text:
ዲዛይን ኣዳራሽ ሃፍቶም እንዳስላሰ /ሽረ/
ቀዳማይ ክፋል
ሓደ ሕ/ሰብ ሕቶ ልምዓቱ ስለዘይተመለሰ ጥራሕ ዘይኮነስ ብሰንኪ ጉድለት ኣሰራርሓ ኣብቲ ዝተሰርሓሉ ልምዓት እውን ሕቶ ከልዕል ክነቅፍ ወይ ክድግፍ ይኽእል እዩ። ብፍላይ ምሉእ ቅድመ መፅናዕቲ ከይተገበረሎም ኣብ ዝስርሑ፣ ወይ እውን ምስተሰርሑ ሰኣን ግቡእ ክትትል ኣብ ዝዓንው ልምዓታት ተደጋጋሚ ሕቶ ሰናይ ምምሕዳር ክለዓል ግድን እዩ። እዚኣቶም ገሊኦም ብሰንኪ ምንኣስ ዓቕሚ ሰብ ሞያ ገሊኦም ከዓ ብሰንኪ ድኽመት ኣመራርሓ ዝፍጠሩ እዮም። ብፍላይ ቅድመ ምድላው ተወጊኑ ብመፅናዕቲ ዘይተሰርሐ ስራሕ ንህዝብን መንግስትን ናብ ምቅሕሓር እናእተወ ከምዝርከብ በቢኸባቢኡ እንዕዘቦ ፀሓይ ዝወቕዖ ሓቂ እዩ። ምስ ዛዕባና ዝሳነ ሓደ ኣብነት ክነስዕብ እሞ ናብ ዝተበገስናሉ ርእሰ ጉዳይ ክንኣቱ።
ኣብ ወረዳ ኣፅቢ ወንበርታ ኣንጉሌታን ሃይላይን ዝተብሃላ ክልተ ጣብያታት ኣለዋ። ኣብዘን ጣብያታት ዝነብር ኣስታት 3000 ዝግመት ህዝቢ ፅሩይ ዝስተ ማይ ክረክብ ተሓሲቡ እዩ ነይሩ ኣብ 2007 ዓ.ም 89 ሚልዮን ወፃእ ዝተገበረሉ ዲጋ ዝተሃነፀሉ። እቲ ዝገርም ግን ህንፀት እቲ ዲጋ መስተወደአ እቲ ሸተኡ ዘይምውቅዑ እዩ። እቲ ዲጋ ኣብ እዋን ክረምቲ ዝወሓዘ ማይ ይዓቁር እሞ ኣብ ሰለስተ ወርሒ እናነፀፈ ሕዚ ማይ ዝበሃል ዘይብሉ ግድብ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ እኹል መፅናዕትን ቅድመ ድልውነትን ከይተገበረሉ ናብቲ ህንፀት ስለዝኣተወ እዩ። እቲ ዘሕዝን ከዓ ሓረስቶት እቲ ከባቢ “እዚ ቦታ ማይ ኣየዕቁርን ግደፉ ኣብዚ ኣይትገድቡ” እናበሉ እናሃለዉ እቶም ሰብ ሞያ ግን ፀማም እዝኒ ሂቦም 89 ሚልዮን ዝኣክል ገንዘብ መንግስትን ህዝብን ንበለል ክተርፍ ምግባሮም እዩ። (ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ዝርዝር ሓበሬታ እንተደሊኹም ፋና መጋቢት 13 ኣብ ዘሕለፎ ዜና ኣቲኹም ምርኣይ ትኽእሉ ኢኹም)
ከምዚ ዝበለ ጉዳይ ሕቶ ሰናይ ምምሕዳር ዘየልዐለ ደኣ እሞ ኣየናይ ከልዕል? ኣብ ክልልና ትግራይ ከምዚኦም ዝኣመሳሰሉ ፀገማት ብዙሓት እዮም። ምስተተኽሉ ፍልሖ በሊዑዎም ዝዓንዉ ፓሎታት መብራህቲ፣ ምስተሃነፁ ዝፈርሱ መንበሪ ሓባር ኣባይቲ፣ መስተሰርሐ ሽዑ ንሽዑ ዝብንቀር ኣስፓልቲ፣ ብኣውርኡ ኸዓ ብሚልዮናት ገንዘብ ዝበልዑ ምስተገደቡ ማይ ዘይዓቑሩ ግድባት ወዘተ ክንደይ እሞ ክበሃሉ። ብዛዕባ እዞም ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ሓደ ገዚፍ ዳህሳስ ኣካይድና ኣብ ቀፀልቲ ሕታማትና እንምለሶ ጉዳይ ኮይኑ፤ ንሎሚ ሓደ ቅድመ ምድላውን መፅናዕትን ዘይተገበረሉን ብኣውርኡ ኸዓ ኣሰራርሓን ሕግን ከይተኸተለ ናብ ተግባር ዝኣተወ እሞ ኣደዳ ሕቶ ሰናይ ምምሕዳር ናብ ዝኾነ ሓደ ፕሮጀክት ክንወስደኩም።
“ኣዳራሽ ሃፍቶም” እናተብሃለ ይፅዋዕ፤ ኣብታ ሕምብርቲ ምጅማር ቃልሲ ከተማ ሽረ ተወሊዱ ንዝተጋደለ፤ ተጋዲሉ ድማ ፈላማይ ስውእ ህወሓት ኮይኑ ኣብ ታሪኽ ተጋድሎና ንዝተመዝገበ ተጋዳላይ ሃፍቶም ንምዝካር ተባሂሉ ዝተሰርሐ ኣዳራሽ እዩ። እዚ ኣዳራሽ ንእሹተይ ስለዝነበረ ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ኣብታ ከተማ ህዝቢ ክእከበሉ ዝኽእል ገዚፍ ኣዳራሽ ክስራሕ ስለዝተደለየ እቲ ናይ ቀደም ኣዳራሽ ፊሪሱ ብሰፊሑ ክስራሕ መደብ ይተሓዘሉ።
ይኹን እምበር ሕፅረት ኣዳራሽ ከተማ ሽረ ፈቲሑ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ልዕሊ 2000 ህዝቢ ዝእከበሉ ማእኸል ኮንፈረንስ ክኸውን ኣብ 2005 ዓ.ም ህንፀቱ ዝተጀመረ ኣዳራሽ፤ ኣሽንባይ ኣብ ክልተ ዓመት ክውዳእ ክሳብ ሕዚ ኣብ ሓሙሽተ ዓመቱ እውን ኣይተዛዘመን ዘሎ። ዘይተዛዘመሉ ምኽንያት ኣበጋግስኡ ቅኑዕ ስለዘይነበረ እዩ። እቲ ቀንዲ ፀገም ግን ዘይምዝዛሙ ዘይኮነስ ኣብ ከይዲ ኣሰራርሕኡ ካብ ዝሰረሖም ዘንጠባጥቦም፣ ስራሕቲ ዝበዝሕዎ ብበሰርን ግዕዝይናን ኣዕለቕሊቑ ሰንኪ ስእነት ሰናይ ምምሕዳር ኮይኑ ምቕፃሉ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከምቲ ኣብ መእተዊና ዝገለፅናዮ እቲ ስራሕ ክስራሕ እንትሕሰብ በቲ ሕግን መስርሕን መሰረት ብእኹል መፅናዕቲ ተማእኺሉ ስለዘይተኣተወ ኣደዳ ጉሕለትን ጥፍኣትን ክኸውን እዩ ክኢሉ። ኣብቲ ህንፀት ዘጋጠመ ጥሕሰት ኣሰራርሓን ዘስዐቦ ሃሰያን ሓደ ብሓደ ክንርኢ ኢና።
ከም ኣሰራርሓ እንተደኣ ኮይኑ ከምኒ ከተማ ሽረ ዝኣመሳሰላ ከተማታት ትሕቲ 7.5 ሚልዮን ዝውድእ ፕሮጀክት እንተደኣ ኮይኑ እየን በዓልተን ክሰርሓ ዝፍቀደለን። ካብቲ ዝተጠቐሰ ገነዘብ ንላዕሊ እንተኾይኑ ግን ንኽልል ዝምልከት ጉዳይ እዩ ዝኸውን። እዚ እቲ ቀዳማይ ነገር እዩ። ካልኣይ እቲ ዝስራሕ ፕሮጀክት ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ግቡእ ምላሽ ምስ ረኸበ እዩ ናብ ተግባር ክሰጋገር ዘለዎ። ቀዳማይ እቲ ዝስራሓሉ ቦታ ካብ “ይግበኣንን” ካብ ሕቶ ዋንነትን ነፃ ክኸውን ኣለዎ። ካልኣይ ካርታ መረጋገፂ ዋንነት (site plan) ክወፀሉ ይግባእ። ሳልሳይ Environmental impact assessment (ንሕ/ሰብን ከባብን ዝህልዎ ፅልዋን ተፅዕኖን) ክፅነዐሉ ትፅቢት ይግበረሉ። እዚ ምስተወገነ እዩ ብራብዓይ ደረጃ ግምት በጀት ዝቕመጠሉ። ነቲ ግምት መሰረት ተገይሩ ከዓ ናብ ጨረታ ይወፅእ።
ኣዳራሽ ሃፍቶም በዘን ሕግታት እዚኣተን ኣቢሉ ዶ ሓሊፉ እንተደኣ ተባሂሉ ግን “እምበር ዶ ኸ ኣብ ዓዲ ሕግን ስርዓትን ኢና ዘለና?” ኢልካ ክትሓትት ብዝገብሩ ጥሕሰታት ኣሰራርሓ እዩ ተዋሒጡ ናብ ስራሕ ተሰጋጊሩ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለፅናዮ እቲ ኣዳራሽ ከባቢ 23 ሚልዮን ዝውድእ ስለዝነበረ ንኸተማ ሽረ ዝምልከት ፕሮጀክት ኣይነበረን። እንተገደደ “ዓቕሚ እኒሀኒ እሞ ይፈቐደለይ” ኢሉ እኳ ናብ ክልል ደብዳበ ከይፀሓፈ እዩ ስርዓት ጥሒሱ ናብ ጨረታ ኣውፂኡዎ። 23 ሚልዮንን 369 ሽሕን 153 ነጥቢ 34 ሳንቲም ንዝስዓረ ኣካል እቲ ውዕል ተዋሂቡዎ። እቲ ፀገም ኣብዚ ጥራሕ ዝተሓፅረ ኣይኮነን። ሱሩ ካብ ምንውሑ ንላዕሊ ዝተዋደደ ጥፍኣት ምህላዉ ዘመላኽት እውን እዩ። ምኽንያቱ እቲ ቦታ ካርታ መረጋገፂ ዋንነት (site plan) ከይተሰረሓሉ ናብ ተግባር ምእታዉ እውን ካልእ ጥሕሰት እዩ። እቲ Environmental impact assessment ዝተብሃለ እውን ኣይተኻየደሉን። ጥራሕ እቲ ቅርሺ ምስተሰለዐ እዩ ተብተብ ተባሂሉ ናብ ህንፀት ተኣትዩ። ናበይ ደኣ እዩ እዚ ኹሉ ተብተብ? ንምንታይ ከ እዩ ብተብተብ ክህነፅ ተደልዩ? ብድሕሪ እዚ ጉዳይ ከ እንመን ኣለዉ?
“ተብተብ” ዝበልናሉ ምኽንያት እዞም ዝጠቕስናዮም መስርሓት ምጥሓሱ ጥራሕ ዘይኮነስ ብሰንኪ እዚኣቶም ከማልኦም ዝግብእዎ ዝነበሩ ብጣዕሚ ብዙሓት ትሕዝቶታት ከየማልአ ናብ ተግባር ክኣቱ ስለ ዝኸኣለ ኢና። እቲ ኣዳራሽ ነቶም ኣብ ላዕሊ ዘቐመጥናዮ ኣሰራርሓታት ስለዘይተኽተለ እኹል ናይ ሰብ ሞያ ርኢቶ ኣይተቐመጦን። ንኣብነት ናይ መብራህቲ፣ ሳኒቴሪ፣ ናይ ሳውንድ ሲስተም ወዘተ ግቡእ ሞያዊ ሓገዝ ስለዘይረኸበ ካብ ዲዛይን ሰፐስፊኬሽን ጀሚሩ ብዙሓት ጎደሎታት ክርከብዎ እዮም ክኢሎም። መብራህትን መመሓላለፊ ድምፅን ዘይብሉ ኣዳራሽ ኣዳራሽ ድዩ ህድሞ እዩ ክኸውን መቸም ዝሰሓት ኣይኸውንን። እቲ ኣዳራሽ ካብ መፈለምትኡ ተሓሲብሉ ስለዘይተኣተወ ወይ እውን ኮነ ተባሂሉ ስለዝተለወሰ ጎደለታቱ ቆፂርካ ዝውድኡ ኣይኮኑን። እዚ ከዓ ብኣውርኡ ነቲ ተቐባሊ ውዕል ዝጎድእ እኳ እንተኾነ ፅባሕ ሕቶ ዘልዕልን ነቲ ህንፀት ዘተኣጓጉልን ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ብሰንኪ ሸለልትነት ይኹን ፀገም ክራይ ኣካብነት ኣብ ምብልሻውን ምጥፍፋእን ዝተረኽቡ ሓለፍቲ ስራሕ ተሓተቲ ከምዝኾኑ እውን ንማንም ግልፂ እዩ።
ካብ መጀመርታ ስፐስፊኬሽን እቲ ጨረታ ብኽልል ክስራሕ እናተገበኦ ከተማ ባዕሉ ስለ ዘቕረበ ኣብቲ ዲዛይን ኣርባዕተ ዓበይቲ ፀገማት ከጋጥሙ ክኢሎም። እቲ ሓደ ኣብ ስፐስፊኬሽን ዝወፁ ኣብ “ድረዊንግ” (ኣብቲ ካርታ) ግን ዘይተኻተቱ ስራሕቲ ተረኺቦም። ንኣብነት “ስፌር ኤንድ ሳስፓንድድ ስላፕ”፣ wall sound proof (መቆፃፀሪ ድምፂ ግድግዳ) down pipe (መውረዲ ቀልቀል ላዕለዎት ደብርታት) ኣብቲ ካርታ ተሳኢኖም። ኣብቲ ጨረታ ግን ተዘርዚሮም ስለዘለዉ ቅርሺ ተበጂቱሎም እዩ። እሞ እዚኣቶም ኣብ ካርታን ኣብ መሬትን ዘየለዉ ቅርሺ እንተተመዲብሎም ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ኣበይ ኣትዩ ክበሃል ይካኣል? ካልኣይ ኣብ ካርታ ወይ ፕላን ተቐሚጦም “ዲተይል ኢኩይፕመንት ኢንዲኬተር” (ዝርዝር መግለፂ ዓይነታት ንብረት) ዘይብሎም ከም Top slab cover ዝኣመሳሰሉ ስራሕቲ እውን ተረኺቦም። እዚ ከዓ ዘየድልዩን ነቲ ኣዳራሽ ኣብ ሓደጋ ዘእትዉን ኣቑሑ ንዘይምግዘኦም ውሕስና የስእኖ። ሳልሳይ ኣብ ካርታ ወይ ፕላን ተሳኢሎም ኣብቲ ስፐስፊኬሽን ዘይተቐመጡ ስራሕቲ እውን ተረኺቦም። ንኣብነት መድረኽ መደያይቦ ባይታ፣ ንጉድኣት ኣካል ዝኸውን መደያይቦ፣ “ሳንብሬከር” (መከላኸሊ ፀሓይ) PBC title ( ምንፃፍ ፕላስቲክ) ወዘተ።
እዚኣቶም እቶም ኣብ ገሊኡ ሃልዮም ኣብ ገሊኡ ዘይተኻተቱ ስራሕቲ ኮይኖም፤ ብኣውራኡ እቲ ኣዳራሽ ከካትቶም እናተገበኦ ጠቕሊሎም ዝተረስዑ ስራሕቲ ምህላዎም ከዓ እቲ ዝኸፈአን ራብዓይን ፀገም እዩ ኮይኑ ተረኺቡ። ንኣብነት መከላኸሊ ስርፀት ማይ፣ ናይ ተገልጋላይ ካፌ ዓይነ ምድሪ (toilet store at ground)፣ septic tank (ኣብቲ ኣዳራሽ ናይ ዘለዉ ብምሉኦም “ሽቓቓት” ተቒቢሉ ዝውህለለሉ ገንኢ እቶም ዓበይቲ እዮም። ኣብዚ፣ እቲ ብጣዕሚ ዝገርምን ኣዳራሽ ዝኣክል ብዘይ ዓይነ ምድሪ (ንመኹዐቲ ገንኢ ዝኸውን ቦታ እውን ከይተሓሰበሉ) ክህነፅ ምኽኣሉ ንነባሪ ህዝቢ ከተማ ሽረ ካብ ዘቖጠዐ ኣካይዳ ሓደ ምንባሩ ዘዘራረብናዮም ነበርቲ ዝሃቡና ሓሳብ ዘረጋግፆ ሓቂ እዩ።
“እዚ ኹሉ ተብተብ ናበይ እዩ ተደልዩ? ዝበልናዮ እምበኣር ዝተሓሰበሉን ኮነ ተባሂሉን ዝግበር ዘሎ ምዃኑ ንምምልኻት እዩ። እዚ ኹሉ ፀገማት ከይኣክል ስራሕቲ ከይተሰርሑ ከለዉ ከምዝተሰረሑ ኣምሲልካ ክፍሊት ክሳብ ምሕታት ብምብፃሕ ኣብዚ ኢድ ዘለዎም ሰብ ሞያ መሃንድሳት ድማ “እወ ተሰሪሑ እዩ” ኢሎም መረጋገፂ ምሃቦምን ክፍሊት ክፍፀም ምግባርን እቲ ጥሕሰት ዝተዋደደ ምዃኑ ዘመላኽት ኮይኑ ኢና ረኺብናዮ።
እዞም ኩሎም ፀገማት ተደሚሮም ተደሚሮም ሕቶ ከልዕሉን ኣጀንዳ ክኾኑን ስለዝኸኣሉ እቲ ህንፀት ክጓተት ምኽንያት እንተኾኑ ኣይገርምን። ስለዝኾነ እቲ ኣብ ክልተ ዓመት ክዛዘም ውዕል ዝተኣተወ ኣዳራሽ ሓሙሽተ ዓመት መሊኡዎ ከሎ እውን ገና ኣየተወደአን ጥራሕ ዘይኮነስ ንተወሳኺ ሃልኪ ገንዘብን ንብረትን ኣሳጢሑ ይርከብ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለፅናዮ እዞም ኩሉም ክካተቱ ዝግበኦም ስራሕቲ ዘየካተተ፣ ኣብ ገሊኡ ኸዓ ኣብ ካርታን “ስፐስፊኬሽን” ዘይናበብ ስለዝነበረ ነቲ ሓደ ኣብ ምፅጋን ነቲ ሓደ ኣብ ምዕራይ ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ምስሕሓብን ምክሳስን ዓመታት ሓሊፎም።
ብምኽንያት እዚ እቲ ጉዳይ ሕቶ መላእ ህዝቢ ከተማ ሽረ ካብ ዝኸውን ፀኒሑ እዩ። ብርግፅ ፕሮጀክትታት እንትስርሑ ሓደ ሓደ ዝንጠባጠቡ ነገራት ኣይህልውዎን ማለት ኣይኮነን። እንተ ናይ ኣዳራሽ ሃፍቶም ግን ሓደ ክልተ ተባሂሎም ዝግለፁ ኣሰራርሓታት እውን በቲ መምርሒ መሰረት ዘይተሰረሐሉ ኣካይዳ ስለዝነበረ እቲ ኩነታት ብግዕዝይናን ብጠልቆምቆምን ዝተላዕጠጠ ምዃኑ ነጋሪ ኣየድልዮን። ከምኡ ስለዝኾነ እውን እዩ ኮምሽን ፀረ ግዕዝይና ኢዱ ኣእትዩ ክርእዮ ዝኸኣለ። ርእዩ እውን ስኽ ኣይበለን ዕላብ ዘደልዮም ነጥብታት ዕላብ ሂቡ እዩ። ብስሩ ግን እዚ ኩሉ ፀገም እናተሰረሐ እቲ ኣብኡ ዘሎ ምምሕዳር እንታይ እዩ ዝገብር ነይሩ? እቲ ቤት ምኽሪ እቲ ከተማ ኸ እዚ ፀገም ክፍታሕ እንታይ እጃም እዩ ነይርዎ? ፀረ ግዕዝይና ኸሞ እንታይ ገበረ? ሕዚ ኸ እቲ ኣዳራሽ መዓዝ ክዛዘም እዩ? እቶም ዝጎደሉ ኸ ከመይ ይምልኡ ኣለዉ? እቲ ኣብዚ ባኺኑ ዘሎ ግዜን ገንዘብን መን እዩ ክሕተተሉ? ወዘተ ዝብሉ ሕቶታት ነዞም ዝጠቐስናዮም ኣካላት ኣዘራሪብና ኣብ ካልኣይን መዛዘምን ሕታም ሒዝና ክንምለስ ኢና።


c: text/html

text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ጋሻ ንምቕባል ንቀዳደም!
ጋሻ ምቕባል፡ ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዘውህብ እዩ። 7 ሓምሌ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ፡ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን፡ ብዙኅ ጸጋን በረኸትን ዝሃቡሉን ዕለት እዩ።
1. እግዚአብሔር ብሓድነቱን ሠለስትነቱን ከም ጋሻ ኾይኑ ተገልጸሉ፣
ኣቦና ኣብርሃም ብሥነ ፍጥረት ተመራሚሩ ምስ በጽሖ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡-
“ካብ ዓድኻን ካብ ኣዝማድካን ካብ ዓዲ ኣቦኻን ውፃእ ናብቲ ኣነ ዘርእየካ ምድሪ ኸኣ ኺድ” ኢሉ ኣዘዞ። በዚ መሠረት’ዚ ካብ ቤቱን ሥድራኡን ምእንቲ ፍቕሪ እግዚአብሔር ተፈልዩ ናብቲ እግዚአብሔር ዝኣዘዞ ቦታ ከይዱ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ክነብር ጀመረ። ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባል ፍሉጥን ብዘይ ጋሻ ዘይበልዕ ስለዝነበረ፡ ጋሻ እናተጸበየ ብቐትሪ ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳኑ ተቐሚጡ ኸሎ እግዚአብሔር ተገልጸሉ። ሥላሴ ብኣምሳል ሠለስተ ሰብኣይ ናባኡ ክወርዱ ረኣየ እሞ፡ “ኦ ጐይታይ ኣብ ቅድሜኻ ሞገስ እንተ ደኣ ረኺበስ በጃኻ ንባርያኻ ጐሲኻኒ ኣይትኅለፍ፡ ኂደት ማይ ከምጽኣልኩም እሞ ኣእጋርኩም ተሓጸቡ ኣብ ትሕቲ እዚ ኦም ድማ ኣዕርፉ። ብባርያኹም ኣቢልኩም ካብ ኃለፍኩም ድማ ቍራስ እንጌራ ከምጽኣልኩም እሞ ብልዑ ብድኅሪኡ ትኃልፉ” በሎም። ንሳቶም ድማ “ኸምቲ ዝበልካዮ ግበር” በልዎ።
2. እግዚአብሔር ውላድ ከም ዝወልድ ኣበሠሮ
ኣቦና ኣብርሃም፡ ዋላ እኳ እግዚአብሔር ብዙኅ ጊዜ እናተገልጸ ኣቦ ብዙኃን ሕዝብታት ከም ዝገብሮ እንተነገሮ ውላድ ግና ኣይነበሮን። በዚ ጋሻ ምቕባል ሠናይ ተግባሩ እግዚአብሔር ብእንግድነት ኣብ ቤቱ ምስ ኣተወ ግና ኣብ እርግናኡ ውላድ ከም ዝህቦ ኣበሠሮ።
3. እግዚአብሔር ንኣቦና ኣብርሃም ዘለዎ ኽብርን ፍቕርን ገለጸ፡
እግዚአብሔር፥ “ነቲ ኽገብሮ ዘሎኒ ካብ ኣብርሃም ኣይኃብኦን እየ። ኣብርሃምሲ ዓቢይን ብርቱዕን ሕዝቢ ኺኸውን እዩ፡ . . . ብሰንኪ ሰዶምን ገሞራን ኣውያት በዝኀ፡ ኃጢኣተን ከኣ እምብዛ ዓቢይ ኾነ። ከምቲ ናባይ ዝበጽሐ ኣውያት ምግባሮምን ዘይምግባሮምን ምእንቲ ኽፈልጥ ወሪደ ኽርኢ እየ” በሎ። ኣቦና ኣብርሃም’ውን እዚ ምስ ሰምዐ ብፍርሃትን ብጥበብን ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ደው ኢሉ “ጐይታይ ነቲ ጻድቕሲ ምስ ኃጥእ’ዶ ከተጥፍኦ ኢኻ፧ ምናልባት ኣብታ ከተማ ኃምሳ ጻድቃን. . . ክሳዕ ዓሰርተ ይርከቡ ይኾኑ እሞ ብርግጽ’ዶ ኸተጥፍኦም ኢኻ፧” ኢሉ ምእንቲ ሕዝቢ ሰዶም ለመነ። እንተኾነ ግና ኣብ ከተማ ሰዶም ዕሥራ ጻድቓን ኣይተረኽቡን።
እግዚአብሔር ኃጢኣት ሰዶም ንኣብርሃም ዝነገሮ ለውሃቱን ክብሪ ቅዱሳኑን ንኽገልጽ እዩ።
4. . . .
ስለዚ ጋሻ ምቕባል ካብቲ እግዚአብሔር ዝፈትዎ ሠናይ ግብሪ እዩ እሞ ኣሰር ኣሰር ኣቦና ኣብርሃም ክንስዕብ ይግባእ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካልኣይ ክፋል
ምምላጥ ካብ ኢድ ጨወይቲ
ብዝኾነ ክሃድም አለኒ ብምባል ንነብሰይ ኣእሚነያ፡ ምኽንያቱ አማራጺ ኣይነበረንን። እንተዘይ ሃዲመ፡ ክሸጡኒ እዮም። እቶም ራሻይዳ ዓርቢ ዕረፍቶም ስልዝኾነ፡ ንዓርቢ ንምድላው እተን ኣንስቲ ኩሉ ግዜ ሓሙስ ሓሙስ ክዳውንተን ይሓጽባ እየን። ካብቲ ዝሐጽብኦ ክዳውንቲ ሐንቲ ዕባያ (ናይ ገጽ መሽፈኒ) ካብ አፍደገ ገዝእን ብምውስድ ሐቢአ ኣብቲ ተአሲርናሉ ዝነበርና ብዓገፋ ዝተሰርሐ ገዛ ምሳይ ሕዘዮ አትየ። ልክዕ ሰዓት 2፡00 ናይ ለይቲ፡ ኩሎም ደቅሶም ከለው ቀስ እለ ተጻጊመ ካብቲ ገዛ ጥራሕ እግረይ ብምውጽእ፡ በቲ ዕባያ ገጸይ ከምቲ ናተን ተሽፊነ ካብቲ ቦታ ሃዲመ። ድሕሪ ነውሕ ጉዕዞ መአዝነይ ጠፈኡኒ፡ ኮለል ክብል፡ ምድሪ ወጊሑ፡ ብጣዕሚ ተሽገርኩ። ሰጣሕ ጎልጉል ብምዃኑ መጽለሊ ሰኣንኩ። ጽምኢ ማይ፣ ጥሜት፣ ፍርሒ ተሐዋዊሶም ብጣዕሚ ተሽገርኩ።
ነዊሕ ጒዕዞ ምስ ተጒዓዝኩ ሓንቲ ቈጥቋጥ ረኸብኩ እሞ ኣብኣ ጽግዕ ኢለ ደቀስኩ። ድሕሪ ነዊሕ ሰዓታት፡ ጽሓይ ምስ ሃረመትኒ ተባራበርኩ። ካብቲ ዝነበርኩዎ አዚዩ ርሕቕ እልካ መካይን ይንቀሳቐሳ እኳ እንተነበራ ተዳኺመ፡ ዓቕመይ ተጸንቂቑ ስለዝነበረ ነቲ ቦታ ክበጽሖ ዘይከኣል እዩ ዝነበረ። ብጣዕሚ ተዳኺመን ጽመኢ ማይ በርቲዑኒን እዩ ዝነበረ። ብድሕሪ’ዚ እንታይ ይሐይሽ ብምባል ምስ ነብሰይ ክማኸር ጀመርኩ። ሓገዝ ክረክብ እንተ ኮይነ ናይ ግድን ናብቲ አብቲ ከባቢ ዝርከብ ጽርግያ ክብጽሕ አለኒ ብምባል ነብሰይ ከእምና ነይሩኒ። ስነይ ነኺሰ ብሕራነ ከኣ ጒዕዞይ ጀመርኩ። ነዊሕ ምስ ተጓዓዝኩ ኣዚየ ብጽምእ ማይ ተሰነፍኩ። ኣማራጺ ስለዘይነበረኒ ሽንተይ ሰትየ። እቲ ሽንቲ ‘ዉን ዉሑድ ስለዝነብረ ነብስይ ረሽሽ ክብለኒ ጀመረ። ንነብሰይ ከኣ ክቐብጻ ጀመርኩ። ግን ኣምላኽ ረዲኡኒ ከባቢ ሰዓት 5፡00 ናይ ምሸት ይኸውን ሓደ ዑማ [ዕማመት] ዝገበረ ዓቢ ሰብአይ ካብ ሕርሻ መኪና ሒዙ ንገዝኡ እንዳ አተወ ረኸበኒ። ካብቶም ራሻይዳ መሲሉኒ ብጣዕሚ ሰንበድኩ። ግን “ያቢት” [ኣቲ ጓል] ብምባል ጸዋዓኒ። “ንከሰላ ድኺ?’ ብምባል ከኣ ሐተተኒ። እንዳፈራሕኩ “እወ” በልክዎ።
“ተሰቐሊ” ከኣ በለኒ። ፍጥነት ብዝተሐወሶ ጒዕዞ ንከሰላ ቀጸልና። በቲ ኣለባብሳይ ሱዳናዊት ራሽይዳ እየ መሲለዮ። ሱዳናውያን ኣብ ደቂ- ኣንስትዮ ክብረት ኣለወም። ከሰላ ምስ በጻሕና፡
“ኣበይ እዩ ገዛኺ፧ ከብጽሐኪ።” እሉ ምስ ሐተተኒ ብኽያት ስዓረኒ። ንክዛረብ ከኣ ተጸዓርኩ። “ማዓለሽ፡ ማዓለሽ” ብምባል ከጸናንዓኒ ፈትነ። ግን ኣብ ዝኸዶ ስለዘይነበረኒ፡ ኣማራጺ ስለዘይ ነበረኒ ናይ
ግድን ክነግሮ ነይሩኒ። ፍርሒ ብዝተሓወሶ ከኣ “ሓጂ” እለ ብምጽዋዕ “ማዓለሽ [ይቕሬታ] ክዛረበኩም ድልየ።” እለዮም። “ጸገም የለን።” ብምባል ከኣ መለሰለይ።
“ኣነ ኤርትራዊት እየ፣ ራሽይዳ ጨውዮምኒ ነይሮም። ካልኦት ብጾተይ እዉን ገና ተታሕዞም አለው፡ የሳቕይዎም አለው። በጃኻ ሓግዞም። ኣብ ሕማቕ ኩነታት አለው፤ በጃኻ ንዝምልከቶም ኣካላት እንተ ትሕብረሎም ጽቡቕ ነይሩ።” በልኩዎ። ብጣዕሚ ድማ ሰንብደ።
“ራሽይዳ እንዲኺ መሲልክኒ ነይርኪ።” ከኣ መለሰ። ካብኡ “ማዓለሽ” ብምባል ንገዝኡ ወሰደኒ። ሓምድ እድርስ እዩ ዝባሃል። ብጣዕሚ ተሓባብሩኒ። ማይ፣ መግቢ፣ መሕደሪ ብምሃብ ጽቡቕ ኣእንጊዶምኒ። ባዓልቲ ቤቱ ድማ ሕዙኒ ኣብቲ ገዛ ብምምጽኡ ሰንበደት። እንታወይቲ ራሻይዳ ሕዝለይ መጸኡ ኢላ ብምሕሳብ ከኣ ጸወግወግ በለትለይ። “ማዓለሽ” እልዋ ንውሽጢ ገዛ ብምእታው ኩሉ ነገር ምስ ነገራ ግን ብጣዕሚ ደንግጽትለይ። ክዳንን ጫማን ብምሃብ ንሰለስተ መዓልቲ ኣዕሪፈ።
መዓሰከር ስደተኛታት ሸገራብ ደቂ-ትሕቲ ዕድመ ጽዐመጻሉ መዓስከር
ኣብ ራብዓይ መዓልተይ ናብ’ቲ አብ ከሰላ ዝርከብ ንቑጣ መቐበል ስደተኛታት አብጽሑኒ። ብዕለት 4 መስከረም 2011 ከኣ ኣብቲ ነቚጣ ኣተኹ፣ ብሰላም እዉን ተቐበሉኒ። ድሕሪ አርባዕተ መዓልቲ ከኣ፡ ብዕለት 8 መስከረም 2011፡ ስዓት 10፡00 ናይ ንግሆ ንሸገራብ ተበገስና። ድሕሪ ነዊሕ ናይ ምድረ-በዳ ጒዕዞ ከኣ ንሸገራብ፡ ልክዕ ሰዓት 5፡30 ናይ ምሸት አቶና። ኣብ ሽገራብ ትሕቲ ዕድመ ዝዕቈብሉን ዝእለዩሉን ፍሉይ ቦታ ኣሎ። ኣብ ኮሚሽን ስደኛታት ተመዝጊብና ምስ ወዳእና ናብቲ ናይ ትሕቲ ዕድመ መእለዪ ወሰዱኑ። እቲ ኣብኡ ዝጸንሓኒ ኲነታት ግን ዘሰንብድ እዩ። እቶም ኣብኡ ዘለዉ መናሰያት ካራ ዘይዓጥቕ የብሎምን። ነተን ኣብኡ ተዓቚበን ዘለዋ ትሕቲ ዕድመ ደቂ አንስትዮ ክጋስስወን ምስ ረአኹ ብጣዕሚ ንሂወት ጸሊአያ። ኣዚዩ ከኣ ምድረ ሰማይ ጸልመተኒ።
ሓንቲ ካብተን ግዳያት እዚ ጾታዊ ዓመጽ ዝኾነት ጓል ምሉእ ለይቲ ክትብኪ ንሕና ድማ ዓይኒ ዓይና ክንሕሉው፡ ብፍርሒ ተዋሒጠ ከይደቀስኩ ሐደርኩ። ኣዚየ ከኣ ተደሃልኩ። ብድሕር’ዚ ሂወት ሽገራብ መሪር ምዃኑ ተረዳእኩ። ድሕር ሐደ ሰሙን ይከዉን ነቲ ቦታ ክላልዮ ጀመርኩ።
ነቲ አብቲ ቦታ ነቶም [ትሕቲ} መንእሰያት ክኣሊ ዝተመደብ ወዲ 35 ዓመት ዝኸዉን መንእስይ አብቲ ምግብና ረኺበ ኣዛራሪበዮ ነይረ። መጀመርያ ሰላምታ ተለዋውጥና። “ስምዓኒ ዝሐወይ ሐንቲ ሕቶ ክሐተካ ተፍቅደለይ ‘ዶ፧” ሓተትኩዎ።
“ጸገም የለን፡ ክትሐትኒ ይከኣል እዩ።” መለሰ።
“እዚ ቦታ መዕቆቢ ድዩ ወይስ መመንዘሪ፧” ኢለ ምስ ሓተትኩዎ፡ ብጣዕሚ ሰንብደ። “መዕቆቢ እምበር።” ክብል ከኣ መለሰ። “ኣነ ካብ ዝመጽእ ናብ’ዚ ቦታ ሐደ ሰሙን ገይረ አለኹ። ንደቂ አንስትዮ ክደፍርወን (ክጋሳስወን) ይዕዘብ ኣለኹ። አብዚ ካብ ዝመጽእ በዚ ዘሎ ኣሰቃቒ ኩነታት፣ ብሰንክ ፍርሒ ከይደቀስኩ እሓደር ኣለኹ። ሕጂ ግን እንታይ መፍትሒ ይርከቦ፧ አብዚ አነ ዘለኹዎ መደቀሲ አርባዓተ ትሕቲ ዕድመ ደቂ ኣንስትዮ ጠኒስን አለዋ። እንታይ ትገብርወን።” በልኩዎ ብብክያት እንዳ ተነኽነኽኩ። ብጣዕሚ ከኣ ሰንበደ።
“እንታይ ትብሊ፧” ብምባል ከኣ አፍጢጡ ጠመተኒ። “በሊ ምስ ማንም ሰብ ብዛዕባ እዚ ጒዳይ ክትዛረቢ የብልክን።” ክብል ኣጠንቀቐኒ።
“ንምንታይ፧ እለ ሐተትክዎ!
“ክሳብ ንሕና ንራዳደኣሉ።” በለኒ። ብድሕሪ’ዚ ነዚ ዝምልከት አኼባ ተጌሩ። አብቲ አኼባ ነቶም መንእሰያት ኣኪቦም ከም አጀንዳ ዘቅረብዎ ከኣ አብዚ ንትሕቲ ዕድመ ደቀ-አንስትዮ ትጋስሱ አለኹም፡ ካራ ዓጢቕኩም ትንቃሳቐሱ አለኹም ዝብል እዩ ኔሩ። ማንም መንእሰይ ካራ ሕዙ ዝተረኽበ፣ ንደቂ-አንስትዮ ዝተጋሰሰ፡አብ ናይ ደቂ-አንስትዮ ገዛ ዝተረኽበ ስጉምቲ ክዉሰዶ ምዃኑ ብምጥንቃቕ ከኣ ነቲ አኼባ ደምድምዎ። እተን ዝጠነሳ ደቂ-አንስትዮ አይዘከርወንን። ብጣዕሚ እዩ ዘሕዝን።
ድሕሪ ሰለሰተ መዓልቲ ሐደ መንእሰይ መጸኡ “ንዓኺ ካራ ገይረ ክጠባብሐኪ እየ፡ ቀሲንኪ ኣይትሐድሪ።” ብምባል አፈራርሕኒ። ናብቲ አላዪ ብምኻድ ከዛርርቦ እኳ እንተ ፈተንኩ ስለዝፈርሐ ዕድል ክህበኒ አይካአለን። አነ ከኣ ክቐስን አይካአልኩን፡ ለይቲ ከይደቀስኩ ይሓደር፡ ንግሆ ድሕር ቁርሲ ይድቅስ። እቲ ኲነታት ብጣዕሚ መረረኒ ግን ከኣ አማራጺ ኣይነበረንን። ብድሕረኡ ከምዝሰማዕኩዎ [እቶም ዓመጸኛታት] ነቲ ሐላፊ ከይተረፈ ኣፋርርሐምዎ እዮም።
ድሕሪ ሰሙን ይኸውን ኣቶም ዓመጽቲ አብቲ ናይ ቀደም ባህረኦም ተመሊሶም። ንደቂ-አንስትዮ ብሐይሊ ይጋሰስወን። ክብክያ ከለዋ ክትሰምዐን ከሎኻ ብጣዕሚ የሕዝነካ። ሎሚ ንዕዐን ጽባሕ ከኣ ንዓይ ኣብ ዝብል ሻቕሎት ኢኻ ትነብር። እቲ ኲነታት ምንባርካ እዩ ዘጽልእ። ብድሕሪ’ዚ ካብቲ መዓስከር ክወጽእ እኳ እንተፈተንኩ መገዲ ስኢነ፡ ሓርበተኒ። ገንዘብ እዉን ኣይነበረንን። ዓቕለይ ከኣ ጸበበኒ፣ ዝገብሮ ‘ዉን ጠፈኣኒ። እቲ እንኮ ዓቕመይ ጾሎት እዩ ዝነበረ።
ብድሕሪ’ዚ ሓንቲ ጓል 14 ዓመት ትኸውን፡ ትሕቲ ዕድመ መዳቕስተይ ኣዚያ ሓመመት። ተምላስን ተቕማጥን ምስ በርተዓ ንሕክምና ኣሰንየያ ከድኩ። በርትዒዋ ስለዝነበረ ሓካይም ኢንፊጅን ተኸሉላ። ሓኪም ናይ ደም መርመራ ክገብረላ ፍቓዳ ምስ ሓተተ ከኣ ነብሰጾር ምዃና ሓበረቶ። ብመልሳ ዝሰንበደ ሐኪም “ካብ መን ጠኒስኪ፧” ክብል ሓተታ።
ሕምምቲ ኣይፈልጦምን እየ፣ ሰለሰተ ኮይኖም እዮም ተጋስስምኒ።” ብምባል ብብኽያት ተነኽነኸት። እቲ ሓኪም ብጣዕሚ ደንገጸላ።
“ደሐን፡ ኣጆኺ።” ብምባል ድሕሪ ምጽንናዕ። “ሕጀ ግን ናይ ግድን ናይ ደም መርመራ ክንገብረልኪ ኢና።” በላ። ንሳ’ዉን ፍቓደኛ ኮነት። ብድሕሪዚ ንመርመራ ደም ተወስደላ። ንዉጽኢት ናይ’ቲ መርመራ ከኣ ብተርባጽን ጭንቀትን ተጸበናዮ። ንነዊሕ ከኣ ተጸበና። ሓካይም ከኣ ምስ’ቲ ዝነበረቶ ኲነታት ዉጽኢት እቲ መርመራ ከመይ ገይሮም ከም ዝነግርዋ ሓርበቶም። ኩነታት ጥዕንኣ ቊሩብ ምስ ተመሓየሸ ሓደ ክእላ ምኽሪ መጽኡ ብኤች ኣይቪ (HIV) ተለኺፋ ከምዘላ ሓበራ። ኣዝየ ከኣ ሰንበደትን ሓዘነትን። አነ ድማ ኣዚየ ሰንበድኩን ሓዘንኩን። ብዓመጽ ምጥናሳ እንዳ ኣጒሃየኒ ተደራቢ ብኤች ኣይቪ ምልካፋ ጠሪሹ ኣርመመኒ።
ይቕጽል …


