text:
ካብ ፀሓይ ብርሃን ዝርከብ ተሓዳሲ ሓይሊ
ምዝባዕ ከባብያዊ ኣየር፣ ሕማም ርእሲ ዓለም ካብ ዝኸውን ዓመታት ኣቑፂሩ ኣሎ። ስለዝኾነ መንግስታትን ምሁራትን ዓለም እናተራኸቡ መፍትሒ ንምርካብ ዝገብርዎ ዘተ ኣየቋረፁን። ዋላ እኳ ቀፃሊ ዘተን መፍትሕን እውን ዘድሊ እንተኾነ፣ ኣብቶም ቅድሚ ሕዚ ዝዘተዩሎም መድረኻት ግና ዝተስማዕምዑሎም መፍትሒ ሓሳባት የቐሙጡ እዮም። ኣብ ኩሎም መድረኻት እንተይተልዓለ ዘይተርፍ መፍትሒ ድማ ምጥቃም ተሓዳሲ ሓይሊ ዝብል እዩ። ተሓዳሲ ሓይሊ እንትበሃል ነቶም ኣግራብ ዘብርሱን ከባቢ ዝብክሉን ኣጠቓቕማታት ሓይሊ ዝትክእ ወይ ዘመሓይሽ እዩ። ሃገርና ኢትዮጵያ እውን ንሓምለዋይ ልምዓት ፍሉይ ቆላሕታ ሂባ ጎድና ጎድኒ ስራሕቲ ምድሓን ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣብ ምጥቃም ተሓዳሲ ሓይሊ እናነጠፈት ትርከብ።
ኣብ ከተማ ይኹን ገጠር ዝነብር ህዝቢ ክሳብ ቀረባ ግዘ ንምግቢ ኮነ ካልኦት ዘድልዩዎ ነገራት ብዕንፀይቲ እዩ ዝጥቀም ነይሩ። እዚ ድማ ብሰፊሑ ብርሰት ኣግራብ ኣስዒቡ እዩ። መንግሰቲ ሓይሊ ማይ ብሰፊሑ፣ ሓይሊ ንፋስ ድማ ብዝተወሰነ መልክዑ ብድምር ኣብ ተሓዳሲ ሓይሊ ዓብዪ ምርብራብ ምግባር ካብ ዝጅምር ህዝቢ ከተማ ኤሌክትሪክ ክጥቀም ጀሚረ እዩ። ዋላ ህዝቢ ከተማ ኤሌክትሪክ እንተተጠቐመ ኣብ ገጠር ዝነብር ልዕሊ 80 ምኢታዊ ህዝቢ ብዕንጨይቲ ምጥቃም እንተድኣ ቀፂሉ ግና ውፅኢቱ ዝኸፍአ እዩ ዝኸውን። ስለ ዝኾነ ንህዝቢ ገጠር እውን ምስ ቅልል ዝበሉ መማረፅታት ፍልፍል ሓይሊ ምፍላጥ ግድን ክኸውን እዩ። ንገጠር ኣድለይቲ ኮይኖም ዝተረኸቡ ድማ ዝተመሓየሸ እቶን፣ ባዮ ጋዝን ሓይሊ ፀሓይን እዮም። ኣብዚ መዳይ፣ ኣብ ጐድኒ መንግስትን ህዝብን ኮይና ፀገማት ህዝብን ዓድን ብምፍታሕ እትነጥፍ ማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ እውን ብሰፊሑ በጀትን ክኢላ ሓይሊ ሰብን መዲባ ኣብ ምንቅስቓስ ትርከብ።
ማረት ኣብ ገጠራት ትግራይ እተተኣታትዎም ዘላ ኣማረፅቲ ሓይልታት እቶም ልዕል ክብሉ ዝተጠቐሱ መንግስቲ ብሰፊሑ ዝሰርሐሎም ዘሎ ተግባራት እዮም። ካብኣቶም ሓደ ዝተመሓየሸ እቶን ዝበልናዮ ኮይኑ ናይዚ ረብሓ ምሉእ ብምሉእ ንዕንፀይቲ ተኪኡ ምስራሕ ዘይኮነስ ዕንፀይቲ ምቑጣብ እዩ። እዚ ድማ ብውሑድ ዕንፀይቲ ብዙሓት ስራሕቲ ክትፍፅም ስለ ዘኽእል ኣብ ምክልኻል ብርሰት ኣግራብ ቀሊል ዘይበሃል ግደ ኣለዎ። ስለዝኾነ ክሳብ ሕዚ ብብርኪ ትግራይ 5,287 ዝተመሓየሹ እቶናት ብማረት ጥራሕ ተኣታትዮም እዮም።
እቲ ካሊእ ብመልክዕ ባዮ ጋዝ ዝዳሎ ኮይኑ ካብ ዒባ እንስሳትን ፍታን ሰብን ብሳይንሳዊ መንገዲ ኣብላዕሊዕኻ ዝርከብ ሓይሊ እዩ። ካብ ባዮ ጋዝ ዝርከብ ሓይሊ ንዕኡ ተባሂሎም ብዝስርሑ ኣምፑላት መብራህቲ ዝህብ ኮይኑ ኣብ ርእሲኡ ድማ ንፀብሒ፣ ላፋ፣ ሻሂ፣ ቡን ወዘተ መፍልሒ ይውዕል። ማረት ነዚ ቴክኖሎጂ እውን ናብ 92 ስድራ ቤታት ኣተኣታትያቶ እያ።
እቲ ዝዓበየ ረብሓ ዝህብ፣ ዝለዓለ ሓይሊ ዘለዎ መማረፂ ፍልፍል ድማ ሓይሊ ፀሓይ(ሶላር) እዩ። ሓይሊ ፀሓይ ዝተፈላለየ መጠን ዘለዎ ኮይኑ ከከም መጠኑ ካብ ዝተሓተ ጉልበት መብራህቲ ክሳብ “ቴሌቭዥን፣ ኮምፕዩተርን ፊሪጅን” ንምንቅስቓስ ዘኽእል ጉልበት ኣለዎ። ብመሰረት እዚ ማረት ብብርኪ ትግራይ ን242 መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ተጠቀምቲ ሓይሊ ፀሓይ ከም ዝገበረት፣ ኣብ መምርሒ ልምዓት ገጠርን ሃፍቲ ተፈጥሮን ዋና ቤት ፅሕፈት ማረት፣ መተሓባበሪ ክፍሊ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣይተ ሓለፎም ገብረኪዳን ይገልፁ።
ብድምር በቶም ልዕል ክንብል ዝገለፅናዮም ኣማራፅታት ሓይሊ ማረት እትሳተፈለን ወረዳታት 10 እንትኾና ንሳተን ድማ መደባይ ዛና፣ ዓድዋ፣ ጐለ መኸዳ፣ ጋንታ ኣፈሹም፣ ሓውዜን፣ ክልተ ኣውላዕሎ፣ ቆላ ተምቤን፣ ጣንቋ ኣበርገለ፣ ሰሓርቲ ሳምረን ሕንጣሎ ወጀራትን እየን። ኣብዘን ወረዳታት ካልኦት ብመንግስቲ ዝተኣታተወሎም መራሕቲ ስድራ ከም ዘለዉ ኮይኖም ማረት መማረፅታት ፍልፍል ሓይሊ ዘተኣታተወትሎም መራሕቲ ስድራ ድማ 5,651 እዮም።
ኣይተ ሓለፎም ከም ዝብልዎ፣ እቶም ክሳብ ሕዚ መማረፂ ፍልፍል ሓይሊ ኣታኣታትዮም ዘለዉ መራሕቲ ስድራ ዝረኸብዎ ረብሓ ልዑል ምዃኑ ብጎረባብቶም ስለ ዝርአ ጠለባት ይውስኹ ኣለዉ። እዚ ድማ ነቲ ብቐፃልነት ንህዝብን ሃገርን ዝረብሕ ምክልኻል ምዝባዕ ከባብያዊ ኣየር ዝህቦ ረብሓ ከም ዘለዎ ኮይኑ ህልዊ ኩነታት መነባብሮ ህዝቢ እውን ስለ ዘመሓይሽ ብበዝሒ ምትእትታዉ ተጠናኺሩ ዝቕፅል እዩ። “ምስፍሕፋሕ ተሓዳሲ ሓይሊ ብቐንዱ ብርሰት ኣግራብን ብኽለት ከባብያዊ ኣየርን ይከላኻል። ካብዚ ብተወሳኺ ግን ኣብ ኣዴታት ኮነ ጠቕላላ ኣባላት ተጠቃሚ ስድራቤት ዝተመሓየሸ ጥዕና ክህሉ ይገብር” ይብሉ ኣይተ ሓለፎም። ካብዚ ሓሊፉ ብዕንፀይቲ ምግቢ ንምስራሕ ዝባኽን ዝነበረ ግዘ ዝቑጥብን ተምሃሮ ገጠር ምስ ቴክኖሎጂ ክላለዩ ዝገብርን ከም ዝኾነ እውን ይገልፁ።
ብማረት መማረፅታት ፍልፍል ሓይሊ ይተኣታተወለን ካብ ዘለዋ ወረዳታት ሓንቲ መደባይ ዛና ምዃና ልዕል ክብል ጠቒስናያ ኣለና። ኣብ እታ ወረዳ ጠቕላላ 524 ዝተመሓየሸ እቶን፣ 90 ባዮ ጋዝን 74 ሓይሊ ፀሓይን ተኣታትዩ ኣሎ። ካብ’ዚ እቲ 212 ዝተመሓየሸ እቶን፣ 21 ባዮ ጋዝን 19 ሓይሊ ፀሓይን ብማረት ዝተኣታተወ እዩ። በዚ ድማ ጠቕላላ 252 መራሕቲ ስድራ እታ ወረዳ ተጠቀምቲ ከም ዝኾኑ መተሓባበሪ ጨንፈር ቤት ፅሕፈት ማረት እታ ወረዳ ኣይተ ኣለማዮሁ ኣርኣያ ይገልፁ። ንሶም ከም ዝብልዎ፣ እቶም ተጠቀምቲ ሓረስቶት ነቶም መማረፅታት ፍልፍል ሓይሊ እንትወስዱ፣ ኣጠቓቕመኦምን ቀሊል ብልሽት እንተጋጥሞም ከመይ ከም ዝፅግኑዎምን ስልጠና ይወሃቦም እዩ።
ስለዝኾነ ተጠቀምቲ እቶም ተሓደስቲ ሓይልታት ዝኾኑ ነበርቲ ወረዳ መደባይ ዛና፣ እቶም መማረፅታት ፍልፍል ሓይሊ ኣብ መነባብሮኦም ለውጢ ከም ዘምፅእሎም ይዛረቡ። ነባሪት እታ ወረዳ፣ ጣብያ ልምዓት ዝኾና ወ/ሮ ተበርህ ፀጋይ ካብ 2006 ዓ.ም ኣትሒዘን ተጠቃሚት ሓይሊ ፀሓይ እየን። እቲ ዝወሰድኦ ሓይሊ ፀሓይ 3,500 ብር ወፃኢ ዝሓትት ኮይኑ ኣብ ሰለስተ ዓመት ብዝምለስ ልቓሕ እየን ወሲደንኦ። “እቲ ሓይሊ ፀሓይ ብዙሕ ረብሓ ኣለዎ። ንዓይ ልዕሊ ኹሉ ዘሐጎሰኒ ግን ብቕራሮት ዘፅንዑ ዝነበሩ ደቀይ ብኣንፑል ከፅንዑ ምኽኣሎም እዩ” ብምባል እውን ዝሓደረን ታሕጓስ ይገልፃ።
ካልአይቲ ዘዘራረብናየን፣ ተጠቃሚት ሓይሊ ፀሓይ ጓል 75 ዓመት በዓልቲ ፀጋ ዕድመ ወ/ሮ ግደይ ሊባኖስ ብወገነን “ኣብ ናተይ ዕድመ ከምዚ ዝበለ መብራህቲ ኣብ ገዛይ ምርኣየይ ዕድለኛ እየ። ንሕና ዝሓለፍናዮ ህይወት ‘ኣይተሓለፍ’ እዩ ዝበሃል” ብምባል ክብደት ረብሕኡ ይገልፃ። ካልኦት ዘዘራረብናዮም ተጠቀምቲ እቶም ኣማራፅታት ሓይሊ፣ ብፍላይ ድማ ሓይሊ ፀሓይ ተመሳሳሊ ሓበሬታ እዮም ሂቦሙና።
ቤት ፅሕፈት ማይ መዓድንን ኢነርጅን ወረዳ መደባይ ዛና ኣብ 2009 ዓ.ም እውን መማረፅታት ፍልፍል ሓይሊ ገፀር ንምትእትታው ትልሚ ሒዙ እዩ። ብብርኪ ወረዳ፣ 70 ሓይሊ ፀሓይን 30 ባዮ ጋዝን ንምትእትታው ትልሚ ዝተትሓዘ እንትኸውን ክሳብ ሕዚ ብማረት ጥራሕ ሸውዓተ ባዮ ጋዝ ተኣታትዮም፤ 12 ሓይልታት ፀሓይ ድማ ኣብ ከይዲ ህንፀት ይርከቡ ኣለዉ። እቶም ኣብ 2009 ዓ/ም ማረት ናብቲ ወረዳ እተተኣታትዎም ዘላ ሓይልታት ፀሓይ ካብቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ብመጠኖምን ዝህብዎ ረብሓን ዝተፈለዩ ከም ዝኾኑ መተሓባበሪ ጨንፈር ቤት ፅሕፈት ማረት እታ ወረዳ ኣይተ ኣለማዮሁ ኣርአያ ይገልፁ። እዚኣቶም ድማ ኣብ 12 ጣብያታት ናብ ዝርከቡ ኣብያተ ትምህርትን ኬላታት ጥዕናን ዝተኣታተዉ እዮም።
“እቶም ኣብዚ ዓመት እነተኣታትዎም ዘለና ሓይልታት ፀሓይ እቲ ዝህብዎ መብራህቲ ብዙሓት ክፍልታት ዝሽፍን ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ቴሌቭዥን ኮነ ፊሪጅ ከንቀሳቕሱ ዝኽእሉ እውን እዮም” ይብሉ ኣይተ ኣለማዮህ። እዚ ድማ ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ኬላታት ጥዕናን ቅልጡፍን ፅሬት ዘለዎን ግልጋሎት ንምሃብ ዘኽእል እዩ። ብፍላይ ንኼላታት ጥዕና መድሓኒታት ንምቕማጥ እውን ስለ ዝጠቅም ግልጋሎቱ ዝዓበየ ይገብሮ።
ብዛዕባ ኩለመዳይ ተሳትፎ ማረት እናገለፅና መፂእና ኢና። ስለዝኾነ እታ ትካል ኣብ ጥዕና፣ ትምህርቲ፣ ልምዓት መስኖ፣ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን፣ ተኸላ ፈልሲ፣ ስራሕቲ ኣናእሽቲ ግድባት ወዘተ ሚልዮናት ብር እናመደበት ትርባረብ ዘላ ህዝባዊት ትካል እያ። ሎሚ ድማ ንተሓዳሲ ሓይሊ ተገዲሳ ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ብምዃን እትገብሮ ዘላ ዝበረታታዕ ንጥፈት ሪእና። እምበኣር ከስ እዚ ብምዝባዕ ከባብያዊ ኣየር ዘይስኮን ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ኣብ ምህናፅ ዓብዪ ግደ ዘለዎ ተሓዳሲ ሓይሊ ካብዚ ንዓቐብ ክትሰርሐሉ ይግባእ ንብል። ኣጠናኺራ ከም እትሰርሐሉ ድማ ሰብ ሙሉእ ተስፋ ኢና። ተጠቀምቲ ሓረስቶት እውን ብዕንፀይቲ ምጥቃም ኣብ ርእሲ እቲ ብትኪ ጥዕናዊ ፀገም ዘስዕብ ምዃኑ ከባብያዊ ኣየር ብምዝባዕን ኣየር ብምብካልን ኣብ ቀፃሊ ኢኮኖምን መነባብሮን ሓደጋ ዘስዕብ ስለ ዝኾነ ነዞም ኣማረፅቲ ሓይልታት ብሰፊሑ ክጥቀምሎም ይግባእ።


c: text/html

text:
እንታይ ደኣ? ካብ መላእ ትግራይ ዝተወፃፅኡ ልዕሊ 6000 ሰገናት ናብታ ከተማ ስለዝፈሰሱ ጎደናታት ኣኽሱም ካልኦት ሰባት ዝፈልጡ እውን ኣይመስሉን፤ በቶም ሰገናት ተፃቢቦምን ደሚቖምን ምፀንሕኹም። እቶም ሰገናት ኣብ ‘መላእ ፀወታታት ኣብያተ ትምህርቲ ክልል ትግራይ’ ክሳተፉ ዝመፁ ተምሃሮ እዮም። ካብ ክሊ ዕድመ 14 ክሳብ 20 ዝርከቡ እቶም ተምሃሮ፣ ሽሕ እኳ ንስፖርታዊ ውድድር ናብ ኣኽሱም ይምፅኡ ምበር ኣያታቶም በዓል ሃፀይ ካሌብ፣ በዓል ያሬድ፣ በዓል ሮምሃይ፣ በዓል ባዜን፣ በዓል ኢዛና፣ እኒ ንግስተ ሳባ፣ ኮነ በዓል ሃፀይ ገ/መስቀል ኮነ በዓል ክንደያ ዝገደፍሎም ጥንታዊ ስራሕትን ጅግንነትን ክርእዩ፣ ብኡ ኣቢሎም እውን ክመሃሩ ካብን ናብን ምንቅስቃሶም ኣይተረፈን። ጎዳናታት ኣኽሱም እንበኣር ነዞም ናይ ፅባሕ ሰብዋና ካብን ናብን ከመላልሱ ስራሕ በዚሑዎም እዩ ቀንዩ።
ስፖርት ማለት “እታ ንሰማይ ትቕላዕ ኩዕሶ ጥራሕ” ዝምልከት ዘይምዃኑ እንበኣር ካብ ምንቅስቓስ እቶም ሰገናትን ድምቀት ከተማ ኣኽሱምን ምዕዛብ ይከኣል ነይሩ። ከተማ ኣኽሱም ካብ መላእ ትግራይ ንዝመፁ ሰገናት ደቃ ክተተኣናግድ ‘ውልዕ ውልዕ’ እንትትብል እቶም ሰገናት ካብታ ጥንታዊት ከተማና ዝማልእዎ ስንቂ ባህልን መንነትን እውን ቀሊል ኣይኸውንን።
እቲ ብምትሕብባር ቢሮ ትምህርትን ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ተሰናዲኡ ንመበል ሳልሳይ ግዜኡ ዝተኻየደ መላእ ፀወታ ኣብያተ ትምህርቲ ክልልና፤ ሎሚ ዓመት እውን ብ 18 ዓይነታት ስፖርት ዝተሳለጠ ኮይኑ ‘ካብ ዝሓለፈ መድረኽ ብዙሓት ሓደሽቲ ጥንካረታት ነይረምዎ’ ክበሃል ዝከኣል መድረኽ እዩ ነይሩ። ንኣብነት ብመንፅር ስፖርታዊ ጭውነት (ድስፕሊን) ዝኾነ ክፍተት ዘይተርኣየሉ ኮይኑ፤ እቶም ተምሃሮ ንቴክኒክን ታክቲክን ጥራሕ ዘይኮነስ ንሕግን ደንብን እውን ብዝሐሸ ግንዛበ ተገዛእቲ ኮይኖ ከምዝመፁ ኣብ ስሩዕ ፀወታን ኣብ ዝዓረፍሉ ከባብን ካብ ዘርኣዩዎ ባህሪ ምግንዛብ ይከኣል። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ተምሃራይ ዘይኮነ ተወዳዳራይ ንዘይምትእንጋድ ካብ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ እታ ተሳታፊት ወረዳን ካብ ርእሰ መምህር እታ ቤት ትምህርትን ክልተ ማህተም ዝዓረፎ መረዳእታ ተምሃራይ ምስ ፎቶኡ ክህሉ ዝተገበረ ስራሕ፣ ምጭብርባር ከይህሉ ሓጋዚ ከምዝነበረ ኣብ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን መተሓባበሪ እቲ ውድድር ኣይተ ኪሮስ ሓዱሽ ገሊፆምልና።
እዚ እቲ ሓደ ምዕባለ ኮይኑ እቲ ካልእ ከዓ ዝሐሸ ዓቕሚ ዘለዎም ስፖርተኛታት ተምሃሮ ዝተረኣይሉ መድረኽ ምንባሩ እዩ። ልዕሊ ዕስራ ዝኣኽሉ ሓደሽቲ ሪኮርድታት ክምዝገቡን ልዕሊ ሰለስተ ወርቂ ዘመዝገቡ ዓሰርተታት ተመሃሮ ምንባሮምን ጥራሕ ጥንካረ እቲ መድረኽ ዘርእዩ እኹላት ምስክራት እዮም። ብጣዕሚ ዝነኣድ ተውህቦ ዘለዎም ሰብ ተስፋ ስፖርተኛታት ስለዝነበሩ እውን እዩ ካብቶም ዝነበሩ ልዕሊ 6000 ተሳተፍቲ፣ ብ 18 ዓይነታት ስፖርት ፀብለልታ ዘርኣዩ 1004 ስፖርተኛታት ክፍለዩ ተገይሩ ዘሎ። እዞም ስፖርተኛታት ነቲ ዘርኣዩዎ ብቕዓት ከማዕብልዎ ስለዝግባእ ንትምህርቶም ብዘይፃባእ ምሉእ ወፃኢ ተሸፊኑሎም ኣብ ሰለስቲአን ዩኒቨርስታት ትግራይ ኣትዮም ስልጠና ስፖርት ክረኽቡ፤ እዚ ከዓ እንተረሓቐ ክሳብ መፃኢ ሓምለ ተግበራዊ ከም ዝግበር ሓላፊ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ኣይተ ጐይተኦም ይብራህ ኣብ መዕፀዊ ተረኺቦም ቃል ኣትዮምሎም እዮም።
እቲ ንልዕሊ ክልተ ቕነ ክካየድ ዝቐነየ ስፖርታዊ ውድድር ተምሃሮ፣ እቶም ልዕል ክብሉ ዝረኣናዮም ብልጫታት ደኣ ይንበርዎ እንበር ብኡ ልክዕ ጉድለታት እውን ነይሮምዎ እዮም። ካብዚኣቶም ሓደ ጉዳይ ተሳትፎ እዩ። ዋላ ደኣ 41 ወረዳታት ተሳተፍቲ ተምሃሮ ይልኣኻ እንበር ሕዚ እውን ንሽሙ ዝመስል ተሳትፎ ዘርኣያ ወረዳታት ብዙሓት እየን። ከምቲ ዝፍለጥ ሓንቲ ወረዳ ብ18 ዓይነታት ስፖርት ኣብ ዝሰናዳእ መላእ ፀወታታት ክትሳተፍ እንተደኣ ኮይና፤ እንተወሓደ ብሸውዓተ ዓይነት ስፖርት ክትውከል ኣለዋ። ይኹን እንበር ብልዕሊ 15 ዓይነታት ስፖርት ዝተሳተፉ ኣርባዕተ ወረዳታት (ውቕሮ፣ ሸራሮ፣ ኣኽሱም፣ ዓድዋ) ጥራሕ እየን። እዚ ኮይኑ 34 ወረዳታት (82 ምኢታዊ) ግን ብሸውዓተን ሸሞንተን ዓይነታት ስፖርት ጥራሕ እየን ተሳቲፈን። እዚኣ ማለት እታ ናይ መወዳእታ መሳተፊት ዕድል እያ። እዚ ዘርእየካ እተን ወረዳታት ሕጊ ስለዝኾነተን እምበር ብሓንቲ ወይ ክልተ ዓይነት ስፖርት ምስታፍ ዝፍቀድ እንተዝኸውን እውን ንድሕሪት ኣይምበላን ማለት እዩ።
እዚ ዋሕዲ ተሳትፎ ነቲ ክሳተፍ ዝግበኦ ብቕዓት ዘለዎ ሰገን እታ ወረዳ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ክጎልህ ዝነበረ ስፖርት ክልልና እውን ዝሃሲ እዩ። ስለዚ ኣብዚ ቀያዲ ዝኾነ ሕጊ ከየድለዮ ዝተርፍ ኣይመስልን። ብምኽንያት ከምዚ ዓይነት ድኹም ተሳትፎ እቲ ውፅኢት እውን ናብተን ብበዝሒ ዝተሳተፋ ምዝዛዩ ኣይተረፈን። ብሓፈሻዊ ኦለምፒክ ሰቲት ሑመራ ሻምፕዮና ኮይና ሸራሮን ውቕሮን ተኸታታሊ ደረጃ ረኺበን። ብስፖርታዊ ጨዋነት ከተማ ውቕሮ፣ ብባህላዊ ስፖርት ሕንጣሎ ወጀራት፣ ብፓራ ኦለምፒክ ክፍለ ከተማ ዓይደር፣ ብዲፍ ኦለምፒክ ክፍለ ከተማ ሰሜን፣ ብባህላዊ ምርኢት ከተማ ኮረም ሻምፕዮና ብምዃን ነናይ 10000 ብር እንትሽለማ ኣብ ኩሉ ካልኣይን ሳልሳይን ዝወፃ ከዓ ብተኸታታሊ ናይ ሸሞንተን ሽዱሽተን ሽሕ ብር ተሸምቲ ኮይነን እየን።
መፃኢ ስፖርት ክልልና ዝውሰን ኣብዘን ኣብያተ ትምህርቲ ብዝስራሕ ስራሕ ከምዝኾነ ምትእምማን የድሊ። ቀዳማይ ነገር ሓደ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ዜጋ ክልልና ኣብ ቤት ትምህርቲ እዩ ዝውዕል። ካልኣይ “ኣለዉ!” ዝበሃሉ ኣማተራት (ሰብ ልምዲ) ስፖርት ኣብታ ቤት ትምህርቲ እዮም ዝርከቡ። ሳልሳይ ኣብ ካልእ ቦታ ብቐሊሉ ክርከቡ ዘይኽእሉ ብርክት ዝበሉ ስፍራታት መለማመዲ ስፖርት ኣብተን ኣብያተ ትምህርቲ እዮም ዘለዉ። ስለዚ ኣብ ቤት ትምህርቲ ምስራሕ ማለት ገዛ መላእ መንእሰይ ትግራይ ምንኩሕዃሕ እዩ ዝኸውን ዘሎ። ስለዚ እዚ ፀጋ ኣብ ግምት ኣትዩ ብምፍራይ ተተካእቲ ስፖርተኛታት ዝሃንፃ ኣብያተ ትምህርቲ ክህልዋና ፃዕሪ ኩልና ይኹን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ግምቢ ዘብዐኛ—ሕታም መጽናዕቲ ታሕሳስ 2013
እዛ ሕታም እዚኣ፡ እምነትና ንኸይትደክም እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ትገልጽ። ብዘይካዚ፡ ድራር ጐይታ መዓስ ኪብዓል ከም ዘለዎን ንዓና እንታይ ትርጕም ከም ዜመሓላልፈልናን ተብርህ።
የሆዋ ኣብ ጽላሎት ኣኽራን ኣዕቈቦም
ኣብ ጀርመን ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ናዚ ዝነበሩ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ እዮም ዚረኽቡ ነይሮም፧ እንታይ ሓደገኛ ዅነታትከ እዩ ዜጋጥሞም ነይሩ፧
‘ካብ ሓሳብካ ቐልጢፍካ ኸይትናወጽ’ ተጠንቀቕ
እታ ጳውሎስ ናብ ሰብ ተሰሎንቄ ዝለኣኻ ኻልአይቲ መልእኽቲ፡ እንታይ እዋናዊ መጠንቀቕታ እያ ሒዛ ዘላ፧ ንኸይንታለል እንታይ ኪሕግዘና ይኽእል፧
ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ፡ መስዋእትታት ክትከፍል ዲኻ፧
ንመንግስቲ ኣምላኽ ብግዜናን ብገንዘብናን ብጕልበትናን ብኽእለትናን ክንድግፋ እንኽእል ብኸመይ ምዃኑ ተምሃር።
ትዝክሮዶ፧
ነቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን ዝወጸ ሕታማት ግምቢ ዘብዐኛ ብጥንቃቐ ኣንቢብካዮዶ፧ ነየናይ ክትዝክሮ ኸም እትኽእል እስከ ርእስኻ ፈትን።
‘ንመዘከርታ ትኹነልኩም’
ክርስትያናት ብዛዕባ ፋስጋ እንታይ እዮም ኪፈልጡ ዘለዎም፧ ድራር ጐይታ ንዅልና እንታይ ትርጕም እዩ ዘለዎ፧
“እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ”
ድራር ጐይታ መዓስ ኪብዓል ከም ዘለዎ ብኸመይ ንፈልጥ፧ እቲ ቕጫን ወይንን ንምንታይ የመልክት፧
መጻምድትኻ ምስ ዚመውት
መጻምድትኻ ምስ ዚመውት ዚስምዓካ ሓዘን፡ መሪርን ንነዊሕ እዋን ዚጸንሕን እዩ። እቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ ተስፋ ትንሳኤ፡ ብኸመይ ምንጪ ምጽንናዕ ኪኸውን ከም ዚኽእል ርአ።
መሐበሪ ርእሰ ነገር ግምቢ ዘብዐኛ 2013
ንመሐበሪ እቲ ኣብ ግምቢ ዘብዐኛ 2013 ብርእሰ ነገር እተሰርዐ ዓንቀጻት ተወከስ።


