text:
ንባባት ሮሜ 7፡1-14፥ 1ዮሓ 4፡1-10፥ ግ.ሓ.5፡34-ፍ፥ ዮሓ 3፡1- 21 ምስባክ፡ ሐወጽከኒ ሌሊተ ወፈተንኮ ለልብየ፥ አመ ከርከኒ ወኢተረክበ ዓመጻ በላዕሌየ፥ ከመ ኢይንብብ አፉየ ግብረ እጓለ እመ ሕያው። “ንልበይ ተዓዘብካዮ ብለይቲ በጻሕካዮ፥ መርሚርካንስ ገለ ክፉእ አይረኸብካን፥ ብአፈይ ከም ካልኦት ሰባት ክፉእ አይዛረብን እየ” መዝ. 17፡3።
ዘሎናዮ ጊዜ እዋን ተሓድሶን ንስሓን እዩ። ምስ ዓበኻ ካልአይ ጊዜ ከመይ ገርካ ክትውለድ ይክአል ዝብል ሕቶ ኒቆዲሞስ ዝተባህለ ምሁር እስራኤላዊ ዘቕረቦ ሕቶ እዩ። ቅድሚ አብ ትንታኔ ምእታውና መን እዩ ኒቆዲሞስ? ኒቆዲሞስ ሓደ ካብ ፈሪሳውያን መራሕን መምህርን አባል ባይቶ አይሁድ እዩ ነሩ። ነቲ ክርስቶስ ዝገብሮ ዝነበረ ብቐረባ ዝከታተል ዝነበረ ንሓቂ ክፈልጥ ዝደሊ ዝነበረ እዩ። አብ ወንጌል ዮሓንስ ሰለስተ ጊዜ ተጠቒሱ ንረኽቦ፥ 1. አብ ምዕ 3 ሎሚ ዝተነበ። 2. አብ ዮሓ 7፡50~51 ”ሓደ ኻብቶም እቲ ቕድም ብለይቲ ናብ ኢየሱስ መጺኡ ዝነበረ ኒቆዲሞስ፥ ሕግናኸ ንሰብ ቅድም ከይሰምዖን እቲ ዝገበሮ ኸይፈልጠንዶ ይፈርዶ እዩ በሎም” ብዛዕብኡ ንርኢ። 3. አብ ዮሓ 19፡39~42 ዘሎ ኸአ ኢየሱስ ምስ ሞቶ ንሬሳ ምስ ዮሴፍ ብዓል አርማትያስ ኮይኑ ካብ ጲላጦስ ፍቓድ ሓቲቱ ከም ዝቐበረ ወንጌል ይነግረና። ድሕሪዚ ብዛዕብኡ ብዙሕ ዝዛረብ አይንረክብን አብ ቀዳሞት ዘመናት ክርስትና ብሰማዕትነት ከም ዝሞተ እሞ ብስሙ ቤተ ክርስትያናት ከም ዝተሰርሐ ይንገር። አብ ምስራቕ ሓደ ካብቶም ቅዱሳን ይቝጸር።
ናይ ሎሚ ወንጌል ኒቆዲሞስ ብለይቲ ናብ ኢየሱስ ከም ዝመጸ ይነግረና። ለይቲ ምልክቲ ዋሕዲ እምነት እዩ። ብርሃን እምነት ዝጎደሎ አብ ጸልማት እዩ ዝነብር። ብኻልእ ከአ ምልክት ፍርሓት እዩ። ዝፈርሕ ከይርአ ብጸልማት ክፉእ ግብሪ ይገብር። ጸልማት ተጎልቢቡ ዝኸይድ ናይ ድሓን አይኮነን። ናይ ኒቆዲሞስ ጉዳይ ግን ብርሃን እምነት ክረክብ ኢሉ እዩ።
ዕላል ምስ ኢየሱስ፡
ኒቆዲሞስ ንኢየሱስ ንበይኑ አብ ጽምዋ ካልኦት ዕላሉ ከይርብሽዎን ዝአክል ጊዜ ክረክብ ኢሉ መጺእዎ። ተባዕን ቍምነገር ዘልኦ ርክብ ክገብር። ንኢየሱስ አብ መንጎ ብዙሕ ነገር ተዋሒጥና እንከሎና ክንረኽቦ ክነዕልሎ ክንዛረቦ ከምኡ ዝብለና ክንሰምዖ ቀሊል አይኮነን ስለዚ አብ ጽምው ቦታ ንበይንና ክንዕልሎ እንተ ኸአልና እንኸዶ ጉዕዞን ክንገብሮ ዝግብአናን ክነግረና እዩ። ኒቆዲሞስ ንኢየሱስ በቲ ዝገብሮ ዝነበረ ብማዕዶ ዝረአዮን ዝሰምዖን ተደሪኹ እዩ ክሓቶን ክፈልጥን መጺኡ። ንሱ በቲ ግዚኡ ዝነበረ ፍልጠት ዝለዓለ ፍልጠት ነርዎ እዩ እንተኾነ ዕጉብ አይነበረን። ንምንጪ ፍልጠት ባዕሉ ክሓትት አብ ቅድሚኡ ኮይኑ ሕቶታቱ አቕሪቡ። “እዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ አምልኽ ምስኡ ዘሎ ጥራሕ እዩ ዝገብሮ” እናበለ መጀመርያ እምነቱ ገሊጹ። አምላኽ ምሳና ከምዘሎ ክንርኢ እንተ ኸአልና ሰባት አብ አምላኽ ክምለሱ ቀሊል እዩ። ግብርና ዘረባና ሕይወትና ኩሉ ናይ አምላኽ ነገርዶ የርኢ ወይስ ናተይ ግብሪ? አነ በቲ ዝገብሮ ዝብሎ ካልኦት አምላኽ ከምዝርእዩ ድየ ዝገብር ወይስ ካልእ መገዲ እየ ዝሕብር ኢልና በበቲ ዘሎና ሕይወት ንርእስና ክንሓትት ይግብአና።
መንግስቲ አምላኽ ክንርኢ ከምብሓዲሽ ክንውለድ አሎና፡
ኒቆዲሞስ እምነቱን ትዕዝብቱን ምስ ገለጸ “እዚ ጀሚርካዮ ዘሎኻ ጉዕዞ እምነት ብምልኡ ክትቅበሎ ከምብሓዲስ ክትውለድ አሎኻ” ተባሂሉ። አብ ቋንቋ ኢየሱስ ከምብሓዲስ ምውላድ ክብሃል እንከሎ አብ ኢየሱስ አሚንካ ሓዲስ ጉዕዞ ሕይወት ምኽታል እዩ ዘስምዕ። ከምብሓዲስ ክንውለድ ክንሓልፎ ዝግብአና አሎ። ኢየሱስ ንኒቆዲሞስ ከረድኦ ኢሉ “ሰብ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን እንተ ዘይተወልደ ናብ መንግስቲ አምላኽ ኪአቱ ዝኽእል ከቶ የልቦን” እናበለ ገሊጽሉ። ጥምቀትን እምነትን ንሰብ ከምብሓዲስ ከም ዝውለድ ይገብሮ። አብ ጥምቀትና ከምብሓዲስ ንውለድ መንፈስ ቅዱስ አባና ሓዲሩ ሓደስቲ ፍጥረት ንኸውን። ምስጢራት ኩሎም ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዘውህቡና ሓደስቲ ፍጥረት ይገብሩና። ኢየሱስ እምብአር ንኒቆዲሞስ አብኡ ዝአመነ ከምብሓዲስ ከምዝተወልደ እዩ ገሊጽሉ።
ጊዜ ጾም አርብዓ ብኃጢአትና ተነሲሕና ከምብሓዲስ ሓደስቲ ፍጥረት ክንከውን ዝሕግዘና ጊዜ እዩ። ብኃጢአቱ ዘይተነስሐ ተሓድሶ መንፈስ ክለብስ አይክእልን እዩ። ምስ ኢየሱስ ከነዕልል ክሰምዓና ክንሰምዖ እንተ ኾና አብኡ ክንአምን ክንሳሕ አሎና።
ኒቆዲሞስ ጽምአት ሓቂ ስለ ዝነበሮ ክበርሃሉ ደጋጊሙ ኢዩ ንኢየሱስ ሓቲቱ። ኢየሱስ ትምህርቱ ብምቕጻል ነቲ አብ ዘኁልቅ 21፡9 ጠቒሱ “ከምቲ ሙሴ አብ በረኻ ንተመን ዝሰቐሎ ወዲ ሰብ ድማ ኸምኡ ክስቀል እዩ” በሎ። እሳራኤላውያን ብተመን ምስተነኽሱ አብቲ አብ ባላ ዝተሰቕለ ናይ አስራዚ ተመን ዝረአዩ ይሓውዩ ከም ዝነበሩ ኩሉ ክድሕን ዝደሊ አብ ስቕለትን ሞትን ትንሣኤን ክርስቶስ ክአምን አለዎ እናበለ አነጺሩ ነጊርዎ። አብ ጥበበ ሰሎሞን 16፡6 “እዚ መከራ እዚ መጠንቀቕታ ምእንቲ ኪኸውን ንቑሩብ እዋን ጥራይ ጸንሐ ብድኅሪኡ ንትእዛዝ ሕግኻ ምእንቲ ከዘክሮም ምልክት ምድኃን ተመን አስራዚ ሃብካዮም” እናበለ ስቕለት ናይ ኩሉ ማእከል ከም ዝኾነ ይገልጽ። ኒቆዲሞስ ናይ እዚ ትምህርቲ አፍልጦ ስለ ዝነበሮ ክርድኦ ይኽእል እዩ።
አብ ኢየሱስ ምእማን ካልእ አማራጺ የብሉን፡
ፍቕሪ አምላኽ ብኢየሱስ ተገሊጹና። አብዚ መግለጺ ፍቕሪ አምላኽ ዝኾነ ኢየሱስ ዘይአምን አብ ጸልማት አብ ሞት እዩ ዝነብር ስለዚ አባይ እመን ዝብል ዕድመ ንኒቆዲሞስ ቀሪብዎ። ምስ ኢየሱስ ዘዕልል አብ መጨረሽታ አብኡ ክአምን እዩ ዝዕደም። ነታ ሳምራዊት ሰበይቲ ድሕሪ ብዙሕ ዕላልን ትምህርትን አብ መጨረሽታ አብኡ ክትአምን እዩ ነጊርዋ። ኒቆዲሞስ እውን በዚ ጉዕዞ እዩ ሓሊፉ። ንዕድመ ኢየሱስ ዝነጽግ አብ ጸልማት እዩ ዝነብር። “ብርሃን ናብ ዓለም መጸ ደቂ ሰብ ግና ግብሮም ክፉእ ስለ ዝኾነ ካብ ብርሃን ጸልማት ፈተዉ” እናበለ ናይ ደቂ ሰብ ትሪ ልቦም ገሊጽሉ። ኒቆዲሞስ አብ ብርሃን ክርስቶስ አትዩ እንታይነት ክርስቶስ ተቐቢሉ። ሕይወትና ብዘይ አምላኽ ክነብሮ ከሎና አብ ጸልማት አብ ዘይዕሩፍ ሕይወት ኢና እነንብሮ። እዚ ሒዝናዮ ዘሎና ጊዜ እምብአር አብ ብርሃን ክርስቶስ ክንአቱ ክሕግዘና ኢላ ቤተ ክርስትያን ተዓወቱ ደቂ ብርሃን ኩኑ ትብለና አላ።
ሕይወት ኒቆዲሞስ ሕይወትና ንግበር፡
አብቲ ኢየሱስ ዝርከቦ ንምጻእ። ኒቆዲሞስ ንኢየሱስ አብ ዘልኦ ከይዱ ረኺብዎ አሚኑ ከም ብሓዲስ ተወሊዱ ምስክር እምነቱ ንሬሳ ኢየሱስ ብድፍረት ሓቲቱ ቀቢርዎ። ሓንሳብ ንኢየሱስ ምስ ረኸበ አይተመልሰን። ሎሚ አነን ንስኹምን ቦታ ኢየሱስ ክንረክብ እሞ ክንሕደስ እሙናት ተኸተልቱ ክንከውን ንሕተት አሎና። ንኢየሱስ ክረክብ እኸይድ አሎኹ እናበልና ንዘንጊዖም ዘለዉ ንዑናይ ናብ ኢየሱስ ኢልና አብ ቤተ ክርስትያኑ አብ ቅዱስ ሕይወት ክአትዉ ንዓድሞም ንምርሓዮም።
ብምስጢረ ንስሓ ነጺሕና ከም ብሓድስ ንወለድ። ንዝሓለፈ ሕይወትና ርኢና አብ ሓዲስ ምዕራፍ ሕይወት ንእቶ። ብኃጢአትና ክንእመን ቀሊል አይኮነን። ጸልማት ዝጎልበቦ ሕይወት ክንሓልፍ ግድነት እዩ። ስጋና ተሳዒረ ዘይብል ሕሱም ጸላኢና እዩ ስለዚ ክንስዕሮ ቆራጻት ክንከውን ይግብአና። አብ መንበረ ኑዛዜ ቀሪብና ኃጢአትና እንተ ተነሳሕና ዳግም ክንውለድ ኢና።
አምላኽ ዘፍቀረና ፍጥረት ኢና። ፍቕሪ አምላኽ ብኢየሱስ ክርስቶስ ተገሊጹልና። አብ ምትርጓም ቅዱስ መጽሓፍ “ፍቕሪ” ዝብል ቃል ክንጥንቀቐሉ አሎና። አብ ቋንቋ ግሪኽ ፍቕሪ ክብሉ እንከለዉ ሰለስተ ነገር እዩ ዘስምዕ (1) “Eros” ናይ ጾታ ፍቕሪ (አብ መንጎ ሰብአይን ሰበይትን ዝህሉ ፍቕሪ አብ መርዓ ዘምርሕ) አብዚ ክንቅበል ጥራሕ ኢና እንደሊ፥ (2) Philia በቲ ጽቡቕ ዝረአኻዮ ጽቡቕ ዝስሕበካ ናይ ምስዓብ ወይ ምኽታል ፍቕሪ (አብ ኹዕሶ እግሪ ሰባት ብሓንሳብ አብ ሓንቲ ጋንታ ዝገብሮም) አብዚ ክንህብን ክንወስድን ንደሊ፥ (3) Agape or sacrificial Love አብዚ (ሓንቲ አብ ማህጸና ዘሎ ሕጻን ምእንትኡ አብ ሞት ክሳብ ምብጻሕ እተርእዮ ፍቕሪ) ክንህብ ንምነ። እግዚአብሔር በዚ ዳሕረዋይ ፍቕሪ እዩ ዘፍቅረና። “አምላኽ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም አፍቀራ”። አብዚ እዩ አብ መንጎናን አብ መንጎ አምላኽን ዘሎ ፍልልይ ዝርአ። አምላኽ ይህብን ይሓድግን፥ ንሕና ንቕበልን ንርስዕን። ምሃብ ምልክት ፍቕሪ አምላኽ እዩ። እዚ ዓይነት ፍቕሪ እዩ አምላኽ አባና ዘርእዮ። እዚ ዓይነት ፍቕሪ አብ መንጎና ክነንግሶ አሎና። እዚ ዓይነት ፍቕሪ አዩ አብ መንግስተ ሰማይ ዘሎ። እዚ ዓይነት ፍቕሪ ዘይርከቦ እቲ ገሃነም እሳት እንብሎ እዩ። ፍቕሪ አምላኽ ክነስተማቕር ትሑዛት ኢና። ዘየፍቅር አብ ጸልማት እዩ ዝነብር።
ሓደ እዋን ሓንቲ ቅድስቲ ንአምላኽ አብ መንጎ መንግስተ ሰማይን ገሃነመ እሳትን ዘሎ ፍልልይ አርእየኒ ኢላ ጸልያ ይብሃል። እግዚአብሔር ልመናአ ተቐቢሉ መልአኽ ልኢኹ መጀመርያ አብ ገሃነመ እሳት ወሲድዋ። አብኡ ብዙሓት አሰብኡትን አንስትን አብ ሓደ ነውሕ ጣውላ ብዙሕ በብዓይነቱ ዝኾነ መግቢ ዝተሰርዖ ተቐሚጦም ረአየት ሓደ ካብኦም ግን ዝበልዕ አይነበረን። ኩሎም ጉሁያትን የምባህቝዉ ነሮም። ካብኦም ንሓደ ስለምንታይ ዘይትበልዑ ድአ ኢላ ሓቲታቶ። ኢዱ አርእይዋ። ነውሕ ማንካ 4ft ዝኸውን ምስ ኢዶም ተኣሲሩ ክበልዑ አብ ዝፈተናሉ እቲ መግቢ አብ ምድሪ ከምዝወቀድቕ ነጊርዋ። ክንደይ ዘሕዝን እዩ እናበለት ጉህያ። ካብኡ እቲ መልአኽ አብ መንግስተ ሰማይ ወሲድዋ አብኡ እውን ልክዕ ከምቲ አብ ገሃነመ እሳት ዝረአየቶ ሓደ ዓይነት መግቢ አብ ነውሕ ጣውላ አሰብኡትን አንስትን ብክልቲኡ ወገን ተቐሚጦም በብዓይነቱ ምግቢ ተቐሪቡ አብ ኢዶም 4ft ዝምንውሑ ማንካ አብ ኢዶም ተአሲሩ ርእያ። ከምቶም አብ ገሃነም እሳት ዝረአየቶም ዘይኮነ አብዚ ኩሎም ሕጉሳትን ዝስሕቝን ርእያቶም። ከመይ ኢልኩም ትስሕቑን ሕጉሳትን አሎኹም አብ ከምዚ ኩነታት እንከለኹም ኢላ ንሓደ ካብኦም ሓቲታቶ። ርአዪ እናበለ ሓደ ካብኦም ነነድሕድና ንመጋገብ እናበለ አርእይዋ ይብሃል። ንሕና ሎሚ አብ መንጎና አብ መንጎ ስድራና ጎረባብትና አብ ቤተ ክርስትያና አብ ዓለምና ከምኡ ክንብል ንኽእልዶ? ነዚ ንገብሮ እንተ ኾና ካብ መንግስቲ አምላኽ ርሑቓት አይኮናን።
ሎሚ በዚ ብሩኽ ሰንበት ዘኖቆዲሞስ ቤተ ክርስትያን ንአምላኽና ክንረኽቦ ኃጢአትና ተአሚና ክንዕረቖ ጸግኡን በረኸቱን ክንቅበል ትነግረና አላ። ደቀይ ስምዑኒ ከም ኒቆዲሞስ ተዓወቱ አምላኽ ሕሹኽ ክብለኩም አብ ቤቱ አብ ደቁ አብ ኩሉ ድለይዎ ትብለና አላ። ምስ አምላኽ ክንራኽብ እዋኑ እዩ። ንኹሉ ንአምላኽ ከይንረክብ ከይንሰምዕ ከልኪሉና ዘሎ ሎሚ ንስዓሮ እሞ አብ ብርሃን ክርስቶስ አቲና ብጌጋና ተአሚና ከምብሓዲስ ንወለድ።
ፍቕሪ ዝመለለይኻ አምላኸይ ብኽፍአተይ ከይሓፈርኩ ደፊረ ክቐርበካ ጸጋኻ ሃበኒ ክሕደስ ክልወጥ ትብዓት ጸጋ ሃበኒ እናበልና ነዚ ናይ ፍቕሪ ዝዓበየ መግልጺ ዝኾነ መስዋዕቲ ቅዳሴ በዚ መንፈስ ነዕርጎ ።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


c: text/html

text:
ኣብ ኤርትራ 'ስልታዊ ሰፊሕን ከቢድን ብመንግስቲ ዝፍጸም መግሃስቲ መሰላት ከምዝራኣይን ዝሕተት ሰብ ከምዘየለን ደምዲምና ኣለና።ገበናት ሰብኣዊነት ተፈጺሙ’ውን ይኸውን' ይብል እቲ ኮምሽን።
'ብሕልፊ መናእሰይ ቅብፀትን ለውጢ ንምምፃእ ሓይሊ ኣልቦ ኮይኑ ከምዝስመዖምን፣ኣማኢት ኣሻሓት መናእሰይ ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ መንግስቶምን ጨካናት ኣስገርቲ ሰባትን ኣውዲቖም ይሃድሙ’ለው' ይብላ ሸይላ ኪቱሪት።
'ዘይርካ ዘይርካ ንመግሃስቲ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝሕተተሉ መንግስቲ ኤርትራ’ዩ' ምስበላ፣'ቀንዲ ተሓተቲ' ንዝበለኦም ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣካላት ዘርዚረን ኣለዋ።
መንግስቲ ኤርትራ ግና ‘እቲ ክሲ ባዶ ጠቀነ’ዩ።እዚ ክሲታት’ዚ፡ መቐጸልታን መዕረጊን ናይቲ፡ ኤርትራ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ምዕባለ፡ እንተላይ ኣብ መዳይ ሰብኣዊ መሰላት እተመዝግቦ ዘላ ገስጋስ ንምዕናው ኪካየድ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ድርኺት ዘለዎ ዘመተ እዩ’ ከምዝበለ ዝዝከር’ዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኢትዮጵያ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ሰላም ክመፁ እትገብሮ ፃዕሪ ከም እተሐይል ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ምስ ናይ ደቡብ ሱዳን መራሒ ሳልቫ ኪር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ገሊፆም።
ንናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዚደንት ሎሚ ረቡዕ ንፈለማ ግዜ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ዘዘራርቡ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ አሕመድ፡ ኢትዮጵያ ናይ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምስጓም ክትሰርሕ እያ ኢሎም።ኢትዮጵያ ብኣቦ ወንበርነት እትመርሖ ኢጋድ ኣቢላ ከምትሰርሕን ኢጋድ እውን ተርኡ ከዕዝዝ ምኳኑ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ አሕመድ ንቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ገሊፆም።
“ኢጋድ ኣብቲ ዞባ ሰላምን ምርግጋእን ንምምፃእ ናይ መሪሕነት ተርኡ ክፃወት ኣለዎ።”
ኢትዮጵያ ሃገርና እውን እያ ዝበሉ ናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ከምዚ ኢሎም።
“ኢትዮጵያ ደጋፊት ደቡብ ሱዳን ጥራሕ ዘይኮነስት ኢትዮጵያ ሃገርና እያ።”
ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምምፃእ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮጳ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈረመ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ።


text:
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ውጥረት ዘናኽሱን ኣብያተ ክርስቲያናት ዘባርዑን ብዙሕ ዘይፍለጡ ኣኽረርቲ ሙስሊማት’ዮ ክብሉ ከሲሶም።ኣቶ መለስ ብዛዕባ ዞባዊ ዘይምርግጋእ ሻቐለቶም ክገልፁ ከለው ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪካ ዘጋጠመ ዓመፅ ኣብ ኢትዮጵያ ኣይልዓልን ይብሉ።
ቀዳማይ ሚንስቴር መለስ ዜናዊ ንከባቢ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝፀንሐ ዘበነ ስልጣን ኢህወደግ ንኸብቅዕ ካብ ደገን ካብ ውሽጥን ፈተነታት ምህላዎም ከምዝርድኡ ይገልፁ።እንተኾነ ግን ይብሉ ምስ ሪፖርተራት ኣብዘካይድዎ ቃለ መጠይቕ ውልቀ መለኽቲ መንግስታት ሰሜን ኣፍሪካን ማእኸላይ ምብራቕን ኣጋጢምዎም ከምዘሎ ህዝባዊ ዓመፅ ኣብ ኢትዮጵያ ክልዓል ይኽእል እዩ ንዝብል ሪኢቶ ነፂግምዎ።
“ፈፂሙ ዘይክኣል እዩ።ከምኦም ዝበሉ ኩነታት ኣባና የለውን።እዚ ማለት ግን ኣይፍተንን ማለት ኣይኮነን” ኣቶ መለስ ዜናዊ።
እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ተኸተልቲ ምስልምና ኣብዝበዝሕሉ ከባቢ ክልል ኦሮምያ ኣብ ቀረባ ንዝተፈፀመ ዓሰርተታት ኣብያተ ክርስቲያን ናይምንዳድ ስጉምቲ ሻቐሎቶም ገሊፆም።
ኣቶ መለስ ዜናዊ ነቲ ህውከት ብምልዓል ንኣኽራሪ ጉጅለ ክዋርጅ ኸሲሶም።
ብጠንቂ'ቲ ኣብ የመን ይካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ሕግን ስርዓትን የመን ናይ ምፍራስ ሓደጋ እንተጋጢሙዎ ኣብታ ሃገር መደብሩ ዝገበረ ኣልቃይዳ ንኽስፋሕፋሕ ጥጡሕ ባይታ ክፈጥረሉን ኣልሸባብ ደገፍ ዝረኽበሉ ክኸውንን እዩ ኢሎም።
እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ ሶማልያ ዝንቀሳቀስን ምስ ኣልቃይዳ ምትእስሳር ዘለዎን ጉጅለ ናዕበኛታት፣ብወታደራት መንግስትን ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪካን ይካየድ ኣብዘሎ መጥቓዕቲ፣ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ሶማሊያ ተላኢኾም ንዝብል ኣበሃህላ ይነፅጉ።ኣብ ዶብ ምስ ሶማሊያ ይካየድ ኣብዘሎ ግጭት ኢትዮጵያ ምስታፋ ንዝሕብሩ ፀብፃባት ግን ኣወንታ ሂቦምሉ።


text:
ካልኦት እውን ከምኡ ካብተን መኻይን ክዘሉ ክብሉ 11 ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ኣቲዮም ዝበሉ ኣቶ የማነ ኣብቲ ናይ ቲወተር መልእኽቶም ፖሊስ ናብ ሰማይ ሒደት ጠያይቲ ብምትኳስ ኣረጋጊኡዎ ኢሎም።ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ነቲ ኩነታት ዘሕዝን ፍጻመ እዩ ክብሉ ገሊጾምዎ ኣለው።
ዝተፈላለዩ መርበብ ሓበሬታትን ሬድዮታት ተቓወምትን ግን ቁጽሪ ዝሞቱ ካብ 4 ክሳብ 11 ይበጽሕ ክብሉ ከለው ዝቖሰሉ ድማ ካብዚ ኣቶ የማነ ዝብሉዎ ዝበዝሕ ምዃኑ ይገልጹ።
ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ብዛዕባ እዚ ካብ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ሓበሬታ ንምርካብ ዝገበሮ ተደጋጋሚ ፈተነ ኣይሰለጦን።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገደብ ዘይብሉ ወታሃደራዊ ኣገልግሎት መንእሰያት ሓደገኛ ጉዕዞ ምግባር ሓዊሱ ናብ ስደት ከምርሑ ዝገብር ዘሎ እዩ ክብሉ ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ከጻሪዩ ዝተመስረቱ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣካላት ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ሰብኣዊ መሰላትን ይነቕፉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቦ መንበር ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያት ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዕለት 12 ጥቕምቲ 2017 ኣብ ከተማ ኦስሎ ዑደት ብምክያድ፣ ምስ ሰልፊ ዕዮ ናይታ ሃገር ተራኺቡ፣ ኣብ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቓን ኣብ ኩነታት ሃገረ ኤርትራን ዘተኮረ ሰፊሕ ምይይጥ ኣካይዱ። ሰልፊ ዕዮ ካብ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ኖርወይ ዝዓበየ ሰልፊ እዩ።
ልኡኽ ሰልፊ ኣብ ርክቡ ንኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መብሪሂ፣ ኩሉ ፖለቲካውን፣ ወተሃደራውን ሓይልሊ ኮነ ሰብኣውን ባህርያውን ጸጋታት ብሓደ ሰብ ተገቢቱ፣ ንሊዕሊ 26 ዓመታት ብናይ ሓደ ሰብ ምልኪ ዝመሓደሩ ህዝብን ሃገርን ከምዘለዉና፣ ከም ሳዕቤን ናይዚ ማእለያ ዘይብሉ መንእሰይ ሃገር ገዲፉ ይስደድ ከምዘሎ፣ ኣፍርዪ ክፋል ህዝባ ገሊኡ ንስደት ብምምራሕ፣ ገሊኡ ድማ ኣብ ትሕቲ ደረት ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና ተታሒዙ፣ ስራሕን ኣፍራይነትን ስለዘየሎ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ድኽነት ዝሰፈና ሃገር ከምዘላትና ኣዘኻኺሩ።
ልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ መብሪሂኡ ብምቅጻል፣ ከም ውጺእት ናይዚ ኩነታትዚ ኩሉ ዜጋ ብሓፈሻ መንእሰይ ድማ ብፍላይ ሃገር ገዲፍካ ብምውጻእ፣ ኣብ ሳልሳይ ሃገር ዕቁባ ንምሕታት ማእለያ ብዘይብሉ ቁጽሪ ይውሕዝ ስለዘሎ፣ መጻኢ ኩነታት ሃገርናውን እንተኾነ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኮይኑ ኣሎ ክብል ገሊጹ። ብኻልእ ወገን ድማ ተቃውሞ ናይ መላኺ ስርዓት ኣስመራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሃገር ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ እንዳ በዝሐን እንዳሓየለን መጺኡ ከምዘሎ ኣረዲኡ። ውሽጣዊ ተቃውሞ ካብ ብፖለቲካውያን ማሕበራት ንላዕሊ ብህዝቢ የካየድእኳ እንተሃለወ፣ ተወዲቡ ንኸይንቀሳቐስን፣ ዓው ኢሉ ተቃውሞኡ ንኸይገልጽን ግን፣ ስርዓት ኣስመራ ዝጥቀመሉ ኣርዓዲ ስጉምትታት ንግዝዪኡ ጸቒጡ ሒዝዎ ኣሎ ክብል ገሊጹ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ሃገራዊ ሓላፍነት ብምስካም፣ ንህዝቢ ኤርትራ ወዲቡን ጠርኒፉን ብምቅላስን፣ ምስ ህዝቢ ዓለም ተሓባቢሩን ነዚ ናይ ምልኪ ስርዓት ብደሞክራስያዊ ስርዓት ብምትካእ፣ ንህዝብናን ሃገርናን ካብ ምልካዊ ምሕደራ ናብ ደሞራስያዊ ምሕደራ ክሰጋግር፣ ካብ ዝምስረት ክሳብ ሕጂ ረዚን ሃገራዊ ሓላፍነት ተሸኪሙ ዝቃለስ ሰልፊ ምዃኑ ኣብሪሁ። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምውህሃድን ሓባራዊ ስራሕን ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ከም ቀዳማይ ሰጉምቲ ጉዕዞ ዓወትና ገይሩ ብምውሳድ፣ ዝተፈላለዩ ናይ ሓድነትን ሓባራዊ ስራሕን እማመታት ኣዳልዩ የነጥፈሉ ከምዘሎ ብምሕባር፣ እዚ መደባት እዚ ዕዉት ኮይኑ ንኽርከብ ግን ምስ ሰፊሕ ተሳትፎ ህዝብና እንተላይ ደገፍ ህብረተሰብ ዓለምናንውን ከምዘድሊ ኣተሓሳሲቡ። ብተወሳኺ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም መስራቲ ኣባል ኣህጉራዊ ምሕዝነት ገስገስቲ ሓይልታት (Progressive Alliance) ኣብ ኣህጉራዊ መድረኽ ተርኡ ክዓምም ምዃኑ ኣረጋጊጹ። መንግስቲ ኖርወይን ሰልፊ ዕዮ ኖርወይን እውን ኣብ ኤርትራ ነባሪ ፍታሕ ንኽመጽእ ኣብዚ ንደምበ ተቃውሞ ኣብ ምውህሃድን ምጥርናፍን ይካየድ ኣብ ዘሎ ጻዕሪ ልዑል ታራ ክጻወቱ ኣተሓሳሲቡ።
ነዚ ልኡኽ እዚ ተቀቢሉ ዘዘራረበ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ናይቲ ሰልፊ ዝኾነ ኣቶ ኦድ-ኢንገ ከቫልሀይም ( Mr. Odd-Inge Khvalheim) ብወገኑ፣ ብቃልሱ ናጽነቱን ልዑላውነቱን ዘረጋገጸ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ናጽነቱ ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ኣብ ከምዚ ናይ ምብትታን ኩነታት ክርከብ ናይ ብሓቂ ካብቶም ንሰልፍናን መንግስትናን ንህዝቢ ዓለምን ካብ ዘሻቅሉ ኩነተት እዩ። እታ ናይ ደሞክራስያዊ ምሕደራን ቅልጡፍ ምዕባለን ኣብነታዊት ሃገር ክትከውን እያ ተባሂላ ብህዝቢ ዓለም ዓቢ ተስፋ ዝተነብረላ ኤርትራውን፣ ሎሚ ኣብ ከምዚ ኩነታት ክትርከብ ናይ ብሓቂ ዘሕዝን እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እተካይድዎ ንዘሎኹም ዘይሕለል ኣተስፋዊ ጻዕርታት፣ ብምብጻሕኩም ጥራይ ዘይኮነስ በቲ በቢእዋኑ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ናይ ሰልፍኹም ዝሰደልና ኢመይላት ንከታተል ኢና። ዓወት ንምነየልኩም። ብወገነይ ንኩነታት ሃገርኩምን ህዝብኹምን፣ ንምብጻሕኩምን ኣብ ናይ ሰልፍና ኣኼባታት ከም ዛዕባ ተላዒሉ ክረአ ዓቅመይ ክገብር እየ። ንስኹም ግን ናይ ካልኦት ደገፍን ተመኩሮን ንኽትረኽቡ ጻዕርታትኩም ኣይተቋርጹ፣ ንኣሕዋት ዝኾኑ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን ካብዚ ናይ ነዊሕ ግዜ ኣይሰላም ኣይ ውግእ ኩነታት ወጺኦም፣ ኣብቲ ናይ ቀደም ሰላማውን ሕውነታውን ጉርብትና ተመሊሶም ንኽንርእዮም ተስፋ እገብር ክብል ሰናይ ድሌቱ ገሊጹ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ዕዮ ምብጻዕ ዘካየደ ላዕለዋይ ልኡኽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ኣቦ መንበር ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያት፣ ተጋላይ ተስፋይ ወልደሚካኤል/ደጊጋ/ ዝመርሖ ኮይኑ፣ ኣቦ መንበር ቤት ጽሕፈት ጉዳያት መንእሰያት ብጻይ መድሃኔ ሃብተዝጊ፣ ዋና ጸሓፊ ጨንፈር ኖርወይ ብጻይ ካሊፋ ዓብደላ፣ ተሓዝ ገንዘበን ንብረትን ጨንፈር ኖርወይ ብጻይ ሙሴ ዓማርን ወኪል ወጻኢ ዝምድናታት ኣብ ጨንፈር ኖርወይ ብጻይ ዑስማን ጃብርን ዝሓቆፈ ነይሩ።
ሓላፊ ውደባዊ ጉዳያት ተጋደላይ ተስፋይ ወልደሚካኤል ቀጺሉውን ኣብ ቀዳም ዕለት 14 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ከተማ ኦስሎ ሓደ ናይ ኣባላት ሰልፊ ኣኼባን፣ ሓደ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባን ከካይድ መደብ ሒዙ ከምዘለ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ዕወት ንውጹዕ ሃብና!!
ዜና ጨንፈር ኖርወይ ሰዲህኤ


text:
ብመሠረት ወግዓዊ ዕድመ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ግብጺ፣ ልኡኻን ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ሰኑይ ፲፯ መስከረም ፳፻ወ፰ (29-9-2015) ናብ ካይሮ ገይሾም። ብሊቃነ ጳጳሳት ከምኡ’ውን ብአበምኔታት ገዳማት ዝተሰነየ ልኡኽ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ፣ ምስ ብፁዕ ወቅዱስ ፖፕ ቴዎድሮስ ዝርከብዎ ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ርክብን ጉባኤን ከካይድ ከምኡ’ውን ኣብ ዝተፈላለዩ ቅዱሳን ገዳማት ግብጺ ዑደት ኪገብር እዩ ።
እዘን ኣሓት ኣብያተ ክርስቲያናት ብመሠረት ዝገበርኦ ፕሮቶኮላዊ ስምምዕ ንክልተአን ኣብ ዘገድስ መንፈሳዊ ጕዳያትን፣ መደባት ምትሕግጋዝን ብሓባር ንምሥራሕ ወግዓዊ ምብጽጻሕ ኣብ ምፍጻም ይርከባ ኣለዋ። እዚ ብምክብባርን ፕሮቶኮላዊ ስምምዕ ብምጽናዕን ዝግበር ዝምድናን ዝምሥረት ፍቕርን ብፍላይ ኣብዚ ዘለናዮ ጊዜ ኣብ ሓዋርያዊ ተልእኾን መንፈሳዊ ዕማምን ዝያዳ ከገድሰንን ከርብሐንን እዩ።
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከም ኣካል ኣበጊሳቶ ዘላ ዳግመ ሥርርዕን ትንሣኤን፣ እዚ ዑደት እዚ ንነዊኅ ዝጠመተ ዝምድና ንምኅያል፣ ንሓባራዊ ዕብየትን ብልጽግናን ብሓባር ንምሥራሕን ምሉእ ተስፋ ዝህብ እዩ።
ኵሉ ከምዝፈልጦ ክልተአን ኣኃት ኣብያተ ክርስቲያናት ኣስታት 1700 ዓመታት ዘቝጸረ ታሪኻውን መንፈሳውን ዝምድና ዘለወን ሥድራ ኦርየንታል ኣብያተ ክርስቲያናት ብፍሉይ ከኣ ደቂ መንበረ ማርቆስ ወንጌላዊ እየን። ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ድኅሪ ናፅነት ሃገርና ሕጋዊ ቅጥዕታቱ ብዘማልአ፣ ሓዋርያዊ ሰንሰለቱ ብዝዓቀበ መንፈሳዊ ሥርዓቱን ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ናፃን ልኡላዊትን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምምሥራትን መንበረ ፓትርያርክ ኣብ ምትካልን ዝነበራ ኣበርክቶ ኣዝዩ ልዑልን ዝምስገንን እዩ። ኣብ መዝገብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ሃገርና ውን ብኽብሪ ተሰኒዱ ዝነብር ሕያው ታሪኽ እዩ።