text:
+በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
“ነታ ናይ መጀመርያ እምነትና ኣጽኒዕና እንተ ሓዝናያ መማቅልቲ ክርስቶስ ንኸውን” (ዕብ 3፡14) ። መጀመርያ ቤተ ክርስትያን ሓድነት መላእክት ዝተመስከረላ እያ ነይራ። እግዚኣብሔር ቅዱስ ስሙ ንመላእክት ምስ ፈጠረ ካብኦም ተሰወረ። ኣብ መንጎ መላእክት ሓደ ሕቶ ተላዕለ። ንሱ ኸኣ “መን’ዩ ፈጣሪና፤” ዝብል እዩ። ዲያብሎስ ካብኦም ብስልጣን ልዕል ዝበለ ስለዝነበረ ብትዕቢት ተወጢሩ “ኣነ እየ ፈጣሪኹም” በለ። ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤልን ካልኦት ቅድሳን መላእክት ግን ነዚ ኣይተቀበልዎን። ክሳብ ፈጣሪና ንፈልጥ ኣብ ዘለናዮ ደኣ ንጽናዕ በሉ። እግዚኣብሔር ምስ ተገልጸ ከኣ ንዲያብሎስ “ኣቡሃ ለሓሶት” ኢሉ ናብ ናይ ዘለዓለም ጸልማትን ስቅያትን ደርበዮ።
ኣርዮስ፡ ብ257 ዓ.ም ኣብ ሊብያ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተወልደ ኮይኑ ወዲ መዝሙር ተፍጻሜተ ሰማእት ቅዱስ ጴጥሮስ ከም ዝነበረ ታሪኽ ቤተ ክርስትያንና ይሕብር። ኣርዮስ ሓያል ተውህቦ ናይ ግጥምን ዜማን ስብከትን ዝነበሮ ካህን እዩ ዝነበረ። ፍልስፍናዊ ትምህርቲ ተማሂሩ ስለ ዝነበረ ነቲ ስርዓትን ሕግን ቤተ ክርስተያን ዝተተርጎመ መጻሕፍቲ ሓዲጉ እናተፈላሰፈ ንመጽሓፍ ቅዱስ ክትርጉም ጀመረ። ብሰንኪዚ ኸኣ “ወልድ ብመለኮቱ ፍጡር እዩ” እንዳበለ ብግሁድ መሃረ።
ኣርዮስ ዝብል ኣጸዋውዓ ኣብ ሕብረተሰብና ፍሉጥ እዩ። ንሓደ ርጉም፡ ናይ ሰብ ተፈጥሮ ዘይብሉ መለከዒ እዩ።
መምህሩ ቅዱስ ጴጥሮስ ንኽምለስ ብዙሕ እኳ እንተ መኸሮ ንሱ ግና ኣበዮ። ኣብዚ እዋን ጎይታ ንቅዱስ ጴጥሮስ ብራእይ ክም ሓደ ክዳኑ ኣብ ክልተ ዝተቀደ ሕጻን ኮይኑ ተራእዮ። “ንስኻ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ’ዶ ኣይኮነካን” እሉ ምስ ሓተቶ፡ “እወ ኣነ እየ” ክብል ከኣ መለሰሉ። “ክዳንካ ድኣ መን ቀደደልካ” ኸኣ በሎ፡ “ኣርዮስ ክዳነይ ቀዲዱለይ፡ ካብ ናይ ባህርይ አቦይ ኣብ፡ ካብ ናይ ባህርይ ሕወተይ መንፈስ ቅዱስ ፈልዩ ፍጡር ኢሉኒ፡ ካብ ሕጂ ኸኣ ዘይምለስ ስለ ዝኾነ፡ ወጊዝካ ካብ ሓድነት ቤተ ክርስትያን ፍለዮ” በሎ። ቅዱስ ጴጥሮስ ትፍጻሜተ ሰማእት ኸኣ ከምቲ ዝተባህሎ ንኣርዮስ ወገዞ። ቅዱስ ጴጥሮስ ኣኪላስን እለስክንዲሮስን ምስ ኣርዮስ ኮይኖም ኣብ ትሕቲኡ ይመሃሩ ስለ ዝነበሩ ምስ ዓረፈ ካብ ውግዘቱ ክየፈትሕዎ ነገሮም። ኣኪላስ ግና ቓል መምህሩ ጥሒሱ ንኣርዮስ ካብ ውግዘቱ ፈትሖ። ኣብ ሓድነት ቤተ ክርሰትያን ኸኣ ጸንበሮ። ኣኪላስ ቃል ስለ ዘስተንዓቀን ዘይሰምዐን እግዚኣብሔር ቀዘፎ።
ትምህርቲ ኣርዮስ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናሰፍሐን ሓደገኛ እነዳኾነን ከደ። ብሰንኪዚ ኸኣ ብ325 ዓ.ም ጉባኤ ተኻየደ። ካብ ዓለም ምሉእ ልዕሊ 2300 ዝኣኽሉ ጳጳሳት ኣብ ኒቅያ ተኣከቡ። 318 ካብኣቶም ከም ሓደ ልቢ መኻሪ ከም ሓደ ቃል ተዛራቢ ኮይኖም ጸሎት ሃይማኖት ዝጸሓፉ እዮም። ዘመኑ ቆስጠንጥኖስ ነጊሱሉ ኣብ ዝነበረ እዩ። ኣርዮስ ኣብቲ ጉባኤ ትምህርቲ ክሕደቱ ክገልጽ ተፈቕደሉ። ናቱ ክሕደት “ወልድ ብመለኮቱ ፍጡር እዩ። ግናኸ ካብ ካልኦት ፍጡራን ልዕል ዝበለ እዩ። ወልድ ዝይነበረሉ ዘመን ነይሩ እዩ። ንኣብ ወዱ ደኣ ይኹን እምበር ፍጡር እዩ፡ ብዝርኣዮ ገድሊ ከም ኩሎም ሰማእታትን ጻድቓንን በረኸትን ጸጋን ተቐቢሉ ሱታፈ ኣምላኽነት ረኸበ። ዝብል ነበረ።”
እዚ ናይ ኣርዮስ ትምህርቲ ኮንቱ ምዃኑ ኣፈ ጉባኤ ኾይኑ ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ ዝመለሰ ቅዱስ ኣትናቴዎስ እዩ። ሕጽር ብዝበለ ከኣ ከምዚ እሉ ኣብረሃሉ፡
1. ወልድ ፈጣሪ እምበር ፍጡር ከም ዘይኮነ
2. ምስ ኣብኡ ማዕረ ስግደትን ኣምልኾን ከም ዝግብኦ
3. ስጋ ለቢሱ ብመልክዕ ባርያ(ሰብ) እኳ እንተ ተራእየ ካብ ኣምላኽነቱ ዝኾነ ይኹን ዝጎድሎ ከም ዘይብሉ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ብምጥቃስ መለሰሉ። መልሲ ቅዱስ ኣትናቴዎስ ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ ስለ ዝነበረ ጉባኤኛታት ተቀበልዎ። ንኣርዮስ ካብ ክሕደቱ ክምለስ ሓተትዎ ስለዝኣበየ ኸኣ ወጊዞም ፈለይዎ።
“ጥበብ እዛ ዓለም ዚኣ ኣብ ኣምላኽ ዕሽነት እያ” (1 ቆረ 3፡20) ። ንምንታይ ኣብ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ጥበብ እዛ ዓለም ዚኣ ዕሽነት ኮነት፤ ምኽንያቱ እቲ ፈላጥ እግዚኣብሔር እዩ። ሰብ ነቲ እግዚኣብሔር ዝገለጸሉ ጥራይ ክፈልጥ ዝኽእል። ኣርዮስ ከኣ ተፈላሲፉ ተባሂሉስ ኣብ ዘይፈልጦ ኣትዩ ተመራመረ። ኣርዮስ ከኣ ብናይ ገዛእ ርእሱ ፍልጠት ተወጢሩ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ክሕደት ዘርገሐ። እዚ ኣብ ዘመነ ሊቃውንቲ ብዝፍለጥ ግዜ እዩ። ቤተ ክርስትያን ሰላም ረኺባ መሰላ ተሓልዩ ትኸደሉ ዝነበረት እዩ።
ክሕደት/መናፍቅነት ኣብ ዳሕራይ ዘመን እምነት ምኽሓድ ከም ዝመጽእ ተነጊሩ እዩ(1 ጢሞ 4፡1)፡ ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆረንቶስ ዝበሎ ቃል “ስለዚ ኣሕዋተየ ጻዕርኹም ብጎይታ ኸንቱ ኸም ዘይኮነ ፈሊጥኩም ብዕዮ ጎይታ ጽኑዓት ዘይትናቓነቑ ኩሉ ጊዜ ዕዙዛተ ኩኑ።” (1ቆረ 15፡58) ዝብል ኣብ ኣእምሮናን ሕልናናን ንደጋግሞ። ንምስክርነት ስላሴ ብመንፈስ ቅሩባት ንኹን። ምኽንያቱ 1 ጴጥ 3፡15 “ንጎይታና ክርስቶስ ብልብኹም ቀድስዎ እምበር፡ ብዛዕባ እታ ኣባኻትኩም ዘላ ተስፋ ምኽንያታ ዝሓተኩም ዘበለስ ምላሽ ንምሃብ ኩሉ ሳዕ እተዳሎኹም ኩኑ” ይብለና። ኩሉ ሳዕ ድልዋት ንኹን። መልክዑ እና ቀያየረ ክመጽእ እዩ ንሓና ግና ንቑሓት ንኹን። ብሓቂ ኣምላኽ ደገፉ ክህበና እዩ። ፍቕሪ ኣምላኽን ጸጋ ጎይታናን ሕብረት መንፈስ ቅዱስ ምስ ኩልና ይኹን።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር። ኣሜን!!!


text:
ግምት ላዉሮ ግጥማት ፕሪሚየር ሊግ ኢንግሊዝ
ናይ ኢንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ወራዲት ጋንታ ኣብ ግጥማት ናይ መወዳእታ ሰሙን እቲ ሊግ ክትፍለጥ'ያ። ስዋንሲ ክትተርፍ ናይ ሳዉዝኣምፕተን ዉጽኢት ክትጽበ ኣለዋ።
ተንታኒ ስፖርት ቢቢሲ ማርክ ላዉረንሰን ሓንቲ ጋንታ ከምእትወርድ ግምቱ ሂቡ። "ስዋንሲ ንስቶክ ከምእትረትዕ'ኳ ትጽቢት እንተገበርኹ ኣብቲ ሊግ ግና ኣይትጸንሕን' ኢሉ ላዉሮ።
ግምት ላዉሮ
ሰንበት
በርንሌይ ምስ በርንማውዝ
ክልቲኤን ጋንታታት ጽቡቕ ናይ ዉድድ ዓመት'ኳ እንተሕለፋ በርንሌይ ዝሓሸ ግዜ ኣሕሊፋ'ያ።
ክልቲኤን ኣብ ዝህልወን ጸወታ በርንለይ ሰለስተ ነጥቢ ከምእትረክብ ድማ እግምት።
ግምት ላዉሮ: 2-1
ክሪስታል ፓላስ ምስ ዌስት ብሮም
ዉድድር እዚ ዓመት እንትጅመር፡ ዉጽኢተን ዝተፈላለየ'ዩ ነይሩ። ዌስት ብሮም ኣብ 10ይ ደረጃ፡ ፓላስ ድማ ኣብ መወዳእታ ነይረን። ሕዚ ግና ኹሉ ነገር ተቐይሩ'ዩ።
ኣብዚ ጸወታ ግና ዌስት ብሮም ክትረትዕ'ያ።
ግምት ላዉሮ: 1-2
ሃደርስፊልድ ምስ አርሴናል
ሃደርስፊልድ ምስ ቼልሲ ኾነ ማንቸስተር ሲቲ ነጥቢ ክትረክብ'ያ ኢለ ኣይተጸበኹን ነይረ።
ኣርሰናል 5 ንባዶ ድሕሪ ምስዓራ 3ን ሓደ እንትትርታዕ'ዉን ኣይተገረምኩን። እዚ ጸወታ ድማ ጥንቃቐ ዝተመልኦ ክከዉን'ዩ ኢለ ኣይሓስብን።
ግምት ላዉሮ:1-1
ሊቨርፑል ምስ ብራይተን
ሊቨርፑል ዘለዋ ናይ ነጥቢ ኣፈላላይ ተጠቒማ ሓደ ነጥቢ ብምርካብ ንቼልሲ በሊጻ እቲ ጸወታ ክትዛዝሞ'ያ።
ብራይተን ኣብ ልዕሊ ማንችስተር ዩናይትድ ሸቶ ብምቑጻር ኣብቲ ሊግ እትጸንሐሉ ዕድል ኣረጋጊጻ'ያ።
ግምት ላዉሮ: 2-0
ማንቸስተር ዩናይትድ ምስ ዋትፎርድ
ማንቸስተር ዩናይትድ ዘይተለመደ ናይ ዉድድር ዓመት'ኳ እንተሕለፈት ኣብቲ ሊግ ካልአይቲ ኮይና ብምዝዛም ዋንጫ ኤፍ ኤካፕ ክተልዕል ትኽእል'ያ።
ግምት ላዉሮ: 2-0
ኒውካስትል ምስ ቼልሲ
ቼልሲ ኣብዚ ዓመት ሕማቕ ናይ ዉድድር ዘመን ካብ ምትእንጋዳ ብዝዘለለ ኣንቶኒዮ ኮንቴ ምስታ ጋንታ ዝቕጽሉ ኣይመስሉን።
ኒውካስትል ኣብዚ ጸወታ ሰለስተ ነጥቢ ኣይትረክብን።
ግምት ላዉሮ:0-2
ሳውዝሃምፕተን ምስ ማንቸስተር ሲቲ
እቲ ጸወታ ማንቸስተር ሲቲ ከምእትዛዝሞ'ኳ እንተገመትኩ፡ ሳውዝሃምፐተንን ናብ ታሕተዋይ ሊግ ክትወርድ ዝገብር ሸቶ ግና ኣይተቁጽርን።
ግምት ላዉሮ: 0-2
ስዋንሲ ምስ ስቶክ
ኣብዚ ጸወታ ስዋንሲ እንተረትዐት'ዉን ኣብቲ ሊግ ዘጽንሓ ዉጽኢት ግና ኣይኾነን።
ኣሰልጣኒ ስዋንሲው ካርሎስ ካርቫሃል ኣብ መወዳእታ እዚ ዘመነ ዉድድር ካብታ ጋንታ ክለቅቕ'ዩ።
ግምት ላዉሮ: 2-0
ቶተንሃም ምስ ሌስተር
ኣሰልጣኒ ሌስተር ኣብቲ ዝቕጽል ዓመት ኣብታ ጋንታ ናይ ምጽናሕ ዕድሉ ኣየረጋገጸን።
ኣብቲ ጸወታ ቶቶንሃም ከምእትረትዕን ሃሪ ኬን ሸቶ ከምዘቑጽርን እግምት።
ግምት ላዉሮ: 2-0
ዌስት ሃም ምስ ኤቨርተን
ዴቪድ ሞዬስን ሳም አላርዳየስ ኣብቶም ዝቅጽሉ ዓመታት ዉድድር ኣብ ጋንተኦም ናይ ምጽናሕ ዕድሎም ካብ ሞንጎ ዘይተረጋገጸሎም ኣሰልጠንቲ'ዮም።
ክልቲኦም ዝመርሑወን ጋንታታት ከይወርዳ ዝተዉሃቦም ሓላፍነት ፈጺሞም'ዮም።
ግምት ላዉሮ:2-0


text:
በሰመ ኣብ ወወልድወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ!!!
ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድዉልዳን ብመንፈስ ቅዱስ መንፈሳውያን ዝተሰመኹም፡ ትእዛዛት እግዚኣብሔር ፈጸምረቲ ዝኾንኩም፡ ኣፍቀርቲ ቅድስት ቅዱሳን ኣዴና ድንግልማርያም ናይ ሓደራ ደቃ ብሰናይ ፍቃድ እግዚኣብሔር ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ወርቃዊ ቃል ክንመሃር ክንፍትን ኢና። ከመይ! እምብዛጻድቕ ወይ እምብዛ ለባም ኣይትኹን ብነጸላ ትርጉም ክንወስዶ እንተ ፈቲና ብርግጽ ናብ ጌጋ ርድኢት ክንኣቱ ኢና። እቲ ምንታይ’ሲቅዱስ ሓዋርያ ጻውሎስ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ናብ ሰብዐ ቆሮንጦስ 2 ቆሮ 3፡6 “ፊደል ይቀትል መንፈስ ህይወትይህብ” ኢሉ ይግስጸና። ስለዚ መጽሓፍ ቅዱስ ከነንብብ ከሎና ነቲ ህያው ዝኾነ ትርጉም ክንበልዕ ይግባእ። ንጉስ ሰሎሞን ነዚ ቅዱስቃል ክጽሕፍ እንከሎ ንጽድቕን ጥበብን ተቃዊሙ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፤ ካብ ዘይበጻሕካዮን ዘይኾንካዮን ንላዕሊ ኢየ ኢልካኣይትመካሕ ክብለና ደልዩ፡ ጽድቕን ጥበብን ደረጃ እንዳ ሓለኻ እየን ዝብጸሓ እውን ይውሰኾ።
ንኣብነት፦ ኣርኣያ ኩሉ ዓለምጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰማይ ዝዝፋኑ ገዲፉ ኣብ መንጎና ተረኺቡ ብቅዱሳን ኣእጋሩ ንምድሪ ክቕድሳን ክዞራን፡ ብቅዱስደሙ ከንጽሃ ከሎ ሓደ ዓቢ ትምህርቲ ብግብሪ ኣርእዩና እዩ ንሱ ኸኣ ትሕትና እዩ። ኣብ ፊሊጲ 2፡6-11 “ንሱ ብመልክዕ ኣምላኽከነሱ፡ ነቲ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ከም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን” ቀጺሉ’ውን “መልክዕ ባርያ ወሲዱ ርእሱ ኣሕሰረ ሰብ’ውን መሰለ፡ ብንብረቱኸም ሰብ ኮይኑ ተረኽበ። ርእሱ ክሳዕ ሞት ኣትሓተ ክሳዕ ሞት ኣብ መስቀል እኳ ደኣ ተኣዘዘ”። ስሙ ንዘለኣለም ይኽበር ይመስገን።ከምዚ ዝበለ ትሕትና ብሓቂ የለን። ኣብዚ ቅዱስ ቃል ብዙሕ ምስጢራት ንረክብ። ሓደ ካብኡ ምስጢረ ስላሴ ኮይኑ እግዚኣብሔር ኣብእግዚኣብሔር ወልድ እግዚኣብሔር መንፈስ ቅዱስ ሓደ ስልጣን ሓደ ህላወ ሓደ መለኮት አለዎም ኢልና ኣሚንና ሓድነትን ሰለስትነትንይገልጸልና። ነቲ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ከም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን ይብለና። ብሓቂ ነቲ ቅዱስ ፍቕሩ ይገልጸልና። ስለዘፍቐረና ካብሰማየ ሰማያት ወሪዱ ካብ ማእስር ሞት፡ ካብቲ ናይ ጥንቲ ጸላኢና ደብዳቤና ክድምስስ መጺኡ ኣብ መንጎና ተረኺቡ ህይወት ሂቡና።ኣቦና ኣዳም ዝሰኣና ወሉድነት ብጥምቀት መስረተልና። ትሕትና ከኣ እታ ዓባይ ትምህርቲ ኮይና ኩልና ውልድነት እግዚኣብሔር ዝረኸብናብትሕትና ክንቅነት ከምዘለና ይምዕደና።
ወላዲት ኣምላክ ቅድሚ ንጎይታምውላዳ ገረድ ጎይታ ክትከውን እያ ትምነ ነይራ። እዚ ኸኣ ገረዱ ዘይኮነት ወላዲት ኣምላኽ ክትከውን ኣብቀዓ። እዚ ከኣ ትሕቲ፡ንጽህቲ ብሕሊና ንጽህቲ ብስጋ፡ ንጽህቲ ብነፍስ ስለዝኾነት።
ኣብያተ ክርስቲያናትና ወይገዳማትና ኣብ ብርኽ ዝበለ ቦታ ዝስርሓሉ ምኽንያት ካብ ብዙሕ ውሑድ ብዘይ ጻዕሪ ጻማ የለን፡ ካልእ ከኣ ካብ ታሕቲ እንተዘይጀሚርካንላዕሊ ከምዘይብጻሕ ምርዳእ። ኣብ ምሳሌ 30፡12 “ርኽሰቱ ዘይተሓጽበ ኣነ ንጹህ እየ ዚብል ወለዶ ኣሎ” ኢሉ ተመሲሉ። እዚ ኸኣዝገበርካዮ ዘይብልካ ንጽህና ምህቃን ማለት እዩ። ስለዚ ከይተሃወኽካ ኩሉ ቀስ ብቀስ ይብጻሕ እዩ። ብርሃናት ዓለም ሓዋርያ ጳውሎስከምዝበሎ “ከምቲ ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍ ዝዓደሎ መስፈር እምነት ጌሩ ደኣ ብዛዕባ ርእሱ ብልክዕ ይሕሰብ እምበር፡ ካብቲ ዝግባእኣዕዚዙ ከይሓስብሲ ንነፍሲ ወከፍ ኣብ ማእከልኩም ዘሎ በቲ ዝተዋህበኒ ጸጋ እምዕድ ኣለኹ” ሮሜ 12፡3። እምብዛ ጻድቕ ምዃን ማለትካብ ዝሰራሕካዮ ናይ ጽድቒ ስራሕ ንላዕሊ ከምዝሰራሕካ ምሕሳብን ካብ ዓቕምኻን ንላዕሊ ንዝኾኑ ነገራት ምምናይ ማለት እዩ። ብናይቤተ ክርስትያንና ትምህርቲ መሰረት ዓሰርተ ናይ ቅድስና ደረጃታት ኣለው። እዚኣቶም ድማ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ጸማዌ፡ ልባዌ፡ ኣንብእ፡ጣእሙ ዝማሬ፡ ኩነኔ፡ ፍቅር፡ ሁሰት፡ ንጻሬ፡ ተመስጦን ከዊነ እሳትን እዮም። ጌና ኣብዞም መዓርጋት እዚኣቶም ከይበጻሐ ኣብ ላዕሊንዘሎ ናይ ፍጹማን መዓርግ እንተተመንዩ ንገዛእ ርእሱ እምብዛ ጻድቕ ጌሩ ማለት እዩ። እዚ ድማ ዘይብሉ ስለዝተመነየ ኣይጠቕሞንእዩ። ምኽንያቱ እምብዛ ጠቢብ ምዃን ማለት ካብቲ እትፈልጦ ንላዕሊ ከምእትፈልጥ ኳንካ ምሕሳብ ማለት እዩ። ሓደ ሰብ ክኾኖ ካብዝግባእ ንላዕሊ ክኸውን ዝብል እንተኾይኑ ሽግር ይገጥሞ እዩ፡ ማለት “እንቁርዖብ ክንዲ ሓርማዝ ክኸውን እየ ኢላ ብዙሕ ማይ ሰትያተተኪሳ” ክምዝብሃል፡ ዘይተማሃርሮ ከምዝተማህሮ ዘይፈለጦ ከምዝፈልጦ ኾይኑ እንተተሰሚዕዎ ግቡእ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ብዙሕ ጥበብኣብ ዘለዎ፡ ኣብኡ ብዙሕ ጓሂ ኣሎ፡ እቲ ፍልጠት ዘብዝሕ ስቓይ የብዝሕ” ተባሂሉ ከምዝተነግረ ሓሳብ ብምውራድን ብምድያብን እዩዝደክም። መክ 1፡18።
ስለዚ ሓዋርያ ከምዝተዛረቦንገዛእ ርእስኻ ብምግታእ ከም ዓቕምኻ ምንባር ይግባእ። ሓደ እኳ ርእሱ ኣይጠብር። ገለ ካባኻትኩም ኣብዛ ዓለም እዚኣ ጥበበኛ ምእንቲክኸውን ዓሻ ይኹን። 1ይ ቆሮ 3፡18 ብምባል እምብዛ ጥበበኛ እየ ካብ ምባል ርእስኻ ኣትሒትካ ኣይፈልጥን እየ ምባል ዝሓሸ ምዃኑኣስተምሂሩና እዩ።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም እነንብቦእግዚኣብሔር ጸጋኡ ዘብዝሓሎም ብዙሓት ቅዱሳን በቲ ዝተዋህቦም ጸጋ ተመኪሖም “ንሕና ሓያላት ኢና” ኣይበሉን። ንገዛእ ርእሶም ደኣኣዋረዱ እምበር በቲ ዘለዎም ነገርስ ኣይተዓበዩን። እቲ ዓቢ ናይ እግዚኣብሔር ሰብ ዝኾነ ኣብርሃም ንኣጋእዝተ ዓለም ስላሴ ኣብገዝኡ ንምእንጋድ በቕዐ ጻድቕ ከነሱ “ኣነ ሐመድን ሓምኹሽትን እየ” ኢሉ። ዘፍ 18፡27። እቲ ነብይን ንጉስን ዝኾነ ቅዱስ ዳዊትውን ሳኦል የሳጉጎ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ንንጉስ ሳኦል ከምዚ ኡሉ ተዛሪብዎ። “ናይ እስራኤል ንጉስ (ሳኦል)ደድሕሪ መን እዩ መጺኡ ዘሎ፤ ንመንከ ኢኻ ንስኻ እትሰጎ ዘሎኻ፤ ንምዉት ከልቢ ንሓደ ቁንጪ፤ 1 ሳሙ 24፡15። እዚ ጻድቕ ሰብ’ዚገዛእ ርእሱ ብትሕትና ከመይ ጌሩ ከምዘዋረደ እዩ ዘርእየና። ከምኡ’ውን ኣብ ካልእ ምዕራፍ “ኣነ ሓሰኻ እምበር ሰብ ኣይኮንኩን”ክብል ተዛሪቡ’ዩ። መዝ 22፡6 ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ንዓይ ቁላዕ ንዘመስል” ተራእየኒ 1 ቆሮ 15፡8 “ነቶም ኣነ ዝቐዳማዮምሓጥኣን ክብል እዩ ንገዛእ ርእሱ ዘትሓተ 1 ጢሞ 1፡16።
ኣብርሃም’ውን “ዓሌታት ኩላምድሪ ድማ ብኣኻ ክባረኹ እዮም” ተባሂሉ ብእግዚኣብሔር ተጸዊዑ ከሎ ንነፍሱ ከም ሐመድን ሓሙኹሽቲ ደኣ ቆጸራ’እምበር ንገዛእ ርእሱስኣየጽደቐን። ዘፍ 12፡3። ቅዱስ ዳዊት’ውን ዋላ’ኳ እግዚኣብሔር “ከም ልበይ ዝኾነ ወዲ እሴይ ረከብኩ” ኢሉ ከም ዝመረጾ እንተፈለጠንነብሱ ከም ጻድቕ ኣይቖረራን 1 ሳሙ13፡14። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ብኢየሱስ ክጽዋዕ ከሎ “ምሩጽ ኣቕሓ” ከምዝተባህለ ይፍለጥ እዩ። ግ.ሓ 9፡15 ኮይኑ ግና ሓጢኣተኛ ምዃኑ ተዛረበ’ምበር ንነብሱስ ከምጻድቕ ኣይቆጸራን።
ስለዚ እምበኣር ካብዚ እንርድኦገዛእ ርእስኻ ምትሓት ደኣ እምበር ምልዓል ከምዘይግባእ እዩ ዘረድኣና። ሰለዝኾነውን ጠቢቡ “እምበዛ ጻድቕ እምብዛ’ውን በዓል ጸጋአይትኹን” ክብል ተዛሪቡ እዩ። ጎይታናውን ኣይኮነንዶ ብዘይገበርናዮስ ብዝገበርናዮውን እንተኾነ ክይንምካሕ “ዝተኣዘዝክምዎ ኩሉምስ ገበርኩም ንሕና ዘይንጠቅም ባሮት ኢና እቲ ክንገብሮ ዝግባኣና ኢና ዝገበርና በሉ” ኢሉና’ዩ። ሉቃ 17፡10። ጠቢቡ ነዚ ዝተዛረበ፡ሰብ ብዘይ ልክዕ ገዛእ ርእሱ ንኽየጽድቕ እዩ። ነዚ’ዩ ኸኣ “ጻድቕ ብጽድቁ ዚጠፍእ ኣሎ ረሲእ ድማ ብግበሪ እከዩ መዓልትታቱ ዘንዉሕኣሎ ነዚ ኹሉ ብመዓልትታት ከንቱነተይ ረኣኹዎ” ዝበሎ። መክ 7፡15 “ጻድቕ ብጽድቁ ዝጠፍእ ኣሎ” ማለቱ ብዝገበሮ ሒደት ናይ ጽድቂስራሕ ምስ ተመክሐ ክምዝጠፍእ ከረድኣና ከሎ እዩ፡ “ረሲእ’ውን ብኽፍኣቱ ነዊሕ ዘመን ክነብር ከሎ” ማለት ነቲ ሓጥእ ዋላ’ኳ ነዊሕዘመን እንተሃቦ ኣብ ክንዲ በደሉ ተመልኪቱ ንስሓ ዝኣቱ ምስ ክፍኣቱ ክነብር መሪጹ ማለት እዩ። ስለዚ ህዝበ ክርስቲያን ጽድቅናብሕቡእ እምበር ብኣፍና ኣይኹን፡ ጥበብ እንተደለና ከኣ ናብቲ ጥበበኛ ተሞርኪስና ኣብ ትሕቲ ምሕረቱ ክነብር ትሕትና ክንዕጠቕ ይግበኣናእዩ እሞ ኩሉ ምስጋና ንእግዚኣብሔር ሂብና ብሰላም ክነብር ፍቓዱ ክንመልእ ብቅዱስ መንፈሱ ይሓግዘና። ወላዲት ኣመላክ ብቅድሚትንድሕሪትን ኮበኪባ ንዓስቢ ሰማያት ተብቕዓና።
ወሰብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድነግል
ወለመስቀሉ ክቡር። ኣሜን!!!