text:
ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝተከሰተ ግጭት ‘መርአያ መንግስታዊ ድኽመት ዝፈጠሮ መረረት’ዩ ዝመስለኒ፣ ኣብ ውሽጢን ደገን ዘለው ተቃወምቲ’ውን ተወሳኺ ሓይሊ ነይሮም ነቲ ህልዊ ኩነትት ክንቅይሮ ንኽእል ንኸውን ኢና ኢሎም ዝሓሰቡ’ውን ተሓዊሶምዎ ይኾኑ’ዮም ይብል ኣቶ ዳደ ደስታ።
‘ስርዓተ ፈደራሊዝም፣ ንክልላት ዝሓቆፈን እተን ክልላት ሙሉእ ነፃነት ዘለወን ማለት’ዩ’ ዝበለ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ብወገኑ 'እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ስርዓት ግና ማእከላይ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ክልላት ጣልቃ ዝኣትወሉን እተን ክልላት ድኹማት ፈደራላዊ መንግስቲ ግና ዝሓየለሉ’ዩ’ በለ። ኣቶ ዳደ ግና ምስ’ዚ ሓሳብ’ዚ ኣይሰማማዕን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ከምጠንቂ’ቲ ግጭት ዝጥቀስ ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ከባቢኣን ኮይኑ ዘሎ ብህዝቢ ምይይጥ ስለዘይተገብረሉ’ዩ ዝብል። 'ስለምንታይ ምይይጥ ኣይተገበረሉን ንዝብል ሕቶ ግና መልሲ ኣይሃበሉን ምኽንያቱንም መንግስቲ ባዕሉ ተሓታታቲ ስለዝኾነ' ይብል ኣቶ ሙሉጌታ።
‘ምምሕዳር ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ እታ ሃገር ኣጓኒፉዋ ዘሎ ብድሆታት ተፈቲሖም ንክሪኡ ድልየቶም ይመስለኒ። ግን እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ንካቢነ ኣይቀየርዎን፣ ክልቲኡ ፓርላማ ኣብ ቁፅፅር ኢህወዴግ’ዩ ዘሎ፣ ምኒስቲራትን ኣፈፀምትን’ውን ኣይተቀየሩን። ስለዚ ነዚ ፀገማት ዝፈጠረ ኣመራርሓን መሓውርን ሒዝካ ክፍትሑ ኣይኽእሉን’ ይብል ጋሻና።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ካብ 2006 ብመንግስቲ ኤርትራ ተኣሲሩ ዝጸንሐ ኣማሓዳሪ ንኡስ ዞባ ኣቚርደት ዝነበረ ገዲም ተጋዳላይ ዑስማን ስዒድ ከራስ ፥ ልዑል መጠን ገንዘብ ውሕስነት ከቕርብ ተነጊርዎን ካብ ሃገር ክወጽእ ከምዘይኮነ ተሓቢሩን ኣብ’ዚ ቅንያት እዚ ከምእተፈትሐ ምንጭታት ድምጺ መድረኽ ካብ ውሽጢ ሃገር ኣቃሊሖም።
ኣብዚ እዋን እዚ ኩነታት ጥዕንኡ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዝርከብ ገዲም ተጋዳላይ ዑስማን ስዒድ ከራስ ካብ ምምስራት ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ መሳርዕ ዝተሰለፈን በኣእምሮን ጉልበትን ገዚፍ ዕዮ ዘበርከተን ዜጋ ኮይኑ፥ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ብመንግስቲ ኤርትራ ንዝካየድ በደላት ብግህዶ ካብ ዝቋወሙ ዝነበሩ ሓደ ብምዃኑ እዩ ንከባቢ 10 ዓመታት ብዘይ ዝኾነ ክስን ፍርድን ኣብቲ ዝኸፍአ ማሕዩር ከባቢ ምዕጥር ተቐይዱ ጸኒሑ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እዚ ኣማሓዳሪ ንኡስ-ዞባ ኣቊርደት ዝነበረ ዜጋ ኣጽኒዕዎ ዘሎ ናይ ምንቅስቓስ ቀይዲ ፥ ነቲ ዜጋ ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ንምቕያዱ ዕድላት ንምውሓስ ከይኮነ ኣይተርፍን ይብሉ ምንጭታት ድምጺ መድረኽ።
ገዲም ተጋዳላይ ግዑስማን ስዒድ ከራስ ኣብ 1974 ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ኮማንዶ ስርሒት ህዝባዊ ሓይልታት መሪሕ ተራ ከምዝነበሮ እዩ ዝጥቀስ።
ኣማሓዳሪ ንኡስ ዞባ ኣቊርደት እንከሎ ዘርእዮ ዝነበረ ሃገራዊ ስምዒት፥ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ጠለብቲ ደሞክራስያዊ ለብጢ ክኾኑ ዝተብዑ ሃገራውያን ድማ ብፍላይ ዘርእዮ ዝነበረ ምድንጋጽ ፡ ብመንግስቲ ኤርትራ ከም ስግኣት ተወሲዱ ከምእተሞቕሐ እዩ ዝግለጽ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ትማሊ ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ‘እቲ ብምሕረት ዝፈርድ ኢየሱስ ፍጽምና ሕጊ እዩ፣ ስለዚ ብልባትና ንሰባት ክንዲ ንኸስስን ንፈርድን ይቅረ ንበል’ እንክብሉ ንኢየሱስ ክንመስል ኣዘኻኺሮም፣
ብላቲናዊ ስርዓተ ኣምልኾ ናይ ትማሊ ንባባት ካብ ኦሪት ነታ ኣብቲ ዝኣለምዎ ናይ ሓጢኣቶም መርበብ ምእታው ዝኣበየቶም ብሓሶት ከሲሶም ንሞት ዘፍረድዋ ሶስናን ጸሎታን ረድኤት እግዚኣብሔር ብነቢይ ዳኒኤል ዝተላእከላን ዝምልከት ካብ ትንቢት ዳንኤል 13 ከምኡ እውን ብዛዕባ እታ ኣብ ዝሙት ዝተረኽበት ሰበይትን ኢየሱስ ብእምኒ ተወጊራ ካብ ሙማት ዘድሓና ኣብ ወንጌል ዮሓንስ 8 ተጠቂሳ ዘላን ዝምልከት ነበረ፣
ቅዱስነቶም ነቶም ብመሰረት ሕጊ ሙሴ ብዳርባ እምኒ ክትቅተል ዝነበራ ኣብ ዝሙት ዝተረኽበት ሰበይቲ ምሕረት ብምግባር ፍጽምና ሕጊ ብምግላጽ ኣብ ቅድሚ ሓጢኣትን ብልሽውናን ይቅረ ምባል ድኣ እምበር ሕነ ፍዳይ ከምዘየድሊ የስተምህረና፣ እንተሓሰመ ከኣ ‘እቲ ካባኻትኩም ሓጢኣት ዘይብሉ ነታ ቀዳመይቲ እምኒ ይደርቢ’ እንክብል ነቶም ከሰስቲ በብሓደ ካብቲ ዝዓበየ ክሳብ እቲ ዝነኣሰ ሰላሕ ኢሎም ከምዝኸዱ ይገብር፣ እቲ ኣብ ትንቢት ዳኒኤል ተጠቂሱ ዘሎ ታሪኽ ሶስና እንክንምልከት እቶም ክልተ ሽማግለ ኩሉ ምዃን ምስ ኣበዮም ናይ ሓሶት ክሲ ይምስርቱ፣ ሶስና ግን መንጎ ንሞት ገጹ ዝወስድ ሕግን ንእግዚኣብሔር ዘይምሕዛንን ትቅርቀር’። ንሰብኣያ ተኣማኒት ፈሪሃ እግዚኣብሔር ዝወረሳ ሰብ እያ ነራ፣ ሓጢኣት ብምፍጻምዶ ንግዜኡ ሕይወታ ተድሕን ወይስ! ወይስ ነቲ ተኣምኖን ትእመኖን እግዚኣብሔር ከይተሕዝን ዝመጸ ይምጻእ እምቢ ትበል! ኣብ ዝብል መዋጥር ተኣቱ፣ ኣብዚ ንጽሕናን ሓጢኣትን ብልሽውናን ሕግን ይፋጠጡ፣ ወላ ኣብታ ዝሙት ናይ ዝተረኽበት ሰበይቲ እውን እንትርፊ ንጽሕና ሰለስቲኤን ጉዳያት ይመሳሰላ ከመይ እቶም ፈረድትን ከሰስትን ኩሎም ብብልሽውና ዝተዀማስዑ እዮም ነሮም፣ ከምዚኦም ዓይነት ደያኑ ኣብ ዓለምና ነሮም ሎሚውን ኣለው። ሽሕ’ኳ ኩልና ሓጥኣን እንተኾና ብልሽውና ግን እቲ ሓጢኣት ተኣኻኺቡ ቀስ ብቀስ ንሕልናኻ ክሽፍኖ እንከሎ እዩ፣ ኩለንትናኻ ሓጢኣት ይኸውን፣ እተ ዝገደደ ግን እቶም ብብልሽውና ማሲኖም ዘለው ጽቡቅ ከምዝገብሩ ክሓዝቡ ከለው እዩ፣ ኣብ ጉዳይ ሶስና እንተረኤና እቶም ክልተ ዝሸምገሉ ደያኑ ብፍትወት ስጋ ተገዚኦም ብናይ ሓሶት ክስን ምስክርነትን የፈራርህዋ። እዚ ናይ ሓሶት ክስን ምስክርነትን ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ኣብ ብዙሕ ቦታ ንረኽቦ ናይ ናቡተ ጉዳይ ብዓቢኡ ከኣ ጐ.ኢ.ክ ብናይ ሓሶት ምስክርነት ናብ ሞት ከምዘብጽሕዎ ንምልከት፣ ድሕሪ ቢሎም ኣብታ ኣብ ዝሙት ናይ ዝተረኸበት ሰበይቲ ጉዳይ ምልስ ይብሉ እሞ እዞም ከሰስቲ እዚኦም ነቲ ሕጊ ክሕልው ክብሉ ኣብ ርእሶም ካልእ ሓሳብ ጨሪሱ ቦታ ኣይነበሮን ወላ ንመንፈስ ቅዱስ ቦታ ኣይነበሮን እዚ ከኣ ናይ ሕጋውነት ብልሽውና ክንብሎ ንኽእል፣ ደረቅ ሕጊ ሒዝካ ወይ እቶ ወይ ውጻእ ኣብ ዝብል ምንቃጽ የስምዕ፣ ኣብ ቅድሚ እዞም ብዙሕ ግዜ ኢየሱስ ልቅሉቃት መቃብር እናበለ ዝወቅሶም ደያኑን ምሁራት ሕግን እቲ ሓቀኛ መምህር ኢየሱስ ብዙሕ ከይተዛረበ ‘ካባኹም እቲ ሓጢኣት ዘይብሉ ነታ ቀዳመይቲ እምኒ ይደርቢ ይብሎም’ ነታ ሓጢኣተኛ ሰበይቲ ከኣ ‘ኣይኩንነክን እየ ድሕሪ ደጊም ኣይትበድሊ’ ኢሉ የፋንዋ፣ ከምቲ ፈርሳውያንን ጸሓፍትን ዝገብርዎ ዘይኮነ ፍጽምና ሕጊ እዚ እዩ፣ ትንቢት ነዞም ደያኑ እዚኦም ኣብ ሕማቅ ኣመሎም ዝኣረጉ ኢሉ ይወቅሶም፣ ብማለት ናይ ፍርድን ብልሽውናን ጸገም ምስ ገለጹ ናባና ምልስ ብምባል ከኣ ‘ንሕናውን ብልብና ብዙሕ ግዜ ንሓሚ ንፈርድ! እዚ ብልሽውና ንዓናውን ይምልከት እዩ፣ ስለዚ ሎሚ ሓንሳብ ደው ቢልና ነቲ ብምሕረት ዝፈርድ ክርስቶስ ንመልከት ‘ኣነ እውን ኣይኩንነክን እየ ብሰላም ኪዲ ድሕሪ ደጊም ሓጢኣት ኣይትግበሪ’ ንዝብል ነስተውዕለሉ እሞ ብምሕረትን ይቅረ ብምባልን ኢየሱስ ፍጽምና ሕጊ ምዃኑ ክንርዳእ ኢና ክብሉ ስብከቶም ደምደሙ፣


text:
ሓንቲ ሓሙሽተ አባላት ዘለውዋ ጉጅለ ተማሃሮ ክፍሊ ኮምፒተር ምህንድስና ኣብ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂን ሳይንስን ኤርትራ፡ ኣብ ናይ መዛዘሚ ትምህርቲ ፕሮጀክት፡ብኣዝዩ ውሑድ ወጻአታት፡ብውሑድ ጸሓያዊ ጸዓትን ኤለትሪክን ትሰርሕን ብሓሙሽተ ቋንቋታት ክትጥቀመላ እትኽእልን ኮምፒተር ምሂዞም ።
“ዕላማ ናይዛ ስራሕ፡ ሕቶ ባጀትን ሃልኪ ጸዓትን ኣብ ግምት ብምእታው ፡ተጠቃምነት ኮምፕዩተር ኣብ ኩሉ ክሊ ዕድመ፡ደረጃ ናብራን ትምህርትን ዘለዉ ሕ/ሰብ ንምዕባይ እዩ።" መሃንድሳት ሓድጉ ኣፈወርቂ፡ሄኖክ ጸሃየ፡ኣቤል ክፍሉ፡ስምኦን ዑ/ገርግሽን ስምኦን ኣለማን።
ገለ ካብ ቀንዲ ብልጫ ናይዛ ኮምፕዩተር 8ኦ ሚእታዊት ዋጋን ሃልኪ ጸዓትን ተጉድል፡ክብደታ ፈኩስ መሸፈኒኣ ድልዱል፡ በቐሊሉ ዘይትበላሾ ምስትበላሾ’ውን ብውሑድ ውጻኢታትን ብቐሊሉ ክትጽገን ትኽእልን፡ኣብ ዝተበላሸዋ ኮምፕዩተራት ነታ ክንዲ ኣይፎን ትኸውን ቦርድ ኣላጊብካ ክትጥቀመላ ትኽእል፡30 ከምዚአን ኮምፕዩተራት ብሓደ ናይ መኪና ባተሪ ክሰርሓ ዝክእላ ምኻነን ከምዝኾነ፡ ከም ኣካያዲ ስራሕ ናይ’ዛ ጉጅለ ኮይኑ ዝሰርሐ ኣባል ስምኦን ዑ/ገርግሽ ይገልጽ።


text:
ሻድሻይን መዛዘምን ክፋል
15 ሕዳር 2009 ዓ/ም ኣብ ዝተሓተመ ጋዜጣ ስደተኛታት ካብ ሕጊ ወፃእ ምስጋር ዶብ፣ ምሃብ ዘይሕጋዊ ሰነዳት፣ ዘይሕጋዊ ስደተኛ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንክፀንሕ ድጋፍ ብዝግባእ ምሃብ፣ ምጥፋእ መርትዖ ወይ ምስክርነት ከይህብ ብዛዕባ ምግባር፣ ገበነኛን ብገበን ዝተጠርጠረን ሰብ ብዛዕባ ምሕባእን ዝብሉ ገበናትን ዝህልዎም ተሓታትነትን ዝትንትን ትሕዝቶ ቀሪቡ ምንባሩ ይዝከር። ናይዚ መቐፀልታ 30 ሕዳር 2009 ዓ/ም ኣብ ዝወፅአ ሕታም ቁፅሪ 943 ከም ዝቐርብ ዘመላኸትና እንትንኸውን ብዝተፈጠረ ስሕተት ግን ከይቐረበ ተሪፉ እዩ። ስለዚ ንዝተፈጠረ ምቁርራፅ ንመንበብቲ ይቅርታ እናሓተትና ሻድሻይን መዛዘምን ክፋሉ ከም ዝስዕብ ተዋዲዱ ኣሎ።
ግደ ህዝብን መንግስትን ኣብ ምንካይ ዘይሕጋዊ ዝውውር ሰባት
ሕብረተሰብ ኣብ ዓዲ ውሽጢ ዘለዉ ኣማራፅታትን ዕድላትን ስራሕ ኣብ ምጥቃም ገና ዘይቐረፎም ፀገማት ኣተሓሳስባ ኣለዉ። ናይዚ መርኣዪ ኣብ ወፃኢ ዓዲ ከይድኻ ብምስራሕ ዝለዓለ ገንዘብ ዝርከብን ብኣቋራፂ ዝህፍተምን ገይሩ ዝርዳእ ሰብ ቁፅሩ ብዙሕ እዩ። ምኽንያቱ ድማ ነቲ ዝመፅእ ገንዘብ ጥራሕ እምበር እዚ ገንዘብ ንምምፃእ ከጋጥሙ ዝኽእሉ ሽግራት ብኣግባቡ ናይ ዘይመርዳእ ፀገም ኣብቲ ሕብረተሰብ ጎሊሁ ይረአ ምህላዉ እዩ። ብምዃኑ እውን ወለዲ ይኹኑ ስድራ ቤት ንደቆም ኣብ ጉዕዞ እንታይ እዩ ከጋጥሞም ብዘየግድስ ናብ ኣዕራብ ሃገራት ንክኸዱ ይደፋፍኡ፣ ዝመኽሩን ዝድልሉን ኣለዉ እዮም።
እቲ ድለላ ብወለዲ ምስ ዘይሕጋዊ ደለልቲ ብምዃን ዝፍፀም እዩ። እቶም ደለልቲ እውን እዚ ብምፍፃሞም ካብ ስድራ ተጓዓዝቲ ብዘይኣግባብ ገንዘብ ይርኽቡ። ስድራ እውን ደለልቲ ዝዛረብዎም እዝኖም ከፊቶም ካብ ምስማዕ ሓሊፎም ደቆም ናብ እንታይ ይኸዱ ከምዘለዉ፣ ኣብ እንታይ ዓይነት ስራሕ ተዋፊሮም ከም ዝሰርሑ፣ ጉዳይ ድሕንነት፣ ክብርን መሰልን ደቆም ኣብ ሕቶ ዘእትዩ ኣይኮኑን። እቲ ኣብ ቅድሚቶም ዝረኣዮም ገንዘብ ጥራሕ እዩ። ይኹን እምበር ድሕሪ እቲ ገንዘብ ጥሕሰት መሰል፣ ኣብ ልዕሊ ኣካላቶም ዝበፅሕ ሓደጋ፣ ናይ ሰብኣዊ ክብርን ካልኦት ሽግራትን ከም ዘሎ ኣብ ግምት ዝኣቲ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ሕብረተሰብ እቲ ብምኽንያት ዘይሕጋዊ ስደት ዝበፅሕ ዘሎ ሓደጋ ክከላኸል፣ ኣብዚ ገበን ዝሳተፉ ዘለዉ ገበነኛታት ድማ ካብዚ ዘይሕጋዊ ስራሕቲ ብምውፃእ ኣደብ ክገብሩ ዘኽእል ዝተጠናኸረ ሃገራዊ ስራሕ ምስራሕ ንፅባሕ ዘይብሃል ጉዳይ እዩ።
ስለዚ መንግስቲ ከም መንግስቲ ብዋናነት ቅድሚት ሰሪዑ ክሰርሖ ዝግባእ፣ ግንዛበ ሕብረተሰብ ምዕባይን ኣብ ዘይሕጋዊ ስደት ዘሎ ግጉይ ኣተሓሳስባ ክልወጥ ምግባርን እዩ። እዙይ ከም ዘሎ ኾይኑ ኣብ ሃገርና ውሽጢ እናተፈጠሩ ዘለዉ ዕድላትን ኣማራፅታትን ስራሕ መናእሰይ እንተተጠቒመሙሉ መሰሎም፣ ድሕንነቶምን ክብሮምን ተሓልዩሎም ኣብ ዓዶም ሰሪሖም ናብርኦም ክልወጡ ዝኽእሉ ምዃኖም፣ ክግንዘቡ ምግባር የድሊ።
ዜጋታት ብሕጋዊ ካብ ቦታ ናብ ካሊእ ቦታ ክዘዋወሩ ሕገ-መንግስታዊ መሰሎም እዩ። ይኹን እንበር ብፍላይ ናብ ወፃኢ ዓዲ ክኸዱ ድሌት ዘለዎም ውልቀ ሰባት ግን ብመጀመርያ ብዛዕባ እቲ ዝኸድዎ ዘለዉ ሃገር እኹል ዝኾነ ግንዛበ ክጭበጡ ይግባእ። ብመሰረት እዚ እቲ ዝሰርሑዎ ዓይነት ስራሕ ፈሊጦም፣ ክተሓዝ ዝግበኦ ፍልጠትን ክእለትን ሒዞም፣ ሕግን ስርዓትን ተኸቲሎም ክኸዱ ኣለዎም። እዚ ኣብ ዘማልኡ ድማ መሰሎም፣ ድሕንነቶምን ክብሮምን ተሓልዩ ብዘለዎም ክእለትን ዓቕምን ብምስራሕ ንባዕሎም፣ ስድረኦም ኮነ ሃገሮም ክጠቕሙ ከም ዝኽእሉ ክፍልጡ ይግባእ።
ሕብረተሰብ ነዚ ግንዛበ ብምሓዝ ንቑሕ ተሳትፎ እናገበረ ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝግበር ዝውውር ሰባት ክከላኸልን ነቶም ዘይሕጋዊ ኣዘዋወርቲ ሰባት ናብ ሕጊ ኣሕሊፉ ክህብን ይግባእ። ከም መንግስቲ ካብ ስደት ዝምለሱ ወገናት ባዕሎም ክውደብሉ ዘኽእል ዕድላት እናመዓራረየ እዩ ዝርከብ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልልና ኣብ ዘውፀኦ ሓበሬታ ከም ዘመላኽቶ ናብ ሃገሮም ካብ ዝተመለሱ ስደተኛታት እቶም 33ሽሕን 678 ተመለስቲ ናይ ክልልና ከም ዝኾኑን ንተመለስቲ ዘተኣናግድ ኣሰራርሓን ቤት ፅሕፈትን ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝተኸፈተን እዩ ዝሕብር። እዚ ድማ መንግስቲ ኣብ ተመለስቲ ፍሉይ ደገፍ ይገብር ምህላዉ እዩ ዘመላኽት። እዚ ኮይኑ እናሃለወ እውን ነዚ ዕድል እዚ ገዲፎም ተመሊሶም ናብ ስደት ዝኸዱ መናእሰይ ውሑዳት ኣይኮኑን። ስለዚ ኣብ ኣተሓሳስባ ዘሎ ክፍተት ምምላእ ሐዚ እውን ኣድላዩ እዩ ዝኸውን።
ብሓፈሻ እንትረአ ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝግበር ዝውውር ሰባት ዓለም ለኻዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ዘይሕጋዊ ምንቅስቓስ ኮይኑ ሰባት ካብ ዝነብሩሉ ከባቢ ናብ ካሊእ ከባቢ እናጎዓዓዙ ንዝተፈላለየ ብዝበዛ ጉልበት፣ ውሽጢ ገዛ ስራሕን ንናይ ሓይሊ ጥቕዓት ዝዳረግሉ እዩ። ካብ ሕጊ ወፃኢ ንዝግበር ዝውውር ሰባት ዝቃልዑሉ ምኽንያታት ኣብ ግደ ውሽጢ ስራሕ ምስኣን፣ ስራሕ ምምራፅን ኣብ ሓፂር ግዜ ክትህፍትም ምድላይን ተጠቀስቲ እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ድፍኢት ወለድን ኣዕርኽትን ብፍላይ ብዝተፈላለዩ ኣጋጣምታት ብቑፅሮም ኣዝዮም ውሑዳት ናብረኦም ተመሓይሹ ዝመፅኡ ሰባት ኣብቲ ከባቢ ንዝርከብ ማሕበረሰብ ዝዓበየ ድፍኢት ኣብ ልዕሊ ደቁ ንክገብር ዝዕድም እዩ።
እዚ እውን ወለዲ ኣብቶም ከይዶም ዝተመለሱ ውልቀ መናእሰይ ይኹን ኣብ ቤተሰቦም ዝሪኦም ምምሕያሽ መነባብሮ መበገሲ እናገበሩ ኣብ ዓዲ ውሽጢ ንዝነበሩ ደቆም ናብ ስደት ንክኸዱ ፅዕንቶ የሕድሩሎም እዮም። ይኹን እንበር እቶም ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ብዘይሕጋዊ መንገዲ እንትኸዱ ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ዝጠፍኡን ኣብ በረኻታት ብጥምየትን ፃምእን ዝሞቱን ኣይርእን። ብተወሳኺ ካብ ሕጊ ወፃኢ ዘለዉ መዘዋወርቲ ወይ ድማ ደለልቲ ዝፈጥርዎ ምልዕዓል ባዕሉ ዝኸኣለ ኣሉታዊ ፅልዋ ኣለዎ እዩ። ምኽንያቱ እቶም ዘይሕጋዊ ኣዘዋወርቲ ካብቶም ካብ ዝተፈላለየ ከባብታት ዝዘዋወሩ ተጎዳእቲ ዝተፈላለየ ጥቕምታትን ገንዘብን ስለ ዝረኽቡ ነዚ ኩነታት የጋድዶ እዩ።
ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝግበር ዝውውር ደቂ ሰባት ዘብፅሖም ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ቁልውላዋት ኣለዉ። እቲ ሽግር ዝጅምር ድማ ኣብቶም ተጓዓዓዝቲ እንትኸውን ኣብ ዙርያ ተጎዳእቲ ዘለዉ ወለድን ቤተሰብን እውን ንዝኸፍአ ሓዘንን ምንግልታዕን ክቃልዑ ይገብር እዮም። ንኣብነት ደቆም ናብ ወፃኢ ዓዲ ሰዲዶም በቲ ዝሓሰብዎ እንተዘይኮኑሎም ኣብ ልዕሊ ወለዲ ዝበፅሑ ማሕበረ ኢኮኖሚያውን ስነ ልቦናውን ፀገማት ቀለልቲ ዝበሃሉ ኣይኮኑን። ናይዚ መርኣዪ ብተግባር በቢከባቢኡ ዘለዉ ደቆም ብሞት ዝሰኣኑ፣ ስድረኦም ዝተበታተነን ሓዳሮም ዝፈረሰን ብዙሓት እዮም።
ካብ ሕጊ ወፃኢ ኣብ ዝግበር ዝውውር ሰባት ኣብ እዋን ጉዕዞ ካብ ዘጋጥሙ ፀገማት ምግቢ ምስኣን፣ ፅምኢ ማይ፣ ንጉዕዞ ዝጠቕሞም ሰነዳት ምምንጣል፣ ኣካላዊ መውቃዕቲ፣ ብኣራዊት ምብላዕ፣ ናብ ባሕሪ ምድርባይ፣ ሞትን ካልኦት ኣብ እዋን ጉዕዞ ኣብ ልዕሊ ተጎዓዝቲ ዝበፅሑ ጥቕዓታት እንትኾኑ ድሕሪ ጉዕዞ እውን ኣብ ህወቶምን ኣካላቶምን ዝተፈላለዩ ፀገማት ይበፅሖም እዩ። ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ንዘይተደለየ ጥንሲ፣ ከቢድ ዝኾነ ጉልበት ስራሕን ፆታዊ ጥቕዓትን ካብዚ ብዝዘለለ ድማ ንሞት ይቃለዓ እየን።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ጥቕዓታት ብጠቕላላ ኣብ ልዕሊ ወዲ ሰብ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝፍፀሙ ገበናትን እንትኾኑ እዚ ፍፃመ ንምቁፅፃርን ፈፀምቲ ገበን ግቡእ ቅፅዓት ክረኽቡ ምግባር ግደ ፍትሒ ኣካላት ዝዓበየ እዩ። እዚ ገበን ኣብ ምክልኻል ናይ ኩሉ ኣካላት ምርብራብን ኣስተዋፅኦ ምግባርን ድማ ወሳኒ እዩ። ምስዚ ብተወሳኺ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ፍትሕን ጉዳዩ ምስ ዝምልከቶም ትካላትን ብሓባር እዚ ሽግር ንምቁፅፃር ሓቢርካ ምስራሕ ዝሓሸ ተግባር እዩ።
ምክንያቱ ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝግበር ዝውውር ሰባት ንናይ ሃገር ህልውና ዝፈታተን ስለዝኾነ እዚ ሓደጋ ንምቕናስ ኢልካ እውን ንምትራፍ ህዝቢ፣ መንግስትን፣ ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ክረባረብሉ ይግባእ። ነዚ እውን ዝተፈላለዩ ኣካላት ብምውዳብን ኣብ ኣሰራርሓ ዘለዉ ክፍተታት ብምፍላይ ስራሕቲ ምስትኽኻል ምስራሕ የድሊ። እዚ ሕጋዊ ዘይኮነ አሰራርሓ ንምፅባብ ሕጋዊ ዝኾኑ ኣሰራሓታት ብምቅልጣፍ ውፅኢት ዘለዎ ስራሕ ምስራሕ ጠቓሚ እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ዘይሕጋዊ ስራሕ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣካላት ካብ ተሓታትነት ከም ዘየምልጡ ፈሊጦም እውን ካብ እኩይ ተግባሮም ክመሃሩ ይግባእ።


text:
ምብዓል ናጽነት ይግባእዶ?
ወድ ስእላይ 24 ግንቦት 2016
ጥንሲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ማህጸን መግዛእቲ ኢትዮጵያ ተስእሎ መልክዕ ረኪቡ ክነሱ፡ ብቅልጽም ሓያላን ተነጺሉ ወይ ብውሽጣዊ ሕማም ቆሊዑ ከይመውት ዋናታቱ እናሞቱሉ፡ ን30 ዓመታት ከም ሓደ መቀን ጊዜ ጥንሲ ጸብጺቡ፡ ኣካል ገዚኡ ደረት ፈልዪ ቅንያት ማርያም ግንቦት፡ ኪዳነ ምሕረት መዓልቲ ተወልደ። ሸብዓተ ሳዕ ሰብዓ ተዓለለ። ጥጥቖ ዕንበባ ተነጽገ። ነዚ ንስኩም እትርእዎ ዘሎኩም ክርእዩ ብዙሓት….ተባህለ።
ልደተ ሃገርን ልደተ ሕጻንን ብብዙሕ መገዲ ከነመሳስሎ ንኽእል። ሕጻን ምስ ተወልደ ብልደቱ ወለዱ ከም ዝሕጐሱ ዋናታት እታ ሃገር ዝኾኑ ሕዝባ ድማ ምሕጓሶም ዘይተርፍ እዩ። ዝተወልደ ሕጻን ግና ኣብ ዕብየቱ ካብ ሕማም ዝከላከለሉ ክታበት ኣብ ማህጸን እንከሎ ኣይወሃቦን። ተራ ክታበት ድሕሪ ልደት ንሓከምቱን ወለዱን ዝግደፍ እዩ። ሕማቅ ዕድል ኮይኑ እቲ ሕጻን ብከቢድ ሕማም እንተ ሓመመ ወይ እንተሰንከለ ዕለተ ልደቱ ኣይትረግምን። ሃገር እውን ልክዕ ከም ሕጻን ድህሪ ልደታ(ናጽነታ)፡ ብፎኪስን ከቢድን ሕማማት ክትጥቃዕ ባህርያኣዊ እዩ። ገለ ገለ ሰባት ነዚ ተፈጥሮኣዊ ሓቂ ካብ ዘይምርዳእ ልደት ሃገርን ሕማም ሃገርን ፈላሊኻ ምርኣዩ የጸግሞም። ከም ጻድቅ ኢዮብ ድማ ዕለተ ልደተ ሃገሮም ክረግሙ ይስምዑ። “እታ መዓልቲ እቲኣ ጸልማት ትኹን፡ አምላክ ከኣ ይረሰዓያ፡ ብርሃን ከኣ ኣብኣ ኣይንበር” ክብሉ ይስምዑ። ክሓዝኑለንን ክምህለሉለንን ዝኽእሉ 364 ዕለታት እንከለዋ፡ ነታ መበል 365 ዕለት ኣብ ክንዲ ኣብ ሓጐሳ ኣብ ምርጋማ ይውዕሉ።
ኣብ ሓደ ዕለት ልብና ነቲ ዘኪሩ ክሕጐስ ነዚ ሓሲቡ ክጉህይ ኣንጻራውያን ወጥርታት ንመትንታቱ ካብ ዘላሕልሕዎ፡ ገጽና ሞሳ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወት ተደሪሩ ብትንሳኤ ተስፋና ክበርህን፡ ጸኒሑ ኣብ ግራት ውልዶ ዓመታት ናጽነት ብዝወረደ ኣስሓይታ ጥልመት ሰኪሑ ካብ ዝጽምሉን፡ ኮታስ ኩሉንትናና ተጻይ ፍቓዳት ካብ ዘእንግድ ነዛ ዕለት በቲ ጥንተ ዓወታ ጥራይ እንተጸንበልናያ ይሓይሽ በሃላይ እየ። ካብ ዝተፈራረቀ ስምዒት ዝጽልምት ደመና የሎን። እስራኤላውያን ካብ ባርነት ግብጺ ምውጽኦም ዘኪሮም ዕለት ፈልዮም የኽብሩን ይጽንብሉን ነበሩ። ዕለተ ምፍራስን ምምራኽን ሃገሮም ድማ ታሽዓይ ወርሒ ኣብ ዝብሓቶ ዘኪሮም ክበኽዩ ይውዕሉ ነበሩ። ብዛዕባ ፍልሰት ህዝብናን ምዕናው ሃገርናን ድማ ካልእ ዕለት ፈሊና ከይንቁዝም ዝኽልክለና የልቦን። ስለዚ ዕለተ ናጽነት ልደተ ኤርትራ እዪ እሞ፡ ኤርትራ ተሓጕሳ ክትውዕል ንሕደጋ። ካልኣ ይኣኽላ። ዕለተ ናጽነት በቲ ናይ መጨረሽታ ደረት መግለጺ ፍቅሪ ዝኮነ ረዚን መስዋእቲ ዝተረኸብናያ ዕለት እያሞ ጽልእን ሓዘንን ካብኣ ንሓዋሩ ይርሓቑ።
እዚ ዘሎናዮ እዋን ሽሕኳ ከም ሽደን ኣንበሳ ንዝራብዕ ተስፋታትና ይሰላልዖ እንተሃለወ ምእንቲ ርእሱ ኢሉ ክሓልፍ እዩ። ተባርዮ ወይ ለውጢ ምምጽኡ ዘይተርፍ እዩ። ጊዜ ጸቢቁ ኢሉ ኣይድንጉን፡ ጊዜ ሓሲሙ ኢሉ ድማ ኣይቅልጥፍን። ተሃዊኽካ ናይ ተስፋ ዝቖረጸ ሰብ ስጉምቲ ምውሳድ ኮነ ናይ ግዳይ ስምዒት ምሕዳር ግን ድርብ ክሳራ እዩ።
ሓደ ኣብ ልዕሊ ማይ ህዝቡ ጸብለል ናይ ምባል ዘይታዊ ባህርይ ዘለዎ ቀለም ቀመስ፡ ከመይ ኢልና ሕዝብና ብርሃንን ጸልማትን ኣብ ዘይፈራረቆ፡ ዓለመ ጽልመት ተኣሲሩ ከሎ ናጽነት ኤርትራ ነብዕል ኢሉ ምስ ተዛረበ፡ ሓደ ለባም ኣጆካ ኤርትራ መንፈስ ህዝባ እያ። ኤርትራ ሥጋኣ እምበር መንፈሳ ኣይእሰር ኣይመውት፡ ብምባል ስረ ከዕጥቆ ፈቲኑ። ኤርትራ ትንሳኤ ሥጋ ክትረክብ ግድን ክትመውት ኣለዋ። እቶም ጠቢቖማ ዘለው ቁርዲድ ኣብ መቃብር ምስ ተረፉላ፡ ኤርትራ ተሓዲሳ ክትትንስእ እያ። ምብዓል ናጽነት ንሓደ ጉጅለ ፈሪህካ እተቅርቦ ሞባእ አምልኾ ከምዘይኮነ ከረድኦ ብዙሕ ጽዒሩ። ዕለተ ናጽነት እቲ ናይ መወዳእታ ፍረ ናጽነታዊ ሰወራ ምዃኑን፡ ዓቅምን ኣፍልጦን እንተሃልይዎ ፍትሒ፡ መሰል ወዘተ ዝብሉ ሰውራታት ተወዲኦም ዘይውድኡ ስለ ዝኮኑ፡ ኣብዞም ሰውራታ ክዋሳእ ከምዝኽእልን፡ ከፊላዊ ዓወቶም ምስ ጨበጥካ ዕለተ ጽንብሎም ምክያድ ከም ዝከኣልን ገለጸሉ። ምብዓል ናጽነት ምስ ኤርትራውነት እምበር ምስ ስርዓተ መንግስት ከምዘይዛመድ እኳ እንተነገሮ፡ ዓንድሕቆ ውሽጣዊ ርድኢቱ ነዚ ሓድሽ ርድኢት ክስከሞ ዓቅሚ ኣይረኸበን።