text:
ክቡራት ኣንበብቲ!
ሎሚ ብዛዕባ ሰዲግ ዝዘርጋሕኹዎ ጽሑፍ፡ ስዒቦም ካብ መላእ ዓለም፡ ካብ ዝተፈላለዩ ዜጋታት ዝበጸሓኒ ሓበሬታ፡ ምስ ኣብ ኢደይ ዝርከቡ ገለ ተወሰኽቲ ጭብትታት ሓዊሰ ክፍንወልኩም፡፡ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ውሽጣዊ ጸጥታ ብምኳን፡ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ንብዙሓት ዜጋታት ዘጥፍአን ዘሳቐየን ሌ/ኮ ዑስማን ኣቡጠዊላ ዝምልከት ሓበሬታ፡ ብዙሓት ሰዲዶምለይ ኣለው፡፡ ንኹሉኹም ግዱሳት እንዳመስገንኩ ሕጂ ናብቲ ቀንዲ ሓሳብ ከስግረኩም፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ፡ ካብ ሚሒር ጭካንኡ ዝብገስ ብዙሓት ሰባት “ሓደ ኢዱ” ኢሎም ዝጽውዕዎ፡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ንሰባት ክሃርም ኢዱ ወስ ምባል ዝቐንዖ፡ ምርድዳእ ዘይፈቱ፡ ኢሂን ምሂን ዘይፈልጥ: ሓላፊ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ‘ዩ፡፡ እታ ”ሓደ ኢዱ” ትብል ሳጓ ዝለገበቶ’ውን፡ ሓደ ግዜ ንሱ እንተጸፊዑካ ንምትሳእ ከቢድ ስለዝኾነ’ዩ፡፡ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ፡ ማዕረ ክንዲዚ ገኒኑ ክወጽእ ዝገበሮ ቀንዲ ምኽንያት፡ ብሓደ ገጽ ኣብ ጉዳይ “ጀሃድ” ዝነበሮ ኣበርክቶ ኮይኑ፡ ብካልእ ወገን ከኣ፡ ንሓላፊ ጸጥታ ምክትታል ዶባት ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክ፡ ብብላዕን ብካልእን ሒዝዎም ስለ ዝነበረ’ዩ፡፡ በዚ ምኽንያት ኣብ ዝተመደበሉ ቦታ ዜጋታት ብረሃጾም ዘጥረይዎ ሃብቲ ክዘምት፡ ብቐትሪ ኣብ ማእከል ህዝቢ ሰብ ክርሽንን፡ ፈቖዶ ኣንደራት ብዙሓት መናእሰያት ከሕቅቕን ዋላ ሓደ ያዕ ዝብሎ ሰብ ኣይነበረን፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ ርእሱ ከቕንዕ ኣብ ዝጀመረሉ ኣብ 1990ታት፡ ብስምስም ጀሃድ ዝረኸቦ “ተቐባልነት” ተጠቒሙ፡ ማዕረ ሓደ ጀነራል ንነብሱ ቆጺሩ፡ ዘይወግዓዊ ኣኼባታት እንዳካየደ፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ጋሽ ባርካ ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ተሰነይ ዝህድድን ዘበሳብስን ዝነበረ እሙን ኣገልጋሊ ምልኪ’ዩ፡፡ ኣባጓይላ ኢሳይያስ ኣብ መፋርቕ 2000 ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳተጋደደ ዝመጸ ጉዳይ ስግረ ዶብ ንምግታእ፡ ዘውረዶ ናይ “ተኪስካ ቅተል” መምርሒ ድማ፡ ንኣቡጠዊላ ካብቶም ድላዩ ክገብር ምቹእ ባይታ ዝፈጠርሉ መምሪሒታት ሓደ ኔሩ፡፡ ብምኽንያት ስግረ ዶብ ንዝደለዮ ሰብ “ሓሲብካ! ኣስጋራይ! ተሓባባራይ! ሰምሳሪ! ፓይሎት!….” ዝብሉ ኣስማት እንዳጠቀዐ፡ ብዙሓት ዜጋታት ብምውንጃል ኣጥፊኡን ኣሕቂቁን’ዩ፡፡ ካብ ዝተልኣኹለይ ገለ ኣብነታት ክጠቅስ፡
• ቢንያም ፈሪዕ ዝተብሃለ ተምሃራይ ዩንቨርሲቲ ነበር፡ “ኣስጋራይ!” ተባሂሉ 2006 ምስተተሓዘ ሓደ ዓመት ክእሰር ድሕሪ ምግባር፡ ኣብ 2007 በዓል ብርሃነ ግርማይ፡ ተከስተን ቀሺን ዝበሃሉ ኣባላቱ ሊኢኹ ክርሸን ጌርዎ ‘ዩ፡፡
• ጉዳይ ስግረ ዶብ ማዕረ ኣብ ሊብያን ማልታን ተባጺሑ፡ ኣብ ዝነበረሉ እዋናት ብዙሓት ዜጋታትና ካብ ማልታ ተታሒዞም፡ ናብ ኤርትራ ምስ ተመለሱ’ውን፡ ብስም “ምጽራይ” ካብ’ቶም ዝመመዮም ብዙሓት ዜጋታት ንገሊኦም “ገበነኛታት” ኢሉ ክርሸኑ ገይርዎም ‘ዩ፡፡ ካብዚኣቶም ኣስመሮም ዝተብሃለ ተምሃራይ ዩንቨርሲቲ ዝነበረ ወዲ ዓዲ ንፋስን፡ ዳኒኤል ዝበሃል ወዲ ኣስመራን (ቤት ሙዚቃ ዝነበሮ) ካብ ኣስመራ ከባቢ ቦቸፊላ ብርሃነ ጆንጋራንግ (ኣባል ስርሒት 05 ነበር) ምስ ሓዞም፡ ብቐጥታ ናብ ኣቡጠዊላ ተላኢኾም፡ ድሕሪ ከቢድ መርመራ፡ ኣብ ወርሒ 10. 2007 ተረሺኖም ’ዮም፡፡ ስድራ ናይዞም ክልተ ግዳያት ደቆም ክሳብ ሕጂ ኣበይ ከምዘለው ዝፈልጡ ኣይመስለንን፡፡
• ብ11 መጋቢት 2006 እውን፡ ብትእዛዝ ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክን ኣቡጠዊላን፡ ሓደ ከም ናይ ደርግ “ቀይሕ ራዕዲ” ዓይነት ዘሕዝን ፍጻመ ኣብ ተሰነይ ተፈጺሙ ‘ዩ፡፡ በቲ ዕለት ንህዝቢ ተሰነይ፡ ሃንደበት ናብ ሩባ ጋሽ ኮብኪቦም ወሲዶም፡ ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ምስ ኣበልዎ፡ ክልተ ኢዶምን እግሮምን ብመቑሕ ዝተኣሰሩ መንእሰያት፡ ካብ ማኪና ኣውሪዶም ኣምጽኦም፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተምበርኪኾም ኮፍ ከምዝብሉ ድሕሪ ምግባር፡ “እዞም ትርእይዎም ዘለኹም ሰባት ብተደጋጋሚ ስግረ ዶብ ክሰርሑ ዝጸንሑ’ዮም፡፡ ብተደጋጋሚ ክእረሙ ዝተውሃቦም መጠንቀቕታ ንዒቖም ስለ ዝቐጸሉ፡ ኢድና ኣርኪብዎም፡፡ ሕጂ ናይ ሞት ፍርዲ ተወሲንዎም ኣሎ፡፡” ድሕሪ ምባል ሙሉእ ኣስማቶምን ታሪኽ ህይወቶምን ኣንቢቦም፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ረሺኖምዎም፡፡ እቲ ሓደ ደበሳይ ሃብተስሉስ (ወዲ ሃብተስሉስ) ዝባሃል ስድርኡ ኣብ ተሰነይ ዞባ ሽዕብ ዝነበሩን እንዳ ጥሕኖ ዘላቶምን ኮይኑ፡ ወዲ 24 ዓመት መንእሰይ ኔሩ፡፡ እቲ ካልኣይ ከኣ ወዲ 21 ዓመት ተወላዲ ብሄር ትግረ ኮይኑ ስድርኡ ተቐማጦ ዓሊጊደር’ዮም፡፡
እዞም ክልተ መንእሰያት ካብ ኣቀታትልኦም ንላዕሊ፡ እቲ ኣኣዩ ዘሕዝን ሬስኦም ምስ ውዕይ ደሙ፡ ብማኪና ተጸይሮም ስድርኦም ከይፈለጡ፡ ነናብ ኣፍደገ ገዝኦም ምድርባዮምን ህዝቢ ተኣኪቡ ከይቀብሮም በዓል ኣቡጠዊላን ዮናስ ብጹእኣምላክን ምእዛዞምን’ዩ፡፡ ማዕረ ማዕሪኡ ተስፋ ዘስንቕ ድማ፡ ህዝቢ ተሰነይ ንትእዛዛት እዞም ግፍዐኛታት ጥሒሱ፡ ቅድሚኡ ኣብ ተሰነይ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ብዝሒ ህዝቢ፡ ነቶም መንእሰያት፡ ብስነ-ስርዓትን ጸሎተ ፍትሓትን ምቕባሩ ‘ዩ፡፡ በቲ እዋን ኣብ ተሰነይ ኩሉ ህዝባዊ ትካላት ተዓጽዩ፡ ኩለን ኣውቶቡሳት መገሸአን ደው ኣቢለን ነይረን፡፡ (ኣነ ውን ከም ሳክቲዝም ኣብቲ እዋን ካብ ውሽጣዊ ጸጥታ ዞባ ጋሽባርካ ሓንቲ ጉጅለ ተዳሊያ ኣብ ቀብሪ እቶም ግዳያት ብሕቡእ ክትጸናጸን ተዋፊራ ምንባራ እዝክር)፡፡
በቲ እዋን ሕርቃንን ሕራነን ህዝቢ ሰማይ ዓሪጉ ስለዝነበረ ንምርግጋእን፡ ድሕሪ መርሸንቲ’ቶም ክልተ መንእሰያት፡ በዓል ኣቡጠዊላ ከይሓነኹ፡ ህዝቢ ተሰነይ “ንኽመሃርን ስግረ ዶብ ንኽጠፍእን” ብዝብል ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ርእይቶኡ ክህብ ሓቲቶምዎ፡፡ ኣብ ሞንጎ እቲ ኣኼባ ሓደ ወዲ 75 ዓመት ኣቦ ከምዚ ዝስዕብ ቃል ሂቦም፡ “ኣነ ደጊም ወዲ 75 ዓመት እየ፡፡ ኣብ ተሰነይ ተወሊደ ዝዓበኹ፡ 4 ባንዴራ ናይ ገዛእቲ ሓይልታት ዝረኣኹ፡ ኣብ ጀብሃ ውን ተጋዳላይ ዝነበርኩ ሰብ እየ፡፡ ተሰነይ ኣብ መዋእላ ከምዚ ዓይነት ግፍዕን ፍጻመን ሪኣቶ ኣይትፈልጥን፡፡ እሞ ከኣ ብደቃ! ሎሚ ንመጀመሪያ ግዜ ሪኢና፡፡ እዞም ኣብ ቅድሜና ተረሺኖም ንሪኦም ዘለና ቆልዑት፡ ዋላ ኣይንውለዶም ’ምበር ደቅና ንዓኻትኩም ከኣ ኣሕዋትኩም ’ዮም፡፡ እቲ ሰሪሖምዎ ዝበልኩምና፡ ብሓቂ ሰሪሖምዎ ድዮም? ኣይሰርሕዎን? ካብ ኣፎም ስለ ዘይሰማዕና፡ ንፈልጦ የለን፡፡ ንስኹም ኢኹም ትነግሩና ዘለኹም፡፡ ዋላ ፈጺሞምዎ እንተኾኑ’ውን፡ ከም ቀደምኩም ኣብ በረኸኦም ዘይትቐትልዎም፡፡ ንጸላኢ’ውን ሕጂ ኢኹም ዕድልን ሓይልን ዝሃብኩምዎ፡፡ በዚ ኣገባብ እዚ ዝእረም ጌጋ ዝህሉ ኣይመስለንን፡፡ ተጋጊኹም ኣለኹም! ዞም ደቀይ! ድሕሪ ደጊም ከይድገም ሓደራ ይብል፡፡” ክብሉ ተዛሪቦም ነይሮም፡፡
ብሓፈሻ ግፍዕታት ኣቡጠዊላን ዮናስ ብጹእኣምላክን፡ ብፍላይ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ተጸብጺቡ ኣይውዳእን፡፡ ኣብ ወርሒ 6/2009 ካብቶም ንሰፋራ ኢሎም ናብ ቃጨሮ ዝወረዱ ህዝቢ፡ ሓንቲ ጓል በሪሁ ዳኘው ትባህል ውልቀ ሰብ፡ ሰብኣያ ኣብ ደገ ስለዝነበረ፡ ደቃ ሒዛ ናብ ዓዳ (ካበቢ ጾረና) ተመሊሳ ናብ ኢትዮጵያ ክትሰግር ምስተታሓዘት፡ ተኣሲራ ናብ ተሰነይ ተወሲዳ፡፡ በቲ እዋን ዮናስ ብጹእኣምላክ ተረኪቡ፡ ን4 ደቃ ናብ እንዳ ኣባሓጎታቶም ፋሕ ክብሉ ብምግባር ንዓኣ ከኣ ንኣቡጠዊላ ኣረኪቡ ቀጥቂጡ ናብ ኣብ ናቕፋ ናብ ዝርከቡ ሓለፍቲ (መብዛሕትኦም መሳርሕቱ እዮም) ከም መጋቢት ኮይና ክተገልግል ሰዲድዋ፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ ብጀካ መርሸንቲን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞም ግፍዕታትን፡ ኣብ ኮንትሮባንዳን፡ ኣብ ምስግጋር ደቂ ሰባት’ውን ዝዓበየ እጃም ነይርዎ ‘ዩ፡፡ ብፍላይ ምስ ሓለፍቲ ምክትታል ዶባት ብምትእስሳር ክሳብ ሓማሽ ከሬብን ቶጋንን ዝበሃል ከባቢታት ምብረቕ ሱዳንን ምዕራብ ኤርትራን ዝተዘርግሑ ናይ ኮንትሮባንዳ ዋህዮታት ነይሮምዎ፡፡ ፈለማ ምክትታል ዶባት ክቖውም እንከሎ ብብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ እንዳተመርሐ፡ ኣብ ዶባት ኤርትራ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ምንቅስቓሳት ንምክትታልን፡ ብሸነኽ ጋሽባርካ ዘለው ድማ ንተቓወምቲ ሱዳንን ራሻይዳን ከምኡ ውን ንተቓወምቲ ምብራቕ ሱዳን (ብሄረ ሃረንድዋ፡ ናይ ጆንጋራንግን ዳርፉርን) ንምኹስኳስ ተባሂሉ ዝቖመ ኣሃዱ’ዩ፡፡ እቲ ኣብ ሱዳን ዝነበረ ምንቅስቓስ ምስ ቀሃመ፡ ኣሃዱ ምክትታል ዶባት ተኽለ ማንጁስ፡ ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክን ከምድላዮም ዝገብርዎ ስለዝኾነ ብቐጥታ ናብ ስገረ ዶብ፡ መሸጣ መንእሰያት፡ መሸጣ ኮላሊት፡ መሸጣ ኣጽዋርን፡ ዝምታ ጥሪትን እዩ ተጸሚዱ ጸኒሑ፡፡ (ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ኣብ ዞም ጉዳያት ብፍላይ ተኽለ ማንጁስ ዝነበሮ ተራ ኣብ ካልእ እዋን ዝገልጸልኩም ኮይኑ ንሎሚ ናብቶም ካብ ኣንበብቲ ዝተልኣኹለይ ሓበሬታት ክቕጽል)
ኣቡጠዊላ ኣብ ኮንትሮባንዳን መሸጣ ደቂ ሰባትን ዝነበሮ ናይ ረብሓ ምትእስሳር ከይፍለጥ ብዝተኸኣሎ መጠን ነቶም ኣንጻሩ ዝቖሙ ውልቀ ሰባት’ውን “ጀሃድ” እንዳበለ ኣጥፊእዎም’ዩ፡፡ ኣብ ሱዳንን ኣብ ተሰነይን፡ ኣብ ምስግጋር ዝነጥፉ ናይ ባዕሉ ጉጅለ ሰምሰርቲ ኣዋፊሩ፡ ማእለያ ዘይብሉ ኣታዊታት ይረክብ ነይሩ፡፡ ካብቶም ዘዋፈሮም ሰምሰርቲ ሓበሬታ እንዳተቐበለ፡ ንካልኦት ኣስገርቲ ብፍሉይ ስርሒት እንዳዓፈነ፡ የጽንት ነይሩ፡፡ ንኣብነት ሓደ ኣኑር ዝተብሃለ ሕደርባይ “ኣስጋሪ” ተባሂሉ ምስ ተትሓዘ፡ ተኸስተን ቀሺን ዝተብሃሉ ኣባላቱ፡ ምስ መርመርዎ ኣብ መርመራ ሽም ናይ ኣቡጠዊላን ኣብ ስግረዶብ ዘለዎ ምትእስሳርን ብምጥቋሙ፡ ጸብጻብ ምስ በጽሖ ንክርሸን ኣዚዙ ንጽባሕቲኡ ተረሺኑ’ዩ፡፡ በቲ እዋን ሓደ ኣቤል ዑሞር ዝበሃል ወዲ ስውእ ተጋዳላይ ኣዲኡ ኣስቴር ትበሃል ነባሪት ተሰነይ ኣብ ምስግጋር ከም ዝነጥፍ ተጠርጢሩ ብማህረምቲ ፓራላይዝ ክኾን ገይሩ ኣብ መወዳእታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ዓላ ተደርቢዩ፡፡
ብካልእ ወገን፡ ኣቡጠዊላ ብጉልባብ ስራሕ፡ ኣብ “ሱዳን ኣለው” ምስ ዝበሃሉ ሱዳናውያን ኣስገርትን ቀርሰንትን፡ ኣዚዩ ጥቡቕ ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ ‘ዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ ሱዳን ናቱ ቀንዲ ተሓባባራይ ኮይኑ፡ ማዕረ ገዝኡ ብጋርዲ ዝሕሎ፡ ብዙሓት ዜጋታትና ክሳብ ሲናይን ማእከላይ ባሕርን ዘሰጋገረን ዘጋፍዐን፡ ጃዕፈር ተገላዊ ምስ ዝበሃል ሱዳናዊ ፍሉይ ርክብ ነይረዎ፡፡ ጃዕፈር ተገላዊ ብመገዲ ኣቡጠዊላ ኣቢሉ፡ ከም ድላዩ መንቀሳቐሲ እንዳተውሃቦ፡ ብፒክኣፕ ማኪና ክሳብ ውሽጢ ተሰነይ፡ ኣለቡ፡ ኣቑርደት፡ ኣስመራ ኣትዮም ዝደለይዎ ሰብ ዝወስዱ ኣባላት ነይሮምዎ፡፡ ብተወሳኺ እዚ ጃዕፈር ተገላዊ ዝበሃል ምስ ናይ ተኽለ ማንጁስ ውዱባት ዝነበሩ ምስ በዓል ጀማል ሙሳ (ወዲ ሙሳ)፡ መድሃንየ፡ ኣንገሶም ወጅሃይን ካልኦትን’ውን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ፡፡ (ብዛዕባ እዞም ኣስገርቲን መሓውራቶምን ዝምለከት ሓበሬታ ከም ኣገዳስነቱ ሓደ መዓልቲ ክፍንወልኩም እየ፡፡)
ኣቡጠዊላ ኣብ ሱዳን ብፍላይ ከኣ ኣብ ከሰላ ዝነብሩ፡ ኣሰናይን ሳሚ ሱልጣንን ምስ ዝተብሃሉ ዕሉላት ኣስገርቲ’ውን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ፡፡ ብፍላይ ኣሰናይ ዝተብሃለ ከም ጠንቋላይ ዝፍለጥ ውልቀሰብ፡ ምስ ብዙሓት ኤርትራውያንን ኣስገርትን ኣቡዓብደላ ምስ ዝበሃል ናይ ሲና ፍሉጥ ተቐባሊ ጥቡቕ ርክብ ዝነበሮ ኮይኑ፡ ማዕረ ኣብ ገዝኡ ብዙሓት ስደተኛታት ሓይሩ፡ ናብ ራሻይዳ ዘረክብ’ዩ፡፡
ብቐጥታ ምስ ኣብ ሱዳን ዝካየድ መስርሕ ምስግጋር ምትእሳር ዘለዎ፡ ንሓደ ዑስማን ሃደሮ ዝበሃል ሰብ እውን ክርሸን ገይርዎ ‘ዩ፡፡ እዚ ሰብ ብሓደ ገጽ ምስ ኣቡጠዊላ ብፐርሰንተጅ ይሰርሕ ዝነበረ ኮይኑ፡ ብካልእ ወገን ከኣ ምስ በዓል ኣሚነን ወዲዛራን ዝበሃሉ ኣባላት ጸጥታ ባረንቱ ይሰርሕ ነይሩ፡፡ (ብዛዕባ ዞም ክልተ ሰባት ኣብ ሳክቲዝም ሓደ መዓልቲ ክፍኖ ‘ዩ) ደሓር ብሰንኪ ኣብ ሞንገኦም ብዝተፈጠረ ላሕኺ ሓበሬታ ንምጥፋእን ዘረባ ከየጋፍሕን ስለዝፈርሁ፡ ነንባዕሎም “ሕኸኸኒ ክሓከካ” ተባሂሎም ጨውዮም ረሺኖምዎ፡፡
ኣብ ዝምታ ካብ ኢትዮጵያ ዝሰግራ ዝነበራ ጥሪት’ውን ኣቡጠዊላ ረብሓ ነይርዎ’ዩ፡፡ ኣብዚ መስርሕ ሓለፍቲ ምምሕዳር ዞባን ን/ዞባን፡ ሓለፍቲ ምክታተል ዶባትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ከይተረፉ ተቖማጢዖም ስለዝነበሩ፡ ኣቡጠዊላ’ውን ምስ’ዞም ኣካላት፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ ‘ዩ፡፡ ኣብዚ ጉዳይ ሓደ ሃብቶም ዝተብሃለ ወዲ ዓዲኣባዕረ ካብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ጥሪት ዘሚቱ ናብ ኤርትራ ይኣቱ ነይሩ፡፡ ምስዚ መንእሰይ እውን ነተን ዝመጻ ጥሪት ሸይጦም ይጥቀሙ ነይሮም፡፡ ብተመሳሳሊ ኣብ ሓደ እዋን ኣቦይ ኣብርሃለይን ሽመንዲን ዝተብሃሉ ትግራዎት ብዝሒ ዘለወን ጥሪት ሒዞም ምስ ሰገሩ፡ ዑስማን ኣቡጠዊላ ተረኪቡ፡ ነቶም ሰባት ኣሲሩ ድሕሪ ገለ መዓልታት ነተን ጥሪት ኣትሪፉ ብመንቀርቀር ኣቢሉ ናብ ዓዶም ክምለሱ ገይርዎም’ዩ፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ “ንገበነኛታት ኣዕቒብክን፡ ሓቢእኽን፡ ተሓባቢርክን፡ ክትሰግራ ሓሲብክን” እንዳበለ ክንደይ ደቂኣንስትዮ ከምድልየቱ ዘራኸሰን ዘበላሸውን ሰብ እውን እዩ፡፡ ብፍላይ ክሰግራ ዝተረኸባ ደቂ ኣስመራ ክተሓዛ እንከለዋ ምስ ብርሃነ ጆንጋራንግ ኮይኖም ብሓባር ከምድላዮም ይምርምርዎንን ይጋሰሱወንን ነይሮም፡፡ ንኽብሪ እተን ደ/ኣንስትዮ ኢለ ኣስማተን ካብ ምርቋሕ ዋላ እንተተቖጠብኩ ክሳብ ሕጂ 23 ናይ ዝኾና ደ/ኣንስትዮ ዝርዝር ኣስማት በጺሑኒ ኣሎ፡፡
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!
ብምኽንያት ዛንታ ሰዲግ፡ ነቲ ኣዚዩ ብህዝቢ ተሰነይ ዝተፈንፈነ ኣቡጠዊላ፡ ስለ ዘልዓልኩዎ ክሳብ ሕጂ ማእለያ ዘይብሉ ሓበሬታ ናባይ ይውሕዝ ’ሎ፡፡ ከከም ኣገዳስነቱ ኣብ ቀጻሊ መደባት ከቕርበልኩም ክፍትን እየ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ዝርከቡ ምንጭታት ደንጊዮም ካብ ዝበጽሑኒ እዋናዊ ሓበሬታት ሓደ፡ ንህልው ኩነታት ኣቡጠዊላ ዝምለከት’ዩ፡፡ ተኽለ ማንጁስ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣደርሰር ምስ ዳጎኖ፡ ብተኸታታሊ መርመራ ክገብርሉ ንዝተልኣኹ ኣባላት “ኣነ ብናይ ተኽለ ልኡኻት ዘይኮነስ ብዘይ ሻራውያን ሰባት ክምርመር እየ ዝደሊ” ብምባል ቃሉ ንምሃብ ፍቓደኛ ከይኮነ ጸኒሑ ነይሩ፡፡ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮ/ል መሓሪ ጸጋይ ከይተረፈ ከዘራርቦ ፈቲኑ ኣይተሳኸዓሉን፡፡
ኣብ ኣደርሰር ነብሱ ሓቂቑ ንልዕሊ ክልተ ዓመት ምስተኣሰረ፡ ደሓር ናብ ሓሽፈራይ ተዛዊሩ፡፡ ኣብተን ናይ ሓለፍቲ ዝተብሃላ ክፍልታት ተኣሲሩ ከም ፍታሕ ኣብ ኣፍ ደገ ክውዕል ተገይሩ ነይሩ፡፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሓሽፈራይ’ውን መስሓቕ እሱራት ኮይኑ ዳርጋ ናብ ጽላለ ገጹ ኣምሪሑ ነይሩ፡፡ ካብ ዝተኣሰረሉ ዕለት ጀሚሩ ብዙሓት መሳርሕቱ ብፍላይ ከኣ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ኮ/ል ወልደዝጊ ባህታ፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ዞባ ደቡብ ሌ/ኮ ኪዳነ በርሀ (ርእሶም)፡ ሓላፊ ጨንፈር ጸረ ስለያ ዞባ ጋሽባርካ ሜጀር ገብረትንሳኤ ገብረሃንስ (ቅኑዕ)፡ ሓላፊ ጨንፈር ጸረ ብልሽውና ሌ/ኮ ወልደርፋኤል ተኽለ (በርሀ)፡ ሓላፊ ተኸላኻሊ ጸጥታ ሓለዋ (Positive intelligence) ሌ/ኮ ዓሊ እድሪስ (ዓሊ ሊሎ) “ክንደይ ጀሃድ ዘጥፍአን ብዙሕ ሃገራዊ ሚስጢራት ዝፈልጥን ሰብ ኣሲርና ናብ ጸላኢ ንልውጦ ኣለና” እንዳበሉ ክሓትሉን ክሕለቕሉን ጸኒሖም ‘ዮም፡፡ ኣብ መወዳእታ ብ/ጀነራል ስምኦን ምስ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ተዘራሪቡ ንኽፍታሕ ተወሲንሉ፡፡ ኣብ ባንኪ ብዝተፈላለየ ኣስማት ዘቕመጦ ገንዘብን ዝሰርሖ ኣባይትን ተሃጊሩ ብትእዛዝ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ኣብ ቀረባ ተፈቲሑ ‘ሎ፡፡
ብኢንቦክስ ካብ ዝመጸኒ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ ድማ: ኣቐዲሙ ኣብ ተሰነይ እንዳ ዚንጎ ከባቢ ንስድራ ስውኣትን ስንኩላንን ሓገዝ ተባሂሉ ዝተዓደለ፡ ደሓር ኣቡጠዊላ መንጢሉ ብስሙን ካልኦት ስድራቤቱ ክጥቀመሉ ዝጸንሐ መሬት ተሓዲጉ፡ ምስተፈትሐ ኣብ ተሰነይ ኣብ ዞባ ሰውራ ብምምሕዳር እንዳ እኽሊ ተዓዲልዎ፡ ሕጂ ከም ተራ ዜጋ ብርብዒት እኽሊ እንዳገዝአን እንዳሸጠን ኣብ ሞንጎ እቲ ዘጋፍዖ ህዝቢ ደኒኑ ይነብር ከምዘሎ ‘ዩ፡፡ ኣባጓይላ ጥፍኣት ከምቲ ልሙድ ድሕሪ ገለ እዋናት ኣልዒሉ ናበይ ከምዝውዝዖ ድማ ብሓባር ክንርኢ ኢና፡፡
ወደሓንኩም!!
By: SACTTISM


text:
ሓይሊ ጽሑፍ ቃል by Daniel tesfai እቶም ኣብ ዘመነ ኣኪላስን ሄክቶርን ኦዲሰይን ዝነበሩ ሰባት፡ ንትብዓትን ጥበባትን ጀጋኑኦም ብምድናቕ፡ እንቋዕ ኣብ ዘመነ’ዞም ጀጋኑ እዚኣቶም ነበርና! ቢሎም ከምዝኾዕርዑን፡ ንዕድሎም ከም ዘመስግኑን ይጽሕፍ ሆመር። እቲ ጀጋኑ ዘስተንፈዎ ኣየር ስለዘስተንፈሱ፣ እቲ ጅጋኑ ዝረገጹዎ መሬት ስለዝረገጹ ኣካል ናይቲ ጅግንነት ጀጋኑኦም ከም ዝኾኑ […]
ግዳይ ነጋዶ ሰብ ርዕመት ብዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ጭብጥታት ናይ‘ዚ ዓንቀጽ‘ዚ ካብ‘ቲ ብዕለት 31. 8. 2017 ኣብ መጺሔት ሽተርን፡ ቍ. 36 ብጋዜጠኛ ፍራንቸስካን ሰኣሊ ኣለስዮ ሮመንዚ ዝተጻሕፈ ዝተወስደን ብዳንኤል ሰ. ተስፋይ ንኣንበብቲ ትግርኛ ዝረዓመን እዩ። ግዳይ ነጋዶ ሰብ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፡ እቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ፈጺሙ […]
ካብ ብእኩብ ብንጽል ዝሰልጠናስ ስለምንታይ’ዩ? ኣብ’ዚ ቅንያት’ዚ ኣብ ሃገረ ነርወይ ዝካየድ ዘሎ ቅድድም ብሽክለታ መላእ ዓለም UCI። ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ጎሊሖም ጥራይ ዘይኮነስ ዓብሊሎም ምውጽኦም ዘደስት እዩ። ብሓጎስ ፍንጭሕ ክትብል ዘይግድድ’ውን ኣይኮነን። እዚ ማለት ግና ነቲ ናይ መስከረም 2001 ረሲዕና ክንስዕስዕን ክንድብልን ኢና ማለት ኣይኮነን። ግና ከም’ቲ ደራሲ ብርክት […]
ካብ ትጽቢት ናብ ትጽቢት ግርማይ ዮውሃንስ -ሳልሳይ ክፋል ኣውደኣመት ማዓልቲ(መስቀል-ዳመራ) ናይ ክልተ ሽሕን ሓደን እዩ ነይሩ። ህዝበ ክርስትያን ከተማ ኣስመራ ኣውደኣመት ንምብዓል ብጊሓቱ እዩ ጀሚሩ። ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ዝባዓል ዳሜራ ንምኽባር ብዙሕ ሰብ ናብኡ ክውሕዝ ጀሚሩ ነበረ። ሳዓት ሽዱሽተ ብጊሓቱ እኳ እንተነበረ ጻሓይ መስከረም ሓደርኩም ትብል […]
ካብ ትጽቢት ናብ ትጽቢት ብግርማይ ዮውሃንስ -ካልኣይ ክፋል “ከም ጨርቂ በልዩ እቲ ሕሱም እዋን ተፈላሊና ኣይተረፍናን ተወሊዓ ባና ብርሃን. . .” ይዝከረኒ መጀመርታ ካብ በረኻ ዝኣተወሉ ማዓልቲ እዩ ነይሩ። ሓደ ጋሻ ኣብ መንጎ ዕላል፣ “ኤርትራ ናበይ ገጻ እያ?” ኢሉ ክሓቶ ይዝከረኒ። “መጀመርታ ረፈረንደም ክግበር እዩ- ህዝቢ ድሌቱ […]


