text:
ኤርትራዊ ኮለኔል ኣብ ውግእ ዓፋር ኢትዮጵያ ተቐቲሉ2022-02-16 22:42:16 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 812 times
- font size decrease font size increase font size
ደንጉዩ ዝበጸሓና ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ ኤርትራዊ ኮለኔል ዑቕባገርግስ ጸጋይ ሓደ ካብቶም ኣብ ኣትዮጵያ ክልል ዓፋር ዝካየድ ዘሎ ውግእ ዝሞቱ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ። እዚ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ዝነበረ ኮለኔል ዑቕባገርግስ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ከም ዝተቐትለ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ።
ኮለኔል ዑቕባገርግስ ጸጋይ ድሕረ ባይትኡ፡ ፖሊስ ኮይኑ ቅድሚ ናብ ህዝባዊ ግንባር ምስላፉ ብፖሊሳዊ ሞያ ኣብ ምምሕዳር ኢትዮጵያ ንሓያሎ ዓመታት ዘገልገለ እዩ። ድሕሪ ናጽነት ክሳብ ናይ ኮለኔል መዓርግ በጺሑ ሓደ ካብ ኣዘዝቲ ኣብያተ-ማእሰርቲ ከተማ ኣስመራ ከም ዝነበረን ደሓር ግና፡ ንሕያሎ ዓመታት “ደስኪልካ ድዩ ተጸልጺልካ” ተባሂሉ ካብ ስራሕ በዂሩ ዝጸንሐ ምንባሩ ይፍለጥ። ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ኣትዩ መውጽኢ ምስ ሰኣነ ከኣ፡ ንኮለኔል ዑቕባገርግስ ጸጋይ እውን ከምቶም ካልኦት ካብ ኣገልግሎት ኣብኲርዎም ዝጸብሐ፡ ኣገዲዱ ኣሰሊፉ መራሒ ክፍለ-ሰራዊት ኮይኑ ናብ ውግእ ኢትዮጵያ ክኣቱ ከም ዘገደዶን ኣብዚ ጌና ህይወት ብዙሓት ኤርትራውያን ዝቐዝፍ ዘሎ ውግእ ክልል ዓፋር ከም ዝተቐትለን ናይ ቀረባ ፈልጥቱ ይምስክሩ። ናይቶም መዓልቲ መዓልቲ “ብዝሓደሮ ሕማም ዓሪፉ” እዳተባህለ መርድእ ዝንገረሎም ዘሎ ኤርትራውያን ሰብ መዓርግ ኩነታት እውን ካብዚ ዝተፈልየ ከምዘይኮነ ናይ ብዙሓት ተዓዘብቲ እምነት ኮይኑ ምህላዉ ካብዘረጋግጹ ምርትዖታት ድማ እዚ ሓደ እዩ።
ድሕሪ ህግደፍ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ትግራይ ኢድ ምእታዉ ንብዙሓት ብዕድመ ዝደፍኡን ካብ ውትህድርና ተገሊሎም ዝጸንሑን ኣገዲዱ ከእትዎም ሰፊሕ ወፈራ ኣካይዱ እዩ። ዝተወሰኑ ተገሪሆም ኣብቲ ውግእ ኣትዮም ምስ ምድፋእ ዕድሚኦም ነቲ ኩነታ ምጽዋር ስኢኖም ዝረግፉ ዘለዉ ኮይኖም፡ ኣዝዮም ብዙሓት ግና ነቲ መጸዋዕታ ተቓዊሞም ካብ ዓድታቶም ወጺኦም ፈቐዶ በረኻ ይነብሩ ከም ዘለዉ ካብ ዝተፈላልዩ ምንጭታት ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ። ብሰንክዚ ኣብ መንጎ እቶም ገፊፎም ከሰልፉ ዝተኣዘዙ ኣመሓደርቲ ኣካላትን ተገፊፎም ክስለፉ ፈቓደኛታት ዘይኮኑ ዕጡቓትን ሓያል ጽልእን ምፍጣጥን ተፈጢሩ ከም ዘሎ እውን ምንጭታትና ሕቢሮም።


c: text/html

text:
Radio Erena: 12 January 2021
ኣመሪካ፣ ነቲ ንዝበዝሐ ክፋል የመን ተቖጻጺሩ ዝርከብ ሑቲ ኣብ መዝገብ ሽበራ ከተስፍሮ ምዃና ይግለጽ ኣሎ።
ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ማይክ ፖምፐዮ ነዚ ከምዘረጋገጸ ዝሓበራ ማዕከናት ዜና፣ ምምሕዳር ትራምፕ ክእለ ሓደ ሰሙን ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘለወሉ ግዜ’ዩ እዚ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣመሪካ፣ ንሑቲ ኣብ መዝገብ ሽበራ እንተስራቶ፣ ንመስርሕ ሰላም የመን ተወሳኺ ዕንቅፋት ከምዝኸውን ዲፕሎማሰኛታት ስግኣቶም ይገልጹ።
ብኢራን ከምዝድገፍ ዝንገረሉ ሑቲ ንምእላይ፣ ካብ 2015 ኣትሒዙ፣ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝምራሕን ኤርትራ እትርከበን 31 ሃገራትን ዝደገፍኦ ኵናት፣ ዝኾነ ፍረ ከየምጽእ ድሕሪ ምትራፉ፣ ብደገፍ ኣመሪካ፣ ተወሳኺ ፖለቲካዊ ጸቕጢ ንምፍጣር ይህቀን ከምዘሎ’ዮም ሰበ ስልጣን ሑቲ ዝጠቕሱ።
ንሑቲ ንምድምሳሱ፣ ዝተኸፍተ ጽዑቕ ኵናት፣ ካብ ወደባዊት ከተማ ዓደን ክስሕብ እኳ እንተተገደደ፣ ብቀይሕ ባሕሪን ካልእን ዝርከብ ዝበዝሐ ስትራቴጃዊ ቦታታት እታ ሃገር ግና ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ’ዩ ዝርከብ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ሑቲ፣ ወትሃደራዊን ፖለቲካዊን ሚዛን የመን ሒዙ ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝድገፍ መንግስቲ የመን፣ ዝበዝሐ ኣካሉ ኣብ ስደት ኣብ ሪያድ ዝርከብ ኮይኑ፣ ነታ ብሓይልታት ስዑዲን ኢማራትን እትሕሎ ከተማ ዓድደን’ውን ዝበዝሐ ክፋላ ክቆጻጸራ ከምዘይክኣለ’ዩ ዝንገረሉ።
=============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ እምነት ቃል ትምህርቲ ብዘይምጥርጣር ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ እዩ፥ ናይ ሓደ ሃይማኖት ወገን ኣይኮነን ወግዓዊ ማሕበር ውን የብሉን ። እዚ ምንቅስቓስ ኣብ ክንደኡ ግን ፍሉጣት ብዝኾኑ ፓስተራት ከም ኬነዝ ሃገን፥ቤን ሂን፥ ኬነዝ ኮፕላንድ ፥ፖልን ጃን ክሮች ፥ፍረድ ፕራይስን በዚኦም ብኣዚዩ ብዙሕ ዝተጸለወ እዩ።
ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ ካብ ጴንተኮስታል ምንቅስቓስ ኣብ መወዳእታ 20 ክፍለ ዘመን ወጺኡ ዝዓበየ እዩ መስራቲኡ ክኣ ኢ.ዳብሊው.ኬንዮን (E.w.kenyon) ይብሃል ፥ሜታፊዝክስን ሓድሽ ሓሳብን ካብ ፊኒስ ኩንቢ(phineas quimby) ዘጽንዔ እዩ፥ ነቲ ዝደለኻዮ ነገር ስመዮ ናትካ ግበሮ ዝብል ትምህርቲ ካብ ናይ ኣእሙሮ ሳይንስ ዝተፈጠረ እዩ ምስ ጴንተኮስታሊዝም ተሓዊሱ ከም ውጺኢት ክኣ ፍሉይ ምትሕውዋስ እቲ ቀንዲ ክርስትናን ብጸሎት ብምምሳጥን ምስ ኣምላኽ ክትራኸብ ምፍታንን ተፈጢሩ ፥ኬንዝ ሃገን ብጊድኡ ኣብ ትሕቲ ኢ.ዳብሊው.ኬንዮን ኣጽኒዑ ነዚ ናይ ሎሚ ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ ክኣ መስሪቱ ፥ተወሳኺ ውን ናይ ውልቂ ትምህርቶም ካብ ሙሉእ መናፍቕነት ክሳብ ኣዚዩ ዘደንጹ እቲ ምህሮኦም ይዝርጋሕ፥ቀጺሉ ዝስዕብ መሰረታዊ ስነ ሞሎኮት ናይ መብዛሕትኦም ናይ እምነት ቃል መምሃራን ገዛእ ርእሶም ዝተሰለፉሉ እዩ።
ኣብ ሕምብርቲ ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ "ሓይሊ እምነት እዩ" ቃላት ንናይ ሓይሊ እምነት ይመልክዎ እዮም በዚ ኽኣ መጽሓፍ ቅዱስ ተስፋ ዝሃቦ ኢሎም ዝኣምንዎ ከም ጥዕና ፥ሃብትን ንምፍጣር እዩ ፥ሕጊ ናይ ሓይሊ እምነት ዘመሓድሮ ካብ ፍቓድ ኣምላኽ ከይተደገፍካ ክዓዪ ከም ዝክእል እዩ ኣምላኽ ንገዛእ ርእሱ ንቶም ሕግታት ይግዛእ እዩ፥ እዚ ኽኣ ካብ ጣኦት ምምላኽ ዝንእስ ኣይኮነን ንእምነትና ብምጥዋይ ገዛእ ርእስና ብምዝርጋሕ ኽእ ኣምላኽ ክንከውን እዩ።
እዚ ምንቅስቓስ ስነ መሎኮቱ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርሓቐን እናረሓቐ ዝኸይድን እዩ ፥እዚ ምንቅስቓስ ከምዚ ኽኣ ይብል "ኣምላኽ ንሰባት ልክዕ ከም ኣካላዊ ሰብነቱ ጌይሩ ንኣሽቱ ኣማልኽቲ ጌይርዎም" ቅድሚ ውድቀት ሰብ ብሓይሊ እምነት ተጠቂሙ ነገራት ናብ ክውንነት ክጽውዕ ክፈጥር ዓቕሚ ነይርዎ እዩ፥ድሕሪ ውድቀቱ ግን ሰብ ናይ ሰይጣን ተፈጥሮ ወሲዱ ንነገራት ጸዊዑ ናብ ክውንነት ናይ ምምጻእ ዓቕሙ ክኣ ሲኢኑ፥ነዚ ነገር ንምእራምን ንምስትኽኻልን ክኣ የሱስ ክርስቶስ ሞሎኮቱ ገዲፉ ሰብ ኮይኑ ፥መንፈሳዊ ሞት ሞይቱ፥ ናብ ናይ ሰይጣን ተፈጥሮ ኣብ ገዛእ ርእሱ ወሲዱ ፥ናብ ሲኦል ከይዱ ኣብኡ ዳግም ተወሊዱ ፥ካብ ምውታት ክኣ ናይ ኣምላኽ ተፈጥሮ ሒዙ ተንሲኡ ፥ድሕሪዚ ክኣ የሱስ ንመንፈስ ቅዱስ ሰዲዱ ኣባና እቲ ሓድሽ ተፈጥሮ ንምብዛሕ ኣብ ኣምንቲ በዚ ኽኣ ንኣሽቱ ኣማልኽቲ ምእንቲ ክኾኑ ከምቲ ካብ መጀመሪ ኣምላኽ ንሰብ መዲብሉ ዝነበረ እዩ።
ናይ እዞም ትምህርትታ ተፈጥራዊ ምዕባለ ከም ንኣሽቱ ኣማልኽቲ ንናይ እምነት ሓይሊ ክንገዝእ ዓቕሚ ንረክብ በዚ ክኣ ኣብ ኩሉ ገጻት ህይወትና ዝበልጸግና ኽኣ ንኸውን፥ ሕማም፥ ሓጥያት፥ዘይምቅናዕ ውጺኢት ሕጽረት እምነት እዩ ፥ ነዚ ንምሕዳስ ሰብ ክኣ ገዛእ ርእሱ ናብ ነገራት ናብ ክውንነት ከምጽእ ተስፋታት ኣምላኽ ናቱ ክገብሮ ኣሎዎ፥ ብሓጺሩ እዚ ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ ከምዚ ኢሊካ ከተጠቕምጦ ትኽእል " ንሰብ ናብ ደረጃ ኣምላኽ ይዕብዮ ፥ንኣምላኽ ናብ ሰብ ደረጃ ይወርዶ " ነዚ ናይ ሓሶት ትውክልትታት ክርስትና እንታይ እዩ ዝብሎ ብግልጺ ናይ እምነት ቃል ትምህርቲ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጻሒፉ ዘሎ ብእኡ ኣይሕተትን እዩ፥ ውልቃዊ ምግላጽ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይኮነን ፤ናብ ውልቃዊ ምግላጽ ኣዚዩ እዩ ዝሙርኮስ በዚ ኽኣ ከምዚ ዓይነት እምነታት ሓደ መረጋገጺ ናይ መናፍቕነት እዩ።
ንናይ ቃል እምነት ውዲት ትምህርቱ ንምቁዋም ብቐሊሉ ጉዳይ መጽሓፍ ቅዱስ ምንባብ እዩ፥ ኣምላኽ በይኑ ጥራይ ልዑላዊ ፈጣሪ ናይ ኣድማስ እዩ (ዘፍ 1=3 ፥ 1ጢሞ 6=15) እምነት ክኣ ኣይድልዮን እዩ ንሱ ባዕሉ ዕላማ ናይ እምነት እዩ (ማር 11=22 ፥እብ 11=13) ኣምላኽ መንፈስ እዩ ኣካላዊ ሰብነት የብሉን (ዮው 4=24) ሰብ ብመልክዕ ኣምላኽ እዩ ተፈጢሩ (ዮው 1=26-27 ፥ ዘፍ 9=6) ግናኸ እዚ ንእሽተይ ኣምላኽ ወይ መሎኮት ኣይገብሮን እዩ (ገላ 4=8 ፥ኢሳ 1=6-11 ፥ 43=30 ፥ 44=6፥ ህዝ 28=2፥ መ.ዳዊት 8=6-8) ክርስቶስ ዘልኣለማዊ እቲ እንኮ ውሉድ እዩ ፥ንሱ ጥራይ ክኣ ብኻልእ ተፈጥሮ ዝተገልጸ (ዮው 1=1, 2,14,15,18)(ዮው 3=16 ፥ 1ዮው 4=1) ኣብኡ ማለት ኣብ ክርስቶስ ምልኣት ኣምላኽ ሓዲሩ እዩ(ቆሌ 2=9) ሰብ ብሙኳኑ ክኣ ናይ ሰማይ ክብሩ ሓዲጉ ግናኸ ሞሎኮቱ ኣይሓደገን (ፊሊ 2=5-8) ከም ሰብ ኣብዛ ምድሪ ኣብ ዝተመላለሰሉ ግዜ ሓይሉ ክገትእ ክኣ መሪጹ።
ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ ወይ ክኣ ናይ ብልጽግና ወንጌል ክቑጸሩ ዘይክእሉ ሰባት ኣታሊሉን ኣስሒቱን ኣሎ ፥ በዚ ኽኣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይልቦ ዓይነት ህይወትን እምነትን ክጭብጡ ክደሊዩን ክናድዩን ጌይርዎም እዩ ፥እቲ ቀንዲ ማእከሉ ከምቲ ሰይጣን ካብ ገነት ኤደን ኣትሒዙ ዝተዛረቦ ሓሶት እዩ ከምዚ ዝብል ክኣ እዩ "ከም ኣምላኽ ክትከውን ኢኻ" ፥ " እቲ ተመን ድማ ነታ ሰበይቲ፡ ኣይፋልኩም፡ ኣምላኽ ደኣ ካብኣ ምስ እትበልዑ መዓልቲ ኣዒንትኹም ከም ዚኽፈታ፡ ከም ኣምላኽውን ከም እትዀኑ፡ ጽቡቕን ክፉእን ከኣ ከም እትፈልጡ፡ ስለ ዝፈለጠ እዩ እምበር፡ ከቶ ኣይትሞቱን ኢኹም፡ በላ" (ዘፍ 3=4-5) እቲ ዝሕዝን ግን በዚ ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ ዝተዓደጉ ክሳብ ሕጂ ንሰይጣን ይሰምዕዎ እዮም ዘለዉ ፥ተስፋና ኣብ ጎይታ እምበር ኣብ ቃላትና ዋላ ኣብ እምነትና ኣይኮነን (መ.ዳዊት 33=20-22) ኣብ ቀዳማይ ቦታ እምነትና ካብ ኣምላኽ እዩ ዝመጽእ (ኤፌ 2=8፥ እብ 12=2) ብዓልና እንፈጥሮ ነገር ኣይኮነን ፥ስለዚ ካብ ናይ እምነት ምንቅስቓስን ካብ ዝኾነት ቤተክርስትያን ምስዚ ናይ እምነት ቃል ትምህርቲ ዝተቖረነት ተጠንቀቕ!
(Source ~ qoustions.org)
•ትርጉም ዮሴፍ ደስታ
ናይ እምነት ቃል ምንቅስቓስ ወይ ናይ ብልጽግና ወንጌል መጽሓፍ ቅዱሳዊ ድዩ?
Tools
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 28 January 2019
መንግስቲ ህንዲ፣ ንፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ዝልዓለ ናይ ክብሪ ማዳልያ ከምዝሸለሞ ማዕከናት ዜና ህንዲ ሓቢረን።
እቲ “ፓዳማ ቪብሁሻን” ዝተሰምየ፣ ኣብ ረብሓ ህንዲ ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ በርጌስ ዝወሃብ፣ ሽልማት፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ንፕረዚደንት ጅቡቲ ዝሃበሉ ምኽንያት፣ ኣብ መንጎ ሃገሩን ህንዲን እናሰፍሐ ንዝመጽእ ዘሎ ዝምድና ኣብ ምዕባይ ብዝገበሮ ጻዕሪ’ዩ።
መራሕቲ ጅቡቲን ህንድን ድሕሪ ዘካየድዎ ርክባት፣ ህንዲ፣ ኣብ ጅቡቲ ኤምባሲ ንምኽፋት ክትውስን እነከላ፣ ኣብ ወትሃደራዊን ንግዳውን ዝምድናታታት ንምስፋሕ’ውን መደባት ከምዘለዋ’ዩ ይጠቀስ።
ህንዲ፣ ምስ ጃፓን ብምዃን፣ ንምስፍሕፋሕ ቻይና ኣብ ጅቡቲ ንምግጣም ስትራቴጂ ከምዝሓንጸጻ’ውን ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ቻይና፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ ሓያል ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ህንጻን ካልእን እተካይዶ ዘላ ወፍርታት፣ ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ከፊታ ከምዘላ ይፍለጥ።
ህንዲ ድማ ነዚ ናይ ቻይና ምስፍሕፋሕ ንምሽማው ዝዓለመ፣ ዋዕላ ህንድን ሃገራት ኣፍሪቃ ዝሓለፈ ዓመት ምክያዳ ኣይርሳዕን።
ኣብቲ ዋዕላ ናይ ክብሪ ዕዱማት ካብ ዝነበሩ መራሒ ሓደ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ’ዩ።


text:
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃን ሃገራት ዞባ ደቡባዊ ኣፍሪቃን፡ ኣቶ ሳልሕ ዑመር፡ ምስ ሰበ-ስልጣን ሪፓብሊክ ማውሪሸስ፡ ኣብ ምምዕባል ክልተኣዊ ዝምድና ዘተኰረ ርክብ ኣካዪዱ።
ኣብ ከተማ ፖርት-ልዊስ ምስ ምክትል ፕረዚደንት ፓራማሲቩም ፒላይቪያፑሪ ኣብ ዝተኻየደ ርክብ፡ ክልቲአን ሃገራት፡ ንኣህጉራዊ ፍትሒን ምዕባለን፡ ኣብ ኣህጉራዊ መጋባእያታት ብሓባራዊ ርድኢትን ርእይቶን ክሰርሓ ኣብ ዘኽእል መዳያት ሓሳብ ንሓሳብ ተለዋዊጦም።
ምስ ቀዋሚ ጸሓፊ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፡ ሚስተር ቡጋን ኣንቲሽ፡ ሰበ- ስልጣን ሚኒስትሪታት ትምህርትን ሕርሻን፡ ከምኡ’ውን ምስ ዲን ዩኒቨርሲቲ ሕርሻ ብምርኻብ እውን፡ በብጽላቱ ብዛዕባ ዘሎ ተመኲሮን ክግበር ዝከኣል ምትሕግጋዝን ተዛትዩ።
ብኻልእ ወገን፡ ሽማግለ መኸተ ከተማ ዊኒፔግ – ካናዳ፡ ብ18 መጋቢት ኣብ ዝወደቦ ኣብ ህልው ኩነታት ሃገር ዘተኰረ ሰሚናር፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝመጸ ዶክተር በርሀ ሃብተጊዮርጊስ፡ ንቐዳምነታት ልምዓታዊ መደባትን መድረኽ ብመድረኽ ዝኸይድ ትግባረኦምን፡ ከምኡ’ውን ንተራ ዜጋታት ኣብ መኸተ ተጻብኦታት ዝምልከት ኣስተምህሮ ሂቡ።
ሃገራዊ ሽማግለ ጀርመን ብወገኑ፡ ንኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ ኡሉም፡ “ምህናጽ ውሁድ ኤርትራዊ ኮም” ብዝብል ቴማ ሰሚናር ወዲቡ።
ምሕያል ውዳበ ህዝቢ እምነ-ኲርናዕ ሓይሊ ሃገር ምዃኑ ዝጠቐሱ ኣካየድቲ፡ ንምሕያል ኮም ኣብ ማሕበራዊ ሂወት፡ ከምኡ’ውን ንምግጣም ብድሆታት ስደት ዝምልከት መብርሂታት ኣቕሪቦም።
ኣባላት ሃገራዊ ቤት-ምኽሪ ኤርትራውያን ኣመሪካውያን ኣብ በይ- ኤርያ – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ድማ፡ ብ17ን 18ን መጋቢት ዋዕላ ኣካዪዶም።
ኣብ’ቲ ወከልቲ ውዳበታት ህግደፍን ሃማደኤን ዝተረኽቡሉ ዋዕላ፡ ኣብ ውህደትን ምትሕግጋዝን ኣብ መንጎ’ተን ውዳበታት ተዘትዩ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ተሳተፍቲ፡ ንመግዝኢ ንኤርትራውያን ተመሃሮ ዘገልግል ኤለክትሮኒካዊ መንበቢ፡ 27 ሽሕን 300 ዶላር ኣበርኪቶም።


text:
ሓርበኛ ብርሃነ ተስፋማርያም፡
ቅድሚ 39 ዓመት ኢትዮጵያ ዝቐተለቶ በዓል ኪዳነይ።
ኣብዛ ተካል ማዓልቲ ትራኣየኒ። ኣነ ክበኪ፡ ንስኻ ግን ጸኒዕካ ኢደይ ሒዝካኒ።
ክሓተካ ደልየ፡ ብርሂን ክኸዱ ድዮም? ቆልዑት እዋን ምሳሕ ቀሪቡ ክብለካ ዕድል ስኢነ።
ኢደይ ሒዝካኒ ጸቒጥካ ደጋጊምካ፡ ኣጆኺ ኢልካኒ።
ምብዋ!! ሎሞ ብሰላም ተሲእና። እዚ ከይበልና ገዛና ተወሪራ። ክንደይ’ከ ይበዝሑ!
ጸዋዓዮም እቶም ተጋደልትና ብርሂን፡ ጸዋዓዮም እባ! ክብለካ ምደለኹ፡ ግን ወሲዶምኻ።
ሓደ ዓፋኝ ሹጉጡ ኣብ ድሕሪ ክሳድካ፡ ክልተ ጦርሰራዊት ካላሺኖም ኣብ ጎድንኻ ። ድምብርጽ ኢሉካ ድዩ ብርሃነ ተስፋማርያም ንብዓት ቁጽርጽር ዝበለካ፡ ጓልና ከም ገለ ኢላ ኣብ ጥቓኻ በጺሓ ሓደ ጦርሰራዊት ተሰኪሙ ምስ ደርበያ ኢዩ።
“ቆልዑት ከይርስዑኒ ፍቕረይ፡ ካብ ሕጂ ናዓኺ እያ ትኸፍኣኪ” ኢልካኒ። “ዓለም ኣይክትርሳዓካን ኢያ” ኢለካ፡ ፍሽኽ ኢልካ። እቲ ዓፋኝ ኣብ ድሕረኻ ኮይኑ ሹጉጡ የዐሚሩ፡ “ ዝም በል (ሱቕ በል)” በለካ። ሕጂ’ውን ጭራፍ ፍርሒ ኣየርኣኻን። ዕድል ረኺብካ እታ ቴለፎን ቁጽሪ ሓቢርካኒ። እንዳ ወሰዱኻ ንጋንታኻ ሓሲብካ ኣድሒንካ። ሎሚ ደቆምን ደቂ ደቆምን ሓቊፎም ሳላኻ። ሳላ ጽንዓትካ። ሳላ ፍቕርኻ ነዛ ኤርትራና። ትራኣየኒ ኣብዛ ጸልማት ዓለም። ኣካይዳኻ፡ ፍሽኽታኻ፡ ሕቑፎኻ፡ ሙቁር፡ ከንፈርካ ኩሉ ናፊቐ። ናትካ ጽንዓት ናፊቐ።
ኣብ መርዓ ጓልና ክትስዕስዕ ተራኢኻኒ። ንብርሂን ንእሽቶይ ምስ ሓዉ መጽሓፍ ከተንብበሎም ትራኣየኒ።
ከመይ ኢያ እታ ምስጢር፡ ዕረፍቲ ክንህበካ ብርሂን ናተይ? ምስጢር ኮይናትኒ እንዳ ሃደመትኒ።
ኢደይ ሒዝካ ኣጆኺ ኢልካኒ። ተጋደልቲ ኣብ ገዛና መጺኦም፡ የሕዋትና እዮም ኢልካኒ፡ ተጋደልቲ ኤርትራ ንበሎም ኢልካ ሚሂርካኒ። ሎሚ እታ ዝሰለምካዮም ስም መሪጾም “ሓርበኛታት ኤርትራ” ኢሎም ይጽዉዑ። ሓደራኹም ሓዚሎም። ኩሉ ኣጣማሚርካ ብመስዋእትኻ።
ሓበን ኣውሪስካና። ትሕትና ሚሂርካና። ዝገደፍካልና ውርሲ ናይ ቢሻ ወርቅን ዘይትን ክኸፍሎ ዘይክእል ንዘልኣለም። ብርሂን ንስኻን ስዉኣትናን ልብና ደቢስኩም።
ናብራና ይራኣየኒ። ናይ ብሓቂ ኣሐንቂቕካኒ፡ ብሓቂ ናፊቐ! “ኣነን ንስኺን ብፍቕሪ ምሃብ ከምኡ እውን ንድኽነት ካብ ኤርትራ ክነጥፍእ ንዋዳደር፡” ኢልካኒ። ይፍትን ኣለኹ፡ ብርሃነ ተስፋማርያም ግን መራሒየይ ወሲዶሙለይ። ንዓኻ ርእየ ኣይተንበርከኽኩን፡ ክደክም ከለኹ ቆልዑትናን ህዝብናን ኣጆኺ ይብሉኒ። “ ኤርትራውያን በይንና ኣይኮንናን” ኢልካኒ፡ ሓቅኻ!! ” ኣይምረርኩም ክሓልፍ ኢዩ” ኢልካና ሓቅኻ!! ብሓንሳብ ጠጠው ኢልና ንሰግሮ ኣለና። ሕልምና ይራኣየኒ፡ ሓዋዊሰዮ ኩሉ ሙሉ።
ኣሪግና ብኢደይ ሒዝካኒ ክትመርሓኒ ትራኣየኒ። ዓሮምሮም እንዳበልኩን ደቅናን ደቂ ደቅናን ገዛና መጺኦም ጣዓሞት ክበልዑን ይራኣየኒ።
ኣምላኽ ዲዩ ተቓጺጹኒ፡ መንጢሉኒ ብርሂን??
ትራኣየኒ ኣብ ወጋሕታ ሕልሚ፡ ኣብ ጽምዋ ገዛይ። እዛ ሂወት ትጓዓዝ፡ ኣነን ንስኻን ግን ኣብኣ ጠጠው ኢልና ኣብታ July 15, 1978! ሕልሚ ጥዑም፡ ውርስኻ ሙቁር። 39 ዓመታት ኮይኑ፡ ንዓይን ንዓኻን ግን ትማሊ ይመስለና። ሓድነትና ምስክር ነጻነትና ኢልካኒ።
ነቶም ዝተመልሱና ሓርበኛታት እፎይታ ኮይንካዮም፡ መሪሕካዮም ሓሊኻዮም።
ብርሂን፡ ድሕሪ ናጽነትና ኣብ መቓብር ኮሎኔል ዘነበ ከይደ ናብ ኣዲስ ኣበባ። ንሻምበል ሰለሙን ደልየ ናብ ኣለምበቃኝ ቤትማእሰርቲ ከይደ።
ዘነበ ሞይቱ፡ ኣብ መቓብሩ ከይደ ስኢለ ጡፍ ኢለዮ፡ ክንደይ ጡፍ ዘይበለካ።
ሰለሙን ተጸሊሉ ብደርጊ ተኣሲሩ ፈቐዶ ቤተክርስትያናት ኣዲስ ኣበባ ኮለል ይብል ኢሎሙኒ። ደሊናዮ ስኢንናዮ።
ጸላኢ ኣዕጽምትኻ ሰይሩ፡ ትንፋስካ ሓኒቑ፡ ግን ተተሪኹ ዘይጽንቀቕ እዩ ታሪኽካ።
ሓደ ካብቶም መራሕትና “እንተ ትረኽቢዮም እንታይ ምገበርኪ?” ኢሉ ሓቲቱኒ። “ኣነ ኳዓቱ ምበልኩዎም፡ ብርሂን ግን ቤትፍርዲ ኣቕርብዮም ምበለኒ፡” ኢለዮ።
ኣብዛ ኣብ ልበይ ዝፈጠርኩዋ ዓለም፡ መሰለይ ጌረያ ንዘልኣለም ከንብረካ። ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ግዜ መለክዒ ዝተሳእኖ ፍቕሪ ናተይ ኢለካ። ንዓኻ ረኺበ ከሲበ።
እንታይ እሞ! ትራኣየኒ ወግሐት ዓረበት!!
ከምኡ እውን በዛ ጽሕፍቲ:-
ንመንግስቲ ኤርትራና ናዓኻን ንኹሎም ስዉኣትናን ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ሕነን ክብረትን ሓልዩ፡ ንኢትዮጵያ ኣብ ናይ ዓለም ቤትፍርዲ ጸዊዑ፡ ኣብ ሕጊ ዓለም ኣቕሪቡ፡ ደርግ ዝገደፎ ፋይላት ከረክብ፡ ንሕና እውን ስድራ ስዉኣት ኾይና ክንምስክር፡ መስኪርና ቅሳነት ክንረክብን ሓዘንና ክንዓጹን።
ነተን ከማይ ዝኣመሰላ ኣብ ቅድሚ ዓይነን ቃል-ኪዳነን ዝተመንጠላን ነተን ኣዴታትና ካብ ሕቅፎአን ደቀን ዝተወስዱወንን፡ ነቶም ኣቦታትና እንዳራኣዩ ደቆም ዝረሸኑሎም፡ ንሕበር! ይብል ኣሎኹ። ግዜ ነዊሑ። ኢትዮጵያ ግብራ ትእመን። ሓላፍነታ ነፍልጣ፡ ስዉኣትና ቅሳነት ይርከቡ።
መንግስቲ ኤርትራ ወኪላትና፡ ፋይላት ስዉኣትና ሓቚፋ፡ "ህዝቢ ኤርትራ ንዑናይ" ትበለና። ንሕና ድማ ስእሊ ናይ ስዉኣትናን ደቅናን ደቂ-ደቅናን ሒዝና ንበገስ። ግዜ ነዊሑ። መስጣ ክይኾነና።
ኣነ ብስመይን ብስም ደቀይ፡ ንፕረሲደንት ኢሳይያስ ደጋጊመ ጽሒፈ ሓቲተ። መልሲ ኣይረኸብኩን። ሕጂ እውን እንተዋሓደ ቅዳሕ (ኮፒ) ፋይል ማእሰርቲን ቅትለትን ባዓል ቤተይ ብርሃነ ተስፋማሪያም ይሓትት ኣሎኹ። መንግስቲ ኤርትራ ክውክለኒ ካብዘይደለየ ግን፡ ሕልናይ ተወኪለ ንኢትዮጵያ ቤትፍርዲ ዓለም ከቕርባ መሰለይን መሰል ደቅናን ስለዝኾነ፡ ይሓትት ኣሎኹ።
መስጣ ከይኮነና፡ ናትካ (ክቡር በዓል-ኪዳነይ)ን ናይ ኩሎም ስዉኣትናን ኣውያት። ትም ናትና ናይ ኢትዮጵያ ዓወት ኣይንግበሮ፡ ዓቢ ብድሆ ከይኮና ነዛ ኤርትራና።
ካብ ቃል ኪዳንካ Kiki Tzeggai (ፍቕረይ ዝበልካኒ)
15 July 2017 – USA
"መልእኽቲ ብርሃነ ናብ ኪኪ" Credit to the singer Abrehet Berhane (ብ'ድምጻዊት ኣብርሀት ብርሃነ).
"Of all the forces that make for a better world, none is so powerful as hope. With hope, one can think, one can work, one can dream. If you have hope, you have everything."
" Peace is a wall we will all create by building it brick-by-brick together". (Trade mark)
See also Related / ምስዚ ዝዛመድ ሓበሬታ፡-
• ሓገዝ ንኣካለ-ጽጉማን (ውጉኣት) ሓርነት (ጨንፈር-ከሰላ ሱዳን) Fundraising Call for ELF Disabled Veterans - in Kassalla- Sudan.b>
• Eritrean Veterans Day website መዓልቲ ሓርበኛታት ኤርትራ ንምዝካር ዝቖመ ወብሳይት:


text:
እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና
4 መስከረም 2016 ቶሮንቶ
ቀዳማይ ክፋል
“ሸውዓተ ዓመተይ ምስ’ዛ ቋሕማም፡ እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም!” ዝበሎ ኣዝማሪ፡ ንከምዚ ሎሚ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘሎ ሕዱር ሕማም ይመሳሰል። ሕማቕ ዘመንሲ፡ በዓል ጋዕሳ ኣለዋ። ኣንቱም ሰባት! ጽንሕ ኢልና’ኸ እንታይ ኢና’ኾን ክንርኢን ክንሰምዕን? እዚ ሎሚ ኣብ ዲያስፖራ ብዘለዉ ኣዝዮም ውሑዳት ተቓለስቲ መሰል መንእሰያት ዝካየድ ዘሎ ኣዕናዊ ተግባራት ዘየዛርብ ኣይኮነን። ንስርዓት ኢሳይያስ፡ ክዳን ህግደፍ ለቢሶም ካብ ዝሰርሑሉ ዘለዉ፡ እንተስ ብፍላጥ፣ እንተስ ብዘይ ፍላጥ፡ እቶም ናይ ተቓወምቲ ማልያ ተኸዲኖም ዝሰርሑሉ ዘለዉ የኽስብዎ። ምኽንያቱ ፖለቲካ ህግደፍ ን25 ዓመታት ከም ብዕሪር ተሓይኹ ስለዝኣረገ፡ ሎሚ ብስም ህግደፍ ልመናን ትኳቦን ኣብቂዑ ኢዩ።
ሕማም ደምበ ተቓውሞ፡ እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃለሉ ሕማም ስለዝኾነ፡ ብዙሓት ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ መናፍቓን ንክኣትዉዎ ዝቐለለ ኢዩ። ወፍሪ’ዞም ውሑዳት መናፍቓን፡ ካብ መንበረ ኢሳይያስ ባርኾት ዝረኸበ ተካል ወጅሁ ወፍሪ ኢዩ። ንብዙሓት ሰባት መንገዲ ገዲፎም ናብ ጓል መንገዲ ንክኸዱ ከኣ፡ ይደፋፍእ ኣሎ። እዞም ሰባት፡ ቅድሚ ኩሉ ዝደረስዎ መጽሓፍ፡ ምንሻው ንገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ ዝነበረ። ምንሻው ንገድሊ ኤርትራ፡ ብቀንዱ ምንሻው ንክብርታትን መንነትን ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ገድሊ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን፡ ክልተ ዘይፈላለዩ ተምሳላት ናይ ሓደ ቅርሺ ኢዮም።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም መሸላ ኮደን፡ ኣብ መንጎ መጥሓንን መዲድን ተቐርቂሩ ይጠሓነሉ ኣብ ዘሎ ዘስካሕክሕ ግዜ፡ ዘይሃገራዊ መዝሙር እናዘመርካ ንህንጻታት ሃገራውነት ምዕናው፡ ሰዓቱ ምስ ኣኸለ ምትሕስሳብ ክግበረሉ ዝግባእ ዕዳ ኢዩ። ጥሩምባ’ዞም ሰባት ቀጺሉ፡ ንምግዳል ስለ ናጽነት፡ “ሽፍትነት” ኢሎም ኣጠሚቖሞ። ከይሓፈሩ፡ ንሕልንኦም ትሕቲ መሬት ደፊኖም፣ ስንኩላንን ስዉኣትን ንኢሳይያስ ኢሎም ኢዮም ዋጋ ከፊሎም ክብሉ ኣብ ፓል ቶካት መዲሮም። “ዘይሓፍር ሞይቱስ፡ ኣቃብሩና” ዝበሃል ከምዚ ኢዩ።
እቶም ነዚ ኣዕናዊ ስራሕ ዝተተሓሓዝዎ ኣዝዮም ውሕዳት ኢዮም። ግን ከኣ ብዙሓት ለውጢ ንምምጻእ ኣብ ዘሎ ጉዕዞ ተስፋ ዝቖረጹ፡ መኣዝኖም ዝሰሓቱ፡ ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓኹሮ ዘሎ ኣኽራናት ሳሕል ዝመስል ሓያል ዓቐበት ዝተሓለሉን ዝላህልሁን መንእሰያት፡ /እንኮላይ ዓበይቲ/ ዋግዋጎ ብርሃን ክርእዩ ዘይከኣሉ ክስዕብዎ ንርኢ ኣለና። ብዓቢኡ፡ እዚ ናይ ሎሚ መንእሰይ ናይ ቋንቋን ባህሊን ዘኽታም ኢዩ እንተበልኩ፡ ምግናን ኣይኮነን።
ኣብ ቋንቋ ትግርኛ “ሽፍታ” እንታይ ማለት ኢዩ ተባሂሎም እንተዝሕተቱ፡ እንታይ ምመለሱ? ኣብ ዝርዝራት ቋንቋ ክኣቱ ኣይኮንኩን፡ ግን ኣብ ሕቑፊ ህዝቢ ማሚቑ ዝሓድር ሽፍታ፡ ብመዳፍዕን ታንክታትን ኣንጻር ሓያላት ፊት ንፊት ዝዋጋእ ሽፍታ፡ ብዲፕሎማሲን ሚድያታትን ዝሰርሕ ሽፍታ፣ ታሪኽ ዝሰርሕን ዝስንድን ሽፍታ፤ ኣብዛ እንነብረላ ዘለና ግሎብ ኣይተራእየን።ኣብዚ ፈያር ደምበ ተቓውሞ፡ እዋሓስ! አግብእ፡ ኢልካ ትማጎተሉ ባይታ ስለዘየለ ከኣ፡ ኩሉ ከከም ዝመስሎ ንክኸይድ እቲ ባብ ክፉት ኢዩ። እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም፡ ለካስ ከምዚ’ዩ። ‘ጤል ክንገዝእ ኢና’ ኢሉ ሰብኣይ፣ ደሓር ‘ድሕሪ መጥሓን ክንኣስራ ኢና’ ወሲኹ። ሰበይቲ ብግዲኣ፡ ‘ብድሕሪ መጥሓን ትኣስርዋ ሹት!’ ኢላ ፈኪራ ይበሃል። ሎሚ ድማ፡ ኣብ ቅድሜና ንዝተኾደመ ቀራን ስርዓት፡ ካብ ኣባይትና ዝሰጎጎና፡ ካብ ሕብረተሰብና ዘርሓቐና ሰይጣናዊ መንግስቲ ህግደፍ ኣወንዚፍና፡ ናብ ቤላ ቤለው ኣቲና። ”ምስ ሕሱም ኣይትቑጸር ስንቅኻ፡ ቅድም ተሰከመን ደሓር ከኣ በርኩተን ይብለካ” ከም ዝበሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ፍልም 70ታት፡ ስንቁ ምስ ሕሱም ሰብ ኢዩ ቋጺሩ። እቲ ሕሱም ሰብ ከኣ ንመራግእቲ ደቀባት እናሸረበ፡ ምስኡ ዝሰማምዑ ተዃሉን ሕሱማትን ሰባት ኣኻኺቡ ንጥፍኣትና ተማህሊሉን ሰሪሑን ኢዩ። እዝጊ ይምይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም፡ ካብዚ ዝኸፍእ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ታሪኽን ቅርስታት ባህሊን ይዘናበል ኣሎ። እዚ ድማ ኮነ ተባሂሉ ንታሪኽ 30 ዓመታት ገድሊ ህዝቢ ንምምርሳሕ ዝግበር ዘሎ ወፍሪ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ዝከታተልዎ ዋናታት ኣለዉዎ።
እዞም ንስዉኣት ዝኸሓዱን ባንዴራ ዘንደዱን ኣብ ረርእሶም ንዘሎ ቴፕ /ናስትሮ/ ንድሕሪት መሊሶም /ጉዕዞ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 50ታት፡ 60ታት፡ 70ታትን ድሕሪኡን/ ንዝነበረ ላህመት ታሪኽ ኤርትራውያን ንክድህስስዎ ክመኽሮም ምደለኹ። ዓሻ በጊዕ ምስ ተኹላ ዕርክነት! ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ቆርበት ኤርትራውያን ዝተጎልበበ ዲያብሎሳዊ ኢሳይያስ፡ ንነዊሕ ዓመታት ተላፊኒ። እዚ ብናጽነት ኤርትራ ዝተጣዕሰ ተመን፡ ንመዋእሉ ህዝቢ ኤርትራ ንምብታን፡ እቲ ኩሉ ደቂ ኤርትራ ዝሰርሕዎ መስተንክር ታሪኽ ናይ በይኑ ስራሕ ከም ዝኾነ ንምምሳል፡ ብዘይ ድቃስ ዝሰርሐ ኣዝዩ ሓደገኛ ሰላዪ ኢዩ።
ኣብ ስርዓት ህግደፍ፡ ነውሪ፡ ንስነ-ምግባር ዝኾኺ ወይ ዒብ ዝበሃል ነገር የለን። ኢሳይያስ፡ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ንዝመረጾም ሰባት ኣዋፊሩ፡ ንገድሊ ኤርትራ ኣናሽዉ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ጽረፉ፡ ንባንዴራ ኣቃጽሉ፡ ኣብ መንጎ ክርስትያንን ኣስላምን ሓዊ ኣሳውሩ፡ ኣብ መንጎ ኣውራጃታት ምትፍናን ከም ዝፍጠር ግበሩ ኢሉ ከውፍር ምንም ዘሕንኾ ነገር የለን። ቀሺ ንምእመናን ምንጋር ኢዩ ስርሑ። ደድሕሪ ሰባት እናኸደ ሓጥያት ከይገብሩ ክሕልዎም፡ ኣፎም ክፉእ ንከይዛረቡ ልጓም ክገብረሎም ግን ኣይከኣልን ኢዩ። ንሕና፡ እዞም ኣብቲ ረመጨት ጉዕዞ ገድሊ ምስ ህዝባዊ ግንባርን ምስ ኢሳይያስን ዝነበርና፡ ብዛዕባ መንነትን ታሪኽን’ዞም ሰባት ብተደጋጋሚ ነጊርና ኢና። ህዝቢ ከም ደቂ ዛግራ ይበታተን ኣሎ፡ ሃገር መኣዝኑ ናብ ዘይፍለጥ ረግረግ ትሽከል ኣላ፣ ናይ መጻእቲ ወለዶታት ኤርትራ ገመድ ዕትብቲ ታሪኽ ንክብተኽ ምሽብሻብ ይግበር ኣሎ። እዝኒ ዘለዎ ይስማ፡ ዓይኒ ዘለዎ ከኣ ይርአ!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ፡
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል …


text:
Radio Erena: 22 October 2020
ኣብ ከሰላ ንሳልስቲ ዝጸንሐ ሰዓታት እቶ እቶ ድሕሪ ምልዓሉ፣ ምትእኽኻብ ይኹን ፖስተራትን ኣሳእልን ምዝርጋሕ ከምኡ ድማ ምንፋስ ወረ ዝኽልክል ሓደሽ ኣዋጅ ወጺኡ።
እቲ ምትእኽኻብ፣ ብዝሒ ሰባት እኳ እንተዘየነጸረ፣ ንሰለማዊ ሰልፊ ይኹን ካልእ ጉዳያት ምዃኑ ግና ኣነጺሩ ኣሎ።
እቲ ኣዋጅ ካብ 20 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ግብራዊ ከምዝኾነ ዝሓበረ ምምሕዳር መንግስቲ እቲ ዞባ፣ ዝጠሓሶ ክሳብ 5 ዓመታት ማእሰርቲን ኣስታት 50 ሽሕ ፓውንድ ሱዳን ወይ ድማ ኣስታት 1 ሽሕ ዶላር መቕጻዕቲን ክብየነሉ ከምዝኽእል ኣጠንቒቑ።
ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ እታ ሃገር፣ ንፖርት ሱዳን ኣብ ዘጠቓለለ ከባቢታት፣ ተመሳሳሊ ኣዋጅ ካብ ሰንበት 18 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ኣብ ግብሪ ውዒሉ’ዩ።
ምስ ምሻምን ምውራድን ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ተተሓሒዙ፣ ኣብ መንጎ ብሄረ ቤጃን ቀቢላታት ሃደንደዋን ቤን ዓሚርን ኣብ ዝተኻየደ ናዕቢ ብውሕዱ 10 ሰባት ከምዝተቐትሉን ልዕሊ 50 ድማ ከምዝቖሰሉን ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክቱ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንዘሎ ጸጥታዊ ሃጓፍ ተጠቒሙ፣ ኣብ ዞባ ከሰላ ኢዱ የተኣታቱ ከምዘሎ ሓያሎ ተወላዶ እቲ ዞባ ይወቕሱ’ዮም።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተኻየደ ዑደት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን’ውን ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብዝምልከት መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምብጻሕ ዝዓለመ ምዃኑ ሓደ ሓደ ወገናት ይእንፍቱ።
==============


text:
እቶም ካብ ኣፍሪቃ ዝመጹ ልዕሊ 100 መንእሰያት ኣቐድም ኣቢሎም ምስ ምኽትል ምንስተር ወጻኢ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ጆኒ ካርሰን ኣብ ምንስትሪ ወጻኢ U.S ተራኺቦም ኔሮም። መጻኢ ዕድል ኣፍሪቃ ኣብ ኢድኩም`ዩ ዝበሉ ጆኒ ካርሰን፡ ንዝሓሸት ኣፍሪቃ ክትብሉ ትሰርሕዎ ስራሕ ንንእድ ኢሎም። ካርሰን ብዛዕባ ፕረዚደንት ኦባማ ነቶም መንእሰያት ዘቕረብሎም ዕድመ ክዛረቡ ኸለዉ “እዚ ፍሉይን ታሪኻውን ኣጋጣሚ`ዩ፡ ኣብ ታሪኽ ንመጀመርያ ግዜ ናይ ኣመሪካ ፕረዚደንት ንመንእሰያት ኣፍሪቃውያን መራሕቲ፡ ንዋሽንግቶን ክበጽሑን ኣብ ዋይት ሃውስ ምስኦም ክራኸቡን ብወግዒ ዓዲሞም” ኢሎም።
ጆኒ ካርሰን ንፕረዚደንት ኦባማ ብምጥቃስ፡ እዚ ሓዲሽ ምዕራፍን ሓዲሽ ተስፋን`ዩ ድሕሪ ምባል፡ ነታ መጻኢት ኣፍሪቃ ዝውስኑ እቶም ዓበይቲ ዝበሃሉ መራሕቲ ኣፍሪቃ ዘይኮኑስ እቶም ተስፋ፡ ዓቕምን ተበላሓታይነትን ዘጥረዩ መንእሰያት`ዮም ኢሎም። ኣተሓሒዞም ነቶም መንእሰያት ከምዚ ክብሉ ተዛሪቦም “ብዘይካኹም ንሕና ኣይመኾናን፡ ንሕናን ንስኻትኩምን ኣብ ሓባራዊ ምርኮሳ ዝተመስረትና ኣብ ልዕሊ ምዃና፡ እንርከበሉ ግሎባላዊ ማሕበረሰብ ሓደ ንናይ`ቲ ሓደ ጸገማት ዕሽሽ ኽንብል ዘፍቅደልና ኣይኮነን” ኢሎም።
ብኻልእ ወገን፡ እቶም ኣፍሪቃውያን መንእሰያት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ምስ ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ ዋይት ሃውስ ተራኺቦም ሓሳብ ተለዋዊጦም`ዮም።
ኣብ`ቲ ዝካየድ ዘሎ መደባት፡ 4ተ ካብ ኢትዮጵያ ዝመጹን ሓንቲ ካብ ኤርትራ ዝመጸትን ይሳተፉ`ለዉ።
ንምሉእ ትሕዝቶ`ቲ ሎሚ ዝተመሓላለፈ ፕሮግራም ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ምልክት ድምጺ ብጥዋቕ ስምዑ።


text:
Motala
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 12 2020
እንቋዕ ናብ ሙታላ ብደሓን መጻእኩም- ናይ ኦስተርዮትላንድ ናይ ቀላይ ከተማ! ኣብ ሙታላ ንጡፍ ህይወት ምንባር ቀሊል እዩ፡ ከመይሲ ኣብኡ ቅልጡፍን ናጻን ንምዃን ቦታ ኣሎ። እቲ ነዚ ዘማልእ ድማ መሐምበሲታት፡ ስፖርታዊ ህይወት፡ ተፈጥሮ፡ ምግፋፍ ዓሳ፡ ምጅላብ፡ ባህሊ፡ ማሕበራዊ ናብራ - ካልእውን። ኩሉ ቀረባ ብምዃኑ ነቲ ጸጋታት ይውስኸሉ። ኣብ ንእሽቶ ዓዲ ከም ኣብ ከተማ ዘሎኻ ኴንካ ክትነብር ትደሊዶ? እምበኣር ናብ ሙታላ ምጻእ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ43,673
ስፍሓት መሬት1,267 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Linköping 46 ኪሜ
- Norrköping 84 ኪሜ
- Stockholm 238 ኪሜ
- Göteborg 270 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ጥቓ ማያት ብምዃኑ እቲ ኮምዩን ብዙሕ ግሩም ዝኾነ እትነብረሉ ቦታታት ኣለዎ። ኣብኡ ኣፓርትማን ኮንዶሚንዩምን ቪላታትን ኣሎ። ኮንዶሚንዩም ምስ እተፈላለዩ ወነንቲ ገዛውቲ ይርከብ፡ ከም ናይቲ ኮምዩን Platen. ኣብቲ ናይ ሙታላ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ብዙሓት ኣካረይቲ ሓበሬታ ኣሎ። ነኣሽቱ ገዛውትን ቪላታትን ኣብቲ Hemnet ትረክብ ከምኡውን ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ ሙታላ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ከባቢታት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ይርከብ። ጥርሑ መሬት ትደሊዶ? ኣብቲ ናይ ጥርሑ መሬት tomtkö ሪጋ ተራ ሓዝ።
ብዛዕባ መንበሪ ኣብዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሙታላ ኮምዩን እተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት እዚኣተን እየን፤ ዓረብ፡ ዳሪ/ፓሽቶ/ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ፊንላንድ፡ ኪሩንዲ፡ ፈረንሳ፡ ሶራኒ/ኩርማንጂ፡ ፖላንድ፡ ሮማኒ፡ ኣርሊ፡ ሩስያ፡ ስፓኛ፡ ሲርያ፡ ታይላንድን ቬትናምን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሙታላ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት፡ ናይ ብሔራት ወይ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታት። እትደልዮ ውሱን ማሕበር ክትረክብ እንተ ደሊኻ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ረአ። ገለ ካብዘን ማሕበራት ንምጥቃስ፤
- ናይ ዓረብ ማሕበር ሕወነት
- ሊልያን ማሕበር ቦስንያ
- ናይ ክሮሽያ ማሕበር
- ናይ ኩርድ ማሕበር
- ናይ ሶማልያ ባህላዊ ማሕበር
- ናይ ሲርያ ማሕበር
- ናይ ሲርያ ኦርቶዶክስ ናይ መንእሰያት ማሕበር
- ናይ ሲርያ ኦርቶዶክስ ማርያም ቤትክርስትያን
- ደቡብ ኣፍሪቃ - ኮሚተ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሙታላ ኮምዩን ነቲ ሕቶታትካ ኣብቲ መቐበሊ ናይቲ ኮምዩን ምምሕዳር ብተለፎን 0141-22 50 00 ወይ ብኣድራሻ Drottninggatan 2, 591 35 Motala ኪቅበሎ ይኽእል።
ብሪጋን Bryggan – መእተዊ (መላለዪ) ኣሃዱ ንናይ ሙታላ ኮምዩን ሓደስቲ መጻእቲ
ኣብ ብሪጋን መታን እቶም ኣብ ሙታላ ሓደስቲ መጻእቲ ብቑዕ ኣቀባብላ ኪረኽቡ ምስ እተፈላለዩ ክኢላታት ኴንና ንሰርሕ። ሙታላ ኮምዩን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ረኺባ ምስ ቤትጽሕፈት ዕዮን ምስ ኤስኤፍኢ ስልጠናን ተተሓሕዞም። ኩሎም ህጻናት ወይ መንእሰያት ነቲ ናይ ትምህርቶም ድሕረባይታ ንምግላጽ ንሓደ ካብቶም ናይ ብሪጋን ናይ ስልጠና ተሓጋጋዚ ይረኽቡዎ። ንሱ ብዛዕባ ምእላይ ህጻናትን ናይ ሽወደን ስርዓተ ትምህርትን ይሕብር፡ ናብቲ ቤትትምህርቲ ይወስዶም የላልዮምን። ናብቲ ናይ ቤትትምህርቲ ኣመሓዳሪ ዚግበር ናይ መጀመርያ ምብጻሕ ብብሪጋን ይከናወን። እንተ ኣድልዩ፡ ምስ እተፈላለያ ማሕበራት ንኺራኸቡውን ንሕግዝ ኢና።
ብዛዕባ ሙታላ ተወሳኺ ኣንብብ፣
ዝሓሰረ ኣቕሑ ገዛን ክሽነን፤
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ናይ ሙታላ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ምእላይ ህጻናትን እቲ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ኣንብብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሙታላ ኮምዩን ናይ ቤትምህርቲ ህጻናት ክላስ (ካብ 6 ዓመት ንላዕሊ)፡ መባእታ ቤትትምህርቲ (ካብ 7 ዓመት፡ ክሳዕ ዓመት 9 ግዴታ እዩ) ከምኡውን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ (3 ዓመት ድሕሪ መባእታ) ኣሎ። እተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ከኣ ኣለዎ፤ ህጻናትን ናይ ዕረፍቲ ግዜን፡ ህንጻን መሳለጥያን፡ ቁጠባ፡ ኤለትሪሲቲን ጸዓትን፡ ተሽከርካርን መጎዓዝያን፡ ስልጠና ተልመዴን፡ ህዩማኒስት ፕሮግራም፡ ናይ ኢንዱስትሪ ተክኒክ፡ ናይ መላለዪ ፕሮግራም፡ ባህሊ፡ ናይ ተፈጥሮ ሳየንስ፡ ማሕበራዊ ሳየንስ፡ ተክኒክን ክንክንን ምእላይን። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ኩለን ኣብያተትምህርቲ ሓበሬታ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ሙታላ ኮምዩን ከም ንኣብነት ኣብ ናይ መምዘኒ ተክኒክ፡ ኣብ ናይ ዝኽሪ ምጥፋእ ክንክን/ነርስ፡ ኣብ ስነኣእምሮኣዊ ክሊኒክን ክንክንን ዘተኮረ ናይ ሞያ ኮለጅ ትምህርቲ yrkeshögskoleutbildning (YH) ትምህርቲ ንዓበይቲ ይህብ። ከምኡውን ሽወደን ንወጻእተኛታት (SFI)፡ ምኽሻንን፡ ገለ ኣብ ምፍራይ ተክኒክን መምህር ትምህርቲ ህጻናትን ስልጠና ምምህርናን ዘተኮረ ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ይህብ። ነቶም ናይ ውልቆም ዋኒን ኪጅምሩ ዚደልዩ ድማ ናይ ዋኒን ቤትትምህርቲ ኣሎ። ነዚኣቶም ብ Nyföretagarcentrum. እውን ደገፍ ይወሃቦም እዩ።
Läs mer om vuxenutbildning på:
ኣገልጎት ጥዕና
ብዛዕባ ክንክንን ረድኤትን ኣብቲ ናይ ሙታላ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቶም ምስ ተሓጋጋዚኦም ዚራኸቡ ግን ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ፡ ናይ ትርጉም ሓገዝ ኪረኽቡ መሰል ኣለዎም። ነዚ እቲ ተሓጋጋዚ እዩ ዘዳሉዎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ማኪና
ካብ ደቡብ፤ E4 ክሳዕ ኦደርስሆግ ካብኡ ድማ ሃገራዊ ጽርግያ 50 ወሲድካ ንኦረብሩ።
ካብ ሰሜን፤ ሃገራዊ ጽርግያ 50 ወሲድካ ንዮንሾፒንግ ካብኡ ክሳዕ ሙታላ።
ካብ ምብራቕ፤ E4 ክሳዕ ሊንሾፒንግ ካብኡ ሃገራዊ ጽርግያ 34 (fd. 36) ክሳዕ ሙታላ
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ሙታላ እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ሙታላ ኮምዩን፡ ዞባ ኦስተርጎትላንድ፡ ኣውቶሊቭ ኤለክትሮኒክስ፡ ሙታላ ፋብሪካ፡ ፖፐልስታደን፡ ምምሕዳር ክንክንን ፕሮክሲማ ፍሉይ ሕክምናን። እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ ናይ ቦረንስበርይ ከኣ ኣርላ ፕላስት፡ ከምኡውን (ካብ ሙታላ መገዲ 40 ደቓይቕ ብባቡር ከኣ) ኣብ ሊንሾፒንግ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ።


