text:
ወ/ሮ ጸጋ መድህን ትብሃል።ወ/ሮ ጸጋ ስዩም መድህን ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣብ ቴክኖሎጂን ምህዞን ኣብ ዝነጥፍ IBM ኣብ ዝተባህለ ኩባኒያ ኣብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝሰርሐት፣ኣብዚ ሕጂ እዋን ናይ ገዛእ ርእሳ ኣብ ምምዕባል ደቂ ኣንስትዮ ዝነጥፍ ፒረል ሊደርሺፕ ኢንስትዩት (Pearl Leadership Institute ) ኣብ ዝተባህለ ንመኽሰብ ዘይሰርሕ ትካል ትሰርሕ ኣላ።እዚ ትካል ብዓውድታት ሳይንስን ቴክኖሎጂን ንደቂ ኣንስትዮ ስልጠና ይህብ።
ብተወሳኺ ወ/ሮ ጸጋ ናይ እትነብረሉ ክፍለ ግዝኣት ኖርዝ ካሮሊና ናይ ሕቡራት ሃገራት ቻርተር ደቂ ኣንስትዮ ኣደ መንበር’ያ። በዚ ሓላፊነታ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት ተረኺባ ደቂ ኣንስትዮ ብዓውድታት ሳይንስ፡ቴክኖሎጂን ኣርትን ዘለወን ተሳተፎ ንምሕያል ዝጠመተ መደረ አስሚዓ ኔራ።
ብዛዕባ ናይ ህይወትን ናይ ሞያ ተመክሮኣን ብዝምልከት ዝተኻየደ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
ዕለት 08/06/16
ኣገዳሲ መግለጺ
ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ካብ ዕለት ናብ ዕለት ናብ ዝኸፍአ ይኸይድ ኣሎ። ናይዚ ኩሉ ጠንቂ ከኣ ብሓደ ሰብ ዝቖመ ስርዓት ዝወለዶ ኢዩ። እዚ ስርዓት’ዚ ዘገድሶ ነታ ሒዝዋ ዘሎ ስልጣን ካብ ኢዱ ከይትሞሉቕ እንተዘይኮይኑ ቅንጣብ ሓልዮት ህዝቢ የብሉን። ህዝቢ ኣብ ማሕበራዊ ሂወቱ ዓቢ ሽግር ካብ ዝረክብ መዋእል ኮይኑዎ ኣሎ። ደቁ ኣደዳ ስደትን ኣብ ሳህራን ማእከላይ ባሕርን ብጃምላ ምህላቕ ልሙድ ኮይኑ። ናይ ወጻኢ ምስለነታቱ ዝተዋህቦም ዕማም 2% ምእካብን ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ ኣብ ህዝቢ ምዝርጋሕን እንተዘይኮይኑ ካብዛ ዶብ’ዚኣ ክሰግሩ ሓላፍነት የብሎምን። በዚ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ ኣሰቃቒ ህልቀት ወዲ ሰብ ዓለም ብምልኡ እናእወየ፡ እንኳን ዜጋታትካ ንዝኾነ ፍጡር ኣሰቃቒ ሓደጋ ከጋጥም ሕልንኡ ዘይትንከፍ ሰብ የሎን። ኢምባሲታት ህግደፍ ግን ሓዓይኖምን እዝኖምን ደፊኖም ኣብ ኤርትራዊ ዜጋ ወላ ሓደ ከም ዘየጋጠመ ብስም ህዝቢ ኤርትራ ትኣምር ቁጠባዊ ዝላ ይስራሕ ከምዘሎ፡ ሰረት ምዕሩይ ማሕበራውን ቁጠባውን ዝርጋሐ ይንጸፍ ከምዘሎ ክመጻደቑ ክትዕዘብ ዘስደምም ኢዩ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ኢሳያስን ናይ ቀረባ ኣማኸርቱን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝፍጽምዎ ዘሎው ሰብኣዊ ግህሰት ብዓለም ደረጃ ኣዛራቢ ኮይኑ ስለዘሎን፡ ብፍላይ ከኣ ትካል ሰብኣዊ መሰል ሕብራት መንግስታት ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ግህሰታት ዘኣከበቶ መርትዖታታ እውጅ ክትገር ኣብ ዝተቃረበሉ እዋን ምስ 8 ሃገራት ኣፍሪቃ ብዛዕባ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንምግታእ ኣብ ሸርም-ሸኽ ኣኼባ ኣካይዶም። ዕላማ መራሕቲ ኤርትራ ሓድሽ ተበግሶ ንወስድ ኣሎና ኢልካ ንዓለም ምድንጋርን ካብ ገበናዊ ተሓታትነት ንምህዳምን ተባሂሉ ዝተሰርሐ ድራማ ኢዩ። ኮር ደገምጠል ኢዩ ነገሩ። ጠንቂ ዘይሕጋዊ ስደት እኮ ንሰባት ብዘይ ፍትሒ ንዓመታት ኣብ ክንተይነርን ጎዳጉድን ክበልዩ፡ ቤተ ሰቦም ኮነ ሕጋዊ ጠበቃ ክርእዮም ዘየፍቅድ፡ መንእሰያት ኣይትምህርቲ ኣይሓዳር ንባርነት ፈሪድካስ ሕጂ ጻድቕን ሓላይን ክትመሰል በየናይ መለክዒ። ኢሳያስን ላዕለዎት ሚኒስተራቱን ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ገበን ከም ዝፈጸሙ ኢንኳየሪ ኮሚሽን ፍርዱ ሂቡ ኣሎ። የማነ ማንኪ ጀነቭ እንተመጸ ነቲ ኩነታት ዝቕይሮ ኣይኮነን።
ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃገራት (UNHCR) ከም ዝሕብሮ ካብ 25/5/16 ክሳብ 29/5/16 ዘሎ 4 መዓልታት ካብ 880 ክሳብ 1000 ዝኸውን ሂወት ሰብ ኣብ መዲተራንያ ጥሒሉ። ብፍላይ ኣብ 26/05/16 ዘጋጠመ ህልቀት ጋዘጠኛ SKYTG24 ብሂወት ዝደሓኑ 2 ሰብ ሓቲቱ ብትግሪኛ ዝዛረብዎ ዝነበሩ ኣብታ ጃልባ ኤርትራውያ፡ ሶማላውያን ናጀራውያንን ከም ዝነበሩን ዝበዝሑ ከም ዝጠሓሉን ሓቢሮም። ሕጻውንቲ ካብ 2 ዓመት ክሳብ 10 ዓመት ዝዕድሜኦም ክሳብ 36 ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣብኣ ከም ዝነበሩን ኩሉም ድማ ከም ዝጠሓሉን ወሲኾም ተዛሪቦም። ብ2/6/16 ከኣ ኣብ ገምገም ባሕሪ ሊብያ (ዙዋራ) ባሕሪ ገፊዑ ዘምጽኦም ቅድም 117 ሬሳታት ጸኒሖም ከኣ 150 ሬሳታት ተረኺቦም። በቲ ዕለት’ቲ ከኣ ኣብ ደሴት ክረታ (ግሪኽ) ካብ 700 ሰብ ክሳብ 250-340 ሰባት ጥራይ ከድሕኑ እንከሎው ብዘይካ 4 ሬሳ ዝተረፉ ካልኦት ኩሎም ጥሒሎም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ናይዚ ኩሉ ዕንወት ቀንዲ ተሓታቲ ስርዓ ት ህግደፍ እኳ ይኹን እምበር ነዚ ኩነታት ተጠቒሞም ብዘይሕጋዊ ሰባት ዘሰጋግሩ እውን ካብቲ ስርዓት ተፈልዮም ዝርኣዩ ኣይኮኑን። ኤርትራዊ ንኤርትራዊ ብናይ ገንዘብ ስስዐ ዝድልልን ዝሸይጥን ኣብ ምሉእ ዓለም ተዘርጊሖም ምህላዎም ኢዩ። ዝገርም ድማ ንሓደ ሓድሽ ሓበረታ ወይ መገዲ ዝሓትት እሞ ናይ 5 ደቂቕ ብእግሪ ዝወስድ 50€ ክትበልዖ፡ ካብ በተሰቡ ዝልኣኸሉ ገንዘብ ኣውጽእካ ክትህቦ 20% ምሕታት። ሕልና ዘይብሉ ተግባራት ብጣዕሚ ዘስደምም።
ህሉው ዝርጋሐ ደላሎ እንታይ ይመስል፡-
ብመሰረቱ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ኢዩ ዝጅምር። ቀጺሉ ዝዓበየ መዋፈሪ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኢዩ። ካብ ቻድ ንሊብያ ዝሸጡን ዘመላልሱን ኣሎው። ብካልእ ከኣ ብስናይ ንግብጽን ኢስራኤልን ዘሳግሩ። ዝዓበዩ ጎብለላት (BOSS) ኣብ ሊብያ ትረክብ። ኣብ ኣቡዳቢ እውን ምስቲ ናይ ሊብያ ዝተኣሳሰር ካልእ ሰኪዐት ኣሎ። ድሕሪ ክንደይ መከራ ሊብያ ዝበጽሐት ትንፋስ ከኣ ኩሉ ግፍዕታት ተጻዊራ ናይ መጨረሻ ዕድላ ኣብ ባሕሪ ቀለብ ዓሳ ትኸውን ወይ ድማ ብድሓን ኤውሮጳ ትሰግር። ነቶም ኣብ ዘይሕጋዊ ስራሕ ሰባት ዘመላልሱን ዝሸጡን ይተሓዙን ክትትል ይግበረሎም ስለዘሎ ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ክተሓጋገዝ ምዃኑ የፍልጥ። ብዕለት 07/06/16 ዜና ናይ ጥልያን ከምዝሓበሮ ኣብ ከምዚ ዝነጥፍ ሓደ ኤርትራዊ ካብ ሱዳን ሒዞም ንሮማ ከም ዘምጽእዎ ይሕብሩ።
እቲ መርበብ ከምዚ ኮይኑ ነዚኦም ዝምግቡ ኣብ ምዕቡል ሃገራት ዘሎው ረቀቕቲ ተቀበልትን መሳገርቲ ገንዘብን ግን ብዙሓት ኢዮም። እሞ’ዚኣቶም ግዝያዊ ጥቕሞም ጥራይ ሰለ ዘገድሶም ዘይሕጋዊ ስራሕ እናካየዱ ሰብ ኣብ ባሕሪ እናሃለቀ ሱቕ ኢልካ ክርአ ይከኣል’ዶ? ብሞራላዊ ሕልና ቅቡል ኣይኮነን።
ካብ ሕጂ ንድሓር ይኣክል!! ኩሉ ንፍትሒን ንለውጥን ዝቃለስ ክገብሮ ዘለዎ ኣብ ከከባቢኡ ዝርከቡ፡-
1. ንናይ ደለልትን ዘይሕጋዊ ኣሳገርትን ወኪላት ኮይኖም ዘይሕጋዊ ምቅባልን ምትሕልላፍን ገንዘብ ዘካይዱ ብሕጋዊ መገዲ ናብ ቀይዲ ምእታው
2. ደለልቲ ሰባት ምግላጽን ናብ ሕጊ ምቅራብን
3. ኣብ ናይ ስደተኛታት ተርጎምቲ ዘሎው ንሓደስቲ ኣብ ናይ ተቓወምቲ ከይከዱን ናይ ጣዕሳ ወረቀት መሊኦም ምስ መንግስቶምን ሃገረምን ክጽግዑ ከም ዘለዎም ዝሰብኩ ካብቶም ካልኦት ፈሊኻ ስለ ዘይራኣዩ ምግላጾም
በዚ መሰረት ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ንኹሉ ተቓላሳይ ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ደላሎ ብሕጊ ክተሓሓዞም ጸዋዒታ ተቕርብ።
ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘለዋ ተቃወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ምስ ካድረታቶም ተመሻጢሮም ካብ ኤርትራ ሰባት ዘሳግሩ ስለዘሎው ነዚ ደው ከብልዎን፡ ነቶም ደላሎ ድማ ኣብ ቀይዲ ክእትውዎም ነማሕጽን።
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ህዝብና ብተደጋጋሚ ኣብ ሳህራን ባሕርን ክሃልቕ ሱቕ ኢሉ ክርኢ ስለ ዘይክእል ደጊም ይኣክል!! ኢሉ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዘለዋ 3 ነጥብታት ምስ ዝምልከቶም ናይ ጸጥታን ሕግን ትካላት ብምትሕብባር ብዕቱብ ክሰርሓሉ ምዃኑ ንህዝብና ነፍልጥ። ምስ ካልኦት ከተማታት ኤውሮጳ’ውን ክንተሓጋገዝ ቁሩባት ኢና።
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብቶም ብኣፍረይቲ ንህቢ ብዙሕ ኣቃልቦ ዘይውሃቦም ፍርያት ንህቢ ዝኾኑ ከም መርገኛን ደቦኾናይን ምስ መዓር ብምሕዋስ ኣብ ጥዕና ደቂ ሰባት ዘለዎም ረብሕን ኣብ ምልላይን ተወሳኺ ኣታዊታትን ዘተኮረ ስልጠና ይወሃብ ከምዘሎ ላዕለዋይ ክኢላ ንህቢ ዞባ ማእከል ኣቶ ፍስሃየ ተስፋጽዮን ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ።
እቲ ብክኢላታት መፍረ ንህቢን ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ትርከቦም 5 ኣብነታውያን ሓረስቶት መፍረ ንህቢን ዞባ ማእከል ዝውሃብ ዘሎ ግብራዊ ስልጠና መርገኛን ደበኾናይን ምስ መዓርን ካልኦት ባህርያዊ ኣትክልትን ቀመማትን ተሓዊሱ ኣብ ምፍዋስ ሕማማት ላዕለዋይ ስርዓተ-ምስትንፋስ ከም ሰዓል፡ኣዝማ፡ሓናትን ካልኦት ሕማማት ቆርበትን ስርዓተ መፍረን ዓቢ ኣገዳስነት ከምዘለዎን ዝጠቐሰ ኣብነታዊ ሓረስታይ መፍረ ንህቢ ኣቶ ሃብተኣብ ገሃድ፡ እቲ ስልጠና ኣፍልጦ ኣፍረይቲ ንህቢ ኣብ ምዕባይን ተገዳስነቶም ኣብ ምልዓልን ዓቢ ድርኺት ፈጢሩ ከምዘሎን ኣብሪሁ።


text:
ስጉምቲ ኣሜሪካን መሻርክታን ዘይሕጋዊን ተቀባልነት ዘይብሉን’ዩ-ላቭሮቭ
መቐለ ሚያዝያ 07/2010(ድወት) ኣሜሪካን መሻርክታን ኣብ ሶርያ ዘካየድዎ መጥቃዕቲ ተቐባልነት ዘይብሉ ዘይሕጋዊ እዩ ኢሎም ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ፡፡
ላቭሮቭ ድሕሪ ሃገራት ኣሜሪካ ፈረንሳይን እንግሊዝን ብሓባር ኣብ ሶርያ ዘካየደኦ ሓበራዊ ወታሃደራዊ መጥቃዕቲ ኣንፃር መንግስቲ በሽር ኣልኣሳድ ኣብ ዘሃብዎ መብርሂ ስጉምቲ ምዕራባውያን ሃገራት ንዓለምለኸ ሕጊ ዝጠሓሰ ተቐባልነት ዘይበሉ እዩ፡፡
ብኣሜሪካ ዝምራሕ ሓይሊ ምዕራባውያን ሃገራት መንግስቲ በሽር ኣልኣሳድ ኣብ ሶርያ መጥቃዕቲ ከሜካል ጋዝ ፈፂሙ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ስርዓት ሶርያ ወታሃደራዊ መጥቃዕቲ ምፍፃመን ፀብፃባት ኣመልኪተን፡፡
እተን ሃገራት ግልፂ ዝኾነ ወራር የካይዳ ኣለዋ ዝበሉ ላቭሮቭ ነዚ ተግባራዊ ስጉምቲ ዝእግድ ውሳነ ሓሳብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንምፅዳቕ ሩስያ ዝጀመረቶ ምንቕስቓስ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ ፀብፃብ CGTN የመልክት፡፡


text:
ትማሊ ሰንበት ዕጡቓት ኣብ ሰሜን ኬንያ ኣብ እትርከብ ከተማ ጋሪሳ ንዝርከቡ ክልተ ኣብያተ ክርስቲያናት ብምጥቓዖም እንተወሓደ 17 ሰባት ምማቶምን ልዕሊ 40 ሰባት ድማ ምቑሳሎምን ተፈሊጡ። ቀዳማይ ምንስቴር ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ነቲ መጥቓዕቲ ኮኒኖምዎ ኣለው።
ምስ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኬንያ ካሎንዞ ሙስየካ ብምኻን ኣብ ጋሪሳ ዑደት ዝፍፀሙ ኦዲንጋ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግልፂ ኣብ መንጎ ሙስሊምን ክርስቲያንን ግጭት ንምቕስቃስ ዓሊሙ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ እዩ ኢሎምዎል።
"ኣብያተ ክርስቲያን መጥቓዕቲ ይፍፀሞም ኣሎ።እዚ ክርስቲያን ኣብ ልዕሊ ሰዓብቲ ምስልምና መጥቓዕቲ ምእንታ ክፅሙ ኣመንቲ ምስልምና መጥቓዕቲ ይፍፀሞም ኣሎ ዝብል ትርጉም ንኽሕዝ እዩ ዝፍተን ዘሎ።ንሕና ካብኦም ንላዕሊ ንፈልጥ ኢና።እዚ ጉዳይ ሃይማኖት ኣይኮነን።እዚ ወታደራትና ኣብ ሱማሊያ ይግስግሱ ስለዘለው ተስፋ ብምቑፃርፅ ብኣሸበርቲ ይውሰድ ዘሎ መጥቓዕቲ እዩ" ክብሉ ተዛሪቦም።
ኣርባዕተ ዑጡቓት ትማሊ ሰንበት ንጉሆ ኣብታ ከተማ ንዝርከብ ኣፍሪካን ኢንላንድ ቸርች ንዝተብሃለ ቤት ክርስቲያን ኣጥቒዖም።እቶም ፈፀምቲ ገፆም ብማስክ ተሽፊኖም ከምዝነበሩ ናይቲ ከባቢ ኣዛዚ ፖሊስ ፊሊፕ ዶሎ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሮም።ክልተ ናይ ኢድ ቦምብታት እውን ኣብ ጥቕኡ ናብ ዝርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ከምዝደርበዩ ተገሊፁ’ሎ።ካብቶም ዝተቐተሉ ክልተ ፖሊሳት እዮም።
ቅድሚ ሕዚ ኣብ ኬንያ ንዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት ሱማሊያዊ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብን ደገፍቱን ይኽሰሱ።