text:
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብዕለት 23 ታሕሳስ 2009 ብቑጽሪ መዝገብ (ውሳነ) 1907/2009 ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ክጸንዕ ወሲንዎ ዘለዎ እገዳ፡ ብደገፍትን ተቓወምትን እቲ ስርዓት ዝተፈላለየ ግብረ-መልስታት ክወሃቦ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ስርዓትን ደገፍቱን ከምቲ ወትሩ ግዜ ዝገብርዎ፡ ካብ ሓቂ ሓኪሎም፡ ዝጥዕሞምን ክኸውን ዝደልይዎን ትንተናታት ይህቡሉ ከም ዘለዉ ንሰምዕ ኣለና። በቲ ሓደ ወገን ድማ ተቓወምቲ ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራትን፡ እቲ እገዳ፡ ኣብ ምሕጻር ዕምሪ ምልካዊ ስርዓት ዕዙዝ ተራ ክህልዎ ኢዩ ኢሎም ስለ ዝኣመኑ፡ ሓንጎፋይ ኢሎም ተቐቢሎሞ ኣለዉ። ንምዃኑ እቲ ተወሲኑ ዘሎ እገዳታት፡ ስለምንታይ ተወሲኑ? እንታይ የጠቓልል? ስርዓት ህግደፍ ነቲ ውሳነ እንተዘይኣኽቢርዎኸ እንታይ ዓይነት ሳዕቤናት ክህልዎ ኢዩ? ኣብ ህዝቢኸ እንታይ ዓይነት ጽልዋ ወይ ሳዕቤን ክህልዎ ኢዩ? ዝብሉ ሕቶታት፡ ብህዝቢ ይሕተቱ ከም ዘለዉ ብምግንዛብ፡ ነዞም ሕቶታት እዚኣቶም ንምብራህ መታን ክጥዕም፡ ትሕዝቶ ናይቲ ውሳኔ ብጽሙቕ ዝበለ መልክዕ ምቕራቡ ኣገዳሲ ኢዩ።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ እገዳ ዝወሰነሉ ምኽንያት፡ ኣብ መእተዊ ናይቲ ውሳኔ ብንጹር ኣቐሚጥዎ ኣሎ። ኣብ ሶማልያ ዘሎ ኩነታትን ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ጅቡትን ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ዶብ ምስሕሓብን እቲ ቀንዲ እገዳ ንኽውሰን ዝደረኸ ምኽንያታት ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ። ድሕረ-ባይታ ናይቲ ዝተወሰነ እገዳታት፡ ንሶማልያ ብዝርኢ ካብ 1992 ዝጅምር ክኸውን እንከሎ፡ ንጅቡቲ ብዝርኢ ድማ ካብ ሰነ 2008 ኢዩ ዝጅምር።
ንጅቡቲ ብዝምልከት፡ እቲ ጉዳይ ሓጺር ታሪኽ ኢዩ ዘለዎ። ኣብ ሰነ 2008 ክልቲአን ሃገራት፡ ብሰንኪ ዶባዊ ምስስሓብ መጠነ-ንኡስ ወተሃደራዊ ረጽሚ ምስ ኣካየዳ ዝጀመረ ጸገም ኢዩ። ነዚ ብዝምልከት፡ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ፡ ብቑጽሪ መዝገብ S/PRST/2008/20፡ ብዕለት 12 ሰነ 2008 ናብ መራሕቲ ኤርትራን ጅቡትን ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ ክልቲአን ሃገራት ካብቲ ዘከራኽር ዶብ ሰራዊተን ክስሕባ ጸዊዑ ኔሩ። ጅቡቲ ነቲ ጻውዒት ከተተግብሮ እንከላ፡ ኤርትራ ግን ኣይተግበረቶን። ብተወሳኺ፡ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብቑጽሪ መዝገብ 1862/2009 ተመሳሳሊ ውሳነ ኣሕሊፉ ክነሱ፡ ነዚ ውን ስርዓት ህግደፍ ኣይተግበሮን። ብዕለት 30 መጋቢት 2009 ውን ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት፡ ብቑጽሪ መዝገብ S/2009/163 ተመሳሳሊ ጻውዒት ኣቕሪቡ ኔሩ። ነዚ ውን ህግደፍ ጸማም እዝኒ ኢዩ ሂብዎ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ምስ ጅቡቲ ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ብዝምልከት ዝኾነ ይኹን ሽምግልና ወይ ልዝብ ስለ ዝነጸገን፡ እኳ ደኣ “ምስሕሓብ ዝበሃል ነገር የለን” ኢሉ ውን ነቲ ኹነታት ስለ ዝኸሓዶን፡ ኩሉሙሉ ተደማሚሩ እገዳ ንኽውሰን ጠንቂ ኮይኑ። ብዘይካዚ ኣብቲ ካብ 10 ክሳብ 12 ሰነ 2008 ምስ ጅቡቲ ዝተኻየደ ወተሃደራዊ ረጽሚ፡ ገለ ዝተሸርቡ ወይ ዝተማረኹ ወተሃደራት ጅቡቲ ከም ዘለውን ንዖኦም ብዝምልከት ድማ ኤርትራ ሓበሬታ ምሃብ ከም ዝኣበየትን ኣብቲ ውሳነ እገዳ ተገሊጹ ኣሎ።
ንሶማልያ ብዝምልከት እቲ ታሪኽ ነዊሕ ኢዩ። ካብ 1992 ኣትሒዙ ናብ ሶማልያ ኣጽዋር ከይኣቱ ብባይቶ ጸጥታ ተኣጊዱ ከም ዝጸነሐ ዝዝከር ኢዩ። ኣብዚ ቐረባ ዓመታት ኤርትራ ነቲ እገዳ ብተደጋጋሚ ስለ ዝጠሓሰቶን ነዚ ብዝምልከት ንዝተዋህበ መጠንቀቕታታት ድማ ሸለል ስለ ዝበለቶን፡ ባይቶ ጸጥታ እገዳ ክገብር ከም ዝተገደደ ኣብ ውሳኔኡ ገሊጽዎ ኣሎ። ብርግጽ ድማ ነቲ ዝወሃብ ዝነበረ መጠንቀቕታታት ስርዓት ህግደፍ ጸማም እዝኒ ሂብዎ ኢዩ። ብፍላይ ብቑጽሪ መዝገብ 1844/2008፡ ብዕለት 20 ሕዳር 2008 ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሃገራት ኣብ ዘመሓላለፎ ውሳነ፡ ነቶም ናብ ሶማልያ ኣጽዋር እንዳጓረቱን ዕጡቓት እንዳመልመሉን ህውከት ዘጋድዱ ዘለዉ ናይ ወጻኢ ሓይልታት እገዳ ክገብረሎም ምዃኑ ኣጠንቂቑ ኔሩ ኢዩ። ካብቲ ግዜቲ ጀሚሩ ክሳብ እቲ እገዳ ዝተወሰነሉ፡ ማለት ክሳብ 23 ታሕሳስ 2009፡ ህግደፍ ናይ ምእዳብ ምልክት ስለ ዘየርኣየ፡ ንምሸቱ እቲ እገዳ ተወሲኑ። ብኣንጻር ናይዚ ኹሉ መጠንቀቕታታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ብመገዲ ቀዋሚ ልኡኹ ኣብ ውድብ ሃገራት ኣቢሉ፡ ብዕለት 19 ግንቦት 2009 ናብ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ፡ ነቲ ብሶማላውያን ፖለቲካውያን ሓይልታት ኣብ 2008 ኣብ ጅቡቲ ዝተፈረመ ውዕል ሰላምን ዕርቅን ከኽብሮ ከም ዘይኮነ ብንጹር ገሊጹ ኢዩ። እዚ መርገጺ እዚ ጉልባቡ ዝቐልዐ ውጹእ ተጻባኢ ፖሊሲ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ መወዳእትኡ ባይቶ ጸጥታ እገዳ ንኽውስን ካብ ዝገበርዎ ረቛሕታት ሓደን ኣገዳስን ኢዩ። ኣብ ጉዳይ ሶማልያ፡ ካብ 1992 ኣትሒዙ ጸኒዑ ዘሎ እገዳ ኣጽዋር እንዳሃለወን፡ ብኣንጻር ናይቲ ኣብ 2008 ዝተኸተመ ውዕል ሰላምን ዕርቅርን፡ ኤርትራ፡ ምስ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማልያ ኩናት ይገጥሙ ንዘለዉ ዕጡቓት ሶማላውያን (ከም በዓል ኣልሸባብ ዝኣመሰሉ ጉጅለታት) ወተሃደራውን ንዋታውን ሓገዛት ትህብ ስለ ዘላን፡ እቲ እገዳ ክውሰን ከም ዝኸኣለ ተገሊጹ ኣሎ።
እቲ ተወሲኑ ዘሎ ውሳነታት፡ ብሓደ ወገን፡ ኤርትራ ምስ ጅቡቲ ዘለዋ ናይ ዶብ
ምስሕሓብ ብሰላማዊ መገዲ ክትፈትሕን ኣብ ሶማልያ ትቕጽሎ ዘላ ኢድ ኣእታውነት ድማ ከተቋርጽን ዝጽውዕ ኢዩ። በቲ ሓደ ወገን ድማ፡ ዝዀነት ሃገር ንኤርትራ ኣጽዋር ከይትሸይጥን ካብ ኤርትራ ኣጽዋር ከይትዕድግን ይእዝዝ። ኣብ ርእሲ ውን ኣስማቶም ብሕጂ ዝግለጽ ላዕለዎት መራሕቲ ኤርትራ፡ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ንኸይገሹ እገዳ ተጌሩሎም ኣሎ። ከምኡ ውን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብስሞም ወይ ድማ ብስም ንሳቶም ዝቆጻጸርዎ ትካላት ዝተቐመጠ ገንዘብ እንተሎ፡ ክድስክል ተወሲኑ ኣሎ።
ማዕከን ገንዘብ ህግደፍ ንምድስካል ብዝርኢ፡ ዓንቀጽ 13 ናይቲ ውሳነ ኣገዳሲ መወከሲ ኢዩ። በዚ ዓንቀጽዚ መሰረት፡ ኩላተን ኣባላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ውሳነ እገዳ ካብ ዝጸደቐሉ ግዜ ጀሚሩ፡ ብስም መራሕቲ ህግደፍ ወይ ድማ ብስም ንሳቶም ዝቆጻጸርዎ ትካላት፡ ኣብ ግዝኣተን ተዓቂቡ ዝርከብ ገንዘብ፣ ከምኡ ውን ፋይናንስያውን ቁጠባውን ጸጋታት፡ ብቕጽበት ከደስክልኦ ይእዝዝ። ብተወሳኺ ውን፡ ኣብ ጠቕሚ መራሕቲ ህግደፍ ወይ ድማ ኣብ ጠቕሚ እተን ንሳቶም (ብቐጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ መገዲ) ዝቆጻጸርወን ትካላት ዝውዕል ገንዘብ፡ ብዜጋታት ናይ ካልኦት ሃገራት ከይወሃብ እቲ ውሳኔ ኣጊዱ ኣሎ። እዚ ውሳኔዚ ነቲ ብስም “2% ናይ መሕወዪ ግብሪ” ካብ ኤርትራውያን ንዝእከብ ገንዘብ፡ ከምኡ ውን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣምታት ንዝግበር ወፈያታትን ውን ዝምልከት ከም ዝኾነ ምግንዛብ የድሊ። ብኣንጻር ከምዚ ዝኣመሰለ ውሳኔ ባይቶ ጸጥታ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ብመልክዕ 2% ይኹን ብመልክዕ ወፈያ ኣበርክቶኦም ንህግደፍ እንተቐጺሎም፡ ኣብቲ ዝነብርሉ ሃገር ውሳነ ባይቶ ጸጥታ ጥሒስኩም ተባሂሎም ብሕጊ ክሕተቱ ከም ዝኽእሉ ምዝካር ኣገዳሲ ኢዩ።
ዓንቀጽ 15 ናይቲ ውሳነ ከም ዘነጽሮ፡ እቲ ንጉዕዞ፣ ንገንዘብ፣ ንፋይናስያውን ቁጠባውን ምንጭታት ዝምልከት እገዳ፡ ተፈጻምነቱ ኣብ ልዕሊ ወተሃደራውን ፖለቲካውን መሪሕነት ህግደፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንኮላይ ንኻልኦት፡ ንሃዋኺ ዕላማታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምትግባር ዝተዋፈሩ፡ ኤርትራውያንን ዘይኤርትራውያንን ውልቀ-ሰባትን ትካላትን ውን ዝምልከት ኢዩ። ትግባረ ናይዚ ስጉምቲዚ እቲ ትጽቢት ተጌሩሉ ዘሎ ስም ዝርዝር ናይ መራሕትን ቁጠባዊ ትካላትን ምስ ተገልጸ ዝትግበር ኮይኑ፡ እቲ ንእገዳ ኣጽዋር ዝምልከት ግን ብቐጥታ ክትግበር ዝኽእል ውሳነ ኢዩ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ፡ እቲ እገዳ ስለምንታይ ተወሲኑ? እንታይከ የጠቓልል? ንዝብል ሕቶ ዝምልከት ኮይኑ፡ ቀጺሉ ዝመጽእ ሕቶ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ውሳነ እንተዘይኣኽቢርዎኸ እንታይ ዓይነት ሳዕቤናት ክህልዎ ኢዩ? ዝብል ኢዩ። መልሲ ናይዚ ሕቶዚ ኣብ ዓንቀጽ 21ን 22ን ናይቲ ውሳኔ ተነጺሩ ኣሎ። ባይቶ ጸጥታ እቲ ውሳኔ ካብ ዝተወሰነሉ ግዜ ጀሚሩ፡ ንንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ብቐረባ ክከታተሎ ከም ዝኾነ ገሊጹ ኣሎ። ኤርትራ እንተደኣ ብትእዛዛት ናይቲ ውሳኔ ተቐይዳ፡ ባይቶ ጸጥታ ነቲ እገዳ ከመሓይሾ፡ ዋላ ውን ከልዕሎ ከም ዝኽእል ገሊጹ ኣሎ። ብኣንጻሩ ኣደብ ዝጎደሎ ኣካይዳ ስርዓት ህግደፍ ዘይልወጥ እንተደኣመሲሉ፡ እቲ ውሳነታት ውን እንተደኣ ዘይተኸቢሩ፡ ካብኡ ትርር ዝበለ ስጉምታት ክውሰድ ከም ዝኽአል ባይቶ ጸጥታ ኣብቲ ውሳነ ብንጹር ኣቐሚጥዎ ኣሎ። ነዚ ብዝምልከት ድማ፡ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ውሽጢ 6 ወርሒ ጸብጻብ ከቕርብ እቲ ውሳነ ኣዚዝዎ ኣሎ።
ብመሰረቱ፡ ባይቶ ጸጥታ ከምዚ ዝኣመሰለ እገዳታት ክውስን እንከሎ፡ ኣብ ምዕራፍ 7 ናይ ቻርተር ውድብ ሃገራት ተሞርኵሱ ኢዩ ዝውስን። እዚ ምዕራፍዚ፡ ጸጥታን ርግኣትን ዓለም ወይ ሓደ ዞባ ተሃዊኹ፡ ወይ ድማ ኣህጉራዊ ሕጊ ብዝኸፍአ መልክዕ ተጣሒሱ ኣብ ዝበሃለሉ ግዜ ዝጥቀስ ምዕራፍ ኮይኑ፡ ካብ ዓንቀጽ 39 ክሳብ ዓንቀጽ 51 ናይቲ ቻርተር ንዘለዉ ሕግታት ዘጠቓልል ኢዩ። ከምዚ ዝተጠቕሰ ዓይነት ጸገም ምስ ዘጋጥም፡ ባይቶ ጸጥታ መጀመርታ ብእገዳታት’ዩ ዝጅምር፤ ንሱ ዘይሰርሕ እንተመሲሉ ድማ ክሳብ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ምውሳድ ክበጽሕ ከም ዝኽእል፡ ኣብ ዓንቀጽ 41ን 42ን ናይቲ ቻርተር ብንጹር ተቐሚጡ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክውሰድ ድዩ ኣይውሰድን ምስ ግዜ ዝርአ ነገር ኮይኑ፡ ብመትከል ደረጃ ግን እቲ ቻርተር ዘፍቅዶ ተኽእሎ ከም ዝኾነ ንጹር ኢዩ። እዚ ማለት ድማ ኣብ ዝተወሰነ ደረጃ፡ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወተሃደራዊ ስጉምቲ ምውሳድ ኣድላዪ ኢዩ ኢሉ እንተኣሚኑ፡ ብዓንቀጽ 45 ናይ ቻርተሩ መሰረት፡ ብኣባል ሃገራት ዝእለ ወተሃደራዊ ስታፍ ኣቚሙ፡ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ይወሰድ ኢሉ ክውስን ይኽእል ኢዩ ማለት ኢዩ።
እቲ ኣብ መወዳእታ ዝመጽእ ነጥቢ፡ እቲ እገዳታት ኣብ ህዝቢ እንታይ ዓይነት ጽልዋ ወይ ጉድኣት ክህልዎ ኢዩ? ስርዓት ህግደፍ ንምቕያሩ ዝገብሮ ዘሎ ፈንጠርጠርከ እንታይ ፋይዳ ክህልዎ ኢዩ? ዝብል ሕቶ ኢዩ። ኣብዚ ክነጸር ዝግብኦ ሓደ መሰረታዊ ነገር ኣሎ። እቲ እገዳ ብመሰረቱ ንዝተወሰኑ መራሕቲ ህግደፍን ጸይቀ-ዕሉል ተግባራቶም ንዘተግብሩሉ ኣጽዋርን ገንዘብን ዝምልከት ድማ እምበር ንህዘቢ ኤርትራ ብኣልማማ ዝምልከት ጉዳይ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን፡ ዝኾነት ሃገር፡ መራሕታ ብባይቶ ጸጥታ እገዳ ተጌሩሎም ክበሃል እንከሎ፡ እቲ ሕማቕ ሽም ጥራይ ንባዕሉ ኣጸያፊ ኢዩ። በዚ መንጽርዚ ክርአ እንከሎ እቲ ጉዳይ ዘሕዝን ከም ዝኾነ ርዱእ ኢዩ። ይኹን እምበር፡ ዝኾነ ካብ ሓቂ ክሕክል ዘይደሊ ሰብ ከም ዝግንዘቦ፡ እቲ ጸገም ብመሰረቱ ስርዓት ህግደፍ ባዕሉ ዝፈጠሮ ደኣ እምበር ማንም ዝኣለሞ ጸገም ኣይኮነን።
ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዝፍጽሞ ዘሎ በደል ከይኣክል፡ ኣብ ልዕሊ ጎረባብቲ ሃገራትን ማሕበረሰብ ዓለምን ዘለዎ ክቱር ንዕቀት ደረት ስለ ዝሓለፈ፡ እዚ እገዳታትዚ ክመጽእ ክኢሉ ኣሎ። ብመሰረቱ ድማ ነቶም ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ዘለዉ ሓለፍትን ናቶም መጋበርያታትን ጥራይ ዝምልከት ጉዳይ ኢዩ። እንተ ህዝቢ ኤርትራ ግን ንነዊሕ ዓመታት፡ ህግደፍ ባዕሉ ብዝወሰነሉ ጽኑዕ እገዳ፡ ካብ ዓለም ተነጺሉ ኣብ ጥሜትን ጭቆናን ተሸሚሙ ስለዘሎ፡ እዚ ሕጂ ተወሲኑ ዘሎ እገዳታት ዝውሰኸሉ ተደራቢ ጸገም ኣይክህሉን ኢዩ። ነዚ ጉዳይዚ ብዕምቆት ካብ ዘይምግንዛብ ገለ ገለ ወገናት ድንግርግር ብዝበለ መርገጺ ክማትኡ ምርኣይ ዘየገርም እኳ እንተዘይኮነ፡ ጠንቅን ናይቲ እገዳ ቀንዲ ተሓታትን ህግደፍ ጥራይ ምዃኑ ብዙሕ ዘከራኽር ነገር ኣይኮነን።
ስርዓት ህግደፍን ደገፍቱን ነቲ ናይ እገዳታት ውሳነ ንምቕያር ብዝብል ምስምስ ወዲቦሞ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፍታት፡ ብወድዓዊ ሚዛን እንተተገምጊሙ፡ ብዙሕ ፋይዳ ዘለዎ ኣይኮነን። ከምቲ ኣብ ውሳነ ባይቶ ጸጥታ ተነጺሩ ዘሎ፡ እቲ እገዳታት ክቕየር ዝኽእል፡ ኤርትራ ነቲ ኣብኡ ተዘርዚሩ ዘሎ ቅድመ-ኩነታት ምስ ተማልእ ድኣ እምበር፡ ብኾር ተገልበጥ ንውሳነ ባይቶ ጸጥታ እንዳኾነንካን ብኡኡ ክትቅየድ ዘይምዃንካ እንዳገለጽካን ዝመጽእ ለውጢ ኣይክህሉን ኢዩ።
ብኣንጻሩ ግን ደንበ ተቓውሞን በርጌሳውያን ማሕበራትን ነዚ ምዕባለዚ ናብ ረብሓ ናይቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ክቕይርዎ ይግብኦም። ካብቲ ክግበር ዝግብኦ ብዙሕ ነገራት ድማ እዚ ዝስዕብ ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል። ንስርዓት ህግደፍን በቲ ስርዓት ንዝንቀሳቐስ ትካላትን ዝኾነ ይኹን ገንዘብ ከይወሃብ ተኣጊዱ ስለ ዘሎ፡ ነዚ ብዝምልከት ጥቡቕ ምክትታል ክግበር ይግባእ። ብፍላይ ድማ እቲ ብስም 2% ዝእከብ ገንዘብ ከምኡ ውን ብስም ፌስቲቫላት፣ ባህላዊ ምርኢታት፣ ኣኼባታትን ካልእን ዝእከብ ወፈያታት ኩሉ፡ በዚ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ መሰረት ክቋርጽ ዝግብኦ ነገራት ኢዩ። ነዚ ኣመታት እዝን ዘኸትሎ ሕጋዊ ተሓታትነትን፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ብንጹር ከም ዝርድእዎ ምግባር ከድሊ ኢዩ።
እቶም ኣብ ከምዚ ዓይነት ተግባራት ዝዋፈሩ ሰባት ድማ ኣብ ዘይሕጋዊ ስራሕ ይዋስኡ ከም ዘለዉ ፈሊጦም ኣደብ ክገብሩ ክማዓዱ ኣለዎም። እንተዘይኮነ ብሕጊ ናይቲ ዝነብሩሉ ሃገራትን በቲ ብባይቶ ጸጥታ ጸዲቑ ዘሎ ውሳነ መሰረትን ሕጋዊ ተሓታትነት ክመጾም ከም ዝኽእል ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ። ኣብ ርእሲዚ፡ ተወሳኺ መጽናዕቲ ከም ዘድልዮ ርዱእ ኮይኑ፡ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ብገለ መልክዑ፡ ነተን ኣብ ኤርትራ ናይ ማዕድንን ካልእን ወፍሪ ዘካይዳ ዘለዋ ኩባንያታት’ ውን ክጸልወን ከም ዝኽእል መረዳእታታት ኣሎ። ኣብዚ መዳያትዚ ዝተወሃሃደ ናይ ስራሕ መደባት ንምስኣል ደንበ ተቓውሞን በርጌሳውያን ማሕበራትን ዘይሕለል ጻዕሪ ከድልዮም ኢዩ። ኣብ መደምደምታ እምበኣር፡ እዚ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ህግደፍ ኣጽኒዕዎ ዘሎ እገዳ፡ ኣብቲ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ከም ደራኺ ሓይሊ ክርአ ዝግብኦ ኣገዳሲ ምዕባለ ኢዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ንረብሓ ህዝቢ ድኣ እምበር ንጉድኣቱ ኣይኮነን።
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት – ኤርትራ (Human Rights Concern – Eritrea)
ለንደን, ዓዲ እንግሊዝ
11 ለካቲት 2010


text:
እስራኤል፣ ኣብ ሳህሮኒም ዝጸንሑ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ 207 ስደተኛታት ትፈትሕ
Radio Erena: 16 April 2018
ኣብ እስራኤል፣ ኣብ ቤት ማእስርቲ ሳህሮኒም ዝጸንሑ 207 ስደተኛታት ከምዝተፈትሑ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ትማሊ ሰንበት 15 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቶም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ናብ ኡጋንዳ ወይ ርዋንዳ ንምጥራዝ ክጽበዩ ዝጸንሑ ኮይኖም፣ እቲ መስርሕ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ተቐባልነት ብዘይምርካቡ'ዮም ዝፍትሑ ዘለዉ።
ኡጋንዳ ኣቐዲማ ብዓርቢ 13 ሚያዝያ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ መንግስቲ እስራኤል ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ሕቶ ንዝነጸጎም ኣስታት 500 ስደተኛታት ክቕበል ምዃኑ ሓቢሩ'ዩ።
እንተኾነ፣ ብወገን እስራኤል ኣብ ዝቀርብ ዘሎ ሓድሽ ጸብጻብ፣ እቲ መስርሕ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ስለዝተነጽገ፣ እቲ ውሳኔ ተግባራዊ ከምዘይከውን ይእምት።
እስራኤል፣ ኣቐዲማ'ውን ን10ታት ኤርትራውያን ካብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኒም ከምዘፋነወቶም ዝዝከር'ዩ።
ሓያሎ ካብቶም ኤርትራውያን፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ኣይንኸይድን ብምባሎም ካብ ኾሎት ናብ ሳህሮኒም ዝተሰጋገሩ ኮይኖም፣ ካልኦት ከኣ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓዶም ዘየሐደሱ፣ ብፖሊስ እስራኤል ተገፊፎም ዝተኣስሩ'ዮም።
መንግስቲ እስራኤል ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኖም ዝጸንሑ ኤርትራውን፣ ናብ ዓበይቲ ከተማታት ኣትዮም ክሰርሑን ክነብሩን ዝኽልክል ሓድሽ ውሳኔ ብምሃብ'ያ ካብ ሳህሮኒም ተፋንዎም ዘላ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ሃገሩ ብዝዕባ ዝርከቡ ስደተኛታት ብምዝልከት ምስ ሕቡራት ሃገራት ዝኣተዎ ውዕል ሓደ መዓልቲ ከየቁጸረ ከምዝሰረዞ ይዝከር።
ኣብ እስራኤል፣ ኣስታት 25 ሽሕ ኤርትራውያን ከምዘለዉ ጸብጻባት ሚኒስትሪ ውስጥእዊ ጉዳያት እታ ሃገር የመልክት።
ብመሰረት ካብታ ሃገር ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፣ መንግስቲ እስራኤል ብምሉኦም እቶም ኣብ ሳህሮኒም ዝጸንሑ ስደተኛታታት ፈቲሕዎም ኣሎ።
======================


text:
ሰበ-ስልጣን ደርግ ዝተፈትሕሉ ምኽንያት እንታይ ከምዝኾነ መንግስቲ ኢትዮዽያ መግለፂ እንተዝህበሉ‘ዩ ዝሓሸ'ዩ ኢሎም ዘረበኦም ዝጀመሩ ኣቶ መሓሪ ረዳኢ፣ሰበ-ስልጣን ደርግ-ነበር ዝተፈትሕሉ ምኽንያት ክኾኑ ይኽእሉ‘ዮም ኢሎም ዝጠቀስዎም ሓደ ኣብ ሞንጎ ሰብ-ሞያ ሕጊ ናይ ዓንቀፃት ኣፈላላይ ክህሉ ስለዝኽእል፣ናይ መንግስቲ ኣማኸርቲ ሕጊ ንዓንቀፅ 28 ብዝተፈለየ ኣገባብ ተርጉሞምዎ ክኸውን ይኽእል። ካልኣይ መራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ እቶም ሰበ-ስልጣን ንክፍትሑ ድፍኢት ይገብሩ ስለዝነበሩ፣መንግስቲ ነዞም መራሕቲ ሃይማኖት ግቡእ ከበሬታ ንምሃብ ኢሉ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክኸውን ይኽእል ይብሉ።
ዶ/ር ኣሰፋ ፍስሃ ብወገኖም፣እቶም እሱራት ነበር ዕድሚኦም ዝደፍኡ ምኻኖም፣እቶም መራሕቲ ሃይማኖት‘ውን ዝፃዕሩሉ ምስ ምኻኑ ካብኡ ሓሊፉ ”ዘይተኸልከለ ፍቅድ’ዩ” ብዝብል ኣምር፣ዓንቀፅ 28 ተተርጒሙ ዕድመ-ይፍታሕ እንድሕር ይፍቀድ ኮይኑ ብኣመክሮ‘ውን ምፍታሕ ይካኣል‘ዩ ናብ ዝብል መደምደምታ ተበፂሑ‘ሎ ይብሉ።ዶ/ር ኣሰፋ ወሲኾም፣ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ኢትዮዽያ ሓድሽ ምዕራፍ ንምኽፋት ተባሂሉ፣መንግስቲ ዝተወሰነ ምሕረት ብምግባር ንፖለቲካዊ ሃዋሁ ምቅያር፣እቲ ሓድሽ ወለዶ‘ውን ናይ ብቀላ ፖለቲካ ዘይኮነስ ሓድሽ ፖለቲካዊ ኩነታት ምጥጣሕ መሪፁ ክኸውን ይኽእል‘ዩ ዝብል ግምት ሂቦም።
ክልቲኦም ሙሁራት፣መንግስቲ መራሕቲ ደርጊ ዝተፈትሕሉ ባይታ እንታይ ከምዝኾነ ንህዝቢ ክገልፁ ይግባእ ኢሎም።
ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ዓንቀፅ 28 “ሓደ ብገበን ሰብኣዊነት ዝተኸሰሰ ውልቀ-ሰብ ብምሕረት ወይ ብይቅሬታ ክፍታሕ ኣይኽእልን፣ርእሰ-ብሄር ግና ንናይ ሞት ቅፅዓት ናብ ዕድመ-ይፍታሕ ማእሰርቲ ክቕይር ስልጣን ኣለዎ ይብል”።መንግስቲ ኢትዮዽያ ነቶም ብገበን ሰብኣዊነት ተኸሲሶም እድሜ ይፍታህ ንክእሰሩ ናይ ብይን ምምሕያሽ ዝተገበርሎም 16 ሰበ-ስልጣን ደርግ ከምዝፈትሐ ይዝከር።


text:
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ስሉጥ ፍታሕ ንኸይርከብ ንፖለቲካዊ እሱራት ኣይፈትሕን ብምባል ዕንቅፋት ይፈጥሩ ኣለው ክብሉ ወሃቢ ቃል ናይ ማቻር ተደራደርቲ ሑሴን ማርኒዮት ንጋዜጠኛታት ተዛሪቦም።
ብኣምባሳደር ስዩም መስፍን ዝመራሕ ኣደራዳሪ ጉጅለ ኢጋድ ነቲ ድርድር ንግዚኡ ጠጠው ኣቢሉ ናብ ደቡብ ሱዳን ብምጉዓዝ ምስ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ተኣሲሮም ምስ ዝርከቡ ፖለቲከኛታትን ተራኺቡ ምዝርራቡ ዝወፀ መግለፂ ኢጋድ ይሕብር።
ብመሰረት ኣቐባሊ ቃል ግጅለ ተደራደርቲ ማቻር ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ፖለቲከኛታት ቀንዲ መደራደሪ ነጥቢ ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ ኢሎም።ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር እንተድኣ ዘየፍቲሖምዎም ኣብቲ ድርድር ክቕፅሉ እንተኾይኖም ተሓቲቶም።’’ኣብ መርገፂኦም እንተድኣ ፀኒዖም እንታይ ክኸውን ብመራኸቢ ብዙሃን ክዛረብ ኣይደልን።ኣታዓረቕቲ ኣለው፤ምስኦም ክንዘራረበሉ ኢና።ኩነታት እሱራት ግን ከም ቅድመ ኩነት ዝርአ ነጥቢ እዩ’’ኢሎም።
ጉጀል ተዳደሪ ማቻር ሎማዕንቲ ኣብዘውፅእዎ መግለፂ ሓይሊ ኣየር ኡጋንዳ ብትእዛዝ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ስለስተ ትሕዝቶታት ብዝፈፀምዎ ደብዳብ ነፈርቲ ንፁሃን ሰባት ተቐቲሎም ይብል።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ፍሉይ ልኡኽ ዩናይትድ ስቴትስ ዶናልድ ቡዝ ግን ኣብቶም ኣደራደርቲ ምሉእ እምነት ስለዘልና ተስፋ ንገብር ኢና ኢሎም።
ሃገሮም ግጭት ደቡብ ሱዳን ንምፍታሕ ካብ ፈለማ ጀሚራ ከምዝተንቀሳቐሰት እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ተደራደርቲ ደቡብ ሱዳን ቀጥታዊ ዝርርቦም ክቕፅሉ ትፅቢት ይገብር።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ምጽጋን ውዕል ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ ሃገር ስዑድ ዓረብ
ምጽጋን ውዕል ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ ሃገር ስዑድ ዓረብ
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ
ብኣንተቦ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተኸዊሉ ኣብ ውሻጠ ዝጀመረ ውዕል ሰላም፡ ምስ ዕድመ ስልጣንን ባህርያት ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣፋፍኖት ለውጢ ከም ዘይርከቦ ብዙሕ መርትዖታት ክቀርብ ይኽእል። እንሆ ድማ ትማሊ 15 መስከረም 2018 ምቀጸልታ ሕቡእ መስርሕ ሰላምን ውዕላቱን ንምጽግጋን ብቀደሙ ዘይጠዓየ ዝሓንከስ ሰላም ሰለይ እንዳበለ ስዑድ ዓረብ ሰጊሩ ይርከብ። ውዕል መስርሕ ሰላም በዓል ቤት ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ብግቡእ ከይተሳተፎን ከየስተማቐሮን ፈቐዶ ሃገራት ቀጠር፡ ንስዑድ ዓረብ ከይዱ ክተዓራረ ክጽገን ክጸባበቕ እንታይ ዝተደለየ ጉዳይ ስለ ዘለዎ እዩ። መልክዕ ሰላምን መስርሑን ደኣ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን እንድዮም መልክዑን ክብሩን። እሞ ደኣኸ መስርሕ ሰላም ኣብ ሃገር ስዑድያ ካብ ተጸንበለስ ስምምዕ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ከ እንታይ ኮነ? ግደ ሓቒ ብመሰረቱ ስምምዕ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን እንተኾነ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ሕጋዊ ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ዝተፈልጠ ጉዳይ’ዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ድማ’ዩ መርቑልና በዚሑ። ” እንዳ ጃህራ ስ ዓሰርተ ሞጎጎ ኣጕደን ጾመን ይሓድራ” ኮይኑ ነገሩ።
ብተወሳኺ ኣብ መንቀሊ ጸዋዒት ሰላምን ዝኽተሎ ዘሎ መስርሕን፡ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዝብሎ ስለ ዘለዎን፡ ስምምዕ ሰላም ከኣ ኣብ ባይታን ባይቶ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብዝምልከቶም ኣካላት ዝቀረበ ሕቶ ዘየለ ጥራሕ ዘይኮነ፡ እቶም ሸምግሉና ዝበሉ ሃገራት (ኤርትራን ኢትዮጵያን) ንዝተዋህቦም ብይን ድሕሪ 17 ዓመት እወ ንሰላም እንተበሉ ኣብ ኣተገባብርኡ ገገለ ጥሕሰት ንስለ ዝፈጸሙን፡ ገና ብዓብዩ ሕቶ ሰብኣዊ መሰል ስለ ዘይተመለሰን፡ ብጎቦ ጎቦ ኣቢልካ ብተጽዕኖ መንግስቲ ቀጠርን፡ ስዑድ ዓረብን ኣብ ክሳድካ ወርቒ ሰንሰለት ኣሲርካ ንዝፈጸምዎ ሕጋዊ ጥሕሰታት ከም ዘየለ ንምምሳል፡ መርቑልና ክብሉን ተፈልጥነት ንምርካብ ዝግበር ጻዕርን ፋሕተርተርን ኣድላይነት ዘይብሉ እዩ። በቲ ካልእ ሸነኻቱ ከኣ ኤርትራ ምስ ስዑድያ ንዝጸንሓ ዝምድና ምስ ግንባር ኵናት ቀይሕ ባሕሪ ንምሕያሉን ደገፍ ንምርካብ ዝግበር ዘሎ ዞባዊ ምትእስሳር ንምሕያል ዝግበር ፈተነ’ምበር ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ተደልዩ ኣይኮነን። ሕጂ’ውን ኣብ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ምሕዳስ ይኹን ምጽጋን ውዕል ሰላም ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ንህዝቢ ኤርትራ ንዝኸፈአ ኩነታት እንተዘይኮይኑ ንዝሓሸ ባይታ ከም ዘይምጽኣሉ ብዙሕ ዝሕብሮ ምልክታት ክጥቀስ ዝኽእል። ህዝቢ ኣግሊልካ ቀዳማዩ ዘይቀደወን ዘይጸበቐን ኩነታት ምስ ተባላሸወን ሰላም ተጸባቢቁን ብልጭ ብልጭ እንተበለስ ዘምጽኦ ለውጢ ክህሉ ኣይክእልን።
መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ብዛዕባ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንዘለዋ ዝምድናታት ንምሕያል ከተርእዮ ዝጸንሐት መርገጽ ብዓይኒ ህዝቢ ንጹር’ዩ። ኣብ ቅድሚ ዓይና ኣብ ገምገም ባሕሪ ስዑድ ዓረብ ክጠፍኡ ዝጸንሑ መንእሰያት፡ ብዘይ ሰብኣዊ ክብሪ ካብ ሃገር ስዑድያ ጥርዝያ ተባሂሉም ንብረቶም ከይኣከቡ ዝተሰጎጕ ዝተገፍዑን ኤርትራውያን ኣዲኦም ትቁጸሮም። እሞ ጽገናን ምትዕርራይ ሰላምን መስርሕ ሰላም ንረብሓ’ዞም ህዝቢ እንተዘይኮይኑስ ንመን ደኣ’ዩ።
ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ዶባዎ ግርጭት ኢትዮ-ኤርትራ ስዑድ ዓረብ ሒዛቶ ዝጸንሐት መርገጽ ንኩሉ ንጹር’ዩ። ይኹን’ምበር ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ዝወረዶ ዓመጽ መግዛእትን፡ ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ደቁ ንምዕባይ፡ ስድራ ቤቱ ንምእላይ ድራሩ ክምእርር ናብ’ቲ ሃገር ዝኣተወ ዝሕልፍዎ ሃለዋት ኣብኡ ዘለዉ ይፈልጡ፡ እሞ ውዕል ሰላም ንህዝቢ ድዩ ወይ ስ ንመሓዛ ስዑድያ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ንመን ከም ዝኾነስ ጽባሕ ዝረአ’ዩ።
ልክዕ ሓንቲ ሃገር ይትረፍ ኤርትራን ስዑድ ዓረብ ዝጸንሐን ነዊሕ ታሪኻዊ ዝምድናታት፡ ትማሊ ዝተመስረታ ሃገራት እንተኾና ኣብ ቅዱስ ውዕል ሰላምን ሰኒት ጎረባብቲ ሃገራት ክገብርኦ ዘለወን ደገፍ ዘይትጽበዮ ኣይኮነን። ውዕል ሰላም ኤርትራ ኢትዮጵያን ከኣ እንተትኻኢሉ ኣብ ቦታ ሰላም እንተወሓደስ ህዝቢ ዝተሳታፎን ዝመረቆን ዘጸንበሎን እንተዝኸውን ክንደይ ክብርን መዓርግን ነባሪ ታሪኽ ምኾነ። እወ ኩሉ ሕማቕን ጽቡቕን ታሪኽ ነባሪ እንድዩ፡ ጽቡቕ ግን ኩሉ ግዜ ብጽቡቕ ክትዝክሮ ክትነብር ንወለዶታት ዘዅርዕ፡ ሕድሪ ስውኣትና መብጽዓታት ዘሕድስን ህዝባዊ ሃገራዊ ታሪኻዊ ረብሓታት ስለ ዘለዎ ምዃኑ ድሌትን ባህግን ህዝብን ኣብ ዕብየት ማሕበራዊ ናብራ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ክረጋገጽ መንገዲ፡ዕድል፡ ዝኸፍት’ውን ብምዃኑ’ዩ ፍልልዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ብደሙ ዝተረከቦ ነጻነት፡ ከሳስዮን ከማእክሎን ዕድል ኣይረኽበን ኢልካ ዝወዳእ ዘይኮነስ፡ ብመደብ ተሃንዲሱ ክበታትን ተስፋ ክቆርጽ፡ ክዳኸም ክርዕድ ክግበር ዝጸንሐ ሂወት 27 ዓመት ዘይጠፍአ በሰላታት ኣለዎ። እዚ በደላት ከኣ ሎሚ’ውን ከይተረፈ ብዝተፈላልየ መልክዕ ይቅጽል ኣሎ።
ሰዲህኤ ነዚ ኩነታት ንረብሓ ህዝቢ ንምቕያር ኣብ ዝካየድ ቃልሲ እጃሙ ከልዕል ታሪኻዊ ሓላፍነቱ ክወስድ ብተደጋጋሚ ምሕጽንታ ኣቕሪቡን የቕርብን ኣሎ።እዚ ከኣ ሰልፈይ ሰልፍኻ፡ውድበይ ውድብካ ዘይብሃሎ ሃገራዊ ዋኒን ኩሉ ኤርትራ ብዝከኣሎ ዓቕምን ክእለትን ሓቢሩ ክሰርሕ መተካእታ ዘይብሉ ኣዋናዊ መደብ ቃልሲ ክጽመድ፡ ክሰርሕ፡ ኣብ ጎኒ ውጹዕ ህዝቡ ጠጠው ክብል ጸዋዒት ዘይኮነስ ንበገስ ንስራሕ ይብል ኣሎ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽሪ ስውኣትና
17 መስከረም 2018


text:
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገርናን ኤርትራውያን ኣብ ዝነብሩለን ሃገራትን ዝካየድ ድሙቕ ጽንብላት ናጽነት፣ መርኣያ ጽንዓትን ድልዱል ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ ከምዝኾነ፣ ምሁራት ዜጋታት ገሊጾም።
ህዝቢ ኤርትራ፣ ብዘለዎ ስጡምን ድልዱልን ሓድነት፣ ካብ ካልኦት ኣህዛብ ፍሉይ ከምዝኾነ ዝጠቐሱ እቶም ምሁራት ዜጋታት፣ ሳላ’ዚ ጽኑዕ ሓድነቱ ድማ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ – ኣንጻር ኩሎም መሰናኽላትን ውዲታትን ኣብ ዝበረኸ ደረጃ ሓዂሩ ምህላዉ ሓቢሮም።
እቶም ምሁራት ኣብ ጽንብል ናጽነት ብኣካል ንዝተዓዘብዎ ኩነታት ኣመልኪቶም ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጕዕዞ 20 ዓመታት ናጽነቱ ብዝተጐናጸፎ ዓወትን ጽንብል ናጽነቱ ብድምቀት ክጽንብሎ ብምብቅዑን ከምዘሐበኖም ብምጥቃስ፣ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ተታሓሒዞሞ ዘለዉ ጐደና ርእሰ-ምርኰሳ ብርግጽ ክዕወት ምዃኑ ዘለዎም ጽኑዕ እምነት ገሊጾም።
“ህዝቢ ኤርትራ ብተጻዋርነቱ፣ ሓይሉን ውህደቱን ዘዅርዕ’ዩ” ድሕሪ ምባል፣ ከምቲ ጕዕዞ ሽሕ ማይል ብሓደ ስጉምቲ ዝፍልም፣ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ኩሉ መዳያት ኣረጋጊጹዎ ብዘሎ ድሙቕ ዓወታት ከይተዛነየ ዓጸፋ ክሰርሕ ከምዘለዎ ኣዘኻኺሮም።
ዶክተር ተስፋሚካኤል ሃይለን ዶክተር ተስፋይ ሃይለን ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብዓቢ ድምቀት ዘሕልፎ ዘሎ ጽንብል መበል 20 ዓመት ናጽነት፣ መርኣያ ንሃገሩ ዘለዎ ልዑል ፍቕሪ ከምዝኾነ ኣረጋጊጾም።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዛይድ ራዓድ ኣል ሑሴን ቁጽሪ ንመርመርቲ ኣባላቱን ወኪላት ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ናይ ምብጻሕ እገዳ ዘመሓላለፋ ሃገራት ይውስኽ ምህላው ኣተሓሳሲቡ።
ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዛይድ ኣል ሑሴን ነዚ ዘፍለጠ ኣብ ስዊዝ ጀነቫ ሎሚ ሰሉስ 13 መስከረም ንኣባል ሃገራት ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ክኸውን እንከሎ: ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ሶርያ፥ ሰሜን ኮርያ: ቬነዝወላን በላሩስን በቲ ኮሚሽን ይኹን ብኻልኦት ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዕማም መርመራ ጉዳያት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ንምምርማር ሓላፍነት ንዝተሰከሙ ወገናት ዕንቅፋት የጋጥሞም ምህላው ምጥቃሱ ወኪል ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ሓቢሩ።
“ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣየብቅዕን’ዩ እንድሕር መንግስታት ንኣህጉራውያን ተዓዘብቲ ማዕጾአን ዓጽየን” ዝበለ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዛይድ ኣል ሑሴን: ሃገራት መዓጹአን ክዓጽዋ ይኽእላ እየን: ንዓና ስራሕና ካብ ምስራሕ ክዕምታና ግን ኣይክእላን እየን ኢሉ።
እንድሕር መእተዊ ተነፊጉና ዝኸፍአ ኩነታት ተፊጢሩ ከምዘሎ'ዩ መረዳእታና ዝበለ ኮሚሽነር ዛይድ: “ዘለና ኣማራጺ ብርሑቕ ቃል መሰኻኽር ብምስማዕ: ተኣማኒ ጸብጻባት ሳልሳይ ወገን ብምእካብ: ኣሳእል ሳተላይት ብምእካብን ካልእ ኣገባባት ምጥቃም እዩ” ኢሉ።
ንሶርያ ኣብ ዝመልከት ኮሚሽነር ዛይድ “ ካብ 2011 ዝኾነ ኣባል ተቖጻጻሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከመዘይበጽሐ ኣፍሊጡ።
መርመርቲ ንኽበጽሑ ብቤት ጽሕፈት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ንሶርያ ተደጋጋሚ ሕቶ'ኳ እንተቐረበ እቲ ቅልውላው ሶርያ ካብ ዝብገስ ካብ 2011 ዝኾነ ፍቓድ ኣይተዋህበን። ሶርያ ብናይ ሕክምና ድሕረ ባይታ ዘለዎኳ ትመሓደር እንተሃለወት ንገዛእ ዜጋታቱ ብጋዝ ከምዝዓፈነ ንሆስፒታላት ከምዘጥቅዐ ሰላማዊ ዜጋታት ንዝነብሩሉ ከባቢታት ብዘይ ኣፈላላይ ብተባራዕቲ ደብዲቡን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ንዝቑጸሩ ድማ ብኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ከምዝሞቕሐ ይእመን። ነዚ ተግባራት’ዚ ንዕኡ ብዝዳረግ ብልክዕ ዝኹንን ቃላትውን ኣይረኽበሉን” ድማ ኢሉ።