text:
ራእዪና ዲሞክራሲ ምስፋን’ዩ፦
• ናይ ሕሉፍ ገድላዊ ተሞኩሮ ቀንዲ ዋናኡ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ፦
ኣብ መስርሕ ኤርትራዊ ሰላማዊ ሃገራዊ ቃልሲ፡ ብዘይካ ሰልፊ ኣንድነት እቶም ካልኦት ዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሰልፊታት: ርእይቶታቶም ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ዜጋ ብሓይሊ እንከየስገደዱ ፖለቲካዊ መርገጺታቶምን ድላዮምን ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ብሰላማውን ዲሞክራስያውን ኣገባብ ብምቕራብ፡ ሃዋሁ ፖለቲኮ ዲሞክራስያዊ ባይታ ኣብ ምፍጣር ሃገራዊ ረዚን ግደ ከም ዘበርከቱ ዘይካሓድ ታሪኻዊ ሓቂ’ዩ። ከምኡ’ውን ሓያያላት ሃገራት፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ትሕቲ ዘውዲ እምብራጦር ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ክተኣሳሰራ ምስ በየና፡ ቀዳሞት መራሕቲ ሰልፊታት ኤርትራ ኣብ ብይን ፈደረሽን ዝነበሮም በበይኑ መርገጺታቶም ዝሰግር ስምርቲ ኤርትራ ንምርግጋጽ፡ ናጽነታውያንን ኣንድነታውያንን ንፈደረሽን ከም ማእከላይ መተዓረቒ ፍታሕ ብምቕባል፡ ኣብ መስርሕ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ንዝተፈጥረ ሕድሕድ ቅርሕንቲታት ብዕርቂ ንምድቃስ፡ ኣብ ሕድሕደን ዝቀናቀናን ዝወዳደራን ዝነበራ ፖለቲካዊ ሓይልታት ጥራይ ዘይተሓጸረ፡ ኣብ ኣስመራ ሲነማ ኢምፐሮ ብዕለት 31 ታሕሳስ 1950 ህዝብን መራሕቲ ሃይማኖታትን ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ፖለቲካዊ ሰልፊታትን ወከልቲ መንግስቲ ብሪጣንያን ካልኦት ወጻእተኛታትን ዝተሳተፍዎ ጉባኤ ሃገራዊ ዕርቂ ኣካይዶም። ኣብ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ኣብ ሞንጎ’ቶም ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኣብ ፖለቲካ ዚዋሰኡ ዝነበሩ መራሕትን መስረታቶምን ሃይማኖታትን ሃገራዊ ዕርቂ ኣስፍኖም። ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ክቃለስን መጻኢ ዕድሉ ብሓባር ክውስንን ዘኽእሎ ጥጡሕን ድልዱልን ሓድነታዊ ፖለቲካዊ ባይታ መድሚዶም’ውን። መደረኽ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ብዝሐ ፖለቲካዊ ኩውንነት ዝተሰከመ ስለዝነበረ ዲሞክራስያዊ ነይሩ። ናይ’ቲ እዋን’ቲ ሃገራዊ ዕርቂ፡ ንሕጅን መጻኢን ዘገልግል’ውን’ዩ።
መሰርሕ ብረታዊ ቃልሲ ቅድሚኡ ንዝነበረ ፖለቲካ ብዙሕነትን ዝተመስረተ ፖለቲኮ ዲሞክራስያዊ ሃዋሁን ኣብ ግምት ኣየእተወን። ሕቶ ሃገራዊ ናጽነት ንገዛእ ርእሱ ሕቶ ዲሞክራሲ ከም ምዃኑ መጠን ዘይፈላለዩን ንነባዕሎም ዘመጋገቡን ክንሱ፡ ሕቶ ሃገራዊ ናጽነት ከም ጸረ ባዕዲ ዝግበር መሰረታዊ ቃልሲ ጌርካ ብምውሳድ፡ ንሕቶ ዲሞክራሲ ድማ ከም ብድሕሪ ናጽነት እነርክቦ ውሽጣዊ ሕቶ ተወሲዱ ካልኣዊ መስርዕ ክሕዝ ኮይኑ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ካኣ ብቐንዱ ናይቲ እዋን’ቲ ኤርትራዊ ዘቤታውን ዓለም ለኻውን ኣሰላልፋ ኣይዲዮሎጅን ፖለቲካዊ ሓይልታትን’ዩ። መስርሕ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ንምንቃሕን ምውዳብን ምዕጣቕን ሃገራዊ ንቕሓት ብክብ ዝበለ ደረጃ ክብርኽን፡ ናይ ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝቢና ተቐባልነትን ገድላዊ ህቡብነትን ተወፋይነትን ሃገራዊ ሓድነትን ዛጊት መዘና ዘይብሉ ሃገራዊ ትርኢት ክኸውን ደሪኹ’ዩ።
ኣብ ሰውራና ብኣረኣእያን ኣተገባብራን ደረጃ ዝተረኣየ ናይ ዲሞክራሲ ሕጽረታትን ጌጋትን ብዘየገድስ፡ መድረኽ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኩውንነት ብዝሐ ሰልፊታት ፈጢሩ’ይ። ሃገራዊ ሰውራ ኢርትራ ብውሽጣውን ኣህጉራውን ዝቀያየር ኩነታት፡ ኣብ በበይኑ እዋናት ሓይሊ ሚዛን ካብ ሓደ ወገን ናብ ካልእ ወገን እናተቐያየረ ዓብላልነት ዘረጋግጽ ኣግላልን ኣዋሳንን ኣተሓሳስባ ገዛኢ ፖለቲካዊ ኩውንነት ኣስረጸ። ኣብ ዝተናወሐ ህዝባዊ ሓርነታዊ ኩናት ዲሞክራሲ እንተ ዘይበረኸ’ኳ፡ ሓሓሊፉ ዝውሰዱ ዝነበሩ ዲሞክራስያዊ ጽገናታትን፡ እናዓበየ ክመጽእ ዝጸነሐ ሓባራዊ ሃገራዊ ንቕሓትን፡ ሰፊሕ ተሳትፎ ሓፋሽን፡ ዲሞክራስያ ዝብል ቃል ከም ኣበሃህላ ክልመድን ከይዱ ከይዱ ድማ ናይ ዲሞክራስያ ተደላይነት ኣብ ምእማን ሓጋዚ ግደ ተጻወተ።
ሰውራ ኤርትራ ናይ መላእ ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ሰውራ’ዩ ነይሩ። ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካልኦት ብዙሓት ፖለቲካዊ ውድባትን ምንባሮም ታሪኻዊ ኩውንነት’ዩ። በኣታቶም ዝጽዋዕ ሰውራ ግን ኣይነበረን። ስለ’ዚ ሰውራ ኤርትራ ዝተወሰኑ ፍርዙናት ፖለቲካዊ ውድባት ዝብሕትዎ ኣይኮነን። ደቂ ህዝቢ ኤርትራ ንህዝቢ ኤርትራ ብዝተፈላለየ ኣረኣእያታትን ፖለቲካዊ ሰልፊታትን ከከም ዓቕምታቶም ተቃልሶም’ዮም። ይዕበዩ ይንኣሱ ብዘየገድስ ኣብ ናይ ኩሎም ምእንቲ ሙሉእ ሃገራዊ ናጽነት ምርግጋጽ ዝተቃለሱ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ውድባት ተሞኩሮ ቃልሲ፡ ብርግጽ ሓያልን ድኹምን ጎኒታት ኔርዎም። ከም’ቲ ካልኣዊ ፖለቲካዊ ፍልልያት ዝነበሮም።ውን ሓባራዊ ረቛሒታት ኔርዎም።
ካብ መድረኽ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ክሳብ ምዝዛም ብረታዊ ቃልሲ፡ ምእንቲ ሙሉእ ሃገራዊ ናጽነት ንምርግጋጽ ዝተኸፍለ ናይ ሃገራዊ ሓይልታት ገድላዊ ሃገራዊ ተሞኩሮ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ገድላዊ ተሞኩሮ’ዩ። ዋናኡ በዓሉ ህዝቢና’ዩ። ፖለቲካዊ ውድባት መሳርሒታት ናይ’ዚ ሰፊሕ ሃገራዊ ተሞኩሮ’የን ነይረን። ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ነዚ ሰፊሕ ሃገራዊ ተሞኩሩ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ጠቕላላ ሃገራዊ ተሞኩሮን ኣካል ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ምዃኑ ይኣምን። በዚ መሰረት ኣብ ገለ ምዕራፋት ቃልሲ ናይ ተቃለስቲ ቀጥታዊ ተሳትፎ ዝፈጥሮ ሰብኣዊ ስምዒታት ንጎኒ ገዲፍካ፡ ናይ ገሊኦም ውድባት ተሞኩሮ ቃልሲ እንከየቅረብካን፡ ናይ ገሊኦም’ውን እንከየርሓቕካን፡ ከም ናቱ ሓፈሻዊ ሃገራዊ ተሞኩሮ’ዩ ዝወስዶምን ዝቆጽሮምን። ብንጹር ኣዘራርባ ናይ ተሓኤን ህግሓኤን ካልኦትን ገድላዊ ተሞኩሮታት ከም ናይ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ስለዝርእዮ፡ ነቲ ናታቶም ሓያል ጎኒታት ክንኢድ እንከሎ ከም ናቱ ሓያል ጎኒታት ይወስድን፡ ንናታቶም ጌጋታት ድማ ከም ጌጋታቱ ብምውሳድ ብእሩም ኣቀራርባ ይነቅፍን ማለት’ዩ። ከምኡ’ውን ብድሕሪ ሃገራዊ ናጽነት ምርግጋጽን ሃገራዊ ልዑላውነት ምውሓስን፡ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ናብ ሓዲሽ ፖለቲካዊ መድረኽ ስለዝሰገረ፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ተሞኩሮ ዕጥቃዊ ቃልሲን ፖለቲካዊ ሓይልታቱን፡ ናይ ህልዊ ተቓወምቲ ፖለቲካውን በርጌሳውን ሓይልታት እዋናዊ ኣጀንዳ ከም ዘይምዃኑ ብዘየማትእ ይኣምን። ታሪኽ ዕጥቃዊ ቃልሲ ምስ’ቲ ኩሉ ዝሓለፎ ከቢድ ብድሆታትን ዝተኸፍሉ ኩቡር መስዋእትን ብሃገራዊ ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ዝተዛዘመ ምዕራፍ ምዃኑ የረጋግጽ። ኣብ ርእሲ’ዚ ካኣ ብናይ ታሪኽ ምሁራትን ተማራመርትን ድማ ሃገራዊ ሓድነት ዘዕቅብን፡ ምዕሩይ ሱታፌ ኩሉ ህዝቢና ዘአምንን፡ ካብ ወለዶ ንወለዶ ምውርራስ ቅቡል ዝገብርን ኣገባብ መጽናዕቲ ክመጻረ፡ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ጽኑዕ እምነት ኣሎዎ።
ኣብዚ ተሃዋሲ መድረኽ’ዚ፡ ንድሕሪት እናጠመትካ፡ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያታት ናይ ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ማሕበራዊ ቁስልታት ምሕካኽን፡ ጥሉልን ንቑጽን ዘነድድ ጸለመታት ምንዛሕን፡ ኣብ ሞንጎ ክፍልታት ህዝብናን ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ጽልኢታት ምጽሕታርን ባእታታት ሕንፍሽፍሽ ካብ ምውህላል ሓሊፉ ንህንጸት ዲሞክራስያዊት ስምርቲ ኤርትራ ዝጠቅም ከም ዘይምዃኑ ከነረጋግጽ ንፈቱ። ስለ’ዚ ኣብ ሕሉፍን ህልውን ተሞኩሮ ቃልሲ ህዝቢና ዝፈጥሮ ብዙሕነት ተቓለስቲ ሓይልታት ምቕባልን፡ ገድላዊ ብዝሓዊ ተሞኩሮታቶም ምኽባርን፡ ንፖለቲካዊ ዲሞክራሲ ምቹእ ሓቛፊ ሃዋኡ ዝፈጥር’ዩ።
• ሕቶ ሰላም እዋናዊ ተባራዒ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ፦
ስለምንታይ ዲሞክራስን ሰላምን ንምስፋን ንቃለስ? እዚ ሕቶ’ዚ ብዘረባ ክዝረብ እንከሎ፡ ቀሊልን ፍሉጥን ይመሰል። ኣብ ተግባር ግን ኣዝዩ ከቢድን ፈታኒን ምዃኑ ይረአ ኣሎ። ህግደፍ ኣብ ቅድሚ ህዝብናን ፖለቲካዊ ሓይላቱን ንተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ከይተረፈ፡ ብዝሐ ፖለቲካ ስልፋዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ የቐርቦም ዝነበረ መብጸዓታት ጠሊሙ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ሓይሊ ምርኩስ ብምግባር ብዘይ ሕጊ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ኤርትራ ምስ ሓዅረ፡ እንኮ ሰልፋዊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ተኸለ። እቲ እንኮ ሰልፊ ድማ ከይዱ ከይዱ ናብ ናይ ሓደ ሰብኣይ ሰልፊ ተቕይሩ። ንሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ ካብ ዲሞክራስያዊ ትሕዝቶኡን ፖለቲክዊ ሃገራዊ ሽርኽነትን ባዶሽ ጌርዎ። ስለዝኾነ ካኣ ባህርያዊ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ኢርትራ ብዘይ ደረት ብቐጻሊ ይጋሃስ ኣሎ። መሰል ሓራ ርእይቶ ምግላጽ፣ መሰል ሓራ እምነት ምእማን፣ መሰል ምእካብ፣ መሰል ፖለቲካዊ ሰልፊታት ምምስራት፣ መሰል ናጻ በርጌሳውን ንቃባውን ማሕበራት ምምስራት፣ መሰል መረጻ፣ መሰል ናጻ ፕረስን መሰል ሓራ ቁጠባን ተኸልኪሉ። ከም ቐጥትዊ ውጽኢቱ ካኣ ናይ ፖለቲካዊ ዓፈናን ቁጠባዊ ምግባትን ኩውነንት ተፈጠረ። ናይ ህግደፍ ኣባልን ደጋፍን ዘይኮነ ካብኡ ዝተፈለየ ርእይቶ ዝህላዎ ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ሃገሩ መሰል ሂወት ዘይብሉ ኮይኑ ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ ብስንኪ ምግሃስ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ህዝብና፡ ንኤርትራ ናብ ዓቢ ቤት ማእሰርትን ሰጓጕት ደቃን ቐይርዋ። ናይ ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ፖለቲካውን ማሕበራውን ባህላውን ቁጠባውን ሃይማኖታውን ሂወት ብስገዳድ ወትህድርና ክቅየድን ክጽለውን ይኸውን ኣሎ። ብስንኪ ፖለቲካዊ ዲሞክራሲ ምብኳር፡ ህዝቢ ኤርትራ ሰላምን ምርግጋእን ስኢኑ ንሓደጋ ምብትታን ይሳጣሕ ኣሎ። ካብ’ዚ ጭቡጥ ተሞኩሮ ሃገርና ብምንቃል፡ ብዙሓት ተንተንትን ፖለቲካዊ ባእታታትን፡ ኣብ ኵናት ተወሊዱ ዝዓበየን፡ ብወተሃደራዊ ዓብላሊ ሓይሊ ሚዛን ፖለቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠን ፖለቲኮ ወተሃደራዊ ሓይሊ፡ ጥጡሕ ባይታ ሓቀኛ ህዝባዊ ዲሞክራሲ ክምድምድ ዘሎዎ ተኽእሎታት ኣዝዩ ጸቢብ ምኽዝ`ኑ ዘመልክት ኣተሓሳስባን ፖለቲካዊ ትንታንን ከቕርቡ ይረኣዩ ኣለዉ። እዚ ድማ ግዱስ ትዅረት ክወሃቦ ዝሓሸ’ዩ።
ነቲ ኣብ ላዕሊ ዘልዓልናዮ ሕቶ ንምምላሽ’ምበኣር፡ ህዝቢ ኤርትራ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላቱ ከዐቑብን፡ ደቂ ከሓቝፍን ክእክብን፡ ተሳኒዩ ብሰላመ-መንብሮ ብሓባር ክነብርን፡ ዲሞክራስያዊ ውሳኔ ህዝቢ ዝቕበልን ዘኽብርን ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ ንቃለስ ኣሎና።
ናይ ሰላምን ዲሞክራስን ሕቶ ዘልዕሉ ዘሎዉ ማሕበራዊ ሓይልታት እነመን’ዩም? እዚ ሕቶ’ዚ ምልዓሉ ኣገዳሲ’ዩ። ኣሰላልፋ ተቓለስቲ ሓይልታት ኤርትራ ንምንጻር ስለዘኽእለና። ሓረስቶትን ጓሶትን ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ናይ መንግስትን ዝርካቡ ናይ ግልን ሰራሕተኛታ ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ዝተፈላለዩ ቀጸላታት ነጋዶ ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ተማሃሮ ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ናይ ዝተፈላለዩ ሃይማኖታትን ባህላዊ እምነትን ኣመንቲ ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ታሕተዎትን ማእከሎትን ወተሃደራት ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። መንእሰያት ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ደቂ ኣንስትዮ ሕቶ ሰላም የልዕላ ኣሎዋ። ወለዲ ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎው። ሓካይም ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ስነ ጥበባውያን ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ሃገራውያን ርእሰማላውያን ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ሃገራውያን ሙሁራት ሕቶ ሰላም የልዕሉ ኣሎዉ። ኣብዚ መድረኽ’ዚ ሕቶ ሰላም ህዝባዊ እዋናዊ ጠለብ ህዝብና ኮይኑ ኣሎ። እዞም ሓይልታት’ዚኣቶም ሓይልታት ዲሞክራስን ሰላምን’ዮምም። ኣብ ዲሞክራስያው ለውጢ ሓቀኛ ረብሓታት ኣሎዎም።ነንባዕላቶም ዝምልከቶም ፍሉይ ጉዳያት’ኳ እንተሃሎዎም፡ ንኩሎም ዘራኸቦምን ብሓባር ዘቃልሶምን ሕቶ ሰላምን ዲሞክራስን’ዩ። ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን፡ ሕቶ ሰላምን ዲሞክራስን፡ ኣይፈላልዮምን’ዩ። ድልዱል ሓባራዊ ረቛሒኦም’ ድማ’ዩ። መሓዝቱት’ውን’ዮም።
ኣብ ኤርትራ ብዘይ ዲሞክራሲ ሰላም ምስፋን ብፍጹም ኣይከኣልን’ዩ። ናይ ሰላም ጥጡሕ ባይታ ዲሞክራሲ’ዩ። ኣብ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ንዲሞክራሲ ዝሽፍን፡ ወይ ኣብ ካልኣይ መስርዕ ዝስርዕ ውድዓዊ ኩነታት የሎን። ኣብ ኤርትራ ሕቶ ዲሞክራስን ሰላምን ውድዓዊ ተደላይነትን ታሪኻዊ ግድነትን’ዩ። ከምቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ቅድም ናጽነት ነረጋግጽ’ሞ፡ ዲሞክራሲስ ብድሕርኡ ነርክበሉ ዝባሃል ዝነበረ፡ ሎሚ ዲሞክራሲ ነረጋግጽ’ሞ፡ ሰላምሲ ብድሕርኡ ነርክበሉ ክበሃል ኣይከኣልን’ዩ። ዲሞክራሲ እንተነጊሱ ኣብ ህዝብናን፡ ኣብ ሞንጎ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ሰላም ይሰፍን። እቲ ኣብ ዝሓለፈ መስርሕ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝተኾልፈ ሕቶ ዲሞክራሲ’ኳ’ዩ፡ ኣብ’ዚ ህልው መድረኽ’ዚ፡ ብካልእ ክሽፈን ዘይከኣለ ርእሱ ዝገልጽ ፖለቲካዊ ሕቶ ኮይኑ መጺኡ ዘሎ። ፖለቲካዊ ዲሞክራሲ፡ ንሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ህዝቢናን፡ ሃገራዊ ምዕሩይ ሽርክነትን ብሃገራዊ ቅዋም ዝሰርዕን ዘኸብርን ዝከላኸልን ሰፊሕ ሃገራዊ ክሊ’ዩ።
ንተደልይነት ዲሞክራሲ ምእማን፡ ታሪኻውን ህልው ወድዓውን ኩውንነት ብዙሕነት ህዝብና ከም ዘሎዎ ንምርኣይ የኽእለንና። ብዘይ ምዕሩይ ሽርከነት ኣብ ስልጣንን ሃብትን፡ ብዘይ ብዝሐ ኣረኣእያን ድምጺታትን፡ ብዘይ ብዝሐ ሰልፋውን ናብ ሓድነት ዝወሲድ መንገዲ ዲሞክራሲ የልቦን። ብዘይ ዝተሓተ ሓድነት ዝረጋገጽ ምዕባለን ግስጋስን’ውን የልቦን። ንዲሞክራሲ ዝጻረር ጸረ ሰላም’ዩ። ጸረ ሰላም ንገዛእ ርእሱ ጸረ ዲሞክራሲ’ዩ። ዲሞክራሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኩለንትናኡ ክረጋግጾ ንዝደልዮ ገስጋስ ቀዳማይ ቅድሚ ኩነት ጥራይ ዘይኮነስ፡ እኳ ዳኣስ ደረጃ ብደረጃ ስሉጥ ገስጋስ ብምርግጋጽ ስምርቲ ኤርትራ ዘውሕስ’ዩ። ዲሞክራሲያ ጉድለት ዘይብሉ ብጹእ’ዩ ማለት ኣይኮነን። ዲሞክራሲያ ተጻረርቲ ረብሓታትን ካብኡ ዝቦቕሉ በበይኑ ኣረኣእያታትን ዝተፈላለዩ ተዋሳእቲ ሓይልታትን ስለዝሓቝፍ፡ ጉድለታትን ጌጋታትን ክህልዎ ግድን’ዩ። ናይ ዲሞክራሲ ጉድለታትን ጌጋታትን ግን፡ ኣብ ቐጻሊ ዲሞክራስያዊ መስርሕ ዝማላእን ዝእረምን’ዩ።
ኣብ ታሪኽና፡ ኣብ ስነ ሓሳብ ይኹን፡ ወይ ኣብ ፖለቲካ፡ ወይ’ውን ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን መዳያት፡ ዲሞክራስያዊ ኣሳታፍነትን ባህሊ ዲሞክራስን ስለዘይብልና፡ መስርሕ ዲሞክራስን ሰላምን ምእንቲ ምስላጥን ሞዕዋትን እንካይዶ ቃልሲ ነዊሕ ትንፋስ ተጻዋርነትን፡ ሓያል ትዕግስትን፡ ዉርዙይ ምቕሉልነትን የድልየና። ምእንቲኡ ድማ ይዕበ ይንኣስ ብዘየገድስ ኣብ ሞንጎና ንዝህልው ፖለቲካዊ ፍልልያትና ክንእመነሎም ይግባኣና። ካብዝ’ዮም ናይ ዲሞክራስን ሰላምን መሓዙት ሓይልታት ብዝኾነ ይኹን ምኽንያታት፡ ሓደ ወገን ንካልእ ወገን፡ ወይ ገለ ወገናት ንካልኦት ወገናት ክንፈግን ከምግለልን ኣይግባእን።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ተቓውሞ ሓይልታት ክህነጽ እንደልዮ እዋናዊ ፖለቲካዊ ሓድነት፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ደገኣዊ ትጽዕኖታትን ኢድ ኣእታውነትን ብምርሓቕ፡ ኣብ ናጻ ኤርትራዊ ተበግሶን፡ ኣብ ዝተሓተ ፖለቲካዊ ስምምዕን፡ ቅቡል ሕድገታትን፡ ሕድሕድ ምክብባርን፡ ፍትሓዊ ሽርክነትን፡ ኩሉ ዓይነት ብዙሕነትን መሰረት ዝገብር ክኸውን ኣሎዎ። እዚ ኣገባብ’ዚ ጥራሕ’ዩ ኣብ ሞንጎ ተቓውሞ ሓይልታት ኤርትራ ዲሞክራስያውን ሰላማውን ሃዋሁ ዘስፍን።
”ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግሃድኤ
21 ነሓሰ 2014
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8823