text:
ኦጅጅጅ…!!! ኣቕሓ ኢልናዮስ ኣላዒልናዮ ይብላ ኣዴታት ኤርትራ!
መእተዊ፡-
ኣብ ቡሩስል ንኤርትራ ብፍላይ፡ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ ኣመልኪቱ ብዛዕባ ዉህደት ናይ ወጻኢ ፖሊስ ሕብረት ኤዉሮጳን ኣመሪካን ኣብ ሰላምን ምርግጓእ፡ ኣብ ዲሞክራሲ ሰብኣዊ መሰላት ንምርግጋጽን ናይ ፖሊስታት ምጥዕዓም ንምፍጣር ዝዝቲ ዓለምለኻዊ ዋዕላ ክካየድ እዩ ምስ ሰማዕኩ፡ ዘይተደልየ ቅድመ-ፍርድታት ብዘይ ምቕማጥ ብኣዉንታ እየ መዚነዮ። ኩሉ ሰብ ክዛረበሉ እንኮሎ እዉን ታህዋኻት ካየሰነፈኒ ኣብ ሰብኣዊ ስምዒታተይን ሚዛናተይን ዕቀበታት ብምግባር፡ ዝተዘርበ ክሰምዕ፡ ዝካየድ ዝነበረ ክትዓት ክካታተልን ዝተጻሕፈን ዝተዘርግሔን ጽሑፋትን ክነብብ ጸኒሔ። እቲ ክዉህለል ዝግባእ ነገራት ስለዝተዋህለለን ኣኻሊ ግንዛቤታት ስለዝጠረየን ሕጂ ሚዛነይን ርእይቶይን ክድርግሖ እየ።
ቅድሚ ኣብ ርእይቶይ ምእታወይ ከመይ ጌርካ ድኣ ኣቀዲምካ ብኣዉንታ መዚንካዮ ኔርካ ዝብል ሓታታት ስለዘይስኣን ክምልሰሉ እየ። ኣዉንታ መምዘንየይ ሓንቲ ቁምነገር እያ ነይራ፡ እንቛዕ ኤርትራዊ ጉዳይ ብደረጃ ዓለምለኻዊ ዋዕላ ኣቃልቦ ረኺቡ ክዝተየሉ ጀመረ እንበር፡ ሕጅስ ሞት ከም ኣዳም! ዝብል እምንቶ ስለዝነበረኒ እዩ። እቲ ዋዕላ ብመን ተዓዲሙን እንታይ ከፍሪ ይኽእል ምስገምገምኩ፡ ኩሉ ኣጋባብ ኣታዓዳድምኡ ምስ ፈለጥኩ፡ ዑድማት ኣብ ጽሑፋቶምን ፈነወ ሬድዮን ኢንተርኔትን ዝብልዎ ዘለዉ ዘረባታት ምስ ሰማዕኩ፡ ኣብቲ ዋዕላ ዝቀረበ ትሕዝቶ ጽሑፋት ምስ ነበብኩ ግን ቕጭታ ስለዘሕደረለይ፡ ከም ዉልቀ ኤርትራዊ ዜጋ ክጽሕፍ ተደሪኸ።
ለንቀነ ከምትፈልጥዎ ኣብ ደገ ብዝነብሩ ኤርራዉያን ዝተኸስተ ፖሎቲካዊ ሓርጎጽጎጻት፡ ኣንነት፡ ባዶሽ- ጽዕዶታት፡ ምድንጋራትን ዘይጉሉጽነት፡ ዋሃ-በልነት፡ ጥልመት፡ ዕሎቃ…ወ.ዘ.ተ ነጸብራቕ ናይ ፖሎቲካዊ ባህልታትናን ማሕበራዊ ሰነኣእሙራዊ ቕኒትና እዩ። ኩሉ ዝተራእየ ክስተታትን ተረኽቦን ድማ ካብ ጉጉይ ፖሎቲካዊ ባህልና ዝነቐለ እዩ። ፖሎቲካዊ ባህልና ካብ ምብሓት ስለዝብገስ፡ ንፍልልያት ኣይጻወርን ኣየሳስን እዩ። እዚ ነፋግ ባህርያት ድማ ነጸብራቕ ናይ ፓትሪያርካዊ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዕ ሕብረተሰብና እዩ። ፓትሪያርካዊ ፖሎቲካዊ ኣእምሮ ንሕብረተሰብኣዊ ዝምድናታትን ርኽክብን ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ዝወርድ ብመልክዕ ሰንሰለታዊ ጽምዳዊ ኣራኣእያ ሰለዝሰርዖ ብባህርያቱ ኣዕናዊ እዩ።
ሓደ ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ብዝብል ስም ዝፍለጥ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ኪኢላታት፡ ንፖሊሲታት ኣውሮጳዊ ሕብረትን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኣብ ኤርትራን ቀርኒ ኣፍሪቃን ብምቅርራብ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ክተባባዕ ንምግባር ዝዓለመ ዋዕላ ኣብ ብሩሱል ሃገር ቤልጅም ካብ 9-10 ሕዳር 2009 ዓ.ም.ፍ ክካየድ ምሕሳቡን ምክያዱን ቅድሚኡን ድሕሪኡን ኣዝዩ ኣካታዕን ኣዛራብን ነቲ ናይ ተቃዉሞ ደንበ ነንሕድሕዱ ንትኹላዊ ምትፍናን ኣእትዩ ዛጊት መዕርፎን መኣረምታታት ዘይተገብረሉ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ቕድሚ እዚ ዋዕላ ዕለት ምክያዱ ነቐፌታታትን፡ ዝተፈላለየ ስክፍታታት፡ መዛኻኸርን ስምዕታት ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ተዘርጊሑ እኳ እንተነረ ስማዒ እዝኒ፡ ሓልፍነታዉን ጉሉጽን መልሲ፡ ትዓጻጻፊ ግብራዊ ስጉምቲን ምምዕራይ ኣይተገብረን። ምኽንያቱ እቲ መስኮት ዕድል መሳትፎ ኣብቲ ዋዕላ ምስ ኣዝዮም ጸበብቲን ማሕበራዉን ፖሎቲካዊ ክብደት ዘይብሎም፡ ሽዉሃት ኣንነቶምን ጥበብ ዕሽነቶም ዓሚቕ ዝኾነ፡ ብኸፊል ንማሕበራዊ ኣቓዉማን ህዝቢ ኤርትራ ብግብሪ ዘይኮነ ብጹሑፍ ዝፈልጡ፡ ነብሰ ህቡቡነት ንምጥራይ ዝጽዕቱ፡ ዓሎቕቲ ን ሙሱሉያትን ተታሒዙ ስለዝነበረ፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ክፍጠር ተዋዲዱ ዝነበረ ማሕበራዉን ፖሎቲካዉን ህግፈት ንከይፍጠር ክካናኸንዎ ከሳስይዎን ኣብ ክንድ ምህቃን፡ ብኣንጻሩ እቶም ኣብ ዋዕላ ብራስለስ ዝተሳተፉ “ሲቪካውያን ማሕበራት”፡ ንግለ ነብሶም “ብተጣበቕት ሰብኣዊ መሰላት ዘጠሞቕዋ” ኣቀዲሞም ነቶም ኣብ ሰላማዊ ሰልፍታትን ካልኦት ንጥፈታት ኣብ ምክያድ መማኽርቶም፡ መሻርኽቶምን መሳርሕቶም ዝነበሩ፡ ከምኣቶም ሲቪካውያን ማሕበራት፡ ተጣበቕት ሰብኣዊ መሰላት፡ ፖለቲካዊ ውድባትን ከምኡ ድማ ማዕሪኡ ነቶም ኣባላትን ኣብ ትሕቲ ጽላል ኪዳን ዝኾኑ ውድባት፡ “ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሃገራዊ ጉዳይ ተረኺቡ ኣሎ ‘ሞ፡ ናይ ኩልና ድምጺ ከነስምዕ’ሲ እንታይ ክብሃል ክግበርን ይግባእ ንላዘብ ኣብ ክንዲ ዝብሉ፡ ብኣንጻሩ ንሕና ፈሊጣን ኢና፡ ንሕና ተቃሊስና ኢና በጺሕናዩ ፡ እቲ ጉዳይ ብኣና ጥራይ እዩ ብብቕዓት ክቐርብ ዝኽእል ነይሩ፡ ሳላ ዝጸዓርና ኢና ተሳተፍቲ ናይዚ ኣኼባ ክንከውን በቒዕና፡ ኣብኡ ክትበጽሑ ክትሰርሑን ክትቃለሱን ኔሩኩም፡ …ወ.ዘ.ተ እንዳተባህለ ብምሽክዕላልን ብባጫን ስለዝመለስሉ፡ በዚ ጊዝየ ክሃስስ ይኽእል እዩ ዘይብሃል ስምብራት ኣብ ማእከል ደንበ ተቃዉሞ ሓዲጉ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ድማ ጽኑዕ ግንዛቤታት ኣዋህሊሉ ኣሎ። “”ኣቦይ ዘይበልካዮ ወደይ ይብል፡ ወደይ ዘይበልካዮ ኣቦይ ይብል”” ከምዝባሃል፡ መን እዩ ከ ወከልትን ኣቕረብትን ሽግራት ኤርትራን ህዝብ ኤርትራ ገይርዎም? መን እዩ ኸ ከም ፈሊጣን ሕብረተሰብ ኤርትራ ቆጺርዎም? ዘይተማህረ እንግሊዛዊ እኮ እንግሊዝ እዩ ዝዛረብ! ሓንቲ ክልተ ገጻት ቅዳሓ ሓሳባት ብቛንቛ እንግሊዝ ጽሒፍካ ስለዘንበብካን ዝመደርካ ዋሃ ዘበለ ልቦናን ኣፍሉጦ ኣሎኒ ዘብል እንተኾይኑ ዕሽነት ጥራይ እዩ?
ብመሰረቱ ጉልጽነትን ንኹሉ ኤርትራዊ ብቐጥታ ወይ ብዉክልና ሽነኻቱ ዝሓቀፈን ዘሳተፈን ስለዘይነበረ፡ ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት ኤርትራ ይኹን ዝካታቶሎ ዝነበረ ህዝቢ ሕጽረታት ሓቤሬታ ከምዝነበሮ ክግምገም ይክኣል። ምኽንያቱ ነቲ ብናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ዝብሃል፡ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ዋዕላ ከም ኤዉሮጳዊ ማሕበረ ኮም ዘካይዶ ዘሎ መሲልዎም፡ ንኤዉሮጳዊ ማሕበረ ኮም ዝጻሓፉን ዘሰሙዕን እዉን ኣይተሳኑን። ንመረዳታ ብኣቶ ተወልደ ገብረስላሴ ኣቦ ወንበር ኪዳን ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ክንዉከስ ይክኣል እዩ።
እቶም ኣብቲ ዋዕላ ንክሳተፉ ተዳልዮም ዝነበሩ ኤርትራዉያን እዉን፡ ኣብ ክንዲ ብጡርንፉን ብንጹሩን መብሪሂታት ዝህብሉ፡ በብወጎኖም ብዉልቀ ዝተፈላለየ መግለጺታትን ኣብ ዝተፈላለየ መራኸቢ ቡዙሓን መመኽነይታ ይህቡሉ ስለዝነበሩን ዘለዉን፡ ነቲ ጥርጠራታት ሰማይ ኣዕሪጉዎን ንመንነት እቶም ሰባት ኣብ ዝነጥፉለን ሲቪላዊ ማሕበራትን ሕብረተሰብ ኤርትራን ኣብ ሕቶ ምልክት ኣእቲዎም እዩ። እሾኽ ንሓጻሪኣ እያ መጀመርታ እቲወግእ። ከምኡ ስለዝኾነ እቲ ሓቂ ቀዳመይ ጉድኣት ኣብ ርእሶም ወሪዱ ከምዘሎ ክፍለጥ ኣለዎ። ኣብ ፖሎቲካዊ ዉሳኔን ንጥፈትን ሓንሳብ እንተተጋጊኻ ኣብ ታሪኽን ሂወትካን ንዘላለም ነባሪት ድማ እያ። ንምዕራያ ድማ ነዊሕ ጊዝየን ጽዓት ዝሓትት ጻዕርታት ዝጠልብ እዩ።
1.ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ዝብሃል፡ ዘይመንግስታዊ ማሕበር እንታዋይ እዩ? እንታይ ከ ክጾሉን ከተግብርን ይኽእል?፡–
እዚ ዘይመንግስታዊ ማሕበር እዚ ከም ነብስወከፍ ዘይመንግስታዊ ማሕበራት ኣብ ምዕራብ ሃገራት፡ ንዘሎ ሲቪላዊ ሕግታትን መሰላትን ተጠቂመን ዝቖማ ኣብ 2003 ኣብ ከተማ ቡሩሱል ሃገር ቤልጅም ዝቆመ ማሕበር እዩ። መንነቱ፡ ተልእኾታቱ፡ መሻርኽት ሱሩሑ፡ ንሱ ዘጽንዖም መጽናዒታትን ዝጻሓፎም መጽሓፍትን፡ ዘካየዶም ንጥፈታት …ወ.ዘ.ተ ንምፍላጥ ዝድለ እንተኮይኑ ድማ ብቀጥታ ኣብ መርበብ ሐቤሬቱኡ ኣቲካ ክንበብ http://www.eepa.be/wcm/mos/Frontpage/Itemid,1/ ይክኣል እዩ።
ኣብ ምዕራብ ዓለም ካብ 5 ሰባት ንላዕሊ ኬንካ ሲቪላዊ ማሕበራት፡ ናይ ምትሕግጋዝ ማሕበራት፡ ዘይመንግስታዊ ማሕበራት…ወ.ዘ.ተ ንምቛምን ምንጣፍን ኣዝዩ ልሙድን ቀሊልን እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኣሽሓት ሲቪላዉን ዘይመንግስታዉን ማሕበራት ኣለዋ። ስለዘለው ግን ኩለን ማዕረ ይሰርሓ፡ ማዕረ ተፋላጥነትን፡ ማዕረ ገንዘባዊ፡ ሞራላዊን ነገራዉን ምንጭታት ኣለወን ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ኩለን እንተሰሪሔን ከም ዘካየድኦ ንጥፈታት ዉጽኢታትን ተገምጊሙ ብዘለዉኦ ሃገር መንግስት ገንዘባዊ ድጎማታት ይግበረለን እዩ። ንጥፈታተን ዝያዳ እንዳዓበያ እንዳዓሞቐ እንደሰፍሔን ኣብ ዝኸደሉ እዋናት ድማ፡ ብደረጃ ሃገር፡ ዞና፡ ክፍለዓለም፡ ዓለምለኻዊ ንጥፈታትን ዝምድናታትን ይፈጥራ እሞ፡ ካብ መንግስት ሃገረን ሓሊፈን ምንጭ ገንዘባዊ ሓገዛተን ካብ ዓለምለኸ ሃገራት ይድጎማን ይምወላ። ስለዚ እዚ ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ዝብሃል ዘሎ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ብኸምዚ ዝቆመን ዝድጎምን ዝምወልን ቤርገሳዊ ትካል እዩ። ንእቶቱ ንምኽዕባት እቶም ኣባላት እቲ ማሕበር ናይሓባር መጽናዕትታት ኣጽኒዖም፡ መጽሓፍቲ ጽሒፎም ፡…ወ.ዘ.ተ ክሸጡን ክልዉጡን እዉን ይኽእሉ። ስግሩ እዉን ገለ ዘድሊ መጽናዕታት ምስ ብቕዓታት ኣባላቱ ተዛሚዱ፡ ንዉልቃዉን መንግስታዉን ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ኣጽኑዑልና ተባሂሎም ክሕተቱን፡ ኣጽኒዖም ድማ ዓስቢ ክእሎቶምን ስሮሖምን ድማ ይኽፈሉ ማለት እዩ።
እዚ ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ማሕበር ከምዚ ኣብ ላዕሊ ብሕጽር ብዝበለ መንገዲ ከም ዝጣሕመስክዎ ባህርያት፡ ምንጭታት፡ ንጥፈታት…ወ.ዘ.ተ ካብ ኮነ፡ ኣካል ናይ ሃገረ ቤልጅም ወይ ኤዉሮጳ ማሕበር ኮም መዋቕራዊ ትካል ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ከም ነብስወከፍ ቤርገሳዊ ትካል ኣብ ዉሽጥ ሕብረተሰብ ቤልጅም ብፍላይ፡ ኣብ ዉሽጥ ሕብረተሰብ ክፍሊ ዓለም ኤዉሮጳ ኣብ ጋድማዊ ዝምድናታት ዝስራዕ ዘይመንግስታዊ ማሕበር እዩ።
እዚ ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ማሕበር ዝምድናታቱ ብሕጋዊ መልክዕታቱ ጋድማዊ ዝምድናታት ዘለዎን ዝስራዕን እዩ ካበልክዎ፡ ኣብ ትኹላዊ ዝምድናታት ርኽኽባት ወይ ቀሌቤታት ብደረጃ ማሕበር ወይ ብደረጃ ዉልቀ ኣባላቱ ክህልዎም ይክኣል እዩ። ኣብዚ ዝተሓላለኸ ሰኪዔት ዓለምና ቡዙሕ ነገራት እዩ ዝግበር።
ነዚ ንምልላይ ድማ ፖሎቲካዊ ኣሳራርሓን ኣጋባብ ዝምድናታት ምዕራብ ኤዉሮጳ ምፍላጥ ከድሊ ስለዝኾነ ኣብ ዝቕጽል ሕጥበ ጽሑፈይ ኣሕጽር ኣቢለ ከመልክት እየ።
እዚ ማሕበር እዚ ምስቲ ዝነብሩሉ ዘለዉ ሃገር ኣባላት ሓገግቲን ፈጸምትን ኣካላት መንግስት ቤልጅም ወይ ኤዉሮጳዊ ማሕበረ ኮም ዝምድናታት ዘለዎም ወይ ጸለዉትን ተጸለዉት፡ ወይ ኣስማዕትን ተሰማዕት…ወ.ዘ.ተ ክኾኑ ይኽእሉ ወይ ከይኮኑ ይኽእሉ።
እዚ ዘይመንግስታዊ ማሕበር እዚ ከም ንጡፍ ማሕበር ክሰርር መታን ብዉሑዱ ኣብ ዓመት ሓደ ግዝየ ሰሚናር፡ ዋዕላ፡ ጽሑፋዊ መግለጺ ወይ ካልእ ኣቃልቦ ሰባት፡ መንግስታት፡ መራኸቢ ቡዙሓን ዝስሕብ ንጥፈታት ከካይድ ስለዝግባእ፡ ገለ ነገር ክገብር ኣለዎ። ክገብር እንተኾይኑ ድማ ኣዒንት ዓለምና ኣዒንቱ ኣፍጢጡ ዝጥምተሉ ዘሎ ዛዕባ፡ ቦታ፡ ክስተታት፡ ዓለም ደልዩ ክረክብ ስለዘለዎ፡ ነዚ ሃልሃልታ እቶን እንዳተጓሃሃረ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቓ መሪጾም፡ ሎሚ ዓመት ብዛዕቡኡ ዋዕላ ኣሳናዲኡን ኣካይዱን ኣሎ።
ናይ ግድን እዩ ኣብቲ ዝካየድ ዋዕላ ግዳይ፡ ዝንኣድ፡ ዝሕብሓብ፡ ዝዉሰን ዉሳኔታት፡ ምሕጽንታታት፡ ጽዕዶታት ክህሉ። ዝኾነ ቃልስታት ናይ ረብሓ ሕቶን ረብሓታት ንምርግጋጽ ዝካየድ ስለዝኾነ፡ ኩሉ ዕማምን ቃልስን እቲ ዋዕላ ቀዳምነት ረብሓታት ምዕራብ ንምርግጋጽ ኮይኑ፡ ነቲ ዝራጋገጽ ረብሓታት ንምትግባሩ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሃገራት ተዛማዲን ዝተጣዓዓመ ፖሎቲካዊ ሜላታት ንምንዳይ ሃንቀዉትኡ ዘስረበ ከም ዝነበረ ክስሓት ዘይብሉ ቀንዲ ዕላማ እዩ።
2.ፖሎቲካዊ ኣሳራርሓን ኣጋባብ ዝምድናታት ምዕራብ ኤዉሮጳን ኣመሪካን ከመይ ይሰርሕ?
ኣብ ፖሎቲካዊ ኣሳራርሓን ኣጋባብ ዝምድናታት ምዕራብ ኤዉሮጳን ኣመሪካን ኣዝዮም ዝተጣናነጉ ሰኪዔታት ኣሳራርሓን ኣጋባብ ዝምድናታት ኣለዉ። ኣብ ዉሽጥ ነብሰወከፍ ሃገርን ክፍሊዓለምን ኣብ ቀጻልነት ምርግጋጽ ረብሓታትን ሓድሽ ዓለማዊ ምሕደራ ዝተመርኮሰ ሕጋዉን ዘይሕጋዉን ምሕደራዊ ቅርጻታትን ዝምድናታትን ኣሎ። ብኸምዚ ዝስዕብ ድማ ክግለጽ ይክኣል።
1.ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት (secret societies)
2.ዕላዊ ቬርጌሳዊ ዕልማናዊን ዲሞክራስያዉ መንግስታት እየን። ኣጋባብ ኣሳራርሕኦምን ዝምድናታቶምን ብዝርዝር ንምግላጹ ኣዝዩ ጋሕታንን ዓሚቕ ስለዝኾነ ንነባባይ መወከሲታት ተጠቂሙ ባዕሉ ክፍትሾ ሓላፍነት ኣሰኪመ ክሓልፎ እኳ እንተወሰንኩ፡ ነቲ ከቢድ ሚዛን ዘለዉ ብሓፈሻ ክገልጾ ክፍትን እየ። እዞም ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ዝባሃሉ ካብ ጥንቲ እንዳተማሓላለፈን እንዳተዋራረሰን ዝመጸ ዉሁሉል ፍልጠትን ብልሕን ዘለዎም ኣካላት ሕብረተሰብ ምዕራብ ዓለም ኮይኖም፡ ነቲ ዝነብሩሉ ሕብረተሰብን ህዝቢ ዓለምን ብብልሖም፡ ብሃብቶም፡ ብማሕበራዊ ቀጸላዊ ክብደቶም፡ ብዘለዎም ተራ፡ ብዉዲታዊ ክልሰሓሳቦም ብስዉር ብድሕሪ እቲ ዕላዊ ቬርጌሳዊ ዕልማናዊን ዲሞክራስያዉ መንግስታት ኮይኖም ንዓለም ዝመርሑ ሕቡኣን ጉጂለታት እዮም። ገሊኦም ሚኒስተራት፡ ገሊኦም ፕረሰደንታት፡ ገሊኦም ቀዳሞት ሚኒስተራት፡ ገሊኦም ወነንት ዓበይት ናይ ኣጽዋርን ካልኦት እንዲስትሪታት፡ ገሊኦም ወነንት ዓበይትን ዓለምለኻዊ ናይ ንግዲ ትካላት፡ ገሊኦም ፈጸምቲ ኣካላት ዓለማዊ ባንክ፡ ገሊኦም ፕሮፊሰራትን ሓንጸጽት ፖሊሲታትን፡…ወ.ዘ.ተ እዮም። ስለዚ ዝዓበየ ዓለምለኻዊ ምሕደራዊ ትእዛዝን ፖሎቲካዉን ምጣኔ ሃብታዊ ሜላታትን ኣብ ዓለምና ክሕንጸጽን ክወጽእ እንኮሎ፡ በዞም ዝጠቀስክዎም ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ዝዉሰን እንበር፡ በዞም ኣብ ቡሩሱል ተኣኪቦም ኣቀዲሙ ብካልኦት ሰባት ዝተባህለን ዝተጻሕፈን ዝተፈልጠን ነገራት ብቛላቶም ጽሒፎም ከካማስዑ ዝቀነዩ ከምዘይኮነ ብንጹር ክፍለጥ ዘለዎ እዩ።
ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ኣጽፋሮም ኣብ ኩሉ መዳያትን ሂወት ወዲሰብ ዓለምና ዝሸኸሉ እዮም። ንወዲሰብ ብድሕሪ መጋረጃ ኮፍ ኢሎም ንኣህላኽን ጊልያን ዝቀየሩ ኮይኖም ምስ ምምዕባልን ምስፋሕን ሓንጎል ወዲ ሰብ ድማ ብልሓት ኣጋባብ ኣሳራርሕኦም 50 ዓመታት ብዉሑድ ንቕድሚት ዝኣመተ ኣዝዩ ረቂቕን ሙዕቡልን ዉጥናትን መደባትን እዮም ዘርቁቁን ዝትግብሩን። ነቲ ንሳቶም ዘርቀቕዎ ዉጥናትን መደባትን ድማ ብመንገዲ ዘይመንግስታዊ ማሕበራት፡ ብመገዲ ኣማኸርት፡ ብመገዲ ናይ ፍሉይ ረብሓታት ጉጂለ፡ ብመንገዲ ተወከልት ሕጋዉያን መንግስታት፡ ብመገዲ ኮምሽናት፡ ብመንገዲ መራሕቲ ሃገራት፡ ብመገዲ ናይ ግብረሰናይ ማሕበራት…ወ.ዘ.ተ ኮይኖም ድማ ይነጥፉሉን የተግብርዎን። ተግበርቲ ናይ ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ረቂቕ ዉጥናትን መደባትን ኣዝዮም ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ኣባላቶም እኳ እንተኾኑ፡ መብዛሕትኡ ግን ካይፈለጠን ቁኑዕ ንረብሕኡ ዘራጋግጽ መሲልዎ ዝግብርን ዘተግብርን እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግን ረብሓታት ናይቶም ዉሑዳት ኣባላት ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ዘራጋግጽ እዩ።
ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ኣካል ናይቲ ኣብ ኤዉሮጳ ኾይኖም ዝነጥፉ ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ከም ብዓል ቢልደርበርኽ (Belderberg) ናይትስ ኦፍ ማልታ (Knights of Malta)…ወ.ዘ.ተ ክኸዉን ወይ ከይከዉን ይኽእል።
ኣብ ሓንጎል ነባቢ ቡዙሓት ሕቶታት ክልዓሉ ይኽእሉ እዮም። እሞ ከምኡ እንተኾይኑ እቲ ሓድሽ ዓለማዊ ትእዛዝን ምሕደራን ኣጋባብ ኣሳራርሓን፡ ምቕላስን ዋዕላታት ምክያድ ትርጉም የብሉን ማለትካ ድዩ? ዝብል ኣገዳሲ ሕቶ ክልዓል ይኽእል እዩ። መልሰይ ኣይፋሉን! ምቕላስን ዋዕላታት ምክያድን ኣገዳሲን ክግበር ዝግብኦን እዩ። ምኽንያቱ ነተን ዕላዊ መንግስታትን ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ከም ናይ ጸቕት ሓይሊ ኬንካ ኣብ ልዕሊ ፖሊሲታተንን ኣራኣእየእን ጸቕጥታት ስለትገብሮም ንዝሓንጸጽዎ ፖሎቲካዊ ሜላታት ረብሓታቶም ዘማእከለ ለዉጥታትን ዳግመ ግምታት ክገብሩ ስለዝግድድ እዩ።
እቲ ዕላዊ ቬርጌሳዊ ዕልማናዊን ዲሞክራስያዉ መንግስታት ከ እንታይ ግደ ክጻወት ይኽእል ንዝብል ሕቶ ንምብርሁ ድማ ዕላዊ ኩሉ ጊዝየ ዕላዊ እዩ። ዋላእኳ እቲ ዕላዊ መንግስት ብዉዲታት፡ መምሪሒታትን ሕንጹጽ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊ ሜላታት ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ዝጽሎን ዝኸይድን እንተኾነ፡ እቶም ብህዝቢ ተወኪሎም ኣብ ሓጋግን ፈጸምትን ፖሎቲካዊ ቕርጻ መንግስት ዘለዉ ኣባላት ፓርላማ ኣብ መንጎ እቲ ህዝብን ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ኮይኖም ብሓያል ቃልስታትን ድምጽታትን ተጠቂሞም ንዉዲታዊ ፖሊሲታት ሕቡኣን ሕብረተሰብኣዊ ማሕበራት ከፍርስዎ እኳ እንተዘይክኣሉ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ስለዘእትዉዎ፡ ኣብ እንካን ሃባን ከምዝኣትዉ ገይሮም ሃገሮምን መንግስቶምን ዝደለይዎ ፖሎቲካዉን ምጣኔሃብታዉን ፖሊሲታት ከጽዱቑን ክሕንጹጹን ዘኽእል ባይታታት ስለዘለዎም እዩ። ኩሉ ጊዝያት ለዉጢ ናይ ፖሊሲታት ለዉጢ ናይ ኣራኣእያታ ሓገዛት ኣብ ተናድየሉ እዋናት ንኣባላት ፓርላማ ዝኾነት ምዕራባዊት ሃገር ከተእምንን ክትሕዝን ኣሎካ ማለት እዩ።
ብታራ ኣዛራርባ ንምግላጹ፡ ንኣብነት ኤርትራዉያን ኣብ ዚ እዋናት እዚ ጸገም ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣሎና። ብቀንዱ ናይ ጸገምና ምፍታሕ ሕቶ ዕማም ኤርትራዊ ጉዳይ እዩ። ኤርትራዉ ጉዳይን ብኣና ዝፍታሕ ጉዳይ ከንሱ፡ ዓለምለኻዊ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊ ዲፕሎማስያዊ ጸቕጥታት ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ መታን ክገብሩን ነቲ ተጻይ ወገናት መታን ነገራዊ፡ መንፈሳዊ፡ ሞራላዊን ዲፕሎማስያዉን ደጌፌታቶም ክምጥዉ መታን ነብስወከፍ ኤርትራዊ ኣብታ ዝነብረላ ሃገር ምዕራብ ዓለም፡ ጉዳይና ኣቃልቦን ዉሳኔን መታን ክረክብ ብዉሑዱ ንሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ሰባት ኣባላት እታ ዝነብረላ ሃገር ፓርላማ ከእምንን ክሽምትን ኣለዎ። እዞም ኣባላት ፓርላማ ዛዕባ ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ሕጋዊ መጋባእያታቶም ክልዓል እንኮሎ፡ ልክዕ ከም ኣካላት ህዝቢ ኤርትራ ኮይኖም ጸገማት ህዝቢ ኤርትራ ነት መጋባእያ ፓርላማ ከእሙኑ ስለዝኽእሉ እዩ። ፓርላማ እንተኣሚኑ ድማ ከም ዉጽኢቱ ዝተፈላለየ ሃናጽን ኣፍራይን ስጉምትታት ክስዕብ ይኽእል እዩ።
ከመይ ጌርካ እሞ ኣባላት ፓርላማ ክትሽምቶምን ክተእምኖምን ትኽእል ዝብል ሕቶ ክልዓል ምኻኑ ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን። ተኽእሎታት ወትሩ ህሉዉ እዩ። ጥራይ ትመርጾ መካንዚም እዩ ናብቲ ትደልዮ ዕላማ ከብጽሕ ዝኽእል። ካብቶም ክንጥቀመሎም እንኽእል መካኒዝማት ንምጥቃስ ዘድለ እንተኾይኑ፡-
1. ኣብቲ እንነብረሉ ዘሎና ሃገራት ኣብ ዝካየድ ናይ መሰረታት ምንቕስቓስን ሰልፍታትን ምእታዉ ጋድማዉን ትኹላዉን ዝምድናታትና ምስፋሕ። በዚ ኣቢልና ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ዝላዓለ ኣቃልቦ ከምዝስራዕ ምግባር።
2. ኣብቲ እንነብረሉ ዘሎና ሃገራት ንኣዝዮም ንጡፋትን ህቡባትን ኣባላትን መራሕትን ናይ መሰረታት ምንቕስቓስን ሰልፍታትን እንዳረኸብና ጸገማትና ምግልጽን ምእማኖምን።
3. ኣብቲ እንነብረሉ ዘሎና ሃገራት ናይ ከባቢ እቲ እንነብረሉ ከተማ ወይ ገጠር ተወከልቲ ህዝቢ ዝኾኑ ሰኔተራት ኣባላት ፓርላማ እንዳተራኸብና ምግላጽ።
4. ኣብቲ እንነብረሉ ዘሎና ሃገራት፡ ንኣባላት እቲ ፓርላማ ኣዝዩ ሓቐኛ ፖሎቲካዊ ክብደት ክዉሃቦ ዝኽእል ኣዝዩ ገላጺ ማራኺ ቁርጡዉ መዘክራት እንዳጽሓፍና ምልኣኽ …ወ.ዘ.ተ እዩ።
ዝኾነ ጉዳይ ተሰማዕነትን ክብደትን ክህልዎ ብጥምረትን ሓደ ድምጽን፡ ካብ ታሕቲ ነቂሉ ናብ ዝላዓለ ጥርዚ ክበጽሕ እንኮሎ እዩ። ምኽንያቱ ካብ መሰረታት ወይ ህዝቢ ይነቕል ስለዘሎ፡ ሕቶ ህዝቢ ሓያል ጸቕጢ ስለዝፈጥር፡ ዝላዓሉ ሰብመዝታት ናይቲ ሃገር ፍትሓት ከናድዩ ሃሰዉሰዉ ክብሉ ስለዘገድዶም እዩ።
ብተናጸልን ብዉልቕን ዝግበር ጻዕርታት ምናልባሽ ክሳብ ትፍለጥ ኣዳናጊርካ ንሰባት ሓደ ሓደ ስራሓት ወይ ዓወታት ከተመዝግብ ትኽእል ትኸዉን፡ እንተመዝገብካ እዉን ኣብ መሰረታዊ ሂወት ህዝብን ሃገርን ለዉጢ ዘምጽእ ዘይኮነ ኣብ ዉልቐታት ጥራይ ዝተሞርከሰ እዩ። ድሕሪኡ ግን ኣግኣዚ ሕቶን ጉዳይን ክልዓል እንኮሎ ድምጺን ዉክልናን ህዝቢ ስለ ትሕተት ከምዛ ኣብ ምድረበዳ ንበይና ዝጠፍኤት ጤል ኼንኳ ኢኻ ትተርፍ። ዉልቃዊ ተቦጉሶታትካ ድማ ኣብ ክንዲ ሃናጺ ኣዕናዊ ይኸዉን። እቲ ዝኸበደ ሳዕቤኑ ካብ ህዝብኻ ክገጥመካ ዝኽእል ተነጽሎን ገብረ-ገብነታዊ ክዕበትን እዩ።
3.ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ዝዓደሞን ዝመወሎን ዋዕላ ቡሩሱል እንታይ ዕላማ ነይርዎ፡ እንታይ ቁምነገር ከ ገይሩ? ዉሳኔታቱ ክትግበር ዶ ይኽእል?
ዕላማ እቲ ዋዕላ ብሓፈሻ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ንኤርትራ ሕቶ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላት ንምፍታሕ ዘተኮረ እኳ እንተነበረ፡ ዕላምኣ ሓንትን ንጽርትን እያ ነይራ፡ ከመይ ጌርካ ናይ ወጻኢ ፖሊሲታት ሕቡራት ኣመሪካን ሕብረት ኤዉሮጳን ዝተጣዓዓመን ሓደ ይኸዉን ንቐርኒ ኣፍሪቃ ሃገራትንምድህሳስ ዝሓለነት እያ ነይራ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኩሎም ካብ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማል፡ ጅቡቲ፡ ኤዉሮጳን ኣመሪካን ተሳቲፎሞ። ኩሎም ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፉ ኣባላት ዋዕላ ፖሎቲካዉን ማሕበራዊ ክብደት ዘለዎም፡ ሓንጸጽት ፖሊሲታት ወይ ንክትግበር ከገድድ ዝኽእል ባይታ ወይ ክብደት ዘለዎም ድዮም? ካብቶም ኣብኡ ዝተሳተፉ ኤርትራዉያን ዘለኒ ኣፍልጦ ብምንቃል ኣይመስለንን! የግዳስ ዋዕላ ተኻይዱ ኣሎ፡ ኣብዚ ዋዕላ እዚ ገሊኡ ነቲ ዕላማ ዋዕላ ተረዲኡ ንዕላማ ዝበቕዕ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ዘዳለወ ኣሎ፡ ገሊኡ ድማ ዕንጣጢዕ ንዘርእ ኣለና ዝኾነ ኣሎ። ዋዕላ ድሕሪ ምፍጻሙ ድማ ናይ ግድን እዩ ዜናዊ መግለጽን ደምዳሚ ሓባራዊ ኣዋጅ ከዉጽኡ።
ዋዕላ ቡሩስል እንታይ ቁምነገር ከ ገይሩ? ንገለ ብሕልሚ ለይት ጠስሚ ዝጸቡሑ ሰባት፡ እዚ ዋዕላ እዚ ቁምነገር ክህልዎ ባህግታቶም ኣዝዩ ሪሕብን ዓሚቁን ክኸዉን ከምዝኽእል ፍሉጥ እዩ። ገሊኦም ድማ እንቃዕ ተጀመር እንበር ኣራፊድና ነርክበሉ ዝብሉ ኣይክሳኣኑን እዮም። ገሊኦም ድማ ከምዚ ዓቢ ዓወት ከምተኻየደ ክመስሎምን ክገልጽዎን እዮም። ገሊኦም ድማ ተሳተፍነት ስለዝነበሮም ነቲ ካብ ምዕዳሙ ጀሚሩ ክሳብ መጨረስትኡ ጉጉይን ተሃዋስን ኣጋባባት ኣካይድኡ ክካላኸሉን ቁኑዕ ነይሩ ክብሉ ክጭድሩ እዮም። ገሊኦም ድማ ብዘይምዕዳሞምን ብዘይምስታፎምን ካብ ቅንእታትን ነብሰ ሕንከታት ነቂሎም ቡሁል ዘይቡሁል ዝዝረብ ዘይዝረብ ክዛረቡን ክጽሑፉን እዮም። እንተኾነ ከም ዋዕላ መጠን ሓድሽ ዝገበሮን ዘምጽኦን ቁምነገር የሎን። ምኽንያቱ ዋዕላ ተኻይዱ ኣብ መጨረስታ እቲ ጉዳይ ናባና ናብ ኤርትራዉያን ከንተግብሮ እዩ ዝምለስ። ዘተግብርን ዘሰርሕን ጥርናፌን ሓድነትን ድማ የብልናን።
ካልእ ነቲ ኣቀዲሙ ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ዝወሰኖ ወሳኒን ቀያድን ዝብል ናይ ምሕንጻጽ ዶብ፡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ክትግበር ጸዊዑ። ይጸዉዕ ኣይጸዉዕ ድማ ብባህርያቱን ብዝተገብረ ስምምዕ ኣብ መንጎ መንግስት ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ወሳኒን ቀያድን ክኸዉን ስለዝተሳማሙዕሉ ዘምጾ ፍልልያት ወይ ለዉጢ የሎን። ምኽንያቱ መንግስታት ኣመሪካዉያን ይኹኑ ኤዉሮጵዉያን ነቲ ዉሳኔ ክልቲኡ መንግስታት ብዘይ ገለ ቅድመ ኩነት ከተግብርዎ እኮ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓንን ኣብ ዕላዊ ዓለምለኻዊ መጋባእያታት ይጽዉዑ እዮም። የግዳስ ብዉሽጥ ዉሽጥ ድማ ንመንግስት ኢትዮጵያ ንኸየተግብሮ ዘታባብዑን ዝመኽሩን እዮም። ነዚ ንምርግጋጽ ድማ መጽሓፍ ጆን ቦልተን ኣምባሳደር ኣመሪካ ንሕቡራት ሃገራት ዓለም ዝነበረ ጽሑፍን፡ ካብ ኣብ ዝተፈላለየ መራኸቢ ቡዙሓን ጃንዳይ ፍረዜር ተተንብሆ ዝነበረት ክራጋገጽ ይክኣል እዩ። ሰለዚ ዓቢ ገታኢ ታኮ ሓያላን ሃገራት እንኮሎ እንታዎት እዮም እዞም ኣብ ቡሩስል ዝተኣከቡ ከተግብርዎ ወይ ክዕንቕጽዎ? ዘረባ ምእንቲ ዘረባ፡ ምኻድ ምእንቲ ምኻድ ጥራይ ምኻኑ እዩ።
እቲ ቁሩብ ዝተሓሳስብ ኣብ ዋዕላ ቡሩስል፡ ኤርትራዉያን ሒዞሞ ክቀርቡ ዝግብኦም ትሕዝቶ ብዘይምቕራቦም እዩ።ንመረዳእታ መታን ክኸዉን ምሕንጻጽ ጉዳይ ዶብን ዉሳኔ ኮምሽን ዶብ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ፡ ሽግራት ህዝቢ ኤርትራን ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ምንጻል ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ህዝቢ ዓቢ ግደ ክጻወት ከምዝኽእል እንዳተፈልጠ ከንሱ፡ ኣብ ክንዲ በቶም ኣብኡ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዘቕረቡ ናይ ኤርትራ “ፈሊጣን፡ ሊቃዉንት” ኢና ዝብሉ መደርት ዝቀርብ፡ ከም ሓሳብ ብDan Connell ቀሪቡ። Dan Connell ድማ ኣመሪካዊ ከንሱ ብሓንሳን ነቶም ኣብቲ ዋዕላ ዝነበሩ ኤርትራዉያንን ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኤርትራዊ ሃገርነት መንጢሉዎም። ኣገናዕ !!! Dan Connell ።
ቀጺሉ ን ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብዝገብሮ ዘሎ ኢሰባዊ ምክንያታት ክንጸልን ልዕሊኡ ድማ ዝተነጸረ-ብልሒ ዘለዎ ፖሎቲካዉን ምጣኔሃብታዉን እገዳታት ንክግበር ኤርትራዉያን ክጉስጉሱ እንከለዉ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ነርወይ ነበር Kjell Magne Bondevik ምልካዉያን ወትሩ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣኖም ንክቅጽሉ ንነብሶምን ህዝቦምን ኣብ ተነጽሎ ካብ ማሕበረተሰብ ዓለም ከእትዉዎ ስለ ዝደልዩ፡ ንኤርትራ ኣብ ክንዲ ንንጽላ ኣብ ናይ ፖሎቲካዊ ዜተ ጽምዶ ከነእትዋ ኣለና ክብል ድሕሪ ምምድራሩ ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብምኽንያት ልዕላዉነትን ምሕንጻጽ ዶብን ኣመኽንዩ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘካይዶ ዘሎ ኣኢሰብኣዊ ተግባራት እዉን ብትሪ ነቂፉ። ኣቀዲሙ ገና ተማሃሮ እንከሎዉ ኣብ 1960 ታት ኣቶ ወልደሱስ ዓማር ነዚ ናይ ሎሚ ፕረሲደንት ኢሰያስ ዝፈልጦ እኳ እንተኾነ፡ ብዝያዳን ተጋዳላይን መራሕን ምስኾነ Dan Connell & Kjell Magne Bondevik ንፕረሲደንት ኢሰያስ ከም ሰብ ባህርያቱ ፖሎቲካዊ ጡማሓቱን ጽቡቕ ገይሮም ዝፈልጥዎ፡ እቲ ብወገኖም ዝቀረበ ፍታሓት ምስ ናይ ክልቲኦም ርእይቶታት ብወገነይ ይሳማማዕ እየ።
ሓደ ዋዕላ ዉሳኔታትን ደምዳሚ መግለጺ ከዉጺ እንኮሎ ንዘልዓሎ ዛዕባን ንዝተዘርበሉ ነጥቢታት እዩ ዝምዝግብ እንበር፡ ነዚኣ ነጥቢ ንክንጽሕፋ ነድምጸላ ተባሂሉ ዝሓልፍ ዉሳኔ ስለዘይኮነ፡ ነብስወከፍ ዛዕባ ዘልዓላ ሰብ ክምጎሰላን ክንየተላን ይግባእ። ስለዚ ኣብ ዋዕላ ቡሩስል ዝወጸ ዉሳኔታትን ምሕጽንታትን፡ ኣብቲ ዋዕላ ዝተላዕለን ዝተዘርበሉን እንበር ብሙሉኡ ኣባላት እቲ ዋዕላ ስለ ዝተሳማምዕሉ ኣይኮኑን ኣይነበረን።
ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ሕቶ፡ ናይ ኤርትራ ህዝቢ ኤርትራን ማዕረ ክንደይ ብናይ ምዕራባዉያን ፖሊሲታት ከምታሃስየት ሕቶ፡ ናይ ኣብ ፖሎቲካዊ ጽምዶ ናይምእታዉ ሕቶ፡ ናይ ንተቃዉሞ ብኸመይ ኣጋባብ ምስታፍን ምሕጋዝን ሕቶ…ወ.ዘ.ተ ብወጻእተኛታት ዝቀረበ ሓሳባት እንበር ብተሳተፍት ኤርትራዉያን ዝቀረበ ኣይነበረን። ስለዚ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራን ጉዳይ ሃገር ኤርትራን ኤርትራዉያን እቶም ንንብሶም “ንሕና ኢና ቡቑዓት ጉዳይ ኤርትራ ናብ መጋባእያ ዓለም ከንቕርቦ እንኽእል” ኢሎም ዝጽዕዱ፡ ኣብ ፍጾም ምክልኻልን ሕፍረታትን ተሸሚሞም ከምዝነበሩ ዘራጋግጽ እዩ።
ንምዕራባዉያን ሕቶ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላት ከተስተምህሮም ምፍታን ከምዚ ንነብስኻ ጹሉል ምስራሕ እዩ። ምዕራባዉያን ልዕሊ እቶም ኣብቲ ዋዕላ ተሳቲፎም ዝነበሩ ኤርትራዉያን ን ሕቶ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላት ይርድኡ፡ ነቲ ስርዓት ከምጽፍሪ ኣእዳዎም ይፈልጥዎ፡ መዓልታዊ ኣብ ኤርትራ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት ይፈልጡ፡ እንታይ እዩ እቲ ጸገማት መን እዩ እቲ ጠንቂ ንዘይምርግጋእ ቀርኒ ኣፍሪቓ ዝግንዘቡን እዮም። ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA)፡ ሕብረት-ኤሮጳን ኣመሪካን ኣብቲ ዋዕላ’ቲ ክርእይዎን ክዕዘቡዎ ዝደለዩ ቁምነገር ክህሉ ከምዝኽእል ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን። ነቲ ናይ ኤርትራ ተጻይ ደንበ ሽግራቱን ዝምድናታቱን መግለጺ ባይታታት ካብ ፈጠሩሉ፡ ካብኡ ዝጽበይዎ ነገራት ከምዘሎ እዉን ፍሉጥ እዩ። እንታይ ክኸዉን ይኽእል ትጽቢታቶም ዝብል ሕቶ ክልዓል ስለዝኽእል ጥቆማታተይ ከምዚ ዝስዕብ ትጽቢታት እዩ ይብል፡–
1.ማዕረ ክንደይ ሓደነት ተጻይ ደንበ ኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሱሙሩን ስጥሙን እዩ፡
2.ማዕረ ክንደይ ንቕሓትን ብቕዓትን ኣለዎ፡
3.ማዕረ ክንደይ ኣማራጺ ወይ መተካእታ ስርዓት ህግደፍ ንክኸዉን ብቕዓት ኣለዎ፡
4.ማዕረ ክንደይ ንሽግራቱ ዝርዳእን መፍቲሒታት ዝቀረበ እዩ፡
5.ማዕረ ክንደይ ሓባራዊ መረዳእታን ዕግበታትን ኣለዎ፡
6.ማዕረ ክንደይ ንኤርትራን ንኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ዘይምርግጓእ ክፈትሕን ክዋሳእን ዘኽእል ብቅዓት ሓሳብን ግብሪን ኣለዎ፡
7.ማዕረ ክንደይ ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ን ሕብረት-ኤሮጳን ኣመሪካን ዘይፈልጥዎ ጽጹይ ኣፍሉጦን ሓቤሬታታ ተጻይ ደንበ ኤርትራ ከምዘለዎ…ወ.ዘ.ተ ንምምዛኑ ዝሃቀነ እዩ።
እቲ ኾይኑ እዚ እቲ ዋዕላ ንጌለና ትርጉምን ዉጽኢትን ዘለዎ ክመስለና ይኽእል እዩ፡ ንጌሌና ድማ ትርጉም ዘይብሉ ምኻኑ ክፍለጥ ኣለዎ። ጽቡቕ ናይቲ ዋዕላ ድማ እቲ ኣገዳሲ ንኤርትራ ጠቀስ ዛዕባታት ብምዕራባዉያን ስለዝተላዕለ፡ ምዕራባዉያን ድማ ንምዕራባዉያን ብቀዳምነት ስለዝሰምዑን ዝእመኑን ክምዝገብ ዘለዎ ኣገደስት ነጥብታት ስለዝተመዝገበ እዩ።
ዉሳኔታቱ ዋዕላ ቡሩስል ክትግበር ዶ ይኽእል? ዉሳኔታት ሓደ ዋዕላ ከትግበር ዝኽእል ቕርጻታትን ዉደባን ምስ ዝህሉ ጥራይ እዩ። ስለዚ እዚ ዋዕላ እዚ ከም መኣከቢ ሓቤሬታት፡ መካየዲ ኣፈና መጽንዕታትን ክሊ ዘተን ጥራይ እዩ። ዉሳኔታቱ ድማ ኣብ ወረቀት ዝተወረቀን ኣብ ኣየር ዝተበተነ ቃላት ጥራይ እዩ። ንዉሳኔታቱ ከተግብር ዝኽእል ቅርጻን ዉደባን ዘለዎ ኣይኮነን። በዚ ዋዕላን ዉሳኔ ዋዕላን እዚ ገይረ ዘስማዕክዎ ኣእዛን ዓለምን መንግስታት ዓለም ኣሎኒ ዝብል ሰብ እንተሎ ድማ ሓላሚ ጥራይ እዩ።
ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) በቲ ዘካየዶ ዋዕላን ዝገበሮ ወጻኢታትን ድጎማ ክሓተሉ እዩ፡ ነቲ ኣብኡ ዝቀረበ ጽሑፋት ከም መወከሲ ንምርማራዊ ስርሓት ክጥቀመሉ እዩ፡ ከም ንጥፈታት ዘካየደ ድማ ኣብ ናይ ኢንተርነት መርበብ ሓቤሬትኡ ክዝርግሖ እዩ። ካብዚ ንላዕሊ ዝትግበር ቁምነገር ዘለዎ ኣይኮነን። ኣንካይ ዶ ናይ ኤዉሮጳ ናይ ወጻኢ ሜላታት ኣማኸርቲ (EEPA) ዝካየዶ ዋዕላ ዉሳኔስ፡ ዋላ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዘሕሎፎ ዉሳኔታት ሓንሳብ ሓንሳብ ክትግበርን ክስራሓሉን ኣብ ፖሎቲካ ዓለምና ዘይክኣል እዩ።
4.ተሳተፍቲ እዚ ዋዕላ እንታዎት እዮም?
ከምቲ ባዕላቶም ተሳተፍት ዝገልጽዎ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ጸግዕታት እምነታት ዘለዎምን ኣብ ሲቪካዊ ማሕብረትን ተጣበቕት ሰብኣዊ መሰላት እንተ ብተናጸል እንተ ብዕስለ ዝነጥፉ ኮይኖም ከም ተደራቢ ዕማሞም “”ሓይሊ-ዕማም”” (task force) ጉጅለ ኣቂሞም ኤርትራዊ ሽግራት ኣቃልቦ መታን ክረክብ ንወጻተኛታት (መንግስታት ምዕራብ) ንምምኻርን ንምሕባርን ዝቆሙ ምኻኖም እዮም ዝገልጹ። ኣብዚ ብሓቂ ክንጸር ዘለዎ ጉዳይ ኣሎ። መብዛሕትኡ ኣብ ዓለምለኻዊ ኣራዳድኣ ሓይሊ ዕማማ ክባሃል እንኮሎ፡ ኣብ ትሕቲ ሓደ ወትሃደራዊ እዚ ንፍሉይ ምኽንያት፡ ስርሓት፡ ዕላማታት…ወ.ዘ.ተ ዝስራሕ ናይ ዉሑዳት ሰባት ጊዝያዊ ንኡስ ጉጅለ ማለት እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ እዚ ሓይሊ ዕማም ኣብ ትሕቲ ሓደ ወትሃደራዊ እዚ ዝሰርሕ ኮይኑ፡ ንዝተዋህቦ ዕማም ተግቢሩ፡ ጸብጻባቱ ንላዕለዋይ እዚ ዘማሓላልፍ እዩ።
እዚ ኤርትራዊ ሓይሊ ዕማም እዚ ብኣንጻሩ ቬርገሳዊ ሓይሊ ዕማም ካብ ኮነ ኣነ ምስ ዕማማቱን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታት ብምዝማድ ስም ከጠሙቆ እየ። ናይ ምምኻርን ሓባሪ ጉጂለ (lobby or reference Group) ኢለዮ ኣሎኹ። ምኽንያቱ ኩሉ ንጥፈታቱ ኩነታት ኤርትራ ኣቃልቦ መታን ክረክብ ንሓገግትን ፈጸምትን ኣካላት ምዕራብ ኤዉሮጳ ንምሕባር፡ ንምእማኖምን ንምጽላዉን ስለዝናጣጠፍ ስለዝኾነ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ግን ቅርጻ፡ ሱኑድ ዕላማ፡ ዝተዋሃሀደ ንጥፈታት ዕዮ፡…ወ.ዘ.ተ ኣለዎ ዶ? ንንጥፈታቱ ዝቃጻጸር መካኒዝም ከ ኣለዎ ዶ ወይስ ሓንቲ ማዕጾ ዝኾነ ሰብ ካብኦም ኳሕኲሑ ምስተኸፍተሉ ድድሕሪኡ ከምዚ ዕስለ ኣዛብእ ዝኸዱ እዮም ክምለስ ዝግብኦ ሕቶ እዩ። ኣባላት እዛ ሓይሊ ዕማም ከ ዝተዋሃሃደ መጽናዕትታትን ዝተዋሃሃደ ጽሑፋት ዶ ተቕርብ? ወይስ ነፍስ ወከፍ ፊን ዘቦሎ ዛዕባን ጽሑፉን እዩ ዝጽሕፍን ዘቕርብን? ቡዙሓት ክምለሱ ዝግብኦም ሕቶታት ስለዘለዉ ንጊዚኡ ንመጻኢ ምዕባሌ ክሓድጎ እዮ።
ብመሰረቱ እዚ ዋዕላ ’ዚ ነቲ ብምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ኣስካሕኳሒ ግፍዕን ጭቆናን ዘገልጽ፡ ነቲ ምእንቲ ምርግጋጽ ግዝኣተ ሕጊን ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝካየድ ቃልሲ ዋላ ብሓንቲ ስድሪ ወይ እመት ዝዕየር ንቕድሚት ፍሕት ዘብል ክሳብ ዝኾነ፡ ብኣውንታዊ ክርኤ ዘለዎ እዩ። እቶም ኣብኡ ዝተሳተፉ ኤርትራዉያን ዜጋታት እዉን ይዕበ ይንኣስ ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ግዝኣተ ሕጊን ዲሞክራስያዊ ለውጢ በብዓቕሞም ክዋስኡ ዝጽንሑን፡ እጃሞም ዘበርክቱ ዘለዉ ዜጋታት ስለዝኾኑ፡ ክድገፍን ክተባባዕን እምበር ክዅነንን ክውገዝን የብሉን እኳ ዝብል መርገጺ እንተሃለወኒ፡ ብቕዓትን ተሰማዕነትን ተሳተፍቲ ክምርምርን ክመዝንን ዉልቃዊ መሰለይ እዩ።
ተሳተፍቲ እቲ ዋዕላ ንሕና ኢና ፈሊጣን እቲ ጉዳይ ብኣና ጥራይ እዩ ብብቕዓት ጉዳይ ኤርትራ ኣብ መጋባእያ ዓለምለኸ ክቀርብ ዝኽእል ዝነበረ ብምባል መሊሶምሉ ስለዘለዉ፡ ኣይፈልኩምን ኤርትራ ምኣስ መኻን ኮይና ጥራይ እየ ክብሎም ዝደሊ፡ ነዚ ኣባሃህላ፡ ዘቕረብዎ መደረን ኣድማዕነት እቲ ዋዕላን ኣብ ግምት ብምእታዉ እየ ድማ ንጽሑፈይ ኦጅጅጅ…!!! ኣቕሓ ኢልናዮስ ኣላዒልናዮ ይብላ ኣዴታት ኤርትራ! ኢለ ዘጠመቕዎ።
ኣብቲ ዋዕላ ካብዝተሳተፉ ኤርትራዉያን ክልተ ሰባት ጥራይ እዮም ኣዝዩ ጉዙፍ ኣካድማዉን ማሕበራዉን ፖሎቲካዊ ክብደታት ዝነበሮም። ቀዳማይ ኣቶ ወልደሱስ ዓማር እዩ፡ ካልኣይ ድማ ፕሮፌሶር ጋይም እዩ። ኣቶ ወልደሱስ ኣብ ዝሓለፈ ሂወቱ ዝካየዶ ቃልሱን ተሞክርኡን፡ ደረጃ ኣካድምያዊ ዓቕሙን ኣብ ትሕቲኡ ዝምራሕ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ናይ ሰልፍታት መሰረታት ዉደባን ቅርጻን ስለዘለዎ ብርግጽ ክብደታት ኣለዎ። ፕሮፌሶር ጋይም ድማ ኣብ ዝሓለፈ ሂወቱ ዝካየዶ ቃልሱን ተሞክርኡን፡ ደረጃ ኣካድምያዊ ዓቕሙን ኣብ ነዊሕ ዓመታት ንኤርትራ ስደተኛታትን ሕብረተሰብን ዝገልጹ ዝተፈላለዩ ምርምራትን መጽሓፍትን ዝጻሓፈ ፈሊጥ ብምኻኑ ናይብሓቂ ክብደታት ኣለዎ እዩ። ኣብ ህዝቢ ቀሪቦም ድማ ክስሙዑን ከስሙዑን ዝኽእሉ ምኻኖም ዘጣራጥር ኣይኮነን። እቶም ዝተረፉ ኣይተማህሩን ማለት ኣይኮነን ዲግሪታት የብሎምን ማለት ኣይኮነን። ኣይቃለሱን ወይ ኣይተቃለሱን ማለት ኣይኮነን እንታይ ድኣ ዝተወሰነ ማሕበራዊ ፖሎቲካዉን ክብደታት ከምዘለዎም ንምግላጽ ዝዓለመ እዩ።
እቶም ኣባላት ዋዕላ ቡሩስል ንኤርትራዉያን ተሳተፍቲ ኣብቲ ዋዕላ ዝነበሩ፡ በሉ ነዚ ሕጂ ነሕሉፎ ዉሳኔታት ንምትግባሩ ፖሎቲካዉን ህዝባዉን ስርርዓትኩምን ደጋፊ ህዝቡኹምን ኣርእይና እንተዝባሃሉ እዉን፡ ብዘይካ ኣቶ ወልደሱስ ዓማር ካልእ እዚ ዝተዋደደ መሳርዕን፡ መሰረታትን ስዓብትን ኣሎኒ ክብል ዝኽእል ሰብ ኣይነበረን።
5.መዛዘሚ፡–
ንዓይ ነዚ ጽሑፍ እዚ ክደርስ ዝደረኸኒ ቀንዲ ድርኺት ንምንታይ በዞም ሰባት እቲ ዋዕላ ተኻይዱ ዘይኮነስ ንተሳታፍነቱ፡ ኣብቲ ዋዕላ ዝቀረበ ትሕዝቶ፡ ኣጋባብ ኣካያይድኡን ድሕሪኡ ዝሳዓበ ጠገለን ስነምግባርን ዘይሓለወ ጽዕዶታትን መመኽነይታትን እዩ። ፖሎቲካዊ ንጥፈታት ካብ ስነምግባርን ገብረገብነት ወጻኢ ብመሰል ተሸፊኑ ክከይድ እንተጀሚሩ፡ ኣዝዩ ተኣፋፊን ዓንዳርን እዩ። ምኽንያቱ ጥቕምታቱ ኣብ ክንዲ ንህዝብን ሃገርን ዝኸዉን ንዉልቀሰባት ስለዝኸዉን እዩ። መሰል ብተናጸል ካብ ሓላፍነትን ተሓታትነትን ጉቡኣትን ኣዉጺኻ ዝርኤ ኣይኮነን። መሰል ካብዞም ዝሮቛሕክዎም ነጥብታት ብተናጸል ክተዘዉትር ኣብ ትህቕነሉ እዋናት ካብ ጥቕምታቱ ድማ ዕንወታቱ ከመዝን እዩ። መሰለይ እዩ ተባሂሉ ቀጥታዊ ወይ ዉክልናዊ ገጻትን ድፊኢታት ዘይብልካ ብዛዕባ ሃገርን ህዝብን ኣብ ዓለምለኻዊ መጋባእያታት ብዝመስለካ ዉልቓዊ ርእይቶታትካ ክትምድርን ነቲ ሕብረተሰብ ንቱኹልካዊ ምትፍናን ኣእቲኻ ኣብ ግርጭታት ከተእቱ ጉቡእ ስለዘይኮነ እዩ። መሰለይ እዩ ተባሂሉ እዉን ሃገርን ህዝብን ክትሸይጥ ክትልዉጥ ትኽእል ኢኻ ማለቶም ድዩ? ስለዚ ኣብዚ ዝተኻየደ ዋዕላ ቡሩሱል ሩኡይ ጉድለታት ኣብ ዉክልናዊ ተሳታፍነትን፡ ቡዙሑነትን ዝቀረበ ትሕዝቶታት ስለዝነበሮ ክእረም ኣለዎ ባሃላይ እየ። ነዚ ድማ ፈጸምቲ እቲ ጉድለት ጥራይ እዮም ብጉሉጽነትን ክእርሙዎን ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ዘይተደልየ ምትፍናናት ደዉ ንክብል ክገብርዎ ዝኽእሉ።
ብጣዕሚ ዘሕዝንን ዘተሓሳስብን ኣጋጣሚታትን ተረኽቦን እዩ። ኣብ 36 ዓመታት ፖሎቲካዊ ቃልሰይን ተሞክሮታተይን ከምዚ ናይ ምምኽኻር ወይ ሓባሪ-መወከሲ ጉጂለ (lobby or reference Group) ኢሉ ንነብሱ ጸዊዕዋ ዘሎ ዝዓለቀ ዝተዋረደን ፖሎቲካዊ ጉጂለ ሬን ሰሚዔን ኣይፈልጥን! ካብቲ ኣብቲ ዋዕላ ዘርኣይዎ ምጅጃዋት፡ ዘይምዉህሃድ፡ ዘይብቕዓት ተዓዘብቲ ወጻእተኛታት እዉን ካይገረሞም ኣይተረፈን። ንሳቶም ዘልዕልዎ ሕቶ ሕቶ ዲሞክራስን ሕቶ ስብኣዊ መሰላት ካብ ኮነ፡ ሕቶ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላት ድማ ኣብ ስነ-ሓሳብ ህዝብን ሃገርን (Nation-stae) ንህላወ ወይ ትንፋስ ሓቐኛ ዲሞክራሲ መሰረቱ ስለዝኾነ፡ ካብ ሃገራዉነትን ህዝባዉነትን ተነጺልካ ዝራጋገጽ ዲሞክራሲ ድማ የሎን። ነዚ ሓቕታት እዚ ዝፈልጡ ኤዉሮጳዉያን ድምጺ ሃገራዉነቶምን ህዝባዉነቶምን ምትሓቱን ካብ ቀንዲ ረብሓታት ሃገርን ህዝብን ዘይምንቃለም ዝተዓዘቡ ከመይ ክዒቦሞም ይኾኑ? በዚ ኮይኑ በቲ እቶም ዓደምቲ እቲ ዋዕላ ዝኾኑ EEPA እዉን ጹቡቕ ገይሩ መዚንዎም ኣሎ። ከም መወከሲ ዝጥቀመሎም ነይሩ እንተኾይኑ እዉን ዉክልናዊን ተሰማዕነታዊ ሸነኻቶም ፈሊጡ ስለዘሎ፡ ድሕሪ ሕጂ ከም መወከሲ ወይ ከም ቀሌቤት ኣብ መንጉኡን ኣብ መንጎ ተቃዉሞ ኤርትራ ክጥቀመሎም ድዩ ኣይኮነን ኣብ ምልክት ሕቶ ዝኣተወ ጉዳይ እዩ። ካብ ኩሉ ዝኾነ ኤዉሮጳዊ ልዕሊ ዝኾነ ፉጡር ኣብ ዓለምና ሓሳዉን መዳናገርን ተንኮለኛን ከንሱ፡ ሓንሳብ ከተታሉሎን ክትሕስዎን እንተረኺብካ ድሕሪኡ ሚዛንካ ኣብ ቕድሚኡ ባይታ ዝዘበጠ እዩ። እቲ ልዕሊ ኩሉ ዘሕዝን ግን ጉድለታት ከም ዘሎ እንዳታፈልጠ ክንሱን፡ ምኣስ ንሕና መልኣኽቲ ኬና እንዳተባህለ ከንሱ ነቲ ዝተራእየ ጉድለታት ክትእረመሉ ኣብ ክንድምፍታን ኣብ ፍጹም ምክልኻል ምእታዉን ጠባያት ዓሎቕትን ተረርት ልቢ እዩ። ብዝኾነ ትኣምር ተረርት ልቢን ዓሎቕትን ድማ ረብሓ ሃገርን ህዝብን ከራጋግጹ ኣብ ፖሎቲካ ዓለም ኣይተራእየን ኣይተሰምዔን።
ካብዚ ክዉንነት ጉዳይ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ዳግም ኣብ ጉጉይ ኣእዳዉ ካይወድቕ ድማ ጥንቃቄታት ከድሊ ምኻኑ እቲ ተረኽቦታት ኣገንዚብኒ ኣሎ። ተስፋ ይገብር ድማ ህዝቢ ተገንዚብዎ ክኸዉን።
ብኣንጻር እዚ ኣብቲ ዋዕላ ኣድማዒ ስራሓት ስለዝተኻየደ ክንነቕፎም የብልናን ዝብል ርእይቶታት ኣሎ። እዚ ርእይቶ እዚ ካብ ክልተ ጫፍ ፈለጋት ዝነቐለ እዩ። ቀዳማይ፡ ካብ የዋህነትን ሰናይ ድሌትን ዝነቀለ ኮይኑ፡ እንቃዕ ድኣ ጉዳይና ኣብ መጋባእያታት ዓለም ኣቕረብዎ እንበር መንነቶም ዉሽጣዊ ኣታሓሳስባቶምን ዝተጠቕምሉ ሜላታት ኣገዳሲ ኣይኮነን ዝብሉ እዮም። ካልኣይ፡ ድማ ብመራሕቶም ወይ ብወከልቶም ኣብቲ ዋዕላ ተወኪሎም ሱታፌ ስለዝነበሮም ነቲ ዝተራእየ ናይ ረብሓ ግርጭታትን ገለልትነትን ከምኻኑዩሉን ቁኑዕ ከምዝነበረ ከእሙኑ ዝፍቱኑ እዮም። እዞም ክልተ ተጻረርት ኣራእያታት ዝዉሕጥዎ ሓቕታት ግን ኣሎ፡ ንሱ ድማ ንኹሉ ዝወከለን ዘሳተፈን እንተዝኸዉን ዝሓሸ ነይሩ ዝብል እዩ። ብመሰረቱ ግን ሓደ ተረኽቦ ኣጋጢሙ ዋላዉን እቲ ተረኽቦ ዓወታት የመዝግብ ጉድለታቱ ክእረም የብሉን ማለት ኣይኮነን። ብዘመዝገቦ ዓወታት ክምስገን ይግባእ፡ ብዝፈጸሞ ጉድለታት ድማ ክንቐፍ እዩ ዝግባእ። ብቀንዱ ግን ዘመዝገቦ ዝኾነ ይኹን ግብራዊ ዓወታት ስለዘየለ፡ ብዘይካ ኣሉታ ኣዉንታ ዘለዎ ኣይኮነን።
ወድሓንኩም!
መርዕድ ዘርኡ
18/11/2009
መወከሲታትን ካብቲ ብዛዕባ ዋዕላ ቡሩሱል ገለ ዝተጻሕፈን ዝተባህለን ርእይቶታት፡-
1፡http://assenna.com/index.php/english/focus/2123-with-us-or-against-us-doesnt-work-for-journalists
2፡http://www.awate.com/portal/content/view/5381/11/
3፡ http://www.awate.com/portal/content/view/5383/3/
4፡http://www.nharnet.com/November_2009/T_Article_%20Waela%20brussels%20bmenxr%20TQm_TT_Novenber1909i.pdf
5፡http://www.awate.com/portal/content/view/5374/5/
6፡http://www.awate.com/portal/content/view/5361/5/
7፡http://assenna.com/index.php/english/focus/2096-simple-truths-of-the-brussels-conference-