text:
ብዕለት 15-11-2015 ሓው ተስፋኣለም ኣርኣያ ኣባል ኤምዲሰመ ኣብ መስኮት ሓርነት ብዛዕባ ‘’ህንጸት ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ’’ ዝብል ኣርእስቲ ሕዙ፣ ነቲ ብዛዕባ እዚ እነልዕሎ ዘሎና ኣርእስቲ በዘን ውሑዳት ሰዓታት ኣብዚ መስኮት እዚ ተረኺበ ክገልጽን ኣብ ምሉእ ምርድዳእ ክንበጽሕን ዘድሃበ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ መባእታዊ ፍልጠት ክንውንን ዕለት ብዕለት ክንዛተየሉ ስለዘሎና ነታ ብውልቀ መላኺ ትግዛእ ዘላ ሃገርና ጽባሕ እንኽተሎ ናይ ህዝባዊ ስርዓት ክንቅርበሉ ዝኣመተ እዩ።
ዲሞክራሲ እትብል ቃል ካብ ቋንቋ ግርኽ ዝመንጨወ ኮይኑ ትሩሙ ድማ ስልጣን ናይ ህዝቢ ክኸውን ከሎ ደቂ-ሰባት ብሓባር ክነብሩ ካብ ዝጀመሩ ክጥቀሙላ ዝፈተኑን ጌና እውን ዝፍትኑ ዘለዉ፡ ማለት ኣብ መስርሕ ናይ ምትርጓሙ ዝርከቡን ዝተፈኣለየ መግለጽን ብሽም ዲሞክራሲ ከኣ ዝተፈላለዩ ኣገጋባብ ምምሕዳር ወይ ስልጣን ምጭባጥ ርኢናን ንሕና ኣውን ከም ህዝቢ ናብኡ ንምብጻሕ እንቃለስ ዘሎና እና።
ስለዚ ብዙሓት ፍላስፋታት ብዛዕባ ዲሞክራሲ ጽሒፎም ጌና ይጽሕፉን ይማጎቱን ይዛተዩን ሓሳብ ንሓሳብ የነጽጽሩን ኣለዉ። ክቕጽሉ እውን እዮም። ንሕና እውን ደምበ ፍትሕን ዲሞክራስን ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ዲሞክራሲ ዘለና ፍልጠት ዝተመዓራረየዶ እዩ? ንዝብል ሕቶ መልሱ እሱ ነይሩ እንተዝኸውን ከምዚ ዘለናዮ መልክዕ ኣይምሃሎናን ዝብል እዩ ዝስዕብ። ምስክርነቱ ከኣ ሓቢርካ ዘይምስራሕን ኣብ ናይ ሰፊሕ ሃገራዊ ጽላል ንምብጻሕ ዘይምብቃዕና ዝሕብር ምልክት እዩ። እምበኣርከስ እስከ ብዛዕባ ዲሞክራስን የዕንዱን ክንዛተ ንፈትን። ከም ኣርእስቲ ኣብ ክልተ ክመቕሎ ክፍትን እየ። ይብል ሓው ተስፋኣለም።
1) ዲሞክራሲ እንታይ እዩ ዝብል ሎሚ ከቕርቦ እየ።
2) እቲ ካልኣይ ድማ ኣየኖት እዮም የዕኑድ ዲሞክራሲ ዝብል ከኣ ኣብ ዝመጽእ ከቕርቦ ክፍትን እየ።
እምበኣርከስ ሎሚ እቲ መሰረታዊ ዲሞክራሲ እንታይ እዩ? ዝብል ብሕጽር ዝበለ ንምምላስ ከም ኣርእስቲ ሰፊሕን ካብ ጥንቲ ዝመጸን ጌና እውን ዓለምና በቢወገኑ እትጥቀመሉ ዘላ ስለዝኾነ ከምቲ ኣቕዲመ ዝጠቐስክዎ በብዓይነቱ መጻሕፍቲ ዝተጻሕፈን ጌና እውን ዝጸሓፍ ስለዘሎ ካብ ዘተ ናብ ዘተ ዝሰጋገር ዘይነጽፍ ስነሓሳብ ዝውሕዝ ስለዝኾነ ንሕና ሎሚ ምሸት ክንትንክፎ ድኣምበር መዕለቢ ክንገብረሉ ዘይከኣል እዩ። ይኹን እምበር ብወገነይ ብሕጽር ዝበለ ኣብቲ ንዓና ዘሪኢ ወይ ዘድህብ ምእንቲ ክንኣቱ ‘’ዲሞክራሲዊ ለውጢ’’ ንብል። ትሕዝትኡ እንታይ እዩ? ዲሞክራሲ ማለት ከምቲ ዝብልናዮ ስልጣን ናይ ህዝቢ ካብ ኮነ መንስግስቲ ብህዝቢ ዝቖመ ማለትና እዩ። መንግስቲ ክበሃል ከሎ ግን ኣብ ዓለምና ብዙሕ ዓይነት መንግስታት ነይሮምን ኣለዉን ንምጥቃስ፡ ንግስነት፡ ኣውቶክራሲ ስልጣን ብሓደ ሰብ ዝውነን ውልቀ መላኺ፣ ፕሉቶክራሲያዊ (Plutocracy) ሃብታማት ዝጸልውዎ ዝትከል ስርዓት (Theocracy)ካብ ሰብ ንላዕሊ ዝመጽእ ተባሂሉ ሃይማኖታዊ መንግስቲ ንኣብነት ኣብ ኢራን ዘሎ መንግስቲ ከም ንጉሳን ብእግዚኣኣብሄር ዝተመርጽኩ ዝብሉ ዝነብሩ ከም ንጉስ ሃይለስላሴ …ወዘተ። ኣሪስቶክራክሲ -መኳንንቲ ካብ ወለዶ ንወለዶ ዘውርስዎ መንግስቲ ።
ኦሊጋርኪ ብሒደት ወይ ነኣሽቱ ጉጅለ ስልጣን ዝሕዙሉ ዓይነት መንግስቲ፣ ወይ ከኣ ውሑዳት ምሁራት ኢና ዝብሉ ናይ ፈሊጥ መንግስቲ እዝኦምን ከምኡ ውን ኣልኦት ዓይነት ስልጣን ንምሓዝ ዝመሃዝ በብዓይነቱ ክንሰሚ ምኸኣልና፡ ግንከ እቲ ንዓና ዘድልየና ዘሎ ወይ ኣትኵርና ክንዛተየሉ እንደሊ ኣንጻር እዞም ዝጠቕስክዎም ስርዓታት ዲሞክራሲያዊ ስልጣን ወይ ከኣ ስልጣን ናይ ህዝቢ ኮይኑ፣ ካብኡ ተቐቢልካ ናብ ዋንኡ ምምላስ ዝብል እዩ።
ዓይነት መንግስቲ ብብዝሒ ዝዝረበሉ ኣብ ግሪኽ ዝተጀመረ እዩ ዝበሃል፣ ግን ኣብኡ እዃ ብንጹር ይጀመር እምበር ብቕድሚኡ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ዓለማት እውን ይፍተን ምንባሩ ይሕበር እዩ። ንኣብነት ኣብ ሜዞፖታምያ ዝነቐለ ተባሂሉ ይዝረብ እዩ። ይኹን እምበር ከም መወከሲ ኣብ ግሪኻዊት ከተማ ኣተነ ከተማዊ ምምሕዳር ኣብ ኣደባባይ፣ ደቂ ተባዕትዮ ጥራይ ተኣኪቦም ይዛተዩን ይማጉቱን ደሓር ኣብ ውሳኔ ይበጽሑን፣ ነዚ ውሳኔ ዘመሓድሩ ይመረጹ። እዚ እውን ቀጥታዊ ዲሞክራሲ ይበሃል እምበር ዘይምሉእ እዩ ነይሩ።
ካልእ ቀጥታዊ ዝበሃል ብረፈረንዱም ህዝባዊ ውከሳ ኣብ ኣገደስቲ መሰረታውያን እርእስቲ ዝኾኑሉ ኩሉ ዜጋ ዝሳተፈሉ ማለት ህዝባዊ ወኸሳ ዝሓልፉ ኣለዉ። ንኣብነት ከም ቅዋም ክተጽድቕ ከለኻ ወይ ኣብ ቅዋም ዘሎ ሕጊ ደምሲስካ ካልእ ክተስፍር ምስ ዝድለ ንዝቢ ተወኪስካ ተቐባልነቱ ተረጋግጽ። ኣብዚ ዘለናዮ መበል 21 ክፍለ ዘመን ዘይቀጥታዊ ሓደ ዲሞክራሲኣዊ መንግስቲ ዝቐውም ብዘይቀጥታዊ ወይ ብውክልና እኻ ባይቶ ተቕውም። ካብኡ ከኣ ፈጻሚ ኣካል ይመጽእ። ናይ ፈራዲ ኣካል ግን ናቱ ኣገባብ ኣመራርጻ ኣለዎ።ርእሰ ምምሕዳር ስለዘለዎ እዚ ኮይኑ ዲሞክራሲ ወይ መንግስቲ ኣብ ዲሞክራሲ 1.ብሓጋጊ 2. ፈጻሚ ኣካል (መንግስቲ) 3. ፈራዲ ኣካላት ዝቐውም እዩ።
እዚ ዓይነት ኣጋባብ ኣሰራርሓ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ካብ ክፍለ ዘመናት እናማዕበለ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ክንካፈሎ ህርድግ እንብለሉ ዘሎና ምዃኑ እዩ።
ኣብዚ ክዝክሮ ዝደሊ እቶም ዓይነት መንግስቲ ኣቐዲመ ዝጠቅስክዎም እናወደቑን እናጠፍኡን ክኸዱ ከለዉ (ስርዓት ኢሳያስ እውን ካብ ሱሩ ተበንቍሩ ከም ዝጠፍእ እናዘከርና) ዲሞክራሲያዊ መንግስታት ግን እናበዝሓን እናጠጠዓን እየን ዝመጻ ዘለዋ። ኣብ ዲሞክራሲያዊ መንግስታት ዝተፈላለዩ ዓይነት ኣቋውማ ዘለዎም ኣለዉ። ንምጥቃስ ዝኣክል ፡ ረፑብሊካዊ መንግስቲ ህዝባዊ ብሓጺሩ ህዝቢ ዝማእክሉ ማለት እዩ።
ከምኡ እውን ንማለቱ ንጉሳዊ መንግስቲ ተባሂሉ ግን ስልጣን ካብ ህዝቢ ዝቕበልን ናብ ህዝቢ ዝመልስን ብቅዋም ዝመሓደሩ መንግስታት እውን ኣለዉ። ከም ሃገር እንግሊዝ ፣በልጁም፣ ሉክስምበርግ፣ ስፐይን ወዘተ…፤ካልኦት ጨናፍር ወይ መልክዓት እውን ኣለዉ ክኾኑ ይኽእሉ ተባሂሉ ዝጸሓፍ ከምኡ ዝትንተን ዓይነት ዲሞክራሲያዊ መንግስታትን ውን ኣለዉ። ንምጥቃሱ ዝኣክል፣ ሊበራል ዲሞክራሲ፣ ስሾል ዲሞክራሲ፣ ኣናርኪ ዲሞክራሲ፣ ስርዓተ ኣልቦ ወይ እትገብሮ ስለ ትፈልጥ ኣዛዝን ተኣዛዝን ዘይብሉ ኩሉ ብዘይ ጎደል ግቡእካ ምፍጻም ኢሎም ዝትርጉምዎ ኣለዉ፤ ክምኡ እውን ሕንፍሽ ፍሽ ሓላፍ ዘላፍ ዘተኣታቱ ጎዳኢ ዓይነት እውን ዝብልዎ ኣለዉ። እዚ ግን ዘካትዓና ዘይኮነስ ብዛዕባ ዲሞክራሲያዊ መንስቲ ብዙሕ ከምዝዝተየሉን ዝጸሓፍን ንምትንባህን ንምፍላጡን እለ ዘልዕሎ እዩ። ሓንቲ ብዝሐ ውድባት መንግስቲ ተባሂሉ ዝቐውም ከም ኮንሰንሰስ ዲሞክራሲ ሓብራዊ ስምምዕ ዝጥቀማሉ ኣገባብ መስርሕ ኮይኑ ሓደ እንተ ደኣ ተጻሪሩ ውሳኔ ከምዘይሓልፍ ወይ ዕድል ናይ ቨቶ ተቓውሞ እተቑመሉ እዩ። እዚ ኩሉ ጫለዳታት ዝምጽኡ ከብ ምምናው ስርዓተ ዲሞክራሲ ወይ ድኽመት ኣሰራርሓ እሎም ዝገልጽዎ ኣለዉ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ኣብዚ ምዕቡል ሃገራት ዝዛተዩሉን ዝንየቱሉን ንምጥቃስ ካብ ኮነ ንሕና ወይ ንዓና እቲ ናይ ሓቂ ዘድልየና ክንጥቀም እንተደኣ ኮይና ክንፈልጥን ባዕልና ክንውስንን ምእንቲ ድልየትና ክነማልእን፡ ምሉእ ሓላፍነትን እኹል ፍልጠትን ምዕሩይን ብቕዓት ኣብ ምህናጽ ዲሞክራሲ ክህልወና ይግባእ።
ረብሓ ዲሞክራሲ ተቐባልነትን ኣብ ዘየድሊ ነጻግነትን ዝጠቅም ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ንሱ ዝውክሎ ተኣማንነትን፡ ተቖጻጻርነት ተወክሳነትን ኮታ ዲሞክራሲያዊ ሚዚናት ዘለዎ እሩም ኣሰራርሓ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ዝምዕብል እወንታዊ ኣሰራርሓ ክንመሃሮን ክንዛተየሉ ዝግበኣና ሰፊሕን ዓብን እዩ።
ነዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ዝቃወሙ ወይ ንዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ዘነኣሱ ዘይቅርጥው ዝሑል ስርሑ ነዊሕ ግዜ ዘቃጽልን ንምዕባሌ ዝገትእ ቅልጡፍ ውሳኔ ዘይወስድ ከም ናይ ንግስነት ወይ ውልቀ መላኽነት ዝብሉን ኣብ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት እቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ምልኪ ክጥቀምን ተረርቲ ውሳኔታት ኣብ ርእሲ ህዝቢ ክወስድ ዝደፋፍኡ ውሑዳት ኣይኮኑን። እዚ ክመጽእ ስለዝኽእል ህዝብታት ቁሩባትን ትኩራትን ፍልጠቶም ላዕሊ ክኸውን እዩ ዝጥለብ። ሕጂ ተመሊስና ኣብ ደምበ ፍትሒ እንተርእና ብዙሓት ውድባት ናይ መንእሰያት ምንቅስቓስ፣ ሲቪላዊ ማሕበራት፣ ምንቅስቓስ ደቂ ኣንስትዮ፣ መራኸቢ ብዙሃን፣ ምህላወን ቂር ዘብል እዩ። በዚ ፍልልያት እዚ ናይ ኣወዳድባና እውን ብዙሕ ስኽፍታት ስለነሕድር እዚ እንታይ ኣድለየ ኣብ ዘብል ብዙሕ ክትዓት ነቐፈታታት ክወርድ ትሰምዕ እኻ።
እዚ ስክፍታትት ከምዘለዎ ሃልዩ እቲ ምብዛሕ ዘይኮነስ ዲሞክራስን ዲሞክራሲያውነትን ተረዲእና ናይ ሓባር ስራሕ ከንተኣታቱ ምስ እንጅምር ኣብ ስራሕ ዝነቐለ ምትእምማን ተፈላሊኻ ዝነበርካ ኣብ ሓደ ምምጻእን ቅድም ብልፍንቲን፣ናይ ሓባር ስራሕን ናብ ሓደ ውድብ ምብጻሕ ፣ዝተረፈ ኣብ ሓደ ጽላል ኮንካ ካብ ሒጂ ጀሚርካ ዲሞክራሲያዊ ኣሰራርሓ ምስ ተጀመረ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነስ ነታ ክንሃንጻ እንደሊ ዲሞክራሲያዊት ሃገር ስጡም ምቅርራብ ነተኣታቱ። ስለዚ ትርጉም ዲሞክራሲ ምፍላጥ ዓንድታቱ ኣነጺርካ ምርኣይን ብሓቂ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ እቲ ምብዛሕ ዘይኮነስ እቲ ሽግር ተወዲብካ እንታይ ትገብር ምስ ከማኻ ተወዲቦም ዝለዉ ብኸመይ ተዛቲኻ ብእንካን ሃባን ናይ ሓባር ስርሓን ሓደ ንኽሉ ዘጽልል ጽላል ኣብ ምህናጽ ትዋሳእ ካብ ኮነ እቲ ድሌት ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ክትከይድ ስለዘለካ ንዲሞክራሲ ምፍላጡን ህንጸት ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ልዑል ተሳታፍነት ይህልወካ ማለት እዩ።
ካብዚ እቲ ትሕዝቶ ሰሚናር ሰፊሕ ብምንባሩ ግዜ ስለ ዝበልዐ ኣድሚናት ንዝለዓል ሕቶታት ኣብ ዝመጽእ ግዜ ምስቲ ካልኣይ ክፋል ተተሓሒዙ ክሕተት ብዝብል ንካልእ መዓልቲ ተሰጋጊሩ። ኣብ ክንዲ ሕታቶት ድማ ተወሳኽን ርእይቶታትን ተኣትወ፣ እሞ ዕድል ንገዛ ተዋህበ። ካብቲ ገዛ ዝወርድ ዝነበረ ድማ እዚ ብሓቂ መሃርን ትምህርቲ ሓዘል ምንባሩ እናመስከሩ ከምዚ ዝዓይነቱ ዓውደ መጽናዕቲ ክቕጽል ተላብዮም። ምስናይዚ ኣገዳስን ጠቃምን ርእይቶታት ነቲ ኣብ ኤርትራ ክህነጽ ዘለዎ ዲሞክራሲ ኣብ ባህልና ዝተመርኮሰ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክንሃንጽ ምእንቲ ባህልታትና ናይ ኣቦታት ተመኩሮ ሃገርናን ብዘይካ እዚ ገባቲ ስርዓት ዘተኣታተዎ ውልቀ መላኽነት ዋላ ብግዜ ገዛእቲ ሕግታት እንዳ ኣባ ከም ዝነበረና ሕጋዊ ቅዋም ኣብ ፈደረሽን በቲ ሽዑ ዝነበረ ባይቶ ዝጸደቐ ይስርሓሉ ከም ዝነበረ ብምዝርዛር እንተ ደኣ ሓቢርና፣ ነዚ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሱሩ ቦንቍርና ኣውጺእናዮ ብምቅርራብና፡ ባህልታትና ብምምርኳስን ንዓና ዝኸውን ቅዋም ክንሃንጽ ከም እንኽእል ዝብል ርእይቶታት ይፈስስ ነበረ።
በዚ መልክዕ ወይ ኣጋባብ ኣብ ሰዓቱን መደቡን፣ፓል ሓርነት፣ንዝመጽእ ቆጸራ ብምሃብን ንኹሉ ተሳታፋይ ብፍላይ ከኣ ንኹቡር ጋሻ ብምምስጋን ደምደመ።
ምምሕዳር ፓል ሓርነት


text:
ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ጸሎተ ፍትሓት ተኻይዱ።ከምቲ ኩሉ ዝፈልጦ መዓልቲ ሰማእታት ዓመት መጸ ኣብ ዕለት ፲፫ ሰነ (20 ሰነ ዓ.ም.ፈረ.) ዝግበር እዩ ። ቅድስት ቤተ ክርስቲያንነቶም ምእንቲ ህዝቦም ክብሉ ሕይወቶም ዝሕለፉ ሰማእታት ፡እግዚአብሔር መንግስቱ ክውርሶም ወትሩ ብጸሎት እናዘከረቶም፡ትነብር።ብፍላይ ድማ በዛ ክብርቲ ዕለት ጸሎተ ፍትሓት ይበጽሕ። ብደረጃ ሃገረ ስብከትና ውን ካብዚ ብዘይፍለ ተኸቢሩ ውዒሉ። …
ሃገረ ስብከት ብዕለት ፱-፲ ሰነ ፳፻ ፲ ዓ.ም.ግዕ. (16-17 ሰነ 2018 ዓ.ም.ፈረ.) ናብ ኣብ ደቡብ ኣየርላንድ ዝርከቡ ምእመናን ምብጻሕ ፈጺሙ። ኣብዚ ብፍላይ ኣብ ከተማ ኮርክ ዝተገብረ ምብጻሕ፡ ኣቦ መንበር ሃገረ ስብከት ቀሺ ዘርእሠናይ ቀሺ ሰሎሞንን ፡ሊቀ ኣእላፍ ቀሺ ፍሰሃየ ቀሺ ገብረማርያም ብተወሳኺ ውን ነዞም ምእመናን ከም ካህን ንኸገልግልዎምን ክመርሕዎምን ዝተመደቡ ቐሺ ተስፋልደት ምናሴ ቀዳም …
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበታት ንኡስ ሃገረ ስብከት ኔዘርላንድ: እንሆ ሎሚውን ዓቢ መንፈሳዊ ጉባኤ ኣብ ኣጽራረ ሃይማኖት* ዘተኮረ “ካብዚ ቄናን ወለዶ ደሓኑ”(ግብ:2:40) ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል(ቴማ) ኣካይደን። ኣብዚ ጉባኤ ካብ ዝነበሩ ዛዕባታት ምስ እንምልከት:- 1, ዕላማ ኣጽራረ ሃይማኖት ኣብ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ 2,ዝሕብኡሉ መሽጎራጉራት ኣበይን ብኸመይን 3,ዝነበረን ዘሎን ህልው ኩነታት ኣጽራረ ሃይማኖት …
ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ስዊዘርላድ፡ ኣባላት ሰበኻ ጉባኤ ናይ 17 ኣብያተ ክርስቲያናትን፡ ማሕበረ ምእመናን፡ዝተረኽብዎ፡ ብዕለት ፫ ሰነ ፳፻ ወ ፲ ዓ.ም ግዕዝ(10 ሰነ 2018 ዓ.ም. ፈረ. ) ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣብ ከተማ ኒውሻትል ተኻይዱ። ኣብቲ ብመርሒነት ሃገረ ስብከት ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ኣባላት ንኡስ ሃገረ ስብከት ጸብጻቦም፡ ኣብ ክልተ ብምኽፋል ኣቕሪቦሞ። ብመጀመርታ ንምምሕዳራዊ ጸብጻብ ብዝምልከት ዋና ጸሓፊ ንኡስ …
ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ንግስነት ኔዘርላንድ ዝርከባ 12 ቤት ትምህርቲ ሰንበታት ኣብ ነፍስወከፍ ክልተ ወርሒ ሓባራዊ ጉባኤ ክገብራ ጸኒሐን። ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ድማ ኣወዳድባኡ ብምምሕያሽ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዝቐርበሉ ክልተ ሓፈሻዊ መንፈሳዊ ዋዕላታት ተኻይዶም። ቀዳማይ ጉባኤ “ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ካበይ ናበይ” ኣብ ዝብል ብዙሕ ንመእመናን ካብ ዘደናግሩ ዝነበሩ ሕቶታት መጽናዕቲ ብምግባር ብንጹር መልሲ …
ብዕለት ፪ ሰነ ፳፻ ወ ፲ ዓ.ም ግዕዝ(09 ሰነ 2018 ዓ.ም. ፈረ. ) ኣብ ከተማ ኒውሻትል እትርከብ ኣቡነ ገብረመንፈስ ቅዱስ ቤተክርስቲያን ሓድሽ ታቦት ኣትዩላ። ብመርሒነት ቆሞስ ኣባ ሃብተወልድ ግቡእ ናይ ስርዓተ ምእታው ታቦት ድሕሪ ምፍጻሙ:ሊቃውንት ነዚ ናይ መመረቕታ ዕለት ብዝምልከት ማህሌት ኣብጺሖም፡ድሕርዚ ድማ ቅዳሴ ድሕሪ ምክያዱ ማዕዳን ኣስተምህሮን ድሕሪ ምሃብ ፡ናይቲ ዕለት መደብ ተፈጺሙ። …
ኣብ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ነቶም ናብ ገዳም ደብረ ሲና ፡እናኸዱ ከለዉ ብምኽንያት ሓደጋ ናይ ኣውቶቡስ ፡ዝዓረፉ ወገናትና፡ ጸሎተ ፍትሓት ፈጺመን። ብፍላይ ኣብ ሃገረ ስዊዘርላንድ ከተማ ኒውሻትል፡ እትርከብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ፡ኣቡነ ገብረመንፈስ ቅዱስ ቤተክርስቲያን፡ ቆሞስ ኣባ ሃብተወልድ፡ ከምኡ ውን ካልኦት ኣባላት ምምሕዳር ሃገረ ስብከትን ንኡስ ሃገረ ስብከትን ዝተረኽብዎ …
ንዓመታዊ ክብረ በዓል ንምስታፍን፡ በረኸት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንምርካብ ናብ ገዳም ደብረ ሲና ዝጓዓዙ ዝነበሩ ናይ ኣውቶቡስ ሓደጋ ከም ዘጋጠሞሙን፡ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ድማ ከም ዝዓረፉ ብእዋኑ ብወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ቤ/ጽ/መንበረ ፓትርያርክ ተሓቢሩን ናይ ጽንዓት መልእኽቲ ውን ተመሓላሊፉን እዩ። በዚ ምኽንያት ንዝመጽእ ዘሎ ሰንበት ኣብ ኩለን ኣብያተ ክርስቲያናት ጸሎተ ፍትሓት ክግበር ፡ በዚ …
ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ኖርዎይ ብዕለት 26 -05-2018 ሓፈሻዊ ጉባኤን ሓድሽ ምርጫ ንኡስ ሃገረ ስብከት ኣብ ቅድስት ማርያም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኦስሎ ተኻይዱ። ኣብቲ ብኣላይነት ሃገረ ስብከት ዝተመርሐ ኣኼባ ብመጀመርታ ብኣባላት ንኡስ ሃገረ ስብከት ሓፈሻዊ ጸብጻብ፡ ቀሪቡ።ቀጺሉ ተሳተፍቲ ዘለዎም ሕቶታትን ሓሳባትን ኣቕሪቦም። ጉቡእ መልሲ ድሕሪ ምውሃቡ፡ ብቐጥታ ናብ ምርጫ ተኣትዩ፡ ተሳተፍቲ ንዝቕጽል 3 ዓመታት ዘማሓድርዎም …
ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ኖርዎይ ፡ ኣብ ከተማ ቮልዳ እትርከብ ማሕበረ ምእመናን ቅዱስ ሚካኤል ፡ ብዕለት ፲፫ ሚያዝያ ፳፻ ወ ፲ ( 21 ሚያዝያ 2018 )ናይ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኢል ታቦት ብወግዒ ኣትዩ። ካብ ዋዜማ፡ከም ስርዓት ቤተክርስቲያን መሰረት ብኣርባዕቲኡ መኣዝናት ቡሩኬን ንዕኡ ዝምልከት ጸሎትን ስብሓታትን ድሕሪ ተፈጺሙ፡ ቀጺሉ ፡ ተመሃሮ ትምህርቲ ሰንበት መደብ ኣቕሪቦም፡ ድሕሪዚ …


text:
ፖለቲካዊ ስርዓት ኣልቦነት ሊቢያ ቀፂሉ’ሎ።ዓለምለኸ ደገፍ ዘለዎ መንግስቲ ንውሱን ኽፋል ከተማ ትሪፖሊ ጥራሕ ክቆፃፀር ከሎ ካልኦት ተቐናቐንቲ ሓይልታት ድማ ንገለ ኽፋል እታ ከተማ ሓዊሱ ንካልኦት ከተማታት ይቆፃፀሩ።ንሃገራዊ ሰራዊት ሊቢያ ዝመርሑ ጀነራል ኻሊፋ ሓፍታር ድማ ንገለ ካባቢ ይቆፃፀሩ።
ኣዛዚ ወታሃደራዊ ስርሒታት ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ጀነራል ቶማስ ዋልድሃውሰር ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ናይ ሙኒክ ዋዕላ ፀጥታ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣሜሪካ ንተቐናቐንቲ ወገናት ናብ ሓድነት ክመፁን ክሰማምዑን ድፍኢት ተኻይድ ኣላ ኢሎም።
ናይ ጀነራል ሓፍታር ሓይልታት ንመብዛሕቲኡ ነዳዲ ዝወጸሉ ቦታታት ተቖፃፂሮም ይርከቡ።ብመንግስቲ ሩሲያ ዝውነን ዓብዪ ናይ ነዳዲ ኩባኒያ ሮስነፍት ምስ ናይ ሊቢያ ሃገራዊ ኩባኒያ ነዳዲ ቢሊዮናት ዶላር ንምምዋል ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ቀዳማይ ስምምዕ ተፈራሪሙ’ሎ።ሞስኮ ምስ ሊቢያ ዘለዋ ርክባት ንምርግጋፅን ንጀነራል ሓፍታር ምድጋፋን ተወሳኺ መርትዖን እዩ።ነዚ ብምምልኻት እቶም ጀነራል ኣብቲ ዝኻይደ ዘሎ ፃዕሪ ምቕርራብ ተቐናቐንቲ ሊብያ፡ ሩሲያ ተራ ክህልዋ ይኽእል እዩ ኢሎም።
ኣሜሪካ ኣብ ሊቢያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ዕጡቓት ዳዕሽን ናይ መሰልጠኒ መዓስከራቶምን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ቀፃሊ ደብዳብ ነፈርቲ ኣካይዳ’ላ።
ኣዛዚ ወታሃደራዊ ስርሒታት ኣሜሪካ ንግብረ ሽበራዊያን ንምግጣም ምስ ዞባ ሳሕል ምሕዝነት ብምፍጣር ስርሒት ፍሊንትሎክ ብዝብል ሽም ዝፅዋዕ ዓመታዊ ሓባራዊ ልምምድ የካይድ እዩ።
ናይጀሪያ ኣብቲ ዞባ ቀንዲ መሻርኽቲ ክትኸውን ከላ እታ ሃገር ኣንፃር ምስ ዳዕሽ ምትእስሳር ዘለዎ ኣሸባሪ ጉጅለ ቦኮ ሓራም እተካይዶ ግጥም ኣሜሪካ ኣብ መዳይ ስለያ ሓገዝ ኣብ ምሃብ ትርከብ።
ናይ 2017 ዓ.ም ስርሒት ፍሊንትሎክ ናብ ምጅማር ገፁ እዩ።እቲ ንሰለስተ ሰሙናት ዝፀንሕ ልምምድ ካብ ልዕሊ 20 ሃገራት ኣፍሪቃ፣ኣውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን ዝተዋፅኡ 2,000 ወታደራት ክሳተፍሉ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ሃበሮ፡ ዘይምጥርናፍ ዓድታት ጠንቂ ራሕቂ ካብ ትካላት ጥዕና ኮይኑ ብምህላዉ፡ ምጥርናፍ ዓድታት ክድፋኣሉ፡ ሓላፊ ማእከል ጥዕና ሃበሮ ነርስ ይርጋኣለም ተስፋኣለም ኣገንዚቡ።
ቅርጺ መሬት ናይ’ቲ ንኡስ ዞባን ዘይምጥርናፍን ኣብ ዝርጋሐን ኣቕርቦትን ትካላት ጥዕና ጸገማት ስለዝፈጥር፡ ህዝቢ ኣገልግሎት ጥዕና ንምርካብ ካብ ሓሙሽተ ክሳብ 34 ኪሎ-ሜተር ክጓዓዝ ይግደድ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣብ’ተን ራሕቂ ዘለወን ዓድታት መዝረት፡ ኣልጋዕታ፡ ስርጉል፡ ሽልሓትን እምባህራን – ትካላት ጥዕና ምስራሕ ኣዝዩ ከቢድን ኣብ ሓጺር እዋን ክትግበር ዘይክኣልን ስለዝኾነ፡ እቲ ዝሓሸ ኣማራጺ፡ ማእከላይ ቦታ ብምምራጽ ምጥርናፍ ብምዃኑ፡ ምምሕዳራት ልዑል ጠመተ ክህባኦ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ሓንቲ ማእከል ጥዕናን ሰለስተ መደበራት ጥዕናን ኣብ ፍልፍለ፡ ሃበሮ ጻዕዳ፡ ኣፍዓዩንን ዓሪታይን ከምዘለዋ፡ ኣብ’ተን ራሕቂ ዘለወን ዓድታት ሃበሮ ጸሊም፡ ቃርዖበልን ገለትን ድማ ሞያውያን ብምንቅስቓስ ኣገልግሎት ከምዝወሃብ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ኣፍልጦን ንቕሓትን ሕብረተሰብ ኣብ ጥዕናዊ መዳይ ክብ ንምባል ብዝካየድ ጻዕሪ፡ ኣብ ትካላት ጥዕና ናይ ዝሓርሳ ኣደታት ቊጽሪ እናበረኸ ከምዝመጸ፡ ኣብ ቀዳማይ ርብዒ ናይ’ዚ ዓመት ድማ ብ18 ሚእታዊት ከምዝዓበየ፡ እቲ ሓበሬታ የረድእ።


text:
BREAKING NEWS: ኣብ ዱባይ ስልጠና ሓይሊ ኣየር ወሲዶም ዝተመረቑ 4 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም።
ኣብ ዱባይ ንልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ሓይሊ ኣየር ብምውሳድ ካብ ዝተመረቑ 12 ኤርትራውያን መንእሰያት፣ እቶም ኣርባዕተ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብምርሕራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ከምዘለዉ ተፈሊጡ። እቶም፣ ናይ ልዕሊ ሰለስተ ዓመታት ስልጠና ፈጺሞም ድሕሪ ምምራቖም ነቲ ምልካዊ ስርዓት ራሕሪሖም ዑቕባ ሓቲቶም ዘለዉ መንእሰያት ካብ … Continue reading BREAKING NEWS: ኣብ ዱባይ ስልጠና ሓይሊ ኣየር ወሲዶም ዝተመረቑ 4 ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ወጻኢ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም።
Copy and paste this URL into your WordPress site to embed
Copy and paste this code into your site to embed


