text:
ቅድሚ ሎሚ ጠንቂ ሞት ኣደታት ንምፍላጥ ዝካየድ ዝነበረ መፅናዕቲ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ግምታዊ መፅናዕቲ እዩ ነይሩ። ዶክተር ሓጐስ ኣብ ባይታ መሰረት ዝገበረ መፅናዕቲ እዮም ኣካይዶም፤ እዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ፈላማይ ሜላ መፅናዕቲ ኰይኑ ተወሲዱ'ሎ።
ነቲ መፅናዕቲ ንምክያድ ኣብ ትግራይ ሃንደበት ኣብ ዝተሓረያ 6 ወረዳታት እዩ ተኻይዱ፤ 19 ሽሕ ወላዳት ኣደታት ድማ ኣብቲ መፅናዕቲ ተኻቲተን።
ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ መፅናዕቲ 64 ሚእታዊት ሞት ኣደታት ኣብ እዋን ወሊድ ከምዘጓንፍን ካብዚ ድማ እቲ 34 ሚእታዊት ኣብ እዋን ሕርሲ ልዕሊ ዓቐን ብዝፈስስ ደም ከምዘጋጥምን ተረጋጊፁ እዩ።
ሞት ኣደታት ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ኣፈላላይ ከምዘለዎ እቲ መፅናዕቲ ይነግር። ኣብ ሓደ ወረዳ ካብ 100 ሽሕ ኣደታት 37 እንትሞታ ኣብ ካልእ ወረዳ ኸዓ ካብ 100 ሽሕ 482 ኣደታት ኣብ እዋን ሕርሲ ህይወተን ከምዝስእና ዶክተር ሓጐስ ዘካየድዎ መፅናዕቲ የረድእ። እዚ ድማ ሕፅረት ክኢላታት ጥዕናን ጉድለት መሰረተ ልምዓትን ዘስዐቦ ፀገም ምዃኑ በሪሁ'ሎ።
ካልኦት ካብ ሕክምና ወፃኢ ንሞት ኣደታት ጠንቂ ዝዀኑ ዘለዉ ፀገማት እውን ኣብቲ መፅናዕቲ ተነፂሮም ኣለዉ። ኣብ ልምዓት ጉጅለ ተወዲበን ኣብ ምትሕግጋዝ ዘለዋ ኣደታት ካብተን ዘይተወደባ ብሰለስተ ዕፅፊ ሞት ከምዝንክይ እተን ተጠቀምቲ እቲ ውዳበ ዘይኰና ድማ ዝያዳ ከምዝህሰያ እቲ መፅናዕቲ ይገልፅ።
ኣብ እዋን ጥንሲ፣ሕርስን ወሊድን በዓል ቤታ ኣብ ጐና ኰይኑ እንተዘይሓጊዙዋ ኣብዚ እውን ብተመሳሳሊ ሞት ብሰለስተ ኢድ ይንክይ። ከም ዓሶ፣ ዓባይ ሰዓል፣ ኤች ኣይቪን ሕማም ልቢን ዝኣመሰሉ ሕዱር ሕማም ዝነበረን ኣደታት 6 ዕፅፊ ሞት ከምዘጓንፈን ብመፅናዕቲ ተረጋጊፁ'ሎ።
እቲ ዶክተር ሓጐስ ጎደፋይ ኣካይዶምዎ ዘለዉ መፅናዕቲ ካብ ቋንቋ እንግሊዝ ናብ ትግርኛ ይትርጐም ምህላዉን ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ህዝቢ ከምዝዝርጋሕን ድማ ሓቢሮም’ለው።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ2015 ዓ.ም ብመሰረት ዘካየዶ ግምታዊ መፅናዕቲ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 100 ሽሕ ወላዳት ኣደታት 353 ህይወተን ይስእና።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
‘ኣብ’ቲ ሓድሽ ሕጊ ዝተዘርዘሩ ገበናት ዝፈጸሙ ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታትትን ብሕጊ ንከይሕተቱን ናብ’ቲ ሕብረተ-ሰብ ተመሊሶም ግቡኦም ንክፍጽሙን ዕድል ክዋሃቦም’ዩ'።
ብዘይካ’ዚ ብምኽንያት ዝነበሮም ፖለቲካዊ ተሳትፎ ብገበን ክንሕተት ኢና ኢሎም ሰጊኦም ኣብ ወጻኢ ተሰዲዶም ንክነብሩ ዝተገደዱ ኢትዮጵያዊያን ብምሕረት ናብ ዓዶም ንክምለሱ ባይታ ኣጣጢሑሎም ኣሎ እቲ ሕጊ።
እቲ ፓርላማ ኢትዮጵያ ሎሚ ዘሕለፎ ውሳነ፣ ኣብ ሙግት ቤት ፍርዲ ዘለው፣ ተበይንዎም ዝተኣሰሩ ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታትን ብሙልኦም ምሕረት ንክዋሃቦም ዘኽእል’ዩ።
ኣካቢ ኮሚቴ ሕግን ፍትሒን’ቲ ቤት ምኽሪ ኣቶ ጴጥሮስ ወልደሰንበት ‘ኣብ መስርሕ ምጽራይ ዘለው፣ ዝተኸሰሱ፣ ተበይንዎም ዝተኣሰሩ፣ ገና ዘይተታሓዙ ውልቀ-ሰባትን ግጅለታትን፣ ዝሓለፈ ገበኖምን ጥፍኣቶምን ብወገን መንግስቲ ፈጺሙ ከምዘይተፈጸመ ዝራኣየሉ ኣገባብ’ዩ’ ኢሎም።
እንተኾነ ድሕሪ 30 ግንቦት 2010 ንዝፍጸም በደላትን ገበናትን ምሕረት ንምርካብ ሓጋዚ ኣይኾንን’ዩ እቲ ናይ ሎሚ ሕጊ። ብዘይካ’ዚ ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታትን በዚ ሕጊ’ዚ ተረባሕቲ ክኾኑ እንተደልዮም ኣብ’ዘን ዝቕጽላ 6 ኣዋርሕ ግብረ-መልሲ ክህቡሉ ከምዝግባእ ተጠቒሱ ኣሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ክልተ ቦታታት ብዝተገብረ መጥቃዕቲ፡ ልዕሊ 23 ወተሃደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝሞቱን፡ ብዙሓት ከምዝቖሰሉን እቶም ምንጭታት ንቪኦኤ ሓቢሮም ኣለዉ።
ነበርትን ሰበ-ስልጣንን ከምዝሓበርዎ እንተኾይኑ፡ ተጋደልቲ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ክልተ-ቦታታት ማለት ኣብ ጊዳሚን በጊን ዝተባህላ ኣብ ዞባ ቀለም ወለጋ ዝርከባ ወረዳታት`ዮም መጥቃዕቲ ፈጺሞም።
ንድሕነቱ ክብል ሽሙ ክገልጽ ዘይደለየ ሓደ በዓል-ስልጣን ምምሕዳር ገዳሚ ከምዝሓበሮ፡ ዕጡቓት ኦሮሞ መጀመርያ ኣብ ገዳሚ ንእትርከብ ማርካ ትብሃል ዓዲ ዘጥቅዑ ክኾኑ ኸለዉ፡ ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ኣብ በጊ ወረዳ፡ ኣብ መንጎ ባምቢስን ዳቡስን ዝርከብ ቦታ ከምዘጥቅዑ ይገልጽ።
ኣብ ክልቲኡ መጥቃዕትታት ልዕሊ 23 ወተሃደራት መንግስቲ ሞይቶም፡ ብዙሓት ካልኦት ቆሲሎም ይብሉ ነበርትን ሰበ-ስልጣንን። “መጀመርያ ብክልተ ኦራል ዝዓይነተን መካይን ተጻዒኖም ክኸዱ ኸለዉ፡ ብቦምባ ተሃሪመን፡ ሓንቲ ተገልቢጣ ብዙሓት ሞይቶም፡ ካልአይቲ ጎማኣ ተሃሪማ ኣምሊጣ፡ እዚ ሰንበት ዝተፈጸመ`ዩ”
ካልእ ንድሕነቱ ክብል ሽሙ ክገልጽ ዘይደለየ በዓል-ስልጣን መንግስቲ፡ ብዛዕባ`ቲ ኩነታት ከገልጺ ከሎ፡ “ኣብ ወረዳ ጊዳሚ፡ ቀበሌ ሶምቦ ኣራራ፡ መርጫ ኣብ ዝተባህለ ስፍራ፡ ሰራዊት ግንባር ናጽነት ኦሮሞን ወተሃደራት ወያነን ውግእ ገጢሞም ኔሮም። ወተሃደራት ወያነ ካብ ጊዳሚ ናብ ቤጊ እናኸዱ ኸለዉ፡ መርጫ ኣብ ዝብሃል ቦታ ሓንቲ መኪናኦም ምሉእ ብምሉእ ተሃሪማ፡ ድሕሪኡ ካልአይቲ`ውን ምስ መጸት ኣብ ልዕሊኣ`ውን ስጉምቲ ተወሲዱ -ብዙሓት ተጎዲኦምን ሞይቶምን” ይብል።
ብኻልእ ወገን፡ ወተሃደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ትማሊ ሰኑይ ሰራዊት ጽዒና ትሓልፍ ንዝነበረት መኪና ይርእዩ ንዝነበሩ ሓደ ወድን ሓንቲ ጓልን ተኩሶም ከምዝቐተልዎም፡ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም ኣለዉ።


text:
ሰልፊ ኤኤንሲ ምስ ፕረዚደንት ጃኮብ ዙማ "ውፅኢታዊ" ዝበሎ ዝርርብ ከምዝገበረ ተገሊፁ
ንደቡብ ኣፍሪካ ዝመርሕ ዘሎ ሰልፊ ኤኤንሲ ንመፃኢ ዕድል ፕረዚደንት ጃኮብ ዙማ ከካይዶ ሓሲቡ ዝነበረ ኣኼባ ኣናዊሑ።
እቲ ሰልፊ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ምስቶም ፕረዚደንት "ውፅኢታውን ሃናፅን ዘተ" ከምዝተኻየደ ኣፍሊጡ።
ዙማ ብሰንኪ ብልሽውና ካብ ስልጣኖም ንኽወርዱ ብኣባላት ሰልፎም ከይተረፈ ዝበፅሖም ፀቕጢ ሓይሉ'ሎ።
ትማሊ ሰሉስ'ውን ዙማ ንፅባሕ ሓሙስ ክገብርዎ ዝተሓሰበ ህዝባዊ መደረ ምስራዙ ፓርላማ እታ ሃገር ዕላዊ ገይሩ'ዩ።
ደቡብ ኣፍሪካዊ መርበብ ሓበሬታ 'ታይምስ' ስሙ ንዘይገተገለፀ ፍልፍል ፀሪሑ ከምዝፀብፀቦ ኣብ መሰረታዊ ነገራት ምርድዳእ እንተተገይሩ ዙማ ካብ ስልጣን ድልው ኮይኖም ኣለው።
ን17ን 18ን ለካቲት ኣኼባ ከካይድ ተሓሲቡ ዝነበረ ሃገራዊ ላዕለዋይ ኮሚቴ (NEC) ብዘይገለ ስምምዕ ነቶም ፕረዚደንት ካብ ስልጣን ናይ ምውራድ ዓቕሚ ኣለዎ።
ወዲ 75 ዓመት ዙማ ንምኽትሎም ወዲ 65 ራማፎሳ መሪሕነት ሰልፊ ኤኤንሲ ኣረኪቦም እዮም። ሕዚ ድማ ስልጣን ፕረዚደንትነቶም ክቕበልዎም ትፅቢት ኣሎ።
ካብቲ ኣኼባ እንታይ ትፅቢት ይግበር ነይሩ?
ሰልፊ ኤኤንሲ ኣብ መፃኢ ዕድል ዙማ ንምውሳን ንረቡዕ ኣኼባ ከካይድ መደብ ሒዙ ነይሩ።
ኣባላት እቲ ሰልወፊ ነቶም ፕረዚደንት ዘለዎም ደገፍ እንተድኣ ኣቋሪፆም፡ ዙማ ዝቃወሙሉ ዓቕሚ ኣይክህልዎምን።
ብሰንበት ምስቶም ፕረዚደንት ተራኺቦም ዝዘተዩ ላዕለዎት መሪሕነት ኤኤንሲ ንዙማ ከእምንዎም ከምዘይከኣሉ ይዝረብ።
ገለ ፀብፃባት ከምዝብልዎ እንተኾይኑ፡ ዙማ ንሶምን ቤተሰቦምን ካብ ክሲ ነፃ ንክኾኑ ኣብቲ ኣኼባ ሕቶ ኣቕሪቦም ነይሮም።
ከስምዕዎ ዝተሓሰበ ህዝባዊ መደረ ንምንታይ ተሰሪዙ?
ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ስልጣን ዘሎ ፕረዚደንት ናብ ህዝቡ ቀሪቡ ዘረባ ከስምዕ ዝተለመደ ዓመታተዊ ተግባር እዩ።
ኣፈኛ ሓፈሻዊ ጉባኤ እታ ሃገር፡ እቲ ንሓሙስ ዝተሓሰበ ህዝባዊ መደረ ዝተሰረዘ ክፍጠር ንዝኽእል ዘይምርግጋእ ብምስጋእ ከምዝኾነ ኣፍሊጡ።
ካብ ቤት ፅሕፈት ፕረዚደንት ጃኮብ ዙማ ዝተውሃበ መግለፂ ድማ እቶም ፕረዚደንት ንኽናዋሕ ከምዝሓተቱ ይሕብር።
ኣብ ልዕሊ ዙማ ካብ ዝቐርቡ ክስታት
2005፡ ብ1999 ብሚልዮን ዶላራት ኣብ ዝግመት ስምምዕ ዕደጋ ኣፅዋር ዝተፈፀመ ብልሽውና - ኣብ 2009 ናብ ስልጣን ቅድሚ ምምፅኦም ክስታት ውድቂ ኮይኖም
2016፡ ምስቲ ስምምዕ ብዝተትሓሓዘ ብ18 መዝገባት ክኽሰሱ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ
2016፡ ገንዘብ መንግስቲ ተጠቒሞም ገዝኦም ምሕዳስ - ደሓር ድማ ነቲ ገንዘብ ክመልሱ ተገይሩ
2017፡ ብህንዳውያን ስድራ ምስ ዝውነን ኩባንያ ብዝነበሮመረ ርክብ ተረቢሖም እዮም ዝብል ክሲ፤ ንሶምን ኩባንያ 'ጉፕታ ፋሚሊ' ዘይተቐበልዎ


text:
ቤት ማእሰርቲ ዳህላክ ካብ ዝወሓጠቶም ሓደ እቲ መንእሰይ ሙሴ እዩ (ካብ ዕሱር ነበር ዝተልኣኽት)
ኣነው’ን ከምቲ ንኹሎም መንእሰያት ኢርትራ ዝበጽሖም ሕማቕ ዕድል ስለዝበጽሓኒ፡ ኣብቲ ምድራዊ ገሃነም-እሳት ክበሓል ዝከኣል ደሴት-ዳህላኽ ተኣሲረ ነይረ። ኣብ 2003 ወርሒ መጋቢት ከኣ ነቲ ዘሕዝንን ዘብክን ዕድል ዝበጽሖ ሙሴ ዝተባህለ መንእሰይ ረኺበዮ። ዝተራኽብናሉ ኣብቲ ውጽኣት ዝሓመሙ እሱራት ዝእሰሩሉ ፍሉይ ቤት ማእሰርቲ እዮ። ሙሴ ብዕድመ ኣዚዩ ዘይደልደለ ንእሽቶይ ስለዝነበረ፡ ነቲ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ዳህላክ ዘሎ ኣሰቃቒ ናብራ ክጻወሮ ብዘይምኽኣሉ፡ ብቀጻሊ’ዩ ዝሓምም ነይሩ። ብሕክምና ዝረድኦ ግን ኣይረኽበን። በዚ ክኣ ጥዕንኡ እናጐደለን ስቓዩ እናበርትዐን ክኽይድ ግድነት ኮይኑ።
ካብ ዕላሉ ከም ዝሰማዕኩዎ፡ ሙሴ ኣብ ኣዋሳ ዝተባህለ ከተማ ኣብ ኢትዮጵያ እዩ ተወሊዱን ዓብዩን። ገና ተማሃራይ ከሎ ከኣ’ዩ ምስ ስድራቤቱ ናብ ኤርትራ ዝመጸ። ኣብ ኤርትራ ምስመጸ ድማ ከም ኩሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግቡኡ ክፍጽም፡ ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ወሪዱ። ካብኡ ዝድለ ኲሉ ከኣ ፈጺሙ እዩ። ብድሕሪዚ ኲሉ መንዕሰይ ኤርትራ ነቲ ባርባራዊ መንግስቲ ኤርትራ ጠንጢኑ ንስደት ከምርሕ ምስጀመረ፡ ሙሴ’ውን ንሱዳን ኣቢሉ ክስደድ ተገደደ። ዕድል ስለዝኽፍእ ግን፡ ኣብ ከባቢ ተሰነይ ምስ በጽሓ ተታሒዙ ተዳጐነ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተሰነይ ብዙሕ ከምዝተቐጥቀጠን ከምዝተሳቐዬን እዩ ዝዛረብ። ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ድማ ናብ ከባቢ ባረንቱ ኣብ ዝርከብ ካልእ ቤት ማእሰርቲ ሓሊፍ። ጸኒሑ ድማ ናብ ኣስመራ ትራክ-C ይእሰር። ብድሕሪ’ዚ ከኣ ናብ ባጽዕ ወሲዶም ንኽልተ ወርሒ ኣብ ኮንቴነር ተዓጽዩ ስቓዩ ከምዝተቀበለ ከዘንቱ ከሎ፡ እቲ ኲሉ ስቓይ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ከመይ ኣቢሉ ከምዝኽኣሎ’ዩ ዝድንጽወካ።
እቲ ኲሉ ቤት ማእሰርታት ክኣ ከይተቐጥቐጥካን ከይተሳቐኻን ዝሕለፍ ብዘይምንባሩ፡ ሙሴ ባዕሉ ከዘንትዎ ክትሰምዕ ከሎኻ ንብኽያት ዝዕድም ታሪኽ ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ።
ሙሴ ከምቲ ዝበልኩዎ ኣብ ርእሲ ዕድሚኡ ንእሽቶ ምዃኑ፡ ዕላሉው’ን ልቢ ዝምስጥ ስለዝዀነ፡ እቶም ካብ ልሳኑ ዘውጽኦም ላዛ ዘለዎም ቃላት ሰሚዕካ ዝምነው ኣይኰኑን። እቲ ትግርኛ ዘይመለኽ ጽይፍ ዝበለ ኣደማምጽኡ እንተኾነ መቐረቱ ካልእ ነገር እዩ። ካብቶም ኣብ ዳህላክ ዝነበርና 900 ንኽውን እሱራት እቲ ብዕድመ ዝነኣሰ ሙሴ’ዩ ክበሃል ይከኣል። ነቲ ገና ካብ ዕድመ ቁልዕነት ዘይወጸን ተጻዊቱ ዘይጸገበን ህጻን ከምቲ ጌሮም ከሳቕዩ ምስረኣኻ፡ ሽዕኡ ኢኻ ኣብ ኤርትራ ሽፍታ እምበር መንግስቲ ከምዘየሎ ትርዳዕ።
ሙሴ ብሰብ ዝፍቶ ባህርያት ስለዝነበሮ፡ ምስኡ ከዕልልን ምስኡ ክጻወትን ዘይደሊ ሰብ ኣይነበረን። ሙሴ መልክዑ ቀይሕ፡ ጸጉሪ ርእሱ ለማሽ እኳ እንተነበረ፡ እቲ ካብ ተሰነይ ጀሚሩ ብባረንቱን ኣስመራን ባጽዕን ሓሊፉ ዳህላክ ዝበጽሔ ናይ ቤት-ማእሰርቲ ስቓይ ኣዚዩ ሃሲዩዎ እዩ። ምስዚ ኩሉ’ዚ ግን ከም ሙሴ ጌሩ ብሰብ ዝተፈትወን ዝተሓብሓበን ሰብ የለን እንተተባህለ ሓሶት ኣይኮነን። እዚ ኲሉ ኮይኑ ግን ሕማሙ እናኽፍእ ስቓይን ቃንዛንው’ን ከምኡ እናበርትዖ ስለዝኽደ፡ ናይ ስነ-ኣእምሮ ጭንቀት ክገብረሉ ጀሚሩ። ሓኪምን መድሓኒትን ከኣ ኣብ ዳህላክ ዝርከቡ ኣይኮኑን። ተወሳኺ’ውን ጥሜትን ዕርቃንን ኣሎ። ትዃንን ቁማልን ቁንጭን ክኣ መናብርትኻ እዮም። እዚ ኹሉ’ዚ ተደማሚሩ ከኣ’ዩ ንሙሴ ኣብ ከቢድ ናይ ስነ-ኣእምሮ ጭንቀት ዘብጽሖ። ኣብ ኣብያት ማእስርቲ ኤርትራ ዘሎ ስቓይ ኣሽምባይዶ ሙሴ ዘይደረቕ ቆልዓ፡ ንሕና ኢና ዝብሉ ኣሰብኡት’ውን ዝኽእሉዎ ኣይኮኑን።
ብድሕሪ’ዚ ኣነ ካብ ዳህላክ ወጺኤ ነዊሕ ምስገበርኩ፡ መተኣስርትና ዝነበሩ’ሞ ዝወጹ ረኺበ ብዛዕባ’ቶም ኣብኡ ዝገደፍናዮም ከነዕልል ኰለና፡ እቲ ለይለይ ዝብል ፍቱው ዝነበረ ሙሴ ብወርሒ ነሓሰ 2003 ከምዝሞተን፡ ኣብኡ ኣውራ ጐደና ዝተባህለ ቦታ ከምተቐበረን ነጊሮምኒ። ኣብቲ ግዱድ ስራሕ ወደብ፡ መራኽብ ከነራግፍ ንኽደሉ መንገዲ ስለዝተቐብረ ኽኣ፡ ኩሉ ጊዜ ናብ ስራሕ ክማላለሱ ከለው፡ ኣማዕድዮም እንዳርኣይዎ ይሳቐዩን ይሽቑረሩን ከምዝነበሩ ይዛረቡ። ከምኡው’ን እቶም ሓለፍቲ ቤት-ማእሰርቲ ዝበሃሉ ብዕሊ ኣኼባ ጸዊዖም፡ “ሙሴ ሞይቱ ኢሉ ክዛረብ ዝተረኽበ ወይልኡ” ብምባል ነቲ ህዝቢ ከምዘፈራርህዎ ሓቢሮምኒ። ተሓቢእካ ዝሕባእ ነገር ግን የለን። ብገዛእ ሕልንኦም ስለዝሳቐዩ እቲ ተግባሮም ዝሕባእ ስለዝመስሎም እዩ። ደቂሶም ክሓድሩ ከምዘይክእሉን ዝሕብኡሉ ጉድጓድ ከምዘይብሎምን ግን ካብ ሕጂ ጀሚሮም ክፈልጡ ኣለዎም። ናይዚ ኲሉ ሕጂ ዝፍጽምዎ ዘለው ግፍዒ ጽባሕ ህዝቢ ኤርትራ ክጸባጸቦም ከም ዝዀነ ጽቡቕ ጌሩ ክርድኦም ኣለዎ። እቲ ሕጂ ከም ጸወታ ዘፍስስዎ ዘለው ደም ዕሸላት ቈልዑት ጽባሕ ክሕተቱሉ ምዃኖምሲ ይረድኣዮም ደኣ።
እዚ ብዛዕባ ሓደ ሙሴ ኢና ንዛረብ ዘሎና። ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ኣረሜናዊ ግፍዒ መርኣዪ ክኽውን ደኣ’የ ንሙሴ ጠቒሰ ክጽሕፍ ዝደለኹ እምበር፡ ኤርትራስ ናይ ብዙሓት ጸወታኦም ዘይጸገቡ መንእሰያት መቓብር እያ ተለዊጣ ዘላ። እዚ ግፍዒ’ዚ ክሳብ መዓስ ከምዝቕጽል ግን እንድዒ።
ሙሴን ከም ሙሴን ዝኣመሰሉ መንእስያት ኲሎም ዘጥፍኡዎን ዝበደሉዎን ነገር የለን። ሃገራዊ ግቡኦም ኣማሊኦም እዮም። ባራዩ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ኮይኖም መወዳእታ ንዘይብሉ ግዜ ግን ኣብ በረኻ ኰለል ክብሉ ኣይደለዩን። ንዘይኣምኑሉ ዕላማ እምቢ ክብሉ ከኣ መሰሎም እዩ ነይሩ። ቋንቋ ሕጊ ዝርድኦ መንግስቲ ግን ኣብ ኤርትራ የለን። ናይዚ ኲሉ ግፍዒ መወዳእታ ክንርኢ ጥራይ ኣምላኽ ብህይወት የጽንሓና። ህዝቢ ኤርትራኽ ክሳብ መዓስ’ዩ ኮን ደቁ ብግፍዒ እናተሳቐዩን እናተቐትሉን እናረኣየ ክነብር?
ብዝኾነ ነቲ ጥዑምን ሕያዋይን ሙሴ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ። ንወለዱን ንየሕዋቱን ክኣ እግዚኣብሄር ጽንዓት ይሃቦም።
ኤልሳ ጭሩም
ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ
29 ሓምለ 2005


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣብ ዶብ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን፣ ዝምታ ይካየድ
ኣብ ዶብ ኡጋንዳን ደቡብ ሱዳንን፣ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት ዝምታ ይካየድ ከምዘሎ ምንጭታት ዜና ካብ ጁባ ይሕብሩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ን2 ሽሕ እሱራት ምሕረት ሂቡ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት በዓል ቅዱስ ዮውሃንስ ንኣስታት 2 ሽሕ እሱራት ምሕረት ከምዝገበረሎም ምንጭታት ዜና እታ ሃገር ሓቢሮም።
እቶም ኣስታት 2 ሽሕ እሱራት፣ ገበኖም ብቤት ፍርዲ ዝተረጋገጸ ዝተወሰነን ኮይኑ፣ ብወግዒ ይቕሬታ ድሕሪ ምሕታቶም መንግስቲ ኢትዮጵያ ምሕረት ከምዝገበረሎም ሚኒስተር ፍትሒ እታ ሃገር ኣቶ ብርሃኑ ሃይሉ ኣረጋጊጹ።
ኤርትራን እስራኤልን ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ
ኤርትራን እስራኤል ብጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ ከምዘለዋ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኣምባሳደር እስራኤል ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ከምዘካይድ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ብወገን እስራኤል ድማ ምስቲ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ቀጥታውን ናይ ቴሌፎንን ርክባት ይካየድ ምህላዉ የረድኡ።
ባንክታት ኤርትራ፣ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ
ባንክታት ኤርትራ፣ ካብ 10 ሽሕ ናቕፋ ንዘውጽእ ሰብ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ።
እቲ ብወግዒ ዘይኮነ ብውሽጢ ውሽጢ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ፣ ካብ ንግዳዊ ባንክ ይኹን ባንክ ኣባይቲ ልዕሊ 10 ሽሕ ናቕፋ ዘውጽእ ሰብ፣ ኣቐዲሙ ቅድሚ ሓደ መዓልቲ ፎርም ክመልእን ነቲ ገንዘብ ድማ ንጽባሒቱ ተመሊሱ ከውጽኦን ዝእዝዝ’ዩ።
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዶብ እስራኤል ተጋሪዶም
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብቲ ናብ እስራኤል ዘእቱ ሓጹር ተጋሪዶም ንሽዱሽተ መዓልታት ብዘይመግብን ማይን ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቶም ኤርትራውያን በረኻ ሲናይ ኣቋሪጾም ናብ ዶብ እስራኤል ኣብ ዘሎ 240 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ሓጹር ድሕሪ ምጽግዖም፣ ወትሃደርታ እስራኤል ስለዝኸልከልዎም’ዮም ኣብቲ ናይ ሓጹር ቦታ ረዳኢ ስኢኖም ዘለዉ።


text:
ኢትዮጵያ ብኣመሪካ ተደፊኣ`ያ ኣብ ግንባር ጾሮና መጥቃዕቲ ኣካይዳ ትብል ኤርትራ፡ ኣመሪካ ሓቅነት የብሉን ክትብል ትምልስ
ካብ ሚንስትሪ ወጻኢ ኤርትራ ዝሓለፈ ዓርቢ ዝወጸ መግለጺ፡ ኢትዮጵያ ነቲ መጥቃዕቲ ንኽትከፍትን፡ ኣብ ከባቢ ዶብ ኣጽዋራት ክትተክልን ኣመሪካ ደፋፊኣታ`ያ ይብል።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኤርትራ ግርማ ኣስመሮም ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቕ ድማ፡ኣመሪካ መሻርኽተይ ንእትብላ ኢትዮጵያ ወተሃደራውን ቁጠባውን ሓገዛት ትገብረላ`ያ-ኢትዮጵያ ብግዲኣ ንኣመሪካ ኣብ ምግልጋል`ያ ዘላ ኢሉ።
ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ጆን ከርቢ ብወገኑ ፡ እቲ ክሲ ሓቅነት የብሉን ብምባል፡ ኣመሪካ ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ብዝርከብ ኢምባሲታታን ካልእን ጌራ ርክብ ጌራ ከምዘላን፡ እተን ሃገራት ትዕግስቲ ክገብራን፡ ግጭት ከወግዳን ተተሓሳስበን ኣላ ኢሉ።
“ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ብኮሚሽን ዶብ ኣብ 2002 ዝተዋህበ ውሳነ ክትግብራን፡ ኣባል ሃገራት ሕቡራት ሃገራት`ውን ድፍኢት ክገብራለንን፡ ዝሓለፈ ሰሙን ዝወጸ ሪፖርት መርማሪ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ኣተሓሳሲቡ`ዩ” ኢሉ ጆን ከርቢ።
“ ንሕና`ውን ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ንምስሕሓብ ዶባተን ዝምልከት ዝኣተውኦ መብጽዓ ከኽብራ ንጽውዕ” ኢሉ እቲ ወሃቢ-ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ።


text:
እንታይ ማለት ዩ?
ምኽንሻብ ደቀ ኣንስትዮ (ም.ደ.ኣ ) ማለት ንዅሎም ዓይነት ምስዳድ ወይ ምኽላእ ብከፊል ከምኡ ውን ሙሉእ ደጋዊ ብልዕቲ ጋልአንስተይቲ ከምኡ እውን ዝዀነ ዓይነት አብ ደጋዊ ብልዕቲ ጓልአንስተይቲ ዝግበር ምትዕርራያት ከም ምስፋይ ክኸውን ከሎ ጠንቁ ድማ ባህላዊ ወይ ዘይሕክምናዊ ምኽንያታት ክኸውን ይኽእል።
ም.ደ.ኣ ኣዝዩ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ናይ እኹላት ኣንስቲ, ጎራዙ ከምኡ ውን ሕጻናት እዩ። ም.ደ.ኣ ብኸፊል ምእላይ ናይ ሓደ ጥዑይ ክፍሊ ኣካላት (ቅንጢር) ከምኡ ውን ኣብ ገለ እዋናት ድማ ከናፍር ርሕሚ የጠቓልል። ምስፋይ ሓደ ካብ ዝኸፍአ ይነት ናይ ምኽንሻብ ኣጋጣሚታት ኮይኑ እቲ
ብዓቢ ከናፍር ዝፍለጥ ኣፍደገ ርሕሚ ዝርከብ ክፍለ ኣካላት ተጨዲዱ ይስፈሞ ከም ዝሓዊ ይግበር። እዚ ድማ ን ኣፍደገ ርሕሚ ኣዝዩ ኣጽቢቡ ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ ወይውን ሕርሲ ከበድቲ ሳዕቤናት የኸትል። ዋላ ውን ኣብቲ ዝፈኾሰ ኣጋጣሚታት ( ምውጋእ ናይ ቅንጢር ን ከናፍር ርሕሚን ንኣብነት ኣብ ግዜ ምስቛር, ምውጋእ, ምልሕጻጽ ወይ ውን ምትኳስ) ጥዑይን ኣዝዩ ስምዒታዊ ዝኾነ ክፍለ ኣካላት ይህሰ። ብኣንጻሩ ኣብ ደቒ ተባዕትዮ ብዘይካ ቖርበት ዝኾነ ኣይነት ጅማውቲ ወይውን ክፍለኣካላት ኣይትንከፉን።
ሳዕቤናት ም.ደ.ኣ ኣብ ጥዕና
ኣካላዊ ጸገማት
- ወርሐዊ ጽግያት ቃንዛ
- ቃንዛን ሽግራትን ኣብ ግዜ ምሻን
- ቃንዛ ወይውን ዘይምኽኣል ጾታዊ ርክብ
- በሰላ ርሕሚ
- ምሽጋር ቃንዛ ኣብ መርመራ ርሕሚ
- ጽበት ( ሕጽረት ርሕሚ )
- ሕጽረት ወይውን ምጉዳል ስምዒት ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ
- ጸገማት ኣብ እዋን ሕርሲ፡ ሳዕቤን ሕርሲ ብመጥባሕቲ፡ ዘይእዋናዊ ሕርሲ
- ሓደጋ ናይ ከቢድ መድመይቲ ከምኡውን ሞት ድሕሪ ሕርሲ ብሰንኪ ምኽንሻብ ዘስዓቦ ሃስያታት
ጸገማት ስነ ኣእምሮን ዝምድናታትን
- ጽልኣት
- ቅዛነት
- ወጥሪ (ጭንቀት )
- ድሕሪ ኣሰንባዲ ኩነት ዝፍጠር ኣእምሮኣዊ ነውጺ
- ካልኦት ስነኣእምሮኣዊ ጸገማት ( ንኣብነት ፍርሒ ,ዘይምትእምማን, ሕርቃን, ናብ ኣባላት ስድራ ቤትካ, ነብሰ ሃሳይ ጠባያት, ተኽእሎ ጥንሲ ዝዓግት ኣእምሮ ኣካላዊ ሕማም)
ኣበይ ይዝውተርን ስለምንታይን'ከ?
ም.ደ.ኣ ኣብ 28 ትሕቲ ሳሃራ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ከምኡ'ውን ኣብ ኦማን፡የመን፡ ኢንዶነዥያን ብሰፊሑ ይርአ (ካርታ ዐለም ተመልከታ)።
ም.ደ.ኣ ዘጋጠመን ወይ ብሕጂ ከጋጥመን ዝኽእል ኣንስትን,ጎርዞታትን ኣብ ሙሉእ ዓለም ኣውሮጳን,ጥልያንን ሓዊስካ ይርከባ።
ኣብ ም.ደ.ኣ ልሙድ ዝኾነ'ለን ሕብረተ-ሰባት ዘይተኸንሽበት ጓል ሓዳር ጌራ፡ውላድ ወሊዳ ከቢራ ክትነብር ከምዘይትኽእል ይእመን። ምቑራጽ ቅንጢር ንሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ ካብ ኣዝዩ ልዑል ሸውሃት ጾታዊ-ርክብ ብሙግዳል ንሱ ካብ ዘስዕቦ ኣሉታዊ ሳዕቤናት የድሕና ዝብል እምነት ኣሎ።ዋላ'ኳ እዚ ልምዲ ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኣፍሪቃን ብዙሓት ስደተኛታት ዝቕበላ ሃገራት ከም ኢጣልያ ብሕጊ ኩልኩል እንተኾነ ም.ደ.ኣ ብሰፊሑ ክቅጽል ይርአ'ዩ ጠንቅታቱ ድማ ብብዙሓት ተሓላለኹ ሃይማኖታውያንን ባህላውያን ረቛሒታት ስለዝድገፍን ብዓቢኡ ድማ ኣብ'ቲ ሕብረተ-ሰብ ውሽጢ ንረብሓ ደቅ-ኣንስትዮ እዩ ዝብል እምንቶ ስለ ዘሎን'ዩ።
ነዚ ሓደጋ ንምግጣሙ እምበኣር ነዞም ዝጸንሑ ነባራት እምነታት ምፍታሾም ከድሊ እዩ፡ምኽንያቱ ዘይተኸንሸባ ደቅ-ኣንስትዮ ተመርዕየን ጥዑያት ቖልዑ ክወልዳ ጥራይ ዘይኮን ምስ መጻምደን ዝሓሸ ፍቕርን, ምክብባርን ዝመልኦ ሓዳር ክገብራ ይኽእላ እየን። ካብ ዝኾነ ኣካላዊ ጸገምን ስነ- ኣእምራዊ ስንባደ ነጻ ዝኾነት ጓል-ኣንስተይቲ ከኣ ተማሂራ ናብ ስራሕ ዓለም ኣትያ ንቑጠባ ስድራቤታ ብዘይ ዝኾነ ጸገም ከተበርክት ትኽዕል'ያ።
ምኽንሻብ ደቅ-ኣንስትዮን ኣህጉራዊ ድሕነትን
በዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለዉ ምኽኒታት ልምዲ ምኽን .ደ.ኣ ብ UNHCR ናይ UN ላዕለዋይ ልኡኽ ስደተኛታት ከም ሞት ወይ HYPERLINK "http://www.apple.com/it/"ተናውሐ ስቓይ ከውርድ ዝኽእል ገበን ኣንጻር ደቅ-ኣንስትዮ ስለ ዝተፈለጠ ኣህጉራዊ ድሕነት ወይ ዑቕባ የውህብ'።
ከምኡ'ውን ኣብ ኢስታንቡል ኣብ ዋዕላ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቅ-ኣንስትዮ ኣብ ዝሓለፈ ዓንቀጽ 18 ነሓሰ 2015 ቑጽሪ 142 ትግባረ ናይ EU " መቐበሊ" መምርሒታት (Dir. 2013/33/UE) ከምኡ'ውን "መስርሓት" ( Dir. 2013/32/ EU) ከም ዝሕብርዎ ዝተኸንሸባ ኣብ ሓደጋ ምኽንሻብ ዝርከባ ደቅ-ኣንስትዮ ኣህጉራዊ ድሕነት ወይ ዑቕባ ይግብአን።
ኣብ ጉዳይ ጎራዙን ህጻናትን ናይ ዑቕባ መሰል ነቶም ወለዲ ወይ'ውን ሞግዚት ናይ ትሕቲ 18 ዓመት ዘላ ጎርዞ ወይ'ውን ህጻን ይምልከቶም እዩ።
ኣንጻር እዚ ብ ም.ደ.ኣ ዝፍለጥ ልምዲ ዝንቀሳቀሱ ተጣበቕቲ'ውን ካብ ተኸተልቲ ልምዲ ሓደጋ ይወርዶም'ዩ።
ም.ደ.ኣ ብሕጊ ጥልያን ካብ 4 ስጋብ 12 ዓመት ማእሰርቲ የፍርድ'ዩ ( ዓንቀጽ 538 ሕጊ በደል ኮድ)
ሓገዝ, ሓልዮት, ድጋፍ ኣበይ ክረክብ ይኽእል ?
* ኣብ ዓዲ ጥልያን ሓገዝ ሕክምናን፡ጥዕናን ንምርካብ ናብ ኣማኸርቲ ጥዕና, መደበራት ቀዳማይ ረዳኤት ኮንስልቶርዮ ሐኪክምን ከምኡ'ውን ሆስፒታላት ብምኻድ ክርከብ ይከኣል። እዞም ሓገዛት ብዘይ ዝኾነ ወጻኢታት ይወሃቡ ዋላ ወረቐት መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ብፍላይ ንደቅ-ኣንስትዮ ድማ። ም.ደ.ኣ ኣዝዩ ከቢድ ሃስያን ከቢድ ሳዕቤን ኣብ ደቂ-ኣንስትዮ ስለ ዘውርድ ሃገራዊ ናይ ጥዕና ትካላት ነተን ማህሰይቲ ዝወረደን ሰባት ናይ ምእላይ ግዴታ ኣለወን።
*ንድሕነትን ደገፍን ኣብ ኢጣልያ ብሰንኪ ም.ደ .ኣ ምስ ኣብ ከባቢኹም ዝርከቡ ማእከላት ጸረ ገበን ክትዘራረቡ ትኽእሉ ። ኣብ ማእከላት ጸረ ገበን ክትረኽብዎም እትኽእሉ ሓገዛት
- ንመሰላትካ ንኽትፈልጥ ሓገዝ
- ምኽርን ነጻ ሕጋዊ ምኽርታትን
- ምሕታት ኣህጉራዊ ዑቕባ ምሳኻ ወይ ኣብ ትሕቴኻ ዘላ ጓል
ሰበይቲ ጎርዞ ወይ ህጻን ዳግማይ ናብ ልምዲ ምኽንሻብ ዘለዎ ቦታ ወይ ሕብረተ-ሰብ ንኸይምለሳ ( ኣብ ኢጣልያ ዋላ ቀዲማ ዝተኸንሸበት ሰበይቲ ድሕነት ወይ ዑቕባ ክትሃትት ትኽዕል'ያ ምኽንያቱ ኣብ እዋን ሕርሲ ዳግመ ምኽፋት ርሕሚ የጋጥም'ዩ ኣዝዩ ብዙሕ ደም ይፈስስ ስለዚ ሓገዝ የድልያ።)
ስምዒታዊ፡ ዝምድናዊ፡ ኣእምሮማሕበራዊ፡ ባህላዊ ተቐባልነት
እቶም ኣብ ማእከላት ጸረ ገበናት ዝሰርሑ ኣባላት ኣዋልድ ተርጎምቲ ብምቕራብ ኒነብስኺ ወይ ንጓልኪ/ካ ዝሓሸ ውሳኔ ካብ ዝኾነ ጽልዋታት, ምፍርራሕ ወይ ቤተሰባዊ ጸቕጥታት ነጻ ኾንካ/ኪ ክትውስኒ ሓገዝ ይገብሩ።ብድሕሪኡ'ውን ሓድሽ ማሕበራዊ ዝምድናታትን ቑጠባዊ ውሕስነት ንምፍጣር ዝሕግዙ ኣገደስቲ ናይ ምትሕንፋጽ መገድታት ኣብ ምንዳይ ይተሓጋገዙ። ምስ ብዙሓት ደቅ- ኣንስትዮ ናይ ምዝርራብ ዕድል'ውን ይርከብ ። ካብቲ ንስኺ ወይ'ውን ጓልኪ/ካ ዝመጸትሉ ሕብረተ-ሰብ ዝመጻን ተመሳሳሊ ጸገም ኣጋጢምወን ዑቕባ ዝሓተታን ከኣ እየን።
ዑቕባ ኣብ መጽለሊታት ቤተሰብኪ ወይ ከባቢኺ ንዓኺ ወይ ንጓልኪ ወይ ደቅኺ ብሰንኪ ምኽንሻብ ሓደጋ ክኾኑኺ እንተ ጀሚሮም ዝተፈላለዩ ጉዳያት ስደተኛታት ዝከታተሉ ማሕበራት ኢጣልያ መግቢን መጽለሊን ሐገዝ ይህቡ ኢዮም።
ኣብዚ ገጽ ካርታ ሃገረ ጥልያን ይርከብ ። ኣብ መጀመርያ ዞባ ጠውቕ ብድሕሪኡ ኣብ ዘለኻላ ከተማ ወይ ውን ዝቐረበት ከተማኻ ጠውቕ። ናይቲ ዝደለኻዮ ቦታ ዝተፈላለየ ኣገዳሲ ሓበሬታ ክትረክቢ ኢኻ።
በይንኺኣይሰማዓኪ ንሕና ክንሕግዘኪ ንኽእል ኢና ኣብ ቑጽርና 3494393267 ብምድዋል ወይውን መልእኽቲ ብምግዳፍ ወይውን ኣብ whatsapp መልእኽቲ ብምግዳፍ ክትረኽቡና ትኽእሊ።
ኣብ ዚ ገጽ ትቐሪቡ ዘሎ ቅጥዒ ስምኩምን EMAIL ብምግዳፍ ውን EMAIL ክትሰዱልና ትኽእሊ።
ምኩራት ተቐበልቲ ማሕበርና ዝግባእ ሓበሬታ ሂቦም ደገፍ፡ ኣገልግሎትን ፡ ሓልዮት ከም ትረኽቢ ይገብሩ።
ብተወሳኺ ናይ ደቒ ኣንስትዮ ፍልልያት ማሕበር ዲፈረንሳ ዶና ሓበሬታ ብምእካብ ናይ ንቕሓትን ስልጠናን ኮርሳት ብዝተፈላለያ ቋንቋታት ይህብ።


