text:
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ግጭት ዘይፍለዮ ዞባ ምዃኑ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ’ዩ። ጠንቂ ናይ’ቲ ግርጭት ከኣ፡ ሓቚፍዎ ዘሎ ዕቁር ባህሪያዊ ጸጋታት ዘይኮነ፡ ዘለዎ ጂኦግራፊካዊ ዓለማዊ ኣገዳነት ምዃኑ፡ ብዙሓት ምሁራት ብመርተዖ ኣደጊፎም የረድኡ። ብጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣኡ ዝግደሱ ድማ ካብ’ቶም ዋናታት ናይ’ቲ ዞባ ዝኾኑ ህዝብታትን መንግስታትን ወጻኢ፡ ፍልጠት፣ ገንዘብ፣ ሃይማኖት፣ ፖለቲካ፣ ቴክኖሎጂ ሒዞም ካብ ርሑቕ ዝመጽኡ፡ ብልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፡ ስርዓተ ደሞክራስያዊ ምሕደራ፡ ክብረት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ብዙሕ ዝብሉን ዝመጻደቑን ሰብ ፍሉይ ረብሓ’ዮም።
እዞም ሰብ ፍሉይ ረብሓ እቲ ቀደም ቀደም ብቀጥታ ብሓይሊ ኣምበርኪኾም ድሌቶም ይገብሩ ይገዝኡ ነይሮም። እንተ ሎሚ ሎሚ ግን መልክዕ ቀይሮም ብኢዳ ኣዙር ብዕሱባት ደቂ ሃገር ኣቢሎም’ዮም ዝኣትውን ዝገዝኡን ዘለው። እዞም ወሃብቲ ርእይቶ ከም ዝብልዎ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ 60ታት ማእከል ናይ ርሱንን ግሉጽን ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ንሕንሕ ይካየደሉ ነይሩ። ናይ ሎሚ ግን ብወሳኒ መልክዑ ረብሓን መሰልን ሓፋሽ መሰረት ዘይገበረ ናይ ውልቀ ሰባት ሕልሚ ስልጣንን ረብሓ ጎይተቶምን ዘረጋግጽ፡ ኣብ ምድንጋርን ሓይልን ዝተኣማመን ፖለቲካዊ ቁማር’ዩ ይብሉ።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ኣሳሰይቲ ፖለቲካዊ ቁማር ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቀላስን ኣውራሲ መንገዲ ጥፍኣትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ህንዱድ ተቐባሊ መንገዲ ጥፍኣትን’ዮም ክብሉ ይገልጹ። ከም ኣብነት ክጠቕሱ እንከለው፡ ካብ ክፍላ ዓመተ 2018 ሕጋዊ ኮነ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ምትእስሳር ዘይብሉ ኣብ መንጎ ክልተ ሰባት ተፈጢሩ ዘሎ ብፖለቲካ ዝተጎልበበ ተራ ማሕበራዊ ዕርክነት ዝመስል ናይ ቁማርተኛታት ዝምድና ሓደ’ዩ ይብሉ። ኣስከ ሓደ ክልተ እናበልና ፈላሊና ንርኣዮ’ሞ ብብስለት ንገምግሞ፡
ቀዳማይ፡ ኣብ ዝቐረበ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብዘይወግዓዊ መንገዲ ናብ ኢትዮጵያ መጺኡ ንሰለስተ መዓልታት መደባት ልምዓትን ኢትዮጵያ ክዕዘብ ኣብ ኮለላ ቀኒዩ ተመሊሱ። ናብ ኢትዮጵያ ብጭቡጥ እንታይ መምጺኢኡ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ የለን። ብግምት ግን ብቑም-ነገር ከምዘይመጽእ ከም ርዱእ ዝተወስደ ጉዳይ’ዩ።
ስለዚ ምስ’ዚ ሕጂ ኤርትራውያን ክጽንበርዎ ምዃኖም ዝሕበር ዘሎ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኣወጀ ኣዕናዊ ደማዊ ኲናት ውዲት ንምእላም ‘ዶ ይኸውን ኢልና ንሕሰብ።
ካልኣይ፡ ኣስታት ቅድሚ 20 መዓልታት ኣቢሉ ይኸውን ኣማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (ኣብን) ዝተባህለ ፖለቲካዊ ውድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኦሮሚያን ደቡብን ኣብ ልዕሊ ብሄረ ኣምሓረ ተፈጺሙ ንዝበሎ ጃምላዊ ጨፍጫፍ ተቓውሞ ንምግላጽ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ ጸዊዑ። መንግስቲ ክልል ኣምሓራ ነዚ ጻውዒት ዝሃቦ መልሲ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር መሰል’ዩ። ይኹን ግን መንግስቲ ኣምሓራ ምስ ፈደራል ዝሓዝዎ ሓደ ዓቢ ሃገራዊ ዛዕባ ስለ ዘሎ ንዕኡ ከየበላሽወልና ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ኣይንፈቅድ። እንተተገይሩ ኸኣ ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰደሉ ምዃኑ ነፍልጥ ኢሉ።
ሳልሳይ፡ ኣመራርሓ ኣብን ኣብ ድሮ ናይ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝጸውዓሉ ዕለት ኣብ ኣዲ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ቤ/ጽሕፈቱ ብዛዕባ’ቲ ሰላማዊ ሰልፊ መግለጺ ክህብ ንጋዜጠኛታት ዓዲሙ። ኣባላት ጸጥታ ድማ ኣብ ከበባ ኣእትዮም መግለጺ ከይህብ ከልኪለሞ። ኣማስያኡ እቲ ዝጸዋዕክዎ ኣኼባ ብቐረባ ክመርሖ ስለ ዘይክእል ማለት ተኸልኪለ ስለ ዘለኹ ከም ዝተሰረዘ የፍልጥ ዝብል ሓበሬታ ሂቡ። ገለ ደገፍቱ ግን ብመንገዶም ኣብ ጎደናታት ወጺኦም ተቓውሞኦም ከስምዑ ስለ ዝጀመሩ ተኣሲሮም። ንጽባሐይቱ እቲ ብጅሆ ተታሒዙ ዝነበረ መሪሕነት ኣብን ናብ ቤተ-መንግስቲ ተጸዊዑ ምስ ላዕለዎት ኣመራርሓ ብልጽግና ተራኺቡ። ካብ ቤተ-መንግስቲ ምስ ወጽአ ብዝተዋህበኒ ሓበሬታ ዓጊበ ኣለኹ። ውጽኢታዊ ምርድዳእ ጌርና ኣለና ክብል ገሊጹ። ተኣሲሮም ዝነበሩ ደገፍቱ ድማ ሽዑ ንሽዑ ተፈቲሖም።
ሰላማዊ ሰልፊ ከይግበር ዘኸልከለ ምኽንያት እንታይ ነይሩ? ሓለፍቲ ብልጽግናን ኣብንን ኣብ ቤተ-መንግስቲ ዝገበርዎ ኣኼባን፡ ኣመራርሓ ኣብን ውጽኢታዊ ክብል ዝገለጾን ድማ ኣተኣሳሲርና ንገምግሞ።
ራብዓይ፡ ኣብ ከባቢ ወለጋ ዘይርጉእ ጸጥታዊ ኩነታት ከም ዘሎ፡ ኣብኡ ዓሪዱ ዝነበረ ሰራዊት ሃንደበት ከም ዝተላዕለ፡ ከመ ቅጽበት ብዘይተፈልጡ ዕጡቃት እቲ ዝገደፎ ቦታ ከም ዝተቖጻጸርዎ። ህዝባዊ ኣኼባ ጸዊዖም፡ ንብሄረ-ኣምሓራ ፈልዮም ብጃምላ ከም ዝጨፍጨፍዎም ተገሊጹ። ፈደራል መንግስቲ፡ መንግስታት ኣምሓራን ኦሮሞን እቲ ጉዳይ ከይተጻረየ፡ ብቐጥታ ፈጻሚ ገበን ኦነግ ሸኔ፡ መዋሊ ህወሓት’ዩ ዝብል ናይ ክሲ መግለጺ ሂቦም፡
እዚ ምስ’ቲ ኣብ 90ታት ህዝቢ ትግርኛን ክርስትናን ህዝቢ መታሕትን ምስልምናን ንምትህንዃት ዓሊሙ፡ ንሓንቲ ኣብ ሓለዋት ተኣዋፊራ ዝነበረት ኣዋሃዱ፡ ብካልእ ኣሃዱ ቅትለት ደምሲስዋ ክንሱ፡ ጀሃዳውያን ንትግርኛ ተዛረብትን ኣመንቲ ክርስትናን ከም’ዚ ገይሮም ብጃምላ ጨፍጪፈሞም ክብል ኢሳያስ ዝነዝሖ ዝነበረ ፈጠራዊ ፕሮፖጋንዳ ኣዛሚድና ንገምግሞ። ንምዃኑ’ኸ እቲ ሰራዊት ተሃዋስነት ናይ’ቲ ከባቢ እናፈለጠ ስለምንታይ ብዘይመተካእታ ክለዓል ተገይሩ? ስለምንታይ’ሲ “መን ምዃንካ ከፈልጥሲ ዓርኪ መን ምዃንካ ንገረኒ” ዝብል ምስላ ዘዘኻኽር’ዩ። ስለዚ ነቲ ጉዳይ ተኸሰስቲ ኦነግ ሸኔን ህወሓትን ድዮም ፈጺመሞ ወይ ከሳሲ ብሓላፍነት ምምዛን የድሊ።
ሓምሻይ፡ ኣይደንጎየን ኣብ ልዕሊ ውድብ ህወሓት ነጋሪት ኲናትን ጸለመ ተጀሚሩ። ብወግዒ ኣሸባሪ ተባሂሉ ክውንጀል ኣብ መደረኽ ሃገራዊ ባይቶ ተላዒሉ። ኣሸባሪ፡ ዘራፊ፡ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ ...ወዘተ ቀጺሉ። ኣብዩ ኣሕመድ ቅድም ኢሉ ምቕያል ባጤራ ብዕውት ኣገባብ ተፈጺሙ ኣሎ ክብል ንሃገራዊ ባይቶ ብወግዒ ገሊጹ ክንሱ፡ ሓድሽ ባጤራ ከተብጽሕ ኣረጊት ድማ ከተምጽእ ዝኸደት ኣንቶኖቭ ዝዓይነታ ነፋሪት ዓንቂፎማ ተባሂሉ። ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሰሜን እዝ መጥቃዕቲ ፈጺሞም ስለዚ ተገዲድና ትዕግስትና ወዲእና ናብ ኲናት ንኣቱ ኣለና ዝብል መግለጺ ብቀዳማይ ሚኒስተር ተዋሂቡ። ኮታ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ መንግስቲ ትግራይ ዝኾነ ህወሓት ወግዓዊ ኲናት ተኣዊጁ።
እዚ ምስ’ቲ ኣብ ልዕሊ ዝተጠቕሰ እናዛመድና ንርኣዮ። ብልጽግና ንውግእ ክዳሎ ድዩ ጸኒሑ ወይስ ሃንደበት’ዩ ዝኣቱ ዘሎ? እቲ ዝህቦ ዘሎ ምኽንያት ከ የእምን ድዩ ወይ ባዶ ጸለመ ንህዝቢ ምድንጋር’ዩ። ምርኣይ ምግምጋም ኣገዳሲ’ዩ።
ሻድሻይ፡ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ፖለቲካዊ’ዩ። ፖለቲካ ድማ ብሰላም ብዘተ ‘ምበር ብሓይሊ ኣይፍታሕን። ህወትሓት ኣቐዲሙ ኩሎም ዝምልከቶም ሃገራውያን ዝሳተፍዎ መድረኽ ዘተ ይከፍት ክብል ጸኒሑ። ሕጂ’ውን ከምኡ’ዩ ዝብል ዘሎ። ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪመ ኣለኹ ዝብል ውድብ ብልጽግና ስለምንታይ ንሰላም ይሕሰም፡ ስለምንታይ’ከ ንዂናት ይመርጽ? ብምድርን ብኣየርን መጥቃዕቲ ይፍጽም ኣሎ። ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ኣዊጁ ኣሎ። ኣብ ልዕሊ’ቲ ህዝቢ ዝመረጾ መንግስቲ ብኢደ-ወነኑ ግዝያዊ መንግስቲ ከጣይስ ወሲኑ ኣሎ። ኣብ ትግራይ። ሓይሊ መብራህቲ፡ ባንክ፡ መራኸቢታት ብምድርን ብኣየርን ከልኪሉ ኣሎ። መዕደሊ ነዳድን ካልኦት ትካላትን የዕኑ ኣሎ። ኣብ ኣርባዕቲኡ መኣዝን ተዘርጊሑ ዝነበረ ስሩዕን ዘይስሩዕን ሰራዊት ኣሎ ዝበሃል ኣጽዋር ውግእን ናብ ትግራይ ኣጸጊዕዎ ይርከብ። እዚ ብሕጊ፡ ብሰብኣውነት፡ ብፖለቲካ፡ ንምዘኖ። ከም ዘለዎ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ስለ ዝበሎ ኣይንጉሰሞ። ሰላማዊ ፍታሕ’ዶ ክቕድም ኣለዎ ዓመጻዊ ፍታሕ ብርግኣት ንገምግም’ሞ ኣብ ጎኒ ፍትሒ ደው ንበል።
ሻብዓይ፡ ኲናት ባድመ ከመይ ተጀሚሩ፡ ሽዑ ህግደፋውያን እንታይ ይብሉ ነይሮም? ኣብ ዝሓለፈ ኣይሰላም ኣይኲናት ተባሂሉ ዝግለጽ ኣስታት 20 ዓመት ንህዝቢ እንታይ ይብሉ ነይሮም? ድሕሪ ክፍለ ዓመተ 2018 ውልቀ መላኺ ኢሳያስ እንታይ ይብልን የግብር ኣሎ? ጉዳይ መሬት ይግባእኒ ካብ ሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ወጻኢ መልሲ ከምዘይረክብ፡ ቅድም ኣገንዝቦ እንተዘይነበረ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ተማሂርናሉ ክንከውን ተስፋ እገብር። ኢሳያስ ዶባና ነምልሰሉ እዋን ሕጂ’ዩ። ወያነ ንምቕባር ዳይ ተዳሎ ይብል ኣሎ። ሰብ በዚ ፈጺሙ ክደናገር የብሉን። ዋላ በቲ ንሱ ዝብሎ ዘሎ ወያነ እንተተሳዕሩ ጉዳይ ዶብ በቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ዘቐመጦ ውሳኔ መሰረት መስርሑ ሓልዩ ደኣ መደምደምታ ይርከብ ‘ምበር ብዕስለ ሰራዊትን ታንክታትን ከምዘይፍታሕ ምርዳእ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኩሉ ሰብ ካብ መቑሕ ፖለቲካዊ ድንቁርና ንምውጻእ ይረባረብ። ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ደጀን ንህዝቢ ኤርትራ ምዃኖም ብፍጹም ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ንገዛእ ርእስና ክንብል ኣብ ጎኒ ሓቅን ፍትሕን ደው ንበል። እንተ በዚ ክልተ ቁማርተኛታት ዝገብርዎ ዘለው ተታሊልና ግን ተጣዒስና ዘይንመልሶ ናይ ድንቁርና ጥፍኣት ምዃኑ ክስቆረና ይግባእ። ማሕበራዊ ፍጮ ብገንዘብ ይቋመሩ። ናይ ፖለቲካ ፍጮ ብህይወት ይቋምሩ ከም ዝበሃል፡ ብህይወትናን መጻኢ ዕድልናን ንዝቋመሩ ዕድል ኣይሃብ።
ካብ ጌታቸው በላይ


c: text/html

text:
ሰሚናር: ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን፡ ብዕለት 23.01.2016. ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ሰሚናር አካይዱ። ሰሚናር ብኣቦ መንበር ጨንፈር ብጻይ የማነ ተስፋሚካኤ ተኸፍተ፡ ብጻይ አቦ መምበር ጨንፈር አብ መኽፈቲኡ ንኣኼበኛታት እንቛዕ ብድሓን መጻእኩም ድሕሪ ምባል፡ ብምክንያት ጠባይ ኣየር ደቡባዊ ጀርመን፡ ንሰሚናር ከርክቡ ዘይካኣሉ ከምዘለዉ ድሕሪ ምሕባር መድረክ ንብጻይ ፍስሓጽዮን ገብረ ኣባል ፈጻሚት ኣካልን ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ተዋህበ::
ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ውድብ ግሃድኤ – ሕድር ብጻይ ፍስሓጽዮን ገብረ ብወገኑ ኹነታት ሃገርናን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ሓፋሽ ህዝብናን ብሰንኪ ምሕደራ ሰዓት ህግደፍ ዝወርዶ ዘሎ ስቃይን መከራን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳኸፍኤ ይከይድ ምህላዉ ብሰፊሑ አብሪሁ፡ ብጻይ ፍስሓጽዮን ገብረ አብ መግለጺኡ፡ እቲ ብፍትሓውያን ኤርትራውያን አብ ዝተፈላለየ ክፍለ ዓለምና ከም ንኣብነት አብ ጀነቭን አብ ሕቡራት አሜሪካ ዝተኻየደ አድማዒ ሰላማዊ ሰልፊ አንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ አሸባሪ ስርዓት ምኳኑ፡ ብሕብረተሰብ ዓለም ውን ከይተረፈ ማዕቀብ ዝተበየነሉ፡ ገበነኛ ስርዓት ምኳኑ አስሚሩሉ። ህግድፍ ኣብ ኤርትራ መሰል ወዲ ሰብ ረጊጹ : ንመንእሰያትና ኣብ ዘይተገደበ ወተሃዳራዊ ኣገልግሎት ጸሚዱ ብባርነት ዝሓዘ ክንሱ፣ መስደዲና ናይ ቍጠባ ሽግር እዩ እምበር ፖለቲካዊ ኣይኮነን፣ ኣብ ሃገርና‘ውን ግህሰት ሰብኣዊ መሰል የለን፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት‘ውን ብድልየትና ኢና ንኸይድ ኔርና፡ ኢልኩም ብውሽጢ ውሽጢ ፈርሙለይ እናበለ፡ ንብዙሓት ከገድድን ከደናግርን ይርአ ኣሎ፡ ህግደፍ ብሓሶት ንንህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ዓለምን ንምድንጋር ዝፈጥሮም ዘይተኣደኑ ሓሶታት ንመጀመርያኡ አይኮነን ክብል አቃሊዑ።
ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ውድብ ግሃድኤ – ሕድር ብጻይ ፍስሓጽዮን ገብረ ብምቕጻል፡ ብዛዕባ 6 ሃገራውያን ፖለቲካዊ ውድባት ዘካይድኦ ዘለዋ ዘተ ልፍንቲ ብሰፊሑ አብሪሁ።
ተጋባእቲ ሰሚናር አብ ዝቀረበ መግለጽን ሓበሬታን ብሰፊሑ ጽዑቕ ዘተን ምይይጥን ድሕሪ ምክያድ አብ ናይ ሓባር ርድኢት ምርዓሙ ብሓፈሻ፡ አብቲ ዝተዋህበ ናይ 6 ውድባት መግለጺ ከኣ ብፍላይ ብምሉእ ዕግበት ምውጽኡ ካብቲ ሰሚናር ዝመጸና መልእኽቲ የነጽር።
ሰሚናር ናይ ጨንፈር ናይ 2015 ስራሓት ምምዛኑ፡ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ሓድሽ ኣሰራርሓ ምትእትታውን ተሓቢሩ።ተጋባእቲ ሰሚናር፡ ሰራዊት ሕድሪ ዘሰላስሎ ዘሎን፡ ትብዓቱን ተዓጻጻፍነቱን ኣሞጒሱ: ኣብ ጎድንኩም ኣለና!! ብማለት ዝከኣሎ ኩሉ ከበርክት ምኳኑ ውን ቃል ምእታዉ ካብቲ ሰሚናር ዝመጸና ርጡብ ሓበሬታ ገሊጹ።
ናይ ሕቶን ርእቶን፡ መድረክ ብምኽፋትን ኣገድስቲ ሓሳባትን ለበዋታትን ብምትሕልላፍ ብዕግበት ኩሉ ተኻፋሊ፡ ሰሚናር ምዝዛሙ ተሓቢሩ።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግሃድኤ-ሕድሪ ዞና ኤውሮጳ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10085

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሓደ ስራሕ ወይ ኮርስ ስልጠና ትምህርቲ ምርካብ፣
ምስ ሱፍል፣
እንታይ ኢዩ?
ኣብዚ መደብ ናይ ሱፉል ፣ ናይ ሕብረተ ኤውሮጳ ሓደሽቲ መጻእቲ ስደተኛታት ዜጋታት ዘይኮኑ ኣብ ክልተ ዓውዲ ሓገዝ የበርክት፣ ሓፈሻዊ ኣብ ናይ ሞያዊን ኣብ ናይ ስነ- ኣእምራዊን ስነ-ልቦናን ሓገዝ የበርክት።
ኣክሲዮን ኣንተር ሜድያሶን ዝበሃል ናብ ሞያ ዓለም ንምምላስን ምውህ ሃድን ዝተሓጋገዝ ማሕበር ኮይኑ፣ ብናይ ገዛእ ርእሱ ስነ ሓሳብ ግብርን ቀጻሊ ምዕባለታት ኣብ ምምዕባል ዝነጥፍ ማሕበር ኣቐዲሞም ዝነበሩ ስነ ሓሳባዊን ተግባራውን መንገድታት ናብ ናይ ሞያ ዓለም ናይ ምውህ ሃድን ምትግባርን ፖለቲካውን፣ ህዝባውን፣ ከም ኡውን ኣብ ባህላውን ንጥፈታት ዝነጥፍን ዝሕግዝ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ንኣስታት ሽዱሽተ 6 ኣዋርሕ ዝኣክል፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ንኣስታት ሽዱሽተ 6 ኣዋርሕ ዝኣክል፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናብ ምያዊ ዓለም ኣብ ምጽምባርን ናብ ባህልን ልምድን ሃገረ ፈረንሳ ኣብ ምውህሃድን ሓገዝ ምሕጋዝ፣
ኣብ ቋንቋ ፈረንሳ ዘለካ ኣፍልጦ ምምዕባልን መጻኢ ሞያዊ መደባትኩም ማለት ፕሮጀትኹም ምህናጽን፣
ኣብ ቋንቋ ፈረንሳ ዘለካ ኣፍልጦ ምምዕባልን መጻኢ ሞያዊ መደባትኩም ማለት ፕሮጀትኹም ምህናጽን፣
ኣብዚ ናይ ሓባር ዝኾነ ናይ ሞያ ስልጠና ኣብ እትሳተፉሉ እዋን ብዝተኻእለኩም መጠን ሕሉፍ ናይ ስራሕ ተመኩሮታትኩምን ልምድታትኩምን ምሕባርን ኣቐዲሙ ክጽሓፍ ከምዘለዎ ክትገብሩን ይግበ ኣኩምን እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምእንጋድ ብቆጸራ እዩ።
ብ ኣካል እትመጹሉ ኣድራሻና እዚ ዝስዕብ እዩ፣ 23 rue CALVIMONT 33100 BORDEAUX
ቁጽሪ ስልክና፣ 05.57.80.21.15
ኣብ ናይ መርበብ ሓበሬታ መልእኽቲ መቐበልን መል ኣኽን ኣድራሻና ማለት ኢመይልና ድማ እዚ እዩ ጸሓፉልና፣ contact@aim-formation.fr
ንዝያዳ ተወሳኺ ሓበሬታ፣
ኣብዚ ናይ መርበብ ሓበሬታ ዝርዝር ሓበሬታ ዘለዎ ኣድራሻና ማለት ሊንክ ብምውካስ ዝያዳ መብርሂ ክትረኽቡ ከምትኽእሉ ንሕብረኩም፣ ici!


text:
ምልክታ ብዛዕባ አብ ሸገራብ (ሱዳን) ዝርከቡ ስደኛታትት ኤርትራውያን
ናብ ኩቡር ኣቶ ኣንቶንዮ ማኑኤል ዲ ኦሊቨር ቴርዝ
አብ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮምሽነር ንስደኛታት
ጉዳይ፡- ምልክታ ብዛዕባ አብ ሸገራብ (ሱዳን) ዝርከቡ ስደኛታትት ኤርትራውያን
ኩቡር ኣቶ ኣንቶንዮ ማኑኤል
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ (ኤ/ሃ/ባ/ድ/ለ) አብ ማዓሰከር ስደተኛታት ሸገራብ (ሱዳን) ዝርከቡ አሕዋትና ሰደተኛታት ዝወርዶም ዘሎ ተደራራብን ተደጋጋምን ግፈዕታት ደው ንከተበልዎ ይምሕጽን፡፡ ኤርትራዉያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ትሕቲ ዕድም ህጻውንቲውን ከይተረፉ ኣካላውን ስነ-ኣእሙራውን መጥቃዕቲ፤ ዓመጻዊ ጾታዊ ተራክቦ፤ ንዓፈናን ግዳይ ዘይሕጋዊያን ኣዘዋወረቲን ደቂ-ሰባት ብምዃን፡ ንሓደጋ ተሳጢሖም ይርከቡ ኣለዉ፡፡ እዚ ኣብ ልዕሌኦም ዝወርድ ዘሎ ዘሰካሕክሕ ኢ-ሰብኣዊ ተገባራት ዘይቅጭጮ መንግስቲ ኤርትራ፡ እዞም ስደተኛታት ህያው-መሰኻክር እከይ ተግባራቱ ሰለዝኾኑ ከም ጸላእቱን ናይ ስርዓቱ ሓደጋን ገይሩ ስለዝቖጽሮም፤ ኣብ ውሽጦም ጨወይቲ እንዳሰሎኸ ግዳይ ተደራቢ ጸገምን ራዕድን ክገብሮም ጸኒሑን ዘሎን፡፡
ታሕሳስ 25/2015 ኣብ ታሪኽ ማዓሰከር ሸገራብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ህልቂት’ዩ ተኸሲቱ፡፡ ብንእሽቶ ጀልባ ውሕጅ አትባራ ሰጊሮም ንከተማ ካርቱም ክአትው ካብ ዝፈተኑ ኤርትራውያን ስድተኛታት ብዘጋጠሞም ሓደጋ 17 ንጹሃት ዜጋታትና ሞይቶም፡፡ ድሕሪ’ዚ ሓደጋ’ዚ፡ ኣብ መንጎ ሬሳታት ኣሕዋቶም ክቐብሩ ዝወጹ ስደተኛታት ዜጋታትና ሓለውቲ ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን ዘይተደልየን ዘይተሓሰበን ዘይምቅዳው ተኸሲቱ፡፡ ከም ውጽኢቱ ብርክት ዝበሉ ንጹሃት ዜጋታትና ብሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን ተኣሲሮም፡፡ እዚ ተገባር’ዚ ዘቖጦዖምን ዝሓዘኑን ግን ካአ ካልእ ገበን ዘይብሎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣሕዋትና ዘርአይዉ ተቓዉሞ፡ ብዘይዝኾነ ሓልዩትን ሰብኣውንትን ኣብቲ ከባቢ ብዝርከቡ ናይ ቀቢላ ሚሊሻታት ገዛወቶም ብሓዊ ነዲዱ፤ ንምግላጹ ዝከብድ ዘስካሕኽሕ በደል በጺሕዉም’ዩ፡፡ ከም መቐጸልታ ናይዚ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈለጠ፡ ካብ 7 ክሳብ 8 ብዝኾና ዓበይቲ ናይ ጽዕንት መካይን ተጻዒኑም ካብ ሸገራብ፡ ንከባቢ ምብራቕ ሱዳን-ከሰላ ገጾም ዝተወስዱ፤ ክሳብ ሕጂ’ውን ኣበይ ከመዘለው ኣይተፈልጠን፡፡ ህላዊኦም ናብ ዘስግእ ኩነታት ዓሪጉ ኣሎ፡፡ ዛጊት በዚ ሓደጋ’ዚ፡ ግዳያት ዝኾኑ ኤርትራውያን ብሓፈሻ ሃለዋቶም ዝጠፈኣ፤ ዝሞቱ ዝተኣሰሩን ቁጽሮም ክሳብ ሕጂ ኣየተፈለጠን፡፡ እዚ ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ኣዝዩ ዘሻቕል ምዃኑ ርዱእ’ዩ፡፡ ስለዚ ድሕንት ናይ’ዞም ስደተኛታት ምርግጋጽ ዝላዓለ ሓለፍንት ዘለዎ፡ ሕቡራት መንግስታት ላዕላዋይ ኮምሽን ንስደተኛታት ምዃኑ እናዘኻኸርና፤ ነቶም ገበነኛታት ድማ ናብ ፍርዲ ዝቐርቡሉ ኩነታት ክፍጠር ኣጥቢቕና ንምሕጽን፡፡
መንግስትን ህዝብን ሱዳን፡ ነቶም መዓልታዊ ብብዝሒ ቁጽሪ ዶብ እንዳሰገሩ ዝስደዱ ዘለው ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ መዕቋቦምን ንዘይተወሰነ ግዜ ኣብ ማዓሰከር ስደተኛታት ምቕማጦምን ብዝምልከት፡ ኣብ እንግድዖዖም ዘሎ ጾር እዩ፡፡ ሰለዝኾነ ከአ ነዞም ስደተኛታት ምሕላውን ምክልኻልን፤ ሕግን ስርዓትን ምሕላው ዝላዐለ ሓለፍንት መንግስቲ ሱዳን ምዃኑ ንኣምን፡፡ ስለዚ ሕቡራት መንግሰታት ላዕለዋይ ኮምሸን ስደተኛታት፡ ብዝቀልጠፈ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣንጸላልዩ ዘሎ ሓደጋ፡ ጠንቑን ተሓታቲኡን ብዝምልከት ከጻርዩለናን ፍትሒ ክንረኽበሎን ንሓትት፡፡ ብተወሳኺ ብቐረባ ምስ መንግሰቲ ሱዳን ብምትሕብባር ነቶም ጸግዕን ከውልን ዘይብሎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ክትዳፍዕሎም ንምሕጽን፡፡
ኣብ መወዳእታ፡ በዚ አጋጣሚዚ ከነተሓሳስቦ ንደሊ፡ ቀንዲ ምንጪ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ኮይኑ ዘሎ፡ እቲ ሕገ-መንግስቲ አልቦ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ብሕታዊ ተሓታቲ ምዃኑ ክነረጋግጽ ንደሊ፡፡ ምንጪ ዋሕዚ ስደት ክደርቕ፡ ሕቡራት መንግስታት፣ ማሕበረ-ሰብ ዓለም፣ ሓያላን መንግስታትን ጎረባብቲ ሃገራትን፡ ነዚ ሕጊ-አልቦ ስርዓት ጸቕጢ ክገበረሉን አብ ሃገርና ሕጋውን ደሞክራስያውን ስርዓት ንምትካል፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ብምድጋፍ ኩሉ መዳያዊ ሓገዛት ክግበረልና ንላበው፡፡
ምስ ሕውነታዊ ሰለምታ!!
ክ/ዮሃንስ ወ/ገረግስ
ኣቦ መንብር ፈ/ቤ/ጽ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኤ/ሃ/ባ/ደ/ለ
30 ታሕሳስ 2014
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9225


text:
Radio Erena: 19 September 2021
ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ንጉዳይ ዳርፉር ክርእይ ዝተመዘዘ ኣኽባር ሕጊ፣ ንኣማል ክሉኒ ከም ላዕለወይቲ ኣማኻሪት መዚዙዋ።
በዓልቲ ቤት ንህቡብ ኣመሪካዊ ተዋሳኣይ ጆርጅ ክሉኒ ዝኾነት ኣማል ክሉኒ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ክትሳተፍ ምጽናሓ ይግለጽ።
ዑመር ኣል-በሺር ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከም ዝተፈጸመ ዝግለጽ ህልቂት ዳርፉር፣ ነቲ ፕረዚደንት ነበርን ተሓባበርቱን ብገበን ምጽናት ዓሌት ከምዝኽሰሱ ገይሩዎም እዩ።
ኣብ 2003-2004 ጥራይ ልዕሊ 300 ሽሕ ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፣ 2.5 ሚልዮን ከኣ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም እዮም።
ኣማል ክሉኒ፣ መራሒ ምልሻ ጃንጃዊድ ናይ ዝነበረ ዓሊ ቁሻይብ ጉዳይ ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን፣ ወኪል ግዳያት ዳርፉር ብምዃን ኣብቲ መስርሕ ፍርዲ ተሳቲፋ’ያ።
በዓል ቤታ ህቡብ ናይ ሆሊዉድ ተዋሳኣይ ጆርጅ ክሉኒ ብተመሳሳሊ፣ ንግዳያት ዳርፉር ብምጥባቕ ንነዊሕ ዓመታት ሰሪሑ’ዩ።


text:
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ደቂ ተባዕትዮ(ዓበይቲ): ሎሚ ቀትሪ: ኣንጻር'ታ ኣብ 2017 ሻምፕዮን ሴካፋ ዝኾነት ሃገራዊት ጋንታ ኬንያ ኣብ ዘካየደቶ ግጥም ፍርቂ ፍጻመ: 4-1 ተዓዊታ ንዋንጫ ሓሊፋ`ላ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ብኣቤል ሰለሙን ፡ ብሮቤል ኪዳነ ፡ ብሚካኤል ሃብተ ሰለስተ ሸቶታት ዘመዝገበት ክትከውን ከላ፡ ሓንቲ ድማ ኦስካር ዋማልዋ ዝተባህለ ናይ ኬንያ ተጻዋታይ ናብ ጋንትኡ ሸቶ ብምእታው፡ ኤርትራ ብ4-1 ስዒራ ናብ ፍጻመ ክትሓልፍ ክኢላ`ላ።
ብፍላይ ተኸላኻላይ ጋንታ ኤርትራ ኣቤል ሰለሙን ካብ ከባቢ ፍርቂ ሜዳ ቀሊዑ ዘመዝገባ ጎል ንብዙሓት ከም ዝገረመት ነቲ ጸወታ ዝተዓዘበ ጋዜጠኛ ስፖርት ኣማኑኤል ኣልኣዛር ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ ሓቢሩ`ሎ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኤርትራ ሓሙስ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኡጋንዳ ንዋንጫ መን ጨበጠ ክትገጥም ኢያ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኲናት ክልል ትግራይ ናብ ጎረቤት ክልል ዓፋር ድሕሪ ምልሓሙ እናተጋደደ ብሰንኪ ዝኸይድ ዘሎ ቅልውላው ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ዜጋታት ካብቲ ክልል ከም ዝተመዛበሉ፡ ንጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብቲ ከባቢ ሓቢሩ።
ከም ሓበሬታ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ፡ እቶም ካብ ወርሒ ሕዳር 2020 ኣትሒዞም ምምዝባል ዝጀመሩ ነባሮ ክልል ዓፋር እንኮላይ ኣብቲ ቦታ ተዓቚቦም ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብሄረ-ዓፋር’ዮም።
ከም ሓበሬታ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ጸጥታ እቲ ከባቢ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናኸፍአ ይመጽእ ብምህላዉ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ጥራይ ኣስታት 300-ሽሕ ዜጋታት ክመዛበሉ እንከለዉ፡ ልዕሊ 20-ሽሕ ካብኣቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት’ዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲን ክልል ትግራይን ናይ ምቍራጽ ተጻብኦታት ኣዋጅ ደኣ ይገበር እምበር፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብሮ ውጽኢት ግን ኣይሃበን። ከም ጸብጻብ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ፡ ድሕሪ’ቲ ናይ ምቍራጽ ተጻብኦታት ዜና፡ ኣብ ክልል ዓፋር እቲ ኲናት ብዝበርትዐ ይቕጽል ኣሎ።