text:
ፈዴራል ፖሊስ ዘውፀኦ መግለፂ ብቴሌቭዥንን ካልኦት መራኸቢ ብዙሃንን ተፈንዩ‘ዩ።እቲ መግለፂ ”ፅንፈኛታት፣ሎሚ ዓርቢ ብጉልባብ ሃይማኖት ኣብ ውሽጢ መሳጊድ ዘካይድዎ ተግባር ጥፍኣት ንምኹላፍ፣ፖሊስ ግቡእ ስጉምቲ ክወስድ‘ዩ ኢሉ” ኣጠንቂቁ‘ዩ።
ኣዳለውቲ‘ቲ ተቃውሞ ብወገኖም፣ኣብ መስጊድን ካብ መስጊድ ወፃኢ ኮይንኩም፣ኣብ ዘዘለኹምዎ፣ናይ ስቅታ ምልክት ብምውሳድ፣ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምንቅስቃስ ኣወጊድና፣ኣብ ዘዘለናዮ ደው ክንብል ይግባእ።ንዝተናኽፉና ዕድል ንዘይምሃብን ተቃውሞና ንምግላፅ ጥንቁቃት ንኹን ይብል።
ብመሰረት ኣዳለውቲ ዘውፅእዎ መግለፂ ንሎሚ ዓርቢ ዝተሓሰበ ሰልፊ ተቋሪፁ‘ሎ፣ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰባት‘ውን ተኣሲሮምና‘ለው ይብል ሓደ ሪኢቶ ዝሃበ ሰብ።
ሰላማዊ ተቃውሞ ሰልፊ ምክያድ ከምዝካኣል ዝፈቅድ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያ፣እዚ መሰል‘ዚ፣ንድሕነት መንእሰይ፣ክብሪን ፅቡቅ ስም ዜጋታትን ንምዕቃብ፣ምብርባር ኲናትን ክብሪ ሰባት ዝትንክፍን መግለፂታት ኣደባባይ ንምኹላፍ ተባሂሎም ብዝወፁ ሕጊታት ተሓታታይ ካብ ምኳን ኣየድሕንን ከምዝብል ሰለሞን ኣባተ ፀብፂቡ።


text:
ክልቲኦም መስራሓት ኣብ ተመሳሳሊ ወቅቲ፣ነናይ ባዕሎም ከይዲ ስዒቦም ክትግበሩ ኣለዎም‘ውን ኢለን ወ/ሮ ቤንስወዳ።
ኣብ ዳሕረዋይ ፕረዚደንታዊ ውድድር ዝተወዳደሩ ክልቲኦም ሕፁያት ሚስተር ምዋዪ ኪባኪን ሚስተር ራይላ ኦዲንጋን ተዓዊትና ኢና ኢሎም ድሕሪ ዝሃብዎ መግለፂ፣ኬንያ ናብ ህውከትን ዕግርግርን ከምዝኣተወት ዝዝከር‘ዩ።ብውሑድ 1,300 ሰባት ተቀቲሎም፣ልዕሊ ርብዒ ሚልዮን ተፈናቂሎም።
ኣብ ዘ-ሄግ ዝመደብሩ ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ብወገኑ፣ኣንፃር ፕረዚደንታዊ ሕፁያት ዝነበሩ ኡሁሩ ኬንያታን ዊልያም ሩቶን ከምኡውን ገለ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣንን፣ኣሰናዳእቲ ሬድዮን ክሲ መስሪቱ‘ዩ።
እተን ዓቃቢት ሕጊ ኣብ ኬንያ ናብ ሓሙሽተ መዓልታት ዑደት ኣብ ዝፍፅማሉ እዋን፣ኣብ‘ቲ ናይ ዳሕረዋይ ህውከት ማእከል ግጭት ንዝነበረ ከባቢ ክበፅሓ‘የን።
ዓቃቢት-ሕጊ ቤንሶድዋ፣ንግዳያት ዝግደሰሎም ሰብ ኣይተረኽበን ይብላ።ነቲ ህውከት ክምርምራን ንጥርጡራት ገበን ሰብኣዊነት ክኸሳን ስልጣነን‘ዩ።
”ዕላማና ወይ ዕላማይ ምንዳይ ሓቂ‘ዩ።ከምኡ ገይርና ድማ፣ፍትሒ ብምንጋስ፣ ንግዳያት ክነፀናነዖም፣ንዝተበላሸወ መነባብሮ ሰባት ክንፅግን፣ንዝተቀትሉ ክንዝክር ኢና።እዚ ስራሕ‘ዚ ድማ ብልዑል ኣኽብሮት ኢና ንፍፅሞ” ኢለን ንሰን።
ንሰን ወሲኸን፣መንግስቲን ህዝብን ኬንያ ናብ ፍርዲ ከምዘይቀረቡ ክፍለጥ ኣለዎ።ኣብ ክንድኡ ዝኽሰሱ ዘለው፣ኣብ ገበን ኢድ ዝነበሮም ጥራሕ‘ዮም ኢለን።
ዓቃቢት ሕጊ ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ወ/ሮ ቤንሶውዳ፣ምስ ፕረዚደን ምዋዪ ኪባኪን ምስ ቀ/ሚ ራይላ ኦዲንጋን ተራኺበን ክዘራረባ መደብ ኣለወን።


text:
እቲ ፓርቲ ኣብቲ ዘውጽኦ መግለጺ ቁጽሪ - 4፡ ኢህወዴግ ብወልቀ መላኽነትን ከፋፊልካ ግዛእ ሜላኡ ተጠቂሙ ንዘመናት ሓቢሮም ዝነበሩ ህዝብታት የጋጭው፡ ሰላማዊ መነባብሮኦም ከናውጽ ጸኒሑ’ሎ። ነዚ ኣብ ዝፈጸሙ ካድሬታቱ ተሪር ስጉምቲ ብምውሳድ ሓድነት ህዝብና ንኽክበር ንሓትት ዝብል እዩ።
ብጭቡእ ጎንጽታት ዝተራእየ እንተልዩ አብ ኣብ መንጎ መን መን እዩ ንዝብል ዝቐረበሎም ሕቶ ዶ/ር በየን ጴጥሮስ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“ መጀመርያ ንሕና ሃገርለኸ ፓርቲ ኢና ኣብ ምድሪ ኢትዮጵያ ዘጋጠሙ ኩሎም ኢና ምግላጽ ንደልይ። በብሓደ ጥቀስ እንተ ኢልካኒ ግን ኣብ ቀረባ ኣብ ምንጎ ዞባታት ወላይታን ሲዳማን ጎንጺ ተፈጢሩ፡ እቲ ህዝቢ ተፋጢጡ’ዩ ዘሎ ንዓመታት ዝፍለጥ ዝነበረ ዶብ ክልቲኡ ወገናት ሎሚ ብምንታይ ተአምር ከምዝኾነ ሲዳማ ብወገን ወላይታ መሬት ይግብኦ’ዩ ዝብል ንሸሞንተ ቀበሌታት ከነካልል ኢና ኢሉ መንግስቲ ዝጀመሮ ህዝብታት ተጋጭዮም ኣብ ዝለዓለ ምፍጣጥ’ዮም ዘለው” ኢሎም።


text:
ብመሰረት እዚ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ እቲ ሕማም ብኸመይ ይብገስን መከላኸሊኡን ኣመልኪቱ ትምህርታዊ መረዳእታ ንኹለን ማእኸላት ጥዕና ከምዝሃበ ይገልፅ።
ኣብቲ ቢሮ ሓላፊ ክፍሊ ምክልኻልን ምላሽ ምሃብን ሓደጋታት ኣይተ ዮሃንስ ገብረሃወርያ ኣብ ነብሲወከፍ ትካላት ጥዕና ትግራይ ዘለዉ ኮሚቴ ህፁፅ ወሃብቲ ምላሽ ክበራበሩን ክትትል ከካይዱን መጠንቀቕታ ፅሒፍና ኢና ኢሎም።
ሕማም ኣንቅፂ ዋዒ እንትህሉ ኣብ መሬት ዝፀንሑ ነቲ ሕማም ዘመሓላልፉ ህዋሳት ብንፋስ ኣቢሎም ናብ ሰባት ብምእታው ዝነቅልን ዝጐድእን ሕማም እዩ። ምልክታቱ ድማ ሓያል ረስኒ፣ ክሳድ ምቕናንን ቀልቢ ምስዋርን ምዃኑ ተገሊፁ'ሎ።
እዚ ሕማም ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣብ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ካብ ሴነጋል ክሳብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዝርጋሕን መቐነት ሕማም ኣንቅፂ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕን ከባቢ ብልዑል መጠን ከምዝረአ መብርሂ ኣይተ ዮሃንስ ይሕብር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል – ኦሮታ ንዝርከብ ኣገልግሎት ሕክምና እዝኒ፡ ኣፍንጫን ጐረሮን ንምስፋሕ ብዝወጸ መደብ መሰረት፡ ብምትሕብባር መንግስቲ ኤርትራን ‘ሜድ-ኬር’ ዝተባህለ ጀርመናዊ ናይ ምትሕግጋዝ ማሕበርን፡ ብኣስታት 1.5 ሚልዮን ዩሮ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ናይ’ቲ ሆስፒታል ዝተሰርሐ ሓድሽ ህንጻ ምስ መሳለጥያታቱ፡ ንስራሕ ድሉው ኰይኑ።
ኣብ’ቲ ሚኒስተራትን ኣብ ኤርትራ ዝመደበሮም ዲፕሎማሰኛታትን ዝተረኽቡሉ ብ5 ታሕሳስ ዝተኻየደ ናይ ምምራቕ ስነ-ስርዓት፡ ሚኒስተር ጥዕና ኣሚና ኑርሕሴን ኣብ ዘስመዓቶ ቃል፡ እቲ መደብ መርኣያ ናይ’ቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጽላት ጥዕና ዝገብሮ ዘሎ ልዑል ቈላሕታን ንምትሕግጋዝ መሻርኽቲ ዝህቦ ዓቢ ግምትን ምዃኑ ኣረዲኣ።
መዲካል ዳይረክተር ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል – ኦሮታ ዶክተር ሃብተኣብ መሓሪ ብወገኑ፡ ኣገልግሎት ሕክምና እዝኒ፡ ኣፍንጫን ጐረሮን ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ኣብ 1984 – ኣብ ሓራ መሬት ኤርትራ ከምዝጀመረ፡ ድሕሪ ናጽነት መንግስቲ ብዝገበረሉ ጠመተ ድማ፡ ዝበቅዕ ኣገልግሎት ናብ ዝህበሉ ደረጃ ከምዝዓበየ ሓቢሩ።
መስራቲን ሓላፊን ናይቲ ኣብ ምስራሕ’ቲ ህንጻ ኣበርክቶ ዝገበረ “ሜድ- ኬር” ዝተባህለ ጀርመናዊ ማሕበር – ፕሮፌሰር ኤቤርሃርድ ሽቴነር፡ ሕክምና እዝኒ፡ ጐረሮን ኣፍንጫን ሓደ ካብ ኣገደስቲ ዓውዲታት ሕክምና ምዃኑ ብምሕባር፡ መደባቶም ኣብ ዓወት በጺሑ ምርኣዮም ዕግበት ከምዝፈጠረሉ ገሊጹ።
ሓድሽ ህንጻ ኣገልግሎት ሕክምና እዝኒ፡ ኣፍንጫን ጐረሮን፡ መደቀሲ ሕሙማት፡ ናይ መብጣሕትን ድሕረ-መብጣሕትን ክፍልታት፡ ዘበናዊ መመርመሪ ክፍሊን ካልእ መሳለጥያታትን ዓጢቑ ኣሎ።


text:
ከም ልሙድ ዓመታዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ናይ ተቓውሞ መዓልቲ እዩ።እዚ ናይ ሎሚ ዓመት እውን ዝተፈለየ ኣይነበረን።ካብ ፈረንሳ ክሳብ ቱርኪ፡ኣብ ሩሲያ ከተማ ሞስኮ ልዕሊ 100 ሽሕ ሰባት ሰልፊ ኣካይዶም ኣለው።ኣብቲ ሰልፊ ዝተሳተፈ ሩሲያዊ ‘ሰባት ብከምዚ ኣገባብ ክእከቡ ከለው ሓድነቶም እዮም ዝገልፁ ዘለው’ኢሉ።
ኣብ ኬንያ ድማ ናይ ኬንያ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ዓመታዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ንምኽባር ኣብ ዝነበረ ኣጋጣሚ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ዝለዓለ ሸቕሊ ኣልቦነት ክፈትሕ እየ ኢሎም ኣለው።ሃገሮም ደሞዝ ሰራሕተኛታት ብ18 ሚእታዊት ክብ ክተብሎ እያ ክብሉ ተመባጺዖም ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ደገፎም ብዓውታ ክገልፁ ከለው ተንተንቲ ግን ምውሳኽ ደሞዝ ንዝበዝሐ ሰራሕተኛ ዝሕግዝ ኣይኮነን ይብሉ።
መንግስቲ ኬንያ ኣብ 2017 ዓ.ም ዘውፅኦ ቁጠባዊ መፅናዕቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 833 ሽሕ ስራሓት ተፈጢሮም ኣለው።ካብዚ ግን እቲ ስሩዕ ስራሓት ትሕቲ 20 ሚእታዊት ጥራሕ እዩ።
ኩዋሜ ኦዊኖ ኣብ ኬንያ ዋና ፈጻሚ ስራሕ ትካል ቁጠባዊ ጉዳያት ኬንያን ካልኦት ሃገራትን ንኩነታት ፈጠራ ስራሕን ንግድን ከመሓይሻ ኣለወን ይብሉ።
ብሩኪንግስ ኢንስቲዩት ዝተባህለት ትካል ኣብ ቀረባ ብመሰረት ዘካየዶ መፅናዕቲ ዕድሚኦም ካብ 15 ክሳብ 24 ዓመት ዝኾኑ ኣፍሪካዊያን መናእሰይ ሓደ ሲሶ ናይታ ኣህጉር ህዝቢ ክኾኑ ከለው ክልተ ሲሶ ናይዚኦም ግን ስራሕ ኣልቦ እዮም ይብል።


text:
Date: Friday, 20 October 2017
`እዋይ ነበር ምዃን ክሓስም ሓፍ ኮፍ ትብል ኔርካስ ድሓር ግስም`
ኣብዚ እዋን`ዚ ብዛዕባ ንህዝቢ፣ ንሰውራን ንመንግስቲን ኤርትራ ብኣሉታ ዝገልጹ ብብዝሒ ጽሑፋትን ርእይቶታትን ኪንበቡን ኪጸሓፉን ንሰምዕን ንሪእን ኣሎና። ብፍላይ ናይተን ከም ንግዲ ኮንትሮ-ባንድ ብዘይ ሊቸንሳ ተኸፊተን ዝግዕራ ሬድዮታት፣ ናይ ፓል ቶክ ገጻትን ናይ ማስ - ሚድያ ማዕከናትን ካን መውጽእ ኣፈን ካብ ዝገብራኦ ዓመታት ኣቕጺረን ኣለዋ። እቲ ዘገርም ትሕዝቶአን እቲ ኣብ ሰብዓታትን ሰማንያታትን ኣንጻር ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ድሓር ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ሓፋሽ ናይ መትከል ሰዓብቱን ካብ ዝነበረ ፕሮፖጋንዳ ዘይተቐየረ ምዃኑ ኢዩ።
ሬድዮ ኣሰና ዘቃልሖ ዘሎ ጽሑፋት ንሞሳን ጅግንነትን ተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ ዘቆናጽብ ኮይኑ ረኺበዮ። ነዚ ዘይጽወር ሕሰምን መከራን ጸይሩ፣ ዘይስገር መስገደል ብቓልሱ ሰጊሩ፣ ንቐጻሊ ውዲት ሓያላን መንግስታት ኣላሽ ኣቢሉ ካብ ስንቂ ጸላእቱ ሰኒቑ፣ ካብ ኣጽዋሮም ዓጢቑ፣ ሰብኣዊ መሰሉን ክብሩን ዝጨበጠ ህዝብስ፣ ኣብ ከተማታት ኤውሮጳን ኣመሪካን ኰንካ ዝተኸልካዮ ስርዓት ንቐል፣ ዝሰራሕካዮ ታሪኽ ኣፍርስ፣ ኣንጻር መራሕትኻ ዓምጽ፣ ርእሰ ምትእምማንካ ኣጥፊካ ተምበርከኽ፣ ኢልካ ዘረባ'ሎ!!
ንምዃኑ መን ንመን'ዩ ዝመኽሮ። እቶም ኣብ ሰሪሖም ዘጽንሕሎም ከተማታት ተኾይጦም እናወዓሉ ነተን ቅሩብ ቁራቦ ብትኳቦ፣ ገለውን ኣብ ክብሪ ዘይብሉ ስራሓት ተዋፊሮም ዝረኽብዎ ባጤራ መኽተት ወልፎም ዝገብርወንን ንስድራኦም'ኳ ንቡር ገይሮም ከማሓድሩ ዘይከኣሉ ዘሎዉን ሰባት ድዩም? (ንብዙሓት ካብዞም ኣብዚ ኣነዋሪ ንጥፈት ተዋፊሮም ዘለዉ ስለንፈልጦም) ወይስ እቲ ምፍራስ ቀሊልኳ እንተዘይኮነ ምህናጽ ግን ኣዝዩ ከቢድ ምዃኑ ተረዲኡ ነታ ብዂናት ዝዓነወትን ትሕቲ ዜሮ ዝጸንሐ ቁጠባ ሃገሩ ሃኒጹን ኣበራቢሩን ንምምዕባላ ዝሰርሕ ዘሎ - ወኒ ስራሕን ሓርበኝነትን ዘይተፈልዮ ህዝቢ። እቲ ንስራሕ ዝብልዶ ወይስ እቲ ንለምን ዝብልዩ መኺሩ ከስምዕ ዘለዎ? ዘበንያ ግርምቢጥስ ማይ ንዓቕብ ይብሉ ኣቦዋት ከምዚ ምስረኸቡ። ሬድዮ ኣሰና `ዘይሓፍር ድሙ-ገረማርያም ስሙ` እንተ በልናኩምስ ዘለቕለቕዶ ትብለኩም ትኸውን፣ ዓቂንኩም መልሲ ሃቡና።
እዋይ ነበር ምዃን ክሓስም - ሓፍ ኮፍ ትብል ኔርካስ ድሓር ግስም` ዝብል ኣርእስቲ ሂብኩም ድኣ ምስ ኣርእስትኹም ዘይከይድ ሓተታ ኣብዚሕኩም ትብሉ ከምዘለኹም ኣዳዕዲዕና ንፈልጥ ኢና። `ሰብር ውደ፣ በዓል ሰብር ዕዉትቱ` ከምዝበሃል፣ ሓዙና ጥራይ ክንመጻኩም ኢና። እዛ ጅግና ስዉእ ተጋዳላይ ዑቕባጋብር ኣብ 1981 ዝደረሳን ዘዜማን ታሪኻዊት ደርፊ ድሕሪ 36 ዓመታት ኣብ ተመሳሳሊ ዝኽሪ ኣእትያትና። ሬድዮ ኣሰና ነቲ ዓለም ብዓለማ ኤርትራ ትበሃል ሃገር ክትህሉ የብላን ኢላ ውዲት ድሕሪ ውዲት እናኣለመት ብምሉእ ሓይላ ዝተቓለሰትሉ ዕላማ ዘፍሸለን ኣብ 1991 ባህጊ ልቡ ዝሰመረሉን ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ተጋዳላይ ድማ ብፍላይ ክብርን ሞሳን ዝግብኦ ክንሱ ከም ነብሱ ዝፈተወ፣ ፈራሕ፣ ዕላምኡ ዝሰሓተ፣ ሓላፍነቱ ዝረሰዐ ጌራ ከተቕርቦ ምፍታና፣ `ኣደ፣ ሓውላል በልያ ከይትቕድመኪ` በለት ኣዲኣ ብዘለዋ ኣበር ከይትጽረፋ ዝተሰከፈት ውላድ ከምዝበሃል፣ እቲ `ተጋዳላይ መዓንጣኻ ሓሪሩ፣ እንታይ`ሞ ኢድካንዶ ሓጺሩ` ብዝብል ኣርእስቲ ካብ ጽላል - ሕመኣ ዝተላእከን ኣብ መስከረም ዝተዘርግሐን ጽሑፍዩ ነዛ ኣርእስቲ ክንመርጻ ኣገዲዱና።
ተጋደላይ ኮነ እቲ ንሃገሩ ከም ብሌን ዓይኑ ዝከላኸለላ ህዝቢ ኤርትራ ጌና ነዚ ጽንኩርን ሕልኽላኽን መድረኻት ኣብ ቅድሚኡ ተገቲሩ ከምዘሎ ኣሚኑ እዩ ናብቲ ሓሲቡን ተመራሚሩን ዝኣተዎ መሪርን ሕልኽላኽን ጉዕዞ ዝተጸንበረ እምበር ማና ተጸብዩ ኣይነበረን። እዚ ቃልስ`ዚ ምስ ምሕራር ኤርትራ ደው ከምዘይብል`ውን ኣዳዕዲዑ ዝፈልጥ ስለዝነበረ ኢዩ ነቲ ህላወ ሃገር ኣብ ፈተነ ዘእተወ ወያነ ብቕድሚት፣ ለኣኽቶም ድማ ብድሕሪት ኮይኖም ዘበገስዎ ወራራት ምስ ዋርሳይ - ወራስ ታሪኹን ሕድሩን ኮይኑ መስዋእቲ ብምኽፋል ድሕሪ ምዕዋቱ ብስምምዕ ኣልጀርስ ከተመ ዝገበረሉ።
ተጋዳላይ፣ ሎሚ ንኹሉ`ቲ ኣንጻር'ቶም ንምንጻሉ ዝሰርሑ ሓይልታት፣ ኣንጻር`ቲ ዘይፍትሓዊ ኣብ ልዕሊኡ ዝተስገደደ እገዳ፣ ኣንጻር ኩሉ ፖለቲካውን ቁጠባውን ዕብለላ ባዕዳውያን፣ ኣንጻር ኩሉ ትሕተ ሃገራውነት፣ ኣንጻር ተመጽዋትነትን ተንበርካኽነትን እናበደሀ በቲ ሓደ ሃገሩ ኣልሚዑ ቁጠባኡ ኣበራቢሩ፣ ሰብኣዊ ዓቕሙ ኣማዕቢሉን ባህርያዊ ሃብቱ መዝሚዙን ምዕብልቲ ኤርትራ ሃኒጹ ራህዋ ብትምኒት ኣብ ጎደናታት ኤውሮጳን ኣመሪካን ካልኦት ክፍለ ዓለማትን እናነበረ ዘይኮነ ንኹሉ ብድሆታት ተጻዊሩን ዶባት ሃገሩ ብባዕዳውያን ከይድፈር እናተኸላኸለን ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ኮይኑ ምስቶም ነዚ ዕላማታት'ዚ ንምትግባር ኣብ ዳያስፖራ እናነበሩ ምስኡ ኢድን ጓንትን ብምዃን እናሰርሑ እሕሕ ንዝብሉ ዘለዉ ኩሎም ኤርትራውያን ዝውክል ረዚን ቃል ምዃኑ (ተጋዳላይ) ከነዘኻኽር ንፈቱ።
እዞም ከምዚ ሎሚ ከይኮነ ኸሎ ኣካል ናይዚ ብተጋዳላይ ዝውከል ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ህዝቢ ከለዉ ዝኽበሩን ዝነኣዱን መጠኑ ዝሓለፈ ፍቕርን ምሕብሓብን ዝልገሶም ዝነበሩ ኣብዚ እዋን'ዚ ካብታ ናይ ሓፋሽ መርከብ ምስ ኣልገሱ ኣብ ዝነብርሉ ከባቢ ብጽላለቶም እናባህረሩን ከይርእዩና ኢሎም ሸለብ ገለብ እናበሉ ዝኸዱን ምህላዎም ካብ ዓይኒ ሓፋሽ ዝተኸወለ ኣይኮነን። እንተቲ ኣብተን ኣብ መእተዊ ተጠቒሰን ዘለዋ መራኸቢ ብዙሃን ዝበሃላ ዝብልዎ ግን መን ከማና ጅግና፣ መን ከማና ክኢላን ፈላጥን፣ መን ከማና ሓላዪ ዘስምዑ መልእኽታት ንእዝኒ ሰማዕትን ንኣዒንቲ ኣንበብትን ካብ ምድኻም ሓሊፉ ባዶሽ ዝትሕዝቶኡ መልእኽቲ ስለዝኾነ ንምዝንጋዕ ክትጥቀመሉ እውን ኣሰልቻዊ ኢዩ።። እቲ ዘገርም ብኣኣቶም ሓፋሽ ከመዛዝን ዘይክእል ደንቆሮ፣ ናብ ዝጠወኻዮ ዝጥወ ተጎታቲ፣ ዝበልካዮ ሰሚዑ ዘተግብር ልኡም ገይሮም ስለዝቖጽርዎ ንሰብኣዊ ኽብሩ ቅንጣብ ሓልዮት ኣይህቡዎንዮም።
ተጋዳላይ እምበኣር ናይ ርሑቕ ራእይ ዘለዎ፣ ብስነ-ስርዓትን ዲሲፕሊንን ተመሪሑ ዝንቀሳቐስ፣ በጃ ሃገሩን ታሪኹን ኪሓልፍ ድሉው ዝኾነ ኣካል ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ኢዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ኣብ ሸብዳዕዳዕን ዳንኬራን፣ ኣብ ቤላቤለውን ህውተታን፣ ኣብ ማና ካብ ሰማይ ኪወርደሉ ምጽባይን መንዩ ዝያዳ ዝተኩብ ኢሉ ኣብ ምምራጽን የለን። እዚ መንፈስ`ዚ ኢዩ ድማ ዘይተሳዓርነቱን ዘይተምበርካኽነቱን ኣግሂዱ ህላዌኡ ኣብ ዓለም ኣረጋጊጹሉ ዘሎ። እዞም ኣካል ናይዚ ሰራሕ ቅያን ፈጻም ጅግንነትን ዝኾነ ህዝቢ ኮይኖም ክሳብ ዝተወሰነ እዋን ጸኒሖም፣ ውልቃዊ ኩነታቶም ዓጢጥዎም ዘላገሱ፣ ኣብ ዘለዉዎ ጻዕዳ ይጽንሓዮም። እንተ`ቲ ዝተጀመረ ቃልሲ ግን በቲ ዝተተለመሉ መደብ ቀጺሉ ዓወቱ ርጉጽ ምዃኑ ኣብ ዝተኣማመነሉ ደረጃ በጺሑ`ሎ። በዚ ዓወት`ዚ ዝበዝሐ ህዝቢ ኤርትራ ኪዓግብ ከሎ፣ እቶም ውድቀቱ ዝምነዩ ግን ደገፍትን ተደናገጽትን እንተረኸቡ ለቖታ ሓሶቶም ብምንፋሕ ዓንገረር ክብሉ ንሰምዖም ኣለና።
ካልእ ንብሎም የብልናን፣ ብዛዕባ ዕቤትን ምዕባለን ኤርትራ ዝሓስብ፣ ብዛዕባ ሰላምን ቅሳነትን ኤርትራ ዝትምነ፣ ብዛዕባ ጸጥታን ልኡላውነትን ኤርትራ ዝግደስ፣ ብዛዕባ ፍትሕን ዲሞክራስን ማዕርነትን ምንጋስ ዝጣበቕ ካብቲ ዝደምየላን ረሃጹ ዘንጠብጥበላን ዘሎ ተጋዳላይ (ሓፋሽ) ንላዕሊ ዋላ ሓደኳ የለን። እቲ ኣብቲ ዝተጠቕሰ ጽሑፍ ተጋዳላይ ሎምስ ፈሪሑ፣ ነብሱ ፈትዩ . . ወዘተ. ዝብል ሓረጋት ግን ንተጋዳላይ ኣይውክልን። ነብሱ ዝፈተወን ዝፈርሐን ድኣ ኣብዚ ዘለናዮዶ ኣይኮነን ተሸጒጡ ከምዚ ትጽሕፍዎ ዘለኹም ጸጽሒፉ ዝዝርግሕ ዘሎ። ፈራሕን ነብሱ ዝፈቱን እንተዝኸውን ድኣ ናይ ቀደም ገዲፍና ትማሊ ትማሊ ብትምክሕቲ ዝተበገሱ ወራራት ወያነ ኣምኪኑ ሃገርን ህዝብን መድሓነ ይመስለኩም።
ብዝኾነ ተጋዳላይ ማለት ይከኣሎን ዋርሳይን ነቲ እግሪ እግሩ ታሪኽ ዝወርስ ዘሎ ኣርከበን ክምህ ዘይብል ሓፋሽን ዘጠቓልል ኮይኑ እቲ ሬድዮ ኣሰናን ኣስነቕቲ ሓሶታን ኪጠቕስዎን ኪዛረብሉ ዘይደልዩን፣ ገለ ካብቲ ንዓለም ዘስደመመ ቅያ ስራሖም ኣሕጽር ኣቢልና ክንጠቅስ ኢና።ብሓፈሽኡ ተጋዳላይ ኣብ ከቢድ ናይ ልምዓት መደባት ኣብ ምስልሳልዩ ተጸሚዱ ዘሎ። ኤርትራ፣ ዓመት ምሉእ ዝውሕዙ ኣፍላጋትን ቃላያትን ዘይብላ፣ ኣብ ክረምታዊ ዝናብ ዝምርኮስ ሕርሻ ዝካየደላ፣ ኣብ ንድርቂ ዝተቓልዐ ከባቢ እትርከብ ሃገር`ያ። ነዚ ትዕድልት`ዚ ብኸቢድ ስራሕ ዜጋታታ ናብ ረብሓኣ ንምውዓል ተጋዳላይ ኣለናልኪ ብምባል ዝሰርሖም ዲጋታትን ሓጽብታትን ኣብ ኩለን ዞባታት መስተርሆ ፈጢረን ጥራይ ዘይኮነ ጎረባብትና ኣሕሉቕ ለመንትን ተመጽወትን ኣብ ዝኾናሉ እዋን `ለዘበን ኣብ ኤርትራ ብጥሜት ትሳቐ ትንፋስ ኣይክትህሉንያ - ቅሰኑ` ዝትሕዝቶኡ ቃለ መሕትት ክቡር ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብሳላቲ ተወፋይነትን ተበላሕነትን ተጋዳላይ ህዝብን መሪሕነትን ኤርትራ ዝተሓፍሰ ዓወት ኢዩ። ኣብ ትሕቲ`ዘን ካብ ዓቕመን ንላዕሊ መሊአን ዝፈሳ ዘለዋ ዲጋታት ተዳልዩን ድሮ ሰብ ሰፊርዎ ምህርቱ ዝሕፈስ ዘሎን ሕርሻታት ዝፈረየ ኣእካል፣ ኣሕምልትን ፍረታትን ብምትእምማንዩ ድማ ተጸባይነት ምሉእ ብምሉእ ንምውጋድ ተኻኢሉ ዘሎ። ኤርትራ ኣብ ብድርቂ ዝተጠቕዐ ከባቢ እትርከብ `ሓምላይ ደሴት` ምዃና ዘመስከረት ሃገር ኮይናላ። እዚ ማለት ንሬድዮ ኣሰናን ኣስነቕቲ ሓሶታን መርድእ፣ ንተጋዳላይ ህዝባ ድማ ውሓለን ክኢላን ዘብሎ ብቕዓቱ ዘመስክረሉ ውጽኢት ስርሑ ምዃኑ ክንድርጉሓልኩም ንፈቱ።
ሓደ ትፈልጥዎ ሓቂ ከነልዕል። ዝኾነ ኤርትራዊ ብቑዕ ይኹን ዘይብቑዕ ምኽንያት ሃልይዎ ካብ መርከብ ሓፋሽ ዘልገሰላ ህሞት ከምዝጠዓስ፣ ተነጽሎ ከምዝስምዖ፣ ናይ ምምላስ ድሌት ከምዝሓድሮ ብዙሓት እዚ ዕጫዚ ዘጋጠሞም ሰባት ዝዛረብሉ ጉዳይ ኢዩ። ነዛ ህሞት እዚኣን ነቲ ዝስዕብ ህይወቶምን ብፍላይ ነቶም ሓሜናውያን ኮይኖም ዘሕንግዱ ኢያ እምበኣር `እዋይ ነበር ምዃን ክሓስም፣ ሓፍ ኮፍ ትብል ኔርካስ ድሓር ግስም` ትብል ኣርእስቲ ዝተመርጻ። ተወሳኺ መብርሂ ኣይመድለየን ግን ድማ `ንለባም ኣምተሉ ንዓሻን ደርጉሓሉ` ከምዝበሃል ኣቱም ካብ መስመር ሓፋሽ ዝወጻእኩም ምኽንያትኩም ብዘየገድስ፣ ነቲ ከይተንከፈኩም ትትንክፍዎ ዘለኹም ህዝቢ፣ ነቲ ፍቕርኹምበር ጽልእኹም ዘይደሊ ህዝቢ፣ ነቲ ክትምለስዎ ብዓቕሊ ዝጽበየኩም ህዝቢ፣ መትከሉ ስለዘይገደፈ፣ ንጹር ዕላማኡ ስለዝተኸተለ፣ ንስለ ሃገርን ህዝብን ስለዝተበጀወ ከም መሃይምን ደንቆሮን ቆጺርኩም ኣይተቃልልዎ። ቃልሱ ምስቶም ብቐጥታን ብቓጻን ዝገጥምዎ ጸላእቱ ድኣ`ምበር ምሳኻትኩም ኣይኮነን።
ብውሽጥኹም ትርበጹ እንተሊኹም መድሃኒቱ ይቕረታ ሓቲትካ ምምላስ`ዩ። እዋይ ነበር ምዃን ክሓስ ም. . . ዝበልናውን ነቲ ውሽጣዊ ዘየቕስነኩም ኣበር ስለንፈልጥ`ዩ። ዓማጽ እኽልን ዓማጽ መንግስትን ከይደቀሰ ይሓድር ከምዝበሃል ጌጋ ኣብ ርእሲ ጌጋ እንተዘይደመርክምሉ ምሓሸ ንብለኩም ንጽላል በዓልቲ ሕመኣን መሰልታን።
ውደ ሓንኩም!! ኣብ ሰሰናዩ የራኽበና፣ ልቢ ኣንተ ጌርኩም ማለትና ኢዩ።
By Eritrean Media Group in Holland
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!!!


