቲ ኮምሽናት ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራትን ኢትዮጵያን ዘዳለውዎ ሪፖርት ክጥቀሙሉን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝገብሮ መስርሕ ተሓታታነት፣ ዕርቂን ሕውየትን ቴክኒካዊ ደገፍ ዝግበረሉ ኣገባብ ንክተጣጥሕ ሓቢሩ ኣሎ።
እታ ቆይማ ዘላ ሓዳስ ኮምሽን፣ ዝመጽእ ሰነ ወይ ሓምለ፣ ንመባእታዊ ሪፖርታ ናብ’ቲ ቤት ምኽሪ ብቃል ክተስምዕ፣ ዝመጽእ መስከረም ወይ ጥቅምቲ ድማ ብጽሑፍ ንክተቅርብ ተወሲኑ ኣሎ።
እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምቋም’ታ ኮምሽን ኣብ ዝሃቦ ግብረ መልሲ "ገለ ኣባላት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝገበሮ ጻዕሪታት ኣስተናዒቆም፣ ፍሉይ ኣኼባ ጸዊዖም፣ ፖለቲካ ዝመበገሲኡ ሸቶ ንምዕዋት ተንቀሳቂሶም" ክብል ገሊጹ። ኣባላት ሃገራት’ቲ ቤት ምኽሪ፣ ነቲ ተበግሶ ንክነጽገኦ’ውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ጸዊዑ።
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ግና፣ እቲ ኮምሽን ከምዝተመስረተ ዝሓለፈ ታሕሳስ ኣብ ዝተገለጸሉ እዋን ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ "ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ ንዝተፈጸሙ ግፍዒታት ንምጽራይ ዘሐግዝ ኮምሽን ንክቀውም ዝወሰዶ ተበግሶ ከምዝድግፍ ምግላጹ" ሮይተርስ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
ኣካቢት’ታ ኮምሽን ጋምቢያዊት ፋቱ ቤንሱዳ፣ ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ዝነበረት፣ ንከይዲ መስርሕ ገበን ሩዋንዳ ኣብ ኣሩሻ ዓቃቢ ሕጊ ኮይና ዘገልገለት፣ ኣብ ሃገራ ጋምቢያ፣ ዋና ዓቃቢ ሕጊን ሚኒስትር ፍትሒንን ኣማኻሪ ሕጊ ፕረዚደንትን ካቢነን ኮይና ዝሰርሓትን እያ።
ኬንያዊት ካኣሪ ቤትይ ሙሩንጊ፣ ኣብ መስርሕ ኣሳጋሪ ፍትሒ ህጡር ተመክሮ ዘለዋ፣ ኣብ ሕገ መንግስታዊ መሰላት ጾታን ደቂ ኣንስትዮ ዝተዋሰአት፣ ኣማኻሪት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ኮይና ትነጥፍ ዘላ፣ ኣብ እዋን ግጭት ንመሰላት ደቂ ኣንስትዮ ዝያዳ ትሕለቅ፣ ኣካቢት እቲ ኣብ ኬንያ ተመስሪቱ ዝነበረ ኮምሽን ኣናዳዪ ሓቂን ዕርቂን ዝመርሐት፣ ኣብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን፣ ወካሊት ኣፍሪቃ ኮይና ዝነጠፈት፣ ኣብ ደቡብ ሱዳንን ግዝኣት ፍልስጤማዊያንን’ውን አበርክቶ ዝገበረትን እያ።