text:
ንሳቶም ግና፥ ስቐሎ፡ ስቐሎ፡ ኢሎም ጨደሩ። (ሉቃ.23:21)
እዚ እዋን እዚ እዋን ዓርቢ ስቕለትን ስዒቡ ድማ ፋሲካን እዩ። ብዙሓት ሰባት ድማ ነዚ እዋን ኣውደኣመት ብዝተፈላለየ መገዲ እዮም ዘኽብርዎ። እቲ ግቡእ ትርጉሙ ተረዲእዎ ዘኽብር ሰብ ግና እተዓደለ እዩ። ኣነ ምልስ ኢለ ነቲ ቅድሚ ኣስታት 2000 ዓመት ኣቢሉ ኣብ ዓለምና እተፈጸመ ታሪኽ፡ ንደቂ ሰባት ድማ ነጥበ-መቐይሮ ዝኾነ ፍጻመ ክሓስብ ጀመርኩ። ኣብ ከተማ የሩሳሌም ዋዕላ ተኣኪቦም ንየሱስ ክፈርድዎ ከለዉ ተራእየኒ። ኣብ ሞንጎ እቶም ተኣኪቦም ዝነበሩ ሓያሎ ሰባት ንርእሰይ ደለኽዎ። ‘ኣነስ መኖም እየ?’ ኢለ ድማ ሓተትኩ። ካብቶም ተዓዘብቲ ድየ ወይስ ካብቶም ክሕዝዎ ኢሎም ናብቲ ኣታኽልቲ ቦታ ዝኸዱ ጭፍራ እየ? ካብቶም 'ስቐሎ!...ስቐሎ!' እናበሉ ዝጨደሩ ድየ ወይስ ካብቶም 'ነዚ ሰብኣይ ብፍጹም ኣይፈልጦን እየ' ዝበሉ?
ኣብ ሞንጎ እቶም እኩባት ሰባት ኣነ መኖም ከም ዝነበርኩ ከለሊ ጊዜ ኣይወሰደለይን። እቲ ብሰንኪ እከይ ተግባሩን ኣበሳኡን ንመዓልቲ ስቅላቱ ዝጽበ ዝነበረ ባርባን እየ ኔር። ኣብቲ ግዳም ጫውጫውታ ምስ ሰማዕኩ እታ ናይ ፍርዲ መዓልት መጸት እናበልኩ ከለኹ ብድንገት ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ማዕጾ ተኸፊቱ ‘ንዓ ውጻእ ሞትካ ዝሞተልካ ሰብ ተረኺቡ እዩሞ ሓራ ኢኻ።’ እተባህለሉ ሰብ እየ። እቲ ኣበሳ ዘይፈልጥ፡ በደል ድማ ዘይነበሮ ስለይ ኣብ መስከል ተሰቕለ። ኣነ ህይወትን ህይወት ምስ ተረፉን ክረክብ ንሱ ኣብ ክንዳይ ሞተ። ስለዚ ድማ መዓልቲ ስቕለት ንዓይ ካብ ሞት ናብ ህይወት እተሳገርኩላ መዓልቲ ምዃና እናተረዳእኩ እየ ዘብዕላ።
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ግና ብበደለይን ብሓጢኣተይን ኣብ ትሕቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዝነበርኩ ስለቲ ዘፍቀርካኒ ዓባይ ፍቕሪ ብሞት ወድኻ ህይወት ስለ ዝሃብካኒ ኤመስግነካ ኣለኹ። ነዛ ዝሃብካኒ ህይወት ድማ ንኽብርኻ ክነብር ጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ንሱ ኸኣ ናይ "ለቃሕ" እዩ ነይሩ፣ (2 ነገ 6፣5)
ደቂ ነብያት ምስ በዝሑ፣ ቦታ ስለ ዘይኣኸሎም፣ ርሕብ ዝበለ ቦታ ደልዮም ገዛ ንምስራሕ ኣግራብ ኣብ ዝቖርጽሉ ዝነብሩ ህሞት ዝገጠመ እዩ። ነፍሲ ወከፎም ንምስራሕ ተበጊሶም እዮም። ብዓቢ ጸዓትን ፍቃድን ንምስራሕ ተሲኦም። ቀዳማይ ዝነበሮም ሽግር ምፍላጦም፣ ካልኣይ ድማ ንሽግሮም ክፈትሑ ዘርኣይዎ ተበግሶ ዝነኣድ እዩ። ኩሉ ግዜ እናተጨቓጨቑን እናተዳፍኡን ክነብሩ ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። ወይ'ውን ከምቲ ኣብርሃምን ሎጥን እታ ዝነበርዋ ቦታ ክትጸሮም ስለ ዘይከኣለት ዝተፈላለዩ፣ መመገዶምን ኣንፈቶም ክኸዱ ኣይመረጹን። ብሓደ ምዃኖም ዓቢ ረብሓ ከም ዘለዎ ዝተረድኡ ይመስሉ። ብፍላይ ከም ካብቲ ከም ኣብኦም ዝነበረ ኤልሳእ ክፍለዩ፣ ኣርሒቖም ክኸዱ ፍቓደኛታት ኣይነብሩን። ንሱ ከም መምህር፣ ንሳቶም ከም ተመሃሮ፣ ንሱ ከም መራሒ፣ ንሳቶም ድማ ከም ተመራሕቲ ኣብ ሓደ ጽላል ክነብሩ መሪጾም። ብዘይ ኤልሳእ፣ ምእካቦም ከመይ ምዀነ ኣምላኽ ይፈልጥ።
ኣብዚ ኸምዚ ህሞት ከለው ድማ ኣግራብ ንምቑራጽ ናብ ሩባ የርዳኖስ ወረዱ። ሽግሮም ንምፍታሕ ወለሓደ ኢዱ ኣጣሚሩ ዝዕዘብ ኣይነበረን። ነፍሲ ወከፍ ብገዛእ ኢዱ እናዓየየ ዝግብኦ የበርክት ነበረ። ብማዕዶ እናተዓዘበ፣ ሓደ ንሓደ ዝፈርድን ዘቋሽሽን ኣይነበሮምን። ከምቲ "ስራሕ ዝፈትሐ ኣእምሮ፣ መጻወቲ ሰይጣን ይኸውን" ዝብል ምስላ፣ ወለሓደ ኣርሒቑ: ደው ኢሉ ኢዱ ዘጣመረ ኣይነበረን። ኩሉ ይጽዕርን ኣበርቲዑ ይሰርሕ ደኣ ነበረ። ናይ ሓባር ሽግር ስለ ዝነበረ፣ ኩሉ ዝከኣሎ ከበርክት ከም ዘለዎ ክንገሮ ዝተደለየ ሰብ ኣይነበረን። ካብዚ ዝገበርዎ ብዙሕ ጽቡቕ ነገር ሓደ ድማ ነቲ ኣብ መንግኦም ከም ርእሲ ዝነበረ ኤልሳእ ገዲፎምዎ ክወጹ ዘይምድላዮም እዩ። ኣብ መንግኦም ከም ዓንዲ ዝኰኖም፣ ከም ኣቦ ዘውጽኦምን ዘእትዎም ክነብሮም ዓቢ መኽሰብ እዩ ነይሩ። ኤልያስ'ውን ብወገኑ፣ ከም ብጹሓት ይርእዮምን ይኣምኖም ስለ ዝነበረ፣ ሓሳብ ምስ ኣቕረብሉ፣ ከም ዘይጠቅም ቆጺሩ ናተይ ጥራይ ኣይበለን። ሓሳቦም ተቐቡሊ፣ ክከታተሎም ገዛእ ርእሱ ሂቡ።
ኣብ ስራሕ ተጸሚደምሉ ኣብ ዝነበሩ ህሞት ድማ ሓሳባቶም ዝወስድ፣ ካብ ስራሕ ዘባኹር ነገር ተረኺቡ። ሓደ ካብ መንግኦም፣ ሰርወ ይቆርጸሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፣ "ሓጺን ናይቲ ዝጥቀመሉ ዝነበረ "ፋስ" ነጺሉ ኣብ ማይ ስለ ዝጠሓለ፣ ከእዊ ጀመረ። ኩሉ ናይ ድሓን ምኻኑ ከረጋግጽ ድማ ካብ ስራሕ ደው በለ። ድሓን ምዃኑ፣ ግን ከኣ ሓጺኑ ከም ዝሰኣነ ነገሮም። ናብ ኤልሳእ ቀሪቡ ድማ፣ "ጎይታይ ንሱ ድማ ናይ ለቓሕ እዩ ነይሩ" በሎ። ስለምታይ ናቱ ዘይነበሮ ኣይተጻሕፈን፣ ምሳታቶም ናብ ስራሕ ክኸይድ ከሎ ግና፣ ናይ "ለቃሕ" ሒዙ ከይዱ። ናቱ እንተዝነብር፣ ካብ ብዙሕ ግዜ ምጥቃም፣ ክዘልቅን ክወጽእ ክደልን ከሎ ክፈልጦ ምኸኣለ። ገዛእ ርእሱ እንተዝኸውን እሞ ከም ዘይብሉ እንተዝነግሮም፣ ምናልባት ካልእ ክሰርሖ ዝኽእል ምሃብዎ ነይሮም። ስለምታይ ግና ኽሕባእ ዝፍትን? ከምቲ ዳዊት ንሳኦል ዝበሎ፣ "እዚ ፈቲነዮ ኣይፈልጥን እየ፣ ስለዚ እዚ ግበሮ ኣይትበሉኒ" ብምባል፣ እቲ ኢዱ ዝለመዶ፣ ብዙሕ ግዜ ድማ ዝፈተኖ ክገብር ዝመረጸ፣ እዚ'ውን ኣብ ኢዱ ዝሰልጥ ነገር እንተዝነግሮም፣ ካብ ስራሕ ኣይመባዀሮምን።
"ናይ ልቃሕ"፣ ናቱ ዘይኰነ፣ ንሱ ዘይውንኖ ሒዙ ክርከብ ኣይነበሮን። ከምቲ ጳውሎስ ዝበሎ፣ "እቲ ዘለኽዎ ብጸጋ ኣምላኽ እየ ዘለኹ" ብምባል፣ ገዛእ ርእሱ ኰይኑ ክቐርብ ነይርዎ። ኣይምሓፈረን፣ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ኣይምተዋረደን። ዘይብልካ ክነሱ፣ ከም ዘለካ ኰንካን ምቕራብ ውርደት እዩ ዘምጽእ። ትዕበ ወላ ትንኣስ፣ እታ ዘላቶ ሒዙ፣ እታ ዝዀና ኰይኑ ክቐርብ ነይርዎ።
ፈጣሪ ግና ናይ ምሕረት ኣምላኽ ስለ ዝዀነ፣ ካልኣይ ዕድል ክህቦ ፈትዩ። ናቱ ከም ዘይኰነ ምእማኑ ዓቢ ተራ ነይሮዎ። ዒራ ዝፈልጠኒ የለን ብምባል፣ ጉድለቱ ክሓብእ እንተዝፍትን፣ ካብ ኣምላኽ ተኣምራት ኣይምረኣየን። "ገበኑ ዝኽውል ኣይሰልጦ። እቲ ዝናዘዝ እሞ ዝሓድጎ ግና ካብ ኣምላኽ ምሕረት ይረክብ" ዝብል ዝተረድኦ ክመስል፣ "ናይ ለቓሕ" ምኻኑ ደኣ ተኣመነ። ኣበይ ኣሎ ምስተባህለ፣ "ኣበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር እሞ ተነሳሕ" ከም ዝተባህለ፣ ትኽ ኢሉ፣ ምንም ከይሓብአ ኩሉ ዝዀነ በብሓደ ዘርዚሩ ነገሮ። "ምሕረት ኣምላኽ ከኣ ኣብቶም ዝፈርህዎ ስለ ዝስልጥን"፣ ጸሎቱን ምህለላኡን ብምስማዕ፣ ነቲ ዝጠፍኦ ብተኣምራት ኣብ ሕቅፍኡ ሃቦ። ምምላሱ ነቲ ታሪኽ ካልእ ቅርጺ ክሕዝ ገይርዎ። ብውርደት ብኽሳራ ከይድምደም ኣንፈቱ ቀይርዎ። ውርደት ናብ ክብረት፣ ኽሳራ ናብ መኽሰብ ተለዊጡ። ዘይናቱ ምዃኑ ስለ ዝተኣመነ፣ ኣምላኽ ገጹ ኣየሕፈሮን። ስለ ዝተመልሰን ዝተኣመነን፣ ካብ ቀዳማዩ፣ ዳሕራዩ ዝጸበቐ ኰይኑ።


text:
“20 ጉንቦት ንዘልኣለም እናተዘከረ ክነብር እዩ!“
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደገፍትን ፈተውትን ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
ቅድሚ ኹሉ መንግስቲ ትግራይ ንመላእ ህዝቢ ትግራይን ደገፍቲን ፈተውትን ቃልስና ፤ እንኳዕ ንመበል 30 ዓመት “ዓወት 20 ጉንበት” ኣብፅሐኩም ፤ ኣብፅሐና ዝብል መልእኽቲ እንተመሓላልፍ ዝስምዖ ናይ ቃልሲ ሓበንን ክብርን ዝልዓለ እዩ:: መንግስትን ህዝብን ትግራይ ኣብዛ ዕለት እዚኣ መበል 30 ዓመት “ዓወት 20 ጉንበት” እንትነኽብር ፤ ንዝሓለፈ ልዕሊ 6 ወርሒ ኣብ ልዕሊ ወረርቲ ሓይልታት ዘመዝገብናዮ ፓለቲካዊ ወታደራውን ዲፕሎማሲያዊን ዓወታት ዓቒብና ፤ ብወራሪ ውልቀ መላኺ መንግስቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድን ተስፋሕፋሒ ሓይሊ መንግስቲ ክልል ኣምሓራን ግንባር ፈጢሮም ፤ ዘርኢ ትግራዋ ንምጥፋእ ዘካይድዎን የካይድዎ ዘለውን ወራር ንምምካትን ንምሕምሻሽን ዘኽእል ኩሉመዳያዊ ምድላዋት ብምግባር እዩ:: መንግስትን ህዝብን ትግራይ ዓወት 20 ጉንበት በቢ ዓመቱ ብድምቀትን ፅምብልን ዘኽብረሉ ቀንዲ ምኽንያት ፤ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ነቲ ካብ ኣፍሪካ ቀዳማይ ተባሂሉ ዝዝመረሉ ዝነበረ ማእለያ ዘይብሉ ዘመናውን ከቢድን ፎኪስን ቁፅሩ ብዙሕ ጋዕ ገልጠም ኣፅዋር ኩናት ዝዓጠቐ ፤ ልዕሊ 500 ሽሕ ሰራዊት ዝነበሮ ቀዳማይ ደርግ ፤ ነበረ ገይሮም ኣብ ምሕምሻሽ ተጋደልቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ብዘካየድዎ ዘይሕለል ተጋድሎ ዝተኸፈለ ክቡር መስዋእትን ፤ ልዕሊ 60 ሽሕ ደቂ ህዝቢ ተጋደልቲ መተካእታ ዘይብላ ህይወቶም ዝገበርሉ : ልዕሊ 100 ሽሕ ተጋደልቲ ድማ ኣካሎም ዝጎደለሉ ወርቃውን ታሪኻውን ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ ናብ ቀፃላይ ወለዶታት ንምትሕልላፍ እንትኸውን ፤ በቲ ኻሊእ ወገን ድማ 20 ጉንቦት ህዝቢ ትግራይ ንዘመናት ኣብ እግንድዑ ተፃዒንዎ ዝነበረ ኣርዑት ደርባዊ ምዝመዛን ጭቆናን : መቁሕ ሰንሰለት ብሄራዊ ዕብለላን ኣድልዎን ቃልሱ በጣጢሱ ብሄራዊ ክብሩን መንነቱን ድሕሪ ምርግጋፁ ፤ ኣብ ዝነበሩ 27 ዓመታት ጉዕዞ ልምዓትን ሰላምን ዝተመዝገቡ ዓወታት ዘኹርዑን መስተንክራዊ ቅያታቱን ፍረ ቃልሱን ዓወታቱን ዝዝክረሉ ድንኳኑ እዩ::
ዝኸበርካ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን እትነብር ህዝቢ ትግራይ
ኣብቶም ዝሓለፉ ናይ ህውከትን ዕግርግርን ዓመታት ብቐንዲ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ንልዕሊ 6 ወርሒ ወረርቲ ንምምካት ሓድነትካ ከም ዓረ ኣሐይልካ ብዘካየድካዮን ተካይዶ ዘለኻ ተጋድሎን ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ካሊእ ፍሉይ ምዕራፍ ቃልሲ ብምኻኑ ናይ ባዕሉ ፍሉይ ቦታ ሒዙ ኣሎ:: ነዚ ዕለትን ዓወት 20 ግንቦትን እንትንዝክር ኣጋጢሙና ዘሎ ወራር ዕስለ ፀላእቲ ፤ ኣብ ዝሓፀረ ግዘ መኪትና ፀላእትና ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንምቅባር ኣብ ዝግበር ምርብራብ ኩሉመደያዊ ምድላዋትካ ክትውግን ይግብአካ:: ኣብ ከተማን ገጠርን ዘለኻ ህዝብና መጋበርያ ፀላእቲ ረመፅ ኮይንካ ንባንዳታት ብምቅላዕን ብምግጣምን ደመኛታትናን ንምቅባፅ ዝጀመርካዮ ኩሉመደያዊ ተጋድሎ ኣበርቲዕኻ ቀፅለሉ:: ኣብ መላእ ዓለም ዘለኹም ኣምባሳደራት ትግራይ ዝኾንኩም ተጋሩ ህዝባዊ ኩናትና ንምዕዋት ዝጀመርክምዎ ዲፕሎማሲያዊ ስራሕቲ ይኹን ነቲ ዝካየድ ዘሎ ኩናት ንምዕዋት ዘኽእሉ ናይ ፍልጠት : ክእለት : ጉልበትን ንዋትን ዝመሳሰለን ሓገዛት ብዝተወደበን ዝተማእኸለን ምስ ናይ ውሽጢ ዓዲ ቃልሲ ተናቢብኩም ሑቐ ደመኛታት ፀላእትና ብዘየዳግም ብምስባር ንዘይተርፍ ዓወት ትግስግሱ ኣለኹም:: ንዘይተሓለለ ቃልስኹም እናንኣድና ድማ ወፍሪኹም ብዝያዳ ክተሐይሉ ኣብዚ መበል 30 ዓመት ዓወት 20 ጉንበት ደጊምና ክነዘኻኽር ንፈትው::
ዝኸበርካ ሰራዊት ትግራይ
ሓዱሽ ወለዶ : ሕድሪ ኣቦታትካ ኣዴታትካ ኣሕዋትካን ኣሓትካን ተቐቢልካ ፤ ምስ ነባር ዓቕምታት ተዋዲድካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ሓዱሽን ተደማርን መስተንክርን መስደመሚን ታሪኽ እትኸትብ ዘለኻ መንእሰይ ህዝባዊ ሰራዊት ትግራይ
መበል 30 ዓመት ዓወት “20 ጉንበት” እንትነኸብር ሓዱሽ ተወሳኽን ኣንፀባራቕን ሓዱሽን ዓወታት ብምምዝጋብ ከምዝኸውን መንግስትን ህዝብን ትግራይ ፅኑዕ እምነት ኣለዎም:: ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ 6 ወርሒ ዘቑፀረ እዋን ኣብ ልዕሊ ወረርቲ ሰራዊት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድን ተስፋሕፋሕቲ ትምክሕተኛ ሓይሊ ኣምሓራን ንምምካትን ንምጥቃዕን ዘርኣኻዮ ጅግንነት : ፅንዓት : ብልሓትን ምትፅፃፍን መንግስቲ ትግራይን ኣብ ውሽጢን ወፃእን ዘሎ ህዝብኻ ህዝቢ ትግራይን ጥራሕ ዘይኮኑስ ፤ ታሪኻውያን ደመኛታት ፀላእትኻ ከይተረፉ ፈትዮም ከይፈተውን ተገዲዶም ተዛሪቦምሉ እዮም:: ገና ድማ ክዛረብሉ እዮም:: ሐዚ እውን ዕድመ ፀላእቲ ንምሕፃርን ሰላም : ቅሳነት : ራህዋን ዕቤትን ህዝብና ንምውሓስ ሰራዊትና ነቲ ኣብ ቀረባ ጊዜ ዝጨበጥካዮን ዘማዕበልካዮን ኩሉመዳያዊ ዓቕሚ ብምሕያልን ብምድንፋዕን ዕድመ ደመኛታትና ንሓንሳብን ንመወዳእታ ኣቃቢፅካ ተኣምር ከም እትሰርሕ ዘጠራጥር የብሉን:: ነዚ ድማ መንግስትኻን ህዝብኻን እምነቶም ፅኑዕ እዩ::
ዝኸበርክን ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ትግራይ
ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ኣብ ሕሉፍ ብረታዊ ቃልሲ ተጋድሎ ካብ ተራ ተዋጋእቲ ክሳብ መራሕቲ ውግእ ኮይንክን ከምኡ እውን ኣብ ኩሉ ዓውደ ግንባር ሰራዊት ተሰሊፍክን እጃምክን ኣወፊኽን ኢኽን:: ኣብዚ ሐዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ዘርኢ ትግራዋይ ናይ ምፅናት ዕስለ ወራር እውን ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ በዞም ኣረመንየታት ፀላእቲ ዝበፅሐክንን ኣብዛ ሰዓት ይበፅሐክን ዘሎ ጨካን ተግባራትን ፆታዊ መጥቃዕትን መላእ ህዝቢ ዓለም ዘስደመመን ዘዛረበን እኳ እንተኾነ ፤ ተጋሩ ደቂ ኣንስትዮ ንዝወረደክን ጨካን ማእለያ ዘይብሉ ዘስካሕክሕ ተግባራት ፀላእቲ ከይተሰኮንክን ዘካየድክንኦን እተካይድኦ ዘለኽን ፅንዓትን ጅግንነትን ትብዓትን ድፍረትን ዝተመልኦ ቃልሲ ኣሐይልክን ድፍኣሉ:: ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ዘለኹም መናእሰይ ትግራይ ፤ ኣብ ጏጏ ፀላእቲ ኮይንኩም ወረርቲ ሓይልታት ዕረፍቲ ከይረኽቡ ለይትን ቀትርን ከየማረፅኩም እተካየድዎ ዘለኹም ቃልሲ ህዝባዊ ኩናትና ንምዕዋት ወሳኒ ተራ ዘለዎ ስለዝኾነ ፤ ብፍላይ ድማ ኣብዚ ሐዚ እዋን መንእሰይ ትግራይ ብኣሽሓት ዝቑፀር ናብ ህዝባዊ ሰራዊት ትግራይ ይፅንበር ብምህላው እዚ ዋሕዚ ብምጥንኻር ዕድመ ፀላእቲ ኣብ ምሕፃር ታሪኻዊ ግቡእኹም ክትፍፅሙ መንግስትን ህዝብን ትግራይ ደጊሙ ይፅውዕ::
ኣብ መወዳእታ ዓወት 20 ጉንበት እንትነኽብር ፤ ሐዚ ኣጋጢሙና ንዘሎ ስነ ኣእምራዊ : ሰብኣዊ : ማሕበረ ኢኮኖሚያዊ ፀገማት በዲህና ፤ ኣብ ትግራይ ኣትዩ ንዘሎ ወራሪ ሓይሊ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፡ ካልኣይ ደርግ ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድን መሻርኽቱ ተሓንጊሮም ዝኣተው ተስፋሕፋሕቲ ትምክሕተኛ ሓይሊ ኣምሓራን ቀቢርና ፤ ዳግማይ ዓወት 20 ጉንበት ኣብ ትግራይና ከምእነረጋግፅ ዋላ ዘጠራጥር ኣይኸውንን::
ዓወት 20 ጉንበት ንዘልኣለም እናተዘከረ ክነብር እዩ!
ክብርን ሞገስን ንስውኣትና! ትግራይ ትስዕር!
መግለፂ መንግስቲ ትግራይ
19 ጉንበት 2013 ዓ.ም


text:
Tesfalem Gebresalaseie
ተስፋዬ ገብረኣብ – ኣብ ወርሑ! ድሮ ሰላሳ መዓልታት መሊኡ፡፡ ካብ መወዳእታ ወርሒ ናይ መወዳእታ ዓመት 2021። ግዜ ብዝኸደ ዕምቈት ዝኽርታቱ ከም ዝዓብይ ርግጽ እዩ። ዝኽሪ ናይቲ ውሩይ ደራሲ ተስፋዬ ገብረኣብ። ብኣካል ሰላሳ መዓልታት ሓሊፉ። ኣማኢታት ዓመታት ግን ብጥበቡ ክነብር እዩ። እቲ ምንታይ’ሲ ነባሪ ዕዮ ስለ ዝገደፈ። ከመይ’ሲ ዘይውዳእ ፍቕሪ ድርሰት ስለ ዝወነነ። ልዕሊ ኹሉ ከኣ ኣብ ሓዲድ ዘበገሶ ድርሰታት’ውን ንምንባር ስለ ዝተዳለወ። ከምቲ ሕሉፋት ኣድነቕቱ “ብርቅን ድንቅን ተማራማሪ ታሪኽ” ዝብልዎ ተስፋዬ፡ ብዛዕባ ድርሰት ዝነበሮ ተመስጦ፡ ኣብ ታሪኽ ዘዕሞቖ ፍልጠት፡ ልዕሊ ኹሉ ኣብ እለሻ ሓቂ ዝድህስሶ ርኽበታትን ዘርእዮ ጻዕርታትን፡ ሓልፋይ ኩሉ ከኣ፡ ንብርዒ ዘጋልቦ ሓያል ፈረስ… ኣዝዩ ፍሉይ ነበረ። ምሉእ ግዜ ዝወፈየ ሰማእት ጥበብ። ስለዝኾነ ንተስፋዬ ብውሑድ ቃላት ክትገልጾ እምብዛ ይኸብድ። ፍሉይ ከኣ እዩ። ኩሉ ግዜ ከኣ ብዛዕባ ሓቅታት ሓበሬታ ይግደስ። ሳልስቲ ቅድሚ ናብ ሆስፕታል ኦሮታ ምእታዉ፡ ከባቢ ሰዓት ዓሰርተ ሓደ ናይቲ ለይቲ ኣቢሉ ደዊልለይ። ዘይንቡር ሰዓታት እዩ ኔሩ። ኣገዳሲ ጉዳይ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣይተጠራጠርኩን። “ ናይ ተስፋማርያም ከንብቦ ጸኒሐ” ናብ ጉዳዪ ኣትዩ።“ ተስፋማርያም ኢልካ?” ብሕቶ ተቐቢለዮ።“ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ብዛዕባ ተስፋማርያም መርሃጽዮን ዝጸሓፍካዮ” በለኒ። ቅድሚ ዓሰርተ ሸውዓተ ዓመት እየ ጽሒፈዮ ኔረ። ተኸታታሊ ዕላል ምስ ታሪኽ ኣብ እዋና ብዙሓት ነበብቲ ዝረኸበት ዓንቀጽ አአንጊዳ። ካብተን ንከተማዊ ቃልሲን ቅያ ተቓለስትን ዘንጸባረቓ ትረኻታት’ውን እያ። “ ንምንታይ መጽሓፍ ዘይገበርካዮ ይገርመኒ?” ሕቶን ኣስተንክሮታቱን ኣይሓብአን። ተስፋዬ፡ ናይ እወታዊ ሓሳብ ደራኺ እዩ። ዝኸኣለ ክጽሕፍ ዘይክኣለ ከዘንትው ኣተባባዒ ከኣ። ነዚ ዘረጋግጽ፡ ቃላቱ እዩ። ወርሒ ሓሙሽተ ኣብ ምደራዊት ወደብ፡ ከተማ ተሰነይ ተራኺብና ኔርና። ኣዳራሽ መንእሰያትን ተማሃሮን ከተማ ተሰነይ ተረኺቡ፡ ኤርትራ ሃገር ታሪኽ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ህዝቢ ታሪኽ ምዃኑ ዘረጋግጽ ማእለያ ዘይብሎም ኣብነታት ኣብ ዘቕርበሉ ዝነበረ ህሞት፡ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ክጽሕፍ ወይ ክትርኽ ከም ዝግባእ ኣስሚሩ ኔሩ። ንተስፋዬ ኣብ መጀመርያ ናጽነት እየ ዝፈልጦ። ያልተመለሰ ባቡር እትብል ጽሕፍቲ ምስ ኣንበብኩ ከኣ፡ ክእለት ኣዘናትውኡን ጥበብ ኣጸሓሕፍኡን ተደኒቐ። ተራራዎችን ያንቀጠቀጠ ትውልድ ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ዝዳለው መጽሓፍ ከሰናድእ፡ ብፍላይ ከኣ ዛንታ መሓሪ ተኽለ ወይ ሙሴ ነቲ ዝረኸቦ ሓበሬታ ንምዕማቚ ኣስመራ መጺኡ ኔሩ። ሙሴን የማነ ጃማይካን ካብቶም ንቓልሲ ህዝቢ ትግራይ ክመርሑ ካብ ህዝባዊ ሓይልታት ናብ ደደቢት ዝኸዱ ተጋደልቲ እዮም። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ተስፋዬ ብዛዕብኡ ጽሒፉ። ሽዑ ብኣካል ርእየዮ ውሑዳት ደቓይቕ ከኣ ኣዕሊለዮ። እቲ ዝገርም ከኣ እታ ናይ መወዳእታ ምፍልላይና’ውን ዛንታ ናይ መሓሪ ኔራ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ዕላል ጥበባት ዝዓድመኩዎ ደራሲ መምህር ኣማኑኤል ረድኤት ከራኽቦም መዲበ፡ ከዕልሉ። ምኽንያቱ መምህር ኣማኑኤል ዓርኪ መሓሪ ወይ ሙሴ እዩ ኔሩ። ኣስመራ ተፈላልዮም ኣብ ዓድዋ እዮም ተራኺቦም። ብሓባር’ውን ቃልሲ ኣብ ተማሃሮ ንምስራጽ ሰሪሖም። መምህር ኣማኑኤል ዝመሃሮም ብዙሓት ተጋዲሎም ኔሮም። ” መምህር ኣማኑኤል ረድኤት ዝብሃል ደራሲ ካብ ጀርመን መጺኡ ኣሎ። ዓርኪ ሙሴ እዩ ኔሩ። ዝውስኸላ ሓበሬታ ኣይሰኣንን እዩ ኢለ ንተስፋዬ ምስ ኣዕለልኩዎ ሎሚ ጽባሕ ክብል ኣይመረጸን። እንተኾነ ድሕሪኡ ካብ ሆስፒታል ኦሮታ ናብ ሽወደን፡ካብ ሽወደን ናብ ኣስመራ ካብ ኣስመራ ናብ ኬንያ ካብ ኬንያ ከኣ ናብታ ዓዲ ኩሉ ፍጡር ዝኾነት ካልእ ዓለም ኣምሪሑ። ድሮ’ኳ ሓደ ወርሒ መሊኡ። ኩል ግዜ ግን ክነብር እዩ።