text:
ን20 ዓመታት ተሃርሂሩ ዝፀነሐ ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ምስተጋሕገሐ፡ ካብቶም ምስ ስድራኦም ዝተራኸቡ ከየንቲ ዳዊት ሽላን ብቐዳምነት ይስራዕ።
20 ሴፕቴምበር 2018
ኣንገሶም ተኽላይ ዝተባህለ ዓጋመታይ ምድሪ ምስ ወገሐ ኣብታ ፈላሚት በረራ ኣውሮፕላን ናብ ኣስመራ ይኸይድ።
ኣብታ ፃንሒቱ ንዳዊት ሽላን ረኺቡ "ኣምላኽ እንተይልዎ ኣብ መእተዊ ሓዱሽ ዓመት ኢትዮጵያውያን፡ ክምርዐው ይሓስብ ኣለኹ እሞ ዓዲመካ ኣለኹ" ይብሎ።
ብኣውሮፕላን ተዛዊሩ ክመፅእ ዝተመደበሉ ሽላን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ድሮ መርዓ ኣንገሶም ተኸፊቱ። ሽላን ብመኪና ሸደድ እናበለ ናብ ዓዲ ግራት። ዳዊት ሽላን ብወላዲቱ ኤርትራዊ እዩ።
ወላዲኡ ኣያ ተኽለሰንበት ኣፅብሃ ድማ፡ ተወላዲ ድብላ ስዔት ዓጋመ ኢትዮጵያዊ እዮም።
ኣንገሶምን መሓዙት ሽላንን ዳዊት ሽላን ምስ ወላዲኡ ሃንደበት ከራኽብዎም ብስልኪ ሕሹኽ እናተበሃሉ ቀንዮም። ንዳዊት ድርብ መገሻ ኮነሉ።
ንወላዲኡ ንኣያ ተኽለሰንበት ካብቲ ዝነብርሉ ዘለዉ ካብ ከተማ መቐለ ሒዞም ኣብ ዘላምበሳ ኣፅኒሖምዎም። ፅደቕ ዝበሎ ኣንገሶም ንሽላን ክሳብ ዓዲ ቐይሕ ብምኻድ ብመኪናኡ ተቐበሎ።
ኣቦን ወድን ድሕሪ 19 ዓመት ገፅ ንገፅ ተራኣኣዩ። ክሳድ ንኽሳድ ተሓናኒቖም ነብዑ።
ኣንገሶም ተኽላይ ከምታ ዝተመፃባዓ ዳዊት ሽላን ኣብ መርዕኡ ምስ ህዝቢ ዓጋመ ክውዕል ብምግባር ሓሳብ ልቡ ኣስመረ።
'ሽላን፡ ሕማቕ ዘይወፆ'
ዳዊት ወዲ ኣያ ተኽለሰንበት ስሙይ ኤርትራዊ ድምፃዊ እዩ:: ድምፃዊ ጥራሕ እውን ኣይገልፆን። ፍሉይ ተዓፃፃፋይ ድምፂ ዝተዓደለ ደራፊ ከምዝኾነ ማይ ዝሰተየ ዝበዝሕ ሰማዒ ትግርኛ ይፈልጦ እዩ።
"ኣንቲ ሊሎ ሊሎ... ዓዲ ኣቦና ሽሻይ መሊኡ ኣሎ" ትብል ዜማኡ ኣብ ትግራይ ብዙሓት ሰባት የስተማቕርዋ።
ዳዊት ሽላን ምስ ክራር ብዘለዎ ዝተፈለየ ፍቕርን ክእለትን ይልለ። ክራር ሒዙ ሓንሳብ ናብ መድረኽ እንተወፅዩ እኽለማይ ጥራሕ እንተይኮነስ ውንኡን ቀልቡን ስሒቱ ኣብ ናይ ባዕሉ ዓለም ይጣኒ።
"ኣነ ከም ደቀይ እየ ዝገልፃ ንኽራር። የፍቅራ እየ። ከም ድላየይ እየ ዝፃወታ። ከምቲ ካልእ ንኽራር ዝፃወታ ኣይርእያን እየ። ኣብ ብስጭት ኣብ ጫውጫው ኣብ ዛሕሊ ኣብ ዘለኹዎ ነቲ ዘለኽዎ ኮይነ ይፃወታ" በለ።
ዳዊት ሽላን ዘረብኡን ድምፁን ኣይራኸብን። ከውግዕ ህድእ ኢሉ ስለዝዛረብ ድምፁ ብኽንደይ ብኽንደይ ጉድ ኢኻ ትሰምዖ። ክዝይም እንተሎ ኣበይ ተሓቢኡ ከምዝነበረ ዘይርደአካ መስቆንቆናይ ድምፁ ቃጭል ኮይኑ ይድመፅ።
ዳዊት ምስ ህይወቱ ዝተኣሳሰረት ደርፊ ኣላቶ ይሰምዕ ስለዝነበርኩ ኣብ ከተማ መቐለ ተራኺብና እዚ ቃለ ምልልስ ኣብ ዘካየድናሉ እዋን ኣልዒለሉ።
"ሓቅኻ ኢኻ። ክሳብ ሎሚ ለጋስ ኢኺ ከም ኮኾብ..." ትብል ዜማ ነታ ብጣዕሚ ዝፈትዋ በዓልቲ ቤቱ ኣኽበረት በረኸት ከምዝደረፈላ ነጊሩኒ። እቲ ኣገላልፃ ከምዝውሕዳን ገና ብሕዚ እውን ክገልፃ ከምዝፅበ ይዛረብ።
ሽላን ምስ ኣኽበረት 5 ቆልዑ ወሊዶም። ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝመፀሉ እዋን ምስ ኣኽበረትን ክልተ ደቁን እዩ መፂኡ ነይሩ።"ክሳብ ሎሚ ለጋስ ኢኺ ከም ኮኾብ..." ትብል ደርፊ እናሰማዕ ናይ እማን ኣኽበረት ንሽላን ኮኾቡ ከምዝኾነት ንምርዳእ ኣይኸብድን። ከም በዓልቲ ቤቱን ከም ኣላይቱን ኮይና ክትዋሳእ ተዓዚበ።ኣኽበረት ንዳዊት ክትገልፆ እንከላ "ካብ ብቖልዑትና መተዓብይቲ ኢና። ከም በዓል ቤተይ ጥራሕ ተይኮነስ ከም ሓወይ እየ ዝርእዮ። ዳዊት ንዓይ ኩሉ ነገረይ እዩ" ብምባል ትገልፆ።"ከም ስነ ጥበበኛ ግለፅዮ እተተባሂለ ናይዞም ትግርኛ ዝዛረቡ ስነ ጥበባውያን ኣውራ እዩ" ብምባል ትገልፆ።ምስ ክራር ዘለዎ ዝምድናን ፍቕርን ካብቲ ዳዊት ዝገለፆ ንላዕሊ ኣፀቢቓ ብምትንታን ትገልፅ።"ዳዊት ንኽራር ደኺሙላ እዩ:: ንኽራር ንስለ እንጀራን ምዝንጋዕን ኣይኮነን ሒዙዋ።"
ካብ ብቖልዕኡ ምስ ወለዱ ጭልጭል ካብተብል ትምህርትኻ ግበር እናተባህለ ክንደይ ፀገም ኣሕሊፉ እዩ። ንኽራር ደኺሙላ እዩ። ገና እውን ካብዚ ንላዕሊ ክደኽመላ እዩ ፃዕሩ ዕጉብ ኣይኮነን።
ብኽራር ፒያኖ ባር ከምዝስራሕ ኣርእዩ እዩ። ብኽራር ክቑዘም ከምዝኽእል ብኽራር ዕሰለን ትልሂትን ሆይሆይታን ዳንኬራን ክብል ከምዝኽእል ኣርእዩ እዩ" ብምባል ኣፀቢቓ ትገልፆ።ኣያ ተኽለሰንበት ብወገኖም ንወዶም "ዳዊት ሕማቕ ዘይወጽኦ፡ ኣፍቅሮተ ሰብ ኣለዎ" ብምባል ብሓፀርቲ ቃላት ይገልጹዎ።
ዳዊት ሽላን ኣብ ኤርትራ ዓበይቲ ሃገራዊ በዓላት ተዓዲሙ ዝፃወት ሓደ ካብቶም ስሙያት ኤርትራውያን ዘየምቲ ከምዝኾነ ርዱእ እዩ።
ኢትዮጵያን ኤርትራን 20 ዓመታት ዘቑፀረ ፅልእን ምትፍናንን ብሰላምን ዕርቅን እንትፈትሐኦ ክልቲኦም መራሕቲ ሃገር ኣብ ዝተረኸብሉ ኣብ ቤተ መንግስቲ ሃገረ ኤርትራ ተረኺቡ ብኽራሩ ገይሩ ዘይሙ ነይሩ።
"ተዘወሪ መኪና ተዘወርየ... ኣስመራን ሽዋን ኮይኑ መዛወርየ" በለ።
እዛ ከም ስም ወላዲኡ ለጊባትሉ ዘላ ሽላን ትብል ቃል መፀውዒት ዜማ እያ። ገጣምን ዘያምን ኣክሊሉ ተስፋጽዮን እዩ ሰሪሑዋ። ኮይኑ ግና ዳዊትን ኣክሊሉን ሎሚኸ ብሓባር ዶ ይሰርሑ ኣለዉ? ኢሎም ዝሓቱ ሰባት ኣለዉ።"ኣይተፈላለናን ኣብ ስራሕ ክሳብ ሕዚ ብሓንሳእ ኣለና:: ኣብዚ ክልተ ሰለስተ ዓመታት ከማን ኣንበሳ ትብል ሓንቲ ኸኣ ዓደየ ዝብላ ደርፍታት ሰሪሑለይ እዩ። ኣለና ብሓንሳብ ንሰርሕ"።
ባዕሉ ዓቕሙ ዝፈቐዶ ዜማን ግጥምን ከምዝፍትን ዝዛረብ ዳዊት ምስ ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ዘየምትን ገጠምትን ከምዝሰርሕ ይገልፅ። ድምፃዊ ዳዊት ሽላን ካብተን ደርፍታቱ ዝያዳ ትምስጦ ደርፊ ክነግረኒ ሓቲትዮ።"ፅምዋ እዩ ዘለኹዎ ቦታ... ፀድፊ ገደል ሃሩር'ዩ ሃልሃልታ
እንሄኹ ደብዳቤ ሕጂ ይሰደልኪ...
ስእለይ እሞ እንታይ ኢልክዮ ይትረፍኪ... ክትሓዝኒ ኢኺ" ትብል ዜማ ካብ ኣዒንቱ ክፈስስ ዝህንደድ ንብዓት እናዓገተ ኣስሚዑኒ።ዳዊት ሽላን ኣብታ ዝነበርቶ ሓፃር ፃንሒት ኣብ ከተማ ዓዲ ግራት ኣብ መርዓ ኣንግሶም ተኽላይ ንዝተዓደመ ኢትዮጵያውን ኤርትራውን ጋሻ ብኽራሩ ዳርጋ ምሉእ ለይቲ ኣዘናጊዑ እዩ።
ኣብ መወዳእታ ብዘረባ በዓልቲ ቤቱን ኣላይቱን ወ/ሮ ኣኽበረት በረኸት ብዛዕባ ዳዊት ሰብ ክፈልጦ ትደልዮ ቁዉም ነገር ነጊራትና።"ልዕሊ ማንም ሓላፍነታዊ ከምዝኾነ: ንዳዊት ለውሃት ጥራሕ እዩ ክዕንቅፎ ዝኽእል እምበር ሓላፍነታዊ እዩ። ብሽግር ሰብ ዝቑንዞ ብሓጎስ ሰብ ዝሕጎስ ፈቃር ጥበባዊ ከምዝኾነ ሰብ ክርዳእ ኣለዎ" ትብል።
ዳዊት ሽላን ደጊም ሰላም ካብ ኮነ ከምቲ ዝዘየሞ ተዘወሪ መኪና ስለዝተብሃለ ኤርትራውያን ፍያትን ኦፔልን ሒዞም ኣብ ከተማታት ትግራይ ሸናዕ ይብሉ ኣለዉ።
ኢትዮጵያውያን ብግዲኦም ኣብ ኣስመራ ፃዕዳ ሓዲሮም ይምለሱ ኣለዉ። ሽላን እውን ኣብ ኣስመራ የራኽበና ዳሓን ፅንሒ መቐለ ብምባል ተፈልዩና።


text:
መስዋእቲ ዋጋ ሰላም (Sustainable Peace)
ከምቲ ወረ ውግእ፡ ኣብ ሰባት ስግኣትን ሽበራን ዚፈጥር፣ ወረ ሰላም ድማ ብኣኡ መጠን፡ ኣብ ገሊኡ ኩነታት፡ ስግኣትን ጥርጠራን ይፈጥር እዩ። ብመሰረቱ፡ ክልቲኡ ክስተታት ኣብ ሓድሽን ዘይትፈልጦን ኩነታት ስለ ዘእትወካ፡ ናይ ክልቲኡ መወዳእታ እውን ኣረጋጊጽካ ክትፈልጦ ስለ ዘይትኽእል፡ እቲ ስግኣት ኩሉ ግዜ ኣብ ቦታኡ እዩ። ርሑስ ቀብሪ’ሎ፡ ተካል መርዓ’ሎ ዝበሉኮ ካብ ባዶ ተላዒሎም ኣይኮኑን። ጊንጥነት ነገራት ስለ እተዓዘቡ ‘ዮም። ይኹን ‘ምበር፡ እቲ ሰላም ተቐልቂሉ ወይ ወረ ሰላም ይነፍስ ኣሎ ብምባል ዚሰግእ ሰብ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሰላም ጸሊኡ ዘይኮነስ፡ ነቲ ሰላም ብብዙሕ መገዲ ስለ ዚጥምቶ እዩ። በየን መጺኡ? መን ኣምጺኡዎ? ስለምንታይ ኣብዚ እዋንዚ? ብፍላይ ብሃንደበት ዚቃላሕ ወረ ሰላም፡ ኣብ ጥርጠራ የእትወካ እዩ።
እቲ ሰላም ዚብሃል ዘሎ፡ ነቲ ዝሓለፈ ቅርሕንቲታትን ቅሬታታትን ብምሉኡ ይስርዞ ዲዩ ወይስ ንገሊኡ ፈኸም ንኺብል ሸለል ይብሎ እዩ፡ ወይ’ውን ጓስዩዎ ይሓልፍ እዩ? ፈሓም ኣብ ፈርኔሎ ኣናኺስካ፡ ምግብኻ ምስ ሰራሕካን ኩሉ ምስ ወዳእካን፡ ነቲ ዚቕህም ጓህሪ ሒዙ ዘሎ ፈርነሎኻ ኣብ ሓደ ቦታ ኢኻ እትውግኖ። ግን ብገለ ምኽንያት ተናኺሱ ገዛ ከየባርዓልካ ድማ፡ ማይ ትንብንበሉ ኢኻ። ፈጺሙ ከም ዝጠፍአ ኣረጋጊጽካ ኢኻ ልብኻ ኣውዲቕካ ካብ ገዛ እትወጽእ። ገለ ዘይጠፍአ ጓህሪ ምስ ዚተርፍ ግን፡ ከም ብሓድሽ ኪናኸስ ዘለዎ ዕድል ብዙሕ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ ብኽንደይ ዕዳን ዕንዲዳን ዘሰራሕካዮ ገዛኻውን ሒዙዎ ኪኸይድ ይኽእል እዩ።
እቲ ፈኸም ኪብል ተኽእሎ ዘለዎ ፈሓም፡ ንሱ እዩ ጸኒሑ ነገር ዚፈጥር። ኣብ ልቡ ሰላም ዘይብሉ ሰብ፡ ሰላም ኪፈጥር ኣይክእልን። ከመይሲ ኩሉ ክፍኣት ይኹን ሰናይ ነገር ካብ ምልኣት ልቢ እዩ ዚነቅል። ሰላም፡ ብውዕላት ንግድን ቁጠባን ብዲፕሎማስን ብምትዕርራይ ዶባትን ጥራይ ኪረጋገጽ ኣይክእልን። ከም መበገሲ ግን ኪውሰድ ይኽእል እዩ፡ እቲ ምኽንያት መበገሲ ጥዑይ ምስ ዝኸውን። ንእዋኑ ነቲ ዝደለኻዮ ንምርካብ ኢልካ፡ ብሓደ ኢድካ ካራ ሓቢእካ፡ በታ ሓንቲ ሰላም ብምባል ምስቲ ጸላኢኻ ናይ ዕርቂ ጸወታ ከተካይድ ትኽእል ኢኻ። እቲ እትዕረቖ ዘሎኻ ሰብ’ውን፡ ዚጥርጥረካ እንተ ኾይኑ፡ ብወገኑ ተመሳሳሊ ስልትን ዕላማን ኪህሉዎ ይኽእል እዩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ እቲ ሰላም ከም መጋበሪ (means to an end) እምበር ከም ዕላማ (aim) ከም ዘይተወስደ የረድኣካ። ክልተ ጎሓላሉስ ሓምዅሽቲ ስንቆም እኮ ተባሂሉ እዩ።
ሰላም ምስ መን? ምስ ኩሉ። መኣስ? ኣብ ኩሉ እዋን። ኣብ ቅንዕና እተመርኮሰ ሰላም፡ ሰብን ግዜን ቦታን ኣይፈልን እዩ። ኩሉ ናይ ሰላም ውዕላትን ስምምዓትን ምርድዳእን ኣብ ሓደ ግዜ ዚካየድ እኳ እንተ ዘይኮነ፡ መዓልቲ ወይ ቦታ ከይፈለኻ ናይ ሰላም ምልክታት ምርኣይ ግን ናይ ጽሩይ ልብን ናይ ቅኑዕ ዕላማን ነጸብራቕ እዩ። ብኻልእ ወገን ድማ፡ ምስቲ ከም ቀንዲ ደመኛኻ እትቖጽሮ መባእስትኻ ገዲፍካ፡ ምስ ሓዉ ወይ ምስ ሓውቱ ወይ ምስ ሓማቱ ክትዕረቕ ምፍታን ፋይዳ የብሉን። ኣርማድዮ ሓዊ ኪነድድ ከሎ፡ ነቲ ኣርማድዮ ገዲፍካ ነቲ ኮሞዲኖ ማይ ክትጭንጕዓሉ ምውዓል፡ ውጽኢት ኪህሉዎ ኣይክእልን። እቲ ዚቃጸል ዘሎ ኣርማድዮ ብኣጋኡ እንተ ደኣ ዘይጠፊኡ፡ ነቲ ገዛ እውን ለኪሙዎ ኪኸይድ ይኽእል እዩ።
ምብኣስ ዘይኮነ ድፍረት ዘድልዮስ፡ ምትዕራቕ እዩ ዝያዳ ድፍረትን ትብዓትን ቆራጽነትን ዘድልዮ። ከምቲ ኣብ ኵናት ኣንጻር መዳፍዕን ታንክታትን ናፓላትን ብትብዓትን ቆራጽነትን እትቃለስ፡ ኣብ ምትዕራቕ ድማ ምስ ትዕቢትካን ኣነነትካን ከንቱ ሕልምኻን ሓድሓደ ግዜውን ምስቲ ሽጣራኻ ምቅላስ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ።
ኣብ ግዜ ሰላምን ኣብ ግዜ ኵናትን፡ እተን ኣብ ከባቢኻ ዘለዋ ሃገራት፡ ገሊአን ካብቲ ሰላምካ ኪረብሓ ከለዋ፡ ገሊአን ግን ካብቲ ነውጽታትካን ወጥርታትካን ኪጥቀማ ይደልያ እየን። ገለ ሃገራት፡ ብናትካ ሰላም ኪረብሓ ዘይክእላ ኣለዋ፡ ካብ ጸገማትካ ግን ብዙሕ ኪኸስባን ኪብልጽጋን ይኽእላ። ነቲ ናትካ ሰላም ኣብ ናይ ገዛእ ርእሰን ቁጠባዊ ምዕባለን ስትራተጅያዊ ረብሓን ከውዕላኦ ዚደልያ ኸኣ ኣለዋ። ከምዚ ምግባረን ጽቡቕ እኳ እንተ ኾነ፡ ሓደ መዓልቲ እቲ ረብሓአን ብገለ መገዲ ምስ ዚጎድለን፡ ናትካ ህውከትን ነውጽን ሃረር ዚብላን ዚጽበያን ኪኾና እውን ይኽእላ እየን። ዓለም ከም ልጓም ዘይብሉ ፈረስ ትሕምብጥ ኣብ ዘላትሉ ግዜ፡ እቲ ጀዮፖለቲካዊ ሚዛናትውን ምስኡ ይገላበጥ ብምህላዉ፡ ዝኾነ ነገር ከጋጥም ከም ዚኽእል ክንዝንግዕ ኣይግባእን። ንኹሉ ተዳሊኻ ምጽናሕ!
ባዕዳውያን ገዛእቲ ኤውሮጳ፡ ኣብ ግዜ ምድምዳም ኮሎኒያሊዝም፡ ነተን ዚገዝኡወን ዝነበሩ ሃገራት ገዲፎምወን ኪወጹ ኸለዉ፡ ነቲ ዶባት ንኣታቶም ብዚምችእ መገዲ እዮም ጠፋጢፈምዎ ዝወጹ። ከም ህያብ ድማ ነቲ ሃገር ተዛማዲ ሰላም ኣበርኪቶምሉ እዮም ዝኸዱ። ግን እቲ ዶባት ንኣታቶምን ንስትራተጅያዊ ረብሓታቶምን እምበር፡ ነተን ዝገደፉወን ሃገራት ዘርብሕ ስለ ዘይነበረ፡ ገና መራኽቦም ገይሮም ናብ ዓዳቶም ከይኣተዉ ኸለዉ፡ እቲ ምሕንጻጽ ዶባት ዝበደሎ ናይ ቀቢላውን ዓሌታውን ሃይማኖታውን ሕቶን ቅርሕንትን ፈኸም ኪብል ጀሚሩ። እቲ ኣብ 40ታት ኣብ መንጎ ህንድን ፓኪስታንን እተኻየደ ኣብ ሃይማኖት እተሰረተ ደማዊ ኵናት/ህልቂት ከም ኣብነት ኪቐርብ ይኽእል። ናይ እስራኤልን ፓለስቲንያን ኩነታት እውን ካብዚ ዚፈለ ኣይኮነን።
ኣብ 50ታት እውን፡ መንግስቲ ኣመሪካ፡ ንስትራተጅያዊ ረብሓኣ ኽትብል፡ ነቲ ሰላም ከምጽእ ተባሂሉ ብሕቡራት መንግስታት እተወሰነ ናይ ፈደረሽን ውሳነ ከም ዝወድቕ ገይራ እያ፡ በዚ ኸኣ ናይቲ ኣብ ሃገርና ንልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ዝቐጸለ ሞትን ብርሰትን ጥፍኣትን ህልቂትን ቀንዲ ተጸዋዒት እያ። ከምዚ ብምግባራ ክትክሰስ ይግባኣ ነይሩ፡ ምስ ደገዝማቲ መን ተማጓቲ ብምዃኑ ግን ዓገብ ዝበላ የልቦን። ግን ሕጂውን፡ ወድ ድሙስ ነይገድፍ ግብረ እሙ እዩሞ፡ ምጥንቃቕስ ከድሊ እዩ።
ኣብ ገዛኻ ሰላም ዘየልቦ፡ ናብ እንዳማትካ ኬድካ ሰላም ከተቐብል ወይ ክትቀባበል ኣይከኣልን። ኣበይ ምስ ፈለጥካያ ደኣዩ ሰላም ተጎዝጒዝካ ናብዝን ናብትን ወዘኽዘኽ ትብል ዘሎኻ? መጀመርታ ኣብ ገዛኻ ሰላምን ቅሳነትን ምትእምማንን ትፈጥር እሞ፡ ብድሕሪኡ ምስቲ ጎረቤትካ ብዛዕባ ሰላም ከተዕልል ትኽእል። እታ ቆጽሊ ኣውሊዕ ሰላም ሒዛ እትነፍር ርግቢት፡ ነቶም ኣብ ኣብያተማእሰርቲ ኤርትራ ዚማስኑ ዘለዉ ብኣሸሓት ዚቝጸሩ እሱራት እንተ ትርእዮም ነይራ፡ ነቲ ቆጽላ ደርብያቶ ምተመልሰት ነይራ፡ ወይውን ፈጺማ መኒና ናብ ደብረቢዘን ምተዓቝበት ነይራ።
ብተወሳኺ፡ ምስቲ ሰላም እንታይ ምዃኑ ዘይፈልጥ ሰብ፡ ብዛዕባ ሰላም ምዝራብ፡ ነቲ ዝርካቡ መዓርጉ ክብ ተብለሉ ኣሎኻ ማለት እዩ። ናይ ሰሜን ኮረያ መራሒ፡ ኪም ዮንግ፡ ብዛዕባ ናይ ዞባ ኮረያ ሰላም ምስ ትራምፕ ምዝርራቡ ጠቒሙዎ እዩ። ናይ ሰላም ሰብ ዘይኮነ ከሎስ፡ ናይ ሰላም ሰብ መሲሉ ኣብ መላእ ዓለም ተቓሊሑሉ። ኣብ ገዝኡ ግን ሰላም የብሉን፡ እንተሎውን ናይ መቓብር ሰላም እዩ። ኣብ ሃገሩ፡ ኣብ ፈቐዶ ሕቡእ ጎዳጒድን ጋለርያታትን ግን ተኾዲመን መዓልተን ዚጽበያ ኑክለራውያን ቦምባታት ወይ ሮከታት ኣዲአን ትቝጸረን። ናይዚ ዓለም ዘገርም ግን፡ ባዕላ ኣመሪካ ኹሉ ዓይነት ንወድሰብ ዘጽንት መሳርያታት ኮሚራቶ ኸላ፡ ንኻልኦት ከይትሕዙ ኢላ ምፍርራሃ እዩ። ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ዓለም ከኣዩ፡ እንትርፎ እቲ ኣብ በይናዊ ረብሓን በይናዊ ጸጥታን እተመርኮሰ ሰላም፡ ናይ ሓቅን ዘላቕን ሰላም ኪህሉ ዘይክእል፡ ንኽህሉውን ተስፋ ዘይብሉ።
ሰላም ናይ ወድሰብ ተፈጥሮኣዊ ባህርይ ኣይኮነን፡ ኣንጻር እንስሳዊ ባህርያትካ ተቓሊስካ እዩ ዚርከብ። ወድሰብ ከም ፍጡር፡ ኣብ ምትዅታዅን ኣብ ምቅላስን ኣብ ምዕብላልን ምግባትን ዝዘንበለ ባህርያ እዩ ዘለዎ። እዚ ባህርይዚ ኸኣዩ ምስ እንስሳታት ሓደ ዚገብሮ (survival of the fittest)። ኣብ ዓለም ንኺነብርውን ነዚ ባህርያታዚ ከንጸባርቖ ኣማራጺ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ። ካብዚ ለመምታዊ ዝኾነ (reptilian) ባህርያት ንኺላቐቕ ግን ምስ ኣነንቱን መሰረታዊ ደመነፍሱን (basic instincts) ኪቃለስ ግድን እዩ።
እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ግን (ብናተይ ኣረኣእያ)፡ ዝኾነ ዓይነት ናይ ወድሰብ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ተቕዋማት ወይ ቅርጽታት፡ ብገለ ሸነኸሲ በቲ ናይ ወድ-ሰብ መሰረታዊ ደመ-ነፍሳዊ ባህርያት እተበከለ እዩ ዚመስል ኪብሃል ይከኣል። እዚ ብከላዚ ኸኣዩ ንኹሉ ማሕበራዊ ወይ መንግስታዊ ስርዓት ብዘይ ኣፈላላይ ብኩል (infected) ዚገብሮ።
ካብዚ ብምግጋስ፡ ዝኾነ ናይ ሰላም ተበግሶ፡ ኣብቲ ናይ ወድ-ሰብ መሰረታዊ ደመ-ነፍሳዊ ባህርያት እተመርኮሰ ኣበራት (defects) ስለ ዘለዎ፡ እቲ ሰላም ከምጽእ ዚደሊ ሰብ ካብ ኩሉ ሓላፊ ረብሓታትን፡ በይናዊ መኽሰባትን፡ ናይ ስልጣን ህርፋንን፡ ግዜያዊ ዝናን፡ ሕቡእ ኣጀንዳን ነጻ ንምዃን ምስ ነብሱ ብርቱዕ ቃልሲ ከካይድ ይግባእ። ሰላም፡ ንብምጋሳ ቀሊል እዩ፡ ንምዕቃባ ግን፡ ካብ ብረታዊ ኵናት ዝለዓለ ናይ ኣነነትን ትዕቢትን ከንቱ ረብሓን ዝናን መስዋእቲ ከም ዘድልያ ክንግንዘብ ይግባእ።
ብኣማኒኤል ሳህለ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 09-07-2018