text:
ብሉፃት ቅዲ (ዲዛይን) እዚ ዓመት (2017ዓ.ም.ፈረንጂ)
ባንዴራ ኦሎምፒክ ስደተኛታትን ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዘለዎም ኣመለኻኽታ ንምኹናን ዝተኻየደ ተቓውሞ ዝተለበሰ ቖቢዕን ካብ ሞንጎ ብሉፃት ቅዲ (ዲዛይን) እዚ ዓመት ተባሂሎም ዝተሓረዩ’ዮም።
ኣብዚ ሎመዓንቲ ኣብ ሎንደን “ሙዚየም ዲዛይን” ዕላዊ ኣብ ዝገበሮ ዝተሓረዩ ቅድታት እዚ ዓመት 60 ሕፁያት ሃገራት ቐሪበን ነይረን’የን።
እዚ ኣብ መበል 10ይ ዓመት ምስረታ ሙዝየም ዲዛይን ዝካየድ ሽልማት ብሉፅ ቅዲ ብ6ተ ምድባት ማለት’ውን (ፍርያት፣ መጓዓዝያ፣ ፋሽን፣ ግራፊክስ፣ ዲጂታልን ንድፍን) ኣቢሉ ተዓዋቲ ክንፀር’ዩ።
ፖለቲካዊ ኩነታት እዚ ዓመት ዘንፀባርቑ ስራሕቲ (ምውፃእ ብሪታኒያ ካብ ሕብረት ኣውሮፓ፣ ዶናልድ ትራምፕ ንምቅዋም ዝተሰርሐ ቆቢዕ) ዓብዪ ግምት ተዋሂቡዎም ኣሎ።
ቅድም ክብል ምስሊ ነበር ፕረዝደንት ኣሜሪካ ባራክ ኦባማን ኣብ ኦሎምፒክ 2012 ዝነበረ ሽግን ተሸለምቲ ምንባሮም ይዝከር።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ ሽልማት ብሉፅ ቅዲ ኣብ ዓለም ዘሎ ቅልውላው ስደተኛታት ዝምልከት ብባንዴራ ክግለፅ ዝተገበረ ፃዕሪ ሶርያዊት ዲዛይነር ስደተኛ ያራ ዝተምሃዘ ነይሩ።
ኣብዚ ዓመት ዝተሓረዩ ቅድታት ካብ ወርሒ ጥቅምቲ 2017ዓ.ም.ፈረንጂ ጀሚሩ ኣብ ሙዝየም ዲዛይን ሎንደን ንምርኢት ዝቐርቡ ኾይኖም ተዓዋቲ 25ጥሪ 2018 ዕላዊ ክኸውን’ዩ። (ሲ.ኤን.ኤን)


text:
እዘን ትካላት ንግዲ ኣብ ክንዲ ብጥረ ገንዘብ፡ ብቸክን ካብ ሕሳብ ናብ ሕሳብ ብምስግጋርን ክሰርሓ ዝተዋህበ መምርሒ ዘይተኸተላ መብዛሕትኣን ኣገልግሎት መስተንግዶ ዝህባ ትካላት ምዃነን ከከም ደረጅኤን ካብ ሓደ ወርሒ ክሳብ ሾመንተ ወርሒ ክዕጸዋ ምውሳኑ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ`ሎ።
ነቐፍቲ ግን እቲ ምዕጻው ኣብያተ ንግዲ፡ ነቶም ከም ፍርያት ሕርሻ ዝበሉ ብቐጥታ ናብ ነጋዶ ዘቕርቡ ሰባት ከም ዝሃሰዮም ይገልጹ። ዓዋተ ዶት ኮም ዝተባህለ ናይ ተቓወምቲ መርበብ ሓበሬታ ዝጠቐሶ ሓደ ነጋዳይ ፡ ኣሕምልትን ፍረታትን ዘቕርበለን ዝነበረ ትካላት ንግዲ ስለዝተዓጽዋን፡ ምስኡ ዘሎ ኣሕምልትን ፍረታትን እናተበላሸወን ካልእ ሓዲሽ ካብ ሓረስቶት ክገዝእ ከምዘየዋጽኦ ይገልጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ንዝቕባበ ገንዘብ ንምክልኻል ኣብ ዝብል ፖሊሲኡ፡ ዝሓለፈ ዓመት ምስ ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ኣተኣሳሲሩ፡ ኣብ ስርዓታት ባንኪ ጥብቂ ምቁጽጻር ክገብር ምጅማሩ ይፍለጥ። እንተኾነ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ፡ ሰብኣዊ ዓቕምን ተመክሮን ዝሓትት ብምዃኑ፡ ኣብ ኣድማዕነቱ ኣብ`ቲ ዝድለ ደረጃ ከምዘይበጸሐን ኣብ`ቲ ተጠቃሚ ሕብረተሰብ ኣሉታዊ ጽልዋታት የሕድር ከምዘሎን ብዙሓት ንድምጺ ኣሜሪካ ዝተዛረቡ ክኢላታት ቁጠባ የረድኡ።


text:
By Ermias Zere
First let’s growth the rebellion mind inside our heart then finally we can able to make a strong revelation.
ዕምቆት ናይቲ ስውጠት
ወዲ ሰብ ካበይ እዩ ፈሊቑ?
ሕቶ ኩሉ ግዜ ናይቲ ክትፈልጦ ዝግባኣካ መሰረታዊ ሽግር እዩ፣ መቸም ንጽቡቕ ሕልና ኢሉ ዝሓትት ሰብ ኣብዛዓለም ውሑድ እዩ፣ንምንጻር ሕቶኻ ኣብ እትገብሮ መስገደል ትርነዐ ፣ቃልሲ ሂወት፣ ርዕመተ ምኽሪ ግን ወትሩ ክትባኣሶም እትውርሕ ፍልስፍና ሂወት እዮም። ኣብ ትግባረ ርትዒ ፍልቀተ ወዲሰብ ሓንቲ ጀርመናዊት ክብርቲ ኣደ ዝሃበትኒ ምኽሪ ኣላ፣ jeden man hat sein antwort እያ ትብል፣ እዚ ማለት ከኣ ኩሉ ወዲ ሰብ ነናይ ገዛእ ርእሱ ዝውክል መልሲ ኣለዎ ኢልካ ክትርጎም ይከኣል እዩ። ነቲ ሓሳብ ንጹር ንምግባር ግን ንወዲሰብ ሰብ ደብልዎ ነገራት ምፍላጥ ኣገዳሲ ባእታ ኾይኑ ይንጽረለይ ።
ምስ ከውሒ ስለ ዝተራጸምካ ኣሰኒፍካዮ ማለት ኣይኮነን፣ ኣብ ሓደ ሓደ እዋናት ውን ሰብ እንከለኻ እንስሳ ክትብሃለሉ ዘኽእል መንገዲ ኣሎ ፣ምኽንያቱ ደቂ ሰብ ብዓንደ ርእሱ ፍሉይ ደብሎም ነገር እቲ ዋና ምንጪ ድዓበየ ሃብቲ ድኾነ ኣተሓሳስባ ስለ ደለዎም እዩ፣ ኣብ ኣተሓሳስባ ዘገምታዊ ንጥፈት የለን ኩሉ ፍጡር ዘቡኡ ሓንቲ ማዓልቲ ንኸይከስር ወትሩ ምስ ጻዓረ እዩ ምስ ዝንታታት ውሻጢኡ ብምምኻር ዝፈጥሮም መሰናኽላት ኣብ ምፍታሕ ክጋደል ዕድመ ዕርጋኑ እንከይተረዶ ብሰላሕታ እዩ ሕሹኽ ድብሎ፣ እናሓንሳእ ዓቢደ ዳኣ ከይህሉ ኢሉ እሞ ይግምት ምጽላሉን፣ ምጥዓዩን ከረጋግጽ ብምባል ናብ ናይ ባሓቂ ዕብዳን ብዕምቆት ይንቆት ክኸስቦ ድግበኦ ፍልጠት ሂወት ፣ ናይ ትሕተ ውኑኡ ንቕሓት ፣ ብልጭታ ግጥሚ ፣ ርዕመተ ፍልስፍና ንኸየስተማቕሮ ብወዲ ሰብ ዝሰረሖ ገንዘብ ስለ ዝዕውር ንዕዑ ንምምእራር ክብል ሓዉ እናጠፈአ ክስሕቕ እዩ ድውርሕ፣ እዚ ሕመቕ እዚ ኣብ ኩሉ ፍጡር እኳ የጋጥም እንተኾነ ብናይ ውልቀይ ኣረኣእያ ግን (ሓበሻዊ ቅዲ) ብምባል ይሰምዮ።
ሰብ ድሕረተ ኣመጻጽኡ ኣብ ግምት እንተዝልካዕ ሓደ ወዲ ሰብ ብሂወት ኣብዛ ዓለም ቀሲኑ ክነብር ኣይምኻኣለን፣ ፍልቀተ ወዲ ሰብ ካብ ደፋእታዊ ለውጢ ይኹን ወይ ውን ሞሎኮታዊ ሓይሊ ብዘየገድስ ሰብ ካብቲ ከሙኡ ወዲ ሰብ ክበላለጽ ከምዘይክእል ምፍላጥ ጥራሕ እቲ ዛኣኸለ መረዳእታ ጥበብ ሂወት እዩ። ግን ስልጣኔ ዓለም ንምምቕራሕ ኢልካ ዝተማህዘ ስርዓታት ንፍልልይ ደቂ ሰባት ብዙሕ እዩ ኣመልኪዕዎ፣ እቲ ግሉሕ ቴማ ንስለ ዕብላለ ምጭፍላቕ ሕብረተሰብን ግላውነት ውልቃዊ ውሕስነታት ሕብረተሰብን ምዕቃብ ዝብል ኣምር ኮይኑ ካብ ድሑርን፣ ሕሉፍን ጭካነ ክልሰ ሓሳብ ከስተኣናግድ ድኽእል ዘቤታዊ ፖሎቲካ ድማ ይምዕብል ።
ሰበ ስልጣናት እዛ ንነብረላ ደለና ዓለም ብብሕታውነት ልቦም ተጨውዮም ዝጓዝሙ ረሲኣን እዛ መሬት እዮም። ሰብ ኣብ መስርሕ ተፈጥሮ ካብ ሰብ ክፍለ ከምዘይክእል ዋላ እኳ እንተ ኣመነ ኣብ ትሕቲ እዞም እኩያት ፈለስቲ ግን ብዙሕ መለኪዒታት መፍለይ ህላውነቱ ከም ደለዎ እዩ ክርዶኦ ፣ዝቕሰብ ካብዚ ዕዉር ርዲኢት ብዝመጽእ ዕሽነት ከኣ እንባር ዓዳዊ፣ ዓሊታዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ብሄራዊ ዛመሰለ ምክርፋስ እዩ ክረአ ዝግደድ። እቲ ሕቶ ግን ስለምንታይ እዮም ፖሎቲካውያን ሓሰብቲ ነዚ መሰረታዊ ነጥቢ ሒዞም ከም ሓደ መስርሕ እናተጠቀሙ ንጹሃት ዘጥፍእሉ ዘለዉ? ዝብል ምኽንያት ንኽገልጾ ናብ መጻሕፍቲ ዓለም ፍላስፋ ኦሾ ቁልሕ ክብል ተገዲደ ነይረ ፣ ኣብ ሞንጎ ሓደ ውልቃዊ ሓታታይን፣ መልስታቱን ዝተገብረ ዝርርብ ከኣ ብኸፊሉ ክምስጠኒ ስለ ድኻኣለ ንኽስንዶ ፈቓደኛ ኮይነ።
እቲ ሓታታይ ከምዚ ይብል
ኣብ በይነይ ኮይነ ወዲ ሰብ ብዛዕባ ነብሱ እንታይ እዩ ከጽርዮ ድግበኦ ነገራት ኢለ ኣብ ዝሓስበሉ ኣጋጣሚ፣ ከምዚ ክፍታሕ ድይከኣል ሕልኽላኽ ዝበዝሖ ሕቶ ኮይኑ ይስመዓኒ ፣ከም ድመስለኒ ግን ንወዲ ሰብ ከምቲ ኣብ የእዳዉ ጨቢጥዎ ዘሎ ሓይሊ ምርካብ ወይ ውን ምድርባይ ዝኸብድ ነገር ኣሎ ኢለ ኣያኣምንን። እዚ ማለት እቲ ዓይነት ሓይሊ ብዘየገድስ መንፈሳዊ ክኸውን ይኽእል ወይ ከኣ ዓለማዊ። ግን ብትኽክል ከኣ ደቂ ሰባት ሓይሎም ካብ ድድርብዩ ዋላ ንብዘላ ምድሪ ኣቃጺሎማ ክጠፉኡ ይቐሎም ኣብ ግደ ሓቂ ፣ ክብል እዩ እቲ ሕቱኡ ዘነጸሮ።
ኦሾ እቲ ምኩር ፍላስፋ ንሕቶ ናይቲ ሰብ ብግቡእ ድሕሪ ምስማዕ ፣
ከሙኡ እዩ በሎ፣ ድሒሩ ብምቕጻል ከኣ ሰባት ካብ ንቕሓት ምስ ዝሃድሙ ዝኾነ ይኹን ነገር ንምትግባር ድሉዋት እዮም፣ ሓይሎም ንኽዕቅቡ ከሙኡ ውን ክብሮም ንኸጽንዑ እንተተኻኢሉ ውን ንብዘላ ምድሪ ንምቅጻል ሓንጎሎም ድሉው እዩ። ዝኾነ ይኹን ሓደጋ ብምውሳድ ንናይ ገዛእ ርእሶም ህላውነት እዮም ድዕቅቡ፣ እዞም ከምዚ ዓይነት ሰባት ከኣ እዮም ናብቲ ደረጃ ምሕኳር ስልጣን ድጓየዩ ፣ምኽንያቱ ብዘየጠራጥር መንገዲ እቲ ቀንዲ ዝብህግዎ ደለዉ ነገር ሓይሊ ምጭባጥ ስለ ድኾነ ።
ፈጠራውነት ዘለዎም ጥበብ ዝተዓደሉ ሰብ ሓይሊ ክብህጉ ኣይከኣሎምን እዩ፣ እቲ ሓቀኛ ጠቢብ ድብሃል ፍጡር ኣብ ዝኾነ ሰብ ናይ ምቁጽጻር ኮነ ምዕብላል ተገዳስነት የብሉን፣ እቲ ቀዳማይ ነገር ድብህጎ እንተዳኣ ሃልዩ ኮይኑ ንነብሱ ጥራይ ብሓቀኛ ርዲኢት ምፍላጥ እዩ፣ ስለዚ እቲ ዝላዓለ ዓቐን ርዲኢት ጥበብ ዝተዓደሉ ፍጡራት ናብ ሸነኽ ነድራዊ ንቕሓት እዮም ዝስጉሙ። እቶም ናይ ርእሲ ድስካለ ዘለዎም ማለት (medicore ) ሰባት ግን ደድሕሪ ሓይሊ ምጭባጥ እዮም ድሃሉ እዚ ሓይሊ እዚ ኻኣ ዓለምለኻዊ ፣ ፖሎቲካዊ ወይ ከኣ ባጤራዊ ስስዐ እንተሰሊጥሎም ከኣ መንፈሳዊ ስልበት እናተጠቀምካ ኣብ ርእሲ ሚልዮናት ደቂ ሰብ ምሽክዕላል ክኸውን ይከኣል እዩ፣ ግን ከኣ እቲ ቀንዲ ኣተሓሳሳቢ ዛዕባ ንሰባት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳሰለብካ ምትላል እዩ ድኸውን ደሎ።
እዚ ዛዕባ ማለት ስልበተ ዝኾነ ይኹን ምኽንያት፣ ንነብስና ኣጸቢቕና ስለ ደይንፈልጣ እዩ ዝፍልም። ከሙኡ ውን ንነብስና ብትኽክል ከምዘይንፈልጣ ክንፈልጥ ስለ ደይንደሊ እዩ ፣ ኩሉ ግዜ ናይዛ ዓለም እናባኣሰ ዝመጽእ ደሎ ሽግር ነቒሕና ከይነስተውዕለሉ መታን ኢና ንፈርሕ፣ በዚ ከምዚ ዳኣመሰለ ጸላም ድኾነ ርዲኢት ተጠቂምና ከኣ ስግረዶም ካብቲ ንርእዮ ሓቂ ብመንገዲ ምንዮት ገንዘብ ምውናን ፣ ባህግታት ሓይሊ ምድላብ ፣ ተስፋታት ክብርታትና ክብ ምባል ፣ ልዑልነትና ምእዋጅ ንጥቀም ። እቲ ምስ ገዛእ ነብሱ ጸላም ዝነገሶ ወዲ ሰብ ከኣ ኩሉ ግዜ ጽንተት ዓለም፣ ዕንወት ሕብረተሰብ፣ ጥፋኣት ህዝቢ ክምነ ናይ ግድን እዩ።
እዞም ከምዚኦ ም ዓይነት ሰባት ፈጠራውያን ክኾኑ ኣይከኣሎሙን እዩ። ምኽንያቱ ካብ መጀመርያ ፈጠራውነት ዝብል ቃል ንስኻ ኣብቲ ሓቀኛ ስውጠት ናይ ነፍስኻ ሃሊኻ እትጅምሮ ሓይሊ ስለ ድኾነ ፣ ብትኽክል ኑኡስ ክፋል ርዲኢት ነፍሲ እዩ ብርሃንን ፣ ፍቕርን፣ ፈጠራውነትን ከኣ ኣብ ንኻሎኦት ሰባት ምስላብ ተገዳስነትን ኮነ ውዕይ ባህጊ ደለዎ ክፍሊ ኣካል ንቕሓትን ኣይኮነን።
ግን ከኣ ናይ በሓቂ እዞም ከምዚ ዓይነት ወልፊ ዝተዓደሉ ሰባታ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ርሱን ድቃስ እዮም ደለዉ። ኣብቲ ምሕርናኾም ኣቶሚክ ቦምብ ይነድፉ፣ ኒኩለራዊ ኣጽዋር ይስንዑ፣ ዓድን ፣ዓውድን ይፈላልዩ እንታይ ይገብሩ ከምዘለዉ እኳ ሓንቲ ኣፍልጦ የብሎምን። ሓንቲ እንኮ ምኽንያት ግን ጉዕዘኦም ከምዝቕጽሉ እናገበረት ክትደፋፍኦም እያ ትኸርም፣ እታ ነገር እቲኣ ኸኣ ነታ ጨቢጦማ ደለዉ ሓይሊ ወይ ከኣ ስልጣኔ ልዕሊ ዓቐን ምክትታል እያ ፣ ዝኾነ ይኹን ብመንገዶም ከላግስ ዝፈተነ ፍጡር ክእለ እዩ ደለዎ እንተተኻኢሉ ከኣ ክጸንት ካብዚ ወጻኢ ካልእ ዛዓበየ ነገር ወላሓንቲ ክፈልጡ ኣይከኣሎምን እዩ ፣ እዚኦም ባርባራውያን መለኽቲ ኮይኖም ኣብ ሕልና ጉዕዞ ሰባውነት ክሳተፉ ደይክእሉ ፍጡራት እዮም ፣ እወ ብርግጽ ነዛ ኩላ ዓለም ክድምስስዋ ይኽእሉ እዮም። ከሙኡ ንምትግባር ውን ድሮ እንከይተረዶም ይቀራረቡ ኣለዉ ።
ግን ኣነ ኻኣ ይድንጽወኒ ኣብዛ ዓባይን፣ ስፋሕን ዓለም ዝኾነ ሰብ ምሳይ የእዳዉ ሓዊሱ ንትሪ ድንቁርና እዞም ሰባት ክነቅፍ ድኽእል ብዘይ ምርኣየይ፣ ምኽንያቱ ሓቂ እዩ ሰባት ኩሉ ግዜ ካብቶም ምሉእ ሓይሊ ደለዎም ፍጡራት ምስ ፈርሑ እዮም፣ ባኣኣቶም ክጠፉኡ ከም ድኽእሉ ኩሉ ግዜ ምስ ሓሰቡ እዮም፣ ሓደ ደይርትዓዊ እንኮ ክኸውን ዝኽእል ነገር ኣብ ተፈጥሮና ግን ንሕና ኩሉ ግዜ ኣብዛ ዓለም ንዘልኣለም ከም እንነብር ጌርና ንነብስና ስለ ንወስዳ ኢና፣ እዚ ማለት መወቲ ከም ሙዃና ይርዳና እዩ፣ ብርግጽ ከም እንመውት ግን ብልቡ ከኣምን ዝኽእል ፍጡር የብልናን ፣ እዞም ሰባት ርጉጽ እዩ ክቐትሉ ይኽእሉ እዮም፣ ንህላወ ፈለማ ወዲ ሰብ ግን ከጽንቱ ኣይከኣሎምን እዩ። እዚ ከምዚ ዓይነት ዝኣመሰለ ውርጹጽ ፍልስፍና ዝተዓደሉ ሰባት ግን ቀስ ብቐስ ካብዛ ምድሪ ብዘገምታ እናተሰወሩ ይጠፉኡ ኣለዉ፣ ንሕና ብርትዒ ከነድንቖም ኣይከኣልናን ደቂ ሰብ ብገዛእ ርእስና ቀቲልናዮም ደሓር ግን ካብቲ ዝገርም ከኣ ተገልቢጥና ኣምሊኽናዮም።
እዚ ውን ንገዛእ ርእሱ ብጥንቃቐ ክንርደኦ ክንክእል ኣለና ፣ ንምንታይ ነቶም ክንረብሓሎም ዝግባኣና ሰባት ቀንጺልናዮም? ንምንታይ ካብ ህላወ ምድሪ ንኽድምሰሱ ተሳትፎና የዕዚዝና? ከም ኣብነት ክርስቶስ፣ ሴቁራጦስ፣ ኣልሂላጅ መንሱር ፣ሳርማድ ዛመሰሉ ስነ ሓሳባውያን ካፍቶም ብድሕሪ ሞቶም ኣዝዮም ብኽብሪ ዝገነኑ ሰባት እዮም ብሂወት ኣብ ዝነብርሉ ግዜያት ግን ብነፍሲ ወከፍ ሰብ ተኾኒኖም ነይሮም እዮም። በቶም ኣብ ስልጣን ተኾይጦም ዝነብሩ ነጋውስ ጥራይ ግን ኣይነበሩን እንታይዳኣ ከማን በቶም ተራ መነባብሮ ዘማእኩሉ ዝነበሩ ህዝቢ ንሰበ ስልጣን ገዛእቲ እዛ ዓለም ንምሕጓስ ተባሂሉ ዛኣክል ግፍዒ እዩ በጺሕዎም። ሰብ ሓይልን ህርፋን፣ ስልጣንን ዝባሃጉ ሰባት ከኣ ንዝተፈላለየ መቕተልቲ ፈሪዶሙሎም፣ ምኽንያቱ እዞም ስነ ሓሳባውያን ሓደ ነጸብራቕ ብርሃን ዝኾነ ንቕሓት እዮም ኣብ ዓለም ኣበርኪቶም። እቲ ዕማሞም እንተዝዕወት ነይሩ ውን ዝኾነ ይኹን ስልበተ ድንቁርና ኣብዛ ምድሪ ኣይማሃለወን ነይሩ እኳ ዳኣ ወዲሰብ ምስ ኩለ ነፍሰ ኣካሉ ፍሉይ ማለት (unique) ፍጥረት ከም ምዃኑ መጠን ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ብዝምንጩ ሓይሊ መንገዲ ክዕንብብ ምተራእየ ነይሩ።
ግን እዞም ኩሎም ስነ ሓሳባውያን ምስ ተቐንጸሉ ብግኑን መንገዲ እዮም ክምለኹ ኪኢሎም፣ እዚ ከምዚ ዓይነት ኣምልኾ እዚ ግን ካብ ሕፍረተ ገበን ዝነቐለ ባእታ እዩ ነይሩ። ብመጀምርያ ደቂ ሰባት ቀቲለሞም፣ እዚ ማለት እቶ ኣብ ስልጣኔ ሓይሊ ድነበሩ እዮም ተግቢሮሞ እቶም ሓይሊ ዘይነብሮም ተራ ህዝቢ ግን ብስልበተ ድንቁርና ተቐሲቦም ንሰበ ስልጣን ብምፍራሕ ብዘይ ፈቓድ ነብሶም ግን ከኣ ናይ ጥፋኣት ስጉምቲ ወሲዶሙሎም፣ ብኽንያቱ ኣብ ነናሓድሕዶም ከርእይዎ ዝደለዩ ነገር ነይሩ እዩ፣ እቲ ምንታይ ከሙኡ እንተዘይ ገይሮም ውን ውሕስነት ሂወቶም ንምዕቃብ ኣጣራጣሪ ስለ ድነበረ ስለዚ ብድንቁርና ደፊሮም ከምዚ ብምባል ኣብ እዋናት ፍርዲ እዞም ንጽሃት ስነሓሳባውያን ክምስክሩ ኪኢሎም።
ንሕና ህዝቢ ውን ኣንጻር እዞም ሰባት ኢና ልዕሊ ነጋውስን ልዕሊ ሰበ ስልጣናት ሃገርናን !
ግና ሓንሳብ ግዜ እዞም ስነ ሓሳባውያን ምስ ሞቱ ፣ ምስ ተሰቕሉ ፣ ወይ ውን ምስ ተመረዙ እቶም ብመንግስቲ ተቕናዮም ብዑረት ዝተሰልቡ ሰባት ሕፍረት ክስምዖም እዩ ድፍልም። ገበን ከም ዝፈጸሙ ኸኣ ይስወጦም፣ ምኽንያቱ ካብቲ መጀመርያ ነጥቢ እቲ ተራ ህዝቢ ነዞም ስነሓሳባውያን ብርግጽ ክቐትል ድሉው ኣይነበረን ህዝቢ ምሉእ ውን ምስ ሓደ ተራ ውልቃዊ ሰብ ዝኾነ ጸገም ክህልዎ ኣይክእልን እዩ፣ እቶም ስነ ሓሳባውያን ውን ዝኾነ ይኹን ቀትታዊ ረብሓ ናይ ህዝቢ ይትንክፉ ኣይነበሩን፣ ግን ህዝቢ ብቐሊል ነገር ንኽቕተሉ ድፈረደሉ ምኽንያት ንሰበ ስልጣናት እታ ሃገር ስለ ድፈረሐ ጥራይ እዩ። ብምስትውዓል እንተዝድግፍዎም ነይሮም ውን ስለ እቲ ደገፎም ጥራይ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከኣትዉ ከም ድኽእሉ ስለ ድፈልጡ ከሙኡ ንምትግባር ኣገዳሲ ኮይኑ ኣይስመዖምን እዩ።
ስለዚ ኣብቲ ቅትለት እዞም ንጹሃት ስነሓሳባውያን ንስለ ውሕስነት ምንባሮም ንኽብሉ ብዘይ ፈቓድ ሕልኖኦም እዮም ድሳተፉ፣ ዓለም ከኣ በዚ ከምዚ ዳመሰለ ኣረሜናዊ ስልቲ እናተመረሐት ናብ ናይ ከይፈተኻ ኣምልኾ እያ ትደፍእ ቡኡ ኣቢላ ከኣ ፍጡር ነብሰ ምትእምማን ኣብ ዘጥፋኣሉ ደረጃ ይበጽሕ። ስለዚ ብግዝኣተ ደለልቲ ሓይሊ ተዶኩኑ ዝተዓብሎኸ ንመንፈስ ንቕሓት እንከይ ነገደ ኣብ ናይ ዕንዘራ በይኑ ጥራይ ንነበርቲ ዓለም ክቕይዶም ይነብር ኣሎ ።
ብምባል መልሱ ናብቲ ሓታታይ ብዘገምታ ኣውሓዞ፣ ኣነ ግን ኣብ ሞንጎ እቲ ንባበይ ዝፈለቐለይ ነገር ከምዝተረዳእክዎ እንተዳኣ ሃልዩ ኾይኑ፣ ጠንቂ ኩሉ ነገር መሰረት ተበግሶ ደቂ ኤርትራ ሕማሙ ነዚ ሕቶን፣ መልስ ብትኽክል ዘይምግንዛብ ደምጸኦ ሳዕቤን ክኸውን ይኽእል እዩ ኣብ ዝብል ርእሰ ገምጋም በጺሐ ።ምኽንያቱ ሕብሪ መንእሰይ ብሰንኪ ዝተዶጎለ ሓይሊ እዞም ሰበ ስልጣናት ናብ ዘየድሊ ዕንደራ ክሸሞ እንከሎ ብዓይነይ ተዓዚበ ፣ ምኒስተራትና እናተኣሰሩ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ፍትሓዊ መንገዲ ኣጣቒዕና፣ ድሕሪ ዕርበቶም ግን ንጹሃት ምንባሮም ክንጠራጠር ጀሚርና፣ ኣብ ሃገርና ኣሪኢናዮ ደይንፈልጥ ጥያቐታት ዓድን፣ ዓውድን ፣ሃይማኖትን ፣ብሄርን ኣብ ሕሜት ክንማሙቖሎም ኣብ ቦታ ዓዲ ጓና ኮይና ጽሓይ ይዓርበና ኣሎ። ንስበ ስልጣናትን መኳንንቶሙን ብምፍራሕ ኣብ ዘይናኣምነሉ መትከል ነብስና ንኽርህዋ መታን ደገፍ ከም ደለና ኣብ ልዕሊኦም ብዘይ ሕፍረት ንእውጅ፣ ኩነታት ኣብ ዝጠዓመና ውን ከም ነፋሒቶ ነጸብራቕ ሕብርና ብህጹጽ ክንልውጥ ሕማቕ ባህሪ ሕሉፍና ይቕስበና ኣሎ። ሓፋሽን ውልቒ ሰብን ሓደ ክኸውን ከም ዘይክእል ብሩህ እንክንሱ ሓይልን ደይሓይልን እናመዝመዝካ ኣምሶሉነት ምጥቃም ኮይኑ መጺሄት ልብታትና መዛግቦም፣ ከም ወዮ ኣዴታት ኤርትራ ድምስሎኦ ምስላ ድበረቐት ጻሓይ ጸሓይና ድነገሰ ንጉስ ንጉስና ዝብል ኣካይዳ ወጊድ ክበሃለሉ ዝኽእል ግዜ ሕጂ እዩ።
ሓድሽ ዓለም ከይንፈጥር ኩሉ ግዜ ምስ ሓንገድና ኢና፣ ነቲ ዝሓደሸ ወለዶ ብሓድሽ መንፈስን፣ ቴክኖሎጅካዊ ኣካይዳን፣ ንኸይንመርሖ ተቓውሞና ነዕዝዝ ንዝመጹ ውዲትን ዕንደራን ከኣ ብእፎይታ ንቕበል ግደ ሓቂ ግን ካልእ ይትረፍ ቁሩብ ክንሓስብ ምተገባና ።
ሓዳስ ኤርትራ ድያስፖራዊ ሕብረተሰብ ድሕሪ ደጊም ድእረመላ ሃገር ክትከውን እያ፣ መስልን፣ ድርዕን ኣብ ሃገርካ እንበር ኣብ ዓዲ ጓና ብዝተረኽበ ርቡሕ ባጤራ ኣኻኺብካ ንሰብ ምሽፋጥ ክተርፍ ኣለዎ ። እዚ ንምትግባር ከኣ መሰረታዊ መሰል ንተቐማጢ ወዲ ሃገር ንኽውዕል መሰል ድያስፖራዊ ሕብረተሰብ ክንጸግ ከም ደለዎ ርዲኢት ኩሉ እዚ ሓድሽ ወለዶ እዩ። ሕግን፣ ፍትሕን ሰብ ደይኮነስ ኣብ እዋናቱ ዝቃላቐል ቀንዴል ደላዪ ፍትሒ እዩ ፣ ንብልጽግና ምዕባለ መንእስያት ንምድምሳስ ወትሩ ዝጻዓረ ድያስፖራዊ ሕብረተሰብ ሕጂ በቲ ሓድሽ ውሒዝዎ ደሎ ወለዶ ኤርትራ ክማሃር ምተገቦኦ፣ ካቡኡ ብዝተረፈ ንዕዑ ኣብ ምብልሻው ጥራይ ዝቃለሰሉ ዘሎ ጻዕሪ ግን መወዳእቱኡ ሕፍረት እንበር ክብረት ክርከቦ ይኽእል እዩ ኢለስ ኣይግምትን። እዚ ሓድሽ ወለዶ ካብ ድንቁርና ሃይማኖትን፣ ፖሎቲካን፣ ካብ ሃተፍተፍ ዓድን፣ ዓውድን ናጻ ከግብሮ ዝኽእል ቴክኖሎጂ ብምጥቃም ኣብ ውሽቲ ውሑዳት ዓመታት ሕጽበተ ሓንጎል ከካይድ እዩ። ስጉምትን ዝስዕብ ዛዕባ ጉዳይ ሃገር ከኣ ናዓለምለኻዊ መድረኽ ኣማእኪሉ ኣብተገዳስነት መሰል ወዲ ሰብ ከም ድጽዕር እንበር፣ በቲ ዝነበረ ምድንጋር ሃገራውነት ጥራሕ ንኽምራሕ ሲ ኣይከፍቅድን እዩ። ራኢታት እዚ ደሎ ወለዶ እዚ ይመስል ሎሚ ድባኣሶን፣ ደይሰማምዐሉን፣ ኣብ ፈቐዶ ኢመይላትን እናተኻተዐ ብደዐ ድጻረፈሉ ደሎ መንገዲ መትከል ኣለዎ። እወ እቲ ናይ ሓቂ ኣተሓሳስባ ንዛኣረገ ወለዶ ብቕጽበት ኣረዲእካ ናብቲ መዛረቢ ነጥቢ ንምምጻእ እዩ። ከሙኡ ኸኣ ህግደፍ ደቢቕዎ ድነበረ ምስጢር ቅርሕንቲ ህዝብታት ኣብ ምጽራይ እዩ ድርከብ ደሎ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ፣ እዚ ደሎ ሓድሽ ወለዶ ንጽሬት እታ ክትሕደስ ዝግባኣ ሃገር ኢደይ ኢድካ ኣብ ምባል ይርከብ ።
ብፍላይ ኣብ ሃገረ ድያስፖራ ተወሊዶም ንዝዓበዩ መናእስያት የሕዋትን የሓትን ንጹር መልእኽቲ ኣለና ፣ እቲ ሕቶ ጉዳይ ዕፉን ፖሎቲካዊ ድንቁርና ህግደፍ ኣይኮነን ደሎ የግዳስ ጉዳይ ንቕሓትን ዝግ ኢልካ ምሕሳብን እዩ ሞ ወዲ ሰብ ማዕረ ብምዃኑ ብምርዳእ ከነምጾኦ እንኽእል ብሱል ሃብቲ ብምኽታል ንስመር
Weil deinen freiheit ist die freihiet des andren
Rosa luxuemburg
_________________
About the Author:
My name is Ermias Zere. I was born in Asmara on Feb/24/1993; graduated from Law department under SMAP institute training and education. I served as kind of Co writer of daily magazine for a 3 month in the ministry of information . Now I am a journalist of radio program in Germany which is known radio Leinehertz 106.5 about ( refugee in air ).