text:
***ናይ ህዝቢ ኤርትራ እንኮ ምርጫ ሰላም ኢዩ፡ ***
***ጸዋዒት ዓለምለኻዊ ተበግሶ ባይቶታት ይኣክል፡***
ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ዝኾነ ካልእ ህዝቢ ውጽኢት ውግእን ወረ ውግእን ዝፈልጥ፡ ብሰንኪ ሕማቕ ታሪኻዊ ኣጋጣሚታት ብናይ ውግእ ሓለንጊ ዝተገርፈ፡ ብሰንኪ ውግእ ናይ ኣእላፋት ህይወት ዜጋታቱ ዝሰኣነ፡ ዓድታቱ ዝባደመ፡ እዚ ኢልካ ክትጽብጽቦ ዘይክኣል ታእላው ዘይብሉ ህይወትን ዕድላትን ንብረትን ዘጥፍአ ህዝቢ’ዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ውግእ ከም መፍትሒ ሽግራት ከተቕርበሉ ዘይቅቡልን ዘይክውንነታዊ ኣማራጺ ስለዝኾነ፡ ኩናት ብኹሉ ኤርትራዊ ክንጸግን ክኹነን ንጽውዕ።
እቲ ንህዝብን ሃገርን ዘጽንትን ዘባድምን ዘሎ ኣጽናቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ’ቲ ብዶብ ኣሳቢቡ ዝወልዖ ኩናት ብዘይብቑዕ መሪሕነትን ምድላውን ነቶም ካብ መስዋእቲ ቃልሲ ንናጽነት ሃገር ዝተረፉ ተጋደልትን ነቶም ናጽነት ዝተረከቡ ሕልሚ ዝሓለፉ ወለዶታት ዝኾኑ መንእሰያት ኤርትራ ከም ዝሃልቁ ከም ዝገበረ ንርስዖ ኣይኮነን። ድሕሪ ዶባዊ ኩናት ኢትዮ-ኤርትራ፡ ‘ዶብና ኣይተሓንጸጸን’ ‘ኣብ ናይ ኣይሰላም ኣይኩናት ሃዋሁ ኢና ዘለና’ ኢሉ ነቶም ተረፍ ናይቲ ኣጽናቲ ኩናት ዝኾኑ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ገደብ ኣልቦ ግዱድ ዕስክርና ከም ዝቛረኑ ብምግባር፡ ግዳይ ባርነትን ድኽነትን ከም ዝኾኑ ጌርዎም ኢዩ። ካብ’ቲ ዘይንቡር ባርነት ንኽሃድሙ ከይፈተዉ እግሮም ናብ ዝመርሖም ክስደዱ፡ ኣብ ኣብያተ ማሕዩርን ዶባት ኤርትራን ብጥይት ኣሕዋቶም ተዛሕዚሖም። ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ጎረባብቲ ሃገራት ተዋሪዶምን ተኸላቢቶምን። ኣብ ምድረበዳ ሳህራን ሲናይን ተሳቕዮምን ኣካላቶ ተመዝሒቑ ኣብ ዕዳጋ ውዒሉን። ኣብ ልቢያ ከም ባርያ ተሸይጦም ማእከላይ ባሕሪ ከኣ ሃሊቖምን ብኣሊፍ ጠፊኦምን ኢዮም። እዚ ክትገልጾን ክትጽብጽቦን ዘይክኣል ኩለንተናዊ ዕንወት፡ ውጽኢት ናይ’ቲ ብኩናትን ድሕረ ኩናትን ተሳቢቡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወረደ ኣደራዕ ኢዩ ኔሩ።
ሰላም ንህዝቢ ኤርትራ እታ ንዘበናት ዝበሃጋን ብኩለንተንኡ ዝምነያን ሕልሙ እኳ እንተኾነት፡ እቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ተኻይዱ ዝተባህለ ስማዊ ሰላም ግን፡ ኣብ መንጎ ኣጽናቲ ኢሳያይስ ኣፈወርቅን ኣቶ ኣብይ ኣሕመድን ዝተገብረ፡ ናጽነትን ልኣላውነትን ኤርትራ ዝግህስ፡ ንቐይሕ ባሕሪ ንኢትዮጵያውያን ኣሕሊፉ ዝህብ ምስጢራዊ ውጥናት ኢዩ ኔሩ። ኣጽናቲ ኢሰይያስ ኣፈወርቂ “ኣይከሰርናን” ኢሉ ጀምሩ ክሳዕ ናጽነትን ኤርትራን ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነትን ንምኽዳዕ ዝመደሮ መደርን ዘርኣዮ ባህርያትን ዝተፈራረሞ ምስጢራዊ ውዑላትን፡ ምስ ተዓዘበ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝነብር ኤርትራዊ “ይኣክል” ኢሉ ተላዒሉ። ካብ ሕጂ ንደሓር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዝኾነ ይኹን በደልን ንናጽነትን ልኣላውነትን ኤርትራ ዝደፍር ዝኾነ ውሽጣዊ ይኹን ግዳማዊ ሓይልን ኣይንጻወሮን ኢና ይኣክል ንብል ኣለና ኢሉ እንብይትኡ ብዓውታ ኣቃሊሑ። ህዝባውነት ንምውሓስ ህዝቢ ዓቢ ተስፋ ኣንቢሩሉ ዘሎ ህዝባዊ ፖለቲካዊ ምንቕስቓስ ባይቶታት ይኣክል፡ ካብ’ዚ ክቱር ሃገራዊ ሕራነ ዝተወልደ እዩ። ከም መቀጸልታ እንቢታና፡ ነዚ ክካየድ ዝሕሰብ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዘይረብሓሉን ዘይምልከቶን ኣጽናቲ ኩናት’ውን ይኣክል ኢልና ተቛውሞና ንገልጽ ኣለና።
ኣጽናቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብመሰረት እቲ ምስ ኣቶ ኣብይ ኣሕመድ ዝተፈራረሞ ምስጢራዊ ውዑላት፡ ዕድል መጻኢ ኤርትራን ህዝባን ምስ ስልጣን ኣቶ ኣብይ ኣሕመድን ምርጫ ብልጽግና ፓርትን ከቛርኖ ይጽዕር ኣሎ። ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ፡ ከም ቀንዲ ጉዳዩ ሒዙ፡ እንትርፎ ንሱን ውሑዳትን ዝፈልጥዎ ውጥናት ንምትግባር፡ ብተደጋጋሚ ንኢትዮጵያ ክመላለስ ተዓዚብናዮ ኢና። ባዕሉ ኣብ’ቲ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ብግህዶ ከም ዝሓበሮ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ ከም ናይ ካልእ ሃገር ጉዳይ ዘይኮነ ከም ናይ ሃገሩ ጉዳይ ከም ዝሓስቦን ኣዝዩ ከም ዘገድሶን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ምዕባለ፡ ዝተኸፍለ ዋጋ ይከፈል ክሳተፎ ምኻኑን ኢዱ ኣጣሚሩ ክዕዘቦ ከም ዘይኮነን ብቓልዕ ሓቢሩ’ዩ። ኣብዚ ስርዓት ኣቶ ኣብይ ኣሕመድ ምስ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ተፋጢጡ ናይ ኩናት ነጋሪት ዝወቕዓሉ ዘሎ ወሳንን ተሃዋስን እዋን፡ ኣጽናቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንኣቶ ኣብይን ንብልጽግና ፓርትን ንምሕጋዝ፡ ከም ኣመሉ ዝተወረረ መሬትና ንምምላስ ብዝብል ሰበብ ንህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ኣብ ኩናት ክእትዎ ይሻባሸብ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ዘለና ጉዳይ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ እቲ ኩሉ ዝሓለፈ ሃገራዊ ጥፍኣትን ህልቂትን ተመሊሱ ኣብ ዘይምልከቶን ዘይረብሓሉን ኩናት ዘእቱ የብሉን። እሞ ከኣ ነቲ ከም ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያ ብናይ ምስፍሕፋሕ ሕልሚ ዝተሰረየ፡ ኢዱ ንሰላም ዝዘርግሐ ክመስል ኣዕይንቱን ኣቓልቦኡን ናብ ቀይሕ ባሕርና ዘማዕዱ ዘሎ ናጽነትን ልኣላውነትን ኤርትራ ዘይኣምን፡ ኣሃዳዊ ስርዓት ንኽተክል ዝሕልን ዘሎ ኣቶ ኣብይ ኣሕመድን ብልጽግና ፓርትን ንምሕጋዝ፡ ኣብ ኩናት ምእታው ንህዝቢ ኤርትራ ፍጹም ምርጭኡ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ ግዜ ምርጭኡ ሰላም’ዩ። ምስቶም ንሰላም ዝጽውዑ ዘለዉ ሰላማውያን ሓይልታት ከም ዝውግን ከኣ ንማትኣሉ ጉዳይ ኣይኮነን። ውሽጣዊ ሽግራት ኢትዮጵያ ብዘተን ዕርቕን መታን ክፍታሕ፡ ክሎም ፖለቲካውያን ሓይልታት ናይ ኢትዮጵያ ንሰላም ክጽዕቱን፡ ዘሎ ሰለማዊ ኣገባብ ክጥቀመሉ ጻውዒትና ነቕርብ።
ኣብ’ዚ ኣዝዩ ፈታኒ ቕልጡፍ ዞባዊ ምዕባለታት ዝርኣይሉ ዘለዉ እዋን፡ ከም ኤርትራውያን ድምጽናን ረብሓናን ክንሕሉ ከቢድ ታሪኻዊ ሓላፍነት ኣሎና። ልዕሊ ማንም ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ ዞባናን ዝፍጠሩ ምዕባለታት ህላዌን መጻእን ኤርትራ ብቐጥታ ከምዝጸልዉ ታሪኽና ዝምስክሮ እዩ። ሕጂ’ውን፡ ህላወን መጻእን እዛ ብብዙሕ መከራ ዝሓለፈት ሃገርና ኤርትራ፡ ብጠለምትን ብባዕዳውያንን ሓንሳብን ንሓዋሩን ክውሰን፡ ኢድና ኣጣሚርና ክንርኢ ሃየንታ እዩ እሞ፡ ንውሕስነት ሃገርናን ህዝብና ክሉ ኣእማን ክንፍቕል ይግባእ። ኣብ ንጹር ሃገራዊ ረብሓናን ልኡላውነት ሀገርን ዝተሞርኮሰ፡ ስትራተጂካውያን መሻርኽቲ ከነናዲ ውዓል ሕደር ዘይብሃሎ፡ እዋናዊ ስጉምቲ እዩ።
ብሕቶ ዶብ ተሳቢቡ ዝተወልዐ ኩናት ኤርትራ ሃገርና ማዕረ ክንደይ ከም ዝተጎድአትን ንድሕሪት ከም ዝተጎተተትን፡ ንሃገር ክሃንጹን ከመሓድሩን ዝግብኦም መንእሰያት ኤርትራ ኣብቲ ኩናት ኣትዮም ከም ዝሃልቑ ንርስዖ ኣይኮናን። እዚ ኹሉ ዋጋ ተኸፊሉ፡ ቆልዑት ዘኽቲሞም፡ ኣዴታት ወላድ መኻን ኮይነን፡ ስድራቤታት ጸኒተን ከይክል፡ ኣጽናቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ግን “ኣይከሰርናን ንብረትና ኣምሊስና ኢና፡ ሕቶ ዶብ ከኣ ቀዳምነትና ኣይኮነን” ኢሉ ክምድር ኢና ሰሚዕናዮ። እዚ ሕጂ ህዝቢ ኤርትራ ክኣትዎ ዝሕሰብ ዘሎ ኩናት፡ ዞባዊ ኩናት ጥራይ ዘይኮነ ኣበይን መኣስን ከም ዝውዳእ’ውን ክትንበዮ ዝክኣል ኣይኮነን። ኣጽናቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንልኡላውነት ኤርትራ ክድምስስ ምስ ኣቶ ኣብይ ኣሕመድ ከካይዶ ዝሓለነ ህላወ ኤርትራ ካብ ካርታ ዓለም ዝሓክኽ ሓደገኛ ውጥን፡ ንህላዌኦም ክብሉ እቶም ቀንዲ ዕንቅፋት ዝኾንዎ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ምኻኖም ክንስሕቶ ኣይግብኣናን። ኣንጻር እዞም ንህላዌ ኤርትራን ህዝባን ሓጋዚ ተራ ዘለዎም ኩናት ክትውልዕ ምፍታን ብዘይካ ኣብቲ ኩናት ዝሃልቕ መንእሰይ፡ ህላወ ኤርትራን ህዝባን’ውን ኣብ ሓደጋ ምእታው ስለ ዝኾነ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ምንቕስቓስ ባይቶታት ይኣክል ንኹሉ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል፡ ፖሊስን ጸጥታን ኤርትራን ንኹሎም ኣዘዝቲ ሰራዊትን ምኒስተራትን ሓለፍቲ ግንባርን፡ ኣንጻር ኣጽናቲ ኢሰያስ ኣፈወርቒን ኣንጻር ኩናትን ደው ክትብሉ ንጽውዕ።
ህዝቢ ኤርትራ ንሓዉን ጐረቤቱን ዝኾነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሰላምን ምዕባለ ይምነየሉ።
ንሓርነት ብሓድነት!
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ምንቕስቕስ ባይቶታት ይኣክል
ባይቶ ይኣክል ስዊትዘርላንድ፡
ባይቶ ይኣክል ዓባይ ብሪጣንያ
ባይቶ ይኣክል ሽወደን
ምንቕስቓስ ይኣክል ኤርትራውያን ኣብ ዴንማርክ
ጽላል ይኣክል ካናዳ
ባይቶ ይኣክል ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ
ጽላል ይኣክል ፈረንሳ
***ናይ ህዝቢ ኤርትራ እንኮ ምርጫ ሰላም ኢዩ፡ ***


text:
ኣብ ሸራተን ሆቴል ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለፂ እቲ ክፍሊት ኣብ ኮምፒተርን ሞባይል ቴሌፎንን ኣፕሊኬሽን ብምፅዓን እዩ ዝፍፀም።ስለዚ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያንን ኣፍሪቃዊያንን ካብ ዝነብሩለን ሃገራት በቐሊሉ ክኸፍሉ ከምዝኽእሉ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ‘ክፊያ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ናይ ውልቂ ማሕበር’ ኣቶ ሙኒር ዱሪ ገሊፆም።
“ኢትዮጵያዊያን ሓዊሱ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኣፍሪቃዊያን ዳያስፖራ ኣብ ሃገሮም ናብ ስድርኦም፣ንኣዕርኽቶምን ንኣዝማዶምን ናይ ማይ፣ናይ መብራህቲ፣ናይ ቴሌፎን፣ናይ ኢንሹራንስን ናይ ጥዕናን ክፍሊት ክፍፅሙ ዘኽእሎም እዩ። እዚ ኣገልግሎት ኣብ ኣፍሪቃ ፈላማይ እዩ።”
ከም ኢትዮጵያዊ ኩባኒያ ፈላማይ ናይ ፈተነ ስርሑ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝጅመርን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ድማ ኣብ ምሉእ ኣፍሪቃ ከምዝስፋሕፋሕን ገሊፆም።
ንናይ 2015 ዓ.ም ሪፖርት ባንኪ ዓለም ዝጠቐሱ እዞም ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ሓለፍቲ ትሕቲ ሰሃራ ናብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዓመት 36 ቢሊዮን ዶላር ይልኣኽ ኢሎም።
ካብ ናይጀሪያ ቀፂላ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘት ኢትዮጵያ ኣብ ዓመት ብሓዋላ ጥራሕ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ቢሊዮን ዶላር ከም እተእትው ተሓቢሩ’ሎ።


text:
መበል 32 ስሩዕ ዋዕላ ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ብዕለት 7 ለካቲት ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ተኸፊቱ።
እዚ ብዋዕላ ወከልቲ ኣባል ሃገራት ጀሚሩ ኣብ ዕለት 10ን 11ን ብመራሕቲ ሃገራት ክዛዘም ትጽቢት ዝግበረሉ ዓመታዊ ዋዕላ፣ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ተመዛበልትን ዝያዳ ኣተኩሮ ክገብር ትጽቢት ይግበረሉ።
ከምዝፍለጥ ኣብ ዓለም ካብ ዝርከቡ ተመዛበልቲ፣ እቶም 26 ሚእታዊት ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ እዮም። ዩጋንዳ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ከኣ ዝበዝሑ ስደተኛታት ኣዕቊበን ዘለዋ ሃገራት እየን።
ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት፣ ‘ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ካብ ወጻኢ ረዲኤት ከይተጸበያ፣ ውሽጣዊ ጉዳያተን ባዕለን ክፈትሓሉ ዝኽእላ ሜላታት ዝሕንጽጻሉ እዋን ሕጂ’ዩ ክብሉ ለበዋታቶም የቕርቡ’ለዉ።
ኣብዚ ዋሕላ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ካልእ ኣቓልቦ ክወሃቦ ትጽቢት ዝግበረሉ ጸጥታዊ ኩነታት ዶባትን፣ ሕጋዊ መንቀሳቐሲ ፍቓድ ወይ ካብ ቪዛ ናጻ ዝኾነ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ናይ ምንቅስቓስ ፍቓድ ዝምልከት ጉዳይ እዩ።
እንተኾነ ኣባላት እዚ ሕብረት ናይ ገዛእ ርእሰን ውሳኔ ከይወስዳ መሓንቖ ኮይኑወን ዘሎ፣ ኣብ መንጎ’ተን ተዛረብቲ ቋንቋታት ፈረንሳን ኢንግሊዘኛን ዝኾና ሃገራት ዘሎ ፍልልይ ምዃኑ ብሰፊሑ ይንገረሉ። ብተወሳኺ መብዛሕትኦም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዝኽተሉዎ ፖለቲካዊ መስመር፣ ውሽጣዊ ርግኣት ዘይብለን ሃገራት ስለዝመርሑ፣ ናይ ሓባር ሸቶ ኣብ ምውጻእ ከቢድ ብድሆ ከምዘጋጥሞም ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።


text:
ኣብ ብሪጣንያ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዓሰርተታት ዓመታት ዝዓበየ ምዃኑ ዝተገልጸ ኣድማ ስራሕ ደው ምባል ሰራሕተኛታት ባቡር ተኻይዱ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ኣብ መንጎ ማሕበር ሰራሕተኛታትን ኩባንያታት መንገዲ ባቡርን ብዛዕባ ደሞዝን ውሕስነት ስራሕን ክካየድ ዝጸንሐ ዝርርብ ምስ ፈሸለ`ዩ።
ኣብ ማእከላይ ለንደን ሎሚ ንግሆ ባቡራት ጠጠው ኢለን ይርኣያ ኔረን። 40 ሺሕ ዝበጽሑ ሰራሕተኛታት ካብ ሎሚ ጀሚሮም ንስለስተ መዓልታት ስራሕ ጠጠው ከምዘብሉ ብወከልቶም ተሓቢሩ`ሎ።
እቲ ኣድማ ኣብ መርበብ ባቡራት ምልእቲ`ታ ሃገር ጽልዋ ከምዘሕድር ተፈሊጡ`ሎ። ኣብ ለንደን ብትሕቲ መሬት ዝኸይድ መስመራት ባቡር`ውን በቲ ኣድማ ከምዝጽለው ክፍለጥ ተኻኢሉ`ሎ።
ሚንስተር መጎዓዝያ ብሪጣንያ ግራንት ሻፕስ፡ በቲ ዕጽዋ ኣገልግሎት ንማሕበር ሰራሕተኛታት`ዩ ዝጥቅን፡ ድሕሪ ኮቪድ19 ዓለም ንዝግበር ናይ ስራሕ ምትዕርራይ ምቕባል ኣብዮም ይብል።


text:
ኣብ ደቡብ ሱዳን ፃውዒት ንተቓውሞ ሰልፊ ድሕሪ ምቕራቡ ሎሚ ሶኑይ ኣገልግሎት ኢንቴርነት ከምዝተቋሪፀ ዝበፅሐና ዜና ኣፍሊጡ። ሓይልታት ፀጥታ'ታ ሃገር'ውን ኣብ ጎደናታት ክሕልው ይርኣዩ።ተሓለቕቲ መሰላት (ኣክቲቪስት) ኣንፃር መንግስቲ ፕረዚደንት ሳልቫኪር ተቓውሞ ንምስማዕ ድሕሪ ምፅውዖም ነበርቲ ካብ ውሽጢ ገዛውቶም ኣይወፁን።
ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሎሚ ሶኑይ ንጉሆ ንኣባላት ፓርላማ መደረ ከስምዑ መደብ ተታሒዙ ኣሎ።ጥምረት ጉጅለታት ተሓለቕቲ መሰላት (ኣክቲቪስት) ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘካየዱዎ ህዝባዊ ኣኼባታት ፕረዚደንት ሳልቫኪር ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ሓቲቶም ኣለው።
ፖሊስ እቶም ኣክቲቪስት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምክያድ ፍቓድ ስለዘይሓተቱ ዝካየድ ዓብይ ሰልፊ ዘይሕጋዊ እዩ ኢሉዎ ኣሎ።
ንሮይተርስ ርእይቶኦም ዝሃቡ ነበርቲ ከተማ ጁባ ትማሊ ሰንበት ምሸትን ሎሚ ሶኑይ ንጉሆን ኣገልግሎት ኢንቴርኔት ምቁራፁ ገሊፆም።
ብሮይተርስ ዝተሓተቱ ምኽትል ሚንስትር ሓበሬታ ባባ ማዳን ስራሕ በዚሑኒ ብዝብል ብዛዕባ'ቲ ምዕፃው ኢንቴርኔት ርእይቶ ኣይሃቡን።


text:
“ሰላም ክመፅእ እንተኾይኑ ኣብ ክልቲኡ ወገን ዘለው ተቓረንቲ ሓይልታት ናብ ሓደ ክመፁ ኣለዎም፡፡ ”
ሰላም ብድሌት ሓደ ወገን ጥራሕ ክረጋገፅ ኣይኽእልን፡፡ ኣብዚ ጉዳይ እቲ ዓብዪ ሕቶ፤ ብኣብዪ ዝምራሕ ሓይሊ ነቲ ኩነታት ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሕ ክሳብ ክንደየናይ ቁሩብ እዩ? ዝብል እዩ፡፡ ነዚ ክልተ መማረፅታት ሒዝና ኢና ንኸይድ፡፡ ፈፂሙ ሰላም ኣይቕበልን እውን ኣይንብሎን፡፡ ምኽንያቱ ፈትዩ እንተይኮነስ ኵናት ምቕፃል ማለት ምሉእ ንሙሉእ ናብ መቓብሩ ከምዘእትዎ ብተግባር ኣረጋጊፅናሉ፤ በዚ ድማ ኣብ ስልጣኑ ዝበፅሐ ሓደጋ ክንድምንታይ ምዃኑ ስለዝረኣየ “ኣየዋፅአንን” ኢሉ ክሓስብ ይኽእል እዩ፡፡ ስለዚ ፈትዩ ወይ ድማ ሰላማዊ ኮይኑ እንተይኮነስ ተገዲዱ “ብኵናት ዕድመይ ከናውሕ ኣይኽእልን” ዝበለሉ ዕድል ኣሎ ይብላ ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገ/እግዚኣብሄር፡፡ በቲ ኻልእ ገፅ ድማ ይብላ ው/ሮ ፈትለወርቅ ዘሎን ዘየሎን ዓቕሙ ኣኻኺቡን ካብ ውሽጢ ዓድን ደገን ብዝተፈላለየ መንገዲ ዝረኽቦ ሓገዛት ወሳሲኹ “ብሓይሊ ክስዕር ይኽእል እየ” ዝብል ተስፋ ብምሓዝ ንግዚኡ ሰላም ዝደሊ መሲሉ እናደናገረ ግዜ ብምዕዳግ ናብ ምውራር ክኣቱ እውን ይኽእል እዩ፡፡ ስለዚ ንሕና እቲ ቀዳማይ መማረፂ ብሰላማዊ መንገዲ ገይርና ንወስድ፡፡ ነዚ ዝከኣል ኩሉ ፃዕሪ ንገብር፡፡ እታ መማረፂ እዚኣን እዚኣን ጥራሕ እያ ዝብል እምነት ግን የብልናን፡፡ ክልቲኡ መማረፂ ኣብ ቦትኡ እዩ ዘሎ ድማ ይብላ ፡፡ ብሰላማዊ መንገዲ እንትመፅእ ዝበለፀ ይኸዉን ዝበላ ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገ/እግዚኣብሄር፣ ብሰላማዊ መንገዲ እንድሕር ክቕፅል ዘይክኢሉ ድማ ሰራዊት ትግራይን ዓቕሙን ኣብ ምሉእ ምድላውን ኮይኑ ረብሓን መሰልን ህዝቢ ትግራይ ከረጋግፅን ተግባራዊ ክገብርን ምኻኑ ኣብሪሀን፡፡ ስለዚ ንኽልቲኡ፣ ብሰላማዊ መንገዲ ዕልባት ንምርካብን ሰላማዊ መንገዲ ከም መማረፂ ዕፁው ኣብ ዝኾነሉ ኩነታት ድማ በቲ ዝጀመርናዮ ዕጥቃዊ ቃልስን ህዝባዊ ኵናትን ኣብ መፈፀምታ ናይ ምብፃሕ ምድላዋት ዝግበረሉን ዕድላት ኣለና ክብላ ዘረጋግፃ ወ/ሮ ፈትለወርቅ ፡፡ ዘይሩ ዘይሩ ብክልቲኡ መንገዲ መሰልን ረብሓን ህዝቢ ትግራይ ከረጋግፅ ብዘኽእለሉ መንገዲ ንምፍፃም እናተሰርሐ ከም ዘሎ” ኣባል ሴንትራል ኮማንድን ምክትል ኣዶ ወንበር ህወሓትን ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገ/እግዚኣብሄር /ኣቢርን ክብል ወይን ፀብፂቡ፡፡


text:
ናይ መወዳእታ ግዜ ርክብና እዚ ፕላት ፎርም(Welkom Heemstede,Platform for integration) ንኣርባዕተ ኣባላቱ ኣፋንዩ።
Ellen Bannink,Ingrid van de Kasteele, Liesbeth Mulder en Pim van Wonderen ኣብ ፕላትፎርም ሀምስተደ ዝገብሩዎ ዝነበሩ ኣበርክቶ ብዝተፈላለየ መኽንያት ከቓርጽዎ ወሲኖም።
ኢለን ነዚ ወብሳይት ንምምዕባል ኣብ ዝሓለፈ 6 ዓመታት ብዙሕ ግዜኣን ሓይላን ኣጥፊኣ ኢያ። ብተወሳኪ ድማ ምስ ኢንግሪድ ብምዃን ኣብዚ ናይ ተሳታፍነት መስርሕ ዓቢን ኣገዳሲን ታራ ተጻዊታ ኢያ። ብተወሳኪ ድማ ኣብ ኩሉ ዝግበር ንጥፈታት ናይ ፕላትፎርም ብሕጉስ መንፈስ ኢያ ትሳተፍ ነይራ።
እዛ ናይ መወታእታ ንኢንግሪድ ውን ትምልከታ ኢያ መኽንያቱ ንሳ ንጥፈታት ናይዚ ፕላትፎርም ንምዕባይ ብግቡእ ተተባብዕ ነይራ ኢያ።ንሳ ንብዝሓት ካብዞም መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ሰባት ብኣካል ውን ትፈልጦምን ከም ናይ ቛንቋ ተሓጋጋዚት ኮይና ትሕግዞም ነይራ ኢያ። ንሳ ብዛዕባ እዚ ውን መጽሓፍ ጺሒፋ ኣላ።በቲ ሓደ ሸንኽ ውን ኢንግሪድ ኣብዚ ናይ ተሳታፍንነት መስርሕ ዓቢን ኣገዳሲን ታራ ተጻዊታ ኢያ።
ሊሰበት 3 ዓመት ጥራይ ኢያ ገይራ ኣባል ናይዚ ፕላትፎርም ካብ ትኸውን እንተኾነ ግን ዓቢ ስም ገዲፋ ኢያ። ንሳ ብድሕሪ ናይ Taalsoos ኣብ plein 1 ብምኳን ምስ በዓል ኢለንን ኢንግርድን ብሓበር ዓቢ ታራ ተጻዊታ ኢያ።ንሳ ኩሉ ግዜ ተወሳኺ ስራሕ ንምስራሕ ድልውቲ ኢያ ንኣብነት ናይ ኣኬባ ሰዓታት ምሓዝ ከምኡ ውን ተልእኾን ራኢን ናይ ፕላትፎርም ምምዕባል።
ኣብ መወዳእታ ድማ ፒም ሰራሕተኛ ናይ ምምሕዳር ኮይኑ፣ግን ከኣ ከም ተቀማጢ ሀምስተደ ኣባላ ናይዛ ፕላትፎርም ምዃን ኣገዳሲ ምዃኑ ተረዲኡ።ብተወሳኺ ድማ ፒም ኣብዚ ሀምስተደ ፍሉጥ ናይ ሳይክል ትምህርቲ ንሓደሽቲ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ሰባት ዝህብ ኢዩ።እዚ ብኣካል ዝግበር ኣበርክቶ ኮይኑ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ።
ኢለን፡ኢንግሪድ፡ሊስበት ከምኡ ውን ፒም ናይ ገዛእ ርእሶም መኽንያት ኣለዎም ካብዚ ወብሳይት ምውጽኦም ግን ድማ ምስ ሓደሽቲ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ሰባት ርክብ ወይ ክነጥፉ ይደልዩ ኢዮም ኣብ ሀምስተደ እንተዘይኮይኑ ድማ ኣብ ፎርሽኾተን(Voorschoten) ከም ሊሰበት ዝኣመሰላ።ንኹሉ ዝገብርኩሞ ንኣርባዕተኹም ብጣዕሚ። ኣብ መጻኢኩም ጽቡቅ ዕደል ንምነየልኩም!
እዚ ብላትፎርም ከ? እዚ ብላትፎርም ኣብ WIJ Heemstede ቦታ ክረክብ ኢዩ።ተስፋ ንገብር ድማ ኣብዚ ብዝበለጸ ነዞም ሓድሽቲ መንበሪ ፍቓድ ዝሓዙ ሰባት ልኽዕ ኣብ ገዝኦም ከምዘለው ክስምዖም ክንገብር።