text:
ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን
እቲ ኣብ 1799 ዓ.ም. ወራሪ ሓይሊ ርካብ እታ ሃገር ኩሉ ኣዕንዩ ሎሚ ንዛ እንርእያ ማዕጾ ጥራሕ እዩ ዝሓደገ፡ ኣብቲ ኣዋን እውን እዛ ማዕጾ’ዚኣ ምስሊ ቅድስተ ማርያም ኣደ ምሕረት ዝተበራ ከምዝነበረን ቅድስቲ ማርያም እመ ኣምላክ ወትሩ ንረድኤትኩም ቅርብትን ንድጋፍና መጻኢትን ምዃና ኣብ ቅድሚ ዝረጋግጸልና ማዕጾ ኮኸበ ጽባሕ ንርከብ።
…. ቅድስተ ማርያም በዚ ታሪኽ’ዚ ኣቢላ ከየጥቃዕኻ ምክልኻል ዝከኣል ምዃኑ ትምስክረልና፡ እዛ ምስሊ ማርያም’ዚ ሕጻን ወዳ ዘይተሓቖፈት፡ ኣደ ኵሉ ምዃናን ነቶም ክሳብ ኣብዚ ዘላትሉ ስፍራ ዝመጹ እቲ ኣንሕና እውን ክንርእዮ ዘይከኣለና ኣብኣቶም ዘሎ ምስሊ ወዳ ኢየሱስ ንኸነስተውዕል ትድግፍ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ምስሊ ኢየሱስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ሰብ ካብ ዝተሓተመሉ ህሞት ኵሉ ሰብ ንእግዚኣብሔር ንምርኻብ ዝኽኣል ኩነት ዘቕርብ ይኸውን። ግና ንኻልኦት ብምፍራሕ ኣብ ገዛእ ርእስና ተዓጺና ምስ እንተርፍ ፈላላይ መናድቕ ንሓንጽ ገዛእ ርእስና ካብቲ ሰናይ ቃል ኢየሱስ ነጉድል። ኣብ ዝሓለፉ ታሪኽና ብዙሓት ዕርድታት ሓኒጽና ኢና፡ ሎሚ ከም ኣሕዋት ንኽንላለይን ብሓባር ሓጐስ ንኸነስተማቕርን ናይ ሕውነት ጣዕሚ ንኸነስተማቕር መታን ገጽ ንገጽ ንኽንረኣኣን ይግብኣና (ናይ ወንጌል ሓሴት ፍቕዲ 87 ረኣ)።
ብዙሓት ብዘይ ናይ ሃይማኖትን ዓሌትን በመቆልን ኣፋላላይ .. ናብዚ ቅዱስ ስፍራ ናብ ማርያም ኣደ ምሕረት ምብጻሕ የካይዱ። ሎሚ እቲ ዘሎ ናይ ምርኻብ ክእለትን ናይ ምንቅስቓስ ናጽነት ኣብ መንጐ ሃገራት እውን ነዚ ምብጻሕ ዝከኣል ገይርዎ እዩ። … እቲ ብነጻ ዝተዓደልናዮ ህያብ ካባና ወጺእና ንኻልኦት ብምእንጋድን ብምቕባልን ንኸነወፍዮ ዝተጸዋዕና ምዃና ዝሕብር ቅዱስ ስፍራ እዩ።
ገዛእ ርስና ምኽፋት ሎሚ … ሰብ ንሰብ ተኹላ፡ ንዓመጽ ገዛእ ርእስካ ምኽፋት ክምስል ዝክእል እዩ (ናይ ወንጌል ሓሴት ካብ ፍቕዲ 71-72 ረኣ) ኣደ ምሕረት ከም ኵለን ኣተን ስድራ ቤት ክሓብር ዝጽዕራ ለዋሃት ኣዴታት ኣብ እዝንና ሓውኻ ኣናድይ ቢላ ሕሹክ እናበለት ናይ ሓድሽ ወጋሕታ … ማዕጾ ተርህወልና ኣላ። (ሊቃስ 16፡ 19-31)።
ሎሚ ብዙሓት ሕጻናትን ኣባይቲ ስድራን ናይ ኣልኣዛር ዘይኰነስ ናይ ኢየሱስ ኣቑሳል ዝተነብሮን እያቶም… ኣንሕና ንኣኦም እቲ ብፍቕሪ ዝፍውስ ብርሃን ንኽንኰነሎም ድምጾም የስምዑ ኣለዉ፡ … ።
ፍቑራት ኣሕዋተይ! ኣብዚ ኣፈት’ዚ ምርኻብና እቲ ምስ ካልኦትን ዘሎና ርክብ ከነንጽሕ ሓይሊ ተመክሮ ንገብር። ኣዴና ማርያም እቲ ውስንነቶምን ዘለዎም ኣበርን ኩሉ ብምሕረትን ብትሕትናን ብዘይ ትዕቢት ክንምልከቶን ክንቀርቦምን ትደግፈና (ፊል. 2፡3) … ናይ መቕጸርያ ምስጢራት ብምስትንታን ነቲ ተስፋና ዝዀነ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘበስር ሓደ ማሕበረሰብ ንኽከውን ሓግዝና ንበላ፡ በዚ ኸኣ ኩሉ እተእንግድ ሃገር ንምሕናጽ ንበቕዕ… (ወንጌላዊ ሓሴት፡ 165 ረኣ)፡ ማርያም ወትሩ ነዛ ዝተባርከት መሬት ናይ ወጋሕታ በሪ ትኹንና! ብኣኣ ንኽምንራሕ ገዛእ ርእስና ብምፍቃድ ብሓባር ሳልሳይ ናይ ሓሴት ምስጢር እናስተንተና ንሓደ 10 ግዜ ሰላም ንኣኺ ጸሎት ንድገም።
ኢሎም።


text:
ሽም ይመርሖ ንግብሪ
መቐለ ጥቅምቲ 15/2010(ድወት) ኣብ ፈረንሳይ ኣብ ትርከብ ከተማ ቴሎስ ዝርከቡ ሓደ ስድራ ቅድሚ 2ተ ወርሒ ንዝወለድዎ ህፃን ዝሃብዎ ስያመ ናብ ቤት ፍርዲ ክቀርቡ ኣገዲዶምዎ’ሎ፡፡
ኣብ ሕጊ ስድራ ፈረንሳይ ንዝተወለደ ህፃን ሽም ናይ ምውፃእ ሓላፍነት ዝተውሃበ ንስድራ’ዃ ተኮነ ከከምኩነታቱ ግን ስድራ እዚ መሰል ክምንጠሉ ይክእሉ’ዮም ረብሓ ንመፃእን እቲ ህፃን ዝጎድእ ስያመ ክልኩል ስለዝኾ ጉዳይ እዞም ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ዝተብሃሉ ስድራ ከምዚ’ዩ፡፡
ንዝወለድዎ ህፃን ጅሃድ ዝብል ስያመ ሂቦምዎ ጅሃድ ቋንቋ ዓረብ እንትኮን ትርጉሙ ድማ “ፅቡቕ ክትረክብ ዝግበር ፃዕሪ”ዝብል’ዩ፡፡
ይኩን’ምበር ግብረ ራዕዳውያን ንዝፍፅምዎ ዕንወት ኩናት ዶ’ዃ ይቅደስ ኮይኑ ግን ቅዱስ ኲናት’ዶ ጅሃድ እናበሉ ስለዝሰይምዎ ምዕራባውያን ነዚ ስያመ ምስ ሽብርተሽነት’ዮም ዘተሓሕዝዎ፡፡
ስለዚ እዚ ጅሃድ ዝብል ሽም እዚ ህፃን ኣብ መዝገብ ወሳኒ ኩነት ሰፊሩ ሕጋውነት ይርከብ’ዶ ወይስ ካልእ ሽም ይወሃቦ ኣብ ዝብል ቤት ፍርዲ እታ ከተማ ውሳነ ክህብ ትፅቢት ይግበር እዚ’ውን ኮይኑ ግን ከምዚ ዓይነት ተኣፋፊ ሽም ነቲ ህፃን ፀገም ከስዕበሉ ከምዝክእል ምሁር እስላማዊ ኣስተምህሮ ከተማ ቱሊስ ይዛረቡ፡፡
ኣብ 2013ዓ.ም.ፈ’ውን ብተመሳሳሊ ንወዲ 3ተ ዓመት ወዳ ጅሃድ ዝሰየመት ኣዶ ኣነ ፈንጂ’የ ዝብልን ጅሃድ 11 መስከረም ተወሊዱ ዝብልን ፅሑፋት ዝሓዘ ቲሸርት ከዲና ናብ ቤት ትምህርቲ ድሕሪ ምልኣኻ ብሓደ ወርሒ ማእሰርትን 2ሽሕን 353 ዶላር ገንዘብ ክትቅፃዕን ተጌሩ’ዩ፡፡
ሽም ወዳ ዘይኮነ ዘቅፅዓስ እቲ ኣብቲ ክዳን ወዳ ዘፅሓፈቶ ፃሕታራት ነገር ፅሑፍ’ዩ ይብል ፀብፃብ ቢቢሲን ዩሮ ኒውስን፡፡


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ዳግማይ ንምምራፅ ከቢድ ወፍሪ ኣብዘጋጠሞም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብቲ ትማሊ ምሸት ንኽልቲኡ ኣብያተ ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስን ህዝቢ ኣሜሪካን ኣብዘስምዕዎ መደረ/ STATE OF UNION/ ዝበዝሕ ግዚኦም ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኢኮኖሚያዊ ሕውየት ዘተኮረ ነይሩ።መደርኦም ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ዝተሓዋወሰ መልሲ ረኺቡ’ሎ።
ፕሬዝዳንት ብራክ ኦባማ ኣብቲ ናይ ትማሊ ሰሉስ ምሽት መደርኦም ብዛዕባ መፃኢ ቁጠባ ዩናይትድ ስቴትስ፡ናይ ኣሜሪካ ኣቑሑት ናይ ምፍራይ ዓቕሚ፡ብዛዕባ ናይ ኣሜሪካ ኢነርጂ፡ንኣሜሪካዊያን ሰራሕተኛታት ስልጠና ብዛዕባ ምሃብን ናይ ኣሜሪካውነት እሴታትን ትልሞም ዝገለፅሉ እዩ ነይሩ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ቀንዲ ሓሳብ ወይ’ውን ቴማ ወፍሪ ዳግማይ ምርጭኦም ዝመስል ኣብ መንጎ ኣሜሪካዊያን ዘሎ ናይ ኣታዊ ዘይምምጥጣን ምንካይን ቁጠባ ሃገሮም ዝበለፀ ሚዛናዊ ንክኸውን ምስራሕን ምዃኑ ብኣፅንኦት ሓቢሮም ኣለው።
ኣስዒቦም ድማ ከምዚ ይብሉ ‘’ዝበዝሑ ኣሜሪካዊያን ኣታዊኦም እናንቆልቀለ ኣብዝኸደሉ ዘሎ ዝነኣሰ ቑፅሪ ዘለዎም ሰባት ግን ሃብቶም እናተዓፃፀፈ ዝኸዱላ ሃገር እያ ክትህልወና።ወይ ድማ ኩሉ ሰብ ዝግብኦ ዝረኽበላ፡ኩሉ ሰብ ብዝተቕመጠ ሓደ ዓይነት ሕጊ ግብኡ ዝፍፅመላ ሃገር ምምስራት እዩ።’’
ኣምሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ኢንዲያና ዝኾኑ ሪፓብሊካዊ ሚች ዳኒየልስ ኣብዝሃብዎ መልሲ ነቲ መደረ ናይ ኦባማ ኣኽራርነትን ንድኽነት ዝድግፍ ፖሊስን እዩ ክብሉ ፀዊዖምዎ።ምምሕዳር ኦባማ ምስ ገለ ኣሜሪካዊያን ብምውጋን ንኻልኦት ብምንቃፍ ንኽመቓቕለና ካብ ምርኣይ ዘሕዝን ነገር የለን ዝበሉ እቶም ሪፓብሊካዊ ወኪል ቅድሚ ሕዚ ዘጋጥሙ ሃገራዊ ሓደጋታት ንምምካት ዝነበረ ሓድነት ሕዚ’ውን ኣሜሪካዊያን ኣብ ሓንቲ ጀልባ ኢና ዘለና ኢሎም።
ኣሜሪካ እናቆልቆለት እያ፡ወይ ድማ ፅልዋና እናሃሰሰ ይኸይድ ኣሎ ዝብለኩም ዝኾነ ይኹን ሰብ እንተሃሊዩ እቲ ሰባ እንታይ ይዛረብ ከምዘሎ ኣይፈልጥን ኢሎም ኦባማ።
ናይ ኒውጀርሲ ኣባል ቤት ምኽሪ ዝኾኑ ኣባል ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ፍራንክ ፓሎን ፕሬዝዳንት ኦባማ ንዘቕረብዎ ናይ ኢኮኖሚ ትልሚ ዘለዎም ዝለዓነ ናእዳ ይገልፁ።
ሪፓብሊካዊ ተወካሊ ቤት ምኽሪ ሳውዝ ካሮላይና ዝኾኑ ጆ ዊልሰን ግን ናይቶም ፕሬዝዳንት ቁጠባዊ ኣጀንዳ ሽግር እንተዘይኮይኑ ዘምፅኦ የለን ይብሉ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ዝወጠንዎ ቁጠባዊ ትልሚ ሒዞም ካብ ሎማዕንቲ ረቡዕ ጀሚሮም ንሰለስተ ማዕልታት ኣብ ሓሙሽተ ክፍለ ግዝኣታት ተዘዋዊሮም ንህዝቢ ኣሜሪካ ምቕራብ ክጅምሩ እዮም።


text:
መንግስቲ ካብ ውሽጢ ሃገር ክልቃሕ ከሎ ምስ ዜጋታት ብምውድዳር ስለዝኸውን ዜጋታት ኣብ ኢንቨስትመንት ናይ ምስታፍ ዕድሎም ከንእሶ እዩ ኢሎም።’’ኣብ ሃገርና ዘላቒ ዕብየት ከይኮነስ ኣብ መንግስቲ ዝተንጠልጠለ ፅግዕተኛ ዕብየት ክኸውን እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።’’ኣብ ናይ ውልቂ ዘፈር ዝህሉ ፈጠራ እውን ስለዝድርት እቲ በጀት ክንኪ ኣለዎ ኢሎም።
ኣቶ ግርማ ካሊእ ክንከ ኣለዎ ዝበልዎ ንናይ ኢትዮጵያ ብዓል ስልጣን ብሮድግካስቲንግ ዝተመደብ በጀት እዩ።እቲ ቤት ፅሕፈት ዋላ ሓደ ናይ ውልቂ ቴለቪዥን ንኽህሊ ደገፍ ዘይሃበ ድኹም ተቛም ስለዝኾነ ክቕነስ ኣለዎ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣብቲ ፓርላማ ተረኺቦም ንዝቐረቡ ሕቶታት ዝመለሱ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነቲ ሕቶ ምቕናስ በጀት ኣይተቐበሉዎምን።’’መንግስቲ ናይ በጀት ጉድለቱ ንምምላእ ካብ ባንክታት ዝልቅሖ ዝቕባበ ዋጋ ብዘልዕል ክሳብ ዘይኮነ፣ ንናይ ውልቂ ዘፈር ዝውሃብ ልቓሕ ሽግር ስለዘይብልና ናይ ምንሕናሕ ሕቶ ስለዘይህሊ እዚ በጀት እዚ ክፀድቕ ኣለዎ።’’
እቲ ፓርላማ ካብ ዘፅደቖ 154 ቢሊዮን ብር በጀት 2006 ዓ/ም 79.1 ሚእታዊ ካብ ውሽጢ ሃገር ብዝርከብ እቶት 20.9 ሚእታዊ ድማ ካብ ደገ ብልቓሕ ወይ ብሓገዝ ከምዝርከብ ተፈሊጡ’ሎ።
ብኻኢእ ዜና ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ 10 ኣባላት ካብኔት ኣቕሪቦም ፓርላማ ኣፅዲቑሎም ኣሎ።ምንስትራት ትምህርቲ፣ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስትን ፍትሕን ሓዊሱ 10 ኣባላት ካብኔት ተሸይሞም ኣለው።ብኣቶ ደመቀ መኮነን ተታሒዙ ንዝነበረ ትምህርቲ ምንስቴር ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ፣ብኣቶ በረኸት ስምኦን ተታሒዙ ዝነበረ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ብኣቶ ሬድዋን ሑሴን፣ሓላፊ ምንስቴር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ፣ዋና ዳይረክተር ብዓልስልጣን እቶትን ጉምርክን ኣቶ በከር ሻሌን ካብ ዝተሸሙ ገሊኦም እዮም።
ናይ ትምህርቲ ምንስቴርን ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ኮይኖም ክሰርሑ ዝፀንሑ ኣቶ ደመቀ መኮነን ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ኮይኖም ንኽቕፅሉን ሓላፊ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ዝነበሩ ኣቶ በረኸት ስምኦን ድማ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴ ኮይኖም ክሰርሑን ተሸይሞም ኣለው።ቅድም ክብል ምንስቴር ፍትሒ ዝነበሩ ኣቶ ብርሃነ ሃይሉ ካብ ስልጣኖም ምልዓሎምን ዋና ዳይረክተር እቶትን ጉምሩክን ዝነበሩ ኣቶ መላኩ ፈንታ ድማ ብኽሲ ግዕዝይና ኣብ ማእሰርቲ ከምዝርከቡን ይዝከር።


text:
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብመንጽር ወንጌል ኣብ እተቕርቦ ኣስተምህሮታታ፥ ናይ ሞት ፍርዲ ተቐባልነት ዘይብሉ እዩ፡ ስለምንታይ ነቲ ክገሃስ ዘይብሉ ናይ ሰብኣዊ ሕይወት ክብሪ መጥቃዕቲ ብምዃኑ፡ ስለዚህ ኣብ መላእ ዓለም ናይ ሞት ፍርዲ ከይህሉ ኣበርቲዓ ብቖራጽነት ክትዓዪ ምዃና ተረጋግጽ ዝብል ሓሳብ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ክሳዃዕ ገይሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ ጽሑፍ 2267 ፍርዲ ሞት ቅቡል ዘብሉ ሕሉፍ - ተራትዖ ብዝብል ኣመለኻኽታ ኣብ ገለ ገለ እዋን ካልእ ምንም ዓይነት ኣማራጺ መፍትሒ ዘይምህላዉ ርቱዕ ክኸውን እንከሎ ተዛማዲ መፍትሒ ክኸውን ከምዝኽእል ትምህርቲ ቤተክርስቲያን እውን ዚቕበሎ እዩ ንዝብል ሓሳብ፥ “ብዙሕ እዋን ብሕጋዊ ስልጣን ናይ ሞት ፍርዲ ድሕሪ ነዊሕ ሕጋውን መደበይናን ከይዲ ቤት ፍርዲ ኰይኑ ንዝጸንሔ፡ ናይቲ ዝተፈጸመ ገበን ክብድቱን ዝህልዎ ሚዛን ሓደጋን ግምት ብምሃብን ናይ ሞት ፍርዲ ቅቡል መጋበሪያ ኰይኑ ይቐርብ፡ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ምክንኻን ብዝብል፡ ይዅን ደኣ እምበር ሎሚ ሰብኣዊ ክብሪ ድሕሪ ዝዀነ ይኹን ዝፍጸም ገበን እውን ዘይሕከኽ ምዃኑ ርግጸይናነቱ ህያው ምስትውዓል ወይ ግንዛበ ስለ ዘሎ፡ ብኻልእ መዳይ ብወገን መንግስቲ እውን ሓድሽ ትርጉም ዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ርድኢት እናሰፍሔ ብምህላዉ እውን፡ ኣብ መወዳእታ ብቑዕን ውጽኢታውን ዝዀኑ ናይ ዜጋታት ጸጥታን ድሕነትን ውሑስ ንምግባር ዘብቅዕ ግቡእ ናይ ማሕቡስ ስርዓት ንምኽዋን ስለ ዝተበቕዔ፡ እዚ ኸኣ እቲ ገበነይና ክእረም ከምዝኽእል ናይ ምድሓን ተኽእሎ ብዘይምንጻግ እዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ ቤተ ክርስቲያን ኣውን ብመንጽር ወንጌል “ናይ ሞት ፍርዲ ዘይቅቡል ምዃኑ ተስተምህር፡ ስለምታይ ነቲ ፈጺሙ ዘይግሃስን ሰብኣዊ ክብሪ ጥንቁቕ ግዳሰ ስለ ዘለዋ፡ ከምዚ ብምዃኑ ኣብ ምላእ ዓለም ናይ ሞት ፍርዲ ክሕከኽ ብጽንዓት ትዓዪ”። ብዝብል ሓሳብ ክሕደስ ከምዝገበሩ ተገሊጹ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓሳብ ዝተወስደ ካብቲ ዕለት 11 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ናይ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ዘሰናደዎ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ካብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ክኸውን እንከሎ፡ ስዒቡ ዕለት 11 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝከታተል ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ፈረር ላዳሪያ ተቐቢሎም ኣብ ዘዛራረብሉ እዋን ዝጸደቐ ኰይኑ፡ ስዒቡ ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዕለት 1 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ብዓመታዊ ዝክረ በዓል ቅዱስ ኣልፎንሶ ማሪያ ዘ ሊጉዎሪ ክታሞም ዘንበረሉ ውሳኔ ኰይኑ ናብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ተመሓላለፈ።
ቀዳማይ ሰነድ
እቲ ኣብ 1992 ዓ.ም. ብውሳኔ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተሓትመ መዝበገ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ዘንብሮ ሓሳብ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1995 ዓ.ም. ወንጌላዊ ሕይወት ብዝብል ኣርእስቲ ድሕሪ ዝደረስዎን ንንባብ ዝበቕዔን ዓዋዲ መልእኽቲ፥ ናይ ሞት ፍርዲ ፍጹም ኣገዳስነት ዘብሎ ምኽንያት ብግብሪ ክህሉ ኣይክእል ብዝብል ስልጣናዊ ትምህርቲ ክርአይ ከምዝግብኦ ገይሮም እዮምይ።
ናይ ቤተ ክርስቲያን ባህላዊ ትምህርቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዘይንጽል ከምዝነበረን እዚ ከኣ እቲ ገበነይናን ዝፈጸሞ ገበን ተጻርዩ ተሓታትነቱ ተጻርዩ ብጀካ ፍርዲ ሞት ካልኣ ኣማራጺ ምስ ዘይህሉ ናይ ሕዝቢ ሕይወት ንምድሓን ፍርዲ ሞት ይብየን። …. ሎሚ መንግስቲ ነቲ ንሞት ፍርዲ ዝብይኖ ገበነይና ሕይወቱ ከየሕለፍካ ክድሕን ዝኽእል ምዃኑ ዘረጋግጽ ተኽእሎታት ብምህላው እቲ ገበነይና ቀጻሊ ገበን ከይፍጽም ዘኽእሎ ናይ ማእሰርቲ ሜላ ኣረጋጊጹ እዩ።
ምምሕያሽ ዓንቀጸ እምነት ምስቲ ዝነበረ ትምህርቲ ዓንቀጸ እምነት ዝጻረር ኣይኰነን
ብፁዕ ካርዲናል ላዳሪያ ናይ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡበ ጽሑፍ 2267 ቅዱስ ኣቦና ብዝሃብዎ ስልጣናዊ ትምህርቲ ክሕደስ ከምዘለዎ ዘመላኽት ናይ ውሳኔ መልእኽቲ ክምእተመሓላለፈ ሓቢሮም፡ እቲ ሓድሽ ናይ ቅዱስ ኣቦና ስልጣናዊ ትምህርቲ ምስ ዝሓለፉ ስልጣናዊ ትምህርታት ዝገራጨው ኣይኰነን፡ ሎሚ እቲ ከቢድ እሞ ናይ ሞት ፍርዲ ንዝብል ውሳኔ ተመሓላሊፉ ዝወሃብ ገበነይና ሎሚ ካብ ቀደም ገበን ከይፍጽም ገርካ ኣብ ጽኑዕ ቤት ማሕቡስ ምሓዙ ዝከኣል ምዃኑ ዘነጽር ሓጺር ተግባራዊ መረዳእታ እውን ከምዝሃቡ ይሕበር።
ጻውዒት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ንስራዘ ፍርዲ ሞት
ብፁዕ ካርዲናል ላዳሪያ ከምዝሕብርዎ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ቅዋመ ሓዋርያዊ ቅዋም Costituzione Apostolica Fidei depositum- መንበረ እምነት ምኽንያት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብውስኔኦም ክሕተምን ክዝርጋሕን ከምዝገበሩ ዘኪሮም፥ ኣብ ዝሓለፉ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጠመቓዊ ትምህርቲ ምዕባለታቱ ብመንጽር ናይታ ወትሩ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ ሕይወት ግልጺ ብዝዀነ ሕሊና ቤተ ክርስቲያን እቶት ምግባር ከምዘድሊ ዝበልዎ ሓሳብ ጠቒሶም፡ በዚ መርኣያ መሰረት ናይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ወንጌላዊ ሕይወት ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ ዘለዎ ዓቢይ ኣገዳስነት ኣብ መልእኽቶም ብኣጽዖንት ሓቢሮም፡ ኣብቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዝብል ርእየት ኣብ ዝሰፍሓሉ ማሕበራዊ ሕይወት ሓድሽ ናይ ሕይወት ስልጣነ እተነጽር እያ ቢሎም፡ ኣብ 1998 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግምዊ ብምኽንያት በዓለ ልደት ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ካብ ምድረ ገጽ ዓለም ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ዘኽእል ብቑዕን ሕጹጽን ማዕቅን ክረጋገጽ ሓደራ እንክብሉ ከምዘተሓሳሰቡን ኣብቲ እዋን ኣብ ወርሒ ለካቲት፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ “… ናይ ስብኣዊ ሕይወት ክብሪ ይትረፍዶ ንሰላማውያን ነቲ ገበን ዝፈጸመ እውን ምኽባር የድሊ፡ እዋናዊ ሕብረተሰብ እቲ ገበነይና ካልእ ገበን ከይፍጽም ዝሰትሮ ገዛእ ርእሱ ካብ ሕደገይና ገበናት ምፍጻን ዝዕቀበሉ ብቑዕ መጋበርያ ቤት ማሕቡስ ኣለዎ፡ እቲ ኣብ በዓለ ልደት ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ዘቕረብክዎ ጻውዒት ደጊሞ ናይ ሞት ፍርዲ ግብረ ጭካነን ዘይጠቅም ምዃኑ ብምርግጽ ክውገድ ጻውዒት እቕርብ ከምዝበሉ የዘኻኽሩ።
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16፡ ናይ ሞት ፍርዲ ይወገድ
እቲ ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ዝድርኸ ምኽንያት፡ ሕጂ እውን ናይ ሞት ፍርዲ ክሕከኽ ይድርኸና ኣሎ፡ ስለዚህ ናይ መንግስትን ሕብረተሰብን ሰበ ስልጣናት ናይ ሞት ፍርዲ ጠሪሹ ክሕከኽ ዝከኣሎም ኵሉ ክገብሩ ሓደራ ዝብል ቃል ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ዝዝከር እዩ፡
ናይ ሰበ ስልጣን ሓላፍነት ናይ ዜጋታት ሕይወት ምክልኻል እዩ
እቲ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝጸደቐ ሕጡበ ጽሑፍ 2267 መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ይብሉ ብፁዕ ካርዲናል ላዳሪያ ምስ ዝሓለፉ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቤተ ክስርቲያን ቀድውን ቀጻልን ብተኣማንነት ጠመቓዊ ትምህርቲ መሰረት ዘማዕብልን ምዃኑ ነቲ ወትሩ ቤተ ክርስቲያን ኣተመላኽቶ ናይ ሰበ ስልጣን ሓላፍነት ናይ ዜጋታት ሕይወት ምክልኻል ዝብል ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ ጽሑፍ 2265 – 2266 እውን ዝግለጽ ኣብ ግምት ብምእታው፡ እቲ ዝተሓደሰ ሕጡብ ጽሑፍ 2267 ንጽኑዕን ወሳኒ ጻዕሪ ዝድርኽ እዩ፡ ምስ ናይ ፖለቲካ ስልጣናት ኣብተን ኣብ ናይ ገበነይና መቕጽዒ ሕጊታትን ዓንቀጽ ናይ ሞት ፍርዲ ተግባራዊ ኣብ ዝዀነለን ሃገራት ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ሕይወትን ክብሪ ንምኽባር ዘተባብዕ ሕልና ዘነቓቕሕ እዩ እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣጠቓሊሎም።


text:
ኻብ በረኻታት ሲና-ግብፂ ብርቱዕ ኣውያት ስቃይ እቶም ኣብ ኢድ ገበነኛታት ነጋዶ ዝወድቁ ዘለው ኤርትራውያን ክስማዕ ከም ዝፀንሐን ገና'ውን ይስማዕ ከም ዘሎ ዝሰሓት አይኮነን።
ልብን ኮላሊትን መንእሰያት ናብ ዕዳጋ ይወርድ አሎ ዝብል ኣውያት። ካብ መንጎ'ዞም ኣብ ኢድ ገበነኛታት ነጋዶ ዝወድቁ ዘለው መንእሰያት ኤርትራውያን ይርከብዎም።
ብዛዕባ እቲ ሰቆቃ ናብቲ ቦታ ብምጉዓዝ ዝተፈላለዩ ዓለም- ለኸ መሓውራት ዜና ፀብፂቦም'ዮም።
ዝተፈላለዩ ማሕበራትን ግዱሳት ኤርትራውያን'ውን ብዛዕብኡ ዓለም ቆላሕታን ፍታሕን ክገብረሉ ክንቀሳቀሱ ፀኒሖምን ገና'ውን ይንቀሳቀሱን አለው።
ምሁር ዓለም-ለኸ ርክባት ዝኾነን ኣብ አሜሪካ ክፍለ ግዝአት ኒውጀርሲ ዝነብርን ኣብኡ ኣብ ዝርከብ ዊልያምስ በርግ ዩኒቨርስቲ መምህር ፕሮፈሰር የማነ ገብረእግዚአብሄር "እንታይ ኣገደሰኒ ኢልካ ተዓዛቢ ኮንካ ምርአይ ታሪኽናን መንነትናን አይኮነን" ይብል።
ፕሮፈሰር የማነ ገብረእግዚአብሄር ብተወሳኺ "ንዕለት ጥሪ (January)-14-2012 ኣብ ቅድሚ ናይ ግብጺ U.N. Mission, corner of 44th St. & 2nd Ave. N.Y.C., N.Y. ካብ ሰዓት 11፡30 am.-1:30 pm. መንግስቲ ግብጺ እዚ ኣብ መሬቱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝፍጸም ዘሎ ዓቀን ዘይብሉ ኣረመናዊ ግፍዒ ጠጠው ንኸብሎ ስላማዊ ስልፊ ክንገብር ተበጊሰ አለኹ’ ሞ፡ ንዓኻትኩም ንክቡራት ኤርትራውያን ብህዝብናን ሃገርናን ተገዲስና ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ብሓንሳብ ንኽንውዕል ይዕድም" ክብል መፀዋዕታ አቅሪቡ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ማሕበር ወነንቲ ኣውቶቡሳት ‘ዓወት’፡ ወርሓዊ ንኣስታት ርብዒ ሚልዮን ህዝቢ ኣገልግሎት መጓዓዝያ እናሃበ፡ ጸገም መጓዓዝያ ኣብ ምቅላል ኣበርክቶ ይገብር ከምዘሎ፡ ኣቦ-መንበር ማሕበር ኣቶ መብራህቱ ነገደ ሓቢሩ።
ኣቶ መብራህቱ፡ ካብ 20 ክሳብ 62 መናብር ዘለወን 656 ኣውቶቡሳት ዝጥርንፍ ማሕበሮም፡ መዓልታዊ – ኣብ ዞባ ማእከል ንኣስታት 3000፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ኣስታት 1600፡ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣስታት 1800፡ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ልዕሊ 1000፡ ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣስታት 500፡ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ድማ ንኣስታት 100 ሰባት ኣገልግሎት ከምዝህብ ገሊጹ።
ማሕበር ‘ዓወት’፡ ብሕግን መምርሒታትን ሚኒስትሪ መጓዓዝያን መራኸቢታትን ተማእኪሉ ንህዝቢ ውሑስ ኣገልግሎት ካብ ምሃብ ሓሊፉ፡ ብዝተወደበ ኣገባብ ስድራ-ስዉኣት ኣብ ምንባይን ምሕጋዝን’ውን ከምዝነጥፍ፡ ኣቶ መብራህቱ ብተወሳኺ ሓቢሩ፣ ዝሰርሑሉ ዘለዉ ሕጋዊ ታሪፍ፡ ንህልው ዋጋታት መጸገኒን መቀያየሪ ኣቚሑን ኣብ ግምት ብምእታው ዳግማይ ክኽለስ፡ ትሕተ-ቅርጻዊ መሳለጥያ ዘይብሉ መዕረፊ ኣውቶቡስ ዕዳጋ-ሓሙስ ቈላሕታ ክግበረሉ ድማ ጸዊዑ።
ብደገፍ በዓል-መዚ መጓዓዝያ ምድሪ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 1994 ዝተመስረተ ማሕበር ወነንቲ ኣውቶቡሳት ‘ዓወት’፡ ኣብ ዞባ ማእከል 357፡ ኣብ ዞባ ጋሽ- ባርካ 147፡ ኣብ ዞባ ደቡብ 76፡ ኣብ ዞባ ዓንሰባ 53፡ ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ 18፡ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ድማ 5 ኣውቶቡሳት፡ ብድምር 656 ኣውቶቡሳት ኣለዋኦ።


text:
ነዊሕ ዓመታት ተኣሲሮም ዝነበሩ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ፣ ኣንዷለም ኣራጌ፣ ኣሕመድ እንጀበልን ካልኦት እሱራትን ሎሚ ኣጋ-ምሸት ተፈቲሖም። ኩሎም ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ንክቕጽል ሓቲቶም፣ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተቃሊሱ’ዩ ኣፍቲሑና’ውን ኢሎም።
ብካልእ ወገን ዶ/ር መረራ ጉዲና ዝመርሕዎ ኦፌኮ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ክልል ኦሮምያ ንክላዘብ ተሰማሚዑ። ሎሚ ዝተፈትሐ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ብወገኑ ‘ብሄር ተኮርን ኣብ ልዕሊ ፋብሪካታትን ይፍጸም ዘሎ መጥቃዕትታት ብቅጽበት ደው ንክብልን መንግስቲ ምስ ሕጋዊን ዘይሕጋዊን ተቃወምቱ ንክላዘብን’ ጸዊዑ።
ንናይ ጋዜጠኛታት ደሕንነት ዝሕለቕ ትካል CPJ፣ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ምፍትሑ ከምዘሐጎሶ ገሊጹ።እቲ ትካል ‘ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ጋዜጠኛታት ዝቐረበ ክሲ ተቛሪጹ ንክፍትሑን መሰል ምዝራብ ንክኽበር ዘኽእል ሱር ነቀል ለውጢ ንክትሰርሕን’ ጸዊዑ።
ድሕሪ ናይ 18 መዓልታት ኣኼባ ኢህወዴግ መግለጺ ዝሃቡ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ‘ብቤት ፍርዲ ዝተበየኖምን ኣብ ክሲ ዘለው፣ ስለ ሃገራዊ ምርድዳእ ተባሂሉ ክፍትሑ’ዮም’ ከምዝበሉ ዝዝከር’ዩ።
ብኻልእ ዜና ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ተበጊሰን ናብ ኣዲስ ኣበባ ይጉዓዛ ዝነበራን ብሰንኪ ኣብ ኦሮሚያ ይካየድ ዘሎ ኣድማ ኣብ ደብረብርሃን ደው ዝበላን ኣስታት 60 ኣውቶቡሳት ናብ ዘዝመፃሉ ከምዝተመለሳ ናይቲ ከባቢ ኣባል ኣመራርሓ ተቓዋሚ ውድብ መኢኣድ ኣቶ በላይሁን ዘመድኩን ገሊፆም።መብዛሕቲአን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ወሎን ሸዋን ዝመፃ ከምዝነበራ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።