text:
ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ናይ ዝተፈላለዩ ኮባንያታት መዐንደሪ ኮይኑ ይርከብ !!
ካብ ወደብ ዓሰብ ናብ ወደባት የመን፣ ኣጽዋርን መኻይንን፣ ከምኡ’ውን ካልእ ኣብ ውግእ ዘድሊ መሳለጥያታት ዘመላልሳ ዝነበራ መራኽብ፣ መብዛሕቲአን ናብ ኢማራት ዓረብ ከም ዝተመልሳ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካብ
ከተማ ዓሰብ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢማራት፣ ኣብ ከተማ ዓሰብ፣ ወትሃደራዊ ሓይልታቱ ዓሪደሙሉ ካብ ዘለዉ መደበር ፣ ናብ ዝተፈላለየ ወደባት የመን፣ ንሎጂስቲካዊ መደባት ንምስላጥ ንክጥቀመለን ብማለት፣ ብዙሓት መራኽብ ካብ 3 ኮባንያታት ተኻሪዩ ምንባሩ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። እዘን ብ (ላንድ ክራፍት) ዝፍለጣ መራኽብ፣ ንሓጺር ጉዕዙ፣ ኣጽዋርን ካልእ መሰራሒታትን ዘጓዓዕዛ ምዃነን ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ኣብ መንጎ ዓሰብን ወደባት የመንን ሓይልትት ኢማራት ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝኸውን ክጥቀሙለን ድሕሪ ምጽናሕ፣ መብዛሕቲኡ ወደባት የመን ወጻኢ ካብ ቁጽጽር ሓይልታትን ሑቲን ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን ድሕሪ ምዃኑ፣ መንግስቲ ኢማራት ዘድልዮ ኣጽዋርን ካልእ ናውትን ብዓበይቲ መራኽብ ገይሩ ብቐጥታ ኣብ የመን የራግፍ ምህላዉ ተረጋጊጹ። መብዛሕቲአን ኣብ ዓሰብ ዝነበራ መራኽብ ናይ ኣጽዋር ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ናብ ኢማራት ክምለሳ ከለዋ፣ ገለ ካብኣተን መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ዓሰብ ንምህናጽ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ስራሓት ንክጥቆሙለን፣ ዛጊት ኣብ ወደብ ዓሰብ ተዓሺገን ከም ዘለዋ ምንጭታት ግሃድኤ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ወደብ ዓሰብ ንመንግስቲ ኢማራት ኣካርይዎ ከም ዘሎ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ሓይልታት ኢማራት ኣብ ልዕሊ ሰለማዊ መነባብሮ ህዝብናን ኣብ ልዕሊ ልዑላውነት መሬትናን ባሕርናን ብዝገብርዎ ዘለዉ ቐጻሊ ግህሰታት፣ ኣብቲ ከባቢ ዝነብር ህዝብና ኣምሪሩ ክዛረብ ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ። ኣብ ወደብ ዓሰብ ዝመደበሮም ሓይልታት ኢማራት ብዕለት 7 ግንቦት 2017 ንምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈረት ንእሽቶይ ጃልባ፣ ብናፋሪት ከም ዝደብደቡ፣ ማዕከናት ዜና ሓቢሮም ምንባሮም ዝዝከር ኢዩ። ካም ውጽኢት ናይዚ ደብዳብ’ዚ ገለ ካብ’ቶም ኣብታ ጃልባ ዝነበሩ ዜጋታትና ህይወቶም ክስእኑ ከለዉ፣ ገለ ድማ ቖሲሎም ኣብ ሆስፒታል ዓሰብ ይሕከሙ ምህላዎም ተፈሊጡ። እዚ ተረኽቦ’ዚ ኣብ ክሊ ማያት ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ከም ዝተኻየድ ዝተረጋገጸ ኮይኑ፣ ስርዓት ህግደፍ ግን ፈጺሙ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ዘይምዝራቡ፣ ክሳብ ክነደየናይ ብህይወት ዜጋታትና ዘይግደስ ምዃኑ ተወሳኺ መርትዖ ኢዩ።
ብተመሳሳሊ፣ ብዝተፈላለያ ኮባንያታት ዝውነና ገፈፍቲ ዓሳ ጀላቡ፣ ኣብ ክሊ ማያት ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብዘይ ዝኮነ ፍቓድ፣ ከም ድላየን ዓሳ ኣብ ምግፋፍ ብጻዕቂ ይሰርሓ ምህላወን ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝበጽሓና ዜና ኣፍሊጡ። ካብ’ዘን ጀላቡ’ዚኣተን፣ ደቂ ፍሊፒን ዝውንንወን ሰለስተ ጀላቡ፣ ካብ ወደብ ጅዳ ኣብ ሱዑዲ ዓረብ ነቒለን፣ ኣብ ማያት ኤርትራ ዓሳ እናገፈፋ፣ ሹዱሽተ ፊሊፒናውያን ባሕረኛታት ምስ’ተን ጀላቡ ፣ ብሰበ ስልጣን ህግደፍ ከም ዝተታሕዛ፣ ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ፊሊፒን (ከም ABS – CBN – TV Patrol) ብሰፊሑ ኣቃሊሖም። እዚ ጉዳይ’ዚ ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ኣብ ሶሻል መድያን ፊሊፒን ኣካታዒ ኮይኑ ምህላዉ’ውን ተፈሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዜናዊ ጸብጻብ ጠቒስናዮ ከም ዝነበርና፣ ናይ ምስርን ናይ የመንን ኩባንያታት 60% ካብ እቶቶም ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንክኸፍሉ ብምስምማዕ፣ ኣብ ክሊ ዶባት ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ብዓበይቲ ጀላቡ ዓሳ ይገፉ ምህላዎም ዝተፈልጠ ኢዩ። ብዙሓት ካልኦት ኩባንያታት’ውን ብተመሳሳሊ ብዘይ ሕግን ፍቓድን ሃብቲ ሃገርና ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ይዘምቱ ምህላዎም ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ዝዛረብሉ ዘለዉ ጉዳይ ኮይኑ’ሎ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ፣ ኤርትራውያን ባሕረኛታት ኣብ ገዛኣ መሬቶምን ባሕሮምን ነጢፎም ህይወቶም ንኸየካይዱን ነብሶምን ስድረኦምን ንኸይናብዩን፣ ስርዓት ህግደፍ ዝተፈላለየ ምስምስ ተጠቒሙ የጻብቦሎም ምህላዉ ህዝብና ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ።
”ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ !!
27 ግንቦት 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10734


text:
Radio Erena: 29 January 2019
ካብ 2009 ክሳብ 2011 ፕረዚደንት ሶማል ኮይኑ ዘገልገለ፣ ሸኽ ሸሪፍ ሸኽ ኣሕመድ፣ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ክሳተፍ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣቦ መንበር እስላማዊ መጋብኣያታት ሶማል ነበር ሸኽ ሸሪፍ ሸኽ ኣሕመድ፣ ኣብ 2006፣ ሓይልታት ብሰራዊት ኢትዮጵያ ድሕሪ ዝገጠሞም ስዕረት፣ ናብ ኤርትራ ግዒዙ ምንባሩ ይዝከር።
እንተኾነ፣ ካብ ኣስመራ ናብ ቀጠር ድሕሪ ምግዓዙ፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ካልኦት መሻርኽትን ብምርድዳእ፣ ናብ መንግስቲ ሶማል ተጸንቢሩ፣ መራሒ ናይቲ መንግስቲ ኮይኑ ኣገልጊሉ።
ንሱ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ስልጣን ክምለስ ዝደፋፍኦ ዘሎ ምኽንያት ኣብ ዝገለጸሉ፣ ኣልሸባብ ኣብታ ሃገር ደጊሙ የስፋሕፍሕ ብምህላዉ’ዩ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓድሽ መድረኽ ይቕልቀል ምስ ምህላዉ፣ ኣብ ሶማል ንዕኡ ዝበቅዕ መሪሕነት ክህልዉ ኣለዎ በሃላ’ዩ ሸኽ ሸሪፍ።


text:
ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳ ትማሊ ምስ ሬድዮ ኣሜሪካ ክፍሊ ኦሮምኛ ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ፣ ስለምንታይ ነቲ ምልክት ንምርኣይ ከምዝተገደደ ክገልጽ ከሎ ‘ምልክት ተቃውሞ’ ብኢደይ ዘርአኽሉ ምኽንያት፣ ከም’ቲ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝራኣይን ኣብ ጎኖም ከምዘለኹ ንምግላጽን’ዩ’ ኢሉ።
ኣብ መድረክ ኦሎምፒክ ንዘርአዮ ትብዓት ዝሓተተ ምልክት ተቃውሞ ዋጋ ከኽፍሎ ከምዝኽእል ኣሚኑ ተቀቢሉ’ሎ ፈይሳ ለሊሳ።
ድሕሪ’ቲ አጋጣሚ ናብ ዓዱ ምምላስ ከምዘስገኦ ዝገለፀ ኣትሌት ገለ ተቃወምቲ ንስግኣት ፈይሳ ከምዝቅበሉ ይዛረቡ።
መንግስቲ ግና፣ ዜጋታት ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ሕገ-መንግስታዊ መሰል ምኳኑ ይገልጽ። ሓላፊ ክፍሊ ርክባት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ መሓመድ ስዒድ ‘ሓሳብካ ብነጻነት ምስጓምን ንዝደለኻዮ ኣረኣእያ ምሓዝን ዴሞክራሲያዊን ሕገ-መንግስታዊን መሰላት’ዮም። ማንም ዝህቦምን ዝክልክሎምን መሰላት ኣይኮኑን’ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Uncategorized
ሓፂር ዛንታ ማእሰርቲ ኣብ ኣባ ሳሙኤል ቃሊቲ፥ ኣዲስ ኣበባ
ካብኣቶም ሓደ ኣብ መቐለ ወዲ ሰፈረይን ዓርከይን ዝነበረ ወዲ ብየመና ጥሜት መልክዑ ተቐዪሩ ከለልዮ ስለ ዘኢኸአልኹ እሱ ባዕሉ ፀዊዑ እዩ ሰላም ኢሉኒ። ልኣቶም ምስ ርእኹ ክልተ ስምዒት እዩ ተሰሚዑኒ። ሓደ ለከ ዝገደደ እውን እኒሆ እዩ ኢለ። ዘለኹዎ ዅነታታት ኣቕሊለ ክርእዮ ዝገበረኒ እንትይዀን እቲ ካልኣይ ኸዓ ልኣና እውን ልብዙሕ ኣዋርሕ ብጥሜትን መግረፍትን ከኢይኣስሩና ፈሪሐ።
ብ ሳሙኤል ሓጐስ (ስም ብርዒ እዩ)
ነባራይ ኣዲስ ኣበባ ኰይነ፡ ል 5 ዓመታት ኣብ ሓደ ናይ ወፃኢ ትካል እሰርሕ ነይረ። ኣነ እውን ከም እቶም ካልኦት ብ ኣሽሓት ዝይቝፀሩ ተጋሩ፡ ግዳይ ማእሰርቲ ኰይነ እየ።
ብዕለተ 16 ወርሒ ሕዳር 2014 ዓ/ም ስርሐይ ወዲአ ካብ ቢሮ አናወፃእኹ እናሃለውኹ፡ ካብ እቶም መሳርሕተይ ሓዲኡ ስለ ዝጠቈመኒ፡ 3 ክዳን ሲቪል ዝተኸደኑ ሰባት “ብሕጊ ትድለይ እይኻ” ኢሎም ናብ ኣብ ቀረባ ዝርከብ “6ኛ ፖሊስ ጣብያ” ተብሂሉ ዝይፅዋዕ ጣብያ ፖሊስ ወሲዶምኒ።: ኣብ እቲ ጣብያ ፖሊስ፡ ልዕሊ 200 ዝይዀኑ ካልኦት ተጋሩ ዝነበሩ እንትይዀኑ፡ ኣብ 5 ፀበብቲ ክፍልታት ተዳጒንና ነይርና። መብዛሕቲኦም ል ብዙሕ ሰሙናት ተኣሲሮም ዝነበሩ እዮም። ኣነ ግን ኣብ 2ይ መዓልተይ ማለት እውን ብዕለተ 17፥ ወርሒ ሕዳር 2014 ዓ.ም ናብ ቀዳም ዝየውግሕ፡ ለይቲ ከባቢ ሰዓት 10፡00 3 ዕጡቓት ዓጂቦም ን በይነይ ካብ ዝነበርኩዎ ክፍሊ ፀዊዖም ናብ “ኣንበሳ ባስ” ኣእቲዎም ናብ ቀፅሪ ጐተራ ወሲዶምኒ። ኣብ ኣፍደገ ቀፅሪ ጐተራ ንኣስታት 2 ስዓታት ዝይዀን ኣብ ውሽጢ እታ ኣውቶብስ ዝፀናሕኹ እንትእዀን ኣብ እቲ ሰዓት ንሱ ብዙሓት ኣዝማድ እሱራት ምግብን ክዳዉንትን ሒዞም ብቝሪ እናተወቕዑ ተሰሊፎም ብዓይነይ ርእየ እየ።: ኣብ ቀፅሪ ጐተራ ል ኣስታት 2 ስዓታት ድሕሪ ምፅናሕ በዝሖም 80 ዝዀኑ ኣብ ጐተራ ተኣሲሮም ዝነበሩ ምሳይ ዝተሓወሱ እንትይዀን ምሳና ብጠቕላላ 3 ኣምበሳ ባስ ሙሉእ ዝንዀን እሱራት ናብ ጥቓ “ገላን ኮንዶሚንየም” ዝይርከብ ፍሉይ ስሙ “ኣባ ሳሙኤል” ዝተብሃለ መዳጐኒ ወሲዶምና። ብ ቀዳም ንጕሆ ዕለት 18 ሕዳር ድማ ኣብ እቲ ቦታ ኣቲውና።
ቀፅሪ ኣባ ሳሙኤል 5 ህንፃታት (blocks) ዘለውዎ እንትይዀን ኣብ 2 ህንፃታት (block) እይና ተዳጒንና ነይርና። ኣብ እቲ ኣነ ዝነበርኩሉ ህንፃ 1,500፣ ኣብ እቲ 2ይ ህንፃ ድማ 1,675፣ ብጠቅላላ 3,175 እሱራት ነይርና። እዚ ቦታ ክሕዞ ዝይኽእል በዝሒ ሰብ፡ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ብ 10 ሰብ ሓሲበ፡ ኣስታት 600 ሰብ ዋላ እኳ እንተዀነ ንሕና ግን ልዐሊ 5 ወይ 6 ዕፅፊ ናይ እቲ ንቡር ዓቕሚ፡ ኣብ ሓደ ስፍሓቱ 60 ትርብዒት ሜትሮ ዝዀነ ክፍሊ ልዕሊ 48 ሰባት ዀይንና ንነብር ነይርና።
ኣባ ሳሙኤል ካብ እተን ካልኦት መዳጐኒ ጣብያታት ፍሉይ ዝገብሮ ማንም ቤተሰብ ክርእየካ ወይ እውን ምንም ዓይነት ቅያር ኽዳን ዀነ ምግቢ ክይኣትው ዘኢይፍቀደሉ ዕፁው ቦታ ምዃኑ እዩ። ኣብ እተን ኣብኡ ዝፀናሕኹለን 62 መዓልትታት ምንም ዓይነት ግልጋሎት ሕክምና ስለ ዘኢነበረ ብዙሕ ሰብ ብ ተመሓላለፍትን ዘኢተመሓላለፍትን ሕማማት ተጠቒዑ ነይሩ። ናይ ሽኮርያ፣ በዝሒ ደም፣ ጨጎራን ኤድስን ሕሙማት እዉን ምንም ዓይነት ክትትል ሕክምና ይኹን መድሓኒት ኣይረኽቡን ነይሮም። ብፍላይ ኽዓ ከም ቲቢን ኰሮናን ዝበሉ ተላበድቲ ሕማማት ብምእታዎም ንባዕለይ ሓዊሱ ብዙሕ ሰብ ሓሚሙ ነይሩ። ልዕሊ 10 ዝዀኑ ዝተፈለጡ ናይ ቲቢ ሕሙማት ዝነበሩ እንትይዀኑ ቍፅርና ብዕሊ ዘኢተፈለጥና ብዙሓት ሰባት ድማ ል ልዐሊ 3 ሰሙን ብዝፀንሐ ኸቢድ ሰዓል ተታሒዝና ነይርና። ኣነ ባዕለይ እዉን ል ሓደ ወርሒ ዝይዀን ብኸቢድ ሰዓል ተትሒዘ አፍንጫይ ስለ ዝትዓፈነ ምትንፋስ ዀነ ጨና ምፍላይ ኣይእኽልን ነይረ። እቲ ዝንጥቀመሉ ዝነበርና ሸቃቅ እውን ኣፍንጫኻ ሰርሲሩ ዝኣትው ሓያል ጨና ነይሩዎ።
እቶም ናብ እቲ ቀፅሪ ይመፅኡ ዝነበሩ ፖላዊስ ማስክ ገይሮም ይኣትዉ ነይሮም። ንሕና ግን ምንም ዓይነት ማስክ ኣይነበረናን። ኣብ ልዕሊ እዙይ፡ ስእነት መሳርሕታት ፅሬት ነይሩና። ማይ ኣብ ሰሙን ሓደ ጊዜ ጥራሕ ትመፅእ ስለ ዝነበረትን ምንም ዓይነት ናይ ነብሲ ይዅን ናይ ክዳን ሳሙና ስለ ዘኢተውሃበናን ውልቃዊ ይዅን ከባቢያዊ ፅሬት ክንሕልው ስለ ዘኢክኣልና ኣደዳ ርስሓትን ቍማልን ዀይንና እይና። ልዕሊ ፍርቂ ዝንዀን እሱራት ኽዓ ምንም ዓይነት ቅያር ኽዳን ይዅን መደቀሲ ፍርናሽን ኣንሶላን ዘኢሓዝና ስለ ዝነበርና መብዛሕትኡ ሰብ ኣብ ልዕሊ ናይ ስሚንቶ መሬት ብዘይ ምንም ተነፃፊ ይህርስ ነይሩ። ኣነ ብ ኣጋጣሚ ዝፈልጦ ሰብ ስለ ዝረኸብኹ ኣብ ሓንቲ ረቃቕ ፍርናሽን ሓንቲ ኣንሶላን ል 3 ዀይንና ንድቅስ ነይርና። ብሰንኪ ቍሪን ኣብ ስሚንቶ ምህራስን ብዙሕ ሰብ ዝሓመመ እንትይዀን ልዕሊ 8 ዝዀኑ ሰባት ድማ ሰውነቶም ሙሉእ ብሙሉእ ብምልማሱ ብደገፍ ካልኦት ተሓዚሎም ይወፅኡን ይኣትዉን ነይሮም። ካብ እዚኣቶም እቶም 3 ኣብ ሜክሲኮ ናብ ዝርከብ “ባልቻ ሆስፒታል” ዝተወሰዱ እንትዀኑ እቲ ሕማሞም ልዕሊ ዓቕሚ ሓካይም ስለ ዝዀነ እቶም ሓካይም እውን “ማይ ፀሎት ይሞክሩ” ስለ ዝበሉ ኣብ ጁባና ልነበራ ቅርሺ ኣዋፂእና ኣፋኒናዮም እይና።
ኣብ መዓልቲ 3 ባኒ ጥራሕ ይውሃበና ስለ ዝነበረ ዅሉ ሰብ ተዳኺሙን ሓይሊ ስኢኑን እይኻ ትርእዮ። ብሰንኪ ሕፅረት ምግብን ብሰንኪ ሕማምን ገፅና ጠዉሊጉ፣ ከብድናን ሒቖናን ተጣቢቑ ዓፅሚ ከብድና ይርአ ነይሩ። ካብ ምስኣን ሓይሊ ዝተልዓለ ድማ ብዙሕ ሰብ ደዉ ብዝበሎ ውንኡ ስሒቱ እንትይወድቕ ምርኣይ ልሙድ እዩ ነይሩ። ኣነ እውን ብዙሕ ግዜ ኮፍ ኢለ ክእልዓል እንተለኹ ይፅልምተንን ይዘውረንን ዝነበረ እንትይዀን ሓደ ክልተ ሻዕ ዝይዀን ድማ ውነይ ስሒተ ወዲቐ እየ። ኣብ መዓልቲ ልዕሊ 10 ሰብ ክይወድቕ ምርኣይ ልሙድ እዩ ነይሩ።
ኣብ እንዳ ኣባ ሳሙኤል ካብ ዝፀናሕና ዝብኣሰ ድማ ኣብ ኣዋሽ 40ን ኣዋሽ 7ን ዝነበሩ፡ ካብ ሰነ ጀሚሩ ንልዕሊ 5 ወረሒ ድሐሪ ምእሳሮም ኣብ መጀመርታ ታሕሳስ ናባና ዝተፀንበሩ ብቝፅሪ 140 ዝዀኑ ኣሕዋትና ብጣዕሚ ኸቢድዎም ነይሩ። ኣብ ሓያል ሙቐት ነይሮም ናብ ሓያል ቍሪ ዘለዎ ቦታ ብምምፅኦም ዓብዪ ፀገም እዩ ዀይንዎም።: ኣብ ኣዋሽ ብዙሕ ስቓይ ዝወረዶም እንትይዀን ካብኦም ገሊኦም ኽትፀውሮ ዘኢይክኣል መግረፍትን ከምኡ አውን ኣብ ሃሩር ፅሓይን ፍርቂ መዓልትን ጫምኦም ኣውፂኦም ኣብ ውዑይ ኣስፋልቲ ጉዕዞ ንኽገብሩ ብምግዳድ የሳቕዩዎም ከም ዝነበሩ እዮም ነጊሮምና ። ንሕና እውን ል እቶም ካብ ኣዋሽ ዝመፅኡ ምስ ርአይናዮም ብጣዕሚ እይና ደንጊፅና። ኣዕይቶም ፈጢጡ ብየመና ጥሜትን ስቓይን “ሽንጣር” መሲሎም እዮም መፂኦም። ካብኣቶም ሓደ ኣብ መቐለ ወዲ ሰፈረይን ዓርከይን ዝነበረ ወዲ ብየመና ጥሜት መልክዑ ተቐዪሩ ከለልዮ ስለ ዘኢኽኣልኩ ንሱ ባዕሉ ፀዊዑ እዩ ሰላም ኢሉኒ። ልኣቶም ምስ ርእኹ ክልተ ስምዒት እዩ ተሰሚዑኒ። ሓደ ለከ ዝገደደ እውን እኒሆ እዩ ኢለ። ዘለኹዎ ዅነታታት ኣቕሊለ ክእርእዮ ዝገበረኒ እንትይዀን እቲ ካልኣይ ኸዓ ልኣና እውን ልብዙሕ ኣዋርሕ ብጥሜትን መግረፍትን ከኢይኣስሩና ፈሪሐ።
ካብ እቶም ካብ ኣዋሽ ዝመፅኡ ብዙሓት ሰባት ብምቅይያር ኵነታት ኣየርን ብተወሳኺ ጥምየትን ዝሓመሙ እንትዀኑ ካብ ህሊናይ ዘኢይወፅእ ግን ካብኣቶም ሓደ ብምሒር ምስኣን ሓይሊ ሙሉእ ነብሱ ስለ ዝለመሰ ኢዱ ምልዓል ኸቢድዎ ሰብ ክየልዕሎ ዝርአኹዎ ሰብ እዩ። ፈፂመ ኣይእርስዖን። ካብ ጥምየትን ሕማምን ል ላዕሊ ኸቢዱና ዝነበረ ግን ዳርጋ መዓልታዊ ብ ዝይብሃል መልክዑ ቀትሪን ለይትን ይግበር ዝነበረ ጅምላዊ መግረፍቲ እዩ። ል ሓደ ሰብ ልዕሊ 20 ዝዀኑ ፖሊሳት ፌዴራል ዀይኖም ብ ሸለፍ ጠበንጃ እንተኢቀረየ ይገርፉ ነይሮም። ብፍላይ ብዕለት 15፡ ወርሒ ታሕሳስ “ንምንታይ ቀልጢፍኩም ናብ ክፍልኹም ዘኢኣተውኹም” ኢሎም ኣብ ነፀላ መንደቕና ንዝነበሩ ሓደ ክፍሊ ሙሉእ እሱራት ንኣስታት 3 ስዓታት ምስ ገረፉዎም እቶም 4 ሽዑ ንሽዑ ውነኦም ስሒቶም እንትይወድቁ እቶም 2 ድማ ኣብ ኣእዳዎምን ኣዕይንቶምን ኸቢድ ጕድኣት ገጢምዎም። ድምፂ ናይ እቲ መግረፍትን ብኽያትን ይስማዕ ስለ ዝነበረ ንሕና እዉን ኣይቐርየናይ ብምባል ብፍርሕን ራዕድን ታራና ንፅበይ ነይርና። ኵሉ ኣብ ክፍልና ዝነበረ ሰብ ድማ ቅሩብ እንተ ተኸላኸለልና ኢሉ ዘለዎ ኽዳን ይድርብ ነይሩ።
ብዕለት 20 ታሕሳስ ድማ “ድምፂ ሰሚዕና” ብ ዝብል ዒባራ ምኽንያት ኣብ እቲ ደብሪ ል ዝነበሩ ካብ ክፍለ ከተማ ቦሌ ዝመፅኡ ልዕሊ 200 ዝዀኑ ሰባት አውፂኦም ብመግረፍትን መቕፃዕትን ዘሳቐይዎም እንትዀኑ ብ እዚ ምኽንያት ድማ ልዕሊ 20 ዝዀኑ መንእሰያትን ሽማግለታትን ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ዝዀን ካብ መደቅሲ ክፍሎም ክይወፅኡ ኣይክኣሉን።ኣብ ልዕሊ እቲ መግረፍቲ ድማ ካብ አፍ እቶም ፓላዊስ ይወፅኡ ዝነበሩ ናይ ፀርፍታት መዓት ዘርኣውን መርዛማትን ነይሮም። “አናንተ ክፉ ዘሮች (ኣንቱም ክፉኣት ዘርኢ)”፣ እናንተ እርጉማን(ኣንቱም ርጉማን)”÷” እናንተ ጅቦች (ኣንቱም ኣዛብእ)” ወዘተ እናበሉ ብምፅራፍ ዘለዎም ኸቢድ ፅልኣት ብግልፂ ይድርጕሑዎ ነይሮም።
ኣብ እዚ ዝነበርናሉ ቦታ ልዕሊ 400 ዝይዀኑ ካብ ሱዑዲ ዝተመለሱ ተጋሩ ዝነበሩ እንትይዀን መብዛሕትኦም ኣብ ስዑዲ እውን ተኣሲሮም ዝነበሩን ል ብዙሕ ጊዜ ዝተሳቐዩን እዮም። ካብኣቶም እቲ ሓደ “ኣብ ስዑዲ 7 ዓመት ካብ ዝተኣሰርኩዎ ኣብ ኣባ ሳሙኤል ዝተኣሰርኩወን 2 ኣዋርሕ ይኸፍኣ” ብምባል ናይ ኣባ ሳሙኤል ኸቢድነት ነጊሩኒ።
ካብ መዳጐኒ እንዳ ኣባ ሳሙኤል በዝሕና ኣስታት 2,000 ንዀን ኣብ ዝተፈላለዩ መዓልታት ዝወፃእና እንተንዀን፡ ከባቢ 1,175 ዝዀኑ ኣሐዋትና ግን ክሳብ ሕዚ ኣብ እቲ ኣንቃዕሪርካ ሰማይ ጥራሕ እምበር ካልእ ዘኢይርአየሉ ገሃነም ዝዀነ ቦታ እናተሰቓዩ ይርከቡ። ኣብ ልዕሊኦም ድማ ብሰኑይ ማለት እውን ብዕለት 24፡ ወርሒ ጥሪ 2014 ዓ.ም ካብ ሚዛን ቴፒ ዝመፅኡ 1,165 ካልኦት ተጋሩ ዝተሓወሱዎም እንትይዀን ብጠቕላላ 2,340 ንፁሃን ወገናት ኣብ እቲ ቦታ ተዳጒኖም ኣብ ኸቢድ ኵነታት ይርከቡ። ብፍላይ እቶም ካብ ሚዛን ቴፒ ዝተመለሱ ኣብ መዓልቲ 2 ባኒ ጥራሕ ይበልዑን ዝስተ ማይ ድማ ካብ ሩባ ይጥቀሙን ስለ ዝነበሩ መብዛሕቲኦም ብጣዕሚ ሓሚሞም እዮም መፂኦም። ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ድማ ኣብ እቲ ቀፅሪ ማይ ጠቕሊላ ስለ ዝጠፍአትን ሽቃቅ ሰለ ዝፈንደአን ብጣዕሚ ተፀጊሞም ትሕቲ ሰብነት ኣብ ዝዀነ ናብራ ይርከቡ። ኣነ ኣብ እዚ ሕዚ ስዓት ናይ ጨጎራን ኣስምን ሕሙም ዀይነ ኣብ ምክትታል ሕክምና እንትእርከብ ናይ 2 ወርሒ ደሞዝ ስለ ዘኢኣተወለይ ድማ ምስ ክፍሊ ሓይሊ ሰብ እናተማጐትኩ እየ። ምስ መንግስቲ ርክብ ኣብ ዘየብሉ ኣብ ናይ ወፃኢ ድርጅት እናሰራሕኹ እኳ መሃያ ዝተኸልኸለኩ ኻልእ ኣብ ናይ መንግስቲ ይኹን ናይ ውሽጢ ዓዲ ውልቀ ትካል ተቘፂሩ ዝሰርሕ ሰብ ክሳብ ክንደይ ክይፅገም ከም ዝይኽእል ምግማቱ ኣይይኸብድን።
1 Comment
-
We are seeing objects for sale online which may be stolen Tigrayan/Ethiopian artefacts, including manuscripts, crosses, etc. If you find such objects, I recommend you upload the information to the INTERPOL Stolen Works of Art Database #culturalheritage @cathyDAndrea99
Amhara and eritrean soldiers are looting and selling our pricelss relics . Eritreans are sponsoring this war for the past 30 years intentionally or unknowingly. Many know about this war before it broke out .
Fanos are terrorists and eritreans troops are endangering Afar people and fighting in Afar to fuel hostility between the people of Tigray and Afar. All Eritreans including those who smuggled themselves under the blanket of refugee and protection should go out of Afar and rest of ethiopia. Fanos are terrorists !


text:
ግጉይ ትሕዝቶታት ኮቪድ-19!
መረድኢታት ሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ከምዘርእይዎ ብኮሮና ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ቑጽሪ ልዕሊ 436 ሺህ በጺሑ’ሎ። ኣስታት 7 ሺህ ሰባት ዝኾኑ ሰባት ከዓ እቲ ቫይረስ ብዘስዕቦ ሕማም ሞይቶም እዮም። ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም ዘውጸኦ ደረጃ ኢትዮጵያ ካብ ደቡብ ኣፍሪካ ቐጺላ ብዝርገሐ ኮሮና ቫይረስ ካልአይቲ ኣፍሪካዊት ዓዲ ንኽትከውን ገይሩዋ እዩ።
እዚ ቫይረስ ናብ ኢትዮጵያ ምእታዉ ሪፖርት ካብዝተገበረሉ ወርሒ መጋቢት፣ 2012 ዓ.ም. ኣትሒዙ ብዙሕ ዜናታት ሓሶትን ዘጋግዩ መረዳእታታትን ነቲ ለበዳ ንምቁጽጻር ክኸብድ ገይሩዎ ጸኒሑ እዩ። ቅድም ኢሉ እቲ ብሰፊሑ ዝዝውተር ዝነበረ እቲ ሕማም ብሱሩ የለን ዝብል ውዲት ትንታነ ነቶም ዝግበሩ ንዝነበሩ ጻዕርታት ዘዕግብ ውጽኢት ከመዝግቡ ኣየኽኣሎምን። ንምክልኻል ኮቪድ-19 እቲ ቐሊል መንገዲ ማስክ ምግባር እንተኾነ’ኳ፣ ብዙሓት ሰባት ግን ነዚ ምኽሪ ብምንጻግ እቲ ለበዳ ሐዚ ኣብዘለሉ ደረጃ ንኽበጽሕ ኣበርክቶ ገይሮም እዮም። ኽታበት ኮሮና ቫይረስ ድሕሪ ምርካቡ ከዓ ነቲ ኽታበት ኣዚዮም ዝቓወሙ ትሕዝቶታት ብሰፊሑ ይራኣዩ ኣለዉ።
ንምንታይ እዩ ግን ዜናታት ሓሶትን ዘጋግዩ መረዳእታታትን ኣብ ከምዚ ብዝበሉ እዋናት ዝበዝሑ? ዓብዪ ቁጽሪ ዘለዎ ሰብ ከም በዓል እዚኦም ብዝኣመሰሉ ትሕዝቶታት ንምንታይ እዩ’ኸ ዝጋገ? እቶም ዝበለጹ ምኽንያታት እዚኦም እዮም፦
* ዘርዕዱ ኣርእስተ-ዜናታት ምጥቃም ሓደ እዩ። ክሊክቤይት (Clickbaits) ዜና ብምውዕዋዕ ብርክት ዝበሉ ተመልከቲ ንምርካብ ምፍታን ማለት እዩ። ክሊክቤይት ንስምዒትና ዝቀረበ፣ ድልየት ዝፈጥር፣ ንምሕላፍ ዘጸግም ርእሰ ዜና (headline) ከምኡ’ውን ብደምቢ ዝተቀናበረ ፎቶ ብምጥቃም ንሊንክታት ክንክተል ወይ ከዓ ቪዲዮታት ንኽንከፍት ዝደፋፍኡ ገጻትን ቻናላትን ክኾኑ ከለዉ፣ ናብ ውሽጢ ኣቲና ንትሕዝትኦም ክንምልከት ከለና ምስቲ ርእስ ዜና ዘይራኸብ፣ ምንም ፍልፍል ዘይብሉ፣ ካብትን ካብዝን ዝተኣራረየ ኾይኑ ንረኽቦ።
* ኣብ ልዕሊ ትሕዝቶታት ኾነ ኢሉ ዝሕወስ ሓሶት’ውን ካሊእ መገዲ እዩ። ናብቲ ዝዓበየ ሓቂ እታ ትሕወስ ንእሽተይ ሓሶት ነቲ ትሕዝቶ ክምቅር ይገብሮ እዩ ኢሎም ዝሓስቡ፣ ሳዕቤኑ ዘየገድሶም ሰባት ዘጋግይ ትሕዝቶ ሒዞም ናብ ሚዲያ ይቐርቡ። ገሊኦም ተፈላጥነት ንምርካብ፣ ገገሊኦም ከዓ ኣብቲ ርእሰ-ነገር ዘለዎም ፍልጠት ዝታሓተ ስለዝኾነ ዝገብሩዎ’ዩ።
* ኣብ ሃይማኖት ዘለዎም ውፉይነት ነቲ ስለ ኮቪድ ኣጸቢቑ ንዝፍለጥ ሓቂ ሸለል ንኽብሉዎ ዝገብሮም ሰባት ዜናታት ሓሶትን ዘጋግዩ መረዳእታታትን ዘጋውሑ እዮም።
* ነቲ ለበዳ ወይ ከዓ ነቲ ኽታበት ዝምልከት ብቐልዲ ዝተጀመረ ዘረባ ይኹን ጽሑፍ ድሕሪ ጊዜ ናብ ዓብዪ ዜና ተቐዪሩ ዝረኸብናሉ ጊዜ ብዙሕ ስለዝኾነ ንምጽራይ ዘኽእለና ስጎምትታት ብምውሳድ ክንከላኸሎ ይግባእ።
* ኣብ ጋዜጠኛነት ዘሎ ሸለልታን ዘይብቑዕነት’ውን ንናይ ሓሶትን ዘጋግዩን መረዳእታታት ምግዋሕ እቲ ካሊእ ምኽንያት እዩ። ሽም ዘለዎም ዓበይቲ ትካላት ሚዲያ ብዛዕባ እቲ ትሕዝቶ ዝበሉዎ ነገር እንተሃሊዩ ምርኣይ መርገጽ ንምሓዝ ጠቓሚ ስለዝኾነ ንካልኦት ወሃብቲ ሓበሬታ ምጥማት ግቡእ እዩ።
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
ዜናዊ ጸብጻብ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምንቅስቓስ ንደሞክራስን ፍትሕን ኤርትራ ምደፍኤ፡፡
1 ለካቲት ጀሚሩ ንክልተ መዓልትን ፍረቓን ዝወሰደ ሰፍሕን መሃርን ውድባዊ ስሚናር፡ ኣቢሉ ካብ ሰሜን ኣመሪካን ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝተወከሉ ኣባላትን ተጋደልትን ኣመራርሓን ምደፍኤ፡ ተጋደልትን ኣመራርሓን ብደግሓኤ/ኤግደለን ዑዱማት ኣጋይሽን አብ ዝተረኽበሉ ኣጋጣሚ “ዳግማይ ትንሳኤ ምደፍኤ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ብኽብ ዝበለ ስነ ሰርዓት ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ ብ 3 ለካቲት 2013 ድሕሪ ቀትሪ ብወግዒ ተኸፊቱ፡፡
ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣቦ ወንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ ብጻይ ጥዑም እዝጊ ሃይሉ፡ “ብቐዳምነት፡ እንቋዕ ናብዚ ታሪኻዊ ዕለት ውድባዊ ሰሚናርን ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤናን ክንተኣኻኸብ ኣብቃዓና እንዳበልኩ፡ ብስም ኣሰናዳኢት ሽማግለ ሓጎሰይ ክገልጸልኩም እፈቱ፡፡” ድሕሪ ምባል ህልው ኩነታት ምደፍኤን ምድላው ውድባዊ ስሚናርን ጉባኤን ምደፍኤ ኣመልኪቱ ሰፍሕ መብረሂ ብኸምዚ ዝስዕብ ኣቕሪቡ፡፡ “ውድብና ምንቅስቓስን ንደሞክራስን ፍትሕን ኤርትራ (ምደፍኤ) ሎሚ ኣብ መድረኽ ውድባዊ ሰሚናርን ውድባዊ ጉባኤን ክኣቱ እንከሎ፡ ብለማጽ መንገዲ እናተጓዕዘ ወይ ውን ተቆዶ ቆዶ እነተዘይቆዶ ከኣ ሕንጣጦ ብዝብል ላህመታዊ ገምጋም ዘይኮነስ፡ ሕሉፍ ጸገማቱ ኣለልዩን ኣሪሙን፡ ነብሱ ሰሪዑን ወዲቡን፡ ኣሎ ዝበሃል ናይ ቃልሲ ጸጋታት ኣብ መዓላ ቃልሲ ከውዕልን፡ ከምቲ ትጽቢት ዝግበረሉ ናይ ብሓቂ ጽላል ሓፋሽ ክኸውን ምእንቲ መስመራቱን መትከላቱን ኣነጺሩ ብሓድሽ መንፈስን ሓድሽ ናይ ቃልሲ ወንን ንቕድሚት ክስጉም ሓሊኑ እዩ፡፡ ካብዚ ቅኑዕ ሕልና እዚ ተበጊሱ ድማ፡ ነዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ እዚ “ዳግማይ ትንሳኤ ምደፍኤ” ዝብል ስያመ ኣልቢሱ፡ እነሆ ኣብ ናይ መቐይሮ መድረኽ በጺሑ ይርከብ፡፡
ምስ ኩሉ ዘለና በዓልቤታዊ ሕጽረታትን ቁጠባውን ካልእን ሽግራትን፡ ከምኡ እውን ሕጽረት ግዜ ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ውድባዊ ሰሚናርናን ዳግማይ ትንሳኤናን፡ ክንድቲ ዝድለ ቅድመ ምድላዋት ተገይሩሉ እዩ ኳ እንተዘይተባህለ፡ ምስ ኩሉ እቲ ዝተጠቕሰ ሕጽረታት ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ እዚ ዘብጽሑና ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማግለ ልዑል ምስጋና ይግበኦም እዩ፡፡ ከምኡ እውን ምስ ኩሉ ሕጽረታቱን ግዳማዊ ተጻብኦታትን ስኑ ነኺሱ ነዚ ውድብ እዚ ዘሳለየን፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ እዚ ዘብጸሐን ማእከላይ ሽማግለ ውድብና ክምስገን ይግበኦ፡፡ መሓዛና ውድብ ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ሳሆ ኤርትራ ኣብ ጎኒ ውድብና ደው ብምልባል ክገብሮ ዝጸንሐ ሞራላዊ ደገፍ፡ ከምኡ እውን ውድባዊ ሰሚናርናን ዳግማይ ትንሳኤ ውድብናን ኣብ ምዕዋት ዝገበረልና ዓቕሙ ዘፍቀዶ ገንዘባዊ ደገፍ እውን ብስም ውድብናን ውጹዕ ሓፋሽ ህዝብናን ከነመስግኖ ንፈቱ፡፡ ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ቃልስና ደው ብምባል ዓቕሙ ዘፍቀዶ ናይ ቃልሲ ደገፍ ዘካይድ ዘሎ
ብጻይና ልኡል ጋይም ዋላ ኳ ሃገራዊ ግቡኡ እንተኾነ ከየመስገንናዮ ክንሓልፍ ግን ኣይንመርጽን፡፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ወፉያት ኣባላት ምደፍኤ፡ ኣባላት ሰራዊትን ደገፍትን ውድብና እውን ስለ ጽንዓቶምን ተወፋይነቶምን ከነመስግኖም ግቡእ እዩ፡፡ እዚ ሰሚናርን ውድባዊ ጉባኤን ከነካይድ ዓቢ ሞራላውን ገንዘባውን ደገፍ ዝገበረልና ቤ/ጽ ሰንዓ-ፎርም፡ ከምኡ እውን ኣዳራሽ ብምሃብን ሞራላዊ ምትብባዕ ብምግባርን ንዝተሓጋገዘና ምምሕዳ ዞባ ምብራቕ ትግራይን ካልኦት መንግስታዊ ኣካላት ኢትዮጵያን፡ ብሓፈሻ ከኣ ንመላእ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ልባዊ ምስጋናና ነቕርብ፡፡” ብምባል ቃል ውድብ ንከስምዕ ኣቦ ወንበር ውድብ ምደፍኤ ንብጻይ ትውፍቕ ንርሑሴን ናብ መድረኽ ዓዲሙ፡፡ ብጻይ ትውፊቕ ብወገኑ፡ ናብዚ ወሳኒ መድረኽ ንምብጻሕ ዝሓለፈ ጽንኩር ኩነታት ብሓያል ተጸዋርነትን ዘይሕለል ቃልሰን ዝሰገሩ ተጋደልትን ደገፍትን ምደፍኤ መስጋንኡ ድሕሪ ምቕራቡ፡ ህጹጽ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ፡ ኣብ ታርኽ ምደፍኤ ፍሉይ ምዕራፍ ዘለዎ ኣብ ምቕልጣፍ ደሞክራስያዊ ለውጢ ድማ ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ከምዝህልዎ ገሊጹ፡፡
ድሕሪዚ መግለጺ ደገፍ ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ሳሆ ኤርትራ ብደግሓሳኤ ዘቕረበ ዋና ጸሓፊ ኤግደለን ኣቦ ወንበር ብደግሓሳኤ ብጻይ ሰዓድ ካማል ሰዓድ፡ መድረኻዊ ዕማማት ግንባርና ኤግደለ ድሕሪ ምንጻር፡ ብደግሓሳኤ ካብ ንጹር መትከላቱን ፖለቲካዊ መስመራቱን ብምብጋስ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽንኩር መድረኻት ኣብ ጎኒ መሓዛ ውድብ ምደፍኤ ዳው ከምዝበለን ብሒጂ እውን ብጽንዓት ደው ከምዝብል ኣረጋጊጹ፡፡ ቀጺሉ “ግንባርና ኤግደለ ካብ ብዙሓት ደለይቲ ለውጢ ተስፋ ተጌሩሉ ዘሎን ኣብ ደንበ ተቓውሞ ሓድሽ ምዕራፍ ክኸፍት ትጽቢት ብዙሓት ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ መድረኻዊ ሓላፍነትና ክንዋጻእ እዚ ውድባዊ ጉባኤኹም ወሳኒ ከም ምዃኑ መጠን ኩሉ መዳያዊ ዓወትኩም ንጽበ፡፡”
ብምባል ውድባዊ መልእኽቲ ኣስሚዑ፡፡ ኣቦ ወንበር ፈጻሚ ኣካል ስምረት ኤርትራውያን መንእስያት ንድሕነት ሃገር፡ ተስፉ ኣጽብሃ ህልው ኩነታት ሃገርን ኩነታት ደንበ ተቓውሞ ኤርትራን ድሕሪ ምግላጽ፡ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ፡ ነዚ መደረኽ ዝበቕዕ ውሳኔታት ሒዙ ክወጽእ ዘለዎ ትምኒት ገሊጹ፡፡ ብተመሳሳሊ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ሰደግኤ፡ ኤርትራዊ ስምረት ንለውጢ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን ደሞክራስያዊ ምንቕስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ደምሓኩኤ ናይ ወውድቦም መግለጺ ደገፍ ኣመሓላሊፎም፡፡ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ወኪል መንግስቲ መንስቲ ኢ/ያ ምስ ኣስመዐ፡ ኣብ ውድባዊ ስሚናርን መስርሕ ምስልሳል ጉባኤ ዓቢይ ኣበርክቶ ዝገበረ ብጻይ ልኡል ጋይም ንጉባእተኛታት እንቋዕ ሓጎሰኩም ድሕሪ ምባል፡ ኣብ ውድባዊ ስሚናር ዝረኣዮ ትዕዝብትን ኣዚዩ ሃናጺን መሃርን ዝኾነ ምኽርን ኣካፊሉ፡፡
ድሕሪዚ ብኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝተዳለወ ናይ ድራር መደብ፡ ጉጅለ ባህሊ ኤግደለ ንሃገራዊ ወኒ ዘለዕዓሉ ዝተፈላለዩ ስነጥበባዊ ፍሪያት ኣቕሪባ፡፡
ብ 4 ለካቲት 2013 ቅድሚ ቀትሪ ጉባእተኛታት ኣብቲ ስሩዕ ናይ ጉባኤ ኣጀንዳታት ሰፍሕ ምይይጥ ኣካዪዶም፡፡ ጉባኤ ኣብ ውድባዊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ሕገ ህንጻን ዝተወሰነ ምምሕያሽ ብምግባር ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቑ፡፡ ኣገደስቲ ፖለቲካዊ
ውሳኔታት ብምሕላፍ፡ 13 ኣባላት ማእከላይ ሽማግለን 3 ኣባላት ኮምሽን ቁጽጽርን ብደሞክስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡፡ ዝነኣድ ናይ ኣረኣእያ ሓድነት ዝተፈጥረሉን ኣገደስቲ ፖለቲካዊ መትከላት ዝጸደቐሉን ፖለቲካዊ ውሳኒታት ዝተመሓላለፈሉን ናይ ቃልሲ ወንን ዝተበራበረሉን ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ ብ 5 ለካቲት 2013 ድሕሪ ቀትሪ ብዓወት ተዛዚሙ፡፡ ኣብቲ ናይ ምዕጻውስነ ሰርዓት ኣብ ምሉእ መሰርሕ ጉባኤ ዝተሳተፈ መሓዛ ውድብ ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ሳሆ ኤርትራ ብደግሓሳኤ፡ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ሰደግኤን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን ናይ ውድባቶም መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም፡፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8429