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ አሜን።
ጳጉሜን!
ጳጒሜን ኣብ መጨረስታ ወርሒ ነሓሰን ቀቅድሚ ምጅማር ሓድሽ ዓመት መስከረምን ዝርከብ ዕለታት እዩ። ጸያቕ ኣዋርሕ ተባሂሉ ውን ይጽዋዕ እዩ። ጳጉሜን ዝብል ቃል መበቆሉ ጽርኢ ኮይኑ ሄፖጎሜኔ (epagomene) ድማ ይብልዎ። ትርጉሙ ድማ ወሰኽ ማለት እዩ። ተረፍ ዝብል ትርጉምውን ዝህበሉ ጊዜ ኣሎ።
ኣብ ሓደ ዓመት ነፍስ ወከፎም ማዕረ30/፴ ዕለታት ዝሓዙ፡ ካብ መስከረም ክሳብ ነሓሰ 12/ ፲፪ ኣዋርሕ ኣለዉ። እዚኦም ኣዋርሕ ኸኣ ብድምር 360/፫፻፷ መዓልትታት ይሕዙ። ይኹን እምበር ሓደ ዓመት 12/፲፪ ኣዋርሕ ወይውን 363/፫፻፷፭ን ርብዒ መዓልትን እዩ ክንብል ከሎና፡ ጳጒመ (፭ተ መዓልትን ርብዕን) ንበይና ከም ምሉእ ወርሒ ስለዘይትጽብጸብ ምስ ነሓሰ ለጊባ ብምቝጸር ምዃኑ ከም ርዱእ ሕሳብ ክንወስዶ ኣሎና። እዚ ልማድ ማለት ሕጹጽ ገዲፍካን ሕጹጽ መሊእኻን ምቍጻር ካብ እግዚአብሔርን ሰብን ዝተረኽበ ልማደ መጻሕፍቲ እዩ ይብሉ ሊቃውንቲ። (እስመ ልማደ መጽሐፍ ይነግር ኊልቈ ፍጹመ ወምሉዓ ወየኃድግ ዘተርፈ ወይዌስክ ዲበ ሕፀፅ) (ዘፍ 15፡13/፲፭፥፲፫ ዘፀ 12፡40/፲፪፥፵ ጥበ 7፡2/፯፥፪) ነዚ ልማድ መጻሕፍቲ ተኸቲሎም ብሰንኪ ሕጸጽ፡ ጳጒመ ስለዝነኣሰት ንዓመት ብወርሒ ክፍቕድዎ ከለዉ ፲፪ እምበር 13/፲፫ ኣዋርሕ ኣይብሉን እዮም። ከም ኣብነት ቅዱስ ኤፍሬም ዝኣመሰሉ ሊቃውንቲ ነዚ ኣካይዳ ተኸቲሎም ካብ ዝጠቐስዎ “ተጸውረ በከርሣ ተስዐተ አውራኀ” ንዝበሎ እንተርኢናዮ ነተን 5/፭ተ መዓልቲ ገዲፉ ምዃኑ ክንርዳእ ንኽእል።
ጥንታዊ ብዝኾነን ቤተ ክርስቲያን ብእትጥቀመሉን ግእዛዊ ቀመር 30/፴ ዕለታት 1/፩ ወርሒ፡ 12/፲፪ ኣዋርሕን 5/፭ ዕለታትን ርብዕን ኸኣ 1/፩ ዓመት ይኸውን። 5/፭ ዕለታትን ርብዕን ድማ ጳጒሜን ይበሃል። ወሰኽ ተረፍ ማለት እዩ። እቲ ዓመት’ውን ኣብ መስከረም ጀሚሩ ኣብ ጳጒሜን የብቕዕ። በዚ መሠረት ኸኣ 4/፬ ዓመታት 1/፩ ዓውደ ዘመን ይኾኑ። እዚ ኸኣ ነፍስ ወከፍ ዓመት 365ን/፫፻፷፭ን ርብዕን ዕለታት ( ወይውን ፮ ሰዓታት ወይውን ፲፭ ኬክሮስ) ዘለዎ ኮይኑ ዘመነ ማቴዎስ፡ ዘመን ማርቆስ፡ ዘመነ ሉቃስ፡ ዘመነ ዮሓንስ እናተባህለ በኣርባዕተ ወንጌላውያን ተሰይሙ ይርከብ። ናይዚኦም 4/፬ተ ዓመታት ጳጒሜናት ሰዓታቶም ክድመር ከሎ ኸኣ 1/፩ ምሉእ ዕለት ይኾኑ። ኣብቲ ራብዓይ ዓመት (ዘመነ ዮሓንስ) መእተዊ ኸኣ 6/፮ ዕለታት ብምዃን ናይቲ ባሕረ ሓሳብ ቅመራ ይኽተት (ይጠናቀቕ)። እቲ ናይ ዘመን ኣቆጻጽራ ዓውዲ’ውን ከምኡ በብኣርባዕተ ዓመት ይዕጾ።
ጳጒሜ፡ ወሰኽ ዝብል ትርጉም ምሃቡ መወሰኽታ ናይቲ 12/፲፪ ኣዋርሕ ስለዝኾነ እዩ። ብካልኣይ ከኣ ካብ ዓውደ ወርሕ ስለዝተረፈን ኣብ መወዳእታ ዓመት ስለ ዝተረኸበን ተረፍ ይብሃል።
ኣብ ቅድስት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጳጒሜን ርእሱ ዝኽኣለ መንፈሳዊ ትምህርትን መልእኽትን ኣለዎ። በዚ መሰረት ድማ ኣብ ዕለታት ጳጒሜን (ብፍላይ ሰንበት ምስ ዝውዕል) ዝነበባ ንባባትን ትምህርትታትን ከኣ ነዚ መልእኽቲ ዘመልኽቱ እዮም። ነቲ መጽሓፋዊን ትውፊታዊን መሰረት ኸኣ ተኸቲሉ ኣብዚ እዋን እዚ ዳግማይ ምጽኣት ክርስቶስ ይዝከር፤ ሰባት ድማ ነዚ እናዘከሩ ወትሩ ነፍሶም ክምርምሩን ክንስሑን፡ ተዳልዮምን ነቒሖም ክጸንሑ ትምህርታዊ ምዕዶን መጠንቀቕታን ይወሃቦም። ናይ ፍቓድ ጾም ይጾሙ። ምስ ኣምላኾም ብጾምን ብጸሎትን ይራኸቡ፤ ብተምሳል ምልክት ንጽሕና ዝኾነ ማየ ጸሎት ከኣ እናተሓጽቡ በረኸትን ፈውስን ይረኽቡ። ጳጒሜን ከም መዕጸዊ ኣረጊት ዓመትን፡ ምጅማር ሓድሽ ዓመትን ሰባት ንርእሶም ዝግምግሙሉን ንዝመጽእ ሓድሽ ዓመት ድማ እግዚአብሔር ምሕረቱን ረድኤቱን ከብዝኃሎም እናለመኑ፡ ንዝበለጸ ስራሕ ንርእሶም ዘዳልዉላ እዋን እያ።
-ኣብ ግዜ ጳጉሜን ቅድሚ ዑፍ ጩቕ ምባለንን ማይ ምጥዓመንን፡ ማይ ጳጒሜን ክሕጸባ ኣዋልድን መርዑን ዓዲ እኽሊ ከይጠዓማ ጌና መሬት ብጸልማቱ ከሎ ኣንጊሀን ካብ ገዝአን
“ኣደይ ኣብርህለይ ክወርዶ ማየ
ይብርሃኺ ጓለይ ውረድዮ ማየ”
ክርዳድ ዘይብሉ ዝዓረኽዎ
ሳዓዕ ዘይብሉ ዝመመኽዎ” እናበላ ናብ ሩባ ወሪደን ማይ ጸሎት ዝሕጸባሉ እዋን እዩ።
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ዓመት ኣፈጺሙ ናብ ሓድሽ ዓመት ዘብጽሓና ይኽበር ይመስገን ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ብወዲ ጥሮታ ዕለት 02.03.18፡
ምንጪ ሓበሬታ
in English: The Battle of Adwa
እንሆ በሉ ወያ ኣብ ናይ ህላወን ሞትን ኩነት ተቐርቂራ ትሕመስ ዘላ ሃገረ-ኢቲዮጲያስ ንዓመታዊ ዝኽሪ ክቡር በዓል ‘ዓ ወት’ ውግእ ዓዱዋ ትሸባሸበሉ፣ ትድግደገሉን ትዕጠቐሉን ትርአ። ብወገነይ ሎሚ ግደፍ ነቲ ቅድሚ 122 ዓመታት ዝተገ ብረ ውግእን ትርጉማቱንሲ ነቲ ናይ ዕለት 28/05/1991 ‘ዓወት’ውን እንተዝቐምሶ ኣይምመዓረንን። ኢቲዮጲያዊያን ምስ ኩሉ ምስጡር ልባቶም ብሴፎምን ዋልታኦምን እንተሸለሉሉን ደበሉሉን ሓቆም! ንሕና ኤርትራዊያንከ ነዚ ዘቐንዘወና መ ዓልቲ ውግእን ውጽኢቱን ብከመይ’ና ንዝክሮ?
መቸም ብዙሕ እዋን “መመጽሓፍና ኣለና” ክብል ተሰሚዐ እንድየ፣ እንሆ ከምዚ ናይ ሎሚ ክርከብ ድማ ክብሎን ክደጋ ግሞን ደስ’ዩ ዝብለኒ። ምኽንያቱ ንከምዚ ናይ ዓዱዋ ዓወት ዝኣመሰለ ዝዋሃብ ኣተረጓጉማ ከከምረብሓኻ ስለዝትርጎም።
ዝኾነት ውግእ /Battle/ ትርፎ’ቲ ናይ ንጹል፣ ሓፈሻውን ዛዛምን ውጽኢት፡ ሰዓርን ተሳዓርን ናይቲ ኲናት /war/ ክትገልጽ ኣይትኽእል ኢያ። ምኽንያቱ ንሳስ ከም ሓንቲ ቀላሲት ናይቲ ዕያር ድኣ’ምበር ንርእሳ እቲ ሙሉእ ውድ ን ኣይኮነትን። ብተወሳኺ ነገር ጉርሒ ኲናት ኮይኑ ከም ቲ ጸወታ ዳማ ክትብላዕ ዝተበጀወት ክትከውን ትኽእል ኢያ። ዝስዕብ’ሞ ብሕፍሶ ክትመልሶ ከምትግደድ ንባህሪ ጸወታ ኲናት ምፍላጡ ኣገዳሲ’ዩ። ኣጋጣሚነቱ እቶም ኢቲዮጲያዊያን ውግእ ዓዱዋ ከም ዛዛሚ ዓወት’ኳ እንተ ተመክሑሉ፡ ኣብ ማይ ጨውን ክሳብ ድማ ንጉሶም ንዓዲ እንግሊዝ ብምፍርጣጦም ብጣሊያን ንሓሙሽተ ዓመታት ከምተደኽደኹን ክዝክሩ ስለዘይራኣዩ ከንቱነቶም ተጋሂዱ ‘ዩ ዝርአ። ንጉሶም ኣብ እንግዳዓ ሰራዊት እንግሊዝ ተሓን ጊሮም ርእሲ-ከተማኦም ምስ ኣተዉ’ውን ባዕላቶም ንከም ጎጃማይ በላይ ዘለቀ ዝኣመሰሉ ሓርበኛታቶም ክቐትሉ ኢ ዮም ዝተራእዩ።
ናብቲ ውግእ ዓዱዋ ተመሊስና ብኸመይ ከምተፈጺመ ን ዝምልከት ኣነ`ኳ በዛ ቁንጣሮይ ብዙሕ እዋን ስለዝተረኽ ኩሉ ሎሚ እይደግሞን። ርግጽ’ዩ ታሪኽሲ ብታሪኽነቱ እ ንክትረኽ ንመጻኢ ውሕስነት ህላወን ዕቤትን ምዃኑ ኩል ና ንምስክሮ ሓቂ ምኾነ። እንተ ኣብቶም ኢቲዮጲያዊያን ከምቲ ንዓና ዝርዳኣና ስነ-ኣእምሮ የለን። ሃጓፍነት ታሪኽ ብድበላ ዓወት ከምዘይሽፈን ዓለማዊ ሓቂ እናኾነ፡ ንሳቶ ም ሳላ’ቲ ዝምክሑሉ ድቡቕ ልባቶም ብሰንኪ’ቲ ድኹም ን ክኸውን ዘይነበሮ ዝፈጸሙዎ ገበናትን ጠንቂ ምብትታ ን’ታ ናይ ሰለስተ ሽሕ ከምዝገበረት ዘውሩዩላ ‘ናጻ’ ሃገሮ ምን ይኸውን ከምዘሎ ተሰቚርዎም ክእርሙዎ ኣይስም ዑን ኣይኽእሉን’ውን።
“ጸማምሲ’ያ ሓደ ደርፉ” ከምዝባሃል፡ ብመጉስዕ ጥንታዊ ዓወታቶም ክሰራሰሩ ንዝራኣየ፡ ብትሕዞ እንተተገጢሞም እቲ ከም ብለቢቶ ዝተኾመረ ሃገርነት ቅጽበት ከምዝነጽፍ ኣጸቢቑ እናተፈልጠ ኣብ ክንዲ ነይርኒሲ እነህኒ መበሊ ስ ለዘይብሎም ንጉሁ-ንጉሆ “ዓዱቃ-ዓዱዋ-” ክብሉ ተመሊ ሱ የነውሮም እንሆ። ስለኡ ይኸውን እቲ ረቂቕ ዝትርጉ ሙ “ዓዱዋ ትመጸኩም ዲያ ትኸድዋ” ዝተጠቕሰ።
ብዛዕባ ዓወት ዓድዋ ክንዛረብ ካብ ተገደድና ልክዕ’ዩ ኣብ ውግእ እቲ ዝጸብለለ ክጭድር ክፍክር እንከሎ እቲ ዝተሳዕረ ድማ ሕነኡ ክፈዲ ክመክር ብልሓት ክፍሕትር የግዲ ምዃኑ እሙን ወሲድና ግን እስከ ነዚ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ስእልታት እናረኣኹም’ሞ ሕስብ ኣብሉዎ። ስለምንታይ ኢየን 800 ጉምቦ ኣእዳውን ክንድኡ ዝቑጽረን ግምቦ ኣእጋርን በቲ መላጸ ዝብልሑ ዝድብልሉን ዝሽልሉሉን ሴፎም ተቖሪጸን? ካብዚ ትዕዘቡዎ ጭብጢ ዘኹርዕ ዘይኮነስ ዘሕፍር መዳይ ናይቲ
‘ዓወት’ ከምዝምዘን እዚ ስእልታት እናመስከረ ትንፈር’ምበር ጤል ክትኮነሎም ዶኾን ይኾኑ ክንድኡ ሃለውለው?
“መባእስተይሲ እንተዝልብመለይ!” ከምዝባሃል፡ እቲ ኣውራ ነዞም ክሳብ ሎሚ ብ’ዓወት’ ዝፍክሩን ብ’ሰባውነት’ ዝመጻ ደቑን ዘለዉ ናይ ሽዑ ‘ጀጋኑ’ ዘንዕቖም፡ ነቶም ምሩኻት ስዑር ሰራዊት ጣሊያን ብቀይሕ ምንጻፍ ንዓዶም ከፋንዉዎም እንከለዉ ነቶም ዓሳክር ጥልያን ዝነበሩ ምሩኻት ተጋሩ’ውን ሳላ ኣሉላ ናጻ ከምዝለቐቑዎም ንዕዘብ።
ሕጂ’ውን ደጊምኩም’ሞ ሕሰቡዎ፡ ስለምንታይ’ዮም ነቶም ትእዛዝ ዝተቐበሉ ሰብ ሰናይ ዓላማ ፈሊዮም በቲ ከም ናይ ውጫለ ‘ወሃ ዘበለ’ ናይ ዓሎቕ ሕጋጋቶምን ጥልመቶምን ነቒሎም ኣእጋርን ኣእዳውን ምሩኻት ዝቖረጹ? እቲ ኣውራ ዝገ ርም፡ ከመይ’ሎም’ኢዮም ሕውነቶምሲ ይትረፈና’ሞ ነዛ ንደቂ-ሰባትን ከምኣቶም ጸለምትን ብሂወቶም ብስሕለት ዝቖረጹ ላ ፍጻመ ክንዲ ዝናስሑላ ከም መርኣያ መሰልን ናጽነትን ጸለምቲ ዝጠመቑዋ? ናይ ኢቲዮጲያዊያን ድንቁርና ኣይዝረቦን!! ዝገበሩ ገይሮምድማ ዓለም እንታይ ከምትሓስቦም ከይገመቱ ክሓስቡዋ ምፍታኖም ኢዩ።
ንነገሩ ኣብዚ ሎሚ እዋን ን‘ፍትሓውነት’ ክንድኡ ካብ በሃጉዋ ንሳቶምከ ፍትሓዊያን ዲዮም? ዝኾነ ድማ ይመኽነዮ፡ ግና ስ ትርፎ ኤ ርትራውነትን ምሩኽነትን ካልእ እንታይ ስለዝኣበሱ ነበረ ብፍሉይነት መሓውርና ዝተቖርጸ? እዞም ብመባኹ ዕቲ ዝንፍሑ ተጃሃርቲ ገዛእቲ፡ ጥልቀት ልቦም ሰብ ዝበጽሖ ይመስሎም ስለዘይነበረ ብሓፈሻ ንሓቀኛ ታሪኽ፡ ብፍላይ ድማ ነዚ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ሕቶታት ሓንቲ መዓልቲ’ውን ክምልሱዎ ሰሚዕናዮም ኣይንፈልጥን!
ብዛዕባ ታሪኽ ዝመጸ ሕጂ’ውን መመጽሓፍና ስለዘለና እቶም ኣብ ኣራእሶም ከበብቲ ቆቡዕ ዝወደዩን ናይ መመረቒ ቀም ሽ ዝደረቡን እንተባጨዉልና ዓቕሞም ኮይኑዎም’ዩ’ሞ ክሳውድና ዘድንን የብልናን። እንተ ንነበርነት ዓወት ዓድዋ ዝመጸ ፡ ሽዑ ወዮም ክማረኹ ዝተማዕዱ ኤርትራዊያን ከምቲ ዝተኣዘዝዎ ኢዶም ምስሃቡ፡ ንጉስ ምሊሊክ ግደፍ ከም ውዕሎ ም ንኤርትራዊያን ደጊፎም ንጣሊያን ካብ ኤርትራ ከውጽኡስ፡ ዶብ መግዛእቲ ጥልያን ካብ ኣለውሃ ምላሽ ናብ መረብ ምላሽ ቀይሮም’ዮም እንጦጦኦም ዝተሓንኬቡ። እ ቲ ቦኹትሽነቶም ድማ ብዓንቀጽ ፍትሃ-ነገስቶም’ ማለት ብቁዋሞም ብ ክሕደትን ባንዳነትን ዝተወንጀሉ 800 ካብ’ቶም ባዕሎም ኢ ዶም ዝሃቡ ወታደራት ጥልያን ኣሕዋትና በቲ ዝሽልሉሉ መ ላጸ ሴፎም መሓውሮም ቖሪጾሞም ኢዮም።
ዝብሎ ዘለኹስ፡ ከምታ ክትናጠር ዝራኣኹማ ዝተቖርጸት ጭራ ጥጠበቕ ብዝመስል ሸሞንተ ምኢቲ ግምቦ ኢድን ክንድ ኡ ዝኣክል ግምቦ ኣእጋርን ከምተጎንደባ ኢየ ዝገልጽ ዘለኹ። ተተቖሪጸን ኣብቲ ባይታ ምስተደርበያ የንፈጥፍጣ ምንባረን ከኣ ምንም ኣየጠራጥ ርን። ከም ፈኸራ ተሓሲቡ ድማ ነተን ግዳያት መሓውር ክንዲ ምቕባረን፡ ኮነ ኢሎም ንኣፍልጦ ስ ለዝዘርኡወን እታ መሬት ብዝኸድካዮን ፈቐዶኡን ብዝተቖርጸ መሓውርና ደቢናን ደምያን ነበረት። ወዮ ጉንዲ ዝተቐየረ ወናኒ’ዘን ክልተ መሓውር ድማ፡ እቲ ነጥሪ ብሂወት ዝተረፈ ከምዚ ትርእዩዎ ብሰኸም ኣሕዋቱ ክውገን እንከሎ ዕድል ና ይ’ቲ ዝመተ’ሞ ክቕበር ስለዘይተዓደለ እንታይ ክዝረቦ!
እቲ ዝገርም ሕሰም ናይ’ታ ፍትሃ-ነገስቶምሲ፡ የማናይ ግምቦ ኢድ ምቑራጽ ድማ ፍሉይ ትርጉም ምሃቦም ነበረ።
“ፈራህ ኣይሓዝካ” ድዮም ዝብሉ ወለድና! ብመንጽር ተግባሮም ንሕና’ዞም ‘ሸፋቱ’ ኸድኣ ኣብ ዓውደ-ኲናት ማሪኽና ኣካ ላቶም ክን ቆርጽ ወይ ክንርሽኖምዶ ተራኢና ወይስ ነገር ቦኽቱሽነት ኮይኑ ‘ኣሕዋትና’ እናሉ መምስ ሓለፈሎም ግድን ሂ ወት ሰብ ከሕልፉ’ዮም?
እንተ ነገር ሕውነት ካብተላዕለ ብኣጋጣሚ ዓወት ዓድዋ ድማ ኢቲዮጲያዊነት’ውን ምስዓቡ ስለዘይተርፍ ሓፈሻዊ ህሉው ፖለቲካናን ጽልዋታቱን ብዝምልከት እቶም ናይ ታሪኽ ምሁራት ከምዝኾኑ ዝንገረሎም ኣብ ትግራይን ኪኖኡን ዘለዉ ከ ም’ኒ መምህር ገብረ ኪዳን ደስታን መምህር ሙሉወርቅን ዝኣመሰሉ ዝበሉዎ ሰሚዕና። እቶም ብስም ዓባይ ኢቲዮጲያ ዘ ኽርሩ ጀነራለ-ኤምባስን ተ ቓወምቲ ደገፍትን፡ ከምኡ ድማ እኒ’ቲ ኣብ መድረኽ ፖለቲካ ንመጀመርታና ንሪኦ ዘለና በዓ ል ሃብቲ ኣቶ ዳዊት ገብረግዚኣቢሄር ዝበሎ’ውን ሰሚዕና።
ካብ ዝተዓዘብናዮ ብድሙሩ ክርአ እቶም ክሳብ ሕጂ ናጽነት ሃገርና ስለዘይተዋሕጠሎም ርእሶም ከምተቖርጹ ዝሓስቡ ወገናት ኢቲዮጲያ እንተበሉዎስ’ኳ ገና ክንተሓሳሰብ ስለዝኾና ዘዛርብ የብልናን። ገደደ ናይ’ቶም “ናትኩም ኢና” ዝብሉ። ወዮም ብኢቲዮጲያዊነቶም እናኾርዑ ንዓወት ዓድዋኦም ዘብዕሉ ‘ኣሕዋትና’ ብኣጋጣምነት’ቲ ቀታሊና ዓወቶም ኣብ ርእ ሰና ንዝተፈጸመ ባርባርነት ኮነ ብመጻኢ ሃገራውነት ኤርትራን ክቡር ህዝባን ብዕምቆት ዝተዛረበ ሰሚዕና ኣይንፈልጥን።
ናይ’ቶም ካልኦት ከኣ ደለ ምኾነ፡ ናይ ኣቶ ዳዊት ግና ሓለፋ ነይርዎ። ወናኒ እርቡናለታትን ከም ቢራ ራያ ዝኣመሰላ ፋብ ሪካታትን ምዃኑ ዝነግሩና ኣቶ ዳዊት፡ ብከምቲ ናይ ኣመሪካ በዓል ሃብትን ስልጣን መንግስትን ብህሎኡ ከይተቖጻጸረ ዝ ፍንዎ ዘይእዱብ ፖለቲካ፡ ዳዊትና ከኣ ብኣምሳሉ መዕለቢኡ ስሒቱ ከይፈግኣና ዝሰጋእናሉ ዱቦላዊ ደናጉላ ክውርውር ር ኢናዮስ ከቕሕር’ኳድኣ። ንሱ ብስም ‘ኣሕዋት’ እናቀረበ በቲ ሓደ፣ ወያነ ኣስመራ ክትቆጻጸር እናኸኣለት ንምንታይ ከምዘ ይተገብረ ከምዘቕሓሮ ክመስል፣ በቲ ካልእ፣ ባድመ ናይ ትግራይ’ምበር ናይ ኢቲዮጲያ ከምዘይኮነት ክድርጉሖ ስለዝተሰ
ምዐ፡ ምናልባሽ ከምቲ ብወገን ወልቃይትን ጸገዴን ከምዝቖረሱዎ ዝውረ መሬት፣ ባድመ’ውን ብፍታዎም፡ እወ ብፍታዎ ም’የ ዝብለኩም፡ ንኤርትራ እንተሂቦማ ኣምሓራ ዘእቱ ከምዘይብሳ ከተምብህ ክብል ዶኾን ይኸውን?
ኣከሳሳብ እንተልዩዎስ ነታ ወያነ ዓሰብ ከተምጻኣላ መሲልዋ ዘፋጸየት፡ ነታ “ሕብሪ ዓይንኹም ኣይተበራሃናን” ብዝብል ዓሌትነት ህዝብና ንዘበሳበሰት ወያነ ዘጣቕዐት ኣምሓረተይቲሲ “ንሱ’ኳ ክውሕዳ” ዘየብል ኣይኮነን። ግና ሃየንታ ድማ ኣ ለዎ። ሓደ ናጽነቱ ዘናዲ ሓይሊ እንተ ብልዝብ እንተ ብሓይሊ ንፖለቲካዊ መሰላቱ ክዋደቕ ግቡእ ኣገባብ ቃልሲ እመስ ለኒ። ቦኽቱሽነቱ ዝርአ ንሱ’ቲ ደላይ ናጽነት ተገልቢጡ ክንድቲ ከምዝተገዝኦ ዝጽብጽቦ ዓመታት ክገዝእ ክመጣጠር እን ክርአኸ ምስ እንታይ ይቑጸር? እቲ ከምኡ ስራሕከ ንዓና ንኤርትራዊያንን ነቶም ብኣና ዝግደሱ ኣሕዋትናን እንታይ መልእ ኽቲ ክህብ ይኽእል? እሞ በሉ ከምኡ ካብኮነ፡ ይኽደኖ ድኣ እቲ ውጹዕ ህዝቢ ትግራይ’ምበር ወያ ዓንቀጽ 39ሲ ኣብ’ቲ ኩሉ ከይበጽሐት በዚ ተኣዊጁ ዘሎ ህጹጽ ኣዋጅ ድሮ ትመክን እንሀት!
ግርም! እወ ኩሉ ግርም። ሕጂ’ውን ንሳቶምሲ ይሸልሉ፣ ይፈክሩን ዝበሉ’ውን ይበሉን” ንብል ኣለና። ግናንዶ ከፍአ ናይ’ ቶም ናህና። ምኽንያቱስ እኒ መምህር ተስፋጼን ኣግኣዚ ዝብሉዎ ኸኣ ንሰምዖ ስለዘለና። ካባ ናይቲ በዓል ሕዱር መግዛእ ቲ ተተጎምጒምካ ሎሚ ብልሳን ናይቲ ሕሉፍ፡ ግን ድማ ህሉውን ስዉርን ብልሓት ኣገዛዝኣ ዮሃንስዶ ኣሉላ እናበልካ ሕ ቑንቑንከ እንታይ ኣምጽኦ?
ዝኾነ ድማ ይኹን፣ ግናስ ንሳቶም ብኣጋጣሚ ዓወት ዓዱዋኦም ክድብሉን ክሸልሉን እንከለዉ “ንሕናኸ ነዚ መዋእሉ ዘቐ ንዘወና መዓልቲ ውግእ ዓዱዋን ውጽኢቱን “ብከመይ ኢና ንዝክሮ? ምስቲ ፖለቲካዎ ምስረታ ሃገርነትናን ህላወናን ብከ መይ ይጻባኣና? በቲ ዘሳቕየና መቑረጽትን ክሳብ ሎሚ ዘይተኸፈልናዮ ካሕሳን ክንሕንሕን ይግድዱና ከምዘለዉኸ ይፈል ጡ ዲዮም” ኢልኩም ትሓስቡዶ?
ግዲ የለን! እቶም ናይ ውሽጥን ወጻእን ለባማት ንሕና እናሰማዕናዮም ንዓና ምስማዕ ካብ ኣበዩ እወ ግዲ የለን! እንተ ብ ወገነይ ካብ ቅድመይ’ውን “እምባጋር” ትብል ጽሕፍቲ ኣዳልየ ምንባረይ እዝክር። እምባጋር ኤርትራውነት ትዝምር መጽ ሓፍ ነበረት። እምባጋር ካብጥንቱ ዝወረደና ባርባራውን መስፍናውን ግፍዕታትን ካሕሳኡን ትምጉት መጽሓፍ ነበረት። ክሳብ’ውን ኣብቲ ቃልሲ ከይተረፈ ይግበር ንዝነበረ ናይ ውሽጢ-ውሽጢ ሸርሕን መጻኢ ሳዕቤናቱን ትትርኽ መጽሓፍ ነ በረት። ግናስ ኣብቲ ሕማቕ ግዜ ተተሓሒዝና ምስተኣሰርና ክሳብ ሎሚ ኣይተፈታሕናን። ንሳ’ሞድማ ሽዑ ምስተፈለየትኒ ድሃያ’ኳ ነይረኸብኩ! ብዝኾነ ገለ ካብቲ እምባጋር ዘልዓለቶን ብድሕሪኣ ክሳብ ሎሚ ክስዕብ ንሪኦ ዘለናን ንዝምልከት እ ስከ ንኣፍልጦ ነዚ ዝስዕብ ንሕሰበሉ፦
1, እቲ ን30 ዓመታት ዘውረዱዎ ባርባራዊ መግዛእቲ፡ ድሕሪ ነጻነት ምእንቲ ሰላም ክባሃል ክኽሕሱና ኣይሓተትናን። እኳ ድኣ ወደባትና ብጥርሑ ክጥቀሙሉ ተፈቒድዎም ነበረ።
2, ኣብ ቃልሲ እንከለና ናይ ሰላማዊ ህዝብና ንብረት ዘዘሚቶምን መካይኖም ጸጽዒኖምን ንሃገሮም ከምዝጓረቱን፣ ኩለን’ ተን መሰረት ሃገራውነትን ሸቃሎነትን ዝነበራ ፋብሪካታትና ነነቒሎም ከምዘግዓዙን እናተፈልጠ ድሕሪ ናጽነት ብስም ‘ወ ያነ ስልጣን ሒዙ’ ኣይተኻሓስናን።
3, ሃለዋት ናይ’ቶም ኣብ ትሕቲኦም ዝወደቑ ተጋደልትን ተቓለስቲ ህዝብናን እናተፈልጠ ቅድሚ ይኹን ድሕሪ ናጽነት ዝ ነበረ ኣተሓሕዛን ፈነወን ምሩኻቶም እናተፈልጠ ብግምጣሉ ኣብ እዋን ናጽነት ሰራዊቶም ክሃድም እንከሎስ ያኢ ኣብ ል ዕሊ ህዝብና ዓመጽ ዘይምፍጻሙ ከም መርኣያ ፍትሓውነቶም ገይሮም ከቕርብዎ ሰሚዕና። እቲ “እግረይ ኣውጽእኒ!” እና ለ ዝነፍጽ ዝነበረ ሰራዊት’የ ዝብለኩም ዘለኹ ያኢ ኣርኪብሉስ ነቲ ማይን መግብን እናኾለሰ ዘፋነዎ ህዝብና ክቐትል! ን ፍትሓውነትና ዝግባእ ምስጋና’ውን ኣይተኻሓስናሉን።
4, ድሕሪ ናጽነት ኣብዝተገብረ ዳግማይ ኲናት ባድመ ምስ ተረጋግአ ሃገርና ጉቡኣ ክትፍጽም እንከላ ንሳቶም ኣይከሓሱ፡ ዶብ ኣይሓንጸጹ። ነዚ’ውን ምእንቲ ሰላም ክባሃል ኣይተኻሓስናሉን።
5, ብተወሳኺ እዞም በላዕቲ ሰብ ኢቲዮጲያዊያን ብሰበብ ውግእ ባድመ ነቲ ኣብ ማእከል ዓዶም ዝነበረ ሰላማዊ ህዝብና ካብቲ ቅድም ብዝኸፍአ “ሕብሪ ዓይንኹም ኣይተበራሃናን” ብዝብል ዓሌታዊ ቃል ንብረቱ ዘሪፎም በታቲኖሞ ክንሶም ነ ዚ’ውን ምእንቲ ሰላም ክባሃል ኣይሓተትናሉ ኣይተኻሓስናሉ!!
6, ብስም ደምበ ተቓውሞ ልምሰትን ዝርወትን ኤርትራዊ ሓይሊ እናተኣናገዱ ግልባጥ ህግደፍነቶም ኣመስኪሮም እናረኣ ና እዚ ሓድነቶም’ዚ ነቲ ዘይበቓዕናዮ ሕሉፍ ኮነ ህሉው ዘይሓድነትና እናርኣየና ከይፈወስናዮ ትም ባቃ ትም!! ገሌኹም ብስም ተሓኤ ነበርነት ደምበ ተቓውሞ ብመገዲ’ታ ውድብ ክሃጥር ዝተመነኹም ኣይወሓድኩምን። ሓቁ ግን መብዛሕቶ ም ተሓኤ ነበር እንተ ብግህዶ እንተ ብማዕዶ/ብስዉር/ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ተደርጊሞም’ዮም። ነዚኸ ብከመይ ይኽሕሱ? 7, ብስም ‘ስደተኛታት’፡ ህዝብና ኣብ መዓስከራቶም ዘሪዖም ብስምና ንዝመጸ ረዲአትን ፍቓድ ጽጋዕተኛነትን መንዚዐሞ ን ሸይጠሞን ሰብና ድማ ክሳብ ሎሚ ልክዕ ብከምቲ ናይ መግዛእቲ ጀርመን ኣብ ልዕሊ ኣይሁዳዊያን ዝተወስደ ኣብ መ ሐየሪ መዓስከራቶም ኣብ ዝተደኮነ ቴንዳታት ተኸዚኑ ምህላዉ እናፈለጥና ትም ባቃ ትም። ንኸመይ ክኽሕሱና ይኾኑ” 8, ኩሉ ካብዘይሸገሮም ድማ ምስ’ቲ ዋላ ሓንቲ መዓልቲ’ውን ትኹን ንምፍንጥሖም ሓሲቡ ከምዘይፈልጥ ንዝውድሱዎ ሰብና ክመስለና ዝጸንሐ ስማዊ ኤርትራዊ መራሒ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክመሻጠሩ ተራእዩ። እዚኸ ኣየኽሕስዶ?


text:
ኡጋንዳዊያን መረጽቲ ሓሙስ አብ ዘካይድዎ ምርጫ: ንፕረዝደንት ይወሪ ሙሰቨኒ ንሓሙሻይ ጊዜ ነታ ሃገር ፕረዝደንት ኮይኑ ክመርሕ ወይ’ውን ካብ 1986 ዓ.ም.ፈ ንመጀመርያ ጊዜ ሓድሽ መራሒ ካብ ደንበ ተቓወምቲ ክመርጹ ክውስኑ’ዮም።
ፕረዝደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ድሕሪ ብዕልዋ ስልጣን ምሓዞም አብ ምርጫ 2006ን 2011 ዓ.ም.ፈ ብተከታታሊ ተዓዊቶም ነታ ሃገር ክመርሑ ዝጸንሑ ክኾኑ ከለው ተቃወምቲ ግን አብዘን ዝሓለፋ ምርጫታት ምጥፍፋእ ድምጺን ምርፍራሕ ከምዝነበረ ይከሱ።
ትማሊ ሶሉስ መራሒ ተቃወምትን ሕጹይ ተወዳዳራይ ኪዘይ በሲጀይ ብፖሊስ’ታ ሃገር አብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝወዓሉን ካብ ርእሰ ከተማ’ታ ሃገር ካምፓላ ወጻኢ ናብ ዝኾነ አከባቢ’ውን ከምተወሰዱ ተገሊጹ ኔሩ እንተኮነ ግን አብዚ ሕጂ እዋን እቶም መራሒ ተቃዋመቲ ነጻ ከምተለቐቑ ክፍለጥ ተካኢሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ለንደን ዝመደብሩ ጉጅለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብዘውፅኦ መግለፂ መንግስቲ ኤርትራ እታ ሃገር ነፃ ካብእትወፅእ ካብ 1993 ኣ/ፈ ጀሚሩ እንተወሓደ ን10 ሽሕ ፖለቲካዊ እሱራት ኣሲሩ ይርከብ ይብል።
እቶም እሱራት ፓለቲካዊ ተቓወምቲ፣ካብታ ሃገር ክሃድሙ ዝፍትኑ ከምኡ’ውን ጋዜጠኛታትን ብመንግስቲ ካብ ዝተፈቐዱ ሃይማኖታት ወፃኢ ዝኣምኑን ይርከቡዎም።
ኣብ ኣምነስቲ ኡንተርናሽናል ንጉዳይ ኤርትራ ዝከታተላ ክለይር በስተን እቶም እሱራት ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ኣብ ዝርከቡ ሕቡኣት ኣብያተ ማእሰርቲ ተታሒዞም ከምዝርከቡን ንስቅያትን ንካልኦት መግሃስትን ከምዝሳጥሑ ሓቢረን።
ብዙሓት እሱራት ትሕቲ መሬት ኣብዝርከቡ ኣብያተ ማእሰርትን ኣብ ናይ ኣቑሑት መትሓዚ ኮንተይነራትን ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ብምግላፅ ‘’ንመቕፃዕቲ፣ንምርመራን ብኣስገዳድ ንኽኣምኑ ብምግባርን ሓዊሱ ስቅያትን ካልኦት ዘስካሕክሑ መግሃስትን ይበፅሖም ከምዘለው ተኣሲሮም ዝነበሩ ሰባት ገሊፆምልና እዮም።’’ብመንግስቲ ኣፍልጦ ዘይረኸቡ ሃይማኖታት ዝስዕቡ ሰባት መስቀይቲ ከምዝበፅሖምን ሃይማኖቶም ብሓይሊ ንኽልውጡ ከምዝግደዱን’ውን ተነጊሩና እዩ ኡለን ብምውሳኽ።
ኣምነስቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሰለዘይንቀሳቐስ ዝበዝሕ ፀብፃቡ ካብ ስደተኛታት፣እሱራት ካብ ዝነብሩ ሰባትን ካብ ስድርኦምን ብዝረኽቦ ሓበሬታ እዩ ተመስሪቱ።
ዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ዝተብሃለ ጉጅለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ብዘውፅኦ መግለፂ ኤርትራ ብነፃነት ፕሬስ ኣብ መወዳእታ ሰሪዑዋ ይርከብ።ሓበሬታ ንምርካብ’ውን ኣፀጋሚ እዩ።
ነቲ መንግስቲ ዘጋጠሞ ሓደ ፍሉይ ብድሆ ናይ ወታደራት ጉጅለ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ንምንስቴር ሓበሬታ ኤርትራ ንሓፂር እዋን ተቖፃፂሮም ፖለቲካዊ እሱራት ንኽፍትሑ ምሕታቶም እዩ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ክንደይ ሰባት ከምዝተሳተፉ ዋላ ንፁር እንተዘይኮነ’ውን ድሕሪ እቲ ኣጋጣሚ መንግስቲ ንብርክት ዝበሉ ሰባት ከምዝኣሰረ ክሌይር በስተን ሓቢረን።
ገለ ላዕለዎት ኣባላት ሰበስልጣን መንግስቲ ዝርከቡዎም ብውሕዱ 187 ሰባት ተኣሲሮም ዝብል እምነት ከምዘለዎ በስተን ብምውሳኽ ሓቢረን።
መንግስቲ ኤርትራ ንኹሎም ናይ ሕልና እሱራት ንኽፈትሕ፣ገበን ኣብ ልዕሊ ዝፈፀሙ ኽሲ ንኽምስርትን መስቀይቲ ጠጠው ንኸብሎን ኣምነስቲ ፀዊዑ’ሎ።
ኤርትራ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንዘቕረቦም ዘይትኣደቡ ኽስታት ብንፁር ትነፅጎ ክብል መንግስቲ ኤርትራ መገልፂ ኣውፂኡ።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኤርትራ ሎማዕንቲ ኣብዝወፅኦ ምግለፂ እቶም ዝቐረቡ ጠቐነታት ኣብ ዝእመን መርትዖ ከይኮነስ ኣብ ናይ ባዕሉ ናይ ኣምነስቲ ግምትን ሓሳብን ተመስሪቱ ዝቐረቡ እዮም ይብል።
ናይ ዓሌታትን ባህላውን ጉጅለታት፣ደቂ ኣንስትዮ፣ናይ መናእሰይ፣ህፃውንቲ፣ናይ ኣካለ ስንኩላ ብሓልፈሻ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰላቲ ክሕለወሉ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ቀዳምነት ሂቦም ዝሰርሕሉ ኮይኑ ክቕፅል እዩ ይብል እቲ መግለፂ።
ኤርትራዊያን ይብል እቲ መግለፂ ብምቕፃል ኣብታ መንእሰይ ሃገር ክብሪ ዘለዎን ዝበልፀገን መነባብርኦም ንምውሓስ ብዙሕ ከምዝተርፎም ነጋሪ ከየድልዮም ኣቐዲሞም ዝፈልጡ እዮም ይብል።


text:
ሱዳንን ግብጽን ሓባራዊ ወትሃደራዊ ዘተ የካይዳ
Radio Erena: 09 August 2018
ሱዳንን ግብጽን፣ ኣብ ካርቱም፣ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ዘተ የካይዳ ከምዘለዋ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሱዳን ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ካብ ሰሉስ 7 ነሓሰ ዝጀመረ ወትሃደራዊ ዘተ፣ ብወገን ግብጺ፣ ጠቕላሊ ሓለቃ ስታፍ ሰራዊት፣ ለተናንት ጀነራል መሓመድ ፋሪድን ሜጀር ጀነራል ኻሊድ ላቢብን ዝመርሕዎ ወትሃደራዊ ልኡኽ ክሳተፍ እንከሎ፣ ለተናንት ጀነራል ሒሻም ዓብደልሙጣላብ ኣሕመድ ከኣ ንሱዳን ዝወከለ ሰራዊት ይመርሕ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ዕላማ'ቲ ዘተ፣ ንክልቲኤን ሃገራት ጸጥታ ዶባተንን ዘዋስነን ክሊ ማያት ቀይሕ ባሕርን ብሓባር ናይ ምውሓሱ ተኽእሎታት ንምንዳይ'ዩ።
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ኣብ ወተሃደራውን ጸጥታን መዳይ ብሓባር ክሰርሑ ዘኽእሎም ስምምዕ ምስ ፕረዚደንት ኣልበሽር ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።
ሱዳንን ግብጽን ብጉዳይ ዋንነት ሓላይብን ኣጠቓቕማ ናይልን ክሰሓሓባ ድሕሪ ምጽናሕ'የን፣ ናብ ሓባራዊ ናይ ጸጥታን ወትሃደራውን ስምምዓት በጺሐን ዘለዋ።
========================


