text:
Radio Erena: 01 October 2021
ኢትዮጵያ፣ በብእዋኑ ዝተዋህለለ ዕዳ ንኽቓለለላ ዝዓለመ ዘተ ተኻይዱ።
ብኣለቃሕቲ ሃገራትን ፊናንስያውይን ትካላትን ዝቖመ ኮሚተ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ብሚኒስተር ፋይናንስ ኣቶ ኣሕመድ ሺደ ምስ ዝተመርሐ ወኪል መንግስቲ ኢትዮጵያ ብናይ ቪድዮ ኮንፈረንስ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዕዳ ክቃለል ብወግዒ ሓቲቱ።
ቁጠብኣ ብቅልጡፍ ዘንቆልቁል ዘሎ ኢትዮጵያ፣ ዘለዋ ኣስታት 29 ቢልዮን ዶላር ናይ ወጻኢ ውህሉል ዕዳ ክቃለለላ፣ ሓምለ 2021 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ጉጅለ 20 ሃብታም ሃገራት ሕቶ ከምዘቕረበት’ውን ይዝከር።
ዕዳ እዛ ሓንቲ ካብ ድኻታት ሃገራት ዓለም ዝኾነትን ኣብ ኵናት ተሸሚማ እትርከብን ሃገር ንምቕላል ዘኽእል ዘተ ክካየድ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ኣለቓሕቲ ኮሚተ ከቕውም ብዝቐረበሉ ጻውዒት መሰረት ድማ’ዩ ዝሓለፈ ሰሙን ኣኼባ ክውድብ ክኢሉ።
ዕዳ ኢትዮጵያ ንምቅላል ዝቖመ ናይ ኣለቓሕቲ ኮሚተ 12 ሃገራት ዝሓቖፈ ኮይኑ፣ ብወኪል ፈረንሳ ይምራሕ።
እብ ኵናት ትግራይ ተሸሚማ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ቁጠብኣን ብቅልጡፍ ካብዝ ወድቕ ዘሎ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ኮይና ኣላ።
ኢትዮጵያ፣ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት፣ ሓንቲ ካብተን ንወፍሪ ዝዕድማን ናይ ክልተ ድጂት ዕብየት ቁጠባ ድማ ዘመዝግባን ሃገራት ኣፍሪቃ’ያ ኔራ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጣልቃ ኣትዮም ንዝበሎም ሸውዓተ ሓለፍቲ ዝተፈላለያ ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ክወጹ ኣዚዙ።
እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወሰዶ ስጉምቲ፣ መንግስቲ ኣመሪካ ብወግዒ ተቓዊምዎ ኣሎ።
==================


c: text/html

text:
መትከልን መትከላዉያንን ! ብጎይትኦም ኣድሓኖም ካብ ኮሎምቦስ ኦሃዮ ሕ/መ ኣሜሪካ
መትከልን መትከላዉያንን።
አብ መስርሕ ቃልሲ እቲ ወሳኒ ረቋሒ ናይ ዓወት ዕላማ ምኳኑ ርዱእ ይመስለኒ ነዚ ከምጭቡጥ ወሲድና ድማ ናብ ትግባሬኡን ተግበርቱን ከነተኩር ንግደድ። ዓማጽን ንዓመጽ ዝጻረሩ ባእታታትን አብ ዝገብርዎ ረጽሚ እቲ ህዝባዉን ዉልቃዉን ዝፈሊ ወይ ዘለሊ እቲ አብ ነፍሲ ወከፍ ስጉምቲ ዘርእይዎ ፍጻሜዩ ።
ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ዝግበር ንጎኒ አጸጊዕና ሓቀኛ ባህሪ ናይቲ ቃልስን ባህሪ ናይ ተግበርቱን ወይ መራሕቱን ንግሁድን ሕቡእን አጀንዳኦም አብ ምፍላጥ እቲ ናይ ሰዓብቶም ዝኸበደን ዝጸንከረን ጾር ምዃኑ ካብ ሕሉፍ ዝተመሃርናዮ ዕድሜና ዝጸንቀቀን ህያዉ ታሪኽ ዝለገሰልና አብ ግምት ብምእታዉ አንፈት ሒዝናዮ ዘለና ቃልሲ ብስምዒታዉያንን ሰብ ቅርሕንትን ወይ ጠቆም፟_ ፈሊጣዉያንን ከይሕምሮግን ማእዝኑ ከይስሕትን ንዕላማና ዘሰናኽሉ ኩሎም ብዘይ ንሕስያ ንሕፈት ሻርነት ሸለልትነትን በቶም እንአምነሎም መትከላት ክንቃለሶም ከሎናዩ መትከላዉያን ዘቁጽረናን ንዕላማና አብ ምህራም እንኽተሎ አገባብን መለለይና ዝኸዉንን።
ነዚ አቀዲመ ክዝርዝር ዝደረኸኒ ዓቢ ጉዳይ እቲ በቲ መትከላዊ ዉድባዊ አረኣእያኡን ህዝባዉነቱን ንኹሉ ዘማልኤ ንጹርን ብዝኾነ መለክዒ ክሰዓር ዘይኸልን ዝወጸ ንህልዉ ኩነታት ሃገርናን ዞባናን ተፈጢሩ ንዘሎ ሃዋህዉ ዝጋልሀን ዘነጸረን ዉሕሉል ዉድባዊ መግለጺ ንእንታይነት ናይቲ ዉድብ ዘንጸባረቀ ኮይኑ ስለዝረኸብክዎ በቲ ሒዝዎ ዘሎ መርገጽን መትከላትን ክቅጽል ሽቶታቱ ክሃርምን ድሌትን ባህግን ስለዘሎኒ ምዃኑ ከገንዝብ እፈቱ።
ዉድብ ሓ ደ ለ አዝዮም ህቡባት ዉልቀሰባትን ሰብ ተሞክሮን ዘለዉዎ አግፊሖም ዝጥምቱ መራሕቲ ስለዝሓቁፍን ትስፉዉ ዋሕስ ሃገር ምዃኑ እምነትኳ እንተሎኒ ከም ባህሪ ቃልሲ ምስሉያትን ካብ ዓቅሞም ንላዕሊ ዝምጠጡን ንጽባሕ ምልካዉያን ክኾኑ ዝኸእሉ ሓቁፉ ከይከይድ መትከላዉያን ክሕልዉዎ ዋልታ ክኾንዎን ሓላፍነቶም ይመስለኒ ።
ጽንዓት ዉድባዊ እምነት ተወፋይነት ግብራዉነት ንዝዉንኑ አባላት መትከላዉያን አዝዮም ዉሑዳት ክኾኑ ይኸእሉዮም እቲ ሕቶ ግና ዓይነትምበር ብዝሒ ስለዘየዕዉት ንዓይነታዊ ለዉጢ ከምጽኡ ዝኸእሉ ምትኳርምበር ነቶም ብጨለ ቃላቶም ዝልለዩን ብግብርን አተሓሳስባኦምን ግና ጎተትን አብ ሓደ ዓንኬል ዝነብሩን ምትኳር ንዉድብ ምልማስን ንዓወት ምድንጓይን ስለዝኸዉን ንኹሎም ዉፉያት ሰብ መትከል ከስተባህሉ እምሕጸን።
ዕብየት ዉድብ ብዘገምታ ከምዝመጽእን ሓያል ጻዕሪ ከምዝሓትትን ኩሉ ዝሰማማዓሉኳ እንተኾነ ናብቲ ከቢድ ጾር ዝተሰከመ ላዕለዋይ አካል ከምዝዘዙ ብምእማት አብነታዉያን ባእታታት አብ ምምልማል ከተኩሩ የዘኻኽር ። ናህሪ ዉድብ በቲ ዝመርሖ ዘሎ አካል ስለዝምጠን በቲ ብተወፋይነት ዝኸዶ ዘሎ ፍጥነት ክቅጽል በዓል ምሉእ ተስፋየ ። ከምቲ አብ አርእስተይ ጠቂሰዮ ዘለኹ ድማ መትከላት ዉድብ ዋሕሶም መትከላዉያን እዮምምሞ ኩሎም ቶም ብተወፋይነት ነዚዉድብዚ አብ ምዕባይ ዝጽዕሩ አብ መዓልቦኡ ከብጽሕዎ እላቦ።
ፍጹም ዓወት ንተቃላሳይ ህዝቢ ኤርትራ
ሕዳር 25/2020 ጎይትኦም ካብ ኮሎምቦስ ኦሃዮ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
March 17, 2018
ናደው እዚ ካብ ዝፈርስን ከተማ ኣፍዓበት
ሓራ ካብ ትወጽእን 30 ዓመት ኮይኑ
19 መጋቢት 1988 – 19 መጋቢት 2018
ዕምቆትን ትርጉም ኲናት ናደው እዚ
ኤለክትሮኒካዊ መርበብ ማእከል እስትራተጂያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ፡ ብኣጋጣሚ መበል 30 ዓመት ምፍራስ ናደው እዚን ምሕራር ከተማ ኣፍዓበትን ምስ ጽሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ። ዕላማ ናይ’ዚ ቃለ መጠይቕ’ዚ ድማ ትርጉምን ዕምቆትን ናይ`ዚ መሰረታዊ ወታደራውን ፓለቲካውን ዓወት እዩ። ከምዝዝከር፡ እንግሊዛዊ ናይ ታሪኽ ተመራማሪ ባዚል ደቪድሰን፡ ኣገዳስነት ኲናት “ናደው እዝ” ልክዕ ምስ ኲናት ድያን ቢያንፉ ኣወዳዲሩዎ። ኲናት ምሕራር ከተማ ኣፍዓበት ኣብ 1988 ንቅኑዕነት ናይ’ቲ ኣብ 1978 ዝሓለፈ ውሳነ እስትራተጂያዊ ምዝላቕ ዘመስከረ’ዩ ነይሩ። እዚ ድማ ንምሕራር ከተማ ምጽዋዕ ኣብ 1990 መገዲ ከፊቱ። መግዛእታዊ ህላዌ ኢትዮጵያ ኣብ መላእ ኤርትራ ኣብ 1991 ምሉእ ብምሉእ ንኽጽረግ…


text:
Radio Erena: 04 January 2018
ኣብ ከባቢ ዓዲ ሓሎ ዝርከቡ ወነንቲ ጀራዲን ሸውዓተ ዓድታት፣ ጀራዲኖም ንመንግስቲ ከረክቡ ከምዝተኣዘዙ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ወነንቲ፣ ንሓያሎ ዓመታት ከካይድዎ ዝጸንሑ ጀራዲን ንመንግስቲ ከረክቡ ተኣዚዞም ጥራይ ዘይኮነ፣ ሓደ ሽሕ ናቕፋ ወርሓዊ ደሞዝ እናተኸፍሎም ኣብቲ ብመንግስቲ ተመንዚዑ ዝመሓደር ዘሎ ጀራዲን ክሰርሑ ይግደዱ ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ጠቒሶም።
ኣብ ሓዲ ሓሎ፣ ኣሽሓት ሄክታራት ናይ ሕርሻ መሬትን ጀራዲንን ንምልማዕ፣ መደብ ሓንጺጹ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ልዕሊ 95 ሚእታዊት ናይቲ ኣብቲ መደብ ዝወፍር ዘሎ ጉልበት ሃገራዊ ገልግሎት እኳ እንተኾነ፣ ናይ ምዕያይ ዓቕሚ ዘለዎምን ወነንቲ ጀራዲን ዝነበሩን ነበርቲ እተን ሸውዓተ ዓድታት’ውን ብደሞዝ ይሰርሑ ኣለው።
ወነንቲ ጀራዲን እተን ሸውዓተ ዓድታት፣ መንግስቲ ጀራዲኖም ብምምንዛዕ ኣብቲ ጀራዲን ብደሞዝተኛታት ክሰርሑ ብምግዳዶም ተቓውሞታት ከርእዩ ፈቲኖም እኳ እንተነበሩ፣ ብሰራዊት ዝተማእከለ ምምሕዳር እቲ ከባቢ፣ “እዚ ትገብርዎ ዘለኹም ተቓውሞ ኣንጻር ሃገራዊ ልምዓት’ዩ” ዝብል ምፍርራሕን ጸቕጥን ከምዝተገብረሎም እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ኣመልኪቶም።
ኣብ ሓዲ ሓሎ ድሕሪ ዝተሃንጸ ዲጋ፣ኣብ ከባቢኡ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መደባት ንምትግባር ይስርሓሉ እኳ እንተሎ፣ ኣብቲ መደብ ንኽሳተፉ ናብቲ ቦታ ዝወፈሩ ልዕሊ 5 ሽሕ ኣባላት 29 ዙርያ ተቓውሞ ከምዘርኣዩ ኣይርሳዕን።
እቶም ኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ዓዲ ሓሎ ድሕሪ ዘካየድዎ ተቓውሞ፣ ናብ ከባቢ ናሮ ተወሲዶም ክእሰሩ እንከለዉ፣ ካብ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ዝተዋጽአ ካልእ ሰራዊት መተካእትኦም ኣብ ዓዲ ሓሎ ተዋፊሩ ከምዘሎ ይፍለጥ።
======================


text:
ኢትዮጵያ፡ "እቲ ሽመት ለውጢ ኣምጺእና ንዝብሉ ዝተውሃበ ሽልማት እዩ"
ልፍንቲ ኢህወዴግ፡ ዝርዝር ዘካየዶ ዘተን ገምጋምን ወግዓዊ'ኳ እንተዘይገበረ፡ ንኽልተ መዓልቲ ተኣኪቡ ኣብ እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳያትን ቀጸልቲ ኣንፈታትን ሓበራዊ ምርድዳእ ፈጢሩ ከም ዝወጽአ ዝሓለፈ ሮቡዕ ምግላጹ ይዝከር።
ነዚ ኣብ 'ሓደ ዓይነት ፕሮግራምን መትከልን የለን' ተባሂሉ ዝሕመ ልፍንቲ ዝመርሕ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ትማሊ ሓሙስ ዳግም ሓድሽ ሹመት ሚኒስትራት ናብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኣቕሪቡ ኣጽዲቑ።
ቀዳማይ ሚኒስትር፡ ኣብ ዝኾነ እዋን ንዝኣመነሉን ስራሕ ንዘፈጸመሉን ናብ ሹመት ከቕርብ፣ ንዘይ ኣመነሉ ክኣ ከውርድ ዘኽእሎ ሕገ መንግስታዊ ስልጣን ከም ዘለዎ ሰብ ሞያ ይዛረቡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ንሳልሳይ ግዘ ሹመትን ምሽግሻግን ሚኒስትራት ዘካየደ እንትኾን፡ ብፍላይ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ድሕሪ 6ተ ወርሒ ካልእ ሰብ ስለዝተሸመ፣ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ዲፕሎማሲያዊ ክእለትን ድሕረ ባይታን ዘይብሉ ሰብ ክሽየመሉ ምኽኣሉ፡ የዘራርብ ኣሎ።
ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ንሳልሳይ ግዘ ሽመት ሚኒስትራት ምክያዱ "ልምድን ዓቕምን ዘለዎም ዝምጥኑ ሰባት ብኣግባቡ ፈሊኻ ናይ ዘይምቕራብን፡ ምርግጋእ ከም ዘየሎን ዘርኢ" እኳ እንተኾነ፡ ካብ ሕሉፍ ግን ዝሓሸ'ዩ ኢለ'የ ዝወስድ" ይብል ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ሕግን ፌደራሊዝምን ዶክተር ሲሳይ መንግስቴ።
ትማሊ ሚኒስትር ምክልኻል ኮይኑ ዝተሾመ ኣቶ ለማ መገርሳ፡ ኣብ ኢትዮጵያ መጺኡ ንዝበሃል ለውጢ መሪሖም ካብ ዝበሃሉን፡ 'ኢትዮጵያውነት ንዓይ ወልፊ'ዩ' ብዝብል ዘረብኡ ጎሊሑ ዝወጽአን'ዩ።
ቅድም ክብል ኣብ ክልልን ፌደራልን፡ ኣብ መሓውር ጸጥታን ደሕንነትን ከም ዝሰርሐ ይጥቀስ፡ ንከባቢ ሰለስተ ዓመት ድማ ፕሬዝደንት ክልል ኦሮሚያ ኮይኑ ኣገልጊሉን።
ንዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ጸጥታዊ ዘይምርግጋእ ዝርከብ ክልል ኦሮሚያ፡ ኣብ መዳብውቲ ከባቢታት ክልላት ሶማሌን ኦሮሚያን ከምኡ'ውን ቤንሻንጉልን ኣምሓራን ብዘጋጥሙ ግጭታት ዝተረጋግአ ክልል ክመርሕ ኣይጸንሐን።
እዚ'ውን ኮይኑ ግን፡ "ኣቶ ለማ መገርሳ ቅድም ኢሉ ብዝነበሮ ድሕረ ባይታ ብቕዓትን ስነ ምግባርን ዘለዎ ሰብ'ዩ ዝብል እምነት'ዩ ዘለኒ" ይብል ኣቶ ሲሳይ።
ምቅይያር ሹመት ሚኒስትራት መንግስቲ ኢትዮጵያ "ሃንደበታዊ" እዮም ዝብል ምሁር ሕጊ ሓጋዚ ፕሮፌሰር መኮንን ፍስሃ፡ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ንኸባቢ ሓደ ወርሒ ክፍቲ ምጽንሑ፡ ኣብ መንግስቲ ሓድነት ዘይምህላዩን እታ ሃገር ኣብ ልዑል ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ከም ዘላን ዘርኢ'ዩ ኢሉ።
"እቲ ኣሻይማ ድማ ዓቕሚ ዘይኮነስ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ዝርእይ ብምዃኑ፡ ምልክት ልዑል ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ'ዩ ንብል" ይብል ሓጋዚ ፕሮፌሰር መኮንን።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ዝገበሮም ሹመታት ዓቕሚ መሰረት ዝገበሩ'ዮም ዝብል እምነት ከም ዘይብሉ ዝዛረብ እዚ ምሁር፡ "መን'ዩ ንዓይ ደጋፍየይ ዝብል ዝርኢ'ዩ" ኢሉ ይዛረብ።
"ኣብነት፡ ሚኒስትር ጉዳይ ወጻኢ ዓብዪ ስልጣንን ቁጠባዊ ዲፕሎማስን ዘድልዮ፡ ልዑል ልምዲ ዝሓትት፣ ኢትዮጵያ ምስ ካልኦት ሃገራት ዘራኽባ ቑልፊ ቦታ ኮይኑ እናሃለወ፡ ፕሬዝደንት ክልል እናሃለወ ኣብ ክልሉ ምርግጋእ [ከምጽእ] ንዘይክኣለ ሰብ ተዋሂቡ'ሎ። እዚ እቲ ሹመት፡ ፖለቲካዊ ሓይሊ መሰረት ዝገበረ ምዃኑ የርኢ" ብዝብል ምኽንያት ኣደጊፉ የረድእ።
ዶክተር ሲሳይ መንግስቴ ግን፡ ፖለቲካዊ ትርጉም እዚ ሹመት ንህዝቢ ኣምሓራን ኦሮሞን ዓብዪ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ልምዲ ንዘይብሉ ሰብ ተዋሂቡ ዝብል ኣረዳድኣ 'ትርጉም ፌደራሊዝም ካብ ዘይምርዳእ ዝነቐለ'ዩ" ይብል።
"ፌደራሊዝም ኣብ ዝኽተላ ሃገራት፡ ክልላት ዓብዪ ስልጣን እዩ ዘለወን፣ ብተግባር ዝኻዕበተ ልምዲ ዝርከበን ስለ ዝኾና፡ ጸገም ኣይህልዎን" ዝብል እምነት ከም ዘለዎ ይገልጽ።
ኣቶ ለማ መገርሳ ናይ ጸጥታን ደሕንነትን ተሞኩሮ ስለ ዘለዎ ዝተውሃቦ ቦታ ክኸብዶ'ዩ'ኳ እንተዘይበልኩ፡ ኣቶ ገዱ ቀጥታዊ ናይ ዲፕሎማሲን ስራሕቲ ጉዳያት ወጻእን ስለ ዘይሰርሐ ግን "ክሳብ ዝመልኮ ግዘ ዘድልዮ በዓል ዓቕሚ'ዩ" ይብል ዶክተር ሲሳይ መንግስቴ።
እዚ ምቅይያራት ሹመት ሚኒስትራት፡ ንዝተፈላለዩ ሰባት ዝህቦ ፖለቲካዊ ትርጉም ዝፈላለ ይኹን'ምበር፡ ኣብ ሓጺር ግዘ ዝግበር ዘሎ ብምዃኑ፡ ኣብ ምርግጋእን ስራሕን ኣሉታዊ ጽልዋ ክፈጥር ይኽእል'ዩ ኣብ ዝብል ግን ብዙሓት ይሰማምዑ።
እዚ'ውን ኮይኑ ግን፡ እቲ ናይ ሕዚ ሹመት፡ ንዶክተር ኣብዪ ድጋፍ ከም ዘምጽኣሉን ዓቕሚ ከም ዝፈጥረሉን'ዮም ዝገልጹ ዶክተር ሲሳይ።
ንፖለቲካ ኢትዮጵያ ብቐረባ ዝከታተል ሶማሊያዊ ሙኽታር እስማዔል ግን፡ ብሕጂ ብዙሕ ከተሓሳስቡና ዝኽእሉ ጉዳያት ብዙሓት'ዮም ብምባል ስግኣት ከም ዘለዎ ይዛረብ።
"ሚኒስትር ምክልኻል ኮይኑ ዝተሸመ ለማ፡ ሃገራዊ ኣረኣእያ ዘይነበሮ ብሄርተኛ ኦሮሞ'ዩ። ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮሚያ እንከሎ፡ ኣብ መዋሰንቲ ከባቢታት ኦሮሚያን ሶማሊያን፣ ቤንሻንጉልን ኣምሓራን ግጭታት ነይሮም። ሕጂ ናይ ኦሮሞ ፕሬዝደንት ዘይኮነ፡ ሚኒስትር ምክልኻል ልዕሊ 100 ሚሊዮን ህዝቢ ስለ ዝኾነ ሕሉፍ ኣተሓሳስብኡ ክቕይር ኣለዎ" ኢሉ።
ናይ 'ቲም ለማ' ኢህወደግ
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ንነዘ ዝመጽአ ለውጢ፡ 'ቲም ለማ' ዝመርሖን ዘምጽኦን'ዩ ተባሂሉ ብዝተፈላለዩ መድረኻት ተናኢዱ'ዩ።
እዚ 'ቲም'፡ ኣብ ውሽጢ ኢህወደግ ሓያል ቃልሲ ኣካይዱ ናብ ስልጣን ከም ዝመጽአ ዝዛረቡ ፖለቲከኛታት፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ርኡይን ቅልጡፍን ለውጢ ኣምጺኡ'ዩ ኢሎም ይንእዱዎ።
ልፍንቱ ከስምር ኣይከኣለን ተባሂሉ ዝለዓል ኢህወደግ ግን፡ ንገሊኦም ህልዊ ንገሊኦም ጽላሎት ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኢትዮጵያ ንዝነበረ ሕቶ ክምልስ ይኽእል'ዩ ተባሂሉ ዝተገበረ ለውጢ ፖለቲካዊ መሪህሕት'ውን እንተኾነ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገበረሉ ዝተረጋግአት ሃገር ክፈጥርን ምምዝባል ዜጋታት ጠጠው ከብልን ኣይክኣለን።
"ዶክትር ኣብዪ እኹል ግዘ ረኺቡ ብናይ ባዕሉ ቅርጽን መጽናዕትን ዝሓዞ መንግስቲ ዘይኮነ ካብ ሃይለማርያም ዝተረከቦ'ዩ" ዝብል ዶክተር ሲሳይ፡ ሓላፍ ዘላፍ ምህላዩ ጸገም ኮይኑ ከም ዘይርኣዮ ይዛረብ።
ኾይኑ ግን፡ 'ናይ ቲም ለማ ኢህወደግ' ናይ ባዕሉ ሰባት ኣብ ቁልፊ ቦታታት የቐምጥን ምህላዩ፡ ዶክተር ሲሳይ ብእወንታ ኣይሪኦን።
"ኣብዘን ሰለስተ ኣዋርሕ ዝርአ ዘሎ፡ ኦዴፓ ናይ ባዕሉ ሰባት በብዝሒ ብምእታው፡ ኩሉ ነገር ናይ ባዕልና'ዩ ናይ ምባል ዝንባለ'ዩ" ይብል።
ሕጂ ዘሎ ኢህወዴግ፡ ንሓጋዚ ፕሮፌሰር መኮንን ፍስሃ 'ቅዳሕ' እዩ።
"ኢህወደግ ዝብሃል ፖለቲካዊ ሓይሊ ካብ ዝኸስም ጸኒሑ'ዩ፤ ንዕኡ ዝመስል ግን ኣሎ" ዝበለ እቲ ሙሁር፡ ካልእ ኣሰላልፋ፣ ቑመና፣ ህይወት፣ ፖለቲካ ዕላማን መስመርን ዝሓዘ'ዩ ኢሉ።
"ካብዚ ብምብጋስ፡ እቲ ናይ ሕጂ ሹመት'ውን እንተኾነ ሓበራዊ ውሳነ ዘስምዕ ኣይኮነን። ናይቶም ስዒርና በሃልቲ ኸስቢ፣ ለውጢ ኣምጺእና ንዝበሉ ዝተውሃበ ሽልማት'ዩ" ይብል።
ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ፡ መጻኢ ዕድል ህወሓትን ኢህወዴግን
ኣብ መንጎ ብሄራዊ ውድባት ኣባላት ግንባር ኢህወዴግ ስጡም ዝበሃል ርክብ ከም ዝነበረ እዩ ዝዝረብ። ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ግን እቲ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ርክብ እናላሕለሐን ሕድሕድ ምጥርጣራት እናዓሰለን ምምጽኡ ይዝረብ።


text:
ሓይልታት መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዞባ ዳርፉር ሓድሽ ናይ ኹናት ገበን ፈጺሞም ክብል ዓለምለኸ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ከሲሱ።
እቲ ትካል ብተወሳኺ ሓይልታት መንግስቲ ሱዳንን ምስኦም ዝተሓባበሩ ሚሊሻን ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮም ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ዓድታት ዞባ ዳርፉር ምዕናዎም ይሕብር።
“ብሳተላይት ዝተወስዱ ጭብጥታትን ምስክርነት ዝተፈላለዩ ወገናትን ሓይልታት መንግስቲ ሱዳንን ምስኦም ዝተሓባበሩ ሚሊሻን ካብ ሓምለ 2018 ክሳብ የካቲት 2019 ኣስታት 45 ዓድታት ጀበል ማራ ዞባ ዳርፉር ምዕናዎም ኣረጋጊጽና ኣለና” ክብል ጸብጻብ ኣምንስቲ ይሕብር።
ኣምንስቲ ብተወሳኺ ሓይልታት መንግስቲ ኣብ ዘይሕጋዊ ቕትለት፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ምዝንባል ሰባትን ንብረት ምዝማትን ተዋፊሮም ከምዝነበሩ ይኸስስ።
ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ ወሃቢ ሓይሊ ሱዳን ሓደ ካብቲ ነዚ ገበናት ዝፈጸሙ ሓይልታት ምዃኑ ኣምንስቲ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ሪፖርት ይገልጽ። እዚ ሓይሊ ኣብ ሱዳን ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ዝወሰዶ ግብረ መልሲ'ውን ይክሰስ።
ግጭት ዞባ ዳርፉር ኣብ 2003 ንዓረባዊ መሪሕነት ሱዳን ብዝቓወሙ ጸለምቲ ኣፍሪቃዊያን ጉጅለታት ዝጀምረ’ዩ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ መሪሕነት ዝነበሩ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ነቲ ተቓውሞ ጃንጃዊድ ዝተባህሉ ዕጡቓት ሚሊሻ ናብቲ ቦታ ብምውፋር ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ናይቲ ዞባ ዓድታት ኣንዲዶም።
ሕቡራት ሃገራት በቲ ግጭት 300,000 ሰባት ምሟቶምን ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ድማ ካብ መነባብሮም ምዝንባሎምን ይገልጽ። ስለዝኾነ ድማ ፕረዚደንት ኣልበሽር ብሓሙሽተ ክስታት ብዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ይድለዩ።
ኣምንስቲ ኣብዚ ሕጂ እዋን እውን ናይ ሕቡራት ሃገራትን ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዳርፉር ኣብቲ ዞባ ክህልው ይጽውዕ።