text:
መስፍን ሓጎስ መን’ዩ?
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ መስፍን ሓጎስ ንሓይልና ፋሕብትን ኣቢሉ ነቶም ናይ ቃልሲ መማህራንና ናበይ ከም ዝሰወሮም ከምዝጠፋና ገሊጸ ነይረ። ንሱ ስርሑ ሰሪሑ ጸብጻቡ ከቕርብ ናብ ኢሳያስ እዩ ዝጎዪ ዝነበረ።
ከም ኣጋጣሚ ኮይኑ ገለ ተጋደልቲ ስንቂ ካብ ሱዳን ናብ ሜዳ ዘመላልሱ ዝነበሩ ክልተ ዓበይቲ ካድራት፡ ነቲ ኣብ ልዕለና ዝወርድ ዝነበረ ግፍዒ ኣመልኪቶም ተቓውሞ የስምዑ ስለ ዝነበሩ፡ ኣብቲ ሓይልታትና ምስ በጽሑ መስፍን ምስ ሰራዊት ከይተራኸቡ ክኣስሮም መደብ ስለ ዝገበሮ ሃንደበት መጺኡ ኣከበና ።
ኣርእስቲ ናይቲ ኣኼባ ብዛዕባ እቶም እሱራት እዩ ነይሩ። ኣብ ሕቶን ርእይቶን ምስ ተበጽሐ ከኣ ገለ ተጋደልቲ ተሲኦም ኣብዚ ኣለው መሪሕነት ፈሪሕና እምበር እዚ ዝግበር ዘሎ ግፍዒ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ቅኑዕ ኣይኮነን እንዳበሉ ዝዛረቡ ኣካላት መሪሕነት ክዛረቡ ዕድል ዘይትህብዎም ዝብል ኣቃጫጭ ዝዓይነቱ ዘላፊ ቃላት ዝተሓዎሶ ርእይቶ ኣቕረቡ ። መስፍን ሓጎስ በዓል ዘርኣይ በዓል ኢሳቕ ድዮም እንዳ በለ ተዛረቡ ኣይትፍርሑ ዝብል ናይ ኣሽካዕላል ዘረብኡ ክይወድአ፡ ዘርኣይን ኢሳቕን በብተራ ተሲኦም ከምዚ በልዎ፡ ጉቡጥሽ ዝረኣናዮ አይተዛርበና በለት ይበሃል። እቲ ዘሕዝነና እኮ በዓል ዘርኣይ በዓል ኢሳቕ ዘለውዎን ዝተሰለፍዎን እንዳበሉ ብዙሓት መንእሰያት ክውሕዙ ምዃኖም እዩ። በዚ ብዙሕ ወጠጥ እኳ እንተነበረ መስፍን ናብቲ ቀንዲ ዘምጸኦ ጉዳይ ኣተወ። ንሱ ከኣ ብዛዕባናን ብዛዕባ እቶም ዝተኣስሩን ኮይኑ ዘረብኡ ቃል ብቃሉ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። እቶም ተኣሲሮም ዘለው ንሰውራና ከዕንው ብሲ.ኣይ.አ. ዝተላእኩ ጀዋስስ እዮም። እዞም ምሳኹም ዝቕጽዑ ዘለዉ ከኣ ብከደዓት ደቂ ሃገር ዝተላእኩ እዮም። ሚዒድካ ከተቃልሶም ይከአል እዩ በለ። እቲ ኣብ ልዕለና ዝተበየነ መቕጻዕቲ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ።
1) ሳዕሲዒት ራሻ ዝበሃል ናይዝጊ ክፍሉ ዝመሃዞ።
2) ከቢድ እምኒ ተሸኪምካ (ደንጎላ) ነዊሕ ጎቦ ምድያብ ከም ገለ ኣብ ፍርቂ ወይ ክትድይብ ወይ ክትወርድ እታ እምኒ ምስትወድቕ ተመሊሽካ ከምሓድሽ ትስከማ።
3) ናይ ሓይሊ ምሉእ መጋባይ (ኣዳላዊ መግቢ ምዃን)
4)ብብርኪ እግርኻን ብብርኪ ኢድካን ኣብ ኳኺቶ ዘሎዎ ቦታ ምንብርካኽ ።
5)ኣብ ጸሓይ ን30 ደቒቕ ደው ምባል።
6)እታ ካብ ኩሉ ዝኸፈአት መሰልናን ማዕርነትናን ግፉፋት ስለ ዝነበርና ይትረፍ ክንሓትትን ርእይቶ ከነቕርብን ምስ ዝኾነ ተጋዳላይ ከይነዕልል ውጉዛት ኔርና። ካብ ኩሉ ጸብሒ እንዳ ሰራሕና ወይ እንዳ ሰንከትና ሓደ ተጋዳላይ መጺኡ ነቲ ጀረካን ማይ ይወስደልካ እንተ ተዛረብካዮ መን መሰል ሂቡካ ምሳይ ክትዛረብ ኢሉ የፋጥጠልካ። በዚ ብዙሕ ግዜ ኣብ ምጉሳጥ ዝእተወሉ ኩነታት ኔሩ።
ክቡር ኣንባቢ እዚ ኣብ ሓይልና ጥራይ ነቶም ናይ ቃልሲ ናይ ጽንዓት ናይ ጅግንነት ናይ ሓቦን መማህራንና ስለ ዝተኣስሩ ልክዕ ከምዛ ጉጅለ 15 ዝገበርዋ ስለዝገበርና ኢና እዚ ኩሉ ፍዳና ሰቲና።
ኣብ ካልኦት ሓይልይታት በብግሊ ዝግረፉን ዝቕጽዑን ዝነበሩ ንኣብነት ዳዊት ዝተባለ ኣብ ባህርዳር ብኤለትሪክ ዝተመረቐ፡ ሓደ ሽሙ ዝረሳዕኩዎ ወላዲ ኣብ ኣስመራ ጠበቓ ዝነበረ፡ ከምኡ ‘ውን ጀነራል ኮይኑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ህግደፍ ዝቐተልዎ ብርሃነ ገረዝጊሄር ኔሮም።
ከምኡ በዓል ዑቕበ ኣብርሃ፤ ጴጥሮስ ሰለሙን፤ ጸጋዝኣብ ወደባቴ፤ ብጻይ ጎትኦም፤ ዘለውዎም ኣብ ዘለውዎ መስፍን ሓጎስ እንዳዘረ ማዕረ ኣካሎም ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ዝኮኑ ብዙሓት እዮም። እዚኦም ካብ ዝዝክሮም ጥራይ እዮም።
እምብኣር ነገር እንዳከረረ ምስ ከደ ኢሳያስ ንመሪነት ኣኪቡ እንታይ ንግበር ዝብል ሕቶ ኣምጸአ። ሓደ ተወልደ እዮብ ጥራይ ከኣ እዚ ሕቶ ቅኑዕ ሕቶ እዩ ብምባል። ወተሃደራዊ ጉባኤ ይገበር መሪሕነት ይመረጽ ሰብ ሰስርሑ ይፍለጥ ዝብል ርእይቶ ኣቕረበ። በዚ ምስ ኢሳያስ ስለ ዘይተሰማምዑ፤ኢሳያስ ነቶም ሰለስተ መሪሕነት ማለት ንመስፍን ሓጎስን፤ ሰለሙን ወልደማርያምን፤ ኣስመሮም ገረዝጊሄርን፤ ንበይኖም ኣኪቡ ተወልደ እዮብ ጉባኤ ዝብል ዘሎ ጀብሃ ንወጻኢ ልኢኻ ኣሰልጢናቶ እያ። ወተሃደራዊ ኪኢላ እዩ፤ ንስኻትኩም ግን ግድምና እንተ ዘይኮይኑ ብወተሃደራዊ ይኹን ብኣካድይምያዊ ትምህርቲ የብልኩምን። ኣብ ጉባኤ ምስዞም ተመሃሮ ክትወዳደሩ ኣይትኽ እሉን ኢኹም። ረኣይዎም ዘርእይዎ ዘለው ወተሃደራዊ ምትዕጽጻፍ፡ንስኹም ደቂስኩም ኢኹም ዘለኹም። ውሽጣዊ ጎንጽኩም ገዲፍኩም ምስዞም ተመሃሮ ተቋራቖሱ ኢሉ ዓረቖም።
በዚ ወዮ ከይቕተል ዝፈርሕ ዝነበረ ሰለሙን ወልደማሪያም ሰባት እንዳ ለኣኸ፡ ናብ ሓይልታት እቶም ደቂ ሰራየ ኢድኩም ሕጸቡ ። እዚ ጉዳይ ኣብ ሞንጎይን ኣብ ሞንጎ ተወልደ እዮብን እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ መንጎ ኣከለጉዛይን ሓማሴንን እናበለ ጎስጓሱ ቀጸለ። ማዕረ ሕሉፍ ሓሊፉ ዓው ኢሉ ቪቫ ሓማ ሓማሴን ሲዒራ ደንከል ተደሪራ ኣከለ ጾማ ሓዲራ ሰራየ እንታይ ኮይና እናበለ ምስ ጨደረ ኢሳያስን መስፍን ሓጎስን ሰራዊት ክጋማማዕ እንዳረኣዩ ተዓዘብቲ ኮይኖም ክርእዩ መረጹ።
ኣነ ኣጋጣሚ ተኽሊጥ ተገይሩ ኣብ ሓይሊ ወድዓፋ ተመዲበ ስለ ዝነበርኩ፡ ስዉእ ወዲ ዓፋ (ኢብራሂም ዓፋ) ኩነታተይ ርእዩ ሕክምና ክሰደኒ ንሓኪም ሓይልና ተዛሪቦ። መሰነይታ ኤርምያስ ደበሳይ (ፓፓዮ) ተዋሂቡኒ ኣነ ኣብ ሕክምና ከይተኣለኹ ብዛዕባቲ ቀንዲ ዘገድሰኒ ዝነበረ ኩነታት ብጾተይ ንምፍላጥ ስለዝኾነ ብማዕዶ ንጴጥሮስ ሰለሙን ምስ ረኣኹዎ ከይደ ረኸብኪዎ። ሓበረታ ንምውዋጥ ዕድል ረኸብኩ። ኣጋጣሚ ግን ኣብ ስግርና ኣድሓኖም ገብረማርያምን ኢሳያስ ተወልደ ( ወዲፍላንሳ) ኣብ ሓደ እግሪ ከውሒ ጭብጥ ኢሎም ረኣኹዎ ‘ሞ፡ ‘እቲኣቶም ደኣ እንታይ ረኸቦም’ በልኩዎ ንጴጥሮስ። እዚኦም ነዚ ምንቅስቃስና ኣውራጃዊ ኣይኮነን እዚ ሕሉፍ ጸጋምነት እዩ ስለ ዝበሉ መስፍን ሓጎስ ብረት ኣውርዱ ኢሉ ሓይርዎም ኣሎ በለኒ። ከምኡ ‘ውን በራኺ ወዲፈንቅልን ግርማይ መሓርን በቲ ስግር ይፍክሩ ኣለዉ። ማዕረ ጥይት መን ከምትበልሕ ክንሪኢ ኢና ይብሉ ኣለዉ በለኒ።
እምበኣር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንዝኾነ ክፍጽሞ ዝደሊ ነገር ብመስፍን ሓጎስ ጌሩ ጥራይ እዩ ዝፍጽሞ ። ከም ንኣብነት ጅ.ኤ.ም.3. ዝተባህለት ናይ ሃዳኖ ብረት መነጽር ዘለዋ ንኢሳያስ ካብ ቃኘው ከም ህያብ ዝተዋህበቶ ኣነ ከም ኣጋጣሚ ሓንቲ መዓልቲ ርእየያ። ብድሕሪኡ ምስ ገለ ነባራት ምስ ተዘራረብኩ በዛ ብረት እዚኣ ዝጠፍኡ ከም ብዓል ገብረጻድቕ ጓንጉል፤ ኪዳነ ጅኑቢ፤ ዝበሃሉ ዓበይቲ ወተሃደራውያን ኪኢላታት፡ ብዙሕ ግዜ ኣብቲ ዝግበር ዝነበረ ወተሃደራዊ ግጥምያታት ምስቲ መሪሕነት ስለ ዝመላለሱ ዝነበሩ፡ ‘ተሰዊኦም’ ብዝብል ስም በዛ ብረት እዚኣ የጥፍኡውም ከምዝነበሩ ተረዳእኩ። ነዚ ጉዳይ እዚ ብድፍረት ብዘይ ፈሪሃ እግዚኣብሄር ዝፍጽሞ ከኣ ሓደ መስፍን ሓጎስ ጥራይ እዩ።
ንኣብነት ሓደ ግዜ ኣብ ሕክምና ሕሙማት ከለና ተኣኪብና እቶም ምሁራት መጻሕፍቲ እና ኣንበቡ ይትርጉሙልና ነበሩ። ከም ኣጋጣሚ ሓርበኛ ስውእቲ ወርቁ ዘርኣይ ንዶክተር ሃይለ ምሕጹን ርእሱ ክትቆምሎ ምስረኣያ፡ ‘ወርቁ’ ኢሉ ስማ ጸዊዑ ቃል ብቓላ ከምዚ በላ። “ ኣንቲ ሻርሙጣ ንስኺ እኮ ነቶም ‘ውሽማታትኪ’ ዝነበሩ ደሊኺ እምበር ክትጋደሊ ኣይወጻኽን” በላ። ኣብኡ ዝነበርና ኩልና ኣብ ክንድኡ ሓፈርና።ዓቢ ሰብኣይ እሞ ከኣ መሪሕነት ከምዚ ቃል ከውጽእ ገሪሙና። ወርቁ ግን ስቕ ኣይበለትን። ኣነ ሰብኣይ እንተ ደልየ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብገንዘበይ ኣማሪጸ ክረኽቦም ይኽእል ኔረ። ካብ ዝገርም ግን ብዓል ንስኻ ትመርሕዎ ውድብ እንተ ተዓዊቱ ህዝብና ብናጽነቱ ኣብ ክንዲ ዝኾርዕ እንዳ ተሸቑረረ ክነብረር’ዩ በለቶ።
መስፍን ተግባራቱ በዚ አይውዳእን ሓደ ግደይ ዝተባህለ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ሳልሳይ ዓመት ዝወደአ ‘ኢንትሃብ’ ዝበሃል ናይ ቆላ ሕማም ምስ ሓመመ ወረቐት ጽሒፉ ኣነ ጥዕና ስለ ዘይረኸብኩ ንወጻኢ ከይደ እናተሓከምኩ ምስ ሰውራይ ክተሓባበር ምስ በለ መስፍን ሓጎስ፡ ‘ እንጀራ ህዝባዊ ሓይልታት ሓንቲ ኩላሶ ዝበልዐ ወይ ይስዋእ ወይ ይሕረድ’ ክብል መልሲ ሃቦ። ከም ኣጋጣሚ ምሳይ ተራኺቡ ምስ ሓተትኩዎ ነጊሩኒ። ኣነ ‘ውን ስቕ በል ከይሓርዱኻ ኢለዮ ከይደ። ደሓር ግን ክሃድም ፈቲኑ ተባሂሉ ተቐትለ።
ሓደ ሃብተ ዝተባህለ ኣብ ጎንደር ናይ ሕክምና ትምህርቲ ዝወደአ ‘ውን ሓድሽ ከሎ ምስ ኢሳያስ ብዝገበሮ ምልልስ ድሒሩ ተመሳሳሊ ኩነታት ኣጋጢሙዎ። ሃብተ ምስ ብዙሓት ከምኡ ሓደስቲ ተኣኪቡ እንከሎ፡ ኢሳይያስ፡ ንኹሎም እቶም ሓደስቲ ዓቕሞምን ብስለቶምን ንኽፈልጥ፡ “ናጽነት ክንደይ ይወስደልና ኢልኩም ትሓስቡ” ኢሉ ይሓቶም። ገሊኦም 10 ገሊኦም 20 ኢሎም በብወገኖም ይምልሱ። ሃብተ ግን ስቕ ብሃላይ እዩ ነይሩ። ኢሳይያስ ሓደ መዓልቲ፡ ንስኻ ኸ ኣይትምልስን ዲኻ ኢሉ፡ ድጊሙ፡ ነታ ሕቶ የቕርበሉ፡ ሃብተ ኸኣ፡ “ኢሳይያስ እዚ ደኣ ዘረባ ቆልዑ እንድዩ፡ ከከም ኣቃልሳና፡ ጽቡቕ እንተተቓሊስና ነሕጽሮ፡ እንተዘየለ ይነውሓና፡ ቃልሲ መዓስ ኩንትራት ወሲድናዮ” ክብል መለሰሉ። ኢሳይያስ በመላልሳኡ ኣዝዩ ሰንበደ።
ብድሕሪኡ ‘ውን ሃብተ ኣብ ኣሃዱታት ምስ ተመደበ፡ እቶም መራሕቲ ሓደስቲ ሓካይም ባዕሎም የሰልጥኑ ስለ ዝነበሩ፡ ብጽሑፍ፡ ካብ ዘይፈልጥዎ ሓደሽቲ ሕክምና ትምህሩ ዝተመሃርና ኣለና ቦታ ዘይወሃበና ዓቕምና ኣብ ስራሕ ከነውዕሎ ስለ ዝበለ ድሮ ‘ውን ኣብ ጠመተ ኣትዩ ስለዝነበረ፡ ጸኒሖም ነብሰ ቅትለት ጌሩ ኢሎም ኣውርዮምሉ።
ከምዚ ብዝኣመሰለ ምኽንያት ክሳብ 84 ዝኣኽሉ ተጋደልቲ ከም ዝጠፍኡ ኣብቲ ግዜቲ ናይ ጎደና ምስጢር እዩ ነይሩ ። ካልእስ ይትረፍ ሃይለ ወልደስላሰ ብ73 ዓም ጥቅምቲ ብድፍረት ኣብ ኣኼባ ንስኹም ዓማ ሓራዲት ዓማ ቀንጻሊት እንዳበልኩም ትዛረቡ እዚ ጎቦታት ኣዶብሓ ኣፍ ኣውጺኡ እንተ ዝዛረብ ናይ መን ምበዝሐ ንስኹም ዝሓረድኩሞም ዶ ወይስ ዓማ ክብል ተዛረበ። እዚ ተዛሪብካ ኣብ ሻዕቢያ ደቂስካ ስለ ዘይሕደር ከኣ ሃዲሙ ናብ ጀብሃ ተጸግዔ።
ኣብ ምጅማር ሰብዓታት እቲ ብዙሕ ሰብ ናይ ልዑል ኣስራተ ካሳ ኢድ ኔርዎ እዳበለ ዘዕልለሉ ግዜ ካብ ኣስመራ ብረት ናይ እንዳ ፍላንሳ ምስ ተወስደ፡ ነቲ ዝነበረ ጠበናጁ ኩሉ ብሓደ ጠርኒፎም ክወስድዎ ስለ ዘይከኣሉ ገለ ዕስራ ዝኸውን ኣብ ድርፎ ቀቢሮሞ ምስ ከዱ ከም ኣጋጣሚ ሓደ ካብ ኣስመራ እናተማላለሰ ዕንጨይቲ ዝሽቅጥ ዝነበረ ትግራዋይ ነቲ ብረት ረኺቡ ተሰኪሙ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣረኪቡዎ። በዚ ዝተቖጠዔ ኢሳያስ ዝኾነ ዕንጨይቲ፡ በለስ ዝሸይጥ ትግራዋይ መጀመርያ እዝኑ ወይ ሓንቲ ኣጣብዕቱ ክቑረጽ ትእዛዝ ንመሪሕነት ከምኡ ‘ውን መልእኽቲ ናብቶም ኣብቲ ከባቢ ኣስመራ ተመዲቦም ከም ፈዳይን ዝቃለሱ ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣመሓላለፈሎም። ስዉእ ወልደንኪኤል ሃይለ ፡ ስዉእ ዘወንጌል ወልደገብሪኤል፡ ስዉእ ኣብረሃ ዓንደብሃን ከምኡ ‘ውን ስዉእ ብርሃነ ዘርኣይ ግን ደብዳበ ናብ መሪሕነት ልኢኾም እዚ ጉዳይ ዳግም ርእይቶ ክግበረሉ አለዎ። ንሕና ከም ተጋደልቲ ከምዚ ክንፍጽም ኣይግባእን ስለዝበሉ፡ ኢሳያስ ንሓደ ሃብቶም ዝብሃል ነባር ተጋዳላይ ናብ ኣስመራ ብምስጢር ሊኢኹ ኩማንዲስ መሪሑ ከምዝመጽእ ገይሩ፡ ወለንኪኤል ሃይለ በዚ ድሒረ ዝገልጾ ኣጋጣሚ ክድሕን ከሎ እቶም ካልኦት ግን ኮሎም ኣብቲ ቦታ ብኩማንዲስ ጠፊኦም።
ገዲም ተጋዳላይ ሃብቶም ብድሕሪ’ዚ ዘርኣዩዎ ተቓውሞ ከም ፈዳይን ኮይኑ ምስኣቶም ክሰርሕ ኢዩ ብኢሳይያስ ተላኢኹ። ሓደ እዋን ሰለስተ ክጋደሉ ዝመጹ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ንሳሕል ክሳብ ዝወርዱ ምስቶም ፈዳይን ኣብ ርእሲ ዓዲ፡ ግራት ባርያ ኣብ ዝብሃል ቦታ ይቕንዩ ‘ሞ፡ ሃብቶም ሽጋራን ካልእ ኣቑሑን ካብ ኣስመራ ከምጽእ ይለኣኽ። ሃብቶም ግን ኣብ ኣስመራ ይሓድር። ወለንኪኤል ሃይለ ኸኣ በቲ ኩነታት ይጠራጠር። ንብጾቱ ኸኣ ጥርጣሪኡ የካፍሎም። ዘውንጌልን ብርሃነን ንጥርጣሪኡ ኣይተቐበሉዎን፡ ወለንኪኤል ሃይለ ግን ከም ልማዱ ካብኣቶም ፍንትት ኣብ ዝበለ ታባ ደቀሰ። ንጽብሓይቱ፡ ኩማንዲስ ኣብ ልዕሊ እቶም ብጾት ቶኽሲ ፈነዉ። እቶም ተማሃሮ ይኒቨርሲቲ ብኡንብኡ ክስውኡ ከለዉ፡ ዘወንጌል ኣምሊጡ ‘ኳ እንተነበረ፡ ሬሳኦም ኣብ ኢድ ኩማንዲስ ከይወድቕ ብምባል፡ ተመሊሱ ክኣልዮም ክብል ተሃርመ። ብርሃነ ድማ ንዘወንጌል ከልዕል ክብል ምስኡ ተሰውአ። እቶም ኩማንዲስ ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙሉ ቦታ ምስ ቀረቡዎ፡ ወለንኪኤል ሃይለ ጽዕጹዕ ቶኽሲ ስለዝኽፈተሎም ብጾቶም ክረድኡ ዝመጽኡ ተጋደልቲ መሲሉዎም ሃንደበት ኮይኑዎም ዝሓሰቡዎ ከይገበሩ ይኸዱ። ወለንክኤል ሃይለ ግን ሃብቶም መሪሑዎም ከምዝመጸ ይርዳእ። ስዉእ ወለንኪኤል ሃይለ፡ ነታ ፍጻሜ ኣብ ሰሙና ኣስመራ ኣትዩ፡ ኣብ ብሽግለታ ናይ ተሓባበርትና ተወጢሑ ኣብ ፊት ወክማ ንሃብቶም ይቐትሎ።
ብድሕሪ እዚኦም ኢሳያስ ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤሪትራን ሓዊ ክኣጉድ ካብ ሳላሳ ዘይውሕዱ ተጋሩ ቀቲሉ ኔሩ እዩ። ካብ ኩሉ ዝገረመኒ ኣድሓኖም ገብረማርያም ስዉእ ሓዲሽ ወልደገርግሽ ብዘይተዛረቦ ነቲኹሉ መሪሕነት ሻዕቢያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጸሞ ገበንን ግፍዕን ገዲፉ፡ ሓዲሽ እዞም ጨው እግሮም ኢሉኒ ኢሉ ንስውእ ክውንጅል ምስመዐይ ብጣዕሚ ኣተሓሳሲቡኒ። ካልእስ ይትረፍ ክቡር ኣቦና ሃብተማርያምቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት ኣቢሉ ይገብር ኢሳያስ ገለ ዓሰርተ ሓደ ዝኾኑ ተጋሩ ቀቲሉ ኔሩ፡ ኢሎም ጽሒፎሞ ኔሮም እዮም። ኣይተጋገዩን ከኣ። ኣድሓኖም ብዘይ ወዓሎ ንስዉእ ሓዲሽ ከጸልሞ ዝተጓየየ ስለምንታይ ምዃኑ ኸኣ ንተዓዛቢ እገድፎ ኣለኹ።
ኣረሜናዊ ተግባር መሪሕነት ሻዕቢያ ኣሪኻ ዝውዳእ ኣይኮነን።
ይቕጽል
ሞት ንፋሽሽታዊ ስርዓት ኢሳያስ
ዓወትን ሓድነትን ንህዝቢ ኤሪትራ
መኮነን ዓንደሚካኤል
ቶሮንቶ ካናዳ
Mr Mekonnen I have no reason not to believe it However, I am suspicious it could be the work of divide and rule by the criminals of Hgdf. They of HAS. I hope these people of these provinces are wise enough to stamp out wh


text:
1.1. ንህዝብናን ሃገርናን ኣብ ሕማቕ ቅልውላው ሸሚሙ ዝርክብ ሽግር ብዑምቀት ድሕሪ ምምርማር፣
1.2. ንኣመዓባብላ ምልኪ ኣብ ሃገርና ካብ ናይ ቀረባ ታሪኽ ምልስ ኢልና መርሚርና ንዝረኽብናዮ መረዳእታ ኣብ ግምት ብምእታው፣
1.3. እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ከቢድ ጸገማትን፡ መፍትሒታቱን ኣጽኒዕና ወነንቱ ክንከውን ኣሎና ካብ ዝብል ጽኑዕ እምነት ተበጊስና፡ ኤርትራ ናብ ቅዋማዊ ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ንምስግጋር ናይ ሓባር ጻዕርታትና ከነወሃህድ ከምዘሎና ተሰማሚዕና፣
1.4. በዚ መሰረት ድማ ኣብዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ናይ ሓባር ስምምዕ በጺሕና፡
2. ልዕልና ሕግን ቅዋማውነትን ንሕና ተሳተፍቲ
2.1. ኣብ ሃገርና ልዕልና ሕግን ቅዋማውነትን ንኸይረጋገጽ ምኽንያት ዝኾኑ ታሪኻዊ ማሕለኻታት ብምግንዛብ፣
2.2. ኣብ ሞንጎ ፖለቲካውያን ጉጅለታት ቅድምን ድሕሪ ምርግጋጽ ናጽነት ሃገርናን ዘሎ ፍልልያትን ጉጅላውነትን ብምርዳእ፣
2.3. ናይ ዘይምጽውዋርን ብሕጊ ዘይምቕያድን ባህሊ ካብ ቅድምን ድሕሪን ናጽነት ኣትሒዙ ከምዘሎ ብምግንዛብ፣
2.4. ንፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ብዙሕነት ህዝብና ኣብ ግምት ዘየእተወ ፍልልያት ዘይጻወር ፖለቲካዊ ባህሊ ከምዘሎ ብምርዳእ፣
2.5. ንናይ ህዝቢ ኤርትራ ሕልምታትን ትጽቢታትን ብምጥላም ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ደይ መደይ ኢሉ ልዕልና ሕግን ቅዋማውነትን ክስስነሉ ዘይኽእል ስትራቴጂ ከምዝተኸተለ ብምርዳእ፡
ነዞም ዝስዕቡ ዕማማት ንምትግባር ተሰማሚዕና
2.6. ንናይ ዘይምጽውዋር፡ ስቕታ፡ ምፍርራሕን ክቱር ናይ ምእዙዝነት ባህልን ደረት ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምውጋድ ብሓባር ምስራሕ
2.7. ሲቪካውያንን ፖለቲካውያንን ምንቅስቓሳት ብፍላይ ድማ ናይ መንእሰያት፡ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ሞያውያን ማሕበራትን መሰረታትን ሲቪካዊ ኣሰተምህሮታት ብምትእትታው ምሕያል፣
2.8. ንኹሎም ኤርትራውያን ዘሳትፍ መሰረታውያን ሰብኣዊ መሰላትን ልዕልና ሕጊ ዘኽብርን ዝከላኸልን ቅዋማዊ ምሕደራ ክምስረት ምስራሕ፣
3. ሰብኣዊ፡ ማሕበረ-ቁጠባዊን ናይ ሰብኣዊ መሰላት ቅልውላው
ንሕና ተሳተፍቲ
3.1. ንሃገራዊ ቁጠባ ብዝምልከት
3.1.1. እቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ኣዕናዊ ቁጠባዊ ኣገባባትን ፖሊሲታት ብምትእትታዉ፡ ህግደፍ ንቁጠባ ሃገር ብምግባቱ፡ ናይ ዜጋታት ናይ ወጻኢ ሸርፍን ንብረትን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ምምንዝዑ፡ ናይ መንእሰያት ናጻ ጉልበት ብዘይ ኣገባብ ብምምዝማዙ፡ ናይታ ሃገር ትሕተ-ቅርጽን ማሕበረ ቁጠባዊ ምዕባለን፡ ናይ ህዝብና ህርኩትነትን ምሃዝነትን ከምዝዓንውን ዝለምስን ከምዝገበረ ብምርዳእ፣
3.1.2. እቲ ምልካዊ ስርዓት ብዘይወግዓዊ ሃገራዊ ባጀት፡ ናይ ሃገር ኣታዊታት ብፍላይ ድማ ካብ ናይ ዕደናዊ ትካላት ዝርከብ ኣታዊ ብዘይግሉጽነትን ተሓታትነትን ከምዘማሓድር ብምግንዛብ፣
ንሕና ነዞም ዝስዕቡ ዕማማት ከነማልእ ተሰማሚዕና
3.1.3. ነዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለው ነጥብታት ብዝምልከት፡ ኣድማዒ ጎሰጓስን ጥብቅናን ክሕግዝ ምእንቲ ኣድላይ መጽናዕትን ምርምርን ምክያድ፣
4. ማሕበራዊ ቅልውላው
ንሕና፣ ተሳተፍቲ
4.1 እቲ ዲክታተራዊ ስርዓት ኣብ ልዕሊ መሰረት ሕብረተሰብ ዝኾነት ማሕበራዊ ኣሃዱ (ስድራቤት) ዝፈጠሮ ነዊሕ ሳዕቤን ዘለዎ ምብትታን፡ ዕንወት፡ ምንፋግ መሰል ስድራቤታዊ ህይወት፣ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳ ብኣሰ ዝመጽእ ዘሎ ቅሉዕ ድኽነት፡ እንዳ ዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ናይ ቁጠባ ተጸባይነት መንፈስ፡ ትምህርታዊ ትካላት ናብ ወተሃደራዊ ትካላት ምቕያርን፡ ምድኻም ጥዕናዊ ትካላት ዘሎና ከቢድ ስክፍታ ድሕሪ ምግንዛብ፣
ንሕና ነዞም ዝስዕቡ ዕማማት ከነማልእ ተሰማሚዕና
4.2. ኣብ ልዕሊ ኩሎም ናይ ኤርትራ መንግስታዊ ንጥፈታት፡ ዋላውን ኣብቲ እቲ ስርዓት ኣዕዊተዮ እየ ክብል ዝንየተሉ ዘሎ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሽቶታት ምለንዮምያዊ ምዕባለ ዕቱብ መጽናዕቲ ምክያድ።
4.3. ሰብኣዊ ቅልውላው
ንሕና ተሳተፍቲ፡
4.3.1. በዚ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳገደደ ዝኸይድ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ኤርትራውያን፡ ብፍላይ ድማ ስደተኛታት ኣደዳ ማእሰርትን፡ ገለ ሃገራት ዑቕባ ክህበኦም ፍቓደኛታት ብዘይምዃነን፡ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዘሎ ስቅያትን ናይ ምጭዋይ ሓደጋታትን ተገንዚብና፡
ነዞም ዝስዕቡ ዕማማት ከነማልእ ተሰማሚዕና
4.3.2. ናይ ስደተኛታት ሰብኣዊ መሰላት ንምኽባርን ንምሕጋዝ ዝተዋሃሃደ ናይ ጥብቅና ስርሓት ንምክያድ መደብ ምውጻእ፣
4.3.3. ምስ ተመሳሳሊ ዓላማታት ዘለዎም ኤርትራዊያንን ዓለምለኻዊያን ማሕበራትን ርክባት ምግባርን ናይ ሓባር ስርሓት ብምክያድ ንሓገዝ ዘድልዮም ኤርትራዊያን ስደተኛታት ምሕጋዝ፣
4.4. ቅልውላው ሰብኣዊ መሰላት
4.4.1. በቲ ኣብ ትሕቲ ዲክታተራዊ ስርዓት እንዳ ገደደ ዝመጽእ ዘሎ ናይ ኤርትራውያን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ስለዘተሓሳሰበና፣
4.4.2. ንምጥባቕን ክሲ ንምምስራትን ክሕግዝ ምእንቲ፡ ንምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት መጽናዕቲ ንምክያድን ምስናድን ተሰማሚዕና፣
4.4.3. ንሰብኣዊ መሰላት ዝምልክት ጥብቅናን ኣፍልጦን ንምዕባይ ምስ ሃገራውያንን ኣህጉራውያን ማዕከናት ዜና ምትሕብባር ክግበር፣
4.4.4. ሃገራውያን ናይ ሰብኣዊ መሰላት ማሕበራት ልፍንቲ ምምስራትን፡ ምስ ዓለምለኻውያን ናይ ሰብኣዊ መሰላት ማሕበራት ሓቢሮም ከምዝሰርሑ ምግባርን፣
5. ጉዕዞ ናብ ዲሞክራሲ
ንሕና ተሳተፍቲ፣
5.1 መሰረታዊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ዝሕግዝ ስትራተጂ ከምዘሊ ድሕሪ ምግንዛብ፣
5.2. ኣብተን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝቃለሳ ዘለዋ ሓይልታት ዘሎ ፍልልያትን ግርጭታትን ዘለዎ ኣዕናዊ ተራ ድሕሪ ምርዳእ፣
5.3. ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ናይ ለውጢ ሓይልታት መራኸቢ ድልድል ንክፍጠር ኣድላይነቱ ብምስማር፣
5.4 ኣብ መንጎ ናይ ለውጢ ሓይልታት ናይ ሓባር መረዳእታን ናይ ዓላማ ሓድነትን ምምዕባል ኣድላዪ ክምዝኾነ ድሕሪ ምስትውዓል፡
5.5. ናይ ኤርትራውያን ደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ሓባር ቃልሲ ኣድላዪ ምኻኑ ብምእማን፣
5.6. ናይ መሪሕነት ሃጓፍ ከይፍጠር ምእንቲ፡ ናይ ሃገር ረብሓ ዝሕሉ፡ ኣብ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝኣምን ሓያል መሪሕነት ምምስራት ዘለዎ ዓቢ ተራ ድሕሪ ምግንዛብ፣
ነዚ ዝስዕብ ወሳኔታት ኣሕሊፍና
5.7. ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዘለዎ መሪሕነት ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ሕብረተሰብና ክህሉ ከነተባብዕ፣
5.8. ኣብ መስርሕ ዲሞክራያዊ ለውጢ፡ ንሓድነት ኤርትራውያን ዘረጋግጽ ናጻን ሓላፍነታውን እሙንን መራኸቢ ብዙሃን ምህናጽ ከምዘድሊ ብምጉላሕ፣
5.9. ኣብ መንጎ ናይ ዲሞክራስያዊያን ሓይልታት ዝህሉ ዘይምርድዳኣት ብሃናጺ መንገዲ ንምፍትሖም ዘኽእል ናይ ግርጭታት መፍሒ ኣገባብ ኣድላይነት ብምርዳእ፣
5.10. ኣብ ኩሉ መዳያት ቃልሲ ንኹሉ ዝሓቁፍ ትርጉም ዘለዎ ተሳትፎ ህዝቢ ንምርግጋጽ ምጽዓር፣
5.11. ኤርትራውያን ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ናይ ምቅዋም መሰሎም ምቕባል፣
5.12 ኣብ ኩሉ ጽፍሕታትንመስርሕ ናይ ፖለቲካዊ ለውጢ ብዝምልከት ትርጉም ዘለዎ ሓባራዊ ዘተ ኣብ ኩሉ መዳያት ንኽካየድ ምስራሕን ምትብባዕን፡
5.13. መንግስታትን ጸለውቲ ውልቀሰባትን ብምጉስጓስ፡ ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ወሽጢ ሃገር፡ ዞባውን ዓለምለኻዊ ደረጃታት ምቅላዕን ምድንጋጽ ከምዝርከብ ምግባርን፣
6. ናይ መሰጋገሪ ፍትሕን ምህናጽ ሰላምን
ንሕና ተሳተፍቲ፡
6.1. ኣዕናዊ ተራ ናይቲ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን እንዳዓሞቐ ዝመጽእ ዘሎ ፍልልያትን ምምቕቓልን ዘሎና ስክፍታ ብምግንዛብ፣
6.2. ጠንቅን ሳዕቤናትን ናይዚ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዝረአ ዘሎ ፍልልያት፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዘለዎ ኣሉታዊ ጽልዋ ብዕምቖት ድሕሪ ምምርማር፣
ሰለዚ ንሕና ተሳተፍቲ፡
6.3. ኣቕዲሙን ድሕሪ ፖለቲካዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ምምጽኡን ቅኑዕ ናይ ዕርቂ መስርሕ ክካየድ ኣድላዪ ምኻኑ ኣስሚርናሉ፣
6.4. ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ልዝብ ዝካየደሉ፣ ናይ ኤርትራውያን ማሕበረኮማት ሓድነት ናብ ንቡር ዝመልስን ዘሐይልን “ኤርትራዊ መድረኽ ንልዝብ” ንክምስረት ምስራሕ፣
6.2. ናይ ዝሓለፉ በደላትን ዓመጻትን ብዘተን ብሰላምን ዕርቕን ንምፍታሕ ዘኽእል መንገዲ ንምፍጣር፡ ኣብ ናይ መጻኢ ቅዋም ኤርትራ ንሃገራዊ ዕርቅን ዘተን ዝምልከት ዓንቐጽ ክሰፍር ከምዘለዎ እማመ ኣቅሪብና፣
6.4. ኣገዳስነትን ተራን ያታውያን ትካላትን ባህላዊ ኣገባብ ዕርቂን ብደረጃ ማሕበረኮም ንኣምን።
------------------------------------------ተፈጸመ-----------------------------------------
ፕሪቶርያ ደቡብ ኣፍሪቃ
11 ግንቦት 2014