text:
ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝመደብሩ Enough Project ዝተብሃለ ትካል ዝሰርሑ ጆን ፕሪንደርጋስት ኣብ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ቅልውላው ንኸብቅዕን ሰላም፣ዴሞክራስን ተሓታትነትን ንኽህሉን ተወሳኺ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቆላሕታ የድሊ እዩ ይብሉ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ዞባ ዝመደበቶ ልኡኽ ካብ ሓደ ናብ ክልተ ክተዕብዮ እውን ይፅውዑ ፕሪንደርጋስት።
ኣብዚ እዋን እዚ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ንሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝሰርሑ ሓደ ዲፕሎማሰኛ፣ኣምባሳደር ዶናልድ ቡዝ እዩ መዲቡ ዝሰርሕ ዘሎ።
ዓቕሚ ኣምባሳደር ዶናልድ ብዘየገድስ ይብሉ ፕሪንደርጋስት ኣስዒቦም ‘’ምስ ዘድሊ ዲፕሎማሲያዊ ፃዕሪ ብምውድዳር ሓደ ፍሉይ ልኡኽ እኹል ኣይኮነን።ኣብ ክልቲአን ሃገራት ይካየድ ዘሎ ኵናት ኣዝዩ ዝተሓላለኸ እዩ።ነናይ ባዕለን ልኡኽ የድልየን እዩ’’ኢሎም።
እቲ ልኡኽ ኣብ ስራሕ ዝርከቡ ላዕለዎት ኦፊሰራት ኣገልግሎት ወፃ፣ ጥሮታ ዝወፁ ኣምባሳደራትን ካልኦት ናይቲ ከባቢ ክኢላታትን ክሓቑፍ ኣለዎ ይብሉ ፕሪንደርጋስት።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣብ ዳርፉር፣ጎቦታት ኑባ፣ኣብ ኣሰሓሓቢት ግዝኣት ኣብየይ፣ኣብ ምብራቓዊ ክፍለ ግዝኣታት ብሉ ናይልን ደቡብ ኮርዶፋን ይካየድ ንዘለው ግጭታት ንኹሉ ዝጠመረ ኣገባብ ክኽተሉ ኣለዎም ኢሎም ብምውሳኽ።ዛጊድ ኢሎም ፕሪንደር-ጋስት ካርቱም ንቶም ከባቢትታ ንምቁፅፃርን ሰላም ንምዕሳልን ይካየዱ ንዘለው ዲምፕሎማሲያዊ ፃዕርታት ንምግማዕን ዕዉት ስትራተጂ ኸፋፊልካ ምግዛእ ትጥቀም እያ ዘላ ይብሉ።
ካልኦት ተንተንቲ ብወገኖም ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ከባቢ ብወልቀ ሰብ ደረጃ ዝተመስረተ ዲፕሎማሲ ክትጥምቶ ይግባእ ይብሉ።ዋሊድ ፌይረስ ሓደ ካብ ዋና ፀሓፍቲ Transatlantic Legislative Group on Counter Terrorism ዝተባሃለ ትካል እዮም።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘለው ኣብ ባይታ ንሰራዊት ይመርሑ ዘለው ኣዘዝቲ ሓዊሱ ቶኽሲ ጠጠው ንኸብሉዎ ዝሓቶም ኣዝዩ ኣገዳሲ ሰብ ካብ ዋሽንግተን ክህሊ ኣለዎ ዝበሉ ፌይረስ ኣብ እዋን ሕድ ሕድ ኵናት ንዲፕሎማሰኛታት ዝሰምዖም ስለዘየለ ንፕሬዝዳንት ኦባማ ግን ክሰምዕዎም እዮም ኢሎም።
ምምሕዳር ኦባማ ናይ ቀደም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት George W. Bush ኣብቲ ፃዕሪ ክሓውሶም ኣለዎ ይብሉ ፌይረስ።ጆርጅ ቡሽ ኣብ ስልጣን ኣብዝነበርውሉ እዋን ንናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብኣካል ረኺቦምዎም ነይሮም እዮም።
ፍሉይ ልኡኽ ኣማባሳደር ዶናልድ ቡዝ ምምሕዳር ኦባማ ንናይ ቀደም ላዕለዎት ሰበስልጣን ከምዝረኸብዎምን ንቕድሚት እውን ከምዝቕፅልሉን ይገልፁ።
ዩናይትድ ስቴትስ ዘይመንግስታዊ ታካልት ሓዊሱ ዴሞክራሲ ንዘስፋሕፍሑ ጉጅለታት ማሕበራት መናእሰይን አቂ ኣንስትዮን ከምኡ እውን ንፖለቲካዊ ፓርታትን ሓገዝ ንኽተሐይል ፕሪንደርጋስት ይፅውዑ።
ዩናይትድ ስቴትስ ገበናት ኵናት ፈፂሞም ተባሂሎም ኣብ ልዕሊ ዝጥርጠሩ ሰበሰልጣን ደቡብ ሱዳን ብሕብረት ኣፍሪካ ንዝቕርብ ናይ ማዕቐብ ሓሳብ ክትድግፍ ኣለዋ ይብሉ ፕሪንደርጋስት።
ተሳትፎ ኢጋድ ዝተሓወሶ ሰፊሕ ፃዕሪ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ግጭት ንኸብቅዕ ይሕግዝ እዩ ዘሎ።
ኣብ ክልቴን ሱዳናት ይካየድ ዘሎ ህውከት ዓሰርተታት ኣሽሓት ናብቲ ዞባ ንኽስደዱን ሚሊዮናት ድማ ኣብ ውሽጢ እተን ሃገራት ንኽመዛበሉን ገይሩ እዩ።


text:
ትኩራት ሓሳባት የመንጭዉ ዕብየት ንኸሳልጡ፡ እንቱራት ዝበቖለ ይግልብጡ
ትኩራት ሓሳባት የመንጭዉ ዕብየት ንኸሳልጡ፡ እንቱራት ዝበቖለ ይግልብጡ
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ስዩም ዑ/ሚካኤል መን ኢዩ ንዝብል ሕቶ ብትኽክልን ብምልኣትን ንምምላስ መጻሓፍቲ ምጽሓፍ ዘድልዮ ምዃኑ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ ጉዳይ ኢዩ እለ ይኣምን። እቱይ ምንታይሲ፡ ስዩም ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝገበሮ ኣበርኽቶ፡ ብሂወቱ ከሎ ይኹን፡ ምስሓለፈ’ውን ብመንፈሱን ብውርሽኡን፡ ብዙሕ ስለዝኾነ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣገደስትን ብዙሓት ፍሉያት ኣጋጣሚታት (critical junctures) ዝሓዘ ስለዝኾነ’ውን ኢዩ። እዝጊ እንተፈቒድዎ’ውን እቶም መጻሕፍቲ ክጻሓፉ ምዃኖም ኣይጠራጠርን። ነዚ ንሕጂ ንጎድኒ ገደፈ፡ ብዛዕባ ነብሰሐር ስዩም ንህዝቢ ኤርትራ ዝገደፎ ኣገዳሲ ውርሻ ገለ ክብል ይፈቱ። ስዩም ባዓል ገዚፍ ገምርን ኣብ ጸልማት ብርሃን ክርኢ ዝኻኣለ ምሉእነት (integrity) ዝነበሮ ተባዕ (courageous) መራሒ ኢዩ ነይሩ።
ነብሰሐር ስዩም፡ ካብ ተመኹሮ፣ ብምንባብ፣ ንኻለኦት ጽን እልካ ብምስማዕን ባዕሉ-ንባዕሉ ብምምሃርን (self-taught): ብቐጻሊ ክማሃር ዝኻኣለ ብሉጽ ተቃላሳይ ኤርትራዊ ኢዩ’ውን ነይሩ። እዚ ልሉይ ባህሪኡ ካኣ፡ ሓፈሻዊ ዓቕሙ፣ ናይ ምፍጻም ክእለቱን ስፍሓት ኣዙሪት ሓፈሻዊ ፍልጠቱን ኣዝዩ ከምዝዓቢ ካብዝገበሩ ረቛሒታት እቲ ቀንዲ ምንባሩ ይንገረሉ። እዞም ዓቕምታት እዚኣቶም፡ ንጉዳያት ኣብ ናይካለኦት ቦታ (from the other side’s perspective) ኮይኑ ንኽጥምቶም ስለዘኽኣልዎ፡ ንጽበትን ንናይ ታሪኽ ሕቕታትን ብምስዓር፡ ናይ ሓድነት ሓሳብ ኣብ ኣእምርኡ ኣጥኒሱ፡ ሰዲህኤ ብዝብል ስም ከምዝውለድ እምነ-ኩርናዕ ዘቐመጠ፡ ኣርሒቑ ዝጥምት ኤርትራ ካብ ዘፍረየቶም ተባዓት ተቓለስቲ ሓደ ኢዩ ነይሩ። ስለዝኾነ፡ ሰዲህኤ ውላድ-ኣእምሮ ነብሰሐር ስዩም ኮይኑ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝሓደጎ ውርሻ- ውርሻ ሓድነት፣ ፍቅሪ፣ ስኒት፣ ፍትሒ፣ ሓቂ፣ ወ.ዘ.ተ. ኢዩ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝራሓቐ ኣይኾነን። ከምቲ ኣብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ክግለጽ ዝጸንሐ፡ ሰዲህኤ ናይ ዘተፋላለዩ ድሕረ-ባይታት ዝነበሮም ሓይልታት ውህደት ኢዩ። ብኸምዚ ዝስዕብ ክግለጽ’ውን ይካኣል፦
ሰዲህኤ እተሰገደ ኣተሓሳስባ ኢዩ። ብብቱን/ብንጽል ከረአ ከሎ ካኣ ሓቂ፣ ፍትሒ፣ ሰላም፣ ቅሳነት፣ ፍቕሪ፣ ሕድሕዳዊ ክብሪ፣ ስኒትን ሓድነትን ንዝብላ ኣምራት ይውክል። ሰዲህኤ ዝልበስ ስነ-ኣእምራኣዊ መንፈስ እምበር ዝጭበጥን ዝድህሰስን ባእታ ኣይኮነን። እቲ ዓንደ-ሕቐን ቐንዲ መለለዪ ሕላገት ሰዲህኤ.፡ እቲ ብናይ ክልተ ድሕረ-ባይታ ዝነበሮም ሓይልታት (ህ.ግ.ን ተ.ሓ.ኤ.ን) ብዝተገበረ ሓድነታዊ ኪዳን ዝተፈጠረ ናይ ሓድነት፣ ሰላም፣ ስኒት፣ ብሩህ መጻኢን ተስፋን መንፈስ ኢዩ። መስርሕ ሓድነት ጐዕዞ እምበር ናይ ሓደ ጊዜ ወይ ናይ ሓደ ህሞት ፍጻሜ ስለዘይኮነ፡ መስርሕ ሓድነት በቶም ነዚ መንፈስ እዚ ዝለበሱ ባእታት ብቐጻሊ ክኹስኮስን ሕድህዳዊ ምትእምማን ክምገብን ይግቦኦ። ሰዲህኤ ዓዂኹን ደልዲሉን፡ ናይ ዝሓለፈ ብሰንኪ ጉድለት ሓድነት ንዝተፈጸሙ ገይጋታት ዝእረምሉ ባይታ ዘንጽፍን፡ ንሕጂን ንመጻእን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሓድነት ንምርግጋጽ ኣብ ዝግበሩ ቃልስታት ከምመንጠሪ ዘንጊ ኮይኑ ከገልግል ዝኽእል ኣገዳሲ ኣታሓሳስባ ኢዩ። ነዚ ኣታሓሳስባ እዚ ለብስና ኢሎም ናይ ሓድነት ኪዳን ዘቖሙ ሓይልታት፡ ከም ተራ ሰባት ወይ’ውን ከም እኩባት ሰባት ወይ’ውን ከም ተራ ሰልፍታት ዝጥመቱ ዘይኮኑስ እንታይ ዳኣ ከም ናይ ህዝቢ ኤርትራ ተጻራሪ ናይ ሓርነታዊ ቃልሲ ታሪክን ድሕረ-ባይታን ዝውኩሉ ባእታት ኮይኖም፡ ነቲ ዝሓለፈ ናይ ምብትታንን ፋሕን ታሪኽ ዓጽዮም፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንሓለፈ ናይ ቃልሲ ታሪኹ ብምቕርራብን መጻኢ ሓድነቱ ብምርግጋጽን፡ ኣብ ኤርትራ ፍጹም ነባሪ ሓድነት፣ ፍትሒ፣ ልዕልና ሕጊ፣ ዲሞክራሲ፣ ሰላምን ዕብየትን ንኽረጋገጽ ንኽጽዕቱ ኪዳን ዝኣተዉ ኢዮም። ስለዝኮነ፡ ሰዲህኤ ዝተበታተነ ንምጥርናፍ ዝጽዕት ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኩለንተንኡ ኣንጻር ምብትታን፣ ምፍንጫልን ምፍንጫላትን ንኽኸውን ዝተፈጥረ ሰልፊ ኢዩ’ውን። ኢዚ ካኣ ባህግን ድሌትን ናይቶም ዘቖምዎ መሰረታት/ኣባላት ጥራሕ ዘኮነስ፡ እንተላይ ናይ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ሓድነትን ዝኾነ ኤርትራዊ ሕብረት-ሰብ ኢዩ’።
ኣብዘን ዝሓለፋ 7 ዓመታት (2010-2017)፡ ነዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ባይታ ክውን ንምግባር ብዙሓት ጻዕራታትን ቃልስታትን ተኻይዶም ኢዮም። ቅድሚ ኩሉ ነገር፡ ነዚ ሓሳብ እዚ መሪሑ ከተግብር ዝክእል ገፊሕ ገምሪ ዝውን፣ ዓቃል፣ ኣምር ልዕልና-ሕጊ ዝርደኦን ንልዕልና-ሕጊ ተገዛኢ ዝኾነን፣ ብተገዳስነት ዝሰምዕ (listening with intent)፣ ካብ ገይጋታቱ ዝማሃር፣ ክፉት ኣእምሮ (open-mind) ዝውንንን: ካብ ኩሉ ንላዕሊ ካኣ: ምሉእነት (integrity) ዝውንን ናይ መሪሕነት ትካል የድሊ ነይሩ። ነብሰሐር ስዩም፡ ነዚ ዓይነት መሪሕነት እዚ ገና ከይሃነጸ ከሎ ኢዩ ኣብዘይ ግዚኡ ጽዩእ ገጢምዎ። መብጽዑ ንምትግባር ዝተገብረ ጻዕርታት ካኣ ከቢድ ብድሆታት ኢዩ ገጢምዎ ጸኒሑ – “ብቑዕ ናይ መሪሕነት ትካል” ክህነጽ ኣይተካእለን ጸኒሑ። ስለዝኾነ፡ ከምቲ ብተደጋጋሚ ኣብ ጽሑፋተይ ዝገለጽክዎ፡ ብሰንኪ ዘይቅዋማውን ሕጋውን ኣካያይዳ መሪሕነት ሰልፊ ነበር ዝተፈጥሩ፡ “ቅዋማዊ፣ ፖለቲካውን ምሕደራውን” ቅልውላዋትን ሓርጎጽጎጻትን፡ ሰዲህኤ ብጸቢብ መንቀርቑሮን ብከቢድ ፈተናን ክሓልፍ ነይሩዎ። ከምቲ “ቆርበቲ ኣብ ምንታያ —“ ዝባሃል ኮይኑ፡ ከምዝፍለጥ ነዚ ውሽጣዊ ኩነታት ሰልፊ ብኢሂን-ሚሂን ልዝብን ብዘተን ንምፍትሑ፡ መሰረታት ሰልፊ ዘይፈንቀልዎ እምኒ እዃ እንተዘይነበረ፡ ላዕለዋይ መሪሕነት ሰልፊ ነበር ጽማም እዝኒ ስለዛሃቦም፡ ብቀጻሊ ንነዊሕ ጊዜ ዝተገብሩ ናይ ኣባላት ናይ ሰላም ጻዕርታት ፍረ ክህቡ ኣይካኣሉን። ስለዚ፡ እቲ ወርቃዊ ዝኾነ “ናይ ሓድነት ሓሳብ” ከም ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ፡ ነቲ ተጻበኦታት ክሰግሮ ነይርዎ። ኣብ መጨረሻ ካኣ፡ ሳላ ዘይተሓለለ ጽንዓትን ቃልስን መሰረታትን ታሕተዎት ኣካላት ሰልፍን እታ ሓሳብ – “ሰዲህኤ” ድሒና።
ይኹን’ምበር፡ እቲ ጉዕዞ፡ “ኣብ ጸልማት ብርሃን ክርኢ ዝኽእል ሕልና” ዝሓትት በዳሂ ቃልሲ ኮይኑ ኢዩ ጸኒሑ። ነቶም ኩሎም ብቐጻሊ ዝግበሩ ዝነበሩ ተጻባእቲ ናይ ታህዲድ (blackmailing)፣ ጸለመ (maligning)፣ ጠቐነን (denigrating)፣ ምንጻልን (marginalizing)) ጎስጓሳት ተጻዊሩ፡ ኣብ መጨረሻ “ፍትሒ ኣብ ርእሲ ዓመጽ ከምትነግስ” ክርዳእ ዝኻኣለን “ናይ ፍትሒ ሕልና” ዝለበሰን ሓይሊ የድልዮ ነይሩ። ናይ መትከል ጽንዓት፣ ናይ ፍትሒ ሕልና፣ ባህርያዊ ምሉእነትን (Integrity) ኣብ ሎሚ ጽባሕ ዝርኢ ልቦናን የድሊ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ካኣ፡ ነዞም ባህርያት እዚ’ቶም ዝውንኑን ዝለበሱን፡ ሰዲህኤ፡ ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ ሕቶ ፍትሒ፣ ሓድነት ህዝቢ፣ ዲሞክራሲን ልዕልና-ሕግን ኣብ ኤርትራ ንምፍታሕ ክቃልሰ ዝተሰርሐ ሰልፊ ምዃኑ ዝተርድኡን መሰረታትን ኣባላት ታሕተዎት ኣካላትን ሰዲህኤ እዮም “ሓድነት ሰዲህኤ” ዘድሓንዋ።
እቲ ዝተሰንዘረ ሓድነት ናይ ምስባር ወስታ፡ ኣብ ትሕዝቶ፣ ምስልን ተኽእሎን ሰዲህኤ ምንም ዘሕደሮ ጽልዋ የልቦን። ናይ ህግን ተሓኤን ድሕረ-ባይታት ዝነበሮም ሰልፍታት (ሰዲኤን ሰህኤን) ዝሓዘን፡ ንተልእኾታት ሰዲህኤ (ንፍትሒ፣ ልዕላና-ሕጊ፣ ንመሰል ኣባል፣ ንውሽጣዊ ሓድነት ሰልፊ፣ ንምኽባር ቅዋም ሰልፊ፣ ወ.ዘ.ተ.) ክቃለሱ ዝጸንሑ መሰረታትን ታሕተዎት ኣካላት ሰልፍን መራሕትን ዝሓቖፈ ኮይኑ፡ ብትሕዝትኡ ይኹን ብምስሉ ነቲ ኣብ 2010 ሰዲህኤ ዝብል ስም ሕጁ ዝተመስረተ ሰልፊ ዝመስል ኢዩ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንሱ’ውን ኢዩ።
ስለዝኮነ፡ ኢዩ ካኣ ”ሓሳብካ ይነብር፡ ናይ ቃልሲ ውርሻኻ ካኣ ንዘንተ-ዕለት ይቕጽል! ናይ ዘልዓለም ዕርፍቲ ርኸብ” ንብሎ ንነብሰሐር ስዩም ዑ/ሚካኤል።
This Post Has One Comment
-
way too much philosophical less tangible substance around the subject line…


text:
ኢጣልያ፣ ስደተኛታት ነናብ ዓዶም ንምጥራዝ ዘኽእላ ሓድሽ ሕጊ ኣጽዲቓ
Radio Erena: 26 September 2018
ኢጣልያ፣ ስደተኛታት ነናብ ዓዶም ንምጥራዝ ዘኽእላ ሓድሽ ሕጊ ኣጽዲቓ።
እታ ሃገር ነዚ ተጽድቕ ዘላ፣ ቀዳማይ ሚኒስተራ ጁሰፐ ኮንተ ብዛዕባ ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታት፣ ነናብ ዓዶም ምምላስን ምጥያሶምን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ምስ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምዝርራብ፣ ዝመጽእ ወርሒ ጥምቅቲ ናብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ክበጽሕ ምዃኑ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን'ዩ።
ብማእከላይ ባሕሪ እናሰግሩ ናብ ኢጣልያ ዑቕባ ካብ ዝሓቱ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ብዝሒ ኤርትራውያን ምስ ቀዳሞት'ዩ ዝስራዕ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሊብያ ከተማ ጥራብሎስ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝጸንሑ 117 ዜጋታታ ናብ ዓዶም ከምዝመለሰት ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጽኢ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቶም ኢትዮጵያውያን፣ ብምትሕብባር ኣብ ግብጺ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ኣህጉራውያን ማሕበራት፣ ብዝተዳለወሎም ፍሉይ በረራ'ዮም ብ25 መስከረም ናብ ዓዶም ኣትዮም።
ኣብዚ እዋን፣፣ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርከብዎም ኣሽሓት ስደተኛታት፣ ኣብ ጥራብሎስን ካልኦት ከተማታት ሊብያን ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲን መዝርዓታትን ብሕማቕ ኩነታት ተታሒዞም ይሳቐዩ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=====================


text:
ደቂ ኣንስትዮ ግቡእ ቆላሕታ ተተዋሂብወን ታሪኽ ክሰርሓ ከምዝኽእላ ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዘመን ሕርሕራይ ገቢረን ኣርእየናን እየን።ኣብ ዝሓለፈ 50 ዓመታት ኸኣ፡ ኣብ ሳልሳይ ዓለም ሱታፌ ደቂ ኣንስትዮ ደርማስ ኣበርኽቶ ከምዝነበረ ማህደራት ታሪኽ ይሕብሩ እዮም።ኣብ ሰውራ ኤርትራ ተራ ደቂ ኣንስትዮ ን’ኣድማ ገረሞ ዘብል ምንባሩ ተማራመርቲ፡ጸሓፍትን ኣብቲ ቓልሲ ዝነበሩ ዝህብዎ ምስኽርነት እኩል መርትዖ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ቦታ ይ’ኣትዋ፣ ዝተውሃበን ዕማም ብዘይ ነግፈረግ ብዕቱብን ብልዑል ወንን ከምዝፍጽማ ብቐሊሉ ክንዕዘቦ እንኽል ፍጻሜ እዩ።ደቂ-ኣንስትዮ ሰፍ ዘይብል ዋጋ ሕይወተ ከምዝከፈላ ዝስሕቶ ከቶ የልቦን።ምናልባት ደቂ ኣንስትዮ ኣይ’ኣተው’ኦን ክበሃል ዝኽእል ነገር ተሃሊዩ ዓውዲ ፍልስፍና እዩ።እዚ ማለት ኣይተምሃረ’ኦን ወይ ኣየስተምህራሉን ማለት ኣይኮነን።
እንታይ ደኣ ኣብ ሓደ እዋን ብርኽት ዝበልና መንእሰያት ምስ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ሳህለ ኣብ ዕላል፡ደቒ-ኣንስትዮ ኣይ’ኣትው’ኦን ትብሎ ዓውዲ ወይ ኸኣ ኣዚየን ዘየድምዓሉ ጽላት ይህልወካ’ዶ ቢልና ምስ ሓተትናዮ፡ “ኣብ ፍልስፍና ዓለም ሱታፌ ደቂ ኣንስትዮ ኣይረ’ኣኩን፣ኣየንበኩን ኣለኩ።” ክብል ምስ ተዛረበና ሰጋእ መጋእ ከምዝበልና ናይ ዓመታት ተዘኽሮይ ይቕጀለኒ ኣሎ።
እስከ እዚ ነቢብኩም እንታይ ትብሉና እንዲዒ!? ገለ ገለ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ብዙሕ ሞያታት ኣትየን ዘድምዓን ታሪኽ ዝሰርሓን ኣለዋ እየን።
ኣብነት፡ድምጻዊት ኣብረሀት ብርሃነ፡ ኣበባ ሃይለ፡ፍረወይኒ፡ሳባ ኣለም፡ኣስቴር ዮሓንስ፡ኣስቴር ፍሰሓጽዮን፡ካል’ኦትን ክጥቐሳ ዝኽእላ ብዙሓት ኣለዋ እየን። ኮታ ኩለን በጃ ሕዝቢ ዝተሰወ’ኣን ኣካለን ዝኸፈላን ሓዊስካ ልዑል እጃመን ሰሪሐን ኣብ ታሪኽ ሰፊሩ ንዘንተ-እለት ክነብር እዩ።
እዚ ኩሉ ኮለል ናብ መንእሰይ፡ፌሩዝ ገብረመስቀል’ዩ ንሎሚ ከም ኣብነት ክጽሕፍ ዝደረኸኒ፣ ምስ 8 መጋቢት ኣተሓሒዘ ገለ ዝብሎ ስለዘለኒ እዩ።ኣጋጣሚ ኸኣ፡ንኣማኑኤል ሳህለ መልዓልየይ ጉዳይ ኣለኒ እዩ።ሓደው እዛ ሃብሮም መንእሰይ ንጽሑፋቱ ከምትፈትዎን ኣዚያ ከም ትከታተሎ ምንባራን ካብ ምቐርባ ክፈልጥ ክ’ኢለ እየ።ብተወሳኺ’ውን፡መንእሰይ ፌሩዝ ኣብ ብርኽት ዝበሉ ሞያታትን ዓውድታት ትነጥፍ ኣብነታዊት ጓል-ኣንስተይቲ ምስ ምዃና ይተሓሓዝ ይከውን እዩ ዝብል እምነት ብምሕዳር እዩ።
ኣብ 2010 ምስ ኣማኑኤል ሓቢርና ኮፍ ኢልና ኣብ ዝነበርናሉ ግዜ፡ደርፊ ናይዛ ኣብነታዊት መንእሰይ ሰሚዔ ሓሳባይ ኣብ ማእከል ወግዒ ይስረቕ እሞ ኣማኑኤል ኸኣ፡ነታ ደርፊ ገለ ክፋላ ምስ ሰምዓ፡ “ሓቅካ እንዲካ ሓሳብካ ደኣ ክትስረቕ።” ኢሉ ከምዘስሓቀና ይዝኸረኒ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ ገለ ኣፋፍኖትን ፍናን ተረኺበን እዚየን ዕውታት ከምዝኮና ብዙሕ ኣብነታት ኣለና እዩ።ኣብ ሓይሊ ኣየር ከም እኒ ራሕዋ ግብረክርስቶስ፣ ኣብ ስነ-ፅሑፍ ከም እኒ ራሄል ወልደ’ኣብ፡ኣበባ፡ኣርያም ወልደ’ኣብን ካል’ኦትን፣ ኣብ ሞያ ምሕንድስና ከም እኒ ሚለን የማነ ዝክረብ’ኦ፣ ኣብ ምውሳእ ከም እኒ መረብ እስቲፋኖስ፡ሶሊያና ገብረሃንስ፡ሲዶና ረድ’ኢ፡ሓረገወይኒ ሃይለ ወዘተ፣ኣብ ጽላት ድማጻውነት ከም እኒ ሔለን መለስ፡ኣብርሀት ኣንከረ፡ጻሃይቱ በራኺ፡ተበርህ ተስፋሁነኝ፡ኣምለሰት ኣባይ፡ተግባሩ ተኽላይ፡ቢሻት ገብረስላሴ፡ኣበባ ኣጽብሃ፡ኣበባ ሃይለ፡ፌቨን ጸጋይ፡ብስራት ኣረጋይ ወዘተ፣ኣብ ብረታዊ ቃልሲ እልቢ ዘይብለን ጀጋኑ ፈርየን እየን።ኣብ ግዜ ናጽነት’ውን ኣብ ጎኒ ደለይቲ ለውጥን ኣብ ቀጽሪ እቲ መንግስቲ ኮይነን ንሪመን ተረማሪመን፣ንወዲ ኣዳም ኣገሪመን እየን።
ኣብ ካልእ ዓውድታት ተኮነ ብተመሳሳሊ መንገዲ ቁጽሪ ዘይብለን ሃባርም ክርከባ ከምዝተል’ኣለ ፍሉጥ ነገር እዩ።ኣብነታውያን ኣብ ኩሉ ጽላታት ከወጻ ክ’ኢለን እየን፣እዚ ከማን ምስ እዚ ኩሉ መስገደላትን ማሐነቖታት እዩ ክሕፈስ ክ’ኢሉ።
ኣብ መዳይ ሕግን ካል’ኦት ተዛመድቲ ሞያታት ተኮነ ብርኽት ዝበላ ዕዙዝ ተራ ዝገብራ ኣለዋ እየን።ሓንቲ ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ሕጊ ብደረጃ ድግሪ ዝተመረቓ፡ኣብ ደርፊ ብወኒ ትደርፍ፡ኣብ ምውዝዋዝ ተወዛዊዛ ተወዛውዝ፣እንተላይ ኣብ እስፖርታዊ ንጥፈታት ንጥፍቲ ዝኮነት መንእሰይ
ሰሃሮ ገልገል መስቀል፡ፌሩዝ ገብረመስቀል ንሎሚ ብኸፊሉ ከላልየኩም ክፍትን እየ።
ፌሩዝ ገብረመስቀል፡ኣብ 1982 ኣብ ዓራርብ ኣውራጃ ሳሕል ተወሊዳ።ገለ ኣድነቅታ ፌሩዝ ኣብ ዝተወለድትሉ እዋን ህቡብ ደራሲ በ’ኣሉ ግርማ ናብ ሳሕል መጺሉ ዝነበረ ግዜ እዩ ዝብሉ ኣለዉ እዮም።ፌሩዝ፡ቀዳማይን ካል’ኣይን ክፍሊ ኣብ ሳሕል ምስ ተማህረት ናጽነት ኤርትራ ስለዝተረኽበ፡ ናብ ከተማ ኣስመራ ከምዝመጸት ዝዛረቡ ኣለዉ።
ብድሕሪኡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ናጽነት ’ቃኘው’፡ቤት ትምህርቲ ሓርበኛታት ‘ኣርበኞች’ ኮነ ኣብ ቤት ትምህርቲ ካል’ኣይ ደረጃ ኣብ ሰማእታት ‘ሳንታ ኣና’ ከምዝተምሃረት መሓዙታ የዕልላ እየን።
ኣብ ኩነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ካል’ኣይ ብርኺ ትምህርታ ስለዝዛዘመት፡ ኣብ 2000 ናብ ቤት ትምህርቲ ዩኒቨርሲቲ ኣሥመራ ክትጽንበር ምኽ’ኣላ፣ ኮነ ኣብ ዓውዲ ክፍሊ ትምህርቲ ሕጊ ከምዝተምሃረት መማህርታ ይገልጹ።ፌሩዝ ሓንቲ መሓዝ’ኣን መማህርታን ዝነበረት ኣብ ሰማእታት ከላ ዓውዲ ትምህርቲ ስነ ሕይወት ኣመና ትፈቱ ምንባራ፡ እንተኮነ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ምስ ኣተወት ግና ናብ ሕጊ ከምዝዘንበለት ትዝክሮ እያ።
ፈሩዝ፡ኣብ ዩኒቨርሲቲ ምስ ኣተወት፡ንሕጊ ዝትንክፉ መጽሓፍቲ ኣዘውቲራ ትነበብ ነይራ።ካብ’ኡ ናብ’ኡ ኸኣ ናይ ገበን መጽሓፍቲ እምብዛ ይማርካን ይስሕባን ነይሩ።በዚ እያ’ውን ነቲ ዓውዲ ክትመርጾ ዝተቐሰበት ትብል ሓንቲ ካልእ መሓዝ’ኣን መማህርታን ነበር።
ፌሩዝ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣዚያ ትምህርት እንቀጸለትን እናፈለጠትን ኣብ ዝከደትሉ እዋን፡ዓውዲ ስነ ሕጊ ሚሒር ክስሕባ ከምዝከ’ኣለ ኣብ ዕላላ ተዘውትሮ እያ ዝብሉ ኣለዉ።
“ትምህርቲ ሕጊ ብቐንዱ ሓላፍነታዊ ሰብ’ዩ ዝገበርካ።ኣብ ዝኮነ ዛዕባታት ኸኣ፡ኣጸቢቕካ ክተመዛዝን፡ህውክ ስጉምቲ ዘይትወስድ ሰብ እዩ ዝገበራካ።” ትብል መንእሰይ ፈሩዝ።
ፈሩዝ፡ ኣብ ቀዳማይ ቤት ፍርዲ ዞባ ማእከል ከም ተሓጋጋዚት ዳኛ ኮይና ሰሪሓ እያ።ኣብ ቤት ጽሕፈት ዋና ኣኽባሪ ሕጊ፡ከም ኣኽባሪት ሕጊ ኮይና’ውን ሰሪሓ እያ።
ኣብዚ ሞያን ስራሕን ኣብ ትሰርሓሉ ዝነበረት፡ “ብሓፈሻ መንእሰያት ኤርትራ፡ ኣብ ገበን ደሓን እዮም ክንብል ንኽእል።ኣብ’ዚ ጉዳይ እዚ ተራ ሕብረተሰብ ዓቢ ምዃኑ ድማ ዘይኽሓድ እዩ።እንተኮነ፡ብእ’ኦም ዝፍጸም ገበን የለን ማለት ኣይኮነን።ዝበዝሕ ካብ’ቲ ኣብ ሃገርና ዝፍጸም ገበናት’ውን ብመንእሰያት እዩ ዝፍጸም።
ካብ’ቶም ገኒኖም ዝረ’ኣዩ ገበናት ኸኣ ስርቂ፡ምትላል፡ከትሪ ክጥቀሱ ይእኽሉ።እዚ ኸኣ ክፍታሕ ዝኽለሉ መንገዲ፡ መብዛሕት’ኦም እቶም ገበን ዝፈጽሙ መንእሰያት ካብ ሽግር እዮም ዝብገሱ።
ሽግሮም ቑጠባዊ ጸገም ክከውን፡ወይ’ውን ብእተፈላለየ ዉልቃዊ ጉዳያቶም ዝሰዓበ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ክኸውን ይኽእል።እንተኾነ፡ እዚ ሽግር እዚ በቲ ግቡእ መገዲ፡ብምስራሕ ዲዩ ብካልእ ሓገዛት እዩ ክፍታሕ ዝግባእ።እምበር ጸገምካ ንምፍታሕ፡ ኣብ ገበን እንተ’ኣቲኻ፡ካብ ሓደ ሽግር ናብ ካልእ ዝዓበየ ሽግር ኢኻ ት’ኣቱ ዘለኻ ማለት እዩ።
ካልእ፡ናይ ባህሪ ለውጢ ክህሉ ኣሎዎ።መብዛሕት’ኦም እቶም ገበ ዝፍጽሙ ሓደስቲ ኣይኾኑን።ብተደጋጋሚ ገበን ፈጺሞም ተ’ኣሲሮም ዝነበሩ እዮም።ስለዚ፡ኣብ ክንዲ ማእሰርቶም ወዲ’ኦም ጥራይ ከም ዝወጹ ዝግበር፡ኣብ ዉሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ዳግም ዝሕደስሉን ዝመሃርሉን፡ብሓፈሻ ድማ ተለዊጦም ኣፍረይቲ ኮይኖም ዝወጽሉ ኣገባብ ክፍጠር ኣሎዎ።
እዚ ብዉሑድ መጠን ይግበር ይኸውን።ግና እቲ ቐንዲ ዕማም ናይ ኣብያተ-ማእሰርቲ ንሱ ኾይኑ፡ዝያዳ ክድፋ’ኣሉ ይግባእ።”
ዝብል መርገጽን ሓሳባትን ፌሩዝ ትህብ ምንባራ መቕርባ ይዝኽሩ እዮም።
ፈሩዝ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ትነብር ከምዘላ ይፍለጥ።ናይ ላዕለዋይ ክፋል ትምህርታ ንምቕጻል ዕድል ረኪባ ኣብ ኣመሪካ ከምዝመጸት፣ፊልምታት ብምር’ኣይ፡ናይ ሕግን ስነ ልቦናን መጽሓፍትን ብምንባብ ኮነ ደርፍታት ብምስማዕን ብምድራፍን ከምትዘናጋዕ ደጋጊማ ትዛረብ እያ።
እዛ ሃብሮም መንእሰይ ከምቲ ኣብዝሓ ስነ ጥበባውያን መንከሽከሽ፡ሓጽነ-መጺን፡ ኮነ ፋርኔሎን ወዘተን ሒዞም ፍቕሪ ምድራፍ ከምዝጅምርዎ፣ንሳ’ውን ማንካ ከም መጉልሒ-ድምጺ ብምሕሳብ፡ ኣብ ግዜ ቁልዕነታ ትፈታትን ምንባራ ኮነ፡ ኣብ 1998 ኣብ ጽንብል በዓል 24 ግንቦት፡ከም ተምሃሪት ካል’ኣይ ብርኺ ዝገብርዎ ዝነበሩ፡ምር’ኢት ኤሮቢክስ ከተርእይ ዕድል ረኺባ ነይራ።በዚ ኸኣ፡
እቲ ምር’ኢት ምስ ተዛዘመ ናይ ምዝንጋዕ መደብ ነይሩ ናብ ማይ ሓባር ምስ ከዱ፡ሓንቲ ጉጅለ ሙዚቃ ምር’ኢት ኣብ ተቕርበሉ እዋን፡ደርፊ ኣዚያ ከምትፈቱ ዝፈልጣ ዝነበራ መቕርባ ንክድትደርፍ ምስ ተዃተኹ’ኣ፡ንሳ’ውን ሚሒር ባህግን ድሌትን ስለዚነብራ ብዙሕ ከየትሰከፍት፡ነቲ ዕድል ብምጥቃም ናይ ምድራፍ በሪ ተራሕዩላ እዩ።
ሽዑ፡ ኣብቲ መድረኽ ብዘር’ኣየቶ ናይ ምድራፍ ክእለት ዝተመሰጡ ፍናን ከምዝሃብዋ፡እዚ ዝረከበቶ መተባብዒ፡ፍናን ኮይኑዋ፡ ክትደርፍ ከም ትኽእል ንርእሳ ከተእምን ግዜ ኣይወሰደላን።
እዛ ሃብሮም መንእሰይ፡ ብድሕሪኡ ተምሃሪት ዩኒቨርስቲ ከላ፡ ኣብ 2004 ኣብ ሃገራዊ ኮንፈደረሽን ሰራሕተኛታት ኤርትራ ዝርከብ ኣደራሽ ናይ እንግሊሽ ደርፍታት ደጊማ ክትደርፍ ጀሚራ፣ብዙሓት ኸኣ ተስፋ ከምዘለዋ ብቕልጡፍ ክግንዘቡ ግዜ ኣይወሰደሎምን።ብርኽት ዝበሉ ስነ ጥበባውያን ኣድናቅትን ነዚ ምስኽርነቶም ሂቦሙሉ እዮም።
ኣብ 2006 ከኣ ምስ ኮኮብ ኮዋኽብቲ ስነ ጥበባዊ ኣብራሃም ኣፈወርቒ ኣብ ዕዮ ጥበብ ተላፊና፡ ኣብታ ሰማይ ትብል ኣልበሙ ከም ሓጋዚት ድምጻዊት ወይ ከኣ ዓጃቢት ኮይና ኣብ 4 ደርፍታቱ እቲ ሓዋዝ ድምጻ ሓዊሳትሉ እያ።
ድምጻዊትን በዓልቲ ሞያ ሕግን ቋንቋ ጥልያንን ፈረንሳን ተማሂራ ምንባራ ማዕረ ኽንደይ ዕትብትን ኣብ ኩሉ ግዜኣ ኣመራቒሓ ትጓዓዝ ኣብነታዊት ጓል-ኣንስተይቲ ምዃና ኣድነቕታ ይገልጹ እዮም።
እዛ መንእሰይ ናይ ትምህርቲ ጽም’ኢ ኩቱር ስለዘለዋ፡ኣብ ዩኒቨሲቲ ቑዱስ ቶማስ ላዕለዋይ ትምሕርቲ ሕጊ ተማሂራ እያ።
ኣብ 2006 ብደረጃ ድግሪ ኣብ ዓውዲ ሕጊ ኣብ ዝተመረቐትሉ ዓመት፡ ዩኒቨርሲቲ ኣሥመራ ሓንሳብን ንሓዋሩን ምዕጻዉ ፍሉይ ተዘኽሮ ከምዝገብሮ፡ሓደ ብሕጊ ዶክትሬት ዘጽንዕ ዘሎ፡ቕድሚ’ኣ ተመሃራይ ሕጊ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣሥመራ ነበር ብዕምቖት ኣስተንቲኑ ይዛረብ እዩ።
ኣብ ታርኽ እቲ ዩኒቨርሲቲ ብዙሓት ብሉጻት ተምሃሮ ዘፍረየ ምስ ምዃኑ፣ክዕጸው ኢሉ ዝሓስብን ዝሓልምን ከቶ ስለዘይነበረ ዳርጋ ኩሉ ተመሃራይ ነበር፡ካብ ልቡ ሓዚኑ እዩ።ፌሩዝ’ውን ከም ሰባ ሕዝምቲ ምንባራ ቐረባኣ ዝኮኑ ይዕሉኡ እዮም።
መምህር ስነ ጥበብ ኣብራሃም፡ ካብዛ ዓለም ብሞት ምስ ተፈለየ ተኮነ፡ በቲ ቦቕባቕ ሓዛኒ ልባ ከም ሓዘነት፡ሽዑ ዝነበረቶ ኩነታታ ዝዝኽሩ፡ ኣብ ስነ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሞያውያን ዝዝኽርዎ ሕማቕ ተጓንፎ እዩ።
ኣብ 2007 ወዲ ትዃቦ ንስራሕ ንደገ ከይዱስ ተሪፉ’ዩ፡ ኣብ ዝተብሃለሉ ኮነ ጋዜጠኛን መምህር ኣማኑኤል ሳህለ ኣብ ሽወድን ዑቅባ ኣብ ዝሓተትሉ ዓመትን፡ፈሩዝ ንመጀመርታ ምስ ሕዝቢ ዘላለየታ፡ “ወርቂ መሶብ” ብወዲ የማነ እተገጥመት ደርፊ ብዕሊ ተፋሊጣ።
ንምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ዘተኮረ ደርፊ ወ ንሓድነት ሶማሊያ ትገልጽ ምስ ቴድሮስ ‘እሩሩ’ ክትደርፍ ተታሒዛቶ ንሞያ ስነ-ጥበብ።ብድሕሪ’ኡውን ‘ሑሩይ ፈጣሪ’፡ ‘ሃብታም ኢካ’፡’ንብዓት ተሳዒሩ’ን ገለ ካብተን ደፍትታታ ናብ ሕዝቢ ዝቐረባ እየን።
“ኣብቲ ዝደበለ ገጸይ፡
ኣብቲ እኳ ማዳ ዝተከድነ
ኣሎ ጽባቐይ!”
ኣብ ትብል ደርፋ ብዙሕ ርእይቶ ዊሕዙላ ኣሎ።ብፍላይ ኣብ ዘለዋ ርእሰ ምትእምማን ኮነ ኣብ መልእኽቲ ትሕዝቶ እታ ደርፊ ዝበዝሑ ዕግበተኦም ኣድናቆቶም ከምዝገለጽሉላ ክትዕዘብ ግዜ ኣይወስደልካን እዩ።እስከ ባዕልኩም ነታ ደርፋ ኣብ ‘You tube’ ክትርእይዋ ትኽእሉ እኩም።እንጋለ መልስኹም ከኣ ተስፍሩላ ከም ባህታ ልብኩም ዝተሰማዓኩም እብል።
ምኽንሻብ ደቀ ኣንስትዮ ካብቶም ክውገዱ ኣለዎም ኢላ ት’ኣምነሎም፡ ካብቶም ብዙሓት ኣሉታዊ ልምድታት ሓደ እዩ።ብሓቂ ኸኣ ክውገድ ዘለዎ ግናይ ግብሪ እዩ።ነዚ ኣድሂባ ዘለዋ ርእይቶን ርድ’ኢትን ካልእል ኣብ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዘለዋ ኣመለካኽታን ምኽርን ኣብ ዝቕጽል ሒዘልኹም ክመጽእ እየ።
“ደቂንስትዮ ባይታ ተረኺበን ንሪመን ይረማረማ፣ንኣዳም የገርማ!”
ካል’ኣይን ናይ መወዳእታን ኽፋሉ ኣብ ዝቕጽል…
ምንጪ ጽሑፍ፡
- መሓዙታን መምህርታን ነበር
- ካብ You tube
- ካብ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኮነ ኣብ ካል’ኦት ኣብ ዝተምሃረቶ ኣብያተ ትምህርቲ ዝተምሃሩ ተምሃሮ
- ኣብ ዓውዲ ትምሕርቲ ሕጊ ዝነበሩ ተምሃሮ
- ገለ ዉልቃዊ ትዕዝብትን ኣፍልጦን