text:
ኣልኣይ ክፋል
ማሕሙድ ሳልሕ
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል፡ ብዛዕባ እቲ ካድራት ወያነ ብዛዕባ ወተሃደራዊ እስትራተጂ ህዝባዊ ግንባር ክፈላሰፉ ዘምጽእዎ ተደጋጋሚ ነቐፌታ ኣልዒለ፡ እቲ ብሂል ንነብሰ-ምልዓልን ንምምዳርን ዝመጽእ እምበር ዝኾነ ወተሃደራዊ ስነሞገት ከምዘይብሉ ከብርህ ፈቲነ። ቀንዲ ዝተኸተልክዎ እስትራተጂ ኸኣ ንባህሪ ናይቲ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝካየድ ዝነበረ ኲናት ብምግላጽ ነባባይ ናይ ገዛእ ርእሱ መደምደምታ ክገብር ምግዳፉ እዩ ነይሩ። ወያነ ነቲ ኣብ ትግራይ ዝነበረ ፈኲስን ስሑውን ህላወ ጸላኢ ዝገጥም ፈኲስን ተንቀሳቓስን ኲናት ይኽተል ነይሩ። ህዝባዊ ግንባር ድማ ነቲ ኣብ ኤርትራ በብመድረኹ እና ጎሃረን እና ዓበየን ዝመጸ ኲናት ዝገጥም በብመድረኹ ዝምዕብል ወተሃደራዊ እስትራተጂ እና ተኸተለ ናብ ናጽነት በጺሑ። ስለ’ዚ፡ ህዝባዊ ግንባር ንወያነ ምኽሪ እንተሃበ ኣይመኽፈኣሉን። ይህብ እውን ነይሩ እዩ። ምኽንያቱ ሻዕብያ በቲ ወያነ ዝኽተሎ ዝነበረ ናይ ደባይን ተንቀስሳቓስን ቅዲ ኲና ሓሊፉ እዩ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቶም ወያነ ዝጥቀመሎም ዝነበረ ቅድታት ኲናት፡ ከም ተወሳኽትን ደገፍትን እስትራተጂታት ናይቲ ቀንዲ ጾሩ ኮይኑ ዝነበረ ቀዋሚ ኲናት ጌሩ ይጥቀመሎም ነይሩ እዩ። ካድራት ወያነ ግን ብዛዕባ እቲ ዘይበጽሕዎን ዘይፈልጥዎን ቀዋሚ ኩናት ዲስኩር ክህቡ ኣየምሕረሎምን ነይሩ።
ዝቕጽል ክፋል ነቲ ኣይተ ይስሃቅ ኣበራ ዝብሎ ዘሎ ኣብ መቓኑ ኣእትየ ክርእዮ እየ። በመጀመርታ ግን ሓፈሻዊ ኣማቲ ሓሳባት፦
- ናይ እስትራተጂ ጉዳይና፡ ከምቲ ኣብ መእተዊ ተጠቒሱ ዘሎ፡ ኣብ ኤርትራ ትግራይን ዝነበረ ኣሰላልፋ ሓይሊ ጸላእን ክብደትን ምረትን ናይቲ ኲናት ዝተፈላለየ ምንባሩ፡ ህወሓት ነቲ ኣብ ትግራይ ዝነበረ ውድዓዊ ኩነታት ጸላኢ ዝገጥም ተንቀሳቃስን ደባይን ኲናት የካይድ ነይሩ። ሻዕብያ ድማ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ቀንዲ ዓቕሚ ኤትዮጵያ ዝብድህ ወተሃደራዊ እስትራተጂ ይኽተል ነይሩ።
- ናይ ብቕዓት ደረጃ፡ ነቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዝነበረ ኲናት ዝበቅዕ እዩ ነይሩ። ብኣንጻሩ ድማ ሰውራ ኤርትራ ነቲ ኣብ ኤርትራ እንዳ ኸበደን እንዳ ተናቅወሐን ዝመጸ ኲናት ዝብድህ ብቕዓታት ሃኒጹ ነይሩ።
- ብዛዕባ ናይ ሓባር ወተሃደራዊ ስርሒታት (joint operations)፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ብሓባር ምስራሕ ኣብ ዝመጸሉ ግዜ፡ ናይ ኣሰራርሓ ባህሊ ጸገማት ይኹን ናይ ብቕዓት ዘይምዕሩይነት ክርከብ ትጽቢት ዝግበረሉ እዩ። ሰራዊታት ናይ ዝተፈላልያ ሃገራት ናብ ሓደ ዓውደ-ውግእ ቅድሚ ምእታዎም፡ ንብቕዓቶምን ኣሰራርሓኦምን ዘወሃህድ ብዝተፈላለየ ደረጃታት ዝውደብ ልምምዳት (war games) ይገብሩ እዮም። ድሕርኡ እውን ሓባራዊ እዚ ‘ኳ ዝቐውም እንተኾነ፡ እቶም ሰራዊታት ዝነበሮም ምምሕዳራዊ ሰንሰለት ዓቂቦም ኣብ ትሕቲ እቶም ዝፈልጥዎም መራሕቶም ኮይኖም ነናቶም ሽቶታት ተዋሂብዎም ምስቲ ኣብቲ ኲናት ዘሎ ሕብረ-ሰራዊታት ንጋድምን ትኹልን እና ተእሳሰሩን እናተዋሃሃዱን እዮም ስርሖም ዝቕጽሉ። ኣብቲ ናይ ሻድሻይ ወራር ተመክሮ ግን፡ ተጋደልቲ ወያነ ንሓጺር ግዜ ሰንሰለት ምምሕዳራቶም ዓቂቦም ክኾኑ ይኽእሉ እምበር ደሓርሲ ቀልጢፎም እዮም ምስ ሰራዊት ሻዕብያ ዝተሓናፈጹ። እዚ ድማ ምኽንያት ነይርዎ። ንተንቀሳቓስን ደባይን ቅዲ ኲናት ዝረዓመ ሰራዊት ወያነ ኣብ ቀዋሚ ድፋዕ ኣትዩ ክለምዶ ግዜ ይወስደሉ እዩ። በዚ መንጽር እምበኣር፡ ነቲ ካብ ትግራይ ዝመጸ ኣሃዱታት ህወሓት ፍሉይ ቆላሕታ ክግበረሉ ንቡር ወታሃደራዊ ኣሰራርሓ እዩ። ከምቲ ኣቶ ኢሳቕ ዝብሎ፡ ምስ ምትእምማንን ዘይምትእምማንን ዝጽብጸብ ኣይኮነን። ወላ ኣብ ውሽጢ ኣሃዱታት ህዝባዊ ግንባር እውን ናይ ተመክሮታት ፍልልያት ዝረኣየሉ ግዝያት ነይሩ እዩ። ኣብ ተርግእን ተንቀሳቓስን (maneuvering warfare) ዘድመዓ ኣሃዱታት ነይረን። ካልኦት ድማ ንቀንዲ መሕለፊ ጸላኢ ዝበሃል ቦታታት ገጥ ኣቢለን ናይ ምሓዝን ደብዳብ መዳፍዕን ነፈርትን ዝጻወራን ዓቕልን መከላኸሊ ድፋዓት ኣብ ምስራሕን መከላኸሊ መስመራት ኣብ ምምዕርራይን ተመክሮን ክእለታትን ዘማዕበላ ኣሃዱታት ነይረን። ብወገን ጸላኢ እውን ብተመሳሳሊ ብዝተፈላለየ ወተሃደራዊ ብቕዓታት ዝተመልመላ ከም ናይ ጎቦታት ውግእ፡ ጸረ-ደባይ ውግእ ናይ ኣየር ወለድ…ኮማንዶ…ወዘተ ነየረን እየን። ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝተገልጸ ድማ፡ ወተሃደር ብሱሩ ምኩሕ ስለዝኾነ፡ ኩሉ ግዜ ኣሃዱኡ ልዕሊ ካልኦት ምዃና ናይ ምዝራብ ዝምባለ ኣለዎ።
- ብተወሳኺ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን (ብቐንዱ፡ ከተማዊ ትግርኛ) ከምኡ እውን ብገለ-ገለ ክፋላት ህዝቢ ትግራይ ዝነበረ ናይ ምንዕዓቕ ስምዒታት እውን ነጸብራቑ ጸጸኒሑ ይረአ ነይሩ እዩ። ብፍላይ እታ “ኤርትራውያን ይንዕቑና እዮም” ትብል ስምዒት ካብ ትግራይ ተሰኪሞማ ዝመጹ ስለዝኾነት፡ ነቲ ዝጸንሖም ዝንቡዕ ግምታት ዘረጋግጽ ነኣሽቱ ነገራት ክረኽቡ ከለዉ፡ ናብቲ ኣቐዲሞም ዝኣመትዎ መደምደምታ ሸተት ክብሉ ዘቀላጥፍ እዩ ነይሩ (confirmation bias)።
- ሓፈሻዊ ጦብላሕታይ ብዛዕባ ተጋደልቲ ወያነ ኣብ ድፋዓት ሳሕል
ሀ- ብሓፈሽኡ ተጋደልቲ ወያነ፡ ነቲ ሓድሽ ናይ ቀዋሚ ድፋዓት መዓልታዊ ሂወትን ስልትታትን ውግእን ክርዕሙ ብዙሕ ግዜ ኣይወሰደሎምን፡ ብጅግንነት ድማ ማዕረ ተጋድልቲ ህግ ተዋጊኦምን ተሰዊኦምን።
ለ- ሓደ-ሓደ ሓለፍትን ካድራትን ወያነ፡ ነቲ ብኣዘዝቲ ሻዕብያ ዝወሃብ ዝነበረ ንሓድነት ኣሃዱታትን ንዕለታዊ ናብራን ዝምልከት ምኽሪ ክሰምዑ ዘጸግሞምን ናይ ምዕባይ ስምዒታት ዘርእዩ ምንባሮምን እዝክር። እቲ ሓፋሽ ተጋዳላይ ምስ ተጋደልቲ ሻዕብያ ቀልጢፉ ተሓዋዊሱን ጽቡቕ ዝምድና ዝነበረ ኮይኑ ይስመዓኒ።
መ- ካብ ዝተፈላለዩ ውድባት ዝተሓዋወሱ ብምንባሮም ምስ ግዜ ዝመጽእ ናይ ባህልን ልምድን ፍልልያት ምንባሩ እዝክር። ሓደ-ሓደ ግዜ፡ ኣብ ውሽጢ ተጋደልቲ ሻዕብያ ከም ቀለልቲ ኣስሓቕቲ ዝቑጸሩ ጭርቃናትን ተመሳሰልቲ ደቀቕቲ ነገራትን ንተጋደልቲ ወያነ ዘኹርዩን ዘዛርቡን ኮይኖም ይርከቡ ነይሮም።
ሐ- ናይ መግቢ፡ ክዳን—ወዘተ ጸገማት ነይሮም። ሻድሻይ ወራር ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ግዜ እዩ ተኻይዱ።
ሰ- ኣብ ሓደ ግንባር ወይ ኣሃዱ ክልተ ማዕረ እዚ ክህሉ ኣይክእልን፡ ስለ’ዚ፡ ኩለን ኣሃዱታት ተጋደልቲ ወያነ ኣብ ትሕቲ እዚ ህግ እየን ነይረን፦ መራሕተን ከም ምክትላት መራሕቲ ኣሃዱታት ህግ ኮይኖም ሰሪሖም (ማለት መራሕ ሓይሊ ወያነ ከም ምክትል መራሕ ሓይሊ ናይ’ቲ ናይ ሓባር ኣሃዱ ይኸውን…ወዘተ።
ጉዳይ ተጋዳልይ ገረዝጊሄር ዓንደማርያምን (ውጩ) ናይ ወያነ ይስሃቅ ኣበራን—
ብመጀመርታ ኣብታ ቪድዮ ዘለዋ ነጥብታት፦
ኣቶ ይስሃቕ ኣበራ፡ኣዘዝቲ ሻዕብያ ኣብ ተጋደልቲ ወያነ ይጠራጠሩ ከምዝነበሩ፡ ብሕማቕ ዓይኒ ይርእይዎም ከምዝነበሩ፡ ኣዘዝቲ ሻዕብያ ሕማቓት ምዃኖም ንምብራህ ነቲ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ኣዛዚ ብርጌድ 4 ዝነበረ ተጋዳላይ ስዉእ ውጩ ከም ኣብነት ገይሩ የዕልል።
ኣብታ ቪድዮ ገዲም ተጋዳላይ ወያነ፡ ይስሃቅ ኣበራ፡ ነቲ ኣዛዚኡ ዝነበረ መራሕ ብሪጌድ 4፡ ተጋዳላይ ውጩ ከም “ዓንዛር” ሰብ ይገልጾ፡ ነቲ ኮሚሳር ብሪጌድ 4 ዝነበረ ወዲ ልብሱ እውን ከም “በካዕ” ሰብ ይገልጾ። ካብዚ ኣበሃህላ ጥራይ ኣቶ ይስሃቅ ውልቃዊ ቅርሕንቲ ከም ዝነበሮ ክንግንዘብ ንኽእል። ሓደ እኹል ሰብ ወይ በዓል ሞያ ንመሳርሕቱ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ቃላት ኣይገልጽን (ብሱልን professionalን ኣይኮነን)። ክሳብ ኣቦ ወንበር ህወሓት ዘብጽህ ወጠጥ እንተነይርዎ ድማ እቲ ጉዳይ ካብቲ ንሱ ዝህበና ዘሎ ዝዓበየ ምንባሩ ክግመት ይከኣል። ምስ ሻዕብያ ኣብ ዝነበረሉ፡ ናይ 1982 ፋይል ናይ ኢሳቅ ኣበራ እንተዝግንጸልስ እንታይ ክንረኽበሉ ምኸኣልና? ብዝኾነ ናብቲ ጉዳይ ክኣቱ።
- ኣብዛ ቪድዮ ይኹን ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ቃለ-መጠየቓት፡ ናይ ሓደ ወገን ማለት ናይ ወያነ ዛንታ ጥራይ ንሰምዕ ኣለና። እቲ ካልእ ወገን እንታይ ኮን ምበለ? ኣብዛ ፍልይቲ ጉዳይ እንተ መጸና ድማ ቴፕ ናይ ይስሃቕ ኣበራ ትህሉ ኣይመስለንን። ውጩ ድማ ተሰዊኡ እዩ፡ ብሂወቱ እንተዝህሉ እውን ኣብዚ ቆይቚ ምኣተወ’ዶ> እታ ግናይ ፋይል ኣበራ ድማ ናይ ምኽፋት ግዚኣ ዝኣኸለ ኣይመስለንን። እሞ ብኸመይ ኢና ክነረጋግጾ ንኽእል?
- ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ንጥቀመሉ ልሙድ ኣገባባት ኣሎ።
ሀ. ነቲ ይሳቅ ዝብሎ ዘረጋግጽ ወይ ምስኡ ዝሰማማዕ (ዝገጣጠም) ሓቅታት ኣሎ’ዶ? ማለት እታ ቴፕ እንተትርከብ እሞ ኣቶ ይስሃቕ እንተዘጻውተልና፡ ገምጋም ናይታ ፍልይቲ ውግእ ካብ ኣርካይቭታት፡ ካብ ናብ ዝግበር ዝነበረ መልእኽትታት ረድዮ፡ ዳያሪታት…ወዘተ። እዚ ኹሉ የብልናን።
ለ. እምበኣር፡ እታ ትቕጽል እስትራተጂ፡ እቲ ኣቶ ይስሃቕ ዝብሎ ዘሎ ምስ’ቲ ኣብ ህግ ብፍላይ ድማ ኣብ ብርጌድ 4 ዝነበረ ስርዓት ምምሕዳር ወይ ድማ ምስ ባህሪ እዚ ናይ ውጩ ይጋጠም’ዶ (coherence ኣለዎ’ዶ) ትብል ትኸውን።
ሐ. ቀጺልና እውን፡ “ኣብ ብሪጌድ 4 ዝነበሩ ሓለፍቲ ቦጦሎኒታት ኣኪብና እንተ ንሓቶም፡ “እቲ ኣቶ ይስሃቕ ዝብሎ ዘሎ ምስ ጠባያት ውጩ ይኸዱ እዮም” ኣብ ዝብል ስምምዕ ምበጽሑ’ዶ?” ዝብል ሕቶ እውን ሓጋዚ እዩ።
ምርግጋጽ ናይቲ ነገር፡ ኣብ ጽዑቕ ኲናት ከሎ ከመይ ኢሉ ቴፕ ክቐድሕ ሓሲቡ እውን ዘገርም እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ከምዚ ኩነታት ክሉ ናይ ኣእምሮኻ ጸዓት ኣብቲ ነቲ ኩነታት ንምፍታሕ ዝግበር ጻዕሪ እዩ ዘድህብ። ኣብ ጹዕጹዕ ውግእ ከለኻ፡ “ጽባሕ ከይስልበጠኒ ኢልካ ምቕዳሕ” ከየጠራጠረኒ ኣይተረፈን። ምቕዳሕ እውን ዘድልዮ ኣይነበረን። ምኽንያቱ ውጩ ብተለፎን ኣይኮነን ትእዛዛት ዝህብ ዝነበረ። ብቕሉዕ መስመር ራድዮ እዩ ዝራኸቦ ነይሩ። ብደረጃ ብርጌድ ዝግበር ርክባት ኣብ ሰለስተ ደረጃታት ይኽፈል። ውጩ ምስ ኣዛዚ ግንባርን ምስ መዛንኡ ኣዘዝቲ በራጊድን ዘራኽብ መስመር ክነብሮ ግድን እዩ። ብካልእይ ደረጃ ድማ ምስ መራሕቲ ሰለስቲአን ቦጦሎኒታቱ ዘራኽብ መስመር፡ ሳልሳይ መስመር ድማ ሓፈሻዊ ካሳብ መራሕ ጋንታ ዝበጽሕ። ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ውግእ እታ ሓፈሻዊት መስመር እያ ጫውጫው ትብል። ውጩ ብፍላይ ንይስሃቕ ኣብ ዝህቦ ትእዛዝ ድማ ኩሎም ካልኦት መራሕቲ ቦጦሎኒታት ይሰምዕዎ ኣለዉ። ኣብታ ብሪጌድ ሰለስተ ኣዘዝቲ ቦጦሎኒታት፡ ሰለስተ ናይ ወያነ ከም ምክትል ዝሰርሑ፡ ሰለስተ ድማ ኮሚሳራት ብጠቕላላ ኣብታ መስመር 9 ሰባት ኣብ መስመር ክህልዉ ተኽእሎ ነይሩ። ወላ ብመስዋእትን መውጋእትን እንተተጓደሉ፡ ኣብታ ጽፍሒ፡ እንተወሓደ ሰለስተ ኣዘዝቲ ቦጦሎኒታት ክህልዉ እዮም። ግርጭታት ይፍጠር እዩ፡ ይኹን እምበር ታሕተዋይ ኣካል ንላዕለዋይ ኣካል ርኢቶ ጥራይ እዩ ዘቕርብ እምበር፡ ትእዛዝ ክሉ ግዜ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ እያ ትኸይድ። ኣብ ኲናት እምቢ ምባል የለን። ንከምዚ ይስሃቕ ዝበሎ ትእዛዝ ዘይምቅባል (insabordination) ስጋ ብምሕራድን ብስዋን ጸወታን ኣይኮነን ዝፍታሕ። ከም ስርዓት ደድሕሪ ነብሰ-ወከፍ ውግእ ኣብ ዝግበር ገምጋማት እዩ ሰብ ዝፋለጸሉ። ኣብ ውግእ ትእዛዝ ዘይቅበል ሰብ ካብቲ ውግእ ብቕጽበት ኢኻ ትኣልዮ፡ ድሕርኡ ድማ ትተሓሳሰቦ፡ ክሳብ ምርሻን ዝበጽሕ ምትሕስሳብ። መን ደኣ ኮይኑ እዩ ይስሃቕ ኣበራ ብኸምኡ ክግደፍ? ስለ’ዚ፡ ብፍጹም ምስ ኣሰራርሓን ባህልን ሻዕብያን ዘይከይድን ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተባህለ እውን ርፕ ምቕዳሕ ዘየድልዮን ጉዳይ እዩ። ኢሳቕ ኣበራ ምናልባት ዓዲ ኣርሒቑ መሲሉዎ ይኸውን፡ ግን ተክኖሎጂ’ንዶ የላን!
ብተወሳኺ፡ ምስ “ይፈልጡ” ወይ “ይዝክሩ” ዝበልክዎም ኣባላት ብርጌድ 4 ተዘራሪበ እቲ ኣቶ ይስሃቕ ዝብሎ ዘሎ ምስ ቅዲ ኣመራርሓን ጠባይን ውጩ ከምዘይሰማማዕ ነጊሮምኒ። ንኢሳቕ ኣበራ ከምዝዝክርዎ ይኹን እምበር ከምኡ ዓይነት ተዋስኦ ከምዘይዝክሩ ሓቢሮምኒ። ኣነ እውን ካብዚ ንላዕሊ ግዜ ኣንባባይ ክቐትል ኣይደልን’ሞ ናብቲ ዝቕጽል ክንሓልፍ።
ብዛዕባይ
ኣብቲ ኢሳቕ ኣበራ ነይረዮ ዝብሎ ድፋዓት ነይረ እየ። ኣሃዱና ካብ ክፍልታት ዝተዋጸአ ነይሩ። ካብታ ኢሳቅ ዝጠቕሳ ታባ ተከል ክሳብ ደብር-እመን ዘሎ ድፋዓት ኣጸቢቐ እዝክሮ እየ። ምስ ተጋደልቲ ወያነ እውን ብዘይ ጽቡቕ ዝኽርታት ካልእ የብለይን። እቶም ኣብኡ ዝጸንሑና ተጋደልቲ ብርጌድ 4፡ ነቲ ቦታታት ንነዊሕ ዝተረባረቡሉን፡ ብፍላይ ነቶም ገዛእቲ ቦታታት ብጥንቃቔ ዝጥምትዎም እዮም ነይሮም። ናዓና ነቶም ካብ ክፍልታት ዝከተትና ተጋደልቲ ሻዕብያ እውን ኣብቲ መጀመርታ ቅንያት ዓቢ ቆላሕታ እዮም ዝገብሩልና ነይሮም። ንዓና ኣለይ-መለይ ክብሉ ብዙሓት ጀጋኑ ተጋደልቲ ብርጌድ 4 ተሰዊኦም እዮም። ካብ ሓለፍቶምን ተጋደልቶምን፡ ኣዝዮም ብሉጻት፡ ሓራናት፡ ተጻወትቲ፡ ተዋጋእቲ ተጋደልቲ እዮም ነይሮም ብሪጌድ 4. ድሕሪ እቲ ወራር ድማ ብሰላም ተፋኒናዮም።
ኢሳቕ ኣበራ ኣብቲ ዛንትኡ፡ ናይ ቦታታት ኣስማት ምድንጋር ኣለዎ። እዚ ግን ናይ ግዜ ክኸውን ይኽእል። እታ ዝገረመትኒ ግን እታ “ሕሽክብ ዝበሃል ቦታ፡ ድምጺ ወያነ ዝነብሮ” ዝበሎ። እቲ ቦታ ‘ኳ ሕሽክብ ኣይበሃልን። ንሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብዚ ግዜ እዚ ድማጺ ወያነ ዝበሃል ራድዮ ኣይነበረን። ይኹን እምበር፡ ወያነ ኣብ ድምጺ ሓፍሽ ኤርትራ ግዜ ተዋሂብዎም፡ መደባቶም ይፍንዉ ነይሮም (ኣካባቢ ጎቦ ትሩቕሩቕ ዝነበር ስንጭሮ፡ “ላዕላይ ዓራግ”)።
ካልእ እውን ኣብቲ ዝዛረበሉ ዘሎ መጥቃዕቲ ብጸጋማይ ታባ ተከል ክብል ጸኒሑ፡ እንደገና ብዛዕባ ታባ ወዲ ፈንቅል ይዛረብ። ኣብቲ ግንባር ሓደ ሓፈሻዊ መጥቃዕቲ ቀቅድሚ ሻድሻይ ወራር ተገይሩ ነይሩ። ኣብ መንጎ እቲ ወራር እውን ነቲ ጸላኢ ዝገብሮ ዝነበረ ወፍርታት ገዲፍካ ካልኦት ክልተ ጸረመጥቃዕትታት ተገይሩይ ነይሩ። ኢሳቕ ነየናዮም ይዛረብ ከምዘሎ ብሩህ ኣይኮነን። ብዝኾነ ኢሳቕ ንበይኑ ዝኣዘዞ ቀጠና (sector) ኣይነበረን። ምስ መራሕቲ ብርጌድ 4 እዩ ነይሩ ክኸውን ዝኽእል።
ብዛዕባ ውጩን ወዲ ልብሱን
ክልቲኦም ኣዘዝቲ ብሪጌድ 4፡ ብተጋደልቲ ፍቱዋት፡ ተጫረቕትን ተጻወትን ሕዉሳትን ሓለይትን ምዃኖም እቶም ብቐረባ ዝፈልጥዎም ገሊጾምለይ ኣለዉ። ኣብቲ ውድብ እውን ብኸምኡ እዮም ዝፍለጡ። ክልቲኦም በቲ ንትሕትኦም ዝነበሩ ኣዘዝቲ ዝህብዎ ዝነበሩ ናይ ስራሕ ናጽነት እዮም ዝፍለጡ። ክልቲኦም በቲ ካብ ታሕቲ፡ ካብቶም ነቲ ከነታት ብቐረባ ዝከታተሉ መራሕቲ ቦጦሎኒታትን ሓይልታትን ዝመጾም ርኢቶታት ናይ ምቕባል ባህሪ ከምዝነበሮም ኣብቲ ግዜ መራሕ ሓይሊ ዝነበረ ሓደ ገዲም ተጋዳላይ ኣዘንቲዩለይ።
መደምደምታ፡ መራሕ ቦጦሎኒ ወያነ ዝነበረ ይስሃቕ ኣበራ፡ ንትእዛዝ ኣዛዚኡ ውጩ ነጺጉስ ሳዓታት ተጸብዩ ብናይ ገዛእ ርእሱ መደብን ስልትን ነቲ ስራሕ ከም ዝፈጸመ ዝገለጾ ዕሸላዊ ዝምባለ ናይ ነብሰ-ምትርናዕ እንተዘይኮይኑ፡ ሓቂ ዘለዎ ኣይመስልን። እቲ ዝምድረሉ ደሞክራሲ ድማ ኣብ ወተሃደር ኣይሰርሕን እዩ። ወተሃደር ናይ ገዛእ ርእሱ ምምሕዳራዊ ሕግታት (code of conduct) ኣለዎ። እቲ ነገር ግን ካብቲ ቅወያነ ካብ ዝጅምር “ሻዕብያ ንመሰል ናጽነት ትግራይ ዝነጸገ ብርጅዋዊ ውድብ እዩ” ዝብል ዝነቐለ እምበር ኣብ መንጎ መዓልታዊ ምምሕዳር ወያነን ሻዕብያን ክሳብ ክንድ’ዚ ፍልልያት ስለዝነበረ ኣይኮነን። እቲ ወያነ ንውሽጣዊ ግርጭታት ንምፍታሕ ዝጥቀመሉ ዝነበረ ካብ ሻዕብያ ዝቀድሖ ኣገባብ እዩ። ካብ ነቐፈታን ዓርሰ-ነቐፈታን ጀሚርካ። ተጋደልቲ ሻዕብያ “ንስኹም ሓለፍትና ዘይትኾኑ” ይብሉና ነይሮም ይብል ኣይተ ይስሃቕ ኣበራ። “መስደምም” ኢለ ጥራይ ክሓልፎ።
ክብሪ ንሰማእታትና
ሓምለ 2019
ተዛርብ ዘላ ቪድዮ፡ https://www.youtube.com/watch?v=cRRcxwoLhlg


text:
መግቢ ብነጻ ምርካብ፣
ምስ ለ ረስቶ ዱ ኮር 21 "les Restos du Coeur 21"፣
እንታይ ኢዩ?
l'un des 24 centres de distribution alimentaire ንግዚኡ ፍታሕ ዝኸውን ዝዕደል ስሩሕ መግብን፣ ከምኡ ድማ ብነጻ፣ መግቢ ዝዕድላን ዘከፋፍላን ማእከላት ኣብ ሓንቲ ኤን ምጹን ተጠቐሙን፣
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ፣
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ነጻ ናይ መግቢ ሓገዝ ምርካብ፣
ብኻልእ ኣህገላልጻ ብነጻ መግቢ ምዕንጋል፣
ሬስቶ ደ ኮር ዝበሃል ናይ ርህራሄ ሓጋዚ ማሕበር"Restos du Cœur" ስሩዕ መግቢ ብነጻ፣ ብመሰረት ቁጽሪ ኣባላት ቤተሰብኩም ብዝምጥን ጠለብ ክህበኩም እዩ።
.
ኣብ ከባቢኹም ዘሎ ናይ መዐደሊ ነቑጣታት ፈትሹ ወይ ደሊኩም ርኸቡን ተጠቐሙን።
ኣብዘን ዕስራን ኣርባዕተን መግቢ ዝዕድላን ዘከፋፍላን ማእከላት ኣብ ሓንቲ ኤን መጺኹም ርኸቡና l'un des 24 centres de distribution alimentaire
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ነጻ ናይ መግቢ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ተመዝገቡ፣
ነዚ ነጻ ናይ መግቢ ሓገዝ ንምርካብ "ዶክመንታት" ንኣብነት ከም ናይ ፣ ናይ ደሞዝኩም ኣታዊ ዝገልጽ ወረቐት ፎይ ወይ ድማ ፊሽ ደ ፔይ ዝበሃል፣( ኤ ረ ሳ "RSA" ናይ ወርሓዊ ሃልክታትኩም ክፍሊት ዘርኢ ወረቐት ፣ ( ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ነዚኣቶም ተማሊእኩም ምምጻእ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።


text:
ሂዩማን ራይትስ ዎች፡ ረቒቕ ሕጊ ዘረባ ጽልኣትን ስኑዕ ሓበሬታን መሰል ምዝራብ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ
ኢትዮጵያ፡ ዘረባ ጽልኣትን ስኑዕ ሓበሬታን ንምኽልካል ዘርቀቐቶ ሕጊ፡ ከም ብሓድሽ ክሕሰበሉ ከም ዝግባእ ሂዩማን ራይትስ ዎች ኣመልኪቱ።
እቲ ሕጊ እንተደኣ ጸዲቑ፡ ናይ ምዝራብ መሰል ክግድብ ይኽእል እዩ ክብል ድማ ስግኣቱ ገሊጹ።
እቲ ዓለማዊ ተሓላቒ ሰባዊ መሰላት ከምዝበሎ፡ ሰብ መዚ ነቲ ሕጊ መሰል ምዝራብ ዜጋታት ንምግዳብ ክጥቀምሉ ይኽእሉ እዮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ብማሕበራዊ መራኸብታት ዝዝርግሑ ናይ ጽልኣት ዘረባታትን ዓሌታዊ ጎንጽታትን ንምፍታሕ ኣብ ጸቕጢ ከምዘሎ ዝገለጸ እቲ ትካል፡ እንተኾነ ኣብ ክንዲ ነዚ ሕጊ ካልኦት ስልትታት ክጥቀም ኣለዎ ኢሉ።
ከም ፍታሕ ድማ፡ ግንዛበ ናይቲ ሕብረተሰብ ኣብ ምዕባይ እዩ ክስራሕ ዘለዎ ኢሉ።
ኣብቲ ረቒቕ ሕጊ፡ ንጽልኣታዊ ዘረባ ዝተውሃበ ትርጉም ካብቲ ኣብ ዓለምለኻዊ ሕጊ ዝተቐመጠ ትርጉም ዝተፈለየ ምዃኑ'ውን እቲ ትካል ገሊጹ።
እቲ ረቒቕ ሕጊ ዘካትዑ ኣገላልጻታት፣ ትርጉማትን ዓንቀጻትን ዝሓዘ ምዃኑ'ውን ጠቒሱ'ሎ። እዚ ድማ ንኢትዮጵያውያን ኮነ ንኻልኦት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት የስግእ ኣሎ ኢሉ።
ሂዩማን ራይትስዎች ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ "እዚ ረቒቕ ሕጊ ተወሳኺ ናይ ጭቆና መሳርሒ መታን ከይኸውን፡ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ተርኡ ክጻወት ኣለዎ" ክብል'ውን ጽሒፉ።
ቅድም ክብል እውን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዕላዊ ናይ ስራሕ ጉዕዞ ዘካየደ ላዕለዋይ በዓል-ሞያን ፍሉይ ልኡኽን ሰብኣዊ መሰላት ወድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ዳቪድ ከዪ ተመሳሳሊ ስግኣት ከምዘለዎ ገሊጹ ነይሩ።
እቲ ረቒቕ ሕጊ መሰል ነጻነት ዜጋታት ናይ ምዕጋት ተኽእሎ ስለዘለዎ፡ ከይጸድቕ ምሕታቱ ይዝከር።
"ኣብታ ሃገር ዘሎ ፖለቲካውን ዓሌታውን ምፍጣጥ፡ ዘዘሓሕል ዘይኮነስ ዘጋድድ ከይኸውን እውን ስግኣት ኣለኒ" ክብል እውን ገሊጹ ነይሩ።


text:
መግለጺ 4ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ2022-08-21 22:06:49 Written by ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ Published in EPDP News Read 569 times
- font size decrease font size increase font size
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ13፡ 14ን 20ን ነሓሰ 2022፡ 4ይ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱ። እዚ ኣኼባ ኣብ ከባቢና ቅልጡፍ ፖለቲካዊ ምቅይያራት ይረኣየሉ ኣብ ዘሎ፡ ተሃዋሲ ኩነታት ዝተኻየደ ብምዃኑ ኣኼባ ባይቶ ብመንጽርዚ ዘለዎ ዕዙዝ ሓላፍነት ኣብ ግምት ብምእታው ብዛዕባ ዝተፈላለዩ እዋናውን ኣገደስትን ዛዕባታት ብዕምቆት ዘትዩ፡ ውሳኔታት’ውን ኣሕሊፉ። ኣብ መኽፈቲ ናይዚ ኣኼባ ኣቦመንበር ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚ ሽማግለ ሰዲህኤ፡ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) መእተዊ ቃል ኣስሚዑ፡ ኣኼባ ዝመያየጠሎም ኣጀንዳታት ቀሪቡ ብተሳተፍቲ ኣጽዲቑ።
ማእከላይ ባይቶ ከም ቀዳማይ ኣጀንዳ፡ ነቲ ኣቐዲሙ ናብ ኣባላት ባይቶ ተዘርጊሑ ዝጸንሐ ንድፊ ጸብጻብ፡ ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ ብሰፊሑ ተመያይጥሉ። ከምኡ እውን ብጠቕላሊ ተቖጻጻሪ ሰዲህኤ ንዝቐረበ ዓመታዊ ናይ ገንዘብን ንብረትን ጸብጻብ ሰሚዑ ዘትይሉ። ድሕሪ ኣገዳሲ ዝርርብ ድማ ምስ ኩሉቲ ዝተገብረ ምትዕርራያት ነቲ ጸብጻባት ከም ሰነድ ሰልፊ ኣጽዲቕዎ። ብመሰረት እቲ ጸብጻብ ድማ ንመጻኢ ክዕመሙ ይግበኦም ኣብ ዝበሎም ኣገደስቲ ነጥብታት ውሳነታት ወሲኑ። ሓደ ካብቶም ኣኼባ ባይቶ ቆላሕታ ሂቡ ዝወሰኖም ጉዳያት ውሽጣዊ ዓቕሚ ሰልፊ ምሕያል ዝምልከት ኮይኑ፡ ንምዕዋት ናይቲ ድሕሪ ሓደ ዓመት ዝካየድ 4ይ ጉባአ ሰዲህኤ ብምሉእ ዓቕሚ ኣባላት ሰልፊ ክስረሓሉ ከም ዝግባእ ኣዕዚዙ ርእይዎ።
ማእከላይ ባይቶ ጉዳይ ጸብጻባት ድሕሪ ምዝዛሙ፡ ነቲ ኣኼባ ክትመርሕ ብዝመዘዛ ሽማግለ እናተመርሐ፡ ነዞም ዝስዕቡ ኣገደስትን እዋናውያንን ዛዕባታት ፍሉይ ግምት ብምሃብ ዘትዩን ኣድለይቲ ዝበሎም ውሳነታት እሕሊፉን።
1) ጉዳይ ሓባራዊ ዕዮ ደንበ ተቓውሞ
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ሕቶ ሓድነትን ሓቢርካ ምቅላስን መሰረታዊ ጉዳይ ብምዃኑ ኣብ ስሩዓትን ፍሉያትን ትካላዊ ኣኼባታቱ ዝሓለፉ ውሳኔታት ተሞርኲሱ ሰፊሕ ገምጋም ኣካይዱ።
ኣብዚ ገምጋሙ፡ ነቲ ኣብ ወርሒ ሰነ 2017 ሰዲህኤ ብወግዒ ዘውጽኦ 4ተ ነጥብታት ዝሓዘ ናይ ብሓባር ምስራሕ እማመ ብምዝካር፡ ብፍላይ ከኣ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ምስ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ብምሉእ ዓቕሙ፡ ክሰርሓሉ ከምዝጸንሐ መዚኑ። ውጽኢቱ ግን ክንድቲ ዝተጸበዮ ከምዘይኮነ ተረዲኡ። እዚ ማለት ግን እቲ ክዋሰኣሉ ዝጸንሐ መስርሕ ምፍጣር ናይ ሓባር ጽላል ምሉእ ብምሉእ ናይ ክሳራ ግዜ ነይሩ ዝበሃል ከምዘይኮነን፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ነንሕድሕዶም ብግቡእ ኣብ ምልላይን ሓቢርካ ኣገደስቲ ሰነዳት ኣብ ምጽዳቕን ኣወንታዊ ተሞኩሮ ዝተመዝገበሉ ምንባሩ ኣኼባ ተገንዚቡ።
ኣብ መጻኢ እውን ጉጅለ ህግደፍ ስዒርካ መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላስ፡ ንሓቢርካ ምቅላስ መተካእታ ዘይብሉ ስለ ዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ዓለምለኸ ምንቅስቓስ ይኣክል፡ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ካልኦት ኤርትራውያን ናይ ለውጢ ባእታታትን ሓቢሮም ዝቃለስሉ ሰፊሕ መድረኽ ንምፍጣር ዝግበር ጻዕሪ ከም ዝቕጽሎን ኩሉ ነዚ ዘዕውት ዳህሳሳት ካብ ምክያድ ከምዘይበኩርን ኣረጋጊጹ። ከምኡ’ውን ንውጻኢት ሕድሕድ ምርድዳእ ዓቂቡ፡ ካእባዊ ዝምድናታት ንምሕያል ከም ዝጽዕት ርእዩ። ንናይ ሓቢርካ ምቅላስ ኣሰታትፍኡ ንምሕያልን ምድልዳልን ውሽጣዊ ሰልፋዊ ዓቕሚ ብዘይዕንቅፍ ክተሓዝ ምዃኑ ድማ፡ 4ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ወሲኑ። ሕቶ ሓድነትን ሓቢርካ ምቅላስን ናይ ኩሉ ናይ ለውጢ ሓይሊ ሓላፍነት እምበር፡ ናይ ዝተወሰነ ወገን ጥራይ ከምዘይኮነ ብምርዳእ ኩሎም ኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ ኣብዚ መዳይዚ ካብ ነፍሲ ወከፎም ዝድለ ኣስተዋጽኦ ከበርክቱ ኣኼባ ጸዊዑ።
2) ኣብ ከባቢና ዘሎ ምዕባሌታትን ሕቶ ዝምድናታትናን
ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ኣብዚ ኣኼባኡ ሰፊሕ ግዜ ሂቡ ዝመዘኖ ካልእ ጉዳይ ኣብ ከባቢና ክምዕብል ዝጸንሐ እሞ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና ጽልዋን ተጽዕኖን ዘለዎ፡ ፖለቲካዊ ምቅይያራትን ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ብሓደ ወገን ኣብ ትግራይ ውግእ ምዝሓሉን ናይ ሰላማዊ መፍትሒ ተስፋታት ይረአ ምህላውን፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መስርሕ ዘተ ሰላም ኢትዮጵያ ቀንዲ ዕንቅፋት ይኸውን ብምህላዉን ካብ ዝሓዞም ቦታታት ትግራይ ንኽወጽእ ሕብረተሰብ ዓለም ንዘቕረበሉ ጻውዒት ዘይምቕባሉን ኣኼባ ተገንዚቡ።
ሰዲህኤ ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ዝተፈጥረ፡ ፍልልይ፡ ብዘተ ክፍታሕ ዝግብኦ ክነሱ፡ ንውግእ ከም መፍትሒ ምውሳድ ግጉይ ምርጫ ምንባሩ ብምግንዛብ፡ ንኢድ ኣእታውነት ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊቲ ውግእ ዝተኻየደሉ ከባቢታት ዝርከብ ህዝብን ንብረትን ክወርድ ዝጸንሐ ህልቂትን፡ ዕንወትን ዕጽዋታትን ብምኹናን ክወስዶ ዝጸንሐ መርገጻቱ ቅኑዕ ምንባሩ 4ይ ኣኼባ ባይቶ ኣረጋጊጹ። ኣብዚ እዋንዚ ኩሉዚ ግህሰታትን ዕጽዋታትን ክሃድእን በዂሩ ዝጸንሐ ሰብኣዊ ቀረባትን ክቐርብ ምጅማሩን ናይ ምዝታይ ተስፋ ክቀላቐል ምኽኣሉን ምስቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናይ ሰዲህኤ ሚዛናትን ምሕጽንታን ዘሳኒ ምዃኑ ብምርዳእ፡ ደገፉ እናገለጸ፡ እቲ ናይ ሰላም ጻዕሪ ቀጺሉ ብዓወት ንኽዛዘም ዘለዎ ተስፋ ገሊጹ።
ፖለቲካዊ ውሳነን ዝምድናን ዝምልከት ፖሊሲ ሰዲህኤ መሰረት ብምግባር፡ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን፡ ንናይ ክልቲኦም ሰላምን ረብሓን ከምኡውን ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ግምት ብዘእተወ ክተሓዝ፡ ቅድሚ ሕጂ ሰዲህኤ ዘሕለፎ ውሳኔ ህያው ኮይኑ ክቕጽል ጥራይ ዘይኮነ፡ ሰዲህኤ ንምትግባሩ ብምሉእ ዓቕሙ ክሰርሓሉ ኣኼባ ባይቶ ዳግማይ ወሲኑ።
ኣኼባ ባይቶ ነቲ ብህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ዝምራሕ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፡ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ዘለዎ ጽኑዕን ንጹርን መርገጽ ብዝምልከት ከውጽኦ ንዝጸንሐ መግለጽታት ኣመጒሱ። ብኣንጻሩ ገለ ተጋሩ፡ ብውልቀን ብእኩብን ናይ ብሕቲ መዲያታትን ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራን ሓድነት ህዝባን ዘካይድዎ ዘይሓላፍነታዊ ጐስጓሳት፡ ንክልቲኡ ህዝብታት ስለ ዘይጠቕሞ ክቑጠብሉ ኣትሪሩ ተማሕጺኑ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ድማ ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ኣሉታዊ ኣተሓሳስባታት ኣብ ምውጋድ ከም ናይ ቅድሚ ሕጂ ግደኡ ከበርክት ኣኼባ ኣዘኻኺሩ።
ኣኼባ ባይቶ ንዝምድና ኣብ ዝምልከት ቆላሕታኡ፡ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ/ትግራይ ከይተደረተ፡ ነቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሱዳንን ካለኦት ጐረባብቲ ሃገራትን ዘርእዮ ዘሎ ኢድ ኣእታውነት፡ ኣንጻር ረብሓን ሰላምን ኤርትራን ህዝባን ምዃኑ ብምርዳእ፡ ሰዲህኤ ነዚ’ውን ግቡእ ኣቓልቦ ብምሃብ ከም ዝከታተሎ ተገንዚቡ።
ስርዓት ህግደፍ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዝፈጠሮ ወጥርታት ከይኣኽሎ፡ ምስ ወረርቲ ተመሓዝዩ ንሃገርና ኣብ ካልእ ጸሊም መዝገብ የእትዋ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ዝተፈጸመ ወራር ደጊፉ ምስ ሩስያ ምውጋኑ፡ ብዛዕባ ጉዳይ ታይዋን እውን ምስታ ክትውሕጣ እትደሊ ዘላ ቻይና ምስላፉ፡ ኣኼባ ነዚ ዘይሓላፍነታዊ ተግባር ህግደፍ ኣውጊዙ።
3) ኤርትራውያን ስደተኛታት
ኣኼባ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ብዛዕባ ዘሕልፍዎ ዘለዉ ኣጸጋሚ ህይወት ብዝምልከት ተመያይጡ። ብፍላይ ከኣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብሰንክቲ ኣብ ትግራይ ዝተባረዐ ውግእ ዘጋጠሞም ጸገማት ብሰፊሑ ዳህሲሱ።
ኣብዚ እዋንዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንክቲ ውግእ ተመዛቢሎም፡ ኣብ ኩሉ ከተማታት ይሳቐዩ ንዘለዉ፡ ብፍላይ ከኣ፡ ኣለምዋጭ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ዳባት/ጎንደር ዝርከብ ሓድሽ መደበር ዝሓልፍዎ ዘለዉ ህይወት ኣዝዩ ኣስጋኢ ምዃኑ ተረዲኡ። ብዘይካዚ ኣብ ከተማታት ሱዳን ኤርትራውያን ስደተኛታት ብቐጻሊ ብናይ ሱዳን ናይ ጸጥታ ሓይልታት እናተኣስሩ ልዕሊ ዓቕሞም ገንዘብ ንክኸፍሉ ይገደዱ ምህላዎም ኣዝዩ ከም ዘተሓሳስቦ ተረዲኡ። በዚ መሰረት ኣኼባ መንግስታት ናይተን ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝተዓቖብለን ሃገራትን እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ዓለም ለኻዊ ትካላትን ንጉዳይ’ዞም ኣብ ስቓይ ኮይኖም ኣውያቶም ዘስምዑ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ግቡእ ቆላሕታ ክገብርሉ ጻዋዒት ኣቕሪቡ።
4) ፈስቲቫላት ህግደፍ
ኣኼባ ነቲ ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ኣንጻር ኩሉ ምንቅስቓሳት ህግድፍ፡ ብፍላይ ከኣ ኣንጻርቲ ዘይሕጋዊ ገንዘብ ዝእክበሉን ናይ ጽልኢ ጐስጓሳት ዝነዝሓሉን ፈስቲቫላት ንምፍሻል ዝተኻየደ ቃልሲ ንኢዱ። በዚ መሰረት ነቶም ፈስቲቫላት ህግደፍ ኣብ ሽወደንን ዳላስን ከምቲ ዝተመደቦ ከምዘይከይድ፡ ኣብ ሆላንድ ከኣ ከም ዝስረዝ ዝጸዓቱ ኤርትራውያን ኣመጒሱን ቃልሶም ከሕይሉ ኣተባቢዑን።
ማእከላይ ባይቶ ኣብዚ ኣኼባኡ ብመሰረት ቅዋም ሰዲህኤ ዓንቀጽ፡ 6.1.15፡ ንመጻኢ ሓደ ዓመት ዝመርሕ 9 ዝኣባላቱ ፈጻሚት ሽማግለን ተቖጻጻሪ ገንዘብን ንብረትን ብዲሞክራስያዊ መንገዲ መሪጹ።
ኣብ መዛዘሚ ኣኼኡ፡ ማእከላይ ባይቶ፡ ኣባላትን ደገፍትን ሰዲህኤ፡ ከበርክትዎ ንዝጸንሑ ንዋታውን ንያታውን ኣበርክቶ ንኢዱ። ኣብ መጻኢ እውን ብሓፈሻ ንምዕዋት መትከላት ሰዲህኤ ኣብ ኩሉ መዳያት፡ ብፍላይ ከኣ ንምዕዋት መጻኢ 4ይ ጉባአ ሰዲህኤ ኣበርክተኦም ከዕዝዙ ጸዊዑ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ነቲ ንሓርነቱን ሰላሙን ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ብዝተዓጻጸፈ ከይተሓለለ ብናህሪ ክቕጽሎ ተማሕጺኑ።
ንቅዋማዊ ምሕደራ፡ ንዲሞክራስን ንምዕባለን ንቃለስ!
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና!
20 ነሓሰ 2022


