text:
ምናልባት ብሕርሻ ንዝማዕበሉ ሃገራት ከም ተራ ስርሒታት ዝቑጸር፡ ግን ዜጋታቶም ናይ መግቢ ውሕስነት ዘይብሎም ብፍላይ ድማ፡ብውዕል ሕድር ናብራ ዝሳቐዩ ደቐባት ኢትዮጵያን፣ ኤርትራን ፣ ሶማልያን ፣ከም ዓቢዪ ዓወት ተቑጺሩ እንተዝድንከረሉ ዘየሕፍር ፣ ሕማም ጉልሓይ ካብ ሱሩ ተባሕጒጉ ምጥፋኡ ዘበሰር ወረ ክዝርጋሕ ከሎ ይኸውን። ርግጽ ጒልሓይ ካብ ኢትዮጽያ ምብራሱ ዘረጋግጹ መረዳኣታታት ካብ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ባኣታታትን ኣህጉራዊ ዜናታት ምርካቡ ዘይከሓድ ኢዩ። ፈጺሙ ምብራሱ ግን የጠራጥር። ምኽንያቱ ካብቶም ብማዕከናት ዜና ዝተፈነወ ብሥራት ሓደ ንሶማልያ ዘይምሕዋሱ ኢዩ። ምናልባት’ዶ እዛ ሃገር እዚአ ፡ ኣብዚ ናይ ጒልሓይ ምብራስ ዝተገብረ ወፈራ ኣይተሳተፈትን ትኸውን ወይ ድማ ገና ኣብ ምብራሱ ቓልሲ ተዋዲዳ ትህሉ? እንተኾነ ግን እዚ ናይ ጉልሓይ ምብራስ ወፈራ ሃገራዊ ጥራይ ዘይኮነስ አህጉራዊ መልክዕ ስለዝነበሮ ፡ ሶማልያውን እንተኾነ ተሳቲፋቶ ኔራ ክትከውን ትኽእል ኢያ ዝብል ኣምነት ኣሎኒ። ነዚ ምኩሕ ሕማም ከብቲ ንምጥፋእ፡ ካብ 1992 ኣትሒዘን ዝተሰለፋ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ መግብን ሕርሻን ድርጅት ከማኡ’ውን ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ታፍት ዩኒቨርሲቲ ስለ ዝነበሩን ኢየ ምንጻል ሶማሊያ ዘጠራጥረኒ። ብወግዒ’ኳ ኣይነገር’ምበር ኤርትራ እንተኾነት’ውን ካብ ጉልሓይ ነጻ ሃገር ምዃና ዝሕብሩ ናይ ሕቡራት ሃገራት ሰነዳት ኣለዉ።
ብወገነይ ብ2001- 2003 ኣብ ኤርትራ ክፍሊ ሕርሻ ኣብ ዝሰራሕኩሉ ጊዜ ጉልሓይ ንምጥፋኣ ይትረፍ ንምክልኻል’ውን ኣንተኾነ ብዙሕ ፋዕራ ዘይግበረሉ ዝነበረ እዋን ከም ዝነበር ይዝክር። የግዳስ ነቶም ዝርካቦም ሰብ ሞያ ኣብ ክንዲ ኣብምዓላ ምውዓል ምክልባት፣ ብሞያኦም ኣብ ክንዲ ምምዳብ፡ ጸላኢ ጓል ሕድርትና ንምንዳይ ኣብ ፈቐዶ ጎቦ ሽንጭሮ ተዋፊሮምሉ ዝነበሩ ጊዜ ቅልውላው ምንባሩ ካብአንበብቲ’ውን እንተኾነ ዝተሰወረ አይመስለንን። ዝኾነ ኮይኑ ግን ጒልሓይ ክጠፍእ ከምዝኽል ብምብሳርና ንኹልና ዮሃና ይብል። ግንከስ፡ ኣዚ ሓደገኛ ዝኾነ ናይ ጉልሓይ ቫይረስ ካብ ሶማልያ ከይጠፍኤ ፡ ኣብ ኢትዮጽያ ይኹን ኣብ ኤርትራ ተረኺቡ ዘሎ ዓቢ ዓወት ጊዜዊ’ምበር ነባራዊ ከምዘይኮነ ክንግንዘቦ ይግባኣ። ነዚ ኣበሃህላ’ዚ ብሰንኮፍ ዝምልከት ሰብ ኣንተሎ ንታሪኽ ክውከስ የማሕጽኖ።
አብ ዞባና ፡ ኣተፈላለየ ዘመናትን ናይ ኣየር ጣባያትን ተኸቲሎም ዝጋሃዱ ናይ ኣንስሳታት ሕማም ድኣ ይንበርዎ’ምበር፡ ጉልሓይ (ተሓላላፊ ጠባይ ዘለዎ) ኣብ መጀመርያ ኣዚ ዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ኢዩ ክድህጸና ዝጀመረ። ጉልሓይ ግዜ ዘይህብ ኣሳቕዩ ዝቐትል ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ብምትንኻፍ፣ብማይ፣ ብኣየር ዝተሓላለፍ ዘሰንብድ ተላጋቢ ሕማም ከብቲ ኢዩ። ናይ ምንቋሕ(incubation) ግዜኡ ካብ 3 ክሳብ 10 መዐልቲ ክኸውን እንከሎ ናይ’ቲ ሕማም ምልክት ምስ ተራእየ ድማ እቲ ግዳይ ንኽመውት ካብ 6 ክሳብ 12 መዐልቲ ይወስደሉ። ናይ’ዚ ጠንቀኛ ሕማም ተሓተቲ ዝኾኑ ድማ ጣልያን ኢዮም( ናይ ኢዶም አይስአኑ )። ኣብ አህዛብና ጣልያን ካብ ዝወረዶ ሓደ ዓቢ ወንጀል፡ ናይ ጉልሓይ ምትእትታው ኣብ ዞባና ምኳኑ መዛግብ ታሪኽ ይምስክሩ ኢዮም። መግዛእቲ ጣልያን፡ ሀ ኢሉ ፡ ኣብ ምጅማሩ ኢዩ ጉልሓይ ሱር ክሰድድ ዝጀመረ። ቀጺሉ’ውን ሃንቐውታ’ኦም ዝነበረ ደቐባት ኣጽኒቶም፡ ብኹርማጅ ድኽነት ዝማሰኑ ዜጋታቶም ኣብ ኤርትራ ኣምጺእካ ንምስፋር ኢዩ ዝነበረ። ነዚ ውጥኖም ኣብ ግብሪ ንምውዐል ድማ ዉሑዳት ሰባት፡ ዳርጋ ኩሉም ብማሕረስ ዝናበሩ ደቒ ሃገሮም ፡ ካብ ደቡብ ጣልያን ኣጕዒዞም ኣብ ኣከባቢ ኩዶፈላሲ ከም ዘስፈሩ ይንገር። እምበርከስ ነዚ ወፍሪ ሰፈራ ንምድላው ምናልባት’ውን ንሶልዳቶ ቐለብ ተባሂሉ ፡ ከብቲ፡ ብፍላይ ድማ ብሕማም ጉልሓይ ዝተልኽፋ ከብቲ፡ ካብ ማእከላይ ምስራቕ ካብ ግብጺ ከይተረፈ በመራኽብ ተጻዒነን ምምጸኤን ይንገር። እዚ ዝኾነሉ እዋን ካብ 1886 ክሳብ 1889 ኢዩ።
ናይ’ዚ ሓላፍነት ዝጎደሎ ስጉምቲ መጀመርያ ግዳይ ዝኾኑ ሓረስቶትን ከብቲ ኣርባሕትን ኤርትራ ውያን ምዃኖም ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። እቲ ቫይረስ ሓንሳእ ኣብ ከበሳን ቖላታትን ጡጡሕ መዛግቦ ምስ ገበረ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኣልማማ ኣጥቀዖ። ካብ ሳሕል ክሳብ ሞምባሳ ፡ ካብ ኣሶሳ ክሳብ ሞቓድሾ-በርበራ ከም ሃልሃልታ ዱር ተዘርገሔ። ቅድሚ’ዚ ሕማም ከብቲ ምብርዑ፡ ኣብቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ካብዚ ሕጂ ኤርትራ ተባሂሉ ዝተሰምየ መልክዓ-ምድሪ ክሳብ ዓደምሓራ፡ ሓሊፉውን ደቡብ ኢትዮጵያ ዘይተኣድነ ሕማም ሾሮኽን እንፊሊወንዛን ብድርቂ መሬት ተሰንዩ ነቲ ዜጋ ንሓሙሽተ ዓመት ደርቆሶ። ካብዚ ዝተላዕለ ሓደሲሶ ናይ’ቲ ህዝቢ ከምዝሃለቐ ክሳብ 80% ከብቲ እቲ ዞባ ድማ ከም ዝበረሰ ይንገር። እቦታትና ከም ዘዘንትዉዎ እዚ ዘበን’ዚ ብ ‘ዘበን ኣካሒዳ’ ይፍለጥ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 03 November 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ምስቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ግርጭት ብዝተኣሳሰረ ልዕሊ 400 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ተገሊጹ።
እቲ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ንምቅዋም ጀሚሩ ናብ ዓሌታዊ ግርጭት ዝኸደ ናዕቢ ህይወት 78 ሰባት ከምዝቐዘፈ ይፍለጥ።
ወሃብ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ናይቲ ግጭት መንቀሊን ተሳተፍቱን ገና ኣብ መርመራ እኳ እንተሎ፣ ዛጊት 409 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ኣረጋጊጻ።
ኣብቲ ብዕለት 23 ጥቅምቲ ጀሚሩ ንሳልስቲ ዝቐጸለ ዓሌታዊ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ 67 ተባሂሉ ዝነበረ እውን ናብ 78 ክብ ኢሉ ከምዘሎ ብተወሳኺ ሓቢራ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሓላፍነትን ድሕነትን ህዝቡ ንምሕላው ዝግብኦ ተራ ኣይተጻወተን ዝብል ክስታት ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ክቐርብ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት እውን ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ንቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ጻውዒት ከምዘቕረቡ ይዝከር።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድኻም ከምዘይብሉ፣ ናዕብታት ዘካዪዱ ዘለዉ ከኣ ኣስማት ዘይብሎም ንሰላምን ምዕባለን ዘይተዳለዉ ጉጅለታት እዮም ብምባል ወሃብ ቃል’ቲ መንግስቲ ቢል ለኔ ስዮም ምላሽ ሂባ።
===================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ውድባት መድረኽን ሰማያዊ ፓርትን ካብ መንግስቲ ሕቶ ልዝብ ከምዝቐረበሎምን ልዝብ ንምጅማር ድልዋት ምዃኖምን ኣፍሊጦም።እቲ ልዝብ ገለልተኛ ናይ ውሽጢ ሃገር መንጎኛ ክህልዎ እዩ ተባሂሉ’ሎ። ኣቦ ወንበር ኦፌኮ ዶ/ር መረራ ጉዲና ኣብዝሃብዎ መግለፂ መድረኽ ሓድሽ ፃውዒት ቀሪቡሉ’ሎ ኢሎም።
“ዝሕባእ ነገር የለን።ንልዝብ ሓቲቱና’ሎ።መድረኽ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ንልዝብ ዝቐርብ ይመስለኒ።ምምስራት ሃገራዊ ናይ ሓድነት መንግስቲ ንልዝብ ክነቐርቦ ኢና።ሓቃዊ ሰላማዊ ስግግር ኣብዛ ሃገር ንክመፅእ ናብ ኢህወዴግ ንኸይድ ባዶ ኢድና ከይኮነስ እዚ ትሪኦ ዘለኻ ሰነድ ኣዳሊና ንልዝብ ክነቕርቦ ኢና።”
ካብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ተመሳሳሊ ፃውዒት ከምዝቐረበሎም ዝገለፁ ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ እውን ከምዚ ኢሎም።
“መንግስቲ ዝተፈላለዩ ነገራት ከዕሪ ንምልዛብ ድልው ስለዝኾነ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዝብ ነይርኹን ገዲፍኩምዎ ወፅኢኹም ኢኹም።ሕጂ ግን ክትምለሱን ክንዘራረብን ንሓተኩም ኣለና ዝብል እዩ።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ብዝተፈላለየ መንገድ ዝቃለሱ ኩሎም ክፍጠር እዩ ኣብ ዝበሉዎ ፖለቲካዊ ሃውህው ኣትዮም ክሕግዙ ምፅውዖም ይዝከር።


text:
ሕብረት ኣፍሪካ ኣህጉራዊ ነፃ ናይ ንግዲ ዞባ ንምፍጣር ልዝብ ጀሚሩ።እቲ ዝርርብ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ መንጎአን ነፃ ምንቅስቓስ ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ንምስፍጣር እዩ።
ኣህጉራዊ ነፃ ናይ ንግዲ ከባቢ ንምፍጣር ድርድር ምጅማሩ ኣብ ናይ ጆሃንስበርግ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ብወግዒ ዝኣወጁ ኣቦ ወንበር ሕብረት ኣፍሪካ ናይ ዙምባቤ ፕሬዝዳንት ሮበርት ሙጋቤ ነፃ ናይ ንግዲ ዞባ ኣብታ ክፍለ ዓለም ንዝህሊ ምቅስቓስ ኣቑሕትን ሰባትን ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።ሕብረት ኣፍሪካ ስምምዕ ነፃ ንግዲ ኣብ 2017 ኣ/ፈ ግብራዊ ክኸውን መዲቡ’ሎ።ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ መንጉአን ዘሎ ዕንቅፋታት ንግዲ ክንኪ ትፅቢት ይግበረሉ።ኣብ ሰደድን ኣታውን ዝህሊ ግብሪ ብዓብዪ ብምንካይን ኣብ ገሊኡ ድማ ናይ መእተዊ ቪዛ ብምግዳፍን ዕንቅፋት ዘወግድ እዩ።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ምጅማር ልዝብ ድኽነት ኣብ ምንካይን ናይታ ኣህጉር ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ምሕያልን ኣገዳሲ ስጉምቲ እዩ ክብሉ ናእድኦም ገሊፆም ኣለው።
‘’ነፃ ናይ ንግዲ ዞባ ማለት ብርእስኻ ክትትኣማነት ምኽኣልን እዩ’’ዝበሉ ኬንያታ ብምስዓብ ‘’ሕብረት ኣፍሪካ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ክዝቲ ምእካቡ ከምቲ ቅድሚ ሎሚ ብዛዕባ ዘሳቕዩና ፀገማትና ከይኮነስ ፀጋታትና ከመይ ከምእንጥቀሞም ምዝርራብ ምኽኣል ማለት እዩ’’ኢሎም።
ማሕበረሰብ ልምዓት ደቡብ ኣፍሪካ፣ሓባራዊ ዕዳጋ ምብራቓውን ደቡባውን ኣፍሪካ ከምኡ እውን ማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪካ ድሮ ሰለስትኣዊ ናይ ንግዲ ስምምዓት ጀሚሮም ኣለው።ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ እቲ ኣህጉራዊ ልዝብ ብፅቡቕ ክሳለጥ ተስፋ ኣለዎም።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኮሚሽነር ንግድን ኢንዱስቱሪን ፋጢማ ኣሲል ኣብታ ኣህጉር ዘለዋ ሃገራት ዝተፈላለየ ሃፍቲ ዘለወን ከም ምዃነን ገሊአን ድማ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብለን ዕፁዋት ሃገራት ምስ ምህላወንን ገሊአን ድማ ኣናእሽቱ ናይ ደሴት ሃገራት ከም ምዃነን ዝህሊ ፈተና ከቢድ ክኸውን እዩ ኢለን።ፖለቲካዊ ድልውነት ሒዝናን ግን ንዓለም ክነገርማ ኢና ኢለን።
እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ህዝቢ ኣፍሪካ ሓደ ቢሊዮን ከምዝበፅሐ ይግመት።እታ ኣህጉር ብፀጋታት ማዕድን እውን ሃፍታም እያ።ሃገራት ነንባዕለን ብንግዲ ክራኸባ ካብ ኬፕ ታውን ክሳብ ካይሮ ዘተኣማምን ናይ ባቡርን ናይ መንገድን መሰረተ ልምዓትን ንምህናፅ ቢሊዮናት ዶላር ከድሊ እዩ።


text:
ኣብዚ እዋን'ዚ ንለበዳ ኤድስ ዝምክት ፀረ'ቲ ለበዳ መድሃኒታት ብምርካቡ ሰባት ብብዝሒ አይሞቱን ዘለው።
እንተኾነ ነቶም ምስቲ ቫይረስ ዝነብሩ ሰባት ንሕክምንኦምን ንመድሃኒቶምን ዝወፅእ ገንዘብ ኣዝዩ ይበዝሕ ብምህላው የዘራርብ'ሎ።ኤድስ ኣብ ዓለም ካብ ዝፍለጥ ዝመፅእ ሰንበት 30-ዓመታት ክኾኖ'ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ለበዳ ተፈሊጡ ክስርሓሉ ካብ ዝጅምር 20-ዓመታት ከምዝኾኖ ዝገለፁ አቶ ይርጋ ገብረእግዚአብሄር ሓላፊ ኦሳ ፡ዘይመንግስታዊ ትካል ኤድስ ምክልኻልን ማሕበራዊ ግልጋሎታትን 'ዮም።
አቶ ይርጋ ኣብ መዳይ ምብርባርን ምክልኻልን ኤድስ ብዙሕ ዓወት ከምዝተረኽበ ገሊፆም፡ ብፍላይ ቁፅሪ ብፍቃዶም ዝምርመሩ ሰባት ካብቲ ቅድሚ 3-4 ዓመታት ዝነበሮ 20-ሽሕ ንዓመት ናብ 100-ሽሕ ከምዝበፅሐ ተዛሪቦም።
ኣብ ኤርትራ እቲ ለበዳ ከምዝነከየ ዝተዛረበ ካብ ማሕበር ብድሆ ኣቶ ሰሎሞን ገብረኺዳን ብወገኑ እዚ ውፂኢት ፃዕሪ መንግስቲን ሕብረተሰብን 'ዩ ኢሉ።


text:
እቶም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት አካል ናይቶም ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ልዕሊ 4,000 ሰባት ኽኮኑ ኸለው ጣልያን ነቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ካብ ገማግም ባሕሪ ዝብገሳ ዘይመንግስታዊ መራኽብ ክኽተልዎ ዘለዎም ስርዓት ወይ መምርሒ ረቒቅ ኣብ ዘሕለፈትሉ እዋን’ዩም እዞም ስደተኛታት ፍልሰተኛታት ጣልያን ኣትዮም።
እዚ 11 ነጥብታት ዝሓዘ ረቂቅ መምርሒ ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ተደጋጋሚ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ንዘኻይዳ ትሸዓተ ዘይመንግስታዊ ትካላት ክቐርብ ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ቻርሎቲ ሳሚ እቲ እተን ትካላት ክኽተልዎ ዝግባእ ስርዓት ወይ መምርሒ ኣብ እውን ዳሕሳስን ምድሓን ህይወትን ክህልው ዝግባእ ምትሕብባር እዘን ትካላት ንምምሓሽ እንተኾይኑ ክንቕበሎ ኢና ድሕሪ ምባል ቀንዲ ጸገም ኣብ ሊብያ ምኳኑ ብምሕባር ሃገራት ኣውሮጳ ንጣልያንን ንኣህጉር ኣፍሪቃን ዘለወን ደገፈን ከሐይላ ጸዊዓን።
“ እቲ መምርሒ ንኹሎም ወገናት ዝሓቑፍ ማለት ንዘይመንግስታዊ ትካላት፡ ናይ ንግዲ መራኽብን ኣብ ስርሒት ህይወት አድሕን ዝሳተፉ ወታሃደራዊ አካላት ዘጠቓልል ኽከውን አለዎ። ሓደ ክንርስዖ ዘይግባእ ነገር ግን ቀንዲ ሕመረት እቲ ጸገም ምህላው ዘይመንግስታዊ ትካላት ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ዘይኾነ ቅድሚኡ ዝጅምር ምኳኑ’ዩ። እቲ ቀንዲ ጸገም ነቶም ኣብ ሊብያን ኒጀርን ዘለው ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ህይወቶም ኣብ ኢድ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ዘሎ’ዩ። መንግስቲ ጣልያን ዝሓቶ ዘሎ ዝሓሸ ምትሕብባር ካብ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ንሰማማዕ ኢና። ብተወሳኺ ኣብ ሊብያ ዝሓሸ ምርግጋእን ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ድማ ሰባት ክረጋግኡ ዝሕግዝ ወፍሪ የድልይ’ዩ።”
መንግስቲ ጣልያን ንዘይመንግስታዊ ትካላት ብጥርጣረ ምርኣዩ ብተወሳኺ ብአጋር ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ቀውሲ ዋሕዚ ስደተኛታት ኣብ ምፍታሕን ሓደሽቲ መጻእቲ ኣብ ምቅባልን ብዙሕ ከምዘይሰርሑ ይከስስ።
ብመሰረት ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ጣልያን ዝወጸ ሓበሬታ 85,217 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2017 ጣልያን በጺሖም፡ እዚ ድማ ካብቲ ናይ 2016 ዓ.ም ብ8.9 ሚእታዊት ዝለዓለ’ዩ።


text:
ክቡር ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ!!
ህዝባዊ ማዕበል ዝዓግት ሓይሊ ከምዘየሎ፡ ኤርትራውያን ፡ ብናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቓልሲ፡ ብከቢድ ክቡር ዋጋ ብሉጻት ዜጋታትና፡ ዝዓነወ ዝተራሰየ ሃብትና፡ ስደት ማሕበራዊ ምዝንባልና፡ በሰልኡ ገና ዘይሓወየ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጉዳትና፡ ድምር ኩሉ ኩቡር ዋጋ ከፊልና ናጽነት ኣረጋጊጽና።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
መንገዲ ገበነኛታት ህበይን ጸድፍን ምዃኑ ቁሩብ ከውክእ ምፈተኹ፣ ነዚ መንገድ’ዚ ተጠንቂቕና ንሓልፎ ኣለና እናበሉ፡ ሓደ መዓልቲ ተደፋፊኦም ንገደሎም ሸለው ይበሉ፣ ምስ ገበነኛታት ክጸድፍ’የ ግደፉ ኣይትሓዙኒ፡ ዝብሉ ከም ኣቶ ቀለታ ኪዳነ ዝኣመሰሉ ምርኡያት “ወራዙት ማዕዶ” ካብ ዘይተሳእኑ ግን፡ “ሓጹር ኣድሪ ኣይኸልክሎም” እብሎም።
መንገዲ ገበነኛታት ህበይን ጸድፍን ምዃኑ ቁሩብ ከውክእ ምፈተኹ፣ ነዚ መንገድ’ዚ ተጠንቂቕና ንሓልፎ ኣለና እናበሉ፡ ሓደ መዓልቲ ተደፋፊኦም ንገደሎም ሸለው ይበሉ፣ ምስ ገበነኛታት ክጸድፍ’የ ግደፉ ኣይትሓዙኒ፡ ዝብሉ ከም ኣቶ ቀለታ ኪዳነ ዝኣመሰሉ ምርኡያት “ወራዙት ማዕዶ” ካብ ዘይተሳእኑ ግን፡ “ሓጹር ኣድሪ ኣይኸልክሎም” እብሎም።
ካብ 23 ለካቲት ክሳብ 10 መጋቢት 2010 ኣብ ዘሎ ግዜ ጥራሕ 1523 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ኣትዮም። ዝርዝር ናይ’ዞም ናብ ሱዳን ዝኣተው 1523 ስደተኛታት ድማ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ካብ 23 ለካቲት ክሳብ 10 መጋቢት 2010 ኣብ ዘሎ ግዜ ጥራሕ 1523 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ኣትዮም። ዝርዝር ናይ’ዞም ናብ ሱዳን ዝኣተው 1523 ስደተኛታት ድማ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ኣቶ ተስፋንኪኤል ገራህቱ ኣምባሳዶር ኣብ ዓዲ እንግሊዝ። ኣቶ ተስፋማርያም ተኸስተ/ወዲ ባሻይ/ ኣምባሳዶር ኣብ እስራአል። ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ኣምባሳዶር ኣብ ኤውሮጳዊ-ሕብረት፡ ጽቡቕኩም ሕማቕኩም ታሪኽኩም ክንገልጽ ሰዓቱ ስለዝኣኸለ ኣይትቀየሙና።
ኣብ ዝሓለፈ እዋናት መራኸቢ ብዙሓን ናይ ሃገር ኖርወይ፡ ንጉዳይ ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪተን ብቐጻሊ ሻቕሎተን ከቃልሓ ጽኒሐን። እቲ ብዝያዳ ዘሻቐለን ዘሎ ድማ እቲ ደረት ዝሰኣነ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ፣ ዝተፈላለየ መልክዕ ዝኽተል ህግደፋዊ መዓት እዩ።
ኦ ህዝቢ ኤርትራ ህዝብኻ (ኣቦኻ፣ኣዴኻ፣ደቅኻ፣ሓውኻ፣ሓብትኻ) ብሓደ ኣረሜናዊ ውልቀ-መላኺ ምስ ካብ ሓሙሽተ ዘይበዝሑ ጭራኦም እናዘረጉ ዝነብሩ፣ወኻሩ ኣጫፈርቱን ሃገርካ ኣብ ዘስካሕክሕ ስቅያት እናወደቐት ከላ ትም ምባል “ኣርሆስ ክሳብ ዝድብደቡ ይስሕቁ’ዶ ”ኣይኮነካን?
ሰላም ከመይ ትቕንዩ ኩቡራት መንሰእያት ደቂ ኤረ፤ አብ ዚሓለፈ ጊዜ ንእሽተ ምሕጽንታ ቢዛዕባ ሱዳንን ሊብያን ዝምልከት ጽሒፍና ኔርና ምስ ካልአየይ። ሕጂ ዲማ ቢዛዕባ ህልውን መጻኢን ሃገርና ኪንዘራረብ እንተ ኾይና መጀመሪያ ዘገድሰና ህላወኩም ውሕስነት ህይወትኩም እዩ።
ብኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተዓዲሙ፡ ካብ 6 ክሳብ 7 መስከረም ኣብ መንጎ ወከልቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድስ ዝተኻየደ ኣኼባ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
እቲ ዝገርም፡ በቲ ሓደ ባይቶ ጸጥታ ዝብሃል የልቦን፡ “ኣመሪካ ባዕላ ውሳኔ ኣሕሊፋ፡ ግዝያዊ ናይ ጸጥታ ዞባ ኣፍሪሳ፡ ንልኡኽ ዓቃብ ሰላም ትርጉም ኣልቦ ገይራቶ” እናተባህለ፡ “ተሓታቲት ኣመሪካ እያ” ኢልካ ምፍካር እዩ። ነታ ባይቶ ጸጥታ መሊኻ ድላያ ዝገበረት ኣመሪካ ደኣ ኸ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣበየናይ ወንበር ተሰቒሉ እዩ ብሕቶ ከረኻኽበላ?


text:
ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነቶም ብዋሕስ ዝለቐቖም ወነንቲ ቦጣት ማይ፡ ካብ 250 ሽሕ ክሳብ 1.5 ሚልዮን ናቕፋ ቅድሚ ዕለት 1 ለካቲት 2019 እንተዘይከፊሎም ነቲ ብውሕስነት ተታሒዙ ዘሎ ኣባይቶም ክሕርጆ ምዃኑ የፈራርሖም ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነቶም ብዋሕስ ዝለቐቖም ወነንቲ ቦጣት ማይ፡ ካብ 250 ሽሕ ክሳብ 1.5 ሚልዮን ናቕፋ ቅድሚ ዕለት 1 ለካቲት 2019፡ ማለት ኣብዘን ዝመጽኣ 10 መዓልታት እንተዘይከፊሎም ነቲ ብውሕስነት ተታሒዙ ዘሎ ኣባይቶም ክሕርጆ ምዃኑ የፈራርሖምን
ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነቶም ብዋሕስ ዝለቐቖም ወነንቲ ቦጣት ማይ፡ ካብ 250 ሽሕ ክሳብ 1.5 ሚልዮን ናቕፋ ቅድሚ ዕለት 1 ለካቲት 2019፡ ማለት ኣብዘን ዝመጽኣ 10 መዓልታት እንተዘይከፊሎም ነቲ ብውሕስነት ተታሒዙ ዘሎ ኣባይቶም ክሕርጆ ምዃኑ የፈራርሖምን የጨንቖምን ከምዘሎ ተፈሊጡ።
ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኣብ ፈለማ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ 2018 ኣብ ኣስመራ ቤትምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ (ቀሃዝ ነበር) ኣኪቡ፡ ማይ ብኽቡር ትሸጡ ኣለኹም ኢሉ፡ መጀመርያ ኣብ ዓዲ ጓዕዳድ ኣብ ዝርከብ መኻዚኖ ከምዝኣሰሮም፡ ደሕር ድማ ነቶም ኣባይቲ ዝውንኑ 60 ካብኣቶም ብውሕስነት ከውጽኦም ከሎ፡ ነቶም 30 ኣብ መትከል ኣቤት ኣብ ዝርከብ ቤትምእሰርቲ ከምዝሓየሮም ይፍለጥ።
ኣብቲ እዋን`ቲ እንታይ እዩ ዝግበር ዘሎ ኢሎም ንውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክሓቱ ናብ ዓዲ ሓሎ ኳ እንተኸዱ፡ ሎሚ ፕረዚደንት ኣይተበረሆን ዘሎ `ሞ ካልእ መዓልቲ ምሕታት ይሕሸኩም፡ ንሱ እንተወሲኑዎ እቲ ውሳኔ ብኻልእ ክቕልበስ ስለዘይክእል ተመለሱ ተባሂሎም ከምዝተዓገቱ እቲ ሓበሬታ የመልክት።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ ንሳቶም፡ ንጎማ መኪና 20 ሽሕ ናቕፋ፡ ምሕዳስ ሞተረ 100 ሽሕ ናቕፋ ኮይኑ ከቢሩና ኢሎም ንሓደ ፊስቶ 50 ናቕፋ ከኽፍሉ ጀሚሮም ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ኣቐዲሙ ብገንዘብ ቀጺዑዎም ክንሱ `ዩ፡ ነቶም ዝምዝምዙኹም ዘለዉ ነጋዶ ይቆጻጸሮም ኣለኹ ኢሉ ሓላዪ ህዝቢ ተመሲሉ ንኽርአ ምእንቲ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ሜላ፡ ኣብ ልዕሊ`ቶም ኣብ ግዜ ኲናት ኣብ ግንባራት ንሓይልታት ምክልኻል ማይ ብምቕባል ሃገራዊ ግቡኦም ዝፈጸሙ ኤርትራውያን ወነንትን ሰራሕተኛታት ቦጥ ተተሓሒዙዎ ዘሎ።


text:
እዝስ እታ ዓረብያኺ ተሰክፈኪ ክትከውን ኣለዋ።
ምናልባሽ ካብተን ካልኦት መሓዙትኪ „ፍልይቲ“ ኮይኑ ይስመዓኪ ይኸውን።
እዚ ብዙሓት ሰባት ሻቕሎት ይገብሮሎም እዩ:
እንተደኣ „ፍሉያት“ ኮይኑ ዝስምዖም ኮይኑ።
ምናልባሽ ዘይከውን ዘረባታት እውን ሰሚዕኪ ትኾኒ ኢኺ።
ዘይከውን ዘረባታት ክርብሸኪ ይኽእል ይኸውን።
ነፍስወከፍ ሰብ ግን ፍሉይ ሰብ እዩ።
ናትኪ ፍሉይነት ከኣ ሰብ ብቕልጡፍ ክርእዮ ይኽእል።
ምናልባሽ ብኸምዚ ይኾኑ ሰባት ዝዛረቡኺ።
ምናልባሽ ብሰንኪ እዚ ብዙሕ ትሓስቢ ትኾኒ።
„ጽባቐ ሰብ“ ክበሃል ከሎ ግና ንኩሉ ሰብ ካልእ ትርጉም ኣለዎ።
ጽብቕቲ ዘግብረኪ እቲ ንስኺ ንስኺ ዘብለኪ ነገራት እዩ።
ምኽንያቱ ንስኺ ሓንሳብ ጥራይ ኢኺ ኣብዛ ዓለም ዘለኺ!
ብዙሓት ኣዋልድን ኣወዳትን ነዊሕን ሓጺርን ዝምድና ይገብሩ።
ግን: ብዙሓት ብዓረብያ ዝኸዱ ኣወዳትን ኣዋልድን እውን ዝምድና ይገብሩ እዮም።
ሓንቲ መዓልቲ ንዓኺ እውን ከጋጥመኪ እዩ።
ስለዚ ስጋብ ሕጂ ዓርኪ እንተ ዘይሓዝኪ ብዙሕ ዘሻቕል ኣይኮነን።


text:
45 ብናይ ጀርመን መርከብ ግብረሰናይ 'ሲዎች 3' ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታት ናብ ወደብ ላምፓዱሳ ምእታዎም ተገሊጹ።
ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ማትዮ ሳልቪኒ ግን እታ መርከብ ንሕጊ ኢጣልያ ብምጥሓስ ነቶም ስደተኛታት ናብ ወደብ ላምፓዱሳ ብምእታዋ ከምዘቖጠዖም ብምግላጽ ንሕጊ ብምጥሓስ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ስደተኛታትን ናብ ኢጣልያ ዘእትው ዝኾነ አካል ስጉምቲ ከምዝወሰዱ ኣብ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስ ቡክ ገጾም ገሊጾም ኣለው።
ሚንስትር ሳልቪኒ ካብቶም 47 እቶም 18 ህጻናት ቆልዑ ዘለዎም ስድራቤታት ኢጣልያ ክኣትው ከምዝፍቐደሎም ነቶም ካልኦት ግን ናብታ ሃገር ክኣ ው ከምዘይፈቕዱ ኣፍሊጦም ኣለው።
ነቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘካየደ መርከብ 'ሲዎች 3' ብወገኑ እቶም ስደተኛታት አካል እቶም ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ 65 ስደተኛታት ምዃኖም ብምሕባር ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ እዚ ራብዓይ ናይ ህይወት አድሕን ስርሒት ምዃኑ ገሊጾም ኣለው።