text:
እቲ Evangelii Gaudium - ወንጌላዊ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕላማ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣገልግሎቶም ዘብርህን፡ ወንጌላዊ ልኡክነት ቤተ ክርስቲያን ዘነጽር፡ እዚ ኸኣ ማዕጾኣ ከፊታ እትወጽእን በዚ መገዲ’ዚ ንኹሉ ናይ ወንጊል ሓሴት “እግዚኣብሔር ዘፍቕረና ምዃኑ” ኣብ ምብሳር ዘሎ ምዃኑ ዝትንትን እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዕለት 13 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ዝኽሪ ሓምሻይ ዓመት ሕርየት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝዝከረሉ ዕለት እቲ ቀዳማይ Evangelii Gaudium - ወንጌላዊ ሓሴት ሓዋያዊ ምዕዳን ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣገልግሎቶም መርሓ ግብሪ ዝትንትን፡ ዕለት 26 ሕዳር 2013 ዓ.ም. ብወግዒ ንንባብ ዘብቅዕዎ ሓሙሽተ ምዕራፋትን 288 ሕጡብ ጽሑፋትን 220 ገጽ ዘጠቓልል ኣስፍሆተ ወንጌል ኣብ እዋናዊ ዓለም ከመይን ብኸመይን መገዲ ዘመላኽት፡ ነቲ ካብ ዕለት 7 ክሳብ ዕለት 28 ጥቅምቲ 2012 ዓ.ም. ብቕዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ውሳኔ መሰረት ተጸዒዑ፥ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ንምትሕልላፍ እምነት ብዝብል ኣርእስቲ ነቲ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕ. 20 ፍቕዲ 21 ከምቲ ኣቦ ንኣይ ዝለኣኸኒ ኣነውን ከምኡ እልእከኩም ኣሎኹ እንክብል ንደቀ መዛሙርቲ ከም ቤተክርስቲያን ዝሃቦም ተልእኮ ወንጌላዊ ኣብሳርነት ኣብ እዋናዊ ዓለም ብሓድሽ መደብ ኣስፍሆተ ወንጌል ዳግማይ ኣስፍሆተ ወንጌል ብዝብል ሸቶ ዝተኻየደ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ንቕድሚት ዘኽይድ ምዃኑ እንክሕበር፡
ቀዳማይ ስድሪ ኣስፍሆተ ወንጌል፥ ሓሴት
ወንጌላዊ ሓሴት ነቶም ምስ ኢየሱ ክርስቶስ ዝራኸቡ ልብን መላእ ሕይወትን የዕግብ። እቶም ንምድሓን ብኣኡ ዝፈቕዱን ንምድሓን ኢየሱስ ዝቕበሉ ካብ ሓጢኣትን ጓህን ካብ ውሳጣዊ ባዶነት ካብ ተነጽሎነት ናጻ ይወጹ። ምስ ኢየሱስ ወትሩ ሓሴት ትውለድ ዳግም ትውለድ። በዚሓዋርያዊ ምዕዳን ኣቢለ መላእ ምእመናን ክርስቲያንን ኣብ ዝቕጽሉ ዓመታት ከይዲ ቤተክርስቲያንን ክስዕቦ ናይ ዝግብኦ መገዲ ቀዳማይ ስድሪ ሓሴት ክኸውንን ብሓሴት ዝተሓትመ ክኸውን ንምንቕቓሕ እዩ (1) ቅድስ ኣቦና ብኸምዚ ዝበለ ሓሳብ ወንጌላዊ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳኖም ኣንቂሎም ንዅሉ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበለ ብሓድሽ ውዕዉዕ ስምዒትን ንቑሕነትን ናብ ካልኦት ናይ ኢየሱስ ፍቕሪ ነቲ ናይ እዋናዊ ዓለም ስግኣት ዝዀነን ዝኣምኑ እውን ከይተረፉ ከጓንፎም ዝኽእል ንሱ ኽኣ ትካዘን ውልቃውነንት ብምስናፍ (2) ከብጽሑ ጥንቑቕ ጻዋዒት የቕርቡ፡ ስለምንታይ ብዘይ ፋሲካ ኣብ ዓቢይ ጾም ብደውታ ዝነብሩ ዝመስሉ ክርስቲያን ስለ ዘለዉ እውን እዩ (6)፡ ናይ ሓደ ወንጌላዊ ልኡክ ወጅሂ መቓብር ክህልው ኣይግባእን (10)፡ ስለዚህ ካብ ሓደ ተራ ዕቃበ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ናብ ወንጌላዊ ልኡክነት ዘማእከለ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምስግጋር የድሊ (15)።
ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ላለዋይ ተሓባባሪ ሓዋርያውያን መዋቕራት (ኵሪያ ሮማና) ሕዳሴ
ንዳማይ ርኽበት ነቲ ናይ ወንጌል ውዕዉዕነት ኣናስር ሓድሽ መገድን ምህዞኣዊ መንፈስ ዝዓሰሎ ስልቲ (11)፡ ካብዚ ነቒሎም ቅዱስ ኣቦና፥ ነቶም ናይ ወንጌል ብርሃን ዘድልዮም ኣብ ወሰናስን ከተማታትናን ህልውናን ኣብ ዝርከቡሉ ንምርኻብ ኵሉ ክርስቲያን ካብቲ ናይ ግሊ ምቾትን ጣዕምን ንኽወጽእ ድፍረት ክህልዎ ጻውዒት የቕርቡ። ኵላትና ነዚ ሓድሽ ምውጻእ ልኡካውነት ዝተጸዋዕና ኢና (20)፡ እዚ ማለት ከኣ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎን ንወንጌላዊ ልኡክነት ምልዋጥ እዩ፡ ካብ ልማዳውነት ምልቓቕ፡ ኩሉ ኣብቲ ዝነበሮን ከምቲ ዝነበሮን ኣብ ዝነበሮን ኣብ ምሕዳጉ ኣዘይምትራፍ ናብ ሓደ ቀጻሊ ወንጌላዊ ልኡክነ ኵነት ንኸነብል ዝድርኽ እዩ (25) ስለዚህ ኵሉ መዋቕር ቤተ ክርስቲያን ብዝያዳ ልኡካነ ወንጌል ክኸውን ዘብቕዕ መዋቕራዊ ሕዳሴ ኣገዳሲ እዩ (27)፡ ካብ ቁምስናታት ዝብገስ ሕዳሴ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና እንከተሓሳስቡ፥ ክሳብ ሕጂ ንሕዝቢ ቀረባ ብምዃን ክህብኦ ዝግብኤን ውጺት መታን ክዕተር (28)። ካልኦት ናይ ቤተ ክርስቲያን ጭቡጥ ኩነታት ንቤተ ክርስቲያን ሃብቲ እዩ፡ ይዅን ደኣ እምበር ምስቲ ናይ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሜላዊ ኣካል፡ ናይ ምቅዳው ፍቓድ ዘለዎ ክኸውን ይግባእ (29)።
ምልዋጥ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥርስ
ስለዚህ ይብሉ ቅዱነቶም፥ እቲ ክትኮንዎ ይግብኣኵም ቢለ ጻውዒት ብምቕራብ እንከተሓሳስብ፡ ንናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮሳውነት ምልዋጥ እውን ክሓስብ ግድን እዩ። ስለምንታይ ነቲ ኢየሱስ ክርስቶ ክህቦ ናይ ዝደሊ ወንጌላውነት ትርጉሙ ንምርዳእን ምእዋንን ዘለዎ ሕጹጽ ኣድላይነት ንምስራጽ እዩ። ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ፥ “ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ነቲ ጴጥሮሳዊ ቀዳማዊነት ኣብ ምንባሩን ትግባሬኡን ነቲ ናይ ተልእኾኡ መንነት ብዘይ ምኽሓድ ንሓድሽ ኩነት (ንእዋናውነት) ክፉት ክኸውን ክድገፍ ኣለዎ” እንክብሉ ይሓቱ። ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን፥ እተን ጥንታውያን ከባቢኣውያን ኣቢያተ ክርስቲያን፡ ጳጳሳውያን ኣቢያተ ምኽርን፥ ዝተፈላለየን ፍርያም ኣስተዋጽኦ መታን ክውሕዝ ጉባእያውነት ብግብርን ብጭቡጥ ኣገባብ ክነብርዎ ይግባእ እንክብል ይትሓትት፡ ይኹን ደኣ እምበር እዚ ጻውዒት’ዚ ብዝተፈላለየ መገዲ ዝቐረበ ክነሱ ምሉእ ብሉእ ኣይተኸወነን። ስለምታይ ክሳብ ሕጂ ናይ ጳጳሳውያን ጉባኤታት ኣብቲ ዝምርሓሉ ወይ ዝመሓደረሉ ናይ ውሽጢ ስርዓተ (ሕጊ)ናይቲ እውነተይና ናይ ጠመቕ ወይ ስርወ እምነት ትምህርቲ ስልጣን ኣካል ዝተላግበ ምዃኑ ዝግለጽ ጠንቃውነት ወይ በዓል ቤታውነት ዝብል ጭቡጥ ግልጺ ብዝዀነ ኣገባብ ስለ ዘይተመልከተ እዩ፡ ስለዚህ ቀጥዒ ኣልቦ ዝዀነ ኣኽራሮ ማእከላውነት ነቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሕይወትን ወንጌላዊ ልኡክነት ዝዀነ ሓይላ ኣክንዲ ዝድግፍ ዘተሓላልኽ ኰይኑ እዩ (32)።
ናይ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ጽባቔ ምዅላዕ
ብዛዕባ ኣስፍሆተ ወንጌል እንክዛረቡ፡ ነቲ ዘየድሊ ዝተገማምዔን ቀጥዒ ዘይብሉ ዝተፈላለየ ጠመቓዊ ትምህርታት ዘቕርብን ወይ ብሓይሊ ብጻቕጠ ትረት ዝቐርብ ዓይነት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣሊኻ ናብቲ ኣገዳሲ ዝኾነ ኵሉ ሓይልኻን ዓቕምኻን ኣወሃሂድካ ኣትኵሮ ምግባር (25)፡ በዚ መሰረት እቲ ዘገድስ ናይቲ ብኢየሱ ክርስቶስ ሞትን ትንሳኤን ዝተፈጸመ ናይ እግዚኣብሔ መደብ ምድሓን ፍቕሪ ውበት ምዅላዕ እዩ (36)፡ ብዙሕ ጊዜ ኣክንዲ ብዛዕባ ጸጋ ብዛዕባ ሕጊ ኣክንዲ ብዛዕባ ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያን ኣክንዲ ቃል እግዚኣብሔር ብዛዕባ ር.ሊ.ጳ. ይዝረብ (38)፡ ነቶም ንጽለ ከውሒ ዝዀነ ጠመቕ ትምህርቲ ብዘይ ትሑት ደሃይን ወይ ሕብርታት ብምጥባቕ ምክልኻል ‘ኣብ ቤተ ክርስቲያን’ ወይ ዝተፈላለየ ፍልስፍናውን ቲዮሎጊያውን ሓዋርያዊ ግብረ ኖላውነታዊ ፍካሬ (ሕሳበት) ዝሓልሙ፡ ብመፈስ ቅዱስ ስኒት ክዓስሎም ብምኽባርን ብፍቕርን ገዛእ ርእሶም እተደኣ ፍቒዶም ቤተ ክርስቲያን ነቲ ሃብታም ዝዀነ ቃል ኣምላክ ብዝበለጸን ብግልጺ ኣብ ምቕራብ ንኽትዓብይ ምሓገዙ (40): ብዛዕባ ሕዳሴ እንከመልክቱ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ልምድን ባህልን ምፍላጥ ከምዘድሊ ኣረጋጊጾም፡ እቲ ኣብ መሰረተ ወንጌል ዘይኰነ ኣብ ከይዲ ታሪኽ ዝጸንዔ ኩሉ ምርአይ ከፍርሓና የብሉን (43) እንክብሉ የተሓሳስቡ።
ናይ ቤተ ክርስቲያን መዓጹ ምርሃው
ቤተ ክርስቲያን ይብሉ ቅዱስ ኣቦና፥ ወትሩ መዓጹታ ዝተኸፍተ ቤተ እግዚኣብሔር ንኽትከውን እያ ዝተጸውዔት። ናይዚ ጸዋዕታ’ዚ ክፉት መዓጹ ጭቡጥ ምልክታ ድማ እታ ኣብ ኵሉ ስፍራ ዘላ መዓጹታ ዝተኸፍተ ቤተ ክርስቲያን እያ። መዓጹ ቅዱሳት ምስጢራት ብዝዀነ ይዅን ምኽንያት ክዕጸው የብሉን። ዝለዚህ ቅዱስ ቁርባን ናይ ቅዱሳት ምስጢራት ሕይወት ምሉእነት ዘቕውም እውን እንተዀነ ብልጫ ንፍጹማን ዘይኰነስ ነቶም ድኹማት ለዋህ ፈውስን ንድኹማት መግብን እዩ። እዚ እማነ’ዚ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ህልው ምግባር የድሊ። በዚ ምኽንያት’ዚ እቶም ዝተጸውዑ ነዚ ብጥንቃቔን ብትብዓትን ግምት ክህብዎ ይግብኣ። ብዙሕ ጊዜ ተቖጻጸርቲ ጸጋ እምበር ጸጋ ዘየጣጥሑ ኰይንና ንርከብ፡ ቤተ ክርስቲያን ግብሪ ዝኽፈለሉ ቤት ጽሕፈት ዘይኰነስ ቤት ኣቦ ንነፍሲ ወከፍ ምስቲ ኵሉ ድኻሙ እያ (47)። ነቲ ከም ሊቀ ጳጳሳትናይ ቦኖስ ኣይረስ እንከለዉ፥ ካብታ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሳ ጣዕምን ምቾትን ዝተዓጽወት ሕምምቲ ቤተ ክርስቲያን ካብ ገዛእ ርእሳ ብምውጻእ ብዙሕ ሓደጋ ዘጋጥማ ዝቖሰለትን ብዕዮ ምኽንያት እትረስሕ ናይ ጐደና ቤተ ክርስቲያን እመርጽ ዝብልዎ ዝነበረ ሓሳብ ደጊሞም፡ ኣብ ማእከል ስለ ዝዀነት እትሻቐልን ኣብ ናይ ገዛእ ርእሳ ቅጥዓዊ ኣገባባት ተዋሒጣ ኣብ ዕግርግር ዝተዓጽወት ቤተ ክርስቲያን ኣይደልን። ነቲ ጻድቓዊ ሕልናና ከሻቕለናን ከተሓሳስበና ዝግብኦ ነገር እንተሎ ብዘይ ዕርክነት ምስ ኢየሱስ ዝነብሩ ኣሕዋትና ምህላዎም እዩ (49)።
እዋናዊ ኤኮኖሚያዊ ስልቲ ነቶም ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓትን ዓቕምን ዘይብሎም የጽንት
ቅዱስ ኣቦና ብዛዕባ ብድሆታት እዋናዊ ዓለም እንክዛረቡ፥ ነቲ እዋናዊ ናይ ኤኮኖሚ ሜላ እንክኹንኑ፥ ካብ መሰረቱ ዘይቅኑዕ (ዘይፍትሓውን) እዩ (59)፡ እዚ ኤኮኖሚ’ዚ ዝቐትል እዩ። ናይ ብርቱዓትን ሓያላትን ሕጊ ዘኽብር፡ እቲ ብርቱዕ ነቲ ድኹም የበልዖ፡ እቲ እዋናዊ ሰብ ከም ውዳቕ ዝርእን ዝድርብይን ባህሊ ዝፈጠሮ ሓድሽ ነገር፥ ነቶም ዝተነጸሉ ዘይምዝምዝ እውን እንተዀነ ካብኡ ንላዕሊ ይነጽግን ከም ተረፍ መረፍን ውዳቕን ምሕሳብ ዝብል እዩ (53) ካልእ ዘይርአይ ሰላሕታዊ ሓድሽ ምልካዊ ኣውን ኣሎ ንሱ ኸኣ፡ ሳሕቲ እውን ምናባዊ (virtual) ዝዀነ ገንዘባዊ ምጽንጻንን ምግባረ ብልሽውና ዘለዓዕል ኢጎነታዊ ምጭብርባር ወይ ጉስያ ክፍሊት ቀረጽ ዘተኣታትው እዩ (56)። እዚ ናይ ቅዱስ ኣቦና ሰነድ ብኻልእ መዳይ እውን ኣብ ልዕሊ ናይ ሃይማኖት ነጻነት ዝፍነው መጥቃዕቲ፡ ሓድሽ ዓይነት ኣሳዶ ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ኣስጋኢ ጽልዕን ዓመጽን ዝፈጥር ኣብ ዘሰንብድ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። ኣብ ብዙሓት ቦታታት ዝተመዛበዐ ተደጋጋሚ ዝርጉሕ ብሸለልተይናነት ዝረአይ ተግባር ኰይኑ (60) ከምዘሎ የረድእ።
ድህረ ስልጣኔ ውልቃውነት ስድራ ቤታዊ ምትእስሳር የመዛብል
ስድራ ቤት ናይ ሕብረተሰብ ሕመረት እዩ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፥ እዚ ሕመረት ሕብረተሰብ ዝዀነ ስድራ ቤት ጥልቂ ባህላዊ ቅልውላው ይነብር ኣሎ፡ ስለዚህ ምስጢረ ቃል ኪዳን (መርዓ)ዘለዎ ዓቢይ ኣበርክቶ (66) ኣረጋጊጾም። ድህረ ስልጣነ ውልቃውነትን ዓውሎማነን ስድራ ቤታዊ ምትእስሳር ዘመዛብልን ሓድሽ ዓይነት ናይ ሕይወት ኣገባብ ብልጫ ይህብ (67)።
ናይ ለውሃት (ሕያውነት) ሰውራ
እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ኣገልግሎት መርሓ ግብሪ ብግልጺ እተቕርብ ዕለት 26 ሕዳር 2013 ዓ.ም. ንንባብ ዘብቅዕዎ ወንጌላዊ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን ካብ ዘብርሆም ነጥብታት ሓደ እቲ ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣካላት ዘጋጥሞም ወይ ከጓንፎም ዝኽእል ፈተና ዝምልከት ክኸውን እንከሎ፡ ብምኽንያት ናይ ፍትሓዊ ሓላፍነት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዓለም ከተበርክቶ ዝግብኣ ኣስተዋጽኦ ኣዚዩ ልዑልን ሰፊሕ እዩ። ብገለ ገለ ውሑዳት ኣባላት ቤተ ክርስቲያን እከይን ኣበሳን ዘስዕበልና ስቓይን ሓፍረትን፡ እዞም ኣባላት ቤተ ክርስቲያን ዝፈጸምዎ ከቢድ ሓጢኣት ግን ብዙሓት ክርስቲያን ስለ ፍቕሪ ሕይወቶም ዝህቡ ከረስዓና የብሉን (76)። ኣብቶም ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ተዋፊሮም ኣብ ዘገልግሉ ናይ ኣፍሆተ ወንጌል ልኡካን ዝጽልዩ እውን እንተዀኑ ኣብ ውልቃውነት ዝተማእከለ ክኸውን ዝከኣልን ናይ መንነት ቅልውላው ዘለዎምን እቲ ፋልማይ ዝነበረ ውዕዉዕ መንፈስ ክንክይን (78) ክረአይ ዝክእልን ኣብ ካልኦት እውን እቲ ክርስትያናዊ መንነቶም ከዛምድዎን ወይ ብምስጢር ክሕዝዎ ዝድርኾም ለጠቕተይናን ናይ ተናዓቕነት ስነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ዝኣመሰለ መንፈስ ክረአይ ዝከኣል እዩ (79)፡ እቲ ዓቢይ ስግኣት ከኣ ብደገ ክትርእዮ ኵሉ ከም ንቡር ዝቅጽል ዘምስል ግራጫ ተግባራውነት ዕለታዊ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ብሓቂ ክትርኦ እምነት ዕርቃኑ ዝወጻሉን ናብ ሓሳርነት ዘንቆልቅሎሉ ኵነት እዩ። በዚ መገዲ’ዚ ናይ መቓብራውነት ስነ ኣእምሮ ይስስን ቀስ እናበለ ናብ ናይ ቤተ መዘክር መምያነት ይቕየር (83)፡ ይኹን ደኣ እምበር ጸኒዕካ ንመኻናዊ ዘይትስፍውነት ገዛእ ርእስኻ ንሙርኽነት ዘይምሕዳግ እዩ (84)። ኣብቲ ናይ ሕብረተሰብ ምድረ በዳነት ዝረአይ ምጽማዕ ንእግዚኣብሔር ዘረጋግጹ ብዙሕ ምልክታ ኣሎ፡ ስለዚህ ሰብ ተስፋ፥ ዕትሮ ወይ ፍዮ ኰይኖም ንተቶም ዝጸምኡ ማይ ዘስትዩ ኰይንካ ምርኻብ ይግባእ (86)። ስለምንታይ ወልደ እግዚኣብሔር ኣብ ትስብእቱ ንናይ ለውሃት (ሕያውነት) ሰውራ ስለ ዝዕድመና (88)።
ካብ ዓለማውነታዊት ቤተ ክርስቲያን እግዚኣብሔር የድሕነና
ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ነቲ ብተምሳል ሃይማኖተይናነትን ማዕረ ማዕረ እውን ክሳብ ንቤተ ክርስቲያን ምፍቃር ዝመስል ይኹን ደኣ’ምበር ኣክንዲ ናይ እግዚኣብሔር ክብርን ሞጐስን ኣብ ሰብኣዊ ክብርን መጐስን ግላዊ ጥቕሚ ምንዳይ ዝሕባእ ዓለማውነታዊ መንፈሳውነት (93) ኰኒኖም፡ እዚ ዓለማውነታውነት’ዚ ብኽልተ መገዲ ይግለጽ፡ ብስሕበት ግኖስጢስነት ኣብ ገዛእ ርእሳዊ በዓል ቤታውነት (ባዕላዊ ደኣ’ምበር ግዳማዊ ወይ ፍጹም ሓቂ የልቦን ዚብል ፍልስፍናዊ ርእየት)ን ብሓድሽ ቀሳጥነታውነት፥ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝውከሰን ገዛእ ርእሱ ዘመልኩትን (ኣብ ኣነ መለኰታውነት) … እዚኣቶም ድማ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶን ሓይሊ ዚተኣማመኑን ገዛእ ርእሶም ልዕሊ ካልኦት ገይሮም ብዘንብሩን ብዝሓስቡን። ስለምታይ ነቕ ዘይብሉ ኣብ ዘየጠራጥር ኣሎና ቢሎም ዝሓስብዎ ኣብ ናይ ጥንቲ ካቶሊካውነት ጥራሕ ዝኣምኑ ስለ ዝዀኑ፡ ከም ሓቂ ኣብ ዝግምትዎ ጠመቕ ትምህርቲ ወይ ሕጊ ውሕስነቶም ዘንብሩ ኣብ ኣንነታዊ ምሩጽነትን ብሉጽነትን ኣብ ዝብል መላኽነትን ገዛ ርእሶም ዘውሕሱ ብምዃኖም። ኣክዲ ወንጌላውነት ንኻልኦት ዝትንትኑ ዝኸፋፍሉን ኣክንዲ ናብ ጸጋ ንምባል ዘኽእል ባይታ ዘመሻሽኡ ኣብ ምቁጽጻር ሓይሎም የባኽኑ (94)። ገሊኣቶም ከኣ ምኩሕ ጥንቃቔ ንሊጡርጊያን ንጠመቕ ትምህርትን ንናይ ቤተ ክርስቲያን ክብረት ጥራሕ ዝብሉ፡ ወንጌል ኣብ ሕዝበ እግዚኣብሔር ዝብል ጭቡጥ መጋበርያን ናይ ታሪኽ ጭቡጥ ድላይ ዘይተሓሳስቦም ኰይኖም ይርከቡ። ኣብ ገሊኣቶም እውን እቲ ዓለማውነታውነት መንፈሳውነት ኣብ ምሕደራዊ ተግባር ጥራሕ ዝግለጽ ይኸውን፡ ስለዚህ እቲ ቀንደይና ተጠቓሚ ሕዝበ እግዚኣብሔር ዘይኰነስ ቤተ ክርስቲያን ከም ውድብ እትረብሓሉ ይኸውን (95)። ደጋዊ ጽባቔ ዘለዎ፡ ግን ኣብ ምግባር ብልሽውና ዝተኣልከ። እግዚኣብሔር ካብታ ብመንፈሳውነትን ብሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝተኸዋወለ ናይ ዓለም መንፈሳውነት እትነብር ቤተ ክርስቲያን ይኽደነና (97)።
ኣብ ቤተ ክርስቲያን ንዓለማውያን ምእመናንን ደቀንስትዮን ቦታ ምሃብ
ኣብ ውሽጢ ሕዝበ እግዚኣብሔርን ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበረሰብ ክንደይ ውግኣትን ምስሕሓብን! ከምዘሎ ጠቒሶም፡ ቅርሕንት ምቅንናእን ኵሉ ኰኒኖም ገሊኣቶም … ኣክንዲ ብዙህነታዊ መልክዕ ዘለዋ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣካል ምሉእነታ ምዃን ዝብሉ ገዛእ ርእሶም ዝተፈልዩ ወይ ከኣ ፍሉያ ገይርም ናይ ዚሓስቡ ናይዚ ወይ ናይቲ ጉጅለ ኣካል ኢና ይብሉ (98)፡ ስለዚህ ይብሉ ቅዱስ ኣቦና፥ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ናይ ዓለማዊ ምእመን መንነትን ተልእኾን ግንዛቤ ምዕባይ ይግባእ። ከምዚ ምስ ዘይከውን ኣብ ዓበይቲ ውሳኔታት ዓለማውያን ምእመናን ኣብ ጠርዚ ዝሓድግ ሕሉፍ ፈሪሳውነት (ክህነታውነት) (102) ይፍጠር፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሕብረተሰብ እቲ እዚዩ ኣድላዪ ዝዀነ ግደ ደቀንስትዮ ኣፍልጦ ትህበሉ እያ፡ ይኹን ደኣ’ምበር ወሳኒ ዝዀነ ህላዌ ደቀንስትዮ ህልው ምግባር የድሊ። ኣብቲ ኣገደስቲ ውሳኔታት ዝመሓላለፈሉን ዝወሃበሉን ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ከምኡ እውን ኣብ ማሕበረሰብኣውያን ተቕዋማትን ቅርጽታትን ህላዌ ደቀንስትዮ ምውሓስ የድሊ (103)፡ ሕጋዊ ናይ ደቀንስትዮ መሰል ምፍዳይ የድሊ። ብቐሊሉ ብኣፍኣውነት ክታለል ዘይግብኦ ሕጋዊ መሰል እዩ። ክህነት ከም ምልክት እቲ ኣብ ቅዱስ ቁርባን ገዛእ ርእሱ ዝህብ መርዓዊ ክርስቶስ ንደቀተባዕትዮ ዝተዓቀበ እዩ። ስለዚህ እዚ ኣብ ሕቶ ዘይኣትው ጉዳይ እዩ። ይዅን ደኣ እምበር እቲ ቅዱስ ምስጢራዊ መዝነት ምስ ወናኒ ስልጣን ክተኻኸል እንከሎ ናይ ግጭት ምኽንያት ይኸውን። ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተግባር ወይ ዕማም ገሊኣቶም ኣብ ልዕሊ ካልኦት ራእሲ ናይ ምዃን መሰል ኣየውህብን እዩ። ብጭቡጥ ሓንቲ ሰበይቲ፡ ንሳ ኸኣ ማርያም ካብ ጳጳሳት ንላዕልን ኣዚያ ኣገዳሲትን እያ (104)። ኣስዒቦም ቅዱስ ኣቦና መንእሰይ ወለዶ ልዑል ተዋሳእነት (106) ክህልዎ ከምዝግባእ እንከተሓሳስቡ፡ ዋሕዲ ክህነታውን ገዳማውን ጸዋዕታ ዝርአየሉ ማሕበረሰብ ብዙሕ ጊዜ ምስቲ ኣብኡ ዘሎ ኣልቦ ውዕዉዕ ሓዋርያውነት ዝተተሓሓዘ እዩ። ይኹን ደኣ እምበር ዋሕዲ ጸዋዕታ ኣሎ ቢልካ ኣቢያተ ዘርአ ክህነት ብተመሃሮ ንምምላእ በዝን ብኻልእ ብዝዀነ ይዅን ዓይነት ምኽንያት ምቕባልን ብፍላይ ከኣ እቲ ንተመሃራይ ዘርአ ክህነት እተቕበሎ ኣብ ምፍቃርን ምፍቓርን ዘይምትእማን ዘለዎን ወይ ከኣ ህርፋን ስልጣንን ሰብኣዊ ክብርን ውዳሴን ወይ ኤኮኖሚያዊ ምሾት ዝደልይ ከይከውን (107) ምጥንቃቕ።
ውጅሂ ቤተ ክርስቲያን ብዙሕ ቅርጺ ዘለዎ እዩ
ቅዱስ ኣቦና ብዛዕባ ባህሊ ብወንጌል ምስባኽን ዝብል ወንጌል ኣብ ባህል ምስራጽ ዝብል ነጥቢ ኣማእኪሎም፥ ክርስትና ከም ሓደ እንኰ ናይ ባህሊ ኣርኣያ ዘቕርብ ኣይኰነን፡ ቤተ ክርስቲያን ሓቀይና ካቶሊካውነት እትገልጾ ናይቲ ብዙህነት ጽባቄ ወጅሃ ብምቕራብ እዩ (116)፡ ክርስትና እንኰኣዊ ባህሊ ወይ ተደጋጋሚ ሓደኣዊ ገጽ ጌርካ ምሕሳብ ነቲ ናይ ትስብእት ኣመክንዮ (ስነ መጐት) ፍትሒ ዘይምሃብ ወይ ዘይምኽባር እዩ ዝኸውን (117)፡ ቢሎም እቲ ሕዝባዊ መፍነሳውነት ዘለዎ ኣስፍሆተ ወንጌላዊ ሓይሊ (122) ኣጽኒዖም የተሓሳስቡ። ነዚ ናይ ልኡክነት ሓይሊ ክንድርቶ ድዩ ወይ ክንቆጻጸሮ ኣይግባእን (124)፡ ናይ ቲዮሊጊያ ሊቃውንቲ ዘለዎም ፍሉይ ተውህቦን ዘካይድዎ ቲዮሎጊያዊ ስነ ምርምር እንከተባብዑ፡ ኣተሓሒዞም ግና ናይ ቤተ ክርስቲያንን ብቤተ ክርስቲያን እቲ ናይ ቲዮሎጊያው ፍጻሜ እውን ዝዀነ ኣስፍሆተ ወንጌላውነት ተልእኾ ግብኡን ልባውን ኣፍልጦ ዝህብ ክኸውን እምበር ብናይ ጠረጴዛ ቲዮሎጊያውነት ዝረውይ ኣይኹን (133) እንክብሉ የተሓሳስቡ።
ስብከት፡ ልቢ ከወዓውዕ ዝኽእል ቃል ናይ ምቕራብ ኣፍልጦ
ቅዱስ ኣቦና ብዛዕባ ስብከት እንክዛረቡ፡ ጥንቅቑን ርጡብን ኣብ ኣቀራርባኡ ክኸውን ዝብል ዝቐርብ ጥርዓንን ቅረታን ሰሚዕና ከምዘይሰማዕና ምዃን ኣይግባእን (135)፡ ቢሎም ቅድሚ ዅሉ እቲ ዝሰብኽ እቲ ብርቱዕ ንግዚኣብሔር ዘለዎ ሃረርታን ምድላይ ኣበይ ከምዘሎ ፈልዩ ከለልይ መታን፡ ናይቲ ዝርከበሉ ማሕበረሰብ ልቢ ዝፈልጥ ክኸውን ይግባእ(137)፡ ስብከት ናይ መዘናግዒ ትርኢት ክኸውን የብሉን፡ ዓውደ መጽናዕትን ክፍለ ትምህርቲ መታን ከይመስል ከኣ ሓጺርን ትክኽለይናን ክኸውን ኣለዎ (138)፡ ናብ ግብረ ገባውነት ናብ ግብረ ኣይትግበር ዝብል ትእዛዝ ተመሲሉ ወይ ብጠመቓዊ ትምህርቲ ንምምላእ ዘይኰነስ ልቢ ዘወዓውዕን ዘንድድን ቃል ኣፍልጦ ክህልወካ ይግብእ (142)፡ ስብከት ምስንዳው ኣገዳስን ዓብይን ሓላፍነት ብምዃኑ፡ ካልእ ስራሕ ይጽንሓለይ ቢልካ እውን ነዊሕ ናይ መጽናዕትን ኣስተንትኖን ጸሎትን ጊዜኻ እትስውኣሉ ክኸውን ኣለዎ። ዘይተሰናደወ ስብከት መንፈሳዊ ኣይኰነን። ከምእዉ እውን ንዝተቐበልካዮ ናይ መንፈስ ቅዱስ ህያባት ዘይምኽባር እዩ ዝኸውን (157)። እቲ ካልእ ኣገዳስነት ዘለዎ ጉዳይ ከኣ፡ እወታዊ ቃላት ምጥቃም ዝብል እዩ። ካብቲ ክግበር ዘይብሉ እናበልካ ካብ ምትንታን እቲ ብዝበለጸ ክንገብሮ እንኽእል ምሕባር የድሊ፡ እወታዊ ስብከት ተስፋ የቕርብ፡ ናብ መጻኢ የመስርቕ፡ ናይ ኣሉታውነት ምቑሕ ካብ ምዃን የድሕን (159)።
እቲ Kerygma-ብስራት፡ ኢየሱስ የፍቅረካ ንኸድሓንካ ሕይወቱ ኣወፈየ
ኣብ ትምህርተ ክርስቶስ ቃል ብስራት ዓቢይ ግደ ኣለዎ፡ ኣብቲ መምህር ትምህርተ ክርስቶስ ቀዳምነት ክህልዎ ዝግባኦ ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ የፍቅረካ እዩ። ንምድሓንካ ሕይወቱ ኣወፈየ። ሎምን ሕጂን ንኸብርሃልካን ንኸበርትዓካን ናጻ ንኸውጽኣካን ኣብ ጐድንኻ ወትሩ ህያው እዩ (164)፡ ነቲ ብስራት ሓንጐፋይ ቢልካ ንምቕባል ዝድግፉ ቅድመ ኵነታት፡ ቅርበትን ንዘተ ክፉት ምዃንን ትዕግስትን ዘይዅንን ልባዊ ኣቀባብላ (165) ዝብሉ ምዃኖም ዝገለጹ ቅዱስነቶም ናይ ምስናይ ጥበብ እንክሕብሩ፥ ኵሉ ኣብ ቅድሚ እቲ ናይ ካልእ ቅዱስን ዝተባርከብ መሬት ኣሳእን ምውጻእን፡ ብኣኽብሮትን ቡቕባቔ ብዝተመልኦን ጥዑይን ናጻን ኣብ ሕይወት ክርስትና ከዕብይ ዘኽእል ጥማተን የድሊ (169)።
ድኻን ንድኻታትን ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን
ኣብ መንጐ ኣስፍሆተ ወንጌልን ሰብኣውነት ምንቕቓሕን ዘሎ ውስጥ ተላግቦ (178) ኣንክሕብሩ፡ ናይ ጓሶት መሰልን ክብርን ጠቒሶም፡ ብዛዕባ ኣብቲ ኩሉ ናይ ሰብኣዊ ሕይወት ዝምልከት ጉዳይ ርእይቶኦም ክህቡን፡ እዚ ኸኣ ኣስፍሆተ ወንጌል ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጡር ኵለንተናውነት ምንቕቓሕ ዝሓትትን ዝኣመተን እዩ፡ ሃይማኖት ነፍሲ ናብ ሰማያዊ ቤት ዘሰናድው ኣብ ናይ ግሊ ምሕዳር ክውሰን ኣለዎ ቢልካ ምርግጋጽ ዘይከኣል እዩ (128)፡ሃይማኖት ኣብ ግሊ ውሳጣዊ ምስጢር ሰብ ዝተላግበ ጥራሕ እዩ ስለዚህ ኣብ ማሕብራውን ብሔራውን ሕይወት ምንም ዓይነት ጽልዋ ዘይብሉ ይኹን እንክብል ማንም ንሃይማኖት በስገዳድ ክሓትት ኣይከኣሎን እዩ። ሓቀይና እምነት ምሾታውን ውልቃውነታውን ዘይኰነስ ዓለም ምልዋጥ ዝብል ዓሚዩቕ ድላይ ዝኣመተ እዩ። ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ጠቒሶም፥ ቤተ ክርስቲያን ኣብቲ ንፍትሒ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ርሒቓ ኣብ ጠርዚ እትርከብ ክትከውን ኣይግብእን (138)። ምስ በሉ፥ ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያንን ማሕብረሰብን ንድኻታት ናጽነትን ስለ ድኻታት ዘነቓቕሕ ናይ እግዚኣብሔር መጋበርያ ክኸውን ዝተጸውዐ እዩ (187)፡ ገለ ገለ እዋን ናይቶም ድኻታት’ዛ መሬት ኣውያት ጽን ንምባል ጥራሕ ክኸውን ይኽእል … ስለምንታይ ሰላም ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ጥራሕ ኣይኰነን ዝሕነጽ፡ ኣብ ናይ ሕዝብታት መሰልን ክብርን እውን እዩ ዝሕነጽ። ኣብ ገለ ገለ እዋን እቲ ዘሕዝን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ንናይ ውልቃዊ መሰልን ክብርን ወይ ናይ ሃብታማት መሰልን ክብርን ብዝያዳ ንምዕባይን ንምኽራርን መጋበርያ ክኸውን ዝክኣል እዩ (190)፡ ቅዱስ ኣቦና ነቲ ሃብትን መኽሰብ ብትክክል ንኹሉ ዘይምብጻሕ ተግባር (191) ኮኒኖም፡ ስለዚህ፥ ዝረኣዩ ወይ ዝፍጠሩ ጌጋታት ጠመቕ ትምህርቲ (ዓንቀጸ እምነት ትምህርቲ) ጥራሕ ከተሓሳስበና የብሉን፡ በንጻሩ ነቲ ብሩሃዊ ናይ ሕይወትን ጥበብን ጉዕዞ እሙናት ምዃን የድሊ፡ ስለምታይ ብዙሕ እዋን ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ብሱቕታ ክሕለፍ ዘይግብኦ ኢፍትሓውነትን ነቶም ነዚ ኢፍትሓውነት ብስርዓተ መንግስቶም ዝዕቅብዎ ልሙሳት ናይ ፖለቲካ መንግስታት ንጡፍ ተቓውሞ ዘየቕርቡ በዚ ተግባሮም’ዚ ናይቲ ክስተት ኢፍትሓውነት ከም ተሓባበርትን ተሓተትን ክሕሰቡ ዝኽእሉ ተኸላኸልቲ ጠመቕ ትምህርቲ (194) እናሓሰቡ ኣብዚ ኵነት’ዚ ክርሳዕን ሸለል ክበሃልን ዘይግብኦ እትነሎ፡ ነቶም ሕብረተሰብ ከም ውዳቕ ዝሓስቦምን ዝነጽጐምን ኣብ ሓሳርን መከራን ዝርከቡ ክፍሊ ሕብረተሰብ ምሕራይ፡ ኣማራጺ ዘይኰነስ ግዴታ ምዃኑ ዝሕብር ምልክት ክዝንጋዕ የብሉን (195)፡ኣብ ቤተ ክርስቲያን ምርጫ ንድኻታት ቅድሚ ባህላውን ስነ ማሕበራውን ፖለቲካውን ፍልስፍናውን ምዃኑ ኣካል ቲዮሎጊያ እዩ። ምእንቲ’ዚ ድኻ ንድኻታት ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን ክትህልወና እሓትት፡ ድኻታት ብዙሕ ዝምህሩና ነገር ኣልዎም (198)፡ምስ በሉ ኸኣ ቀጺሎም፥ እቲ ኣዚዩ ዝኸፍእን መሪር ኣድልዎን ኣብ ልዕሊ ድኻታት ዝፍጸም ተግባር፡ መንፈሳዊ ትኵረት ዘይምግባር (200) ማለት እዩ እንብሉ የረጋግጹ። እቲ ናይ ድኻታት ጸገም ካብ ሱር መሰረቱ መፍትሒ እንተድኣ ዘይረኸበ … ናይ ዓለም ሽግር ጠሩሹ ኣይክፍታሕን እዩ፡ ብርግጽ ምንም ዓይነት ሽግር ምፍታሕ ዘይከኣል እዩ ዝኸውን (200) ይብሉ።
ናይ ፖለቲካ ኣካላት ሓልዮን ክንክንን ንድዅማት ይሃልዎም
ፖሊቲካ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣዚዩ ይሓስርን ይናሸውን እውን እንተሃለወ፡ ልዑልን ክቡርን መግለጺ ሓልዮትን ናይ ሓባር ጥቕሚ ንምርጋጽ ክትዓዩ ዝብል ጸዋዕታ እዩ፡ እንክብሉ ዘረድኡ ቅዱስ ኣቦና፥ ሕብረተሰብን ሕዝብን ናይ ድኻታት ሕይወትን ብልቢ ዝኸናኸኑ ናይ ፖለቲካ ኣካላት ጐይታ ክዕድለና እጽልይ (205)፡ ናይቶም ትሑታትን ድኻታትን ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓትን ዓቅምን ዘይብሎም፥ ግዳም ሓደርን ኣደዳ ወልፊ ዕጸ ፋርስን ዝዀኑን ስደተይናታትን ተመዛበልትን ቀዳሞት ተወለድቲ ዜጋታትን እቶም ብዙሕ ጊዜ ንገዛእ ርርእሶም ዝሕደጉን ዝተረስዑን ኣረጋውያንን ምክንኻን ግዴታ ምዃኑ ሓቢሮም፡ ብዛዕባ ስደተይናታት ኣመልኪቶም እውን፥ ሃገራት ኣክንዲ ናይ ከባብያዊ መንነትን ባህል ከይተሓናፈጽን ካብ ዝብል ፍርሒ ተላቒቐን ንልግስና ክፉታት ክዀናን፡ ባህላዊ ጽማሬ ናይ ምፍጣር ብቕዓት ክህልወን አተባብዕ (210)። ብዛዕባ እቶም ብዝተፈላለዩ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝሽየጡን ዝልወጡን ጉእዛን ተገይሮም ዝሕሰቡ ንሓድሽ ዓይነት ጊልያነት ዝዳረጉ ዜጋታት እናሓሰቡ፥ ብዙሓት ርእዮም ከምዘይረኣዩ ብምዃን ብሱቕታ ዝርአዩ ኵሎም ብተዘዋዋሪ መገዲ ተሓተቲ ዘብሎም ኣእዳዎም ብደም ዘጨቅው ኣብ ከተማታትና ዝተተኽለ ዘሰንብድ ተግባር (211) ምዃኑ እውን ሓቢሮም፡ ደቀንስትዮ ተነጺለን ክሳቐያን ንዓመጽ ዝዳረጋ ናይዚ ጸያፍ ተግባር ዝያዳ ዒላማ እየን (212) ይብሉ።
ገና ናይ ዘይተወልዱ ሕጻናት ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምኽባር፥ ጽንሲ ምንጻል ምዕባለ ኣይኰነን
ካብቶም ቤተ ክርስቲያን ከም ምሩጻታ እትጣበቐሎምን እትሓልየሎምን ውሽጢ እቶም ገና ዘይተወልዱ ንጹሓን ገና ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓትን ዓቕምንዝ ዘይብሎም ሰብኣዊ መሰሎምን ክብሮምን ዝከሓዶም ድላይካ ክትፍጽመሎም ከም እትኽእል ገይርካ እትሓስቦም ክሳብ ምምንዛዕ ሕይወቶምን ምንጻሎምን ተተሓሒዙ እውን እዚ ምንጻል’ዚ ማንም ክኽልክሎ ዘይኽእል ክኸውን መታን ሕጋውነት ንምባስ ዝፍተን ነዚ ሓደጋ ዝተቓልዑ ሕጻናት እውን ዘጠቓልል እዩ (213)። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ዝምልከት ቤተ ክርስቲያን ዘለዋ ኣመለኻኽታ ክትቕይር ቢልካ ዘይሕሰብ እዩ፡ ብዛዕባ እዚ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣመለኻኽታ ቅኑዕን ግልጽን ክኸውን እደልይ፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ንምንም ዓይነት ሕዳሴ ኰነ ምእዋን ንዝብል ኣመለኻኽታ ክዳረግ ዘይኽእል ውሳኔ እዩ። ሕይወት ብምንጻል ሽግራት ምፍታሕ ምዕባለ ኣይኰነን፡ ኰይኑ ግና ኣብ ከቢድ ሽግር ዝርከባ ብዙሓት ጽንሲ ምንጻል ከም ሕጹጽን ቁልጡፍን መፍትሒ ተባሂሉ ዝቐርበለን ደቀንስትዮ ካብቲ ዘጓንፈን ሓደጋ ንኽላቐቓ ብዙሕ ዘይምጽዓርና ሓቂ እዩ (214) ቢሎም ኣተሓሒዞም ዕቃበን ምክንኻንን ንዅሉ ፍጥረት ኣገዳሲ ምዃኑ ገሊጾም፡ ኣብዚ መዳይ’ዚ ንዅሉ ጽውዒት እንከቕርቡ፥ ንኡሳን ኣብ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ግና ብርቱዓትን ዓበይትን ዝዀኑ ከም ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ዝኣመሰሉ ቅዱሳት፡ ኩሉ ክርስቲያን ተኣፋፍነት ሕዝብን ናይቲ እንነብረሉ ዓለምን ክከናኸን ዝተጸውዐ እዩ (216)።
ነቢያዊ ድምጺ ምእንቲ ሰላም
ቅዱስ ኣቦና ብዛዕባ ሰላም ተገዲሶም እንክዛረቡ፥ ገሊኣቶም ውልቃዊ ረብሓን ሓለፋን ክነጽጉ ዘይደልዩ ኮይኖም ድኻታት ንምዕባስ ተሓቂኑ ናይ ሓሶት ዕርቂ ንምኽዋን ኣብ ዝድለየሉ ዘሎ ኣዋን ነቢያዊ ድምጺ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ (218)፡ ኣብ ሰላምን ፍትሕን ሕውነትን ዝቖመ ሕብረተሰብ ንምሕናጽ ኣርባዕተ መሰረታውያን አገባብ አድላዪ ምዃኑ (221) እንክሕብሩ፥ ጊዜ ኣዚዩ ካብ ቦታ ልዑል እዩ ማለት ቅልጡፍ ውጻኢት ንምዕታር ኣመና ድልየት ከየሕደርካ ንነዊሕ ጠሚትካ ምዕያይ (222)፡ ሓድነት ኣብ ልዕሊ ግጭትን ዓመጽን ክነግስ (226) ማለት ተጻባእቲ ሓድሽ ሕይወት ክፈጥር ናብ ዝኽእል ሓድነት ኣብ ብዙህነት - ቀጥዓዊ መልክዕ ንምርግጋግጋጽ ብሓባር ምዕያይ ማለት እዩ (228)፡ ሓቅነት ወይ ጭቡጥነት ካብ ኣመክንዮ ንላዕሊ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ (231)፡ እዚ ማለት ከኣ ፖሊቲካን እምነትን ናብ ጣቋ መደረ ከይቕየር ምእጋድ ማለት እዩ (232)፡ ምሉእነት ካብ ጒዚነት (ክፋልነት) ይልዕል፡ እዚ ማለት ከኣ ዓውሎማውነትን ክልላውነት ኣብ ሓደ ምጥርናፍ ማለት እዩ (234)።
ተዛታይት ቤተ ክርስቲያን
ኣስፍሆተ ወንጌል ንገዛእ ርእሱ ናይ ዘተ ጉዕዞ ይሓትት፡ እዚ ኸኣ ቤተ ክርስቲያን ምስ ኩሉ ፖለቲካውን ማሕበራውን ባህላውን መዳያት ንኽትተሓባበር ክፍትቲ ክትከውን የብቅዓ (238)፡ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ካብ ኣፍሆተ ወንጌል ዘይንጸል ሓቅነት እዩ፡ ንሓድ ሕዳዊ ዕብየትን ምዕባለን ዝድግፍ እይ፡ ሓደ ካብቲ ሓደ ክንደይ ነገር ክመሃር ይኽእል። ንኣብነት ምስ ኦርቶዶክሳውያን ኣሕዋት ኣብ እንገብሮ ዘተ፡ ንሕና ካቶሊካያን ካብኣቶም ብዛዕባ ኤጲስ ቆጶሳዊ ጉባእያውነትን ሲኖዶሳውነትን ትርጉም ንመሃር (246)፡ ምስ ደቂ እስራኤል ዘተን ምሕዝነትን ንናይ ኢየሱስ ሓዋርያት ሕይወታዊ ክፍሊ እዩ (248)፡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ ብንጹር መንነትን ሓሴትን ክምራሕ ኣለዎ፡ እዚ ኽአ ንሰላም ኣብ ዓለም ኣገዳሲ ኵነት እዩ። ይዅን ደኣ እምበር ዘተ ንተልእኾ ኣስፍሆተ ወንጌል ዘይክውል ክኸውን ኣለዎ (250-251)፡ ኣብዚ እዋናዊ ዘመን’ዚ ርክብ ምስ ምእመናን ሃይማኖት ምስልምና ዓቢይ ኣገዳሲነት ዘለዎ ተግባር እዩ (252)፡ ቅዱስ ኣቦና ብትሕትና እተን ካብ ጥንቲ ጀሚረን ናይ ሃይማኖት ምስልምና ባህላውያን ሃገራት ነቲ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ዝርኽብዎ ሃይማኖቶም ብነጻነት ናይ ምንባሮም ዕድል፡ ኣብ ከባቢኦም ንናይ ክርስቲያን ክፍሊ ሕብረተሰብ ናይ ሃይማኖት ናጽነት ክውሕስ ይግብኦ፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ዓመጽ ዝተመልኦ ኣኽራርነታዊ ፍጻሜታት ንሓፈሻዊ ጽልኣት መንቀሊ ምኽንያት ከይከውን ምጥንቃቕ የድሊ። ስለምንታይ እቲ ሓቀይና ሃይማኖት ምስልምናን እቲ ትኽክለይና ትንታኔ ቁርዓንን ንዝዀነ ይዅን ዓይነት ዓመጽ ዝቃወም ስለ ዝዀነ (253)፡ ነቶም ኣግኖስቲካውያንን ወይ ነቶም ኢኣማንያን ንምኽባር ብዝብል ሃይማኖት ኣብ ዓውዲ ውልቃውነት ኵነት ንኽተርፍ ምፍታንን ናይቶም ናይ ብዙሃን ምእመናን እማኔታትን ወይ ከኣ ሃይማኖታዊ ባህልታት ዘለዎ ሃብትታት ዕሽሽ ንምባል ምኽንያት ክኸውን ኣይግባእን (255)፡ በዚ መሰረት’ዚ ድማ፥ ኣብ መንጐ ኣመንትን ኢኣምንያንን ዘተን ቃል ኪዳንን ኣገዳስነት ዘለዎ ምዃኑ ኣጽኒዖም የተሓሳስቡ )257)።
ንናይ መንፈስ ቅዱስ ተግባር ክፉታት ልኡካነ ወንጌል
ቅዱስ ኣቦና ነታ ናይ ቅዱስ ጴጥሮሳዊ ኣግልግሎቶም ዝስዕቦ መርሓ ግብሪ ብጥልቂ ዝሕብር ወንጌል ሓሴት እተሰምየ ሓዋርያዊ ምዕዳን ደምዳሚ ዓንቀጽ፥ ልኡካነ ወንጌል ምስ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዘማከለ ገይሮም፡ ልኡካነ ወንጌል ከይፈርሑ ነቲ ብሓይሊ ናይ ወንጌል ሕዳሴ ብትብዓት parresia - ብዘይ ፍርሒ ሓቂ ኣብ ምብሳር፡ ዓው ብዝበለ ድምጽን ኣብ ኵሉ ጊዜን ስፍራን ብዘይ-ምምስሳል ብምቕራብ ዘብቅዕ ሓይሊ ንዘስርጽ መንፈስ ቅዱስ ተግባር ክፉታት ክዀኑ (259) የተሓሳስቡ፥ እዚ ማለት ጸላይን ዓያይን ልኡካነ ወንጌላውነት ዝብል እዩ (262) እዚ ኸኣ ተልእኾ፥ ንኢየሱስ ምፍቃርን፡ ተተሓሒዙ ከኣ ንሕዝቢ ምፍቃርን (268) ማለት እዩ። ኢየሱስ ናይ ሕዝቢ ስቓይን ሓሳርን ክንትንክፍ ይደልየና። ናይ ካልኦት ዝሳቐይ ኣካል ክንትንክፍ ይደልየና (270) ምስ ዓለም ዝህልወና ዘተ ብትኽክል ናይቲ ዘሎና ተስፋ ኣመክንዮ እነቕርበሉ ክኸውን ይዕድሙና፡ እዚ ኸኣ ከም ጸላእቲ ኢድና ከነጠንቍርን ክንኩንን ኣይኰነን (271)፡ ልኡካነ ወንጌል ምዃን ናይ ብጻዩ ሰናይነት ምድላይን ናይ ካልኦት ሓጐስ ምድላይን ይሓትት (272)፡ ንሓደ ሰብ ጥራሕ እውን ይዅን ሰናይ ክንነብር ዝሕግዝ እንተድኣ ኰይነ እዚ ንገዛእ ርእሱ ሕይወተይ ንምውፋይ እዅል መርትዖ እዩ (274)፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና፥ ኣብ ቅድሚ ዘይተዓዋትነትን ወይ ከኣ ዘዕግብ ውጽኢት እውን ኣይረኸብ፡ ፍርያምነት ቡዝሕ ጊዜ ዘይረአይ ብኣሃዝ ቆጺርካ እትዝርዝሮ እውን ስለ ዘይኰነ ገዛእ ርእስና ከም ህያውብ ምቕራብ ኣገዳሲ ምዃኑ ጥራሕ ምፍላጥ እዅል እዩ (279) እንክብሉ የተባብዑ፡ ቅዱስነቶም ነቲ ሓዋርያዊ ምዕዳን፥ ንኣማላድነት እታ ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ኣደ ዝዀነት ማርያም ብምጽላይ፥ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎት ኣፍሆተ ወንጌል ማርያማዊ ኣገባብ ይሃሉ፡ ስለምንታይ፡ ኣብ ዝዀነ ይዅን እዋን ንማርያም ክንጥምት እንከሎና፡ ኣብ ናይ ሓልዮትን ምፍቃርን ሰውራ ዘሎ ብርቱዕ ሓይሊንኣምን (288) እንክብሉ የጠቓልሉ።