text:
እዚ ሃንደበታዊ ውሳኔ ጣልያን ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ መዓልታት መብዛሕትኦም ካብ ኣፍሪቃ ዝኾኑ 11,000 ሓተቲ ዑቕባን ናይ ቁጠባ ስደተኛታትን ካብ ሊብያ ናብ ወደባት ጣልያን ድሕሪ ምብጽሖም ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣምባሳደር ጣልያን ንሕብረት ኣውሮጳ ሙሪዝዮ ማሳሪ ነቲ ሕብረት ኣብ ዝጸሓፍዎ ደብዳበ እቲ ኩነታት ጣልያን ክትጻወሮ ከምዘይኸአለት ሓቢሮም ኣለው።
ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ብራስለስ ዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣውሮጳ ጣልያን ባንዴራኣ ንዘይሓዛ ወይ አካል ናይቲ ብሕብረት ኣውሮጳ ዝኻየድ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘይኾና መርከባት ናብ ወደባታት ክኣትዋ ከምዘይተፍቕድ ገሊጾም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ጣልያን ፓውሎ ጀነተሊ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብዚ ጣልያን ብዋሕዚ ስደተኛታትን ዘዕለቕለቐትሉ ጊዜ እቲ ዝግባእ ሓገዝ ከምዘይሃባ ወቂሶም።
ሊብያ ካብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃን ካብ ዓረብ ፔንሱላ፡ግብጺ፡ሶርያን ባንግላዴሽን ተበጊሶም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ማእኸላይ ባሕሪ ንዘቋርጹ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ቀንዲ መተሓላለፊት ምኳና ይፍለጥ።
መብዛሕትኦም ካብ ኩናትን ስቅያትን ዝሓድሙ እንተኾኑ ብዙሓት ድማ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ከምዘለውን፡ ጣልያን ድማ ንኩሎም ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታትን መዕቆቢት ኮይና ከምዘላ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ይሕብሩ።
ኣቐዲሙ ኣብታ ሃገር ኣብ ስርሒት ህይወት አድሕን ዝተዋፈሩ ዘይመንግስታዊ ትካላት ምስ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ምትእስሳር ኣለዎም ዝብል ክትዕ ተላዒሉ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ መዓልታት 8,863 ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ጣልያን ምብጽሖም እዚ ድማ ሶኑይ ጥራይ 5,000 ዝሓወሰ ምዃኑ ዓለምለኸ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ይገልጽ።
ኣብ ቀዳሞት ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዓመተ 2017፡ 60,228 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ጣልያም ምእታዎም ዝገለጸ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት 1,562 ድማ ኣብ ጉዕዞ ምሟቶም ይገልጽ።


text:
ሓርበኛ ዘቢብ ማና ግደይ ካብ ኣቡኡ ኣቶ ማና ግደይን ካብ ኣዲኡ ወይዘሮ ለተንኪኤል ገብረመድህንን ኣብ መስሓል-ወደከለ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ቦኽሪ ናይ 6 ኣሕዋትን ኣሓትን ኮይኑ ጥሪ 1955 ዓመተ ምህረት ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ። ዕድሚኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ድማ ኣብ ትምህርቲ ተሳቲፉ ክሳብ 10ይ ክፍሊ ተማሂሩ። ኣብ ካላኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዳግማዊ ምነሊክ ኣዲስ ኣበባ አንዳተማሃረ እንከሎ ድማ ከም ኩሉ መንእሰይ ኤርትራ በቲ ሽዑ ዝነበረ ውዕዉዕ ናይ ነጻነትን ሓርነትን ምልዕዓል ብመግዛእቲ ዘይጻዓድ ልዑል ሃገራዊ ስምዒት ስለዝሓደሮ ትምህርቱ ጠንጢኑ ብ1976 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ.) ተጸምበረ። ምስ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ኮይኑ እንዳተቓለሰ እንከሎ ድማ ውድብ ተ.ሓ.ኤ. ቅልጡፍ ወትሃደራዊ ዕብየት ኣርእያ ካብ ናይ ደረጃ በጦሎኒ ናብ ብርጌዳዊ ስርርዕ ስለእተሰጋገረት ሓርበኛ ዘቢብ’ውን ኣብ ብርጌድ 44 ናይ 2ይቲ ቦጦሎኒ ናይ ከቢድ ብረት ተኳስን ኣተኳስን ኮይኑ ብተወፋይነትን ትብዓትን ተቓሊሱ። ፍልይቲ ናይ ከቢድ ብረት ብርጌድ (ብርጌድ 19) ምስ ተመስረተት ድማ ካብ ብርጌድ 44 ተሳሒቡ ምስ ብርጌድ 19 ኮይኑ ክሳብ ተ.ሓ. ኤ. ብናይ ሕድሕድ ውግእ ተደፊኣ ሱዳን ትኣቱ ብትብዓት ክቃለስ ጸንሐ።
ብ1982 ዓመተ ምህረት ግን በቲ ሽዑ ዝነበረ ኩነታት ቅድም ናብ ፖርት ሱዳን፡ ድሕሪኡ ድማ 1984 ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሎስ-ኣንጀሎስ መጸ። ኣብ ሎስ-ኣንጀሎስ ካሊፎርንያ አንዳሰርሐ ድሕሪ ምጽናሕ ምስ ክብርቲ በዓልቲ ቤቱ ኣስካሉ ኣብራሃም ብምምርዓው ድልዱልን ምውቕን ሓዳር መስረቱ። ብፍቓድ ናይ እግዚኣብሄር ድማ ክልተ ጽብቛት ቆልዑን 6 ደቂ-ደቁን ንኽርኢ ተዓደለ። ሓርበኛ ዘቢብ ምስቲ ኩሉ ናይ ስደት ሃለኽለኽን ናይ ስድራ ሓላፍነት ግን እቲ ብጊሓቱ ዘንቀሎ ናይ ነጻነትን ሓርነትን ባህጊ ከይረሰዐ ሰላማውን ዲምክራሲያውን ቃልሱ ምስ ጨናፍራትን ዞባታትን ናይ ተ.ሓ.ኤ. ሰውራዊ ባይቶ ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምኡውን ምስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ብተወፋይነት ንሃገሩ ከገልግል ዝጸንሐ ውፉይ ተቓላሳይ ነይሩ። ዘቢብ ብቤተሰቡን ፈተውቱን መቓልስቱን ፍትዊ፡ ርህሩህን ዓቃልን ነይሩ።
ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ብዝሓደሮ ሕማም ምኽንያት ግን ብስድራቤቱን ብሆስፒታልን ክእለ ድሕሪ ምጽንሑ ቀዳም ግንቦት 12, 2018 ኣብ ግራንት ሆስፒታል ስድራ ቤቱ ኣብ ዘለውሉ ዕለትን ሰዓትን ብሰላም ዓሪፉ። ናይ ዘቢብ መስዋእቲ ንበዓልቲ ቤቱን፡ ደቁን ደቂ-ደቁን፡ ናይ ቃልሲ ብጾትን ዓቢ ክሳራ እዩ። ንዕኡ መንግስተ ሰማያት፡ ንበዓልቲ ቤቱን ደቁን ደቂ-ደቁን ብጾቱን ፈተውቱን ድማ ጽንዓት ይሃቦም።
ቦታ ናይ ሓዘን፡St. Mary Eritrean Tewahdo Orthodox Church, 1415 Sunbury Rd, Columbus, OH 43219
ሓመድ ኣዳም ዝለብሰሉ ዕለት፡ ቀዳም ዕለት 19, 2018 ኮይኑ ፍትሓት ልክዕ ሰዓት 7፡45 ቅ.ቀ. ኣብ ቅድስተ ማርያም ተዋህዶ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ኤርትራ ክካየድ እዩ።ፍትሓት ድሕሪ ምፍጻሙ ድማ ናብ ቦታ ቀብሪ 10፡00 ቅ.ቀ. ጉዕዞ ይኸውን።
ሓመድ ኣዳም ዝለብሰሉ ቦታ፡ Forest Lawn Memorial Gardens
ኣድራሻ፡ 5600 E Broad St, Columbus, OH 43213
የቐንየልና / ሕሰም ኣይትርከቡ። ተወሳኺ ሓበሬታ ምስ እትደልዩ ናብ’ዘን ዝስዕባ ቁጽሪ ተሌፎናት ደዊሉ።
614-668-2846 614-441-2913 614-559-9999
ዝኸበርኩም ኣሕዋት ኣሓት ፡ መሓዙት ፡ መታዓብይቲ ፡ፈተውትን መሓዙት ኤርትራውያን ፡ ደቂ እዚ ክቡር ብሉጽ ባህሊ ምትሕግጋዝን ምድንጋጽን ኤርትራዊ ባህሊ፡
ንነብሰሄር ሂወት ጸሃየ ቀለታ ካብ ጊዜ ሕማማ ጀምርኩም ክሳብ ዕረፍታ ዝገበርኩሞ ሓያል ሰናይ ሓልዮትን ምጽንናዕን፡ ብዘይሕለል ዉፉይ ድኻምን ትሕዝቶን ብልቢ ኣመስጊና ፡ ጻማኹም ካብ ልዑል ፈጣሪ ረኸቡ። እቶም ኣካል ኣብ ምፍናዋ ዝነበርኩም ኩልኹምን ካበየ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንስልኪ ብኢመይል ዘጻናናዕኩምና ሕሰም ይትርከቡ።
ንነብሰሄር ሂወት ፈጣሪ ኣብ ለምለም ገነቱ ይቀበላ ፡ ንዝተረፍና ከኣ ፍቅርን ዕድመን ሂቡ ጽንዓት ይሃበና።
ስድራ ቤት
በዓል ሰራዊት ሓርነት (ቶጎሩባ) ኣብ ፍራንክፈርት
ንቀዳም ዕለት 17.03.2018 ኣብ ፍራንክፈርት ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ሰዓትን ቦታን ብምኽንያት መዓልቲ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ (ቶጎሩባ)፣ ብምትሕብባር ኣብዚ ከባቢ ዘለው ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ (ውድባት፣ ሰልፍታት፣ ምንቕስቃሳትን ነጻ ኣካላትን) በዓል ከነካይድ ምኻና ንሕብር።
እዚ በዓልዚ ነቲ ብዕለት 15.3.1964 ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ (ተጋደልቲ) ኣብ ቶጎሩባ ናይ መጀመርያ ተኺል ውግእ ምስ ሰራዊት ገዛኢ ስርዓት ኤትዮጽያ ዘካየደሉን ዝተዓወትሉ (ብብርክት ዝተሰውእሉን) ከም ሲምቦል ዝተወስደ መዓልቲ ይኹንምበር፣ ነቲ ኩሉ ብድሕርኡ ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ተእምራታዊ ናይ ጅግንነት ውግኣት ዘካየደን ኣብ መጨርሻ ዲማ ነጻነት ዘምጽኤን ኩሉ ስውእን ህልውን ጅግና ሰራዊት ሓርነት ውድባት ኤርትራ ንዝክርሉ መዓልቲ እዩ።
ድሕሪ ሕጽር ዝበለ ፖሊቲካ መደብ ክሳብ እቲ ተጥቒሱ ሰዓት ባህላዊ ምሸት ክካየድ እዩ። ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ኣብዚ በዓልዚ ክሳተፍ ብኽብሪ ንዕድም።
ዝግበረሉ ዕለት ፡ ቀዳም ዕለት 17.02.2018
ዝካየደሉ ሰዓት ፡ ካብ 15፡00 ክሳብ 24፡00 (ፍርቂ ለይቲ)
ዝግበረሉ ኣዳራሽ ፡ ሳልባው ፈሸንሃይም
SAALBAU TSG-Halle Fechenheim
Pfortenstrasse 55
603863 Frankfurt am Main
ሓበረታ ብባቡር ትመጹ፡
ብሽትራሰንባን ቁጽሪ 11 (Straßenbahn 11) ናብ ፈሸንሃይም ሺስሁተን ሽትራሰ (Fechenheim Schießhüttenstraße) ገጽ ትኸይ ድሒዝኩም ኣብ ካሰላሽትራሰ (Cassellastrasse) ወሪድኩም ብየማንኩም ዘሎ ጽርግያ ለኦጋንስሽትራሰ (Leo-Gans-Starsse) ክሳብ መጨርሻ (ኣስታት 700 መትሮ) ምስከድኹም ዝርከብ ናይ ዛልባው ኣዳራሽ እዩ።
ብድሓን ምጹ
ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፈርትን ከባቢን
Reporter Haile Menegesha Okbe Ground Zero July 25, 2017
source: http://genbartoronto.com/
በይ ኤርያ ኤርትራውያን ንዲመክራስያዊ ለውጢ ንሓድሽ ዓመት 2017 ብውዕዉዕን ሐድሽ መንፍስን ተቀቢልዋ።እቲ ከምቲ ወትሩ መእተዊ ድሮ ሓድሽ ዓመት ዝገብሮ ናይ ምዝንጋዕ መደቡ ሎሚ ዓመት እውን ዝተፈላለዩ ሙዚቀኛታት ብምድላው ኣማኢት ህዝቢ ዝተሳተፎ ዕዉት ምሸት ኒሩ። በይ ኤርያ ኤርትራውያን ንዲምክራስያዊ ለውጢ ንኩሉ ደላይ ለውጢ ፍልልያቱ ብዘይ የገድስ ኣብ ሓደ ጽላል ብምጥናፍ ኣብ ኤርትራ ሰላምን ማሕበራዊ ፍትሕን ንምንጋስ ዝቅለስ ህዝባዊ ማዕበል እዩ።እዚ ህዝባዊ ምዕበል'ዚ ብህዝቢ ዝተመርጹ 7 ቀወምቲ 2 ዳማ ተጠባበቅቲ ኣባላት ቦርድ ዘለውዎ ህዝባዊ ማዕበል እዩ። በዚ ሕጋዊ ኣስራርሓ እዚ ድማ ወርሓዊ ኣኬባታቱ ርብዓዊ መንፍቃዊን ዓመታውን ገምጋም ሰርሑ ናብ ህዝቢ ብምቅራብ ኣወንታውን ኣሉታውን ጎንታቱ ምስ ህዝቡ ይግምግም። ኣብ ከክልተ ዓመት ድማ ጉባኤኡ ብምድላው ኣባላት ቦርዱ ይቅይር ።
በይ ኤርያ ኣብ ዓመት 5 ህዝባዊ ሃገራውን ባዓላት የዳሉ ። ከከም ኩነታቱ ብምዝንጋዕን ብሰሚናራትን የብ ዕሎም ። በይ ኤርያ ኣብዚ ምንቅስቃስ እዚ ተጠርኒፉ ኣንጻር ዓማጺ ስርዓት ህግደፍ ንለውጢ እጅሙ ከበርክት ንዝደሊ ኩሉ ማዕጽ ኡ ውርትሩ ክፉት ምካኑ ይሕብርን ኩሉ ተሳትፉ ከረጋግጽ ድማ ይጽውዕ።
እንቢ ንምልኪ!!
እወ ንፍትሒ!!
በይ ኤርያ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
ናይ ብዙሕ እነፍቅራ ኣዴና ወ/ሮ ተበርህእንታይነታን ልቦናኣን ሓልዮት ሰብን ሕያውነትን፡ ብጽሑፍ ጥራሕ ክትገልጾ ዘይትኽእል ኣዝዩ ልዑል እዩ። ይኹን እምበር ጽማቕ ሓጺር ታሪኽ ብኸምዚ ዝስዕብ እንሆ። ወ/ሮ ተበርህ ካብ ኣቡኣ ባሻይ ገብረዝጊኣብሄር ተስፋሚካኤልን ካብ ኣዲኣ ወ/ሮ ተበርህ ሃይማኖት ንጉስን ሰነ 26, 1932 ኣብ ዓዲ ጸባርያ መራጉዝ ሰራዬ ኤርትራ ተወልደት። ዕድሚኣ ዓቕሚእዳም ምስ በጽሔት ናይ ቃል ኪዳን ስነስርዓት ምስ በረምበራስ ተስፍስላሴ ገብሩ ወልዱ ምስፈጸመት፡ ክልቲኦም ሰብ ቃል-ኪዳን 9 ቆልዑ ወለዱ።ንሳቶም ድማ ነፍስሄር ኣለም ተስፋስላሴ፡ ነስፍሰሄር ፍስሃየ ተስፋስላሴ ሄዋን ተስፋስላሴ፡ ሮማ ተስፋስላሴ፡ ማጆር ተስፋስላሴ፡ ኣስመረት ተኣስፋስላሴ፡ ሚካኤል ተስፋስላሴ፡ ኣልማዝ ተስፋስላሴ፡ ዮዲት ተስፋስላሴ እዮም። ወ/ሮ ተበርህ ብኹሉ ፍትውት ህርኩትን፡ ብሕያውነታ ፍሉጥ ለጋስን ምስ ዓበይትን ናእሽቱን ክተጻወትን ከተዕልልን ዝኽእል ፍሕሽውን ብቐሊል ክትካእ ዘይክእል ወላዲት እያ። ወ/ሮ ተበርህ ኣላይን መፍቀርሪትን ስድራቤታን ዝኾነት ፍትውቲ ኣዴና ተበርህ ኩሎም ደቃን ደቂደቃን ኣብ ሓደ ተጠርኒፎም ክትርኢ ትምኒታ እዩ ነይሩ። ዋላ እኳ ባህርያዊ ናይ ተፈጥሮ ሕጊ ግዴታ ኮይኑ ሎሚ ብስጋዊ ሞት እንተተፈለየትና፡ ኣዴና ተበርህ ወትሩ ካብ መንፈሳዊ ዝኽሪታትና ኣይትፍለን እያ። ኩሎም ኤተሰባን ዝፍልጥዋ ኤርትራውያን ማሕበረ-ሰብ ክዝክርዋ ክነብሩ እዮም። ኣዴና ወ/ሮ ተበርህ ሎሚ ንተፍቅሮም የሕዋታን ደቃን ደቂደቃን ክምእውን ኣንስቲ ደቃን ሰብኡት ደቃን ገዲፋ እያ ብሞት ተፈልያትና። ሞት ናብ ኩሉ ብተራ ዝበጽሕ ዕጫ ወዲ ሰብ ኢዩሞ ንኣዴና ወ/ሮ ተበርህ መንገስተ ሰማያት የዋርስኪ ድሓን ኩኒ ኢልና ንመወዳእታ ጌዜ ብምፍናው፡ ንኽብራት ደቃን ደቂደኣን ብምሉኦም ቤተሰባን ኣምላኽ ፍጹም ጽንዓት ይሃብኩም።
ኣዴና ወ/ሮ ተበርህ ድሓን ኩኒ፡ መንግሰተ ሰማያት የዋርስኪ።
ተጋዳላይ ኣልኣዛር፥ ካብ ኣቡኡ ኣቶ ቀለተ ዘርአን፡ ኣዲኡ ወ/ሮ ገብርኤላ ዘርአጋብርን ኣብ ከተማ ኣስመራ ገዛ ከኒሻ ተወሊዱ ኣብ ገዛ ባንዳ ጥልያን ዓብዩ።። ኣልኣዛር ጌና ንእሽቶ ተመሃራይ እንከሎ እዩ ኣብ ፖለቲካ ዓለም ዝኣተወ። እዚ ድማ ካብ ኣቦታቱ ዝወረሶ ሃገራዊ ሓርበኝነትን ስምዒትን ዝወረሶ እዩ ነይሩ። ኣልኣዛር በቲ ዝነበሮ ፍቕሪ ሃገር፡ ካብ ሱሳታት ኣትሒዙ ናብ ሃገራውን ፖለቲካውን ቃልሲ ዝተሳተፈ። በዚ ኣቢሉ ኣልኣዛር_ኣብ ማሕበር ሸውዓተ፡ ኣብቲ ናይ ኣስመራ ምስጢራዊ ስርዒት ኣባል ኮይኑ ክነጥፍ ጀመረ። ብድሕሪ እዚ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከይዱ ብረት ከምጽእ ተላእከ። ካብ ኣዲስ ኣበባ ከምታ ዝተባህለቶ መደብ ብርክት ዝበለ ብረት ሒዙ ምስ ብጾቱ ናብ ኣስመራ ተመልሰ። ብረት ሒዙ ከም ዝመጸ ብኣባላት ስለያ ስርዓት ሃይለስላሴ ምስ ተፈልጠ፥ ንብጾቱን ነቲ ብረትን ከም ዝወጽእ ገበረ’ሞ ንሱ’ውን ክቃለስ ናብ ብጾቱ ተጸንበረ። ንኣልኣዛር ምሓዝ ዝሰኣነ ስለያ ጸላኢ ከኣ ንኣቡኡ ኣቶ ቀለተ ዘርኤን ንኣዲኡ ወ/ሮ ገብርኤላ ዘርኣጋብርን “ወድኹም ኣበይ ኣሎ? ኣምጽእዎ” ብምምባል ብዙሕ ኣሳቐዮም።
ድሕሪ እዚ ሜዳ ወጺኡ እናተቃለሰ እንከሎ፡ ምስ ተወልደብርሃን ዝበሃል ብጻዩ ስንቂ ከምጽእ ምስ ተላእከ ኣብ በለዛ ብኮማንዲስ ተታሒዙ ተኣስረ። ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ከኣ ፈራዳይ፥ “ስለምንታይ ንሜዳ ወጺኢካ?” ኢሉ ሓተቶ። ኣልኣዛር ከኣ “ንባንደራይ ክብል እየ” ኢሉ መለሰ። ፈራዳይ ብዙሕ ባንደራታት ኣቕሪቡ ስለ ዝጸንሐ፥ “ኣየነይቲ ካብዚአን እያ ባንድራኻ?” ኢሉ ሓተቶ። ካብ ማእከል ብዙሓት ባንደራታት ድማ ፈልዩ “እዚኣ እያ ባንደራ ሃገረይ” ኢሉ ነታ ባንደራ ኤርትራ ኣልዒሉ ብድፍረት ኣርኣዮም። ድሕሪ’ዚ ብጻዕሪ ናይ ክቡር ወላዲኡ ኣቶ ቀለተ ዘርአ፥ ኣልኣዛር ካብ 1961 ክሳብ 1963 ካብ ዝተኣሰረላ ቤት ማእሰርቲ ናጻ ክወጽእ ከኣለ።
ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጸ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ዝቃለሶ ዝነበረ ቃልሲ፥ በቲ ናይ ማእሰርቲ ርዒዱ ወይ ተዳሂሉ ኣየቋረጾን። ቀጺሉ ናብርኡ እንዳኣካየደ መጽሔታት ምዝርጋሕን ምውዳብን ካልእ ስራሓትን እንዳማለአ ይነጥፍ ነበረ። ሓደ ግዜ ካብቶም መጽሔት ዝዓደሎም ሓደ፡ ነታ መጽሐት ከንብባ ከሎ ብስለያ ይተሓዝ። እዚ ዝተታሕዘ ሰብ “ነዛ መጽሔት መን እዩ ሂቡካ?” ዝብል ሕቶ ምስ ተሓተተ “ኣልኣዛር ሂቡኒ” ኢሉ መለሰ። ስለያ ብቐጥታ ናብ እንዳ ቀለተ ዘርአ ይመጹ’ሞ ንመርዓ ኣልኣዛር ዳስ እንዳተሰርሐ፥ ኣልኣዛር ብማዕዶ ምስ ረኣዮም ንእሽቶ ወረቕት ጽሒፉ ካብቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሰባት ንሓደ “ነቦይ ሃበለይ” ኢሉ ይህቦ። ስለያ ንኣልኣዛር ሒዞሞ ምስ ከዱ፡ ኣቶ ቀለተ ናብ ጠበቓ ኣቶ ተኽለ ካሳ ከዱ። ነቲ ጠበቓ “ወደይ ኣልኣዛር ኣብ ድሮ መርዓኡ ብወተሃደራት ተታሒዙ ኣሎ” ኢሎም ይሕብርዎ። እቲ ጠበቓ ከኣ መርዓዊ ክቡር ስለዝኾነ ክእሰር ኣይግባኣን’ዩ ብዝብል መጎት ናብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕረበ። ቀዳም መዓልቲ ከኣ ቤት ፍርዲተኸፊቱ ንኣልኣዛር ፍርዲ ተዋህቦ። እቲ ፍርዲ ከኣ ካብ ከተማ ኣስመራ ከይወጽእን፥ እንደገና ኣብ ከምዚ ስራሓት ምስ ዝዋፈርን ዝጽበዮ ናይ ሞት ፍርዲ ምዃኑ ብዝብል መጠንቀቕታ ካብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝወጽእ ተገብረ።
እንተኾነ ሕጂ እውን ኣልኣዛር ነቲ ቃልሱ ብምቕጻል ምስ ተጋደልቲ እናተራኸበ፥ ተጋደልቲ ዝለኣኽዎ የማልእ ነበረ። ሓደ መዓልቲ ምስ ተጋደልቲ ክራኸብ ኣብ መዓልዲ መሬት ደቀ-ምሓረ ደምበዛን ይኸይድ”ሞ እንደገና ብኮማንዲስ ተታሕዘ። እቲ ዝሓዞ ኣባል ኮማንዲስ “ንስኻ ካብ ቤት ፍርዲ ዝተዋህበካ መጠንቀቕታ ኣሎካ፡ ኣብዚ እንታይ ክትገብር መጺእካ?” ክብል ንኣልእዛር ሓተቶ። ኣልኣዛር ከኣ እንዳ ኣባሓጎይ ክርኢ መጺኤ ክብል መልሲ ሃቦ። እቲ ኮማንዲስ ንመንግስቲ እንተ ኣረኪብዎ፥ ኣልኣዛር ሞት ክፍረድ ምዃኑን ስለ ዝተረደአ እሞ ድማ ንወለዲ ኣልኣዛር ይፈልጦም ስለ ዝነበረ ኣሕሊፉ ንጸላኢ ኣይሃቦን። ኣብ ክንድኡ ’’ ንስኻ በቲ መንግስቲ ተፈሪዱካ ዘሎ ሞት እዩ ዝጽበየካ፥ ግን ከኣ ምእንቲ እቶም ወለድኻ ምሒረካ ኣሎኹ” ኢሉ ኣጠንቂቑ ኣፋነዎ። ሕጂ’ውን ኣልኣዛር ጌና ከም ቀደሙ ነቲ ቃልሱ ቀጺልዎ እምበር ኣየቋረጾን። ከምዚ እናገበረ እንከሎ ኣብ ግዜ ደርግ እንደገና ስሙ ኣብ ዝርዝር ጥርጡራት ስለ ዝጸንሐ ወተሃደራት ናብታ ኣልኣዛር ዝሰርሓላ ዝነበረ ኣንዳ ባራቶሎ መጹ። ነቲ ሓላፊ ኢጣልያዊ ከኣ ስም ኣልኣዛር ጠቒሶም ኣምጸኣልና በልዎ። እቲ ኢጣልያዊ ኣልኣዛር ብምኽንያት ስራሕ ውጺኡ ኣሎ ኢሉ ኮፍ ኣበሎም። እዚ ኢጣልያዊ ንሰብኣይ ሓብቱ ብቋንቋ ጣልያን ገይሩ ንኣልኣዛር “ኣብዚ ከይትምለስ ኢልካ ንገሮ” በሎ። ሽዑ ኣልኣዛር ብኣ ኣቢሉ ብ1975 ናብ ሜዳ ወጺኡ።
ኣብ ሜዳ ምስ ተሰለፈ ነታ ቅድም ክብል ኣብ ዓዲ እንከሎ ዝነበረቶ ናይ ምምራሕ መኪና ሞያኡ ሓቢኡ ኣብ ሓይልታት ሰራዊት ማለት ኣብ ቦጦሎኒ 375 ኣብ ከቢድ ብረት ተመደበ። ሓደ እዋን ኣብ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ኣብ መንጎ ሰራዊት ሓርነትን ወተሃደራት ጸላእን ኣብ ዝተገብረ ውግእ መካይን ስለዝተማረኻ፥ ነተን ዝተማረኻ መካይን ንምውጻእ “መራሕቲ መካይን ዝነበርኩም” ከበሃል እንከሎ ተሳኢኖም ክጭነቑ ምስ ሰምዐ፡ ነቲ ሽግር ንምቅላል “ኣነ ኣሎኹ” ኢሉ ነተን ማካይን ከም ዝወጻ ካብ ዝገበሩ ሓደ ንሱ ነይሩ ። ከምኡ ተዘይገብር ግና ነተን ዝተማረኻ መካይን ጸላኢ መሊሱ መወሰደን ነይሩ። ካብ’ቲ እዋን’ቲ ኣትሒዙ ሞያኡ ምምራሕ መኪና ምዃኑ ተፈልጠ’ሞ ኣብ ክፍሊ መጎዓዝያ ተመዲቡ ንሰራዊትን ህዝብን ዝኸውን ኣድላዪ ነገራት ኣብ ምቕራብ ክሳብ 1981 ብትብዓትን ብቆራጸትን ተቓሊሱ።
ብድሕሪ 1981 ከኣ ከም ሰቡ ንሃገረ ጀርመን ተሰዲዱ። ኣብታ ዝነብረላ ዝነበረ ሃገር ጀርመን’ውን ከይተረፈ ብሓቦን ፍቕሪ ሃገርን ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ከይዘንገዐ፡ ቅድም ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰራዊ ባይቶ ደሓር ድማ ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሱ ቀጺሉ። ኣልኣዛር ብህይወቱ እንከሎ፥ “ጸላኢ ኣይኮነንዶ፡ ህይወተይ፡ ሞይተ”ውን ረሳይ ኣይረክብን እዩ” ይብል ነይሩ። ቀጺሉ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ከየልገሰ እንተ መይተ፡ ኣስከረነይን ኣስከሬን ብጾተይን ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ኢስያስ’ዩ ናብ ዓዱ ተመሊሱ ዝቕበር’ውን ይብል ነይሩ።
ኣልኣዛር፡ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ነታ ምእንቲ ሃገሩን ህዝቡን ኢሉ ዝተሰለፈላ ዕላማ የማን ጸጋም፥ ወለቕ ዘለቕ ከይበለ ብጉልበት ይኹን ብንዋት ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ ብዝሓደሮ ሕማም ብ16 ማዝያ 2016 ዓሪፉ። ብ22 ማዝያ 2016 ከኣ ኣብ ፕራግፍሪድሆፍ ሃገረ ጀርመን ሓመድ ኣዳም ለቢሱ። ኣልኣዛር ከምታ ባህታ ሓጎስ ሞይቶም ኣብ መሬት ዓደቦኦም ከይተቐብሩ ጸኒሖም ድሕሪ ሱሳ ዓመታት ኣስከረኖም ናብ ዓዶም ተመሊሱ ዝተቐብረ፥ ሕጂ እውን ኣስከረን ኣልኣዛርን ኩሎም ኤርትራውያን ሕስርብኛታትን ድሕሪ ውድቀት ኢሳያስ ኣብ ዓዶም ዝቕበረሉ ግዜ ክመጽእ’ዩ። ኣልኣዛር ዋላ’ኳ ካብ ዝፈትዎም ስድራቤቱን መቓልስቱን ብሞት እንተተፈልየ፡ ጽንዓቱን መትከሉን ግና ናብ ዝትክእዎ ደቁ ስለዘውረሰ ታሪኹ ህያው ኮይኑ ንዘለኣለም ክዝከር እዩ።
ዕድመ ንኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ሰላምን ፍቅርን
ዓመታዊ ንግደት ደዓሪ ንቀዳም ሰነ ዕለት 3, 2017 ከነውዕሎ ተቀሪብና ኣሎና። ኩሉ ኤርትራዊ ደለይቲ ሰላምን ፍቅርን ምሳና ሓቢርኩም ንክትጽልዩን ብሓጎስ ንክትውዕሉን ንዕድመኩም። ጸሎት ምህለላ ማርያም ዝጅምረሉ ግዜ ስዓት 12 ፋዱስ ኢዩ።
ብደሓን ምጹ!
ANNUAL PILGRIMAGE OF MARIAM DAARI IN THE BAY AREA!
ALL ERITREANS IN THE GREATER BAY AREA WHO LOVE PEACE ARE INVITED TO THE ANNUAL MARIAM DAARI PILGRIMAGE. THIS IS A DAY THAT WE COME TOGETHER FOR FAMILIES, PRAYER, PLAY, AND FUN.
WELCOME!
DATE JUNE 03, 2017
LOCATION: KELLY PARK (FAMILY CENTER)
1600 SENTER ROAD
SAN JOSE, CA 95112
PRAYER TIME: 12:00 P.M.
PROGRAMS INCLUDE CHILDREN AND ADULT ACTIVITIES.
PLEASE JOIN US FOR A QUALITY TIME.
THE BAY AREA CATHOLIC COMMITTEE
SAN JOSE, SAN FRANCISCO, OAKLAND, BERKELY, & SANTA ROSA
ሰንበት ዕለት 3 ወርሒ ሚያዝያ 2016 ዓ.ም ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዳግማይ ጸላም ሰንበት ህልቂት ኣቑርደት ኮይና ተመዝጊባ'ያ ሓሊፋ። ኣብ መላእ ዓለም ዝነብር ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ መዓንጣ ከብዱ ተቐሪጹ ብጓሂ ሕርር ኩምትር ኢሉ ንረኽቦ። ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ መሪርን ኣሰልካይን ቃልሲ ናጽነቱ ምስ ተጎናጸፈ ከምዚ ዓይነት ባርባራዊ ህልቂት ዳግማይ ክወርዶ ፍጹም ኣይተጸበየን፡ እሞ ድማ በቶም ንስለኻ ንስለ ናጽነትን ሓርነትን ህዝቢ ተጋዲልና ዝበልዎ ጠላማት ሕድሪ ዝኾኑ መራሕቲ ህግደፍ።
ቶኪስካ ቅተል ዝብል መምርሒ ብዘይ ዕላዊ መንገዲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብጭፍራ ህግደፍ ካብ ዝእወጅ ነዊሕ ኮይኑ አዩ። ክንደይ ጎዮም ዘይጸገቡ ኣብ ብርኮም ዘተንፍሱ ዕሸላት ኤርትራውያን መንእሰያት ብተመልከተለይ ኣብ ዶባት ኤርትራ ብምክትታል ዶባት ብዝበሃል ኣሃዱ ድራር ጥይት ኮይኖም እዮም። ንቡር ቀባሪ ዝሰኣነ ሬሳታቶም እውን ቀለብ ኣዛብእን ኣራዊትን ምዃኑ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ እቲ ብደው ዝደቀሰ ሕልና ኣልቦ ጥራይ አዩ። እዚ ኣረሜናዊ ኣተሓሕዛን ንዕቀትን ደረት ሓሊፍዎ ሎሚ ኣብ ርእሰ ከተማ ኤርትራ ዝኾነት ከተማ ኣስመራ ኣብ ማእከል ህዝብን ዕዳጋን ተፈጺሙ ኣሎ። አቶም እምቢ ንጉዱድ ባርነት ኢሎም ካብ ዘጓዓዕዝኦም ዝነበራ ናይ ጽዕነት ማኪና ክዘሉን ክሃድሙን ዝፈተኑ መንእሰያት ብወተሃደራት ህግደፍ ብጥይት ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ተረሺኖም ኣለው። ስጋብ ሕጂ ተረጋጊጹ ከም ዘሎ ህይወት 11 መንእሰያት ደም ከልቢ ኮይኑ ሓሊፉ ኣሎ።
እቲ ኣዝዩ ዘሕፍር ድማ ወሃብቲ ቃል እቲ ጭፍራ ካብቲ ማኪና ክዘሉ ዝፈተኑ ተዓላሞ ሳዋ ብዝወረዶም ናይ ሞት ሓደጋ ንሓዝን ክብሉ ኣባጭዮም። ንሕና ኤርትራውያን ግና ነዚ ጨካን ስራዓት ዝፈጸሞ ሰፍ ዘይብል ግህሰት ኣብ ልዕሊ ዜጋታትና ንኹንን። ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ኦክላንድን ምሉእ ቤይ ኤርያን ድማ ነቲ ስርዓት ህግደፍ ዝፈጸሞ ኢሰብኣዊ ቅንጸላ መንእሰያት ኮኒንናዮ። ካብ ምኹናን ሓሊፍና ድማ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት ጽሕፈት ናይቲ ህንጻ ማለት ስርዓት ህግደፍ ንፕሮፖጋንዳን፡ ራዕድን እከይ ተጋብራትን ዘዋፍረሉ ብምኻድ ንባርባራዊ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ዘቃልዑ ፖስተራት ኣብቲ መንደቕ ናይቲ ህንጻ ድሕሪ ምልጣፍ፡ ንክብሪ ግዳያት ጸላም ሰንበት ኣስመራ ድማ ሽምዓ ድሕሪ ምብራህ ሕቋፍ ዕንባባታት ኣንቢርናሎም። ነታ ኣብ ነዊሕ ዘንጊ ትሕት ኢላ ዝተሰቕለት ባንዴር ኤርትራ ድማ ብኽብሪ ተኺልናያ። ነቲ ንቡር ክብሪ ህዝብን ባንዴራን ዘይርድኦም ካድራት ህግደፍ ድማ ትርጉም ህዝብን ባንዴራን ከምዝፈልጡ ጌርናዮም። ኣብ መላእ ዓለም ዝነብር ህዝብና ኣሰርና ሲዒቡ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናይ ሓዘን ዕለት ምዃና ንምግላጽ ኣብ ዝኾነ ህሞት ስጋብ ኢሰያስን ስርዓቱን ዝእለዩ ባንዴራ ኤርትራ ኣትሒቱ ክሰቅል አውን ንላቦ። ህዝቢ ኤርትራ ከይደቀሰን ፍትሒ ከይረኸበን ምስ ዓማጺ ወጊኖም ዘዳኽሩን ዘጣቑን ንዘለው ደቂ ሃገር ሕልንኦም ንኽምርምሩ ናብ ልቦም ክምለሱን ዝጠልብ ተሪር ጻዊዕትና ኣሕሊፍና። እቲ አዝዩ ዘገርም አብቲ ዕለት እቲ ካድራትን ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍን ለይታዊ ትልሂትን ጓይላን ንክገብሩ አብ ውሽጢ ናይቲ ቤት ጽሕፈት ናብ ዝርከብ አዳራሽ ይተኣኻኸቡ ምንባሮም፡ ማዕረ ክንደይ ካብ ሰብኣውነት ሪሖቖም ሕልንኦም ሸይጦም ምህላዎም ዝተዓዘብናሉን ዝተገረምናሉን ኩነታት ተዓዚብና ድማ ነናብ ዝተበገስናሉ ተፋኒና።
ህዝቢ ኤርትራ ናይ ሰላም ኣየር ከየስተንፈሰ ሕልናና ፈጺሙ ኣይድቅስን።
ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ!!!