text:
ምድስካል ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብኣቶ ወ/ኢየሱስ ዓማርን ጭፍርኡን ዝበደሀ ኣኼባ መሰረታት ሰ-ደ-ህ-ኤ ጨ/ንፈር ዓባይ-ብርጣንያ፣፣
ኣብ ዕለት 29 ነሓሰ 2010 ዓ.ም፣ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝጸንሐ መደብ፣ ኣኼባ መሰረታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ዓባይ- ብርጣንያ፣ ብውዕዉዕ መንፈስ ኣብ ግዚኡ ከም ዝተሳላሰለ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣
ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ተሓቢሩ ከም ዘሎ ኣኼባ ብኣቦ-መምበር እቲ ጨንፈር ኣቶ መንሱር ዑመር እካ እንተተኸፍተ፣ ንዝቐጸለ ኣጀንዳታት እቲ ኣኼባ ዘርዚሩ ክመርሖ ዝጀመረን ግን፣ እቲ ኣፈኛ ወልደኢየሱስ ዓማር ኮይኑ ዝቐረበ ኣባል መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ዝኾነ ኣቶ ኣስፋው በርሀ ኢዩ፣፣ እቲ ዝገርም ነገር ካብ ኣመራርሓ ጨንፈር (ኣካየድቲ ኣካል ጨንፈር) እናሃለዉ ንምንታይ ንስኻ ነዚ ኣኼባ ክትመርሖ ደሊኻ ተባሂሉ ብኣባላት ጨንፈር ተሓቲቱ’ውን   ክብል ነቲ ተዳልዩሉን ተመኻኺሩሉን ዝመጸ መደብ ንምግላጽ ተዳለወ፣፣
ስለዚ እቲ ኣኼባ ብኣፈኛ ወልደኢየሱስ ዓማር ዝኾነ ኣቶ ኣስፋው በርሀ ተመሪሑ ጀመረ፣፣ እቲ ብቐደም ተኸተል ዝቐረበ ኣጀንዳ ክኣ፣ 1ይ   ዝብሉን ካልእን ኢሉ ብምጅማር፣ ኣብቲ ቀዳማይ ኣጀንዳ ኢሉ ዝጠቐሶ፣ እቲ ካብ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ናብ ኣቶ ተስፋሚካኤል የውሃንስ ሓላፊ ስርርዓዊ ቤት ጽሕፈት ተላኢኹ ኣብኡ ተጎሊሉን ተነፍዩን  ይብል ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እንተረኸበ፣ እዚኦም’ውን ፋብሪከይት ጌሮም ብምድላው ካብኦምስ ያእዪ! ንመሰረታት ሰልፊ ንምድንጋር ብመንገዲ እዚ እሙን ተላኣኣኺኦም ዝኾነ ኣቶ ኣሰፋው በርሀ ከምዛ ኣብታ ኣኼባ ዝወዓለ ብነድርን ጽልእን ነቲ ግዳይ ምድስካል ዝኾነ ኣባል ፈጻሚ ኣካልን ሓላፊ ስርርዓዊ ቤት ጽሕፈት ዞባ ኤውሮጳ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ንምጽላም ኣብ ክንዲ እቲ ዘጋጠመ ሓቂ ብዝርዝር ክገልጾ ዝፍትን፣ ከምቲ ህግደፋውያን ንጉጅለ 15ን ንደሞክራሲያዊ ሕቶታቶም ዘይምስሉ ንምቕባኦምን ንምውንጃሎምን ዝተጠቐምሉ ስልቲ፣ ቃላት እንዳቆናጨሉ፣   ዝበሉ ኢዮም፣፣> ወዘተ…..ዝበልዎም፣፣ እዚኦም ክኣ   ኢሉ፣ ሃየ! ኣነ   ኢየ ወዘተ…. ኢሉ፣፣> እናበሉ ብምቑንጫል፣ ነቲ ንሰልፍና ዘሳቕዮ ዘሎ ብኩራት ግሉጽነትን ጉጅላውነትን ምስናይ ጭብጥታቱ ዘቕረቦ ዓበይቲ ክስታት ብምጉሳይ፣ በዘን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ ቃላት ጌሩ ከጸልም ፈቲኑ፣፣ እንተኾነ መሰረታት ጨንፈር ዓባይ ብርጣንያ ኣይሓመቑን እቲ ሓቂ ሳላ ኣቐዲሞም ካብቲ ግዳይ ምድስካል ዝኾነ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ከቕርቦ ዝጸንሐ ጽሑፋቱ ኣፍልጦ ስለዝጸንሖም፣ ንመዳራይ ኣፈኛ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር <እዋእ! መጀመርታ ንስኻ ኣብቲ ኣኼባ ኔርካ ዲኻ? ወይስ ከምኡ በል ኢኻ ተባሂልካ? ተባሂሉ ምስተሓተተ ንኣኼበኛ ብዘገረመ መልክዕ ብጸርጸርን ነድርን ክምልስ ፈቲኑ ይብል እቲ ሓበሬታ፣፣
ካልእ ብዙሕ በዳህቲ ሕቶታት እካ እንተቐረቦ፣ ካብተን በል ዝተባህለን ክወጽእ ኣይክኣለን፣፣ ይኹን’ምበር ካብቲ ዝቐረበሉ ሕቶታት ንገለ ብብድዐ ክምልስ ከሎ ፣ ንገለ ሕቶታት ግን እቶም ላኣኽቱ ዘይተቐበልዎን ንሱ’ውን ኣብቲ በል ዝተባህሎ ኣቐዲሙ   ኢሉ ምኽንያት መደስከሊ ክዝርዝር ከምዘይጸንሐ፣ ብመሰረታት ኣብ ሰልፊ ጉጅላዊ ኣሰራርሓ ከምዘሎ ምስ ጭብጥታቱ ምስ ኣቕረብሉ ግን ካብቲ ሓቂ ክሃድም ኣይክኣለን፣፣ ብኡ መሰረት ክኣ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ካብ ብዙሕ ሕቶታት ክልተ ክምልስ ከሎ፣-
1. <ኣብ ኣቦ-መምበር ወልደኢየሱስ ዓማርን ገለ ፈጸምቲ ኣካላትን ዘይግሉጽ ኣሰራርሓን ጉጅላውነትን ኣሎ ተባሂሉ ብኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ዝቐረበ ክሲ ፈረድቱ መንዮም? ምኽንያቱ እዞም ሰባት እዚኦም ክሱሳት ክንሶም ፈራዶ ክኾኑ ኣይክእሉን ኢዮም፣፣ ድሓር ክኣ ኣብ ምጽንባራዊ ኮንፈረንስና ዝቖመት ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን እተባህለት ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ከጋጥሙ ከለዉ እትኣሊ፣ ሸምጋሊትን ፈራዲትን ኣካል እንከላ፣ ዕማማን ስልጣናን መንዚዕካ ብስም ማጆሪቲ ኣቦ-መምበርን ተኸተልቱን ኣብ ልዕሊ መዘንኦም ዝኾነ ኣባል ፈጻሚ ኣካል ናይ ምስጋጉን ምድስካልን ስጉምቲ ክወስዱ ሕጋዊ ኣይኮነን፣ ተባሂሉ ዝቐረበሉ ሕቶ ክምልስ ከሎ፣-
*   ክብል ብብድዐ መሊሱ፣፣ ብኡ መጠን ክኣ ኣኼበኛታት ብኣመላልስኡ ተቖጢዖም በብኣፎም ጫቑጫቕ ኣብ ልዕሊ ምባሎም ገለ ካብኦም’ውን   ክብሉ ገሊጾሞ፣፣
2. እታ ካልኣይቲ ሕቶ ንኣቶ ኣስፋው በርሀ ዝቐረበትሉ፣   ኢሎም ምስወጠርዎ < ኣብዚኣስ ሓቅኹም ኣነ’ወን ተሰክፈኒ ስለዝነበረት ምስ ጎይትኦም መብራህቱ’ውን ተዛራሪብናላ ክብል ከምዝተኣመነ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣
ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ሓደ መስደመም ነገር’ውን ተሰሚዑ’ዩ፣፣ ንሱ እንታ’ዩ፣ ብሓደ ኣባል ሰልፊ ብዛዕባ እዚ ሰልፊ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ኣብ ክንዲ ኣንጻር ህግደፍ ዝቐንዕ፣ ኣንጻር ኪዳንን ዋዕላን ጥራሕ ግዚኡ ከምዘሕለፈን ሕጂ’ውን ኣብ ከምኡ ዝኣመሰለ ሃለዋት ከምዘሎን ድሕሪ ምብራህ፣ ናይዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነተ-ህላወ ክኣ ናይ ኣመራርሓ ዘይብቑዕነት ስለዝኾነ፣ ንድሕነት እዚ ሰልፊ ኣቦ-መምበር ወልደኢየሱስ ዓማር ካብ ሓላፍነቱ ሪዛይን ክገብር ኣለዎ ክብል ንጹር ሪኢትኡ እንተኣቕረበ፣ ሓደ ካድር ወልደኢየሱስ ዓማር ዝኾነ ኣቶ ሃይለ ወልዱ ዳንግሽ ዝተባህለ፣ ክሳብ ኩሉ ኣኼበኛ ዝኽዕቦ፣   ክብል ጨዲሩ፣፣ እንተኾነ፣ ሓደ ርጡብ ኣባል   ክብል ገሲጽዎ፣፣
ብድሕሪ’ዚ ኣብዛ ቀዳመይቲ ኣጀንዳ ጥራይ ክካትዑ እቲ ጊዜ ናብ ምውድኡ ገጹ ስለዝኸደ፣ ከም መዛዘሚ ዝተራዳድእሉ፣ ጉዳይ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብቕልጡፍ ናብታ ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን ተመሊሱ ክርአን ክምርመርን ብኡ መጠን ክኣ፣ ቅልጡፍ ፍታሕ ተገይርሉ መልሲ ንዝመጽእ ኣኼባ ጨንፈር ዕለት 19 መስከረም 2010 ዓ.ም ክመጽኣና ኣለዎ ዝብል ምሕጽንታን ውሳነን ከምዘማሓላለፉ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣
ወሃብ ሓበሬታ
ኢሳያስ ኣስፍሃ
31 ነሓሰ 2010 ሎንዶን፣፣
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1456


text:
ካብ ሶዶም ንጎሞራ
ካብ ሶዶም ንጎሞራ ካብ ሶዶም ንጎሞራ፡ ክንደይ’ዩ ርሕቀትኪ ኤርትራ ኣበይ‘ዩ ሸላኺ ኣብቲ ናይ ግሃነም ስፍራ ዓሻክርኪ ወርወርቲ ጭማራ ተሓንገጥቲ ሴፍ፡ ተዀልኰልቲ ኻራ ትማሊ’ዶ ኣይነበሩን እቶም ጨቆንቲ „ኣምሓራ“ ካሮኦም ዝጎደመት ክሳድኪ ሓርሒራ በየን‘ድኣ ኣተዉ ሕጂ‘ኸ እዞም ህንጡያት ጭፍራ ካብ ውሻጠኺ ፈልኽ ኢሎም እንቋቝሖ ኮብራ ኣትማን
ካብ ሶዶም ንጎሞራ
ካብ ሶዶም ንጎሞራ፡ ክንደይ’ዩ ርሕቀትኪ ኤርትራ
ኣበይ‘ዩ ሸላኺ ኣብቲ ናይ ግሃነም ስፍራ
ዓሻክርኪ ወርወርቲ ጭማራ
ተሓንገጥቲ ሴፍ፡ ተዀልኰልቲ ኻራ
ትማሊ’ዶ ኣይነበሩን እቶም ጨቆንቲ „ኣምሓራ“
ካሮኦም ዝጎደመት ክሳድኪ ሓርሒራ
በየን‘ድኣ ኣተዉ ሕጂ‘ኸ እዞም ህንጡያት ጭፍራ
ካብ ውሻጠኺ ፈልኽ ኢሎም እንቋቝሖ ኮብራ
ኣትማን ዝናኸሱ፡ እንዳፈለዩ ኣንቆራ
መርዞም ከም ቻርኖቢል ትለክፍ ኣሕቢራ
ክንደይ ህያው ይሔው ዘይበለት ንዕኦም ዘኪራ
ሬሳታት ደቂ ሃገር ምስ ተሰንደወ ንኣሞራ
ዒራዒሮ‘ኳ ኣይትስመን‘ያ እምብዛ ዓርዒራ
ማይ ሓባር‘ውን ኣላ፡ ነዊሕ ዝነገራ
ሰሚዕኩም‘ዶ ናይ ዓዲ ኣበይቶ‘ኸ እዛ ቀረባ ነኣስመራ
ክምህ ከይበለት ደም ኣንጢራ
ትንፋስ ምስተዓብጠት ብኢደ ወፈራ
ወዲ ሰብ‘ዶ‘ታ ክንድዚ ይጭክን‘ዩ ኣብ „ነጻ“ ኤርትራ
ኣነ‘ድየ ዓሽየ እታ ርእሰይ ሰኺራ
ነሕዋቶም ዝሰርሑሎም ትሕቲ ምድሪ ስፍራ
እንታይ ኰይኖም‘ዮም ንሂወት ዝምንቍሱዋ ካብ ሱራ
ሓንሳብ ብሕጓ እንዳኣተዉ፡ ሓንሳብ ብገበላ
መንዩ’ሞ ካብኣቶም ዝሕባእ ኣብ ዘኽታም ኤርትራ
ከቶ የለን ዑቝባ ዝረክብ ኣብ ሕልፍኚ፡ ኣብ ቡዅራ
ብጸሎት እኳ ዘይግትኡ ብምህለላ
እነዉ ንእከይ ተመሪዖማ ብወርቂ ጽሩራ
ደንሃግ’ድኣ ድርግም ኢላ ኣትያቶም እምበር ኣብታ ጓይላ
ዋሕስ ትኸሉ እንዳበለት ወጠጠቶም ብማሓላ
እንተ ንስኺ’ሞ ተገዘምኪ ጓሂ፡ ተሰለምኪ ዅራ
ዝፈልጡዅ’ስ ይብሉኒ’ዮም ዓቢራ፡ ቆንጺባ፡ ማዳ ጌራ
ናይ ሕጂ’ድያ እታ ማዳኺ፡ ካብ ሜዳ ጀሚራ
ከብዳ ሓምሊ መሊኣቶ ዝባና ቆሪራ
ቀንፈዞ ኢላ ትጽበ’ላ ንኽትወጽእ ሓራ
ንመልኣከ ሞት ኣሽኪዓ መንገዳ ቐይራ
በሊ ፋልና ይጸብቕ ኣምሳዪኡ
ኣምላኽ ይሓልወኪ ካብ ቀጽሩ ወጺኡ
ስቓይ ህዝብና ይርኣዮ ኣብ ዓለም መጺኡ
ጕዳይና ይሓዞ ኣጥቢቑ፡ ኣጽኒዑ
ህዝብና ንሰማይ ምድርን ይጠርዕ ኣሎ ጸዊዑ
ዕዮ እንተበዝሖ‘ኽኣ የዕይዮ ሰብ ውዕለት ኢሉ ንዑ
ቀልጢፉ ይርዳኣና፡ ይከኣሎ’ዩ ንዑኡ
መሳዅቱ ይኽፈት፡ የርሑ መዓጹኡ
ኣውያት ህዝብና ይስማዓዮ ብኣግኡ
ኣሽንኳይ‘ዶ እዚ ናትናስ ማይ ኣይሂ‘ኳ ኣህዲኡ
ንዓና‘ኽኣ ኣምላኽ ይበለና ንፍዑ
እጃምና ከነልዕል ልብና ቐኒዑ
ካብ ድቃስና ክንትስእ ነጋሪት ተወቒዑ
ሓሸውየ ተቓውሞ ንሓዋሩ ኣብቂዑ
ርትዓውነት ክንርኢ ቦቝሉ ጨልጊዑ
ዘራእቲ ተስፋና ክፈሪ ጠጢዑ
ከይብሃል ሓርኢ እኽሊ በዚሕዎ፡ ቆሊዑ
ዝተረፈ ሃጕጉ ተጠልቂዑ
ከም ኵቦ ዝድርበ ንጓህሪ መፍትኡ
ከይንብሃል ኣብ ኣፉን ዕርበቱን ታሪኽኩም ኣብቂዑ
ሰለሙን ይከኣሎ
ነሓሰ 2017


text:
ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሰብኣውነት መሰረት ዝገበረን ተወሳኺ ጉድኣት ብዘየስዕብ መልክዑን ተኹሲ ደው ንምባል ስምምዕ ክገብር ግዜያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ምሕታቱ ፋናን ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያን(ኢዚኣ) ጸብጺበን።
ዋና ፈጻሚ ስራሕ ግዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶ/ር ኣብርሃም በላይ ምስ ኢዚኣ ኣብ ዝገበሮ ጻንሒት፡ ክረምቲ ይኣቱ ስለዘሎ፡ሓረስቶት ትግራይ ተረጋጊኦም ስርሖም ክዓሙ ከምኡ`ውን ንሰብኣዊ ተረዳእቲ ብዘይ ጸገም መታን ክበጽሖም፡ ነቲ እዋን ዝምጥን ፓለቲካዊ ፍታሕ ንምሃብ ፈደራል መንግስቲ ስምምዕ ተኹሲ ደው ምባል ክገብር ሓቲቱ`ሎ።
ዶ/ር ኣብርሃም በላይ ሓረስቶት`ቲ ኽልል ኣብዚ ክረምቲ`ዚ ናብ ማሕረስ እንተዘይኣትዮም ሓረስቶት ንዓመታት ተረዳእቲ ኮይኖም ናይ ምንባር ዕድል ክገጥሞም`ዩ ኢሉ ።
ኣተሓሒዙ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ልዕሊ 100 ቢልየን ብር ረድኤት ንምቕጻል ኣገልግሎት መንግስትን ህንጸት መሰረተ ልምዓትን ኣውዒሉ`ዩ ኢሉ።
ህወሓት ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ተጸበይቲ ንከይበጽሕ ከምዘተዓናቕፍ ዝገለጸ ዶ/ር ኣብርሃም በላይ፡ ህወሓት ንሰራሕተኛታት ረድኤት ይቐትል፡ ዜጋታት ረድኤት ከይቅበሉ ከምዘፈራርሕ፡ እንተ ተቐቢሎም ድማ ክመቕልዎ ከምዘፈራርሕ ኣረዲኡ`ሎ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰል /ሰመጉ/ ዝተጀመረ ጉዕዞ ለውጢ ንምቕፃል ዝሓለፈ ሽግር ብሕጋዊ ስርዓትን ዕርቅን ምስጋር አማራጺ የብሉን ኢሉ።መንግስቲ ብሰንኪ ግጭት ንዝተመዛበሉ ዜጋታት ዘድልይ ሰብኣዊ ረድኤት ከቕርብን ናብ ዝነበሩዎ መሊሱ ከጣይሶምን ሓቲቱ።
ቅድም ክብል ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ዝነበረ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት/ሰመጉ/ መበል 70 ዓመት ዓለምለኸ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምኽንያት ብምግባር ሎሚ ኣብዝሃቦ መግለፂ ንኽልተ ተፃባእቲ ዝበሎም ፍፃመታት ትኹረት ሂቡ’ሎ።
እዚ በዓል ኣብዝኽበረሉ እዋን ኢትዮጵያ ብሓደ ወገን ንምምሕያሽ ሰብኣዊ ኩነታትን ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ዝለዓለ ፃዕሪ ኣብዝግበረሉ፣በቲ ኻልእ ወገን ድማ ነዚ እናተፈታተኖ ዝርከብ ሰፊሕ ሽግራት ኣጋጢሙዋ ይርከብ ይብል።
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ፈፃሚ ስራሕ ሰመጉ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት እታ ሃገር ብሰንኪ ዝልዓሉ ግጭታት ብዙሓት ዜጋታት ካብ ናይ ንዓመታት ዝነበርሉ ከባቢ ተመዛቢሎም ኣብ ብዙሕ ሽግር ይርከቡ ይብሉ።
“ብሰንኪ ግጭታት ኣብዝተፈላለዩ ከባቢታት ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣብ ሽግር ንዝርከቡ ዜጋታት መንግስቲ ኣድላይ ሰብኣዊ ረድኤት ክሕግዝን ናብ መነባብርዕም ተመሊሶም ዳግም ናብርኦም ከጣይሱ ኩለ መዳይ ሓገዝ ክገብረሎምን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝወርድ ምምዝባል ነባሪ መፍትሒ ክረኽብ ኣለዎ።”
ኣቶ ኣምሃ መኮነን ቀጺሎም ናይ ሎሚ ዓመት ዓለምለኸ ሰብኣዊ መሰላት ኣብዘኽብረሉ እዋን ሰመጉ ነቲ ብዓል ብዝተፈለየ ኩነታት ንምኽባር ዝሓዞ መደብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ካብ ኣዳራሽ ወፃኢ ኣፍልጦ ንምሃብ ድልዊ ዘይምዃኑ ዝተሰምዖም ቅሬታ እውን ገሊፆም ኣለው ።
ዓለምለኸ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣብዝተኸብረሉ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኣዲስ ኣበባ እውን ተኸቢሩ ውዒሉ’ሎ።


text:
Radio Erena: 16 April 2019
ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት በሺር፣ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝርከቡ መራሕቲ፣ ስዒቡ ዝእለ መንዩ’? ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፣ ሓያሎ ማዕከናት ዜናታት ትንታነታት የቕርባ ኣለዋ።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ጥራይ ሓሙሽተ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብህዝባዊ ናዕብን ዕልዋን ከምዝዝተኣልዩ ዘዘኽእኸረ እቲ ትንታነታት፣ እዚ ድማ እታ ኣህጉር፣ ካብ ምቛም ትካላዊ መንግስትን ውሑስ ዴሞክራስያዊ ምስግጋር ስልጣንን ድሕሪት ተሪፋ ከምዘላ ዘመልክት ምዃኑ ኣብሪሁ።
ካብዞም ኣብዚ ክልተ ዓመታት ብዕልዋን ህዝባዊ ናዕብታትን ዝተኣልዩ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣-ጋምብያ፣ ዚምባብዌ፣ ኢትዮጵያ፣ ኣልጀርያን ሕጂ ድማ ሱዳን ክኾና እንከለዋ፣ እተን ክልተ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ’የን ዝርከባ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ንልዕሊ 25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሽዱሽተ ተሪፎም ኣለዉ።
ንሳቶም ፣-
ወዲ 76 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኢኳቶርያ ጊኒ፣ ቴዶር ኦብያንግ ኑግዌማ ባሳጎ፣ ን40 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 86 ዓመት፣ ፕረዚደንት ካሜሮን፣ ፖል ቡያ፣ ን37 ዓመትታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 75 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኮንጎ ብራዛቪል፣ ዴኒስ ሳሱ ንጌሶ፣ ብድምር ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 74 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ፣ ዩዌሪ ሙሰቬኒ፣ ን33 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 66 ዓመት፣ ፕረዚደንት ቻድ፣ እድሪስ ደቢ፣ ን29 ዓመታት ኣብ ስልጣን
ወዲ 75 ዓመት፣ ፕረዚደንት ኤርትራ፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ን28 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ’ዮም።
ካብዞኣቶም መን ቀዲሙ ይእለ? ልዕሊ ልምዓት፣ መነባብሮ ህዝብን ካልእ ጉዳያትን እዛ ኣህጉር፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓብላሊ ኣተኩሮ ማዕረኺቡ ኣሎ


text:
Örnsköldsvik
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 27 4 2021
ኦርንሾልድስቪክ ኣብቲ ሰሜናዊ ገማግም ባሕሪ ትርከብ፡ ዳርጋ ኣብ ማእከል እተን ዓበይቲ ከተማታት ሱንድስቫልን ኡመዮን እያ። ኣብ መንጎቶም 55,000 ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩን ዚነብሩ ሰባት እተፈላለዩ ብሔራት ኣለዉ። ካብ ፍርቂ ንላዕሊ ተቐማጦ ኦርንሾልድስቪክ ኣብ ከተማታትን ወይ ጥቓ ዓበይቲ ከተማታት ይነብሩ። እተን ዝዓበያ ከተማታት፤ ብያስታ፡ ሁሱም፡ ብረድቢን እየን።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ55,998
ስፍሓት መሬት8,428 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Umeå 110 ኪሜ
- Härnösand 104 ኪሜ
- Sundsvall 155 ኪሜ
- Gävle 361 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ናይ ውልቅኻ ቪላ ምንባር ንቡር እዩ። እቲ መንበሪ ኣፓርትማ፡ እትውንኖ ኮንዶሚንዩም ወይ ዚካረ ኣፓርትማ ኪኸውን ይኽእል። እቲ Övikshem ዚብሃል ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣብ ማእከል ኦርንሾልድስቪክ ዚካረ ኣፓርትማ ኣለዎ፡ ከምኡውን ኣብ ሾፕማንሆልመንን ብያስታን ብረድቢን ሁሱምን። ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይቶም ናይ ኦርንሾልድስቪክ ኣካረይትን ኣወዓዓልትን ሓበሬታ ኣሎ።
በረራ ብነፋሪት ኣብ ልዕሊ ኦርንሾልድስቪክ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩን ብዙሕ ቋንቋታት ይዝረብ። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ፤ ታይላንድ፡ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ሶማሊ፡ ዳሪ/ፋርሲ፡ ሩስያ፡ ፈረንሳ፡ ስዋሂሊን እንግሊዝዝ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ናይ ኦርንሾልድስቪክ መራኸቢ ማእከል ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ ሰባት ትረክብ። ኩሉ፡ ናይ ብሔር ድሕረባይታ ወይ ባህሊ ወይ ሃይማኖታዊ ዝንባለ ብዘየገድስ ዕዱም እዩ። ኣብ ብዙሕ ዓበይቲ ከተማታት ናይ ሕብረ-ባህሊ መራኸቢ ቦታታት ኣሎ፡ ከምኡውን ኣብ መንጎ ተቐማጦን ሓደስቲ መጻእትን ርክብ ዚፈጥር እተፈላለየ መርበባት ኣሎ።
ናይ በጻሕቲ ሃገር ዝውቱርን ቦታ እቲ ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ሰንትሩም ዚርከብ det stora äventyrsbadet Paradiset እዩ። ኣብቲ ከባቢ ናይቲ ኮምዩን ብዙሕ መሓምበሲታት፡ ጂምን ናይ ስፖርት መሳለጥያታትን ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን፡ ኵዕሶ እግርን ኣይስሆኪን ምንሽርታትን ዓቢ ስፖርት እዩ።
ኣብኡ ብዙሕ ናይ ዝንባለን ባህልን ብሔርን ሃይማኖትን ማሕበራት ኣሎ። ኣብቲ ናይቲት ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ነተን ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ዚርከባ እተፈላለያ ማሕበራት ክትደልየን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ኦርንሾልድስቪክ ኩሉ ዓይነት ኣቕሑ ዘለዎ ድኳናትን ሰከንድሃንድ ቡቲካትን ናይ ወጻኢ መግቢ ዘለዎ ቡቲክን ይርከብ። ኣብኡ ቤትንባብን ዘድልየካ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኣሎ። ኣብቲ ሰንትሩም ከም ቤትጽሕፈት ቀረጽን ቤትጽሕፈት ዕዮን ቤትጽሕፈት መድህንን ዝኣመሰለ ትካላት ኣሎ።
ናይቲ ኮምዩን ምውህሃድ ኣሃዱ ኣብ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብኡ ኬድካ ነቲ ምኽርን ሓገዝን ዚህብ ተሓጋጋዚ ክትረኽቦ ትኽእል።
ኣብተን ሰለስተ ዓበይቲ ከተማታት ብየርና፡ ብረድቢን፡ ሁሱምን ብያስታንን እተፈላለየ ዓይነትት ድኳናትን ኣገልግሎትን ትረክብ። ኣብተን ነኣሽቱ ከተማታት ግን እቲ ምርጫታት ይፈላለ። መብዛሕትኡ ግዜ ፖስታ እትልእከሉን መድሃኒት እትዕድገሉን ኢንተርነት እትጥቀመሉን ሱፐርማርከታትውን ኣሎ።ካብቲ ከተማ ውጽእ ኢልካ ኣብ ንኣብነት ሎንግቪክስሙንን ጎትነን ዓበይቲ ሰከንድሃንድ ቡቲካት ኣለዉ። ኣብ ብዮርና፡ ብያስታ፡ብረድቢን፡ ሁሱም፡ ስኮርፐድን ትረሆሪንግሾ ቤትንባብ ኣሎ።
ብዛዕባ ኦርንሾልድቪክ ኮሙን ሓደ ፊልም ርኣ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማታትን ናይቲ ከባቢ ዓድታትን ነቶም ዕድመኦም ካብ 1-5 ዝኾኑ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ሓንቲ ካብኣተን ንደቂ እቶም ምሸት፡ ለይቲን ቀዳመሰንበትን ዚሰርሑ ትቕበል።
ደቂ 1-5 ዝኾኑ ህጻናት ወለዶም ይሰርሑ ወይ ዚመሃሩ እንተ ኾይኖም ኣብቲ ቤትትምህርቲ ቦታ ኪርኽቡ መሰል ኣለዎም። እቶም ወለዲ ስራሕ ዘይብሎም ወይ ምስቲ ሓድሽ እተወልደ ህጻን ገዛ ዚውዕሉ እንተ ኾይኖም፡ እቲ ዝዓበየ ህጻን ናብቲ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣብ ሰሙን 15 ሰዓታት ኪመላለስ መሰል ኣለዎ። ካብ 3 ክሳዕ 5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ወለዶም ይስርሑ ኣይስርሑ፡ ናብቲ ሓፈሻዊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኪኸዱ መሰል ኣለዎም። ሓፈሻዊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ማለት 15 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ትምህርታዊ ንጥፈታት ምህላው ማለት እዩ።
ዝበዝሓ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት በቲ ኮምዩን እየን ዝመሓደራ፡ ገሊአን ግን ብሕታውያን እየን። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ናይ ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ዝያዳ ሓበሬታ ትረክብ።
ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ወለዲ ምስ ደቆም ብዘይ ቆጸራ ዚኸዱለን ክፉታት ኣብያተትምህርቲ ዚብሃላ የለዋን። ይኹንምበር ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ናብ ህጻናትን ወለዶምን ዝዓለመ ክፉት ንጥፈታት ተዳሉ እያ። ከም መዝሙርን ጸወታን ግድላትን። ኣብዚ፡ ሃይማኖት ብዘየገድስ ኩሉ ዕዱም እዩ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሽድሽተ ዓመት መብዛሕትኦም ህጻናት ኣብቲ ናይ ምድላው ክላስ ቤትትምህርቲ ህጻናት ይጅምሩ፡ ኣብ ሸውዓተ ዓመቶም ድማ ኩሉ ህጻን ንኪመሃር ግዱድ እዩ። መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብቲ ኮምዩን ፋሕ ኢሉ ኣሎ። ህጻናት ኣብቲ ንገዝኦም ቀረባ ዝኾነ ቤትትምህርቲ እዮም ዚምሃሩ። ህጻናት ካብቲ ቤትትምህርቲ ኣዚዮም ርሒቖም ዚቕመጡ እንተ ኾይኖም፡ ናይ ቤትትምርህቲ ኣውቶቡስ እያ እትወስዶም።
ኖላስኩላንን ፓርክስኩላንን በቲ ኮምዩን ዝመሓደራ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ እየን። ክልቲኣተን ኣብ ከተማ ኦርንሾልድስቪክ እየን ዚርከባ። ሚካኤል ኤልያስን ናይ ኦርንሾልድስቪክ ተግባራዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ብሕታውያን እየን። ኣብቲ ናይ ከተማ ሰንትሩም እየን ዚርከባ።
ምስቲ መደባዊ ትምህርቲ፡ እቲ ህጻን ኣብቲ ኮሙናዊ ቤትትምህርቲ ባህልን ቤትትምህርቲ ተክኒክን ዚካየድ ናይ ወለንታዊ ንጥፈታት ኪካፈል እውን ይኽእል እዩ። ኣብኡ እቲ ህጻን ኣብቲ ናይ ዕረፍቲ ግዜኡ ኣብ ስነጥበባውን ፈጠራውን ንጥፈታት ይካፈል።
ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩን ንህጻናትን ዓበይትን ዝዓለመ ሰርስኩሉር ወይ ፍሉይ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። እዚ ነቶም ብናይ ምዕባለ ስክንክልና ወይ ናይ ሓንጎል ማህሰይቲ ኣብቲ መደበኛ ቤትትምህርቲ ኪካፈሉ ዚጽገሙ ህጽናት እዩ ዘገልግል።
ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡
ዕድላት ትምህርቲ
ክትመሃር ወይ ሞያ ክትልውጥ ምስ እትደሊ ነቲ ናይ ኦርንሾልድስቪክ ትምህርቲ ንዓበይቲ ተወከስ። ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ብመባእታውን ካልኣይ ደረጃውን ጽፍሒ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣሎ፡ ከምኡውን ናብ ስንኩላን ዘተኮረ ፍሉይ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ሽወደን ንወጻእተኛታት ዚብል ትምህርቲ፡ ብመዓልቲ ወይ ምሸት ወይ ብርሑቕ ኣገባብ ክትምሃር ትኽእል።
ናይ ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ስደተኛታት ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ኮርስ የዳሉ። እቲ ኮምዩን ንቕልጡፍ ምምዳብ ሰብ፡ ናይ ሕብረተሰብ ናይ ምልላይ ፕሮግራም የዳሉ። ነዚ ድማ ብብዙሕ ቋንቋታት የካይዶ። ንዝያዳ ሓበሬታ ነቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ምውህሃድ ኣሃዱ ተወከሶ።
ኣብ መላንሰልን ኦርንሾልድስቪክን ህዝባውያን ኮለጃት ኣለዉ። እተፈላለየ ናይ ሞያ ኮለጅ ትምህርቲ ክትደሊ ትኽእል ወይ ከኣ ነቲ ኡመዮ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ዘዳልዎ ናይ ትምህርቲ ፕሮግራማት ወይ ኮርሳት። ቀጻሊ ምርጫታት ብመገዲ Campus Örnsköldsvik ትረኽቦ።
ብዛዕባ ትምህርታዊ ውጥናትካ ምኽሪ ወይ ደገድ ምስ እትደሊ፡ ኣብ እተፈላለየ ቦታታት ኦርንሾልድስቪክ ናጻ ትምህርትን ናይ ሞያ መምርሕን ኣሎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ:
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ምዕቡል ሕክምናን ሆስፒታል ኣሎ። ኣብ ሰንትሩም፡ ዶምሾ፡ ኸለቫድ፡ ብያስታ፡ ብረድቢን፡ ሁሱም-ትረሆርኒንግሾ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ገለ ካብኣታተን ብዞባ ቬስተርኖርላንድ እየን ዚመሓደራ፡ እተን ካልኦት ድማ ብሕታውያን እየን። ንስኻ ባዕልኻ ኣየናይ ከም እትደሊ ክትመርጽ ትኽእል።
እዚ ዞባ ኣብ ዶምሾ፡ ብረድቢን፡ ሁሱምን ኦርንሾልድስቪክን ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣለዎ። ይኹንምበር ብዙሓት ናይ ስኒ ሕክምና ክሊኒካት ኣለዋ።
ኣብቲ ናይዚ ዞባ ወረዳ መርበብ ሓበሬታ ቮርድጊደን ኣብ ቀረባኻ ዘሎ ክሊኒክ ንኽትረክብ ሓገዝ ትረክብ። ሓበሬታ ብብዙሕ ቋንቋታት ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩን ናቱ ኣገልግሎት ትርጉም የብሉን። ኣብቲ ምስ ኮምዩን፡ ክንክን ጥዕናን ካልእ ትካላትን እትገብሮ ርክብ፡ ተርጓማይ ምስ እትደሊ፡ እቲ ትካል እዩ ዚደልየልካ። ግን ባዕልኻ፡ ተርጓማይ ከም ዘድልየካ ክትዛረብ ግቡእካ እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ኦርንሾልድስቪክ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብቲ ካብ ከተማ 25 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ጊደዮ ይርከብ። ካብኡ ናብ ስቶክሆልም ኣርላንዳ ዚግበር ውሽጣዊ በረራ ኣሎ፡ ስሕት ኢሉ ድማ ቻርተር በረራ ኣሎ።
ብቦትንያባናን ባቡር ንሰሜን ብኡመዮ ጌርካ ናብ ሉለዮ፡ ንደቡብ ድማ ብክራምፉሽ፡ ሃርኖሳንድ፡ ሱንድስቫል ብድሕሪኡ ናብ ስቶክሆልም ክትከየድ ትኽእል። መነሃርያ ባቡር ኣብ ኦርንሾልድስቪክን ሁሱምን ኣሎ። ብመገዲ SJ:s webbplats ቦታ ሓዝ።
ካብ ኦርንሾልድስቪክ ኣውቶቡስ ወሲድካ ናብ ናይቲ ወረዳን ኮምዩንን ዓበይቲ ከተማታት ክትገይሽ ትኽእል። መብዛሕትኡ መስመራት ካብ ናይ ኦርንሾልድስቪክን ረሰሰንትሩም እዩ ዚብገስ። እተን ናይቲ ከተማ ኣውቶቡሳት ካብቲ ኣደባባይ ናይ ኦርንሾልድስቪክን ትሕት ኢልካ ኣብ ኦርንፓርከን እየን ደው ዚብላ። እቲ ናይ መስመራት ዝርዝር ኣብቲ ናይቲ ወረዳ ትራፊክ ወብሳይት ይርከብ።
ነተን እኩባት ደሴታት ክትበጽሐን እንተ ደሊኻ ካብ ሾፕማንስሆልመን ናብተን ናይ ኡሉቮንን ትሪሱንዳን ደሴታት ዓመት ምሉእ ዚኸዳ መሳገርቲ መራኽብ ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብዚ ኮምዩን ዝዓበዩ ወሃብ ስራሕ ኦርንሾልድስቪክ ኮምዩንን ዞባ ቬስተርኖርላንድን እዮም።
ኣብቲ ኮምዩን እቲ ናይ ምስናዕ ፋብሪካ ንብዙሓት ስራሕ የትሕዞም። BAE Systems Hägglunds, Metsä Board, Bosch Rexroth, AdityaBirla/Domsjö fabriker ክምኡውን Sanmina SCI ኩለን ልዕሊ 300 ሰራሕተኛታት ዝሓዛ ተክኒካዊ መሰረት ዘለወን ዋኒናት እየን።
ናብ ንኣብነት ኡመዮ፡ ኖርድማሊንግን ሃርኖሳንድን ቅርበት ነቶም ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ዚቕመጡ ካብ ናይ ባዕሎም ኮምዩን ዝዓበየ ናይ ስራሕ ዕድል ይህቦም። ክሳዕ ኡመዮ ወይ ኖርድማሊንግ ብባቡር ምግያሽ ካብ ሰዓት ዚውሕድ ይወስድ። ከምኡውን ክሳብ ሃርኖሳንድ ነዊሕ ኣይወስድን፡ ስለዚ ሓደ ሰብ ኣብ ኦርንሾልድስቪክ እናተቐመጠ ኣብ ካልእ ጎረቤት ኮምዩናት እናተመላለሰ ኪስርሕ ይኽእል ማለት እዩ።