text:
ኤርትራውያን ነበርቲ ዞባ ደቡባዊ ኣፍሪቃ 20 ሰነ መዓልቲ ስማእታት ኤርትራ ብክብ ዝበለ ስነ – ስርዓት ኣኽቢሮም
ኤርትራውያን ነበርቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ብዕለት 19 ሰነ 2013፣ ን20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ በቲ ዝግብኦ ክብርን ድምቀትን ኣኽቢሮም። ኣብቲ ኣብ ከተማ ጆሃንስበርግ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ ብሃገራውን ናይ ግንባርን ባንዴራታትን ንጅግንነትን ክብርን ሰማእታት ብዘንጸባርቑ ጭርሖታትን ስእልታን ብዝማዕረገ ኣደራሽ ዝተኻየደ ልዕሊ 350 ዜጋታት ዝተረኽቡሉን ኣጋጣሚ፣ ናይ ምውላዕ-ሽምዓ ስነ-ስርዓትን ጸሎትን ተኻዪዱ። ነቲ ኣጋጣሚ ዝምልከቱ መደረታት፣ መዛሙር፣ ግጥምታት፣ ድራማን መግለጺታትን ውልቃዊ ተመኩሮን ተዘክሮታትን ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ ቀሪቦም።
ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃን ዞባ ደቡባዊ ኣፍሪቃን ኣቶ ሳልሕ ዑመር፣ ነቲ ኣጋጣሚ ዝምልከት መደረ ኣስሚዑ። ኣብ መደርኡ ኣምባሳደር ሳልሕ፣ መዓልቲ ሰማእታት ሓንቲ ካብተን ቀንዲ በዓላትና ኮይና ጸኒሓን ኣላን ድሕሪ ምባል፣ ርዝነትን ክብደትን 20 ሰነ ኣብ ዝተናውሐ ናይ ቃልሲ ግዜናን፣ ድሒሩ ብዝሰዓበ ወራር ተጻባእትናን ዝኸፈልናዮም ብሉጻት ጀጋኑ’ዩ ዝዕቀን። እዚ ዓቐን’ዚ ዝፈጠሮን ዝወለዶን ድማ፣ እነሆ እዛ ዘይትድፈር፣ ብደም ደቃ ዝተዋሕሰት ኤርትራ፣ ህዝባ ብሰላምን ኩርዓትን ክነብረላ በቒዑ ኣሎ። ድሮ ከኣ መበል 22 ዓመት ጽንብል ናጽነትና ከነብዕል በቒዕና። ናጽነት ኤርትራ ህዝባ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ህይወት ሰባት ብምኽፋልን ምስ ኩሉ ባህርያዊ ጸገማት ግዜን ዕረፍትን ዘይህብ ተደራረብቲ ኲናት መኪትካን በዲህካን መስዋእቲ ብምኽፋል ዝተረኽበ ፍረ ቃልሲ ኢዩ። ኣብ ኩሉ እዋናት ሕብሮም እናቐያየሩ ግን ከኣ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ዝተዋግኡናን ሩፍታ ዘይሃቡናን፣ እታ ዝዓበየት ትምኒቶምን ሕልሞምን፣ እዛ ሕጂ ፈጢርናያ ዘሎና ጥምርትን ስምርትን ኤርትራ፣ ናብ ክዉን ንከይትቕየር ኢዩ ኔሩ። ንሕልምታት ጸላእትና ዘበርዓነ ድማ ኣብ’ዛ 20 ሰነ ተደኲኑ ዘሎ ታሪኽ እዩ ኢሉ።
ቀጺሉ ኣምባሳደር ሳልሕ፣ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ብሩህን ትስፉውን መጻኢ ኣብ መሪር ናይ ቃልሲ መስርሕ ዝተፈተነን ካብ ክውንነት ህዝቢ ኤርትራ ዝተበገሰን፣ ሂወት ኣሽሓት ኤትራውያን ዝተኸፍሎ ውጽኢት እዩ። ስለዝኾነ ድማ ዝርአ ዘሎ ግስጋሴ ቁጠባን ዘይንቕነቕ ሓድነትን፣ እቲ ን20 ሰነ ዝፈጠረ ከቢድ መስዋእቲ ዝወለዶ ናይ ጽንዓት፣ ጽንዓት መብጽዓና ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን፣ ድሕሪ ምባል ንሓርበኛታትን ስድራ-ቤቶምን ደቆምን ምንባይ ግዴታትናን ሓላፍነትናን ስለዝኾነ ብዝለዓለ ደረጃ ተዋሲእና፣ ኣጆኹም ብዛዕብኦም ቅሰኑ ንሕና ኣለናልኩም ክንብሎም ከም ዝግባእ ተላቢዩ።።
ቀጺሉ ብመራሕቲ ሃይማኖት ጸሎት ድሕሪ ምቕራቡ፣ ብኣምባሳደር ሳልሕ ዑመር ተመሪሑ ብኣባላት ኤምባሲ፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ሓለፍቲ ማሕበረ-ኮምን ተሰኒዩ ናይ ምውላዕ ሽምዓን ምንባር ዕምባባታትን ስነ-ስርዓት ተኻዪዱ።
ብድሕሪ’ዚ ነቲ በዓል ዘንጸባርቑ ግጥምታት፣ ትረኻ፣ ምክፋል ተዘክሮታትን ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ መድረኽ ብረታዊ ቃልሲ ንናጻነትን ምዕቃብ ልኡላውነትን ድራማን ብጉጅለ ባህሊ
መንእሰያት ህግደፍ ደ/ኣፍሪቃ ቀሪቡ። እታ ዝቐረበት ነቲ በዓል እተንጸባርቕ ታሪኻዊት ናይ 20 ደቒቕ መሳጢትን መሃሪትን ድራማ ድማ፣ ካብ ተዓዘብቲ ልዑል ኣድናቖት ረኺባ።
ኣብዚ ምሸት’ዚ ንምስሳን ማዕከን ሰማእታት ኤርትራ ብጥረ ገንዘብን ብመልክዕ መብጽዓን ልዕሊ 12,000.00 ራንድ፣ (1,200.00 ዶላር ኣሜሪካ) ኣታዊ ኮይኑ።
ኣብ መወዳእታ ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስን ሓርበኝነትን ዝተሰላሰለ ስነ-ስርዓት መዝሙር ሰማእታት ብሓባር ብምዝማር ተዛዚሙ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና፣ ኣብ ኣንጎላ፣ ዛምቢያን ቦትስዋና፣ ዚምባብወ ናሚብያን ዝነብሩ ኤርትራውያን ዜጋታት ን20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፣ ብክብ ዝበለ ኣገባብ ናይ ሽምዓ ስነ-ስርዓት ኣኽቢሮም።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ኢንተርነት | መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
3 ሰሎሞን ድማ ኣብ የሩሳሌም፡ ኣብታ የሆዋ ንኣቦኡ ዳዊት እተራእየላ+ ኸረን ሞርያ፡+ ኣብታ ዳዊት ኣብ ዓውዲ ኦርናን+ እቲ ይቡሳዊ ዘዳለዋ ቦታ ቤት የሆዋ ኺሃንጽ ጀመረ።+
2 ኣብ ራብዐይቲ ዓመት ንግስናኡ፡ ኣብ ካልአይቲ መዓልቲ እታ ኻልአይቲ ወርሒ ኺሃንጽ ጀመረ።
3 እቲ ሰሎሞን ንህንጸት ቤት እቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ዝሰረቶ መሰረት ከኣ፡ ብናይ ቀደም መለክዒ፡ 60 እመት ዝንውሓቱን 20 እመት ዝግፍሑን ነበረ።+
4 እቲ ኣብ ቅድሚት ዝነበረ ገበላ ድማ፡ 20 እመት ዝንውሓቱ፡ ማዕረ ግፍሒ እታ ቤት ነበረ፣ ቍመቱ ኸኣ 120 ነበረ፣ ውሽጡ ድማ ብጽሩይ ወርቂ ለበጦ።+
5 ነታ ዓባይ ቤት ከኣ ብዕንጨይቲ ጽሕዲ ረቢቡ፡ ብጽሩይ ወርቂ ለበጣ፣+ ብምስልታት ኦም ስየን+ ሰንሰለታትን+ እውን ሰለማ።
6 ነታ ቤት ድማ ውቁብ ክቡራት ኣእማን ገበረላ፣+ እቲ እተጠቕመሉ ወርቂ+ ኸኣ ወርቂ ጳርዋይም ነበረ።
7 ነታ ቤትን ነቲ ሰርወታትን ነቲ ድርኵዂታትን መናድቓን መዓጹኣን ብወርቂ ለበጦ፣+ ኣብቲ መናድቕ ከኣ ኪሩቤል ቀረጸ።+
8 ክፍሊ ቕድስተ ቕዱሳን ድማ ገበረ፣+ ንውሓታ ኸም ግፍሒ እታ ቤት 20 እመት፡ ግፍሓ እውን 20 እመት ነበረ። ብ600 ታለንት ጽሩይ ወርቂ ኸኣ ለበጣ።+
9 ሚዛን እቲ ንመሳምር ዝዀነ ወርቂ፡ 50 ሲቃል ነበረ፣ ነተን ኣብ ደርቢ ዘለዋ ኽፍልታት ድማ ብወርቂ ለበጠን።
10 ኣብ ክፍሊ እታ ቕድስተ ቕዱሳን ከኣ ክልተ ቕርጻታት ኪሩቤል ገበረ፣ ብወርቂ ድማ ለበጦ።+
11 ድምር ንውሓት ኣኽናፍ እቶም ኪሩቤል+ 20 እመት ነበረ፣ ሓንቲ ኽንፊ እቲ ቐዳማይ ኪሩብ ሓሙሽተ እመት ዝንውሓታ ዀይና፡ ንመንደቕ እታ ቤት ትትንክዮ ነበረት፣ እታ ኻልአይቲ ኽንፉ ድማ ሓሙሽተ እመት ዝንውሓታ ዀይና፡ ንሓንቲ ኻብተን ኣኽናፍ እቲ ኻልኣይ ኪሩብ ትትንክያ ነበረት።
12 እታ ሓንቲ ኽንፊ እቲ ኻልኣይ ኪሩብ ከኣ ሓሙሽተ እመት ዝንውሓታ ዀይና፡ ነቲ ኻልኣይ መንደቕ እታ ቤት ትትንክዮ ነበረት፣ እታ ኻልአይቲ ኽንፉ ኸኣ ሓሙሽተ እመት ዝንውሓታ ዀይና፡ ንሓንቲ ኻብተን ኣኽናፍ እቲ ቐዳማይ ኪሩብ ትትንክያ ነበረት።
13 ኣኽናፍ እዞም ኪሩቤል እዚኦም 20 እመት ተዘርጊሐን ነበራ፣ ብኣእጋሮም ድማ ደው ኢሎም ነበሩ፡ ገጾም እውን ናብ ውሽጢ ኣቢሉ ነበረ።
14 ካብ ሰማያዊ ፈትልን ጁዅ ዝሕብሩ ጸምርን ድሙቕ ቀይሕን ቅጭን ዓለባን ከኣ መጋረጃ ገበረ፣+ ኪሩቤል ድማ ገበረሉ።+
15 ኣብ ቅድሚ እታ ቤት ከኣ 35 እመት ዝንውሓቱ ኽልተ ዓንዲ ገበረ፣+ ኣብ ረርእሲ እቲ ዓንዲ ኸኣ ሓሙሽተ እመት ዝንውሓቱ ርእሲ ዓንዲ ነበረ።+
16 ከም ድሪ ዚመስል ሰንሰለታት ገይሩ ድማ፡ ኣብ ርእሲ እቲ ኣዕኑድ ገበሮ፣ 100 ሮማን ገይሩ ኸኣ፡ ኣብቲ ሰንሰለታት ገበሮ።
17 ነቲ ኣዕኑድ ድማ ኣብ ቅድሚ እታ ቤተ መቕደስ፡ ሓደ ብየማን፡ ሓደ ኸኣ ብጸጋም ኣቘሞ፣ ነቲ ብየማን ዝነበረ ያኪን፡ ነቲ ብጸጋም ዝነበረ ድማ ቦኣዝ ኢሉ ሰመዮ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
2 ዜና መዋእል 3
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
ካብ 10 መስከረም ኣትሒዙ ማለት ካብ 5 ጳጉሜን 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ክሳብ ሎማዕንቲ ሰሉስ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዝተፈላለዩ ጣቢያታት ኮንሶ መጥቓዕቲ ፈፂሞም ክብሉ ሓደ ናይቲ ከባቢህዝቢ ተወካሊ እየ ዝብሉ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ብሰንኪ እቲ መጥቓዕቲ ብርክት ዝበሉ ኣባይቲ ከምዝተቓፀሉን ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ከምዝተመዛበሉንን ብዙሓት ሰባት እውን ኣበይ ከምዝኣተው ከምዘይፍለጥን ገሊፆም ኣለው።
ኣባል ወኪላት ህዝቢ ኮንሶ ምዃኖም ምዃኖም ዝጠቐሱ ኣቶ ገመቹ ገምሴ " ሓይልታት ምክልኻል ባዕሉ ኣቲዩ እዩ ብከቢድ ብረት ምድብዳብ ዝጀመረ።ብፍላይ ድማ ትማሊ ድሕሪ ቀትሪ ብዝለዓለ ኩነታት እዩ ከቢድ ኣፅዋር እናተኮሰ ነቲ ዝህቢ ከሳድዶ ዝጀመረ" ኢሎም።
ሎማዕንቲ እውን እቲ ብፍላይ ኣብ ኣይሎታ ዝተብሃለ ጣቢያ ዝለዓለ ባርዕ እናወረደ ከምዘሎ ገሊፆም ኣቶ ገመቹ። ሃለዋቶም ዘይተፈልጡ ይሙቱ ይሃልው ዝፍለጥ ነገር የለን ኢሎም።
ብዛዕባ እዚ ካብ ብሄርን ብሄረሰባትን ህዝብታትን ክልላዊ መንግስቲ መብርሂ ንምርካብ ዝገበርኩዎ ፃዕሪ ኣይሰለጠን ይብል ፀብፃብ መለስካቸው ኣምሃ።


text:
ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ፡ ሱታፌ ህዝቢ ኣብ ልምዓታዊ መደባት ንኽዓዝዝ ውዳበ ኣገዳሲ ምዃኑ፡ ኣብ’ቲ ዞባ ምስ ዝነጥፉ ሓለፍቲ ትካላት መንግስቲ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ኣገንዚቡ።
ንህዝቢ ዘማእከለ መደባት ጥሙር መኸተ ጽቡቕ ይግስግስ ከምዘሎ ብምሕባር፡ መደባት 2018 ብዝለዓለ ኣድማዕነት ንምትግባር – ብኣጋኡ ተሳትፎ ህዝቢ ዘዕዝዝ ውዳበታትን ኣተኣላልያን ክረጋገጽ ኣዘኻኺሩ።
ዓወት ኣብ ሓባራዊ ስራሕ ከምዝምርኰስ ዝገለጸ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ፡ ኣብ ዝሓለፋ 26 ናይ ናጽነት ዓመታት በብጽላቱ ዝተሳለጠ ስራሕን ዝተመዝገበ ገስጋስን፡ ውጽኢት ውህደት ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣዛዚ ህዝባዊ ሰራዊት ኣብ’ቲ ዞባ ሌተና ኮሎኔል ብርሃነ ደበሳይ ብወገኑ፡ ህዝቢ ተወዲቡ ዘካይዶም ዘሎ ወፈራዊ ስራሓት – ኣድማዕነቶም እናጐልሐ ይመጽእ ከምዘሎ ጠቒሱ፡ ብዝለዓለ ክቕጽልዎ ምዃኖም ገሊጹ።