text:
ዓወትና ፍረ ጽንዓትና
ብሓፈሻዊ ኣገላልጻ ዕላማን ቃልሲን ህዝብታት ፍትሓዊን ዘይፍትሓዊን ተባሂሉ ኣብ ክልተ ደምበ ከፊልካ ክርአ ይከኣል እዩ። ኣንጻር ጭቆና፡ ምዝመዛ፡ መግዛእቲን ዝተፈላለየ በደላትን ዝካየድ ቃልሲ “ፍትሓዊ” ክበሃል እንከሎ፡ ብኣንጻሩ፡ ምልኪ፡ ምዝመዛ፡ ግብትናን ዓሎቕን ንምንጋስ ዝካየድ ቃልሲ፡ ዋላ’ኳ በቶም ተጣበቕቱ፡ ርትዓዊ ከምስሎ ዝኽእል መመኽነይታ ዝቐርበሉ እንተኾነ “ዘይፍትሓዊ” እዩ።
ተዓዋትነት ናይ ዝኾነ ቃልሲ ወይ ጉዳይ ፍትሓዊ ይኹን ዘይፍትሓዊ ዝውስን፡ ብቕዓት በዓል ጉዳይን እቲ ዝኽተሎ መስመር፡ ሜላን ኣገባባትን’ዩ። ዝኾነ ቃልሲ ፍትሓዊ ድዩ ዘይፍትሓዊ ብዘየገድስ ክዕወትን ዘይክዕወትን ይኽእል እዩ። ተዓዋትነቱ እቲ ዝኽተሎ ፖለቲካዊን ወተሃደራዊን ካልእን ስትራተጂን ስልቲን ሜላታትን፡ ከምኡ’ውን ቁጠባዊን ቴክኖሎጂያዊን ጸጋታት’ዩ ዝውስኖ። ፍትሓዊ ዕላማ ዘለዎ ቃልሲ፡ ብዝተፈላለየ ድኻማት ርሑቕ ከይከደ ክቚልዕ ወይ ክሰዓር ተኽእሎ ኣሎ። ብኣንጻሩ ድማ፡ ዘይፍትሓዊ ዕላማ ዝሓዙ ዓመጽቲን ገበትቲን ንድኻም ፍትሓዊ ቃልሲ ብምምዝማዝ ብብልጸት ስልቲን ሜላታትን ቁጠባዊን ቴክኖሎጂያዊን ጸብለልታ ክዕወቱ ይኽእሉ እዮም።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት፡ ኣብ ጽኑዕ ሕጋዊን ፍትሓዊን መስመር ረጊጹ፡ ከቢድ ፈተነ ሰጊሩ፡ ፍትሒ ብምርግጋጽ፡ ብኣንጸባራቒ ዓወት ናብ ሓድሽ መድረኽ ኣብ ዝሰጋገረሉ መድረኽ ንርከብ ኣለና። ኣብዚ እንኣትዎ ዘለና ሓድሽን ትስፉውን መድረኽ እምበኣር፡ ንታሪኽ ኤርትራን ኤርትራዊ ሃገራውነትን ንድሕሪት ተመሊስካ ብምድህሳስ፡ ነቲ ዝሓለፍናዮ ከቢድ ፈተነታት ክንሰግሮ ዘኽኣለና ዓቢ ረቛሒ ምጉልሑ ኣገዳሲ ይኸውን።
ከምዝፍለጥ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝኾነ ተጻባኢ ባህርይ ዘይብሉ፡ ብዘይካ ሓርነቱ፡ ግዝኣታዊ ሓድነቱን ሰብኣዊ ክብረቱን ምውሓስ ካልእ ዘይደሊ፡ ዘይናቱ ዘይብህግ ናቱ ዘይህብ ህዝቢ እዩ። እንተኾነ ብሰንኪ ዓይኒ ዝስሕብ ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣ ሃገሩን ጸጋታት መሬቱን ባሕሩን፡ ንዘመናት ኣብ ቀጻሊ ናይ ወራርን መኸተን ሃዋህው ክጽመድ ዝተገደደ ህዝቢ ብምዃኑ፡ ታሪኹ ብርቅነት ኣለዎ።
ኣብ ታሪኽ ማእከላይ ዘመን ናይዚ ዞባ’ዚ፡ ሃገራት ኣፍሪቃ በዚ ናይ ሎሚ ኣህጉራዊ ዶባተን ከይቈማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ጸጋታቱ ብምብሃግ ብኹሉ ኩርናዓት፡ እንተላይ ካብ ስግር ባሕሪ ብምምጻእ ዝፈታተንዎ ዝነበሩ ወረርቲ እናመከተ ንስለ ሰብኣዊ መሰሉን ክብረቱን ዘካየዶ፡ ናይ “ኣይግዛእን!” ሓርበኝነት ስኑድን ዘሐብንን ታሪኽ እዩ። ዘመነ መግዛእቲ ምስ መጸ እውን፡ ምእንቲ መሰላቶም፡ ምስቲ ብሓይሊ ኣጽዋር ኣዝዩ ጸብለል ዝብሎም መግዛእታዊ ሰራዊት ጣልያን ገጢሞም ዝወደቑ፡ ዝተረሸኑን ዝተሓየሩን ኤርትራውያን ውሑዳት ኣይነበሩን። ኣብ እዋን ካልኣይ ኩናት ዓለም፡ ኣብ 1941፡ ጣልያንን ሰብ ኪዳኑን ምስ ተሳዕሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ መሰል ርእሰ ውሳነኡ ንናጽነትን ልኡላውነትን ኬረጋግጽ’ዩ ኣንቂዱ። ይኹን’ምበር በታ ሽዑ ዓብላሊት ዝነበረት ርእሰ ሓያል ኣመሪካ፡ “ናጽነት ኤርትራ ንስትራተጂያዊ ረብሓ ኣመሪካ ዘገልግል ኣይኮነን” ተባሂሉ ተዀሊፉ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ፡ በዚ ዕንቅፋት’ዚ ኣይተሰናበደን። ሰላማዊን ሕጋዊን ተቓውሞኡ ብሓይሊ ጭፍለቓ ንምጽዓዱ ኣብ ዝተሃቀነለን 20 ዓመታት ከኣ፡ ኢዱ ከይሃበ፡ ንፍትሒ ጸዊዑ። ሰማዒ እዝኒ ምስ ሰኣነ ከኣ፡ ብ1 መስከረም 1961 ሕጋዊ መሰሉ ብቕልጽሙ ንምርግጋጽ ዕጥቃዊ መኸተ ኣበጊሱ።
ህዝቢ ኤርትራ በቲ ውሑድ ዓቕሙ ሃገራዊን ሰብኣዊን ክበረቱ ንምርግጋጽ፡ እናተበራረዩ ምስ ዝመጹ ብዓቕሚ ኣዝዮም ጸብለል ዝብልዎ ዓለማውያን ሓይልታት ክገጥም እኳ እንተተገደደ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ክጭፍለቕን ክሰዓርን ኣይከኣለን። ኣብቲ ህዝቢ ኤርትራ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘካይደሉ ዝነበረ ዘመነ “ዝሑል ኲናት”፡ ካብ 1961 ጀሚርካ ክሳብ 1974 ኣመሪካን ሰብ ኪዳናን ከምኡ’ውን ካብ 1974 ክሳብ 1991 ሕብረት ሶቭየትን ሰብ ኪዳናን፡ በብተራ፡ ገዚፍ መግዛእታዊ ወኪል ሓይሊ ነዲቖም፡ ነዚ ንእሽቶ ህዝቢን መሰላቱን ንምድሃኽ መጠነ-ሰፊሕ ወራራት ኣካይዶም እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ግን ምእንቲ ሕጋዊ መሰላቱ ክምህ ከይበለ መኪቱ፡ ተዓዊቱ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ታሪኽ መሰል ህዝብታት ብርቂ ታሪኽ ሰሪሑ። ህዝቢ ኤርትራ፡ በዚ ጅግንነታዊ ናይ መኸተ ታሪኽ ሓሊፉ፡ መላእ መሬቱ ሓራ ድሕሪ ምውጻእ እውን እንተኾነ፡ ኣብ ኣህጉራዊ ሕጊን መሰል ህዝብታትን ነቕ ዘይብል ፖለቲካዊ ባህሊን መትከልን ሰሪቱ እዩ። ድሕሪ’ቲ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ዝተጓናጸፎ ዓወት፡ ናጽነት ክእውጅ ሕጋዊ መሰሉ እኳ እንተነበረ፡ መሰል ናጽነቱን ልዑላውነቱን፡ ብድምጺ ህዝቢ (ረፈረንዱም) ዕላዊ ብምግባር፡ ተወሳኺ ኣብነታዊ ታሪኽ ሰሪሑ።
ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነታ ነዊሕ ተጓዒዙ ብጅግንነትን መስዋእቲን ዝጨበጣ ሃገረ ሓርነትን ናጽነትን፡ ነቲ ውርሻ እትበቅዕ፡ ካብ ዕብለላን ዝምታን ጽግዕተኛነትን ሓራ ዝኾነት፡ ሓቀኛ ናጻን ልዑላዊትን ስምርቲን ሃገር ክትኰነሉ ንህንጸታ እጅገኡ ሰብሲቡ ተበጊሱ። የግዳስ ካብ ተጻብኦ ኣየዕረፈን። ናይ ታሪኽን ግዜን ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱን ልዑላውነቱን ዝተጓናጸፈሉ እዋን፡ “ዝሑል ኩናት” ዘኽተመሉ መድረኽ እዩ ነይሩ። በዚ ድማ፡ “ምብራቓዊ ደምበ” ተሳዒሩ ስለዝተባህለ ሓይልታት ምዕራብ፡ ብእኦም ዝቕለስ ሓድሽ ዓለማዊ ስርዓት ንምፍጣር፡ ዘይክውንነታዊ ፖሊሲታት ክኽተሉ ተራእዮም። በዚ ግጉይ ፖሊሲታት’ዚ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ ርብዒ ዘመን፡ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊታት ዓለም ዝተኸስተ ቅልውላዋት፡ ዝርገት፡ ህልቂትን ዕንወትን ማእለያ የብሉን። ኣብ ክሊ ናይዚ ፖሊሲታት’ዚ ከኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዳግማይ ካብ ቅሉዕ ወራር ጀሚርካ፡ ብዙሕ ግሁድን ስውርን ፖለቲካዊን ቁጠባዊን ተጻብኦን ሽርሒታትን ክገጥም ተገዲዱ።
ኣብዚ ድሕሪ ናጽነት ዝመጸ ዳግማይ ናይ 20 ዓመት መኸተ እውን እንተኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብገዚፍ ወራር፡ ብጻዕቂ ፖለቲካዊን ዲፕሎማሲያዊን ሽርሒታት፡ ምስይጣንን ታህዲዳትን ከይተሰናበደን ከይተዓግተን፡ ንወለዶታት ብዘመስከሮ ጽንዓት፡ ነቲ ምእንቲ ልዕልና ሕጊን ፍትሒን ዘካየዶ ቃልሲ መሊሱ ዝዂልዕ ዘሐብን ታሪኽ ብምፍጻም ነቲ ረዚን ታሪኹ ዝያዳ ድምቀት ወሲኹሉ ኣሎ።
ዕላማ ናይቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈነወ ቅሉዕ ወራርን ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊን ዲፕሎማሲያውን ተጻብኦታትን፡ ብዋጋ ሃብቲን ህይወትን ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ገሪፍካን ኣንበርኪኽካን ሓንቲ ትርጉም ህላወ ዘይብላ ብሃሱስ ወኪል መንግስቲ እትመሓደር ሃገር ክውን ምግባር’ዩ ነይሩ። ነዚ ናይ ርሑቕ ዕላማ መመሳመሲ ዝኸውን ሰበብ ንምፍጣር ድማ “ባድመ ተወሪራትና” ዝብል ምኽንያት ተማሂዙ። ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበሩ መራሕቲ ኢትዮጵያን ናይ ግዳም ደረኽቶምን፡ ባድመ ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት (1900፡ 1902፡ 1908) ኣካል ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ ምዃና ኣዳዕዲዖም ይፈልጡ ነይሮም እዮም። ብስነ-ሞጎት ሓይሊ ሓቂ ደፊንካ፡ ነቲ ብድሕሪ ወተሃደራዊ ወራር ዝተኸወለ ዝዓበየ ዛዕባ ናብ ጋህዲ ምቕያር ዝከኣል ስለዝመሰሎም ግን፡ ነዚ ፈጠራዊ ክሲ’ዚ ምሂዞም መጠነ ሰፊሕ ኲናት ኣካይዶም። እንተኾነ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዳግማይ ፈተነ እውን ኣይተኻእለን።
እቲ ዘሕዝን ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ነዚ ብናይ ሓሶት ቁልዒ ዝጓሃረ ኲናት፡ ከቢድ ዋጋ ክኸፍልሉ ተገዲዶም እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ወራር ስለዝመጾ፡ ንስለ ህላወኡ፡ ሰብኣዊ ክብረቱን ግዝኣታዊ ሓድነቱን ዝኸፈሎ ዋጋ ብምዃኑ፡ ዋላ እኳ ብዘይድሌቱ ተገዲዱ ዝኣተዎ እንተኾነ፡ እቲ ዝኸፈሎ መስዋእቲን ተጻዊሩ ዝሓለፎ ከቢድ ሳዕቤናቱን ግድን ክሰግሮ ዝነበሮ እዩ። በዚ ዓንዳሪ ኲናት’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ግን፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኸሰሮ ሃብቲን ንዓመታት ዝወረዶ ቁጠባዊ ኣደራዕን እውን ብቐሊሉ ዝግመት ኣይኮነን።
ርግጽ’ዩ፡ ጸገም ዝምነዮ የለን። ግን ከይደለኻዮ ክመጽእ እንከሎ፡ ሰጊርካዮ ኣብ ምሕላፍ ዝጥረ ሓይሊን ብቕዓትን ኣሎ። ብድሆታትን ሽርሒታትን መድረኽ ናጽነት ከኣ፡ ብኣንጻር ትጽቢትን ምህለላን ተጻባእቲ፡ ንኤርትራዊ ሃገራውነትን ፍትሓዊ ዕላማኡን ዝያዳ ኣድሚቑ፡ ንሃገራዊ መንፈስን ጥምረትን ህዝቢ ኤርትራ መሊሱ ኣሰዊድዎ ኣሎ።
ወትሩ ዕዉታት እንኾነሉ ምስጢር እንታይ’ዩ?
ህዝቢ ወይ ሕብረተሰብ ዝፈጥር ወሳኒን ረቂቕን ረቛሒ፡ ኣብ ኣእምሮ ሰባት ዝሰርጽ ባህልን ክብርታትን እዩ። መሰረት ህላወ፡ ቀጻልነትን ምዕባለን ሕብረተሰብ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ሕብረተሰብ ክኹስኲሶ ዝኸኣለ ባህሊ እዩ።
ኣብ ግዜ ገድሊ. . . ገለ ተዋዘይቲ፡ “ኒሕ፡ ሓቦ፡ ስኒ-ምንካስ፡ ምጽማም” ዝብሉ መግለጺ ልዑል ተጻዋርነት ዝኾኑ ኣምራት፡ “ኣብ መዝገበ-ቃላትና ጥራይ ዝርከቡ እዮም” ይብሉ ነይሮም። እዚ ዋዛ’ዚ፡ ካልኦት ህዝብታት ከምኡ ዓይነት ባህርይ የብሎምን ንምባል ኣይኮነን። የግዳስ ክቱር ምጽማም ከም ሓደ ክብሪ ናይ ወዲሰብ፡ ዝለዓለ ጥርዙ ጎሊሑ ዝተራእየሉ ኣብቲ ነዊሕን መሪርን ተጋድሎ ኤርትራውያን ንናጽነት ምዃኑ ንምምልካት እዩ። ብርግጽ ድማ ኣይተጋነነን። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብቲ ናጽነት ክደሊ ዘሕለፎ ነዊሕን ጽንኩርን እዋን፡ እንኮ ዋሕሱን ዝተኣማመነሉን ጸጋ፡ ሓይሊ ጽንዓቱን ምጽማሙን እዩ ነይሩ። ርግጽ እዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ሃገርን ህዝቢን ህላወኡ ብምውሓስ፡ ስሙር ሃገር ንምዃን ዘብቅዖ ካልእ ዝተፈላለየ ብዙሕን ብሉጽን ሕብረተሰብኣዊ ክብርታት ኣለዎ። ልዑል ተጻዋርነትን ነቕ ዘይብል ጽንዓት ኣብ መስመርን ምጽማምን ግን ካብዞም ክብርታት እዚኣቶም ጎሊሑ ዝጥቀስ እዩ። ኤርትራ ጽንዓትን ምሒር ተጻዋርትን ህዝባ፡ ኣውራ ድማ መንእሰያታ እንተዘይህሉ፡ ብመንጽር ዝገጠማ ከቢድ ብድሆ፡ ከም ሃገር ክትሰርር ኣምበይ ምኸኣለትን።
ኣብ እዋን ገድሊ ንናጽነት ጥራይ ዘይኮነ ድሕሪ ናጽነት እውን ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ምስ ባህሊ ጽንዓትን ተጻዋርነትን ህዝቢ ኤርትራ ተራጺሞም ዝበርዓኑ ተጻብኦታት ጸብጺብካ ዝውድኡ ኣይኮኑን። ዝዓበየ መርኣያ ናይዞም ተጻብኦታት፡ እቲ ቅሉዕ ወተሃደራዊ ወራር’ዩ። የግዳስ፡ እቲ ዕንደራ፡ ኣብ ቅልጽም መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ሓቒቑ። እቲ ወራር ምስ ፈሸለ ድማ፡ ነቲ ዝተፈጸመ ገበን ንምሕባእ፡ ድምጽና ንምዕባስን ኣእዳውና ቀዪድካ ናይ ርእሰ-ምክልኻል ጉልበትና ንምምካንን ማእለያ ዘይብሎም ሽርሒታት ስዒቦም። ሃገር ሰባ ንምብዳም ብዝተወደበ ኣገባብ፡ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ክፍጸም ዝጸንሐ ናይ ፍልሰት ገበናት፡ ዲፕሎማሲያዊ ተነጽሎ ንምስግዳድ፡ ባህላዊን ማሕበራዊን ብረዛ ንምንጋስ፡ ምስሊ ሃገርን መንግስቲን ደዊንካ ንምስይጣን ዝተኻየደ ስነኣእምሮኣዊ ኲናት፡ ኩሉ ዕላማኡ፡ ነቲ ብዓረርን ሓዊን ዘይተኻእለ ጽንዓትን ተጸዋርነትን ህዝቢ ኤርትራ ምልሕላሕን ምጽዓድን እዩ ነይሩ። ሃገርን ህዝቢን ብድኽነትን ዓጸቦን ቁጠባዊ ሕሰምን ተሸጊሩ ምእንቲ ክሳቐን ኪነዓዓብን ኪስደድን ካብ ዓበይቲ ልምዓታዊ ወፍርታት ምዕንቃጽ ጀሚርካ፡ ክሳብቲ ኣብ ወጻኢ ርሂጹ ዝነብር ዘሎ ዜጋ ንቤተሰቡ ዝሕውሎ ገንዘብ ንምሕናቕ ክካየድ ዝጸንሐ ሽርሒታት ድማ፡ ዕላማኡ፡ ዓቕሚ ከይነሰስን ምሕንኳል’ዩ ነይሩ። የግዳስ ጽንዓትን ምጽማምን ህዝቢ ኤርትራ ክንዮ’ዚ ኩሉ ብድሆታት ዝበረኸ ኮይኑ ተረኺቡ።
ዘይጽዓድ መንፈስ፡ ጽንዓት ኣብ መስመርን ልዑል ጽሮትን እምበኣር ዓንዲ ማእከል ሃገራዊ ክብርታትና እዩ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ሃገራዊ ፍቕርኻ ብግብሪ ንምርኣይ ዝጠልቦ ተጻዋርነት ኣሎ። ጅግንነት፡ መዓንጣን ድፍረትን ጥራይ ዘይኮነ ልዑል ተጻዋርነት ይሓትት። ስእነት፡ ሕሱም ጥሜት፡ ጽምኢ፡ ከቢድ ዕርቃን ወዘተ. ምጽዋር እቲ ዝዓበየ መግለጺ ናይ ጅግንነትን ትብዓትን እዩ። ንስለ ሓቂን ፍትሒን ነግ ፈረግ ከይበልካ ጸኒዕካ ደው ምባል ብዘይ ተጻዋርነት ዝከኣል ዕማም ኣይኮነን። ልምዓት እውን ከም ዕላማ፡ ጸገማትን ብድሆታትን ተጸሚምካ ከይሓለፍካ ክብጻሕ ዝኽእል ኣይኮነን። እቲ ንኹሉ ብድሆታት ኣስጊሩ ብተደጋጋሚ ንዓወት ዘብቅዓና ዘሎ ክብሪ እምበኣር ብቐንዱ እዚ ነቕ ዘይብል ጽንዓት ኣብ መስመርን ልዑል ተጻዋርነትን እዩ።
ብዝኾነ ዓይነት ዕንቅፋት ከይተረበሽካ፡ ብጽንዓትን ተጻዋርነትን ኣብ መስመርካ ጸኒዕካ ምኻድን ምዕዋትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ነዊሕ ቃልሱ ዝተሞኰረሉን ዝመለኾን ጉዕዞ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝተራእየ ተጻብኦታት ማህሰይቲ ኣየወርደልናን እኳ እንተዘይተባህለ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ግን ካብ መስመሩን እምነቱን ሸብረኽ ኣየበሎን። ጀሆ ክሕዞን ካብ ስራሕን ግስጋሰን ከብኲሮን እውን ኣይከኣለን።
ዘለናዮ መድረኽ እምበኣር ምህርቲ ጽንዓትናን ተጻዋርነትና ዝሕፈሰሉ መድረኽ እዩ። ሳላ ኣብ ሕጋዊ መርገጺና ዝጸናዕናን ዝተጸመምናን ኣብ ኣዝዩ ዘተኣማምን ውሑስ ባይታ ክንረግጽ በቒዕና ኣለና። ሰፊሕ ዕድላትን ረብሓታትን ድማ ኣብ ቅድመና ተገቲሩ
234 total views, 1 views today


text:
ሓደ ኣባል ፓርላማ ድማ ኩሎም መሳርሕቱ ኣባላት ፓርላማን ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ደምወዞም ብ50 ሚእታዊ ክንኪ ሓሳብ ኣቕሪቦም ኣለው።
ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ዝሓለፈ ሰንበት ንሃገሮም ኣብዘስምዕዎ መደረ መንግስቶም ካብ ኣታዊኡ 52 ሚእታዊ ንሰራሕተኛታት መንግስቲ ከምዝኸፍል ሓቢሮም።
መንግስቲ ሰፍ ዘይብል ወጻኢ እናሃለዎ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ንዝኣደሙ መምህራን 50፣60 ሚእታዊ ወሰኽ ደሞዝ ክረኽቡ ዝሃቦ ውሳነ ንቁጠባ ኬንያ ኣብ ዘይምርግጋእ ዘውድቕ እዩ ኢሎም።
ተቓዋሚ ኣባል ፓርላማ ዝኾኑ ኣባቡ ናምዋምባ ኣባላት ፓርላማን ዳያኑን ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ሰራሕተኛ መንግስቲ ደሞዞም ብ50 ሚእታዊ ክንከ ነቲ ፓርላማ ኣጀንዳ ኣቕሪቦም ኣለው።
ኣባላት ፓርላማ ኬንያ ኣብ ዓለም ዝለዓለ ደመወዝ ካብ ዝኸፍሎም ኣባላት ፓርላማ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስርዑ ምዃኖም ብምሕባር ቁጠባ ሃገርና ካብ ዝጾሮ ንላዕሊ ኢና ንኽፈል ዘለና ኢሎም።
ኣባላት ቤት ምኽሪ ኬንያ ካልኦት ረብሓታትን ኣበልን ሓዊሱ ኣብ ወርሒ 11 ሽሕ ዶልር ይኽፈሎም።


text:
ኣባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንትማሊ ዝቐረበ ካብ ወንጌል ማርቆስ ኮይኑ ኢየሱስ ናብ ትውልዲ ዓዲ ናዝሬት ምስ ተመልሰ ኣብ ቤተመቅደስ ኣትዩ ክምህር ከምዝጀመረ ዝገልጽ ነበረ፣ ኣብ ንቡር ኩነታት እዚ ፍጻሜ እዚ ዓቢ ዓወትን ሕውነትን ክፈጥር ነርዎ ኮይኑ ግን ክሳብ ካልእ ተኣምር ናይ ምግባር ድሌቱ ዝዓጽውን ካብኡ ንክኸይድን ዝደፋፍእ ዘይምእማን ምስ ኣጋጠሞ ‘ነቢይ ብዘይካ ኣብ ገዛእ ዓዱን ማእከል ኣዝማዱ ቤቱን ኣይሓስርን እዩ’ እንክብል እንትርፎ ቊሩባት ንእግረመንገዱ ክሓልፍ እንከሎ ኢዱ ዘንበረሎም እሞ ዝተፈወሱ ሕሙማት ሓንቲ ከይገብረ ገደፎም ዝብል እዩ፣
ቅድመ ኩነታዊ ፍርዲ ደቂ ዓዲ ኢየሱስ!
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤተመቅደስ ክምህር ምስ ጀመረ ማዕረ ማዕረኡ ንቃላቱ ክጠራጠሩን ዝገደደ ከኣ ክዕንቐፉን ጀመሩ፣ እዝስ ወዲ እቲ ጸራብን ወዲ ማርያምንዶ ኣይኮነን ክብሉ ጀመሩ፣ ቅዱስነቶም ነዚ ኩነታት ደቂ ዓዲ ብኣግራሞት እንክትንትኑ ‘ከመይ ኢሎም እዮም እዞም ደቂዓዱ ንኢየሱስ ካብ ኣግራሞት ናብ ምጥርጣር ንሓቂ ልብኻ ከፊትካ ካብ ምቕባል ኣብ ምዕንቃፍ ይበጽሑ ኢሎም ይሓቱ እሞ ከምዚ ክብሉ ይምልሹ።
በመለኻክታ ነበርቲ ናዝሬት እግዚብሔር ብከምዚ ዝበለ ገርሀይና ሰብ ንክዛረብ ክሳብ ክንድዚ ክትሕት ዘይክእል ብጣዕሚ ዓቢ እዩ። እቲ እግዚብሔር ከማና ሰብ ኮይኑ ሥጋ ዝለበሰሉ ብኣእምሮ ሰብ ዚሓስብ ከም ሰብ በእዳው ዝሰርሕ ብልቢ ሰብ ዘፍቅር ዝበልዕ ዝሰቲ ዝደክም ሓደ ከማና ዝኾነሉ ምሥጢረ ሥጋዌ ዕንቅፋት ኮይንዎም! ወልደ እግዚብሔርከስ ንኩሉ ውሃ ዘበሉ ዕላማታት ደቂሰብ ይገማጥሎም! ኣእጋር ጐይታ ዝሓጸቡ እቶም ኣርድእቲ ዘይኮነስ ጐይታ ባዕሉ እዩ ኣእጋር ኣርድእቱ ዚሓጽብ! ሓደ ካብቲ ምኽንያታት ዕንፋትን ዘይምእማንንከስ እዚ እዩ፣ እዚ ግን ኣብቲ ዘመንቲ እቲ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ዘመናት ዝነበረ ወላ ሎሚውን ዘሎ እዩ፣
እግዚአብሔር ወትሩ ብሃንደበት ምስ መጸና እዩ! ልብና ክንከፍተሉ የድሊ!
እቲ ኢየሱስ ሒዝዎ ዝመጸ ንነገራት ዝገማጥል ኣተሓሳስባከስ ነቶም ናይ ትማልን ናይ ሎምን ሓዋርያቱ ብኣካልስ ይኹን ከም ማሕበረሰብ መምዘኒ ኮይኖም ሎሚ እውን እንተኾነ ብዙሕ ቅድመ ኩነታዊ ፍርድታት ነቲ ኩነት ንከይንቅበል ክዕንቅፉና ይኽእሉ፣ ኮይኑ ግን ጸጋ እግዚብሔር ክረኽበና ዝመጸሎም ኣገባባት ምስ ኣተሓሳስበና ብዙሕ ጊዜ ኣይሰማማዕን፣ ቅዱስነቶም ነዚ ኣብነት ክትኮነና እትኽእል ቅድስት ማዘር ተረዛ ዘካልኩታ ምዃና ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
እምነት ማለትከስ ንኢየሱስን ንወንጌሉን ምእዛዛ እዩ!
ቅዱስነቶም ቀጺልዎም ዝሓትዎ ነቲ ክረኽበና ኢሉ ካብ ሰማየ ሰማያት ዝመጽእ መለኮታዊ ዕድመ ንምቅባል ‘ልብናን ኣእምሮናን ክንከፍት ይግባእ’ ኢሎም።
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ እኖና ድንግል ማርያም ብኣማልድነታ ንድርቅና ልብታት ክነለስልስን ንጽበት ኣእምሮና ክነሰፍሕን ንጸጋ እግዚብሔር ክንክፈትን ትሓግዘና ምስ በሉ ጸሎተ መልአከ እግዚኣብሔር ደጊሞም፣
ዝኽሪ ዕለት ከተማ ባሪ!
ቅዱስነቶም ድሕሪ ጸሎተ መልአከ እግዚብሔር ነታ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ከተማ ባሪ ምስ ብፁዓንን ቅዱሳንን ፓትርያርክታት ማእከላይ ምብራቅ ስለሰላም እቲ ዞና ዝጸልይዎ ፍሉይ ዕለት ዘኪሮም፣
ንባሕረኛታት እውን እዝክሮም ኣሎኹ!
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ ነታ ‘ሰንበት ናይ ባሕሪ’ ብዝብል ዝኽሪ ንባሕረኛታትን ገፈፍቲ ዓሣን ዝተወፈየት ዕለት ብምዝካር ስለኦምን ስለ ሥድራቤታቶምን ከምዝጽልዩ ሓቢሮም፣ ነቶም ንባሕሪ ካብ ብከላ ክከላኸሉ ለይትን መዓልትን ዝቃለሱ እውን ዘኪሮም፣