text:
ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣብ መንጎ ናይ ኤርትራ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድን 16 መስከረም 2018 ኣ/ፈ ኣብ ጂዳ ዝተፈራረምዎ ስምምዕ ሰላም፣ምሕዝነትን ሓፈሻዊ ምትሕብባርን ብሓጎስ ከምዝተቐበሉዎ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ሓቢሮም።
ናይ ስዑዲ ዓረብ ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብዱልዓዚዝ ኣል ሳውድ ንዝተፃወቱዎ ታራ እውን ናእድኦም ገሊፆም ኣለው።ክልቲአን ሃገራት ሓድሽ ዘመን ሰላም፣ምሕዝነትን ሓፈሻዊ ምትሕብባራትን ከምኡ እውን ንዞባዊ ሰላምን ፀጥታን ንምስራሕ ዘለወን ድልውነት ንኢዱ’ሎ።
ካብዚ ብተወሳኺ ፕሬዝዳንትታ ጅቡቲን ኤርትራን ኣብ ጂዳ ምርኻቦም ኣብ ርክባት ክልቲአን ሃገራት ሓድሽ ምዕራፍ ዝኸፍት ከምዝኸውን ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ተስፍኦም ገሊፆም ኣለው።ክልቲአን ሃገራት ትርጉም ዘለዎ ልዝብ ንምምፃእ ፅምድአን ክቕፅላ ኣተባቢዖም ኣለው።
ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ፃዕርታተን ንናይቲ ዞባ ሃገራት ንምሕጋዝ ቅሩብ ምዃኖም ሓቢሮም ኣለው።


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ ቀረባ ንዝተግበሮ ውጥን ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ምስ ኢትዮዽያውያንን ኢትዮዽያዊ ዝመቦቆሎምን ዳያስፖራ ንምልላይ ኣብ 14 ከተማታትታት ዩ-ስን ካናዳን ህዝባዊ ኣኼባ ንፅባሕ ቀዳምን ሰንበትን ፀዊዑ‘ሎ።ተቃወምቲ‘ውን ነቲ ኣኼባ ንምቅዋም ተቀሪብና‘ለና ይብሉ።በትረ ስልጣን ካብ ኤምባሲ ኢትዮዽያ ንኣቶ ወሃደ በላይ፣ካብ ተቃወምቲ ድማ ንኣቶ ነጋሲ በየነ ኣዘራሪቡ‘ሎ።
ኣቶ ወሃደ በላይ ኣብ ዘረበኦም፣ካብ ኢትዮዽያ ተዓዲሞም ዝመፁ ኣጋይሽ ናብ 14 ከተማታት ተላኢኾም‘ለው፣እቲ ህዝባዊ ኣኼባ ንምጅማር ዘኽእል ቅድመ ምቅርራብ ተዛዚሙ‘ሎ ኢሎም።ብዛዕባ መሰል ዜጋታት ክምልሱ ከለው ድማ ኣብ ኢትዮዽያ ተቃወምቲ ብፖለቲካዊ ፓርታታት ተወዲቦም ዝተዓወቱ ስልጣን ዝሕዝሉ፣ዝተሳዕሩ ድማ ተቃወምቲ ኮይኖም ዝቅፅሉ ባይታ ኣሎ።
ነቲ ቀዳመ-ሰናብቲ ኣብ ዩ-ስን ካናዳን ዝሳለጥ ኣኼባ መንግስቲ ኢትዮዽያ ካብ ዝቃወሙ ሓደ ኣቶ ነጋሲ በየነ ኣብ ኢትዮዽያ ፍትሒ የለን፣ ዴሞክራስያዊ መሰላት ዜጋታት ኣይተረጋገፀን፣ህዝባዊ መንግስቲ ክሳብ ዝቀውም ከም‘ዚ ናይ ቀዳመ-ሰናብቲ ኣኼባ ምዕባለ ኢልካ ዘረባ ተቀባልነት የብሉን ይብል።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ብዛዕባ ግድብ ኣባይ ምዝራብ‘ውን እንተኾነ ዕላምኡ ህዝቢ ኢትዮዽያ ከም‘ቲ ናይ ሰሜን ኣፍሪቃን ሃገራት ዓረብን ዝኣምሰለ ህዝባዊ ዓመፅ መእንታን ንከየላዕል ትኹረት ንምቅያር‘ዩ ኢሉ።
ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ኣብ ከተማታት ኣመሪካን ካናዳን ምስ ኢትዮጵያውያን ዲያስፖራ ንምዝርራብ ኣኼባታት ከካይዱ`ዮም
- በትረ ስልጣን
ተቃወምቲ ድማ ኣንጻር`ቲ ኣኼባ ሰልፊ ንምክያድ ተቐሪብና ኣለና ይብሉ ኣለው
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ ቀረባ ንዝተግበሮ ውጥን ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ምስ ኢትዮዽያውያንን ኢትዮዽያዊ ዝመቦቆሎምን ዳያስፖራ ንምልላይ ኣብ 14 ከተማታትታት ዩ-ስን ካናዳን ህዝባዊ ኣኼባ ንፅባሕ ቀዳምን ሰንበትን ፀዊዑ‘ሎ።ተቃወምቲ‘ውን ነቲ ኣኼባ ንምቅዋም ተቀሪብና‘ለና ይብሉ።በትረ ስልጣን ካብ ኤምባሲ ኢትዮዽያ ንኣቶ ወሃደ በላይ፣ካብ ተቃወምቲ ድማ ንኣቶ ነጋሲ በየነ ኣዘራሪቡ‘ሎ።


text:
እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2020 ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምድማፅ መሰለን ንምርግጋፅ መበል 19 መመሓየሺ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተወሰነሉ መበል 100 ዓመት ዝዝከረሉ ዓመት እዩ።ኣብ ከባቢ ዋሽንግተን ዲስ ዝርከቡ ኣብያተ መዘክራት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምርጫ ድምፀን ናይ ምሃብ መሰለን ንምርግጋፅ ማዕረ ክንደይ ከምዝተቓለሳ ብዘርኢ የኽብርዎ ኣለው።
ናይ ምድማፅ መሰለን ከረጋግፃ ዝተቓለሳ ኣሜሪካዊያን ደቂ ኣንስትዮ ንገዛእ ርእሰንን “ውዱባት ተቓለስቲ መሰል’’ ኢለን ይፅውዓ።
ምልክታት ብምሓዝ፣ብምስላፍ፣ንፖሊሳት ብፅላል ብምጥቓዕ፣ንህንፃታትን ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ብምውራር፣ሰልፍታት ብምትሕብባር ብምክያድን ዝክኣለን ኩሉ ተቓሊሰን።
ዓቃቢት ሙዚየም ሊሳ ግራዲ ከምዚ ትብል።
“እዚ ምርኢት እዚ ኩላትና እንዝክሮ ድምፂ ንምሃብ ዝተኻየደ ቓልሲ ዘዘንቱ እዩ።ከምዚ ዝበለ ዛንታ ኢና ተማሂርና።ሱዛን ቢ ኣንተኖኒ ንመሰለን ዝተቓለሳ ተባዓት ደቂ ኣንስትዮ ከምዝመርሐት ኢና ተማሂርና።እዚ ዝድነቕ ዛንታ እዩ።”
እዘን ብሓባር ኮይነን ዝተቓለሳን ብዙሕ ዝተዓወታን ደቂ ኣንስትዮ ናይዚ ሃገራዊ ሙዚየም ታሪኽ ኣሜሪካ /National Museum of American History/ ቀንዲ ዛዕባ እየን።
ናይ ውልቂ ንብረተን፣ብኢድ ዝተስኣሉ ምልክታት /ባነራት፣ኣርማታት፣ስእልታትን ሰነዳትን ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ፈላመይቲ ጓልኣንስተይቲ ኣፈጉባኤ ናይ ዝኾና ናንሲ ፐሎሲ ናይ እንጨይቲ መዶሻ ከይተረፈ ኣካል እቲ ምርኢትን ኣካል ደቂ ኣንስትዮ ንሲቪላውን ፖለቲካዊ መሰላተን ዘካይድኦ ዘለዋን ነዊሕ ቓልሲን እዮም። ሕጂ እውን ዓቃቢት ናይቲ ሙዚየም ሊሳ ግራዲ “ኣብዚ ቤተ መዘክር ንምቕራብ ንደልዮ ዘለና ታሪኽ ናይዘን ንፈልጠንን ምልክታት ቓልስን ዝኾና ደቂ ኣንስትዮን ብዙሕ ዘይፍለጣን ጎኒ ንጎኒ ኣቐሚጥና ክርኣይ ምግባር እዩ።ማብል ሊ ከም ዝኣመሰለት ቻይናዊት ኣሜሪካዊት ጓል ኣንስተይቲ መንእሰይ፣ንሳ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ንናይ ምድማፅ መሰል ዝተቓለሰት ግን ድማ እቲ ሕገ መንግስቲ ክመሓየሽ ከሎ ቻይናዊያን ኣሜሪካዊያን ከም ዜጋ ዘይርኣይሉ ብምንባሮም ከድምፁ ዘይኽእልሉ ኩነታት ዝነበረት እያ።”
ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምድማፅ መሰለን ዝተረጋገፀ ኣብ 1919 ዓ.ም. ብመሰረት ዝተኻየደ መበል 19 ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ እዩ።መጀመሪያ ናይ መመሓየሺ ሓሳብ ዝቐረበ ግን ኣብ 1878 ነይሩ።
ሳላ ሱዛን ቢ ኣንቶኒን ኤልዛቤት ካዲ ሳንተንን ዝኣመሰለ ደቂ ኣንስትዮ ንናይ ምድማፅ መሰለን ዝተቓለሳ እቲ ዝተመሓየሸ ሕገ መንግስቲ ኣብ 18 ነሓሰ 1920 ፀዲቑ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ፕረዚዳንታዊ ፅምብል ድሕሪ ምክያዶም ደቂ ኣንስትዮ ኣብ 2017 ኣብ ብርክት ዝበሉ ከተማታት ኣሜሪካ ሰልፊ ኣካይደን።ኣብቲ ሰልፊ ልዕሊ 5 ሚሊዮን ሰባት ብምስታፍ ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካ ኣብ ሓደ መዓልቲ ክንድዚ ዝኸውን ሰብ ክስለፍ ናይ መጀመሪያ እዩ።
ክኢላ ፖለቲካዊን ወታደራውን ታሪኽ ቤታን በሚስ ደቂ ኣንስትዮ ሓይለን ዘርኣያሉ ሰልፊ ነይሩ ትብል።
“ደቂ ኣንስትዮ ወነንቲ ሓይለንን ታሪኸንን ከምኡ እውን ዝጸንሓ ዛንታ መሊሰን ዝወነናሉ ነይሩ።ኣብ 2017 ዝተፈፀመ ዝገልፅ ኣብዚ ቀሪቡ’ሎ።ቅድሚ ሎሚ ከም ገለ ኣሉታዊ ተገይሩ ይርኣይ ዝነበረ ቃል ዝኽበርን ሓያልን ምዃኑ ንምርኣይ ዝተፈተነሉ እዩ ነይሩ።”
ኣብ ሃገራዊ ሙዚየም ታሪኽ ኣሜሪካ ዝቐረበ ምርኢት ልዕሊ 60 ናውቲ ወይ ኣቑሑት ንምርኢት ቀሪቦም ኣለው።


text:
ፕረሲደንት ሱዳን ዖማር ኣል በሽር ነዚ ዝገለጹ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ከተማ ኣስመራ ምስ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድሕሪ ምርኻቦም ኢዩ። እቶም ክልተ መራሕቲ ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፡ ኣብ ክልቲኣዊ ዝምድናን ምዕባልኡን፡ ንጉዳይ ሓድነት ሱዳንን ኣብ መጀመርያ ዝመጽእ ዓመት ብዛዕባ ዝካየድ ረፈርደም ደቡብ ሱዳን፡ ከምኡ`ውን ብዛዕባ ኹነታት ሶማልን ምዕባለታቱን ከምዝተዛተዩ፡ ኣስመራ ትርከብ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ሰናይት ሃብቱ ሓቢራ። ብዘይካ`ዚ ንልምዓት`ቲ ኣብ ከባቢ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ዝርከብ ቦታታት፡ ከምኡ`ውን ንኽልተኣዊ ቁጠባዊ ምትሕግጋዛት ከምዝተዘራረቡ`ውን ተገሊጹ`ሎ።
ፕረዚደንት ኣል በሽር ኣብ`ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ መራሕቲ ኢጋድ ተሳቲፎም ምንባሮም ይዝከር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ኡጋንዳዊት ኸተማ ካምፓላ ኣብዝተፈጸመ መጥቃዕትታት ቦምብ ካብ ዝሞቱ ልዕሊ 75 ሰባት፡ 5ተ ኤርትራውያን ከምዝርከብዎም መንግስቲ ኤርትራ ኣፍሊጡ`ሎ። እቲ መጥቃዕቲ መዛዘሚ ግጥም ዋንጫ ዓለም ይካየድ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ኣብ ቤት መግቢ ኢትዮጵያውያንን ራግቢ ክለብ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ መዘናግዒ ቦታታትን`ዩ ተፈጺሙ። ነቲ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸምዎ ዝኣመኑ ናይ ሶማል ዕጡቓት ኣል ሸባብ፡ ወተሃደራት ኡጋንዳ ኣብ ሞቓዲሾ ኣብ ልዕሊ ዝነብሩ ሰለማውያን ሰባት ንዝፍጽምዎ ግፍዒ ሒነ ንምፍዳይ ኢና ፈጺምናዮ ክብሉ ሓላፍነት ወሲዶም ኣለዉ።
ንምሉእ ጸብጻብ ሰናይት ሃብቱ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ


text:
Radio Erena: 31 January 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየደ ፕረዚደንት ጀርመን ፍራንክ ቫልተር ስተይንሚየር፣ ብሰንኪ ምብልሻው ነፋሪት ዑደት ከምዝተናውሐ ተፈሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብታ ሃገር ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደቱ ዛዚሙ፣ ብሮቡዕ ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተበገሰሉ፣ ነፋሪት ቴክኒካዊ ጸገም ስለዘጋጠማ፣ ናብ ሆቴሉ ክምለስ ከምዝተገደደ ማዕከናት ዜና ኤውሮጳ ኣረጋጊጸን።
ብፕረዚደንት ዝተወከለ ልኡኽ መንግስቲ ጀርመን ዘሰነዩ 55 ሰባት’ውን ብተመሳሳሊ፣ ናብ ሆቴላቶም ክምለሱ ተገዲዶ’ዮም።
Airbus A340 ዝዓይነታ ዋንነታ ናይ መንግስቲ ጀርመን ዝኾነት ነፋሪት፣ ዝገጠማ ቴክኒካዊ ጸገም ኣብ ቦሌ፣ መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ጽገና ይካየደላ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣቐዲሙ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ኣብ ዝነበረሉ፣ ኣብ 2014፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ፣ ተመሳሳሊ ጸገም ገጢምዎ ኔሩ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ 2006፣ ኣብ ቻይና ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገም ነፋሪት ንሽዱሽተ ሰዓታት ከምዝተደናጎየ ይጥቀስ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር፣ ኣብ ዋዕላ ጉጅለ 20 ናይ ቁጠባ ዓርሞሽሽ ሃገራት ንምስታፍ፣ ናብ ብራዚል ዝተበገሰት ቻንስለር ጀርመን ኣንግላ መርከል፣ ብሰንኪ ምብልሻው ነፋሪት፣ ጉዕዞኣ ይዝከር።


text:
ኣሸር ረዳ "ክርስቶስ ካብቲ 1ይ ኣዳም ኣዚዩ ፍሉይ እዩ" ( 2ይ ክፋል)
ናይ ጐይታና ናይ መድሓኒና የሱስ ክርስቶስ ሰላም ምስ ኩላህኩም ይኹን።
ብምቅጻል ከምዚ ኪንብል ንፈቱ፡
በታ ናይ ጥንትን ዘይትልወጥን ቅንዕቲ ሰማያዊት መገዲ ኪትመላለሱ እንተ ደሊኹም፣ ነቲ ምስ ኩሎም ቅዱስን ኬረስትየኩም ዝከኣሎ ጥዑይ ምህሮ ጸጋ ብግቡ ኪትመሃርዎ እንተዳኣ ደሊኹም፣ ነታ ካብዚ ኣብዛ ሕጂ ዘላ ምድሪ ክርስትና ዘሎ ድብልቕልቕ፣ ሕልኽልኽን ሕንፍሽፍሽን ኣውጺኣ ነቲ ፍሉይን እንኮ በይኑ ክርስቶስ ወዲ ህያው ኣምላኽ ኣጉሊሓ፣ ኣድሚቓ፣ኣግኒና እተርእየኩምን ኣብኡ ኣብ ክርስቶስ ጥራይ እትተኽለኩም፣ እተጽንዕኩም፣ ኣተሃንጸኩምን እተዕብየኩምን እንኮ ትምህርቲ ሃዋሪያት (ግብሪ ሃዋርያት 2፥42) ኪትፈልጡዋን ኪትዕጠቁዋን እንተዳኣ ደሊኹም፡ ሃየ ነዚ በዞም ዝስዕቡ ቪዲዮታት ቀሪቡልኩም ዘሎ ኩሉ መልእኽቲታ እናጠውቅኩም ጊዜ ዓድግኩም ብግቡእን ብጥንቃቄን ስምዑ።
ንርእስኹም ተባሪኽኹም ንዓቢዪ በረኸት ኪትኰኑ ድማ ዓሚቅ ናይ ልብና ድሌትን ጸሎትን እዩ!
ጸጋ ኣምላኽ ምስ መንፈስኩም ይኹን!


text:
ናይ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ናይ ቀደም ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ፍትህ ናይ ሰለስተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ፈሪዱ።ጠበቕኡ ይግባእ ክብል እየ ኢሎም።
ሕትመታ ቅድሚ ክልተ ዓመት ጠጠው ናይ ዘበለት ጋዜጣ ፍትህ ዋና ኣሰናዳኢ ዝኾነ ተመስገን ደሳለኝ ዝሓለፈ 5 ጥቅምቲ 2007 ዓ/ም ገበነኛ እዩ ክብል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውሳነ ድሕሪ ምሃቡ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ልዕሊ ተመስገን ደሳለኝ ናይ ሰለስተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ኣሕታሚ ትካል ማስተዋል ድማ ናይ 10 ሽሕ ብር መቕፃዕቲ ወሲኑ’ሎ።
ብዝፈፀሞ ናይ ምልዕዓልን ግዙፍ ዘይኮነ ናይ ምስንዳእ ተግባርን ገበን ፈፂሙ ክብል ዓቃቢ ሕጊ ብዘቕረቦ ክሲ እዩ እቲ መቕፃዕቲ ተፈሪዱ ዘሎ።
ናይ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ ጠበቓ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ተመስገን ብደረጃ መትከል ጥፍኣተኛ ክብሃል የብለይን ዝብል መረገፂ ስለዝሓዘን ተቓውምኡ ኣብ ናይ ጥፍኣተኝነት ውሳነ ብምዃኑን ተረዳዲእና ናይ መቕለሊ ሓሳብ ከም ዘይነቕርብ ንቤት ፍርዲ ብፅሑፍ ኣቕሪብና ኣለና ኢሎም።
ዓቃቢ ሕጊ ዘቕረቦ ክሲ ይኹን እቲ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብግልፂ ዝተቐመጠ ሓሳብ ብነፃናት ናይ ምሓዝን ናይ ምግላፅን መሰላት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ ኢሎም ኣቶ ኣምሃ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ተመስገኝ ደሳለኝ ዝተውሃበ ፍርዲ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጋዜጣ ብዝፀሓፎ ፅሑፍ ዋላ ሓደ ሰብ ብገበን ኣይክሰስን ክብሉ ብተደጋጋሚ ከምዝገልፁ ብምሕባር ኣብ ልዕሊ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ ዝተውሃበ ፍርዲ ግን ምስዚ ኣበሃህላ እዚ ዝፃባእ እዩ ኢሎም።
‘’ዋና ኣሰናዳኢ ኮይኑ ይሰርሐሉ ኣብዝነበረላ ጋዜጣ ፍትህ ብባዕሉን ብናይ ካልኦት ሰባትን ኣመንጭነት ተፃሒፎም ኣብ ዝተሓተሙ ፅሑፋት ጥራሕ ተመስሪቶም ኸሲሶምዎ ዘለው’’ ምስ በሉ ምስ ካሊእ ገበን ወይ ምስ ተግባር ሽብር ወይ ምስ ካሊእ ደረቕ ገበን ዝተራኸበሉ ኩነታት የለን ኢሎም።
ዓቃቢ ሕጊ ከም መርትዖ ዘቕረቦም እውን እዞም ፅሑፋት እዚኣቶም ጥራሕ እዩ ኢሎም።
ኣቶ ኣምሃ ነቲ ውሳነ ይግባይ ከምዝበሉን ይግባይ ዝብልሉ ምኽንያት ድማ ናይ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ መሰል ንምሕላው ጥራሕ ከይኮነስ ካብዚ ዝዓበየን ንናይ ብዙሓት ሰባት እውን ስለዝትንክፍን እዩ ኢሎም።


text:
ነዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ክምስሎ እየ? ኣብ ዕዳጋ ተቐሚጦም ነዕሩኾም ዚጽውዑ ቘልዑ እዩ ዚመስል። ማቴ.11:16
ኣብ ታሪኽ ወዲሰብ ወለዶ ብወለዶ እናተተክኤ ክኸይድ ከሎ ነናቱ ዝኾነ መሰየምታ እናተዋህቦ እዩ ዝኸይድ። ብፍላይ ድማ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ብመሰረት ዘሕለፍዎ ኩነታትን ዝነበሮም ባህርያትን ካብ መበል 17 ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ንዘሎ ወለዶታት በብዕስራ ዓመት ብምጉዛይ ነናቱ ዝኾነ ናይ ወለዶ ኣስማት ተዋህብዎ ኣሎ። ንኣብነት ካብዚ ዘሎናዮ ወለዶ ብምጅማር ወለዶ ዜድ(Z)፣ ወለዶ ዋይ(Y)፣ ወለዶ ኤክስ(X)፣ ወለዶ በይቢ ቡመር (Baby boomer) ወዘት ይብልዎም።
ኣብ ማቴዎስ ምዕራፍ 11 የሱስ ክርስቶስ ብስጋ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ንዝነበሩ ወለዶ ብሰንኪ እቲ ኣብኡን ኣብ ዮሃንስ መጥምቕን ዝነበሮም እምነት ከመይ ዝበሉ ወለዶ ምዃኖም ብምስላ ክገልጾም ከሎ ኢና ንርኢ። ነዚ ዘሎናዮ ወለዶኸ የሱስ ብኸመይ ዘበለ ምስላ ምገለጾ ኮይኑ ይስመዓኩም? ንስኹምከ እንታይ ኢልኩም ምሰየምኩሞ? ሰባት ብዛዕባ ርእሶም ጥራይ ኣዚዮም ዝግደሱሉ እዋን ኮይኑዶ ኣይስምዓኩምን። ሳላ ምዕባለ ኢንተርነት ድማ ንዕኡ ንምግባር ዝተሳእነ የለን። ፋይስ-ቡክ፣ ዩ-ትዩብ፣ ኣብ ቴሌቭዥን ዝቐርብ ናይ ክውንነት-ምርኢት (Reality show) ከምኡውን ካልኦት ንዕኡ ዝመስሉ ነገራት ልቢ ናይዚ ወለዶ ጅሆ ሒዝዎ እዩ ዘሎ። ስለዚ ድማ ኣነ ብወገነይ ናርሲስት (Narcissist) ወለዶ ማለት - ክቱር ርእሰ ኣምልኾ ወይ ርእሰ ተገዳስነትን ኣንነትን ዘለዎ ወለዶ እዩ ምበልኩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ወለዶ ካብ ሃለና ደእ በዚ ዘይቃል ኣምላኻዊ ዝኾነ ባህሪ ክሳዕ ክንድምንታይ ተጸሊና ኣሎና?
ጸሎት: ዎ ኣምላኽ እዚ ዘለናዮ ወለዶ ንርእኻ ምፍታው እቲ እንኮ ኣገዳሲ ነገር ምኻኑ ዝእመነሉ ዘመን እዩ። ቃልካ ግና ንብጻየይ ከፍቅርን ዝያዳ ርእሰይ ንኻልኦት ክርእይ እዩ ዝምህረኒ። ስለዚ ድማ ንቓልካ ብምእዛዝ ንዓኻ እናኣኽበርኩ ክመላለስ ጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
መግለጺ ሓዘን
ሕጂ ውን ዓቢ ዓንዲ ካብ ዓንድታት ሃገርና ኤርትራ እነሆ ተፋንዩና። ዋላ’ኳ ፍቓድ ኣምላኽ ኮይኑ ክንቀበሎን ክንምእዘዞን ግድን እንተኾነ፣ መስዋእቲ ብጻይናን ኣቦ መንበር ውድብናን ሓርበኛ ዶክቶር ሃብተ ተስፋማሪያም ኣብ ኣዚዩ ዘድለይና መዋእል ብሃንደበት ስለ ዝተፈለየና ዓሚቚ ሓዘን ከስዕበልና ናይ ግድን ኢዩ።
ብርግጸ፣ ሓርበኛ ኣይነበርን ኢዩ ታሪኹ ግን ነባሪ ኢዩ ።
ስዉእ ሓርበኛ ዶክቶር ሃብተ ተስፋማሪያም ክግለጽ ኮሎ፣ ከም ፍትሓውን ንጹህን ተጋዳላይ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ዓበይቲ ሃገራዊ ጉዳያትን ምስ ሓድነት ህዝብና ምትእስሳር ኣብ ዘለዎም ኣምራትን፣ ከም ጉዳይ ሃይማኖታውን ቋንቋውን ማሕበራውን ኣካውና ሕብረተሰብና ዝኣመሰሉ፣ ግሉጽነትን ካብ ንሓፍነት ዝረሓቐን መርገጽ ዝነበሮ ዓቢ ሃገራዊ መራሒ ምንባርይ ብዙሓት ሃገራውያን ዝምስክርዎ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ክሊ መሪሕ ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተቓለሰን ዘቃለስን ብምንባሩ፣ ከምዚ ዓይነት ሃገራዊ ዘዂርዕ መርገጽ ክሕዝ ናይ ግድን ይኸውን።
ክቡር ሓርበኛ ዶር. ሃብተ ከም’ቶም ኣብ’ዚ ቀረባ ዓመታት ዝሓለፉ ሱዉኣት ጅጋኑ ብጾትና፣ ከም ሓርበኛ ኣሕመድ መሓመድ ናስርን ሓርበኛ ዶር. በየነ ኪዳነን ካልኦትን ብጾትናን፣ ንሱ’ውን መዓልቲ ኣኺሉ እንተርከቦም፣ ዝተሰውኡሉ ቅዱስ ዕላማ ህዝብና ንምርግጋጽን፣ ክሳብ ፉጹም ዓወት ንምብጽሑን፣ ኣሰሮም ብምኽታል ከይተሓለልና ቃልስና ክንቅጽል ምዃና ብስም ኩሎም ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ሆላንድ መብጻዓና ነሐድስ። ንኩሉም መሪሕነትን መሰረታትን ብጾትናን፣ ከምኡ’ውን ንመላእ ደላዪ ፍትሒ ህዝብናን፣ ብዝለዓለ ከኣ ንክቡራት ስድራ ቤቱ፣ ጽንዓት ይሃብኩም ንብል። ንሱዉእ ኣቦ መንበር ውድብና ጅግና ሓርበኛ ዶር. ሃብተ ተስፋማሪያም ድማ መንግስቲ ሰማይ የዋረሶ።
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ሆላንድ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10591


text:
መበል 39 ዓመት ምስረታ ማሕበር ተጋሩ ሰሜን ኣሜሪካ/ማተሰኣ/ ኣብዝሓለፉ ማዕልታት ኣብዚ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ብድሙቕ ተኸብሩ’ሎ።ኣቲ ፌስትቫል ንሰለስተ ማዕልታት ብዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳት ዝተኻየደ እንትኸውን ብርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣቶ ኣባይ ወልዱ ዝመራሕ ጉጀለ ሰበስልጣን መንግስትን ሓለፍቲ ማሕበር ልምዓትን ትግራይ እውን ተረኺቦም።
ኣብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብርክት ዝበለ ህዝቢ ዝተረኸበ እንትኸውን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ተፈላለዩ ዘፈራት ብሓፈሻ ዛጊድ ዝሰርሖም ስራሕቲ ልምዓት ብፍላይ ድማ ኣብቶም ዝሓለፉ ናይ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ብፓወር ፖይንት ዝተደገፈ በቲ ጉጅለ ልኡኽ ሰፊሕ መብርሂ ተዋሂቡ።
ድሕሪ እቲ መግለጺ ካብቲ ተኣካባይ ካብ ሰናይ ምምሕዳር ክሳብ ግብሪ፣ካብ ንግዲ ክሳብ ፖሊሲ ሊዝ፣ካብ ፍትሒ ክሳብ ግዕዝይና፣ካብ ጸጥታ ክሳብ ኢንቨስትመንት ወዘተ ሕቶታት ቀሪሪቦም ብኣይተ ኣባይ ወልዱ ሰፊሕ መልስን መብርህን ተዋሂቡ።
ቀዳም መሸት እውን ብዙሕ ህዝቢ ዝተረኸበሉ ኣብ ዋሽስንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ኦሚኒሾርሃም ድሙቕ ጓይላ ተኻይዱ።