text:
ከም መጠን ኣብ ዝተሓተ ደረጃ መነባብሮ ዝርከቡ ህንዳዊያን ኣብ ስራሕቲ ፅሪየት ዝተዋፈረ ባህግዋት ሲንግ ካብ ናይታ ሃገር ቁጠባዊ ዕብየት ተረባሒ ከምዘይኮነ ይዛረብ።
ብልሽዉና ኣብ ኩሉ ከምዝተዛመተን ገንዘብ ከይሃብካ ዝኾነ ነገር ክትፍፅም ኣይተኽእልን ይብል።ኣስዒቡ ‘’ሓደ ድኻ ሰብ ዝኾነ ጉድያ ክውድእ እንተደልዩ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ኮለል የብሉዎ’’ይብል።
ግዕዝይና፣ቢሮክራሲ ዘይውዳእ ሕግን ኣሰራርሓን ኣብ ዓለም ዝዓበየት ዴሞክራሲ ንዘለዋ ህንዲ ክህውኹዋ ፀኒሖም።
ናረንድራ ሞዲ ግን ለውጢ ከምፅኡ ተስፋ ተገይሩሎም ኣሎ።ሻሂ ካብ ዝሽቅጥ ቤተ ሰብ ዝተወለዱ ሞዲ ክሳብ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ሃገራዊ ባህሪትያ ጃናታ ፓርቲ ብምድያብ ናይ ከፍለ ግዝኣት ጉጃራት ሓላፊ ምንስትራት ብምዃን ን13 ዓመታት ኣገልጊሎም።
ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበርሎም እዋናት ዝተፋለልዩ መሰረተ ልምዓት ብምህናፅን ኢንቨስትመንት ብምስሓብን ምዕራባዊ ክፈለ ግዝኣት ህንዲ ብቁጠባዊ ዕብየት ኣሰጋጊሮምዋ ክብሉ ደገፍቶም ይንእዱዎም።
መራሕቲ ንግዲ ህንዲ ሓዊሱ ብዙሓት ሰባት ሚስተር ሞዲ ቀዳማይ ምንስቴር ምስ ኮኑ ብደረጃ ሃገር እውን ከምዚ ዝበለ ለውጢ ከምፅኡ ትፅቢት ይገብሩ።
ኣብ ዋሽንግተን ዝመድብሩ ማእኸል ስትራተጂያውን ዓለምለኸ መፅናዕታትን ላዕለዋይ ተመራመሪ ዝኾኑ ሪክ ሮሶ እውን ከምኡ እዩ እምነቶም።
መራሕቲ ንግዲ እታ ሃገር ኣብ ሕጊ ለውጢ ክሪኡ ድልየት ከምዘለዎምን ቁጠባዊ ምምያሽ ክገብሩ፣ግዕዝይና ከጥፍኡን ትፅቢት ይገብሩ እዮም ኢሎም ብምስዓብ።
ዝበዝሑ ሰባት ኣብ መሪሕነት ሞዲ ተስፋ እንተገበሩ እውን ዝሰግኡ ክኣ ኣለው።ኣብ 2002 ኣ/ፈ ክፍለ ግዝኣት ጉጃራት ብሃይማኖታዊ ናዕቢ ክትሕመስ ከላ ዋላ ሓደ ነገር ኣይገበሩን ተባሂሎም ይኽሰሱ።መብዛሕቲኦም ኣመንቲ ምስልምና ዝኾኑ እንተውሓደ ሓደ ሽሕ ሰባት ተቐቲሎም።
ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ህንዲ 63 ዝዕድሚኦም ሞንዲ ኣብቲ ህውከት ኣይተሳተፉን ኢሉ እንተፈረደ እውን ብዙሓት ብፍላይ ድማ 180 ሚሊዮን ስዓብቲ ምስልምና እታ ሃገር ሃገራዊነት ናይ ዘኽርር ናይ ሂንዱ ፓርቲ ናይ ነዊሕ እዋን ተሪር ኣባል ብምዃኖምም ሰጋእ ይብሉዎም።
ሙንዲ ኣብ ክንዲ ምስፍሕፋሕ ሃገራዊነት ህንዱ ኣብ ዕብየትን ልምዓትን ዘድህቡ እንተኾይኖም ህንዳዊያን ከቕልቡሎም እዮም ይብላ ኣብ ብሩኪንግስ ኢንስቲቱሽን ክኢላ ታንቪ ማዳን።
በቲ በለ በዚ ግን ሞንዲ ዝመርሑዎ ፓርቲ BJP ብሰፊሕ ኣፈላላይ ምስ ምስዓሩ ዝለዓለ ትፅቢት ተገይርሉ’ሎ።


text:
Radio Erena: 12 October 2016
ብሑቲ ዝተጠቕዐት መርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብሓገዝ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ እናተሳሕበት ናብ ወደብ ዓሰብ ከምዝተጸገዐት ተገሊጹ።
እታ ብ1 ጥቅምቲ ናብ ኤርትራ ቅርበት ኣብ ዘለዎ ክሊ ማይ ባብ ኤልመንደብ ብሑቲ መጥቃዕቲ ዝተፈነወላ መርከብ፣ ከቢድ ዕንወት ከምዝወረዳን፣ ሓያሎ ሰራሕተኛታታ ከኣ ጉድኣት ከምዝበጽሖምን ሚ/ጉ ወጻኢ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ የረጋግጽ።
ነታ መርከብ ንምሕጋዝ፣ ናብቲ ከባቢ ዝተጓዕዛ መራኽብ ኵናት ኣመሪካ’ውን ካብ ሑቲ ሚሳይላት ከምዝተተኮሰለን ሰበ ስልጣን ሚኒስትሪ ምክልካል ኣመሪካ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምግላጾም ኣይርሳዕን።
ሓደ ካብ ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ኣመሪካ ዝኾነ ፎክስ ኒውስ፣ ንክልተ ሰበ ስልጣን ምክልኻል ኣመሪካ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ዜና ከኣ፣ እታ ብሑቲ መጥቃዕቲ ዝተኻየደላ መርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ተሳሒባ ናብ ናይ ኤርትራ ወደብ ተጸጊዓ ኣላ።
እታ ናብ ዓደን እትመርሕ ዝነበረት ወትሃደራዊ መርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተበግሰተሉ ወደብ ዛጊት እኳ እንተዘይተነጸረ፣ ዝተሃርመትሉ ከባቢ ናብ ኤርትራ ቅርበት ዘለዎ ክሊ ማይ ብምዃኑ፣ ካብ ወደብ ዓሰብ ዝተበገሰት ክትከውን ከምእትኽእል ይግመት።
እታ መርከብ ድሕሪ ዝወረዳ መጥቃዕቲ’ውን ተሳሒባ ናብ ናይ ኤርትራ ወደብ ምጽግዓ፣ ካብ ዓሰብ’ያ ተበጊሳ ንዝብል ግምታት’ዩ ዘራጉድ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ እታ ካብ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ዝተዓደገት ወትሃደራዊት መርከብ ናብ ሲቪል ዝውዕል ረዲኤት ንምብጻሕ ትጓዕዝ ከምዝነበርት እኳ እንተገለጸት፣ ሑቲ ግና ወትሃደራዊ ሓገዝ ዝጸዓነት ምንባራ’ዩ ዘመልክት።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንወደብ ዓሰብ ንሎጂስቲካውን ወትሃደራውን ኣገልግሎታት ትግልገለሉ ከምዘላ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ኣምሳያኡ ከኣ ንመንግስቲ ኤርትራ ናይ ነዳዲን ካልእን ሃገዛት ተበርክተሉ ከምዘላ’ዩ ዝዝረብ።
እንተኾነ፣ ኤርትራ ኣምሳያ ናይቲ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ወደብ ዓሰብ እትህቦ ዘላ ሎጂስቲካዊ ኣገልግሎታት ዝኾነ ሓገዝ ከምዘይተገብረላ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ምስ ሮይተርስ ኣብ ዘካየዶ ቃል መጠይቅ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
================================


text:
Radio Erena: 06 December 2017
ቀዳማይ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳን መሓመድ ሓሰን ኣል ሙርቓኒ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሱዳንን ኤርትራ ብዝምልከት ንኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብታ ሃገር ኣቶ እድሪስ ኢብራሂም ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምጽዋዕ ከምዘዘራረቦ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ብ21 ሕዳር፣ ኣብ ቤት መንግስቲ ሱዳን ዝተኻየደ ዝርርብ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግዲ ብዝምልከት’ውን ነጥብታት ከምዘልዓለ ድሒሩ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣነጺሩ።
ዝምድና ሱዳንን ኤርትራን ዛሕቲሉ ከምዘሎ ዘረድኡ እቶም ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት፣ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ርክብ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳንን ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራን፣ ብዛዕባ ተኽእሎ ዑደት ሰበ ስልጣን ክልቲኤን ሃገራት ካብን ናብን ካርቱም ኣስመራ’ውን ከምዝተዘራረቡ ጠቒሶም።
ሱዳንን ኤርትራ ብጉዳይ ዘይሕጋዊ ንግድን ምስግጋር ደቂሰብ ከምኡ ድማ ምንቕስቓስ ተቓወምቲ ጉጅለታትን ብዝምልከት ዝተፈላለየ መርገጺታት ከምዘለወን’ዩ ዝግለጽ።
ኣምሓዳሪ ዞባ ከሰላ፣ ናብ ኤርትራ ብኮንትሮባንዳ ዝሰግር ዘሎ ከም ፊኖ፣ ዘይቲ፣ ነዳዲን ካልእ ሃለኽቲ ነገራትን ንመነባብሮ ህዝቢ እቲ ዞባ ይሃስዮ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣንጸላልዩዋ ዘሎ ሱዳን፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብመንገዲ ሓዋላ ዶላርን ኤውሮን ዝእክቡ ኤርትራውያን ኣብ ካርቱም ኣዋፊሩ ከምዘሎ ክትወቕስ ምጽንሓ’ዩ ዝንገር።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ወግዓዊ ኣምባሳደር እኳ እንተዘይብሉ፣ ኣካያዲ ስራሕ እቲ ኤምባሲ ኣቶ እድሪስ ኢብራሂም ከምዘይወግዓዊ ኣምባሳደር ኮይኑ የገልግል ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ የረድኡ።
========================


text:
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ሱዳን ንዘለዉ ተዋጋእቲ ነቲ ንናይ 2005 ዓ.ም ሓፈሻዊ ውዕል ሰላም ዘስግአ ኹናት ጠጠው ንኸብሉ ተማሕፂኖም።
ፕረዚደንት ኦባማ ትማሊ ኣማስያኡ ኣብ ዝህብዎ መግለፂ እቲ ኹናት ጠጠው ክብል አለዎ ኢሎም። ክልቲኦም ወገናት ነቲ ህውከት ጠጠው ንምባል ክሰማምዑ አለዎም፣ ሰራሕተኛታት ረድኤትን ቀረባትን ብናፃ ክመሓላለፍ ክፈቅዱን፣ ንዝአተውዎ ቃል ከኽብሩን ብመሰረት'ቲ ሓፈሻዊ ስምምዕ ሰላም አፈላላዮም ብሰላማዊ መንገዲ ክፈትሑን አለዎም ክብሉ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ አፍሊጦም።
ናብ መራሕቲ ሱዳን ብዘቅነዔ ዘረበኦም ፕረዚደንት ባራክ ኦባም "ሎሚ nመራሕቲ ሱዳን ብቀጥታ ክዛረቦም እደሊ። ግቡእኹም እንተፈፂምኩምን ሰላም እንተመሪፅኩምን ንንቡር ዝምድና ዝአተናዮ ቃል ንምፍፃም ኣሜሪካ ስጉምቲ ክትወስድያ። እንተኾነ'ቶም ንዓለም-ለኸ ግቡኦም ዘይፈፀሙ ተወሳኺ ምግላል ክገጥሞም'ዩ ብተግባሮም ኸአ ክሕተቱ'ዮም" ክብሉ አጠንቂቆም።
እቲ ናይ ፕረዚደንት ባራኽ ኦባማ መልእኽቲ ሰሜን ሱዳን ንምስሕሓብ ዞባ ኣብየን ደቡባዊ ኮርዶፍንን ወታሃደራዊ ፍታሕ እንተሰዒባ እቲ ከይዲ ርክባት ናብ ንቡር ምምላስ ኣብ ሓደጋ ከም ዝአቱ ዘጉልህ'ዩ።


text:
ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ብፍላይ ድማ ናይ ኦሮሚያ ተቓውሞ ብዝምልከት ሓያል ውሳነ ዘድልዮ ሓሳብ ኣብ ቀረባ ኣቕሪቡ እዩ።ናይዚ ውሳነ ቀንዲ ደገፍቲ ድማ ብብዝሒ ኣባላት ኣብቲ ፓርላማ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘ ናይ ሶሻሊስትን ናይ ዴሞክራትን ጉጅለ እዩ።
ኣባላት ልዑኽ ናይዚ ጉጅለ ካብ ዝሓለፈ ረቡዕ ጀሚሮም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዑደት ክፍጽሙ ጸኒሖም ኣለው።
እቲ ጉጅለ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ፣ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርትታትን ስቪክ ማሕበራትን ከምኡ እውን ምስ ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪካ ምዝርራቡ ሎሚ ኣማሲዩ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ጉዳይ ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ከምዝተዘራረቡ ኣብ ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ናይ ሶሻሊስትን ዴሞክራትን ጉጅለ ፕሬዝዳንት ጃያኒ ፒቴላ ገሊጾም።
‘ቀንዲ ስራሕ ቀዳማይ ሚኒስትር ዴሞክራሲ ምርግጋጽ ከምዝኾነ ብጽኑዕ ገሊጸሎም ኣለኹ።ነጻነትን ናይ ሓሳብ ብዙህነትን ምርግጋጽን ዓብዪ መራሒ በዚ ኣንፈት እዩ ዝሰርሕ።እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር በዚ መስመር እዚ ክሰርሑ ሓቲተዮም ኣለኹ።’
ንሶም ብተወሳኪ እቲ ውሳነ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንዝተኻየደ ተቓውሞ መንግስቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ምጥቃሙ ብምንቃፍ፣ዝተኣስሩ ንክፍትሑን ዝተፈጸመ ቕትለት እውን ብነጻ ወገን ክምርመርን ይሓትት።እቲ ጉጅለ ብዛዕባ እቲ ውሳነ ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ምዝርራቡን ኣወንታዊ ምላሽ ምርካቡን ገሊጾም።
ምስ መራሕቲ ተቓወምቲ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ፓርላማ ሕብረት ኣውሮጳ ካብ ምዝራብ ዝዘለለ ዝወስዶ ስጉምቲ የለን ዝብል ወቐሳ ከምዝቐረበን እቲ ሓቂ ግን ካብኡ ዝተፈለየን እዩ ይብል እቲ ጉጅለ።
እቲ ጉጅለ ኣብ ጉዳያት ስደት፣ሽበራን ኣብ ካልኦት ጉዳያትን ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያን ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪካን ተዘራሪቡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መድሕን ሸቕለት ኣልቦነት (Arbetslöshetsförsäkringen)
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 10 10 2018
ኣስታት ፍርቂ ህዝቢ ሽወደን፡ ስራሕን ደሞዝን ኣሎዎም። ሽቕለት ኣልቦነት ዳርጋ 6.5% እዩ። ኣብ'ቶም ካብ 15-24 ዝዕድመኦም መንእሰያት ግን ሽቕለት ኣልቦነት ክብ ዝበለ እዩ። 16.4% ድማ ይበጽሕ።
ስእሊ: Arbetsförmedlingen
ኣብ ሽወደን፡ ነቶም ስራሕ ዘይብሎም ሰባት ውሕስነት ዝህብ ትካላዊ ስርዓት ኣሎ። እዚ ድማ፡ "መድሕን ሽቕለት ኣልቦነት" ይብሃል። እዚ ስርዓተ-ውሕስነት'ዚ ኸኣ፡ ሓደ ሰብ ስራሕ ኣብ ዘናድየሉ እዋን ደሞዝ ከም ዝህሉዎ ይገብር። ኣባላት ናይ ካሳ ሽቕለት ኣልቦነት ወይ ኣ-ካሳ ክትኮኑ ትኽእሉ ኢኹም። ኣ-ካሳ ነቶም ኣባላቱ ዝኾኑ ስራሕ ዘይብሎም ሰባት ገንዘብ ዝኸፍል ቊጠባዊ ማሕበር እዩ። ኣባል ኣ-ካሳ ንኽትከውን ወርሓዊ ክፍሊት ኣባልነት ክትከፍል ኣለካ።
ኣ-ካሳ (a-kassa) ንምውሳድ ዝህሉ ቅድመ ኹነት፡
ሓደ ዓመት ምሉእ ኣባላት ኣ-ካሳ ኴንኩም ምስ እትጸንሑ፡ ኣብ ውሽጢ'ታ ዓመት እቲኣ ን 6 ኣዋርሕ ምሉእ ምስ እትሰርሑ፡ ስራሕ ደው ኣብ ዘበልኩምሉ እዋን፡ ኣብቲ እተእትውዎ ዝነብርኩም ደሞዝ ዝተሰረተ መጠን ገንዘብ ካብ ኣ-ካሳ ይውሃበኩም። ቆልዓ ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኡ ምስ ዝህልወኩም 300 ወይ 450 ማዓልታት ሓገዝ ይውሃበኩም። ኣብ'ተን 200ቀዳሞት ማዓልታት፡ እቲ ዝውሃበኩም ገንዘብ፡ እንተበዝሐ 80%ናይቲ ዝነበረኩም ኣታዊ ይኸውን። ብድሕሪ'ዚ መዓልታት'ዚ፡ እቲ ዝውሃበኩም ሓገዝ፡ እንተበዝሐ 70% ናይቲ ዝነበረኩም ኣታዊ ይኸውን። እተን ቀዳሞት 100 ማዓልታት፡ ኣብ መዓልቲ እንተበዝሐ 910 ክሮነር ይውሃበኩም። ካብ 101 ክሳብ 300 ዘለዋ መዓልታት ከኣ፡ ኣብ መዓልቲ እንተበዝሐ760 ክሮነር ይውሃበኩም።
ኣ-ካሳ፡ ንውሱን እዋን ጥራይ'ዩ ዝውሃበኩም። ኣ-ካሳ እናወሰድኩም ከኣ ስራሕ ከተናድዩ ኣለኩም። ንመዓልቲ ክንደይ ይውሃበኩም ንዝብል፡ እቲ ኣባላቱ ዝኾንኩሞ ኣ-ካሳ እዩ ዝውስኖ።
ኣብ ኣ-ካሳ፡ ኣባላት ምስ ዘይትኾኑ፡ ወይ'ውን ክትኮኑ ምስ ዘይትደልዩ፡ ካሕሳ ሽቕለት ኣልቦነት ንኽውሃበኩም እትውከሱዎ ኣ-ካሳ፡ እቲ "ኣልፋ-ካሳ" (Alfakassan)፣ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ሸቕለት ኣልቦነት ትካል እዩ። ብኣልፋ-ካሳ ዝዋሃብ መጠን ካሕሳ መባእታዊ ክፍሊት (grundbelopp) ኮይኑ፡ ንመዓልቲ 320 ክሩነር እዩ።
መባእታዊ ክፍሊት፡ ነቶም ኣባላት ኣ-ካሳ ዘይነበሩ ወይ'ውን ንሓጺር እዋን ኣባላት ዝነበሩ ሰባት ዝውሃብ ዓይነት ካሕሳ እዩ። መባእታዊ ክፍሊት ክውሃበኩም እንተኾይኑ ድማ፡ ዕድመኹም ካብ 20 ዓመት ንላዕሊ ክኸውን ኣለዎ። መባእታዊ ክፍሊት፡ ካብ ኣልፋ-ካሳ ወይ'ውን ካልእ ተመሳሳሊ ኣ-ካሳ ክውሃበኩም ይኽእል'ዩ።


text:
ቅዱስነቶም ድሕሪ እቲ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ሓሙሽተን ርብዕን ብናይ ፓናማ ከኣ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ስዓት 11 ርብዕን ምስ ብፁዓን ጳጳሳት ዘካየድዎ ርክብ ዛዚሞም ናብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ ብምዃድ ኣብኡ ምሳሕ ተቛዲሶም ድሕሪ ሓጺር ዕረፍቲ ብወግዒ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ንምኽፋት ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ምሸት ሰዓት 10፡45 (ብናይ ፓናማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት 04፡45 ምዃኑ እዩ) ክፍለ ከተማ ቺንታ ኮስተራ ናብ ዝርከብ ኣደባባይ ቅድስተ ማርያም ዘኣንቲጉዋ ተበጊሶም ኣኣብኡ ድርሒ 45 ደቓይቕ ምስ በጽሑ ሰላምታኦም ንምቕራብ ንኣስታት 6 ኪሎ ሜትር ዝግመት ዑደት ፈጺሞም ብቐጥታ ናብቲ ዝተሰናደወሎም ናይ ክብሪ ቦታ በጺሖም፡ ናይ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ወግዓዊ ሰንደቕ መዝሙር ምስ ተሰምዐ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ፓናማ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኾሴ ዶሚንጎ ኡዮኣ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ቃሎም ምስ ኣስምዑ ካብ ዝተፈላለየ ክፍለ ዓለም ዝተዋጽኡ ሓሙሽተ መንእሰያት ንቕዱስነቶም ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ዝብል ናይ ዝተፈላለያ ክፍለ ዓለም ባህሊ ዝገልጽ ገጸ በረከት ምስ ቀረበሎም፡
ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 2 ካብ ፍቕዲ 1-11 ምስ ተነበ፡ ቅዱስነቶም ነቶም 250 ሺሕ መንእሰያት፥ “መምሃራንን ኣንጠረይናታት ናይ ርክብ ባህሊ ሓነጽትን ናይቲ ኢየሱስ ዝብል ናይ ሓባር ሕልምናን ርእየትናን ንኽንዕቅብ እትገብሩን ኢኻትኩም” ዝብል ሓሳብ ዘብገስዎ ቃለ ምዕዳንብምቕጻ፥
እዚ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ተዛዚሙ ናብ ቤት ምስ ተመለስና እቲ ኣሕዋት ዝገብረና ሕልሚ ንዓቅቦ ሓድራ፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን ቦታ ንረኸብን ንሃሉን፡ ንላዕሊ እናጠመትና፡ ኦ ጐይታ ከምቲ ንስኻ ዘፍቀርካኒ ገይረ ከፍቅር መሃረኒ ንበሎ፡ እንክብሉ ነቶም ካብ 250 ሺሕ ንላዕሊ ንዝግመቱ ኣብ ዙርያኦም ንዝተኣከቡ መንእሰያት ኣተሓሳሲቦም፡ እቲ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 13 ካብ ፍቕዲ 34-35 ዝተጻሕፈ ኢየሱስ ካብ ሓዋርያቱ ክሰናበት እንከሎ ዝበሎምን ዘቕረበሎም ሓድሽ ትእዛዝ፥
… እወ ንሓድሕድኵም ክትፋቐሩ፡ እወ ከምቲ ኣነ ዘፍቅርኩዅም ጌርኩም ንሓድሕድኵም ምእንቲ ክትፋቐሩ ሓድሽ ትእዛዝ እህበኩም ኣሎኹ፡ ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ ኣላትኩም በዚ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኵም ኵሉ ኪፈልጥ እዩ!
ይጠቕሱ።
ናይ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ማርያማዊ ሰንደቕ መዝሙር፡ “ከም ዝበልካኒ ይዅነለይ”
እቲ ኣደባባይ ቅድስተ ማርያም ዘኣንቲጉዋ በቶም ኣብ ዙርያ ቅዱስ ኣቦና ዝተኣከቡ መንእሰያት ካበይ ከምዝበጹ ዝሕብር ብዝተፈላለየ ብዘንበልብልዎ ሰንደቕ ዕላማን፡ ባህልታቶምን ሓጐሶምን ህብረ ሕብራዊ ኰይኑን ሓሴት ዝቃልሓሉን፡ በቲ ከም ዝበልካኒ ይዅነልይ ዝብል ናይቲ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ሰንደቕ መዝሙር ጥዑም ቅንይት ተመሊኡን ክዝመርን ቅዱስነቶም እናተዘዋወሩ ሰላምታኦም የቕርቡ፡ ድሕሪ ካብቶም ሓሙሽተ መንእሰያት ዝቐረበሎም ገጸ በረከት፡ እቲ ናይ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ትእምርቲ ዝዀነ ዓቢይ ምስቀልን ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያም መድሕን ሕዝበ ሮማ ብዝብል ስም እትፍለጥ ምስሊ ማርያም ዝተሰከሙ መንእሰያት ክሳብ እቲ ናይ ክብሪ ቦታ ዑደት ፈጺሞም ምስ ኣብቅዑ እቲ ዓቢይ መስቀልን ምስሊ ቅድስቲ ማርያምን ምስ ተነብረ፡
ብፁዕ ኣቡነ ኡዮኣ፥ እቶም ድኻታት መንእሰያት ምስ ካልኦት መንእሰያት ይራኸቡ
ናይ ፓናማ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኾሰ ዶሚንጎ ኡዮኣ መንዲየታ፡ ንቕዱስ ኣቦና ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ቃሎ ኣቕሪቦምን ምዅሎም ነቶም መንእሰያትን እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ኢሎም፡ ንቅዱስ ኣቦና እዚ ናይ ለምዘበን ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ኣብ ፓናማ ንኽካየድ ምግባሮም ንመላእ መንእሰያት ማእከላይ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ብፍላይ ነቶም ዝተነጸሉን ኣብ ድኽነትን ሕሰምን ንዝርከቡ መንእሰያት ምስ ካልኦት መንእሰያት ክራኸቡ ዕድል ስለ ዝፈጠርሩ ኣመስጊኖም፡ ሕልምታትን ውጥናትን ብድሆታትን ብምክፋል፡ መንእሰይ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ሕብረተሰብን ሕዳሴ ምዃኖም ዝሕብር ቃሎም ምስ ዛዘሙ፡
ብጉናስ ደቀባት ፓናማ ብኢድ ዝተኣልመ ጠሊሳን ገጸ በረክት ቀሪቡሎም ካልኦት ካብ ሓሙሽተ ክፍለ ዓለም ዝተዋጽኡ ኣውን ዝተፈላለዩ ገጸ በረኸት ንቕዱስነቶም ከቕርቡን፡ እቲ ናይ 2000 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ኣብ ሮማ ኣማኑኤል ዘርእስቱ ሰንደቕ መዝሙር ብሽዱሽተ ድምጺ ክዝመርን፡ ሓንቲ ትሕቲ ዕድመ ሕጻን ሓድሽ ኪዳን ሓፍ ኣቢላ ዝሓዘትን፡ ኣርባዕተ መንእሰያት ካብ ቅዱስ ሮመሮ ክሳብ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ፥ ናይ ዝሓለፉ ሸሞንተ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ሓለውቲ ቅዱሳትን ቅዱሳንን ዘዘንትዉ ትርኢት ምስ ቀረበ፡ ዮሓንስ ወንጌል ምዕ. 2. 1-11 መርዓ ኣብ ቃና ዘገሊላ ዘዘንትው ቃል ምስ ተነበ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም ኣብ ቃለ ምዕዳን ክልግሱ፡ ኣብዚ ዝተኣከብና ምስታ ዘላትና ቤተ ክርስቲያን ካልእ ማዕረ ማዕሬኣ እትኸይድ ቤተ ክርስቲያን ንኽንከውን ኣይኰነን ምስ በሉ ምልስ ቢሎም እቲ ኣብ 2018 ዓ.ም. ኣብ ውርሒ ጥቅምቲ ዝተኻየደ ዛዕባ መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ዝዘተየ ሲኖዶስ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ጠቒሶም፡ ብሓባር ምሳዅም ኰይንና እቲ ቀጻሊ ሕዳሴን ውዕዉዕ መንፈስ መንእሰይን ዝዓሰላ ቤተ ክርስትያን ክንረክብን ነበራብርን፡ እዚ ክኡል ዝኸውን ግና ብሓባር እንጓዓዝን ንሓድሕድና ጽን ንበሃሃልን ንሰማማዕን ሓድሕዳዊ ተማላእነትን ነሕዋት ኣብ ምግልጋልን ወንጌል ንምስክር እንተድኣ ኰይና ኢዩ፡ ኣገልግሎት ብተግባር ንረኣዩለይ ዘይፍጸም ተግባር።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎም ደቀባት ማእከላይ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ
ቅዱስ ኣቦና ነቲ ብጹሕፍ ዘቕረብዎን ዝነበረ ቃለ ምዕዳን ሓዲጐም ነቶም ደቀባት ላቲን ኣመሪካ እናሓሰቡ፡ ንሳቶም ኣብቲ ከባቢ ቀዳሞት ተጓዓዝቲ ምዃኖም ገሊጾም፡ ቀዳሞት ኣብ ላቲን ኣመሪካ፡ ኣብዚ ርክብ ቀዳሞት፡ ቀዳሞት እግሮም ዘበገሱ እንክብሉ እዚ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ቅድሚ ምክፋቱ ቁሩብ መዓልታት፡ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ቀዳሞት ተወለድቲ ቅነ መንእሰያት ኣብ ሶሎይ ከምዘካየዱ ኣዘኻኺሮም፡ ቅድሜና ነዚ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መእሰያት ዘበገሱ እያቶም እንክብሉ ይገልጽዎም።
ንስኻትኵም ናይ ምርኻብ ባህሊ መምሃራን ኢኻትኵም
ንዅላትንኩም ናብዚ ንምምጻእ ቀሊል ኣይነበረን፡ ይዅን ደኣ እምበር ከም እውነተይና ደቀ መዛሙርቲ ንኽትጓዓዙን ንስግኣት እውን ከይፈራሕኩም ዝመጻእኩም ኢኹም፡ ካብ ዝተፈላለየ ባህልን ሕዝብታትን ዝመጻእኩም፡ ብዙሕ ዝፈላልይ ዘለኩም እውን እንተዀነ እዚ ፍልልይ’ዚ ግና ንኸይንራኸብን ብሓባር ንኽንሕጐስ ኣይዓገተናን፡ ስለምታይ ኣሕዋት ንኽንከውን ዝገበረና ስለ ዘሎ።
ክቡራተይ ንኽትራኸቡን ናብዚ ንኽትመጹን ብዙሕ መስዋዕትነት ከፊልኩም ኢኹም፡ በዚ መገዲ እዚ ኢኻትኩም እውነተይና መምሃራንን ናይ ምራኻብ ባህሊ ሰራሕትን እትዀኑ፡ ብኵለንተናኹም ብፍላይ ከኣ ብዘለኩም ርህሩህ መንፈስ ነቲ ንምግምማዕ ኣሚቱ ዝንዛሕ ዝንጽልን ነቲ ከማኻ ዘይኰነ ዘርሕቕ ዲስኩር እተሕፍሩን እተሕስሩን ኢኻትኩም፡
በነዲክቶስ መበል 16፥ እውነተይና ፍቕሪ ፍልልያት የሳንይ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲቶስ መበል 16 ዘኪሮም፡ ብተለቪዥን ይከታተሉና ኣለዉ፡ ብሓባር ፍቕርና ብጣቕዒትንግለጸሎም ምስ በሉ ኵሎም መንእሰያት ፍቕሮም ብጣቕዒት ምስ ገለጹ፡ እውነተይና ፍቕሪ፡ ፍልልያት ናብቲ ዝለዓለ ሓድነት የሰንይ እንክብሉ በነዲክቶስ መበል 16 ዝበልዎ ቃል ጠቒሶም፡ ሰይጣን ናይ ሓሶት ኣቦ እዩ፡ ብሓባር ካብ ዝዓዪ ህዝቢ ዝተገማመዔን ዝተባእሰን ሕዝቢ እዩ ዝደልይ፡
ናይ ሰብ መለዪ ሚዛኑ ካብ ፈላላይ መናድቕ ዘራኽብ ድልድል ሓናጽነቱ እዩ፡ እቶም ምግምማዕ ዝደልዩ ፍርሒ ዝዘርኡ ፈላላይ መናድቕ ዝሓንጹ እያቶም፡ ኩሉ ተፈራሪሑ ክነብር ዝገብሩ። ንስኻትኵም ግና ዘራኽብ ድልድል ንምሕናጽ እትደልዩ ኢኻትኵም።
ኢየሱስ እተሰምየ ናይ ሓባር ሕልሚ
ብዙሕ ፍልልያት ዘሎናን ዝተፈላለየ ቋንቋ እንዛረብ ኢና፡ ኵላትና ዝተፈላለየ ራእይ ዘሎና ኢና፡ ይዅን ደኣ እምበር ናይ ሓባር ሕልሚ ይሃልወና ሓደራኹም፡ እቲ ኢየሱስ ክሳብ ኣብ መስቀል ሕይወቱ ኣሕሊፉ ዝሃበሉ፡ ኣዚ ሕልምና ይኹን፡ እግዚኣብሔር ኣቦ ብእማኖት ዝዘረኦ ዝጥጥዕን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ዝነብር፡ ኢየሱስ እተሰምየ ናይ ሓባር ሕልሚ፡ ኣብ መትንትትና ዝውሕዝ፡ ልባትና ዘዋዓውዕ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ክንሰምዖ እንከሎና ልብና ብሓሴት ዝመልእ፡ ኢየሱስ ንደቀ መዛሙርቲ ክሰናበቶም እንከሎ ዝሃቦም ቃል ኑዛዜ፡ ዮሓንስ ምዕ. 13 ካብ ፍቕዲ 34-35 ከምዝገልጾ
እወ ንሓድሕድኵም ክትፋቐሩ፡ እወ ከምቲ ኣነ ዘፍቅርኩዅም ጌርኩም ንሓድሕድኵም ምእንቲ ክትፋቐሩ ሓድሽ ትእዛዝ እህበኩም ኣሎኹ፡ ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ ኣላትኩም በዚ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኵም ኵሉ ኪፈልጥ እዩ!
ዝብል እዩ።
ቅዱስ ሮመሮ፡ ክርስትና ሓደ ሰብ እዩ ንሱ ኸኣ ክርስቶስ
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘስምዕዎ ቃለ ምዕዳን፡ ቅዱስ ኦስካር ሮመሮ ዘኪሮም፡ ሮመሮ፥ ክርስትና ክትኣምኖ ናይ ዝግብኣካ ሓቅታት ወይ ክትፍጽሞ ናይ ዝግብኣካ ሕግታት ወይ ግብር ኣይትግብ ናይ ዝብል ትእዛዝት ጥርናፈ ኣይኰነን፡ ስለዚህ ከምዚ ስለ ዘይኰነ ከኣ ማራኺ እዩ፡ ክርስትና ዘፍቀረንን ፍቕሪ ዝምነንን ዝሓትትን ሓደ ሰብ እዩ፡ ክርስትና ክርስቶስ እዩ ዝበልዎ ዓሚዩቕ ትምህርቲ ጠቒሶም፡ እቲ ስለይ ሕይወቱ ኣሕሊፉ ሃበ ዝብል ሓቂ ወትሩ ሒዝካዮ እትጓዓዝ ሕልሚ ክኸውን ኣለዎ፡ በቲ ንሱ ዘፍቀረኒ ፍቕሪ ከፍቅር ዝብል ሕልሚ።
ፍቕሪ ክርስቶስ ውሁዳት ይገብረና
ቅድስነቶም ኣስዒቦም፡ እንታይ እዩ እቲ ኣብ ሓድነት ዘንብረና፡ እንታይ እዩ ንኽንራኸብ ዝደረኸና፡ እንክብሉ ነቶም መንእሰያት ይሓትቱ እሞ፡ መን እዩ ዝምልሰለይ … መልሱ እምበኣር ከስ፡ እቲ ኣቐዲምናን ኣብ ምፍቓርና ዘሎና ርግጸይናነት እዩ፡ እዚ ፍቕሪ’ዚ ከኣ ነቲ ምፍቓርና ብተራና እውን ብምፍቃር ንኽንነብሮ ይድርኸና፡ ብጸቕጢ ዘይቐርብን ዘይዕበጥን ፍቕሪ፡ ዘይንጽል ኣፍ ዘይዓብስ፡ ዘየዋርድ ዘይዕብልል ፍቕሪ፡ ናይ ጐይታ ፍቕሪ፡ ዕለታውን ምቕሉልን ኣኽባርን እዩ፡ ፍቕሪ ናይ ናጽነትን ንናጽነትን ዝፍውስን ክብ ዘብልን ፍቕሪ።
ካብ ምውዳቕ ምትንሳእ ኣብዚሑ ዝፈልጥ። ናይ ዕርቂ እምበር ግበር ኣይትግበር ዝብል ስርዓት ዘይኰነ፡ ካብ ምውጋዝን ምዅናንን ካልእ ዕድል ዝልግስ፡ ናይ መጻኢ እምበር ዝሓለፈ ዘይጥምት፡ ንምግልጋልን ንምውፋይን ኢድ ዝዝርግሕ ፍቕሪ፡ ንምፍቃር ኣይትፍርሑ፡ እቲ ጭቡጥ ዝዀነ ለዋህን ሓላይን ዘገልግልን ሕይወቱ ዝህብ ፍቕሪ ኣየፍርሕኩም።
ማርያም ነቲ ናይ እግዚኣብሔር ሕልሚ ሕይወት ሃበት
ቅዱስ ኣቦና እቲ ገብርኤል መልኣኽ ንማርያም ዘቕረበላ ሕቶ እናሓሰቡ፡ ኣብዚ ፍቕሪ’ዚ ትኣምኑዶ እንክብሉ ነቶም መንእሰያት ሕቶ ኣቕሪቦም፡ እቲ ናይ እግዚኣብሔር ሕልሚ ኣብ ማሕጸንኪ ከተንብርዮ ትፈቕዲ ዶ፣ ሕይወት ክህልዎ መታን፡ ስግው ክኸውን መታን ቢሉ ይሓትታ ንሳ ከኣ፥
እኔዅ ኣነ ባርያ እግዚኣብሔር እየ፡ ከምቲ ዝበልካኒ ይዅነለይ፡ ቢላ መለሰት፡ ልክዕ ሎሚ እውን ንነፍሲ ወከፍና እቲ መልኣኽ ዘቕርበልና ዘሎ ሕቶ እዩ፡ ሕዚ ሕልሚ’ዚ ሕይወት ክህልዎ ትደልዪ/ትደልይ/ንደል ዶ? ክስገውን ኢድን እግርን ዓይንን ክህልዎ ትደሊ ድ? ርእየት ፍቕሪ እግዚኣብሔር ሓድሽ ኩርናዕ ዝኸፍት ዝሕስብን ብርሑቕ ዘሎን ዝሕለምን ገና እትጽበዮን ዘይኰነስ፡ ልቢ ዘወዓውን ብሓሴት ዝመልእን ፍቕሪ ክኸውን ትደል ዶ?
ኣሕዋት ዝገብርና ሕልሚ፡ ከምቲ ጐይታ ዘፍቀረና ገርና ምፍቃር
ክቡራት መንእስሰያት፡ ቢሎም ቅዱስ ኣቦና ቃለ ምዕዳኖም፡ እዛ መዓልቲ እዚኣ ናይ ሓደ ሓድሽ ስምምዕ ንዝገበረሉን እትምርሓሉን ሕግን መርሓ ግብርታት ንዝተብሮ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ዘቕርብ ተስፋ ዘይኰነስ እቲ ተስፋ ዘቕርብ ወጅሂታትኵምን ጸሎትኩም እዩ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ምስ ካልእን ምስ ጐይታን ክንራኸብ እንከሎና ዝውለድ ሓድሽን ውዕዉዕን ሓይሊ ሒዝና ኢና ካብዚ እንኸይድ፡ እዚ ኸኣ እቲ ኣሕዋት ዝገብረና ሕልሚ ሒዝናን ኣብ ልባትና ንኸነደስክሎ ኣይኰነ።
ኣብ ዝዀነ ይዅን ቦታ ንረኸብ፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን ዕዮታትና ንሃልው፡ የዕንትና ንላዕሊ ገርና፡ ኦ ጐይታ ከምቲ ናትካ ምፍቃርን ኣፈቓቕራን መሃረኒ ንበሎ፡ ብሓባር እዛ ቃል ክትደግምዋ ትደልዩ …. ኦ ጐይታ ከምቲ ናትካ ምፍቃርን ኣፈቓቕራን መሃረኒ!
ምስ በሉ ቅዱነቶም ደጊሞም ነዚ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ብውዕዉዕን ብዓቢይ ሓጐስን ዘሰናደዉ አመስግን፡ ንናይቲ ደቁ ሓቢሮም ክርእይ ዝብል ንናይ እግዚኣብሔር ሕልሚ ሕራይ ብምባልኩም አመስግን፡ ነቶም እዚ ሎሚ ኣብ ፓናማ እንነብሮ ዘሎና ካብ ዝፈላልይ መናድቕ ኣቲ ናይ እግዚኣብሔር ሕልሚ ካልኦትን ብዙሓትን መራኸብታት ዝረኸበሉ ነቲ ኩሉ ኣብ ፈቐዶ ኵርናዕ ዓለም ዘሎ ዝነቐጸ መሬት ዘመስንው ዘራኽቡ ድልድን ንኽንከን እዚ ኸኣ ኣብ ፓናማ ንኽፍጽም ንዘሰናደኹም ንኣኹም ብፁዕ ኣቡነ ኡዮኣን ንዅሎምተሓባበርትዅምን አመስግን የቐንየለይ።
እንክብሉ ዛዚሞም።