text:
ሞባይል ኣብ ቀረባ ገይርካ ምድቃስ ንሕማም ካንሰር ከም ዘሳጥሕ ተገሊፁ።
11/04/2010 ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ካሊፎርንያ ዝርከብ ትካል ጥዕና ኣብ ዘዉፀኦ መፅናዕቲ ሞባይል ሒዝካ ምድቃስ፤ ኣብ ቀረባ ምቕማጥን ንሕማም ካንሰር፤ ንታህዋኽ ኣእምሮ ከምኡ እዉን ንመኻንነት የሳጥሕ እዩ ኢሉዎ ኣሎ።
ተንቀሳቐስቲ ሞባይላትና ዝሕዝኦ ‘‘Radioactive’’ ዝተብሃለ ጨረር ናይ ሰባት ጥዕና ንምህዋኽ ዘኽእል ዓቕሚ ኣለዎ።
እቲ መፅናዕቲ ከም ዘመላኽቶ ኣብ ቆፎ ሞባይል ዘሎ ኣክቲቭ ጨረር ብፍላይ ንናይ ህፃናት ኣእሙሮ ብቐሊሉ ከም ዘዛብዕን ንሕማም ከም ዘሳጥሕን ድማ ተሓቢሩ እዩ።
ስለዝኾነ ድማ ክንድቅስ እንከለና ሞባይልና ካብ እንድቅሰሉ ኣርሒቕና ከነቕምጦ ከም ዘለና እቲ መፅናዐቲ ይመክር።
ኣይፎን ሓዊሱ ካልኦት ቆፎ ሞባይለ ዘፍረያ ትካላት ናይቲ ጨረር ሓደገኝነት ዘመላኽት መጠንቀቕታ ሒዞም እናወፁ ሙኻኖም እቲ ሓበሬታ የመላኽት።
ፍልፍል፦ independent


text:
ዘይሕጋዊ ተባሂሉ ካብዝተሓድገ ፀፀር፣ እምኒ ምንፃፍን ሓሸዋን እታ ወረዳ ብኽፋል
ምሽጥር ዕብየት ሓንቲ ሃገር ካብ ዝሓዘቶ ንፁርን ዘስርሕ ፖሊስን ስትራተጅን ዝምዘዝ ኮይኑ ነቲ ፖሊስን ስትራተጅን ዓንዲ ሑቈ ኮይኑ ዘገልግል ድማ ካብ ዜጋታት ብመልክዕ ግብሪ ዝእከብ እቶት እዩ። ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ዝእከብ እቶት ዝህልዎ መጠን እንተርኢና ካብ 25 ክሳብ 45 ምኢታዊ ዓመታዊ ሃፍተን ካብ እቶት እንትሽፈን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ድማ ካብ 18 ክሳብ 25 ምኢታዊ ምህርተን ካብ እቶት ይሽፍና። እዚ ከምዚ እናሃለወ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት ግን 16 ምኢታዊ ጥራሕ እዩ ዓመታዊ ሃፍተን ካብ እቶት ዝሽፈን። እዚ ናብ ሃገርና እንትነምፅኦ ግን ካብቲ ዝተሓተ እቶት ሃገራት ዓለም ዝተሓተ ሽፋን ዘለዎ ኮይኑ ካብ 12 ነጥቢ 5 ክሳብ 14 ምኢታዊ ጥራሕ ከም ዝሽፍን ካብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ መቐለ ዝረኸብናዮ መረዳእታ ይሕብር፡፡
ኣብዚ ሃገርና ካብቲ ዘለዋ ልምዓታዊ መስመር ዝብገስ ብብርኪ ዓለም ፍሉይ ዝኾነ በዓል ክልተ ኣሃዝ ቁጠባዊ ዕብየት ተመዝግብ ከምዘላ ካብ ትካል ፋይናንስ ዓለም ጀሚሩ ዝተፈላለዩ መረዳእታታት ይሕብሩ ኣለው። እዚ ቅልጡፍ ዕብየትና ካብ ግብሪ ብዝርከብ እቶት እውን እንተዘይተዓጂቡ ግን ከይዱ ከይዱ ምዕንቃፉ ኣይቐርን። እቲ ምንታይ ብብርኪ ዓለም ብግብሪ ዝተሓተ እቶት እናኣከብና በቲ ሕዚ ዘለናዮ ዝለዓለ ቁጠባዊ ዕብየት ብቐፃልነት ንምምዝጋብ መሓንቕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለዚ እቲ መፍትሒ ክኾን ዝኽእል ግብሪ ክንዲ ዝካኣል ፀንቂቅካ ምእካብ እዩ። ኣብ ሃገርና ዝግባእ ግብሪ ዘይእከበሉ ቀንዲ ምኽንያት ምንቅስቓስ ንግድን ግልጋሎትን ስለዘየለ ዘይኮነስ ነቲ ምንቅስቓስ ዝገልፅ ቅብሊት ስለዘይቑረፅ እዩ። ነዚ ኣብ ግምት ዘእተወ መንግስትና ድማ ፀጋታት ግብሪ ፀንቂቕካ ዝእከበሉ ኣንፈት ነፂሩ ምንቅስቓስ ካብ ዝጅምር ዓመታት ኣቑፂሩ ኣሎ።
ካብቶም ፀጋታት እዛ ሃገር እናተጠቐሙ ንግዲ ትርፊ ይኹን ብመልክዕ ቲኦትን ተወሳኺ እሴት ታክስ /ቫት/ ተጠቃማይ ንመንግስቲ ዝኸፍሎ ግብሪ ሓዊሶም ዝድህምፅዎ ዝነበሩ ዘርፊ ስራሕቲ ሓደ ሮያሊቲ እዩ። ሮያሊቲ ካብ መኣድናት፣ ሑፃ፣ እምኒ፣ ምንፃፍ እምኒን (ኮብልስቶን) ፀፀርን ዝእከብ ግብሪ ኮይኑ ካብተን ብፀጋታት ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝሃፍተማ ወረዳታት ክልልና ድማ ሓንቲ እንደርታ እያ። ወረዳ እንደርታ ንከተማ መቐለ ዙርያ መለሽ ሓቊፉ ዝሓዘት ወረዳ ብምዃና ኣብታ ከተማ ዝረኣዩ ልምዓታዊ ምንቅስቓሳት ብዝበለፀ ዝፀልዋ ወረዳ እያ። ካብዚ ሓሊፉ ብዘለዋ ልዑል ሃፍቲ ምንፃፍ እምኒ ካብ ከተማታት ክልልና ሓሊፉ ክሳብ ከተማታት ዓፋርን ኣምሓራ እውን ፀጋታታ ኣብ ምልኣኽ ትርከብ ዘላ ወረዳ እያ፡፡
ከምኡ ዝበለ ሃፍትን ክንድኡ ዓይነታት ምንቅስቓስን እንተሃለዋ እውን ግን ውልቀ ኣከብቲ ክራይ እንተዘይኮይኖም እታ ወረዳ ፀጋታታ ክትጥቀም ኣይከኣለትን። እቲ ምንታይ ኣብ ከተማታት ትግራይ ዘሎ ምንፃፍ እምኒ ልዕሊ 80 ምኢታዊ ካብ ወረዳ እንደርታ ብዝኸይድ እምኒ እዩ ዝስራሕ ዘሎ። እቲ 20 ምኢታዊ ድማ ካብ ወረዳታት ሕንጣሎ ወጀራት፣ ደጉዓ ተምቤንን ክልተ ኣውላዕሎን እዩ ዝሽፈን። እንተኾነ ግን እቲ ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝመፅእ ገንዘብ እቲ እምኒ ክፀርብ ኢዱ እናተቐርጠመ ዝውዕል ዘሎ መንእሰይ ይኹን ምምሕዳር እታ ወረዳ ዘይኮነስ ደላሎ ክጥቀመሉ እዮም ፀኒሖም። ናይዚ መርኣዪ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣመራርሓ እታ ወረዳ ነቲ ጉዳይ ትኹረት ሂቡ ምስ ሰርሐሉ 98 ሚልዮን ብር ዝግመት ፁሩብ እምኒ ብወረዳ ተማእኺሉ ክሽየጥ ክኢሉ እዩ፡፡
ኣብዚ ካብ 100 ብር 3 ብር ግብሪ /ሮያሊቲ/ ንክኸፈል ዝወፀ መምርሒ መሰረት ብምግባር ካብ 98 ሚልዮን ብር መሸጣ እምኒ ምንፃፍ 2 ነጥቢ 94 ሚልዮን ብር ግብሪ ናብታ ወረዳ ኣታዊ ኮይኑ ኣሎ። ካብ እምኒ ምንፃፍ ጥራሕ ክሳብ ክንድዚ እቶት እንትርከብ ካብ ፀፀር፣ ሓመድ፣ ሓሸዋን እምኒ መንደቕን ዝኣመሰሉ ፀጋታት ሃፍቲ ተፈጥሮ እታ ወረዳ ደሚርካ እንትረአ ድማ ክሳብ ክንደይ ግብሪ ክእከብ ከምዝኽእል ንምግማቱ ኣየፀግምን። ኮይኑ ግና ኣብ 2007 ዓ/ም ካብ ድምር ሮያሊቲ ዝተኣከበ እቶት ሓደ ነጥቢ ትሸዓተ ሚልዮን ብር ጥራሕ እዩ። ኣብ 2008 ዓ/ም እውን እንተኾነ ክልተ ነጥቢ ክልተ ሚልዮን ብር ጥራሕ ተኣኪቡ ዝነበረሉ ምኽንያት ደለልትን ኣከብቲ ክራይን ይበልዕዎ ከምዝነበሩ እኹል መርኣዪ እዩ፡፡
ምምሕዳር ወረዳ እንደርታ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ብዘይኣግባብ ክጥቀሙ ዝፀንሑ ውልቀ ሰባት ናብ ስርዓት ንምእታው ቆሪፁ ኣብ ዝኣተወሉ ግና ትሕቲ ካብ ምንፃፍ እምኒ ማለት እውን 2 ነጥቢ 2 ሚልዮን ብር ዝእከብ ዝነበረ ግብሪ ኣብ 2009 ዓ/ም ግን 8 ነጥቢ 59 ሚልዮን ብር እቶት ክረክብ ክኢሉ እዩ።እዚ እውን ልዕሊ 4 ነጥቢ 28 ሚልዮን ብር ካብ ቀጥታ ግብሪ ሮያሊቲ፣ ልዕሊ 2 ነጥቢ 12 ሚልዮን ቲኦትን ተወሳኺ እሴት ታክስን ልዕሊ 2 ነጥቢ 18 ሚልዮን ድማ ካብ ሽይጣት ዝተወረሰ ዘይሕጋዊ ሃፍቲ ተፈጥሮን ቅፅዓትን ክእከብ ክኢሉ ኣሎ። ብልዑል ፃዕሪ ካብ ሮያሊቲ 8 ነጥቢ 59 ሚልዮን ብር እንትእከብ ከም ወረዳ ተታሒዙ ዝነበረ ትልሚ ግን ሰለስተ ሚልዮን ብር ከምዝኾነ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ወረዳ ኣይተ ኤፍሬም ግዛው የረድኡ፡፡
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ እንደርታ ኣብ 2008 ዓ/ም ካብ ዝነበረ እቶት ሮያሊቲ ብ6 ነጥቢ 39 ሚልዮን ብር ወሰኽ ዘለዎ ሸሞንተ ነጥቢ 59 ሚልዮን ብር ክእክቡ ዝኸኣልሉ ምሽጥር ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። እዚ እውን ካብ 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ንመናእሰይ ዕድል ስራሕ ንምፍጣር ብምሕሳብ 25 መናእሰይ ኣብ ሽዱሽተ ኬላታት መዲቦም ሮያሊቲ ዝቆፃፀርሉ ስርዓት ፈጢሮም እዮም። እቶም መናእሰይ ካብታ ወረዳ እምኒ ምንፃፍ፣ እምኒ መንደቕ፣ ፀፀር፣ ሓሸዋን ሓመድን ፅዒነን ዝሓልፉ መኻይን ቅብሊት ዝቆርፃ ምህላወንን ዘይምህላወንን እናረጋገፁ ክቆርፃ ምግባር እዩ ነይሩ እቲ ልኡኾም፡፡
ኮይኑ ግን እቶም መናእሰይ ደለልቲ ስለዘስድዕዎም እሞ ድማ እቶም ኣከብቲ ክራይ ካብ ሓደ ቢያጆ 200 ብር ሮያሊቲ ከይኸፍሉ ክብሉ ምስቶም መናእሰይ ብምምሽጣር 100 ብር ናብ ጁባ እቶም መናእሰይ እናሸጎጡ ምሕላፍ ይጅምሩ። እቶም መናእሰይ እውን “ካብ ዝቆፃፀርዎ ሮያሊቲ 40 ምኢታዊ እናወሰዱ እቲ 60 ምኢታዊ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ይኾን” ዝብል ውዕሊ ንጎድኒ ገዲፎም ናብ ኣካብነት ክራይ ይጥሕሉ። ኣብቲ እዋን ቤት ፅሕፈት ፀጥታን ምምሕዳርን ብዝገበርዎ ክትትል ቅብሊት ዘይብለን ኬላ ዝሓለፉ መኻይን ይበራኸታ ምህላወን ይረጋገፅ። እተን መኻይን እንትተሓዛ እውን እቶም ሰብ ዋና ብላዕ ከምዝኸፍሉ ምዝራብ ስለዝጀመሩ ምስቲ ኢድ ብኢድ ዝተትሓዛ ምዃነን እቶም ኣብ ግዕዝይና ዝጠሓሉ መናእሰይ ብምብራርን “ሞዴላት” ዝኾኑ ምልሻ ብምምዳብን ክሕልው ከምዝተገበረ ኣይተ ኤፍሬም የረድኡ፡፡
ኣብዚ እውን ግን ካሊእ ዓይነት ፈተና ኣጋጢሙ እዩ። ኣብተን ወሰንቲ ዝኾና 8 ክሳዳት ብስርሖም ዝምስገኑ ምልሻታት ብምቑፃር ምንቅስቓስ ኣከብቲ ክራይ ክዕገት እንትፍተን ዝለመደዎ ሽሻይ ከየምልጦም ፀልማት ጉልባብ እናገበሩ ክንቀሳቐሱ ይጅምሩ። ነዚኣ ዝተረድአ ምምሕዳር እታ ወረዳ ድማ ፓትሮል መኻይን ኣዳልዩ ብብርኪ ወረዳ ዘሎ ሓይሊ ፀጥታ ይኹን ካብ ክልል ዝመፁ ሓገዝቲ ፍሉይ ሓይሊ ኣዋዲዱ እንትወፍር ፀፀር፣ እምኒ ምንፃፍን መንደቕን ሓሸዋን ሓመድን ዝፀዓና 120 መኻይን ኣብ ቁፅፅር ብምውዓል ብሕጊ ሮያሊቲ እቲ ንብረት ብምውራስ ነቶም ሰብ ንብረት ድማ ንሕድ ሕዶም ካብ 5000 ክሳብ 10000 ብር ክቕፅዑ ይግበር።ኣብ 2009 ዓ/ም ካብ ቅፅዓት ይኹን ካብ ሽይጣት እቲ ዝተወረሰ ሮያሊቲ 2 ነጥቢ 18 ሚልዮን ብር ዝተረኸበ ኮይኑ ሕዚ እውን ዘይተሸጠ ልዕሊ 100 ቢያጆ ዝኾን እምኒ ምንፃፍ፣ ፀፀርን ሓሸዋን ከምዘሎ ካብቲ ቤት ፅሕፈት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ፡፡
መዳርግቲ ኣካላት ከምዚ ጠንኪሮም ስለዝሰርሑ እውን ከም ወረዳ 28 ነጥቢ 3 ሚልዮን ብር ንምእካብ ተሊሞም ኣስታት ሸውዓተ ሚልዮን ወሰኽ ዘለዎ 35 ሚልዮን ብር ንምእካብ ክኢሎም እዮም። ኣብዚ እቲ ዝለዓለ ወሰኽ እቶት ዘምፀአ ሮያሊቲ ብምዃኑ ኣብዚ ዓመት ካብ ሮያሊቲ ጥራሕ 10 ሚልዮን ብር ንምእካብ ተሊሞም ይንቀሳቐሱ ኣለው። እዚ ተግባራዊ ዝኸውን እውን እቶም ኣብ 115 ማሕበራት ዝተወደቡ እምኒ ምንፃፍ ዝፀርቡን እምኒ መንደቕ ዝፍንቅሉን ይኹን ሑፃ ዘቕርቡ 2000 መናእሰይ ካብ ኢድ ደለልቲ ወፂኦም ዝሸጥሉ መንገዲ ብምፍጣር እዩ ክኸውን። ስለዝኾነ ሃፍቲ ተፈጥሮ እናጓሕጉሑ ዝውዕሉ ኣብ ምፍራይ ፀፀር ዝንቀሳቐሱ ሰብ ሃፍቲ እቲ ዝግባእ ግብሪ ክኸፍሉ ኣድላዪ ክትትልን ደገፍን ምግባር ኣገዳሲ እዩ፡፡
ምምሕዳር ወረዳ እንደርታ ኣድላይ ኣብ ዝኾነ እዋን ፍሉይ ሓይሊ ክልል እናተጠቐመ ብዝገበሮ ክትትል ሮያሊቲ እቶም ፀፀር ዘፍርዩ ሰብ ሃፍቲ እቲ ስጉምቲ ምኽባዱ ሪኦም ሐዚ ብስሩዕ ቅብሊት ዝቖርፅሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ምስዚ ተዛሚዱ ከም ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ እንደርታ ግብሪ ንከይኸፍሉ ትርፊ ኣልባን /ኒል/ ክሳራን እናበሉ ዝመፁ ፀፀር ዘፍርዩ ሰብ ሃፍቲ ናብ ተሓታትነት ምስጋር ጀሚሩ ኣሎ። ንኣብነት ኣብታ ወረዳ ካብ ዘለው 70 መፍረይቲ ፀፀር ነቶም ክሳራን “ትርፊ ኣልባን” እናበሉ ዝምፁ ሸውዓተ ሰብ ሃፍቲ ሒሳብ መዝገቦም ተመርሚሩ 1,197,112 ብር ግብሪ ክኽፍሉ ተገይሮም ኣለው፡፡
ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ነቶም ሰብ ሃፍቲ “ኣጭበርቢርኩም ኢኺም” ኢሉ ልዕሊ ሓደ ነጥቢ 19 ሚልዮን ብር ግብሪ ክኸፍሉ ዝተገበረሉ ቀንዲ ምኽንያት ንሓንቲ ቢያጆ ፀፀር ክልተ ቢያጆ እምኒ ከምዘድሊ፣ ነቲ ቢያጆ እምኒ ንምፍንቃል ድማ ክንደይ ጉልበት ሰብ ከምዘሳትፍ ስለዝፍለጥ እዩ። ወፃኢ ብምቑላል ካብ ምኽፋል ግብሪ ንከምልጥ ብዙሕ ጉልበት ከምዝተጠቐመ እምሲሉ መረዳእታ ዘየምፅእ ድማ “ሓንቲ ፓድ ቆሪፁ ክልተ ሰለስተ ቢያጆ የብፅሕ ኣሎ ማለት እዩ” ብዝብል ጥርጣረ ብዓሚቕ ኦዲት ዝምርመረሉ ኩነታት ኣሎ። ስለዝኾነ በቶም ልምዓታውያን ኮይኖም ፅቡቕ ወፃእን ኣታውን ዘቕርቡ ሰብ ሃፍቲ ነቶም ሰወርቲ ግብሪ ብምትማን ናብ ስርዓት ንምእታው ቆሪፁ ተላዒሉ ኣሎ። እዚ ብምትግባር እውን ኣብ 2009 ዓ/ም 28 ነጥቢ 3 ሚልዮን ብር ክእከብ ተሊሙ 35 ሚልዮን ብር ዝኣከበ እቲ ቤት ፅሕፈት ነዚ ኣብ ግምት ኣእትዩ ኣብ 2010 ዓ/ም 39 ነጥቢ 6 ሚልዮን ብር ክእክብ ትልሚ ሒዙ እናተንቀሳቐሰ እዩ፡፡
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ መደባት ልምዓት እቶት ናይ ሓደ ቤት ዕዮ መደባት ዘይኮኑስ ውራይ ኩሉ ዜጋ ብምዃኖም ንዕውትነት እዚ መደብ ኩሉ ዝምልከቶ ክረባረበሉ ይግባእ። እዚ ክኸውን ዝኽእል እውን ሕድሕድ ወገን ናይ ዝተጠቐመሉ ግልጋሎት ቅብሊት ምሕታት ዜግነታዊ ግቡኡ ምዃኑ ኣሚኑ እንትንቀሳቐስ እዩ። እዚ ዝበሃለሉ ቀንዲ ምኽንያት እውን ግብሪ ዝስውር ኣካቢ ክራይ እንኮ መቃልዒቱ መንገዲ ስለዝኾነት እያ።እዚኣ ድማ እታ ዝቐለለት ሃገራዊት ሓላፍነት ምዃና ምፍላጥ የድሊ። እንተዘይኮይኑ ቅብሊት ንከይሓትት እናተሰከፈ ኣብ መድረኻት ሽምጡ ገቲሩ “ናይ ማይ፣ መብራህቲ፣ ትካላት ጥዕናን ትምህርትን ከምኡ ድማ መንገድታት ፀገም ኣለና” ኢሉ እንተሓተተ ድረፋ እሞ ኣይተፅማና እዩ ዝኾን። እቲ ምንታይ ሕድሕድ መሰረተ ልምዓት ዝስራሕን ዝቀላጠፍን ገንዘብ እንትእከብ ጥራሕ ምዃኑ ንኹሉ ግልፂ እዩ። ገንዘብ ዝርከብ ድማ ካብ ቫት፣ ቲኦቲ ይኹን ትርፊ ግብሪ እቶት ክርከብ ዝከኣል ቅብሊት ዝሕተተሉ መስርሕ እንትጠናኸር ኮይኑ እዚ ድማ ኣብ ሕድሕድ ኢድ ዜጋታት ዘሎ ቁልፊ ጉዳይ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ፡፡
ብመሰረቱ ግን እቶም መንግስቲ ዓዲ ንክትለምዕን ንሶም እውን መነባብሮኦም ከመሓይሹን ሓሲቡ ሃፍቲ ተፈጥሮ ሰሊዑ ምስሃቦም እናጓሕጉሑ ዝውዕሉ ዘለው ኣካላት ነቲ መነወሪ ተግባሮም ደጋጊሞም ክሓስብሉ ኣለዎም። መንግስቲ “ዜጋታት እዮም ይጠቐምሉ” ኢሉ መሬት ሰሊዑ እንትህቦም ካብ 100 ብር ሰለስተ ብር ግብሪ ከይኸፍሉ ናብ ስወራ ግብሪ ምእታዎም ከሕፍሮም ይግባእ። ኣብዚ እቲ ምምሕዳር ኣጥቢቑ ክሰርሓሉ ዝግባእ ንከምዚኦም ዝበሉ ኣከብቲ ክራይ ማዕዳ ሂብካ ዘይእረሙ እንተኾይኖም ፍቓዶም እናሰረዘ ንልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ምስግጋር ኣጠናኺሩ ክቕፅለሉ ይግባእ። ስለዚ ምምሕዳር ወረዳ እንደርታ እቲ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣመዝጊብዎ ዘሎ ለውጢ ዝነኣድ እዩ። እቲ ብኣከብቲ ክራይ ዝምንዛዕ ዝነበረ ሃፍቲ ህዝቢ ኣብታ ወረዳ ብዝተወለዐ ቃልሲ እዩ ናብ ረብሓ ህዝቢ ክውዕል ተገይሩ እሞ ነቲ ሕሉፍ ዓመታት ዝነበረ ክፍተት እናረአና ኢና ክጎሓል ዝፀንሐ ወርቂ ንብል ዘለና።


text:
ሓቅን ሓሶትን፣ ግንባር ንግንባር!!
ብገዛኢ ኪዳነ ከምቲ ወለድና ዝምስልዎ ኢዩ፣ ሓሶትን ስንቅን እናሓደረ ይፈኩስ ከም ዝብሃል፣ ጃንዳ ህግደፍ ዋላ'ኳ ከም'ቲ ባዕልዕም ዝብልዎ ተቓወምቲ ኢና ዝብሉ ኢትዮጵያውያን ሓዊሶም ኣብ ጀነቭ ሰልፊ ኣካይድና እንተበሉ፣ ሓሶቶም ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዓለም ዝያዳ ካዕቢቱ ኢዩ
ብገዛኢ ኪዳነ
ከምቲ ወለድና ዝምስልዎ ኢዩ፣ ሓሶትን ስንቅን እናሓደረ ይፈኩስ ከም ዝብሃል፣ ጃንዳ ህግደፍ ዋላ’ኳ ከም’ቲ ባዕልዕም ዝብልዎ ተቓወምቲ ኢና ዝብሉ ኢትዮጵያውያን ሓዊሶም ኣብ ጀነቭ ሰልፊ ኣካይድና እንተበሉ፣ ሓሶቶም ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዓለም ዝያዳ ካዕቢቱ ኢዩ ተራእዩ።
ብዕለት 23 06 2016 ብደለይቲ ፍትሒ ኣንጻር ጃንዳ ህግደፍ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ድማ ነቲ ጃንዳ ህግደፍ ኣካይድናዮ ዝብልዎ ሰላማዊ ሰልፊ ብብዝሑ ኮነ ብዓይነቱ ዝተዓጻጸፍ ቁጠዐ ህዝቢ ዘገንፈለ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ።
በዚ መሰረት ሓቅን ሓሶትን ንፍርዲ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ህዝቢ ዓለም ቀሪበን ኣሎዋ። ኣብ መጨረሻ ግና ሓቂ ክትስዕር ባህርያዊ ስለዝኾነ፣ ጠልጠል ዝበለ ልቢ ህግደፍ ተሳዒሩ ከምቶም ዝሓለፉ መልኽቲ ፍርዱ ኣብ ኢድ ህዝብና ኢዩ ክወድቕ።
ጃንዳ ህግደፍ ንቑጽሪ ይጠቕሙኒ ኢዮም ዝበሎም ኢትዮጵያውያን ከም ዘሰለፈ ብቃሉ ተኣሚኑሉ ኢዩ፣ እዚ ብህዝቡ ዘይተኣማምን ዓቕሉ ዝጸበቦ ንዑቕን ፉንፉንን ዝገብሮ ተግባር ኢዩ፣ ምልክት ናይ ስዕረቱ ድማ እዚ ኢዩ። ዝኾነ ኮይኑ ”ሑኑቕ እንታይ የውጽእ ዓፍራ” ከም ዝበሃል ዓቕሉ ጸቢቡዎ ዝገብሮ ዘሎ ተግባር ስለዝኾነ እዚ ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ሓሶቱ ንውድቐቱ ዘቃላጥፍ እምበር፣ ካብ ውድቀቱ ዘናግፎ ኣይኮነን። ስለዝኾነ ኣብ ጀነቭ ሓቅን ሓሶትን ተፋጢጠን ኢየን ውዓለን። ኣብ መጨረሻ ድማ ዓይኒ ህዝቢ ዓለም እንታይ ክፈርዳ ኢየን ኣብ ከይዲ ክንርእዮ ኢና።
ብመሰረቱ’ኳ እቲ ለውጢ ብኣና ብኤርትራውያን ኢዩ ዝመጽእ፣ ወሰንቱ ንሕና ኤርትራውያን ኢና፣ ኩልና ደላይቲ ፍትሒ ድማ ሓቢርናን ተሳኒናን ዕድመ ጃንዳ ህግደፍ ብምሕጻር፣ ህዝብናን ሃገርናን ካብ ጥፍኣትን ብርሰትን ንምድሓን ንጽባሕ ይጽናሓለይ ዘይበሃል ናይ ሎሚ ዕዮ ገዛና ኢዩ። ስለ ዝኾነ ሎሚ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ኣብ ዝሃሎ ይሃሉ፣ ኣብ ዘሎዋ ውድባትን ማሕበራትን ክውደብ ይግባእ፣ ምኽኒያቱ ከይተወደብካን ከይተጠርነፍካን ዝመጽእ ዓወት የለን። እቲ ጊዜ ሃዋኺ ናይ ለውጢ መድረኽ ስለዝኾነ ደላይ ፍትሒ ኩሉ ክወዳደብ ኣሎዎ።
ካሊእ ዝገርም ነገር ድማ ኣሎ፣ ኣብ’ቲ ብወገን ጃንዳ ህግደፍ ዝተኻየድ ሰላማዊ ሰልፊ ተቓወምቲ ኢትዮጵያውያን ከም ዝተሳተፍዎ ባዕሉ ወሃቢ ቃል ህግደፍ ኣብ ናይ ዜና ማዕከናት ገሊጹ ኢዩ፣ እሞ እዞም ተቓወምቲ ኢና ዝብሉ ኢትዮጵያውያን ሕቶኦም እንታይ ድዩ?
ኣብ ኢትዮጵያ ፍትሒ ሰላም ዲሞክራሲ ንምንጋስ እንዲዩ ዕላማኦም፣ ደላይ ሰላም ደላይ ዲሞክራሲ ደኣ ምስ ሓደ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ይስለፍ ዲዩ? ወይስ ”ዘይስንኻ ሑጻ ቆርጥመሉ” ኮይኑ’ዩ ምስ ምልካዊ ስርዓት ከሰልፎም ዝኸኣለ? ህዝቢ ኤርትራ ህዝቦም ስለዘይኮነ ጃንዳ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዋላ እንተጨፋለቖ ዘይንታዮም ኮይኑዎም ድዩ?
ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ምንቅስቃስ ግና ምስ ኮምኡ ዝበለ ደላይ ፍትሒ ደኣ ክተኣሳሰር ዘሎዎ እምበር፣ ደለይቲ ፍትሒ ኢና እናበልካ መራጎዲ ዲክታቶር ምዃን ብሓቂ ዝገርም ኢዩ ጥራሕ ዘኮነስ ምስቲ ኣብ ማዕከን ዜናታት ዘቃልሕዎ መርገጻት ገጽ ንገጽ ዝራጸም ኢዩ። እዚ ንሎሚ ጥራሕ ዘይኮነ ንሓዋሩ’ውን ኣብ ታሪኽ ኣሉታዊ ምዕራፍ ዘሎዎ፣ ብናይ ርሑቕ ምኒኮሎ ሓንጎል ዘይጠመተ ተበላጺ መርገጽ ኢዩ፣ ስለ ዝኾነ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ጀነቭ ኣሎና ዝብልዎ ፖሊቲካዊ መርገጽ ወይ ድማ ራኢ ዝበከለ ምንባሩ ኢዩ። ምኽኒያቱ ብእፍካን ብናይ ዜና ማዕከናትካን ዲሞክራስያውያን ብግብሪ ግና መገልገሊ ዲክታቶር ኮይናካ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዓለም ምግላጽ ንህዝቢ ዓለም ካብ ዘስደመመ ጉዳይ ኮይኑ ኢዩ ሓሊፉ።
ኣብቲ ጃንዳ ህግደፍ ዘቀናበሮ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተሳተፉ ሰባት መብዛሕተኦም ምስቲ ጃንዳ ህግደፍ ፍሉይ ረብሓ ዘሎዎም ገዛ፣ ኣሎኒ ንብረት ኣሎኒ ዝብሉ ውልቀ ሰባትን፣ ሓወይ ዘመደይ በዓል ስልጣን ኣሎኒ ዝብሉ፣ ጉዳይ ህዝብን ሃገር ኣብ ክሊ ውልቃዊ ረብሓኦም ዕንኪሊል ዝብሉ ከሓዲ ማሕዘል ኣደታቶም ኢዮም።
ወጽዓ ህዝቢ ኤርትራን፣ ባርነታዊ መግዛእቲ ውላዱን ዓለም ብዓለማ ዝፈለጦ ስለዝኾነ ብምድንጋር ዕድመ መግዛእቲ ህግደፍ ዝውስኽ ኣይኮነን፣ ዝያዳ’ኳ ደኣ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ርኡይ ዝኾነ ወጽዓኡ ክሒዱ ብሓሶት እናደናገረ ወላድ መኻን ገይሩዎ ዘሎ ጨካን ምልካዊ ምሕደራ ጃንዳ ህግደፍ ገጢሙ ኣብ ሃገሩ ሰላም ኣስፊኑ፣ ምስ ዘሎዉ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራት ብስኒት ኣብ ምዕባሌ ጎደና ዝምርሸሉ ኣገባብ ኢዩ ዝቕይስ።
ከምቲ ምስላ ወለድና ” ዘይውግሕ መሲሉዋ ኣብ ቦኹራ — ” ደገፍቲ ህግደፍ ድማ ዋላኳ ሎሚ ዘይወግሕ መሲሉዎም ኣብ ጎድኒ መጥፍኢ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ሕሱም ምልካዊ ጃንዳ ህግደፍ ይሰለፉ እምበር፣ ጽባሕ ድሕሪ ውድቀት ጃንዳ ህግደፍ ብታሪኽ ተሓተቲ ምዃኖም ክርድኡ ኣሎዎ። ጽባሕ ድሕሪ ውድቀት ህግደፍ ንሓዋሩ ክኸፍሉዎ ዘይኽእሉ ዓቢ ታሪኻዊ ዕዳ ኣሎዎም።
እቲ ናይ 23 06 2016 ሰላማዊ ሰላፊ ጀነቭ፣ ብብዝሒ ሰብ ካብቲ ንዓለም ዘዛረበ ሰላማዊ ሰልፊ ጀነቭ ናይ 2015 ዝበዝሔ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ ኣሎ፣ ናይዚ ምልክታቱ ድማ ጨካን ምልካዊ ጃንዳ ህግደፍ ክሳብ ክንደይ ብህዝቢ ኤርትራ ተጸሊኡን ተፈንፊኑን ከም ዘሎ ዘርኢ ጭቡጥ መርቶዖ ኢዩ።
ኩሉ ኣብ ኢስራኤል፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኢውሮጳ ዝርከብ ደላይ ፍትሒ ኣንጻር ጃንዳ ህግደፍ ዘካየዶ ሰላማዊ ሰልፊ ንዓለም ዳግማይ ዘዛረበ ኮይኑ ኣሎ። ብርግጽ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ጨካን ጃንዳ ህግደፍ ዝገላገለሉ እዋን ርሑቕ ኣይኮነን። እዚ ኢዩ እቲ ገምጋም ውዕሎ ናይቲ ብደለይቲ ፍትሒ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍታት። ውጽኢቱ ድማ እብዚ ቀረባ እዋን ክረኤ ኢዩ።
ድሕሪ’ዚ ጃንዳ ህግደፍን፣ እቶም ኣብ ጀነቭ ወጽዓ ህዝብና ሓቢኦም ንዲክታቶር ንድግፍ እናበሉ ጎደና ዓዲ ሃገር ከሓምዱ ዝውዓሉ ማህጸን ዝፈጠሮም ከርሲን፣ ዘዕበዮም ማሕዘልን ዝኸሓዱ ጠላማት ኣብ ኢድ ህዝብና ኣብቲ ፍትሓዊ ባይቶ ዓዲ’ቦና የራኽበና። ኣብዚ ኢዩ ዘሎ ዳግማይ ጽምብል ነጻነትን ሓርነትን። ኣብቲ እዋን’ቲ ብሰንኪ እቲ መላኺ ምሕደራ ህግደፍ ተበታቲኑ ዝጸንሔ ሕ-ሰብ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ተመሊሱ ንህግደፍን ተሓባበርቱን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክተሓሓዞም ኢዩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ምስ ህግደፍ ኣሻርዩ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መሬትን ኤርትራ ክላገጽ ዝጸንሔ ናይ ታሪኽ ሓተላ ዝጋለጸሉ መድረኽ ኢዩ ኪኸውን። ኣብቲ እዋን እቲ ንጽንዓትን መኸተን ህዝቢ ኤርትራ ዘሞግስ፣ ንሰዓብቲ ወይ ድማ ደግፍቲ ህግደፍ ዝነቅፍን ዝውግዝን ደርፍታትን፣ ግጥምታትን፣ ማሰን ኣውሎን ክንሰምዕ ኢና። ስለዝኾነ ደገፍቲ ህግደፍ ዝጽበዮም ዘሎ ናይ ሕተት ተሓተት መድረኽ ዋጋ ናይ ኩሉ በደሎም ህዝቢ ኤርትራ ክክሓሶም ኢዩ። እዚ ርሑቕ ኣይኮነን እታ ኣብ ክሳብ ጃንዳ ህግደፍ ኣትያ ዘላ መሸንቁቆ ገመድ ብስኒትን ሓድነትን ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ምስ ተሳሓበት ጃንዳ ህግደፍ ምስቲ ግናይን ሕማቕን ግብሩ ነበረ ኪኸውን ኢዩ።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኹሉ!!
24 06 2016