text:
ስነ-ስርዓት ዝኽሪ እቲ መበገሲ ኣብ ኣሜሪካ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝረአ ዘሎ ተቓውሞ ዝኾነ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ፖሊስ ከሎ ዝሞተ ኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ
ትማሊ ሓሙስ፡ ኣብ ዝተፈጸመሉ ዕለት፡ ተቓውሞታት ኣብ ዝበዝሓ ከተማታት ሰላማዊያን ኔሮም። ንጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ዙርያ`ዛ ሃገር ሽዱሽተ ናይ ዝኽሪ ስነ-ስርዓት ዝተመደበሉ ክኸውን ከሎ፥ እቲ ናይ ትማሊ ፈላማይ`ዩ ኔሩ።
ኣብ ኮንግረስ ድማ ክልቲኦም ፓርትታት ነቶም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ዘካይዱ ዘለዉ- ድጋፎም`ኳ እንተገለጹ፥ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዝሃቦ ወታሃደራዊ ምላሽ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ግን ተፈላልዮም።
ትማሊ ሓሙስ ዝተኻየዱ ተቓውሞታት ሽሕ’ኳ ሓሓሊፉ ገለ ምጉናጽ እንተበረ ዳርጋ ኩሎም ሰለማዊ`ዩ ኔሩ ። ከንቲባ ርእሰ-ከተማ ዋሺንግተን ማውሪል ባውሰር `ውን- ተነቢሩ ዝነበረ እገዳ ሕላፍ ሰዓት ከምዝተላዕለ ኣፍሊጣ`ላ። ወታሃደራዊ ሓይሊ ናብ ዋሺንግተን ምምጽኡ`ውን ተቓዊማ`ያ። 'መጀምርያ ንደልዮ ነገር እዞም ሰራዊት ካብ ዋሺንግተን ይውጽኡ’ ክትብል`ውን ጸዊዓ።
ኣብዚ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲጽባሕ ቀዳም`ውን ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ትጽቢት ይግበረሉ`ሎ ። ኣብ ሚንያፖሊስ ሚኖሶታ፥ ብጻዕዳ ፖሊስ ክሳዱ ድሕሪ ምስ ተረግጸ ‘ምትንፋስ ስኢነ’ እናበለ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ዝሞተ ኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ትማሊ ናይ ዝኽሪ ስነ-ስርዓት ተገይርሉ ኔሩ።
ኣብ`ቲ መድረኽ ዝተዛረበ ፍሉጥ መራሒ ሲቪላዊ መሰላት ኣል-ሻርፕተን፥ “ዛንታ ጆርጅ ፍሎይድ ዛንታ ጸለምቲ`ዩ። ካብ 401 ዓመት ጀሚሩ፥ እቲ እንደልዮን እንሓልሞን ክንከውን ዘይክኣልናሉ ምኽንያት፥ ብርክኹም ካብ ክሳድና ስለዘየውርደኩም`ዩ"ኢሉ ።
"ኣብ ልዕሊ ፍሎይድ ዝተፈጸመ ኣብ`ዛ ሃገር በብመዓልቱ`ዩ ዝፍጸም`ዩ-ኣብ ትምህርቲ-ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ኣመሪካውያን`ዩ ዝፍጸም።ሕጂ ግን ንሕና ብሽም ጆርጅ፥ ብርክኹም ካብ ክሳድና ኣውርዱልና ንብለሉ ግዜ`ዩ ። "
ኣተሓሒዙ ፥ እቶም ኣብ ስርዓት-ፍትሒ ኣመሪካ ዘለኹም`ውን ካብ ምስምስን ባዶሽ መብጻዓታትን ክትወጹ ንጽውዕ ኢሉ።
ሻርፕተን ብምኽንያት 57 ዓመት ማርቲን ሉተር ኪንግ-`ሕልሚ ኣለኒ`- እናበለ ዝተዛረበሉ ታሪኻዊ ዕለትዝመጽእ ነሓሰ 28 ኣብዚ ኣብ ዋሺንግተን ህዝባዊ ሰልፊ ከምዝውድብ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ- ።
ካልእ ትማሊ ሓሙስ፥ኣባላት ኮከስ ደሞክራቲክ ሰነት፡ ንጆርጅ ፍሎይድ ነተን-ክሳዱ ዝተረግጸለን ደቓይቕ ንምዝካር ናይ 8 ደቓይቕን 46 ሰኮንድታትን- ብስቕታ ዝክረ-ሰማዕት ጌሮምሉ ኔሮም- ።
ኣብ ዙርያ ዓለም`ውን ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ቀጺሉ`ዩ- ኣብ ፓሪስ- ለንደን -ሲድኒ ሪዮ ዲ ጀኔሮ ዝተኻየዱ ከም ኣብነት ምጥቃስ ይክኣል።
ብኻልእ ወገን፥ እቶም ጆርጅ ፍሎይድ ኣብ ክሳዱ ክርገጽ ከሎ- ጠጠው ኢሎም ዝርእዩ ዝነበሩ- ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ`ውን-ክሲ ተመስሪትዎም ኣሎ-ንነብስወከፎም ድማ ናይ 750 ሺሕ ዶላር ዋሕስ ኣብ ዝባኖም ኣሎ።
ኣብ ኮንግረስ ድማ ክልተ ኣባላት፡ንፖሊስ ፍሉይ ናጽነት ዝህብ ሕጊ- ንክድረት ዝገብር ዓንቀጽ- ይጽሕፉ`ለዉ።
ኣብ ካፒቶል-ሂል፥ ኣባላት ክልቲኡ ፓርታት ኮንግረስ፡ ነቲ ንኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ዝቐተለ ምጥቃም ሓይሊ ብቕሉዕ ኮኒኖሞ ኣለዉ።
ካብ ሳውዝ ኮሮላይና ዝተወከለ ሪፓብሊካን ሰነተር ሊንሲ ግርሃም፡ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ዝፍጸም ከምዚ ዝበለ ጭካነ በዚሑ`ሎ ይብል፥
ሪፓብሊካን ኮንግረስማን ግራሃም “ኣብዛ ሃገር ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ኣመሪካውያን ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ከለዉ ብጨካን ኣተሓሕዛ ከምዝሞቱ፥ እዚ ናይ ሕጂ`ውን ናይ መዘኻኸሪ ደወል`ዩ" ኢሉ ።
ካብ ኤለኖይ ዝተወከለ ደሞክራት ሰነተር ዲክ ደርባን ብወገኑ፥ ስርዓተ-ፍትሒ ኣመሪካ- ብዓሌትነት ዝተበከል`ዩ ኢሉ።
"ንሕገ-መንግስትና ዝምልከት ሕቶታት ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ`ሎ- ንሱ ድማ ስርዓተ-ፍትሒ ኣመሪካ-ምስ ደምክራሲያዊ ክብርታትና ብዘይቃዶ መልክዕ- ብዓሌትነት ዝተዓብለኸ ድዩ ዘሎ ዝብል `ዩ” ይብል ።
መራሒ ኣብዝሓ ፓርቲ ሰነት- ሚች ሚኮነል ብወገኑ-ኣብ ዝኾነ ዓለም-ሓደ ፖሊስ ንሓደ ብውሑድ ገበን ዝድለ ሰብ-ኣብ ክሳዱ ረጊጽካ-ምትንፋስ ክሳብ ዝስእን ክትግበሮ-ብዝኾነ መለክዒ ቅቡል ኣይኮነን ኢሉ።
መራሕቲ ሪፓብሊካን ፓርቲ፥ ሓዘኖምን ምስ ስድራቤት ፍሎይድ ዘለዎም ሓድነቶም ኣብ ዝገለጽሉ እዋን፥ ፕረዚደንት ትራምፕ ንሰልፈኛታት ንምምካት ወተሃደራዊ ሓይሊ ብምጽውዑ ግን ብዙሕ ኣይነቐፍዎን። ትራምፕ-ነቶም ኣብ ሰልፊ ህውከትን ናዕብን ዘልዓሉ ቀይዲ-በተኻት ንምቁጽጻር ተደራቢ ሓይሊ ምጽውዑ ግቡእ`ዩ ብምባል።
ካብ ኒው ዮርክ ዝተወከለት ደሞክራት ክርስቲን ጊልባርድ ድማ ንፖሊስ ዝምልከት ሕጊ ክመሓየሽ ትሓትት።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ጆርጅ ፍሎይድ ዝመጽእ ሰሉስ ሰነ-9 ኣብ ዓዱ ኣብ ከተማ ህዩስተን ክፍጸም`ዩ።


text:
እንቋዕ ናብ በዓል ቅዱስ የውሃንስ ኣብቀዓና !!
ቋንቋ ትግርኛ ኣብ ጉግል ምእታው እቲ ቀዳማይ ዕላማ ናይዚ ሓይሊ ዕማም ነይሩ፣ ሳላ ተሳትፎ ህዝቢ ድማ ኣብ ዓወት በጺሑ። ሕጂ ድማ ናብ ካልኣይ ምዕራፍ ንሰጋገር ኣሎና። እዚ ካልኣይ ዕማም ገዚፍን ዝሓየለ ተሳትፎ ህዝቢ ዝሓትትን እዩ።
ዊኪፐድያ እቲ ዝዓበየን ዝበዝሑ ኣምበብቲ ዘለዎን መሞርኮሲ ጽሑፋት ኣብ መርበብ ሓበሬታ`ዩ። እዚ ቀጺሉ ዝስዕብ ፕሮጀክት ኣብ ዊኪ-ፐድያ ዘለዉ ኣድለይቲ ናይ ኣካዳሚን ታሪኽን ጽሑፋት ናብ ቋንቋ ምትርጓም`ዩ። ዊኪ-ፐድያ እንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ክለዓል ባህርያዊ እዩ። ዊኪፐድያ ብዝተፋላለዩ ወለንታውያን ጸሓፍቲን ተመራመርቲን ዝእከብ ጽሑፋት እዩ። ሓቂነቱ ከኣ ብወለንታውያን ኪኢላታት እዩ ዝረጋገጽ።
እዞም ኤዲተራት ከኣ ዊኪፐድያውያንስ
ይበሃሉ። እዚ ፕሮጀክት ንኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘለዉ ተማሃሮ ንናይ ኣካዳሚያዊ መጽሓፍቲ መራጎዲን ስፍሕ ዝበለ ርድኢት ንክህልዎም ዝሕግዝ`ዩ።
ከምኡ ውን ካልእ ናይ ባዕዲ ቋንቋታት ዝኸብዶም ሰባት ብቋንቋ ኣዲኦም ዝሓሸ ርድኢት ናይ ትምህርታዊ ይኹን ታሪኻዊ ጽሑፋት ክቕርብ`ዩ።
ስለዚ ኩላትኩም
ደረስቲ፣ ጋዜጠኛታትን ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ትነጥፉ ግዱሳን ኣብዚ ዕማም ኣበርክቶኹም ክትገብሩ ንጽውዕ። በብእዋኑ ኣብዚ ፈይስቡክ-ግሩፕ
ስምኩም ዝርቋሕ ኣበርክቶ ክትገብሩ ክትሕተቱ ኢኹም። እቲ ዕማም ምስ ወዳእኩሞ ከኣ እቲ ስራሕ ኣብ ዊኪ-ፐድያ ኣእቲና ናብ ኩሉ
ከምዝባጻሕ ክንገብሮ ኢና።
ንፍቕሪ ቋንቋ ትግርኛ !


text:
Radio Erena: 24 October 2019
ኣብ ኡጋንዳ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣረቂ ከከካፍሉ ጸኒሖም ዝተባህሉ ሰለስተ ኤርትራውያን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
“ኣብ ካምፓላ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ኤርትራ ዝመጸ ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ባራት ተዘርጊሑ ኣሎ፣” ዝብል ሓበሬታ ከምዝበጽሖም ዝጠቐሰ ኣፈኛ ፖሊስ ካምፓላ ፓትሪክ ኦንያንጎ፣ ኣብ ከባቢታት ካባላጋላ ኣብ ዝረከባ ባራት ሃንደበታዊ ተፍትሽ ከምዘካየዱ ኣፍሊጡ።
ንሱ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ፖሊስ ኣብ ሓያሎ ባራት ኣብ ዘካየዶ ተፍትሽ፣ ኣብ ኤርትራ ከምዝተሰርሐ ወረቓቕቲ ዝተለጠፎ ብዙሕ ጠራሙዝ ኣረቂ ከምዝሓዙ ኣረጋጊጹ።
ምስ ምስግጋር እዚ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣትዩ ዝበሎ ኣልኮላዊ መስተ ብዝተሓሓዝ ከኣ ሰለስተ ሰባት ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ኣመልኪቱ።
ፍርያት ኤርትራ ኣረቂ፣ ናብ ኡጋንዳ ኣትዩ ክሽይጥ፣ ካብ መንግስታዊ ትካል ንግዲ፣ ከምዘድሊ ዘመልከተ ጸብጻብ ፖሊስ፣ እቲ ዝተታሕዘ ግና፣ ፍቓድ ከምዘይጸንሖ ኣገንዚቡ።
ሕጋዊ ኣከፋፋሊ ኣረቂ ኣብ ኡጋንዳ ምዃኑ ዝተጠቕሰ ትካል ኣምጻእን ልኣኽን “ዛላ”፣ ብዛዕባ’ቲ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ኤርትራ ናብ ኡጋንዳ ተሰጋጊሩ፣ ክከፋፈል ዝጸንሐ ኣልኮላዊ መስተ ብዝምልከት ናብ ፖሊስ ጥርዓን ከቕርብ ምጽንሑ’ውን እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
=================


text:
ኣብ መብዛሕቲኡ ከባብታት ኢትዮጵያ ሎሚ ዘመን ሕጽረት ዝናብ ኣጋጥIሙ`ሎ። ብፍላይ ኣብ ከባቢ ኽሊ ዓፋር እንስሳ ብጥምየት ይሞታ ከምዘለዋ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ`ለዉ። ወሃቢ-ቓል ሚንስትሪ ሕርሻ ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ እቲ ጥምየት ኣብ ሰብ ኣይበጽሐን፡ እንተበጺሑ ኸኣ እኹል መግቢ ዓቑርና ኣለና ዝብል መልእኽቲ ኣሕሊፉ`ሎ።
ብኻልእ ወገን ግን ፡ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ምዕዳል ህጹጽ ረድኤት መግቢ ንምክትታል ሎሚ ናብ`ቲ ከባቢ ዝተንቀሳቕሰት ኣምባሳደር ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ፐትሪሻ ስላሽ ፡ ጠለብ ተጸበይቲ ረድኤት ወሲኹ ከምዘሎ ገሊጻ`ላ።
ሎሚ ብኢምባሲ ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣስታት 2 ሚሊዮን ንዝኾኑ ኢትዮጵያውያን ህጹጽ ናይ መግቢ ረድኤት ንምዕዳል መደባት ወጺኡ ኣሎ።
ብወገን ኤርትራ ቪኦኤ ዘዘራረቦም 3ተ ሓረስቶት ዞባ ደቡብ`ውን ኣብ ከከባቢኦም ሕጽረት ዝናብ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ሓቢሮም ኣለዉ።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
ረፉጂስ ኢንተርናሽናል (Refugees International) ዝተባህለ ተሓላቒ ትካል፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዝርከቡ ስደተኛታት ኣመልኪቱ ትማሊ 3 መጋቢት ሓደ ጽሑፍ ዘርጊሑ ነይሩ።
ትካል ረፉጂስ ኢንተርናሽናል (Refugees International) ኲናት ኢትዮጵያ ዘስዓቦ ኵለንትናዊ ሰብኣዊን ንዋታዊን ክሳራታት፡ ብሕልፊ ድማ ኣብ ሰብ ዝወረደ ዕንወት ድሕሪ ምዝርዛር፡ ልዕሊ ኵሉ ተሓላቒ ኣካል ዘይብሎም ኢሉ ብፍሉይ ዘለለዮም ግን ኣብ በበይኑ መዓስከራት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት’ዮም። እቲ ጽሑፍ ከም ዝጠቕሶ፡ ዓለምለኸ ትካላት ከምእኒ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR)፡ ነቶም ካብ ግፍዒ ሃዲሞም ዝመጹ ስደተኛታት እኹል ድጋፍ ክገብረሎም ከም ዘይከኣለ የመልክት። ኣብ ክንድኡ እኳ ደኣ ይብል እቲ ጸብጻብ፡ ብበይኖም ሓይልታት ሰራዊት ኤርትራን ሚሊሻ ትግራይን ግዳይ መጭወይቲ፡ ኣደዳ ጥሜትን ምክልባትን ኰይኖም።
እቲ ጸብጻብ ከም ዝጠቕሶ፡ ብሕልፊ እኳ ድሕሪ ወርሒ ሓምለ ናብ ትግራይ ዝኣቱ ቀረባት ብዘይ ምህላዉ፡ ንሓያሎ ዜጋታት ንሞትን ስቓይን ኣቓሊዑ ኣሎ። እቲ ጸብጻብ ብሰንኪ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ጥምየት መዓልታዊ ኣብ መንጎ 450 ክሳብ 1200 ሰባት ብሰንኪ ጥምየት ህይወቶም ይሓልፉ ከም ዘለዉ ኣመልኪቱ። ቀንዲ ግዳያት ዝዀኑ ድማ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምዃኖም ድማ እቲ ጽሑፍ ይጠቅስ። ነቲ ጎንጺ ደው ከብሉ ዓቕሚ ዝነበሮም ከም ሕቡራት ሃገራት፡ ኣፍሪቃዊ ሕብረት፡ኣመሪካ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ካልኦት ጸለውቲ ሃገራት ከም ቻይና፡ ቱርኪ፡ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ገና ዝዀነ ነገር ክገብሩ ዘይምኽኣሎም እቲ ጽሑፍ ይነቅፍ።
ኣስታት 149 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ምህላዎም ዘመልከተ ጸብጻብ ረፉጂስ ኢንተርናሽናል (Refugees International)፡ ቅድሚ ሕጂ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብኸም ሊብያን ካልእ መገዲን ኣቢሎም ናብ ሳልሳይ ሃገር ክሳገሩ ደኣ ይጽንሑ እምበር፡ ሕጂ ግን እዚ ዕድል’ዚ ‘ውን ስለ ዝተዓጽወ ንዝኸፍአ ጸበባ ተገዲፎም ከም ዘለዉ የመልክት።
ንሓያሎ ኤርትራውያን ስደተኛታት የዕቊበን ዝነበራ መዓስከራት ሽመልባን ሕጻጽን ብኤርትራ ድሕሪ ምድምሳሰን፡ ኣስታት ሓሙሽተ ሽሕ ዝበጽሑ ኣብቲ መዓስከር ተዓቝቦም ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ መዓስከራት ዓዲ-ሓሩሽን ማይ-ዓይኒን ከም ዝገዓዙ ዘመልከተ ጸብጻብ፡ ኣብኡ’ውን ንተወሳኺ ጸበባን ስቓይን ምቅላዖም ይጠቅስ። ውሕስነት ክዀኖም ትጽቢት ዝገበሮ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ክበጽሖም’ውን ብዘይ ምኽኣሉ፡ ኣደዳ መዝሓሊ ነድሪ በበይኖም ሓይልታት ምዃኖም ድማ ይውስኽ።
ኲናት ኢትዮጵያ ድሕሪ ምውላዑ ንሱዳን ዝሃደሙ ኤርትራውያን ስደተኛታት ደኣ ይሃሉዉ እምበር፡ ኣብ ሱዳን ዝሰዓበ ቁጠባዊ ሕሰምን ፖለቲካዊ ሓጎጽጎጽን ግን ውሕስነት ዘይህብ ምዃኑ እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ። ሱዳን ጽቡቕ ናይ ምቕባል ምልክት ደኣ ትሃብ እምበር፡ ብዙሓት በቲ ኲናት ዝተመዛበሉ ኢትዮጵውያን’ውን ኣብ በበይኑ መዓስከራት ንኸቢድ ጸገም ተቓሊዖም ኣለዉ። ነቲ ፖለቲካዊ ዘይርጉእነት ስዒቡ፡ ብለገስቲ ሃገራት ዝወሃብ ዝነበረ ሓገዝ’ውን ደው ስለ ዝብለ ንዅላቶም ኣብ ዝኸፍአ ሓደጋ መሪሑ ምህላዉ ድማ የምልክት።
እቲ ጸብጻብ ኣብ መደምደታኡ፡ ሽግር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣካል ዘይርጉእነት ኢትዮጵያ ስለ ዝዀነ፡ ነባሪ ፍታሕ ንምርካብ እቲ ጸገም ካብ ላዕሊ ክጅምር ኣመልኪቱ ኣሎ። ነተን ጸለውቲ ዝበለን ሃገራት ትካላትን ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ንሰላም ክሰርሕ ጸቕጢ ክገብራሉን ተሓታትነት ንኽህሉ ምጽራይ ክግበር ድሕሪ ምጽዋዕን፡ ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ቅድሚት ክስራዕ ተማሕጺኑ። ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብቲ ጉዳይ ተራ ክጻወቱ ብዛዕባ ዝበሎም በበይኖም ኣካላት፡ ማለት መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ሕቡራት መንግስታት ከምኡ’ውን ጎረባብቲ ሃገራት ኬንያን ሱዳንን ብዛዕባ ክጻወተኦ ዝግበርአን ተራ ኣመልኪቱ ኣሎ።


text:
June 19, 2021
ዕለተ ናጽነትን ዕለተ ሰማእታትን፡ ወርሒ ኣብ ዘይመልእ ግዜ፡ ተኸታቲለን ብኽብሪዝዝከራ ረዘንቲ ዕለታት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ እየን። ግንቦት፡ ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ገድሊ፡ መቚሕ መግዛእቲ ፈንጢስና ሓርነት ዝተጓናጸፍናላ ወርሒ ክትከውን እንከላ፡ ሰነ፡ ድማ ነቶም ምእንቲ ሓርነትን ሃገራዊ ክብረትን ዘይትትካእ ህይወቶም ብምብጃው፡ ናጽነት ክውን ዝገብሩ፡ ውፉያት ጀጋኑና እንዝክረላ ወርሒ’ያ። ዓመተ 2021፡ መበል 30 ጽንብል ናጽነት፡ ምስ መበል 60 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ዝተጋጠመላ ብምዃና ፍሉይነት ኣለዋ። ቃልሲን ሓርነትን፡ ከም ዘርኢን ፍርያትን ክሕሰብ ዝኽእል እዩ። ስለዚ ዝኽሪ ዘራኦን ዓጻዶን ኣብ ልክዕ፡ ብዝሒ ዓመታት ዘራኸበት ዓመት እያ።ዝኽሪ ግንቦተ-ሰነ፡ ነቶም ሽግ ሓርነት ዝዀልዑ ውፉያት ዜጋታትና፡ ሓርነታዊ ባህታ ብሓበን እንዝክረሉ ኣጋጣሚ ጥራይ ኣይኮነን። ባህሊን ክብርታትን ጀጋኑ ሰማእታትና ንምዕቃብን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰ ከምዝኸይድ ንምግባርን፡ ዝያዳ ኩሉ ድማ ነቲ ዘይትትካእ ህይወቶም በጅዮም ዘንጸፍዎ ሰረት ንምስፋሕን መትከላቶም ንምሕላውን ቃልና ኣድሚቕና እነሐድሰሉ ኣጋጣሚ እውን እዩ። ከም ኩሎም መስፍነ ርእሰማላዊ ሕብረተሰባት፡ ብኣባታዊ ስርዓት ዝቘመ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ኣብቲ ክሳብ ቀረባ ግዜ ዝጸንሐ ኣነባብራኡ፡ ብዙሕ ንደቀንስትዮ ዝህምሽን ዝጓንይን ባህሊን ልምዲን ነይሩዎ እዩ። ነዚ ሓቂ’ዚ ብምግንዛብ ከኣ፡ እቶም ቀዳሞት ተቓለስቲ ሓርነት፡ ኣውራ ድማ መሪሕ ውድብ ህዝባዊ ግንባር፡ መሰል ናይተን ፍርቂ ሕብረተሰብ ዝኾና ደቀንስትዮ ዘይክብረሉ “ናጽነት”፡ ጎደሎ ጥራይ ዘይኮነ ፍትሒን ምዕባለን ከምጽእ ኣይክእልን’ዩ ብዝብል ሓሳብ፡ ቃልሲ ንመሰልን


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ፕረዚደንት ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና ሺ ጂንፒንግ ከምኡ’ውን ፕረዚደንት ፈደሬሽን ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ሃገራዊ ምርጫታት ብምዕዋቶም፡ ብስም መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ሰዲዱ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ፕረዚደንት ሺ ጂንፒንግ ኣብ ዝሰደዶ መልእኽቲ፡ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና ኣብ ትሕቲ መሪሕነቱ፡ ልዑል ቊጠባዊ ብልጽግናን ቴክኖሎጂካዊ ምዕባለን ከም እተመዝግብ ዘለዎ ጽኑዕ እምነት ብምግላጽ፡ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ተራን ጽልዋን ቻይና ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት፡ ንሰላምን ዘላቒ ምዕባለን ኣገዳሲ ምዃኑ ሓቢሩ።
ኣብ ክልተኣዊ መዳይ ድማ፡ ብጽቡቕ ዝዓቢ ዘሎ ሕውነታዊ ሽርክነታዊ ምትሕግጋዝ ኤርትራን ቻይናን፡ ኣብ መጻኢ ብዝበለጸ ክድንፍዕን ክሰፍሕን ምዃኑ ኣብሪሁ።
ናብ ፕረዚደንት ፈደረሽን ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ዝሰደዶ ተመሳሳሊ መልእኽቲ ድማ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ዘመዝገቦ ዓብላሊ ዓወት መርኣያ ናይ’ቲ ፈደረሽን ሩስያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ውሽጣውን ኣህጉራውን መዳያት ዘመዝገበቶ ገስጋስ ምዃኑ ብምሕባር፡ ዝምድና ኤርትራን ፈደረሽን ሩስያን ኣብ ኩሉ ንሓባራዊ ረብሓታት ዘገድስ መዳያት ንቕድሚት ከም ዝግስግስ ዘጠራጥር ከምዘየለ ኣረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ሺ ጂንፒንግ ብ17 መጋቢት ኣብ ዝተቓንዐ መበል 13 ሃገራዊ ህዝባዊ ጉባኤ፡ ብዓብላሊ ድምጺ ከምእተመርጸ ይፍለጥ።
ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ድማ፡ ብ18 መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፡ ልዕሊ 76 ሚእታዊት ድምጺ ብምርካብ’ዩ፡ ንሽድሽተ ተወሰኽቲ ዓመታት ንሩስያ ክመርሕ ተመሪጹ።


text:
Radio Erena: 13 July 2016
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ኣጋጢምዎ ብዘሎ ጸገማት ኣብቲ ካብን ናብን ኣስመራ-ካይሮ ዝግበር በረራታቱ’ውን ምድንጓያት ተራእዩ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
በቲ መንግዲ ኣየር ካብ ግብጺ ናብ ኣስመራ ዝተበገሱ ገያሹ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካይሮ ንብዙሕ ሰዓታት ኣብ ገሊኡ ከኣ ንመዓልታት ክጽበዩ ከምዝተገደዱ ተገሊጹ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ካብ ካይሮ ብመንገዲ ካርቱም ስለእትመላለስ፣ ካብ ግብጺ ናብ ካርቱም ዝተበገሱ ሱዳናውያን ገያሾ’ውን ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካይሮ ተደናግዮም ምህላዎም’ዩ ዝጥቐስ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዝጥቐሙ ገያሹ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ’ውን፣ ካብ ዝተመደበሎም ግዜ ክሳብ ሓሙሽተ ሰዓታት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝተጸበዩን፣ ኣብ ገለ እዋናት ከኣ ክሳብ ሰለስተ መዓልታት ከምዝተመላለሱን ሬድዮ ኤረና ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምሕባራ ኣይርሳዕን።
በብእዋኑ ከጋጥሞ ብሰንኪ ዝጸንሐ ክሳራታትን ቴኒካዊ ጸገማት ነፈርትን ተደጋጋሚ እዋን ጠቕሊሉ ስርሑ ደው ከብል ተገዲዱ ዝነበረ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ብዘይካ’ቲ ካብ ኣስመራ ናብ ጂዳን ሪያድን፣ ናብ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ካይሮን ዱባይን በረራታት ከምዘለዎ ይፍለጥ።
እቲ መንገዲ ኣየር ካብ ኢስት ኣየርን መንገዲ ኣየር ዩክሬይንን ብኽራይ ብዘምጽአን ቦይንግን ኣየርባስን ዝዓይነተን ክልተ ነፈርቲ ኣብ 2014 ዳግም ስርሑ ከምዝጀመረ ይዝከር።
=====================


text:
ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ንዝሓለፈ ሓደ ዓመት ተዓጽዩ ዝጸንሓ ዶብ ኤርትራ ከምዝኽፈት ሎሚ ሓሙስ ኣፍሊጦም።
ሱዳን ነቲ ዶብ ምዝውዋር ኣጽዋርን ሰባትን ደው ንምባል ብዝብል ኣብ ከሰላን ሰሜናዊ ኩርዱፋን ናይ ህጹጽ እዋን አዋጅ ኣብ ጥሪ 2018 ድሕሪ ምእዋጃ ምዕጻዋ ይፍለጥ።
“ሎሚ ካብ ከተማ ከሰላ ኮይነ ምስ ኤርትራ ዘሎ ዶብና ንኸፍቶ ከምዘለና ከበስረኩም እፈቱ። ምክንያቱ ኣሓትናን ኣሕዋትና እዮም ፖለቲካ ድማ ኣይክከፋፍለናን’ዩ” ክብሉ ፕረዚደንት ኣል በሽር ኣብቲ ቦታ ንዝተረኽቡ ደገፍቶም ተዛሪቦም።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ካብ ከሰላ ነዚ ኣብ ዘበሰረሉ ጊዜ ማሕበር ሰብሞያ ሱዳን ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት’ታ ሃገር ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክካየድ ጸዊዑ’ሎ።
ኣብ ታሕሳስ 19 ኣብታ ሃገር ንዘጋጠመ ናህሪ ዋጋታትን ሕጽረት ቀረብን ብምቅዋም ዝጀመረ ሰልፊ ፕረዚደንት ኣል በሽር ካብ መዝነቶም ክወርዱ ብምጥላብ ይቕጽል’ሎ። ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ቁጽሪ ኣብ እዋን ተቓውሞ ዝሞቱ 45 ምዃኑ ክገልጹ ከለው መንግስቲ ግን ቁጽሪ ዝሞቱ 30’ ዩ ይብል።
ፕረዚደንት ኣል በሽር ካብ ከተማ ከሰላ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ “መንግስቲ ወይ ፕረዚደንት ብዋትስኣፕ ወይ ፌስቡክ ዘይኮነ ብድምጺ ምርጫ’ዩ ዝቕየር” ድሕሪ ምባል “እዚ ኣብ ቕድሚ ህዝቢ ሱዳን ዝኣተናዩ ቃልና መብጽዓናን’ዩ እቲ ውሳነ ድማ መሰል ህዝቢ ሱዳን’ዩ” ኢሎም።


text:
ኣብ ዝሓለፈ 22 መጋቢት ካብ ሊብያ ትሪፖሊ ብጀልባ ናብ ጣልያን ንምስጋር ዝተበገሱ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ 335 ሰባት ሞይቶም'ዮም ዝብል ፍርሂ ሓዲሩ'ሎ።
እታ ካብ ታጁር ዝበሃል ቦታ ብወጋሕታ ከምዝተላዕለት ዝተነግረላ ጀልባ ንመዓልታት ደሃያ ጠፊኡ ድሕሪ ምቅናይ ኣብዚ ሰለስተ ኣርባዕተ መዓልታት ሬሳታት ኣብ ገማግም'ቲ ባሕሪ ክርአ ከምዝጀመረን ገለ ናብ ሆስፒታል ዝተወሰደ ሬሳታት ናይ ገለ ካብአቶም ኣብታ ጀልባ ተሳፊሮም ዝተበገሱ ምኻኑ ኣብ ትሪፖሊ ዘለው ዝፈልጥዎም ኣለልዮም'ለው።
እቲ ቅልውላው ሊብያ ምስ ጀመረ ናብ ሃገሮም ብፍቃዶም ክምለሱ ዝደልዩ ክምዝገቡ ሓበሬታ ዘርጊሕና ዝተመዝገበ'ውን ናብ ሃገሩ ተመሊሱ'ዩ ዝበለ ኣብ ትሪፖሊ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ብዛዕባ'ኩነታት ምስ ሰምዐ ነቲ ኩነታት ካብ ፖሊስ'ታ ሃገር ካብ ዝተረኽቡ ሬሳታት ዝረኸቦ ሰነዳት እንተልዩ እቶም ሰባት ኣብታ ጀልባ ከም ዝተሳፈሩ ካብ ዝፈልጡን ዝረኸቦ ሓበሬታን ስሞም ኣብ ምእካብን ከምዘሎን ሙሉእ ሓበሬታ ምስ እከበ ከምዝገልፀልና ቃል ኣትዩልና'ሎ።
ዛጊድ ብዘሎ ኣንፈታት ግን እቲ ሓደጋ ከምዘጋጠመ'ዩ ዘርኢ'ውን ክብሉ ሓደ በዓል-ስልጣን'ቲ ኤምባሲ ገሊፆም'ለው።
ንኩነታት'ቶም ስደተኛታት ክትከታተል ዝፀንሐትን ዘላን ኣብ ሎንደን ትነብር ኤልሳ ጭሩም ዛጊድ ኩሉ ዝርዝር ኣስማት'ቶም ኣብታ ጀልባ ዝነበሩ ከምዝሓዘት ገሊፃ ሓበሬታ ንዝደሊ ትህብ ከም ዘላ ገሊፃትልና'ላ።
ሙሉእ"ቲ ፃብፃብ ክትሰምዕዎ ትኽእሉ ኢኹም


text:
መንግስቲ ኣሜሪካ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ብዳይቨርስቲ ቪሳ ወይ ዲቪ ሎተሪ ናብ ሃገሩ ንክኣትው ብዝህቦ ዕድል ካብ ኢትዮጵያ በብዓመቱ ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሽዱሽተ ሽሕ ሰባት ከምዘመልክቱ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ሓላፊ ምክልኻል ተግባር ምጭብርባር ቶማስ ቢልስ ንድምጺ ኣሜሪካ ይገልፁ።
ናብ ኣሜሪካ ንምፍላስ ዘሎ ዝለዓለ ድልየት ብዙሓት ሰባት ኣብ ግምት ብምእታው ተግባራት ምጭብርባር ከምዝፍፀሙ ይገልፁ።
“ልሙድ መንገዲታት ምጭብርባር ቀዳማይ ሰባት ናይ ድቪ ሎቶሪ ንክትረኽቡ ክንሕግዘኩም ዝብሉ ኣለው።እዞም ሰባት እዚኦም ግን ካብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተወሃቦም ስልጣን ይኹን ውክልና የለን።ተዓዊትካ ኣለኻ እናበሉ እውን ብኢሜይል መልእኽቲ ይሰዱ፤ስልኪ ይድውሉ ወይ ድማ ደብዳቤ ይፅሕፉ።”
ንሶም ብተወሳኺ 2 ክፍሊ ዝወድአን ብሓሙሽተ ዓይነት ትምህርቲ ናይ መሕለፊ ውፅኢት ዝረኸበን ከምኡ እውን ናይ ዩኒቨርስቲ ዲግሪ ዝረኸበን ግቡኡ ስራሕ ልምዲ ዘለዎን ተጠቃሚ ዕድል ዲቪ ሎቶሪ ክኸውን ከምዝኽእልን ብዘይዝኾነ ይኹን ክፍሊት ብኦንላይን ጥራሕ ብምምምልካት እዩ ካብዚ ወፃኢ ግን ምጭብርባር እዩ ኢሎም ።
ውፅኢቶም ብኦንላይን ምርግጋፅ ከምዝኽእሉ እውን ወሲኾም ገሊፆም።