text:
ዓለምለኸ ኮምሽን ሃይማኖት ዩናይትድ ስቴትስ ካብ ተፅዕኖን ሓገዝ ገንዘብን መንግስቲ ነፃ ኮይኑ ዝሰርሕ ናይ ምምላኽ ፀገም ናብዝተርኣየለን ሃገራት ብምኻድ ገምጋሙ ንኣባላት ቤት ምኽሪ፣ንፕሬዝዳንትን ንምንስቴር ጉዳያት ወፃእን ዩናይትድ ስቴትስ ሪፖርት ዘቕርብ ትካል እዩ።
ኣብዚ ዓመት ጥራሕ ንተመሳሳሊ ተልእኾ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ግብፂ፣ባሕሬይን ታጃኪስታንን ዑደት ብምፍፃም ሃይማኖታት ብነፃነት ናይ ምእማን መሰል እንተሃሊዩ ተኸታቲሉ’ሎ።ናይ ኢትዮጵያ ገምጋም ዝሓቖፈ ፀብፃብ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ግንቦት ዕላዊ ከምዝኸውን መራሒ ጉጅለ እቲ ሉኡኽ ዙህዲ ጃስር ገሊፆምልና ኣለው።
ኢትዮጵያ ዝፀንሐ ታሪኽ ምክእኣል ሃይማኖት ስለዝነበራ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዓለምለኸ ናይ ሃይማኖት ኮምሽን ንምርመራ ናብታ ሃገር ክገይሽ እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ ይብሉ ንሶም።
ምስቲ እትነብረሉ ከባቢ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ እንድሕር ሪኢና ምስልምና ካብ ዝተኣታቶ ካብ ሻብዓይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ክርስቲያንን ምስልምናን ሃብታም ናይ ምክእኣልን ኣዝዩ ዘደንቕ ምቅርራብን ዘለዋ ሃገር እያ ኢሎም።ካብ 90 ሚልዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ እቲ 30 ሚሊዮን ሙስሊም እዩ’ውን ኢሎም።
ካብ ወርሒ ነሓሰ 2011 ኣ/ፈ ጀሚሩ ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ማሕበረሰብ ሙስሊም ጣልቃ ምእታው ምጅማሩ ሰሚዕና ይብሉ ጃስር።
ኢትዮጵያ ዘላትሉ ከባቢ ከም ኣል-ሸባብ ዝበሉ ፍልፍል ኣሸበርትን ናይ ሽብር መርበብን ኣብ ዝኾነት ሱማሊያ፣ሱዳንን ኤርትራን ኣብ ዝርከባሉ ሓደገኛ ከባቢ ስለ እትርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስፍሕፋሕ ኣኽራርነት ብፍላይ ድማ ናይ ስዑዲ ዓረብ ወሃቢ ምስልምና ናብታ ሃገር ንከይኣቲ ከምዘተሓሳሰቦ ይገልፁ ጃስር።
ነቲ ጉዳይ ብቐረባ ንምክትታል ናብታ ሃገር ከምዝተጉዓዙን ምስ ምንስትራት፣ምስ መራሕቲ ዘይመንግስታዊ ትካላትን፣ምስ ጠበቓታት ሽብር ብዝብል ዝተኣሰሩ 28 ሰዓብቲ ምስልምና ከምዝተራኸቡ ወሲኾም ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባን ዋልታ ማእኸል ሓበሬታን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዘካየድዎ መፅናዕቲ ሪኢቶ ህዝቢ ኣብታ ከተማ ፅንፈኝነት ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ኩነታት ንህዝብን መንግስትን ስግኣት ስለዝኾነ ብቐረባ ብምክትታል ምላሽ ዘድዮ እዩ ክብል ፀዊዑ’ሎ።


text:
ብቕዓቱ ዝሓለወ ስርዓተ-ትምህርቲ ብምርግጋጽ ኣድማዕነት መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ንምውሓስ፡ ተመላላኢ ጻዕሪ ክካየድ ከምዘድሊ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኣቶ ሙሳ ሑሴን ናይብ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ከተማ ባረንቱ ምስ ኣመሓደርቲ ንኡሳን ዞባታት፡ ሓለፍቲ ጨናፍር ትምህርቲን ዳይረክተራትን ኣብ ዝገበሮ ርክብ – ኣቶ ሙሳ፡ ውጽኢት ኣብ ትምህርቲ ናይ ዝግበር ወፍሪ፡ ብመንጽር ዝጭበጡ ዓወታትን ብቕዓት ተመሃሮን ክልካዕ ከምዘለዎ ድሕሪ ምሕባር፡ ዝርጋሐን ብቕዓትን ኣገልግሎት ትምህርቲ ንምስፋሕ ብዛዕባ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታትን ውጽኢቱን ሰፊሕ መረዳእታ ኣቕሪቡ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣብ 2017 ኣብ ናይ 8ይ ክፍሊ ሃገራዊ መርመራ ናይ ዝተመዝገበ ውጽኢት እውን ገምጋም ተኻዪዱ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሓላፊ ሃገራዊ መርመራ ማእከላይ ደረጃ ኣቶ ክፍለ መኮነን፡ ንመስርሕ ሃገራዊ መርመራ፡ ውጽኢቱ፡ ብልጫታቱን ድኻማቱን ዝምልከት ብኣሃዛት ዝተሰነየ ጸብጻብ ኣቕሪቡ – ዘተ ድማ ተኻዪዱሉ።
ተሳተፍቲ፡ ኣብ ትግባረ ውጽኢት ገምጋማት ዕቱብ ቈላሕታ ክግበር፡ ኣብ ኣወሃህባ ሃገራዊ መርመራታት ዝበለጸ ኣተሓሕዛ ክተኣታቶ፡ ብኽነት ንምውጋድ ኣበርክቶ ኩለን ኣካላት ክዓዝዝ ኣዘኻኺሮም።


text:
Radio Erena: 04 March 2022
ንኤርትራ ሓዊሱ ንመላእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ስግኣት ኮይኑ ዝጸንሐ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ስግኣቱ ከምዝተቐንጠጠ ውድብ መግብን ሕርሻን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
FAO ኣብ መግለጺኡ፣ መላእ ማሕበረሰብ ዓለም ዝተዋስኣሉ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኣስታት ክልተ ዓመታት፣ መጽናዕትን ምቁጽጻርን ክግበር ከምዝጸንሐ ኣመልኪቱ።
ብመሰረት መግለጺ ውድብ መግብን ሕርሻን፣ ኣብ ኤርትራ፣ ጂቡቲ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ኬንያን ንተኸታታሊ ክልተ ኣዋርሕ፣ ሓድሽ ዝጸፍይ ናይ ኣጻምእ ዕስለ ኣንበጣ ኣይተረኽበን።
እንተኾነ ካብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ሞሮኮን ደቡብ ኣልጀሪያን ዝሳግም ዘሎ ዕስለ፣ ብተመሳሳሊ መንገዲ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክሳብ ዝኣትው፣ እቲ ኣብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝካየድ መጽናዕትን ምቁጽጻርን ክቕጽል ምዃኑ ይግለጽ።
ምቕንጣጥ ሓደጋ’ዚ ዕስለ ኣንበጣ፣ ብወገን ቀይሕ ባሕርን፣ ስግር ወሽመጥ ዓደንን ኣብ ዝርከባ ሃገራት፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ክራማት እኹል ማይ ብዘይምራሙ እዩ፣ ዝብል ትንታነ ብክኢላታት’ቲ ዓውዲ ይወሃቦ።
እዚ ብናይ ኣጻምእ ዕስለ ኣንበጣ ክወርድ ካብ ዝኽእል ዕንወት ሩፍታ ተረኺቡሉ ዘሎ እዋን፣ ንዝቕጽል ኣዋርሕ እውን ከምዘለዎ ክጸንሕ ምዃኑ FAO የመልክት።
=================


text:
ኮርፖረሽን ‘ኤሪቴል’ ኣብ ከባቢ ኣለቡ ብዝተኸሎ ሓድሽ መሳለጥያ መራኸቢታት፡ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ተሰነይ፡ ሃይኮታን ጎልጅን ዝርከባ ምምሕዳራት ከባቢ ፋንኮ፡ ፌስኮን ገርሰትን፡ ካብ 15 ሓምለ ጀሚረን – ተጠቀምቲ ናይ 24 ሰዓታት ኣገልግሎት ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ኰይነን።
ሓላፊ ጨንፈር ‘ኤሪቴል’ ኣብ ተሰነይን ከባቢኣን ኣቶ ተስፋሚካኤል ገብረሂወት፡ ኣገልግሎት ዘይጸንሖ ርሑቕ ከባቢታት ከምዝረክብ ንምግባር ሓያል ጻዕሪ ክካየድ ምጽንሑ፣ ኣብ ጎቦ ተገርጋ ዝተዋደደ ትሕተ-ቅርጺ ድማ ናቱ መቐጸልታ ምዃኑ ብምሕባር፡ ነበርቲን ካልኦት መሳርኽትን ንዝገበሩሎም ደገፍ ሞጒሱ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ተሰነይ ብዝተዋደደ መርበባት ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን፡ ህዝቢ ዝተማልአ ኣገልግሎት ክረክብ በቒዑ ከምዘሎ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣቐዲሙ ዝተጀመረ ኣገልግሎት ብ08 ዝጅምር ቀዋሚ ቴሌፎን – ማለት ‘CDMA’ን ኢንተርነትን ድማ ኡፎይታ ዝፈጥር ምዃኑ ዝሓበረ ኣቶ ተስፋንኪኤል፡ ኣብ ምዕዋት’ቲ ስራሕ ደገፎም ንዘበርከቱ ምምሕዳራት ከባቢ፡ ኣባላት ክፍለሰራዊት 65፡ ምክትታል ዶባት፡ ኮርፖረሽን ጥሪትን ዘራእትን ካልኦት ኣካላትን ኣመስጊኑ።
ነቲ ስራሕ ዝመርሐ ኣብ ኮርፖረሽን ‘ኤሪ-ቴል’ ሓላፊ መርበብ ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን መሃንድስ ነጋ ወልደኣብ፡ ተተኺሉ ዘሎ ናውቲ ናይ ካልኣይን ሳልሳይን ወለዶ (2Gን 3Gን) ኰይኑ፡ 10 ኪሎ-ዋት ዘመንጩ ጸሓያዊ ጸዓት ከምእተዋደደሉ ብምሕባር፡ ነበርቲ ናይ’ቲ ከባቢ ኣብ ምዕቃቡ ተሳትፎኦም ከሐይሉ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ጨንፈር ተንቀሳቓሲ መርበብ ቴሌፎን – ሓላፊ ኣሃዱ ምክትታል ፕሮጀክት ‘ሬድዮ ኔትዎርክ’ መንእሰይ ጸጋይ መንግስተኣብ ድማ፡ 1030 ሜተር ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ኣብ ዝብራኸኡ ጎቦ፡ ነቲ ኣገልግሎት ዘድሊ ታወርን ህንጻን ንምስራሕ ዝተሓልፈ ከቢድ ጻዕሪ ብምጥቃስ፡ ኩሉ-መዳያዊ ደገፍ ንዝገበሩሎም ኣካላት ኣመስጊኑ።


text:
Radio Erena: 18 November 2020
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ዞባ ከሰላ፣ ኣዛዚ ፖሊስን ዋና ጸሓፊ ምምሕዳርን ካብ መዝነቶም ክእለዩ ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።
እቲ ብሰውራዊ ኪዳን ምብራቕ ሱዳን ዝተጸውዐ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ንዝኸፈትዎ ቶዅሲ ብምዅናን፣ ፈጸምቱ ናብ ሕጊ ክቐርቡ ጸዊዑ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣማሓዳሪ ከሰላ ኮይኑ ንዝተመዘዘ ተወላዲ ቀቢላ ቢን ዓምር ንምቛም፣ ካብ ቀቢላ ሃደንደዋ ዝኾኑ ቤጃ፣ ሰፊሕ ተቓውሞታት ከምዘካየዱ ዝዝከር’ዩ።
ፖሊስ፣ ነቶም ተቓውሞ ዘካይዱ ዝነበሩ ሰልፈኛታት ንምብታን ኣብ ዝተኮስዎ ጠያይቲ ድማ ብውሕዱ 8 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፣ 10ታት ቆሲሎም’ዮም።
እቲ ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ መንጎ ብሄረ ቤጃ ዝኾኑ ቀቢላታት ሃደንደዋን ቤን ዓምርን፣ ዝተጎሃሃረ ግጭጣት እናበኣሰ ድሕሪ ምምጽኡ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ነቲ ዝተሸመ ኣምሓዳሪ፣ ከሰለ ከይበጽሐ ካብ ስልጣኑ ከምዝሰጎጎ ይዝከር።
እዚ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ከሰላ፣ ኣብ ዝርከብ ኣይ ዕዳጋ ቦታ፣ ኣእዳው ብምትሕሓዝ ሰንሰለታዊ መስርዕ ሰብ ብምቛም ዝተኻየደ ተቓውሞ ድማ፣ ነቶም ዝተረፉ ሓለፍቲ፣ ኣዛዚ ፖሊስን ዋና ጸሓፊ ምምሕዳርን ካብ ስልጣኖም ንምእላው ዝዓለመ’ዩ።
ፖለቲካውያን ሓይልታት ዞባ ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ ከተማ ጁባ ንዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ሱዳን ስለዘይተቐበሉ፣ እቲ ብዙሕ ክፋሉ ምስ ኤርትራ ዝዳወብ ዞባ፣ ገና ተኣፋፊ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።
================


text:
ዓሚ ከምዚ ሎሚ ግቡእ ስልጠና ዘይረኸቡን ስነምግባር ዘይነበሮምን ወታደራት ኮንጎ ንሰሜናዊ ክፍለ ግዝኣት ኪቩ ራሒሪሖም ብምውፃእ M23 ዝተብሃለ ዕጡቕ ጉጅለ ዋና ከተማ ኪቩ ንዝኾነት ንጎማ ተቖፃፂሩዋ።
እዚ ኩነታት እዚ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ተቐይሩ ከምብሓድሽ ዝተጠናኸሩ ወታደራት ንፅኑዕ ትሕዝቶታት እቲ ዓማፂ መሊሶም ብምሓዝ ኣብ መወዳእታ ሓምሺሾምዎም።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኮሎምቢያ ፕሮፌሰር ዓልምለኸ ጉዳያት ደሪክ ሳለሞንስ ብኽልተ ምኽንያታት ዝመፁ ምዕባለታት እዮም ይብሉ።እቲ ሓደ መንግስቲ ኮንጎ ን M23 ብሕቡእ ይድግፋ ኣብ ልዕሊ ዝነበራ ኡጋንዳን ሩዋዳን ፀቕቲ ብምግባር ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ካልኣይ ድማ ሕቡራት መንግስታት ዕጥቑ ሸጥ ኣቢሉ ኣብ ሓፂር እዋን ብዙሕ ከድምዕ ዝኽእል ፅኑዕ ብርጌድ ብምጥያሹ እዩ’’ኢሎም።
ፍሉይ ብርጌድ ሕቡራት መንግስታት ኣዝዮም ዝተዓጠቑ 3,000 ወታደራት ደቡብ ኣፍሪካ፣ታንዛኒያን ማላዊን እዮም።ብሄልኮፕተራት ዝተሓገዘን ብቤት ምኽሪ ፀጥታ ዝተጠናኸረን እዚ ሓይሊ እዚ ኣብ ምብራቓዊ ኮንጎ ንዝርከቡ ስቪላት ስግኣት ንዝኾኑ ዓሰርተታት ዕጡቓት ጉጅለታት ክብተኑ ገይሩዎም።
እቲ ብርጌድ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ 17 ሽሕ ዓቀብቲ ሰላም ሕቡራት መንግስታት ንምጥንቓር ናብቲ ከባቢ ምውፋር ዝጀመረ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ነይሩ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪ-ሙን ኣብዚ ሰሙን እዚ ከምዝበልዎ እቲ ፍሉይ ብርጌድ ነቲ ኩነታት ከምዝለወጦን ኣብ ባይታ ንተኽእሎ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ስቪላት ሓለዋ ዓብዪ ጊደ ከምዘለዎን ገሊፆም።
ወታደራዊ ስዕረት M23 ንኻልኦት ሚሊሽያታትን ዝተዘረፉ ማዕድናት ካብኦም እናዓደጉ ገንዘባዊ ሓገዝ ንዝገብሩሎም ዓለምለኸ ኩባኒያታትን ከም መጠንቀቕታ ከምዘገልግል ተንተንቲ ይገልፁ።
ኒውዮርክ ኣብ ዝመደብሩ ዓለምለኸ ናይ ሰላም ቶቋም ክኢላ ዓቃቢ ሰላም ዝኾኑ ኣርቱር ቦውተሊስ እቲ ቀንዲ ፈተና ዘላቒ ፍታሕ ኣብ ምርካብ እዩ ይብሉ።
ካልኦት ዕጡቓት ጉጅለታት እውን መንግስቲ ን M23 ከመይ ከምዘተኣናግዶ ብቐረባ ክከታተሉ እዮም ይብሉ ወሲኾም እቶም ክኢላ።ኣተሓሕዝኡ እንተፀቢቑ ካልኦት ሚሊሺያታት እውን ዕጥቆም ፈቲሖም ንዝርርብ ክተባብዑ እዮም ይብሉ።


text:
ደሃይ 8፡ ብሕታዊ ተወዳዳሪ ሸታሕታሕ በረድ ኢትዮጵያዊ ሮቤል
ሮቤል ተኽለማርያም እበሃል፡ ካብ ዋና ከተማ ጃፓን፡ ከተማ ቶኪዮ፡ ኣርባዕተ ሰዓታት ኣብ እትርሕቕ፡ ናጋኖ ኣብ ትበሃል ከተማ እየ ዝነብር።
ኣብዚ፡ ሸታሕታሕ በረድ (አልፓይን ስኪንግ) እምህር፡ ነቲ ቤት-ትምህርቲ እውን ኣነ እየዝቆፃፀሮ።
ናብ ጃፓን ንፈለማ እዋን ዝመፃእኹ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመታት እንትኸውን፡ ጠቕሊለ ካብ ዝመፅእ ግና ሰለስተ ዓመታት ገይረ ኣለኹ።
ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ሜይድ ክለብ ኣብ ዝበሃል ፈረንሳዊ ትካል፡ ሸታሕታሕ በረድ እምህር ነይረ። ዝድግፉኒ እስፖንሰርስ እውን ነይሮሙኒ።
ምስቲ ትካል ኮይነ ከኣ፡ ኣብ ሃገራት ኢንዶኖዢያ፣ ኣውስትራልያ፣ ቱርኪ፣ ቱኒዝያ፣ ታይላንድን ቻይናን ሰሪሐ እየ።
ድሕሪ ውድድር ኦሎምፒክ፡ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጃፓን ንዝካየድ ውድድር እናተዳለኹ፡ ኣብ ኣሜሪካ ንክምህር ሓቲቶምኒ። ኣነ ግን ኣብ ውድድር ጥራሕ ከተኩር ከምዝደሊ ነጊረዮም።
ኣብ ጃፓን መምሃሪ ሸታሕታሕ በረድ ከምዘለዎም ምስፈለጥኩ ግና፡ ኣብ እዋን ክረምቲ ንክምህር መጺአ።
ብበረድ ካብ ዝተሸፈነ ኮሎራዶ እኳ እንተመፃእኹ፡ ብናይ ጃፓን ፅሬትን ብዝሕን በረድ ብጣዕሚ እየ ተደኒቐ። ኣብ ዓለም ኣለዉ ካብ ዝበሃሉ ብሉፅ በረድ ሓደ እዩ።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ እየ ተወሊደ፡ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ድማ ቅዱስ ዮሴፍ ኣብ ዝበሃል ናይ ደቂ ተባዕትዮ ቤት-ትምህርቲ ተማሂረ።
ብምኽንያት ኣብቲ እዋን ዝነበረ ስርዓት ደርግ ኣብታ ሃገር ርግኣት ስለዘይነበረ፡ ወላዲተይ ኣብ ኒውዮርክ ናብ ዝረከብ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ተቐይራ።
ኣብ ኒውዮርክ ምስ መፃእኹ፡ ናይ ባህሊ ጎንጺ ኣጋጢሙኒ። ኣብ ኢትዮጵያ ህፃን ቆልዓ ኣብ ደገ'ዩ ተፃዊቱ ዝዓቢ።
ናብራ ኒውዮርክ ኣብ ሓደ ህንፃ ተዓፂኻ ምውዓል እዩ። ልዕሊ እዚ ድማ ቋንቋ ስለዘይኽእል እቲ ኩነታት ከቢዱኒ።
እታ ንፈለማ እዋን ናብ ቤት ትምህርቲ ዝኸድኩላ መዓልቲ፡ ካብተን ብሕማቕ ዝዝክረን መዓልታት ሓንቲ እያ።
እዝከረኒ ናይ ንግሆ ተምሂርና ንምሳሕ ምስ ወጻእና፡ እቶም ቆልዑ እንተውግዑኒ ብኣምሓርኛ እየ ዝምልሰሎም ነይረ።
ቅድሚ ሕዚ ሰሚዖሞ ስለ ዘይፈልጡ ኩሎም ክስሕቁ ጀሚሮም። ተሸማቒቐ፡ እናበኸኹ ካብቲ ቤት ትምህርቲ ወጺአ እግረይ ናብ ዝመርሐኒ ከይደ።
ሽዑ እዩ ኣብ ህይወተይ ዘይርስዓ ሰበይቲ ዘጋጠመትኒ። ኩነታተይ ስለዘደናገራ ናብ መኪናኣ ኣእቲያ ክትሕግዘኒ ፈቲና።
እናኸድና፡ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ እቲ እንነብረሉ ህንፃ ምስረኣኽዎ ሓቢረያ።
እቲ ገዛ ዘካረየና ሰብኣይ ምስ ረኣየኒ ሽዑ ንሽዑ እዩ ፈሊጡኒ። ኣብ ልዕሊኡ ድማ ፡ ሽዑ ኣብ ገዛ ንዝነበረት ሓትኖይ ሰለምንታይ ትምህርቲ ኣቋሪፀ ከምዝመፃእኹ፡ እንታይ ኢል ከምዝምልሰላ ብጣዕሚ እየ ተጨኒቐ።
ዝኾነ ምኽንያት ክፈጥር ስለዝነበረኒ፡ ዝበልዖ ዝነበርኩ ዓፅሚ እዩ ሓኒቑኒ ኢለያ። ድሕሪኡ ኣደይ ተፀዊዓ፡ ኣምቡላንስ እውን ከምኡ።
ዳግማይ ተመሊሰ ናብቲ ቤት ትምህርቲ ኣይኸድኩን። ኣብ ክንድኡ ድማ ቋንቋ ኢንግሊዘኛ ንከመሓይሽ ብውልቀ ናብ ዘምህሩ መምህር ተላኢኸ።
ድሕሪኡ 'ሌክ ፕላሲድ' ናብ ዝበሃል ቤት ትምህርቲ ሓደርቲ ኣትየ። ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ እዩ፡ ኣብ ስፖርት ሸታሕታሕ በረድ ተላልየን ተሳቲፈን። ምስ ፈተንኩዎ ብፍቕሪ እቲ ስፖርት ተለኺፈ።
ካብኡ ውድድር ሸታሕታሕ በረድ ጀሚረ። ኣብ ዝተፈላላዩ ሃገር ለኸ ውድድራት እውን ክሳተፍ ጀሚረ።
ትምህርቲ ዩኒቨርሲቲ እውን ብኡ'የ ቀፂለ፤ ትምህርቲ ዕድል ኣትሌቲክስ ረኺበ ዝተምሃርኩ እውን፡ ብሸታሕታሕ በረድ ኣለዉ ካብ ሞንጎ ዝበሃሉ ዓሰርተ ውሩያት ዩኒቨርሲታት ኣብቲ ሓደ እዩ።
ንኢትዮጵያ ወኪለ ክወዳደር ዝሓሰብኩ ተምሃሪ ካልኣይ ብርኪ ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ እዩ።
ኣብ ዝወዳደረሉ እዋን፡ ካበይ እዩ መፂኡ ዝብሉ ሕቶታት ንኣሰልጣኒየይ ክውሕዝሉ ጀሚሮም። ካብ ኢትዮጵያ እዩ እንትብሎም፡ ሓደ ካብ ሞንጎኦም፡ ንኢትዮጵያ እሞ ዘይወዳደር ብምባል ቀሊዱለይ። ንዓይ ግና ቀልዲ ኣይነበረን።
እቲ እዋን ብዛዕባ ኣበበ በቂላን ታሪኽ ኢትዮጵያን እናተምሃርኩሉ ዝነበረ ግዜ እዩ። ይኹን እምበር ብኸመይ ንኢትዮጵያ ክውክል ከምዝኽእል ዋላ እኳ እንተሓተትኹ፡ መልሲ ዝህበኒ ኣይረኸብኩን።
ድሕሪ ዩኒቨርሲቲ፡ ናይ ኬንያ ተወዳደርቲ ሸታሕታሕ በረድ ምስ ረኣኹ፡ እንደገና ንኢትዮጵያ ክወዳደር ከምዝግበኣኒ ወሲነ። ኣብቲ እዋን በዚ ዓይነት ስፖርት ኣብ ልዑል ብርኪ ዝበፃሕኩሉ ግዜ ነይሩ።
ንዓለም ለኸ ፌደረሽን ሸታሕታሕ በረድ እንትሓትት ድማ፡ ካብ ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ዘለዎ ማሕበር ሸታሕታሕ በረድ ከምዘድልየኒ ሓቢሮምኒ።
ንኮሚቴ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያን፡ ንሚኒስትር ስፖርትን መናእሰይን ክወዳደር ከምዝደሊ ነጊረዮም።
ካብ ቆንስል ኢትዮጵያ ጀሚሩ ዝነበረ መልሲ ቅኑዕ እኳ እንተነበረ፡ ሸታሕታሕ በረድ ኣብ ኢትዮጵያ ብዘይምንባሩ፡ ከም ብሓድሽ ኮሚቴ ንምጥያሽ ብዙሕ ዓመታት ወሲዱ።
ንፈለማ እዋን ዝተወዳደርኩሉ ውፅኢት ኦሎምፒክ ፅቡቕ ኣይነበረን። እቲ ቀንዲ ነገር ግና፡ ኢትዮጵያ ኣብ ኦሎምፒክ ኣብ ዘይትፍለጠሉ ዓውደ ስፖርት ምውካለይ እዩ።
እዚ ኣጋጣሚ ድሕሪ 22 ዓመታት፡ ናብ ሃገረይ ንክምለስ ዕድል ፈጢሩለይ።
ንብዙሕ ዓመታትት ርሒቐ ስለዝነበርኩ፡ ምስቲ ህዝቢ ንምርድዳእ ክኸብደኒ እዩ ዝብል ፍርሒ ነይረኒ። ብአንጻሩ ካብ ኣሜሪካ ንላዕሊ ፍቕሪ ሃገር ክስመዓኒ ዝኸኣለ ኣብ ኢትዮጵያ እዩ።
ዋላ እኳ ናብ ኢትዮጵያ እንተመላለስኩ፡ ሕዚ ኣብ ጃፓን እየ ዝነብር።
ህዝብታት ጃፓንን ኢትዮጵያን ብባህሊ ብጣዕሚ ዝመሳሰሉ ህዝብታት እዮም። ንሰባት ዘለዎም ክብሪ፣ ሰላም እንትብሉ ድንን ዝብልሉ መገዲ፡ ከምኡ እውን ሻሂ ዘፍልሑሉ ስርዓት፡ ምስ ናትና ቡን ተመሳሳሊ እዩ።
ጃፓን ምችውቲ ሃገር እያ። ዝነብረላ ከተማ ብቐላይን እንባታትን ዝተኸበበት እያ። ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ዘሎ መልክዓ ምድሪ ምልውዋጡ ድማ፡ እቲ ከባቢ ዕግበት ልቢ ይህብ።
እዚ ቦታ ጓለይ ሊያ ዝረኸብኩሉ ከባቢ ስለዝኾነ፡ ንዓይ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ።
ምግቦም ብጣዕሚ እየ ዝፈትዎ፡ ብፍላይ ድማ ካብ ሩዝን ዓሳን ዝስራሕ 'ሱሽ'ን ካብ ኣትኽልቲ ዝስራሕ 'ያኩኒኩ'ን እፈትዎም።
ጃፓን ብስነ-ስርዓት ዝተመልአትን፡ ብኹሉ ሃገር ዝደልደለትን ሃገር እያ። ካብ ኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነትስ፡ ካብ ዓለም እትፍለየሉ ነገር ናይ ስራሕ ባህሎም እዩ።
ልዕሊ 30 ሃገራት ርእየ ኣለኹ፡ ከምዚ ዓይነት ናይ ስራሕ ባህሊ ዘለዋ ሃገር ግና ርእየ ኣይፈልጥን።
ካብዚ ብተወሳኺ ንግዜ ዝህብዎ ትኹረት ብጣዕሚ ዘደንቕ እዩ። ሰከንዳት ትርጉም ኣለዎም። ከም ኣብነት ኣውቶብስ ክትመፀሉ እያ ካብ ዝተብሃለሉ ግዜ፡ ንሰከንድ እውን ኣይትሓልፍን'ያ።
ቋንቋ ጃፓን ዋላ እኳ እንተለመድክዎ፡ ምንባብን ምፅሓፍን ግና ከቢዱኒ እዩ። ካብ ናይ ባዕሎም ፊደል ብተወሳኺ 'ካንጅ' ዝበሃል ናይ ቻይናውያን ምልክት ይጥቀሙ።
ይኹን እምበር ንኢትዮጵያ እናፍቕ። ፀሓይ ብራቕ ንጉሆ፡ ከምኡ እውን ምግቢ ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ድማ ክትፎ፤ ሓፍተይ እተዳልዎም ምግብታት ኣብ ዓይነይ ይቕጀሉኒ።
ናይ ኢትዮጵያ ኣብያተ ብልዒ ካብ ዘለኹዎ ከተማ ርሑቕ ስለዝኾነ ኣይኸይድን'የ። ኣብ ጥቓይ በርበረ ዝሽየጠሉ ሹቕ እንተዝህሉስ እንታይ እስከ ነይሩዎ ግን እብል።
ን ጥበበስላሴ ፅጋቡ ከም ዘውግዓ።