text:
ሓድሽ ዓመት/ Hadsh Amet
ሓድሽ ዓመት
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ኣብ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያና ናይ ሓደ ዓመት ናይ መጀመርያ ወርሒ መስከረም ኢዩ”ብላዕ በሐፈ ገጽከ” (ዘፍ፫፡፲፰/3፡18) ተባሂሉ ንኣቦና ኣዳም ዝተነግሮ ቃል ሕጊ ተፈጥራኣዊ ኮይኑ ወዲ ሰብ ላዕልን ታሕትን ኢሉ ብረሃጽ ገጹ መግቡን ዕለታዊ ናብርኡን ክመርሕ ግዲ ኮኖ። በዚ መሰረት ዘርኢ ዘሪኦም፡ ተኽሊ ተኺሎም ዝነብሩ ናይ ምድሪ ሓረስቶት እግዚኣብሔር ብዝህቦ ጸጋ ክረምቲ ብማይን ብጠልን ለምሊሙ ካብ ቆጽሊ ናብ ፍረ ዝበጽሓሉ፡ እቲ ኣድካሚ ወርሓት ክረምቲ ብማይን ብጭቃን ናይ ጻህያይን ናይ ምኹስኳስ ግዜ ኣብቂዑ ፍረ ምድሪ ናብ ቆፎ ንምእካብ ምድላዋት ዝግበረሉ ፈላሚ ወርሒ፡ወርሒ መስከረም ኢዩ።
“ንምድሪ ትሓልየላ፡ዝናብ ሰዲድካ ከኣ ተጽግባ፡ፍርያምን ሃብታምን ትገብራ።ነዚ ኩሉ ከምዚ ዝስዕብ ጌርካ ትገብሮ፡ንነግሕታት ተስትዮ ፡ንድንኲላታ ትምድምዶ ፡ብዝናም ተለምልማ፡ንብቑላ ትባርኾ፡ንዓመት ብሳህልኻ ኣትኽልላ፡ንስኻ ኣብ ዘለኻዮ ጽጋብ ኣሎ።ሰውሕታት ብኸብቲ ይመልእ ኮረቢት’ውን ብሓጎስ ይኽደን።ኣሳውሕ በባጊዕ ይኽደን ጉርሁታት ድማ ብእኽሊ ይጒልበብ ፡ኩሉ ከኣ ዕልል ይብልን ይዝምርን”(መዝ፷፭፡፱-፲፫/65፡9-13) ከም ዝበለ ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት።
እዚ ዕለት ወይ ድማ እዚ ወርሒ እዚ ዘመን ሓሊፉ ብሓድሽ ዘመን ዝትክኣሉ ናይ ዘመን መቀያየሪ ኢዩ። “ወትባረክ ኣክሊለ ዓመተ ምሕረትከ” ከም ዝብል (መዝ፷፭፡፲፩/65፡11)።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያና ካብ ዓመት ናብ ዓመት ብምሕረቱ ንዝጓስየና ኣምላኽና እግዚኣብሔር ምስጋናን ንምቕራብ ቅዱስ ዮሓንስ ብዝብል ስያሜ እናኽበረቶ ትነብር። ብናይ ቅዱስ ዮሓንስ ስም ዝተጸውዓለ ወይ ድማ ዝተሰመየሉምኽንያት ድማ፥ ዮሓንስ፡ “ኣማን እብለክሙ ኢንተሥኣ እም ትውልደ ኣንስት ዘየዐቢ እም ዮሓንስ/ካብ ኣንስቲ ዝተወልዱ ዘበሉ ካብ ዮሓንስ መጥምቕ ዝዓቢ ሓደ እኳ ከም ዘየተስእ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ”(ማቴ፲፩፡፲፩/11፡11) ተባሂሉ ዝተነግረሉ ካብ ጻድቃንን ሰማዕታትን ርእሲ ከም ዝኾነ በዓሉ ናይ በዓላት በዂሪ ኢዩ፡፡
ኣንድም፥ ዮሓንስ ካብ ነቢያት መጨረሽታ ካብ ሓዋርያት መጀመርያ ተረኺቡ ካብ ሰማያት ክወርድ ካብ ድንግል ክውለድ ምባል ገዲፉ “ነዋ በግዑ ለእግዚኣብሔር ዘየኣአትት ኃጥአተ ዓለም/እንሆ ሓጢኣት ዓለም ዘርሕቕ ገንሸል ኣምላኽ” (ዮሓ ፩፡፳፱/1፡29) ኢሉ ዘመነ ሓድሽ ከም ዝሰበኸ ዕለቱ ናይ ዘመናት መቀያየሪ ኢዩ።
ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ዓረገ ብ፻፹/180 ዓመተ ምሕረት ናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳት ተሸይሙ ዝነበረ ቅዱስ ድሜጥሮስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ብሰናይ ፍቓዱ ስለ ዝገለጸሉ ባሕረ ሐሳብ ብዮሃንስ ጀሚሩ ደሪስዎ ይርከብ።“ርእሰ ዓውደ ዓመት ዮሐንስ ወላዴ መጥቅዕ ወአበቅቴ“ ምባሉ ከኣ በዚ ምኽንያት ኢዩ።ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን በዚ እግዚኣብሔር መንፈስ ቅዱስ ናቱ ቅዱስ ፍቓድ ኮይኑ ንድሜጥሮስ ሊቀ ጳጳሳት ዝገለጸሉ ባሕረ ሐሳብ ገይራ ስለ ኩሎም ዕለታትን ኣውድኣመታትን ተመሪሓ ትኸይድን ኣላን።
ኣባዓዕላ በዓል
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብቅዳሴን ብምስጋናን ንኣምላኽ እና ኣመስገነት ንደቃ ድማ ንህይወት ዝኸውን ኣብታ እትመጽእ ዓለም ከእትዎም ዝኽእል ዘልኣለማዊ ናይ እግዚኣብሔር ቃል እና መሃረት ነዚ ቅዱስ ዕለት ብኽብሪ ተብዕሎ።ናይ ክረምቲ ወርሓት ብጠሊ ምሕረቱ ከሊሉ ነታ ብርሃጽ ገጽና ክነብረላ ዝተዋህበትና ምድሪ ብዝናም ኣለምሊሙ፡ምድሪ ዘራእትን በብዓይነቶም ኣእዋም ወቂቡ፡እንስሳታት ብወገኖም በቲ ዝኾነ ናይ እግዚኣብሔር ድንቂ ስራሕ ባህ ኢልዎም ይኣትዉን ይወፍሩን።እቲ ባህርያዊ ነገር ብኸምዚ ይውቅብን ይምዕርግን።ደቂ ሰባት ድማ ተቛደስቲ ናይቲ ድንቂ ስራሕ ናይ እግዚኣብሔር ስለ ዝኾና ብዝፈጠራና ኣምላኽና እግዚኣብሔር ባህ ይብለና ስለ ዝመገበናን ዝጓስየናን ከኣ ነምስግኖ።ንኹሉ ዘመናት ብስርዓትን ብኣገባብን ብዘይምትሕውዋስ ክኸይድ ዝገብር ባዕሉ እቲ ንዘመናት ዝፈጠረ ኣምላኽ ኢዩ።ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢዩ ከኣ ንዓመት ብዘመናት ከፋፊሉ ብጥበቡ ጸኒዖም ከምዝኸዱ ዝገብር።
ነዚ ኩሉ ንዝገብር እግዚኣብሔር ካብ ዝሓለፈ ዘመን ናብ ካልእ(ሓድሽ ዘመን) ንዘሰጋግር፡ዝሓለፈ ዘመን ብሰላም ጓሲዩ ብበረኸት ዘጽገበና ንዝመጽእ ሓድሽ ዘመን ከኣ ብሰላም ክጓስየና፡ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምስጋናን ጸሎትን ምህልላን ተካይድ ብኸምዚ መንፈሳዊ ዕዮታት ከኣ ነዚ ቅዱስ ዕለት ተኽብር።
እንተኾነ ናይ ሎሚ ወለዶ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ካብኡ ናብኡ ከኣ ኣብ ስደት እንርከብ መንእሰያት ብፍላይ ኩላትና ናይ ቅድስት ተዋህዶ ደቂ ከኣ ብሓፈሻ ስለ እዚ በዓል እዚ ዘለና ኣኽብሮትን ተገዳስነትን ከመይ ይመስል፧ ብሓቂ ከምቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እትምህረና ዲና እንነብር ዘሎና፧
ብዙሓት ሰባት ከም ምኽኒት እነቕርቦ “ኣብ ስደት እንዲና ዘለና፡ ኣይጠዓመናን” ዝብል ኮንቱ ዝኾነ ሓሳብ ኢዩ።ብዛዕባ ስደት እንተኾይኑ ቅድሜና እቲ ንሰማይን ንምድርን ብቓሉ ዝፈጠረ ንኹሉ ከኣ ብስልጣኑ ዝገዝእ ወልደ ኣብ ወልደ ማርያም ኢየሱስ ክርስቶስ ተሰዲዱ ኢዩ።እወ! ሎሚ ካብ ሃይማኖት ምዝንባል ካብ ግብሪ ጽድቂ ምርሓቕ ብምኽንያት ስደት መታን ከይከውን ምስ ክብርቲ ወላዲቱ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብቲ መሪር ምድረ በዳ ግብጺ ብጥሜትን ብጽምእን ተጓዒዙ፡ንስደትና ባሪኹ ሂቡና ኢዩ።
ብዙሓት ቅዱሳን እውን ካብ ዓዶም ተሰዲዶም ፡ብሓይሊ ተጨውዮም ኣብ ትሕቲ ጨካናት ነገስታት ወዲቖም ኢዮም፡ እንተኾነ ግን ንኣምላኽ ካብ ምስዓብን ስርዓት ኣቦታቶም ካብ ምሕላውን ንድሕሪት ዝበልሉ ግዜ ኣይነበረን።
ኣብ መንጎ ዓሌቱን ቤተ ሰቡን በይኑ ናይ እግዚኣብሔር በዓላት ከምቲ ዝግባእ ዘኽብር ዝነብረ ጦቢት፡ኣብ ትሕቲ ምርኮ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ እውን እንተኾነ በቲ ናይ ኣቦታቱ ስርዓትን ብሕጊ ኣምላኽን ድኣ እምበር ብናይ ስርዓት ሰብ ኣሶር(ነነዌ) ክኸይድ ኣይተራእየን (መጽ.ጦቢት፩፡፮-፰-፲፪/1፡6-12)።
ካብ ዓዶም ካብ እስራኤል ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ዝተወዱ ሰለስተ መንእሰያት(ኣናንያ፡ኣዛርያ፡ሚሳኤል) ከምኡ ብጥበቡ ዝተመስከረሉ ዳኒኤል ኣብ ዓዲ ጓና ኣብ ስደት እኳ ድኣ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ከለዉ ንሃይማኖቶም ፡ንስርዓቶም ኣይሓደጉን፡ነቶም ብሓይሊ ንስርዓቶም ክሓድጉ ዝገደድዎ ነገስታት ብዘይ ምፍራሕ ክሳዕ ሞት እሙናት ኮኑ፡እቲ ነቶም ዝኣምንዎ ዘየሕፍር ኣምላኽ ድማ ኣብ ቅድሚ ኩሎም ልዕል ኣበሎም።ብዝገበርዎ ሰናይ ነገር ድማ እግዚኣብሔር ብልሳን እቶም ዘይኣምኑ ዝነበሩ ከም ዝምስገንን ንሳቶም ድማ ክኸብሩን ተራእዩ(ት.ዳንኤል፫፡፩-መፈ/3፡1-መፈ , ፮፡፩-መፈ/6፡1-መፈ)
ስለዚ እንነብረሉ ዘለና ሃገር ኮነ ደረጃ መነባብሮ ካብ ስርዓት ቅድስት ሃይማኖትና ዘትርፈና፡ንዕኡ ገዲፍና ናብ ካልእ ዘብልና ኣይኮነን።ብሓቂ’ውን ብእመነት ናይቶም ዝሓለፉ ቅዱሳን ኣቦታት ደቂ ክሳዕ ዝኾነ ንዓኣቶም ክንመስል ኣብ ኣሰሮም ክንህሉ ሃይማኖታዊ ግዴታ ኣሎና።
ብኻልእ ወገን ካብ ሃይማኖታዊ ስርዓትን ኣካይዳን ወጻኢ ዝካያዱ ነገራት ብዙሓት ኢዩም።ኩሎም እዞም ካብ ስርዓት ቤተ ክርስቲያን ወጻኢ እንፍጽሞም ተግባራት ናይ ኣሕዛብ ድኣ እምበር ናይ ደቂ ተዋህዶ ኣይኮኑን።ብኹሉ ዘመን ህይወትና እግዚኣብሔር ዝእዝዘና ክንፍጽም ኣይትግበርዎም ዝተባህለን ዝተነግረን ከኣ ምግዳፍ ኢዩ።እንተኾነ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ደወላ እና ደወለት “ንዕኡ ንጸሎት፡ንዑ ተማሃሩ፡ ንኣምላኽ ኣመስግኑ፡ብህይወት ክትነብሩ ህይወት ሕረዩ” እና በለት ከላ፡ ገለ ካብ ደቃ ብዝያዳ ናይዚ ወለዶ መንእሰያት ግና ፈቖዶ እና መስተን ባእስን ዕብዳንን እንኸይድ ውሑዳት ኣይኮናን።
ስለዚ እምበኣር ኩሉ እቲ ዝሓለፈ ድኹም ኣካይዳና ገዲፍና ምስ ሓድሽ ዓመት ሓድሽ ኣካይዳን ኣናባብራን ክንጅምር ይግባእ።ሓድሽ ዓመት ስሙ ከም ዝሕብሮ ንሕና እቶም ደኺምና ዘለና ካብ ድኻምና እንትንስኣሉ ብዛዕባ መጻኢ ኣካይዳና ምስ ኣቦታትና ካህናት እንዛተየሉ ዝፈጸምናዮ ርኽሰት እንንስሓሉ፡ሓድሽ ህይወት ንምልባስ ኣብ ኣካይዳናን ኣናባብራን መቐይሮ እንገብረሉ ኢዩ እምበር ሓድሽ ዘመን ስለ ዝተባህለ ነቲ ዘመን ዝግደፍ ኣይኮነን።ሓድሽ ዘመን ዝኣረገ ህይወትና እንሕድሰሉ፡ካብ ርኽሰት ብፍጹም እንርሕቐሉ ብዛዕባ መንፈሳዊ ኣካይዳናን መጻኢናን ኣብ ትሕቲ ጽላልን ፍቓድን ናይቲ ልዑል ኣምላኽ መደብ እንሰርዓሉ ኢዩ።
ስለዚ እምበኣር ናይቲ ልዑል ኣምላኽ ደቂ ዝኾንኩም ኣብ መሰረት ነቢያትን ሓዋርያትን ዝተሰረትኩም ደቂ ዓዶም ንቕዱሳን ድኹም ኣካይዳና ኣለሊና ንዝያዳ ብርታዐ ክንጽዕር ምስ ሓድሽ ዘመን ሓድሽ ህይወት ክንሕዝ ብሃይማኖት ጸኒዕና ብሰናይ ፍረ ጽድቂ ክንሽለም ንእግዚኣብሔር ንለምኖ።
ቅዱስ እግዚኣብሔር ዘመና ናይ ሰላምን ናይ ጽድቅን ናይ ፍቕርን ቅሳነትን ክገብረልና ናቱ ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና።ኣሜን!!!
ካብ ዝሓለፈ ዘመነ ማርቆስ ናብ ዘመነ ሉቃስ ብሰላም ዘብጽሓና ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ክብርን ምስጋናን ይብጽሓዮ።
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።


text:
1 ግንቦት ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ሰዲህኤ
ወትሩ 1 ግንቦት፡ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ትኽበረላ መዓልቲ እያ። መዓልቲ ሰራሕተኛታት ኣብ ሙሉእ ዓለም ተኸቢራ እትውዕል መሰል ክብሪ፡ ወላ ሓንቲ መዓልቲ ትኹን’ምበር ሰራሕተኛታት ዓለም ንምሕያል እትዝከር መዓልቲ’ያ፡ ሰራሕተኛታት ኣፎም ከፊቶም ንመሰሎም ዝከላኸሉላ መዓልቲ’ያ።
ኣብ መላእ ዓለም፡ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ተኸቢሩን ተጸንቢሉን፡ ሰራሕተኛታትን፡ ማሕበር ሰራሕተኛታትን፡ ብታሪኻዊ ኣመጻጽኣ መሰረት ሰራሕተኛታት ዘለወን ሰልፍታትን ወከልቶም ተጣበቕቲ መሰል ሰራሕተኛታት፡ መሰል ክኽበር መብጽዓ ዘሕድስሉ መዓልቲ’ዩ። ሰራሕተኛታት ብዘይ ፍርሓትን ስግኣትን ድሌቶምን ሓሳባቶምን ዝገልጹላ መዓልቲ’ያ። ይትረፍስ ብደረጃ ማሕበር ሰራሕተኛታትን ሰልፍታትን ውድባትንስ፡ ውልቀ ሰባት ንበይኖም ከም ሰራሕተኛታት ጭርሖታቶም ኣዋዲዶም ንመሰሎምን መሰል መሳርሕቶም ዝከላኸሉላ መዓልቲ’ያ።
በዓል መዓልቲ ሰራሕትኛታት ክኽበር ክትርኢ፡ ንኤርትራውያን ብዙሕ ካብ ዘዘኻኽር መሰል ሰራሕተኛታት ኣብ ኤርትራ እዩ። ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ዝሓልፍዎ ዘለዉ ሃለዋት ምስ’ቲ ፖለቲካውን ምጣነሃብታውን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ዝተኣሳሰር ምዃኑ ኩሉ ዝርድኦ እዩ።ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ሰልፊ ሸቃሎ ንምዕዋት ንቃለስ ዝብለሉ ዝነበረ እዋን መድረኽን ታሪኽን ጠሊሙ፡ ሰራሕተኛታት ኤርትራውያን ተረጊጾምን ተገፊዖምን ዝነብሩላ ዘለዉ ሃገር ኮይና ምህላዋ’ዩ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካብ’ቲ ብዘይመጽናዕቲ ዘካየዶ ”ምጽንጻል ዝብልዎ” ወፈራ ምስጓግ ሰራሕተኛታት ደጊም ታሪኽ ሰራሕተኛታት ኣብ ኤርትራ ዘብቕዐን፡ ዝተበታተነት ስድራ ቤት ዘስዓበ ተግባራት ዝተራእየሉ’ዩ ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብ24 ነሓሰ 1994 ዋንነት መሬት መንግስታዊ ምዃኑ ዝኣወጀሉ ፡ ቅድሚ’ቲ 18 መስከረም 1996 ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ዝመሓደራ ዝነበራ ፋብሪካታት ብብሕቲ ክመሓደራን፡ ህግዲፍ ብታሕቲ ዝቆጻጸረንን ብሽርክነት ንግዲ ዘዋፍረለን ዘይምዕሩ ዘይፍትሓዊ ምሕደራ ዘተእታተወሉ፡ እቲ ካብ ስርሑ ዝተሰጔ ህዝቢ ሓሪሱ’ኳ ከይበልዕ ድሮ መሬቱ ኣብ ትሕቲ ዋንነት መንግስቲ ኣትዩ፡ ነታ ሪሙ እንተኾነት እንተሓሪሱ ክዘርኣ ወይስ ካልእ ዓይነት ሕርሻ ከካይደላ ተመሊሱ ነቲ ስርዓት ፍቃድ ምሕታት ዘይተርፎ ኮነ። ምልካዊ ስርዓት ከኣ ልክዕ ነዛ ኣገባብ ህዝቢ ዘየተንፍሰላ ህሞት፡ ሙሉእ ምቁጽጻር ዝተእታተዎ ምሕደራ ነበረ። በዚ ከኣ ላዕሊ እንተበለ ታሕቲ ካብ’ተን ስርዓት ዝኣወጀን ዝወጻሉ መንገዲ ስለ ዘይብሉ፡ ደቁ ክጠምዩ፡ ክዓርቁ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ክርኢ ዘይከኣለ ኣብ ክንደይ ስነ ኣእምሮእዊ ጭነቀትን ሕማምን ስደትን በጺሑ’ዩ። እቶም ዕድለኛታት ተባሂሎም ኣብ’ቲ ኣብ ብሕቲ ትካላት ግን ከኣ በቲ ስርዓት ዝመሓደራ ፋብሪካታት ዝተረፉ ከኣ፡ ንስሙ ዝኽፈሎ ደሞዝ መብዛሕትኡ ግዜ ብምስምስ ህንጸት ሃገር፡ ድራር ተጋደልቲ ደቂ ስውኣት እንዳበለ ኣብ ኢዶም ከይበጽሐ ዝህድጎምን፡ እንተን ክፍሊት እንተኾና ኣብ ዕዳጋ ወሪድካ ንሸመታ ዘይኣኽላ፡ እንተተሸመታ ዘይጽግባ ብደላላን ዘይሕጋዊ ዕዳጋታት ዝተዋረደ ህዝቢ ሃለዋቱ ዝተደወነ ገጹን ዕርቃኑን ዘርእያካ ምስክር ዘየድልዮ ዝሓልፎ ዘሎ’ዩ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ደሞዝ ይኸፍል ኣለኹን እንዳበለን፡ ንሰማዒ ዝገረሞ ወሰኽ ደሞዝ’ሉ ዝዛረበሉ ኣብ ግብሪ ዘይወዓለ መብጽዓ ናይ ፕሮፓጋንዳ ሃልኪ ህዝብና ዘይበልዖ በሊኡ ደሞዝ ከይከፈሎም ዝነብርሉ መድረኽ’ዩ። ካብኡ ዝኸፍአ’ውን እቲ ከም ሰራሕተኛ በጃ (ግሪምቢያለ ወይ ኮምፕላሲዮነ) ለቢሱ ኣብ ስርሓት ህንጻት ይኹን ትካላት ዝረአ መቁጸሪ ዘይብሉ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ወዲ ይኹን ጓል፡ ሰብኣይ ይኹን ሰበይቲ ልክዕ’ቲ ዕድመ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም ሰራሕተኛ ድከቱ ዝሰቲ ዘሎ ብዛይካ’ተን መሕሸሺ ተባሂለን ዝወሃባ ኣብ እንዳ መማቐሪ ዱዃን ህግዲፍ ዝተርፋ ቅሩብ ቁራቦ ገንዘብ ብነጻ ጉለበቱ ዝሰርሕ ውሑድ ዘይኮነስ ሃገር ብሃገሩ እንተተባህለ ዝተጋነነ ኣይኮነን።
ብግዜ ፈደረሽን’ኳ፡ ኣብ ግዜ ዓደይ ዓደይ ተማሃሮ ኣብ 1957፡ ሰራሕተኛታት ኣብ 1958 ወርሒ ለካቲት ንመሰሎም ሰላማዊ ሰልፊ ዝወጽሉ ብወታሃደራት ኢትዮጵያ ብጥይት ዝወደቅሉ ግዜ ወዮ ደኣ ወርሒ ግንቦት ኣይነበረን’ምበር ንኽብርን መሰሎም ምንባሩ ከቶ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ንዝነበረ ዘይፍታሓዊ ምሕደራ ዝተቃወሙ ዝነበሩ እዮም።
ምልካዊ ስርዓት ነቶም ወግሐ ጸብሐ ዘነኣእሶምን፡ ዝኸሶምን ደሞክራሲያውያን መንግስታት ብፍላይ ኣብ ኤውሮጳ፡ ፍሉይ ትካላትን ቤት ፍርዲ ሰራሕተኛታት ብዘለዎ ዝመሓደር ጥራሕ ዘይኮነ፡ ሰዓብ’ቲ ህግዲፍ በቲ ኣብ ዝነብርዎ ሃገራት ዝተፈቀደሎም መሰል ሰራሕተኛ፡ ኣብ ኤውሮጳ ምንጪ ቁጠባ ኣማስይኡ ንስለላዊ መጋብርያ ዘውዕሎ ብሚሊዮናት ዝቁጸር ገንዘብ ንኤርትራዊ ሰራሕተኛ ሳንቲም’ኳ ትብጽሖ የብሉን። ኣብ’ዚ ከየጠቀስክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝጠቀስክዎ እቶም ተሳተፍቲ 1 ግንቦት፡ ምስ ሰልፍታትን ማሕበራት ውድባት ዘለዉ ጥራሕ ዘይኮነ ውልቀ ሰብ ከይተረፈ ዝደለዮ ዲሞክራሲያዊ ፍትሓዊ ጭርሖ መሪጹ ክጽሕፍን ነቶም ኣብ’ቲ ቦታ ሰላማዊ ሰልፊ ዘለዉ ሓገዝ ሓቲቱ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ወጻኢ ዝደለዮ ጭርሖን ራእይን ብዝደለዮ ዓቐን ተጻሒፉ ክዋሃቦ ዝገብር መሰል ዘለዎ’ዩ። ብኣንጻር ኤርትራ ህዝባን ዝሓልፎ ዘሎ ፍልልይ መሰላት ከኣ እዚ’ዩ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ መሰል ህዝቢ ኤርትራ መሰል ሰራሕተኛታት ኤርትራ ኸኽብር ዝኸልከሎ ሓደ’ኳ የልቦን። ግን ግን ስልጣኑ ንምክልኻል ብዘምጽኦ ምስምሳት ህዝብና ተረጊጹን ተገፊዑን ይነብር ኣሎ።
ዜናን ሓበሬታ
ሰዲህኤ
1 ግንቦት 2018
Short URL: http://english.farajat.net/?p=11002


text:
ዝገጠሙናን ንቕድሚት ክገጥሙና ዝኽእሉን ፀገማት ንምፍታሕ እንኸዶ መንገዲ ንፁር ክኸዉን ናይ ግድን እዩ።
ተዘየለ ፖለቲካና ፖለቲካ ኣዉያትን ጥርዓንን ይኸዉን እሞ መፍትሒ ዘይፈጥር በኻያይ ስነልቦና ሒዝና ረብሓ ክልልናን ሃገርናን ምሕላው ኣብ ዘይንኽእለሉ ተስዓራይ ባይታ ሰጣሕ ኢልና ንተርፍ። ተሞክሮ ዕዉታት ህዝብታት ዘምህረና ድማ ፀገማቱ ነፂሩ፣ ፍልፍል ሕመቓቱ ብዑምቆት ተንቲኑ፣ ተሞክሮታት ኣፅኒዑ ፍታሕ ዘነዲ ከምዝዕወት እዩ። ብበዝሒ ኣንፀርፅሮትን ያዕያዕን ዝተለወጠ ሀገር የለን።
ብርክት ዝበሉ ተጋሩ መናእሰይ፣ ነባር ተጋደልቲ፣ ሙሁራትን ሓለፍቲ ፖለቲካዊ ዉዳበታትን መራሕቲ መንግስትን ንዘለናዮ ኹነታት ጥርኑፍ ትንተናን ናይ መፍትሒ መንገዲ ክህቡ ኣይንዕዘብን። ቁርፅራፅ ሓሳባትን ናብ ጥርዓን ዘዘንበሉ ክሴታ መሰልቲ ፅሑፋትን እምበር ዘለናዮ ኹነታት እንታይ ይመስል? መንቀሊ ናይቲ ዘለናዮ ሽግር እንታይ እዩ? ዝበፅሐ ጉድኣት እንታይ እዩ? መፍትሒኡኸ እንታይ እዩ? ተዘይተፈቲሑኸ እንታይ ሓደጋ ክመፅእ ይኽእል? ብዋናነት ነቲ መፍትሒ ኣየናይ ሓይሊን መሓዉርን ኣንቀሳቒስና ኢና ንፈትሕቶ? ዝብሉ ገዘፍቲ ሕቶታት ክምልሱ ዝሞከሩ ፁሑፋት ብዙሕ ኣይረኣዩን ዘለው። ኣብዚ ውራይና መፂሄት ይኹን ኣብ ካሊእ መድረኻት ቡዙሓት ብሱላት ሓሳባት ካብ ሙሁራትን ሰብ ተሞኩሮን ይለዓሉ እዮም። ግን ጥሙር ንደፈሓሳባዊ መልክዕ ዘለዎም እዮም ንምባል አየድፍርን። ምናልባት ከም በዓል ጄኔራል ጃድቃንን ጄኔራል አበበን ኣብ ዉራይናን ካልእን ዝፀሓፍዎ፣ ብ ቛንቛ ኢንግሊዝኛ ድማ ዶከተር ሌንጮ ለታ በቲንዋ ዝነበረ ፅሑፍ፣ ቕድም ኢሉ ድማ ኣብ ዉራይና ኩነታት ፖለቲካ ሃገርና እንታይ ይመስል? ንሕናኸ እንታይ ንግበር ዝብል ስፍሕ ዝበለ ናይ ናሁሰናይ በላይ ፁሑፍ ወዘተ ዝበሉ ዳህሳስ ሕሉፍን ህልውን ኩነታት ገይሮም መፍቲሕታት ዝጠቆሙ ሕሁፋት ብምዃኖም ከም መበገሲ ክንሪኦም ንኽእል እንተኾና እምበር ካሊእ ካብ ብቐለ መጠይቕ መልክዕ ርኢቶ መሃብ ዝዘለለ ዝቐረበ ነገር ኣይንዕዘብን።
ሳላ ፌስቡክን ዉራይናን ሰርጌንን ትግራዋይ ሓይሊ ሓሳባቱ ይገልፅ ምህላው ዓብይ ትዕድልቲ እዩ። ዝገርም ዓቕሚ ዘለዎም መናእሰይ ናብ መድረኽ ይመፁ ኣለዉ፣ ልዕሊ ኹሉ ነገር ተስፋ ዝህብ እዩ። ኾይኑ ግና እዚ ዝበሃል ሙሉእ ፖለቲካዊ ትንተናን ናይ መፍትሒ ሓሳብን ወዲቡ ዝፀሓፈን ኣንፈት መፃኢ ቓልሲ ክሕብር ዝኽእል፣ ካብ ክስተታት ምትንታን ( Event Analysis) ሓሊፉ መንገዲ ዝሕብር ኣይእምብዛን። ሓቂ ንምዝራብ ናይ ገለገሊኦም ዕላማን ድልየትን እዉን እዙይ እዩ ኢልኻ ዘይትሕዞ ኣብ ዝተረኸበት ዕዳጋ ድጋፍ ንምእላሽ ዝተወደቡ ዴሞክራስያዊ መትከልን ንፁር ዕላማን ዘይትርእየሎም ይበዝሑ ኣለዉ። ዉድብ ህወሓት ይኹን ዓረና በዚ መዳይ ዘቕረብዎ ዝርዝር ትንተናን ናይ መፍትሒ መንገድታትን ኣይራእናን፤ እዚ ክገብሩ ናይ ግድን እዩ።
ናይዛ መልእኽቲ ዕላማ ድማ ነዚ ክፍተት መን ይምላኣዮ ዝብል እዩ። ሙሁራን ተጋሩ ነቶም ኣገደስቲ ዝኾኑ ናይ ልምዓት፣ ሰላም፣ ፍትሕን ዴሞክራሲን ዛዕባታት ምርምር ወይድማ “ሓዉሲ ምርምር” ገይሮም ኣጀንዳታትና ስርዓት ተዘይየትሒዘምዎ ሓይሊ ትግራዋይ ኣብ ግዝያዊ ሆይሆይታን ስምዒታዊ ምንብድባድን ምፅማዱ ኣይተርፍን። ፖለቲካ ስፍሕ ዝበለ ማሕዉራዊ ርድኢትን ዓሚቕ ግንዛበን ዝጠልብ፤ መትከልን ዕላማን ተዘይነፂርካ ዘይትዕወተሉ ሜዳ እዩ። ብኻሊእ ኣገላልፃ ሕቱኹቱኸኛ ዘይስዕረሉ ሜዳ እዩ።
ብቕርበትን ተበፃሓይነትን ሓሲብና ኣብ መቐለ፣ ዓዲግራትን ኣኽሱሙን ዘለኹም ሙሁራት ተጋሩ ዛዕባታትና ብዝግባእ ተፀኒዖም ኣጀንዳ ክኾኑ ናይ ምግባር ሓላፊነት ዘለኩም መሲሉ ይስማዓና:: ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ብርክት ዝበላ ዩኒቨርስቲታት ሀገርናን ወፃኢ ዓዲን ዘለኹም ተጋሩ እዉን እጃምኹም ክትገብሩ ንላቦ። ምሕደራና፣ ፍትሕና፣ ኩነታት ኣብ ዶብ ዘሎ ህዝቢ፣ ማሕበራዊ ግልጋሎታትና፣ ልምዓትናን ኩለ መዳይ ኸይድና ካብ ርእይቶ (Opinion) ሓሊፉ ሓቃዊ ሓበሬታን ንድፈሓሳብን ተሞክሮ ኻልኦት ሃገራትን ኣቕሪብካ ፍታሕ ምንዳይ እዩ እቲ ዝረብሕ መንገዲ። መፅሄት ዉራይና ብዝኸኣለቶ ዓቕማ ገፋሕቲ ትንተናታት ዝሓዙ መፍትሒ ከርእዩ ዝኽእሉ ፅሑፋት እናምፀአት አካል እቲ ቓልሲ ንፍትሒ፣ ንስላም፣ ልምዓትን ዴሞክራሲን ክልልናን ሀገርናን ኾይና ከም ልሙድ ከም እትቕፅል ነረጋግፀልኩም።
ጥሙር ንድፈሓሳባዊ መፍትሒ ዝጠልብ መድረኽ!
ዝገጠሙናን ንቕድሚት ክገጥሙና ዝኽእሉን ፀገማት ንምፍታሕ እንኸዶ መንገዲ ንፁር ክኸዉን ናይ ግድን እዩ። ተዘየለ ፖለቲካና ፖለቲካ ኣዉያትን ጥርዓንን ይኸዉን እሞ መፍትሒ ዘይፈጥር በኻያይ ስነልቦና ሒዝና ረብሓ ክልልናን ሃገርናን ምሕላው ኣብ ዘይንኽእለሉ ተስዓራይ ባይታ ሰጣሕ ኢልና ንተርፍ። ተሞክሮ ዕዉታት ህዝብታት ዘምህረና ድማ ፀገማቱ ነፂሩ፣ ፍልፍል ሕመቓቱ ብዑምቆት ተንቲኑ፣ ተሞክሮታት ኣፅኒዑ ፍታሕ ዘነዲ ከምዝዕወት እዩ። ብበዝሒ ኣንፀርፅሮትን ያዕያዕን ዝተለወጠ ሀገር የለን።
ብርክት ዝበሉ ተጋሩ መናእሰይ፣ ነባር ተጋደልቲ፣ ሙሁራትን ሓለፍቲ ፖለቲካዊ ዉዳበታትን መራሕቲ መንግስትን ንዘለናዮ ኹነታት ጥርኑፍ ትንተናን ናይ መፍትሒ መንገዲ ክህቡ ኣይንዕዘብን። ቁርፅራፅ ሓሳባትን ናብ ጥርዓን ዘዘንበሉ ክሴታ መሰልቲ ፅሑፋትን እምበር ዘለናዮ ኹነታት እንታይ ይመስል? መንቀሊ ናይቲ ዘለናዮ ሽግር እንታይ እዩ? ዝበፅሐ ጉድኣት እንታይ እዩ? መፍትሒኡኸ እንታይ እዩ? ተዘይተፈቲሑኸ እንታይ ሓደጋ ክመፅእ ይኽእል? ብዋናነት ነቲ መፍትሒ ኣየናይ ሓይሊን መሓዉርን ኣንቀሳቒስና ኢና ንፈትሕቶ? ዝብሉ ገዘፍቲ ሕቶታት ክምልሱ ዝሞከሩ ፁሑፋት ብዙሕ ኣይረኣዩን ዘለው። ኣብዚ ውራይና መፂሄት ይኹን ኣብ ካሊእ መድረኻት ቡዙሓት ብሱላት ሓሳባት ካብ ሙሁራትን ሰብ ተሞኩሮን ይለዓሉ እዮም። ግን ጥሙር ንደፈሓሳባዊ መልክዕ ዘለዎም እዮም ንምባል አየድፍርን። ምናልባት ከም በዓል ጄኔራል ጃድቃንን ጄኔራል አበበን ኣብ ዉራይናን ካልእን ዝፀሓፍዎ፣ ብ ቛንቛ ኢንግሊዝኛ ድማ ዶከተር ሌንጮ ለታ በቲንዋ ዝነበረ ፅሑፍ፣ ቕድም ኢሉ ድማ ኣብ ዉራይና ኩነታት ፖለቲካ ሃገርና እንታይ ይመስል? ንሕናኸ እንታይ ንግበር ዝብል ስፍሕ ዝበለ ናይ ናሁሰናይ በላይ ፁሑፍ ወዘተ ዝበሉ ዳህሳስ ሕሉፍን ህልውን ኩነታት ገይሮም መፍቲሕታት ዝጠቆሙ ሕሁፋት ብምዃኖም ከም መበገሲ ክንሪኦም ንኽእል እንተኾና እምበር ካሊእ ካብ ብቐለ መጠይቕ መልክዕ ርኢቶ መሃብ ዝዘለለ ዝቐረበ ነገር ኣይንዕዘብን።
ሳላ ፌስቡክን ዉራይናን ሰርጌንን ትግራዋይ ሓይሊ ሓሳባቱ ይገልፅ ምህላው ዓብይ ትዕድልቲ እዩ። ዝገርም ዓቕሚ ዘለዎም መናእሰይ ናብ መድረኽ ይመፁ ኣለዉ፣ ልዕሊ ኹሉ ነገር ተስፋ ዝህብ እዩ። ኾይኑ ግና እዚ ዝበሃል ሙሉእ ፖለቲካዊ ትንተናን ናይ መፍትሒ ሓሳብን ወዲቡ ዝፀሓፈን ኣንፈት መፃኢ ቓልሲ ክሕብር ዝኽእል፣ ካብ ክስተታት ምትንታን ( Event Analysis) ሓሊፉ መንገዲ ዝሕብር ኣይእምብዛን። ሓቂ ንምዝራብ ናይ ገለገሊኦም ዕላማን ድልየትን እዉን እዙይ እዩ ኢልኻ ዘይትሕዞ ኣብ ዝተረኸበት ዕዳጋ ድጋፍ ንምእላሽ ዝተወደቡ ዴሞክራስያዊ መትከልን ንፁር ዕላማን ዘይትርእየሎም ይበዝሑ ኣለዉ። ዉድብ ህወሓት ይኹን ዓረና በዚ መዳይ ዘቕረብዎ ዝርዝር ትንተናን ናይ መፍትሒ መንገድታትን ኣይራእናን፤ እዚ ክገብሩ ናይ ግድን እዩ።
ናይዛ መልእኽቲ ዕላማ ድማ ነዚ ክፍተት መን ይምላኣዮ ዝብል እዩ። ሙሁራን ተጋሩ ነቶም ኣገደስቲ ዝኾኑ ናይ ልምዓት፣ ሰላም፣ ፍትሕን ዴሞክራሲን ዛዕባታት ምርምር ወይድማ “ሓዉሲ ምርምር” ገይሮም ኣጀንዳታትና ስርዓት ተዘይየትሒዘምዎ ሓይሊ ትግራዋይ ኣብ ግዝያዊ ሆይሆይታን ስምዒታዊ ምንብድባድን ምፅማዱ ኣይተርፍን። ፖለቲካ ስፍሕ ዝበለ ማሕዉራዊ ርድኢትን ዓሚቕ ግንዛበን ዝጠልብ፤ መትከልን ዕላማን ተዘይነፂርካ ዘይትዕወተሉ ሜዳ እዩ። ብኻሊእ ኣገላልፃ ሕቱኹቱኸኛ ዘይስዕረሉ ሜዳ እዩ።
ብቕርበትን ተበፃሓይነትን ሓሲብና ኣብ መቐለ፣ ዓዲግራትን ኣኽሱሙን ዘለኹም ሙሁራት ተጋሩ ዛዕባታትና ብዝግባእ ተፀኒዖም ኣጀንዳ ክኾኑ ናይ ምግባር ሓላፊነት ዘለኩም መሲሉ ይስማዓና:: ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ብርክት ዝበላ ዩኒቨርስቲታት ሀገርናን ወፃኢ ዓዲን ዘለኹም ተጋሩ እዉን እጃምኹም ክትገብሩ ንላቦ። ምሕደራና፣ ፍትሕና፣ ኩነታት ኣብ ዶብ ዘሎ ህዝቢ፣ ማሕበራዊ ግልጋሎታትና፣ ልምዓትናን ኩለ መዳይ ኸይድና ካብ ርእይቶ (Opinion) ሓሊፉ ሓቃዊ ሓበሬታን ንድፈሓሳብን ተሞክሮ ኻልኦት ሃገራትን ኣቕሪብካ ፍታሕ ምንዳይ እዩ እቲ ዝረብሕ መንገዲ። መፅሄት ዉራይና ብዝኸኣለቶ ዓቕማ ገፋሕቲ ትንተናታት ዝሓዙ መፍትሒ ከርእዩ ዝኽእሉ ፅሑፋት እናምፀአት አካል እቲ ቓልሲ ንፍትሒ፣ ንስላም፣ ልምዓትን ዴሞክራሲን ክልልናን ሀገርናን ኾይና ከም ልሙድ ከም እትቕፅል ነረጋግፀልኩም።