text:
ብምኽንያት 20 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዝተዳለወ ውድድር ቁንጅና 100 ቆነጃጂት ተወዳዲረን። ድሕሪ ተኸታታሊ ናይ መጻርዪ ውድድራት ድማ 18 ናብቲ ናይ መወዳእታ ዙር ሓሊፈን። ድሕሪ`ዚ መዓልቲ ናጽነት 2ተ መዓልታት ክተርፎ ኸሎ ኣብ ዝተኻየደ ናይ መወዳእታ ውድድር፡ ብድምር ውጽኢት ዮርዳኖስ ሉሉ ተዓዋቲት ወ/ት ናጽነት 2011 ክትከውን በቒዓ`ላ።
ሰለስቲአን ተዓወትቲ ማለት ዮርዳኖስ ሉሉ፡ ሩት ገረዝጊሀር፡ ዓሻ ሆርቢ ምስ ጋዜጠኛ ድምጺ ኣመሪካ ተወልደ ወልደገብሬል ኣብ ዝገበርኦ ቃለ-መጠይቕ፡ ነቲ ዝተዓወታሉ ሞያ ብዕቱብ ክደፍኣሉን ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ከብጽሕኦን ከምዝደልያ ኣረጋጊጸን።
ዮርዳኖስ ኣብ ዝሃበቶ ናይ መዕጸዊ መልእኽቲ፡ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ነቲ ዘለወን ፍሉይ ጽባቐን ርእሰ ተኣማንነትን ናብ ደገ ብምውጻእ ንነብሰን ንወለደን ኣኹሪዐን ኣብ ቅድሚ ዓለም`ውን ንሃገረን ሓበን ክኾና መኺራ።
ምስ ሰለስቲአን ተዓውትቲ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡-


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምምሕዳር ዞባ ምዕራብ ጉጂ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ንተወለድቲ ብሄረሰባት ጌዶ፣ቡርጂን ኮሬን ካብ መነባብርኦም ክመዛበሉ ጌሮም፣ኢሰብኣዊ ገበናት እውን ፈፂሞም ብምባል ዝጠርጠሮም 262 ሰባት ክሳብ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ኣማሓዳሪ ናይቲ ዞባ ኣቶ ኣበራ ቡኖ ገሊፆም። ንሶም ዝርዝር ከይዲ ከይገለፁ 89 ገበነኛታት ብምዃኖም ተፈሪዱዎም ኣሎ ኢሎም። ብተወሳኺ ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ ንቀሳቐስ ኣለና እውን ኢሎም።
“መርማሪ ጉጅለ ብምጥያስ ብርክት ዝበሉ ተጠርጠርቲ ተታሒዞም ኣለው።ኣብዚ ጉዳይ ዝተሳተፈ ተጠርጣሪ ኣየምልጥን።ልዕልነት ሕጊ ምኽባር ናይ መጀመሪያ ጠመተና ስለዝኾነ ዋላ ሓደ ከይተረፈ ንፍርዲ ክነቕርቦም ኢና” ድሕሪ ምባል ኣቶ ኣበራ ካብዚ ብተወሳኺ ዜጋታት መሊሶም ክጣየሱ ዝተወዳደ ስራሓት ይስራሕ ከምዘሎን እንተኾነ ግን ኣብ ቀረብ ሕርሻን ካልእን ገለ ፀገማት እንተጋጠመ እውን ዝተዋደደ ስራሓት ቀፂሉ’ሎ ኢሎም ።
ኣማሓዳሪ ናይቲ ዞባ ኣቶ ኣበራ ቡኖ እቲ ከባቢ ካብ ዕጡቓት ንምፅራይ ስራሓት ይስርሑ’ዃ እንተሃለወ ሓሓሊፉ ምትንዃያት ኣሎ ኢሎም።
ካብ ዞባታት ምዕራብን ምብራቕን ጉጂ ኣስታት ፍርቂ ሚሊዮን ኣባላት ብሄረሰብ ጌዶ፣ልዕሊ 23 ሽሕ ኮሬን ኣስታት ኣርባዕተ ሽሕ ተወለድቲ ቡርጂ ብሄረሰብን ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ምዝባሎምን ተመዛበልቲ ጌዶ ብናይ መንግስቲ ጻዕሪ ምሉእ ብምሉእ ናብ መንበሪኦም ምምላሶም ድምጺ ኣሜሪካ ምፅብፃቡ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 14 August 2018
ስዑዲ ዓረብ፣ ኤርትራ ሰራዊታ ናብ የመን ክትልእኽ ትሓትት ከምዘላ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብወገን ኤርትራ፣ ቅድሚ 5 ኣዋርሕ ኣትሒዙ እቲ ሓሳብ ከምዝተላዕለ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ኣቐማምጣ መሬት ኤርትራ ምስ ናይ የመን ዝመሳሰል ስለዝኾነ፣ ፍሉይ ስልጣና ዝወስድ ሓባራዊ ሰራዊት ናብ ኤርትራ ክልኣኽን፣ ኤርትራውያን’ውን ከም ኣካል ናይቲ ብስዑዲ ዝቖመ ልፍንቲ ሰራዊታ ክትጽንብርን ስዑዲ ዓረብ ትሓትት ከምዘላ እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
እንተኾነ ኤርትራ፣ ነዚ ናይ ስዑዲ ዓረብ ጠለብ ንምትግባር ዘለዋ ድሉውነት ገና ኣይተነጸረን።
ስዑዲ ዓረብ ብዘይካ’ዚ ኢትዮጵያን’ውን ምስ ናይ ኤርትራ ዝተወሃሃደ ሰራዊት ናብ የመን ክዋፈር ትሓትት ከምዘላ’ዮም እቶም ምንጭታት ዝእምቱ።
ከም ሞሳ ናይዚ ንሰለስተ ዓመታት ዝጸንሕ ነዳዲ ብልቓሕን ብሓገዝን ነዘን ሃገራት ክወሃበን ኣብ ዝብል ሓሳብ ምይይጥ ይካየደሉ ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ብወግዒ ኣባል ናይቲ ብስዑዲ ዝቖመ ናይ ልፍንቲ ሓይልታት ሃገራት ዓረብ ዝኾነት ኤርትራ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ የመን ንእተካይዶ ዘላ መጥቃዕቲ፣ ወደባትን መዓርፎ ነፈርታን ክትጥቀም ከምዝፈቀደት ይፍለጥ።
ብዘይካ’ዚ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ፍሉያት ሓይልታት የመን ኣብ ኤርትራ ከተሰልጥን ጸኒሓ’ያ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘርእየኦ ዘለዋ ምጉያይ፣ ነዚ ሰራዊት እዘን ክልተ ኣብ ምትፍናን ዝጸንሓ ጎረባብቲ ሃገራት ናብ የመን ንምውፋር ዘጠቃለለ’ዩ ክብሉ’ዮም እቶም ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምንጭታት ዘረድኡ።
ካብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰራዊታ ናብ የመን ዘዋፈረት እንኮ ሃገር ሱዳን’ያ።
ሱዳን፣ ንስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ብምድጋፍ፣ ልዕሊ 1,500 ወተሃደራት ናብ የመን ኣዋፊራ ከምዘላ ይፍለጥ።
====================


text:
አብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝካየድ ዘሎ መበል 19 ዓለም ለኸ ጉባኤ ኤድስ ሎሚ 5ይ መዓልቱ ሒዙ'ሎ። ተኻፈልቲ'ቲ ጉባኤ ዝተፈላለየ ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኾነ ዝርጋሐኡ ንምግታእ ክግበር አለዎ ዝብልዎ ሓሳባት ይለዋወጡ'ለው።
ገለ ካብቲ ን'ኤች ኣይ ቪ ንምቁፅፃር ኾነ ዝርጋሐኡ ንምግታእ ክግበር አለዎ ዝብልዎ ሓሳባት ግዝረት ደቂ ተባዕትዮን ፡ ቀረብ ማይን ፅርየትን ፡ ከምኡ'ውን ሓደ ምስ ሓደ ምውሳን ዝብሉ ናይ ባህሪ ለውጢን ብዙሕ ወፃኢ ዘይሓቱ ግን ዓብይ ግደ ዘለዎም ምኻኖም ተዘሪብሉ'ሎ።
ኣብዚ ሊቃውንቲ ተመራመርቲ ዲፕሎማት መራሕቲ ፖሎቲካ ተሓላቅቲ ሕሙማት ኤድስ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ዘለዎም ዘይብሎም ልዕሊ 20-ሽሕ ሰባት ዝኻፈልሉ ዘለው ጉባኤ ህንጡይነትን ተስፋን ዝተሓዋወሶ ስእሊ ይንጸባረቆ'ሎ። ዓለም ኣብ መወዳእትኡ ኤድስ ክተወግድ ትኽእል`ያ ዝብል ተስፋ`ውን የሕድር ኣሎ።
ካብ ኤድስ ነፃ ዝኾነ ወለዶ ንኽመፅእ ኣሜሪካ ውፍይቲ'ያ ክብላ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሂለሪ ክሊንተን ነቲ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ምግላፀን ይዝከር።
ሙሉእ ፀብጻብ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስራሕቲ ህንፀት መንገድን ንፕሮግራም ሴፍት ኔትን ዝውዕል ናይ 4.4 ቢሊዮን ብር ረድኤት ካብ ሕብረት ኣውሮፓ ረኺቡ።
ምንስቴር ገንዘብን ኢኮኖሚያዊ ልምዓትን ኣቶ ሶፊያ ኣሕመድን ኮሚሽነር ኮሚሽን ዓለምለኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ሕብረት ኣውሮፓ ኔቨን ሚኒካብ ሎማዕንቲ ዓርቢ ተፈራሪሞም ኣለው።
ኢትዮጵያ ንመንገዲ ዝኸውን ሓገዝ ገንዘብ ካብ እትጅምር ቅድሚ ትሽዓት ዓመታት 470 ሚሊዮን ዩሮ ኣብ ስራሕ ከምዝወዓለ ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድ ኣዘኻኺሮም።ካብዚ ብተወሳኺ ሕብረት ኣውሮፓ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት 350 ሚልዮን ዩሮ ንፕሮግራም ሴፍት ኔት ምሕጋዙ ገሊፆም።
እቲ ሓገዝ ኣብ ሓፈሻዊ ቁጠባዊ ዕብየት እታ ሃገር ከምዝንፀባረቕ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
ኪሚሽነር ኮሚሽን ዓልመልኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ሕብረት ኣውሮፓ ኔቨን ሚኒካ ብወገኖም ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሕብረት ኣውሮፓን ዘሎ ርክብ ብምስማር ኣድላይነት እቲ ምትሕብባር ብመንፅር ከባቢያዊ ምትእስሳርን ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ትፃወቶ ዘላ ናይ ሰላምን ድሕነትን ኣበርክቶ ዓብዪ ምዃኑ ተዛሪቦም።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ይሳለጡ ንዘለው ፕሮግራማት ልምዓት ካብ 1.1 ቢሊዮን ዩሮ ዘይውሓደ ገንዘብ ምሕጋዙ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
Radio Erena: 12 April 2019
ን30 ዓመታት ንሱዳን ዝመርሐ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሓያሎ ኣዋርሕ ኣንጻሩ ክካየድ ብዝጸንሐ ህዝባዊ ናዕቢ፣ ብሓገዝ ሰራዊት እታ ሃገር ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ።
እቲ ፕረዚደንት ትማሊ 11 ሚያዝያ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምእላዩ፣ ምክትሉን ሚኒስተር ምክልኻል እታ ሃገርን ጀነራል ዓዋድ ኢብን ዖውፍ፣ ግዝያዊ ወትሃደራዊ መራሒ እታ ሃገር ኮይኑ ኣሎ።
ጀነራል ኢንብ ዖውፍ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ካቢነ ሚኒስተራት ናይ ስልጣን ምቅይያር’ዩ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ዝነበሮ ናይ ሚኒስተር ምክልካል ጽፍሒ፣ ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ኮይኑ ተሸይሙ።
እቲ ጀነራል፣ ንክልተ ዓመት ብመሰጋገሪ ወትሃደራዊ መንግስቲ ነታ ሃገር ከምዝመርሕ’ውን ተፈሊጡ ኣሎ።
ፕረዚደንት በሺር፣ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ተወሲዱ ከምእሱር ተታሒዙ ከምዘሎ ዘመልከቱ ጸብጻባት እታ ሃገር፣ ናይ ሰለስተ ወርሒ ናይ ህጹጽ እዋን ተኣዊጁ ከምዘሎ መልኪቶም።
ህዝቢ ሱዳን፣ ፕረዚደንት በሽር ካብ ስልጣን ምእላዩ ሓጎሱ ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ ነዚ ብናይ ቀረባን እሙንን መሳርሕቱ ዝነበረ ጀነራል ኢንብ ዖውፍ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምታት ምቓዋሙ ይቕጽል ኣሎ።
================


text:
Month: March 2019
ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብ ቀራና መንገዲ
ደቂ ሃጸያት ሽዋ ከምቲ ናይ 14 ክ/ዘ ንደቂ ባሕሪ ነገስታት የሳቕዩ
ናይ ኤርትራውያን ጉዳይ ገረብ ብሓኽላ እዩ። ኣብነት ደቂ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ
ገረብ ብሓኽላ ዝብልዎ ከምዚ ምስ ኣጋጠመ እዩ።
ኣብነት ተወላዶ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ
ብወገን ህግደፍ
1. ሼኽ ሳልም ኢብራሂም ሙኽታር – ፈጻሚ ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ሙፍቲ ኤርትራ።
እዚ ሸኽ ወዱ ነቲ ቀዳማይ ሙፍቲ ኤርትራ ዝነበረ ሸኽ ኢብራሂም ሙኽታር ኮይኑ – ካብ ሃይማኖታዊ መራሒ ክትብሎ – ኮለኔል ክትብሎ ይቐልል። ንቤት ጽሕፈት ሙፍቲ ኤርትራ መሳርሒ ፖለቲካ ህግደፍ ብምግባር ድማ ጥሩፋት(Radical) ወላ ጅሃድ እናበለ ብዙሓት ኣመንቲ እስልምና ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝወርዱ ጌርዎም ይርከብ።
2. ኣቡነ ሉቋስ( Abune Luqas) – ፈጻሚ ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ተዋህዶ ኤርትራ።
እዚ ኣቡን ውን ብተመሳሳሊ መራሒ ሃይማኖት ክትብሎ ዘይኮነስ ዕጡቕ በዓል ዝናር ወትሃደራዊ መራሒ ክትብሎ ይቐልል። ንቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ እንሆ ጅሆ ሒዝዋን ብዘይ ፓትርያሪክ ዘኽታም ጌርዋ ይርከብ።
ብወገን ደንበ ተቓውሞ
1. ሸኽ እሽማዒል ኢብራሂም ሙኽታር (Sheikh Ismael Mukhtar) – ካብ ኣባላትን መራሕትን ቤት-ምኽሪ ኤርትራውያን ኣስላም(Eritrean Muslim Council) ኣብ ወጻኢ – ብፍላይ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ።
ሸኽ ኢሽማዒል ኢብራሂም ሙኽታር ሓው ንሸኽ ሳልም ኢብራሂም ሙኽታር ኮይኑ – ኣንጻር ናይ ሓው ኣብ ደንበ ተቓውሞ ንጡፍ እዩ። ዝያዳ ድማ ፖለቲካዊ ጽሒፋት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ይጽሕፍ። ኣብ 2010 ብስም ደቂ ሸኽ ኢብራሂም ሙኽታር ዝወጸ ፖለቲካዎ ሰነድ ድማ ብዝያዳ ናቱ ኣበርክቶ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። ኣብዛ ሰነድ ዘለኒ ዕቃበታትን ነቐፌታን ኣብ ቀጻሊ ከምጽኦ እየ።
2. ኣቡነ ማርቃርዮስ – ኣባል ሲኖዶስ ተዋህዶ ኤርትራን ሓላፊ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን ኮይኑ ዝያዳ ነቲ ትኣሲሩ ዘሎ ፓትርያሪክ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ተኸቲሉ ካብ ህግደፍ ነጻ ዝኾነ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ይመርሕ።
እዞም ኣርባዕተ (4) መንፈሳውያን መራሕቲ ደቂ ሓደ ኣውራጃ ክነሶም ኣብ ክልተ ደንበ ተመቒሎም ንህዝቢ ኤርትራ ዓይኖም እናረኣየት ካብ ሓደ ጸልማት ናብ ካልእ ጸልማት ክኸይድ ዓይኖም እናረኣየን እዝኖም እናሰምዐን ይዕዘቡ ኣለዉ። ሃገር ድማ ብውሽጢ ትጠፍእ – ብደገ ዘለዉ ኤርትራውያን ድማ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ይበታተን ኣሎ።
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘለው – ሃገር እናጠፍአት ከላ መሳርሒ ህግደፍ ኮይኖም ንህዝቢ ሒዞም ይጠፍኡ ኣለዉ።
ኣብ ደገ ዝርከቡ ኤርትራውያን ድማ ብሃይማኖት ተመቓቒሎም ኣብ ጸልማት ሂወት እናነበሩን ዝገደደ ድማ ብፖለቲካዊ ጥፍሽና እናተሳቐዩን ተወሳኺ ሃይማኖታዊ ምምቕቓል ንህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ብኢትዮጵያ እናተወረረት ዓይኖም ዓሚቶም ከም ዘይረኣዩ ድምጾም ሓቢኦም ይርከቡ።
ዘሕዝነካ እዞም ኣብ ክልተ ነንበይኑ ደንበ ዝርከቡ – ሓቢሮም ድምጺ ከስምዑ ኣይተራእዩን ዘልዉ።
ተስፋ ይገብር እዞም ደቂ ሓደ ኣውራጃ ጽባሕ ታሪኽ ከይሓቶም።
ከም ዝፍለጥ – ኣብ 1950ታት ውን እቲ ንኤርትራ ዝነበረ ፈደረሽን ንኽፈርስን ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ክትኣቱን መንገዲ ዝኸፈተ ወዲ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ዝኾነ ኣስፍሃ ወልደሚካኤል እዩ።
ስለዚ ነስተውዕል ደኣ።
ደቂ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ድማ ወሪዱ ዘሎ ጸልማት “ገረብ ብሓኽላ” እዩ እሞ ሃየ ደኣ ነዞም መራሕቲ ሃይማኖት ካብኦም ዝሕተት ሓድነት ክገብሩ ንጸውዕ።
Why Saleh changed his real name to a coded name?
Saleh “Gadi” JoharGadi means
Gadi is the type of friend who is cool with anything. he’s funny in a inappropriate way and loyal and awesome. He will go out of his way to help others. He might not show what he thinks all the time because it’s probably for the better so you don’t get offended.
This says a lot about Saleh’s political thinking(ideology) and approach.Saleh “Gadi” Johar is the co-founder of http://www.awate.com, writer and author.
Islamic Caliphate and Eritrea
ድሕሪ 40 ዓመት ምስ ህግደፍ ዝተባተኸተ ኤርትራዊት ኣደ
ጓል ዒላበርዕድ ከተማ ኤደን ድሕሪ ኣርብዓ ዓመት ካብ መግዛእቲ ህግደፍ ተገላጊላ
ከምቲ ንልዕሊ 40 ዓመታት ንሃገረይ ኢለ ብእምነት ግን ከኣ ብዘይ ፍልጠት ዝተቓለስክዎ; ሕጂ ድማ ብፍልጠት ንሃገረይ ክቃለስ እየ ትብለና ኣላ
ሓብትን ግደይ መሓሪ ወልዱ
ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ካበይ ናበይ? ኣብነት ናይ ሰናይት ደበሳይ
Pentecostal Church and Pentecostalism Politics in Ethiopia – The New World Order (Part II)
This is a series of presentations that deals with the current political developments in Ethiopia. In my opinion, what is happening in Ethiopia right now is the repetition of past geopolitical discourses. Starting from the Axumite kingdom, the horn of Africa has faced constant interference of the western world and the middle East.
In these two parts, I have tried to develop the whole scenario of the current situation based on four empires/kingdoms: Axumite Kingdom, Zagwe Dynasty, Solomonic Dynasty and the last Ethiopian Empire. For more, please follow the presentation which is delivered in Tigrigna.
Part 1
Part 2
ኣብ ዘመነ Dr. Abiy AHMED ናይ ጥንቲ መርሖት እምነተ-ክርስትና ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝኾነት ኣክሱም ልእላውነታ ኣብ ቀራና መንገዲ ይመስል
እዚ ብትንቢት ተነጊሩኑ እናበለ ዘዕገርግር ዘሎ ኣባል Pentecostal Church ዝኾነ Dr. Abiy AHMED ንመራሕቲ ሃይማኖት ከንብዕ ድዩ መጺኡ?
ጸላኢ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ከይከውን ደኣ?
ልክዕ ከም ዲክታቶር ኢሰያስ ቆርበት በጊዕ ለቢሱ ዝመጸ ቀታሊ ወኻርያ ከይኮነ ኣይተርፍን እዩ።
ኢትዮጵያውያን ኣስተውዕሉ ብፍላይ ድማ ተጋሩ።
ጥበብ ዝሓትት ግዜ እዩ።
ኣባል Pentecostal Church ዝኾነ ንOrthodox Church ከዕኑ ዝተላእከ ከይከውን ምጥንቃቕ የድሊ።
ከም ዝፍለጥ
ፓትርያርክ( Patriarch) ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ንልዕሊ 12 ዓመታት ኣብ ማሕዩር ይርከቡ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ግና Dr. Abiy AHMED ዕጅብ እንከይበሎ ምስ ኣረሜናዊ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ብዙሕ ዳንኬራን ርክባትን የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፣ ህዝቢ ትግራይ ድና ብፍላይ ንዚ ጉዳይ ብዕቱብ ሒዙ ከስተውዕለሉ ይግባእ። እንተዘይኮነ እታ ጥንታዊት ኣፍደገ ክርስትና ዝኾነት ኣክሱም ልእላውነታ ኣብ ሓደጋ ክወድቕ ተኽእሎ ዘሎ ይመስል።


text:
ኣኼብኡ ሎማ ዝዛመ ማእኸላይ ኮሚቴ ዴሞክራሲያዊ ምንቕስቓስ ኣምሓራ /ብኣዴን/ ኣቶ ደመቀ መኮነን ኣቦ ወንበር ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ድማ ምኽትል ኣቦ ወንበር ገይሩ ደጊሙ መሪፁዎም።ኣብ ቀረባ ኣብዝካየድ ኣኼባ ኢህወዴግ ኣቦ ወንበር እቲ ውድብን ቀዳማይ ሚንስትርን ብኢህወዴግ ብሓባር ክውሰን እዩ ክብሉ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብኣዴን ኣቶ ኣለምነው መኮነን ገሊጾም ።
ካብ 12 ጥሪ ጀሚሩ ክካየድ ዝፀንሐ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ናይ ብሄር ኣምሓራ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሎሚ ተዛዚሙ’ሎ።ለውጢ መሪሕነት ከይተርኣየ ምኽትል ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ደመቀ መኮነን ኣቦ መንበር ርእሰ ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ድማ ምኽትል ኣቦ ወንበር ገይሩ ደጊሙ መሪፁዎም ኣሎ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብኣዴን ኣቶ ኣለምነው መኮነን እቲ ኣኼባ ዕዉት ነይሩ ይብሉ።
“እቲ ኣኼባ ዕዉት ነይሩ ንብሎ ዘለና ኣብ ዘጋጠሙና ፀገማት፣ናይቶም ፀገማት መንቀሊታትን ናይ መፍትሒ ሓሳባትን ዝተማልአ ምርድዳእን ናይ ሓሳበ ሓድነትን ዝተረጋገፀሉ ስለዝነበረ ከም ዓብዪ ዓወት ኢና ንሪኦ።”
እቲ ኣኼባ ሰፊሕ ናይ ሓሳብ ክርክራት ዝተኻየደሉ ከምዝነበረን ኣብ መወዳእታ ግን ኣብ ምትእምማን ከምዝተበፅሐን ሓቢሮም።
ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትርን ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳልኝ ካብ ስልጣን ከምዝወርዱ ድሕሪ ምግላፆም ዝቕፅል ናይ ኢህወዴግን ኣኼባ ትፅቢት ዝገበረሉ ኮይኑ’ሎ።
ኣቦ ወንበር ኢህወዴግ ኮይኑ ዝምረፅ ሰብ ብቐጥታ ቀዳማይ ሚንስትር እታ ሃገር ከምዝኸውን ብተመኩሮ ኣብ ሕሉፍ ተራእዩ እዩ።ብኣዴን ሕፁይ ከቕርብ እንተኾይኑ ተሓቲቶም ኣቶ ኣለምነው ክምልሱ ከለው።
“ብኣዴን እዚ ናይ ኢህወዴግ ናይ ሓባር ኣጀንዳ እዩ ኢሉ ይኣምን።ናይ ብኣዴን ናይ ውልቂ ኣጀንዳ ኣይኮነን።ኢህኣዴግ ስልጣን ዝርኣየሉ ኣጠማምታ’ሎ።ስልጣን ናይ ሕብረተሰብ ናይ ለውጢ መሳርሒ ክኸውን ኣለዎ ኢሉ እዩ ዝኣምን።ብሓፈሻ ኣብ ሃገራዊ ለውጢ መሪሕነት ክህቡ ዝኽእሉ ሰባት ብምምኽኻር ዝኽየድ እምበር ብኣዴን ብፍሉይ እዚ ክኸውን ኣለዎ ዝብሎ ጉዳይ ኣይኮነን።”
ካብ ኣርባዕቲኦም ኣቦ ወንበራት ኣባል ውድባት ኢህወዴግ ቀፃሊ ኣቦ መንበር ክኸውን ትፅቢት ኣሎ።ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ውድብ ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ሽግሽግ ናይቲ ክልል ምኽትል ፕሬዝዳንትን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት እቲ ውድብን ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦ መንበር ትገይሩ ምምራፁ ዝቕፅል ቀዳማይ ሚንስትር ዘመላኽት ገይሩ ተወሲዱ’ሎ።ኣቶ ለማ መገርሳ ምኽትል ኣቦ ወንበር ገይሩ መሪፁዎም ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዖ ይክኣል።