text:
ውጽኢት ምይይጥ ደለይቲ ፍትሒ ሳንድየጎን፣ ኣምባሳደር ዓንደብርሃንን
ERITREAN SNEET ASSOCIATION
ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳንድየጎ
جمعية سنيت الإريترية
ውጽኢት ምይይጥ ደለይቲ ፍትሒ ሳንድየጎን፣ ኣምባሳደር ዓንደብርሃንን
ኣቐዲምና ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ምስ ደለይቲ ፍትሒ ሳንድየጎ ንምርኻብ ዝወሰዶ ተበግሶ ኣዚና ነመስግን። ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳንድየጎ ንብድሕሪ ሕጂውን ንኹሎም ውድባትን ሲቪካውን ፖለቲካውን ጽላላትን፣ ህዝባዊ ባይቶታትን፣ ብዘይ ኣፈላላይ እናተቐበለ ክዛተ ድሉው ምዃኑ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ይሕብር። ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝካየድ ቃልሲ ሓድሽ ኣቀራርባን፣ መንፈስን፣ ከም ዘድልዮ ዝተረድአ ማሕበርና፣ ክንዕወት ክንተኣማመን እውን ከምዘድየና ንፈልጥ። ክንተኣማመን ከኣ ብተግብር ብሓደ ምስራሕን ምስምማዕን ከምዘድየና ንቕበል። ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ንሰማምዕ ከምቲ ናይ እንግሊዝኛ “ለት’ስ ኣግሪ” (Let’s agree) ማለት ኣይኮነን። እንታይደኣ “ኣነ ዝዛረቦ ዘለኹ ስምዓዮ፡ ንስኻ ትዛረቦ ዘለኻ ከኣ ክሰምዓካ” ማለት እዩ። መድረኽ መታን እንታይ ከም ዝብሉ ዘለዉ ክንሰምዖም፡ ኣምብሳደር ዓንደብርሃን ወልደግዮርጊስ ንሳንደየጎ መጺአ ምስ ደለይቲ ፍትሒ ክራኸብ ተሓባበሩኒ ዝብል ጠለብ ምስ መጸና፣ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ጉዳይ ንምስልሳል ዘዋደድናያ ትካል “ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን” ነዚ ምይይጥ’ዚ ከተሳልጥ ተሰማማዕና። ዝብለና ክንሰምዖ እሞ ንሱ ከኣ ክሰምዓና መታን ኩልና ብሓባር ክንዕወት!!
ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ሳንደየዮ ብዉሑዱ ክኽበረልና እንደልዮ ቃልሲ፣ ካብ ቅዋም ንኸይትግበር ዝተግብረ ናይ ዶብ ኵናት 1998 ክሳብ ሕጂ ንመሰል ህዝብና ደው ኢልና፣ ንዝእሰር ዝነበረን ዘሎን ሓረስታይን፣ ተመሃራይን፣ ሰርሕተኛን፣ ኣዴታትን መንእሰያትን፣ጋዜጠኛታትን፣ መራሕቲ ሃይማኖትን፤ ተመራመርትን፣ ሚንስትራት ናይቲ ስርዓት እውን ከይተረፉ ከም ኣባላት ህግደፍ “ሕራይ ገበሮም’” ከይበልና ዓገብ ኢልና ዘእወና ዜጋታት ኢና! ሕጂውን እንተኾነ፣ ዝኾነ ዝተወደበስ ይትረፍ ዘይተወደበ ኣንጻር እዚ እከይ ዝኾነ ስርዓት ክንተሓባበር ወትሩ ድሉዋት ኢና። ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳድየጎ ብዝተፈላለየ መልክዕ ውደባታት፣ ንዕስራ ዓመት ዘዋህለሎ ተመክሮታት ኣሎዎ። ብዙሕ ናይ ኣቀላልሳ ሜላታት መስርሕ ስለ ዝሓለፍና ከኣ እቲ ጌጋታት ከይድገም “መድረኽ” ወይ ካልእ ውደባታት ስምዑና ብማለት ዝመስለና ሓሳባት ንክቡር ሓውና ዓንደብርሃን ኣካፊልናዮ ኣሎና። ንሕና ብሓፈሽኡ ከኣ ደምበ ተቓውሞ ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝገበሮ ጌጋታት ክድገም የብሉን እዩ እቲ መልእኽትና!
ኣብ ካስል ድዩ ኣዋሳ፡ ወይስ ናይሮቢ፣ ጉዳይ ሲቪካውን ፖለቲካውን ቃልስታት ተሓናፊጹ፣ ተሓናኺሩ፣ተደራሪቡ፣ ተጎራሪሑ፣ ተፈራሪሑ፣ ተተናዂሉ፣ ተመሳቒሉ፡ ተሰናኺሉ ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ ኩነታት ዘብጸሐ ምኽንያታት ነጺርና ብምፍላጥ፣ መፈላለይኡን መላገቢኡን መፈስላት (ጆይንትስ) ኣለሊና ክንውድኖ ኣዚና ተማሕጺና ኣለና። ኣብ ዝሓለፈ ግዘያት፣ ፖለቲካዊ ውድባት ዝለዓለ ተራ ስለ ዝነበረን ኣብ ልዕሊ ሲቪካዊ ውድባትን፣ ውልቀሰባትን ዘካየድኦ ወገዛን፣ ነጸላን፣ ከሰሳን፣ ኣበሳን ቁጽሪ የብሉን። ሕጂ ከኣ ሲቪካዊ ማሕበራት ፋይናንሳውን፡ ዓቕማውን እጃመን ጎልቢቱ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ ካብ ወድባት ዘዘድለየን እናሓረያን፣ እናሰቐላን፣ እናኣውረዳን፣ እናወደባን፣ ኣብ ዝብገሳሉ ዘለዋ ግዜ፣ ተራ ፖለቲካዊ ውድባት እናተሓተ፣ እናተዋሕጠ፣ እናጎበጠ፣ እናተዓብጠን፣ እንተኸይዱ ኣብ ዘይስረሐን ኣእትዩ ዘይድለ ክብደተ-ጾር ወሲኹ፣ ከግድዐንን፣ ክመንሀንን፣ ክገምየንን፣ ክቖጽየንን ስለዝኽእል ብኣጋጢምወን ዘሎ ዕድል ከይተዓሸዋ ሃገራውን ዲሞክራስያውን ረብሓታት ኣቐዲመን ክሰርሓ ተላቢና`ሎና። ብርእይቶና ፖለቲካዊ ውድባት ብንጹር መትከላትን፣ ዕማምን ኣብ ሃገርና ዝኣምናሉ ፖለቲካዊ መርሖ ንምትግባር ዝወዳደራ ሓይልታት እየን። ብመንጽሩ ከኣ ሲቪካዊ ማሕበራት መሰል ህዝብታትና ከይገሃስ ዝከላኸላን፡ ዘስተምህራን ዝጣበቓን ሓይልታት እየን። ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ስለዘለና ግን፣ ዕማማት ናይ ክልቲኦም ትካላት ዝመሰቓቐለሉ መድረኽ ኣብ ወጻኢ ኤርትራ ስለ ዘጋጠመ ኣብቲ ዝመሰቓቐለሉ መላግቦ ብጥንቃቐ ክንኣስሮ መድረኽ ይጠልበናዩ። ነዚ ዝኸውን ንብሎ መፍትሒ ድማ እነሆ፡
1. ብዙሓት ናይ ሓባር መትከላት ዘለወን ውድባት ዝተወሃሃዳን ዝተቐራረባን ኣለዋ። ገናውን ሓደ ፖለቲካዊ መርሖ ዘለወን ክሰምራ ኣብ መስርሕ ዘለዋ ውድባትውን ኣለዋ፡፡ ምፍንጫል መሰረታዊ ናይ ዕላማን መትከልን ፍልልይ ምስዘይህልዎ ብመጽናዕቲ ዝዅንን ናይ ሓባር ኣካል ክዋደድ ኣለዎ።
2. ፖለቲካዊ ውድብ እንተኾይኑ ጽላሉ ምስ ፖለቲካዊ ውድባት እምበር፣ ምስ ስቪካዊ ማሕበራት ከቶ ከምዘይኮነ ምእማንን ኩሉ ዝግበር ጎስጓስ ኣንጻርቲ ስርዓት ግን ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ብሓብር ዘጽልሎም ትካል ክህሉ ምእማን።
3. ንመድረኻዊ ረብሓታት ኢልካ ናይ ፖለቲካዊ ውድብ `ካባኻ` ደርቢኻ ሓድሽ ፖለቲካዊ ካባ ለቢስካ፣ ብደረጃ ውልቀሰብየ ኣብዚ ዘለኹ ምባል ንናይ ፖለቲካ ሰባትስ ሕደግ ንተራ ዜጋታትውን ዘደናግር ስራሕ ኣይኮነን።
4. ኩለን ሲቪካውን ናይ ሰብኣዊ መሰል ውድባትን፣ ዝሰምራ ሰሚረን ዘይሰምራ ከኣ ፍሉይ ዕማማተን ሒዘን ተወዲበን ናታተን ጥራይ ኮንፈረንስ ብምግባር ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ሓንሳብን ንሓዋሩን ዝዛመድሉ ፎርሙላ ኣዳልየን ብሓባር ተወዲቦም ጸረ ህግደፍ ዝቃለሰሉ ፕላትፎርም ከውጽኡ ምግባር።
5. ክልቲኣቶም ሓይልታት ብድሕሪ ነናቶም ኮንፈረንሳት ወይ መጋባኣያታት ምግባር፣ ካብ ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራት ዝቖመ ቅርጻ ንመላእ ተቓውሞ ሓይልታት ኣንጻር ህግደፍ ሓደ ባይቶኣዊ ጽላል ኣቝሙ ዝመርሕ ትካል ብምእዋጅ ብዘይውዓል ሕደር ናይ ውሽጥን ደገን ህዝብና ደገፍ ከም ዝረክብ ምግባር።
6. ብዘይካዚ ትካልዚ ክልቲኣቶም ክፍልታት ዝሰማማዕሉ ብሕርያ ኣብ ቃልሲ ሰውራ፡ ብፖለቲካዊ ወይ ካልእ ሲቪካዊ ኣገልግሎት እንተላይ ምሁራት መራሕቲ ሃይማኖት ዝርከብዎ ናይ ስራሕ መምርሒ ኣውጺእካ ናይ ኣማኻሪ ቦርድ ምቛም። እዚ ቦርድዚ ብወገን ክልቲኡ ሸነኻት ዝሰማምዑሉ እምበር ሓደ ሸነኽ ጥራይ ዝመረጾ ክኸውን የብሉን።
7. ኣብ ጥቅምቲ 20, 2017 ክልቲኡ ሸነኽ ኣዲስ ኣበባን ፍራንክፈርትን ዝግበር መጋብኣያታት ተቓወምቲ ሓይልታት፣ ንቕድሚት ዝጠመተን፣ ዝቋዶን፣ ዝወራረስን፣ (ኣዳፕትብል) ውሳኔታት ሒዙ ክወጽእ ኣጥቢቕና ንምሕጸን። ኣብ ክልቲኡ ሸነኻት ዝካፈሉ ዘለዉ ፖለቲካዊ ውድባት ከኣ ጥንቁቕ ዝኾነ ምውኽኻስ ምስ መራሕቲ ውድባቶም ከም ዘድልዮም ንርኢ። ንምንታይ ኣብዚ ጉዕዞዚ ዝርከብ ሓርፋፍ ንካልእ 2 ዓመታት ኩርኳሕ ክኾነና ስለዝኽእል!!!
ምስ ሰናይ ትምኒት!
ዓወት ንውጹዕ ህዝብና!
ዓወት ን20 ጥቅምቲ ኮንፈረንሳት ኣዲስን ፍራንክፈርትን!
ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳንድየጎ
ጥቅምቲ 12, 2012


text:
Radio Erena: 01 June 2018
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሓደ መዓልቲ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ማዕከናት ዜና ካብ ጁባ ሓቢረን።
እቲ ፕረዚደንት ብ30 ግንቦት ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተወሉ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ብምርኻብ ብዛዕባ ምዕባለታት መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ብሰፊሕ ተመያይጡ።
መስርሕ ሰላም ንኸይዕወት ሓደ ካብቶም ቀንዲ ዓንቀጽቲ ኮይኑ ምህላዉ ዝግለጽ ፕረዚደንት ሳልቫኪር፣ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምምራሕ ብዛዕባ’ቲ ተሰናኺሉ ዘሎ መስርሕ መብርሂ ክህብ ዝደለየሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቦ መንበር ናይቲ መስርሕ ሰላም ዝከታተል ዘሎ ዞባዊ ማሕበር ኢጋድ’ውን ስለዝኾነ’ዩ።
ኣቐዲሙ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ኣቦ መንበር ኢጋድን ዝነበረ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምውራዱ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ንኽዕወት ፕረዚደንት ሳልቫኪር ብወለንትኡ ካብ ስልጣን ክእለ ከምዝሓተቶ ምግላጹ ይዝከር።
ኣመሪካን ካልኦት ኣውሓስቲ ናይቲ በብእዋኑ ዝኽተም ስምምዓት ሰላም ደቡብ ሱዳን ዝኾና ሃገራትን፣ ኣብ ልዕሊ ሰበ ስልጣን መንግስትን መራሕቲ ተቓወምትን ናይ መገሻን ካልእ እገዳታትን ከተግብራ ምዃነን’የን ዘጠንቅቓ።
ኣብ ስደት ዝርከብ መራሒ ተቓወምቲ ሬክ ማሻር’ውን ማዕረ ፕረዚደንት ሳልቫኪር፣ መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ንኸይዕወት ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ’ዩ ኢጋድ ዝወቅስ።
ኤርትራ ኣባል እዚ ሸሞንተ ሃገራት ዝሓቖፈ ዞባዊ ማሕበር እኳ እንተኾነት፣ ኣብ መስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ይኹን ካልእ ጉዳያት ንጡፍ ኣበርክቶ የብላን።
========================


text:
ኣብ ታሕቲ ዘሎ መርበብ መወከሲ ባዕልኻ ኖርወጂያን ቃላት ክትመሃር ትኽእል
Bildetema
book2
ካልኣይ መጽሓፍ፣ ናይ ቋንቋ ኮርስ ተመሃር ነርወጂያን ቋንቋ ከምኡውን ብዙሓት ካልኦት ቋንቋታት ብ ትግርኛ። ምረጽ ክትመሃሮ እትደሊ ቋንቋ ከምኡ ድማ ጀምሮ።
LEXIN
ኤለክትሮኒካዊ መዝገበ ቃላት ብኖስክን ብዙሓት ካለኦት ቋንቋታትን።
Matematikkbegreper
ኣብ ቁጽሪ ደማእከለ መዝገበ ቃላት ብኖስክን ብቋንቋ ኣደኻን፣ ኣብቲ ሰንጠረጅ ቋንቋ ምረጽ።
Norsk start
መአከቢ ቃላት ስእሊ ርኤ ከምኡ ድማ ኣዳምጽ ቃላት ብነርወጂያን ቋንቋ።
Ordbøkene
ኣቀያይራ ግሲ ፣ ስምን ቅጽልን ወዘተ ደለዎ መዝገበ ቃላት ብቡክሞልን ኒኖስክን።
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ቓላት ብዛዕባ ጸወታ ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስን ተመሃር
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ፣ቤት ትምህርቲ 2 ቓላት ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስን ተመሃር
Tema morsmål
ድርብ ልሳን ግሲ ፣ምውስዋስ ኣካላት ቓላት ብዛዕባ ምውስዋስ ኣካላት ብቪድዮ፣ብድምጺን ብጥቕስ ን ተመሃር
Tema morsmål
Matematikkomgrep. Lær ord om matematikk gjennom tekst.
Tema morsmål
ናይ ቁጽሪ ኣምር
ናይ ቁጽሪ ቃላት ካብቲ መምርሒ ኣርእስቲ ተመሃር Bokmål
Tema morsmål
ናይ ቁጽሪ ኣምር
ናይ ቁጽሪ ቃላት ካብቲ መምርሒ ኣርእስቲ ተመሃር Nynorsk


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ስነስርዓት ስግደት በዓል ዒድ ኣልፈጥር በሰንኪ ዝተፈጥረ ዕግርግር ተሰናኺሉ።ምኽኒያት ናይቲ ረብሻ ፖሊስ ተባሪቑ ተተኵሱ ዝበሎ ዘንብዕ ጋዝ ምዃኑ ናይ ኣዲስ ኣበባ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ጉዳያት እስልምና ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት'ቲ ቤት ምኽሪ ሱልጣን ሓጂ ኣማን ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ካብ ፖሊስን ወለንተኛታት ኣተሓባበርትን ብዝረኸቡዎ ሓበሬታ ርእይትኦም ንድምጺ ኣመሪካ ሂቦም ኣለው።ብሰንኪ እቲ ዕግርግር ዝጠፍአ ህይወት ሰብ ከምዘየለ እውን ገሊፆም።
ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ፌስቡክ ገፁ ኣብ ዘውፅኦ መግልፂ ድማ ነቲ ረብሻ ዘልዓሉ ሒደት ውልቀሰባት ምዃኖምን በዚ ምኽኒያት ድማ ኣብ ልዕሊ ንብረት ጉድኣት ከምዝወረደ ሓቢሩ።ኣብቲ ዕግርግር ተሳቲፎም ዝተባህሉ ዝተኣሰሩ ከምዘለው እውን ተፈሊጡ ኣሎ።
በቲ ዕግርግር ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ፀጥታ ካብ ዝወረደ ንእሽተይ ጉድኣት ወፃኢ ኣብ ልዕሊ ሰባት ዝወረደ ጉድኣት ከምዘየለ መንግስቲ ዝገለፀ ክኸውን ከሎ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ጉዳያት እስልምና ኣዲስ ኣበባ እውን መረዳእታ ከምዘይበፅሖ ኣፍሊጡ።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝተፈጥረ ፀገም ወፃኢ ኣብ ዝተረፉ ከባቢታት እታ ሃገር እቲ በዓል ብድምቀት ተኸቢሩ ኣሎ ዝበለ ኣገልግሎት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ‘’ፅንፈኛታት’’ ኣብ ልዕሊ ዝበሎም ኣካላት ዝውሰድ ስጉምቲ ሓይሉ ከምዝቕፅል ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ሓቢሩ'ሎ።


text:
ኣፈ-ጉባኤ ኣመሪካ ናንሲ ፐሎሲ ነቲ ኣዛራቢ ኰይኑ ዝቐነየ ናይ ታይዋን ዑደትአን ወዲአን ካብታ ሃገር ድሕሪ ምውጻአን፡ ቻይና ንታይዋን ኣብ ዘዳውብ ማያት 11 ባሊስቲክ ሚሳይል ተኲሳ። ሚኒስትሪ ምክልኻል ቻይና ኣቐዲሙ፡ ንሽዱሽተ ዞባታት ታይዋን ክጸሉ ዝኽእል፡ ክሳብ ሰንበት ዝዝርጋሕ፡ ወተሃደራዊ ልምምድ ከተካይድ ምዃና ኣመልኪቱ ነይሩ’ዩ። ጸኒሑ ግን እቲ ልምምድ ካብቲ ፈለማ ዝተነግሮ ዞባታት ወጺኡ ብኹሉ መኣዝናት ንታይዋን ከም ዝኸበባ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።
ብመንግስቲ ዝምወል መራኸቢ ቻይና፡ “ዕዉት ወታሃደራዊ ስርሒት” ምፍጻሙ ሎሚ ሓሙስ ጠቒሱ። ገለ ካብቲ ሚሳይላት ካብ ዶባት ታይዋን ኣስታት 20 ኪሎ-ሜተር ጥራይ ርሒቑ ምንባሩ ተፈሊጡ ኣሎ።
ድሕሪ 25 ዓመታት ናብ ታይዋን ዝበጽሓ ዝለዓለት በዓልቲ ስልጣን ኣመሪካ ዝዀና ናንሲ ፐሎሲ፡ ንዑደተን ኣመልኪቱ መንግስቲ ቻይና “ተዃታዂን ዘይሓላፍነታዊን ዘቤታዊ ምትእትታው” ክብል ምስያሙ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 27 June 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ዞባ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ብዉሑዱ 37 ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣመሓዳሪ’ቲ ዞባ ኣፍሊጡ።
ኣሻዲ ሓሰን ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ብረት ዝዓጠቑ ውልቀሰባት ብሰንበት ወጋሕታ ናብተን ኣብ መተከል ዝርከባ ንኣሽቱ ዓድታት ብምእታው ሰላማውያን ሰባት ክቐትሉ ከምዝጀመሩ ገሊጹ።
ቤንሻንጉል ጉሙዝ ምስቲ ብዕለት 22 ሰነ ፈተነ ዕልዋ ዝተኻየደሉ ዞባ ኣምሓራ ዝዳወብ እዩ።
ኣመሓዳሪ’ቲ ዞባ ኣሻዲ ሓሰን ኣብ መግለጺኡ፣ እቶም ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ መጥቃዕቲ ዘውረዱ ጉጅለታት፣ ሰዓብቲ ናይቲ ኣብ ባህርዳር ዕልዋ ዝፈተነ ጀነራል ከምዝኾኑ ሓቢሩ።
እቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ብዘይካ’ቶም ዝሞቱ 37 ሰባት፣ ንካልኦት 18 ሰባት ድሕሪ ምቑሳሎም፣ ናብ ዞባ ኣምሓራ ከምዝተመልሱ ይግለጽ።
እዚ ንኢትዮጵያ ኣጋጢሙዋ ዘሎ ሓድሽ ማዕበል ዓሌት ዝሰረቱ ግጭት፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ህጹጽ ፍታሕ እንተዘይገይሩሉ፣ ነታ ሃገር ኣብ ከቢድ ዓዘቕቲ ክሸማ ከምዝኽእል ፖለቲካውያን ተንተንቲ ይገልጹ።


text:
ምርግጋጽ ሰነድ፣
ዝረጋገጹ ሰነዳት፡ ኩነታት ሓዳር፡ ሰነድ ትምህርቲ፡ ምስክርነት-ልደት ካልእ
- ኣብ ጀርመን ዝተመስረሐ፣
- ኣብ ጀርመን ዝተመስርሐ ፣ ናብ ኤርትራ ዝለኣኽ ሰንድ፣ ከም መረጋገጺ ኩነታት ሓዳር፡ ኣታዊታትን ካልእን፣ ብመጀመርያ ኣብ Notar ወይ ኣብ Amtsgericht ወይ ኣብ Regierungspraesidium ምስ ተረጋገጸ፣ እቲ ቀንዲ መበቆላዊ ሰነድ (ኦርጅናል) ይቐርብ። ብድሕሪኡ እቲ ሰነድ ተረጋጊጹ ማሕተም ምስ ሰፈሮ፣ ናብ ኤርትራ ተላኢኹ ብመገዲ ቆንስላዊ ጉዳያት ተረጋጊጹ፣ ኣብ ኤርትራ ሕጋውነት ምስ ለበሰ፣ ኣብ መንግስታዊ ይኹን ህዝባዊ ኣብያተ ጽሕፈት ተቐባልነት ይረክብ።
- ብኮፒ ወይ ብፋክስ ዝመጸ ሰነድ ኣይረጋገጽን እዩ።
- ክፍሊት 45.00 ኦይሮ
- ኣብ ኤርትራ ዝተመስርሐ፣
- ኣብ ኤርትራ ዝተመስርሐ ሰነድ ግድን ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቆንስላዊ ጉዳያት ተረጋጊጹ ምስ መጸ፣ ጥራይ እዩ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ጠ/ቆንስል ተረጋጊጹ ቅቡል ዝኸውን
- ብኮፒ ወይ ብፋክስ ዝመጸ ሰነድ ኣይረጋገጽን እዩ።
- ክፍሊት 45.00 ኦይሮ


text:
Home Authors Posts by -
-
ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 5.1 ሚልዮን ህዝቢ ብምምዝባል ዝኸፍአት...
ንዓለም ለኸ ትካል ተመዛበልቲ ብምጥቃስ NPR ከም ዝፀብፀቦ፤ ኢትዮጵያ ኣብ ኣቆፃፅራ ፈረንጂ 2021 ብሰንኪ ኲናት 5.1 ሚልዮን ህዝቢ ብምምዝባል ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ፡፡ ኣብ’ቲ ዓመት...
ዑደት ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ
ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣምባሳደር ዴቪድ ሳተርፊልድ ካብ 5 ሚያዝያ 2014 ዓ/ም ጀሚሮም ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ከምዘካይዱ ተገሊፁ፡፡ብተመሳሳሊ ዜና ምኒስትር ጉዳይ ወፃኢ...
ኣሜሪካ ኲናት ትግራይ ክቕፅል ንዝገብሩ ዘለዉ ሓይልታት ሓዱሽ ማዕቐብ ክተንብር ...
ኣሜሪካ ፣ እንግሊዝን ሕብረት ኣውሮፓን ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ኣፅዋርን ፋይናንሳዊ ደገፍን ከይረክብ ክሰርሓ ከምዝግባእ ነባር ዲፕሎማት ኣሜሪካ ስቲቭ ኤንደርሰን ፀዊዖም፡፡ ኣሜሪካ ዘርቀቐቶም ሕግታት...
ዝሰመረ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ብምሕያል ሃለዋትን ድሕንነትን ትግራይ ክነረጋግፅ ኢና...
ሕዱርን ዘይመትከላዉን ሕልሞም ንምስኻዕ መዝረ ፈጢሮም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘይዛረየ ጀኖሳይድ ንዝፍፅሙ ዘለዉ ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ዝኮኑ ፋሽስታውያንን ወረርትን ሓይልታት ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ...
ብሰንኪ ጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ ኢትዮጵያ ትበታተን ኣላ፡፡
ኣብይ ኣሕመድ ስልጣን ኣብ ዝሓዘሉ 4 ዓመታት ኢትዮጵያ ናብ ሓደጋ ምብትታን ኣትያ ምህላዋን፤ ኣብይ ናይዛ ሃገር ናይ መወዳእታ መራሒ ክኸውን ከም ዝኽእልን ፖለቲከኛ ልደቱ...
ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተፈፀመ ገበን ጀኖሳይድ ከፃሪ ንዝሰርሕ ዘሎ...
ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተፈፀመ ገበን ጀኖሳይድ ከፃሪ ንዝሰርሕ ዘሎ ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት በጀት ከይስልዐሉ ክትብል ዘቕረበቶ ሕቶ ተነፂጉ። መንግዝቲ ኢትዮጵያ ነቲ ብላዕለዋይ...
ጋዜጣዊ መግለፂ ሴናተራት ግዝኣት ጆርጅያ ኣሜሪካ
ሴናተራት ግዝኣት ጆርጅያ ኣሜሪካ፣ ኣብቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ገበን ጀኖሳይድ ኣድሂቦም ዕላዊ ጋዜጣዊ መግለፂ ሂቦም። ኣብቲ ብርክት ዝበሉ ሴናተራት እቲ ግዝኣት...
መግለፂ ቤተ ክርስትያን ኦርተደክስ ተዋህዶ ሃገረ ስብከት ዞባ ደቡብ ምብራቕ ትግራይ
ቤተ ክርስትያን ኦርተደክስ ተዋህዶ ሃገረ ስብከት ዞባ ደቡብ ምብራቕ ትግራይ ፋሽሽታዉያንን ወረርቲ ሓይልታትን ብልፍንቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፅምዎ ዘለዉ ጀኖሳይድ ብፍላይ ድማ ኣብ...
ምጅማር ፆመ ረመዳን
መበል 1443 ዓመተ ሂጅራ ፆመ ረመዳን ካብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ብዝተፈለየ ብዕፅዋን ክባን ይፅገሙ ንዘለው ወገናትና እኹል ምትሕግጋዝ ብምግባር ክንፆም ይግባእ ክብል ቤት ፍርዲ ቃዲ...


text:
Jönköpings län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 27 11 2020
ኣውራጃ ዮንሾፒንግ፡ ብብዝሒ ህዝቢ ሻቡዓይ ዝዓበየ ኣውራጃ ኣብ ሽወደን እዩ። እዚ 13 ከተማታት ዝሓቁፍ ኣውራጃ፡ ኣስታት 342000 ተቐማጦ ኣለዎ። ሰለስተ-ርብዒ ናይ’ዚ ዝተጠቕሰ ቁጽሪ ህዝቢ፡ ኣብ ከተማ ዮንሾፒንግ ይቕመጡ። ኣብተን 10 ኣብዚ ኣውራጃ ዝርከባ ከተማታት ቁጽሪ ህዝቢ ብናህሪ እናዛየደ ይመጽእ ምህላዉ ይፍለጥ። ኣውራጃ ዮንሾፒንግ፡ ብጸጋ ስትራተጂካዊ ኣቐማምጥኡ፡ ማእከል-ሎጂስቲክ ሰሜን ኣውሮጳ ክኸውን በቒዑ እዩ።
ኮሙንናት ኣብ Jönköpings län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Jönköpings län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኩነታት መንበሪ-ከባቢታት ኣብ ኣውራጃ ዮንሾፒንግ ዝትፈላለየ እዩ። ዉዕዉዕ ከባባቢታት ከተማ ወይ ውን ኣብቲ ርግኣት ዘለዎ ኣብቲ ዞባ ዝርከብ ነኣሽቱ ዓዲታት ናይ ምቕማጥ ዕድላት ይህልወኩም። ሕድሕድ ጅኦግራፊካዊ ምቕርራብ ዓዲታትን ከተማታትን ናይዚ ኣውራጃን፡ መሳጢ ተፈጥሮኣዊ ከባቢ ውን ርሑቕ ብዘይምዃኑ፡ ስራሕን ዕረፍትን ንምውሳብ ከም ዝከኣል ይገብሮ። መብዛሕትአን ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ ዝርከባ ከተማታት ዘሰክፍ ሕጽረት መንበሪ-ኣባይቲ ከምዘይብለን እየን ዝጽብጽባ። ይኹን እምበር ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ናይ'ዚ ኣውራጃ ግን መንበሪ-ገዛ ምርካብ ቀሊል ኣይኮነን። ነቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዘጋጥም ዘሎን ከጋጥም ዝኽእልን ሕጽረት መንበሪ-ኣባይቲ ንምግጣም እምበኣር በርክት ዝበለ ፕሮጀክቲታት ምህናጽ ኣባይቲ ኣብ ምስልሳል ይርከብ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ንግዳዊ ጽላት ዞባ ዮንሾፒንግ፡ ብኢንዱስትሪታት ምስናዕ፡ ኣብ መሬትን ኣግራብን ዝነጥፋ ትካላት ከምኡ ውን ትካላት ኣገልግሎታት ዝተዓብለለ እዩ። ኣብዚ ዞባ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ፡ ምምሕዳር ዮንሸፒንግ ኮይኑ ኣስታት 11 000 ሰራሕተኛታት ብምቕጻል ምምሕዳር ዞባ 10 000 ሰራሕተኛታት ኣለዎ። ዝዓበዩ ናይ ብሕቲ ወሃብቲ ስራሕ ሁስክቫርና AB, ሳፓን ፍሌክት ዉድስን ይርከብዎም። ኣብዚ ዞባ'ዚ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱን ማእከሎትን ትካላት ኣለዋ። እዘን ትካላት እዚኣተን ጨናፍራት ዓበይቲ ሃገራውያንን ኣህጉራውያን ትካላትን እየን። ዝዓበየ ክፋል ናይቲ ካብ ዕንጸይቲ ዝፈሪ ንኣባይቲ ዘድሊ ፍርያት-ዕንጸይቲ ዝኾነ መሳለጥያታት ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ ይፈሪ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ዩኒቨርስቲ ዮንሾፒንግ ብኮሚተ ዝመሓደር ኮይኑ፡ ኣርባዕተ ክፍሊታት ትምህርቲ ኣለዎ። እዘን ኣርባዕተ ክፍልታት ከኣ፡ ዓለምለኻዊ ክፍሊ ንግዳዊ/ቁጠባዊ ትምህርቲ፡ ክፍሊ ጥዕናዊ-ትምህርቲ፡ ክፍሊ ቴክኒካዊ ትምህርቲ፡ ከምኡ ውን ክፍሊ ትምህርትን ርኽክባትን እዮም። ኣብዚ ዩኒቨርስቲ'ዚ፡ ኣስታት 10 000 ተመሃሮ ትምህርቶም ኣብ ምክትትታል ይርከቡ። 1500 ካብዞም ተመሃሮ ካብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም ዝመጹ እዮም። ኣብዚ ዩኒቨርስቲ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ምስ ካልኦት ዩኒቨርስታት ብዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ሰፊሕ ናይ ተመሃሮ ናይ ምልውዋጥ ምትሕብባራት ይካየድ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብዚ ዞባ ሰለስተ ሆስፒታላት ይርከባ። ንሳተን ከኣ ናይ ዞባ ሆስፒታል ሪሆቭ፣ ሆስፒታል ሀግላንድ ከምኡ ውን ሆስፒታል ቬርናሞን እየን። ኩለን ሆስፒታላት ምሉእ ጥዕናዊ-ኣገልግሎት ይህባ። ኣብ ገለ-ገለ ኣጋጣሚታት ግን ፍሉይ ምምእካል ናይ ጥዕናዊ ዓቕምታት ክግበር ይኽእል። 31 ናይተን ኣብዚ ዞባ ፋሕ ኢለን ዝርከባ ጥዕናዊ-ማእከላት ብምምሕዳር ዞባ ይእለያ። እተን ብሕታውያን ዝኾና ጥዕናዊ-ማእከላት ከኣ፡ ብብሕቲ ይእለያ። ኣብ ሆስፒታል ሪሆቭ ኣስታት 20 ክፍልታት ሕክምናን 500 መደቀሲ-ሕሙማትን ኣለዋ። እተን ዝተረፋ ክልተ ሆስፒታላት ግን ንእስ ዝበላ እየን።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ኣውራጃ ዮንሾፒንግ፡ ብርክት ዝበላ ባህላውን ናይ ዕረፍቲ ንጥፈታትን ኣሎ። ኣብ መዳይ ባህሊ ንኣብነት፡ ማእከል ባህላዊ ንጥፈታት ስፒራ ባህላዊ ኣብያተ-ትምህርታትን ይርከባ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ'ዚ ኣውራጃ ብርክት ዝበላ ማእከላት ትያትር ይርከባ። እቲ እናሓደረ ንብዙሓት በጻሕቲ ዝስሕብ ዘሎ እቲ ኣብ ቨርናሞ ዝርከብ ስነጥባባዊ-ገለርያ ቫንዳሎሩም እዩ። ንጥፈታት ዕረፍቲ ብማሕበራት ዝተባሕተ ኮይኑ፡ ስፖርትን ካልእ ሲቪካዊ ንጥፈታትን የጠቓልል። ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ ሓደ ካብቶም ሃገራዊ መነፈሻታት ዝኾነ፡ መናፈሻ ስቱረ ሞሰ ምስ ናቱሩም፡ ተባሂሉ ዝጽዋዕ መናፈሻ፡ ይርከብ።
ባህላውን ናይ ዕረፍትን ንጥፈታት ኣብ መስርሕ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ወሳኒ ግደ ኣለዎ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ንጥፈታት ናይተን ኣብዚ ዞባ ዝርከባ ማሕበራት ዓይነታውን ዝተፈላለየን እዩ። ልዕሊ ኹሉ እቲ ዝተፈላለየ ሰባት (ተሳተፍትን ተዓዘብትን) ዝእክብ ንጥፈት ስፖርት እዩ። ጋንታ ጸወታ ሆኪ-በረድ HV71 ካልእ ጋንታ የአንጊዳ ኣብ ሜዳ ኪናርፕስ ኣብ እትጻወተሉ እዋን፡ ነዚ ጸወታ ንኽዕዘቡ ካብ መላእ ሽወደን ዝውሕዙ ተዓዘብቲ ምርኣይ፡ ልሙድ እዩ። እቲ ኣብ ከተማ ቬትላንዳን ቫገሪድስስትራቨት ዝካየድ ውድድር ስፒድወይ ካልኦት ክጥቀሱ ዝኽእሉ ብዙሕ ህዝቢ ዝእከበሎም ስፖርታዊ ተረኽቦታት እዮም። ኣብያተ-ክርስትያናትን ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባት ው እንተኾና ኣብዚ ዞባ ብንጥፈት ይዋስኣ እየን። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይ'ዚ ኣውራጃ፡ ንሓደስትን ነባሮን ዘራኽብ መኣዲታት-ርኽክብ ውን ኣሎ።


text:
ኣብ ዒራቕ ኣብ መንጎ ኣንጻር መንግስቲ ተቓውሞ ዘካይዱ ዘለው ዜጋታትን ሓይልታት ጸጥታን ብዝተላዕለ ግጭት ክልተ ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ።
ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሰልፈኛታት ዝሞቱ ሓይልታት ጸጥታ ንሰልፈኛታት ንምብታን ኣብ ሲናክ ድልድይ ዘንብዕ ጋዝ ኣብ ዝተኮሰሉ እዋን’ዩ ክብሉ መብርሂ ሂቦም ኣለው።
ተቓወምቲ ንሲናክን ክልተ ካልኦት ኣህራርን ጁሙሪሃያ ዝተባህሉ ክልተ ድልድያት ብምቁጽጻር ነቲ መንግስቲ ዝርከበሉ ዞባ ከምዝተቆጻጸሩ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እቲ ተቓውሞ ዝተላዕለ ብሰንኪ ብልሽውናን ዘይምዕሩይ አታዊን ኣብታ ሃገር ዝረአ ስቕለት ኣልቦነትን ሕጽረት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ብምቕዋም’ዩ። ሰልፈኛታት ኣብዚ ጊዜ’ዚ ምሉእ ንምሉእ ለውጢ ኣብ መንግስቲ ይጠልቡ ኣለው።
ኣብ ዒራቕ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ንዝጀምረ ተቓውሞ ንምብታን ሓይልታት ጸጥታ ጠያይቲ፡ ዘንብዕ ጋዝን ከምዝተኾሱ ክሳብ ሕጂ ኣስታት 320 ሰባት ምሟቶም ካልኦት ብኣስሓት ዝቑጸሩ ድማ ምቑሳሎም ተፈሊጡ’ሎ።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምተዮ ብሶኑይ ኣሜሪካ ብጉዳይ ብልሽውና ኮነ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ዝተፈጸሙ ጎነጽ ተሓተቲ ዝኾኑ ሰበስልጣን ዒራቕ እገዳ ከምተንብር ምጥንቓቖም ይዝከር።