text:
ኣብ ሓደ ሰሚርና ኢና ዝበሉ "መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ ቤይ ኤርያን ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ ሰሜን አሜሪካን" ዝተባህላ ማሕበራት ምስ "መንእሰያት ህግደፍ" ኣብ ሓደ ዘሰማምዕ መርገፂ ንምብፃሕ ብአና ወገን ቅሩባት ኢና ክብሉ ገሊፆም።
እዘን ክልተ ማሕበራት መንእሰያት ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስን ልዑላዊነት ሕጊን ክረጋገፅ ክሰርሓ ፀኒሔን'የን ዝበሉ ናይቲ ሓድሽ ጥርናፈ ጊዝያዊ አቦ መንበርን ምኽትልን ኮይኖም ከምዘለዉ ዝገለፁ መንእሰያት ዳንኤል ተኽላይን ሰሎሞን ገብረየሱስን ኣብ ኤርትራ ለውጢ ንኽመፅእ ክግበር አለዎ ዝበልዎ ሰለስተ ነጥብታት ዘርዚሮም'ለው።
አስዒቦም "እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ ክፅገነሉ ኣብ ዘይኽእለሉ ብርኪ ስለዝበፅሐ ስልጣኑ ኸረክብ ጥራይ'ዩ ዘለዎ" ይብሉ።
መፃኢ ዕላማና'ውን ይብሉ ክልቲኦም አጋይሽ ነቲ ስቅ ኢሉ ዝዕዘብ ዘሎ ኣብዝሓ መንእሰይ ንምሕቃፍ'ዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ክፍሊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ቀሪቡዩ፣ ሎሚ ኸአ 2ይ ክፍሊ ቀሪቡ'ሎ።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ቀዳማይ ክፋል
ኣብቶም ዝሓለፉ ሕታማት፣ ብኮሚሽን ስነ-ምግባርን ፀረ-ግዕዝይናን ክልል ትግራይ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ትግራይ ዝተኻየዱ መፅናዕታት መሰረት ገይርና ስርዓት ኣሰራርሓ፣ ዝርዝር ትሕዝቶኦምን ዝተውሃቡ ናይ መፍትሒ ሓሳባትን ኣቕሪብናልኩም ነይርና፡፡ንሎሚ ድማ ኮሚሽን ስነ-ምግባርን ፀረ-ግዕዝይናን ክልል ትግራይ ካብ 2007 ክሳብ 2008 ዓ.ም ኣብ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ማይ፣ መኣድንን ኢነርጅን ወረዳ እምባ ኣላጀ ኣብ ከይዲ ጨረታ ህንፀት ፕሮጀክታት ዝተርአዩ ክፍተታት ኣፈፃፅማ ስራሕ ማእኸል ገይሩ ዘካየዶ መፅናዕትን ዝተቐመጡ መፍትሒ ሓሳባትን መሰረት ገይርና ቀዳማይ ክፋል ሒዝና ቀሪብና ኣለና።
ተመሓይሹ ኣብ ዝወፀ ስርዓት ዕደጋን ምምሕዳር ንብረትን ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣዋጅ ቑፅሪ 255/2007 ዓንቀፅ 38 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ዝሰፈረ ሓሳብ፣ ዝኾነ ቤት ዕዮ ካብ መቕረባይ ዕደጋ ክፍፅም ዝኽእል ካብዞም ዝስዕቡ ሓዲኦም እንተማልእ ከምዝኾነ ይሕብር። ንሳቶም ድማ “ንብረት ወይ ግልጋሎት ኮንስትራክሽን ኣብ ሓደ ሕፁይ ተወዳዳሪ ጥራሕ እንትርከብ” ወይ ድማ “ንብረት ወይ ተገጣጣሚ ተወሳኺ መለዋወጢ ኣቕሓ ወይ ግልጋሎት ካብ ፈላማይ አቕራቢ ምዕዳግ እንትድለ” ምዃኑ ይገልፅ። ኣብ መምርሒ ምትእስሳር ስርዓት ዕደጋ ቑፅሪ 5/2007 ዝተቐመጠ ድማ፣ “ብግልፂ ጨረታ ተቓሊሑ ነቲ ውድድር ዝዓግት ኩነታት ክሳብ ዘይሃለወ ዝቐረበ ተወዳዳሪ ዋላ ሓደ እንተኾነ ዘቕረቦ ዋጋ ኣብ ውሽጢ ዝተቐመጠ ናሕሲ በጀት ግምት መሃንዲስ ምዃኑ እንትረጋገፅ ምሃብ ይክኣል” ይብል፡፡
እዙይ ኮይኑ እናሃለወ ኣብ ከይዲ ጨረታን ውፅኢቱን ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ማይ፣ መኣድንን ኢነርጅን ወረዳ እምባ ኣላጀ ካብ መንጎ ዝተርአዩ ክፍተታት ኣፈፃፅማ ሓደ ብተደጋጋሚ ብዘይውድድር ንሓደ ውልቀ ኮንትራክተር ሰዓራይ ምግባር ነይሩ። ኣብቲ ወረዳ 29 ሕዳር 2008 ዓ.ም ብዝተኻየደ ጨረታ ኣብ ጣብያ ተኽዓ ቼክዳም፣ ክሮሲንግን ካናልን ብሓፈሻ ሰለስተ ፕሮጀክታት ንምስራሕ ብሕታዊ ተጨራታይ ተባሂሉ ብ 441 ሽሕን 720 ብር ጥራሕ ዋጋ ብምምላእ ፕሮጀክት መስኖ ክሰርሕ ውዕሊ ኣሲሩ እዩ።ብተመሳሳሊ 29 ሕዳር 2007 ዓ.ም ኣብ ጣብያ ቤትመራ ክልተ ተጫረቲ ቀሪቦም እንተነበሩውን ናይቲ ሓደ “ስርዝ ድልዝ ኣለዎ” ብዝብል ምኽንያት ቼክዳም፣ ካናልን ክሮሲንግን ንምስራሕ ብጠቕላላ ብር 221 ሽሕን 125 ነጥቢ 05 ብር ሓደ ኮንትራክተር ብሕታዊ ተጨራታይን ሰዓራይን ኮይኑ ፕሮጀክት መስኖ ክሰርሕ ውዕሊ ኣሲሩ እዩ።
ብተወሳኺ እውን ተመሳሳሊ ብርኪ ስራሕ ዘለዎም ዝተወደቡ ደቀቕትን ኣናእሽቱን ንግዲ ትካላት እናሃለው ነዚኦም መፀዋዕታ ገይርኻ ከየሳተፍካ “ምስ ግምት መሃንድስ ተመጣጣኒ እዩ” ብዝብል በቢዓመቱ ንውልቀ ኮንትራክተር ብሕታዊ ተጫራታይን ሰዓራይ ገይርኻ ውዕሊ ይእሰር ከምዝነበረ ካብ ዝሰፈረ ቃለጉባኤ፣ ጨረታን ካልኦት ሰነዳትን ምርዳእ ይከኣል። ንኣብነት 10 ታሕሳስ 2007 ዓ.ም ኣብ ብዝተኻየደ ጨረታ ኣብ ጣብያታት እግሪ ዓልበን ዓፀላን ወረዳ እምባ ኣላጀ ቼክዳምን ካናልን ንምሰራሕ ሓደ ኮንትራክተር “ብሕታዊ ተጨራታይ” ተባሂሉ ብ 404 ሽሕን 940 ብር ጥራሕ ዋጋ ብምምላእ ፕሮጀክት መስኖ ክሰርሕ ውዕሊ ኣሰሩ እዩ።
ኮሚሽን ስነ-ምግባርን ፀረ-ግዕዝይናን ክልል ትግራይ ነቲ ኣብ ከይዲ ጨረታን ውፂኢትን ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ማይ፣ መኣድንን ኢነርጅን ወረዳ እምባ ኣላጀ ዝተርኣየ ጉድለት ኣፈፃፅማ ድሕሪ ምምርማር ዝነበሩ ጉድለታት ኣነፂሩ እዩ። ብመሰረት እዚ ጨረታ እንትካየድ ኩሉ ዝምልከቶ መቕረባይ ወይ ተጫራታይ ክሳተፍ እናተገበኦ “ጨረታ ኮሚቴ” ተባሂሉ ዝተቐመጠ ኣካል ብተደጋጋሚ “ብሕታዊ ሰዓራይ” እናበለ ንውልቀ ኮንትራክተራት ክውሃብ ገይሩ እዩ። ስለዝኾነ እውን ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ዝተረኸብሉ “ንቐፃሊ ከምዚ ዓይነት ኣካይዳ ከይድገም ኩሉ ክመሃረሉ ብዝኽእል ኣገባብ ክግምገምን ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰደሉን ይግባእ” ዝብል እዩ፡፡
ብድምር ኣብ ከይዲ ጨረታ ኣብያተ ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ማይ፣ መኣድንን ኢነርጅን ወረዳ እምባ ኣላጀ ፀገም ጉድለት ኣሰራርሓ ከም ዝነበረ ብመረዳእታ ተረጋጊፁ እዩ።ኣብ ከይዲ ጨረታ ውልቀ ኮንትራክተር ብሕታዊ ተጫረቲ ምግባር፣ ሰራሕተኛታት ምስ ውልቀ ኮንትራክተራት ዘይግቡእ ርክብ ብምፍጣርን ብምድርዳርን ዝተወሰኑ ውልቀ ሰባት ዝጥቀምሉ ባይታ ዝፈጠረ፣ ንግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን በሪ ዝኸፍት ኣካያይዳ እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ሓደ ኮንተራከተር ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ፕሮጀክታት እንትሕዝ እቶም ፕሮጀክታት ብእዋኖም ከይስርሑን ብዝድለ ፅሬት ከይህነፁ ዝገብር፣ ኮንትራክተራት ብዓቕሞምን ኽእለቶምን ልምዓታውያን ኮይኖም ብውድድር ክዓብዩ እናተገበኦም ኣተሓሳስባን ተግባራት ክራይ ኣካብነት ከማዕብሉ ዝገብር እዩ። እዚ ጉድለት ኣፈፃፅማ ድማ ሕብረተሰብ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ እምነት ክስእን ዝገብር፣ ተግባራት ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ንኽነግስ መንገዲ ዝኸፍት ብምዃኑ ኣብያተ ዕዮ ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉድለታት ንምዕባስ ትኹረት ሂበን ክሰርሓ ይግባእ ንብል፡፡


text:
ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ዞባ ጉራጌ ከተማ ወልቂጤ ቅድሚ ሰሙን ዝተጀመረ አድማ ኣብ ዘብቕዓሉ ዘሎ እዋን ዝተአሰሩ ከምዘይተፈትሑን ሕቶታቶም ከምዘይተመለሰሎም ንድምጺ ኣሜሪካ ዝሓበሩ ነበርቲ አሽንዃ’ዶ ዝተአሰሩ ክፍትሑ ንሕና’ውን ንድለይ ኢና ዘለና ይብሉ። ምምሕዳር’ቲ ክልል ኣብ ዝሃቦ ምላሽ ዝተአሰሩ ብደረቕ ገበን’ዮም ይብል።
ዝሓለፈ ሰሙን ዝጀመረ ናይ ስራሕ ደው ምባልን ካብ ገዛ ዘይምውጻእ አድማ ከተማ ወልቂጤ ስዒቡ ብዝተላዕለ ተቓውሞን ዝተላዕለ እምባጓሮ ክልተ ሰባት ከምዝሞቱን ካልኦት ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ከምዝቆሰሉ ናይ ዓይኒ መሰኽኻክር ይገልጹ።
መንግስቲ’ቲ ክልል ዝሞተ ሰብ ሓደ ጥራይ እዩ ይብል።
ምክንያት’ቲ አድማን ተቓውሞን ጸገም ልምዓትን ጸገም ሰናይ ምሕደራን ምኳኑ ነበርቲ ይጠቕሱ።
እቲ ንሰለስተ መዓልታት ዝተጸውዓ አድማን ንሰሙን ዝቀጸለሉ ምክንያት ምሟት እቶም ክልተ መንእሰያትን ምእሳር ካልኦትን ምዃኑ ሽሞም ክግለጽ ዘይደለዩ ናይ ዓይኒ ምስክር ካብቲ ቦታ ይሕብሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብመሰረት እዚ እተን ኣብ ክልልና ዘለዋ 27 ኮሌጃት ቴክኒክን ሞያን ትምህርትን ስልጠናን ታሕተዋይን ማእኸላይን ብርኪ ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ካብ ምፍራይ ሓሊፈን ኣብ ምቕዳሕ ቴክኖሎጂ እውን ክነጥፋ ፀኒሐን እየን። ካብዚአን ሓንቲ ኮሌጅ ፖሊ ቴክኒክ መቐለ እያ። እዛ ኮሌጅ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እንታይ ተሊማ እንታይ ከም ዝፈፀመትን ቅድመ ምድላዋት 2010 ዓ/ም እንታይ ከምዝመስሉን ከምኡ እውን ብዛዕባ ኣብ ከተማ መቐለ “ዝሐሸ ኣፈፃፅማ ኣለዎ” ዝበሃል መባዝሒ ቴክኖሎጂ ዝኾነ ደኣንት ዘዋደድናዮ ሓሳብ ከም ዝስዕብ ኣቕሪብናዮ ኣለና።
ኮሌጅ ፖሊ ቴክኒክ መቐለ ኣብ 2009 ዓ/ም ይኹን ቅድሚኡ ዝነበሩ ዓመታት ዝቐድሖምን ዘሰጋገሮምን ቴክኖሎጂታት መበገሲኦም ሸርፊ ወፃኢ ምቕናስ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብቲ ተጠቃምን መባዝሕን ዘሎ ክፍተት እናመልአ ቁጠባ እዛ ሃገር ዘነቓቕሕ ከምዝኾነ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ምርምርን ስግግርን ቴክኖሎጂ እቲ ኮሌጅ ኣይተ ፋንታሁን ኣስረስ የረድኡ። እቲ ኮሌጅ ኣብ 2009 ዓ/ም 24 ቴክኖሎጂታት ንክቐድሕ ብዝተውሃቦ መደብ መሰረት 19 ቴክኖሎጂታት ዝቐድሐ እንትኾን፣ ካብዚኦም እቶም 11 ማለት እውን 76 ምኢታዊ ናብ መባዛሕቲ ደኣንት ኣሰጋጊሩ እዩ። እቶም ተቐዲሖም ዘይተሰጋገሩ ቴክኖሎጂታት እውን እንተኾነ መዋፃኣይነቶም ብዝበለፀ ንምርግጋፅ ኣብ ብርኪ ፈተሻን ፈተነን እዮም ዝርከቡ።
ንምቕዳሕ ዝተውሃበ ትልሚ ሙሉእ ብሙሉእ ከይፍፀም ካብ ዘዐንቀፉ ምኽንያታት ሓደ ሕፅረት ጥረ ኣቕሓ ኮይኑ ዘይምምጥጣን ቁፅሪ መምህራንን ዝቕድሑ ቴክኖሎጂታትን ፅበት ክፍሊ (ዎርክ ሾፕ) እውን ተጠቀስቲ እዮም። ንኣብነት ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ብፍሉይ ሸርፊ ወፃኢ ንምቕናስ ክቕዳሕ ተሓርዩ ዝነበረ መፅረቢ እምነ በረድ፣ ስኣን ጥረ ኣቕሓ ዛጊድ ክውዳእ ዘይከኣለ ኮይኑ ሕዚ ግና “ጂ ኣይ ዜድ” ዝተብሃለ ገባሪ ሰናይ ትካል ነዚ ዘድሊ ጥረ ኣቕሓ ንምቕራብ ቃል ስለዝኣተወሎም ኣብዚ ዓመት እዚ ንክስራሕ መደብ ተታሒዙ ኣሎ። ኣብዚ ዓመት ከም ኮሌጅ ሸርፊ ወፃኢ ከድሕኑ ዝኽእሉ ሓሙሽተ ቴክኖሎጂታት ተመሪፆም ምስሊ ዘድልዩ ማቴርያላት (ድረዊንግ ስፔሲፊኬሽን)፣ ኣዋፃኣይነቶምን ዘለዎም ጠለብን ተነፂሩ ኣብ ከይዲ ስራሕ ከምዝርከቡ ኣይተ ፋንታሁን ኣስረስ ገሊፆምልና ኣለዉ።
ምስ እዚ ተኣሳሲሩ ኣብ መባዛሕቲ ቴክኖሎጂ ደኣንት ዘሎ ኩነታት እንትንርኢ ድማ ኣብ ከተማ መቐለ 42 መባዛሕቲ ደኣንት ምህላዎም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ መስከረም ቢሮ ቴሞትስ ዝገበሮ ዳህሳስ የመላኽት። መንእሰይ ኣለም ገብረ ካብዚኦም ሓደ ኮይኑ ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ዘለዎ እዩ። እዚ መንእሰይ ብኤሌክትሪካል ኢንጅነሪን ዲፕሎማ ዘለዎ ኮይኑ ንክልተ ዓመት ዝኣክል ኣብ እንዳ ሰብ ተቖፂሩ ክሰርሕ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ 2006 ዓ/ም ብብር 5000 ካፒታል “ፅዮን ጠቕላላ ስራሕቲ ማሽን” ዝብሃል ናይ ባዕሉ ትካል ከፊቱ እናሰርሐ ዝርከብ ወገን እዩ። ካብ 2007 ዓ/ም ንነዘ ድማ ምስ ኮሌጅ ፖሊ ቴክኒክ መቐለ ተዛሚዱ ክሰርሕ ጀሚሩ። ካብቲ ኮሌጅ ዝተፈላለዩ ማሽናት ማለት እውን “ሃይድሮሊክ ማሽን” (መዐሸጊ ማዕፆ)፣ መወሃሃዲ ቀለብ እንስሳ፣ ፅሟቕ መፅሞቒ፣ እኽሊ ብመስመር መዝርእን ካልኦትን እናተቐበለ ከምዘባዝሕን ዝሓሸ ጠለብ ዓማዊል ከምዘለዎን ይገልፅ።
በቢ ዓመቱ ካብ 30 ክሳብ 50 ዝኾኑ ቴክኖሎጂታት እናባዝሐ ናብ ዕዳጋ ዘቕርብ መንእሰይ ኣለም በቢግዚኡ ድማ ተወሰኽቲ ካልኦት ቴክኖሎጂታት እናባዝሐ ይርከብ። ንኣብነት ኣብዚ ሕዚ እዋን ሙሉእ ብሙሉእ ተወዲኡ ንዕዳጋ ተዳልዩ ዘሎ ብሓደ ግዘ ክሳብ ሓምሳ ማዓፁ ክዕሽግ ዝኽእል “ሃይድሮሊክ ማሽን” ግዜን ጉልበትን ካብ ምቑጣብ ሓሊፉ ኣብ ዕዳጋ ተወዳዳራይ ዝኾነ ስራሕ ንክሰርሑ ዓብዪ ሓገዝ ይገብረሎም ምህላዉ የረድእ። እዚ ማሽን ካብ ወፃኢ እንተዝመፅእ ክሳብ ሓደ ሚልዮን ብር ዝውድእ እንትኾን ንሱ ግና ክሳብ ብር 120 ሽሕ ንምሻጥ እዩ ተመን ዋጋ ኣውፂእሉ ዘሎ። መንእሰይ ኣለም ዘባዝሖም ቴክኖሎጂታት ካብ ትግራይ ወፃኢ ናብ ዝርከባ ክልል ሶማሌን ዓፋርን ዝልእኽ ኮይኑ ኣብዚ ሕዚ እዋን መጠን ካፒታሉ ብር ሰለስተ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን በፂሑ ኣሎ። ዕዳጋ ኣብ ምትእስሳር ይኹን ዲዛይንን ማንዋልን ኣብ ምድላው ፖሊ ቴክኒክ ኮሌጅ መቐለ ሓገዝ ከምዝገብረሉ ድማ ይዛረብ።
ምዕባለ ሓንቲ ሃገር ዝውሰን ዜጋታት ንዘበኑ ዝምጥን ቴክኖሎጂ ተጠቒሞም ከፍርዩ እንተኽኢሎም ጥራሕ እዩ። እቲ ዘፍርይዎ ቴክኖሎጂ ካብ ወፃኢ ዝኣቱ እንተኾይኑ ድማ እታ ሃገር ንሕፅረት ሸርፊ ወፃኢ ንክትቃላዕ ዝገብርን ገንዘብ ዜጋታት ብመልክዕ መግዝኢ ቴክኖሎጂ ንወፃኢ ሃገር ስለዝኸይድ ንምዕባለ ዝፈታተን እዩ። ስለዝኾነ እውን ከም ሃገር ትካላት ቴሞትስ ነዚ ፀገም ንምቕራፍ ይሰርሓ ከምዘለዋ ኣብ ላዕሊ እናረአናዮ ዝመፃእና ዛዕባ እኹል መርኣዪ እዩ። እዚ ዝነኣድ ኣንፈት ኮይኑ ኣብ ሕፅረት ጥረ ኣቕሓ ዝረአ ፀገም ብኣግኡ እናተቐረፈ ዝበለፀ ስራሕ ንክስራሕ ዝምልከቶ ኣካል ትኹረት ክገብረሉ ይግባእ ንብል።


text:
ግዳያት “9/18…”
ራብዓይ ክፋል
ስለ ምንታይ ሞይቶም?
– ብዘይዝኾነ መርመራ፡ ናይ ቤት ፍርዲ መስርሕ፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ሓንቲ ጸባብ ሸላ ምንባርን ምስ ዝኾነ ይኹን ሰብ ዘይምርኻብን ከቢድ ስነ-ኣእምራዊ ጸቕጢ ስለዝወረዶም
– ኣብ ገድሊ ንናጽነት ብመውጋእቲ ብኣካላዊ ድኻም ኣዝዮም ጉስቁላት ስለዝነበሩ ነቲ ከቢድ ጸቕጢ ክጻወርዎ ብዘይምኽኣሎም
– ንዝተፈለላየ ዘጓነፎም ሕማማት ዝፍውስ ቀረብ ኣፋውስን ሓካይምን ስለዘይቀርበሎም
– ኣብ ምክልኻል ሕማማት ዝሕግዝን ኣካላት ዝሃንጽን ተመጣጣኒ ምግቢ ስለዘይቀርበሎም
– ካብ ዕለት 6 ክሳብ ዕለት 9/ወርሒ 6/2003 ካብ ዝሓሸ ጸቕጢ ኣየር ዝነበሮ እምባትካላ ናብ ኣስታት 45 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ዋዒን ለይቲ ሓያል ናይ ባሕሪ ጎስዒ ዝፈጠሮ ቀዝሒን ዝነበሮ ሩባ ዒራዒሮ ምስተዓፈኑ ንክልቲኡ ዓይነት ኪሎማ ክጻወሩ ብዘይምኽኣሎም
– ክዳኖምን መንጸፎምን ክልተ ኮቦርታ ጥራይ ብምንባሩ ለይቲ ነታ ሓንቲ ኮቦርታ ኣብ ሲሜንቶ ይንጸፍዋ እታ ካልአይቲ ይለብሱዋ ሓድሓደ እዋን እውን ነታ ሓንቲ መንጸፎምን ክዳኖም ገይሮም ነታ ካልአይቲ ይትረኣስዋ ስለዝግደዱ ቀትሪ ኣንጉዕኻ በዘምክኽ ዋዒ ለይቲ ከኣ ኣንጉእኻ ዘንቅጽ ቀዝሒ ኣዝዮም ስለዝተሃሰዩ
– ናይ ነፍሰወከፎም መደቀሲ፡ ቤት ሽቓቕ፡ መሕጸቢኦም ኣብታ 3 ብ 3 ሜትር ስኬር ዝስፍሓታ ጸባብ ሸላ ውሽጢ ስለዝርከብ እታ ሸላ ጽሬታ ዝተሓለወ ስለዘይኮነ፡፡ ብራህዲ (ኦሞዲቲ) ዝዓስዐሰት ብምኻና፡፡
– ጉጅለ ኢሳይያስ እሱራት ከይጠፍኡ”ምበር ከይሞቱ ዋላ ሓንቲ ኣይግደስን፡ ስለዚ ቅድሚ ምሟቶም ዝግበር ቅድመ ምክልኻል ኣይነበረን የግዳስ ደይ መደይ ተባሂሉ ክሞቱ ይግበር ከምዝነበረ እቲ ዝተገልጸ ኩነታት ዘግህዶ ሓቂ እዩ፡፡
– ምስ ሞቱ ካብ በዓል ፍሸይ መራራን ወኪን ተበጊሱ ንባሕሪ ገጹ ኣብ ዝወርድ ወሓዚ ሩባ ዒራዒሮ ይቕበሩ ኣዕጽምቶም ብውሕጅ ክውሰድ ይግበር፡፡
ቀንዲ ተሓተቲ ምጽናት ገዳይም መራሕትናን ኣሕዋትናን ኣሓትናን በዓል መንዮም ፡፡
1. ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ፕረዚዳንት ሃገረ ኤርትራ
2. ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ
3. ብ/ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ሓላፊ ወኪል ሃ/ድሕነት ኤርትራ
4. ብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ኣዛዚ ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ኤርትራ
5. ብ/ጀነራል (ዶ.ር) ሃይለ ምሕጹን ሓኪሙ ንዘየድሕኖም እንዳተመላለሰ ዝሪኦም ዝነበረ
6. የማነ ገብረኣብ ሓላፊ ጉዳያት ፖለቲካ ህግደፍ
7. ሌ/ኮሎኔል ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲ ሓኪም) ሓላፊ ቤ/ማእስርቲ እምባትካላን ዒራዒሮን
8. ኮ/ል ሓረጎት ፍርዙን (ወዲ ፍርዙን) ኣዛዚ ክ/ሰ 22 (“ሓማ በል ክትድረር!!” እናበለ ኣብ ባራት ዓዕ ክብል ዝሓድር ዘሎ ደንቆሮ)
9. ብ/ጀ ሚኪኤለ ሓንስ (ወዲ ሓንስ) ኣዛዚ ክ/ሰ 26 ካብ እምባትካላ ናብ ዒራዒሮ ኣብ ምምልላስ ዝተሳተፈ ናይ ሚስጢር መኻፍልቲ በዓል ውጩ ነበረ
10. ኮ/ል ሓዱሽ ወለላ (ወዲ ወለላ)ሓላፊ ስለያ ተወርዋሪ እዚ”ውን ኣብቲ ምጉዓዝ ተሳታፊ እቲ ሚስጢር ምንባሩ


text:
ኤመርሰን ምናንጋግዋ ሓድሽ ፕረዚደንት ዚምባብወ ብምዃን ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ
ኤመርሰን ምናንጋግዋ ሓድሽ ፕረዚደንት ዚምባብወ ብምዃን ሎሚ 24 ሕዳር 2017 ኣብ ርእሰ-ከተማ'ታ ሃገር፡ ሃራረ ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ።
ሚስተር ምናንጋግዋ፡ ኣቐዲሙ ምክትል ፕረዚደንት እታ ሃገር ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ኾይኑ፡ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ብፕረዚደንት ነበር ሙጋበ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምብራሩ፡ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ቀንዩ ነይሩ።
እዚ ንዚምባብወ ታሪኻዊ መዓልቲ እኳ እንተኾነ፡ ንነዊሕ እዋን ምስ ሚስተር ሙጋበ ክስርሕ ዝጸንሐ ስለዝኾነ፡ ብኸመይ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ መራሒ ክፍለ ከም ዝኽእል ፍሉጥ ኣይኮነን ይብሉ ብዙሓት ተንተንቲ።
ኣብቲ ጽንብል"ሽቕለት ኣልቦነት ብምውጋድ፡ ንመንእሰያትና ስራሕ ብምፍጣር፡ ቁጠባና ክንልውጦ ኢና" ብምባል ነቲ ንነዊሕ እዋን ኣብ ቁጠባዊ ቁልውላዉ ኣትዩ ዝርከብ ህዝቢ ዚመባብወ ተስፋ ሂቡ።
"ሰላምን ስኒትን ክንቅነት ኣሎና" ድሕሪ ምባል፡ ዲሚክራስያዊ ምርጫ ክካየድ ምዃኑን፡ "ትካላት ዲሞክራሲ ከም ዝሕይሉ ክንገብር ኢና" ብምባል መብጻዓ ኣትዩ።
"ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጸነት መሪሑና እዩ፡ ድሕሪኡ'ወን ነታ ሓዳስ ሃገርና ብምምራሕ ኣበርክቶ ጌሩ'ዩ" ድሕሪ ምባል፡ "ሓደ ካብ መስረትቲ ሃገርና ዝኾኑ ዓበይቲ መራሕቲ ኮይኑ ብኽብሪ ክዝከር ክነበር እዩ"
"ብውልቂ ድማ ንዓይ፡ ኣቦ፡ ኣያን ናይ ቃልሲ ብጻየይ እዩ" ብምባል ሰናይ ትምኒቱ ገሊጽሉ።
እቲ ንፕረዚደንት ነበር ሮበርት ሙጋበ ካብ ስልጣኑ ንኽወርድ ዓቢ ተራ ዝነበሮ ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር፡ ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺወንጋን ካልኦት ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተማእዛዝነቶም ነቲ ሓድሽ ፕረዚደንት ብወግዒ ገሊጾም።
ኣብቲ ጽንብል ብዙሓት መራሕቲ ኣፍሪቃ ይሳተፉ ኣለዉ።
ዋላኳ ሚስተር ሮበርት ሙጋበ ኣብቲ ጽንብል ክርከብ'ዩ ዝብል ወረ ክንዛሕ እንተቐነ'የ፡ እንተኾነ ግና ናብቲ ጽንብል ከም ዘይተቐልቀለ ተረጋጊጹ።
ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ከም ዝገለጽኦ፡ ፕረዚደንት ምናንጋግዋ፡ ንሮበርት ሙጋበ ከም ዘዘራረቦን፡ ናይ ጸጥታ ወሕስነት ክህልዎ ምዃኑ ኣረጋጊጽሉ ኣሎ።
ኣብቲ ኣብ ስታድዮም ከተማ ሃራረ ዝተካየደ ስነ-ስርዓት ቃለ-ማሕላ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት እታ ሃገር ተሳቲፎም።
እዚ ናይዚ ሓድሽ ፕረዚደንት ኣብ ስልጣን ምምጻእ፡ ድሕሪ'ቲ ሰራዊት እታ ሃገር ንፕረዚደንት ሙጋበ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ምስጋዳዱን ክኸውን ዝኻኣለ ኩነታት'ዩ።
ፕረዚደንት ነበር ሮበርት ድሕሪ'ቲ ዝተገብረሉ ጸቕጥን፡ እቲ ዝመርሖ ዝነበረ ሰልፊ ዛኑፒኤፍ (Zanu-PF) ተሀተሀተሀሀ ካብ ናይ ሰልፊ ስልጣኑ ድሕሪ ምውራዱ፡ ንጊዚኡ ኣብ ስልጣኑ ክጸንሕ ድሌቱ እኳ እንተነበረ፡ ፓርላማ እታ ሃገር ካብ ስልጣኑ ንኸወርዶ እናተካተዐ እንከሎ'ዩ ኣብ 21 ሕዳር ብወለንትኡ ካብ ስልጣኑ ከም ዝወረደ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ነበር ሮበርት ሙጋበ ን37 ዓመታት ንዚምባብወ ከም ዝመርሓ ይዝከር።


text:
ኣብዚ ሐዚ እዋን ከተማታት ትግራይ ብናህሪ እናዓበያ ይኸዳ ምህላወን ብዓይኒ ዝርአ ሓቂ እዩ። ርእሰ ከተማ ክልልና ዝኾነት ከተማ መቐለ እውን ካብተን ዝለዓለ ዕብየት እናርኣያ ዝርከባ ከተማታት ሓንቲ እያ። ናብ ኣርባዕቲኡ ኣንፈታት እናሰፍሐት ትርከብ። በዝሒ ህዝባ እውን ብኡ ልክዕ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ሓንቲ ከተማ እናሰፍሐት ብዝኸደት ቁፅሪ ተወሳኺ ዝርገሐ መሰረተ ልምዓት ምምላእ ግድን ስለዝኾነ ከም ማይ፣ መንገዲ፣ መተሓላለፊ ውሑጅ፣ ስልኪ፣ መብራህትን ካልኦትን እናተማልኡ ይርከቡ። ከተማታት ደረጅኡ ብዝሓለወ ኣግባብ እናዓበያ እንትኸዳ ቅድሚኡ ዘይነበረን ነገር ብመንግስቲ ንክማለአለን ምጥላብ ዝተለመደ እዩ። እዚ ማለት ድልየት ደቂ ሰብ መወዳእታ ስለዘይብሉ እቲ ቀዳማይ ሕቶኦም ምስተማልአ እቲ ካልኣዋይ ዝነበረ ሕቶ ቀዳማይ ገይርካ ምቕራብ ጌጋ ኣይኮነን። ከተማታትና ፅርግያታተን ካብ ፀፀር ናብ ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ (ኮብልስቶን) ካብኡ ድማ ናብ “ኣስፋልት”ን ካልእን ናይ ምዕባይ ድልየተን እናዓበየ ምኻዱ እውን ናይዚ ውፅኢት እዩ።
ብመሰረት እዚ ከተማ መቐለ ካብቶም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ጀሚራ ቅድሚኡ ብዙሕ ትኹረት ተዋሂቡዎ ዘይፈልጥ መሰረተ ልምዓት ትኹረት ብምሃብ እናተንቀሳቐሰት ትርከብ። ንሱ እውን “መሰረተ ልምዓት ሓምለዋይ ልምዓት፣ ፅርየትን ፅባቐን ከተማ” ዝብል ኮይኑ ብደረጃ ከይዲ ስራሕ ኣብ ትሕቲ ቤት ማዛጋጃ ከተማ መቐለ እናሰርሐ ይርከብ። እዚ ከይዲ ስራሕ ካብ ዝሰርሖም ስራሕቲ ሓምለዋይ ልምዓት ሓደ እዩ። በዚ መዳይ ንፅባቐን ምሕላው ሚዛን ተፈጥሮን እታ ከተማ ጠቐምቲ ምዃኖም ዝተኣመነሎም ተኽልታት ካብ ርሑቕ ከባቢታት እዛ ሃገር ብኽባር ዋጋ ብምዕዳግ ኣብ ወሰና ወሰን ዓበይቲ ጎደናታት እናተተኸሉ ይርከቡ። እግሪ እግሪ እዞም ተኽልታት ድማ ምሩፃት ዓልየት ሳዕሪ ብምትካል ፅርየትን ፅባቐን እታ ከተማ ኣብ ምሕላው ብሓቂ ርኡይ ለውጢ መፂኡ እዩ ክበሃል ይከኣል። ቅድሚ ሐዚ መደርበዪ ጓሓፍ ኮይኖም ዘይስሕቡ ዝነበሩ ጎደናታት ከም ስየ፣ ፅሕዲ፣ ኒሞ፣ ሳዕርን ካልኦትን ዝበሉ እፅዋት ተተኺሎም ንከተማ መቐለ ፍሉይ ፅባቐ ምሃብ ጀሚሮም ኣለዉ።
ይኹን እምበር ኣብ ገለ ገለ ከባብታት ከተማ መቐለ እቲ ስራሕ በቲ ናይ መጀመርያ ናህሩ ኣይቀፀለን። ነቶም ተተኺሎም ዝዓበዩ ዝተፈላለዩ ተኽልታት ዝግበር ክንክን ክንድቲ ዝድለ ኣይኮነን። ኣብ ሰባት ብዘሎ ናይ ኣተሓሳስባ ድሕረት ነቶም ተኽልታትን ሳዕርታትን እናቋረፁ ስለዝሓልፉ ከምዘይነበሩ ኮይኖም እንትደርቁ ምርኣይ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ኣሎ። ብኣድገ በቕልን ብጤለ በጊዕን እንትብልዑ፣ እንትርገፁን እንተዒምሎምን ይርኣዩ። ሓደ ሓደ ግዘ እማ ፃውዒት ዝተገበረሎም ይመስል ኩሎም ዓይነት እንስሳ ብወፈራ ኣትዮም ከምዘይነበረ እንተባድምዎ ይረኣዩ። እዚ እንትኸውን በቲ ዝድለ መንገዲ ሓለዋ፣ ክንክንን ቁፅፅርን ዝገብር ኣካል እውን ኣይረኣይን። ሕብረተሰብ እውን ከምዘይናቱ ሪኡ ይሓልፍ።
ተኽልታት ምትካል ጥራይ እኹል ኣይኮነን። እቲ ብገንዘብ መንግስትን ህዝብን ዝተሰርሐ መሰረተ ልምዓት ቤት መዛጋጃ ከተማ መቐለ ጥቡቕ ሓለዋን ክንክንን ክገብረሉ ይግባእ። ብተወሳኺ ኣድገ በቕሊ፣ ጤለ በጊዕን ከፍትን ኣብ ከተማ ኣበይን ብኸመይን ክንቀሳቐሳ ከምዘለወን ሕብረተሰብ ግንዛበ ንክህልዎ ክስራሕ ይግባእ። ፈቆዱኡ ዝዘራ እንስሳት ክዕገታ ኣለወን። ብኣውርኡ ግና ፅባቐ ከተማታት ንመንግስቲ ጥራሕ ዝግደፍ ውራይ ኣይኮነን። ዘይሩ ዘይሩ ንረብሓ ሕብረተሰብ ስለዝኾነ ህዝቢ ናተይነት ስምዒት ሓዲርዎ ብሓላፍነት ክከናኸኖን ክሕልዎን ከምዝግባእ ምስንዳእ ጋዜጣ ወይን እውን ትኹረት ሂብኩም ክትሰርሕሉ እላቦ። እቲ ካልእ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ፅርየት ከተማ መቐለ ንምሕላው ተባሂሉ ንጉሆን ምሸትን ንኣሓትናን ኣዴታትናን ዘፅርየኡ ፅርግያ ኣስፋልት ፅባቐን ፅርየትን ዘይእንታዮም ዝኾኑ ወነንቲ ትካላት ንግዲ (ከም ቡቲክ…) መሊሶም ንኣፍደገኦም እንተገርፍጡ ይስትውዓል እዩ’ሞ በቲ መስርሕ ሕጊ ኣደብ ክገዝኡ ክግበር ይግባእ።ንፅርየት ከባቢኦም ንሶም ዘይተገደሱ ካልእ መን ይግደስ ኢሎም ኮን እዮም ዝሓስቡ?!
መኮነን ምሩፅ
ካብ ማይደገነ/መቐለ