text:
ሓበሬታ ንኹለን ቤተ- ክርስትያናት ኤርትራ፡ ከተማ ሲያትልን፡ ከባብጊኣን።
በስመ ኣብ ወወልድ፡ ዎመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ፡ ዎኣምላክ፡ ኣሜን።
ክቡራትን፡ ክህናትን፡ ምእመናንን፡ ናይ ክርስትያን ቤተ-ክርስትያናት ከተማ ሲያትል፡ ዋሺንግተን።
ኩልና ከም እንፈልጦ፡ ዕለት 24 ግንቦት 2017፡ ነታ ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ጀጋኑ፡ ህይወቶም ዝኸፈሉላን፡ ዝሰንኪሉላን፡ ነጻነት ሃገርና፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይተጸበዮ ኩነታት፡ ካብ ጥልመትን፡ ክሕደትን፡ ናይ ስዉኣት ብጾቶም፡ ዝተላዕሉ ውሑዳት ከዳዓት ደቂ ሃገር ተመንዚዓ፡ ኣብ መበል 26 ዓመት በዓል ነጻነታ ጌና ቅዋም ኣልቦ ኮይና፡ ህዝባ እምነቱን ፡ ባህሉን ስኢኑ፡ ብዘይ ፍርዲ እናተኣስረን፡ እናተረሸነን፡ ኣብ ገዛእ ሀገሩ፡ ጌና ኣብ ውሽጢ ገሃንመ- እሳት ዝኾነ መነባብሮ፡ ይነብር ኣሎ።
በዚ ምኺንያት’ዚ፡ ናይ’ዚ ዓመት ኣበዓዕላ በዓዕ ነጽነትና ፡ ከም’ቲ ዝጸንሔ ጉጉይ ዝኾነ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሃገርና ዘሎ ዘስካሕክሕ ኩነታት መነባብሮ ህዝብና ኣብ ግምት ዘየእቱ፡ ናይ ጭፈራን፡ ጓይላን ፡ ዳንኬራን፡ ዝዓብለሎ ኣገባብ፡ ዘይኮነስ፡ ዝግባእ ኽብርን፡ ዝኽርን ናይ’ቶም ጀጋኑ ስዉኣትና ሂብካ፡ ነቲ ዝተወፈዩሉ ቅዱስ ዓላማ ቅኑዕ ትርጉም ዝህብን፡ ከምኡ ከኣ ኣውያት ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ጽን ኢልና ሰሚዕና ፡ ድሕሪ ምምይያጥን፡ ምርድዳእን ፡ ብሓባር ፍታሕ አንድህስሰሉ ኣገባብ እዩ።
ስለ’ዚ ኩልና ሰብ ሕልናን ፡ ኣኽበርቲ ስዉኣትናን፡ ስንኩላትናን፡ ኣፍቀርቲ ሃገርናን ህዝብናን፡ ብጥርናፌ፡ ንበዓል ነጻነትና፡ ሽምዓና ወሊዕና፡ ብጸሎትን፡ ዝኽርን፡ ስውኣትና፡ ኣብ’ዚ ዝስዕብ ኣደራሽ፡ 3515 South Alaska Street, Seattle, WA 98118,እነብዕለሉ ዕለት እዩ ። ዝግበረሉ ቦታን ዕለትን ከኣ ፡ 26 ግንቦት፡ 2017፡ ልክዕ ሰዓት 6 ድሕሪ ቀትሪ እዩ ።
ብፍላይ ከኣ ፡ መራሕቲ ሃይማኖትና ፡ መታን ኣብ ጸሎትን፡ ምህለላን ፡ ክትመርሑና፡ ብኽብሪ ንዕድምን፡ ንምሕጸንን ፡ ኣሎና።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና !!
ክብርን፡ ሞገስን ንስንኩላንና።
ኤርትራውያን፡ ደለይቲ ፈትሕን፡ ደሞክራሲን ፡ ተቐማጦ ከተማ ሲያትልን፡ ከባቢኣን


text:
መደባት ማእቶት ልምዓት መሬት፡ መሰረት ዘላቒ ዕብየት!
ሃማመተኤ መንእሰያት ኣብ ልምዓት ኣከባቢ ዘለዎም ንቕሓት ክዓቢን ኣብ ምዕቃቡን ምክንኻኑን ግቡእ ኣበርክቶኦም ንኽገብሩን ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ክሰርሓሉ ጸኒሑ እዩ። ናይ ሎምዘበን ሃገራዊ ፈስቲቫል መንእሰያት፡ ሰፊሕ ናይ ምዝላይን ምግራብን መደባት ማእቶት ኣጣሚሩ ይበዓል ምህላዉ፡ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ፍሉይ ይገብሮ። እዚ ሰፊሕ ናይ ምዝላይን ምግራብን ማእቶታዊ መደብ፡ ኣብ ምውሓስ ዘላቒ ዕብየት ሃገር ዓብዪ እጃም ክህልዎ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። እዚ ብኣጋጣሚ ፈስቲቫል ብፍሉይ ውዳበ ዝካየድ ዘሎ ማእቶታዊ መደብ እምበኣር፡ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝሰፍሐን ዝወርጸጸን ኮይኑ፡ ስሩዕ መደባት ተሰሪዕሉ ቀጻልነቱ ከም ዝውሕስ ንምግባር ማሕበር እጅገኡ ሰብሲቡ ተዳልይሉ ኣሎ።
ንኣተገባብርኡ ዝምልከት ብኽልተ ገጻት ማለት ኣብ ነብሲወከፍ ንኡስ ዞባ ካብ ገዛኦም እናተመላለሱ ዝሰርሕዎን ኣብ እዋን ክራማት ብመልክዕ ምዕስካር ዝካየድ ካብ ተመሃሮ፡ መንእሰያት ሰራሕተኛታትን ካብ ደገ ዝመጽኡ መንእሰያትን ዝሳተፍዎ መደብ ኮይኑ ክስረሓሉ እዩ። ሓፈሻዊ ዝተዓመ ስራሕን ገስጋሱን ዝምልከት ኣብ ዝቕጽል ሕታም መጽሔት መንእሰይ ክወጽእ እዩ። ንሕጂ ስለምንታይ እዩ ማሕበር ንማእቶታዊ መደብ ብልዑል ተገዳስነት ክሰርሓሉ ተበጊሱ ዘሎ፡ ኣብ ዘላቒ ዕብየት ሃገርከ እንታይ እጃም ክህልዎ ይኽእል ኣብ ዝብል ዛዕባ ኣተኵርና ኣሎና።
መሬት፡ ዋላ’ኳ ሓባራዊ ሃብቲ ዓለም ይዅን፡ ሰባት ብልኡላዊ ዶባት ከፋፊሎም ስለ ዘመሓድሩዎ፡ ነፍሲወከፍ ሃገር ወይ ሕብረተሰብ ዝኽተሉዎ ምሕደራን ክንክንን መሬት ይፈላለ እዩ።
ገለ ሃገራት፡ ዕድሎት ጸጋ መሬተን ብተዛማዲ ርቡሕን እኹል ዝናብ ዝረክብን ክኸውን ከሎ፡ ካልኦት ድማ ብኣንጻሩ ይኸውን። ብፍላይ ኣብዚ ክሊማ ዓለም ብቐጻሊ ዝለዋወጠሉ ዘሎ ዘመን፡ ሃገራት ንሓድሕደን እናተደጋገፋ እምበር፡ ብተናጸል ውሕስነት ርጉእ መሬት ከረጋግጻ ከም ዘይክእላ ተረጋጊጹ እዩ።
እተፈላለየ ዝጠንቁ ምድካይ መሬት (Land degradation)፡ ብደረጃ ዓለም ዓቢ ብድሆ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ኣቝጺሩ እዩ። ብመሰረት ጸብጻባት ውዕል ሕቡራት ሃገራት ንምምካት ምድረ-በዳነት (United Nations Convention to Combat Desertification)፡ ብሰንኪ ምድካይ መሬትን ምስፍሕፋሕ ምድረበዳነትን፡ 1.9 ቢልዮን ሄክታር መሬት ከምኡ’ውን 1.5 ቢልዮን ህዝቢ ብኣሉታ ተጸልዩ ኣሎ። ዓመታዊ 12 ሚልዮን ሄክታር መሬት፡ ብሰንኪ ምድረበዳነት ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ይኸውን ኣሎ። 50 ሚእታዊት ካብ መሬት ሕርሻ ዓለምና ድማ ብማእከላይ ደረጃ ወይ ብኸቢድ ይደኪ ኣሎ።
ኤርትራ’ውን ኣብቲ ብቐጻሊ ደርቂ ዝጽሎን ሓደጋ ምድረበዳነት ዘንጸላልዎን ከባቢ ዓለምና እተደኰነት ሃገር ከም ምዃና መጠን፡ ካብተን ኣብ ክንክንን ምሕደራን መሬት እምብዛ ክግደሳ ዝግብአን ሃገራት ዓለም ክትከውን ግድን እዩ።
ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሕርሻ ዝምርኰስ መነባብሮ ስለ ዝመርሕ፡ ክንክንን ግቡእ ኣጠቓቕማ መሬትን ዓንዲ ሕርሻዊ ምዕባለን ምርግጋጽ ውሕስነት ዘሎዎ መኣዛዊ መግብን ምዃኑ ርዱእ’ዩ። በዚ’ዩ ድማ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንመሬት ማእከል ኩሉ ፖሊሲኡ ብምግባር፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስን ድኽነት ንምጥፋእን ዝሰርሕ ዘሎ።
ኣብ ሃገርና፡ ምዕሩይ ኣጠቓቕማ መሬት ንምዕዋት ንኹሉ ሕብረተሰብ ብምጉስጓስ ንምስራጹ ይስርሓሉ ኣሎ። እዚ ስትራተጂ’ዚ፡ ኣዝዩ ርጉጽን ውጽኢታውን ኣወዳድባ ምዃኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ብደረጃ ዓለምን ኣብ ምምካት ምድካይ መሬት፡ ደርቅን ምድረበዳነትን ብግብሪ ዝተመስከረሉ እዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ ድማ’ዩ፡ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ምግራብን፡ ካብ ቀዳሞት ስትራተጂ ኮይኑ ዝተሰርዐ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ናይ መስከረም ሓፈሻዊ 2015 ጉባኤኡ፡ 17 ዘላቒ ሸቶታት ልምዓት/ምዕባለን (Sustainable Development Goals) 169 ዒላማታትን (targets) ክሳብ 2030 ኣብ ተግባር ክውዕል ወሲኑ። ካብዘን 17 ሸቶታት፡ እታ መበል 15 ሸቶ፡ ንህይወት ኣብ መሬት እትምልከት እያ። እዚ ዝድለ ዘሎ ስራሓትን እቲ ንሕና እንኽተሎ ዘሎና መገድን ተማሳሳልን ተማላላእን ስለዝኾነ፡ ኤርትራ ነቲ መደብ ሓንጎፋይ ኢላ ብምቕባል ክትሰርሓሉ ጀሚራ። እዚ ሸቶ’ዚ ‘ምድካይ መሬት ኣልቦ’ ‘Land Degradation Neutrality (LDN) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ምድካይ መሬት፡ ሓደገኛነቱን ሳዕቤናቱን ንስድራቤትን ኮማትን ጥራይ ዘይኰነ፡ ንሰፊሕ ሕብረተሰብ ከይተረፈ፡ ሰላምን ርግኣትን ዝኸልእ ዓቢ ጉዳይ እዩ። እዚ ስለዝኾነ፡ መሬትና ካብ ምድካይ መሬት ምፍዋስን ሓመድን ማይን ምዕቃብን ቀዳምነት ናይ ቀዳምነታትና ኰይኑ ይቕጽል ኣሎ።
***
እዚ ኹሉ ክንጠቕሶ ዝጸናሕና ዝርዝራዊ ሓቅታት፡ ንሓፈሻዊ ኣፍልጦ ጥራይ ዘይኰነ፡ ንሕና መንእሰያት እንመርሖን እንትግብሮን ማእቶታዊ ንጥፈታት፡ ኣገዳስነቱ ማዕረ ክንደይ ዓቢ ምዃኑን ብሓላፍነት ድማ ክንትግብሮ ከም ዝግብኣና ንምግንዛብ ኢና።
ቍጠባዊ ጸገም፡ ቀንዲ ብድሆ ዓለም ምዃኑ ርዱእ’ዩ። ሃገራት ድማ ዘሎወን ተዛማዲ ብልጫታት ብምምዝማዝ፡ ቍጠባዊ ዕብየተን ከረጋግጻ ሓያል ጻዕሪ የካይዳ። ሃገርና ኤርትራ ድማ ብሓያል ተሳትፎ ኮም፡ ብቐንዱ ድማ ብተሳትፎ መንእሰያት፡ ኣብ ብርክት ዝበሉ ልምዓታዊ ማእቶታዊ ንጥፈታት ተጸሚዳ ትርከብ። ምህናጽ ከዘንቲ ማያት፡ ምፍዋስ ማይ-ኩዖታት ብመገዲ ምግራብ፡ ምዕቃብ ሓመድን ማይን፡ ምቛም ሕዛእትታትን ልዕሊ ዝዀነ ኻልእ ኣድህቦ ተዋሂቡዎም ይርከብ።
ዛጊት ተግቢርናዮም ዘሎና ዓበይቲ ልምዓታዊ ፕሮጀክትታት ውጽኢቶም ተስፋ ዝህብ፡ ናይ ምትግባር ዓቕምና ድማ ዘመስከሩን እዮም። ብፍላይ ተኸዚኖም ዘለዉ ማያት፡ ኣንጺፎምዎ ዘለዉ ባይታ እምብዛ ዓቢ እዩ። ንዕኦም ኣብ ቀጥታዊ ልምዓታዊ መደባት ንምውዓሎምን ተራኦም ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ንምዕዛዝን ግና እቲ ዝዓበየ ተራ ናይ መንእሰያት እዩ። ብኸመይ?
እዞም ብዘመናዊ ኣገባብ ተሃኒጾም ዘለዉ ዲጋታት፡ ብዘመናዊ ኣገባብ ኣብ መዓላ እንተ ውዒሎም ጥራይ እዮም ጭቡጥ ውጽኢት ክህቡና። ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ድማ ልዕሊ ዝዀነ ኻልእ ኣካል፡ ንመንእሰይ ይቐርቦ። ካብ ምትካል ወይ ምዝርጋሕ ዘመናዊ ዕደላ ማይ ንሕርሻን ዝስተ ማይን ኣትሒዝካ፡ ምድልዳል መሬት፡ ‘ኩለንተናዊ’ ንጥፈታት ዘመናዊ ማሕረስ፡ ምእካብ ምህርቲ፡ ምኽዛንን ምምስራሕን መግቢ ወዘተ. ‘ወሸለ ዝሰርሖ ረኺቡ’ ዘብል ዕድላት ሽቕለት ተፈጢሩ ኣሎ።
ኩሉ’ዚ ዝጠቐስናዮ ንጥፈታት ግና በቲ ንዘመናት ክንክተሎ ዝጸናሕና ያታዊ ኣገባባት ዘይኰነ፡ ቴክኖሎጂ ዝሰረቱ ዘመናዊ ኣገባብ እንተ ተኸቲሉ ጥራይ’ዩ ግቡእ ውጽኢት ክህበና። ስለዚ፡ መንእሰያት ኣብ ቴክኖሎጂ ሓበሬታ ጥራይ ዘይኰነ ተጨቓጪቖም ክምህዙን ክስንዑን ዘሎዎም፡ ንሃገርና ሕርሻዊ ምህዞታትን ሰንዓታትን ኣመና ከም ዘገድሳ ተረዲኦም፡ ኣብዚ ዓውዲ ብንጥፈት ክዋስኡ ምዝኽኻር እዋናዊ ጻውዒት እዩ።
ኣገዳስነት ካልኦት ዓውድታት ኣብ ቦታኡ እናሃለወ፡ ቀዳምነት መንግስትን ህዝብን ኤርትራ፡ ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት መኣዛዊ መግቢ ስለዘሎ፡ መንእሰያት ኣብዚ ዓውዲ ዘሎዎም ኣፍልጦ ከበርኹ ግቡእ እዩ። ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ. ይኹን ካልኦት ምስ መንእሰያት ቅርበት ዘሎዎም ትካላት፡ መንእሰያት ንማእቶታዊ ንጥፈታት ኪንዮ ወቕታዊ ምትካል ገረብን ምስራሕ ዛላታትን ዝኸይድ ምዃኑ ከማእዝኑዎም ጽቡቕ እዩ።
ምኽንያቱ፡ ሃገራዊ ልምዓታዊ ቅኒትን ንጥፈታት መንእሰያትን ሰሚሩ ክጐዓዝ እንተዀይኑ፡ መንእሰያት፡ ኪንዮ ኣብ ልምዓታዊ ፕሮጀክትታት ዑደት ምክያድን ኣብ ኣዝዩ ውሱን ዕምሮም ማእቶታዊ ንጥፈታት ምክያድን፡ ንጡፍ ኣበርክቶ ክህሉዎም ይግባእ።
ኩሉ ዓይነት ሞያ ኣገልጋሊ ልምዓታዊ ንጥፈታት ክኸውን ከም ዝኽእል ብምግንዛብ፡ መንእሰያት ኣብዚ ንጥፈታት ዘሎና ሃጓፋት ብምግንዛብ፡ ንዕኡ ንምሽፋን ብዘሎዎም ሞያታትን ዝንባለታትን ክጽዕቱ ይግባእ።
“መንእሰይ፡ ጸዓት ዘላቒ ዕብየት!” ዝብል ቴማ ፈስቲቫል፡ ምስ ዓለማዊ ሸቶታት ዘላቒ ምዕባለ (Globoal Sustainable Development Goals)፡ ኣተኣሳሲርና እንተ ርኢናዮ፡ እተን ቀዳሞት ሸቶታት፡ ምጥፋእ ጥሜትን ድኽነትን እየን ዝብላ። ሃገርና ድማ ልዕሊ’ዘን ሸቶታት ዝስራዕ ቀዳምነት ስለ ዘይብላ፡ መንእሰያት፡ ነዘን ሸቶታት እዚአን ከይተግበርካ፡ ናብ ካልእ ምስጋር እዋናዊ ከም ዘይኰነ ተረዲኦም፡ ብሓቂ ጸዓት ዘላቒ ዕብየት ኰይኖም ክሰርሑ ምዝኽኻሮም ኣገዳሲ እዩ።
ልምዓት መሬት፡ መሰረት ዘላቒ ዕብየት፥ መንእሰይ ድማ ጸዓት ናይዚ ዕብየት!
270 total views, 2 views today


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምስ ዝተልዓለ ተቓውሞ ብዝተኣሳሰረ ኣስታት 300 ኣባላት ኣመራርሓ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ዴሞክራሲያዊ ውድብ/ኦህዴው/ ካብ ሓላፍነቶም ምእላዮም ንዝተፈጥረ ጸገም ህዝቢ ኦሮሞ ዝፈትሕ ኣይኮነን ይብሉ ምኽትል ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ።
ሕጂ እውን ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ማእሰርትን ካልኦት በደላትን ቀጺሎም ኣለው ዝበሉ ኣቶ ሙላቱ መንግስቲ ንሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ቅሬታ ኣለኒ ምስ ዝብል ኩሉ ወገን ክዘራረብ ኣለዎ ክብሉ ጸዊዖም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ከተማ መንዲ መምህራንን ተማሃሮን ተኣሲሮም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ተወሲዶም፣ካብ ዝሓለፈ 13 መጋቢት ጀሚሩ ድማ ኣብ ውሽጢ እታ ከተማ ዝርከብ መደብር ዕዳጋ ከምዝተቓጸለ፣ነበርቲ እቲ ከባቢ ኢድ መንግስቲ ኣለዎ ዝብል ጥርጣረ ከምዘለዎም ተሓቢሩ።
ፖሊስ እቲ ከባቢ ዝፈልጦ የብለይን ክብል ከሎ ከንቲባ እታ ከተማ ድማ ተኣሲሮም ዝነበሩ ምፍትሖምን ብዛዕባ እቲ ባርዕ ድማ ምርመራ ይኻየድ ምህላውን ንክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ደምበ ተቓውሞ ሓድሽ ናይ ቃልሲ መንፈስ ይፈጥር ከም ዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ድሕሪ ኣስታት ናይ ሰለስተ ዓመት ዓንቀፍቀፍ ዝበዝሖ ጉዕዞ፡ ካብ 15 ክሳብ 20 ታሕሳስ 2014 ኣብ
ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ኣባላት ባይቶ፡ ኣብ መድረኽ እቲ ኣኼባ ዝተራእየ ርጉእ ናይ ምቅብባል መንፈስ፡
ጉድለታትካ ኣብ ምልዓል ዝተራእየ ግሉጽነት፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ብናይ ሓባር ስምምዕ ሓድሽ
መሪሕነትን ሓድሽ ኣሰራርሓን ሒዙ ብምውጽኡ፡ ኣብ ህዝብን ተቓለስቲ ሓይልታትን ሓድሽ ናይ
ቃልሲ ወነ ይፈጥር ከም ዘሎ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ኣረጋጊጾም።
መስርሕ ህጹጽ ኣኼባን ውጽኢቱን ኣብ መድረኻት ደምበ ተቓውሞ ይረአ ካብ ዝነበረ ሓላፍነት
ዝጎደሎ ምንጽጻግ፡ በብዝመስለካ ኣብ መራኸቢታት ቀሪብካ ምክሳስ፡ ብዝደሓነ ብልኡም ኣገባብ
ምክያዱ፡ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ሕሉፍ ጉድለታቶም ተማሂሮም ንነገራት ብሓላፍነታዊ
ዓይኒ ክጥምቱ ምጅማሮም ኣብነት’ዩ ዝበሉ እቶም ምንጭታት፡ በብደረጅኡ ተመዚዞም ዘለው
መሪሕነትን ኣሰናዳኢት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤን ነዚ ዝፍጠር ዘሎ ኣወንታዊ ኣገንዝቦታት ብግቡእ
ተጠቒሞም፡ ኣብ ሓደ ዘተኣማምን ምዕራፍ ክብጽዎ ብዘይተጎላባነትን ሻራነትን ክነጥፉ ኣለዎም ክብሉ
ኣዘኻኺሮም።
ነቶም ኣብ መወዳእታ ሰሙን ናይ ወርሒ ታሕሳስ 2014 ብወተሃደራት ጸላኢ ዝተቐትሉ
13 መንእሰያት ኣብ ሃገረ ካናዳ ጸሎት ተጌርሎም።
ነቶም ንክትዛረበሉ’ውን ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ብወተሃደራት ጸላኢ ዝተረሸኑ 13 ህጻናትን መንእሰያት
ልዕሊ 800 ሰባት ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ቶሮንቶ ካናዳ፡ ብካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ዝኽርን ጸሎትን
ከም ዝተገብረሎም ገዳብ ኒውስ ብ2 ጥሪ 2015 ኣብ ዝዘርገሖ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብ’ቲ ብ28 ታሕሳስ 2014 ከም ዝተኻየደ ዝተገለጸ ስርዓተ ጸሎትን ዝኽርን፡ ኣደ ናይ’ተን ጓል 10፣
14 ን 19 ዓመት ዝኾና ሰለስተ ኣሕዋት ብኣካል ኣብኡ ስለ ዝነበረት፡ እቲ ስርዓተ ጸሎት ናብ መሪር
ብኽያት ተቐይሩ ከም ዝነበረ፡ ምስክነይቲ ወላድ ድማ ብሓዘን ተረሚሳ ከም ዘላን እቲ ዜና ሓቢሩ።
ልዕሊ ኩሉ እቲ ኣብ’ቲ ቦታ ዝተረኽበ ሰብ በቲ ጨካን ፍጻሜ እምብዛ ስለዝሰንበደን ዝተደናገጸን፡
ዘስቆርቁር ዘሕነቕንቕ ደኣምበር ዝዛረብ ኣይነበረን ዝበለ እቲ ዜና፡ ነቲ ጸሎት ዝመርሑ ዝነበሩ
ኤርትራዊ ኣባ ቪቶርዮ፡ ከም’ዚ ዝበለ ዘስካሕክሕ ሞት ከጋጥም እንከሎ ትዛረቦ’ዩ ዝጠፍኣካ፡ ንዛረቦ’ኳ
ጠፊኡና ክብሉ ከም ዝገለጽዎን ኣረዲኡ።
ሓዘንተኛታት ስእሊ ናይ’ተን ኣርያም፣ ሪታ፣ ሆሳዕና ዝተባህለ ሰለስተ ኣዋልድ ደቂ-ሓንቲ ስድራ
እንዳጠመቱ ብቑጠዐ ዝርንዝሕ እንዳነብዑ ኣብ ዓሚቕ ሓዘን ጥሒሎም ከም ዝነበሩን ኣብ ገዳብ ኒውስ
ዝወጸ ዜናዊ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ድ–ሰ.ደ/ኤ 05-01-2014
መብርሂ፡- ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ንምስማዕ፡ ኣብ ዌብሳይት ደሞክራስያ ዶት ኦርግ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን
ዝብል ብምጥዋቕ ክትከታተሉ ከም እትኽእሉ ንሕብር http://www.togoruba.org/togoruba1964/mainTogorubamap/mainIndex.html


text:
June 9, 2018
ዘለናዮ መድረኽ፡ መድረኽ ምጥንኻር ዕዮን ኩለንተናዊ ገስጋስን፡ መድረኽ ምምዕባል ሞያ፡ብቕዓትን ናይ ምግባር ተኽእሎን እዩ። ነዚ ተልእኾ’ዚ ብብቕዓትን ብምልኣትን ፈጺምና፡ ብዕዮና ኣብ ሃገራዊ ራእይና ከም እንዓልብ ድማ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ራእይ ብዕዮ ስለዝብጻሕ! ናይ ሎም ዘበን በዓል ናጽነትና “ራእዪ ብዕዮ!” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኢና ንጽንብሎ ዘሎና። ኣውራ ኣተኩሮ ዓምዲ ጉዳያት መንእሰይ ኮይኑ ተዳልዩ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዙሓዊ ኣቋውማ ዘለዎ ሕብረተሰብ ክንሱ፡ ሓድሕዳዊ ባህሉ፡ ልምዱን እምነቱን እናተኸባበረ፡ ንዘመናት ብስኒት፡ ፍቕሪን ምትሕልላይን ዝተነባበረ ህዝቢ እዩ። ንሃገራዊ ናጽነት ኣብ ዘካየዶ ሓባራዊ ገድሊ ድማ፡ ነቲ ነዊሕ ሰረት ዘለዎ ማሕበራዊ ስኒቱ ዝያዳ ላዛን መቐረትን ወሲኽሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ ባህላዊ ብዙሕነት ኤርትራ፡ ነቲ በብሉጹን ዘሐብንን ክብርታት እናመረጸ፡ ንኹሉ ትሕተ ሃገራዊ ክፍፍላት ዝሰገረ፡ ስልጡን ሃገራዊ ባህልን ክብርታትን ከዐንብብ ክኢሉ እዩ።