text:
ትዕዝብተይ ኣብ ገምጋም ውድድር ግጥሚ ቢቢሲ ትግርኛ
ቢቢሲ ትግርኛ ኣብ ዝጸውዖ ፈላሚ ውድድር ግጥሚ᎓ ብዓይነቱን ጆኦግራፊያ ዝርጋሐኡን፣ እሞ ከኣ ኣብ ክልተ ሃገራት ንዘሎ ተዛራቢ ቋንቋ ትግርኛ ከሳትፍ ዝኽእል ከም ምዃኑ መጠን ትጽቢቱ ዓቢ’ዩ ነይሩ። ዕዉታት’ቲ ውድድር ተፈሊጦም᎓ ሓደ ካብቶም “ብዙሕ ዝተጸበዩ” ደያኑ--ዶክተር ዮሃንስ ኣሰፋው--ከም “ዘይተሓጐሰ” ምስ ሓበረን ብቐንዱ ከኣ ኣቦ-መንበር መማዪት ኮሚተ’ቲ ውድድር ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ሳህለ᎓ ምስ ቢቢሲ ሰፊሕ ቃለ-መሕተት ድሕሪ ምግባሩን ግን ኣተኵሮ ናብቶም መመይቲ ክዛዙ ግድን’ዩ።
ኣማኑኤል ሳህለ ምስ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ትግርኛ (ኣብ መላግቦ ብምጥዋቕ ነቲ ቃለ-ምልልስ ምክትታሉ ይከኣል) ኣቶ ግርማይ ገብሩ ኣብ ዝገበሮ ጻንሖት᎓ “ግጥሚ ክብሃል ከሎ ናይ ስምዒት ነገር እንድዩ፣ ሓደ ሰብ’ውን ክመምዮ ከሎ ብስምዒት’ውን ከመዝኖ ይኽእል’ዩ” ድሕሪ ምባል᎓ ንግጥሚ ካብ ስዲ ንባብ ዝፈልዮ “ብቐንዱ’ውን ንስምዒት ናይቲ ሰብ ዝቕስቅሶ” ምዃኑ ገሊጹ።
ግጥሚ ብቕስቃሰ ስምዒት ጥራይ ዝግለጽ ዘይኰነስ ርእሱ ዝኸኣለ ጥበብ᎓ ቅርጺን መልክዕን ዘለዎ ዓውዲ ስነ-ጽሑፍ ምዃኑ ቀደም ኣብ መዓልቦ ዝበጽሐ ክትዕ’ዩ። ምናልባት ኣማኑኤል ሳህለ ንመግለጺ ካልኣዩ ዳኛ ዶክተር ዮሃንስ እንተ ዝሰምዖ’ውን ኣብቲ ዓውዲ ዝሓሸ ርድኢት ምሃለዎ።
ኣብ ግጥሚ ኣዝዩ ጥማዓዊን ሓውሲ ናብ ምጽያን ገጽ ዝኸደን ርድኢት ብዘለዎ ኣቦ-መንበር መማዪት ኮሚተ ንዝተፈርደ ግጥምታት ንምግማት ኣየጸግምን።
(ኣማኑኤል ሳህለ᎓ ብዙሓትን ሕሉፍ ኣድናቖት ዘለዎምን ሰዓብቲ ስለ ዘለዎ᎓ በዚ ጽሑፍ ዝቕየሙ ንምግማቶም ኣየጸግመንን።)
(ይዅን።)
ብኣገላልጻ ኣማኑኤል ግጥሚ ብዝቕስቅሶ ስምዒት ደኣ ይመዘን እምበር᎓ ደያኑ ግን “ፍትሒ መታን ክህሉ” መበቈላውነት᎓ ኣነዳድቓ ቃላት᎓ ዋሕዚ ሓሳባት᎓ ቅኒትን ቤትን ዝብል መምዘኒ ቅጥዕታት ተጠቒሞም’ዮም። ንግጥሚ ብጌጋ ዝርድኡ ደያኑ ክሳብ ዝተኣከቡ᎓ ክንዲ ዝወርጸጸን ዝተነፍየን መምዘኒታት እንተቐረበ ትርጕም ስለ ዘይብሉ᎓ ኣገዳስነት ናይቲ ዝርዝር ኣይተራእየንን። ወግዒ ካብ ምልባሱን ንተራ ተዓዛቢ ምዕሩይ ፍርዲ ምንባሩን ልዕሊ ምሕባር ግን ኣብ ውጽኢት ተራ ክህሉዎ ኣይጽበን። ንሓደ ግጥሚ በቲ ዝቐረቦ ቅርጺን ትሕዝቶን ደኣ’ምበር ኣቐዲሙ ብዝተነድፈ መዐቀኒታት ምምዛን ከም ዘይከኣል ከኣ መሰረታዊ ነጥቢ’ዩ።
ንውድድር ዝቐረበ ግጥምታት ብቕዓቱ ምስ ተሓተተ᎓ ምስቲ ቀደም “ዘንብቦ ዝነበረ ግጥምታትን ኣውሎታትን ከም ናይ በዓል ንጉሰ እልፉ” ብምውድዳር ዕምቈት ከም ዘይረኸበሎም ኣይሓብአን።
ደጋጊሙ የውስኦ ከም ዝነበረን ካብቲ ዝህቦ ዝነበረ ኣብነታትን ምርዳኡ ዘየጸግምን᎓ ኣማኑኤል ኣብ መንጎ ናይ ጽሑፍ ግጥሚ᎓ ናይ ደርፊ ግጥሚ (ሕደማ)᎓ ኣውሎን/ማሰን ዘሎ ፍልልይ ዝተገንዘበ ኣይመስልን። ክንዲ ዝዀነ ከኣ’ዩ መንእሰይ ሎሚ--ከም ኣበሃህላኡ--ናይ ትምህርቲን ንባብን ዕድል ስለ ዘይብሉ᎓ በቲ ዘሎ ደረጃ (ብኻልኣ ኣዘራርባ ዝተሓተ መምዘኒ ደረጃ) ክመምዩ ከም ዝተገደዱ ዝገልጽ።
ካብ ኣፋዊ ናብ ጽሑፋዊ መበሃሃሊ ንዝተሰጋገረ ሕብረተሰብ ግን ናብ ጥንቲ ስለ ዘይምለስ ማዕረ’ቶም ማሰኛታትን መላቐስቲን ቀደም ብሓደ ምምዛን ኣይከኣልን፣ ብቐንዱ እቲ ዓውዲ’ውን በበይኑ’ዩ።
ንዕብየት ግጥምታት ትግርኛ ብዓለም ደረጃ ርእይቶኡ ክህብ ዝተሓተተ ኣማኑኤል᎓ ቅድሚ ነታ ሕቶ ምምላሱ᎓ “ግጥሚ” ዝብል ኣገላልጻ ኣብ ትግርኛ ጌጋ ርድኢት ከም ዘለዎ’ዩ ኣብሪሁ። “ብኪ᎓ ብካ᎓ ብና ዝውድእ እንተዀይኑ” ግጥሚ ከም
ዝሕሰብ ከኣ ሓቢሩ።
(ኣይፋሉን ኣቶ ኣማኑኤል! ብሓደ ድምጺ ምውዳእ᎓ ንተራ ሓለፍቲ መገዲ እንድዒ ደኣ’ምበር ኣብቲ ሞያ ቅርበት ንዘለዎምን ገጠምቲን᎓ ኣብ ትግርኛ ግጥሚ ተሰይሙ ኣይፈልጥን።)
ኣስዒቡ ድማ ንፉዓት ማሰኛታት ትግርኛ ደኣ ይንበሩ’ምበር ናይ ሎሚ ጽሑፋዊ ግጥሚ ዝተሓተ ደረጃ ከም ዘለዎ ተዛሪቡ። ድሒሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ደኣ ባዕሉ የውክኦ’ዩ’ምበር᎓ ኣማኑኤል ምስ ዘመናውያን ገጠምቲ ትግርኛ ገና ኣይተላለየን። ኣብ ዘረባኡ ንሓደ ኤርትራዊ ገጣሚ᎓ ሰሎሞን ጸሃየ᎓ እሞ ንሳ ድማ ብግጥሙን መጽሓፍ ግጥሙን ዘይኰነስ ብናይ ማሰን መልቀስ እኩብ ግጥምታት ጥራይ’ዩ ጠቒሱ።
ኣብ ትግራይ ዘሎ ገስጋስ ግጥሚ ስለ ዘይፈልጦ᎓ በቲ ኣዕረየ ዝፈልጦ ናይ ኤርትራ ኣዝዩ ውሑድ ኣብነት ክጠቅስ። እቲ ዝርዝር ነዊሕ ስለ ዝዀነ ኣብዚ ዝጠቕሶ ንመርኣዪ ኣብነት ጥራይ’ዩ።
ብዅሉ መለኪዕታቱ ኣብ ዓለማዊ ደረጃ ተወዳዳሪ ስነ-ጽሑፋዊ ብቕዓት ዘለዎ ግጥሚ (ብሕልፊ ከኣ ኣብ ኤርትራ) ከም ምዃኑ ሞያውያን ስነ-ጽሑፍ ይዛረቡ። ናብ ብዙሓት ቋንቋታታ ዝተተርጐመ ግጥምታት ዶክተር ርእሶም ሃይለ፣ ካብ ሰለስተ ቋንቋታት ኤርትራ ናብ እንግሊዘኛ ተተርጒማ ዝተሓትመት Who Needs a Story? (2005)፣ ብግርማይ ገብረመስቀል ዝተሳናደወት እኩብ ግጥምታት ቃልሲ (መዝሙር ተጋዳላይ)፣ እኩብ ግጥምታት ሰሎሞን ጸሃየ (ሳሕል)፣ እኩብ ግጥምታት ኢሳያስ ጸጋይ (ለሚን-ለሚነይ)፣ እኩብ ግጥምታት ሃይለ ቢዘን (ብድሕሪ ማዕጾ)፣ ብመጽሓፍ ዘይተሓትሙ ግን ከኣ ኣፍቃሪ ግጥሚ ኤርትራ ወትሩ ዝደጋግሞም ግጥምታት በየነ ሃይለማርያም፣ ብቕርጾምን ቅዲ ኣጸሓሕፋኦምን ዝተፈልዩ ኣብ መስርሕ ሕትመት ዘላ ግጥምታት ተስፋማርያም ወልደማርያም፣ ካብ መንእሰያት ከኣ ኣማኑኤል ኣስራት፣ እኩብ ግጥምታት መለስ ንጉሰ (ዘሎ’ዩ ዝህሉ)፣ ሕጂ ንዕዳጋ ዝወረደት እኩብ ግጥምታት ግርማይ ኣብርሃም (ርቀትካ ዕጣን)፣ እኩብ ግጥምታት ግርማይ ኣስፍሃ “ዓንቂ” (ገንዘብ’የ ዝምርዖ)… እቲ ዝርዝር ኣዝዩ ብዙሕ ደኣ ይዅን እምበር ካብ መንእሰያት ገጥምቲ’ው ከምእኒ ብርሃነ ገብረሂወት᎓ ጸጋይ መሓሪ (ተመርዖ)᎓ ቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል᎓ ቦኽረ ገብረየሱስ᎓ ገብረሂወት ጸሃየ… ወዘተ. ምጥቃስ ይከኣል።
ንመረረ ደያኑ ውድድር ግጥሚ ቢቢሲ ምስ ሰማዕኩን ደጋጊሞም “ትሕቲ ትጽቢት” ምንባሩ ምስ ጠቐሱን᎓ ምናልባት እቶም ጽቡቕ ደረጃ ብቕዓት ግጥሚን ርድኢትን ዘለዎም ዘይተሳተፉ ክዀኑ ኣለዎ ስለ ዝበልኩ ክሓትት ጀሚረ። ብሕልፊ እቶም ኣብ ዘመናዊ ግጥሚ ኤርትራ ዘየከራኽር ስም ዘለዎም ገጠምቲ ከም ዝተሳተፉ ከረጋግጽ ክኢለ ጥራይ ዘይኰንኩስ ናብቲ ውድድር ዝለኣኹዎ ግጥምታት’ውን ኣንቢበዮ።
ካብ መልሲ ኣማኑኤል ምርዳኡ ዘየሸግር ግን ዘመናዊ ግጥሚ ፈጺሙ ከም ዘይፈቱን ዘይፈልጥን’ዩ። “ኵሉ ቀደም ነይሩ” ምስ ዘስምዕ ቃናኡ᎓ ስለምታይ ክመዝን ተሓርዩን ተሰማሚዑን ከኣ ዝዓበየት ሕንቅል-ሕንቅሊተይ’ያ።
ካብተን ዘንበበን ሰላሳ ግጥምታት ተበጊሱ ግን ንመንእሰያት ገጠምቲ ምኽሪ ካብ ምሃብ ኣይንሓፈን። ብዘይካ’ቲ ተደጋጋሚ ዘጓነፎ ስሕተት ፊደላት᎓ ናይ ስዋስው ጌጋታት ከም ዘስተወዓለን ክእረም ከም ዘለዎን’ውን ምኽሩ ለጊሱ።
(ንእሽቶ መዘኻኸሪ፤ ግጥሚ ብቐንዱ ንሕጊ ስዋስው ኰነ ኢሉ ዝሰብር ዓውዲ ስነ-ጽሑፍ’ዩ።)
ኪንዮ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ ሰጊሩ᎓ መታን ዝያዳ ዕምቈት ክህሉዎም᎓ ኣቶ ኣማኑኤል᎓ ኣህጉራዊ ኣብነታት ከምጽእ ምስ ጀመረ ከኣ ኣብቲ ዓውዲ ዘለዎ ኣመና መባእታዊን ጥማዓዊን ርድኢት ተገሊጹ። ከምቶም ንግጥሚ ብሳልሳይ ኣፍ ቅብብል ዝፈልጡዎ ድማ ሸኪስፔር᎓ ፈረንሳዊ ራምቦ (Arthur Rimbaud)᎓ መዝሙር ዳዊትን ቅዱስ ቍርዓንን’ዩ ዘርዚሩ።
መንእሰያት ኣብ ፍቕሪ ጥራይ ኣተኲሮም ምጽሓፎም ሓደ ካብቲ ድኻማት ምዃኑ ዝጠቐሰ ኣማኑኤል᎓ ንረቂቕ ዓለም (supernatural) ኣመልኪቶም ክጽሕፉ’ዩ ምኽሪ ለጊሱ።
(ካልኣይ መዘኻኸሪ፤ እቲ ምኽሪ ብቐንዱ ኣንጻር መሰረታዊ መትከላት ግጥሚን ፈጠራን መሲሉ ይስመዓኒ።)
ብኻልእ ቋንቋታት (ብቐንዱ ከኣ እንግሊዘኛ) ምንባብ ከጸግሞም ምዃኑ ዝገመተ ኣቶ ኣማኑኤል᎓ ናይቲ ካብ ግጥምታት ትግርኛ ብሉጽ ዝዀነን ናይ ሓሙሽተ ሚእቲ ዓመት ታሪኽ ዘለዎን ግጥምታት ኣምሓርኛ ከንብቡ’ውን መኺሩ። ንጐስጓስ ብልጸት ቋንቋ ኣምሓርኛ ዘጥፈኦ ሃልኪ (ብተመሳሳሊ ኣብ ዝደሓረ’ውን፤ ንብልጸት ላዛ ትግርኛ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ትግርኛ ኤርትራ፣ ትግራውነት ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም) ንጐኒ ገዲፍና᎓ ብሕልፊ እኳ ኣብ ኤርትራ ትሕቲ መፋርቕ ሰላሳታት ዝርከቡ መንእሰያትን ድሕሪ ናጽነት ዝተማህሩን ኣምሓርኛ ፈጺሙ እንታዮም ዘይምዃኑን ዳርጋ ንመብዛሕትኦም ኣብ ኤርትራ ዝዓበዩ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ እቲ እንግሊዘኛ ከም ዝቐልልን ዝምችእን ዝተገንዘበ ኣይመስልን። ካብ ትሕዝቶ ውቅያኖስ ዲጋ ይምረጽ ዘስምዕ ምኽሪ’ዩ።
ኣብ መንጎ’ቲ ዝርርብ ጋዜጠኛ ግርማይ ገብሩ᎓ “ብውልቂኻ ግን ግጥሚ ተፍቅርን ተስተማቕርን ዲኻ?” ኢሉ ምስ ሓተቶ (ቅድሚ ኣቦ-መንበር’ቲ ውድድር ኰይኑ ምሕራዩ ክትሕተት ዝነበራ ሕቶ) ኣብ ዘርባዕባዕ መልሲ’ዩ ኣትዩ--“ጥዑም እንተዀይኑ” ከም ዝፈትዎ ከኣ ሓቢሩ። ኣብ ዝርዝር ምስ ኣተወ ድማ ናይተን ብዛዕበአን ዝጸሓፈ ንጉሰ እልፉ᎓ ዮሃንስ ወዲ-ዘሞ᎓ ዉባ ፈረደ ከም ዝፈቱ ነጊሩ። ዘመናዊት ግጥሚ ኢሉ ካብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ዝረኸባን ኣብኡ ዘካፈላን ድማ ደረጃ ምስትምቓሩ ንምምዛን ጽቡቕ ኣብነት’ያ ነይራ።
(ሳልሳይ መዘኻኸሪ፤ ሰለስተ ዝጠቐሰን ኣብነታት ኣፋዊ ግጥሚን ደጕዓን ደኣ’ምበር ዘመናውያን ጽሑፋዊ ግጥምታት ኣይኰናን።)
ንምኽንያት ምውሓድ ደቀንስትዮ ገጠምቲ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ኣመልኪቱ ምስ ተሓተተ ድማ᎓ እቲ ምኽንያት ምውሓድ ገጠምቲ ደቀንስትዮ ምስቲ ሕብረተሰብ ኣብ ፍቕሪ᎓ ኲናትን ጅግንነትን ዘለዎ ባህሊ’ዩ ክኣስሮ ፈቲኑ።
(ራብዓይ መዘኻኸሪ፤ እታ ብቐንዱ ኣደ ዘመናዊ ስነ-ግጥሚ ትግርኛ ምዃና ዳርጋ ኵሉ ተመራመሪ ስነ-ግጥሚ ትግርኛ ዝሰማምዓላ--ካርሎ ኮንቲ ሮሲኒ ኣብ ፈለማ 1900ታት ዝኣከባ--ማመት ጓል ጻብኡ በዓልቲ ቀላይ በልቴት ጓል-ኣንስተይቲ’ያ።)
ማመት ብዛዕባ ፍቕሪ᎓ ስጋዊ ሓርነት ጓል-ኣንስተይቲን ልዕልነት ጓል-ኣንስተይቲን ዝገለጸቶ᎓ ዘይከምቲ ኣማኑኤል ዝጠቐሶ᎓ ገና ዘመናውያን ገጠምቲ’ውን ኣይበጽሐኦን። ውሑዳት ካብተን ኣዝየን ስሙያት ደቀንስትዮ ገጠምቲ ኤርትራ ድማ ሳባ ኪዳነ᎓ ይርጋኣለም ፍስሃ᎓ ዶክተር ርብቃ ስብሃቱ᎓ ኣራራት ኢዮብ᎓ ፍርቱና ገብረገርግሽ ምጥቃስ ይከኣል። ናይ ካልእ ደኣ ኣየረጋገጽኩን እምበር ይርጋኣለም ፍስሃን ሳባ ኪዳነን ኣብዚ ውድድር ግጥምታትን ልኢኸን ምንባረን’ውን ፈሊጠ።
ኣማኑኤል ሳህለ᎓ ምስ ዘመናዊ ግጥሚ ትግርኛ ብሞያ᎓ ፍቕሪ᎓ ቅርበትን ተገዳስነትን ሕቖን ከብዲን ምዃኑ ብፍቓዱ ደኣ ንቕርዓት ይውጻእ እምበር᎓ ዝያዳኡ ግን በታ እንኮ ዘላቶ ናይ ቋንቋ ተገዳስነት ጥራይ ነዚ ዝመስል ዓቢ ውድድር ክመሚ ዝሓጸዩዎ ቢቢሲ ትግርኛ ኣብቲ ሞያ ዘለዎም ሰንኰፍ ኣተሓሕዛ ዘርኢ’ዩ። ውጽኢት እቲ ውድድርን ዝሰዓበ መብርሂታትን ነቲ ብጽቡቕ ስጕሚ ዝጓዓዝ ዘሎ ስነ-ግጥሚ ትግርኛ ዘለፋ መሲሉ ይስመዓኒ።
መተሓሳሰቢ፤ እዚ ጽሑፍ ንውልቃዊ ርእይቶ ጸሓፊኡ ደኣ’ምበር ንመርገጺ ፐን ኤርትራ ግድን ከም ዘይውክል ንሕብር።
____________________________________
*ኣብርሃም ተስፋልኡል ፈጻሚ ዳይረክተር ፐን ኤርትራ ኰይኑ zere@peneritrea.com ብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ናይ ንኡሳን ክርስቲያን (Neocatecumenali) ማሕበረሰብ ኣቦ መንበር ኪኮ ኣርጉወሎ ናይተን ምስኦም ብሓባር ነዚ ካቶሊካዊ ማሕበረሰብ ዝመስረታ ዝሓለፈ ዓመት ካብዚ ዓለም ብሞት ናይ ዝተፈልያ ካርመን ሀናንደዝ ንንባብ ዝበቕዔ ሕይወት መዝገበ ዕለት ንዝቐረበሎም ገጸ በረከት ምኽንያት ንኪኮ ኣርጉወሎ ዕለት 18 ነሓሰ 2017 ዓ.ም. ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስጋና መልእኽቲ፥ እግዚኣብሔር ንማሕበረሰብ ንኡሳን ክርስቲያን ጉዕዞ ወትሩ ብሓሴትን ብምሉእ ተወፋይነትን ብእምነትን ትሕትናን ተኣዝዞን ወንጌል ኣብ ዝዀነ ይኹን ኩነት ኣብ ኩሉ ስፍራ ክዘርኡ ይደገፍ ቢሎም ኪኮ ኣርጉወሎ ንዘበርከቱሎም ናይ ካርመን ሄርናንደዝ መዝገበ ዕለት ኣመስጊኖም፥ እቲ መዝገበ ዕለት ካርመን ንኢየሱስ ዘለወን እቲ ስቓይ ናብ መስዋዕትነት ዝቕይር ድኻም ናብ ሓሴት ዝልውጥ ሕይወት ኣስፍሆተ ወንጌል ክኸውን ዝድርኽ ፍቅሪ ዝምስክር እዩ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኪኮ ኣርጉወል ነቲ መልእኽቲ ዝተቐበልዎ ኣብ ኢጣሊያ ክፍለ ሃገር ማርከ ኣብ ፖርቶ ሳን ጆርጆ ናይ ንኡሳን ክርስቲያን ማሕበር ሰብ ኣባላት ልዕሊ 400 ካህናትን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን መንእሰያትን ኣሳቲፉ ኣብ ዝተኻየደ ሱባኤ ምዃኑ ዝገለጸ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ እቲ ናይ ካርመን ህርናንደዝ መዝገበ ዕለት ካብ 1979 ዓ.ም. ክሳብ 1981 ዓ.ም. ዘሎ ታሪኽ መንፈሳዊ ጉዕዞኤን ዝገልጽ ብቋንቋ ስፓንሽ ብቤት ማሕተም ኣውቶረስ ክርስቲያኖስ ዝተሓትመን ካብ ወርሒ ሓምለ 2017 ዓ.ም. እትሒዙ ንንባብ ዝበቕዔ ምዃኑ የዘኻኽር።


text:
ምዕራፍ ዓሰርተ ሰለስተ
ፈውሲ ጕድለት እምነት
“ሽዑ ደቀ መዛሙርቱ ብሕት ኢሎም ናብ የሱስ መጺኦም፡ ስለ ምንታይ ደኣ ንሕና ምውጻኡ ዝሰኣንና? በልዎ። የሱስ ከኣ፡ እምነትኩም ስለ ዝጐደለት። ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፡ ክንዲ ፍረ ኣድሪ ትኣክል እምነት እንተ ኣልያትኩም፡ ነዚ ከረን ድማ፡ ካብዚ ናብቲ ኣግልስ፡ ትብልዎ፡ ንሱ ከኣ የግልስ፡ ዚሰኣነኩምውን የልቦን። እዚ ከምዚ ዝበለ ዓሌት ግና ብዘይ ብጾምን ብጸሎትን ኣይወጽእን ኢዩ፡ በሎም።” (ማቴ 17፡19-21)
ደቀመዛሙርቲ፡ ካብ ልዕል’ቲ ንሳቶም ክፍውስዎ ዘይከኣሉ ሕማም ባርያ ዝሓዞ ሰብ፡ የሱስ፡ ነቲ ጋኔን ገኒሑ ከውጽእ ምስ ርኣዩ፡ ንጐይታኦም ምኽኒት ፍሽለቶም እንታይ ምዃኑ ሓተቱዎ። ንሱ፡ “ኣብ ልዕሊ ኵሎም ኣጋንንቲ ሕማምውን ከሕውዩ ሓይልን ስልጣንን ሂቡዎም ኢዩ።” ብተደጋጋሚ ከኣ ነዚ ሓይሊ ብግብሪ ኣገልጊሎምሉ ኢዮም። ኣጋንንቲ ከምእተገዝኡሎም እውን ብሓጐስ ገሊጾም ኢዮም። ሕጂ ግና የሱስ ምስኦም ኣብቲ ከረን ከሎ፡ ፍጹም ፍሽለት ኣጓነፎም። ፍቓድ እግዚኣብሄር ከይንፍወስ ኣይኰነን። ስለዚውን ብትእዛዝ ክርስቶስ እቲ ጋኔን ወጺኡ። ብመሰረት ቃሎም፡ “ስለ ምንታይ ደኣ ንሕና ምውጻኡ ዝሰኣና?” ምባሎም፡ ከውጽኡ ድሌት ከምዝነበሮም የርኢ። ስም ጐይታ ተጠቒሞም፡ ነቲ ጋኔን ክወጽእ ከምዝኣዘዙዎ እውን ምግማት ይከኣል። ጻዕሮም ግና ፍረ ኣይሃበን። ኣብ ቅድሚ እቶም እኩብ ህዝቢ ድማ ሓፈሩ። “ስለ ምንታይ ደኣ ንሕና ምውጻኡ ዝሰኣና?” ድማ በሉ።
መልሲ የሱስ ቀጥታዊን ብሩህን ነበረ። “እምነትኩም ስለ ዝጐደለት።” ድማ በሎም። ምኽንያት ዓወቱን ጠንቂ ፍሽለቶምን፡ ንሱ ዝተፈለየ ሓይሊ ክረክብ ተኽእሎ ስለ ዘለዎ ኣይነበረን። ኣይፋል፡ ነቲ ሰበብ ንምፍላጥ ብዙሕ ኰለል ምባል ኣየድልን ኢዩ። ብተደጋጋሚ መንግስቲ ጸልማት ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝምብርከኸሉ ሓደ ፍሉይ ሓይሊ ከምዘሎ ምሂሩዎም ኢዩ። ንሱ ድማ እምነት ኢዩ። ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ፍሽለት ዘጓንፍ ብሓደ ምኽንያት ኢዩ። ንሱ ከኣ፡ ብጉድለት እምነት ኢዩ።
እምነት፡ መለኾታዊ ሓይሊ ኣብ ውሽጢ ሰብ ኣቲዩ ዝዓይየሉ ኩነት ኢዩ። ነቲ ዘይርአ ዝጸልወሉ፡ ወዲ ሰብ ፍቓዱ ንፍቓድ ኣምላኽ ዘግዝኣሉን ዘመዓራርየሉን እውን ኢዩ። ኣጋንንቲ ከውጽኡ ዝተወሃቦም ስልጣን፡ ከምድላዮም ንሓዋሩ ክውንንዎ ተባሂሉ ዝተወሃቦም ውህበት ኣይኰነን። እቲ ስልጣን ናይ ክርስቶስ ኢዩ። ብሓቂ ብክርስቶስ ብምእማን ጥራይ ድማ ተግባራዊ ይኸውን። ንሱ ጐይታን ገዛኢን መንፈሳዊ ዓለም ምዃኑ፡ ምሉእ ብምሉእ እንተ ዝእመኑ፡ ከምኡውን ብስሙ ከውጽኡ ስልጣን ከምዝሃቦም ምሉእ ብምሉእ እንተ ዝእመኑ፡ ምተዓወቱ ኔሮም።
ጐይታ፡ ንሓዋሩ እውን እንተ ዀነ፡ “እምነትኩም ስለ ዝጐደለት” ዝብል ምኽንያት ኢዩ፡ ከምመግለጺ ፍሽለትን ልምሰትን እታ ማሕበር ከህብ።
እዚ ጉደለት እምነት ግና ጠንቂ ክህልዎ ኣለዎ። እቶም ደቀ መዛሙርቲ፡ “ስለ ምንታይ እምነትና ጐደለት? ቅድም ሕጂ እምነትና ኣጋንንቲ ኣውጺኣ ኢያ። ሕጂ ስለ ምንታይ እምነት ኣጉዲልና?” ብምባል እንተ ዝሓቱ ምሓሸ ነይሩ።
ጐይታ ድማ፡ ቅድሚ ምሕታቶም ምነገሮም ነይሩ፡ “እዚ ከምዚ ዝበለ ዓሌት ግና ብዘይ ብጾምን ብጸሎትን ኣይወጽእን ኢዩ።” ኣብ መንፈሳዊ ህይወት፡ እምነት እቲ ቀሊልን እቲ ልዑልን መሳርሒ ኢዩ። መንፈስና ንመንፈስ ኣምላኽ ብምልኣት ዝግዝኣሉን ንብሉጽ ኣገልግሎት ዝሕይለሉን ከኣ ኢዩ።
እምነት ኣብ ደረጃ መንፈሳዊ ህይወትና ይምርኰስ። መንፈሳዊ ህይወትና ጽኑዕን ጥዑይን ምዚኸውን፡ መንፈስ ኣምላኽ ንህይወትና ብምልኣት ምዚጸልዎ፡ ሓይሊ እምነትና መስተንክር ይፍጽም። ስለዚ የሱስ ከምዚ ስዒቡ ብምባል ተወሳኺ መረዳእታ ሃበ፡ “እዚ ከምዚ ዝበለ ዓሌት ግና ብዘይ ብጾምን ብጸሎትን ኣይወጽእን ኢዩ።”
የሱስ በሎም፡ ከምቲ ኣብቲ ጋኔን ዝተዓዘብኩሞ፡ ገታር ተቓውሞ ክስዕር ዝኽእል እምነት፡ ብጀካ ነቶም ምስ እግዚኣብሄር ብቐረባ ሕብረት ዝፍጽሙ ሰባት፡ ንኻልኦት ኣይከኣሎምን ኢዩ። ከምኡውን ካብ ዓለማዊ ነገራት ተፈሊኻ ጸሎትን ጾምን ምግባር የድሊ። ስለዚ ከኣ፡ ንጸሎት ኣመልኪቱ ክልተ ዓሚቝ ኣገዳስነት ዘለዎም ትምህርትታት ምሂሩና። እቲ ሓደ፡ እምነት ምእንቲ ክዓቢን ክሕይልን፡ ናይ ጸሎት ህይወት የድልዮ ኢዩ። እቲ ካልእ፡ ጸሎት ምእንቲ ምሉእን ፍጹምን ኰይኑ ክምዕብል ስርዓት ጾም የድልዮ ኢዩ።
እምነት ምእንቲ ብምልኣት ክዓቢይ፡ ናይ ጸሎት ህይወት የድልዮ። ኣብ ኵሎም ዝተፈላለዩ ክፍልታት መንፈሳዊ ህይወት፡ ፍሉይ ምቕርራብ ሕብረት ኣሎ። ዘየቋርጽ ፍሉይ ግብሪን ግብረ መልሲን ኣሎ። እቲ ሓደ ናይቲ ካልእ ምኽኒት፡ ወይ ሳዕቤን ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ኵሉ ብእምነት ኢዩ። ብዘይ እምነት ሓቀይና ጸሎት ክህልው ኣይኽእልን ኢዩ። ንጸሎት ገለ መጠነ እምነት ክቕድሞ ይግባእ። ግና ጸሎት ንዝያዳ እምነትውን መገዲ ኢዩ። ብዘይ እኹል መጠን ጸሎት፡ ልዑል ደረጃ እምነት ክህልው ኣይኽእልን ኢዩ። የሱስ ኣብዚ ዝመሃሮ ትምህርቲ ነዚ ኢዩ።
ከምእምነትና ገይሩ ክዓብይ ዝግባእ ነገር የልቦን። ሓንቲ ማሕበር፡ “እምነትኩም ኣዚያ ስለ ዝዓበየት” ተባሂሉላ። የሱስ፡ “ከምእምነትኩም ይኹነልኩም።” ኣብ ዚበለሉ፡ ንሕጊ መንግስቲ ኣምላኽ ይእውጅ ኣሎ። ኵሉ ሰብ ሓደ ደረጃ እምነት ከምዘይብሉ፤ ሓደ ሰብ ኵል ግዜ ሓደ ደረጃ እምነት ከምዘይህልዎ፤ ከምኡውን መጠን እምነትና መዐቀኒ ሓይልናን በረኸትናን ምዃኑ ይሕብረና ኣሎ። ነቶም እምነትና ኣበይን ብኸመይን ከምዝዓቢ ክንፈልጥ እንደሊ፡ ጐይታ ናብ ዝፋን ኣምላኽ ክነተኵር ይሕብረና ኣሎ። ብጸሎት፡ ዘሎኒ እምነት ብምትግባር፡ ምስ ህያው ኣምላኽ ሕብረት ብምፍጻም ኢዩ፡ እምነት ዝውስኽ። እምነት ህያው ክኸውን መለኮታዊ ምግቢ ክምገብ ይግባእ። እዚ ድማ ካብ ኣምላኽ ኢዩ።
ምእንቲ ንእግዚኣብሄር ክንፈልጦን ክንእመኖን ክንኽእል፡ ብኣምልኾ ክነወድሶ፡ ንዕኡን ምእንትኡን ክንጽበ፡ ከምኡውን ኣምላኽ ርእሱ ክገልጽ፡ ነፍስና ብጸጥታ ክትጽበ ይግባእ። ቃሉ ካብ ቅዱስ መጽሓፉ ወሲድና ናብኡ ምስ እንመልሶ፡ በቲ ህያውን ፍቑርን ድምጹ ክዛረበና ምስ እንልምኖ፡ ነቲ ቃል ከምቓል ኣምላኽ ክንእመኖን ክንቕበሎን ሓይሊ ንረክብ።
ብጸሎት ህያው ብዝዀነ እምነት ምስ ኣምላኽ ብምርኻብ ኢና፡ ንእግዚኣብሄር ክንእመን ንኽእል። ብእምነት ከኣ ኵሉ ዚበሎ ንቕበል። ኵሉ ዝቐረበልና ብምቕባል እውን እምነትና ነሐይሎ። መብዛሕቶም ክርስትያናት ጸሎት ምዝውታር እንታይ ማለት ምዃኑ ብግቡእ ኣይፈልጡን ኢዮም። ምስ እግዚኣብሄር ብዙሕ ሰዓታት ክጸንሑ ተበግሶን ድሌትን የብሎምን። ጐይታ ዚበሎ ግና፡ ብግብሪ ተረጋጊጹ ኢዩ። እቶም ሓያል እምነት ዘለዎም፡ እቶም ጸሎት ዘዘውትሩ ኢዮም።
የሱስ፡ ቅድሚ ዝለመናዮ ክንወሃብ ምዃንና ክንእመን ከምዝግባእ ምሕባሩ፡ ፈለማ፡ “ብኣምላኽ እመኑ” ብምባል ከምዝመሃረና ንዘክር። እምነትና፡ ኣብ ኣምላኽ፡ ኣብቲ ህያው ኣምላኽ፡ ብዕሙቐትን ብግፍሒን ሱሩ ክሰድድ ይግባእ። ብድሕርዚ እምነትና ከረን ከልግስን ጋኔናት ከውጽእን ይኽእል። “እምነት እንተ ኣልያትኩም ዚሰኣነኩምውን የልቦን።” ዋይ፡ ኣብ ዓለም ንዝተዳለወልና ነገልግሎት ኣምላኽ ገዛእ ርእስና ኣሕሊፍና እንተ ንህብ፡ እቶም እነልግሶምን እነውጽኦምን፡ ኣኽራናትን ኣጋንንቲን ምዘጓንፉና፡ ብዙሕ እምነትን ብዙሕ ጸሎትን ከምዘድለየና ምተረደኣና ነይሩ። እምነት ኣብ ግራት ጸሎት ይዓቢ። የሱስ ህይወትና ኢዩ። ህይወት እምነትና እውን ኢዩ። ኣባና ዝነብር ህይወቱ የበርትዓና ኢዩ። ከምኡውን ብቐሊሉ ክንእመን የኽእለና። ጸሎት ምዝውታር፡ ኣብ ገዛእ ርእስና ዘይምምርኳስ የርኢ። መንፈስ እምነት፡ ምስ የሱስ ብምሕባር ሓይሊ ይረክብ። እምነት ብምልኣት ክዓቢ ጸሎት የድልዮ።
ጸሎት ብምልኣት ክዓቢ ድማ ጾም የድልዮ። እዚ እቲ ካልኣይ ትምህርቲ ኢዩ። ጸሎት ነቲ ዘይርአ እንጭብጠሉ ሓደ ኢድ ኢዩ። ጾም ድማ እቲ ካልእ ኰይኑ፡ ነቲ ዝርአ ፈቲሕና እነልግሰሉ ኢዩ። ብኣውርኡ ሰብ ምግቢ ብምሕራፍን ብዕኡ ብምሕጓስን፡ ምስቲ ዚድህሰስ ዓለም ይራኸብ። ኣብ ገነት ከሎ ብጥዑም ምግቢ ተፈቲኑ ከምዝወደቐ ይዝከር። የሱስ፡ ኣብ በረኻ ኣብ ዝጠመየሉ፡ ነቲ እምኒ ናብ እንጌራ ክቕይር ተሓቲቱ ተፈቲኑ። ብጾም ግና ነቲ ፈተና ኣፍሺሉዎ። ሰብነትና ቤተ-መቕደስ መንፈስ ቅዱስ ክኸውን ኢዩ ድሕነት ረኺቡ። ቃል ኣምላኽ፡ ብሰብነትን ብመንፈስን፡ ብፍላይ ከኣ ብእንበልዖን ብእንሰትዮን ንኣምላኽ ክብሪ ክንህብ ይግባእ፡ ይብል። ብዙሓት ክርስትያናት ብዝበልዕዎ ንኣምላኽ ክብሪ ክህቡ ከምዝግባእ፡ ከምመንፈሳዊ ክውንነት ዘይርድኦም ምዃኑ ዘተሓሳስብ ኢዩ። የሱስ፡ ንጸሎትን ንጾምን ኣመልኪቱ ኣብ ዘመሓላለፎ ትምህርቲ፡ እቲ ቀዳማይ መልእኽቲ፡ ብምጡን ናብራ፡ ብነብሰ ግትኣትን ገዛእ ርእስኻ ብምሕራምን ኢዩ፡ ኣብ ጸሎት ክንብርትዕን ጸሎት ክነዘወትርን ንኽእል።
ከምኡውን ቃል ብቓል ትርጉም ኣለዎ። ጓሂን ጭንቀትን ምግቢ ክበልዑ ኣይኽእሉን ኢዮም። ሓጐስ ግና ብምብላዕን ብምስታይን የብዕል።
ዋላውን ሕጋዊ እንተ መሰለ፡ ሰብነትና ብርቱዕ ትምኒትታት ብምልዕዓል፡ መንፈስና ምስ ሓይልታት ጸልማት ኣብ ዘካይዶ ውግእ ይዕንቅፎ ኢዩ። እቲ ትምኒት ኣብ መንፈሳዊ ውግእ ከምዘሎና ክንርስዕ ይገብር። ንሕና ምስ ትምኒታትና ኢና ተፈጢርና። ኣእምሮና፡ ጭቡጥ ዝዀነ ቅርጺ ይዝክር። ጾም፡ ምእንቲ ኣገልግሎት መንግስቲ ኣምላኽ ክንብል፡ ንገዛእ ርእስና ዘድልዩና ነገራት ኣሕሊፍና ከምዝሃብና ግቡእ መረጋገጺ ኢዩ። ጾምን መስዋእቲን ወዲ ዝተቐበለ፡ ኵሉ ምእንቲ ክርስቶስን መንግስቱን ክገድፍን ዝወሃቦ መንፈሳዊ ሓይሊ ብንጹር ተረዲኡ ክቕበልን ኢዩ።
ካብኡ ዝልዕል ኣገልግሎት እውን ኣለዎ። ጸሎት ምስ እግዚኣብሄር ምስቲ ዘይርአ ምርኻብ ኢዩ። ጾም፡ ናይቲ ዝርአን ግዚያዊ ዚዀነን ነገራት ምግዳፍ ኢዩ። እቶም ተራ ክርስቲያናት፡ እቲ ዘይተኸልከለን ሓጢኣት ዘይኰነን ነገር ሕጋዊ ይመስሎም። ስለዚ ብዝከኣል ኵሉ ኣብዛ ዓለም ዘሎ ንብረት፡ ስርሓት ስነ ጥበብ፡ ከምኡውን ዘሎ ሓጐስ ክኣኻኽቡ ይደልዩ። እቲ ብሓቂ ዝተቐደሰ ነፍሲ ግና፡ ከምጥንቁቕ ወተሃደር ንዅናት ዘድልዮ ነገራት ጥራይ ሒዙ ይጓዓዝ። ኵሉ ሸኽምን ፎኪስ ዝመስል ሓጢኣትን ኣራጊፋ፡ ብነገራት ዓለም ከይጥለፍ ብምጥንቃቕ፡ ናዝርያዊ ህይወት ይመርሕ። ገዛእ ርእሱ ንጐይታን ንዕዮኡን ከኣ ይፈሊ። ካብቲ ሕጋዊ ዝመስል ብወለንታና እንተ ዘይተፈሊና፡ ጸሎትና ሓይሊ ኣይክህልዎን ኢዩ። “እዚ ከምዚ ዝበለ ዓሌት ግና ብዘይ ብጾምን ብጸሎትን ኣይወጽእን ኢዩ።”
ደቀ መዛሙርቲ የሱስ! እቶም ጐይታ ምጽላይ ክምህረኩም ዝለመንኩም፡ ሕጂ መጺኹም ትምህርቱ ተቐበሉ። ጸሎት፡ ሓያል እምነት ከምዘስዕብ ይሕብረኩም ኣሎ። እዚ እቲ ኣጋንንቲ ዘውጽእ እምነት ምዃኑ ይሕብረኩም ኣሎ። ንሱ፡ “እምነት እንተ ኣልያትኩም፡ ዚሰኣነኩምውን የልቦን።” ይብለኩም ኣሎ። እዚ ዘደንቕ ተስፋ ከኣ፡ ጸሎት ክትገብሩ የተባብዓኩም። እቲ ብልጫ ካብቲ ዋጋ ኣይበልጽን ዶ? ኵሉ ገዲፍና ንየሱስ ጥራይ በዚ ዝኸፈተልና መገዲ ኣይንስዕቦን ዶ? ጾም እንተ ኣድለየ ኣይንጸውምን ዶ? ሰብነትናን ዓለምን ኣብቲ ዓቢይ ዕዮና ዕንቅፋት ከይዀኑና ኵሉ ዶ ኣይምገበርናን? ምእንቲ ሰብ እምነት ክንኸውንን ኣብ ምድሓን እዛ ዓለም ክጥቀመልናን፡ ምስ ኣምላኽ ብጸሎት ዶ ኣይምተራኸብናን?
“ጐይታ፡ ምጽላይ ምሃረና”
ዎ ጐይታ የሱስ! ብቐጻሊ እምነት ስለ ምጉዳልና ገሲጽካና! ነቦናን ተስፍኡን ብዘሕዝን ዘይምእማንና ብሓቂ ንዓኻ ጋሻ ነገር ኢዩ። ጐይታ! “እምነትኩም ስለ ዝጐደለት” እትብል መግናሕትኻ ኣብ ውሽጢ ልብና ኣቲያ፡ ጠንቁ ሓጢኣትናን ኣብ ከባቢና ዘሎ ኣበሳን ምዃኑ ትግለጸልና።
ካብኡውን ብሩኽ ጐይታ እምነት እንመሃረሉን እንረኽበሉን ቦታ ከምዘሎ ምሃረና። ብጸሎትን ብጾምን ኣባኻን ኣብ ኣቦን ክንሓብር ከኣ ኢና።
ዎ መድሕን! ጀማሪን ደምዳሚን እምነትና ንስኻ ኢኻ’ሞ፡ ብመገዲ መንፈስ ቅዱስ ኣባና ክትነብር፡ እንታይ ክንገብር ከምዝግባእ ምሃረና። ጐይታ! ጸጋ እምነት ክንረክብ ኢልና ዝጸዓርናዮን ዝለመናዮን ኣየርብሓናን ኣሎ። ስለ ምንታይ ከምዘይተዓወትና ድማ ንፈልጥ ኢና። ብሓይልና ተጠቒምና ካባኻ ክንወሃብ ለሚና። ቅዱስ የሱስ! ህይወትካ ኣባና ሓዲሩ ምህላዉ ኣጸቢቕካ ምሃረና። ከምኡውን ምእንቲ እምነትና ከይፈሽል፡ ብህያው ዚዀነ እምነት፡ ብመንፈስካ ኣባና ትነብር ከምዘሎኻ ምሃረና። ዎ፡ እምነትና ክፋል እቲ ብመንፈስካ ተሓጊዞም ምእንቲ ካልኦት ክልምኑ ናባኻ ዚመጹ ይኹን። ብኸመይ ብጸሎትን ብጾምን ተሓጊዝና፡ ናብቲ ገለ'ኳ ዘይሰኣኖ እምነት ከምእንዓቢ ምሃረና። ኣሜን።
መዘኻኸሪ
ብሉምሃርድት ዚተባህለ ኣገልጋሊ ወንጌል፡ ብጸሎት ነቶም ኣጋንንቲ ከውጽኦም ምስ ፈተነ፡ ብርቱዕ ተቓውሞ ኣጓነፎ። እንታይ ይዕንቅፎ ከምዘሎ ድማ ገረሞ። ነዚ ጉዳይ እውን ንዓርኩ ሓበሮ። እቲ ዓርኩ ከኣ፡ ጐይታ ንጾም ኣመልኪቱ ናብ ዝመሃሮ ትምህርቲ ከተኵር ነገሮ። ብላምሃርድት እውን ብመሰረት’ዚ ክጸውም ወሰነ። ኣብ ገለ እዋናትውን፡ ልዕሊ ሰላሳ ሰዓት ይጸውም ነበረ። ኣገዳስነቱ ከኣ ካብቲ ብሓፈሻ ደቂ ሰባት እንሓስቦ ንላዕሊ ምዃኑ ብግብሪ ኣረጋገጸ። ንሱ ድማ፡ ነዚ ኣርእስቲ ኣመልኪቱ፡ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ በለ፡ “ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኣብ እንጾመሉ፡ እቲ እንልምኖ ነገር ኣዚዩ ዘገደስ ምዃኑ የርኢ። ጸሎትና ይዓሙቕን ይሕይልን ኢዩ። ከምኡውን ጾም ብዘይ ዘረባ እንፍጽሞ ጸሎት ኢዩ። ብፍላይ ጐይታና ዝመሃሮ ስለ ዝዀነ ድማ፡ ከንቱ ከምዘይተርፍ ይኣምን እየ። ዝኾነ ይኹን ሰብ ከይነገርኩ ፈቲነዮ። እቲ ድሒሩ ዘጓነፈኒ ተቓውሞ ከኣ ኣዚዩ ቀሊል ነበረ። ብርእሰ ተኣማንነት ክእዝዝ እኽእል ነበርኩ። ነዊሕ እዋን ምስቲ ዝሓመመ ሰብ ምጽናሕ እውን ኣየድልየንን ነበረ። ብኣካል ኣብ ዘየለኹሉ እዋን ከይተረፈ፡ ኣብቲ ቦታ ጽልዋ የሕድር ነይረ።”