text:
ዘመንን ፍኖተ ሕይወትን
ወትሩ ምስጋናን ውዳሴን ዝግብኦ እግዚአብሔር ኣምላኽ ዕድመ ንንስሓ፡ ዘመን ንፍስሓ እናሃበ ኣብዚ ኣብጺሑና ኣሎ። ካልኢታት ንደቃይቕ፡ ደቃይቕ ንሰዓታት፡ ሰዓታት ንመዓልትታት፡ መዓልትታት ንሰሙናት፡ ሰሙናት ንኣዋርኃት፡ ኣዋርኃት ድማ ንዓመታት እናወለዱን እናተዋለዱን ካብ ዘመን ናብ ዘመን የሰጋግሩና ኣለዉ። ትማሊ ወይውን ቅድሚ ዝተወሰነ ሰዓታት ወይውን ደቃይቕ ከምቲ ስሩዕ ናብቲ ድኅሪኡ ዝቕጽል ክሰግር ከሎ ምምልላእን ምውሕላልን ፈጢሩ ሓደ ዑደት ምስ ፈጸመ ኣብ ዝተወሰነ እዋን “ሓድሽ ዘመን” ንብል ኣሎና እምበር ካብ ዘመን ናብ ዘመን ክቕየር ከሎ ዝፍጠር ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ፍሉይ ዝላ ጊዜ ወይውን ፍሉይ ተርእዮ የልቦን። ግና እግዚአብሔር ንኵሉ ገጊዜኡ ስለዝሃቦን በብጊዜኡ ስለዝፈጸሞን ስለዝፍጽሞን ዘመን በብዝተመደበሉ ክቀያየር ግድነት እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ነዚ ለውጢ ዘመን ኸኣ ምእንቲ ከነስተውዕሎ ኣብ ሕይወትናን ከባቢናን፡ ኣብ ሰማይን ምድርን ኣብ ኵሉ ፍጡር ብዘሎ ዑደትን ለውጥን ክንርእዮ ገበረና። ነቲ ድንቂ ፍጥረቱ ክፈጥር ከሎ’ውን በብዕለቱ ገበሮ። ንዕለት ድማ መዐቀኒ ጊዜ ገበረሉ። ነቲ ዝዕውድ ጊዜያት ጥራይ ዘይኮነስ ኣብኡ ንዝፍጸም ነገራት ምስ ሕይወትና ብምዝማድ ምእንቲ ከነስተውዕል ጐይታ ኵሉ ፍጥረት ከምዚ በለና። “መሊሱ በሎም፡ ምስ መሰየ ሰማይ ይቐይሕ ኣሎ እሞ፡ ጻሕያ ኪኸውን እዩ፡ ትብሉ። ምስ ወግሔ፡ እቲ እተደባነወ ሰማይ ይቐይሕ ኣሎ እሞ፡ ሎሚ ዝናም ኪዘንም እዩ፡ ትብሉ። ገጽ ሰማይ ምፍላይ ትፈልጡ ትእምርቲ ዘመናትከ ኽትፈልዩዶ ኣይኰነልኩምን?” (ማቴ ፲፮፥፪-፫/16፥2-3)።
ኣልፋ ወዖ ዝኾነ ዘይልወጥ ሓደ እግዚአብሔር እዩ እምበር ፍጡር ኣብዚ ዓለም መጀመርታን መፈጸምታን ኣለዎ። ይመጽእ ይኸይድ፤ ይውለድ ይዓቢ ይዓርግ ይመውት፤ ይቕልቀል ይስጉም ይሓልፍ፤ ይበቝል ይፈሪ ይሓርር። ነቲ ኣብ ፍጡር ዘሎ ቀጻሊ ለውጢ ኸኣ መዐቀኒ ኮይኑ ከገልግል ካብ እግዚአብሔር ንፍጡር ዝተዋህበ ዝዓበየ ጸጋ ድማ ዘመን(ጊዜ) እዩ።። ገሊኦም ፍጥረታት ኸኣ ነዚ ዘመን ከም መሳርሒን ከም መዐወዲን ኮይኖም ከገልግሉ ብእግዚአብሔር ተመደቡ። ወዲ ሰብ ምስ ዘመንን ጊዜን ብዘለዎ ፍሉይ ርክብ ኸኣ ካብ ዝኾነ ፍጡር ንላዕሊ ንዘመን ክጥቀመሉ ክፍትንን ብዓቕሙ ድማ ክጸባጸቦን ይረአ። ኣብ ዘመን ጸኒዑ ኸኣ እቲ ክገብሮ ዝግባእን ብኣምላኽ ዝተኣዘዘን እናዓየየ፡ ኣብ ፍኖተ ዘመን ክጓዓዝ ይርከብ። እዚ ከኣ ወዲ ሰብ ካብ ካልኦት ፍጡራት ተፈልዩ፤ ሞይቱ ማሲኑ ዝተርፍ ዘይኮነስ ኣብ ቅድሚኡ ዝጽበዮን ዝሳተፎን፡ መብጽሒ ፍኖቱ ዝኾነ ዓቢይ ጉባኤ ስለዘለዎ ንዘመን ግድን ከስተውዕለሉ ስለዘለዎ እዩ። ንሱ ኸኣ ትንሣኤ ዘጉባኤ እዩ። ትርጒም ዘመን ብንጹር ክርድኣና ዝኽእል’ውን ፍጻሜ ጒዕዞና ምስ ንፈልጥ ኸኣ እዩ።
ዘመን ፍኖት እዩ። እዚ ፍኖት ግና ንቕድሚት እምበር ንድኅሪት ክትጓዓዘሉ ዘፍቕድ ኣይኮነን። ንቕድሚት ኣርሒቕካ ከተማዕዱ እምበር ነጢርካ ክትዘሎ ዘፍቕድ ባይታ የብሉን። ንድኅሪት ግልጽ ኢልካ ዘዝሓለፍካዮ ክትርእዮ እምበር ዳግማይ ክትምለሶ ኅድገት ዘለዎ ኣይኮነን። እምበኣር ኵልና ፈቲና ጸሊእና ኣብዚ ፍኖት’ዚ ኣሎና። እቶም ዝቐደሙ ኣበው ጒዕዞኦም ፈጺሞም ኣብቲ ምዕራፍ ፍኖቶም ነቶም ዝትክእዎም ኣረኪቦም ነቲ ዘመን ተፋንዮሞ ሓሊፎም። እቶም ዝትክእዎም ድማ ከምኡ። ለባማት ከምቲ ዝግብኦም፡ ዓያሹ ድማ ብኣንጻሩ ተጓዒዞሙሉ ኣብዚ ፍኖተ ዘመን ብኣምላኽ ዝተሰፍረ መዋዕሎም ፈጺሞም።
ንሕና’ውን ግዴና ተረኪብና ፍኖትና ወዲእና ነቶም ዝቕጽሉ ድማ ከምንገድፎ ዘይሰሓት መስርዕ ጒዕዞ ዘመን እዩ። እዚ ኸኣ ብእግዚአብሔር ዝተሰርዐ እምበር ብሰብ ዝተቐመረ ኣይኮነን። ኣብ ፍጻሜ ናይዚ ፍኖት ኸኣ ሰባት ከከም ግብሮም፡ ገሊኦም ክነዓዱን ክሙገሱን ከለዉ ገሊኦም ድማ ክውቀሱን ምዃኑ ጽሑፍ እዩ። እቲ ዘሕዝን እቶም ዝተወቕሱ፡ ጣዕሳኦም ዘይምለስ መጸናንዒ’ውን ዘይርከቦ ብምዃኑ እዩ። እቲ ቤት መርዓዊ ኣብ መወዳእታ ሓንሳብን ንሓዋሩን ምስ ተዓጽወ ዘይክፈት ስለዝኾነ። እቲ ካብቶም ዝቐደሙ እንመሃሮ፤ ካብቲ ጒዕዞ ዘመን’ውን እነስተውዕሎ እምበኣር ንሕና’ውን ፍኖትና ሓጺር ምዃኑን፡ ኣብ ዘሎናዮን ክንዓየሉ ኣብ ዝግብኣናን ጊዜ ድማ ዝተኣዘዝናዮ ከም ፈቓዱ ነቒሕና ምግባር ግድን ከምዝኾነ እዩ። ምኽንያቱ ጽባሕ እቲ ማዕጾ ከይተዓጽወና ከሎ ሎሚ ነቲ ኣብ ኣፍ ደገና ኮይኑ ንዝዅሕኳሓና ዘሎ ሰሚዕና ኣፍ ደገና ነርኅወሉ። ደጊም እምበኣር እቲ ዝዓበየ ነፍስ ወከፍና ጽባሕ ዘይኮነ ሎሚ ንርእስና ክንሓቶ ዝግባእ ሕቶ፦ ዘመንና ከመይ ንነብሮ ኣሎና? እንታይ ከኣ ፈጺምናሉ፤ እንታይ ከ ረቢሕናሉ ዝብል ይኸውን።
ብመዐቀኒ ዘመን፡ ሓደ ዘመን ንዘይምለሶ ክፋኖን ካልእ ዘመን ኸኣ ጋሻ ኮይኑ ግዲኡ ለጊቡ ክመጽእን ከሎ፡ እቲ ንዓና ዝህቦ ዝዓበየ ረብሓ፡ ሕሉፍ ክንግምግምን ክንጸባጸብን፤ መጻኢ ክንትልምን ክንውጥንን መንቕሒ ደውል ዝድውልን፡ መዘከሪ ዓውዲ ዝኸፍትን ምዃኑ እዩ። ሰብ ኣብ ልዕሊ ጊዜን ዘመንን ሥልጣን የብሉን። ጐይታ ዘመንን ጊዜን ሓደ በይኑ እግዚአብሔር ጥራይ እዩ። ግደ ሰብ ግና ነቲ ብእግዚአብሔር ተመጢኑ ንዝተዋህቦ ጊዜ ብግቡእ ከመሓድር፡ ክዓየሉ፡ ወሪዱን ደይቡን ክኸስበሉን እዩ። እምበኣር ሓድሽ ዘመን ክመጽእ ከሎ ብሥጋ ይኹን ብነፍስ እቲ ዝሓለፈ እንታይ ሰሪሕናሉ፡ ኣበርኪትናሉ፡ ኣፍሪናሉ ኢልና ክንግምግምን ካብኡ ተበጊስና ኸኣ ንዝበለጸ ስራሕ ክንተግህን ዝያዳ ከነፍርይን፤ ዝሓለፈ ድኽመታትና ክንእርምን እንታይ እንተገበርና ይሓይሽ ኢልና ንምሕሳብን ንምብጋስን እዩ። ንሱ ኸኣ እዩ ረብሓ ሓድሽ ዘመንን እቲ ዝበለጸ ቀዳዊ ምዕራፍ ሕይወትን።
ጊዜ ንሰብን ምእንቲ ሰብን ተፈጥረ ደኣ እምበር፡ ሰብ ንጊዜን ምእንቲ ጊዜን ኣይተፈጥረን። ሓደ ጊዜ በቲ ካልእ ተተኪኡ ናብ ዘይምለሰሉ ክጉዓዝ ከሎ እቲ ሓድጊ ዕድመን ጸብጻብ ታሪኹን እዩ። ብዝኅን ምውሳኽን ዕድመ ብዘይ ሰናይ ግብርን ኣበርክቶን ንበይኑ ዘዛረብ ካብ ዘይኮነ፡ እቲ ዝሓለፈ ዓመት ንዝነበሮ ክሳራን መኽሰብን ከይገምገምካ ብዕሙት ዓይኒ ንኻልእ ሓዲሽ ዓመት ምብጋስ ዕሽነት እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ብዝምልከት ብምስላ ንዝመሃረና ብምስትውዓል ምንባቡ ዝያዳ ከገድሰና እዩ። “ካባኻትኩምከ፡ ምስራሕ ግምቢ ዚደሊ እሞ መሠረት ምስ ሠረተ፡ ምውዳኡ እንተ ሰኣነ፡ ዝረኣይዎ ዅሎም፡ እዚ ሰብኣይዚ ምንዳቕ ጀሚሩስ ምውዳኡ ስኢኑ፡ ኢሎም ምእንቲ ኼላግጹሉ ኸይጅምሩ፡ ንመወድኢኡ ዚኣኽሎ ገንዘብ እንተለዎ እዩ? ወይስ ኣየናይ ንጉሥ እዩ፡ ምስ ካልእ ንጉሥ ኪዋጋእ ዚኸይድ እሞ ነቲ ብኽልተ እልፊ ዚመጾስ ብእልፊ ኺገጥመሉ ዚኽእል እንተ ዀይኑ፡ ተቐሚጡ ቕድም ዘይመክር? እንተ ዘይኰነስ፡ ገና ኻብኡ ርሑቕ ከሎ፡ ልኡኻት ናብኡ ልኢኹ ዕርቂ ይልምኖ።” ይብለና (ሉቃ ፲፬፥፳፰-፴/14/28-30)። ስለዚ ስለቲ እንውጥኖን እንገብሮን፤ ዝጀመርናዮን ክንጓዓዘሉ ዝግባእና ኣቐዲምና ርግእ ኢልና ምሕሳብን ምስትንታንን ከምዘድሊ ክዝንጋዕ ዘይብሉ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ቍምነገራት ፍኖተ ሕይወት እዩ።
ዓሻ እንተዘይኮይኑ ነቲ ዝኸደሉ ዝግባእ መገዲ፤ መዓስን ብኸመይን እንታይ ከምዘድልዮን እንታይ ከ ክስንቕ ከምዘለዎን፤ ኣብ ጒዕዞኡን ፍጻሜኡን ከኣ እንታይ ከምዝገብርን እንታይ ከ ከምዝጽበይን ዘይሓስብ መን ኣሎ? ነቲ ክበጽሖ ዝደሊ ፈሊጡ ዘይብገስ ወይውን ናበይ ይኸይድ ከምዘሎ ዘይፈልጥ ኣብዚ ዓለም እንታይ ኢና ክንብሎ?
ንመራሕቲ ቤተ ክርስቲያን
ስለዚ ኵልና ስለታ ሓንሳብ ካብ ፈጣሬ ዓለማት እግዚአብሔር ኣምላኽ ዝተዋህበትና ሕይወትን ፍኖታን ብዝግባእ ምሕሳብ ነቲ ደው ዘይብል ጊዜ ብዝያዳ ክንኸስበሉን ክንጣበበሉን ዘኽእለና እዩ። ቅድምን ልዕልን ኵሉ ድማ ክቡራን መራሕቲ ቤተ ክርስቲያን ብዝያዳ ክሓስቡ ይግባእ። እግዚአብሔር ብክቡር ደሙ ኣብ ዝተጠርየት ቅድስት ቤቱ ዝሾሞምን ዘጠንቀቖምን ንሳቶም ስለዝኾኑ። ስለቲ መጓሰን ጒስነቶምን ክመኽሩን ክላዘቡን ይግባእ። ኣብ ልዕሊ ሕዝበ እግዚአብሔር ዝተሾሙ ደኣ ብዛዕባ እንታይ እሞ ክመኽሩን ክግምግሙን ዘይግባእ? ንሳቶም ስለ ኵሉ እንተዘይመኺሮምን እንተዘይጸልዮምን መን ደኣ ክምክርን ክጽልይን? ንሳቶም ናብ እግዚአብሔር ጸልዮም በረኸትን ረድኤትን፡ ጸጋን ሰላምን እንተዘየውሪዶም እቲ ካልእ ኸ ካበይ ከምጽኦ? ስለ ትንሣኤን ዕብየትን ቤተ ክርስቲያን፡ ስለ ሓድነትን ኣገልግሎትን ቤተ ክርስቲያን፡ ስለ መንበርን ጉባኤያትን ርቱዕን ትምህርቲ፡ ስለ ስብከተ ወንጌልን ሓዋርያዊ ተልእኾን፡ ስለ ሃይማኖትን ምግባር ትሩፋትን ምእመናን፡ ስለ ዕብየት ገዳማትን ታሪኻዊ ሃብትን፡ ስለ ጽፉፍን ምእኩልን ምምሕዳር ቤተ ክርስቲያን፡ ስለ ኣገልግሎት ካህናትን ናብርኦምን፡ ስለ ጒስነት መንእሰያትን ህጻናትን፡ ስለ … እቲ ዝርዝር እንውድኦ ኣይኮነን።
ከመይ ኣሎና? ኣብ ዝሓለፈ እንታይ ሰሪሕና? ውጽኢቱን ገምጋሙን ከ? እንታይ ከ ይጽበናየ ኣሎ? ምስቲ ቅልጡፍ ዘመንን ምዕባለታቱን ማዕሪኡ ንገጥም ዶ ኣሎና? ልብን ሓሳብን ምእመናን ብቀረባ ንርድኦ ዶ ኣሎና? ሕግታትን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ከም ዘመን ኣቦታትና ይኽበር ዶ ኣሎ? ሱታፌ ኣገልግልቲ ይኹን ምእመናን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ከምቲ ክኾኖ ዝግባእ ኣሎ ዶ? ሎሚ ብውጥን ናይ ምስራሕን ሥራሕና ብመቐን ጊዜ ናይ ምውህሃድን ምግምማን ኣካይዳ ኣጥሪና ዶ? ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያን ዝዝራእ ክርዳድ ትምህርትን ዝእለም ውዲትን ነስተውዕሎ ዶ ኣሎና? ብስም ጥንቁልናን ጽዩፍ ተግባራትን ኣብ ልዕሊ ምእመናን ዝስልጥን ዘሎ ግብረ ጸልማት ኸ? ወቦ ዘተርፈ ሕጂውን እቲ ክምከር ዝግብኣሉ ዝርዝር ኣርእስቲ ማእለያ የብሉን። ኣቦታትና ብሓቂ ከም ሓደ ልቢ መኸርቲ፡ ከም ሓደ ቃል ተዛረብቲ ኮይኖም ክመኽሩሉን ክውስኑሉን፤ ኣብነት ኮይኖም ሰሪሖም ከስርሑን ትጽቢት ኵሉ ፈቃር ቤተ ክርስቲያኑን ሃገሩን ዝኾነ ሕዝቢ እዩ።
እቲ ዝሓለፈ ዓመት ብመንጽር ሓዊረ ፍኖት ቤተ ክርስቲያን ኵሉ ነገር ሕማቕ እዩ ነይሩ ክንብል እንተዘይደፈርና’ውን፡ ኵሉ ነገር ግና ጽቡቕ ዘይምንባሩ ሳምዕ ዘየድልዮ ሓቂ እዩ። ንኣቦታት ምዝክኻርና’ውን ጠፊእዎም ኢልና ዘይኮነሲ ንስለታ ኵልና ዕብየታን ጽባቔኣን እንብህጋ፡ ብጸጋ ጥምቀት ካብ ቅድስት ሥላሴ ዝወለደትና እመ ኵልነ አሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክንብልን ኣብቲ ዘለዎም እንተወሰኽናሎም ብምባል ምዃኑ ከም እትርዱእልና ንትስፎ። ስለዚ ፍኖት ቤተ ክርስቲያንን ጒስነታን በብኽፍሉ ብመንጽር ራእይና ምግምጋሙን ንጹር ትልሚ ምህንጻጽን ውዓል ሕደር ዘይብሃሎ፡ ብዝያዳ ኣብ ዝባን ኣቦታትና ዝተጻዕነ ዘየቕስን ዕዳ ምዃኑ ዘይክወል ሓቂ እዩ። ስለቲ ክግበር ዘለዎ እሞ ድቃስ ዘየድልዮ ጒዳያት ቤተ ክርስቲያን ምኸሩ፤ ወስኑ፤ ኣብቲ ዝተወሰነ ድማ ብግብሪ ኣብነት ኹኑና ንብል።
ንኣገልገልቲ
ንመራሕቲ ቤተ ክርስቲያን ዝምልከት ጥራይ ዘይኮነስ ኵልና’ውን ጒዳይ ቤተ ክርስቲያን ኣብ በብዘለናዮ ማዕርግን ደረጃ ኣገልግሎትን፡ ክፋል ዓለምን ሕይወትን ምግምጋም ግድን ከድልየና እዩ። ኣብ ኵሉ ጽፍሒ ዘሎና ኣገልግልቲ ቤተ ክርስቲያን ስለቲ ሕዚናዮን ተዋሂቡናን ዘሎ ሓላፍነት፡ በቲ ኣብ ልዕሌና ዘሎ ስዩመ እግዚአሔር ጥራይ ዘይኮነስ ብዓቢኡ ብእግዚአብሔር ንሕተተሉ ስለዝኾንና ሕሉፍ ክንግምግም መጻኢ ድማ ንዝበለጸን ዝሓሸን ስራሕ ምድላውን ምብጋስን የድልየና። ንኵሉ እቲ ሓሳባትና ኸኣ ኣብ ናትና ውሳኔ ጥራይ ክንሓጽሮ ዘይኮነስ ምስ ኵሎም መተዓያዪትና ብፍቕሪ ክንመክርን ብሓድነት ክንሰርሕን ይግባእ።
ሎሚ ሓደ ክንክሕዶ ዘይንኽእል ናይ ዘመንና ሓቂ ኣብ ቅድሜና ከም እምባ ተገቲሩ ኣሎ። ኣብ ዓለም ዝርከቡ ውሉደ ተዋሕዶ ብፍላይ ኸኣ ወለዲ ምእመናን ንኣምላኾም ክምኅጸኑን ብጸሎት ክራኽቡን ናብ ቤተ እግዚአብሔር ብዝያዳ ምግስጋሶም እዩ። ስለ ቤተ ክርስቲያን ዘለዎም ኣፍልጦ ከዕብዩ፤ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝፍጸም ነገራት ዝያዳ ከስተውዕሉን፡ በቲ ጽቡቕ ክሕጐሱ በቲ ሕማቕ ዝያዳ ክሓምሙ ንርእዮም ኣሎና። እጃሞም ከበርክቱ ዘለዎም ድሌትን ተበግሶን ኸኣ ዝያዳ እናኃየለ ይመጽእ ኣሎ። መንእሰያትን ህጻናት’ውን ከምኡ። ቃለ እግዚአብሔር ክሰምዑን ሕይወቶም ምስቲ ቃሉ ከዛምዱን፤ ሕግን ሥርዓትን ቤተ ክርስቲያን ሓልዮም ክኸዱ ብዓቕሞም ወጣኒ መንፈሳዊ ገድሊ ዝጀመሩሉ ተርእዮ እዩ ኣብ ኵሉ ኵርናዕ ዓለም ዘጋጥም ዘሎ። ነቶም ኣብ ዓለምን ፍቓዳን ጥራይ ጥሒሎም ዝነበሩ፤ ናይ ዓለም ነገር ሰናይ ፍጻሜ ከምዘይብሉ ብምርዳእ ነቲ ቃለ እግዚአብሔር ዝያዳ ዝጸምዑሉ ጊዜ እዩ ዝስተውዓል ዘሎ። ከምቲ ጽሑፍ ዝበሎ ኸኣ እቶም ቀዳሞት ዳኅረዎት፤ እቶም ቀዳሞት ዳኅረዎት እናኾኑ መንግሥተ ሰማያት ብኃይሊ ይዳፍእዎ ይዛረፍዋን ከምዘለዉ ኣዕይንትና ይምስክራ ኣለዋ።
ይኹን ደኣ እምበር እዝን ከምዝን እወታዊ ለውጥታት ኣብ ምእመናን እኳ እንተተራእየ፡ እቲ ብግቡእ ንምጒሳዮም ብወገን ኣገልገልትን ላዕካነ ወንጌልን ዘሎ ምድላዋት (ቃላዊ ጽሑፋዊ ግብራዊ) ምስቲ ደፊኡ ዝመጽእ ዘሎ ጠለብ ዘይመጣጠን ኣዝዩ ትሑት እዩ ክበሃል ይከኣል። ብዓቢኡ ኸኣ ተወሃሂድካን ሠሚርካን ንሓንቲ ዕላማ ቤተ ክርስቲያን ምስራሕ ከም ሰማይ ርሒቑና ይርከብ። ኵሉ ነናቱ ክጅምርን ክገብርን ደኣ እምበር፡ ሓደ ምስቲ ካልእ ዘይመሃሃረሉን ዘይተሓጋገዘሉን ኵነት እዩ ዘሎ። ኣብ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜርካን ካናዳን ብካህናትናን ዲያቆናትናን መንእሰያትናን ዝውሰድ ዘሎ ሰናይ ናይ ስራሕ ውህደትን ተበግሶን፡ ኣብ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ክንርእዮ ዘይምኽኣልና ኣብነት ናይዚ ኣበሃህላና እዩ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር’ውን እንተኾነ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ይኹን ኣብ ሃገረ ስብከታት ዘሎ ናይ ስራሕ መንፈስን ውህደትን ከምቲ ትማሊ ዝነበሮ ሎሚ’ውን ኣብ ምምስጋን ከምዘይበጸሐ እዩ ኵሉ ዝርዳእ።
ምውጣን ጥራይ ዘይኮነስ ተበግሶን ግብርን ከሰንዮ ከሎ እዩ ፍረ ዝርከቦ። ብዝኾነ ኵልና ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎና ኣገልገልቲ ደቂ ቤተ ክርስቲያን ንዝፈላልዩናን ጋሻ ትምህርቲ ከንቕበል ንዝጒስጉስና ወጊድ ኢልና ካህናትናን ምእመናናን ንሓንቲ ሓዋርያዊትን ቅድስትን ቤተ ክርስቲያን ብሓባር ክንዓዪ ይግባእ። ቅድሚ ኵሉ ግና ኣብ በብዘሎና ተጊህና ቤተ ክርስቲያንና ምግልጋል፡ ብጸሎትን ብጾምን ነቂሕና ንእግዚአብሔር ምሥምር፡ ብርሃንና ዘብርህ ኣብነታውያን ኣገልገልቲ ምዃን፡ ምእመናን ማዕበልን ነፋስን ከየናውጾም፤ ክርዳድ ከይዝርኣሎም ምሕላውን ምምሃርን የድሊ። ንዝሓለፈ ገምጊምና ድኽመታትና ኣለሊና ንዝያዳ ስራሕ ብጾምን ብጸሎትን ከምኡውን ሰናይ ግብርን ተሰኒናን ክንትንሥእ የድልየና። ስንፍና ከነውግድ ትግሃት ከነጥርይ ይግባእ። ፈሊጡ ዝደቀሰ እንተዘይኮይኑ ደም ኵሎም ምእመናን እግዚአብሔር ካብ ኢድና ክደልዮ ምዃኑ መን ኣገልጋሊ እዩ ክስሕቶ ዝኽእል?
ንምእመናን
ዘሎናዮ እዋን ናብ ሓድሽ ዘመን ከም መሳጋገሪ ድንድል እዩ። ምእመና’ውን እዚ ዘሎናዮ ዘመን ካብ ሓደ ዘይንምለሶ ናብቲ ካልእ እንትስፈዎ እንሳገረሉ ድንድል ምዃኑ ከነስተውዕሎ ይግባእ። ብዝግባእ ንምስግጋር ኸኣ ብልህን ትእግስትን ይሓትት፡ ጥበብ ከኣ የድሊ። ንዝሓለፈ ሕይወትና ምግምጋም፡ ነቲ ዝመጽእ ኣካይዳና ኣብ ዝሓሸ መገዲ ኣብ ምትሓዝ ወሳኒ ረቋሒ እዩ። ሎሚ ንርእስና ባዕልና እንተሓተትናያን እንተመርምርናያን፤ ካብቲ ዘይተርፈና ሕቶ ክንድኅን ንኽእል። ንኵልና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኣብ እንቐርበሉ ‘አይቴ ነበርከ ምንተ ገበርከ - አይቴ ነበርኪ ምንተ ገበርኪ’ (ኣበይ ነይርካ/ኣበይ ነበርኪ፡ እንታይ ገበርካ/እንታይ ገበርኪ) ንዝብል ሕቶ ንኣምላኽ ከይሓፈርና ብትሕትና ክንምልሰሉ እንኽእል ሎሚ ኣበይ ኣሎኹ ኢልና ንርእስና ምስ ንሓትት እዩ። ዝሓለፈ ዓመት እንታይ ፈጸምኩ፤ እንታይ ከኣ ኣፍረኹ ኢልና ምስ ንጽብጽብ፤ ብቀሊሉ ዝገበርናዮን ዘይገበርናዮን ክንፈልጦ ይከኣለና። ምፍላጥ ጥራይ ዘይኮነስ ፈሊጥና ክንበገስ ከምዘድልየና ክንርዳእ ንኽእል። ስለዚ ሃይማኖትና ኣብ ምጽናዕ፤ ተጊህና ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጸሎት ብምስታፍን፤ ከምኡውን ጽድቂ ዘውህብ ሰናይ ተግባራት ኣብ ምፍጻምን ከመይ ከምዘሎና ምግምጋም እዋኑ ሕጂ እዩ። ንሱ እዩ ድማ እቲ ጊዜ ምድኃን ተባሂሉ ዝተነግረና። ካብቲ ዝተጋገናዮ ክንምለስ፤ ካብቲ ዝረሓቕናሉ ክንቀርብ፤ ካብቲ ዘሎናሉ’ውን ብዝያዳ ተጊህና ከነገልግል ቤተ ክርስቲያን ትጽውዓና ኣላ።
ጐይታናን ኣምላኽናን ኸኣ ኣብ ኣፍ ደገ ኮይኑ ኳሕኳሕ የብል ኣሎ። ዝኸፍተሉ ድማ ይጽበ።
ስለዚ ብሓፈሻ ኣብዚ ንነብረላ ዘላና ዓለም ብልዑል መንፈሳዊ ጥበብን ትእግስትን፤ ሕሉፍ እናገምገምና መጻኢ ውጥናት እናሃንጸጽና ንዝበለጸ መንፈሳዊ ዕዮ ክንብገስ፤ ብቃልን ትእዛዝን ኣምላኽና እናተጓዕዝና ኸኣ ነቲ ዘይሓልፍ ዓለም ዝኾነና ስንቂ ክንቋጽር እዩ እዚ ሓዲሽ ዘመን ዘለብወና።
ዘመን መሳርሒ ፍኖት እዩ። ብዝግባእ እንተደኣ ተጠቒምናሉ ከዕውተና እዩ። እንተዘይሰሪሕናሉ ኸኣ ከውድቐናን ነቲ ከሳሲና ኣሕሊፉ ክህበና እዩ። ኣብዚ ፍኖት ክንጓዓዝ ከሎና ድማ ኣካይዳና ርጡብ ክኸውንን ንመገድናን መካይዳትናን ክንፈልጠሉ ከምዝግባእና ተነጊሩና እዩ። ኣብዚ ፍኖት ምንባር ምግዳል ማለት እዩ፦ ምግዳል ምስ ፈቓደ ሥጋ፤ ምስ ፈቓደ ዓለም፤ ምስ ጸላኢ ሰናያት። ጐይታ ክነግረና ከሎ ነቲ መባእስትኹም ፍለጡሉ ኢሉ መሲሉ ዝነገረና ኸኣ ነዚ ዝምልከት እዩ። “ምስ መባእስትኻ ድማ ገና ኣብ መገዲ ኸሎኻ፡ ቀልጢፍካ ምስኡ ተዐረቕ። እንተ ዘይኰነስ እቲ መባእስትኻ ንፈራዲ ኣሕሊፉ ኸይህበካ፡ ፈራዲውን ንጊልያኡ። ናብ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ ትኣቱ።” (ማቴ ፭፥፳፭/5፥25) ስለዚ ደቂ ኣብርሃም ኢሎም ይምክሑ ከምዝነበሩ ዓያሹ ፈሪሳውያን ከይንኸውን፤ ከምተን ርቱዕ ሃይማኖት ምስ ሰናይ ግብሪ ኣጣሚረን ዝሓዛ ለባማት ደናግል ኮይንና፡ ኣብዚ ፍኖተ ዓለም ጽድቂ ዓዲግና ዘመንና ብጥበብ ክንሻየጦ ይግባእ። ሽዑ እዩ ድማ ሓድሽ ዘመን ማለት ሓድሽን ዝተቐደሰን ሕይወት ምዃኑ ብዝያዳ ዝርድኣና። ምድሪ ኣብዚ ሓድሽ ዘመን ኣፍላጋታ ጸርዩ ለምሊማን ብእምበባታት ወቂባን ብፍረታት ዘቒብባ ከምእንረኽባ፡ ንሕና’ውን ኣብዚ ሓድሽ ዘመን ብንስሓ ዝጸረየ፤ እግዚአብሔር ብዝፈትዎ ግብረ ጽድቅን ትሩፋትን ዝዓምበብናን ዝፈረናን ኮይንና ክንርከብ ይግባእ። ኵልና በብዘለናዮ ንዝበለጸ ስራሕ ሓቋቜና ተዓጢቕና ክንብገስ ኣሎና። ስለዚ ኣብ ፍኖትና ነቲ ክኸሰናን ኣኅሊፉ ክህበናን ንዝደሊ መባእስትናን በሊህ ንኾነሉ። ኣብ ዘመነ ሕይወትና ብርትዕት ተዋሕዶ ሃይማኖት ጸኒዕና፡ ከምቶም ቅዱሳን ኣቦታት ውሉደ ብርሃን ኮይንና ብሰናይ ግብሪ ዘጊጽና ኮይንና ንረኸብ። ከምኡ እንተደኣ ገይርና እቲ ለይቲ ክወግሕ፤ እቲ ጸልማት’ውን ብብርሃን ክቕንጠጥ እዩ። እቲ ዝበለየ’ውን ሓዲሽ ክኸውን እዩ።
ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።
ጐይታ ሠራዊት እግዚአብሔር ዘመንና ይባርኸልና፤ ይቐድሰልና።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ሸኽ መሓመድ ሑሴን ኣላሙዲ ቢልየነር`ዩ ፡ ኣብ ዓለም ካብ መንጎ ዝሃብተሙ ኣፍሪቃውያን ምዃኑ`ውን ብብዙሓት ይእመን። ንትካላት ንግዱ ከመሓድር ኣብ ዙርያ ዓለም ይዘውር፡ ምስ መራሕቲ ሃገራት`ውን ይራኸብ። ሎሚ ግን ብብልሽውና ንገዛእ ርእሱ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተሓይሩ ይርኸብ`ሎ።
ንሱ ዝሓለፈ ቐዳም`ዩ ተኣሲሩ-ኣብ ስዑዲ ዓረብ። ካብ መንጎ ብተመሳሳሊ ምኽንያት ተኣሲሮም ኣብ ሪያድ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ሪዝ ካርልተን ኣብ ናይ ምድሪ ምንጻፍ ዝድቅሱ ዘለዉ ሃብታማትን ሰበ-ስልጣን ስዑድያን ሓደ ኾይኑ`ሎ።
እቲ ክሶም ብንጹር ኣይፍለጥን- ግን ኣብ ለንደን ዝርከብ ወሃቢ ቃል ኣላ-ሙዲ ቲም ፐንድሪ ናብ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝለኣኾ ኢሜይል፡ እቲ ማእሰርቲ፡ ኣብ ዙርያ ዓለም ንዘሎ ኣብያተ-ንግዲ ኣላሙዲ ኣይትንክፎን`ዩ ይብል።
“እቲ ብስዑድያ ዝካየድ ዘሎ ምርመራ ክስታት፡ ናይ ስዑድያ ውሽጣዊ ጉዳይ`ዩ። እቶም ሸኽ `ውን ብተሪር ነጺጎሞ`ለዉ። ኣብ ዙርያ ዓለም ዘሎ ንግዶም`ውን በቲ ኩነታት ኣይትንከፍን`ዩ፡ ኻልእ ንህቦ ርእይቶ ግን የብልናን።”
መንግስቲ ስዑድያ ብሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ናይ ውልቂ ባንኪ ሕሳብ ናይ`ቶም ዝተኣስሩ ጥራይ`ዩ ዝድስክል`ምበር፡ ንኻልኦት ተዛመድቲ ኣብያተ-ንግዲ ኣይምልከትን`ዩ ብምባል ንኣውፈርቲ ሓቢሩ`ሎ።
መሓመድ ኣላ-ሙዲ፡ ኣብ 1946 ካብ ኢትዮጵያዊት ኣዲኡን ካብ ስዑዳዊ ኣቦን ከምዝተወልደ ይእመን። ኣብ መፋርቕ 60`ታት ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝሰገረን፡ ድሕሪ ከባቢ 20 ዓመታት፡ ትሕቲ መሬት መኽዘን ነዳዲ ብምህናጽ ቢልየነር ከምዝኾነ ይግለጽ።
ድሕሪኡ ንግዱ ናብ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ሰፊሑ- ኣብ ሽወደን ዝዓበየ መጻረዪ ነዳዲ ብምውናኑ ተጠቃሳይ`ዩ። ከም ሓበሬታ ብሎምበርግ፡ ጽሩይ ሃብቲ ኣላሙዲ፡ ከባቢ 10 ቢልዮን ዶላር `ዩ።
ንማእሰርቲ ሸኽ ኣላሙዲ፡ ኢትዮጵያውያን ብቐረባ`ዮም ዝከታተልዎ ዘለዉ፡ ሄኖክ ጋቢሳ ንጉዕዞ ኣላሙዲ ክከታተል ዝጸንሐ ኣብ`ዚ ኣብ ዋሺንግተን ሊ-ዩኒቨርሲቲ ክፍሊ ሕጊ መምህርዩ። ኣብ ኢትዮጵያ $3.5 ቢልዮን ዝግመት ኣብ ነዳዲ፡ ማዕድን ወርቂ፡ ሲሚንቶን ሕርሻን ዝጠመተ ወፍሪ ከምዘለዎ ይገልጽ።
እንተኾነ ኣላሙዲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ከምኡ ዝበለ ንብረት ክውንን ሕጋዊ ባይታ ኣለዎ እንተኾይኑ ናይ ሕቶ ምልክት የቕርብ። ስዑዲ ዓረብ ድርብ ዜግነት ስለዘይተፍቅድ፡ ኣላሙዲ ናብ ስዑዲ ዓረብ ክኣቱ ኸሎ ናይ ኢትዮጵያ ፓስፖርቱ ኣረኪቡ ክኸውን ኣለዎ ክብል`ውን ይከራኸር፡ “ኣላሙዲ ኣብ ኢትዮጵያ ይወለድ`ምበር ስዑዳዊ ዜጋ `ዩ። ሕጊ ኢትዮጵያ ድማ ንዜጋታት ወጻኢ ዝምልከት ጽኑዕ መምርሒ ኣለዎ። ነዚ ሰብ`ዚ ግን ክፉት ኮይንሉ። ኣብ ኢትዮጵያ ከምድላዩ ከውፍር፡ ምሉእ ፍቓድ ተዋሂብዎ።”
ኣብ`ዚ ቀረባ ዓመታት፡ ኣብ ናይ ትውልዲ ዓዱ ኢትዮጵያ ጸገማት ኣጋጢሞሞ`ዮም። ኣብ`ቲ ብኦሮሞ ዝዕብለል ከባቢ ፡ ደርባ ሚድሮክ ዝተባህለ ኩባንያ ሸኽ ኣላሙዲ፡ ኣብ ሲምንቶን ማዕድን ወርቂን ኣውፊሩ`ሎ።
ናይ ስራሕ ዕድል ዝሓቱ መንእሰያት ኣብ ልዕሊ ትካላት ተቓውሞን መጥቃዕትን ድሕሪ ምፍጻም፡ ከባቢያዊ ኣመሓደርቲ ንትካላት ማዕድን ኣላሙዲ ስራሕ ደው ብምባል፡ መንእሰያት`ቲ ኸባቢ ኣብኡ ከሰርሑ ኣላሙዲ ክፍቅደሎም ጠሊቦም`ዮም: “ኣብ`ዚ ቐረባ እዋን፡ ኣላሙዲ ምስ ሓለፍቲ ኦሮሚያ፡ ጽቡቕ የለን። ምኽንያቱ፡ ንገለ ካብ ትካላቱ ወሲዶም ንመንእሰያት ከከፋፍሉ ስለዝደለዩ”
ህዝቢ ኦሮሞ መብዛሕቲኡ ካብ ወፍሪ ኣላሙዲ ኣይተረብሐን ይብል ሄኖክ ጋቢሳ።
ኣብ ለጋ ደምቢ ዘሎ ናይ ህዝቢ ህይወት እንተሪኢኻ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድል ኮነ ናይ ክሊኒክ ዕድል ዘይብሎም`ዮም፡ ከምኡ`ውን ናይ ስራሕ ዕድል ኣይረኸቡን ። እንተኾነ መብዛሕቲኡ ሃብቲ ናይ`ዚ ቢልየነር ካብ`ዚ ኸባቢ`ዚ`ዩ ዝመጽእ። ኣብ ዓመት 5,000 ኪሎግራም ወርቂ ይሓፍስ ይብል እዚ ንጉዕዞ ሸኽ መሓመድ ኣላሙዲ ዝከታተል ምሁር ሕጊ፡ ሄኖክ ጋቢሳ።
ኣብ ስዑድያ፡ ብዘይካ ኣላሙዲ ካልኦት ዓበይቲ ሰበ-ስልጣንን ነጋዶን`ውን ተታሒዞም ይርከቡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማኦ ይክኣል።


text:
ድሕሪ ኵናት ዶጓሊ ስለምንታይ ኣሉላ ምስደቂ ማይጛይላ ኮይኑ ንጣልያን ካብ ምጽዋዕ ከምዝባረር ዘይገበሮ ንዓዲ ተኽላይ ተመሊሱ? ድሕሪኡ ድማ ንጉስ የውሃንስ ካብ አርትራ ስሒቡ ክሳብ ኲናት መተማ ኣደስኪሉዎ ጸኒሑ? ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ክኣቱ እንዳተዳለወ ከሎ፣ ስለምንታይ ንጉስ የውሃንስ ነምሓራ ገዲፉ፣ንመላእ ሰራዊት ኤርትራ ንመተማ ኣንጻር ወራር ደርቡሽ ንኽኸቱ ኣዊጁ? ነዚኹሉ ጸገማትን ውዲትን መሳፍንቲ ትግራይን ዘጽንዕ ዝነበረ መንግስቲ ኮሎንያል ዓባይ ብሪጣንያ ድማ፣ ኣብቲ መሃንድሳት ኮሎንያል ገዛእቲ፣ ብፍላይ ጽዮናውያን ንኣፍሪቃ ንኽማስሑዋ ኣብ ከተማ በርሊን ወሲኖም ዘውጽኡዎ መደብን ፕሮጀክት ማለት” ውዕል ምሽማው ሃገራት ኣፍሪቃ ብኤውሮጳውያን The Berlin Conference of 1884–85″ ዝብል ፕሮጀክት ሽዑ ንኢትዮጵያ ጣልያን ክማስሓ ከምዝኾነ እቶም መሃንድሳት ወሲኖሞ እዮም። ስለዚ መሃንድሳት ስለላ መርበብ እንግሊዝ ኣብዚ ተመርሶም፣ብኸመይ ውዲት ተጠቒሞም ንጀጋኑ ደቂ ምድረባሕሪ ኣዳኺሞም፣ ንምድረ ባሕሪ ክቆጻጸሩዋ ከምዝኻሉ እስትራተጂካዊ መደም መደቡ። ብርግጽ ድማ ብሓገዝ መሳፍንት ትግራይ፣ ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ሓንቲ ጥይት ከይተኮሰ ተቖጻጸራ።
ነዚ ንምርግጋጽ ድማ፣እቲ ድሕሪ ኮሎንያል ጣልያን ብሳላ መሳፍንቲ ትግራይ ንአርትራ ምስተቛጻጸራ፣ ንመጀመርያ መራሒ ኮሎንያል ጣልያን ዝነበረ ፈርዲናንድ ማርቲኒ፣ ኣብ ኣደባባይ ከተማ ኣስመራ ብዛዕባ ዓወት ኮሎንያል ጣልያን ኣብ ልዕሊ ደቂ ምድረባሕሪ ክገልጽ ከሎ፣ ከምዚ ይብል:- ” ነዛ ካብ ንግስነት ኣኽሱም ጀሚራ ግብሪ ንባዕዳውያን ከፊላ ዘይትፈልጥ ሃገር ምድረባሕሪ፣(ሎሚ ኤርትራ) ንሕና ብሳላ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ ክንገዝኣ በቕዕና እሞ ምስጋን ይኹኖም”።
ብድሕሪ ስዕረት ኲናት ደጓሊ ብ27.01.1987 ዓ.ም.ፈ.፣ ዓባይ ብሪጣንያ ጥራይ ዘይኮነስ ኩሎም መሃንድሳት ጽዮናውያን ኮይኖም፣ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ተጸፍዮም ዝስልዩ ዝነበሩ ሰለልቲ ካህናት ቫቲካን፣ ከም ብዓል ጁሰፐ ሳፔቶ ኣብ ከባቢ ደንከልን ምጽዋዕን ኮለል ዝብል ዝነበረ ሰላዪ ፈላሲ፣ ከም ብዓል ፓድረ ስቴላ ዝብሃል፣ ኣብ ምሕላብን ግለብን (ምድሪ መንሳዕ) ተጸፍዩ፣ ዝስልን እከይ ግብርን ጽዩፍን ግብረሰዶም ንቆልዑ ዝፍጽም ዝነበረ ፈረንሳዊ ፈላሲን፣ ቬርነር ሙሲንገርን ወዲ ስዊዘርላንድ ኣብ ከረን ዝነበረ ሰላዪን፣ ዝምሓላለፈሎም ዝነበረ ሓበሬታ እንዳተቐበሉ፣”ቅድሚ ንኢትዮጵያ ምቍጽጻርና፣ንምድረ ባሕሪ ክንቆጻጸራ ኣሎና” ዝብል መደብ ሓንጸጹ። ነዚ መደብ እዚ ንምትግባር ድማ፣ ቅድም ቀዳድም ንጅግና ህዝቢ ምድረባሕሪ፣ ብመሳፍንቲ ትግራይ ገርካ ምስእነዳኽሞ ጥራይ እዩ ኢሎም መደቡ።
ካብኡ ከኣ እቲ ውዲታዊ ፕሮጀቶም ብኸምዚ ዝስዕብ ኣብ ግብሪ ክውዕሉዎ ጀመሩ።ብፍላይ ተዃሉ ስለያ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ንንጉስ ቴድሮስ ብሳላ ሓገዝ ንጉስ የውሃንስ 4ይ ክስዕርዎ ስለዝኽኣሉ፣ ንህዝቢ ምድረባሕሪ ድማ ብንጉስ የውሃንስ ገርካ ጥራይ እዩ ክደክም ዝኽእል ብምባል ስርሖም ጀመሩ።
ዛጊት ድሕሩ ስዕረት ኮሎንያል ጣልያን ኣብ ደጓሊ፣ ተዃሉ ስለያ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ቀልጢፎም ንንጉስ የውሃን 4ይ መዳፍዕን ባጤራን ማሪያ ተሬዛን፣ ካልእ ህያባትን ሃቡዎ። ካብኡ ድማ፣ንደቂ ምድረባሕሪ ብመሳፍንቲ ትግራዎት ገርካን ንምድኻም ዝብል መደብ ዕዮ በብሓደ ተጀመረ።
ኮሎንያል እንግሊዝ ነቶም ተዃሉ ስለላ መርበቡ፣ ሎሚ ኤም.ኣይ.6 ዝብሃሉ ጭፍራ ስለላ ብምውፋር፣ ድሕሪ ውድቀት ንጉስ ቴድሮስ ማለትዩ፣ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣየኖት ኣህዛብ እዮም ጀጋኑን ተኻላኸልቲ ዓዶምን ባሕሮምን፣ ከምኡውን ብፍላይ ኣብ ኢትዮጳን ምድረባሕርን፣ኣየኖት ህዝቢ ወይ ዓሌት እዮም፣ ህርፋን ገንዘብ ስልጣንን ግንከኣ ምስጢር ክዕቅቡ ዝኽእሉ ኣጸቢቖም ፈቲኖም ዘረጋገጹዎ ሓቂ እዩ። እቶም ዘለለዩዎም ዓሌት ድማ ንሳቶም ትግራዎት ጥራይ ምዃኖም ነበረ። እምሆ ዘመን ማለት ብብ1868 ድሮ ቅድሚ 20 ዓመታት ጣልያን ንከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ካብዝወርር ማለትዩ፣ጀነራል ናምፒር እንግሊዛዊ ንሃጸይ ቴድሮስ ክወርር ከሎ፣ረዲኤት ንጉስ የውሃንስ ስለ ዝረኸቡ እዮም። እዚ ኩሉ ስራሕ ድማ ነቲ ኣብ በርሊን ዝተመደበ ውዕል ምሽማው መሬት ኣፍሪቃ ሃገራት ኣብ ግብሪ ንምውዓል እዩ።
ብሓገዝ መንግስቲ እንግሊዝ እምብኣር፣ ኤርትራ ብኮሎንያል ጣልያን ንኽትውረር ስለላ መርበብ ሃገር ዓባይ ብሪጣንያ ተጓዪዮም ቅድም ንትግራዎት ገንዘብ ብላዕ ኣብሊዓoም ዋርድያ ብምግባር ንጀጋኑ ኤርትራውያን ከምዝስዓሩ ምግባር እዩ እቲ ውዲት። ብፍላይ ከኣ ሰለልቲ ካህናት ቫቲካን ከም ብዓል ጁሰፐ ሳፔቶን፣ ከም ብዓል ፈላሲ ስቴላ ኣብ ምሕላብን ግለብን ፈላሲ ተመሲሉ ግንከኣ ሰላይ ኤም.ኣይ.6 ዝነበረ። ብፍላይ እኳድኣ ንቖልዑ ሽዑ እዋን፣ግብረሰዶም ዝፍጽም ዝነበረ ሰላዪ ፈረንሳዊን፣ ከምኡ ድማ ቬርነር ሙሲንገርን ወዲ ስዊዘርላንድ፣ ኮንስል ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ባጽዕ ዝነበረ፣ ድሓር ግና ንከረን ዝግዓዘ ሰላዪ ዘዋህለልዎ ፍረ ስለላን ኮለላን ሓበሬታ ብማካብ፣ ጣልያን ብዘይ ምክልኻል ደቂ ሓማሴን ንኣስመራ ከምትወራ ተገብረ።
ስለዚ እቲ መደብ ዕዮ ብኸምዚ ዝስዕብ ኣብ ተግባር ክውዕል ከኣለ። ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ቅድሚ ምሓዛ፣ ንጉስ የውሃንስ ራብዓይ ንሓይሊ ምድረባሕሪ ኣዳኺሙዎ እዩ ጸኒሑ። ሸቃ እሉላ ነስመራ መጺኡ ንራእሲ ወልደሚካኤል ኣታሊሉ ምስሓየሮም። ጅግና ጎፋር ብዓል ጎይታ ሓበላን ዴዳን ሰብኣይ ጓሎም ንራእሲ ወልደሚካኤል ከኣ፣ ብእከይ ተግባር ኣሉላ ተቐይሙ ንሓባብ ግዓዘ። ድግያት ሓድገምበስ ብሰንኪ ኣሉላ ንድንበዛን ገዲፉ ንሓባብ ግዒዙ። ጀጋኑ ሓማሴን ምስጠፍኡሉ ራእሲ ኣሉላ ሜስ ሓማሴን ከማርጽ ጀመረ። ሽዑ ድማ ጅግንነት ሓማሴንን ሰራየን ተደፊሩ። ራእሲ እምባየ ካብ ማይቤት ንጉስ የውሃንስ ንሰገነይቲ ምስተቖጻጸረ፣ደግያት ሓጎስ ሰገነይቲ፣ መኪቱ ንራእሲ እንባየ ቀቲሉ ንሓባብ ከይዱ። ሽዑ ድማ ጅግንነት ደቂ ኣከለጉዛይ ተደፍረ።
ኣስተብህል፣
ኣብዚ ከነስተውዕለሉ ዘሎና ጉዳይ እንተሎ፣ እቶም ቀንዲ መሃንድሳት ውዲታውያን ጽዮናውያን እዮም። እታ ዝዓበየት መዕቆቢ ረቀቕርቲ ጽዮናውያን ድማ፣ ከተማ ለንደንን ስኮት ላንድን እየን። ሮትሻይልድን ብጾቱ ዲታትን ዋናታ ብጤራን ክሳብ ሎሚ ዝነብሩሉ ዘልው ቦታ እዩ። ቀንዲ መማኽርቶምን መሻርኽቶምን ድማ ቫቲካን እያ። ካብ መዋእለ ባርነት ጀሚሮም ንሶምዮም ወነንቲ ባጤራን ወርቅን ዓለም እምብኣር። ንሶም ዘዋፈሩዎም እዮም ድማ፣ ኩሎም ኮሎንያሊስት ንሃገራት ኣፍሪቃ ክወሩ ዝጸንሑ። ኮሎንያል ጣልያንውን ምስ ዓባይ ብሪጣንያን መሳፍንቲ ትግራይን ተላፊኑ ነስመራ ክቆጻጸራ ዝኽኣለ። ሎሚውን እዚ ኢሰያስ ዝብሃል ካብ ንእስነቱ መልሚሎም ስለላ መርበባት ዘዕበዩዎ ድኣንበር ምድ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘተሓሕዝ ጉዳይ ኣይኮነን።፣ ነቲ ኣብ በርሊንን ኣብ ሮምን ኣብ ኒዮርክን ዝተሰማምዕሉ ምግባት መሬትንባሕርን ኤርትራን ጽባሕ ብጊሓት ድማ ቀኒ ኣፍሪቃን ኡ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብመራሕ ኩባንያ ህግደፍ ኢሰያስ ዝፍጸም ዘሎ መስርሕ ጥፍኣትን ህልቀትን፣በዚ ነፋጥ ሰብዚ ከም መለኮታዊ ብዓል ሓይለ ስልጣን ኮይኑ ጥራይ ዝፍጽሞ ዘሎዶ ይመስለኩም፣ ወይስ ካብ ጸጕሪ እትደቅቕ ጉዳይ ከይተረፈ ባዕሎም፣ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን፣ እስራኤልን፣ ኣሜሪካን ኤውሮጳን እየን?
እዛ ሎሚ ሓዳስ ላቦራቶሪ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት (እቶም መዋእል ባርነት ዝምሃዙ፣ ጸኒሖም ኮሎንያሊዝም፣ ካብኡ ጸኒሖም ሶžaሊዝምን ኮሙኒዝምን፣ ድሕሪ ኮሚኒዝም ድማ፣ ሎሚ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት፣ግሎባላይዘሽን (New World Order) ዝፍጸመላ ዘሎ ኮይና፣ ማለት ህዝባ እንዳጸነተን እንዳተሰደን፣ ባህርያዊ ጸግኣ ድማ ብጽዮናውያን እናርኣናዮ ተጓሕጒሑ ይዝመት ኣሎ። እቲ “ሓዳስ ኤርትራ” ተባሂላ ንኽትጽዋዕ እውን፣ ብመደብ ጽዮናውያን እዩ፣ ኮሎንያል ጣልያን ኤርትራ ኢሉ ኣጠሚቑዋ ነይሩ፣ እቲ ፕሮጀክቲ እቲ ግን ብሰንኪ ኣዶልፍ ሂትለር ዝወልዖ ካልኣይ ኲናት ዓለም ስለዝፈሸሎም፣ ሎሚ ነቲ ፕሮጀክቶም ንኸተግብሩዎ “ብሓዳስ ኤርትራ” ተባሂላ፣ ተዋስኦ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት ዝካየደላ ዘሎ ቦታ ንኽትከውን ተፈሪዳ ማለትዩ።
እታ ቀንዲ ስማ ድማ ምድረባሕ ዝብሃል ሃገር እምብኣር፣ ወዮ ድኣ ሙሁራት ኤርትራውያን ኣዝዮም ስለ ዝጀጀው፣ ብዛዕባ ምስጢር ሃገር ኤርትራ ብሒም ምባል ኣብዮም እምበር፣ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ኢድ ስለላ መርበብ እንግሊዝን እስራኤልን፣ኣሜሪካን እዩ ተታሒዙ ዘሎ። እቲ ካብ ኩሉ ዝስደምም እምብኣር፣ ብዙሕ ሰብ ግና ገና ዘይፈለጦ ረቂቕ ምስጢር፣ እተን እስትራተጂ ጽዮናውያን (ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት) ሰለስት እየን። ንሳተን ድማ ከባቢ ኣስያ ስትራተጂካዊ ቦታ ኣፍጋኒስታን፣ኣብ ሃገራት እዕራብ ሃገር ዒራቕ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ድማ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኤርትራን ሶማልን ንምቅጽጻር እየን። ስለዚ ኤርትራ ከኣ ሓንቲ ኣባል ናይዚ ውዲታዊ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት ስለዝኾነት እያ፣ ካብ ትግራዎት ዝተወልደ ድያብሎስ መልሚሎምን ኣሰልጢኖምን ዝምንቁሱና ዘለው። እዚ ሰብዚ ግና ከም ዕቡድ ተመሲሉ ረቂቕ ፕሮጀክት ጽዮናውያን ኣብ ግብሪ ዘተግብር ዘሎ ልኡኽ ጽዮናውያን ኮይኑ እዩ። ጽባሕ ብጊሓት ክትርእዩዎ ኢኹም፣ ድሕሪ ኤርትራ ሶማልን ኢትዮጵያን ክውረራ እየን። እቲ ኣብዛ ” ሓዳስ ኤርትራ” ብመራሕ ኩባንያ ህግደፍ ዝፍጸም ዘሎ ውዲታዊ ፕሮጀክት፣ ነቲ ብጽዮናውያን ክብጻሕ ተደልዩ ዘሎ ሸቶ፣”ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት” መንገዲ ንምጥጣሕ እዩ።
ኣስተብህል፤
ጅግና ህዝቢ ኤርትራ መሳፍንቲ ትግራይ ን ኢትዮጵያውያንን ከምኡውን እቶም ኮራኽር ቱርክን ግብጽን ኣብ ሒርጊጎ ዝነበሩ ደቂ ናይብ፣(ወኪል ማለት እዩ)፣ገለገለ ገለ ሽዩጣት ደቂ ኤርትራን፣ካብ 1759 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሮም እንተዘይጻብኡዎ ነይሮም፣ብፍላይ እኳድኣ ብድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ፣ንጅግና ህዝቢ ምድረባሕሪ ድሎ ከይትዕሎ ኢሉ ደፊሩ ክስዕሮ ዝኽእል ሓይሊ ኣይምተረኽበን። ሎሚ ከኣ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ትሕት ቁጽጽር ደቂ ምድረ ባሕሪ ምሃለወ ነይሩ። እዚዩ እቲ ሓቂ። እቶም ንምድረባሕሪ ቅሳነት ዝኸልኡዋ ዝነበሩ መሳፍንቲ ትግራይ እዞም ዝስዕቡ እዮም፤
ደግያት ውቤ፣ ድግያት ስማጋድሽ፣ ደግያት ደበብ፣ ብዓቢኡ ድማ ንጉስ የውሃንስን ሸቃ ኣሉላን ነበሩ። ብሰንኪ ንጉስ የውሃንስ ድማ ኤርትራ ኣብ ኢድ ኮሎንያል ጣልያን ኣተወት።
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት 2017 ዕ.ም.ፈ.
ይቕጽል. . . . .