text:
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ርእሰ ከተማ ባንጉይ ኣብ እትርከብ ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን መስዋዕተ ቅዳሴ እናዓረገ እንከሎ ካብ ኣፈት ኰይኖም ገለ ገለ ሰባት ናብ ውሽጢ ብዝፈነውዎ ናይ ኢድ ቦምቢ ባርዕ ምኽንያት ሓደ ካህን ዝርከብዎም ብጠቕላላ 16 ሰባት ከምእተቐትሉ ዝሓበረ ኣብታ ከተማ ኣገልግሎት ሕክምና ዘቕርብ ደብ ኣልቦ ማሕበር ሓኻይም ካብ ዘመሓላለፎ ምንጪ ዜና ክፍለጥ እንከሎ እቲ ምንጪ ዜና ኣስዒቡ ማሕበር ሕውነት ቅዱስ ዮሴፍ ኣባላት ምእመናን ኣሳቲፉ ኣብ ቅድስተ ማርያም ዘፋጢማ ቤተ ክርስቲያን መስዋዕተ ቅዳሴ እናዓረገ እንክሎ ዝተፈጸመ ናይ ቦምቢ መጥቓዕት ምዃኑ የመልክት።
ኣብታ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ወርሒ ግንቦት 2014 ዓ.ም. መጥቃዕቲ ተፈጺሙ ከምዝነበረ ክዝከር ኣንከሎ፡ በቲ ናይ ዕለት 1 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ጸረ ክርስቲያን መጥቃዕቲ ናይ ሞት ሓደጋ ዘጋጠሞም 16 ክዀኑ እንከለዉ ቅጽሮም ክብ ክብል ከምዝኽእልን ብዙሓት ቀሊልን ከቢድን ማህሰይቲ ዘጓነፎም ከምዘለዉ ዶብ ኣልባ ማሕበር ሓኻይም ዘፈነዎ ምንጪ ዜና ኣፍሊጡ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሎሚ በዓለ ቅዱስ ማቴዎስ ሓዋርያ ዘኪራ እንክትውዕል ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ካብ ማቴ 9.9 ዝተወስደ ኮይኑ ‘ኢየሱስ ካብኡ ምስ ሐለፈ፡ ማቴዎስ ዚብልዎ ሰብኣይ ኣብቲ በሪ ተጎ ተቐሚጡ ረኣየ እሞ፡ ስዐበኒ፡ በሎ። ተንሲኡ ኸኣ ሰዐቦ። ኰነ ድማ፡ ኣብ ቤቱ ኣብ መኣዲ ምስ ተቐመጠ፡ እንሆ፡ ብዙሓት መጸበሓውያንን ሓጥኣንን ምስ ኢየሱስን ምስ ደቀ መዛሙርቱን ተቐመጡ። ፈሪሳውያን ከኣ ርእዮም ንደቀ መዛሙርቱ፡ መምህርኩምሲ ስለምንታይ እዩ ምስ መጸበሓውያንን ሓጥኣንን ዚበልዕ፧ በልዎም። ኢየሱስ ግና ሰሚዑ፡ ንሓኪምሲ ሕሙማት እምበር፡ ጥዑያት ኣይደልይዎን። ኣነ ሓጥኣን እምበር፡ ጻድቃን ክጽውዕ ኣይመጻእኩን እሞ፡ ምሕረት እፈቱ፡ መስዋእቲ ኣይኰነን፡ ዚብል እንታይ ምዃኑ፡ ኪዱ ተምሀሩ፡ በሎም’ ዝብል ነበረ።
ቅዱስነቶም ቅዱስ ማቴዎስ ቅድሚ ሕርየቱ መጸበሓዊ ግዙእ ገንዘብ ጥራይ ዘይኮነስ ንሕዝቡን ሃገሩን ግብሪ እናኽፈለ ነቲ ጨቋንን ጸላእን ሕዝቡ ዝኾነ መንግሥቲ የገልግል ብምንባሩ ከዳዕ እውን ይብልዎ ነሮም። ኢየሱስ ከኣ ነዚ ሰብ እዚ እዩ ሰዓበኒ ኢሉ ዝጽውዕን ሓዋርያ ዝገብሮን። ከም ናይ ማቴዎስ ነታ ሳምራዊት ሰበይትን ካልኦት ሓጢኣተኛታትን እናሓረየ ሓዋርያቱ ይገብሮም ከምዝነበረ ይምልከት።
ማቴዎስ መሠረቱ ኣይዘንገዔን!
ከምቲ ኣብ ወንጌል ዝሰማዕናዮ ማቴዎስ ጐይታ ምስ ጸዎዕን ሓረዮን ክዳውንተይ ክቅይር ክጸባበቅ ኣይበለን ንብጾቱ ኣነ ቅድሚ ኩሎም ዝተሓረኹ ሓዋርያ እየ ክብል ኣይተረኽበን እኳ ደኣ ካብታ ዝተጸወዓላ ጀሚሩ መዋዕሉ ምሉእ ንኣገልግሎት ወንጌል የወፊ።
ስለዚኸስ ይብሉ ቅዱስነቶም ስለዚከስ ዝኽሪ መበቆልና ክህልወና ግድን እዩ። እዚ ዝኽሪ እዚ ኣብ ምሉእ መዋዕል ሕይወት ሓደ ሓዋርያን ክርስትያንን ከሰኒ ኣለዎ።
ንዓና ልግሲ ክጎድለና ይኽእል ንጐይታ ግን ፈጺሙ ኣይጎድሎን!
እቲ ጸገም ንሕና ብዙሕ ግዜ ኩነታትናን መበቆልናን ረሲዕና ወይውን ሓቢእና ናይ ካልኦት ጥራይ ንጥምት ሓጢኣቶም እናዘርዘርና ብዛዕባኦም ንዛረብ ንሓሚ። እዚ ልማድ እዚ ኣየሰጉመናን። እኳ ደኣ ኣብ ክንዳኡ ሓጢኣትና ዘኪርና ገዛእ ርእስና እንተንኸስስን ጐይታ ካበይ ስሒቡ ከምዘውጸኣናን ከምዝሓረየናን ብምዝካር ክነስተንትን ይሓይሽ። ጐይታ ክሓሪ እንከሎ ንሓደ ዓቢ ዕላማ እዩ ዝሓርን ዘሰናዱን። ክርስትያን ምዃን ልዕሊኡ ምንም ዘየሎ ዓቢ ነገር እዩ። ብጣዕሚ ጽቡቅ እዩ። እቲ ጸገም ናይ ውድቀት ብዙሕ ግዜ ካባና እዩ ከመይ ንሱ ምስ ሓረየናን ኣሰናደወናን ሓንሳእ ሓንሳእ ካብኡ ንርሕቅ ኣብ ፍርቂ ጉዕዞ ነቋርጽ። ልግሲ ብዙህ ግዜ ይጐድለና ጐይታ ግን ወትሩ ለጋስ ስለዝኾነን ይጽበየና ስለዘሎን ናብኡ ንመለስ።
ዕንቅፋት ሊቃውንቲ ሕጊ!
ማቴዎስ ጐይታ ሰዓበኒ ክብል ምስ ጸውዖ ንኢየሱስ ምእንቲ ክኽተል ንዝነበሮ ኩሉ ጠንጢኑ ንገንዘቡስ ይኹን ንካልእ ዘፍቅሮ ዝነበረ ገዲፉ። ዓቢ በዓል ገሩ ከኣ ነዕሩኽቱ ኩሎም ዓዲሙ ምስ መምህር ከብዕሉ የኽእሎም። እቲ መኣዲ መጸበሓውያንን ሓጥኣንን ይመልእዎ ዝገደደ ከኣ ኢየሱስ ኣብ ማእከሎም ነበረ።
ምሥጢረ ምሕረትከስ ልቢ እግዚአብሔር እዩ!
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ዝተዓንቀፉ ‘ንሓኪምሲ ሕሙማት እምበር ጥዑያት ኣይኮኑን። ምሕረት እምበር መስዋዕቲ ኣይደልን። ኣንክብል ንምሕረት ኣምላኽ ንክትረድኦ ምሥጢር እግዚአብሔር ምሕረት ምዃኑ እዚ ከኣ እቲ ዓቢይን ጥዑምን ዝኾነ ልቢ እግዚአብሔር እዩ። ናብ ልቢ እግዚአብሔር ክትበጽሕ እንተደኣ ደሊኻ ንመንገዲ ምሕረት ተኸታተል ብድሕሪኡ ብምሕረቱ ከታትየካ ኣፍቅደሉ’ እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
ትማሊ ሓሙስ ኣሜሪካዊያን ኣብ ቆራር ወቅቲ፣ ኣብ ፊት ንፊት ኣዳራሽ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ወፂኦም ንመፅሓፍ ቅዱስ ብዘይምቁራፅ የንብቡ ውዒሎም።
እቲ ዓመታዊ ፕሮግራም ማራቶን ንባብ መጽሓፍ ቅዱስ፣ ሎሚ-ዘበን ንመበል 27 ጊዜ’ዩ ተካይዱ።
ቀሺ ጀፍርይ ላይት ካብ ቤተ-ክርስትያን መጥምቃዊያን ንቪኦኤ ክዛረብ ከለው፣ ‘መሰረት ንባብ መፅሓፍ ቅዱስ፣ ከምመጠን ደቂ-ሰባት፣ ዕላማ ህይወት ንምፍላጥን፣ እቲ ዕላማ ድማ ካብ ፈጣሪና ዝተቀበልናዮ ንምኻኑ ንምዝኽኻር’ዩ’ ኢሎም።
ብመሰረት ኣብ’ዚ ቀረባ ዝተሳለጡ መፅናዕታት፣ ህዝቢ ኣሜሪካ ኣዝዩ ሃይማኖታዊ’ዩ እንተኾነ በዝሒ ብፈጣሪ ዝኣምን ይንኪ ከምዘሎ ሓቢሩ’ሎ።
በዝሒ መዓልታዊ ናብ ፈጣሪ ዝፅልዩ ከምኡውን ወርሓዊ ናብ ኣብያተ-ክርስትያናት ዝኸዱ ኣሜሪካዊያን ከምዘንቆልቆለ’ውን እቲ መፅናዕቲ ይሕብር።
ብኣንፃሩ፣ በዝሒ ሃይማኖት ዘይብሎም ኣሜሪካዊያን ኣዝዩ ይውስኽ’ሎ ብመሰረት’ቲ መፅናዕቲ።
ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ግና ቴስዓ ሚእታዊ ክርስትያናት’ዮም። ዝተረፉ ሙስሊማት፣ ሂንዱን ኣይሁዳዊያንን’ዮም። ኣምላኽ የለን ባሃልቲ ኤተይስት’ውን ኣለው።


text:
ናይ ፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ፍራንስዋ ኦላንድ ሓድነትና መሳሪሕ ና እዩ ኢሎም።ንሶም ነዚ ዝገለፁ ኣብ ፈረንሳይ ብዛዕባ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ንህዝቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እዩ።ሰበስልጣን ፈረንሳይ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ናይ ፈረንሳይ መፅሄት ቻርሊ ኢብዶ ምስ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ብዝተኣሳሰረ ዝተጠርጠሩ ክልተ ሰባት ከምዝተቐተሉ ኣፍሊጦም ኣለው።ኣብ ካሊእ ኽፋል እታ ዋና ከተማ ኣብ ሓደ ናይ ዕዳጋ ማእኸል /ሱፐርማርኬት/ ንሓሙሽተ ሰባት ጨዊዩ ዝነበረ ዕጡቕ እውን ከምዝተቐተለ እቶም ሰበልስጣን ገሊፆም።ካብቶም ዝተጨውዩ ሓሙሽ እቶም ኣርባዕተ ተቐቲሎም ኣለው።
ጥርጡራት ሸሪፍን ሰይድን ኣብ ከተማ ዳማርቲን ኤን-ጎሌ ናብ ዝርከብ ዝተሓብእሉ ናይ መኽዘን ህንፃ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዝኣትውሉ እዋን ፍንጀራን ቶኽሲን ይስማዕ ነይሩ።ክልቲኦም ቅድሚ ምቕታሎም ወፂኦም ምትዃስ ከምዝጀመሩ ፀብፃባት ይሕብሩ።
ነቲ ሱፐርማርኬት ዝተቖፃፀረ ወዲ 32 ዓመት ኣመድይ ኮውላባል ትማሊ ሓሙስ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ፓሪስ ንሓንቲ ጓልኣንስተይቲ ፖሊስ ዝቐተለ ምዃኑ እውን ይእመን።ምስኡ ከምዝነበረት ንዝተገልፀት ሓያት ቦውመዲን ሰበስልጣን ይደልዩዋ ኣለው።ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ን12 ሰባት ምስ ቐተሉ ሸሪፍን ሰይፍን ክዋቺ ርከብ ከምዘለዋ ምንጭታት ይሕቡሩ።


text:
ፖለቲካዊ ትርጉም “በስቢስና ነይርና” ብንፁር ክፍለጥ ኣለዎ!
(ድወት)
ቀልቢ ብዙሓት፤ ብፍላይ ኣብ ፖለቲካዊ ኩነታት ዓዶም ዝነጥፉ ሰባት ካብ ዝሰሓባ ገምጋም ህወሓት ሓንቲ ‘በስቢስና ነይርና’ እትብል እያ። እዛ ገምጋም እዚኣ ስኽ ኢልካ ካብ ባዶ ተበጊስካ ወይ እውን ቃላት ንምጥዓም ኢልካ ዝተብሃለት ከምዘይኮነት ግልፂ እዩ።
ኣብዚ ዓመት መጀመርታ ጀሚሩ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣጀንዳ ኮይኑ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዝካየድ ዘሎ ገምጋም ካብቲ ኣብ መባእታ 2009 ዓ.ም ዝተጀመረን ሰኣን ምስ ሰባት ተተሓሒዙ ምኻድ ዝፈሸለን ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ ጉዕዞ ኣካል እዩ። ኣብዚ ነዊሕ ግዝያት ዝገበረ ገምጋም ብዙሓት ነገራት ይልዓሉ ኣለዉ። ብፍላይ ካብ ጉባኤ መበል 12 ጀሚሩ ህዝቢ ዓው ኢሉ ምዝራብ ጀሚሩ ኣሎ። ህዝቢ ብልክዕ እቲ ዘጋጠሞ ዘይሓሰቦን ዘይሓለሞን ስእነት ሰናይ ምምሕዳርን ልምዓትን ይዛረብ ኣሎ። ሕዚ ‘በስቢስና ነይርና’ ክሳብ ዝምባል ዝበፅሕ ገምጋም ክርአ ዝገበረን እቲ ውዱብ ናብ ንቡር ፖለቲካዊ መንነቱ ተመሊሱ ቃልሲ ክመርሕ ዘአንፈተን ወርቃዊ ኣጋጣሚ ብክልተ መንገድታት ቅርፂ ዝሓዘ እዩ ምባል ይከኣል።እቲ ሓደ እቲ እናተዋህለለ ዝመፅአ ሰናይ ምምሕዳር ናይ ምስኣን ከይድን ልምዓት ናይ ዘይምምፃእ ኩነትን እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ መበል 12 ጉባኤ ህወሓት እዩ ምባል ይከኣል።
ህዝብና ሰናይ ምምሕዳር ስኢኑ እዩ ተጋዲሉ። ልምዓት ከም ፅሩይ ማይ ንጉሆ ሃሪፉ እዩ ብልቢ ተጋዲሉ፤ተሰዊኡ። ቁሸታት ትግራይ ዓንየን።ስድራ ፀኒቱ፤ምእንቲ ሰናይ ምምሕዳር፣ሰላምን ልምዓትን። ንስለ ዲሞክረሲ ክብሃል ህዝቢ ትግራይ ውድብ ይኣኽለኒ ኵናት ተወዲኡ ደርጊ እውን ወዲቑ እናበለ እኳ ዒፍ ክሳብ ዝብሎ መላምል ደቁ ሂቡ። እዚ ትማሊ እዩ።
ደርግ ወዲቑ። ስርዓት ተሃኒፁ። ኣብ ዲሞክራስያዊ ሓድነት ዝተመርኮሰ ህይወት ክህሉ ኢትዮጵያ ብሓዱሽ መልክዕ ተሰሪሓ። ህዝብታታ ኣብ ትሕቲ ዝተሰማምዕሉ ሕገ መንግስቲ ክነብሩ ሰነድ ኣፅዲቆም። ብመስመር ልምዓታዊ ዲሞክራሲ ዝተሓንፀፁ ናይ ልምዓት ቅርፅታት ብደረጃ ሃገር ኮነ ዓለም ክብሪ ህዝብና ክምለሱ ዝጀመሩሉ ኩነታት ተፈጢሩ።
ደርግ ስርዓት እምበር ሰብ ከምዘይኮነ ይፍለጥ እዩ። ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ሓደ እዋን ደርግ ኩሉ ሻብ ኣሎ ዝበሎ ምስዚ ሓሳብ እዚ ብቐጥታ ዝዛመድ እዩ። ደርግ ሰብ ስለዘይኮነ፤ስርዓት ስለዝኮነ ኩሉሻብ ክህሉ ይክእል እዩ። ከም ኣበሃህላ ተጋዳላይ መለስ ጠላም ኣብ ዘለዎ ደርግ ኣሎ።ፀረ ህዝቢ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣብ ዝበዝሓሉ ደርግ ኣሎ።
ደርጋዊ ስርዓት ብዲሞክራስያዊ ስርዓት እናሰዓርካ ኣብ መወዳእታ ዲሞክራሲ ባህሊ ህዝቢ ክከውን ብምግባር ዘላቕነት ዘለዎ ዲሞክራስያዊ ማሕበረሰብ ምፍጣር ከምዝከኣል ካብ ኣስተምህሮታት እቲ በሊሕ ተጋዳላይ ምምሃር ይከኣል።
ኣብ ትግራይ ኮነ ኣብ መላእ እዛ ሃገር እምብኣር ንነዊሕ ዓመታት እናተሸብለሉ ዝመፅኡ ፀገማት ኣብ መወዳእታ ጉድ እናወለዱ ከይዶም። ህዝቢ ይዓግብ ኣሎ እናተብሃለ ኣብ ፆም ሕዱር ከብዱ ዝቕልድ ኣመራርሓ ተፈጢሩ። እዚ ከይኣክል ከይበልዐ በሊዕኻ ከይፀገበ ፀጊብካ እናተብሃለ መፂኡ። እዚ ጥራሕ ከምኮነ ኸ መዓዝ ሓሚቑ? ከም ኣገላልፃ ኣባል ፖሊት ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ “ፈራሕ ማሕበረሰብ” ተፈጢሩ። ደርግ ዝአካል ግፍዓዊ ስርዓት ብደንጎላን ጎዞሞን ዘውደቐ ህዝቢ ብዝገርም ኩነታት ንናይ ባዕሉ ካድረታት ክፈርሕን ክስከፍን ጀሚሩ። ምብስባስ ዓይኑ ዘፍጠጠ ኣካል፣ ዝርአን ዝጭበጥን ሓይሊ እናኾነ መፂኡ።
ድሕሪ እቲ ንመበል 12 ጊዜ ዝተኻየደ ውድባዊ ጉበኤ እምብኣር ሳላ ህዝብን መሊኡ ዘይለመሰ ኣካል እቲ ውድብን ኣብ ጎደና ልምዓት ኣለና ህዝብና ይሓልፈሉ ኣሎ ዝብል ሓይሊ ኢዱ ዝህበሉ ኩነታት ተፈጢሩ። ህዝብና እውን ቀኒዑን ዓው ኢሉን “ንሕና እኮ ኮን ዶ ኾን ናብ ልባ ትምለስ ውድብና ኢልና እምበር ኣብ ፀገም ኢና ዘለና።” ምባል ጀሚሩ።ህዝብን ውድብ ብቐረባ ክናበቡ ዝገበረ መድረክ ኮይኑ ሓሊፉ።ንዕኡ ስዒቡ ኣብ ዝተኻየዱ መድረኻት ብዕምቆት ምሕዳስ እውን እንተኾነ ህዝብና ምእንቲ እታ ብደሙ ዘሰገና ውድቡ ክትዕሪ ዝከኣሎ ኩሉ ገይሩ።ከምታ ልማዱ እንኳዕ ድኣ ፀገምና ንገሩና በልኩምና እምበር ባዕልና ክነዕርዮ ኢና ኢሉ ንለውጢ ተሸባሺቡ። ካብ ክልል ክሳብ ጣብያ መድረኻት ተካይዱ።
ከምቲ ኣብዚ ናይ ሕዚ ሻብዓይ ውድባዊ ኮንፈረንስ ዝተፀነረ ብፍላይ ኣብ መባእታ 2009 ዓ.ም ዝተጀመሩ ብዕምቆት ናይ ምሕዳስ መድረኽ ህዝቢ ዓብዪ ተስፋ ዘሕደረሉን እቲ “በስቢስና’ ዝብሃል ዘሎ ገምጋም ጎሊሁ ወፂኡ ብማዕረ ቑመቱ ዝስፈ መፍትሒ ክእለሸሉ ገዚፍ ተስፋ ተነቢሩሉ ነይሩ። ይኹን እምበር ኣብ መግለፂ ቅዋም ሻብዓይ ኮንፈረንስ ህወሓት ከምእተቐመጠ “ብምኽንያት ምስ ሰብ ተላጊቡ ዘይምርኣዩ” ኣደዳ ተወሳኺ ሕመቓትን ምጉታም ገምገማትን ኮይኑ። ህዝቢ “ንሕና እኮ ክትዕርዩ መሲሉና እምበር ክተውቅዑና ኣይነበረን ኣፍና መሊእና ዝተዛረብና።” ኢሉ ነቲ ውድብን መድረኽን ኣብ ሕቶ ኣውዲቕዎ።እዚ ድማ ናይቲ ናይ ምብስባስ ከይዲ ሓደ ተደማሪ ባእታ ኮይኑ።ወዮ ዓይኑ ዘፍጠጠ፣ ዝርአን ዝጭበጥን ሓይሊ ኮይኑ ዝመፅአ ምብስባስ “ከይጭፍልቐካ!” ኢሉ ዘፈራርሕ ሓያል ሓይሊ ኮይኑ።
እዚ ኩነታት እዚ ብግቡእ ዝተረደአ ውድብ ህወሓት ኣድላይነት ቀፀልቲ መድረካት ኣብ ግምት ውሽጢ ብምእታው ናብ ዘየናሕሲ ገምጋም ኣትዩ። ኣብ መጀመርታ እዋናት እዚ ዓመት ድማ ኣብ ታሪክ እቲ ውድብ ዝተፈለዩ ዝብሃሉ ተርእዮታት ዝተኣናገደ መድረኽ ኣካይዱ።
እቲ ሓደ ፍሉይ ናይዚ ሕዚ ዘለናዮ መድረክ ባህሪ ብዓሚቕ ገምጋም ማእኸላይ ኮሚቴ ተጀሚሩ፣ ሓደሽቲ ክብሃሉ ዝኽእሉ ውሳነታት ኣተኣናጊዱን ንካልኦት ግዳማውን መሓውራውን ኣካላት መምሃሪ ክኸውን ብዝክእል መልክዑ ዝፍፀም ዘሎን ምዃኑ እዩ።35 መዓልታት ከምዛ ፃት ኮፍ ኢሉ ተገማጊሙ። ኣብ ታሪክ እቲ ውድብ ፈላማይ ክብሃል ብዝኽእል መልክዑ ብገምጋም ኣቦወንበሩ ኣውሪዱ።ትግራይ ንፈለማ እዋን ብገምጋም ርእሰ ምምሕዳራ ኣውሪዳ። ካልአት ውሳነታት እውን ብልክዕ እቲ ዝተፈጠረ ፀገምን ዝተገበረ ጥፍኣትን ተወሲኖም። እዚ ገምጋም እዚ ኣብ ላዕለዋይ ካድረ እውን ቀሪቡ ዓሚቑን ሰፊሑን። ዕዮ ገዛ እውን ተወሲድዎ። እቲ ዝበስበስበ ፈለማ ዓይኑ ዘፍጠጠ፡ ዝርአም ዝጭበጥን ዝነበረ፤ ዳሕራይ እውን ከፈራርሕ ዝጀመረ ሓይሊ ናይ ምቕርሳም ስራሕ ተጀሚሩ።ኔትውርክታት ዝተደፈናሉ ሓመድ ክፍሓር ተጀሚሩ። ንህዝቢ ትግራይ ድማ ሓዱሽ ብስራት ፀሓይ ኮነ።
ስለዚ “በስቢስና ነይርና” ክብሃል እንተሎ ኣብ ህዝብና ዝተፈፀመ ጥፍኣትን በደልን ክንድቲ ዝተፈፀመሉ ዕምቆትን ስፍሓትን ርኢኻ እዩ ክምዘን ዘለዎ። እዚ ናብ ዞባታት፣ወረዳታትን ጣብያታትን ክወርድ እንተሎ ድማ እቲ ዝበስበሰ ኣካል እናበዝሐን እናተሓላለኸን እዩ ዝኸይድ። ኣብ ኩሎም ሕዚ ዝግበሩ ዘለዉ ገምጋማት ላዕለዋይ ካድረ ኮነ ሐፋሽ እዚ ከምዚ ዝበለ ገምጋም ብግቡእ ትርግሙ ተራእዩ ክውሰድ ኣለዎ።
ፖለቲካዊ ትርጉም ‘በስቢስና ነይርና’ እቲ ሕማቅ ክስዕረና ተቓሪቡ ነይሩ፤ ማለ ት ስለዝኮነ ነቲ ሕማቅ እትስዕረሉ መንገዲ፣ ብፅቡቅ እትቅይረሉን ንሱ ሓይሊ ዝርከበሉን መንገዲ ምምዕርራይ ማለት እዩ። ከምኡ እንተዘይኮይኑ መሕዘኒ መዝሙር ካብ ምዃን ሓሊፉ ትርጉም ኣይክህልዎን!!


text:
እታ ካብ ጥቅምቲ ንነዘ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ስዑድያ ጠጠው ኢላ ዝነበረት ነፋሪት፣ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝጥቀሙላ ነፋሪት ከምዝኾነ ተገሊፁ ነይሩ።
ሮይተርስ ትካል ዜና፣ኣብ ርያድ ካብ ዘለው ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ሪኢቶ ንምርካብ ተፈቲኑ ኣይሰመረን ይብል።እታ ኤርትራዊት ፓይለት፣ዘቅረበቶ ሕቶ ፖለቲካዊ ፅግዕተኛነት ተቀባልነት እንተረኺቡ ተወሳኺ ሓበሬታ ዛጊድ የለን።
ኣብ’ታ ግልልቲ ትባሃል ኤርትራ ምስላም ሓድሽ ነገር ኣይኮነን ይብል ዝመጻና ዜና።ዓሚ‘ኳ 14 ኣባላት ሃገራዊት ኩዕሶ እግሪ ኣብ ኡጋንዳ ዕቁባ ሓቲቶም‘ዮም።ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባዊ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ፣ብርክት ዝበሉ ተፃወቲ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ንዓዶም ኣይተመለሱን።
ኣሻሓት ኤርትራውያን ዓመት ዓመት ዝጠፍኡ ብጠንቂ ቁጠባዊ ፀገማትን መወዳእታ ካብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ንምህዳም ኢሎም ከምዝኾነ ዓለም-ለኸ ማሕበር ስደተኛታትን ትካላት ረድኤትን ይገልፁ።


text:
ቦኮ ሓራም ጽኑዕ እስላማዊ ሕጊ ኣብ ሰሜን ናይጀሪያ ንምምስራት ዘመተ ካብ ዝጅምር ማሕበረሰባት ተበቲኖም፣ልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ሰባት ተመዛቢሎምን 20ሽሕ ሰባት ድማ ተቐቲሎምን እዮም።
እቶም ደቆም ዝተጨወይዎም ስድራቤታት ድማ ምሒር እዮም ተሳቖዮም።ካብ ከተማ ቺቦክ ካብ ዝምሃራሉ መንግስታዊ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ ተጨውየን ካብ ዝተወሰዳ 219 ኣዋልድ ናይ ሓንቲ ወላዲ ያዋለ ዱኒያ ከምዚ ይብል።
‘ብዛዕባ ጓለይ ክሓስብ ከለኹ ከምዝሓመመ ሰብ ነብሰይ የንቀጥቅጠኒ።’
እቶም ዕጡቓት ቦኮ ሓራም ንመንበሪ እተን ተማሃሮ ብምውራር ዓፊኖም ወሲዶምወን።መንግስቲ ነቲ ቤት ትምህርቲ ዳግም ክሃንጾ እየ ኢሉ ቃል ኣትዩ ነይሩ እንተኾነ ግን ክሳብ ሕጂ ዋላ ሓደ ዝተሰርሐ ነገር ግን የለን።
ቦኮ ሓራም እዚ ከይኣኸሎ ኣብ ሕዳር 2014 ዓ.ም.ፈ እውን ንከተማ ቺቦክ ወሪሩ ንሓጺር እዋን ተቖጻጺሩዋ ነይሩ።ኣብ ጥሪ እውን ክልተ ርእሰ ቕትለታዊያን ኣብታ ከተማ ንዝርከብ ዕዳጋ መጥቓዕቲ ብምፍጻም ብዉሑዱ ን10 ሰባት ቀቲሎም።
ብዙሓት ስድራ እተን ዝተጨውያ ኣዋልድ ሃዲሞም እዮም።ገሊኦም ኣብ ዋና ከተማ እታ ክፍለ ግዝኣት ማይዱግሪ ይነብሩ ኣለው።
ኣኩኣ ንሓንቲ ዝተጨውየት ጓል የሪማ ኣጂ ከምዚ ይብል።
‘ብህይወት ኣላ ወይ ሬሳ ሪኢና ሞይታ’ላ ምበልናኮ ድሓን ነይሩ።ኣብ ጫካ ኢያ ዘላ፤ኣበይ ከምዘላ ግን ኣይንፈለጥን።’
ኣቦ መንበር ማሕበር ስድራ ዝተጨውያ ኣዋልድ ያኩቡ ንኬኪ እቲ ጃምላዊ መጭወይቲ ካብ ዝፍጸም ጀሚሩ 18 ወለዲ ናይተን ኣዋልድ ሞይቶም ኣለው፤ተደራራቢ ሓዘን እዩ ዘስዕብ ኣሎ ይብሉ።
እቲ መጭወይቲ ማህበረሰብ ዓለምለኸ ዝኾነኖ’ዃ እንተኾነ ኣስዒቡ ኣብ ዙሪያ ናይጀሪያ ዳርጋ መዓልታዊ ብዝብሃል ሰልፍታት ተኻየዱ እዩ።ሓድሽ ፕሬዝዳንት ናይጀሪያ እውን ነተን ኣዋልድ ክመልሰን እየ ሎሚ ቃል ኣትዮም ነይሮም።ዘድሓነን ግን የለን።
ወለደን እውን ብተስፋ ካብ ምጻባይ ወጻኢ ካልእ ኣማራጺ የብሎምን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ናይ ትማሊ ዜና ድምጺ ኣመሪካ፡ ሕብረት ኤውሮጳ እናገደደ ንዝመጸ ዝበሎ ፍልሰት ኤርትራውያን ናብ ኤውሮጳ ጠጠው ኣብ ምባል ንምሕጋዝ 122 ሚሊዮን ዶላር ልምዓታዊ ሓገዝ ንምሃብ መደብ ከምዘለዎ ንሮይተርስ ብምጥቃስ ምሕባርና ይዝከር። ወሃቢት ቃል- ሕብረት ኤውሮጳ ሻሮን ዛርብ፡ ሎሚ ናብ ቪኦኤ ኣብ ዝለኣኸቶ መብርሂ፡ እቲ ኮሚሽነር ኤውሮጳ ነቨን ሚሚካ ዝተዛረብዎ ነቲ ኣብ መበል 10 ፕሮግራም ልምዓት ዝቐረበ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ እቲ 122 ሚሊዮን ካብ 2008 ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ እዋን ናብ 53.7 ሚሊዮን ዶላር ከምዝነከየ ሓቢራ`ላ።
ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ዝተተግበሩ ፕሮጀክትታት 41.5 ሚሊዮን ዩሮ ዝተመደበሎም ንሕርሻን ውሕስነት መግብን ዝምልከቱ ምዃኖም ዝጠቐሰት ወሃቢት ቃል`ቲ ሕብረት፡ ኣካል ናይቲ ሓገዝ፡ ሕጽረት ኤነርጂ ኣብ ምቅላል ዝግበር ንጥፈታት፡ ከምኡ`ውን ናብ መስኖኣዊ ሕርሻ ዝጠመተ ምሕያል ውሕስነት መግቢ ምዃኑ ጠቒሳ።
ንመጻኢ ኣብ ዝምልከት ድማ፡ መበል 11 ፕሮግራም ልምዓት ኤውሮጳ ዝሓዞም መደባት ብዝምልከት ዝርርብ ተጀሚሩ`ሎ ኢላ።
እታ ወሃቢት ቃል ኣተሓሒዛ፡ ኣብ`ቲ ናብ ቪኦኤ ዝለኣኸቶ ሓበረታ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኣብ ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ጭቡጥ ዝኾነ ውጽኢት ንምምጻእ ከም ምፍጣር ዕዳላት ስራሕ ዝበሉ ኤኮኖሚያዊ ድጋፋት ንምግባር ኣብ ምምዕዳው ከምዝርከብ ኣፍሊጣ። እቲ ሰነድ ፕሮግራም፡ ገና ከምዘይተዛዘመ`ውን ወሃቢት ቃል ሕብረት ኤውሮጳ ሻሮን ዛርብ ኣዘኻኺራ`ላ።