text:
እቶም ሕጹያት ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ኣብ ጉዳያት ሩሲያ፣ኢሚግሬሽንን ካልኦት ዛዕባታት ብርሱን ተኻቲዖም ኣለው።ኣፍሪካዊያን ፖለቲካዊ ተንተንቲ ነዚ መልሲ ሪፖብሊካን ሕጹይ ምስ ናይ ኣፍሪካ ምርጫ ብምምስሳል ብማህበራዊ መራኸቢ ቲዊተር የባጭውሉ ኣለው።
ሂላሪ ክሊንተንን ዶናልድ ትራምፕን ንኻልኣይ ግዜ ኣብቲ ናይ ትማሊ ናይ መወዳእታ ክትዖም ናይ ኢድ ሰላምታ ኣይተለዋወጡን።
ዶናልድ ትራምፕ መስርሕ ምርጫ ዩናይትድ ስቴትስ ተጨበርቢሩ ክብሉ ብዛዕባ ዝሃብዎ ተደጋጋሚ ርእይቶ ነቲ ውፅኢት ክቕበሉዎ እንተኾይኖም ተሓቲቶም ነይሮም።
“ኣብ እዋኑ ክርእዮ እየ።ሕዚ ኣይሪኦን ዘለኹ።ኣብ እዋኑ ክርእዮ እየ።ዝርኣኹዎ ሕማቕ እዩ።ቅድሚ ኩሉ እቶም መሓውራት ዜና ኣይእመኑን እዮም።ንኣእምሮ ብዙሓት ኣድመፅቲ መሪዞም እዮም።”
ክሊንተን መልሲ ትራምፕ ዘፍርሕን ኣንፃር ፖለቲካዊ ባህሊ ዩናይትድ ስቴትስ ዘቕነዐን እዩ ኢለን።
“ንዴሞክራሲና የንእሶን የውርዶን እዩ ዘሎ፡ንዓይ ካብ ክልተ ቀንዲ ፓርትታት ናይ ሓዲኡ ወኪሉ ሕፁይ ዝኾነ ሰብ ከምዚ ዝበለ መርገፂ ክሕዝ ዘሰንብድ እዩ” ክብላ ሂላሪ ክሊንተን መሊሰን።
ኣብ ጉዳይ ሩሲያ፡ ኣንጻር ኣሜሪካ ዝዓለመ ናይ ኮምፒተር መጥቓዕቲ ኢድ ሩስያ እንተሃልዩ ክኹንንዎ እንተኾይኖም ዝተሓቱ ዶናልድ ትራምፕ ከምዝኹንንዎ ብምግላፅ ይኹን እምበር ቻይና ወይ ካልእ ፈፂሙዎ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ብዛዕባ ብትሽዓተ ደቂ ኣንስትዮ ዝቐረበሎም ዘይስነምግባራዊ ተግባር ብዝምልኸት ዝቐረበሎም ክስታት እውን ትራምፕ ነፂጎምዎ ኣለው።
ሂላሪ ክሊንተን ብወገነን ብኣስታት ሸውዓተ ሚእታዊት ፀብለልታ ኣብ ዝመርሓሉ ዘለዋ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣድመፅቲ ልዕሊ 30 ክፍለ ግዝኣታት ኣቐዲሞም ድምፆም ኣብ ምሃብ ይርከቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ናይ ሎሚ ዘበን ምርጫ ዩናይትድ ስቴትስ ኣደዳ ባጫ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኮይኑ’ሎ። ብዙሓት ጉድለት ምስ ዝዕብልሎ ፖለቲካዊ ውድድር ኣፍሪካ እናመሳሰሉ ንመስሓቒ ይጥቀምሉ ኣለው።ኣፍሪካዊያን ኣብ ልዕሊ ናይ ኣሜሪካዊያን ፖለቲካ ከባጭዉ ልሙድ ኣይኮነን።
ፖለቲካዊ ተንታኒ ራያን ካሚንግስ ካብ ከተማ ኬፕ ታውን ደቡብ ኣፍሪካ ብዙሓት ኣማኢቲ ናይ ቲዊተር መልእኽትታት ንሪፖብሊካን ሕጹይ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ዝኾነ ይኹን ኣፍሪካዊ መራሒ ከወዳድር ዝተሓቲቱ ካሚንግስ መልሲ ንምሃብ ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ትራምፕ ንመቐናቕንቶም ክትእሰር ኣለዋ ምባሎም ገለ ኣፍሪካዊያን ምስ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣመሳሲሎምዎ ኣለው።እዚ ሜላ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ፣ኣብ ዙምባቤ፣ዛምቢያ፣ኡጋንዳን ካልኦትን ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ዝነበረ ኣሰሓሓቢ ምርጫ ዝተጠቕምሉ ሜላ እዩ። ተጠቀምቲ ቲዊተር ከም ፕሬዝዳንት ደቡብ ኣፍሪካ ጃኮብ ዙማ ንትራምፕ ብፆታዊ ዓመፅ ይኸሱዎም ኣለው።
ፀሓፍቲ ቲዊተር ንትራምፕ ምስ ብዙሓት መራሕቲ ኣፍሪካ ኣመሳሲሎምዎም ኣለው።ፆታዊ ወራር ምፍፃሞም ብጃህራ ምስ ዝዛረቡ ውልቀ መራሒ ጋምቢያ፣ኣብ ቀረባ ብዛዕባ በዓልቲ ቤቶም ዝሃብዎ ርእይቶ ብብዙሓት ሰባት ግን ከም ዝለዓለ ንዕቐት ዝተርኣየ ምስ ፕሬዝዳንት ናይጀሪያ፣ምርጫ ተጨበርቢሩ እዩ ኢሎም ምስ ዝኸሱ ብዙሓት ኣፍሪካዊያን ፖለቲከኛታት ብምውድዳር ተጠቀምቲ ቲዊተር ፅሒፎም ኣለው።
ብኻልእ ወገን ድማ ሂላሪ ክሊንተን ጁብኦም ብገንዘብ ምስ ዝመልኡ ፖለቲካዊ ሓረግ ብዙሓት ኣፍሪካዊያን መራሕቲ ኣመሳሲሎምወን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
Radio Erena: 23 May 2021
ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ንጹሃን ዜጋታት ቀቲሉ፣ ክብል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመጀመሪያ እዋን ከሲሱ።
ብፍላይ ብዕለት 27ን 28ን ሕዳር ኣብ ከተማ ኣኽሱም 110 ሲቪላውያን ሰባት ብሰራዊት ኤርትራ ከምዝተቐትሉ ብዕለት 21 ግንቦት ዝወጸ መግለጺ ኣመልኪቱ።
ካብዚኦም እቶም 70 ካብ ቤቶም ወጻኢ ኣብ ደገ ዝተቐትሉ ክኾኑ እንከለዉ፣ እቶም 40 ከኣ ከካብ ቤቶም ብተፍትሽ ተገፊፎም ዝተረሸኑ እዮም ክብል መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኸስስ።
ወተሃደራዊ ኣኽባር ሕጊ ኢትዮጵያ ብወገኑ ብዓመጽ ደቀንስትዮ ዝኸሰሶም ሰለስተ ወተሃደራቱ ብገበን ክሓቶም እንከሎ፣ ንካልኦት 28 ከኣ ኣብ ትግራይ ምስ ዝተፈጸመ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ብዝተኣሳሰር ክሲ መስሪቱሎም ኣሎ።
ካልኦት 25 ወተሃደራት ኢትዮጵያ እውን ብካልእ ዓይነት ጾታዊ ዓመጽ ኢሉ ዝገለጾ ገበናት ክሲ ኣቕሪቡሎም ኣሎ።
እቲ ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ፣ ኣብ ክልተ ከባቢታት ትግራይ ጃምላዊ ቅትለት ከምዝተፈጸመ እውን ገሊጹ። ኣብ ማይ ካድራ ጥራይ ብውሑዱ 229 ሰላማውያን ሰባት ብጃምላ ከምዝተቐትሉ፣ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ክገልጻ ጸኒሐን’የን።
ምምሕዳር ባይደን ዝርከቦም ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ዓለም፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ሰራዊት ኤርትራ ብቕጽበት ካብ መሬቱ ከምዝወጽእ ክገብር ክሓቱ ጸኒሖም እዮም።
እንተኾነ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ከተሃዳድእ ቅሩብነት ብዘይምርኣዩ ኣብ ሓያሎ መሻርኽቲ ኢትዮጵያ ዝኾና ሃገራት ዘይዕጋበት ፈጢሩ ከምዘሎ ይግለጽ።
ኣመሪካ ክሳብ ናይ መገሻ ማዕቀብ ዝኸይድ ኣብ ልዕሊ ዝተወሰኑ ሰበስልጣናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ክትገብር ተኽእሎታት ከምዘሎ’ውን ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ኣመሪካ ነዚ ስጉምቲ’ዚ እንተወሲዳ፣ ምስታ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ቀንዲ መሻርኽቲ እትርእያ ኢትዮጵያ ዘለዋ ዝምድና ሓድሽ መልክዕ ከትሕዞ ምዃኑ እዩ ዝግለጽ።
===============


text:
ን መዓልታዊ ናብራ ዝጠቕም ቋንቋ ፈረንሳ - ምጽሓፍ
ምስ ኣብ ቭዋ ኦት A Voix Haute
እንታይ ኢዩ?
ሓድደ ናይ ስልጠና መደብ ፣ ን ምጽሓፍ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ፣ ኣብ ማአዓልታዊ ናብራ ዝገልጽ ምጥቓምን ፈተና ምሕላፍን ብትግሃት ምጽዓር ። .
ንመን ኢዩ ፧
ካብ መስከረም ክሳብ ሰነ .
ዞባ\ ዴባርትሞ
13 - Bouches-du-Rhône
ካብ መስከረም ክሳብ ሰነ .
ዞባ\ ዴባርትሞ
13 - Bouches-du-Rhône
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣኣብ ቋንቋ ፈረንሳ ናይ ደረጃ ናይ ጽሕፈት ምምሕያሽ
- ን ፈረንሳ ዝዛረቡ ፣ ግን ከኣ ዘይጽሕፉን ዘየንብቡን
-ን ካልኦት ድማ ድያዳ ቋንቋ ፍረንሳ ምእንቲ ክመልኩ ፣ ን ኣብነት ደብዳቤ ንምጽሓፍ፣ ንስራሕ ዝሕህዝ ነገር ወዘተ
ነጻን ነብሰተኣማማንነትን ምጥራይ
ብዝበለጸ ፣ ምዝርራብን ምጽሓፍን ቋንቋ ፈረንሳን ብነጻ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ርእሰተ ኣማማንነት ን ምጥራይን።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
መዝገባ ወትሩ ዓርቢ (ካብ ሰዓታት 10 ክሳብ 12)
ወትሩ መዝገባ ኣብ ቦታና ዓርቢ ንግሆ (ካብ ሰዓታት 10h ክሳብ 12h) ወይ ኣብ local d'A Voix Haute. (ካብ ናይ ትምህርቲ ዕረፍቲ ሰዓታት ወጻኢ)
i ንምፍላጡ ኣገዳሲ !:ኣድራሻና ኣብ 50 Rue Bernard du Bois, 13001 Marseille, ፈረንሳ France
መስመር ናይ ሊንክ
ኣብዚ ብምጥዋቕ ተመዝገቡ disponible sur le site internet dans l'onglet "s'inscrire".
ወይ እውን ኣብ እዚ ዝስዕብ ተውዑ


text:
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ምስ ዓለም-ለኸ ቤት-ፍርዲ ገበን ተመሳጢሩ፣ኣብ ኤርትራ ከም‘ቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ዝተወለዐ ህዝባዊ ናዕቢ ከላዓዕል ይሰርሕ ከምዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ኣፍሊጡ።
ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ንቮኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብሰለልቲን ተላኣኣኽቲን ተጠቂሙ ቅድም ኣብ ኣስመራ ቀፂሉ ኣብ መላእ ኤርትራ ነውፂ ኣላዒሉ ንመንግስቲ ንምዕላው ፈቲኑ ነይሩ ግን ኣፍሺልናዮ ኣለና ይብሉ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሓላፊት ክፍሊ መፅናዕቲ ኤርትራን ኢትዮዽያን ክለየር ቤስተን፣ንመግለፂ መንግስቲ ኤርትራ ኣንቢብክዮ‘ዶ ዝብል ቀዳማይ ሕቶ ኣቅሪብናላ ”መንግስቲ ኤርትራ ኣንፃር ኣምነስቲ ዘውፀኦም ክልተ ክስታት ኣንቢበዮ‘የ። ኩሎም ክስታት መሰረት-ኣልቦን መስሓቅን ኮይኑ‘የ ረኺበዮ” ትብል።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ መንግስቲ ኤርትራ ንኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብተኸታታሊን ነዊሕን መግለፂታት ዘውግዝን ዝኸስስን መግለፂታት ከውፅእ ዝኻኣለሉ ቀንዲ ምኽንያት‘ዳኣ እንታይ‘ዩ ትብሊ? ንክለይር በስተን ዝቀረበ ሕቶ‘ዩ።
”እቲ ክሲ ኣዝዩ መስሓቅ ስለዝኾነ፣ስለምንታይን ካበየናይ መኣዝንን ይመፅእ ከምዘሎ ንምንፃር ኣፀጋሚ‘ዩ።ሓደ ነገር ግን ንፁር‘ዩ።ኣብ ኤርትራ ከቢድ ስጉምቲ ዝተወሰደሉ መበል ዓስራይ ዓመት ዝዝከረሉ ወቅቲ ምኻኑ‘ዩ። ዓሰርተ ዓመት ከም‘ዛ ናይ ቅድሜና ሰንበት፣፲፩ ላዕለዎት ፖለቲካዊ መራሕቲ ተኣሲሮም፣ኩለን ጋዜጣታት ተዓፅየን ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም። እቶም ዝተኣሰሩ ሰባት፣ምስ ቤተ-ሰቦም፣ምስ ጠበቃ ኣይተራኸቡን።ክሳብ ሎሚ ናብ ፍርዲ’ውን ኣይቀረቡን።ስለዚ ዓስራይ ዓመቶም ዝዝከረሉ ዕለት ይቀራረብ ስለዘሎ፣መንግስቲ ኤርትራ ንትኹረት ዓለም ፋሕ ጭንግራሕ ከብል‘ዩ ዝፍትን ዘሎ።ብኣንፃሩ ዓስራይ ዓመት ማእሰርቲ‘ቶም ሰባት፣ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘስካሕክሕ ኩነታት መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ዘጉልህን፣ ኣብ መላእ ኤርትራ ሰባት ከይተበየኖም ይእሰሩ ከምዘለውን መጠነ-ሰፊሕ መግሃስቲ መሰላት ከምዘሎን‘ዩ ዘርኢ” ኢላ።


text:
ኤርትራ ንልዕሊ ኹሉ ቀዳምነት ሰሪዓ ትዛረበሉ ጉዳይ- ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን'ዩ ክብሉ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂ ገሊፆም።
ጉዳይ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ተታሒዞም ዝተባህሉ እንግሊዛውያን'ውን ሓደ ካብቲ ነቲ ቀንዲ ጉዳይ ዶብ ክንርስዕ ዝግበር ህቃነታት'ዩ፡ ይኹን'ምበር ኤርትራ ንዕኦም ብዝምልከት ካብ ሕጊ ወፃኢ ስጉምቲ አይተወስድን'ያ ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ መሓውራት ዜና ኤርትራ ቃለ-መጠይቅ ዝገበሩ ፕረዚደንት ኢስያስ አፈወርቂ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእኸላይ ምብራቅን ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት እቲ ጉዳይ ናይ ደገ ምትእትታው ዝፈጠሮ ዕልቅልቅ'ዩ ክብሉ ገሊፆም።
ብዛዕባ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ሃብቲ ማይ ኣብ ረብሓ ኹሉ ህዝብታት ክውዕል ምእንቲ ኣብ ሓደ መአዲ ኮፍ ኢልካ ምርድዳእ ከምዘድሊ ገሊፆም፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክጥቀመሉን ዓይነት ህይወቱ ከመሓይሸሉን መሰሉ'ዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 28 December 2016
ሓይልታት ኢሚግሬሽን እስራኤል፡ ኣብ ከተማ ፔታኽ ቲክቫ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘካየዱ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
እዚ ናብ ሰሉስ 27 ታሕሳስ ኣብ ዘውገሐ ለይቲ ዝተኻየደ ግፋ ኤርትራውያን፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያትን ኢመግረሽን እስራኤል፡ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ከካይድዎ ዝጸንሑ ምእሳርን “ብፍታዎም” ኣብ ትሕቲ ዝብል ግዱድ ናይ ምጥራዝ ኣገባብን’ዩ።
ኣብቲ ግፋ ዝተዋፈሩ፣ ፍሉይ ልብሲ ዝወደዩ ሓይልታት ክፍሊ ኢምግሬሽን፣ ገዛ ገዛ እናኣተው ኣብ ዘካየድዎ ግፋ ነንዝሓዝዎም ኤርትራውያን እናከላበቱ ብፍሉይ ናብ ዝተዳለዋ ጸዓዱ ሚኒባሳት ሰቒሎም ከምዝወሰድዎም ተፈሊጡ።
እቲ ግፋ፡ ቪዛኦም ግዜኡ ንዘሕለፈን ዘየሐደሱን፡ ከምኡ’ውን ካብ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ኾሎት መሊቖም ናብ ስራሕ ዝተዋፈሩን ዒላማ ዝገበረ ምንባሩ ይግለጽ።
ኣብቲ ገዛ ገዛ እናኣተኻ ዝተኻየደ ግፋ፣ ብዝሒ ዝተታሕዙ ኤርትራውያን ብልክዕ ክፍለጥ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ኣስታት 50 ኤርትራውያን ተቐድይዶም ከምዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ግምታቶም ይህቡ።
ብጸጥትኣን ሰለማዊ መነባብሮኣን እትፍለጥ ከተማ ፔታኽ ቲክቫ፡ ካብ ተል ኣቪቭ ኣስታት 10 ኪሎመተር ርሒቓ እትርከብ፣ ሓንቲ ካብ ጥንታውያን ከተማታት እስራኢል ኮይና፡ ኤርትራውያን ብብዝሒ ክቕመጡላ ከምዝጀመሩ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ ሓይልታት እስራኤል፣ ኣብታ ብጸጥታኣን ሰላማን እትልለ ከተማ ንኤርትራውያን ዒላማ ዝገበረ ግፋ ከምዘካይዱ ይንግር።
እቲ ናብ 27 ታሕሳስ ዘውገሐ ለይቲ ዝተኻየደ ግፋ’ውን፡ ኣብ ባር ኮኾባ፡ ኻይምኦዘር፡ ሹቕ፡ ጎደና ፒኒስከርን ኣብ ዝተባህለ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝቕመጡሉ ከባቢታት’ዩ ኣተኵሩ።
====================


text:
ዴሞክራስያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ንneፅነት ኤርትራ ሰፍ ዘይብል መስዋእትን ክሳራን ምዝንባልን ዝወረዶን ኣብ እዋን ረፈረንደም እወ ንነፃነት 98.9 ሚእታዊ ከምዘድመፀ ይዛረቡ ኣቶ ነስረዲን ኣሕመድ። ህዝቢ ዓፋር መግዝእቲ ንሰለስተ'ዩ ጎዝዪዎ ዝበሉ ሓላፊ ጉዳያት እቲ ውድብ ኣቶ ነስረዲን እቲ ኣብ ዘዘለዎ ቦታ መሰሉን ክብረቱን ረኺቡ ዝነብሩ ኩነታት ከምዝመርፅን ከምዘኽብርን ሓቢሮም።
መሰል ብሄራት ክሳብ ምንፃል ዝብል ዓንቀፅ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ኤርትራ ንክሕቆፍ ዝጠልብ እዚ ውድብ፡ዝሰምዕ ወገን እንተዘይሃልዩ ግና ናይ ዓፋር መሰል ክሳብ ምንፃል ክንጥቀመሉ ኢና ይብሉ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ እቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝተዝርገሐ መግለፂ፡መርገፂ ገለ ወገናት'ምበር ውድባዊ መግለፂ ኣይኮነ ብምባል መሰል ርእሰ-ውሳነ ክሳብ ምንፃል ዝብል እምነት እንተኾነ ከምዝቕበልዎ ኣቦ-መንበር ኪዳን ኣቶ ተወልደ ገብረ-ስላሴ ተዛሪቦም።


text:
ኣብ ከተማ ከረን፡ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ጐድኒ-ጐድኒ ዕብየት ቊጽሪ ነበርቲ ብመጠንን ዓይነትን ምዕባለ ከምዘርኣያ፡ ኣመሓዳሪ ናይ’ታ ከተማ ኣቶ ዘርእዝጊ ዳዊት ሓቢሩ።
ቊጽሪ ኣብያተ-ትምህርቲ ካብ መዋእለ- ህጻናት ክሳብ ካልኣይ ደረጃ 68 በጺሑ ከምዘሎ፡ ኣገልግሎት ጥዕና’ውን በብግዜኡ እናማዕበለ ክመጽእ ምጽንሑን ምስ ብዝሒ ህዝቢ ዝዳረግ ምዃኑን ኣረዲኡ።
ኣብ ከባቢ ሩባ ዓንሰባ፡ ኣብ 441 ሄክታር ዝለምዕ ጀራዲንን ዝካየድ ንጥፈታት ምርባሕ ከብትን’ውን፡ ብስፍሓቱን ንጥፈታቱን ዕቤት ብምምዝጋብ፡ ካብኡ ዝርከብ ምህርቲ ፍረታት፡ ኣሕምልትን ጸባን፡ ካብ ከተማ ከረን ሓሊፉ ናብ ካልኦት ከተማታት ከምዝለኣኽ ገሊጹ።
ጉዳይ ተኻራዪን ኣካራዪን ብመሰረት ኣዋጅ መንግስቲ፡ ከምቲ ዝተወጠኖ ጽቡቕ ይቕጽል ከምዘሎ፡ ጽሬት ጐደናታት ንምውሓስ መዓልታዊ ዝነጥፋ ሰራሕተኛታት፡ ከምኡ’ውን ደረቕን ፈሳስን ጐሓፍ ዘመላልሳ መካይን ኣብ ንጡፍ ኣገልግሎት ከምዘለዋ ሓቢሩ።
ኣቶ ዘርእዝጊ፡ ምድልዳል መሬት ሕርሻን ምምዕባል ሞያዊ ዓቕሚ ሰራሕተኛታትን፡ ካብ’ቶም ቀንዲ መደባት ናይ’ቲ ምምሕዳር ምዃኖም ጠቒሱ፡ ህዝቢ ከም ወትሩ ብዝለዓለ ክነጥፍ ተላብዩ።


text:
Radio Erena: 29 April 2021
ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ፣ ብዘይምርጫ ስልጣኑ ንክልተ ዓመታት ከናውሕ ድሕሪ ምውሳኑ ብዝተላዕለ ተቓውሞታትን ግጭትን፣ ውሳኔኡ ብምቕያር፣ ኣብ ዝሓጸረ ምርጫ ክካየድ ጸዊዑ።
እቲ ፕረዚደንት ምስ ክልተ ርእሰ ምምሕዳራት ኣይተሰማማዕኩን ብዝብል፣ ካብ ቅዋማዊ ሕጊ እታ ሃገር ወጻኢ ብዝኾነ መስርሕ፣ ደገፍቱ ብዝኾኑ ኣባላት ባይቶ ኣቢሉ፣ ብዘይምርጫ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክቕጽል’ዩ ኣንቂዱ።
እንተኾነ፣ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን ኣፍልጦ ከምዘይህብዎ ክገልጹ እንከለዉ፣ ኣብ ሞቛድሾ ዝመደበሮም ፖለቲካውያን ሓይልታትን መራሕቲ ቀቢላታትን’ውን ተቓውሞታቶም ከስምዑ ጸኒሖም።
ካብ 25 ሚያዝያ ኣትሒዙ ድማ፣ ሚሊሻታት ናይዘን ቀቢላታትን ካልኦት ሓይልታትን ዝሳተፍዎ ዘለዉ መጥቃዕታት ኣብ ከተማ ሞቛድሾ ተወሊዑ።
እዞም ሓይልታት ኣገዳሲ’ዩ ንዝበልዎ ከባቢታት ሞቛድሾ ክቖጻጸሩ እንከለዉ፣ ካልኦት ድማ ብቪላ ሶማል ንዝፍለጥ ቤት መንግስቲ ንምጥቃዕ ምድላዋት የካይዱ ምህላዎም’ዩ ተመልኪቱ።
ኣንጻሩ ክካየድ ብዝጸንሐ ተቓውሞታትን ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ሞቛድሾ ብዝተወልዐ ግጭትን ዝሰግአ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ እቲ ከናውሖ ወሲኑ ዝነበረ ምርጫ፣ ኣብ ዝሓጸረ ክካየድ ጠሊቡ ኣሎ።
እቲ ምርጫ፣ ምስ ሓሙሽተ መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ኣማሓዳሪ ሞቛድሾን ብምዝታይ ክካየድ ምዃኑ ካብ ቤት ጽሕፈት ‘ቲ ፕረዚደንት እኳ እንተተጠቕሰ፣ መዓስ ከምዝካየድ ግና ኣይተነጸረን።
ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ብዘይምርጫ ንክልተ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክቕጽል ምውሳኑ፣ መወልትን መሻርኽትን ሶማል ዝኾና ሃገራት ኣመሪካን ኤውሮጳን፣ ከምኡ ድማ ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ውድባትን ጸቕጢ ጌረናሉ ይርከባ
===================


text:
ብክባን ዕፅዋን ፋሽስታውያን ንከቢድ ዓፀቦ ዝተቃልዑ ነበርቲ ጉለምኸዳ
ወይዘሮ ለተሚካኤል ግደይ ትበሃል ኣብ ወረዳ ጉለመኸዳ ከተማ ፋፂ ትነብር ኣዶ ሰለሰተ ቆልዑ እያ፡፡ እዛ ኣዶ ኣብ ስራሕ መንግስቲ ተቆፂራ ወርሓዊ መሃያ እናተቐበለት ምዕሩይ...
ዘይብተኽ ታርኻዊ ምትእስሳር ህዝቢታት ትግራይን ዓፋርን
ህዝቢታት #ትግራይን #ዓፋርን ብዝኾነ ይኹን ሓይሊ ዘይብተኽ ታርኻዊ ምትእስሳር ዘለዎ ስጡም ምሕዝነት ከምዘኮነ ተወከልቲ ክልትኦም ህዝቢታት ኣብ ዘካየድዎ መድረኽ ዘተ ሓቢሮም፡፡ብፍላይ ኣብ ከባቢታት ራያ...
ትኹረት ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ
ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ዳቪድ ሳተርፊልድ ቁልፊ ዋኒን ኣሜሪካ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ንምብፃሕ ከምዝኾነ ሓቢሮም ፡፡ካብ ዝሸየሙ ንሳልሳይ ግዜ ጉዳይ ኢትዮጵያ...
እቲ ሐዚ ኣብ ልዕሊ ደቂ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ግፍዓዊ ተግባር መራሕቲ ሃይማኖት ኢና ዝብሉ...
እቲ ሐዚ ኣብ ልዕሊ ደቂ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ግፍዓዊ ተግባር #መራሕቲ ሃይማኖት ኢና ዝብሉ ሃሳዉያን ንዓመታት ዝዘርእዎ ፅልኢ እዩ ክብሉ ሊቃዉንቲ ኣቦታት ትግራይ ተዛሪቦም፡፡እዚ...
ስራሕቲ ምርምር ዩንቨርስቲ ኣክሱም
ዩንቨርስቲ ኣክሱም #ገድሊ ምርምርን ምዕባለን ንውሕሰት #ትግራይ ዝብል ኣወዳድባ ብምጥያሽ ኣብ ከባቢ ብቐሊሉ ዝርከቡ ናውትን ሃፍትን ብምጥቃም ፀገም ማሕበረሰብ ንምፍታሕ ይነጥፍ ከምዘሎ ምክትል ፕረዚደንት...
ኣብ ከተማ ዓዲ ጉዶም ልዕሊ 12 ሽሕ ወገናት ኣብ ኣፍ ሞት ይርከቡ
ኣብታ ከተማ ዓዲ ጉዶም ልዕሊ 12 ሽሕ ወገናት ንከቢድ #ዓፀቦ ተቓልዖም ንሓደጋ #ሞት ተሳጢሖም ከምዝርከቡ ምምሕዳር እታ ከተማ ኣፍሊጡ ፡፡ጉጅለ #ፋሽስታውያን ባንኪ ፣ ስልኪ...
መንግስቲ ትግራይ ጊዝያዊ ተፃብኦ ደው ምባል /Cessation of Hostilities/ ወሲኑ።
ህዝብን መንግስትን ትግራይ ካብ ቀደሙ ኣብሰላም ዘለዎ መርገፂ ግልፂ እዩ። ፖለቲካዊ ፀገማት ብሰላም ክፍትሑ ከምዘለዉ እውን ካብ ጒሓቱ ብዘየላጢ ኣግባብ ንፈታዊን ፀላኢን ዕላዊ ገይሮም...


text:
Radio Erena: 03 March 2021
ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ዝተወልዐ ዶባዊ ግጭት እናዓረገ ኣብ ዝመጽኣሉ ዘሎ እዋን፣ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ናብ ካርቱም ክበጽሕ’ዩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፣ ናብ ሱዳን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይድ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ፣ ብሰሉስ 2 መጋቢት፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ሚርያም ሳድቕ ኣልማህዲ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ካይሮ ምብጻሕ ድሕሪ ምፍጻማ’ዩ።
ንሳ፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳምሕ ሾክሪ ብምርኻብ ኣብ ዘካየደቶ ዘተ፣ ኢትዮጵያ ንዲጋ ተሃድሶ ንምምላእ እትወስዶ በይናዊ ስጉምቲ፣ ንረብሓ ሱዳን ግብጽን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምዃኑ ኣብ ምርድዳእ ከምዝተበጽሐ ማዕከናት ዜና ግብጺ ሓቢረን።
ኣብ ጉዳይ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶን ብዝምልከት፣ ክልቲኤን ሃገራት ብሓባር እናተረዳድእ ክሰርሓ ኣብ ስምምዕ በጺሐን።
ክልትኤን ሃገራት፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ኢትዮጵያ እትወስዶ ዘላ በይናዊ ስጉምቲ ምምላእ ዲጋ ተሃድሶ ብዝምልከት ሓባራዊ መርገጺ ክሕዛ ምዃነን ድማ ይግለጽ ኣሎ።
ሚኒስተር ሚርያም ናብ ካይሮ ምብጻሕ ትፍጽም ዘላ፣ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት፣ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ግብጺ ናብ ካርቱም ኣብ ዝኣተወሉ ዕለት’ዩ።
ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት፣ ጀነራል መሓመድ ፋሪድ ዝመርሖ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ግብጺ፣ ኣብ ናይ ካርቱም ዑደቱ፣ ምስ ሱዳናዊ መዘንኡ፣ ጀነራል መሓመድ ዖትማን ኣልሑሰን ብምርኻብ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ዝህሉ ዝተፈላለየ ወትሃደራውያን ጽጥታውን ስምምዓት ከቲሙ።
ንሃገራዊ ድሕነት ሱዳንን ግብጽን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ዝኾነ ተጻብኦ፣ ክልቲኤን ሃገራት ብሓባር ክምክትኦ ምዃነን፣ ጀነራል ፋሪድ ድሕሪ’ቲ ስምምዕ ገሊጹ።
ጀነራል ኣልሑሰን ብወገኑ፣ ክልትኤን ሃገራት ኣብ ወትሃደራዊ መዳይ ተሞክሮ ክለዋወጣ ምዃነን ብምጥቃስ፣ ግብጺ ኣብዚ ፈታኒ እዋን ኣብ ጎኒ ሱዳን ደው ምባላ ኣመስጊኑ።
===============


text:
Radio Erena: 01 December 2019
ሰልፊ ሃገራዊ ኮንግረስ ሱዳን፣ ነዚ ዝመጽእ 10 ዓመታት ዝኾነ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ከየካይድ ተኣጊዱ።
መሰጋገሪ ቆንስል ሱዳን ንኣስታት 14 ተኸታታሊ ሰዓታት ድሕሪ ዘካየዶ ጽዑቕ ኣኼባ፣ እቲ ብዑመር ኣልበሽር ዝምራሕ ዝነበረ ሰልፊ፣ ዝኾነ ንጥፈታት ከየካይድ ድሕሪ ምእጋዱ፣ ቀዋሚን ተንቀሳቓሲን ንብረቱ እውን ክህገር ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ዋዕላ ብተወሳኺ፣ ንደቀንስትዮ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ብዛዕባ ክኽተልኦ ዘለወን ኣገባባት ዝቕይድ ሕጊ ኣፍሪሱዎ ኣሎ። እቲ ሕጊ ንኣከዳድና ደቀንስትዮ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ከይተረፈ ዝቕይድ ምንባሩ ይፍለጥ።
ብኣሽሓት ዝቑጸራ ደቀንስትዮ ንምፍራስ እቲ ቀያዲን ፈላላዪን ሕጊ ኣመልኪተን ሓጎሰን ንምግላጽ ኣብ ከተማታት ሱዳን ወጺኤን። ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝርከቦም ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት እውን ነዚ ብቆንስል ሱዳን ዝተወስደ ስጉምቲ ናእዳኦም ገሊጾም ኣለዉ። ኣምነስቲ ኣብ መግለጺኡ፣ ሰበስልጣን ሱዳን ነቲ ተሪፉ ዘሎ ከም ዓንቀጻት 77ን፣ 78ን ምስ ኣልኮላዊ መስተን ካልእ ንውልቃዊ ናጽነት ሰብ ዝገፍፍ ጽኑዕ ሕግታትን ከኣ ዳግመ ግምት ክገብሩሉ ጸዊዑ።
እንተኾነ ተጣበቕቲ መሰላት ደቀንስትዮ ሱዳን፣ ‘ነቲ ስጉምቲ ብእወታ እንርእዮ እኳ እንተኾንና፣ መሰልና ተኸቢሩ ኢልና ንጽምብለሉ እዋን ርሑቕ እዩ ዘሎ’ ብምባል፣ ኣብታ ሃገር ንመሰል ደቀንስትዮ ዝገፉ ሓያሎ ሕግታት ገና ከምዘለዉ ገሊጸን።
እዚ ፈሪሱ ዝበሃል ዘሎ ናብ ደቀንስትዮ ጥራይ ዘተኮረ ናይ ኣከዳድና ሕጊ፣ ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ደኣ ተፈቒዱ እምበር፣ ኣብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ገና ተግባራዊ ከምዘሎ እተን ተጣበቕቲ መሰላት ይገልጻ።
ዝበዝሕ ካብቲ ሞራላዊ ሕጊ ተባሂሉ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝጸንዐ ሕግታት ኣብ ዘበነ ስልጣን ኣልበሽርን ንሱ ዝመርሖ ዝነበረ ሰልፊ ሃገራዊ ኮንግረስን ዝተተግበረ ሙዃኑ ይግለጽ።
==================


text:
ጠበቓ ምሓዝ ወይ ምርካብ፣
ምስ ምስ ሰደኣደ ዒስራን ሓደን(CDAD 21 ) ዝተባህለ ትካል ብምትሕብባር፣
እንታይ ኢዩ?
እቲ ጠበቓ፣ (ኣብ እቲ ናይ ውልቂ ትካሉ ፣ ወይ ቤትጽሕፈቱ) ኣብ ዓውዲ ሕጊ ዝምልከት፣ ንሓታትቲ ከም መጠን ዓሚሉ ምሉእ ግልጋሎት ናይ ምኽርን ኣገደስቲ ሓበሬታታትን ይህብ።
ሰደኣደ (CDAD) ኣብ ከተማ ዲጆን ን (Dijon et dans la region) ከባቢኣን ንዝነብሩ ተቐማጦ እቲ ከባቢን፣ ናይ እቲ ዞባ ሕጊ ኣማኻሪ ብምትሕብባር ንተቐማጦ እቲ ከባቢ ናይ ሕጊ መሰላቶም ንኽፈልጡንካብ ኡ ድማ ተጠቀምቲ ንኽኾኑን ግቡእ ሓበሬታን ኣገልግሎትን ይህብ፣
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
እዚ ኣገልግሎት እዚ ዋላ ነተቐማጦ ናይ እዚ ዞባ ንዘይኮኑ ሰባት ኣበይ ይነብሩ ብዘየገድስ ልክዕ ከምቶም ተቐማጦ ዝረኽብዎ ወይ ተመሳሳሊ ናይ ሕጊ ምኽርን ሓገዝን ኣገልግሎታት ይህብ እዩ።
እዚ ንኹሉ ብዘይ ኣፈላላይ ዕድመ ናይ ማሕበራዊ ናብራ ኩነታትን መንበሪኦም ቦታ ብዘየገድስን ክፉት ኣገልግሎት እዩ ዝህብ።
ነጻ እዩ፣
እዚ ኣገልግሎት ንኹሉ ህዝቢ ነጻ እዩ፣
ብዙሓትን ብቐጻልነት ዘለዉን እውን እዮም፣
እቲ ናይኣገልግሎት ቦታታት፣ ኣብ ዞባ ኮት ድ ኦር Côte-d’Or
ዘለዉ ንምርካብ ( ኣብ እቲመሐበሪ ካርታ ተዓዘቡ )፤
ምስጢር ዓቃቢ እዩ፣
ጠበቓ ብመሰረቱ ምስጢር ናይ ምዕቃብ ባህሪ እዩ ዘለዎ ፣ ስለዝኾነ ድማ፣እቲ ምስ እቲ ጠበቓ ዝተዛረብክሞ፣ ኣብቲ ቦታ (ምስጢር ) ኮይኑ ይተርፍ።
ሞያውያን፣
እቶም ብጠበቓታት ዝወሃቡ ሞያውያን ምኽርታት፣ ካብ ወገናውነትን ጸግዒ ሓደ ሰብ ዘይሓዘን ማእከላይን እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና፣
በዚ ዝስዕብ መስመር ስልኪ ቁጽርና ክትድውሉልናን ክትረኽቡናን ትኽእሉ ኢኹም፣ ብ ኣካል መጺኹም ክትረኽቡናን ክትውከሱናን ምስእትደልዩ ድማ ኣክብዚ ዝስዕብ ኣቀማምጣ ናይዛ ከተማ ዘርኢ ካርታ ብምውካስ ኣበይ ከምዘለናን ብኸመይ ናብ ቤት ጽሕፈትና ከምትመጹን ክትፈልጡ ትኽእሉ ኢኹም።


text:
ኣብ ኣፍሪቃ ቁጽሪ መትሓዝትን ሞትን ኮቪድ19 ንመጀምርያ ግዜ ክጎድል ከምዝጀመረ ሓዲሽ ሪፖርት ኣመልኪቱ።
ብኦሚክሮን ዝፍለጥ ራብዓይ ማዕበል ኮሮናቫይረስ ካብ ዝመጽእ ንድሓር፡ ቁጽሪ መትሓዝቲ ብ20% ክጎድል ከሎ፡ ቁጽሪ ሞት ድማ ብ8% ክጎድል ከምዝጀመረ እቲ ብውድብ ጥዕና ዓለም ዝወጸ ሓዲሽ ጸብጻብ ኣመልኪቱ`ሎ።
እቲ ምጉዳል ውሑድ`ኳ እንተኾነ፡ በዚ እንተቐጺሉ እቲ ለበዳ ካብ ዝጅምር ዝተሓተ ክገብሮ`ዩ። ኣብ ሰሜናዊ ኣፍሪቃ ገና ወሰኽ እንተሎ`ውን ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ግን መትሓዝቲ ኮቪድ ምጉዳሉ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣፍሊጡ`ሎ። ኣብ ኣፍሪቃ ዛጊት ዝተመዝገበ መትሓዝቲ 10.4 ሚልየን ክኸውን ከሎ፡ ሞት 233 ሽሕ`ዩ።
ካብ መንጎ በቲ ቫይረስ ተታሒዞም ዝሞቱ 2.4% ዝነበረ ክኸውን ከሎ፡ ፈልቂ ኦሚክሮን ካብ ዝመጽእ ዘጋጠመ ሞት 0.68% ጥራሕ`ዩ። ፈልቂ ኦሚክሮን ሕጂ ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ 36 ሃገራት ፡ ብደረጃ ዓለም ድማ ኣብ 169 ሃገራት ተሓቢሩ`ሎ።
ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዳይሬክተር ክፍሊ ኣፍሪቃ ዶ/ር ማሺዲሶ ሞውቲ፡ እቲ ምጉዳል መወዳድርቲ ዘይብሉ`ኳ እንተኾነ፡ ኣፍሪቃ ካብቲ ለበዳ ወጽያ`ያ ንምባል ግን ገና`ዩ ትብል። ንሳ ወሲኻ እቲ ቫይረስ ምልውዋጡ ክሳብ ዝቐጸለ፡ ንምውግኡ ክታበት ክበራታዕ ኣለዎ፡ ንኣፍሪቃ ዘሎ ዕድላት ምክልኻል`ውን ክሰፍሕ ኣለዎ ትብል ።
ብደረጃ ዓለም፡ ኣብቲ መጀመርታ ቁጽሪ ሞት ኣፍሪቃ ዝበዝሐ`ኳ እንተነብረ፡ ኣብ ዳሕራዋይ ክልተ እብረ ቫይረስ ግን ጎዲሉ`ዩ።
ብተወሳኺ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ሕጂ`ውን ሕክምና ኮቪድ ኣብ ምርካብ ዓቢይ ጸገም ከምዘለወን`ዩ ዝፍለጥ። ዝሓለፈ ሰሙን ውድብ ጥዕና ዓለም ባሪሲቲኒብ ከምኡ ድማ ሶትሮቪማብ ዝብሃሉ ክልተ መድሃኒታት ንክወስዱ መኺሩ`ሎ። ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዳይሬክተር ክፍሊ ኣፍሪቃ ኣፍሪቃ ብክታበት ድሕሪት ዝተረፈትሉ ኩነታት ኣብ ቐረብ መድሃኒት ምድሓን ህይወት ክድገም የብሉን ትብል። ኣፍሪቃ ኣብ ክታበት ዘለዋ ደረጃ`ውን ትሑት ምዃኑ ይገልጽ። እቲ ቀረብ ይዛይድ`ኳ እንተሃለወ ዝተኸተቡ ግን 10% ጥራሕ`ዮም። ኣብዚ ዓመተ 2022 ካብ 250ክሳብ 300 ሚልዮን ዝበጽሕ ዶስ ክታበት ኣብ ነብስወከፍ ወርሒ ንኣፍሪቃ ክቐርብ ምዃኑ`ውን ውድብ ጥዕና ዓለም ወሲኹ ሓቢሩ`ሎ።