text:
ታሪኽ ዚምባብወን ታሪኽ ኤርትራን ዝተፈላለየ’ኳ እንተዀነ፡ ዘመሳስለንን ዘራኽበንን ነገራት ግን ኣሎ። ፕረሲደንት ሮበርት ሙጋበን ፕረሲደንት ኢሳያስን ኣብ ስልጣን ንነዊሕ ዓመታት ዝጸንሑ መራሕቲ ምዃኖም፡ ሓደ ካብ’ቲ ተመሳሳሊ ባህርያት ክህልዎም ዝገብር ምኽንያት ኢዩ።
ፕረሲደንት ሮበርት ሙጋበ ይኹን እቶም ሕጂ ዝቃወምዎ ዘለዉ ኣብ ከባቢኡ ዝጸንሑ ወተሃደራውን ሲቪላውን መራሕቲ፡ ኣንጻር ስርዓት ጽዓዱ ገዛእቲ (apartheid) ናይ ቀደም ሮደዝያ ዝነበሩ ተቓሊሶም ዝተዓወቱ ሰውራውያን ኢዮም ነይሮም። ኣብ መጀመርያ ስልጣን ምስ ሓዙ ድማ፡ ኣብ መዳይ ትምህርትን ሕክምናን ዘመዝገብዎ ለውጥታት፡ ህዝባዊ ደገፍ እናረኸቡ ክኸዱ ኣኽኢልዎም ነይሩ ኢዩ።
ኣብ ስልጣን ንብዙሕ ዓመታት ምስ ጸንሑ ግን፡ ብብልሽውናን ናይ ስልጣን ሕሳባትን እናተዋሕጡ ስለ ዝኸዱ፡ ንዝገበርዎ መብጽዓታት ክጠልሙ ጀመሩ። እዚ ድማ፡ ጠንቂ ምፍልላይ ናይ’ቲ ኣብ መንጐ’ቶም ትማሊ ናይ ቃልሲ ብጾት ዝነበሩ ኣባላት ስልፊ ናይ ዚምባብወ ኣፍሪቃዊ ሃገራዊ ሕብረት-ሓርበኛዊ ግንባር (Zimbabwe African National Union-Patriotic Front) ኰነ።
ፕረሲደንት ሙጋበ፡ ብ1980 ኢዩ ናብ ስልጣን መጺኡ። ን37 ዓመታት ድማ ንዚምባብወ ቅድም ከም ቀዳማይ ሚኒስተር ድሒሩ ድማ ከም ፕረሲደንት መሪሕዋ። ስልጣን እናጠዓሞ ስለዝኸደ፡ ነታ ተቐናቐኒቱ ዝነበረት ናይ ዚምባብወ ኣፍሪቃዊ ህዝባዊ ሕብረት (Zimbabwe African People’s Union-ZAPU) ደምሲሱ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ደገፍታ እውን ኣጽኒቱ። ብድሕር’ዚ፡ ብሞርጋን ስቪንጊራይ ዝምራሕ፡ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (Movement for Democratic Change) ዝብሃል ተቓዋሚ ሰልፊ ተመስሪቱ ኣንጻር ስርዓት ሙጋበ ክቃለስ ጸኒሑን ኣሎን።
መራሕቲ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ናጻ ጋዜጠኛታትን፡ ግዳይ ናይ ውጽኢት ምርጫታት ምጭዋይ፡ ማእሰርትን ምስጓጕን ምስ ኰኑ፡ ሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ክስደዱ ከምዝጸንሑ ዓለም ብዓለሙ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ንኣብነት፡ መቀናቕንቱ ዝነበረ ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ሞርጋን ስቪንገራይ ሓደ ካብኦም ኢዩ።
ሮበርት ሙጋበ፡ ሕሉፍ ሓሊፍዎ፡ ነቲ ቅዋም ናይ ዚምባብወ ዕሽሽ ብምባል፡ ስልጣን ናብ ሰበይቱን ስድራቤቱን ንምስግጋር ምድላዋት ክገብር ጸኒሑ። ነዚ ባይታ ንምምችቻእ ድማ፡ ነቲ ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ናይ ጽዓዱ ዕብለላ ይኹን ኣንጻር ናይ ዚምባብወ ኣፍሪቃዊ ህዝባዊ ሕብረትን (Zimbabwe African People’s Union-ZAPU) ኣንጻር ምንቅስቓስ ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ኣብ ጐድኑ ደው ብምባል ንነዊሕ ዓመታት ዝደገፎ ኤመርሰን ምናናጋግዋ ዝተባህለ ምኽትሉ፡ ካብ ሓላፍነቱ ድሕሪ ምውራዱ፡ ንሰበይቱ ወራሲት ናይ መንግስቱ ክትከውን ባይታ ከንጽፈላ ጀመረ። ኤመርሰን ድማ ከም ስቪንግራይ፡ ናብ ጐረቤት ሃገር (ደቡብ ኣፍሪቃ ) ክስደድ ተገደደ።
ካብ’ዚ ተበጊሶም ኢዮም ደገፍቲ ናይ ኤመርሰን ምናናጋግዋ ዝዀኑ ወተሃደራት፡ ብመሪሕነት ሓለቓ ወተሃደራዊ ስታፍ ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺዋንጋ፡ ንትካላት መንግስቲ ክቆጻጸሩን ንፕረሲደንት ሙጋበ ድማ ኣብ ማሕዩር ከእትዉን ዝተራእዩ።
ሕጂ፡ እቶም ናብ ስደት ኣምሪሖም ዝጸንሑ ኤመርሰን ምናናጋግዋን ናይ ሙጋባ ቀንዲ ተቓዋሚ ዝነበረ ሞርጋን ስቪንገራይን ኣብ’ቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምስታፍ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለዉ ዝብል ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ከኣ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ንመቀናቕንቱ ዝዀነት ተሓኤ ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ብምትሕብባር ኢዩ ብ1981 ካብ ሜዳ ክትወጽእ ብምግባር ንበይኑ ዝበሓቶ። ነዚ ሕጂ ህዝቢ ኤርትራ ዝነብሮ ዘሎ ናይ ሓደ ሰልፊ ምልካዊ ግዝኣት ባይታ ዘጣጥሐ ድማ እዚ ኣብ ልዕሊ ተሓኤ ዝተወስደ ውዲታዊ መጥቃዕቲ ነበረ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንህግሓኤ መሪሑ ብ1991 ንኣስመራ ምእታዉን ብቅዋም እትምራሕ ብዙሓት ሰልፍታት ዝዋስኡላ ዲሞክራስያዊት ኤርትራ ንምህናጽ መብጽዓታት ምግባሩን ንግዚኡ ህዝባዊ ደገፍ ከም ዝረክብ ገይርዎ ነይሩ ኢዩ።
ድሒሩ ግን፡ ግዜ እናበለዐ ምስ ከደ ስልጣን ስለዝጠዓሞ፡ ድሕሪ ሕጂ ናይ ውድባት ሓሸውየ ኣይነፍቅድን ኢና ዝብል ነጋሪት ብምህራም ንዝገበሮ መብጽዓታት ልክዕ ከም ፕረሲደንት ሙጋበ ነቲ ዝኣተዎ ቃል ሓደ ድሕሪ ሓደ ከዋድቖ ጀመረ። ብዛዕባ’ቲ ነርባዕተ ዓመት ዝተደኽመሉ ቅዋም ይኹን ብዛዕባ ምፍቃድ ንህግዲፍ ዝወዳደራ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ምዝራብ ሕማም መርዘን ኮኖ። ንቅዋምን ሕግታት ምምስራት ሰልፍታትን ኣብ ግብሪ መታን ከየውዕል ከኣ፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ብሓፈሻ፡ ምስ ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ ናይ ውግእን ወረ ውግእን ሃዋህው ከምዝኽሰት ገበረ።
ውግእ ንኸይጅመር ንዝግበረሉ ዝነበረ ዝተፈላለየ መጸዋዕታት ተሓሲሙ፡ ኣብ ልዕሊ ባድመ ፍሹል ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ኣካየደ። ኣብ’ቲ ውግእ ድሕሪ ምፍሻሉ፡ ሰፊሕ ክፋል ካብ መሬት ኤርትራ፡ ካብ ቍጽጽር ሰራዊት ኤርትራ ወጻኢ ዝገብር ስምምዓት ክቕበል ተገደደ። ክሳብ ሕጂ ከኣ፡ ስርዓት ኢሳያስ ነዚ መሬት’ዚ ብልዝብ ይኹን ብውግእ ክመልሶ ኣይከኣለን ዘሎ። ኢሳያስ እምበኣር ንልዕላውነት ናይ ኤርትራ ዘድፈረ፡ ንክብሪ ኤርትራውያን ዘሕሰረ መራሒ ምዃኑ ታሪኽ ክዝክሮ ክነብር ኢዩ።
ኢሳያስ፡ ብፍሽለቱን ኣብ ህዝቢ ኣውሪድዎ ብዘሎ ኣደራዕን ኣብ ክንዲ ዝኣምንን ሓላፍነት ዝስከምን፡ ንዝዀነ ይኹን ኣብ ኤርትራ ዝኽሰት ሽግር፡ ልክዕ ከም ሙጋበ፡ ንኣመሪካ፡ ኢትዮጵያን ሕቡራት ሃገራትን ምስካም ድማ ዕለታዊ ስርሑ ኰይኑ ኣሎ።
ኣብ ርእስ’ዚ፡ ነቶም ናብ ስልጣን ዘብጽሕዎ ናይ ቃልሲ ብጾቱ፡ ከም ቁማር ዝጻወትሉ ወረቓቕቲ ከምድላዩ ክብውዞምን ከናሽዎምን ምጽናሕ ከይኣኽሎ፡ ኣኼባ ክግበረሎም ስለዝሓተቱ ጥራሕ፡ ኣብ ማእሰርቲ ከብልዮምን ብሕማምን ብስዉር ኣገባብን ከጥፍኦምን ድሕር ኣይበለን። አረ ንገሊኦምሲ፡ ሬሳታቶም ካብ ግዳም ናብ ኤርትራ ከይኣቱ ክኽልክል እውን ተራእዩ ኢዩ። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ፡ ዲፕሎማሰኛታትን ጋዜጠኛታትን ኣብ ወጻኢ ዑቝባ ክሓቱ ተገዲዶም ኢዮም። ኣብ መወዳእታ፡ ሕፍር ከይበለ ቅዋም ሞይቱ’ዩ ዝብል መግለጺ ብምሃብ እቲ ሓቀኛ ድሌቱ ቅዋም ምቕታል ምንባሩ ብምንጻር ነቲ ንነዊሕ ከታልሎ ዝጸንሐ ህዝቢ ባዕሉ ብኣፉ መርድእ ነጊርዎ።
ኣብ መወዳእታ፡ ስርዓት ህግዲፍ ብብልሽውና ዝጠስጠሰ ስርዓት ምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ኣዐርዩ ዝፈልጦ ጕዳይ ኢዩ። መቕተልቲ ናይ ፍቕረን መውጋእቲ ናይ ስምኦን ገብረድንግልን፣ ዓበይቲ ወተሃደራውን ጸጥታውን ሰበስልጣን ኣብ ንግዲ ደቂ ሰባት ክሳተፉ ከለዉ፣ ዘይሰርሕዎ ኣባይቲ ንዋናታቱ ኣባሪሮም ክሕዝዎ ከለዉ፣ ኣብ መስተን ምንዝርናን ዘጥፍእዎ በሽሓት ዶላራት ዝቝጸር ገንዘብ ምህላዉ ምጥቃስ እኹል ኢዩ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ እውን ከም ሙጋበ፡ ንወዱ ኣብርሃም፡ ኣብ ሓይሊ ኣየር ክብ ዝበለ ናይ ሓላፍነት ቦታ ምሃቡን ምስ ካልእ ምስ ስልጣን ዝምድና ዘለዎ ቦታታት ከላሊ ይፍትን ምህላውን፡ ንኣብርሃም ተካኢኡ ንክኸውን ዝግበር ዘሎ ምድላው ኢዩ ዝብል ትርጕም ዝሃብዎ ኤርትራውያን ውሑዳት ኣይኰኑን። ስልጣን ዘባዕልግ ምዃኑ ኵሉ ዝኣምነሉ ስለዝዀነ፡ ኢሳያስ ኣይገብሮን ኢዩ ወይ ኣይሓስቦን ኢዩ ኢልካ ክትዛረበሉ ኣይከኣልን ኢዩ። ከም’ዚ ዝብል መደብ ወይ ሓሳብ ኣብ ግብሪ ክውዕል እንተደኣ ፈቲኑ ግን፡ ከም’ዛ ናይ ሙጋበ ናይ መወዳእታኡ ክትከውን ምዃና ዘጠራጥር ኣይኰነን።


text:
ይስሃቅ
28 ነሓሰ ኣባ ኣብርሃም እነብዕለሉ ቅዱስ መዓልቲ እዩ። በፍላይ ክኣ ቅዱስ ኣቦና
ይስሃቅ እቲ ምሳሌ ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኾነ ምስ ዓቢ ኣልኪዳን ይዝከር!
ሓደ ካብቲ ዘተውሃቦ ቃል ኪዳን ብስሙ ውልዱ ዝጸውዐ ክምሕርውሉ ምዃኑ ጎይታና
ቃል ኣትይሉ! ይስሐቅ/ ይስሃቅ/ኢሳቅ ኢልና እንጽውዖ ቅዱስ መጽሓፍ ከመይ ይገልጾ፧
ዘፍጥረት 18
full article here >>
9-ንሳቶም ድማ፡ ሰበይትኻ ሳራኸ ኣበይ ኣላ፧ በልዎ ንሱ ኸኣ፡ ኣብ ድንኳን እንሃ፡ በለ።10-ሽዑ ንሱ፡
ንዓመታ ኸምዚ ቕንያት እዚ ርግጽ ክምለሰካ እየ፡ ሰበይትኻ ሳራ ድማ እንሃ፡ ሽዑ ወዲ ኺህልዋ እዩ፡
በለ። ሳራ ኸኣ ኣብ ኣፍ እቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ድንኳን ከላ፡ እዚ ሰምዔት።11-ሕጂ ድማ ኣብርሃምን
ሳራን ዕለቶም ዘብጽሑ ኣሪጎም ነበሩ፡ ንሳራ ድማ እቲ ልምዲ ደቂ ኣንስትዮ ገዲፍዋ ነበረ። 12-ሳራ
ኸኣ ብልባ ኸምዚ ኢላ ሰሓቐት፡ ድሕሪ እርግናይዶ ፍትወት ኪልዓለኒ፧ ጐይታይ ድማ ኣሪጉ እዩ።
13-እግዚኣብሄር ከኣ ንኣብርሃም፡ ስለምንታይ ሳራ፡ ኣሪገ ኸሎኹስ፡ ብሓቂ ውሉድ ክወልድ እየ፧
ኢላ ሰሓቐት፧ 14-ንእግዚኣብሄርዶ ዚጨንቆ ነገር ኣለዎ፧ ንዓመታ ኸምዚ ቅንያት እዚ ብምዱብ ጊዜ
ኽምለሰካ እየ። ሳራ ድማ ወዲ ኺህልዋ እዩ፡ በሎ።15-ሽዑ ሳራ፡ ሰምቢዳ ነበረት እሞ፡ ኣይሰሓቕኩን፡
ኢላ ኣሉ በለት። ንሱ ግና፡ ኣይፋል፡ ስሒቕኪ ...


text:
ኮሌጅ ሕርሻ ማይጨው ኣብ ሕብረተሰብ ንዝራኣዩ ፀገም ኣፅኒዑ ሜላታት መፍትሒ ኣብ ምንዳይ ይርከብ::ንኣብነት ሓረስታይ ኮሚደረ ብበዝሒ ምስ ኣፍረየ ዕዳጋ ይጸግብ ኮሚደረ ብበዝሒ የበላሾ:: ነዚ ጸገም እዚ ንምቅላል እምበኣር መምሃርን እቲ ኮሌጅ ኮሚደረ ተጣሒኑ ናብ ረብሓ ክውዕል ገይሮም ኣለዉ::
መራሒ ከይዲ ስራሕ ምርምርን ስግግርን ቴክኖሎጂ እቲ ኮሌጅ መምህር ተካ ገብረ ብዛዕባ እዚ እንትዛረቡ “ዓሰርተ ሓሙሽተ ጥረ ኮሚደረ ሓደ ኪሎ ጥሑን ኮሚደረ ኮይኑ ተሰናዲኡ’ሎ” ይብሉ::
ጥሑን ኮሚደረ ድማ ብዘይካ ጨው ካልእ ዝኾነ ይዅን ቅመም ወይ ካዓ ዕድመ ዘናውሕ ከሚካል ከይተሓወሶ ሓደ ዓመት ከምዝፀንሕ እቶም ባዓል ሞያ ተዛሪቦም::
ጥሑን ኮሚደረ ግዜን ጉልበትን ከም ዝቑጥብ ከምኡ እውን ብኽነት ከም ዝከላኸል ተገሊጹ’ሎ::
“ኮሚደረ ይሕፀብ፣ ካውኡ ኣብ ክልተ ይኽተፍ፣ፍሪኡ ይወፅእ፣ ብድሕሪኡ ጨው ነስኒስካ ተሰጢሑ ይነቅጽ ኣብ መወዳእታ ኣብ ናይ ሽሮ ወይ በርበረ መጥሓን ወሲድካ ተጥሕኖ” ኢሎም መምህር ተካ ብዛዕባ ሕሩጭ ኮሚደረ ከመይ ከምዝሰናዳእ እንትገልጹ::
ማይጨው ሕርሻ ኮሌጅ ካልኦት ንህዝቢ ዝጠቕሙ ሜላታት ውጽኢት ሕርሻ ኣብ ምምሃዝን ምስንዳእን ከምዝርከብ ድማ ተፈሊጡ’ሎ::


text:
መልሲ ን `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ`
ኣብ መስከረም `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ብዝብል ኣርእስቲ ብጸጋይ ኣስመሮም ተዳልዩ ዝተዘርግሐ ጽሑፍ ዘንበብናዮ ብዙሓት ክንከውን ንኽእል ኢና። ኣነ ሓደ ካብቶም ዘንበቡ ስለ ዝኾንኩ ከምቲ ብቕድሚኡ ን`መዝሙር ሰላም` ኣመልኪቶም ዝቐረቡ ጽሑፋት ኣንቢበ ትም ዝበልኩ ሕጅስ ከጽቅጥ ኣይመረጽኩን። እነሆ ድማ ከም ኤርትራውን ናይቶም ንውዲታት ሃጸይነትን ዝርያ ክልቲኡ ደምበታትን ከምኡውን ቀንዲ መጋበርያኦም ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንበይኖም ገጢሞም ውዲታት ዘምከኑን ብቕልጽሞም ናጽነቶም ዝኣወጁን ጀጋኑ ኣቦታት ውላድ ምዃነይ ስለ ዝሕበን፣ ነዚ ዝበሃል ዘሎ ምስሉይነትን ንገርሀኛታት ከደናግር ተባሂሉ ዝቐረበ ጽሑፍ ኣሕጽር ኣቢለ ክምልሰየ።
ጸጋይ ኣስመሮም ብመሰረት ኣርእስቲ ጽሑፍካ `ንወለዱ ዘይመስል ውላድ` ኣነን ከምናተይ እምነት ዘለዎም ደሚርካ ብኤርትራውነትና ንኾርዕን ጉዳይ ኤርትራ ንኤርትራውያን ይምልከት ኢልና ንኣምንን፣ ካብ ኢድ ምዕራባውያን ብመንገዲ ወያነ ትኳቦ ዘይንጽበን ስለዝኾና ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ታሪኽን ጅግንነትን ዝፈጸሙ ወለድና ኢና ንመስል። ንስኻን መሰልትኻን ድማ ምናልባት ውላድ ናይቶም ምስ ስርዓት ሃይለስላሴ ይኹን መንግስቱ ተጸጊዖም ህዝቢ ኤርትራ ዘድመዩን ዘሳቐዩን፣ ጉዕዞ ናጽነትና ኪዓናቕፉ ዝሰርሑን ኣዝዮም ውሑዳት ከዳዓት ስለዝኾንካ (ብመሰረት ጽሑፍካ) ንመን ድኣ ክትመስል ንወለድኻ እምበር። እዚ ዝሕመረቱ ጽሑፍካ እምበኣር ወያነ – ወያነ ከምዝሽትት ነዞም ዝስዕቡ ጭብጥታት ንመልከት።
ንውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ዘምርሐ ቀያድን ናይ መወዳእታን ስምምዕ ኣልጀርስ ኢዩ`ምበር ኣብ ውሻጠ ኢትዮጵያ ወይ ኤርትራ ዝተኻየደ ካልእ ስምምዕ ኣይኮነን። እዚ ድማ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝተኻየደ ሕጋዊ ሙግት ዝተዋህበ ብይን ኢዩ። ምትግባር ናይዚ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳኔ ድማ ብስሩ ንመንግስታት ክልቲአን ሃገራት ዝምልከት ኮይኑ ከም ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣመሪካን እንግሊዝን . . . ወዘተ. ሓላፍነት ዝወሰድሉን ብዝለዓለ ዝተዋስኡሉን ጉዳይ ኢዩ። ሽግር ኮይኑ ዘሎ ስርዓት ወያኔ ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ኣየተግብርን ብምባሉን ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓገብ ዘይምባሉን ኮይኑ እቲ ስርዓት ነቶም ዝዘርዘርካዮም ዘይቅቡላት ምስምሳት እናኣምጽአን ፍሉጣት ፖለቲከኛታት ኣማለድቲ እናለኣኸን ሸንኮለል ስለዝብል ዘሎ ኢዩ። እዚ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዘለዎ ጉዳይ ኣብ ውሻጠ ኢትዮጵያ ኪፍታሕዩ ኢልካ ምሕላን ከም ኣብ ውሑድ መዓልታት ዝበርዓነ ዕሸል ኪቑጸር ይከኣል።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ ሓሚቑ – ጸቢቑ፣ ሓይሉ – ደኺሙ ንህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ነቲ ልኡላውነታ ከይድፈር፣ ልምዓታዊ መደባታ ከይተዓናቐፍ፣ ሓድነት ህዝባ ከይትንከፍ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ለይትን ቀትርን ዝሰርሕ ዘሎ ህዝቢ ይምልከት። ነዚ ዘተግብር ድማ ራዛ ናይ ኣቦኡ ሓዛ ከምዝበሃል ውላድ ናይቶም ንኤርትራ ከም ዓለማ ክትፍለጥ ዝገበሩ ሰብ ቅያ ጀጋኑ ወለዲ ኢዩ። ሓዘኒ ጸጋይ ኣስመሮም፣ ብደረፍትን ኣጣቓዕትን፣ ምሁራት ኢና በሃልትን (ዝርዝር ኣስማት ተሳተፍቲ መዝሙር ሰላም ኣብ መስከረም ተመልከት) ትግራይ ትግርኚ ክትምስረት`ያ ኢልካ ነብስኻ ምትላል ገዲፍካ ወዮ ድኣ ክትገድፎ ኣይትኽእልን ኢኻ`ምበር (መን ምዃንካ ስለዘነጸርካ) ብዛዕባ ድሕነት ናይቲ ነቀይ ነቀይ ዝብል ዘሎ ስርዓት ወያኔ ብዙሕ ስለዘገድሰካ እንተሓሰብካ ይሕሸካ። ደጊም ንስኻን መሰልትኻን ንኤርትራ ከም ጡብ ኣዲኹም ቅበጽዋ።
እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣሎ ዝበልካዮ ኤርትራዊ ዕላማኡ ብመንገዲ ኢትዮጵያ ናብ ኤውሮፓን ካልኦት ሃገራትን ከሰግር ድኣምበር ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኪዳጎን ወይ ኣብ ኢትዮጵያ ኪነብር ዕላምኡ ኣይኮነን። ዝብእስ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ ከምዝበሃል እቲ ኣብ ከተማታት ኢትዮጵያ ዘሎ ኤርትራዊ ኣብ ሰሰለስተ ወርሒ መንበሪኡ ንምሕዳስ ዶላራት ዝኸፍል ምህላዉ ከም ሓለፋዶ ኪጽብጸብ ይከኣል። እቲ ንኤርትራውያን ጥራይ ዝወሃብ ዕድል ስደት ብስሞም ተጋሩ ዝጥቀምሉ ምዃኖምከ ተዘንጊዑ ድዩ? ነዚ ኣመልኪትካ “’እቲ ንኤርትራውያን ከም ደቁን ኣሕዋቱን ዝቕበል ዘሎ ህዝቢ ትግራይ’ውን ኣሎ’ ኢልካ። እዚ መርኣያ ፍቕርን ሓልዮትን ክልቲኡ ህዝብታት (ኤርትራን ኢትዮጵያን) ኣብ ግዜ ሰውራ ይኹን ሕጂ ዝቐጽል ዘሎ ኮይኑ `እቲ ሕብሪ ዓይኖም ደስ እንተዘይኢሉና ዝደለናዮ ስጉምቲ ክንወስድ ንኽእል ኢና` ብምባል 70,000 ኤርትራዊ ዝመቦቆሎም ኢትዮጵያውያን ክዳውንቶምኳ ኪጥርንፉ ዕድል ከይሃበ ዘባረረ ስርዓት ወያነ ስለምንታይ ኢዩ ሎሚ ንኤርትራውያን ልዕሊ ኦሮሞ፣ ኣምሓራ፣ ሶማልን ካልኦት ብሄራትን ኢትዮጵያ ሓለፋ ኪገብረሎም (ከም ኣበሃህላኻ ድኣ`ምበር እዝስ ኣብ ባይታ`ውን የለን) ዝደሊ ዘሎ? ደቂ እዞም ብሄራት እዚኦምዶ ኣይኮኑን ኣብ ኲናት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን መዝሓል ጥይትን ቀለብ ኣሞራን ዝኾኑ። ካብቲ ስርዓት ዝረኸብዎ ሞሳ እንተልዩ ድማ እዚ ኣብዚ እዋንዚ ንርእዮ ዘለና ምጭፍጫፍን ምዕፋንን ኮይኑ ከምግብረ መልሲ ህዝባዊ ምልዕዓል ኣብ ዝለዓለ ጫፉ በጺሑ ምህላዉ መጽሄት AFRICA ካብ ዘውጽኣቶ ጽሑፍ ከም መዛዘሚ ጽሑፈይ ክጠቅስ ኢየ።
መዝሙር ሰላም – ብ ‘ሰለብሪቲ አቨንትስ’ ተዳልዩ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኪፈትሕዩ ምባልካስ እንታይ ማለትካ ኾን ይኸውን? መርገጺ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ‘ናህና ኣይንህብን፣ ዘይናህና ኣይንደልን በቲ ሓደ ወያነ ዝዝውሮ ኢህወደግ (ከም ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት መጠን) ካብ ሓራ መሬትና ንግሆ ዝሰሓበ ንምሸቱ ክንዛተ ድሉዋት ምዃና’ ንዓለምኮ ተገሊጹ ኢዩ። ነዚ ዝተሓስመ ወያነ ድኣ ሕጂ እንታይ ተኣምር ተረኺቡ ኢዩ ብደርፍን ዳንኬራን ዶብ ኤርትራ ኪገድፎ ኢየ ይብል ኣሎ ትብለና ዘለኻ። እቶም ብስም ኤርትራውያን ዘጣቕዑ ዘለዉ ድማ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኾነ ሽግር ስለዘይብሉ ብዙሕ ኣይትሰከፉ፣ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካውን ጎነጻውን ቃልሲ ድማ ብጽሞና ተኸታተልዎ። እቶም ከምዚ ኸማይ ደቂ ሰራሕቲ ቅያን ጀጋኑ ሃገራውያንን ዝኾንኩም ናብ ኢትዮጵያ ዝወሰደኩም ዕላማ ተረዲእኩም ቀልጢፍኩም እንተወጻእኩም ዝሓሸ ኢዩ። እንተ ዘይኮይኑ ኢድካን እግርኻን ኣጣሚርካ ትም ምባል ንመን ይጎድእ። ‘ትም ዝበልና፣ ትም ክንብል ስለዝመረጽና ኢዩ’ ዓቢ መልእኽቲ ዘለዎ ናይ ህግሓኤ ኮነ መንግስቲ ኤርትራ ኣበሃህላ ስለዝኾነ ኣይትተሃመሉ። ኣብቲ ስርዓት ወያኔ ምስ ብሄራት ኢትዮጵያ ዘለዎ ወጥሪ ኢድኩም ኣይተእትዉ።
ሓደ ዘገርም ትንታኔ ብዛዕባተን ኣብ ኢንክዩቤተር ወያነ ተጫጪሐን፣ ብስነ ሓሳብ ወያኔ ተመልሚለንን ተሓብሒበንን ኣብ ወጻኢ ንንቀሳቐስ ኣለና ዝብላ ዓሰርተታት ጉጅለታት’ዶ ክንብለን ምትእኽኻባት ዘለወን ዝተፈላለየ ትሕተ ሃገራዊ ዕላማታት (ብኣውራኡ ንኸምኡ ኢለን ስለዝተፈጥራ) ከም ፖለቲካዊ ሽግር ህዝቢን መንግስትን ኤርትራ ጌርካ ምቕራብካ ብወያኔ ፕሮግራምድ ኮይነን ዝተሰርሓ ሮቦታት ምዃነን ክሕብረካ እፈቱ። ዕላማአን ብዘየገድስ ኣብ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ማሕበራውን ግስጋሴ ኤርትራ ዝኾነ ጽልዋ ከምዘይብለን ንስኻን ለኣኽትኻን ኣዳዕዲዕኩም ትፈልጥዎ ጉዳይ ኢዩ።
ውሕጅ ከይመጸ መንገዲ ውሕጅ ጽረግ፣ ለኻኺሙካ ከይከይድ ዘስምዕ ምስላ ኣቦዋት ኢዩ’ሞ በዛ ዓለም ብዛዕባ ወያነ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ትብሎ ዘላ ኣብ መጽሄት ኣፍሪቃ ናይ 27 መስከረም 2017 (ኣብ መስከረም ዝተዘርግሐ) ካብ ዝወጸ ጽሑፍ ኣቕሪበ መልእኽተይይ ክዛዝም።
ኣብዚ ዝተጠቕሰ መጽሄት ብሰሪቲ ስርዓት ወያኔ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኽተሎ ዘሎ ጭቆናን ሽበራን እታ ሃገር ብልዑል ናህሪ ናብ ዕግርግርን ውድቀትን ተምርሕ ኣላ ድሕሪ ምባል እቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ብብሄራት ኦሮምያ፣ ኣምሓራ፣ ሶማልን ካልኦት ብሄራትን ዝቐረበ ጥርዓናትን ሕቶታትን ግቡእ መልሲ ስለዘይረኸበ ስርዓተ ኣልቦነት ዝነግስ ምህላዉ ገሊጹ። እዞም ክልተ ሲሶ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ኣህዛብ ምስቲ ስርዓት ዘለዎም ቅርሕንቲ ሰፊሕን ዓሚቕን ኢዩ።
ብቓላት ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ `እዚ ህዝብታት ኢትዮጵያ ምስ ገዛኢ ስርዓት ዘለዎም ነዊሕ ዝጸንሐ ቅርሕንቲ ከምዚ ዘለዎ ከይተፈትሐ እንተቐጺሉ ዕድልና ከምቲ ንሶማል ን26 ዓመታት ዝሕምሳ ዘሎ ስርዓተ ኣልቦነት ኪኸውን ኢዩ፣ ምባሉ ጽሒፉሎ። ህዝባዊ ዓመጽ ምልክት ውድቀት መንግስቲ ኢዩ፣ እዚ ድማ ወለል ኢሉ ኣብ ኢትዮጵያ ይርአ ኣሎ። እቲ ን25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ (ብወያኔ ዝዝወር) ኢህወደግ ናይ ምምሽማሽ ምልክት የርኢ ኣሎ እዚ ድማ በቲ ኣብ መንጎ ሲቪላውን ወተሃደራውን ስለያ ዘሎ ግርጭት ኪግለጽ ይከኣል። ህጹጽ ወተሃደራዊ ኣዋጅ ንዓሰርተ ኣዋርሕ ምጽንሑ፣ ኣብ መንጎ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ቀጺሉ ድማ ኦሮምያን ሶማልን ዝተራእየ ምፍሕፋሕ መርኣያ ውድቀትን ምንጋስ ስርዓተ ኣልቦነትን ኣብ ኢትዮጵያ ዘመላኽት ኢዩ . . . ወዘተ. ብምባል ነዊሕ ሓተታ ኣስፊሩ ይርከብ።
ነዚ እናረኤኻን እናሰማዕካን ንስርዓት ወያኔ ኣሚንካ ዓዲ ኣማንዩ ኢልካ ምቕሳንን መደባት ወያኔ ንምትግባር ላዕልን ታሕትን ምባልን ንኤርትራውያን ምስ ምንታይ ኪቕጸር ኮን ይኸውን። ነቶም ኣብ ውጽኢት ዘይብሉ ምንቅስቓስ ተታሊልኩም ወይ ግንዖ ክትረኽቡ ኢልኩም ትንቀሳቐሱ ዘለኹም ኤርትራውያን ንወያኔ ዝተሓስበ ውሕጅ ከይልክመኩም መንገድኹም ጽረጉ። እናሰምዐ ዝደቀሰስ ነቕኒቕካዮ ነይትስእ ከምዝበሃል ከይከውን ነገሩ። ዎ ደሓንኩም።
ወትሩ – ዓወት ንሓፋሽ!!
By Eritrean Media Group Holland


text:
ኣምስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት አተሓሕዛ ሰብአዊ መሰላት ናይ ግልፅነት ጉዳይን ንምፍታሽ ፍቃድ ሓቲቱ፡ ኣብ ሓሙሽተ ወርሒ ከምዝረኸበን ኣብ ኢትዮጵያ ንዝሓለፋ 12- መዓልታት ከምዝፀንሐን ኣብቲ ጉጅለ ተመራማርት ጉዳይ ኢትዮጵያ ክለየር በስተን ገሊፀን።
ሓያለ ተወላዶ ኦሮሞ ከምዝተአስሩ ከምዝሰምዓ ዝገለፃ ክለየር በስተን ገና ጭቡጥ ቁፅሪ ኣብ ኢደን ከምዘየለን ግን ንጊዚኡ ካብ ዘተኣኻኸበኦ ሓበሬታ ካብ መጋቢት ክሳብ ሚያዝያ ካብ 200-300 ኦሮሞቶት ከምዝተአስሩ ፈሊጥና'ለና፡ ካብኡ ንደሓር'ውን ሓያለ ተአሲሮም'ለው ኢለን።
ካብኡ ብተወሳኺ አብ ዝሓለፈ ቀዳም ዝተአስሩ ካብ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ኮንግረስ በቀለ ገርባ ካብ ናይ ኦሮሞ ፌደራላዊ ምንቅስቃስ ኦልባና ላሊሳ ዝተአስሩ ንዓና ስለዘዘራረቡ'ዮም ኢለን ከምዝአምና ሚስ ክለየር በስተን ተዛሪባን።
ክለየር በስተን ወሲኸን ብሰበ-ስልጣን ሚኒስተር ወፃኢ ኢትዮጵያ ተፀዊዖም ብህፁፅ ካብታ ሃገር ንኽወፁ ከምዝተነግሮምን ንምውፃእ'ውን ከምዝተገደዱን ገሊፀን።
ማእሰርቲ መራሕቲ ክልቲኦም ተቃወምቲ ፓርትታት ኢትዮጵያ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰቦ አምስቲ ኢንተርናስናል ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ አፍሊጡ'ሎ።
ብዛዕባ ማእሰርቲ'ቶም መራሕቲ ተቃወምቲ ፓርት መግለፂ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ አቶ ስመልሽ ከማል፡ እቶም ሰባት ዝተአስሩ ኣብ ቀረባ ምስ ፈጠራ ሽበራ ብዝተተሓሓዘ ምስ ዝተአገደ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ አለዎም ብዝተባህለ ርክብ ምኽንያት'ዩ ክብሉ ትማሊ ምግላፆም ይዝከር።