text:
ረፋድ ሰንበት 23 መስከረም 2001፡ ከባቢ ሰዓት 10፡00 ቅ/ቀትሪ ኣቢሉ፡ እታ ንነዊሕ ዝውንጨፍ ራእይ ሓቚፋ ክትብገስ ትብል ዝነበረት ቤት ጽሕፈት ኣሕተምቲ ኣድማስ ራእይ ብዘጸልምቱ ኣባላት ጸጥታ ተኸበበት። ነቲ በዓል ነዊሕ ራእይ፡ ስዒድ ዓብደልቃድር ከኣ፡ በዛ ዕለት እዚኣ፡ ኣብታ ኣብ ናቕፋ ሃውስ እትርከብ ቤት-ጽሕፈቱ ዳጐኑዎ፣ ክሳዕ ለይተ-ሎሚ ድማ ንዅነታት ህላወኡ ብዝምልከት ብወግዒ ዝተገልጸ ሓበሬታ የልቦን።
ነዊሕ ዝጠመታኡ ራእይ ከም ዝነበሮ፡ ገና ካብታ ክላለየካ ከሎ ኣትሒዙ ዝጅምረልካ ዕላል’ዩ በሪሁ ዝርኣየካ። እቲ ነዊሕ ዝጠመተኡ ራእይ፡ ነታ ኣብ ዓመተ 1999 ምስ ብጾቱ ኰይኑ ዝጀመራ እሞ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ንምቕጻል ዘይከኣለት ጋዜጣ ኣድማስ ኣብ መጀመርታ ዓመተ 2000 ብስም ሓዳስ ኣድማስ ኣተንሲኡ ዳግማይ ህይወት ስለ ዘትከላ ኣይኰነን። ድሒሩ፡ ነታ ወትሩ ሓሙስ እትዝርጋሕ ዝነበረት ጋዜጣ፡ ናብ ክልተ ግዜ ኣብ ሰሙን ከም እትዓቢ ብምግባሩ ጥራይ’ውን ኣይኰነን። ሕጂ’ውን እቲ ናይ ነዊሕ ዝጠመተ ራእይ እንብሎ ዘሎና፡ ርብዒ ዓመታዊት መጽሔት ኣድማስ ክትህሉ ሓሊኑ፡ ቀዳማይ ሕተመታ ኣብ ዓመተ 2001 ከም እትጅምር ብምግባሩ ጥራይ’ውን ኣይኰነን።
ናይ መሕተሚ ዓቕሚ ንዝሓጽሮምን ብሉጽ ስራሕ ንዝሰርሑ ጸሓፍቲ ንምትብባዕን ምእንቲ ክጥዕም ብምሕላን፡ ኣሕተምቲ ኣድማስ ዝተባህለ ቤት ጽሕፈት ኣብ መወዳእታ ዓመተ 2000 ከፊቱ ምንባሩ ምጥቃስ’ውን ግቡእ’ዩ። እቲ ኣብ ናቕፋ ሃውስ ዝተኸፍተ ቤት ጽሕፈት፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ናይ ጋዜጣን መጽሔትን ስራሓቱ፡ መጻሕፍቲን ካልኦት ጽሑፋትን ሓቲምካን ኣሕቲምካን ንምዝርጋሕ ዝዓለመ ነበረ። ናይዚ ስራሕ’ዚ ፈላሚት ዕዮ ንኽትከውን ዘበገሳ ድማ፡ 40 ሽሕ ቃላት ዝሓቘፈት መዝገበ ቃላት፡ ትግርኛ- እንግሊዝ -ዓረብ ከም እትዳሎ ብምግባር፡ በቶም ንኽዓዩዋ ዝመዘዞም ኣቢሉ፡ ኣብ ደረጃ ምጽፋፍ ከም እትበጽሕ ገይሩዋ ነበረ። እቲ ራእይ ግን ሕጂ’ውን ብኸምዚ ዝኣመሰለ ስራሓት ማሕተም ጥራይ’ውን ዝድረት ኣይነበረን። ኵነታት ኣብ ዘፍቀደ፡ ኣብ ነዊሕ ክትግበር ዘለዎ፡ ብቛንቋታት ትግርኛ፡ ዓረብን እንግሊዝን ዝፍኖ ናይ ውልቂ መደበር ተለቪዥን ክምስርት ዝሓለነን ዘንቀደን በዓል ነዊሕ ራእይ እዩ ዝነበረ።
እቲ ኣብ ናቕፋ ሃውስ ተኸፊቱ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት፡ ድሕሪ ካብ ስራሕን ትምህርትን ምፍዳስ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ናይ ጸሓፍቲን ውልዶ ጋዜጠኛታትን፡ ውዕዉዕ መራኸብን ናይ ስራሕ ቦታን’ዩ ኰይኑ ዝነበረ። ሰለስተ-ኣርባዕተ ዝዀኑ ኣብ ምድላውን ምጽፋፍን መዝገበ ቃላት ዝነጥፉ ቀዳማይ ጕጅለ፣ ኣብ ስራሓት ጋዜጣን መጽሔትን ዝነጥፉ ካልኣይ ጕጅለ፣ ኣብ ምምሕድራዊ ስራሕ ዝነጥፉ ካልእ ጕጅለ’ውን ዝርከቦ ብውዕዉዕ መንፈስ፡ ንዝለዓለ ዕዮ ኣንቂዱ ዝነበረ ቤት-ጽሕፈት ነበረ።
“ስዒድ፡ ካብ ንእሽቶኡ ኣትሒዙ፡ ጥዑም፡ ህዱእ ሰብ’ዩ ነይሩ፡” ይብል ሓደ መተዓብይቱ፤ “ትኵር፡ በሊሕ፡ ክገብር በሃላይ’ዩ ነይሩ።” ናይ መባእታ ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ቤት ትምህርቲ ፊንላንድ ሚስዮን ተማሂሩ፡ ሽዑ ብዝነበረ ናይ ሻድሻይ ክፍሊ ሓፈሻዊ መምዘኒ ብቕዓት ፈተና፡ 100 ካብ 100 ብምምጻእ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሓላይ ናይ ማእከላይ ደረጃ ትምህርቱ ቀጸለ። ኣብዚ’ውን ኣብቲ ናብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ መእተዊ ዝወሃብ ዝነበረ ሓፈሻዊ መርመራ ዝለዓለ ነጥቢ ስለ ዝረኸበ ምስቶም ብነጥቦም ዝኣትዉዎ ዝነበሩ ቤት ትምህርቲ ሳንታ-ኣና (ናይ ሎሚ ሰማእታት) ተማሂሩ ወድአ። ኣብ ዓመተ 1994 ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቱ ዝቐጸለ ስዒድ፡ ነተን ቀዳሞት ሰለስተ ዓመታት ምስ ተማህረን፡ ትምህርቱ ኣቋሪጹ ኣብ ምሕጋዝ ስድራኡ ተጸምደ። ብሎሚ ጽባሕ ኵነታት ከይጠዓመ ምስ ተረፈ ከኣ ብቐንዱ ግን መወዳእታኡ’ውን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ስለ ዝተዳጐነ ድማ፡ እንሆ ዳግም ተመሊሱ ትምህርቱ ክዛዝም ኣይከኣለን። ትምህርቲ ናይ ምቕጻል ክቱር ድሌት ከም ዝነበሮ ግን ኵሉና ብቐረባ እንፈልጦ ንምስክሮ ሓቂ’ዩ።
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2000፡ ስዒድ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምፍጻመ ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ወረደ። ብዝተገብረሉ ሕክምናዊ መርመራ ብምኽንያት ጸገም ዓይኒ፡ ንውትህድርና ዘይብቑዕ (ኣንፊት) ተባሂሉ ኣገልግሎቱ አብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተመዲቡ ንኽቕጽል ተገብረ። ስለዚ እምበኣር ከም ኣካል ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ-ኤርትራ እናሰርሐ’ዩ ነታ ዘሰናድኣ ጋዜጣ’ውን ዘዳሉዋ ነይሩ።
ኣነ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ኣዳላዊ ዓምዲ ማሕበራዊ ህይወት ስለ ዝነበኩ’የ ንስዒድ ብቐረባ ዝፈልጦ። እታ ጋዜጣ ሓቚፋቶ ዝነበረት ዓቕሚ ሰብን ሓይሊ መንእሰይን’ውን ሓደ መርኣያ ናይቲ ሰፊሕ ጠመተ ስዒድ’ዩ። ክሳብ መጨረሽታ ምዕጻው ኣብታ ጋዜጣ ብንጥፈት ንሰርሕ ዝነበርና (ምስናይ ዓምድታት)፤ ኣብ ሓዳስ ኤርትራን ጋዜጣ ሰቲት ኣብ ምድላው ዜናታት ስፖርት ንጡፍ ዝነበረ፡ ብዓውዲ ጋዜጠኝነት ከኣ ዝተመረቐ ያቆብ ርእሶም፡ ኣብ ምድላው ስፖርትን ካልእ ዜናዊ ስራሓትን፣ ብስነ-ቋንቋ እንግሊዝ ዝተመረቐን ኣብ እንዳ ዜና ኣብ ኣገለግሎት ዜና ነዊሕ ተመኵሮ ኣጥርዩ ዝነበረ ተስፋጋብር በርሀ ተስፉ ኣብ ምድላው ዜናን ካልኦት ጽሑፋትን፣ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ብፍላይ ኣብ ክፍሊ ሬድዮ ኣምሓርኛ ዝሰርሕ ዝነበረ፡ ኣብ ስፖርታዊ ትንታነን ኣቀራርባ ስፖርታዊ ዜናን ኣብ ሬድዮን ቲቪን ኣቓልቦ ስሒቡ ዝነበረ ጳውሎስ ኪዳነ፡ ኣብ ምድላው ስፖርታውን ካልእን ዜናታት፣ ናይ ሽዑ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ናይ ዓውዲ ስነ-ፖለቲካ ናይ ካልኣይ ዓመት ተመሃራይ ዝነበረን ዓንቀጻት ብምጽሓፍ ዝሳተፍ ዝነበረን ሄኖክ ተኽለ (ብጫ) ኣብ ዓምዲ ፖለቲካዊ ትንታነ፣ ገጣሚት ሳባ ኪዳነን መንእሰይ ሓድነት ቀለታን ብቕደም ተኸተል ኣብ ዓምዲ ስነ-ጥበብን ጉዳይ መንእሰያትን፣ ክኢላ ስነ ቅጥዕን ለይኣውትን ዝነበረ፡ ብስነ-መሬት ዝተመረቐ ተኽለ ሰንጋል፡ ኣብ ልበ-ወለዳዊ ጽሑፋት ቅጥዒ ጋዜጣን መጽሄትን።
ነዚ ኵሉ ስራሓትን ዓይነትን ፍልልይ ርድኢት/ጠባይ ናይ በበይኖም መንእሰያት ጸሓፍቲ ዘወሃህድን ነቲ ስራሕ ብኣላይነት ዝመርሕን ስዒድ’ዩ። ስዒድ ብዙሕ ጽሑፋት ባዕሉ ኣይጽሓፍ ደኣ’ምበር ብሉጽ ጽሑፍ ናይ ምምማይን ምእራምን፣ ንፉዓት ጸሓፍቲ ናይ ምልላይን ምሕቋፍን፣ ዓበይቲ ቃለ-መጠየቓት ኣብ ምግባር፣ ኵርናዕ ጽሑፋት ናይ ምምራጽን ርእሰ-ዓንቀጻት ናይ ምድላው (ወይ’ውን ሓሳብ ምንቃል) ርኡይ ጸብለልታ ነይሩዎ። ኣብታ ጋዜጣ ዝሰርሕ ዝነበረን ሕጂ ኣብ ደቡብ-ኣፍሪቃ ተሰዲዱ ዝርከብን ተስፋጋብር በርሀ፡ “ዳይናሚክን በዓል ራእይን ዝኾነ ኤርትራዊን” ኢሉ ይገልጾ። ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ዓምጺ ፖለቲካዊ ትንታነ ዘዳሉ ዝነበረ ሕጂ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ሄኖክ ተኽለ ከኣ፡ “ኣብ ወጥሪ’ውን ፍሽኽታ ዘይፍለዮ ስዒድ፡ አብ ጋዜጣ ሓዳስ አድማስ ዝወጽኡ ጽሑፋት፡ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ዘትርሩ ምእንቲ ክዀኑ፡ ብትዅረት ክንሰርሕን ሓላፍነት ክንስከምን ይሕብረና ነይሩ፡” ይብል።
ኣብታ ጋዜጣ ኣዳላዊት ዓምዲ ስነ-ጥበብ ዝነበረት ሕጂ ኣብ ፈረንሳይ ተሰዲዳ እትርከብ ገጣሚት ሳባ ኪዳነ ድማ ንስዒድ ብኸምዚ ትገልጾ፤ ”ብባህሪኡ ካብ ብዙሕ ምዝራብ ብዙሕ ምስማዕ ዝፈቱ፣ ሓሳባት ካልኦት ብኽፉት ልቢ ዝቕበል፣ ምስ ክሰርሑ ዝኽእሉ መንእሰያት ብምርድዳእ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ድሌትን ዕላማን ዝነበሮ፣ ኣብ ትካላዊ ኣሰራርሓን ቅርጽን ዝኣምንን ነዊሕ ዝጠመተ መደባት ዝነበሮ።” ስዒድ ብልግሲ’ውን ኣዝዩ ፍሉጥ ኰይኑ፡ እታ ጋዜጣ ብብዝሒ እንተ ተሸይጣ ካብቲ ልሙድ ክፍሊት ንላዕሊ ነቶም ጸሓፍቲ መተባብዒ ይህብ ምንባሩ ሳባ ኪዳነ ትዝክር።
ረፋድ ሰንበት 23 መስከረም 2001፡ ከባቢ ሰዓት 10፡00 ቅ/ቀትሪ ኣቢሉ፡ እታ ንነዊሕ ዝውንጨፍ ራእይ ሓቚፋ ክትብገስ ትብል ዝነበረት ቤት ጽሕፈት ኣሕተምቲ ኣድማስ ራእይ ብዘጸልምቱ ኣባላት ጸጥታ ተኸበበት። ነቲ በዓል ነዊሕ ራእይ፡ ስዒድ ዓብደልቃድር ከኣ፡ በዛ ዕለት እዚኣ፡ ኣብታ ኣብ ናቕፋ ሃውስ እትርከብ ቤት-ጽሕፈቱ ዳጐኑዎ፣ ክሳዕ ለይተ-ሎሚ ድማ ንዅነታት ህላወኡ ብዝምልከት ብወግዒ ዝተገልጸ ሓበሬታ የልቦን።
*ቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል፡ ኣብ ርእሲ’ቲ መንፈሳዊ መዓርጎም፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ በበይኑ ግዜ ከም ጋዜጠኛ ኰይኖም’ውን ሰሪሖም’ዮም። ኣባል ቦርድ ፐን ኤርትራ ዝዀኑን ሕጂ ኣብ ሃገረ-ሽወደን ዝርከቡን ቀሺ ዮናስ fr.yonas@gmail.com ብዝብል ኢመይል ምርካቦም ይከኣል።


text:
እዚ መጥቓዕቲ አካል’ቲ ጉጅለ ግብረ ሽበራ ቦኮ ሓራም ኣብቲ ዞባ ዘካይዶ ዘሎ መጥቓዕቲ ምኳኑ ሰበ ስልጣን’ታ ሃገር ይገልጹ።
ሓደ ካብ ላዕለዋይ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ካሜሮን ባቢላ ኣካዮ ሓሙሽተ ውልቀሰባት ርእሰ ቅትለታዊ መጥቓዕቲ ንምፍጻም ካብ ናይጀርያ ናብ ሰሜናዊ ካሜሮን ሰሪጎም ምእታዎም ይገልጹ።
ንሶም ብተወሳኺ እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ዓድታት ሞራን ኮሎፋታን ኽካየድ ዝተሓስበ ምኳኑን እንተኮነ ክልተ ጥራይ ንተዓጢቆሙ ዝነበረ ነታጊ ክትኩሱ ምክኣሎም ይሕብሩ።
እቶም በዓል ስልጣን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ቅድሚ እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ዝተኻየደ ህጹጽ ኣኬባ ወታሃደራትን አባላት ጉጅለ ርእስኻ ምክልካል ኣብ ዓድታት ዶብ ሰሜናዊ ካሜሮን ምውፋሮምን እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ዘጋጠመሉ ብዘይኻ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ ካልእ ሰብ ከምዘይሞተ እንተኮነ ገለ አባላት ጉጅለ ርእስኻ ምክልኻል ግን ምቁሳሎም ገሊጾም።
ሓይልታት ጸጥታ ንሳልሳይ አጥቓዒ ተኩሶም ከምዝቐተሉን ነቶም ዝተረፉ ክልተ ድማ ይድለዩ ከምዘለው ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ጥራይ 27 ርእሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ኣብ ካሜሮም ምግጣሞምን ካብዚኦም እቶም ሓደ ሲሶ ኣብዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ምግጣሞም ይግለጽ። ካብቶም መጥቓዕታት ገለ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ሰባት ዝተዓቑብሉ ማእከል ከይተረፈ ምኽያዶም ሰበ ስልጣን ካሜሮን ይሕብሩ።
ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ ድሕሪ ምእሳር አዛዚ ጉጅለ ቦኮ ሓራም ኣብ ዓዲ ኩሰሪ ሰባት ናብ ጫፍ ዶባት ካሜሮን ከይገሹ ምጥንቓቑ ይፍለጥ መንግስቲ ግን ነቲ ማእሰርቲ ኣየረጋገጾን።
እዞም መጥቓዕታት ምስ ምጅማር ወርሒ ጾመ ረመዳን ምውሳኾም ብተወሳኺ ይፍለጥ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ፓርቲ ሰማያዊ ፓርቲ ናይ ኢትዮጵያ ባንዴራ ናብ ናይ ቀደም መልክዑ ንኽምለስ ፃውዒት ኣቕሪቡ።ህዝቢ ብሰፊሑ ብምስታፍ መዓልቦ ክግበረሉ ድልየት ናይቲ ፓርቲ ምዃኑ ገሊፁ’
ሰማያዊ ፓርቲ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ‘’ባንዴራ ኢትዮጵያ መለለይ መንነት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኾነ ምልክት ዘይብሉ ካብ ላዕሊ ሓምላይ፣ኣብ ማእኸል ቢጫ ኣብ ታሕቲ ድማ ቀይሕ ከም ናይ ቀደሙ ኮይኑ ክቕፅል ብትሪ ይሓትት’’ ይብል።
መንግስቲ ብዝኸደን ብዝመፀን ቁፅሪ ባንዴራ ክቀያየር የብሉን ዝበለ ሰማያዊ ፓርቲ እቲ ባንዴራ ናብ ናይ ቀደም መልክዑ ክቕየር ህዝቢ ብነፃን ብዕምቆትን ክመኽረሉ ሓቲቱ።ምኽትል ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ጌታነህ ባልቻ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ኢሎም።
“በብእዋኑ ዝቀያየር ፌደራላዊ ስርዓት፣ምምሕዳርን ካልኦትን ክህልው ይኽእል።ሰማያዊ ፓርቲ ግን በብእዋኑ ምስ ዝመፅእ ስርዓት ዝለዋወጥ ባንዴራን ሃገራዊ መዝሙርን ክህልው የብሉን ኢሉ ይኣምን።ኣብ ሃገር ክንተኽሎ ዘለና ነባሪ ነገር ክህልወና ይግባእ።”
ህዝብን ፖለቲካዊ ውድባትን ኣብዝተፈላለዩ ፖሊስታትን ፕሮግራማትን እናተኻትዑ ዝቐያይሩዎም ጉዳያት ክህልው ይኽእሉ፤መሰረታዊ ናይ ሃገር ዓንድታት ግን ነበርቲ ክኾኑ ኣለዎም ይብል።
ባንዴራን ካልኦት ፍልልይ ዝርኣየሎም ሃገራዊ ሕቶታትን ልዝብ ተኻይዱ ኣብ መወዳእታ ህዝቢ ክውስን መርገፂ ውድቦም ምዃኑ ኣቶ ጌታነህ ገሊፆም።ህዝባዊ ስርዓት ክምስረት ከሎ ብዘየዳግም ክምለሱ ዘለዎም ካልኦት ጉዳያት እውን ኣለው፤ዝፍትሐሉ ኣገባብ እውን ከምዚ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።
“እዚ ብኣግባብ ክንፈትሖ ንኽእል ቀዳማይ ናይቲ ህዝቢ ሕቶ እንታይ እዩ ንዝብል ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ህዝበ ውሳነ ክንህበሉ ከለና እዩ።እቲ ህዝቢ ረፈረንድም ብምክያድ ንዓይ ዝጠቕመኒ ዝብሎ ክነቐምጥ ኣለና።”
እቲ ፓርቲ ነዚ ሕቶ ዘልዓለሉ ምኽንያት ክገልፅ ከሎ ንቀዳማይ ሚንስትር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ንምድጋፍ ኣብዝሓለፉ ሰሙናት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣብዝተኻየዱ ናይ ድጋፍ ሰልፍታት ህዝቢ ሒዙዎ ዝወፀ ናይ ቀደም ባንዴራ ብምዃኑን ሰፊሕ ደገፍ ህዝቢ ዘለዎ ብምዃኑ እዩ ይብል።
ብኣንፃሩ እዚ ኣካይዳ ንሕገ መንግስቲ ዝቃወም ተግባር እዩ፤ናይ ቀደም ባንዴራ ንምሉእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘንፀባርቕ ኣይኮነን ዝብሉ እውን ኣለው።ዘየተሓታትት ጉዳይ ግን እቲ ጉዳይ ሕገ መንግስታዊ ክትዕ ዘልዓለ ምዃኑ እዩ።ብመሰረት ኣብ ስራሕ ዘሎ ሕገ መንግስቲ እቲ ሕብሪ ከምዘሎ ኮይኑ ኣብ ማእኸሉ ሃገራዊ ኣርማ ኣለዎ ይብል።


text:
መግለጺ ኩናኔ
- Details
- Created: Saturday, 11 November 2017 02:20
- Last Updated: Saturday, 11 November 2017 02:20
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ መራኺቢ ብዙሃን ብፍላይ ኣብ ፌይስቡክን ኣብ ቴሌግራማትን ቲዩተራትን ዝኸይድ ዘሎ ፡ብገለ ውልቀ ሰባት ይኹኑ ጉጅለታት ብግበታዊ ስርዓት ዝተወደቡን፡ውልቀ ስሚዒቶም ንምርዋይ ኮነ ፡ንውልቃዊ ረብሓን ጥቕሞምን ንምስላጥ ዝዓለመ፡ንህዝባዊ ሰውራ 31 ጥቅምቲ ኣኽሪያ ዘይመልክዑ ብምትሓዝን ፡ ብምጥምዛዝን ናይ ጃሃዳውን ጡርፉነታውን መልክዓት ምትሓዝ ጥራይ ከይኣክል ፡ ነቲ ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ዓበይቲ ሃይማኖታት እስልምናን ክርስትናን ፡ ንዘበናት ብሰላምን ፍቕርን ምክብባርን ዝነብረሉ ዝነበረ ኣካውና ብምርሳዕ ፡ ንክፋጠጡን ከይተኣማመኑን ዝገበር ፕሮፖጋንዳታትን መናፍሕን ይሰዱ ምህላዎም ፡እዚ ተግባርዚ ውልቃዊ እምበር ንብሙሉእ ህዝብታት እስላምን ክርስቲያንን ኤርትራውያን ከምዘይውክልን ብምእማን ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ይኹን ኣብ


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸኮስ ሎሚ ንግሆ ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ኣብ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ብዛዕባ እዚ ኣብ ዘመንና ኣጋጢሙ ዘሎ ስደት ክርስትያንን ናይ ኩሎም ደቀሰባትን ብሰንኪ ባህላዊ ዕብለላ ዝስዕብ ካብ ዲያብሎስ ዝመንጨወ ውግእን ጥሜትን ባርነትን ዘኸተሎ ምዃኑ ገሊጾም፣
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ 1 መልእኽቲ ጴጥሮስ 4 ዝተወስደ ኮይኑ “ናይ ኲሉ ነገር መወዳእታ ቐሪቡ እዩ፣ ስለዚ ጸሊኹም ምእንቲ ኽትክእሉ፣ ገዛእ ርእሶም ዝገትኡን ጥንቁቓትን ኩኑ። ፍቕሪ ብዙሕ ኃጢኣት ትኸድን እያ እሞ ቕድሚ ዂሉ ንሓድሕድኩም ብምሉእ ልቢ ተፋቐሩ። ብዘይ ምዕዝምዛም ተቐበልቲ ጋሻ ኹኑ። ናይቲ ብዙሕ ዝዓይነቱ ጸጋ ኣምላኽ እሙናት ኣገልገልቲ ብምዃን፡ ነፍሲ ወከፍኩም ከምቲ ዝተቐበልኩምዎ ውህበት ጸጋ ጌርኩም ንሓድሕድኩም ኣገልግሉ። . . . ኦ ፍቑራተይ ናይ ስደት ባርዕ እንተተላዕለኩም ከምዚ ሓዲስ ነጠባ ዝወረደኩም ጌርኩም ኣይትገረሙ እዚ ንምፍታንኩ ዝመጸ እዩ፣ ኣብ ስቅያት ክርስቶስ መጠን ዝተኻፈልኩምዎ መጠኑ ደስ ይበልኩም፣ ከመይ ብኽብሩ ኪግለጽ እንከሎ ክትሕጐሱን ክትሰራሰሩን ኢኻትኩም፣ ምእንቲ ስም ክርስቶስ ምስ እትዋረዱ ዕውታት ኢኻትኩም ከመይ መንፈስ ክብርን መንፈስ እግዚብሄርን ሓዲሩኩም ኣሎ ማለት እዩ፣ ካባኻትኩም ነፍሲ ቀቲሉ ወይ ሰሪቑ ወይ ክፍኣተ ነገር ሠሪሑ ወይ ኣብ ሥራሕ ካልኦት ጣልቃ ኣትዩ ሓደ’ኳ ሓሳረ መከራ ኣይጽገብ፣ ግና ሓደ ሰብ ክርስትያን ብምዃኑ ስቃይ እንተተቀበለ ንእግዚብሔር ደኣ በዚ ስም እዚ የመስግኖ ኣምበር ኣይሕፈር” ዝብል ስለዝነበረ ቅዱስነቶም ኣብታ ስደት ትብል ቃል ኣትኲሮም፣ ‘ሎሚ ከም ሎሚ ዓበይቲ ናይ ስደት ድራማታት ንከታተል ኣሎና፣ እዚ ስደት እዚ ተጻይ ክርስትያን ጥራይ ዘይኮነ ተጻይ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ናይ ዘመና ብኣልማማ ናይ ባርነት ዓለም ክንብሎ እንኽእል ዘመን ንርኢ ኣሎና፣ እግዚአብሔር ነዚ ንክንቃለስ ጸጋ ይህበና ብቲ ኣባና ዝርከብ መልክዕን ኣምሳልን እግዚብሔር ዝኾነ ሓይሊ ኢየሱስ ክርስቶስ ክንቃለስ ከኣ ይሓተና፣
‘ስደትከስ ክርስትያን ዘቦኡ ዝነብረሉ ኩነት ኮይኑ ሎሚ እውን ከም ክርስቶስ ስለፍቅሩ ዝስውዑ ብዙሓት ክርስትያን ኣለው፣ ኣብ ብዙሕ ሃገራት ክርስትያን ምንም ሰብኣዊ መሰል የብሎምን፣ ማዕተብ ኣብ ክሳድካ እንተገርካ ናብ ቤት ማእሰርቲ ትድርበ፣ ወረ ገሊኦም ክርስትያን ብምዃኖም ጥራይ ንሞት ዝተፈርዱ ኣለው፣ ሕጂ ሎሚ እየ ዝብለኩም ዘሎኹ፣ ሎሚ ከም ሎሚ ደጋጊመ ከምዝበልኵዎ ካብቶም ኣብ ቀዳሞት ዘመናት ናይ ክርስትና ዝሞቱ ሰማዕታት ንላዕሊ ስለክርስቶስ ብዙሓት ሰማዕትነት ይቅበሉ ኣለው። ኮይኑ ግን ብዙሓት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን እውን ብዘይ ምኽንያት ብጽልእን ባርነትን ውግእን ይቅተሉ ኣለው፣ እዚ ዘመልክቶ ከኣ ክንዮ ክርስትና ነቲ ብኣምሳልን መልክዕን እግዚብሔር ናይ ዝተፈጥረ ክቡር ወዲሰብ ጽልኢ ኣሎ ማለት እዩ፣
‘ድሕሪ መጋረጃ ዝኾነ ስደትከስ ናይ ክርስትያን ይኹን ዘይክርስትያን ጸላኤ ሠናያት ከምዘሎን ብቀዳሞት ንእምነት ክርስቶስ ክድምስስ ድሕሪ ከኣ ነቲ መልክዕን ግርማን እግዚብሔር ሒዙ ዝጐዓዝ ወዲሰብ ከጥፍእ ዲያብሎስ ተዓጢቁ ይዋጋእ ከምዘሎ ግሉጽ እዩ፣ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት እንተተመልከትና ዲያብሎስ ካብ ጥንቲ ንሰብ ከጥፍእ ነቲ ኣብ ገነት ኤዶም ዝነበረ ሰላም ክዘርግ ነቲ ኣብ መንጎ እግዚብሔርን ኣዳምን ሔዋንን ዝነበረ ውህደት ንምዕናው እዩ ይቃለስ ነሩ፣ ንሔዋን ኣጠፋፊኡ ከኣ ቀዳማይ ስጉምቲ ክዕወት ክኢሉ፣ ወትሩ ከኣ ነዛ ናይ ምጥፍፋእ መጋበሪቱ ተጠቂሙ ንጥፍኣት ወዲሰብ ይቃለስ ኣሎ፣ እዚ ንኩሉ ኣልማማ ዘጥፍእ ዘሎ ኢፍትሓውነት ማለት ውግእስ ይኹን ጥሜት ባርነትስ ይኹን ዕብለላ ናይ ዲያብሎስ ሥራሕ ኮይኑ ብዝተፈላለየ መንገድታት እናኣስወሮ ንጥፍኣት ወዲሰብ ይሰርሕ ኣሎ፣ ናይ ሎሚ ሰብዓ ዓመት ብ1948ዓምፈ ኩሉ ወዲሰብ ማዕረ ከምዝኾነን መሰሉ ሕልው ከምዝኾነን ዝገልጽ ንዝኾነ ዓይነት ባርነትን ዓመጽን ዘወገዝ ኣዋጅ እኳ እንተተኣወጀ ሎሚ ከም ሎሚ ነዚ ኩሉ ዘዕኑን ናብ ባርነትን ጭቆናን ክትነግሮ ዘስገድግድ ሥቃይን ይወርድ ኣሎ፣
‘ኣብ መወዳእታ እስከ ብዛዕባ እቲ ናይ ደቂሰባት ናይ ዕንወትን ህልቂትን ምኽንያት ዝኾነ ውግእ ንሕሰብ፣ እዚ ነቲ ብኣርኣያን ኣምሳልን እግዚብሔር ንዝተፈጥረ ክቡር ወዲሰብ ዘጥፍእ ዘሎ ውግእ ካብ ሰማይ ዝነጠበ ዘይኮነስ ኣብቶም ክንዮ መጋረጃ ኮይኖም ነቲ ውግእ ዝሕንጽጹን ንዕንወት ዝኸውን መጋበሪ ውግእ ኣጽዋር ንከፍርዩን ክነግዱን ላዕልን ታሕትን ዝብሉን ክንምልከት የገድደና፣
ምናልባት ሓደ ካባኹም ኣባቴ ነቶም ክርስትያን ሓራይ ብሰንኪ ክርስትና ንበል ነቶም ዘይክርስትያን ክንዛረበሎምዶ ይከኣል ክብል ይኽእል ኣነ ኸኣ እወ ከመይ እዚኦም ብኣምሳልን መልክዕን እግዚብሔር ዝተፈጥሩ ከማና ደቂሰባት እዮም፣ ነዚ ኩሉ ዝገብር ከኣ እቲ ጥንተ ጸላኢና ዝኾነ ጸላኤ ሠናያት ዲያብሎስ ኣዩ፣ ቀንዲ ውግኡ ነቲ መልክዕ እግዚብሔር ንምጥፋእ እዩ፣ ነዚ ንምርዳእ ቀሊል ኣይኮነን ንክንርደኦ ብዙሕ ጸሎት የድልየና እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
ስሉጥን ፍትሓውን ኣገልግሎት ፍትሒ ክህሉ ዝተዋደደ ስራሕ ክሰርሕ ይግባእ
መቐለ 02 ጥቅምቲ 2011(ድወት) ኣብ ዞባ ማእኸል ትግራይ ስሉጥን ፍትሓውን ግልጋሎት ፍትሒ ክህሉ ዝተዋደደ ስራሕ ክስራሕ ከም ዘለዎ ተገሊፁ።
ኣመራርሓ ፍትሕን መዳርግቲ ኣካላትን ወረዳ ላዕላይ ማይጨው ኣብ ከተማ ኣክሱም ኣብ ዘካየድዎ ገምጋም ምድላው ምዕራፍ ዝተረኸቡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ፍትሒ ዞባ ማእኸል ትግራይ ኣይተ ኣረጋዊ ገብረየውሃንስ ስሉጥን ፍትሓውን ግልጋሎት ፍትሒ ክረጋገፅ ዝተዋደደ ስራሕ ክንሰርሕ ይግባእ ኢሎም።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ፍትሒ ወረዳ ላዕላይ ማይጨው ኣይተ ተክለ በርሀ ብወገኖም ብሕፅረት ቅንዕናን ተወፋይነትን ሕብረተሰብ ፍትሒ ዝስእነሉን ዝንገላተዐሉን ኩነታት ከም ዘሎ ብምግላፅ እዚ ንምፍታሕ ብኣተሓሳስባ መገልገላይነት ጠንኪርና ክንረባረብ ይግባእ ኢሎም።
ተሳተፍቲ እቲ መድረክ ዝኮኑ ካብ ጣብያ ወለል ዝመፀ ምክትል ሳጅን ሓጎስ ገብረመስቀልን ካብ ጣብያ ሐፀቦ ዝመፀ መንእሰይ ተመስገን ሃደራን ኣብ ጣብያታት ብፍላይ ምስ መሬትንመጠሻን ተኣሳሲሮም ዝፍጠሩ ምጉዳላት ፍትሒ ኣካላት ፍትሒ ካብኡ ሓሊፉ ድማ መዳርግቲ ኣካላት ብዕቱብ ክንሰርሐሉ ከም ዘለና ተገንዘዚብና ኣለና ኢሎም።


text:
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንኣሽባብ ወተሃደራዊ ደገፍ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ኣብ ዶብ ሶማልን ኬንያን ተታሒዞም ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ ጋማን ነጻ ከምዝተለቁ ወኪል ኣሰና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣረጋጊጹ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንዕጡቕ ጉጅለ ሶማል፡ ኣሽባብ፡ ወተሃደራዊ ደገፍ ኣብ ዝገበረሉ እዋን እቲ ሶማላዊ ዕጡቕ ጉጅለ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ተደፍአ ኣብ ዶብ ሶማልን ኬንያን ተታሒዞም ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንዕጡቕ ጉጅለ ሶማል፡ ኣሽባብ፡ ወተሃደራዊ ደገፍ ኣብ ዝገበረሉ እዋን እቲ ሶማላዊ ዕጡቕ ጉጅለ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ተደፍአ ኣብ ዶብ ሶማልን ኬንያን ተታሒዞም ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ተስፋልደት ኪዳነን ሳልሕ እድሪስ ጋማን ነጻ ከምዝተለቁ ወኪል ኣሰና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣረጋጊጹ።
ጋዜጠኛ ተስፋልደት ኪዳነን ሓደ ካልእ ምስኡ ተታሒዙ ዝጸንሐ ተሓጋጋዝን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኩነታት ጥዕናኦም ዝምልከት መርመራታት ክካየደሎም ከሎ፡ ጋዜጠኛ ሳልሕ እድሪስ ጋማ ግን ናብ ኤርትራ ከምዘምርሐ ይንገር።
ይኹን`ምበር ብዛዕባ ነጻ ምልቃቕ ናይዞም ካብ ፈለማ 2007 ክሳብ 18 መስከረም 2017፡ ንኣስታት 10 ዓመትን 8 ኣዋርሕን ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ጋዜጠኛታት፡ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዛጊት ወግዓዊ መግለጺ ኣይተዋህበን።
እቲ ነዞም ጋዜጠኛታት ግዳይ ወተሃደራዊ ዕንደራኡ ዝገበሮም ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነቲ ምስ ኣሸባብ ዝገበሮ ርከብ ክሓብእ ምእንቲ ንምትሓዞም ከይተኣመነሉ፡ ንምልቃቖም `ውን ጸዕርታት ከየካየደ ርእሱ ኣብ ሑጻ ቀቢሩ ስለዝጸንሐ፡ ነጻ ኣብ ዝተለቐቑሉ ኣጋጣሚ ምጽቃጡ ዘገርም ኣይኮነን።
ዋላ `ኳ ነዞም ብምልካዊ ስርዓት ተገዲዶም ናብ ሶማል ዝተዋፈሩ ክልተ ግዜ ግዳይ ዝኾኑ ጋዜጠኛታት ንኽንድ`ዚ ዓመታት ምእሳሮም ምኽኑይ እንተዘይኮነ፡ እቲ ምልካዊ ስርዓት ን 16 ዓመታት መመላእታ ዝኣሰሮም ጋዜጠኛታት ብሕቲ ኤርትራ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ሃለዋቶም ጠፊኡ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ኣብታ ጋዜጠኛታት ኤርትራ ዝተኣሰሩላ ዕለት 18 መስከረም እዞም ክልተ ጋዜጠኛታትን ተሓጋጋዚኦምን ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ምፍትሖም፡ ነቲ ሕሉፍ ጭካነ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ መሊሱ ዘቃልዕ እዩ።


text:
ብስቴት ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያትን መራኸቢታትን ሚስተር ሺንሱኬ ኦኩኖ ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ጃፓን፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ክልተ መዓልታት ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ልኡኽ ምስ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ ፈጻሚ ዳይረክተር ላዕለዋይ ትምህርቲ ዶክተር ሃይለ ምሕጹንን ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለን ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ ኣብ ቴክኖሎጂ ሓበሬታን መራኸቢታትን ክግበር ኣብ ዝከኣል ምትሕግጋዝ ብሰፊሑ ዘትዩ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ልኡኽ፡ ኣብ 2019 ኣብ ዮኮሃማ – ጃፓን ዝካየድ 7ይ ‘ኣህጉራዊ ዋዕላ ቶክዮ ንምዕባለ ኣፍሪቃ’ ማለት ‘TICAD’ን ኣገዳስነት ተሳታፍነት ኤርትራን፡ ከምኡ’ውን ጃፓን ኣብ 2025 ከተአንግዶ ትዳለወሉ ዘላ ‘ኤክስፖ ኦሳካ’ን ዘተኰረ ምይይጥ ኣካዪዱ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ6 ነሓሰ ብስቴት ሚኒስተር ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሚስተር ማሳሂሳ ሳቶ ንዝተመርሐ ልኡኽ ጃፓን ተቐቢሉ ምዝርራቡ ይዝከር።


text:
ሰለስተ ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን ንመንግስቲ ብምኽዳዕ ምስተቓወምቲ ምፅንባሮም ኣፍሊጦም።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ሉሙምባ ስታንዚላስ ሓዊሱ ዝኸድዑ ሰበስልጣን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ንሃገሮም ንምድሓን ኣብ ዝካየድ ቓልሲ ምሕዋሶም ኣፍሊጦም ኣለው።
ግጭት ደቡብ ሱዳን ንምፍታሕ ልዝብ ሰላም ተጠናኺሩ ዝቐፀለ እንተመሰለ እውን መራሕቲ እታ ሃገር ግን ሎሚ እውን ተኸፋፊሎም ይርከቡ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ልሙምባ ስትንዚላስ፣ኣባል ሃገራዊ ፓርላማ ሄነሪ ኤድዋርድን ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሌክስ ኣዛዚ ግንባር ሓርነት ደቡብ ሱዳን ዝነብሩ ማኩዌር ማንጋርን ብፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ዝምራሕ መንግስቲ ብውልቀ ምልክነት ብምኽሳስ ምስ መንግስቲ ምስራሕ ይኣኽለና ኢሎም ኣለው።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝሃብዎ መግለፂ እቲ መንግስቲ ንምዝርራብ፣ምኽንያታውነትን ንምምሕያሻት ፖሊሲን ይቃወም እዩ ኢሎምዎ ኣለው።መንግስቲ ሳላቫ ኪር ሕቶ ሰናይ ምሕደራ ንዘልዕል እውን ‘ከም ሃገር ካብ እንምስረት ገና ገና ክልተ ዓመትና እዩ’ ዝብል መልሲ ከምዝህብ ኸሲሶምዎ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ሉሙምባ ስታንዚላስ ሃገሮም ኣብ ኣፍደገ ውድቀት ከምእትርከብ ብምግላፅ ይኣክል ኢሎም።’’ስቓይ ህዝቢ ጠጠው ንምባል ሓደ ነገር ክትገብር ኣለካ’’ምስ በሉ እቶም ኣምባሳደር ብምቕፃል ‘’ምስ ኩሎም ናይ ቓልሲ ብፆት ምትሕብባር እውን የድሊ እዩ።ናብ ምፍራስ ተምርሕ ናይ ዘላ ሃገር ከቢድ ውድቀት ንርኢ ከምዘለና ኩሎም ብፆትና ኣብ መደምደምታ እናበፅሑ እዮም’’ኢሎም።
ስለዝኾነ ድማ ንሃገሮም ንምድሓን ንዝካየድ ቓልሲ ንምሕጋዝ ኣብ ጎኒ ተቓወምቲ ንምስላፍ ምውሳኖም ሰለስቲኦም ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን ኣፍሊጦም ኣለው።