text:
ኣብ ለንደን ዝርከብ ኢምባሲ ኢትዮጵያ፡ ንኻልኣይ ግዜ ንዝተዳለወ ዓመታዊ ስነ-ስርዓት ብምድጋፍ፡ ኣብ ቐጽሪ ፓርላማ ንኽካየድ ዝገበሩ ኣባል ዓቃባዊ ሰልፊ Laurence Robertson`እዮም። ነቲ ብኢምባሲ ዝተዳለወ ስነ-ስርዓት ዝቃወሙ ኢትዮጵያውያን ግና “ሚልዮናት ሰባት ንጥምየትን ዕርቃንን ኣብ ዝተቓልዑላን ብዙሓት ሚልዮናት ሰብኣዊ መሰሎም ዝተገፈፉላን ኢትዮጵያ፡ ዘይምስላ ንምሃብ ዝተዳለወ ዩ” ክብሉ ይቃወምዎ።
ነቲ ሰልፊ ወኪሎም ዝተዛረቡ ኣቶ ዘላለም ተሰማ ኣተሓሒዞም “ኣብ ትሕቲ ዓፈና ተሸቑሪሩ ዝነብር ህዝቢ ዘለዋ ብምዃኑ፡ ሰብኣዊ መሰል ዘይብሉ፡ በሊዑ ምሕዳር ዝተሳእኖ፡ ዝተፈለየ ናይ ፖሊቲካ ኣረኣእያ ስለዝሓዝካ ጥራሕ ናይ ስራሕ ዕድል ዘይረኽበላ፡ ዜጋታት ኸም ኻልኣይ ዜጋ ዝርኣዩላ ሃገር ብምዃና” እቲ ዝቐረበ ምስሊ ግጉይ ኢዩ ይብሉ።
ነቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘዳለወ ፡ ዓለም-ለኻዊ ተጣባቒ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን ዝተባህለ ማሕበር`ዩ።


text:
“ድምጺ ፍትሒ ይሃምም ኣሎ፡ ሃየ ህዝቢ ተዳሎ”
”ድምጺ ፍትሒ ይሃምም ኣሎ፡ ሃየ ህዝቢ ተዳሎ”
ካብ ዓሚ፡ ሎሚ፡ ተቃውሞ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዓይነቱን ዓቐኑን እንዳሰሰነ ይኸይድ ኣሎ። ብሓደ ረፍዲ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኣብ ሓደ ክመጽእ’ኳ ድሌትን ባህግን ኩሉ እንተዀነስ፡ ደጊም ንባህግታቱ ዘረጋግጽ ዓብይ ተስፋ ይረአን፡ ይንበብን ይስማዕን ምህላው፡ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ብቀሊሉ ክሕለፍ ዘይብሉ መድረኽ ቃልሲ ተበጺሑ ኣሎ። ነዚ ሓያል ቃና ሓድነት፡ምትሕብባር፡ ምድግጋፍ ዘልዕል ዘሎ እዋናዊ ጭርሖታት ደራኺ ሓይልታት ሰላምን ደሞክራስን ንዓወት ገጹ ይገማገም ከም ዘሎ ብምርዳእ፡ ንውዲታት ሽጣራታት መላኺ ስርዓት ህግዲፍ በታቲኹ፡ህዝባውን ሃገራዉን ጉዳዩ ኣብ’ቲ ዝደለ ዕላማ ከብጽሖ ካብ ኩሉ ሃገራዊ ዝጥለብ ህድኣትን ዓቕልን ምስትውዓልን’ዩ።
ደጊም ክመቲ ደጋጊምኩም ዝሰማዕኽምዎ ቃል ማሕተት መራሕቲ ውድባት ፖሊቲካውያን ሓይልታት፡ ሲቪካውያን ማሕበራት ይኣክል፡ ምሁራት፡ ውልቀ ሰባትን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ኤርትራዊ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ዝግበርዎ ዘለዉ ዘይሕለል ተጋድሎ ንፍትሒ ተደማሚሩ፡ ኣብ’ዚ ሓጺር ግዜ ንህግዲፍ ካብ’ቲ ዝነዝሖ ዝነበረ መርዛም ሓበሬታ ካብ መራኸቢ ብዙሓት ስዒሩ ገሊልዎ ይርከብ። እዚ ቀዳማይ መድረኽ ዓወት ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ኣብ ታሪኽ ዘመዝገቦ፡ ነቓዕ ከይርከብን ብዝተፈላልየ ምኽኒት ንቃልሲ ዝዓናቕፉ ይኹኑ፡ በቶም ብህግዲፍ ተላኢኾም ንዓና መሲሎም ክፈላልዩና ዝፈታትኑ ካብ ማእከልና ብምውጋድ ንዝተረኽበ ዕውት ስርሓት ክንዕቅቦ ይግባእ።
ህዝብና ብሓንቲ ቃና ፍትሕን ሓርነትን ኣብ ዝጭርሓሉ ዘሎ መድረኽ፡ ኣብየ ኵርናዕ ዓለም ዘለዉ ብውልቀ ይኹን ብዝተወደበ ኣብ ማሕበራዊ መራኺቢ ብዝሓት ኤርትራውያን ብሓደ ቃና ንፍትሒ ዘድምጽን ዝሰርሕን ዘሎ ነቲ ቀንዲ ክንከላኸለሉን ክንጣበቐሉን ዝግብኣና ኣጽዋር እዩ። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ ብምትሕብባር መላእ ኤርትራዊ ዜጋ ብፍላይ ከኣ ”ይኣክል” ሰሜን ኣሜሪካ ብኮሮና ቫይረስ ንዝተጠቕዑን ኣብ ሓደጋ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ነበርቲ ሃገር ኢትዮጵያ፡ሱዳን፡ሊብያ ዝገበሮ ዓብይ ኣበርክቶ ከም መጀመሪያ ተልእኾን ሓድሽ ተሞክሮን ቅጽበታውን ቅልጡፍን ደገፍ ውጽኢት ዝተረኽበሉ ኣሰራርሓ ምፍጻሙ ኣብ ገደል ኮይንካ፡ ኣብ ገደል ንዘሎ ሓውኻን ሓውትኻን ክትሕግዞ መስተንክር ስርሓት ኤርትራውያን ብምክያዱ፡ ክንዮ ግፍዕን ጭቆናን ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ዝኸይድ፡ ንሰላምን ራህዋን፡ ፍትሕን ደሞክራስን ዝዓለመ ስርሓት ምንጻፍ መጻኢ ባህጊ ኤርትራውያን ምዃኑ ዘመስከረ’ዩ።
ብዕለት 6 ነሓሰ 2020 ኣብ ሃገር ዓባይ ብርጣኒያ፡ ብዕለት 8 ነሓሰ 2020 ኣብ ሃገር ሰ.ኣሜሪካ ዋሽንግቶን ዲሲ ዝተኻየደ ንህግዲፍ ዘቃልዐ ኣዝዩ እዋናዊ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንባዕሉ ኣብ ሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ባይረስ እንዳነበረ፡ ንህዝቡ ከድሕን ዝኽፍል ዘሎ መስዋእቲ ብቀሊሉ ክግመት ዘይክእል ዝካየደ ዘሎ ዕቱብነት ቃልሲ ንፍትሒ ኣገዳሲ መርኣያ’ዩ።
ደጊም ”ድምጺ ፍትሒ ይሃምም ኣሎ፡ ህዝብና ተደሎ” ነዚ ብኩሉ መዳያቱ ተረኺቡ ኣብ መስርሕ ዘሎ ዕዉት ቃልሲ ደላይ ፍትሒ ህዝብና፡ ንህላውነትና ኣድሕና ብክልተ እግርና ደልዲልና ረጊጽና፡ መድሕን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኮይና ክንርከብ፡ ነዚ ተበጺሑ ዘሎ ዓወታት ከይኣጋነና ክናብዮን ክንሕብሕቦን ግቡእ ሓላፍነትና ክንወስድን፡ እጃምና ኣብ ቃልሲ ከነበርክትን ንባዕሉ ምስ’ቲ ንፍትሒ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ማዕረ ማዕረ ክረአ ክሕሰበሉ ዝግባእ ይመስል። እዚ ብቀጻሊ ግብሪ እንተደኣ ተሰሪሕሉ ከም’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ንዕዉት ውሽጣዊ ቃልሲ ዝዕቅብ፡ ንግዳማዊ ውዲታት ህግዲፍ ዝኸሽፍን ዘቃልዕን ኮይኑ ንዓወት ዘምርሕ ጎደና ኣብ ኢድ ዋንኡ ክምለስ ምዃኑ ብዘየጠራጥር መስርሕ ጉዕዞ ክድምደም እንሆ ሓድነት ማዕረ ክንደይ ሓይሊ ከም ዘለዎ ንምስክሮ እዩ።
ተነጻጺልካ ዝካየድ ቃልሲ ንረብሓ ማምን ከም ዘይኮነ ተሞክሮ 27 ዓመታት ምሂሩናን፡ መለበሚ ክዀነናን ዘኽእለናን፡ ስቓይና ብእፎይታ፡ ግፍዒ ጭቆና ብፍትሒ፡ ጽልኢ ብዕርቕን ሕድገትን ተኪእና ንርታ ብሰላም ክነብረላ ንብህጋ ሃገርና ”ሎሚ ብማዕዶ ጽባሕ ብግህዶ” ንህንጸት ልምዓት ሃገር፡ ንፍትሓዊ ሰላምዊ ምሕደራ፡ ሰናይ ነባሪ ጉርብትና ክንሃንጽ ንኩልና ዝሓይሽ ስርዓት ክትከል ዘክእለና፡ ካብ ርሑቕ ዝሃምም ድምጺ ሰላምን ፍትሕን፡ ነጋሪት ክንሃርመሉ ዝግባእ፡ ቀዳማይ መድረኽ ተዳሎ በጺሕና ኣለና። እዚ ከኣ ህዝብና ክዓስሎ ዘለዎ ኣገዳሲ መድረኽ ታሪኻዊ ፖለቲካዊ መቐያይሮ እዩ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ዓወት ንተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራ
ዜናን ሓበሬታን ሓደለ
9 ነሓሰ 2020


text:
Radio Erena: 23 April 2015
ስዑዲ ዓረብ ኣብ የመን ኣንጻር ሑቲ ከተካይዶ ዝጸንሐት ጽዑቕ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ደው ከምዘበለቶ ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ዘፍለጠት፣ ኣብ የመን ፖለቲካዊ ፍታሕ ከምጽእ ዝኽእል ኣንፈት ስለዝተረኽበ ምዃኑ’ዩ ዝንገር ዘሎ።
እንተኾነ፣ ተቓወምቲ ሑቲን ንፕረዚደንት ሓዲ ዝድግፉ ሓይልታትን ኣብ ከተማታት ሰንዓ፣ ዓደንን ጣይዝን ጽዕጹዕ ኵናት የካይዱ ከምዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብታ ሃገር ይሕብሩ።
ስዑዲ ዓረብ’ውን ድሕሪ’ቲ ደብዳብ ነፈርቲ ደው ከምዘበለት ዝገለጸትሉ ግዜ፣ ኣብ ውሱን ከባቢታት ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ከምዘካየደት ማዕከናት ዜና የመልክታ።
ኣብ የመን ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ወገን ዝካየድ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብታ ሃገር ነባሪ ፍታሕ ከምጽእ ስለዘይክእል፣ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ዘይኮነ ብፖለቲካዊ ልዝብ ጥራይ ክፍታሕ ከምዘለዎ ብዙሓት ፖለቲካውያን ተንተንቲ ክጠቕሱ ጸኒሖም’ዮም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ተቓወምቲ ሑቲ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣብ ከባቢ ከተማ ዓደን ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ንዝማረኽዎ ሚኒስተር ምክልኻል እታ ሃገር ሜጀር ጀነራል ማሕሙድ ኣል ሱባይሒ ናጻ ከምዝለቐቕዎ ተሓቢሩ።
ተቓወምቲ ሑቲ ናብ ዓደን ኣብ ዝግስግስሉ ዝነበሩ እዋን፣ ፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱ ሓዲ ናብ ስዑዲ ዓረብ ክሃድም እንከሎ ምስኡ ዝነበረ ሚኒስተር ምክልካል ግና ከምዝተታሕዘ ኣይርሳዕን።
ሑቲ ንዝማረኾ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት መንግስቲ የመን ናጻ ምልቓቖም ከኣ፣ ንፖለቲካዊ ዘተ ዝዕድም ኣንፈት’ዩ እናተባህለ ይጥቐስ ኣሎ።
==========================


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ እቲ ነዳዲ ንክምለስ፣ ማሕበረሰብ ዓለም ድማ ኣብ ልዕሊ ህወሓት ስጉምቲ ንክወስድ ጸዊዑ።
ሓላፊ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዴቪድ ቢዝልይ ብትዊተር ኣብ ዘውጽኦ መልእኽቲ ሓይልታት ትግራይ፣ ሰብኣዊ ረድኤት ንምብጻሕ ተዳልዩ ንዝነበረ 570-ሽሕ ሊትሮ ነዳዲ ከምዝሰረቁ ገሊጹ ኣሎ።
እዚ ዳሕረዋይ ዜና ይስማዕ ዘሎ፣ ኣብ ሞንጎ መንግስቲን ሓይልታት ትግራይን፣ ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝጸንሐ ምቁራጽ ተኹሲ፣ ትማሊ ረቡዕ ድሕሪ ምፍራሱ እዩ።
ክልል ትግራይ፣ ንዝሓለፉ ሸሞንተ ኣዋርሕ ኣብ ትሕቲ ሙሉእ ዕጽዋ እያ ጸኒሓ። ብመሰረት ትካላት ረድኤት፣ ገለ ክፋል’ቲ ክልል ኣብ ኩነተ ጥምየት ኣትዩ ይርከብ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኦስሎ ኖርዌይ ዝነጥፍ ፕሮፈሰር ክጀቲል ትሮንቮል አብ ዝጻሓፎ መልእኽቲ ትዊተር "ሪፖርት ሕቡራት ሃገራት ከምዝሕብሮ እቲ ነዳዲ ካብ ሰበ-ስልጣን ትግራይ ብልቃሕ ዝተረኸበን ዝተመለሰን ከምዝኾነ፣ ስለዚ፣ ህወሓት ነቲ ነዳዲ መሊሱ ምውሳዱ፣ መሰሉ እዩ" ይብል።


text:
ኢራናውያን ኣንጻር`ታ ሕጃብ ዘይገበርኪ ተባሂላ ብፖሊስ ምስ ተኣሰረት ዝሞተት መንእሰይ ጓል ተቓውሞኦም ኣሓይሎም ኣለዉ። ቪድዮ ማሕበራዊ ሚድያታት ከም ዘርእዮ ካብ 31 ግዝኣታት ኢራን ኣብ ፍርቀን ኣንጻር`ቶም እስላማዊ ገዛእቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ይካየድ ኣሎ።
ድምጺ ኣመሪካ ካብ ውሽጢ ኢራን ሪፖርት ክገብር ስለዘይፍቀደሉ ነቲ ዳርጋ ሰሙን ዝቐጸለ ተቓውሞታት ከረጋግጾ ኣይክኣለን። ኣማኻሪ ሃገራዊ ጸጥታ ኣመሪካ ጀይክ ሱሊቫን፡ ኢራናውያን ኣንጻር ቅትለት`ታ ጓለ-ኣንስተይቲ ብነድሪ ሰልፊ እንተወጹ ዝገርም ኣይኮነን ኢሉ።
"ኢራናውያን ከምዚ ዓይነት ሕብረተሰብ ኣይኮነን ክንነብሮ ንደሊ ኢሎም ብነድሪ እንተወጹ ዝገርም ነገር ኣይኮነን። እቲ ዝተገብረ ነገር ምስ ዝኾነ ኣድማሳዊ ሕጊ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዝሳነ ኣይኮነን ። ኣብዚ ጉዳይ`ዚ ኣመሪካ ብትብዓትን ብዘይ-ኣማትእ ኣገባባትን ምዝራባ ክትቅጽል`ያ።"
እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ዝጀመረ ጓል 22 ዓመት ማሻ ኣሚኒ፡ ብጉዳይ ሕጃብ ብናይ ኢራን ናይ ሞራል ፖሊስ ተታሒዛ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከላ ሙሟታ ሆስፒታል ምስ ኣረጋገጸ`ዩ።
ሰበ-ስልጣን ኢራን ብወገኖም፡ ንክሲ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ፖሊስ ኣይፋሉን ብምባል ብድኻም ልቢ ከምዝዓረፈት ይዛረቡ።


text:
ኩሎም ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ፣ኣብ ልዕሊ ተቓላሳይ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል እያሱ (ኣሰና) ዝተፈጸመ ብሓባር ይኹንኑ!!
ኩሎም ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ፣ ብደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ከተማ ለንደን ኣብ ልዕሊ ተቓላሳይ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል እያሱ (ኣሰና) ዝተፈጸመ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ብሓባር ይኹንኑ!!
እቲ ብዕለት 26 ሕዳር 2019 ሰሉስ መዓልቲ፣ ኣብ ከተማ ለንደን ብደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ብጻይና ጋዜጠኛ ኣማኑኤል እያሱ ሓላፊ ረድዮን ሳተላይት ቲቪን ኣሰና ተጌሩ ዘሎ ግብረሽባራዊ መጥቃዕቲ ኣጥቢቕና ንዅንን። እዚ ንሓው እማኑኤል ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ፣ ቅድሚ ሓደ ዓመትው’ን እንተኾነ ኣብ ልዕሊ ዓርኪ ኤርትራውያን ዝኾነ እንግሊዛዊ ጋዜጠኛ ማርትን ፕላውት ተፈጺሙ ነይሩ’ዩ።
ስርዓት መንግስቲ ኤርትራ ብልኡኻቱ ንካልኣይ ግዜ ኣብ ከተማ ለንደን ከምዚ ተግባርዚ ብቓልዕ ክፍጽም እንከሎ፣ ክሳብ ክንደይ ኣብ ኣብ ልዕሊ ሚድያን ጋዜጠኛታትን ጽልኢ ክም ዘለዎ ዝገልጽ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፣ ክሳብ ክንደይ ከኣ ናይ ተቓውሞ ሚድያ፣ ብፍላይ ከኣ ሳተላይት ቲቪ ኣሰና ዓቕሉ ኣጽቢብሉን ኣርዒድዎን ከምዘሎ ዘርኢ ተግባርዩ። በዚ ኣጋጣሚዚ፣ እቲ ስርዓት ኣብ ውሽጢ ንዘካይዶ ናይ ራዕዲ ተግባር ኣብ ግዳም ከሰጋግሮ ይፍትን ምህላዉን ብቃልሲውን ክሰዓር ከምዝኾነን እናኣረጋገጽና፣ ንብጻይና ኣማንኤል ቃልሱ ከሐይል፣ ንሕና ድማ ኣብ ጎድኑ ከምዘለናን፣ ነዞም ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ገበነኛታት ከኣ ኣብ ሕጊ ቀሪቦም ዝግበኦም ሕጋዊ መቕጻዕቲ ክወስዱ ጻውዒትና ንመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ነቕርብ። እዚ መርኣያ ምሕያል ተቓውሞናንን፣ ኩሎም ሜድያ ማዕከናትናን ብሓፈሻ፣ ሳተላይ ተለቭዥን ኣሰና ከኣ ብፍላይ ምዃኑ እንኾርዓሉ፣ ውጽኢት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ስርዓት ኣስመራ እዩ።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ዓወትን ዕቤትን ሜድያ ኤርትራውያን!
ውድቀት ንስርዓት ህግደፍን መጋበርያታቱን!
ኣስማት ተቓወምቲ ጽላላትን ውድባትን ኤርትራ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ
ውድብ ሓድነት ንደሞክራስያዊ ለውጢ


text:
ምምሓዳር ኣዲስ ኣበባን ሰማያዊ ፓርትን በቲ ፓርቲ ንትማሊ ሰንበት ዝተፀውዐ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣበይ ይካየድ ዝብል ክሰሓሐቡ ፀኒሖም እዮም።ሰማያዊ ፓርቲ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ኣዳበባይ መስቀል ከካይድ እየ እንትብል ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ድማ ኣብ ጃን ማይዳ ወይ ኣብ ካሊእ ዝመርፅክምዎ ቦታ ተዘይኮይኑ ኣብ ኣደባባይ መስቀል ክተካይዱ ኣይትኽእሉ ክብል ፀኒሑ እዩ።
እቲ ሰልፊ ኣብ ኣደባባይ መስቀል ምክያድ ከምዝቕፅለሉ ክገልፅ ዝፀንሐ ሰማያዊ ፓርቲ ናብ ክልተ ምእቲ ዝኾኑ ኣባላት ኣመራርሓ እቲ ፓርቲን ደገፍቱን ትማሊ ካብ ቤት ፅሕፈቱ ናብ ኣደባባይ መስቀል ጉዕዞ ጀሚሮም።ንሓፂር እዋን ድማ ከምዚ ክብሉ ድምፆም ኣስሚዖም።
እንተኾነ ሓይልታት ፀጥታ ናብ ጃን ማይዳ እምበር ናብ ኣደባብይ መስቀል ክትኸዱ ኣይትኽእሉን ክብሉ ኸልኪሎምና ይብሉ ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት።
እቶም ሰልፈኛታት ብፀረ ሽብር ተኸሲሶም ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታትን ፖለቲከኛታትን ንኽፍትሑ ዝፅውዕ ጭርሖ የስምዑ ነይሮም።
ድሕሪ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ እቶም ሰልፈኛታት ሰላማዊ ብዝኾነ ኣገባብ ናብ ቤት ፅሕፈት እቲ ፓርቲ ተመሊሶም።
ኣብ ኣደባብይ መስቀል ሰላማዊ ሰልፊ ንኸይንገርብ ዝተኸልከልና ተቓወምቲ ስለዝኾንና እዩ ይብሉ ኣቶ ይልቃ ጌትነት።
ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ግን ብሰማያዊ ፓርቲ ንዝተውሃበ ሪኢቶ ኣይተቐበሎን።
ኣብ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኬንቲባን ጉዳያት ካብኔትን ኣቶ ኣሰግድ ጌታቸው ኣብ ኣደባባይ መስቀል ዘይተፈቐደሉ ምኽንያት ብዝካየድ ሰፊሕ ስራሕቲ ምዝርጋሕ ባቡር ሃዲድ እዩ ኢሎም።ነቲ ልምዓት ደው ኣቢልና ሰልፊ ክነካይድ ኢና ዝብሉ እንተኾይኖም ግን ዋላ ንሓንቲ ደቒቓ እውን ስራሕ ጠጠው ኣይነብልን ኢሎም።
እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ጃን ማይዳ ንኸካይዱ ኣድላዪ ዘበለ ምትሕብባር ይግበረሎም ከምዝነበረ ኣቶ ኣሰግድ ወሲኾም ሓቢሮም።ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ከምኡ’ውን ናይ ኢትዮጵያ ራእይ ፓርቲ ኣብ ዝቕፅሉ ተኸታተልቲ ክልተ ሰሙናት ሰልፊ ዝፀውዑ እንትኾኑ ዝተፈቐደሎም ቦታ ግን ኣብ ጃን ማይዳ እዩ።


text:
Radio Erena: 27 May 2019
መንግስቲ ሶማልያ፣ ሓደ ካብ ኣዘዝቲ ናይቲ ኣብ ዞባ ኦጋዴን ዝርከብ ኣብያተ ማእሰርቲ ምንባሩ ንዝተገልጸ፣ ሓሰን ኢብራም ዝተባህለ ኢትዮጵያ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣረኪባቶም።
ኣማሓዳሪ ናይቲ ዞባ ዝነበረ ዓብዱ ዒለ፣ ኣኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ማእሰርቲ ከምዝኣተወ ዝዝከር ኮይኑ፣ ሓያሎ ኣዘዝቲ ፖሊስን ኣብያተ ማእሰርቲን እቲ ዞባ ግና ናብ ሶማልን ካልኦት ከባቢታትን ሃዲሞም ክህደኑ’ዩም ጸኒሖም።
ብሓሰን ዲሂር ዝፍለጥ ኣዛዚ ናይቲ ብዙሕ ግፍዕታት ከምዝተፈጸሞ ዝግለጽ ኣብያተ ማእሰርቲ ኦጋዴን፣ ኣብ ማእከላይ ሶማል ኣብ እትርከብ ከተማ ጎዶቦግ’ዩ ብሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሶማል ተታሒዙ።
ብኡ ንብኡ ድማ ኣብ ጂጂጋ ናብ ዝርከብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተረኪቡ።
ሓድሽ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ግፍዕታት ፈጺሞም’ዮም ንዝበሎ፣ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ኣቶ ጌታቸው ኣሰፋ ዝርከቦም፣ ሓለፍቲ ጸጥታን ኣዘዝቲ ኣብያተ ማእሰርን ኣብ ምህዳን ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
================


text:
እግዚኣብሄር ኩሉ ሳዕ ናብቲ ንሱ ዝመደበልና ዕረፍቲ ክንኣቱ ምስ ደለየ እዩ። ሓደ ካብቲ ናብ ዕረፍቱ ክንኣቱ ዝድግፈና ነገራት ከኣ ክትገብሮ ዝግብኣካ ምግባርን ኣምላኽ ከኣ ግዴኡ ከም ዝገብር ምእማንን እዩ። ንነገራት ክትገብሮ ስለ ዝግብኣካ እምበር ኣምሳያኡ ገለ ነገር ተጸቢኻ ምግባሩ ናይ ዘይምእማን ዘይኮነ ናይ ምጥርጣር መግለጺ እዩ። ብዙሕ ጊዜ እግዚኣብሄር ገለ ምእንቲ ክገብረልና ነገራት ንገብር ኢና። እቲ ዝተጸበናዮ ምስ ዘይፍጸም ከኣ ኣብ ክንዲ ሓሳብ ኣምላኽ በዚ ውሱን ኣእምሮና ከም ዘይውሰን ምእማን ምስ ኣምላኽ ምጉርምራም ይቐለና።
ከምዚ ክንከውን ፍቓድ ኣምላኽ ስለ ዘይኮነ ነቲ ግዴና ፈቲናን ተረዲእናን ንግበሮ እግዚኣብሄር ግዴኡ ከም ዝገብር ከኣ ንእመኖ እምበር ኣይንጠራጠር። ኣብ ቃል ኣምላኽ ነቲ ዝግብኦም ብፍታው ብምግባር በረኸት ኣምላኽ ዝተቐበሉ ሰባት ኣለዉ፣ ንሳቶም ኣምላኽ ግዴኡ እንተዘይገበረኸ ዝብል ጥርጥር ስለ ዘይነበሮም ነቲ ዝገበርዎ ብንጹህ ልቢን ብምሉእ ፍቓዶምን ጌሮሞ ስለዚ ኣብነቶም ክንስዕብ ይግብኣና። ህይወቶም ክንመሃረሉ ስለ ዘሎና ኣካይዳኦም ከነጽንዖ ጽቡቕ እዩ።
1. ኣብ ቃና ናይ ገሊላ ዝነበሩ ተዓጠቕቲ ዮሃ.2፣5,9
እቶም ኣብ ቃና ናይ ገሊላ ኣብቲ መርዓ ዝነበሩ ተዓጠቕቲ ዝተኣዘዝዎ ኣብ ምግባር ጽቡቕ ኣብነት እዮም። ማርያም ኣደ ጎይታ ንሱ ዝበሎም ክገብሩ ምስ ነገረቶም ንትእዛዙ ብተገዳስነት ይጽበይዎ ኔሮም። ነቲ ኣጋንእ ማይ ክመልእዎ ምስ ኣዘዞም ከኣ ኣፍ ንኣፉ መሊኦሞ። ኣብቲ ዘመን እቲ ማይ ከምዚ ናይ ሎሚ ብምምሕዳር ከተማታት ናብ ውሽጢ ገዛኻ ይመጽኣካ ኣይነበረን። ከምዚ ሎሚውን ኣብ ብዙሓት ዘይማዕበላ ሃገራት ዘሎ እቲ ማይ ካብ ሓንቲ ብዓዲ እትውነን ዒላ ይቕዳሕ እንተኔሩ ብርቱዕ ጻዕሪ ከም ዝሓተቶም ፍሉጥ እዩ። እቲ ዝዓበየ፣ ዝጸበቐን ዝኸበደን ግደ ናቱ ከም ዝነበረ ስለ ዝፈለጡ ግን ምስ ብርቱዕ ጻዕሪውን እንተኾነ ነቲ ኣጋንእ ኣፍ ንኣፉ ኣብ ምምላእ ኣይተሃከዩን፣ ብመጠን እቲ ዝመልእዎ ማይ ድማ ወይኒ ረኺቦም። ነቲ ኣጋንእ ከምቲ ዝግባእ እንተ ዘይመልእዎ ኔሮም ብመጠን እቲ ዘጉደልዎ ማይ ወይኒ ምጎደሎም ኔሩ። ንኣብነት ሓደ ሊትሮ ማይ ምጉዳል ሓደ ሊትሮ ወይኒ መጉደለሎም ኔሩ። ንሳቶም ግን እሙናት ስለ ዝነበሩ ነቲ ኣጋንእ ኣፍ ንኣፉ ብምምላእ ወይኒ ዝመልአ ኣጋንእ ኣብ ምቕራብ ግዴኦም ኣበርኪቶም። ኣምላኽ በቲ ዘየገድስ ዝመስለና ከም ምምላእ ማይ ዝኣመሰለ ቀለልቲ ነገራት ስለ ዝፍትነና ንዝእዝዘና ነገራት ከነቕልበሉን ብጥንቃቐ ክንትግብሮን ይግብኣና።
2. እቲ ሓሙሽተ ጎጎ ስገምን ክልተ ዓሳን ዝነበሮ ቆልዓ ዮሃ.6፣9
ብዛዕባ እቶም ጎይታ ብተኣምራት ዝመገቦም 5000 ሰብኡት ብዙሕ ተዘሪቡ እዩ፣ ብዛዕባ እቲ ንመግቦም ክኸውን ዝነበሮ ኩሉ ዘወፈየ ቆልዓ ግን ከምቲ ዝግባእ ዝተባህለ ኣይመስልን። እቲ ቆልዓ ንዕኡ ካብ ሓደ መዓልቲ ንላዕሊ ከብልዖ ዝኽእል መግቢ ተማሊኡ ኔሩ። ዘለዎ ትሕዝቶ ብምሉኡ ናብ ጎይታ ከቕርቦ ምስ ተሓተተ ግን ኣየዕጠጠየን። ምናልባት ዓቢ ሰብ ኔሩ እንተ ዝኸውን እቲ ዛንታ ካልእ ክኸውን ምኸኣለ። እቲ በዓል ሓሙሽተ ጎጎን ክልተ ዓሳን ሰብኣይ ዘይኮነ ቆልዓ ምንባሩ እምበኣር ምስቲ ጎይታ ዝመሃሮ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ክንኣቱ እንተደሊና ከም ቆልዑ ክንከውን ከም ዘሎና ዝጠቅስ ትምህርቲ ዝሳነ እዩ። ምሉእ ምትእምማኑ ኣብ እግዚኣብሄር ዝገብር ልቢ እንተሎካ ልክዕ ከም ናይቲ ቆልዓ ዘሎካ ዘበለ ትህብ እምበር በቲ በጃኻ ዕሽርካ ኣምጽእ፣ ሓንቲ ሃብ እሞ ሚእቲ ኮይኑ ክመጽኣካ፣ እንተ ሂብካ እግዚኣብሄር ናይ ግድን ክህበካ ኣለዎ ዝብል እምነት ዘይብሉ ናይ ስስዐ ትምህርቲ ኣይትተሓዝን ኢኻ። እምነት ማለት ነቲ ኣምላኽ ከተምጽኦ ዝሓተተካ ብዘይ መሐለውታ ብምሉኡ ምምጻእ ማለት እዩ። ብዙሓት ግብሪ ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ከይንርኢ ጌሩና ካብ ዘሎ ነገራት ሓደ ከኣ እዚ እዩ። ኣሸበሸብ እግዚኣብሄር ቃሉ እንተ ዘይሓለወ ካብ ጥፍኣት ዘድሕነካ መሐለውታ ምትራፍ። እግዚኣብሄር ብኩለንትናና ክንድገፎ ስለ ዝድልየና ህይወትና ከምኡውን ዘሎና ዘበለ ኩሉ ብምልኣት ከይሃብናዮ ንበረኸት ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና። ስለዚ ገለ ነገር ክንገብር ክሓተና ከሎ፣ ዘይንኽእሎ ነገር ከም ዘይሓተናን ካብቲ ንሕና ንግምቶን ንሓስቦን ንላዕሊ ካብኡ ብሉጽ ነገር ከም ዘውጽእን ክንኣምን ይግብኣና።
3. እቶም ሸውዓተ ደቀ መዛሙርቲ ዮሃ.21፣1-6
ድሕሪ ትንሳኤ ጎይታ ገለ ካብ ደቀ መዛሙርቱ ብመሪሕነት ጴጥሮስ ዓሳ ክገፉ ከይዶም። ምሉእ ለይቲ ፈቲኖም ከኣ ዋላ ሓደ ዓሳ ክሕዙ ኣይከኣሉን። ሽዑ ጎይታ መጺኡ ንመርበቦም ናይ የማን እታ ጃልባ ኣቢሎም ክድርብይዎ ኣዚዝዎም። እዞም ሰባት እዚኣቶም ተልመዴን ገፈፍቲ ዓሳ ኣይነበሩን፣ ብውሑዱ ነቲ ባሕሪ ከም ከብዲ ኢዶም ዝፈልጥዎን ንምግፋፍ ዓሳ ኣጸቢቖም ዝመልክዎን ሰለስተ ሰባት ኔሮሞም እዮም። ድሕሪ ምሉእ ለይቲ ምግፋፍ ናብ የማን እታ ጃልባ ኣቢሎም መርበቦም ክድርብዩ ምስ ተነግሩ እንታይ ሓድሽ ነገር ኣሎ ብምባል ኣይተጠራጠሩን፣ ነቲ ጎይታ ዝኣዘዞም ብምትግባር መርበቦም ምስሓብ ክሳብ ዝኣብዮም ኣዝዮም ብዙሓት ዓሳ ገፊፎም። ሎሚኸ ጎይታ ነቲ ምሉእ ለይቲ ዝጸዓርናሉ ጉዳይ ተመሊሱ ከልዕሎ ከሎ ንእዘዞዶ ወይስ እንታይ ሓድሽ ነገር ኣሎ ኢልና ንሓትት? ነቶም ዓሳ ናብ የማናይ ወገን ናይታ ጃልባ ምምጻእ ንዓና ዝምልከት ስራሕ ኣይኮነን፣ ንሕና ንሕተቶ ዘሎና መርበብና ናብ የማናይ ወገን ናይታ ጃልባ ምድርባይ እዩ።
ክርስትያናት ብዙሕ ጊዜ ንጋገዮ ነገር እንተሎ ነቲ ዝግብኣና ከይገበርና ነቲ ንዓና ዘይምልከተና ክንገብር ምፍታን እዩ። ነቲ ኣጋንእ ማይ ምምላእዶ ይኸብድ ወይስ ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ምልዋጥ? ነተን ሓሙሽተ ጎጎን ክልተ ዓሳን ንጎይታ ምውፋይዶ ይቐልል ወይስ ንዓኣተን ንሓሙሽተ ሽሕ ሰብኡት ከም ዝኣኽላ ምግባር? መርበብካ ካብ ዝኾነ መኣዝን ናይታ ጃልባ ናብ የማናይ ወገና ምድርባይዶ ወይስ ነቶም ኣብቲ ባሕሪ ዘይነበሩ ዓሳ ናብ የማናይ ወገን እታ ጃልባ ከም ዝእከቡ ምግባር ይቐልል? እቲ ዝኸበደ ግደ ናይ ጎይታ እኳ እንተኾነ ንሱ ግን ንሰባት ብምስታፍ ነቲ ናብ ወይኒ ዝልወጥ ማይ ናይ ምምላእ፣ ነቲ ንብዙሓት ንበረኸት ዝኸውን መግቢ ናይ ምውፋይ ከምኡ ድማ ነቶም ብትእዛዝ ጎይታ ናብ የማናይ ወገን ናይታ ጃልባ ዝተኣከቡ ዓሳ ናይ ምግፋፍ ክብሪ ሂብዎም። ብዙሕ ጊዜ ማይ ክትመልእ ትኽእል ኢኻ፣ እቲ ጎይታ ኣዚዙካ እትመልኦ ማይ ግን ንወይኒ ዝኸውን ማይ እዩ። ጎይታ ንዝበለካ ነገር ብሸለልትነት ምግባሩ ካብቲ ዝመስለካ ንላዕሊ ዝተዓጻጸፈ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣለዎ። ሓንቲ ሊትሮ ማይ ምጉዳል ዋላ ሓንቲ ኣይመስልን ይኸውን፣ ሓንቲ ሊትሮ ወይኒ ምጉዳል ግን ክንድቲ ናይ ማይ ቀሊል ኣይኮነን። እተን ዘለዋኒ ጎጎን ዓሳን ንበይነይ ክበልዐን እየ ክትብል ትኽእል ኢኻ፣ ክርሳዕ ዘይብሉ ግን ግብሪ ኣምላኽ ክትርኢ ድማ ኣይክትክእልን ኢኻ። እግዚኣብሄር ክንገብሮ ዘይንኽእል ወይ ዘይብልና ነገር ስለ ዘይሓተና ብዘይብልናን ንሕና ክንቆጻጸሮ ብዘይንኽእልን ነገራት ካብ ምጭናቕ እቲ ክንገብሮ ዝተኣዘዝና ንግበር እሞ ነቲ እንጭነቐሉ ባዕሉ ክገብሮ እዩ።
ዝግብኣና ንምግባር ጎይታ ይደግፈና!
ክትገብሮ ዝግብኣካ ነገር ምግባር
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ላዕለዋይ ፌደራል ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኣቶ መላኩ ፈንታ ዘቕረብዎ ጥርዓን ውዱቕ ብምግባር ምስማዕ መሰኻኽር ዓቃቢ ሕጊ ክቕፅል ወሲኑ።
ብመሰረት ናይ ቀደም ሕጊ ጉምሩክ ብዘይግብሪ ዝኣተው ተሽከርከትን ካልኦት መሳርሕታትን ንሳልሳይ ወገን ምትሕልላፍ ወይ ካብ ዝኣተወሉ ዕላማ ወፃኢ ምጥቃም ብገበን የሕትት።ዝተመሓየሸ ናይ ጉምሩክ ሕጊ ግን ከምዚ ዝበለ ኽሲ ብፍታብሄር እዩ ዘሕትት።
ኣቶ መላኩ ፈንታ፣ኣቶ ገብረዋህድ ወልደጊዮርጊስ፣ኣቶ በላቸው በየነ፣ኣቶ ነጋ ገብረእግዛብሄር፣ኣቶ ከተማ ከበደ፣ኣቶ ስማቸው ከበደን ዶ/ር ፍቅሩ ማሩ ጉዳዮም በቲ ሓድሽ ሕጊ ክርኣየሎም ጠሪዖም ነይሮም። ላዕለዋይ ፈደራል ቤትፍርዲ ነቲ ጥርዓን ውዱቕ ብምግባር ካብ ሎሚ ጀሚሩ ረቡዕን ዓርብን እናቐረቡ ጉዳዮም ክስማዕ ወሲኑ።
ብማዕርግ ሚኒስትር ናይ ቀደም ናይ ኢትዮጵያ እቶትን ጉምሩክን ብዓል ስልጣን ዋና ዳይረክተር ኣቶ መላኩ ፈንታን ምኽትሎም ኣቶ ገብረዋህድ ወልደጊዮርጊስን ሓዊሱ ሒደት ሰራሕተኛ እቲ ብዓል ስልጣንን ገለ ሰብ ሃብትን ዓቃቢ ሕጊ ኮሚሽን ስነ ምግባርን ጸረ-ብልሽውና ገበናት ብልሽውና ፈፂሞም ብዝብል'ዩ ኸሲሱዎም።