text:
እንተኾነ ግን ኣብዚ ዜና ዝወጸ ምስሊ ኣጽዋር ኣብ 2004 ዓ.ም ኣብ ኢራቕ ክፍለ- ግዝኣት ፋሉጃ ብመበል 82 ሰራዊት ሓይሊ ኣየር ኣሜሪካ ዝተማረኸ ምዃኑ እቲ ምስሊ’ውን ብፍሉጥ ናይ ኣሜሪካ ናይ ስእሊ ኤጄንሲ ‘ጌቲ ፒክቸርስ’ ዝተሳእለ ምኳኑ ተፈሊጡ።
እዚ ምስሊ መዛረቢ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኮይኑ’ውን ቀንዩ’ዩ። ነዚ ምስሊ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ዝተጠቕመ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን’ውን ነቲ ዝተፈጠረ ጌጋ ብምእማን ይቕረታ ሓቲቱ’ሎ።
ከምዚ ዓይነት ጌጋ እንታይ የመልክቱ ንዝብል ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ጋዜጠኝነትን ኮምኒኼሽን ዝኾነ ኣቶ ኣቤል ኣዳሙ ከምዚ ዓይነት ጌጋ ከጋጥሙ ዝኽእሉ’ኳ እንተኾኑ ብመጀመርታ ናይ ሓደ መሓውር ዜና ተአማኒነትን ሓበሬታ ንምዕራይ ጊዜ ከምዝወስድ የረድእ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ጋዜጠኝነት ኮሚኒኼሽንን ዝነበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣሜሪካ ኦሪገን ዩኒቨርሲቲ ናይ ዶክትሬት ትምህርቱ ዝኸታተል ዘሎ ኣቶ ኣንዳልካቸው ሃይለሚካኤል ድማ ከምዚ ይብል።
‘ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኮነ ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስትንግ ኮርፐሬሽን ንዝኾነ ሓበሬታ ምሉእ ብምሉእ ተቆጻጺርካ ንምፍናው ካብ ዘለዎ ድልየት ዘጋጥመ ጌጋ’ዩ ኢለ እየ ዝኣምን። ቀዳማይ እቲ ዜና ንባዕሉ ጥርጣረ ዘለዓዕል’ዩ ። ካልኣይ ብናይ መንግስቲ መሓውራት ዜና ዝፍነው ሓበሬታ ደረጃ ተአማንነት ከመይ’ዩ ዝብል ሕቶ’ውን ዘለዓዕል’ዩ። ብሞያ ጋዜጠኝነት ድማ እዚ መሰረታዊ ጌጋ’ዩ። ሓደ ሓበሬታ ከሕልፍ ዝደልይ ኣካል ናይ ውልቂ ኮነ ናይ መንግስቲ ትካል ቅድሚ ሓበሬታ ምትሕልላፉ ሓቅነት እቲ ሓበሬታ ከረጋግጽ ኣለዎ። እቲ ዝቀረበ ናይ ይቅሬታ መልእኽቲ’ውን ግሉጽ ኣይኮነን። እቲ ጌጋ እቲ ምስሊ ድዩ ወይ እቲ ዜና ብንጹር ዝሕብር ኣይኮነን።’
ብናይ ጋዜጠኝነት ናይ ሞያ ስነ-ምግባር ሓደ ሓበሬታ ቅድሚ ናብ ህዝቢ ምፍናዉ ብተደጋጋሚ ክጻረይ ኣለዎ ዝበለ ኣቶ ኣቤል ቪድዮ ኮነ ምስሊ ኣብ ንጥቐመሉ ጊዜ ድማ ምንጭን ዋንነትን ክግለጽ ኣለዎ ይብል።
እዞም ሰብ ሞያ ብተወሳኺ ኣብዚ ዘመን ቴክኖሎጂ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ንምጽራይ ብቀሊሉ ይኸአል ከምዝነበረ ብምሕባር ከምዚ ዓይነት ጌጋ ድማ እቲ ትካል ዘለዎም ክኢላታት ሰብ ሞያ ኣብ ሕቶ ዘእትው’ዩ ኢሎም። ብተወሳኺ ኣብዚ ሓበሬታ ብቀሊሉ ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ዝዝርገሓሉ ጊዜ ሓቅነት ሓበሬታ ምርግጋጽ ግዴታ’ዩ ክብሉ ርእይቶኦም ሂቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ምዝንባE ገለጻ ታሪኽ EላምU ግህዶ ኮይኑ
ብ ኑራ ሑሴን ሓምሻይ ክፋልን መወዳ
Eታን ሽርሒ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ግንባር ተቓውሞ
ኣብ መስርሕ ቃልሰና፡
– ምስ ዝቐደመ ተሞኩሮ ብምትሕሓዝ ህልዊ ናይ ቃልሲ ክውንነትና ብጽሞና ምስ ንEዘብ፡ ንስልኳታት መሪሕነት ግንባር፡ ብኣገባባቱን Eማማቱን ጭምር ኣብ ክልተ መድረኽ ብምኽፋል ክንግምግሞ ንኽEል ይመስለኒ። 1-
ናይቲ መድርኽ
ኣብ ሜዳ ኤርትራ ቅድሚ ሰማንያታት ኣብ ልEሊ ጀብሃ ዝካየድ ዝነበረ ሱልኳን Eማማቱን፡ ንወተሃደራዊ ቅጽያን መጥቃEትን ዘመችE ጽጹይ ሓበሬታ ንምEካብ ኮይኑ፡ ኣብቲ ጀብሃ ትቆጻጸሮ ቦታታት ሶሊኽካ ብምEታው፡ መብዛሕትU ብመንገዲ ስሩዓት ኣቢልካ ሓፈሻዊ ኩነታት ጀብሃ ንምፍላጥ ዝሃቐነ ድማ ክኸውን ከሎ፡ Eቲ ኣዝዩ ኣገዳስን ኣድላይን ሓበሬታታት ምስዝኾውን ግና፡ ብቕጽበትን ኣብ Eዋኑን ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ግንባር ከም ዝመሓላለፍ ጌርካ ብምውዳብን’ዩ ዝዋደድ ነይሩ። Eስትራተጂ መራሕቲ ግንባር Eንታዩ ነይሩ ምስዝበሃል፡ ከምቲ Iሳያስ ብኣፉ፡ “ናይ ደቂቕ ፍሩይ ንኽትከውን ንፍሩያት ከተዳቕቕ ክትክEል ኣለካ” ዝብሎ፡ ናይ ጀብሃ ፖለቲካውን ወተሃደራዊን ዓብላልነት ቆጺኻ ዓብላልነቶም ንምርግጋጽ ዝዓለመ ምንባሩ’ዩ ክግምገም ዝከኣል። ነዚ ንምEዋት ከኣ ንጀብሃ ብጎንጻዊ መንገዲ ህልውናኣ ንምድኻም ዘሰላስሉሉ ሜላታት ጽጹይ ወተሃደራዊ፡ ጸጥታዊን ፖለቲካውን ሓበሬታታት ብመንገዲ ስለያ ብምEካብ ኣብ ዝጥEሞም ግዜን ኩነታትን ወላውን ምስ ሰይጣን ተዋሃሂድካ ምትግባሩ ዝሃቀነ ነይሩ። 2-
ኣብ ላEሊ ተጠቂሱ ዘሎ፡ በቲ ዘመን ዝነበረ Eስትራተጂን ሜላን መራሕቲ ህግድፍ ክኸውን ከሎ፡ ኣብዚ ሎሚ መዋEል ግና፡ ህግደፍ ንተቓወምቲ ሓይልታት ብዝምልከት፡ ምስ ህልው ኩነት ተጠዓዓሙ ከምዝኸይድ ንምግባር፡ ንEስትራተጂOምን ሜላታቶምን ብምጽጋን ብተዛማዲ ኣገላልጻ ብኣድማEነት ካብ ዘሰላስልዎ ዓመታት ቆጺሩሎ። ጃንዳ ህግደፍ ንተቓውሞ ምሉE ብሙሉE ንምብራስ ከምዘይክኣል ብኣግU በጺሕዎ Eዩ። ብኻልE ሸነኽ መሰሉ ዝተገፈ ህዝቢ ትም ከምዘይብል ሕርሕራይ ገይሩ ይርዳEዩ። መሰሉ ዝተሰልበ ህዝቢ፡ ሓደ መሪሕ ተራ ሒዙ ዘዋስOን Eምነቱ ዘንብረሉን ውድብ፡ ሰልፊ፡ ወይ ከኣ ካብ ብዙሓት ውድባት ዝቆመ ግንባር የድልዮ። ብተመሳሳሊ Eዚ መሪሕ ተራ ዝጻወት ውደባ፡ መታን ተቐባልንትን Eምነትን ህዝቢ ክረክብ ከማልO ዝግባO ረቓሒታት ኣለዎ። ንሳተን ድማ፡ 1-
ንጹርን ቅቡለን ዝኾነ ፖለቲካዊ መድብ Eዮ 2-
ንጹርን ኣድማEን ዝኾነ መድርኻዊ መደብ Eዮ 3-
ህዝቢ
ግሉጽነት ዘለዎ ግምገማ መድርኻዊ መደብ Eዮን ንጥፈታትን Iየን EዚAን ተጠቒሰን ዘለዋ ረቛሒታት ተግባራውነተን ምስ ዝEዘብ፡ ይስEበካን መሰላቱ ንምርግጋጽ ንኽትመርሖ ፍቓደኛ ይኸውን። E
• ዓመጽ፡ ምቕንጻልን ምጭዋይን ም
• ሰልኳ፡ ስንክፍናን ድኽመታትን ተቓውሞን ኣገዳሲ ተራ ዘለዎም ባ
• ህዝቢ ህልውና ተቓውሞ ከይፈልጥን ከይስ
ምበኣርከስ ካብዚ ክውንነት ብምብጋስ ህግደፍ ንተቓወምቲ ብዝምልከት EስትራተጂU ኣብዚ ስስEብ ኣምር ይሙርከዝ፡ ንሱ ድማ ተቓውሞ ሓይልታት መሪሕ Eጃመን ዘዋስE ብቕዓት ንኸይውንና ምምህማነንን ምልማሰንን Eዩ። ነዚ ንምEዋት ዝጥቀመሎም ሜላታት፤ Eሳርን ምርዓድን Eታታትን ብምልላይ ከምዘየድምUን ኣብ ውሱን ዓንኬል ጥራይ ከምዝዝንብዩ ምድራት። EንተተኻIሉ ኣብ ውሽጢ ተቓውሞ ኮይኖም ተልEኾታቱ ክፍጽሙ። ወይ ከኣ ተመልሚሎም ዝተላEኩ። Eብን ንቅኑE Eላማታተን ዘዘናብE ፕሮፓጋንዳ ምጥቃምን ጸጥታዊ ንጥፈታት ምክያድን የጠቓልል።
1
ጃንደ ህግደፍ ብትሪ ዘትኮረላ
ድሕሪ ሰማንያን ሓደን፡
ንም
ሓደ ተቓላሳይ፡ መቓልስቱ ምስ
ስለዚ ረቂቕ ኣሰራርሓ ህግደፍ ነዚ ዝመስል ካብ ኮነ
Eሞ ከኣ ብውልቃዊ Eግበተይ፡ ንሱ ዘድመዓላ ሜላ ስልኳ Eያ። ነዚ ንምትግባር ስርዓት ኣስመራ ዓቢ ኣድህቦን ባጀትን ከምEውን ዘድሊ ናውትን ሰብኣዊ ዓቕምን ሰሊUሉ ከምዝነበረን ዘሎን ጥርጥር የልቦን። – ብናይ ሻEብያን ወያነን ውግE፡ ጀብሃ ተደፊኣ ናብ ጎረቤት ሃገር ሱዳን ምስ ሰሓበት፡ ናይ መሪሕነት ግንባር ናይ ሱልኳ ኣገባባትን Eማማትን ምሉE ብምሉE ተለዊጡ። Eዚ ድማ ከምቲ ዝቐደመ ሓበሬታ ጥራይ ዘመሓለልፍ ውደባ ዘይኮነስ፡ መምርሒ ካብ መሪሕነት ግንባር Eናተቐበለ ኣብ ውሽጢ ውድብ ተሓኤ ኮይኖም፡ ዘጥቅU ባEታታት ተተከA። ነዚ Eማም’ዚ ንምEዋት ክኣ፡ ገለ–ገለ ድኹም ጎንታት ዘለዎም ባEታታት ግን–ከኣ ኣብ ላEለዋይ ጽፍሒ መሪሕነት ውድብ ወይ ከኣ ግደ ዘለዎም ካድርታት Iሎም ዝግመትዎም ደረጃ ዝርከቡ ተጋደልቲ ኣጽኒEካ ብስንክፍናOም ኣብ መጻወድያ ብምEታው፡ ገለ ክኸስብዎም ዝኸኣሉ ንዝተወጠነ መደብ ብኣድማEነት ንምስልሳሉ በቕU፡፡ ብንጹር ኣዘራርባ ኣብ ውሽጢ ዘለውዎ ውድብ ኮይኖም ከገልግልዎም ዝተመደቡ ኣባላቶም ኣቢሎም ናይ ውድብ ምንቅስቓሳት ከምዝለምስን ውሽጣዊ ሂወቱ ከም ዝቡኽቡኽ ይገብሩ። Eዚ ኩነት’ዚ ኣብ ኣካላት ናይ ተሓኤ ዝኾና ውድባት ጥራይ ዝተወሰነ ዘይኮነስ፡ Eቶም ንምሉE መዋEሎም ኣብ ህ.ግ. ኣሚኖም ብተወፋይነት ዝቃለሱ ዝነበሩ፡ ድሒሩ መሪሕነት ህግደፍ ብምቁዋም፡ ንዝተጠልመ Eላማታት ቃልሲ ህዝቢን ዝተረሰA ሓደራ ስዋኣትን ክመልሱ ዝቃለሱ ዘለዉ ውድባትን፡ ሰቪክ ማሕበራትን፡ ዌብ ሳይታትን፡ ካብ Iደ ሱልኳዊ ወረራ ምሕዱጓት ከምዘይኮኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኮታ ካብ ውድበይ ጀሚሩ ምናልባት Eተን ብኣጻብE ዝቑጸሩ ኣባላት ዘለውወን ውድባት Eንተዘይኮይኑ ካብዚ ላሕኲ’ዚ ነጻ ዝኾነት ውድብ ወይ ትካል ኣላ ዝብል Eምነት የብለይን። ናይ ሱልኳ ወሃዮታታ ካብቲ ዘድምUሉ ቦታ ንኸይዘናበሉ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ሓድሕድ ምድግጋፉ ይገብሩ Eዮም። ብዝረኸብዎ Eድል ተጠቒሞም ድማ፡ ናይ ሰራሕ መደባት ከትዓናቕፉን፡ ንንጹሃት ተቓለሰቲ ከዛሕትሉን ይጽEሩ። Eማት ዝኣክል ንኣብነት፡ ሓደ ካብ ላEለዎት ብማEዶ ዝጥመቱ መራሕቲ ወይ ካድር ኮይኑ፡ በዓልቲ ቤቱ ወይ በዓል ቤታ ድማ ብስውር ኮነ ብግሁድ ኣብ መጻወድያ ህግድፍ ዝኣተወ Eንተኾይና/ኑ ወይ ከኣ ንዓዲ ዝመላለስ/ትመላለሰ Eንተኾይኑ/ና ፡ ብቤተ ዘመድ ኣቢልካ’ውን ኣብ ዓዲ ዝኾነ ንብረት ክህልዎ/ዋ ዝሕልን/ትሕልን Eንተኾይኑ/ና፡ ኩሉ’ዚ ብዘይ ዋጋ ከም ዘይረጋገጽ ርዱE ነገር’ዩ። ይትረፍዶ ብEሊ ንስርዓት Iሳያስ ዝቃወም፡ ትEዝብቲ ዘለዎ ባEታውን Eንተኾነ፡ ህግደፍ ኣብ ዝቆጻጸርዎ ጉዳዪ ይኹን ጉዳይ ናይ ቀረባ ቤተ–ሰቡ ከሳልጥ ዝህቅን ካብዚ መጻወድያ ኣየምልጥንዩ። U ኮይኑ ብልቡ ይቃለስ ምህላዉ ዘይዓግበሉ ከንሱ፡ ካልE Eላማ ክምዘለዎ ዘረጋግጽ ወረቐት ሒዙ ባEሉ ክሳብ ዝመጾ ዝጽበ Eንተኾይኑ ግን፡ ሓደ ናይ ፖሎቲካ ሰብዩ Iልካ ክትገልጾ ብጣEሚ ዘጸገም’ዩ። ሓደ ተቓላሳይ፡ ብጻዩ ብልቡ ምሰU ኣሎን የሎን ዘረጋግጸሉ መለለይታት፡ ብንሱ ብዝዛረቦ ዘይኮነስ፡ ብኣካይዱUን ስርሑን’ዩ። ንኣብነት ሓደ ሓላፍነት ዝተዋህቦ ሰብ፡ ይበቕO’የ ብምባል ካብ ዝምልከቶ ኣካል ይኹን ጉባኤ ተቐቢሉ ከብቀE፡ ብዘይ ብቑEን ቀቡልን ምኽንያት ዝተዋህቦ Eማማት ከደሰክሎን፡ ግዚU ብምምሕልላፍ ኣድማEነቱ ከማህምኖን ከሎ፡ ልEሊዚ ካልE ፖሎቲካዊ መርትO የለን። Eንታይ ይገበር? ስልኳታት ህግደፍ ኣብ ተቓውሞ ደንበ ብ
Eግበተይ ህያውዩ። Eቲ ቀዳማይ ግድል፡ ተቓወምቲ ብስልኳነት ንስርዓት ህግድፍ ዘገልግሉ ኣብ ውሽጠን ዘለዉ ባEታታት ወይውን ሰኪዔታት ብጭብጢ ክኸሽሐO ይኽEላዶ?… ብEግበተይ ኣይከኣልንዩ። ምኽንያቱ Eቲ ንዓመታት ዝሰረጸ ጸጥታዊ ስልትታት ንምግጣሙ ማEሪU ክትኽውን ይግባE። ተቓወምቲ ሓይልታት ናብዚ ደረጃ ጌና ኣይበጸሓን። Eሞ Eቲ ሕቶ Eንታይ ደኣ ይገበር? ዝብል ይኸውን። E
ቲ ቀንዲ መደብ ስርዓት ኣስመራ፡ ንተቓውሞ ብዝምልከት፡ ምድስካለንን መሪሕ ግደ ከይጻወታ መደባትን ከየድምE ምልማሱ ካብ ኮነ፡ ጠንቅን ሳEቤንን ክነለሊ ይከኣል ይመስለኒ። Eቲ ታቓውሞ ከየድምE ዝገበሮ Eዘን ዝስEባ ረቛሒታት ክኾና ይኽEላ፡
2
–
ወድዓዊ ሕጽረታት ፡ ኣብ ውሱን ግዜ ብሰንኪ ርUይ ካብ ቁጽጽርካ ወጻI ዝኾነ ዝመጽE ሕጽረታት ንኣብነት
–
–
” ናይ ትሕዝቶ ሕጽረት፡ ቁጠባዊ ሰብኣዊ ናውቲ ወዘተ.. ከባቢያዊ ዘይምቹE ኩነታት፡ ቦታውን ኣህጉራውን ፖለቲካዊ ኩነት….ወዘተ –
ምስዝርከብ
ባEላዊ ሕጽረታት፡ ውሱን Eማም ኣብ ውሱን ግዜ ክፍጸም ኣኽEሎ Eንከሎ፡ ከይተፈጸመ … ንኣብነት፡ –
ዘይተጸንA ወይ ከኣ ኣብ ጌጋ ዝተሰረተ መደብ ክትፍጽም ምህቃን –
ብቁE ዘይኮነ ሰብኣዊ ዓቕምን ናውትን ንዝተሰርA መደብ ምምዛዝ –
መደባትካ ብግዚU ዘይምቁጽጻርን ምትEርራይን E
መሪሕነት ህግድፍ፡ ብዘይካ ነተን ስልጣኑ ንኽጓስያ ዘቖመን ፍሉያት ናይ ጸጥታ ጉጅለታትን ቡኽር
ሓቂ
ቲ ቀንዲ ተልEኾ ስልኳታት ህግድፍ ኣብ ልEሊ ተቓውሞ፡ ባEላዊ ሕጽረታት ከምዝዓብይ ምግበሩን ኣማስይU ድማ ተቓውሞ ኣብ ማEሙቕ ባEላዊ ሕጽረታት ባሕሪ ጥሒሉ ከምዘይወጽU ምግባርዩ። ነዚ ተልEኾ ንምፍጻም ናይቲ ተቓውሞ ተነካI ቦታታት ብዝካAል መጠን ብምቁጽጻር ንኣድናማEነት ተቓውሞ ምድራት ይኸውን። Eዚ ካብ ኮነ ነዚ ኩነት ንምቁጽጻር ኮነ ንምEራዩ ይካAልዶ? .. Eዚ ብርግጽ ይካAልዩ። ውድባት ሰልፍታት ካልOት ናይ ተቓውሞ ስርርዓት ዝመደባO መዳባት ኣብ ግዚU ብምምዛንን ምግምጋምን ምትEርራይን በዚ ኣቢለካ ኣEዳው ስልኳ ምቕንጣብ ዝካAል ይመስለኒ። ኣብዚ ዘለናዮ መዋEል ዝተዋህቦ መድብ ብተደጋጋሚ ብጉቡE ዘይፍጽም ኣገዳሲ Eማም ዝተሰከመ ባEታ ትካል ወዘተ.. ካብ ክልተ ምኽንያታት ይነቅል። Eቲ ሓደ ብቕዓት ዘይምህላው ክኸውን Eንከሎ Aቲ ካልኣይ ምኽንያት ከኣ ናይ ልቢ ምሕካል Eዩ፤ Eዚ ይኹን Eቲ ከምዚ ዓይነት ኩነት ምስ ዝርA፡ Eቲ ዝምልከቶ ኣካል ማለት ዝለዓለ መሪሕነት ናይ ምEላዩ ተኽEሎ ኣለዎ። ነዚ ንምEራይ ዘይክል መሪሕነት Eንተሎ ብባEላዊ ሕጽረትን ስላኳን ዝተበከለ ጥራይዩ። U ዝመልኣሉ ትካላትን Eንተዘይኮይኑ፡ ካብ ሕብረተ–ሰብና ዝግደሰሉ ሸነኽ የብሉን። ’ዩ Eዚ ጉጅለ’ዚ በቑል ክብል ኣብቲ ከበሳዊ ክፋል ሕ/ሰብና ተሓንጊጉ፡ ናዓኻ ክብልየ ተላIለ ሕቖፈኒ ዝዓይነቱ Eናቐዘምዘመ፡ ንገለ ሸነኽ ከም ደቀ’ደ ንገለን ድማ ከም ደቀ’ቦ ዝሰርA ፈላላይ ኣመለኻኽታ ኣብ ኣEምሮ ህዝብና Eናሕደረ፡ ነዚ ከም መሳልል ተጠቒሙ ኣብቲ ዝላዓለ ጥርዚ ናይ ሕልምታቱ ከምዝበጽሐ ምብራህ ዘድልዮ ክዉል ጉዳይ ኣይኮነን። ነዚ ኣገባብ’ዚ ክኽተል ዝመረጸሉ ቀንዲ ምኽንያት ክኣ፡ ንክልተ ጉዳAት’ዩ፡፡ ንሱ ድማ፡– ሓደ፡ ነቲ ጉጅለ ዘገድስ ጥራይ ፍሉይ መደባት ስለ ዝነበሮ
ክልተ፡ ህዝቢ ንቕድሚት ብምም
’ሞ፡ ንጉጅልUን ናይ ተንኾል ናወቱን ዘEቁብ ኣዝዩ ዝተኣማመነሉ ባዓቲ ስለ ዘድልዮ፡ ነዚ ባይታ’ዚ ንምውሓስ ዝዓለመ’ዩ፡፡ Eዳው ዘስተውEሎም ሓደጋታት ይኹኑ፡ ወይ–ውን ዘወትር ኣብ ልEሊU ብዝፍጸሙ በደላት፡ ሓቢሩ ከይቅይሶን፡ ንምEላዩ ዝሕግዙ መንገድታት’ውን ሓቢሩ ከየናዲን፡ ካብዚ ሐሊፉ ክኣ ኣራሚ ስጉምቲ ናብ ምውሳድ ገጾም ከየቐንU’ዩ። ስለዚ Eቲ Eንኮ ናይ ነዊሕ መደባቱ ዘረጋግጸሉ ሜላ፡ ንህዝቢ ብሃይማኖት፤ ዓሌትን ኣውራጃ ከፋፊልካ፡ ሓሳብ ሓድ–ሕድ ዘጣልለሉ Iሂን ሚሂን ካብ መንግU ከምዝበርስ ንምግባር’ዩ። ነዚ ዘብርህ ገለ ኣብነት ንምጥቃስ ድማ፡– ድሕሪ መፋርቕ ሰማንያታት፡ ኣብ መንጎ ተዛረበቲ ቋንቋ ሳሆ ሓዊ ኣጒድካ፡ ደም ናብ ምፍሳስ ዝድርኽ ሜላ ብምኽታል፡ ዓሚቕ ቅርሕንቲ ኣብ መንጎ
Oም ተኺልካ ንምምቓሎም’ሞ ነዚ ከም Eድል ተጠቒምካ ኣብ ምቁጽጻርካ ንኸተውEሎም ብዝብል ውጥን፡ ክልተ ካደራት ተዛርብቲ ናይቲ ቋንቋ፡ ናብ ሱዳን ቦታ ስደተኛታት ብ ህ.ግ. ከም ዝላኣኹ ተገብረ፡፡ ካብ ሓደ ቤት ጽሕፈት ብሓባር ነቒሉም ክኣ፡ Eቲ ሓደ ናብ ገለ ዞናታት Eናኸደ ዓሳውርታ’ዩ ናይ ቋንቋኹም መጸውI ብምባል ከልዓEል ከሎ፡ Eቲ ካልኣይ ድማ በቲ ካልE ቦታታት፡ ሳሆ’ዩ መጸውI ቋንቋኹም ብምባል ከነሃህር፡ ክልቲOም ሰበብ ዘናኽስ ጎስጓስ ከካየዱ ይዉEሉ ነይሮም። ከም ውጽIቱ ድማ ተቐመጥቲ ሓሙሸተ ማዓስከራት ዞባ ሰምሰም ሴፍን ጉራደን መዚዞም ኣብ ጎቦታት Uምሰቐጣ ተሰሊፎም ብመን ይቐደም ተፋጢጦም
3
ከለዉ ኣባላት ጀብሃ ንሱዳናውያን ናይቲ ዞባ ሰበ
ከም
–ስልጣን ሒዞም ኣብ መንጎOም ብምEታው Eቲ ክፈስስ ዝተቐረበ ናይ ኣሕዋት ደም ድሒኑ። U ብተመሳሳሊ፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ቢለን ነገር ነቓቒሰካ፡ ኣብ መንጎ ታርቐን ነገደን ድሕሪ ናጽነት ኣብ ከባቢ ከረን ካብ ምትፍናን ሓሊፉ ናብ Eምባጋሮ ዝተቐራረበ ኩነታት ከም ዝተፈጥረ ዝዝከርዩ። ከምU’ውን ንህዘቢ ባርያ፡ መEተዊ ነቓE ስለ ዝሰኣንሉ፡ ባርያ ዝብል መጸውI ብትግርኛ ጸርፊዩ ብዝብል፡ ብውሽጢ ውሽጢ ንህዝቢ ባርያ ብምምቐቓል ኣብ መንጎ Eቶም ንሙሉE ወሎዶታትናን ዘርEናን ዝተጸዋEናሉን መለለይ መንነትናን ዝኾነ ስምና’ዩ ብምባል ዝጸንUን፡ ኣብ መንጎ Eቶም መራሕቲ ህግደፍ ዝዓግብሉ ስም ናራ ክንጽዋE ኣለና ዝበሉን፡ ኣብ ክልተ ከምዝፈላለዩ ተገይሩ። ኣብ መንጎ ሓማሴንን ሰራየን፡ ሓማሴንን ኣከለጉዛይን ድማ፡ ዳርጋ ከም ቀዳማይ ካልኣይ ደረጃታት ብዘምስል ኣከያይዳ፡ ሓቢረካ ንምልዛብ ዘየተኣማምን ሓለፋታት ይረA። ህዝቢ ድማ፡ ብሰር’ቲ ዝኣተዎ ሓድሕድ ምርሕሓቓትን ውዲታወዊ ሓለፋታትን፡ ሓሳብ ንሓሳብ ከይዋሃህድን ሓባራዊ ሚዛኑ ከየEኩኽን ይጋዳዳE። በብመንገዱ ዓገብ ክብል Eንተፈቲኑ ድማ ይጥቃE። E
ነዚ ብዝያዳ ዘብርሃልና ድማ፡ ድሕሪ ናጽነት ብቑሩብ፡ ኣብ ስ
ኣብ ር
ከምቲ መሰልቲ ክምስሉ፡
ኣከያይዳ መሪሕነት ህግደፍ ነጺሩ ይረ
ዚ ጉጅለ’ዚ ብመሰረቱ፡ ካብቲ ጥልቂ ፖለቲካዊ ባህርያቱን ተግባራቱን ነቒልካ ምስ ትEዘቦ፡ ሓደ መን ይኹን መን ብዘየገድስ ንስልጣኑ ዘገልግሎ ክሳበ ዝኾነ ዝቐረበ ወገኑ’ዩ፡፡ ይEዘቦ ዘሎ መሲሉ EንተተሰሚEዎን፡ ኣምልኾይ የብሉን ዝብል ገምጋም Eንተበጺሑ ግን፡ ዝንሕፎ ሸነኽ የብሉን። Uድያ ዝቕመጡ ገለ መራሕቲ Eስልምና ሃይማኖት ዝኾኑ ኤርትራውያን ንኣስመራ ምስ መጽU፡ ብቐጥታ ኣብ ቤት ማEሰረቲ ኣትዮም፡፡ ቀጺሉ ድማ ዓቢ መራሒ ተዋህዶ ሃይማኖት ጳጳስን ተኸተልቲ ጴንጠ ሃይማኖትን ተኣሲሮም። Eቲ ዝገረም ግና፡ መሰልና ተገፊፉ ብምባል ዝንቀሳቐሱ ኤርትራዊ ናይ ኣስላም ውደብ ከም ክህሉ ዘይግባEን ሓደገኛ ውድብ ጌሩ Eና ጎስጎሰ ከንሱ፡ ነቶም ብዓለም ደረጃ ከም ናይ ቴሮር ተፈሊጦም ዝህደኑ ኣካላት ከEቁብ ይረከብ። Eስ’ዚ Eቲ ኣብ ሶማል ዘሎ ናይ Eስላም ሓይሊ ብዝለዓለ ደረጃ ንኸደልድሎ ኩሉ ጻEርታት ከካይድ ይረA። Eቲ ከምዚ ክገብር ዝደረኾ ቀንዲ ምኽንያት Eምብኣር፡ Eቲ ኣብዚ Eዋን’ዚ ንስልጣኑ ዓቢ ሓደጋ፡ Iህኣዴግ ጌሩ ስለ ዘቐመጠ፡ ነዚ ሕሉፍ Eስላማዊ ናይ ሶማል ሓይሊ ኣደልዲልካ ንIህኣዴግ ንምድኻሙን ብU ኣቢልካ ከኣ ካብ ስልጣኑ ንምግልባጥ ይሰልጥ’ዩ ካብ ዝብል ግምት ስለ ዝነቅልዩ። “ጥቓ ዓጋም ዝበቖለት ቁልቋል EናነበAት ትነብር” ዝበልዎ፡ Eዚ ስርዓት’ዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዘሳቕዮ ዘሎ ከይኣክለ፡ ንጎሮባብቲ ሃገራትውን ሓንቲ ድሕሪ ሓንቲ ንኹሎን ሓሓሊፉ Eናተንኮሐ ህውከት ክኣጉድ ግዜ ኣይወሰደሉን፡፡ ኣብዚ ጥራይ’ውን ኣይተደረተን፡፡ ነተን ምስ ኤርትራ ብዶባት ዘይራኸባ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ማለት ከም ባዓል ምንቅስቓሰ ደቡብ ሱዳን፡ ኮንጎ(ናይ ቀደም ዛይር) ሕጂ ድማ ሶማልን ኣብ ዳርፎርን፡ ነቶም ዘይሓመሎም ሰራዊት ደቂ ህዝቢ Eናለኣኸ፡ ኣብ ተኣጒዱ ዝጽንሐ ሓዊ ይኹን ባEሉ Eናኣጎደ ክሩግሩጎም ምጸንሑ ከይኣክል ጌና ይቕጽሎ’ሎ። Eቲ ዝኸፈA ግና፡ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተመልከተ፡ ጸላI ጸላIየይ ፈታዊየይ ዝብል መርሆ ተኸቲሉ፡ ነቲ ብናጽነት ህዘቢ ኤርትራ ዘይኣምን ጥራይ ዘይኮንስ፡ Eንተ ዶልዩዎን Eድል ረኺቡ’ውን ናይ ዝሓለፉ ጎበጥቲ ሃገርና ሕልምታት ንኽትግብር ዘይማታኣሉ መርገጹን ልUል Eማሙ ዝሰርA ውድብ ቅንጅት፡ ኣንጻር IህAዴግ ብምዃኑ ጥራይ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኩሉ ጠለባቱ Eና ኣማለA ከደልድሎ ይርክብ። A ከምዘሎ፡ ብሓደ ወገን ህዝቢ ኤርትራ በቲ ደረት ኣልቦ ዝወርዶ ዘሎ ጨካን ግፍI ተጠቒU ከምዝዳኸምን፡ ብመሰረት’ዚ ሰኪሑ ድማ ትርጉም ናጽነት ናብ ዘጽልE ኣቅጣጫ ብዝደፋፍE፡ ክዓዪ ከሎ፡ በቲ ካልኣይ ድማ ነቶም ጸረ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ሸነኻት Iትዮጵያውያን፡ ብዝለዓለ ደረጃ ደልዲሎምን ሓይሎምን፡ ዝተላEለሉ ሕልምታት ንኸAውቱ ዝካኣሎ ጻEሪታት ክገብር ንርI። E
ምባAርከስ ነቲ ሰልፊ ናጽነት መስሪቱ ብህዝባዊ ሓይልታት ዓዂኹ ብህዝባዊ ግንባር ጎቢዙ ናብ ህግድፍ ዝተሰጋገረ ጭፍራ Iሳያስ ንሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ናይ ኩሎም ኣብቶም ንቁኑE ህዝባዊ Eላማ፡ ንህዝብን ብህዝብን ዝተቓለሱ ኣብ ተሓኤ ይኹን ህዝባዊ ግንባር ብዘየገድስ፡ ብኩሉ
4
ሜዳያት ዝተዋደቑን ዝዋደቁን ዘለዉ ኩሎም ታሪኾምን ቃልሶመን ብምዝንባ
E፡ Eዚ ጭፍራ ዝተወሰO ኣEናዊ ግደ ሓደ ነገር ንምርግጋጽ Eዩ። ንሱ ድማ ሓደ ውልቀ–ሰብ ዝገበታ ቀዳምነት ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘይኮነስ ንምድልዳልን ምቕጻልን ስልጣን ናይዚ ባEታን ጃንድUን ብዝከኣል መጠን ዘውሓሰ ኩነት ንምፍጣርዩ። ሕገ–ኣልቦነት፤ ምቕንጻል፤ ውግE ወረ ውግE፤ ምEሳር፤ መግባት ቁጠባውን ሰብኣውን ዓቕሚ ሃገርን ከምUውን ብምዝንባE ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንዝና ውልቀ መላኺ ምብራኽ፡ ቀንዲ Eላማታት ስርዓት ኣስመራ ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ኩሎም ዝሓለፉን ዘለውን መለኽቲ ስርዓታት መርሆ Eዩ። E
ቲ በጃ ስልጣን መላኺ ስርዓት Iሳያስ ክኸውን ዝተፈርዶ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ዳግም ኣብ ገምገም ዝኮዓተሉ ዘሎ ናይ ውዲት ጋህሲ ተንጠልጢሉ ኣብ ቃራና መንገዲ ይርከብ።
5
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2354


text:
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብምኽንያት ዝኽሪ ስርሒት ፈንቕል፣ ንፕሮፖጋንዳ ክጥቀመላ ሓንቲ ዓበይ መርከብ ኣብ ወደብ ባጽዕ ኣጸጊዑዋ ከምዘሎ ምንጭታትና ሓቢሮም።
እታ ኣብ ወደብ ባጽዕ ተጸጊዓ ዘላ ዓባይ ናይ ጽዕነት መርከብ፣ ብኹሉ ሸነኻታ ባንዴራ ኤርትራ እናምበልበለት፣ ብሩህ መጻኢ ኤርትራን ካልእን ዝብል ጭርሖታት’ውን ተተኺሉላ ምህላዉ ምንጭታትና ሓቢሮም።
እታ መርከብ ካበይ ከምዝመጸትን ናይ መን ምዃናን እኳ ክረጋገጽ እንተዘይክኣለ፣ ዋንነታ ናይ ሓደ ናይ ፓኪስታን ናይ መጓዓዝያ ባሕሪ ትካል ክኸውን ከምዝኽእል ጥርጣረታት ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ 2005’ውን ‘መርከብ ሓራት’ ዝሰመያ ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ መርከብ ከምዓደገ ኣብ እዋን ፈንቅል ጽዑቕ ጎስጓስ ከምዘካየደላ ዝዝከር ኮይኑ፣ እታ ንፕሮፖጋንዳ ተሸላሊማ ዝመጸት መርከብ ብኣህጉራዊ በዓል ስልጣን መጓዓዝያ ባሕሪ ናብ ዝኾነ ወደብ ከይትጽጋዕ ዝተኸልከለት ዝኣረገት ብምዃና ድሕሪ’ቲ እዋን እቲ ኣብ ባሕሪ ከምዘየንሳፈፈት እቶም ዝተወከስናዮም ምንጭታት የረድኡ።
ኤርትራውያን ሰብ ርእሰ ማል ኣብ ኤርትራ ከውፍሩ ዝዕድም ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዚ ንምትብባዕ ናይ ኣገልግሎት ወደባት ታሪፍ ከምዘጉደሎ እኳ እንተፍለጠ፣ ወደባት ኤርትራ ከምቲ ዝድለ መራኽብ ክጽግዕኦ ኣይረኣያን’የን።
እቲ ዝበዝሐ ኣገልግሎቱ ንኢትዮጵያ ዝነበረ ወደብ ዓሰብ፣ ካብ 1998 ኣትሒዙ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ደስኪሉ ከምዘሎ’ዩ ዝንገረሉ።