text:
ኣብ መስርሕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ደገፉ ብምግላጽ ኣብ ከይዲ ናይቲ መስርሕ ዝርአ ዘሎ ምዕፋን ሓበሬታ ኰኒኑ
ፐን ኤርትራ ካብ ነሓሰ 2 ክሳብ 4 ነሓሰ ኣብ በርሊን᎓ ጀርመን ዓመታዊ ኣኼባኡ ብምቅናዕ᎓ ናይ ዝሓለፈ ዓመታዊ ስራሕ ገምጊሙን ናይ ክልተ ዓመት ውጥን ስራሕ ኣቕሪቡን። ኣብቲ ኣብ ኣደራሽ በርሊን ማርክ ሆቴል--ብገንዘባዊ ሓገዝ መሻኽቲ ፐን ኖርወይ--ዝተገብረ ናይ ክልተ መዓልታት ርክብ ካብ ጀርመን᎓ ሽወደን᎓ ኖርወይ᎓ ስዊዘርላንድ᎓ ፈረንሳይ᎓ ዓዲ-እንግሊዝን ኣመሪካን ዝመጹ 15 ኣባላት ተሳቲፎም ነይሮም።
ብመኸፈቲ ቃል ፕረሲደንት ፐን ኤርትራ ኣቶ ሃይለ ቢዘን ዓርቢ ንግሆ ኣብ ዝጀመረ ወግዓዊ ርክብ᎓ ፈለማ እቲ ማሕበር ንዝፈጸሞ ልሉያት ስራሓት ጸብጻብ ዘቕረበ᎓ ፈጻሚ ዳይክተር እቲ ማሕበር ኣብርሃም ተስፋልኡል’ዩ ነይሩ። ኣብርሃም ኣብ መገልጺኡ᎓ ብዘይካ’ቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዘሕትሞ ዓንቀጻት᎓ ፐን ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምስ ብዙሓት መሻርኽቲ ኣካላት ከምእኒ ኮሚተ ድሕነት ጋዜጠኛታት (CPJ)᎓ ኣህጉራዊ ፐን᎓ በበይኖም ንመሰል ሓርነት ጽሕፈትን ሰብኣዊ መሰላትን ኣመልኪተን ዝነጥፋ ዘይሻራውያን ማሕበራት ጥቡቕ ናይ ስራሕ ርክብ ከም ዝነበሮ ጠቒሱ። እንተዀነ᎓ ይብል᎓ ኣብርሃም ኣብ መግለጺኡ᎓ እቲ ማሕበር ብዘይ ስሩዕ ባጀትን ቀረባትን᎓ እሞ ከኣ ኣብ በብይኖም ሃገራት እግሮም ብዘይተኸሉ ግዱሳት ኣባላት ጥራይ᎓ ብመን-ሐራይ᎓ ዝሰላሰል ከም ምዃኑ መጠን᎓ ርኡይ ድኻማት ከምእኒ ዋሕዲ ተሳትፎ ደቀንስትዮን ስእነት ሕጽረት ብዙሕነት ቋንቋታት ኤርትራ ከም ዘለዎ ገሊጹ።
ቀጺሉ᎓ ትረጀረር ቴድሮስ ኣብርሃም ንፋይናንሳዊ ኣቃውማ እቲ ማሕበር ኣብ ዝገበሮ ጸብጻብ᎓ ንሓያሎ ግዱሳት ከሳትፍ ዘኽእልን ንኣባላት ከንቀሳቕስ ተስፋ ዝግበሮን ገለ ፕሮጀክታት ኣይስለጥ ደኣ’ምበር᎓ ገለ ተስፋ ዝተረኽቦም መደባት ስራሕ ስለ ዘለዉ᎓ እቲ ማሕበር ካብቲ ዝጸንሖ ርኡይ ገንዘባዊ ሕጽረትን ዓመታዊ ውጽኢት ኣባላትን ጥራይ ምምርኳስ ዝሓሸ መተንፈሲ ክረክብ ከም ዝኽእል ኣተንቢሁ።
ጸሓፊ ማሕበር ኣቶ መጐስ ዑቝባሚካኤል ድማ ናይ ክልተ ዓመት ውጥን ስራሕ እቲ ማሕበር ድሕሪ ምቕራብ ካብ ኣባላት ንዝመጸ ሕቶታት፣ ክጣቓለሉ ዘለዎም መደባት፣ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መደብ ስራሕ ሓላፍነት ዝወስዱ ኣባላት መምዩ።
ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ዝቐጸለ ርክብ᎓ ፐን ኤርትራ ንህሉዊ መስርሕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራን ኣብ ከይዲ’ቲ መስርሕ ንዝርአ ዘሎ ዘይንጹር ኣገባብ ዘትዩሉ። እቲ ማሕበር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ᎓ ነቲ ድሕሪ ነዊሕ ሰነፈላልን ኵልንትናዊ ብኽነትን ዝርአ ዘሎ ሰላም ምሉእ ደገፉ ገሊጹ። እንተዀነ᎓ ይብል ኣብ መግለጺኡ᎓ ብሕልፊ እኳ ብወገን ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ዝተራእየ ለውጢን ጭቡጥ መብጽዓን ስለ ዘየሎ᎓ ንዅሉ ግዱስ ኣብ ሕንፍሽፍሽን ዘይጭቡቕ ትንታነን ኣእትዩዎ ከም ዘሎ ኣስሚሩ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ግሉጽ መስርሕ ክኽተልን ጉዳይ እሱራት ጋዜጠኛታት ኣብ ሓደ መዓልቦ ክበጽሖ᎓ መሰል ሓርነት ከፍቅድን ዕፈና ከብቅዕን ጸዊዑ።
ቀዳም ኣብ ዝቐጸለ ርክብ እቲ ማሕበር ብቐንዱ ንመጽናዕታዊ ጽሑፋትን ጥበባዊ ስራሓት ኣባላትን ዝዓለመ’ዩ ነይሩ። ፈለማ ዶክተር ዳኒኤል ረዘን ንታሪኽ᎓ ኣመትን ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን ሲቪካዊ ማህበራትን ብዓይኒ ነቕፌታዊ ገምጋም ዳህሳሳዊ ጽሑፍ ኣቕሪቡን ምስ ኣባላት ዘትዩን። ቀጺሉ’ውን ተድሮስ ኣብርሃም ንህልዊ ኣመታታት (ማሕበራዊ) መራኽቢ-ብዙሃን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣመልኪቱ ተመሳሳሊ ዳህሳሳዊ ገምጋም ኣቕሪቡ። ካብኡ ብምቕጻል ድማ ገጠምቲ ቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል᎓ ክብሮም ደሞዝ᎓ ሺሻይ ሽሞንዲ᎓ ፍቕረይ የማን᎓ ሳባ ኪዳነን ዳኒኤል ተስፋይን ገለ ካብ ግጥምታቶም ኣቕሪቦም። ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ድማ ኣባላት ንቤተ-መዝከር ጵጥታ ምብራቕ ጀርመን (Stasi museum) በጺሖም።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ሰንበት 15 መጋቢት ኣብ ከተማ ዓዲ ቐይሕ ብሰንበት ወጋሕታ ዝጀመሮ ምፍራስ ኣባይቲ ክሳብ ትማል ዕራርቦ ሰኑይ 16 መጋቢት ቀጺሉዎ ከምዝወዓለ ነበርቲ ዓዲ ቐይሕ ኣረጋጊጾም። ነቲ አዕናዊ ወፍሪ ብምቅዋም፡ ቤቱ ንኸይፈርስ ዝተኸላኸለ መሓመድ ኦና ዝተባህለ ነባሪ ዓዲ ቕይሕ ኣቦ ከኣ፡ ሰንበት ወጋሕታ ኣብቲ ተልእኾ ብዝተዋፈሩ ልኡኻት ምልኪ ተኣሲሩ ምስተወስደ፡ ክሳብ ሕጂ ደሃዩ ከምዘይተፈልጠ ዘረድአ እቲ ሓበሬታ፡ ብድሕሪ ማእሰርቲ እቲ ወላዲ፣ መንበሪ ቤቱ ፈሪሱ፡ ስድራ -ቤቱ ብዘይ መዕቀልን መጽለልን ኣብ ግዳም ከምዝተደርበኡ ነበርቲ እታ ከተማ ሓቢሮም።
እቲ አብ ከተማ ዓዲ ቐይሕ አባይቲ ዜጋታት ከፍርስ ዝቐነየ ሰራዊት ሎሚ ሰሉስ 17 መጋቢት አጋ ምሸት ኣባይቲ ዜጋታት ከፍርሰሎም ዝቐነየ መሸኒሪ ጸዓዒኑ ስርሑ ንምቕጻል ናብ ከተማ ሰንዓፈ ከምዝኸ ካብቲ ከባቢ ዝበጸሓና ዜና ይሕብር፡፡ ኣቐዲሙ እቲ ስርዓት አብ ከተማ ሰገነይትን ሰንዓፈን ዝፈርስ አባይቲ ድሮ ቀይሕ ምልክት ተገይርሉ ከምዘሎ ተሓቢሩ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ዕድመኦም ጨቖቕ ኢሎም ዘጥረዩዎ ፡ ቤትና ዝብሉዎ መጽለልን ዝርካቡ ንብረት ርእዮም ዝሰኣኑ ግዳያት ዓዲ ቐይሕ ሕሉፍ ጭካነ እዚ መላኺ ስርዓት ኣርሚሙዎም ምህላዉ ነቲ ኢሰብኣዊ ተግባር ዝተዓዘቡ ዜጋታት ሓቢሮም። እቲ ብዱዕ ስርዓት ኣብቲ ናይ ሰንበት ወፍሪ ዕንወቱ ኣስታት 30 ኣባይቲ ከምዘፍረሰ ተሓቢሩ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፡ ትማል ሰኑይ እውን ካልእ ሓያሎ ኣባይቲ ከምዝፈረሰ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከቡ ዜጋታት እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ስዉር ኩናት ዝኣወጀ ምልካዊ ስርዓት ኣብ መላእ ሃገር ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ንዝፍጽሞ ዘሎ እዱድ ወፍሪ ዕንወት ብምኹናን ነዚ ሃገር ዘባድምን ህዝቢ ዘብርስን ዘሎ እኩይ ስርዓት ድምጽናን ዓቕምናን አሕቢርና ክንገጥሞ ይምሕጸኑ ኣለው።
ብዛዕባ ዕንወት ኣባይቲ ዜጋታትና ብዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ዝበጽሕና ግዜ ዝርዝራቱ ከነስዕበልኩም ኢና።


text:
ሃገራዊ ግቡኦም ንምፍጻምን ናይ 12 ክፍሊ ኣካዳሚያዊ ትምህርቶም ንምዝዛምን፡ ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ዞባ ማእከል – ኣብ መበል 32 ዙርያ ንምስታፍ ናብ ሳዋ ወሪዶም።
እቶም ኣብ ክልተ እብረ – ማለት ብ24 ሓምለን 1 ነሓሰን ንሳዋ ዝወረዱ ተመሃሮ፡ ካብ 25 ኣብያተ-ትምህርቲ ዝተዋጽኡ ኮይኖም – ብዝሖም 6069 እዩ። ካብዚኦም እተን 54 ሚእታዊት ደቂ-ኣንስትዮ እየን።
እቶም ተመሃሮ ኣብ ዝተበገሱሉ እዋን፡ ብኣሽሓት ዝቑጸር ህዝቢ ኣፋንይዎም። ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ ኣብ ትስፉው ናይ ሰላም ሃዋህው ንሳዋ ምውራዶም – ካብ’ቲ ካልእ ዙርያታት ፍሉይነት ከምዘለዎ ብምጥቃስ፡ ዝበለጸ ውጽኢት ከመዝግቡ ዘለዎም ድልውነት ኣረጋጊጾም።
ኣብ ካልኦት ዞባታት ካብ ዝርከባ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ – ተሳተፍቲ መበል 32 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ኣቐዲሞም ሳዋ ከምዝኣተዉ ይዝከር።


text:
ስምምዕ ሰላምን ምኽፋት ዶብን ዘግሃዶ ሓቂ፤
- Details
- Created: Monday, 15 October 2018 12:50
- Last Updated: Monday, 15 October 2018 12:50
ምስ ውዑል ሰላም ክልቲኦም መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተታሓሒዙ፡ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ወርሓት ትጽቢት፡ ዶባት ክኽፈቱ ከምዝጀመሩ ኩሉ ዝርእዮ ዘሎ ግብራዊ ሓቂ እዩ። ህዝብታትና ካብን ናብን ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ምምልላስ ዕድል ረኺቦም፤ ፍስሃ ዎ-ደስታ ወሪሱዎም ንርእዮም ኣሎና። ናይ ብሓቂ ድማ፡ ፈጺሞም ክፈላለዩ ዘይነበሮም ኣሕዋት፣ መኻፍልቲ ጸገም ዝኾኑ ህዝብታት፡ ብሰንኪ ላዕለዎት መራሕቲ መንግስታት ኣብ ሞንጎኦም ብዝነበረ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ዝተፈንጀረ ጎንጺ፡ ን20 ዓመታት እናተደላለዩን እናተነፋፈቑን ተማዓዳድዮም ጸኒሖም እዮም። ኣብ'ዚ ጥራሕ'ውን ዝተወሰነ ኣይኮነን፤ ካብ ክልቲኦም ሃገራት፡ ካብ ደቂ ድኻታት ህዝብታት ኣብራኽ ዝወጹ፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ጨላቕዕ መንእሰያት ተቐዚፎም፤ ልዕሊኡ ድማ፡ ንኣካል ምAdd a comment


text:
ከምቲ ዝፍለጥ ኣብ መላእ ዓለም መስተ ሰቲኻ መኪና ምግናሕ ዝፈቅድ ሕጊ የለን እዩ። ሃገረ ኣውስትራልያ እቲ ንዜጋታታ ዘቕረበቶ መፍትሒ እዋኑ ዝጠልቦ እዩ ዝብል ምላሽ ዝረኽበ ኮይኑ ብዓልተን ዝግንሓ መካይን ንኽጥቀሙ እያ ወሲና ዘላ።
እዞም ኣልኮል ሰትዮም ዝጓዓዙ ኣብ መኪንኦም ኢዶም ኣጣሚሮም ጥራሕ ክስቀሉ ትፅቢት ይግበረሎም። እዚ ማለት ድማ ዝኾነ ክፍሊ ኣካላት እታ መኪና ብኢዶም ክነኽኡ እንተተረኺቦም ሕጊ ትራፊክ ብምጥሓስ ክኽሰሱ ክቕፅዑ ይኽሉ ማለት እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
እዚ ሓዱሽ መስርሕ እቲ ካልኣይ ረብሕኡ ኣውስትራልያ ውሕስነአን ዘተኣማምና ውፅኢት ቴክኖሎጂ መካይን ኣብ ሃገራ ንምስፍሕፋሕን እቲ ህዝቢ ድማ ስልጡንን ምስ ግዘ ዝኸይድን ንምግባር ዝዓለመ እዩ ኢሉ ኣሎ በዓል መዚ መንገድን መጓዕዝያን እታ ሃገር። ብዓብይኡ ከኣ ብሓደጋ መኪና ዝብፅሕ ዘሎ ምጥፋእ ሂወት ብርክት ዝበለ ህዝብን ዕንወት ንዋይን ንምንካይ እጃሙ ዝዓዘዘ እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
ፍልፍ፡ ድምፂ ወያነ ትግራይ


text:
ሓድሕዳዊ ሓላፍነትን፡ ምትሕብባርን ሱታፌን ዝብሉ ቃላት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ስእነት መግቢ ኰነ ጥምየት ንምውጋድ መፍትሒ እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ሪቻርድ ጋላገር ዕለት 28 መስከረም 2018 ዓ.. ኣብ ነው ዮርክ ኣብ ዝርከብ ፎርድሃም መንበረ ጥበብ ኣብ ዘእንገዶ ኣብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ስእምነት መግቢ ንምጉዳል ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣብ ዝዘተየ ዓለም ለኻዊ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ከምዘስመሩሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ስእነት መግብን ጥምየትን መዕለቢ ክረክብ ውሕስነት መግቢ ሕዝብታት ክረጋገጽን ግድንን ናይ ኵሉ ሓላፍነት እዩ፡ እዚ ሸቶ ክሳብ 2030 ዓ.ም. ክብጻሕ ሕቡራት መንግስታት ዓለም፡ ተቐባልነት ዘለዎ መደብ ምዕባለ ኣብ ዝብል ሰነድ ዘሳዀዖ ህንጡይ መደብ’ዚ ዓሚዩቕ ምይይጥ ክግበረሉ ዓለም ሓቆፍ ፖለቲካዊ ኤኮኖሚን ንምዕባለን ማሕበርን ጳጳሳዊ ምእተ ዓመት ማሕበርን ብሓባር ኣብ ዝሰናደዎ ዓውደ ጉባኤ፡ ኣብ ዓለም ዘሎ ጥምየትን ስእነት መግብን ምውጋድ ዝብል ጻውዒት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መሰረት ገይሩ ኣብ ዘሰናደዎ ዓለም ለኻዊ ዓውደ ጉባኤ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ማሕበረሰብኣዊ ስልጣናዊ ትምህርቲ ዝተወከሱ ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር፡ መግቢ ናይ ኩሉ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ዓለም ብዕደ ጥበባዊ ደረጃ በጺሕዎ ዘሎ ምዕባለ ርኢኻ ብስእነት መግብን ጥምየትን ዝሳቐ ፍጥረት ሰብ ምርኣይ ዘሕዝን ጥራሕ ዘይኰነስ እቲ ዝተበጽሔ ምዕባለ ኣብ ሕቶ ዘእትው ምዃኑ ኣነጺሮም። ማዕቀን ምዕባለ ሰብኣነት እዩ ኢሎም።
ጻዕሪ ቤተ ክርስቲያን መግቢ ናይ ምርካብ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር
ካብቲ ጠምየ ኣንገልኩምኒ ዝብል ወንጌላዊ ጻውዒት ተበጊሶም ብፁዕነቶም እዚ ወንጌላዊ ቃል ናይ ቤተ ክርስቲያን ንእተካይዶ ሓልዮ ድኻታት ጻዕሪ ቀንዲ ምኽንያት ምዃኑን ካብኡ ሓሊፉ እውን ነቲ መግቢ ናይ ምርካብ መሰልን ክብርን መሰረት ምዃኑ ሓቢሮም፡ በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ ናይ 2007 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መግቢ ኣመሓላሊፎምዎ ኣብ ዝነበረ መልእኽቲ፡ እቲ ወንጌላዊ ጻውዒት መሰረት መግቢ ናይ ምርካብ መሰልን ክብርን፡ ንውልቅን ንማሕበረሰብን ዝምልከት ናይ ዝብል ማዕቀኑን መግለጺ ምዃኑ ተንቲኖም ኣይምልከተንን ክብል ዝኽእል ሰብኣዊ ፍጥሩ ክህሉ ኣይክእልን ኢሎም።
ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ውድብ ተረኺቦም፡ ስእነት መግቢ 821 ሚሊዮን ህዝቢ ዝምልከት ምዃኑ ገሊጾም፡ መንቀሊኡ ከኣ ምዝባዕ ናይ ተፈጥሮ ኣየርን፡ ንጹሕ ጸዓት ምጥቃም ዝብል መደብን ኣሰራርሓን ጉዳይ ጸኣት ስደተይናታት ንምምሕዳሩ ዝግበር ጻዕርን ንግድን ሰብ ከም ውዳቕ ዝሓስብ ዝሰፍሕ ዘሎ ባህልን ተሓታት ምዃኑ ገሊጾም፡ እዚ ኩሉ ጠንቂ ስእነት መግቢ ሰብኣዊ ፍጥረት ምስ ዝኽተሎ መደብ ልምዓት ዝተኣሳሰረ ሳዕቤን ከምዘጋጥሞ ዘነጽር እዩ ቢሎም፡ መጠን ኣልቦ ምስፋሕ ኣህላኺ ባህልን ምብኻን መግብን ንገዛእ ርእሱ ጠንቂ ምዃኑ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝበልዎ ሓሳብ ኣሞርኵይዞም፡ ይኣኽለኒ ምባል ኣገዳሲ እዩ ተኻፊልካ ምንባር ናይ ኣነናብራ ኣገባብ ክኸው ኣለዎ ኢሎም።
ኩለን ሃገራት ሕዝበን ብመግቢ ክውሕሳ ዘብቅዔን ድጋፍ ክረኽባን እዋናዊ ዓለም ዝኽተሎ መደብ ልምዓት ክእርምን፡ ምብኻን ብምክፋል ባህል ክትካእን፡ ናይ ድኻታት ሃገራት ልምዓት ዘተዓናቕፍ ውሳኔ ምዕቡላት ሃገራት ክግታእን ዝብሉ ውሳኔታት ነቲ ኣብ ዓለም ተኸሲቱ ዘሎ ስእነት መግብን ጥምየትን መፍትሒ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ዘቕረብዎ ጻውዒት ብፁዕነቶም ጠቒሶም ስለዚህ መፍትሒ ስእነት መግብን ጥምየትን ፍትሓውነት እዩ ኢሎም።
ሓላፍነትን ምትሕብባርን ሱታፌን
ቅዱስ ኣቦና ስእነት መግብን ጥምየትን ምፍታሕ ማለት ነቲ ብመግቢ ስእነት ዝሳቐይ ክፍሊ ሕብረተሰብ ምሕላይ እምበር ምልስኪ ቢልካ ከንፈርካ ምምጣጥ ኣይኰነን፡ ሕቶ ጥመየትን ስእነት መግብን ናይ ፍትሒ ሕቶ ምዃኑ ብምስትውዓል ብሉጽ ሓድሕዳዊ ጻዕርን ሓላፍነትን ኩሉ ዝብል ምዃኑ ተኣሚንካ ምትሕብባርን ሱታፈን ምንባር እዩ ይድሊ፡ ዝበልዎ ቃል ጠቒሶም ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ዘስምዕዎ ዘረባ ዛዚሞም።


text:
ወኪል ጃፓናውያን ኩባንያታት ተሽከርከርቲ ቶዮታ፡ ኩማትሱን ያማሃን ኣብ ኤርትራ ዝኾነ – ኤርትራዊ ኩባንያ ‘ዓንበርበብ ሼር ካምፓኒ’፡ ምስ ‘ሊብያ ኦይል-ኤርትራ’ ብምትሕብባር፡ ኣብ ኣተሓሕዛን ክንክንን መካይን ዘሎ ኣፍልጦ ንምዕባይ ዝዓለመ ጐስጓስ የካይድ ኣሎ።
እዚ ብቐንዱ ኣብ መራሕቲን ወነንትን መካይን ዘተኰረ፡ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 31 ነሓሰ ንሓደ ወርሒ ዝቕጽል ጐስጓስ፡ ንግዜኡ ብጽብብ ዝበለ – ኣብ ኣስመራን ዓሰብን ተጀሚሩ ከምዘሎ፡ ኣብ ቀጻሊ ግን ምስ ሚኒስትሪ ዜና ብምርድዳእ ብሰፊሑ ክቕጽል ምዃኑ፡ ኣካያዲ ስራሕ ዓንበርበር ሼር ካምፓኒ ኣቶ ግርማይ ኣብርሀ ሓቢሩ።
መካይን ግቡእ ክንክን ምስ ዝግበረለን፡ ንዝነውሐ ግዜ የገልግላ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ምንካይ ክሳራታትን ሓደጋታትን እውን ኣስተዋጽኦ ከምዝገብራ ዝጠቐሰ ኣቶ ግርማይ፡ ብግዜን ኪሎ-ሜትርን ግቡእ ክንክን እትረክብ መኪና፡ ሞቶረ ከየውረደት ክሳብ ሓደ ሚልዮን ኪሎ-ሜትር ክትጒዓዝ ከምእትኽእል ብዝርዝር ድሕሪ ምብራህ፡ ኣብ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ጐስጓስ፡ ኩነታት ናይ’ተን መካይን ድሕሪ ምፍታሽ፡ ንቐጻሊ ክግበር ብዛዕባ ዘለዎ፡ ምኽርን ሓበሬታን ከምዝወሃብ ኣረዲኡ።
ናብ 26 ዓማዊሎም ዝርከቡሉ ቦታታት እናተንቀሳቐሱ፡ ን390 መካይን መርኣያ ኣገልግሎት ክህቡ ምዃኖም ዝገለጸ ኣቶ ግርማይ፡ ከም ኣካል ናይ’ቲ ጐስጓስ፡ ኣፍልጦ መራሕቲ መካይን ንምዕባይ፡ ካብ ዝተፈላለያ መንግስታዊ ትካላት ንዝተዋጽኡ 270 መራሕቲ መካይን፡ ኩባንያ ዓንበርበብ ካብ ኢንግሊዘኛ ናብ ትግርኛ ብዝተርጐማ መወከሲት መጽሓፍ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ኣስተምህሮ ከምእተዋህበ ገሊጹ።
ሓንቲ መኪና ብግዜን ኪሎ-ሜትርን ነዊሕ ምስ ተጓዕዘት ከምዘእከለት ዝሕብር መቈጻጸሪ ‘ሶፍትዌር’፡ ንስራሕ ድልው ኰይኑ ከምዘሎ እውን ሓቢሩ።
ሓላፊ ምምሕዳርን ፋይናንስን ሊብያ ኦይል-ኤርትራ ኣቶ መንግስቱ ተሰማ ብወገኑ፡ እቲ ብዓንበርበብ ሼር ካምፓኒ ዝተበገሰ ናይ ጐስጓስ መደብ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ስለዝኾነ፡ ኩባንያኦም ክጽንበሮ ከምዝመረጸን ናውቲ ብምቕራብ ናቱ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎን ገሊጹ።


text:
ናይ ጊኒ ፕረዝደንት ኣልፋ ኮንዴ ስልጣን ኣቦመንበርነት ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ ናይ ቻድ ፕረዝደንት እድሪስ ደቢ ተረኪቦም።
ኣብ ሃገራት ዝፍጠሩ ቅልውላዋት ካብ መጀመርያ ከይፍጠሩ ምስራሕ ከምዘድሊ ኣብ ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ መደረ ዘስምዑ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረስ ተዛሪቦም።
መበል 28 ስሩዕ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሎማዕንቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጀሚሩ’ሎ።
ንዝሓለፉ ልዕሊ ኣርባዕተ ዓመታት ኣደመንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ብምዃን ዝሰርሓ ዶ/ር ኢንኮሳዛና ዲላሚኒ ዙማ ኣብ መኽፈቲ ዘስምዕኦ መደረ እታ ኣህጉር ዘጋጠማ ፈተናን ዝተሰርሑ ኣወንታዊ ስራሓትን ዝጠመተ ነይሩ።
ኣፍሪቃ ጥራሕ ዘይኮነ ንዓለም ዘናወፁ ማዕበላት ከምዘለው ብምሕባር ብፍላይ ሓድሽ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ንስደተኛታት ዝምልከት ዝፈረምዎ ምምሕዳራዊ ትእዛዝ ዓለም ናብ ከቢድ ፈተና ትኣትው ከምዘላ ዝሕብር እዩ ኢለን።
“ብደረጃ ዓለም ናብ ኣዚዩ ማዕበል ዝበዝሖ ግዜ እናኣተና ንርከብ ከምዘለና ግልፂ እዩ።ንኣብነት ብንግዲ ባሪያ ካብ ኣህጉርና ብዙሓት ወገናትና ዝግዓዙላ ሃገር ሎሚ ካብ ገለ ሃገራትና ንዝተሰደዱ ኣፍሪካዊያን ክትመልሶም ወሲና’ላ።ብርግፅ እዚ ንሓድነትናን ነንሕድሕድና ምትሕግጋዝን ኣዚዮም ካብ ዝብድሁ ተግባራት ሓደ እዩ።”
እተን ተሳናባቲት ኣደመንበር ኣፍሪቃዊያን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚ 50 ዓመታት ኣጣይሸንኦ ዝነበራ ‘’ፓን ኣፍሪካን ውመን ኦርጋናይዘሽን’’ ንነፃነት ኣፍሪቃ ዘወፈዮ ኣበርኽቶ ዓብይን ደቂ ኣንስትዮ ግቡእ ኣፍልጦ ምሃብ ኣድላይነቱ ዝለዓለ ምዃኑን ነቶም መራሕቲ ገሊፀን ኣለዋ።
መብዛሕትኡ ህዝቢ ኣፍሪቃ መንእሰይ ምዃኑ ዝሓበራ ዶ/ር ደላሚኒ ዙማ እታ ኣህጉር ነዚ ሓይሊ ሰብ ብዝግባእ ብምምሃርን ናይ ሞያ ስልጠና ብምሃብን ከምኡ እውን ስራሕ ኣብ ምፍጣር መፃኢት ኣፍሪቃ ዝበለፀት፣ሓድነትን ሰላም ዝሰፈናን ኣህጉር ምግባር ከምዝክኣል ኣገንዚበን።
ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኖም ዝተተክኡ ናይ ጊኒ ፕረዝደንት ኣልፋ ኮንዴ እውን መፃኢ ዕድል መንእሰያት ኣፍሪቃ ኣብ ምውሳን ሓላፍነት መራሕቲ ኣፍሪቃ እዩ ኢሎም።
ኣብ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪቃ መደረ ዘስምዑ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረስ ግጭታትን ቅልውላዋትን ኣቐዲምካ ናይ ምውጋድ ተግባር ምስ ኣፍሪቃ ብሓባር ንምስራሕ ከምዝደልዩ ገሊፆም።
“ዓለምና ቅልውላዋት ከይፍጠሩ ናብ ምክልኻል ክትሰጋገር ኣለዋ።ዓለም መብዛሕትኡ ግዜ ዝደንጎየን ዝወሓደን ምላሽ እዩ ዝህብ።ካብዚ ከመይ ክውፃእ ከምዝክኣል ምሳኹም ንምስራሕ ድልየት ኣለኒ።መብዛሕቲኦም ግጭታት ዓለም ውሽጣዊ እዮም።መንቀሊኦም እውን ቅድድም ስልጣንን ሃብትን፣ዘይማዕርነት፣ብምግላልን ምክፍፋልን እዩ።መብዛሕቲኦም ግጭታት ብሰንኪ ጥሩፋት ጉጅለታት ይባርዑ።”
ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ግጭታት ይሰርሓ ከምዘለዋ ዝገለፁ ንሶም ናይ ኣፍሪካ ናይ ሰላም ፀጥታን ከምኡ እውን ሰናይ ምሕደራ መምርሕታት ምድላዎም ብኣብነት ጠቒሶም ኣለው።
ኣፍሪቃ ትጻወቶ ብዛዕባ ዘላ ዓለምለኸ ተራ እውን ኣመስጊኖም ኣለው።ኣፍሪቃ ኣባላት ዓቀብቲ ሰላም ሕቡራት መንግስታት ዝበዝሕ ምውፋያ ከም ኣብነት ጠቒሶም።ስደተኛታት ኣብ ምቕባል ብዛዕባ ዘበርከተቶ እውን ምስ ናይ ኣውሮጳን ኣሜሪካን ዝተኣሳሰረ ብዝመስል ከምዚ ኢሎም።
“ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ መንጎ ብዙሓት ስደተኛታት ዘተኣናግዳ ለጋሳት ሃገራት እየን።ብዙሓት ዶባት ኣዚየን ናይ ዝማዕበላ ሃገራት ዓለም ይዕፀው ኣበዘለውሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዶባት ኣፍሪካ ዕቑባ ንዝደለየ ኩሉ ክፉታት ኮይኖም ቀፂሎም ኣለው። “
ናይ ፍልስጤም ፕረዝደንት ማሕሙድ ዓባስን ናይ ኩባ ምኽትል ፕረዝደንትን ሎሚ መደረ ካብ መንጎ ዘስምዑ ይርከቡዎም።
ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪቃ ክሳብ ፅባሕ ከምዝቕፅል ተፈሊጡ’ሎ።ምርጫ ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ትፅቢት ይግበር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክፍሊትን ናይ ሎጂስቲክ ኣቅርቦትን ወደባት ኤርትራ መጽናዕቲ ኣዳልያ
Radio Erena: 10 October 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ወደባት ኤርትራ ኣብ ዝጥቀመሉ እዋን፣ ብዛዕባ ዝህሉ ናይ ኣገልግሎታት ክፍሊትን ናይ ሎጂስቲክ ኣቕርቦትን ብዝምልከት መጽናዕቲ ከምዘዳለወ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ብወገን መንግስቲ ኤርትራ'ውን መጽናዕቲ ይካየድ ከምዘሎን ክልቲኡ መጽናዕታት ተራእዩ ኣብ መደብደምታ ክብጻሕ ምዃኑን እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ይጠቕስ።
ኢትዮጵያ፣ ንወደባት ባጽዕን ዓሰብን፣ ክትጥቐመሉ ቅድሚ ምጅማራ፣ ቅድሚኡ ክምለሱ ዘለዎም ጉዳያት ይጽንዑ ምህላዎም'ውን ጸብጻብ ማዕከን ዜና ፋና ይጠቕስ።
ኢትዮጵያ፣ ንወደባት ኤርትራ፣ ድሕሪ 20 ዓመታት ክትጥቐምሉ ኣብ እትቀራረበሉ ዘላ እዋን፣ ናይ መንገዲታት ጽገናን ካልእ ቀረባትን ተሳልጥ ከምዘላ ክትሕብር ጸኒሓ'ያ።
ይኹን'ምበር መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ'ቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ስምምዓት ይኩን፣ ኣብ ኣጠቓቕማ ወደባት ዝህሉ ናይ ትውጊትን ኣገልግሎታትን ክፍሊታት ብዝምልከት፣ ከም ልማዱ ንህዝቢ ሓበሬታ ኣይሃበን።
==================


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝርከቡ ክልተ ስዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ንምፍታሕ ዝካየድ ዘሎ ድርድር ኣብ ናይ መወዳእታ ጠርዙ ከምዝበፅሐ ሓደ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ኣውሮፓ ትማሊ ረቡዕ ኣፍሊጦም።
ኣባል ፓርላማ ሕብረት ኣውሮፓን ናይ ቀደም ምንስቴር ወፃኢ ቤልጀምን ዝኾነ ሉዊ ሚሸል ሲዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ማርቲን ሽብየን ዮሃን ፒርሰንን ኣብ ውሽጢ ማዕልታት ክፍትሑ ከምዝኽእልይ ዘለዎም ተስፋ ገሊፆም።ንሶም ህፁፅ መዕልቦ ክወሃቦ ትፅቢት ይገብሩ ተስፋ’ውን ኣለዎም።
እቶም ክልተ ሰባት ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ናብ ኢትዮጵያ ብምእታዎምን ኣሸባሪ ተባሂሉ ንዝተመደበ ሓደ ዓማፂ ጉጅለ ብምሕጋዝን ኽስታት ሓደ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ፍርዲ ምሃቡ ይዝከር።
ሚሸል ከምዝበልዎ እቶም ጋዜጠኛታት ንምፍታሕ ብዛዕባ ዝከኣለሉ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ኣወንታዊ ምይይጥ ምክያዶም ሓቢሮም።እቶም ነባር ዲፕሎማሰኛ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሲዊዲን ፍረድሪክ ረይንፈልት ብዛዕባ ሱማሊያ ኣብዝተኻየደ ናይ ለንደን ዓለምለኸ ኮንፈረንስ ብዘካየድዎ ጎናዊ ዝርርብ ከምዝተተባብዑ ገሊፆም።
ሚሸል እቶም ጋዜጠኛታት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ተኣሲሮምሉ ኣብዝርከቡ ቤት ማእሰርቲ ብምብፃሕ ትማሊ ረቡዕ ንኽሪኡዎም ከምዝተፈቐደሎምን ከምዝረአይዎምን ሓቢሮም።እቶም እሱራት ብዘለውሉ ኩነታትን ብዝተስምዕም ጥዕሳን ከምዝተደነቑ’ውን ወሲኾም ገሊፆም ኣለው።ከምዚ ብምባል’’ቅድሚ ኩሉ እዞም ክልተ ጋዜጠኛታት ዓብይ ጌጋ ምፍፃሞም፡ከምኡ ምግባሮም እውን ከምዝተጠዓሱ፡ይቕሬታ ንምሕታት ቅሩባት ምዃኖም፡ንሓዋሩ እዚ ጌጋ ከምዘይደግሙን ካብዚ ከምዝተምሃሩን ንዓይ ገሊፆምለይ እዮም።’’