text:
ኬንያ፡ ንድርብ ብድሆታት ኮሮናቫይረስን ዓሶን ንምቁጽጻር ዘኽእል መመርመሪ መሳርሒ ኣተኣታትያ።
እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተሰርሐ መመርመሪ ቀልጢፉ ነቲ ሕማም ንምፍላጥ ዓቕሚ ዘለዎ ኮይኑ ናብ ካልኦት ከባብታት ንምክፍፋል ተወጢኑ ከምዘሎ ትካል ሕክምናዊ መጽናዕቲ ኬንያ ኣፍሊጡ`ሎ።
ተመራመርቲ ኬንያ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ንዓሶን ንኮሮናቫይረስን ንምቁጽጻር ዝሕግዝ መመርመሪ መሳርሒ ንምምሃዝ ክጽዕሩ ጸኒሖም`ዮም፡ ሕጂ ግን ጻዕሮም ፍረ ዘምጽአ ይመስል: ምስቲ ኸባቢ ዝሰማማዕ መሳርሒ'ውን ክሰርሑ ክኢሎም ኣለው።
ተመራማሪ ሕማም ዓሶ ፍራንሲስ ኪማኒ፡ "ምስ`ቲ ኩነታት ኣየር`ቲ ከባቢ ዝሳነ መመርመሪ ሰሪሕና`ለና። ልክዕ ውጽኢት ዝነገር ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተሰርሐ ምስ ምዃኑ ሕሱርን ንምጥቃሙ ቀሊልን`ዩ“ ይብል።
ኣብ ኬንያ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣስታት 3.5 ሚልየን ሰባት ብሕማም ዓሶ ይትሓዙ:ኣስታት 11ሺሕ ድማ ይሞቱ። ዓሶ ኣብ ኬንያ ካብ መንጎ ቀንዲ ቀተልቲ ሕማማት`ዩ ።
ለበዳ ኮቪድ19 ድማ ኣብ ስርዓት ጥዕና ካልእ ሸኸም ምውሳኹ ከይኣክል፡ መመርመሪ መሳርሕታትን ክታበትን ብምሕጻሩ ድማ ካልእ ብድሆ ኮይኑ ጸኒሑ። እዚ ምስ ዝማዕበላ ሃገራት ክወዳደር ከሎ ዓቢይ ፍልልይ ኣለዎ።
ክኢላ ሕክምና ዶ/ር ዊልስ ኣክዋለ ሕጂ እቲ ብትሑት ዋጋ ዝርከብ መመርመሪ ዓሶን ኮቪድ19ን ኣብ ኬንያን ኣፍሪቃን ዓቢይ ለውጢ ከርኢ`ዩ ይብል ።
ኣብ ማእከል ምርምር ሕክምና ኬንያ ክኢላ መጽናዕቲ ከልቪን ቲንጎ"ሕማም ምንጻር፥ ንምክልኻልን ምሕካምን፡ ቀዳማይ ስጉምቲ`ዩ። ንሕማም ክተለልዮ እንተዘይክኢልካ፡ ፈውሱ`ውን ክትፈልጦ ኣይትኽእልን ኢኻ ከምኡ`ውን ኣበየናይ ደረጃ ክትቆጻጸሮ ከምትኽእል ኣይትፈልጥን ኢኻ"ይብል።
ንሱ ኮቪድ ፖስቲቭ ወይ ነጋቲቨ ምዃንካ ምስ ነገርናካ እቲ ዶክተር ዝያዳ ዝርዝር መብርሂ ክህበካ`ዩ ይብል። ንሕና ግን ክንደይ ዝኸውን ቫይረስ ከምዘሎ`ውን ክንሕብሮ ንኽእል -ብእኡ መሰረት ድማ እቲ ሕክምና ክግበረሉ ይኽእል ይብል።
እዚ ሓዲሽ ኣብ ኬንያ ዝተሰርሐ መመርመሪ መሳርሒ፡ ንኬንያ ክሳብ 32 ሚልየን ዶላር ከድሕና ከምዝኽእል እቶም ተመራመርቲ ይገልጹ`ለዉ።
እቲ ዝተረኽበ ገንዘብ ድማ ኣብ ካልእ ፕሮግራማት ምክልኻል ሕማማት ክውዕል ከምዝኽእል ይኣምኑ። ካብኡ ሓሊፉ እታ ሃገር ነዚ ቴክኖሎጂ`ዚ ናብ ካልእ ኣብ ውሽጢ`ታ ኣህጉር ዘለዋ ሃገራት`ውን ክትሸጦ ከም እትደሊ እቶም ክኢላታት ኬንያ ኣሚቶም ኣለዉ።


text:
ስጳኛ ሓዲሽ ናህሪ ኮሮናቫይረስ ብምርኣያ ከፊላዊ እገዳ ጌራ። ሰለስተ ሚልየን ነበርቲ ማድሪድ ብዘይካ ናብ ስርሖም፣ ናብ ድኳናትን ናብ ሕክምናን ካብ ገዝኦም ከይወጹ ተነጊርዎም ኣሎ።
ኣብያተ መስተን መግብን ኣይተዓጽዋን ግን ሰዓታተን ቀልጢፈን ክዓጽዋን፥ ኮፍ መበሊ ብ50% ከጉድላን ተኣዚዘን ኣለዋ።
እቲ ብስምምዕ ቀዳማይ ሚንስተር ፐድሮ ሳንቸዝን ናይ ስጳኛ ብርክት ዝበላ ርእሰ-ምምሕዳራትን ዝተገበረ ውሳነ፥ ኣብ ኩለን ካብ 100,000 ህዝቢ ንላዕሊ ዘለወን ከተማታት ተግባራዊ ክኸውን ዝእዝዝ`ዩ።
ስጳኛ ድሕሪ ብሪጣንያ ኢጣልያን ፈረንሳይ ብልዕሊ 31,000 ሞት ራብዓይቲ ደረጃ ሒዛ ትርከብ።
ኣብ እስራኤል ከኣ ፡ ሰባት ካብ ገዝኦም ካብ ሓደ ኪ.ሜ ንላዕሊ ርሒቖም ሰልፊ ከይገብሩ ዝኽልክል ሕጊ ፓርላማ`ታ ሃገር ኣሕሊፉ።
ደገፍቲ`ቲ ሕጊ ነቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ መትሓዝቲ ኮሮናቫይረስ ንምዕጻፍ ኣድላይ እዩ ክብሉ ከለዉ-ተቓወምቱ ድማ ነቲ ኣብ ጥቓ ኣፍደገ መንበሪ ገዛ ቀዳማይ ሚንስተር ብተደጋጋሚ ዝካየድ ዘሎ ሰልፍታት ጠጠው ንምባል ዝዓለመ`ዩ ይብሉ።
ኣብዚ ኣሜሪካ ክልተ ካብ መንጎ ኣብ ዓለም ዝዓበያ መንገድታት ኣየር 32.,000 ሰራሕተኛታት ካብ ስራሕ ደው ከብሉ ምግዳዶም ይገልጹ። ኣሜሪካን ከምኡ ድማ ዩናይትድ ዝተባህላ መንገድታት ኣየር ኣሜሪካ፥ ካብ ፈደራል መንግስቲ ተወሳኺ ህጹጽ ሓገዝ ስለዘይተገብረልና ሰራሕተኛታት ክነጉድል ግድን`ዩ ይብላ`ለዋ። ክልቲኤን መንገድታት ኣየር፡ ኣብቲ መጀመርያ ናይ ኮሮናቫይረስ ግዜ ኣብ መጋቢት ካብ ፈደራል መንግስቲ 25 ቢልየን ዶላር ሓገዝ ክፍሊት ሰራሕተኛታት ተገይሩለን ኔሩ`ዩ ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ዲዝኒ ወርልድ ዝተባህለ ናይ መዘናግዒ ኢንዱስትሪ ኣሜሪካ`ውን 28,00 ሰራሕተኛታት ካብ ስራሕ ከምዘውጽእ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን`ዩ።


text:
ግጭት ልብያ ንምፍታሕ ዝዓለመ ብዛዕባ ሓባሪ ምንገዲ ንምዝርራብ ኣብ ኢዃተሪያል ጊኒ ዝተኣከቡ ኣፍሪካዊያን መራሕቲ ብዛዕባ መፃኢ ዕፃ ሞኣመር ጋዳፊ ደውታ ከምዝፈጠሩ ተፈሊጡ።
መራሕቲ ደቡብ ኣፍሪካ፡ሞሪታኒያ፡ኡጋንዳ፡ማሊን ሪፓብሊክ ኮንጎን ኣብ ሊብያ ዲሞክራሲያዊ ምርጫን ሕጋዊ ምምሕያሻትን ቅድሚ ምክያዶም ቶኽሲ ጠጠው ንኽብል ዝፅውዕ ሓባሪ መንገዲ ንምሕንፃፅ ንሕብረት ኣፍሪካ ብምውካል እዮም ተዘራሪቦም።
ኣብቲ ዝርርብ ዝተረኸቡ ተወከልቲ መንግስቲ ጋዳፊ ነቲ እማመ ዝተቐበልዎ ይመስሉ።ካብ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቤትምኽሪ ዝመፁ ዓመፅቲ ግን እቲ ፃውዒት መራሒ ሊብያ ብህፁፅ ካብስልጣኖም ንኽወርዱ ዝፅውዕ ቅድመ ኩነት ኣይሓዘን ብዝብል ነቲ ስምምዕ ኣይተቐበልዎን።
ወኪል እቲ ቤት ምኽሪ ዝኾኑ ማንሱር ሳፊ-ኣል-ናስር እቲ ዋዕላ ኣብዝካየደሉ ማላቡ ተረኺቦም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሊብያዊያን ዓመፅቲ ንቕድሚት እናደፍኡ ከምዝኾኑን ኮለኔል ጋዳፊ ካብ ስልጣኖም ክሳብ ዝወርዱ ጠጠው ከምዘየብልዎን ኣፍሊጦም ኣለው።
ኣንፃር ተፃባእቶም ፈፂሞምዎ ብዝበሎ ጭፍጨፋ ኣብ ልዕሊ መራሒ ሊብያ፡ወዶምን ኣብ ልዕሊ ናይታ ሃገር ዋና ሓላፊ ፀጥታን ናይ ማእሰርቲ ትእዛዝ ብምውፅኡ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ንዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ይነቕፉ።ነቲ ግጭት ኣፍሪካዊ ፍታሕ ክህሊ ነይሩዎ ብዝብል ኔቶ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ትሪፖሊ ንዝፍፅሞ ደብዳብ ነፈርቲ’ውን ክንቕፉ ፀኒሖም እዮም።
ምንስቴር ወፃኢ ግብፂ መሓመድ ኤሎራቢ ጋዳፊ ክወርዱ ኣለዎም ዝብል ናይቶም ዓመፅቲ ሕቶ ንሕብረት ኣፍሪካ ከይኮነስ ንሊብያዊያን ክቐርብ ዘለዎ ሕቶ እዩ ይብሉ።
እቲ 53 ኣባል ሃገራት ዝሓቖፈ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪካ ሎማዕንቲ ዓርቢ ተዛዚሙ’ሎ።


text:
ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኤርትራን ዘሎ ሓርፋፍ ዝምድና ጠንቁ ካብ ታሪኽ ተተሓሒዙ ዝመጸ ተጻብኦታት 60 ዓመት ዘረጋግጾ`ዩ ኢሉ። “ዝምድና ምስ ኣመሪካ ንምምሕያሽ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመት ክውሰድ ዝጸንሔ`ውን ክሳብ ሕጂ ውጽኢት ኣይተረኽቦን”
እቲ ጸገም ናይ ኣመሪካ ኣጠማምታ`ምበር ናይ ኤርትራ ኣተሓሕዛ`ቲ ጉዳይ ኣይኮነን ዝበለ ኣቶ የማነ “ኤርትራ ምስ ኣመሪካ ብምጽባእ ትረኽቦ ዝኾነ ይኹን ረብሓ የለን” ኢሉ።
ብዛዕባ`ቲ ብሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ዝተዋህበ ምላሽ ን3ተ ዲፕሎማት ክዛረብ ከሎ ኣቶ የማነ “እቲ በሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ዝቐርብ ዘሎ ርኢቶታት ነቲ ሓቀኛ ስሚዕቶም ናይ ተጻብኦን ጽልእን መንፈሶም ዘንጸባርቕ ስለ ዝኾነ ጋህዲ ኮይኑ ምውጽኡ ጽቡቕ `ዩ፡ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን ናይ ባዕሎም ናይ ወያነ ኣይኮነን”፡ ይብል።
ናይ ኣመሪካ መርገጺ ግን ንኤርትራ ንምህሳይ ተባሂሉ ዝተገብረ`ኳ እንተኾነ ንዝጠቐሞ ሰብ የለን ንኢትዮጵያ`ውን ሃሲዩዋ`ዩ ይብል ኣቶ የማነ ።
ምስ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ "ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ሎሚ ረቡዕ ንኣፍሪቃ ዝምልከት አጀንዳ ቅድሚ ምጅማሩ፣ ምምሕዳር ፕረዚደንት ጆ ባይደን፣ ኣብ ኣፍሪቃ ዝትግብሮም ፖሊሲታት" ኣነጸረን።
ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ብቴለፎን ኣብ ዝነበረን ጋዜጣዊ መግለጺ "ነዞም ስግኣታትን ብድሆታትን ንምግጣም ምስ ኣፍሪቃዊያን ሓቢርና ክንሰርሕ ኢ" ኢለን። "እቲ ምሩጽን ሓያልን ምሕዝነት ዝፍጠር ግና፣ ኣብ ምትእምማን፣ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዝተመሰረተ እንተኾይኑ ጥራሕ’ዩ" ኢለን።
ኢትዮጵያዊያን ካብ ምምሕዳር ባይደን ውጽኢት ክንሪኢ ኢና ኢሎም ተስፋ ከይገብሩ ክቀብጹ’ዶ ይግባእ? ዝብል ሕቶ እዩ ቀሪቡለን ኣምባሳደር ሊንዳ ቶምስ ግሪንፊልድ። ንሰን ዝሃበኦ መልሲ "ኢትዮጵያዊያን ከምኡ ዝዓይነቱ ኣንፈት ክመርጹ እዮም ዝብል እምነት የብለይን። ምምሕዳር ባይደን ካብ ፈለማ መዓልቲ ኣትሒዙ ኣብ’ቲ ጉዳይ ተጸሚዱ እዩ ዝርከብ። ፕረዚደንት ባይደን፣ ንሴነተር ኩንስ ናይ ባዕሎም ልኡኽ ገይሮም ልኢኾም።ጄፍ ፊልትማን ኣብ ኢትዮጵያ በጺሖም ተመሊሶም። ኣነ ብወገነይ፣ ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣጀንዳ ኮይኑ ንክቀርብን ውሳነ ንክወጽእን ሰሪሔ እየ። ክቅጽለሉ’ውን እየ። ስለዚ ምምሕዳርና ንጹር ጽምዶ’ዩ ነይሩዎ" ኢለን።
ጉዳይ ትግራይ ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ከምዘይላዓል ዝሓበራ እተን ኣምባሳደር ወሲኼን "ብዛዕባ’ቶም ኣብ ትግራይ ዝተፈጸሙ መግሃስቲ መሰላትን ግፍዒታትን ዝሓደረና ከቢድ ስግኣት ገሊጽና፣ ኣትሪርና ኮኒናዮ’ውን ኢና። እዞም ዝጠቀስኩዎም መልእኽታት ድማ ሪኢኹምዎ ኢኹም። ክንቅጽለሎም’ውን ኢና። መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ንከውጽእ ጸዊዕና ኢና። ጄፍ ፌልትማን ንኤርትራ ከይዱ ምስ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ተዘራሪቡ እዩ። ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን እንተኾነ ብዝላዓለ መሪሕነት ተዘራሪብናሉ ኢና" ባሃሊት እየን።
"ስለዚ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ሓሙሽተ ኣዋርሕ፣ ኣብ’ዞም ጉዳያት’ዚኦም ተጸሚድና ጸኒሕና ኢና። መንግስቲ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኢትዮጵያን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ኣፍልጦ ኣለዎም ኢለ እየ ተስፋ ዝገብር። ፍታሕ ንምንዳይ ምሳና ሓቢሮም ክሰርሑ እዮም እየ ዝብል" ኢለን።


text:
ኢትዮጵያ: ኲናት ኣሉታዊ ጽልዋ ኣብ ቁጠባ የሕድር
ኣብ ክልል ትግራይ ኲናት ዳግማይ ኣብ ዝተወለዓሉን ካብቲ ግንባራት ኲናት ርሒቆም ዘለዉ ዜጋታት ንሰላም ብምጽዋዕ ኣብ ዝረብረብሉን ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ሓደ እዋን ኣብ ኣፍሪቃ ሓደ ካብቲ ብፍጥነት ዝዓቢ ዝነበረ ቁጠባ ኢትዮጵያ ቃልሲ ይርከብ። ኢትዮጵያውያን ኣብ ውሽጢ 10- ዓመታት እቲ ዝለዓለ ዝቅባበ ገንዘብ ኣጋጢምዎም'ሎ።እዚ ምስ ቀይድታት ሸርፊ ወጻኢ ዝተዋህለለ ዕዳ መንግስቲን ንጻዕርታት ኲናት ዘውጽኦ ኣዝዩ ብዙሕ ገንዘብን ዝምልከቱ ጸብጻባት'ዉን ሓዊሱ ኣሎ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 03, 2022
'መስመር ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ኣመሪካ ይበራበር'ሎ' መስራቲ ሊሎ ትራንስፖርት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ


text:
ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ እናበኣሰ ይመጽእ ምህላዉ ተገሊጹ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብ ትሪፖሊ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብዘን ዝሓልፋ ክልተ ኣዋርሕ ማለት ኣብ ወርሒ መጋቢትን ሚያዝያን ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ስደተኛታት ዝጸዓና 24 ጀላቡ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከምእተበገሳ ኣምልኪቱ።
መብዛሕቶም እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ሱዳንን ምዃኖም ዘረጋገጸ እቲ ጸብጻብ፣ ካብተን ገማግም ባሕሪ ዝተበገሳ 24 ጀላቡ እተን 19 ናብ ኢጣልያ እታ ሓንቲ ድማ ናብ ማልታ ክኣትዋ እንከለዋ፣ እተን ኣርባዕተ ግና ብሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ከምእተመልሳ ሓቢሩ።
ኣብ 19 ሚያዝያ 32 ትሕተ ዕድመ ቆልዑን 18 ደቂንስትዮን ዝርከብዎም 84 ስደተኛታት ዝጸዓነተ ጃልባ ኣብ ባሕሪ ድሕሪ ዘንጸላለዋ ናይ ምጥሓል ሓደጋ፣ ብምሉኦም እቶም ስደተኛታት ብምትሕብባር ሓይሊ ባሕሪ ማልታን ኢጣልያን ክድሕኑ ከምዝኸኣሉ ተፈሊጡ።


text:
ሰበ ስልጣን ሊብያ ከም አካል እቲ ኣብታ ሃገር ዘለው ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ዘካይድዎ ዘለው ጻዕርታት 170 ሱዳናዊያን ስደተኛታት ሎሚ ሓሙስ 14 መስከረም,2017 ዓ.ም ናብ ሃገሮም መሊሶም።
እዞም ስደተኛታት ኣውሮጳ ንምብጻሕ ማእከላይ ባሕሪ ከቋርጹ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዝተታሕዙ ወይ ተጻዒኖምሎም ዝነበሩ ጀላቡ ብምጥሓለን ብህይወት ኣድሕን ስርሒት ድሒሮም ናብ መዳጎኒ ስደተኛታት ሊብያ ዝተመለሱ እዮም።
መብዛሕትኦም ኣብታ ሃገር ዘለው መዳጎኒ ስደተኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሰባት ዝሓዛ ምኳነን ብሰንኪ እዚ ድማ ብፍላይ ኣብ ኣዋርሕ ክረምቲ መሰረታዊ ኣገልግሎት ንምሃብ አጸጋሚ ይኸውን ምህላው ሰበ ስልጣን እቲ መዳጎኒ ስደተኛታት ይገልጹ።
ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብቲ መዳጎኒ ማእከናት ንዘለው ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ዝምለሱ መደብ ብምትእታው ኣብ ሰሙን ክልተ መዓልቲ ነፈርቲ ብምድላው ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ይመልስ።
ሓላፊ መዳጎኒ ስደተኛታት ሁስኒ አቡ አያን “ ሎሚ ሓሙስ 14 መስከረም,2014 ዓ.ም 170 ሱዳናዊያን ስደተኛታት ብምትሕብባር ብዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ይምለሱ ኣለው። ካብ ሱዳን ዝመጹ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምምላስ እዚ ናይ መጀመርያ እዩ። ንሕና ናብ ሚቲጋ መዓርፎ ነፈርቲ ከነብጽሖም ኢና ካብኡ በንፋሪት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ናብ ካርቱም ክወስድዎም እዮም” ኢሎም።
ኑር ኣልዲ መሃመድ ሓደ ካብቶም ሎሚ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ዘለው ስደተኛታት እዩ፡ “ካብ ማእከላይ ባሕሪ ኢና ናብዚ መጺና፡ ድሕሪ ኣብዚ ማእከል ዝጸናሕክዎ 40 መዓልታት ናብ ሃገረይ ብምምላስ ዓብይ ሓጎስ ይስምዓኒ” ኢሉ።
እቶም ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ስደተኛታት ድሕሪ ነዊሕ ዝርርብ ምስ ኤምባሲታት ሃገራት ዝኻየድ ምኳኑ’ውን ይሕበር።


text:
ርእሰ ከተማ ቤልጅም ብራስልስ ንዝሓለፉ መዓልታት ብሕልፊ መጓዓዝያ ውሽጢ መሬት ተዓጽዩ ከምዝቀነየ ተገሊጹ። ናይ’ታ ከተማ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ገለ ኣብያተ ጽሕፈት፣ ስፍራ ዕዳጋታት፣ ህዝባዊ ኣኼባታትን መዘናግዒታትን’ውን ተዓጽዮም ኣለው።
እታ ከተማ ናብ’ዚ ኩነት’ዚ ኣትያ ዘላ ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ፓሪስ መጥቃዕቲ ግብረ ሸበራ ዝፈጸሙ ናብ ብራስልስ ሃዲሙ ተሓቢኡ’ሎ ብዝብል ሪፖርት'ዩ።
ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ድሕነት ቤልጅየም ኩነታት ጸጥታ ገምጊሙ እቶም ተዓጽዮም ዘለው ትካልትን ኣብያተ-ጽሕፈትን ማእከላት ትምህርቲን ንክኽፈቱ ክፈቅድ እንተኾይኑ ክዘራረበሉ መደብ ኣሎ።
ካብ ቤልጅየም ተበጊሶም ኣብ ፓሪስ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሰለስተ ሰባት እቶም ክልተ ተቀቲሎም’ዮም። ብሰንኪ’ቲ መጥቃዕቲ ናይ ፓሪስ ኣስታት 130 ሰባት ሞይቶም ብርክት ዝበሉ ከምዝቆሰሉ ዝዝከር’ዩ።
ነዚ ሕልዊ ኩነታት ከተማ ብራስልስ ብዝምልከት አብታ ከተማ ንነዊሕ ጊዜ ዝነበረ አቶ መስፈን ፍትዊ ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 14 October 2019
ካብ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ዱባይን ካልኦት ሃገራትን ብዝተፈላለየ መስርሕ ናብ ቱርኪ ዝኣትዉ ዘለዉ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ይወድቑ ከምዘለዉ ካብ ከተማ ኢስታንቡል ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
እዞም ዶባት ቱርኪ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ቆሪጾም፣ ናብ ግሪኽ ድሕሪ ምእታዎም ናብ ሰሜን ኤውሮጳ ንምሕላፍ ኣብ ከተማ ኢስታንቡል ከርተት ዝብሉ ዘለዉ ኤርትራውያንን ዜጋታት ጎረባብቲ ሃገራትን፣ ኣሽሓት ዶላራት ዝኸፈሉ’ዮም።
ክሳብ’ቲ መንገዲ ዝጣጥሓሎም፣ ኤርትራውያንን ኣዕራብን ዝርከቦም ደላሎርን ኣሰጋገርቲን ደቂሰብ፣ ኣብ ናይ ክራይ ገዛውቲ መቓቒሎም ሒዞም ከምዘለው ይጥቀስ።
እንተኾነ፣ ብመንገዲ’ዞም ኣሰጋገርቲ፣ ብኣውቶቡሳትን ጃላቡን ተበጊሶም፣ ቡልጋርያን በጺሖም ተታሒዞም ዝተምልሱ ብዙሓት ኤርትራውያን ከምዘለዉ፣ ንዶብ ግሪክ ክትሰግር ብተደጋጋሚ እዋን ዝተታሕዘት ኤርትራዊት ንሬድዮ ኤረና ሓቢራ።
ንሳ ብዝሃበቶ ሓበሬታ መሰረት፣ ዶብ ግሪ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን፣ ዜጋታት ሶርያ ብእኩብን ብሓደ ድምጺን ኣይንመለስን ክብሉ ክርኣዩ እንከለዉ፣ ዜጋታት ኤርትራ ግን ብዘይዝኾነ ተቓውሞ ብፖሊስ ተታሒዞም ከምዝምለሱ ጠቂሳ።
ንቱርኪን ግሪኽን ዝፈላሊ ናይ ኣስታት 200 ኪሎሜተር ማያ ክፋል’ዩ ዘሎ።
ኣባል ሕብረት ኤውሮጳ ዝኾነት ግሪኽ፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሶርያ፣ ዒራቕን ካልኦት ሃገስት ኤስያን ንዝውሕዙ ስደተኛታት ንምዕጋት፣ ነዋሕቲ ሓጹራትር እኳ እንተቖመት፣ ምሉእ ብምሉእ ክትዕወተሉ ግና ኣይከኣለትን።
ናብታ ሃገር ክኣትዉ ዝኸኣሉ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ኣብ ደሴታትን ካልኦት ከተማታት እታ ሃገር ተታሒዞም ከምዘለው’ውን ጸብጻባት ይሕብሩ።
================


text:
ማሕበረ ካህናት ትግራይ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ህልው ኩነታት ኣመልኪቶም ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ቤት ፅሕፈት ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ካብ ዝተፈላልያ ከተማታት ኣሜሪካ ዝተኣኻኽቡ ካህናትን ሰዓብቶምን ትማሊ ሮቡዕ ካብ ሰዓት 10፡00 ንጉሆ ጀሚሮም’ዮም ብጥምየት ናይ ዝተሃሰዩ ህጻናት ዘርእዩ ምስልታትን ጭርሖታትን ሒዞም፣ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰዓብቶም ተዓጂቦም ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ተረኺቦም።
እቶም ካህናት ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ካብ ዝተፈላለዩ ግዝኣታት ኣሜሪካ ዝተኣኻኸቡ ኮይኖም ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ አናተጋደደ ዝኸይድ ዘሎ ሓደጋ ጥምየት ምዕፃው ኣገልግሎታት መሰረተ ልምዓትን መገድታትን ንኽኽፈቱ መንግስቲ ኣሜሪካ ካብ እገዳታት ዝሰገረ ስጉምቲ ክወስድ ዝሓትት መልእኽቶም ናብ ዝምልከቶም ሰበስልጣናት እቲቤትፅሕፈት ምቅ፟ራቦም ተዛሪቦም።
ከምኡ’ውን ኩሎም ተፃባእቲ ኣካላት ፀገማቶም ብሰላም ተዛትዮም ክፈትሑ’ውን ፀዊዖም ።
ጸብጻብ ኣብ ናይ ጽባሕ ፈነወ ተኸታተሉ።


text:
“ብሓቂ ብዙሕ ተሻቒልና`ለና። ፕረዚደንት ተሾመ ሙላቱ ንፓርላማኦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ መንግስቶም ንገለ መረረታት ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ክሰምዕን ኣብ መሰል ዋንነት መሬትን ኣብ መስርሕ ምርጫን ለውጢ ክገብርን ኣሚሞም`ዮም። መንግስቲ ነዞም ዝበሎም ለውጥታት ብወሳኒ መልክዕ ክትግብር ነተባብዕ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ኣውጺእዎ ዘሎ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ብኸመይ ክትግብሮ ኸምዝሓሰበ መብርሂ ክህብ ነተባብዕ። ብፍላይ ብዘይ ፍርዲ ምእሳር፡ ምድራት ናይ ምዝራብ ናጽነት፡ምእጋድ ህዝባዊ ኣኼባ፡ ከምኡ`ውን ንሰዓታት እቶ እቶ ዝምልከት።”
ጆን ከርቢ፡እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን፡ ኣብ መሰላት ዜጋታት ጣልቃ ኣትዩ ዝድርት ከይኸውንን፡ ኣብ ክንዲ ፍታሕ ነቲ ጸገም ዘጋድድ ኸይኸውንን ስኽፍትኦም ገሊጾም።
“እዞም ስጉምትታት`ዚኦም፡ ስርዓት ንምትሓዝ ዝዓለሙ እንተኾኑ`ውን ንናጻ-ድምጺ ምዕፋንን ኣብ መሰላት ኢትዮጵያውያን ጣልቃ ምእታውን፡ ናይ- ርእሰ-ስዕረት ታክቲክ `ዩ፡ ነቲ ሽግር`ውን የጋድዶ`ምበር ኣይፈትሖን።”
እቶም ወሃቢ-ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ኣብ መግለጺኦም፡ እቲ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ፡ ከም ምዕጻው ኢንተርነትን ምድራት ሓሳብካ ምግላጽን ዝበሉ ሳዕቤናት ከይህልዎ የሰክፈና`ዩ ኢሎም። ሰልፈኛታትን ኻልኦት ኢትዮጵያውያንን ዘቕርብዎ ዘለዉ ሕጋዊ መረረታት ንምርኣይ፡ ፖለቲካዊ ብዙሕነትን መሰረታዊ ናጽነትን ኣገዳሲ`ዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ሕገ-መንግስታዊ መሰላት ዜጋታቱ ከኽብርን፡ ነዞም መሰላት ብሰላማዊ መንገዲ ብምግላጾም ዝተኣሰሩ ክፍትሑን ዳግም ንጽውዕ ኢሎም።
ዝኾነ ወገን ካብ ተወሳኺ ጎንጺ ክቑጠብ ኣትሪርና ነተባብዕ ዝበሉ ወሃቢ-ቃል ሚኒስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ጆን ከርቢ፡ ኢትዮጵያ ናብ ዘድልያ ለውጢ ንምብጻሕ ሰላማዊ ልዝብ`ዩ እቲ መፍትሒ ኢሎም።
ኣብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዝነበሩ ጆኒ ካርሰን ብወገኖም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ፍታሕ ክረኽቡ ዘድልዮም ጸገማት ከምዘለው ንጹር’ዩ፡ መንግስቲ፡ ዴሞክራሲ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ፖለቲካዊ ባይታን ከስፍሕ ኣገዳሲ’ዩ ኢሎም ።
“ኢትዮጵያ ዴሞክራሲኣ ኣብ ምሕያል ንመጻኢ ክትደፍአሉ ኣለዋ። ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ክተማሓይሽ ይግባእ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርናዓት’ታ ሃገር ኩነተ ኣልቦ ሰላምን ኣልቦ ቅሳነትን እንተቀጺሎም፣ ኣብ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ዘፈራት ዘመዝገበቶም ምዕባለታት ክቅየሩ’ዮም። ስለዚ ዲሞክራሲ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ከተኽብርን፡ ንፖለቲካዊ ውድባት ፖለቲካዊ ባይታ ከተስፍሕን ኣለዋ።”
ኣብ መወዳእታ ‘እዞም ዝጠቀስኩዎም ጸገማት መዕለቢ ክሳብ ዘይረኸቡ ግን፣ እታ ሃገር ኣብ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ዘፈራት ንዘመዝገበቶም ኣዎንታታት ክልከሙ`ዮም’ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2016 ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ንሪክ ማቻር ዝድግፉ ተቓወምቲ ሓያለ ግጭታት ዝተራእዩላ ዓመት እያ ኔራ።
ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ኣብ ተቓዋሚ ምንቕስቃስ ንነጻነት ህዝቢ ሱዳን ፒተር ኣድዎክ መጻኢ እታ ሃገር ኣብ ትግባረ እቲ ኣብ መንጎ ፕረዝደንት ሳልቫኬርን ሪያክ ማቻርን ኣብ ነሓሰ 2015 ዓ.ም ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም እዩ ይብሉ።
“ እቲ ስምምዕ ሰላም ኣብ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ሰላምን ምርግጋእ ንክመጽእ ዕድል ዝህብ’ዩ። ዘይምዕዳል ኮይኑ ነቲ ስምምዕ ሰላም ዝዘረዝዎ ፕረዝደንት ሳልቫኬር እዮም እዚ ድማ ንኣቦመንበር ተቃዋሚ ምንቕስቃስ ክሳብ ኮንጎን ብምስዳድ ወታሃደራዊ ስርሒት ኣንጻር’ቲ ህዝቢ ብምኽያድ’ዩ።”
ኣብ ታሕሳስ 2013 ፕረዝደንት ሳልቫኬርን ንምኽትሎም ማቻር መንግስቲ ንምዕላው ፈቲኖም ብዝብል ክሲ ካብ ስልጣን ብምብራሮም ኣብታ ሃገር ዕግርግር ምልዓሉ ድሒሩ ወታሃደራት ካብ ፕረዝደንት ሳልቫኬር ዓሌት ዲንካን ካብ ማቻር ዓሌት ኑዋር ንሓድሕዶም ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ብምኽያዶም ኣብታ ሃገር ኹናት ምልዓሉ ይዝኸር።
ነቲ ግጭት ደው ንምባል ኣብ አዲስ ኣበባ ስምምዕ ሰላም ምኽታሙን ክልቲኦም ወገናት ናይ ሓባር መሰጋገሪ መንግስቲ ንምምስራትን ተኹሲ ደው ንምባል ምስምማዖም ይፍለጥ።
እንተኾነ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ መራሒ ተቓወምቲ ማቻር ነታ ሃገር ገዲፎም ምስዳዶም ግጭት ምልዓሉን ኣብታ ሃገር ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ብዝተኻየደ ኹናት ኣስታት ክልተ ሚልዮን ሰባት ካብ ቤት ንብረቶም ምዝንባሎም ካልኦት በኣሰርተታት አሽሓት ዝቑጸሩ ምሟቶም ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ፕረዝደንት ሳልቫኬር ንኩሎም ወገናት ንዝርርብ ሰላም ምጽውዖም እንተኾነ ተቓወምቲ ሓይልታት እቲ ሃዋህው ምቹእ ከምዘይነበረ ይገልጹ።
እንተኾነ ምኽትል ሚኒስትሪ ሓበሬታ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣኮል ፓወል ኮርዲት ግን ምስ እዚ ኣይሰማምዑን።
መራሒ ተቓወምቲ ሪያክ ማቻር ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርኸቡ ኮይኖም መዓስን ኣብ ከመይ ኩነታት ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱ ዝተፈልጠ ነገር የለን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማላዊያን ንመጥቓዕቲ ሞቃዲሾ ብምቕዋም ኣብ ዝተአኻኸብሉ፡ ፕረዝደንት እታ ሃገር መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ኣንጻር ኣልሸባብ ዝኻየድ ኩናት ክቐላጠፍ እዩ ክብሉ ንተአኸብቲ ቃል ኣትዮም።
ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማላዊያን ናብ ጎደናታት ዋና ከተማ ሞቃዲሾን ካልኦት ከተማታት ብምውጻእ ነቲ ንኣስታት 300 ሰባት ዝቐተለን ንካልኦት ልዕሊ 400 ዘቑሰለ መጥቓዕቲ ሞቃዲሾ ኮኒኖም።
ንሰልፈኛታት መደረ ዘስምዑ ፕረዝደንት እታ ሃገር ንግዳያት እቲ መጥቓዕቲ ጸሎት ክገብሩ ንሰልፈኛታት ተማሕጺኖም።
ንሶም ወሲኾም “ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንጥሩፍ ጉጅለ ግብረ ሽብራ ኣልሸባብ ንምቅላስን ወለዶም ንዝሰአኑ ግዳያት መናበይ ንምድላው ኣስታት 14 ሚልዮን ናይ ኣሜሪካ ዶላር መዲብና አለና። ብመጀመርያ ድማ ንግዳያት እዚ መጥቓዕቲ መናበይ ብምድላው ክንጅምር ኢና” ኢሎም።
ኣብ ታሪኽ ሶማልያ ዝኸፍአ መጥቓዕቲ ምካኑ ንዝግለጽ ዘሎ ናይ ቀዳም መጥቓዕቲ አል ሸባብ ክሳብ ሕጂ ሓላፍነት ኣይወሰደን መንግስቲ ግን ነቲ ጉጅለ ይወቅስ።
ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ኣልሸባብ ንመንግስቲ እታ ሃገር ንምግልባጥ ዝተፈላለየ መጥቓዕቲ ኣብታ ሃገር ከካይድ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ ጽኑዕ ሕጊ እምነት እስልምና ምትእትታው’ውን ይፍለጥ።