text:
ሰባኬ ቤተ ጳጳስ ኣባል ማሕበር ካፑቺን ኣባ ራኒየሮ ካንታላመሳ ዕለት 22 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦናን ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ናይ ቅድስቲ መንበርን ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ላዕለዎት ሓዋርያዊ ሓላፍቲ ብፁዓን ካርዲናላትን ብፁዓን ጳጳሳትን ኣሳቲፉ ዝካይድ መደብ ኣስተንትኖ መሪሖም ናይ ዘመነ ዓቢይ ጾም ካልኣይ ስብከት ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ኣብ ዝርከብ እመ መድሓኔ ዓለም ቤተ ጸሎት ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎ ክፍሊ ዜና ቫቲካን ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣባ ካንታላመሳ ኣብቲ ዕለት 22 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ኣብ ዘቕረብዎ ስብከት፡ ኣብቲ ናይ 2019 ዓ.ም. ዓቢይ ጾም፥ ካብ ናይ ቅዱስ ኣጐስጢኖስ ኣስተንትኖ ዝተወሰደ “In te ipusm redi – ናብ ውሽጥኻ (ናብ ገዛእ ርእኻ ውሽጢ ምእታው)” ብዝብል መርሕ ቃል ዝምራሕ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ኣብ ሓደ እዋን ውሽጣዊ ሕይወት ዝብሃል ነይሩ፡ እዚ ክቡር ነገር’ዚ ኣብዚ እዋን ኣብ ቅልውላው ይርከብ ኣሎ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ብምጥርጣር እትምልከቶ ነገር ከይኑ ይርከብ፡ ሰብ ብባህርእዩ ካብ ገዛእ ርእሱ ናብ ግዳም ዝብል ዝምባለ ዘለዎ እዩ፡ ናብቲ ዝረኣይን ናብ ህብረነገራትን፡ እንነብረሉ ዓለም ነዚ ዘድምቕ ብምዃኑ ካብ ማእከልነት ወይ ውሳጣውነት ዘርሕቕ ኰይኑ፡ በቶም ሓሙሽተ ህዋሰ ኣካላት ኣቢሉ ናብ ሰብኣዊ ፍጥረት ካብ ውሳጣውነት ክኹብልል ይገብር ኣሎ፡፡፡
ህድማ ናብ ዓለም
ኣብቲ ግብረ ገብን ሃይማኖትን ካብ ባህልን ኣነባብራን ዝሓክኽ ባህሊ ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋናዊ ዓለም፡ እቲ ክርስትና ዝብሎን ዝዛረበሉን ዝሕብሮን ውሳጣውነት ሰብ፡ ናይ ሰነ ኣእምሮ ተመራመቲ ክፍሊ መጽናዕትን ንኣኣቶም ዝምልከት ባህታይ ጥራሕ ይኸውን ኣሎ፡ ይኹን ደኣ እምበር እዞም ናይ ስነ ኣእምሮ ሊቃውንቲ ውሳጣውነት ወይ ውነ ካብቲ ምስ እግዚኣብሔር ዘለዎ ምትእስሳር ነጺሎም ናብ ትሕተ - ውነ (subconscious) ናብ ዝብል ኣመለኻኽታ እዮም ዘናእስዎ፡ ምስ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ተተሓሒዙ ክርአይ እንከሎ ቤተ ክርስቲያን ንዓለምን ናብ ዓለም ወንጌል እተብጽሕ እንክብል ዝህቦ ኣገላልጻ ነቲ ካብ ዓለም ምርሓቕ ምስ ዝብል ወይ ምስ ናይ ዓለም ዘይምዃን ምስ ዝብል ወንጌላውን ጥንታውን መንፈሳዊ ሓሳብ ዘይገራጨ ክነሱ ነዚ ብምትካእ ናብ ዓለም ምባል ወይ ህድማ ናብ ዓለም ዝብል ትርጉም እናሓዘ ዝኸይድ ዘሎ እዩ ዝመስል፡ ካብ ብጌጋ ምርዳእ እዩ፡
ንጽገት ውሳጣውነትን ውጣነ ናብ ደጋውነትን እቶም ቀንደይና ናይቲ ሃይማኖትን ግብረ ገብን ካብ ባህልን ምንባርን ዝንጽል ባህሊ ሓደገይናታት መግለጺታት እያቶም፡ እዚ ሓደገይና መግለጺ’ዚ ቲዮሎጊያዊ ምኽንያት እናተወሃቦ እዚ ሓድሽ ቲዮሎጊያዊ ምስረቓ’ዚ ናብቲ ቲዮሎጊያ ሕልፈት (ሞት) እግዚኣሔር ወይ ከኣ ኢእግዚኣብሔራውነት ናብ ዝብል ባህሊ የብጸሕ ኣሎ፡ እግዚኣብሔር ገዛእ ርእሱ ንኣና ኣወፈየ - ኣብ ትስብእቱ፡ ገዛእ ርእሱ ኣዋረደ፡ ካብ ገዛእ ርእሱ ወጸ፡ ካብቲ ውሳጣዊ ስላሴኣውነት ዝኸነ መንነቱ ወጸ፡ ገዛእ ርእሱ ኣዐውለመ ኣብቲ ዘይቅዱስነት ገዛእ ርእሱ በተነ፡ ክሳብ ካብ ገዛእ ርእሱ ምወጻእ። እግዚኣብሔር ካብ ገዛእ ርእሲ ምውጻእ ስለ ዝብል ክኸውን እንከሎ ናብ ገዛእ ርእሱ ምምላስን ኣብ ገዛእ ርእሱ ምዃን ዝመላኽት እዩ። ገዛእ ርእሱ ኣሕሊፉ ካሳብ ምሃብ ኣብ ዝፈጸሞ ምድሓን ዝንበብ ሓቂ እዩ።
ፍርሒ ጽምዋን ሱቕታን
እግዚኣብሔር ልቢ ዝምርምር ኣምላኽ እዩ፡ ስለዚህ እዚ እቲ ናብ ውሳጤኻ ምእታውን ናብ ውሳጤኻ ምውሳጥን ዘለዎ መቐረት ዳግም ንኽትረክብ ኣገዳስነት ዘለዎ ሕጹጽነት የመላኽት፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ነቲ ልዕለ መሬት ዘሎ ናይ ጸሓያውያን ነገራት ንኽመራመር መንኰራዅር ይልእኽ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ እግሩ ዘሎ መሬት ዝህቦ ምልክታ ዕሽሽ ብምባል፡ ኣብ ተወንጫፊ ሕብርተ - ነጻጊ ኵነት ዝነብር ዘሎ እዩ ዝመስል፡ ዝተኸበ ህልውነትን ኣብ ፍርሒ ንጽሞናን ሱቕታን ይርከ፡ ብፍላይ መንእሰያት፡ ውሳጣዊ ሕይወት ጐዳና ናብ እውነተይና ሕይወት ምዃኑ ብምዝንጋዕ ኣብ ጫውጫውታ ምንባር፡ ብፍላይ መንእሰያት፥
ነዚ ምጽናታውነት’ዚ ኣይፋል ንበል፡ እዋኑ ሕጂ እዩ፡ ንቃወሞ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት መንእሰያት ነዚ ውሳጣውነት’ዚ ዘጽንት ባህሊ ንምቅዋም ንዓኡ ንምቅዋም ናብ ድልያ ጽሞናን ናብ ናይ ጽሞና ስፍራ ከብሉ ይረኣዩ፡ ኣስተንትኖን ሰቂለ ህሊናን ንምንባር፡ ገዛእ ርእሶም ንምርካብን ኣብ ገዛእ ርእሶም ምርካብ ንእዚኣብሔር ንኽረኽቡን፡ ብዙሕ ኣይነገር እምበር ብዙሓት መንእሰያት እያቶም ኣብ ከምዚ ዓይነት ኵነት ዝርከቡ፡ ብዙሓ ናይ ጸሎት ኣባይቲ ኣቑይሞምን መደባት ኣስተንትኖ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቁርባን እናከናወኑን ብዙሓት ኣብዚ ጽሞና ኣስተንትኖን ክሓብርዎም ይዕድሙ፡
ከም ዝተገልበጠ ክዳን ምዃን
ብምዕልቓላቕ ደጋውነት ዝጥቃዕ መንእሰይ ጥራሕ ኣይኰነን፡ ብዙሓት ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝተጸምዱን ሓላፍነት ዘለዎም እውን ኣለዉ፡ እዚ ምብኻን ወይ ዝርወት’ዚ ንዅላትና ንኽዕንው ዝወጣወጥ ሰላሕታዊ ግብረ ገባዊ ሕማም እዩ፡ ልክዕ ከምቲ ገልቢጥካ እትኽደኖ ክዳን፡ ነፍሲ ነርባዕተ ማእዝን ንፋስ ምቅላዕ ማለት እዩ፡
ስእነት ሱቕታን ጽሞናን ዓቢይ ናይ ህማም ምልክታ እዩ፡ ኣብ ብዙሓት ኣባይቲ መንፍሳዊ ማሕበራትን ገዳማትን እውን ጽሞና (ሱቕታ) ዝብል ኣብ በሪኽ ዝስቀል ዝነበረ ጽሑፍ ተላዒሉ እዩ፡ ናይ ጽሞናን ሱቕታ ግዜ ክህልወካ ምግባር እዩ ወይ ከኣ መንፈሳውነት ኣጽኒትካ ምንባር እዩ፡
እግዚኣብሔር ኣብ ኣሕዋትን ድኻታትን ኣብቲ ምእንቲ ፍትሒ ቃልሲ ዝካየደሉን፡ ኣብ ቅዱስ ቁርባንን ኣብ ቃሉን ኰታ ካባና ወጻኢ ይርከብ ዝብል ሓሳብ ሓቂ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣብ ሓውን ድኻን ኣብ ልብኻ እውን ክትራኸቦ ዝከኣል እዩ፡ ቅድም ኣብ ልብኻ እንተድኣ ዘይተራኸብካዮ ምርኻብ ዘይኰነ ምልታም እዩ ዘስዕብ፡ ቅድም ኣብ ልብካ ተራኸቦ፡ እዚ ግና ስለ እግዚኣብሔር ቢልካ እትካይዶ ተግባር ንምንእኣስ ከምዘይኰነ ክሕብር እፈቱ ቢሎም፡
እቲ እግዚኣብሔር ብትስብእቱ ኣቢሉ ዝገበሮ ክንመስል ንደልይ እንተድኣ ኰይንና ብሓቅን ምሉእ ብምሉእን ንመሰሎ፡ ከየፋረቕና፡ ገዛእ ርእሱ እዋሪዱን ድኻ ገይሩን ካብ ገዛእ ርእሱ ወጺኡን ካብ ስላሴኣዊ ውሳጣውነት ወጺኡ ናብ ዓለም ወሪዱ፡ ኣብዚ ግና እቲ ዝነበረ ዝዓቀበን እቲ ዘይኰኖ ናቱ ከምዝገበረ ምፍላጥ የድሊ፡ መጸ ናባና ተሰግወ ስጋ ለበሰ ማለት ንሱ እዩ፡ ካብ ኣብ ከይተፈልየ እቲ ቃል ኣብ ማእከልና ኰነ፡ ኣንሕና እውን ናብ ዓለም ዘቕናዕና እንተዀንና ካብ ገዛእ ርእስና ፈጺምና ከይወጻእና ንግበሮ፡ እዚ እዩ ትስብእተ ዘእግዚእነ ምምሳል ማለት
እንክብሉ ዘቕረብዎ ካልኣይ ስብከት ዘመነ ዓቢይ ጾም ዛዚሞም።


text:
ኣብዚ ሕጂ እዋን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ብዘይፈልጥ መልክዕ ኣብ መላእ ዓለም 68.5 ሚልዮን ሰባት ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ከምዘለውን እዚ ድማ እቲ ዝለዓለ ቁጽሪ ተመዛበልቲ ምኳኑ ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።25 ሚልዮን ኣፍሪቃዊያን ድማ ካብ ሃገሮም ተሰዲዶም ይነብሩ ከምዘለው ተሓቢሩ።
ሎሚ ሰነ 20 መዓልቲ ስደተኛታት ኣብ መላእ ዓለም ተዘኪሩ ይውዕል። ኣብ ወርሒ ሰነ 2016 ድማ ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ኤጄንሲ #withrefugeepetition ብዝብል መሪሕ ቃል መንግስታት ምስ ስደተኛታት ክተሓባበሩን ክሰርሑን ፊርማ ናይ ምትእኽካብ ወፍሪ አካይዱ ኔሩ እንተኾነ እዚ መልእኽቲ ብግቡእ ዝበጽሓ ኣይመስልን ።
ብመሰረት ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ መላእ ዓለም ኣስታት 68 ሚልዮን ሰባት ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ይርከቡ።ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ኤጄንሲ ክሪስ ቦየን እቲ ኩነታት ዘስካሕኽሕ’ዩ ይብሉ።
“ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ሰከንድ( ካልኢት) ሓደ ውልቀ ሰብ ካብ መነባብር ይመዛበል። እዞም ሰባት ኣማራጺ ረኺቦም ዘይኾነ ብህይወት ንምጽናሕ ካልእ ኣማራጺ ስለዘይብሎም ይስደዱ።”
ንሶም ብተወሳኺ ኩናት፡ግጭትን ስቅያትን ቀንዲ ምክንያት ዋሕዚ ስደተኛታት ዓለም እዮም ይብሉ።
ንጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ግብረ መልሲ ኣብ ምሃብ ቀንዲ መርገጺ ሰብኣዊነት ክጠፍእ ይረአ ዝበለ ድማ ፕረዚደንት ኣብ ኣሜሪካ ዝመደበሩ ኮሚተ ጉዳይ ስደተኛታት እስክንድር ነጋሽ’ዩ። ንሱ ብተወሳኺ መንግስታት ሓሓሊፎም ንጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ክንዲ ጉዳይ ሰብኣዊነት ጉዳይ ጸጥታ ጌሮም ይርእይዎ ይብል።
“ ነዞም ስደተኛታት ከም ደቂ ሰባት ኣይርእይዎን እዮም። ሸኸም ሕብረተሰብ ጌሮም እዮም ዝርእይዎም። መንግስታት ስደተኛታት ይፈርሑ ኣለው። ንሓደ ሰብ ትፈርሖ እንተኮይኻ ድማ ክትቕበሎ የጸግም እዩ።”
ኣብ መወዳእታ ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ኤጄንሲ ስደተኛታት ክሪስ ቦይን እዚ ጸገም ሰብኣዊ ጉዳያት እዩ ስለዚ ድማ ኩሎም ሃገራት ብሓባር ክሰርሑን ሓባራዊ ዝኾነ ንኹሉ ዝጠቕም መፍትሒ ከናድዩ ንመኽር ኢሎም ኣለው።
ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።https://projects.voanews.com/refugee-map/


text:
Radio Erena: 09 June 2015
ኣብ ኣስመራ ዑደት ብምክያድ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዝተዘራረበ ወኪል መንግስቲ ነርወይ፣ ዑቕባ ዝተነጽጉ ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ቅድሚ ምምላስ ተወሳኺ መጽናዕቲ ከምዘድሊ ገሊጹ።
እቲ ንኩነታት ኤርትራን ከጽንዕ ናብ ኤርትራ ዑደት ዘካየደ ብጸሓፊ ሚኒስትሪ ፍትሒ ነርወይ ዮራን ካልሚር ዝተመርሐ ልኡኽ መንግስቲ ነርወይ ድሕሪ ናይ ኣስመራ ዑደቱ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ብክኢላታት ንኽጽናዕ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ፍቓድ ከምዝረኽቡ’ውን ኣረጋጊጹ።
እቲ ሚኒስተር ምስ ዝተፈላለየ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝተራኸበሉ፣ እቲ ኣውራ ጠንቒ ስደት ኮይኑ ዘሎ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ክወርድ ምዃኑ ከምዝተሓበሮ’ውን ጠቒሱ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚ’ውን እቲ ልኡኽ፣ ብዛዕባ’ቲ ሓዲሽ ዝተዳለወ ገበናዊ ሕጊ ኤርትራ ብዝምልከት ካብ ሚኒስተር ፎውዝያ ሓሽም መብርሂ ከምዝተዋህቦ ሓቢሩ።
ኤርትራ ናብ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ተምርሕ ምህላዋ ብጽቡቕ ከምዝግምገም ዝጠቐሰ ጸሓፊ ሚኒስትሪ ፍትሒ ነርወይ ዮሃን ካልሚር፣፣ ኣብ ናጻ ሲቪላዊ ቤት ፍርዲ ዝህልዎ ኣተገባብራ ግና ደፋእ ኢላ ዝርአ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብዘይዝኾነ ስኽፍታ ከምዝተንቀሳቀሰ ዝሓበረ እቲ ሚኒስተር ካልሚር ንኤርትራ ምስ ሰሜን ኮርያ ምምስሳል ጌጋ’ዩ ክብል’ውን ጠቒሱ።
ንሕሉፍ የማናዊ መንግስቲ ነርወይ ዝወከለ እቲ ሚኒስተር፣ ምስ ኣምባሳደር ነርወይ ኣብ ሱዳንን ካልኦትን ተሰንዩ’ዩ ኣብ ኣስመራ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደት ኣካይዱ።
ሕሉፍ የመናዊ መንግስቲ ነርወይ፣ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ዝተነጽጉ ኤርትራዉያን ናብ ዓዶም ንምምላስ ዝጀመሮ ጻዕሪ ክቕጽሎ ምዃኑ’ውን ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ነርወይ ንኣስታት 90 ሚእታዊት ካብቶም ዑቕባ ዝሓቱ ኤርትራውያን፣ ከም ስደተኛታት ክትቕበሎም እንከላ፣ ነቶም ዝነጸገቶም ድማ ናብ ኤርትራ ክትመልሶም’ያ ትሕልን።
ሚኒስተር ካልሚር ነዚ ናይ ኤርትራ ፈላሚ ዑደቱ፣ ዕዉት ምንባሩ’ዩ ገሊጹ።
ንዑደት እቲ ልኡኽ ናብ ኤርትራ ዝተቓወሙ፣ ካብ ጸጋማውያን ሰልፊ ዝኾኑ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ድማ፣ መንግስቲ ነርወይ ምስቲ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ግኑን ስም ዘለዎ መንግስቲ ኤርትራ ብምዝርራብ፣ ንኤርትራዊ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ዓዶም ንምምላስ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ኮኒኖም።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ እምነቶም ጥራይ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ ማእሰርቲ ከምዝርቡ መርበባት ሓበሬታ ነርወይ ምስ ዑደት እዚ ሚኒስተር ብምክትሕሓዝ ይገልጻ።
ጋዜጠኛታትን ጽገናዊ ለውጢ ዝሓተቱ ኣባላት መንግስቲ ነበረን’ውን ብዘይዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ንኣስታት 14 ዓመታት ተሓይሮም ምህላዎም ብዝምክኻር፣ መንግስቲ ኤርትራ ሕጂ’ውን ንለውጢ ቅሩብ ከምዘየለ’ውን የመልክታ።
=========================================


text:
Radio Erena: 05 August 2019
ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ንዝርከቡ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ዝድግፍ ሰልፊ፣ ኣብ ከተማ ስቶኮልም ተኻይዱ።
እቲ “ንሕና ምስ ኣቦና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ብቀዳም 3 ነሓሰ፣ ዝተኻየደ ሰልፊ፣ ካህናት ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ናይ ዝርከባ ሰበኻታት፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ኣቦታት ከምኡ’ውን ምእመናን ኣመንቲ ካልእ እምነታትን ተረኸቢቦም።
ኣብቲ ብመንፈሳዊ ዜማታት ዝተስነየ ሰልፊ፣ ታሪኽ ህይወት ኣቡነ እንጠንዮስ ብጋዜጠኛ ቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ቀሪቡ።
ካብ ወደብ’ቲ እቲ መደብ ዝኾነ ግርማይ ተስፋማርያም ብወገኑ፣ እቲ ሰልፊ ብስም ኣቦና እንጠንዮስ ደኣ ይካየድ እምበር፣ ንኹሎም እቶም ኣብ ኤርትራ ብእምነቶምን ካልእን ተኣሲሮም ዘለዉ ወገናትና ዝውክል’ዩ ክብል ገሊጹ።
ካብ እምነት ምስልምና ዝኾኑ ወገናት ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቦም ናይ ደገፍ ቃል ከምዘስምዑ፣ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ሽወደን ሓቢሩ።
ኣቡናት ህግደፍ፣ ብስም ሲኖዶስ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ፣ ንፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ከምዝወገዙ ይዝከር።
እንተኾነ እቲ ውግዘት፣ ፖለቲካዊ ድፍኢት ዘለዎን፣ ንሕግታት ቤተ ክርስትያን ዘየኽብርን፣ ተወሳኺ ታሪኻዊ በደል ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስትያንን ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስን ምዃኑ ኣህጉራዊ ስብከታት ሰሜን ኣመሪካ፣ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ገሊጹ።
==================


text:
Radio Erena: 29 April 2018
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዘቕረቦ ጸብጻብ ግዚኡ ዝሓለፎን ካብ ሓቂ ዝረሓቐን’ዩ ክብሉ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከሲሶም።
ኤርትራ ዳግማይ ኣባል ‘ቻርተር ኣፍሪቃ 1999’ ካብ እትኸውን ኣትሒዙ ን17 ዓመታት ዝደንጎየ እዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ፍጹም ዘይራኸብ’ዩ ክብሉ’ዮም እቶም ኣህጉራውያን ትካላት ዝኸሱ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፍ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ እንዳንቆልቆለ እምበር ዝተመሓየሸ ነገር የለን ድሕሪ ምባል፣ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ዝወሰዶ ደረቕ መንገዲ፣ ኣብታ ሃገር ኣትኻ ብጭቡጥ ንምዕዛብ ኣይተኻእለን ኢሉ። ዝበዝሐ ሓበሬታ ኣኪቡዎ ዘሎ ነታ ሃገር ራሕሪሑ ካብ ዝስደድ ዘሎ ዜጋኣ ምዃኑ’ውን ኣመልኪቱ።
ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ብወገኑ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብዘይሕግን ፍርድን ንዓመታት ተቐዪዶም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ኤርትራ፣ ቤተሰቦም’ውን ገና ደሃይ ዘይብሎም ተዳጊጒኖም ከምዘለዉ ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ብወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐርብ ዘሎ ጸብጻብ ንሓቅነት ዝኽሕድን ንኩነታት ኤርትራ ዘይውክልን’ዩ ክብል ገሊጹዎ።
ኣብዚ ንመበል 62 ግዜ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሳተፍ ዘሎ ሓልዮት ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብወገኑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ጸብጻቡ ንምቕራብ ን17 ዓመታት ምድንጓዩ ንርእሱ ዘልዕሎ ሕቶታት ብዙሕ’ዩ ድሕሪ ምባል፣ ንዓመታት ዝኣክል ዲክታቶራዊ ሓይሉ ንምርግጋጽ ኣብ ዘካየዶ ሕሱም ምልኪ ተጸሚዱ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ህዝቡ ዕሽሽ ኢሉ ድሕሪ ምጽናሕ ሕጂ ፖለቲካዊ መኽሰብ ንምርካብ ኢሉ ነዚ ምስ ክዉንነት ዘይራኸብ ጸብጻብ ኣቕሪቡ ክብል ይገልጽ።
ዋዕላ ኮሚሽን ኣፍሪቃ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ክሳብ 30 ሚያዝያ ኣብ ሞውሪታንያ ክቕጽል’ዩ።
=====================


text:
መዓልቲ ነጻነት
መዓልቲ ነጻነት
ኣቡ ያረድ
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መዋእል ብረታዊ ገድሉ ዘማዕደዋ ነጻነት ነቲ ዝኸፈለላ ዋጋ ዝግበኣ መዘና ዘይብላ ዝዓዘዘት ናይ መሬትን ሰብን ክብሪ ምዃና ዩ ዝርኢ ነሩ። ይኹን እምበር
ካብ 1991 ክሳብ ዚ ናይ መበል 29 ዓመት ጽንብል ልኡላውነት ኤርትራ ካልኣይ ዕላማ ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ሰብ ሓርነት ኣብ ዝበዀረሉ ኩነት ዩ ክሓልፍ ጸኒሑን ዘሎን። ኩሉ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓደ ውድብ ከም ዝተዓመ ቀጺሉ ድማ ናይ ምግባት ባህሪ ከም መርሆ ናብ ሓደ ጉጅለ ከይተደረተ ኳ ደኣ ኪንኡ ናብ ክሊ ሓደ ውልቀ መራሒ እናጸበበ ከም ዝቅጽል ኮይኑ ኣሎ ። ከም ሳዕቤኑ ኤርትራ ናይ ሓደ ፖሊቲካዊ ውድብ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ድማ ናይ ሓደ ባእታ ኣይኮኑን ብዝብል ለውጢ ካብ ውሽጢ ክረጋገጽ ዝነበረ ትጽቢት በኒኑ ድሕሪ ብዙሕ መስርሕ ምትላል ብዛዕባ ደሞክራሲ ዝሓስብ ኣብ ወርሒ ደዪቡ ንክደልያ ተገሊጹ። ንለውጢ ክድርኹ ዝፈተኑ ለባማት ሃገራውያን ተቀንጺሎም ተኣሲሮም ተባሪሮም። ናይ ለውጢ ጠላባት ከይሕይል ኤርትራ ከም ሕሱም ናይ ውግእን ስደትን ናይ ኩሉ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ባይታ ኮይና። ብኣፉን ኣጽፋሩን ቁስልታቱን ደም ኣሽሓት ንጹሃት ዜጋታት ዝዛሪ ኣረመን ውልቀ መላኺ ንምእላይ ብሰላማዊ ኣገባብ ምዝታይ ምምይያጥ ኣብ ዝተፈተነሉ ካብ ሰብኣዊ ሕልና ጥሮሖም ዝተረፉ ተጻረፍቲ ኣሰርቲ ቀንጸልቲ ኤርትራዊ ክብሪ ዘይብሎም ንኹሉ ሕሉፍ ጸዓት ገድሊ ከም ስራሕ ሓደ ውልቀ ባእታ ዝገልጹ ባህርያት እናሻዕ ሳሪሮም። ርኹስ ባህሪ ዲክተተር ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ወሪዱ ንጎኒ ኣስፋሕፊሑ ናብ መሳኪን ስድራቤታት ኣቲዩ ኤርትራዊ ክብርታት ተደዊኑ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሃለዋት ንመበል 29 ዓመት ዘኽበር ጽንብል ነጻነት መሬት ኤርትራ በቲ ሓደ ሰነኽ ሃገርና ኣብ ካርታ ዓለም ነጻ ልኡላዊት ሃገር ብምዃና ኤርትራዊ ሃገር ኣሎኒ ኢሉ ክብሪ ክስሞዖ ከሎ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ህልው ስርዓት ህግደፍ ገሃነብ እሳት ኰይንዎ ክቅተልን ክእሰርን ክስደድን ከሎ ሓዘን ይፈራረቆ። ምኽንያት ናይዚ እምበኣር ስለዝተቃለስና ኣይኮናንን ከምዚ ኰና የግዳስ ሃገራዊ ዕርቂ ስለዘየረጋገጽና ኢና ኣደዳ ኣረመን ኰና። ስለዚ መበል 29 ዓመት ጽምብል ነጻነት ኤርትራ ናይ ተራ ዝኽሪ ሳዕስዒትን ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ናይ ምትንታን ኣጋጣሚ ጥራይ ኣይኮነንን። የግዳስ ካብ ምጅማር ገድልና ኣትሒዝና ነየናይ ዕላማታት ከነረጋግጽ ተበጎስና እንታይ ከ ኣረጋጊጽናን ተሪፉናን ስለምንታይ ኣብ ዚ ሕሱም ሃለዋት ንነብር ኣሎና ኢልና ሃገራዊ ዕርቂ ብምርግጋጽ ንሓርነትና እንብገሰሉ ኣጋጣሚ ኢዩ።
ሎሚ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ሓይሊ ተቃዋሚ ኢየ ምባሉን ብዛዕባ ደሞክራሲ ምትንታኑን መደብ ዕዩኡ ምግላጹን ጥራይ እኹል ናይ ሃገርና ጸገም ፍታሕ ዝኸውን ፖሊቲካዊ ኣጀንዳ ከምዘይወነነ ክፈልጥ ኣለዎ። የግዳስ ካብ ጉጅለ ህግደፍ ብምንታይ ከምዝፍለን ንባዕሉ ንምንታይ ተቃዋምን ምዃኑ ክምርምር ኣልርዎ። ጉጅለ ህግደፍ ኣነ በይነይ ኢሉ ንፍጹም ሓደነት ወይ ንናይ ብዙሕነት ሓደነት ስለዝነጸገ ኢዩ መላኺ ቀታሊ…….ወዘተ መለለዪ ተዋሂብዎ ከዕኑ ዝርከብ ዘሎ። ብመንጽር ዚ ነፍሲ ወከፍ ተቃዋሚ ሓይሊ ጉጅለ ባእታ ኸኣ ነዚ ማእከልን ቀንድን ትርጉም ደሞክራሲ ዝኾነ ሓድነት ብተግባር እንተዘይሰሪሑ ፖሊቲክኡ ሃልኪ ጥራይ ከም ዝኸውን ተመኩሮና ኣረጋጊጽዎ ከም ዘሎ ሞ ህዝቢ ከዓስሎ ከም ዘይክእል ክግንዘብ ይግባእ። እቲ ዝስዕብ ሓደጋ ድማ ንማንም ንጹር ኢዩ። ስለዚ እቲ በኺሩ ዝርከብ ፍታሕ ኩሉ ኤርትራዊ ተሳትፍኡ ዘረጋገጸሉ ሓባራዊ ጽላል ዩ። ትርጉም ሓድነት ጥፍኣት ዲክታቶርነት ኢዩ። ምእንትኡ ሓባራዊ ተበግሶ የድሊ።
ነጻ ኤርትራ ንዘለኣልም ትንበር
ክብርን መጎስን ንሰማእታት ኤርትራ
ኣቡ ያረድ
ብደም ኤርትራውያን እትህነጽ ኢትዮጵያ ፋሕ ትበል ።
ብደም ኤርትራውያን እትህነጽ ኢትዮጵያ ፋሕ ትበል ። ህዝቢ ኤርትራ ንዝሓለፉ 120 ዓመታት ቅድም ብመግዛእቲ ጥልያን ካብ 1890 ክሳብ 1941 ፣ሲዒቡ ከኣ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ብተዘዋዋሪ ኢድ ምትእትታው ኢትዮጵያ ፡ሰላምን ቅሳነትን ራህዋን ተሓሪሙዎ ነይሩ ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ግዜ ፈደረሽን ጅሚሩ በቲ ወኪሉዎ ዝነበረ ኮረነል ነጋ ዝብሃል ነቶም ኤርትራ ነጻ ክትኸውን ዝቓለሱ ዝነበሩ ኤርትራውያን ፡


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መጋቢት – 22.2018
ዮሓ.8:51-59
እቲ ቓለይ ዝሕሉ ዘበለ ንዘለዓለም ከም ዘይመውት ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” በሎም። አይሁድ ድማ “ ጋኔን ከም ዘሎካ ሕጂ ፈለጥና፤ አብርሃም ሞይቱ፥ ነቢያትውን ሞይቶም፥ ንስኻ ግና ‘ቃለይ ዚሕሉ ንዘለዓለም አይክመውትን እዩ’ ትብል አሎኻ። ካብቲ ዝሞተ አቦና አብርሃምዶ ንስኻ ትዓቢ ኢኻ፧ ነቢያትውን ሞይቶም፥ ንርእስኻ መን ትገብራ አሎካ፧” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ አነ ገዛእ ርእሰይ እንተ አኽበርኩ ክብረተይ ኮንቱ ኢዩ። ዘኽብረኒስ እቲ ንስኻትኩም አምላኽና እትብልዎ አቦይ እዩ፡፤ ንስኻትኩም አይትፈልጥዎን ኢኹም፥ አነ ግና እፈልጦ እየ። አይፈልጦን እንተ ዝብል ከአ ከማኻትኩም ሓሳዊ ምኾንኩ ነይረ። አነ ግና እፈልጦ ቓሉዉን እሕሉ እየ። አቦኹም አብርሃም መዓልተይ ኪርኢ ኸም ዘለዎ ፈሊጡ ተሓጎሰ፥ ርእዩ ኸአ ባህ በሎ” እናበለ መለሰሎም። ኢየሱስ ከአ “ ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ፥ አብርሃም ከይተወልደ ኸሎ ‘ አነ አሎኹ’” በሎም። ስለዚ ኪድርብዩሉ እምኒ አልዓሉ፥ ኢየሱስ ግና ተኃብአ፥ ካብ ቤት መቕደስውን ብማ እከሎም ኃሊፉ ወፀ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ቅድሚ ምክያዱ ናይ ዕርቅን ናይ መሰጋገሪ መንግስትን ክጣየሽ “ኣብሮነት” ዝተባህለ ናይ ሰለስተ ፖለቲካዊ ውድባት ጥምረት ፀዊዑ።ቦርድ ምርጫ ወሳኒ ኣካል ኣነ እየ ስለዝበለ ጥራይ ክኸውን የብሉን ዝበለ እቲ ጥምረት ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃቦ መልሲ ብሕጊ ዝተውሃቦ ሓላፍነትን ግቡእን ንምፍጻም ፍቓድ ዝኾነ ይኹን ኣካል ኣይድልዮን ኢሉ’ሎ።
ኣብ ቀረባ ሰሙናት ብናይ ኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲያዊያን ፓርቲ/ኢዴፓ/፤ህብር ኢትዮጵያ ፓርትን ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ምንቅስቓስን ብዝተባህሉ ውድባት ዝተጣየሸ “ኣብሮነት ናይ ኢትዮጵያ ፌደራልዊ ሓድነት’’ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ “ቐዳምነት ንሃገራዊ ድሕንነት” ኢሉ’ሎ።
ኣቶ ልደቱ ኣያሌው እዚ ምስ ህልውና ሃገር ዝተኣሳሰር ምርጫ መዓስ ይካየድ ዝብል መንግስትን ፖለቲካዊ ውድባትን ኮፍ ኢሎም ክዘራረቡን ክደራደሩን ኣለዎም ኢሎም ።
“ዝውሰን ዘለዎ በዚ መልክዕ ክኸውን ኣለዎ እምበር ሓደ ቦርድ ምርጫ ዝተብሃለ ኣካል ተላዒሉ ጉዳይ ምርጫ ዝምልከቶ ኣነ ጥራሕ እየ ኢሉ ዝውስኖ ነገር የለን።ምኽንያቱ ሃገርና ኣብ ዝተፈለየ ኩነታት እያ ትርከብ።”
ናይቲ ሓዱሽ ጥምረት መራሒ ኣቶ ይልቃል ጌትነት እውን እታ ሃገር ዘላትሉ ኩነታት ክገልፁ ከለው 86 ሰባት ክቕተሉ ከለው፣ኣብያተ ክርስቲያንን መስጊድን ክቃፀል፣ተማሃሮ ክጭወዩ፣ዩኒቨርሲቲታት እናተዓፀው፣ካብ 35 ሽሕ- 40 ሽሕ ተማሃሮ ካብ ትምህርቶም ከቋርፁ ከለው፣ክልላት 1600 ገበነኛታት ኣይንህብን ኢሉ እናቕበፁ ናይታ ሃገር ፖለቲካ ሕክምና ዘድልዮ ስለዝኾነ ክንረዳዳእ ኣለና ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ ወንበር ኮምሽን ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣቶ ውብሸት ኣየለ ብወገኖም ቦርድ ምርጫ ብሕጊ ዝተውሃቦ ስልጣንን ሓላፍነትን ንምፍፃም ካብ ዝኾነ ይኹን ኣካል ፍቓድ ኣየድልዮን ኢሎም።
“በብሓሙሽተ ዓመት ምርጫ ምክያዱ ቦርድ ምርጫ ነዚ ዘፈፅም ምዃኑ ካብ ዝኾነ ይኹን ፍቓድ ክረክብ የብሉን።እቲ ሕጊ ባዕሉ እኹል እዩ።ቦርድ ምርጫ ሕጊ ናይ ምፍፃም ሓላፍነት ኣለዎ።ዝተመስረተሉ እውን ንኻልእ ዘይኮነስ ነዚ ጉዳይ እዩ።”
ኣቶ ውብሸት ወሲኾም ናይቲ ምርጫ ፕሮግራም ኣብ ምውሳን ናይ መወዳእታ ሓላፍነት ናይቲ ቦርድ እዩ እውን ኢሎም ።ምርጫ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ዝካየድ ምኽክር ከምዝቕፅል እውን ሓቢሮም ኣለው።


text:
ሕቶ
መጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ ፡ እቲ ቅኑዕ መገዲ እንታይ እዩ?
መልሲ
ትርጒም ናይ ቅዱስ ጽሑፍ ምውሳን ፡ ካብቲ ሓደ ኣማኒ ኣብ ህይወቱ ዝገብሮ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዕማም እዩ ። ንመጽሓፍ-ቅዱስ ስቕ ኢልና ከነንብቦ ኣይኰነን ኣምላኽ ዝነግረና ፡፡ ከነጽንዖን ብቕንዕና እነማቕሎን ክንከውን ኣሎና (2 ጢሞቴዎስ 2፡15) ፡፡ መጽናዕቲ ቅዱሳት ጽሑፋት ጽንኩር ስራሕ እዩ ፡፡ ናይ ሃታሃታ ወይ ሓጺር ንባብ ጽሑፍ ሓደሓደ ግዜ ኣዝዩ ግጉይ መደምደምታ ይህብ እዩ ፡፡ ስለዚ እምበኣር ፡ ናይቲ ቅዱስ ጽሑፍ ቅኑዕ ትርጒም ንምውሳን
ዝተፈላለዩ መምርሒታት ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ ፡፡
ቀዳማይ ፡ እቲ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ተማሃራይ ካብ መንፈስ ቅዱስ ምስትውዓል ክቕበል ክጽሊ ይግብኦ ፡ እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ዕዮታት መንፈስ ቅዱስ ከምኡ ስለዝዀነ። እቲ መንፈስ ሓቂ ምስ መጸ ግና፡ ንሱ ዝሰምዖ ዘበለ እዩ ዚዛረብ እምበር፡ ካብ ርእሱ ኣይዛረብን እዩ እሞ ፡ ንሱ ነቲ ዚመጽእ ከፍልጠኩም፡ ናብ ኵሉ ሓቂውን ኪመርሓኩም እዩ (ዮሃንስ 16፡13) ። ከምቲ መንፈስ ቅዱስ ንሃዋርያት ኣብ ጽሑፋት ሓድሽ ኪዳን ዝመርሖም ፡ ንኣና እውን ነቲ ጽሑፍ ክንርድኦ ይመርሓና እዩ። ኣስተውዕዒልካ ዘክር ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ናይ ኣምላኽ መጽሓፍ እዩ ፡ እንታይ ማለት ምዃኑ ንእኡ ክንሓቶ የድሊ። ክርስትያን እንተ ዄንካ ፡ እቲ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ደራሲ ኣባኻ እዩ ሓዲሩ ዘሎ ፡ ነቲ ንሱ ባዕሉ ዝጸሓፎ ድማ ክትርድኦ ይደልየካ እዩ ፡፡
ካልኣይ ፡ ሓንቲ ጥቕሲ ካብ ማእከል በጥቊልና
ብምውጻእ ካብቲ ኣብ ዙርያኣ ዘሎ ሓሳብ ዘየሎ ትርጉም ኣይንህቦን ፡፡ ነቲ ሓሳብ ንምልላይ ከኣ ኩሉሳዕ ነቲ ዝኸበቦ ጥቕስን ነቲ ምዕራፍን ከነንብቦ ኣሎና ፡፡ ዋላ’ኳ ኩሎም ቅዱሳት ጽሑፋት ካብ ኣምላኽ ዝመጹ እንተዀኑ(2 ጢሞቴዎስ 3፡16፥ 1 ጴጥሮስ 1፡21) ፡ ኣምላኽ ብሰባት ተጠቂሙ እዩ ጺሕፍዎም። እዞም ሰባት ኣብ ሓሳቦም ዝሓዝዎ ቴማን ፡ ናይ ምጽሓፍ ዕላማን ፡ ዘልዓልዎ ዛዕባን ኔርዎም እዩ። ናይቲ ነጽንዖ ዘሎና መጽሓፍ ድሕረ ባይታኡ ከነንብቦ ኣሎና ፡ መን ጽሒፍዎ ፡ንመን ተጻሒፉ ፡ መዓስ ተጻሒፉ፡ ንምንታይ ተጻሒፉ ክንፈልጥ ምእንቲ። ከምኡ ድማ ፡ እቲ ጽሑፍ ባዕሉ ክዛረብ ነፍቅደሉ። ሓደሓደ ግዜ ሰባት ነቲ ቃል ከም ድሌቶም ጌሮም ክትርጒምዎ ምእንቲ ፡ ናብቲ ናቶም ኣተራጒማ ጓዕጺጾም የእትውዎ እዮም።
ሳልሳይ ፡ ኣብቲ ንገብሮ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መጽናዕቲ ምሉእ ንምሉእ ምትእምማን ክንገብር ኣይንፈትን። ካብቶም ምሉእ ዘመኖም ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ መጽናዕቲ ዝገበሩ መረዳእታ ክንከስብ ከምዘይንኽእል ጌርና ብትምክሕቲ ክንሓስብ የብልናን። ገለ ሰባት ፡ ብጌጋ ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ክቐርብዎ ከለዉ ፡ ኣብ መንፈስቅዱስ ጥራይ ተወኪሎም ንምስጢራት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከምዝረኽብዎ ጌሮም ይሓስቡ ። ክርስቶስ መንፈስ ቅዱስ ክህብ ከሎ ንስጋ ክርስቶስ መንፈሳዊ ውህበታት ሂብዋ እዩ ፡፡ ሓደ ካብዞም መንፈሳዊ ውህበታት ምምሃር እዩ (ኤፌሶን 4፡11-12 ፥ 1 ቆሮንቶስ 12፡28) ፡፡ እዞም መማህራን ካብ ጎይታ ዝተወሃቡና ፡ ነቲ ጽሑፍ ብትኽክል ክንርድኦን ክንእዘዞን ምእንቲ ክሕግዙና እዩ ፡፡ ኩሉሳዕ ምስ ካልኦት ኣመንቲ ኴንካ ንመጽሓፍ ቅዱስ ምጽናዕ ጥበባዊ እዩ ፡ ንሓቅነት ቃል ኣምላኽ ንምርዳእን ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ንሓድሕድካ ምትሕግጋዝ እዩ ዘድሊ፡፡
ስለዚ ፡ ብሓጺሩ ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ እቲ ቅኑዕ መገዲ እንታይ እዩ ? ቀዳማይ፡ ብጸሎትን ብትሕትናን ፡ ርድኢት ንክህበና ኣብ መንፈስ ቅዱስ ክንውከል ይግብኣና። ካልኣይ ፡ ነቲ ጽሑፍ በቲ ተዛማዲ ሓሳቡ ኢና ከነጽንዖ ዝግባኣና ፡ እዚ ድማ መጽሓፍ ቅዱስ ንርእሱ ከምዝገልጽ ብምፍላጥ። ሳልሳይ፡ጻዕሪ ካልኦት ክርስትያናት ከነኽብር ኣሎና ፡ ዝሓለፉን ዘለዉን ፡ ከምቲ ዝግባእ ጌሮም ንመጽሓፍ ቅዱስ መራሚሮም ዘጽንዕዎ። ንዘክር ፡ ኣምላኽ እዩ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ደራሲ ፡ ንሱ ድማ ክንርድኦ ድማ ይደልየና እዩ።
English
መጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ ፡ እቲ ቅኑዕ መገዲ እንታይ እዩ?