text:
ፊልም ‘ኣፍሮ’፡ ተዘትዩላ
ግርማይ ኣብርሃም
ደራሲን ዳይረክተርን ኣወል ስዒድ፡ ተዋሳእታን ኤዲተራን ተዘኵሮታቶም ኣካፊሎም
ፈለማ ኣዝማሪኖ እትብል ፊልም’ያ ነይራ። ደሓር “ኣፍሮ” ብምትብባዕ ህዝቢ ኣባሻውል ክትዓቢ ተደልዩ። ገለ ግበር ምስ በሉኒ፡ ኣብ ርእሰይ ብዙሕ እዋን እትመላለስ ዝነበረት ሓሳብ መጺኣትኒ። ፊልም ህንዲ እናረኣና ኢና ዓቢና። ንሳቶም ከኣ ነናቶም ሄሮ (ልሉይ ወይ ተዘካሪ ገጸባህርያት) ሒዞም’ዮም መጺኦም። ኣሚት፡ ዳርሜንድራ እናረኣና ዓቢና። ኣብ ናይ ሃሊዉድ’ውን ከም ራምቦን ቻክኖርስን ርኢና። ኣብ ዓድና ናትና ሄሮ ዘይብልና ምዃኑ ኣተሓሳሲቡኒ። ስለዚ፡ ሓደ ጅግና ክፈጥር ስለ ዝነበረኒ፡ ሃይማኖት፡ ዓዲ፡ ወገን ዘይውክል ‘ወዲ ነገደ’ ክሰርሕ ተበጊሰ። ወዲ ነገደ ኰይኑ ንዝዓየየ ተዋስኣይ፡ ስሙ መን’ዩ ተባሂሉ እንተ ዝሕተት ዝፈልጦ ሰብ ብዙሕ ኣይምተረኽበን። ስለዚ ሓደ ሄሮ ናተይ ክፈጥር ስለ ዝነበረኒ፡ ወዲ ነገደ ተፈጢሩ። (ደራሲ ፊልም ‘ኣፍሮ፡’ ኣወል ስዒድ)
ዕለት 17 ነሓሰ 2017 ኣዳራሽ ጁንየር፡ ኣብ ፊልም ‘ኣፍሮ’ ብምትኳር፡ ንደራሲኣ ኣወል ስዒድ’ያ ናብ መድረኽ ዓዲማ። ኣብቲ ብኤፍረም ሃብተጽዮን (ወዲ ገደ) ተመሪሑ ዝተኻየደ ምሸት ምትእኽኻብ ስነ-ጥበብ፡ ብዘይካ ተሳተፍቲ፡ ኣብታ ፊልም ኣበርክቶ ዝገበሩ ተዋሳእቲን ክኢላታትን’ውን ተዓዲሞም ነይሮም።
ደራሲ ኣወል ስዒድ፡ ፊልም ‘ኣፍሮ’ ድሮ ተሰሪሓስ ብዙሕ እዋንን ብብዙሕ ተዓዛቢን ስለ ዝተራእየት፡ እቲ መድረኽ ዝያዳ ንሕቶን መልስን ክገድፎ ከም ዝመርጽ ብምግንዛብ’ዩ ዘረባኡ ጀሚሩ። ከም ባህሪ ኣብ ድርሰት ዝጥቀመሉ ሜላ፡ ንዛንታ ቀዳምነት ከም ዝህብ ዝጠቐሰ ኣወል፡ እቲ ዛንታ ነየናይ ግዜ ይውክል’ውን ከም ዝሓስበሉ ገሊጹ። ንድሕሪት እናሓሰበ ናይ ምጽሓፍ ባህሊ ከም ዘለዎ ድማ ሓቢሩ። “ኵሉ ንሰርሖ ታሪኽ፡ ንድሕሪት እናተሓንገጠና ይኸይድ ከም ዘሎ እናተረድኣኒ’የ ዓብየ። ሓያሎ ዘይጸሓፍናሎም ጀጋኑ ንድሕሪት እናገደፍና ንኸይድ ምስ ምህላውና ዕዳ ኣለና ዝብል ርድኢት’ዩ ዘለኒ።”
ካብዚ ብምብጋስ ነቲ ግዜ፡ ናይ ሱሳታት ክገብሮ ከም ዝመረጸ ድሕሪ ምሕባር፡ ምፍራስ ኣባሻውል ከም መንጠሪ ተጠቂሙ ልቢ-ወለዳዊ ዛንታ ከም ዝመሃዘ ሓቢሩ። ከም ሳልሳይ ነጥቢ፡ ማሕበራዊ ጥምረትና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብልክዕ ክገልጾ ዝኽእል ቦታ፡ ሻውላት ምዃኑ ከም ዝተረደአን ከም ምከና ንኣባሻውል ክጥቀመሉ ከም ዝመረጸን ሓቢሩ። “ክንውክሎ እንተ ደሊና ምስ ሃገር ይመሳሰል። ምስ ናይ ምንባርና፡ ምስ ናይ ምትሕግጋዝና፡ ስነ-ምግባርናን ባህልናን ኣካይዳ፡ ብዓቕሙ ዓቂቡዎ ዘሎ ንሱ ስለ ዝዀነ፡ ናብኡ ግዒዘ፡” ድሕሪ ምባል፡ ህዝቢ ኣባሻውል ንዘርኣዮም ኣኽብሮን ምትሕግጋዝን ኣመስጊኑ። ንምስትምቓር ድማ መድረኽ ናብ ተሳተፍቲ ገዲፉዎ።
ዝተፈላለየ ርእይቶታትን ሕቶታትን ፈሲሱ። ተዋሳእቲ ናይታ ፊልም’ውን፡ ኣብ እዋን ስራሕ ንዘጋጠሞም ጐፍታታት ኣውጊዖምሉ። ኣብዚ ነቲ ብቕጥታ ምስ ፊልም ‘ኣፍሮ’ ከምኡ’ውን ደራሲ ኣወል ስዒድ ዝተኣሳሰር ሕቶን ርእይቶን ነቕርብ።
***
ኤፍረም ሃብተጽዮን፤ ከምዚ ዝበልካዮ፡ ናብ 1967 ኢኻ መሊስካና ዘለኻ። ብናይ ግዜ ምከና፡ ናብ ቅድሚ ሓምሳ ዓመት ተመሊስካ ኢኻ ነዚ ፊልም ሰሪሕካዮ። ናይ ቦታ፡ ባህሪ፡ ሰባትን ኣነባብራን ምቅይያራት ኣሎ። ነቲ ግዜ ክትመስል ዘካየድካዮ መጽናዕቲ ከመይ ነይሩ?
ኣወል ስዒድ፤ ከምቲ ዝበልኩዎ መንጠሪ ዛንታ ዝተጠቐምኩሉ፡ ምፍራስ ኣባሻውል’ዩ ነይሩ። እቲ ካልእ ልቢ-ወለድ’ዩ። ምስ ምፍራስ ኣባሻውል ናይ ሽዑ መንእሰይ እንታይ ዓይነት ግብረ-መልሲ ይህብ ነይሩ መጽናዕቲ ገይረ። ክሳብ ኣብ እግሪ ዶዞር ምድቃስ ዝተራእየሉ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ቅድመ-ምድላዋት (pre-production) ዝነበርናሉ እዋናት፡ እንታይ ከጋጥመና ይኽእል ጽቡቕ ገይርና ንፈልጥ ነይርና። ምቅይያር ቦታታት፡ ታቤላ፡ ዲሻት ኣብ ግምት ኣእቲኻ እቲ ጀነራል ሾት ኮፍ ኢልካ ክውሰድ ከም ዘይከኣል ተረዳዲእና። ሶፍትዌራት የድሊ ነይሩ። ንሕና ግን ኣይነበረናን። ህዝቢ ኣባሻውል ንድኽነቱ ሃብቲ ኣምሲሉ፡ ንስእነቱ ብፍልጠት ተኪኡ ክነብሮ ከም ዝህቅን ንሕና’ውን ከምኡ ኢና ገይርና። ነቲ ኣብ ምስኣል ዝነበረ ብድሆ ብሜላ ኢና ሰጊርናዮ። ነዚ ፈቐዶኡ ዝተዘርወ ዲሻት ክትክውል ጥራይ ክንደይ ግዜ ክወስድ ይኽእል ሰራሕቲ ፊልም ትፈልጡዎ ኢኹም። ነቲ ናይ ሱሳታት ምከና ምምራጸይ ግና ሰብ ካብ ታሪኹ ክብገስ ኣለዎ ካብ ዝብል ሓሳብ’ዩ። እምበር እንዳ ነገደ ዝበሃሉ ስድራ ስለ ዝነበሩ ኣይኰነን።
ርእይቶ ካብ ምድሪ ቤት ኣዳራሽ
ተኪኤ፤ ርእይቶይ ካብ ጽንጽያ ሓኸለ ከም ዘናደኹ ገይርካ ተገንዘበለይ። ኣብ ገለ ክፋል ናይታ ፊልም፡ ብሉኬቲ ርእየ ነይረ። ኣብ እዋን ሃይለስላሰ ብሉኬቲ ነይሩዶ ይኸውን ኢለ ሓሲበ። ኤርሚለ’ውን “ክህርባ፡ ከጀልዋኻ” ዝብላ ቃላት ክጥቀም ንሰምዖ። ናይ ሽዑ ወደ’ስመራ ከምኡ ዓይነት ቃላት ይጥቀም ነይሩዶ? ገዚፍ ስእሊ ናይ መድሃኔ ኣለም’ውን ርእየ ኣለኹ። እዚ ከምዚ ዓይነት ስእሊ ናይ ሕጂ እዋን ኰይኑ ይስምዓኒ’ሞ እንታይ ትብል? እዚ ምስቲ ኵሉ ጽቡቕ ናይታ ፊልም፡ ተማዊተ ዝረኸብኩዎ ሓኸለ ናይ ጽንጽያ እዩ።
ኣወል ስዒድ፤ ከባቢ እንዳ ኣለም መሓረና ዘላ ጐደና ስከት በቐሪብ ተባሂላ’ያ ትፍለጥ። እንዳ በቐሪብ ዝበሃሉ ስድራ ናይ ጀበሊ ኣብኡ ይነብሩ ነይሮም። እቲ ቃላት ከኣ ዓረብኛ’ዩ። ስለዚ፡ “ክህርባ፡ ከጀልዋ” ዝብል ቃላት ክንረክብ ከለናስ ናይ ከባቢኡ ቋንቋ’ዩ። እታ ናይ ብሉኬቲ ዝበልካያ፡ ከባቢ ማይ ኣጣል እንተ ተዛዊርካ፡ ኣብኡ ዘለዋ ዝዓነዋ ፎርኖታት እንታይ ይጠብሳ ምንባረን እንተ ሓቲትካ፡ ኣብ ኣባሻውል ብሉኬቲ ምርኣይካ ኣይክገርመካን’ዩ። እቲ ህዝቢ ብሉኬቲ ርእሲ ዘለዎ መግዛእቲ’ዩ ዝጸልእ ነይሩ’ምበር፡ ብሉኬቲ ክሓልፎ ዝኽልክል ኣይነበረን። እታ ናይ መድሃኔ ኣለም ትብላ ዘለኻ ስእሊ ግና ክዝክራ ኣይከኣልኩን። ምናልባት ምስ ናይ ጃንሆይ ስእሊ ተሓዋዊሱካ ከይከውን። ብዝዀነ፡ ከምቲ ዝበልኩኹም ድሕሪ ሱሳታት ብዙሕ ለውጢ ስለ ዝተሓልፈ ጌጋ ከይርከበና ብሓቂ ኢና ጽዒርና። ዝሓለፈና ስለ ዘይሰኣን ግና ይቕረ ግበሩልና ኢና ንብል።
ሄኖክ ተስፋብሩኽ፤ ኣወል ዝፈጥሮም ጠባያት መማረርቲ ኣይኰኑን። ንድኽነቶም፡ ንሽግሮም ዘፍቅሩ’ዮም። ነታ ዘላቶም ዘጸብቑዋ፡ ኣጸቢቖም ከኣ ዝገልጹዋ እዮም። ብድሕሪ’ዚ ዘሎ ሳይኮሎጂ እንታይ’ዩ?
ኣወል ስዒድ፤ ከምቲ ኣቐድም ኣቢለ ዝገለጽኩዎ፡ ንድሕሪተይ እናተመለስኩ’የ ክጽሕፍ ዝደሊ። ከምቲ ጃፓናውያን ካብ ድሕሪኦም ሴፍ እናመዘዙ ዝዋግኡ፡ ኣነ ኸኣ ታሪኸይ እናመሸትኩ፡ ንቕድመይ ክዋጋእ’የ ዝደሊ። ብኻ ክብል ኣይደልን’የ። ጠባያተይ ከኣ ከማርሩ፡ ከቝረምርሙ፡ ዋላ ኣቝረምሪሞም ስክሪን ቀዲዶም ክወጽኡ ኣይክእሉን’ዮም፣ ካብ ዙርያ ናብራኦም፡ ንስነቶም ኣይወጽኡን’ዮም። ፊልም ኣፍሮ ድሮ ሽዱሽተ ዓመት ኣቝጺራ’ላ። ካብ ልቢ ህዝቢ ኸኣ ኣይወጽአትን ዘላ። ፈለማ ነታ ፊልም ክትርእያ ከለኻስ ንስነትካ፡ መንነትካ፡ ሕብርኻ፡ ስነ-ምግባርካ ኣብኡ ትረኽቦዶ ዝብል ሕቶ’ዩ ክምለስ ዘለዎ። ህጻን ከለኻ ምስ ብጻይካ ዝተሰኣልካዮ ስእሊ እንተ ኣምጺኦምልካ፡ ቀዲምካ ነብስኻ ኢኻ ትደሊ። እዚ ባህርና እዩ። ሰብ ከኣ ነዚ ፊልምታትና ክርእዮ ከሎ፡ ንዓይ ይመስልዶ? ቋንቋይዶ ይዛረብ ኣሎ? እንታይ ቀዲሐ’የ ክኸይድ? እናበለ’ዩ ዝዕዘብ።
ሳሙኤል ገብረብርሃን፤ ኣብ ፊልም ኣፍሮ ምቅብባል ዘረባ ይበዝሕ’ዩ። ከምኡ ዲና ዝብል ሕቶ ድማ ኣለዓዒሉለይ። ከምቲ ኣብቲ ፊልም ዘሎ ዲና ንዛረብ? ካብ ዘረባ ምብዛሕሲ ብኣክሽን ዘይግለጽ ዝብል ምጕት ኣሎ’ሞ እንታይ ትብል?
ኣወል ስዒድ፤ ንሕና ናይ ፊልም ኢንዱስትሪ የብልናን። እዘን ዘለዋና ካሜራታት እዘን ንርእየን ዘለና እየን። ሓደ ጠባይ፡ ካብ ኣስመራ ናብ ዓሰብ ብሄሊኮፕተር እንተ ተጓዒዙ፡ ብዘረባ ጥራይ’የ ክገልጾ ዝኽእል’ምበር፡ ሄሊኮፕተር ከበግስ ኣይክእልን’የ። ክጽሕፋ ጥራይ’ዩ ዘለኒ። እምበር ግብሪ ዝያዳ ቃላት ክዛረብ ከም ዝኽእል እፈልጥ’የ። ታሪኽ ናይ ዓዲ-በጊዖ ክጽሕፍ እንተ ዀይነ፡ ክቕረባ ዝኽእላ ታንክታት ፍሉጥ’ዩ። ስለዚ ክንድዚ ዝብዝሐን ታንክታት እናበልኩ ከዘንቱ ይግደድ ማለት’ዩ። እዚ ባይታይ ዘፍቅደለይ፡ ክሳዕ ሎሚ ዘለኹዎ ደረጃይ’ዩ።
ዳኒኤል፤ እቲ ታሪኽ ናይ ሱሳታት’ዩ። መብዛሕትኦም ሽዑ ዝጋደሉ ዝነበሩ፡ ደቂ መታሕት’ዮም። ካብ ከበሳ ዝወርዱ ዝነበሩ ከኣ ካብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባን ካብ ኣብያተ-ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃን’ዮም ነይሮም። ሃይለስላሰ ወዲቑ ደርግ ምስ መጽአ ግን ዳርጋ ኵሉ መንእሰይ ብሓባር እዩ ወጺኡ። ዝኽልክሎ ኣይነበረን። ኣብቲ ስርሒት ናይ ከተማ ግን ኵላትኩም ከም ፈዳይን ኴንኩም ኢኹም ትሰርሑ ነይርኩም። ርክብኩም ቅሉዕ’ዩ ነይሩ። ሕሹዅሽዅ ዘይብሉ፡ ኣብ ስቱር ገዛ ዘይኰነ፡ እኳ ደኣ ኣብ በሪኽ ወጺእኩም ኢኹም ድላይኩም ትብሉ ነይርኩም። ኣብ መወዳእታ ኸኣ እታ ዝኸፍአት ካብ ኣኽርያ ሽጉጥ ተኲስኩም ተበጊስኩም። ኣብ ሰብዓታት ካብ ኣኽርያ፡ ብዓዲ ንፋስ ክሳብ ድርፎ ትወርድ መሕለፊ ኣይነበረን። ኣዝዩ ጽንኩር’ዩ። ፋሕፋሕ ኢልካ ኢኻ ትኸይድ። ታሪኻዊ ልቢ-ወለድ እንዲኻ ሰሪሕካ፡ ግን መጽናዕቲ የድልዮ። ‘ኣፍሮ’ ብሓቂ ነዚ ናይ ከተማ ስርሒታት መበገሲት’ያ። ግን ተጸኒዑ ክኸይድ ኢለ’የ ርእይቶ ዝህብ ዘለኹ።
ኣወል ስዒድ፤ እታ ምትኳስ ከም ፍጻመ ኣብ ሓዝሓዝ ኣጋጢማ’ያ። ጠያይት ተኲሶም’ዮም። ነየነይቲ እዋን ትገልጽ ካልእ ሕቶ’ዩ። ኣብ ሓዝሓዝ ስዋ ክሰትዩ ውዒሎም ኣውቶቡስ ሳታዮ ደው ኣቢሎም ከም ዝተኰሱ ሓቀኛ ፍጻመ’ዩ። ብድሕሪኡ እንታይ ኣጋጢሙ ካልእ እንድዩ፡ እታ ምትኳስ ግና ከም መርኣያ ጅግንነት ገይረ እየ ወሲደያ። ተኲሶም ክወጽኡ ከለዉ ክልተ ከም ዝተሰውኡ እፈልጥ’የ። ነቶም ስውኣት ግን ከተስኦም ደልየ። ምኽንያቱ ኣብ ልበይ፡ ህሉዋት ገይረ ስለ ዝወሰድኩዎም። ሓደጋ ኣጋጢምዎም’ኳ እንተዀነ፡ እንተ ዘየጋጥሞም ነይሩ’ኸ ኢለ ስለ ዝሓልም፡ ነዚ ሕልሚ’የ ከሳሲ ፈቲነ’ምበር፡ ኣብ ታሪኽ ፍሕፍሐ ክፈጥር ኢለ ኣይኰንኩን። ኣብ ውሽጠይ ግን ነቶም ዘየለዉስ ከም ህሉዋት ገይረ ክገልጾም’የ ፈቲነ። ኣብ ጌቶ፡ ኣብ ኣባሻውል፡ ምትኳስ እንተ ነይሩ፡ ዋላ’ውን ኣይትዓወቱ ከቐጽሎም ስለ ዝደለኹ’የ ከምኡ ገይረ። ምኽንያቱ፡ ኣነ ሪፖርተር ኣይኰንኩን።
መልሰ-ሕቶ፤ ይቕረታ ግበረለይ ኣወል። እቲ ትብሎ ዘለኻ ምውጻእ ኣውቶቡስ ስርሒት’ዩ ነይሩ። ኣብ ስርሒት ተዅሲ ኣሎ፣ ምስ ጸላኢ’ውን ብሽጉጥ ዘይኰነስ ክሳብ መወዳእታ ትረጋረግ ኢኻ። ንስኹም ግን ናይ ከተማ ሕቡእ ስርሒት ተካይዱ ዝነበርኩም ኢኹም ነይርኩም። ክትወጽኡ ከለኹም ንወጽእ ኣለና ኢልኩም ኣዊጅኩም። ከምኡ ኣይነበረን፡ ኣዝዩ ስቱር’ዩ። ምሉቕ-ምሉቕ እናበልካ’ዩ ነይሩ።
ኣኽደር፤ ታሪኻዊ ልቢ-ወለድ’ዩ እንተ ኢልናዮ፡ ንዅሉ ኣብቲ ፍሬም ኣእቲናዮ ዘለና ዝርዝራት፡ ዝተፈጸመ ፍጻመታት ክንወጽኦ ኣይንኽእልን ኢና። ዝዓበየ ነቲ ናይ ደራሲ ናይ ኢማጂነሽን ዓቕሚ ዝተራእየሉ ፊልም’ዩ። ኣብ ፈለማ ትርኢት ናይቲ ፊልም ‘ኣፍሮ’ ኣምጺእካዮ ዘለኻ ሳሙኤል፡ ደራሲ’ዩ። ኣብቲ ሓዲድ ናይቲ ዛንታ ክሰቕለና ከሎ፡ “ፋንታሳይዝ’የ ዝገብር ዘለኹ” እዩ ዝብለና። እዚ ነቲ ደራሲ ኣዝዩ ፍኑው ናጽነት’ዩ ሂቡዎ። ንደራሲ እዚኣ ኣይነበረትን ክትብሎ ኣይትኽእልን ኢኻ። ነቲ ሓቀኛ ታሪኽ ከም ድሕረ ባይታ እንተ ደኣ ተጠቂሙሉ ኰይኑ፡ ድላዩ ክጻወት ይኽእል’ዩ። ንኣባሻውል ከም መንጠሪ ተጠቂሙ፡ ድላዩ ክሃንጽ መሰል ኣለዎ። ኣብቲ መእተዊ’ውን ኣተንቢሁልና’ዩ።
ካልእ፡ ዝያዳ ተገድስኒ ክዛረበላ ደልየ ዘለኹ ኣርእስቲ፡ ብዛዕባ ንሓደ ሕብረተሰብ ሄሮ ምፍጣር ኣገዳሲ ምዃኑ እትብል እያ። ሓደ ሕብረተሰብ ሄሮ እንተ ዘይፈጢሩ ኣኺሉዎ’ዩ። ክምዕብል፡ ክስጕም ኣይክእልን’ዩ። ክኸይድ’ውን ኣይክእልን’ዩ። ኣወል ናትና ሄሮ ክንፈጥር ኣለና ምባሉ እቲ ዝዓበየ እወታዊ ነገር ናይዛ ፊልም’ዩ። ካልእ ነቶም ፕሮታጎኒስት ምሉእ ሓይሊ ሂቡዎም። “ከምዚዶ ነይሩ’ዩ ቀደም?” ዝብል ዘረባ ይለዓል’ዩ። ምርጫ ናይቲ ደራሲ ክንሕልወሉ ኣለና። ነቲ ሕብረተሰብ ገዚፍ ሓይሊ’ዩ ሂቡዎ። ነዚ’ኸ ኣስተብሂልናሉ ዲና? ኣወል፡ ኣብ ቀጻሊ ከምዚ ዓይነት ኣገዳስነት ዘለዎ ፊልም ክትሰርሓልና ንጽበ።
ርእይቶ፤ ኣወል ብዙሕ ፊልም ኣፍርዩ’ዩ። ድሒሩ ሓደ ኣገዳሲ ነገር ክጥምት ዝኸኣለ ኰይኑ ተሰሚዑኒ። ንሱ ኸኣ ኣባሻውል ምጥማቱ ጥራይ። ‘ኣፍሮ’ ናይ ኣባሻውል ጥራይ ኣይኰነትን፡ ናይ ደቂ ኣስመራ’ውን እያ። ነቲ ሕብረተሰብ ከም ልቡ ገይርካ ኢኻ ሰሪሕካሉ። ሕጂ እቲ ከባቢ ድዩ ንዓኻ የዕቍቡካ ወይስ ንስኻ ኢኻ ነቲ ገዛውቲ ኣዕቊብካዮ ንዓይ ኣይርድኣንን’ዩ። ክሳብ ክንድ’ዚ ዝና ዝገበረት ፊልም ኣይረኣኹን። ዋላ’ውን ብግዜ ክንርእያ ከለና ሽዱሽተ ዓመት ኣቝጺራ ክንሳ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ኣይተመንወትን። ድሕሪ ሱሳ ዓመት’ውን ኣይክትርሳዕን’ያ እዛ ፊልም። ህንዳውያን ማዘር ኢንድያ ከልዕሉ ከለዉ፡ ንሕና ‘ኣፍሮ’፡ ‘እታ ኣደ’ ኢና ክንብል ንኽእል። ብስም ኣባሻውል ብዙሕ ፊልምታት’ዩ ተሰሪሑ። ግን ነቲ ከባቢ ቀሓር’ዩ ኰይኑዎ ጸኒሑ። ናይ ኣወል ፍሉይነት ግና ነቲ ውጹዕ ህዝቢ ጸግዒ ክዀኖ ምኽኣሉ’ዩ።
ተኽለ (ኤዲተር)፤ ብዛዕባ ፊልም ‘ኣፍሮ’ ክዛረብ እንተ ዀይነ፡ ኣወል ኣብ ስራሕ ናጽነት ሂቡ ዘስርሓካ ሰብ እዩ። ፊልም ‘ኣፍሮ’ ኣብ ስእሊ ብዙሕ ብድሆ’ዩ ኣጋጢሙዋ። ሓደ ናይ ተፈጥሮ ሽግር ነይሩዋ። ዝበዝሐ ስእሊ ኣብ ደገ ይለዓል ስለ ዝነበረ፡ ጸሓይ ጸኒሑ ደመና ይኸውን ነይሩ። እቲ ገዛውቲ ንባዕሉ’ውን ካልእ ብድሆ’ዩ ነይሩ። ኣዝዩ ጸቢብ’ዩ እቲ ገዛውቲ። ዝበዝሐ እዋን ካሜራ ኣብ ደገ ንተኽላ ነይርና። እቲ ህዝቢ ግን ብጣዕሚ’ዩ ዝተሓባበረና ነይሩ። እታ ፊልም ነቲ ህዝቢ ሓጋዚ ከም ዘለዎ ዘርኣየቶ’ያ ነይራ።
ሕቶ፤ እታ ፊልም መጸውዒኣ ‘ኣፍሮ’ ደኣ ይዅን’ምበር፡ ብወዲ ነገደ’ያ ትፍለጥ። ስለምንታይ ‘ኣፍሮ’ ኢልካያ? ገለ ምስ ትሕዝቶ ዝተኣሳሰር ነገር ኣለዋ ድዩ?
ኣወል ስዒድ፤ ነዛ ፊልም ‘ኣፍሮ’ ኢለ ክሰምያ ከለኹ፡ ንጸጕሪ ከመልክት ኢለ ኣይኰንኩን። ኣፍሮ ኣብ ብዙሕ ዓለማት እያ ኮብሊላ። ጽልሚ ናትና ንመገሻ ምስ ከደ፡ ካብ ኣፍሪቃ ዝነገደ’ዩ ንኽብሉና ዝተበሃልናዮ’ዩ። ኣፍሮ ካብ ኣፍሪቃ ዝፈለሰ’ዩ። ስለዚ ኣፍሮ ክብል ከለኹ፡ ካብ ዓዱ ናብ ዓዱ ዝሳገመ ክብል ኢለ’የ። እምበር ክንደይ በራሓት ጀጋኑ እንድዮም ዘለዉ። ብዛዕባ ጸጕሪ ወዲ ጸጕሪ ኣመልኪታ እትጽሕፍ ቢሮ የብለይን፡ ከም ኣወል ስዒድ።
ያሬድ፤ ኣብቲ ሲነማ ጸገማት ነይርኩም’ዩ። ንግሆ ስእሊ ወሲድኩም ቀትሪ ኸኣ ክትወስዱ ከለኹም፡ እቲ ሕብሪ ይፈላለ’ዩ። ኣብ ቴክኒካል እንተ መጺእካ ሲፒያ ሕብሪ ሂብካዮ። ኣብ ሱሳታት እንተ ደኣ ርኢና ግን፡ ሞኖክሮም ወይ ኩዳሉክስ እዩ ነይሩ። ስለዚ ከመይ ገይርኩም ኢኹም ነቲ ቴክኒካሊቲ ፈቲሕኩምዎ፡ ብፍላይ’ኳ ኤዲተር? ኣብ ድምጺ’ውን ጸገም ነይርኩም። ኣነ እሰምዕ ነይረ። እቲ ባክ ግራውንድ ኖይዝ ኣለካ። እቲ ፒች ኣለካ። እቲ ዝዓበየ ክመሓየሽ ኣለዎ ዝብሎ ግን ሕብሪ’ዩ። ሕብሪ ቀጻልነት ኣይነበሮን። በቲ ዘለካ መሳርሒ ነዚ ክትትግብሮ ቀሊል ብድሆ ኣይኰነን። ግን ኣብ ዝቕጽል ኣፍሮ 3፡ 4 ዋላ’ውን 5 ከመይ ገይርኩም ኢኹም ከተምጽኡዎ? ኣብኣ ክትመሓየሽ ስለ ዝደልያ ሕርኽርኽ ከም ዝበለትኒ ክነግረካ ኢለ’የ።
ኣወል ስዒድ፤ ቅድሚ ሸውዓተ ዓመት ክንስእል ኢልና ምስ ወፈርና፡ ዓጢቕናየን ዝነበርና ሓንቲ ቡምን ኤክስ ኤል ዋን ኤስን እያ ነይራ። ስለዚ እቲ ናይ ብርሃን ምቅይያራት ኣብ ዝመጸሉ ግዜ፡ ንጸሓይ ኮፍ ኢልካ ምጽባይ እንተ ዘይኰይኑ ኣማራጺ ኣይነበረን። ኣነ ኣብ ርእሰይ ዝነበረ፡ ብዘይካ’ቲ ኣብ ቅድምን ድሕርን ፊልም ዝረአ ኣዘንታዊ፡ ካልእ ብምሉኡ ከምዚ ናይ ምልሰተ-ታሪኽ ንጥቀመሉ ጸሊምን ጻዕዳን ጥራይ’የ ሓሲበ ነይረ። ካልእ ኣይሓሰብኩዎን። ምኽንያቱ፡ ሓንቲ ናይ ጃንሆይ ዝተጠቀምኩላ ፉቴጅ ኣላ። ብምሉአን ብድሕሪኣ ዝስዕባ ኣሳእል ናታ ሕብሪ ክሕዛ’የ ደልየ ነይረ። ስለዚ እተን ኣብኡ ዘለዋ ጽባቐ ንተኽለ ኤዲተር’የን ዝምልከታ፣ እተን ኣብኡ ዘለዋ ጌጋታት ግን ንዓይ። ስለዚ ሓቅኻ ኣለኻ ያሬድ፡ ክንጥንቀቕ ነይሩና። ግን ሕጂ ክሓስቦ ከለኹ፡ ሽዑ ዝጀመርኩዋ ፊልም ኣፍሮ ሎሚ ምተወድአት ነይራ።
ርእይቶ፤ እቲ ናይ ኣወል ፍርያት እርእዮ ነይረ’የ። ዓቢ ሰብኣይ እዩ ዝመስለኒ ነይሩ። ግን ንእሽቶን ብዙሕ ዘፍረየን ንመጻኢ’ውን ብዙሕ ከፍሪ ዝኽእል ሰብ ምዃኑን ፈሊጠ። ኣባሻውል ከም ምከና ምጥቃምካ ብሓቂ’የ ኣድኒቐካ። ምኽንያቱ ኣብ ሜዳ ከለና፡ ብዛዕባ ኣስመራ እንተ ተላዒሉ ኣባሻውል’ያ ትመጽእ። ወዲ ኣባሻውል እንተ ዄንካ ኢኻ ልክዕ ኣዝማሪኖ ወይ ወደ’ስመራ ትበሃል። ኣባሻውል ከኣ ከምቲ ዝዕለለሉ ጥራይ ኣይኰነን። እቲ ብፍቕሪ ዝነበረ፡ ብንእሽቶ ቍራስ ዓጊቡ ዝኸይድ ዝነበረ’ሞ ናብ ሜዳ ምስ ከደ ኸኣ እቲ ዝሓየለ ጅግና ኰይኑ ዝተሰውአ ቀሊል ቍጽሪ ኣይኰነን። በዚ ኸኣ ንኣባሻውል ምምራጽካ ብሓቂ’የ ዘድንቐካ።
ሳምሶን፤ ከም ሓፈሻዊ ትዕዝብተይ ኣብታ ፊልም ዋሕዲ ደቀንስትዮ ኣለዋ። ስለምንታይ? ዳርጋ መብዛሕትኡ ፊልምታትና ትሕዝቶ ይጐድሎ’ዩ። ኣብዛ ናትካ ጽቡቕ ነገር ዝተዓዘብኩዎ፡ ጅግና ምፍጣር ዝብል ሓሳብካ’ዩ። ነዚ ዘለናዮ እዋን ዘስግረና ጅግና ክትፈጥረልና ኸኣ ምደለኹ። ምኽንያቱ፡ ንቕድሚት ከይዱ ዝመርሓካ ጅግና’ውን ትደሊ ኢኻ።
ኣወል ስዒድ፤ ሓንቲ ሕቶ ክሓትት ምደለኹ። ኣብ 1967 ክሳብ ፍርቂ ሰብዓታት፡ ካብ ክሽነ ወጺኣ፡ ስረ ወድያ፡ በትሪ ዝዓጠቐት ጓለንስተይቲ ነይራ ኢሉ ዝምጕተኒ ኣሎዶ? ግደ ሓቂ ክንዛረብ እንተ ደኣ ኴንና፡ “እተን ጀጋኑ ሜዳ ከይደን እየን፡ ነታ ማዕረነት ሒዘናኣ መጺአን፡” ኢልና ደኣ ክንዛረብ ኣለና’ምበር፡ መጕዲ ሒዛ ትከታኸት ጓል ኣባሻውል ነይራ እንተ ኢልኩምኒ፡ ካብ ሓቂ ክወጽእ’የ፣ ኣይነበረትናን። እተን ሽዑ ንፋስ ዝህረማ ዝነበራ፡ ወይ ሸቃጦ’የን ወይ ድማ ተመሃሮ’የን ነይረን።
***
ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ ኣብታ ፊልም ጠባያት ካብ ዝለበሱ ከም በዓል ኣማን ሓሚድ፡ ተኽሊት ሰሎሞን፡ ሳምሶም ተወልደ፡ ስዒድ ኣንዋር፡ ኤርምያስ ኪዳነ (ኤርሚለ)ን ሰሎሞን ኣብርሃን ዝኣመሰሉ ተዋሳእቲ ኣብቲ ኣዳራሽ ተረኺቦም ተዘኵሮታቶም ኣካፊሎም እዮም። ዕላል ኵሎም ተዋሳእቲ ኣፍካ ዘየኽድን እኳ እንተ ነበረ፡ ናይ ኣማን ሓሚድን ኤርምያስ ኪዳነን ሕክያ ከነካፍል።
ኣማን (ባዱሻ) – ወዲ ነገደ፤ ንባጽዕ ክንዛወር ኢልና ምስ ከድና፡ ኣብ ባቢሎን ክንዘናጋዕ ኣቲና። ኣካላቶም ከክንዲ ገለ ዝዀኑ መንእሰያት ከኣ እክብ ኢሎም የዕልሉ ነይሮም። ኣጋጣሚ ሰላምታ ብምሃብ ብማእከሎም ጥሒሰ ኣትየ። “መን ደኣ’ዩ?” ዝብል ሕቶ ኣልዒሎም፡ መን ምዃነይ ፈለጡኒ’ሞ፡ ካብ ኵሎም ሓደ ኣርሓ ዝዀነ ናባይ ገጹ ይመጽእ። ከም ዝደለየኒ ኸኣ ሓበረኒ። ናይ ደሓን ምዃኑን ዘይምዃኑን ምስ ሓተትኩዎ፡ ናይ ደሓን ምዃኑ ነጊሩኒ። ምሳይ ዝነበሩ ኣዕሩኽ ክንዘራረብ ከለና ናይ ነገር ደሓን ዘይምዃኑ ኣስተብሃሉልና። ኣነ ግን ንደገ ሒዘዮ ይወጽእ።
“ንስኻ ሓደ ኣርሓ ናይ ሻውላት እንዲኻ፡ ክፍትነካ ምደለኹ፡” ይብለኒ። ደንጽዩኒስ ስሒቐዮ። መሊሱ፡ “ኣነ’ውን ኣብ ከባቢየይ ሄሮ እንድየ፡ ንፈታተን፡” ብምባል ደጊሙ ይሓተኒ። ሽዑ ኣነ፡
“ንመን ኢኻ ደሊኻ?” ኢለ እሓቶ።
“ንዓኻ ንወዲ ነገደ እምበር፡ ንመን ደኣ?”
‘ኬድካ ኣብቲ ሻውላት ርኸቦ’ሞ ንዓ ንፈታተን በሎ። ምናልባት ኣብኡ እንተ ረኸብካዮ’ምበር፡ ኣነ ንሱ ኣይኰንኩን’ ኢለዮ።
ኤርሚለ፤ እታ ፊልም ክንሰርሓ ከለናስ ብፍቕሪ ኢና ሰሪሕናያ። ሃገራዊ’ያ ትገብረካ። ሳምፕል ናይ ኤርትራ’ያ ንዓይ ኣባሻውል። ኣብ መወዳእታ ወዲ ነገደ ክትኵስ ከሎ ናይ ገዛእ-ርእሱ ድርኺት ኣለዎ። በዓል ባዱሻ ተኵሶም ክኸዱ ከለውስ እታ ስራሕ ኣብ ደመይ’ያ ኣትያ። ኣነ ሽዑ ናብ ኣወል ጥውይ ኢለ፡ “ስማዕ ኣወል፡ ቅሩብ ታሪኽ ትርድኡ ዲኹም?” ኢለዮ። “ክንደይ ፈዳይን እንድዮም ሰኽራማት መሲሎም ዝኸዱ ዝነበሩ። ሕጂ ኣነ ምስኦም ዘይከይድ?” ኢለዮ። ብሓቂ ኸኣ ተሰሚዓትኒ’ያ። ሽዑ ኣወል ሓሊፉ ጸኒሑኒ። እንታይ ኢሉኒ ‘መስለኩም፡ “ናትካ መወዳእታዶ ክነግረካ፡ ሜስ ሰቲኻ ኣብኣ ድፍእ ክትብል ኢኻ፡” ኢሉኒ።


text:
BREAKING NEWS: ኣብ ዱባይ ስልጠና ሓይሊ ኣየር ወሲዶም ዝተመረቑ 4 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም።
ኣብ ዱባይ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ሓይሊ ኣየር ብምውሳድ ካብ ዝተመረቑ 12 ኤርትራውያን መንእሰያት፣ እቶም ኣርባዕተ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብምርሕራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ከምዘለዉ ተፈሊጡ። እቶም፣ ናይ ልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ፈጺሞም ድሕሪ ምምራቖም
ኣብ ዱባይ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ሓይሊ ኣየር ብምውሳድ ካብ ዝተመረቑ 12 ኤርትራውያን መንእሰያት፣ እቶም ኣርባዕተ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብምርሕራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ከምዘለዉ ተፈሊጡ።
እቶም፣ ናይ ልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ፈጺሞም ድሕሪ ምምራቖም ነቲ ምልካዊ ስርዓት ራሕሪሖም ዑቕባ ሓቲቶም ዘለዉ መንእሰያት ካብ 19 ክሳብ 22 ዝዕድሚኦም፣ ሄኖክ ተስፋጋብር፣ ዓወት ሙልጌታ፣ መሓመድ ስሌማን ከምኡ ‘ውን ዳንኤል በረኸት እዮም።
ኣብ ድምጺ ኣሰና ፈለማ ብዜና ቀጺልና ድማ ብቓለመጠየቕ ኣቕሪብናዮ ከምዝነበርና፣ 3 ካብቶም ሰልጠቲ ሓይሊ ኣየር ኣቐድም ኣቢሎም ዑቕባ ሓቲቶም እዮም። ካብቶም ጠቕላላ 15 ሰልጠንቲ፣ ነዞም ናይ ሎሚ ሓዊስካ ብድምር 7 ኤርትራውያን መንእሰያት ነቲ ምልካዊ ስርዓት ብምቅዋም ዑቕባ ሓቲቶም ኣለዉ።
እቶም 15 መንእሰያት፣ ኣብ ትምህርቲ ብዘመዝገቡዎ ልዑል ነጥቢ ተሓርዮም ‘ዮም ንሞያዊ ስልጠና ሓይሊ ኣየር ናብ ዶባይ ተላኢኾም ነይሮም።
ይኹን’ምበር እቲ መጻኢ ዕድል መንእሰያት ዘይዓጦ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ እቶም መንእሰያት ናይ ሓይሊ ኣየር ስልጠናኦም ንሰለስተ ዓመት ድሕሪ ምክትታል ናይ መኮንናት ምዓርግ ተቐቢሎም ስልጠናኦም ንምፍጻም ኣብ ዝተቐራረቡሉ እዋን፣ ንፍርቆም፣ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ወግዓዊ ምግለጺ መደብ ስልጠናኦም ናብ ሓይሊ ባሕሪ ክቕይሩ ከምዘገደዶም ተፈሊጡ።
ብሰንኪ ምልካዊ ምሕደራ ስርዓት ኢስይያስ፣ ነባራትን ሓደስትን ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ገለ ነፈርቲ ሒዞም ገሊኦም ድማ በብዝገሹዎ ነቲ ስርዓት እናራሕርሑዎ ብምኻዶም፣ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ሞያዊ ዓቕሙ ተጸንቂቑ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ወዲቑ ኣሎ።