text:
ዘለንስኪ፡ ንብልሽውና ብዘይእዱብ ቃላት ካብ ምንቃፍ ናብ ፕሬዝደንትነት
ዩክሬናዊ ተዋዛያይ (ኮመድያን) ቮሎዲሚር ዘለንስኪ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ እታ ሃገር ብገፊሕ ስዒሩ።
ኣብቲ ንካልኣይ ግዜ ዝተኻየ ምርጫ፡ 73% ድምጺ ከርክብ እንከሎ፡ እቲ ንሓደ እብረ ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ፔትሮ ፖሮሸንኮ ድማ 24 ሚኢታዊት ጥራይ ብምርካብ ተሳዒሩ።
ዘለንስኪ፡ ነቶም ንዓወቱ ዝጽንብሉ ዝነበሩ ደገፍቱ "ኣይከፍሽለኩም'የ" ክብል ቃል ኣትዩ።
እታ ምስ ዪክሬን ሕማቕ ዝምድና ዘለዋ ሩስያ ብወገና፡ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ክመሓየሽ እንተኾይኑ፡ ዘለንስኪ "ልቦና"፡ "ቅንዕና"ን "ግብራውነትን" ክህልዎ ይግባእ ኢላ።
ሩስያ፡ ነቶም ካብ ዩክሬን ክንጸሉ ዝደልዩ ኣብ ምብራቕ'ታ ሃገር ዘለዉ ማሕበረሰባት ከም እትድግፍን፡ ኣቐዲማ'ውን ነቲ ኣብ ክሊ ግዝኣት ዩክሬን ዝነበረ ዞባ ክረሚያ ናብ ግዝኣታ ምሕዋሳ ብዙሕ ተቓውሞታትን ነቔፈታን ኣስዒቡላ'ዩ።
ፖሮሸንኮ ብወገኑ፡ ስዕረቱ ብጸጋ ድሕሪ ምቕባል፡ ካብ ፓለቲካ እታ ሃገር ግን ከም ዘይርሕቕ ተዛሪቡ'ሎ።
እቲ ወዲ 41 ዓመት ዘለንስኪ፡ ተመክሮ ዘይብሉን ንሩስያ ከምቲ ዝግባእ ክምክታ ዘኽእሎ ተመክሮ የብሉን ክብል ንኣድመጽቲ'ኳ እንተጎስጎሰ፡ ኣድመጽቲ ዩክሬን ግን ኣይሰምዕዎን።
ዘለንስኪ፡ ናይ ፓለቲካ ተመክሮ ዘይብሉን፡ ሓደ ተኸታታሊ ናይ ሕጨጫ (ሳታየሪካል) ናይ ተለቭዥን ምርኢት ዘቕርብ ዝነበረን'ዩ።
ኣብቲ "ኣገልጋሊ ህዝቢ" ዝተባህለ ናይ ተዋስኦ ምርኢት፡ እቲ ገጸ ባህሪ (ዘለንስኪ) ዘይተሓስበ መንገዲ ፕረዚደንት ምዃኑ ዘርእይ እዩ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ፡ ኢማኑዌል ማክሮን ዝርከብዎም ብዙሓት መራሕቲ ኣውሮጳ፡ ናይ ዮሃና መልእኽቶም ይሰድሉ ኣለዉ።
"ሕጂ ናይ ብሓቂ ኣገልጋሊ ህዝቢ ክትከውን ኢኻ" ክብል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ጀረሚ ሃንት ብመንገዲ ትዊተር ገሊጽሉ።
ቮሎዲሚር ዘለንስኪ መን'ዩ?
ዘለንስኪ፡ ሓደ "ኣገልጋሊ ህዝቢ" ዝብል ንነዊሕ እዋን ዝቐጸለ ተኸታታሊ ናይ ተለቭዥን ምርኢት ዘቕርብ ዝነበረ'ዩ።
ኣብቲ ምርኢት፡ ነዚ ሕጂ ተጓናጺፍዎ ዘሎ ዓወት፡ ዝገልጽ፡ ብዘይተጸበዮ ኣገባብ መራሒ ሃገር ክኸውን ዝኸኣለ፡ ኣንጻር ንብልሽውና ብዘይእዱብ ቃላት ብምጽራፍ ህቡብነት ዘጥረየ ናይ መምህር ገጸ-ባህሪ ለቢሱ'ዩ ዝዋሳእ።
ኣብቲ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ንምውድዳር፡ ብስም እቲ ምርኢት ዝጽዋዕ 'ኣገልጋሊ ህዝቢ' ዝተባህለ ፓለቲካዊ ሰልፊ መስሪቱ።
ኣብ ጎስጓስ ናይ ምርጫ፡ ኣብ ክንዲ ጭቡጥ ፓሊሲታት፡ ክሳብ ክንደይ ካብ ፕረዚደንት ፖሮሸንኮ ከም ዝፍለ ጥራይ ከም ዝገለጸ ጸብጻባት ሓቢሮም።
ኣብቲ ብዙሓት ተወዳደርቲ ዝነበርዎ ቀዳማይ ዙርያ ምርጫ፡ 30% ብምርካብ፡ ክዕወት ከም ዝኽእል ኣረጋጊጹ'ዩ፡ ኣብቲ ዙርያ ፖረሸንኮ 15% ጥራይ'ዩ ረኺቡ።
ኣድመጽቲ ብኸመይ ይርእይዎ?
እቲ ዘይተለምደ ኣካይዳ ናይቲ ኮሜዲያን፡ ኣንጻር ብልሽውና ዘለዎ ተሪር መርገጺን፡ ነቶም ኣብ መሪሕነት ፕረዚደንት ፖሮሸንኮ ተስፋ ቆሪጾም ዝነበሩ ኣድመጽቲ ሓድሽ መንፈስ ፈጢሩሎም'ዩ ይብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ ዩክሬን።
ነቲ ናይ ተለቭዥን ገጸባህርያት ተጠቒሙ፡ ነታ ሃገር ካብቶም ዓትዒቶም ሒዞማ ዘለዉ፡ ሃብታማት (ኦሊጋርክስ) ከናገፋን፡ ንፖለቲካ እታ ሃገር ከንጽሆን ይኽእል'ዩ ኢሎም ተስፋ ይገብሩ።
ይኹን 'ምበር፡ ተሞኩሮ ዘይብሉ ምዃኑን፡ በቲ ምስ ገለ ካብ ፍሉጡታት ሰብ ሃብቲ እታ ሃገር ዘለዎ ርክብ ዝጠራጠሩ ኣይተሳእኑን።
እቲ ካልእ ብድሆ ድማ፡ ክሳብ ክንደይ ነታ ንዩክሬን ከተሰራጥያ ዝጸንሐት ሓያል ሩስያ ክብድሃ ይኽእል ዝብል ሕቶ'ዩ።
ኣሜሪካዊት ኮሜዲያን ቲፋኒ ሓድሽ፡ ሕብሪ ባንዴራ ኤርትራ ተኸዲና
ንዝኽሪ ብህይወት ዝተፈለያ ወላዲኣ፡ ኣሜሪካዊት ኮሜዲያን ቲፋኒ ሓድሽ ናይ ኣፍሪቃ ባንዴራ ሕብርታት ክዳን ተኸዲና።


text:
ኣብ ፓሪስ ኤርትራዊ ስደተኛ ብሓደጋ ባቡር ሞይቱWednesday, 30 March 2022 10:47 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓደ ስሙ ዘይተጠቕሰ ኤርትራዊ ስደተኛ ብ25 መጋቢት 2022 ኣብ ከተማ ፓሪስ ኣብ መደበር ባቡር ቨለንሲነስ፡ ዘሊሉ ናብ ናይ ጽዕነት ባቡር ክድይብ ኣብ ዝገበሮ ፈተነ ብዝተፈጥረ ናይ ኤልክትሪክ ባርዕ ተታሒዙ ከም ዝሞተ ረይልፍረይት ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ ሓቢራ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ክልተ ምስቲ መዋቲ ዝነበሩ ስደተኛታት፡ ሓደ ሰራሕተኛ ናይታ ናይ ጽዕነት ባቡርን ክልተ ሰራሕተኛታት መጥፋእቲ ሓውን በቲ ሓደጋ ከም ዝቖሰሉ እቲ ዜና ጠቒሱ።
እታ ናይ ጽዕነት ባቡር ካብቲ ኣብ ሰሜን ፓሪስ ዝርከብ መደበር ነቒላ ናብቲ ኤውሮጳን ዓባይ ብሪታንያን ዘራኽብ ካላይስ ናይ ትሕተ-ባሕሪ ገለርያ መንቀሊ ተምርሕ ዝነበረት እያ። ካላይስ ካብ ፈረንሳ ናብ ዓባይ ብሪታንያ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ንምስጋር ስደተኛታት ከም መንጠሪ ዝጥቀሙላ ቦታ እያ።
ድሕርቲ ኣብዞም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሰባት ሓደጋ ምግጣሙ፡ ንጽባሒቱ 50 ዝኾኑ ካብ ማሕበራትን ስደተኛታትን ዝተወከሉ ሰባት ኣብ ካላይስ እቲ ሓደጋ ንከይድገም ንምጥቃቕን ንግዳያት ቫለንሲነስ ንምዝካርን ናይ ጽሞና ስነ ስርዓት ከም ዘካየዱ ተፈሊጡ።
ኣብ ዝተፈላለዩ ግዝያት ብዙሓት ኣካላት ስደተኛታት ከምዚ ዓይነት ዘይውሑስ ስጉምቲ ከይወስዱ ከጠንቅቑ ጸኒሖም እዮም። ካብዚ ሓሊፎም መንገዲ ባቡራት ናይ ከምዚ ዓይነት ሓደጋ ጠንቂ ከይኮኑ ቀዋሚ ሓለዋ ንምግበር ዘኽእል ናይ ተመኩሮ ምልውዋጥ ሓሳብ ዘቕረቡ ወገናት ከም ዝነበሩ እውን ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ፡ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2021፣ ካብ ሰሜናዊ ፈረንሳ፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝፈተኑ ሓተቲ ዑቕባ፣ ተደፋፊኦም ናብ መንገዲ ባቡር ብምእታው፣ ሓደ ኤርትራዊ ብባቡር ተረጊጹ ክመውት እንከሎ፣ ሰለስተ ከምዝቖሰሉ ሬድዮ ኤረና ሓቢራ።
ኤርትራውያን ኣብ ግብጺ ሕጂ’ውን ኣብ ሓደጋ ምስጓግ ይርከቡSunday, 27 March 2022 20:26 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣምኒስተ ኢንተርናሽናል ሰብ መዚ ግብጺ፡ ኤርትራውያን ተገዲዶም ናብ ሃገሮም እንተተመሊሰሞም ምስቓይን ካልእ ኩሉ ዓይነት ግህሰትን ስለ ዘጋጥሞም ካብ ምስጓጎም ከቋርጹ ጸዊዑ።
ኣምኒስቲ ግብጻውያን ላዕለዎት ሰብ መዚ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ዓለምለኻዊ ሕጊ ብምጥሓስ 31 ኤርትራውያን ኣገዲዶም ናብ ኤርትራ ከም ዝመለሱ ጠቒሱ፡ ኣብዚ እዋንዚ እውን ኣብ ሰሜናዊት ከተማ ኣስዋን ህጻናትን ቆልዑን ዝርከብዎም 50 ኤርትራውያን ኣብ ናይ ምስጓግ ሓደጋ ከም ዘለዉ ሓቢሩ። እዞም ግዳያት ናይ ስደተኛ መስልን ጉዳዮም ከረድእሉ ዝኽእሉ ዕድልን ከም ዘየብሎም ድማ ኣምኒስቲ ገሊጹ።
እዚ ተግባር ንግብጺ ብጥሕሰት ዓለምለኻዊ ሕጊ ሕማቕ ምስሊ ስለ ዝኾነ፡ ብቕልጡፍ ክቋረጽ ይግበኦ ዝበለ ኣምኒስቲ ኢንተርናሽናል፡ እቶም ቅድሚ ሕጂ ናብ ኤርትራ ብሓይሊ ዝተመልሱ ግዳያት፡ ተገዲዶም ከም ዝተመርመሩ፡ ብጃምላ ከም ዝተኣስሩን ዝተሳቐዩን ከም ዝተፈልጠ ኣዘኻኺሩ። ፍሊፕ ሉተር ተመራመርን ተማጓትን ሰብኣዊ መሰል ዲረክተር ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ኣምኒስት ኢንተርናሽና፡ ላዕለዎት ሰብ መዚ ግብጺ ንኤርትራውያን መሰል ሓታቲ ዑቕባ ከኽብርሎምን ኣገዲድካ ምምላሶም ከቋርጹን ይግበኦም ኢሎም።
እዞም ኣብ ግብጺ ዝእሰሩን ዝስጐጉን ዘለዉ ህጽናት ዝርከብዎም ኤርትራውያን ግዳያት፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከምዘይክሰሱ፡ ብጨካን ኣገባብ ከም ዝተሓዙ፡ ንወዲ ሰብ ዝተፈቕደ መሰረታዊ ኣገልግሎት ሕክምና፡ ጽሬትን ክዳንን ከም ዘይረኽቡ እዚ ናይ ኣምኒስት ጸብጻብ ኣቃሊዑ። ሰብ መዚ ግብጺ ካብ ከምዚ ዓይነት ተግባር ክቑጠቡ ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ንዝቐርቦም ምሕጽንታ ክነጽግዎ ከም ዝጸንሑ እውን ተፈሊጡ።
ኣምኒስት ተኸታቲለዮ ኣለኹ ከም ዝበሎ፡ ኤርትራውያን ቅድሚ ምስጓጎም ናይ ጉዕዙ ሰነዳት ክወስዱ ተግዲዶም ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ካይሮ ይውሰዱ፡ ሕክምናዊ መርመራ ይገብሩ፡ እዚ ኩሉ መስርሕ ክካየድ እንከሎ ምስ ዝኾነ ኣካል ክራኸቡ ስለ ዘይፍቀደሎም ነቲ መደብ ምሱጓግ ኣቐዲምካ ምፍላጡ ከም ዘጸግም ሓቢሩ።
ኤርትራውያን ሃገሮም ገዲፎም ክሃድሙ ካብ ዝግደድሉ ምኽንያታት፡ ገደቡ ዘይፍለጥ ግድዱ ውትድርና ሓደ ምዃኑ እዚ ካብ ኣምኒስት ዝተረኽበ ጸብጻብ ገሊጹ። ኣተሓሒዙ ከኣ ተገዲዶም ዝተመልሱ ኤርትራውያን ብስንኪ ዘጋጥሞም ስቓይን ካልእ ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ኣብ ዝለዓለ ስግኣትን ቅልውላውን ከም ዝወድቁ ብደረጃ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይተረፈ ከም ዝፍለጥ ኣረዲኡ።
ኣምኒስት ንድሕሪት ምልስ ኢሉ፡ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2021 ኣብ ግብጺ 20, 778 ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባ ኤርትራውያን ተመዝጊቦም ምንባሮም ጠቒሱ፡ ሽዑ ዘይተመዝገቡ ኤርትራውያን ስለ ዝነበሩ እቲ ኣሃዝ ካብኡ ንላዕሊ ከም ዝነብር ኣዘኻኺሩ። ኤርትራውያን ናብ ግብጺ ብደቡባዊ ወሰናስን ናይታ ሃገር እዮም ዝኣትዉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ረዲአት ናብ ትግራይ ንክበጽሕ፡ ግጭት ጠጠው ከምዘበለ ኣፍሊጡFriday, 25 March 2022 20:13 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ረዲአት ናብ ትግራይ ዝበጽሓሉ ኩነታት ንምፍጣር ግጭት ጠጠው ከምዘበለ ናይቲ መንግስታዊ ኣገልግሎት ኮሚኒኬሽን ብ24 መጋቢት 2022 ኣፍሊጡ። እቲ መግለጺ ኣተሓሒዙ ናብ ትግራይ ዝቐርብ ሰብኣዊ ረዲአት ምእንቲ ክቀላጠፍ መንግስቲ ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ይወስድ ከም ዘሎ እውን ሓቢሩ።
በቲ መግለጺ መሰረት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ ትግራይ ዝገብሮ ናይ ነፈርቲ በረራታት ክውስኽ፡ ረዲአት ንዘቕርቡ ለገስቲ ኣካላት ዝኸውን ናይ ነዳድን ገንዘብን ቀረብ ብስሩዕ ዝቕጽለሉ መንገዲ ከም ዝፍጠር ጠቒሱ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኮሚተ ዓለምለኸ ማሕበር ቀይሕ መስልቀል፡ ትካል ጥዕና ዓለምን ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ናይ ረዲአት ትካላትን ናብ ትግራይ ሓገዝ ምቕራብ ንክኽእሉ ናይ ነፈርቲ በረራታት ተሰሪዑ ከም ዘሎ ኣብቲ መግለጺ ተጠቒሱ። ካብዚ ሓሊፉ መንግስቲ ብመሬት ብመስመር ኣብዓላ-መቐለ ረዲአት ዝቐርበሉ ኩነታት ንምጥጣሕ ይሰርሕ ከምዘሎ ኣብዚ መግለጺኡ ኣስፊሩ።
እቲ መግለጺ ኣብዚ እዋንዚ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ተጋሩ ሰብኣዊ ረዲአት ንምርካብ ናብ ጐረባብቲ ክልላት ይፈልሱ ከም ዘለዉ ከኣ ጠቒሱ። በዚ መሰረት ጐራባብቲ ትግራይ ዝኾኑ ወገናት ንህዝቢ ትግራይ ዝገብርሉ ዘለዉ ኣቀባብላ፡ ናይቲ ህዝብታት ሕውነትን ሓድነትን መንፈስ ዘርኢ ምዃኑ ኣብቲ መግለጺ ተጠቒሱ። ኣተሓሒዙ ከኣ ህዝቢ ትራይ ካብ መንበሪኡ ከይተመዛበለ ሓገዝ ክበጽሖ እንከሎ ካብ ምክልባት ከም ዘድሕን ተጠቒሱ።
ስለዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይዚ ኣብ ጸገም ዘሎ ህዝቢ ሽግር ምፍታሕ ካብ ዝኾነ ነገር ንላዕሊ ቀዳምነት ከም ዝህቦ ብምርዳእ፡ ናብ ትግራይ ዝቐርብ ህጹጽ ሰብኣዊ ረዲአት ብቕልጡፍን በቐጻልን ንምስላጥ ኩሉ ዝከኣሎ ዘበለ ጻዕሪ ክገብር ድልዊ ምዃኑ በመንግስታዊ መግለጺ ተሓቢሩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ምእንቲ ሰብኣውነት ግጭት ናይ ምቛም ውሳነ፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ከም ዘመሓይሾ፡ ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ቀጻሊ ብዘይተወሳኺ ደም ምፍሳስ ቀዋሚ መፍትሒ ከምጽእ ተስፋ ከም ዘለዎ ገሊጹ።
ዝተፈላለዩ ወገናት ንስጉምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይድግፍዎ ኣለዉ። እንተኾነ ካብ ናይ ክሳብ ሕጂ ተመኩሮ ብምንቃል ኣብ ምትግባርን ዘይምትግባርን ናይዚ ውሳነ ስግኣት ኣለዎም። ብወገን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራን፡ ጉጅለ ህግደፍን ዓፋርን ዝንጸባረቑ ዘለዉ መርገጻት ከኣ ዝያዳ ሻቕሎት ዘሕድሩ እዮም።
ግብጺ 31 ኤርትራውያን ብሓይሊ ጠሪዛ፡ ንተወሳኺ ከኣ ትዳሎ ኣላThursday, 24 March 2022 11:28 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
“መድረኽ ስድተኛታት ኣብ ግብጺ / Refugees Platform in Egypt/” ዝተባህለ ትካል፡ ግብጻውያን ሓለፍቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን 31 ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣገዲድካ ናብ ኣስመራ ናይ ምጥራዝ ገበን ከም ዝፈጸሙ ብ22 መጋቢት 2022 ሓቢሩ። ሓንቲ ካብቶም ግዳያት ክትርእን ክትሰምዕን ዘይትኽእል ኣካለ-ጐደሎ ኣደ ምስ በዓል ቤታን ክልተ ደቃን ከም ዝርከብዎም እቲ ሓበሬታ ጠቒሱ። ምስዚ ብዝተተሓሕዘ እዛ ዘይትሰምዕን ዓይነስውርትን ኣደ፡ ኣብ ማእሰርቲ እንከላ ከም ዝወለደትን ውላዳ ኣብቲ ዝወለድትሉ ሆስፒታል ከም ዝሞተትን ተፈሊጡ። ብኻልእ ወገን ከኣ ካብቶም ግዳያት 5 ደቂ ኣንስትዮ፡ 6 ህጻናትን 2 ትሕቲ 17 ዓመት ዝዕድመአን ደቂ ኣንስትዮን ከም ዝርከበኦም ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ።
እቲ ትካል ኣተሓሒዙ፡ ናይቶም ኣብ ኣብ መዳጐኒ ማእከል ግዝኣት ኣስዋን ዝነበሩ ግዳያት ኣብ ደቡብ ካይሮ ናብ ዝርከብ መበል 15 መደብር ሀልዋን ምምጻኦምን ናብ ኤርትራ ዝስጐጉሉ ኩነታት ንምድላው ምዃኑ ንዓኣቶምን ንቤተሰቦምን ከም ዝተሓበሮም ኣፍሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ዙርያ ምጥራዝ ብ16 መጋቢት 2022 ከም ዝተፈጸመን ኣብዚ ዙርዚ ኣደታትን ህጻናትን ናይ ሓደ ቤተሰብ ዝርከብዎም 24 ኤርትራውያን ግዳይ ከም ዝኾኑ ተፈሊጡ። ብዛዕባዚ ጉዳይዚ ካብ እሙናት ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ እዞም 24 ሰባት ኣብ ኣስመራ ምስ በጽሑ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ናብ ዘይፍለጥ ቦታ ከም ዝተወስዱን ቤተሰቦም ብዛዕባ ሃለዋቶም ከምዘይፈልጡን ተረጋጊጹ።
እዞም ኤርትራውያን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ግብጺ ኣቲኹም ተባሂሎም ንዝተፈላለዩ ግዝያት ዝተኣስሩ ኮይኖም፡ ደሓር ካብቲ ዝተኣስርዎ ቦታ ናይ ጉዕዞ ሰነድ ክወስዱ ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ካይሮ ከም ዝተወስዱን እቲ ኤምባሲ ካብ ቤተሰቦም ንነፍሲ ወከፍ 30 ዶላር ከም ዝወሰደን ተፈሊጡ።
እቲ 2ይ ዙርያ ምጥራዝ ብ17 መጋቢት 2022 ከም ዝተፈጸመን ኣብዚ ዙርዚ ድማ 5 ደቂ ትበዕትዮን 2 ደቂ ኣንስትዮን ከም ዝተጠረዙ ተፈሊጡ። እቲ ሓበሬታ ዝሃበ ትካል መድረኽ ስደተኛታት ኣብ ግብጺ ብተመሳሳሊ ኣገባብ 53 ኤርትራውያን እሱራት ንተመሳስሊ ምድላው፡ ካብቲ ኣብ ግዝኣት ኣስዋን ዘሎ መዳጐኒ ማእከል ናብቲ ኣብ ደቡብ ካይሮ ዝርከብ መበል 15 መደበር ተወሲዶም ኣለዉ።
እዞም ግዳይ ምጥራዝ ዝኾኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ናብ ግብጺ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዝኣተዉ ወይ ኣብታ ሃገር ሕጋውነት ዘይብሎም ክነሶም ኣብኡ ዝጸንሑ ታባሂሎም ዝተኣስሩ፡ ብዛዕባ ጉዳዮም ከረድኡ ኩሉ ሕጋዊ መሰላት ዝተነፍጎም እዮም።
እቲ ብዛዕባዚ ተረኽቦ ጸብጻብ ዘቕርበ መድረኽ ስደተኛታት ኣብ ግብጺ፡ ነቲ ተግባር ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ርኢቶ፡ ሓለፍቲ ግብጺ ንመሰል ስደተኛታት ዝምልከት ህጉራዊ ሕግታት ከም ዝጠሓሱ ኣብ ግምት ብምእታው ኮኒንዎ።
ጋንታ ብሽግለታ ኤርትራ ኣንጸባራቒ ዓወት ኣመዝጊባThursday, 24 March 2022 09:57 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ.
ኣብ ሃገር ግብጺ ሻርም ኢል-ሸኽ ይካየድ ኣብ ዘሎ መበል 17 ውድድር ሻምፒዮና ኣፍሪቃ ትሳተፍ ዘላ ጋንታ ኤርትራ ኣብቲ መኽፈቲ ብ23 መጋቢት 2022 ኣንጸባራቒ ዓወት ከም ዘመዝገበት መርበብ ሓበሬታ ኣፍሪቃ ቢዝነስ (Africa Business) ሓቢራ። ኣብዚ ብደረጃ ጋንታ ዝተኻየደ ናይ መጀመርያ መዓልቲ ግጥም ጋንታ ኤርትራ 4ተ ወርቂ መዳልያታት እያ ተዓዊታ።
ኣብቲ ሓያል ህልኽ ዝተራእየሉ ውድድር ኤርትራ ብሄኖክ ምሉጌታ፡ ዳዊት የማነ፡ ሚካኤል ጎይተኦምን ኣክሊሉ ገብረህይወትን እያ ወርቂ መዳልያታት ወሲዳ። ኣብዚ ውድድር ደድሕሪ ኤርትራ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ 6 ክልኢት (ሰከንድ) ኣልጀርያን ድማ 10 ክልኢት (ሰከንድ) ድሒረን ብምእታው፡ ብቕደም ሰዓብ ብሩርን ነሃስን መዳልያታት ወሲደን።
ኣብ ጋንታ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ኤርትራ ወርቂ መዳልያ ክትዕወት እንከላ ጋንታታት ማውርታንያን ሩዋንዳን ከኣ ብሩርንን ነሃስን መዳልያታት ከም ዝተዓወታ ተፈሊጡ። እቲ ውድድር ኣብ 24 መጋቢት 2022 ድማ ብደረጃ ውልቐ ተወዳደርቲ ከም ዝቕጽል ተፈሊጡ’ሎ።
ጋንታ ብስክሊት ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ ሩዋንዳ ተመዲቡ ካብ ዝነበረ ከባብያዊ ውድድር ብሰንኪ ክታበት ኮሮና ቫይረስ ዘይምውሳዳ ተሪፋ ከም ዝነበረት ዝዝከር እዩ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ብጃምላ ይግፈፉ ኣለዉWednesday, 23 March 2022 08:28 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ገለ ካብ ግዳያት
ኣብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብከባብያዊ ሓይልታት ጸጥታ ገፊፍካ ናይ ምእሳርን ንብረቶም ናይ ምርሳይን ወፈራ ከም ዝካየድ መርበብ ኤርትራ ሁብ (Eritrea Hub) ምጭታታ ካብቲ ቦታ ብምጥቃስ ብ22 መጋቢት 2022 ሓቢራ። ካብ ሱዳን ብቐጻሊ ዝርከብ ዘሎ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ ኣባላት ፖሊስን ወታደራትን ሱዳን ኣብ ጐዳናታት፡ ቦታ ስረሖምን መንበሪ ቦትኦምን ንዝረኸብዎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ገፊፎም ናይ ምእሳር ወፈራ ቀጺለምዎ ኣለዉ።
እቲ ዜና ከም ዝሓበሮ ኣባላት ፖሊስ ሱዳን ናይቶም ኤርትራውያን መንበሪ ፈቓድ ርእዮም ግዜኡ ዝሐለፈ እንተኮይኑ ካብ 200 ሺሕ ክሳብ 400 ሺሕ ናይ ሱዳን ፓውንድ የኽፍልዎም። ነዚ ዝተጠቕሰ ዓቐን ገንዘብ ክኸፍሉ ዘይከኣሉ ከኣ ብቐጥታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ይውሰድዎም ። ሓንሳብ ምስ ከፈልካ ካልእ ኣካል ተጠውዩ ከየኽፍለካ ውሕስነት የብሉን። እቲ ዝኽፈል ገንዘብ ናብ ናይ መንግስቲ ሱዳን ሳጹን ድዩ ዝኣቱ ወይ እቶም ኣብ ጐደናታት ዝርከብዎ ኣባላት ፖሊስ ንግሎም ይጥቀምሉ ከምዘይፍለጥ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ኣብ ሰብኣዊ መሰል ዝግደሱ ወገናት ከም ዝብልዎ ኣባላት ፖሊስ ሱዳን ንኤርትራውያን ከም ሓደ ምንጪ ኣታዊ እዮም ዝጥቀምሎም። እዚ ዝኽፈል ዓቐን ነቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ጸገማት ተዋሒጦም ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ እዩ። እቲ ዜና ከም ዘዘኸኸሮ እቲ መንበሪ ፈቓድ ዘሕድስ ቤት ጽሕፈት ኢሚግረሽን ሱዳን ካብ ዝዕጾ ዝያዳ ዓመት ኮይኑዎ ኣሎ። ስለዚ ኤርትራውያን ናይ መንበሪ ፈቓዶም ግዜኡ ክሓልፍ እንከሎ ዘሕድስሉ መተካእታ የብሎም።
ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራውያን ዘገድሶ ኣካል፡ ነዚ ብዝምልከት ናብ መንግስቲ ሱዳን መጸዋዕታ ኣቕሪቡ ኣሎ። ኣብቲ ዘቕረቦ መጸዋዕታ ድማ፡ 1ይ መንበሪ ፈቓድ ናይ ምሕዳስ ሓላፍነት ዘለዎ ቤት ጽሕፈት ኢሚግረሽን ብቕልጡፍ ክኽፈት፡ 2) ኩሎም ብሰንኪ መንበሪ ፈቓድ ተኣሲሮም ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ማእሰርቲ ተፈቲሖም ብህጽጹ ክሕደሰሎም። 3) ናይ ምሕዳስ ዕድል ኣብ ዘየብሉ ዝተኸፍለ ገንዘብ ክምለሰሎ ዝብሉ ምሕጽንታታት ይርከብዎ።
ኢማራት 30 ቶን ሓገዝ መግቢ ናብ ትግራይ ልኢኻSunday, 20 March 2022 20:55 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሕቡራት ዓረብ ኢማራት 30 ቶን ዝምዘን ሓገዝ መግቢ ብቐጥታ ብነፋሪት ናብ ትግራይ ከም ዝለኣኸት ዜና ወሽመጥ (gulf news) ብ19 መጋቢት 2022 ሓቢራ። እዚ ሓገዝ መግቢ 5,600 ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ንዝርከብዎም 7,000 ሰባት ከም ዝውሃብ እቲ ዜና ኣስፊሩ። እቲ ዜና ኣተሓሒዙ ከም ዝጠቐሶ ኣምበሳደር ኢማራት ኣብ ኢትዮጵያ፡ መሓመድ ሱሌማን ኣልራሽዲ “ኢማራት ኣብ ትግራይ ዘሎ ናይ መግቢ ጸገም ንምፍታሕ ሰብኣዊ ረዲአት ኣብ ምቕራብ ክትሕግዝ ድልውቲ እያ።” ከም ዝበሉ ኣስፊሩ።
እዚ ዜና ወሽመጥ፡ ኢማራት ኣብ ኣህጉራዊ መድረኽ እውን ረዲአት ንምቕራብ ድልውቲ ምዃና ሓቢሩ፡ ንጽጉማት ናይ ሓገዝ ኢዳ ብምዝርጋሕ ኣብ ቅድሚት ከምትስራዕ ጠቒሱ፡ ረዲአት ዝደሊ ህዝቢ ናብ ዘለወን ሃገራት፡ ብህጹጽ ካብ ምቕራብ ድሕር ከምዘይትብል ጸብጺቡ።
ኢማራት ደገፍ ንዘድልየን ሃገራት ምሕጋዝ ልዑል ግምት እትህብ፡ እዚ ከኣ ልዕሊ ኩሉ ብዘይኣፈላላይ ንህዝቢ ክብሪ ካብ ምሃብ ዝነቅል ምዃኑ እቲ ዜና ተቒሱ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እውን ብመንገዲ ትካል መግቢ ዓለም 337 ቶን መግቢ ናብ መቐለ ከም ዝለኣኸት ኣዘኻኺሩ። እዚ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ሓገዝ 63.000 ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ዝርከብዎም 80, 000 ሰባት ንምሕጋዝ ተባሂሉ ዝተላእከ ምንባሩ ከኣ ተፈሊጡ። እቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ሓገዝ 200 ቶን ዘይቲ ብልዕን 18.5 ቶን መድሃኒትን ይርከቦ ከም ዝነበረ እቲ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ሕቡራት ዓረብ ኢማራት፡ በቲ ሓደ ወገን ንፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘመናዊ ድሮናት ኣዕጢቓ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ንብረትን ትግራይ ዕንወት ንክወርድ ጠንቂ ክነሳ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ሰብኣዊ ተግባራት ምስታፋ ንብዙሓት የዛርብ ኣሎ። እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ናይ ኢማራት ምስ ህዝቢ ትግራይ ምድንጋጽ ንጉጅለ ህግደፍ ባህ ከምዘይብሎ ድማ ናይ ብዙሓት ግምት እዩ።
ኣብ ኣስመራ፡ ወንጌላውያን ተኣሲሮምSaturday, 19 March 2022 10:04 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፡ 29 ሰዓብቲ ቤተ-ክርስትያን ወንገላውያን ከም ዝተኣስሩ ቢቢሲ (BBC) ናይ ኤርትራ ምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ። በቲ ሓበሬታ መሰረት እዞም ኣመንቲ ዝተኣስሩ ኣብ ብሕቲ ገዛኹም ጸሊኹም ብዝብል ክሲ ምዃኑ ተፈሊጡ።
እዞም 12 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 29 ግዳያት ኣብ ከባቢ ዓዲ ኣበይቶ ናብ ዝርከብን ዝለዓለ ግፍዕታት ዝፍጸመሉን ቤት ማእሰርቲ ማይሰርዋ ከም ዝተወስዱ እቲ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። ህግደፍ ካብ 2002 ዝጀመሮ ማእሰርቲ መራሕትን ሰዓብትን ወንገላውያን ክሳብ ሕጂ ከም ዘየቋረጾ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም። ኣብ ኤርትራ ኣብ ዓመተ- 2021 ንዓመታት ኣብ ማእሰርቲ ዝነበሩ ኣመንቲ ወንጌላውያን ኣብያተ ክርስትያን ተፈቲሖም ዝብል ሓበሬታ ይዝርጋሕ ነይሩ እዩ። እንተኾነ እዚ ሓደሽ ማእሰርቲ እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ምፍታሕ እሱራት ነቶም ዘጋጥሙ ዝነበሩ ተቓውሞ ንግዜኡ ንምህዳእ እምበር መሰረታዊ ከምዘይነበረ ዘርኢ እዩ።
ቤት-ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ቅድሚ ሰሙናት ኣብ ዘውጽኦ እዋናዊ ጸብጻብ፡ ኣተሓሕዛ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ምምሕያሽ ከምዘየርኣየ ምጥቃሱ ዝዝከር እዩ። ፍሉይ ተኸታታሊ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፡ ሱዳናዊ መሓመድ ዓብደልሰላም ባበክር፡ ኣብ ህልው ኩነታት ኤርትራ ኣመልኪቶም ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ፡ "ኣብ'ታ ሃገር ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ምምሕያሽ ምህላዉ ዘርኢ ምልክት ኣይረኸብናን" ምባሎም ይፍለጥ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት 2022 ንዓመታት ኣብ ማሕዩር ዝነበሩ 3ይ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ከይተፈትሑ ኣብ መበል 94 ዓመቶም ምዕራፎም ካልእ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ መሰል እምነት ከምዘይክበር ዘመልክት እዩ።
ትካል ዶብ-ኣልቦ ሓካይም ናብ ኢትዮጵያ ምሕጽንታ ኣቕሪቡFriday, 18 March 2022 21:50 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ፕረሲደንት ትካል ዶብ ኣልቦ ሓካይም ናይ ስፓኛ ፓውላ ጊል፡ ብ17 መጋቢት 2022 ኣብ ዘውጽኤኦ መግለጺ፡ ኢትዮጵያ ነቶም ብ24 ሰነ 2021 ኣብ ትግራይ ዝተቐትሉ ኣባላቶም ብዝምልከት ናይ ዝገበረቶ ምጽራይ ውጽኢት ዝምልከት ዝርዝር ክትህቦም ከም ዝሓተታ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ናይቶም ኣብ ትግራይ ዝተቐትሉ ሰራሕተኛታት ትካል ዶብ ኣልቦ ሓካይም፡ ስፐይናዊት ጓል 35 ዓመት ማሪያ ሄርናንደዝ፡ ተጋሩ ደቂ 31 ዓመት፡ ዮሃንስ ሓለፎም ረዳን ቴድሮስ ገብረማርያም ገብረሚካኤልን ሬሳ ብ24 ሰነ 2021 እዩ ደተርብዩ ተረኺቡ። ዝጥቀሙላ ዝነበሩ መኪና ከኣ ንጽባሒቱ 25 ሰነ 2021 ካብቲ ሬሳታት ዝወደቐሉ ቦታ 100-400 ሜትሮ ርሒቓ ከም ዝተረኽበት እዘን ፕርሲደት ትካል ዶብ ኣልቦ ሓካይም፡ ኣብ መግለጺኤን ሓቢረን።
እቲ መግለጺ ናይቲ ትካል ድሕሪ 6 ኣዋር ኣቀታትለኦም ንምፍላጥ፡ ኩሉ ዝከኣል ዘበለ ጻዕሪ ንክግበር ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ጸዋዒት ኣቕሪቡ ከም ዝነበረ ጠቒሱ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ብዛዕባዚ ቅትለት ምስ ብዙሓት ናይ ኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ረፐብሊክ መንግስቲ (ኢፈዲ ሪመ) ሚኒስተራትን ናይ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ( ህወሓት) ኣካላትን ተራኺቦም ናይ ዝተገብረ መርመራ ውጽኢት ክወሃቦም ከም ዝሓተቱ እውን ጠቒሶም።
ኒውዮርክ ታይምስ ዝተባህለት ጋዜጣ ብወገና፡ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዘቕረበቶ ውጽኢት መርመራ ናይቲ ቅትለት ተሓታትነት ንኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ከም ዝምልከት ብ17 መጋቢት 2022 ኣመልኪታ። ምስዚ ብዝተጠሓሓዘ እቲ መግለጺ ከም ዝጠቐሶ እቲ ትካል ኣቀታትላ ሰራሕተኛታቱ ንምፍላጥ፡ ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዝተፈጸመን ብድሕሪቲ ተግባር መን ከም ዝነበረን ምሉእ ግንዛበ ንምርካብ ብዘይዕረፍቲ ክሰርሕ ከም ዝጸንሐ ኣመልኪቱ። እተን ፕረሲደንት ናይቲ ትካል ባዕላቶም ብዝገበርዎ ጻዕሪ ዝረኸብዎ ሓበሬታ ከም ዘሎን ነቲ ሓበሬታ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ከም ዘካፈልዎ ጠቒሰን፡ እንተኾነ ዝያዳ ምርግጋጽን ምንጻርን ከም ዘድልዮም ድማ ኣስፊረን።
ፕረሲደንት ፓውላ ኣብቲ ዝገበረዎ ናይ ምጽራይ ጻዕሪ፡ ብምሉእ ዓቕሞም ምእንቲ ብዛዓብቲ ቅትለት ከጻርዩ ንሰራዊት ኢትዮጵያ ኮነ ንሓይልታት ትግራይ ከም ዘሳተፍዎም ሓቢርን። እቲ ዝረኸብዎ ሓባሬታ ነቲ ትካል ኮነ ንቤተሰብ እቶም ግዳያት ንከካፍሉ ከም ዝሓተትዎም እውን ገሊጸን። ምስዚ ኩሉ ግና ስለምንታይ እቲ ቅትለት ከም ዝተፈጸመ ዘዕግብ ሓበሬታ ኣይተረኽበ። ብዛዕባዚ ጉዳይዚ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝካየድ ቀጻሊ መርመራ ስለ ዘሎ፡ ውጽኢት ናይቲ ግዜ ዘይህብ ምጽራይ ክረኽባ ይጽበያ ምህላወን ኣብ መግለጺኤን ኣስፊረን ።
ወርሒ መጋቢት 64 ተጎርባ ዓባይ ሓበንMonday, 14 March 2022 08:17 Written by ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብግቡእ እንተዝስነድ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናይ ገዛእ ርእሳ ሕላገት ኣንቢራ እያ ሓሊፋ። 1961 ምጅማር ብረታዊ ቃልስን 1991 ምርግጋጽ ናጽነት ኤርትራን ከኣ ናይቲ ኣዝዩ ብዙሕ ዝርዝር ዝሓቖፈ ግን ከኣ ዘይተነግረሉ ነዊሕ መስርሕ ብረታዊ ቃልስና፡ ናይ መጀመርታን መወዳእታን ዕድለኛታት ጫፋት እየን። 15 መጋቢት 1964ን ተጐርባን ከኣ ኣብቲ መስርሕ ናይ ገዛእ ርእሰን ተዘክሮ ኣንቢረን ካብ ዝሓልፋ ዕለታትን ቦታታትን እየን። እነሆ ከኣ ንዝሓለፈ 58 ዓመታት ንዝክረን ኣለና።
ሓይልታት መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ሰውራ ኤርትራ ንምብርዓን ብምስትነዓቕ ብሓይሊ ፖሊስ ዓባይ ጥራይ ክከላኸልዎ ዝገበርዎ ፈተነታት ውጽኢት ምስ ሰኣንሉ፡ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለትን ቦታን ፍሉይ ሓይሊ ጦርሰራዊት ካብ ሃይኮታ ኣውፊሮም ምስቲ ልዕልና ዕላማን፣ ትብዓትን ጽንዓትን እንተዘይኮይኑ፡ ኣዝዩ ውሑድ ቁጽርን ድሑር ኣጽዋርን ዝነበሮ ኣሃዱታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ገጢሞም። ዕላመኦም ነቲ ናይ ሰውራ ቁልዒ ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምጥፋእ ነይሩ። እንተኾነ ኩነታት ካብ ትጽቢቶም ወጻኢ ኮይኑ፡ ኣብዚ ናይ መጀመርያ ኣትኪልካ ፊትንፊት ግጥም 80-84 ኣባላት ጦርሰራዊት ተቐቲሎም፡ ብዙሓት ከኣ ተወጊኦም። ሓይልታት መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ እቲ መጀመርያ ዘውፈርዎ ኣስታት 200 ሓይሊ ሰብ፡ ተወሳኺ ረዳኢ ሓይልኳ እንተለኣኹ ካብ ስዕረትን ክሳራን ክድሕኑ ግን ኣይከኣሉን። እቲ ብሓርበኛ መሓመድ ዓሊ ኢድሪስ (ኣቡ ርጃላ) ዝምራሕ ዝነበረ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ እዚ ዝተጠቕሰ ጉድኣት ኣውሪዱን ኣሕፊሩን ነቲ ግጥም ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ከሰጋግሮ እንከሎ፡ ብጥራዩ ዘይኮነስ ሰውራና እውን ክቡር ዋጋ ከፊሉ እዩ። በዚ መሰረት ኣብቲ ውግእ 18 ምዑታት ተጋደልቲ ብጀግንነት ክስዉኡ እንከለዉ 4 ከኣ ተወጊኦም።
ሓይልታት መግዛእቲ ኣደዳ ዘይተጸበይዎ ስዕረትን ክሳራን ኮይኖም ናብቲ ዝመጽዎ ሃይኮታ ምስተመልሱ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ንዘይነበሮም 8 ሲቪል ኤርትራውያን ቀቲሎም። ህዝቢ ንምርዓድን ምስ ሰውራኡ ከይተሓባበር ንምፍርራሕን ከኣ ናይቶም ስዉኣት ተጋደልትን ኣብ ከተማ ዝተቐትሉን ሬሳታት ኣብ ከተማታት ሃይኮታ፡ ኣቑርደት፡ ባረንቱን ከረንን ንነዊሕ ሰዓታት ሰጢሐሞ። ውጽኢቱ ግና ከምቲ ዝተጸበይዎ ራዕዲ ዘይኮነ ሕራነ ኮይኑ። (እዚ ኣሃዛት ክቡር ወልደየሱስ ዓማር ንዝኽሪ ኣቡ ርጃላን ብጾቱን ብ15 ለካቲት 2010 ብእንግሊዘኛ ካብ ዝጸሓፎ ዝተወስደ እዩ)
ውግእ ተጐርባ ከም ኣገዳሲ ታሪኻዊ ተዘክሮ፡ ፍሉይ ጅግንነት ዝተፈጸመሉን ካብቲ ካልእ ውግኣት ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝለዓለ ክሳራታት ዘውረደን ጥራይ ኣይኮነን። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ግጥም ናብ ሓድሽ ናይ ፊትንፊት ቀዋሚ ግጥም ምዕራፍ ዘሰጋገረ ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ምብራቕ ናብ ምዕራብ፡ ካብ ሰሜን ናብ ደቡብ ዝተፈጸመ ጅግንነት ኣፍደገ ዝኸፈተ ስለ ዝኾነ እዩ ዝዝከር። እዚ ውግእ እቲ ወሳኒ ስንቅን ኣጽዋርን ኣብ ሕልና ሰባት ዝሰፈረ፡ ጽንዓት፡ ቅሩብነትን ተወፋይነት ምዃኑ ዘርኣየ እዩ። ቅድሚ 58 ዓመታት እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ መስተንክር ዝሰርሑ ኤርትራውያን ሓርበኛታት ምስ ምንዋሕ ግዜ፡ ሎሚ ዳርጋ ብህይወት የለዉን ኢልካ ምድምዳም ይከኣል። እቲ ዝተበግስሉን ዋጋ ዝኸፈልሉን ፍትሒ ናይ ምርግጋጽ ቃልሲ ግና እቲ ሓደ ካብቲ ሓደ እንዳተቐባበልና ኣብዚ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። እቲ ኣብ ግዜኡ ነዚ ረዚን ሓላፍነት ዝርከብ ትውልዲ ከኣ መምስ መድረኹ ዝመጣጠን ካልእ ተጐርባ ናይ ምስራሕ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ንኻልኢት’ኳ ክዝንግዕ ኣይግብኦን። ነዚ ንምዝኽኻር ኢና ከኣ ንተጐርባ ዓመት መጸት እንዝክራ።
ኣብ ተጐርባ ዓወት ዝተመዝገበሉ ግዜን ኩነታትን ብብዙሕ መልክዑ ካብዚ ሕጂ ዘለናዮ ዝተፈልየ እዩ። ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ፡ ናይቲ ቃልሲ እስትራተጅን ስልትን፡ ናይ መራኸቢ ምዕባለ፡ ናይ ጸላኢ ባህሪ፡ ጠቕላላ ዓለማዊ ኩነታት … ወዘተ ዝተፈልዩ እዮም። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናይ ተመኩሮ ምውርራርስን ምትእስሳርን የብሎምን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ግዜ ዓወት ተጐርባ ኮነ ሎሚ ሕቶ ህዝቢ ቅድሚት ምስራዕ ኣብ ቦታኡ እዩ። ሽዑ ኮነ ሎሚ ወሳኒ ግደ ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ቦታኡ እዩ። ንትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ናይ ምትእስሳር ግድነት’ውን ህያው እዩ። ከምዚ ናትና ዝኣመሰለ ነዊሕን ኣብ ምዕራፍት ዝተኸፋፈለን ቃልሲ ብሓደ ውሱን ትውልዲ ዝውዳእ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እዩ ዝሰጋገር። ናይዚ ምስግጋር ቀንዲ ሞተር ከኣ መንእሰይ እዩ። ስለዚ እዚ ንርከበሉ ዘለና እዋን ከም ወትሩ፡ ዝያዳ ኩሉ ክፍልታት ሕብረተሰብ ንመንእሰይ ትውልዳዊ ሓላፍነት ዘሰክሞ ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ ምዝኽኻሩ ኣገዳሲ እዩ። ሓላፍነት መንእሰይ ኩሉ ግዜ ዕዙዝ ኮይኑ፡ እቲ ሓላፍነት ግና ከከምቲ መድረኹ ከቢድን ቀሊልን ክኸውን ይኽእል። ናይ ሎሚ መንእሰይ ሓላፍነት ካብ ናይ ግዜ ተጐርባ መንእሰይ ሓላፍነት ዝተፈልየ ክኸውን ግድነት እዩ። ብመንጽር’ዚ፡ መንእሰይ ኤርትራ ብዝመረጾ ዘይኮነ፡ ሓራን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ ንምርግጋጽ እዚ ንርከበሉ ዘለና መድረኽ ዝጠልቦ ሓላፍነት እዩ ዝስከም። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ናይ ሎሚ መንእሰይ ነዚ ከቢቡና ዘሎ ኤርትራዊ ኮነ ከባብያዊ ሓላፍነት ተረኪቡ፡ ምስ ትማልን ጽባሕን ኣገናዚቡ፡ ክሳብ ሕጂ ንዝተመዝገበ ታሪኻዊ ጀግንነትን ሐበኝነትን መሰረት ገይሩ፡ ናይ ምቅላስን ምስግጋርን ንማንም ከሰክሞ ዘይክእልን ጽባሕ ካብ ሎሚ ዝሓሸ ከም ዝኸውን ናይ ምኽኣል ከቢድ ሓላፍነት ከም ዘለዎን ኣብ ርእሲ ግንዛበኡ ነዘኻኽሮ።