text:
ነበርቲ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፡ ካብ 2008 ኣትሒዞም ብዘካይድዎ ዘለዉ ዘመተ ጽርየት ኣከባቢ፡ ኣብ ጥዕና ደቆምን ከባቢኦምን ጽቡቕ ውጽኢት ከምዝረኸቡሉ ገሊጾም።
እቶም ነበርቲ፡ ሳላ ዝተጠርነፉ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከምእተዋደደሎም ብምጥቃስ፡ ብዝወስድዎ ዘለዉ ተበግሶታት ምዕቃብ ጽርየት ከባቢ ድማ ተርእዮ ሕማማት ኣዝዩ ከምዝነከየ ገሊጾም።
ከም ውጽኢት ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ዘሰላሰልዎ ወፈራታት፡ ካብ 23 ዓድታት ኣብተን 20 ዓይኒ-ምድሪ ከምእተኣታተወለን፡ እዚ ድማ 87 ሚእታዊት ከምዝሽፍን ተገሊጹ።
ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብምዃን፡ ኣብ ምምሕዳራት ከባቢን ዓድታትን ዝሮን፡ ኣጀርበብ፡ ዓዲ ሳንቃ፡ ድገምራድን ደንግርጅባን ኣብ ዝገበሮ ኮለላ፡ ናይ ባህሪ ለውጢ ክግንዘብ ከምዝኸኣለ ሓቢሩ።
ምስ ነበርቲ ኣብ ዝተገብረ ርክብ፡ ሓላፊት ማእከል ጥዕና’ቲ ንኡስ ዞባ ሲስተር ለተሃንስ መንግስተኣብ፡ ተሃኒጹ ዘሎ ዓይኒ-ምድሪ ብጽፈትን ክንክንን ክተሓዝ ብምዝኽኻር፡ ኣብ ባይታ ዝተጨበጠ መኽሰባት ንኽዕቀብ፡ ወፈራታት ጽርየት ብሰፊሑ ክስራሓሉ መኺራ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ሓላፊ ኣሃዱ ኣከባብያዊ ጽርየት፡ ኣቶ ብርሃነ ገብረኪዳን ብወገኑ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ ዝሰላሰል ዘሎ ኮም ዝመርሖ ንጥፈታት ኣከባብያዊ ጽርየት ውጽኢታዊ ኮይኑ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ምዕቃቡ ሓላፍነት መላእ ሕብረተሰብ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ኣብ 9 ንኡሳን ዞባታት ዓንሰባ፡ ካብ 301 ዓድታት 224 ዓይኒ-ምድሪ ከምዘተኣታተዋ፡ ጸብጻብ ኣሃዱ ኣከባብያዊ ጽርየት ሚኒስትሪ ጥዕና ጨንፈር ዞባ ዓንሰባ ይሕብር።


text:
ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፥ ኩሉ ዜጋ ምእንቲ ዝፈትዋ ሃገሩ ሓቢሩን ተኸባቢሩን ተኸላኺሉላ እዩ። እዚ ሓቢሩ ምቅላሱ ከኣ እዩ ሃገራዊ ሓርበኝነት ፈጢሩ ሃገራዊ መንነቱን ታሪኹን ዘዕቈበ። እዚ ታሪኽ እዚ እዩ እምበኣር እምነ-ኩርናዕ ኮይኑ ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ብማዕረ ዝጠምረናን። ህዝቢ ኤርትራ ከም ሓደ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ዓለም ናእሽቱ ይኹን ፍርዝን ዝበሉ ቁርቁሳት ወይ ፍልልያት ኣይነበርዎን ማለት ኣይኮነን። እዚ ቁርቁሳትን ፍልልያትን ብዝያዳ ጎሊሑ ዝተራእየ ናብ ርእሰማላዊ ኣገባብ ክኣቱ ምስ ጀመረ ገኒኑ።
ህዝቢ ኤርትራ፥ እምበኣር ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ክገላገል ዝገብሮ ዝነበረ ቃልሲ፥ ድሒሩ እውን ኣብ ግዜ መግዛእቲ እንግሊዝ ፖለቲካዊ ሰልፍታት መስሪቱ ምንቅስቓስ ምስ ጀመረ ስጡም ሃገራዊ መንነቱ ኣረጋጊጹ እዩ። ይኹን እምበር ኣብቲ ዝካየድ ዝነበረ ፖለቲካዊ ቃልሲ እቲ ብዘገምታዊ ዝፍጠር ዘነበረ ናይ ሓሳባት ፍልልያትን ምፍሕፋሓትን ዘይተርፍ ብምንባሩ ኣብ መንጎ ሰልፍታት ቁርቁሳት ክረአ ጀሚሩ። እዚ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ጎሊሁ ዝተራእየሉ ፍልልያት ከኣ ኣብ መንጎ ቀጽሪ ነጻነትን ምስ ኢትዮጵያ ኣንድነት ዝብሉን በቲ ሓደ ወገን፥ በቲ ካልእ ከኣ እቲ ኣብ መንጎ እተን ናይ ቀጽሪ ናጽነት ዝነበራ እውን እንተኾነ ቁርቁሳት ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። ንኣብነት ምምስራት ናይ ራቢጣ ኣልእስላምያ ነገዛእ ርእሱ ኣብቲ ዘይርጉእ ፖለቲካዊ ሃዋህው ዝተፈጥረሉ ህሞት ብምንባሩ ነቲ ክርስትያናዊ ሸነኽ ብዝያዳ ናብ ናይ ኣንድነት ገጹ ከድህብን ክዛዙን ደራኺ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ብተወሳኺ ነዚ ዝፈጠረ ከኣ እቲ ናይ ዕብለላ መንፈስ ኣብ ክልቲኡ ሸነኽ ብምንባሩ ከይኮነ ኣይተርፍን።
ኣብቲ ግዜ እቲ በቲ ሽዑ ዝነበረ እዋን ማለት እቲ ግርጭት ኣብ መንጎ ክርስትያንን እስላምን ዝመስል ንክኸውን ብእንግሊዝ ይኹን በታ ሽዑ ምስ ዓለም ርክብ ዝነበራ ኢትዮጵያ ከይተረፈት ብዝንዛሕ ዝነበረ በታታኒ ጐስጓሳት ዘንቀሎ ፍልልያት ፈጢሩ እዩ። ይኹን እምበር ኣቦታትና እቲ ምእንቲ እታ ሃገር ከይትበታተን ወይ ከይትመቓቐል ኢሎም ምስ ኩሉ እቲ ፍልልያቶም፥ ነቲ ናይ ሓያላን ሃገራት ሸርሒታት መኪቶም፥ ነቲ ፈደረሽን ምቕባሎም ክሳብ ክንደይ ለባማት ከም ዝነበሩና ዝሕብር እዩ። ሳልኡ ከኣ እዩ ዋላ እዚ ፍልልያት እዚ እንተነበሮም ቅድም ፖለቲካዊ ድሒሩ ድማ ብረታዊ ቃልሲ ዝጀመረ።
ልክዕ እዩ እዚ ፍልልያት እዚ ብግዲኡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ክሕድሮ ዝኽእል ኣሉታዊ ይኹን እውንታዊ ጽልዋ ነይርዎ እዩ። ካብዚ ዝነቐለ እቲ ቅድም ክብል ዝነበረ ፍልልያት ተደጒሉ ይኸይድ ስለ ዘነበረ ምስቲ ኣብ ሜዳ ዘጓንፍ ዝነበረ ገለገለ ጉድለታት ክሳብ ናብ ምፍንጫል በጺሑ። ሳዕቤናቱ ከኣ ክሳብ ሎሚ የሳቕየና ኣሎ። ምኽንያቱ እቲ ኣብቲ ቃልሲ ተዓዊቱ ዝወጸ ሓይሊ ነቲ ሕሉፍ ይኹን ክመጽእ ዝኽእል ግርጭታት ክፈትሓሉ ዝኽእል መስመር ከትሕዞ ስለ ዘይደለየ እነሆ ህዝብና ሓርነት ስኢኑ ይሳቐን ይበርስን ኣሎ። እዚ ስርዓት እዚ እውን እንተኾነ ንሓደነት ህዝቢ ብዙሕ ዘገድሶ ስለ ዘይኮነ፥ ጅሆ ሒዝዎ እምበር ናጽነትን ፍትሕን ሂቡ ህዝቢ ከቕስን ንረብሓኡ ኣይኮነን።
እዚ ናይ ሎሚ ምእንቲ ሓድነት ህዝብን ቅዋማዊትን ዲሞክራሲያዊትን ሃገርን እነካይዶ ዘሎና ቃልሲ ክዕወት ኣለዎ። እዚ ዝዕወት ከኣ ብጠማርን ኣካብን ሓሳብ እምበር በታኒ ሓሳባትን ግብርን ምኽታል መሊሱ ናብ ምልኪ ዝወስድ ናይ ምልኪ ባህሪ እዩ። ኮታ ዘረሓሕቕ እምበር ዘቀራርብ ኣይክኸውንን እዩ። ምኽንያቱ ምስ ተረሓሓቕካ እንደገና ተቐራሪብካ ጸገማትካ ምፍታሕ ከቢድ እዩ። በታኒ ሓሳባት ነቲ ሃገራውን ሓባራውን ዕላማ ከም እትዝንግዕ ዝገብር እዩ። ካብዚ ዝተላዕለ ከኣ ነቲ ቅኑዕን ስነፍልጠታውን ዝኾነ ጉዳያት ንጎኒ ገዲፍካ ኣብቲ ናይ ውልቃዊ ረብሓታት ክትዛዙን፥ ንኣሉታውን ድሑርን ስምዒታት ተወንዚፍካ ላዕልን ታሕትን ትብል። ነዚ ንምትግባር ድማ ጠርናፍን ኣካብን ብዘይኮነ ኣገባብት ውደባ ሃስውስው ኣብ ምባል ክተድህብ ትጅምር። ከምቲ ምስላ ኣበው ዝብሎ ከኣ “ላምሲ ብኢዳ ዝቐርባ ብእግራ ትሓክኽ” ማለት ንሓርነታዊ ቃልሲ ዘዕዉቱ ነገራት ገዲፍካ በታታኒ ሓሳባት እናኣምጻእካ ሓርነታዊ ዓወት ዝብል መዝሙር ክኸውን ኣይክእልን እዩ።
እዚ ተሰሊፍናሉ ዘለና መድረኽ፥ መድረኽ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ካብ ኮነ፥ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ተሳኒኻን፥ ተኸባቢርካን ሓሳብ ሕድሕድ ብምስማዕን ሓቢርካ ብምስራሕን ጥራሕ እዩ ዝረጋገጽ። ደሓር ከኣ እቲ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንረብሓ ውልቀሰባት ዘይኮነስ፡ ፍትሕን ሰላምን ንናይ ኩሉ ዜጋ ምውሓስ ማለት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንግርጭታት ይኹን ፍልልያት ተዓጊሱ ዝጻወር እምበር ብናይ ርኢቶ ፍልልያት ኣመኽንዩ ናብ ምፍሕፋሓት፥ ጽልኢ፥ ቅርሕንቲ ወይ’ውን ክሳብ ዓመጽ ገጹ ኣይብርኽን። ስለዚ ነቲ ንሓድሕድና ምድኻምን ፍልልያትን ልዕሊ እቲ እነካይዶ ሓርነታዊ ቃልሲ ክኸዱ ካብ ምግባር ምቑጣብ ከድልየና እዩ። ምኽንያቱ ግርጭታት ይኹን ፍልልያት፡ ኩሉ ግዜ ክህልዉ ስለ ዝኾኑ ብኣኦም ኣመኽኒና ወይ ኣሳቢብና ኩሉ ዓቕምና ኣንጻር ምልኪ ኣብ ክንዲ ነቕንዕ ኣብቲ ረግረግ ናይ ምልኪ ክንጥሕል ኣይግባእን። በቶም ዝነበሩ ይኹኑ ህልዋት ፍልልያት ተገዚእና ምስ እንጎዓዝ ናብ ጉጉይ ኣቕጣጫ ስለ ዘምርሓና፥ ጉጉይ ኣቕጣጫ ከኣ ጉጉይ ፍታሕ እዩ ዝፈጥረልና።
ስርዓት ኢሳያስ ንህዝቢ ክጭፍልቖን ከሳቕዮን እንከሎ ንስልጣኑ ክብል እምበር ንልምዓት ወይ ብልጽግና ሃገርን ህዝብን ኣይኮነን። ደምበ ተቓውሞ ከኣ በኣንጻሩ ኣብ ክንዲን ሓርነታዊ ቃልሲ ዝጠልቦ ኣምራት ከም ኣሳታፍነት፥ ብዝተሰማማዕካሉ ምምእዛዝ፥ ዝኣመሰሉ መሰረታዊ ኣምራት ምድግጋፍ፥ በታታኒ ሓሳባት ክቕልቀል እንከሎ፥ ኣብ ክንዲን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንስልጣኑ ክብል ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ደሓር ከኣ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ዝቃለስ ኩሉ፥ ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ኣለዎ ወይ ደጋፊ ዲሞክራሲ ማለት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ምስቶም ዕንወትና፥ ፍልልያትናን ግርጭታትናን ዘጋድዱ እናተጓዓዝና፥ ብኣኦም ክንቅጽል እንከሎና ካብ “ንምስግጋር ካብ ምልኪ ናብ ዲሞክራሲ ክሳብ ክንደየናይ ንበቕዖ?” ዘብል ሕቶ ከልዕል ናይ ግድን እዩ።


text:
“ብዕርቀ ሰላም ኣብ ምዕራፉ ዝበጽሐ ጉዳይ ሣልሳይ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ብጸሎተ ቅዳሴ ተዛዚሙ።”
ሰንበት 9 ሓምሌ 2009 ዓ.ም. (16/7/2017 ዓ.ም.ፈ) ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን፡ ኣበምኔት ገዳማትን መነኮሳትን፡ ሊቃውንት መምህራንን መዘምራንን፡ ውሉደ ክህነትን ዲያቆናትን፡ ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም (ኣሥመራ) ጸሎተ ቅዳሴ ተሠሪዑ።
ኣቐዲሞም ሊቃውንት መዘምራን ያሬዳዊ ስብሐታትን ቅኔያትን ምስ ኣብጽሑ ብብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ፡ ብፁዕ ኣቡነ ቄርሎስ፡ ብፁዕ ኣቡነ ዮሓንስ፡ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ ዝተመርሐ ጸሎተ ቅዳሴ ‘አሐዱ አብ’ ኢሉ ጀሚሩ ክሳዕ ጸሎተ ወንጌል በጺሑ ወንጌል ተነበ። ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ምስቲ ዝተነበበ ቃለ ወንጌል ኣተኃኂዞም ሓፂር ትምህርቲ ምሂሮም። ድኅሪ’ዚ ጸሎተ ቅዳሴ ክሳዕ እትዉ በሰላም ዝብል ምስ ተሠርዐ፡ ኣቡነ እንጦንዮስ ካብ ቅድስተ ቅዱሳን ወፂኦም ብብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን፡ ጳጳሳትን ኵሎም ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስን ሥምረት ገዳማትን ተሰኒዮም፡ ብሊቃውንት ተዓጂቦም ኣብ ኣፈ ቅድስተ ቅዱሳን ተረኺቦም።
ብድኅሪ’ዚ ኣባል ሽማግለ ዕርቀ ሰላም ዝኾኑ መምህር መልከጼዴቅ ሓፂር መልእኽትን ናይ እንቛዕ ሓጐሰና ቃልን ኣስሚዖም። መምህር መልከጼዴቅ ነታ ካብ ገዳማትን ሊቃውንትን ዝቘመት ሽማግለ ዕርቀ ሰላም ወኪሎም ኣብ ዘመኃላለፍዎ መልእኽቶም፦ ንጉዳይ ኣቡነ እንጦንዮስ ብዕርቀ ሰላም ኣብ ምዕራፉ በጺሑ ናብ ናይ መወዳእታ መዛዘሚ ጉባኤ ሲኖዶስን ጸሎተ ቅዳሴን ንምብጻሕ ዝተኃልፈ ነዊኅን ኣድካምን መሥርሓት ድኅሪ ምግላጽ፡ ንዅሎም ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር ዝርከቡ ሕዝበ ክርስቲያንን ፈተውቲ ቤተ ክርስቲያንን ‘እንቛዕ ሓጐሰና’ ኢሎም።
ከምኡ’ውን መምህር መልከጼዴቅ ንቃል ኣቡነ እንጦንዮስ መሠረት ብምግባር ኣብ ዘመኃላለፍዎ መልእኽቲ፦ ንሶም (ኣቡነ እንጦንዮስ) ድኅሪ ዓሰርተው ሓደ ዓመት ናብ ቤተ ክርስቲያን ምጽንባሮምን ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ምስታፎምን ከም ዝተሓጐሱ ከምኡ'ውን እዚ ዕርቀ ሰላም እዚ ሓድነት ሕዝብን ጽንዓትቤተ ክርስቲያንን ዕቤት ሃገርን ዘምጽእ ክኸውን ዘለዎም እምንቶ ገሊጾም።
ቀጺሎም ጸሓፊ ቃለ ጉባኤ ሽማግለ ዕርቀ ሰላም ዝኾኑ ቀሲስ በረኸት ኪዳነ፦ ነቲ ኣብ መወዳእታ ዝተበጽሐ ስምምዕ ቃለ ጉባኤን ምፍታሕ ቃለ ውግዘትን መግለጺ ቅዱስ ሲኖዶስን ንሕዝቢ ኣንቢቦም።
ኣብ መወዳእታ ኣቡነ እንጦንዮስን ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ብጣቕዒትን ዕልልታን ሕዝቢ እናተሰነዩ ካብ ቤተ ክርስቲያን ምስ ወፅኡ፡ ፍጻሜ ናይቲ ዕለት መርሐ ግብር ኮነ።


text:
ክኢላ ስርዓተ ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣበበ ንርአ
ዘመናዊ ትምህርቲ ናብ ሃገርና ካብ ዝተኣታቶ ልዕሊ ምኢቲ ዓመት ኣሕሊፉ ኣሎ። ይኹን እምበር ፍርቂ ክፋል ሕብረተሰብ ንዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ዘግለለ እዩ ነይሩ። ስለዚ ድማ ብሰንኪ ኣድሎኣዊ ስርዓትን ባህላዊ ማሕለኻታትን ተቋደስቲ ዘፈር ትምህርቲ እንተይኮና ፀኒሐን እየን። በዚ ምኽንያት እቶም ኣብ ፖለቲካ፣ ማሕበራውን ቁጠባውን ዘፈራት ክረኽበኦም ዝግበአን ረብሓታት እንከይረኸባ ከምዝፀንሓ ተዘክሮ ቀረባ እዋን እዩ። ስለዝኾነ ንባዕልተን ተረቢሐን እቲ ኣብ ኩለመዳያዊ ምንቅስቓስ ልምዓት እዛ ሃገር ከበርክተኦ ዝግበአን ግደ ትሑት ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ እናበፅሐ ካብ ዝመፀ ተደራራቢ ወፅዓ ብምብጋስ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና ንደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ብዝተፈላለዩ መንገድታት ዝሕገዛሉ መንገዲ ብምትዕርራይ እናተንቀሳቐሳ ይርከባ፡፡
ብመሰረት እዚ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ደቂ ተባዕትዮ ማዕረ ኮይነን ትምህርተን ከይከታተላ ማሕለኻ ዝኾኑወን ፀገማት ብምፍታሕ ዓቕመን ንከዕብያ እናተገበረ ይርከብ።በዚ ድማ ኣብ መወዳእታ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሓሙሽተ ዓመት 30 ምኢታዊ መምህራንን ኣመራርሓን እቲ ዩኒቨርሲቲ ደቂ ኣንስትዮ ንክኾና ትኹረት ብምግባር እናሰርሐ ይርከብ። ኣይተ ኣበበ ንርአ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ በዓል ሙያ ስርዓተ-ፆታ እንትኾኑ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ዙርያ ስርዓተ ፆታ ዝሰርሖም ዘሎ ስራሕቲ ኣመልኪቶም መብርሂ ሂቦምና ኣለዉ።እቶም ባዓል ሞያ፣ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ጉዳይ ስርዓተ-ፆታ ትኹረት ብምሃብ ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ምንቅስቓስ ኣብ 2025 ዓ/ም ፈረንጂ ካብተን ኣብ ኣፍሪካ ዝርከባ ብሉፃት 25 ዩኒቨርሲቲ ሓደ ንምዃን ራእይ ሒዙ እናተረባረበ ከምዝርከብ ይዛረቡ።ነዚ ራእይ ዕውት ንምግባር ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ቤት ፅሕፈት ስርዓተ ፆታ ብምጥያሽ እናሰርሐ መፂኡ እዩ።
ቤት ፅሕፈት ስርዓተ-ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝገብሮ ዘሎ ሓገዝ እንትንርኢ፣ ፈለማ ሓደሽቲ ተምሃሮ ናብቲ ዩኒቨርሲቲ እንትኣትዉ ምስ ዳይሬክተር ኣገልግሎት ተምሃሮ እቲ ዩኒቨርሲቲ ብምትሕብባር ስነ- ስርዓት ኣቀባብላ የካይድ።ቅድሚ ስሩዕ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ምጅማሩ ድማ ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኩነታት እቲ ዩኒቨርሲቲ፣ ስርዓተ ፆታ፣ ኤች ኣይ ቪ ኤድስን ስነ- ተወልዶን፣ ሕገ ደንቢ እቲ ዩኒቨርሲቲ፣ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ከጋጥምዎም ብዛዕባ ዝኽእሉ ፀገማትን ኣፈታትሕኦምን ዝምልከት ስልጠናታት ክወሃቡ ይገብር። ሓደሽቲ ተምሃሮ ናብቲ ዩኒቨርሲቲ ካብ ዝተፈላለዩ ኣንፈታት እዛ ሃገር ዝተፈላለዩ ባህሊ ሒዞም ስለዝመፁ ኣብ ዝፍቀዱን ዘይፍቀዱን ተግባራት ግንዛበ ንኽህልዎም በብዓመቱ ይመርሕ፣ ግንዛበ የጨብጥ። ብዘይካ እዚ ብስነ-ምግባርን ብትምህርትን ዝተሃነፀ ተምሃራይ ንኽፈሪ ተኸታታሊ ፃዕሪ እናገበረ ይርከብ። ብፍላይ ሓደሽቲ ተምሃሮ ተሞክሮ ስለዝሓፅሮም ደንገርገር ከይብሉ ዘኽእሎም ስራሕቲ ምፍላጥ ይካይዱ። ሕገ ደንቢ እቲ ዩኒቨርሲቲ ንክፈልጡ ብምግባር ስነ ምግባሮም ሕልው ዝኾኑ ተምሃሮ ንክፈርዩ እቲ ቤት ፅሕፈት በብዓመቱ እናሰርሐ ይርከብ። ሕጊ መንበሪ ክፍሊ ተምሃሮ (ዶርሚቶሪ) እንታይ ከምዝኾነ፣ ሃዋኺ ድምፂ ምስማዕ ከምዘይፍቀድ፣ ጫት፣ ሽጋራን ካልኦት መዐወንቲ ዕፃትን መስተ ኣልኮልን ሒዝካ ናብ ቀፅሪ እቲ ዩኒቨርሲቲ ምእታው ከምዘይፍቀድ ግንዛበ ዝፈጥር ስልጠና ይወሃቡ። ብተወሳኺ ንደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ኣብ ትምህርተን ፅዕንቶ ዝፈጥር ፆታዊ ምትንካው ምግባር ክሳብ ካብ ትምህርቲ ምብራር ዘብፅሕ ስጉምቲ ከምዘውስድ ደቂ ተባዕትዮ ተምሃሮ ኣቐዲሞም ንክፈልጡ እቲ ቤት ፅሕፈት መልእኽቲ የመሓላልፍ።
ቀንዲ ስራሕ እቲ ቤት ፅሕፈት ግና ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮን ሰራሕተኛታትን ዓቕመን ንከዕብያ ዘኽእለን ሓገዝ ምግባር እዩ። ንኣብነት ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ዝርከባ ሰራሕተኛታት ካብ ዲፕሎማ ናብ ቀዳማይ ዲግሪ፣ ካብ ቀዳማይ ዲግሪ ናብ ካልኣይ ዲግሪ ከምኡ እውን ካብ ካልኣይ ዲግሪ ናብ ዶክትሬት ዲግሪ ንክዓብያ ሓገዝ ይግበረለን። ስለዚ እተን ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ትምህርቲ ካልኣይ ዲግሪን ‘’ፒ ኤች ዲ’’ን ክመሃራ እንተደልየን ብከመይ ‘’ፕሮፖዛል’’ መወዳደሪ ትምህርቲ ከዳልዋ ከምዝኽእላ ብተደጋጋሚ ስልጠና ክረኽባ ይግበር። ብፍላይ ሓደሽቲ ንዝቑፀራ ደቂ ኣንስትዮ መምህራን ምእንታን ኣብ ምርምር ክነጥፋን ዓቕመን ከዕብያን በብዓመቱ በጀት ብምምዳብ እናተሓገዛ ይርከባ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ስራሕ ዝሰርሓ ደቂ ኣንስትዮ ሰራሕተኛታት ኣብ ምርምራትን መፅናዕቲታትን ክሳተፋ ዘኽእለን ስልጠና ንክረኽባ እቲ ቤት ፅሕፈት ኣብ ጉዳይ ስርዓተ ፆታ ምስ ዝነጥፉ ዝተፈላለዩ ዓለምለኻዊ ትካላት ብምትሕብባር ምዕሩይ ኩነታት እናመቻቸወ ይርከብ።
ብተመሳሳሊ ሓደሽቲ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ካብ ገዝአንን ስድረአንን ምውፃእ ንመጀመርያ እዋን ምስ ምዃኑ ተተሓሒዙ ምእንታን ከይፈርሓን ከይደናገራን ትምህርቲ ቅድሚ ምጅማረን እኹል ስልጠና ይወሃበን እዩ። እዘን ተምሃሮ ኣብ ክሊ ዕድመ ንእስነት ስለዝርከባ ዘየድሊ ጥንሲ፣ ሕማም ኤች ኣይቪ ኤድስን ካልኦት ሕማማትን ብምቅላዕ መፃኢ ህይወተን ከይበላሾ ምእንታን ስልጠና ይወሃበን። ከምኡ እውን ኣብ ከተማ ፎቖዶ ኣብያተ መስተ ከይኣትዋ፣ ወልፍታት ከይለማመዳ ኢሉ ድማ ጥዕናዊ ፀገማት ከየጋጥምወን ተኸታታሊ ምኽሪ ይወሃበን።ቤት ፅሕፈት ስርዓተ ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምስ ማሕበር እኖታት ንእኖታት፣ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ምክልኻል ምስፍሕፋሕ መዐወንቲ ዕፃት ምስ ዝሰርሕ “መቋሚያ” ዝተብሃለ ትካል፣ ምስ ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይን ብምትሕብባር ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ካብ ዘየድልዩ ተግባራት ንክርሕቓ ተዋዲዶም እናሰርሑ ይርከቡ፡፡
ብተወሳኺ ቤት ፅሕፈት ስርዓተ-ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ፍሉይ ሓገዝ ትምህርቲ ኣመዓራርዩለን እናተምሃራ ይርከባ። ብፍላይ ካብ ትሑት መነባብሮ ዘለዎም ስድራ ቤታት ዝመፃን ብትምህርተን ድኽም ዝብላን ተምሃሮ ተጠቀምቲ እዚ ሓገዝ ክኾና ይግበር። ብመሰረት እዚ እቲ ዩኒቨርሲቲ ነዘን ተምሃሮ ዝኸብደን ክልተ ዓይነት ትምህርቲ ንክመርፃ ይገብር። እዚ ድማ ካብ ቀዳማይ ዓመት ጀሚሩ ክሳብ ትምህርተን ወዲአን ዝምረቓ እቲ ደገፍ ዝቕፅል እንትኾን መምህራነን ድማ በብዘፈር ትምህርቱ ብምሕራይ እናምሃሩ ይርከቡ። ቀንዲ ስራሕ ቤት ፅሕፈት ስርዓተ-ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ምዕባይ ዓቕሚ ደቂ ኣንስትዮ ዋላ እኳ እንተኾነ ጎድና ጎድኒ እዚ ድማ ኢኮኖምያዊ ዓቕመን ትሑት ዝኾና ተምሃሮ ሓገዝ ገንዘብን ናውተን ይገብር እዩ። ብመሰረት እዚ ስኣን ዝሕግዘን ትምህርተን ከየቋርፃ ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት ገበርቲ ሰናይ ብምውዳድ ገንዘባውን ንዋታውን ደገፍ ዝረኽባሉ መንገዲ ብምምችቻው እናተሓገዛ ይርከባ።
ንኣብነት ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝርከብ ብመንግስቲ ኖርወይ ዝሕገዝ “ፕሮጀክት ኖራድ” ን1000 ፅጉማት ተምሃሮ ደቂ ኣንስትዮ በብዓመቱ 700 ብር ደገፍ ይገብረለን። እዚ ደገፍ እዚ ትምህርተን ዛዚመን ክሳብ ዝምረቓ ዝፀንሕ እዩ። ስለዝኾነ እዚ ፕሮጀክት ብኢኮኖምያዊ ዓቕመን ትሑት ምዃነን በቲ ዩኒቨርሲቲ ዝተፃረያ ደቂ ኣንስትዮ በብወርሑ ኣብ ዓመት 700 ሽሕ ብር ብምምዳብ ይሕግዘን። ብተወሳኺ ዋንነቱ ናይ ሓደ ቱርካዊ ዝኾነ ፋብሪካ ጨርቃ መርቂ ‘’ኡዝማን’’ እውን ንክልተ ሚኢቲ ተምሃሮ በብወርሑ ንሕድሕደን 200 ብር እናሓገዘን ይርከብ። እዚ ትካል ብድምር 40 ሽሕ ብር ኣብ ዓመት ድማ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ብር ብምምዳብ እናሓገዘ ይርከብ። ከምኡ እውን “ኢትዮ ቴሌኮም” ንሓምሳ ፅጉማት ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ (ኤም ኣይ ቲ) ንሕድሕደን በብወርሑ ሰለስተ ሚኢቲ ብር ብድምር 15 ሽሕ ብር ብምምዳብ ንክሕገዛ እናተገበረ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ዘበነ ትምህርቲ 2009 ዓ/ም 36 ንዝኾና ተምሃሮ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለ 36 “ላፕቶፕ ኮምፒዩተር” ሓጊዙወን እዩ።ከምኡ እውን “ፓዝፋይንደር” ዝተብሃለ ትካል ገባሪ ሰናይ ን50 ፅጉማት ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ኣብ ዓመት ሕድሕደን 700 ብር ብድምር 35 ሽሕ ብር እናሓገዘን ይርከብ፡፡
ብሓፈሻ ቤት ፅሕፈት ስርዓተ-ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምስ ዝተፈላለዩ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ገበርቲ ሰናይ ብምትሕብባር ልዕሊ 1,350 ዝኾና ቁጠባዊ ፀገም ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ ሓገዝ ንክረኽባ እናገበረ ይርከብ። እዘን ደቂ ኣንስትዮ ብቤት ፅሕፈት ስርዓተ ፆታ ዩኒቨርሲቲ መቐለን ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ብዝርከብ ማሕበር ደቂ ኣንስተዮን ፅጉማት ምዃንን ምስተፃረየ እዩ ሓገዝ ዝግበረለን። ብፍላይ ድማ ካብ ዝነብራሉ ጣብያ ፅጉማት ምዃነን መረዳእታ ወረቐት ሒዘን ንዝመፃን ወለደን ስኢነን ሓብሓቢ ዘይብለን እንተድኣ ኮይነን ቅድሚት ተጠቀምቲ ናይቲ ሓገዝ ንክኾና ይግበር። ጉዱኣት ኣካል ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ድማ በቲ ቤት ፅሕፈት ብዘይ ቅድመ ኩነት ሓገዝ ናውትን ገንዘብን ይግበረለን።
እቲ ካልእ ዓቕሚ መዕበዪ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ንንፉዓት ተምሃሮ ዝወሃብ ሽልማት መተባብዒ እዩ። ቀንዲ ዕላማ እዚ ሽልማት እቲ ኣብ መንጎ ደቂ ኣንስትዮን ተባዕትዮን ዘሎ ኣካዳሚያዊ ኣፈላላይ ብምፅባብ ሞራልን ዓቕምን ደቂ ኣንስትዮ ንምጉልባት እዩ። እዚ ስነ-ስርዓት ሽልማት ዋላ እኳ ቅድሚ 2007 ዓ/ም እናተውሃበ ዝመፀ እንተኾነ ነዚ ብዝበለፀ ንምጥንኻር ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂቡዎ እናተሰርሐሉ መፂኡ እዩ።ስለዝኾነ እቲ ዩኒቨርሲቲ ማእኸላይ ውፅኢተን ሰለስተ ነጥቢ 25ን ልዕሊኡን ዘመዝገባ ተምሃሮ በብዓመቱ እናሸለመ መፂኡ እዩ።ቁፅሪ እተን ዝሽለማ ተምሃሮ በብዓመቱ ዝፈላለ እንትኸውን ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ልዑል ውፅኢት ብምምፃእ ዝተሸለማ ደቂ ኣንስትዮ 1,375 እንትኾና ዩኒቨርሲቲ መቐለ 687 ሽሕ ብር ብምምዳብ ንሕድሕደን 3,000 ብር ሽልማት መተባብዒ ሂቡወን ኣሎ። ከምኡ እውን በብኮሌጁ ልዑል ውፅኢት ንዘመዝገባ 45 ተምሃሮ ብፕሮጀክት ኖራድ ሕድሕደን 3,000 ብር ክሽለማ ክኢለን እየን። ብተወሳኺ ቢሮ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ኣርባዕተ ነጥቢ ንዘምፀኣ 20 ተምሃሮ ሕድሕደን 2000 ብር ብምሽላም ኣተባቢዓ እያ።
ብደረጃ ሃገር ኣብ ዝርከባ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ቁፅሪ ናብ ኣመራርሓ ዝወፃ ደቂ ኣንስትዮ አዝዩ ውሑድ ምዃ ይፍለጥ። እዚ ኣብ ግምት ብምእታው ኩለ መዳያዊ ዓቕሚ ደቂ ኣንስትዮ ብምዕባይ ናብ ኣመራርሓ ንክድይባ ትኹረት ተዋሂቡ እናተሰርሐ ይርከብ። ዩኒቨርሲቲ መቐለ እውን ልዑል ፃዕሪ እናገበረ መፂኡ እዩ።ብመሰረት እዚ ኣብ ዘመልክትኦ ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታን ኣብ ዝሰርሓሉን ክተባብዓ እናገበረ ይርከብ። ኣብዚ መዳይ ብዝተገበረ ምንቅስቓስ ምክትል ፕሬዚዳንት ማሕበራዊ ኣገልግሎት እቲ ዩኒቨርሲቲ ጓል ኣንስተይቲ ዝኾናሉ ኩነታት ምፍጣር ተኻኢሉ ኣሎ።ብተወሳኺ ናብ ብርኪ ዳይሬክተርነት፣ መሪሕነት ኢንስቲትዩት፣ ላዕለዋይ መምህርነትን ካልኦት ዝለዓሉ ስራሕትን ዝድይባ ደቂ ኣንስትዮ ካብ እዋን ናብ እዋን እናተበራኸታ ይኸዳ ኣለዋ።ንኣብነት ብሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ መምህር ዝጀመረ እቲ ዩኒቨርሲቲ ክሳብ 2007 ዓ.ም ኣብ 23 ዓመቱ 168 ደቂ ኣንስትዮ መምህራንን ኣመራርሓን ጥራሕ ነይረን። ነዚ ዝለዓለ ትኹረት ሂቡ ብምስርሑ ድማ ካብ 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት 578 ደቂ ኣንስትዮ ካብ መምህርነት ጀሚረን ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ኣመራርሓ ተመዲበን እናሰርሓ ይርከባ። እዚ ለውጢ ድማ ዝበለፀ ክቕፅል ኣለዎ፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብዝህቦም ስልጠናታትን መተባብዒታትን ደቂ ኣንስትዮ ዘይደፍርኦ ዘፈር ትምህርቲ ከምዘየለ ኣይተ ኣበበ ይገልፁ። ናይዚ መርአያ ድማ ካብተን ልዕሊ ሰለስተ ነጥቢ 25 ብምምፃእ ዝተሸለማ ተምሃሮ እተን 50 ምኢታዊ ሕክምናን ምህንድስናን እየን። ካብተን ብደረጃ ዩኒቨርሲቲ ኣርባዕተ ነጥቢ ብምምፃእ ንሽልማት ዝበቕዓ 20 ተምሃሮ ድማ እተን 19 ተምሃሮ ሕክምና ዓይደር ከምዝኾና ኣይተ ኣበበ ኣረዲኦም።
ብድምር ዴሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ዝወነነ፣ ግቡእን መሰሉን ዝፈልጥ ከምኡ እውን ብማዕርነት ደቂ ሰባት ዝኣምንን ሕብረተሰብ ኣብ ምፍጠር ግደ ትምህርቲ ዝለዓለ እዩ። ደቂ ሰባት ብትምህርቲ እናተሃነፁ እንትኸዱ መሰሎምን መሰል ካልኦት ሰባትን ንክኽበር በርቲዖም ይቃለሱ። ደረት ሕጊ ሓሊፎም ረብሓ ካልኦት ሰባት ኣይደፍሩን። ስለዚ ትምህርቲ መፍቱሕ ኩለመዳያዊ ኣተሓሳስባን ምዕባለን እዩ። ትምህርታዊ ዓቕሚ ዘኻዕበታ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ከይዲ ዘጋጥመን ፀገም ብቐሊሉ ንኽፈትሓ ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ አለዎ። እዚ ኣብ ግምት ብምእታው ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ምዕባይ ዓቕሚ ደቂ ኣንስትዮ ዝገብሮ ዘሎ ርብርብ ዝተባባዕ እዩ። ስለዚ ደቂ ኣንስትዮ ቁጠባውን ፖለቲካውን ዓቕመን ንኸጎልብታ ፈለማ ትምህርታዊ ዓቕመን ንኸዕብያ በቲ ዩኒቨርሲቲ ዝግበር ዘሎ ዘይተሓለለ ፃዕሪ ተጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ። ስሙይ መራሒና ተጋዳላይ መለስ ዝበሎ እውን እዚ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ኩለ መዳይ መሰለን ክረጋገፅ እንተኾይኑ ቅድሚ ኩሉ ፍልጠት ወኒነን ቁጠባዊ ዓቕመን ክዓቢ ኣለዎ፡፡