text:
አባል ፓርላማ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ዓሊ ገዱ ብዝብል ስም ዝፍለጡ ዓሊ ማሕሙድ አብዲ ኣብ ክንዲ’ቲ ዝወከሎም ህዝቢ ስለዝተዛረብኩን ንህይወተይ ሰጊኣ ተሓቢኣ ኣለኹ ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም: እንተኾነ ናይቲ ዝተወከልሉ ክልል ሶማል ምምሕዳር ግን ነዚ ክሲ ነጺግዎ ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማል ከተማ ጂጂጋ ብምውካል አባል ፓርላማ ዝኾኑ ዓሊ ገዱ ወይ ዓሊ ማሕሙድ አብዲ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ሶማል ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቕ ኣብ ክንዲ’ቲ ዝወከሎም ህዝቢ ብምዝራቦም ንህይወቶም ብምስጋእ፤ ተሓቢኦም ከምዝርከቡ ብምግላጽ ምምሕዳር ክልል ሶማል ይፍጽሞም ኣሎ ዝበልዎ ፖለቲካዊን ኢኮኖሚያዊን ምንቅስቃስ ጭቆና ዝበልዎ ብምግላጽ ነቲ ምምሕዳር ዘሕጉስ ዘይተዛረበ ከቢድ ጭካነ ዘለዎ መቕጻዕቲ ከምዘጋጥሞ ሓቢሮም።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብደረጃ ፈደራል ዝተራእየ ለውጢ ናብ ክልል ሶማል ሓዊሱ ናብ ኹለን ክልላት’ታ ሃገር ክባጻሕ ተስፋ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ምዃኑ ብምግላጽ ህጹጽ ትኹረት ዘድልዮ ጉዳያት ግን ኣሎ ይብሉ።


text:
ኤርትራ ናብ ኣል-ሸባብ ብነፈርቲ ኣፅዋር ኣቀቢላ ዝብል ዘይተረጋገፀ ሓበሬታ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተፈነወ ዝዝከር‘ዩ።ብመሰረት‘ዚ ምንስቲር ወፃኢ ኬንያ ንኣብ ኬንያ ኣምባሳደር ኤርትራ ፀዊዖም ከምዘዘራረቡ‘ውን ተገሊፁ ነይሩ።ተወሳኺ መብርሂ ንምርካብ በትረ ስልጣን ንኣምባሳደር በየነ ርእሶም ኣዘራሪቡ ዘዳለዎ ሪፖርት ኣሎ።
ኣምባሳደር በየነ ኣብ ዘረብኡ፣ምንስቲር ወፃኢ ኬንያ ሞሰስ ዋታንጉላ ኤርትራ ብዛዕባ‘ቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ፅዕነት ኣፅዋር ናብ ኣል-ሸባብ ዘእምን መልሲ እንተዘይሂባትሉ ንዘሎ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ዳግም ክንግምሞን ክሳብ ምቁራፅ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክንበፅሕ ንኽእል ኢና ኣይበሉን ይብል።
ብዘይካ‘ዚ ከም ኤርትራ ዝኣምሰላ ሃገራት፣ነቲ ብዝረቀቀ ሳተላይት ሓለዋ ዝግበረሉ ዞባ ብስውር ሓሊፋ ናብ ሶማልያ ብነፋሪት ክተስግር ዓቅሚ የብላን ይብል።
ናይ‘ቲ ንሱ ”ጠቀነ” ዝበሎ ክሲ መንግስቲ ኬንያ ድማ ኢትዮዽያ ምኻና ይገልፅ።


text:
ኣሜሪካዊያን ኣዋልድ ጂምናስቲክስ፣ ብደረጃ ጋንታ፣ መዘና ዘይተረኸበለን ኮይነን ኣለዋ።
ብሕልፊ ሲሞኒ ቢልስንን መሓዙታን፣ ኣብ ናይ ሎም-ዘበን ኦሎምፒክ ሪዮ ብራዚል፣ ልዕሊ
ካልኦት መወዳድርተን ብልጫ ኣመዝጊበን’የን ንሜዳልያ ወርቂ ዝተቐበላ።
ኣብ ውድድር ጂምናስቲክ ደቂ ኣነስትዮ፣ ቻይና ካልኣይ ኮይና ነቲ ውድድር ዛዚማቶ’ላ።
ብካልእ ዜና ኦሎምፒክስ፣ ሰደቃታት ሜዳልያ ከምዝሕብሮ ኣሜሪካ ብ10 ኣውርቅቲ፣
9 ብሩራትን 9 ነሓስን ክትመርሕ ከላ፣ ቻይና ብ9 ኣውርቅቲ፣ 3 ብሩርን 8 ነሓስን ካልኣይ፣
ጃፓን ብ5 ኣውርቅቲ፣ 1 ብሩርን 10 ነሓስን ሳልሳይ ኮይነን ይከታተላ’ለዋ።
ሩስያ፣ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ጣልያን፣ ኣውስትራልያ፣ ሰሜን ኮርያ፣ ሃንጋሪን ፈረንሳይን ካብ ሻድሻይ
ክሳብ ዓስራይ ተሰሪዔን ኣለዋ። እዚ ስርርዕ’ዚ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ተቀያያሪ’ዩ።
ውድድራት ትራክን ፊልድን (ጉያ) ምስ ዝጅምር ድማ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ’ቲ ስርርዕ
ከምዝካተታ ፍሉጥ’ዩ። ኬንያን ኢትዮጵያን ኣብ’ተን ክሳብ ዓስራይ ዝስራዓ ሃገራት
ክኾና’የን ዝብል ትጽቢት ኣሎ።


text:
እዋናዊ ስልጣነ ነቲ ዘይተርፍ ናይ ሕይወት ተመክሮ ዝዀነ ሞት ክድምስስ ወይ ክዝርዝ እዩ ዝፍትን፡ ነቲ ዝኣምን ዘበለ ሰብ ግና ሞት ማለት ክፉት ማዕጾ እዩ፡ ነቲ ዝጠራጠር ግና ጠሩሹ ምሉእ ብምሉእ ዘይተዓጽው ብልጭታ ብርሃን ዝጽሉቕ ግርብብ ዝበለ ማዕጾ እዩ። ዝኾነ ኾይኑ እዚ ብርሃን’ዚ ከብርሃልና እንከሎ ንኣና ጸጋ እዩ ዝኸውን ነዚ ዝብሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 18 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብቲ ክርስቲያናዊ ተስፋ ብዝብል ኣርእስቲ ዝጀመርዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ብምቕጻል እቶም ምስ ጐይታን ኣብ ጐይታን ዝሞቱ ብፁዓን እያቶ ብዝብ ንኡስ ኣርእስቲ ተሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተምህሮ ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኩላትና ብዛዕባ ሞትን ሞትናን ነኸነስተንትን እዕድም። ብዛዕባ ሞትናን ናይ ፈተውትናን ሞት ክንሓስብ እንከሎና እቲ ብኢድና ሒዙ ዘተንስኣና ኢየሱስ ንሕሰብ። ንሱ ተንስእ ንዓ ምሳይ ክብለና እዩ። ንሱ ከተንስኣና እንከሎ ተስፋ ይፍጸምን። ንነፍሲ ወከፍና ኢየሱስ ብኢድና ሒዙ ከተንስኣና ብለውሓትን ብሓልዮትን ብፍቕሩን ናብ ነፍሲ ወከፍና ክመጽእ እዩ። ኩላትና ብልብናን ኣእምሮናን እቲ ኢየሱስ ንነፍሲ ወከፍና ነዓ ተንስእ ዝብለና ቃል ነስተውዕል።
ዋላኳ ሰብ ናይ ምዝካርን ኣምልዀ ሙታን ባህሊ ሒዙ ዝተወለደ እውን እንተዀነ እዚ ክትርድኦ ዘጸግም ጭቡጥ ሞት ከይሓሰብናዮን ከይተቐረብናን ሞት ኣብ ቅድመና ደበኽ ክብል እንከሎ ግና ነዚ ምስጢር’ዚ ዝገልጽን ትርጉሙ ዘነጽርን ቃል ዘይብልና ኰይና ኢና እንርከብ። ቅድሜና ዝነበሩ ገለ ገለ ስልጣነታት ንሞት ፊት ንፊት ኣብ ምግጣሙን ምሕሳቡን ኣዚዮም ካባና ንላዕሊ ትብዓት ዝነበሮም እያቶም። ንሓድሽ ትውልዲ ብዛዕባ እዚ ዘይተርፍ ጭቡጥ ኩነት ንኹሉ ዝትንክፍ ምዃኑ ዝነግር ዘቕርብዎ ዝነበሩ ታሪኽ፡ ሰብ ምንባሩ ንሓደ ልዑል ዕላማ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ድርኾት እዩ ኔሩ። መዓልትታትካ ምጽብጻብን ኩሉ ብቕጽበት ዝሓልፍ ምዃኑ ተስተውዕል እዚ ምስትውዓል’ዚ ንልቢ የለብም፡ ብሱል ሰብ ይገብር።
ሞት ንሕይወትና ዕርቃኑ የትርፍ። እቲ ትዕቢትን ቁጣዔን ጽልእን ዘበለ ተግባራትና ኩሉ ከንቱ ምዃኑ ንኸነስተውዕል ይድርኸና። ከምቲ ግብኡ ዘየፍቃርና ምዃንና እቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ኣብ ምድላይን ምንባርን ዘይምትጋህና ነስተውዕል እሞ ንጠዓስ። በንጻሩ እውን እቲ ዋጋን መስዋዕትን ዘኽፈለና ኣብ ፍጻሜ ምድራዊ ሕይወትና በእዳውና ሒዞም ዘሰንዩና ሰናይ ውጽኢት ዘለዎ ሰናይ ተግባራትና ንዓና ንኽሕሸና ምዃኑ ዘየጣዕስ ይኸውን። ዝዘራእናዮ ሰናይ ዘበለ ኩሉ ክንርእይ እውን የብቅዓና።
ኢየሱስ ምስጢረ ሞትና ዘብርሃልና ምዃኑ ቅዱስነቶም ነዚ ንኸረድኡ ኢየሱስ ኣብ ቅድሚ ናይ ዓርኩ ኣልኣዛር መቓብር ስፍራ ቆይሙ፥ “… ነበዐ…” (ዮሓ. 11,35 ረአ) ኢየሱስ ኣብ ቅድሚ ሞት ናይ ኵሉ ሰብ ተመክሮ እንታይ ምዃኑ የመልክት። ኢየሱስ ብሓቂ እዩ ዝሓዘነን ዝነብዐን፡ ስለ ሞት ዓርኩ ኣልኣዛር ሓዘነን ነበዐን፡ እቲ ኣብ ፍጥረት ህልው ዝኾነ ሞት ነቲ ናይ እግዚኣብሔር መደብ ፍቕሪ ዘተዓናቕፍ ጭቡጥ ኩነት ኢየሱስ መድሕን ይፍውሶ ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ኣተሓሒዞም እቲ ኣብ ወንጌል ተነቢሩ ዘሎ ታሪኽ ጓል ኢያኢሮስ ብምዝካር፥ ኢየሱስ ንጓሉ ነኸድሕነሉ ይልምኖ። ብሓቂ ወዱ ወይ ጓሉ ዝሓመሞን ዝሓመመቶን ኣቦን ወይ ኣደን ንላዕሊ እዚዩ ከብድኻ ዝበልዕ ትርኢት ዘሎ ኣይመስለንን። ኣብ ቅድሚ ናይታ ሕጻን ሞት ኢየሱስ ንወላዲኣ ኢያኢሮስ ኣይትፍራሕ እመን ደኣ እንክብሉ ይምዕዶ።
ኣቦ እታ ዝሞተት ሕጻን ብቁጣዔን ሓዘንን ነዲሩ ናብ ተስፋ ቍርጸት ናይ ምባል ፈተና ኣብ ቅድሚኡ ምዃኑ ዘስተውዓለ ኢየሱስ እታ ኣብ ልብኻ ዘላ ሃልሃልታ እምነት ዓቅባ፡ እምነት ይሃልኻ፡ ኣይትፍራሕ ይብሎ ጓልካ ሞይታ እያ ደጊምካ ስለምንታይ ንመምህር ተድክሞ ኣብ ዝበልዎ ሰባት ቅድሚ፥ … እዛ ቘልዓ ደቂሳ እያ ዘላ እምበር ኣይሞተትን … ኢድ እታ ቘልዓ ሒዙ ኸኣ ኣተንሰኣ ንወላድኢን ፈተውታን ድማ ኣረከባ።
ኢየሱስ ኣብ እምነት ከነትኵር እዩ ዘተባብዓና። ሞት ኣብ ዝዀነ ይኹን እዋን ሕይወትናን ኰነ ሕይወት ፍቝራትና ዝምንጥል እዩ። ማርታ ብምኽንያት ሞት ሓዋ ኣልኣዛር እቲ ንዓንቀጸ እምነት ብርሃን ዝዀነ፥ “ትንሳኤን ሕይወትን ኣነ እየ፡ እቲ ብኣይ ዚኣምንሲ ኣንተ ሞተ እኳ ብሕይወት ኪነብር እዩ። እቲ ብኣይ ዚኣምን ሕያው ዘበለ ዅሉ ንዘለዓለም ኣይኪመውትን እዩ…” (ዮሓ. 11, 25-26) ዝብል ሓቂ ኣብ ምቕባሉ እምቢ ብምባልን ብምቅዋም ትነብዕ ንዝነበረት ኣብቲ ክቡር ዝዀነ እምነት ከተተኵር ይድግፋ። ትኣምኑ ዶ? ዝብል ሕቶ እዩ ዘቕርበልና። ሕይወትና ብእምነትን ፍርሕን ዝተወጠረ እዩ። በዞም ክልተ ጫፋት ዝተወጠረ እዩ ኣነ ሞት ዘይኰንኩስ ትንሳኤን ሕይወትን እየ፡ በዚ ትኣምን ዶ ትኣምኒ ዶ እዩ ዝብለና። ኩላትን ኣብ ቅድሚ ሞት ኣልቦ ዓቕምን ፍሩሳትን እውን ኢና፡ ይኹን ደኣ’ምበር እቲ ናይ እምነት ሃልሃልታ ኣብ ልብና ዓቂብና ምንባር ዓቢይ ጸጋ እዩ።
ኢየሱስ ልክዕ ምስ ኢያኢሮስ ዝገበሮ ኣእዳውና ሒዙ “ታሊታ ኩም - ኣቲ ጓል ተንስኢ” (ማር. 5,41) ክብለና እዩ። እዚ ኸኣ ንነፍሲ ወከፍና ዝብሎ እዩ፡ ተንስእ፤ ተንስኢ እዩ ዝብለና።
ቢሎም ነቶም ኣስተምህሮ ትምህረተ ክርስቶስ ቅዱስ ኣቦና ክልገሱ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ መንፈሳውያን ነጋዶ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ሰላምታኦም ኣቕሪቦም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ብቅድሚ ትማሊ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝተፈትሑ ዋና ጸሓፊ አርበኞች ግንቦት 7 አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ አወንታዊ ምይይጥ ከምዝገበሩ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ዝጀመርዎ ቃልሲ ከምዝቅጽልዎ’ውን ኣፍሊጦም።
አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣምሓርኛ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቅ ቅድሚ ዳርጋ ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ የመን ሰንዓ ብኸመይ ሓይልታት ጸጥታ የመን ሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ኣሕሊፎም ከምዝሃብዎም ክገልጹ ከለው ብመንገዲ ኣየር የመን ስለዝተጉዓዙ ዝፈልጥዎም ሰባት ርእዮም ናብ ኢትዮጵያ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ቀሊል’ዩ ድሕሪ ብምባል ከምዚ ኢሎም።
“ኣብዚ በረራ’ዚ አሎ ዝብል መልእኽቲ ናብ ደሕንነት ኢትዮጵያ ንምትሕልላፍ ሰባት ብቀሊሉ ዝኽእልሉ ኩነታት’ዩ ዝኾነ ይኹን ውዲት ኣይረኣየንን። ናይ አጋጣሚ’ዩ እዚ ምስ ፈለጡ ኸአ ንደሕንነት የመን ክከፍልዎ ዝኸአሉ ኹሉ ኸፊሎም ብገንዘብ ዝሰርሕዎ ስራሕ’ዩ ዝመስለኒ ካልእ ውዲት ወይ ምስጢር ዘለዎ ነገር ኣይኮነን ኣነ ክሳብ ዝርደኣኒ።”
ትርጉም ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ቃለ መጠይቅ አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ኣምሓርኛ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት መንግስቲ ኣልጀርያ ንዝወሰዶ ስጉምቲ ምጥራዝ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ዜጋታት ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ንዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣዊ መሰላት ዝጥሕስ’ዩ ክብል ኮኒንዎ።
እቲ ቤትጽሕፈት ሰበ ስልጣን ኣልጀርያ ካብ መጋቢት 8 ክሳብ ሚያዝያ 19 ሽዱሽተ ፍተሻ ኣብ ሰለስተ ከባቢታት እታ ሃገር ምኽያዶም ሓቢሩ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ‘ቲ ቤት ጽሕፈት ራቪና ሸምዳሳኒ እቲ ፍተሻ ስደተኛታት ብብዝሒ ኣብ ዝነብርሉ ከባቢታትን ኣብ ጎደናታት ዝተኻየደ ምኳኑ ብምግላጽ እቲ ምጥራዝ ብዘይ ዝኾነ ምጽራይ ዝካየድ ምኳኑ ድማ ዝያዳ ጸገም ይፈጥር ምህላው ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢረን ኣለዋ።
“ ሰባት ወረቐቶም ከይተራእየ ይእሰሩ ከምዘለው ጸብጻባት ይበጽሑና ኣለው። ናብ ኒጀር ካብ ዝተጠረዙ 25 ሰባት ሓንቲ ሰብ ጥራይ’ያ ፓስፖርታ ተራእዩ፡ ዝበዝሑ አሰር አጻብዕቶም ብቋንቋ ዓረብ ኣብ ዝተጻሕፈ ወረቐት ከምዘስፈሩ ይገልጹ፡ዝበዝሑ ድማ ቋንቋ ዓረብ ዘየንብቡ እዮም።”
ሸምዳስኒ መብዛሕትኦም ካብቶም ዝተጠረዙ ስደተኛታት ንብረቶም ክወስዱ ከምዘይተፈቐደሎም፡ ገለ ናብ ኒጀር ዝተሰጋገሩ ክኮኑ ከለው ገለ ድማ ኣብ ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ኣብ ዘለዎ ወታሃደራዊ መደበራት ከምዝርከቡ ይገልጻ።
ብመሰረት ዓለምለኸ ሕጊ፡ ስደተኛታት ብሃውሪ ክእሰሩን ኣብ እዋን ምጥራዝ ንብረቶም ካብ ምውሳድ ክኽልከሉ፡ ናብ ሃገሮም ክምለሱ እንተኾይኑ ድማ ብውሑስ መንገዲ ክትግበር ኣለዎ ይብል።


text:
ኣባላት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተ ክርስትያን መካነ ኢየሱስ ኢትዮጵያ ኣብ መጨረሽታ ወርሒ ሓምለ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ ኣብ ኤርትራ አካይዶም።
ጉጅለ ልኡኽ ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ዝመርሑ ፕረዚደንት እቲ ቤተክርስትያን ቀሺ ዮናስ ይገዙ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዝገበርዎ ዑደት ኣመልኪቶም ናይ ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኤርትራን ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያ መካነ ኢየሱስ ኢትዮጵያን ካብ ሓደ ጉንዲ ዝተፈጥራ ኣሓት ኣብያተ ክርስትያናት እየን ድሕሪ ምባል: ሚስዮናዊያን ቕድሚ ሓደ ሚእቲ ዓመታት ናብዚ ዞባ መጺኦም ናይ መጀመርያ ቤተ ክርስትያን ኣብ ከባቢ ባጽዕ - እምኩሉ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ዝተኸልሉ እዋን: ካብቶም ዝነበሩ ክልተ ኣገልገልቲ: እቲ ሓደ ኤርትራዊ እቲ ካልኣይ ድማ ኢትዮጵያዊ ተወላዲ ኦሮሞ ምንባሮም ጠቒሶም።
እምኩሉ ማለት “አደ ኹሉ” ምዃኑ ዝጠቑሱ ፕረዚደንት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ ቀሺ ዮናስ ይገዙ: እዚ ታሪኽ እዘን ኣሓት ክልተ ኣብያተ-ክርስትያን ኮይኑ: ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ግን አባላት ክልቲአን ቤተክርስትያናት ክራኸቡ ከምዘይከኣሉን: ሎሚ እዚ ዕድል ምስ ተረኽበ ብላዕለዎት ኣመራርሓ ቤትክርስትያን ዝምራሕ ልኡኽ ናብ ኤርትራ ወግዓዊ ምብጻሕ ምክያዱ ገሊጾም።
ፕረዚደንት ወንጌላዊት ሉተራዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ቀሺ ስምኦን ገ/ክርስቶስ’ውን ብዛዕባ’ቲ ምብጻሕ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ቃለ መጠይቕ ኣካይዶም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣተሓሳስባና እንተዘይማዕቢሉ፡ ዓመት ብዓመት ምትካኡ ዘምጸኦ ፋይዳ የለን።
ሰዓት፣ ዕለት፣ ወርሒ፣ ዓመት፣ ዘመን ….ወዘተ ወዲ-ሰብ ነመለክዒ ግዜ ዝፈጠሮም’ምበር፡ ባዕሎም ንምንቅስቓሳት ወዲ-ሰብ ዝቆጻጸሩ፡ ኣእምሮ ሰብ ዘማዕብሉ ወይ ዝብክሉ ኣይኮኑን። ወዲ-ሰብ እንተደለየ ክጥቀመሎም እንተዘይደለየ ድማ ዘይክጥቀመሎም ዝኽእል፡ ብኣሃዛት ዝግለጹ መሳርሒታት’ዮም። ስለዚ ሓደ ሰዓት ሓሊፉ ብካልእ ሰዓት እንተተከአ፡ ዓመተ 2017 ሓሊፉ፡ ብዓመተ 2018 እንተተቐየረ ወዲ-ሰብ ምበር እቲ ኣሃዛት ዝፈልጦ የብሉን። ስለምንታይ? ኣሃዛት ባዕሉ ንባዕሉ ዝፈልጠሉ ህይወት ኮነ ኣእምሮ የብሉን። ልክዕ ከም ጭዃሮ፣ ባዴላ፣ ፋስ፣ ምሳር …ወዘተ ህይወት ዘይብሉ መሳርሒ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 2017 ቁም-ነገር ከይሰርሐ፡ ኣብ ህልዊ ኩነታቱን መጻኢ ዕድሉን ዝኾነ ኣወንታዊ ኣስተዋጽኦ ኣብዘይብሉ ወርቃዊ ግዜኡ ዘባኸነ፡ ልዑል ናይ ምብልሓት ተኽእሎ ዘለዎ ተፈጥሮ ዝዓደሎ ኣእምሮኡ፡ ራእይ ኣብ ዘይብሉ ወይ ኣብ ዘይመትከላዊ ናይ በለካ ለኽዐካ ግዜ ዝቐተለ፡ ሰብኣዊ ክብሩ ኣዋሪዱ ሰብኣዊ ክብሪ ናይ ካልኦት ክሕሉ ኢዱ ሂቡ ዝጸንሐ ሰብ፡ ነዚ ስንፍና’ዚ ገምጊሙ ብዕድሉ ይጻወት ከም ዘሎ ኣሚኑ ከይተሓደሰ፡ 2018 ዓመተ ሰላም፣ ጽጋብ፣ ፍቕሪ፤ ፍትሒ፣ ስኒትን ዓወት ግበረልና እንተ በለ፡ ዝተለምደ ኣበሃህላ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ፡ ብሓቂ ከምኡ ክኾነሉ ብኸመይ ክጽበ ይኽእል? ዓመተ ሰላም ስኒትን ዓወትን ክኸውንን ዘይክኸውንን ዝውስን ባዕሉ እናሃለወ፡ ዓመተ 2017 ሓንቲ ቁጽሪ ብምውሳኽ 2018 ተባሂሉ ስለዘተጸወዐ እንታይ ለውጢ ይገብር? እቲ መለክዒ ግዜ ብኸምኡ ዝተቐርጸሉ ምስ ሃይማኖት ዝተኣሳሰረ ናይ ፈጣሪ ስራሕ እንተዝኸውን ዓመተ 2018 ሰሰናዩ ክኾነሉ ክምነ መምሓረሉ። ስለምታይ’ሲ ኣምልኾ ስለዝኾነ እንታይ ይብል ኣሎ ዝብል ሕቶ ኣይፈጥርን። ዓመተ 2017 ከም ዓመተ 2016 ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመታትን ስንፍና ተተርኢሱ፡ ካብ’ዚ ስንፍና’ዚ ዝብገስ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላቱ ተነፊጉ ደኽዩ ኣሕሊፍዎ ክንሱ፡ ዓመተ 2018 ከይሰርሐ ወይ ኣተሓሳስባኡ ከይለወጠ ዝሓሸ ክኾነሉ እንተተ መነየ፡ መልሱ ሚኒዮት ኣይኽልከልን ዝብል’ዩ ዝኸውን። ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል ስራሕ ከይሰርሐ፡ ብምኒዮት ዝጭበጥ ውጽኢት ክረኽበሉ ግን ዝሕሰብ ኣይኮነን።
ዝኸበርኩም ኣሓዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን፡ ኤርትራ ሃገርና ብኩለንተንኣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ኣላ። ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝረግረጋ ድማ ዘቤታዊ ጸላኢ’ዩ፡፡ ካብ’ዚ ብልመና ብጸሎት ብሰናይ ትምኒት ዘይኮነ፡ ብስራሕ፣ ብራእይ፣ ብስኒት፣ ብሓድነት፣ ብህዝባዊ ወገንነት ሓቢርናን ተኸባቢርናን ብምቅላስ ጥራሕ ኢና ክንወጽእ እንኽእል። ነዚ መውጽኦ ዝኾነ ሓቅታት’ዚ፡ ብዙሓት ብልሳኖም ክደጋግምዎ ዝጸንሑ ጉዳይ’ዩ። እቲ ብልሳን ዝደጋገም ናይ በሃልቱ ልባዊ እምነትን ድልውነት ንስራሕን ዘለዎ ድዩ የብሉን ርግጸኛ ኣይኮንኩን። እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስታዊ ጉጅለ ብኣመራርሓኡ ኣቢልካ ክርከብ ዝነበረ ናይ ሰላም፣ ደሞክራሲ ልምዓት፣ ፍትሒ ተስፋታት በኒኑ’ዩ። እቲ ተስፋታት ሃፊፉ ምስተረፈ ድማ መን ምዃኑ ተፈሊጡ’ዩ፡፡ ሓቀኛ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ባህሪኡ ምስተነቕሐሉ’ዩ ድማ፡ ብዝተሓባበረ ቅልጽም ብቓልሲ ክለግስ ዘለዎ ጸላኢ’ዩ ዝብል ደረጃ ብደረጃ ካብ ርእይቶ ውሑዳት ናብ ርእይቶ ብዙሓት እናተቐየረ መጺኡ። ብዙሓት ወጽዓኦምን ወጻዒኦምን ካብ ዘለልዩ ነዊሕ ዓመታት ተቖጺሩ ኣሎ። እዚ ጉጅለ ብትውልዱ ደኣምበር፣ብፖለቲካዊ ውክልናስ ናትና ኣይኮነን። ድምጽና ኣይሰምዕ ጠለብና ኣይምልስ፡ ከም ህዝቢ ዝነበረና ኣወንታዊ ተስፋ ዘምከነ ብምዃኑ፡ ብቓልስን ብቓልስን ጥራሕ ክውገድ ዘለዎ ቀዳማይ ጸላኢ’ዩ ኣብ ዝብል ሚዛን ምብጻሕ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ዩ። እዚ ፖለቲካዊ ሚዛን እዚ ኣብ ተግባር እንተዘይተሸሪፉ ግን ካብ ሰናይ ትምኒት ዝፍለ ኣይከውንን።
ንቕድሚት’ውን ግዜ በዞም ዝተገልጹ ልሙዳት መለክዒታት ምጥቃም ዘይተርፍ’ዩ። ማለት’ሲ ሰዓት ሓሊፉ ብሰዓት ምትካኡ፣ ወርሒ ሓሊፉ ብወርሒ ምትካኡ፣ ዓመት ሓሊፉ ብዓመት ምቕያሩ ክንቅበል ዘይተርፍ ግድነት’ዩ። ኣረጊት ዓመት ብሓድሽ ዓመት ክትካእ እንከሎ ግን፡ ብሓባር ዘየስርሕ፡ ህይወትና ዘይቅይር፡ ኣይንቕድሚት ኣይንድሕሪት ሓሊኹ ሒዙና ዘሎ ድሑር ኣረኣእያ ኣለሊና ክንቅይሮ ድልዋት ክንከውን ይግባእ። ድሑር ኣረኣእያ ብመሰረቱ ቀዳማይ ጸላኢ ናይ ወነንቱ’ዩ። ነዚ ድሑር ኣረኣእያ ደው ኢልካ ብንቕሓትን ብቕዓትን ኣለሊኻ ምስጋሩ ከኣ ቅድም ቀዳድም ገዛእ ርእስኻ ምፍላጥን ምስ ባህሪኻ ምትዕራቕን’ዩ። ስለዚ ጽቡቕ ምምናይ ዝኹነን ኣይኮነን። እንተኾነ ግን፡ ኣንጻር ባዕልኻ ከተረጋግጾ ትኽእል ዓወት እናሰራሕካ፡ ሓድሽ ዓመተ 2018 ዓመተ ዓወት ይግበረልና ክትብል ግን ልሙድ’ኳ እንተኾነ ብስነ-ፍልጠት ኣንጻር ክምዘን እንከሎ ስጊንጢር’ዩ።
ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን ውልቀ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ መራሕቲ ሃይማኖት እንታይ እናገበሩ ዝብል ንጎኒ ገዲፍካ፡ ሰናይ ወሰላም ግበረልና ኢሎም እንተተ መነዩ ኣየኽፈኣሎምን። ብዓይኒ እምነተ ኣምልኾ ክብልዎ ዘለዎም ስለዝኾነ። እንተ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንቃለስ ኣለና ዝብሉ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ “ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ” እናጨርሑ፡ ብተግባር ካብ መንገዲ ሓድነትን ዓወትን ኣልጊሶም እናኸዱ እንከለው፡ ዓመተ ስኒትን ዓወትን ክኾነልና ንምነ ክብሉ ከም ንዓይ ዘሕንኽ’ዩ። ስኒት ከይገበሩ፡ ብሓባር ኣብ ዝመስረትዎም ግንባራት ብሓባር ከይሰርሑ፡ ዕለተ ዓወቶም ከየቀላጥፉ ካብ ባህሪኦም ወጻኢ መን’ዩ ዓንቂጽዎም? ህዝቢ ስኒት ግበሩ ሓድነት ፍጠሩ ይብል ኣሎ። ወድዓዊ ኩነታት ንለውጢ በሲሉ ኣሎ። ነዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ብግቡእ ተጠቒሞም ብትምኒት ዘይኮነ ብተግባር በቲ የሰማምዓና ዝብልዎ ኣብ ሓደ ከይመጽኡን ዕለተ ዓወቶም ከየቀላጥፉን እወ መን ከልከሎም?
ብዙሕ ይበሃል’ዩ ዛጊት ግን ካብ ባህሪኦም ወጻኢ ናብ ሓቂ ዝቐረበ ዝእመን ምኽንያት ኣይረኸብኩን። ብናተይ ገምጋም፡ ገለ ልክዑ ዘይፈልጥ ካብ ትምክሕታዊ ገባቲ ኣተሓሳስባኦም፣ ገለ ካብ ፈታውን ጸላእን ፈላሊዩ ዘይርኢ ጸቢብ ኣረኣእያኦም፣ ገለ ከኣ ቅኑዕ ኣንፈትን ህዝባዊ ዕላማን ወኒኖም ክንሶም፡ ነቲ ቅኑዕ ዕላማ ኣብ ህዝቢ ዘብጽሕ ስጡም ውደባን ባህሊ ስራሕን ብምስኣኖም፡ ተተሓሒዞም ህዝቢ ለኪሞም ኣብ ደውታ ዝኣተው’ዮም። ኣብ ክንዲ ካብ ዝወጠንዎ ስትራተጂን ግብራዊ ስጡምን ንጡፍን ስራሖም፡ ብካልእ ተኣምር ስኒትን ዓወትን ክረኽቡ ምጽባዮም መግለጺ ድኻሞም’ዩ። ኣተሓሳስባኦም እንተዘይማዕቢሉ ዓመት ብዓመት ብምትካኡ ክንዲ ዝኾነ ጸሎት ይግበሩ ትምኒት’ውን ይወስኽሉ ዘምጸኦ ፋይዳ የለን። ስለዚ ሰሰናዩ ክረኽቡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ኢዶም ዘሎ ይግበሩ። ድሑር ኣተሓሳስባ ኣብ ክንዲ ዘሳስዩ ይጸየኑ። ምስ ነብሶም ድማ ክዕረቑ ይግባእ። ስለምንታይ’ሲ ነቲ ሓድሽ ዓመት ተሓዲሶም መታን ክኣትውዎ።
ሓጎስ’የ ካብ መዓስከረ ስደተኛታት ማይ ዓይኒ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 03-01-2018