text:
ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ብቅትለት ክልተ ሰባት ዝተጠርጠረ ኢትዮጵያዊ ኣሜሪካዊ ናብ ኣሜሪካ ኣሕሊፎም ከምዝህብዎ ኣፍሊጦም።
ፈደራል ዓቓብ ሕጊ ብቅትለት ክልተ ሰባት ዝተጠርጠረ ኢትዮጵያዊ ኣሜሪካ ዮሃንስ ነሲቡ ናብ ኣሜሪካ ኣሕሊፉ ክወሃብ ምውሳኑ ሓቢሩ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ፈደራል ዓቓብ ሕጊ ዝናቡ ተኑ ንኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል “ እቲ ጥርጡር ብቕትለት ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ዝኾኑ ክልተ ውልቀሰባት’ዩ ተኸሲሱ ዘሎ” ድሕሪ ምባል ናብ ኣሜሪካ ክርከብ ዝቐረበ ጠለብ ብክፍሊ ፍትሒን ገበንን ኣሜሪካ ዝቐረበ ምኳኑ ብምግላጽ በቲ ክፍሊ ዝቐረበ ጭብጢ ድሕሪ ምርኣይ ኣሕሊፉ ክወሃብ ከምዘለዎ ምውሳኑ ሓቢሮም።
እቲ ጥርጡር ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝርከብ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ፈተወትን ስድራቤትን ጥርጡር ግን ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ከምዘይብለን ብምግላጽ ሕቶታት የልዕሉ ኣለው።
ጠበቓ ጥርጡር ስመኝህ ኪሮስ እቲ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ መስርሕ ብቤት ፍርዲ ክሓልፍ ከምዝግባእ ብምግላጽ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ድማ ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ከምዘየለ ይገልጽ።
ስድራቤት ብወገኖም ወዶም ቅድሚ ክልተ ወርሒ ብፖሊስ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተወ ይገልጹ።
ኣቦ ጥርጡር ኒሲቡ በዛብህ “ ዩሃንስ ኣብ ኣሜሪካ ናብ ፍርዲ እንተቐሪቡ ናይ ሞት ፍርዲ ክወሃቦ ይክእል’ዩ። ብተወሳኺ ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ናብ ዘይብላ ሃገር ክወሃብ የብሉን። እዚ ናይ ሉኣላዊነት ጉዳይ እውን እዩ” ይብሉ።
ወሃቢ ቃል ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ብኣንጻሩ ቤት ጽሕፈቶም ገበነኛ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ መዝነትን ሓላፍነትን ከምዘለዎ ይገልጹ።
ብተወሳኺ ጥርጡር ኣሜሪካዊ ዜግነት ዘለዎም ምዃኑን መሰሉ ብሰበ ስልጣን ኣሜሪካ ዝተሓለወ ምዃኑ ይገልጹ።


text:
ክልተ መንእሰያት ኤርትራ ጸረ-ጣንጡ መድሃኒት ሚሂዞም
ኣብ ኤርትራ፡ ክልተ ተማሃሮ ኮለጅ ስነ-ፍልጠት፡ ጸረ-ጣንጡ መድሃኒት ብምስራሕ ተሸለምቲ ኾይኖም ።
ንሳቶም፡ “ ዕላማና ዓሶ ኣብ ሃገርና ታሪኽ ኾይኑ ንክሓልፍ`ዩ” ይብሉ።
እቲ ካብ ቆጽሊ ከምዝስራሕ ዝተገልጸ መድሃኒት፡ ብተግባር ተፈቲኑ ውጽኢታዊ ከምዝኾነ ካብ`ቶም መንእሰያት ሓደ መንግስተኣብ ተስፋልደት ይገልጽ።
መንእሰያት መንግትኣብ ተስፋልደትን ኣቤል ፍቓዱን ካብ ኮሌጅ ስነፍልጠት ጥዕና ኣስመራ ብዓውዲ ፋርማሲ ብ ዲግሪ ተመሪቖም ኣብቲ ኮሌጅ (GA) ኮይኖም ይሰርሑ ኣለው።
እዞም ክልተ ፋርማሲስት መንእሰያት ንዓመትን ክልተ ወርሕን ዝስወሰደ መጽናዕቲ ድሕሪ ምግባር ንሕማም ዓሶ ከመሓላልፍ ዝኽእላ ጣንጡ ኣብ ደረጃ ላርቫ (larva stage) እንከለው ዝቐትልን ነተን እኹላት ጣንጡ ከኣ ዘህድምን ጸረ ጣንጡ መድሃኒት ካብ ቆጽሊ ናይ ሓንቲ ገረብ ዝርከብ ፍሉይ ባእታ ኣነጺሮም ብምውጻእ ኣብ ሃገራዊ ላባራቶሪ (entomology LAB) ብተደጋጋሚ ፈተነ ድሕሪ ምክያድ ውጺኢቱ ብሉጽ ኮይኑ ተረኺቡ።
በዚ ስርሖም ከኣ ብድረጃ ሃገር ዝውሃብ ፍሉይ ሽልማት (SOYRA Award) ክረኽቡ ኪኢሎም እዮም።
ኣብ ቀጻሊ ክኣ ብ ኣደስ ጣንጡ ዝፍለጡን ንሕማማት ዚካ ቫይረስን ደንክ ፊቨርን ዘማሓላልፍ ጣንጡ ዝቐትል ጸረ ጣንጡ መድሃኒት ንምስራሕ ኣብ መስርሕ ከምዘለው ሓገዝን ምወላን እንተ ረኽቦም ውን ብሉጽ ስራሕ ንምስራሕ ድልዋት ከምዘለው ብርእሰ ተኣማንነት ይገልጹ፡ መንእሰያት መንግስታኣብ ተስፋልደትን ኣቤል ፍቓዱን።


text:
መግለጺ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያ
መግለጺ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያ
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ምስሕሓብ ካብ 3 ናብ 4 ሕዳር 2020 ኣብ ዘውግሕ ናብ ጎንጺ ከም ዝማዕበለ ብማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ምስ ተሓበረ ኣዝዩ ኣሕዚኑና። ብፍላይ ድሕሪ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ክልላዊ ምርጫ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣብ ሕድሕዶም፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ከም ዘይፈልጦ ዝገልጽ ኣዋጃት ከውጽኡ እንከለዉ ስክፍታና መሊሱ ክውስኽ ጸኒሑ እዩ። እንተኾነ ብሰላም ክፈትሕዎ እዮም ዝብል ተስፋ’ውን ነይሩና።
ውግእ ክሳብ ክንደይ ኣዕናውን ንልምዓትን ህድኣትን ዝዘርግን ምዃኑ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ኰነ ንህዝቢ ትግራይ ኣዝዩ ብሩህ እዩ። እቲ ብሰላም ክፈትሕዎ ይኽእሉ እዮም ዝብል ተስፋና ከኣ ካብዚ ተረድኦ ዝነቅል’ዩ ነይሩ። እዚ ከይኮነ ተሪፉ ናብ ውግእ ምምዕባሉ ከኣ ኣዝዩ የሕዝን። ምስዚ ኩሉ ሕጂ’ውን በዚ ሓደገኛ ኣገባብ ኣተሓሕዛ ምቕጻሉ ዝያዳ ዕንወት ዝፈጥር እምበር ፍታሕ ዘየምጽእ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ መሰረታዊ ፍታሕ ዘየምጽእ ውግእ ጠጠው ኣቢሎም ናብ ክልቲኦም ተዓወቲ ዝኾንሉ ዘተን ልዝብን ክምለሱ ፓሓኤ ይምሕጸን።
እዚ ኩነታት ብባህሪኡ ብሓፈሻ ንዞባና፡ ብፍላይ ድማ ንሃገርና ኤርትራን ህዝባን ከም ዝጸልዎም ንርዳእ ኢና። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና፡ እቲ ፍልልይ ናብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ከይበጽሐ ክፍታሕ ናብ ኩሎም እዚ ጉዳይ ዝምልከቶም ኣካላት ክንጽውዕ ዝጸናሕና። ህዝብን መረሕትን ኢትዮጵያ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክሳብ ክንደይ ጉዳይ ኤርትራ ኣበላሽዩ ኣብ ዘይጉዳዩ እንዳኣተወ ከም ዝዘርግን ከምዘበላሹን ብግቡእ ይርድእዎ እዮም ዝብል እምነት ኣለና። ንህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከርብሕ እዩ ዝብል እምነት ከየሕድሩ ከኣ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ሕጂ እውን የዘኻኽሮም። ስለዚ እቲ ምስኡ ምዝማዶምን ኣብ ጉዳዮም ኢዱ ከእቱ ዕድል ምሃቦምን ጽባሕ ዋጋ ከኽፍሎም ምዃኑ ከይዝንግዑ ኣትሪርና ነተሓሳስቦም።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፡ ናይ ትግራይ ከኣ ብፍላይ፡ ክሳብ ክንደይ ብኣውንታ ይኹን ብኣሉታ ከም ዝጸልወና ካባኻ ዝተሰወረ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ሃገርና ንሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ዘይበቐዐን ነታ ብደምካን ኣዕጽምትኻን ብነዊሕን መሪርን ቃልሲ ዝጨበጥካያ ልዑላውነት ናብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረዳ ከኣ ባዕሉ ተጠሊዑ ይነግረካ ስለ ዘሎ፡ ካብ ካልእ ሓበሬታ ትደልየሉ ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ቅድሚ ሕጂ ብመንጽር ረብሓኻ ቀዳምነት ኣብ ዘይወሃቦ ምስ ዝተፈላለያ ጐረባብቲ ሃገራት ውግእ እናካየደ ከድምያካ ከም ዝጸንሐን፡ ኣብቲ ውግኣት መላምል ደቅኻ ከም ዝኸፈልካን ባዕልኻ ትፈልጦ ኢኻ። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ውግእ ኣብ ዘይብሉ ክነብርን ስልጣኑ ክቐጽልን ስለ ዘይክእል ናብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝእጐድ ዘሎ ውግእ ጐቲቱ ከየእትወካ እሞ ተጣዒስካ ዘይምለስ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከየምጸኣልካ ነጠንቀቕካ። ስለዚ ኩሉ ዓቕምታትካ ብዘፍቅዶ፡ ሰላም ጐረባብትኻ ሰላምካ እዩ’ሞ ዓራቓይን ዓገብ በሃላይን ኩን። ካብኡ ሓሊፉ ህርፋን ኢሳያስ ከተርዊ ኣብ ዘይጉዳይካ ኣይትእቶ።
ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመክሮ ኲናት ዝነብርካሉን ከቢድ ዋጋ ዝከፈልካሉን ኢኻ። ምረት ናይቲ ምእንቲ ናጽነትን ምውሓስ ልዑላውነትን በብእዋኑ ዘካየድካዮ ውግኣት እውን ትፈልጦ ኢኻ። ቅድሚ ሕጂ ኢሳያስ ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕ ብሰንኪ ዝኣጐዶ ውግኣት ዝኸፈልካዮ ዋጋ ኣዝዩ ክቡር እዩ። ስንብራቱ ከኣ ክሳብ ሕጂ ምሳኻ ኣሎ። ሎሚ’ውን ኢሳያስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጣልቃ ከእትወካ ይወጣወጥ ከም ዘሎ ትዕዘቦ ኣለኻ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ “ንጉዳይ ኢትዮጵያ ኣእዳውና ኣጣሚርና ንርእዮ ኣይኮነን” ንዝበሎ ኣይትዘንግዓዮ። ስለዚ ሎሚ’ውን እንተደኣ ኢሳያስ ኣጋግዩካ ሳዕቤኑ ንዓኻ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንመጻኢ ወለዶ እውን ሕማቕ ውርሻ ስለ ዝኸውን ናብ ሓድሽ ዘይምልከተካ ኲናት ከይትጥበስ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ንምሕጸነካ። ንስኻ ብጌጋ ኣብዚ ጉዳይዚ ኢድካ እንተ ኣእቲኻ ኤርትራ እውን ዓውዲ ውግእ ናይ ምዃና ዕድል ክፉት ምዃኑ ኣይትዘንግዕ።
ዞባውን ኣህጉራውን ትካላትን ሕብረተሰብ ዓለምን፡ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተከሲቱ ዘሎ ናይ ወግእ ሃዋህው፡ ሳዕቤኑ ኣብ ሜዳ ውግእ ጥራይ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኰነን። ኣብዚ እዋን ብፍላይ ዓለም በቲ ኣብ ኣመሪካ ዝካየድ ዘሎ ውድድር ፕረዚደንታዊ ምርጫን፡ ከም ብሓድሽ ምልባዕ ኮቪድ-19ን ተሻቒሉ ምህላው ብምግንዛብ፡ ኣጉራዊ ኣስተብህሎ ኣብ ዝበዀረሉ ክኸውን ዝተመርጸ ዘምስል ምናልባታት ኣለዎ። ይኹን’ምበር እዚ ክባራዕ ጀሚሩ ዘሎ ኲናት፡ ሳዕቤናቱ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕርን ምብራቕ ኣፍሪቃን ከምኡ’ውን ኣብ መላእ ዓለም ቀሊል ከም ዘይከውን ዝግመት እዩ’ሞ ጠጠው ኣብ ምባሉ፡ ኩሉ ዓቕምታቶም ብምውፋር፡ ተጽዕኖታት ክገብሩን ነቲ ሽግር ኣብ ምፍታሑ ግደኦም ክዓሙን ንጽወዖም።
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ
4 ሕዳር 2020


text:
ኣብ ቀረባ እዋን ናይ Unikum መምሃሪ ፖርታል አክሰስ ክረኽቡ እዮም
ሰነ 23 እቲ InfoMentor (ኣብ ግዴታኣዊ ቤት ትምህርቲ ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል) ክዕፀው እዩ፤ ካብ ቀውዒ 2022 ጀሚሩ ኣብ ቅድመ ትምህርቲ፣ ኣብ ግዴታኣዊ ቤት ትምህርቲ ወይከዓ ላዕለዋይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዕድሚኦም ትሕቲ 18 ዝኾኑ ቆልዑ ዘለኩም ናይ Unikum መምሃሪ ፖርታል አክሰስ ክትረክቡ ኢኹም።
ናይ መምሃሪ ፖርታል ኣብ ኩሉ ናይ ቤት ትምህርቲ ቅጥዒ ዝተለመደ እዩ ከዓ ምስትውዓል ንክህልዎምን አብ ናይ ውላዶም ትምህርቲ ንኽሳተፉን ዕድል ይህቦም።
እቲ ናይ Unikum መማልእቲ ዝኾነ Edlevo ኣፕሊኬሽን ክጥቀሙ እዮም። ኣብ ኣፀደ ህፃናትን ድሕረ ቤት ትምህርቲን ክንክን ናይ ውላዶም መርሃግብሪ የማሓድሩሉ። ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ትሕቲ 18 ዓመት ዝኾኑ ቆልዑ እንተሃልዩዎም፤ ናይ ውላዶም ናይ መፅናዕቲ መደብን አብቲ ኣፕሊኬሽን ውሽጢ ዘለዉ ውፅኢታት እውን ክርእዩ ይኽእሉ እዮም።
Unikum ከም መተግበሪን ብዌብ ብሮዘር ኣብ ኮምፒተር፣ ታብሌት፣ ወይከዓ ሞባይል ክጥቀሙ ይኽእሉ እዮም። ብዋናነት ዝምከር ግን ንሶም ”Unikum Familj” ነቲ ዝበሃል ኣፕሊኬሽን እንተዝጥቀሙ እዩ።
ንኣይፎንን ኣንድሮይድ ስልክታት ዝኸውን ኣፕሊኬሽን ዝረኽብሉ Unikum Familj የውርዱ። Unikum Familj ኣብ ክልቲኡ ስዊድንኛን እንግሊዝኛን ይርከብ።
ኣትዮም ኣብ ናይ ባንኪ መለለዪ(ኢ መለልይ) ብምንካእ ዓርሶም የለልዩ።
ነቲ nikum አፕሊኬሽን ክፅዕኑ እንተዘይደልዮም በዞም ዝስዕቡ ይእተዉ፡
- "ናብ Unikum ኣእትዉ" ዝብል ይምረፁ።
- ክኣትዉሉ ዝኽእሉ ካልእ መንገድታት" ይምረፁ።
- ኣብታ "ሓለውቲ ዝህልውዋ ምምሕዳር ከተማ ስከልፍቴኦ" ደልዮም ይጠውቑ።
- (ኣብ ዝቕጽል እዋን ክኣትዉ ከለዉ ክርእዩዎ እዮም።ምምሕዳር ከተማ ስከልፈሬ ብቐጥታ ኣብቲ ዝርዝር ተዘርዚሩ ይርከብ።)
ኣብ መእተዊ ኤስ. ኤም. ኤስ. ፀገም እንተኣጋጢሙዎም ብ 0910-73 50 00 ምስ ኣገልግሎት ዓማዊል ምምሕዳር ከተማ ስከልፈሬ ይራኸቡ።
ቁፅሪ ማሕበራዊ ውሕስነት ስዊድን እንተዘይሃልይኩም ብሞባይል መልእኽቲ ናብ Unikum ክኣትዉ ይኽእሉ እዮም፣ ድሕሪኡ "ብሞባይል መልእኽቲ ኣእትዉ" ዝብል መማራፂ ይምረፁ።
ኣብመእተዊኤስ. ኤም. ኤስ. ፀገምእንተኣጋጢሙዎም ብ 0910-73 50 00 ምስኣገልግሎትዓማዊልምምሕዳር ከተማስከልፈሬይራኸቡ።
ኣብ Unikum ዘሎኣድራሻኢ-መይልኩምንቁፅሪስልክንሞባይሎምንትክክል ምዃኖም የረጋግፁ።እቲትካልዝልእከሎምሓበሬታምእንቲክረክቡኣድራሻኢ-መይልከእትዉኣገዳሲእዩ።
ኣድራሻኸም እንተጠፊኡ ወይ ጌጋ እንተኾይኑ በቲ ኣብ ምምሕዳር ከተማ ስከልፈቴኣ ዝርከብ ናይ ኢ-መይል ኣገልግሎት ኣቢልኩም ኣድራሻኹም ኣቀምጡ ወይ ከኣ ኣብ ኣፕሊኬሽን Edlevo ክተመሓይሹዎ ኣለኩም። እቲ ሓበሬታ ለይቲ ናብ Unikum ይቕየር ። ሹምኩም ወይ ኣድራሻኹም እንተ ዘይራኸብ እንተኾይኑ ምስ ትካል ቀረጽ ስዊድን ተዘራረቡ። .
Unikum ምትራፎም ኣብ ዘመዝግቡሉን ኣብ ኣፀደ ህፃናትን ኣብ መዘናግዕን መደብ ውላዶም ዘመሓድሩሉ ናይ Edlevo መመላእታ እዩ። ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ካብ 18 ዓመት ንታሕቲ ዝኾኑ ቆልዑት እንድሕር ሃልዩዎም፣ ብEdlevo ናይ መደብ መሽሽናዕቱን ውፅኢትን ደቆም ምርካብ ይኽእሉ እዮም።Edlevo ከም አፕሊኬሽን ይርከብን ንአይፎንን አንድሮይድ ስልክታትን ኣፕሊኬሽን ኣብ ዝረኽቡሉ ቦታ ይረኽቡዎ እዮም።
እዚ ብ Unikum familj ን ብ Edlevo ን ይካየድ ኣፀደ ህፃናት።
እዚ ብ Unikum familj ን ብ Edlevo ን ይካየድ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ።
እዚ ብ Unikum familj ን ብ Edlevo ን ይካየድ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ።
Hjälp oss förbättra webbplatsen!
Om du inte hittar informationen du sökte efter, klicka på nej-knappen nedan och skicka oss ett meddelande om vad som saknas.


text:
Radio Erena: 17 November 2019
ኣብ ዝተፈላለያ ዩኒቨሲታት ኢትዮጵያ ተጎሃሂሩ ዘሎ ብሄር ዘንቀሎ ግጭት ኣተኲሩ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ምዕጻው ዝበጽሕ ስጉምቲ ክውሰድ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
ኣብቲ ንኣባላት ቦርድ ዩኒቨርሲታትን ዝምልከቶም ኣካላትን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ኣብ መንጎ ተመሃሮ ተጀሚሩ ዘሎ ዓሌታዊ ግጭት ደው እንተዘይኢሉ፣ መንግስቲ ኣድላዪ ዝበሎ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝኾነ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ገሊጹ።
እቲ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ወልድያ ጀሚሩ ናብ ደምበዲሎን ካልኦት ዩኒቨርስታትን ዝለሓመ ናይ ብሄር ግጭት፣ ንስርዓተ ትምህርቲ ኣዘናቢሉ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ህይወት ተመሃሮ እውን ጉድኣት ከምዘውረደ ኣብ እዋኑ ተገሊጹ እዩ።
ነዚ ሽግር’ዚ መፍትሒ ንምርካብ ሚኒስትሪ ሳይንስን ላዕለዋይ ትምህርቲን ኣብ ዘዳለዎ ኣኼባ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር፣ ነቶም ገበነኛታት ግቡእ ፍርዶም ክወሃቦም ምዃኑ’ዩ ገሊጹ።
=================


text:
ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ተወጢኖም ዘለዉ ዓበይቲ መደባት ልምዓት ብኣድማዕነት ንኽትግበሩ፡ ህዝቢ ተሳትፎኡ ከዕዝዝ፡ ኣመሓዳሪ’ቲ ዞባ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ ኣብ ጢዖ፡ ዕዲን ዋደን ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ኣዘኻኺሩ።
ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዛዕባ ዝተበጋገሱን ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዝያዳ ሰፊሖም ክካየዱ ዝተወጠኑን ልምዓታዊ መደባት መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፡ ኣብ ውሱን ከባቢታት ክካየድ ዝጸንሐ ሕርሻዊ ንጥፈታት ብምስፋሕ፡ ማሕበረ-ቊጠባዊ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽ ከም ዝስራሓሉ ገሊጹ።
ኣብ ሓውሲ ከተማታት ጢዖ፡ ዕዲን በርዓሶለን ዘሎ ሕጽረት ቀረብ ዝስተ ማይ ነባሪ ፍታሕ ክርከቦ ይጸዓረሉ ምህላዉ ጠቒሱ ድማ፡ ምወዳድ ናይ’ቲ ፕሮጀክታት ማይ፡ ኣብ ምጥርናፍ ናይተን ኣብ’ቲ ከባቢ ዝርከባ ዓድታት ደፋኢ ተራ ከምዝህልዎ ኣረዲኡ።
ነቲ ዞባ ምስ ካልኦት ዞባታት ዘራኽቦ ቀንዲ መስመር ጽርግያ በቲ ሓደ፡ ንዓድታት’ቲ ዞባ ንሓድሕደን ዘራኽብ መገብቲ ጽርግያታት ድማ በቲ ካልእ፡ ብዓቕሚ ህዝብን መንግስትን ንምጽጋኑን ንምስፍሑን ደረጃ ብደረጃ ክስራሓሉ ምዃኑ ዝገለጸ ኣምባሳደር መሓመድ- ስዒድ፡ ህዝቢ ተወዲቡ ዘካይዶ ወፈራዊ ማእቶት ከሐይል ኣተሓሳሲቡ።
ኣብ ደቂ-ኣንስትዮ ዝርአ ምኽንሻብ፡ መርዓ ትሕቲ ዕድመን ትሑት ተሳታፍነት ኣብ መኣዲ ትምህርትን – ንዝተወጠኑ መደባት ልምዓት ዝጻረሩ ስለዝኾኑ፡ ንምውጋዶም ተራ ህዝቢ ክዓዝዝ፡ ከምኡ’ውን ኣዋጃትን መምርሕታትን ግብሪ መሬት፡ ጥሪትን ካልእን ኣብ ምትግባር ህዝቢ ብንቕሓት ክሳተፍ ተላብዩ።
ጸሓፊ ህግደፍ ኣብ’ቲ ዞባ ኣቶ ኣደም ዓሊ፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ውድባውን ቊጠባውን መዳያት ዝተወጠኑ ሰፋሕቲ መደባት ስለዘለዉ፡ ህዝቢ’ቲ ዞባ ኣብ ትግባረኦም ተሳትፎኡ ከዕዝዝ ዘለዎ እምነት ገሊጹ።


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሱዳናዊያን ሎሚ ዓርቢ ድሕሪ ጸሎት ኣብ ኣፍደገ ዓበይቲ መሳጊድ ከተማ ካርቱም ብምትእኽካብ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አካይዶም። ፖሊስ ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምትኳሶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንሮይተርስ ሓቢሮም።
ተመሳሳሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊታት ኣብ ኡምዱርማንን ቡሪን ከባቢታት ከምዝተኻየደ እቶም መሰኻኽር ወሲኾም ሓቢሮም ኣለው።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ዝሓለፈ ወርሒ ኣብታ ሃገር ንሓደ ዓመት ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ኣዊጆም፥ንሰበ ስልጣን ማእከላይ መንግስቲ ምቕያሮምን ፍቓድ ዘይብሎም ህዝባዊ ምትእኽካብ ምክልካሎምን ይፍለጥ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብያተ ፍርዲ እታ ሃገር ኣብ ሰዓታት ምሸት ንጉዳያት ምስ ተቓውሞ ዝተ ኣሳሰር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተው ሰባት ይርእያ ምህላዋን ንዜጋታት’ታ ሃገር ዝያዳ ከምዘቆጠዖምን ጠንቂ ተወሳኺ ተቓውታት ኣብ ኣፍደገ ኣብያተ ፍርዲ ኮይኑ ከምዘሎ ተገሊጹ’ሎ።


text:
ላዕለዎት መራሕቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ሃይማኖታውያን ኣቦታት ክዝትዩ እዮም
ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ቅዱስ ሲነዶስ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ሎሚ ክዝትዩ ምዃኖም ኣፈጻሚ ስራሕ ሃገረ ስብከት ኣዲስ ኣበባ መልኣከ ህይወት ኣባ ወልደ እየሱስ ንቢቢሲ ሓቢሮም።
ቢቢሲ ዘዘራረቦም መልኣከ ህይወት ኣባ ወልደ እየሱስ፡ እዞም ኣባላት ቅዱስ ሲነዶስ ሎሚ ምስ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ደመቀ መኮነን፡ ምስ ሚኒስተር ምክልኻል ኣቶ ለማ መገርሳ ከምኡ እውን ምስ ሚኒስተር ሰላም ሙፈሪሃት ካሚል ከም ዝራኸቡ ሓቢሮም።
ኣብ ሮቡዕን ሓሙስን ኣብ ዝተፈላለየ ክፋልት ኦሮምያ ኣብ ዝነበረ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፡ ኣብ ልዕሊ ክርስትያንን ኣብያተ ክርስትያንን መጥቃዕቲ ከም ዝወረደ ዝሓበሩ መልኣከ ህይወት ኣባ ወልዱ እየሱስ፡ "እቲ ተቓውሞ ንፌዴራለዊ መንግስቲ ደኣ ይምሰል'ምበር፡ ኣብ ልዕሊ ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ክርስትያንን ኣብያተ ክርስትያንን እዩ ተፈጺሙ" ኢሎም።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ካብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዝተኣኻኸቡ ልዕሊ 60 ሊቃነ ጳጳሳት ንጉባኤ ተኣኪቦም ኣብ ዝነበርሉ፡ ኣብ ምዕራብ ኣርሲ ኣብ ከባቢ ሻሸመኔ፡ ዶዶላ፡ ኣርሲ ነገሌ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ከባቢ ኮፈሌ ኣብ ልዕሊ ክርስትያን መጥቃዕቲ ከም ዝተፈጸመ ምስ ሰምዑ፡ በቲ ተግባር ተሰናቢዶም ኣብ ናይ ምሸት ኣኼበኦም ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ከምዝተዛተዩ መልኣከ ህይወት ኣባ ወልደ እየሱስ ሓቢሮም።
ኣብቲ ናዕቢ ዝካየደሉ ዝነበሩ ህዝበ ክርስትያን፡ ነብሶም ንምድሓን ናብ ኣብያተ ክርስትያን ከምዝተዓቐቡ ዝሓበሩ መልኣከ ህይወት ኣባ ወልደ እየሱስ፡ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶደክስ ተዋህዶ ካብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ንነጆ ብዝተፈላለየ መልክዕን ኣብ ዝተጸላለየ ቦታታትን መጥቃዕቲ ይወርዳ ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ነዚ ዛዕባ ኣመልኪቶም ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ከምዝተዘራረቡ ሓቢሮም።
"ነዛ ቤት ክርትያን ሕጋዊ ሓለዋ ክግበረላ፡ መንግስቲ ብእምነቶም ጥራይ ግዳያት ኮይኖም ዝህደኑ ዘለዉ ምእመናን ጉዳዮም ኣተሓሳሲብዎ፡ መሰሎም ይጥሓስ ስለዘሎ ደው ከብሎ" ኢሎም ከምዝሓቱ እውን መላከ ህይወት ኣባ ወልዱ እየሱስ ጠቒሶም።
መልኣከ ህይወት ኣባ ወልደ እየሱስ፡ መንግስቲ ንኣብያተ ክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ክሕሉን፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ገበነኛታት ከኣ ስጉምቲ ክውሰድ ከም ዝሓቱ እውን ሓቢሮም።
ኣብዚ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ዝካድ ጉባኤ ቅዱስ ሲነዶስ ፡ ትማሊ ድሕሪ ምጅማሩ ኣብታ ሃገር ብዘጋጠመ ናዕብን ህውከትን፡ ሊቃነ ካህናት ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሰላም ከውርድ ብምጽዋዕ ንሰለስተ መዓልታተ ዝጸንሕ ጾምን ጸሎትን ምእዋጁ ይዝከር።
ብኻሊእ ዜና መከላኸሊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጸገም ጸጥታ ኣብ ዘጋጠመሎም ካባቢታት፡ ኩነታት ንምህዳእ ተዋፊሩ ከምዘሎ ዳይረክተር ክፍሊ ርክብ ህዝብን ኢንዶክትሪነሽንን ሜጀር ጀነራል መሓመድ ተሰማ ብምጥቃስ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ገሊጹ።
እቲ ሰራዊት መንግስቲ ብዘቕረቦ ጻውዒት ኣብ ኣምቦ፣ ቢሾፍቱ፣ ባሌ ሮቤ፣ ኣዳማ፣ ሞጆ፣ ድሬዳዋን ሃረርን ተዋፊሩ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ኣብ ድሕሪ መጥቃዕትታት ከተማታት ምዕራብ ኦሮምያ ዘሎ መን እዩ?
ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ መዓልታት፡ ኣብ ክልል ኦሮምያ፡ ከተማታት ነቀምቴ፣ ጊምቢን ደምቢደሎን ካልኦት ከባብታት ምዕራብ ኦሮምያን ቅትለትን ኣካል ምጉዳልን ተፈፂሞም እዮም። ኣብ ድሕሪ መጥቃዕትታት ከተማታት ምዕራብ ኦሮምያ ዘሎ መን እዩ?