ኣመሪካዊ ስቴቨን ራትነር፣ ኣብ ክፍሊ ሕጊ ዩኒቨርሲቲ ሚሺገን ኣመሪካ ዝምህር ዘሎ፣ ኪኢላ ሕጊ ህዝባዊ ርክባት፣ ዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣዊነት፣ ስትራተጂ ጸረ ግብረ ሽበራ፣ ተሓታታትነት ኣብ ግህሰት መሰላትን እዩ። ኣብ ስሪላንካ፣ ምስ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኣብ ጄነቫ፣ ኣብ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካን ኣብ መስርሕ ፍርዲ ብርክት ዝበሉ ክስታትን ሙግታትን’ውን ሰሪሑ እዩ።


text:
Radio Erena: 18 June 2020
ኣብ ኡጋንዳ፣ ኮረና ቫይረስ ካብ ዝተራእየሉ ወርሒ ኣትሒዙ 1197 መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ብኮረና ቫይረስ ከምዝተለኽፉ ሚኒስተር ጥዕና ዶ/ር ዤን ሩት ኣሰንግ ኣፍሊጣ።
ንሳ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝሃብቶ ሓፈሻዊ ኩነታት ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኡጋንዳ፣ ካብን ናብን ጎረባብሪ ሃገራት ክመላለሱ ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን፣ ብብዝሒ ኮረና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት ኬንያ ኮይኖም፣ ቁጽሮም 444 ይበጽሕ።
337 ኡጋንዳውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን በቲ ቫይረስ ክልከፉ እንከለዉ፣ 222 ታንዛንያውያን፣ 44 ኤርትራውያን እቶም ዝተረፉ ድማ ዜጋታት 7 ሃገራት እቲ ዞባ’ዮም።
699 ወጻእተኛታት መራሕቲ ዓበይቲ መካይን፣ ንተወሳኺ መርመራን ሕክምናዊ ክንክንን ነናብ ሃገሮም ከምዝተፋነዉ ዘመልከተት እታ ሚኒስተር፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ኮረና ቫይረስ ዘይሓወዩ 560 ሰባት ኣብ 14 ትካላት ጥዕና ይእለዩ ከምዘለዉ ገሊጻ።
እቶም 64 ካብዚኣቶም ዜጋታት ወጻኢ’ዮም።
ኡጋንዳ፣ ብኮረና ቫይረስ ዝሞተ ሰብ ኣይመዝገበትን።
ብመሰረት መግለጺ ሚኒስተር ጥዕና፣ ኮረና ቫይረስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ 33 ዞባታት ኡጋንዳ፣ ተላቢዑ ኣሎ።


text:
መንግስቲ ሶማል ነቲ ሰብ ምርካበይ ጸጥታዊ ስግኣት ንምውጋድ ዝተገብረ ሕጋዊ ስጉምቲ`ዩ ክብል ከሎ ብኻልእ ወገን ህዝባዊ ቁጥዐ፡ ግዙፍ ማሕበራዊ ሚዲያ ውግዘት፡ ከምኡ`ውን ኣብ መንጎ`ቲ ብዩ,ኤስ ዝድገፍ መንግስቲ ሶማልን ሃገራውያን ፖሊቲከኛታትን ነቓዕ ፈጢሩ`ሎ።
ትማሊ ረቡዕ፡ መንግስቲ ሶማል በቲ ጉዳይ ህጹጽ ኣኼባ ብምጽዋዕ መግለጺ ኣውጺኡ`ሎ፡ ነቲ ምርካብ ዘካየዶ፡ ኣብ 2015 ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝገበሮ ስምምዕ ምዃኑን፡ ኣብ`ቲ እዋን ONLFን ኣልሸባብን ንክልቲአን ሃገራት ዝህውኹ ኣሸበርቲ ኢሎም ከምዝፈለጥዎምን ይገልጽ።
ድሕሪ`ቲ ኣኼባ ካቢነ ኣብ ሞቓዲሾ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝሃበ ሚንስተር ዜና ዓብዲራሕማን ዖማር ዖስማን፡ ነቲ መግለጺ ናይ መንግስቲ ብንባብ ኣስሚዑ፡