text:
ጨንፈር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጉባኤኡ ኣሰላሲሉSunday, 26 November 2017 23:34 Written by ሽማግለ ጨንፈር
ኣብ ደቡብ ጀርመን ዝርከብ ጨንፈር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ጨንፈር ቁጽሪ 1) ኣብ ከተማ ስቱትጋርት ብዕለት 25 ሕዳር 2017 ስሩዕ ጉባኤኡ ኣሰላሲሉ። እቲ ጉባኤ ኣብ ዝተፈልለየ ከባቢታት ዝነብሩ ኣባላት ጨንፈር ዝተሳተፍዎን፡ ሓው ንጉሰ ጸጋይ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰልፍን ሓው ኢሳቕ ወልደማርያም ኣቦ-መንበር ዞባ ኤውሮጳን ዝተረኽብሉን ጉባኤ ምንባሮም እውን ይፍለጥ።
ጉባኤ ብኦቦ-መንበር ጨንፈር ሓው ተኽልዝጊ ሚኪኤል ሰናይ ትምኒትን ምስጋናን ንተሳተፍትን ብዝኽሪ ስዉእ ኣባል ናይዚ ጨንፈር ዝነበረ ኣያናን ሓውናን ኣልኣዛር ቀለታን እዩ ተከፊቱ። ድሕርዚ ሓው ንጉሰ ጸጋይ ጉባኤ ጨንፈር ክዕወትን፡ ድሕሪ ጉባኤ ኣባላቱ ማዕረ እቲ መድረኽ ዝሓቶ ዕማማት ኮይኖም ክርከቡ ዘለዎ እምነትን ተስፋን ብምብራህ፣ ልዕሊ ኩሉ ድማ ሰልፊ ኣብ ምድልዳልን ስሩዕ ዕማማቱ ኣብምስልሳል ንዝጸንሖም ተራን ተወፋይነትን ብስም መሪሕነት ምስጋናኡ ኣቕሪቡ። ቀጺሉ ጉባኤ ዝካየደሉ ዘሎ ሓፈሻዊ ኲነታት ደምበ ተቓውሞ፡ ሃገርና እትርከቦ ዓዘቕቲ፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝረኤ ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታትን ጽልውኡ ኣብ ደምበ ተቓውሞን፡ ብፍላይ ድሕሪ 8ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ዘሎ ውሽጣዊ ሰልፋዊ ኲነታት ንተሳተፍቲ ብዝርዝር ገሊጹ። ምስዚ ብምትሕሓዝ፡ ስርርዓዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ኣውጺእዎ ዘሎ መድረኻዊ መደብ ስራሕን ቅጥዒ ትግባሪኡን ብዝርዝር ብምግላጽ፡ ድሕነት ህዝብናን ካብ ኣትይዎ ዘሎ ምብትታን ክወጽእን፡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ኮነ ኣመሪካ ካብ ዘንጸኣልዎም ዘሎ ናይ ምምላስ ሓደጋታት ተጽዕኖ ንምፍጣር ምስ ኣብ ከባቢኦም ዝርከብ ህዝቢ ብሓፈሻ ምስ ተቓወምቲ ዜጋትት ድማ ብፍላይ፡ ማሕበራውን ፖለቲካውን ሓባራዊ ዕማማት ከሐይሉ ኣዘኻኺሩ።
ሓው ኢሳቕ ብሸነኹ፡ ንዘይሕለል ጻዕርን ተወፋይነትን ጨንፈር ብስም መሪሕነት ዞባ ብምምጓስ፡ ኣብዚ ግዝያትዚ ህዝብና ኣትይዎ ዘሎ ስቓይን ዓዛብን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣባላት ሰልፊ ዞባ ኤውሮጳ ኩለንተናዊ ተወፋይነትን፡ ስጥመትን ከምዘድልዮም፡ ተሳትፍኦም ኣብ ማሕበራውን ፖለትካውን ዕማማት ናይ ዝርከብዎ ከባቢ ክዓቢ ኣገዳሲምዃኑ ሓቢሩ። ብዘይካዚ ኣብዚ እዋን ቀዳምነት ዝስራዕ ህዝብን ሃገርን ብምዃኑ፡ ህዝብን ሃገርን ድማ ንኹልና ኤርትራውያን ብማዕረ ስለዝብጻሓና፡ ነዚ ሕሱም ስርዓት ንምእላይ ኣነካይዶ ቃልሲ ሓባራዊ እምበር ብተናጸል ዝሳለጥ ከምዘይኮነን፡ ኣብ ደገ ዝግበር ዘሎ ማሕበራዊ ምትእኽኻባት ዋላኳ ኣወንታዊ ሸነኽ እንተለዎ፡ መተካእታን መሕብእን ካብ ፖለቲካዊ ቃልስን ሓይልታቱን ክኸውን ከምዘይግባእ’ውን ኣብሪሁ። ኣብዝሓለፈ ሳምንታት ንዝተራእየ ናይ ሓባር ስራሓት ከም ኣብነት ብምውሳድ እውን፡ ኣባል ሰልፊ ኣብዝግበር ህዝባዊ ምልዕዓላት ሓቢሩ ክሰርሕ ብምትሕስሳብ መግለጺኡ ደምዲሙ።
ካብዚ ቀጺሉ፡ ዝጸንሕት መሪሕነት ጨንፈር ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝነበራ ናይ ምምራሕ ግዜ ዘካየደቶ ዕማማት ዝገልጽ ፖለቲካውን ቁተባውን ማሕበራውን ዝርዝራዊ ጸብጻብን፡ ብተናጸል ኣባላት ጨንፈር ኣብ ከባቢኦም፣ ንሓደስቲ መንእሰያት ስደተኛታት ኣብ ምእላይን ቋንቋ ጀርመን ኣብ ምምሃርን ዘበርከትዎ ግደ ዝሕብር ጸብጻብ ቀሪቡ። ዝቐረበ ጸብጻብ ድሕሪ ምስማዕ ንጉባኤ እትመርሕ ሰክረታርያ ቆይማ፡ ኣብዝቐረበ ጸብጻብ ኣገዳስን ሰፊሕን ልዝብ ተኻይዱ። ምስዝተገብሩ ምምሕያሻትን ዘይተጠቕሱ ዝነበሩ ተወሰኽቲ ርእይቶታትን ድማ ዝቐረበ ሰነድ ብድምጺ ጸዲቑ።
ስዒቡ፡ ኣባላት ጨንፈር ብሓፈሻ፡ መሪሕነቱ ድማ ብፍላይ ኣብዚ ዝመጽእ ዓመት ክፍጽሞም ኣለኒ ዝብሎም ፖለቲካውን ማሕበራውን መድረኻዊ መደባት ሰሪዑ፡ ዝተተለሙ መደባት ኣብ ሰልፋዊ ጉዳያት ጥራሕ ዘትኰሩ ዘይኮኑስ፡ ብፍሉይነት ኣብቲ ከባቢ ንዝካየዱ ሓባራዊ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓሳት ንምጉልባት ዝዓለሙ ከምዝኮኑ እውን ይፍለጥ። ሰክረታርያ ጉባኤ ንምርጫ መሪሕት እትመርሕ ሽማግለ ብምውጻእ ድማ ስራሓታ ደምዲማ።
ኣብ መጠረስታ፡ ዝወጸት ናይ ምርጫ ሽምግለ ቅዋም ሰልፊ ምርኩስ ብምግባር፡ ኣብ ጉባኤ ጨንፈር ንዝተሓንጸጹ መደብ ስራሓት እተካይድን ንዝመጽእ ዓመት ንጨንፈር እትመርሕን ሰለስተ ዝኣባላታ ምምሕዳር ሽማግለን ተጠባባቕን ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ዝጸንሐ ውሽጣዊ ተቆጻጻሪ ንኽቕጽል ተሰማሚዑ። ብዘይካዚ ኣብ ትግባረ ዕማማት ዝሕግዙን ኲነታት ኣብ ምክትታል ስሉጥን ምእኩልን ናይ ርኽክብ መስኖ ክህሉን፡ ኣገደስቲ ምምሕዳራዊ ለበዋታትን ሓሳባትን ካብ ተሳተፍቲ ቀሪቡ።
ጉባኤ ጨንፈር፡ መሪሕነት፡ ኣብ ቅዋምን ስርዓትን ሰልፊ ተመርኲሱ ንዝተቐልቀሉ ውሽጣዊ ሽግራት ንምእላይን ንምፍታሕን ክወስዶም ዝጸንሐ ስነ-ስርዓታዊ ስጉምትታት ኣብ ቦትኡ ምዃኑ ብምርግጋጽ፡ ነቶም ንቕዋምን ፕሮግራምን ሰልፊ ኣኽቢሮም ኣብ ምትግባር ንምውዓሉ ከይሰልከዩ ዝጽዕርሩ ዘለዉ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዞባ ሰሜን ኣመርካን ኣሰናዳኢት ሽማግለ ህጹጹ ጉባኤ ዞባን ናእድኡን ሞጎሱን ብምግላጽ፡ ጉባኤ ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ሰዲህኤ ኣብ ተወሲኑ ዘሎ ቦታን ግዜን ክፍጸም ዘለዎ ሰናይ ትምኒትን ትጽቢትን ገሊጹ።
ዓወት ንቃልሲ ውጹዕ ህዝብና!
ስዕረት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ
ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ስሩዕ ናይ ኣባላት ሓፈሻዊ ኣኼባ ኣካይዱSunday, 19 November 2017 07:24 Written by ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ሎሚ መዓልቲ ቀዳም 18 ሕዳር 2017 ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ብኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝተጸወዐ ናይ ኣባላት ሓፈሻዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣኼባ ኣብ ህዝብና ብመላኺ ስርዓት ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ ንምዝካር ብናይ ሕልና ጸሎት ተኸፊቱ። ብድሕሪ’ዚ ኣብ’ዚ ዝስዕብ ኣጀንዳ ተመያይጡ፡
1) እዋናዊ ሓበሬታት፡
- ነቲ ብ31 ጥቅምቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝተራእየ ተባዕ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ደገፉ ገሊጹ። ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም፡ ኣብ ስደት ዘሎ ህዝብና ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንምድጋፍ ዘካይዶ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት ኣሞጒሱ።
- ኣብ ከባቢና ናይ ዝኸይድ ዘሎ ምዕብልናታት ሓበሬታ ተለዋዊጡ።
2) ብናይ ጎሽጓሽን ናይ ገንዘብን ናይ ዜናን ዲፕሎማሲን ሽማግለታት ናይ ስራሕ ጸብጻብ ቀሪቡ።
3) ህጹጽ ጉባኤ ናይ ሰሜን ኣሜሪካ ዝካየደሉ ግዜን ኣገባብን ወሲኑ።
ክንዕወት ኢና!
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
18 ሕዳር 2017
Eritrean Demonstrators in Addis Ababa Charge African Union for Complicity with DictatorshipsWednesday, 15 November 2017 21:35 Written by EPDP Information Office
On 15 November, Eritrean refugees and residents in the Ethiopian capital of Addis Ababa staged an angry demonstration in front of the headquarters of the African Union and blamed the regional organization for its silence and complicity with dictators by failing to respect its charter and promises to listen and serve the peoples of the continent.
The African Charter on Human and Peoples' Rights, which was adopted as an international human rights instrument intended to "promote and protect" human rights and basic freedoms in the African continent. Unfortunately, the charter is failing to promote and protect those promised rights and freedoms.
The demonstration, which was also attended by Eritrean leaders of political organizations and members, including those of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP), marched from city centre to the AU offices chanting slogans in support of the Asmara demonstration of 31 October 2017 and demanding release of all prisoners. The demonstrators saluted the students and parents of the Diaa Islamic school for sparking the event and strongly condemned the futile divide-and-rule tactics of the Asmara region on unfounded religious basis.
The organizing committee of the demonstration submitted a written statement to the African Union whose officials again for the fourth time failed to receive and talk to the demonstration organizing committee. The statement submitted to the Commission of the African Union blamed the failure to receive and talk to leaders of the demonstration and thus charged the AU for abandoning its charger by appeasing with dictatorships like the one in Eritrea.
ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ኣዲስ ኣበባWednesday, 15 November 2017 12:59 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ናይ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምምሕዳር ዝወደቦ ሰላማዊ ሰልፊ ብ15 ሕዳር 2017 ተኻይዱ። እዚ ንሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ወሲኽካ ኣባላትን መራሕትን ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ኤርትራውያን ነበርቲ ኣዲስ ኣበባን ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ነቲ ተመሃሮን ወለድን ቤት ድያእ ኣልእስላምያ ኣስመራ ንተግባራት ስርዓት ህግደፍ ብምቅዋም ብ31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ከተማ ኣስመራ ዘካየድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝድግፍ ሰልፊ ንግሆ ካብ ገነት ሆቴል እዩ ተበጊሱ።
ኣብዚ ሰልፊ ናይቶም ብስርዓት ህግደፍ መሰሎም ተጋሂሱ ተኣሲሮም ዘለዉ መራሕቲ እምነት ምስልምናን ክርስትናን ምስሊ ብሓባር ብዝተፈላለዩ ተሳተፍቲ ተታሒዙ፡ ዝተፈላለዩ ጭረሖታት ከኣ ተቓሊሖም። ካብቲ ዝተቓለሐ ጭረሖታት “ኣስላምና ክርስትያና ኩልና ሓደ፡ እምነትን ትምህርትን መሰል እዩ፡ ንተበግሶ ተመሃሮን ወለድን ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣልእስላምያ ንድግፍ፡ እሱራትና ይፈትሑ፡ ሕብረተሰብዓለም ንህግደፍ የዕግሶ… ወዘተ” ዝብሉ ይርከብዎ።
ሰልፊ ዝተፈላለዩ ጭረሖታት እንዳቃልሐ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ምስ በጸሓ፡ ናይቲ ሕብረት ሓለፍቲ ኣብቲ ሰልፊ ቀሪቦም’ኳ መልሲ እንተዘይሃቡ፡ ነቲ ብደረጃ ጽሑፍ ተዳልዩ ዝነበረ መልእኽቲ ግና ተቐቢለምዎ። እቲ በቶም ነቲ ሰልፊ ዝወደቡ ኣካላት ዝተዳለወ’ሞ ንሕብረት ኣፍሪቃ ዝተዋህበ ጽሑፍ፡ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ንኤርትራውያን ሰልፈኛታት ንምዝራብ ፈቓደኛ ዘይኮኑ ዘለዉ ንራበዓይ ግዜኦም ምዃኑ ጠቒሱ፡ እዚ ድማ እቲ ሕብረት ንሕግታቱን ቻርተራቱን ዘየኽብርን ንወጻዕቲ ዘተባብዕን ምዃኑ ዝሕብር’ዩ ሓሳብ ኣስፊሩ። ካብዚ ናይ ስቕ ኣካይዳ ንክወጹ ድማ ጸዊዑ። ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ጭረሖታትን ኤርትራዊ ዜማታትን ብምስማዕ ብሰላም ነናብ ቦታኦም ተፋንዮም
ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጕዳያት ኣመሪካ ን37 ሃገራት ኣፍሪቃ ንኣኼባ ጸዊዑ ኣሎWednesday, 15 November 2017 12:42 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፡ ኣቶ ረክስ ስቲረልሰን፡ ን37 ሃገራት ኣፍሪቃ ንኣኼባ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ዓዲምወን ኣሎ። እቲ ዋዕላ፡ ብዛዕባ ንግድን ወፍሪ ርእሰማልን፡ ከምኡ’ውን፡ ብዛዕባ ጸረ ሽበራን ሰናይ ምምሕዳር ክኸውን ምዃኑ ተሓቢሩ ኣሎ።
ንኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት፡ ምኽትል ሓላፊ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጕዳያት ኣፍሪቃ፡ ኣቶ ዶናልድ ያማማቶ፡ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ውጥረት ንምህዳእን ሰላምን ጸጥታን ንምስፋንን ንሰርሕ ኣሎና፤ ኣመሪካ ነቲ ጕዳይ መፍትሒ ንምርካብ ቆሪጻ ተበጊሳ ኣላ፤ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ነቲ ወጥሪ ንምፍታሕ ድልውነተን ገሊጸን ኣለዋ ኢሉ።
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ንእገዳ ሶማልያን ኤርትራን ንኽናዋሕ ወሲኑWednesday, 15 November 2017 11:56 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
15 ሃገራት ዝኣባላቱ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት (UNSC) ብሰሉስ 14 ሕዳር 2017 ዓ.ም ኣብ ዘካየዶ መጋባእያ፡ ነቲ ናይ ኣጽዋር ውግእ እገዳ ሶማልያን ኤርትራን ንክናዋሕ ዘኽእል ውሳኔ ቍጽሪ 2385 ኣጽዲቕዎ።
ነዚ ውሳኔ’ዚ 11 ኣባላት ሃገራት ባይቶ ጸጥታ ደጊፈንኦ፡ ዝተቓወምት ሃገር ኣይነበረትን፡ 4 ድማ ናይ ድምጺ ተዓቅቦ ገይረን። እተን ናይ ድምጺ ተዓቅቦ ዝገበራ ሃገራት ሩስያ፡ ቺና፡ ግብጽን ቦሊቭያን ኢየን።
ነቲ ንድፊ ውሳኔ ዘቕረበት ዓዲ እንግሊዝ ኰይና፡ ኣምባሳደራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት፡ ንኤርትራ ምስ ኮሚቴ እገዳ ሕቡራት ሃገራትን ምስ ፍልይቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላትን ንኽተሓባበር መጸዋዕታኡ ኣቕሪቡ ኣሎ።
እቲ እገዳ ካብ ዝጅምር 8 ዓመቱ ኣቝጺሩ ኣሎ።
EPDP Foreign Relations Office Holds Season's Regular MeetingWednesday, 15 November 2017 11:42 Written by EPDP Information Office
On 12 November 2017, the administrative committee of the Foreign Relations Office of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) held an important regular meeting attended by representatives of the Office's sub-committees formed in many regions of the world.
Agenda for this meeting, held in the aftermath of the conclusion of the 8th regular meeting of the EPDP Central Council, included the following items: exchange of situation reports; summary presentation of the annual report of the Office for 2016-2017 which was earlier reviewed by the CC; the New Action Plan for the Foreign Relations Office for the year ahead; review of the structure of regional committees, and enhancing their role in new party projects for the future (such as the proposal for joint action with other sister organizations and the Party Renewal Plan.)
Each regional representative made brief presentation giving a picture of their respective situations and activities. This was followed by a discussion on the summary of the annual report of the Office as presented to the 8th regular meeting of the EPDP Central Council. Below are a few points gleaned from the report covering August 2016 to July 2017:
Memoranda: During the 12 months of the period under review, the Foreign Relations Office submitted 27 memoranda on different Eritrea-related issues to various governments, parties, UN agencies, the African Union and other global and regional organizations. Of these, four memoranda were sent to different German institutions; three to Holland; three to Switzerland; two each to Sweden; UN agencies and the Progressive Alliance; and one memorandum to each the African Union; Ethiopia; Sudan; Somalia; State of Qatar; Italy; France; UK; Belgium; Norway and Denmark. It was also cited that the EPDP sent a grand total 134 such memoranda since the first party congress of July 2011.
Official Tours/Meetings: During the past year, EPDP conducted 13 officials tours/meetings with different parties and governments. Seven of the tours/meetings were to/with UN agencies; two with EU/Brussels; two in Gothenburg/Sweden; two to/in Berlin and Dortmund/Germany. The total visits in the past six years reached 72 including to places like Niami/Niger and Tunis/Tunisia. On top of this, the EPDP conducted 22 public diplomacy events. These include seminars and conferences at which Eritreans and non-Eritreans take part to discuss issues related to Eritrean refugees and the situation at home.
Publications:- Also during the period under review, the Foreign Office published and distributed six issues of Liberty, an English-language magazine containing mainly diplomatic efforts of the party. Also distributed to diplomatic circles were video clips and written materials on the Eritrean situation. The office published 36 issues of the English magazine since its first congress six years ago.
The Foreign Office Committee meeting also discussed the new work plan for the year ahead ending July 2018, and enriched it by proposing some details relevant to the situation of each EPDP regional committee.
Furthermore, the meeting urged that each Foreign Office sub-committee as well as each and every EPDP branch/zone in Australia, Middle East, Africa, Europe and North America to take very seriously the June 4 2017 party proposal for joint work with other sister organizations. Likewise, it called upon all party organs to start effectively implementing the upcoming Party Renewal plan being enhanced by the Commission for Party Renewal and scheduled to be reviewed every two months at extraordinary meetings of the EPDP Central Committee.
ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ በይ-ኤርያ ካሊፎርኒያ ተኻይዱWednesday, 15 November 2017 04:16 Written by ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ በይ-ኤርያ
ሎሚ መዓልቲ ሰኑይ 13 ሕዳር 2017 ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት በይ-ኤርያ ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ብበይ-ኤርያ ኤርትርውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝተጸወዐ፡ ኣብ ከተማ ሳን-ፍራንሲስኮ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። ዓላማ ናይ’ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ነቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ብዕለት 31 ጥቅምቲ ዝተራእየ ህዝባዊ ተቓውሞ ንምድጋፍ እዩ ኔሩ።
ብምኽንያት ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ቤት-ትምህርቲ ኣል ዲያእ ኣልእስላሚያ ዝወሰዶ ዓማጺ ስጉምቲ፡ ጅግና ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድኑር ብዘርኣይዎ ተባዕ መኸተ ኣብ 93 ዓመቶም ከምቶም ዝቐደሙ ኣሕዋቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምእተዳጎኑ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። በዚ ጨካን ኣብ ልዕሊ ኣቦና ሓጅ ሙሳ እተወስደ ስጉምቲ ዝተቖጠዐ ህዝብና ምረቱ ንምግላጽ ብ31 ሕዳር ስላማዊ ሰልፊ ኣካይዱ። እንተኾነ ግን እቲ ዝኾነ ይኹን ሰብኣዊ መሰል ዘየኽብር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብተዅሲታት በቲኑዎ ጥራሕ ዘይኮነ ንብዙሓት ንጹሃት ዜጋታት ከምዝኣሰረን ጌና ይኣስር ከምዘሎን ተረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብርእሲ እቲ ኩሉ እከይ ተግባራቱ፡ መላኺ ስርዓት ኤርትራ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ሃይማኖታዊ እዩ ብምባል ንህዝብና ብሃይማኖት ክፈላልየና ህርድግ ይብል ኣሎ። እንተኾነ ግን ህዝቢ በይ-ኤርያ ልክዕ ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዘሎ ህዝብና ዘርእዮ ዘሎ ጽንዓት ብምርኣይ “ሕቶ ቤት-ትምህርቲ ኣል ዲያእ ኣል እስላሚያ ሕቶ ሰብኣዊ መሰል እዩ” “እሱራት ይፈትሑ” “ንሕና ኤርትራውያን ኢና፡ ኣስላም ኢና፡ ክርስትያን ኢና፡ ምፍልላይ ኣይንፈቅድን” “ኣቦና ሓጅ ሙሳ ይፈትሑ፡ ኣቦና ፓትሪያርክ ኣንጦንዮስ ይፈትሑ” “እወ ንፍትሒ፡ እምቢ ንምልኪ” “እምነት ገበን ኣይኮነን” “ሕልናኹም ኣበይ ኣሎ” “ስልጣን ንህዝቢ ይረከብ” “ሰራዊት ኤርትራ ምስ ህዝብኻ ወግን” ብዝብል ጭርሖታቱ ኣብ ናይ ህግዲፍ መጻወድያ ከምዘይኣቱ ኣረጋጊጹ። ቀንዲ መለለዪ ናይ ሎሚ መዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ነቲ ህግዲፍ ኣብ ህዝብና ከእትዎን ክስርጾን ዝህቅን ዘሎ ሃይማኖታዊ ምፍንጫል ዝሰዓረ ምዃኑ እዩ።
ኣብ’ዚ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምኡ’ውን ኣብ በይ-ኤርያ ዝርከቡ ኣብላት ተቓውሞ ውድባት ተሳቲፎም። መደረታት ካብ ዘቕረቡ ሓንቲ ኣባል ሰልፊ ወይዘሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ ኔራ።
13 ሕዳር 2017
ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰዲህኤ ኣገዳስ ስሩዕ ኣኼባ ኣካይዱTuesday, 14 November 2017 13:34 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብዕለት 12 ሕዳር 2017፡ ምምሕዳራዊ ሽማግለ ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ዝምድናታት (ወጻኢ ቤት/ጽ) ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ወከልቲ ቦታውያን ሽማግለታት እተሳተፍዎ ስሩዕን ኣገዳስን ኣኼባ ብዘመናዊ መራኸቢ እናተጠቕመ ኣካይዱ። ከም ዝፍለጥ፡ ቦታውያን ሽማግለታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈታት ሰዲህኤ፡ ኣብ ጨንፈራት ሰልፊ ኣብ ዝርከብኤን ሃገራት ዝቖማ ኢየን።
እዚ ን8ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ስዒቡ እተጋብኤ ኣኼባ ምምሕዳር፡ ብሓላፊ ቤት ጽሕፈት እናተመርሔ፡ ስፍሕ ዝበለ ኣጀንዳታት ዳህሲሱ። ንሱ ከኣ፡ 1) ሓበረታ ንጥፈታት ካብ ዞባውያን ወከልቲ፣ 2) ናብ 8ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ካብ ዝቐረበ ጽማቚ ናይ 2016-2017 ዓመታዊ ጸብጻብ ቤት ጽሕፈት፣ 3) ብ8ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ዝጸደቐ ሓዲሽ መደብ ዕዮ ቤት ጽሕፈት ን2017-2018፣ 4) ቅርጻዊ ምትዕርራይ ቦታውያን ሽማግለታት፣ 5) ጊደ ቦታውያን ሽማግለታት ቤት ጽሕፈት ኣብ መስርሕ ምሕዳስ ሰልፊ ዝብል ነይሩ።
ምልውዋጥ ሓበረታታት/ጸብጻባት
ኣኼባ ምምሕዳራዊ ሽማግለ፡ ካብ ነፍስ-ወከፍ ኣወሃሃዲ ቦታዊ ሽማግለ ብሕጽር ዝበለ መልክዕ ዝቐረበ፡ ንንጥፈታት ሽማግለን ሃለዋት ሰልፍን ዝገልጽ ጸብጻባት ሰሚዑ። ቀጺሉ፡ ጸብጻብ ናይ ዓመተ ስራሕ 2016-2017 ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ዝምድናታት ብሓላፊ ቤት ጽሕፈት ቀሪቡ። ኣብ ዓመታዊ ጸብጻብ ካብ እተጠቕሰ ኣሃዛት፡-
- መዘክራት ሰዲህኤ፡- ካብ ነሓሰ 2016 ክሳዕ ሓምለ 2017 ኣብ ዝነበረ ናይ 12 ኣዋርሕ ንጥፈታት፡ ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ጽምድናታት፡ 27 መዘክራት ናብ መንግስታትን ሰልፍታትን ኣህጉራዊ ውድባትን/ማሕበራትን ልኢኹ። ንመዘኻኸሪ፡ ካብ ቀዳማይ ጉባኤ ሰዲህኤ ክሳዕ 8ይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ (ነሓሰ 2011 - ሓምለ 2017)፡ ሰዲህኤ 134 መዘክራት ናብ መንግስታትን ሰልፍታትን፡ ቤት ጽሕፈታት ሕቡራት መንግስታትን፡ ዓለም-ለኸ ማሕበራትን ከም ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኣመሰሉ ዞባውያን ትካላትን ከም ዝለኣኸ ተሓቢሩ።
- ዑደት/ርክባት ብመሪሕነት ሰዲህኤ፡- ከምኡ'ውን ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ ዓመተ-ስራሕ፡ ሰዲህኤ፡ ብዕላዊ ዲፕሎማሲ ዝግለጽ 13 ርክባት/ብጽሖታት ምስ መንግስታትን ሰልፍታትን ኣብ ርእሲ ምክያድ፡ 4 ብህዝባዊ ዲፕልማሲ ዝግለጽ ፍጻሜታት ክዉን ገይሩ። ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ 6 ዓመታት (2011-2017)፡ ሰዲህኤ 72 ዕላዊ ዲፕሎማሲ ኣካይዱ። (ማለት ናብ መንግስታት ዑደት ብምክያድን ኣብ ዓበይቲ ኮንፈረንሳት ብምስታፍን።) ኣብ ልዕሊ'ዚ 22 ብህዝባዊ ዲፕሎማሲ ዝግለጽ ምንቅስቓሳት ኣካይዱ።
- መጽሔት/ጽሑፋት፡- ኣብውሽጢዝሓለፈዓመት፡ኣብከክልተወርሒብእንግሊዝ ናይ እትሕተም መጽሔትሊበርቲ6 ሕታማት ዘርጊሑ። በብጊዚኡ ንሃለዋት ህዝብናን ግህሰታት ስርዓት ህግደፍን ዝገልጽ ጽሑፋት ይኹን ናይ ቪደዮ ቅዳሓትን ናብ ዲፕሎማሲያዊ ዓንኬላት ክዝርጋሕ ከም ዝጸሐ ተገሊጹ። ካብ ቀዳይ ጉብኤ ንድሓር፡ ናይዚ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ዓንኬላት ዘቕንዐ መጽሐት ሕታማት 36 ከም ዝበጽሐ ተሓቢሩ።
ሓዲሽ መደብ ዕዮ ቤት ጽሕፈት ንዓመተ-ስራሕ 2017-2018
ከም ዝዝከር፡ ቀንዲ ዕማማትን ሓላፍነትን ቤት ጽሕፈት ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰዲህኤ፡ ንራእን ዕላማታትንሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ፣ንራእይን መትከላትን ፓለቲካዊ ተቓውሞ ኤርትራ ከኣብሓፈሻ፡ ንደገፍቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾና ሃገራትን፡ ሰልፍታትን፡ ማሕበራትን ኣብ ርእሲ ምብራህ፡ ንኩሉ-ሸነኻዊ እንታይነት መላኺ ስርዓትን ግህሰታቱን ምቅላዕ ኢዩ። መሪሕነት ሰልፊ ዘጽደቖ ሓዲሽ መደብ ዕዮ ቤት ጽሕፈት ከኣ ነዚ ሓላፍነታት እዚ ዘንዘባርቕ ኢዩ።
ኣኼባ ምምሕዳራዊ ሽማግለ ነቲ መደብ ዕዮ ድሕሪ ምጽናዕ፡ ቦታውያን ሽማግለ ናተን ኲነታት ብዝፈቕዶ ኣገባብ ከስፍሕኦን ኣብ ግብሪ ከውዕልኦን ወሲኑ።
ቅርጻን ጊደን ቦታውያን ሽማግለታት፣
ኣኼባ ምምሕዳራዊ ሽማግለ ቤት ጽሕፈት፡ ብዝሒ ኣባላት ናይ ቦታዊ ሽማግለታት ከምቲ ዝጸንሐ ትጽቢት ቤት ጽሕፈት ከምዘይሰርሐ መዚኑ። ካብዚ ብምንቃል፡ ኣብ ነፍስ-ወከፍ ሃገር ውይ ዞባ ዘሎ ኲነታት ተጸኒዑ (ከከም ኲነታቱ) ብውሑዳት ኣባላት ዝቖመ ቦታዊ ሽማግለታት ከም ዝህሉ ክግበር ወሲኑ። ምስ ጨንፈራት ሰልፊ ብምውህሃድ ከኣ ኩሉ ኣባል ሰልፊ ኣብ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ከም ዝሳተፍ ክግበር ኢዩ።
ከምኡ'ውን ንመደብ ሓባራዊ ዕዮ ንምዕዋት፡ ምስ መሓዙት ማሕበራትን ኣገደስቲ ባእታታትን ጥቡቕ ርክብን ሓባራዊ ንጥፈታትን ምክያድ ካብ ቀዳምነታት ቦታውያን ሽማግለታት ክኸውን ኢዩ።
ቦታውያን ሽማግለታት ቤት ጽሕፈት፡ ንመስርሕ ምሕዳስ ሰልፊ ዕቱብ ኣቓልቦ ክህብኦ ከም ዝግባእ ኣኼባ ተረዳዲኡ። ቀንዲ እተጸቕጠሉ ነጥቢ ከኣ፡ ህልዊ ፖለቲካዊ ውድባት ተቓውሞ ኤርትራ ነቲ ሓዲሽ ወለዶ ጠርኒፉ መተካእታ ክፈጥር ዘይምኽኣሉ ኣሻቓሊ ጒዳይ ምዃኑ ኢዩ። ካብዚ ብምንቃል፡ ክሳዕ ናይ 2019 3ይ ጉባኤ ሰዲህኤ፡ ሰልፍና ሓደስቲ ኣባላት ብብዝሒ ክጥርንፍ እተዓጻጸፈ ጻዕሪ ክገብር ከም ዘሎዎ ተመዚኑ። ከም ሓበረታ፡ እቲ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዝጸንሐ ቦታዊ "ቅልውላው" ድሮ ተሰጊሩ፡ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ናህሪ ዝወሰኸ ምሕዳስ ሰልፊ ከም ዘሎን፡ ኣብ ከባቢ ካናዳ ጥራይ ብዓሰርተታት ዝቚጸሩ ሓደስቲ መንእሰይ ኣባላት ኣብ ሰዲህኤ ይጽንበሩ ከም ዘሎዉን ተገሊጹ።
Eritreans Demonstrate at UN Geneva In Solidarity with Asmara ProtestersMonday, 13 November 2017 23:06 Written by EPDP Information Office
On Friday, 10 November 2017, over 500 Eritreans coming from many parts of Switzerland held a dynamic demonstration in front of the United Nations Office in Geneva in support of the 31 October 2017 protests in Asmara. Eritrean men and women of all ages and different political orientations were loudly shouting songs of solidarity with the spark of a New Momentum of fearless popular protest in Eritrea that started from the Akhriya locality of the Eritrean capital.
Like all the mass demonstrations being organized globally in support of the demonstration in Asmara that was interrupt by gun shots and massive arrests, the Geneva demonstration carried slogans calling for more unity among Eritrean freedom strugglers to shorten the days of suffering in Eritrea.
The Geneva demonstrators condemned the cheap divide- and rule tactics of the dictatorship in Eritrea and called on the international community to stand on the side of the pro-change struggle of Eritrean democratic forces.
A message prepared by the coordinating committee of the demonstration was submitted to the office of the president of the UN Human Rights Council in Geneva. It explained the objective of the event and emphasized the importance and urgency of establishing a democratic order in a constitutional state abiding by the rule of law.
Attending the demonstration were members of civic associations, political organizations and private individuals. Besides being members of the coordinating committee, members of the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) from Freiburg, Bern and Geneva were taking part in the lively Geneva event.