text:
እቲ ናይ ገዛውቲ ፈተሻ ኣብ ከተማታት ኣትላንታ፣ቺካጎ፣ኒውዮርክን ሎስ ኣንጀለስን ሓዊሱ ኣብ ሽዱሽተ ክፍለ ግዝኣታት ዝተኻየደ ኮይኑ ልዕሊ 160 ሰባት ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም ኣለው።
ኣማኻሪ ፖሊሲ ዋይት ሃውስ ስቴፈን ሚለር እቲ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሸፋቱ፣ነጋዶ ሓሺሽን ጾታዊ ዓመጽ ዝፈጸሙን ዘተኮረ እዩ ክብሉ ንኤቢሲ ቴሌቪዥን ገሊፆም።
ሰበስልጣን ኢሚግሬሽን እቲ ምእሳር ስደተኛታት ኣብ ኣሜሪካ ዝነበሩ 11 ሚሊዮን ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ንምብራር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተፈረመ ትእዛዝ ርክብ የብሉን የግዳስ ቅድሚ ሎሚ ይፍፀም ዝነበረ ንገበነኛታት ናይ ምሓዝ ልሙድ ተግባር እዩ ይብሉ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ትማሊ ሰንበት ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ‘’ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ ዝኣተኹዎ ቃል እየ ዝፍፀም ዘለኹ’’ ኢሎም ኣለው።
ነቲ ማእሰርቲ ብምቅዋም 100 ሽሕ ሰነድ ዘይብሎም ስደተኛታት ዝነብሩላ ኣብ ከተማ ኦስቲን ቴክሳስ ሓዊሱ ኣብ ሚኒያፖሊስ፣ሚኒሶታ፣ኒውዮርክ፣ሎስ ኣንጀለስን ዋሽንግተንን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ከባቢታት እታ ሃገር ሰልፍታት ተኻይዶም ኣለው።
ሕጋዊ ሰነድ ዘይብላ 36 ዓመት ዝዕድሚኣ ጓዳሉፔ ጋሪሲያ ዝሓለፈ ረቡዕ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኣሪዞና ከተማ ፊኒክስ ኣብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ኢሚግሬሽን ከምልሙድ ቅልቅል ኣብዝበለትሉ እዋን ኣብቁፅፅር ውዕላ።
ሽዑ ንሽዑ መስርሕ ምብራር ተሳሊጡ ሓሙስ ተባሪራ።ጋሪሲያ ንልዕሊ 22 ዓመታት ኣብ ኣሜሪካ ዝነበረት እያ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መልእክቲ ጽንዓት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ!
ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ፡ ብምኽንያት ዘጋጠመ ሓደጋ መኪና ንሕዝበ ክርስቲያን ዘመኃላለፎ ‘ናይ ጽንዓት ይሃብኩም’ መልእኽቲ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፥
“ኦ መስተምሕርት አስተምሕሪ ኀበ ወልድኪ ከመ ያዕርፍ ነፍሰ ኵሎሙ ሕዝበ ክርስቲያን እለ አዕረፉ እማኅበረ ቤተ ክርስቲያን መቅድመ/ ኦ ኣማላዲት ነፍሲ ዅሎም እቶም ኣቐዲሞም ካብ ማኅበር ቤተ ክርስቲያን ዝሞቱ ሕዝበ ክርስቲያን ምእንቲ ከዕርፍ ናብ ወድኺ ኣማልዲ!
ዓመት መጽአ 21 ግንቦት ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ሲና ከም ዝንገድ፡ እንሆ ሎሚ ዓመት’ውን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ሕዝበ ክርስቲያን በረኸት እግዚአብሔር ንምርካብን ፍቕሪ ክብርቲ ወላዲተ ኣምላክ ንምግላጽን ካብ ርኁቕን ቀረባን ካብ ዝተፈላለየ ቦታታት ብእግሪ ኮነ ብመኪና ናብ ገዳም ደብረ ሲና ከም ዝነገዱ ይፍለጥ።
ሎሚ ዓመት ኣብ ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ሲና ንምስታፍ ብዕለት 20 ግንቦት 2010 ዓ.ም. (28/05/2018 ዓ.ም.ፈ) ብኣውቶብስ መኪና ይጓዓዙ ኣብ ዝነበሩ ነጋድያን ዘጋጠመ ከቢድ ሓደጋ ኣብ ልዕሊ ሕዝብና ዝፈጠሮ ስንባደን ኃዘንን ብቃላት ዘይግለጽ ኣዝዩ መሪር እዩ። እዚ ብምግምጣል ኣውቶብስ ዘጋጠመ ሓደጋ’ዚ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ካብ ኣሥመራ ኣብ ኣስታት 52 ኪ.ሜ. ከባቢ ሽንድዋ ኮይኑ ብኡ ንብኡ ካብቶም ነጋድያን 33 ሰባት ክሞቱ ከለዉ፡ 11 ሰባት ድማ ብከቢድ ቈሲሎም ይሕከሙ ኣለዉ።
ዕላማ መገሻኦም ንሕዝብን ሃገርን ንዅሉ ዓለምን ሰላምን ምሕረትን ንኽልምኑ፣ ብዝማሬ፡ ውዳሴን ቅዳሴን ነቒሖምን ተጊሆምን ንእግዚአብሔር ከስምሩ፣ ኃጢኣቶም ከስተሥርዩ፡ መብጽዓኦም ክፍጽሙን . . . እዩ ነይሩ። ብዓይኒ ሥጋ ክርአ ከሎ ካብ ዕላማኦም ዝተኾልፉን ዝኸሰሩን እኳ እንተመሰለ፡ ብዓይኒ መንፈስ ግና ልዑል እግዚአብሔር ንዝበለጸ ዓስብን በረኸትን ከምዝመረጾም ከምኡ’ውን ካብታ በኪደተ እግር ብጻዕርን ድኻምን ክበጽሕዋ ዝሓሰቡ ገዳም ደብረ ሲና እትበልጽ ናብታ ጻዕርን ድኻምን ዘይብላ ሰማያዊት ቤት ከምዝጸውዖም ብፍጹም ልብና እንኣምኖ እዩ። ከመይ’ሲ “ዘጸውዐ ስመ እግዚአብሔር ውእቱ ይድኅን/ እቲ ስም እግዚአብሔር ዝጽውዕ ዘበለ ኪድኅን እዩ” ከምዝብል ካብ ቤቶም ክወፅኡ ከለዉ ጀሚሮም ክሳዕ እቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ዘሎ ጊዜ ብፍቅረ እግዚአብሔርን ጣዕሚ ድንግል ማርያምን ተመሊኦም ብመንፈሳዊ ሓበን “ጐይታየ፡ ማርያምየ . . . ” ኢሎም ይዝምሩን ብሰማያዊ ተመስጦ ስመ እግዚአብሔር ይጽውዑን እዮም ነይሮም።
ስለዚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ነቶም ዝሞቱ ኣብ መካነ ዕረፍቱ ንከእትዎም ብጸሎተ ፍትሐት፡ ነቶም ዝተጐድኡ ከኣ ቅልጡፍ ምሕረት ክረኽቡ ጸሎት በእንተ ድዉያን . . . እናጸለየት ትዝክሮም ኣላ ኽትዝክሮም’ውን እያ። ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ድማ ብጸሎት ኽዝክሮምን ብቃለ ምዕዳን ንሥድራቤቶም ከጸናንዕን ከኣ ትምዕድ።
በዚ መሠረት፡ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ትንሣኤን ሕይወትን ናዛዜ ኅዙናንን ዝኾነ እግዚአብሔር ኣምላኽ ነቶም ዝዓረፉ ዕረፍተ ነፍስ መንግሥተ ሰማያት የዋርስኩም፣ ነቶም ብከቢድ ቈሲልኩም ትሕከሙ ዘለኹም ድማ ብፈውሰ ምሕረቱ ይብጻሕኩም ፣ ንሥድራ ቤትን ንኵሉ ሕዝበ ክርስቲያንን ከኣ ጽንዓት ይሃብ።
* * *


text:
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ሶማልያ ኣቶ እድሪስ እስማዒል እቶም ዕጡቓት ንህዝብን መንግስትን ክልል ኦሮሚያ ዘይውክሉ ኣብ ወፃኢ ብዝርከቡ ፀረ-ሰላም ሓይልታት ዝምርሑ እዮም ኢሎም።ብዕጡቓት ዝፍፀሙ መጥቓዕትታት ፍታሕ ንምርካብ ኣብ መንጎ ኮማንድ ፖስት ኣዋጅ ህፁፅ እዋንን ክልቲኦም ክልላትን ፃዕርታት ይገብር ከምዘለው’ውን ገሊፆም።
ኣብ ኢትዮጵያ ንክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ኣብ ዘዳውቡ ወረዳታት መጥቓዕቲ ዝፍፅሙ ሓይልታት ብዝምልከት ገምጋም ክልቲኦም ክልላዊ መንግስታት ዝተፈላለየ እዩ።ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ነቲ መጥቓዕቲ ይፍፅሙ ዘለው ካብ ክልል ሶማሊያ ዝልዓሉ ነገርን ግን ንህዝቢ ይኹን ንመንግስታዊ መሓርው ሶማሊያ ዘይውክሉ ዕጡቓት ምዃኖም ናይ ኦሮሚያ ክልላዊ መንግስቲ ምግላፁ ይዝከር።
ክልላዊ መንግስቲ ሶማልያ ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኣቶ እድሪስ እስማዒል ኣብዝሃቦ መብርሂ ካብ ክልል ኦሮሚያ ዝልዓሉ ዕጡቓት ንክልቲኡ ክልላት ኣብዘዋስኑ ወረዳታት መጥቓዕቲ ኣብ ምፍፃም ይርከቡ ይብሉ።
“ካብ ኦሮሚያ ተወዲቦም ዝኣተው ዕጡቓት ኣብቲ ከባቢ መጥቓዕቲ ክፍፅሙ ዝፀንሕሉ ኩነታት ኣሎ።ምስቲ ክልል ብሓባር እናተዘራረብና ከምኡ እውን ምስ ፌደራል መንግስትን ኮማንድ ፖስትን ብሓባር ኣብ ምስራሕ ንርኸብ።ቤካፍቱ ኣብ ዝተባህለ ወረዳ ጥራሕ ኣብ ኣርባዕተ ጣቢያታት ካብ ኦሮሚያ ዝኣተው ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ መጥቓዕቲ ክፍፅም ፀኒሖም ኣለው። “
ናብ ክልል ሶማልያ እናኣተው መጥቓዕቲ ዝፍፅሙ ሓይልታት ናይ ኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ይኹን ህዝቢ ከምዘይውክሉ የግዳስ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኣሸበርቲ ኣካላት ኣብቲ ክልል፣ኣብታ ሃገርን ህወከትንምፍጣርን ህዝቢ ምስ ህዝቢ ንምግጫው ነቲ ግጭት ይመርሑዎ ኣለው ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማሊያ ዝንቀሳቐሱ ሰለስተ ፖለቲካዊ ፓርትታት ሎሚ ኣብዘውፅእዎ ሓባራዊ መግለፂ ፌደራልን ክልላዊ መንግስታትን ነቲ ፀገም ቕልጡፍ ፍታሕ ክህብሉ ሓቲቶም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሎሚ ዓመት፡ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ብወፍሪ ተመሃሮ ንልምዓት ዝተሰላሰለ መደባት ምዕቃብ ማይን ሓመድን ዕዉት ምንባሩ፡ ብ5 ሕዳር ኣብ ከተማ ከረን ኣብ ዝተኻየደ ገምጋም ተሓቢሩ።
ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ሃገራውያን ማሕበራትን ካልኦትን ኣብ ዝተረኽቡ ርክብ፡ ወኪል ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ዓንሰባ ኣቶ መሓመድ-ዑመር ዓብደላ፡ ዘሎ ሓያል ጐድኒ ብምዕቃብን ኣብ መስርሕ ዝተራእየ ድኽመታት ብምልላይን ንዝመጽእ ዓመት ዝያዳ ኣድማዒ ስራሕ ንምምዕማም እኹል ምድላዋት ንምግባር፡ ተራ ኣካላት መንግስትን ግንባርን ክዓዝዝ ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ዓንሰባ ሓላፊ ወፍሪ ተመሃሮ ንልምዓት መምህር ክፍለ ሰለሙን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ እቲ መደብ ካብ 10 ሓምለ ክሳብ 13 ነሓሰ ኣብ ትሸዓተ ንኡሳን ዞባታትን 46 ነቚጣታትን ከም እተተግበረ ብምሕባር፡ ዝተዓመ ስራሕ ብመንጽር ዝነበረ ውጥን ኣድማዒ ምንባሩ፡ ንዝበለጸ ውጽኢት ግና ዝያዳ ውህደትን ዓጸፋ ጻዕሪን ክግበር ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ወፍሪ፡ ኣብ ምስራሕ ከትሪታትን ዛላታትን፡ ምጽጋን ጽርግያታት፡ ምስራሕ ጋቢዮናት፡ ምግራብ፡ ጽሬት ከባቢ፡ ከምኡ’ውን ምእካብ ግብሪ ተለቭዥን ዝኣመሰሉ ንጥፈታት ዘጠቓለለ ኮይኑ፡ ልዕሊ 34 ሽሕ ፈልሲታት ገረብ ከም እተተኽለ፡ ካብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ንምፍላጥ ተኻኢሉ።


text:
መበል 54 ዓመት ምጅማር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከተማ ከለን
ብክብሪ ተባዒሉ
ኤርትራውያን ተቐማጦ ከለንን ከባቢኣን ብምኽንያት መበል 54 ዓመት ምጅማር ቃልሲህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከተማ ከለን ብዕለት 19.09.2015 ካብ ስዓት 17.00 ክሳብ ፍርቂ ለይቲ "ልምዓት ብጽንዓት" ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ንሕጻናትን መንእሰያትን ወለድን ዘሳተፈ ዕዉት በዓል ተኻይዱ።
መደብ ክብርቲ ብዓል ባሕቲ መስከረም ብዝኽሪ ሰማእታት ብድሕሪ ምክፋት ፡ ብኣካየድቲ ኣካላት መንእሰያት ህ.ግ.ደ.ፍ. ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ.ከለንን ንተሳተፍቲ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መልእኽቲ ብድሕሪ ምቕራብ ንብምኽንያት ዝኽሪ ሓደ መስከረም ምጅማር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ቤት ጽሕፈት ህ.ግ.ደ.ፍ. ሃ/ጀርመን ዝተላእከ ረዚን መልእክቲ ብምንባብ ፡ ንተሳተፍቲ ጽምብል ሓደ መስከረም ናይ ዮሃና መልእኽቲ ቀረበ። ስዒቡ ሓለፍቲ ሃገራውያን ማሕበራት ከተማ ከለንን ከባቢኣን ሓድነቶም ውህደቶምን ዝገልጽ መልእኽቲ ውዳቤታቶም ብድሕሪ ምቅራብ ዕዉት በዓል ባሕቲ መስከረም ንኽኾነሎም ዕዙዝ ትምኒቶም ገለጹ።
ብድሕሪዚ ተሳተፍቲ ኣብቲ ተዳለወ ባህላውን ዘመናውን መዘናግዒ ፡ መደባት ብምስታፍ ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ቀጸለ። ዕድመ ኣኽቢሮም ነቲ ኽቡር በዓል ንምጽንባል ዝመጹ ሃገራውያን ተሳተፍቲ ብዝተራእየ ሕጉስን ሓድነት ዝመልኦ ሃዋህውን ነቲ በዓል ፍሉይ ድምቀትን ምዓርግን ብምሃብ ፡ መደብ ጽምብል ክብርቲ ዕለት ሓደ መስከረም ኣብ ከተማ ከለን ብዓወት ክዛዘም ከሎ ፡ ተሳተፍቲ ድማ ንዓመታ ከምዚ የድግመና እናበሉ ብጽቡቕ ምንዮት ተፈላለዩ።
ዓወት ንሓፋሽ
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ነቶም ምእንታና በጃ ዝሓለፉ ጀጋኑ
ኣወሃሃዲት በዓል ሓደ መስከረም ከተማ ከለን ዕለት 19.09.2015
Sponsored Ads