text:
ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ቃለ ምሓላ ፈፂሞም ናይታ ሃገር ቀዳማይ ምንስቴር ካብዝኾኑ ኣብ ፓርላማ መገልፂ ክህቡ እዚ ንፈለማ እዋን እዩ።ንዝተልዓሉ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ሰፊሕ መብርሂ ሂቦም።
ገሊኦም ንዝፅሕፍዎ ንሕና’ውን ነንብቦ ኢና ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያን ደሳለኝ ነዚ መንግስቲ እዚ ድፍእ እንተቢልናዮ ገለ ነገር ክህበና እዩ ኢሎም ዝምነዩን ዝሓልሙን ከምዘለው ንሕና’ውን ንሰምዕ ኢና ኢሎም።እንተኾነ ግን ኢሎም ‘’ዋላ ሓደ ዝተለወጠ ነገር የለን፡ስግግር የለን፣ኢህወደግ ኣሎ፤ኢህወዴግ ዝመርሖ መንግስቲ ኣሎ።’’
ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ሓደነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ዝኾኑ ኣቶ ኣንዱኣለም ከምኡ’ውን ካልኦት ናይ ፖለቲካ መራሕትን ጋዜጠኛታትን ብሽብርተኝነት ዝተትሓዙ ብዘይኣግባብ ምዃኑ ኣብቲ ፓርላማ ብሕታዊ ተቓዋሚ ኣባል ፓርላማ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ሕቶ ኣቕሪቦም።
ከምዚ ብምባል ‘’ንዓይ ኣንዱ ኣለምን ብፆቱን ኣሸበርቲ ከይኮኑስ ናይ ሃገር ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንምህናፅ ዝደኽሙ ሓርበኛታት ነፃነት እዮም።ታሪኽ ዝዝክሮም ጅግናታት ነፃነት እዮም።’’
ነዚ መልሲ ዝሃቡ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዓመፅ ሓርበኝነት ኣይኮነን እዮም ዝበሉ።ብሰላማዊ መንገዲ ንምቅላስ ዘይመረፁ ተቓወምቲ ብፍላይ ካብ ቀረባ እዋን ንድሓር ናብ ኤርትራ እናኣተው ከምዝርከቡ ኣቶ ሃይለማሪያም ተዛሪቦም።ንሕጋዊ መንገዲ ምኽታል ከምዘዋፅእ እውን ኣተሓሳሲቦም ኣለው።


text:
ቅድመ–ጽሑፍ
ዳርጋ ክልተ ዓመት ይገብር፡ ከም መቐጸልታ ናይ ሓንቲ ኣብቲ እዋን ዝጽሓፍኩዋ ጽሕፍቲ፡ “ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ብዛዕባ ውጥን ከተማታትና ክጽሕፍ ኢየ” ኢለ ተፋንየ ነይረ። ኣጀንዳታትና፡ ጫሌዳታቱን ገራዚኡን ብዙሕ’ንድዩ መቸም፡ መብጽዓይ ከይፈጸምኩ ክልተ ዓመት ኴይኑ። ሕጂ ግን ብዕቱብ፡ ንኣገዳስነትን ስፍሓትን እዚ ኣርእስቲ ርትዒ ይህብ’ዩ ብዝበልክዎ ቅጺ፡ ኣብ ሓጸርቲ (ከባቢ 10 ደቒቕ ዝምንውሐን) ምዕራፋት ከፋፊለ፡ በብእዋኑ ከቕርብ ክፍትን’የ። ትሕዝቶ ናይዘን ምዕራፋት፡ ውጥን ከተማ ንውሑስ ኣጠቓቕማ መሬት፣ ርትዓዊ ምምቕራሕ ኣገልግሎታትን ማሕበራዊ ልምዓትን (urban planning for resilient, sustainable and equitable cities) ብዝብል ጠማሪ ሕላገት ክጥርነፍ ይኽእል።
መእተዊ
ኣብ ሕብረተሰብና፡ ብዛዕባ ውጥን ከተማ ከም ሞያን ዓውዲ ምርምርን ዘሎ ኣፍልጦ ኣዝዩ ድሩት እዩ። ስለዝኾነ፡ ቅድሚ ናብ ሕመረት ናይ’ዘን በብእዋኑ ከቕረበን ዝተመባጻዕኩ ጽሑፋት ምእታወይ፡ ‘ውጥን ከተማ ከም ዓውዲ እንታይ ኢዩ፧’ ዝብል ሕቶ ብኸፊል ብምምላስ ክጅምር።
ዓውዲ ውጥን ከተማ (urban planning)፡ ንውጥንን ኣጠቓቕማን መሬት ከተማን ሓውሲ-ከተማን የጽንዕ፣ ውጥን ኣጠቓቕማ መሬት ይሕንጽጽ፣ ከም ሳዕቤን ኣጠቓቕማ መሬት ንዝኽሰቱ ብድሆታት፡ ረብሓታት ነበርቲ ብዘዛይድ መንገዲ የመሓድሮም። ገለ ካብ ዕማማት እዚ ዓውዲ፤
- ውጥንን ዝርግሐን ትሕተ-ቅርጺ ከተማ፣
- ውጥንን ምሕደራን መሬት ከተማ (ኣየናይ ክፋል መሬት ከተማ ንምንታይ መዓላ ክውዕል ከምዝግባእ ምውሳን)፣
- ንህይወት ነበርቲ ከተማን ሓውሲ ከተማን ዘገድሱ ኣገልግሎታት (ቀረብ መጉዓዝያ፣ ቅርበት ንኮማውን ማሕበራውን ኣገልግሎታት)፣
- ብከላ ኣየርን ንከባብያዊ ጥዕና ዝጸልዉ ንጥፈታትን፣ ወዘተ የጠቓልል።
ውጥን ከተማ ከም ሞያ፡ ብዛዕባ ምድላው ውጥንን፡ እቲ ውዱእ ውጥን ተቐባልነት ንኽህልዎ ክሓልፎ ብዛዕባ ዘለዎ መስርሕን ብማዕረ ኢዩ ዝግደስ። በዚ ከኣ፡ ንቴክኒካውን ፖለቲካውን ጎድንታት ኣዋሲቡ ኣብ ውዱእ ውጥን ይበጽሕ። ዓውዲ ውጥን ከተማ ሰፊሕን ውህደት ብዙሓት ዓውድታትን (multidisciplinary) ኢዩ። ኣብ ውሽጡ ከም ምህንድስናን ስነ-ሕብረተሰብን (ፖለቲካዊ ስነፍልጠት፣ ስነ-ቁጠባ፣ ወዘተ) ዝኣመሰሉ ዓውድታት ከኣ ይሓቁፍ።
በዚ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩዎ፡ ውጥን ከተማ ከም ሞያ መጥመሪ ዘይብሉ ፋሕ ዝበለ ንጥፈታት ክመስል ይኽእል ይኸውን። በዛ እትስዕብ ሓጻር መብርሂት ብኸመይ ኣብ ሓደ ዓውዲ ከም ዝጥርነፍ ክገልጽ ክፍትን’የ።
ኣጠቓቕማ መሬት ከተማ (urban land-use) ክንብል ከለና፡ ነቲ ንዝተፈላለየ መዓላታት ዝሕዛእ መሬት ከተማ፤ ማለት ኣብ ባይታ ዝድኮኑ ከም ኣባይቲ፣ መናፈሲታት፣ ቦታታት ንግድን ስራሕን፣ መንግስታውያን ቤት-ጽሕፈታት፣ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብያተ እምነታት፣ ጽርግያ፣ ወዘተ ዝኣመሰሉ ድኩናት (structures) ኢዩ ዘመልክት። ኣብ ቅርጺ መሬት ሓደ ከተማ፡ እዞም ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ዝህቡ ድኩናት፡ ገሊኦም ብሓንሳብ (ንኣብነት መንበሪ ኣባይቲ፣ ቤት-ትምህርትን ድኳን ኣስቤዛን)፣ ገሊኦም ከኣ ተፈናቲቶም ኢና እንረኽቦም። ንኣብነት፡ ቦታ ዕዮን መንበሪናን ካብ’ቶም ብዙሕ ተፈናቲቶም ዝድኮኑ ኢዮም። እዞም ዝተፈላለዩ ድኩናት፡ ኣብ ባይታ ዘለዎም ምፍንታት ብዘየገድስ፡ እቲ ዝጥርንፍዎ ንጥፈታት ንሓደ ነባሪ ኣገደሲ ኢዩ። ሓደ ነባሪ አዕጋብን ጥዑይን ህይወት ክህልዎ፡ ነዞም ንጥፈታት ከይተጸገመ ክበጽሖም ክኽእል ኣለዎ (accessibility within reasonable distance/time)። ውጥን ከተማ እምበኣር፤ እዞም ኣብ ባይታ ዝድኮኑ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ብኸመይን ኣበይን እንተተደኮኑ ኢዮም ኣብ መነባብሮ ዓይነታዊ ምምሕያሽ ዘምጽኡ፧ ኣየኖት ንጥፈታት ኢዮም ምሰ’የኖት ንጥፈታት ክጻመዱን ብሓንሳብ ክድኮኑን ዘለዎም፧ ከመይ ዝበለ ቅዲ ኣባይትን ከባቢታት መንብርን (residential and neighborhood design) ኢዩ ሕጉስን ጥዑይን መነባብሮ ዝምጥው፧ ንዝተፈናተቱ ንጥፈታት ዘራኽብ ጽፉፍን ምዕሩይን ናይ መጉዓዝያ ኣገልግሎት ኣሎ ዶ፧ ብሓባር፡ እዞም ዝተፈላለዩ ድኩናት ከመይ ዝበለ ውህደት ምስዝህልዎም ኢዮም ጥዕናን ርውየትን ነበርቲ ዘውሕሱን ብከላ ኣየርን ከባብን ዝንክዩን፧ ዝብሉን ነዚኦም ዝኣመሰሉን ኣገደስቲ ዛዕባታታት ይድህስስ።[1][2][3]
ኣብ ዝቕጽላ ጽሑፋት፡ ብዛዕባ’ዘን ዝስዕባ ሓሙሽተ ሰፋሕቲ ኣርእስቲ በብእዋኑ ኣከታቲለ ክጽሕፍ’የ።
- ተራ ውጥን ከተማ ኣብ ሲቪካዊ ንቕሓት
- ውጥን እንዳታት (Neighborhood design)፤ እብ ትሕቲ’ዚ ኣርእስቲ፡ ናይ ከተማ ሓባራዊ ቦታታት (ሓምላይ ትሕተ-ቅርጺ፣ ፓርክታትን ህዝባውያን መናፈሲታትን፣ መጻወቲ ቆልዑ፣ ወዘተ)፣ ኮማዊ ትሕተ-ቅርጺ ክቐርቡ ኢዮም።
- ናይ መጉዓዝያ ትሕተ-ቅርጺ፡ ብፍላይ ውሁድ ውጥን ከተማን መጉዓዝያን (integrated land-use and transport planning)
- ውጥን ኣጠቓቕማ መሬት ከተማ (sustainable land-use planning)፤ ኣብ ሕቑፊ’ዚ ኣርእስቲ ንኣመቓርሓን ኣጠቓቕማን መሬት ከተማ ኣመልኪተ ክጽሕፍ ኢየ። ብተወሳኺ ምስ ምስፋሕ ኣገልግሎታትን ዕቤት ከተማን ተትሓሒዙ ዝመጽእ ጠለባት መሬት ንምፍታሕ ከም መፍትሒ ዝዝውተር ምግባት መሬት (land expropriation) ኣብ ትሕቲ’ዚ ኣርእስቲ ተጠሚሩ ክቐርብ’ዩ።
- ማሕበራዊ ፍትሒ ብመንጽር ውጥን ከተማ (The issue of social justice in urban planning)
ሰናይ ንባብ!
ርእይቶኹም ካብ ምጽሓፍ ኣይትቆጠቡ።
ይቕጽል
@ፍትዊ ወልዳይ
እግረ-ጽሑፍ፡ ዕሙቕ ዝበለ መብርሂ ውጥን ከተማ ኣብዘን መላግቦ ኣለኩም
[1] Huxley, M. & Inch, A. (2020).