text:
ዕለት 10/6/2013 ዓ.ም
መግለፂ ቅዋም ሰራሕተኛታት ሃገረ ስብከት መቐለ፣ ሰራሕተኛታት ኣብ ትሕቲ እቱ ሃገረ ስብከት ዝመሓደራ ክልተ ኣብያተ ክህነት ወረዳ፣ አመሓደርቲ 45 ገዳማትን ኣድባራትን
ንሕና ኣብ ክልል ትግራይ ዝንርከብ ሰራሕተኛታት ሃገረ ስብከት መቐለ፣ ሰራሕተኛታት ኣብ ትሕቲ እቲ ሃገረ ስብከት ናይ ዝመሓደራ ክልተ እብያተ ክህነት ወረዳ ፣ ኣመሓደርቲ 45 ገዳማትን ኣድባራትን ለካቲት 10/2013 ዓ.ም ብሓባር ብምዃን አኼባ ኣካዪድና።
ምኽንያት መአከቢና ድማ ካብ ጥቅምቲ 24/2013 ዓ ም ጀሚሩ ኣብ ክልልና ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ኣብ ልዕሊ ኣብያተ ክርስቲያናትናን ህዝብናን ዝየስዕቦ ዘሎ ግፍዕታትን በደላትን ብዕምቈት ብምምይያጥ መግለፂ ቅዋም ንምውፃእ እዩ።
ከም ዝፍለጥ ክልልና ትግራይ መበቈል ሃይማኖትን ታሪኽን ዝትብሃለሉ ዋና ምኽንያት ርእሰ ኣድባራት ወገዳማት አክሱም ዕዮን ብዘመነ ብሉይ ሕጊ ኦሪት ተቐቢላ ህዝብና ብናይ እግዚኣብሔር እምነትን ብስነ ምግባርን ተሃኒፁ ታሪኹን መንነቱን ንዘመናት ዓቂቡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ከመሓላለፍ ክኢሉ እዩ። ኣብ ዘመነ ሐዲስ እውን ቅድም ክብል ሀፅዋ ለሕንደኬ ኣብ ዝነበረሉ ዘመን እምነት ክርስትና ካብ ምትእትታው ብተወሳኺ ብዘመነ አብርሃ ወአፅብሃ ብኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ስሩዕ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ትግራይ ዝተመስረተትሉን ዝተስፋሕፈሐትሉን ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ ኣብቲ ወቕቲ ዝነበሩ ኣቦታትና እዚ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን እምነትን ስርዓትን ናብ ኵሉ ጫፍ ኢትዮጵያ ክባፃሕ ምግባሮም ታሪኽ ዘይርስዖ ሓቂ እዩ።
እዚ ኸምዚ እናሃለወ ኣብዚ ሐዚ ወቕቲ ግን ኣብዛ መሰረት ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝዀነት ትግራይን ተጋሩን፡ ኢጋጢሙ ብዘሎ ኵናት ስዒቡ ብወረርቲ ሓይሊ መንግስቲ ሻዕብያ ኤርትራ፣ ሓይልታት ኣምሓራን ናይ ኢትዮጵያ መከላኸሊ ሓይልን ከም እኒ ርእስ አድባራት ወገዳማት አክሱም ፅዮንን ኣብ ኻልኦት ከተማታትን ገጠራትን ትግራይን በብኸባቢኡ ብኣማኢት ኣሸሓት ዝቝፀሩ ብዙሓት ንፁሃት ዜጋታት ከይሓሰብዎን ከይተፀበይዎን ይርሸኑ፣ ብከቢድ መሳርሒ ብረት ይጭፍጨፉን ይቕተሉን ምህላዎም መላእ ዓለም ዝፈለጦ ጕዳይ ኰይኑ ኣሎ።
ናይ ዝተፈላለዩ ገዳማትን ኣድባራትን አብያተ ክርስትያን ሃፍቲ /ንብረት/ ዝዀነ ንኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ከብልዋ ዝኽእሉ መስሕብ ቱሪስትታ፣ ንዋየ ቅዱሳት፣ ቅርስታት፣ ዓበይቲ መጻሕፍትን መዛግብትን ተባሳቢሶም ተዘሪፎምን እናተዘረፉን ይርከቡ።
ከምኡ ድማ ብዙሓት ናይ ቤተክርስቲያንና ኣገልገልቲ ካህናት /ቀሳቅውስት/፣ ዲያቆናት፣ ምእመናን፣ ኣባላት ቤት ትምህርቲ ሰንበት፣ ናይ ፈለገ ሕይወት መንፈሳዊያን ተምሃሮን ህፃናትን ብፍላይ እውን ቀዲሶም ካብ መቕደስ ዝወፅኡ ዝነበሩ ካህናት ሓዊሱ መሰቐቂ ብዝዀነ መልክዑ ከም በጊዕ ተሓሪዶም እዮም።
ንአብነት ንምጥቃስ ዝኣክል ድማ ከም እኒ ጥንታዊ ገዳማ ደብረ ዳሞን መካነ ሰማእት ቅ/ጊዮርጊስ መቐለን ሐዊሱ መላእ ትግራይ ዳርጋ ክብሃል ብዝኽእል መልክዑ ካልኦት ቑፅሮም ብርክት ዝበሉ ገደማትን አድባራትን አብያተ ክርስትያን እውን ብናይ ዓረብ ኢምሬት ድሮንን ብከቢድ መሳርሒ ኵናትን ተደብዲቦም፣ ፈሪሶምን ዝልዓለ ጕድኣት በፂሕዎምን እዩ።
ብርክት ዝበሉ ገዳማትን ኣድባራትን አብያተ ክርስቲያን ብሰንኪ እቲ ኵናት ክህብዎ ካብ ዝግባእ መንፈሳዊ ግልጋሎት ካብ ምሃብ ክቋርፁ ተገይሩ እዩ።
ዕድመአን ንኣካለ መጠን ዘይበፅሐ ዕሽላት ደቂ ኣንስትዮ፣ ካልኦት ዓበይቲ ሰብ ሓዳር፣ ንዓለም ንዒቀን ብድንግልና ንፈጣሪ ዘገልግላ ዝነበራ ናይ ገዳማት መነንቲ መነኮሳይያት፣ ሕጋውያን ኣንስቲ ቀሳውስትን ዲያቆናትን፣ ሰብ ፀጋ ዕድመ ቆረብቲ እኖታት ከይተረፋ ንምዝራቡ ብዘሰክፍ መልክዑ ፆታዊ ጥቕዓት በፂሕወን እዩ።
ናይ ዝተፈላለዩ ገጠራትን ከተማታትን ትግራይ ነበርቲ ዝዀኑ ወገናትና እውን እዞም ዝጠቐስናዮም ሓይልታት ኣብ ገዝኦም ብምእታው ተቐሚጡ ዝነበረ እኽሊ ይዅን ካሊእ ንብረት ዝኽኣልዎ ምስ ወሰዱ ክሽከሙዎ ዘይክኣሉ ድማ ሰብ ከይጥቀመሉ ምእንቲ ኰነ ኢሎም ብሓዊ ኣቃፂሎም ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ንኽዀን ገይሮምዎ እዮም። እንስሳት እውን ኣብ ልዕሊ እቶም ዜጋታትና ዘጋጠመ ግፍዕን መርሽንትን ኵሉ ክበፅሖምን ምግቦም ከይተረፈ ብሓዊ ንክቃፀልን ተገይሩ እዩ።
ካብ ድኽነትን ተመፅዋትነትን ርእሱ ኽኢሉ 24 ስዓታት ስራሕ ኣብ ምስራሕ ዝነበረ ኣብዝሓ ሕዝብና ብሰንኪ እቲ ዝተወለዐ ኵናት ኣብዚ ሓዚ እዋን ካብ መንበሪ ገዝኡ ተመዛቢሉ፣ ነብሰፁር ደቂ ኣንስትዮ፣ሕዱር ሕማም ዝነበሮም ወገናትን ህፃናትን በብወርሑ ብተኻታታሊ ዝወስድዎ ዝነበረ መድኃኒት ስኢኖም ንሕልፈተ ሕይወት እናተዳረጉን ነብሰፁር ደቂ ኣንስትዮ ኣብ በረኻ እናወለዳ ኣብ ዝልዓለ ፀገምን ምንግልታዕን ዝወደቃ እንትዀና ብጠቕላላ ህዝቢ ትግራይ እውን መሰረታዊ ዝብሃሉ ግልጋሎታት ከም እኒ ሕክምና፣ ግልጋሎት ስልኪ፣ መጓዓዝያ፣ መብራህቲ፣ ኢንተርኔት፣ ግልጋሎት ባንኪ፣ ወዘተ ብዘይምርካቡ /ብምቍራፆም/ ኣደዳ ጥሜት፣ ሕማምን ሞትን ኰይኑ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑ ይርከብ።
ስለ ዝዀነ ድማ እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ህልቂት፣ ኣብ ልዕሊ ቅርስታትና ጕሕለት፣ ኣብ አብያተ ክርስቲያንና እውን ዕንወት፣ ከምኡ ድማ ካብ ዝነኣሰ ክሳብ ዝዓበየ ኣብ ልዕሊ ናይ ሕዝብና መሰረተ ልምዓት ዝዀነ ከም እኒ ትካላት ጥዒና፣ ትካላት ትምህርትን ፋብሪካታትን ብርሰትን ጕሕለትን ምብፅሑ መሪር ሐዘን ስለ ዝተሰመዐና እዚ ዝስዕብ በዓል 10 ነጥብታት መግለፂ ቅዋም ኣውፂእና ኣለና።
- ወራሪ ሓይሊ መንግስቲ ሻዕብያ ኤርትራን ኵሉም ሓይልታት ኣምሓራን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘብፅሕዎ ዘለው ግፍዕን በደልን ከም እውን ምዝራፍ ንብረት ህዝብና፣ ምጕሓል ንዋየ ቅድሳትናን ቅርስታትናን ጠጠው ኣቢሎም ብህፁፅ ካብ መሬት ትግራይ ክወፅኡ ፃውዒትና ነቕርብ።
- እቱ ኣብ መላእ ትግራይ ዝተፈፀመ ማእለያ ዘይብሉ በደልን ግፍዕን ብገለልተኛ /በዘይሸራዊ/ አካል ተፀኒዑን ተፃሪዩን ንቱ ገበን ዝፈፀሙ አካላት ድማ ናብ ሕጊ ክቐርቡን ብዝፈፀምዎ ገበን ክሕተቱን ፃውዒትና ነቕርብ።
- ብወራሪ ሓይሊ መንግስቲ ኤርትራን ብሓይልታት ኣምሓራን ዝተጕሓሉ ንዋየ ቅድሳታትናን ቅርስታትናን ከምኡ እውን ንብረት ህዝብና ብቅልጡፍ ናብ ትግራይ ንክምለሱ ፃውዒትና ነቅርብ።
- ማሕበረሰብ ዓለም በብገዳማቱን ኣድባራቱን ዝርከቡ መገልገልቲ ካህናትናን ጠቕላላ ህዝብናን ብ ምክንያት እቱ ዝተወለዐ ኵናት ዝብላዕን ዝስተን ስኢኖም ኣብ ኸቢድ ሓደጋ ወዲቆም ስለ ዝርከቡ ሰብአዊ ሓገዝ ናብ ኵሉ ትግራይ ኽባፃሕ ክትገብሩ ንፅውዕ።
- ቢሮ መዛግብ ቅርስታት ዓለም /ዩኔስኮ/፣ ኢትዮጵያ ካብ ዘመዝገበቶም ዝድህሰሱን ዘይድህሰሱን ቅርስታት መብዛሕቲኦም ኣብ ትግራይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ዝርከቡ እንትዀኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ንሐደጋን ጕሕለትን ዕንወትን ተቃሊዖም ስለ ዝዀኑ ፍሉይ ትዅረት ገይርኩም ካብ ሓደጋ ዝድሕንሉን እቶም ዝተዘረፉ ዝምለስሉ መንገዲ ንምምችቻው ድጋፍ ንክትገብሩ ንፅውዕ።
- ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ከም እኒ ሆስፒታላትን ኣብያተ መድኃኒትን ብኣጠቓላሊ ወሃብቲ መሰረታዊ ግልጋሎታት ብምዕናዎምን ናይ ውሽጦም መሳርሕታት ብምዝራፎምን፡ ህዝብና ስኣን ሕክምናን መድሓኒትን ንከቢድ ሓደጋ ተቃሊዑ ስለ ዝርከብ ብማህበረሰብ ዓለም ትዅረት ተገይሩሉ፡ ሕክምናን መድኃኒትን ዝረክበሉ መንገዲ ንክፍጠር ፃውዒትና ነቕርብ።
- እዙ ኣብ ክልልና ትግራይ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት ብህፁዕ ጠጠው እንተዘይሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘብፀሖ ዘሎ መርሸንትን ከምኡ እውን ኣብ ልዕሊ ደቂ አንስትዮ እኖታትናን ኣሓትናን ዝፍፀም ዘሎ ኣሰቃቂ /አፀያፊ/ ዝዀነ ፆታዊ መጥቃዕቲ ብዝለዓለ መንገዲ ዘጋድድ ስለ ዝዀነ ማሕበረሰብ ዓለም እዙ ፀገም ብዝግባእ ተረዲኡ ፍታሕ ንክገብረሉ ብስም ናይዙ ዝፍፀም ዘሎ ግፍዕን በደልን በሰላን ዝዀን ዘሎ ህዝብና ፃውዒትና ነቕርብ።
- ብ ምክንያት ኣብ 2012 ዓ.ም ብዘጋጠመ ኮቪድ 19 /ኮረና ቫይረስ/፡ ኣብ ክልልና ትግራይ ብኣማእት አሽሓት ዝቝፀሩ መናእሰይን ሀፃናትን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተገሊሎም ካብ ምፅንሖም ብተወሳኺ፡ ብ ምክንያት ብቶም ዝተገለፁ ወረርቲ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብዝካየድ ዘሎ ግፍዓዊ ኵናት ሰላም ብዘይምህላው ሐዚ ውን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተገሊሎም ስለ ዘለው ኣብ ልዕሊ እቶም ህፃናት ይዅን ኣብ ልዕሊ ወለዶም ስነ ልቦናዊ ማህሰይቲ /ፅዕንቶ/ ኣስዒብሎም ይርከብ። ስለ ዝዀነ ድማ ሰላም ንክፍጠር ማሕበረሰብ ዓለም ዘድሊ ኵሉ አስተዋፅኦ ንክገብር ፃውዒትና ነቕርብ።
- ኣብ መላእ ዓለም ዝትርከቡ ተወልደቲ ትግራይ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንን ዲያስፓራ ትግራይን ከም እውን ፈተውቲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትግራይና ተወሊዑ ዘሎ ኵናት በቢ ዘለኹምዎ ኰይንኩም እቲ ኵናት ጠጠው ክብልን ኣብ ልዕሊ ሕዝብናን ኣብያተክርስትያንን ዝፍፀሙ ዘለው ገበናትን ግፍዕታትን ክቋረፁን መላእ ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦን ዝትገብርዎ ዘለኹም ርብርብ ብጣዕሚ ዝነአድን ዝምስገንን ስለ ዝዀነ ጕዳዩ ናይ መወዳእታ ዕልባትን ፍታሕን ክሳብ ዝረክብ አጠናኺርኩም ክትቅፅልሉ ብስም ቅድስት ቤተክርስቲያና ፃውዒትና ነቕርብ።
- ኣብ መወዳእታ እቲ ኣብ ልዕሊ ክልልና ትግራይን ተጋሩን ተወሊዑ ዘሉ ኵናት ጠጠው ክብል፣ ጉዳዩ ብስላማዊ መንገዲ ኣብ ዙርያ ጠረጵዛ ብምይይጥ ክፍታሕን ዝምልከቶም ኣካላት ንምምይጥ ቅሩባት ንክዀኑን ብስም እግዚኣብሔር ኣምላክ ፃውዒትና እናቕረብና እዚ መግለፂ ቅዋም እዙይ ብዝተፈላለዩ ምድያታት ኣብ አየር ንክውዕል ወሲና አለና።


text:
ሎሚ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ከነኽብር ካብ ርሑቕን ቀረባን ብፍላይ ድማ ምስተን ዝነውሐ ጉዕዞ ሰጊረን ኣብ ማእከልና ዝርከባ ዘለዋ ኣሓት ኣብዚ ኣደራሽዚ ክንራኸብ ምብቃዕና ብስም ተበግሶ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዝላዓለ ምስጋናን ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታ ከቕርብ ብትሕትና እሓትት።
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 3ይ ክፋል
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታይ የቐድም። ብዙሓት ሰብ ሕልና ደለይቲ ፍትሒ፡ መሰል ውልቓዊ ናጽነተይ ብምግሃሱ፡ ንመሰለይ ምክልኻል ዓገብ ምባል ቕሬታይ ምግላጽጽ፡ ከም ቕኑዕ ሕጋዊ ሕቶ`ዩ ኣሚንኩም ኣብ ጎንካ ኣለና ኢልኩም ብኢመይል ሕልናዊ ደገፍ ሞራላዊ ምትብባዕ ዝገበርኩሙለይ፡ የቐንየለይ ክብረት ይሃበለይ ክብለኩም ኩርዓት ሓበን ይስማዓኒ።
ተወሳኪ ሐቤሬታ
መደብ በዓል 8 መጋቢት ዓለም-ለኸ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ
ከተማ ፍራንክፎርት ጋሉስ ቫርተ
8 መጋቢት ኣህጉራዊ በዓል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ከተማ ፍራንክፍርት ንዕለት12.03.2011 ክብዕል ምዃኑ ኣቀዲሙ ብዕለት 27 ጥሪ 2011 ተሓቢሩ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
ኣብ ከተማ ቦን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ዓርቢ ዕለት 17.09.2010 ኢዩ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን፣
ሎሚ ብምኽንያት ሸሞንተ መጋቢት ኣህጉራዊ ምዓልቲ ደቀንስትዮ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ ካብቲ ብዙሕ መዳርግቲ ዘይብሉ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሽኡን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮና ብፍላይ ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን ኣደራዕን ንኽዛረብ ዕድል ብምርካበይ ዝስምዓኒ ሓጎስ ወሰን የብሉን።
ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ- ኣንስትዮ፣ ኤርትራውያን ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ንውሕደት ኣብ ሽወደን፡ ምስ ስዊድናዊ-ኤርትራዊ ሕብረት ንዲሞክራስያዊ ምዕባለ፣ ንቀዳም ዕለት 6 መጋቢት 2010፡ ኣገዳሲ ሰሚናርን፡ ባህላዊ ምሸትን ኣዳልዩልኩም ሰለዘሎ፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ምሸት ንኽትሳተፉ ብኽብሪ ይዕድመኩም ኣሎ።
ዕለት 25 ሕዳር ዓለም–ለኸ ጸረ ግህስትመዓልቲ ደቂ–ኣንስትዮ ተባሂሉ ካብዝጽዋን ካብዝኽበርን ልዕሊ 20 ዓመት ዝኣክል ኣቑጺሩ እነሆ። እዚ መዓልቲዚ ንመዘከርታ ናይተን ጸረ ምልካዊ ስርዓት ዝተቓለሳ ሚራባል ዝተባህላ ሰለስተ ኣሕዋት ኣብ ዕለት 25 ሕዳር 1960 ዓ.ም ኣብ ዴሞኒካኒሸ ረፖፕሊክ ብግፍዒ እቲ ዝነበረ ዓማጺ ስርዓት ጸጥታዊ ትካል ተኣሲረን ንወርሒ ዝኣክል መግቢ ንኸይውሃበንን ከቢድ ምግፍዕን መግረፍትን ወሪድወን ንዝሞታ ተቓለስቲ ዝዝከር መዓልቲ እዩ።
እዛ ዓለምና ጓል ኣንስተይቲ ዘይብላ ክትህሉ ዘይኮነ ክትሕለም እውን ኣይትካኣልን ኢያ። ንሳ ምንጪ ህላውየናን፣ ሄወትናን፣ ባህልናን፣ እምነትናን፣ ታሕጓስናን፣ ሓዘናን፣ ፍቕርናን፣ ተስፋናን፣ ኢያ። ብሃገር ደረጃ ድማ ምንጪ፣ ሃገራውነትናን፣ ሓርበኝነትናን፣ ሓድነትናን፣ ዕርቕን፣ ፍትሕን፣ ኢያ። ንሳ ብርሃን ስድራን ሃገርን ኢያ።


text:
Radio Erena: 26 September 2017
ኣብ ኡጋንዳ፣ ገደብ ዕድመ ፕረዚደንት ከዘራርብ ድሕሪ ምጽንሑ፣ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ንምዝታይ ኣብ መንጎ ዝተኣከቡ ኣባላት ፓርላማ ባእስን ዕግርግርን ፈጢሩ።
ኣባላት ፓርላማ ኡጋንዳ ብሰሉስ 26 መስከረም ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ኣፈኛ እቲ ፓርላማ ብዛዕባ ምንዋሕ ገደብ ዕድመ ፕርዚደንት ብምዝልከት መኽፈቲ ድሕሪ ምሃቡ’ዩ፣ ኣብ መንጎ እቶም ኣባላት ናይ ተቓውሞ ዕግርግር ዝተራእየ።
ዕድመ ፕረዚደንት ገደብ ዘይብሉ ክኸውን ዝደገፉ ኣባላት ፓርላማ ብወገኖም ብዘርኣይዎ ጎነጽ ዝተሓወሶ ግብረ መልሲ፣ እቲ ኣኼባ ናብ ናዕብን ዕግርግርን ዓሪጉ።
ኣባላት ፓርላማ ብጉስጥን ብወናብርን ኣብ ዘካየድዎ ምትህርራም፣ እቲ ተመዲቡ ዝነበረ ኣኼባ ንኣስታት 20 ደቓይቕ ደው ክብል ተገዲዱ።
ካብ ተቓወምቲ ሰልፍታት ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ፣ ጠበንጃ የድልየና ኣሎ ክብሉ ከምዝተሰምዑ’ውን ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ሽጉጥ ሒዞም ዝኣተዉ ኣባላት ፓርላማ’ውን ከምዝነበሩ ዝሓበራ እተን ማዕከናት ዜና፣ ዝኾነ ተዅሲ ከምዘይተሰምዐ ግና ጠቒሰን።
ገደብ ዕድመ ፕረዚደንት ካብ ቅዋም እታ ሃገር ክልዓል ብመንስቲ ንዝቀረበ እማመ ንምቅዋም ኣብ ከተማ ኡጋንዳ ክካየድ ዝተመደበ ሰለማዊ ሰልፊ መንግስቲ ከምዝኣገዶ ይዝከር።
ይኹን’ምበር ነቲ ብመንግስቲ ዝተነብረ እገዳ ብምጥሓስ ሓያሎ ኡጋንዳውያን ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ ኣብ ጎደናታት ካምፓላ ጎነጽ ዝተሓወሶ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም’ዮም።
ብመሰረት ቅዋም እታ ሃገር፣ ዕድሚኡ ካብ 35 ክሳብ 75 ዓመት ዝኾነ ዜጋ እታ ሃገር ጥራይ’ዩ ንፕረዚደንታዊ ምርጫ ናይ ምውድዳር መሰል ዘለዎ።
73 ዓመት መሊኡ ዘሎ ፕረዚደንት ኡጋንዳ፣ ዮዌሪ ሙሰቬኒ፣ ኣብ 2021 ኣብ ዝካየድ ምርጫ እታ ሃገር ወዲ 76 ዓመት ስለዝኸውን ብመሰረት ቅዋም እታ ሃገር ናብ ምርጫ ክቐርብ ኣይፍቀዶን’ዩ።
እንተኾነ እቲ ፕረዚደንት ብዛዕባ ዕድመ ብዝምልከት ኣብ ቅዋም እታ ሃገር ምምሕያሽ ብምግባር፣ ንመበል ሻድሻይ እዋኑ ናብ ውድድር ክቐርብ ከምዝኽእል’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ካብ 1986 ኣትሒዙ ን31 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሰቬኒ፣ ሓደ ካብቶም ምስሊ ኣፍሪቃ ደዊኖም ዘለዉ 10 ዕሉላት ውልቀ መለኽቲ’ዩ።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ዘመነ ስብከት
ትንቢት ነቢያት፡ ስብከት ሐዋርያት
ድኅሪ ዘመነ ጽጌን አስተምሕሮን ሕጂ ሒዝናዮ ዘሎና እዋን ጾመ ነቢያት ወይውን ጾም ስብከት ይብሃል። ነዚ ጾም’ዚ ኣቦታትና ነቢያት፡ ድኅሪ ውድቀት ኣዳም እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዝሃቦ ተስፋ ድኅነት እናዘከሩ በብዘመኖም ዝጾምውን ዝጸለይዎን ጾም እዩ። እዞም ነቢያት እዚኦም ወልደ እግዚአብሔር ክወርድ ክውለድ ንዝነበሮም ተስፋን ልማኖን ብዝተፈላለየ ኣገባብ ናብ እግዚአብሔር ዘመልክቱዎ ዝነበሩ ነይሮም። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ እቲ ዝመደቦ ጊዜን ዘቋጸሮ ዕለትን ክሳዕ ዝኣክል ብዝተፈላለየ መገዲ እናገለጸ ተስፍኦም የጽንዓሎም ነይሩ። ንሳቶም’ውን እግዚአብሔር ንዝገለጸሎም ድንቂ ናይ ሥጋዌ ምሥጢር ብዝተፈላለየ ትንቢትን ምሳሌን ብቃሎም ይገልጽዎን፡ ብኣእዳዎም ይጽሕፍዎን ነበሩ።
ኣቦታትና ነቢያት ወልደ እግዚአብሔር ክወርድ ክውለድ “ኢድካ ስደደልና” “ብርሃንካ ኣብርሃልና”… ብምባል ክልምንዎ ከለዉ፤ ኣምላኽ ተወሊዱ ንዝገብሮ ነገር ክርእዩ ነቲ ዝዛረቦ ቃላት ድማ ክሰምዑ ክቱር ትምኒቶም ብምግላጽን ብምምኅፃንን ነበረ። እቲ ተስፋን ትምኒትን ኣብ ዘመኖም ክኾነሎም ድማ ኣብዚኆም ይደልዩ ነበሩ። ይኹን እምበር ብመንፈሰ ትንቢት ካብ ምርኣይን ምስማዕን ከይሓለፉ፡ ብጋህዲ ከይረኣይዎ ዓረፍተ ዘመን ዓገቶም። ካብ ኣዳም ኣትኂዙ መን ነቢይ ኣሎ ብዛዕባ ጐይታ ትንቢት ዘይተዛረበ? መን’ከ ኣሎ ምሳሌ ዘይመሰለ? ንመን ጠቒስና ንመን ክንገድፍ? ኵሎም ኣበው ወነቢያት ተስፍኦም ናይ ኣምላኽ ሰብ ምዃን ስለዝነበረ ነናቶም ተዛሪቦም እዮም። ይኹን እምበር እግዚአብሔር ኣምላኽ ብረቂቕ ጥበቡ ካብ ዝዓቀቦም “ነዚ ከይረኣኻ ኣይትመውትን” ዝተባህለሉ ስምኦን ኣረጋዊ ዝኣመሰለ እንተዘይኮይኑ፤ እቶም ዓበይቲ አበው ምሳሌኡ ርእዮም ብትንቢት ተረዲኦም ኣማዕድዮም ካብ ምትንባይ፡ ነቲ ዘመናት ተሳጊሮም ልደቱ ኣይረኣዩን። ኣይሁድ ግና እቶም መጻሕፍተ ነቢያት ኣብ ኢዶም ብምንባሮምን፣ ከምዝውለድ’ውን ኣጸቢቖም’ውን ዝፈልጥዎምን እኳ እንተነበረ፤ ንሱ ክርስቶስ ምዃኑ ኣሚኖም ካብቲ ዝቐረቦ ሕይወት ክሳተፉ ኣይከኣሉን።
ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝንበቡ ንባባት ጾመ ነቢያት፡ ብሓደ ወገን ነቲ ቀደምት ኣበው ዝነበሩ ነቢያት ብዛዕባ ናይ ኣምላኽ ሰብ ምዃን ዝነበሮም ትንቢትን ሓረርታን ዝገልጹ ኮይኖም፤ በቲ ካልእ ድማ ነቲ ትንቢት ዝተነግረሉ ጐይታ ብኣዕይንቶም ርእዮም፡ ብኣእዛኖም ሰሚዖም፡ ብኣእዳዎም ረምሲሶም ናይ ዘረጋገጹ ቅዱሳን ሓዋርያት ሓጐስን ስብከትን ሓድነትን ሥምረትን ዝገልጹ እዮም። ጐይታ’ውን ነቶም ኣብ ዙርይኡ ኮይኖም ዝርእይዎን፡ ቃላቱ ዝሰምዑዎን ዝነበሩ ደቀ መዛሙርቱ “ብዙኃት ነብያትን ጻድቃንን ነዚ ንስኻትኩም እትርእይዎ ዘሎኹም ኪርእዩ ኸም እተመነዩ እሞ ኸም ዘይረኣዩ፡ ነዚ ንስኻትኩም እትሰምዕዎ ዘሎኹም ኪሰምዑውን ከም እተመነዩ እሞ ከም ዘይሰምዑ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ኣዒንትኹም ግና ዚርእያ፡ ኣእዛንኩምውን ዚሰምዓ እየን እሞ፡ ብጹኣት እየን።” ዝበሎም ነዚ ኣበሃህላ’ዚ መሠረት እዩ። ማቴ ፲፫፥፲፮-፲፯/13:16-17
ንሕና ኣብ ዘመን ሓዲስ ዘሎና ደቂ ሰባት፡ ነዚ ጾም’ዚ ክንጾሞ ከሎና ነቶም ዝቐደሙ ነቢያትን፤ ዝደኃሩ ሓዋርያትን መሠረት ገይርና ኢና። እቲ ቅዱስ ቃላቱ’ውን ከምዚ ይብል “እምብኣርሲ ንስኻትኩም ኣብቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ እምኒ መኣዝኑ ዝዀነ መሠረት ነብያትን ሐዋርያትን እተነደቕኩም፡ ደጊም ደቂ ዓዶም ንቕዱሳንን ስድራ ቤቱ ንኣምላኽን ኢኹም እምበር፡ ኣጋይሽን መጻእተኛታትን ኣይኰንኩም።” ኤፌ ፪፥፲፱-፳/2:19-20 ብክርስቶስ ክርስቲያን፤ ብወልድ ውሉዳት ተባሂልና ነዚ ዓቢይ ክብሪ ካብ በቕዓና ድማ ንሕና ኣብ ዘመነ ሓዲስ ዝተፈጥርና ደቂ ሰባት፡ ትንቢት ነቢያት ተፈጺሙ ስለዝረኣና ኣምላኽ ተወሊዱልና፡ ኣምላኽ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ፡ ሞይቱን ተንሢኡን መድኃኒት ኮይኑልና እናበልና ትንቢትን ሓዲሳዊ ፍጻሜን ኣውሃሂድና ከነመስግኖን ከነኽብሮን ንነብር ኣሎና። እግዚአብሔር ዝገበረልና ነገር ኣዝዩ ዘድንቕ እዩ እሞ ምስጋና ይኹኖ።
እምበኣር ነዚ ጾም’ዚ ክንጸውም ከሎና፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝገበረልና ዓቢይ ውዕለት እናሓሰብናን እናመስገንናን፤ ነቲ ዝገደፈልና ኣብነትን ቅዱስ ትእዛዙትን ብምኽባርን ከም ቃሉ ብምንባርን፤ ብምሕረቱን ብጸግኡን ንዝሃበና ሕይወት ብምጽናዕን፡ ኣብታ ዘይትሓልፍ መንግሥቱ ክዝክረናን ካብ ርስቱ ከይፈልየናን ድማ ብምምኅፃን ክኸውን ይግብኦ። ብሓቂ ድማ ኣምላኽ ነቲ ስሌና ክብል ንዝፈጸሞ ተነጊሩ ዘይውዳእ መንክር ግብርታቱ ወትሩ ከነስተንትኖን ክንዛረበሉን ይግባእ። ነዚ ብዝግባእ ምርዳእ ድማ ካብቲ ቅዱስ ኣምላኽ ዝጻረሮ መገዲ ኃጢኣት ርሒቕና ብመገዲ ቅድስና ክንመላለስ ዝገብር እዩ። ኣምላኽ ከምቲ ነቢያት ዝተነበዩሉ ብዘደንቕ ጥበቡ ብተዋሕዶ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ንዓለም ቤዛ ኮይኑ ፍቕሩ ገሊጹ ኣሎ። ካብዚ ንላዕሊ ፍቕሪ ስለዘይልቦ ድማ ብፍቕሩ ምንባር ፍጹም በረኸትን ሕይወትን ዘለዎ ምዃኑ ከነስተውዕሎ ይግባእ። በቲ ፍቕሩ ምጽናዕን ምምልላስን፤ ነቲ ጾይርኩ ሰዓቡኒ ንዝበለና መስቀሉ ምልዓል ድማ ናይቶም መንግሥቱ ዝደልዩ ኣመንቲ ቀንዲ ግደ እዩ።
ስብከት፡ ብርሃን፡ ኖላዊ
እምበኣርከስ ነቢያትን ሓዋርያትን (ብሉያትን ሓዲሳትን) ኣሰማሚዓ እትኸይድ፤ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝንበቡላ ጥራይ ዘይኮነሲ ከይተጨራረሙ ጐሊሖም ዝረኣዩላ አሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ኣብዚ ጾም’ዚ እውን ነዚ ኣብ ላዕሊ ክግለጽ ዝጸንሐ ሓቂ ብዝያዳ ክንርድኦን ክንፈልጦን እትገብረሉ መንፈሳዊ ሥርዓትን ኣገባብን ኣለዋ። ቀሪብና እንተዘይርኢናዮን ምስ ኣቦታትና ብሓንሳብ ኣብ ጸሎትን ማኅሌትን ቅዳሴን ክንሳተፍ እንተዘይክኢልና ካብቲ በረኸት ብኣፍኣ፤ ነቲ ድንቂ ሰማያዊ ሥርዓት ድማ ጓኖት ኮይንና ክንተርፍ ኢና። ስለዚ ኣቦታትና ብመንፈስ ቅዱስ ተቓንዮም ንዝሠርዑልና ድንቂ ሥርዓት ቀሪብና ንፍለጦ። ክንቀርቦ ድማ ሎሚ ንበገስ።
እምበኣርከስ ኣብዚ ጊዜ ጾመ ነቢያት’ውን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ቅድሚ በዓለ ልደት ጐይታ ኣብ ዘለዉ ሠለስተ ሰናብቲ ነናቶም ስያመን፡ ምስቲ ስያመ ዝሳነ ንባብን ትምህርትን ከምኡውን መዝሙርን ኣዳልያ ንምእመናን ትምግብ እያ። በዚ መሠረት ከኣ ካብ ፯/7 ታኅሣስ ወይውን ፲፫/13 ታኅሣሥ ክሳዕ ፳፰/28 ታኅሣስ (ኣብ ዘመነ ዮሐንስ ፳፯/27 ታኅሣስ) ዘሎ ጊዜ ዘመነ ስብከት ይብሃል። ኣብዞም መዓልታት እዚኦም ዝውዕሉ ሠለስተ ሰናብቲ ኮይኖም፡ ነናቶም ስያመ ከኣ ተዋሂብዎም ኣሎ። እቲ ቀዳማይ ሰንበት ስብከት ይብሃል። እቲ ካልኣይ ሰንበት ብርሃን፡ እቲ ሣልሳይ ድማ ኖላዊ ይብሃል።
ስብከት፦ ኣብዚ ቀዳማይ ሰንበት እዚ፡ ኣምላኽ ሰብ ንምዃን ከምዝመጽእ ብሕገ ኦሪትን ብነቢያትን ከምኡውን ብካልኦት መጻሕፍቲ ኣቐዲሙ ከምዝተነግረን ከምዝተሰብከን ዝዝከረሉ ሰሞን እዩ።
ብርሃን፦ ኣብዚ ካልኣይ ሰንበት እዚ፡ ክርስቶስ ኣማናዊ ብርሃን ኮይኑ ናብቲ ብኃጢኣት ዝጸልመተ ዓለም ከምዝመጽእን፤ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ድማ ብርሃን ከምዝርኢ ኣቐዲሙ ዝተተነበየ ትንቢት ዝንገረሉ ሰሞን እዩ።
ኖላዊ፦ ኣብዚ ሣልሳይን ድሮ ልደት ዝርከብ ናይ መወዳእታ ሰንበትን እዚ፡ ክርስቶስ ንመጓሰኡ ክብል ንርእሱ ኣኅሊፉ ዝህብ ለዋህ ጓሳ ኮይኑ ከምዝመጽእ ብነቢያት ዝተነግረ ትንቢት ዝዝከረሉ ሰሞን እዩ።
ዘመነ ስብከት ዝጅምረሉ ዕለት ወይውን ስብከት ዝውዕለሉ ሰንበት ንምፍላጥ በዚ ዚስዕብ ኣገባብ ቀመር ክንጥቀም ከኣ ንኽእል ኢና።
ባሕቲ ታኅሣስ ሠሉስ ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፲፫/13 ታኅሣስ ይኸውን።
ባሕቲ ታኅሣስ ረቡዕ ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፲፪/12 ታኅሣስ ይኸውን።
ባሕቲ ታኅሣስ ኃሙስ ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፲፩/11 ታኅሣስ ይኸውን።
ባሕቲ ታኅሣስ ዓርቢ ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፲/10 ታኅሣስ ይኸውን።
ባሕቲ ታኅሣስ ቀዳም ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፱/9 ታኅሣስ ይኸውን።
ባሕቲ ታኅሣስ ሰንበት ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፰/8 ታኅሣስ ይኸውን።
ባሕቲ ታኅሣስ ሰኑይ ምስ ዚውዕል፡ ስብከት ዕለት ፯/7 ታኅሣስ ይኸውን።
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር አሜን።
Leave a comment