text:
ናኹራን ምምላጥ ኤርትራውያንን
Wednesday 05, December 2012, by viviana
amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ
ኣብ ማዕጾ ምጽዋዕ ካብቲ ገማግም ኣስታት 50 ኪሎ ሜተር ርሒቓ ቅድሚ ዳህላክ ከቢር ዘላ ሓንቲ ንእሽቶ ደሴት እታ ኢጣልያውያን ገዛእቲ ናብ ጸይቀ ግንንቲ ቤት ማሕቡስ ዝቐየርዋ
ናኹራ’ያ። ኢጣልያዊ መግዛእቲ፣ ካብ መጀመርያ ዓመታቱ ኣብ ኤርትራ ኣትሒዙ ንደሴት ናኹራ ኤርትራውያን ተቓወምቱ ናብ ዝምቑሑላ ቤት ማሕቡስ ለዊጥዋ ነበረ። ኣብ ናኹራ ድማ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ እምብዛ ኣድካሚ ዝኾነ ናይ ጽርበት እምኒ ስራሕ ተቖሪኖም ህይወቶም ኣሕለፉ።
ከምቲ ብዛዕባ ኩሉ ኢጣልያውያን ገዛእቲ ክፍለጥ ዘይደልይዎ ዝነበሩ ዝዓበጥዎ ጉዳያት ግን፣ ብዛዕባ ናኹራ ዝፍለጥ ኣዝዩ ውሱንን ቁንጣሮን’ዩ። ብቤት ማሕቡሳ ክንደይ እሱራት ህይወቶም
ከም ዝሰኣኑን፣ ከመይ ዝበለ ህይወት ከም ዝነበሮምን ከምኡ’ወን ብዛዕባ’ቶም ካብኣ ብጅግንነት ዘምለጡን ዝፍለጥ ዳርጋ የለን። ብዛዕባ‘ቲ ኣ ዓሰብ ዝነበረ ካልእ ናኹራ ዝኾነ ቤት ማእሰርቲ’ወን ከምኡ።
ብህዝቢ ዓፋር “ናኹራ ያገሊ” |ሰባሪ ናኹራ| ዝብል ናይ ጅግንነት ቅጽል ዝተዋህቦ ዓሊ መሓመድ ዑስማን ቡሪ፣ ሓደ ካብቶም ምስ ዓሊ መሓመድ ዑስማን ቡሪ ካብ ናኹራ ዘምለጡ ድማ
ደግያት ማሕራይ’ዩ ነይሩ።
“ማሕራየ ማሕራየ ጨዲድዋ ከደ ንቐላይ …” ዝብል ክሳብ ሎሚ ዝዝከር ደርፊ ኣሎ። እዚ ኣብ ደሴት ናኹራ ካብ ዝነበረ ኣሕዩር ኢጣልያዊ መግዛእቲ ዘምለጥ ደግያት ማሓይ
ዝተደርፈ’ዩ።
1898 ዓ.ም ድማ ዓሊ መሓምድ ዑስማን ቡሪ “ናኹራ ያገሊ” |ሰባሪ ናኹራ| ዝመርሖም እኒ ደግያት ማሕራይን ብላታ ገብረእግዚኣብሄርን ዝርከብዎም ኤርትራውያን ተቓወምቲ ካብ ናኹራ
ብጃልባ ናብ ሓውሲ ደሴት ቡሪ ዘምለጡላ ዓመት እያ።
ንዝያዳ ሓበሬታ “ኢጣልያዊ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ 1882-1941” እትብል መጽሓፍ ምንባብ።


text:
5ይ ክፋል ክቡራት ተኸታተልቲ! ድሕሪ ማህረምቲ ኮሎኔል ስምኦን ገብረድንግል ናብ ኩሎም አካላት መንግስትን ግንባርን ብዝወረደ ህጹጽ መምርሒ፡ ብጥቆማ ኣማሓዳሪ ን/ዞባ ዓረዛ መሓመድ ሓምድን ኣዛዚ ክ/ሰ 31 ኮ/ል ክብሮም ዳኘው (ወዲ ኣቸቶ)ን ኣብ ደብሪ ኣብነ መርቆርዩስ ከም ዝተረኸበ፡ ድሕሪ ገለ ናይ ተኹሲ ምልውዋጥ ነጋዳይ ሳምሶን ገረዝጊሄር (ወዲ ቀሺ) ብዕለት 19.10.2007 ካብ ኣባላት ክ/ሰ 31 ብዝተተኮሰ ጥይት...
HAARP / MANMADE DISASTERS, WHITE HOUSE HOW THE CLINTON FOUNDATION, UN, NGOS RIPPED OFF HAITI & OTHER HAARP VICTIMS EW YORK – Former President Bill Clinton developed a methodology of exploiting epidemics and natural disasters to raise hundreds of millions in...
ካብ ሳክትዝም ዝትቐድሐ ምስጢራዊ ሰነድ (ነጋዶ ፍቐረን ሳምሶንን) 4ይ ክፋል ኣብ ሳልሳይ ክፋል፡ ተደጕሉ ዝጸንሐ ምፍሕፋሓት ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ብሰንኪ ሞት ፍትው መንእሰይ ፍቕረ ዓንደማርያም ተሳቢቡ ኣብ ጠርዚ ኣብ ዝበጸሓሉ እዋን፡ ሃንደበት ብቀዳም ዕለት 13.10.2007 ሰዓት 7፡00 ምሸት ድሕሪ ጥዕናዊ ስፖርት፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ኮ/ል ስምኦን ገብረድንግል ኣብ ከባቢ ባር ኣኪላ ኣብ ጥቓ መንበሪ ገዛ ኣብ መኪና...
ዘይወግሕ መሲሉዋስ ኣብ ቦኽርኣ ትጽሕጽ! ዝኸበርኩም ተኻታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት! ኣብዚ በጺሕናዮ ዘሎና መድረኽ፣ እቲ ሕቡእ ምስጢራት እንዳ ህግደፍ ዳርጋ ደፋእ እንዳበለ ክቕላዕ ንርእዮ ኣሎና። መኽንያቱ ድማ ንሓቂ እንተድኣ ብርእሳ ቀቢርካያ ብኣግራ ከኣ ከምትወጽእሲ ባህርያዊ ስለዝኾነ። እወ! መስጣ እቲ ከም ውሕጅ ዝፈስሰ ደም ንጹሃት ጀጋኑ ኤርትራን፣ መስጣ እቲ ራእዪኡ ዝተጠልመ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ድኣ...
ጥንታዊ ባህልን ኣፈታሪኽን ደቂ ኣገእዝያን ከምዝሕብሮ፤ ብግምት ኣስታት ካብ ሓደ ሽሕ ዓመታት ንላዕሊ ቅ.ል.ክ. ኣቢሉ ይኸውን፣ ኣግኣዝያን ዝተባህሉ ስማውያን ህዝብታት፣ካብ ከባቢ የመንን ጆርዳንን ኢራቕን ተበጊሶም፣ብቀዪሕ ባሕሪ ኣቋሪጾምን ፈለግ ኒል ተኸቲሎምን፣ንወገን ከበሳ ክሳብ ፈለግ ተክዘ፣ኣብዚ ሎሚ ኤርትራን ትግራይን ዝብሃል ዘሎ ቦታ ተሃዘቡ። ካብኡ ከኣ ንወሎን በጌምድርን ጎጃምን ሰሜናዊ ሸዋን ተስፋኽፍሑ።...


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ዝተመሓየሹ ኣዋጅ ኣታዊ ግብርን ኣዋጅ ምምሕዳር ታክስን ኣመልኪቱ ስልጠና ሂቡ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ንከይዲ ስርዓት ምእካብ ግብርን ታክስን ሓገዝቲ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ኣዋጃት፣ ደንብታት፣ መምርሕታትን ሪፎርምታትን ኣውፂኡ ብተግባር እናፈፀመ ይርከብ። ምስዚ ሕዚ ዘሎ ህልዊ ኩነታት መሰረት ብምግባር ከም ሃገርን ክልልን ምስቲ ቁጠባዊ ዕብየት ዝጠዓዓም፣ ግልፅን ዝተወሃሃደን ኣሰራርሓ ኣብ ግብርን ታክስን ንክህሉ፣ ግብሪ ዘይክፈለሎም ዝነበሩ ኣታዊታት ፍትሓዊ ግብሪ ንክኽፈለሎም፣ ተመሳሳሊ ኣተረጓጉማ ሕግታትን ኣብ ካልኦትን ምሉእነት ንክህሉ ኣዋጅ ኣታዊ ግብርን ኣዋጅ ስርዓት ምምሕዳር ታክስን ኣመልኪቶም ዝተመሓየሹ ኮይኖም ኣዋጅ ኣታዊ ግብሪ ካብ ሓምለ 1/2008 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ዝተረኸበ ኣታዊ ተግበራዊ ከም ዝኾኑ፣ እዚ ኣዋጅ ቅድሚ ምፅንዑ ንዝህሉ ግቡእ ግብርን ምምሕዳራዊ መቕፃዕትታትን ግን ብመሰረት ነባር ሕጊ ዝፍፀም ምዃኑ ሓለፍትን ክኢላታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳታት፣ ከተማታትን ዞባታትን ኣብ ዝተረኸብሉ ስልጠና ዝሃቡ ዓቃቢ ሕጊ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ገ/መስቀል ሃይሉ ሓቢሮም።
ኣብቶም ዝተመሓየሹ ኣዋጃት ምስ ምጣነ ግብሪ ዝተተሓሓዘ ኣብ ተቖፀርቲ ሰራሕተኛታት ካብ ግብሪ ነፃ ዝኸውን ኣታዊ በቲ ነባር ኣዋጅ ክሳብ 150 ብር ዝብል ዝነበረ ሕዚ ድማ ክሳብ 600 ብር እንትኸውን እቲ ዝለዓለ ምጣነ 35 ምኢታዊ ድማ ልዕሊ 5,000 ብር ኣብ ዝኾነ ኣታዊ ዝብል ዝነበረ ሕዚ በቲ ዝተመሓየሸ ልዕሊ10,900 ብር ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ነጋዶን መካረይትን ድማ በቲ ነባር ሕጊ ካብ ግብሪ ነፃ ዝኸውን ኣታዊኡ ክሳብ 1,800 ብር ዝብል ዝነበረ ሕዚ ክሳብ 7,200 ብር ዓመታዊ ኣታዊ ንዘለዎም እንትኸውን እቲ ዝለዓለ ምጣነ 35 ምኢታዊ ድማ በቲ ነባር ልዕሊ 60,000 ብር ዝነበረ ሕዚ በቲ ዝተመሓየሸ ድማ ልዕሊ 130,800 ብር ኮይኑ ኣሎ። ምስ ብርክታት ከፈልቲ ግብሪ ዝተተሓሓዘ ድማ ሕዚ በቲ ዝተመሓየሸ ኣዋጅ መሰረት ብርኪ ሀ ልዕሊ 1 ሚልዮን፣ ብርኪ ለ ካብ 500,000 ብር ክሳብ 1 ሚልዮን፣ ብርኪ ሐ ድማ ትሕቲ 500,000 ብር ዓመታዊ ኣታዊ ምንቅስቓስ ንዘለዎም ዝብል ኮይኑ በዚ ዝተመሓየሸ ድንጋገ መሰረት ንምፍፃም በዓል መዚ ዝተማልአ ምድላው ገይሩ ኣብ ሓደ ዓመት ውሽጢ ክሳብ ዘተግብሮ ብርኪ ግብሪ ከፈልቲ ዝምልከት ብመሰረት ድንጋገ ነባር ሕጊ ዝፍፀም ምዃኑ መሰጋገሪ ድንጋገ ተነፂርሉ እዩ። ከምኡ እውን ምስ ግብሪ ምሕባእ ዝተተሓሓዙ ድንጋገታት፣ ኣብ ተቐናሲ እርጋን፣ ዝኾነ ሰራሕተኛ ግብሪ ክኸፍል ከም ዝግባእ ዝብሉን ካልኦትን ሕግታት ኣብቲ ኣዋጅ ፀዲቖም እዮም። ምስ ኣዋጅ ስርዓት ምምሕዳር ግብሪ ዝተተሓሓዘ እውን ኣብ ምጥቃም ስርዓት ኤለክትሮኒክስ፣ መገደዲ ትርጉም ሕግታት፣ ዓይነታት ምግባጥ ታክስን ምስ ምምሕዳራዊ ቅፅዓታት ዝተተሓሓዙ ዝርዝር ወፂኦም ከም ዝተመሓየሹ ኣይተ ገ/መስቀል ሃይሉ ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣብቲ ስልጠና ካብ ተሳተፍቲ ዝተፈላለዩ ሕቶታትን ርኢቶታትን ዝተልዓሉ ኮይኖም ከም ኣብነት ኣብ ኣፈፃፅማ እዞም ኣዋጃት ምስ ግዜ ተፈፃምነቱ ከመይ እዩ? ናይ ዝሓለፉ ዓመታት ሒሳብ መዛግብቲ ከመይ ይፍፀሙ?ኣብ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዘሎ ክፍተታት ኣዋጅ ዘይወፀሉ? እዞም ቀሪቦም ዘለዉ ኣዋጃት ብዝርዝር ብደብዳቤ ክድገፍ ኣብ ምግባር ዘሎ ኩነታት እንታይ ዝተሓሰበ ነገር ኣሎ? ዝብሉ ሕቶታትን ተላዒሎም እዮም። ነዚኦም ሕቶታትን ርኢቶታትን መሰረት ብምግባር ድማ ኣብ መድረኽ ብዝተፈላለዩ ተሳተፍቲ ኣካላት መልስን መፍትሒ ሓሳባትን ምስተወሃበ እቶም ኣዋጃት ተገባራዊ ክኾኑ ከም ዝግባእ መጠቓለሊ ሓሳብን ርኢቶን ብምክትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ምስተወሃበ እቲ ስልጠና ብዝለዓል ዕግበት ተዛዚሙ ’ዩ።
ደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 37 guests and no members online


text:
ኤርትራ (ምድረባሕሪ)፣ ታሪኻዊን ፖለቲካዊን ትንተና ብዛዕባ ጥንታዊትን “ሓዳስ” ኤርትራን
ሓቂ መራር እያ፣
ኣዳላዊ መም. ቀለተ እስፋሃ
02.የካቲት 2018 ዓ.ም.ፈ.
ስለምንታይ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ብገረብ ብሓኽላ ይሳቐ ከምዘሎስ ትፈልጡዎዶ ?
እቶም ቀንዲ መሃንድሳት ንጉዳይ ኤርትራ ተታሓሒዞሞ ዘለው ሓይልታትከ ብዓል መን ምዃኖም ትፈልጡዎምዶ ? ካብ መዓስ ጀሚሮም ነቲ ውዲት ከምዝጀመሩዎከ ትፈልጡዎዶ?
ነዘን ሕቶትታት እዚአን ንምምላስ ብሕጽር ዝበለ ትንተና ቀሪቡ ኣሎሞ ብምስትባሃል ክትከታተሉዎ ሓደራ።
ኣርእስቲ
1ይ. ምዕራፍ፣ መእተዊ
2ይ. ምዕራፍ፤መለለዪ ደቂ ምድረ ባሕሪ
3ይ. ምዕራፍ፣ ምሕደራ ባሕረነግስታት
4ይ. ምዕራፍ፣ ወራር መሓመድ ግርኝ
5ይ. ምዕራፍ፣ ወራር ቱርኪ
6ይ. ምዕራፍ፣ ስለላ ኣብ ኤርትራ፣ ምዓስ ተጀሚሩ?
7ይ. ምዕራፍ፣ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ
8ይ. ምዕራፍ፣ መሳፍንቲ ትግራይ
9ይ. ምዕራፍ፣ ወራር ግብጺ
10ይ. ምዕራፍ፣ ወራር ማህዲ ካብ ሱዳን
መበል 11 ምዕራፍ፣ ኮሎንያል ጣልያን
መበል 12 ምዕራፍ፣ መጒዚትነት ዓባይ ብሪጣንያ
መበል 13 ምዕራፍ፣ ውሳኔ ኣሜሪካን መሰል ርእሰ ውሳኔ ኤርትራ
መበል 14 ምዕራፍ፤ ምፍራስ ፈደረሽን
መበል 15 ምዕራፍ፤ ሰውራ ኤርትራ
መበል 16 ምዕራፍ፤ ሃገር ድሕሪ ነጻነት
መበል 17 ምዕራፍ፤ መሸጣ ሃገር ንጽዮናውያን ኣብ ለንደን
መበል 18 ማራፍ፤ ወፍሪ ስለላ መርበባት ጽዮናውያን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ
መበል 19 ምዕራፍ፤ ማእሰርትን ቅንጸላን ደቀባት ኤርትራ
መበል 20 ምዕራፍ፤ ዶባዊ ኲናት ባድመ ፕሮጀክት ጽዮናውያን
መበል 21 ምዕራፍ፤ ዋርድያታት ሥልጣን ኢሰያስ
መበል 22 ምዕራፍ፤ ስደትን ጠንቂ ስደትን
መበል 23 ምዕራፍ፣ ህሉው ኲነታትን ሃለዋትን ህዝቢ ኤርትራን
መእተዊን ትርጒምን
ኤርትራ ብቋንቋ ግሪኽ ስም ባሕሪ ማለት እዩ። ካብ ፖርት ስዒድ ክሳብ ባሕሪ ህንዲ፣ ወይ ከኣ ካብ ወደብ ስዮስ ክሳብ ባብኤልመንደብ ዘሎ ባሕሪ እዩ። እዋሃህባ ስሙ ቀይሕ ባሕሪ፣ ዕንባባ ባሕርን መሬትን ስለ ዝርኣዩሉ፣ ቀይሕ ሰበባ ዝንሳፍፈሉ፣ ቀያሕቲ ዓሳታት ዝፈርዩሉ፣ ኣብ መንጎ ጻዕዳን ጸሊምን ዘለዎም ቅዪሕ ዝበሉ (ከደሮት) ህዝቢ ዝነብሩዎ ስለዝኾነ እዩ። ነቢይ ሙሴ ንቀዪሕ ባሕሪ ብቋንቋ ዕባራይስጥ፣ ያም ሱፍ ኢሉ ሰመያ (ያም= ባሕሪ ክኸውን ከሎ ትርጒሙ፣ ሱፍ ከኣ = ቀይሕ ሕብሪ) ማለትዩ።
ስለዚ ኤርትራ ማለት ቀይሕ ባሕሪ ፣ ቀይሕ ምድሪ ማለት እዩ።
(መወከሲ መጻሕፍቲ፣ኣባ ጋስፓሪኒ ጉማ የኢትዮጵያ ታሪክ ገጽ 49: ኪዳኔ ወልድ ክፍሌ መጽሓፈ ሰዋስው ወግስ ገጽ 243)
ካብ ጥንቲ እዚ ሎሚ ኤርትራ ዝብሃል ዘሎ መሬት፣ ምድረ ሓማሴን፣ ምድረ ባሕሪ ነጋሲ፣ምድረ ባሕሪ፣ ምድረ ኣግኣዝያን ወዘተ..ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ፣ መንግስቲ ኮሎንያል ጣልያን፣ ብ3 ንሓሰ 1889 ዓ.ም.ፈ. ነስመራ ምስወረረ፣ ብኣዋጅ “ኤርትራ” ኢሉ ሰመዮ።
ካብጥንቲ ጀሚሩ ግና ኤርትራ መሰረት ኢትዮጵያ ምዃና፣ መሰረት ዓሌት መብዛሕትኡ ህዝብታት ከበሳ ኢትዮጵያ ሴማዊ ዝዓብለሎ፣ ከም ምዃኑ መጠን፣ ሴማዊ ህዝቢ ከኣ ኣብ ምድረ ባሕሪ፣ ቀጺሉ ድማ ኣብ ትግራይ እቲ ዝልዓለ ስልጣኔ ምሂዙ ዘሳጐመ ምዃኑ፣ ዝተፈላለዩ ባህርታት ንክምህዝ መኽንያት ከምዝኾነን፣ ክጥቀስ ይከኣል። ስኣን ኣዕሙቕ ኣቢልካ ምምርማር ከኣ፣ገለገለ ምሁራት ኢና ብሃልቲ፣ (ከም ብዓል ፕሮፈሶር ተኸስተ ነጋሽን ካልኦትን)፣ ነቲ መሰረቶም ምድረ ባሕሪ ወይ ምድረ ሓማሴን ገዲፎም፣ ኣዲኣ ገዲፋ ሓትኖኣ ትናፍቕ ዝብል መንገዲ መሪጾም “ኢትዮጵያውያን ኢና” ክብሉ ይስምዑ። ስኣን ምርዳእ ክኸውን ይኽእል ክብሃል እኳ ኣይከኣልን እዩ። እቲ ድሒሩ ዝተቐልቀለ (ትግራይ ወይ ዓደምሓራ) እዩ መበቆል ሃገርና ክብሉውን ይስምዑ እንድዮም። እቲ ሓቂ ግና፣ ካብ ምራራ ሰሜናዊ ባሕሪ ኤርትራ ተበጊሶም፣ ኣብ ዓደምሓራን ትግራይን ከይዶም ድሕሪ ምጽናሕ፣ኣብቲ መዳሕንቶም ዝተቐብሮ መበቆል ዓዶም ዝተመልሱ እዮም። ብርግጽሲ ድማ መበቆሎም ምድረባሕሪ እዩ እምበር፣ ዓደምሓራን ትግራይንሲ ከቶ ኣይኮነን።
መዘክር ባህሊ ብዓበይቲ ፈላስፋታት ኤርትራውያን፣ ቪድዮ
”ብፍላይ ኢትዮጵያውያን ካብ ጥንቲ ጀሚሮም፣ ኣብ እዋን ጸገሞም ንህዝቢ ምድረባሕሪ ርድኡና ክብሉ፣ ህዝቢ ምድረባሕሪ ድማ ረዲኡ ጸላእቶም ደምሲሱ፣ ህላዊኦም የረጋግጸሎም ከምዝነበረ፣ ሩፊኖ ፔርኒ “ኢትዮጵያውያን ጸብለልነትነቶም ብሳላቶም ካብ ስሜን ዝመጹ ባእታታት ከምዘረጋገጹ ክንግንዘብ ንኽእል”: ክብል ይምስክር። ሩፊሎ ፐርኒ ትርጉም ቪቶርዮ ሮንካሊ መረብ ምላሽ ገጽ 41
hዝቢ ምድረባሕሪ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ፣ ንመሳፍንቲ ትግራይን ኣምሓራን፣ ኣብ እዋን ጸገሞም ወትሩ እናሓገዘ፣ ጸላእቶም እናስዓረን ዝዓውቶም ዝነበረ ህዝቢ እዩ። ካብቶም ንመሳፍንቲ ኢትዮጵያ ትግራይን ዘድሕኑዎም ደቂ ምድረባሕሪ ካብ ውቅያኖስ ብጭልፋ ፈንጪልካ ንምጥቃስ፣
ጅግና ዘርኣይ ደረስ፣https://youtu.be/7WWtwxNGVFY
ኣብ ከተማ ሮማ መኳንንቲ ጣልያን ንባንዴራ ኢትዮጵያ ክላገጹላ ምስርኣየ፣ ብጉራደ መልዒሱዎም። ኮሎንያል ጣልያን ንኢትዮጵያ ምስወረራ ንንጉስ ሃይለስላሴ ካብ ኢትዮጵያ ሓቢኡ ብጂቡቲ ኣቢሉ፣ ንሃገር ፈረንሳ ካብ ኮሎንያል ጣልያን ሓቢኡ ዘእተዎ፣ ብላታን ጌታን ሎሬንሶ ታእዛዝ ወዲ ዓዲ ቀይሕ ኣከለጉዛይ ነበረ። ድሕሪ ምውጻእ ኮሎንያል ጣልያን ድማ ፍሉይ ኣማኻሪ ንጉስን፣ ንበይኑ ባዕሉ ጥራይ ን3 ኣብያተ ሚንስተራት ብብቕዓት (ሚንስተር ሕጊ ሚንስተር ፖስት ሚንስተር ወጻኢ) ንዓመታት ኣማሓዲሩወን። ቶዅላ ስለላ መርበብ እንግልዝ ግና፣ ብፍልጠቱን ብልሓቱን ስለሰግኦም፣ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ተሰሚሙ ከምዝምውት ገሮሞ። ኣሰያኡ ድማ ንጆን ስፔንሰር ዝተባህለ ሰላዪ ኣሜሪካዊ ኣማኻሪ ንጉስ ሃይለስላሴ መሪጾም። ንጉስ ሃይለስላሴ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ ድማ ክሳብ ዝመውት ስፔንሰር የማኽሮ ነይሩ። ንጉስ ሃይለስላሴ ብጀነራል መንግስቱ ነዋዩ ካብ ስልጣኑ ንኽዕሎ ንጀነራል መንግስቱ ነዋዩ ዝማረኾ ጀነራል ዑቝባዝጊ ኤርትራዊ ሓዉ ንኣቶ ፋሲል ብዓል ዓዲ ተኽላይ ነበረ። ኣብ 60ታት ድማ ጀነራል ኣማን ዓንዶም ብዓል ጸዓዘጋ፣ ኣብ ኲናት ኣንጻር ሶማል ንቕድሚት ገስጊሱ ንመቓድሾ ንክቆጻጸራ ምስቀረበ፣ ንጉስ ሃይለስላሴ ብውዲት መሃንድሳት ስለላ መርበብ እንግሊዝ ተገዲዱ፣ ተመለስ ተባሂሉ ስለተኣዘዘ ተመሊሱ እምበር ንምልእቲ ሶማል ምተቛጻጸራ ነይሩ።
እዚ ድማ ዝተፋላለዩ ዓሌት ግንከኣ ጥሙራት ህዝቢ ስለዝኾኑ። ህዝቢ ምድረ ባሕሪ ተላም ሓርነትን፣ ሓላዊ ወሰንን፣ ምዉቝ ሃገራዊ ፍቕሪ ዘለዎ ህዝቢ እዩ። ህዝቢ ምድረ ባሕሪ፣ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ፣ ርእሱ ክኢሉን፣ ሓራ ኮይኑን፣ ንክወሮ ዝመጸ ጸላኢ ተኻላኺሉ ዘጥቅዕ ዝነበረ ህዝቢ እዩ። ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ድማ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ምስ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ትግራይ ተላፊኖም፣ ነቲ ብማእለያ ዘይብሉ ኣጽዋር ሶቭየት ሕብረት ዝተዓጥቀ ሰራዊት ደርጊ፣ ብከቢድ ብረትን ታንክታትን ተሰኒዮም ንሓዋሩ ከምዝዓርብ ከምዝገበሩዎ ታሪኽ ዝምስክሮ እዩ።
2ይ ምዕራፍ መለለዪ ህዝቢ ምድረ ባሕሪ
ብፍላይ ነዘን ዝስዕባ ሕቶታት ክንምልሰን እንተድኣ በቒዕና፣ ስለምንታይ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ይጸንት ከምዘሎ ክንርዳእ ንኽእል ኢና።
ሀ) ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝጠፍእ ዘሎ፣ ብጭፍራ ህግደፍ ጥራይ ድዩ፣ ወይስ ንህግደፍ ዝዓሰቡዎ ስዉራት ሓይልታት (ጽዮናውያ) እዮም? ንምዃኑኸ እንታይ ስለዝበደለ እዩ ንኽጸንት ተፈሪዱ?
ለ) ስለምንይከ ማእለያ ዘይብሉ ምዕድን ሃገር ንወጻኢ ተጓሕጒሑ፣ ግንከኣ ተዘሚቱ እንዳግዓዘ ከሎ፣ ህዝቢ ኤርትራ ግና ባርነታዊ ህይወት እንዳሕለፈ ኣማዕድዩ ዝርእዮ ዘሎ ?
ሐ) ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ብዘይ ግሁድ ኲናት፣ ብማእሰርቲ ብስዉር ቅንጸላ፣ ብስነ-ኣእምራዊ ሽበራን፣ መንነቱን፣ ጅግንነቱን፣ ዘርኡን፣ ባህሉን፣ ሃይማኖቱን ይጠፍእ እሎ?
ኣብዘን ኣብ ታሕቲ ተዘርዚረን ዘለዋ ነጥብታት ተመርኲስና፣ ብፍላይ ንመለለዪ ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝምልከት ታሪኻዊ መግለጺ ኣብ ዝቕጽል ብሰፊሑ ከነቕርቦ ኢና። ከም መበገሲ ግና እንሆ ነቕርበልኩም።
1ይ. ኣብ ቅዱስ ኦሪታዊት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ሃይማኖት ስለዝኣምን
2ይ.ፍትሓዊ ኦሪታዊ ሕጊ እንዳባ ስለዝውንን
ህ. ሕጊ ለጎጭዋ፣
ለ. ሕጊ ዓዲቆንጺ፤
ሐ. ሕጊ 7 ዓንሰባ፣
መ. ሕጊ 7 ድንበዛን፣
ሠ. ሕጊ ክልተ መንሳዕ፣
ረ. ሕጊ ኣድግና ተገልባ፣
ሰ. ሕጊ ኣከለ ምልጋእ
ሸ. ሕጊ ካርነሽም
ቀ. ሕጊ ስሓርቲ
-
ኦሪታዊ ስርዓተ ዴስነት፣ “መሬተይ መቲረ ገባረይ ቆጺረ“ ብዝብል መምርሒ፣ ርስቲ ዓደቦ ኣብ 7 ዓመታት ንነፍሲወከፍ ዓቕሚ እዳም ዝበጽሐ ወዲ ሃገር መሬት ስለዝማሳሕ (ስለዝምቀል)።
-
ነቕ ዘይብል ፍቕሪ መሬቱን ባሕሩን ዘለዎ ኩሩዕን ጅግናን ህዝቢ ስለዝኾነ፣ ጸላኢ ክወሮ እንተመጸ ንመሬቱን ባሕሩን ክከላኸል ከሎ ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ዘይብል፣
-
ካብ ኤውሮጳውያን ኣዝዩ ዝተፈልየ፣ ውርዙይ ባህልን ልምድን፤ ኣብ ቅዱስን ኣዎንታውን ግብራዊን መጎታዊን ቁጽሪ ስለዝኣምን፣ ንመረዳእታ፣ 12 ሃዋርያት፣ 40 መዓልታት (ጾመ ኣርብዓ)
8 ኣውራጃታት፣ 7 ከዋኽብቲ፣ 7 ዓንሰባ፤ 7 ደቀተሽም።
-
ስብኣዊ መሰል ምኽባር፣
-
ባዕሉ ዝመሃዞ ፊደላትን ቋንቋን ትግሪኛ
ያታዊ ታሪኽ ህዝቢ ምድረባሕሪ ከምዝምስክሮ፣ ኣብ ኣውራጃ ሽዋ ክሳብ ሎሚ ዝነብሩ ዘለው፣ ህዝቢ ሰባት-ቤት ውራጌን፣ መንዜን ዝብሃሉ፣ ንመሳፍንቲ ኢትዮጵያ ካብ ወራር ኦሮሞ ንምክልኻል ክረድኡዎም ካብ ምድረባሕሪ ንሽዋ ምስከዱ፣ ብዝፈጸሙዎ ጅግንነት መሳፍንቲ ኣምሓራ ከኣ ስለዝተደነቑ፣ መሬት ኣማሲሖሞ ኣብዚ ትረፉ ኢሎም ስለ ዝለመንዎም፣ ክሳብ ሎሚ ኣብ ኣውራጃ ሽዋ ከም ደቀባት ኮይኖም ርስቲ ወኒኖም ዝነብሩ ዘለው፣ ግንከኣ መበቈሎም ደቂ ምድረባሕሪ ዝነበሩ እዮም። መሳፍንቲ ኣምሓራ፣ ብዛዕባ ጅግንነት ደቂ ሓማሴን ክምስክሩ ከለው፣ ከምዚ ይብሉ፣ “ደቂ ሓማሴን፣ ኣብ ግዜ ውግእ፣ ንቕድሚት ጥሒሶም ይኸዱምበር፣ ንድሕሪት ኣይብሉን“። “ትግሬና ነብር ሳይነኩት ኣይነሳም“። ትግሪኛ ዝዛረብ ዓሌትን ነብርን ከይተተንፈ ኣይልዓልን“። ብፍላይ መሳፍንቲ ትግራይ ግና፣ ንህዝቢ ምድረባሕሪ፣ ንሰላሙን ንሓድነቱን ክዘርጉ ብዙሕ ተራባሪቦም እዮም። ብሰንኮም ድማ ህዝቢ ምድረ-ባሕሪ ግዳይ ኮሎንያል ጣልያን ኮይኑ። ንሶምውን ተንኮሎም ስለዝረኸበቶም፣ ብፍላይ ንህዝቢ ትግራይ፣ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢ ኣምሓራ ግዳይ ኮሎንያል ጣልያን ገሮም ድኣ ሃሰዩዎ እምበር ኣይድሓኑዎን። ኣብ ኲናት ደጋሊ ብ27 ጥሪ 1887 ዓ.ም.ፈ.ን፣ ኣብ ኲናት ዕድዋ ከኣ ብ1 መጋቢት 1896 ዓ.ም.ፈ. እንተኾነውን፣ ብፍላይ ብሳላ ጀጋኑ ደቂ ምድረ-ባሕሪ እዩ ኮሎንያል ጣልያን ተሳዒሩ። ካብቶም ኩሎም ወረርቲ ኤውሮጳውያን፣ ንመረዳእታ፣ ኮሎንያል ዓባይ ብሪጣንያ፣ ንኬንያን፣ ንሱዳንን፣ ንናይጀርያን፣ ንኡጋንዳን፣ ወዘተ..ኮሎንያል ፈረንሳ ንኣልጀርያን፣ ሰኔጋልን፣ ቱኒዝያን፣ ሞሮኮን ወዘተ.. እታ ኣዝያ ዝደኸየት ኤውሮጳዊት ሃገርም በልጁም ንኮንጎ፣ ጀርመን ንምዕራብ ኣፍሪቃ፣ ስፓኛ ንኣንጎላ ፖርቱጋል ንሞዛምክቢክ፣ ክወራ ከለዋ፣ ብዘይካ ኮሎንያል ጣልያን ብኤርትራውያንን ትግራዎንትን ክስዓር ከሎ፣ ንሳተን ግና ዋላኳ ኣፍሪቃውያን እንተመከቱወን፣ ስዒረንኦም እየን ነቲ ሃገር ክቆጻጸሩዎ ካiሎም።
እዚ ጅግንነት ደቂ ምድረባሕሪ እምብኣር፣ ክሳብ ሎሚ ኣብ ኣእምሮ ኤውሮጳውያን ሰፊሩ ስለዘሳቕዮም፣ ካብዚ ህልኽዚ ተበጊሶም “እዚኦምሲ ክበልጹና፣ ከነጥፍኦም ኣሎና“፣ ካብ ዝብል ሰይጣናዊ ቅንእን ህልኽን ስለዝሓዞም እዮም። ብድሎ ከይትዕሎ ክስዕሩዎ ስለዘይከኣሉ እዮም፣ ክሳብ ሎሚ ብገረብ ብሓኽላ ዝብል ውዲታዊ ሜላ ተጠቒሞም፣ ባህርያዊ ጸጋናን ጂኦርጋፊካዊ ኣቃማምጣ ሃገርናን ስለዘብሃጎም፣ተረፍ መረፍ ደቂ መሳፍንቲ ትግራይ ኣዋፊሮም፣ ወሎደና ንኸጽንቱ ኣራባራብ ዝጻወቱ ዘለው።
እቲ ጉዳይ ግና ካብ ኤውሮጳውያን ሓሊፉ ኣብ ኣሜሪካ ልሒሙ፣ ንታሪሕ ኮሎንያል ኤውሮጳ መጽናዕትን ምርምርን ብምክያድ፣ ሓዲሽ ኮሎንያል መግዛእቲ ምሂዞም፣ መሃንድሳት ስለላ መርበብ ኣዋፊሮም፣ እንሆ ብፍላይ ንቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብሓፈሻ ድማ ንመላእ ኣፍሪቃ ንምግባት ብዝተራቐቐ ውዲት ገልዳሕ ይብሉ ኣለው።
ይቕጽል …….
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