text:
መበል 25 ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ይካየድ ኣሎ።መራሕቲ ኣብ ናይታ ኣህጉር ፈተናታት ፀጥታ፣ ብሜድትራኒያን ይሰግሩ ብዛዕባ ዘለው ስደተኛታትን ምምዕባል መሰረት ልምዓትን ትኹረት ክህቡሎም ትፅቢት ይግበር።
ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ምንስቴር ዓለምለኸ ርክባትን ምትሕብባርን ማይት ኒኮና ማሻቦኔ ኣብ ፕሮቶሪያ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ መግለፂ ምጥፋእ ድኽነት ዝለዓለ ኣጀንዳ እዩ ምስበላ ኣስዒበን ’’መናእሰይ ወልዶና ንናይዛ ኣህጉር ብልፅግና ክሰርሑን መሰረታዊ ዝኾነ ቁጠባዊ ስግግር ብምምፃእ ድኽነት ፍፁም ብዝኾነ ኩነት ንምጥፋእን መዕጠቕና ሸጥ ክነብል ኣለና’’ኢለን።
ኣፍሪካ ብቕልጡፍ እያ ትምዕብል ዘላ።ኣብ ዓለም ስሉጥ ቁጠባዊ ዕብየት የምፅኣ ዘለዋ ሃገራት ኣብ ኣፍሪካ ይርከባ።ሕፅረት መንገድታት፣ሓይሊ ኤሌክትሪክን ካልኦት መሰረታዊ ልምዓትን ግን ዕንቅፋታት ዕብየት ይኾኑ ኣለው።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኮሚሽነር መሰረተ ልምዓትን ኢነርጂን ዝኾኑ ኢላሃም ኢብራሂም እዚ ኣጀንዳ እዚ እውን ኣብቲ ጉባኤ ዓብዪ ጠመተ ክወሃቦ እዩ ኢሎም።
ናይ ብሩንዲ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን ኲናት ደቡብ ሱዳንን እውን ክዝተየሉ እዩ።ኣብ ኬንያ፣ናይጀሪያን ሱማሊያን ከም ዝኣመሰላ ሃገራት የጋጥም ዘሎ ቃፃሊ ስግኣት ሽበራ እውን እቶም መራሕቲ ክመኽርሉ እዮም።
ብባሕሪ ሜድትራኒያን ኣቢሎም ንምስጋር ዝፍትኑ ኣሽሓት ኣፍሪካዊያን ስደተኛታት ይህወቶም ዝስእንሉ ዘለው ጉዳይ ስደት እውን ክዝረበሉ ኣጀንዳ ተታሒዙ’ሎ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ለውጥታት ንምግባር ኣብ ዝቐረቡ ሓሳባት ናይታ ኣህጉር መረገፂ እንታይ ክኸውን ኣለዎ ኣብዝብል ሰበስልጣን ክዝትይሉ እዮም።ብፍላይ ድማ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ታራን ደረጃን ውክልና ሃገራት ኣፍሪካ ፍሉይ ኣቓልቦ ክወሃቦ እዩ።
ገለ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ቀረባ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ብሰንኪ ዝተፈፀመ ኣብ ዘርኢ ዝተመስረተ ህውከት ነቲ ጉባኤ ተሓሲመንኦ ንዝብል ካብ ኩለን ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካ ኣብቲ ጉባኤ ከምዝሳተፋ መረጋገፂ ረኺብና ኢና፤መብዛሕቲኦም መራሕቲ ሃገራት እውን ኣብቲ ጉባኤ ክሳተፉ እዮም ምሕሳም የለን ክብላ ሚኒስቴር ማሻባኔ መልሲ ሂበን።
መራሕቲ ሃገራት 14ን 15ን ሰነ 2015 ኣ/ፈ ምስተኣከቡ እቲ ጉባኤ ክዛዘም እዩ።


text:
ንዓሰርተታት ዓመታት ብሕድ ሕድ ኵናት ዝተሃሰየት ሱምሊያ፣ሰሜን ኮሪያን ኣፍጋኒስታትን ዝሓመቐ ደረጃ ግዕዝይናን ተሓታትነትን ኣለወን ብመሰረት እቲ ሪፖርት።ዴንማርክ፣ፊንላንድን ኒው ዚላንድን ግን ዝተሓተ ግዕዝይና ዘለወን ሃገራት ተባሂለን ኣለዋ።
ደቡብ ኣፍሪካዊት ሃገር ቦትስዋና ካብ ኣፍሪካ ግዕዝዩና ብዝተሓተ ደረጃ ዝፍፀመላ ሃገር ተባሂላ’ላ።ማዕረ ሃገራት ስፐይንን ዩናይትድ ስቴትስን ተሰሪዓ’ላ።ወሃቢ ቃል ትካል ፀረ ግዕዝዪና ቦትስዋና እታ ብማዕድን ዝበልፀገት ሃገር ካብ ግዕዝይና ንምንፃህ ኣበርቲዓ ሰሪሓ እያ ይብሉ።
ካብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ዝዓብየት ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ረድኤት ተጠቃሚት ዝኾነት ኢትዮጵያ ካብ ቐረባ ዓመታት ጀሚሩ ናይ ስቪል ማሕበረሰብ ትሕዝቱኣ እናደኸመ ይመፅእ ከምዘሎንኣብ ፀረ ብልሽውና ወፍሪ ኣዐሪያ ከምዝወረደትን ነቐፈቲ ይኸሱ።
ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ጨንፈር እቲ ትካል ኣዶ መንበር ዝኾና ካናዳዊት ዩጌት ሊቤል ኢትዮጵያ ናይ ህዝባ መነባብሮ ንምምሕያሽ ክትፅዕር እንተፀንሐት እውን ካብ ቀረባ ዓመታት ንድሓር ግን ብልሽውና ዘተሓሳስብ ኮይኑ ቐፂሉ’ሎ ይብላ።’’ካብ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ግን ስቪል ማሕበረሰብ ምንቅስቓስ ዝገብርሉ ሃዋህው እናፀበበ ይኸይድ ምህላው ዘሻቕል እዩ።እዚ ጥዕና ዘለው ኣይኮነን።’’
ብልሽውና ኣብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ዴሞክራሲያዊ ትካላት፣ ኢኮኖሚያዊ ሃብትን ኣሉታዊኡ ናይ ሃገራት ምንጪ ሓደጋ ፀጥታ ሓደጋ ዘስዕብ ስለዝኾነ ንግዕዝይና ምውጋእ ናይ ኩሉ ብፅሒት እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
ህዝቢ ኢትዮጵያ ንዘካይዶ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሃቦ ጎነጻዊ ምላሽ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ፈረንሳን ኣመሪካን ዝርከብአን ሓያሎ ሃገራት ዘለወን ሻቕሎት ገሊጸን።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብዚ ህይወት ሰላማውያን ሰባት ዝወስድ ዘሎ ጨካን ኣተሓሕዛ ክቑጠብ ጸዊዑ።
ኣቐድም ኣቢሉ ዝሓለፈ ሰኑይ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ ንኩነታት ኢትዮጵያ ብቐረባ ትከታተሎ ከምዘላ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣ ነዚ ዝኸዶ ዘሎ ሕሱም ኣታሕዛ ደው ከብሎ ጸዊዑ። እቲ ካብ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝወጸ መግለጺ ብተወሳኺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሰል ሰላማዊ ሰልፊ ህዝቢ ከኽብር ይግባእ ኢሉ።
እቲ ብዋንነት መሬት ዝጀመረ ህዝባዊ ናዕቢ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕጂ እዋን፣ ምኽባር መሰል ወድሰብ፣ ምሉእ ሓርነት ዜጋታት፣ ከምኡ’ውን ምልቃቕ ናይ ፖለቲካ እሱራት ዝብሉ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኣልዒሉ ናብ ሓያሎ ከተማታት’ታ ሃገር ልሒሙ ይርከብ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጠለብ ሰልፈኛታት ካብ ምስማዕ ዝያዳ ሰራዊትን ሓይልታት ጸጥታን ብምውፋር ብዝሃቦ ምላሽ ህይወት ዓሰርተታት ሰላማውያን ሰባት ቀዚፉ፣ ሓያሎ’ውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዩ ይርከብ። ቁጽሪ ምዉታት ካብቲ ብማዕከናት ዜና ዝግለጽ ዘሎ ብዝተዓጻጸፈ ዝዛይድ ምዃኑ ተጣበቕቲ መሰላትን ተቓወምቲ ውድባትን ኢትዮጵያ ይገልጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ብሰላማዊ መንገዲ ከዐግሶ ዘይከኣለ ምልዕዓል ህዝቢ ብጎነጽ ክዶቕሶ ምፍታኑ፣ ኣብ ህይወት ሰብ ከቢድ ዕንወት ከውርድ ክኢሉ፣ ክብል ጨንፈር ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይገልጽ።


text:
ዋና ፀሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተሬስ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሎ ህልው ኩነታት ከምዘተሓሳሰቦም እቲ ትካል ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ሓቢሩ እዩ ። ኩነታት ናብ ዝነበርዎ ክምለሱን ነጻ ዝኾነ ምንቅስቃስ ሰብኣዊ ሓገዛት ክመዓራረ ኣተሓሳሲቦም ። እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ንልዕሊ ወርሒ ዘሎ ግጭት ዝተገብሩ ፈተነታት ዘይምስላጦም ህዝቢ ንዝበኣሰ ምግልታዓትን ፀበባን ምቕልዑ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘተሓሳሰቦ ወሃቢ ቃል’ቲ ትካል ስቴፋን ዱጃሪክ ኣብቲ መግለፂ ሓቢሮም።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብቅልጡፍ ልዕልና ሕጊ ናብ ዝነበሮ ክምለስ:ሰብኣዊ መሰላት ሙሉእ ብሙሉእ ክኽበሩ ፣ ማሕበራዊ ርክባት ክዓስልን ኩለመዳይ ዕርቂ ክመፅእ ክስራሕ ከምዝግባእ ከምኡ'ውን ህዝቢ ኣገልግሎት ዝረኽበሎም ትካላት ከምሓዱሽ ተጣይሾም ነፃ ዝኾነ ምንቅስቃሳት ንወሃብቲ ሓገዝ ዘፍቅድ ኣሰራርሓ ክፍቀድ ግድን ከምዝኾነ እዩ ዘብርህ ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ብናይ ርእሱ ተበግሶ ይገብሮም ንዘሎ ፃዕርታት ሙሉእ ብሙሉእ ከምዝድግፎን ከምኡ'ውን በዚ ግጭት ንዝተመዛበሉን ኣብ ኣፅጋሚ ኩነታት ዝርከብ ህዝቢ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምሃብ ሙሉእ ብሙሉእ ድሉው ምዃኑ ገሊፁ።
ዋና ፀሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ብስልኪ ከምዝተዘራረቡን መልእኽቶም ከምዘመሓላለፉን ዝሓበረ እቲ መግለፂ ብተመሳሳሊ ምስ ኣመሓደርቲ ክልልን ኣብቲ ባይታ ዝርከቡ ወኪላት ሕቡራት ሃገራት መልዕኽቶም በብእዋኑ ከመሓላለፉ ምጽንሑ ሓቢሩ ።


text:
ተጠባባቂ ምንስትር ድህንነት ሶማልያ፣ድሕሪ‘ቲ ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዘጓነፈ ብመኪና ዝተፈፀመ ርእሰ-ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ጓሂኦም ገሊፆም።
እቲ ናይ ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዝተፈፀመ ርእሰ-ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ንገለ ኣባላት ፓርላማ ሶማልያ ሓዊስካ ንብርክት ዝበሉ ኣቁሲሉ‘ሎ።ኣል-ሸባብ ባዕለይ‘የ ፈፃሚኡ ኢሉ ሓላፍነት ተሰኪሙ‘ሎ።
ተጠባባቂ ምንስትር ድሕንነት ሶማልያ ዓብዲሓኪም ኢገህ፣እቲ መጥቃዕቲ ነቲ ኣብ‘ዚ እዋን ኣብ ሞቃዲሾ ይትግበር ዘሎ ስሉጥ ስራሕቲ ፀጥታ ኣየተዓናቅፎን ኢሎም።
“መጀመርያ፣ብጠንቂ‘ቶም ፈራሓት ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዝፈፀምዎ መጥቃዕቲ ህይወቶም ንዝሳኣኑ ሰባት ዘለና ሓዘን እናገለፅና ንቤተ-ሰቦም ፅንዓት ይሃብኩም ክብል ይደሊ።ከምኡውን ኣብ‘ቲ መጥቃዕቲ ዝቆሰሉ ቀልጢፎም ናብ ንቡር ህይወቶም ንክምለሱ ይምነ” ይብሉ እቶም ሓላፊ።
ኣብ ሶማልያ ኣልቦ-ፅቡቅ ምሕደራ፣ንሙሉእ ሃገር ንዘበናት መንግስቲ ኣልቦ ገይሩዋ‘ዩ ፀኒሑ።ሚስተር ኢገህ ግና፣ሶማልያውያን ብሕልፊ ኣብ ሞቃዲሾ ዝርከቡ ዜጋታታ፣ሳላ ተነፃፃሪ ህድኣት ንናብረኦም ምህናፅ ጀሚሮም ኣለው ይብሉ።
ንሶም ወሲኾም “መንግስትና ንሞቃዲሾ ድሕሪ ሓራ ምውፅኡ፣ሰባት ናብ ገዝኦም ይምለሱ‘ለው።ንዝዓነው ኣብያተ-ንግዲን መንበሪን ይሃንፁ‘ለው።ከምዚ ናይ ትማሊ ዝዓይነቱ መጥቃዕቲ ቦምብ ምስ ትሪኢ ግና ስምዒትካ ይጉዳእ’ዩ” ኢሎም።
ሚስተር ኢገህ ወሲኾም፣ሓይልታት ሶማልያን ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃን ናብ ሞቃዲሾ ሰላም ንክምለስ ዝገበርዎ ኣበርክቶ ዝናኣድ‘ዩ ኢሎም።
ጎደናታት ሞቃዲሾ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ድሕነቶም ዘየሰክፍ እናኾነ ይመፅእ‘ሎ ዝበሉ እቶም መንግስታዊ ባዓል ስልጣን፣መንግስቲ ሶማልያ ሰላም ንክወርድ ንኣል-ሸባብ መፀዋዕታ ኣቅሪቡ‘ዩ፣ግን ካብ‘ቲ እስላማዊ ጉጅለ ኣዎንታዊ መልሲ ኣይረኸበን ዘሎ ኢሎም።እንተኾነ፣ንሶማልያ ናብ‘ቲ ዝነበረትሉ ናይ ሰላም ጊዜ ንምምላስ ድልየቱ ምስ ዝኾነ ዝኾነ ሓይሊ ንምዝርራብ መንግስቲ ኩሉ-ሻዕ ቅሩብ‘ዩ ይብሉ።
ናይ ሞቃዲሾ መጥቃዕቲ ንስራሕ ፀጥታ'ታ ከተማ ኣየተዓናቅፎን ኢሎም ሓላፊ ፀጥታ ሶማልያ
- ጀምስ ባቲይ
ኣል-ሸባብ ሓላፍነት ወሲዱ ኣሎ
ተጠባባቂ ምንስትር ድህንነት ሶማልያ፣ድሕሪ‘ቲ ትማሊ ኣብ ሞቃዲሾ ዘጓነፈ ብመኪና ዝተፈፀመ ርእሰ-ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ጓሂኦም ገሊፆም።


text:
ህጹጽ ጻውዒት ንኹሎም አብ ስደት ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ
እቲ መስዋእትን ስንክልናን ብሉጻት ደቂ ሃገር ዝሓተተ ናጽነት ንህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝተጸበዮ ሰላምን ራህዋን አየጨበጦን ፡ ብኣንጻሩ እኳደኣ ኣብ እዋን ባዕዳውያን ገዛእቲ ከማን ርእዩዎ ዘይፈልጥ ዘስካሕክሕ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ተፈድዩ ይርከብ። አብዚ ዝሓለፈ 25 ዓመት ኣብ ትሕቲ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ፤ ሓዘንና ፡ ሞትና ፡ ስቓይና ፡ ማእሰርትና ፡ ስደትና ፡ መከራና ሳዕሪሩ ፤ ኩሉ ነገር ካብ ዝኸፍኤ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ኣሎ ፤ እነሆ ክብርና ተቐንጢጡ ፡ መሰልና ተጋሂሱ ፡ንብዓት አደ ንውላዳ ኮይኑ ዘመኑ። ቁጠባዊ ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊን ሰብኣዊን መሰልና ኣብ ትሕቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ጅሆ ተታሒዙ። ሕድሪ ስዉኣት ተጠሊሙ : ወርቃዊ ዕድል መንእሰያትና ባኺኑ ፡ ገጠራት ኤርትራ ባዲሙ ፡ ወላዲት ወላድ መኻን ኮይና ፡ ቤተሰባት ጸኒተን:: ጭካነ ስርዓት ህግደፍ ቃልዕ ወጺኡ እነሆ ቅንጸላ መንእሰያትና ካብ በረኻ ናብ ከተማ ኣስመራ ኣትዩ ደም ንጹሃት መንእሰያት ኣብ ቅድሚ አዴታቶም ኣብ ጎደና ኣስመራ ክፈስስ ተራእዩ። መከራን ስቓይን ህዝብና ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለም ሳሕቲ ዝኽሰቱ ተርእዮታት ኮይኑ ‘ሎ።
ነዚ ኩሉ ኢሰብኣዊ ፍጻሜ ኣብ ኣስመራ – ሳህራ – ማእከላይ ባሕሪ እንዳሰማዕና ስቕ ክንብል ሕልናና ኣየፍቅደልናን፣ ታሪኽ ‘ውን ክሓተና’ዩ። “ኣነ እንተዘይተበጊሰ መን’ዩ ክብገስ? ጉዳይ ሃገረይ ኣነ እንተዘይጌረዮ መንዩ ዝገብሮ? ሎሚ እንተዘይጌረዮ እሞ ማዓስ ክዓሞ?” ኢልና ነብስና ንሕተት ከምቀደምና።
እዋናዊ ተመክሮና ኣይ ፍሽለት ጥራይ ኣይኮነን። በቲ ሓደ ወገን፣ መስርሕን ውጽኢትን መርመራ ናይታ ገበናት ኢሰብኣዊ ስርዓት ህግደፍ ንምጽራይ ትሰርሕን ትቕጽልን ዘላ መርማሪት ኮምሽን ብምድጋፍ ኣብ ኣፍደገ ቤት/ጽ ሕቡራት ሃገራት አብ ጀኔቭን ኒውዮርክን ካልኦት ከባቢታትን፣ ደላይ ፍትሒ ዝገደፈ ገዲፉ ኣሽሓት ማይላት ተጓዒዙ ብኣሻሓት ብምስላፍ ኣብ ክንዲ እቲ ውጹዕ ህዝቡ፣ ብዓውታ “ምልኪ ይፍረስ ፍትሒ ይንገስ” ክብል ነጎድጓዳዊ ድምጹ ከስምዕ ምስረኤኻን ምስ ሰማዕካን “ኣንታ እዚ ህዝቢ ዘበግሶን ዝውድቦን እዩ ስኢኑ እምበር ታሪኽ ናይ ምስራሕ ኣመሉ ‘ባ ኣይመተን” ዘየብል ኣይኮነን።
ዝኸበርኩም ሰብ ሕልና ደለይቲ ፍትሒ፡ ካብዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ወድዓዊ ክውንነት ብምብጋስ ፡ ንሕና ቃንዛ ህዝብና ዝተሰማዓና ቁስሊ እዛ ሃገር ዘቐንዘወና ካብ ዝተፈላለየ ድሕረባይታ ዝመጻናን ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላተ-ዓለም እንነብርን ብውልቂ ይኹን ብእኩብ ደገፍቲ ናይ’ቲ – ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኣመተ ናይ ሓፋሽ ምንቅስቓስ (grass-root movement) ዝኾና ተቓለስቲ ኢና። “ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ “ ወይ “ Global Initiative To Empower Eritrean Grassroots’ Movement (GIEEGM)” ተባሂሉ ዘሎ ግዝያዊ ናይ ስራሕ ስምና ከምዘነጽሮ ፡ ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቃስ (grass-root movement) ምስ ኩለን ፖለቲካውያንን ዘይፖለቲካውያንን ማሕበራት ብሓባር ብምስራሕን ንኹሎም ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ብምስታፍን፣ ምልኪ ብምልጋስ ዲሞክራስያዊ ምስግጋር ከረጋግጽ ዝኽእል – ዝሰለጠን ኣሳታፍን ቀጻልነት ዘለዎን መንገዲ እዩ ዝብል እምነት ኣሎና።
ኣብ ዝሓለፈ ሒደት አዋርሕ ሰሙናዊ ብመራኸቢ ቴክኖሎጂ ተጠቒምና ክንላዘብን ክንመኻኸርን ድሕሪ ምጽናሕ ከም ኣሳለጥቲ ኴይንና ኣብ ቀረባ እዋን ንኹሎም አብ ስደት ዘለዉ ኤርትራውያን “ካብ ታሕቲ ንላዕሊ” ዝመሰረቱ ብናይ ሓፋሽ ህዝቢ ተሳትፎ ፡ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንኽመርጽ ዝጽውዕ ሰነድ ንምቕራብ ከኣ ‘ዩናይ ቀረባ ምደብና ። ስለዚ “ካብ ህዝቢ ንህዝቢ” ክኸውን መታን ነዚ እነዳልዎ ዘሎና ሰነድ ሓፋሽ ህዝቢ ክሳተፎ ስለዘለዎ ኩልኹም ደለይቲ ፍትሒ ነቲ አብ ቀረባ እዋን እንልእከልኩም ሰነድ አንቢብኩም ክታምኩም ከተንብሩሉ ብትሕትና ንጽውዕ።
እቶም ብዝተፈላለየ ርዱእ ምኽንያት ክታምኩም ከተንብሩ ዘይትኸሉ ከኣ ጠለብኩም ተረዲእና አስማትኩም ዓቂብና ኩሉ እትገብሩልና ደገፋት ብስቱር ክንሕዞ ምዃንና ቃል ንኣትወልኩም። እቲ ብህዝቢ ዝቐውም ዓለምለኻዊ መሪሕነት ምስ ፖለቲካውያን ውድባትን ካልኦት ጥርናፈታትን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ባይታ ምፍጣርን ውድቀትን ስዕረትን ናይቲ ንህዝብና ዘሳቒ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ምቅልጣፍን ደኣ እምበር፣ ንውድባት ወይ ካለኦት ጉጅለታት ናይ ምትካእ ዕላማ የብሉን። ተበግሶና ፖለቲካዊ ውድብ ኣይኮነን፣ ኣብ መጻኢ ስልጣን ናይ ምሓዝ ሕልሚ’ውን የብልናን። ዕላማና ካብ ምስላጥን ምቛምን ሕጋዊ ቅቡልነትን መዝነትን ዘለዎ ኣህጉራዊ መሪሕነት ኤርትራ ዝሓልፍ ኣይኮነን።
እቶም ክታምኩም ብምንባር ይኹን ብኻልእ ሸነኽ ክትተሓባበሩ ፍቓደኛታት ዝኾንኩም እቲ ክንዝርግሖ ንቀራረበሉ ዘሎና ሰነድ ቅድሚ ምፍናውና ከተንብቡዎን ናይ ምምሕያሽ ርእይቶኹም ንኽትህቡና ክንልእኸልኩም መታን በዚ ዝስዕብ ኢመይል ክትረኽቡና ብትሕትና ንጽውዕ። ዝኾነ ሕቶ እንተሃልዩኩም ወይ መብርሂ እንድሕር ኣድዩኩም’ውን በዚ ዝስዕብ ኢመይል ክትውከሱና ብትሕትና ንሓትት።
ዝርዝር ኣስማት ኣባላት ሓይሊ ዕማም
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ!!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10284


text:
Course Features
Lectures : 23
Language: Tigrinya
Duration : 3+ hours
Students : 19
Course Curriculum
Section 1:መእተዊ
1.2 - ዩትዩብ ቻነል ክትውንን ክትፈልጦም ዘለካ ነገራት...
Section 2:ዘድልዩኻ ነገራት
2.4 - ናይ ቅድሚት ስእሊ ወይ Thumbnail ብኸመይ ትሰርሕ፧ 👏🏼...
Section 3:YPP ፕሮግራም
3.1 - ብኸመይ ናብ ሞነታይዜሽን ኣፕላይ ትገብር፧
Section 4:ኣድሰንስ
4.1 - ኣድሰንስ ኣካውንት ብኸመይ ትኸፍቶ፧ 🍀
Section 5:ዕብየት ኣታዊታት ?...
5.2 - ኣብ ዩትዩብ ሞነታይዜሽን ዘጋጥም ጸገማት 🤖...
Section 6:Ad-Friendly ቪድዮ
6.1 - ምስ ኣድቨርታይዘር ዝሳነ ትሕዝቶ ምቕራብ 🎰...
Section 7:ኣመዓባብላ ቻነል
7.1 - ዩትዩብ ኣልጎሪዝም ኣብ ዕበይት ቻነልካ 🤖
7.2 - ብኸመይ ዝበለጸ ናይ ዩትዩብ ደስክሪፕሽን ንጽሕፍ ...
7.3 - CTR እንታይ'ዩ ብኸመይ'ዩ'ኸ ንቻነልካ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኸውን፧...
Section 8:ምድሓን ምዕጻው ቻነል...
Section 9:ሕግታት ዩትዩብ
9.1 - ውዕል ስምምዕ ሞነታይዜሽን ኣብ ዩትዩብ ⚠...
9.3 - Content-ID claim ኣብ ዩትዩብ ዘስዕቦ ጸገም ❓
9.4 - ዩትዩብ Community Guideline ብኸመይ ይሰርሕ፧
Course Overview
ካብ ዜሮ ክሳብ ሄሮ ዘጠቓለለት ኮርስ ናይ ዩትዩብ 🗃
ብዕምቆት ኣገላልጻን፡ ብሉጽነት ትሕዝቶኣን ካብ መጀመርያ ክሳብ መፈጸምታ ብዛዕባ ዩትዩብ ዝሓዘለት ኮርስ'ያ። 📬
ኣብ ሓጸርቲ ቪድዮታት ብዙሕ ንዕብየት ቻነልካ ዝሕግዝ ምስጢራት ሓዚላ ኣላ 📜
ብዝሓጸረ እዋን ዓባይን ኣገዳሲትን ቻነል ንኽትውንን ምሉእ ኣፍልጦ ክትቀስመላ ትኽእል ኮርስ'ያ፡ 📒
ጀማሪ ኩን ነበር ናይ ዩትዩብ ክሬተር እዛ ኮርስ እዚኣ ብዙሕ ክትሕግዘካ'ያ። 🔦
ነፍሲ-ወከፍ ክፋል ቪድዮ ንፍሉይን ብዕምቆትን ዝቐርበላ ኮርስ'ያ። 🔬
እዛ ኮርስ ምስ ወሰድካያ ኣብ ኣሰራርሓ ዩትዩብ ጽቡቕ ርድኢት ክህልወካ'ዩ፡ ከሙኡ'ውን ሕቶ እንተሃሊካ'ውን ክሕግዘካ'የ። 🔍
ሓድሽ ኣብ ዝወረደሉ ግዜ ናባኻ ይመጸካ። 📡
ንኣብ ኣፍሪቃ ዘለኹም እዛ ኮርስ ንዓኹም
- ✅ ብነጻ'ያ፡
- ✅ ኣብ ዝደለኹሞ ሓገዝ
- ✅ ፍቓድ ንምርካብ ርኸቡኒ
Rating and Reviews
ጠቒማትኒ ኢያ ነዓይ ቀጽሎ
ሓድሽ ኮርስ ካልእ እውን ክንጽበ ኢና።
Our Top Courses