“ እቲ ውልቀሰብ፡ ንጸጥታ ሶማልያ ኣብ ምህዋኽ ዝሳተፍ ዝነበረን፡ ምስ ኣልሸባብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮን`ዩ “ኣተሓሒዙ፡ ክልቲአን ሃገራት ጸጥታዊ፡ ኤኮኖሚያዊን ምትሕብባር ኣለወን ስለዚ እቲ ምርካብ ምኽኑይ`ዩ ኢሉ። እንተኾነ እቲ ሚንስተር፡ እቲ ጉዳይ ተኣፋፊ`ዩ ብዝብል ካብ ጋዚጠኛታት ሕቶ ምቕባል ኣብዩ።
እቲ ስምምዕ ዝተፈረመ ይብል እቲ መግለጺ ካቢነ ሶማልያ ፡ ብሓላፊ ዞባ ጋልሙዱግ ዝነበረን፡ ብሚንስተር ፖስታን ርክብን ዝነበረን ከምኡ`ውን ብምንስተር ፕረሲደንታዊ ጉድያት ዝነበረ ሕጂ ኣባል ባይቶ ዘሎን፡ ከምዝተፈረመ ይገልጽ። እንተኾነ ክልተ ካብ`ቶም ሰለስተ ብምፍራም ዝተጠቕሱ ሰባት፡ ካብ ጉዳይ ነብሶም ከምዘርሓቑ ንቪኦኤ ገሊጾም ፡ ምስ ኢትዮጵያ ኮነ ብዛዕባ ምርካብ ኣባል ONLF፡ ንፈደራል መንግስቲ ወኪልና ዝገበርናዮ ስምምዕ የለን ኢሎም።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ነቲ ስጉምቲ መንግስቲ ሰማልያ ኮኒኒዎ`ሎ-ወሃቢ ቃል-ዓብዱላሂ ሓሰን፡ “ኣብ ሞቓዲሾ ን3ተ ዓመት ዝነበረ ስቕ ኢልካ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ምርካብ፡ ብሕቡራት ሃገራት`ውን ከምዝተገልጸ ቅቡል ኣይኮነን። እዚ ተግባር ኣዚዩ ኣጸያፊ`ዩ። ንሰላምን ፍትሕን ክሰርሕ`የ እናበልካ ንሓደ ሰለማዊ ሰብ ንኢትዮጵያ ምርካብ ከም ገበን ኢና ንርእዮ “
ብወገን ኢትዮጵያ፡ ንቪኦኤ ክፍሊ ኣምሓርኛ ዝተዛረበ ሚኒስተር ኮሚኒኬሽን ነገሪ ለንጮ፡ እቲ ምርካብ ሸኽ ሙስ፡ ብምሰረት ኣብ መንጎ መንግስታት ሶማልያን ኢትዮጵያን ዝተገብረ ስምምዕ`ዩ ተኻይዱ ድሕሪ ምባል “ ናብ ትካላት ጸጥታና ተረኪቡ ዘሎ ሸኽ ሙስ፡ ኣባል ኣሸባሪ ጉጅለ`ዩ “ ኢሉ።
ኣፈኛ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኣቶ ዓብደልከድር ሓሰን ሂርሞጌ ሎሚ ንቪኦኤ፡ ኣብ ዝሃቦ ቃል ድማ፡ ኦብነግ ኣሸባሪ ጉጅለ ከምዘይኮነን ኣብ ብዙሓት ናይ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ከምኡ`ውን ማእከላይ ምብራቕ ቤት-ጽሕፈት ዘለዎ ድሂ ምባል ፡ ንኦንብነግ ሽብርተኛ ኢላ ትጽውዕ ኢትዮጵያ ጥራሕ`ያ ኢሉ።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፡ ካብ 1970`ታት ኣትሒዙ፡ ንመሰል ርእሰ-ምምሕዳር ኦጋዴን: ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝዋጋእ ዘሎ ውድብ`ዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ፡ ኣሸባሪ ውድብ ይብሎ።
ኣብ 2007፡ እቲ ውድብ፡ ንሓደ ብቻይናውያን ዝውነን ኩባንያ ማዕድን ብምጥቃዕ 65 ኢትዮጵያውያንን 9ተ ቻይናውያን ሰራሕተኛታትን ቀቲሉ`ዩ። እቲ መጥቃዕቲ፡ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ኣንጻር`ቶም ደባይ ተዋጋእቲ፡ ኣብ`ቲ ዞባ መጥቃዕታ ክተስፍሕ ጌርዋ`ዩ።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