text:
Radio Erena: 13 April 2017
መንግስቲ ኤርትራ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ኤርትራ ከካይዶ ዝጸንሐ ምዕናይ ኣባይቲ፣ ኣብ ሓጋዝ ሓያሎ ኣባይቲ ከምዘዕነወ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣባይቶም ክዓኑ ምዃኑ ዝተሓበሮም ስድራቤታት፣ ባዕሎም ክወጹ ናይ ዓሰርተ መዓልታት መጠንቐቕታ ከምዝተዋህቦም ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ዝበዝሑ እቶም ስድራቤታት ነቲ ናይ ምፍራስ ፖሊሲ ብምቅዋም ካብ ቤቶም ከይወጹ’ዮም ጸኒሖም።
ብ10 ሚያዝያ ሓያሎ መንበሪ ኣባይቲ ብዶዘራት ኣብ ዝዓነወሉ፣ ህዝቢ ሓጋዝ ተቓውሞ ከየለዓዕል መንግስቲ ኣብታ ከተማ ኣባላት ሰራዊት ከምዘዋፈረ’ውን ገሊጾም።
ክዓኑ ምዃኑ ምልክት ዝተገብረሉ ሓያሎ ገዛውቲ’ውን ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ህጻናትን ቆልዑን ዝሓቖፋ ልዕሊ 100 ስድራቤታት ብዘይመጽለሊ ተሪፎም ምህላዎም ኣገንዚቦም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት፣ ዋላ’ውን ኣብቲ ብሕጋዊ መንገዲ ዝተዓደለ መሬት፣ ብዘይፍቓድን ትእዛዝን ተሰሪሑ ብምባል ብደረጃ ሃገር ኣሽሓት መንበሪ ኣባይቲ ኣዕንዩ ከዕኑ እንከሎ፣ ብገንዘብ ድማ 10ታት ሚልዮናት ይበጽሕ።
ኣባይቶም ዝፈረሶም ስድራቤታት ገሊኦም ምስ መቕርቦም ክጽግዑ እንከለዉ፣ እቶም ዝበዝሑ ግና ብዘይ መጽለሊ ተሪፎም ግዳያት ህሉው ኩነታት ክራይ ኣባይቲ ኮይኖም ይርከቡ።
ስእሊ፣ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=================


text:
ኢሳያስ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ’ዶ ወይስ ብዝኾነ ሓይሊ ካብ ስልጣን ምእላይ? (ክልቲኡ ኣይምረጽን ግን ክኣ ሃስያኡ ይፈላለ።)
ብጸጋይ ገብረሂወት ሎንደን።
እዚ ሕቶ’ዚ ኣብ ብዙሓት ኣሻማዊ ኮይኑ ዘሎ ሕቶ ኢዩ። ብፍላይ ድሕሪ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ክኣ ረስኒ ወሲኹ ኣብ ኩሉ ናይ ክትዕ መአንገዲ ቦታታት፣ ፓልቶክ፣ ሰሚናራት፣ ወብሳይታት እንተላይ ፈይስቡክን ትዊተርን ከይተረፈ ከካትዕ ጸኒሑ ኣሎ። እዚ ዋዕላ ንኹሉ ኣንጻርን ደጋፍን ህግደፍ፣ ዋላ ነቶም ኣብ ቲቪ ኤረ ከም ኮላ ተላጊቦም ዝውዕሉን ዝውዕላን ከይተረፈ ካብ ድቃስ ኣበራቢሩ፣ ገሊኡ <ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት” ገሊኡ ድማ <ሓደ ስጉምቲ ንድሕሪት” እቲ ሳልሳይ ክፋል ክኣ ከም ቀደሙ ኣፉ ”ቪቫ ኢሳያስ” ልቡ ድማ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ስግኣት ሓዲርዎ ይርከብ ኣሎ።
ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት
እዞም ነዚ ሓሳባት ዘቕርቡ ዘለዉ ዳርጋ ብምልኦም ደገፍቲ ናይቲ ዝተኻየደ ዋዕላ ኢዮም። ዋዕላ ከም እምነት ክህሉ ኣለዎ ካብ ምባል ጥራይ ዘይኮነ፣ ብንጹር እዚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ኣወንታዊ ኢዩ በሃልቲ ኢዮም። ስለምንታይ ኣወንታዊ?
1. እቲ ንነዊሕ እዋን ኢሂን ምሂን ክብል ዘይክኣለ ኪዳን፣ ሎሚ ተኣኪቡ እሞ ኽኣ ዘይኣባላቱ (Civil Society) ሓዊሱ፣ ተዛማዲ ዕብየት ዘለዎ ዋዕላ ምግባሩ ዝንኣድ ኢዩ።
2. እታ ሓንቲ ተቓውሞ ክንቀሳቕሰላ ዝኽእል ሃገር ኢትዮጵያ’ኳ እንተኾነት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ክሳብ ሕጂ ልኡም ተራ ኢዮም ክጻወቱ ጸኒሖም። ይኹን’ምበር ኣብዚ እዋን’ዚ ብምሉእ ሕልናን ድሌትን ብምንቅስቓሶም ነቲ ድኹም ዝነበረ ተቓውሞ ናህሪ ክውስኸሉ ይኽእል ኢዩ።
3. ዋዕላ ብዙሕ ሓርጎጽጎጽ እኳ እንተነበሮ፣ 53 ኣባላት ዘለዎ ኮሚሽን መሪጹ ንስራሕ ምብቅዑ ምስጋና ዝግብኦ ኢዩ።
4. ዘለና ህጹጽ ጉዳይ ኣብ ግምት ብምእታው፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ንኹሉ ክፋላት ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ጠርኒፉ ከሳትፍ ዝኽእል ሃገራዊ ጉባኤ ምዕዳሙ ጽቡቕ ኣንፈት ዝህብ ኢዩ።
እዚን ከምዚ ዝኣመሰለ ካልእ ደቐቕቲ ነገራትን ኣብ ግምት ኣእትዩ ክኣ እዚ ክፋል እዚ<ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት” ኢልዎ።
ሓደ ስጉምቲ ንድሕሪት
እዞም ነዚ ሓሳባት ዘቕርቡ ዘለዉ ዳርጋ ብምልኦም ኣንጻር እቲ ዝተኻየደ ዋዕላ ኢዮም። ዋዕላ ከም እምነት ክህሉ ከምዘለዎ ክኣ ይሰማምዑ። መዓስን ብኸመይን ብመንን ዝብሉ ሕቶታት ኣምጺኦም ግን ነቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ብንጹር ይኹንኑ።
ስለምንታይ?
1. እዚ ዋዕላ እዚ ምሉእ ምድላው ኣይተገብረሉን። ብሃታሃታ <ንምግባር ዋዕላ” ተባሂሉ ዝተሃንደሰ ኢዩ።
2. ኢትዮጵያ ብድሕሪት ኮይና ትዝውሮ ስለዝኾነ <ኢትዮጵያዊ ፍታሕ እምበር ኤርትራዊ ፍታሕ ኣይኮነን። ኢትዮጵያ ንኤርትራ ናይ ምብታን ጥሙሕ ዘለዋ ሃገር ስለዝኾነት ፍታሕ ናይ ኤርትራ ክትርኢ ትደሊ ሃገር ኣይኮነትን።’’ ብሃልቲ ኢዮም።
3. ሽግርና ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ እምበር ካልእ ኣይኮነን። ስለዚ ሃይማኖታውን ብሄራውን ኣወዳድባ ምስ ዘለወን ውድባት ዋዕላ ምግባር ነቲ ንሳተን ዘቕርብኦ ጸገማት ምቕባል ስለዝኾነ <ንሽግርና የብእሶ እምበር ኣይፈትሖን ኢዩ።”
እዚን ከምዚ ዝኣመሰለ ካልእ ደቀቕቲ ነገራትን ከም በዓል <ንኹሉ ኣሳታፊ ኣይነበረን” ዝብሉ ኣብ ግምት ኣእትዩ ክኣ፣ እዚ ክፋል እዚ ነቲ ዝተኻየደ ዋዕላ <ሓደ ስጉምቲ ንድሕሪት” ወይ ድማ <ዘይሕጋዊ” ኢልዎ።
ቪቫ ኢሳያስ
እዚ ጉጅለ’ዚ ዋላ ሓንቲ ጸገም የብሉን። ቀንዲ መበገሲኡ ክኣ ክቱር ፍቕርን ናፍቖትን ናይ ኢሳያስ ጥራሕ ኢዩ። ስለዚ ኣብዚ እዋን እዚ ኣንጻር ኢሳያስ ምዝራብ ጥራይ ኢዩ ዝጸልእ። ብዛዕባ ኤርትራ ምንም ዘሕሞ ነገር የብሉን። ስለዚ ንምንታይ ንዋዕላ ከምዘይደገፈ ክወሃብ ዝኽእል ፖሎቲካዊ ትንተና የለን። ምኽንያቱ እዚ ክፋል’ዚ ኢሳያስን ኤርትራን ፈላሊኻ ናይ ምፍላጥ ዓቕሚ የብሉን። ብድብድቡ እቶም ንዋዕላ ዝኸዱ ንኢሳያስ ከም ዘይፈትዉ ስለዝፈልጥ ቅድምን ድሕርን ዋዕላ መርገጺኡ ኣይለወጠን። እዚ ጉጅለ’ዚ ምስ ኢሳያስ ብረብሓ ዝተኣሳሰሩ’ውን ኣለውዎ። እዞም ሰባት እዚኣቶም ኣብዚ ዝተኻደ ዋዕላ ሪኢቶ’ኳ እንተለዎም፣ ጊዜ ስለዘይሓገዞም ግን እዚኦም’ውን ሱቕ ናይ ምባል ምርጫ ጥራሕ ኢዩ ዘለዎም። ስለዚ እዚ ጉጅለ’ዚ ብዛዕባ ዋዕላ ሪኢቶ ዘይምህላዉ ኣይኮነን እቲ ዘሻቕል እንታይ ድኣ ዋላ ድሕሪ ሞት ኢሳያስ ብክቱር ናፍቖት ከይሓመና’ሞ ምእባዱ ከይንስእን። ሓንቲ ኣወንታዊት ነገር ግን እዚ ጉጅለ እዚ ኣንጻር ህግደፍ ዝዓለመ ዋዕላ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝተኻየደ ፈሊጡ’ሎ። ከይፈተወ ኽኣ ጸርፊ እንዳ ሓወሰ ብዛዕብኡ ክዛረብ ይውዕል ኣሎ። ስለዚ ከም ልማዱ ኣፉ ቪቫ! ኢሳያስ፣ ልቡ ክኣ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ስግኣት ሓዲርዎ ይርከብ ኣሎ።
ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ እዚ ክልተ ሓሳባት ምምጽኡ፣ ነቲ ሳልሳይ ንጎድኒ ገዲፍካ፣ እወንታዊ’ኳ እንተኾነ፣ ብክልቲኡ ወገን (መታን ንዘረባ ክጥዕመና ደገፍቲ ዋዕላን ጸረ ዋዕላን እሞ ንበሎ) ሓደ ኣብ ግምት ዘይኣተወ ነገር ዘሎ ኮይኑ ይስማዓኒ። እዚ ዋዕላ’ዚ ውጺኢት ናይቲ ንነዊሕ እዋን ዝተኻየደ ሓጎጽጎጽ ኢዩ። ስለዚ ኣብዚ ነዊሕ እዋን ክፍጠር ዝኽእል ምፍጣጥ (Polarisation) ብጣዕሚ ብዙሕ ኢዩ። ነዚ ምፍጣጥ እዚ ኣጉዲልካ ኣብ ዋዕላ በጺሕካ ክትረዳዳእ ክትክእል ክኣ ዓቢ ልቦና ይሓትት። እንታይ ዓይነት ልቦና? ንድሕሪት ተመሊስካ ኣብቶም ከሰማምዑኻ ዘይክእሉ ደቀቕቲ ነገራት ኣብ ክንዲ ምድሃብ፣ ንቕድሚት ጠሚትካ ክትሰማማዕ ምፍታን። ታሪኽ ክትመሃረሉ እምበር ክትግዛኣሉ ፋይዳ ዘለዎ ኣይኮነን። ተሪፈናኻ ዘለዋ ዕድመ ኣብ ግምት ኣእቲኻ፣ ነዚ ህዝቢ’ዚ ወይ ንእሽቶ ወለዶ< እንታይ ጽቡቕ ነገር ሓዲገሉ ክኸይድ ኣለኒ” ምባል። ሳዕቤን ናይዚ ሕጂ ግብርን ስቕታን ተሰካሚኡ ንስኻ ዘይኮንካ ደቅኻ ምዃኖም ምፍላጥ። ኣብ መወዳእታ ኽኣ ህጹጽነት ናይቲ ጉዳይ ፈሊጥካ ካብ ኣሳፊሕካ ሰባት ምውንጃል፣ ክቀላጠፈሉ ዝኽእል መንገዲታት ምህንዳስ።
ደገፍቲ ዋዕላ ኣቕሪቦሞ ዘለዉ ምኽንያታት ወይ ናይቲ ዋዕላ ብልጫታት ክምጎስ ዝግብኦ እመስለኒ። ምኽንያቱ እቲ ንዓሰርተ ዓመታት መመላእታ ዋላ ሓንቲ ክገብር ዘይረኣናዮ ኪዳን፣ ሎሚ ዋዕላ ጌረ እዝን ከምዚን ዝኣመሰለ ውሳኔታትን ክኣ ኣሕሊፈ ኢሉና። ሰሪሑ’ዶ ኣይሰረሐን? ሰሪሑ። ተዛቲዩ ኽኣ። እንታይ ናይ ርሑቕን ቀረባን ውጺኢትከ ኣምጺኡ? እቲ ናይ ርሑቕ ቀስ ኢልና ንርእዮ። እንተ’ቲ ናይ ቀረባ ግን ድሮ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ገዛ ኣትዩስ ተቓውሞ ኣብ እንታይ ደረጃ ከም ዝበጽሐ ንብዙሕ ሰብ ኣመት ክህብ ጀሚሩ ኣሎ። ካልእስ ይትረፍ እቲ <ክላእ እዞም ተቓወምቲ ክኣ” ዝብል ዝነበረ ሰብ ሎሚ ኣብ ገገዝኡ ጊዜ ሂቡ ከዕልለሉ ኪኢሉ’ሎ። ጽባሕ ንግሆ እንተሰሪሑ ኽኣ <ኣንታ’ዞም ተቓወምቲ እምበር ሓይሎም” ከም ዝብል ዘጠራጥር ኣይኮነን። ከሎ ገና ብዝገበሮን ዘይገበሮን ክዝለፍ ግን ኣይግባእን። እቲ ኣውራ ዝገርም እቲ ኩነኔ ቅድሚ ዋዕላ’ውን ምጅማሩ ኢዩ። እቶም ጸረ ዋዕላ መርገጺ ዝወሰዱ፣ እቶም ንነዊሕ እዋን ምስ ኪዳን ኮይኖም ክቃለሱ ዝጸንሑ’ሞ ብዙሕ ናይ ሓባር ታሪኽ ዘለዎም ኢዮም። እዚ ኪዳን ብሓንሳብ ን10 ዓመታት ክጓዓዝ ጸኒሑ፣ ስለምንታይ እዚ ሕጂ ዝብሃል ዘሎ ሽግር ኣብ ጊዚኡ ክእለ ኣይተኻእለን? እንድሕር ድኣ ክእለ ዘይካኣል ነይሩ’ኸ ስለምንታይ ምስ ኪዳን ንኽንድዚ ዝኣክል ዓመታት ምጽናሕ ኣድለየ? ሕጂ ዋዕላ ንግበር ስለዝተባህለ< ኣይፋሉን ኪዳን ጸገማት ኣለዎ” ምባል ካብቶም ኣብ ኪዳን ዘየለዉ ግን ክኣ ስርዓት ህግደፍ ክእለ ሃንቀው ኢሎም ዝጽበዩ ሰባት እንተዝመጽእ ዘሻቕል ኣይምኾነን። ካብ ውሽጢ ኣባላት ኪዳን ኢና ኢሎም ንነዊሕ እዋን ምስኡ ዝጸንሑ ሰባት ምምጽኡ ግን ”እዛ ብርኩታ እምኒ’ላታ” ከይከውን እሰግእ።
ኣብዚ ዝተኻየደ ዋዕላ ወይ ድማ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሓባር ተቓውሞ ሰለስተ ዓበይቲ <ስግኣታት” ኣሎ ኢሎም ዝኣምኑ ባእታታት ኣለዉ። ናይ ብሄር ሕቶ፣ ናይ ሃይማኖት ሕቶን ምትእትታው ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን። ሓደ ካብቲ ጸረ ዋዕላ ዘቕርብዎ ዘለዉ ምኽንያታት ክኣ ኢዩ። ቅድሚ ናብዚ ናትና ጉዳይ ምእታው ብዛዕባ ውልቀ-መለኽትን ንሳቶም ዝቕይስዎ ኣተሓሕዛ ህዝብን (Social Engineering) እስኪ ክዛረብ።
ውልቀ-መለኽቲ (Tyrants) ልክዕ ከምሽሞም ንኹሉ ኣሎ ዝብሃል ፍጡር ክመልክዎ ኢዮም ዝሕልኑ። እንተኺኢሎም ወላ ንብምልእታ ዓለም ኣብ ትሕቲ ስልጣኖምን ምሕረቶምን ኣውዲቖም ብንሳቶም ዘመሓላልፍዎ ትእዛዝ ጥራሕ ክትመሓደር ኢዮም ዝደልዩ። ነዚ ንምትግባር ክኣ ኩሉ ኣሎ ዝብሃል ሃብቲ ሃገር ገቢቶም ብምሓዝ፣ ብንሳቶም ኣብ ስልጣን እንተድኣ ሃልዮም ዝረብሑ ሰባት ንኹሉ ቁልፊ ቦታታት ይሓዝእዎ። ስለዚ ውልቀ-መላኺ ምእላይ ማለት ንኹሎም እቶም ብኡ ዝረብሑ ሰባት ምእላይ ስለዝኸውን፣ ምእንቲ እቲ ረብሓ ከይጠፍእ ኩሎም’ቶም <ብውልቀ-ምልኪ ንረብሕ ኢና” ዝብሉ ሰባት ዝኸፈሉ ከፊሎም ውልቀ-መላኺ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ዋላ ከይተላእኹ ክሰርሑ ይግደዱ። ረብሓ ግን ንኹሉ ሰብ ብማዕረ ክባጻሕ ይከኣል ዲዩ? ብርግጽ ኣይክኣልን። ስለዚ እንታይ ድኣ ክግበር ኣለዎ? ሓደ ኣብ ጎኒ ውልቀ-መላኺ ዘጸግዕ ምኽንያት ምኹስኳስ የድሊ። መራኸቢ ብዙሓንን ናይ ጎደና ኣውረይቲ (03) እምባኣር ኣብዛ ሰዓት እዚኣ’ዮም ዝድለዩ።
ሃገራውነት ተሓዲሱ ይቐርብ። < ሃገረይ! ሃገረይ!” ዝብል መዛሙራትን ደርፍታትን ኣበየ ሃገራውን ሃይማኖታውን በዓላት ይዝመር። እቲ መቃወሚ ምኽንያት ኣለዎ ተባሂሉ ዝጥርጠር ክፋል ናይቲ ሕብረተ-ሰብ (“Potential Enemy”) ብውሽጢ ውሽጢ ይንጸል። ዝርከብ ረብሓ እንተሎ’ውን (ካብ መንግስቲ ዝርከብ ኣገልግሎት) ብስዉር መንገዲ ይሕረም። ዝና ውልቀ-መላኺ፣ ብፍላይ ኣብ ውሽጢ’ቶም ብባህርያውን ታሪኻውን ምኽንያታት ዝቐርብዎ ክፋላት ብዘይ ወላ ሓደ ረብሓ ሰማይ ይዓርግ። ባንዴራን ስእሊ ውልቀ-መላኽን ብሓንሳብ የምበልብሉ። ኣብ ጊዜ ናይ ተዘክሮ ኣጋጣሚታት ከም ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ስም ውልቀ-መላኺ ብተደጋጋሚ ኣብ ዘይቦትኡ ይስኳዕ። ኩሎም እቶም ሃገራዊ ምልክታት ከም ናቱ ተቖጺሮም ብእኡ ጥራይ ይባረኹ። ኣንጻሩ ምዝራብ ወይ’ውን ሪኢቶ ምቕራብ ብቐጥታ ምስቲ ንሱ ዝፈጠሮ ምስልታት ስለ ዝጋጮን። ነዞም ሃገራዊ ምልክታት ከም ምትንካፍ ስለ ዝቑጸርን ኣብ ዓይኒ ደገፍቱ ከም ገበን ይሕሰብ። ስለዚ ዋላ ሃገር ኣብ ምስራሕ እጃም ዘበርከቱ ሰባት ብኽድዓት ክኸስስ ጸገም የብሉን። ኣብ መወዳእታ ሃገር ብሙልኣ ጅግና ሲኢና፣ ንሱ ናይ መጀመርታ ንሱ ናይ መወዳእታ ኮይኑ ሽሙን ሽም ፈጣሪን ኣበየ ቦታ ይልዓል። ኩሉ ናይ ሓበሬታ መዓጹ ይርገጥ። ህዝቢ ብስእነት ሓበሬታ መኣዝኑ የጥፍእ። ኣብ ዝደለዮ እዋን ሓድሽ ናይ ሕልሚ ጸላእቲ (Phantom Enemies) እንዳፈጠረ ሃገር ብሰራዊትን ጠበናጁን ትርበሽ። ዝኾነ ናይ ውደባ መልክዕ ስለ ዘስግኦ ንኹሉ ሃገራውን ኣህጉራውን ማሕበራት በልማማ ይእግድ። ካብኡ ርሒቖም ዘለዉ ህዝቡ’ውን ከይተረፈ ብመንገዲ ሃሱሳቱ ምክፍፋልን ፍርሕን ይዘርእ። እቲ ምኽንያቱ ዘይፍለጥ ሞት ክኣ ከም ተራ ዘረባ ይውሰድ። ቁጽሪ ቤት ማእሰርቲ ብዕጽፍጻፍ ይውስኽ። ህዝቢ ፍታሕ ከምጽእሉ ዝጽበዮም ገለ ምሁራት ከይተረፉ ኣብዚ ናይ ውልቀ-መላኺ ሓሸውየ ጢሒሎም ነቲ ተራ ህዝቢ ኣብ ምድንጋር ይዋፈሩ። ህዝቢ ተስፋ ስኢኑ ምንባር’ዶ ዘይምንባር ኣብ ዝብል ሻቕሎት ጢሒሉ ሃገር ለቒቑ ናብ እግሩ ዝመርሖ ሃጽ ኢሉ ይጠፍእ። ዋላ እተን ንዓመታት ከም ጸላእትኻ ሓሲብካየን ዝጸናሕካ ሃገራት፣ ነብስኻ ከድሕናኻ ተንበርኪኽካ ትልምነን። ሃገር ብኹሉ ናይ ሃገር መዐቀኒታት ባይታ ዘቢጣ ብድኽነትን ሕማምን ትጠፍእ። ኣብዚ ህሞት’ዚ እምባኣር ሃገራዊ ወይ ድማ ንኹሉ ክፋል ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ዝሓወሰ ምንቅስቓስ ክትገብር ኣዚዩ የጸግም። ምትእምማን ኣብ ዝተሓተ ደረጅኡ ስለ ዝወርድ፣ እትገብሮም ርክባት ምስቶም ኣሕሊፎም ኣይህቡንን ኢዮም እትብሎም ሰባት ጥራይ ይኸውን። ሽዑ ከይፈተኻ ጸግዒ ትደሊ። እቲ ናይ መጀመርታ ጸግዕኻ ክኣ ስድራ-ቤትካ ኢዩ። ድሓር ወዲ ዓድኻ፣ ወዲ ቢሄርካ…. ወዲ ሃይማኖትካ…. ከምኡ እንዳበለ ከይፈተኻ ኣብ ዲቕ ዝበለ ጽልኢ ኣቲኻ፣ ኣይኮነን’ዶ ምስ ወዲ ሃገርካ ምስ ሓውካ ወዲ ኣዴኻ ‘ውን ክትቃለስ የጸግም።
ቅድሚ ናብቲ ቀንዲ ኣብ ላዕሊ ዘመንጎኽዎ ዛዕባ ምምላሰይ ሓንቲ ናይ ቀረባ ኣብነት ክጠቅስ። እዚ ሕጂ ኣብ ሶማል ንሪኦ ዘለና ሽግር ጠንቁ ኣብ ጊዜ ዲክታቶር ዚያድ ባረ ኢዩ ጀሚሩ። ስለዚ’ዮም ክኣ ሶማላውያን < ዚያድ ባረ ንሶማል ብቐትሪ ሃኒጽዋ ብለይቲ ክኣ ኣፍሪስዋ።” ዝብል ዘረባ ዘለዎም። ሓደ ካብቲ ዚያድ ባረ ዝፈጸሞ እኩይ ግብሪ እዚ ዝስዕብ ኢዩ:: ቀቅድሚ ንሶማል ምግዳፉ ዝነበረ ናይ መወዳእታ ዓመት ንሓደ ፓይሎት ካብ መቓድሾ ተንሲኡ ንሓንቲ ካብ መቓድሾ ወጻኢ እትርከብ ዓዲ ብቦምባ ክድብድባ ይእዝዞ። ፓይሎት ብመሰረት ትእዛዝ ዚያድ ባረ ደብዲቡ ንመቓድሾ ይምለስ። በቲ ደብዳብ ዝተሃሰየ ህዝቢ እንዳኣልቀሰ ከሎ፣ ወረታት መጺኦም < እዚ ዝደብደበ እኮ ወዲ ቀቢላ እከለ ኢዩ። ዚያድ ባረ ክኣ ብህጹጽ ጸዊዑ ኣሲርዎ’ሎ” ኢሎሞ። ድሕሪ’ዚ ኹሉ ህልቂትን ተራእዩ ዘይፈልጥ ስደትን ሶማላውያን፣ ክሳብ ሕጂ እቲ ዝደብደበ ሰብ ኣሽንኳይዶ ቀቢሉኡስ መን ምዃኑ’ውን ኣይተፈልጠን። ስለዚ እቲ ዕላማ ከመይ ጌርካ ነቲ ህዝቢ ትብትኖ ኢዩ ነይሩ። ሰሪሑ ክኣ። ካብ ሽዑ ኣትሒዙ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ እንሆ ህዝቢ ሶማል ናይ ዕርቂ መንፈስ ዘለዎም መራሕቲ ክረክብ ኣይክኣለን። እምባኣር ውልቀ-መለኽቲ ኣሽንኳይዶ ናይ ሃይማኖትን ብሄርን ፍልልይ ዘለዎ ህዝቢ ረኺቦም፣ ነታ ሓንቲ ሃይማኖትን ሓንቲ ብሄርን ዘለዋ ሶማልያ’ኳ ኣይነሓፍዋን። ኣብቲ ዝተሓተ፣ በልዩ ዓለም ዝገደፎ ቀቢላ ወሪዶም ንሶማልያ ድሮ ን20 ዓመታት በቲኖማ እንሀለዉ።
እምባእርከስ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ጠባያት ውልቀ-መለኽቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ተፈጺሙን ይፍጸም ኣሎን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ህሞት ኢየን እምባኣር ኩለን ናይ ተቓውሞ ውድባት ነቒለን ወይ ተበራቢረን። ስለዚ ካብዚ ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ ሳዕቤናት ውልቀ-መላኺ ክወጻ ባህርያዊ ኣይኮነን። ንሱ ስለዝኾነ’ዩ ክኣ ናይ ኤርትራ ውድባት ብሓንሳብ ንኽሰርሓ ብዙሕ ጸገም ዘጋጥመን ዘሎ። ኣብዚ ናይ ሕጂ ዋዕላ ንኽብጻሕ ነዊሕ ጊዜ ዝወሰደለን ድማ ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን።
ኣብቲ ኣብ ላዕሊ ዝገደፍክዎ ዛዕባ ክምለስ። ሎሚ ድሕሪ ዋዕላ እቲ ንነዊሕ እዋን ኣብ ልብና ዓቚርናዮ ዝጸናሕና ስክፍታታት ክወጽእ ጀሚሩ ኣሎ። ብመጀመርታ ክምስገኑ ዝግብኦም እቶም ነዚ ስክፍታ’ዚ ኣብ ቃልዕ ኣውጺኦም ከም ንካትዓሉ ዝገብሩና ዘለዉ ወነንቲ ናይ ሓበሬታ ማዕከናት ኢዮም። ንሳቶም እንተዘየልዕልዎ፣ ዋዕላ፣ ከም ኩሉ ኣኼባታት ናይ ተቓውሞ በኒኑ ምጠፍአ’ሞ ሕማምና ብዘይ ፈውሲ ንዓመታት ምቐጸለ።
ኣብ መንጎ ደገፍቲ ዋዕላን ጸረ ዋዕላን ሰለስተ ፈላለይቲ ስግኣታት ኣለዋ። ጸረ ዋዕላ ከም ቀንዲ ንዋዕላ ዘይ መደገፊ ምኽንያት ዘቕርብወን ክኣ እዚአን ኢየን። ሕቶ ቢሄር፣ ሕቶ ሃይማኖት፣ ምትእትታው ኢትዮጵያ፣-
2ይን ናይ መወዳእታን ክፋል ይቕጽል……….
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1532


text:
ኣብ ፍዚክስ ክልተ ዓይነት ምንቅስቃ እዩ ዘሎ፡ ዘይቅየር ከምኡ ፍጥነቱ ዝቀያየር ምንቅስቃስ፦ ዘይቅየር ቅልጣፈ ማለት ፍጥነት ብዘይምቅያር ኣብ ሓደ ግዜ ዝብጻሕ ወይ ዝኽየድ ርሕቀት እዩ(Eng. uniform motion )። ዝቀያየር ድማ በንጻሩ ፍጥፍነት እናወሰኽካ ዝብጻሕ ርሕቀት እዩ። ነዚ ክንርድኦ ዝሕጉዝና መረዳእታታት ኣብ መዓልታዊ ሂወትና ብዙሓት እዩም። ንኣብነት ሓደ ተንቀሳቃሲ መሳልል ( ናይ ምድሪ ሊፍት) ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ ግዜ ዘለዎ ፍጥነት ብዘይ ምውሳኽ ወይ ምንካይ ወትሩ ብሓደ ፍጥነት እዩ ዝንቀሳቀስ፡ እዚ ኣብነት ናይቲ ዘይቀያየር ቅልጣፈ ዝተሰምየ ዓይነት ምንቅስቃስ እዩ። እቲ ካልኣይ ኣብነት፡ ነቲ ዝቀያየር ፍጥነት ዘለዎ ዓይነት ምንቅስቃስ ድማ መኪና እያ። መኪና ኣብ ትጎዓዘሉ መብዛሕቲኡ ግዜ ፍጥነት እና ወሰኽካ ከምኡውን እና ቀነስካ ምናልባት ውን ኣብ ሰማፌሮ ደው እናበልካ እያ ትጎዓዝ፡ እዚ ኣብነት ናይ ዝቀያየር ፍጥነት እዩ።
ፎርሙላ (Formula) ናይቲ ዘይቅየር ቅልጣፌ(Eng. uniform motion ) ነዚ ዝስዕብ ይመስል///
እቲ ፎርሙላ ከም ዝብሎ፡ ኣብ ምውሳኽ ወይ ምንካይ ፍጥነት ዘይብሉ ምንቅስቃስ፡ ኩሉ ግዜ ቅልጣፌን ግዜን ኣራቢሕና ንርሕቀት ንረኽቦ! ርሕቀት፡ ንግዜ ወይ ንቅልጣፌ ብምቃል ድማ ንቅልጣፌን ግዜን ንረኽቦም፦ ንዝሓሸ መረድኢ ነዚ ዝስዕብ ኣብነት ተኸተሉ///
1ይ ኣብነት፦ ፍጥነት ሓንቲ መኪና ማለት v=140 ኪ.ሜ ኣብ ሰዓት እዩ(kilometer per/hour) ግዜ ወይ t= 2 ሰዓት እዩ (2hours)። እቲ ሕቶ ርሕቀት ወይ (d=distance) ርኸብ እዩ።
ተዋሂቦምና ዘለዉ ኣሃዛት ናይ ቅልጣፌን ግዜን ኣብቲ ፎርምላ ብምእታው እምበኣር ሕቶና ንመልስ!
d=140km/h x 2 h ! (h) ማለት ሰዓት ይጣፋእ ድሕሪዚ ኣራቢሕና መልስና ንረክብ!
(ርሕቀት)d=280 (km) ኪ.ሜ
2ይ ኣብነት፦ ሓንቲ ትረይን ኣብ 20 ሰከንድ 500 ሜትሮ ትጎዓዝ ቅልጣፌ ናይታ ትረይን ርኸብ!
እቲ ፎርሙላ ነዚ ዝስዕብ ይመስል ///
እቲ ፎርሙላ ከም ዝብሎ እመብኣር፡ ርሕቀት ንግዜ ብምቃል ቅልጣፌ ንረክብ እዩ። ነቶም ዝተዋህቡና ኣሃዛት ኣብቲ ፎርሙላ ብምእታው እምብኣር መልስና ክንረክብ ንኽእል፦
V=500m ፥20s ተመቂሉ ድማ 25ሜትሮ ንሰከንድ ይተርፍ
መልስና ቅልጣፌ( V )= 25m/s (ሜትሮ ዝተመቅሎ ንሰከንድ) ይኸውን እምበኣር፡፦
ካብ ሜትሮ ናብ ኪሎሜተር ከምኡውን ካብ ሰዓት ናብ ደቓይቕ ወይ በንጻሩ ንምቅያር ነዚ ዝስዕብ ምፍላጥ የድሊ።
ስለዚ እምኣር ንሓደ ሜትሮ ኣብ ሰከንድ ናብ ኪሎሜተር ንሰዓት ንምቅያር ምስ 3,6 ከነራብሕ ኣለና፡ ካብ ኪሎሜተር ናብ ሜትሮ ድማ በንጻሩ ን 3,6 ንመቅል፡፦