text:
Opinion
ኣብ ጕዳይ ትግራይ ናብ ምዕራውያን እንታይ ሒዝና ንቕረብ?
ገለ ውልቀ ሰብ መዚ እዘን ሃገራትን ገለ ኣብ እዘን ሃገራት ዘለው ፈጠርቲ ፅዕንቶ ሰባትን ብውልቀኦም በቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ንምግላፁን ንምሕሳቡን ዝኸብድ ኣረሜናዊ ግፍዒ ከም ሰብ ሓዘኔታ ክስምዖም ይኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ፖሊሲ ወፃኢ ኣመሪካ ኰነ ሃገራት ኣውሮፓ ግን ብቐንዱ ብረብሓ እምበር ብ ሓዘኔታ ኣይይምራሕን።
ውሕሰት ህላወና፣ ዓወትናን ውድቀትናን ዝድረኽ ኣብ ስምረትና እዩ። ስለ ዝዀነ እውን ካብ ቲ ገጢሙና ዘሎ ናይ ህላወ ሓደጋ ናይ ምውፃእ ሙሉእ ሓላፍነት፣ ሙሉእ ዕዮ ገዛ ኣብ ባዕልናን ባዕልናን ጥራሕ ይወድቕ።
ኰይኑ እውን ግን ካብ ዝዀነ ይዅን ኣካል ክርከብ ዝኽእል ሓገዝ እንተሃሊዉ እውን ብዕቱብ ምትእልላሽ፤ እንተ መፂኡ ድማ ብግቡእ ኣብ ረብሓኻ ምውዓል ኣገዳሲ እዩ። እዚ ንምዕዛዝ ግን ፈተውቲ ዘብዝሕ ኣካይዳን ኣንፈትን ምሕንፃፅ፤ ዝነበሩኻ ምሕዝነታት ምጥንኻር፣ ዘኢነበሩኻ ሓደሽቲ ምሕዝነታት ምፍጣር፣ ፈተውቲ ምስሳን የድልይ።
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ከም ዝርአናዮ፡ ዋላ እኳ ሓንሳብ ምውቕ፣ ካልእ ጊዜ ዝሕል ናይ ምባል ኵነታት እንተ ሃለዎ፡ ኣብ ብዓል ኣሜሪካን ገለ ሃገራት ኣውሮፓን ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ጨፍጫፍ፣ ፅንተት ዘርኢ፣ ኵናት ደው ክብል ሓያል ድሌት ኣሎ እዩ። እዘን ሃገራት ብተግባር እውን ዋላ ክንዲ ትምኒትና ኣይይዅን እምበር፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ወፍሪ ምጥፋእ ዘርኢ ደው ክብል ዝተወሰነ ፀቕጢ እናገበራ እየን፤ ነዚ ኣሐዪለን ከም ዝቕፅላሉ ተስፋና ልዑል እኳ እንተ ዀነ፡ ፖሊሲ ሃገራት ብቐንዱ ሰባውነት ዘኢኰነስ ረብሓ ዘቐድም ብምዃኑ፡ እዚ ዘገማመተ ፃዕሪ፣ ብልሒን እመታን ወሳኒ እዩ።
ብዛዕባ እዚ እንትንሓስብ ንዓርስና ክልተ ሕቶታት ክንሓትት እውን ንግደድ።
1. እዘን ሃገራት እንትመፅኣ፡ ንሕናኸ እንታይ ሒዝና እይና ክንቀርብ? ዝሓዝናዮ ፅፉፍ፣ ኣማቲ፣ ተሸያጢ ካርታ ፍኖት ኣለና ዶ?
2. ብተደጋጋሚ “ብሓይሊ ዝፈረሰ መንግስትነት ትግራይ ይመለስ” ክብሃል ይስማዕ እዩ፤ እዚ እንትብሃል ግን እንታይ ማለትና እዩ ክዀን ዘለዎ?
ኵለና ከም ዝንግንዘቦ መንግስቲ አሜሪካን ብዙሓት ሃገራት ኣውሮፓን ገበን ፅንተት ዘርኢ ሓዊሱ ኣብ ትግራይ ዝፍፀሙ ዘለው ገበናት ኵናት፣ ገበናት ኣንፃር ወድ ሰብ ደው ንኽብሉን ኣብ መወዳእታ ድማ ተፃርዮም ተሓታትነት ንኽህልውን ኣብ ልዕሊ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ፀቕጢ እናገበሩ እዮም። ብፍላይ ኣሜሪካ እዚ እንትትገብር፡ ብሓደ ወገን ብፍላይ ካብ እዋን ኦባማ ጀሚሩ እናተሸርሸረ ዝመፅአን ኣብ እዋን ትራምፕ ባይታ ዝዘበጠን ምዃን “ፖሊስ ዓለም” ናብ ቦትኡ ንምምላስ፣ ዓለማዊ ቅቡልነታ ሓፍ ንምባል እዩ፤ ብኻልእ ወገን ድማ በዚኣ ኣቢላ ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ኢትዮጵያ ፅዕንቶ ብምፍጣር ከተሐልዎ ዝትደልዮ ረብሓ ምህላው ኣይይተርፍን። ኣብ እዚ ብፍላይ ምስ ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ተታሓሒዙ፡ ናብ መንበረ ስልጣን ኣመሪካ ሪፓብሊካን ውድብ መፅአ ዲሞክራስያዊ ውድብ፡ ዘኢይልወጥ ፖሊሲ ኣመሪካ: ረብሓ ቀንዲ ፈተውታ ግብፅን እስራኤልን ቀዳምነት ዝትውህቦ ጕዳይ ምዃኑ እዩ።
ካልእ፡ መንግስትታት ኣሜሪካን ኣውሮፓን፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እናሃለወ፡እሞ ድማ ብፃውዒት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪን ፎርማጆን ናይ እቲ ከባቢ ገባሪ ሓዳጊ ኰይኑ ኣብ ዝርከበሉ ኵነታት፡ እዚ ከባቢ ሰላምን ህድኣትን ከም ዘኢይረክብ ዝተገንዘቡ ይመስሉ። ስለ ዝዀነ እውን እዚ ዕቡድ ከልቢ ክዕገሰሎም ወይ ክቑረነሎም ድሌት ክህልዎም ይኽእል እዩ።
ገለ ውልቀ ሰብ መዚ እዘን ሃገራትን ገለ ኣብ እዘን ሃገራት ዘለው ፈጠርቲ ፅዕንቶ ሰባትን ብውልቀኦም በቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ንምግላፁን ንምሕሳቡን ዝኸብድ ኣረሜናዊ ግፍዒ ከም ሰብ ሓዘኔታ ክስምዖም ይኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ፖሊሲ ወፃኢ ኣመሪካ ኰነ ሃገራት ኣውሮፓ ግን ብቐንዱ ብረብሓ እምበር ብ ሓዘኔታ ኣይይምራሕን።
ኣብዝሓ ልሂቃን ኣምሓራ፤ ፕሬዚዳንት ኢሳያስን ቀዳማይ ሚኒስቴር ኣብዪን ድላዮም ዋጋ ከፊሎም፡ ብፍላይ ኣሜሪካ ዝሓተተቶም ኵሉ ውሂቦም፡ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝጀመሩዎ ወፍሪ ምብራስ ዘርኢ ክቕፅሉዎ ከም ዝደልዩ ግልፂ እዩ። ስለ ዝዀነ እውን ነዚ ወፍሮም ንምቕፃል ኵሉ ዓይነት ዋጋ ክኸፍሉ፣ ክዋገዩሉ ብዝኽእሉ ኵሉ ክዋገዩ ክፍትኑ እዮም። ቀዳማይ ሚኒስቴር ኣብዪን ልሂቃን ኣምሓራን ነቲ ዓብዪ ግድብ ሓዊሱ እዛ ሃገር (ኢትዮጵያ) ዘለውኣ ኵለን ሃፍትታት (ቴሌ፣ መንገዲ ኣየር፣ ፋብሪካታት ሽኮር፣ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ወ.ዘ.ተ) መዋገዪ ገይሮም ኣረኪቦም፣ ኣፍ ሓይልታት ምዕራብ ኣዕፅዮም እውን እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝጀመሩዎ ትግራይ ንሓንብን ንሓዋሩን ናይ ምብራስ ወፍሪ ክቕፅሉሉ እዩ ድሌቶም።
ኣብ እዚ ብርግፅ ኢሳያስ ናብ ዋጋ ዕዳጋ ከቕርቦ ዝኽእል ብዙሕ የብሉን፤ ብተወሳኺ እውን ማሕበረሰብ ዓለም ባህሩን መንነቱን ኣዕርዩ ፈሊጡዎ ስለ ዘሎ፡ ንኡ ኣሚኑ ምስኡ ክዋገይ ዝደልይ እውን የለን፡ ብዘይካ ከም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪን ልሂቃን ኣምሓራን ዝበሉ ንትግራይ ንምብራስ ይጥቀሞም እምበር ምስ ሰይጣን ክዓርኩ ዘይፀልኡ። ኰይኑ ግን ኣይተ ኢሳያስ ንትግራይ ናይ ምብራስ ሕልሙ ግሁድ ገይሩ እንተ ሞይቱ እውን ዘናስሖ ኣይይመስልን።
ሓደ ርግፀኛ ኰይንና ክንፅበዮ ዘለና ጕዳይ ብፍላይ ሰብ መዚ ኢትዮጵያን ኣምሓራን ዝኽኣሉዎ ኵሉ መዋገዪ ነጥቢ ሒዞም ብምቕራብ ትኹረት ኣመሪካን ሃገራት ኣውሮፓን ንምልዋጥ፣ ብፍላይ ንኣመሪካ ንምልዛብ ብዙሕ ጫማ ክልሕሱ፣ ክሳብ መወዳእታ ክኽየዱ ምዃኖም እዩ።
ብወገን እቶም ከም ህዝቢ ከፅንቱና ተበጊሶም ዘለው ፀላእትና፣ ብወገን ሃገራት ምዕራብን ዘሎ ኵነታት እዚ ኰይኑ ሐዚ እቲ ቐንዲ ጉዳይ ግን፡ ‘ንሕናኸ ናብ እዞም ሓገዝትና ክዀኑ ዝኽእሉ ሓይልታት እንታይ ሒዝና ኢና ንቐረቦም?’ ዝብል እዩ። ሐዚ ብዕምቆት ክንዘራረበሉ ዘለና እዚ እዩ ኢለ እኣምን። ናይዚ ፅሑፍ ቀንዲ ትሕዝቶ እውን ነዚ ዝምልከት እዩ።
ከም እቲ ብተደጋጋሚ እውን ዝርአናዮ፡ ሰብ መዚ ኣመሪካ ኰኑ ሰብ መዚታትን ዲፕሎማሰኛታትን ካልኦት ሃገራት ወፃኢ ናብ ኢትዮጵያ መፂኦም ንሰብ መዚ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትግራይ ንዘለው ሰብ መዚ እቲ “ጊዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ” ዝብሃል ኣካል፣ ምናልባሽ እውን ንኣመራርሓ ተቓወምቲ ውድባትን ገለ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝፍለጡ ሲቪል ማሕበራትን ንኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን እዮም ረኺቦም ክምለሱ ዝኽእሉ። እዚ እንትይብሃል ግን እቲ ዝዓበየ ፍልፍል ሓበሬታ እዞም ሃገራት ኣብ መሬት ዘሎ ናይ ባዕሎም ዝፍለጥን ሕቡእን መሓውር ምዃኑ እንተኢረሳዕና እዩ።
እቲ ሐዚ ክንዘራረበሉ ዘለና ጕዳይ ‘እንታይ ሒዝና ንቕረብ?’ ዝብል እዩ። እዚ ንዅሉ ነቶም ሰብ መዚ ናይ ምርካብ ዝሕየሸ ዕድል ዘለዎ ትግራዋይ፥ ብፍላይ ክዓ ንተናሓናሕቲ ውድባት ትግራይ እዩ። ብተወሳኺ ዋላ ብቐጥታ ምስ እዞም ሰብ መዚታት ናይ ምርኻብ ዕድል እንተዘኢረኸቡ መልእኽታቶም ግን ብኻልኦት መንገዲታት ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ከብፅሑ ዝኽእሉ ካልኦት ማሕበረሰባዊ ውዳበታት፣ ሲቪል ማሕበራት፣ ፈጠርቲ ፅልዋ፥ ወ.ዘ.ተ እውን እዩ።
ተናሓናሕቲ ፖለቲካዊ ውድባት፣ ሲቪል ማሕበራትን ካልኦት ውዳበታትን ሒዞምዎ ክቐርቡ ዘለዎ ሓሳብ እንታይ ይምሰል?
ምውፃእ ወረርቲ ሓይልታት ካብ ትግራይ፦ ኵናት ደው ክብልን ሰራዊታት ኤርትራን ኣምሓራን ብቕልጡፍ ክወፅኡን ምሕታት፤ ናይ ዚኣቶም ተፍፃሞት ዝከታተል ዓለምለኻዊ ኢሻራዊ ተቘፃፃሪ ኣካል ኣብ መሬት ክህልው ምሕታት ቅድምና ዝውሃቦ ጉዳይ እዩ። ኰይኑ እውን ግን ብዘይ ምውፃእ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ምውፃእ ክልቲኦም ሰራዊታት ተፈፃሚ ክዀን ከም ዘኢይኽእል ብምግላፅ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክወፅእን ዓለም ለኻዊ ዝዀነ ሓላዊ ሰላም ክኣትውን ምሕታት ቀፂሉ ዝመፅእ ኣገዳሲ ሕቶ እዩ።
ኢወጋኒ ምፅርራ ገበናት፦ ኣብ ትግራይ ዝተፈፀሙ ገበናት ኵናትን ገበናት ኣንፃር ወድ ሰብን፡ ብመሪሕነት ሕቡራት ሃገራት ብዘኢሻራዊ ኣካል ክካየድ ፀኒዕኻ ምቅላስ ካልእ ወሳኒ ጉዳይ እዩ። ኣብ እዚ ምፅራይ ገበናት ኣምሓራ፣ ኣብይን ኢሳያስን ንምሽፋን ዝጐይዩ ዘለው ሕብረት ኣፍሪካን ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያን ቦታ ከኢይህልዎም ምምጓትን ምጕስጓስን የድልይ። እቲ ምፅራይ ገበን ካብ 2008 ዓ/ም (ኢሳት “95 ን 5” ዝበለሎ ጊዜ) ክጅምር እውን ምሕባር የድልይ።
ካሕሳን እግሪ ምትካልን፦ ዝዓነወ ንብረትን ሃፍቲን ትግራይ ብግቡእ ተፀብፂቡ ህዝብና ግቡእ ካሕሳ ክረክብን እግሪ ናይ ምትካል ስራሕቲ ክስራሕን ምቅላስ እውን ካልእ ኣገዳሲ ትዅረት ዝጠልብ ጉዳይ እዩ።
“ሕጋዊ መንግስትነት ትግራይ ይመለስ”- እዚ እንትብሃል ግን እንታይ ማለት እዩ? ብኸመይ ንረደአዮ?
ሓቂ እዩ ኣብ ትግራይ ዝነበረ ብሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ጥራሕ ዝምራሕ ሕጋዊ መንግስቲ ብዘኢሕጋዊ ኣግባብ ፈሪሱ እዩ። እቲ ነቱ መንግስቲ ብብሕታውነት ዝመርሕ ዝነበረ ውድብ ህወሓት እውን ብወሳኒ መልክዑ መሓውሩ ዳርጋ ኣብ ፈላሞት ሰሙናት እቲ ኲናት ዳርጋ ፈሪሱ እዩ ምባል ይክኣል።
እቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ እውን ቃልሲ ኵሉ እዩ። ፍሉይ እጃም ዘለዎ፣ ብፍሉይ ክፅራሕ ዘለዎ ሓደ ውዳበ የለን። ህወሓት እውን እንተ ዀነ ኣብ እቲ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ፍሉይ እጃም የብሉን። ካብ ዝተፈላለዩ ውድባት ዝተውፃፅኡ፥ ንህወሓት ዝድግፉን ዝቃወሙን፥ ኣባል ዝዀኑን ዘኢኰኑን ኵሎም ኣብ ሜዳ ምእንተ ትግራይ ኢሎም ይዋደቑ ኣለው። እቲ ወታደራዊ መሪሕነት እውን ብህወሓት ጥራሕ ኣይኰነን ይምራሕ ዘሎ። እቲ ሰራዊት እውን “ሰራዊት ትግራይ” እምበር “ሰራዊት ህወሓት” ኣይኰነን። ቅድሚ ሰሙናት፡ ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ውድብ ህወሓት ዝዀነ ጌታቸው ረዳ ምስ ቲኤምኤች ብስልኪ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት እውን ዘረጋገፆ ንሱ እዩ። ሐዚ ህዝቢ ትግራይ ከም ህዝቢ ይቃለስ ኣሎ እምበር ከም ውድብ ዝቃለስ፣ ዝተፈለየ ወይ ዝዓዘዘ ኣበርክቶ ዘለዎ፣ ብፍሉይ ክፅራሕ ዝግብኦ ዝዀነ ውድብ ኣሎ ምባል ኣፀጋሚ እዩ። ግቡእ እውን ኣይኰነን። ነዚ እውን እዩ እቲ ቓልሲ “ህዝባዊ ቃልሲ እዩ” ንብሎ ዘለና።
ብተወሳኺ ድማ ከም እቲ ኵሉ ሰብ እውን ዝርድኦ፡ መብዛሕቲኡ ኣባል ካቢኔ እቲ ህወሓት ዘጣየሾ መንግስቲ ትግራይ ዝነበረ ሰባዊ ሓይሊ እውን እንተ ዀነ ሐዚ ብተግባር የለን። ስለ ዝዀነ “መንግስትነት ትግራይ ይመለስ” እንትይብሃል “እቲ ቅድሚ ሐዚ ዝነበረ ህወሓት በይኑ ዝመስረቶ መንግስቲ ምስ መሓውሩ ይመለስ” ማለት ከም ዘኢኰነ ግልፂ ምግባር የድልይ። እዚ፡ ብፍላይ ነቶም ኣብ እዛ ቍርፂ እዋን ደገፍትና ኰይኖም መፂኦም ዘለው ሓይልታት ምዕራብ ግልፂ ምግባር የድልይ። ናያቶም ድሌት እውን ከምኡ ስለ ዝዀነ። ነዚ ንምርዳእ ሓላፊ ጕዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ቅድሚ ኣስታት ሓደ ወርሒ ኣብ ቅድሚ ኰንግረስ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ገበን ምብራስ ዘርኢ ኣብ ዝተዛረበሉ እዋን ብዛዕባ ህወሓት ዝበሎ ደጊምካ ምርኣይ ይክኣል እዩ።
ኣብ እዚ ሓደ ነገር እውን ኣብ ግምት ምእታው የድልይ። ሓቂ እዩ፣ ሕድሕድ ትግራዋይ ምስ “ህወሓት/TPLF” ዝብል ብራንድ ጥቡቕ ታሪኻዊን መንፈሳዊን ምትእስሳር እዩ ዘለዎ። ብፍላይ ምስቲ ናይ 17 ዓመት ሕሉፍ ብረታዊ ቓልሲ ተተሓሒዙ እቲ ስም፣ እቲ ብራንድ ምስ ኵሉ ትግራዋይ ብመንፈስ ዝተኣሳሰረ እዩ። ኰይኑ ግን ኣብዚ እዋን እዚ ብሓፂሩ እቲ ብራንድ ብፍላይ ብዓይኒ ማሕበረሰብ ዓለም ተበላሽዩ እዩ ምባል ይክኣል። እቲ ብራንድ ንዓና ንተጋሩ ዋላ ኽቡር ብራንድ፣ ውሽጥና ዝደልዮ ብራንድ እንተ ዀነ ኣብ እዚ ስዓት እዚ ግን ረብሓና ዘኽብር፣ ፈተውቲ ዘሰስን ብራንድ ኣይኰነን። ካብ ከስቡ ክሳርኡ ዝዛይድ ብራንድ እዩ። ከምቲ ብተግባር ዝንሪኦ ዘለና እዚ ብራንድ ብዘይ ሓደ “ናተይ” ዝብሎ እሙን ረዳኢ ታሪኻዊ ናይ ውሽጢ ዓዲን ናይ ወፃኢን ፀላእቲን ሓለፍቲ መንገዲን፣ ዝፈልጡናን ዘኢይፈልጡናን፣ ዝዓበዩን ዝነኣሱን ሓይልታት ኵሎም ተዛርዮም እዚ ኵሉ ብርሰት ክበፅሐና ምኽንያት ኰይኑ እዩ።
ከም ዝፍለጥ ድሕሪ ኣብ ማናቱ ህንፃታት ማእኸል ንግዲ ዓለም ኒውዮርክ ዝተፈፀመ ግብረ ራዕዲ ፖሊሲ ወፃኢ ኣሜሪካ ብቐንዱ ኣብ ኣንፃር ግብረ ራዕዲ ዘትኰረ እዩ ነይሩ። ብ ምኽንያት እዚ ብ ህወሓትኢህወዴግ ዝትምራሕ ኢትዮጵያ፡ በቲ እዋን ስግኣት ፀጥታ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ኣልሻባብ ሶማልያ ብዝፈፀሙዎ ጥቕዓት ብመዳይ ፀጥታ ናይ ኣሜሪካን መላእ ሃገራት ምዕራባዊ ዓለምን “መሓዙት” ንምዃን ክኢላ ነይራ እያ። ብ ካልእ ወገን ድማ፡ ብመዳይ ቍጠባዊ ፖሊሲ ልምዓታዊ መንግስቲን ስነ ሓሳብ ወያናይ ዲሞክራሲ ድማ ምስ ቻይና ኣዐርዮም ተመሓዝዮም ቻይና ናብ ኣፍሪካ ደፊኣ ክትኣቱ እውን መእተዊ በሪ ኰይኖም እዮም። ስለዚ ብኽልቲኡ ሸነኽ ዘለው ምሕዝነታትን ድሌታትን ኣሳኒኻ ምኽያድ ተኺኢሉ ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግን ብዓል ኣልሸባብ፣ ኣልቃዒዳን ኣይሲስን እናተዳኸሙ ድሕሪ ምምፅኦም፤ ቍጠባዊ ግስጋሰ ቻይና እውን ንኣመሪካ ዓብዪ ፈተና እናዀነ ድሕሪ ምምፅኡ፡ ኣድላይነት ምሕዝነት ኣንፃር ግብረ ራዕዲ ኣሜሪካ እናቐነሰ፤ ኣብ ሞንጎ ሓያላት ሃገራት ዝግበር ንሕንሕ ድማ ቀንዲ ነጥቢ ትዅረት ፖሊሲ ጉዳይ ወፃኢ ኣመሪካ ክዀን ክኢሉ እዩ። በዚ ድማ ኣመሪካ፡ ምዕጋት ምስፍሕፋሕ ቻይና ቀዳሚ ገይራ ብ ምስርዓ፡ በቲ እዋን ከም ቀንዲ ገመድ ርክብ ቻይናን ኢትዮጵያን ኰይኑ ዝርአይ ዝነበረ ህወሓት ከም ዘኢይልዓል ኰይኑ ንኽውቃዕ ምኽንያት ኰይኑ እዩ። ምስ እዚ ብተዛማዲ፡ ኣብ ሞንጎ ኮሚኒስታዊ ፓርቲ ቻይናን ህ.ወ.ሓ.ትን ዝነበረ ነንሕድሕዶም ኣብ ጉባኤታትን ዓበይቲ ፅምብላትን ክሳብ ምትዕድዳም ዝበፅሕ፡ ዘልኣለም ዘኢይብተኽ ዝመስል ዝነበረ ክልታኣዊ ምሕዝነታዊ ረኽቢ ምዝካር እውን ኣድላዪ እዩ። እዚ እውን እንተ ዀነ ንህወሓት ተወሳኺ “ኣንፃር ረብሓ ሓይልታት ምዕራብ” መሲሉ ክርአ ገይሩዎ እዩ። “ምሕዝነት” ቻይና ድማ ከምቲ ኵልና ዝንርእዮ ዘለና እዩ።
ህወሓት ብሓፂሩ ከም ብራንድ ብፍላይ ብዓይኒ ምዕራባዊ ሓይልታት ፅሉእ እዩ ኰይኑ። ፍወተውና ፀላእና ህወሓት ንነዊሕ ዘበን ብዝነበሮ ናብ ቻይና ዝዛዘወ ኢኮኖሚያዊ ፖሊሲ፥ ውድባዊ ስነ ሓሳብን ባህሪን ‘ኣንፃር ረብሓ ምዕራባውያን’ ተብሂሉ ተበይኑ ክውቃዕ ተደዩ እዩ ይውቃዕ ዘሎ። ካብ 2010 ጀሚሩ ብወግዒ ጀኔቫ ዝማእኸሉ “Anti-TPLF Unit” ዝብሃል ናይ ሲኣይኤ ክንፊ ተጣይሹ ኣብ ስራሕ ከም ዝነበረ ሓደ ሰራሕተኛን ብዓል መዚን ውድብ ጥዕና ዓለም ብቐረባ ከም ዝፈልጥ ቅድሚ ኣስታት ዓመትን መንፈቕን ሓበሬታ ውሂቡኒ ነይሩ። እዚ ሰብ ቅድሚ ብዙሓት ዓመታት ንሰበ ስልጣን ህወሓት ሓቢሩሎም ምንባሩ፡ንሱ ከም ዝዝክሮ ግን፡ በቲ እዋን ዝነበረ መልሲ ሰብ መዚ ህወሓት “ኣበይ እሞ ከኢይበፅሑ እዮም” ዝብል ትዕቢት እዩ ነይሩ። ኰይኑ ግን ውፅኢቱ ንሶም ከም ዝበሉዎ ዘኢኰነስ እቲ ብሓንጋርነት እኒ ያማማቶ ዝተኻየ፥ ኣብዪ ናብ ስልጣን ዘምፅእአ ‘ልስሉስ ዕልዋ መንግስቲ’ (Soft Coup) ኰይኑ እዩ መፂኡ።
ብሓፈሻ “ፀረ ሊበራሊዝም፣ ፀረ ረብሓ ምዕራባውያን ኣተሓሳስባን፣ መፍቀሪ ወያናይ ዲሞክራሲ፣ ኣፍ-ደገ ቻይና ኰይኑ ዘገልገለ” ተባሂሉ ብሓይልታት ምዕራብ ብፅቡቕ ዘኢይርአይ ህወሓት “በይኑ ዝመርሖ ዝነበረ መንግስቲ ናብ ቦትኡ ይመለስ” ኢልካ ናብ ሓይልታት ምዕራብ ዝቐርብ ሓሳብ ዳርጋ ናብ ክሳድካ ገመድ ከም ምእታው ዝውሰድ እዩ። ብውልቀይ እውን ምስ ዝተወሰኑ ዲፕሎማሰኛታት ምዕራባውያን ሃገራት ዝነበረኒ ውሱን ዘኢወግዓዊ ምይይጥ ዘረጋገፀለይ እዚ ነይሩ። ብዝበለፀ ድማ ካልኦት ኣሓትን ኣሕዋትን ካባይ ብዝሓሸ ብውልቀን ብውዳበን ምስ ብርክት ዝበሉ ዲፕሎማሰኛታት ምዕራባውያን ሃገራት ዝገበሩዎ ዝርርብ እውን ዘረጋገፀሎም እዚ ምዃኑ እዮም ገሊፆምለይ።
እንታይ ድኣ ክዀን፣ ክብሃል ኣለዎ? እንታይ እንተበልና እዩ ዘርብሐና?
ናብ ሓይልታት ምዕራባውያን ከነቕርቦም ዝይግብኡ መማረፅቲ ሓሳባት ዝስዕቡ እዮም እብል።
- ፈለማ ኵሎም ፖለቲካዊ ሰልፍታት፣ ውዳበታት ማሕበረሰብ፣ ሲቪልን ሲቪክን ማሕበራት ዝሓቘፈ ልዝብ ክካየድ ኣብ ትግራይ ክሳለጥ።
- በዚ ልዝብ ኣቢሉ እውን፡ ንኽልተ ዓመታት፡ ኵሎም (ኣስተውዕሉ- ኵሎም!) ፖለቲካዊ ውድባት ትግራይ ብማዕረ ዝሓቘፈ፤ ዝተፈላለዩ ናይ ሕብረተሰብ ውዳበታት እውን ዝሳተፉሉ፤ ብሓደ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ዘኢይዕብለል፤ ብቐንዱ ናብ ፀጋም ዘዘምብል፣ ሊበራል ፖለቲካዊን ቍጠባውን ስነ ሓሳብ ዘሰጕም መሸጋገሪ መንግስቲ ክጣየሽ።
- ድሕሪ ምውፃእ ወረርቲ ሓይልታት፡ ሰራዊት ትግራይ ምስ እቲ ዝኣትው ዓቃቢ ሰላምን ፖሊስን ኰይኑ ኣብ ምውሓስ ሰላም ክሰርሕ።
- እቲ መሸጋገሪ መንግስቲ ድሕሪ ክልተ ዓመት ኣብ ትግራይ መረፃ ብምክያድ ስሩዕ መንግስቲ ከጣይሽ።
- በቲ ዝካየድ መረፃ ዝተጣየሸ መንግስቲ ድማ ድሕሪ ሓደ ዓመት ሪፈረንደም ብ ምክያድ ዕጫ ትግራይ ብህዝቢ ትግራይ ክውስን ክገብር
- ክልቲኦም መንግስታት (መሸጋገሪን ስሩዕን) ኣብ እቶም ኣብ ማእኸል ዘለው 3 ዓመታት ኵሎም ገበናት ኵናትን ገበናት ሰብኣዊነትን ብዘኢወገናዊ ኣካል ተፃርዮም ገበነኛታት ናብ ሕጊ ክቐርቡ፤ በቲ ወራር ዝዓነዉ ትካላት ትግራይ፣ ዝጠፍአ ሃፍቲ ትግራይ ኵሉ ተፀብፃቡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግቡእ ካሕሳ ክውህባ እኹል እግሪ ናይ ምትካል ስራሕቲ ክስራሕ ይገብሩ። ስምምዕ ደው ምባል ኵናት እንትካየድ ዘኢይሕለፍ ጕዳይ፡ ክልቲአን ሃገራት ዘዕነወኦ ሃፍቲ ትግራይ ተፀብፂቡ፡ ካሕሳ ክውህባ ውዕል ምእሳር እዩ።
ናብ እቶም ምዕራባውያን ሓይልታት እዚኦምን ካልኦትን ብፍላይ ኵሎም ፖለቲካዊ ውድባት ትግራይ ብሓደ ኰይኖም ዘማዕብሉዎን ዝውሰኹን ብሱላት ነጥብታት ዝሓዘ ዝርዝር ትልሚ (ካርታ ፍኖት) ሒዝካ ምቕራብ የድልይ። ብድፍኑን ብሽፍኑን ዝውሃብን ዘኢፀረየን፣ እሞ ድማ ምስ ናያቶም ድሌት ዝጓነፅ ሓሳብ ኵሉ ጊዜ የውቅዐካን ፈተውቲ የስእነካን እዩ። ስለ ዝዀነ ንፁር፣ ፅፉፍ፣ ኣማቲን ተሸዋጢ፣ ረብሓን ድሌትን ምዕራባውያን እውን ኣብ ግምት ዘእትው ካርታ ፍኖት ሒዝካ ምቕራብ የድልይ።
ብፍላይ ኣብ ሰላማዊ ቃልሲ ንዘለኹም ኣመራርሓ ተናሓናሕቲ ውድባት “ዝበዝሕ ኣመራርሓ ህወሓት ኣብ ሜዳ እናተቓለሰ እሞ ንሕና ከመይ ገይርና እይና ኣብ ከተማ ኮፍ ኢልና ከም እዚ ዝበለ ፕሮፖዛል ከነቕርብ” ብዝብል ፈፂሙ ኢግቡእ፣ ኢርትዓዊ ሰኸፈት ተቐይድኩም ህላወ ህዝብኹምን ትግራይን ናብ ሓደጋ ከተእትው ኣይይግባእን እዩ እብል። የግዳስ ኣማቲ፣ ፈተውቲ ዘሰስን፣ ድሌትን ርድኢትን ፈተውትና እውን ኣብ ግምት ዘእትው ፤ ከምኡ እውን ናይ ምዃን ተኽእሉኡ ዝዓዘዘ፣ ረብሓ ህዝቢ ዘረጋግፅ፣ ህላወ ዓዲ ዘውሕስ፣ ፅፉፍን ዘየማትእን ሓሳብ ብምቕራብን ካብ እቲ ወታደራዊ ኵናት ብዘኢይንኣኣስ መጠን ታሪኻዊ ሓላፍነትኩም ኣብ ዝዀነ ምውሓስ ህላወ ህዝብን ዓዲን ኣበርክቶኹም ክትገብሩ ይግባእ።
ኒሕ፣ ትብዓት፣ ብልሒ፣ ኣመታ፣ ፅንዓት- ንዘኢይተርፍ ዓወት!
ዓወት ንትግራይ!
13 Comments
-
ፅቡቕ ሓሳብ እዩ። ሐዚውን ብዙሓት ሓሳባትይ ምይይጥይ ለድልየሉ ግዜ እዩ። ስሩዕን ዘይስሩዕን፤ online ይኹን ብኣካል… ብፍላይ ብወገን ዲያስፖራ
-
ጽቡቅ ሓሳብ እዩ ዶር
-
Good starting point, I think this is a big opportunity to have democratic great Tirgai. Right now we don’t need socialism-related ideology which is against our history, values, and even the westerns. The current situation can be a turning point like 1983 E.C especially for the Tigrai people. We should have a big goal such as
1. return our Adulis port by any means cooperating with Akule-Guzay brothers
2. return our territory from Amhara(from Limalimo to Alwuha-milash)
3. create Democratic government: initial transition government establishment.
-
ዋላ ህውሓት ካብቲ ዘውፂኢዎ መግለፂታት ናብ ምዕራዋዊታን ፖልዚ ዘዘምበለ ይመስል ፡ እንተኾነ ከምቲ ዝተገለፀ ኩሉም ብወግዒ ከፍልጡ ምግባር ኣገዳሲ እዩ። ድንቂ ሓሳብ
-
ንትግራይን ንትግራዋይን ዘርብሕ ብሱል ሓሳብ ምቕራብ ዝግባእ እዩ : ዘፅኣት ዘቕረቦም ንዓለምን ተቐባልነት ክረኽቡ ዝኽእሉ ሓሳባት መበገሲ ብምግባር ብሰዓርነት ክንወፃሎም ዘኽኡሉና መማረፂ ሓሳባት ፈሊጥና ምቅላስ ግቡእ እዩ:: ትግራይና ካብ ጥፍኣት ኣድሒና ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምብጻሕ ኩሉመዳይ መማረፂ ምርኣይ ግቡእ እዩ የቐንዬልና ዘፅኣት:: ትግራይ ትዕወት::
-
very interesting point.
-
ብርዕኻ ይሰስን ዘፅኣት። የቐንየልና።
ብሓሳባትኻ ሙሉእ ብሙሉእ ይስማዕማዕ እየ።
-
“ዝበዝሕ ኣመራርሓ ህወሓት ኣብ ሜዳ እናተቓለሰ እሞ ንሕና ከመይ ገይርና እይና ኣብ ከተማ ኮፍ ኢልና ከም እዚ ዝበለ ፕሮፖዛል ከነቕርብ” ብዝብል ፈፂሙ ኢግቡእ፣ ኢርትዓዊ ሰኸፈት ተቐይድኩም ህላወ ህዝብኹምን ትግራይን ናብ ሓደጋ ከተእትው ኣይይግባእን እዩ እብል። የግዳስ ኣማቲ፣ ፈተውቲ ዘሰስን፣ ድሌትን ርድኢትን ፈተውትና እውን ኣብ ግምት ዘእትው ፤ ከምኡ እውን ናይ ምዃን ተኽእሉኡ ዝዓዘዘ፣ ረብሓ ህዝቢ ዘረጋግፅ፣ ህላወ ዓዲ ዘውሕስ፣ ፅፉፍን ዘየማትእን ሓሳብ ብምቕራብን ካብ እቲ ወታደራዊ ኵናት ብዘኢይንኣኣስ መጠን ታሪኻዊ ሓላፍነትኩም ኣብ ዝዀነ ምውሓስ ህላወ ህዝብን ዓዲን ኣበርክቶኹም ክትገብሩ ይግባእ”
-
ፅቡቅ መበገሲ ሓሳብ እዩ። ኹላትና ድማ ዝውሰኽ ወሲኽና ዝቅነስ ቀኒስማ ።ውሁስ ዓድናን ህዝብናን ናብ ዝለዓለ ብራኸ ንምብፃህ ። ኢሂን ምሂን ምብሃሃል አገዳሲ እዩ ።
-
ጹቡቅ ሃሳብ እዩ ብውልቀይ ዝሃስቦ ዝነበርኩን ካብዚ ዘለናዮ ኩነታት ከውጻአና ይኸእል እዩ ኢለ ይአምን።
-
“ኣብዝሓ ልሂቃን ኣምሓራ፤ ፕሬዚዳንት ኢሳያስን ቀዳማይ ሚኒስቴር ኣብዪን ድላዮም ዋጋ ከፊሎም፡ ብፍላይ ኣሜሪካ ዝሓተተቶም ኵሉ ውሂቦም፡ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝጀመሩዎ ወፍሪ ምብራስ ዘርኢ ክቕፅሉዎ ከም ዝደልዩ ግልፂ እዩ። ስለ ዝዀነ እውን ነዚ ወፍሮም ንምቕፃል ኵሉ ዓይነት ዋጋ ክኸፍሉ፣ ክዋገዩሉ ብዝኽእሉ ኵሉ ክዋገዩ ክፍትኑ እዮም። ቀዳማይ ሚኒስቴር ኣብዪን ልሂቃን ኣምሓራን ነቲ ዓብዪ ግድብ ሓዊሱ እዛ ሃገር (ኢትዮጵያ) ዘለውኣ ኵለን ሃፍትታት (ቴሌ፣ መንገዲ ኣየር፣ ፋብሪካታት ሽኮር፣ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ወ.ዘ.ተ) መዋገዪ ገይሮም ኣረኪቦም፣ ኣፍ ሓይልታት ምዕራብ ኣዕፅዮም እውን እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝጀመሩዎ ትግራይ ንሓንብን ንሓዋሩን ናይ ምብራስ ወፍሪ ክቕፅሉሉ እዩ ድሌቶም።”
ኩሉ ግዘ ተተሓሳስበኒ ሓቒ እያ:: እዚ ፅሑፍ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኩለን ሕጋዊ ፖለቲካዊ ውድባትና (ህወሓት: ባይቶና: ነፃነት : ሳልሳይ ወያነን ዓሲምባን) ተዝዘራረብሉ:: (መብዛሕተኦም መራሕቲ ኣብ ግምባር ከም ዘለዉ ኣይረሳዕኩን:: እቶም ካብ ትግራይ ወፃኢ ዘለዉ ማለተይ እየ::) እተን ዘየሰማማዓ ነጥብታት (እንተሃልየን) ንግዘ ገዲፍካ ኣብተን ኩሎም ዝኣመኑለን ነጥቢታት መሰረት ዝገበረ: መማረጺ ሓሳብ ወይ ፕሮፖዛል ምቕራብ ዝከኣል ይመስለኒ:: ሚድያታት ትግራይ (TMH, dedebit, Axumite, Axumawian,…, ) ንዝምልከቶም ኣምባሳደራትን ሓለፍቲን እተን ውድባትን ኣብዚ ፅሑፍ ሓሳብ ክህቡ ብምግባር ተዝጅምረኦ:: ካልኦት ተንተንትን ምሁራትናን እውን ሓሳቦም ክህቡሉን ከማዕብልዎን ዕድላት ተዝፍጠሩ:: ንቃልሲ ህዝቢን መንግስትን ትግራይ ዝሕግዝ: ኩሉ ዓይነት ዕድላት ክንጥቀመሉ ይግባእ::
ምስ ኣኽብሮት!!
ትግራይ ትዕወት!!!
-
ዝመስልን ዘኽይድን ኣንፈት ወሃቢ ፅሑፍ። ብፍላይ ነቲ ዝኽየድ ዘሎ ናይ ዓርሰ ምድሓን ህዝባዊ ኵናት ላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት ህዝባዊ ኵናት ምኳኑ: ህወሓት እውን እንተኾነት ልክዕ ከምቶም ካልኦት ዉድባት ኣብቲ ህዝባዊ ኵናት ትሳተፍ ከምዘላን ንማሕበረሰብ ዓለም ብዕሊ ግልፂ ኪገብሩ አለዎም።
-
ፅቡቅ ሓሳብ።