text:
ኣብዚ እዋን'ዚ ንለበዳ ኤድስ ዝምክት ፀረ'ቲ ለበዳ መድሃኒታት ብምርካቡ ሰባት ብብዝሒ አይሞቱን ዘለው።
እንተኾነ ነቶም ምስቲ ቫይረስ ዝነብሩ ሰባት ንሕክምንኦምን ንመድሃኒቶምን ዝወፅእ ገንዘብ ኣዝዩ ይበዝሕ ብምህላው የዘራርብ'ሎ።ኤድስ ኣብ ዓለም ካብ ዝፍለጥ ዝመፅእ ሰንበት 30-ዓመታት ክኾኖ'ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ለበዳ ተፈሊጡ ክስርሓሉ ካብ ዝጅምር 20-ዓመታት ከምዝኾኖ ዝገለፁ አቶ ይርጋ ገብረእግዚአብሄር ሓላፊ ኦሳ ፡ዘይመንግስታዊ ትካል ኤድስ ምክልኻልን ማሕበራዊ ግልጋሎታትን 'ዮም።
አቶ ይርጋ ኣብ መዳይ ምብርባርን ምክልኻልን ኤድስ ብዙሕ ዓወት ከምዝተረኽበ ገሊፆም፡ ብፍላይ ቁፅሪ ብፍቃዶም ዝምርመሩ ሰባት ካብቲ ቅድሚ 3-4 ዓመታት ዝነበሮ 20-ሽሕ ንዓመት ናብ 100-ሽሕ ከምዝበፅሐ ተዛሪቦም።
ኣብ ኤርትራ እቲ ለበዳ ከምዝነከየ ዝተዛረበ ካብ ማሕበር ብድሆ ኣቶ ሰሎሞን ገብረኺዳን ብወገኑ እዚ ውፂኢት ፃዕሪ መንግስቲን ሕብረተሰብን 'ዩ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 21 September 2021
ኣብ መዓስከራት ትግራይ፣ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን በደልን ደው ክብል ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ።
እቲ ብሰኑይ 20 መስከረም ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ መዓስከራት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓሩሽን ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን፣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለዎ ብምትሕስሳብ፣ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ቅልጡፍ ፍታሕ ከናድየሎም ጸዊዑ።
ሓደ ካብ ኣወሃሃድቲ’ቲ ሰለማዊ ሰልፊ ዝኾኑ፣ መርጌታ ሰለሙን፣ ንራድዮ ኤረና ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ እዞም ኣብዘን ክልተ መዓስከራት ዝርከቡ ልዕሊ 25 ሽሕ ኤርትራውያን፣ መሰረታዊ ቀረባት ማይን መግብን ከምኡ ድማ ቀዳማይ ረድኤት ሕክምና ከይረኸቡ ልዕሊ ክልተ ኣዋርሕን ሰለስተ ሰሙንን ጌሮም ምህላዎም ኣተሓሳሲቦም።
እዞም ኣብ ኵናት ተቐርቒሮም ዘለው ኤርትራውያን፣ ናብ ውሑስ ቦታ ንምግዓዞም ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ እጃሙ ከበርክት ንምሕታት፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ወገናቶም፣ ሰለማዊ ሰልፊ ብምውዳብ፣ ድምጾም ከምዘስምዑ መርጌታ ሰለሙን ብተወሳኺ ኣረዲኦም።
===============


text:
ተመሳሰልቲ ብሂላት ብዙሓት ኣለዉ።
ንኣብነት: „ኣወዳት ኩሉ ግዜ ቀዳማይ ስጉምቲ ክወስዱ ኣለዎም“።
ወይ ድማ: „ኣዋልድ እንታይ ከም ዝደልያ ኣጸቢቐን ኣይፈልጣን እየን“።
መብዝሕትኡ ግዜ እዚ ብሂላት ሓቅነት የብሉን።
ሓደ ሓደ ግዜ ኣዋላድ ተቐላጢፈ ሕራይ ክብል የብለይን ኢለን ይሓስባ እየን።
ምኽንያቱ እቲ ወዲ ብዛዕባይ ሕማቕ ከይሓስብ ኢለን ስለ ዝፈርሃ።
ይኹን ደኣምበር ጓል ኣይፋል እንተ ኢላ ኣይፋል እዩ።
ምሳኻ ገና ርግጸኛ ኣይኮነትን ዘላ ማለት እዩ።
ዋላ እውን ኣብ እዋን ምልላይ ኩነታት ዘይንጹር ወይ ዘይብሩህ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ዝኾነ ሰብ „ሕራይ“ ድዩስ „ኣይፋል“ ማለቱ እዩ ንምፍላጥ ኩሉ ግዜ ቀሊል ኣይኮነን።
እዚ ምስ ምልላይ (ምቅጣብ) ዝተሓሓዝ ኩነታት ስለ ዝኾነ መሳጢ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መስተውዓሊ ክትከውን ግን ኣለካ።
እንተዘይኮኑ ግን ነታ ሰብ እውን ከይተረዳኣካ ክትብድላ ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ ኣይፋል እንተበለት እውን ግቡእ ክብራ ክትህባ ኣለካ።
ስጋዊ ርክብ ንምፍጻም ንሰብ ከተድዕሶ ወይ ከተርግጾ ኣይግበኣን እዩ።
ኣዋልድ ኮና ኣወዳት ብስነስርዓት ክተሓዙ ይደልዩ እዮም።
ርግጸኛ እንተዘይኮይንካ ሕተት።
ብዙሓት ኣዋልድ ከምዚ ምስ ትገብር ጽቡቕ ይረኽብኦ!
ተወሰኽቲ ሓበሬታታት ንኣብነት ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል: http://www.echt-krass.info/trial_error.html


text:
ጾታዊ ርክብ ተፋጽመኒ ሰብ ብኸመይ ይረክብ?Hur träffar jag någon att ha sex med? - tigrinska
ሕቶ
ጾታዊ ርክብ ተፋጽመኒ ሰብ ብኸመይ ክረክብ ይኽእል? ካልኦት ኩሎም ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ይመስሉ። ኣነ ብፍጹም ትደሊ ሰብ ረኺበ ኣይፈልጥን።
ምላሽ
ብዙሓት እዮም ብልክዕ ብዛዕባ እዚ ነገር ዝሓስቡ።
ካልኦት ክሎም ጾታዊ ርክብ ይገብሩ ኢልካ ክትኣምን ቀሊል እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ብዙሕ ክዝረብ ይከኣል እዩ። ኣብ ክውንነት ግና ዝተፈልየ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ቕድሚ ክልተ ወገን ምስምማዖም ጾታዊ ርክብ ዘይምፍጻም እዩ።
ንሰባት ጾታዊ ርክብ ክንፍጽም’ዶ ኢልካ ምስ ትሓቶም ዳርጋ ወለ ሓደ ሕራይ ኣይብለካን እዩ። እቶም ዝበዝሑ ቅድም ክፋለጡ እዮም ዝደልዩ። ዝተፈላለዩ ሰባት ንጾታዊ ርክብ ዝዳለወሉ ግዜ’ውን ኣዝዩ ዝተፈላለየ እዩ። ቅድሚ ጾታዊ ርክብ ምፍጻሞም መጻምድቲ ብሓንሳብ ገለ ግዜ ከሕልፉ ልሙድ እዩ።
ብፍሉይ ኣዚኻ ትፈትዋ ሰብ ኣላ’ዶ? እወ ተኾይኑ ዝያዳ ክትፈልጣ ክትፍትን ጽብቕ እዩ። ብጥንቓቐ ንሳውን ትግደሰልካ ምኻናን ዘይምኻናን ንክትፈልጥ ፈትን። ኣብታ ሰብ ተገዳስነት ከም ዘለካ ዘርእዩ ልሙዳት ነገራት ብምዝራብ ክትጅምር ትኽእል። ንኣብነት ከመይ ከም ዘላ ወይ ትምህርቲ ወይ ስራሕ ከመይ ይሰማምዓ ከም ዘሎ ሕተታ።
ምሳኻ ምዝራብ ደስ ዝብላ እንተ ኾይኑ ሽዑ ብሓንሳብ ገለ ነገር ክትገብሩ ትኽእሉ ተኾይንኩም ንምሕታት ክትደፍር ትኽእል። ንኣብነት ተራኺብኩም ብሓንሳብ ሻሂ ትሰትዩ ወይ ብእግሪ ትዛወሩ።
ምስ ካልኦት ሰባት ብብዙሕ መገዲ ክትላለ ትኽእል፣ ንኣብነት ኣብ ቤት ትምህርቲ ወይ ብመንገዲ የዕሩኽትኻ። ወይ ኣባል ናይ ገለ ትፈትዎ ማሕበር ብሙዃን። ሽዑ ከም ናትካ ዝምባለ ዘልዋ ሰብ ክትላለ ትኽእል።


text:
Radio Erena: 01 November 2019
ወራሲ ዓራት ኣቡ ዳቢን ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ሕቡራት ኢማራትን ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ፣ ኣብ ዩኒቨርሲታት ኢማራት ንዝመሃሮ ኤርትራውያንንን ኢትዮጵያውያንን ኣዘራሪቡ።
ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ እቲ መራሒ፣ ነቶም ተማሃሮ፣ ብ28 ጥቅምቲ፣ ኣብ ቤት መንግስቲ ባርዛ ተቐቢሉ ድሕሪ ምዝርራቡ፣ ኢማራት መሃዝነት፣ ፈጠራ፣ ምብልሓትን ናይ ምምራሕ ክእለትን ዝንባለ ንዘለዎም ተማሃሮ ዕድላት ምሃብ ከምእትቕጽሎ ኣረጋጊጹ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ከምዚ ንዝኣመሰለ ራኢ ዘለዎም ተማሃሮ ዕድላት ትምህርትን ስልጠናን እትህቦ ዕድላት፣ ነቶም ተማሃሮ ሃገሮም ከማዕብሉ ሓጋዚ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ሳይንስን ቴክኖሎጂን ንናይ መጻኢ ምዕባለ ሃገራት ወሳኒ’ዩ ዝብል እምነነት ኣለኒ’ውን ኢሉ።
ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣብ መወዳእታ፣ ነቶም ኣስታት 20 ዝኾኑ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኾኑ ተማሃሮ ኣተባቢዑ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢማራት ዓረብን’ውን ተረኺቦም ኒሮም።
ብማህደረ ትምህርቲ ናብ ዩኒቨርሲታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተላእኩ ኣስታት 10ታት ኤርትራውያን፣ ትምህርቶም ኣብ ምክትታል ይርከቡ።
ኣቐዲሙ’ውን ካብ ሓይሊታት ኣየርን ባሕርን ናብዛ ሃገር ክስልጥኑ ዝተላእኩ 10ታት ካልኦት ኤርትራውያን፣ ዑቕባ ንምሕታት ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ኣይርሳዕን።
=====================


text:
Radio Erena: 28 December 2020
ኣብ መንጎ ናይ ኢትዮጵያ ክልላት ዓፈርን ሶማልን፣ ደበና ኵናት ኣንጸላልዩ ከምዘሎ ቤት ጽሕፈት ክልላዊ መንግስቲ ዓፈር ካብ ሰመራ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣጠንቒቑ።
እቲ ቤት ጽሕፈት ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ድሕሪ’ቲ ገዋኔ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ዝርከባ ከባቢታት ፍሪትሊን ሪፎን፣ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ብክልል ሶማል ዝድገፉ ዕጡቓት ከምዝፈጸምዎ ብምኽሳስ፣ እዚ ድማ ነቲ ዝጸንሐ ምትፍናን ዘዕርግ’ዩ ክብል ጠቒሱ።
ኣቐዲሙን’ውን ኣብ ኣፋምቦ፣ ኦፍኖ ኣብ ዝተባህለ ከባቢን፣ ኣብ ሃንሩካ ድማ ሰርካሞን ቴሌን ኣብ ዝተባህለ ካባቢታትን ብዝተፈጸመ ተመሳሳሊ መጥቃዕታት፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ሰለማውያን ሰባት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ከምዝኾኑ መግለጺ ክልላዊ መንግስቲ ዓፈር ይወቕስ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ክልላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ተደጋጋሚ ኣብ ልዕሊ ክልል ዓፈር ዘውጽኦ ዘሎ ፈኸራ ሓዘል መግለጺታት፣ ኵናት ከም ምእዋጅ ከምዝርእዮ እቲ ካብ ሰመራ ዝወጸ መግለጺ ኣመልኪቱ።
መንግስቲ ክልል ሶማል ብወገኑ፣ ፍሉይ ሓይሊ ዓፈር፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ክልል ሶማል መጥቃዕቲ ብምፍጻም 10ታት ሰለማውያን ሰባት ከምዝቐተለ’ዩ ዝኸስስ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዘይካ’ቲ ሰራዊት ኤርትራውያን ዝሳተፎ ዘሎ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ኵናት፣ ኣብ ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝ፣ ደቡብ፣ ኦሮምያ፣ ዓፈርን ሶማልን ግጭትታት ክካየድ ብተደጋጋሚ ይስማዕ ኣሎ።
ክልል ኣምሓራ’ውን ብሰሜን ምስ ትግራይ ብምዕራብ ድማ ምስ ሱዳን ብዝካየድ ዘሎ ግጭታት ተጸልዩ ይርከብ።
ኢትዮጵያ፣ ብሰንኪ’ዚ ፈቐድኡ ዝነቱግ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ናብ ምሉእ ምብትታን መንግስቲ ኣልቦነትን ከይትወድቕ ስግኣት ብዙሓት’ዩ።
==============


text:
Radio Erena: 21 February 2019
ሑቲን ብሃገራት ዓረብ ዝድገፍ ሰራዊት መንግስቲ የመንን፣ ካብ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ክስሕቡ ኣብ ስምምዕ በጺሖም።
እቲ ስምምዕ ብ17 ለካቲት ከምዝበጽሑ ዘረጋገጸ ሕቡራት ሃገራት፣ ሰራዊት ክልትኦም ወገናት ካብታ ወደብ እንተስሒቦም፣ ህጹጽ ናይ መግቢን መድሃኒት ረዲኤት ንምእታው ተዳልዩ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ወደብ ሖዴይዳ፣ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ሕቡራት ሃገራት ክትጸንሕ፣ ሑቲን መንግስቲ የመንን ኣብ ምወዳእታ 2018 ኣብ ሽወደን ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ ተሰማሚዖም’ዮም።
ይኹን’ምበር እቲ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ከይወዓለ፣ ሓደ ነቲ ሓደ እናተወቓወሱ፣ ግጭት ክቕጽሉ ጸኒሖም።
ብመሰረት እቲ ዝተብጽሐ ስምምዕ፣ ሑቲ ሰራዊቱ ካብታ ወደብ ክስሕብ እንተኾይኑ፣ ኣብ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርክብ መንግስቲ የመን ዝድግፋ ስዑዲ ዓረብ ሕቡራት ኢማራትን ደብዳብ ነፈርቲ ደው ከብላ’የን።
ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን፣ ንሑቲ ካብ ወደብ ሖደይዳ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ንምጽራጝ ዝገበርኦ ናይ ልዕሊ ክልተ ዓመታት ወፍሪ ድሕሪ ምፍሻሉ’ዩ እዚ ስምምዕ ተበጺሑ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብዛ ወደብ ንእተካይዶ ዝነበረት ናይ ነፈርትን መራኽብን ኵናት ንወደባት ኤርትራ ከም ናይ ሎጂስቲክ መናሃርያ ክትጥቀመሉ ምጽንሓ ይፍለጥ።
ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ዝዓበየት ወደብ የመን ዝኾነት ሖደይዳ፣ ኣብ ትሕቲ ሕቡራት ሃገራት ተዛማዲ ርግኣት እንተረኺባ፣ ብስእነት መግብን መድሃኒታትን ንዝሳቐ ዘሎ ህዝቢ የመን ዓቢ ፍታሕ ምዃኑ ይዝረበሉ።
====================


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ጢዖ ተበጊሶም ብንእሽቶ ጃልባ ቀይሕ ባሕሪ ብምስንጣቕ ናብ የመን ንምስጋር ዝፈተኑ 10ታት ኤርትራውያን ሃለዋቶም ከምዝጠፍአ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም ብውሕዱ ሰለስተ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ዝርከብዎም ኤርትራውያን፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ጢዖ ዝነበረት ንእሽቶ ጃልባ ሰሪቖም ናብ የመን ገጾም ከምዘምርሑ ዝሓብሩ እቶም ምንጭታት፣ ስብርባር ናይታ ጃልባ ብባሕሪ ተገፊዑ ናብ ገማግም ጢዖ ድሕሪ ምምላሱ ዋናታ’ታ ጃልባ ከለልያ ከምዝኸኣለ’ውን ኣረዲኦም።
ሃለዋት ናይቶም ኤርትራውያን ግና ዛጊት ክፍለጥ ብዘይምኽኣሉ፣ ጥሒሎም’ዮም ዝብል ስግኣት ኣሎ።
ወለድቲ ናይቶም ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ሃለዋትም ጠፊኡ ዘሎ ኤርትራውያን ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ብዝምልከት ናብ ምምሕዳር እቲ ከባቢ ከምዝሓበሩ’ውን እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ካብ ከባቢ ዓሰብ ብንኣሽቱ ጀላቡ ተበጊሶም ናብ የመን ዝሃድሙ ናይ ዘለዉ በርጌስ ኤርትራውያንንን ኣባላት ሓይሊ ባሕርን ቁጽሪ እናዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ ይፍለጥ።


text:
ናይ ኣሜሪካ ምክትል ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ቲቦር ናዥ ናብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ብምኻድ ምስ አባላት’ቲ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳንን መራሕቲ ተቓውሞን ንምርካብ ውጥን ከምዘለዎም ተገሊጹ።
እቶም ላዕለዋይ ዲፕሎማት ኣሜሪካ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ነቲ ኣብ ሱዳን ዘሎ ዘይምርግጋእ መበገሲ ዝገበረ ዑደት ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ካርቱም ከካይዱ’ዮም ክብል ቤት ዕዮ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣብ ዘውጽኦ መገልጺ ኣፍሊጡ’ሎ።
ቲቦር ናዥ ኣብ ልዕሊ ሲቪላት ዝፍጸም መጥቓዕቲ ደው ክብል ክጽውዕ’የ ኢሎም። ንሶም ብተወሳኺ ኩሎም ወገናት ልዝብ ክቕጽሉ ዘኽእል ባይታ ንምፍጣር ክሰርሑ’ውን ክምዝምህጸኑ ሓቢሮም።
ቲቦር ናዥ ናብ ምዛብቢክን ደቡብ ኣፍሪቃን ቅድሚ ምግዓዞም ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብዛዕባ ኩነታት ሱዳን ከምዝዘራረቡ ተፈሊጡ’ሎ።
ቲቦር ናዥ ኣብ ልዕሊ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ዝተወስደ ብዓሰርተታት ዝተቐትሉ ወታሃደራዊ ስጉምቲ ኮኒኖም። ሱዳን ምስ ኣሜሪካ ዘለዋ ዝምድና ከተመሓይሽ እንተደልያ ናብ ሲቪላዊ መንግስቲ ክትምለስ ኣለዋ’ውን ኢሎም።
መሻርኽቲ ኣሜሪካ ዝኾና ሰለስተ ሃገራት ዓረብ ግብጺ፡ስዑዲ ዓረብን ዓረብ ኢማራትን ግን ንወታሃደራዊ መሪሕነት ሱዳን ይድግፋ’የን።


text:
እቶም ቀዳሞት ሰብ ጉዳይ ከ: እንታይ ንግበር?2021-09-23 09:42:16 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 1036 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ብነዊሕ ውረድ ደይብ ክሓልፍ ዝጸንሐ ሕጂ እውን ካብዚ መስርሕ ወጺኡ “እፎይ” ዘይበለ ህዝቢ እዩ። ኣብዚ መስርሕ፡ ብዘሕጉስን ዘሕዝንን፡ ተስፋ ዝህብን ተስፋ ዘቑርጽን፡ ዘቕስንን ዘሻቕልን ተረኽቦታት እዩ ክሓልፍ ጸኒሑ። ኣብቲ ክሳብ ሕጂ ዘየኸተመ፡ ናይ ክብለጠቕ፡ መድረኻት ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ካብ ዝተሓጐሰሉ ኣጋጣሚ ወርሒ ጉንበት 1991 ምንባሩ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እዚ እዋንዚ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ኣንጻር መግዛእቲ ከካይዶ ዝጸንሐ ነዊሕን መሪርን ናይ ቃልሲ ምዕራፍ ኣብ ውጽኢት በጺሑ ናጽነቱ ዘበሰረሉ እዋን ስለ ዝነበረ። እንተኾነ እዚ እዋንዚ ናይ ሓጐስን ዳንኬራን ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ተስፋን መጻኢ ምምዕዳውን እውን እዩ ነይሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ብናጽነት ክሕበን እንከሎ፡ ሓበኑ ምሉእ ንክኸውን ዝጽበዮ ተወሳኺ ዕማም ከም ዝነበሮ ኣይዘንገዐን። ምዕዋት ናጽነትን ልኡላውነትን ተረጋጊጹ፡ መግዛእቲ ተወጊዱ፡ ኤርትራ ማዕረ ካለኦት ሃገራት ዝተሰርዓትሉን ንሓድሽ ሃገር ናይ ምህናጽ ኣፍደገ ዝኸፈተሉን መድረኽ ነይሩ እምበር፡ ናይ ግዜ ቃልሲ ቁስሊ ሓውዩ፡ ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካውን ጸገማት መፍትሒ ሒዙ ዝመጸ ከም ዘይነበረ ንጹር እዩ። መግዛእቲ ስዒርካ እዞም ዘቤታዊ ጸገማት ዝፍትሕሉ መደባት ምውዳድ እቲ ዝቕድም ስራሕ ክኸውን ተስፋ ምሕዳር ከኣ ውሁብ ነይሩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ን30 ዓመታት ተቓሊሱ ዝተዓወተ ህዝቢ ኤርትራ፡ ዘቤታዊ ጸገማታ ምፍታሕ ክኸብዳ እዩ ኢሉ ዝግመት ኣይነበረን። እንተኾነ፡ ጉዳይ ሃገር ካብ ኢዱ ወጻኢ ኮይኑ ንዕዘብ ኣለና። እቲ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ተዓዲሉ፡ “ናጽነትካ ኣምጺአልካ” ኢሉ ዝተነየተ መሪሕነት፡ ኣይኮነንዶ ካብ መግዛእቲ ዝኸፈአ ክኸውን፡ ኣብ ምህናጽ ሃገር ከይዕንቅፍ ኢልካ ክትጥርጥሮ ዝግመት ኣይነበረን።
ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብቲ መጀመርያ ግዜ ድሕሪ ናጽነት ጉጅለ ህግደፍ ንጸገም ህዝቢ ክንድቲ ክወሃቦ ዝግባእ ክብደት ዘይምሃቡ ዓቕሚ ስለ ዝጐደሎ ዝመስሎም ብዙሓት እዮም። እቲ ጉጅለ እውን ንኹሉ ናይ ህዝብና ቅንዕናን ተስፋን መዝሚዙ ንኩሉ ሓጥያት ናብቲ ዝተሳዕረ መግዛእትን ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና ቀጥታዊ ኢድ ዘይነበሮም ምዕራባውያን ኣካላትን እዩ ዘላግቦ ነይሩ። ግዜ እናነወሐ ምስ ከደ ግና፡ እቲ ጉጅለ ህዝባዊ ሕቶ ዘይምልስ ሰኣን ዓቕሚ ዘይኮነስ ኣንጻር ባህጊ ህዝቢ ምዃኑ ዝርድኡን ነዚ ኩነታት ንምቕያር ዝቃለሱን ወገናት ተበራኺቶም። እቲ ጉጅለ ኣብቲ መስርሕ ግዜ ምስ ነወሐ እቲ ሓቢእዎ ዝኸይድ ዝነበረ ቂመኛ ጸረ ህዝቢ ባህሪኡ ንሓዋሩ ክሓብኦ ስለ ዘይከኣለ፡ ብተግባር ከርእዮ ተገደደ። ንሕቶ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ዝምለስ፡ ወይ ከኣ ስለምንታይ ከም ዘይመለሰ ኣብ ክንዲ ብጋህዲ ዘረድእ ናይ “ምሕባእን ኣፍኩም ሓዙን” ፖሊሲኡ ብሰፊሑ ኣተግበረ። እቲ ካልእ ዝተኸተሎ ሓደገኛ መንገዲ ድማ ምስ ህልውናን ዘይህልውናን ኤርትራ ዝተሓሓዝ ዝመስል መሻቐሊ ምስምሳት ፈጢሩ፡ ኣንጻር ጐረባብቲ ሃገራት ውግእ ብምኽፋት ህዝቢ ዘዳህልል ድራማዊ ኣንፈት መጠምዘዚ ፈተነታት ኣካይዱ። ኣብዚ ድራማዊ ውግኣት እቲ ኣሉታዊ ሳዕቤን ህዝቢ ካብቲ ሃገር ናይ ምዕራይን ምህናጽን ኣጀንዳኡ ምውጻኡ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይቲ ውግኣት ሰብኣውን ንዋታውን ዋጋ ዝኸፍል እውን ህዝቢ ምንባሩን ምዃኑን እዩ።
ጉጅለ ህግድፍ ነቲ ጸረ ህዝቢ ባህርያቱ ክሓባብኦ ምስ ጸንሐ ደሓር ግና ኣብ ግሁድ ውግእ ኣንጻር ህዝቢ ኣትዩ። ናይታ ሓንቲ ከም ሓሙስ ዝነበረት ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ምዕጻው፡ ግዱድ ዕስክርና ምእዋጅ፡ ዜጋታት ዝኣመንሉ ሃይማኖት ከይክተሉ ምእጋድን ካለኦት ኣዕነውቲ ውሳነታቱን እቲ ጉጅለ ኣንጻር ህዝብን ሃገርን ከም ዝኣወጀ ካብ ዘርእዩ ምልክታት ነይሮም። ህዝቢ ኤርትራ እውን ግብራዊ ቀያሪ ዓቕሚኳ እንተዘይነበሮ እቲ ጉጅለ ኣንጻሩ ውግእ ከም ዝኣወጀ ክርዳእ ከኣል። “ምምሕዳር ናይዚ ጉጅለ ካብ ናይ ግዜ መግዛእቲ ዝኸፈአ እምበር ዝሓሸ ኣይኮነን” ዝብል መደምደምታ ከኣ ኣብ ኣደባባያት ዘይኮነ፡ ኣብ ስቱር ኩርነዓት ብደረጃ ኣሽሙር ከይተረፈ ክጓዝም ከኣለ።
ምስዚ ኩሉ በቲ ሓደ ወገን እቲ ጉጅለ፡ ኣብ ግብሪ ዘይውዕል ናይ “ንሓደ ዓመት ጥራይ ግዜ ሃቡና ንልምዓትን ሰላምን ዝምልከት ከነርእየኩም ኢና” ዝብል ቃል ካብ ምእታው ዓዲ ኣይወዓለን። እዚ በቲ ኢሳያስ ንሓንሳብ ኣብ ዓመት ንሓንሳብ ድማ ካብኡ ኣብ ዝነውሕ ግዜ ኣብ ተለቪዥን እናቐረበ ምስ በዓል ሱሌማን ዑስማን ዓበን ጳውሎስ ነታባይን ሃለው ዝብሎ ዝረአ ዝነበረ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ገለን ኮነ ኢሉ እቲ ጉጅለ ህዝቢ ንምድንጋር መዳህለሊ ዕጥቂ ኣስኒቑ ዘዋፈሮም፡ ገለን ከኣ ኣብቲ ናይ ድሕሪ ናጽነት ናይ ተስፋ ግዜ ነቲ ጉጅለ ሓንሳብ “ጀግናና” ምስ በልዎ፡ ቀጻሊ ፍጻመታት ምክትታል ብዝሰኣኑ ወገናት “ግዜ ጥራይ ንሃቦ። ሎሚ ደኣ ሃገር ኣብ ጸገም እንድያ ዘላ። ሽዑ ተኣምር ከርእየና እዩ” ዝብል ድምጺ ይስማዕ ነይሩ። እዚ ከምቲ “ብዘበን ውበ ዝጸመመ ውበ ክብል ነበረ” ዝበሃል እዩ። ብግብሪ ግና እቲ ጉጅለ ኣይኮነንዶ በብግዜኡ ይኣትዎ ዝነበረ ቃሉ ኣኽቢሩ ከተግብር ደጋጊሙ ናብ ዝገደደ ኣቕጣጫ ክኸይድ እዩ መሪጹ።
ከምዘይበቕዖኳ ግምት ብዙሓት እንተነበረ፡ ገለ ወገናት ግና፡ ህግደፍ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረን ዘሎን፡ ኣይኮነንዶ ምስኡ ክትነብር፡ ብዛዕባኡ ክትዛረብ’ውን ዘደንጹ ጸገማት ክፈትሕ ዝተጸበይዎ ነይሮም። እንተኾነ ከምቲ “ትውሕጦ ተበልኩዋስ ትጐስሞ” ዝበሃል፡ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ጉዳዩ ከየድመዐ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ትግራይ ኢድ ምእታዉ ብዙሕ እናዛረበናን እናሰክፈናን፡ ጎንደርን ወሎን ከም ዝበጸሐ ይንገረና ኣሎ። እዚ ንድሕነትን ቀጻልነትን ዲክታተር ኢስያስ ዝኽፈል ዘሎ ኣብራሲ ዋጋ ብምዃኑ ዝይዳ ኣርሒቑ እንተኸደ እውን እንጽበዮ እዩ። ወዮ ህዝብን ሃገርን ከድሕን እምነት ከነንብረሉ ዝጸናሕና “ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ” ሎሚ’ውን ከምቲ ኣብ ትግራይ ዝተኸሰሶ ራስያ ኣብ ጐንደር’ውን ከም ዝደገሞ ይስማዕ ኣሎ። ብመንጽርዚ እቲ ጉጅለ ጸረ ሰላምን ምርግጋእን ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዞባዊ መንሽሮ ኮይኑ ምህላዉ ባዕሉ የርእየና ኣሎ።
ኣብዚ እቲ ዘተሓሳስብ ኣብ ከምዚ ደረጃ ናይ ጥፍኣት ጫፍ ምብጻሑ እቲ ሓደ ገጹ እዩ። ናይቶም ኤርትራ ንክርህዋ ንቃለስ ዘለና ፍልልያት ናይ ምስካም ዓቕምና ደኺሙ፡ ናይ ሓባር ድምጽና ጠፊኡ ኣብ ገዛእ ጉዳይና ተዓዘብቲ ምዃን ከኣ እቲ ካልእ ገጹ እዩ። ወያ ናይ ምእንቲ መሰል ርእሰ-ውሳነ ናይ ምምካት ኣብነት ኮይና ዝነበረት ኤርትራ፡ ሎሚ ዝኾነ ሕብሪ ለኻኺኻ ከተዕርዮ ኣብ ዘይከኣል ዝርዝር ወረርቲ ምስፋራ የሕዝን። ሕብረተ-ሰብ ዓለም ከምኡ ምግባሩኳ ሓድሽ እንተዘይኮነ፡ ነቲ ጉጅለ ተደራራቢ እገዳታት ብምንባር ናይ ምዕጋሱ ስጉምቲ ጀሚራ ኣላ። ዓለም ካብ ሰብኣዊ ሕልና ነቒላ እዚ ካብ ገበረት ንሕና እቶም ቀዳሞት ሰብ ጉዳይከ፡ እንታይ ንግበር? እዚ ሕቶ’ዚ ጽባሕ ዘይኮነ፡ ሎሚ ክንምልሶ ዝግበኣና እዩ።


text:
February 11, 2017
-ክቡር ፕረዚደንት፡ መጀመርታ ርሑስ ሓድሽ ዓመት! ንዓኻን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ንኹሎም ተኸታተልትና ኣብ ውሽጥን ወጻእን። ሓድሽ ዓመት ክመጽእ ከሎ፡ ዝሓለፈ ዕዮ ምግምጋምን ብዛዕባ መጻኢ መደባት ሓበሬታ ምሃብን ኣገዳስን ልሙድን እዩ’ሞ፡ ንዘቤታዊ፡ ዞባውን ዓለማውን ምዕባለታት ናይ ዝሓለፈ ዓመትን መጻኢ ኣመቱን ዝምልከት ሕቶታት ቀሪብና ኣለና። ነዚ ዕድል እዚ ስለ ዝሃብካና ብስም ተኸታተልቲ ነመስግን. . . ብዘቤታዊ ኩነታት ክንጅምር።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ክትግበሩ ተወጢኖም ካብ ዘለዉ መደባት ኣብ’ቶም ቀንዲን ዓበይቲን ዕማማት ኣተኵርካ መብርሂ ክትህበና?
መጀመርታ፡ በዚ ናይ ሓድሽ ዓመት ኣጋጣሚ፡ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ርሑስ ሓድሽ ዓመት ክብል እፈቱ። ብጽዓት እንተደኣ ጀሚርና፣ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ናይ 2017 መደብ ዘይኮነ፡ ካብ ነዊሕ ግዜ ከሻቕል ዝጸንሐ ኣርእስቲ ናይ ልምዓት እዩ። ናይ ኤሌክትሪክ ኣገልግሎት ንምንታይ ቀዳምነት ይወሃቦ? ኣገዳስነቱ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት እንታይ እዩ? ኣበርክቶኡ ኣብ ዕብየት ቁጠባ ብኸመይ ይግምገም? ኢልና ኣብ ብዙሓት ኣርእስትታት ክንኣቱ ንኽእል ኢና።