text:
ንባባት፡ ኤፈ 1፡17-23፥ 1ጴ 2:20-ፍ፥ ግ.ሓ. 1፡1-11፥ ማር 16፡15-20 ስብከት፡ ዓርገ እግዚአብሔር በይባቤ፥ ወእግዚእነ በቃለ ቀርን፥ ዘምሩ ለአምላክነ ዘምሩ። እግዚአብሔር ብዕልልታ ዓረገ፥ ጎይታና እውን ብመለኸት ዓረገ፥ ዘምሩ ንኣምላኽና ዘምሩ” መዝ. 47፡5~6።
መዝሙር፡ በሰንበት ዐርገ ሐመረ.. .ብሰንበት አብ መርከብ ደየበ ንባሕርን ንንፋሳትን ገሰጾም፥ ከምዚኸኣ በሎም፥ አብ ልብኹም ጥርጥር አይእቶ ከምቲ አቦይ ንአይ ዝለኸኒ አነ ኸአ ንአኻትኩም እልከኩም አሎኹ አብ ቤት አቦይ ብዙሕ ማኃደር አሎ እንደገና ክመጽእ እየ ምሳይ አብ መንግስቲ አቦይ አብ ሰማያት ምእንቲ ክትኮኑ እውን ክወስደኩም እየ”።
ዕርገት ኢየሱስ ክርስቶስ ክንዝክር ከሎና አቐዲምና ክንርድኦ ዝግብአና ነገራት አሎ። አብ አገላልጻ ቅዱስ መጽሓፍ ክንፈልጦ ዘሎና ክልተ ቀንዲ መሰረታውያን ነገራት አብ አቆጻጽራ ጊዜ አሎ፡ 1. ጊዜ አምላኽ (Kairos time is God’s time) አብ አምላኽ ከምዚ ንሕና እንጥቀሞ ጊዜ አይ ኮነን ዘሎ፥ አብኡ ጊዜን ቦታን የለን። ቅዱስ መጽሓፍ እግዚአብሔር ጊዚኡ ምስ በጽሐ ንሓደ ወዱ ናብ ዓለም ልአኾ ይብለና። ናይ ባህሪ ሕግታትን ኵሎም ናይ እዚ ዓለም ነገራት አምላኽ ክአትዎም እንከሎ ጨሪሾም ካልእ መልክዕ ይኽተሉ። 2. ሰብአዊ ጊዜ (Chronos time is linear and Quantitative) ዝዕቀን ሰባት ብአኡ ገርና ንነገራት ንዕቅን ሎሚ ትማሊ እናበልና ንገልጾ። ነዚ አብ ግምት ገርና ኢና ርድኢትና ብዛዕባ ዕርገት ክንርእዮ ዘሎና።
ዕርገት ብጊዜ አምላኽ “Kairos” ክንርእዮ አሎና ማለት ከም ክፍሊ ሕማማት፥ ሞት፥ ትንሣኤን ዕርገትን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ብኻልእ አገላልጻ ከም ሓደ መዕጸዊ ናይ ሓደ ድራማ ማለት ብቃል አምላኽ ጀሚሩ ካብ ሰማይ ወሪዱ አብ ማሕጸን ድንግል ሓዲሩ ሥጋ ዝለበሰሉ አብ ዕርገት ከአ ነቲ ዓንከል ምሉእ ዝገበረሉ ገርና ክንርእዮ ንኽእል። እግዚአብሔር አቦና ንሓደ ወዱ ክእክበናን እሞ ምስኡ ብቅዱስ ሓድነት ሓደ ክገብረና አብ መንጎና ለአኾ። ንሱ ድሕሪ እዚ ኹሉ ንሰማይዊ ዓድና/ገዛና ናብ ሰማያዊ አቦና ዝወስድ መገዲ አጣጢሑልና። እዚ ኹሉ ዝኾነ አምላኽ ባዕሉ ዘበገሶን ዝደለዮን ስለ ዝኾነ፥ መደብ አምላኽ ስለ ዝኾነ እምብአር መደብና አይኮነን። አምላኽ ኩሉ ጊዜ ነቲ ንሕና ክንገብሮ ዘይንኽእል ባዕሉ ይገብረልና ምኽንያቱ ንሕና ድኹማት ፍጥረት ኢና። አምላኽ ንአና ከሓድትን ጠፊእናና አብ ምኹብላል እንነብር አብቲ ቀንዲ ቤትና ክመልሰልና ኢሉ ንወዱ ልኢኹልና። እምብአር ምስ ኢየሱስ ሓቢርና ነመገዲ ሰማይ ክንሕዝ እሞ ምስኡ ክንአቱ እዩ ድላይ ሰማያዊ አቦና።
ቅ. ማርቆስ ንዕርገት ከዘንቱ እንከሎ “ንሰማይ ዓረገ” ይብል። ቀልጢፍና ነዚ ምስ አንበብና ዝመጸና ሓሳብ ንሰማይ ንላዕሊ ዝብል እዩ፥ እንተ ኾነ እዚ ጌጋ እዩ። እዚ ንሰማይ ዓረገ ዝብል ሓሳብ ኢየሱስ አብ ሓዲስ ሕይወት፥ አብ ዝለዓለ ኩነት አትዩ እዩ ዘስምዕ። ንሱ አብቲ ካብ መጀመርያ ዝመጸና አብኡ ተመሊሱ ማለት እዩ። ሰማይ አብ ላዕሊ ወይ አብ ታሕቲ ወይ አብ የማን ወይ አብ ጸጋም አይ ኮነን አብኡ ጊዜን ቦታን የለን ስለዚ ዓርገ ዝብል ቃል ብሰብአዊ ርድኢት ክንወስዶ የብልና።
ዕርገት ኢየሱስ እምብአር ካባና ምፍላይ ወይ ምኻደ አይኮነን። ዕርገቱ ማዕረ ማዕረ ትንሣኤኡ እዩ። ክልቲኡ ትንሣኤን ዕርገትን ሓዲስ ህላዌ ወይ ኩነት እዩ። አምላኽ አይሓደገናን፥ እኳ ደአ ብሓዲስ መገዲ መጺኡና አሎ። እዚ ምጽአት እዚ ከምቲ አብ ቤተልሔም ዝመጸና ከምኡ ሓዲስ ምጽአት እዩ። አብ ጊዜ አምላኽ ክንአቱ ዝጽውዕ እዩ።
ብርግጽ ዕርገት ፍጻሜ ምድራዊ ሕይወት ኢየሱስ እዩ። ማርቆስ ወንጌላዊ ነዚ ሓዲስ ርክብ ምስ ኢየሱስ ክገልጽ እንከሎ “ጎይታ ምስአቶም ይዓዪ ነቲ ቃሎምውን በቲ ዘሰንዮ ተአምራት የጽንዖ ነበረ” እናበለ ይነግረና። አብዚ ተመስሪትና ንዝሓለፈ ዘይኮነ ንዝመጽእ ክንጥምት ከምዘሎና ንርኢ። ማርቆስን ኵሎም ጸሓፍቲ ሓዲስ ኪዳን ዕርገት ኢየሱስ መቕድም ንሓዲስ ዘመን ወይ ምዕራፍ ከምዝኾነ ይገልጹ “ብዘመነ ቤተ ክርስትያን” ከአ ይፍለጥ። ኢየሱስ ብቤተ ክርስትያኑ ገሩ ነቲ ንሱ አብ ምድራዊ ሕይወቱ እንከሎ ዝጀመሮ ስራሕ ይቕጽሎ። ቤተ ክርስትያን ክንብል እንከሎና ንኹልና ዘጠቓለለ እዩ። ንኹልና ብጥምቀት አብ ማሕበሩ ዝሓበርና “ናብ ኵሉ ዓለም ኪዱ ንብዘሎ ፍጥረት ከአ ወንጌል ስበኹ” ዝበሎ ሎሚ ልክዕ ከም ቀደም ንአና ይብሎ አሎ።
አብ ወንጌልን ግ.ሓን ብዛዕባ ኢየሱስ አብተን ናይ መጨረሻ ቃላቱ ዝበሎ ተመሳሳላይ አገላልጻ ንረክብ። 1. ሓዲስ ተልእኮ ካሳብ ብዳግም ብግርማ ዝመጽእ ክገብርዎ ዘለዎም ነጊርዎም። 2. ነዚ ተልእኮ እናገበሩ ከለዉ ሰማያዊ ሓይሊ ከምዘሰንዮም አረጋጊጽሎም። ነቲ ትእዛዙ ክንፍጽም እንከሎና ሎሚ እውን ምሳና ኮይኑ ከምዘሰንየና ከም ዝመርሓና ርግጽ እዩ ካባና ዝድለ ክንልአኽ ፍቓደኛታት ክንከውን እዩ።
ዕርገት ንሓዲስ ርክብን ጉዕዞ ሕይወትን ክንጅምር ባብ ዝኸፍት ሓዲስ ምዕራፍ ከምኡ ኢየሱስ ብሓዲስ አገባብ አብ መንጎና ዝርከበሉ መገዲ ዝኸፈተልና እዩ። እቲ ብግዙፍ ዝርአ ዝነበረ ሕጂ ብምስጢራቱ፥ ብቤተ ክርስትያን እታ አካል ሰውነቱ ዝኾነት ገሩ እዩ አብ መንጎና ዝርከብ። አብ መስጢራት ድሕሪ 2000 ዓመት ዕርገቱ እንደገና ብኻልእ መልክዕ ግን ንሱ ብርእሱ ኢና ንረኽቦ። ዕርገት አካላዊ ምልዓል አይኮነን፥ ዓይነታዊ ምልዓል እዩ ማለት ኩነቱ እዩ ቐይሩ። አብ ክርስቶስ ሕይወትና ምስኡ ይልዓል እሞ አብ ሰማያዊ አቦና ንምለስ።
ዕርገት ኢየሱስ ከም ዝሓደገና አይ ኮነን ዘመልክት። ከምቲ አብ ልደቱ ብምስጢራውን ሓዲስን መገዲ ንሕና ክንርድኦን ክንፈልጦን ዘይንኽእል ልዕሊ ዓቕምናን ተፈጥሮናን ልዕሊ ጊዜን ቦታን አብ መንጎና ዝሓደረ ከምኡ ዕርገት ዘበስሮ ምጽአት መንፈስ ቅዱስ አባና ከምኡ ክሳብ ዳግማይ ምጽአት ምሳና ከምዝጸንሐ እዩ።
አምላኽ ምሳና አሎ። አምላኽ ኵሉ ጊዜ ምሳና ነሩ ሕጂ እውን ምሳና አሎ። ዕርገት እምብአር ካባና ምኻድ ወይ ምፍላይ አይኮነን እንታይ ድአ ሓዲስ መገዲ አብ መንጎና ምህላዉ ዝጅምር እዩ። እዚ ሓዲስ መገዲ ብመንፈስ ቅዱስ አቢሉ አብ መንጎና አሎ።
ነዚ ሓዲስ ህላዌ ከመይ ኢልና ክንምልስ ይግባእ። አብ ታሪኽ ደቂ ሰብ እንተ ረአና ሰባት ገለ ብጽቡቕ ገለ ኸአ ብኽፉእ ዝምልሱ እዮም። ሕይወት ቅዱሳን መንፈስ ቅዱስ አባና ከመይ ከምዝዓዪ ይገልጽ። ሕይወተይን ሕይወትኩምን ልክዕ ከምኡ ክንገልጽ ይክአል እዩ። መንፈስ ቅዱስ አባና ክሰርሕ እንተ አፍቀድና አምላኽ ምሳና ክህሉ ነቲ ጽቡቕ ከአ ክንስዕቦ ንኽእል ኢና። እሞ ሎሚ አምላኽ አባና ክዓዪ እንታይ ንግበር።
አብ ግ.ሓ. ሉቃስ አሕጽር አቢሉ ታሪኽ ኢየሱስ ይነግረና። አብዚ ክልተ ናይ ተስፋ መልእኽትታት ንርኢ። እታ ቀዳመይቲ ተስፋ ዘጸናንዕ መንፈ ቅዱስ ከም ዝሰደሎም፥ “መንፈስ ቅዱስ ክትቅበሉ ኢኹም. . . . . መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም. . . . . ክሳብ መጨረሻ ዓለም”። አብዚ እንርእዮ ኢየሱስ ዘኽታማት ክንከውን አይክሓድገናን እዩ፥ እኳደአ ብመንፈስ ቅዱስ አቢሉ ክሳብ መወዳእታ ዓለም ምሳና ክህሉ እዩ። በዚ ኢና እምብአር ዕርገቱ ካባና ምፍላይ አይኮነን ኢልና እንአምን። ብአንጻሩ ቀጺሉ ብመንፈስ ቅዱስ አቢሉ አብ መንጎና ምህላዉ ዝገልጽ እዩ። ካልአይ ተስፋ ብዳግም ክምለሰና ምዃኑ። ሎሚ እነብዕሎ እምብአር ነቲ ዝሃበና ተስፋ ከሰናዱ አብ መንግስቱ ቦታ ከሰናድወልና ኢሉ ከም ዝዓረገ እሞ ሓደ መዓልቲ ክወስደና ክምለስ ምዃኑ እዩ።
አምብአር ንምጽአት ክርስቶስ እናተሰናዶና ክንጽበ እምበር ሱቕ ኢልና ሓንቲ ከይገበርና ክንጸንሕ አይኮነን። ብአንጻሩ ፍርያም ሕይወት ክነብር እዩ ዝድለ። በዚ ምኽንያት እዩ ኩሎም ንባባትና ብዛዕባ ተልእካዊ ጸዋዕታና ዝነግሩና። ንዳግማይ ምጽአት ክርስቶስ እናተጸበና እንከሎና ነዚ ጸዋዕታና እቲ ሓቀኛ ሕይወት እናነበርና ክንጉዓዝ። ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ብዝበለጸ ክነግር እንከሎ “ነቲ ዝተጸዋዕክምሉ ጽዋዓ ብቑዓት ኴንኩም ክትነብሩ እልምነኩም አሎኹ፥ ብሓቂ ትሑታት ከምኡውን ለዋሃት ኵኑ፥ ንሓድሕድኩም ብፍቕሪ እናተፃወርኩም ከአ ዕጉሳት ኵኑ፥ ነቲ ብመንፈስ ቅዱስ ዝረኸብክምዎ ኅብረት ብማእሰር ሰላም ጠሚርኩም ክትሕልውዎ ተጋደሉ” (ኤፈ 4፡2-3)። እዚ እናገበርና እምበር ሱቕ ኢልና አብ ሃለውለውን ዘይጠቅም ሓላፊ ነገራት አድህቦ ገርና ክነብር አይግብአናን። ብዳግም አብ ዝመጸሉ ጊዜ ብዙሓት ፈሊጦሞ ክጸንሑ ንብዙሓት ሕይወቶም ቀይርና አብ አምላኽ አቕሪብናዮም ክንጸንሕ እዩ ዘሎና።
አብ ወንጌል “ናብ ኵሉ ዓለም ኪዱ ንብዘሎ ፍጥረት ከአ ወንጌል ስበኹ” ዝበሎ ከምቲ ክርስቶስ ንአና ዝሰበኸና ንሕና ኸአ ንኻልኦት ሎሚ ክንሰብኽን ክንመልስን እንልአኽ ኢና። ንኹሉ ካብ ልኡኻት አምላኽ አብጻሕቱ መልእኽቱ ካብ ምዃን ዓጊቱና ዘሎ ንስዓሮ። አብቲ ብጥምቀት ዝተዋህበና ተልእኮ ጸኒዕና ክንልአኽ ብሓዲስ መንፈስ ንበገስ።
ክርስቶስ ንሰማይ ዓሪጉ እናተሓጎስና እንከሎና ሓደ መዓልቲ አብኡ ክወስደና እዩ እሞ ምስዮናዊ ጸዋዕታና ክንፍጽም ኵልና መንፈስና አብቲ ዝለዓለ ክነለዓዕሎ ይግብአና። መልእኽቲ ክርስቶስ አብ ኵሎም ደቂ ሰብ ክበጽሕ ኩሎም መንግስታት ዓለም ክቕበልዎ አነን ንሱኹምን ክንልአኽ ልብና ንኽፈት። እቲ መልእኽቲ እዚ ብዝተፈላለየ ተሃዊኹ ዘሎ ሕይወት ደቂ ሰብ ብዘሓጉስን ሰናይ ዜናን ክድበስ ዓለት ወገን ብዘየገድስ አብኩሉ ክነብጽሕ ፍቓደኛታት ንኹን። አብ ህልው ኩነታት ዓለምና እንተ ረአና ንሰናይ መልእኽቲ አምላኽ ዘይቅበሎ እኳድአ ከም ጸላእቲ ዝቖጽሩ ዘሳድዱ ዝኽልክሉ ብዙሓት እዮም እዚ ካብ እንታይ ዝተላዕለ እዩ?ብሓቂ ክንሓትት እንተ ኸአልና እዞም ሰባት ንመልእኽቲ ኢየሱስ ድዮም ዝአብዩ ዘለዉ ወይስ ንልኡኻቱን ነቲ ንሶም ዘቕርብዎ አገባብን ወይ መገዲን? ብዙሓት ክርስትያን ኢና ዝብሉ አብ ዕብለላን አብ ብዝሒ አመንቶምን ጥራሕ ዘድህቡ አለዉ ብመጠኑ ኸአ ዝተዓወቱ ይመስሎም።
ሓቀኛ መልእኽቲ ክርስቶስ አብ ትሕትና አብ ሓቂ ብሕይወትካ ዝምስከር እምበር ብስም ለፍለፍካ ወይ ጣዕመ ልሳን ብስም አዘውተርካ አይኮነን ስለዚ አብ ርእስና ተመሊስና መልእኽቲ መን እየ ዘመሓላልፍ ዘሎኹ ኢልና ሕልናና ንሕተት። ሓቂ አብ ትሕትናን አብ ፍቕርን እያ እትርከብ እሞ ነቲ ክርስቶስ ዝብለና ሰሚዕና መልእኽቱ ድላዩ ክንልአኾ ሕራይ ንበሎ ሽዑ መንፈሱ ክመርሓና እዩ።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
Share List
Related posts:
- ከምዚ ስርዓት’ዝስ ተራእዩ ይፈልጥ ዶ?
- ሚኒስተር ትምህርቲ ስርዓት ህግደፍ ሰመረ ርእሶም፡ ነቶም ንብረት ቤትምህርቲ እንዳ ማርያም ምርካብ ብምእባዮም ተኣሲሮም ዘለዉ ካህናት ከእምኑዎም ኣብ ቤትጽሕፈቱ ዘዘራረቦም ሰለስተ ጳጳሳት ንጠለቡ ስለዝነጸጉዎ ፈተንኡ ፈሺሉ።
- ኣብ መፈንጠራ ስርዓት ህግደፍ እንተኣቲና: ኤርትራ ክንስእና ኢና
- VOICE OF ASSENNA: መጺጽ ፖለቲካ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዒድ ኣ’ነቢ
- VOICE OF ASSENNA: ሕሹኽታ ኣኽርያን ሙጋበን ናብ መራሒ ስርዓት ህግደፍ
- VOICE OF ASSENNA: ጽላሎቱ ዘይኣምን ስርዓት – ብጽላል ካብ ሕመኣ
- መግለጺ ጽላል ዲሞክራሲያውያን ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ተባዕ ህዝባዊ ተቓውሞ ዝምልከት
- መልእኽቲ ሓጂ ሙሳ ቃል ኩልና ፡ ንመሰልና ክንስየፍ ሓላፍነት የሰክመና
- VOICE OF ASSENNA: ሕልሚ ስርዓት ህግደፍ፡ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ – ብ ጽላል
- ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ኣኼባ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ክሳተፍ መደብ ዝነበሮ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ)፡ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ኣርሊንግተን ከምዝርከብ ምንጭታት ካብ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ሓቢሮም።
- VOICE OF ASSENNA: ግብረ መልሲ ውልቀመላኺ ስርዓት ህግደፍን መጋበርያታቱን ንተባዕ ውገዛ ማሕበር ደብረ ቢዘን
- VOICE OF ASSENNA: `ዋላ ትንፈር ጤል `ያ` ምጉት ስርዓት ህግደፍ – ብ ጽላል ካብ ሕ መ ኣ


text:
ሳንቲና እተሰመየ ዘይመንግስታዊ ናይ ግብረ ሰናይ ማሕብር ኣብቲ ክርስቲያን ምዃን ሓደጋ ዝዀነሉን ክርስቲያን በቢ ዕለቱ ሕይወቱ ንሓደጋ ኣብ ዝቃልዓሉ ከባቢ ዓለም ዝፍጽሞ ድጋፍን ምትሕብባርን ብጥልቂ ዘረድእ ዝሓለፈ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ብቤት ማሕተም ቅዱስ ጳውሎስ ዝተሓትመ ብብፁዕ ኣቡነ ልዊጂ ጂናሚ ዝተደርሰ መጽሓፍ ዕለት 18 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ቅዱስ ጴጥሮስ ባዚሊካ ደራሲ ናይቲ መጽሓፍ ብፁዕ ጂናሚ ድሕሪ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ብወግዒ እቲ መጽሓፍ ዘላልይ ዓውደ ጉባኤ ተኻይዱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዕለት 18 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ምስጋና መስዋዕተ ቅዳሴ ድሕሪ ምዕራጉ እታ ብፁዕ ኣቡነ ልዊጂ ጂናሚ ክርስቲያን ኣብ ዝቕተልሉ ብዝብል ኣርእስቲ ዝስደረስዋ መጽሓፍ ብወግዒ ዘላልይ ዓውደ ጉባኤ ከምእተኻየደን፡ እቲ መጽሓፍ ብቤት መሕተም ቅዱስ ጳውሎስ ተሓሙ ካብ ወርሒ መጋቢት 2018 ዓ.ም. ጀሚሩ ከምእተዘርግሔ እውን ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣብቲ ናይ እዋንና ሓደስቲ ናይ እምነት ሰማዕታት ዝውለድሉ ከባቢ ዝተፈላለየ መደብ ግብረ ሰናይ ዘሳልጥ ሳንቲና እተሰምየ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ዘቕርቦ ድጋፍን ዝነብሮ ቅርበትን መሰረት ገይሮም ናይቶም ናይ እምነት ሰማዕታት ታሪኽ እምነትን እቲ ክርስቲያን ምዃን ንሓደጋ ዘቃልዕ ከባቢ ብሰፍሕ ዘዘንትው መጽሓፍ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ መጽሓፍ ድምጺ ናይቶም ሓደስቲ ሰማዕታት እዩ።
መደብ ምልላይ “ኣብቲ ክርስቲያን ዝቕተልሉ” ዘርእስቱ መጽሓፍ
ናይታ መጽሓፍ ደራሲ ብፁዕ ኣቡነ ጂናሚ ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ እቲ ዓውደ ጉባኤ ካብ ኣባላት ውሉደ ክህነትን ካብ ቫቲካን ድዩ ካብ መንፈሳውያን ማሕበራት ዝምልከቶም ኣካላት ብዘስምዕዎ ዘረባ ዘይኰነ ዓለማውያን ምእመናን እሞ ብቐጥታ ካብቲ ክርስቲያን ምዃን ንሓደጋ ዝቃልዐሉ ከባቢ ዝመጹ ዓለማውያን ምእመናንን ጋዜጠይናታትን ዝኣመሰሉ ብዘስምዕዎ ዘረባ ዝተመርሔ ምዃኑን ክብኣቶም እውን እተን ላ ረፑብሊካ ናይ እተሰምየ ናይ ኢጣሊያ ዕለታዊ ጋዜጠ ጋዜጠይና ተወላዲት ቱርክ ኤስማ ካኪር ካብቶም ዘረባ ዘስምዑ ሕንቲ ከምዝዀና ክንገር እንከሎ፥
ሰላም ክሃንጽ ዝደልይ መጽሓፍ
ብርግጽ እቲ መጽሓፍ ኣብ መንጐ ኣሕዛብን ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ሰላምን ናይ ሓባር ዘተን ንምሕናጽ ዝሓቀነን ዝከኣል እውን ምዃኑ ዝምስክር እዩ፡ ስለዚህ ብዛዕባ ውግእን ሳዕቤናቱን ዘዘንትው እውን እንተዀነ ኣብቲ ዛንታ ውግእን ሳዕቤናቱን ከየትረፈ ናብ ድላይ ሰላምን ዘተን ዝድርኽ ክንየወ ስቓይ ዘሎ እውነተይና ሃረርታ ሰላምን ዘተን ሰብኣዊ ፍጡር የመላኽት፡ ሰብ ንውግእ ዘይኰነስ ንሰላምን ዘተን ዝተፈጥሮ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ፡ ብትኽክል ኣሳዶ ዓቢይ ጸገም እዩ፡ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያንን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን ሰዓብቲ ሃይማኖት ኣይሁድን ካልኦት ሃይማኖታትን እውን ዝኽሰት ጸረ ሰብኣዊ ተግባራትን ጥሕሰት ክብርን መሰልን እዩ፡ ናይተይ ናትካ ኣብ ሃይማኖት ዘይኰነ ኣብ ምዃን ሰዓቢ ሃይማኖት እዩ ዘሎ፡ ስለዚህ ሰዓቢ ሃይማኖትን ኣውነተይና ሃይማኖተይናነትን ዝተፈላለየ እዩ፡ እቲ መጽሓፍ ነዚ መሰረት ገይሩ ውግእን ኣሳዶን የዘንትው፡ ኣብ ምዝንታው ውግእ እቲ ጥልቂ ሰብኣዊ ድላይ ዝዀነ ሰላም የቃልሕ።


text:
ስርዓት ኢትዮጵያ ብዝወልዖ ሓዊ ይነድድ!!
ስርዓት ኢትዮጵያ ብዝወልዖ ሓዊ ይነድድ!!
ዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ኣብ ክልል ጎንደር ሰሜን ኢትዮጵያ ኣሽሓት ዜጋታት ኢትዮጵያ ዝሳተፍዎ ዘለዉ ሓያል ተቃውሞ ኣንጻር’ቲ ስርዓት ይካየድ ኣሎ። ስርዓት ወያነ ነቲ ተቃውሞ ንምብርዓን ክሳብ ከበድቲ ኣጽዋር’ኳ እንተ ተጠቅመ ደው ከብሎ ግን ኣይከኣለን። ከምውጽኢቱ ከኣ ክሳብ ሕጂ ብዙሓት ሰላማውያን ሰባት ሞይቶም ኣለዉ። እዚ ድማ ነቲ ኩነታት ስለዘጋደዶ ብሄር ኣምሓራ ጥራይ ዘይኮኑ ዝበዝሑ ካብ ህዝብታት ኢትዮጵያ ይሳተፍዎ ኣለዉ። እዚ ምንቅስቃስ’ዚ ካብ’ቲ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ወተሃደራውን ማሕበራውን ተቃውሞ ተፈልዩ ዝርአ ዘይኮነስ፡ መቀጸልታ ናይ’ዚ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ኣንኮላይ ክልል ትግራይ ዝርአ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው እዩ። እዚ ካብ ቅድሚ ርብዒ ዘመን ዝጀመረ ሽግራት ኢትዮጵያ ክሳብ ዓንቀሩ መሊኡ ካብ ሕጂ ንነው ዋላ ንእሽቶ ጸገም’ውን እ ንተኮነ ክጻወር ዝኽእል ኣይኮነን። ኣብ ክልል ጎንደር ዝተወልዐ ህዝባዊ ተቃውሞ ብሰንኪ’ቲ ማእከላይ መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ ዝተሰማማዓሉ ፈደራላዊ ክልል ትግራይ ኣብ 1997 ዘውጽኦ ንናይ ጎንደር ዞባ ዋልቃይት ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዘእተወ ሓድሽ ካርታ እዩ። ኣብ ክልል ኦሮምያ’ውን እንተኾነ ብሰንኪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስቡሕ መሬት ሓረስቶት ካብ ዋናታቱ ብደማዊ ወተሃደራዊ ስርሒታትን ጸጥታዊ ሓይሊን እናመንዝዐን ሂወታት ዜጋታት ኣብ መጻብቦ ብምእታውን ንወጻእተኛታት ብምሻጡን ብምክራዩን ተቃውሞ ተወሊዑ። ካልኦት ክልላት ኢትዮጵያ’ውን እንተኾኑ ከም ሶማልን ዓፋርን ብዝተፈላለየ ኣገባባት ንስርዓት ወያነ ኣብ ምቅዋም ይርከቡ። Read more


text:
'ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝጸንሐ ናይ ዶብ ምስሕሓብ መታን ክፍታሕ ኢትዮጵያ ንውዕል ኣልጀርስን ብይን ኮምሽን ዶብን ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐቢላ ንምትግባር ተሰማሚዓ ኣላ' ይብል ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ።
እቲ መግለጺ ወሲኹ 'ኢህወዴግ ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዝጽንሐ ዘይምርድዳእ ንከብቕዕ፣ ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም ህዝቢታት ነባራይ ሰላም ንክዓስል' መጸዋዕታ ከምዘቕረበ ይሕብር።
ኣብ 1990 ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተካየደ ኹናት ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝተመዝገቡ ውግኣት ዶብ እቲ ዝኸፍአ ደማዊ ውግእ ኮይኑ ከምዝሓለፈን፣ ካብ ክልቲኡ ወገን ብኣሻሓት ዝቑጸሩ ሰባት ከምዝሞቱን፣ ከምዝተፈናቐሉን' ጠቒሱ።
'ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ናብ ዝነበሮ ንምምላስ ኣብ'ዚ ዝሓለፉ 20 ዓመታት ዝተፈተኑ ጻዕሪታት ውጽኢታዊ ኣይኮኑን፣ ብምኽንያት'ዚ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ፍልይ ዝበለ መርገጺ ምስጓም ኣገዳሲ ምኳኑ'ውን' ሓቢሩ።
'ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ቀደሙ'ውን እንተኾነ ኣሕዋት ኢና' ዝብለ መግለጺ ኢህወዴግ 'ብደም፣ ብባህሊ፣ ብቋንቋን ብነዊሕ ሓባራዊ ታሪኽን ዝተኣሳሰሩ ኣህዛብ'ዮም' ይብል።
ስለዚኾነ፣ ንረብሓ'ቶም ብረብሓ ጥራሕ ዘይኮነ ብደም'ውን ዝተኣሳሰሩ ኣህዛብ ክልቲኤን ሃገራት ተባሂሉ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንውዕል ኣልጀርስን ውሳነ ኮምሽን ዶብን ሙሉእ ንሙሉእ ተቐቢሉ፣ ንትግባረኡ ብዘይምጥርጥርን ብቆራጽነትን ዝሰርሕ ምዃኑ' ኣፍሊጡ ኣሎ ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ኢህወዴግ።
መንግስቲ ኢርትራ ብተርኡ ተመሳሳሊ መርገጺ ክሕዝን ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ንዝቐረበሉ መጸዋዕታ ሰላም ተቐቢሉ፣ ነቲ ዝነበረ ምሕዝነትን ሓቢርካ ምንባርን ክልቲኦም ህዝቢታትይ ናብ ንቡር ኣብ ምምላስን ዘላቒነቱ ንክረጋግጽን ንግብራዊነቱ ብዘይምጥርጣርን ብቆራጽነትን ንክሰርሕ ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ ሓቲቱ'ሎ ይብል።


text:
ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ መሪሕነት ዞባ መሪጹ፡
ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ መሪሕነት ዞባ መሪጹ፡
2 መጋቢት 2018
ብዕለት 2 መጋቢት 2018 ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ዞባ ኤውሮጳ ሰዲህኤ መሪሕነት ዞባ መሪጹ። ዞባ ኤውሮጳ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ብዝቆመ ምኽኻር ሽማግለ ክክየድ ድሕሪ ምጽንሑ ብዕለት 2 መጋቢት ሰለስተ ኣባላት መሪሕነትን ሓደ ተቆጻጻራይ መሪጾም።
ኣብ’ዚ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ስርዒታዊ ጉዳይ ቤት ጽሕፈት ሰ.ዲ.ህ.ኤ ሓው ብርሃነ ገብረክርስቶስ ዝመርሖ ኣኼባ ተኻይዱ፡ ሓው ብርሃነ ሰ.ዲ.ህ.ኤ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩንታት ከም ዝርከብን፡ መደባት ዕማምትን ሰልፊ ብኸመይ ይሰላሰል ምህላው ብሰፊሑ ገሊጹ። ብተወሳኺ ንውደባዊ ስርሓት፡ ዕማም ሰልፊ ንምስላጥ ኣገዳስነት ምቋም ሽማግለ ኣብሪሁ።
ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ’ውን ነዚ ስርዒታዊ መደብ ሰልፊ፡ ንዕብየትን ምሕያል ጥርናፈን ተኻቲዑን ዘትይሉ፡ ድሕሪ እኹል ግዜ ከኣ ኣብ ስምምዕ በጺሑስ መሪሕነቱ መሪጹ። እዚ ሓላፍነት መሪሕነት ዞባ ደኣ ይቀበሎም’ምበር ብምትሕግጋዝ ኩሉ ኣባል ክሳለጥን ክዕመምን ከም ዘለዎ መብጽዓ ኣተወ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታ
ሰዲህኤ


text:
ኣብ ቱንዝያ ዝተፈፀመ ብቐረባ ካብዝከታተሉ ሰባት ኣብ ካይሮ ኣብ ቱሪዝም እትሰርሕ ናዲያ ሓንቲ እያ።ዘይምዕዳል ኮይኑ ሃገራት ዓረብ ናይ ሓባር ሽግራት ኣለወን ትብል ናዲያ።
ናድያ ወሲኻ ፖለቲካዊ ወጥሪ ሓደ ኣብነት እዩ።ዝለዓለ መጠን ስራሕ ኣልቦነት ኣሎ።ህዝቢ ንነውሕ ዓመታት ኣብ ትሕቲ ውልቀምልኪ ስልዝርከቡ ሓሳብ ናይ ምግላፅ ነፃነት የለን።ንኣብነት ኣብ ግብፂ ብዙሕ ህዝቢ ኣብ ሕሱም ድኽነት ይርከብ።ንፈለማ ግዜ ሓደ መንእሰይ ኣብ ፊት ንፊት ፓርላማ ንዓርሱ ብሓዊ ኣንዲዱ ሰሚዕና ትብል።
እቲ ኣብ ካይሮ ዝተፈፀመ ንባዕልኻ ናይ ምንዳድ ስጉምቲ ኣብ ቱኒዝያ ዝተጀመረ መግለፂ ተቓውሞ እዩ።ኣብ ሞሪታኒያንን ኣልጀሪያን እውን ተደጊሙ።እቲ ተስፋ ምቑራፅ ናብ ስጉምቲ ተለዊጡ ፕሬዝዳንት ቱኒዝያ ካብ ስልጣኖም ንኽወርዱ ኣገዲዱዎም።ኣብቲ ዞባ ብዝተሓተ መጠን እንተኾነ’ውን ህዝባዊ ቑጥዐ ኣለዓዒሉ።ኣብ ካይሮ ዩኒቨርስቲ ኣሜሪካ ፕሮደሰር ዝኾኑ ሰይድ ሳዲቅ እዞም ፍፃመታት እዚኦም ኣብ ሃገራት ዓረብ ንዘሎ ተቓውሞ ከምዘጠናኽሩ ይዛረቡ።
ንሶም ክዛረቡ ከለው ነቲ ለውጢ ክመርሑ ከምዝኽእሉን ልወጢ ከምፅኡ ከምዝኽእሉን ተስፋ ምሕዳር ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ።ናይግድን ብተመሳሳሊ ኣገባብ ዘይክኸውን ይኽእል።ታሪኽ ብተመሳሳሊ ንዓርሱ ኣይደግምን በሉ።
ቱኒዝያ ብብዙሕ መልክዕ ካብ ኣህገራት ዓረብ ዝተፈለየት እያ።ምስ ነዳዲ ብዘይተእሳሰረ ቁጠባ ዝጠንከረ ማእኸላይ እቶት ዘለዎም ዝለዓለ ደርጃ ትምህርቲ ማዕረ መሰላት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ኣሎ።
ቤይሩት ኣብዝርከብ ማእኸል ካርነጂ ማእኸላይ ምብራቕ ዝሰርሑ ኣሚር ሃምዛዊ ኣብ ፕሬዝዳንት ነበር ቱኒዝያ ዝነበረ መጠንን ዓይነትን ግዕዝይና ኣብቲ ዞባ ምስ ዘለዉ ካልኦት መራሕቲ ይፈላለ እዩ ይብሉ።ኣብ ቱኒዝያ ዝነበረ ግዕዝይና ምስ ናይቶም ፕሬዝዳንት ቤትሰብ ዝተኣሳሰረ እዩ።
ሃምዛዊ ወሲኹ ሓቂ እዩ ኣብ ግብፂ ግዕዝይና ኣሎ።ነገር ግን እቲ ግዕዝይና ንሰፊሕ ኽፋል ማሕበርሰብ ዝረብሕ እዩ።ሸውዓተ ሸሞንት ሰባት ጥራሕ ኣይኮኑን።ሽዱሽተ ሸውዓተ ወይ’ውን ዓሰርተ ሚእታዊ ሓፈሻዊ እቲ ህዝቢ ክኸውን ይኽእል።ኣብ ሞሮኮን ኣልጀሪያን እውን ተመሳሳሊ እዩ ባሃላይ'ዩ።
ናይዚ ብልሽውና ተረባሕቲ ሓይልታት ፀጥታ እዮም።ሃምዛዊ ኣብ ቱንዝያ ከምኡ ከምዘይነበረ ይዛረብ።እቲ ሰራዊት ካብዚ ወፃኢ ነይሩ።እንተኾነ’ውን ናይ ሰራዊት ደገፍ ዘለዎም መንግስታት እውን ነቲ ጉዳይ ብቐረባ እናተኸታተልዎ እዮም።ናይ ካይሮ ዩኒቨርቲ ኣሜሪካ ፕሮፌሰር ሳዲቅ ናይ ዓረብ ነባር ውልቀመላኺ ዝበሉዎም መራሒ ሊብያ ሞኣመር ጋዳፊ ኣብኡ ዝተፈፀመ ንምንፃግ ፈላሚ ነይሮም።
ሳድቕ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዝርከቡ መንግስታት ካዝብተፈፀሙ ጌጋታት ንምምሃር እናፈተኑ እዮም።ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላትን ናህሪ ዋጋን ብምውጋድ ኩነታት ንምዝሕሓል እናፈተኑ እዮም።ነቲ ዘይተርፍ ማሕበራዊ ኢኮኖሚያውን ፖለቲካውን ለውጢ መናውሒ ክኸውን ይኽእል።ከትርፎ ግን ኣይኽእልን ክብል ይገልፅ።
:ሃገራት ዓረብ ብፍላይ ድማ ሰሜን ኣፍሪካ ኣብ ቱኒዝያ ብዝተፈጠረ ፍፃመ ቀልበን ዝተስሓባ ይመስላ። ኤልሳቤት ኣሮት ካብ ካይሮ ዝለኣኸቶ ገብረ ከቕርቦ እዩ።
ኩለን ሃገራት ቅልውላው ይፅበየን ኣሎ።መዓስ ይኸውን? ከመይ ይፍፀም ዝብል ግን ጊዜ ዝምልሶ እዩ።


text:
ነቲ ትካል ዘጣየሹ ሊቃውንቲ ቅድሚ ሎሚ ንንውሕ ዝበሉ ዓማውቲ በብውልቀ ናብ ሃገሮም መጺኦም ኣብ ምርምርን ካልኦት ትምህርታዊ ሓገዝን ዝሳተፉ ዝነበሩ እዮም፡፡
ነቲ ብቱን ከይዲ ሓገዝ እርኑብ ብዝኾነ መልክዑ ተግባራዊ ንምግባር ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓማውቲ ኣድላዪ ዘበለ ዘተ ብምክያድ ብምሕጻረ ቃል እንግሊዝ ED-REAP ማለት ድማ Ethiopian Diaspora for research and education advancement through partnership ዝተሰየመ ትካል ኣጣይሾም ኣለዉ፡፡
መስረትቲ እቲ ትካል ዶክተር ሰለሞን ኣብርሃም ካብ ኖርዝ ካሮላይና ሴንተራል ዩኒቨርስቲ፣ ዶክተር ኪሮስ ብርሃነ ካብ ዩኒቨርስቲ ኦፍ ሳውዘርን ካሊፎርንያ፣ ዶክተር ሙሉጌታ ገብረእግዚኣብሔር ካብ ሜዲካል ስኩል ኦፍ ሳውዝ ካሮላይና ስቴት ዩኒቨርስቲ፣ዶክተር ሃይለማርያም ገብረስላሴ ካብ ሳውዝ ካሮሊና ስቴት ዩኒቨርስቲ ከምኡ’ውን ዶክተር መኮነን ገብረሚካኤል ካብ ዩኒቨርስቲ ኦፍ ካናቲኬት እዮም፡፡
ED-REAP ንመኽሰብ ዘይሰርሕ ኣብ ኣሜሪካ ብ501c3 ዝተመዝገበ ዘይመንግስታዊ ትካል እዩ፡፡