text:
"ሶስት መኣዝን"፡ ሃየስቲ ንኣብይ ኣሕመድ 'ንሎሚ ኣይቀንዐካን' ምበልዎ ነይሮም?
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ፡ ፀሓፋይ ምዃኑ ብዙሕ ዝፈልጥ ዘሎ ኣይመስልን፤ በዓል ሞያ ፊልሚ ቴዎድሮስ ተሾመ ግን ኣብዚ ጉዳይ ፈላጢ ውሽጢ እዩ። ንምዃኑ ኣብይ ኣሕመድ፡ ንፉዕ ፀሓፊ ድዩ?
ንፊልሚ ፊልሚ ዝገብሮ ፅሑፉ ጥራሕ እንተዝኸውን ጨካናት ሃየስቲ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር "ንሎሚ ኣይኮነልካን" ምበልዎ ነይሮም።
ቴዎድሮስ ከምዝብሎ ካብታ 'ቀዝቃዛ ወላፈን' እትብል ስርሑ ወፃኢ ኣብ ኩለን ፊልምታቱ ኣብዪ ኣሕመድ ኢዱ ሓዊሱ እዩ። ነዚ ኣበሃህልኡ ክንትንትኖ ከለና፤ ‹‹አባይ ወይስ ቬጋስ››፣ ‹‹ፍቅር ሲፈርድ››፣ ‹‹ቀይ ስህተት›› ከምኡ ድማ ንኻልኦት 8 ፊልምታት ቴዎድሮስ ተሾመ ብሕቡእ ሓሳብ ኣወፍዩሎ ማለት እዩ።
ደራሲ ቀዳማይ ሚኒስተር?
ፊልሚ መሪቑ ዝኸፍት ሚኒስተር ንፈልጥ ንኸውን ኢና፤ ፊልሚ ዝደርስ ቀዳማይ ሚኒስተር ግን …? እንድዒ!
ብሽም ብርዒ መፅሓፍ ዘሐተመ ናይ መጀመርያ ቀዳማይ ሚኒስተር ግን ኣይኮነን።
ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር መለስ ዜናዊ ‹‹ምኩሕኳሕ ዘይፍለዮ ማዕፆ›› ዝብል ልበወለድ መጽሓፍ፡ ተስፋዬ የኋላሸት ብዝብል ስም ከምዝፀሓፈ ይዝረብ።
ኣብይ ኣሕመድ ድማ ‹‹ዲራዐዝ›› ብዝብል ስም-ብርዒ ‹‹እርካብና መንበር›› ከምኡ ድማ ‹‹ሰተቴ›› ዝብል ርእሲ ዘለዎም መፃሕፍቲ ከምዘበርከተ ይዝረብ።
‹‹ዲራዐዝ›› ዝብል ስም-ብርዒ ምህፃረ ቃል ሽሙን ሽም ሰበይቱን ዝሓወሰ ምዃኑ ነተን ናይ መወዳእታ ክልተ ፊደላት ሪኢኻ ምጥርጣር ይከኣል። እተን ዝተረፋ ክልተ ናይ መጀመርታ ፊደላት ስም ደቁ ዝውክላ ዶ ይኾና? ቴድሮስ ኣብዚ ጉዳይ ክዛረብ ኣየይፈቐደን።
የግዳስ ክልቲኦም ካብ ቀደሙ ጀሚሩ ነንሳቶም ናይ ጥበብ ስራሕቶም ከምዝገማገሙ ይዛረብ።
"ኣብ ናተይ ስራሕቲ ኣብይ ኣሎ፤ ኣብ ስራሕቲ ኣብይ ድማ ኣነ'ለኹ።" ይብል።
ኣብ ሽፋን መፅሓፍ ኣብይ፡ ቴዎድሮስ ተሾመ ርኢቶ (blurb) ምፅሓፉ ነዚ ዘረጋግፀልና እዩ።
‹‹ሰተቴ›› ካልእ መጽሓፍ ኣብይ ኣሕመድ እዩ። ኣብ ጅማ ይነብር ናይ ዝነበረ ‹‹ከድር ሰተቴ›› ዝበሃል ሰብ ታሪኽ እዩ።
ናይ ምዝራብ መሰል ኣብ ዘይነበረሉ ዘመነ ደርጊ ንመንግስቲ ኣብ ኣደባባይ ይነቅፍ ነይሩ ይብሃል።
በዚ ምኽንያት ደርጊ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን እናኣሰረ ዝፈትሖን፤ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ከውሊ ከምዝቐተሎን ቴዎድሮስ ኣብ ሓደ ናይ ሬድዮ ምድላው ተዛሪቡ ነይሩ።
ኣብይ ኣሕመድ ንምንታይ ብስም እዚ "ሓንጋዲ" መፅሓፍ ክደርስ ደልዩ?
"ከድር ሰተቴ ናይ ናፅነት ተቓላሲ ስለዝነበረ እዩ መሪፅዎ" ይብል ቴዎድሮስ፡፡
ታይ ማለቱ ይኾን?. . .
ዶክተር ኣብይ ዝሓብኦ መፅሓፍ ዶ ይህልዎ?
ቴዎድሮስ ተሾመ ነዚ ሕቶ ክምልስ እኳ ጋእጋእ እንተበለ፤ ኣብይ ኣሕመድ ህዝቢ ዘይፈልጦም ስራሕቲ ከምዘለዎ ግን ኣይሓብአን።
ምናልባት ናይ ግጥሚ መፅሓፍ፣ ቃለ-ተዋስኦ፣ ሓፂር ልበወለድ፣ ዶስ ካልእ ናይ ፊልሚ ፅሑፍ? ቴድሮስ ዋላ ሓንቲ ኣፋፍኖት ኣይሃበናን።
ኣብ ፊልሚ "ሶስት ማዕዘን" ግን ግደ ኣብይ ኣሕመድ 50 ሚኢታዊት ከምዝሕዝ ይዛረብ።
ርእስን ረቒቕን ናይቲ ፊልሚ ናቱ ምዃኑ ይዛረብሞ ነቶም "ረቀቕቲ ፖለቲካዊ ዛዕባታት ግን ንሱ እዩ ኣዐርዩዎም" ይብል።
"ብዙሕ ሰብ ናቱ ስራሕ ብስመይ ከምዘውፃእኹ ገይሩ ይነቕፈኒ እዩ። ናቱ ስም ዘይጠቐስኩዎ ግን ክጥቀስ ሰለዘይደሊ እዩ፤ እንተኾነ ግን ንዓይን ንዕኡን ብዘረዳድኣና መገዲ ኣመስጊነዮ እየ" ይብል ቴድሮስ።
ለካ ኣብ መወዳእታ እቲ ፊልሚ ኣብ ዘሎ ዝርዝር ተመስገንቲ "ኣብይ ወንድሜ" ዝብል ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተውሃበ ምስግና እዩ።
‹‹…ከይትዛረብ ኢለስ ባዕለይ ቶግ ኣቢለዮ››
ኣብይ ኣሕመድ ንልኡኻት መንግስቲ ኤርትራ እንግዶት ድራር ኣብ ዝገበረሉ እዋን፤ ብዛዕባ ሕውነት ክልቲኤን ሃገራት ይዛረብ ነይሩ።
ሕውነት ክልቲኤን ሃገራት ብኪነት ከርእዩ ብዛዕባ ዝፈተኑ ኢትዮጵያውያን ከየንቲ ኣብ ዝዛረበሉ እዋን ንሱ'ውን ፊልሚ "ሶስት መኣዝን" ደራሲ እየ ይብል።
ካብኡ ድማ "ንነዊሕ እዋን ንቴዲ ከይትዛረብ ኢለስ ሎሚ ባዕለይ ቶግ ኣቢለዮ" ይብል።
ዝሑል ትንቢት
ፊልሚ ሶስት ማእዘን ካብዝፀሓፍ ሸውዓተ ዓመት ሓሊፍዎ'ሎ። ሽዑ ኣብይ ኣሕመድ ኣባል ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ነይሩ።
ቴዎድሮስ ከምዝብሎ እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር መራሒ ከምዝኸውን ቀደም ጀሚሩ ይህቅን ነይሩ።
"ንመሪሕነት እናተዳለወ እዩ ነይሩ" ይብል። እሞ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየሉ ምኽንያት'ዚ ዶ ይኸውን?
"ንስኻኸ መሓዛኻ ኣብይ ሓደ መዓልቲ መራሒ ክኸውን'ዩ ኢልካ ዶ ሓሲብካ ትፈልጥ?" ንዝብል ሕቶ እንትምልስ "'መዓዝ' ዝብል ጥራሕ እየ ዘይፈልጥ ነይረ" ዝብል ምላሽ ሂቡ።
ምትንባይ
ቴድሮስ ተሾመ ከምዝብሎ፤ ረቒቕ ናይቲ ፊልሚ ኣብይ ኣፍሪሱ እዩ ሰሪሕዎ።
መጀመርያ ከምቲ ልሙድ እኩይን ሰናይን ገፀባህርያት ኮይኖም እዮም ተፃሒፎም ነይሮም።
ብኻልእ ኣበሃህላ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያዊያን ኣብቲ ፊልሚ ሓዲኦም እኩይ ፀላኢ ሓዲኦም ድማ ሰናይ ገፀ ባህሪ ኮይኖም'ዮም ተሰሊፎም።
ዶክተር ኣብይ "ኣይፋል፤ እዚስ ክኸውን የብሉን" ኢሉ። 'ንክልቲኤን ሃገራት እማ ነንርእሰን ፀላእቲ ኣይንግበረን፡ እኳደኣስ ብሓባራዊ ፀገም ክፍተና እንተለዋ ኢና ክነርእይ ዝግበኣና' ኢሉ ነቲ ስክሪፕት ደጊሙ ከምዝፀሓፎ ቴድሮስ ይዛረብ።
ኣብቲ ፊልሚ ዋላኳ ጥበባዊ ጨው እንተወሓዶ፤ ክልቲኤን ሃገራት ኣሕዋት ምዃነን ሓድነት ድማ ዕጨአን ከምዝኾነ ንምርኣይ እቲ ደራሲ ብዙሕ ደኺሙ እዩ።
ኣብቲ ፊልሚ ከም ኤርትራዊት ስደተኛ ኮይና እትዋሳእ ማህደር ኣሰፋ ፀገም እንትገጥማ ኢትዮጵያውያን ከምዘድሕንዋ ኾይና ተሳኢላ። ብፍላይ ድማ ብፍቕራ ዝወደቐ ሰለሞን ቦጋለ ንኢትዮጵያ ዝውክል ገፀ ባህሪ ኾይኑ እዩ ሰሪሑ።
ማህደር ኣብቲ ፊልሚ ኣብ ፈለማ እኳ ኣምሓርኛ ዘይትኽእል መሲላ እንተፀንሐት ደሓር ድማ ኣምሓርኛ ኣፅርያ ክትዛረብ ንሪኣ።
ኣብይ እዚ ምግባር ንምንታይ ኣድለዮ? ይዝንግዕ ይኸውን 'ምበር ሃደ ምዃና ኣይተርፍን ክብል ዶ ደልዩ ይኸውን? ነምስል ኢና ዘለና 'ምበር ውሽጥና ሓደ እዩ ዶ ክብል ደልዩ ይኸውን?
ካብዚ ብተወሳኺ፤ ኣብትን ኣብዝን ዝተበተኑ "ሓደ ኢና" ዝብሉ ትረኻታት ኣለዉ፤ ዋላኳ ብቕሉዕ ቋንቋ እንተኾነ።
ንማህደር ሃሩር ሊቢያ ውነኣ ኣስሒቱ እንተውድቓ ሰለሞን ቦጋለ (ኢትዮጰያ?) ካብቶም ካልኦት ስደተኛታት (ካብ ካልኦት ሃገራት እቲ ዞባ?) ተፈልዩ ንማህደር ገዲፈ ኣይከይድን ይብል። መሓዙቱ "ንሳኮ ኤርትራዊት እያ" እንትብልዎ፤ "ንዓይ ኣፈላላይ የብሉን" ኢሉ ይካታዕ። ኣዕራብ መሰጋገርቲ ክዕምፅዋ እንትፍትኑ'ውን ዘድሕና ሰለሞን እዩ። ጂኦፖለቲካ እቲ ዞባ ብጥበብ ፊልሚ ንምትንካፍ ዝደለየ ይመስል።
ኣወዳድእኡ ኸኣ፤ ኣብ ዶብ ሜክሲኮ ማህደርን ሰለሞንን ቃልኪዳን ክኣስሩ ይረኣይ።
ኣብይ ኣሕመድ ንፉዕ ጸሐፊ ድዩ?
ንፊልሚ ፊልሚ ዝገብሮ ፅሑፉ ጥራሕ እንተዝኸውን ጨካናት ሃየስቲ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር "ንሎሚ ኣይኮነልካን" ምበልዎ ነይሮም።
እቲ ደራሲ ሕልምታቱ ከይመስጠረ ብቕሉዕ እዩ ዘዝንቦም። ሓቂ እዩ ፖለቲካዊ ባህግታቱ ሰሓቢ እዩ።
እንተኾነ ግን ብቋንቋ ኑዛዘ እዩ ተፃሒፉ። ብጥበባዊ ቀመም ኣይተሓሰየን። ብውቁብ ቋንቋ ኣይተሸለመን። ሓፂርን ምቁርን ክኸውን ኣይተገበረን።
ምናልባት ኣብ መወዳእታ እቲ ፊልሚ እንመሃሮ ስደት ጥራሕ ከይኮነስ ፊልሚ ምስራሕ'ውን ኣፀጋሚ ምዃኑ እዩ።
ንኹሉ ኩነታት ብነዊሕ ቃለተዋስኦ ከዘንቱ ይፍትን። ካብ ፍፃመ ናብ ፍፃመ ቀልጢፉ ስለዘይሰግር ሓደ ተመልካቲ ወፂኡ ገለ ዋኒን ወጊኑ እንተዝምለስ ዘስእኖ ነገር ኣይህሉን።
ሓደ ሃያሲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ "ነቲ ፊልሚ ካብ ምውዳእ ነቲ በረኻ ምስጋር ይቐልል ይኸውን" ዝበሎ ዋላኳ ርህራሄ ዘይብሉ ነቀፌታ እንተኾነ ሓቅነት የብሉን ዝባሃል ኣይኮነን።
ቴዎድሮስ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝነበሮ ፃንሒት፤ ፊልሙ ብነቐፍቲ ድኹም ከምዝበሃልን ነዚ ድኽመት እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ሓላፍነት ዶ ክወስድ ይግበኦ ንዝብል ሕቶ "ንሱ ናይቲ ኣላዪ እምበር ናይ ደራሲ ፀገም ኣይኮነን" ክብል ይካታዕ።
‹‹ፊልሚ እኮ ናይ ድርሰት ውፅኢት ኣይኮነን። እኳደኣስ ንዓወት ኮነ ንውድቀት ፊልሚ ተሓታቲ ክኸውን ዘለዎ እቲ ኣላዪ እዩ። ስለዝኾነ ፀገም ኣሎ እንተተብሂሉ'ውን ናተይ 'ምበር ናይቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይኮነን" ኢሉ።


text:
ውድድራት ሴካፋ (ሃገራት ማእከላይን ምብራቅን ኣፍሪቃ) ትሕቲ 23 ዓመት ኣብ ባህርዳር ኢትዮጵያ ቀጺሉ ኣሎ።
ነቲ ዞባዊ ግጥም ቅድሚ ትማሊ ቀዳም ዝጀመረኦ ጋንታታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ነይረን። ክልቲኤን ጋንታታት ማዕረ 3 ን 3 ተፈላልየን። ጋንታ ኢትዮጵያ ኣብ ቅድሚ ደገፍታን ኣብ ገዛእ ሜዳኣን ማዕረ 3 ን 3 ምፍልላያ፣ ብርታዐ ተጋጣሚት ጋንታ ኤርትራ ዝሓበረ እዩ። ዊልያም ሰለሞን ሓደ፣ ኣቡበከር ናስር ድማ ክልተ ሸቶታት ኣመዝጊቦም ነይሮም። ንጋንታ ኤርትራ ሰለስቲኤን ሸቶታት ብሓደ ሰብ እየን ተመዝጊበን። ብዓሊ ሱሌማን። ሃትሪክ ሰሪሑ።
ኤርትራዊ ዓሊ ሱሌማን ምስ ጋንታ ኢትዮጵያ ቡና ንክስለፍ ኮንትራት ከምዝፈረመ ፈሊጥና ኣለና።
ትማሊ ኣብ ዝተካየዱ ግጥማት፣ ኡጋንዳን ኮንጎን ዜሮ ንዜሮ ተፈላልየን። ኬንያ ድማ ንጂቡቲ 3 ን 0 ስዒራ።
ኣብ ዜና ኦሎምፒክ ናይ ሎም ዘበን ውድድራት ኦሎምፒክ (ኦሎምፒክ ቶክዮ) ድሕሪ ኣርባዕተ መዓልታት ክጅምር እዩ።
እቲ ቶክዮ ተተኣናግዶ ውድድራት፣ ብሰንኪ ቫይረስ ኮሮና ንሓደ ዓመት ከምዝተማሓላለፈ ዝዝከር እዩ።
ኣብ ናይ ሎሚ ውድድራት ኦሎምፒክ፣ፈላመይቲ ኣፍሪቃዊት ተቀዳዳሚት ብሽክለታ ኤርትራዊት ሞሳና ደበሳይ: ኣብ ጋንታ ስደተኛታት ዓለም ካብ ሞንጎ ዝተሓቆፉ፣ ነባራይ ዓዲ ጥልያን ኤርትራዊ ተኽለወይኒ ገ/እየሱስ፣ ተጠቀስቲ እዮም።


text:
Radio Erena: 25 October 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ጸጸኒሑ ኣብ ዝጎሃሃር ዘሎ ናይ ብሔር ግጭታት፣ ንክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ኦሮምያን ኣብ ዘዋስን ከባቢታት ዝነብሩ ተወላዶ ክልቲኡ ብሄራት ግጭት ምክያዶም ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
በቲ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተወልዐ ዝተጠቕሰ ግጭጥ ሓያሎ ሰባት ከምዝሞቱን ከምዝቖሰሉን ክግለጽ እንከሎ፣ መንበሪ ኣባይትን ትካላትን’ውን ተቓጺሉ።
ኣብቲ ከባቢ ቅድሚ ሰለስተ ሰሙን ኣቢሉ ብዝተኻየደ ግጭት 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉን 10ታት ኣሽሓት ከኣ ካብ መነባብርኦም ከምዝተፈናቐሉን ይዝከር።
ብሰንኪ እቲ ጸጸኒሑ ዝጎሃሃር ዘሎ ግጭት፣ ጸጥታ ናይቲ ኣብ ከባቢታት ምዕራብ ወለጋ ዝርከብ ዓድታት ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ስለዘሎ፣ ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ ተሰናኺሉ ምህላዉ ነበርቲ እቲ ከባቢ ንዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ቃል የረጋግጹ።
================


text:
December 22, 2018
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
(6)
ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ፣ ኣብ 1956-1958 ኣብ ግዜ ልፍንታዊ ቀዳማይ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ሱዳን (1)፣ ናይ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፣ ፖለቲካዊ ደገፍ እኳ እንተ ረኸበ፣ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣባላት’ዚ ፖለቲካዊ ቃልሲ ዘካይድ ውድብ ክጥርነፉን ክውደቡን ከኣሉ። እቲ ኣብ’ቲ እዋን ኣብ ሱዳን ዝቖመ መንግስቲ፣ ምስ ስርዓት ሃይለስላሰ ዝምድንኡ ብዋጋ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ንምሕያል ብምብጋሱ፣ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ኤርትራውያን ኣብ ከተማታት ሱዳን፣ ብፍላይ ኣብ ከተማታት ምብራቕ ሱዳን ብኣሉታ ክጽለዉ ናይ ግድን ኮነ። እድሪስ ከም ልማዱ፣ ኣብ እንዳ ሻሂ ኣቶ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ናይ ቅድሚ ቀትሪ ቡን እናሰተየ ከሎ፣ ብርሑቕ ሓደ ቀደም ዝፈልጦ ንጡፍ ሰዓቢ ዴሳዊ ሰልፊ ሱዳን ናብኡ ይመጽእ ከም ዘሎ ተዓዘበ። ድሕሪ ሓጺር ናይ ሰላምታ ምልውዋጥ፣-“ንጡፍ ኣባል ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ ከም ዝኾንካ፣ ብገለ ብጾት ስለ ዝተሓበርኩ ምሳኻ ምርኻበይ ዘሐጉስ’ዩ።” በለ’ቲ ሱዳናዊ።እድሪስ፣ በቲ ንጡፍ ሱዳናዊ ዝቐረበ ናእዳ እንዳ ተሰከፈ:-“ኣርሕብ ቀደም በል። ብሓቂ፣ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኩነታት


text:
Lerum
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 5 2021
ለሩም ምስ ጎረቤት ከተማ ዮተርቦሪ ርክብ ዘለዋ ንስድራቤት ተባሂላ እተሰርሐት ኮምዩን እያ!
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ42,221
ስፍሓት መሬት259 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Göteborg 22 ኪሜ
- Borås 27 ኪሜ
ስእሊ: Emelie Asplund
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ለሩም ብዙሕ እተፈላለየ ዓይነት መንበርን ትካላት ክራይ ኣባይትን ኣሎ። እታ ዝዓበየት ትካል ፎርቡ እኳ እንተ ዀነት ሓያሎ ናይ ብሕቲ ትካላት እውን ኣለዋ። ይኹን እምበር ዕድል ናይ ኣፓርተማ ምክራይ ንኽትረክብ፡ ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ናይ ፎርቦ ስርዓት ተርታ ክትስራዕ ኣለካ።
ከም ሓድሽ መጻኢ ኣብ ለሩም ምስ ትውዛዕ፡ እዚ ኮሙን መንበሪ ቦታ ይህበካ። መንበሪ ቦታ ማለት ነፍስ ወከፍ ሰብ ነናቱ ኣፓርተማ ይወሃቦ ማለት ኣይኮነን። ኣብ'ዚ እዋን እዚ ኣብ ከባቢ ዮተቦሪን ከምኡ'ውን ኣብ ለሩም ኮሙን ዘሎ ንናይ ክራይ ኣፓርተማተት ዝምልከት ዕዳጋ ኣባይቲ ኣዚዩ ስሑው እዩ ዘሎ። እዚ ኮሙን መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ሓደ ናይ ሓባር መንበሪ ሓንቲ ክፍሊ ክትካረየሉ እትኽእል ግን ከኣ እተወሰነ ቦታታት ምስ ካልኦት ተማቒልካ እትጥቀመሉ ቦታ ጥራይ እዩ ክህበካ ዝኽእል።
ባዕልኻ ናብ ለሩም እንተ ግዒዝካ ከም ኮሙን መጠን ዝኾነ መንበሪ ክንህበካ ተኽእሎ የብልናን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ብእተፈለለይ ቋንቋታት ይውሃብ፡ ካብኡ ንምጥቃስ፡ ዓረብ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮኣት፡ ፋርስ፡ ኩርድ፡ ሩስያን ፖላንድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ለሩም ብዙሓት ዓይነታት ማሕበራት ኣለዋ፡ ንኣብነት፡ ናይ ስፖርት፡ ናይ ባህሊ፡ ናይ ምዝንጋዕ ማሕበራት። ንህጻናትን ንዓበይትን ዚሓቝፋ ማሕበራት ኣለዋ። ኩለን ማሕበራት ኣብቲ ናይ ማሕበራት ደብተር ተዘርዚረን ኣለዋ።
ስእሊ: Lennart Nordin
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ለሩም ኮምዩን ብብዙሓት ከተማታት ዝቖመ እዩ፡ ከም ለሩም፡ ግሮቡን ፍሉዳን። ኣብ ኩሉ ከተማታት ኣገልግሎትን ሸቐጥን ዘለዎ ሰንትሩም ኣሎ። ናይ ለሩም ሰንትሩም ናይ ዜግነት ኣገልግሎትን ድኳናትን ዘለዋ እቲ ዝዓበየ እዩ። ኣብኡ ቤትጽሕፈት ኮምዩን፡ ናይ ዜጋታት ቤትጽሕፈት፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ወዘተ. ይርከብ።
ስእሊ: Emelie Asplund
ኣብ ግሮቦ ሰንትሩም ግሮሰሪታትን፡ ፒሰርያን፡ ፋርማሲን ቤትንባብን ኣሎ።
ካብ ናይ ለሩም ሰንትሩም ውጽእ ኢልካ ብዙሓት ድኳናት ኣለዋ፡ ንኣብነት ከምቲ ብሕሱር ዚሸይጥ ሊድል። ካብቲ ሰንትሩም ሓሙሽተ ኪሎመትር ርሒቕካ፡ ሁላን ዚብሃል ከባቢ ኣሎ፡ ኣብኡ እቲ ኢካ ክቫንቱም እተባህለ ዓቢ ሱፐርማርከት ይርከብ።
ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩም ቫተንፓላሰት እተባህል ውሩይ መሐምበሲ ኣሎ። ኣብኡ ንኺሕምብሱ ካብ መላእ ናይ ዮተቦሪ ከባቢ ይመጹ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ለሩም ኮምዩን ክኢላታትን ውፉያትን ሰራሕተኛታት ዘለዎ ልዕሊ 50 ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መውዓሊ ስድራቤትን ኣሎ። ኣብ ለሩም ኮሙናውን ብሕታውን ምርጫታትውን ኣሎ።
ስእሊ: Mattias Jansson
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ናይ ለሩም ኮምዩን ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ፡ ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ መውዓሊ ስድራቤት፡ መባእታ ኣብያተትምህርትን ክሳዕ ካልኣይ ደረጃ ን ትምህርቲ ንዓበይት ን። ኮሙናውን ብሕታውን ምርጫታትውን ኣሎ። ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩም ብዙሕ መደባት ዘለዎ ናይ ለሩም ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ከባቢ ድማ ክትመርጾም እትኽእል ብዙሓት ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ፡ ንኣብነት፡ ኣብ ዮተቦሪ፡ ቡሮስ ወይ ኣሊንግሶስ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ከም ዓበይቲ ኪመሃሩ ዚደልዩ፡ ኣብ ለሩም ብዙሕ ዕድላት ኣሎ። ኣብ ናይ ለሩም ትምህርቲ ንዓበይቲ ኤስኤፍኢ (ሽወደን ንወጻእተኛታት) ክትመሃር ትኽእል፡ ከምኡውን ካልእ እተፈላለየ ኮርሳት ወይ ስልጠና። ንክንክን ጥዕና፡ ሶሲዮሎጂን ኣጠቓቕማ ኮምይፕዩተርን ዚምልከት ኮርሳት ኣሎ። ናብ ዮተቦሪ እትኸይድ ባቡር 20 ደቓይቕ እያ እትወስድ። ኣብኡ ድማ ብዙሕ ናይ ትምህርቲ ምርጫታት ኣሎ፡ ንኣብነት ኣብ ዮተቦሪ ዩኒቨርሲቲን ቻልመርስ ተክኒካል ኮለጅን።
ስእሊ: Emelie Asplund
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ለሩም ኮምዩን ብዛዕባ ጥዕናን ክንክንን ብዙሕ ምርጫታት ኣሎ። ኣብ ፍሉዳ፡ ግሮቡን ለሩምን፡ ኣብ ውሽጢ ከተማ ዚርከባ ሰለስተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ኣብኣተን ናይ ህጻናት ክሊኒክን (BVC) ናይ መወልዳን ክሊንክን ኣሎ። ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩም፡ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን መድሃኒት ክሊኒክ፡ ናይ መንእሰያት ክሊኒክ፡ክፍሊ መወልዳንን ናይ ጥዕናዊ ምሕዳስ ክሊንክን ኣሎ። ከምኡውን ብዙሕ መንግስታውን ብሕታውን ናይ ስኒ ሕክምና ክሊኒካት ኣሎ። ኣብ ፍሉዳ፡ ግሮቦን ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩምን ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ። ኣብ የተቦሪ ብዙሓት ብክኢላታት ዝተሰነያ ሆስፒታላት ኣለዋ፡ ከምኡን ናይ መሕረሲ ክሊኒክ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ኩሉ ትካላት ኣብ እትገብሮ ርክብ፡ ናይ ትርጉም ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ለሩም ንየቶቦሪ ብባቡር 18 ደቓይቕ ይወስድ፡ ብኣውቶቡስ ከኣ 28 ደቓይቕ። ኣውቶቡስን ባቡርን ኩሉ ግዜ ኣለዋ። ኣብ መንጎ ለሩምን ዮተርቦሪን ዘሎ ጽርግያ ኣዚዩ ምዕቡል እዩ። ኣብ መንጎ ለሩምን ዮተቦሪን ዘሎ ቅርበት፡ ንበጺሕካ ምምላስ እውን ግሩም እዩ። ብዙሓት ኣብ ለሩም ዚነብሩ ሰባት ኣብ ዮተርቦሪ ይሰርሑ። ብዛዕባ ሰዓታትን ዋጋን ኣብ ናይ ቨስትራፊክ ወብሳይት ተመልከት።
ስእሊ: Emma Söderblom
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
ተደጋጋሚ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ስደተኛ ኤርትራ
ተደጋጋሚ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ስደተኛ ኤርትራ
መንእሰይ ኤርትራ ገደብን መወዳኣት ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ልዕሊኡ ብ1994 ካብ ዝእወጅ ጀሚሩ፡ ኣብ’ታ ብመስዋእቲ ኣቦታቱን ኣደታቱን ዝተረከባ ሃገር እፎይታ ረኺቡ ክነብር ኣይከኣለን። ንወታሃደራትን ስልጠና፡ ዋሕዚ መንእሰይ ንሳዋ ሒዝዎ ዝነበረ ምስጢር ብዙሕ ከይጸንሐ፡ ድሕሪ ነጻነትን ልዑላዊት ሃገር ኤርትራ ተርኽቦ ዶባዊ ኵናት ኢትዮ-ኤርትራ 1998 ዕጫ መጻኢ ወለዶ ኤርትራ እንታይ ከም ዝነበረ ኩሉ ዝምስክሮ እዩ።
ይኹን’ምበር ኵናት ተጀሞሩስ ነቲ ጉዳይ ሽማግለን መንጎኛታት ምስ ኣተውዎ፡ ክሳብ ምቁራጽ ተጻብኦ ዝተበጽሐ ስምምዕ ንሽግር ኤርትራዊ መንእሰያት ክፈትሖን ጠጠው ከብሎ ኣይተራእየን። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ምስ መንእሰያት ብፍላይ ሕሳብ ስለ ዝነበሮ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ ዓላማ ሃገር ዘምሓሎ ውዕል ጠሊሙ፡ ኣብ ሳዋ ዝኣተወ ከም ዳስ ዓዲ ሓውያ ወጻኢ፡ ዕረፍቲ ፍትሒ ዘይብሉ ኣብ ፈቐዶ ጎቦታት ከርተት ቀጸለ።
ኣብ መበል 13 ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ህግዲፍ ምስ ዶባዊ ኵናት ዝተኣሳሰረ ካልእ ማሕበራዊ ፍትሕን፡ ሕጋውነት ባይቶን መንግስት፡ ምርጫ ወዘተ ዝምልከት ዓብይ ሃገራዊ ሕቶታት፡ ብኣባላት ባይቶ፡ ላዕለዎት መራሕቲ ሰራዊትን ሚኒስተራት ኤርትራ ኣብ ዝተላዕለሉ፡ ምስጢር ጃንዳ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ እንታይ ምንባሩ ቐስ ብቐስ ክቃላዕ ጀመረ። ጀጋኑ ነበራት ተጋደልቲ እዋኑ ሕጂ እዋኑ’ዩ ብማለት ባይቶ ዝተሰማማዕሉ ሕጊ ባይቶኣውን ሰልፋውን ምርጫ ንኸይጸድቕ ብዙሕ ቃልሲ ተኻየደ። ከም ውጽኢቱ ከኣ ሚኒስተራት፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ ተራ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ዜጋ ግዳይ ማእሰርትን ጭውያን ኮኑ። ገጹ ዝቐልዐ ምልኪ ከኣ ተራእዩ ብግሉጽ ከኣ ግፍዕታት ጀመረ።
ቀዳማይ ግፍዒ
ብሰንኪ ሕቡእ ኣጀንዳ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝወረዶ ግፍዕ፡ ኣብ መዛግብትን ኣብ ጎቦታትን ክበሊ ዝተፈርዶ መንእሰይ፡ ኣብ’ቲ እዋኑ ዝነበረ ዘይምሕር ቀይዲ፡ ክመሃር፡ ክስልጥን፡ ክምዕብል ይትረፍስ ዓይኒ ዝፈትዎም ወለዱን ኣሕዋቱ ክርኢ’ኳ መሰል ከም ዘይብሉ ርእዩ ኣስተውዒሉ፡ ንክብሩን መሰሉን ከቛምት ጀጋኑ ኣቦታቱ ዘልዓልዎ ሕቶታት ኣብ ክንዲ ብሰላምን ኣገባቡን ክምለስ ዘይምኽኣሉ፡ ህግዲፍ ቅንዕና ዘይነበሮ ምሕደራ ምዃኑ ኣንፈት ስለ ዝሃቦ ተገዲዱ ንዝፈትዎም ስድራ ቤቱን ሃገሩን ገዲፉ ንስደት ኣምርሐ። እዚ ዘርእዮ ከኣ ሓደ ዜጋ መሰሉን ክብሩን ተሓልዩ ክነብር ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ዝበጽሐ ምዃኑ ይሕብር።
ካልኣይ ግፍዒ
ጋሻ ዓሻ ከም ዝበሃል፡ መንእሰያት ኣብ ዘይፈልጥዎ በራኻታት ምስ ኣራዊት ዘገዳም ሓዲሮም መሪር ጉዕዞ ሰጊሮም። መንእሰያት ብግቡእ ኣብ ትሕቲ ስድራ ቤቶም ክዓብዩን ክወርስዎን ዝግባእ ተሞክራታት ባህሊ ገድሊ መነባብሮ ዘይቐሰመ መንእሰይ፡ ግፍዕታት ህግዲፍ ንስደት ምስ ነነዎ፡ ኣብ ጉዕዞኡ ማእለያ ዘይብሉ ግፍዕታትን፡ ግዳይ ሸፋቱ፡ መሰጋገርቲ ንግዲ ሰባት ኮይኑ’ዩ። ገንዘቡ ጥራሕ ኣይኮነን፡ ሂወቱ ውሕስነት ኣብ ዘይብሉ፡ ” ካብ’ቲ ቶኵስካ ቅተል” ዝብል ኣዋጅ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝጀመረ፡ ትንፋሱ ኣብ ኢዱ ሒዙ፡ ክሳብ ኣብ’ቲ ብፍላይ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ጽላል ዝረክብ ዕረፍቲ ኣይረኸበን። ዳሕረዋይ ዓመታት ብፍላይ 2004 ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ሽመልባን ማይ ዓይኒ ዝበሃሉ መዕቆቢ ስደተኛታት ዝበጽሓሉ፡ ብውድብ ሕቡራት መንግስታት፡ ዝተፈላልዩ ማሕበራት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ተፈላጥነት ረኺቦም ብምቅጻሉ፡ ካብ ማእሰርትን ጭውያን ግፍዕታት ህግዲፍ ዕድል ረኺቡ ዶብ ዝሰገረ ኣብ’ዘን መዓስከራት ክዕቆቡ ጸኒሖም። ካብኣቶም ንሳልሳይ ሃገር ዝሰገሩ’ውን ውሑዳት ኣይነበሩን። ምስ’ቲ ብዝሒ ግፍዕን ዓመጽን ግን ስደት ካብ ግዜ ንግዜ እንዳዛየደ ቁጽሪ ስደተኛታት መንእሰያት ተሪፉስ ህጻናት ትሕቲ ዕመ’ውን ከይተረፉ ስዓቡ።
ሳልሳይ ግፍዒ
ምስ’ቲ ኩሉ ክህሉ ዝኽእል ጉደለታትን ሕጽረትን፡ ብሕቡራት መንግስታት ክፍሊ ስደተኛታት ይኹን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ስድራ ቤቶም እንዳተሓገዙ፡ ክሳብ’ዚ ትማሊ ኵናት ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስትን ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዝጅምር፡ ጸገሞም ጸይሮም፡ ንግዚያዊ ሩፍታ ዝረኸቡላ መዕቆብ ስደተኛ፡ ኣብ መስመር ኵናት ብምንባሩ ካብ’ቲ ደብዳብ ኣይደሓኑን። ሰላማውያን ስደተኛታት ዝነብሩሉ ቦታ’ውን ኣይተባህለን። እንታይ ደኣ ከም ሓደ ወታሃደራዊ መስመር ኵናትን ብምንባሩ ካብ ጠያይትን ቦባታትን ኣይደሓነን። ነዚ ብዝምልከት ሜሮን እስቲፋኖስ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ዘመሓላለፈቶ ሓበሬታ፡ ብዛዕባ ሓደ መንእሰይ ኣብ ቦታ መዕቆቢ ስድተኛታት ዘጋጠሞ ዘይሓሰቦ ሓደጋ ተወጊኡ፡ ካብ ቦትኡ ብዘይኣገባብ ንሕክምና ንውሽጢ ኤርትራ ተወሲዱ ከም ዝዓረፈ ትገልጽ።
ራብዓይ ግፍዒ
መንእሰያት ኤርትራ እምቢ ንግፍዕታት መላኺ ስርዓት ኢሎም፡ ኣብ መንጎ እንስሳ ዘገዳምን ጸጥታ ህግዲፍን ውሕስነት ሂወት ዘይብሎም ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት በጺሖም ጉዳዮም ብዝምልከቶ ኣካል ክረአ ዘቅረብዎ፡ ብመጠኑ ሕጋዊ መሰል ስድተኛታት ረኺቦም ክነሶም፡ ብሰንኪ’ዚ ኵናት መሰሎም ተነፊግዎም፡ ከካብ ዘለዎ ቦታ ተመንጢሎም መፍቶ ህግዲፍ ኮይኖም ይርከቡ። ብባህልና ኣብ ኤርትራ ዝዓበናሉ ክሳብ ንኣሽቱ ህጻናት ዝፈልጥዎ ዕቝባ ዕቝባ’ዩ። ካብ ዓብይ ኣያኻ ወይ ሓውኻ ሓዲምካብ ኣብ ጎረቤት እንተተዓቆብካ ካብ’ቲ ገዛ ንግዳም ክሳብ ትወጽእ ዝትንክፈካ ሰብ ሓደ’ኳ ኣይርከብን። እዚ ከኣ ዕቝባ ማለት ማዕረ ክንደይ ምዃኑ ዝሕብር እንዳሃለወ፡ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ግን ሕነ ንምፍዳይ መንእሰያት ንምጽናት፡ ነቶም ካብ ኢዱ ወጺኦም ዕቝባ ዝረኸቡ ከይተረፈ ምስ መሻርኽቱ ብምትሕብባር እንሆ ዘይተኣደነ ግፍዕታት ክፍጽም ይርከብ ምህላዎም ንሰምዕን ንርእዮን ኣለና።
ምእንት’ዚ ኩሉ ግፍዕታት፡ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ደላይ ፍትሒ ህዝብና ንኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም ድምጾም ከስምዓሎም ግድነት’ዩ። በዚ ከኣ ኣብ ድምጽና ዋላ ንሓንቲ ትሓብረሉ ኣገባብ ክንፈጥር፡ ንመሰልናን ክብርናን ሓቢርና ክንቃለስ ምእንቲ ውጽኡዕ ህዝብና፡ ሃገርናን ግፍዒ መንእሰያትን ቃል ንኣትወሉ ይኹነና።
ዜናን ሓበሬታ ውሓደለ
12 ታሕሳስ 2020


text:
ኬንያ ኣብ ዓለምለኸ ጂኦፖለቲካዊ መድረኽ ቀንዲ ተዋሳኢት ኣፍሪቃዊት ሃገር ኮይና ኣላ።ናይዚ መርትዖ ናይ ኣመሪካ ፕረዚደንት ባይደን ንፕረዚደንት ኡሁሩ ኬኒያታ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዋይት ሃውስ ተቐቢሎም ንምዝርራብ ምውሳኖም እዩ።
ፕረዚደንት ኬኒያታ ባይደን ፕረዚደንት ናብ መዝነት ካብ ዝመጹ ንፈለማ እዋን ብአካል ዝረኸብዎ ኣፍሪቃዊ መራሒ ኮይኖም ኣለው።
ኣብቲ ርክብ ፕሬዝዳንት ባይደን ከምዚ ኢሎም።
"ስትራተጂያዊ ምሕዝነት ኣመሪካን ኬንያን ክልቴና ቀንዲ ዞባውን ዓለማውን ብድሆታት ንምፍታሕ ኣገዳሲ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።ናይቲ ዞባን ሃገርኩምን ሰላም፣ድሕነትን ዴሞክራስን ንምሕላው ዝተገብረ ፃዕሪ ንኬንያን ናትኩም መሪሕነትን ከመስግን እደሊ" ኢሎም።
ኬኒያታ ብወገኖም ተወሳኺ መጠን ክታበት ኮቪድ19 ምሕጋዞም ንባይደንን ህዝቢ ኣሜሪካን ኣመስጊኖም ኣለው።
"ኬንያ ጥራሕ ዘይኮነት መላእ ኣፍሪቃ ክታበት ክረክብ ኣመሪካ ዝክኣላ ሓጊዛ ሂባያ እያ።ክታበት ንምውሳኽ ምስምዐይ ሕጉስ እየ፤ምኽኒያቱ ንህዝብና ኣብ ምኽታብ ካብ ዝተረፈ ዓለም ንድሕሪት ተሪፍና ኢና" ኢሎም።
ድሕሪ እቲ ርክብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ክልቲአን ሃገራት "ዘቤታውን ዓለምለኻውን ፋይናንሳዊ ስርዓት ንምርግጋፅ ተወሳኺ ግሉፅነትን ተሓታትነትን ከምዘድልን ኣብ ሶማልን ኢትዮጵያን ዘሎ ግጭት ሰላማዊ ፍታሕ ኣብ ምስጓምን ኣስሚሮምሉ ኣለው’’ይብል።