text:
ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያን ኣየርላንድን ኩቡር ኣምባሳደር እስቲፎኖስ ሃብተማርያም ኣብ ሕሉው ኩነታትን ፓለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራዊውን ከምኡ ድማ ኣብ ጉዳት መደባት ህንጸትን ልምዓትን መከተን፤ ብስም ተጣበቅቲ ሰብኣዊ መሰላት እናተባህለ ኣብ ልዕሊ ሃገረ ኤርትራን ህዝባን ንዝፈጸም ንዘሎ ገበናትን ብዘካእዚ ንጉዳይ መንእሰያትን ህጻናትን ስድራቤታትን፤ ኣገዳስነት ምድልዳል ሃገራዊያን ማሕበረ፡ኮማትን ካልእን ንዝቀረበሉ ሕቶታት ኣመልኪቱ ሎሚ ሰንበት 14 ሰነ 2015 ኣብ ስዓታት ቅድሚ ቀትሪ ምስ ሬድዬ ኣዳል ድምጺ ኤርትራዊያን ሰፊሕ ቃለ መሕተት ኣካይዱሎ።
ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያን ኣየርላንድን ኩቡር ኣምባሳደር እስቲፎኖስ ንሕሉ ኩነታትን ዘሎ ምዕባሌታትን ሰፊሕ መብርሂ ድሕሪ ምሃቡ እቲ ብሂማን ራይት ራፓርተር ዝሰማዕናዬ ናይ’ቲ ዝጸንሓ ተጻብኦ መጨረሻ ናይ ቅብጸት ፈተነ ብምኳኑ ኩሉ ኤርትራዊ ነዚ ብዝግባእ ተረዲኡ መከቱኡ ብዝሓየለ ክቅጽሎን ሓንሳብን ንሓዋሩን ከቃብጾ ይግባእ ክብል ኣስሚሩሉ።


text:
ብሰንበት 6.11.2011 ቀዳሞት ሰበኽቲ ወንጌል ደቂ ቅዱስ ፍራንቸስኮስ ካፑቺናውያንን ደናግል ደቂ ቅድስቲ ሓናን ኣብ ምድሪ ደንከል ካብ ዚኣትዉ መበል 125 ዓመት ኪዝክሩ በዓል ተገብረ። ኣስላምን ክርስቲያንን ኣብ ሓደ መኣዲ ኅውነትን ጸሎትን ኪሳተፉ መደብ ወጺኡ ነበረ። እንተኾነ፡ ዒድ ስለዝነበረ፡ ኵላቶም ኣኅዋትና ኣስላም ኣብቲ ጽንብል ክሳተፉ ኣይምኸኣሉን ነይሮም እሞ፤ ኣብ ዓሰብ ዚነብሩ ፈለስቲ ብሮቡዕ 9.11.2011 ንመራሕቲ ሃይማኖት፡ዓበይቲ ዓዲ፡ መራሕቲ መሳጊድ መሻይኽ፡ ደርደራት፡ ካብ ራሓይታ፡ ካብ ኣቦ፡ ካብ ኩሌማ፡ ካብ ደባይሲማ፡ ካብ ኢላለ፡ ካብ በርዓሶለ፡ ካብ ዒዲ፡ ጢዖ፡ በይሉል፡ ኣፋምቦ፡ ዓሰብ፥ ካብ ነፍስወከፍ ዓዲ 5 ሰባት ወከልቲ፡ ኣመሓዳሪ ዓሰቦይ፡ ኣመሓዳሪ ሸኻይቶ፡ ኣመሓዳሪ ብሌንሠላማ፡ ሓላፊ ሃይማኖታዊ ጕዳያት ኣቶ መሓመድ እሽማዒል፡ ሓላፊ ባይቶ ተቅባ ደ/ቀ/ባሕሪ ኣቶ ዓሊ ኑር፡ ቀዳሞት ተመሃሮን፡ ደናግል ቅድስቲ ሓናን ዝርከብዎም፡ ኣስታት 80 ዓበይቲ ወከልቲ ዞባ ብምዕዳም፡ ናይ ምሳሕ ግብጃ ገበሩሎም። ቅድሚ ምሳሕ ሓለቓ ገዳም ዓሰብ ኃው ኣስገዶም ጊላይ ንዕዱማት ኣጋይሽ፡ "እንቋዕ ዕድሜና ኣኽቢርኩም ኣብዚ ጥንታዊ ገዳምና ብደሓን መጻእኩም" ድሕሪ ምባል፡ "ሃረርታናን ባህግናን ኣብቲ ዕለቱ ብሓባር ከነብዕል ኢዩ ነይሩ።ዒድ ስለዝነበረ ግን ኣይጠዓመን። ብዝኾነ፥ ዕላማ እዚ ሎሚ ንገብሮ ዘሎና ግብጃ፡ ኣብዚ መበል 125 ዓመት ምእታው ቀዳሞት ምስዮናውያን እንዝክረሉ ዕለት፡ ብቐዳምነት ነቲ ብኅውነትን ምትሕግጋዝን ብሓባር ምሳኻትኩም ኣመንቲ እስልምና ን125 ዓመት ዝተናበርናሉ፡ ንኣምላኽ ንምምስጋን ኢዩ።
ብኻልኣይ ደረጃ ከኣ ነቲ ኣቦታትኩም ዝገበሩልና ሠናይ ነገራት፥ መሬት፡ መንበሪ ገዛ፡ መካነ መቓብር፡ ሕክምና፡ ትምህርቲ ክንገብር፥ ከምኡ ከኣ በብመዓልቱ ክሳብ ሕጂ ዝተሓባበሩና ዘሎዉ፡ በቲ ዝተገብረልና ድማዕ ሞሳ ንምምላስን፡ ኵላትና ኣመንቲ ከም ሰብ መጠን ኣብ ነንሕድሕድናን ኣብ ሞንጎናን ጽቡቕ ዝምድናን ርክብን ንምፍጣርን ኢዩ" በሉ። ብድሕርዚ ዝተቐረበሎም ሺሻይ ብጽቡቕ ተቓደሱ።
ድሕሪ መግቢ ናይ ምምስጋን ጊዜ ምስ ኣኸለ ከኣ፡ ሓደ ኣብ ከተማ ዓሰብ ፍሉጥን ወረጃን ዝኾኑ ሰብ፡ "እዚ ቤተ ክርስቲያን እዚ፡ ንዅላትና ሕዝቢ ዓፋር ዝኰስኰሰን ዘዕበየን ኢዩ። ኣነን ኃወይ ኣቶ ዑመር ኣኪቶን ኣብዚ ኢና ተማሂርና። በቲ ኵሉ ዝረኸብናዮ ፍልጠት ከኣ ንረብን ነቶም ቀዳሞት ሚስዮናውያንን ነመስግን። ንመበል 150 ዓመት ወርቃዊ ኢዮቤል ንምብዓል ከኣ፡ እንሻላህ ረቢ የብጽሕኩም" ኢሎም።
ብድሕርዚ ሓጺር ታሪኽ ነ/ኄር ኣቶ መሓመድ ዑመር ኣኪቶ ተነበን፥ ናይ ዝተሰናደወ ኤግዚቪሽን መግለጺ ተዋህበን። ዕዱማት ሻህን ቡንን ሰትዮም፡ ፍቕርን ኅውነትን ደስታን ሓጐስን ሰኒቖም፡ ካብ ገዳምና ተፋነዉ። ኣብ መላእ ዞባ ከኣ እዛ ናይ ፍቕርን ኅውነትን መኣዲ ወሬ ብቕልጡፍ ካብ ዓዲ ናብ ዓዲ ከም ጽቡቕ ኣብነት ተወረየት። በዚ ድማ ናይ መበል 125 ዓመት ኣገልግሎት ቤተክርስትያን ካቶሊኽ ኣብ ዓሰብ ዝኽሪ ተዓጸወ።
ቅድሚኡ፥ ናይ ቤተክርስትያን ዓመት በዓል መድኃኔ ዓለም ዓውደ ዓመት ስለዝነበረ፥ ድብሮ ድሙቕ ዋዜማ፥ ንጽባሒቱ ድማ ብጳጳስ ሰበኻ ኣሥመራ ዝተመርሐ ዓቢይ ቕዳሴ በኁባሬን ዑደትን ተገይሩ፡ ምእመናን ዓዲ ቀሪቦሙዎ ዝነበሩ እኽለ ማይ ድማ ኣብ ዳስ ተቐሪቡ ካብ ኣሥመራን ካብ ካልእ ዓድታት ወሪዶም ዝነበሩ ነጋድያን ድማ ካብቲ ባርኾት ተኻፈሉ።
በቲ ኣጋጣሚ እውን፥ ቆሞስ ዓዲ ከምዘበሠሩዎ፥ ተጠው ኢላ ዝጸንሐት ታሪኻዊት ቤተትምህርቲ ቤተክርስትያን ካቶሊክ፥ ከም ብሓዲሽ ኣገልግሎት ክትቅጽል ፍቓድ ረኸበት። ኣምላኽ ነዚ ናይ ተቐማጦ ዞባ ደቡብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብነታዊ ኅውነትን ምትኅብባርን ኣበሳሪ ፍቕርን ሰላምን ርግኣትን ኣብ ምሉእ ሃገርናን ኣህጉራዊ ዞባናን ይግበረልና።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝዓረፈት ፍልጥቲ ፀላም ኣሜሪካዊት ጋዜጠኛ ጉዌን ኣይፊል ብሞያኣ ዝለዓለ ኣድናቖትን ተፈላጥነት ዝረኸበት ኣፍሪካዊት ኣሜሪካዊት ጋዜጠኛ ጉዌን ኣይፈል ኣብ መበል 61 ዓመታ ብሕማም ናይ ማህፀን ካንሰር ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልያ።ጋዜጠኛ ጉዌን ኣይፊል ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ብኣፃብዕቲ ይቑፀሩ ኣብዝነበርሉ እዋን ኣብ ዓበይቲ መራኸቢ ማዕኸናት ኣሜሪካ ትሰርሖም ብዝነበረት ሽማ ዘመዝገበት ኣብነታዊ ጋዜጠኛ ከምዝነበረት መሰራሕታን ካልኦትን ይምስክሩላ።
ካብ ኣድነቕታ ሓደ ዝኾኑ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ጉዌን ምዕራፋ ምስ ሰምዑ ጋዜጣዊ መግለፂ ይህቡ ኣብዝነበርሉ እዋን ናይ ጉዌን ሞያዊ ክቡርነት ኣብ እዋን ቃለ ምልልስ ንዕኦም ካብዝሓተተቶም ሕቶታትን ከይተረፈ ዝፈልጥዎን ዘድንቖዎን ከምዝኾኑ ንስድርኣን ንናይ ሞያ ኣጋራን መሳርሕታን ይገልጹ።
ኣብ PBS ን17 ዓመታት ኣብ ዝሰርሐትሉ እዋን ኣብ PBS News Hourን ኣብ ዋሽንግትን ዊክን ንዝቐርቡ ትንታነታት ብምምራሕን ማኔጂንግ ኤዲተር ብምዃንን ንልዕሊ 17 ዓመታት ኣገልጊላ።ቅድም ክብል እውን ኣብ ኒውዮርክ ታይምስን ዋሽንግተን ፖስትን ከምኡ እውን ባልቲሞር ሳንን ኣብ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ጋዜጣታት ኣሜሪካ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ፀብፃባት ብምቕራብ ብቕዓቶም ካብ ዘመስከሩ ጋዜጠኛታት ሓንቲ ነይራ።በዚ ምኽንያት እውን ብዙሓት ዓበይቲ ሽልማታት ረኺባ እያ።
ወለዳ ካብ ባርቤዶስን ፓናማ ዝመፁ እዮም።ምስ ብዙሓት ኣሕዋታን ኣሓታን ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ዝዓበየት ጉዌን ኣይፊል ወላዲ ኣቡኣ ናይ ኣፍሪካ ሜቶዲስት ኤጲስቆጲስ ቤተ ክርስቲያን ካህንን ተሓላቓይ ስቪላዊ መሰላትን ነይሮም።
ኣብ ማሳቹስተስ ኮሌጅ ሲመንስ ብጋዜጠኝነት ዝተመረቐት ጉዌን ኣብ ጋዜጣ ቦስተን ሄራልድ ብተለማማድነት ሰሪሓ እያ።ኣብ እትሰርሐሉ እዋን ዘርኣዊ ምፍርራሕ ይበፅሓ ነይሩ።ካብቲ ዩኒቨርሲቲ ምስ ተመረቐት ግን ኣብ መወዳእታ 70ዓታት ኣብዚ ጋዜጣ ብሪፖርተርነት ተቖፂራ ሰሪሓ እያ።ብዛዕባ ተመኩርኣ ክትዝክሮ ከላ ጉዌንከም ሓንቲ ፀዓዱ ዘይኮኑ ሒደት ሰራሕተኛታት ዜና ምፅሓፍ ከምዝኽእል፣ኣብዝተውሃበኒ እዋን ፈፂመ ከቕርብ ከምዝእክል ከራጋግፅ ነይሩኒ ትብል ።
ጋዜጠኛ ጉዌይን ኣይፊል ንሸሞንተ ፕሬዝዳንታዊ ወፍርታት ምርጫ ተኸታቲላ ፀብፂባ እያ።ክልተ ናይ ምኽትል ፕሬዝዳንታዊ ክትዓትን ከምኡ እውን ኣብ ናይ ሎሚ ዘበን ናይ ዴሞክራሲያዊያን ፓርቲ መባእታዊ ምርጫ ሕፁት ዴሞክራሲያዊያን ፓርቲ ንምዃን ይወዳደሩ ዝነበሩ ሂላሪ ክልንቴንን በርኒ ሳንደርስን ንዘካየድዎ ክትዕ እውን መሪሓ እያ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ኣብ መንጎ ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያን ተቓወምቲ ውድባትን ኣብ ዝካየድ መስርሕ ልዝብ ዘቐረቡ ሕቶታት ኣወንታዊ ምላሽ እንተድኣ ዘይረኺቦም እቲ ዝርርብ ከቋርፁዎ ከምዝኽእሉ ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ገሊፆም።
ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ 22 ፓርትታት ኣብ ዝሳተፍሉ ልዝብ መድረኽ ዋና ተላዛባይ ኮይኑ ክቐርብ እንተዘይኮኑ ድማ ጎኒ ንጎኒ በይኑ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ንምልዛብ ሕቶ ኣቕሪቡ’ሎ ኢሎም።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን 21 ናይ ውሽጢ ሃገር ተቃወምቲ ፓርትታትን ንመላዘቢ ኣብ ዝቐረበ ሰነድ ዝተቐመጡ ክልተ ነጥብታት መዕለቢ ኣይረኸቡን።ነቲ ልዝብ መን ይምርሓዮ ዝብል ኮይኑ እቶም 20 ፓርትታት ካብኦም ወፃኢ ብዝኾነ ብስምምዕ ብዝምረፅ ገልለተኛ ኣደራዳሪ ክምርሓ ክሓቱ ከለው ገዛኢ ፓርቲ ብወገኑ እቲ ልዝብ 21 ፓርትታት በብተራ ክመርሕዎ ይደሊ።
መዕለቢ ዘይተገበረሉ ካልእ ነጥቢ ኸኣ 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሳ ፓርትታት ብከመይ ይወከላ ዝብል እዩ።
21 ፓርትታት ብማዕረ ውክልና ከም ቀንዲ ተላዘብቲ ክቕፅሉ ኣለዎም ዝብል ብዘይካ መድረኽ ኩሎም ተቐቢሎምዎ ኣለው።ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ መድረኽ ነዚ ስለዘይተቐበሎ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ከይተወሰነ ተሪፉ።
ብባይቶ ዝካየድ ልዝብ ውፅኢት ኣየምፅእን ዝበሉ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ድልየት ፓርቶም 20 ፓርትታት ዝርከብሉ ከይኮነስ ምስ ገዛኢ ፓርትን መንግስትን ንበይኑ ምልዛብ እዩ ኢሎም።ኢህወዴግ ምስ ካልኦት ፓርትታት እናተላዘበ ጎኒ ንጎኒ ምሳና ክላዘብ ከምዝኽእል ቃል ኣትዩልና ነይሩ ይብሉ።
መድረኽ ዘቕረቦ ካልእ ኣማራጺ ድማ መድረኽ ንኻልኦት 20 ፓርትታት ብምውካልን ብኩሎም ፓርታት ዝተቐረፀ ኣጀንዳ ብምሓዝን ዋና ተላዛባይ ክኸውን ዝብል እዩ ኢሎም።
ዋና ተላዛባይ ንምዃን ወይ ጎኒ ንጎኒ ምስ ገዛኢ ፓርቲ ንምልዛብ ዘቕረቡዎም ሕቶታት ኣወንታዊ ምላሽ እንተድኣ ዘይረኺቡ ነቲ ዝርርብ ከቋርፅዎ ከምዝኽእሉ ሓቢሮም ኣለው።
ገዛኢ ፓርትን 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ፓርትታትን ኣብ ናይ ቅድመ ልዝብ ሰነድ ንምዝርራብ 20 መጋቢት 2009 ዓ.ም. ክራኸቡ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጂቡቲ ኣብ ምሕደራ ስደተኛታት እትክተሎ ፖሊሲ ተሞጊሳ ።
* እዋናዊ ገምጋም ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያን ኪንዩኡን
Many refugee children in Egypt lack education services
African Monitor’s monitor in Egypt reported that many refugees’ children in Egypt, including Eritrean refugee children suffer from lack of educational opportunities. Two UNHCR partner non-governmental organizations in Egypt named St. Andrew’s and CRS; offer limited educational services to very few refugee children in Egypt. Continue reading “Many refugee children in Egypt lack education services”
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ
ግዜ መዐቀኒ ህላወና ክሳብ ዝኾነ፡ እንሕልኖ ራኢ፡ እንፍጽሞም ነገራት፡ እንጭብጦም ሕልምታት ብግዜ እናቀየስናን እናገምገምናን ኢና እንነብር። ሕጂ ኣብ ምጅማር ሓዳስ ዓመት ድማ ከም ወትሩ ንዝሓለፈት ዓመት መዚንና፡ ትሕዝቶ’ታ ሓዳስ ዓመት ካብኣ ንላዕሊ ንክኾነልና ንሕልን፡ መደባትና ሰሪዕና ድማ ብምሉእ ተስፋ ንጽበ።
እንተኾነ ግን ኩነታት ሃገርና ነዚ ብዘይክተል ኣገባብ፡ ዝኾነ ይኹን ለውጢ ከይተራእዮ፡ ዓመት ንኻልእ ዓመት ተኸቲሉ ብዘይ ምምሕያሽ ክሓልፍ ምርኣይ ልሙድ ተርእዮ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ሓሊፉ። ዝገርም ቁጽሪ ናይ’ቲ ሃገሩ ገዲፉ፡ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝስደድ ዘሎ ኤርትራዊ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዛየደ ይኸይድ ምህላዉ’ዩ።
ናብ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ዝውሕዙ ስደተኛታት ምስ ምብዝሖም፡ መዓስከራት ስደተኛታት መዓልታዊ ስደተኛታት ናብ ከተማታት ብስሩዕ ኣገባብ እናፋነዋ፡ ቑጽሪ ኣብ መዓስከር ዘሎ ስደተኛ ግን ክንኪ ኣይተራእየን። ነዚ ንምትዕርራይ ዋላ’ኳ ኣብ ምውዳእ እዚ ዓመት’ዚ፡ ንምምሕያሽ ኩነታት ስደተኛታት ዝተተለሙ ዓበይቲ መደባት እንተሃለዉ፡ ጭቡጥ ውጽኢታቶም ኣብ ቐጻሊ ዝግምገምን ዝረኣይን’ዩ። ዋላ’ኳ ጽጹይ ሓበሬታ እንተዘይሃለወ፡ ብገምጋም መዓልታዊ ከባቢ 100-150 ዝኾኑ ስደተኛታት ዶብ ሰጊሮም ከምዝሓድሩ’ዩ ዝግመት። Continue reading “ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ”


text:
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንናይ ሰሜን ኮርያ ምውንጫፍ ሚሳይል ብዝምልከት ሎሚ ሶሉስ ዕጽው አኼባ ከምዘካይድ ኣፍሊጡ።
ሰሜን ኮርያ ዝወንጨፈቶ ናይ ማእኸላይ ርሕቀት ሚሳይል ብሃገረ ጃፓን ብምሕላፍ ኣብ ክልተ ብምኽፋል ኣብ ሰላማዊ ውቅያኖስ ምውዳቑ ተፈሊጡ’ሎ።
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ምምሕዳር ኪም ጆንግ ኡን “ኣስጋኢን ዘይርጉእን እዩ” ድሕሪ ምባል እዚ ዓይነት ተግባር ድማ ንዝያዳ ተነጽሎ ሰሜን ኮርያ ዝደፋፍእ እዩ ኢሎም።
ብተወሳኺ ንሶም “ ኩሎም አማራጺታት ድልዋት እዮም” ክብሉ'ውን አጠንቒቖም።
ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኒኪ ሃለይ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ቃል ምውንጫፍ እቲ ሚሳያል “ ዘይግቡእን ዘይሓላፍነታዊን እዩ” ኢሎም።
ልዑኽ ጃፓን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኮሮ በሻሆ ብወገኖም መርገጺ መንግስቶም ምስ አባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ይዘራረቡ ምህላዎም ብምሕባር እቲ ቤት ምኽሪ ሓባራዊን ግሉጽ መልእኽቲ ንሰሜን ኮርያ ከሕልፍ ዘለዎም ትጽቢት ወሲኾም ሓቢሮም።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ንናይ ሰሜን ኮርያ ምውንጫፍ ሚሳይል ብምኹናን እቲ ስጉምቲ ንጸጥታን ምርግጋእ እቲ ዞባ ኮነ ንጻዕርታት ሰላምን ዝርርብን ዘዳኽም እዩ ኢሎም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ብዘይንጹር ምኽንያት ተዓጽዩ ዝጸንሐ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ ተኸፊቱ
Radio Erena: 15 January 2018
ብዘይንጹር ምኽንያት ተዓጽዩ ዝጸንሐ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተኸፍተ ተሓቢሩ።
ንልዕሊ 10 ዓመታት ከገልግል ዝጸንሐ ኮሌጅ ንግድን ስነ ቁጠባን ሓልሓል ድማ ጠቕሊሉ ክዕጾ እንከሎ፣ ተማህሮ እቲ ኮሌጅ ናብ ኮሌጅ ዓዲ ቀይሕ ክግዕዙ ተሓቢርዎም ኣሎ።
ምስ ምምዛዝ ሓድሽ ዳይረክተር ላዕለዋይ ደረጃ ትካላት ትምህርትን ምርምርን ኤርትራ ብርጋዴር ጀነራል ዶክተር ሃይለ ምሕጹን፣ ተዓጽዩ ዝጸንሐ ኮሌጃት ዓዲ ቀይሕን ሓልሓልን፣ ጠንቂ መዕጸዊኡ፣ ብንጹር ክግለጽ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ትሕተ ቅርጻዊ ምትዕርራይ ንምግባር ዝብል ምኽንያት'ዩ ተዋሂብዎ።
ሕጂ'ውን ኮሌጅ ሓልሓል ጠቕሊሉ ዝተዓጸወሉ ምኽንያት ብመንግስቲ ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ይኹን'ምበር መራብሒ ናይ ጸባ ከብቲ ክኸውን ከምዝተዓጽወ'ዩ ኣቐዲሙ ክዝረበሉ ጸኒሑ'ዩ።
ኤርትራ፣ ሎሚ ኣብ ዝተኸፍተ ኣህጉራዊ ውድድር ብሽክለታ La Tropicale Amissa Bongo ትሳተፍ ኣላ
Radio Erena: 15 January 2018
ኤርትራ፣ ሎሚ ሰኑይ 15 ጥሪ ኣብ ኣብ ጋቦን ኣብ ዝተኸፍተ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ኣህጉራዊ ውድድር ብሽክለታ La Tropicale Amissa Bongo ትሳተፍ ኣላ።
ኣብ’ዚ 2.1 መዐቀኒ ዘለዎ ቅድድም ንምስታፍ፡ ብኣሰልጣኒ ሳምሶም ሰለሙን እትእለ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ንተቐዳደምቲ ተስፎም ዑቕባማርያም፡ ሚኪኤል ሃብቶም (ጎሚስታ)፡ ዘመንፈስ ሰለሙን፡ ሲራክ ተስፎም፡ ሄኖክ ሙሉብርሃንን ሳይሞን ሙሴን ሒዛ'ያ ቀሪባ ዘላ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኤሪቴል ናብ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ አይድ ዝተሰጋገረ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ሜሮን ኣብርሃም (ሸቓ) ‘ውን፡ ንመጀመርያ ግዜ ነዛ ሓዳስ ጋንትኡ ወኪሉ ኣብ’ዚ ውድድር ክቐዳደም እዩ።
ኣብ ሊብያ ተጨውዮም ዝነበሩ 81 ስደተኛታት፣ ብሰበስልጣን ሊብያ ተቐዪዶም
Radio Erena: 14 Januray 2018
ሰበስልጣን ሊብያ፣ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን ዝኾኑ 81 ስደተኛታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተዉ ኣፍሊጦም።
እዞም ኣብ ምብራቓዊ ሊብያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ኢትዮጵያውያንን ሶማላውያንን፣ ኣቐድም ኣቢሎም ንኣዋርሕ ኣብ ትሕቲ ኣሰጋገርቲ ተጨውዮም ዝጸንሑ ምዃኖም ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣረጋጊጹ።
ገለ ኤርትራውያን ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ገንዘቦም ከፊሎም ካብ ሱዳን ምስ ተበገሱ፣ ኣብ ቤንቓዚ ምስ በጽሑ እቶም ኣሰጋገርቲ መንገዲ ተዓጽዩ እዩ ብምባል ካብ ወርሒ ሚያዝያ 2017 ኣትሒዞም ቀዪዶሞም ድሕሪ ምጽናሕ፣ ጉዕዞኹም ክትቅጽሉ ተወሳኺ ገንዘብ ክፈሉ ምስበሉዎም ክሃድሙ ከምዝወሰኑ ገሊጾም።
ው.ሕ.ሃ.ን ሕ.ኣፍሪቃን፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዳግማይ ተወሊዑ ንዘሎ ውግእ ኮኒኖም
Radio Erena: 14 Januray 2018
ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዳግማይ ተወሊዑ ንዘሎ ውግእ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስትን ተቓወምቲ ሓይልታትን ኮኒኖም።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ12 ጥሪ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኩሎም ወገናት ደቡብ ሱዳን፣ ነቲ ብዕለት 21 ታሕሳስ 2017 ዝተበጽሐ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ከኽብሩ ጸዊዑ።
እቲ ውድብ ኣብ መግለጺኡ፣ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኮነ ተቓወምቱ፣ መሰረታዊ ዕላምኦም ድሕነት ህዝቢ እንተኾይኑ፣ ፍልልያቶም ፖለቲካዊ ፍታሕ ብምንዳይ ደኣምበር ኲናት ብምጅማር ከረጋግጽዎ ከምዘይክእሉ ኣመልኪቱ።
ሕ.ኣፍሪቃ ንፕ.ትራምፕ ዝምልከት መግለጺ ኣውጺኡ
Radio Erena: 14 Januray 2018
ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሀይቲን፣ ኤልሳልቫዶርን ብኣጸያፊ ስም ምጽዉዑ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓለም ኣዘራራቢ ኮይኑሉ ዘሎ እዋን፣ ሕብረት ኣፍሪቃ መግለጺ ኣውጺኡ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣመሪካ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲኡ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ፣ እቲ ፕረዚደንት ንሃገራት ኣፍሪቃ ኣጸያፊ ስም ምሃቦ ይቕሬታ ክሓትት ኣለዎ ኢሉ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ዝተጠቕመሎም ቃላት፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዘዋርድ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣመሪካ እትውንኖ ክብሪ ሰብኣዊ መሰላት ዘውድቕ እዩ ክብል እቲ ወኪል ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሃቦ መግለጺ የነጽር።