text:
እዚ ጽሑፍ ብዘይካ መእተውን ኣብ መደምደምታ ዘሎ ጽሑፍ ብሙሉእ ቅዳሕ ጋዜጣ ብርሃን ምዃኑ ክሕብር እፈቱ።
ኣብዛ እንነብረላ ዓለም መብዛሕትና ደቂ ሰባት ብተስፋን እምነትን ኢና እንነብር። ደቂ ሰባት እታ ሃገረይ ኢሎም ዝኾርዑላን ዝንየቱላን ንኹሎም ዜጋታት ብማዕረ መሰሎም ተሓልዩ ክኸብሩላን ክጽዕሩላን ክከላኸሉላን ናይ ነብስወከፍ ሃገራዊ መሰልን ግቡእን እዩ። ኣብታ ሃገር ሰብኣዊ መሰላት ምስ ዘይከብርን ምእኩል ምሕደራ ምስ ዘይህሉን ወይ ውን ብሰንኪ ዘይምዕሩይ ምጣኔ ሃብታዊ ዝርገሐን ሕማቕ ምሕደራን ዝስዕብ ስእነት ሰላምን ዓጸቦን ምስ ዘጋጥም እምነትን ተስፋን ኣብቂዔን፡ ዜጋታት ሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ስደት ሃጽ ክብሉ ይራኣዩ።
ሃገር ኣብ ዓዘቕቲ ድኽነትን ጥሜትን ተሸኺላ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ኣሓትናን ደቅናን ጭፍጨፋ ስርዓት ኢሳያስ ከይኣኽሎምስ ብጥሜት ተጠቒዖም ገዛውቶም ዓጽዮም ሃጽ ኢሎም እግሮም ኣብ ዝመርሖም ይጠፍኡን ብጥሜት ይሃልቁን ምህላዎም ዓይንናኳ እንተዘይርኣየ እቲ ሕማቕ ወረስ ኣይትሓብኣናን። ንሰምዕ ኣሎና። ካብ ብኽያትን ጓህን ሓሊፍና ክንሕግዝ ብዘይምኽኣልና ከኣ ንሓዝን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።


text:
ቁፅሪ ተፀበይቲ ዞባ ኣርሲ ይውስኽ‘ኳ እንተሃለወ፣ኣድላዪ ዘበለ ሓገዝ እናቀረበ ምኻኑ ኣብ ምዕዳል መግቢ ዝተዋፈረ ዘይመንግስታዊ ትካል ኣፍሊጡ።
ትካል ረድኤት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ምስ መንግስቲ ኢትዮዽያን USAIDን ብምትሕብባር ኣብ ምዕራብ ኣሩሲ፣ሓገዝ ንተፀበይቲ ዘባፅሕ ትካል‘ዩ።ነዚ ረድኤት ዘከፋፍል ድማ ትካል ረድኤት ዞባ ካቶሊክ መቂ’ዩ።ኣተሓባባሪ ልምዓት‘ቲ ትካል ኣቶ ሰለሞን ከበደ።
”ኣብ ክልተ ወረዳታት ዞባ ምዕራብ ኣርሲ ንሰርሕ‘ለና።እቲ ቀዳማይ ወረዳ ሻላ‘ዩ።እቲ ካልኣይ ወረዳ ኣርሲ ነገሌ’ዩ።ኣብ‘ዚ ወረዳ‘ዚ ቅድም ዝነበረ በዝሒ ተፀባዪ ኣስታት 23 ሽሕ ነይሩ።ሎሚ ግን ናብ 30,250 ንሂሩ‘ሎ።ካልእ ወረዳ ሴይር ዝባሃል‘ውን ኣለና።ን6,800 ህዝቢ ንሕግዝ ኣለና ኢሎም”።
ኣቶ ሰለሞን ከበደ፣ገለ ተሓገዝቲ ደንጉዩ ሓገዝ ክቅበሉ ከምዝኽእሉ ተነጊሩና ኢሎም የማርሩ‘ዮም እሞ ብዛዕባ ረድኤት ምብፃሕ ዝጅምረሉ ጊዜ ዝንፀረሉ ጊዜ ንከብርሁ ንዝቀረበሎም ሕቶ ክምልሱ ከለው፣እቲ ኣሃዝ ካብ‘ቲ ዝፀንሓሉ ስለዝወሰኸ፣እቶም ቅሬታ ዘስምዑ ሰባት ካብ ሞንጎ‘ቶም ዳሓር ዝተፀውዑ ክኾኑ ይኽእሉ‘ዮም፣ነቶም ኣስታት ሸሞንተ ሽሕ ረድኤት ዝቅበሉ ግና ንዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣርባዕተ ዙር ሓገዝ ኣበርኪትናሎም ኢና ኢሎም።ቁፅሪ ተሓገዝቲ ካብ ሸሞንተ ሽሕ ናብ ኣስታት ኣርባዓ ሽሕ ክብ ዝበለሉ ምኽንያት‘ውን እዚ‘ዩ ይብሉ ኣቶ ሰለሞን ከበደ።ምኽንያቱ ተሓቲቶም ዝሃብዎ መብርሂ ኣሎ።
”ብቀረባ ምክትታል የድልዮም‘ዩ ተባሂሎም ዝፍለዩ ሰባት ኣለው።ብመሰረት ቅድመ-ትንበያ፣ኣብ ኢዶም ዝነበረ እኽሊ እንተተወዲኡዎም ናብ ተቀበልቲ ረድኤት ዝብል ምድብ‘ዮም ዝኣትው።ስለዚ ካብ ቀረባ ምክትታል ዝግበረሉ ናብ ተሓገዝቲ ምድብ ክኣትው ከለው‘ዩ እቲ ኣሃዝ ዝቅየር ማለት‘ዩ” ይብሉ ኣቶ ሰለሞን።
ተሓገዝቲ ኣበየ ወረዳን ቀበሌን ዝልለዩ‘ኳ እንተኾኑ፣ትካሎም‘ውን ሪኢቶ ከምዝህብ ኣቶ ሰለሞን ከበደ ገሊፆም።ሓደ ሰብ ኩነታቱ ክግምገም ከሎ፣ ደረጃ ውሕስነት መግቡ ክሳዕ ክንደይ‘ዩ ዝብል መስፈሪ ኣብ ግምት ከምዝኣትውን፣ትካሎም ምስ ወረዳን ቀበሌን ዘሊቁ ብምውራድ ከምዝሳተፍን ሓቢሮም።
ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ናብ ባዕላ ተቆፃፀርቲ ከምዘለውዋ ዝገልፁ ኣቶ ሰለሞን ከበደ፣ንኩነታት ረድኤት ኩሉ-ሻዕ ከምዝግምግም’ውን ጠቂሶም ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።
ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኣብ ዞባ ኣርሲ ንተፀበይቲ ረድኤት ተባፅሕ ኣላ
ቁፅሪ ተፀበይቲ ዞባ ኣርሲ ይውስኽ‘ኳ እንተሃለወ፣ኣድላዪ ዘበለ ሓገዝ እናቀረበ ምኻኑ ኣብ ምዕዳል መግቢ ዝተዋፈረ ዘይመንግስታዊ ትካል ኣፍሊጡ።


text:
ሸውዓተ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ኢትዮጵያ ተዋሂዶም ዝፈጠሩዎ ዜጋታት ኢትዮጵያ ንማሕበራዊ ፍትሒ/ኢዜማ/ ዝተባህለ ፓርቲ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ፈላማይ ኣኼብኡ ኣካይዱ።
ኣብ ክንዲ ኣብ ብሄር ዘተኮረ ንዜግነት ቀዳምነት ከምዝህብ ዝገልፅ ሓድሽ ፓርቲ ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ/ኢዜማ/ ኣብ ዝቕፅል ሃገራዊ ምርጫ ቅድሚ ምውድዳሩ ቀዳምነት ዝህቦ ጉዳይ ምርግጋእ ሃገር እዩ ክብል ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት’ቲ ፓርቲ ኣቶ ናትናኤል ፈለቀ ገሊጹ።
“ቅድሚ ኩሉ ኣብ ኩሎም ናይ ኢትዮጵያ ክፋላት ዝነብሩ ዜጋታት ብሰላምን ነፃነትን ወፂኦም ዝኣትውሉ፣ዝተረጋገአን ሰላም ዝሰፈኖን ናብራ ክነብሩ ዘኽእል ኩነታት የድልየና።ኢዜማ ነቲ ለውጢ ንምስካንን ሃገር ንምርግጋእን ምስ ኩሎም አካላት ብምትሕብባር ክሰርሕ እዩ።”
እቲ ለውጢ ንኹሎም ዜጋታት ብማዕረ ዝርእይ ትካላዊ መዋቕር ክህልዎ ከምዝሰርሕ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
እቲ ፓርቲ ንጌጋታት ምምሕዳር ዶ/ር ኣብይ ንምንቃፋ ተበግሶ ውሒዱዎ ንዝብል ኣብቲ መድረኽ ንዝቐረብ ሕቶ መልሲ ዝሃቡ መራሒ ናይቲ ፓርቲ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ርእይቶ ካብ ምሃብ ኣይተቖጠብናን ኢሎም።
“ኣብ ዝኾነ ጉዳይ መግለጺ ኣይነውፅእን ክንብል ከለና ንሪኦም ጌጋታት ነቲ መንግስቲ ኣይንዛረበሉን ማለት ኣይኮነን።ሎሚ ዝተዛረብኩዎም 30 ገፅ ዝኸውን ሽግራት ናይቲ ስርዓት ኣዳሊና ሂብናዮም ኢና።”
ኣብ ሓቂ ዝተመስረተ ግን ኸአ ብሄር መሰረት ዘይገበረ ናይ ፌደራል መንግስትን ዞባዊ ምምሕዳርን ክህልውን ዞባዊ ምምሕዳር ድማ ብኣቀማምጣ መሬት፣ቋንቋ፣ባህሊ ስነልቦናዊ ምትእስሳር፣ታሪኽ፣ናይ ሃብቲ ዝርግሐን ፍትሓውነትን ንሃገራዊ ምርድዳእ ምችው ኩነታት ምፍጣርን ዝብሉ መሰረት ዝገበረ ክኸውን እዩ ድልየትና ኢሎም።
ኣዲስ ኣበባን ናይ መን እያ ዝብል ሕቶ ናይ ዕቡዳት ሕቶ እዩ ዝበሉ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ኣዲስ ኣበባ ናይ ነበርታ እያ ዝብል ዝፀንሐ መርገፂና እዩ፤ንመጻኢ እውን መርገጺና ኣይቕየርን ኢሎም።
መርገፂ ኢዜማ መሬት ናይ ውልቂ፣ናይ ሓባርን ናይ መንግስቲ ክኸውን ኣለዎ ይብል ።ብመሰረት ኣብ ስራሕ ዘሎ ሕገ-መንግስቲ መሬት ዘይሽየጥን ዘይልወጥን እዩ ዋንነቱ ድማ ናይ መንግስትን ህዝብን እዩ ይብል።


text:
ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ፪፬፬፮
፪፩ የካቲት ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ኢዩ። እዚ መዓልቲ እዚ ብ፩፱፱፱ ብዩነስኮ (UNESCO) ዝተሓንጸጸ ኢዩ። ዕላማኡ፡ ኣብ ዓለም ምሉእ ዘሎ ሰብ ቋንቋኡ ኪጥቀምን ብቋንቋኡ ኪጥቀም ዕድል ኪረክብን ንምትብባዕ ኢዩ።
በዚ ምኽንያት፡ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ገለ ቋንቋታት ንኸይጠፍኣ ንምክልኻል፡ ብቛንቋ ኣደኻ ክትምሃር ምእንቲ ኪክኣልን ኣብ መንጎ ብዙሓት ባህልታት ምርድዳእ ኪህሉን ብዜመልክት ዝተፈላለየ መደባት ከቢሩ ይውዕል።
እዚ ትካል'ዚ ንሻብዓይ ግዜኡ ኢዩ ዜብዕሎ ዘሎ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ሽወደን፡ ብዝተፈላልየ መገዲ ከቢሩ ውዒሉ። ከም ኣብነት፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ ብዓቢ ድምቀት ከቢሩ ኣምስዩ።
እዚ በዓል'ዚ ብክልት፫ ተማሃሮ ኢዩ ተኸፊቱ። ሓለቓ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ፡ ኤልሳቤጥ ከኣ ነቲ ኣብኡ ዝነበረ ተዓዛቢ፡ " እንቋዕ ብደሓን ምጻእኩም። ቤት ትምህርትና፡ ካብ ዝተፈላለየ ወገናት ዓለም ዝመጹን ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዚዛረቡን ተመሃሮ ዝሓቘፈ ቤት ትምህርቲ ብምዃኑ ብዙሕ የሐብነናን የሐጕሰናን፡ ስል ዝዀነ ከኣ፡ ነዛ መዓልቲ እዚኣ ከነኽብራ ይግባእ" ድሕሪ ምባላ ነቲ መድረኽ ነቶም ነቲ በዓል ዚመርሓ ዝነበራ ተመሃሮ ኣተሓላሊፋትለን።
ነቲ በዓል ተመሃሮ ጥራይ ዘይኰኑ፡ ወለዶምን ናእሽቱ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን እውን ተኻፊሎሞ። እዚ ብብዙሓት ስድራ-ቤታት ዝደመቐ በዓል፡ ነታ ቤት ትምህርቲ ብፍላይን፡ ንሽወደን ድማ ብሓፈሻኡን፡ ብዝሐ ባህላውያን ገይሩወን ኣምስዩ። ተመሃሮ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ግጥምታት ነቢቦም።
ነፍሲ ወከፍ ጕጅለ ተመሃሮ ነናይ ሃገሮምን ባህሎምን ሳዕስዒታት ኣብ ዘርአዩሉ እዋን፣ በቶም ጕጅለ ጥራይ ከይተወሰነ፡ ካብ ካልኦት ጕጅለታት'ውን ዘዘሊሎም ናብ ስዕስዒት እናተሓወሱዎም፣ ሓደ ዓቢን ናይ ሓባርን ባህሊ መሲሉ ኣምስዩ።
ቋንቋ ትግርኛ'ውን ሓንቲ ካብዘን ቋንቋታት እዚኣተን ኰይና ኣምስያ። ተመሃሪት ልዋም ተስፋይ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ግጥሚ ነቢባቶ።ትዕግስቲ ኣብራሃን ልዋም ፍትዊን ከኣ ናብ ቋንቋ ሽወደን ተጒመናኦ። ተመሃሮ ትግርኛ፡ ብቛንቛ ትግርኛ ኪዛረቡን ኪነቡን ከለው፡ ባህላዊ ሳዕሲዒቶም ኪስዕስዑ ከለውን ክትርኢ ኣዝዩ የሐጕስ። ብዝያዳ ንኺምዕብል ግን ሓገዝ ወለዲ የድልዮ።
ወረጃን ሓጎስ ዝመልኦን ምሸት! ኣገናዕ!!!


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሎማዕንቲ ሓሙስ ብመጥቓዕቲ ግብረ ሽበራ ኣብዝዓነዋ ፅምዲ ህንፃታት ከተማ ኒው ዮርክ ዕታር ዕምበባ ኣንቢሮም።ንሶም ናብ ኒውዮርክ ዝኣተው፣ኦሳማ ቢን ላደን ዝመርሖ ኣል-ቃይዳ ኣብ 11 መስከረም 2001 ኣ/ፈ ኣብ ዝፈፀሞ መጥቓዕቲ ግዳያት ንዝኾኑ ንምዝካር እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ንሬሳ መራሒ ኣልቃይዳ ኦሳማ ቢን ላደን ዘርኢ ስእሊ፣ናብ ህዝቢ ከምዘይዝርጋሕ እቶም ፕረዚደንት ወሲኖም።
እቶም ፕሬዝዳንት ናይ ቢን ላደን ሬሳ ዘርኢ ፎቶ ንኸይወፅእ ዝወሰኑ ብዙሓት ምኽንያታት ኣብ ግምት ብምእታው ምዃኑ ወሃቢ-ቃል ዋይት ሃውስ ጄይ ካርኒ ይገልፁ።
ከም ኣገላልፃ ካርኒ እቲ ዝስካሕክሕ ምስሊ ንህዝቢ ምርኣይ፣ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሃገራዊ ደሕንነት ይጎድእ'ዩ ይብሉ ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ‘’ናይ ሓደ ኣብ ርእሱ ዝተወቕዐ ሰብ ዘስካሕክሕ ስእሊ ብምውፃእ ንመለዓዓሊ ተወሳኺ ህውከት ወይ መሳርሒ ፕሮፓጋንዳ ንከይኸውን ምርግጋፅ ንዓና ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።ንሕና ከምኡ ኣይኮናን’’ ምባሎም ገሊፆም።
እቶም ወሃቢ-ቃል ንፕረዚደንት ብምጥቃስ ‘’ኦሳማ ቢን ላደን ደጊም ኣብዛ ዓለም ኣይክትሪኡዎን ኢኹም’’ ምባሎም’ውን ገሊፆም።
ካርኒ ንሪፖርተራት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኣብዚ ጉዳይዚ ቅዋም እቶም ፕሬዝዳንት ኣዚዩ ተሪር ምዃኑን ምንስቴር ምክልኻል ሮበርት ጌትስን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ሂላሪ ክልንቴንን እውን እቲ ስእሊ ክወፅእ የብሉን ዝብል ቅዋም ከምዝሓዙ ነፂሮም።
ቀፃሊ ምንስቴር ምክልኻል ዩናይትድ ስቴትስ ንክኾኑ ብፕረኢደንት ዩ-ስ ዝተመዘዙ ዳይረክተር ሲ.ኣይ.ኤ ሊዮን ፓኔታ ግን እቲ ውሳነ ቅድሚ ምሃቡ እቲ ስእሊ ዕላዊ ክኸውን ኣለዎ ክብሉ ብተደጋጋሚ ብዕሊ ተዛሪቦም ነይሮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ነቲ ፎቶ ንህዝቢ ዕላዊ የውፅእዎዶ ኣየውፅእዎ ኣብዝብል መርገፂ ኣብ ካፒቶል ሂል እውን ኣፈላላይ ፈጢሩ’ሎ።
ሪፓብሊካዊ ኣባል ሰኔተር ሊንድሰይ ግርሃም እቲ ስእሊ ካብ ህዝቢ ምሕባእ ጌጋ ከምዝኾነ ገሊፆም።ካሊእ ሪፓብሊካዊት ኣባል ሴነተር ኬሊ ኣዮተ እውን ፎቶ ንኸይወፅእ ምኽልካል ቢን ላደን ብሓቂ ሞይቱ ንምዃኑ ጥርጣረ ከምዘኸትል ይገልፃ።ሰለዝኾነ ድማ ይብላ ’’ዘስካሕክሕ ፎቶ ክርኢ ዝደሊ ሰብ እንተዘይሃለወ'ኻ ነቲ ጉዳይ መዕለቢ ንምግባር ተባሂሉ ዕላዊ ምግባር ኣገዳሲ ይመስለኒ።’’ኢለን።
ብዙሓት ሪፓብሊካዊያን ዝርከብዎም ካልኦት ኣባላት ቤት ምኽሪ ግን ንውሳነ ኦባማ ይድግፉ።


text:
“ውዕለታ ኣብ አፍ-ዐበድ(ኣፍዓበት) ትፌደ”
(“ፋካ፡ እት፡ አፍ-ዐበድ(ኣፍዓበት)፡ ትትፌዴ”)
ብሙሴ በኪት።
June 25, 2020
ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ እተርዘበን ወይ እተገብረን ወይ ካብ ወሃባይ እንቕበሎ ህያብ ምንልባት ክንዲ’ቲ ኣቓልቦ (ኣቕልቦ)ኣይወሃቦን ይኸውን፡ ምኽንያቱ ከም ልምዲ ስለ ዚቘጸር። ይኹን እምበር፡ ኣብ ግዜ ጭንቂን፣ (ጭንቕን) ኣብ ግዜ ሕማምን፣ ጥመትን፣ ውግእን፣ ስደትን፣ ናይ ተፈጥሮ ሓደጋን፣ ኣብ መርዓን፣ ደርዓን፣ ወዘተ. እተዘርበን እተገብረን እተዋህበን ኵሉ ፍሉይ ኣቓልቦ ይወሃቦ እዩ። ኣብ1981ዓ. ም.ካብ ኣስመራ ንከረን ብስራሕ ምኽንያት ኣብ ዝተቐየርኩሉ እዋን ዚሰምዓክዎ ነዚ ኣርእስቲ ናይ ጹሑፈይ መመቐሪ ዝኸውን ዕላል ከዋግዕኩም። ሓምለ 6,1977 ዓ. ም. ሸዓብያ ከተማ ከረን ኣብ ዚሓዝሉ መዓልቲ ከም ሲቭል ኾይኑ ዚሰርሕ ዝነበረ ዳርጋ ንኹሎም ደቂ ከረን ኣዳቂቑ ዚፈልጥ ሓደ ናይ ኢትዮጵያ ወተሃደር ተተሒዙ ብኽልተ ተጋደልቲ ተዓጂቡ ንፎርቶ ከረን ኪኸይድ ከሎ ሐደ ወዲ ከረን ስጃራ እናኣትከኸ ተጓነፎም። ሽዑ እቲ ወተሃደር ነቲ ወዲ ከረን “እታ ኣብ ኣፍካ ዘላ ስጃራ ግዳ ሃበኒ፧ ”በሎ። እቲ ወዲ ከረን ግን እታ ኣብ ጁባኡ ዝነበረት ባኮ ስጃራ ብምሉእታ ሂብዎ። ሽዑ እቲ ወተሃደር ሓንቲ ንዑኡ ክልተ ስጃራ ድማ፡ ነቶም ዝዕጅብዎ ዝነበሩ ተጋደልቲ ኣማቐለ። ይኹን እምበር እቲ ወተሃደር ምስ ካልኦት ምርኮኛታት ምሕረት ተገሩሉ ንዓዱ ንደቡብ ኢትዮጵያ ተመልሰ። ነገር ግን ኣብ ወርሒ ሕዳር 1978 ዓ. ም.ካብ ትግራይ ተበጊሱ ብሸነኽ ተስነይ ገሩ ከረን ምስ ዚኣተወ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተመሊሱ ኣትዩ። ድሕሪ ሓደ ሰሙን እቲ ወተሃደር ናብቲ ድኳን ናይ ወዲ ከረን ከይዱ “ክስቶ ኣባይ ኣሎ፧” ኢሉ ሓተተ። “ክስቶ ወጺኡ’ሎ ምስ በልዎ ሱቕ ኢሉ ከደ ። ብኡብኡ እቲ ወዲ ከረን ይድለ ከም ዘሎ ምስ ተነግሮ ናብተን ኣብ ኣካባቢ ከተማ ከረን ዘለዋ ቑሸታት ከይዱ ተሓብኤ። ድሕሪ ክልተ መዓልቲ እቲ ወተሃደር መሊሱ ናብቲ ድኳን ናይ ወዲ ከረን ከይዱ “ኣነ ክስቶ ይባሃል በዚ ዕለት እዚ ክስቶ ዝተባህለ (ዝተባሃለ) ውዕለት ዊዕሉለይ እሞ፡ ውዕለቱ ክፈድዮ ደልየ እምበር ንኻልእ ነገር ኣይደለኽዎን ስለዚ፡ እንሀ እዛ ንእሽትለይ ደብዳቤ ሃብዎ ቢሉ ከደ። እቲ ወዲ ከረን እታ ደብዳቤ ምስ በጽሓቶ ከፊቱ ምስ ኣንበባ መን ምዃኑ ፈሊጡ፡ ሽዑ ንሽዑ፡ ናብ ከተማ ከረን ተመሊሱ ተራኻቦ። ድሕሪ ምዉቕ ሰላምታ እቲ ወተሃደር እተገብረሉ ውዕለት ምስ ጸብጸበ ነቲ ወዲ ከረን እንታይ ኪገብረሉ ሐተቶ ። በቲ እዋን እቲ ኣብ ከተማ፡ ከረን ኣዝዩ ናይ ሹኰርን ቡንን ሕጽረት ስለ ዝነበረ እቲ ወዲ ከረን “ድሕሪ ክልተ ሰሙን ተዝካር ናይ ኣቦይ ስለ ዘሎኒ”ብገንዘበይ ዝዕድጎ ገለ ቅሩብ ቡንን ሽኰርን ሚደለኹ” በሎ። እቲ ወተሃደር “በእነ ይሁንብህ” ናባይ ግደፎ ቢሉ ተፋንዩ ንጽብሒቱ ሐደ ኩንታል ቡንን ሐደ ኩንታል ሽኰርን ካብ መኽዘን ዕጥቂን ስንቅን ናይቲ ሰራዊት ኣውጺኡ፡ ብነጻ ሃቦ። ተዝካር ካኣ ብጽቡቅ ሐለፈሉ። ኣብታ መዓልቲ ጭንቂ እቲ ወዲ ከረን ብስሚዒት ተደሪኹ ነቲ ወተሃደር ጸሪፍዎ ወይ እምቢ ኣይህበካን ኢልዎ እንተዝኸውን ነይሩ ኣብታ መዓልቲ ራህዋኡ እቲ ወተሃደር ነቲ ወዲ ከረን እንታይ ምገበሮ ይኸውን፧ መልሱ ንኣንባቢ ይገድፎ። ብትግሬ ሓንቲ ምስላ ኣላ፡ “ገመል፡ ብሹል፡ ገሮቡ፡ ኢትሕዘዮ፡ እብ ፡ቃስብ”(ዚተባሳጨወ ገመል ብሓይሊ ኺትጽዕኖ ኣይትፈትን ከም ማለት እዩ) ገመል ጠምዩን ዓቢሩን ደኺሙን ከሎ ከቢድ ጽዕነት ጺዒንካዮ ኺተብቅዕ ሕማቕ ገርካ እንተ ድኣ ሃሪምካዮ(ሃሲኻዮ) ክረምቲ ወይ ቀውዒ በሊዑ በሊዑ ህጣራ ምስ ኮነ ካብ መንጎ ብዙሓት ኣለልዩ ፌልዩ ምንጥል ኣቢሉካ ሕነኡ ይፈዲ። (ገመል ብትግርኛ “ገመል” ይባሃል። እቲ“ግመል” ዚብል ብልምዲ ዚመጸ ኣደማምጻ እዩ።) ስለዚ፡ ኣብ መዐልቲ ጭንቒን መከራን ንኻልኦት እትገብሮ ውዕለት ኣብ መዓልቲ ራህዋ መድሕንካ እዩ። ሕጂ ኣብቲ ኣርእስቲ ጽሑፈይ ክምለስ። ኸምቲ ኵላትና እንፈልጦ ካብ ወርሒ ለካቲት(የካቲት) 2020 ዓ.ም.ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ኣብ ገገዛና ተወሽብና ኣለና። ኣብ ወርሒ ግንቦት 4,2020 ዓ.ም.ሓንቲ ጻዓዳ ኣሜሪካዊት ጓል ማሕበራ ንብዓልቲ ቤተይ ስልኪ ደዊላ ኣብቲ ኣፍ ደገኹም *ባሽኩቲ (ቢስኩት) ወይ በቲ ልሙድ ናይ ደቂ ሀይገት (ሃይገት) ናይ ቀደም ኣደማምጻ “በቅሳዊት” ገዲፈ ኣለኹ ምስ በለታ ሕራይ” የቐንየላይ”ኢላ ነቲ ማዕጾ ከፊታ ነቲ ባሽኩቲ (ቢስኩት)ንገዛ ኣእትያ ደጊማ ኣመስጊና ተሰናቢታታ። እቲ ባሽኩቲ (ቢስኩት) ኣብ ኣዝያ ንእሽትለይ ናይ ፕላስቲክ ከረጺት ተወሺቡ ብስም ብዓልቲ ቤተይን ስም ኣቦ ሓጎኣን እተጻሕፋ ንእሽትላይ ወረቐት ተሰንዩ፡ ብቁጽሪ ድማ፡ ኣርባዕተ እየን ነይረን(ነረን)። ክልተ ንዓይ ክልተ ድማ፡ ንብዓልቲ ቤተይ ማለት እዩ።
እዚ ህያብ እዚ ብመጠን(quantity)ኣዝዩ ሒደት ይመስል ብዓይነቱ(quality)ማለት ብቑምነገር ኣንጻር ግን ኣዝዩ ምሩጽን ብሉጽን እዩ። ብመዓልቲ ጸበባ ኾነ ብመዓልቲ ራህዋ ድሕሪ እቲ ህያብን ህያባትን ዘሎ ጽቡቕ ፍቓድን ድለትን ሓልዮትን ምዝካርን እዩ ዝቆጽር እምበር ምብዛሕን ምውሓድን ናይቲ እትህቦን እትዋሃቦን ህያብ ወይ ህያባት ኣይኮነን። ‘ካብ ምቕባል ምሃብ የሐጕስ ‘ተባሂሉ እንድዩ። እዛ ፈቃር ሰብ ኢዚኣ፡ ኣብቲ ምሳሌኣዊ ልባ (figurative heart) ኣርባዕተ ሳዕ ኣርብዓ ቦታ ከም ዘሎና በተን ኣርባዕተ ምቁራት ባሽኩቲ ኣብዚ ናይ መከራ ግዜ ስለ ዜረጋገጸትልና ንሕናውን ኣርባዕተ ሳዕ ኣርብዓ ብርኽ ዚበለ “መናብር” ኣብ ልብና ቀሪብናላ ኣሎና። ካብ ውሽብ ምስ ተገላገልና ስዋን ሜስን ዚጽምቘሉ፣ ስቡሕ ዚሕረደሉ፣ ቡን ዚፈልሓሉ፣ ከበሮ ዚውቀዓሉ፣ ጭራን-ዋጣን **ዚዝይምሉ፣ “ብሓኸለን ጥብስን ብርለን ሜስን” ምሳሕን ድራርን ኣብ ገዛና ንዓኣን ንስድራ ቤታን ክንገብር ምዃና ኣብቲ ናይ ልብና “ዓውደ-ኣዋርሕ” ኣመልኪትናዮ ኣለና። ህያብ ብህያብ ኣይምለስን እዩ፡ ምኽንያቱ ድማ፡ ድሕሪ እቲ ህያብ ዘሎ መቐረት የጥፍእ። ወይ“ልቓሕ በሰሮ”ይመስል። ንበል ንሓደ ሰብ ሰዓት ሂብካዮ ንጽባሒቱ ሰዓት ገዚኡ እንተ ድኣ ሂቡካ ቕጭ ይመጸካ ካብ ስክፍታ ተላዒሉ እኮ’ዩ ዚብል ኣትሓሳስባ ይሓድረካ። ብኡብኡ ድሕሪ እቲ ህያብ ዝነበረ ተሐጕስ መቐረቱ የጥፍእ። ብዓልቲ ቤተይ ነቲ ባሽኩቲ ምስ ተቐበለት ንጽባሒቱ ባሽኩቲ ገዚኣ ነታ ገባሪት ጽድቂ መሓዛኣ እንተ ተብጻሓላ ነይራ(ነራ) እታ መሓዝኣ “ዋእ! እንኪ ባሽኩቲኺ ኣየድልየንን እዩ”ማለታ እኮ እዩ ዚብል ሓሰብ ኬሕድራላ ይኽእል እዩ፡ ኤረ ትቕየም እው’ን።(ርግጽ እዩ ከከም ዓዱን ባህሉን እዩ፡ገሊኡ ህያብ ምስ ሃበ ክወብ ዚደሊ ኣይሰኣንን ይኸውን።) ህያብ ከም ዚሃብካ እንተ ኣውሪኻ እውን ድሕሪ እቲ ህያብ ዘሎ መቐረት ይጠፍእ፡ እቲ ውዕለት እውን ይሃስስ ። ‘የማነተይቲ ኢድካ ዚገበረቶ ጸጋመይቲ ኢድካ ኣይትፍለጦ’ ዚብል ጽሑፍ እዩ። ነቲ በዓል ውዕለትካ ግን ኣዝኻ ግዜ ውስድ ኣቢልካ እስከ ሎሚ ብሓንሳብ ንመሳሕ ወይ ከኣ ንደረር ኪትብሎ ትኽእል ኢኻ። ወይ ድማ፡ ኣብ መዕልቲ ልደቱ ወይ ውራዩ ገጸ በረኸት ኪትገብረሉ ትኽእል ኢኻ። ንሓደ መንገዲ(መገዲ) ጠፊኡዎስ መንገዲ ኪትሕብሮ ምስ ሐተተካ እሞ፡ ምስ ሓበርካዮ እንታይ ዓይነት ባህታ ልቢ እዩ ዚስመዓካ፧ ንሓደ ሰብ ኣብ ግዜ ሓዜኑ፣ ኣብ ግዜ ሕማሙ፣ ኣብ ግዜ ጸገሙ፣ ኣብ ግዜ ማእሰርቱ፣ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ኣብ ኸምዚ ናይ ሎም ዘመን ዓለም-ለኻዊ መዓት እንተ ***ብርዝቂ እንተ ብስንቂ እንተ ብስልኪ ደሐን’ዶ እንተ ድኣ ኢልካዮ እንታይ ይስመዕካ፧ እንታይከ ይስምዖ፧ ቢሒደት ቃላት ብዙሕ ትገልጽ። ብንእሽትለይ ዚጀመርካዮ ተግባር ብዙሕ ተስልጥ። ብሒደት ህያብ ብዙሕ ትድልብ ። ጥራሕ ልቢ የቕልብ። ኣብዚ ሕጂ እቲ ነቶም ለይቲ ሃንደበት ኣብ ገዝኡ ዘላገሱ ዘይፈልጦም ክልተ ኣጋይሽ በዓል ቤታ”ንሩከት ወለት ድወዳ”ዚገበረሎም ጽቡቕ ተግባርን ድሕሪ ሓደ ዓመት ዚተፈድዮ ዕጽፊ ውዕለትን ኪዝክር ይፈቱ። እዚ ኣብቲ ዝመጽእ ጽሑፈይ ክገልጾ እዬ። *ባሽኩቲ >ብዓል ሓማተይን ሓማት ገረን ኣደታትና(mothers in-law)ከምእውን ካልኦት ኣደታት ደቂ ከበሳ ንቢስኩት“ባሽኩቲ”ኢለን ስለ ዘድምጽኦ ኣነእውን ንቢስኩት”ባሽኩቲ”ክብሎ መሪጸ። **ዚዝይምሉ> ዜማ ዜስሙዕሉ ***ርዝቂ >ድማ፡ ርዝቅ እዩ። “ውዕለታ ኣብ ኣፍ -ዓበድ(ኣፍዓበት) ትፌደ “ ማለት እንታይ፡ ማለት ከም ዝዀነ ኣብ ዝመጽእ ግዜ(ጊዜ) ኪንርእዮ ኢና።
ኣስክ፡ እብ፡ ብዕድ፡ ክቱብ፡ ንትራከብ፡ ረቢ፡ ምን፡ ቃባ፡ ወዐጸባ፡ ልነጀና።
ኣሜን!!!


text:
Radio Erena: 17 May 2020
ልዕሊ 350 ኣባላት ናይቲ ብመሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ ዝምራሕ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብ ከባቢ ሳዋ ዓስኪሩ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ሊብያ ኦብዘርቨር ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ካብ ጀነራል ሐመቲ ብዝጠለበቶ ሓገዝ መሰረት፣ እቶም ወተሃደራት ኣብ መሬት ኤርትራ ኣዕሪፎም ከምዘለዉ ገሊጹ።
ከምዝፍለጥ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ነቲ ብኸሊፋ ሓፍታር ዝምራሕ ሰራዊት ሊብያ ብምድጋፍ ኣጽዋርን ካልእ ወተሃደራዊ ሓገዛትን ብመንገዲ ኤርትራ ኣቢላ ክትልእኽ ምጽናሓ ክስታት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
ጀነራል ሓምዳን ብኣማኢት ዝቑጸሩ ካብ ሰራዊቱ ኣብ ውግእ ሓድሕድ ሊብያ ከምዝሞቱ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ሓያሎ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሱዳን ተቓውሞ ክገጥሞ ጀሚሩ’ሎ።
እቲ ጀነራል፣ ሰራዊቱ ናብ ሊብያ ቅድሚ ምኻዶም፣ ካብ ኤርትራ ክብገሱ ዝደለየሉ ምኽንያት፣ ነዚ ተቓውሞታት’ዚ ንምህዳእ ዝዓለመ’ዩ፣ ክብሉ ወተሃደራዊያን ተንተንቲ ይገልጹ።
ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓር ኣልበሽር፣ እቲ ብጀነራል ሓምዳን ዝምራሕ ምልሻ፣ ናብ ስሩዕ ሰራዊት ሱዳን ክጽምበር ትጽቢት ሓያሎ ወገናት እኳ እንተነበረ፣ ዛጊት ናይ ገዛእ ርእሱ እዚ ኣቚሙ’ዩ ኣብታ ሃገር ዝንቀሳቐስ ዘሎ።
ኣብ ውግእ ሓድሕድ ሊብያ እውን ኢድ ብምእታው፣ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኸሊፋ ሓፍታር ዝርከቡ ሻምብቆታት ነዳዲ ዝርከቦም ሓያሎ ከባቢታት ኣብ ሓለዋ ተዋፊሩ ይርከብ።